cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 4453
IC 4453 — галактыка тыпу SB0 (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алена Васілеўна Дземідовіч
Алена Васілеўна Дземідовіч (нар. ) — беларускі гісторык. Спецыяліст па знешняй палітыцы Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай у першай трэці XVII стагоддзя. Кандыдат гістарычных навук (2012), дацэнт.
Біяграфія
Скончыла гістарычны факультэт БДУ, пасля магістратуру і аспірантуру. Абараніла ў 2012 годзе кандыдацкую дысертацыю «Вялікае Княства Літоўскае ў знешнепалітычных адносінах Рэчы Паспалітай з Расіяй і Швецыяй у першай трэці XVII ст.».
Працуе ў БДУ: выкладчыца кафедры гісторыі Беларусі Старажытнага часу і Сярэдніх вякоў, дацэнт кафедры міжнародных адносін факультэта міжнародных адносін. Стажыравалася ў Польшчы.
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя міжнародных адносін Новага часу, палітычная і сацыяльная гісторыя краін Усходняй і Паўночнай Еўропы ў XVI—XVII стагоддзях.
Жалезны чалавек (міфалогія)
Жалезны чалавек — персанаж беларускай міфалогіі, вера ў якога існавала ў Цэнтральным Палессі (Жыткавіцкі раён). Часцей за ўсё выкарыстоўваўся як «страшыдла», якім палохалі дзяцей, каб тыя не хадзілі ў лес.
Апісанне
Волат, які жыве ў лесе ці ў балоце. Яго цела цалкам складаецца з жалеза. Ахоўвае свае ўладанні. Небяспечны для дзяцей.
Інтэрпрэтацыя
Уяўленне аб Жалезным чалавеку абумоўлена наяўнасцю ў беларускіх балотах пакладаў самародкавага жалеза. Некаторыя жалезныя самародкі маглі быць візуальна падобныя да чалавечай фігуры. Паколькі здабыча балотнага жалеза існавала ў Беларусі яшчэ да з'яўлення тут славян, можна меркаваць аб вельмі старажытным паходжанні вобраза Жалезнага чалавека.
У мастацкім рамане В. Казько «Неруш» Жалезны чалавек прадстаўлены ахоўнікам багацця роднай прыроды і супрацьстаіць несумленным меліяратарам, увасабляючы экалагічныя прынцыпы народа.
Радзіца
Ра́дзіца (, Радица) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці, каля ракі Блудыня. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Сайма
Са́йма (Saimaa, Saimen) — самае буйное возера Фінляндыі (паводле іншага вызначэння — азёрная сістэма), знаходзіцца на паўднёвым усходзе краіны.
Радзіца
Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Жаберыцкага сельсавета.
Сайма
Яго плошча складае 4370 км², а адзінай ракой, што выцякае з яго, з’яўляецца Вуокса, што цячэ на ўсход і ўпадае ў Ладажскае возера. На поўначы ў возера ўпадае рака Піеліс’ёкі. Сайменскім каналам злучана з Фінскім залівам.
Ледастаў са снежня па май. Па возеры ажыцяўляецца транспарціроўка лесу, суднаходства, рыбалоўства. Галоўныя парты: Лапеэнранта, Саванліна, Мікелі, Іоэнсу.
Самгарадак (Сквырскі раён)
Самгарадак (Са́мгородок) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Тапты
Та́пты (ताप्ती, तापी, તાપી) — рака ў цэнтральнай Індыі, цячэ на ўсход ад горнага масіву Сатпура паблізу горада Бетул у штаце Мадх’я-Прадэш, далей цячэ на захад, збольшага паралельна да ракі Нармада. Да басейна ракі адносіцца таксама рэгіён Кандэш у штаце Махараштра.
Даўжыня 720 км, з якіх 300 км з'яўляюцца суднаходнымі. Тапты ўпадае ў Аравійскае мора ў раёне Камбейскага заліва каля горада Сурат у штаце Гуджарат. У вусці ўтварае эстуарый. У цэлым, басейн Тапты складае 77 800 км².
Кутаўшчына
Ку́таўшчына (, Кутовщина) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 30 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 39 жыхароў, 17 гаспадарак (2005).
Гісторыя
У 1909 годзе ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі цагляны завод, народнае вучылішча. Побач з вёскай знаходзіўся аднайменны маёнтак.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Цырынскай гміне Навагрудскага павета.
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Сэлэзэніўка
Сэлэзэніўка (Селезе́нівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Юрый Міхайлавіч Падолін
Біяграфія
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1958 года ў Мінску. У 1974—1978 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. К. Глебава, у 1985—1991 гадах у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце на кафедры графікі. У 1994—1996 гадах стажыраваўся ў творчых майстэрнях Акадэміі мастацтваў пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь.
З 1986 пастаянны ўдзельнік рэспубліканскіх і абласных выставак у Рэспубліцы Беларусь. Супрацоўнічае з галерэямі Мінска, Нацыянальным мастацкім музеем РБ, Палацам мастацтваў, Музеем сучаснага выяўленчага мастацтва. Стажыраваўся ў Германіі, вывучаў культуру краіны. З 2007 год працуе ў Беларускай акадэміі мастацтваў, дацэнт кафедры манументальна-дэкаратыўнага мастацтва, аддзялення рэстаўрацыі.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1993 года.
Творчасць
Творы адметныя спалучэннем метафарычна-абстрактнага і сюжэтна-рэалістычнага, шырокім выкарыстаннем тэхнічных сродкаў выканання. Сярод твораў: «Ноч», «Фея», «Юр’я», «Куст», «Ганна зімовая», «Прысвячэнне Г. Мансу», «Нарач», серыі «Ілья Прарок», «Святы Іеранім», «Купалле», «Размова з вечнасцю», «Адзінота», «Поліфанія», «Легенды старых ліхтароў» (усе 1990-я г.), «2», «Туці», «Час жоўтага месяца», «Лесвіца ў неба», «Залаты дождж», «Святая Магдаліна», «Тэатр», «Зязюля», «Філосафы», «Савіньён», серыя «Нарачанскі край» (усе 2000).
Мікалай Пятровіч Корбут
Мікала́й Пятро́віч Ко́рбут (нар. 1 лістапада 1948, в. Гутніца Слуцкі раён) — прэзідэнт федэрацыі гімнастыкі РБ, Міністр фінансаў Беларусі (1997—2008).
Біяграфія
Служыў у Савецкім войску ў 1970—1972 гадах. У 1977 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава.
Працаваў на розных пасадах у Міністэрстве фінансаў, намеснікам старшыні Кантрольнай палаты Рэспублікі Беларусь у 1992—1996 гадах. Першы намеснік старшыні праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь у 1996—1997 гадах.
IC 4454
IC 4454 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Мікалай Пятровіч Корбут
Біяграфія
З 1997 года Міністр фінансаў Беларусі.
IC 4454
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мікалай Пятровіч Корбут
Біяграфія
У сакавіку 2008 года перанёс абшырны інсульт.
14 жніўня 2008 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь вызваліў Корбута ад пасады Міністра фінансаў.
Прэзідэнт Беларускай федэрацыі гімнастыкі з 1998 года.
Прыватнае жыццё
Жанаты, мае двух сыноў. Захапляецца тэатрам, спортам, паляваннем і рыбалкай.
NGC 1797
NGC 1797 (іншыя абазначэнні — MCG -1-14-2, MK 1093, IRAS05053-0805, PGC 16781) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Табарыў
Табарыў (Та́борів) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Завулак Будаўнікоў (Наваполацк)
Завулак Будаўнікоў (, Переулок Строителей) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала, каля гандлёвага цэнтра "Дзіоніс"). Працягласць складае каля 150 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Краснагорск (горад)
Краснагорск (Красного́рск) — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі з адміністрацыйнай тэрыторыяй (да красавіка 2017 года — цэнтр Краснагорскага раёна) і цэнтр гарадской акругі Краснагорск (да студзеня 2017 года — Краснагорскага муніцыпальнага раёна).
Насельніцтва — (2017). У 2017 годзе горад увайшоў у склад аб’яднанай гарадской акругі Краснагорск.
Лазерная хімія
Лазерная хімія — раздзел хіміі высокіх энергій, які вывучае хімічныя працэсы, якія ўзнікаюць пад дзеяннем лазернага выпраменьвання і ў якіх спецыфічныя ўласцівасці лазернага выпраменьвання маюць вырашальную ролю. Таксама лазерная хімія вывучае т.зв. хемалазерные працэсы (хімічныя лазеры). Монахраматычнасць лазернага выпраменьвання дазваляе селектыўна ўзбуджаць малекулы аднаго віду, пры гэтым малекулы іншых відаў застаюцца неўзбуджанымі. Такім чынам падбіраючы частату лазера, становіцца магчымым не толькі ажыццяўляць выбарчую актывацыю малекул, але і змяняць глыбіню пранікнення выпраменьвання ў зону рэакцыі. Магчымасць факусоўкі лазернага выпраменьвання дазваляе ўводзіць энергію лакальна, у вызначаную вобласць аб’ёму. Лазернае ўздзеянне на хімічныя рэакцыі можа быць цеплавым і фотахімічным. Лазерная афтальмалогія і мікрахірургія, у канчатковым рахунку, гэта лазерная хімія, якая прымяняецца для медыцынскіх мэт.
Крытычная тэмпература
Крыты́чная тэмперату́ра — тэмпература, пры якой шчыльнасць і ціск насычанай пары становяцца максімальнымі, а шчыльнасць вадкасці, якая знаходзіцца ў дынамічнай раўнавазе з парай, становіцца мінімальнай.
Пры тэмпературы, вышэйшай за крытычную тэмпературу газа, яго немагчыма скандэнсаваць ні пры якім ціску.
Крытычная тэмпература была адкрыта Дз. І. Мендзялеевым у 1861. Калі ён даследваў залежнасць паверхневага нацяжэння вадкасці ад тэмпературы, ён выявіў, што існуе такая тэмпература, пры якой знікаюць меніск вадкасці і розніца паміж вадкасцю і яе насычанай парай. Гэту тэмпературу Дз. І. Мендзялееў назваў "абсалютным пунктам кіпення".
Містыка
Містыка (ад μυστικός — «утоены», «тайны») — у штодзённым сэнсе — вера ў існаванне звышнатуральных сіл, з якімі таямнічым чынам звязаны і здольны мець зносіны чалавек; у духоўным сэнсе — сакральная рэлігійная практыка, якая мае мэтай перажыванне непасрэднага яднання з Богам. Таксама сукупнасць тэалагічных і філасофскіх дактрын, прысвечаных апраўданню і асэнсаванню гэтай практыкі (містыцызм).
Тарасіўка (Сквырскі раён)
Тарасіўка (Тарасівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Аляксандр Сцяпанавіч Сямёнаў
Аляксандр Сцяпанавіч Сямёнаў (1885—1966) — беларускі медык і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР.
Адукацыя і пачатак прафесійнай кар’еры
Нарадзіўся ў 1885 годзе ў сям’і святара ў Магілёўскай губерні. Пасля заканчэння Мінскай духоўнай семінарыі паступіў у Варшаўскі ветэрынарны інстытут, адкуль праз некаторы час перавёўся ў Харкаўскі ветэрынарны інстытут, які скончыў з адзнакай у 1910 годзе. Пасля гэтага скончыў з дыпломам лекара з адзнакай медыцынскі факультэт Імператарскага Харкаўскага ўніверсітэта ў 1913 годзе.
Міжваенны перыяд
У 1916 годзе А. С. Сямёнаў вярнуўся на працу ў мястэчка Глуск у якасці галоўнага ўрача і актыўна заняўся аднаўленнем бальніцы. Яму даводзілася быць і тэрапеўтам, і хірургам, і гінеколагам, выконваючы ў тых няпростых умовах даволі складаныя хірургічныя ўмяшанні.
Аўтарытэт А. С. Сямёнава сярод насельніцтва быў вялікі. Аб яго дзейнасці ведалі і ў Маскве. Там, у 1925 годзе, адбыўся Усесаюзны з'езд участковых урачоў, і Глуску лекар адзін з нямногіх прадстаўляў Беларусь. Там наркамам аховы здароўя БССР М. І. Барсуковым ён быў прадстаўлены «ўсенароднаму старасце» — М. І. Калініну.
Арышт
У пачатку 1937 года ён быў арыштаваны па ананімным лісце, у якім яго разглядалі як, міжнароднага шпіёна. Аляксандра Сцяпанавіча катавалі, і ён нават зрабіў спробу да самагубства, але яго своечасова вынялі з пятлі. Ён быў пераведзены ў Бабруйск, дзе знаходзіўся ў турме больш за год. Нягледзячы на ​​катаванні, ён не прызнаў сябе вінаватым і яго амніставалі ў сакавіку 1938 года, пасля чаго прыступіў да сваёй ранейшай працы.
Вялікая Айчынная вайна
У гады Вялікай Айчыннай вайны А. С. Сямёнаў знаходзіўся ў радах Чырвонай Арміі. У пачатку на пасадзе старшага ардынатара Калінкавіцкага ваеннага шпіталя, затым 429-гоэвакашпіталя.
Жонка і дзеці засталася на акупаванай тэрыторыі, усе засталіся жывыя.
Смерць і пахаванне
Памёр 18 сакавіка 1966 года. На яго пахаванне прыехаў міністр аховы здароўя Іван Анісімавіч Інсараў. Ён разам з жыхарамі Глуска на руках нёс труну з целам праз увесь горад на могілкі. Да канца дзён А. С. Сямёнаў заставаўся сціплым працаўніком, які ўсё сваё доўгае жыццё верай і праўдай служыў людзям. Яго імя было прысвоена Глускай раённай бальніцы — адзіны выпадак у БССР у савецкі час. Вуліца, на якой стаіць бальніца, таксама названа яго імем.
Дубаваложскі сельсавет
Дубавало́жскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Дубовы Лог.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Калінінскага сельсавета.
Ніжні замак (Полацк)
Ніжні, або Стралецкі замак — колішні замак, а сёння — гістарычная мясцовасць у Полацку.
Апісанне
Уяўляў сабою земляны насып (г.зв. «вал Івана Грознага») даўжынёй 600 м, вышынёй 10 м, шырынёй асновы да 30 м, абнесены па перыметры рубленай сцяной. Плошча замка — каля 6 га.
Гісторыя
Ніжні замак пабудаваны па загаду рускага цара Івана IV пасля ўзяцця Полацка яго войскамі ў 1563 годзе ходам Лівонскай вайны. Насыпалі вал палачане на працягу двух гадоў пад кіраўніцтвам баярына Шуйскага і ваявод Зайцава і Шчокіна. Ніжні замак на планах XVI ст. меў 8 вежаў, у цэнтры замка стаяла вежа тыпу данжон. У XVII ст. вежы і рубленыя сцены замянілі на просты тын.
Замак не меў вялікага абарончага значэння, бо быў пабудаваны без уліку законаў фартыфікацыі, без уліку актыўнага развіцця ваеннай тэхнікі ў XVI—XVII ст., у ім жылі стральцы рускага гарнізона пад камандаваннем князёў Шуйскага і братоў Сярэбраных (таму замак называўся яшчэ і Стралецкай слабадой).
Абарончую функцыю Ніжні замак страчвае ў пачатку XVIII ст. і з таго часу становіцца месцам жыхарства маргінальнай часткі насельніцтва Полацка.
Сучаснасць
Драўляныя канструкцыі замка не захаваліся. Вал замка захаваўся часткова — на працягу 400 м, у цэнтры праезд больш позняга перыяду. Сваёй формай, зялёнымі насаджэннямі ён досыць арганічна ўпісваецца ў ландшафт горада. У 1960-я гады ў унутраныя схілы валоў былі прыстасаваны пад трыбуны стадыёна «Спартак», які размяшчаўся на тэрыторыі самога замка.
Касцёл Святых Пятра і Паўла (Новы Свержань)
Гісторыя
Новы Свержань увайшоў у склад уладанняў Радзівілаў у 1575 г. 17 кастрычніка 1588 г. Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка даў фундуш на будаўніцтва і абсталяванне тут касцёла. Верагодна, як паведамляюць інвентары, у тым жа 1588 г. і пачалося будаўніцтва парафіяльнага касцёла Св. Пятра і Паўла. Як доўга ішло будаўніцтва, звестак не захавалася. Вядома, што ў 1600 г. касцёл ужо функцыянаваў. За гісторыю існавання касцёл не зведаў значных перабудоў. У 1818 г. пад час буры быў знесены дах і часткова вежа. Пасля гэтага будынак быў адрамантаваны, асобна пастаўлена званіца, якая згарэла пры пажары 1890 г. Рамонты адбываліся ў 1828, 1856 гг. У 1864 г. закрыты, у 1901 г. адкрыты. Пасля Вялікай Айчыннай вайны выкарыстоўваўся ў гаспадарчых мэтах, у 1988 г. вернуты каталікам.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой мураваны прамавугольны ў плане аднавежавы храм са слаба акрэсленым трансептам, масіўнай абарончай вежай над уваходам і невысокай паўкруглай алтарнай апсідай, якая ўнутры мае складаны абрыс; скляпенні цыліндрычныя з распалубкамі. З паўночнага боку асноўнага аб'ёму пазней (праз 30—40 гадоў) прыбудаваная трох'ярусная квадратная ў плане вежа, накрытая чатырохгранным шатром з кароткім шпілем. Ніжняя частка ўмацаваная контрфорсамі, верхнія ярусы аздобленыя плоскімі арачнымі нішамі, у другім ярусе фланкіраванымі аркадай з пілястрамі. У цэнтральных нішах кожнай грані прарэзаныя паўцыркульныя праёмы. Вокны паўцыркульныя.
Інтэр'ер зальнага тыпу. Абапал нефа размешчаны бакавыя капліцы: Найсвяцейшай Дзевы Марыі (справа) і Св. Антонія (злева). У ніжнім ярусе вежы вылучаны бабінец з размешчанымі над ім хорамі, якія адкрываюцца ў асноўнае памяшканне невялікім арачным праёмам. Лесвіца на хоры — у тоўшчы заходняй сцяны. Скляпенні цыліндрычныя з распалубкамі. У бабінцы скляпенне апрацаванае дэкаратыўнымі нервюрамі. Першапачаткова, да 1818 г., вонкавыя сцены касцёла былі неатынкаваныя. Перабудовы ў другой чвэрці ХІХ ст. некалькі змянілі мастацкае аблічча будынку.
Крыяхімія
Крыяхімія — раздзел хіміі, які вывучае ператварэнні ў вадкай і цвёрдай фазах пры нізкіх тэмпературах (ніжэй за −150 °C ці 123 K). Па вывучаемым з’явам мае скрыжаванні з фізікай кандэнсаваных асяроддзяў, астрахіміяй, крыябіялогіяй. Цікавасць да крыяхіміі ўзнікла, калі з’явілася магчымасць актыўна выкарыстоўваць вадкі азот, які замярзае пры тэмпературы −210 °C. Вывучэнне хімічных узаемадзеянняў пры звышнізкай тэмпературы дазваляе даследаваць дэталёвыя шляхі працякання хімічных рэакцый, памяншаючы блытаніну, якую ўносяць цеплавыя ваганні. Крыяхімія з’яўляецца асновай для крыябіялогіі, якая выкарыстоўвае запаволеныя або спыненыя біялагічныя працэсы ў медыцынскіх і даследчых мэтах.
Сцежкаю жыцця
Зорка Венера — опера кампазітара Г. М. Вагнера, пастаўленая ў 1980 годзе ў Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета. Спектакль быў аформлены мастаком Ю. Турам.
Сюжэт
Опера пастаўленая паводле аповесці «Воўчая зграя» В. Быкава пра драматычныя падзеі гадоў Вялікай Айчыннай вайны. Лібрэта стварылі А. Вярцінскі і С. Штэйн.
Музыка
У партытуры кампазітар выкарыстаў напеўныя інтанацыі народных песень. Асноўнай музычнай тэмай — «ваўчынай зграі» — паслужыў механічна-бяздушны матыў бравурнага марша. Хор жыхароў спаленай вёскі, які задумваўся як адна з эмацыйных кульмінацый оперы, па жанры — плач. Хор быў напісаны настолькі экспрэсіўна, моцна і пранізліва, што і праз шмат гадоў пасля прэм'еры (у межах канцэртнага цыкла «Па старонках беларускіх опер») рабіў уражанне сачынення надзвычай сучаснага і вострага — і па змесце, і па форме.
Тэрэшчы (Сквырскі раён)
Тэрэшчы (Тере́шки) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вяль
Вяль — у беларускай міфалогіі адзін з цмокаў. Паданне аб ім запісана Ірынай Дубянецкай у в. Валэйкішкі (Астравецкі раён).
Вяль жыў каля валуна бліз вёскі Валэйкішкі, бавіўся з ім, перакідваў і не даваў людзям прайсці, а таксама краў у іх скаціну. Аднойчы разумны вясковец закалоў барана, злупіў з яго скуру, заліў у яе «смалу і серку» і паставіў каля камня. Цмок убачыў «барана» і адразу з’еў. Гарачая смала заліла яму глотку, і ён адразу памёр. Перад смерцю Вяль зароў так громка, што яго пачуў цмок Крок, што жыў пад Кракавам, і сам адразу памёр са страху.
Паралелі ў іншых легендах
Імя Вяль адсылае да імёнаў балцкіх багоў-апекуноў памерлых і падзем’я: Vels у латышоў, Velinas у літоўцаў, а таксама Вялеса, імя якога генетычна да іх узыходзіць. У гэтых тэонімах — корань Vel-, які на старажытным індаеўрапейскім моўным гарызонце звязаны са светам памерлых і яго ўладаром.
Сувязь персанажаў «змяёвай прыроды» з камянямі пацвярджаюць і паданні пра Змея, які лятаў над Лукомскім возерам і перакідаўся ў чалавека, а тады ў навальніцу быў забіты перуновай маланкай і пахаваны ў кургане.
У Польшчы захавалася легенда пра Вавельскага цмока, які жыў у прыгорку пад Кракавам і быў знішчаны гэтакім жа чынам, як і Вяль (дарэчы, у паданні пра Вяля згадваецца нейкі цмок Крок, што як раз жыў пад Кракавам). Цікава, што імя Крак (падобнае на Крок) у польскай легендзе (у версіі, якую запісаў Ян Длугаш) носіць старажытны князь, які распраўляецца з цмокам. У паданні пра князя Радара фігурыруе змей Крыгавей, які ўжо служыць польскаму каралю Ляху і жыве ў Польшчы, унутры прыгорка.
NGC 1798
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хацькова
Назву Хацькова маюць:
IC 4456
IC 4456 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Самаседаўка
Самасе́даўка (, Самоседовка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Інстытут беларускай культуры
Заснаванне
У чэрвені 1921 пры НКА ствараецца Акадэмічны цэнтр. Адной з задач, пастаўленых перад ім, было кіраўніцтва ўстановамі, якія маюць за мэту навуковую работу, запрашэнне ў Беларусь і падрыхтоўку ўласных навуковых сіл.
На працягу 1921 года ў структуры Акадэмічнага цэнтра НКА БССР існавала 17 устаноў. Пад адзінаццатым нумарам у справаздачы пазначаны Інстытут беларускай культуры. Дакумент з назвай «Звесткі аб дзейнасці ўстаноў НКА на 01.09.21 г.» інфармуе пра наяўнасць навуковых устаноў: «1. Інстытут беларускай культуры (арганізуецца)…». У іншым варыянце ў першым пункце адсутнічае слова «арганізуецца». За 1921 ІБК «зрабіў падрыхтоўчую работу да арганізацыі ўсіх беларускіх навуковых устаноў у адзін навукова-даследчы Інстытут беларускай культуры, які павінен адкрыць сваю дзейнасць у гэтым, 1922 г.»
Інстытут беларускай культуры пачаў сваё існаванне на пачатку 1922 года, замяніўшы сабой Навукова-тэрміналагічную камісію. У. М. Ігнатоўскі адзначаў, што у канцы 1921 года ІБК пачаў фактычнае існаванне, фармальна ІБК замацоўваецца ў пачатку 1922. Вучоны сакратар М. М. Гуткоўскі ў кастрычніку 1921 адносіў да навуковых устаноў, адначасова з НТК, Інстытут беларускай і яўрэйскай культуры. Паводле звестак, ІБК мусіў мець у сваім складзе 7 секцый. Аднак ствараюцца толькі дзве: этнолага-лінгвістычная (са слоўнікавай, тэрміналагічнай і літаратурна-даследчай камісіяй) і прыродазнаўчая (з геолага-глебазнаўчай камісіяй). У. М. Ігнатоўскі пісаў: «Інбелкульт у пачатку 1922 года ўпітвае ў сябе Тэрміналагічную камісію, каторая перастае існаваць самастойна».
Арганізацыя працы
Першы статут ІБК пакуль не выяўлены, з-за кепскай захаванасці матэрыялаў 1920-х гадоў. Аднак некаторыя паведамленні таго часу даюць магчымасць скампанаваць інфармацыю, якая ўтрымлівае асноўныя палажэнні статута. У распрацоўцы першага статута ІБК удзельнічалі У. І. Пічэта, Я. Ф. Карскі, З. Х. Жылуновіч (Цішка Гартны), Я. Л. Дыла.
Першыя супрацоўнікі: У. В. Чаржынскі (сакратар ІБК), М. В. Азбукін, М. Я. Байкоў, Л. Більдзюкевіч, М. А. Грамыка, М. М. Гуткоўскі, К. М. Міцкевіч (Я. Колас), І. Д. Луцэвіч (Я. Купала), Ч. І. Родзевіч і іншыя.
З-за недахопу матэрыяльных сродкаў вёў даследаванні выключна ў галіне гуманітарных навук: распрацоўка практычных праблем беларускага мовазнаўства, вывучэнне беларускай літаратуры, мастацтва, гісторыі, этнаграфіі, фальклору. У 1923—1924 створаны агранамічная, прыродазнаўчая і медыцынская секцыі. У канцы 1923 на правах пастаяннай камісіі створана Цэнтральнае Бюро краязнаўства. У сакавіку 1924 арганізаваны секцыі этнаграфіі і геаграфіі, мастацтва, права, педагогіка, медыка-ветэрынарная, сацыяльна-эканамічная.
Інстытут разгарнуў значную работу ў галіне геалогіі, глебазнаўства, геабатанікі, геаграфіі, геафізікі, хіміі, вывучэння прыродных рэсурсаў Беларусі. Прыродазнаўчая секцыя даследавала прыроду рэспублікі. Яе экспедыцыі адкрылі паклады фасфарытаў, керамічнай і вогнетрывалай гліны, бурага вугалю, кварцавага пяску, наблізіліся да адкрыцця нафты.
Скразная апрацоўка
Скразная апрацоўка (Straight-through processing, STP) — працэс бесперапыннай, цалкам аўтаматызаванай апрацоўкі інфармацыі. Першасныя даныя могуць фармавацца як аўтаматычнымі сістэмамі, так і ручным уводам, але іх наступная перадача і апрацоўка адбываецца цалкам аўтаматычна.
Інстытут беларускай культуры
Арганізацыя працы
У 1924 секцыя правяла 1-ю Усебеларускую глебазнаўчую канферэнцыю, на якой быў вызначаны план наступных даследаванняў глеб Беларусі. Даследаваліся геаграфія і генезіс глеб, іх урадлівасць. Да 1931 г. былі абследаваны глебы ўсёй рэспублікі і складзена яе зводная глебавая карта. Даследавалася флора і фаўна. У 1923—1928 гг. ІБК арганізаваў шматлікія геабатанічныя экспедыцыі (удзельнічалі В. П. Аўрамчык, Н. А. Збітнеўскі, В. А. Міхайлоўская, В. С. Палянская і іншыя). У выніку з’явіліся работы з апісаннем расліннасці па раёнах рэспублікі. Пад рэдакцыяй Н. П. Кузняцова была складзена геабатанічная карта, Палянская апублікавала спіс 150 найбольш важных відаў раслін і карту іх распаўсюджання ў Беларусі. А. У. Фядзюшын (кіраваў секцыяй заалогіі) даследаваў фаўну рэспублікі. Матэрыялы флоры, фаўны і геалогіі Беларусі былі прадстаўлены ў музеі прыроды (меў заалагічны, батанічны і глебавы аддзелы).
Такарыўка (Сквырскі раён)
Такарыўка (Токарі́вка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Будынак гарадскога тэатра (Магілёў)
Будынак гарадскога тэатра ў Магілёве, змешчаны па вуліцы Першамайскай, 7 — помнік дойлідства псеўдарускага стылю, уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як гісторыка-культурная каштоўнасць рэгіянальнага значэння.
Белае (возера, басейн Дахнаркі)
Бе́лае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дахнарка за 5 км на поўнач ад горада Полацк.
Будынак гарадскога тэатра (Магілёў)
Гісторыя
Тэатр узведзены ў 1886—88 гг. у цэнтры горада паводле праекта епархіяльнага архітэктара П. Камбурава і губернскага інжынера У. С. Мільяноўскага.
Белае (возера, басейн Дахнаркі)
Плошча паверхні возера 1,09 км². Даўжыня 1,42 км, найбольшая шырыня 1,18 км. Глыбіня возера дасягае 3,1 м. Плошча вадазбору 34,7 км². Катлавіна Белага возера рэшткавага тыпу, круглаватая. Схілы катлавіны спадзістыя, пясчаныя. Берагавая лінія даўжынёй 5,1 км утварае некалькі заліваў і мысоў. Берагі возера сплавінныя, на поўначы высокія и абразійныя. Пойма шырынёй ад 50—150 метраў да 1 км, забалочаная і тарфяністая. Дно плоскае. Мелкаводдзе пясчанае. Возера эўтрофнае, зарастае да глыбіні 2 м. прыбрэжная расліннасць займае палосу шырынёй 30—180 м.
Інстытут беларускай культуры
Арганізацыя працы
Да канца 1929 года ў Беларусі было 8 акруговых, 100 раённых, 96 мясцовых, 97 школьных і краязнаўчых таварыстваў ВНУ з 10 500 членаў. Краязнаўцы сабралі вялізарны матэрыял, выдалі каля 20 папулярных прац. З 1925 выходзіў часопіс «Наш край», які адыграў важную ролю ў вывучэнні роднага краю. ІБК правёў Першую Усебеларускую краязнаўчую канферэнцыю, Першы з’езд даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі, Акадэмічную канферэнцыю па рэформе беларускага правапісу і азбукі (1926). Падтрымліваў сувязі з АН СССР, АН УССР, замежнымі даследчымі навуковымі ўстановамі. 13 кастрычніка 1928 пастановай ЦВК і СНК БССР рэарганізаваны ў АН БССР.
Будынак гарадскога тэатра (Магілёў)
Гісторыя
У 1992—2001 гадах будынак знаходзіўся на рэканструкцыі. Спектаклі праходзілі ў будынку былога Дома палітасветы, не прыстасаванага для работы прафесійнага тэатра.
Інстытут беларускай культуры
Выданні Інбелкульта
Інбелкультам выдаваліся «Запіскі аддзела гуманітарных навук», «Запіскі аддзела прыроды і народнай гаспадаркі»; выйшлі 24 выпускі «Беларускай навуковай тэрміналогіі» (1922—1930), «Працы Першай Усебеларускай глебазнаўчай канферэнцыі, 16 — 17 красавіка 1924 г.» (1926), «Працы першага з’езду даследчыкаў беларускай археалогіі і археаграфіі, 17 — 18 студзеня 1926 г.» (кніга 1, 1926), «Працы Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі»(1927).
Будынак гарадскога тэатра (Магілёў)
Архітэктура
Будынак мае складаную кампазіцыю аб’ёмаў. Цэнтральнае месца займае прамавугольная ў плане глядзельная зала (на 500 месцаў) з закругленай задняй сцяной. На галоўным фасадзе выступаюць два вежападобныя чацверыковыя аб’ёмы і тамбур з тэрасай над ім пры ўваходзе, да якога вядзе двухбаковая крывалінейная ў плане лесвіца. Вакол глядзельнай залы згрупаваныя вестыбюль, фае, кулуары, калідоры, службовыя памяшканні. У архітэктурным рашэнні фасадаў спалучаецца адкрытая чырвоная муроўка з белымі атынкаванымі дэталямі псеўдарускага стылю (зубчыкі, сухарыкі, абрамленні аконных праёмаў і нішаў разнастайных форм), гэта аздоба дробная і вельмі шчыльна пакрывае плоскасці сцен. Інтэр’ер аздоблены разьбой па дрэве.
Інстытут беларускай культуры
Правадзейныя члены Інстытута беларускай культуры 1922 года
Правадзейныя члены Інстытута беларускай культуры, абраныя ў адпаведнасці са статутам 1922 года :
Лухавіцы
Лухавіцы (Лухови́цы) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр горада абласнога падпарадкавання Лухавіцы з адміністрацыйнай тэрыторыяй (да красавіка 2017 года — Лухавіцкага раёна) і гарадской акругі Лухавіцы (да студзеня 2017 года — Лухавіцкага муніцыпальнага раёна) Маскоўскай вобласці.
Інстытут беларускай культуры
Правадзейныя члены Інстытута беларускай культуры 1927 года
Правадзейныя члены Інстытута беларускай культуры, абраныя ў адпаведнасці са статутам інстытута 1927 года :
Лухавіцы
Галоўнае прадпрыемства горада — авіяцыйны «Лухавіцкі машынабудаўнічы завод» (уваходзіць у карпарацыю «МіГ»).
Матракі
Матракі (грэч.: Μαθράκι) — маленькі востраў, частка архіпелага Дыяпонтыя і Іанічных астравоў. Размяшчаецца за 10 км на поўнач ад Керкіры, прыблізна на той жа адлегасці ад Афані і Эрыкусы. Адміністрацыйна ўваходзіць у ном Керкіры і ў Перыферыю Іанічных астравоў. Адзіны населены пункт таксама носіць назву Матракі.
Лухавіцы
Размешчаны на паўночных адгор’ях Сярэднярускага ўзвышша, на рэках Чорнай і Вобла, за 135 км на паўднёвы ўсход ад Масквы, 22 км на паўднёвы ўсход ад Каломны і за 54 км ад Разані. Знаходзіцца на федэральнай аўтамабільнай трасе М-5 «Урал» Масква — Чалябінск.
Скразная апрацоўка
У больш вузкім сэнсе STP-тэхналогія прадугледжвае, што брокерская кампанія выступае ў ролі аўтаматычнага пасярэдніка паміж кліентамі і знешнім рынкам. Ордэры кліентаў аўтаматычна перапраўляюцца для заключэння здзелак на знешнім рынку ці на буйнога контрагента.
Матракі
Тапаніміка
Паводле легенды, востраў быў знічшаны «вугальным агнём» (грэч. ανθράκια, антракія), адкуль паходзіць назва. Насамрэч, старая назва Мальфакі пераўтварылася ў цяперашнюю пад уплывам Саматракі.
Фізічная геаграфія
Востраў густа пакрыты маслінамі і хвоямі. У наваколлях знаходзяцца тры дробныя астравы: Д’якапа, Д’япла і Трахія.
Вуокса (рака)
Вуокса (Vuokša, Vöksa, Vuoksi, Vuoksen, Вуо́кса) — азёрна-рачная сістэма, якая ўключае сістэму азёр і пратокаў у Фінляндыі і Расіі, самая буйная рака Карэльскга перашыйка.
Даўжыня ракі складае 156 км. Плошча вадазбору 68 700 км². Сярэдні расход вады 645 м³/с, аб’ём сцёку 20,357 км³/год. Рака бярэ свой пачатак з возера Сайма (Фінляндыя), перасякае граду Салпаўселькя, утвараючы вадаскат Іматра. Упадае ў Ладажскае возера. На рацэ пабудаваны каскад Вуокскіх ГЭС.
Каля ракі гарады Іматра (Фінляндыя), Светагорск, Каменнагорск, Прыазерск.
Скразная апрацоўка
Транзакцыі
У мінулым правядзенне плацяжоў заўсёды патрабавала ручной працы. Працэс часта займаў некалькі гадзін. Да таго ж дадатковае ўмяшанне чалавека прыводзіла да большай рызыцы памылак.
З дапамогай STP аперацыі з грашыма або каштоўнымі паперамі могуць апрацоўвацца і заключацца ў той жа дзень. Плацяжы ўсё яшчэ могуць быць не-STP з-за розных прычын.
Перавагі
Пры поўным укараненні STP можа даць кіраўнікам актывамі такія перавагі, як больш кароткія цыклы апрацоўкі, зніжэнне рызыкі разлікаў і больш нізкія аперацыйныя выдаткі.
Некаторыя галіновыя аналітыкі лічаць, што 100 % аўтаматызацыя — недасяжная мэта. Замест гэтага яны прасоўваюць ідэю павышэння ўзроўняў унутранай STP унутры фірмы, падахвочваючы групы фірмаў працаваць разам над паляпшэннем якасці аўтаматызацыі транзакцыйнай інфармацыі паміж сабой, альбо на двухбаковай аснове, альбо як супольнасць карыстальнікаў (знешняя STP). Іншыя аналітыкі, аднак, мяркуюць, што STP будзе дасягнута са з’яўленнем функцыянальнай сумяшчальнасці бізнес-працэсаў.
Белае (возера, басейн Дахнаркі)
У возера ўпадае канал Рабінаўка, працякае рака Дахнарка, злучаючая Белае з азёрамі Чорнае і Дахнарскае. Каля возера вёскі Гендыкі, Булаўкі.
У возеры водзяцца шчупак, лінь, карась, сазан, лешч і іншыя віды рыб.
Агнеса Моніка
Агнеса Моніка (сапраўднае імя Агнеса Моніка Mульёта, нар. 1 ліпеня 1986, Джакарта, Інданезія) — інданезійская спявачка, пачала сваю кар’еру ў забаўляльнай індустрыі ў шэсць гадоў. Агнеса выпусціла тры альбомы, з часам набыла папулярнасць у 1990-я гады. Акрамя кар’еры спявачкі Агнеса таксама працавала тэлевядучай некалькіх дзіцячых тэлевізійных шоу. У юнацтве Агнеса пачала акцёрскую кар’еру, з’явіўшыся ў мыльнай оперы Ранні шлюб (2001). Акрамя таго, Агнеса здымалася ў серыі мыльных опер, дзякуючы чаму з’яўлялася самай высокааплатнай маладой актрысай на той час.
Плошча Будаўнікоў (Наваполацк)
Плошча Будаўнікоў (, площадь Строителей) — галоўная і фармальна адзіная плошча Наваполацка.
Апісанне
Плошча пабудавана ў 1966 годзе па праекце архітэктараў А. Бельскага і А. Данілавай. У плане ўяўляе сабой чатырохвугольнік з даўжынёй бакоў прыблізна 120 і 170 метраў. З паўночна-ўсходняга боку плошча абмежаваная вуліцай Маладзёжнай, якая аддзяляе яе ад сквера і стадыёна «Атлант», з паўночна-заходняга боку — вуліцай Кірава, з поўдня — будынкамі гарвыканкама і палаца культуры нафтавікоў. Асноўная прастора плошчы пешаходная, з шасцю фантанамі і газонамі па баках. У цэнтры плошчы ўсталяваны знак «Нулявы кіламетр».
IC 4457
IC 4457 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Герметызацыя
Герметызацыя (ад імя Гермеса Трысмегістаса) — забеспячэнне непранікальнасці сценак і злучэнняў, апаратаў, машын, збудаванняў для вадкасці і газу.
Герметызавальныя матэрыялы
Акрамя палімераў, герметызавальныя матэрыялы ўтрымліваюць розныя напаўняльнікі і ацвярджальнікі — вулканізуючыя. Герметызавальныя матэрыялы ўжываюць у выглядзе паст, абкітовак, масцікі і самаклейных стужак, часам у выглядзе раствора ў арганічных растваральніках. Герметызавальны матэрыял утвараецца ў выніку ацвярдзення на ўласна злучальным шве або ў месцы кантакту герметызуемых паверхняў. Герметызавальныя матэрыялы павінны быць трывалымі і эластычнымі, устойлівымі да ўздзеяння агрэсіўных асяроддзяў і перападаў тэмпературы. Герметызавальныя матэрыялы для абароны дэталяў і блокаў электрапрыбораў павінны быць з электраізаляцыйныя ўласцівасцямі.
Гермес
Гермесу ўласцівы падман, хітрасць, спрытнасць, выкрутлівасць, часта звяртаецца да крадзяжу. Вынаходнік мераў, лічбаў, азбукі.
Нараджэнне
Нарадзіўся ў Аркадыі. Пасля свайго нараджэння ўжо да палудня змайстраваў сабе ліру з чарапахі, пасля накіраваўся ў даліну Піэрыі (Македонія), дзе Апалон пасвіў свой статак і выкрадае ў яго пятнаццаць кароў. Прыгнаўшы іх у Пілас, дзвюх кароў ён прыносіць у ахвяру, а астатніх хавае ў пячоры загнаўшы задам на перад, быццам выходзілі ад туль. Вечарам хлапец вяртаецца да сваёй маці ў грот, захутаўшыся ў калысцы. Разгневаны Апалон, абшукаўшы і не знайшоўшы сваіх кароў разумее хто мог выкрасці і накіроўваецца да Гермеса, каб той вярнуў скрадзенае, нават пагражае звергнуць у Тартар. Але хлапец адпіраецца сцвярджаючы што нічога не ведае пра злочын. У рэшце - рэшт дылему вырашае вярхоўны Зеўс, які прымусіў Гермеса вярнуць забранае. Гермес прывёў Апалона да пячоры дзе схаваў кароў, і пакуль срэбралукі Апалон, выводзіў свой статак, хлапец граў на сваёй ліры. Юнаку спадабалася ігра Гермеса і абмяняў сваіх кароў на цудоўную ліру.
Звышнатуральнае
Шматзначнасць паняцця
У паняцце звышнатуральнага ўкладваюцца таксама такія значэнні, як гратэскнае, фантастычнае. У Сярэднявеччы схаластыка ў тэрмінах звышнатуральнага, узятага ў значэнні супранатуралістычнага, звыхпрыроднага, апісвала боскае.
Тхорыўка
Тхорыўка (Тхо́рівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1799
NGC 1799 (іншыя абазначэнні — MCG -1-14-1, PGC 16783) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нямецкая Вікіпедыя
Нямецкая Вікіпедыя (Deutsche Wikipedia), раздзел Вікіпедыі на нямецкай мове. Другая па часе стварэння (16 сакавіка 2001) пасля англійскай Вікіпедыі.
Пры напісанні артыкулаў выкарыстоўваецца стандартная нямецкая мова, для дыялектаў створаны асобныя раздзелы Вікіпедыі: алеманскі (als:), ніжненямецкі (nds:), люксембургскі (lb:), пенсільванскі нямецкі (pdc:), рыпуарскі (ksh:), баварскі (bar:).
Шырокая прапаганда Вікіпедыі ў нямецкамоўных краінах спрыяе таму, што вялікая колькасць правак робіцца ананімамі. Адпаведна, у нямецкім раздзеле адносна многа ў параўнанні з іншымі Вікіпедыямі артыкулаў маюць абарону ад правак незарэгістраваных ці нядаўна зарэгістраваных удзельнікаў.
Вельмі развітыя боты, да распрацоўкі якіх прыцягнута мноства праграмістаў. Разам з тым у нямецкай Вікіпедыі практычна адсутнічаюць створаныя ботамі артыкулы.
Матэрыялы нямецкай Вікіпедыі выдаюцца на CD/DVD і ў друкаваным выглядзе, у тым ліку тэматычнымі серыямі.
Леанід Яўгенавіч Землякоў
Леанід Яўгенавіч Землякоў (нар. , станцыя Шылка, Чыцінская вобласць, Расія) — беларускі палітолаг, філосаф. Доктар палітычных навук (2000), кандыдат філасофскіх навук (1972), прафесар (2001).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, спецыяльнасць «Філасофія», 1968). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (юрыдычны факультэт, кафедра паліталогіі, прафесар). Навуковыя інтарэсы: палітычная навука; сацыяльная філасофія; дзяржаўна-канфесіянальныя адносіны; стан рэлігіі і рэлігійнасці; праблемы правоў чалавека, свабоды сумлення і веравызнання ў Беларусі.
Хацькова (горад)
Хацькова (Хотько́во) — горад у Сергіева-Пасадскім муніцыпальным раёне Маскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча Хацькова.
Насельніцтва — 21 444 чал. (2017).
Размешчаны на рацэ Пажа (прыток Воры), за 60 км на паўночны ўсход ад Масквы і за 11 км на паўднёвы захад ад Сергіева Пасада, чыгуначная станцыя на лініі Масква — Яраслаўль.
Вуокса (возера)
Вуокса (таксама Узерва, ад Uuzijärvi, «новае возера», Уусіярві ад Uusijärvi) — возера на Карэльскім перашыйку ў Прыазерскім раёне Ленінградскай вобласці. Знаходзіцца на паўднёвы захад ад горада Прыазерск.
Мітрапольшчына
Мітрапо́льшчына (, Митропольщина) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 33 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 23 жыхары, 14 гаспадарак (2005).
Гісторыя
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Цырынскай гміне Навагрудскага ваяводства. З 1939 года ў БССР.
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Тара (прыток Іртыша)
Та́ра (Та́ра) — рака ў Заходняй Сібіры, у Новасібірскай і Омскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Іртыш (басейн ракі Об). Даўжыня ракі 806 км, плошча вадазбору 18 300 км². Выток знаходзіцца ў Новасібірскай вобласці на Васюганскай раўніне. Рэчышча Тары звілістае. Сілкаванне змяшанае, з перавагай снегавога. Сярэдні расход вады за 108 км ад вусця 40,8 м³/с (у вусці 47 м³/с, аб’ём сцёку 1,483 км³/год ). Найбуйнейшыя прытокі — Іча, Верхняя Тунгуска, Ніжняя Тунгуска, Бергамак (усе правыя). У суровыя зімы на перакатах рака перамярзае. Суднаходная на 365 км ад вусця да сяла Кыштаўка. На рацэ размешчаны сяло Кыштаўка і пасёлак Мурамцава.
Арцём Забун
Арцём Забун (нар., Этулія, Малдова) — малдаўскі футбаліст, нападнік крымскага клуба «ТСК-Таўрыя» з Сімферопаля.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Шэрыф» (Ціраспаль), у якім гуляў у асноўным за другую каманду. 21 мая 2014 года дэбютаваў у элітным дывізіёне малдаўскага футбола, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Ціраспаля» (1:0). У першай палове 2016 гуляў у Нацыянальным дывізіёне за «Саксан», а пасля стаў іграком клуба другога дывізіёна «Вікторыя» (Бардар), у складзе якога за паўгады забіў 21 гол у 12 матчах.
У студзені 2018 года пасля прагляду стаў іграком клуба «Сабах» з другога дывізіёна Азербайджана. У жніўні 2018 года праходзіў прагляд у гродзенскім «Нёмане», аднак беспаспяхова і ў выніку вярнуўся ў бардарскую «Вікторыю». У сакавіку 2019 года далучыўся да дэбютана элітнага дывізіёна Малдовы — клуба «Кодру».
У ліпені 2019 года стаў іграком клуба «АСУ Палітэхніка» з другога дывізіёна Румыніі, а ў студзені 2020 года быў адпраўлены ў арэнду ў «Факшані» ў трэці дывізіён. У кастрычніку 2020 года адправіўся ў Расію, спачатку гуляў за аматарскі клуб СШ-75 у чэмпіянаце Масквы, а ў першай палове 2021 года трэніраваўся са «Сцягам Працы», але так і не згуляў за каманду.
У ліпені 2021 года далучыўся да крымскага клуба «ТСК-Таўрыя» з Сімферопаля.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкую зборную Малдовы. 17 студзеня 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Малдовы, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Катара (1:1).
Цапііўка
Цапііўка (Цапії́вка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Падследнасць
Адрозніваюць падследнасць прадметную (радавую), тэрытарыяльную (мясцовую) і персанальную. Прадметная падследнасць вызначаецца характарам злачынства, у залежнасці ад якога размяжоўваецца падследнасць паміж следчымі пракуратуры, органаў дзяржаўнай бяспекі і фінансавых расследванняў, унутраных спраў, а таксама органам дазнання. Персанальная падследнасць вызначаецца асаблівасцямі суб’екта злачынства. Напрыклад, справы пра злачынства непаўналетніх падследныя следчым органам унутраных спраў, справы пра злачынствы ваеннаслужачых — следчым ваеннай пракуратуры. Тэрытарыяльная падследнасць вызначаецца месцам учынення злачынства: як правіла, папярэдняе следства праводзіцца ў тым раёне (горадзе), дзе адбылося злачынства. З мэтай забеспячэння найбольшай хуткасці, аб’ектыўнасці і паўнаты расследавання яно можа праводзіцца па месцы знаходжання злачынца або на месцы знаходжання большасці сведак.
Таран
Тара́н — старажытная аблогавая прылада, якая выкарыстоўвалася для разбурэння крапасных сцен, вежаў і брам. Уяўляў сабой бервяно з жалезным або бронзавым наканечнікам, якое падвешвалася на канатах (ланцугах) у драўлянай рухомай вежы, што перамяшчалася на колах і служыла прыкрыццём для людзей, якія абслугоўвалі таран.
Праезд Вусце (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй (прамысловай) частцы горада ўздоўж Заходняй Дзвіны непадалёк ад вусця рэк Ушача і Залюхоўка. Спалучае прамзону завода БВК з прамзонай нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць - каля 3 км. Жылая забудова на вуліцы адсутнічае.
Масква — трэці Рым
Значэнне і ацэнкі
Ідэалагема з'явілася сэнсавай асновай месіянскай канцэпцыі часоў утварэння Рускай цэнтралізаванай дзяржавы, і можа быць названая своеасаблівым пралогам да рускай філасофіі гісторыі, які ў значнай меры вызначыў месіянскі кірунак і праблематыку яе развіцця.
Ідэя «Трэцяга Рыма» з'явілася і своеасаблівым асяродкам росту расійскай нацыянальнай самасвядомасці, якая тады толькі ўзнікала.
На думку Скрыннікава, замацаванне ідэі выключнасці Масквы як «трэцяга Рыма» паспрыяла ізаляцыі Расіі ў той час, калі Расіі былі востра неабходныя культурныя і іншыя сувязі з краінамі Заходняй Еўропы.
Узнікненне
Ідэя пераймання Масквой візантыйскай спадчыны ўзнікла ў апошняй чвэрці 15 ст., пасля падзення Канстанцінопаля і наогул Візантыі, калі найбольшай праваслаўнай дзяржавай засталося Маскоўскае вялікае княства, якое ў гэты час няспынна нарошчвала сваю магутнасць. Вялікія князі маскоўскія паслядоўна падпарадкоўвалі сабе ўсе землі колішняй Русі, якія не ўвайшлі ў Вялікае Княства Літоўскае, а вялікі князь Іван III быў жанаты з візантыйскай цароўнай Соф'яй (Зояй) Палеалог.
Першым, на думку Скрыннікава, аформіў такую думку святар Зосіма, адзін з духоўных і кніжных людзей пры двары Алены Валашанкі, жонкі сына Івана III. Зосіма ў сваім «Выкладзе пасхаліі» («Изложение пасхалии»), пададзеным маскоўскаму сабору ў 1492, вывеў пахвальнае слова «самадзержцу» Івану III за вернасць Русі (Маскоўскай) Богу і праваслаўю. Гэта, словамі Зосімы, ператварала Маскву ў «новы Царград», а Іван III называўся ім «новым царом Канстанцінам» над «Масквой і ўсёй Рускай зямлёй і іншым многім землям гаспадара». Шлюб Івана III з візантыйскай цароўнай у творы Зосімы не ўзгадваўся.
Развіццё ідэі візантыйскай спадчыны атрымала ў «Сказанні аб князях уладзімірскіх», дзе даводзілася, што ўладзімірскія князі здаўна пародненыя з візантыйскім імператарскім домам і з'яўляюцца яго нашчадкамі; з гэтага вынікала б, што «грэчаскае» (візантыйскае) сваяцтва ўдзельнага князя Васіля не мае значэння. Абгрунтоўваючы законнасць каранацыі Дзмітрыя, унука Івана III, кніжнік склаў легенду аб візантыйскім імператары Канстанціне Манамаху, які быццам даў царскія рэгаліі («шапку Манамаха») унуку Уладзіміру Манамаху Кіеўскаму, быццам дзеля таго, каб увесь праваслаўны народ стаў пад уладу Візантыйскай імперыі і «вялікага самадзяржаўства вялікай Русі».
Нарэшце, ідэя аб перавазе маскоўскага праваслаўя над візантыйскім і аб унікальнай гістарычнай місіі Масквы набыла сваё найбольш вядомае выражэнне ў пасланні Філафея, пскоўскага манаха, да вялікага князя Васіля III (паміж 1514 і 1521). Развіваючы тэзіс аб богастаўленай еднасці ўсяго хрысціянскага свету — «Рамейскім царстве неадольным», якое склалася ў часы імператара Аўгуста, калі жыў і дзеяў Хрыстос, Філафей даводзіў, што першым сусветным цэнтрам быў стары Рым, за ім новы Рым — Канстанцінопаль, а пасля іх узнік трэці Рым — Масква: «Два Рымы палі, а трэці стаіць, а чацвёртаму не быць». Прычынай падзення Канстанцінопаля сталася, словамі Філафея, духоўная здрада, здача перад каталіцтвам, і падзенне двух царстваў ачысціла месца для Маскоўскага праваслаўнага царства. Такім чынам, на думку Скрыннікава, ідэя ўсясветнай ролі Масквы мела ў Філафея больш сакральны, чым імперскі сэнс.
Ідэі Філафея імпанавалі маскоўскаму двару, але, на думку Скрыннікава, няма доказаў таго, каб тэорыі Філафея набылі характар афіцыйнай маскоўскай дактрыны. Сам Васіль III, грэк па маці, ганарыўся сваяцтвам з візантыйскай імператарскай дынастыяй і цікавіўся грэка-італьянскай культурай, а грэкі пры вялікакняжацкім двары сустрэлі нападкі на артадаксальнасць візантыйскай царквы з абурэннем. Фактычнае засвойванне ідэі Масквы як «трэцяга Рыма» адбылося, разам з умацаваннем самаўладдзя і афіцыйнай царквы, ужо ў часы Івана IV, у часы яго найбольшых ваенных поспехаў.
Падставы
Ідэя Масквы як трэцяга Рыма мела і гістарычнае абгрунтаванне. Рэлігійная свядомасць Маскоўскай Русі, арыентаваная на Канстанцінопаль як цэнтр праўдзівай веры, пацярпела глыбокі шок пасля падзення гэтага цэнтра, спачатку духоўнага (Фларэнцыйская унія), а потым палітычнага (аблога Канстанцінопаля, 1453). Грамадская думка шукала адэкватнай замены гэтаму цэнтру, і такой заменай выглядала Масква, якая «перамагала няверных, збірала рускія землі і абараняла ўсе праваслаўныя народы».
Ідэя дакладна адлюстроўвала і тагачасныя палітычныя ўмовы — заканчэнне ўдзельна-родавага перыяду развіцця і пачатак фарміравання Маскоўскай цэнтралізаванай дзяржавы, а разам з гэтым і змяненне палітычнай парадыгмы, прыход нацыянальна-дзяржаўнай палітыкі. Прыйманню ідэі спрыяў і шлюб Івана III з візантыйскай царэўнай, хоць ужо і няіснага царства — такім чынам, разам з перайманнем візантыйскай сімволікі (двухгаловы арол), Масква як бы пераймала і рэлігійную і палітычную місію Візантыі. Таксама ў той час адбылося і канчатковае вызваленне Масквы ад татарскай залежнасці.
Развіццё
Пачаткова ідэя «Трэцяга Рыма» мела найперш тэалагічны сэнс, звязаны з вызначэннем новай ролі расійскай царквы ў хрысціянскім свеце, яе міжнароднага становішча і яе становішча ў Расіі, ў дачыненні да царскай улады. Расійская дзяржава прызначалася гэтай ідэяй быць прытулкам «праўдзівага хрысціянства» (гл. рэлігійны правідэнцыялізм).
Але ў такой ідэі існаваў і іншы аспект, у якім праваслаўе абвяшчалася «рускім», а Расійская дзяржава — адзінай «праўдзіва хрысціянскай», і ў гэтым сэнсе — усясветнай дзяржавай. Гэты аспект быў хутка заўважаны маскоўскімі царамі, якія ўбачылі ў ідэі тое, што было сугучна іх уласным памкненням да ўмацавання палітычных пазіцый Масквы і да ўмацавання самаўладдзя (гл. самадзержац, самаўладдзе, цары маскоўскія). Новы рэлігійны статус Масквы рабіў яе цэнтрам хрысціянскага свету, а маскоўскага цара ператвараў ва «ўсетрымальніка», які не быў адказным перад людзьмі, і ні з кім не дзяліў «давераную» яму ўладу, у тым ліку і з царквой.