cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бальшое Мурашкіна
Адміністрацыйны цэнтр Бальшамурашкінскага раёна, у складзе якога ўяўляе сабой адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (рабочы пасёлак) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Бальшое Мурашкіна са статусам гарадскога паселішча як адзіны яго населены пункт.
Насельніцтва — 5577 чал. (2021). Размешчана за 90 км на паўднёвы ўсход ад Ніжняга Ноўгарада на рацэ Сундавік, на аўтадарозе Р162 Работкі — Парэцкае.
Зімовыя Алімпійскія гульні 1984
Зімовыя Алімпійскія гульні 1984, афіцыйна вядомыя як Гульні XIV Алімпіяды (англ.: 1984 Winter Olympics), міжнароднае спартыўнае мерапрыемства, якое адбылося ў югаслаўскім горадзе Сараева 8—19 лютага 1984.
У агульнакамандным заліку першае месца заняла ГДР, другое — СССР, трэцяе — ЗША.
Муна (востраў)
Геаграфія і прырода
Востраў Муна знаходзіцца ў паўднёвай частцы інданезійскай правінцыі Паўднёва-Усходні Сулавесі, аддзелены вузкімі пралівамі ад астравоў Сулавесі (11 км), Бутон (0,53 км) і Кабаэна (24 км). Даўжыня — 93,4 км. Найбольшая шырыня — 48,5 км. Для паўднёвага і паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжаў характэрна чарагаванне выступаў сушы з глыбокімі залівамі.
Востраў сфарміраваўся ў перыяд 208,5 — 35 млн гадоў у выніку некалькіх зрухаў тэктанічных пліт. Асаблівасцю мясцовых ландшафтаў з’яўляецца пагорыстая мясцовасць з вузкімі далінамі і прыбярэжнымі нізінамі. Частка вострава пакрыта лясамі, у якіх захаваліся рэдкія віды флоры і фаўны. Значным багаццем адрозніваецца падводны свет прыбярэжных каралавых рыфаў.
Гісторыя і культура
З часоў сярэднявечча востраў Муна знаходзіўся ў залежнасці ад дзяржавы Бутон. Адсюль вывозілі каштоўныя віды драўніны. У 1950 г. востраў далучаны да Інданезіі.
Карэннымі жыхарамі Муны з’яўляецца асобны народ муна або вуна, які размаўляе на аўстранезійскай мове. Галоўнымі заняткам лічацца земляробства, вырошчванне рысу і клубневых культур. Важную ролю ў харчаванні таксама адыгрываюць збор сага, марскіх малюскаў і водарасцяў. Асноўная рэлігія — іслам.
Плоткін
Плоткін — прозвішча.
Узногі
Узно́гі (, Узноги) — былая вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Малахавецкага сельсавета. Размешчана за 4 км на поўдзень ад Баранавіч. Насельніцтва 1938 жыхароў, 788 гаспадарак (2005).
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 года ў Ястрамбельскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі народнае вучылішча (адкрыта ў 1888). Побач з вёскай размяшчаўся фальварак.
З 1921 года ў складзе Польшчы, вёска Ястрамбельскай гміны Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства. З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінуў адзін вясковец.
Скасавана ў 2012 годзе, увайшла ў склад горада Баранавічы.
Сугрыў
Сугрыў (Су́грів) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Дарожны затор
Дарожны затор, ці аўтамабільная пробка — вялікая колькасць транспартных сродкаў на дарозе, якая рухаецца са значна меншай хуткасцю, чым звычайна на дадзенай частцы дарогі. Пры ўтварэнні затору значна зніжаецца прапускная здольнасць участка дарогі.
Прычыны затораў
Прычынай пробак на дарогах з'яўляецца павелічэння шчыльнасці патоку аўтамабіляў у рэзультаце паступлення патоку машын, перавышаючага іх прапускную здольнасць з-за павелічэння патоку ці зніжэння прапускной здольнасці дарогі.
Павелічэнні прытоку машын адбываюцца па наступных прычынах:
Зніжэнні прапускной здольнасці дарогі адбываюцца па наступных прычынах:
Канарэечная вуліца
Канарэечная вуліца — вуліца ў Васілеастроўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Вялікага да Сярэдняга праспекта Васільеўскага вострава.
Гісторыя
Першапачаткова ў 1796—1846 гадах вуліца насіла назву 12-13 лініі Галернай Гавані. Паралельна існавалі назвы 1-я вуліца (1821—1829 гады) і Назарава вуліца (1828—1830-я гады), па прозвішчы домаўладальніка.
Сучасная назва Канарэечная вуліца вядомая з 1860 года, верагодна паходзіць ад прозвішча домаўладальніка (дом 5) шкіпера Сцяпана Кінарэева.
Вольга Калацкая
Вольга Калацкая (нар. ) — беларуская перакладчыца, педагог.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў Мінску. Скончыла Мінскі інстытут замежных моў. У 1993—2001 гг. выкладала англійскую мову і пераклад у Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце. У 1999—2008 гг. выкладала мастацкі пераклад на аддзяленні філасофіі і літаратуры Беларускага Калегіюма.
Супольна з Ілонай Урбановіч і Змітром Саўкам пераклала «Гладыятара», мультфільмы «Шрэк», «Шрэк-2» і інш. У 2010—2015 гг. перакладала фільмы для тэлеканала «Белсат», у тым ліку «Гіцляў», «Ідэальнага мужа», «Сямейку Смітаў», «», «Рычарда ІІІ».
У час пратэстаў у Беларусі ў студзені 2021 года яе затрымалі ў межах 342 арт. Крымінальнага кодэкса («Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак, альбо актыўны ўдзел у іх»). 24 сакавіка ёй прысудзілі два гады «хатняй хіміі» за поўху Рыгору Азаронку.
Гродзенскія губернскія ведамасці
Гродзенскія губернскія ведамасці — урадавая газета Гродзенскай губерні, якая выдавалася з 1838 па 1915. Выданне «» было ўведзена па ўсёй краіне царскім указам.
Газета складалася з афіцыйнай і неафіцыйнай частак, апошняя з 1891 года насіла характар ​​агульнай газеты. З 1903 па 1906 неафіцыйная частка выпускалася ў форме прыкладання, як асобная газета. У 1915 годзе газета перастала выдавацца з-за Першай сусветнай вайны.
Сярод рэдактараў газеты былі Багаяўленскі, І. Мяркевіч, І. Баброў, К. Ламінскі, Я. Іваноў, князь А. Трубяцкой, С. Гарадзецкі, І. Леановіч, А. Давідовіч, А. Шынкевіч, М. Яноўскі, А. Навумаў, В. Аляб'еў, Г. Калагрываў, Д. Мілюцін, С. Шлікевіч, Л. Саланевіч.
У газеце акрамя ведамасцяў пра даведачныя цэны на правіянт, ацяпленне, падзённую плату рабочым, перавозкі, а таксама доказных артыкулаў, абавязковых пастаноў і іншай інфармацыі друкавалася вялікая колькасць матэрыялу на розныя тэмы, у тым ліку даследаванняў, прысвечаных культуры і побыту беларусаў. У «Гродзенскіх губернскіх ведамасцях» друкаваліся такія даследчыкі, як І. Ярашэвіч, І. Прыгароўскі, Ф. Варажбіцкі, М. Дзмітрыеў, Ф. Стаўровіч, М. Доўнар-Запольскі, А. Я. Багдановіч.
Холмская брама
Холмская брама — адна з чатырох брам, якія вялі ў цытадэль Брэсцкай крэпасці. Яна была створана ў класічным стылі ў пачатку XIX стагоддзя. Звернута на паўднёвы прыток ракі Мухавец.
У 1921—1939 гадах, калі крэпасць знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, брама называлася Шпітальнай.
Брама была ўпрыгожана вежкамі і варотамі, якія захаваліся да нашых дзён, але былі моцна пашкоджаны пры абароне Брэсцкай крэпасці ў пачатку Вялікай Айчыннай вайны (чэрвень 1941 года). Уся чырвоная цэгла Холмскай брамы спярэшчаная кулямі і снарадамі і пакрытая гарам.
Сёння гэтыя вароты — сімвал Брэсцкай крэпасці.
Марахоўскі
Марахоўскі — прозвішча.
IC 4559
IC 4559 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прэзідэнт Джыбуці
Прэзідэнт Рэспублікі Джыбуці (رئيس جيبوتي, Pésident de la République de Djibouti) — кіраўнік дзяржавы і ўрада, Вярхоўны галоўнакамандуючы Джыбуці, гарант нацыянальнай бяспекі, незалежнасці, тэрытарыяльнай цэласнасці і выканання Канстытуцыі, дагавораў і міжнародных пагадненняў. Абіраецца неабмежаваную колькасць разоў шляхам усеагульнага прамога і таемнага галасавання тэрмінам на 5 гадоў.
Дзеючы прэзідэнт — Ісмаіл Амар Геле.
NGC 1924
NGC 1924 (іншыя абазначэнні — MCG -1-14-11, NPM1G -05.0244, IRAS05255-0521, PGC 17319) — галактыка ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мікіта Русланавіч Шаўчэнка
Мікіта Русланавіч Шаўчэнка (Микита Русланович Шевченко; нар., , Украіна) — украінскі футбаліст, брамнік клуба «Александрыя».
Сундавік
Сундавік (Су́ндовик) — рака ў Ніжагародскай вобласці Расіі, правы прыток Волгі. Басейн ракі ляжыць на тэрыторыі Вялікамурашкінскага, Далёкаканстанцінаўскага і Лыскаўскага раёнаў вобласці.
Выток ракі знаходзіцца за 4—5 км ад вёскі Картмазава, вусце — каля вёскі Ісады Лыскоўскага раёна, вышыня вусця — 58 м над узроўнем мора. Даўжыня — 97 км, плошча басейна — 1120 км². У сярэднім цячэнні шырыня дасягае 15—20 метраў, у прывусцевай частцы 35—40 м. Сярэдняя глыбіня 1—2 м, максімальная глыбіня дасягае 4 м. На тэрыторыі пасёлка гарадскога тыпу Вялікае Мурашкіна мае вадасховішча. Цячэнне хуткае, дно пераважна пясчанае і галечнае. Найбуйнейшы прыток — рака Пужава.
Ловіч
Ловіч (Łowicz) — горад у Польшчы, размешчаны за 55 на паўночны ўсход ад Лодзі і за 80 км на захад ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Лавіцкага павета Лодзьскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ловіч. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 23,42 км². Насельніцтва 28,7 тыс. чалавек.
Выбраніўка
Выбраніўка (Вибрані́вка) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Спіс аб’ектаў PGC (1801001—1802000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1801001—1802000)
Гродзенская вобласць
Гродзенская вобласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР і Рэспубліцы Беларусь. Размешчана на захадзе краіны, мяжуе з Польшчай і Літвой.
Гісторыя
У 1995 колькасць насельніцтва склала 1215,6 тыс. чал. У вобласці налічвалася 12 гарадоў у т.л. 6 абл. падпарадкавання, 21 гарадскі пасёлак, 195 сельсаветаў, 4414 сельскіх населеных пунктаў.
Прырода
Для вобласці характэрны раўнінны рэльеф. Клімат умерана кантынентальны.
Праз вобласць цячэ рака Нёман і яго прытокі: Вілія, Гаўя, Дзітва, Лебяда, Котра — справа, Шчара, Моўчадзь, Зэльвянка, Рось, Свіслач — злева. На паўднёвым захадзе пачынаецца рака Нараў — прыток Віслы. Найбольшыя азёры: Белае, Свір, Свіцязь.
Трэцюю частку тэрыторыі Гродзенскай вобласці пакрываюць лясы. Самая высокая лясістасць (каля 50 %) у Свіслацкім раёне, дзе знаходзіцца частка Белавежскай пушчы. Галоўныя лесаўтваральныя пароды: хвоя звычайная і елка еўрапейская, распаўсюджаны таксама бяроза павіслая, вольха чорная, дуб звычайны. Поймы рэк займаюць нізінныя лугі. Сустракаюцца балоты, пераважна нізінага тыпу.
Насельніцтва
Для вобласці характэрна змяншэнне колькасці насельніцтва:
Гарадское насельніцтва складае 77 % (2023). Найбуйнейшыя гарады: Гродна (358 717 чал.), Ліда (103 915 чал.), Слонім (49 113 чал.), Ваўкавыск (41 991 чал.), Смаргонь (35 781 чал.), Навагрудак (28 021 чал.)
Нацыянальны склад насельніцтва (2019): беларусы — 68,3 %, палякі — 21,7 %, рускія — 6,4 %, украінцы — 1,0 %.
Гаспадарка
У гаспадарчым комплексе важнае месца займае прамысловасць. Гродзенская вобласць спецыялізуецца на вытворчасці прадукцыі хімічнай, машынабудаўнічай, дрэваапрацоўчай, будаўнічых матэрыялаў, лёгкай і харчовай галін.
Гродзенская вобласць займае вядучае месца па эфектыўнасці сельскагаспадарчай вытворчасці. Тут вырошчавюцца збожжавыя (ячмень, жыта, авёс, пшаніца, трыцікале, кукуруза), кармавыя культуры, цукровыя буракі, лён, рапс, бульба. Жывёлагадоўля мае малочна-мясны кірунак.
У структуры перавозак важнейшае месц займаюць чыгуначны і аўтамабільны транспарт.
Прыгранічнае становішча вобласці спрыяе развіццю яе эканамічных сувязей з Польшчай, Літвой, Калінінградскай вобласцю Расіі.
Карысныя выкапні
Вобласць мае паклады жалезных рудаў (Навасёлкаўскае радовішча ільменіт-магнетытавых рудаў у Карэліцкім раёне і шэраг рудапраяваў уздоўж мяжы з Літвой у Гродзенскім раёне), торфу (пераважна на Нёманскай нізіне), крэйды, цаглянай і дахоўчатай гліны, цэментавай сыравіны (галоўныя радовішчы ў Ваўкавыскім раёне), сілікатных пяскоў, вапнавай сыравіны, пяскова-жвіровага матэрыялу.
Сродкі масавай інфармацыі
Абласная прэса прадстаўлена дзяржаўнай газетай «Гродзенская праўда», заснавальнікамі з’яўляюцца Гродзенскі гарадскі і Гродзенскі абласны выканаўчыя камітэты. Выдаецца на беларускай і рускай мовах. Агульны тыднёвы тыраж разам з дадаткамі «Гродно Новости Плюс», «Молодежный курьер» і «Рекламка» складае каля 70 тыс. асобнікаў (2010).
У трох раёнах: (Смаргонскі, Ашмянскі, Астравецкі) распаўсюджваецца «Рэгіянальная газета», якая выдаецца ў Маладзечне. Тыраж — 6 тыс. 250 асобнікаў (май 2013).
Электронныя СМІ прадстаўлены тэлерадыёкампаніей «Гродна» і тэлерадыёвяшчальным каналам «Гродна Плюс».
Беліцкі павет
Бе́ліцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў 1777—1852 гадах у складзе Магілёўскай губерні Расійскай імперыі (у 1796—1802 гадах у складзе Беларускай губерні).
Утвораны паводле Указа імператрыцы Кацярыны II ад 22 сакавіка 1777 года ў адказ на прашэнне ўладальніка Гомеля графа П. А. Румянцава-Задунайскага аб перанясенні павятовага цэнтра з Гомеля. Цэнтрам павета стала сяло Беліца (за 20 км ад Гомеля), якому з гэтай нагоды нададзены статус горада. У 1786 годзе павятовая адміністрацыя пераехала ў спецыяльна пабудаваны для гэтага горад Новая Беліца. Новы ўладальнік Гомеля князь І. Ф. Паскевіч-Эрыванскі дамогся пераводу павятовага цэнтра зноў у Гомель.
Кутаісі
Кутаісі (ქუთაისი) — горад у Грузіі, цэнтр края Імерэція. З 2012 з’яўляецца парламенцкай сталіцай Грузіі. Горад размешчаны паабапал ракі Рыёні на вышыні 125—300 м над узроўнем мора. Насельніцтва — 147 635 чалавек (2014). Аэрапорт Кутаісі знаходзіцца за 14 км ад гораду. Адлегласць да Тбілісі па чыгунцы — 220 км. Назва гораду паходзіць ад старагрузінскага слова "куата" — камяністы, што характарызуе грунт старажытнай часткі гораду; -ісі — тапанімічны суфікс.
Бэрэжэсць
Бэрэжэсць (Береже́сть) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Бэрэзына (Жыдачыўскі раён)
Бэрэзына (Березина́) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Каменка (рака, упадае ў Лахцінскі Разліў)
Каменка — рака ў Санкт-Пецярбургу. Выцякае з Вялікага Суздальскага возера ў Шувалаве, упадае ў Лахцінскі Разліў. Даўжыня ракі 12 км, шырыня 2-3 м, у нізоўях да 50-60 м, глыбіні да 0,2-2 м, хуткасць цячэння — 0,2 м/с. Сярэдні скід 0,3-0,6 м³/с вады. Плошча вадазбору — 134 км².
Назва ўпершыню згадваецца ў Перапіснай акладной кнізе Водскай пяціны пад 1500 годам. На шведскіх картах сустракаюцца назвы Каблас-ёкі (магчыма памылкова) і Кіёанакі, у XVIII стагоддзі таксама сустракаецца на рускіх картах назва Каёнка.
Раней рака меркавана была прытокам Лахці. Праз каналы Юнталаўскага заказніка мае сувязь з ракой Юнталаўка. Раней таксама злучалася з Чорнай рэчкай і возерам Доўгім.
IC 4560
IC 4560 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Захар’еўская вуліца (Санкт-Пецярбург)
Захар’еўская вуліца — вуліца ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, якая праходзіць ад Ліцейнага праспекта да Пацёмкінскай вуліцы. Адна з найстарэйшых вуліц горада. Сучасная назва вядома з 1789 года. Дадзена ад імя царквы Захара і Лізаветы Кавалергардскага палка, якая стаяла на месцы дома № 20. Царква была пабудавана ў 1756 годзе, ў 1899 годзе перабудавана па праекце Лявонція Бенуа, а ў 1930-я гады будынак царквы быў знесены. З 6 кастрычніка 1923 года па 4 кастрычніка 1991 года — вуліца Каляева. Названая ў гонар І. П. Каляева. 4 кастрычніка 1991 года Захар’еўскай вуліцы была вернута гістарычная назва.
NGC 1925
NGC 1925 (іншае абазначэнне — ESO 85-SC76) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вайсковыя могілкі (Езярышча)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Езярышча, Віцебскай вобласці. Знаходзяцца на вуліцы Ленінскай, у скверы.
Білакамінка
Білакамінка (Білокамінка) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сцяг Лунінца
Сцяг Лунінца — сцяг горада Лунінца і Лунінецкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 25. Сцяг горада Лунінца ўзяты з гербу горада.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос: дзвюх блакітнага колеру, размешчаных па краях, і цэнтральнай паласы белага колеру, на якой герб горада Лунінца.
Сцяг і палажэнне аб iм было зацверджана рашэннем Лунінецкага раённага савета дэпутатаў ад 25 верасня 1998 г. № 131, флага — 15 чэрвеня 2001 г. № 90. Аўтары герба Т. В. Канапацкая і А. А. Шпунт.
Храналогія Вялікага выбуху
Хранало́гія Вялі́кага вы́буху апісвае развіццё Сусвету ў адпаведнасці з тэорыяй вялікага выбуху – найпапулярнейшай на сёння гіпотэзай паходжання Сусвету.
У адпаведнасці з гэтай тэорыяй, Сусвет на пачатку свайго існавання меў надзвычай невялікія памеры, велічэзную шчыльнасць і тэмпературу. Цягам свайго развіцця, Сусвет пашыраўся ў памерах, адначасова робячыся халадзейшым і менш шчыльным. З аднароднага пачатковага стану Сусвет паступова перайшоў да структураванага, складаючыся з мноства макраскапічных аб'ектаў (зорак, планет і інш.) і іх скопішчаў.
Найбольш фундаментальныя змены адбыліся ў першыя долі секунды пасля Вялікага выбуху. На працягу першай трыльённай (10-12) часткі секунды стан Сусвету быў настолькі адрозны ад сучаснага, што фундаментальныя сілы прыроды мелі іншы выгляд, чым зараз. Гісторыя гэтага часу ў значнай ступені спекуляцыйная, бо энергіі, якімі ён характарызуецца, недасяжныя ў сённяшніх лабараторных умовах.
Фрэдэрык Гоўленд Хопкінс
Сэр Фрэдэрык Гоўленд Хопкінс (Frederick Gowland Hopkins; 20 Чэрвень, Істбарн, Сусекс — , Кембрыдж) — англійскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1929) (сумесна з Хрысціянам Эйкманам) за «адкрыццё вітамінаў, якія стымулююць працэсы росту» Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1905) і яго прэзідэнт у 1930—1935 гадах, ганаровы член Акадэміі навук СССР (1934), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1924).
Цярэспальская брама
Цярэспальская брама — адна з чатырох брам, якія вядуць ў Брэсцкую крэпасць. Пабудаваная ў класічным стылі ў XIX стагоддзі. Да Вялікай Айчыннай вайны брама мела тры паверхі і невялікія вежы наверсе. Унутры былі два велізарныя бакі для вады, праз якія пастаўлялі ваду ў цытадэль (праз крэпасць працякаў Буг). 22 чэрвеня 1941 года вермахт атакаваў крэпасць. Падчас бітвы брама была моцна пашкоджана, а верхняя частка цалкам знішчана.
Маргарэт Этвуд
Маргарэт Элінор Этвуд (Margaret Eleanor Atwood, 18 лістапада 1939, Атава, Канада) — канадская англамоўная пісьменніца, паэтка, літаратурны крытык, актывістка аховы навакольнага асяроддзя. Лаўрэатка шэрагу прэстыжных літаратурных прэмій, у тым ліку Букера (2006). Адна з найбольш вядомых англамоўных пісьменніц у свеце. Кавалерыня ордэна Канады. У 1987 годзе American Humanist Association уганаравала яе званнем Гуманіста года.
Борусіў
Борусіў (Бо́русів) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Маргарэт Этвуд
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася 18 лістапада 1939 года ў Атаве. У 1961 годзе атрымала ступень бакалаўра ва універсітэце Таронта, у 1962 годзе — ступень магістра у Коледжы Рэдкліф у Кэймбрыджы (ЗША). Дзеля працы яе бацькі, энтамолага, у дзяцінстве шмат часу прабавіла ў неабжытых раёнах на поўначы Канады, што істотна паўплывала на яе творчасць. У сталым веку яна працавала выкладчыцай у розных універсітэтах Канады. Яе публічная дзейнасць накіраваная на развіццё канадскай літаратуры. Маргарэт Этвуд — заснавальніца the Writers' Trust of Canada, творчай арганізацыі, мэта якой — падтрымка канадскіх пісьменнікаў. Яна таксама заснавала Паэтычную прэмію Грыфіна. У 2006 годзе Этвуд запатэнтавала LongPen — прыладу, якая дазваляе людзям дыстанцыйна падпісваць дакументы з дапамогай электроннага атраманту.
Творчасць
Маргарэт Этвуд — аўтарка пятнаццаці паэтычных зборнікаў. Многія яе вершы натхнёныя міфалогіяй, якой пісьменніцца захаплялася з ранняга дзяцінства. Найбольш вядомыя і прызнаныя яе раманы: The Edible Woman (1969), The Handmaid’s Tale (1985: прэмія Атура Кларка (1987), прэмія генерал-гебурнатара (1985), шорт-ліст Букера (1986)), Cat’s Eye (1988, шорт-ліст Прэміі генерал-губернатара (1988), шорт-ліст Букера (1989)), Alias Grace (1996: прэмія Джылера (Giller), шорт-ліст Букера (1996), шорт-ліст прэміі генерал-губернатара (1996)), The Blind Assassin (2000: Букер-2000, шорт-ліст прэміі генерал-губернатара(2000)), The Penelopiad (2005).
Альбатросы
Альбатросы (Diomedeidae) — сямейства марскіх птушак атрада буравеснікападобных.
Апісанне
Даўжыня 0,85—1,4 м, маса да 8 кг. Апярэнне шэра-белае, крылы вузкія, доўгія, у размаху да 4,25 м. Узнімаюцца ў паветра толькі з грэбеня хвалі або берагавога абрыву. Нястомныя летуны, добра плаваюць.
Пашырэнне
Выдзяляюцца 4 роды, 18 сучасных відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках Ціхага, Атлантычнага і Індыйскага акіянаў.
Асаблівасці біялогіі
Гняздуюцца калоніямі на акіянічных астравах. Размнажаюцца ва ўзросце 5—10 гадоў. Кормяцца беспазваночнымі і рыбай.
Мазут
Мазут — рэшта пасля адгонкі з нафты або прадуктаў яе другаснай перапрацоўкі светлых фракцый (бензіну, газы, дызельнага паліва).
Густая цёмная-карычневая вадкасць. Уяўляе сабой сумесь вуглевадародаў, нафтавых смол, асфальтэнаў, карбенаў, арганічных злучэнняў, утрымліваючых металы. Склад мазуту залежыць ад складу зыходнай сыравіны і ступені адгонкі фракцый. Шчыльнасць 0,89—1 г/см³ пры тэмпературы 20 °С. Ніжэйшая цеплата згарання 39,4—40,7 МДж/кг. Вязкасць 8—80 мм²/с (пры тэмпературы 100 °С).
Мазут выкарыстоўваецца ў якасці кацельнага паліва і сыравіны ў вытворчасці змазачных матэрыялаў.
IC 4561
IC 4561 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аляксандра Міхайлаўна Калмыкова
Аляксандра Міхайлаўна Калмыкова (народжаная Чарнова, 26 снежня 1849 [7 студзеня 1850], Екацярынаслаў —, Дзіцячае Сяло, цяпер у межах Санкт-Пецярбурга) — руская пісьменніца, выдавец, выкладчык.
Пачаўшы з канца 1860-х гадоў сваю дзейнасць на ніве жаночай адукацыі, яна з’яўлялася актыўнай удзельніцай многіх асветніцкіх таварыстваў, бачнай дзяячка станаўлення і развіцця расійскага народнай адукацыі, бібліятэчнай справы, супрацоўнічала з Л. М. Талстым, В. Г. Караленка, М. Горкім, падтрымлівала сувязі з групай «Вызваленне працы», сустракалася з У. І. Леніным, працавала разам з Н. К. Крупскай.
Каражэчна
Каражэчна (Короже́чна) — рака на паўночным захадзе еўрапейскай часткі Расіі ў Кесавагорскім, Сонкаўскім і Кашынскім раёнах Цвярской вобласці і Угліцкім раёне Яраслаўскай вобласці. Вусце ракі знаходзіцца за 2830 км па левым беразе ракі Волгі ад яе вусця (Волжскі руславы ўчастак Рыбінскага вадасховішча). Даўжыня ракі — 147 км, плошча вадазборнага басейна — 1690 км², расход вады — 6 м³/с.
Каражачна пачынаецца ў Кесавагорскім раёне, у адгор’ях Бежацкага верха. Шырыня ракі ў верхнім і сярэднім цячэнні — 5—20 м, рэчышча звілістае, глыбіня — да 1,5 м. Хуткасць цячэння невысокая.
Бліжэй да вусця з-за падпору Рыбінскага вадасховішча шырыня ракі павялічваецца, на працягу апошніх 4 кіламетраў рака Каражэчна суднаходная.
Нізоўі Караражэчны — папулярнае месца для адпачынку і рыбалкі, па берагах размешчаны санаторыі і турыстычныя базы.
Рака ўпадае ў Волгу ніжэй за горад Угліч.
Біркіўскэ
Біркіўскэ (Біркі́вське) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Андрэеўцы (Баранавіцкі раён)
Андрэ́еўцы (, Андреевцы) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Маўчадскага сельсавета. Размешчана за 36 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Моўчадзь на лініі Баранавічы—Ліда. Насельніцтва 35 жыхароў (2009).
Гісторыя
Пад 1880 года пазначаны як сяленне пры дарозе Шчорсы—Любча.
У 1909 годзе вёска ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Пачапаўскай гміне Навагрудскага павета.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 7 вяскоўцаў.
Хопкінс
Хопкінс, таксама Гопкінс (Hopkins) — англійскае, валійскае або ірландскае прозвішча.
NGC 1926
NGC 1926 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC105) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Брынці-Загірні
Брынці-Загірні (Бринці-Загірні) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Проня
Про́ня — рака ў Віцебскай і Магілёўскай абласцях Беларусі, правы прыток Сажа.
Рака пачынаецца ў вёсцы Ланенка Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці і мае кірунак з поўначы на поўдзень да ўпадзення ў Сож на ўсходняй ускраіне горада Слаўгарада.
Гідраграфія
Даўжыня 172 км. Вадазбор 4910 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 29,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 ‰.
Сілкаванне Проні змяшанае, пераважна снегавое.
Рэчышча каналізаванае на працягу 19 км: ад вытоку да вусця ракі Пнёўка (15 км) і ад паўднёвай ускраіны горада Горкі ўніз па цячэнню (4 км): на астатнім працягу звілістае, каля горада Горкі разгаліноўваецца на некалькі рукавоў. Шырыня ракі ў межань 15—20 м, у ніжнім цячэнні месцамі да 50 м.
Рака Проня на ўчастку ад Горак да ўпадзення рэчкі Быстрая цячэ ў бязлесай зоне, а ад вёскі Равячына ў вузкім каньёне парослым кустамі. Кусты і вярбы схіляюцца над вадой і часта заступаюць шлях, у тым ліку і заваламі. Гэты ўчастак складае 30 кіламетраў.
Прытокі
Рака Проня на сваім шляху прымае некалькі дзясяткаў розных прытокаў і ручаёў. Найбуйнейшыя з іх (ад вытока да вусця):
Сярод іншых прытокаў рэкі Зярня́, Каменка, Крупка, Шыпоўка, Тросліўка (Гіжэнка).
Водны рэжым
Найбольшы ўзровень разводдзя звычайна ў пачатку красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем ад 2,8 м у верхнім да 3,8 м у ніжнім цячэнні. Замярзае ў вярхоўі ў канцы лістапада, ніжэй — у 1-й дэкадзе снежня ; крыгалом у канцы сакавіка — пачатку красавіка. Прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў. Улетку магчымы дажджавыя паводкі У разводдзе затапляецца вадой на 10—40 сутак на глыбіню 0,4 м у верхнім цячэнні і 1,5— 2,5 метраў у ніжнім.
Ля вёскі Ляцягі Слаўгарадскага раёна на рацэ знаходзіцца гідралагічны пост рачны 1 разраду р. Проня—в. Ляцягі.
Флора і фаўна
20 % водазбору пакрыты лесам.
Карысныя выкапні
Ля ракі вядомы залежы мелу. Каля вёскі Скварск знаходзяцца радовішчы тугаплаўкіх глін і будаўнічых пяскоў.
Назва
Даследчыкі Уладзімір Тапароў і Алег Трубачоў лічаць гідронім Проня словам балцкага паходжання. Назва зведала эвалюцыю: Проня < *Прёна < *Пърена.
Адпачатнай формай кораня мяркуецца *Pir-, які можа прысутнічаць у назвах сожскіх рэк тыпу Пяранка / Пірянка, Перанка / Перынка (тройчы ў басейне Верхняга Сажа вышэй за Мсціслаў), якія адразу на ўсходзе ад цячэння Проні.
Вялікая адлегласць, на якой мусіў адбывацца адзін і той жа працэс фанетычнай трансфармацыі (Проня на Пасожжы і Проня на Павоччы), больш-менш такая ж (з паўтысячы кіламетраў), што аддзяляе, напрыклад, і сожскую раку Стрячи ад вілейскай ракі Страча (< Стряча), назвы якіх мусілі аднолькава прайсці трансфармацыю ад адпачатнага *Sir-int-. На такія «гідранімічныя ізаглосы» са «звышдалёкімі сувязямі» звяртаў увагу Уладзімір Тапароў.
Ёсць версія, што старажытная назва ракі Проня — Прапой, той, які мае хуткае цячэнне, магчыма, гэта слова дало назву гораду Прапошаску (сучасны Слаўгарад).
Народная версія аб утварэнні назвы ракі больш маляўнічая. Паводле падання, калісьці жылі дзяўчына Бася і юнак Проня. Яны моцна любілі адзін аднаго, але бацькі Басі не дазвалялі ёй выйсці замуж за беднага Проню. Тады маладыя людзі вырашылі бегчы і папрасілі багоў, каб тыя дазволілі ім быць разам. Багі выканалі іх просьбу. І калі не помнячы сябе ад шаленства бацька кінуўся ў пагоню за ўцекачамі, то выехаўшы на адну з палян, убачыў зліццё дзвюх рэк — гэта і былі Бася і Проня.
Старажытныя часы
Пойма ракі Проня была абжытая людзьмі як мінімум з каменнага стагоддзя, аб чым сведчаць шматлікія гарадзішчы, размешчаныя па яе берагах.
Ля вёскі Радамля Чавускага раёна на адгор’ях правага берага Проні, знаходзіцца гарадзішча з двух умацаваных пляцовак. Паўночна-ўсходняя пляцоўка авальная ў плане, памерамі 30×45 м. З паўночнага боку захаваліся рэшткі некалі высокага вала. Паўночна-заходняя пляцоўка аддзеленая ад першай вузкай глыбокай лагчынай, з боку плато прасочваюцца рэшткі двух валоў і равоў. Памеры пляцоўкі 30×40 м. За валамі, паўночней гарадзішча, на плато, размяшчаўся неўмацаваны пасад-паселішча. Горад Радамля ўпершыню згадваецца ў летапісах у 1535 годзе.
Ля вёскі Высокае Чавускага раёна, на мысе правага берага ракі Проні, авальнае гарадзішча, памерамі 42×26 м. Паселішча абаронена дугападобнымі валам вышынёй 4 метры і ровам. Культурны пласт змяшчае ляпную (I тыс. н.э.) і ганчарную старажытнарускую кераміку XI—XIII стагоддзяў.
На левым беразе Проні ля вёскі Сянькова знаходзіцца гарадзішча, на паўночны ўсход ад Слаўгарада — курганны магільнік, у 3,5 км — стаянка каменнага стагоддзя і паселішча эпохі Кіеўскай Русі, у 1 км на ўсход яшчэ шэраг стаянак каменнага стагоддзя, на правым беразе ў 2 км на поўнач ад вёскі Завад-Віравая курганны магільнік.
У гарадскім парку Слаўгарада, на стромкім мысе правага берага ракі Сож, каля вусця ракі Проня, старажытнае гарадзішча на Замкавай гары, памерамі 40×90 м. Захаваліся сляды ўмацаванняў: вала і рва. Тут знаходзіўся старажытнарускі Прупой (Прапошаск), упершыню згаданы ў грамаце Расціслава Мсціславіча ў 1136 годзе. Па даных раскопак вал на селішчы ўзведзены ў XII стагоддзі. На поўнач ад гарадзішча прасочваюцца рэшткі неўмацаванага пасаду.
Паўночная вайна
28 верасня 1708 года ў раёне вёскі Лясной на ўчастку паміж Проняй і Сажом адбылася бітва пры Лясной, якую Пётр I называў «маці Палтаўскай бітвы».
Вайна 1812 года
Проню французскія войскі фарсіравалі двойчы — па дарозе на Маскву і назад. Пры адступленні фарсіраванне ракі адбылося ў раёне вёскі Галавічы Дрыбінскага раёна.
Да кастрычніка 1943 года
Проня была акупіравана немцамі ўжо ў сярэдзіне ліпеня 1941 года. 18 ліпеня 1941 года стралковая рота 107-га палка загінула пры абароне аўтадарожнага моста праз раку Проню ў Слаўгарадзе (Прапойску).
У Горацкім раёне, у вярхоўях Проні і Мярэі, 12—13 кастрычніка 1943 года адбылася Бітва пад Леніна — першы бой. На гэтым месцы пабудаваны мемарыял, а найблізкая вёска названа Касцюшкава.
Пасля кастрычніка 1943 года
У 1943—44 гадах фронт стаяў на рацэ 9 месяцаў. Страты аднаго савецкага боку толькі на тэрыторыі Чавускага раёна склалі больш за 16 тысяч чалавек.
За час снежаньскіх баёў 1943 года на ўчастку Скварск—Прылёпаўка—Пуцькі 290-я і 385-я стралковыя дывізіі страцілі да 1500 салдат. Прыкладна столькі ж стратаў было з боку немцаў. У гісторыю Вялікай Айчыннай вайны гэты эпізод увайшоў пад назвай «Прылёпаўскі плацдарм».
У фарсіраванні Проні ўдзельнічалі 10-я армія,, , 15 стралковых злучэнняў і далучаныя да іх артылерыйскія, танкавыя, авіяцыйныя і сапёрныя часткі.
Экалогія
У раёне горада Горкі ў раку часам зліваюцца неачышчаныя сцёкавыя воды з агульнагарадскіх ачышчальных збудаванняў, якія забруджваюць раку, што пацверджана задаволеным іскам Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь да камунальных службаў Горак па прычыне шкоды, нанесенай рыбным запасам ракі Проні ў 2005 годзе. Вада ў раёне Горак брудная.
У 2011 годзе саўгас-камбінат «Горкі» забрудзіў раку Проню на працягу амаль 15 кіламетраў.
Гарады
У месцы ўпадзення ў Проню ракі Парасіца знаходзіцца горад Горкі, у месцы зліяння Проні з рэкамі Быстрая і Гольша стаіць гарадскі пасёлак Дрыбін, ля вусця — горад Слаўгарад.
Іншыя населеныя пункты
У Дубровенскім раёне: вёскі Ланенка, Лосеўка; у Горацкім раёне: вёскі Радзівонаўка, Сава, Сенькава, Азаравічы, Малая Каралёўка, Вялікая Каралёўка, Кузавіна, Старажоўка; у Дрыбінскім раёне: вёска Галавічы; у Чавускім раёне: вёскі Будзіна, Скварск, Прылёпаўка, Пуцькі, Старасёлы, Ключ, Загоранка, Высокае, Петухоўка, Дужаўка; у Слаўгарадскім раёне: вёска Новая Слабада.
Славутасці
У вёсцы Ланенцы Дубровенскага раёна захавалася Пакроўская царква, пабудаваная ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя.
Ля вёсак Сянькова, Радамля і Высокае знаходзяцца стадаўнія гарадзішчы.
У вёсцы Будзіна пастаўлены помнік у гонар прарыву абароны часткамі.
У вёсках Кузьмінічы і Петухоўка ёсць брацкія магілы савецкіх воінаў, а ў вёсцы Прылёпаўка  — мемарыял часоў Вялікай Айчыннай вайны.
У вёсцы Петухоўка знаходзіцца помнік прыроды мясцовага значэння «Байкоўскія крыніцы».
У Горках дзейнічае Батанічны сад Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, які быў закладзены ў 1848 годзе па праекце А. Кампіёні. На сённяшні дзень гэты выбітны ландшафтны аб’ект налічвае больш за 1000 відаў і разнавіднасцей раслін, яго дэндрарый у 1963 годзе быў абвешчаны Батанічным помнікам прыроды рэспубліканскага значэння. Цяпер на тэрыторыі Батанічнага саду расце каля 400 відаў і разнавіднасцей дрэў, кустоў, каля паўтысячы лекавых і іншых раслін. У аранжарэі растуць трапічныя і субтрапічныя віды раслін, якіх налічваецца больш за 300.
У літаратуры
Проні прысвяцілі вершы Аляксей Пысін і Алесь Корнеў. Яна згадваецца ў рамане Леаніда Левановіча «Бесядзь цячэ ў акіян».
Падзеі твора «Невядомыя салдаты» («Неизвестные солдаты»), які быў адзначаны М. А. Шолахавым, як «лепшы твор аб Вялікай Айчыннай вайне», а таксама ў кнізе Дзеева і Пятрэнкі «Прастрэленыя кіламетры» адбываюцца таксама і падчас фарсіравання Проні.
У выяўленчым мастацтве
Мікалай Рыжоў назваў сваю выстаўку «Прыгажуня Проня» і прысвяціў Проне некалькі сваіх карцін, таксама яна намалявана на акварэлі Мікалая Арасланава «Апошні лёд на Проні». Яўген Зайцаў у 1954 годзе стварыў карціну «Вечар на рацэ Проні».
Вэрхня Рудня
Вэрхня Рудня (Ве́рхня Ру́дня) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Уладзімір Рыгоравіч Башкіраў
Уладзімір Рыгоравіч Башкіраў (нар., в. Раслякі, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі свяшчэннік (мітрафорны протаіерэй), багаслоў. Доктар багаслоўя (2009), прафесар (2006).
Біяграфія
Скончыў Пскоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Нямецкая і англійская мовы», 1972), Маскоўскую духоўную акадэмію (спецыяльнасць «Тэалогія», 1982). Служыў у храме ў гонар Усіх Святых г. Мінска (клірык), Мінскай духоўнай акадэміі (прафесар), Інстытуце тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (кафедра багаслоўя, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: багаслоўе; гісторыя дагматаў; гамілетыка.
NGC 1928
NGC 1928 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC106) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Генадзь Іванавіч Белікаў
Генадзь Іванавіч Белікаў (нар., с. Новая Бяльманаўка, Прыморскі край, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1966 годзе факультэт горадабудаўніцтва Маскоўскага архітэктурнага інстытута (выкладчыкі В. В. Бабураў,, М. І. Бруноў, ). З 1966 па 1972 г. працаваў у Валгаградграмадзянпраекце.
У 1972 годзе па рэкамендацыі дырэктара «ЦНДІП горадабудаўніцтва» пераведзены ў Мінскі філіял ЦНДІП горадабудаўніцтва (цяпер «БелНДІПгорадабудаўніцтва»), кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў; З 1975 года начальнік упраўлення планіроўкі і забудовы ГалоўАПУ Мінгарвыканкама; 1976—1991 гадах галоўны архітэктар праектаў, галоўны спецыяліст тэхнічнага аддзела, з 1985 года начальнік архітэктурна-планіровачнай майстэрні інстытута «Мінскпраект»; у 1991—1993 гадах начальнік архітэктурна-планіровачнай майстэрні, намеснік дырэктара па архітэктуры інстытута «Мінскграмадзянпраект»; у 1993 годзе начальнік Упраўлення горадабудаўніцтва і тэрытарыяльнага планавання Дзяржбуда Беларусі; у 1994—2000 гадах начальнік упраўлення тэрытарыяльных рэсурсаў рэгіянальнага планавання і інфраструктуры Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974. Пражываў у г. Мінску.
Творчасць
Распрацоўваў праекты дэталёвай планіроўкі жылых раёнаў, аб’екты добраўпарадкавання і праектныя прапановы па фарміраванні і развіццю новага грамадскага цэнтра г. Валгаграда, парк Перамогі. У інстытуце «БелНДІПгорадабудаўніцтва» праектаваў генеральныя планы Заслаўя, Ружанаў, Бярозы, Гарадзеі і інш., распрацоўваў праекты планіроўкі і забудовы Усходняга жылога раёна і мікрараёна № 6 у г. Наваполацку. У інстытуце «Мінскпраект» (1976—1977,1983-1984) распрацоўваў праект дэталёвай планіроўкі цэнтра г. Мінска да 2012 (кіраўнік аўтарскага калектыва), ПДП жылых раёнаў вул. Уральская—Мендзялеева, прасп. Дзяржынскага, 2-га транспартнага кольца (1978—85) ; браў удзел у карэктоўцы Генеральнага плана г. Мінска (1982) да 2010; у праектаванні жылых раёнаў, а таксама мікрараёнаў Вяснянка (1985); Уручча 4, 5, 6 (1986); Малінаўка 4, 8; Ангарская 3, 4 (1982); Кунцаўшчына, а таксама праекты пасёлкаў для эвакуіраваных з зоны заражэння Чарнобыльскай АЭС і інш. У інстытуце «Мінскграмадзянпраект» выконваў праектныя працы ў рамках рэалізацыі праграмы будаўніцтва жылля для ваеннаслужачых груп войскаў, якія выводзіліся з Германіі ў 1990 годзе.
Узнагароды
За праект і рэалізацыю генеральнага плана гарадка Рось прысуджана Дзяржаўная прэмія Беларусі (1998). Лаўрэат прэміі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва імя У. А. Караля (2000). Узнагароджаны Ганаровай граматай Цэнтральнага Камітэта КПСС, Савета Міністраў СССР, УЦСПС і ЦК УЛКСМ (1987)
1—2-я прэмія на Усесаюзным і рэспубліканскіх конкурсах за жылыя раёны ў Валгаградзе (1967), Брэсце (1975), за сялібна-вытворчы раён у Мінску (1977).
IC 4562
IC 4562 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Брынці-Цэркоўні
Брынці-Цэркоўні (Бринці-Церковні) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Імерэція
Імерэція (იმერეთი) — край, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Рэспублікі Грузія.
Цэнтр — горад Кутаісі.
Лёгкі танк
Лёгкі танк — адзін з відаў класіфікацыі танкаў. У агульным выпадку паняцце лёгкага танка ўключае танкі меншай масы чым сярэднія, але большай чым танкеткі і малыя танкі. Разам з тым маса танкаў, якія адносяцца да лёгкіх, у розныя часавыя перыяды вагалася ў надзвычай шырокіх межах: ад 3,5 да 23 тон.
Спіс вуліц Мастоў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Масты
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012 (22-і чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2012-га года. У турніры спачатку прымалі ўдзел 20 каманд, але падчас турніру за паўторную няяўку была дыскваліфікавана каманда «Клечаск», усе матчы з яе ўдзелам былі ануляваны, і колькасць удзельнікаў была скарочана да 19. Разыгрывалася тры пуцёўкі ў Першую лігу. Перамогу атрымаў клуб «Смалявічы-СТІ», які разам з «Белтрансгазам» і «Іслаччу» прайшоў у дывізіён вышэй.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў, перамог і раўнавазе ў асабістых сустрэчах «Мёры» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Оршу» дзякуючы лепшай розніцы забітых і прапушчаных галоў. 2. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Крыніца: football.by
Дом па Савецкай вуліцы, 12 (Гомель)
Дом па Савецкай вуліцы, 12  — будынак у Гомелі, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада.
Пабудаваны ў пачатку XX ст. з цэглы. У Другую сусветную вайну часткова разбураны, адноўлены ў 1950 годзе. У архітэктуры будынка выявіліся рысы стылізатарска-эклектычнай плыні.
Архітэктура
П-падобны ў плане трохпавярховы будынак. Фасады папавярхова расчлянёны карнізнымі паясамі і лапаткамі. 2-і паверх расчлянёны лучковымі, 3-і — паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Фрыз антаблемента цэнтральнай часткі вырашаны ў выглядзе аркатурнага пояса з дэкаратыўнымі машыкулямі. Бакавыя часткі завершаны вежамі з байніцамі. У бакавых нішах скульптурныя ідылічныя выявы сялян з дарамі прыроды. Унутраная планіроўка анфіладная. На 1-м паверсе — гандлёвыя ўстановы, 2-і і 3-і выкарыстоўваюцца пад жыллё.
Фрыдрых Казімір Медыкус
Фрыдрых Казімір Медыкус (Friedrich Kasimir Medikus або Friedrich Casimir Medicus , 6 студзеня 1736 — 15 ліпеня 1808) — нямецкі батанік і ўрач , дырэктар батанічнага саду ў Мангейме.
Біяграфія
Фрыдрых Казімір Медыкус нарадзіўся 6 студзеня 1736 года ў нямецкай камуне Грумбах, Глан, размешчанай на зямлі Рэйнланд-Пфальц.
Вучыўся ён у Цюбінгене, Страсбургу і Гайдэльбергу. Працаваў урачом у Мангейме. У 1761 годзе Фрыдрых Казімір Медыкус быў прызначаны членам Баварскай акадэміі навук у Мюнхене. У 1762 годзе ён стаў членам Імператарскай акадэміі натуралістаў у Вене, а ў 1763 годзе — членам Імператарскай акадэміі навук у Мангейме. У 1766 годзе Медыкус удзельнічаў у стварэнні батанічнага саду. Ён стаў дырэктарам батанічнага саду ў Мангейме. У 1769 годзе Фрыдрых Казімір Медыкус стаў ганаровым членам фізіка-эканамічнага таварыства ў Кайзерслаўтэрне, а годам пазней яго дырэктарам. Ён унёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў насенных раслін.
Фрыдрых Казімір Медыкус памёр 15 ліпеня 1808 года.
Навуковая дзейнасць
Фрыдрых Казімір Медыкус спецыялізаваўся на насенных раслінах. Ён апублікаваў мноства твораў па батаніцы, садаводству, лясной гаспадарцы і медыцыне.
Аляксандр Юр’евіч Бендзін
Аляксандр Юр’евіч Бендзін (нар., г. Ізмаіл, Адэская вобласць, Украіна) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2013), дацэнт (2009). Член Міжнароднай славянскай акадэміі навук, адукацыі, мастацтваў і культуры, Калегіі Выдавецкага савета Беларускай Праваслаўнай Царквы.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1982).
Працаваў у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (з 1997, факультэт тэалогіі, дацэнт), Інстытуце тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 2004, кафедра багаслоўя, дацэнт).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя царквы; рэлігійная талерантнасць; руская рэлігійная філасофія; этналогія.
Узнагароды
Прэмія імя мітрапаліта Маскоўскага і Каломенскага Макарыя (2013).
Дзмітрый Анатолевіч Яраш
Дзмітрый Анатолевіч Яраш (Дмитро Анатолійович Ярош;, Кам’янскэ, Днепрапятроўская вобласць) — украінскі грамадска-палітычны дзеяч, ваенны, былы лідар арганізацыі «Правы сектар» (2014—2015), член-заснавальнік арганізацыі «Трызуб», камандуючы Украінскай Добраахвотніцкай арміяй. Удзельнік Рэвалюцыі Годнасці і вайны на ўсходзе Украіны. Народны дэпутат Украіны VIII склікання. Кандыдат у прэзідэнты Украіны на прэзідэнцкіх выбарах 2014 года. Саветнік Галоўнакамандуючага УСУ Валерыя Залужнага (2021). Кавалер Ордэна «Народны герой Украіны» (2014), Ордэна Багдана Хмяльніцкага III ступені (2016).
Біяграфія
Бацька працаваў на Дняпроўскім металургічным камбінаце, маці на вагонабудаўнічым заводзе.
У 1988 годзе скончыў СШ № 24 г. Кам’янскэ (тады — Днепрадзяржынск). Пасля школы адразу пайшоў працаваць на завод. З кастрычніка 1989 года па лістапад 1991 года праходзіў службу ў Ракетных войсках Савецкай Арміі ў Беларусі, а затым пад Іркуцкам.
З лістапада 1988 года ўключыўся ў нацыянальна-вызваленчую барацьбу. Член Народнага руху Украіны з лютага 1989 года і Украінскага Хельсінскага саюза — з чэрвеня 1989 года.
У чэрвені 1994 года стаў членам-заснавальнікам усеўкраінскай арганізацыі «Трызуб» імя С. Бандэры.
Кіраваў Каменскай цотай, Січэслаўскім абласным атрадам, Дняпроўскай курэнем, Наддняпранскім кошам.
З 1996 па 1999 гады — старшыня цэнтральнага провада Усеўкраінскай арганізацыі «Трызуб» імя Сцяпана Бандэры.
Са жніўня 1999 года па 2002 год — член Цэнтральнага Камітэта, адказны за дзейнасць арганізацыйных структур на Прыдняпроўі, і куратар знешнепалітычнай галіны дзейнасці «Трызуба».
У 2001 годзе завяршыў навучанне на філалагічным факультэце Драгобыцкага педагагічнага ўніверсітэта імя Івана Франко.
У 2007 годзе стаў ініцыятарам стварэння і кіраўніком Міжнароднага Антыімперскага фронту.
14 кастрычніка 2010 года на пашыранай нарадзе Цэнтральнага Провада склаў паўнамоцтвы старшыні Цэнтральнага Провада ВА «Трызуб» імя Сцяпана Бандэры. З кастрычніка 2010 года ініцыятар стварэння і каардынатар адзінага нацыяналістычнага руху.
15 ліпеня 2012 года рашэннем старшынскай нарады Арганізацыі абвешчаны Правадыром «Трызуба».
11 лістапада 2015 года заявіў аб складанні з сябе паўнамоцтваў правадыра нацыянальна-вызвольнага руху «Правы сектар».
2 лістапада 2021 года на непрацяглы час прызначаўся саветнікам Галоўнакамандуючага ВСУ Валерыя Залужнага.
Еўрамайдан
27 студзеня 2014 года адбылася прэс-канферэнцыя Правага сектара, на якой Дзмітрый Яраш ўпершыню публічна выступіў як лідар руху і выказаў мэты і патрабаванні арганізацыі.
20 лютага, пасля жорсткіх супрацьстаянняў ў цэнтры Кіева, да Правага сектара звярнуліся супрацоўнікі Службы бяспекі Украіны і прапанавалі сустрэцца з Віктарам Януковічам. Правы сектар дэлегаваў Дзмітрыя Яраша на перамовы, а супрацоўнікі СБУ засталіся, як гарантыя яго бяспекі. Сустрэча праходзіла ў будынку Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны і доўжылася больш за гадзіну, Януковіч прапаноўваў Ярашу падпісаць пагадненне аб спыненні канфлікту, але той яму адмовіў і сказаў, што Правы сектар будзе змагацца да канца.
21 лютага лідары парламенцкай апазіцыі (Арсеній Яцанюк, Віталь Клічко, Алег Цягнібок) і Прэзідэнт Украіны падпісалі «Пагадненне аб урэгуляванні крызісу ва Украіне», што выклікала незадаволенасць сярод рэвалюцыянераў. Тады Дзмітрый Яраш упершыню выступіў на сцэне Майдана і заявіў, што Правы сектар не складзе зброі і не вызваліць ніводнага будынка, пакуль Януковіч не сыдзе ў адстаўку, заклікаў да працягу барацьбы і заявіў пра гатоўнасць узяць адказнасць за далейшае разгортванне рэвалюцыі. На наступны дзень Віктар Януковіч пакінуў Кіеў і збег у Расію.