cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пяцігорск
Дзейнічаюць больш за два дзесяткі санаторна-курортных устаноў. Прамысловасць Пяцігорска арыентавана пераважна на абслугоўванне запатрабаванняў курорта. Прадпрыемствы харчасмакава прамысловасці: мясны, вінны камбінаты, малака- і півавараны заводы, кандытарская фабрыка. Лёгкая прамысловасць: швейная, абутковая, дываннаткацкая фабрыкі. Развіта таксама машынабудаванне і металаапрацоўка: ПА «Пяцігорсксельмаш» па выпуску машын і абсталявання для птушкагадоўлі. Заводы: аўтаспецбудавання, электрамеханічны і інш. Ёсць таксама хімічны завод.
Некрашы
Назву Некрашы́ маюць:
Добра (Велікапольскае ваяводства)
Добра (Dobra) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Турэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Добра.
Прырэчанскае (Паўладарская вобласць)
Прырэчанскае — сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Прырэчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 553253100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 976 чалавек (483 мужчыны і 493 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 719 чалавек (341 мужчына і 378 жанчын).
Цыньлін
Цыньлін  — горны хрыбет у Кітаі.
З усходу прымыкае да Куньлуня, утварае водападзел басейнаў рэк Янцзы і Хуанхэ. Даўжыня каля 1000 км. Вышыня да 3666 м.
Складзены пераважна з вапнякоў і крышталічных сланцаў, моцна расчлянёны, на ўсходзе падзяляецца на 4 адгор’і.
Рэзкі прыродны рубеж паміж вечназялёнымі субтрапічнымі лясамі (бамбук, камеліі, магноліі) на паўднёвых схілах і сухімі стэпамі і лістападнымі лясамі ўмеранага пояса на паўночных.
Некалькі рэзерватаў (Тайбайшань, Фапін-Юэба і інш.).
Пугляйскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Пугляйскі (Пугляёўскі) сельсавет у складзе Аршанскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Аршанскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 29 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Браздзечынскага сельсавета.
Рыжскі ўніверсітэт Страдыня
Рыжскі ўніверсітэт Страдыня ці '''Рыжскі ўніверсітэт імя П. Страдыньша''' (Rīgas Stradiņa universitāte) — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова медыцынскага профілю са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Рызе.
Агульная характарыстыка
Быў заснаваны як Рыжскі медыцынскі інстытут у 1950 годзе на аснове медыцынскага факультэта Латвійскага ўніверсітэта. Заснавальнікамі яго сталі выбітны хірург Паулс Страдыньш, першы кіраўнік вучэльні Эрнэстс Буртніекс і профільны міністр Латвійскай ССР Адольфс Краўс.
Першапачаткова ў вучэльні было толькі 2 факультэта - лячэбны і стаматалагічны. У 1951 годзе быў адкрыты таксама фармацэўтычны факультэт. На факультэтах дзейнічала 45 кафедраў.
У цяперашні час у структуры універсітэта 9 факультэтаў, аспірантура і дактарантура, аддзяленне навучання замежных студэнтаў, філіял у Ліепаі і медыцынскі каледж Чырвонага Крыжа.
Канстанцін Густававіч Рэнард
Канстанцін Густававіч Рэна́рд ( — ) — вучоны ў галіне селекцыі, насенняводства і кветкаводства, аграном, доктар сельскагаспадарчых навук (1944), прафесар (1925).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Магілёўскай губерні (сучасны адміністрацыйны цэнтр Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1810 годзе скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут. У 1919—1930 гадах у Горацкім сельскагаспадарчым інстытуце на пасадзе загадчыка кафедрай селекцыі і раслінаводства. 24 верасня 1930 г. арыштаваны па абвінавачванню ў контррэвалюцыйнай дзейнасці і 23 ліпеня 1931 г. асуджаны да 3-х гадоў лагераў (рэабілітаваны 18 жніўня 1945 г.). У 1939—1960 гг. К. Г. Рэнард на пасадзе загадчыка кафедрай генетыкі, селекцыі і фізіялогіі раслін Омскага сельскагаспадарчага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 70 навуковых прац. Сярод апублікаванага:
Норман Мейлер
Норман Кінгслі Мейлер (Norman Kingsley Mailer, 31 студзеня 1923—2007) — амерыканскі пісьменнік, журналіст, драматург, сцэнарыст, кінарэжысёр.
Біяграфія
У 1943 годзе скончыў Гарвардскі ўніверсітэт. Пачаў пісаць у студэнцкія гады. Ваяваў на Філіпінах. Акрамя літаратуры, займаўся журналістыкай (ён — адзін з заснавальнікаў школы «новага журналізму»), пісаў кінасцэнарыі, сам зняў некалькі фільмаў, у некаторых з іх выступаў як акцёр.
Літаратурная творчасць
Найбольш вядомы яго раман аб Другой сусветнай вайне «Голыя і мёртвыя» (англ.: The Naked and the Dead, 1948). Акрамя таго, Мейлеру належаць раманы «Запаведнік аленяў» (англ.: The Deer Park, 1955), «Амерыканская мара» (англ.: An American Dream, 1965), «Навошта мы ў В’етнаме?» (англ.: Why Are We in Vietnam?, 1967), «Евангелле ад Сына Божага» (англ.: The Gospel According to the Son, 1997), «Замак у лесе» (англ.: The Castle in the Forest, 2007), эсэ «Белы негр» (англ.: The White Negro, 1956), «Песня ката» (англ.: The Executioner’s Song, 1979 у аснову пакладзена біяграфія злачынца Гэры Гілмара, кніга атрымала Пулітцэраўскую прэмію) і інш. Шырокую вядомасць набылі дакументальныя рэпартажы Мейлера «Армія ночы» пра маршы міру на Вашынгтон анг. The Armies of the Night, 1968, ганараваны Пулітцэраўскай прэміі), «Маямі і аблога Чыкага» (англ.: Miami and the Siege of Chicago: An Informal History of the Republican and Democratic Conventions of 1968, 1968) аб нацыянальных канвентах рэспубліканскай і дэмакратычнай партый, «Агонь на Месяцы» (анг. Of a Fire on the Moon, 1969) пра высадцы чалавека на Месяц. Ён — аўтар біяграфій Мэрылін Манро (анг. Marilyn: A Biography, 1973), Пабла Пікаса (анг. Portrait of Picasso as a Young Man: An Interpretive Biography, 1995), Лі Харві Освальда (анг. Oswald’s Tale: An American Mystery, 1996).
Наньшань
Наньшань (南山) — горная сістэма ў Кітаі паміж Цайдамскай катлавінай на поўдні і пустыняй Алашань на поўначы. Часам разглядаецца як частка Куньлуня.
Даўжыня каля 800 км, шырыня да 320 км. Складаецца з некалькіх кароткіх высокіх хрыбтоў, размешчаных паралельна або кулісападобна, якія цягнуцца пераважна з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і падзяляюцца падоўжанымі далінамі. Асноўныя хрыбты: Ціляньшань, Сулэнаньшань з вышынямі да 6346 м, Улан-Дабан, Дакэн-Дабан, Кукунор. Паўночныя хрыбты ўзвышаюцца над пустыняй Алашань да 4500 м, адносныя перавышэнні паўднёвых схілаў Наньшаня каля 1500 м. Паўднёвыя адгор’і часта ўтвараюць рады кароткіх кражаў. Складзены пераважна з пясчанікаў, сланцаў, вапнякоў; развіты карставы альпійскі рэльеф, каля 1000 ледавікоў. Зледзяненне развіта пераважна ў Заходнім Наньшані пераважаюць ледавікі даўжынёю 1-2 км. Снегавая лінія зніжаецца з захаду на ўсход ад 5200 да 4200 м.
Большая частка Наньшаня адносіцца да вобласці ўнутранага сцёку Цэнтральнай Азіі, паўднёва-ўсходнія раёны — да басейна р. Хуанхэ. Рэкі мнагаводныя вясной і летам.
На захадзе пераважаюць пустыні і стэпы, на ўсходзе — лесастэпы і стэпы, хваёвыя лясы, лугі.
Радовішчы жалезных і поліметалічных руд.
Віктар Віктаравіч Шумак
Віктар Віктаравіч Шумак (нар., Іванава, Брэсцкая вобласць) — беларускі іхтыёлаг, рыбавод, эколаг. Доктар сельскагаспадарчых навук (Расія, 2020), кандыдат біялагічных навук (Расія, 2001; Беларусь, 2003), дацэнт (2009).
Біяграфія
Скончыў Калінінградскі тэхнічны інстытут рыбнай прамысловасці і гаспадаркі (спецыяльнасць «Іхтыялогія і рыбаводства», 1985), Усерасійскі навукова-даследчы інстытут сажалкавай рыбнай гаспадаркі (аспірантура, 1994). Працаваў у Беларускім навукова-вытворчым аб’яднанні рыбнай гаспадаркі (1985—1992, малодшы навуковы супрацоўнік), ААТ «Рыбгас „Палессе“» (1994—2000, загадчык участка «Дубае»), УП «Саюс-Групп» (Мінск; 2001, начальнік участка «Беражок»), Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2002—2005, інспектар Пінскай міжраённай інспекцыі), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (філіял у г. Пінску, 2005—2006, дацэнт), Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце (2016—2021, дацэнт кафедры тэарэтычнай і прыкладной эканомікі), Палескім дзяржаўным універсітэце (2005—2016 і з 2021, загадчык кафедры тэхналогій аквакультуры).
Навуковыя інтарэсы: павышэнне эфектыўнасці рыбагаспадарчай дзейнасці.
Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж
Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж (МДБК) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Базавым прадпрыемствам з’яўляецца «Магілёўаблсельбуд». За 1966—2016 гг. падрыхтавана больш за 15 тысяч чалавек. Галоўны корпус размешчы па адрасе вул. Савецкая, 10.
Гісторыя
Будынак адміністрацыйнага корпуса быў пабудаваны ў 1830 годзе для дзяржаўных устаноў. Пасля спусташальных пажараў 1858 і 1863 гг., у 1880 годзе абгарэлы будынак па хадайніцтве губернскага начальства «саступлены» гораду для прыстасавання пад гарадское вучылішча. У 1912 годзе гарадское вучылішча было ператворана ў вышэйшае пачатковае. У 1918 годзе на базе вучылішча адкрываецца 1-я Савецкая яўрэйская школа (7 гадоў навучання), якая ў 1933 годзе перайменавана ў агульнаадукацыйную школу № 5, а ў 1946 годзе ў 3-ю сярэднюю школу.
У кастрычніку 1966 года адкрыта ГПТВ-92, якое рыхтавала кваліфікаваных будаўнікоў. Першым дырэктарам прызначаны Леў Якаўлевіч Гайбергер. Прыём ажыццяўляўся на базе 8 класаў на спецыяльнасці: муляр, тынкоўшчык-маляр-плітачнік, цясляр. Першы выпуск склаў 130 чалавек.
З 1974 года ў вучылішчы пачынаюць рыхтаваць кадры з сярэдняй адукацыяй. У 1980 годзе ўзнагароджана Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР. З 2000 года навучэнцы могуць атрымаць сярэднюю спецыяльную адукацыю.
30 красавіка 1998 года Мсціслаўскае ПТВ-92 будаўнікоў ператворана ў Мсціслаўскае вышэйшае прафесійнае вучылішча будаўнічага профіля. 1 верасня 2002 года ў Мсціслаўскі будаўнічы прафесійна-тэхнічны каледж, перайменаваны 13 лютага 2004 года ў Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы прафесійна-тэхнічны каледж (МДБПТК).
У 2016 годзе ператвораны ў Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж.
Інфраструктура
Каледж размяшчаецца ў 5 навучальных карпусах, у якіх маецца 30 навучальных кабінетаў, 9 лабараторый, 16 майстэрняў. Акрамя таго, маецца інтэрнат на 400 месцаў, 2 актавыя залы, спартыўны комплекс, аўтадром, сталовая, 3 буфеты, музей і інш.
Аддзяленне тэхнічнай эксплуатацыі аўтамабіляў
Прафесійна-тэхнічная адукацыя: Сярэдняя спецыяльная адукацыя:
Мікалай Мікалаевіч Улашчык
Мікалай Мікалаевіч Улашчык (, в. Віцкаўшчына, Койданаўская воласць, Менскі павет, цяпер, Мінская вобласць — , ) — беларускі гісторык, археограф, этнограф, краязнавец, літаратар. Доктар гістарычных навук (1964). Аўтар навуковых прац па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, па праблемах летапісання, крыніцазнаўства і археаграфіі.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1924 годзе, па заканчэнні 2-й мінскай вячэрняй школы для дарослых, паступіў на сацыяльна-гістарычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1929 годзе. У 1924—1930 гадах працаваў у Беларускай дзяржаўнай бібліятэцы і Кніжнай палаце БССР. Удзельнічаў у нацыянальна-культурным (асабліва краязнаўчым) руху, садзейнічаў заснаванню і выпуску «Летапісу беларускага друку». Пачаў публікавацца з 1924 года. У 1929 годзе з’явілася яго першая навуковая публікацыя пад назвай «Беларускі друк у 1927—1928 гадах».
Пасля ўніверсітэта М. Улашчыка прызвалі на вайсковую службу ў Ленінград. Там жа яго арыштавалі 16 чэрвеня 1930 года па абвінавачванні ў кіраўніцтве маладзёжным цэнтрам не існуючага «Саюза вызвалення Беларусі». 10 красавіка 1931 года высланы на 5 гадоў у Налінск Вяцкай вобласці. Арыштаваны зноў у ліпені 1932 года і 10 чэрвеня 1933 года асуджаны паўторна; этапіраваны ў Марыінскі лагер; потым у пасёлак Суслава Кемераўскай вобласці. Вызвалены вясной 1935 года без права вяртання ў Беларусь. Працаваў выкладчыкам гісторыі і геаграфіі ў розных навучальных установах Расіі. З 1939 года ў Ленінградзе. Арыштаваны 23 чэрвеня 1941 года; высланы ў Златавуст Чалябінскай вобласці.
Пры садзеянні акадэміка Л. Арбелі 28 лістапада 1942 года вызвалены, займаўся вывучэннем аграрнай гісторыі Беларусі і Літвы ХІХ ст. У 1948 годзе выкладаў у Маскоўскім універсітэце. У 1949 годзе звольнены з працы. Арыштаваны 23 снежня 1950 года; этапіраваны ў лагер пры пасёлку Суслава ў Сібіры. Вызвалены 25 сакавіка 1955 года.
Вярнуўся ў Маскву. Да 1986 года працаваў навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН СССР. Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Галоўныя кірункі даследаванняў — праблемы аграрнай гісторыі, крыніцазнаўства, археаграфіі Беларусі, айчыннага летапісання. Першыя публікацыі прысвечаны нацыянальнаму кнігазнаўству, археалагічным раскопкам Банцараўскага гарадзішча (сааўтар С. С. Шутаў). У манаграфіі «Перадумовы сялянскай рэформы 1861 г. ў Літве і Заходняй Беларусі» (1965) паказаў спецыфіку аграрнага ладу на літоўска-беларускіх землях, узмацнення там эканамічных і сацыяльных зрухаў, а ў выніку развіццё тэндэнцыі, набліжанай да заходнееўрапейскіх краін, па т.зв. прускім шляху, якая стрымлівалася феадальна-прыгонніцкай сістэмай царскай Расіі.
У «Нарысах па археаграфіі і крыніцазнаўству гісторыі Беларусі феадальнага перыяду» (1973) прааналізаваў актавы матэрыял па гісторыі Беларусі, часткова Літвы і Украіны паводле археаграфічных публікацый за 1824—1940 гады, паказаў дзейнасць даследчыкаў І. Грыгаровіча, І. Лабойкі, І. Даніловіча, С. Пташыцкага, П. Бяссонава, Я. Галавацкага, Дз. Даўгялы, М. Доўнар-Запольскага, У. Пічэты і інш. у стварэнні аб’ектыўнай, дакументальна абгрунтаванай карціны беларускай мінуўшчыны, раскрыў палітыка-ідэалагічную тэндэнцыйнасць тагачасных афіцыйных выданняў, у т.л. Віленскай археаграфічнай камісіі. 2-я частка гэтага твора (захавалася ў рукапісе, выдадзена пасмярртна пад назвай «Працы па археаграфіі і крыніцазнаўству гісторыі Беларусі», уклад. Я. М. Кісялёва, В. У. Скалабан, 1999) прысвечана крытычнаму разгляду зборнікаў дакументаў па гісторыі Беларусі XVII — першай паловы XIX стагоддзяў, па руска-беларускіх сувязях XVI—XVII стагоддзяў, выданняў Інстытута літаратуры АН БССР, крыніцазнаўчых матэрыялаў па беларускай літаратуры XIX стагоддзя, выданняў пра жыццё і творчасць Я. Купалы і Я. Коласа. 3 задуманага 3-га раздзела археаграфічных прац (разгляд публікацый мемуарных крыніц па гісторыі Беларусі XIX — пачатку XX стагоддзяў) прааналізаваў успаміны Э. Вайніловіча.
Упершыню пераклаў на рускую мову і падрыхтаваў да выдання «Хроніку Быхаўца» (1966), складальнік і рэдактар 32-га (1975) і 35-га (1980) тамоў беларуска-літоўскіх летапісаў у серыі Поўны збор рускіх летапісаў. Адшукаў і апісаў Ленінградскі і Краснаярскі спісы «Хронікі літоўскай і жамойцкай». Сістэматызацыя, навуковыя каментарыі, гістарыыяграфічны і археаграфічны аналіз летапісаў вызначаюцца грунтоўнасцю меркаванняў і аб’ектыўнасцю.
Навуковую значнасць маюць і гіпатэтычныя меркаванні М. Улашчыка пра дзяржаўна-кансалідуючую ролю старажытнага Наваградка, мажлівае летапісанне ў ім, пра 15 страчаных «рускіх» (беларускіх) летапісаў, выкарыстаных у «Хроніцы» М. Стрыйкоўскага, і інш.
Спалучэнне даследчыцкай дакладнасці з апавядальнай займальнасцю характэрна для гісторыка-этнаграфічных, краязнаўчых, мемуарных прац «Была такая вёска» (1989), «Хроніка» («Скарыніч», вып. 1—3, 1991—97), «Краязнаўства» («Маладосць», 1999—2000).
Ушанаванне памяці
Асабісты архіў М. Улашчыка захоўваецца ў аддзеле рэдкай кнігі і рукапісаў Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я. Коласа Нацыянальнай АН Беларусі, часткова — у БДАМЛіМ, Нацыянальным архіве Беларусі.
У г. Старыя Дарогі М. Улашчыку ўстаноўлены помнік.
Уільям Мак-Кінлі
Уільям Мак-Кінлі ( — ) — 25-ы прэзідэнт ЗША, аўтар дактрыны «адчыненых дзвярэй» у Кітаі. Забіты анархістам Леанам Чолгашам. Мак-Кінлі прывёў амерыканскую нацыю да перамогі ў Іспана-амерыканскай вайне, падняў пошліны для развіцця амерыканскай прамысловасці, падтрымаў залаты стандарт і адмовіўся ад інфляцыйных прапаноў.
Біяграфія
Мак-Кінлі быў апошнім прэзідэнтам, які служыў падчас амерыканскай грамадзянскай вайны, пачаў ад радавога у арміі Саюза і закончыў маёрам. Пасля вайны ён пасяліўся ў Кантоне, штат Агаё, дзе займаўся юрыдычнай практыкай і ажаніўся з Ідай Сакстан. У 1876 годзе ён быў абраны ў Кангрэс, дзе стаў экспертам Рэспубліканскай партыі па пратэкцыянісцкіх тарыфах, якія, як ён абяцаў, прынеслі бы росквіт. Уведзены ў 1890 годзе тарыф Мак-Кінлі быў вельмі спрэчным; гэтыя абставіны разам са змяненнем акруг у выніку джэрымэндэрынгу дэмакратамі, накіраванага на зняцце яго з пасады, прывяло да паразы Мак-Кінлі на выбарах 1890 года. Ён быў абраны губернатарам Агаё ў 1891 і 1893 гадах, праводзіў ўмераны курс паміж балансаваннем інтарэсаў працоўных і капітала. З дапамогай свайго блізкага дарадцы Марка Ханны, на фоне глыбокай эканамічнай дэпрэсіі атрымаў ад рэспубліканскай партыі вылучэнне на пасаду прэзідэнта ў 1896 годзе. Ён перамог свайго суперніка ад Дэмакратычнай партыі Уільяма Джэнінгса Браяна ў кампаніі пярэдняга ганка, у якой ён абараняў «гук грошаў» (залаты стандарт, пакуль яго не зменіць міжнародная дамова) і паабяцаў, што высокія тарыфы будуць спрыяць аднаўленню росту эканомікі.
Падчас прэзідэнтства Мак-Кінлі адзначаўся хуткі эканамічны рост. Быў выдадзены тарыф Дынглі 1897 г. для абароны вытворцаў і працаўнікоў ад замежнай канкурэнцыі, а ў 1900 годзе ён прыняты закон аб золатым стандарце. Мак-Кінлі спадзяваўся пераканаць Іспанію даць незалежнасць мяцежнай Кубе без канфлікту; але калі перамовы праваліліся, ён прывёў нацыю да рашучай і хуткай перамогі ў іспана-амерыканскай вайны 1898 года. У рамках мірнага ўрэгулявання, Іспанія перадавала Злучаным Штатам свае асноўныя замежныя калоніі Пуэрта-Рыка, Гуам і Філіпіны; Кубе была абяцана незалежнасць, але ў той час яна знаходзілася пад кантролем арміі ЗША. Злучаныя Штаты анексавалі незалежную Рэспубліку Гаваі ў 1898 годзе, якая стала тэрыторыяй ЗША.
Традыцыйна лічыцца, перамога Мак-Кінлі на выбарах 1896 г. дазволіла выйсці з палітычнага тупіка эпохі заканчэння грамадзянскай вайны і дамінавання рэспубліканцамі падчас чацвёртай партыйнай сістэмы. Мак-Кінлі зноў перамог Браяна на прэзідэнцкіх выбарах 1900 года, яго кампанія была сканцэнтравана на імперыялізме, пратэкцыянізме і свабодным срэбры. Тым не менш, Мак-Кінлі нядоўга знаходзіўся на пасадзе: быў забіты 6 верасня 1901 года Леанам Чолгашам, польскім эмігрантам у другім пакаленні з анархісцкімі поглядамі; Мак-Кінлі памёр праз восем дзён, і яго змяніў віцэ-прэзідэнт Тэадор Рузвельт. Як наватар амерыканскага інтервенцыянізму і падтрымкі бізнесу, прэзідэнцтва Мак-Кінлі, як правіла, лічыцца вышэй за сярэдняе, хоць яго эканамічныя поспехі пераўзышоў Рузвельт.
Якаў Ігнатавіч Ганчароў
Якаў Ігнатавіч Ганчароў (, в. Зялёнкі (цёпер Казлоўка)  —, г. ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, начальнік сувязі эскадрыллі 96-га гвардзейскага бамбавальнага авіяцыйнага палка 301-й бамбавальнай авіяцыйнай дывізіі 3-га бамбавальнага авіяцыйнага корпуса 16-й паветранай арміі 1-га Беларускага фронту, гвардыі старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Беларус. Скончыў 7 класаў школы.
У 1929—1931 гадах працаваў старшынёй калгаса «Чырвоны партызан». Прызваны ў Чырвоную Армію ў снежні 1932 года. У 1937 годзе скончыў Нерчынскую школу малодшых авіяцыйных спецыялістаў. Удзельнік баёў з японскімі войскамі на рацэ Халхін-Гол у 1939 годзе.
У час Вялікай Айчыннай вайны ў дзеючай арміі — з чэрвеня 1941 года. 24 чэрвеня 1941 г. бамбіў варожыя войскі на шашы Гродна — Маладзечна. Дастаўляў зброю і боепрыпасы партызанам злучэння С. А. Каўпака.
Член ВКП(б)/КПСС з 1942 года. Змагаўся на Заходнім, Бранскім, Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Данскім, Цэнтральным, Беларускім, 1-м Беларускім франтах.
У складзе 270-й бамбавальнай авіяцыйнай дывізіі 8-й паветранай арміі Сталінградскага фронту і 223-й бамбавальнай дывізіі 16-й паветранай арміі Данскога фронту — удзельнічаў у Сталінградскай бітве. На Цэнтральным фронце ў складзе 301-й бамбавальнай дывізіі 16-й паветранай арміі Цэнтральнага фронту ўдзельнічаў у абарончай часткі Курскай бітвы, а затым — у Арлоўскай наступальнай аперацыі.
Начальнік сувязі эскадрыллі 96-га гвардзейскага бамбавальнага авіяцыйнага палка гвардыі старшы лейтэнант Якаў Ганчароў да сакавіка 1945 года здзейсніў 221 баявы вылет, у паветраных баях збіў асабіста 1 і ў групе 3 варожых самалёта. Усяго да моманту заканчэння вайны здзейсніў 244 баявых вылеты.
Пасля заканчэння вайны Я. І. Ганчароў працягваў службу ў Савецкай Арміі. У 1951 годзе скончыў курсы ўдасканалення афіцэрскага складу пры 1-м Маскоўскім Чырванасцяжным вучылішчы сувязі. З 1954 года маёр Якаў Ганчароў — у запасе.
Потым жыў і працаваў у Мсціславе. Памёр 26 сакавіка 1982 года, пахаваны ў Мсціславе.
Дзербнік
Дзербнік, сокал-дрымлюк (Falco columbarius) — драпежная птушка з атраду сямейства.
Распаўсюджаны, але досыць рэдкі від. Гняздуецца ў Паўночнай і Усходняй Еўропе, лясной і лесастэпавай зоне Азіі і ў Паўночнай Амерыцы. На большай частцы тэрыторыі пералётная птушка, зімуе на захад і поўдзень ад гнездавога арэала, у асобных выпадках дасягаючы тропікаў. Перавагу аддае адкрытым прасторам — далінам рэк, сфагнавым балотам, стэпам, рэдкалессям, марскіх узбярэжжам. Суцэльнага цёмнага лесу пазбягае, аднак у сезон размнажэння часта сустракаецца на ўзлесках. Палюе ў асноўным на дробных птушак, у меншай ступені на грызуноў, яшчарак і насякомых. Гняздо ладзіць на зямлі, на дрэвах, у нішах скал. У кладцы 3-4 вохрыстых яйкі з буйнымі чырванавата-бурымі плямамі і плямкамі. Працягласць жыцця ў дзікай прыродзе звычайна не перавышае 11 гадоў.
Апісанне
Дробны каржакаваты сокал з адносна кароткімі завостранымі крыламі і доўгім хвастом. Даўжыня цела 24-32 см, размах крылаў 53-73 см. Самкі ў сярэднім на траціну буйней самцоў — іх вага складае 160—311 г, у той час як у самцоў толькі 125—235 г. У афарбоўцы таксама маюцца адрозненні. Верх самцоў шызы, часам з фіялетавым або бураватым адценнем, з чорнымі падоўжнымі пястрынамі на галаве, патыліцы і плячах. Ніз ад крэмавага да рудага з буйнымі падоўжнымі буравата-чорнымі рыскамі. На шыі рыскі выяўлены слаба, з-за чаго ствараецца ўражанне светлага нашыйніка. Характэрныя для сокалаў «вусы» выяўлены слаба. Маховые шыза-бурыя з вохрыста папярочным малюнкам на ўнутраных апахалах. Хвост паласаты з цёмнай шырокай паласой на канцы.
Самкі вонкава падобныя на, але значна менш памерам — цёмна-бурым верхам і больш шэрым, перасыпаным пястрынамі нізам. Хвост паласаты з чаргаваннем бурых і крэмавых палос і са светлым канчаткам. У абодвух палоў дзюба буравата-шэрая, радужына цёмна-карычневая, васкавіца і ногі жоўтыя. Маладыя птушкі падобныя на самак.
Афарбоўка і памеры моцна змяняюцца геаграфічна, у сувязі з чым вылучаюць 9 падвідаў дзербніка (гл. раздзел «Сістэматыка і падвіды»). Сустракаюцца вельмі светлыя і наадварот, вельмі цёмныя асобіны.
Палёт некалькі нагадвае палёт  — хуткі і манеўраны, чаргуецца частымі неглыбокімі ўзмахамі крылаў, і слізгаценнем. Палюе невысока над зямлёй, пры пікіравання хвалепадобна слізгае ў паветры са складзенымі крыламі.
Неграмадская і па-за гнязда звычайна маўклівая птушка. Сігнал турботы — тыповы для сокалаў хуткі рэзкі і адрывісты крык «кьяк-кьяк-кьяк», больш хуткі і высокі ў самак
Гнездавы арэал
У кантынентальнай Еўразіі гняздуецца на ўсход ад Скандынавіі, Латвіі і Беларусі. На поўначы Еўропы падымаецца да арктычнага ўзбярэжжа, у даліне Пячоры да 65° п. ш., на Ямале да 66° п. ш., у басейне Обі да 68° п. ш., на Таймыры да 72° п. ш., вусця Лены, у даліне Яны да 71° п. ш., у басейне Калымы да 68° п. ш., да басейна Анадыра. Паўднёвая мяжа гнездавога арэала пралягае праз Смаленскую, Маскоўскую, Ніжагародскую, Разанскую вобласці, Татарстан, цэнтральны Казахстан, Джунгарскі Алатау, усходні Цянь-Шань, Габійскі Алтай, Хангай, паўднёвае Забайкалле і магчыма нізоўі Амура. За межамі мацерыка сустракаецца на Брытанскіх, Фарэрскіх, Шантарскіх, магчыма Курыльскіх астравоў, на востраве Калгуеў, Сахаліне і ў Ісландыі.
У Паўночнай Амерыцы засяляе паўночную частку кантынента на поўнач ад Нью-Ёрка, Мічыгана, Аёвы, Паўночнай Дакоты, Мантаны, Айдаха, паўночнай часткі Каліфорніі. Падымаецца да Лабрадора, паўночнай часткі Антарыё, паўночнай Манітобы, паўночнага Саскачэвана, паўночнай часткі Альбэрты, паўночнай часткі Макензі, хрыбта Брукса на поўначы Аляскі.
Месцы пасялення
Жыве на розных адкрытых ландшафтах — у хмызняковай тундры, па ўскраінах тарфяных балот, уздоўж рачных далін, у рэдкалессі, у стэпе, верасовых пустках, сярод горнага хмызняку, у пясчаных дзюнах. Найбольш часта сустракаецца ў лесатундры і паўночным поясе тайгі, дзе дасягае максімальнай колькасці. Суцэльнага цёмнага лесу пазбягае. У месцах гнездзішчаў падымаецца ў горы да 2000 м, у месцах міграцыі да 3000 м над узроўнем мора.
Міграцыі
Пераважна пералётная птушка. На Брытанскіх астравах, часткова ў Ісландыі, горных раёнах Цэнтральнай Азіі, уздоўж паўночна-заходняга ўзбярэжжа Амерыкі і ў канадскіх прэрыях жыве асела або ўчыняе нязначныя вандроўкі. У цёплыя зімы частка птушак паўднёвай частцы арэала таксама застаецца на месцах. Зімуе на поўдзень ад гнездавога арэала, ва ўсходнім паўшар'і дасягаючы краін Міжземнамор'я, Паўночнай Афрыкі, Блізкага Усходу, Ірака, Ірана, Кітая, Карэі і Японіі. У Амерыцы перамяшаецца на поўдзень да Венесуэлы, Эквадора і паўночнага Перу. У Расіі зімой звычайна на поўдні і ў сярэдняй паласе краіны.
Размнажэнне
Палавая сталасць надыходзіць ва ўзросце аднаго года. У красавіку — сярэдзіне мая дзербнікі прыбываюць да месцаў размнажэння, з году ў год аддаючы перавагу адным і тым жа раёнам (пры гэтым у адрозненне ад іншых сокалаў неабавязкова адным і тым жа гнёздам). Першымі прылятаюць самцы, а праз некалькі дзён з'яўляюцца і самкі. Месцазнаходжанне гнязда рознае і шмат у чым абумоўлена навакольным ландшафтам. У стэпе або верасовай пустцы гняздуецца прама на зямлі пад покрывам высокай травы або хмызняку. У лясным поясе займае старыя гнёзды на елках, соснах альбо лістоўніцы, а ў выпадку іх адсутнасці размяшчаецца амаль адкрыта на балотных мохавых купінах. У тундры, дзе драўняная расліннасць адсутнічае, займае скалістыя ўступы. Пры ўладкаванні на зямлі будаўнічы матэрыял не выкарыстоўвае, аднак выкопвае невялікую ямку-латок дыяметрам 14-16 см і глыбінёй 2-3 см. У месцах масавага збору адлегласць паміж суседнімі гнёздамі звычайна не перавышае 1,5 км, хоць у гэты перыяд птушкі вядуць сябе вельмі агрэсіўна ў адносінах да іншых птушак-драпежнікаў.
Поўныя гнёзды ў паўднёвай частцы арэала сустракаюцца ў пачатку красавіка — пачатку мая, у паўночнай — у другой палове мая — чэрвені. У кладцы 3-5 (часцей за ўсё 4) яек, адкладзеных з інтэрвалам у двое сутак. Яйкі вохрыстага альбо бураватага колеру са шматлікімі больш ці менш буйнымі чырванавата-бурымі плямамі. Памеры яек: (37-42) х (29-33) мм. Наседжваюць па чарзе абедзве птушкі пары, змяняючы адзін аднаго прыкладна праз роўныя прамежкі часу. Перыяд інкубацыі — 25-32 дня, птушкі сядзяць вельмі шчыльна. Птушаняты вылупляюцца асінхронна, у парадку адкладвання. Пры нараджэнні яны пакрытыя рэдкім белым пухам, які праз некалькі дзён змяняецца іншым, больш густым і шчыльным шаравата-белым. Самец і самка разам кормяць і даглядаюць за птушанятамі — абаграваюць, кормяць папярэдне абскубаных здабычай і чысцяць гняздо. Праз два тыдні ў птушанят пачынаюць адрастаць першыя пёры, і яны ўжо самастойна пакідаюць гняздо, хоць яшчэ і няздольныя лётаць. Прыкладна праз 18 дзён пух цалкам змяняецца першым, гнездавым апярэннем, а праз 25-30 дзён маладыя птушкі падымаюцца ў паветра, хоць спачатку лётаюць мала і неахвотна. Ва ўзросце 6-ці тыдняў птушкі ўжо самастойна палююць, пасля чаго адпраўляюцца на зімоўку. Пік восеньскай міграцыі прыпадае на канец жніўня — верасень.
Харчаванне
Палюе галоўным чынам на дробных птушак —, , , , , , ,. У меншай ступені сілкуецца грызунамі, яшчаркамі, невялікімі змеямі, насякомымі. На пралёце вядомыя выпадкі палявання на буйных стракоз. Падчас палявання лётае нізка над зямлёй, выглядаючы здабычу ў паветры, на зямлі альбо сярод низкорастущей расліннасці. Па-за сезона размнажэння часам палюе парамі або сумесна з дробнымі ястрабы, пры гэтым адна птушка ляціць на малой вышыні, а іншая на 10-20 м вышэй яе.
Сістэматыка і падвіды
Сістэматычнае становішча дзербніка да канца не вызначана, сваімі памерамі і афарбоўкай ён прыкметна вылучаецца сярод іншых сокалаў. Раней вылучаліся здагадкі, што яго найбольш блізкім сваяком можа быць від, які жыве ў трапічнай Афрыцы —, які карыстаецца падобнымі спосабамі палявання. Пазнейшыя даследаванні, аднак, не пацвердзілі гэтую версію. У рэчаіснасці, эвалюцыйнае аддзяленне дербника ад астатніх сокалаў пачалося, па меншай меры, у раннім плейстацэне каля 5 млн гадоў таму. Параўнанне дадзеных паслядоўнасці ДНК сведчыць пра тое, што гэта магло адбыцца ў выніку старажытнай радыяцыі сокалаў з Еўропы ў Паўночную Амерыку, разам з продкамі, і іншых блізкіх да іх формаў.
Генетычныя асаблівасці ў асноўных папуляцый ва ўсходнім і заходнім паўшар'ях кажуць пра тое, што гэтыя дзве групы ўжо працяглы час развіваюцца незалежна адна ад адной. Некаторыя арнітолагі нават прапануюць разглядаць іх як асобныя віды.
У абедзвюх частках свету асаблівасці афарбоўкі строга вынікаюць з экалагічнага, якое абвяшчае, што віды жывёл, якія жывуць у халодных і вільготных раёнах, маюць больш інтэнсіўную пігментацыю цела (часцей за ўсё чорную або цёмна-карычневую), чым насельнікі цёплых і сухіх абласцей. Напрыклад, падвід F. c. suckleyi, які жыве ў дажджавым лесе ўмеранага пояса мае вельмі цёмны, амаль чорны верх і тоўстыя чорныя плямы на грудзях, у той час як падвід F. c. pallidus, распаўсюджаны ў засушлівых раёнах Сярэдняй Азіі валодае вельмі светлым, бледна-шызым з вохрыстымі крайкамі верхам і бялявым брухам з вузкімі чырванаватымі стракацінамі.
Еўразійскія падвіды (часам вылучаюць у асобны від Falco aeasalon).
Амерыканскія падвіды
Значэнне ў жыцці чалавека і ахова
У старажытнасці дзербнік шанаваўся сярод як спецыяліст па паляванню на жаўрукоў.
Цяпер з-за невысокай колькасць мае патрэбу ў ахове. Занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
Дэналі
Дэналі (, Dghelaayce’e), да 2015 года — Мак-Кінлі (McKinley) — гара ў горнай сістэме Аляскінскага хрыбта. Вышыня —. Найвышэйшы пункт Паўночнай Амерыкі.
Адносная вышыня — (3-і паказнік у спісе самых вялікіх гор па адноснай вышыні).
З 1896 года да 2015 года называлася Мак-Кінлі, у гонар 25-га прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі. 28 жніўня 2015 года па рашэнні прэзідэнта ЗША Барака Абамы вяршыні вернута спрадвечная назва Дэналі.
Гунт
Гунт — рака ў Таджыкістане, правы прыток ракі Пяндж.
Даўжыня ракі 296 км, плошча вадазбору 13 700 км². Бярэ пачатак на паўночных схілах Паўднёва-Алічурскага хрыбта ва Усходнім Паміры. Да ўпадзення ракі Муздуайрэксай называецца Гурумды, ніжэй, да ўпадзення ракі Башгумбез, — Ірыкяк, а яшчэ ніжэй, да ўпадзення ў возера Яшылькуль, — Алічур. Па выхадзе з возера называецца Гунт і працякае ў вузкай даліне паміж Рушанскім і Шугнанскім хрыбтом. Сярэдні гадавы расход вады ў вусці (горад Харог) 106 м³/с. У нізоўі ракі дзве ГЭС.
NGC 3757
NGC 3757 (іншыя абазначэнні — UGC 6584, MCG 10-17-26, ZWG 292.10, PGC 35955) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Немірова
Назву Неміро́ва маюць:
Рыжская духоўная семінарыя
Рыжская духоўная семінарыя (Rīgas Garīgais seminārs) — вышэйшая спецыяльная навучальная ўстанова Латвійскай праваслаўнай царквы.
Гісторыя
Утворана ў 1850 годзе з ператворанай Рыжскага духоўнага руска-латышска-эстонскага вучылішча. У семінарыі ў якасці абавязковых выкладаліся эстонская, латышская і нямецкая мовы.
У 1915 годзе семінарыя пасля наступлення немцаў падчас Першай сусветнай вайны была эвакуявана ў Ніжні Ноўгарад. У 1918 годзе духоўная школа спыніла сваю дзейнасць. Будынак семінарыі ў Рызе быў нацыяналізаваны.
У 1926 годзе зноў была арганізавана навучальная ўстанова. У жніўні 1936 года сінод Латвійскай праваслаўнай царквы прыняў пастанову аб ліквідацыі Рыжскай духоўнай семінарыі і на яе аснове адкрыў Багаслоўскі інстытут.
26 красавіка 1993 года Рыжская духоўная семінарыя аднавіла сваю дзейнасць.
Светлаград
Светлаград (Светлоград) — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пятроўскага раёна Стаўрапольскага края. Насельніцтва 39,4 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1750 годзе.
Горад размешчаны за 90 км на паўночны ўсход ад Стаўрапаля. Размешчаны ў Перадкаўказзі, на Стаўрапольскім ўзвышшы, на р. Калаўс (прыток Усходняга Маныча). Вузел чыгуначных ліній і аўтамабільных дарог. Чыгуначная станцыя на галінцы Стаўрапаль — Будзёнаўск, пачатак галінкі на Элісту.
Тэкстыльна-галантарэйная фабрыка, элеватар, харчовая прамысловасць, вытворчасць будматэрыялаў, прадпрыемствы чыгуначнага транспарта.
Андрэй Міхайлавіч Лукашэвіч
Андрэй Міхайлавіч Лукашэвіч (нар., Орша, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык.
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт БДУ (1993). Кандыдат гістарычных навук (1999). З 1999 года працаваў выкладчыкам, з 2002 года дацэнт кафедры гісторыі Беларусі новага і навейшага часу гістарычнага факультэта БДУ. Адначасова, з 2001 года вядучы навуковы супрацоўнік Цэнтру пагранічных даследаванняў Дзяржаўнага Пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь. З 2004 года прафесар Акадэміі ваенных навук Расійскай Федэрацыі.
Навуковая дзейнасць
Спецыялізуецца ў галіне ваеннай і палітычнай гісторыі Беларусі, Расіі і Польшчы XVIII — пачатку XX ст.
Аўтар вучэбна-метадычнага комплексу «Беларусь напярэдадні і ў час вайны 1812 г.» (Мінск, 2004), манаграфій «Политическая ситуация в белорусско-польском пограничье и ее оценка российским руководством по данным разведки и контрразведки (1801—1812 гг.)» (Мінск, 2009) і «Белорусские земли как вероятный театр военных действий: изучение, инженерная и топографическая подготовка (70-е гг. XVIII в. — 1812 г.)» (Мінск, 2010). Сааўтар манаграфій «Военная школа в Беларуси, XVIII — первая четверть XIX в.» (Мінск, 2004); «Мятежный корпус: из истории Александровского Брестского кадетского корпуса (1842—1863 гг.)» (Мінск, 2007); «Минские губернаторы: история власти» (Мінск, 2009), зборніка дакументаў і матэрыялаў «Демаркация западной границы Российской империи (1796)» (Мінск, 2005).
Аўтар больш за 300 навуковых, навукова-метадычных і навукова-папулярных артыкулаў па пытаннях напалеонаўскіх войнаў, 1-й сусветнай вайны, фарміравання і аховы заходняй мяжы Расійскай імперыі, дзейнасць службаў разведкі і контрразведкі і інш. Под рэдакцыяй А. М. Лукашэвіча выданы «Воспоминания В. А. Сухомлинова» (Мінск, 2005).
Вуліца Петруся Броўкі (Віцебск)
Вуліца Петруся Броўкі — вуліца, размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада Віцебска, у Першамайскім раёне. Названая ў 1980 годзе ў гонар Народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі.
Апісанне
Забудоваць вуліцу пачалі ў 1976 годзе, пераважна 5-9-павярховымі дамамі. Пачынаецца ад Маскоўскага праспекта, перасякае праспект Будаўнікоў, вуліцу Воінаў-Інтэрнацыяналістаў, вуліцу Медыцынскую і вуліцу Чкалава.
Па сярэдзіне вуліцы пракладзены трамвайныя лініі.
Грамадскі транспарт
Трамвайныя маршруты: № 2, 3, 8. Тралейбусныя маршруты: № 2, 4, 6, 10.
Гарэлік
Гарэлік — прозвішча.
Немцава
Не́мцава — прозвішча, тапонім.
Макалу
Макалу — гара ў горнай сістэме Гімалаяў. Вышыня 8463 м.
Кадзьякскі архіпелаг
Кадзьякскі архіпелаг (Kodiak Archipelago) — група астравоў у заходняй частцы заліва Аляска ў штаце Аляска (ЗША). Агульная плошча — 13 890 км². Насельніцтва (2003 г.) — 13 913 чал.
Геаграфія
Кадзьякскі архіпелаг месціцца ў 318 км на паўднёвы захад ад Анкарыджа. Найбуйнейшыя астравы — Кадзьяк (9 311,24 км²) і Афогнак (1 812,6 км²).
Архіпелаг сфарміраваўся ў непасрэднай блізкасці ад раёна тэктанічнай субдукцыі, уваходзіць у зону Ціхаакіянскага вогненнага кальца. Тут адбываюцца моцныя сейсмічныя ваганні грунту і змены вышыні сушы і марскога дна. Берагі часцяком узвышанныя, скалістыя, парэзаныя шматлікімі фіёрдамі. Цэнтральныя часткі астравоў гарыстыя, да 1 362 м над узроўнем акіяна.
Найстаражытнейшыя горныя пароды адносяцца да мезазою. Яны складаюць значную частку паверхні вострава Кадзьяк. Паўночна-заходнія і паўднёва-усходнія часткі астравоў складзены пераважна кайназойскімі пародамі. Схілы ўзвышшаў, нізіны і шэльф пакрыты асадкамі, утворанымі ледавікамі плейстацэнавай эпохі. Ледавікі захоўваюцца ў наш час на вяршынях гор. Усяго налічваецца каля 40 горных ледавікоў. Частыя атмасферныя ападкі і цвёрдыя грунты прывялі да з’яўення шчыльнай сеткі невялікіх рэк, ручаёў і азёр.
Клімат субарктычны вільготны, адносна мяккі ў параўнанні з мацерыковай часткай Аляскі дзякуючы цёплай марской плыні на поўдзень ад архіпелага. Сярэднедзённая тэмпература студзеня на ўзбярэжжы трымаецца каля −1,2 °C, жніўня — +12,9 °C. Гадавая колькасць ападкаў — 1 914 мм.
Прырода
Мяккі тэмпературны рэжым і частыя ападкі спрыяюць развіццю зялёных раслін, так што Кадзьяк называюць смарагдавым. Прыбярэжная і раўнінная флора ўключае шматлікія лугавыя і балотныя травы, зараснікі вярбы, карлікавай бярозы і алешыны. У абароненых ад прахалодных вятроў далінах растуць таполя бальзамічная і бяроза кенайская. На нізкіх узвышшах паўночнага ўсходу — буйны яловы лес, тэрыторыя якога паступова пашыраецца з хуткасцю 1 міля за 100 гадоў. У гарах расліннасць тундравага тыпу.
Пераважаюць віды дробных сысуноў. Архіпелаг насяляюць мясцовыя бурыя кажаны, ласка, выдра, мышы. Адзіны буйны абарыген — буры мядзведзь. Кадзьякскія мядзведзі адрозніваюцца значнымі памерамі і з’яўляюцца аднымі з самых вялікіх прадстаўнікоў свайго віда. Дзякуючы чалавечай дзейнасці з’явіліся горныя козы, алені, андатра, вавёрка, шэры пацук. На востраве Афогнак былі інтрадуцыраваны лосі. Берагі астравоў прывабны для ластаногіх.
На Кадзьякскім архіпелаге гняздуюць шматлікія птушкі, у тым ліку гусі, качкі, гарбаткі, турпаны, канюкі, паморнікі, беркут, арлан-белахвост, сава-бярозаўка і інш. Рэкі прыцягваюць на нераст ласосяў.
Жыхары архіпелага імкнуцца да ашчаднага выкарыстання прыродных багаццяў. Рыбалоўства і паляванне з’яўляюцца важнай эканамічнай галіною, якая прыцягвае турыстаў, аднак рэгулюецца ўладамі. Для захавання дзікай прыроды ў 1941 г. быў створаны Кадзьякскі нацыянальны запаведнік.
Гісторыя
Кадзьякскі архіпелаг быў населены ў 2 тысячагоддзі да н. э. Першыя насельнікі былі рыбаловамі і збіральнікамі малюскаў. Прынята вылучаць 4 асобныя археалагічныя культуры, створаныя тубыльцамі да прыходу еўрапейцаў. У 1763 г., калі архіпелаг быў адкрыты расійскім здабытчыкам Сцяпанам Глотавым, яго берагі насялялі эскімосы-алутыік. Яны займаліся паляваннем на марскіх звяроў, ловам ласосяў, будавалі вялікія каякі з ветразямі. Да нашага часу дайшлі шматлікія петрогліфы, застаўленыя старажытнымі эскімосамі на скалах. Назва архіпелага паходзіць ад эскімоскага слова qikertaq («востраў»). Сучаснікі ацэньваюць колькасць абарыгенаў да сярэдзіны XVIII ст. ад 15 000 чалавек да 18 500 чалавек.
У 1784 г. было заснавана першае паселішча расійскіх здабытчыкаў. У 1792 г. яно была перанесена на месца сучаснага горада Кадзьяк і да 1804 г. з’яўлялася галоўным цэнтрам расійскай каланізацыі Паўночнаай Амерыкі. З 1794 г. дзейнічала расійская праваслаўная місія. Адносіны паміж карэнным насельніцтвам і каланістамі мелі складаны характар. У 1784 г. здабытчыкі на чале знішчылі на востраве  некалькі сотняў тубыльцаў, у тым ліку жанчын і дзяцей. Выжылыя былі прымусова ўцягнуты ў здабычу і апрацоўку футра. Пагаршэнне ўмоў жыцця і распаўсюджанне выпадкова прынесеных еўрапейскіх захворванняў, ад якіх алутыік не мелі імунітэту, прывяло да скарачэння іх колькасці. Лічыцца, што на востраве Кадзьяк у 1796 г. жыло 6 510 абарыгенаў. У 1817 г. засталося толькі 4 098 эскімосаў. Неашчаднае вынішчэнне футравай жывёлы прывяло да падзення здабычы і зрабіла прымусовую эксплуатацыю непрыбытковай. Таму пасля змены кіраўніцтва Руска-амерыканскай кампаніі ў 1818 г. адносіны да карэнных жыхароў былі значна палепшаны. Яны маглі самастойна займацца здабычай і атрымоўваць аплату за здабытае футра. Падчас эпідэміі воспы ў 1835—1840 гг. праводзілася вакцынацыя кадзьякскіх алутыік.
У 1867 г. архіпелаг разам з астатнімі землямі Аляскі быў перададзены ЗША. Ён стаў цэнтрам здабычы і перапрацоўкі ласосяў. У 1882 г. быў пабудаваны першы кансервавы завод. Да пачатку XX ст. вытворчасць рыбных кансерваў ператварылася ў важную індустрыю, дзе працавалі наёмныя працоўныя з ЗША іншых краін. Такім чынам на Кадзьяку ўзнікла філіпінская абшчына, якая існуе да нашых дзён. Эканоміка і прырода архіпелага моцна пацярпелі падчас вывяржэння вулкана Катмай у 1912 г. Вулканічны попел і сера забрудзілі глебу і рэкі, прывялі да скарачэння рыбных рэсурсаў і астраўной фаўны. Да 1919 г. кансервавая прамысловасць была паралізавана. У 1964 г. узбярэжжа архіпелага моцна пацярпела ад моцнага землятруса і цунамі.
Кадзьякскія алутыік былі вымушаны прыстасоўвацца да новых умоў, уцягвацца ў рынкавую эканоміку. Хаця ў 1924 г. яны атрымалі амерыканскае грамадзянства, улады Аляскі доўгі час ігнаравалі іх правы на зямлю і культурныя запатрабаванні. Толькі ў 1970-х гг. алутыік атрымалі федэральнае прызнанне, склалася іх аўтаномная абшчына на востраве Афогнак. У 1980-я гг. пачаўся рух за адраджэнне традыцый і роднай мовы эскімосаў.
У канцы XX — пачатку XXI ст. рыбалоўная і кансервавая прамысловасць архіпелага перажыла крызіс, што абумовіла міграцыю часткі насельніцтва на мацярык. Жыхары Кадзьяка імкнуцца развіваць экалагічны і паляўнічы турызм.
Ліепайскі ўніверсітэт
Ліепайскі ўніверсітэт (Liepājas Universitāte) — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Ліепаі.
Струкура
Універсітэт прапануе каля 47 праграм навучання, якія размеркаваны па 4 факультэтах: мастацтва і гуманітарных навук, педагагічным, натуральных і тэхнічных навук, кіравання і сацыяльных навук.
Mercedes-Benz C-клас
Mercedes-Benz C-Class — шэраг кампактных аўтамабіляў бізнес-класа ад кампаніі Daimler AG. У 1993 C-Class (W202) быў выпушчаны на замену мадэлі 190 (W201). З таго часу было прадстаўлена 4 пакалення Mercedes-Benz C-Class: Аўтамабіль выпускаецца ў кузаве седан, купэ, кабрыялет і універсал.
Апісанне '2017
У 2017 годзе было дададзена тры новых мадэлі AMG: Mercedes-AMG C43, AMG C63 і AMG C63 S.
Mercedes-Benz C-Class пастаўляецца ў чатырох розных канфігурацыях рухавіка: на 4, 5, 6 або 8 цыліндраў, з заднім або поўным прывадам, абсталяваны пнеўматычнай падвескай або без яе, з 7-ці 9-ступеністай аўтаматычнай каробкай перадач. Але, усе мадэлі аб’ядноўвае некалькі агульных характарыстык: турбанаддув і адсутнасць механічнай скрынкі перадач.
Базавы турба-4, існуючы ў мадэлях C300 (седан, купэ ці кабрыялет) — гэта 2.0-літровы рухавік, магутнасцю 241 к. с., спалучаны з 7-ступеністай скрынкай перадач, здольны разганяцца да 100 км менш чым за 6 секунд. C300 можа быць абсталяваны стандартным заднім прывадам (RWD) або, у якасці опцыі, поўным прывадам 4Matic (AWD). Среднеранговый Mercedes-AMG C43 эксплуатуе 3.0-літровы турбанаддув V-6 на 362 к. с. і разганяецца за 4.9 секунды. Новыя мадэлі C43 стандартна пастаўляюцца з 4Matic. 4.0-літровы рухавік з падвойным турбанаддувам V8, усталяваны ў C63 (седан, купэ ці кабрыялет) і мае 469 к. с. — ён знаходзіцца на вяршыні мадэльнага шэрагу C-Class. Гібрыдны Mercedes-Benz C350e выкарыстоўвае 2.0-літровы бензінавы турбарухавік на 4 цыліндру, у спалучэнні з электрарухавікоў на 60 кВт, адзначаецца магутнасцю ў 250 л.с. і выдаткам паліва 8.7л/100 км. C63 AMG спажывае 12.38л/100 км, а новая мадэль C43 AMG — 10.23л/100км — пры камбінаваным цыкле.
Бяспека
У 2017 годзе Mercedes-Benz C-Class атрымаў добрыя паказчыкі бяспекі ад IIHS. Вытворцу атрымалася дасягнуць гэтага дзякуючы ўжыванні: вялікай колькасці падушак бяспекі, камеры задняга агляду, манітора сляпых зон і ўдасканаленай тармазной сістэмы, якая дапамагае ідэнтыфікаваць на дарозе нерухомыя транспартныя сродкі або пешаходаў, а таксама аўтаматычна актывуе тармазы, каб паменшыць шанец сутыкненне або цалкам яго прадухіліць.
Агляд купэ C 180
Новае пакаленне купэ C-Class было афіцыйна прадстаўлена ў жніўні 2015 года. У параўнанні з папярэднікам мадэль стала на 95 мм даўжэй і на 40 мм шырэй.
Несцеравічы
Назву Не́сцеравічы маюць:
Фёдар Якаўлевіч Касценка
Фё́дар Я́каўлевіч Касце́нка ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1940).
Жаламан (Паўладарская вобласць)
Жаламан — сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прырэчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 553253200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 289 чалавек (153 мужчыны і 136 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 227 чалавек (110 мужчын і 117 жанчын).
Касцёл Святой Ганны (Мосар)
Касцёл Святой Ганны — каталіцкі храм у в. Мосар, Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Пабудаваны ў 1792 годзе з цэглы, размешчаны ў цэнтры вёскі. Помнік архітэктуры класіцызму.
Гісторыя
Колькасць вернікаў у 1929 годзе складала звыш 5700 чалавек. У 1945-46 гадах набажэнства ў касцёле вёў ксёндз Баляслаў Гаймар, у 1948-54 гадах — Рычард Стагандаль з Параф’янава, у 1954-61 гадах — Міхаіл Сухарэвіч, які вярнуўся з сібірскай ссылкі. Да 1988 года пастаяннага пробашча не было, потым парафію прыняў Уладзіслаў Завальнюк. З 1990 года ў Мосар прызначаны ксёндз-пробашч Юозас Булька.
Будынак касцёла быў рэстаўраваны ў 1922 і 1990-х гадах. Перад апошняй былі знішчаны астанкі фундатараў касцёла, якія знаходзіліся ў касцельным склепе. Ва ўшанаванне іх памяці ксёндз-пробашч Юозас Булька побач з храмам усталяваў драўляную скульптуру Ісуса. Таксама ксяндзом закладзены дэндрапарк з рэдкімі раслінамі, мноствам кветак, фантанамі і садам камянёў.
У 2004 годзе на вяршыні ўзгорку, які знаходзіцца на ўсходзе вёскі быў усталяваны 23-метровы крыж, які з’яўляецца самым высокім у Беларусі і бачны за 15 км навокал у яснае надвор’е. Крыж быў усталяваны ў гонар 490-годдзя вёскі дзякуючы намаганням ксяндза Ю. Булькі.
15 жніўня 2005 года ля сцяны касцёла, пры вялікай колькасці вернікаў урачыста асвячоны помнік Яну Паўлу ІІ.
Архітэктура
Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашаны прамавугольным аб’ёмам пад 2-схільным дахам. Галоўны і бакавыя фасады завершаны высокімі трохвугольнымі франтонамі, раскрапаваны на 3 часткі канелюраванымі пілястрамі, прарэзаны ў цэнтры прамавугольным дзвярным і арачным аконным праёмамі, па баках дэкараваны квадратнымі панэлямі надарачнымі экседрамі са скульптурамі святых. Бакавыя плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах.