cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўднёвае паўшар’е
У Паўднёвым паўшар’і знаходзяцца чатыры кантыненты (Антарктыда, Аўстралія, большая частка Паўднёвай Амерыкі і частка Афрыкі), а таксама чатыры акіяны (паўднёвая частка Атлантычнага, Індыйскага, Ціхага акіянаў і ўвесь Паўднёвы).
У Паўднёвае паўшар’е ўваходзяць наступныя краіны: Аўстралія, ПАР, Новая Зеландыя, Перу, Чылі, Балівія, Аргенціна і іншыя.
Аляксандр Сяргеевіч Арцюшкевіч
Аляксандр Сяргеевіч Арцюшкевіч (нар., Барань, Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі вучоны. Доктар медыцынскіх навук (1996), прафесар.
Біяграфія
У 1965 годзе скончыў Аршанскую сярэднюю школу № 2, у 1970 годзе — стаматалагічны факультэт Смаленскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута.
Працаваў урачом-стаматолагам Кіраўскай раённай бальніцы Калужскай вобласці, з 1973 па 1975 год — урачом-стаматолагам медыка-санітарнай часткі Аршанскага льнокамбіната, паралельна вучыўся ў клінічнай ардынатуры Мінскага дзяржаўнага медінстытута.
У 1978—1982 гадах вучыўся ў аспірантуры пры кафедры хірургічнай стаматалогіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў (БелДІУУ). З 1981 па 1991 год — асістэнт кафедры.
У 1996 годзе прысвоена званне прафесара.
Навуковая дзейнасць
апублікаваў звыш 150 навуковых прац, у тым ліку даведнікі і практычныя кіраўніцтвы.
Аўтар 11 патэнтаў і аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы. Ён член Вучонага Савета БелМАПА, старшыня праблемнай камісіі БелМАПА. У 2002 годзе за шматгадовую і добрасумленную працу ўзнагароджаны Ганаровай граматай Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.
Імідазол
Імідазол — арганічнае злучэнне класа гетэрацыклаў, пяцічленны цыкл з двума атамамі азоту і трыма атамамі вугляроду ў цыкле.
Уласцівасці
У незамешчаным імідазоле становішча 4 і 5 (атамы вугляроду) раўнацэнныя, з прычыны таўтамерыі. Араматычнае злучэнне, рэагуе з солямі дыязонія (спалучэнне). Нітруецца і сульфіруецца толькі ў кіслым асяроддзі у становішчы 4, галагены у шчолачным асяроддзі ўступаюць па становішчы 2, у кіслым - па становішчы 4. Лёгка алкілуецца і ацылуецца па імінным N, раскрывае цыкл пры ўзаемадзеянні з растворамі моцных кіслот і пераксідаў. На аснове імідазола вырабляюць розныя іонныя вадкасці.
Метады атрымання
Упершыню быў атрыманы Генрыхам Дэбюсам у 1858 г. кандэнсацыяй гліяксалю з аміякам і фармальдэгідам, гэты метад можа выкарыстоўвацца і ў сінтэзе замешчаных імідазолаў: У лабараторнай практыцы імідазол сінтэзуюць дэкарбаксілаваннем 4,5-імідазолдыкарбонавай кіслаты, якую атрымоўваюць акісленнем бензімідазолу.
Венера ў футры (фільм, 2013)
«Венера ў футры» (La Vénus à la fourrure) — эратычная драма 2013 года рэжысёра Рамана Паланскага, дваццаты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Фільм з’яўляецца экранізацыяй амерыканскага драматурга, сцэнарый напісалі  і Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі Эманюэль Сенье і Мацьё Амальрык.
Прэм’ера фільма адбылася 25 мая 2013 года ў межах конкурснай праграмы 66-га Канскага кінафестывалю.
Сюжэт
Увесь дзень Тама праводзіў праслухоўванні, выбіраючы актрысу для п’есы па знакамітым рамане Леапольда фон Захер-Мазоха «». Рэжысёр у роспачы, пакуль не з’яўляецца Ванда — сапраўдны згустак энергіі, разнузданая і развязная. Яна ўвасабляе сабой усё, што Тама ненавідзіць: вульгарная, шалапутная і не спыніцца ні перад чым, каб атрымаць ролю. Раптам усё, што так ненавідзіць Тама, пачынае яму падабацца — актрыса выдатна падрыхтавалася да праслухоўвання. Здзіўленне змяняецца цягай, а затым і апантанасцю гэтай жанчынай.
Марыя Каленік
Марыя Віктараўна Каленік (нар. ) — студэнтка факультэта экспазіцыйнага дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Паходзіць з сям’і мастакоў, яе тата і старэйшая сястра — мастакі. Таму пасля заканчэння гімназіі мастацтваў імя Ахрэмчыка, дзяўчына паступала ў Акадэмію мастацтваў Беларусі. Паступіла не з першага разу, але не здалася, была залічана студэнткай на факультэт экспазіцыйнага дызайну БДАМ.
Марыя Каленік была арыштавана па месцы жыхарства 12 лістапада 2020 года ў рамках справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ паводле ч. 1 арт. 342 КК (арганізацыя альбо ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак), пасля чаго была змяшчана пад варту ў СІЗА КДБ, затым была пераведзена ў СІЗА на Валадарскага.
18 лістапада 2020 года сумеснай заявай пятнаццаці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволенай. 29 снежня 2020 года шэфства над палітвязнем узяў Томаш Франкоўскі, дэпутат Еўрапарламента, чалец Дэлегацыі па сувязям з Беларуссю і Камітэта па культуры і адукацыі ў Еўрапарламенце, які заклікаў да «неадкладнага і безумоўнага вызвалення і зняцця абвінавачанняў з усіх арыштаваных студэнтаў, у тым ліку Марыі Каленік». 20 студзеня 2021 года сумеснай заявай чатырнаццаці ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх, , , , арышт Марыі Каленік быў прызнаны незаконным і кваліфікаваны як.
16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска прысудзіў Марыі Каленік, якая не прызнала віну, два з паловай гады пазбаўлення волі.
Знаходзілася ў жаночай калоніі Гомеля. Вызвалілася 30 лістапада 2022 года.
Віктар Дзмітрыевіч Нікіцін
Віктар Дзмітрыевіч Нікіцін (, Брэст) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Фрунзенскага аддзялення Будбанка БССР (1977), комплекс НДІ па вул. Горкага (1983), кафэ па вул. Варвашэні (1983), навучальна-лабараторны корпус Мінскага педінстытута імя А. М. Горкага на пл. Леніна (1986—1988), бізнес-цэнтр «XXI стагоддзе» (1998, сааўтары А. Корбут, Зееў Натэс, Даніэль Бран), гандлёвы цэнтр «Сталіца» пад плошчай Незалежнасці, шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс «Мінск-арэна» (2006—2008, будаўніцтва ў 2007—2009; сааўтары У. А. Будаеў, А. М. Ніціеўскі, А. А. Шабалін, В. Б. Куцко), архітэктурны праект нацыянальнага гісторыка-археалагічнага цэнтра «Мінскае замчышча» (1991—2009, сааўтар С. Г. Багласаў), новы будынак музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (2010—2013, саўтары В. Крамарэнка, А. Грышан), эскізнае рашэнне Палаца Незалежнасці (2011—2013, у сааўтарстве) у Мінску.
Гардэль
Гардэль — прозвішча.
Пасван
Пасваны - суполка "Гелот Раджпут" з усходняй Індыі. Paswan, таксама вядомы як Dusadh, з'яўляюцца Dalit супольнасці з усходняй Індыі. Яны сустракаюцца ў асноўным у штатах Біхар Утар-Прадэш і Джаркханд. Урду слова Пасван азначае целаахоўніка альбо "таго, хто абараняе". Па паходжанні гэтага слова, паводле вераванняў грамадства, удзел у бітве супраць Сірадж-уд-даулаха, Наваба Бенгаліі па загадзе Брытанскай Ост-Індскай кампаніі, пасля чаго яны былі ўзнагароджаны пасадай Чоўкідараў і латы, якія валодаюць зборшчыкам падаткаў для Заміндараў. Яны прытрымліваюцца пэўных рытуалаў, такіх як хада ў агні, каб сцвердзіць сваю доблесць.
Этымалогія
Пасваі заяўляюць пра сваё паходжанне ад шэрагу народных і эпічных персанажаў з мэтай павышэння іх сацыяльнага статусу. Некаторыя Пасван лічаць, што яны адбыліся ад Раху, звышчалавека і адной з планет індуісцкай міфалогіі, а іншыя сцвярджаюць, што яны паходзяць ад Душасаны, аднаго з князёў Кауравы. Прэтэнзіі адносна паходжання ад "Галота Кшатрыі" таксама ўстойлівыя сярод некаторых кашталянаў, але іншыя разглядаюць такія прэтэнзіі з пагардай, бо яны не любяць звязвацца з Раджпутамі.
Некаторыя буміхары таксама сцвярджалі, што яны з'яўляюцца нашчадкамі перакрыжаваных шлюбаў паміж мужчынамі і жанчынамі дзвюх розных каст. Аднак абшчына Пасвана адмаўляе гэтыя тэорыі і сцвярджае, што паходжанне назвы "Душад" ляжыць у Душадзе, што азначае "цяжка перамагчы".
Гісторыя
Яны лічацца недатыкальнай супольнасцю. У Біхары яны ў першую чаргу беззямельныя, працаўнікі сельскай гаспадаркі, і ў гісторыі былі вясковымі вартаўнікамі і пасланцамі. Да 1900 года яны таксама разводзілі свіней, асабліва ва Утар-Прадэш і Біхары. Пасваі абараняюць вырошчванне свіней, паказваючы гэта як стратэгію супрацьдзеяння мусульманам. Яны сцвярджаюць, што, каб абараніць сябе ад мусульман, дзяўчаты Пасвана насілі амулеты, вырабленыя з костак свіней, і трымалі свіней ля сваіх дзвярэй, улічваючы варожасць мусульман са свіннямі. Паколькі Раджпуты з Раджастана таксама вырошчвалі, а таксама палявалі на дзікіх свіней, гэты факт выкарыстоўваецца імі для абароны гэтай акупацыі, што пацвярджаецца тым, што пасля заканчэння сістэмы Заміндары традыцыйная занятасць службай аховы не магла забяспечыць існаванне іх.
Пасваі таксама былі гістарычна звязаны з баявымі дзеяннямі і многія ваявалі ад імя Ост-Індскай кампаніі на працягу 18 стагоддзя ў Бенгальскай арміі. У выніку перапісу насельніцтва Утар-Прадэша ў Індыі 2011 года было выяўлена 230 593 насельніцтва Пасуана, якое класіфікуецца як запланаваная каста. Той самы перапіс насельніцтва паказаў у Біхары 4 945 165 чалавек.
Ігба (народ)
Ігба (саманазва Ndị Ìgbò) — заходнеафрыканскі народ на паўднёвым усходзе Нігерыі. Агульная колькасць (2021 г.) — 30 591 600 чал. .
Продкі ігба аднымі з першых у трапічнай Афрыцы пачалі здабываць і апрацоўваць металы. У XVII — XIX стст. яны актыўна ўдзельнічалі ў трансатлантычным гандлі рабамі. Выхадцы з зямель ігба актыўна ўплывалі на фарміраванне культуры негрыцянскага насельніцтва Паўночнай Амерыкі і Вест-Індыі.
Паходжанне
На працягу XX ст. на аснове антрапалагічных назіранняў і абрывістых вусных паданняў саміх ігба было высунута некалькі тэорый іх паходжання. Усе яны былі заснаваны на гіпотэзе аб міграцыі з розных рэгіёнаў у Ама Ігба, сучасную тэрыторыю, населеную гэтым народам, і паступовай узаемнай асіміляцыі. У позніх легендах ігба таксама паведамлялася пра Ігба Нгіды, прабацьку народа, які жыў у гістарычны час. Аднак археалагічныя раскопкі ў Ама Ігба паказваюць, што яго насельніцтва вырабляла кераміку, падобную на сучасныя пасудзіны ігба, ужо каля 2500 гадоў таму. Генетычныя даследаванні пачатку XXI ст. падцвярджаюць блізкасць ігба да іншых народаў рэгіёна.
Адной з прычын ранніх міграцый старажытных людзей у Ама Ігба былі прыродныя багацці, у тым ліку запасы металаў. Здабыча волава пачалася ў IX ст. да н. э. Археолагі знайшлі старажытныя рудні, дзе здабывалі цынк, гематыт, свінец, медзь. Важную ролю ў кансалідацыі насельніцтва адыграла тэакратычная дзяржава Нры, створаная ў 948 г. Да XV ст., калі ігба пачалі кантактаваць з партугальцамі, яны стварылі шэраг іншых дзяржаў. У некаторых з іх дамінавалі рэспубліканскія формы кіравання.
У канцы XIX — пачатку XX ст. Ама Ігба трапіла ў залежнасць ад Вялікабрытаніі, а ў 1961 г. увайшла ў склад Нігерыі. Далейшай кансалідацыі ігба садзейнічалі з'яўленне інтэлектуалаў, што з'яўляліся носьбітамі ідэй нацыяналізму, супольная антыкаланіяльная барацьба і спроба стварэння самастойнай дзяржавы Рэспубліка Біяфра.
Супольная назва ігба выкарыстоўваецца з XVIII ст. Этымалогія гэтага слова заставецца спрэчнай. Мяркуецца, што яно можа значыць «народ», «абаронцы» або нават паходзіць ад слова onigbo («раб»). У якасці саманазвы ігба канчаткова замацавалася толькі ў XX ст.
Матэрыяльная культура
Відавочна, што ўжо ў старажытнасці ў якасці асобнага рамяства вылучылася здабыча і апрацоўка металаў. Да XIX ст. металургія ператварылася ў найбольш спецыялізаваную вытворчасць. Акрамя таго, вядомы такія прафесійныя рамёствы як ткацтва і ганчарства. Важную ролю ў развіцці грамадства адыгрывае гандаль. З XVII ст. да першай траціны XIX ст. ігба актыўна ўдзельнічалі ў трансантлантычным гандлі рабамі. Пазней — гандлі алеем, спецыямі і драўнінай.
Традыцыйныя паселішчы ігба ўяўляюць сабою сямейныя і родавыя комплесы з некалькіх хацін ulo aja oto, злучаных разам. Яны схаваны за тынам з цыновак і трыснёгу. Сцены будуюцца з гліны. Дахі каркасныя, з нахіламі, крытыя саломай і пальмавым лісцем. Комплекс уключае жылыя пакоі, якія падзяляюцца на мужчынскія і жаночыя, а таксама вялікі пакой obi для сустрэч і супольных рытуалаў.
Народная вопратка вельмі змянілася за некалькі стагоддзяў. У нашы дні яе апранаюць пераважна на вяселле, яна развіваецца пад моцным уплывам еўрапейскай моды. У далёкім мінулым чырвоныя часткі вопраткі насілі толькі правадыры, былі шырока распаўсюджаны насцегнавыя повязі, упрыгожаныя бісерам з ракавін. У нашы дні вопратку шыюць з раслінных тканін akwete, якія вырабляюць у аднайменнай мясцовасці на ручных станках. Мужчынскае адзенне складаецца з кашулі isiagu і капелюша agwu. Жаночая вопратка ўключае блузу з аб'ёмнымі рукавамі, дзве накідкі і хустку. І мужчыны, і жанчыны ўпрыгожваюцца пацеркамі.
Кухня ігба ўключае мноства страў з клубневых культур. Прычым, выкарыстоўваюцца не толькі клубяні, але часцяком і іх лісце. Так, ялкаватае лісце ямса дадаецца ў салату, спалучаецца з арэхамі і спецыямі. Рыс і іншае збожжа ўжываюцца пераважна дзецьмі, дарослыя называюць іх «птушынай ежай». Мяса і рыбу ядуць пераважна варанымі, дадаюць іх у супы, поліўкі і салаты. Суп — асноўная ежа ў сельскай мясцовасці. Традыцыйны алкагольны напой — пальмавае віно. Гарадскія жыхары таксама любяць піва.
Грамадства
Ужо ў дакаланіяльны перыяд грамадства ігба было стратыфікаваным. Вылучаліся наступныя пласты насельніцтва :
Выгнаннікамі станавіліся тыя, хто здзейсніў найбольш пагарджальныя злачынствы накшталт забойства сваякоў, інцэста, знявагі да багоў. Яны ператвараліся ў недатыкальных, ніжэй па статусу, чым рабы. Толькі ў некаторых выпадках выгнаннікі атрымоўвалі заступніцтва ў іншых абшчынах, але пры гэтым ператвараліся ў рабоў. Колькасць апошніх таксама папаўнялася за лік меней небяспечных злачынцаў, ваеннапалонных і дзяцей рабоў. Часам свабодныя бацькі прадавалі ў рабства сваіх дзяцей. У Ама Ігба рабы складалі асобны пласт грамадства. Яны не маглі ўступаць у шлюб са свабоднымі, іх статус перадаваўся па спадчыне. Нават, калі гаспадар даваў рабу волю, ён у вачах астатніх свабодных усё роўна заставаўся рабом і мог у любы час быць вернуты ўладальніку. Некаторыя рабы жылі і працавалі ў сядзібах гаспадароў, але значная частка мела свае надзелы і сядзібы. Здараліся выпадкі, калі рабы багацелі і набывалі сваіх рабоў. Тым не меней, іх правы заставаліся вельмі абмежаванымі. Характэрна, што нават у нашы дні, калі рабства даўно адменена, нашчадкі рабоў працягваюць пакутваць ад знявагі. У XVII — першай траціне XIX стст. многія рабы прадаваліся еўрапейскім гандлярам і вывозіліся імі за акіян. Канчаткова рабства было адменена пасля ўсталявання брытанскага каланіяльнага панавання.
У дакаланіяльны перыяд асноўнай палітычнай адзінкай была пашыраная тэрытарыяльная супольнасць. У некаторых выпадках яна магла займаць значную плошчу, так што ўяўляла сабою дзяржаву або канфедэрацыю абшчын. Усяго іх налічвалася 33. Кожная мела асобную назву. У большасці выпадкаў супольнасці кіраваліся радамі свабодных diala. Прычым, існавалі мужчынская і жаночыя рады, якія дзейнічалі самастойна. Брытанская каланіяльная адміністравцыя не ўлічыла гэтай акалічнасці і болей звяртала ўвагу на дзейнасць мужчынскіх рад. У выніку ў 1929 г. жанчыны ігба распачалі антыкаланіяльны выступ, што ўвайшоў у гісторыю пад назвай Ogu Umunwayi («жаночая вайна»). Меньшасць супольнасцей мелі манархічную форму кіравання. Адначасова кіравалі мужчына-манарх obi і жанчына-манарх omu. Знутры супольнасцей дзейнічалі мужчынскія і жаночыя карпарацыі. Яны фарміраваліся па ўзрастоваму, прафесійнаму, рытуальнаму прынцыпам. Прыналежнасць да іх давала дадатковы шанц да павелічэння сацыяльнага статусу. Мужчыны маглі атрымаць прэстыжныя тытулы Nze і Ozo, жанчыны — тытулы Omu, Ekwe і Lolo.
Асноўнай сучаснай грамадскай адзінкай з'яўляецца вялікая пашыраная сям'я. У сельскай мясцовасці яе існаванне абумоўлена ручной працай, калі патрабуюцца супольныя высілкі для апрацоўкі палеткаў. У гарадах — недахопам жылля і абмежаванымі магчымасцямі асобных чальцоў знайсці працу. Сем'і аб'яднаны родавымі калектывамі, што аб'ядноўваюць да 9 пакаленняў. Сваяцтва звычайна перадаецца па лініі бацькі. Аднак, калі муж не выплаціў сваякам жонкі выкуп, яго дзеці належаць да роду маці. Некаторыя тэрытарыяльныя групы вядуць адлік сваяцтва як па бацьку, так і па маці. Шлюбы знутры рода забаронены. Да распаўсюджання хрысціянства шырока практыкавалася палігінія.
Прыкладное мастацтва
Майстры ігба — выдатныя скульптары. Вылучаюцца надмагільныя статуі ikenga, якія вырабляюць з драўніны або металаў. Найстаражытнейшая металічная ikenga захавалася на могілках у вёсцы Іба Укву. Яна была адліта ў IX ст., мае антрапаморфныя рысы, прапорцыі адпавядаюць чалавечаму целу. Вялікія ikenga належаць цэлым абшчынам і выстаўляюцца падчас святаў. Другі від статуй — невялікія alusi. Яны маюць рытуальны характар і знаходзяцца ў сямейных свяцілішчах. Металургі ўпрыгожвалі выявамі людзей, жывёл і фантастычных істот нават звычайныя пабытовыя рэчы — бронзавыя пасудзіны і масіўныя нажныя бранзалеты.
Ігба з даўніх часоў вырабляюць маскі, што выкарыстоўваюцца падчас святочных відовішчаў, прысвечаных мужчынскай ініцыяцыі. Лічыцца, што маска злучае чалавека са светам продкаў, адасабляе мужчын ад жанчын, палягчае міжгендарныя зносіны.
NGC 5784
NGC 5784 (іншыя абазначэнні — UGC 9592, MCG 7-31-6, ZWG 221.9, IRAS14524+4245, PGC 53265) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ігба (народ)
Музычнае мастацтва
Фальклор ігба ўключае мноства песень, што ўмоўна падзяляюцца на мужчынскую і жаночую лірыку, рытуальныя і святочныя спевы, калыханкі, эпічныя гісторыі. Народныя танцы маюць рознае прызначэнне. Найбольш папулярны танец mmanwu суправаджае святочныя маскарады. Роля жанчын у танцах вызначаецца іх шлюбным і сацыяльным статусам. Распаўсюджаныя музычныя інструменты: барабаны, флейта, гонг, клавішна-струнны ubo, дудкі odu mkpalo і okike, бразготкі. Адным з незвычайных музычных інструментаў з'яўляецца керамічны барабан udu, з дапамогай якога прайграюць басавыя гукі. Сярод ігба надзвычай папулярны розныя галіны сучаснай музыкі, у іх культурным асяроддзі склаліся такія музычныя напрамкі, як odumodu і ігба-хайлайф. Яны сумяшчаюць традыцыйныя заходнеафрыканскія і еўрапейскія матывы.
Літаратура
Ігба маюць багаты вусны фальклор, прадстаўлены казкамі, легендамі, гістарычнымі паданнямі, прымаўкамі і г. д. У першай траціне XX ст. дзякуючы высілкам хрысціянскіх місіянераў пачалося навуковае вывучэнне мове ігба, была складзена граматыка, пачалося выкладанне пісьмовай мовы ў школах. У 1933 г. быў апублікаваны першы мастацкі твор Omenuko на мове ігба. Пасля II Сусветнай вайны ўзнікла літаратура ігба на англійскай мове. Найбольш вядомыя пісьменнікі ігба: Чынуа Ачубэ, Эмануэль Чуквуды Эзэ, Флора Нвапа, Крыс Абані, Воле Шайінка і інш.
Мова
Мова ігба адносіцца да заходняй галіны бенуэ-кангалезскай моўнай сям'і. Падзяляецца на 13 буйных дыялектаў. Першыя запісы на ёй вядомы з XVIII ст., прычым яны былі зроблены ў Новым Свеце пры выяўленні культуры рабоў афрыканскага паходжання. У 1882 г. брытанскія місіянеры склалі першы слоўнік на мове ігба. У 1999 г. Чынуа Ачубэ прадставіў «стандарт» літаратурнай мовы. У сучаснасці мова ігба развіваецца і вывучаецца не толькі ў Нігерыі, але і за яе межамі.
Рэлігія
Комплекс традыцыйных вераванняў і рытуалаў ігба мае назву Ọ̀dị̀nàlà. Ён заснаваны на веры ў шматлікіх багоў і духаў. У пантэон найбольш магутных багоў уваходзяць бог грома Amadioha, бог сонца Anyanwu, бог гандлю Ekwensu, багіня зямлі Ala, бог ураджаю клубневых Njoku Ji і інш. Для іх шанавання будуюць свяцілішчы mbari. Ніжэй за іх знаходзяцца малодшыя багі і вышэйшыя духі álúsí. Іх шанаванне адбываецца знутры сям'і або рода. Да багоў звяртаюцца з малітвамі, прыносяць ахвяры. У нашы дні практыкуюцца жывёльныя ахвярапрынашэнні. У мінулым былі вядомы і чалавечыя. Злымі духамі лічаць akalogolu, душы нябожчыкаў, пасля смерці якіх не былі выкананы пэўныя рытуалы, і ogbanje, духі памерлых дзяцей. У адрозненні ад багоў духі могуць прысутнічаць як у духоўным, так і чалавечым сусвеце. У міфалогіі ігба таксама сустракаецца постаць адзінага бога Chúkwú. Верагодна, што яна ўзнікла адносна позна пад уплывам іслама і хрысціянства. У Chúkwú няма асобных месцаў шанавання.
У ігба не склалася саслоўя жрацоў. Рэлігійнымі лідарамі з'яўляюцца манархі і старэйшыны. Волю багоў вызнаюць у вешчуноў, існуюць таксама розныя катэгорыі духоўных лекараў і чараўнікоў. Рэлігійнасць ігба вызначаецца канцэпцыямі ọfọ (сусветнага парадку рэчаў, які забяспечвае справядлівасць) і ogu (індвыідуальных намаганняў). Падтрымка ọfọ намагае прытрымлівацца шматлікіх рытуалаў, у тым ліку ініцыяцыі, узрастовых пераходаў, сямейных абрадаў, супольных свят. Гэта адначасова падвышае ogu. У той жа час праз ogo магчыма магічнае ўздзеянне на чалавека, у тым ліку адмоўнае. Другая важная крыніца рэлігійнасці ігба — вера ў замагільны свет. Ігба мяркуюць, што пасля выканання пэўных рытуалаў да і пасля смерці могуць ператварыцца ў духаў-заступнікаў сваіх сям'і і рода або нарадзіцца зноў у целе нашчадкаў. Адзін з найбольш важных рытуалаў — наяўнасць помніка ikenga. Яго імкнуцца набыць ужо пры жыцці.
З 1841 г. сярод ігба актыўна распаўсюджваецца хрысціянства. У нашы дні большасць вернікаў адносяцца да той ці іншай хрысціянскай канфесіі. Тым не меней, захоўваюцца традыцыйныя рэлігійныя вераванні. Вернікі часцяком наведваюць, як хрысціянскі касцёл, так і mbari.
Сярод ігба існуе адносна невялікая іўдаісцкая абшчына. Прыхільнікі іўдаізму сцвярджаюць, што гэта рэлігія вядома ў Заходняй Афрыцы са старажытных часоў. На самой справе, іўдаізм пачаў распаўсюджвацца толькі з сярэдзіны XX ст. пад уплывам амерыканскіх місіянераў. Яны, у сваю чаргу, будавалі свае сцверджанні на перакананнях канца XVIII ст.
Уплыў
У XVII — першай траціне XIX стст. заліў Біяфра з'яўляўся адным з найважнейшых месцаў вывазу чорных рабоў у амерыканскія калоніі. Дзяржаўныя ўтварэнні ігба ў ніжняй плыні Нігера актыўна супрацоўнічалі з еўрапейскімі гандлярамі рабамі. У выніку з гэтага рэгіёна толькі на Ямайку ў XVIII ст. трапіла 218 942 чалавекі. Канчатковым месцам прызначэння караблёў з жывым таварам часцей была Вірджынія. У XVIII ст. тут сфарміравалася ўстойлівая група крэолаў па паходжанню ігба. Рабы ігба, што траплялі ў амерыканскія калоніі, аказалі актыўны ўплыў на фарміраванне асаблівасцей афраамерыканскай і вест-індскай культуры. У прыватнасці, на крэольскія гаворкі, у якіх зафіксавана лексіка мовы ігба. Рэлігійны культ духаў абеа ў карыбскіх краінах генетычна звязаны з вяшчунамі ọbiạ, здаўна вядомымі сярод ігба.
Геркі
Ге́ркі (, Герки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Санта-Трыніта
Санта-Трыніта (Santa Trìnita) — каталіцкая царква Святой Тройцы ў цэнтры горада Фларэнцыя, Італія. У цяперашні час з'яўляецца галоўным кляштарам манаскага ордэна валамбразіянаў. Царква размяшчаецца недалёка ад моста Санта-Трыніта.
Гісторыя
Царква Санта-Трыніта была пабудавана ў 1258 - 1280 гг. У 1593 - 1594 гг. архітэктар Бернарда Буанталенці адрамантаваў фасад храма ў стылі маньерызма. Рэльеф галоўных дзвярэй паказвае святых манаскага ордэна валамбразыянаў, яго ў XVII стагоддзі распрацавалі скульптары П’етра Берніні і Джавані Батыста Качыні. Царква вядомая капліцай, у якой знаходзяцца фрэскі італьянскага мастака Даменіка Гірландаё.
Карацерак (Паўладарская вобласць)
Карацерак — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Карацеракскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 60 км на паўднёвы ўсход ад сяла Кактабэ. Код КАТА — 555645100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 983 чалавекі (486 мужчын і 497 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 920 чалавек (451 мужчына і 469 жанчын).
Чацвярцінскія
Чацвярцінскія, Святаполк-Чацвярцінскія — княжацкі род уласнага герба. Прозвішча ад горада Чацвяртня ў Луцкім павеце, з XVII стагоддзя ўжывалі прыдомак Святаполк. Паходжанне вядуць ад Рурыкавічаў. Родапачынальнікам лічыцца ўнук Яраслава Мудрага вялікі кіеўскі князь Святаполк Ізяславіч (1093—1113), унук якога Юрый Яраславіч быў князем тураўскім. Дакладная сувязь Чацвярцінскіх з нашчадкамі Юрыя, якія валодалі тураўскімі ўдзеламі, не прасочваецца.
Першы вядомы прадстаўнік роду Чацвярцінскіх у Вялікім Княстве Літоўскім — Аляксандр, які разам з іншымі князямі ў 1388 годзе паручыўся Ягайлу за Алехну Дзмітрыевіча. Аляксандр меў сына Івана (упамінаецца ў 1432—1451) і ўнука Аляксандра (упамінаецца ў 1472—1495). Яны і іх нашчадкі мелі маёнткі на Валыні. Родавае гняздо Чацвярцінскіх — Чацвяртня (Старая Чацвяртня); валодалі таксама Баровічамі (Новая Чацвяртня), Сакалем (прадстаўнікі гэтай лініі роду зваліся князямі Сакальскімі), Хлапоцінам, Рагачоўкай, Перамышлем і інш. Вызнавалі праваслаўе, з канца XVII ст. пераходзілі ў каталіцтва.
У 1843—1886 гадах княжацкі тытул Чацвярцінскіх зацверджаны ў Расійскай імперыі.
Фардызм
Фардызм — адзін з сацыяльна-эканамічных кірункаў. Назва паходзіць ад імя Генры Форда і звязана з яго дзейнасцю.
У аснове фардызма ляжыць меркаванне, згодна з якім грамадскі дабрабыт і высокія карпаратыўныя прыбыткі можна набыць за кошт высокіх заробкаў працоўных, што дазволіць апошнім купляць прадукцыю, якую яны вырабляюць. Слова «фардызм» стала выкарыстоўвацца ў пачатку ХХ стагоддзя для апісання практык, якія ўжываюцца на аўтамабільных заводах Генры Форда. Неад’емную частку гэтай сістэмы складае канвеер.
Фордысцкая сістэма мае 4 адметныя рысы:
Экума
Экума (Ekuma) — рака на поўначы Намібіі. Даўжыня рэчышча - каля 70 км. Расход вады вагаецца ў залежнасці ад сезона.
Рака Экума бярэ пачатак з невялікага возера Апанона і ўпадае ў западзіну Этоша, якую жывіць сваёй вадою. Пры ўпадзенні ўтварае дэльту. У спякотныя сезоны і ў сухія гады перасыхае.
NGC 5786
NGC 5786 (іншыя абазначэнні — ESO 327-37, MCG -7-31-4, IRAS14556-4148, PGC 53527) — галактыка ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тахуа
Тахуа (Tahoua) — найбуйнейшы горад цэнтральнага Нігера, дэпартамента Тахуа і рэгіёну Тахуа. У 2012 годзе насельніцтва горада было 117 826 чалавек (73 002 на 2001 год). Тахуа знаходзіцца ў Сахелі і з'яўляецца сталіцай дэпартамента Тахуа, насельніцтва якога складае 186 992 чалавек (2004).
Наталля Іванаўна Астаповіч
Наталля Іванаўна Астаповіч (нар., Орша, Аршанскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі вучоны, мікрабіёлаг. Доктар біялагічных навук (1989), прафесар (1999).
Біяграфія
У 1971 годзе за распрацоўку ферментных прэпаратаў Н. І. Астаповіч атрымала сваю першую дзяржаўную ўзнагароду — медаль «За працоўную адзнаку». У 1990 годзе яна паспяхова абараніла доктарскую дысертацыю, узначаліла лабараторыю біяхіміі мікраарганізмаў, у 1996 годзе — выбрана членам-карэспандэнтам НАН Беларусі, у 1999 годзе — стала прафесарам.
Навуковая дзейнасць
Пад кіраўніцтвам Наталлі Іванаўны атрымалі развіццё фундаментальныя і прыкладныя даследаванні біфіда- і кісламалочных бактэрый, створана калекцыя кісламалочных бактэрый і інш. Рэзультаты фундаментальных даследаванняў паслужылі асновай стварэння шэрагу біяпрэпаратаў для выкарыстання ў прамысловасці і сельскай гаспадарцы — ферментаў, прабіётыкаў, біялагічных кансервантаў.
Навуковыя працы Н. І. Астаповіч — істотны ўклад у развіццё мікрабіялогіі і біятэхналогіі. Аўтар каля 200 навуковых артыкулаў і манаграфій, сярод іх: «Нуклеотидный фонд и метаболизм микробной клетки» (1979), «Секреция ферментов у микроорганизмов» (1984), «Биотехнология микробных ферментов» (1989).
Елянец
Еляне́ц (, Еленец) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Старабудскага сельсавета.
Побач паклады цагляных глін.
Гідраграфія
Рака Недайка (прыток ракі Дняпро).
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін - Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой з поўначы пад прамым вуглом далучаюцца два завулка і кароткая вуліца. На поўдні амаль паралельна да галоўнай размешчана кароткая прамалінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (7 насыпаў, у 2,5-3 км на паўночны ўсход ад вёскі, абапал лясной дарогі) сведчыць пра засяленне гэтай тэрыторыі з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ў Менскам ваяводстве ВКЛ. У 1525-27 гадах сяло Елянцы згадваецца ў перапісцы Васіля III і Жыгімонта I па пытаннях памежных канфліктаў паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім княствам Літоўскім. Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі, у Недайскай воласці Беліцкага, затым Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У 1858 годзе валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. Працаваў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царкоўна-прыхадская школа, 4 вятракі, круподробилка, гамарня, карчма. З 1907 года дзейнічала народная вучэльня (62 вучня). У 1909 годзе 1200 дзесяцін зямлі, школа, млын.
У 1925 годзе ў Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі.
У 1930 арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1943 годзе акупанты спалілі 8 двароў і забілі 4 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 98 жыхароў вёскі. У памяць пра загінуўшых у 1967 годзе ў цэнтры вёскі ўсталяваны помнік. Па перапісу 1959 года ў складзе калгаса "Авангард" (цэнтр - вёска Старая Буда). Размешчвалісь дапаможная гаспадарка "Ніва", камбінат бытавога абслугоўвання, пачатковая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.
Да 16 снежня 2009 года ў складзе Старабудскага сельсавета.
Ав’ятыка
Ав'яціка (Aviatico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Вольга Канстанцінаўна Курыленка
Вольга Канстанцінаўна Курыленка (Olga Kurylenko, О́льга Костянти́нівна Куриле́нко; 14 лістапада 1979, Бэрдзянск, Запарожская вобласць, Украінская ССР, СССР) — украінская і французская актрыса і мадэль.
Ав’ятыка
Насельніцтва складае 515 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 61 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 24020. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Прадцеча.
Вольга Канстанцінаўна Курыленка
Сыграла дзяўчат галоўных герояў у двух экранізацыях па матывах гульняў «Хітмэн», «Макс Пэйн» і ў працягу папулярнай серыі Джэймса Бонда «Квант суцяшэння», а таксама ў прыгодніцка-фантастычным баявіку «Забыццё».
Біяграфія
Нарадзілася на поўдні Украіны, у горадзе Бэрдзянску Запарожскай вобласці 14 лістапада 1979 года.
Расла ў беднасці, у звычайнай савецкай камунальнай кватэры. Бацька дзяўчыны, Канстанцін Курыленка, пакінуў сям’ю неўзабаве пасля яе нараджэння. Пасля разводу яе маці, Марына Алябішава, працавала настаўнікам малявання, Вольгу выхоўвала бабуля Раіса. У маладосці Вольга атрымала вопыт жыцця ў чатырохпакаёвай камунальнай кватэры разам з шасцю суседзямі і некалькімі дзецьмі.
Калі дзяўчыне было 13 гадоў, яна разам з маці з’ехала на канікулы ў Маскву. Там яе выпадкова знайшла адна з мадэльных агентаў, якая падышла да яе на станцыі метро і прапанавала працу мадэлі. Спачатку маці Вольгі была настроена негатыўна, але ў рэшце рэшт Вольга прыняла прапанову і пачала наведваць курсы мадэляў у Маскве. Разам з тым яна вывучала мастацтва, мовы, гульню на фартэпіяна і танцы. Наступныя тры гады дзяўчынка жыла паміж Масквой і Бярдзянскім.
У свае 16 гадоў Вольга ўжо была гатовая да наступнага кроку. Яна паехала ў Парыж, за 6 месяцаў вывучыла Французскую мову, і пачала працаваць у мадэльным агенцтве Madison. Яна з’явілася на вокладцы часопіса Glamour калі ёй было ўсяго 18. Адразу пасля гэтага яе фота ўпрыгожылі вокладкі часопісаў Elle, Madame Figaro, Marie Claire, Vogue, неўзабаве яна стала «тварам» кампаній Lejaby, Bebe clothing, Clarins and Helena Rubinstein.
У 2000 годзе Вольга выйшла замуж за французскага фатографа Седрыка Ван Моля, але іх шлюб працягнуўся ўсяго два гады. Пасля гэтага яна атрымала свабоду, а французскі пашпарт дазволіў ёй падарожнічаць і працаваць на Захадзе. Пасля Вольга пайшла ў акцёрскае агенцтва і адмовілася ад кар’еры мадэлі на карысць кінематографа. Яе акцёрская кар’ера імкліва пайшла ўверх.
У 2005 годзе яна дэбютавала як Ірыс, пачуццёвая Прыгажуня, у фільме «Безназоўны» (2005) рэжысёр Дыяны Бертран.
Кінематаграфічныя ролі Вольгі былі выключна палкімі, а яе натуральная прыгажосць і адкрытая эратычнасць прыцягнулі ўвагу мужчынскай аўдыторыі. Яна знялася ў фільмах «Парыж, я люблю цябе» (2006) і «Змяя» (2006), а потым сыграла рускую прыгажуню Ніку Вароніну, дзяўчыну Цімаці Аліфанта у фільме «Хітмэн» (Hitman, 2007).
У 2006—2007 гадах актрыса была ў шлюбе з амерыканскім прадпрымальнікам Дэміянам Габрыелам.
Вольга сыграла ролю Камілы, дзяўчыны Джэймса Бонда, у фільме «Квант суцяшэння» (2008), які з’яўляецца працягам фільма «Казіно Раяль» (2006). Зацвярджэнне Курыленка на ролю дзяўчыны Бонда зрабіла яе імя вядомым на ўвесь свет — яна стала першай украінкай, якая абышла ў кастынгу на гэтую ролю такіх акторак як Кэмеран Дыяз, Сіена Мілер і шмат іншых.
У 2009 годзе актрыса пераехала ў Лондан. У чэрвені 2010 годзе пачаліся здымкі Франка-ўкраінскага фільма «Зямля забыцця», які распавядае пра ўплыў на лёсы людзей аварыі на ЧАЭС. Адну з галоўных роляў у фільме грае Вольга Курыленка — гэта яе першыя здымкі ва Украіне.
3 кастрычніка 2015 года актрыса нарадзіла сына Аляксандра Марка Гарацыя, ад брытанскага пісьменніка Макса Беніца, з якім у той час складалася ў адносінах.
15 сакавіка 2020 года паведаміла, што ёй паставілі дыягназ каранавіруснае захворванне COVID-19, і што яна ўжо тыдзень знаходзіцца ў ізаляцыі дома ў Лондане і што галоўныя яе сімптомы — падвышаная тэмпература і слабасць. 20 сакавіка акторка паведаміла, што стан яе стабілізаваўся і яна ачуняла.
У лютым 2022 года выступіла супраць уварвання Расіі ва Украіну.
Крытыка і погляды
У 2015 годзе ў інтэрв’ю іспанскаму выданню «El Mundo» Курыленка выказалася адносна вайны на ўсходзе Украіны наступным чынам: "«Шчыра кажучы, усё гэта прымушае мяне сумаваць. Мы, рускія і ўкраінцы, — адзін і той жа народ — славяне. Мы нічым адзін ад аднаго не адрозніваемся. Тое, што адбываецца, не павінна быць паміж братамі і сёстрамі. Так што гэта абсурдна, як і ўсе войны без выключэння. [ … ] Хоць заўсёды адзначаецца, што пераможца ёсць, але на практыцы ім ніхто не з’яўляецца. Бо людзі гінуць і з таго, і з другога боку, і гэта велізарнае няшчасце. У кожнай вайне гінуць тысячы людзей. Дзеля чаго? Дзеля мінімальнай змены? А часам нават і гэтага не бывае. Яно таго не варта»."У маі 2020 года актрыса заявіла, што не лічыць сябе ўкраінкай, а яе ДНК-тэст паказвае «славянскае» паходжанне. Гэтая заява выклікала скандал ва ўкраінскай інфармацыйнай прасторы.
Сяло Хасена Сейтказіна
Сяло Хасена Сейтказіна — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карацеракскай сельскай акругі. Код КАТА — 555645200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 220 чалавек (104 мужчыны і 116 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 75 чалавек (32 мужчыны і 43 жанчыны).
Мон-Дор
Мон-Дор (Monts Dore) — група патухлых вулканаў ва Францыі, размешчаная ў Цэнтральным масіве.
Венкатраман Рамакрышнан
Венкатраман Рамакрышнан (வெங்கடராமன் ராமகிருஷ்ணன்; Venkatraman Ramakrishnan; нар. 1952, Чыдамбарам, Тамілнад, Індыя) — амерыканскі і брытанскі вучоны-біяхімік індыйскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 2009 года сумесна з Томасам Стэйцэм і Адай Ёнат «за даследаванні структуры і функцыі рыбасомы».
Рыцар-бакалаўр з 2012 года. З 2015 па 2020 год з’яўляўся прэзідэнтам Лонданскага каралеўскага таварыства (член з 2003 года), член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2004) , Леапальдзіны (2010) і Амерыканскага філасофскага таварыства (2020 ), замежны член Індыйскай нацыянальнай акадэміі навук (2009).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Чыдамбарам, штат Тамілнад, Індыя у сям’і вучоных-біяхімікаў. Ва ўзросце трох гадоў пераехаў з сям’ёй у Вадодара, штат Гуджарат, дзе яго бацькі працавалі ў мясцовым універсітэце. Адукацыю атрымаў у сярэдняй школе пры манастыры Ісуса і Марыі і затым у тым жа універсітэце, атрымаўшы ступень бакалаўра ў 1971 годзе, хоць раней беспаспяхова спрабаваў паступіць у Індыйскі інстытут тэхналогіі і хрысціянскі Медыцынскі каледж.
У 1971—1976 гадах працягваў навучанне ў ЗША, атрымаў ступень доктара філасофіі па фізіцы ва Універсітэце Агая, а затым яшчэ два гады вывучаў біялогію ў Каліфарнійскім універсітэце ў Сан-Дыега.
З рыбасомамі пачаў працаваць у якасці пастдоку Пітэра Мура ў Ельскім універсітэце. Пасля заканчэння стажыроўкі не змог знайсці працу ў штаце прыкладна 50 амерыканскіх універсітэтаў, куды падаваў заявы, і паступіў у штат Брукхейвенскай нацыянальнай лабараторыі, дзе працягваў вывучаць рыбасомы ў 1983—1995 гадах. У 1995 годзе атрымаў месца прафесара біяхіміі ва Універсітэце Юты, а з 1999 года працуе ў лабараторыі малекулярнай біялогіі ў Кембрыджскім універсітэце, дзе раней пабываў з рабочым візітам у 1991—1992 гадах.
Член Еўрапейскай арганізацыі малекульнай біялогіі з 2002 года.
Deutzia bhutanensis
Deutzia bhutanensis — від шматгадовых лісцяных хмызнякоў сямейства родам з Усходніх Гімалаяў. Дадзены від таксама сустракаецца ў нацыянальным парку Канчэнджанга.
Арэал
Сустракаецца ва Усходніх Гімалаях, у Непале і Бутане, на вышынях 2100—2400 метраў.
Апісанне
Ружова-фіялетавыя кветкі з эліптычнымі пялёсткамі даўжынёй 1-1,2 см сабраныя ў даволі шчыльныя суквецці ў пазухах лісця. Часам кветкі з’яўляюцца разам з маладымі лісцем, а часам і апярэджваюць іх з’яўленне. Лісце эліптычнае, ланцэтнае, даўжынёй да 4 см, зялёнае з абодвух бакоў, з дробназубчатым краем.
Таўсуг
Паходжанне
Згодна запісам султаната Сулу, продкі таўсуг паходзілі з розных краін Паўднёва-Усходняй Азіі, у тым ліку з Явы, Суматры і Чампы, і прыбылі на Сулу ў сярэднявеччы. Аднак навуковыя дадзеныя паказваюць, што засяленне архіпелага аўстранезійцамі адбылося на некалькі тысячагоддзяў раней. Сувязь мовы таўсуг з мовамі насельнікаў паўночнага Мінданаа і цэнтральнай часткі Філіпінаў сведчыць, што перасяленне на Сулу адбывалася з поўначы. Доўгі час астравіцяне развіваліся адносна ізалявана, так што нават у нашы дні таўсуг з розных мясцін вылучаюць сябе асобнымі саманазвамі. Фарміраванне адзіных этнаса і мовы, а таксама перасяленне на суседнія Калімантан і Басілан адбыліся ў перыяд існавання султаната Сулу.
Культура
Традыцыйнымі заняткамі таўсуг з'яўляюцца сельская гаспадарка, рыбалоўства і гандаль. Яны вырошчваюць сухадольны рыс у спалучэнні з іншымі збожжавымі і клубневымі культурамі, какосавай пальмай, трымаюць хатнюю птушку, буйвалаў, кароў, авечак і г. д. Рыбалоўства як сталы ці частковы занятак, ажыццяўляецца ў прыбярэжных водах, галоўным чынам з выкарыстаннем сетак, гаплікаў і пастак. Гандлем займаюцца як мужчыны, так і жанчыны. Мужчыны — звычайна на доўгія адлегласці. У мінулым яны плавалі на марскіх суднах да Кітая. У нашы дні — паміж астравамі. Развіты гандаль, у тым ліку кантрабанда паміж жыхарамі Філіпін і Малайзіі. Распаўсюджаныя рамёствы: пляценне, апрацоўка тканін, бамбука і металаў.
Вылучаюцца 3 віды традыцыйных паселішчаў: кампактныя гарады і прыбярэжныя вёскі, а таксама вёскі каўман ва ўнутраных раёнах з ракіданай планіроўкай, калі асобныя сямейныя гаспадаркі знаходзяцца ў атачэнні палеткаў. Часам сям'я можа мець дадатковыя палеткі далёка ад асноўнага жылля. У такім разе там узводзяць гаспадарчыя і часовыя жылыя пабудовы. Хаціна звычайна складаецца з адзінага прастакутнага пакоя з бамбукавымі ці драўлянымі сценамі, з саламяным дахам, што ўзвышаецца на слупах да 2 — 3 метраў над зямлёй. Да хаціны прыбудоўваюць некалькі ганкаў. Адзін з іх вядзе да кухні, якая ладзіцца асобна ад жылой часткі. З розных бакоў гаспадарку абкружае бамбукавы тын.
Каўман — не толькі паселішча, але і абшчына, на чале якой стаіць выбраны стараста, звычайна найбольш заможны гаспадар. Многія абшчыны з'яўляюцца сваяцкімі, паколькі знутры практыкуюцца шлюбныя сувязі, у тым ліку са стрыечнымі сваякамі па лініі бацькі. Сваякі дзейнічаюць як адзіная група падчас крызісаў, у мінулым яны арганізоўвалі супольную абарону, аказвалі дапамогу хворым, галодным, адстойвалі гонар сям'і. Асабліва моцная братэрская салідарнасць. Важнымі застаюцца рытуальна-сяброўскія зносіны, заключэнне палітычных і эканамічных саюзаў.
Сустракаюцца малыя нуклеарныя і вялікія пашыраныя сем'і. Шлюб арганізуюць бацькі маладых. Практыкуюцца выкуп нявесты і палігінія. Вядомы выпадкі выкрадання жанчын, у мінулым — прымусовыя шлюбы з захопленымі рабынямі. У ідэале малдая сям'я будуе сваю хаціну, але часцей некаторы час жыве са сваякамі мужа. Дазволены разводы, але яны здараюцца рэдка. Сталенне дзяцей суправаджаецца рытуальнымі святамі абразання (як хлопчыкаў, так і дзяўчат), першага чытання Карана. Большасць абмяжоўваецца толькі пачатковай адукацыяй. Зямля перадаецца ў спадчыну сынам, прычым старэйшы заўсёды мае перавагу перад малодшымі. Астатняя маёмасць падзяляецца паміж усімі дзецьмі, у тым ліку дачкамі.
У перыяд султаната Сулу грамадства падзялялася на высакародных, простых абшчыннікаў і рабоў. Да высакародных адносіліся сваякі султана, яго слугі, якія атрымоўвалі прывілегіі ў спадчыну, мусульманскія святары. Высакародныя не былі роўнымі паміж сабою, падзяляліся на рангі. Простыя абшчыннікі складалі каля 80% насельніцтва. Часам заняткі мараплаўствам і пірацтвам давалі значныя прыбыткі і спрыялі іх сацыяльнаму росту. Рабамі станавіліся захопленыя ў палон іншаверцы. Большасць рабоў жылі асобна ад уладальніка і выконвалі ў яго дачыненні пэўныя абавязкі. У нашы дні ўсё насельніцтва мае аднолькавыя грамадзянскія правы.
Фальклор прадстаўлены песнямі, казкамі, міфамі, гістарычнымі паданнямі, танцамі.
Рэлігія
Большасць вернікаў — мусульмане-суніты. Захоўваюцца анімістычныя вераванні ў злых і добрых духаў, лекаванне з дапамогай магіі.
Прыгажун і пачвара
«Прыгажун і пачвара» ― беларускі анімацыйны фільм, які быў зняты па матывах казкі пісьменніцы Алены Масла «Мяне завуць Лахнэска» на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2019 годзе.
Сюжэт
Гісторыя аб незвычайным сяброўстве. Жабяня Апалон набыло прызнанне і павагу ў сваіх суродзічаў не толькі тым, што яно прыгожае, але і тым, што ў яго адважнае і высакароднае сэрца. Але ён сумуе, разумеючы, што ён ніколі не зможа быць вялікім, памылкова мяркуючы, што шчасце ў памеры. Нечакана ў гэтай мясцовасці аб’яўляецца Лох-Неская пачвара, якая якраз няшчасная менавіта з-за таго, што яе ніхто не любіць, таму што яна велізарная. Апалон і Лахнеска разумеюць, што яны ідэальна дапаўняюць адзін аднаго, яны становяцца сябрамі. Гэтае сяброўства зменьвае іх.
Дукорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа
Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Дукорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа» — установа сярэдняй адукацыі ў в. Дукора Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1863 г. у в. Дукора было адкрыта народнае вучылішча. У 1906 г. вучылішча стала двухкласным.
У 1918 г. дзякуючы ўраджэнцам Дукоры І. В. Пісарчыку, В. С. Гарбацэвічу тут было адкрыта вышэйшае пачатковае вучылішча. У 1921 г. вучылішча стала школай 2-й ступені (семігодкай). У 1939 г. Дукорская школа стала сярэдняй. Угады Другой сусветнай вайны не дзейнічала.
У 1961—1965 гг. быў пабудаваны тыповы будынак школы.
Настаўніцкі калектыў
Васіль Савіч Гарбацэвіч — беларускі драматург, мемуарыст, педагог. Заслужаны настаўнік БССР.
Іван Бельскі
Іван Бельскі:
Іван Уладзіміравіч Бельскі (вучоны)
Іван Уладзіміравіч Бельскі (нар., в. Ячонка, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спартсмен, майстар спорту СССР па цяжкой атлетыцы, трэнер (сілавыя віды спорту), суддзя міжнароднай катэгорыі, сярод выхаванцаў якога — чэмпіён свету і Еўропы У. Бардзіян, вучоны ў галіне спартыўнай педагогікі, заслужаны работнік фізічнай культуры і спорту Беларусі. Доктар педагагічных навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Інстытут фізічнай культуры, спартовы факультэт (1970), аспірантура Акадэміі фізічнага выхавання і спорту Рэспублікі Беларусь (1990).
Рэчыцкі раён
Рэчыцкі раён — раён у цэнтры Гомельскай вобласці. Утвораны 8 снежня 1926 года. Цэнтр — горад Рэчыца. На тэрыторыі раёна змешчаны 188 сельскіх населеных пунктаў, пасёлак гарадскога тыпу Зарэчча і горад раённага падпарадкавання Васілевічы.
Геаграфія
Насельніцтва раёна ў 1995 годзе налічвала 49,4 тыс. чалавек.
Савецкі раён (Мінск)
Створаны ў 1938 пад назвай Варашылаўскі (адзін з трох старэйшых раёнаў Мінска), у 1961 атрымаў цяперашнюю назву. Плошча: 1,3 тыс. га, у тым ліку больш за 0,5 тыс. га зялёных насаджэнняў. Насельніцтва: 158 тыс. чалавек.
Гісторыя
1940 — адкрыццё Мінскага радыёзавода (з 1957 — МПА імя Леніна, з 1992 — ВА «БелВАР», з 1997 ААТ МПЗ).
1945 — утвораны інстытут «Белсельпраект».
1958 — створана школа міліцыі МУС СССР (цяпер — Акадэмія МУС Беларусі).
1964 — створаны РТІ (цяпер — БДУІР); адкрыты ЦУМ.
1974 — заснавана Мінскае вытворчае аб'яднанне вылічальнай тэхнікі.
1975 — адкрыццё кінатэатра «Кастрычнік».
1980 — адкрыццё крытага Камароўскага рынка і ўніверсама «Рыга».
1981 — увод у дзеянне Цнянскага вадасховішча — першай чаргі Сляпянскай воднай сістэмы.
1983 — адкрыццё адзінай у краіне студэнцкай паліклінікі.
1984 — увод першай лініі метрапалітэна.
1997 — завяршэнне будаўніцтва другой чаргі ЦУМ «Мінск».
Эканоміка
На тэрыторыі раёна размяшчаюцца 16 прамысловых прадпрыемстваў, 14 будаўнічых арганізацый, 4 прадпрыемствы транспарту і сувязі, каля 500 гандлёвых прадпрыемстваў (у тым ліку Камароўскі рынак, ЦУМ «Мінск»).
NGC 5787
NGC 5787 (іншыя абазначэнні — UGC 9599, MCG 7-31-8, ZWG 221.13, 1ZW 98, PGC 53339) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жытанежжа
Жытане́жжа (, Житонежье) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
За 12 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель). Каля вёскі найвышэйшы пункт раёна (157 м).
Транспартная сетка
Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Губічы — Буда-Кашалёва.
Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.