cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Селеўк II Калінік
Пры ім шматлікія ўладанні Сірыйскай дзяржавы былі страчаныя — Бактрыя стала незалежнай пры Дыядоце, а Селеўк абараняўся ад свайго брата Антыёха Геракса і Пталамея III. Загінуў, упаўшы з каня. Вядомыя выявы на манетах.
1999 год у гісторыі астраноміі
1999 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Цыклічная група
У алгебры,  цыклічная група - гэта група, генерыраваная праз адзін элемент. Гэта значыць, што яна складаецца з мноства элементаў з абарачальнай асацыятыўнай аперацыяй і змяшчае элемент такі, што кожны элемент групы можа быць атрыманы шляхам шматразовага прымянення аперацыі групы або яе адваротнай да g. Кожны элемент групы можа быць запісаны як ступень g у мультыплікатыўнай натацыі, або як кратнасць g у адытыўнай натацыі. Элемент g называецца генератарам групы.
Усе бясконцыя цыклічныя групы ізаморфныя да адытыўнай групы Z, цэлых лікаў. Кожная канечная цыклічная група парадку n ізаморфная да адытыўнай групы Z/nZ, цэлых лікаў па модулю n. Кожная цыклічная група з'яўляецца абелевай групай (гэта азначае, што яе групавая аперацыя з'яўляецца камутатыўнай).
Азначэнне
Група G называецца цыклічнай, калі існуе элемент g з G такі, што n гэта цэлы лік }. Паколькі любая група, генерыраваная элементам з групы з'яўляецца падгрупай гэтай групы, то паказаць, што адзіная падгрупа групы G, якая змяшчае g - гэта само G, хопіць, каб даказаць, што G  з'яўляецца цыклічнай.
Вяршыня мясцовасці
Вяршыняй мясцовасці ў тапаграфіі завуць пункт на паверхні, які мае найбольшую вышыню над узроўнем мора (сярод усіх пунктаў, непасрэдна прылеглых да яе). З матэматычнага пункта гледжання, вяршыня — лакальны максімум вышынь.
Паняцце «горная вяршыня» звычайна выкарыстоўваюць у дачыненні да асобных гор, якія прыкметна ўзвышаюцца над агульным узроўнем горнай краіны (Эльбрус на Каўказе і інш.).
Уварванне Ірака ў Кувейт
Уварванне Ірака ў Кувейт — ваенная аперацыя іракскай арміі, якая адзначыла пачатак вайны ў Персідскім заліве. Ірак падаваў гэта як «аказанне дапамогі народу, які паўстаў супраць рэжыму», і вяртанне «спрадвечна іракскіх зямель, адабраных брытанскімі каланізатарамі.
Прадмовы
Пасля заканчэння вайны з Іранам Ірак перажываў цяжкі эканамічны крызіс. Каб хоць як палепшыць фінансавы стан краіны, урад Садама Хусейна запатрабаваў ад сусудняга Кувейта кампенсацыі «страт» у 2,4 млрд. долараў за незаконную здабычу нафты з радовішча Румайла; спісання запазычанасці па пазыках, атрыманых ад Кувейта падчас ірана-іракскай вайны (17 млрд. дол.); саступкі або здачы ў арэнду астравоў Варба і Бубіян. Вядома, патрабаванні былі адхілены. Тым часам у самім Іраку вылучылі тэорыю, што Кувейт з’яўляецца штучнай дзяржавай, якая заснаваная брытанскімі каланізатарамі на тэрыторыі iракскага ўзбярэжжа. У Багдадзе пачалі падрыхтоўку да ўварвання, мяркуючы, што цяпер, таксама як і ў час вайны з Іранам, ЗША падтрымаюць іх альбо зоймуць нейтральную пазіцыю.
Ход аперацыі
У ноч з 1 на 2 жніўня 1990 года 120-тысячная іракская армія пры 350 танках уварвалася ў Кувейт і за суткі ажыццявіла захоп усёй яе тэрыторыі. Кувейцкі войскі, якія не перавышалі 20 тыс. чалавек, аказалі жорсткі супраціў. Шмат хто з салдат у гэты дзень святкавалі 1411-ы Ісламскі Новы год у коле сям’і, таму толькі ў 10 гадзін вечара таго ж дня 35-ю брыгаду арміі Кувейта ўдалося перавесці ў рэжым гатоўнасці.
Тым часам пасля васьмі гадзін збораў улады Кувейта адправілі абараняць сталіцу 36 танкаў «Чыфтэн», пры падтрымцы некалькіх дзясяткаў самаходных гармат і бронетранспарцёраў. Першым уступіла ў бой 35-я танкавая брыгада кувейцкіх узброеных сіл пры падтрымцы роты БМП-2 і 155 міліметровых гармат заняло пазіцыю на скрыжаванні шашы №70 і дарогі №6. У 04:30 раніцы кувейтцы сутыкнуліся з войскамі з іракскай рэспубліканскай гвардыі, якая ўжо дасягнула Аль-Джахры. Іракская 17-я браняваная брыгада Хамурапі хутка, але не выконваючы ніякіх мер бяспекі рухалася па кальцавой развязцы з шасцю з’ездамі, не чакаючы супраціву. Іракскія камандзіры нават не далі загад салдатам высадзіцца з грузавікоў.
У першай атацы абаронцы, падлучыўшы да баёў паліцыю, нават атрымалі некаторую перавагу, але неўзабаве іракцы пачалі іх адціскаць. Да зыходу дня практычна ўся тэрыторыя Кувейта апынулася пад кантролем іракскіх войскаў, хоць асобныя сілы вялі супраціў да 4-га чысла. З 950 нафтавых свідравін у Кувейце іракцы падпалілі каля 600, імі былі пашкоджаны нафтаправоды, помпавыя станцыі, нафтавыя тэрміналы, усе асноўныя нафтаперапрацоўчыя комплексы.
Наступствы
На акупаванай тэрыторыі была створана марыянетасная дзяржава Рэспубліка Кувейт. У гэты час дзеючы рэжым збег у Саудаўскую Аравію, дзе ўтварыў урад у выгнанні.
Модэна (правінцыя)
Мо́дэна (Provincia di Modena, Pruvèinsa ed Mòdna) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья.
Віктар Барнафавіч Зураеў
Віктар Барнафавіч Зураеў (нар. ) — супрацоўнік Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, палкоўнік. Камандзір спецыяльнага падраздзялення МУС «Алмаз» з 2010 года.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 лістапада 1963 года. Этнічны асецін.
У 1986 годзе паводле размеркавання трапіў у Мінск камандзірам узводу ўнутраных войск СССР воінскай часці 3214. У сярэдзіне 1980 года на ўсесаюзных зборах у Тбілісі атрымаў крапавы берэт. У 1991 годзе меў баявое заданне ў Нагорным Карабаху, удзельнічаў у лакалізацыі армяна-азербайджанскага ўзброенага канфлікту ў Нагорным Карабаху.
У 1993 годзе прыняў першы экзамен на крапавы берэт у Беларусі. Працягнуў службу ў пагранічных войсках. Служыў начальнікам аддзела, пазней — намеснікам камандзіра воінскай часці 1250 пагранічных войскаў (Мінск), на тэрыторыі якой базуецца пагранічны спецназ (Асобная служба актыўных мерапрыестваў, АСАМ).
У 2012 годзе кіраваў службай па барацьбе з незаконным абаротам наркотыкаў. У 2018 годзе суправаджаў Віктара Лукашэнку ў часе візіту ў Чачню, быў на сустрэчы з Рамзанам Кадыравым.
Адзін з кіраўнікоў падаўлення масавых пратэстаў па выніках прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Пад камандаваннем Зураева супрацоўнікам спецпадраздзялення «Алмаз» у Мінску быў застрэлены бяззбройны дэманстрант Аляксандр Тарайкоўскі.
Са снежня 2021 года працуе намеснікам генеральнага дырэктара па бяспецы, рэжыму і кадрах у Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі «Стайкі».
Фарлі
Фарлі́ (Forlì, Furlé) — горад у італьянскім рэгіёне Эмілія-Раманья, на старажытнай Эміліевай дарозе, у 19 км ад Адрыятычнага порта Чэрвіа. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.
Гарады-пабрацімы
Фарлі знаходзіцца ў сяброўскіх узаемаадносінах з наступнымі гарадамі-пабрацімамі:
Селеўк III Кераўн
Селеўк III Кераўн (243—223 да н.э.): цар сірыйскі (226—223 да н.э.), сын Селеўка II і Лаадзікі.
У перыяд 225—223 да н.э. беспаспяхова спрабаваў вярнуць Малую Азію, заваяваную Аталам. Быў атручаны ў Фрыгіі. Вядомыя выявы на манетах.
NGC 3065
NGC 3065 (іншыя абазначэнні — UGC 5375, MCG 12-10-14, ZWG 333.10, 7ZW 303, PGC 29046) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Стэфан Арвідсан
Стэфан Арвідсан (нар. ) — шведскі гісторык, прафесар гісторыі рэлігіі Стакгольмскага ўніверсітэта, а таксама прафесар рэлігіязнаўства ва Універсітэце Лінэя.
Біяграфія
Арвідсан нарадзіўся ў Транасе, Швецыя, у 1968 годзе. У 2000 годзе абараніў доктарскую ступень у галіне гісторыі рэлігіі ва Універсітэце Лунда.
У 2007 зрабіўся асацыяваным прафесарам гісторыі рэлігіі ў Стакгольмскім універсітэце, а з 2012 займае пасады — прафесара гісторыі рэлігіі Стакгольмскага ўніверсітэта і прафесара рэлігіязнаўства ва Універсітэце Лінея.
Погляды
Арвідсан — заўзяты марксіст, але, па ягоных жа словах, «недагматычны марксіст». Арвідсан шкадуе, што, па ягоных меркаваннях, Шведская сацыяльна-дэмакратычная партыя і Левая партыя пакінулі, што ён называе, шлях «сапраўднага сацыялізму». Арвідсан з’яўляецца сам прапанентам больш радыкальнай плыні сацыялізму па тыпе «Сажры багацеяў!», і такое ён называе «рамантычным сацыялізмам». За працоўнае жыццё Арвідсан напісаў шэраг марксісцкіх публікацый, некаторыя з іх былі прафінансаваны Банкам Швецыі.
Алфёрава (пасёлак, Сафонаўскі раён)
Алфёрава (Алфёрово) — пасёлак у Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці за 32 км на ўсход ад Сафонава, за 263 км ад Масквы, за 4 км на поўдзень ад аўтамагістралі, на беразе ракі Дыміца. У пасёлку ёсць чыгуначная платформа Алфёрава на галінцы Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча. Пастаяннае насельніцтва — 99 жыхароў (2007).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Узняцце чарнільнага сцяга ў Ум Рашраш
«Узняцце чарнільнага сцяга ў Ум Рашраш» ― фатаграфія, зробленая 10 сакавіка 1949 года ізраільскім салдатам, які да службы ў войску быў архітэктарам і фатографам. На ёй адлюстроўваецца, які лунае ў Ум-Рашраш (цяпер Эйлат) каля заліва Акаба на паўночным ускрайку Чырвонага мора. Сцяг узнімае камандзір 8-га батальёну брыгады «». З’яўляецца адным з сімвалаў перамогі ў Эйлаце падчас араба-ізраільскай вайны 1947—1949 гадоў.
Алфёрава (пасёлак, Сафонаўскі раён)
Гісторыя
У савецкі час пабудаваны медпункт, крамы, дом культуры, школа, бібліятэка. Скульптура на брацкай магіле 194 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гадах.
Вадсё
Вадсё (Vadsø, Vesisaari, Čáhcesuolu) - горад і камуна ў Нарвегіі, цэнтр фюльке Фінмарк. Насельніцтва - 6186 чалавек. Горад размешчаны на паўднёвым беразе паўвострава Варангер. У Вадсё размешчаны аэрапорт дзяржаўнага значэння і марскі порт.
У горадзе працуе філіял дзяржаўнага тэле-і радыёканала NRK, а таксама маецца ўласная радыёстанцыя Varangerradio. Штодня ў горадзе выдаецца газета Finnmarkena і выходзіць штотыднёвік Varangeren.
Cisco
Cisco Systems, Inc. або проста Cisco — гэта амерыканская транснацыянальная карпарацыя са штаб-кватэрай у Сан-Хасэ, Каліфорнія. Cisco распрацоўвае, вырабляе і прадае сеткавае абсталяванне, праграмнае забеспячэнне, тэлекамунікацыйнае абсталяванне і іншыя высокатэхналагічныя прадукты. Cisco спецыялізуецца на пэўных тэхналагічных сферах, такіх як інтэрнэт рэчаў, камп’ютарная бяспека і відэаканферэнцыі. Аднымі з найбольш вядомых прадуктаў Cisco з’яўляюцца Webex, OpenDNS, Jabber, Duo Security і Jasper. Cisco — адна з найбуйнейшых тэхналагічных кампаній у свеце, займае 74-е месца ў спісе Fortune 100 і мае амаль 80 000 супрацоўнікаў.
Кампанія была заснавана ў снежні 1984 года Леанардам Босакам і Сэндзі Лернер, двума навукоўцамі Стэнфардскага ўніверсітэта. Яны сталі піянерамі ў канцэпцыі лакальнай сеткі, якая выкарыстоўваецца для злучэння аддаленых камп’ютараў праз маршрутызатары. Да 1990 года рынкавая капіталізацыя Cisco складала 224 мільёны долараў; у 2000 годзе яна была ужо 500 мільярдаў долараў, на той момант Cisco абагнала Microsoft, стаўшы самай дарагой кампаніяй у свеце. Станам на снежань 2021 года рынкавая капіталізацыя Cisco складала каля 267 мільярдаў долараў.
Рыміні (правінцыя)
Ры́міні (італ. Provincia di Rimini) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья. Сталіцай правінцыі з'яўляецца горад Рыміні. На поўдні мяжуе з рэспублікай Сан-Марына.
NGC 3066
NGC 3066 (іншыя абазначэнні — UGC 5379, IRAS09578+7222, MCG 12-10-15, KUG 0957+723, MK 133, Z 0957.9+7222, ZWG 333.11, PGC 29059) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тэрцына
Тэрцы́на (terzina, ад terza —  трэцяя) — від  верша,  напісанага  трохрадкоўямі  з  ланцужковай  кампазіцыяй. Звычайна памер тэрцыны — пяцістопны ямб. Усе трохрадкоўі ў такім вершы звязваюцца арыгінальнай  рыфмоўкай:  сярэдні радок кожнай папярэдняй страфы рыфмуецца з двума крайнімі наступнай (аба бвб вгв...). Тэрцына заканчваецца асобным радком, што рыфмуецца з сярэднім радком апошняга трохрадкоўя. Тэрцыну ўвёў у паэзію вялікі італьянскі паэт Дантэ, які напісаў імі сусветнавядомую «Боскую камедыю». У беларускай  паэзіі  першы  ўзор  тэрцыны належыць М. Багдановічу.
Абу-Бекір Юх’янавіч Шабановіч
Біяграфія
Браў актыўны ўдзел у ісламскім рэлігійным і татарскім культурным руху, узначальваў «Беларускае грамадскае аб’яднанне татараў „Зікр уль-Кітаб“». У 2005 годзе на 6-м пазачарговым з’ездзе Мусульманскага рэлігійнага аб’яднання Беларусі быў абраны яго старшынёй (муфтыем).
У 2006 годзе абвінаваціў газету «Згода», якая перадрукавала карыкатуры на прарока Мухамеда, у знявазе пачуццяў вернікаў і палітычнай правакацыі, аднак выступіў супраць зняволення рэдактара газеты Аляксандра Сдвіжкова.
Селеўк IV Філапатар
Селеўк IV Філапатар (Σέλευκος Δ' Φιλοπάτωρ; 218—175 да н.э.): цар сірыйскі (187—175 да н.э.), сын Антыёха III Вялікага і Лаодзікі.
Камандаваў левым флангам сірыйскага войска ў бітве пад Магнесіяй (190 да н.э.). Пазней спрабаваў наладзіць добрыя зносіны з Рымам. Каб выплаціць рымскую кантрыбуцыю, загадаў свайму канцлеру Геліядору забраць грошы і каштоўнасці ў яўрэяў. Пазней быў забіты Геліядорам. Вядомыя выявы на манетах.
Салёнік
Салёнік — шматзначны тэрмін.
Жорж Дзюмезіль
Жорж Эдмон Равуль Дзюмезіль (Georges Edmond Raoul Dumézil,  — ) — французскі філолаг, лінгвіст, рэлігіязнаўца. Дзюмезіль спецыялізаваўся ў кампаратыўнай лінгвістыцы і міфалогіі. Ён быў прафесарам Стамбульскага ўніверсітэту, Практычнай школы вышэйшых даследаванняў і Калеж-дэ-Франс, а таксама членам Акадэміі навук Францыі. Дзюмезіль найперш вядомы за тое, што сфармуляваў трыфункцыянальную гіпотэзу праіндаеўрапейскай міфалогіі і грамадства. Ягоныя даследчанні маюць вялікі ўплыў у галіне параўнальнага міфалогіязнаўства і параўнальнай індаеўрапеістыкі.
Равена (правінцыя)
Равена (італ. Provincia di Ravenna) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья.
Трабы
Тра́бы (, Трабы) — аграгарадок у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Трабскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзяцца за 34 км на паўночны ўсход ад горада Іўе, за 185 км ад Гродна, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Юрацішкі, на аўтамабільнай дарозе Юрацішкі — Ашмяны.
Гісторыя
Паводле падання, зафіксаванага ў другой рэдакцыі Літоўскай Хронікі, Трабы заснаваныя літоўскім князем Трабусам альбо Трубасам, які пабудаваў тут замак. Вядомыя з XV стагоддзя. Уладанне князёў Гальшанскіх. У 1490—1498 гадах Трабы паступова перайшлі ва ўладанне ваяводы троцкага Альбрэхта Марцінавіча Гаштольда, унука княгіні Марыі Сямёнаўны з Гальшанскіх (дачкі Сямёна Трабскага).
У 1534 годзе быў пабудаваны касцёл, адкрыта прыватная свецкая школа. У 1543 годзе Трабы перайшлі ва ўласнасць вялікага князя Жыгімонта Старога, які падараваў іх свайму сыну Жыгімонту Аўгусту. У Трабах знаходзілася каралеўская рэзідэнцыя, праходзілі з’езды. З 1558 года — цэнтр староства, першы староста Станіслаў Пац. У 1550 годзе — 33 дымы, 7 службаў, у складзе Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.
У 1921—1939 гадах у складзе Польшчы. Мястэчка з’яўлялася цэнтрам гміны Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 годзе — 176 двароў, 981 жыхар. З 12 кастрычніка 1940 года мястэчка (275 двароў, 1340 жыхароў) цэнтр сельсавета Юрацішкаўскага раёна. Працавалі млын, ваўначоска, 7-гадовая школа, магазін. У час Вялікай Айчыннай вайны акупіравана з 26 чэрвеня 1941 да 7 ліпеня 1944 года, часткова спалена. З 20 студзеня 1960 года ў Іўеўскім раёне. У сакавіку 1960 года на базе дробных калгасаў быў створаны саўгас «Трабы». У 1970 годзе — 870 жыхароў.
Сучаснасць
Вёска Трабы — цэнтр аднайменнай аграфірмы-калгаса. Працуюць сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, бальніца, аптэка, Дом быта, сталовая, ветэрынарная лячэбніца, дзіцячы сад, 5 магазінаў.
50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці
50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці (50 Films To See Before You Die) — тэлевізійнае шоу, паказанае 22 ліпеня 2006 года брытанскай тэлевізійнай студыяй Channel 4. Праграма была прымеркаваная да пачатку вяшчання агульнадаступнага эфірнага тэлевізійнага каналу Film4, які прыналежыць студыі, па сетках лічбавага тэлебачання Вялікабрытаніі.
У перадачы было прадстаўлена 50 фільмаў. Стужкі адбіраліся папярэдне ў выніку апытання тэлевізійных крытыкаў, экспертаў і проста гледачоў. Кожны фільм адбіраўся «як узор спецыфічнага жанру або стылю». Фільмы, што выйшлі ў пракат нядаўна, пераважалі над больш даўнімі. На фільмы выпушчаныя ў 2000-х гадах, прыпала 9 намінацый, у 1990-х — дванаццаць, у 1980-х — дзевяць, у 1970-х — таксама дзевяць, і толькі адзінаццаць фільмаў выйшлі на экран да 1970 года.
Пад нумарам 21 у спіс трапіў фільм «Ідзі і глядзі» рэжысера Элема Клімава на сцэнарый Алеся Адамовіча зняты на кінастудыі «Беларусьфільм».
Алтун-Ха
Алтун-Ха, Altún Ha — умоўная назва горада цывілізацыі мая, які знаходзіўся на тэрыторыі сучаснага Беліза прыкладна ў 50 км на поўнач ад горада Беліз і ў 10 км ад узбярэжжа Карыбскага мора. Алтун-Ха — сучаснае найменне, якое з'яўляецца перакладам на юкатэкскую мову назвы «Каменная сажалка», якую далі гэтаму месцу каланізатары. Старажытная назва горада невядома.
Апісанне
Найбольшым збудаваннем у Алтун-Ха з'яўляецца «Храм каменных алтароў» вышынёю 16 ​​м. Стылізаваная выява гэтага храма з'яўляецца фірменным знакам белізкага піва «Belikin». Археалагічная зона Алтун-Ха займае тэрыторыю каля 8 кв. км.
Археалагічныя даследаванні
Каменныя блокі з мура старажытных збудаванняў былі пазней выкарыстаны для збудавання сучаснага пасёлка Рокстоўн-Понд (Rockstone Pond), бо горад не прыцягваў увагі даследчыкаў аж да 1963 года, калі Хал Бол (Hal Ball), спецыяліст па культуры мая, апублікаваў паведамленне аб існаванні ў гэтых месцах значнага паселішча эпохі мая.
У пачатку 1965 г. група археолагаў з Каралеўскага музея Антарыа пад кіраўніцтвам Дэвіда Пендэргаста пачала доўгачасовыя даследаванні, якія завяршыліся ў 1970 г. Адной з найбольш уражваючых знаходак іх групы была велізарная нефрытавая выява бажаства сонца, Кініч Ахау, якая ў цяперашні час лічыцца нацыянальным скарбам Беліза.
Варажскі заліў
Варажскі заліў (Varanger fjord, таксама Варангер-фіёрд) — заліў у Баранцавым моры, паміж расійскім паўвостравам Рыбацкі і нарвежскім паўвостравам Варангер. Самы ўсходні фіёрд Нарвегіі. Даўжыня 90 км, шырыня ля ўваходу ў заліў дасягае 50 км, глыбіня да 420 м. Утварае добрыя гавані; у паўднёвы бераг удаецца Бэк-фіёрд (рака Паз) і губа Вар'ема (рака Вар'ема).
Дзякуючы Гальфстрыму заліў замярзае толькі ў самыя суровыя зімы. Багаты рыбай. Па беразе знаходзяцца радовішчы свінцу і цынку. Прылівы паўсутачныя велічынёй да 2,2 м. На заліве размешчаны нарвежскія парты Вардзё і Вадсё.
Селеўк VI Епіфан Нікатар
Селеўк VI Эпіфан Нікатар (? — 95 да н.э.): цар сірыйскі (96—95 да н.э.), сын Антыёха VIII і Клеапатры Трыфайны.
Вядомыя яго выявы на манетах, зробленыя з бычыным рогам на ілбе (што азначала німфу Іо, : назва Антыёхіі (Іопаліс)).
Валойка
Валойка — шматзначны тэрмін.
Гледычыя
Гледычыя (Gleditsia) — род раслін сямейства, які ўключае ў сябе каля пятнаццаці відаў дрэў, якія пазодзяць з Паўночнай Амерыкі, Азіі і Афрыкі.
Род названы ў гонар Готліба Гледзіча (, 1714—1786), нямецкага лекара і батаніка, дырэктара Берлінскага батанічнага саду Берлінскага.
Гледычыі — лістападныя разгалістыя дрэвы вышынёй да 25 метраў. Звычайна ў раслін маюцца калючкі. Лісце двойчыпёрыстае, складаюцца з 20-30 лісточкаў. Кветкі дробныя, зеленаватыя. Плады — бабы.
Віды
Усяго не менш за 15 відаў, некаторыя з іх:
Аляксей Віктаравіч Мартынюк
Аляксей Віктаравіч Мартынюк (нар., Мінск) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі палітычных узаемаадносін і культурных кантактаў Усходняй Еўропы з Аўстрыяй у XIII—XVI стагоддзях, па візуальных крыніцах XIII—XVI стагоддзяў. Доктар гістарычных навук (2021), дацэнт (2005).
Біяграфія
Нарадзіўся 8 мая 1972 года ў Мінску.
Скончыў у 1997 годзе гістарычны факультэт БДУ, у 2002 годзе — дактарантуру Рурскага ўніверсітэта (г. Бохум, Германія). У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Усходнія, заходнееўрапейскія і рускія выяўленчыя крыніцы па гісторыі Мангольскай імперыі і дзяржаў — яе спадкаемцаў у XIII—XVI ст.» (Рурскі ўніверсітэт, г. Бохум, Германія), у 2003 годзе прайшоў настрыфікацыю ў Беларусі.
У 2003—2015 гадах выкладчык-сумяшчальнік на кафедры гісторыі Расіі гістфака БДУ. Пасля працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі у Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы БДУ.
У 2021 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Аўстрыя і Усходняя Еўропа: станаўленне і развіццё палітычных узаемаадносін і культурных кантактаў (XIII—XV стст.)».
З 2008 года рэдактар і выдавец навуковага зборніка «Studia Historica Europae Orientalis» («Даследаванні па гісторыі Усходняй Еўропы»).
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя Усходняй Еўропы ў Сярэднявеччы і раннім Новым часе, візуальныя крыніцы, метадалогія гістарычнага даследавання, тэндэнцыі развіцця вышэйшай гуманітарнай адукацыі.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі (2020), конкурса 2021 года Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь на найлепшую доктарскую дысертацыю.
Ірэна Дзягутэне
Ірэна Дзягутэне (Irena Degutienė; нар. года ў Шаўляі) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, выконваючая абавязкі прэм’ер-міністра Літвы ў 1999 годзе, старшыня Сейму Литвы ў 2009-2012 гадах.
У 1974 годзе скончыла медыцынскі факультэт Вільнюскага ўніверсітэта. У 1974–1976 гадах працавала лекарам на фабрыцы ў Алітусе. З 1976 годзе працавала ў бальніцы ў Вільнюсе на пасадах анестэзіёлага, загадчыцы гастраэнтэралагічнага аддзялення, намесніка галоўнага ўрача і галоўнага ўрача. У 1994–1996 гадах была сакратаром Міністэрства аховы здароўя.
У 1994 годзе ўступіла ў Саюз Айчыны, заняла пасаду намесніка старшыні партыі. У 1996, 2000 і 2004 гадах абіралася ў Сейм. Яна знаходзілася ў фракцыі Саюза Айчыны, а з 2005 года была яе старшынёй.
10 снежня 1996 года яна была прызначана міністрам працы і сацыяльнай абароны ва ўрадзе Гядзімінаса Вагноруса. Займала гэтую пасаду да 9 лістапада 2000 года. З 4 па 18 мая (пасля адстаўкі Гядзімінаса Вагноруса), а затым і з 27 кастрычніка па 3 лістапада 1999 года (пасля адстаўкі Раландаса Паксаса) была выконваючай абавязкі прэм'ер-міністра.
На парламенцкіх выбарах 2008 года яна была абраная ў чацвёрты раз па аднамандатнай акрузе. 20 лістапада 2008 года стала першым намеснікам старшыні Сейму. У выніку адхіленьня ад пасады старшыні Сейму Арунаса Валінскаса 15 верасня 2009 года яна прыняла на сябе выкананьне ягоных абавязкаў. Праз два дні яна была абраная старшынёй парламента як першая жанчына на гэтай пасадзе ў гісторыі Літвы. На парламенцкіх выбарах у 2012 годзе была пераабраная ў парламент па аднамандатнай акрузе. У новай кадэнцыі яна была абраная намесніцай старшыні Сейма. У 2016 годзе яна захавала свой дэпутацкі мандат яшчэ на адзін тэрмін. Яна засталася на пасадзе намесніка старшыні Сейма.
Германія на конкурсе песні Еўрабачанне
Германія ўдзельнічае ў конкурсе песні “Еўрабачанне” з самага першага конкурса ў 1956 годзе. За ўсю гісторыю конкурса толькі адзін раз краіна не ўдзельнічала ў фінале “Еўрабачання”. Гэта адбылося ў 1996 годзе, калі з-за вялікай колькасці краін, якія жадалі паўдзельнічаць у мерапрыемстве было вырашана правесці прэ-селекцыю (аналаг сучаснага паўфінала). У выніку тайнага галасавання журы, нямецкі прадстаўнік Леон з песняй "Planet of blue" набраўшы 24 балы, заняў толькі 24 месца.
Падчас савецкай акупацыі Усходняй Германіі, заходнія землі краіны выступалі на конкурсе пад поўнай назвай краіны – Федэратыўная Рэспубліка Германія (у адрозненні ад Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі). Пасля аб’яднання ўсіх нямецкіх зямель у 1990 годзе, ужо агульная краіна стала выступаць пад назвай Германія.
Вялікая чацвёрка
У 1998 годзе Еўрапейскі Вяшчальны Саюз прыняў рашэнне аб’яднаць краіны-спонсары конкурса ў адну групу і даць ім права выступаць адразу ў фінале, не ўдзельнічаючы ў паўфінальнай сетцы. Гэтая група адрымала назву “Вялікая чацвёрка” (па колькасці краін, што ўваходзілі ў яе). Дадзеную групу складалі Германія, Іспанія, Францыя і Вялікабрытанія. У 2011 годзе, з вяртаннем на конкурс Італіі, “вялікая чацвёрка” пераўтварылася ў “Вялікую пяцёрку”.
Гісторыя галасавання
Германія дала балы:
Германія атрымала балы ад:
Андросава (Сафонаўскі раён)
Андросава (Андросово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 0 жыхароў (2007).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Хвар (горад)
Хвар (харв. Hvar) — горад на поўдні Харватыі, адміністрацыйны цэнтр вострава Хвар. Насельніцтва — 4 138 чал. (2001 г.).
Хвар знаходзіцца на беразе невялікай бухты ў атачэнні гор. Быў заснаваны ў 384 г. да н. э. старажытнымі грэкамі. У розны час належаў рымлянам, візантыйцам, венецыянцам і інш. У спадчыну ад доўгай гісторыі застаўся стары горад, пабудаваны ў стылях рэнесанс і барока, і 5 умацаванняў, заснаваных венецыянцамі і аўстрыйцамі. Галоўная галіна эканомікі — турызм. Клімат Хвара вельмі прыдатны для хворых на сухоты.
Аляксандр Аляксандравіч Кліменка
Аляксандр Кліменка  — беларускі футбаліст (нападнік) і трэнер.
Клубная кар’ера
У сакавіку 2013 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры і перайшоў на трэнерскую працу ў «Славіі». У 2019 годзе ўзначаліў дубль клуба, а ў жніўні 2020 года вярнуўся да працы з юнацкімі камандамі. У пачатку 2022 года як ігрок далучыўся да калінкавіцкай «Вертыкалі» ў Другой лізе.
Міжнародная кар’ера
У 2002—2005 гадах гуляў за моладзевую зборную Беларусі. 2 лютага 2007 года згуляў свой адзіны матч за нацыянальную зборную Беларусі (таварыскі матч супраць Ірана).
Анохава (Сафонаўскі раён)
Анохава (Анохово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 88 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці на паўночны захад ад горада Сафонава, на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вапец. Уваходзіць у склад Вышэгорскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Упершыню згадваецца ва ўладальніцкіх актах 1610 года.
Эканоміка
Будаўнічыя арганізацыі, ФКУ «ВК № 1 УФСВП Расіі па Смаленскай вобласці».
Гама (зацьменні)
Гама (γ) для сонечнага або месяцавага зацьмення — параметр, які апісвае, наколькі цэнтральным з’яўляецца зацьменне. Для сонечных і месяцавых зацьменняў гэты паказчык разлічваецца па-рознаму.
Гама сонечнага зацьмення
Для сонечнага зацьмення гама роўная мінімальнай адлегласці ад восі конуса месяцавага ценю да цэнтра Зямлі, падзеленаму на экватарыяльны радыус Зямлі. У выпадку, калі вось ценю конуса праходзіць паўночней цэнтра Зямлі, гама дадатная, а калі паўднёвей — адмоўная. Калі вось ценю конуса праходзіць праз цэнтр Зямлі, то гама роўная нулю.
Абсалютнае значэнне гама |\gamma| дазваляе вызначыць тып зацьмення :
Гама месяцавага зацьмення
Для месяцавага зацьмення гама вызначаецца аналагічным чынам. Яна роўная мінімальнай адлегласці ад цэнтра Месяца да восі конуса зямнога ценю, падзеленай на экватарыяльны радыус Зямлі. Гама дадатная, калі Месяц праходзіць паўночней цэнтра зямнога ценю, і адмоўная, калі паўднёвей.
Тып месяцавага зацьмення залежыць ад гамы, як і тып сонечнага. Велічыня паўценевай фазы разлічваецца па наступнай формуле :
Велічыня ценевай:
Калі адмоўная толькі ценевая фаза, то зацьменне адбываецца без дотыку Месяцам зямнога ценю. Калі ж абедзве фазы адмоўныя, то зацьмення не адбываецца наогул. Паколькі абсалютнае значэнне u не пераўзыходзіць 0,02, пры грубых разліках на гэтую велічыню можна не звяртаць увагі.
Сувязь з сарасам
Зацьменні, якія паўтараюцца з перыядам у сарас, адбываюцца ў падобных канфігурацыях, але ад аднаго зацьмення да іншага гама па крыху, але манатонна змяняецца. Калі зацьменні адбываюцца ў сыходным вузле, то гама павялічваецца, а калі ва ўзыходзячым — змяншаецца.
Сад Саломінка
Закладзены ў пачатку XX ст. П. М. Красавіцкім на правым беразе ракі Крывінка. Плошча парка каля 10 гектараў. Аснову парка складае сад (1906 год, садавод Я. Мароз), абсаджаны экзотамі, ствараючымі ахоўныя пасадкі і паркавыя ландшафты з паасобнымі дрэвамі і групамі дрэў на невялікіх палянах.
Растуць каля 30 відаў і форм дэкаратыўных дрэў. Сярод іх кедр сібірскі, елка Энгельмана, хвоя Банкса, хвоя чорная, піхта сібірская, піхта бальзамічная, лістоўніца японская, клён татарскі, акацыя белая і інш.
Алег Уладзіміравіч Рыжанкоў
Але́г Уладзі́міравіч Рыжанко́ў (, Найстэн'ярві, Карэльская АССР, РСФСР) — беларускі біятланіст, удзельнік 4 Алімпійскіх гульняў, сцяганосец беларускай зборнай на Зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года ў Турыне. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1996). Уладальнік малага Кубка свету ў складзе эстафетнай зборнай у сезоне 2002/03, Чэмпіён свету ў эстафеце ў 1999 годзе.
Біяграфія
Пачаў займацца біятлонам у 1985 годзе. Пачаў заняткі ў дзіцячай спартыўнай школе Верамейкі Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Член беларускай нацыянальнай зборнай па біятлоне з 1993 года. Дэбют у Кубку свету адбыўся ў 1992 годзе ў Паклюцы, дзе ў індывідуальнай гонцы ён заняў 20 месца. Першы раз патрапіў на подыум у тым жа месце, у спрынтарскай гонцы, дзе ён здабыў бронзавы медаль. Першая перамога здабытая ў 1995 годзе ў спрынтарскай гонцы ў Рупольдынгу.
Найлепшымі вынікамі на Алімпійскіх гульнях было 4 месца ў эстафеце ў Лілехамеры ў 1994 і Нагана ў 1998.
Заявіў пра заканчэнне кар’еры пасля эстафетнай гонкі на Алімпійскіх гульнях у Турыне (2006), дзе беларуская зборная заняла 11-месца. Скончыў кар’еру ў 2006 годзе, перайшоўшы на пасаду трэнера моладзевай зборнай Беларусі па біятлоне.
Адам Сузін
Адам Сузін (Adam Suzin; 30 снежня 1799, в. Куліноўшчына Кобрынскага павета — 11 снежня 1879, Варшава ; Псеўданім Adam S.) — член Таварыства філарэтаў, сібірскі ссыльны. Яго персанаж з’яўляецца ў I акце I сцэны III часткі «Дзядоў» Адама Міцкевіча. Такое ж імя і прозвішча мае адзін з герояў рамана «Лялька» Баляслава Пруса, расійскі купец і паплечнік Станіслава Вакульскага.
Маладосць
Са збяднелай шляхецкай сям’і Сузіных. Дзед Адама (таксама Адам) займаў урад кобрынскага гродскага суддзі. Бацька — Дамінік Сузін абраў вайсковую службу. У часы Рэчы Паспалітай ён атрымаў чын капітана артылерыі. Пасля трэцяга падзелу некаторы час выконваў функцыі ад’ютанта пры двары Станілава Аўгуста Панятоўскага ў Гародні, пазней займаўся пераважна гаспадаркай, а таксама абіраўся на некаторыя выбарныя пасады, сярод іншага харунжага Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні.
У 1815 годзе паступіў у гімназію ў Свіслачы, дзе пазнаёміўся з Янам Янкоўскім. Станіслаў Пігань лічыў, што А. Сузін выконваў ролю пасярэдніка паміж тайнымі саюзамі моладзі ў Вільні і Свіслачы.
У 1821—1822 гадах быў выхавальнікам дзяцей Міхала Клеафаса Агінскага ў Магільне. Вядома, што ў адпаведнасці з інструкцыяй таварыства філарэтаў ён падчас свайго знаходжання ў маёнтку Магільна графа Агінскага зрабіў апісанне не толькі парафіяльнага мястэчка Сакольнікава, але і павятовага горада Себежа.
У 1823 годзе стаў магістрам філасофіі Віленскага ўніверсітэта. У другім томе «Dziennik Wileński» ад 1823 г. быў апублікаваны яго артыкул пад назвай «Гіпотэза Ньютана пра святло і цяжар».
Высылка ў Сібір
У верасні 1823 года царскія ўлады загадалі правесці ператрус у яго кватэры, пасля чаго Сузін быў арыштаваны і дастаўлены ў былы базыльянскі манастыр. Сярод папер, выяўленых паліцэйскімі пры Сузіне, аказаўся пратакол блакітнага саюза, напісаны рукой Адама. 19 і 20 верасня яго дапытвалі, адмовіўся прызнаваць меркаваныя правапарушэнні. Аб упартасці з боку А. Сузіна быў нават праінфармаваны цэсарэвіч Канстанцін у Варшаве. Апошні загадаў застрашыць заўзятага вязня пазбаўленнем дваранскай годнасці і больш жорсткімі для таго наступствамі. Тым не менш выкліканы паўторна на допыт 5 лістапада 1823 г., тады, калі ўся справа аб філарэтах перастала для царскіх уладаў быць тайнай, а ў камісіі з’явіліся новыя доказы віны Сузіна, той застаўся верным сябе і не пайшоў на супрацоўніцтва са следчымі.
24 студзеня 1824 г. ён усё ж пацвердзіў сваю прыналежнасць да Таварыства філарэтаў, але паслядоўна адмаўляўся раскрываць імёны членаў аб’яднання, а таксама яго структуру і рэжым працы. Следчая камісія прад’явіла яму самыя сур’ёзныя абвінавачанні, падобна як у дачыненні да Тамаша Зана і Яна Чачота, у варожым стаўленні да дзяржавы, і не дапусціла яго вызвалення. 19 жніўня быў вынесены прысуд, пацверджаны Аляксандрам I (28 жніўня), у адпаведнасці з якім Сузін і абодва вышэйзгаданыя палонныя былі асуджаны на шэсць месяцаў знаходжання ў крэпасці ва ўнутраных раёнах Расіі, а пазней — на пражыванне ў Сібіры. У кастрычніку абвінавачаных наведаў Адам Міцкевіч, які выйшаў на волю ў сакавіку гэтага года. Падчас гэтага візіту паэт, верагодна, выказаў сваё захапленне бескампраміснасцю Сузіна, дэкламаваўшы імправізацыю «Адаму Сузіну».
Перавозка Сузіна, Чачота і Зана кібіткай з Вільні ў Арэнбург працягвалася з 22 кастрычніка 1824 г. па 3 студзеня 1825 г., пасля чаго яны адбывалі шасцімесячнае пакаранне ў крэпасці Кізыл. Потым разам з Занам (Чачота адправілі ва Уфу) пасяліліся ў Орску. Уладкаваўся туды чыноўнікам пад Арэнбургам, а таксама вучыў дзяцей камандзіра крэпасці палкоўніка Ісаева. Наладзіў цесныя адносіны з Янам Віткевічам, які быў высланы ў Сібір у сакавіку 1824 года. У сакавіку 1829 г. Сузін і Зан атрымалі загад ехаць у Арэнбург. Падчас працы ў Памежнай камісіі яны даследавалі звычаі жыхароў тэрыторый на поўдзень і ўсход ад Урала, асабліва кіргізаў. З цягам часу Сузін здабыў у іх вачах павагу, якая выражалася ў ролі арбітра і вырашэння міжплемянных спрэчак. Займаўся таксама сабранымі ўзорамі флоры даследаваных ім зямель, якія ў далейшым узбагацілі калекцыі прыродазнаўчага музея ў Арэнбургу, створанага Занам. Сузін таксама выкладаў французскую мову і разам з Янам Каралем Хадкевічам пераклаў «Пра Германію» Жэрмен дэ Сталь. Не паспеў скончыць пераклады твораў Жака-Анры Бернардэна дэ Сен-П’ера і Анарэ дэ Бальзака.
27 снежня 1832 г. яму быў прысвоены 14-ы чын пісараў, хоць аранбургскі генерал-губернатар Павел Сухтэлен, які быў добразычлівы да палякаў, прыкладаў намаганні да прысваення Сузіну 10-га ранга дзякуючы атрыманаму вучонаму званню. Мікалай I не прыняў запыт, бо ў ім былі фармальныя памылкі. У кастрычніку 1833 г. Сузін быў арыштаваны нібыта за саўдзел у г.зв. Арэнбургская змова, але ў выніку дагляду следчай камісіі (на чале з пераемнікам Сухцелена Васілём Пяроўскім — таксама сябрам польскіх ссыльных) усе абвінавачаныя былі вызваленыя. У 1834 годзе Сузіну быў прысвоены 10-ы чын пісара, узнагароды якога дамагаўся Пяроўскі. З мэтай паляпшэння здароўя ён падарожнічаў па казахскіх стэпах, падчас якіх яго некалькі разоў прымаў казахскі султан Бадж-Мухамед. У 1834—1835 гадах удзельнічаў у шэрагу даследаванняў у Арэнбургскай вобласці. З дазволу Памежнай камісіі ён прааналізаваў гэты рэгіён з пункту гледжання наяўнасці мінеральных рэсурсаў і геалагічнай будовы і, выконваючы заяўку прафесара Дэрпцкага ўніверсітэта Э. Гофмана, разам з Занам правёў там кліматалагічныя і метэаралагічныя назіранні.
Дзякуючы хадайніцтвам генерал-губернатара В. Пяроўскага Адаму быў нарэшце нададзены адпаведны яго адукацыі чыноўніцкі ранг, а ў 1835 г. ён нават атрымаў права на месячны адпачынак дзеля наведвання на радзіме хворага бацькі, адкуль своечасова вярнуўся. У траўні 1837 г. праз старанні ўсё таго ж В. Пяроўскага ён атрымаў «Вышэйшы» дазвол на звальненне з службы ў Арэнбургскай губерні і, што найбольш важна, права на яе працяг у любым іншым месцы імперыі «альбо вярнуцца на радзіму». У ліпені 1837 г. Сузін канчаткова звальняецца са службы ў Пагранічнай камісіі «па дамашніх абставінах».
Вяртанне на Радзіму
Па вяртанні перад Сузіным паўстала праблема матэрыяльнага забеспячэння, ад бацькі яму застаўся маёнтак Залешаны (іншая назва - Хадасы Горныя) на Брэстчыне.
Яшчэ ў Арэнбургу пасябраваў з Яна Каралем Хадкевічам, і ў студзені 1838 г. ён накіроўваецца ў адну з рэзідэнцый Хадкевічаў — Млынаў, дзе планаваў знайсці працу ў хімічнай лабараторыі графа Аляксандра Хадкевіча. Але пасля раптоўнай смерці апошняга быў вымушаны выконваць абавязкі гувернёра Баляслава — малодшага брата Яна Хадкевіча. У хуткім часе з уласнае ініцыятывы Адам адмовіўся ад гэтай работы, але застаўся ў Млынаве, заняўшыся ўпарадкаваннем хатняга архіва князёў.
У сярэдзіне гэтага года ён быў арыштаваны паводле нібыта ўдзелу ў змове Шымана Канарскага. Спачатку сядзеў у турме ў Кіеве, потым у Вільні. У пісьмовых паказаннях, прадстаўленых 7 верасня, ён не прызнаў сябе вінаватым у выстаўленых яму абвінавачаннях. 5 лютага 1839 г. быў вынесены канчатковы вердыкт, паводле якога Сузінбезумоўна апраўданы. 19 лютага прысуд быў канфірмаваны Мікалаем І. Адзіным спагнаннем стаў паліцэйскі нагляд (пад якім ён і без таго знаходзіўся), але, як і іншыя ўдзельнікі гэтага працэсу, ён павінен быў вярнуць казне ўсе грашовыя выдаткі, якія тая панесла на арганізацыю ўсіх судова-следчых мерапрыемстваў.
Калі бацька памёр, ён, верагодна, даверыў Залешаны ў пажыццёвае карыстанне дзвюх старэйшых сясцёр. У 1841 годзе прыязджаў у Вільню, дзе сустракаўся з Занам,
У 1842 г. падчас выбараў, што адбыліся на сейміке брэсцкага павятовага дваранства, ён быў абраны дэпутатам на губернскі аналагічны сход, але да галасавання не быў дапушчаны, з-за новых абмежаванняў для ўдзельнікаў тайных таварыстваў.
У тым жа годзе ажаніўся з Каралінай з Адынцоў (малодшай сястрой Антона Эдварда Адынца).
Неўзабаве ён пачаў кіраваць землямі фельдмаршала князя Людвіка Вітгенштэйна, якія знаходзіліся ў Літве і Беларусі, апекаваўся імі больш за дваццаць гадоў. Потым прыехаў з Каралінай у Варшаву, і яны пераехалі да дачкі. У двухтыднёвіку «Кроніка Родзінна (Kronika Rodzinna)» за 1870—1871 гады быў надрукаваны яго рэпартаж «Падарожжа ў кіргізскія стэпы ў 1834 годзе». У апошнія гады свайго жыцця ён змагаўся з прагрэсуючай стратай зроку. Памёр 11 снежня 1879 года ў Варшаве. Яго магіла знаходзіцца на Старых Павонзках.
Дачка Адама і Караліны — Міхаліна (каля 1847—1913).
Першая бітва пры Артуа
Пе́ршая бі́тва пры Артуа́ (17 снежня 1914 — 13 студзеня 1915) — бітва паміж нямецкай і французскай арміямі на шампанскім кірунку Заходняга фронту часоў Першай сусветнай вайны. Гэтая бітва, разам з першай шампанскай бітвай, стала першай сур’ёзнай спробай французскай арміі правесці наступальную аперацыю пасля завяршэння бітвы за Іпр у лістападзе 1914 года.
Гісторыя
Няўдалая спроба нямецкіх войскаў глыбокім флангавым манеўрам прарвацца ўглыб Францыі, у так званым «бегу да мора», прымусіла кайзераўскае кіраўніцтва перайсці да абароны ад Паўночнага мора да швейцарскай мяжы і замацавацца за суцэльнай лініяй акопаў і ўмацаваных пазіцый, якія паступова ўсё больш і больш ускладняліся. Адначасова французскае вышэйшае камандаванне, разумеючы эканамічную важнасць багатых рэгіёнаў Бельгіі і абласцей на паўночным усходзе Францыі, якія апынуліся пад акупацыяй, спрабавала скарыстацца сітуацыяй і, нягледзячы на ўласную спустошанасць у жывой сіле і тэхніцы, правесці наступальную аперацыю на гэтым стратэгічным накірунку і паспрабаваць вызваліць рэгіён Артуа. Пад увагу прымалася таксама тое, што ў гэты час немцы паралельна праводзілі новае наступленне супраць рускіх на Усходнім фронце, і былі вельмі абмежаваныя ў магутных рэзервах на Захадзе. Больш таго, разведка дакладала, што немцы перакінулі ад чатырох да шасці карпусоў на Усходні фронт.
Суровыя пагодныя ўмовы і дрэнная арганізацыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння сарвалі арганізаваны наступ у Артуа, толькі 17 снежня 1914 года французскія войскі 10-й арміі генерала Луі дэ Мо-Юі атакавалі пазіцыі 6-й арміі генерала князя Рупрэхта Баварскага. Разрозненыя дзеянні французскіх часцей асабліва паблізу Арасу і Вімі Рыдж зрываліся добра арганізаванай абарончай тактыкай кайзераўскіх войскаў. XXXIII-му французскаму корпусу генерала Філіпа Пэтэна ўдалося нават захапіць першую нямецкую лінію, але дрэнныя ўмовы надвор’я і адсутнасць артылерыйскай падтрымкі перашкодзілі французам у далейшым прарыве варожых рубяжоў.
25 снежня пачаўся сезон дажджоў і густога туману, які звёў на нішто ўсе далейшыя спробы наступу. 4 студзеня 1915 года французскія войскі, атрымаўшы мізэрныя тэрытарыяльныя заваёвы, спынілі далейшыя баявыя дзеянні. Тым часам, наступ у Шампані французскай 4-й арміі, які пачаўся 20 снежня 1914 года, таксама пацярпеў поўны правал.
Армянскі корпус
Добраахвотніцкі армянскі корпус — ваярскае злучэнне (пяхотны корпус) Рускай арміі ў час Першай сусветнай вайны.
Гісторыя
З першых дзён Першай сусветнай вайны мноства армян, як расійскіх падданых, гэтак тых, якія жылі за межамі Расійскай імперыі, жадалі пайсці добраахвотнікамі на службу ў рускую армію. Фармаванне армянскіх добраахвотніцкіх дружын пачалося ў верасні і галоўным чынам было скончана пад канец кастрычніка—лістапада 1914 года. Усяго было сфармавана чатыры дружыны агульнай колькасцю да 9 тысяч салдатаў і афіцэраў. Першая партыя армянскіх добраахвотнікаў з ЗША адправілася ў Расію 12 сакавіка 1915 года. Яны з вялікімі цяжкасцямі прыбылі ў Архангельск, адкуль былі скіраваны на Каўказскі фронт. Другая партыя па гэтым жа маршруту адбыла 10 мая, а трэцяя — 21 лістапада 1915 года.
Надалей армянскія добраахвотніцкія дружыны былі ператвораны ў асобныя батальёны, лік іх узрос да шасці, а да сярэдзіны ліпеня 1917 года па прапанове армянскіх грамадскіх арганізацый Санкт-Пецярбурга і Тыфліса яны былі разгорнены ў палкі.
Да кастрычніка 1917 года дзеялі ўжо дзве армянскія дывізіі. 13 снежня 1917 года новы галоўнакамандуючы Каўказскім фронтам генерал-маёр Яўген Лебядзінскі утварыў добраахвотніцкі армянскі корпус, камандуючым якога быў прызначаны генерал Фама Назарбекаў, а начальнікам штаба — генерал Яўген Яўгенавіч Вышынскі (былы камандзір 13-га грэнадзёрскага Эрыванскага палка). Па просьбе Армянскага нацыянальнага савета асобым камісарам пры камандуючым Назарбекаве быў прызначаны «генерал Дро».
Да канца 1917 года армянскі корпус быў сфармаваны ў наступным складзе:
Апроч таго, у корпус уваходзіла язідская конніца Джангіра-Агі.
Цягам 1917 года руская армія паступова раскладалася, салдаты дэзерціравалі, адпраўляючыся па хатах, і да канца года Каўказскі фронт апынуўся развалены цалкам.
5 (18) снежня 1917 года паміж расійскімі і турэцкімі войскамі было складзена так званае Эрзінджанскае перамір’е. Гэта прывяло да масавага адыходу рускіх войскаў з Заходняй (Турэцкай) Арменіі на тэрыторыю Расіі. Да пачатку 1918 года турэцкім сілам фактычна супрацьстаялі толькі некалькі тысяч каўказскіх (галоўным чынам армянскіх) добраахвотнікаў пад камандай двухсот афіцэраў.
У красавіку 1918 года Закаўказскі сойм абвясціў Закаўказскую Дэмакратычную Федэратыўную Рэспубліку. Асманская імперыя прызнала яе і ў маі склала з ёй перамір’е. Армянскі корпус выцягнуўся ў адну лінію ўздоўж новай армяна-турэцкай мяжы. Аднак 15 мая турэцкія войскі парушылі перамір'е і пачалі наступ. У Кара-Кіліскай, Баш-Абаранскай і Сардарапацкай бітвах армянскі корпус нанёс параза турэцкім войскам і спыніў пасоўванне праціўніка ўглыб Усходняй Арменіі.
Парма (правінцыя)
Па́рма (Provincia di Parma) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Эмілія-Раманья.
Геаграфія
Размешчана ў паўночнай частцы краіны. Па паўночнай мяжы працякае рака По. Аўтадарогі: Рым — Мілан, Парма — Спецыя.
Эканоміка
Правінцыя галоўным чынам сельскагаспадарчая, распаўсюджана вінаградарства, малочная жывёлагадоўля (вытворчасць сыра пармеджана (пармезан)). Шырока распаўсюджана вытворчасць дэлікатэсаў: пармская вяндліна, розныя сарты салямі, элітныя сарты вінаў, гадоўля труфеляў.
Прыбалотуха
Прыбалотуха — шматзначны тэрмін
Ткацкі станок
Ткацкі станок — асноўная машына ткацкай вытворчасці, абсталяванне або прылада для вырабу разнастайных відаў ворсавых, гладкіх, плеценых і інш. дываноў, баваўняных, шаўковых, шарсцяных, і інш. тканін, а таксама іншай прадукцыі тэкстыльнай прамысловасці.
NGC 3067
NGC 3067 (іншыя абазначэнні — UGC 5351, A 0955+32, MCG 6-22-46, KUG 0955+326, ZWG 182.51, IRAS09554+3236, PGC 28805) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Карова (значэнні)
Карова — шматзначны тэрмін.
Гістарычнае таварыства
Гістарычнае таварыства — добраахвотныя агульнанацыянальныя і мясцовыя аб'яднанні гісторыкаў-прафесіяналаў, краязнаўцаў, аматараў. Даследуюць нацыянальную і мясцовую гісторыю, збіраюць і публікуюць дакументальныя крыніцы, вядуць падрыхтоўку і выданне навуковых прац (у т.л. па пытаннях метадалогіі і крыніцазнаўства), папулярызуюць гістарычныя веды. Нацыянальныя таварыствы з'яўляюцца каардынацыйнымі цэнтрамі ў адносінах да мясцовых, яны могуць быць прадстаўлены ў розных міжнацыянальных і міжнародных арганізацыях гісторыкаў. У розных краінах дзейнічаюць гістарычныя асацыяцыі і камісіі, нацыянальныя камітэты гісторыкаў і іншыя згуртаванні, па сваіх мэтах і задачах блізкія да гістарычнага таварыства. Нацыянальныя таварыствы, асацыяцыі, камітэты гісторыкаў з 1926 г. аб'ядноўваюцца ў Міжнародны камітэт гістарычных навук. Фармальна гістарычнае таварыства пазапартыйная грамадская прафесійная арганізацыя, але рознымі шляхамі звязана з дзяржаўнымі ўстановамі і партыямі.
Гісторыя
Найбольш раняе гістарычнае таварыства баландыстаў (езуіцкае) узнікла ў 1630 г. у Антверпене (Іспанскія Нідэрланды). У Расійскай імперыі першае Таварыства для гістарычных даследаванняў заснавана ў 1759 г. у Архангельску. Супрацоўнічалі з расійскімі гістарычнымі таварыствамі толькі асобныя беларускія даследчыкі, ускладаючы надзеі на матэрыяльную і маральную падтрымку. Усяго ў Расійскай імперыі да 1917 г. у розныя часы існавала больш за 120 гістарычных таварыств. У 1791 г. было заснавана першае амерыканскае Масачусецкае гістарычнае таварыства, якое дзейнічае да сённяшняга дня.