cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каліеўшчына
У лютым 1768 пад ціскам расійскіх улад кароль Рэчы Паспалітай Станіслаў Аўгуст Панятоўскі падпісаў указ, у якім праваслаўная царква прыраўнівалася да каталіцкай. Гэта вельмі моцна незадаволіла польскую шляхту, якая пад заклікам прыняжэння каталіцызму, паніжэння шляхетных праў і выхаду Рэчы Паспалітай з-пад уплыву Расійскай імперыі, утварыла Барскую канфедэрацыю. Канфедэраты пачалі катаваць і грабіць украінскае насельніцтва, паліць праваслаўныя храмы, што і паслужыла штуршком да пачатку паўстання. Паўстанне хутка атрымала імпульс і распаўсюджвалася па тэрыторыі левабярэжнай Украіны. Ва Умані гэта прывяло да разні неверагодных памераў, праз тры тыдні гвалту мяцежнікі забілі больш за 20,000 людзей. Лідары паўстання былі казакі Максім Жалязняк і Іван Гонта. Паўстанне было падушана аб’яднанымі сіламі польскіх і расійскіх войскаў.
Лядня
Ля́дня — рака ў Мсціслаўскім і Горацкім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Рамясцвянка (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 36 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,8 ‰. Пачынаецца на мяжы з Расіяй за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Малая Рубанаўка Мсціслаўскага раёна, вусце на заходняй ускраіне вёскі Буда Горацкага раёна. Цячэ ў межах Горацка-Мсціслаўскай раўніны. Рэчышча каналізаванае на 3 участках: ад вытоку на працягу 2,2 км, каля вёскі Вялікая Рубанаўка (0,3 км) і каля вусця на працягу 2,1 км. Асноўны прыток — Рухва (злева).
NGC 4605
NGC 4605 (іншыя абазначэнні — UGC 7831, MCG 10-18-74, ZWG 293.31, KARA 543, IRAS12378+6152, PGC 42408) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Герб Кот-д’Івуара
Герб Кот-д’Івуара - цяперашні герб быў прыняты ў 2001 годзе. Цэнтральны элемент эмблемы - галава слана. Слон сімвалічна важны для нацыі, бо гэта распаўсюджаная жывёла ў Кот-д'Івуары, крыніца слановай косці, у гонар і паводле чаго названа краіна і народ (бераг слановай косткі). Узыход сонца - традыцыйны сімвал новага пачатку. Ніжэй галавы слана - стужка, якая ўтрымоўвае назву дзяржавы па-французску. Герб выкананы ў колерах нацыянальнага сцяга.
Лесавая Рэчка
Лесава́я Рэ́чка — рака ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Маства. Даўжыня 13 км. Пачынаецца за 6 км на паўночны ўсход ад вёскі Вялікія Вікаравічы, вусце за 6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Хотамель. Цячэ па лясістай забалочанай мясцовасці, рэчышча часткова каналізаванае.
Іртышскі раён (Паўладарская вобласць)
Іртышскі раён (Ертіс ауданы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка другога ўзроўню ў паўночна-заходняй частцы Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр раёна — сяло Іртышск.
Плацыд Янкоўскі
Плакід (Плацыд) Янкоўскі (, в. Войская, цяпер  —, ; Псеўданімы: Віталіс; John of Dycalp) — святар, празаік, паэт, публіцыст і перакладчык. Пісаў на польскай і рускай мовах. Магістр тэалогіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і ўніяцкага святара. Яго бацька Габрыэль — удзельнік паўстання пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі, паходзіў з беднай шляхецкай сям'і, пазней стаў уніяцкім святаром. Маці Плакіда Янкоўскага звалі Ганнай, паходзіла з роду Лыткоўскіх. У іх было чацвёра дзяцей: Ян — 1803 года нараджэння, Ганна, Кацярына і самы меншы Плакід. Першапачатковую адукацыю атрымаў дома, з 8 да 14 гадоў навучаўся спачатку ў Свіслацкай гімназіі, а затым (з 1818) у базыльянскай школе ў Брэсце.
У 1826 распачаў навучанне ў Галоўнай семінарыі ў Вільні, якая была пры Віленскім універсітэце на правах багаслоўскага факультэта. Быў прыняты на вучобу за казённы кошт. У Віленскім універсітэце вучыўся таксама родны брат Плакіда Ян Янкоўскі. Ян удзельнічаў у тайным студэнцкім таварыстве філаматаў, за процізаконную дзейнасць быў высланы ў Волагду, дзе і памёр. У 1830 Плакід Янкоўскі з адзнакай скончыў Віленскі ўніверсітэт і Галоўную семінарыю пры ім.
У 1831 ажаніўся з дачкой старшыні Літоўскай кансісторыі Гэленай Тупальскай, з якой пражыў 35 гадоў, меў трох сыноў і двух дачок. Пазней святар узяў на выхаванне яшчэ шасцёра дзяцей роднай сястры Ганны, якая была замужам за Іпалітам Гамаліцкім, рэктарам Літоўскай духоўнай семінарыі і памерла ў 1846.
20 жніўня 1833 Плакід Янкоўскі высвячаны на ўніяцкага святара, потым стаў праваслаўным святаром, протаіерэем. Магістр тэалогіі, прафесар дагматычнай тэалогіі і лацінскай мовы ў Літоўскай духоўнай семінарыі. Віцэ-старшыня Літоўскай кансісторыі. Падпісаў акт аб ліквідацыі Уніяцкай Царквы ў 1839. Протаіерэй Плакід Янкоўскі быў узнагароджаны нагрудным залатым крыжам, ордэнамі Святой Ганны 2-ой і 3-яй ступені.
З пераносам у 1845 з Жыровічаў у Вільню Літоўскай духоўнай кансісторыі і семінарыі жыў у Вільні, з'яўляўся настаяцелем віленскай саборнай царквы Свяціцеля і Цудотворцы Мікалая. Паводле ўласнага жадання ў 1846 пакінуў Вільню. З'яўляўся благачынным, жыў у в. Бялавічы Слонімскага ўезда. З 1858 перабраўся ў Жыровічы, дзе пражыў апошнія 14 гадоў жыцця. Памёр 28 лютага (11 сакавіка) 1872. Яго труна была змешчана ў могілкавай царкве Св. Юрыя ў Жыровічах побач з жонкай.
Пасля смерці яго архіў доўгія гады захоўваўся ў Варшаве ў яго дачкі Тэафіліі (у замужжы Васільевай). Там знаходзіліся лісты да Ю. Крашэўскага, А. Плуга, М. Баброўскага, Г. Ржэвускага.
Валодаў замежнымі мовамі: англійскай, французскай, нямецкай, італьянскай, чэшскай, свабодна карыстаўся рускай, польскай, лацінскай, старажытна-яўрэйскай. З сялянамі размаўляў на беларускай мове, заняткі ў семінарыі праводзіў на рускай, польскай, лацінскай.
Аўтар аповесцей, апавяданняў, гумарэсак (вядомы больш за 20 твораў) і краязнаўчых, біяграфічных і інш. нарысаў, якія былі папулярнымі ў Беларусі і Літве. Выдаў кнігі прозы на польскай мове «Засценак» (1841), «Хвілінка» (1842), «Апавяданні» (1843), «Складзеная аповесць» (1843, разам з Юзафам Крашэўскім), «Універсітэцкія ўспаміны» (1849), «Крыніцы» (1853), «Адась» (1856), «Фанаберыя пана старосты Канеўскага» (1873), камедыю «Прадчуванне» (1842) і іншыя. Аўтабіяграфічны нарыс «Пасхальныя кулічы» раскрывае пастырскае служэнне протаіерэя Плакіда Янкоўскага ў Бялавічах. Пераклаў на польскую мову асобныя творы Шэкспіра, Гётэ і інш. На рускай мове (у «Літоўскіх епархіяльных ведамасцях») з 1864 года друкаваў апавяданні, нарысы, жыццяпісы, успаміны.
Псеўданім Янкоўскага — John of Dycalp. Прачытаўшы Dycalp справа налева, атрымаем імя пісьменніка, а John (Ян) — выводзіцца з яго прозвішча — Янкоўскі. Яшчэ адзін літаратурны псеўданім — Віталіс Камаед паходзіць з першага твора Янкоўскага «Хаос, тры пальцы фіміяму, расказаныя рыфмаплётам ад Віталіса Камаеда», выдадзенага ў Вільні ў 1835 годзе.
Васіль Ульянавіч Протчанка
Васіль Ульянавіч Протчанка (, в. Зарэчча, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі і мовазнаўства, аўтар падручнікаў для агульнаадукацыйных і вышэйшых навучальных устаноў, метадычных дапаможнікаў для настаўнікаў, выдатнік асветы БССР (1977). Доктар філалагічных навук, прафесар.
Біяграфія
Выпускнік Мазырскай педвучылішча, У 1959 годзе паступіў у аспірантуру Белдзяржуніверсітэта.
У жніўні 1949 года быў прызначаы загадчыкам і настаўнікам Катловіцкай пачатковай школы. У жніўні 1950 года прызначаны намеснікам дырэктара Брагінскага дзіцячага дома, потым дырэктарам Брагінскай сярэдняй школы № 1.
Навуковая дзейнасць
Аўтара шматлікіх навукова-метадычных прац па праблемах педагогікі і мовазнаўства добра вядома ў Беларусі і за яе межамі. Пра актыўную творчую дзейнасць даследчыка сведчаць больш за сто навуковых прац. Ім напісаны шматлікія артыкулы, вучэбныя праграмы па беларускай мове. Васіль Протчанка лічыў, што роднае слова адыгрывае выключную ролю ў станаўленні светапогляду маладых людзей, у фарміраванні іх духоўнасці.
Узнагароды
Медалі Францыска Скарыны, «За працоўныя заслугі», «Ветэран працы».
Красны Вугал (Бярэзінскі раён)
Кра́сны Ву́гал (, Красный Угол) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.
Абай (Актагайскі раён)
Абай — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Абайскай сельскай акругі. Код КАТА — 353631100.
Беліна
Беліна (Bellino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Абай (Актагайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 394 чалавекі (194 мужчыны і 200 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 288 чалавек (155 мужчын і 133 жанчыны).
Беліна
Насельніцтва складае 158 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 3 чал./км². Займае плошчу 61 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0175.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Якаў Зевядзееў.
Ляонішке (Ігналінскі раён)
Ляо́нішке (Leoniškė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Грыбеная. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Гімн Кот-д’Івуара
Песня Абіджана (фр. L'Abidjanaise) — дзяржаўны гімн Кот-д’Івуара, зацверджаны з атрыманнем краінай незалежнасці ў 1960 годзе.
Анры Бергсон
Анры Бергсон (Henri Bergson,  —, нарадзіўся і памёр у Парыжы) — адзін з найбуйнейшых філосафаў XX стагоддзя, прадстаўнік інтуітывізма і філасофіі жыцця.
Біяграфія
Бергсон вёў ціхмянае і спакойнае прафесарскае жыццё, засяродзіўшыся на сваёй працы. Прафесар Калеж дэ Франс (1900—1914); прэзідэнт Акадэміі маральных і палітычных навук (1914).
Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1927). З 1914 член Французскай акадэміі. З 1922 года займаў пасаду прэзідэнта Міжнароднага камітэта па інтэлектуальнаму супрацоўніцтву Лігі Нацый.
NGC 4606
NGC 4606 (іншыя абазначэнні — UGC 7839, MCG 2-32-174, ZWG 70.213, VCC 1859, IRAS12384+1211, PGC 42516) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Дзева.
Азоў
Азоў (Азов) — горад (з 1708 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Азоўскага раёна Растоўскай вобласці. Насельніцтва 82,8 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1067 годзе.
Леанід Ібрагімавіч Друян
Леанід Ібрагімавіч Друян (нар., Каменец) — беларускі ўрач-пульманолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1974), дацэнт. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2001).
Паходжанне і дзяцінства
Нарадзіўся ў сям’і партызанскага ўрача Ібрагіма Друяна і яго жонкі Марыі Лявонцьеўны, партызанскай медыцынскай сястры, ў ліпені 1944, калі яго бацькі з групай былых партызанаў былі адпраўлены ў Камянецкі раён для аднаўлення разбуранай гаспадаркі. Па дарозе вырашана было заначаваць у адной з вёсак, дзе засталося некалькі хат, але яшчэ ў дарозе пачаліся роды, якія прыняў сам малады бацька.
Азоў
Азоў размешчаны на беразе Дона, за 7 км ад яго ўпадзення ў Таганрогскі заліў Азоўскага мора.Порт Азоў. Горад на працягу стагоддзяў меў важнае стратэгічнае значэнне, якое аказала вялікі ўплыў на яго гісторыю.
Леанід Ібрагімавіч Друян
Паходжанне і дзяцінства
З 1952 года сям’я пераехала з Камянецкага раёна ў Гомель. Леанід вучыўся ў школе № 2, дзе і пазнаёміўся з будучай жонкай Ганнай.
Прафесійная дзейнасць
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, пасля якога Л. Друян служыў ва Узброеных сілах СССР. Там лейтэнант Друян абагульніў клінічныя назіранні па купіраванні прыступаў параксізмальнай тахікардыі ў палявых умовах. Намаганні афіцэра заўважылі і ўзнагародзілі медалём «За воінскую доблесць», а яго даследаванні апублікавалі ў «Ваенна-медыцынскім часопісе».
Пасля заканчэння аспірантуры абараніў кандыдацкую дысертацыю « метад даследавання ў ацэнцы кравазвароту і дыхання ў хворых вострай пнеўманіяй».
Заняў пасаду старшага выкладчыка, а пазней — загадчыка кафедры медыцынскай падрыхтоўкі Гомельскага кааператыўнага інстытута. У той жа самы час працаваў па сумяшчальніцтве лекарам-тэрапеўтам ў шпіталі.
Вышэйшая атэстацыйная камісія СССР прысвоіла яму навуковае званне дацэнт, а міністр аховы здароўя СССР узнагародзіў значком «Выдатнік аховы здароўя».
Навуковая дзейнасць
Леанід Друян — аўтар дзесяткаў навуковых і метадычных работ, апублікаваных у беларускіх і замежных выданнях. Так, «Вышэйшая школа» ў 1992 годзе выпусціла яго кнігу «Кароткі тэрміналагічны слоўнік для медыцынскіх сясцёр», дзе медыцынскія тэрміны ўпершыню выкладзены на беларускай мове.
Грамадская дзейнасць
Быў дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 24-га склікання, старшынёй Гомельскага аддзялення Беларускай асацыяцыі ўрачоў-арганізатараў аховы здароўя, членам прэзідыума Гомельскага абкама прафсаюза работнікаў аховы здароўя, членам вучонага савета Гомельскага медыцынскага універсітэта, членам прэзідыума абласной ветэранскай арганізацыі.
Сет (міфалогія)
Сет (Сетх, Сутэх, Сута, Сеці; Stẖ) — у старажытнаегіпецкай міфалогіі і рэлігіі бог лютасці, пясчаных бур, разбурэнняў, хаосу, вайны і смерці. Першапачаткова шанаваўся як «абаронца сонца-Ра». У перыяд Старога царства (XXVIII—XXIII ст. да н.э.) лічыўся таксама апекуном царскай улады. Яго імя ўваходзіла ў тытулы і імёны шэрага фараонаў. Пазней быў дэманізаваны, стаў антаганістам ў дуалістычнай барацьбе Хора і Сета, персаніфікацыяй сусветнага зла, сатаной. Таксама Хор і Сет могуць злівацца ў адзінае двухгаловае бажаство Херуіфі.
Быў заступнікам далёкіх краін і чужакоў. Бог «чужых краін» (пустынь), цемры і зла, брат і забойца «добрага бога» Асірыса. Паводле міфаў, Сет быў пераможаны сынам Асірыса богам Горам, які адпомсціў за бацьку і сам стаў уладаром Сусвету.
Рэзанансная часціца
Рэзана́нсныя часці́цы, ці рэзана́нсы — нестабільныя элементарныя часціцы (адроны), якія могуць распадацца за кошт моцных узаемадзеянняў. Маюць час жыцця ад 10 да 10 с.
Аб наяўнасці рэзанансных часціц мяркуюць па ускосных звестках, напрыклад, па «рэзанансным» (адсюль назва) павелічэнні эфектыўнага сячэння даследаванага працэсу ўзаемадзеяння часціц пры тых значэннях энергіі, якія адпавядаюць масе (у энергетычных адзінках) пэўнай рэзананснай часціцы.
Эксперыментальна рэзанансы былі адкрыты Э. Фермі (пач. 1950-х г.) і першасна трактаваліся як узбуджаныя станы адронаў.
Махамед Бахр аль-Улум
Аятала Махамед Бахр аль-Улум (محمد بحر العلوم; нар. 17 снежня 1927, Эн-Наджаф, Каралеўства Ірак — 7 красавіка 2015, Эн-Наджаф, Ірак) — іракскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, двойчы старшыня Часовага кіраўнічага савета Ірака (ЧКСІ).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рэлігійнага, сацыяльнага і палітычнага гісторыка. Атрымаў тэалагічную адукацыю ва Універсітэце Эн-Наджафа, у 1979 г. атрымаў ступень доктара філасофіі шарыяту ў Карскім універсітэце.
З’яўляўся рэлігійным апанентам свецкай баасісцкай улады на чале з Садамам Хусейнам. Меў сувязі з ісламскай групоўкай Джамаат аль-Улама, быў вучнем вялікага аяталы Мухсін аль-Хакіма і актыўна ўзаемадзейнічаў з радыкальна-шыіцкай партыяй Дава. Быў першым святаром Ірака, які падпісаў дакумент «Дэмакратыя і правы чалавека ў Іраку» (1988), у якім утрымліваліся даныя адносна парушэння правоў чалавека рэжымам Садама Хусейна.
У 1989 голзе разам з сынам аль-Хакіма Мухамедам ён быў вымушаны бегчы з Ірака. Жыў у Лондане. У 1992 г. быў абраны членам іракскага нацыянальнага кангрэса, са складу якога выйшаў у 1995 г. Разам з Барзані і Талабані ўваходзіў у склад дэлегацыі іракскай апазіцыі, якая наведала Вашынгтон, каб прадставіць пазіцыю Кангрэса на сітуацыю ў Іраку.
Пасля звяржэння Садама Хусейна быў уключаны ў склад праамерыканскага Часовага кіраўнічага савета, нягледзячы на тое, што скептычна выказваўся адносна ўмяшання ЗША ў справы краіны.
У ліпені 2003 г. быў абраны старшынёй савета, падаў у адстаўку пасля забойства Мухамеда аль-Хаіма ў знак пратэсту супраць няздольнасці ўсталяваць закон і парадак. Аднак неўзабаве ён вярнуўся ў склад савета, займаў пасаду яго старшыні ў сакавіку 2004 года.
Яго сын, Мухамед Бакр аль-Улум, займаў пасаду міністра нафты Ірака (2003—2004 і 2005).
Сентынельцы
Сентыне́льцы — адзін з Андаманскіх карэнных народаў, якія пражываюць на Андаманскіх астравах Бенгальскага заліва. Засяляюць Паўночны Сентынельскі востраў, які знаходзіцца на захад ад паўднёвым ускрайку Вялікага Андамана. Вядомыя сваім энергічным супрацівам любым спробам кантакту з боку людзей звонку. Сентынельцы маглі пражыць у практычна поўнай ізаляцыі да 60 тысяч гадоў, да гэтага часу так і не навучыўшыся здабываць агонь (замест гэтага ў іх існуе мудрагелістая працэдура захоўвання тлеючых палешэк і распаленага вуголля у гліняным посудзе).
Папуляцыя
У цяперашні час дакладная папуляцыя сентынельцаў невядомая і па ацэнках складае ад 40 да 500 чалавек (сярэдняя адзнака - 250 чалавек). Пры перапісу ў 2001 годзе афіцыйна было запісана 39 чалавек: 21 мужчына і 18 жанчын; аднак дадзены перапіс праводзіўся на адлегласці і не адлюстроўвае дакладны памер папуляцыі, якая жыве на востраве плошчай ў 72 км². Наступствы землятрусу ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе для сентынельцаў застаюцца невядомымі, акрамя пацверджання таго, што яны ўсё ж такі выжылі: праз некалькі дзён пасля цунамі верталёт індыйскага ўрада назіраў некалькіх жыхароў, якія стралялі з лукаў па гэтым верталёту з відавочным намерам яго адагнаць.
Пры папярэдніх візітах на востраў памер груп візуальна складаў 20-40 чалавек, а выяўленыя селішчы былі прызначаныя на 40-60 чалавек; апошняя лічба, па-відаць, больш дакладна адлюстроўвае памер пражываючых груп, бо некаторыя насельнікі вострава, сутыкаючыся з чужакамі, амаль напэўна хаваюцца і таму не трапляюць у падлік. Такім чынам, можна меркаваць, што на ўсім востраве жыве прыкладна ад 2 да 6 груп абарыгенаў. Супастаўляючы харчовыя рэсурсы вострава (наземныя і марскія) і магчымасці паляўнічых-збіральнікаў, можна зрабіць выснову, што для ніштаватага існавання папуляцыі хапіла б і вельмі нязначнай частцы вострава.
У гендэрным дачыненні папуляцыя, як мяркуецца, сіметрычная, з невялікай перавагай мужчын. Прыкладна палова пар мела дзяцей (ці жанчына была цяжарная).
Апісанне
Сентынельцы і іншыя карэнныя андаманскія жыхары часта ставяцца да негрытосаў — гэты тэрмін ужываецца ў дачыненні да розных шырока распаўсюджаных народаў Паўднёва-Усходняй Азіі, такіх як семангі з Малайскага паўвострава і аэта з Філіпін. Характарыстыкі негрытосаў (якія не адносяцца да манафілетычнай групы) ўключаюць у сябе: параўнальна невялікі рост, цёмную скуру і кучаравыя валасы — якасці, якія выяўляюцца таксама на ўсім кантыненце Афрыкі. Сентынельцы, аднак, здаюцца прыкметна больш высокімі ў сярэднім, чым андаманцы: сярэдні рост мужчын - 1,75 м, жанчын - 1,6 м.
Культура
Вялікая частка таго, што вядома аб сентынельскай культуры, грунтуецца на даследаваннях, якія праводзіліся ў канцы XX стагоддзя з мэтай ўстанаўлення кантактаў. Сентынельцы вядуць лад жыцця паляўнічых-збіральнікаў, здабываючы сабе пражытак паляваннем, рыбнай лоўляй і зборам дзікаросаў; няма ніякіх сведчанняў вядзення імі сельскай гаспадаркі.
Іх жыллё ўяўляе сабой альбо хаціну па тыпу прытулку, без сцен і падлогі, часам выкладзеную лісцем, на сям'ю з 3-4 чалавек і іх рэчаў, альбо гэта можа быць агульная хаціна на некалькі сем'яў плошчай да некалькіх дзесяткаў квадратных метраў, пабудаваная больш дыхтоўна, з паднятым над зямлёй падлогай.
Занятак металаапрацоўкай невядома синтельцам, паколькі адпаведнае сыравіну на востраве, як устаноўлена, сустракаецца надзвычай рэдка. Аднак было заўважана, што абарыгены вельмі спрытна выкарыстоўваюць металічныя прадметы, знойдзеныя на беразе, дэманструючы пры гэтым навыкі кавання і завострыванні. Яны ўжывалі гэтыя дэталі пры вырабе зброі і іншых прадметаў. Так, у канцы 1980-х два міжнародных кантэйнеравоза селі на мель на знешнім каралавым рыфе вострава, і сентынельцы атрымалі нямала узораў металу з гэтых судоў.
Узбраенне сентынельцаў складаецца з дзіды і лука, які страляе вельмі дакладна па мэтам памерам з чалавека на адлегласці да 100 метраў. Дакументальна пацверджана выкарыстанне, як мінімум, 3 розных відаў стрэл: для рыбалкі, палявання і незавоостраных - для папераджальных стрэлаў.
Мова і сацыяльны лад
Пра сентынельскую мову практычна нічога невядома, ні спісу слоў, ні моўных узораў ніколі не было атрымана даследчыкамі. Па-відаць, яна ставіцца да сям'і андаманскіх моў, але якое гэта сваяцтва і як блізка ён можа мець дачыненне да іншых моў гэтай групы, невядома.
Сентынельцы вельмі варожыя ў адносінах да любых незнаёмцаў і патрабуюць актыўнай дэманстрацыі мірных намераў перш, чым дазваляюць чужаземцам падысці на адлегласць стрэлу з лука. Прадпрымаемыя спробы ў канцы 1960-х пакідання ім матэрыяльных каштоўнасцяў прывялі да таго, што сентынельцы сталі выкарыстоўваць хатняе начынне і металічныя аб'екты ў побыце, какосы былі імі з'едзены, але не былі пасаджаныя, лялька была пахавана, свіння не была з'едзена, але была забіта і пахавана, як і лялька. Чырвоныя вёдры былі прынятыя з відавочным захапленнем, у той час як зялёныя былі адхіленыя.
Для больш блізкага вывучэння абарыгенаў даследчыкі перыядычна падкідвалі на пустынную частку пляжу розныя прадметы, у асноўным какосы, прычым самі навукоўцы назіралі за тым, што адбываецца з бяспечнай адлегласці. Абарыгены падыходзілі да прадметаў з асцярогай, групамі. Кантакт даводзілася перарываць кожны раз, як толькі сентынельцы пачыналі дэманстраваць сваю зброю, цэлячыся ў даследчыкаў. Падобныя кантакты былі спыненыя яшчэ ў 1990-х гадах; пазнейшыя даследаванні праводзіліся ўжо з далёкіх дыстанцый або з паветра."Даволі многія склалі сваю зброю і пачалі жэстыкуляваць нам, каб кінулі ім рыбу. Жанчыны павыходзілі з ценю, каб паглядзець на нашы паводзіны. Некалькі мужчын падышлі і ўзнялі рыбу. Яны здаваліся здаволенымі, але не было адчування змякчэння ў іх варожым настроі. Усе яны пачалі выкрыкваць незразумелыя словы. Мы пачалі крычаць у адказ і паказваць жэстамі, што мы ўсяго толькі хочам з імі пасябраваць. Напружанасць ня аслаблялася. У гэты момант адбылася дзіўная рэч - адна з жанчын падышла да ваяра і села з ім на пясок ў гарачым абдымках. Гэты акт стаў паўтарацца іншымі жанчынамі, кожнай са сваім мужчынам, гэта стала выглядаць як нейкі групавы акт саіція. Такім чынам ваяўніча настроеная група паменшылася. Гэта працягвалася на працягу досыць доўгага часу, калі раптам тэмп гэтага шалёнага танца жаданняў паменшыўся і пары вярнуліся ў цень джунгляў. Аднак некаторыя воіны ўсё яшчэ заставаліся на варце. Мы падышлі ўшчыльную да берага і кінулі яшчэ трохі рыбы, якую тут жа падабрала моладзь. Было далёка за поўдзень, і мы сталі вяртацца на судна."Тая ж экспедыцыя апісвала выяўленую сярод іншых рэчаў паселішчы прастакутную дошку, якая выглядае як шахматная дошка 8 × 8; паходжанне і прызначэнне гэтага аб'екта невядомыя, але народнасці онге і джарава не выкарыстоўваюць у сябе настольныя гульні. У прынцыпе, гэта магла быць сапраўдная шахматная дошка, закінутая на востраў морам.
Сучасны стан
Паўночны Сентынельскі востраў намінальна з'яўляецца часткай кіраванай Індыяй саюзнай тэрыторыі Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў. Фактычна ж сентынельцы існуюць цалкам аўтаномна, і ўмяшанне індыйскага ўрада ў справы вострава абмежавана толькі выпадковымі назіраннямі і нават перашкаджаннем любому доступу да востраву звонку. Таму востраў дэ-факта з'яўляецца аўтаноміяй пад індыйскім пратэктаратам.
З 1967 г. індыйскія ўлады ў Порт-Блэр прадпрымалі абмежаваныя спробы ўсталявання кантакту з сентынельцами пад заступніцтвам дырэктара Tribal Welfare і антраполага T. N. Pandit. Гэтыя «Экспедыцыі па ўсталяванні кантакту» складаліся з серый планавых візітаў, падчас якіх на беразе пакідаліся «падарункі», напрыклад, какосавыя арэхі, у спробе знізіць варожасць сентынельцаў да чужынцаў. На нейкі час, здавалася, гэта стала прыносіць некаторы поспех, аднак праграма была згорнутая да канца 1990-х пасля шэрагу варожых сутыкненняў, якія прывялі да смяротных ахвяраў у аналагічнай праграме ўстанаўлення кантактаў з народам джарава, якія пражываюць на астравах Паўднёвы Андаман і Сярэдні Андаман, і з-за асцярогі заносу на востраў хвароб.
У 2006 годзе сентынельскія стрэлкі забілі двух рыбакоў, якія ажыццяўлялі незаконную лоўлю ў межах вострава, і прагналі градам стрэл верталёт, які быў пасланы, каб забраць цела. Да сённяшняга дня цела рыбакоў так і не былі забраныя, аднак сыходны струмень паветра ад шрубы пасланага вертолёта агаліў целы двух гэтых рыбакоў, якія былі пахаваныя сентынельцами ў неглыбокіх магілах.
У 2014 годзе расійскі тэлевядучы Цімафей Бажэнаў наведаў адзін з Андаманскіх астравоў (верагодна, Паўночны Сентынельский). У сваёй паездцы ён не сустрэў карэнных жыхароў вострава. Зрэшты, перад Бажэнавым не стаяла задача пошуку сентынельцаў, ён адправіўся на востраў, каб знайсці ў мангравых зарасніках глейкага скакуна - рыбу, якая вядзе земнаводны лад жыцця і здольную перасоўвацца па сушы і дрэвам.
17 лістапада 2018 года сентынельцамі быў забіты 27-гадовы амерыканскі місіянер Джон Ален Чо. Чо прыбыў на востраў, каб звярнуць сентынельцаў у хрысціянства. Для кантакту з імі Чо арандаваў каноэ у індыйскіх рыбакоў. Вядома, што ён быў застрэлены з лука.
Ахмед Чалабі
Ахмед Чалабі (أحمد عبد الهادي الجلبي) — іракскі бізнесмен і палітычны дзеяч, член часовага кіраўнічага савета Ірака (2003—2004), шыіт.
Міжнародны аэрапорт Лонгтхань
Міжнародны аэрапорт Лонгтхань (Sân bay quốc tế Long Thànht) — галоўны аэрапорт В’етнама. Знаходзіцца за 40 кіламетраў на ўсход ад Хашыміна. Будаўніцтва пачнецца ў 2015 годзе і завершыцца ў 2020 годзе. У 2020 годзе яна будзе мець тэрмінал, узлётна-пасадачных палос 2 (4000 м), здольныя служыць 25000000 пасажыраў па гадах. Другі этап завершыцца ў 2030 годзе, з 2 тэрміналаў і ўзлётна-пасадачных палос 3, здольныя служыць 50000000 пасажыраў у год. Кошт першага этапу складае 6,7 млрд. долараў ЗША. Гэта будзе адным з буйных аэрапортаў у Азіі і самым вялікім аэрапортам ў В'етнаме.
Ляпшэй (Ігналінскі раён)
Ляпшэ́й (Lepšiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).
Рудзенка (Бярэзінскі раён)
Ру́дзенка (, Руденка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавета.
Стэрэатып
Стэрэатып  (ад στερεός — цвёрды, аб'ёмны +  — адбітак) першапачаткова — метафара адносна мыслення, якая прыйшла з друкарскай справы, дзе стэрэатып — маналітная друкарская форма, копія з друкарскага набору або клішэ, якая выкарыстоўваецца для друкарскіх машын. У сучаснай сацыяльнай тэорыі і псіхалогіі існуюць розныя вызначэнні паняцця стэрэатып, у залежнасці ад метадалагічнага кірункі навуковай школы.
Увогуле, стэрэатып — устоянае стаўленне да падзей, дзеянняў, учынкаў і г.д., якія адбываюцца.
Бельведэрэ-Лангэ
Бельведэрэ-Лангэ (Belvedere Langhe) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 380 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 95 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Nicola.
Акшкол (Карагандзінская вобласць)
Акшкол — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абайскай сельскай акругі. Код КАТА — 353631300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 30 чалавек (16 мужчын і 14 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 51 чалавек (27 мужчын і 24 жанчыны).
Геаграфія Кот-д’Івуара
Рэспубліка Кот-д’Івуар (да 1986 назва афіцыйна перакладалася на беларускую мову як Бераг Слановай Косткі) — дзяржава ў Заходняй Афрыцы. Мяжуе з Ліберыяй, Гвінеяй, Малі, Буркіна-Фасо і Ганай, з поўдня абмываецца водамі Гвінейскага заліва.
Плошча — 322 460 км². Агульная працягласць дзяржаўнай мяжы складае 3110 км, з Буркіна-Фасо — 584 км, Гана — 668 км, Гвінея — 610 км, Ліберыя — 716 км, Малі — 532 км. Берагавая лінія — 515 км.
Самы высокі пункт — гара Німба (1752 м). Галоўныя рэкі — Сасандра, Бандама, Комаэ.
Клімат — трапічны.
Мікалай Сцяпанавіч Цыбульскі
Мікалай Сцяпанавіч Цыбульскі (1920, в. Таўмач, Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці — 30 лістапада 1943, в. Тарахаўка, Кармянскі раён Гомельскай вобласці, БССР) — камандзір батальёна 340-га гвардзейскага стралковага палка 121-й гвардзейскай стралковай дывізіі 3-й арміі Беларускага фронту, гвардыі маёр. Удзельнік вызвалення Беларусі ад нямецкіх войскаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1920 годзе ў вёсцы Таўмач цяпер Шполянскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны ў сям'і малодшага марскога афіцэра крэйсера «Вараг» Сцяпана Трыфанавіча Цыбульскага, у свой час ўзнагароджанага Георгіеўскім крыжам за адвагу. Украінец. Член ВКП(б) з 1942 года. Адукацыя сярэдняя.
У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1941 годзе скончыў Кіеўскае ваеннае пяхотнае вучылішча. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну са снежня 1941 года.
22 лістапада 1943 года пры вызваленні Кармянскага раёна Гомельскай вобласці батальён Цыбульскага 340-га гвардзейскага стралковага палка (121-я гвардзейская стралковая дывізія, 3-я армія, Беларускі фронт) прарваў варожую абарону, фарсіраваў раку Сож. Пасля батальёнам былі вызваленыя вёскі Ліцвінавічы і Каратыш. Таксама былі адбітыя 8 контратак пры вызваленні гарадскога пасёлка Карма. Пасля фарсіравання ракі батальён авалодаў апорнымі пунктамі ля вёсак Чырвоны Бор і Чырвоная Ветка, забяспечыўшы разгортванне і ўступленне ў бой галоўных сіл 340-га гвардзейскага стралковага палка.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёру Цыбульскаму Мікалаю Сцяпанавічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Спасылкі
Цыбульскі Мікалай Сцяпанавіч. Сайт «Героі краіны».
Бабёр еўрапейскі
Назва
Слова ”бабёр” паходзіць з праіндаеўрапейскай мовы (параўн. Biber; Bėbros), утворана няпоўным падваеннем назвы карычневага колеру. Аснова рэканструюецца як *bhe-bhru-.
Паходжанне
Упершыню бабры з’явіліся ў Азіі, дзе іх акамянелыя рэшткі датуюць эацэнам. Найболей вядомыя з вымерлых баброў -- гіганты часоў плейстацэна, сібірскі Trogontherium cuvieri і паўночнаамерыканскі Castoroides ohioensis. Рост апошняга, мяркуючы па памерах чэрапа, дасягаў 2,75 м, а вага - каля 350 кг.
Апісанне
Даўжыня цела 66—92 см, хваста — 22—34 см, вага цела да 30 кілаграмаў. Афарбоўка светлая (каштанава-бурая, светла-бурая) або цёмная (чорна-бурая, амаль чорная). Цёмныя бабры характэрныя для басейнаў Сажа і Нёмана. Пальцы задніх канечнасцей злучаныя плавальнай перапонкай. Хвост плоскі, пакрыты цёмна-шэрымі рагавымі шчыткамі. Зубы ў бабра растуць усё жыццё, таму ён сточвае іх аб цвёрдыя пароды дрэваў.
Размнажэнне
Палавая спеласць наступае на трэцім годзе жыцця. Гон (шлюбны сезон) — у студзені — лютым. Бабраняты (ад двух да пяці) з'яўляюцца ў красавіку — маі. Корміцца травяністымі і дрэвавымі раслінамі. На зіму робіць падводныя запасы корму.
Распаўсюджанне
У ранні гістарычны час бабёр быў распаўсюджаны на лесалугавой зоне Еўропы і Азіі, аднак пасля інтэнсіўнай здабычы ў пачатку ХХ ст. на большасці свайго арэала бабёр быў практычна знішчаны. Цяперашні арэал бабра прадстаўляе сабою пераважна вынік намаганняў па яго акліматызацыі і рэінтрадукцыі. У Еўропе ён жыве ў Скандынавіі, у нізоўі Роны, басейне Эльбы (Германія), басейне Віслы (Польшча), у лясной вобласці Беларусі і Украіны, лясных і лесастэпавых раёнах Расіі. У мінулым быў важным аб’ектам палявання. Косткі бабра знойдзеныя пры раскопках гарадзішчаў VI—XII ст. Вядомы граматы XIV—XVI ст., выдадзеныя манастырам і прыватным асобам на ўгоддзі з бабровымі гонамі (месцамі адлову баброў) каля Полацка, Маладзечна, Слуцка. У XVI ст. Статутамі ВКЛ былі вызначаныя меры па ахове баброў. У XVIII ст. бабёр яшчэ быў распаўсюджаны на Прыпяці, Піне, Бярэзіне, Ясельдзе, Свіслачы, да сярэдзіны XIX ст. захаваўся толькі на Бярэзіне і паўднёвых прытоках Прыпяці, да пачатку XX ст. амаль знік (засталіся невялікія селішчы на Бярэзіне, Сажы і Нёмане). У 1925 годзе, у мэтах захавання і павелічэння беларускай папуляцыі бабра, быў створаны Бярэзінскі запаведнік. У 1931—1932 гадах было ўлічана 54 бабровыя «хаткі», у 1933 — 95, у 1947 — 147 хатак.
У Бабруйску ў 2006 годзе быў устаноўлены помнік бабру.
Спосаб жыцця
Бабры найчасцей жывуць ля берагоў павольных маленькіх рэчак, старыц, ставоў і азёр, вадасховішчаў, ірыгацыйных каналаў і кар’ераў. Пазбягаюць шырокіх рэк і вадаёмаў, якія зімою прамярзаюць да дна. Бабру трэба, каб ля берагоў вадаёма было шмат драўняна-хмызняковай расліннасці з мяккіх лісцевых парод, а таксама шмат воднай і прыбярэжнай травяністай расліннасці, якая складае іх рацыён. Бабры цудоўна плаваюць і ныраюць. Вялікія лёгкія і печань забяспечваюць ім такія запасы паветры і артэрыяльнай крыві, што пад вадою яны могуць заставацца 10-15 хвілін, праплываючы за гэты час да 750 метраў. На сушы звычайна даволі нязграбныя.
Жывуць бабры звычайна паасобку або сем’ямі. Поўная сям’я складаецца з 5-8 асобін: сямейнай пары і маладых баброў -- сёлетняга прыплоду. Сям’я можа жыць у пэўным месцы цягам многіх пакаленняў. Невялікі вадаём займае адна сям’я ці адзінокі бабёр. На болей буйных вадаёмах даўжыня сямейнай пляцоўкі ўздоўж берага складае ад 0,3 да 2,9 км. Ад вады бабры рэдка адыходзяць болей чым на 200 м. Працягласць пляцоўкі залежыць ад колькасці ежы. У багатых расліннасцю месцах пляцоўкі розных сем’яў могуць межаваць адна з адной ці нават перасякацца. Межы сваёй тэрыторыі бабры пазначаюць сакрэтам мускусных залоз. Паміж сабою бабры ”размаўляюць” з дапамогай пахкіх знакаў, поз, удараў хвастом па вадзе і крыкаў, якія нагадваюць свіст. Пры небяспецы бабёр гучна пляскае хвастом па вадзе і нырае. Пляск служыць бабрам сігналам трывогі ў межах чутнасці.
Бабры актыўныя ноччу і ў час змяркання. Летам яны выходзяць са свайго жытла на змярканні і працуюць да 4-6 гадзін раніцы. Восенню, калі пачынаецца назапашванне ежы, іх працоўны дзень падаўжаецца да 10-12 гадзін. Зімою актыўнасць зніжаецца і зрушваецца на светлы час сутак. У гэты час году бабры амаль не выходзяць на паверхню. Пры тэмпературы ніжэй за −20 °C бабры застаюцца ў сваім жытле.
Хаткі
Жывуць бабры ў норах і хатках. Уваход у жытло бабра дзеля бяспекі размяшчаецца пад вадою. Норы бабры рыюць у крутых і абрывістых берагах; яны прадстаўляюць сабою лабірынт з 4-5 уваходамі. Сцены і столь нары старанна разрозніваюцца і ўтрамбоўваюцца. Жылая камера ўнутры нары ўладкоўваецца на глыбіні не болей за 1 метр. Шырыня жылой камеры не болей за 1 м, вышыня - 40-50 см. Падлога знаходзіцца на 20 см вышэй за ўзровень вады. Калі вада ў рацэ падымаецца, бабёр прыпадымае падлогу, саскубваючы зямлю са столі. Каб пляцоўка ракі над уваходам не замерзла і не замуравала бабра ў нары, ён накрывае гэтае месца адмысловай паветкай. Часам столь нары разбураецца, і на яе месцы робіцца цвёрды насціл з галля, ператвараючы нару ў пераходны тып жытла - паўхатку. Вясною ў паводку бабры будуюць на верхавінах хмызнякоў гамакі-лёжкі з галінак і сукоў з падсцілкай з сухой травы.
Хаткі будуюцца ў тых месцах, дзе капанне нары немагчымае, -- на пакатых і нізкіх багністых берагах і водмелях. Пабудову жытла бабры рэдка пачынаюць раней за канец жніўня. Хаткі маюць выгляд конусападобнай кучы галля, вышынёй 1-3 метры, дыяметрам да 10-12 метраў. Сценкі старанна абмазваюцца глінай і глеем, -- фактычна, хатка ператвараецца ў сапраўдную крэпасць, непрыступную драпежнікам; паветра паступае праз адтуліну ў столі. Нягледзячы на распаўсюджаную думку, бабры наносяць гліну з дапамогай пярэдніх лап, а не хваста (хвост служыць ім выключна рулём). Унутры хаткі ёсць лазы ў ваду і платформа, якая ўзвышаецца над узроўнем вады. С першымі халадамі бабры дадаткова ізалююць хаткі новым пластом гліны. Зімою ў хатцы захоўваецца плюсавая тэмпература, вада ў лазах не замярзае, і ў баброў ёсць магчымасць выходзіць у падлёдную тоўшчу вадаёма. У моцныя маразы над хаткамі бачна пара, што сведчыць пра населенасць жытла. Часам у паселішчы баброў сустракаюцца і хаткі і норы. Бабры вельмі ахайныя і не забруджваюць хаткі адкідамі і экскрэментамі.
Плаціны
У вадаёмах са зменлівых узроўнем вады, а таксама ў неглыбокіх рэчках, сем’і баброў будуюць плаціны. Гэта дазваляе ім падымаць, падтрымліваць і рэгуляваць узровень вады ў вадаёме, каб уваходы ў хаткі і норы не асушыліся і не сталі даступнымі драпежнікамі. Плаціны робяцца ніжэй за бабровы гарадок са ствалоў дрэў і галля, якія замацоўваецца глінай, глеем, кавалкамі сплавіны і іншымі матэрыяламі, якія бабры прыносяць у зубах ці пярэдніх лапах. Калі ў вадаёме хуткая плынь і на дне ёсць камяні, яны таксама выкарыстоўваюцца як будаўнічы матэрыял. Вага камянёў можа дасягаць 15-18 кг. Для будовы плаціны выбіраюцца месцы, дзе дрэвы растуць бліжэй да вады. Будаўніцтва пачынаецца з таго, што бабры вертыкальны ўтыкаюць у дно галіны і ствалы, замацоўваюць прамежкі галінкамі і трыснягом, запаўняюць дзіркі глеем, глінай і камянямі. Як апорны каркас яны часта выкарыстоўваюць дрэва, якое ўпала ў раку, паступова абкладваюць яго з усіх бакоў будаўнічым матэрыялам.
Рацыён
Бабры -- строга траваедныя жывёлы. Яны кормяцца карой і парасткамі дрэў, выбіраюць пераважна асіну, вярбу, таполю і бярозу, а таксама травяныя расліны -- гарлачык, касач, рагоз, трыснёг і інш. (агулам каля 300 відаў). Мноства дрэў мяккіх парод складае неабходную ўмову іх кармлення. Ляшчына, ліпа, вяз, чаромха і некаторыя іншыя віды маюць другараднае значэнне ў іх рацыёне. Алешыну і дуб яны звычайна не ядуць, а выкарыстоўваюць для будоўлі. Ахвотна ядуць жалуды. Штодзённа колькасць ежы складае да 20% вагі бабра. Буйныя зубы дазваляюць бабрам лёгка спраўляцца з цвёрдымі расліннымі кармамі. Ежа, багатая на цэлюлозу, пераварваецца з удзелам мікрафлоры кішэчніка. Звычайна бабёр ужывае ў ежу некалькі парод дрэў. Для пераходу на новы рацыён яму патрэбны адаптацыйны перыяд, каб мікраарганізмы ў кішэчніку прыстасаваліся.
Летам доля травяных кармоў у рацыёне бабра павялічваецца. Восенню бабры займаюцца назапашваннем драўнянага корму на зіму.
Горск
Горск (, Горск) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малецкага сельсавета. Размешчана за 22 км ад Бярозы, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Гісторыя
Упершыню ўзгадваецца ў XVI ст. пад назвай Падагорцы. У 1890 годзе ўрочышча Горск, якое належала памешчыку Аляксею Бажанаву разам з 1815 дес. зямлі. Паводле перапісу 1897 года вёска ў Чарнякоўскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні і сядзіба арандатара Янкеля Ніцберга на зямлі Ганны Мікульскай, маёнтак Мікульскай, побач з вёскай строжка. У вёсцы працавалі кузня і хлебазапасны магазін.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Равяціцкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства. З 27 лютага 1932 года ў Малецкай гміне.
З 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Малецкім сельсавеце Пружанскага раёна.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 23 чэрвеня 1941 года на подступах да Горска загінулі ў няроўным баі воіны 2 палка 205-й матарызаванай дывізіі 4-й арміі Заходняга фронту пад камандаваннем малодшага лейтэнанта М. І. Новікава. У 1960 годзе на магіле (за 1 км ад вёскі) пастаўлены абеліск. У сакавіку 1944 года ў баі з немцамі загінулі партызаны 345-га атрада, памяць пра якіх ушанавана мемарыяльнай дошкай на клубе. У гонар ураджэнца вёскі, партызана атрада № 345 Брэсцкага партызанскага злучэння І. В. Васілеўскага, які загінуў у Бярозе, названа вуліца ў Горску. Таксама мемарыяльная дошка ўстаноўлена ў гонар разгрому калоны нямецкіх войск і вызвалення вёскі 17 ліпеня 1944 года 138-м гвардзейскім стралковым палком 48-й гвардзейскай стралковай дывізіі (камандзір — палкоўнік П. П. Варапаеў). Ад рук акупантаў загінулі 13 жыхароў вёскі, не вярнуліся з фронту 15 воінаў-землякоў.
З 14 красавіка 1960 года ў Бярозаўскім раёне.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з 2 вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, якія, сыходзячыся з паўночнай часткай, прымыкаюць да аўтадарогі Кобрын—Бяроза.
Друкарскае клішэ
Клішэ (Cliché - адбітак) — друкарская форма. Першапачаткова слова мела дачыненне да метаду высокага друку (дзе фарба кладзецца на выпуклую паверхню), але потым стала азначаць любую друкарскую форму, з якой робяцца адбіткі.
Урбан V
Урбан V (Urbanus PP. V, свецкае імя: Гіём дэ Грымаар, Guillaume Grimoard; 1309/1310 — 19 снежня 1370) — Папа Рымскі з 28 верасня 1362 года па 19 снежня 1370 года.
Іван Валянцінавіч Броўка
Іван Броўка (нар., ) — беларускі гандбаліст, левы крайні. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (1998—2020).
У маі 2020 года завяршыў кар’еру і перайшоў на пасаду начальніка каманды БДУФК-СКА.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
NGC 4607
NGC 4607 (іншыя абазначэнні — UGC 7843, MCG 2-32-176, ZWG 70.216, VCC 1868, IRAS12386+1209, PGC 42544) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Венядзікт Васілевіч Ерафееў
Венядзікт Васілевіч Ерафееў (24 кастрычніка 1938, Ніва-2, Мурманская вобласць, РСФСР, СССР — 11 мая 1990, Масква) — рускі пісьменнік. Вядомы як аўтар паэмы ў прозе «Масква — Петушкі», перастворанай па-беларуску Сяргеем Балахонавым.
Біяграфія
Школу скончыў з залатым медалём, паступіў на філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Праз паўтары гады яго выключылі. З сакавіка 1957 Ерафееў амаль дваццаць гадоў жыў без прапіскі. Тройчы спрабаваў атрымаць дыплом у розных педагагічных інстытутах — Арэхава-Зуеўскім (1959—1960), Уладзімірскім (1961—1962) і Каломенскім (1962—1963), але паўсюль яго выганялі. Падчас навучання ва Уладзімірскім інстытуце пазнаёміўся са сваёй першай жонкай Валянцінай Сімаковай, якая у 1966 годзе нарадзіла яму сына.
Зімой 1970 года напісаў паэму ў прозе «Масква — Петушкі». Тэкст хутка распаўсюдзіўся самвыдатам па ўсім Савецкім Саюзе і быў вывезены за мяжу. Упершыню паэма была надрукаваная ў ізраільскім альманаху «Амі» ў 1973 г. На радзіме на рускай мове першая публікацыя ў скарочаным выглядзе выйшла ў рамках антыалкагольнай кампаніі ў часопісе «Цвярозасць і культура» (1988—1989), а поўнасцю без цэнзуры была надрукаваная толькі ў 1995 г.
Абдэль-Азіз аль-Хакім
Аятала Абдэль-Азіз аль-Хакім (سيد عبدالعزيز الحكيم; 1952 – 26 жніўня 2009) — іракскі багаслоў і палітык, лідар Вярхоўнага ісламскага савета Ірака. Займаў пасаду старшыні Часовага кіраўнічага савета Ірака.
Іртышск
Іртышск — сяло ў Іртышскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Іртышскай сельскай акругі. Код КАТА — 554630100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 9395 чалавек (4589 мужчын і 4806 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 7772 чалавекі (3686 мужчын і 4086 жанчын).
Герб Лесота
Герб Лесота быў прыняты 4 кастрычніка 1966 года пасля прызнання незалежнасці. Намаляваны кракадзіл на шчыце Басута - гэта сімвал дзяржаваўтваральнай нацыі Лесота - сута. На гербе ззаду шчыта намаляваныя дзве перакрыжаваныя дзіды (зброя 19 стагоддзя) і кавалак залатой скуры - сімвал асноўнага заробку Лесота. Злева і справа ад шчыта намаляваныя два кані Басута. Таксама унізе герба размяшчаецца залатая стужка з нацыянальным дэвізам: «Мір, Дождж, Росквіт» (на мове сесота: Khotso, Pula, Nala).
Альфонса Куарон
Альфо́нса Куаро́н Аро́ска (Alfonso Cuarón Orozco; ісп. вымаўленне: ; нар., , Мексіка) — мексіканскі , , і. Лаўрэат дзвюх прэмій «Оскар» («Найлепшы рэжысёр», «Найлепшы мантаж») за працу над фільмам «Гравітацыя» (2013) і «Залатога льва» Венецыянскага кінафестывалю за фільм «Рома» (2018).
Сярод самых вядомых работ рэжысёра — экранізацыя рамана Джаан Роўлінг «Гары Потэр і Вязень Азкабана» (2004), антыўтопія «Дзіця чалавечае» (2006) і камерны тэхнатрылер «Гравітацыя» (2013). Пастаноўка апошняга маштабнага праекта прынесла Куарону шматлікія ўзнагароды, сярод якіх «Залаты глобус», BAFTA і «Оскар».
Актаэдр
Акта́эдр (οκτάεδρον, ад οκτώ, «восем» і έδρα — «аснова») — адзін з 5 правільных шматграннікаў.
Мае 8 трохвугольных граняў, 12 рэбраў і 6 вяршыняў, у кожнай з якіх збягаюцца па 4 рабры.
Аб'ём актаэдра, дзе a — даўжыня рабра.
Васіль Паўлавіч Юбкін
Васіль Паўлавіч Ю́бкін ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір танка, лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1945). Кандыдат гістарычных навук (1962).
Біяграфія
В. П. Юбкін нарадзіўся ў сяле Апалонаўка Екацярынаслаўскай губерні (зараз у Саланянскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны). Вучыўся ў Днепрапятроўскім універсітэце. У Чырвонай Арміі з 1939 года. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. удзельнік баявых дзеянняў на Паўднёва-Заходнім і 1-м Беларускім франтах. Удзельнік баявых дзеянняў у раёне Луцка, Роўна, Жытоміра, абароны Кіева і Днепрапятроўска, баях за Варашылаўград і Палтаву. У 1944 годзе скончыў Чырчыкскае (Харкаўскае ) танкавае вучылішча.
Камандзір танка 17-й гвардзейскай танкавай брыгады (1-ы гвардзейскі танкавы корпус, 65-я армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі малодшы лейтэнант В. П. Юбкін вызначыўся ў пачатку верасня 1944 г. ў баях на тэрыторыі Польшчы. Экіпаж танка пад камандаваннем В. Юбкіна ў жосткіх баях на подступах да Варшавы неаднаразова адбіваў контраатакі, знішчыў 7 гармат і некалькі дзотаў праціўніка, забяспечыўшы паспяховае наступленне батальёна.
Пасля звальнення з арміі ў 1947 годзе В. П. Юбкін прадоўжыў вучобу ва ўніверсітэце і скончыў яго з адзнакай у 1951 годзе. Пасля навучання на курсах выкладчыкаў грамадскіх навук пры ЦК КПСС працаваў выкладчыкам у Днепрапятроўскім універсітэце (з 1965 г. — дацэнт). У 1962 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю.
Памёр В. П. Юбкін 2 лютага 1968 г. Пахаваны на Алеі Герояў Запарожскіх могілак у Днепрапятроўску.
Аляксандр Гаўрылавіч Кагуценка
Аляксандр Гаўрылавіч Кагуценка (, в. Царковішча — ) — камандзір аддзялення аўтаматчыкаў 216-га гвардзейскага стралковага палка, гвардыі старшы сяржант — на момант прадстаўлення да ўзнагароджання ордэнам Славы 1-й ступені.
Біяграфія
Нарадзіўся года ў вёсцы Царковішча Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1928 годзе пераехаў з бацькамі ў вёску Вішнёўка Уйскага раёна Чалябінскай вобласці. Скончыў 10 класаў. .
У Чырвонай Арміі з 1942 года. У баях Вялікай Айчыннай вайны з лютага 1943 года. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім, 3-м Украінскім і 2-м Беларускім франтах. Быў чатыры разы паранены. Асабліва вызначыўся ў баях на тэрыторыі Польшчы і Германіі.
Аўтаматчык 216-га гвардзейскага стралковага палка гвардыі чырвонаармеец Кагуценка 1 жніўня 1944 года ў ліку першых фарсіраваў раку Вісла, удзельнічаў у захопе плацдарма. У баі ў раёне паўночным усходзе ад горада Радам з аўтамата знішчыў праціўнікаў, чым садзейнічаў прасоўванню стралковага падраздзялення. Загадам па 79-й гвардзейскай стралковай дывізіі ад 10 жніўня 1944 года гвардыі чырвонаармеец Кагуценка Аляксандр Гаўрылавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
Камандзір аддзялення аўтаматчыкаў гвардыі старшы сяржант Кагуценка 14 студзеня 1945 года ў раёне населенага пункта Дабешын пры прарыве абароны праціўніка першым уварваўся ў варожую траншэю, у сутычцы разам з байцамі знішчыў каля дзесяці варожых салдат, аднаго ўзяў у палон. Загадам № 566 па 8-й гвардзейскай арміі ад 31 сакавіка 1945 года гвардыі старшы сяржант Кагуценка Аляксандр Гаўрылавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.