cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Імперская трансантарктычная экспедыцыя
Паходы студзеня — сакавіка 1915 года
Атрад быў падзелены на тры партыі (па трое, не лічачы начальніка), першая з якіх выступіла 24 студзеня, іншыя адправіліся на наступны дзень. Канфлікт паміж Макінтошам і Джойсам прадоўжыўся, на гэты раз з-за неабходнасці выкарыстоўваць сабак пры закладцы склада 80° пд. ш.. Узятыя для транспарціроўкі грузаў трактары не вытрымалі антарктычнага клімату. У канчатковым выніку склады былі закладзеныя, але не атрымалася давалачы ўсіх запасаў — на зваротным шляху пападалі ўсе 10 сабак, узятыя ў дарогу. Усе тры атрады злучыліся на мысе Хат 25 сакавіка, змораныя і абмарожаныя, страціўшы ўсялякі давер да Макінтоша як начальніка. З-за стану марскога лёду вяртанне на мыс Эванса было немагчымым, таму да 1 чэрвеня каманда жыла ў старой хаціне Скота, харчуючыся амаль выключна пінгвінамі, выкарыстоўваючы для ацяплення і асвятлення тлушч.
Ужо пасля заканчэння экспедыцыі стала вядома, што Шэклтан збіраўся даць Макінтошу інструкцыю пачынаць працы толькі ў другой сезон пасля зімоўкі, але па нейкай прычыне ў Аўстралію так і не была адпраўлена.
Дрэйф «Аўроры»
Калі Макінтош пачаў паходы, камандзірам «Аўроры» афіцыйна стаў Стэнхаус, хоць фактычна ён камандаваў яшчэ пасля выхаду з Сіднея. Яго галоўнай задачай быў пошук зімовай гавані паміж мысамі Эванса і Хат, што было доўгай і складанай справай. Па ўказанні Шэклтана «На швартоўцы на поўнач ад мыса Ройдс, як і ва ўзбярэжжы на поўдзень ад Ледавіковага языка было табу.» (з дзённіка Стэнхауса). Нарэшце, 11 сакавіка судна было замацавана ў мыса Эванс, дзе яму трэба было ўмерзнуць у лёд.
У ноч на 7 мая 1915 года ў моцны шторм «Аўрора» разам з лядовым полем была вынесена ў акіян. Непрыемным момантам было тое, што ўсе зімовачныя запасы для групы Макінтоша не былі выгружаны на бераг. Да 12 мая шторм нават не дазваляў людзям выходзіць на верхнюю палубу, але 12-га была зроблена спроба звязацца са светам па бяздротавым тэлеграфе. Радыус яго дзеяння не перавышаў 300 міль, а да бліжэйшай станцыі на востраве Макуоры было 1300 марскіх міль (2400 км), і таму ўсе намаганні Хука былі беспаспяховымі. 25 мая, калі «Аўрора» дрэйфавала ўздоўж узбярэжжа Зямлі Вікторыі, лядовыя палі пачалі змыкацца вакол судна, пры гэтым умёрзлыя ў лёд якары пагражалі судну дадатковымі разбурэннямі. Стэнхаус распарадзіўся рыхтавацца да высаджвання на лёд, аднак небяспека мінула. Камандзір разлічваў на тое, што судна вынесе да Новай Зеландыі, дзе можна будзе папоўніць запасы і ў кастрычніку вярнуцца на Мыс Эванса.
Да 9 ліпеня хуткасць дрэйфу ўзрасла, узмацніліся і зрухі пака. 21 ліпеня «Аўрора» апынулася ў зоне сціску, корпус вытрымаў, але руль ужо не падлягаў рамонту. 6 жніўня скончылася палярная ноч, судна дрэйфавала на траверзе мыса Адэр, у 670 км ад мыса Эванса. Да 10 жніўня кірунак дрэйфу змянілася на паўночна-заходні, у сярэднім з хуткасцю 37 км у суткі. Далей дрэйф запаволіўся, і Данэлі прапанаваў зрабіць нейкае падабенства гіганцкага вясла, каб накіроўваць судна па выхаду на адкрытую ваду. Працы былі пачаты неадкладна. 25 жніўня Хук упершыню змог злавіць сігналы, якімі абменьваліся радыёстанцыі в. Макуоры і Новая Зеландыя. Пазней былі заўважаныя разводдзі, але моцныя штармы зноў змежылі льды. 22 верасня «Аўрора» абмінула незаселеныя астравы Балені, да таго часу ўжо 1300 міль аддзялялі яе ад Мыса Эванса. Каманда была ў цудоўным стане духу, хапала цяпла і выгод, няўхільна адзначаліся святы, у тым ліку Свята Сярэдзіны Зімы. Калі ўзышло сонца, на лёдзе ладзілі матчы па крыкету і футболу. 21 лістапада «Аўрора» перасекла Паўднёвы палярны круг, але нават да Каляд лядовыя палі не пускалі судна. Новы, 1916 год, каманда «Аўроры» сустрэла ў ільдах.
Стэнхаус спадзяваўся вызваліцца яшчэ ў пачатку студзеня і пасля рамонту вярнуцца на мыс Эванса да канца лютага. Але лядовая абстаноўка была гнятлівай. Стэнхаус цвяроза разважыў, што, можа быць, прыйдзецца зімаваць яшчэ раз, і распарадзіўся пачаць промысел пінгвінаў і марскіх жывёл. Лёд да таго часу падтаяў, і перавозка туш была спалучаная з немалымі небяспекамі. У дадатак, на 40-гадовым судне разышліся швы ашалёўкі, што змарала каманду пастаяннай працай на помпах. 12 лютага чарговы лядовы сціск дазволіў судну сысці на ваду, але ўжо 15 лютага льды зноў стуліліся. Камандзір не хацеў запускаць машыну з-за малой колькасці вугалю, але 1 сакавіка, не жадаючы зімаваць, распарадзіўся развесці пары. Толькі 6 сакавіка было заўважана адкрытае мора, а 14 сакавіка 312-дзённы дрэйф быў скончаны ў пункце 64° 27' пд. ш., 157° 32' у. д..
Задачай каманды было захаваць судна і правесці яго ў Новую Зеландыю, каб вярнуцца на в. Роса наступнай вясной. «Аўрора» дрэнна кіравалася, і Хук аднавіў спробы звязацца з в. Макуоры, не ведаючы, што радыёстанцыя зачынена з-за эканоміі новазеландскім урадам. Толькі 23 сакавіка ўдалося звязацца з Новай Зеландыяй, а на наступны дзень і з Тасманіяй, што перавышала магчымасці радыётэхнікі таго часу. Тым не менш, Стэнхаус адмовіўся ад дапамогі, не жадаючы абцяжарваць і без таго бядотныя фінансы экспедыцыі. Перамяніць рашэнне прыйшлося 31 сакавіка падчас моцнага шторму. Буксір Dunedin прыйшоў праз два дні, а 3 красавіка «Аўрора» ўвайшла ў Порт-Чалмерс.
Пасля страты «Аўроры»
Вярнуўшыся на мыс Эванса, Макінтош выявіў, што 10 чалавек яго каманды кінутыя на волю лёсу, паколькі ўвесь рыштунак, лыжы, нарты, правіянт і паліва засталося на судне. У людзей у літаральным сэнсе засталося тое, што было надзета на іх. Далейшы лёс атрада залежаў толькі ад лідарскіх якасцей Макінтоша і даверу да яго людзей: было невядома, дзе знаходзіцца экспедыцыйнае судна і калі яно вернецца.
Камандзір адразу ўвёў рэжым строгай эканоміі і ўважліва абследаваў запасы, якія засталіся ад старых зімовак Скота і Шэклтана. Гэта дазволіла вырашыць праблему адзення і абутку, неабходнага інвентара, а ежай і палівам па-ранейшаму служылі пінгвіны і цюлені. Людзі, як маглі, спрабавалі сябе пацешыць у палярную ноч: так, Джойс адкрыў Joyce's Famous Tailoring Shop («Знакамітую кравецкую лаўку Джойса»), у якой перашывалі старыя палаткі Скота, а Уайлд стварыў курыльную сумесь Hut Point Mixture (пілавінне, чай, кава і прыдатныя для спальвання вострыя прыправы). Цяпер у каманды былі неабходныя запасы і нарты для перавозак, каб закласці склады для Шэклтана, таму 31 жніўня 1915 года Макінтош абвясціў, што назаўтра пачынаецца новы паход на Поўдзень.
Паход да гары Надзеі
Макінтош распланаваў працу ў тры этапы: увесь груз у 3800 фунтаў (1700 кг) належала перавезці ад мыса Хат да скалы Блаф, а адтуль размеркаваць па складах, пачынаючы ад існуючага на 80° пд. ш., заклаўшы новыя «дэпо» на кожным градусе шыраты аж да гары Надзеі на 83° 30' пд. ш.. (Гара Надзеі была адкрыта Шэклтанам у 1908 годзе. З яе адкрываўся від на ледавік Бірдмара, тады ж на тым месцы Шэклтан заклаў склад «D» для вяртання з Паўднёвага полюса .)
Першы этап пачаўся па плане 1 верасня 1915 года і без здарэнняў завяршыўся 30 верасня. Другі этап праходзіў напружана: пастаянна спрачаліся Макінтош з Джойсам, надвор'е мала спрыяла перамяшчэнню, а ледавік меў шмат расколін. Макінтош быў перакананым прыхільнікам метадаў Скота, калі ўсе грузы перавозяцца людзьмі, якія ўпрагаліся ў сані, у той час як Джойсу дапамагалі 6 сабак (8 сабак перажылі зіму, але дзве сукі былі цяжарныя і не маглі выкарыстоўвацца). Паход да скалы Блаф завяршыўся 28 снежня.
1 студзеня 1916 года адмова прымуса прымусіла групу Коўла, Джэка і Гейса вярнуцца на базу, захавальнікам якой заставаўся Стывенс, прызначаны таксама сачыць за з’яўленнем судна. Пяць чалавек у той час дасягнулі гары Надзеі, пакінуўшы па шляху Спенсера-Сміта (ён быў не ў сілах ісці далей, яму пакінулі маленькую палатку і загадалі чакаць). Макінтош скардзіўся на болі ў нагах, але група ўпарта ішла наперад. Па радзе Джойса, людзі скарачалі рацыёны сабе, але сытна кармілі сабак, паколькі гэта быў адзіны шанец выканаць заданне і вярнуцца назад.
Пяцёра, якія выжылі, пасяліліся ў хаціне Скота на мысе Хат, павольна аднаўляючы сілы цюленячым мясам. Лядовыя ўмовы ў заліве перашкаджалі пераходу, аднак 8 мая Макінтош заявіў, што яны з Хейвардам пойдуць на мыс Эванса, не звяртаючы ўвагі на пратэсты таварышаў. Яны выйшлі ў завіруху, і больш іх ніхто не бачыў. Пасля шторму Джойс знайшоў іх сляды, якія абрываліся на бітым лёдзе. Відавочна, падарожнікі праваліліся скрозь малады лёд або крыгу з імі знесла ў мора. Джойс, Уайлд і Рычардс пражылі на мысе Хат да 15 ліпеня, калі, нарэшце, уз'ядналіся з групай на мысе Эванса.
Выратавальная аперацыя Дэвіса
Задачай Стэнхауса ў Новай Зеландыі было знаходжанне грошай на рамонт «Аўроры» і паход да мыса Эванса для эвакуацыі людзей, якія засталіся там. Гэта аказалася надзвычай складаным: вестак ад Шэклтана не паступала са снежня 1914 года, калі «Эндзьюранс» пакінуў Паўднёвую Георгію, адпаведна, было відавочна, што дапамога патрабуецца абодвум атрадам экспедыцыі. Усе сродкі, сабраныя для экспедыцыі, былі ўжо вычарпаныя, а іншых крыніц фінансаў не было. Прыватныя ахвярадаўцы таксама не давяралі экспедыцыянерам з-за фінансавага хаосу, пакінутага «Аўрорай» у Аўстраліі. Нарэшце, урады Вялікабрытаніі, Аўстраліі і Новай Зеландыі пагадзіліся прафінансаваць рамонт «Аўроры», але цяпер яна цалкам знаходзілася ў распараджэнні аб’яднанага выратавальнага камітэта.
31 мая з’явіліся весткі ад Шэклтана, які дабраўся да Фалклендскіх астравоў: яму было трэба ратаваць таварышаў, якія засталіся на в. Элефант (аперацыя завяршылася ў верасні), таму да Новай Зеландыі кіраўнік экспедыцыі дабраўся толькі ў снежні. Было ўжо позна нешта мяняць: Стэнхаус і ўсе афіцэры былі звольненыя з «Аўроры» Аб’яднаным камітэтам, капітанам прызначылі Джона Кінга Дэвіса, які служыў у экспедыцыі Моўсана і адмовіўся ад прапаноў Шэклтана ўдзельнічаць у Імперскай экспедыцыі. 20 снежня «Аўрора» выйшла ў мора, дасягнуўшы в. Роса 10 студзеня 1917 года. Партыя на мысе Эванса чакала ўбачыць Шэклтана з другога боку свету, і людзі былі страшна расчараваныя марнасцю намаганняў і смерцей. Дэвіс выдаткаваў яшчэ тыдзень на беспаспяховыя пошукі Макінтоша і Хейварда, пасля чаго 20 студзеня «Аўрора» сышла ў Новую Зеландыю, везучы на борце семярых, якія выжылі. Характэрна, што з імі вярнуліся трое сабак, якія перажылі ўсе нягоды шляху, яны сталі экспанатамі Уэлінгтанскага заапарка.
Пасля экспедыцыі
«Аўрора» была прададзеная Шэклтанам за даўгі вугальнай кампаніі, для перавозак паміж Аўстраліяй і Паўднёвай Амерыкай. Кошт здзелкі склаў 10 000 ф. ст.. Судна прапала без вестак у студзені 1918 года, на яго борце па-ранейшаму служыў боцманам Пэтан.
На фоне падзей Першай сусветнай вайны вяртанне членаў экспедыцыі прайшло незаўважна для сродкаў масавай інфармацыі, тым больш, што людзі вярталася ў Англію паасобку і за свой кошт. Сам Шэклтан здолеў правесці кароткае турнэ па ЗША і вярнуўся ў Брытанію 29 мая 1917 года, што прайшло амаль незаўважаным. У снежні 1919 года была апублікавана кніга «Поўдзень» пра ліхтугі экспедыцыі, але і яна не выклікала цікавасць сучаснікаў.
Эрнэст Уайлд, як і іншыя выжылыя члены каманды, быў прызваны на ваенную службу. Ён памёр на Мальце 10 сакавіка 1918 года. Мак-Карці і Чытэм былі забітыя на фронце. Шэклтан нават удзельнічаў у брытанскай інтэрвенцыі ў Расію, працуючы ў Мурманску да вясны 1919 года. У 1921 годзе ён арганізаваў сваю апошнюю экспедыцыю на судне «Квэст», падчас якой памёр ва ўзросце 47 гадоў у 1922 годзе. Джойс і Рычард былі ўзнагароджаны Медалём Альберта за свае заслугі толькі ў 1923 годзе, ужо пасля смерці Шэклтана, тады ж пасмяротна былі ўзнагароджаны Уайлд і Хейвард. Радыётэлеграфіст Хук, які ўдасканаліў сувязь падчас дрэйфу «Аўроры», быў прыняты на працу ў кампанію Amalgamated Wireless Australasia Ltd, праславіўся шматлікімі тэхналагічнымі распрацоўкамі, за якія ў 1957 годзе быў узведзены ў рыцары. У 1962 годзе ён стаў выканаўчым дырэктарам гэтай кампаніі.
Антарктычны мацярык быў перасечаны толькі ў 1958 годзе па маршруце Шэклтана ад заліва Фазеля да вострава Роса за 98 дзён, з выкарыстаннем гусенічных транспарцёраў і лядовай разведкі з паветра.
Адымянішкі
Адымя́нішкі (, Адымянишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Бліжын (гміна)
Блі́жын (Bliżyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Скаржыскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бліжыне. Плошча гміны складае 141,08 км². Станам на 2012 год у гміне Бліжын пражывалі 8501 чалавек, шчыльнасць — 60,26 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Сапяжынка
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Ямніцкага сельсавета.
Пянюгі
Пяню́гі (, Пенюги) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Ямніцкага сельсавета.
Бабова (гміна, Малапольскае ваяводства)
Бабо́ва (Bobowa) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гарліцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бабове. Плошча гміны складае 49,84 км². Станам на 2013 год у гміне Бабова пражывалі 9741 чалавек, шчыльнасць — 195 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 6 салецтваў.
Альсінішкі
Альсі́нішкі (, Ольсинишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Відзаўскага пассавета.
Турынская папірусная карта
Турынская папірусная карта — найстаражытная захаваная геаграфічная (і геалагічная) карта ў свеце.
Адлюстроўвае 15-кіламетровы адрэзак Вадзі-Хамамат з указаннем вёсак, узгоркаў, залатых капалень і каменяломні, а таксама адлегласцей паміж імі. Выканана каля 1160 года да н.э. для ўдзельнікаў арганізаванай Рамсесам IV экспедыцыі ў мясцовыя каменяломні.
Карта, якая экспануецца ў Егіпецкім музеі Турына, была выяўлена напалеонаўскім пасланцам — французскім генеральным консулам у Егіпце, Бернардзіна Дравеці, у Дэйр-эль-Медзіне, вёсцы рамеснікаў пад Фівамі.
Бабравіцы (гміна)
Бабраві́цы (Bobrowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Красненскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бабравіцах. Плошча гміны складае 185,05 км². Станам на 2005 год у гміне Бабравіцы пражывалі 3102 чалавекі, шчыльнасць — 16,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 20 населеных пунктаў.
Карта Пталамея
Карта Пталамея — карта свету і 26 спецыяльных карт зямной паверхні, якія прыкладаліся да трактата «Кіраўніцтва па геаграфіі» старажытнагрэчаскага навукоўца Клаўдзія Пталамея. Трактат быў напісаны каля 150 года н.э. На картах пералічаны каля 8 000 гарадоў і мясцовасцей з указаннем іх геаграфічных каардынат.
Арыгіналы карт страчаны, аднак сам трактат быў выяўлены на мяжы XIII і XIV стст. Да эпохі Вялікіх геаграфічных адкрыццяў Пталамей служыў для еўрапейцаў асноўнай крыніцай геаграфічных звестак. На аснове яго апісанняў картографам эпохі Адраджэння ўдалося рэканструяваць і страчаную карту свету (на іл. справа).
Апісанне
Карта Пталамея складаецца са зборнай карты ўсяго вядомага да таго часу свету і 26 больш падрабязных карт: 10 рэгіянальных карт Еўропы, 4 карт Афрыкі, 12 карт Азіі.
Карты Пталамея маюць шмат памылак. Эратасфен вылічыў амаль правільную велічыню зямной акружнасці, аднак Пасідоній паменшыў яе больш як на чвэрць, і менавіта гэта памылковае значэнне выкарыстоўваў Пталамей. Нулявы мерыдыян Пталамей правёў праз Канарскія астравы. З-за перабольшанага мараплаўцамі тых часоў памеру Азіі атрымалася, што вядомы да таго часу свет працягнуўся на больш за 180° (насамрэч на 130°).
На 180-м мерыдыяне карты Пталамея знаходзіцца Кітай — гіганцкі сухапутны масіў, які распасціраецца ад вяршыні карты да экватара. Паводле карты Пталамея невядомая частка азіяцкага кантынента распасціраецца настолькі далёка, што займае Ціхі акіян. Такім было класічнае на дзясятак стагоддзяў уяўленне Пталамея пра Зямлю як пра сферу, паменшаную на чвэрць у параўнанні з сапраўдным памерам і пакрытай сушай, якая займае 2/3 Паўночнага паўшар'я.
Уплыў карты Пталамея
Працы Пталамея заваявалі такі аўтарытэт, што нават праз стагоддзе пасля адкрыццяў Калумба і Магелана, якія пахіснулі асноўныя становішчы геаграфіі Пталамея, усё яшчэ выходзілі карты ў стылі Пталамея. Некаторыя з памылковых уяўленняў Пталамея настойліва паўтараліся на картах XVII і XVIII стст., а што да ўнутранай Афрыкі, тое яго карта была адзінай яшчэ ў пачатку XIX стагоддзя. Менавіта з-за карты Пталамея Хрыстафор Калумб быў упэўнены, што для таго, каб дабрацца да Індыі, трэба плыць у заходнім кірунку.
Абалікшты
Абалі́кшты (, Оболикшты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Назва
Назва Абалікшты балцкага паходжання. Назва паселішча ўтвораная ад назвы возера Абалікшты, ля якога вёска знаходзіцца, а тая — ад назвы большага возера Аболі побач.
Абодва азёры праточныя, і гэта стала матывацыяй для ўтварэння іх назваў. З Дрысвяцкага возера непрацяглая пратока цячэ ў возера Аболі, з якога праз возера Абалікшты цячэ рака Прорва ў раку Дрысвяту.
Корань Ab- такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу Abula, Abuls, Abava. Ад індаеўрапейскага ab-, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды. Яго фанетычны варыянт ap- даў заходнябалцкае прускае ape «рака», а варыянт up- — усходнябалцкае літоўскае upė. Ад іх — назвы рэк Вопь на Верхнім Падняпроўі, Упа на Верхнім Павоччы. «Звонкі» варыянт ub- даў назву прыпяцкай ракі Убарць.
Індаеўрапейскае ab-, з усімі яго варыянтамі, пазначала, як мяркуецца, ваду як актыўную сілу і нават воднае боства, а *uedor- — ваду як матэрыял. Другі корань у балцкай гідраніміі ў назвах тыпу Удага, Водзьга, пруск. *Vadanga, літ. Vedega, Vada. Магчыма, гэтае размежаванне адбівалася і ў сакральных практыках з водамі ў старажытных балтаў, але сляды гэтага згубленыя.
Корань Ab- асабліва папулярны на Падзвінні, як у ніжнім цячэнні Дзвіны ў Латвіі, так і ў сярэднім — на поўначы цяперашняй Беларусі. Воды з азёраў Аболі і Абалікшты цякуць у дзвінскі прыток Дзісну. Воды з азёраў Абстэрна і Набіста (абедзве назвы ад асновы *Ab-ist-) цякуць у дзвінскую раку Вяту. Вышэй па цячэнні Дзвіны ў яе ўцякаюць Обаль (справа) і Абалянка (злева), назвы якіх ад адной і той жа формы *Ab-al-is. Таго ж паходжання і назва ракі (на цяперашнім расійска-ўкраінскім памежжы, паміж Курскам і Чарнігавам). Семантыка ўсіх гэтых назваў звязаная з цячэннем рэк, праточнасцю азёраў.
Адпачатныя формы назваў азёраў Аболі і Абалікшты, перад іх паланізацыяй (да Obolikszty, Abalykščiai), былі адзіночнага роду — *Abalis (як і для назваў Обаль) і *Abalykštis. Назва меншага возера ўтвораная з дапамогай пашыральніка -kšt-, з дапамогай якога ўтвораныя і назвы літоўскіх азёраў Dysnai i Dysnykštis, Luodis i Luodykštis, Vėlys i Vėlykštis у тым жа самым рэгіёне (Аўкштайцкае Паазер’е і яго працяг на тэрыторыю цяперашняй Беларусі), што і Аболі ды Абалікшты.
Пашыральнік -kšt- у літоўскай мове выкарыстоўваецца для ўтварэння формаў ад асноў назоўнікаў (žuvis «рыба» — žuvykštis «рыбка», rytas «раніца» — rytykštis «ранішні»). Устаўны -k- тут далучаецца да карацейшага -št-, які з’яўляецца варыянтам пашыральніка -st-. Яны прысутныя ў літоўскіх гідронімах тыпу Lokysta (-st-), Vadakstis (-k-st-), Medukšta (-k-št-).
Назва Абалікшцкага возера (як і Абольскага возера) значыць «Праточнае (возера)». Назвы праточных азёраў таксама ўтвараліся ад балцкага кораня žod- / žad- (як Жодзень ці Жадунь).
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Далёкаўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Відзаўскага пассавета.
Асанішкі
Аса́нішкі (, Осанишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Відзаўскага пассавета.
Сядзіч
Сядзі́ч (, Седич) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Ямніцкага сельсавета.
Сушчоў
Сушчо́ў (, Сущёв) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Ямніцкага сельсавета.
Радзін
Ра́дзін (, Радин) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Стралічаўскага сельсавета.
У 1926—1987 гадах цэнтр Радзінскага сельсавета.
Баравікі (Браслаўскі раён)
Баравікі́ (, Боровики) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Бабраўнікі (гміна, Куяўска-Паморскае ваяводства)
Бабраўні́кі (Bobrowniki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ліпноўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бабраўнікі. Плошча гміны складае 95,55 км². Станам на 2004 год у гміне Бабраўнікі пражывалі 3088 чалавек, шчыльнасць — 32,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Трасцівец
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Ямніцкага сельсавета.
Бартэлішкі
Бартэ́лішкі (, Бартелишки) — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Опсаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Відзаўскага пассавета.
Ліквідавана ў 2011 годзе.
Мокіш
Мо́кіш (, Мокиш) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Стралічаўскага сельсавета.
Назва
Назва Мокіш ад назвы балота Мокіш паблізу вёскі. Назва найімаверней балцкага паходжання.
Звязана з літоўскім mokšė «мокрае, вільготнае месца» (ад mokas «густая гразь» з дапамогай пашыральніка -š-), makašyti «брысці па гразі», далей да літоўскага makoti «брысці (праз гразь)», makynė «балаціна», maknus «топкі», латышскага makņa «балаціна, балоцістае месца».
Таго ж паходжання назва бярэзінскай ракі Макоўза (< *Mak-auz-), літоўскія водныя назвы Makys (возера), *Makia (рака), Mak-a-raistis (балота), латышскае Maka.
Па суседстве рэкі з балцкімі назвамі Нароўля, Мытва, Жалонь (за Прыпяццю), Нямыльня (за Дняпром).
Гісторыя
Сяло Мокіш з пяцю дымамі і млын, паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводства 1628 года, трымаў у заставе ад князя Вішнявецкага (Канстанціна?) пан Андрэй Клікашэўскі ды плаціў з іх 17 злотых і 12 грошаў. У дакуменце з допыту казакоў, захопленых у палон пасля бітвы пад Загаллем, датаваным 29 чэрвеня 1649 года, названы Пётр з Мокіша, падданы пана Катарскага. А ў люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павета Кіеўскага ваяводства ад 25 студзеня 1683 года сказана, што вёску Мокіш з 7 дымамі трымаў пан Катарскі. Пад 1687 годам у справе Оўруцкага гродскага суда Мокіш названы сярод паселішчаў, зруйнаваных працяглым пастоем казакоў палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. Тады тут было 7 дымоў, 7 казакоў і два кані на пастоі. У дакуменце таго ж суда ад 7 кастрычніка 1715 года сказана, што ў 1708 годзе пан маршалак мазырскі Антоні Аскерка захапіў землі з сенажацямі ва ўрочышчы Тварова, адпісаныя царкве св. Мікалая ў Брагіне яшчэ князямі Вішнявецкімі, а вёскі Глухавічы, Губаровічы, Сцяжарнае, Пучын, Мокіш, Еўлашы, якія належалі да прыходу названай царквы, у ваяводстве Кіеўскім, павеце Оўруцкім размешчаныя, да царквы ў сяле Губаровічы самавольна далучыў. У 1734 годзе Мокіш трымалі ў заставе паны Войны. На 1754 год вёска з 16 дварамі (×6 — каля 96 жыхароў) належала да Брагінскага маёнтка; з яе «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачваліся 2 злотыя, 14 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 9 зл., 26 гр. У тым жа годзе маёнтак куплены ў пані Эльжбеты Замойскай, дачкі князя Міхала Сервацыя Вішнявецкага, панам ашмянскім войскім Францішкам Антоніем Ракіцкім. Паводле яўрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 гадоў, у вёсцы Мокіш жылі адпаведна 6, 2 і 3 чалавекі (głowy), якія належалі да Брагінскага кагала. Падобна, Каліеўшчына 1768 года — найбуйнейшае паўстанне за ўсю гісторыю гайдамацтва — паўплывала на колькасць яўрэяў і ў гэтай невялічкай вёсцы.
У парэформенны перыяд — у Мікуліцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Да свайго спачыну ў 1866 годзе маёнткам валодаў Генрык Аскерка, а пасля яго дочкі Марыя і Алена. У 1870 годзе ў Мокішы 101 селянін і 3 аднадворцы. На 1889 год маёнтак Рудакоў з фальваркамі Бабчын і Мокіш (усяго 7162 дзесяціны зямлі) у Мікуліцкай воласці належалі пані Алене (Аскерчанцы) Ваньковіч. У 1897 годзе ў вёсцы 57 двароў, 367 жыхароў. Дзейнічалі царкоўна-прыходская школа, конны млын. У фальварку 24 жыхары. У 1907—1912 гадах ураджэнец Мокіша селянін Кіпрыян Трафімавіч Ярмольчык быў дэпутатам III Дзяржаўнай думы ад Рэчыцкага павета; сябар «Русской национальной фракции». На 1909 год у вёсцы Мокіш 70 двароў, 435 жыхароў, у фальварку 1 двор, 10 жыхароў. У 1911 годзе ўладальніца маёнтка А. Ваньковіч. .
З 9 мая 1923 года Мокіш у складзе Хойніцкай воласці Гомельскай губерні, з 8 снежня 1926 года цэнтр Мокішскага сельсавета Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі, з 30 снежня 1927 года ў складзе Бабчынскага сельсавета тых жа раёна і акругі, з 20 лютага 1938 года ў Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры, з 8 студзеня 1954 года ў Гомельскай вобласці. У 1926 годзе ў вёсцы Мокіш 114 гаспадарак, 664 жыхары. На 15 лістапада 1927 года 713 жыхароў. У 1959 годзе ў Рудакоўскім сельсавеце, 677 жыхароў, у 1970 годзе 574 жыхары.
Баброва (гміна)
Бабро́ва (Bobrowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Брадніцкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Баброве. Плошча гміны складае 146,28 км². Станам на 2004 год у гміне Баброва пражывалі 6243 чалавекі, шчыльнасць — 42,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 33 населеныя пункты.
Краснаселле (Хойніцкі раён)
Краснасе́лле (, Красноселье) — да аварыі на Чарнобыльскай АЭС вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці.
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС жыхары (97 сем’яў) пераселены ў экалагічна больш утульныя месцы, пераважна ў вёску Антонаўка Жлобінскага раёна.
Вялікае Княства Літоўскае
Ліст караля Жыгімонта Старога пану Сямёну Фёдаравічу Палазовічу ад 26 лютага 1509 года паведамляе, што «братъ нашъ щчастъное памяти Александръ, корол и великии князь, за его служъбу далъ ему две земли пустовъскии на Прыпяти у Белосороцкои волостъце Киевсъкого повету на имя Пилиповъщыну а Кузнецовъщыну». Кароль Аляксандр памёр у 1506 годзе. Тым годам і датуецца першая згадка пра паселішча, хоць на нейкі час яно заставалася пусткаю.
У судовым дакуменце ад 24 кастрычніка 1550 года згаданыя людзі кузцоўскія, што прыналежалі да маёнтка князя Дзмітрыя Любецкага і жонкі яго Фенны, дачкі пана Сямёна Палазовіча: «Жаловал за позвы моими игумен Свтго Михайла Золотоверхого Сава и вся братя чернцы того манастыря [у Кіеве] на кнзя Дмитрея Романовича Любецкого и кнгню его млсти жону Полозовну о том, иж люди его кузцовскии отнимают луг в людей их манастырских в лысковцов». У 1556 годзе сустракаецца звестка пра «сяло Кузцоўзкае».
Назву «сяло Краснасельскае», або «Краснаселле» паселішча атрымала пры панах Харлінскіх, якія валодалі Астраглядаўскім маёнткам з канца 1568 года. У выпісцы з гродскіх кніг Кіеўскага ваяводства ад 20 кастрычніка 1603 года паведамляецца: ''«А то о кгвалтовное выбите спокойного держаня з луга сполного манастыру Михайловскому от именя их Лысковского и Лучичов з ыменем его млсти п. Харлинского Кузницовцами, новопрозываемым Красноселем, из озер, прозываемых Подворного и Осетрицы и теж о нестане, яко на завитом року на грунте преречоным лысковским и красноселским…»''.
Да парэформеннага перыяду ўжо ў Расійскай імперыі Краснаселле належала тым уладальнікам, што і Хойнікі з Астраглядамі, г. зн. Палазовічам, Любецкім, Харлінскім, Абрамовічу, Бжазоўскім, Шуйскім і Прозарам.
Напярэдадні Люблінскай уніі ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 г. Кіеўскае ваяводства (у т. л. Краснаселле) было далучана да Кароны Польскай.
Карона Каралеўства Польскага
29 верасня 1569 года было дасягнута пагадненне паміж струкчашым каралеўскім панам Шчасным Харлінскім і чарняцамі Свята-Міхайлаўскага манастыра ў Кіеве адносна спрэчак за грунты паміж краснасельскімі і лыскоўскімі падданымі. 20 снежня 1625 года датаваны пратэст пані Гальшкі Мікалаевай Харлінскай, пададзены ў Кіеўскі гродскі суд супраць пана Зыгмунта Копця за спаленне млына і ўчыненне іншых гвалтаў у вёсцы Краснаселле. У 1628 г. пан ваяводзіч смаленскі Мікалай Абрагамовіч (Абрамовіч) з двух дымоў Krasnosila мусіў плаціць па тры злотыя. 10 лістапада 1643 года айцец Антоній Гарбачэўскі, намеснік Свята-Міхайлаўскага (Залатаверхага) манастыра ў Кіеве, ад свайго імя і вялебнага айца Філафея Кізарэвіча, ігумена міхайлаўскага, і ўсёй капітулы апратэставаў у Кіеўскім гродскім судзе тое, што пан падстолі кіеўскі Максіміліян Бжазоўскі, дзедзіч добраў Астраглядавічы і іншых, «греблю засыпал на острове монастырским Узлужью, озера власные на монастыр належачие половити казал, с пол и сеножатей, так монастырских, яко и подданых виолентер [гвалтоўна] повыбиял, а потым на въласным кгрунъте, с которых выбил подле Красноселя, осадив слободу, назвисъком Туръжин назвал…». Менавіта адсюль, ад Краснага Сяла пачалі свой пешы марш прыплыўшыя з нізоўяў Прыпяці на чаўнах казакі палкоўніка Ільі Галоты, каб перад світаннем 17 чэрвеня 1649 года няўдала атакаваць абоз пісара літоўскага Уладзіслава Валовіча пад Загаллем. У часы цяжкай і надта працяглай вайны Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай ігумен Феадосій і чарняцы Кіеўскага Свята-Міхайлаўскага манастыра выкарысталі зручны момант, каб завалодаць шляхецкімі добрамі, білі чалом маскоўскаму цару Аляксею Міхайлавічу. 31 снежня 1659 года манарх выдаў пажаданую для іх грамату : …И мы, великий гсдр цр и великий княз, Алексий Михайлович всея Великия и Малыя и Белыя Россиі самодержец, Михайловского мнстра игумена Феодосия з братиею пожаловали теми шляхетскими маетностями: Бородянкою, Новою Греблею, Загалцами, да на Полесю за Припетю двема деревенками: Мосанами и Красносельем со всеми доходи буде те маетности нне впусте и никто ими не владеет и впредь о тих маетностях спору и челобитя от казаков не будет велели владеть им и на те маетности велели им дат ншу великого гсдря жаловалную грамоту за ншею гсдрскою печатью и по ншей гсдрской милости Михайловского мнстра игумену Феодосию з братиею и хто по нем иний игумен и братия будут тими маетностями, селцом Бородянком доходи всякия збирать попрежнему, как имано напред сего.
Дана ся нша царскаго величества жалованная грамота в ншем црстующем граде Москве лета от создания миру 7168 мсца декабра 31 дня.
22 лютага 1660 года тое маскоўскае падараванне пацвердзіў універсалам украінскі гетман Юрый Хмяльніцкі. Але пасля наступлення пералому ў ходзе вайны, 26 чэрвеня 1664 года дачка нябожчыка М. Бжазоўскага пані Зофія перапісала спадчынныя маёнткі на мужа князя Канстанціна Шуйскага.
У 1683 годзе з 18 дымоў у вёсцы Краснаселле падымнае ў 3 злотыя плацілі астраглядаўскія айцы дамініканы, якія, верагодна, трымалі іх у заставе, але ў другі пабор тыя ж тры злотыя плаціў сам дзедзіч, пан Шуйскі (Канстанцін Ян). Інвентар 1698 года засведчыў, што краснасельцы з 13 гаспадарак не паасобку, але грамадою мусілі плаціць уладальніку маёнтку князю Дамініку Яну Шуйскаму ў асобе адміністратара пана Зыгмунта Шукшты 50 злотых, даніны мядовай 18 бельцаў, рыбалоўны рыштунак вырабляць, рыбу лавіць, да замку Хойніцкага кожную сераду і пятніцу прысылаць, выконваць падводную і будаўнічую павіннасці для двара Астраглядаўскага. Названыя Ігнат Войт, Андрэй Арцюшэнка, Мацвей Арцюшэнка, Астап Панчанка, Даніла Аляксеенка, Іоў Аляксеенка, Харытон Аляксеенка, Лявон Патапенка, Васіль Карпенка, Ігнат Кананенка, Кузьма Кармазенка, Лука Клімянок, Усцін Клімянок. Пэўна, плацілі і за тыя 5 гаспадарак, што пакінулі грамаду. 9 чэрвеня 1707 года князь Дамінік Шуйскі, харунжы берасцейскі, абвінаваціў у Мазырскім гродскім судзе пана Крыштафа Маніцкага, падчашага кіеўскага, за гвалтоўны наезд з вялікай грамадой людзей на добры Краснасельскія і падданых тамтэйшых збіццё, будынкаў спаленне і розных іншых гвалтаў учыненне.
Згаданыя выплаты чыншу і даніны мядовай краснасельцамі яшчэ і ў рэвізіі 1716 года А вось у кастрычніку 1719 года Оўруцкі гродскі суд, выконваючы пастанову Люблінскага трыбунала, перадаў Краснаселле за даўгі пану оўруцкаму мечніку Мацвею Трыпольскаму. Відавочна, па той прычыне пра вёску няма згадкі ў інвентары 1721 года.
У лістападзе 1723 года складзены інвентар на маёнтак Краснаселле, які перадаваўся ў пасэсію пану Грузевічу, лоўчаму новагародскаму, ім жа і падпісаны. Валодаў вёскай Krasnosile з 15 халупамі (хатамі) пан лоўчы Базыль Грузевіч і ў 1734 годзе 7 чэрвеня 1746 года князь Шуйскі пратэставаў у Оўруцкім гродзе супраць ужо былога пасэсара пана Базыля Нячая і іншых Грузевічаў, выстаўляў прэтэнзію на 4 400 злотых за наезд на вёску Краснаселле, збіццё людзей, спаленне будынкаў і рабункі. Паводле звестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Краснаселле было сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (з ліку шляхты) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканату Кіеўскай дыяцэзіі. 31 ліпеня і 6 жніўня 1749 года айцы цыстэрцыянцы Кімбараўскага канвента, якім належала вёска Малочкі, і князь Ігнацы Шуйскі, уладальнік Краснаселля, абмяняліся пратэстамі ў Оўруцкі гродскі суд за насланне сваіх людзей і ўчыненне розных гвалтаў і рабункаў. Шматлікія непаразуменні і канфлікты паміж ўладальнікамі (кіеўская мітраполія, оўруцкія базыляне, кімбараўскія цыстэрцыянцы), жыхарамі вёскі Малочкі ды ўладальнікамі (князі Шуйскія, апякуны паны Быстрыя, старосты ліноўскія, альбо пасэсары — паны Грузевічы, Загароўскі), жыхарамі Краснаселля адбываліся на працягу 1730 — 1780-х гадоў.
У жніўні 1750 года ў Хойніках былі схопленыя краснасельскія сяляне Саўка Лутчанка, Лук’ян Кананенка, Ігнат, войтаў сын (у інвентары 1698 года краснасельскага войта таксама звалі Ігнатам ), Селівон, Іванаў унук, Цімох і Іван Панчанкі і «іншыя», а таксама атаман іхні Кулешык, абвінавачаныя ў гайдамацтве — нападзе на Малочкі і зрабаванні (забралі 20 тыс. грывень) тамтэйшага арандатара Бэні Ізраэлевіча. У 1754 годзе з 31 двара (×6 — каля 186 жыхароў) вёскі Krasnosile Хойніцкага маёнтка выплачвалася «do grodu» (Оўруцкага замка) 4 злотыя і 25 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 19 зл. і 12 гр. Яўрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засведчылі, што ў Краснаселлі пражывалі адпаведна 15, 3 і 6 чалавек (głow), якія належалі да Хойніцкага кагала. Значнае ўбыванне насельнікаў-яўрэяў у вёсцы магло быць выклікана выбухам гайдамацка-сялянскай Каліеўшчыны ў 1768 годзе.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Краснаселле апынулася ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Паводле рэвізіі 1795 года, у Краснаселлі налічвалася 25 двароў з 59 прыгоннымі мужчынскага і 77 жаночага полу. Разам з Уласамі за 32 000 злотых вёска аддадзена панамі Прозарамі ў заставу ўдаве па падстолію Яну Караліне, дачцэ Габрыэля, Крушэўскай. У фальварку жылі таксама яе сыны Юзаф і Вінцэнт, дочкі Бальбіна, Яўгенія, Эльжбета і Амелія. Эканомам быў шляхціч Яўхім, сын Юзафа, Марцінкевіч, на ўслугах — шляхціч Мікалай, сын Францішка, Мадзелеўскі. 24 чэрвеня 1812 года Людвіка Прозар пісьмова засведчыла шляхцічу Томашу Янушэўскаму права на 4-гадовую арэнду фальварка Краснаселле з аднаімённай вёскай.
На снежань 1844 года ў інвентары маёнтку Юзафаў, прыналежнага Юзафу, сыну Караля, Прозару, названыя фальварак і вёска Краснаселле. У 1850 годзе тут было 34 двары, 181 жыхар. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» засведчана, што 153 жыхары вёскі Краснаселле абодвух полаў з’яўляліся прыхаджанамі Аравіцкай Раства-Багародзіцкай царквы.
У парэформенны перыяд паселішча належала да Дзёрнавіцкай воласці. У пачатку 1870 года ў Краснаселлі — 69 мужчынскіх душ сялян-уласнікаў, прыпісаных да сельскага таварыства. Згодна са звесткамі на 1876 і 1879 гады, Краснаселле заставалася ў прыходзе Аравіцкай царквы. Паводле перапісу 1897 года тут было 63 двары, 360 жыхароў, хлебазапасны магазін. Побач — аднайменны фальварак. На 1909 года налічвалася 70 двароў, 451 жыхар, у фальварку 1 двор, 5 жыхароў.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Краснаселле ў складзе Рэчыцкага павета, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года вёска — цэнтр Краснасельскага сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавета.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Краснаселлі было 110 двароў з 338 жыхарамі. У маі 1943 года акупанты спалілі 82 двары, загубілі 18 жыхароў. 50 вяскоўцаў загінулі на франтах.
Паводле перапісу 1959 года, у Краснаселлі налічвалася 375 жыхароў. Вёска ўваходзіла ў склад саўгаса «Аравічы» (цэнтр — аднайменная вёска). Да 1987 года паселішча заставалася ў складзе Аравіцкага сельсавета, пасля перададзена ў Стралічаўскі сельсавет. Сёння не існуе.
Бабраўнікі (гміна, Сілезскае ваяводства)
Бабраўні́кі (Bobrowniki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бэндзінскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бабраўніках. Плошча гміны складае 51,99 км². Станам на 2004 год у гміне Бабраўнікі пражывалі 11 547 чалавек, шчыльнасць — 216,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 23 населеныя пункты.
Белевічы (Браслаўскі раён)
Бе́левічы (, Белевичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Опсаўскага сельсавета.
Бохня (гміна)
Бо́хня (Bochnia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бахэнскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бохні. Плошча гміны складае 131 км². Станам на 2011 год у гміне Бохня пражывалі 18 960 чалавек, шчыльнасць — 144,73 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Белевічы (Браслаўскі раён)
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Далёкаўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Відзаўскага пассавета.
Europa Universalis
«Europa Universalis» — серыя камп’ютарных гульняў (жанр — глабальная стратэгія), якая распрацоўваецца шведскай студыяй Paradox Interactive. З’яўляецца продкам такіх роднасных серый гульняў, як: Hearts of Iron і Victoria. Адрозніваецца стратегічнай глыбінёй і гістарычнай дакладнасцю.
Першапачаткова гульня была заснавана на аднайменнай настольнай стратэгіі, аўтарам якой з’яўляецца Філіп Цібо.
Europa Universalis
Дзеянне гульні адбываецца ў рэальным часе, аднак хуткасці рэакцыі ад іграка не патрабуецца, бо ў любы момант гульні існую магчымасць паставіць паўзу. Гульня адбываецца на схематычна намаляванай карце свету, разбітай на больш чым 1500 марскіх і наземных правінцый. Час дзеяння гульні — з 1492 па 1792. Ігрок можа ўзяць пад кіраванне любую краіну з тых, якія існавалі ў гэты гістарычны перыяд (усяго каля 200 дзяржаў). Пад яго кантролем знаходзяцца эканоміка краіны, фарміраванне і кіраванне арміямі і флатамі, дыпламатыя, даследаванне новых тэхналогій, ўнутраная палітыка дзяржавы, змена дзяржаўнай рэлігіі, адкрыццё і каланізацыя новых земляў. Асабліва шырокімі з’яўляюцца дыпламатычныя магчымасці — любая краіна можа ўступаць у саюзы з іншымі краінамі і выходзіць з іх, аб’яўляць вайну і заключаць мір, заключаць дынастычны шлюб паміж кіруючымі дынастыямі, рабіць іншыя краіны сваімі васал амі (якія будуць перадаваць сюзерэну палову даходу, а пасля могуць быць мірным шляхам далучаны да яго), падпісваць гандлёвыя дагаворы і прадастаўляць іншай краіне гарантыі незалежнасці.
Europa Universalis II
Гэтая гульня была распрацавана студыяй Paradox Interactive ў 2001 годзе, як працяг Europa Universalis. У гульні ігрок кіруе адной нацыяй, праходзячы праз сотні гадоў войнаў, рэвалюцый і змоў. Гульцу трэба будзе кіраваць эканомікай, ствараць ваенна-палітычныя саюзы, каланізаваць новыя землі, кантраляваць рэлігію і ўнутраную палітыку, а таксама забяспечыць унутраную стабільнасць. Акрамя таго, штогод з’яўляюцца выпадковыя падзеі, а таксама існуюць сотні гатовых сцэнарыяў на аснове рэальных гістарычных фактаў, што стварае гульцу цікавы і разнастайны геймплэй. У параўнанні з першай часткай прыкметна палепшылася графіка. Амаль усе дадзеныя гульні захоўваюцца ў тэкставых файлах і іх вельмі лёгка адрэдагаваць, мадыфікаваўшы сцэнарый гульні. Версія гульні пад назвай Europa Universalis II: Asia Chapters у 2004 годзе была выпушчана для азіяцкага рынку. У гульню дададзены новыя сцэнарыі, якія сканцэнтраваны вакол азіяцкай гісторыі. Таксама з’явілася абноўленая карта з новымі правінцыямі ў Японіі, Карэі і Кітаі.
Europa Universalis III
Працяг гульняў Europa Universalis і Europa Universalis II, выпушчаны 23 студзеня 2007. Як і папярэднія гульні серыі, трэцяя частка прапануе Вам узначаліць адну з дзяржаў свету ў перыяд з 30 мая 1453 года па 14 ліпеня 1789 года. У адонах гэты часовай адрэзак пашыраны ў абодва бакі, таму ў іх у іграка з’яўляецца магчымасць згуляць за рэвалюцыйную Францыю або Візантыю. Гульня прынцыпова адрознівалася ад папярэдніх гульняў дадзенай серыі. Па-першае геймплэй зараз не быў прывязаны да рэальнай гісторыі, гэта значыць што сам ігрок «тварыў гісторыю». Разам з гэтым была істотна скарочана колькасць гістарычных асоб, якія былі заменены на выпадковых персанажаў. Па-другое ў гульні была прыменена трохмерная графіка. Па-трэцяе з’явілася магчымасць пачаць гульню ў любы момант з 1453 па 1789, калі ў папярэдніх гульнях серыі пачаць гуляць можна было толькі 1453, за выключэннем некаторых важных дат, калі пачаць гуляць такі можна было (да іх ставяцца 1700, 1756, 1613). Акрамя таго з’явіліся нацыянальныя ідэі, якія давалі кожнай асобна ўзятай дзяржаве перавагу над сваімі супернікамі ў пэўнай вобласці. Замест аднастайных пяхотнікаў / кавалерыстаў / артылерыстаў для кожнай буйной краіны былі распрацаваны спецыяльныя юніты.
Europa Universalis III: Napoleon’s Ambition
Гэты АДД-он быў выпушчаны ў свет 22 жніўня 2007 года ў Канадзе і ЗША. Часовыя рамкі былі пашыраны да 1821 і з’явілася магчымасць гуляць за Рэвалюцыйную Францыю / Імперыю Напалеона. Змены зведаў і гістарычны рэжым гульні — большасць важных падзей у жыцці дзяржавы (такія як нараджэнне або смерць гістарычных персон) сталі адбывацца строга ў той час, калі гэта адбывалася ў рэальнасці. Шпіёны набылі мноства новых магчымасцей. Таксама быў аптымізаваны інтэрфейс.
Europa Universalis III: In Nomine
Гэты Адд-он да гульні Europa Universalis III быў выпушчаны ў свет 28 мая 2008. Гульцу прапануецца ўзначаліць адну з дзяржаў свету ў перыяд з 13 кастрычніка 1399 (у дзень каранацыі Генрыха IV у Англіі) па 1821. Гульцу даецца магчымасць згуляць за Візантыйскую Імперыю, Тамерлан а і разыграць апошнія бітвы Стагадовай вайны. У гульні з’явілася мноства відаў паўстанцаў — ад каланістаў, якія жадаюць незалежнасці, да дваран, якія хочуць загнаць сваіх сялян у прыгон. Таксама былі дапоўнены і палепшаныя некаторыя дэталі — былі перапрацаваны і дапоўненыя сістэмы дарадцаў і нацыянальныя ідэі, а таксама была зменена сістэма рэлігій. Таксама, кіраўнік, які мае найбольш моцны ўплыў на Папу Рымскага стаў больш магутны — ён можа адлучаць ад царквы, ладзіць крыжовыя паходы і г.д.
Europa Universalis III: Heir to the Throne
Адд-он да гульні «Europa Universalis III» пад назвай «Europa Universalis III: Heir to the Throne» снежні 15 2009 у Канадзе і ЗША. Гульцу прапануецца ўзначаліць адну з дзяржаў свету ў перыяд з 13 кастрычніка 1399 (у дзень каранацыі Генрыха IV у Англіі) па 1821. Усе манархі сталі ставіцца да пэўных дынастый, што мае далёка ідучыя наступствы. Таксама манархам стала неабходна падтрымліваць легітымнасць у вачах падданых. Тэра інкогніта была заменена на непраходныя рэгіёны. Свяшчэнная Рымская імперыя і Папская вобласць сталі больш магутнымі, а ў дзяржаў-рэспублік з’явіліся спецыфічныя магчымасці. Былі распрацаваны так званыя «сферы ўплыву», якія мадэлююць «Вялікую гульню» паміж дзяржавамі.
Europa Universalis III: Divine Wind
Гэта апошні Адд-он да гульні Europa Universalis III. Асноўныя дапаўненні тычыліся Японіі і Кітая. У прыватнасці, была атрымана магчымасць гуляць за аднаго з чатырох дайме Японіі, супернічаюшчых за ўплыў над імператарам і кантроль над сёгунат ам. Стала магчымым кіраваць рознымі фракцыямі ў Кітаі. Была палепшана графіка і дададзеныя больш за 50 новых правінцый. Сталі даступныя некалькі дзясяткаў новых унікальных будынкаў. Былі дададзены заданні для ігракоў.
Europa Universalis: Rome
'Асноўныя асаблівасці:'
Europa Universalis IV
Пятая, не лічачы адд-онаў, частка гульні Europa Universalis выйшла ў свет 13 жніўня 2013. Гульня пачынаецца 11 лістапада 1444 і заканчваецца 31 снежня 1820. У кожнай краіны непаўторны лёс і таксама непаўторны ланцужок падзей у яе гісторыі. Выразнай мэты ў гульні няма — яе ставіць сам ігрок. Ігрок можа выбраць любую дзяржаву з існуючых на той момант. Таксама ў гульню былі ўнесены некалькі істотных змен. У прыватнасці, былі прыбраны шпіёны, але іх функцыі з’яўляюцца ў іншых аспектах гульні, магістраты, фракцыі, а таксама былі прыбраны культурныя традыцыі для найму дарадцаў. Паўзункі ўнутранай палітыкі былі прыбраны або замененыя на напрамкі развіцця тэхналогій. Але ў гульні былі і пераўтварэння і новаўвядзенні. У прыватнасці, буйным зменам падвергнулася сістэма гандлю і была распрацавана новая сістэма нацыяналізацыі правінцый.
Бернардзіна Дравеці
Бернардзіна Дравеці (Bernardino Drovetti;, Барбанія, — , Турын) — італьянскі авантурыст, напалеонаўскі консул у Александрыі (1803—1814), нястомны збіральнік егіпецкіх старажытнасцей.