cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аперацыя «Баграціён»
Барацьба за плацдармы
8-я гвардзейская армія асноўнымі сіламі займала абарону на Магнушаўскім плацдарме, а яшчэ дзве дывізіі былі сканцэнтраваны на ўсходнім беразе ў раёне Гарволіна, бо К. К. Ракасоўскі асцерагаўся магчымых нямецкіх контрудараў. Аднак ўдары нямецкай 19-й танкавай дывізіі і дывізіі «Герман Герынг», выведзеных з-пад Радзіміна, абрынуліся не ў тыл плацдарма, а на яго фронт, на яго паўднёвую частку. Акрамя іх, савецкія войскі адзначалі атакі 17-й пяхотнай дывізіі і перафарміраванае пасля гібелі ў Мінскім і Бабруйскім «катлах» 45-й пяхотнай дывізіі. Для барацьбы з гэтымі сіламі В. І. Чуйкоў размяшчаў, акрамя пяхоты, танкавай брыгадай і трыма палкамі самаходнай артылерыі. Акрамя таго, на плацдарм паступова прыбывалі падмацаванні: 6 жніўня ў бой былі кінуты польская танкавая брыгада і полк цяжкіх танкаў ІС-2. Раніцай 8 жніўня ўдалося навесці масты цераз раку, дзякуючы зенітнаму «парасону», створанаму трыма свежымі зенітнымі дывізіямі. Скарыстаўшы масты, на плацдарм пераправіўся 8-ы гвардзейскі танкавы корпус, забраны з 2-й танкавай арміі. Гэты момант стаў пераломным у барацьбе за Магнушаўскі плацдарм, у наступныя дні актыўнасць праціўніка ўпала. Не дапамагло і ўвядзенне «свежай» 25-ай танкавай дывізіі. Затым прыбыў 16-ы танкавы корпус 2-й танкавай арміі. К 16 жніўня праціўнік спыніў атакі.
Гэтая бітва далася 8-й гвардзейскай арміі вельмі цяжка. З 1 па 26 жніўня яе агульныя страты склалі больш за 35 тысяч чалавек. Тым не менш, плацдарм быў утрыманы.
На Пулаўскім плацдарме 2 жніўня 69-я армія пры падтрымцы Войска Польскага аб’яднала два невялікія плацдармы каля Пулавы ў адзін, 24 км па фронце і 8 у глыбіню. З 5 па 14 жніўня немцы спрабавалі знішчыць плацдарм, але пацярпелі няўдачу. Пасля гэтага армія В. Я. Калпакчы канчаткова кансалідавала плацдармы, да 28 жніўня стварыўшы перадмостнае ўмацаванне 30 на 10 км.
29 жніўня фронт перайшоў да абароны, хоць правае крыло фронту яшчэ працягвала частковыя аперацыі. З гэтай даты аперацыя «Баграціён» лічыцца скончанай.
Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення
21 ліпеня 1944 г., пасля таго, як Чырвоная армія перайшла «лінію Керзана» і ўступіла на польскія тэрыторыі, быў створаны часовы ўрад Польшчы, таксама вядомы як Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення. Ён ствараўся пры актыўным удзеле СССР і пры поўным ігнараванні эмігранцкага ўрада Польшчы ў Лондане, таму многімі гісторыкамі разглядаецца як марыянеткавы. У Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення ўвайшлі прадстаўнікі Польскай рабочай партыі, Польскай сацыялістычнай партыі, партый «Строніцтва людове» і «Строніцтва дэмакратычне». 27 ліпеня члены Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення прыбылі ў Люблін (адсюль іншая назва гэта органа — «Люблінскі камітэт»). Першапачаткова ні кім, акрамя СССР, не прызнаны ў якасці ўрада Польшчы, ён фактычна ажыццяўляў кіраванне вызваленай часткай краіны. Члены эмігранцкага ўрада былі вымушаны альбо застацца ў выгнанні, альбо далучыцца да Люблінскага камітэта.
Вынікі аперацыі
Поспех аперацыі «Баграціён» прыкметна перасягнуў чаканні савецкага камандавання. У выніку двухмесячнага наступлення была цалкам вычышчана Беларусь, адбіта частка Прыбалтыкі, былі вызвалены ўсходнія раёны Польшчы. У цэлым на фронце ў 1100 км было дасягнута прасоўванне на глыбіню да 600 км. Акрамя таго аперацыя паставіла пад пагрозу групу армій «Поўнач» у Прыбалтыцы; старанна выбудаваную мяжу, лінію «Пантэра», атрымалася абыйсці. Пасля гэты факт сур’ёзна палегчыў прыбалтыйскія аперацыю. Таксама, у выніку захопу двух буйных плацдармаў за Віслай на поўдзень ад Варшавы — Магнушаўскага і Пулаўскага (а таксама плацдарма ў Сандаміра, захопленага 1-м Украінскім фронтам у ходзе Львоўска-Сандамірскай аперацыі), быў створаны задзел для будучай Вісла-Одэрскай аперацыі. У студзені 1945 года з Магнушаўскага і Пулаўскага плацдармаў пачалося наступленне 1-га Беларускага фронту, якое спынілася толькі на Одэры.
З ваеннага пункту гледжання бітва ў Беларусі прывяла да маштабнага паражэння нямецкіх узброеных сіл. Распаўсюджаны погляд, згодна з якім бітва ў Беларусі з’яўляецца найбуйнейшым паражэннем нямецкіх узброеных сіл у Другой сусветнай вайне. Аперацыя «Баграціён» з’яўляецца трыумфам савецкай тэорыі ваеннага мастацтва дзякуючы добра скаардынаванаму наступальнаму руху ўсіх франтоў і праведзенай аперацыі па дэзінфармацыі праціўніка аб месцы галоўнага наступлення, якое пачалося летам 1944 года. У маштабах савецка-германскага фронту, аперацыя «Баграціён» стала найбуйнейшай у доўгай серыі наступленняў. Яна паглынула нямецкія рэзервы, сур’ёзна абмежаваўшы магчымасці праціўніка адбіваць як іншыя наступленні на Усходнім фронце, так і прасоўванне саюзнікаў у заходняй Еўропе. Так, напрыклад, дывізія «Вялікая Нямеччына» была перакінута пад Шаўляй з Днястра і, такім чынам, была пазбаўлена магчымасці ўдзельнічаць у адбіцці Яса-Кішынёўскай аперацыі. Дывізія «Герман Герынг» была вымушана пакінуць пазіцыі пад Фларэнцыяй у Італіі ў сярэдзіне ліпеня і была кінута ў баі на Вісле, Фларэнцыя была вызвалена ў сярэдзіне жніўня, калі часткі «Герынга» беспаспяхова штурмавалі Магнушаўскі плацдарм.
СССР
Людскія страты Чырвонай арміі дастаткова дакладна вядомыя. Яны склалі загінуўшымі, прапаўшымі без вестак і палоннымі, а таксама  параненымі і хворымі. Гэта высокія нават па мерках Другой сусветнай вайны страты, у абсалютных лічбах значна большыя за ахвяры не толькі ў паспяховых, але нават у многіх няўдала завершаных аперацыях. Так, для параўнання, Берлінская аперацыя каштавала РСЧА 81 тысячы беззваротных страт, паражэнне пад Харкавам рана вясной 1943 года — крыху больш за 45 тысяч незваротных. Такія страты звязаны з працягласцю і размахам аперацыі, якія ішла на складанай мясцовасці супраць майстэрскага і энергічнага праціўніка, які займаў добра падрыхтаваныя абарончыя рубяжы.
Германія
Пытанне аб людскіх стратах вермахта з’яўляецца дыскусійным. Найбольш распаўсюджанымі сярод заходніх навукоўцаў з’яўляюцца наступныя дадзеныя: загінуўшых,  параненых,  зніклых без вестак і трапілі ў палон, а ўсяго —  чалавек. Гэтыя лічбы ўзяты з дзесяцідзённых справаздач пра страты, якія прадстаўляліся нямецкімі войскамі. Надзвычай малая колькасць забітых звязана з тым, што многія загінулыя былі улічаны як зніклыя без вестак, часам зніклым без вестак аб’яўляўся асабісты склад дывізіі цалкам.
Аднак гэтыя лічбы падвяргаюцца крытыцы. У прыватнасці, амерыканскі гісторык Усходняга фронту Д. Гланц звярнуў увагу на той факт, што розніца паміж колькасным складам групы армій «Цэнтр» да і пасля аперацыі складае значна большую лічбу. Д. Гланц падкрэсліў, што дадзеныя дзесяцідзённых справаздач —, гэта значыць ўяўляюць сабой мінімальную ацэнку. Расійскі даследчык А. В. Ісаеў ў выступе на радыё «Рэха Масквы» ацаніў нямецкія страты прыкладна ў 500 тысяч чалавек. С. Залога ацаніў нямецкія страты ў 300—350 тысяч чалавек да капітуляцыі 4-й арміі ўключна.
Неабходна таксама звярнуць увагу на тое, што ва ўсіх выпадках падлічваюцца страты групы армій «Цэнтр», без уліку ахвяр груп армій «Поўнач» і «Паўночная Украіна».
Для таго, каб прадэманстраваць іншым краінам значнасць поспеху, нямецкіх ваеннапалонных, захопленых пад Мінскам, былі праведзены па Маскве маршам — каля трох гадзін калона ваеннапалонных ішла па вуліцах Масквы, а пасля маршу вуліцы былі вымыты і ачышчаны.
Наглядна дэманструюць маштабы катастрофы, якая напаткала групу армій «Цэнтр», страты каманднага складу:
Шанлыўрфа (значэнні)
Назву Шанлыурфа маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Хантэр
Хантэр — прозвішча.
Хайбулінскі раён
Ха́йбулінскі раён (Хайбуллинский район; Хәйбулла районы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ак’яр.
Геаграфія
Хайбулінскі раён мяжуе з Зіянчурынскім, Зілаірскім і Баймацкім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 3911,66 км².
Гісторыя
Хайбулінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 31112 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (77,6 %), далей ідуць рускія (17,8 %).
NGC 3741
NGC 3741 (іншыя абазначэнні — UGC 6572, MCG 8-21-68, ZWG 242.57, PGC 35878) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міцькавічы
Назву Мі́цькавічы маюць:
ФК Юнайтэд Віктары
«Юнайтэд Віктары» — мальдыўскі футбольны клуб з горада Мале, заснаваны ў 1973 годзе. У цяперашні час выступае ў Лізе Дывехі.
Дэнізлі (значэнні)
Назву Дэнізлі маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Мілітарызм
Мілітарызм (militarisme, ад militaris — ваенны) — дзяржаўная ідэалогія, скіраваная на апраўданне палітыкі няспыннага нарошчвання ваеннай моцы дзяржавы і адначасова дапушчальнасці выкарыстання ваеннай сілы пры вырашэнні міжнародных і ўнутраных канфліктаў. Мілітарызму ўласціва гонка ўзбраенняў, узрост ваенных расходаў дзяржаўнага бюджэту, нарошчванне ваеннай прысутнасці з палітычнымі мэтамі за мяжой, ваеннае ўмяшальніцтва ў справы іншых суверэнных дзяржаў (як з боку дзяржаў-агрэсараў, так і з боку ваенна-палітычных блокаў), узмацненне ўплыву ваенна-прамысловага комплексу ў эканоміцы краіны і яе знешняй і ўнутранай палітыцы, і, часцяком, як наступства — узрост з’яў унутранага эканамічнага крызісу, што выражаецца ва ўзбагачэнні прывілеяванай ваенна-палітычнай эліты краіны, таксама ў збядненні бюджэтных рэсурсаў, падзенні ўнутраных эканамічных паказчыкаў. Аднак пад уплывам гонкі ўзбраенняў заўважаецца навукова-тэхнічнае развіццё, ухваляецца спорт, масавая ваенная падрыхтоўка.
Мольча
Назву Мо́льча маюць:
Вуліца Фучыка (Мінск)
Вуліца Фучыка — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў 1963 годзе ў гонар Юліуса Фучыка (1903—1943), чэшскага пісьменніка, журналіста, нацыянальнага героя ЧССР, забітага нямецкімі нацыстамі. Пачынаецца ад вуліцы Чэкаліна, мае перакрыжаванні з вуліцай Багранай і Баграным завулкам, заканчваецца перакрыжаваннем з вуліцай Ангарскай.
Працягласць вуліцы - 329 м, займаемая плошча - 2833 м². Сектар індывідуальнай жылой забудовы.
Рэспубліка Зуева
Рэспубліка Зуева — «рэспубліка старавераў», узнікла ў час Вялікай Айчыннай вайны паблізу вёскі Заскаркі пад Полацкам на тэрыторыі некалькіх вёсак, населеных пераважна стараверамі. Названа ад прозвішча старасты вёскі — Зуева.
Гісторыя
Сям'я Зуева, як і многія яго аднавяскоўцы, перад вайной пацярпелі ад рэпрэсій з боку савецкай улады. Таму пасля адступлення Чырвонай арміі Зуеў восенню-зімой 1941 года арганізаваў у вёсцы самакіраванне. Для абароны жыхароў былі створаны атрады самаабароны.
Нямецкая акупацыйная адміністрацыя ў абмен на выплату фіксаванага натуральнага падатку і недапушчэння на сваю тэрыторыю савецкіх партызан прызнала фактычную аўтаномію тэрыторыі з цэнтрам у вёсцы Саскоркі. У рэспубліцы была адноўлена прыватная ўласнасць, адкрыты стараверскія храмы.
Улады «рэспублікі Зуева» ўсталявалі дружалюбныя адносіны з Народна-працоўным саюзам расійскіх салідарыстаў. Пазней, для фармальнай легалізацыі руху ў вачах немцаў, многія дзеячы рэспублікі абвясцілі сябе мясцовым аддзяленнем рускай Нацыянал-сацыялістычнай партыі Б. Камінскага, аднак фактычна дыстанцыяваліся ад яго руху.
Пры адступленні нямецкай арміі Зуеў з часткай сваіх людзей сышоў на Захад. Іншыя стараверы засталіся і пачалі партызанскую барацьбу супраць Чырвонай Арміі. Для гэтай мэты немцы забяспечылі іх зброяй і харчаваннем. Партызанскія групы трымаліся ў лясах пад Полацкам да 1947 года.
Зуеў і частка яго супрацоўнікаў былі прынятыя ў ВС Камітэта вызвалення народаў Расіі. У 1945 г. ён паспрабаваў вярнуцца на савецкую тэрыторыю для арганізацыі падпольнага руху і прапаў без вестак.
Энтані Хантэр
Энтані Хантэр (Anthony Rex Hunter; нар., Ашфард, Англія) — амерыканскі вучоны брытанскага паходжання. Працы ў асноўным прысвечаны біяхіміі і анкалогіі. Удастоены найпрэстыжнейшых узнагарод. Атрымаў вядомасць як даследчык фактараў росту і кіназ. Прафесар Salk Institute for Biological Studies, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1987), Нацыянальнай Акадэміі навук (быў абраны як замежны член у 1998 годзе) і Медыцынскай акадэміі (2004) ЗША, а таксама Амерыканскага філасофскага таварыства (2006). Мае высокі індэкс Хірша (135 — па даных Scopus, 164 — па даных Акадэміі Google).
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (бакалаўр, 1965) і там жа ў 1969 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі, з’яўляўся постдокам там і ў Salk Institute for Biological Studies (ЗША). У 1975 годзе паступіў у апошні асістэнт-прафесарам, цяпер яго прафесар і дырэктар анкалагічнага цэнтра, а таксама ад’юнкт-прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Сан-Дыега. З 1992 года даследчы прафесар Амерыканскага анкалагічнага таварыства.
Сябра рэдкалегіі шэрагу часопісаў, у прыватнасці Cell, Molecular Cell, EMBO Journal, PNAS.
1230-я гады ў гісторыі мастацтва
У 1230-х гадах у свеце адбыліся шэраг падзей, якія пакінулі след у гісторыі мастацтва.
Дыярбакыр (значэнні)
Назву Дыярбакыр маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Тролза-5265
Тролза-5265 «Мегаполіс» — сямейства расійскіх нізкападлогавых тралейбусаў вялікай умяшчальнасці для ўнутрыгарадскіх пасажырскіх перавозак, якое серыйна выраблялася з 2007 па 2019 год на ЗАТ «Тролза» ў горадзе Энгельсе (Саратаўская вобласць, Расія).
Джон Бродэс Уотсан
Джон Бродэс Уотсан (John Broadus Watson,  — ), — амерыканскі псіхолаг, заснавальнік біхевіярызму — адной з самых распаўсюджаных тэорый ў заходняй псіхалогіі XX стагоддзя.
Біяграфія
Эма і Пайкенс Уотсан — бацькі Джона — жылі ў Паўднёвай Каліфорніі, у невялікім мястэчку Трэвелерс-Рэста. Маці была вельмі рэлігійнай, таму жыццё хлопчыка праходзіла ў абмежаваннях і забаронах. Бацька аддаваў перавагу вольнаму жыццю, скандалы на гэтай глебе прывялі да сыходу бацькі з сям’і ў 1891 годзе, калі хлопчыку было 13 гадоў. Джон быў прывязаны да бацькі, таму цяжка перажываў расстанне і да канца жыцця не змог дараваць яму гэта.
Джон Уотсан вырас у Грынвіле (Паўднёвая Караліна) і атрымаў дыплом магістра ва Універсітэце Фурмана. Адзін з выкладчыкаў параіў паступіць яму ў Чыкагскі ўніверсітэт з мэтай вывучаць філасофію пад кіраўніцтвам Джона Дзьюі. Аднак, па яго ўласных словах, ён не разумеў, пра што наогул кажа Дзьюі і неўзабаве вырашыў змяніць навуковага кіраўніка, звярнуўшыся да псіхолага Джэймса Энджэла і фізіёлага Генры Дональдсана. Ён збіраўся працаваць разам з Жакам Лёбам над даследаваннем мозгу сабак. Сумесны ўплыў гэтых навукоўцаў прывёў яго затым да фарміравання строгага, аб’ектыўнага падыходу да даследавання паводзін.
Яго доктарская дысертацыя, абароненая ў Чыкагскім універсітэце ў 1903 годзе («Навучанне жывёл: Эксперыментальнае даследаванне фізічнага развіцця белага пацука ў спалучэнні з ростам нервовай сістэмы») была першай сучаснай кнігай па паводзінах пацукоў.
24 лютага 1913 года Джон Уотсан прачытаў у Нью-Ёрку лекцыю (маніфест) «Псіхалогія з пункту гледжання біхевіярыста». З часу біхевіярызму псіхалогія стала бурна развівацца як эксперыментальная навука.
Вікторыя (каралева брытанская)
Вікторыя (Victoria) (24 мая 1819 — ) — каралева Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі (з 1837), імператрыца Індыі (з 1876), апошні прадстаўнік Гановерскай дынастыі.
Біяграфія
Вікторыя прабыла на троне больш 63 гадоў — больш, чым любы іншы брытанскі манарх. Віктарыянская эпоха супала з прамысловай рэвалюцыяй і перыядам найбольшага росквіту Брытанскай імперыі. Шматлікія дынастычныя шлюбы яе дзяцей і ўнукаў умацавалі сувязі паміж каралеўскімі дынастыямі Еўропы і ўзмацнілі ўплыў Вялікабрытаніі на кантыненце (яе звалі «Бабуляй Еўропы»). Яе дзень нараджэння па-ранейшаму адзначаецца як свята ў Канадзе (звычайна ў той жа дзень, 24 мая, у Канадзе святкуецца і афіцыйны дзень нараджэння кіруючага манарха).
Унучкай Вікторыі была Вялікая Княгіня Елізавета Фёдараўна.
Беларускі нацыянальны камітэт (Рэгенсбург)
Беларускі нацыянальны камітэт (БНК) у Рэгенсбургу — грамадская арганізацыя ў Германіі ў 1945—1950, якая займалася культурна-асветнай, дабрачыннай дзейнасцю сярод беларускіх эмігрантаў.
Лапко
Лапко — прозвішча.
Беларускі нацыянальны камітэт (Рэгенсбург)
Створаны ў жніўні 1945 у амерыканскай акупацыйнай зоне для прадстаўніцтва беларускай пасляваеннай эміграцыі. У снежні 1945 БНК дамогся спынення прымусовай рэпатрыяцыі беларусаў і правоў на арганізацыю беларускіх нацыянальных лагераў для перамешчаных асоб (былі створаны ў Рэгенсбургу, Міхельсдорфе, Розенгайме, Остэргофене, Ватэнштэце, Мітэнвальдзе і інш.). БНК супрацоўнічаў з амерыканскімі акупацыйнымі ўладамі, Камітэтам Аб’яднаных Нацый па дапамозе і аднаўленні (ЮНРРА), з іншымі нацыянальнымі камітэтамі па аказанні дабрачыннай дапамогі былым вязням, інвалідам, сіротам.
15 жніўня 1945 у офісе БНК прайшоў сход палітычнага актыву, у якім удзельнічала 12 чал. На сход прыехаў прэзідэнт БЦР Радаслаў Астроўскі з раднмі Барысам Рагулем і Сцяпанам Стаскевічам. Сход вёў Аўген Калубовіч-Каханоўскі, які ахарактарызаваў перад прысутнымі палітычную сітуацыю.
Па ініцыятыве БНК у верасні 1945 у беларускіх лагерах былі адчынены 2 школы, у снежні 1945 — першая беларуская гімназія на чужыне (Беларуская гімназія імя Янкі Купалы). Дзейнасць БНК спынена ў выніку масавага ад’езду з Германіі беларускіх эмігрантаў.
Мерсін (значэнні)
Назву Мерсін маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Зеп Маер
Ёзэф Дзітэр (Зеп) Маер (Josef Dieter (Sepp) Maier; нар. ) — нямецкі футбаліст, брамнік. Чэмпіён свету 1974 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Муляры
Назву Муляры маюць:
Кажамжар (Паўладарская вобласць)
Кажамжар — сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кажамжарскай сельскай акругі. Код КАТА — 553247100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1213 чалавек (617 мужчын і 596 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 963 чалавекі (474 мужчыны і 489 жанчын).
Жазэ Сарней
Жазэ Рыбамар Ферэйра ды Араўжу Коста Сарней (José Ribamar Ferreira de Araújo Costa Sarney; года, Пінейра, штат Мараньян, Бразілія) — бразільскі палітык і дзяржаўны дзеяч. Губернатар штата Мараньян з 1966 па 1971 год, прэзідэнт Бразіліі з 1985 па 1990 год, спікер Сената ў 1995—1997, 2003—2005 і з 2009 года.
Антон Мікалаевіч Суша
Антон Суша (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец СДЮШАР горада Чэрвень, з 2017 года пачаў выступаць за дубль «Дынама», пазней зрэдку стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. 22 чэрвеня 2019 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, калі выйшаў у стартавым складзе ў матчы супраць жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ» (0:3) і быў заменены на 31-й хвіліне пры ліку 0:2.
У студзені 2020 года праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі», але беспаспяхова. Пазней далучыўся да «Гомеля» і ў лютым 2020 года быў арандаваны гэтым клубам на сезон 2020. У складзе гомельскай каманды пераважна выхадзіў на замену. У снежні 2020 года вярнуўся ў «Дынама».
У пачатку 2021 года трэніраваўся разам з асноўнай камандай дынамаўцаў, у выніку пачаў у яе складзе сезон 2021. Заставаўся на лаўцы запасных, гуляў за дубль, за асноўную каманду толькі аднойчы выйшаў на замену 23 чэрвеня ў кубкавым матчы супраць «Ліды» (3:0). У ліпені 2021 года зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Гомель», дзе 7 разоў выйшаў на замену ў Вышэйшай лізе і аднойчы ў Кубку Беларусі. У лістападзе 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Дынама».
У лютым 2022 года знаходзіўся разам з асноўным складам дынамаўцаў на міжсезоннным зборы ў Сочы, пасля вяртання праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне», а ў сакавіку на правах арэнды далучыўся да дзяржынскага «Арсенала». Не замацаваўся ў камандзе, звычайна заставаўся на лаўцы запасных, зрэдку выходзячы на замену. У ліпені 2022 года арэнда была датэрмінова спынена, і ў хуткім часе паўабаронца быў наноў арандаваны, ужо «Слуцкам». У слуцкай камандзе спачатку выхадзіў на замену, пасля стаў заставацца на лаўцы запасных. У снежні 2022 года па заканчэнні арэнды пакінуў «Слуцк».
У пачатку 2023 года некаторы час трэніраўся з дублем «Дынама», пасля пакінуў сталічны клуб.
Міжнародная кар’ера
10 верасня 2019 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы супраць Партугаліі (0:2).
Зіянчурынскі раён
Зіянчу́рынскі раён (Зианчуринский район; Ейәнсура районы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ісянгулава.
Геаграфія
Зіянчурынскі раён мяжуе з Зілаірскім, Хайбулінскім і Кугарчынскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 3342,35 км².
Гісторыя
Зіянчурынскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 25582 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (70,6 %), далей ідуць рускія (15,1 %), татары (11,8 %) і чувашы (1 %).
Кайсеры (значэнні)
Назву Кайсеры маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Харальд IV Гілі
Харальд IV (стар.-ісл. Haraldr gilli or Haraldr gillikristr; памёр ) — кароль Нарвегіі. Нарадзіўся ў Ірландыі.
Ён паспяхова прайшоў выпрабаванне агнём, і Сігурд прызнаў іх сваяцтва пры ўмове, што Харальд не будзе прэтэндаваць на ўладу, пакуль жывы сын Сігурда Магнус. Быўшы ў добрых адносінах з каралём, Харальд выконваў умовы пагаднення да яго смерці ў 1130 годзе. Паміж ім і Магнусам разгарэлася вайна. Пасля некалькіх бітваў апошні быў захоплены, аслеплены і кінуты ў турму.
Харальд Гілі кіраваў краінай да 1136 года, калі быў забіты Сігурдам Слембэ, яшчэ адным незаконным сынам Магнуса III. Яго спадчыннікамі сталі законнанароджаны сын Інгэ Харальдсан і двое пазашлюбных.
Грамадзянскія войны ў Нарвегіі пачаліся прыблізна з яго ўзяходжання на трон і доўжыліся з 1130 па 1217 год.
Наступным каралём Нарвегіі па імі Харальд стаў толькі ў канцы XX стагоддзя Харальд V.
NGC 3742
NGC 3742 (іншыя абазначэнні — ESO 320-6, MCG -6-26-1, AM 1133-374, PGC 35833) — галактыка ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ашфард (горад, Вялікабрытанія)
Ашфард (Ashford) — горад у англійскім графстве Кент, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна (бора).
Размешчаны за 98 км на паўднёвы ўсход ад Лондана і за 24 км на паўднёвы захад ад Кентэрберы. Горад вядомы з IX стагоддзя, згаданы ў Кнізе Страшнага суда 1086 года пад імем Essetesford. У XIII стагоддзі атрымаў статус market town, гэта значыць горада, які мае права арганізоўваць рынкі. 8 мая 1450 года тут пачалося народнае паўстанне пад кіраўніцтвам Джэка Кэда, якое стала прэлюдыяй да вайны Пунсовай і Белай ружы. У сярэдзіне XIX стагоддзя, пасля будаўніцтва чыгунак, пачаў хутка расці.
Бувэ
Бувэ (Bouvetøya) — незаселены вулканічны востраў у паўднёвай частцы Атлантычнага акіяна, плошча — 58,5 км², 93 % тэрыторыі пакрыта ледавікамі. Залежная тэрыторыя (нарв. biland) Нарвегіі. Адзін з самых аддаленых ад мацерыкоў астравоў у свеце (пасля вострава Пасхі і астравоў Трыстан-да-Кунья).
Геалогія
Востраў Бувэ ўяўляе сабой надводную частку шчытавога вулкана, які знаходзіцца на паўднёвым захадзе ад Заходне-Індыйскага хрыбта. Глебы Бувэ складаюцца з базальту і рыялітаў. На паўночным захадзе вострава ўтварылася кальдэра. Апошняе вывяржэнне на востраве адбывалася каля 2000 гадоў таму.
Гісторыя
Названы ад імя першаадкрывальніка, француза Ж.-Б. Бувэ дэ Лазье (1705—1786), які адкрыў востраў 1 студзеня 1739 года. З-за туману ён прыняў востраў за мыс, за якім распасціралася вялікая зямля. Адкрытая ім суша была названая мыс Абразання Гасподняга (святкуецца ў дзень адкрыцця — 1 студзеня), і паўночна-заходні ўскраек вострава да гэтага часу носіць гэтую назву.
Анталья (значэнні)
Назву Анталья маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Аарон Разін
Аарон Разін (‏אהרון רזין‏‎, Aharon Razin;  — ) — ізраільскі вучоны. Працы ў асноўным прысвечаны біяхіміі, у тым ліку метыліраванню ДНК.
Узнагароды
Член Ізраільскай акадэміі прыродазнаўчых і гуманітарных навук (2008), EMBO (1996).
Voay robustus
Апісанне
Voay robustus меў даўжыню да 5 м і вагу прыкладна да 500 кг. Гэта кажа аб тым, што дадзены від быў адным з найбуйнейшых драпежнікаў Мадагаскара за ўсю гісторыю і, магчыма, экалагічна быў ідэнтычны сучаснаму віду Crocodylus niloticus madagascariensis.
Анатоль Канстанцінавіч Ліневіч
Анатоль Канстанцінавіч Ліневіч (нар., в. Сухопаль, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (1992), Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт (2004), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2008).
Працоўную дзейнасць пачаў у 1992 годзе ў саўгасе «Ружанскі» Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці, куды быў прыняты на працу ў якасці начальніка мехатрада. У 2000 годзе ўзначаліў кіраванне калгасам імя Ленінскага камсамола, а праз два гады быў прызначаны дырэктарам ААТ «Жураўлінае» — аднаго з вядучых сельскагаспадарчых прадпрыемстваў Брэсцкай вобласці па вырошчванні збожжавых культур, рапсу і прадукцыі садаводства, вытворчасці свініны, малака, мяса буйной рагатай жывёлы.
З 2007 па 2011 год — генеральны дырэктар ААТ «Агракамбінат „Мачулішчы“» Мінскага раёна, у 2011 годзе прызначаны першым намеснікам генеральнага дырэктара ААТ "Кіруючая кампанія холдынгу «Агракамбінат „Мачулішчы“»", у склад якога ўваходзілі 23 прадпрыемствы.
Мунцавічы
Назву Му́нцавічы маюць:
Анатоль Канстанцінавіч Ліневіч
Біяграфія
29 ліпеня 2019 года вызвалены ад пасады старшыні Капыльскага райвыканкама і прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублкі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці з прысваеннем першага класа дзяржаўнага служачага. Аляксандр Лукашэнка патлумачыў, што спыніў свой выбар на кандыдатуры Анатоля Ліневіча, таму што ён працяглы час працаваў у сельскай гаспадарцы і добра ведае гэтую сферу. 28 лютага 2023 года быў вызвалены ад пасады памочніка Прэзідэнта і ўзгоднены на месца першага намесніка старшыні Віцебскага аблвыканкама.
NGC 3743
NGC 3743 (іншыя абазначэнні — ZWG 126.106, NPM1G +21.0301, PGC 35855) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беларускі нацыянальны камітэт (Вільня)
Беларускі нацыянальны камітэт (БНК), Віленскі нацыянальны беларускі камітэт (Вільнацбелкам) — каардынацыйны прадстаўнічы орган беларускіх партый і арганізацый. Створаны ў Вільні ў 1921. У розны час аб'ядноўваў ад 19 да 40 прадстаўнікоў розных партый, арганізацый і таварыстваў. Вёў нацыянальную, культурна-асветную і кааператыўную работу.
Да 1925 канкурыраваў з Варшаўскім БНК. Стаяў у апазіцыі да польскага ўрада. Імкнуўся стаць кіруючым цэнтрам усіх беларускіх нацыянальна-дэмакратычных партый і арганізацый. Ставіў сабе за мэту стварыць Беларуска-Літоўскую дэмакратычную рэспубліку, напачатку дамагчыся культурна-нацыянальнай аўтаноміі Заходняй Беларусі.
Пасля стварэння ў 1926 Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ) апынуўся пад яе ўплывам. У гэты час у БНК уваходзіў 31 прадстаўнік беларускіх палітычных партый і арганізацый: БСРГ, Беларускага сялянскага саюза, Беларускай хрысціянскай дэмакратыі (БХД), Таварыства беларускай школы (ТБШ), Беларускага студэнцкага саюза, Беларускага навуковага таварыства і Беларускага выдавецкага таварыства, прэсы, кааператываў і інш. У 1926-27 вядучую ролю ў БНК адыгрывала левае крыло на чале з кіраўнікамі БСРГ Б. Тарашкевічам, С. Рак-Міхайлоўскім, П. Мятлой. Пасля разгрому БСРГ і рэпрэсій польскіх улад супраць яе прадстаўнікоў дзейнасць БНК заняпала.
У пач. 1930-х г. БНК рэарганізаваны пад эгідай БХД. 3 яго дапамогай БХД дамагалася кансалідацыі пад сваім кіраўніцтвам на нацыянальна-дэмакратычнай аснове ўсіх беларускіх нацыянальных партый і арганізацый, хоць гэта ёй цалкам і не ўдалося. Прадстаўнікі ТБШ у БНК не ўдзельнічалі. Палітычная дзейнасць камітэта, як і БХД, была накіравана супраць КПЗБ. У лютым 1931 БНК выступаў з пратэстам супраць праследавання беларускіх вучоных, дзеячаў культуры ў БССР, якія абвінавачваліся ў нацыянал-дэмакратызме. У 1934 палітычныя арганізацыі дэлегавалі ў БНК па 3 прадстаўнікі, культурна-асветныя, кааператыўныя і студэнцкія — па 2. Старшынёй БНК, які ў гэты час складаўся з 26 чал., быў Я. Пазняк, намеснікамі — В. Багдановіч і М. Манцэвіч, сакратаром — У. Казлоўскі, скарбнікам — А. Клімовіч. У чэрвені 1935 прыняты новы статут арганізацыі. Да новага статута БНК быў дададзены пункт, дзе падкрэслівалася, што камітэт з'яўляецца прадстаўніком арганізаванага беларускага насельніцтва Заходняй Беларусі, якое дамагаецца ажыццяўлення «права беларускага народа, абвешчанага 25 сакавіка 1918 года». У адносінах да БССР кіраўніцтва БНК у 1930-я гады займала крытычныя пазіцыі. У 1935 у Жэневу была накіравана заява-пратэст БНК супраць прыняцця СССР у Лігу Нацый. У студзені 1938 дзейнасць БНК забаронена польскімі ўладамі.
Напачатку ліпеня 1941, у выніку намаганняў беларускага нацыянал-сацыялістычнага дзеяча Уладзіслава Казлоўскага, нямецкія ваенныя ўлады дазволілі аднавіць дзейнасць Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. На ўстаноўчым сходзе, які адбыўся пры ўдзеле больш як 60 мясцовых дзеячаў, была абраная ўправа БНК. Старшынёй управы стаў Вацлаў Іваноўскі, яго намеснікамі — Язэп Малецкі і Баляслаў Грабінскі, сакратаром — Язэп Найдзюк, скарбнікам — Уладзіслаў Казлоўскі і рэферэнтам па справах культуры — Усевалад Кароль. Камітэт прадстаўляў інтарэсы беларускага насельніцтва на тэрыторыі Літвы перад нямецкімі ўладамі і скіроўваў сваю дзейнасць на арганізацыю школьніцтва і нават ваенных адзінак. Хутка ён пачаў страчваць давер у нацыстаў, і тыя кінулі падтрымліваць беларусаў у гарадскіх органах улады. Увосень 1941 В. Іваноўскі выехаў у Мінск. Паводле Я. Малецкага, старшыні БНК у 1941-42 г., галоўным заданнем камітэту была падборка кадраў для працы ў Беларусі, куды былі накіраваны некалькі сот чалавек.
Конья (значэнні)
Назву Конья маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Ітамар Франку
Ітамар Аўгусту Каўціэру Франку (Itamar Augusto Cautiero Franco;, на караблі ў Атлантычным акіяне — , , Бразілія) — бразільскі дзяржаўны дзеяч, 33-ы прэзідэнт Бразіліі (1992—1995).
Крываносаўцы
Крывано́саўцы (, Кривоносовцы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.
Мураванка
Назву Мурава́нка маюць:
Крываносаўцы
Гісторыя
2 снежня 1961 года перададзена са скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета ў склад Воўпаўскага сельсавета.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 51 двор, 111 жыхароў.
Інфраструктура
Ёсць крама. Дом культуры.
Памятныя мясціны
Помнік землякам каля Дома культуры. На ўшанаванне памяці 29 землякоў, загінуўшых у Вялікую Айчынную вайну, у 1967 г. усталяваны помнік — скульптура воіна і стэла.
Газіянтэп (значэнні)
Назву Газіянтэп маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Рамоначнік шчытковы
Рамоначнік шчытковы, Пірэтрум шчытковы (Pyrethrum corymbosum ці Tanacetum corymbosum) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства Астравыя.
Апісанне
Рамоначнік шчытковы дасягае ў вышыню 40-150 см, без паху. Стябло ў верхняй частцы разгалінаванае. Лісце перыста-складанае або перыста-раздзельнае, у абрысы даўгаватага-яйкападобнае, з 3-7 парамі сегментаў. Галоўкі 25-50 мм у дыяметры, сабраны па 3-14 у рыхлыя шчыткападобныя суквецці. Язычковыя кветкі белыя, трубчатыя — жоўтыя. Квітнее ў чэрвені — ліпені.
Арэал
Еўрапейска-западнасібірскі лесастэпавы від. У Беларусі знаходзіцца ў ізаляваных лакалітэтах за паўночнай мяжой арэала. Вядомыя месцазнаходжанні ў Добрушскім, Лоеўскім і Мазырскім раёнах Гомельскай вобл. Раней даваўся для наваколля Лоеў, Мазыра і Лутова (Рэчыцкага павета).
Жамбыл (Актагайскі раён)
Жамбыл — сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кажамжарскай сельскай акругі. Код КАТА — 553247200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 302 чалавекі (156 мужчын і 146 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 196 чалавек (95 мужчын і 101 жанчына).
Гадзяч
Гáдзяч   — горад, Гадзяцкі гарадскі савет, Гадзяцкі раён, Палтаўская вобласць, Украіна.
Музей савецкай акупацыі (Тбілісі)
Музей савецкай акупацыі (საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი, sabch’ot’a okupats’iis muzeumi) — гістарычны музей, прысвечаны перыяду існавання савецкай улады ў Грузіі (1921—1991), ахвярам палітычных рэпрэсій савецкага рэжыму, анты-акупацыйным і нацыянал-ліберальным рухам Грузіі. Заснаваны 26 мая 2006 года. Музей з'яўляецца часткай грузінскага Нацыянальнага музея.
Рэакцыі
Шэраг расійскіх палітыкаў засудзіў адкрыццё падобнага музея, заявіўшы, што гэта з'яўляецца інструментам нацыяналістычнай прапаганды ўладаў Грузіі. Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін падчас сустрэчы з Міхаілам Саакашвілі ў Санкт-Пецярбургу ў чэрвені 2006 года, таксама асудзіўшы існаванне музея, заявіў прэзідэнту Грузіі, што шматлікія з вядучых савецкіх лідараў, такіх, як Іосіф Сталін і Лаўрэнцій Берыя, з'яўляліся грузінамі. У адказ Саакашвілі прапанаваў Расіі адкрыць музей грузінскай акупацыі ў Маскве. Пазней Саакашвілі растлумачыў: «Гэта Музей савецкай акупацыі, а не расійскай акупацыі Грузіі … Калі каго-небудзь гэта кранае, то гэта іх праблема, а не наша».
У сакавіку 2007 годзе музей наведаў прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка, які прапанаваў адкрыць аналагічны музей на Украіне.
Кугарчынскі раён
Геаграфія
Кугарчынскі раён мяжуе з Зілаірскім, Зіянчурынскім, Куюргазінскім, Меляузаўскім і Бурзянскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 3372,64 км².
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 28649 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (55,1 %), далей ідуць рускія (28,9 %) і татары (13 %).
Адана (значэнні)
Назву Адана маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Мураўёўка
Назву Мураўёўка маюць:
Уладзімір Аляксандравіч Карпаў
Уладзімір Аляксандравіч Карпаў (Владимир Александрович Карпов);, , РСФСР — , , БССР) — доктар філалагічных навук, прафесар кафедры прыкладной лінгвістыкі БДУ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і служачых. Пасля заканчэння школы працаваў на заводзе, пасля служыў у арміі. У 1962 г. паступіў на балгарскае аддзяленне філалагічнага факультэта Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1967 г. паступіў у аспірантуру пры кафедры агульнага і славянскага мовазнаўства БДУ. У 1974 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Лексічная спалучальнасць у балгарскай літаратурнай мове» (навуковы кіраўнік А. Я. Супрун). 1992 г. абараніў доктарскую дысертацыю «Мова як сістэма».
Узнагароды
1982 г. — медаль «1300 години България» за поспехі ў балгарыстыцы, узнагароджаны пастановай Савета Міністраў Народнай Рэспублікі Балгарыя.
Архітэктура
Архітэктура, дойлідства — мастацтва праектавання і ўзвядзення будынкаў альбо комплексаў збудаванняў, якія арганізуюць адкрытую прастору, афармляюць прасторавае асяроддзе для жыцця і дзейнасці чалавека. Пад архітэктурай таксама разумеецца горадабудаўнічае мастацтва, а таксама ландшафтнае дойлідства.
Слова архітэктура паходзіць ад architectura, якое ў сваю чаргу бярэ пачаткі з architektonike — «будаўнічае мастацтва».
Архітэктура як від мастацтва
Як від мастацтва архітэктура ўваходзіць у сферу духоўнай культуры, эстэтычна фарміруе асяроддзе асобы, выяўляе грамадскія ідэі ў мастацкіх вобразах.
Па спосабе фарміравання вобразаў архітэктуру адносяць да невыяўленчых (тэктанічных) відах мастацтва, якія карыстаюцца знакамі, што не дапускаюць пазнавання ў вобразах якіх бы там ні было рэальных прадметаў, з'яў, дзеянняў і звернутых непасрэдна да асацыятыўных механізмаў ўспрымання. Эстэтычная адзнака архітэктурнага твора вызначаецца уяўленнем пра яго здольнасці абслугоўваць сваё функцыянальнае прызначэнне.
Па спосабе разгортвання вобразаў архітэктуру адносяць да прасторавых (пластычных) відаў мастацтва, творы якіх:
Спецыфіка нацыянальнага характару архітэктуры абумоўлена гістарычным развіццём, культурай, эканомікай, этнічнымі і мастацкімі традыцыямі народа.
Гісторыя архітэктуры
Архітэктура зарадзілася ў першабытным грамадстве, калі чалавек навучыўся будаваць сваё жытло. Прыкладамі старажытнай архітэктуры выступаюць старажытнаегіпецкія піраміды і храмы, месапатамскія зікураты, старажытнаіндыйскія ступы, Вялікая Кітайская сцяна.
Еўрапейская архітэктура
Моцны штуршок да развіцця архітэктура атрымала ў эпоху Антычнасці, дзе яе найбольш яркімі ўзорамі з'яўляюцца храмы, акропалі, форумы, акведукі, тэатры, амфітэатры, тэрмы, базілікі, трыумфальныя аркі.
Архітэктура Беларусі
На тэрыторыі Беларусі найбольш раннія збудаванні вядомы з часоў палеаліту (стаянкі каля вёсак Юравічы Калінкавіцкага і Бердыж Чачэрскага раёнаў Гомельскай вобласці). У сярэднявечную эпоху ўзведзена мноства храмаў, манастыроў, княжацкіх палацаў і замкаў. У ХІІ — ХІV ст. склаліся полацкая, гродзенская і іншыя школы дойлідства, а на працягу ХІV — ХVІ ст. як адметны культурны феномен склалася беларуская архітэктура. Яркімі ўзорамі рэнесанснай архітэктуры на Беларусі сталі культавыя, замкава-палацавыя пабудовы. Першым помнікам барочнай архітэктуры стаў Нясвіжскі касцёл езуітаў. З другой паловы ХVIІ — ХVIІІ ст. атрымаў пашырэнне класіцызм. У другой палове ХІХ — пач. ХХ ст. пачалі ўзводзіць будынкі ў розных стылях і плынях — неакласіцызм, неарускі і неараманскі стылі, псеўдаготыка, мадэрн, эклектыка. У 1920-я пачалі складвацца прынцыпы савецкай архітэктуры, выяўленыя ў будаўніцтве дамоў-камун, рабочых пасёлкаў, дамоў спецыялістаў, культурна-асветных устаноў. У 1960—80-я пашырылася жыллёвае будаўніцтва, пачалася комплексная забудова жылых масіваў у гарадах, развівалася сельская і прамысловая архітэктура.
Лебедзь (значэнні)
Лебедзь:
Ота Меергоф
Ота Фрыц Меергоф (Otto Fritz Meyerhof;, Гановер, Германія — , Філадэльфія, ЗША) — нямецкі біяхімік і ўрач. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1922) (сумесна з Арчыбалдам Хілам) за працы ў галіне цягліцавага метабалізму (уключаючы гліколіз).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Гановеры ў яўрэйскай сям'і. Большую частку дзяцінства правёў у Берліне, дзе пазней навучаўся па медыцынскай спецыяльнасці. Працягваў навучанне ў Страсбургу і Гайдэльберга. Скончыў навучанне Меергофе ў 1909 годзе з дыпломнай працай пад назвай «Уклад у псіхалагічную тэорыю разумовых захворванняў». У Гайдэльбергу ён сустрэў Букля Шэленберга, якая пазней стала яго жонкай. У іх нарадзіліся дачка і два сыны.
У 1912 годзе Меергоф пераходзіць ва ўніверсітэт Кіля і ў 1918 годзе атрымлівае там званне прафесара. У 1929 годзе ён становіцца дырэктарам Інстытут медыцынскіх даследаванняў Таварыства Макса Планка і працуе на гэтай пасадзе да 1938 года, калі ён быў вымушаны бегчы ў Парыж ад нацысцкага рэжыму. У 1940 годзе ён пераязджае ў ЗША, дзе становіцца запрошаным прафесарам у Пенсільванскага ўніверсітэта ў Філадэльфіі.
Ізмір (значэнні)
Назву Ізмір маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Мурзы
Назву Мурзы́ маюць:
Павел Сцяпанавіч Нахімаў
Павел Сцяпанавіч Нахімаў (23 чэрвеня (5 ліпеня) 1802, с. Гарадок, Вяземскі павет, Смаленская губерня, Расійская імперыя (цяпер Смаленская вобласць) — 30 чэрвеня (12 ліпеня) 1855,, , Расійская імперыя) — рускі адмірал.
Біяграфія
У 1813 годзе падаў заяву ў Марскі кадэцкі корпус, але з-за недахопу месцаў паступіў туды толькі праз 2 гады. З мая па верасень 1817 года разам з іншымі кадэтамі, сярод якіх былі У. І. Даль, П. М. Навасільцаў і А. П. Рыкачаў, Павел Сцяпанавіч хадзіў у плаванне на брыгу «Фенікс». Карабель заходзіў у Стакгольм, Капенгаген, Карлскруну.
1818 — пад камандаваннем Лазарава М. П. здзейсніў у 1822—1825 гг. кругасветнае плаванне на фрэгаце «Крэйсер». Падчас плавання атрымаў званне лейтэнанта.
1827 — вызначыўся ў Наварынскай бітве, камандаваў батарэяй на лінейным караблі «Азоў» пад камандаваннем Лазарава М. П. ў складзе эскадры адмірала Л. П. Гейдэна; за поспехі ў бітве быў узнагароджаны 21 снежня 1827 года ордэнам св. Георгія IV класа за № 4141 і атрымаў званне капітан-лейтэнанта.
1828 — ўступіў у камандаванне карвета «Наварын», трафейным турэцкім караблём, які насіў раней імя «Насабіх Сабах». У час руска-турэцкай вайны 1828-29, камандуючы Карветам, у складзе рускай эскадры блакаваў Дарданелы.
З 1830, пасля вяртання ў Кранштат, нясе службу на Балтыцы, працягваючы камандаваць караблём «Наварын».
1831 — прызначаны камандзірам фрэгата «Палада».
З 1834 служыў у Чарнаморскім флоце, камандзірам лінейнага карабля «Сілістрыя».
1845 — званне контр-адмірала, прызначаны камандзірам брыгады караблёў.
1852 — віцэ-адмірал, прызначаны начальнікам флоцкай дывізіі.
28 чэрвеня (10 ліпеня) 1855 года, падчас аднаго з аб’ездаў перадавых ўмацаванняў быў смяротна паранены куляй у галаву на Малахавым кургане. Памёр 30 чэрвеня 1855 года. Пахаваны ў склепе Уладзімірскага сабора ў г. Севастопалі.
Анкара (значэнні)
Назву Анкара маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Чарэшля
Назву Чарэ́шля маюць:
Алік Паўлавіч Русецкі
Алік Паўлавіч Русецкі (, в. Пліса, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне меліярацыі, рэкультывацыі і аховы зямель. Доктар тэхнічных навук (2007), дацэнт (1977).
Біяграфія
Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію (кваліфікацыя «Інжынер-гідратэхнік», 1961). Працаваў у Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1961—1971), Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце (1971), Валагодскім політэхнічным інстытуце (1975—1977, дацэнт, дэкан інжынерна-будаўнічага факультэта), Інстытуце меліярацыі (1971—1975 — загадчык лабараторыі гідратэхнічных меліярацый, 1977—2001 — загадчык лабараторыі польдэрнага асушэння Палескага комплекснага аддзела, 2003—2012 — вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі эксплуатацыі меліярацыйных сістэм), Палескім дзяржаўным універсітэце (з 2012, загадчык кафедры ландшафтнага праектавання).
Навуковыя інтарэсы: гідратэхнічная меліярацыя; асушэнне пойменных зямель; стварэнне і эксплуатацыя польдэрных меліярацыйных сістэм.
Вуліца Талаша
Назву Вуліца Талаша маюць:
Краскі (Ваўкавыскі раён)
Кра́скі (, Краски) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. фальварак, належаў Яну Сухадольскаму. У 1836 г. прыватная вёска сям'і Булгарыных, 11 двароў, 103 жыхары. З сярэдзіны XIX ст. уладанні Сегеняў, якія пабудавалі палацава-паркавы комплекс у неагатычным стылі. У 1914 г. 19 двароў, 121 жыхар.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 57 двароў, 98 жыхароў.
Інфраструктура
Ёсць крама.
Чарэшля (возера)
Чарэ́шлі, Чарэ́шля — возера ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці.
Надзея Васілеўна Румянцава
Надзе́я Васі́леўна Румя́нцава (, сяло Патапава, Смаленская вобласць —, Масква) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно.
Біяграфія
Надзея Румянцава нарадзілася 9 верасня 1930 года ў вёсцы Патапава (Смаленская вобласць) у сям’і правадніка на чыгунцы Васіля Рыгоравіча Румянцава і хатняй гаспадыні Надзеі Усеваладаўны Румянцавай.
Пасля школы Румянцава паступіла ў дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя Луначарскага. На экзаменах прачытала маналог Фамусава, што і вызначыла яе лёс. Актрыса і педагог Вольга Пыжова ўскладала на Румянцаву вялікія надзеі, таму ўзяла яе з сабой ва УДІК (ВГИК), куды з часам перайшла працаваць.
Надзея Румянцава ў выніку скончыла Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінаматаграфіі, але да таго часу яна ўжо была знанай актрысай у амплуа «травесці». Яна ўжо шмат працавала на сцэне Цэнтральнага дзіцячага тэатра і знялася ў фільмах «Навстречу жизни» і «Алёша Птицын вырабатывает характер». Пасля кінафільма «Королева бензоколонки» усе маленькія кірпаносыя дзяўчынкі пазналі, што і яны могуць стаць кіназоркамі.
У 1955 годзе Надзея Румянцава паступіла на службу ў Тэатр-студыю кінаакцёра. Праз 6 гадоў яна знялася ў фільме «Девчата», які прынес ёй сусветную славу. Пасля «Девчат» здымалася яшчэ агулам у 24 фільмах. Агучвала некалькі кінароляў: яе голасам размаўляе Ніна ў «Кавказской пленнице» і Ніколь у «Как украсть миллион».
У канцы 1960-х на доўгі час перастала здымацца ў кіно, бо жыла за мяжой, суправаджаючы ў замежных камандзіроўках свайго мужа, дыпламата Вілі Хштаяна. Дачка Карына нарадзілася ў Малайзіі.
Пасля вяртання ў СССР удала склалася кар’ера на тэлебачанні: кожная нядзельная раніца тэлевізійны «Будильник», вядучай якога была Надзея Васільеўна, абуджаў тысячы савецкіх хлапчукоў і дзяўчынак. Прымала ўдзел у агучванні агульнавядомых у СССР мультыплікацыйных фільмаў «38 папугаяў», «Прывітанне мартышцы», «Бабуля ўдава». Знялася ў эпізадычных ролях яшчэ ў некалькіх кінакарцінах, працягнула агучваць фільмы.
Па словах блізкай сяброўкі Галіны Пешкавай, «Румянцава даўно адышла ад кінематаграфічных спраў,… увесь час прысвячала сям’і мужу і дачцэ Карыне». За два гады да смерці Надзея Васільеўна знялася ў апошняй у сваім жыцці тэлепраграме «Лінія жыцця» на канале «Культура».
Надзея Васільеўна апошнія гады пакутавала ад сур’ёзнага анкалагічнага захворвання мозгу. У 1996 годзе двое злодзеяў спрабавалі абрабаваць кватэру. Злодзеяў затрымаў Хштаян (у маладосці займаўся адзінаборствамі), але адзін з злодзеяў паспеў нанесці Надзеі Васільеўне ўдар па галаве. Да канца жыцця Надзею Васільеўну пераследвалі моцныя болі.
Надзея Румянцава сканала ў адной з маскоўскіх клінік, у аўторак увечары 8 красавіка 2008 года ў 21:40 па маскоўскім часе, ва ўзросце 77 год.
Побач з ёй увесь апошні тыдзень знаходзіўся яе муж Вілі Хштаян.
Грамадзянская паніхіда адбылася 12 красавіка 2008 года ў 11:00 у Белай зале Дома кіно, у 14:00 прайшло адпяванне ў Галоўным храме на Ваганькаўскіх могілках у Маскве.
Куюргазінскі раён
Куюрга́зінскі раён (Куюргазинский район; Көйөргәҙе районы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ермалаева.
Геаграфія
Куюргазінскі раён мяжуе з Кугарчынскім, Фёдараўскім і Меляузаўскім раёнамі, а таксама з Арэнбургскай вобласцю. Плошча раёна складае 2235,42 км².
Гісторыя
Куюргазінскі раён быў утвораны 31 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23360 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (42,6 %), далей ідуць рускія (32,7 %), татары (14,6 %) і чувашы (7,3 %).
Магілёўскі раён
Магілёўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Магілёў. Знаходзіцца ў цэнтры Магілёўскай вобласці. Мяжуе з Чавускім, Быхаўскім, Клічаўскім, Бялыніцкім, Шклоўскім і Дрыбінскім раёнамі.