cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Паўлавіч Цяльцоў
Узнагароды
Лаўрэат Рэспубліканскага агляду-конкурсу творчасці маладых архітэктараў за распрацоўку дэталяў і пошук архітэктурнага афармлення фасадаў у рэалізаваных аб’ектах (Прафілакторый на 100 месцаў Мінскага тонкасуконнага аб’яднання ў раёне в. Зацань Мінскага раёна, кінатэатр на 250 месцаў у п. Свіслач, маладзёжны цэнтр у Жодзіне, 1987), лаўрэат Рэспубліканскага агляду-конкурсу творчасці маладых архітэктараў Беларусі за творчае асэнсаванне традыцый авангарда 20-х гадоў, за імкненне да дынамізму формаў і прастор у праектах грамадскіх будынкаў (84-кватэрны жылы дом у Вілейцы, рэканструкцыя раённага дома культуры ў г. Валожын, прыбудова з рэканструкцыяй будынка РК КПБ у г. Крупкі, Гасцініца на 450 месцаў у г. Барысаве, 1988), лаўрэат Рэспубліканскага агляду-конкурсу лепшых архітэктурных твораў за праект фізкультурна-аздараўленчага комплексу ў г. Барысаве (1989), пераможца Рэспубліканскага агляду лепшых архітэктурных твораў года за праект рэканструкцыі дома культуры ў г. Мінску (1993); лаўрэат Рэспубліканскага агляду-конкурсу на найлепшы архітэктурны твор за праект «Рэканструкцыя рэспубліканскага піянерскага лагера „Зубраня“. Дом тэхнічнай творчасці» (1994); лаўрэат міжнароднага конкурсу «Жылое асяроддзе ў буйным горадзе» (1997); лаўрэат нацыянальнага фестывалю архітэктуры «Мінск 2000» за праект «Жылы дом па вул. Грыбаедава ў г. Мінску» (2000); лаўрэат 10-га Рэспубліканскага агляду-конкурсу лепшых архітэктурных твораў года за праект шматпавярховага жылога дома з убудаванымі памяшканнямі па вул. Магілёўскай у г. Мінску (2002).
Охас-дэль-Салада
Охас-дэль-Салада (Ojos del Salado) — гара ў горнай сістэме Чылійска-Аргенцінскіх Андаў.
Вышыня 6893 м. Самы высокі вулкан на Зямлі і другая па вышыні вяршыня Паўднёвай Амерыкі (пасля Аканкагуа). Размешчаны на граніцы Аргенціны і Чылі, вяршыня — на аргенцінскім боку. На захад ад вулкана і да ўзбярэжжа Ціхага акіяна прасціраецца пустыня Атакама. Вулкан лічыцца патухшым, назіраецца нязначная вулканічная дзейнасць. Схілы сухія, на самай вяршыні зімой ляжыць снег.
Казімір Самуэль Друцкі-Сакалінскі
Казімір Самуэль Друцкі-Сакалінскі (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Самуэля Станіслава.
Пасля захопу Смаленшчыны расійскімі войскамі прыняў расійскае падданства і праваслаўе пад імем Пятра Самойлавіча, стаў заснавальнікам другой расійскай галіны Друцкіх-Сакалінскіх.
NGC 5262
NGC 5262 (іншыя абазначэнні — UGC 8606, ZWG 353.22, NPM1G +75.0089, KCPG 386B, PGC 47923) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Масару Уціяма
(内山 勝; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1985 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Малыя Крывічы
Малы́я Крывічы́ (, Малые Кривичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Бітва за Адждабію
Бітва за Адждабію — адна з бітваў грамадзянскай вайны ў Лівіі. Горад Адждабія з’яўляецца стратэгічна важным пунктам, які стаіць на скрыжаванні шляхоў да Бенгазі і да порта Табрук паблізу ад мяжы з Егіптам. Яна вялася паміж антыўрадавымі паўстанцамі і ваеннымі сіламі, лаяльнымі лівійскаму лідару Муамару Кадафі. Пасля другой бітвы за Брэгу, у якой войскі Кадафі захапілі горад, Адждабія засталася адзіным буйным горадам у руках паўстанцаў на шляху лаялістаў да паўстанцкай сталіцы Бенгазі. Бітва была паваротным момантам у канфлікце, калі вырашаўся лёс усяго паўстання супраць урада Кадафі. У ходзе першага этапу бітвы войскі Кадафі захапілі стратэгічнае скрыжаванне дарог і большую частку горада. У цэнтры замацаваліся паўстанцы, але яны былі акружаны ўрадавымі сіламі і адрэзаны ад дапамогі звонку. 26 сакавіка 2011 года лівійскім паўстанцы, абапіраючыся на дапамогу паветраных налётаў сіл кааліцыі, захапілі кантроль над горадам, ачысціўшы яго ад сіл палкоўніка Муамара Кадафі. Пасля другога этапа бітвы праціўнікі Кадафі адбілі скрыжаванне дарог і ачысцілі ад лаяльных войскаў горад, прымусіўшы іх адступаць да Сірта.
Перадгісторыя
Адждабія была месцам антыўрадавых выступленняў 16—17 лютага 2011 года, у якім да 10 чалавек, як паведамляецца, былі забіты ад агню ўрадавых сілаў бяспекі. Пратэстоўцы хутка ўзялі пад кантроль горад і заявілі, што гэта будзе «Свабодны горад». Перад гэтым апазіцыянеры спалілі мясцовую штаб-кватэру ўрада.
Першы этап
14 сакавіка воінскія часці лаялістаў падвергнулі артабстрэлу горад Адждабія. Паводле інфармацыі прадстаўнікоў паўстанцаў, чатыры артылерыйскія снарады ўпалі раніцай у заходніх ваколіцах, але ніхто не пацярпеў.
15 сакавіка ўрадавыя войскі падвергнулі Адждабію абстрэлам артылерыі. Па горадзе таксама наносіліся ўдары з паветра і з мора. 13 сакавіка паўстанцы заявілі, што яны будуць абараняць горад да смерці. Аднак, як толькі пачалося наступленне лаялістаў, усе паўстанцкія сілы, якія не былі мясцовымі (з Адждабіі), пачалі адступленне да Бенгазі, прычым некаторыя разам з грамадзянскім насельніцтвам. Пасля артылерыйскіх удараў, лаялісты пачалі штурм. Мяцежнікі чакалі прыхільнікаў Кадафі з захаду, і замацаваліся на заходніх ускраінах. Аднак частка ўрадавых вайскоўцаў абыйшла пазіцыі паўстанцаў і напала на горад з поўдня. Лаялісты хутка захапілі заходнія пазіцыі паўстанцаў і ўсталявалі кантроль над заходнім уездам. Акрамя таго, урадавыя салдаты занялі ўсходні выезд, не даючы больш праціўніку адступаць у бок Бенгазі. Горад быў акружаны і пераход Адждабіі ў рукі ўрада, адкрываў ім дарогу ў Бенгазі. Пасля таго, як атачэнне было завершана, урадавыя танкі ўвайшлі ў Адждабію. У цэнтры яны сутыкнуліся з рэшткамі паўстанцкіх сіл, завязаліся вулічныя баі. Два самалёта паўстанцаў з Бенгазі напалі на ўрадавыя караблі, якія абстрэльвалі горад з мора. Па дадзеных незалежных навінавых крыніц, толькі адзін карабель быў падбіты, а паўстанцы сцвярджалі, што яны нанеслі ўдар па трох караблям, два з якіх знішчаны. Праз некалькі гадзін, большая частка горада знаходзілася пад кантролем урада, аднак, каб пазбегнуць раптоўнага нападу паўстанцаў ноччу, танкі адышлі на ўскраіны Адждабіі. Паўстанцы вырашылі, што яны перамаглі. Тым не менш, незадоўга да поўначы, па Адждабіі быў нанесены новы артылерыйскі ўдар урадавымі сіламі, якія былі вакол горада. У той жа дзень лівійскага тэлебачанне паведаміла, што падраздзяленні лівійскай арміі занялі горад Адждабія.
16 сакавіка баі працягваліся, але ні адзін з бакоў не мог усталяваць поўны кантроль над горадам. Салдаты ўрадавай арміі, якія вярталіся з фронту, казалі ў інтэрв’ю, што супраціў паўстанцаў быў жорсткім. На працягу дня падмацаванне апазіцыянераў з Бенгазі замацавалася за некалькі кіламетраў ад усходняга ўезду ў горад. Яны зрабілі невялікі калідор для сувязі Адждабіі з Бенгазі, але войскі Кадафі па-ранейшаму заставаліся на ўсходняй ускраіне. Акрамя таго, паўстанцы нават здолелі адбіць паўднёвы ўезд у горад, у той час як заходні ўезд быў па-ранейшаму пад кантролем урада. Тры верталёты паўстанцаў напалі на сілы Кадафі на шашы на заходняй ускраіне. У гэты час лівійскае тэлебачанне паведаміла, што Адждабія цалкам вычышчана ад паўстанцаў.
Адразу пасля паўночы 17 сакавіка ўрадавыя войскі атакавалі паўднёвыя ўезд у горад. Пасля трох гадзін бою яны адышлі. Для адлюстравання нападу былі задзейнічаны танкі, артылерыя і верталёты. Пазней лаялісты адбілі калідор на ўсходнім баку горада, які зноў трапіў у акружэнне. У той час як баі ішлі ў Адждабіі, урадавыя войскі высадзіліся дэсант з мора у невялікім нафтавым порце Зуветына, на поўнач па дарозе паміж Адждабіяй і Бенгазі. Горад хутка перайшоў у рукі лаялістаў. Тым не менш, лідары паўстанцаў заявілі, што яны нанеслі ім шэраг адчувальных удараў. На наступны дзень рэвалюцыянеры заявілі, што страцілі некаторых сваіх байцоў. Таксама шэраг грамадзянскіх асоб былі забіты, а 20 салдат урада захоплены ў палон.
Другі этап
З пачаткам інтэрвенцыі НАТА 19 сакавіка пачаліся паветраныя ўдары па сілах забеспячэння арміі Кадафі і паліўных канвоях. Тым часам паўстанцы 20 сакавіка разгарнулі наступленне з Бенгазі ў бок Адждабіі. Па шляху яны адваявалі горад Зуветына. 21 сакавіка паўстанцкія сілы горад, імкнучыся аблегчыць становішча акружаных саюзнікаў і выбіць урадавыя войскі. Аднак іх атака была адбіта арміяй Кадафі пры падтрымцы агню з танкаў і ўстановак залпавага агню. Паўстанцы адступілі і замацаваліся ў 19 кіламетрах ад цэнтра горада. У той вечар амерыканскія самалёты абстралялі некаторыя пазіцыі лаялістаў у Адждабіі.
На наступную раніцу паўстанцы разам з рэпарцёрам зафіксавалі слупы дыму над горадам, што падымалася ад аб’ектаў лаялістаў, якія пацярпелі ад амерыканскіх паветраных удараў папярэдняй ноччу. Рэвалюцыянеры сцвярджалі, што прынамсі тры танкі лаялістаў былі знішчаны на ўсходняй ускраіне горада паветранымі ўдарамі краін кааліцыі. Рэпарцёры Аль-Джазіры знялі абломкі адной баявой машыны на кантрольна-прапускным пункце. Карэспандэнт тэлеканала «Дождж» Архан Джемаль, які знаходзіўся на той момант ва ўсходняй Лівіі, паведамляў аб баях пад Адждабіяй.
23 сакавіка сілы кааліцыі пачалі паветраныя ўдары на ўсходняй ускраіне. Паведамлялася, што толькі ў цэнтры горада заставаліся паўстанцы, а прыгарады пад кантролем сіл урада. Рэпарцёры з Independent правялі ў Адждабіі два дні па запрашэнні кадафістаў, але не ўбачылі доказаў буйнамаштабных разбурэнняў, пра якія казалі паўстанцы.
24 сакавіка сілы Кадафі па-ранейшаму ўтрымлівалі асноўныя ўсходнія і заходнія ўезды горада і вялікую частку Адждабіі, за выключэннем цэнтра, а таксама адганялі паўстанцкія войскі ад ускраін горада з дапамогай мінамётнага і артылерыйскага агню. Пазней, 24 сакавіка, некаторым сілам паўстанцаў ўдалося трапіць у Адждабію, і сітуацыя ў горадзе станавілася ўсё больш нявызначанай, многія раёны пераходзілі з рук у рукі. Ноччу брытанскія знішчальнікі пачалі паветраныя ўдары, атакаваўшы бранятанкавыя сілы Кадафі.
Станам на 25 сакавіка заходняя і цэнтральная часткі горада знаходзіліся пад кантролем лаялістаў, у той час як усходняя — паўстанцаў. Раніцай ПНС перадаў паведамленне для сіл Кадафі ў горадзе праз лідараў мясцовых плямёнаў. Ён заклікаў прыхільнікаў Кадафі скласці зброю і здацца. Аднак урадавыя войскі адмовіліся ад прапановы аб капітуляцыі, і паўстанцы пачалі засяроджвацца на ўскраіне горада, рыхтуючыся да наступлення. У другой палове дня чатыры ўстаноўкі залпавага агню паўстанцаў, якія прыбылі на лінію фронту, пачалі страляць па пазіцыях кадафістаў. Урадавая артылерыя адказала на абстрэл. Напярэдадні вечарам наступленне паўстанцаў была адменены пасля таго, як авангард паўстанцкіх атрадаў быў атакаваны танкавымі часцямі лаялістаў на ўскраіне.
На працягу ночы некалькі атрадаў паўстанцаў трапілі ў горад праз калідор, усталяваны напярэдадні вечарам. У сваю чаргу брытанскія самалёты знішчылі сем танкаў лаялістаў у горадзе і яго ваколіцах. Да гэтага часу горад быў падзелены паміж лаялістамі, якія знаходзіліся ў заходняй частцы горада, і паўстанцамі ва ўсходняй.
26 сакавіка паўстанцы ў Адждабіі паведамілі, што ўсталявалі кантроль над горадам. Гэта пацвердзілі журналісты Аль-Джазіры на месцы падзей. Намеснік міністра замежных спраў Лівіі Халед Каім заявіў, што кадафісты пакінулі Адждабію ноччу з-за паветраных удараў кааліцыі. Ён абвінаваціў заходнія сілы непасрэдна ў дапамаганні паўстанцам. Паўстанцы затым накіраваліся ў Брэгу і змаглі захапіць горад.
Наступствы
30 сакавіка самалёты міжнароднай кааліцыі нанеслі ўдар па калоне кадафістаў, якія надыходзілі ў напрамку горада Адждабія. Паўстанцы,, убачыўшы наступствы авіяўдару, пачалі святкаваць і страляць у паветра. Раней на працягу дня 30 сакавіка яны ў паніцы адыходзілі, кінуўшы гарады Рас-Лануф і Брэга, якія перайшлі пад іх кантроль некалькімі днямі раней.
9 красавіка паведамлялася пра атаку арміі Кадафі на Адждабію. Аднак паўстанцы пазней паведамілі, што ім удалося адбіць напад лаялістаў на горад.
16 красавіка таксама паведамлялася пра сур’ёзныя пагаршэнні ўмоў надвор’я (вецер да 9 балаў, пясчаная бура), з прычыны чаго авіяцыя НАТА на працягу некалькіх дзён не магла ажыццяўляць баявыя аперацыі ва ўсходняй Лівіі. У горадзе, большая частка насельніцтва якога ўжо эвакуіравалася, пачалася паніка, аднак лаяльныя Кадафі войскі ў далейшым спробы адбіць Адждабію не рабілі.
Замасты
Замасты (За́мости) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Аваднеўскай вясковай абшчыны.
Банкетэ
Банкетэ (Banchette) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 3427 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1714 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Касцёл Святога Казіміра (Застадолле)
Касцёл Святога Казіміра — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Застадолле Сенненскага раёна Віцебскай вобласці. Зараз больш вядомы як праваслаўная царква ў імя Святой Троіцы.
Гісторыя
Фундатарамi касцела з’яўляліся: Дрэмiнг, Турчынскi, Бабiч.
Будынак шмат пацярпеў у гады Вялікай Айчыннай вайны, доўгі час выкарыстоўваўся як склад піламатэрыялаў.
Архітэктура
Будынак выцягнуты з усходу на захад. Фасад аздоблены чатырма тасканскімі калонамі. Царква мае трохвугольны каменны франтон, які да нашага часу не захаваўся, быў заменены на драўляны. Каменны франтон меў вялікае круглае акно пад каньком даху, а над каньком існавала фігурная, каменая вежачка з крыжам.
Цэнтральны масіў фасада падзелены на тры аднолькавыя часткі тасканскімі калонамі, якія маюць капітэль і трымаюць на сабе шырокую бэльку з дэнтыкуламі. Цэнтральны — прамавугольныя дзверы, зробленыя ў выглядзе плоскіх калон (пілястраў), выкананых у класічным стылі. Над парталамі з дзвярыма знаходзіцца шырокае паўкруглае акно, аздобленае плоскім налічнікам.
Дзве другія часткі фасада паміж калонамі маюць унізе фігурную, паўкруглую, вогнутую арку. Гэтыя аркі выконвалі ролю памяшкання для статуй, скульптурных фігур святых, якія там ставіліся. Скульптуры святых не захаваліся.
Над аркамі размешчаны два прямавугольныя картушы. З заходняга боку будынка ёсць паўкруглая апсіда, дзе знаходзіліся іконы. Алтар прарэзаны трыма паўкруглымі вокнамі. Па абодвух баках ад апсіды знаходзіліся сакрысты (памяшканні для святароў). Будынак быў атынкаваны ў белы колер, зараз моцна пашкоджаны. З розных бакоў адвалілася тынкоўка, знішчаны сакрысты, і дзе-нідзе заложаны вокны.
Рудня-Жураўлёўскі сельсавет
Рудня-Жураўлё́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рудня Жураўлёўская.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Брагінскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Лубеніцкага сельсавета.
Он (Вале-д’Аоста)
Он (Hône) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 1168 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 97 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Сусваль
Сусваль (Сусваль) — вёска ў Уладзімір-Валынскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Аваднеўскай вясковай абшчыны.
Венецыянскі кінафестываль 1963
24-ы Венецыянскі кінафестываль праходзіў з 24 жніўня па 7 верасня 1963 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Антон Уладзіміравіч Шыпулін
Антон Уладзіміравіч Шыпулін (нар., Цюмень) — расійскі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Расіі. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010. Двухразовы срэбны і двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету. Абсалютны чэмпіён Еўропы сярод юніёраў 2008.
Выгнанне Эліядора
«Выгнанне Эліядора» — фрэска Рафаэля, напісаная паміж 1511 і 1512 гадамі ў памяшканні Апостальскага палаца ў Ватыкане, вядомага сёння, як Станца д'Эліядора.
Карціна адлюстроўвае эпізод з Другой кнігі Макавейскай, у якім рымскі легат Эліядор прыйшоў у Іерусалімскі храм па загадзе сірыйскага цара Селеўка IV Філапатара з мэтай канфіскаваць грашовую маёмасць сірот і ўдоў, якая захоўвалася там, аднак быў выгнаны вершнікам і двума юнакамі, пасланымі Богам у адказ на маленні першасвятара Оніі.
Кампазіцыя фрэскі падзелена вертыкальна на дзве паловы са святаром, які моліцца, у цэнтры. Злева на карціне намаляваны заступнік Рафаэля Юлій II, які назірае за сцэнай са свайго паланкіна сярод сірот і ўдоў, справа — Эліядор, які выганяецца вершнікам. Менора ў цэнтры фрэскі паказвае на тое, што падзеі адбываюцца ў часы Другога Храма, да нараджэння Хрыста. Архітэктура сцэны нагадвае «Афінскую школу», хоць скляпенні ў «Выгнанні Эліядора» ўпрыгожаны нашмат багацей.
Капры (востраў)
Капры (Capri — казёл) — востраў у Тырэнскім моры (частка Міжземнага мора), уваходзіць у склад італьянскай правінцыі Неапаль у рэгіёне Кампанія. Папулярны марскі курорт з часоў Рымскай рэспублікі.
Французская Гвіяна
Гісторыя
Калонія Францыі з 1604 года. З 1946 года — заморскі дэпартамент Францыі.
Капры (востраў)
Геаграфія
Востраў Капры знаходзіцца ў паўднёвай частцы Неапалітанскага заліва, прыкладна ў 10 км на паўднёвы захад ад ускрайку Сарэнтынскага мыса. Плошча каля 10 км ². Галоўны горад на востраве — Капры, да яго прымыкаюць дзве гавані — Марына-Пікала і Марына-Грандэ. Яшчэ адзін значны горад — Анакапры. На паўночным узбярэжжы знаходзіцца адна з найбольш папулярных славутасцяў вострава — Блакітны грот.
Французская Гвіяна
Унутраная палітыка
Французскі прэзідэнт прызначае прэфекта, які здзяйсняе кіраванне дэпартаментам. Французская Гвіяна мае аднаго прадстаўніка ў Нацыянальнай Асамблеі — парламенце Францыі.
Геаграфія
З’яўляючыся часткай Францыі, Французская Гвіяна з’яўляецца найбуйнейшай часткай Еўрапейскага Саюзу, размешчанай не на востраве па-за межамі Еўропы (акрамя іспанскіх тэрыторыяў у Афрыцы).
Вінцэнт Станіслаў Друцкі-Сакалінскі
Вінцэнт Станіслаў Друцкі-Сакалінскі (? — пасля 1677) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Самуэля Станіслава.
Суддзя земскі віцебскі (1672). Застаўся ў падданстве Вялікага Княства Літоўскага, атрымаў у спадчыну па родзічу Яну Антонію Друцкаму-Сакалінскаму частку Тулава. Нашчадкаў не пакінуў.
Леў Тышкевіч
Леў (Дзмітрый) Тышкевіч — кіеўскі баярын на мяжы XV — XVI стст.
Біяграфія
Сын Тышкі Каленікавіча і Ганны невядомага паходжання. Жонка — Тэкля, з якой меў сыноў Скуміна (Івана) і Жвіра (Аляксандра).
Сярод сваіх братоў ён быў самым раннім, хто пачаў кар’еру. У 1504 годзе Аляксандр Ягелончык накіраваў яго паслом з Кракава да крымскага хана Менглі Гірэя, каб дамагчыся вызвалення і вяртання палонных дамоў, а таксама запэўніць, што «ліхі людзі», вінаватыя ў рабаваннях татарскіх купцоў, бы пакараны.
Леў стаў першым сярод Тышкевічаў, хто перасяліўся з памежных кіеўскіх землях углыб ВКЛ, бо частка была цалкам разрабавана татарамі і паўстанцамі Глінскіх, а другая — захоплена маскавітамі. Аб гэтым сведчыць гаспадарскі ліст Жыгімонта I ад 7 чэрвеня 1508 года. Узамен баярыну былі перададзены маёнткі Мажэйкава і Дзікушкі ў Жолудскім павеце, належачыя таму «». Мясцовы князь неўзабаве біў гасудару чалом, нагадваючы, што гэтыя двары былі дараваны яму першым. У выніку 14 снежня 1508 года Мажэйкава аддалі Палубенскаму — насуперак абяцанню не адбіраць маёнткі ў Тышкевіча, не дапамагло і ўмяшанне троцкага ваяводы М. Радзівіла.
19 студзеня 1509 года мінскія мяшчане скардзіліся на Льва і іншых суседніх баяр, што яны, насуперак каралеўскаму прывілею, не пускаюць іх у бор на збор дроў, збіваюць і рабуюць. Вырашэнне справы было даручана вялікалітоўскаму, намесніку скерстамонскаму Пятру Аляхновічу.
Як відаць з ліста, Леў Тышкевіч запісаў чатыры даніны з маёнтка Скароднага, а іменна: Паўла Шыпіла Цыгачэвіча, Паўла Міхеевіча Ражка, Іванца Маркавіча і Мышка Ільініча Семяновіча. Вядомы фундушны запіс Тышкевіча са слонімскіх ад 8 чэрвеня 1519 года аб продажы ў згаданы манастыр данніка Грыцка Кіпрыянавіча з «его детьми, што жыветъ на рецце Словешъни, на імя Валъковъщыну». Аднак у адным дзелавым лісце ад 24.07.1514 года Льва Тышкевіча называюць «нябожчыкам».
Сінобу Ікэда
(池田 司信; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1985 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Порт-Элізабет
Порт-Элізабет (Port Elizabeth) — горад у Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы. Заснаваны ў 1820 годзе. Насельніцтва складае 737 600 чалавек (2005). З лютага 2021 г. імя Геберга, ад імя Хоса пасёлка Вальмер, было аформлена ўрадам Паўднёвай Афрыкі для прызначэння горада Порт-Элізабэт.
Гайкы (Турыйскі раён)
Гайкы (Гайки́) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Аваднеўскай вясковай абшчыны.
Архімед
Архіме́д (Ἀρχιμήδης; каля 287 да н.э., Сіракузы — каля 212 да н.э., Сіракузы) — старажытнагрэчаскі матэматык, фізік і інжынер. Пра яго мала што вядома, але ён лічыцца адным з самых выдатных навукоўцаў антычнасці. Акрамя важных адкрыццяў у галіне матэматыкі і геаметрыі, Архімед верагодна ствараў прылады, якія па свайму тэхналагічнаму узроўню далёка апярэдзілі свой час. Заклаў асновы механікі, гідрастатыкі, аўтар многіх вынаходніцтваў.
Паводле легенд, інжынерны геній Архімеда асабліва праявіўся падчас асады Сіракуз рымскімі войскамі ў ходзе Другой Пунічнай вайны. Для абароны роднага горада Архімедам былі пабудаваны разнастайныя механізмы. Загінуў восенню 212 да н.э. пасля падзення горада. Дакладныя абставіны смерці невядомыя, аднак існуе некалькі паданняў, як Архімед памёр.
Старажытнарымскія гісторыкі праяўлялі нязменную цікавасць да асобы Архімеда, напісалі некалькі біяграфій, у якіх апісалі яго жыццё і працы. У сярэдневеччы захавалася ўсяго некалькі копій гэтых трактатаў, але яны зрабілі істотны ўплыў на навукоўцаў Адраджэння. Наколькі вядома, Архімед упершыню знайшоў суму бесканечнага рада метадам, які ўжываецца і сёння.
Біяграфія
Архімед нарадзіўся каля 287 да н.э. у партовым горадзе Сіракузы на Сіцыліі, на той час самакіруемай калоніі ў Вялікай Грэцыі. Дата нараджэння заснавана на сцвярджэнні візантыйска-грэчаскага гісторыка Іаана Цаца, што Архімед пражыў 75 гадоў. У «Псаміце», Архімед прыводзіць імя свайго бацькі Підыас, астранома, пра якога не захавалася звестак. Плутарх пісаў ў сваім творы «Паралельнае жыццё», што Архімед быў у сваяцтве з тыранам Гіеронам II, кіраўніком Сіракуз. Біяграфія Архімеда была напісана яго другам Гераклідам, аднак гэтая праца была страчана, пакінуўшы толькі невыразныя факты. Невядома, напрыклад, ці быў ён калі-небудзь жанаты і ці меў дзяцей. У маладосці Архімед, магчыма, вучыўся ў Александрыі, у Егіпце, дзе жылі ў той час Конан Самоскі і Эратасфен з Кірэны.
Архімед памёр каля 212 да н.э. падчас Другой Пунічнай вайны, калі рымскія войскі пад кіраўніцтвам военачальніка Марка Клаўдыуса Марцэла захапілі горад Сіракузы пасля двухгадовай аблогі. Згодна з папулярнай версіяй, засведчанаю Плутархам, Архімед разглядаў матэматычную дыяграму, калі горад быў захоплены. Рымскі салдат загадаў яму прайсці да военачальніка Марцэла, але Архімед адмовіўся, заявіўшы, што павінен скончыць працу над праблемай. Салдат раз'юшыўся ад гэтага і забіў Архімеда сваім мячом. Плутарх таксама прыводзіць менш вядомую версію смерці Архімеда, якая сцвярджае, што ён, магчыма, быў забіты пры спробе здацца рымскаму салдату. Згодна з гэтай гісторыяй, Архімед нёс матэматычныя прылады, і быў забіты, бо салдат падумаў, што гэта былі каштоўныя рэчы. Военачальнік Марцэл, як паведамляецца, быў абураны смерцю Архімеда, бо ён лічыў Архімеда каштоўным навукоўцам і распарадзіўся, каб ён не пацярпеў.
NGC 5263
NGC 5263 (іншыя абазначэнні — UGC 8648, MCG 5-32-58, ZWG 161.113, KUG 1337+286, IRAS13376+2839, PGC 48333) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Архімед
Біяграфія
Апошнімі словамі, якія прыпісваюцца Архімеду, былі «Не чапай мае колы» (μὴ μου τοὺς κύκλους τάραττε) пра намаляваныя матэматычныя кругі, якія ён вывучаў, калі рымскі салдат парушыў яго спакой. Гэтая цытата часта падаецца на лацінскай мове як «Noli turbare circulos meos», але няма ніякіх надзейных доказаў таго, што Архімед сапраўды вымавіў гэтыя словы, тым больш, што Плутарх аб гэтым не паведамляе.
NGC 5263
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Архімед
Біяграфія
Магіла Архімеда ўяўляе сабой скульптуру, якія адлюстроўвае яго любімы матэматычны доказ, які складаецца са сферы і цыліндра тае ж вышыні і дыяметра. Архімед даказаў, што аб'ём і плошча паверхні сферы складае дзве трэці цыліндра, у якім месціцца гэтая сфера. У 75 годзе да н.э., праз 137 гадоў пасля яго смерці, рымскі аратар Цыцэрон служыў квестарам у Сіцыліі. Ён чуў апавяданні пра магілу Архімеда, але ніхто з мясцовых жыхароў не змог паказаць яе месца. У рэшце рэшт ён знайшоў магілу побач з Агрыгентынавай брамай ў Сіракузах у запушчаным стане і зарослаю кустамі. Цыцэрон прывёў магілу ў парадак, і здолеў прачытаць некаторыя з вершаў, выбітых на магільным камені. Грабніца была знойдзена ў двары гасцініцы ў Сіракузах у пачатку 1960-х, але дакладна не высветлена, што гэта была яго магіла.
Версіі жыцця Архімеда былі напісаны праз многа гадоў пасля яго смерці гісторыкамі Старажытнага Рыма. Гісторыю аб аблозе Сіракуз апублікаваў у сваёй «Гісторыі ўніверсальнай» Палібіюс праз семдзесят гадоў пасля смерці Архімеда. Яна была выкарыстана пасля ў якасці крыніц Плутархам і Лівіюсам. Яна пралівае крыху святла на Архімеда, як чалавека, і робіць акцэнт на ваенных машынах, якія Архімед пабудаваў, каб абараніць горад.
Залатая карона
Адна з самых вядомых гісторый пра Архімеда апавядае, як ён вынайшаў метад вызначэння аб’ёму аб’екта няправільнай формы. Па словах Вітрувія, абяцаная карона для храма была зроблена для тырана Гіерона II, як заяўлялася, з чыстага золата, і Архімеду было прапанавана вызначыць, ці не дадалі ў золата падчас яе вырабу серабро. Архімед павінен быў развязаць праблему, не пашкодзіўшы карону, таму ён не мог расплавіць прадмет для таго, каб вылічыць яго шчыльнасць. Прымаючы ванну, ён заўважыў, што ўзровень вады ў ванне падняўся, калі ён апусціўся у ваду, і зразумеў, што гэты эфект можна выкарыстаць для вызначэння аб’ёму кароны. На практыцы вада не сціскаецца, таму пагружаная карона будзе выцясняць аб’ём вады, роўны свайму ўласнаму аб’ёму. Падзяліўшы масу кароны на аб’ём выцесненай вады, можна вылічыць шчыльнасць матэрыялу кароны. Гэтая шчыльнасць будзе ніжэйшая, чым у золата, калі ў сплаў былі дабаўлены таннейшыя і меней шчыльныя металы. Архімед быў так узрушаны сваім адкрыццём, што выскачыў на вуліцу голы, забыўшыся адзецца, выкрыкваючы пры гэтым слова «Эўрыка!» (Па-грэчаску: «Εὕρηκα!», што азначае «я знайшоў яго (рашэнне)!»). Праверка была праведзена паспяхова, пры гэтым было высветлена, што ў сплаве сапраўды было серабро.
Гісторыя пра залатую карону не адлюстравана ў вядомых працах Архімеда. Акрамя таго, практычнасць метаду вызначэння аб’ёму пастаўлена пад пытанне, у сувязі з недакладнасцю таго, як можна было б змераць водазмяшчэнне. Архімед, магчыма, замест гэтага шукаў рашэнне, у якім выкарыстоўваецца прынцып, вядомы ў гідрастатыцы як закон Архімеда, які ён апісаў у сваім трактаце «Аб плаваючых целах». Згодна з гэтым законам, на цела, пагружанае ў вадкасць, дзейнічае пад’ёмная сіла роўная вазе выцесненай вадкасці. Выкарыстоўваючы гэты прынцып, можна параўнаць шчыльнасць залатой кароны са шчыльнасцю эталонага кавалка золата, падвесіўшы іх з розных бакоў на шалі і апусціўшы ў ваду. Калі карона мае меншую шчыльнасць, чым золата, яна выцісне больш вады з-за свайго большага аб’ёму, і, такім чынам, на яе будзе дзейнічаць большая выштурхваючая сіла, чым на эталонны кусок золата. Гэтая розніца ў плавучасці ў выніку дасць паварот шаль у адзін бок.
Архімедаў вінт
Вялікая частка працы Архімеда ў тэхніцы была зроблена дзеля задавальнення патрэб яго роднага горада Сіракуз. Грэчаскі пісьменнік Атенэй апісаў, як тыран Гіерон II даручыў Архімеду распрацаваць вялізны карабель, «Сіракузія», які можна было выкарыстоўваць як судна для падарожжаў, перавозчык грузаў, а таксама ваенна-марскі карабель. «Сіракузія», па некаторых сведчаннях, была найбуйнейшым караблём, пабудаваным у класічнай старажытнасці. Паводле Атэнея, карабель мог несці 600 чалавек і змяшчаў сад, гімназію і храм, прысвечаны багіні Афрадыце. Паколькі ў судна такога памеру будзе праяўляцца ўцечка значнай колькасці вады праз корпус, Архімедаў вінт быў распрацаваны ў мэтах адпампоўвання вады з трума. Машына Архімеда складалася з вярчальнага спіральнага па форме ляза ўнутры цыліндра. Прылада працавала ўручную, і магла таксама выкарыстоўвацца для перадачы вады з нізін у арашальныя каналы. Архімедаў вінт ўсё яшчэ выкарыстоўваецца сёння для перапампоўкі вадкасцей і грануляваных цвёрдых рэчываў, такіх як вугаль і збожжа. Архімедаў вінт быў апісаны ў часы Рымскай імперыі Вітрувіем, магчыма, яна была палепшанаю вінтавою помпаю, якія выкарыстоўваліся для арашэння ў Вісячых садах Семіраміды. Першым марскім параходам у свеце, які выкарыстоўваў грабны вінт быў параход «SS Архімед», запушчаны ў 1839 годзе і названы ў гонар Архімеда і яго працы пра шрубу.
Кіпцюр Архімеда
Каб абараніць родны горад Сіракузы, Архімед распрацаваў такую зброю як кіпцюр Архімеда, таксама вядомую як «карабель-шэйкер». Кіпцюр складаўся з крана, падобнага на руку, на якім вісеў вялізны металічны крук. Калі кіпцюр скідвалі на атакуючы карабель, «руку» падымалі ўверх, такім чынам падымаючы судна з вады і, магчыма, топячы яго. Не так даўно праводзіліся сучасныя эксперыменты, каб праверыць магчымасць выкарыстання кіпцюра Архімеда, а ў 2005 годзе на тэлебачанні быў паказаны дакументальны фільм пад назвай «Суперзброя старажытнага свету», дзе пабудавалі адну з імаверных версій кіпцюра і прыйшлі да вываду, што ён быў працаздольнай прыладай.
Архімедаў цеплавы прамень
Грэчаскі аўтар 2 стагоддзя н.э. Лукіян пісаў, што ў час аблогі Сіракузах (каля 214—212 да н.э.), Архімед знішчыў варожыя караблі агнём. Праз шмат стагоддзяў, Антэміюс з Трал упамінае пра выкарыстанне Архімедам шкла, як зброі. Прылады, якія часам называюць «Архімедавым цеплавым прамянём», былі выкарыстаны, каб сфакусіраваць сонечныя прамяні на надыходзячых суднах і падпаліць іх.
Існаванне гэтай легендарнай зброі было прадметам спрэчак, пачынаючы з эпохі Адраджэння. Рэнэ Дэкарт адкінуў ідэю аб яе існаванні, як хлусню, а сучасныя даследчыкі спрабавалі ўзнавіць эфект, выкарыстоўваючы толькі тыя сродкі, якія былі б даступныя Архімеду. Было выказана меркаванне, што вялікі масіў паліраванай бронзы ці медзі можа дзейнічаць як люстэрка, такім чынам можна факусіраваць сонечныя прамяні на караблі, выкарыстоўваючы прынцып парабалічнага адбівальніка па аналогіі з сонечнай печчу.
У 1973 годзе грэчаскім навукоўцам Іанісам Сакасам было праведзена выпрабаванне Архімедава цеплавога праменя. Эксперымент праходзіў на ваенна-марской базе за межамі Афін. Пры гэтым было выкарыстана 70 люстэрак, кожнае з медным пакрыццём і памерам 1,5 на 1 метр. Люстэркі былі накіраваны на фанерны макет ваеннага рымскага карабля на адлегласці каля 50 метраў. Калі люстэркі былі дакладна сфакусіраваны на караблі, ён загарэўся і працягваў гарэць на працягу некалькіх секунд. Фанерны карабель быў пакрыты смалой, што і выклікала кароткачасовае гарэнне.
У кастрычніку 2005 году група студэнтаў з Масачусецкага тэхналагічнага інстытута правяла эксперымент з 30-сантыметровым квадратным фрагментам люстэрка, сфакусіраваным на макет драўлянага карабля на адлегласці каля 30 метраў. Полымя ўспыхнула на некаторых участках карабля, але толькі пасля таго, як неба заставалася бясхмарным, а карабель быў нерухомым напрацягу дзесяці хвілін. Быў зроблены вывад, што тэарэтычна прылада магла б паслужыць зброяй у гэтых умовах. Група з таго інстытута паўтарыла эксперымент для тэлевізійнае праграмы «MythBusters» з выкарыстаннем драўлянай рыбацкай лодкі ў Сан-Францыска. Ізноў назіралася некаторае асмальванне і невялікая колькасць полымя. Каб загарэцца, дрэва павінна было дасягнуць сваёй тэмпературы самазагарання, што складае каля 300 °C.
У выніку эксперымента «MythBusters» было абвешчана, што гэта толькі міф, бо каб карабель загарэўся, трэба вельмі шмат часу і ідэальныя ўмовы надвор'я. Было таксама адзначана, што, паколькі Сіракузы месцяцца з захаду ад мора, рымскі флот павінен быў атакаваць раніцаю для аптымальнага збору святла люстэркам. Разбуральнікі легенд таксама адзначылі, што звычайнае узбраенне, такое як запаленыя стрэлы ці балты з катапульты, былі б значна больш эфектыўным сродкам для запальвання карабля на малых адлегласцях.
У снежні 2010 года, разбуральнікі легенд ізноў пераглядзелі гісторыю пра цеплавыя промні. Быў праведзены буйнамаштабны экперымент з удзелам 500 школьнікаў, кожны з якіх трымаў лютэрка сфакусіраванае на макет рымскага паруснага карабля на адлегласці 120 метраў. Ва ўсіх эксперыментах, парус удалося нагрэць да тэмпературы 210 °C, але гэтага было недастаткова для ўзгарання. Былі зроблены вывады, што больш верагодна, што люстэркі выкарыстоўвалі для асляплення або адцягвання ўвагі экіпажа карабля.
Іншыя адкрыцці і вынаходствы
Нягледзячы на тое, што Архімед не вынайшаў рычаг, ён даў тлумачэнне прынцыпу яго работы ў сваім творы «Аб раўнавазе плоскасцей». Ранейшыя апісанні рычага знаходзяцца ў перапатычнай школе паслядоўнікаў Арыстоцеля, і часам прыпісваюцца Архіту. Па словах Папа Александрыйскага, Архімед, працуючы над творам пра рычагі, сказаў вядомае выслоўе: «Дайце мне пункт апоры, і я перавярну Зямлю». (δῶς μοι πᾶ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω). Плутарх пісаў, што Архімед распрацаваў прыладу, якая складалася з сістэмы шківаў, дазваляючы маракам выкарыстоўваць прынцып рычага, каб падымаць прадметы, якія іначай падняць было б немагчыма. Архімеду таксама прыпісваюць павелічэнне магутнасці і дакладнасці катапульты, а таксама вынаходства адометра падчас Першай Пунічнай вайны. Адометр быў апісаны як воз з механізмам, які пасля кожнай пройдзенай мілі кідаў мяч у адмысловы кантэйнер.
Цыцэрон упамінае Архімеда ў сваім дыялогу De Re Publica, які адлюстроўвае выдуманую размову, якая адбываецца ў 129 годзе да н.э. Пасля захопу Сіракуз каля 212 году да н.э., военачальнік Марк Клаўдыус Марцэл, як кажуць, захапіў два Архімедавы механізмы, якія выкарыстоўваліся ў якасці дапаможніка па астраноміі, яны паказвалі рух Сонца, Месяца і пяці планет. Цыцэрон згадвае аналагічныя механізмы, якія былі распрацаваны Фалесам Мілецкім і Эўдоксам Кнідскім. Паводле дыялогу, Марцэл пакінуў сабе адну з прылад, як трафей, а другую ахвяраваў у адзін з храмаў Рыма.
Матэматыка
Па словах Плутарха, Архімед быў проста апантаны матэматыкай. Ён забываў пра ежу, зусім не клапаціўся пра сябе. Працы Архімеда адносіліся амаль да ўсіх абласцей матэматыкі таго часу: яму належаць выдатныя даследаванні па геаметрыі, арыфметыцы, алгебры. Так, ён знайшоў усё паўправільныя мнагаграннікі, якія цяпер носяць яго імя (Архімедавы целы), значна развіў вучэнне аб канічных сячэннях, даў геаметрычны спосаб рашэння кубічных ураўненняў выгляду, карані якіх ён знаходзіў з дапамогай перасячэння парабалы і гіпербалы. Архімед правёў і поўнае даследаванне гэтых ураўненняў, гэта значыць знайшоў, пры якіх умовах яны будуць мець рэчаісныя дадатныя розныя карані, а пры якіх карані будуць супадаць.
Аднак галоўныя матэматычныя дасягненні Архімеда датычацца праблем, якія цяпер адносяць да вобласці матэматычнага аналізу. Грэкі і да Архімеда здолелі вызначыць плошчы многавугольнікаў і кругоў, аб'ём прызмы і цыліндра, піраміды і конуса, але толькі Архімед знайшоў значна больш агульны метад вылічэння плошчаў і аб'ёмаў, для гэтага ён удасканаліў і прымяніў метад вычэрпвання Эўдокса Кнідскага. Ідэі Архімеда ляглі пасля ў аснову інтэгральнага злічэння.
Архімед здолеў вызначыць, што сфера і конусы з агульнай вяршыняй, упісаныя ў цыліндр, суадносяцца наступным чынам: два конусы: сфера: цыліндр як 1:2:3. Найлепшым сваім дасягненнем ён лічыў вызначэнне плошчы паверхні і аб'ёму шара — задача, якую да яго ніхто развязаць не мог. Архімед прасіў выбіць на сваёй магіле шар, упісаны ў цыліндр. У працы «Квадратура парабалы» Архімед даказаў, што плошча сегмента парабалы, адсякаемага ад яе прамой, складае 4/3 ад плошчы ўпісанага ў гэты сегмент трохвугольніка. Для доказу Архімед падлічыў суму бесканечнага рада:
Кожны складнік рада — гэта агульная плошча трохвугольнікаў, упісаных у неахопленую папярэднімі членамі рада частку сегмента парабалы.
Сачыненні
Да нашых дзён захаваліся: Некалькі прац Архімеда захавалася толькі ў арабскім перакладзе (т. зв. апокрыфы):
Ян Булгак
Ян Булга́к (Jan Bułhak; 6 кастрычніка 1876, маёнтак каля в. Асташын Навагрудскага павета  — 4 лютага 1950, ) — віленскі майстар мастацкай краязнаўчай фатаграфіі, «бацька польскай фатаграфіі», адзін з піянераў польскай мастацкай фатаграфіі, этнограф, фалькларыст. Яго творчасць лічыцца часткай супольнай культурнай спадчыны Беларусі, Літвы і Польшчы.
Біяграфічныя звесткі
Бацька — Валеры Антоні Станіслаў Булгак герба «Сыракомля» (1842—1905), маці Юзэфа з роду Хаціцкіх гербу «Рох» (пам. 1893). На Беларусі ў вёсцы Варонча, што на Наваградчыне, каля касцёла Св. Ганны знаходзяцца 4 магілы продкаў Яна Булгака.
Скончыў класічную гімназію ў Вільні (1897), паступіў на факультэт філасофіі Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве. Але абмежаванасць сродкаў прымусіла праз два гады пакінуць вучобу. Да 1912 жыў у вёсцы Пярэсека Мінскага павета, дзе знаходзіўся маёнтак, які ён атрымаў у спадчыну ад маці (спадчына стрыечнага дзеда Грынеўскага).
У жніўні 1901 года ажаніўся са стрыечнай сястрой Ганнай Хаціскай. Пасля смерці бацькі прадаў маёнтак і набыў у Радзівілаў фальварак у Беліцы каля Мінска.
27 красавіка 1906 года нарадзіўся яго адзіны сын Януш Булгак.
Прафесійная праца
На лёс Я. Булгака як фатографа паўплываў мастак Фердынанд Рушчыц, з якім Я. Булгак пазнаёміўся ў 1910. У 1911 годзе па яго прапанове Віленскі гарадскі магістрат стварыў пасаду гарадскога фатографа, на якую запрасіў Я. Булгака. Безумоўнае мастацкае ўздзеянне Ф. Рушчыца на творчасць Я. Булгака, менавіта пад яго ўплывам адбылося пераўтварэнне фатографа-аматара ў фатографа-прафесіянала. Перад тым як заняць пасаду гарадскога фатографа, Я. Булгак прайшоў практыку ў Германіі ў вядомага дрэздэнскага партрэтыста, пабываў у розных мастацкіх суполках, дзе пазнаёміўся з сімвалістамі і імпрэсіяністамі з Германіі і Францыі.
Вярнуўшыся дадому, Я. Булгак распачаў фотаінвентарызацыю помнікаў архітэктуры Вільні, дзеля чаго ў 1912 Я. Булгак заснаваў у Вільні атэлье фатаграфіі (да 1915 зрабіў больш за 800 здымкаў), ваколіц і Літвы. Пераважная частка яго творчасці звязаная з Вільняй і Віленшчынай, ён таксама дакументаваў помнікі і пейзажы іншых частак тагачаснай Польшчы. Большасць яго калекцыі зробленая ў 1912—1915, але нават падчас нямецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну Я. Булгак не пераставаў фатаграфаваць (15 альбомаў з той пары з 462 здымкамі захаваліся дагэтуль у Літоўскай акадэміі навук у Вільні).
Серыю сваіх здымкаў ён змясціў у часопісе «Вестник фотографии», з якім супрацоўнічаў у 1913—1914. У доме Я. Булгака на плошчы Э. Ажэшкі захоўвалася калекцыя з 10 тысяч фотаздымкаў, з іх каля 6 тысяч — Вільні і Віленшчыны. Калекцыя амаль цалкам згарэла ў 1944.
У 1919—1939 кіраваў фатаграфічнай лабараторыяй пры факультэце мастацтваў Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні.
У 1944, пасля бамбардзіровак, Я. Булгак пакінуў Вільню. З 1945 пераехаў з сям'ёй у Варшаву, дзе дакументаваў ваенныя разбурэнні, а таксама помнікі на захадзе Польшчы. Выканаў каля тысячы фатаграфій разбуранай Варшавы ў працэсе аднаўлення, каля 2 тысяч фатаграфій заходніх зямель, далучаных да Польшчы. Быў адным з заснавальнікаў, пэўны час яго першым прэзідэнтам і старшынёй кваліфікацыйнай камісіі. У Варшаве, пры дапамозе дырэктара Народнага музея Станіслава Лорэнца, адбылася і першая пасляваенная выстава Я. Булгака «Варшава. 1945 г. у выявах Яна Булгака». Памёр у Гіжыцка, пахаваны ў Варшаве.
Творчасць
Я. Булгак прадстаўнік фотамастацтва. Плынь з'явілася ў канцы 19 ст., прымаючы эстэтыку імпрэсіянізму і працуючы з тэмамі пейзажа і архітэктуры. Галоўная тэма ягоных прац — брамы, завулкі, дахі, прырода і святло, калі і з'яўляецца сілуэт чалавека, то падпарадкоўваецца кампазіцыі, інтэгруецца з архітэктурай.
Крытыкі і фатографы звяртаюць увагу на тое, што Вільня, сфатаграфаваная Я. Булгаком, нагадвае разагрэты сонцам паўднёваеўрапейскі горад, няма ў ім жыцця, няма людзей, крамаў, рэстаранаў, ёсць чыстая архітэктура. Работы Я. Булгака вылучае незвычайная мастацкасць, пачуццё пейзажу, відавочнае захапленне амаль тэатральнай пастаноўкай кадра, адчуванне прапорцыі і прасторы, а перадусім уменне працаваць са святлом, якое стварае клімат фатаграфіі. Вывучэнне святла вельмі цікавіла Я. Булгака. За фатаграфію «Радасць жыцця», якая паказвала заценены пакой у які пранікаюць промні сонца, Я. Булгак атрымаў узнагароду на Міжнародным фатаграфічным салоне ў Варшаве (1937).
Найбольш вядомыя фатаграфіі Булгака, зробленыя ў Беларусі, характарызуюцца ярка вызначанай этнаграфічнай скіраванасцю: беларускія народныя тыпы, краявіды, вёскі, гаспадарчыя пабудовы беларускіх сялян («Беларус з-пад Клецка», «Бабулька-беларуска з маёнтка Пярэсека пад Мінскам», «Вечар. Міншчына»).
Аўтар кнiг «Мая зямля» (1919), «Эстэтыка святла» (1936), «Дваццаць шэсць гадоў з Рушчыцам» (1939). Вядомы Я. Булгак не толькі як майстра краязнаўчай фатаграфіі, але і як педагог, бібліёграф, фалькларыст, гісторык мастацтваў, першы беларускі гісторык фатаграфіі. Аўтар дзесяткаў артыкулаў пра беларускі фальклор і краязнаўства («Экскурсіі на Свіцязь», 1910; «Велікодныя песні на Міншчыне (валачобнікі)», 1911 і інш.), прац пра мастака Ф. Рушчыца, даследаванняў і падручнікаў па эстэтыцы і тэхніцы фатаграфіі. Яму належыць спецыяльная праца «Пра першых віленскіх фатографаў з XIX стагоддзя» (1939) і кніга ўспамінаў «Край дзіцячых гадоў» (1942), у якой адлюстравана жыццё Навагрудчыны канца 19 — пачатку 20 ст.
Фатаграфіямі Булгака ілюстраваны даведнік па горадзе Вільнюсе Юліуша Клоса, кніга пра Вільню Ежы Рэмера і іншыя выданні.
Удзельнік 174 міжнародных выставак.
Фотатэка і калекцыя яго здымкаў (каля 10 тысяч) згарэла ў 1944. Фатаграфіі Я. Булгака зберагаюцца ў архівах і бібліятэках Вільнюса і Варшавы, у тым ліку ў і Бібліятэцы Акадэміі навук Літвы. У фондах Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі таксама захоўваецца невялікая калекцыя работ фотамастака. У 1999 яна ўпершыню публічна экспанавалася ў мінскай незалежнай галерэі візуальных мастацтваў «Nova».
У 2012 годзе ў польскі Нацыянальны музей у Варшаве трапіў альбом невядомых раней фота Яна Булгака. Альбом датаваны 1924 годам і ўключае 44 здымкі. Кожны падпісаны Янам Булгакам, што тады працаваў у Вільні, і мае кароткае тлумачэнне. Фотаздымкі складаюцца ў рэпартаж пра жыццё ў Віленскай следчай вайсковай турме. Зняволеныя і ахоўнікі знятыя падчас штодзённых заняткаў.
Культурны ўплыў
Меў вялікі ўплыў на творчасць віленскіх фотамастакоў, якія цалкам перанялі погляды Я. Булгака на мастацтва. Гэты ўплыў абумовіў развіццё фатаграфіі як мастацтва на Віленшчыне і на тэрыторыі не толькі Заходняй Беларусі, але і ўсёй Польшчы. Быў абраны заснавальнікам Віленскага (у іншых крыніцах сцвярджаецца, што заснаваў фотаклуб і кіраваў ім з 1927 года) і Польскага фотаклубаў і Польскага фатаграфічнага таварыства. У 1935—1939 быў адным з рэдактараў часопісаў,.
Памяць
У гонар 125-годдзя са дня нараджэння Яна Булгака РУП «Белпошта» выпусціла памятны мастацкі канверт з арыгінальнай маркай (2001).
Капры
Капры (Capri) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнага цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 7278 чалавек (на 2004 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2353 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс - 80073. Тэлефонны код - 081.
Апекуном населенага пункта лічыцца San Costanzo. Свята штогод святкуецца 14 мая.
Барбанія
Насельніцтва складае 1480 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 123 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 10070. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuliano di Brioude.
Спіс аб’ектаў PGC (1888001—1889000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1888001—1889000)
Петрыцкі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Брагінскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Лубеніцкага сельсавета.
Венецыянскі кінафестываль 1962
23-і Венецыянскі кінафестываль праходзіў з 25 жніўня па 8 верасня 1962 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымалі два фільмы: «Іванава дзяцінства» рэжысёра Андрэя Таркоўскага і «» рэжысёра.
Руда (Турыйскі раён)
Руда (Руда) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Аваднеўскай вясковай абшчыны.
Энтро
Энтра (Introd) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 608 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 11010. Тэлефонны код — 0165.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Павел.
Свята-Пакроўская царква (Сянно)
Свята-Пакроўская царква — колішні драўляны праваслаўны храм у горадзе Сянне Віцебскай вобласці.
Гісторыя
У 1860 годзе Ксаверый Войцехавіч Пуслаўскі, адзін з уладароў горада, будуе драўляную Пакроўскую царкву.
Куру (хвароба)
Ку́ру — хвароба, якая сустракаецца амаль выключна ў высакагорных раёнах Новай Гвінеі ў абарыгенаў племені фарэ, упершыню знойдзена ў пачатку XX стагоддзя.
Свята-Пакроўская царква (Сянно)
Гісторыя
Пасля закрыцця царквы ў памяшканні доўгі час знаходзіўся мучны склад. У 1939—1940 гадах будынак быў разбураны. Пасля Другой сусветнай вайны на месцы храма пабудавалі спартыўны комплекс СШ № 2, а ў 1972 годзе быў пабудаваны новы будынак, дзе зараз размяшчаецца рэдакцыя раённай газеты «Голас Сенненшчыны».
Куру (хвароба)
Хвароба была падрабязна апісана ў 1957 годзе аўстралійскім урачом Зігасам і амерыканцам славака-венгерскага паходжання Карлтанам Гайдузекам.
Свята-Пакроўская царква (Сянно)
Архітэктура
Царква была пабудавана ў народным драўляным стылі з рысамі класіцызму. Гэта быў прыходскі храм, які стаяў у планіровачным цэнтры горада і прызначаўся для вясковага насельніцтва Сенненскага павета, бяднейшых слаёў.
Куру (хвароба)
Слова «куру» на мове племені фарэ мае два значэнні - «дрыжыкі» і «сурокі». Члены племені фарэ верылі, што хвароба з'яўляецца вынікам суроку чужым шаманам.
Свята-Пакроўская царква (Сянно)
Архітэктура
Царква ўяўляла сабой трохзрубны храм, выцягнуты восевай кампазіцыяй з двума купаламі. Ва ўсю даўжыню будынка ішоў неф, які ўпоперак перасякаўся з другім нефам — трансептам. Далей ішла апсіда, зробленая ў форме трох-чатырохгранных выступаў. Уся прастора царквы — прытвор, алтар і апсіда, была пакрыта адным двухсхільным дахам з франтонам над апсідай, трансептам і прытворам.
Куру (хвароба)
Хвароба таксама вядома сярод племені фарэ як "смяючаяся смерць" з-за паталагічных выбухаў смеху людзей, якія пакутуюць на гэту хваробу.
Свята-Пакроўская царква (Сянно)
Архітэктура
З левага боку знаходзілася рызніца, невялікае памяшканне пры алтарнай частцы, у якой захоўваліся царкоўныя рэчы. План царквы ўяўляў сабой выцягнуты крыж. У месцы перакрыжавання знаходзіўся васьмігранны барабан з васьмю аконнымі праёмамі, шатровым завяршэннем і невялікай галоўкай у форме цыбуліны. Вокны мелі класічную прамавугольную форму і былі аздоблены налічнікамі з франтонамі.