cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вужыны Цар
Змеі ў традыцыйнай беларускай культуры
Яшчэ да пачатку ХІХ ст. у некаторых сем’ях у Беларусі і Літве замест ката маглі трымаць вужа, аб чым пісалі шматлікія паслы (Сігізмунд Герберштэйн). Вужыны Кароль сачыў за тым, каб ніхто не пакрыўдзіў гаспадара, у якога жыве вуж-дамавік. Каб заклікаць Вужынага Караля на дапамогу, трэба было запаліць свячу, зробленую з тлушчу памерлага вужа — свет гэтай свечкі мог асвяціць усё наваколле. Пабачыўшы яго, Вужыны Кароль збіраў усё сваё войска і імчаўся помсціць крыўдніку. Беднаму чалавеку мог дапамагчы з грашыма, бо ведаў, дзе схаваныя ўсе зямныя клады.
Паралелі ў іншых міфалогіях
У лужыцкіх сербаў існаваў бог-змей, аб якім, аднак, амаль не захавалася дадзеных. У прусаў (балцкая народнасць) таксама было змеепадобнае боства — Жалгіун-Каралюс, якое з’яўлялася братам вярхоўнага бога — Акапірмса (белар. Акопірнас). Імя Жалгіуна-Каралюса было вядома і ў заходняй Беларусі.
В.В. на сцені фестивалю РОК-СІЧ (альбом)
Было выдадзены дзве версіі гэтага альбома: двухдыскавая, якая выйшла абмежаваным накладам, і звычайную, на адным CD.
Гладыёлус чарапіцападобны
Шпажнік (гладыёлус) чарапіцавы, гладыёлус чарапіцападобны  (Gladiolus imbricatus) — шматгадовая травяністая клубнецыбульная расліна, від роду семейства Касачовыя.
Апісанне
Шматгадовая клубнецыбульная травяністая расліна вышынёй 40—80 см з тонкімі прамымі сцёбламі. Сцябло прамое, простае, даволі тонкае, пакрыта лісцем, 50-70 см у вышыню.
Клубнецыбуліна шарападобная, дыяметрам 1—1,5 см. Лісце плоскае, ланцэтна-лінейнае, з некалькімі прадольнымі жылкамі, на верхавіне завостранае, у ліку 2-3. Ніжняе лісце лускападобнае, сцябловае — мечападобнае.
Суквецце — аднабаковы густы колас, складзены з 3—7 (10) буйных ружавата- або пурпурова-фіялетавых кветак даўжынёй 2,5—3,5 см. Калякветнік няправільны, амаль дзвюхгубы. Кветкі добра прыстасаваныя для перакрыжаванага апылення. У маладых кветках слупок і песцікі размешчаны над пылавікамі і прыціснутыя да верхніх пялёсткаў, а ў больш сталых — слупок нахілены ўніз, а лычыкі перакрываюць шлях да нектару. Насякомыя, пераважна пчолы, у адных кветках пэцкаюцца пылком, пераносяць яго на песцікі больш сталых кветак, апыляючы іх.
Плод — кароткая зваротнаяйкападобная, зверху ўціснутая сухая каробачка з крылом і авальным насеннем.
Цвіце ў чэрвені.
Пашырэнне
Пашырэнне: Сярэдняя Еўропа і Міжземнамор’е. У Беларусі знаходзіцца паблізу ўсходняй мяжы арэала, трапляецца зрэдку па ўсёй тэрыторыі, але на поўначы краіны часцей.
Месцы росту: нізінныя і пойменныя лугі, лугавіны, зараснікі хмызняку, лясныя паляны ў ельніках, дубравах і альшаніках; расце асобнымі экзэмплярамі і невялікімі, часам буйнымі групамі.
Хімічны склад
Шпажнік чарапіцавы ўтрымлівае ірыдзін — гліказід ізафлавон іргеніну, алей, крухмал, цукар, эфірны алей.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені—ліпені, пладаносіць у жніўні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная, лекавая і харчовая расліна.
У лекавых мэтах нарыхтоўваюць і надземныя, і падземныя часткі расліны: лісце перад цвіценнем, клубні — увосень.
Прэпараты шпажніку ўжываюцца як адхарквальны сродак пры бранхітах, болях у кішачніку, спазме, як сімптаматычны (у складзе збору М. М. Здрэнкі) пры лячэнні мачавога пузыра і анацыдных гастрытаў. Здробненае і працёртае карэнішча ўваходзіць у склад прысыпак, пудраў. Настой карэнішча выкарыстоўваецца як вонкавы сродак пры раздражненні скуры.
У народнай медыцыне водны адвар п'юць пры катары страўніка, перапуду. Здробненыя цыбуліны прыкладваюць да ран і язваў для іх гаення і ўжываюць для прыпарак пры зубным болі. Спіртавой настойкай расціраюцца пры рэўматызме.
Шпажнік чарапіцавы аддае перавагу багатым перагноем глебам, добра асветленым вільготным участкам, аднак застою вады не пераносіць. Размнажаецца вегетатыўна і насеннем.
Ахова
Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Малдавіі, Беларусі, Украіны, Казахстана, многіх абласцей і рэспублік Расіі. Ахоўваецца таксама ў Літве, Латвіі, Эстоніі і Польшчы.
Клетка (возера)
Клетка — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, за 6,5 км на ўсход ад горада Петрыкаў, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Навасёлкі, на правабярэжнай пойме Прыпяці.
Імрэ Надзь
І́мрэ Надзь (Nagy Imre,, Капашвар, Аўстра-Венгрыя — , Будапешт) — венгерскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Венгерскай Народнай Рэспублікі, ініцыятар рэзкіх змен у палітычным курсе дзяржавы, якія выклікалі ўвядзенне сіл Арганізацыі Варшаўскага дагавора ў Венгрыю (Паўстанне 1956 года).
Клетка (возера)
Возера старычнае. Даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км. На захадзе злучана пратокай з возерам Веліжжэ.
Імрэ Надзь
Да другой сусветнай вайны
У гады Першай сусветнай вайны Імрэ Надзь быў прызваны ў аўстра-венгерскую армію. У 1916 ён апынуўся ў рускім палоне і быў вывезены ў Іркуцкую губерню, дзе як шмат хто з іншых ваеннапалонных з Аўстра-Венгрыі стаў марксістам. У 1917 годзе ўступіў у РКП(б), у гады Грамадзянскай вайны ваяваў на баку Чырвонай Арміі.
Імрэ Надзь згадваецца «ў пераліку асоб, якія бралі ўдзел у расстрэле царскай сям’і», але «ў яго аўтабіяграфіі гаворыцца аб знаходжанні не на Урале, а ў Сібіры, у раёне Верхнеўдзінска (Улан-Удэ)», а «непасрэдныя доказы датычнасці Імрэ Надзя, а не яго верагоднага цёзкі, да расстрэлу царскай сям’і на дадзены момант не праследжваюцца».
Падчас чыстак 1937—1938 гадоў, у выніку якіх былі рэпрэсаваны Бела Кун і шэраг іншых венгерскіх камуністаў, супрацоўніцтва Надзя з НКУС дазволіла яму выжыць у ходзе частых чыстак. У адпаведнасці з дакументамі, якія знаходзіліся ў архіве КДБ СССР, Імрэ Надзь актыўна супрацоўнічаў з НКУС і пісаў даносы на працавалых у Камінтэрне венгерскіх камуністаў. Па даносам, уласнаручна падпісаным Імрэ Надзем, былі арыштаваны дзясяткі чалавек, з якіх 15 былі расстраляны ці загінулі ў лагерах. Ён меў агентурную мянушку «Валодзя» і, як адзначалі яго начальнікі, працаваў ініцыятыўна, ўмела і бескарысна, матэрыяльнай узнагароды не атрымліваў.
Актыўная праца ў НКУС прывяла да таго, што падчас падзей 1956 года спецслужбы СССР доўгі час не распачыналі супраць яго аніякіх дзеянняў да самага апошняга моманту, калі ўсім стала відавочна, што ён збіраецца вывесці Венгрыю з-пад савецкага ўплыву.
Пасляваенныя гады
4 лістапада 1944 года Надзь вярнуўся на радзіму з першай групай камуністаў-эмігрантаў. З канца 1944 года ён займаў міністэрскія пасады (пераважна звязаныя з сельскай гаспадаркай) у кааліцыйных урадах Венгрыі. 15 сакавіка 1945 года менавіта ён абвясціў урадавы дэкрэт аб зямлі, згодна з якім усе сяляне надзяляліся ўласнымі ўчасткамі. З 1945 года Імрэ Надзь займаў пасады міністра ўнутраных спраў у кабінеце Золтана Тылдзі і міністра харчавання ў кабінетах Ферэнца Надзя і Іштвана Добі, а таксама быў уведзены ў склад ЦК Венгерскай камуністычнай партыі.
Новы старшыня ўрада Андраш Хегедзюш быў даволі маладым і не меў уплыву ў партыі, і партыйнае кіраўніцтва (Ракашы, Геро, Фаркаш) працягнула сталінскі курс ва ўсіх галінах грамадскага жыцця. Сярод шырокіх слаёў венгерскага народа гэта выклікала незадавальненне. Стыхійна зараджаліся патрабаванні вяртання да ўлады Надзя, правядзення альтэрнатыўных выбараў, вывада з Венгрыі савецкіх войскаў. Шмат хто з венграў увогуле лічыў сацыялістычны кірунак развіцця сваёй краіны памылковым
Падчас Венгерскага паўстання 1956 года
У ліпені 1956 года ў абставінах пачаўшыхся народных хваляванняў (вядомых як «Венгерскае паўстанне 1956 года») пленум ЦК ВПП адправіў у адстаўку генеральнага сакратара Ракашы. Новым лідарам ВПП пад ціскам СССР стаў яго бліжэйшы паплечнік Эрнё Герэ, які не карыстаўся падтрымкай нават сярод членаў ЦК. 23 кастрычніка пачалася масавая студэнцкая дэманстрацыя ў Будапешце. Дэманстранты знеслі помнік Сталіну і спрабавалі захапіць шэраг будынкаў у Будапешце. У такіх абставінах 24 кастрычніка Надзь быў прызначаны на пасаду Старшыні савета міністраў Венгрыі. Ён адразу імкнуўся не змагацца з паўстаннем, а ўзначаліць яго. 28 кастрычніка ён прызнаў народнае абурэнне справядлівым, савецкая армія была выведзена са сталіцы, органы дзяржбяспекі былі ліквідаваны. Але адзінства ўлады ў краіне не было: існавалі неадольныя супярэчнасці між ім і Міндсенці. Таксама Надзь не здолеў узяць пад кантроль вулічныя хваляванні — адзін з лідараў баявікоў, Ёжэф Дудаш, адкрыта заклікаў не прызнаваць урад Надзя. Прызначаныя Надзем кіраўнікі рэвалюцыйных узброеных сіл Пал Малетэр і Бела Кірай займалі супрацьлеглыя пазіцыі ў адносінах да пагромшчыкаў, у выніку чаго большая частка ваенных адмовілася падпарадкоўвацца абодвум з іх.
У выніку аказаць дзейснае супраціўленне ўводу савецкіх войск не атрымалася. 1 лістапада Надзь абвясціў, што Венгрыя выходзіць з Арганізацыі Варшаўскага дагавора, а таксама дэклараваў нейтралітэт краіны. Ён нават звярнуўся ў ААН з просьбай абараніць суверэнітэт Венгрыі, але гэта ўжо нічога не вырашала: 4 лістапада савецкія танкі ўвайшлі ў Будапешт.
Надзь укрыўся ў пасольстве Югаславіі. 22 лістапада праз падман ён быў выцягнуты адтуль і праз тэрыторыю Румыніі вернуты. Хрушчоў не жадаў смерці Надзя: ён улічваў пазіцыю Югаславіі. На пасяджэнні ЦК 1958 г. Хрушчоў адзначыў: «Правіць цвёрдасць і велікадушнасць». Суд некалькі разоў адкладваўся па просьбе Масквы і быў праведзены ў момант чарговага абвастрэння адносін з Югаславіяй.
Імрэ Надзь быў павешаны 16 чэрвеня 1958 г. («за дзяржаўную здраду»). Савецкім кіраўніцтвам ён быў абвінавачаны ў рэстаўрацыі капіталізму; паводле фармулёвак тагачаснай публікацыі, «Імрэ Надзь з аднадумцамі лічылі, што дзяржава народнай дэмакратыі з’яўляецца дзяржавай капіталістычнага кшталту, а нацыяналізаваныя прамысловыя прадпрыемствы на з’яўляюцца сацыялістычнымі, з’яўляючыся дзяржаўна-капіталістычным сектарам. Такім чынам яны спрабавалі дамагчыся ліквідацыі дыктатуры пралетарыяту».
Пісаць прашэнне аб памілаванні адмовіўся, сказаўшы, што гісторыя і сусветны камуністычны рух рассудзяць, чыя была праўда.
Пасмяротнае прызнанне
Пасля падзення камуністычнага рэжыму ўрачыста перапахаваны ў ліпені 1989 года. Абвешчаны нацыянальным героем Венгрыі.
у 1990 годзе згодна з ініцыятывай М. С. Гарбачова КДБ СССР перадаў дакументы ад супрацоўніцтве Надзя з НКУС генеральнаму секратару ЦК ВСРП К. Гросу, які па даручэнні Палітбюро паведаміў пра знойдзеныя факты на пленуме ЦКВСРП. Было прынята рашэнне не публікаваць і нават не абмяркоўваць атрыманыя дакументы. Копіі гэтых дакументаў знаходзяцца ў архіве Будапешта і доступ да іх закрыты.
Закустика
Закустика (бел. Закустыка) — другі альбом гурта Воплі Відоплясова. Запісана падчас выступу ў культавым парыжскім клубе «Шэ ПІФ», запіс зроблены Неры Каціна, лідарам французскага калектыву «Les VRP». Выконваюцца акустычныя версіі песень ВВ і народныя песні. Арыгінальны носьбіт — прайгравальнік кампакт-касета.
Каліты (Браслаўскі раён)
Калі́ты (, Калиты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Барчэва (гміна)
Барчэ́ва (Barczewo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барчэве. Плошча гміны складае 319,85 км². Станам на 2008 год у гміне Барчэва пражывалі 16 750 чалавек, шчыльнасць — 52,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Хай живе ВВ (альбом)
«Хай живе ВВ» — адзін з першых запісаў гурта Воплі Відоплясова, якія распаўсюджваліся сярод фанатаў на касеце.
Барцін (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
Карміцелька
Карміцелька — жанчына, якую наймаюць для кармлення грудзьмі чужога дзіцяці (і, часам, для догляду за ім).
Карміцельку наймаюць калі маці не можа карміць дзіця грудзьмі ці не хоча гэтага рабіць. Дзеці, якія выкармлены малаком адной жанчыны, называюцца малочнымі братамі і сёстрамі.
Прычыны
Карміцелька таксама патрабуецца ў выпадку недастатковай колькасці малака ў маці, г.зн. маці адчувае сябе няздольнай адэкватна карміць сваё дзіця, асабліва пасля нараджэння двайнят. Карміцелькі, як правіла, сустракаюцца часцей у месцах, дзе высокі ўзровень мацярынскай смяротнасці.
Каленкішкі
Кале́нкішкі (, Коленкишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Зарачскага сельсавета.
Хамічы (Быхаўскі раён)
Хамі́чы (, Хомичи) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ямніцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1556 годзе належалі Кіеўскаму Пячэрскаму манастыру, яго ж уладаннем называюцца і ў 1593 годзе.
Ліпаўка (Краснаслабодскі сельсавет)
Лі́паўка (, Липовка) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Хамічы (Быхаўскі раён)
Гісторыя
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дунайкоўскага сельсавета, да 1986 года — у склад Верхнятошчыцкага сельсавета , да 19 жніўня 2011 года — у склад Дунайкоўскага сельсавета.
День нароDJення (альбом)
День нароDJення — электронны альбом гурта Воплі Відоплясова. Складзены з кавер-версій савецкіх хітоў і аўтарскіх рэміксаў на творы гурта. Складзены непасрэдна Алегам Скрыпкам. Перавыданне альбома, здзейсненае ў 2006 годзе, змяшчае дададзеныя трэкі «Tombe la neige», «Rai» та «California RMX».
Або або
«Або або» — першы афіцыйны альбом гурта Воплі Відоплясова. З'явіўся на вінілавай пласцінцы, а пасля на кампакт-дыску. Запісаны ўжывую ў Францыі на фестывалі «Еўракеен дэ Бельфор» невядомым французскім аператарам на бытавую касету MAXELL XLH-S, дзе выступ украінцаў быў высока адзначаны на старонках газеты «Le Monde». 9 песень выконваецца па-ўкраінску, 5 — па-руску.
Перший концерт в Москві (альбом)
Перший концерт в Москві — другі неафіцыйны альбом гурта Воплі Відоплясова, зроблены ў выглядзе бутлегу (запісу канцэрту) гурта.
Красная Слабада (Быхаўскі раён)
Кра́сная Слабада́ (, Красная Слобода) — аграгарадок у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Танці (альбом)
Танці — касета гурта Воплі Відоплясова, не лічыцца афіцыйнай, хоць у свой час актыўна хадзіла па руках. Змяшчае рарытэтныя, артэфактныя рэчы.
Зыбкі
Зы́бкі (, Зыбки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Зарачскага сельсавета.
Гісторыя
У 1938 годзе вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Барда (гміна)
Ба́рда (Bardo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барда. Плошча гміны складае 73,41 км². Станам на 2010 год у гміне Барда пражывалі 5462 чалавекі, шчыльнасць — 77,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Барглаў Касцельны (гміна)
Ба́рглаў Касце́льны (Bargłów Kościelny) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Аўгустоўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барглаве Касцельным. Плошча гміны складае 187,57 км². Станам на 2004 год у гміне Барглаў Касцельны пражывалі 5772 чалавекі, шчыльнасць — 30,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 30 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Карасіна (вёска)
Кара́сіна (, Карасино) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Каля вёскі возера Карасіна.
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Карасінскага сельсавета.
Мархлеўск
Мархле́ўск (, Мархлевск) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Паселіцкага сельсавета.
Гісторыя
Паводле звестак заснавальніка і першага дырэктара Хойніцкага раённага краязнаўчага музея Аляксандра Максімавіча Зелянкоўскага, у 1874 годзе побач з вёскай Лісцвін на землях аднаіменнага фальварку графа Ракіцкага аселі і заснавалі сядзібы сем’і Міхала Шацілы і Фелікса Цішкевіча. Пазней тут жа пасяліўся Антон Караткевіч. Гэтак узнікла аколіца Лісцвін. У метрычных кнігах Астраглядаўскага касцёла за 1876 год згаданая таксама сям’я Куліцкіх, якая жыла ў засценку Лісцвін. На 1909 г. у аколіцы Лісцвін Мікуліцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні было ўжо 42 двары з 210 жыхарамі.
У слоўніку Я. Н. Рапановіча сцвярджаецца, нібы да 1925 года паселішча мела назву Лісцвінская Слабада. Але і пасля перайменавання, як засведчылі В. П. Пічукоў і М. І. Старавойтаў ў сувязі з пераходам у тым жа 1925 годзе да васьміпольнага севазвароту, яно называлася аколіцай Мархлеўск, не слабадой. З 1938 года, як і паўсюдна ў Беларусі, аколіца пачала звацца вёскай.
Найбольш актыўная забудова адбывалася ў 1920-я гады. З 8 снежня 1926 года да 30 снежня 1927 года цэнтр Мархлеўскага сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі. Згодна з «Арыентыровачным плянам калектывізацыі польскіх вёсак на Гомельшчыне 1929/1930 году», у Мархлеўску меркавалася арганізаваць машыннае, малочнае і жывёлагадоўчае таварыствы. У 1930 годзе ў Мархлеўску 41 двор, 204 жыхары, 82 % з якіх складалі каталіцкія альбо «польскія» сем’і. Тады ж арганізаваны калгас імя Юльяна Мархлеўскага, працавала кузня. 14 жыхароў загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы 233 жыхары. У складзе калгаса «Світанне» (цэнтр — вёска Паселічы).
Барлінак (гміна)
Барлі́нак (Barlinek) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мыслібожскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барлінаку. Плошча гміны складае 258,77 км². Станам на 2005 год у гміне Барлінак пражывалі 19,568 чалавек, шчыльнасць — 75,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 50 населеных пунктаў.
Бартнічка (гміна)
Ба́ртнічка (Bartniczka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Брадніцкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бартнічцы. Плошча гміны складае 83,56 км². Станам на 2013 год у гміне Бартнічка пражывалі 4714 чалавек, шчыльнасць — 56,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 20 населеных пунктаў.
Кішкелішкі
Кішке́лішкі (, Кишкелишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Барташыцы (гміна)
Барташы́цы (Bartoszyce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Барташыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барташыцах. Плошча гміны складае 427,82 км². Станам на 2004 год у гміне Барташыцы пражывалі 10 820 чалавек, шчыльнасць — 25,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 111 населеных пунктаў.
Ніканавічы
Ні́канавічы (, Никоновичи) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Ніканавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Быхаў, за 50 км ад Магілёва, каля аўтамабільнай дарогі. Каля паўднёвай ускраіны вёскі працякае рака Трасна (прыток Дняпра).
Hey, O.K.!
Hey, O.K.! — касета гурта Воплі Відоплясова, якая была выдадзена канадска-ўкраінскай студыяй «Кобза», у 1990 годзе. Была вельмі папулярнай сярод дыяспары і ва Украіне.
Гэты альбом не лічыцца афіцыйным.
Кавер-версіі
У 2011 годзе гурт зрабіў беларускамоўны кавер «Краіна мрой» на песню «» для складнкі «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2». У 2018 годзе музычны партал Тузін Гітоў разам з Letapis.by уключыў песню «Краіна мрой» Воплей Відоплясова ў топ «60 беларускамоўных гітоў сучаснасці» (спіс найлепшых песен, выдадзеных з 1988 года).
Карчовае
Карчо́вае (, Корчёвое) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Паселіцкага сельсавета.
Клемянсполле
Клемянспо́лле (, Клеменсполье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Карчовае
Карона Каралеўства Польскага
Найраней вёска Карчовае, прыналежная да Астраглядавіцкіх добраў пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, згаданая ў судовай справе ад 22 чэрвеня 1600 года. Тады колькі яе жыхароў збеглі да паселішчаў Брагінскага маёнтку князя Вішнявецкага, кіраванага адміністратарам Янам Бжыцкім. Надалей ажно да рэформеннага ўжо ў Расійскай імперыі перыяду Карчовае належала тым самым уладальнікам, што і Астраглядавічы з Хойнікамі, г. зн. пасля Харлінскіх — Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу), Максіміліяну Бжазоўскаму, князям Шуйскім, сямейству Прозараў.
12 чэрвеня 1618 года пан Мікалай Харлінскі, уладальнік Хойніцкіх добраў, паклікаў у суд панства Гальшку з Гулевічаў і Міхала Лозкаў за тое, што іх падданыя з маёнтку Загалле забралі валоў у яго падданых з Карчоўкі (Korczewka), Паселічаў, Малішава, Хвойнікаў і інш., ды ўвялі іх да добраў Рожава. 12 снежня 1618 года датаваная скарга рэчыцкага старасты Аляксандра Служкі на пана Лукаша Сапегу за непрызнанне яго паверанага ў справе размежавання маёнткаў Апачыцы і Чарнобыль асобай паўнапраўнай, бо, маўляў, той не меў аселасці ў Кіеўскім ваяводстве. І гэта нягледзячы на сведчанне вознага пад прысягай, што ён увёў названага паверанага, шляхціча Аляксандра Нелавецкага, у пажыццёвае валоданне сялом Карчоўка, згодна з запісам пана Мікалая Харлінскага. 7 чэрвеня 1623 года ўдава Гальшка Харлінская судзілася з панамі Станіславам, Юрыем і іншымі Харлінскімі, роднымі братамі і сваякамі мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хойнікі), вёскі Хойнікі, Вялікі Бор, Гарошкаў, Рашаў, Карчоўка. 8 ліпеня 1631 года запісам у актах Кіеўскага земскага суда засведчана пагадненне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў (з Карчовым) Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, наступнаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых.
Магчыма, жыхары вёскі былі ў ліку тых 77 дымоў (×6 — каля 462 чалавек) Хойніцкага (раней Астраглядаўскага) маёнтку князя Канстанціна Яна Шуйскага, якія паводле звестак на восень 1686 года, з-за гвалту як ад казакоў, так і ад жаўнераў урадавых войск, адыйшлі ў больш спакойныя мясціны. У інвентары 1698 года добраў князя Дамініка Шуйскага, харунжага берасцейскага, Карчовае, а таксама Малішаў, Гарошкаў ды неіснуючыя сёння Мікалаеўка і Клешчаўка пазначаныя як запусцелыя (wsi puste). У інвентары 1721 года, калі ад ксяндза-біскупа Юзафата Парышэвіча, пробашча астраглядаўскага, абцяжараныя даўгамі добры Хойнікі перайшлі да князя Мікалая Шуйскага, старэйшага сына папярэдняга, у Карчовым згаданы хіба адзін з трох вясковых млыноў. Адсутнічае інфармацыя пра паселішча ў тарыфах падымнага падатку Оўруцкага павета Кіеўскага ваяводства 1734 і 1754 гадоў. Тады Хойнікамі валодалі малодшы сын Дамініка князь Ігнацы Шуйскі, потым яго ўдава княгіня Людвіка (з роду Збароўскіх) з новым мужам панам Юзафам Быстрым, старостам ліноўскім.
Згодна з перапісамі яўрэйскага насельніцтва, у Карчовым на 1765 год пражывала 8 чалавек альбо głow — плацельшчыкаў пагалоўшчыны, на 1778 год у Карчовым — 3, у Малым Карчовым — 2, на 1884 год у Карчовым — 2, у Малым Карчовым — хрысціянін (пагалоўшчыне не падлягаў). Іўдзеі належалі да Хойніцкага кагала. Магчыма, выбух гайдамацка-сялянскай Каліеўшчыны 1768 года ў нейкай ступені паўплываў на колькасць яўрэяў у паселішчы, роўна як і на прыняцце адным з іх (напэўна, галавой сямейства) хрысціянства.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) вёска Карчовае апынулася ў межах Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 года, вёскі Вялікая і Малая Карчова згаданыя сярод уладанняў пана Людвіка Прозара, якія былі перайшлі «в казну», але потым «по высочайшему повелению» вернутыя пані Луізе (з князёў Шуйскіх) Прозаравай, спадчыннай іх уладальніцы. Тады ў першай з іх было 11 двароў з 32 душамі мужчынскага і 31 душой жаночага полу прыгонных, у другой — 3 двары. Абедзве, разам з Паселічамі, хутарам Рашаўцы і слабадой Рашаў, трымаў у трохгадовай (02.04.1793—02.04.1796) арэндзе за плату ў 4077 злотых мсціслаўскі стольнік Юстыніян, сын Юзафа, Фурс.
11 снежня 1802 года ў Рэчыцкім земскім судзе быў актыкаваны запіс Людвікі з князёў Шуйскіх Прозар, якім уласніца Хойніцкіх добраў узнагародзіла за службу Яна і Марыяну з Ляўкоўскіх Арліцкіх правам на валоданне фальваркам Малы Карчоў з вёскай Вялікі Карчоў. Трымаў Ян Арліцкі, ротмістр берасцейскі, Карчоў з 60 душамі прыгонных мужчынскага полу і ў 1811 годзе. У шляхецкай рэвізіі 1816 года, Ян, сын Казіміра, Арліцкі (60 г.) запісаны ўдаўцом. Разам з ім у Карчове жылі сын Леон (5 г.), дочкі Людвіка (16 г.), Францішка (9 г.), Ёганна (7 г.). Сыны Пётр (14 г.), Людвік (14 г.), Дамінік (12 г.) навучаліся ў Мазыры.
Згодна з інвентаром, складзеным 10 снежня 1844 года, фальварак і вёска Карчовае з 22 дварамі і 144 жыхарамі былі ў складзе маёнтка Хойнікі пана Уладзіслава, сына Караля, Прозара. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 129 жыхароў абодвух полаў з вёскі Карчовае былі прыхаджанамі Хойніцкай Свята-Пакроўскай царквы, 9 мужчын і 19 жанчын належалі да парафіі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Карчовае належала да Хойніцкай воласці. На пачатак 1870 года тут налічвалася 73 мужчынскія душы сялян-уласнікаў, прыпісаных да Карчоўскага сельскага таварыства. Паводле звестак на 1876 і 1879 гады, Паселічы заставаліся ў прыходзе Хойніцкай царквы.
На 1897 год у вёсцы было 46 двароў, 331 жыхар, працавалі школа граматы і хлебазапасны магазін. У 1909 годзе ў вёсцы Карчоў (Карчев) налічвалася 64 двары, 413 жыхароў, побач у аднайменным урочышчы — адзін двор з 2 жыхарамі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Гарманія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Карчовае ў складзе Хойніцкай воласці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Хойніцкая воласць увайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР. Паводле запіскі пад назвай «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 года і на 15 красавіка 1921 года ў школе першай ступені (г. зн. пачатковай) вёскі Карчовае было адпаведна 12 і 20 вучняў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года вёска Карчовае — цэнтр Карчоўскага сельсавета ў Хойніцкім раёне Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года — у складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены праз далучэнне тэрыторыі скасаванага Гарошкаўскага сельсавета. На 1930 год у Карчовым налічвалася 56 двароў, 296 жыхароў, арганізаваны калгас «Сацыялізм», працавала кузня. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
У Вялікую Айчынную вайну дзейнічала патрыятычнае падполле (кіраўнік — М. А. Колас).
16 ліпеня 1954 года Карчоўскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Забалацкага сельсавета. Тады ў вёсцы працавала сямігадовая школа. З 8 студзеня 1954 года Карчовае — у Гомельскай вобласці. Згодна з перапісам 1959 года, у вёсцы было 386 жыхароў. У складзе калгаса «Світанне» (цэнтр вёска Паселічы.)
У 1959—1966 гадах — у складзе Небытаўскага сельсавета.
Новы Свет (Быхаўскі раён)
Но́вы Свет (, Новый Свет) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Барухова (гміна)
Барухо́ва (Baruchowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барухове. Плошча гміны складае 107,05 км². Станам на 2004 год у гміне Барухова пражывалі 3598 чалавек, шчыльнасць — 33,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 26 населеных пунктаў.
Барвіцы (гміна)
Барві́цы (Barwice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Шчэцінэцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Барвіцах. Плошча гміны складае 258,89 км². Станам на 2010 год у гміне Барвіцы пражывалі 8750 чалавек, шчыльнасць — 34,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Коханішкі
Ко́ханішкі (, Коханишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Зарачскага сельсавета.
Батаж (гміна)
Ба́таж (Batorz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Яноўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Батажы. Плошча гміны складае 70,81 км². Станам на 2014 год у гміне Батаж пражывалі 3425 чалавек, шчыльнасць — 48,37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Пятраш
Пятра́ш (, Петраш) — пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Паселіцкага сельсавета.
29 снежня 2009 года вёска Пятраш была пераўтворана ў пасёлак.
Краснасельцы
Краснасе́льцы (, Красносельцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Зарачскага сельсавета.
Папоўка (Быхаўскі раён)
Папо́ўка (, Поповка) — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Бацькавіцы (гміна)
Бацькаві́цы (Baćkowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Апатоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бацькавіцах. Плошча гміны складае 96,25 км². Станам на 2004 год у гміне Бацькавіцы пражывалі 5163 чалавекі, шчыльнасць — 53,6 чал./км².
Балтаў (гміна)
Ба́лтаў (Bałtów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Астравецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Балтаве. Плошча гміны складае 104,92 км². Станам на 2009 год у гміне Балтаў пражывалі 3901 чалавек, шчыльнасць — 37,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Італьянскае каралеўства (774—962)
Італійскае каралеўства (Regnum Italiae ці ), або Ламбардскае каралеўства — сярэдневяковая дзяржава ў Паўночнай Італіі, якая існавала з 781 года. У 951 (канчаткова ў 961) годзе каралеўства было ўключана ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі і да 1648 года яе імператары насілі тытул караля Італіі.
Італія ў складзе Каралінгскай імперыі
У 774 годзе кароль франкаў Карл Вялікі заваяваў Лангабардскае каралеўства і каранаваўся ў Павіі як кароль лангабардаў. Аднак у 781 годзе ён вылучыў Італію ў якасці васальнага каралеўства свайму малалетняму сыну Піпіну (777 — 8 чэрвеня 810). Пасля каранацыі Карла імператарам у 800 годзе каралеўства ўваходзіла ў склад Каралінгскай імперыі.
Пасля смерці Піпіна ў 810 годзе каралеўства зноў апынулася пад непасрэдным кіраваннем Карла, аднак у 812 годзе ён прызначыў намеснікам незаконнага сына Піпіна, Бернарда (каля 797—17 красавіка 818), а неўзабаве ён ужо згадваўся з каралеўскім тытулам. Пасля смерці Карла новы імператар, Людовік I Набожны пацвердзіў падараванне, аднак у чэрвені 817 года Людовік I Набожны, жадаючы замацаваць спадчынныя правы сваіх сыноў на Франкскую дзяржаву, апублікаваў «Акт аб парадку ў Імперыі» (Ordinatio imperii), у якім надзяляў Лотара I вялікімі ўладаннямі і тытулам суправіцеля, а малодшых сыноў — Піпіна і Людовіка — прызначаў падпарадкаванымі каралямі. Пра Бернарда ў дакуменце не было сказана ні слова, хоць, фармальна, яго права на прастол Італіі сумневу не падвяргалася, аднак дакумент выклікаў незадаволенасць Бернарда, чый статус як кіраўніка стаў нявызначаным. Да таго ж сярод найбліжэйшага атачэння караля Італіі было шмат людзей з ліку тых, каго імператар Людовік у апошні час адхіліў ад свайго двара. Саветнікі Бернарда пачалі падбухторваць яго прыняць тэрміновыя меры для замацавання за сабой бацькаўскай спадчыны. Бернард паддаўся і ўвосень пачаткаў падрыхтоўку да працэдуры прынясення яго падданымі прысягі яму, а не Лотару, як таго патрабаваў імператар. Пра гэта ворагі Бернарда — біскуп Вероны Ратольд і граф Брэшыі Супан, перабольшыўшы маштабы змовы, неадкладна даклалі Людовіку Набожнаму. Той хутка сабраў войска і ў снежні выступіў да Шалона. Даведаўшыся пра гэта, Бернард перакрыў праходы ў Альпах, спрабуючы заступіць Людовіку шлях у Італію і абвясціў пра скліканне войска. Аднак, асцерагаючыся малалікасць сваіх войскаў, Бернард паспяшаўся да імператара, каб маліць у яго прабачэння і даказаць сваю вернасць, але, па прыбыцці ў Шалон, ён быў арыштаваны, а ў 818 годзе аслеплены, пасля чаго памёр.
Італія ў выніку дасталася Лотару I, старэйшаму сыну Людовіка Набожнага, каранаванаму ў 817 годзе як імператар і суправіцель бацькі. Лотар разам з братамі некалькі разоў паўставаў супраць бацькі, а пасля яго смерці ў 840 годзе паспрабаваў усталяваць уладу над сваімі братамі, што выклікала вайну. 25 чэрвеня 841 года Лотар быў разбіты братамі ў бітве пры Фантэнэ, а ў 842 годзе быў вымушаны заключыць перамір'е. У выніку ў 843 годзе быў заключаны Вердэнскі дагавор, паводле якога Каралінгская імперыя была канчаткова падзелена паміж Лотарам, Людовікам II Нямецкім і Карлам II Лысым.
Каралеўства ў 843—888 гадах
Паводле Вердэнскага дагавора Лотар атрымаў у кіраванне так званае Сярэдзіннае каралеўства, у якое акрамя Італіі ўвайшлі Праванс, бургундскія землі паміж Ронай і Альпамі, землі па правым беразе Роны да Юзэ, Віўе і Ліёна, герцагства Бургундскае па абодва бакі Юры да Арэ з аднаго боку і Соны — з іншага, мазельскую зямлю ад саксонскай мяжы да вусця Шэльды, і зямлю фрызаў паміж вусцямі Рэйна і Везера. Акрамя таго Лотар захоўваў тытул імператара, які фактычна апынуўся прывязаным да тытула караля Італіі.
Пасля Вердэнскага падзелу Лотар яшчэ некалькі разоў з'язджаўся з братамі для перамоў, але з'езды не заміналі сутыкненням паміж братамі. Апошнія гады жыцця Лотар правёў у барацьбе з нарманамі.
Сярэдзіннае каралеўства апынулася недаўгавечным. Ужо пасля смерці Лотара ў 855 годзе паводле Прумскага дагавора яно распалася на 3 каралеўствы: Італьянскае, Латарынгскае і Праванскае, якія дасталіся тром сынам Лотара — Людовіку II, Лотару II і Карлу.
Людовік II, каранаваны яшчэ пры жыцці бацькі як кароль Італіі і імператар, атрымаў у сваё распараджэнне ўласна Італьянскае каралеўства, у якое ўваходзіла Паўночная Італія: Ламбардыя, Лігурыя, Таскана, Фрыуль, Раманія, Спалета і Папская вобласць. Акрамя таго, пасля смерці малодшага брата Карла ў 863 годзе Людовік захапіў большую частку Праванса. Усё сваё кіраванне ён спрабаваў падпарадкаваць сабе Паўднёвую Італію, для чаго яму прыйшлося змагацца з арабамі і Візантыяй. У выніку да 871 годзе ён далучыў да свайго каралеўства яе большую частку, аднак усе яго заваяванні апынуліся недаўгавечныя і ўжо ў 872 годзе Паўднёвая Італія зноў здабыла незалежнасць ад караля.
Пасля смерці ў 875 годзе Людовіка II, які не пакінуў сыноў, Папа Ян VIII абвясціў каралём Італіі і імператарам караля Заходне-Франкскага каралеўства Карла II Лысага, які неадкладна адправіўся ў Італію. Па дарозе ён разбіў Карламана, старэйшага сына Людовіка Нямецкага, пасланага затрымаць яго прасоўванне ў Італію, і 17 снежня ўвайшоў у Рым. 25 снежня 875 г. адбылося памазанне Карла на імператарскі прастол. Частка італьянскіх дваран прысягнулася яму на вернасць. Людовік Нямецкі, якому па радавых законах павінен быў бы дастацца імператарскі тытул, спустошыў Латарынгію. Даручыўшы кіраванне Італьянскім каралеўствам Базону В'енскаму, які атрымаў пасада герцага, Карл, заняты барацьбой з пляменнікамі, вярнуўся ва Францыю.
Падчас адсутнасці Карла Італія зведала новае нашэсце арабаў, якія некалькі разоў падступалі да сцен самага Рыма. Папа Ян VIII настойліва клікаў Карла на дапамогу. У чэрвені 877 года імператар памкнуўся, нарэшце, у паход супраць арабаў. У Тартоне ён сустрэўся з папам. Да канца лета Карл уступіў у Павію, разам з Папам, які хаваўся ад пераследнікаў. Затым на працягу некалькіх дзён чакаў падыходу сваіх графаў, але тыя так і не з'явіліся. Затое прыйшла вестка, што нямецкі кароль Карламан, пляменнік Карла стаіць непадалёк. Напалоханы гэтай навінай, Карл адправіўся ў зваротны шлях, так нічога і не зрабіўшы для Папы. Па дарозе ён захварэў і памёр.
Пераемнікам стаў Карламан, а пасля яго смерці — Карл III Тоўсты, малодшы брат Карламана, які ў 881 годзе каранаваўся імператарскай каронай. Карлу ў 884 годзе ўдалося аб'яднаць Каралінгскую імперыю, аднак рэзкая незадаволенасць палітычным курсам Карла Тоўстага вылілася ў адкрытае выступленне знаці супраць караля. 11 лістапада 887 года ў Франкфурце Карл быў пазбаўлены кароны, а імперыя канчаткова распалася.
Каралеўства Італія ў 888—961 гадах
Пры каралях Італіі ў 888-961 гадах (Берэнгары I Фрыульскім, Людовіку III Сляпым, Рудольфе II, Гуга Арльскім, Лотары II, Берэнгары II Іўрэйскім (многія з якіх былі да таго ж і каралямі Бургундыі) краіна ўступіла ў эпоху феадальнай раздробненасці. Да 961 года Італія фактычна распалася на шэраг незалежных дзяржаў, якія толькі намінальна з'яўляліся часткай Італіі.
Каралеўства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі
Каралеўства Італія ўвайшло ў склад утворанай у 962 годзе Свяшчэннай Рымскай імперыі і фармальна аж да 1648 года было яе складовай часткай. Але фактычна з сярэдзіны XIV стагоддзя імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі мелі чыста намінальную ўладу ў Італіі і не ўмешваліся ў яе ўнутраныя і знешнія справы (глядзі таксама артыкул Гвельфы і гібеліны).
Род (этналогія)
Род — супольнасць кроўных сваякоў, якія вядуць паходжанне ад агульнага продка і маюць агульныя зацікаўленасці. Мае вялікае значэнне ў традыцыйным грамадстве. Вядзецца па мужчынскай лініі ў большасці краёў свету, у тым ліку ў Беларусі. Суродзічы карыстаюцца адным прозвішчам (у Беларусі з 16-га стагоддзя). Шляхціцы таксама выкарыстоўваюць родавыя гербы, што ў Беларусі ўвялі Гарадзельскім прывілеем 1413 года спачатку для шляхты каталіцкага хрышчэннеу, а Прывілеямі 1432 і 1434 гг. пашырылі і на шляхту праваслаўнага хрышчэння. Спачатку шляхціцы неслі агульнародавую адказнасць перад законам. Вялікі князь літоўскі Казімір Ягелончык устанавіў асабістую адказнасць шляхціцаў за злачынствы Прывілеем 1447 года. Суродзічы мелі права выкупу сваіх родавых маёнткаў (вотчын) з рук пабочных асоб. У Вялікім Княстве Літоўскім існавала каля 50 магнацкіх родаў (Радзівілы, Сапегі і Чартарыйскія), якія ўтваралі своеасаблівыя зацікаўленыя згуртаванні для пашырэння сваіх зямельных уладанняў і заняцця вышэйшых дзяржаўных пасадаў. У Расійскай імперыі ўрад увёў радаводныя кнігі для разбору шляхты.
Камароўка (Мінск)
Камаро́ўка, Камаро́ўскае прадмесце — гістарычны раён Мінска, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы горада, за Траецкай Гарой і Залатой Горкай. Раней жыхары адрознівалі Старую Камароўку (раён цяперашніх плошчы Якуба Коласа, бульвара Уладзіміра Мулявіна і вуліцы Краснай) ад Новай Камароўкі (дзялянка паміж праспектам Машэрава і вуліцай Харужай).
На паўднёвым захадзе ад Камароўкі месціцца Старажоўка, на захадзе — Пярэспа, на поўдні — Залатая Горка, на ўсходзе — Ваньковічаў Лес, на паўночным ўсходзе ад прадмесця знаходзіўся Гарадскі выган (Камароўскае балота).
Этымалогія назвы
Існуе некалькі версій паходжання назвы мясцовасці. Першая з іх звязаная з народнай легендай пра блазнаватага Федзьку Камара, які паквапіўся на скарб памерлага і патануў у багне. Другая версія атаясамлівае назву мясціны з камарамі, якія насялялі тутэйшае балота.
Трэцюю, навуковую, версію прапанаваў беларускі гісторык і археолаг Пётр Русаў. У сваім даследаванні ён давёў, што ў старажытных дакументах мясціну называлі «Камораўкай». У летапісных крыніцах слова «камара», «камора», «комора» пазначалі скляпы, скляпенні або памяшканні. Гэтак жа звалі кантору пры лясніцтве, а ў XV — XVIII стагоддзях — мытню.
Гісторыя
Першае пісьмовае згадванне мясцовасці датуецца 1552 годам (паводле іншых звестак Камароўскае балота пачынае згадвацца ў актах пачатку XVII ст. ). Некалі на месцы прадмесця існавала вёска Камароўка, якая да 1812 года належала князям Радзівілам (пасля таго, як Радзівілы выступілі на баку Напалеона ў вайне 1812 года вёска і прылеглыя тэрыторыі былі адабраныя ў іх расійскімі ўладамі і перапрададзеныя мінскаму абшарніку Станіславу Ваньковічу).
Паводле беларускага падарожніка і краязнаўца Паўла Шпілеўскага ў сярэдзіне XIX ст. Камароўка была адметная «сваімі гарамі, густым хваёвым лесам, і швейцарскім дамком, і маслабойнымі». У 1879 годзе вёска Камароўка (2 вярсты ад тагачаснага цэнтра горада — сучаснай плошчы Свабоды) — «каля 40 жыхароў». Да канца XIX ст. вёска ўвайшла ў межы Мінска, а яе назва распаўсюдзілася на ўсю паўночна-ўсходнюю частку горада.
У пачатку XX ст. Камароўка ўваходзіла ў трэцюю паліцэйскую частку горада. Пачыналася на паўночны-захад ад Камароўскай вуліцы (цяпер праспект Машэрава) і амаль цалкам належала абшарніку П. С. Ваньковічу, чые продкі і сваякі былі вядомымі культурнымі дзеячамі. Праз прадмесце праходзілі Старавіленская, Вялікая Барысаўская (пазней Аляксандраўская, цяпер Максіма Багдановіча), Георгіеўская (Чычэрына), Плябанская (пазней Шырокая, цяпер Куйбышава), Бондараўская (Гікалы) — тамака сяліліся рамеснікі-бондары, Казакоўская (Пугачоўская) — назва пайшла ад прозвішча ўладальніцы гэтай дзялянкі зямлі абшарніцы Аўгусціны Казаковай), Міжтрактавая (не існуе), Турэцкая (Беламорская), Кітайская (Усходняя) вуліцы, Лагойскі (вуліца Якуба Коласа) і Барысаўскі (праспект Незалежнасці) тракты, дарога на Цну, Казакоўскі завулак.
У сярэдзіне 1950–х гадоў пачаўся знос старых драўляных хат. Адбыўся пуск тралейбуса. У 1964 годзе быў пабудаваны Дом мэблі. У 1972 годзе на плошчы Якуба Коласа (да 1956 года Камароўскай) усталявалі помнік народнаму паэту. У 1979 годзе адкрыўся цэнтральны калгасны рынак — Камароўскі. У 2001 годзе на плошчы перад Камароўскім рынкам адкрыўся шматступенны фантан, вакол якога былі ўсталяваныя бронзавыя скульптуры Уладзіміра Жбанава «Конь і верабей», «Пані з сабачкай» і «Фатограф». 6 мая 2009 года Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц і іншых частак Мінска на сваім пасяджэнні прыняла рашэнне па наданні безыменнаму скверу ў межах вул. В. Харужай — ГЦ «Люстэрка» — крама «Дом мэблі» назвы «Камароўскі».
Сучаснасць
Драўляная забудова прадмесця не захавалася, зберагліся толькі асобныя фрагменты прысядзібных садоў.
Тапонім застаўся замацаваны за раёнам горада, што размешчаны вакол Камароўскага рынку і Камароўскага сквера.
Старыя адрасы
На Камароўскім полі (палігоне), якое знаходзілася прыблізна на месцы сучаснага рынка, 24 і 25 траўня 1911 года здзяйсняў палёты на аэраплане знакаміты расійскі авіятар Сяргей Утачкін (1876—1916)
Зв’язок (альбом)
Зв'язок — касета гурта Воплі Відоплясова. Адзін са шматлікіх зборнікаў песень гурта канца 80-х гадоў.
Гэты альбом не лічыцца афіцыйным.
Чырвоны Араты (Хойніцкі раён)
Чырво́ны Ара́ты (, Чирвонный Аратый) — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Паселіцкага сельсавета.
Да 30 чэрвеня 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Небытаўскага сельсавета.
Бэдльна (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 59 населеных пунктаў.
Спіс аб’ектаў PGC (2130001—2131000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2130001—2131000)
Радзькава Слабада
Ра́дзькава Слабада́ (, Радькова Слобода) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Крукі (Браслаўскі раён)
Крукі́ (, Крюки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Крываселі
Крыва́селі (, Кривасели) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Крукі (Браслаўскі раён)
Інфаструктура
Праз вёску праходзіць мясцовая аўтамабільная дарога (Урбаны — Крукі — Мякяны).
Украінцы ў Славакіі
Украі́нцы ў Слава́кіі — невялікая, але заўважная этнічная група насельніцтва Славакіі. Украіна і Славакія маюць агульную граніцу, і ва ўсходняй Славакіі сярод Карпатаў захаваліся традыцыйныя ўкраінскія вёскі. Цэнтрам украінскай культуры ў Славакіі лічыцца горад Свіднік, дзе дзейнічае ўкраінскі музей.
Цікава, што хоць Украіна не мае агульнае мяжы з Чэхіяй, але ж там пражывае нашмат болей украінцаў, чымся ў Славакіі. Такі парадокс тлумачыцца нядаўнім міграцыйным уздымам.
Чырвоная Зара (Хойніцкі раён)
Чырво́ная Зара́ (, Чирвоная Заря) — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Паселіцкага сельсавета.
Гісторыя
На тапаграфічнай карце Мінскай губерні А. К. Фіцінгофа 1846 года на месцы будучага пасёлка савецкіх часоў Чырвоная Зара паказаны фальварак Карнеліянаў. Але, паводле Віктара Гілеўскага, у метрычных кнігах Мікуліцкай царквы гэты фальварак згаданы яшчэ ў 1839 годзе, калі там нарадзіўся Канстанцін, сын Ігнацыя Ігнацыевага і Аляксандры Іванавай з роду брагінскіх Скараходаў Стравінскіх. Ёсць звестка пра Карнеліянаў і ў метрычных кнігах Астраглядаўскага касцёла на кастрычнік 1849 года: тут ва ўзросце 68 гадоў памёр шляхетны Ігнацы, сын Адама, Стравінскі, пахаваны ксяндзом Францішкам Пазняком на парафіяльных могілках. Нябожчык быў дзедам Фёдара Ігнацыевіча Стравінскага, артыста Марыінскага тэатра ў Пецярбургу, і прадзедам кампазітара Ігара Фёдаравіча Стравінскага.
Пасёлак заснаваны ў 1920-я гады перасяленцамі з суседніх вёсак на былых фальваркавых землях. У 1930 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. Паводле перапісу 1959 г. — 52 жыхары. У складзе калгаса «Бальшавік» (цэнтральная сядзіба ў вёсцы Веляцін).
Ліквідаваны 2 лістапада 2009 года.
Бэйсцы (гміна)
Бэ́йсцы (Bejsce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Казімежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бэйсцах. Плошча гміны складае 57,48 км². Станам на 2013 год у гміне Бэйсцы пражывалі 4222 чалавекі, шчыльнасць — 73 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 16 населеных пунктаў.
Старая Трасна
Стара́я Трасна́ (, Старая Трасна) — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Радзькаў
Ра́дзькаў (, Радьков) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Усохі (Быхаўскі раён)
Усо́хі (, Усохи) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Лакуцішкі
Лаку́цішкі (, Лакутишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.