cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Валерый Барысавіч Куцко
Біяграфія
Скончыў у 1977 годзе БПІ (выкладчыкі І. А. Іода, Г. А. Патаеў). З 1977 года працуе ў інстытуце «Белдзяржпраект», галоўны архітэктар праектаў.
Член Саюза архітэктараў з 1984 года (членскі білет № 767).
Творчасць
Асноўныя працы: Сярэдняя школа міліцыі па праездзе Металістаў у Мінску (1981—1983, будаўніцтва ў 1984—1986; сааўтар Б. С. Косціч), харчаблок-сталовая ў г. Лангепасе (1984, будаўніцтва ў 1985—1986); будынак Дзяржзабеспячэння БССР па вул. Казінца ў г. Мінску (1985—1986, будаўніцтва ў 1987—1989, сааўтар Р. Я. Меметаў); водалячэбніца ў санаторыі-прафілакторыі «Баравое» (1997—1998, будаўніцтва ў 1998—2000; сааўтар Ю. С. Ананіч); ДРЦ з адміністрацыйным блокам Нацыянальнага банка РБ (1997—2000, будаўніцтва ў 2000—2004; сааўтар В.П. Шагавік; комплекс паркінгаў у раёне Камароўскага рынку (1996—2002, будаўніцтва ў 1998—2004; сааўтар У. М. Плюснін); шматзалавы кінатэатр «Беларусь» па вул. Раманаўская Слабада (2004—2006, будаўніцтва ў 2006—2008; сааўтары А. І. Чыжык, А. В. Рыяўба); шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс «Мінск-арэна» (як ГАП, кіраўнік аўтарскага калектыва А. І. Нічкасаў): шматфункцыянальная спартыўна-відовішчная арэна з трыбунамі на 15 тысяч гледачоў і адкрытая шматузроўневая аўтастаянка на 1080 машынамесцаў у складзе комплексу (2006—2008, будаўніцтва ў 2007—2009; сааўтары У. А. Будаеў, А. М. Ніціеўскі, А. А. Шабалін, В. Д. Нікіцін); адміністрацыйны будынак АСБ «Беларусбанк» па пр. Дзяржынскага ў г. Мінск (2005—2009, будаўніцтва ў 2009—2012; сааўтары А. В. Рыяўба, А. І. Чыжык) — усе ў Мінску; навучальны корпус на 1200 месцы культурным цэнтрам для студэнцкай моладзі і інтэрнатам на 316 месцаў Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта па вул. Пушкіна, 4 у Пінску (2005—2009, будаўніцтва ў 2009-11; сааўтары А. В. Рыяўба, А. І. Чыжык); універсальная спартыўная зала для гульнявых відаў спорту па вул. Б. Хмяльніцкага ў Гомелі (2010—2012, будаўніцтва ў 2011—2012; сааўтары А. В. Рыяўба, Р. Несен).
Узнагароды
Дыпломы нацыянальнага фестывалю архітэктуры 2000 года за праект «ДРЦ з адміністрацыйным блокам Нацыянальнага банка РБ у г. Мінску», рэспубліканскага фестывалю архітэктуры 2001 за рэалізацыю праекта «Паркінг у г. Мінску», дыплом і медаль лаўрэата VI Нацыянальнага фестывалю архітэктуры 2005 за рэалізацыю праекта «ДРЦ з адміністрацыйным блокам Нацыянальнага банка РБ у г. Мінску», дыплом Саюза архітэктараў Расіі 2007 за праект «Шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс „Мінск-арэна“ ў г Мінску», Вялікі Гран-пры IX Нацыянальнага фестывалю архітэктуры 2011 за рэалізацыю праекта «Шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс „Мінск-арэна“ ў г Мінску».
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2013) за стварэнне шматпрофільнага культурна-спартыўнага комплексу «Мінск-арэна».
Плакуновыя
Плакуновыя (Lythráceae) — сямейства двухдольных раслін, якое ўваходзіць у парадак Міртакветныя, якое ўключае ў сябе каля 32 родаў і 600 відаў. Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаныя па ўсім зямным шары, з найбольшай разнастайнасцю ў тропіках. Сярод прадстаўнікоў сямейства сустракаюцца, у асноўным, травяністыя расліны, радзей кусты і дрэвы.
Згодна з APG II у гэта сямейства ўключаецца род, які ў больш ранніх класіфікацыйных сістэмах вылучаўся ў манатыпнае сямейства , цяпер змяшчаецца ва ўласнае падсямейства.
Сістэматыка
Падсямейства
Наступствы грамадзянскай вайны ў Лівіі
У выніку грамадзянскай вайны ў Лівіі краіне нанесены вялікі ўрон. За перыяд з лютага па кастрычнік 2011 года загінулі ад 25 да 50 тыс. чалавек, што робіць гэтую вайну адной з самых кровапралітных канфліктаў Арабскай вясны, саступаючы толькі грамадзянскай вайне ў Сірыі. З-за пачатку хваляванняў у краіне адбылася дэстабілізацыя не толькі ў самой Лівіі, але ў некаторых іншых краінах рэгіёну. У прыватнасці, туарэгі, якія ваявалі за Кадафі і беглі потым ад рэпрэсій паўстанцаў у Малі, паднялі там паўстанне і ўзялі пад кантроль увесь поўнач гэтай дзяржавы.
Людскія страты
У студзені 2013 года новы лівійскі ўрад заявіў, грунтуючыся на незавершаных даследаваннях, што ў ходзе канфлікту было забіта 4700 паўстанцаў і столькі ж лаялістаў. Паводле ацэнак, 2100 паўстанцаў і лаялістаў прапалі без вестак. Колькасць забітых і зніклых без вестак грамадзянскіх асоб не падлічвалася.
Страты сярод урадавай арміі і праўрадавых апалчэнняў склалі 2114 загінулых і як мінімум 812 палонных. Вялікія страты панесла Брыгада Хаміса (9000 забітых, параненых, зніклых, палонных i дэзерціраў, што складае 90% ад асабістага складу). Некаторых частка палоненых лаялістаў было пакарана. Так, у жніўні 2011 у Місураце паўстанцы забілі каля 1000 палонных.
Паўстанцы страцілі 4145 чалавек забітымі, 3144 прапаўшымі без вестак і звыш 1000 параненых (толькі на Усходнім фронце). Страты замежных сіл склалі адзін лётчык, які загінуў у авіякатастрофе ў Італіі, а таксама ад 21 да 35 байцоў брытанскага спецатрада SAS. Падчас канфліктаў НАТА страціла два лятальных апарата: адзін F-15 (упаў з-за тэхнічных непаладак) і адзін беспілотнік.
Дакладныя дадзеныя пра страты мірнага насельніцтва адсутнічаюць. Па заяве афіцыйнага Трыпалі 1 чэрвеня 2011 года, з 19 сакавіка па 26 мая толькі ад ракет і бомбаў НАТА было забіта 718 і паранена 4067 чалавек. Лівійскае адзяленне МКЧК заявіла аб 1 400 загінулых грамадзянскіх ад дзеянняў інтэрвентаў. Паводле інфармацыі, агучанай паўнамоцным паслом Ісламскай Рэспублікі Іран у Расіі Махмудам Рэзай Саджадзі, толькі пад натаўскімі бамбаваннямі загінула 40 тыс. жыхароў. Па дадзеных былога пасла Расіі ў Лівіі Уладзіміра Чамава ў ходзе ваенных дзеянняў прапала без вестак 30 тысяч лівійцаў.
Палітычная наступствы
23 кастрычніка 2011 года паўстанцы і сілы НАТА абвясцілі аб сваёй перамозе. Нягледзячы на ​​гэта, канфлікт прадоўжыўся. Фактычны, адбыўся развал Лівіі як адзінай дзяржавы. Рэальная ўлада ў краіне належыла мноству апалчэнняў, створаных па тэрытарыяльна-племянном прынцыпе. Пра аўтаномію ад цэнтра заявіла Кірэнаіка, дзе былі сфармаваны ўласны Вышэйшы пераходны савет і міністэрства. Следствам вайны таксама стала міжплемянная барацьба, якую стрымліваў рэжым Кадафі.
Да ўсяго іншага, некаторыя прыхільнікі загінулага лідара краіны Кадафі працягвалі супраціў, а ў шэрагах паўстанцаў наспеў раскол. На гэтым фоне актывізаваліся ісламскія сілы, спярша Ансар аль-Шарыя, а неўзабаве і Ісламская дзяржава.
У 2014 канфлікт дасягнуў свайго апагею: у Трыпалі сфарміраваны Усеагульны Нацыянальны Кангрэс (у 2016 перадаў свае паўнамоцтвы Прэзідэнцкаму савету і Ураду нацыянальнай згоды), а ў Табруку — Палата прадстаўнікоў, што азначала ўсталяванне двоеўладдзя. Абодва вялі вайну як паміж сабой, так і з ІД і племяннымі апалчэннямі.
Эканамічныя наступствы
Па дадзеных даследавання міжнароднай кансалтынгавай кампаніі Geopolicity, толькі бюджэтныя страты Лівіі склалі каля $14 млрд. Вялікі ўрон быў нанесены інфраструктуры краіны. Да жніўня 2011 года з-за недахопу сыравіны і дрэннага тэхнічнага стану прыпынілі работу ўсе нафтаперапрацоўчыя заводы. Паводле ацэнак МВФ страты ВУП краіны да восені 2011 года склалі $7,7 млрд. Па выніках жа 2011 года ВУП краіны страціў 60% у параўнанні з 2010 годам. Высокага ўзроўню дасягнула інфляцыя, на што паказвае павелічэнне грашовай масы лівійскіх дынараў больш чым удвая.
Была замарожана значная частка з $150 млрд, якія належалі Лівіі, на замежных рахунках. Непасрэдныя разбурэнні ад натаўскіх бамбаванняў ацэньваюцца ў $14 млрд, што ў 7 разоў перавышае шкоду для краіны ад нямецкіх бамбардзіровак падчас Другой сусветнай вайны ў супастаўных цэнах.
Вялікія страты панесла нафтавая галіна. Калі да пачатку канфлікту штодзённая здабыча нафты складала 1,6 мільёна барэляў у суткі, то ў сярэдзіне верасня здабывалася ўсяго 200 тыс. Гэта значыць, здабыча звалілася ў 8 разоў. Вынікам гэтага стаў скачок коштаў на нафту, у выніку чаго базавая цана барэля нафты АПЕК дасягнула 2,5 гадовага максімуму. Так, ужо 22 лютага 2011 года цана паднялася на 3,4%, а 2 дні праз быў зафіксаваны новы скачок — на 4,8%, у выніку чаго цана нафты дасягнула $ 111,01 за барэль, а да красавіка дасягнула 120,91%. Паводле ацэнкі міністра фінансаў Лівіі Абдэльхафіза аз-Злітні, да жніўня 2011 года страты ў нафтавай галіне краіны склалі да $50 млрд, у тым ліку $20 млрд ад прыпынення экспарту нафты.
Першапачаткова лівійскія ўлады планавалі аднавіць даваенныя тэмпы здабычы нафты да канца 2011, а затым да сярэдзіны 2012 года. Але і да пачатку 2013 года ўзровень здабычы адноўлены не быў і складаў не больш за 1,4 млн. барэляў у суткі. Складанасці ў аднаўленні здабычы звязаны з пастаяннымі ўзброенымі сутыкненнямі ў Кірэнаіке, асноўным нафтаздабыўным рэгіёне краіны, і з адсутнасцю неабходных фінансавых рэсурсаў.
Пад пагрозай апынулася функцыянаванне і далейшае развіццё найбуйнейшага ірыгацыйнага праекта ў свеце — Вялікай рукатворнай ракі, а таксама будаўнічы праект «Новы Дубай», у рамках якога на працягу 10 гадоў меркавалася інвеставаць у будаўніцтва каля $500 млрд.
Па выніках канфлікту Лівія ператварылася ў даўжніка краін, дзе праходзілі лячэнне паўстанцы. Так, доўг толькі перад Грэцыяй склаў каля €150 млн.
Сацыяльныя наступствы
У турмах шматлікіх рэгіянальных брыгад знаходзіцца каля 8,5 тыс. чалавек, якія абвінавачваліся ў супрацоўніцтве з ранейшай уладай, у той час як колькасць палітычных зняволеных пры М. Кадафі не перавышала 6 тыс.
Следствам грамадзянскай вайны стаў рост злачыннасці. Так, новыя ўлады зафіксавалі рост забойстваў у 2012 годзе ў параўнанні з 2011 годам на 503%, колькасць крадзяжоў на 448% і г.д. Распаўсюджанай практыкай сталі расправы баевікоў над сваімі апанентамі прама ў бальніцах, куды апошнія траплялі пасля ўзброеных сутыкненняў.
З-за адсутнасці бяспекі паўсталі праблемы з авіязносінамі ў краіне. Так, Lufthansa, якая арганізавала рэгулярныя палёты ў Лівію яшчэ ў лютым 2012 года, праз год была вымушана іх спыніць у сувязі з «напружанай сітуацыяй у рэгіёне».
Бежанцы
Па дадзеных Упраўлення вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў пікавыя паказчыкі зыходу бежанцаў з Лівіі складалі 10-15 тыс. чалавек у суткі.
Згодна з дакладам ААН ад 18 студзеня 2012 года негатыўны эфект ад лівійскага крызісу ў выглядзе наплыву бежанцаў выпрабавалі ўсе краіны рэгіёну Сахеля, а менавіта Алжыр, Чад, Егіпет, Малі, Маўрытанія, Нігер і Туніс.
Гурова Ілавэцке
Гурова Ілавэцке (Górowo Iławeckie, Landsberg in Ostpreußen — Ландсберг-ін-Остпройсен) — горад у Польшчы за 15 км ад мяжы з Расіяй (Калінінградская вобласць) у гістарычнай вобласці Ніжняя Прусія. Уваходзіць у склад Барташыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Гурова Ілавэцке. Займае плошчу 3,32 км². Насельніцтва 4021 чалавек (на 2018).
Насовічы (значэнні)
Назву Насовічы маюць:
Маслінавыя
Маслінавыя (Oleaceae) — сямейства раслін, якое аб’ядноўвае каля 25 родаў дрэў і кустоў. Найбольш вядомыя прадстаўнікі сямейства — ясень, аліва, бэз, язмін. Самыя распаўсюджаныя роды — язмін,, ясень. Прадстаўнікі сямейства шырока распаўсюджаны па ўсім свеце.
Класіфікацыя
У сямействе вылучаюць два падсямействы: уласна маслінавыя і язмінавыя, якія адрозніваюцца палажэннямі семязачаткаў.
Роды сямейства:
Рэйд на Пулу
Рэйд на Пулу — марскі рэйд праведзены 1 лістапада 1918 года двума афіцэрамі Каралеўскіх ВМС Італіі.
Мэтай рэйду было знішчэнне караблёў аўстра-венгерскага флота, які стаяў у заліве ў Пуле. Аўстрыйцы перадалі ўвесь флот новастворанай Дзяржаве славенцаў, харватаў і сербаў за некалькі гадзін да рэйду. Новым камандуючым флотам стаў афіцэр ВМС Аўстра-Венгрыі Янка Вукавіч. Дзяржава славенцаў, харватаў і сербаў абвясціла нейтралітэт і праінфармавала пра гэта краіны Антанты адразу пасля пераходу войска 31 кастрычніка. Аднак італьянскія баявыя плыўцы Рафаэле Расеці і Рафаэле Паалучы не ведалі пра гэта і прымацавалі да корпуса флагмана «Viribus Unitis» (пераназванага «Jugoslavija») міны, якія ўзарваліся раніцай. Гэта прывяло да патаплення карабля і гібелі 400 членаў экіпажа разам з камандуючым флотам Вукавічам.
Зялёныя кадры
Зялёныя кадры (Zeleni kadar) — назва харвацкіх дэзерціраў з аўстра-венгерскай арміі падчас Першай сусветнай вайны.
Пасля ўцёкаў з войска з-за суровых умоў вайны і дрэннай матывацыі, яны хаваліся ў лесе і былі па-за законам. Іх налічвалася некалькі дзясяткаў тысяч і яны групаваліся на тэрыторыі Харватыі і Срэма. Часткова Зялёныя кадры карысталіся ежай і адзеннем, што давалі ім сельскія жыхары, якія сімпатызавалі ім. Аднак групоўкі таксама мелі прыбытак за кошт рабавання гандляроў і багатых фермераў.
Генерал Стэфан Саркоціч ў лютым 1918 года загадаў наладзіць кантакт з «Зялёнымі кадрамі». Да гэтага тэрмін Зялёныя кадры быў невядомы ў аўстра-венгерскай арміі. (У Расіі Зялёнымі кадрамі называлі целаахоўнікаў Імператара Расіі ). Бліжэй да канца вайны колькасць Зялёных кадраў складала больш за 50000 узброеных дэзерціраў у лесе.
Пасля некаторыя з іх сцвярджалі, што ўцякаючы з войска, толькі выконвалі загад генерала Бараевіча і таму не парушалі закон.
Другая сусветная вайна
Зялёнымі кадрамі падчас Другой сусветнай вайны называлася прамілітарыская арганізацыя мусульман баснійцаў. Полк дзейнічаў на ўсходзе Босніі, ваюючы пераважна з партызанамі-камуністамі Іосіпа Броза Ціты. На пачатку 1944 года полк быў далучаны да харвацкай 10 Гарнізоннай Брыгады. Восенню члены Зялёнай кадры перайшлі да сфарміраванай харвацка-мусульманскай 13-я горнай дывізіі СС «Ханджар».
Мяцёлка
Мяцёлка — складанае батрычнае суквецце. На галоўнай восі мяцёлкі на розным узроўні развіваюцца бакавыя галінкі, якія шматразова разгаліноўваюцца і нясуць кветкі або невялікія простыя суквецці (каласкі, кошыкі і інш.).
Галінкі мяцёлкі бываюць прыціснутыя да галоўнай восі або адстаяць ад яе. Сціснутую мяцёлку з кароткімі галінкамі, падобную на колас, называюць султанам (напрыклад, суквецці цімафееўкі, лісахвоста).
Касцёл Святога Юзафа (Крупкі)
Касцёл Святога Юзафа — мураваны каталіцкі храм у горадзе Крупках Мінскай вобласці.
Гісторыя
Парафія зарэгістравана ў 1996 г., пабудаваны душпастырскі цэнтр. Касцёл узведзены ў пачатку 21 ст. з цэглы паводле тыпавога праекта «Рэнавабіс».
Спіс аб’ектаў PGC (2546001—2547000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2546001—2547000)
Касцёл Святога Юзафа (Крупкі)
Архітэктура
Знаходзіцца на вуліцы Міра, 12. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Плоскасны фасад прарэзаны па восі сіметрыі прамавугольным уваходным праёмам, круглай люкарнай і арачным аконным праёмам над ім. Над двухгранным шчытом фасада надбудавана чатырохгранная шатровая вежа-званіца. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны высока ўзнятымі арачнымі аконнымі праёмамі, двухгранныя ліштвы якіх аб’яднаны ў ламаны пояс карніза даху.
Да касцёла праз кароткае аднапавярховае крыло далучаны прамавугольны ў плане двухпавярховы пад двухсхільным дахам будынак парафіяльнага цэнтра, вырашаны аналагічна храму.
Ерэван (станцыя)
Ерэван (Երևան) — чыгуначная станцыя ў сталіцы Арменіі Ерэване на плошчы Давіда Сасунскага. Побач размешчаныя станцыя Ерэванскага метрапалітэна Сасунцы Давід, а таксама лакаматыўнае і вагоннае дэпо.
Гісторыя
У 1902 годзе праз Эрывань прайшла першая чыгуначная лінія, якая злучыла яе з Александропалем (Гюмры) і Тыфлісам, у 1908 годзе другая лінія злучыла яго з Джульфой і Персіяй. Будынак вакзала пабудаваны ў 1956 годзе.
31 ліпеня 2009 года на станцыі быў адкрыты музей чыгуначнага транспарта Арменіі.
Гельмінтастахіс
Гельмінтастахіс (Helminthostachys) — род папарацей сямейства.
Свята-Мікалаеўская царква (Бобр)
Свята-Мікалаеўская царква — мураваны праваслаўны храм у г. п. Бобр Крупскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Талачынская, 21.
Гісторыя
У 1885 годзе ў населеным пункце існавалі два праваслаўныя храмы, якія не захаваліся да нашых дзён.
У 1992—1995 гадах на сродкі вернікаў і калгаса «Бобр» была збудавана сучасная царква. У 1995 годзе мастак Алесь Пушкін пачаў працу над манументальнымі роспісамі царкоўных сцен.
17 лютага 2011 года царква згарэла. У 2016 годзе царква была адбудавана. 29 кастрычніка 2016 года біскуп Барысаўскі і Мар’інагорскі Веніямін здзейсніў чын асвячэння.
Культурная палітыка Еўрапейскага саюза
Дзеянні Еўрапейскага Саюза ў галіне культуры дапаўняюць культурную палітыку дзяржаў-членаў: напрыклад, захаванне еўрапейскай культурнай спадчыны, супрацоўніцтва паміж установамі культуры розных краін і садзейнічанне мабільнасці сярод працоўнікаў галіны культуры.
ЕС узнагароджвае гранты на культурныя праекты і запусціў вэб-партал, прысвечаны Еўропе і культуры, адказваючы на заяўленае Еўрапейскім Саветам жаданне бачыць «сетку культурнай інфармацыі, каб забяспечыць усім грамадзянам доступ да еўрапейскага культурнага зместу перадавымі тэхналагічнымі сродкамі».
Гісторыя і развіцце
Савет Еўропы ўпершыню аформіў палітыку ў сферы культуры ў Еўропе сваёй Еўрапейскай культурнай канвенцыяй.
Аднак культурная палітыка, звязаная з Еўрапейскім Саюзам, якая б садзейнічала адзінаму супрацоўніцтву паміж краінамі-членамі, упершыню была ініцыявана Маастрыхцкім дагаворам 1992 года.
Сістэма кіравання
Найбольш важнымі інстытутамі ЕС, праз якія прымаюцца рашэнні адносна культурнай палітыкі, з’яўляюцца:
Праграмы развіцця культуры
ЕС спрыяе развіццю культуры шляхам шматлікіх праграм, такіх як:
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Дамашаны)
Свята-Іаана-Багаслоўская царква — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Дамашанах Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Аднаўленне царквы пачалося ў 1994 г. і завяршылася ў 1997 г. Вялікі ўклад унёс святар Сяргей Георгіевіч Плячкоў.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Да кубападобнага зруба малітоўнай залы далучаны прамавугольныя прырубы прытвора і апсіды, над якой 2-схільны гонтавы дах пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у вальмавы. Дах завершаны 2 цыбулепадобнымі галоўкамі і 4-гранным барабанам паміж імі. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Уваход арганізаваны праз ганак бакавога фасада прытвора. У афармленні інтэр'ера выкарыстана разьба па дрэве.
Інэса Аляксееўна Лаўрэнава
Інэса Аляксееўна Лаўрэнава (нар., г. Кіеў, УССР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1981 года.
Жыве ў Мінску па пр. Машэрава.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 40 праектных работ і асобных кірункаў па комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Рэспублікі Беларусь, абласцей і адміністрацыйных раёнаў Беларусі і Расіі. Кіраўнік 10 навукова-даследчых работ па горадабудаўнічым абгрунтаванні рэабілітацыі тэрыторый і населеных пунктаў у раздзеле «Рэабілітацыя забруджаных тэрыторый. Сацыяльна-эканамічнае развіццё раёнаў, пацярпелых ад Чарнобыльскай катастрофы» ў складзе Дзяржпраграм Рэспублікі Беларусь па мінімізацыі і пераадоленні наступстваў Чарнобыльскай катастрофы на ЧАЭС на 1996—2000 і 2001—2005
Узнагароды
Пастановай Дзяржбуда БССР і БРК прафсаюзаў ёй прысвоена званне «Ударнік адзінаццатай пяцігодкі» (1986). Узнагароджана Ганаровымі граматамі інстытута за творчы і працоўны ўнёсак пры распрацоўцы праектаў (1979, 1980,1981, 1983, 1985, 1986, 2000). Ветэран працы.
Урад Сербіі
Урад Сербіі (Влада Србије / Vlada Srbije), афіцыйна Урад Рэспублікі Сербіі (Влада Републике Србије / Vlada Republike Srbije), часта скарачаецца да словазлучэння сербскі ўрад (Српска Влада / Srpska Vlada), з'яўляецца найвышэйшым органам выканаўчай улады ў Сербіі. Усе пытанні выканаўчай улады вырашаюцца Кабінетам міністраў, які ўзначальвае прэм'ер міністр. Цяперашні ўрад быў абраны 11 жніўня 2016 года.
Кабінет міністраў
Цяперашні кабінет быў абраны 11 жніўня 2016 года (зацверджаны большасцю галасоў Парламента). Кабінет міністраў другі раз запар узначальвае Аляксандр Вучыч. Ён складаецца з 19 членаў, 16 з якіх узначальваюць міністэрствы, а 3 з'яўляюцца т.зв. міністрамі без партфеля.
Агенцтвы і ўпраўленні
Апрача міністэрстваў, Сербія мае 130 урадавых агенцтваў, што з'яўляецца сусветным рэкордам і шэсць іншых урадавых устаноў:
Гісторыя Віцебска
Віцебск — старажытны беларускі магдэбургскі горад. Колішняя сталіца княства і цэнтр Віцебскага павета.
Старажытнасць
Дата першага пісьмовага ўспаміну пра Віцебск няпэўная. У далетапісныя часы на тэрыторыі Віцебска і ва ўсім рэгіёне жылі балты. Паводле падання з Віцебскага летапісу (XVIII стагоддзе) горад у 974 годзе заклала княгіня кіеўская Вольга, аднак вядома, што яна памерла яшчэ ў 969 годзе. З гэтай прычыны на сённяшні дзень паміж гісторыкамі вядзецца спрэчка: як імаверную дату заснавання называюць 947 год (паводле «Аповесці мінулых часоў» у 947 годзе Вольга наведвала міжрэчча Дзвіны і Дняпра і ўтварыла тут пагосты для збору даніны, у тым ліку на рэчках Мста і Луга, магчыма тады з]явіўся пагост і на Віцьбе — Віцебск), а таксама 914 год.
У X—XIII стагоддзях Віцебск займаў важнае месца на «шляху з варагаў у грэкі». У 1021 годзе князь кіеўскі Яраслаў Уладзіміравіч перадаў горад разам з Усвятамі князю полацкаму Брачыславу Ізяславічу пры складанні міру.
Пасля смерці князя полацкага Усяслава Чарадзея (1101) Віцебск зрабіўся сталіцай удзельнага княства. Першым князем віцебскім быў Святаслаў Усяславіч, пазней горадам і княствам валодалі яго нашчадкі Васількавічы. У 1167 годзе князь менскі Валадар Глебавіч узяў Віцебск у аблогу, а ў 1196 годзе каля горада адбылася бітва аб’яднаных сіл полацкіх і чарнігаўскіх князёў са смаленскімі князямі. Полацкія князі перамаглі і вярнулі сабе Віцебскае княства. З 1318 года тут княжыў Яраслаў Васільевіч, які аддаў сваю адзіную дачку Марыю замуж за князя крэўскага Альгерда.
Вялікае Княства Літоўскае
Пасля смерці князя Яраслава (1320) Віцебск паводле спадчыны перайшоў да вялікага князя Альгерда і такім чынам далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага. У 1341 годзе тутэйшыя жыхары на чале з Альгердам дапамаглі Пскову супраць крыжакоў. З 1345 года горад знаходзіўся ва ўладанні Андрэя Альгердавіча.
Паводле гістарычных крыніц, у 1351 годзе ў Віцебску завяршылася будаўніцтва княжацкага палаца і муравана-драўляных Верхняга і Ніжняга замкаў, даўжыня сценаў якіх складала 1,75 км. У канцы XIV стагоддзя горад апынуўся ў цэнтры міжусобнай барацьбы паміж сынамі і суродзічамі Альгерда за права валодання гэтым важным стратэгічным пунктам. Верхні і Ніжні замкі неаднаразова супрацьстаялі шматлікім і працяглым аблогам. 15 ліпеня 1410 года віцебская харугва ўзяла ўдзел у Грунвальдскай бітве.
У XV—XVI стагоддзях Віцебск зрабіўся буйным гандлёвым і рамесным цэнтрам. Станам на 1441 год ён уваходзіў у шэрагі 15 найбуйнейшых гарадоў Вялікага Княства Літоўскага.
Паводле ўстаўной граматы вялікага князя Казіміра (1444) Віцебск атрымаў абмежаванае самакіраванне, таксама грамата фактычна зафіксавала аўтаномію Віцебскай зямлі. Далей у XVI стагоддзі горад атрымаў шэраг прывілеяў, якія гарантавалі недатыкальнасць зямельных уладанняў феадалаў і мяшчан, правы бязмытнага гандлю і вольнага выезду ў межах дзяржавы.
У другой палове XVI — пачатку XVII стагоддзяў у Віцебску ўтварылася супольнасць кальвіністаў, у якую ўваходзілі заможныя гараджане і члены магістрату. Адначасна ў горадзе распачалі сваю дзейнасць праваслаўныя брацтвы, якія спрыялі захаванню беларускай мовы і культуры.
З пачатку XVI стагоддзя Віцебск неаднаразова (у 1502, 1516, 1519, 1534 і 1536 гадах) цярпеў ад агрэсіі Маскоўскай дзяржавы, войскі якой спусташалі ваколіцы горада, забівалі і бралі ў палон яго жыхароў. У Інфлянцкую вайну маскоўскія захопнікі двойчы бралі Віцебск у аблогу (у 1562 і 1568 гадах), знішчаючы яго пасады і ваколіцы.
У 1602 годзе вяртаючыся дадому з вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй горад абрабавалі запарожскія казакі:
На гэтай жа вайне віцебская мяшчанская харугва колькасцю 500 чалавек пад камандай Марка Лыткі авалодала ў 1605 годзе замкам Феліна, за што пана Лытку ўвялі ў шляхецтва і надалі прозвішча Фелінскі.
12 лістапада 1623 года выбухнуў бунт супраць архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча. Неўзабаве паўстанне здушылі каралеўскія войскі, а горад страціў магдэбургскага права. Самакіраванне вярнулі толькі ў 1644 годзе разам з правам бязмытнага гандлю.
З пачаткам вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Віцебскі замак пасля амаль 3-месячнай аблогі 2 снежня захапіла 20-тысячнае войска маскоўскіх ваявод і ўкраінскіх казакоў. У баях загінула большасць гараджан, значная частка шляхты і яўрэяў трапіла ў палон. Акупанты прымусова вывезлі ў Маскву шмат віцебскіх рамеснікаў. Толькі ў 1667 годзе Віцебск, згодна з умовамі перамір’я, вярнулі Вялікаму Княству Літоўскаму. Паводле тагачаснага інвентару ў горадзе было тры замкі — горны (верхні), дзе знаходзіўся палац ваяводы, дольны (ніжні) і ўзгорскі. Замкі атачалі муры з 20 вялікімі і 3 малымі вежамі. Неўзабаве ў Віцебску адкрыўся езуіцкі калегіум (1682).
У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) 28 верасня 1708 года па загадзе Пятра I горад спалілі расійскія войскі. Згарэлі замкі, ратуша, крамы, усе пасады, 12 цэркваў і 4 касцёлы. 3 гэтага часу пачаўся заняпад эканомікі горада.
Пасля аднаўлення ў другой палове XVIII стагоддзя Віцебск сваёй велічынёй зрабіўся другім (пасля Магілёва) горадам на тэрыторыі сучаснай Беларусі. У 1764 годзе яго ўраўнавалі ў правах са сталіцай — Вільняй, тут распачалося будаўніцтва новай мураванай ратушы (завяршылася ў 1775 годзе).
У складзе Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Віцебск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам правінцыі (з 1796 года цэнтр Беларускай, з 1802 года Віцебскай губерняў). Расійскія ўлады зацвердзілі новы герб горада з «Пагоняй» на бел-чырвона-белым полі (1781). У 1803 годзе на загад з Санкт-Пецярбурга ўсе гарадскія прывілеі накіравалі ў Сенат для рэвізіі, з тых часоў іх месцазнаходжанне невядомае. У 1777 годзе ў Віцебску пачало працаваць першае прамысловае прадпрыемства — гарбарня, у 1797 годзе — губернская друкарня. У 1804 годзе адкрылася гімназія.
У вайну 1812 года з 16 ліпеня да 26 кастрычніка Віцебск займалі французскія войскі. Станам на 1825 год тут працавалі 10 прадпрыемстваў, 135 крамаў, 8 корчмаў, 150 шынкоў, 6 навучальных устаноў, горад упрыгожвалі 24 храмаў розных канфесій. У 1826 годзе ўтварылася Беларускае вольнае эканамічнае таварыства, з 1845 года распачаў сваю дзейнасць гарадскі тэатр.
У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання ў 1863 годзе група гімназістаў і канцылярскіх урадаўцаў спрабавала пакінуць Віцебск і далучыцца да паўстанцкіх атрадаў, але іх затрымалі ўлады. Расійскія ўлады абвясцілі ў горадзе ваеннае становішча.
У 1866 годзе праз Віцебск прайшла Рыга-Арлоўская чыгунка, пазней чыгуначныя лініі злучылі горада з Масквой, Брэстам, Санкт-Пецярбургам і Кіевам. З 1874 года пачало сваю дзейнасць Віцебскае навуковае таварыства ўрачоў. У 1881—1882 гадах тутэйшы фатограф Юркоўскі першым у свеце разлічыў і сканструяваў імгненны фатаграфічны затвор, апісанне якога апублікаваў у часопісе «Фатограф».
XX стагоддзе
У 1905 годзе ў Віцебску адкрыўся першы кінатэатр «Рэкорд». 13 (26) — 18 (31) студзеня 1905 года адбылася палітычная стачка, як пратэст супраць расстрэлу царскімі войскамі мірнай дэманстрацыі пецярбургскіх рабочых 9 (22) студзеня 1905 года. У стачцы щдзельничала да 1200 чал. 17 (30) студзеня ў раёне Пескаваціка рабочыя і прыказчыкі двойчы збіраліся (па 150 чал.) з мэтай правядзення дэманстрацый, але былі разагнаныя паліцыяй. З 1910 года распачаў сваю дзейнасць першы на Беларусі настаўніцкі інстытут.
1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Віцебск увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала горад разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Віцебск вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёна (з 1938 года — цэнтр вобласці). У 1926 годзе ў горадзе адкрыўся Другі беларускі дзяржаўны тэатр.
У 1920-я гады ў Віцебску сфармавалася творчая мастацкая школа, якая ў сусветнай мастацтвазнаўчай літаратуры атрымала назву «Віцебскай школы абстракцыянізму» (Ю. Пэн, М. Шагал, К. Малевіч). Мастацкая школа-майстэрня Ю. Пэна пачала сваю дзейнасць яшчэ ў 1898 годзе. Цягам некалькіх дзесяцігоддзяў Віцебск пераўтварыўся ў буйны прамысловы і культурны цэнтр. Станам на 1938 год тут было 209 прадпрыемстваў, 3 ВНУ, 42 агульнаадукацыйныя школы, 40 бібліятэк, 11 медыцынскіх устаноў, 3 кінатэатры.
У Другую сусветную вайну з 11 ліпеня 1941 года да 26 ліпеня 1944 года Віцебск знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. Пасля заняцця, горад апынуўся тэрытарыяльна і адміністрацыйна ў стратэгічна важнай для нямецкага камандаваня зоне — вобласці аховы тыла групы армій «Цэнтр». Таму адразу ўсе адміністрацыйна-кіраўнічыя функцыі ўскладаліся на нямецкае ваеннае камандаванне. У 1943 годзе ў прыфрантавой паласе ў Лёзненскім раёне былі створаны савецкія гарадскія органы ўлады. Імі распрацоўваліся першапачатковыя меры па аднаўленні прамысловасці, чыгуначнага транспарту, сувязі, камунальнай гаспадаркі, уліку і размеркаванні рабочай сілы, гандлю і грамадскага харчавання.
26 чэрвеня 1944 года Віцебск быў вызвалены. Усе прадпрыемствы горада, чыгуначны вузел, аб’екты камунальнай гаспадаркі, бальніцы, музеі, школы, магазіны і жыллёвы фонд ляжалі ў руінах. 8 снежня 1943 года бюро Віцебскага гаркама партыі прыняло пастанову «Аб неадкладных першапачатковых мерапрыемствах па ўзнаўленню горада Віцебска», у якой рэкамендавалася дырэктарам прадпрыемстваў пасля вызвалення горада.
Царква Раства Хрыстова (Астрошыцы)
Царква Раства Хрыстова — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Астрошыцы Лагойскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Мінская, 1.
Гісторыя Віцебска
XX стагоддзе
17 мая 1966 года ў гарадскую мяжу Віцебска ўключаны вёска Мішкава Лятчанскага сельсавета і пасёлак Ціраспаль Заронаўскага сельсавета, 29 лістапада 1967 года — вёскі Журжава, Сакалоўка, Себяхі, чыгуначная станцыя Віцьба Бабініцкага сельсавета і вёска Давыдаўка Мазалаўскага сельсавета.
Царква Раства Хрыстова (Астрошыцы)
Гісторыя
Парафія храма зарэгістравана ў 2005 годзе. Быў пабудаваны прычтавы дом (14,6×6,5), у якім часова праводзіліся набажэнствы.
У 2006 годзе пачата будаўніцтва. 6 кастрычніка 2012 года епіскап Барысаўскі Веніямін зрабіў закладку памятнай капсулы ў падмурак храма.
31 снежня 2016 года адбылася першая літургія. 21 студзеня 2017 года епіскап Барысаўскі і Мар’інагорскі Веніямін правёў асвячэнне храма.
Атар Давідавіч Іаселіяні
Атар Давідавіч Іаселіяні (ოთარ დავითის ძე იოსელიანი; нар., Тбілісі) — грузінскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр. З 1984 года працуе ў Францыі.
Біяграфія
У 1965 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа.
У 1962 годзе паставіў кароткаметражную стужку «Красавік», у 1964 годзе зняў дакументальны фільм «Чыгун», паказаўшы ў ім адзін дзень працы металургічнага завода. Для гэтых фільмаў быў уласцівы арыгінальны рэжысёрскі стыль, які яскрава выявіўся ў яго першай поўнаметражнай карціне «Лістапад» (1966), ганараванай у Канах прыза ФIПРЭСI і прыза Жоржа Садуля за лепшы дэбют. У 1971 годзе на экраны выйшаў фільм «Жыў пеўчы дрозд», у 1976 годзе рэжысёр паставіў «Пастараль», якая атрымала прыз ФІПРЭСІ на Берлінскім кінафестывалі.
З пачатку 1980-х гадоў працуе ў Францыі, там ён зняў некалькі дакументальных і поўнаметражных карцін. У 1984 годзе з’явілася стужка «Фаварыты месяца», атрымала на Венецыянскім кінафестывалі Спецыяльны прыз журы. Гэтай жа прэміяй былі адзначаны яшчэ два фільмы — «І стала святло» (1989) і «Разбойнікі. Кіраўнік VII» (1996). Пастаўленае ў 1992 годзе «Паляванне на матылькоў» атрымала некалькі кінаўзнагарод, уключаючы прэмію італьянскай кінакрытыкі імя Ф. Пазінеці на Венецыянскім кінафестывалі і прэмію фонду Андрэя Таркоўскага на XVIII Міжнародным кінафестывалі ў Маскве.
Іван Шкрлец
Іван Шкрлец дэ Ломніча  (Iván Skerlecz de Lomnicza; Ivan Škrlec Lomnički; 20 ліпеня 1873 ― 12 студзеня 1951) ― апошні венгерскі бан (намеснік) ў каралеўстве Харватыі і Славоніі.
Біяграфія
Хоць на тэрыторыі Харватыі-Славоніі не вяліся баявыя дзеянні, харвацкія войскі прымалі ўдзел у вайне, у асноўным у суседняй Сербіі. Шкрлецу ўдалося зноў склікаць харвацкі Сабар (парламент) у Заграбе ў 1915 годзе. Харваты працягвалі патрабаваць усталявання мясцовай аўтаноміі і таксама аб’яднання Харватыі-Славоніі з Далмацыяй і Босніяй і Герцагавінай. Стэфан Саркоціч, губернатар Босніі і Герцагавіны, таксама дамагаўся аб’яднання правінцый. Аднак састарэлая палітычная сістэма Аўстра-Венгрыі перашкаджала якім-небудзь зменам паміж раёнамі пад венгерскім і аўстрыйскім сферамі ўплыву. Шкрлец мог падтрымаць харватаў, толькі дзейнічаючы аўтаномна. У ходзе вайны многія прадстаўнікі харвацкага грамадства сталі лічыць ідэю фарміравання паўднёваславянскай дзяржавы патэнцыйна выгоднай магчымасцю.
Шкрлец сышоў у адстаўку са сваёй пасады 29 чэрвеня 1917 года, пасля таго, як сам Ціса быў адхілены ад улады, і пакінуў краіну не ў лепшым стане, чым яна была, да яго прызначэння на пасаду. Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў было створана ў наступным годзе. Іван Шкрлец вярнуўся ў Венгрыю, дзе пасля памёр у Будапешце ў 1951 годзе.
Сінюхавыя
Сінюхавыя (Polemoniaceae) — сямейства раслін парадку. Сямейства налічвае прыкладна 25 родаў і 350 відаў. Большасць відаў расце ў Паўночнай Амерыцы, асобныя віды растуць у Еўразіі і Паўднёвай Амерыцы.
Апісанне
Травы аднагадовыя або шматгадовыя, рэдка паўкусты або лозы. Лісце чарговае або супратыўнае, сядзячае або на хвосціках, ад простага да складанага. Члены сямейства маюць 5 чашалісцікаў, 5 пялёсткаў, 5 тычынак. Плод — каробачка. Насенне шарападобнае, яйкападобнае або верацёнападобнае, часам крылатае, часта клейкае, калі вільготнае.
Медзведніца
Ме́дзведніца (Medvednica Szlyeme hegység) — горны масіў у паўднёва-заходняй частцы Сярэнедунайскай нізіны. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на працягу 42 км на поўнач ад Заграба, паміж далін сярэдней Савы, Сутлі і Крапіны. Найвышэйшы пункт Медзведніцы — Слемэ (1033 метраў над узроўнем мора), на якой знаходзіцца Заграбская тэлевежа, атэль, а на вяршыню вядзе шасэ і канатная дарога. Масіў пакрыты ліставымі лясамі. Горны масіў Медзведніца аддзяляе ад цэнтральнай Харватыі рэгіён Загор'е. Ахоўваная частка Парку прыроды Медзведніца займае 228 км².
На паўночных і ўсходніх схілах Медзведніцы размяшчаюцца горналыжныя трасы з рознай ступенню складанасці. На паўночным схіле рэгулярна праводзяцца міжнародныя спаборніцтвы па гарналыжнаму слаламу пад эгідай Міжнароднай федэрацыі лыжнага спорту.
Адной з галоўных прыродных славутасцей з'яўляецца пячора Ветарніца, размешчаная ў паўднёва-заходняй частцы Медзведніцы. Пячора мае працягласць 7 128 метраў. У пячоры маюцца наскальныя малюнкі, сталактыты і сталагміты, калоніі кажаноў.
На паўднёвым схіле Медзведніцы размешчаны замак Медзведград, пабудаваны ў XIII стагоддзі па рашэнні папы Інакенція IV пасля таго, як войска Батыя спустошыла Заграб, разбурыўшы дамы і храмы. З назіральнай пляцоўкі Медзведграда, з вышыні 500 метраў, адкрываецца цудоўны краявід на Заграб.
Славутасцю Медзведніцы з'яўляецца Зрынская рудня, якая ўяўляе сабой комплекс шахт, калідораў і адкрытых выпрацовак. Яе распрацоўка пачалася ў XV стагоддзі.
Котарскае паўстанне
Ко́тарскае паўстанне — паўстанне матросаў аўстра-венгерскага флоту 1 — 3 лютага 1918 года ў порце горада Котар (узбярэжжа Адрыятычнага мора, Чарнагорыя).
Паўстанне пачалося 1 лютага 1918 года ў Котарскім заліве з бунту на крэйсеры «Санкт-Георг» і ўзняцця чырвонага сцяга. Пазней да паўстанцаў далучыліся экіпажы яшчэ 42 суднаў (каля 6 тысяч матросаў) і рабочых порта. Асноўная маса паўстанцаў належала да нацыянальных меншасцей імперыі — славенцы, сербы, харваты, чэхі, венгры. Кіравалі паўстаннем, , і Е. Шышгорыч. На судах ствараліся рэўкамы. Паўстанцы патрабавалі неадкладнага заключэння міру на падставе прапаноў урада Савецкай Расіі, права на самавызначэнне народаў Аўстра-Венгерскай імперыі, стварэнне дэмакратычнага ўрада. 3 лютага са ваенна-марской базы Пула да бухты падышлі некалькі падводных лодак, па сушы да порта была перакінута пяхота. У той жа дзень паўстанне было задушана, каля 800 чалавек былі арыштаваны, кіраўнікі расстраляны.
Камандуючы задушэннем паўстання контр-адмірал Міклаш Хорці (венгр па нацыянальнасці, Miklós Horthy) быў прызначаны на пасаду камандуючага флотам Аўстра-Венгрыі, замест знятага адмірала флоту Максіміліяна Ньегавана (харвата па нацыянальнасці, Maximilian Njegovan).
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Вялікія Нястанавічы)
Царква Святога апостала Іаана Багаслова — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Вялікіх Нястанавічах Лагойскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У канцы 1990-х гадоў, дзякуючы святару Сергію Падольскаму, праваслаўныя жыхары вёскі аб’ядналіся ў прыход. Царква была пабудавана ў 2004 годзе на тым месцы, дзе раней знаходзіўся праваслаўны храм, разбураны ў гады савецкай улады.
Храм быў асвячоны 27 лістапада 2004 года мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам.
Архітэктура
Царква пабудова ў рэтраспектыўна-рускім стылі, складаецца з прастакутнага асноўнага аб’ёму і двух’яруснай званіцы з кантаватым шатровым дахам, якія вянчаюць цыбульныя частачкі. Вонкавы дэкор адрозніваецца прастатой.
Ёсіф Панчыч
Ёсіф (Ёсіп) Па́нчыч (Јосиф Панчић/Josip Pančić) — сербскі ўрач, батанік, першы Прэзідэнт Сербскай каралеўскай акадэміі.
Біяграфія
Панчыч нарадзіўся ў вёсцы Угрыні (тэрыторыя сучаснай Харватыі) і быў чацвёртым дзіцем у бунеўскай каталіцкай сям’і. Паводле падання сям’я Панчычаў паходзіла з Герцагавіны. Бацькі Ёсіфа былі беднымі, але яго дзядзька быў у архідыяканам у горадзе Госпіч і ён узяў на сябе клопат пра навучанне Ёсіфа: у пачатковай школе Госпіча, сярэдняй школе ў Рыецы. З Рыекі Ёсіф у 1830 пераехаў у Заграб, дзе працягнуў навучанне. У 1842 скончыў медыцынскі факультэт у Пешце і стаў доктарам медыцыны.
Навуковая дзейнасць
Найбольш вядомым дасягненнем Ёсіфа Панчыча з’яўляецца адкрыццё ім рэдкага віду елкі — Елкі сербскай (ці Панчычавай елкі).
Аркадзь Аляксандравіч Лапко
Аркадзь Аляксандравіч Лапко (нар., г. Віцебск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1981 годзе БПІ. Архітэктар, з 1983 года кіраўнік групы архітэктараў, з 1984 — галоўны спецыяліст па архітэктуры Віцебскага філіяла інстытута «Белкалгаспраект» (з 1988 — інстытут «Віцебсксельбудпраект»)
З 1992 года вядучы архітэктар Галоўнага ўпраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Віцебскага аблвыканкама, з 1993 года намеснік старшыні Камітэта па архітэктуры, горадабудаўніцтве і тэрытарыяльным планаванні Віцебскага аблвыканкама, з 2002 года кіраўнік сектара сельскай забудовы Камітэта па будаўніцтве і архітэктуры Віцебскага аблвыканкама, з 2005 года намеснік начальніка Упраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Віцебскага аблвыканкама, з 2007 — намеснік старшыні камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Віцебскага аблвыканкама, галоўны архітэктар Віцебскай вобласці.
Творчасць
Прымаў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы генеральных планаў населеных пунктаў ва ўсіх раёнах Віцебскай вобласці (узнагароджаны дыпломам 1-й ступені Дзяржбуда БССР), а таксама пасёлкаў для перасяленцаў з Чарнобыльскай зоны ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях. Праектаваў прамысловыя і сельскагаспадарчыя прадпрыемствы, сярод якіх найбуйнейшыя жывёлагадоўчыя комплексы, а таксама будынкі сацыяльна-культурнага прызначэння і жылыя дамы.
Узнагароды
Быў пераможцам і лаўрэатам рэспубліканскіх і абласных архітэктурных конкурсаў. За распрацоўку серыі сельскіх жылых дамоў са сценамі з маналітнага парызаванага керамзітабетону, якія былі адзначаны як найбольш эканамічныя ў СССР, узнагароджаны медалём ВДНГ СССР. Узнагароджаны Ганаровай граматай Віцебскага аблвыканкама (2010).
Партулакавыя
Партулакавыя (Portulacáceae) — манатыпнае сямейства двухдольных раслін. Адзіны род —.
Белы легіён
«Белы легіён» — беларуская патрыятычная арганізацыя. Заснавана ў 1995 годзе.
Партулакавыя
Выключаныя роды
Калі не паказана інакш, то род перанесены ў сямейства.
Белы легіён
Мэтай арганізацыі была абарона незалежнасці Беларусі, якая тады была пад пагрозай з-за падпісання саюзных пагадненняў з Расіяй.
Падставы
Арганізацыя «Белы легіён» была заснавана ў 1995 годзе, малодшымі членамі Беларускага згуртавання вайскоўцаў (БЗВ), на яго базе моладзевага крыла ДРАБ (Дружыны рэгіянальнай аховы і бяспекі, так званыя «Чорныя драбы»).
1995—2000
Сябры «Белага Легіёна» былі актыўнымі ўдзельнікамі ўсіх мітынгаў і шэсцяў, якія мелі на мэце абарону незалежнасці Беларусі ў 1995—1999 гадах. Але «Белы Легіён» рабіў стаўку не на адкрытую дэманстрацыю, а на канспірацыю і падпольную структуру. Ужо ўвесну 1996-га ўвагу грамадскасці і журналістаў прыцягнулі іх таямнічыя сцягі — чырвоныя палотнішчы з чорным колам ды белым старадаўнім знакам «спарыша» — якія ўздымаліся над натоўпам дэманстрантаў у самыя небяспечныя моманты палітычных акцый. Падчас акцый і мітынгаў часта гучаў баявы кліч «Слава нацыі!». Дзяржаўныя спецслужбы ў 1997-м годзе арганізавалі шэраг правакацый вакол «Белага легіёну», у тым ліку жорсткае збіццё яго лідара Сяржука Чыслава — той трапіў у шпіталь са шматлікімі пераломамі.
Сябры «Белага Легіёна» прымалі ўдзел у дэманстрацыі «Марш свабоды» 17 кастрычніка 1999 года, якая скончылася сутычкамі з міліцыяй на рагу вуліц Фрунзэ і Першамайскай. Тады 20 000 чалавек выйшлі на вуліцы Мінска, каб запатрабаваць адстаўкі Лукашэнкі і расследавання знікненняў вядомых палітыкаў. Міліцыя і спецназ некалькі разоў атакавалі і адступалі, у выніку падчас акцыі 53 міліцыянты атрымалі цялесныя пашкоджанні.
У канцы 1999 года «Белы легіён» практычна знік з вулічнай арэны — частка ягоных сябраў сышла ў бізнес, а астатнія — засяродзіліся на падрыхтоўцы асобных маладзёвых групаў. Так асноўнай дзейнасцю арганізацыі сталі ўдзел у штогадовых спартыўных зборах і летніках у розных кутках Беларусі, таксама чальцы «Белага легіёна» ахоўвалі нацыянальныя культурныя акцыі і незалежныя СМІ.
Колькасць удзельнікаў Белага Легіёну ў 1995—2005 гадах складала прыкладна 300 чалавек. Арганізацыя мела сваіх прыхільнікаў у многіх гарадах Беларусі, а таксама ў розных сацыяльных групах: ад спартсменаў і вайскоўцаў да творчай інтэлігенцыі. Сімпатызуючыя арганізацыі музычны калектыў «Крывакрыж» нават запісаў гімн «Белага Легіёну» з аднайменнай назвай.
Рэпрэсіі супраць членаў арганізацыі
У сакавіку 2000 года быў затрыманы Міраслаў Лазоўскі за распаўсюд улётак «Белага легіёну». А яшчэ раней — у жніўні 1998 зноў жа за распаўсюд арганізацыйных улётак быў затрыманы Ігар Корсак. Яго абвінавачвалі таксама ў «распаўсюдзе фашысцкай сімволікі», але эксперты-мастацтвазнаўцы прызналі, што эмблема «Белага легіёну» — знак «спарыш» — не мае дачынення да фашызму і з’яўляецца элементам традыцыйнага беларускага арнаменту (у тым ліку, ён змешчаны на сучасным дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь).
У сярэдзіне 2000-х арганізацыя абвясціла пра спыненне свайго існавання з-за таго, што, на іх думку: «грамадская неабходнасць баявой арганізацыі нацыяналістаў адсутнічае, паколькі небяспекі суверэнітэту Рэспублікі Беларусь больш не існуе». Пасля гэтай заявы арганізацыя фактычна спыніла сваю публічную дзейнасць.
Пасля 2000
У жніўні 2002 года з’явілася інфармацыя пра экзамен на атрыманне «сталёвага берэта» сябрамі «Белага Легіёну». У той жа час у польскім часопісе для аматараў ваеннай справы «Komandos» (№ 12, 2002) з’явіўся нарыс журналіста Ежы Рагвалода пра гісторыю і дзейнасць «Белага легіёну», які быў добра аздоблены фотаздымкамі. Пад адной з фатаграфій, на якой знаходзіўся хлопец ў камуфляжы з аўтаматам, подпіс: «Легіён найперш займаецца выхаваннем патрыятычнай моладзі».
У 2006 годзе сябры «Белага Легіёна» былі заўважаны ў ахове кандыдата на пасаду прэзідэнта РБ Аляксандра Казуліна, аднак іх ахоўная дзейнасць не была звязана з афіцыйнай пазіцыяй арганізацыі, а было прыватнай ініцыятывай асобных членаў.
Апошні раз згадкі пра «Белы Легіён» з’явіліся ў 2008 годзе, калі былых кіраўнікоў арганізацыі Ігара Корсака, Міраслава Лазоўскага і Сяргея Чыслава затрымалі па справе аб выбуху 3-га ліпеня 2008 года, аднак іх неўзабаве вызвалілі з-пад варты.
Падзеі 2017 года
Увечары 21 сакавіка 2017 года Міраслаў Лазоўскі быў затрыманы беларускімі сілавымі структурамі і, хутчэй за ўсё, збіты. На яго кватэры быў праведзены ператрус. Таксама ў краіне былі затрыманы некалькі іншых актывістаў патрыятычнага руху (разам па меншай меры 17 чалавек). Ці звязаныя гэтыя затрымання з дзейнасцю «Белага легіёну» — цяпер (23.03.17) невядома; аднак яны адбыліся адразу пасля заявы Лукашэнкі пра нібыта затрыманні на тэрыторыі краіны дзясяткаў узброеных баевікоў, трэніровачныя лагеры якіх знаходзіліся як унутры краіны, так нібыта і на тэрыторыі Украіны, Літвы і Польшчы. Гэтая акцыя сілавікоў з’яўляецца працягам хвалі арыштаў грамадзян, якая пачалася пасля правядзення ў Беларусі так званых «маршаў недармаедаў» — акцый пратэсту супраць «Дэкрэта аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», выдадзенага Лукашэнкам.
Увечары 22 сакавіка ў эфіры тэлеканалаў АНТ і Беларусь-1 быў паказаны сюжэт з кадрамі затрымання былога ўдзельніка арганізацыі Віктара Данілава, у сюжэце «Белы легіён» названы фашысцкай арганізацыяй, а Данілава і іншых затрыманых абвінавацілі ў спробе арганізацыі масавых беспарадкаў на запланаваным Дне Волі.
Па справе аб масавых беспарадках фігурантамі праходзілі 35 чалавек, з іх 20 абвінавачваліся яшчэ і па артыкуле аб незаконным узброеным фарміраванні (дадзеныя КДБ на 11 красавіка). Да 16 чэрвеня КДБ закрыў справу аб «масавых беспарадках». Разам з тым засталася актуальнай справа аб стварэнні «незаконнага ўзброенага фарміравання». Аднак яна была перададзена для расследавня ад КДБ Следчаму камітэту. Па дадзеных ад праваабаронцаў на гэты час у СІЗА КДБ і МУС заставаліся 14 чалавек. Некаторым з іх следства працягнулі на 2-4 месяцы. Астатніх адпусцілі на волю пад падпіску аб нявыездзе і неразгалошванні, з некаторых і зусім знялі абвінавачванне. Да 30 чэрвеня на волю выйшлі ўсе затрыманыя. 27 лістапада следчым прынята рашэнне аб спыненні крымінальнага пераследу ўсіх фігурантаў па справе і аб спыненні самога расследавання крымінальнай справы.