cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Быкаў
Паходжанне
Род Васіля Быкава вядомы ад Лук’яна Быка, селяніна 2-й паловы XVIII ст., верагоднага першапасяленца вёскі Бычкі, назва якой фактычна перадае неафіцыйнае прозвішча яго нашчадкаў. Сем’і сыноў Лук’яна — Аўласа і Фадзея былі прыгоннымі маёнтка Слабодка памешчыка Штромберга. Унук Аўласа — Янка Мацееў Бык згадваецца ў інвентары 1845 года як (слуга пры панскім доме). Янка Мацееў Бык, напэўна, і быў бацькам Фёдара Быка, дзеда пісьменніка, якога ён згадвае ў сваёй аўтабіяграфічнай кнізе «Доўгая дарога дамоў»: «Другі дзед быў селянін-адыходнік, сезонна рабіў на прамысловых прадпрыемствах у Курляндыі, там жа пад канец жыцця выбіўся ва ўпраўляючыя цагельнага завода». У канцы ХІХ — пачатку ХХ ст. прозвішча сям’і пад уплывам русіфікацыі набыло цяперашнюю форму — Быкаў.
Дзяцінства і маладыя гады
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і Уладзіміра Фёдаравіча Быкава, удзельніка 1-й сусветнай вайны, і Ганны Рыгораўны (у дзявоцтве Скрабатун), дачкі рыбака. Бацька быў ураджэнцам вёскі Бычкі, маці паходзіла з суседняга Завулка, які ў 1921 годзе апынуўся ў складзе Польшчы. З дзяцінства захапляўся маляваннем. У 1939 годзе скончыў 8 класаў Кубліцкай сярэдняй школы, паступіў на скульптурнае аддзяленне Віцебскага мастацкага вучылішча. Аднак увосень 1940 года ў сувязі з пагаршэннем матэрыяльнага становішча сям’і і адменай дзяржаўных стыпендый вымушаны быў пакінуць вучобу. Паступіў у Віцебскую школу ФЗН № 5, дзе вучыўся да мая 1941 года. У чэрвені 1941 года экстэрнам здаў экзамены за дзясяты клас.
Другая сусветная вайна
Вайна заспела яго ва Украіне, дзе ён удзельнічаў у абаронных работах. Падчас адступлення, у Белгарадзе, адстаў ад сваёй калоны, пасля быў арыштаваны і ледзь не расстраляны як нямецкі шпіён.
Быў мабілізаваны на абарончыя работы. У якасці байца інжынернага батальёна будаваў розныя ваенныя аб’екты ад Гомеля да Варонежа. Зімой 1941—1942 гг. жыў на ст. і ў г. Аткарску Саратаўскай вобласці, дзе вучыўся ў чыгуначнай школе. Улетку 1942 года быў прызваны ў Чырвоную Армію, скончыў Саратаўскае пяхотнае вучылішча (з 80 выпускнікоў у вайну ацалела толькі чацвёра). Увосень 1943 года прысвоена званне малодшага лейтэнанта. Ваяваў на 2-м і 3-м Украінскіх франтах. Удзельнічаў у баях за Крывы Рог, Александрыю, Знам’янку.
Падчас паранены ў нагу і жывот (памылкова быў запісаны як загінулы); падзеі пасля ранення паслужылі асновай аповесці «Мёртвым не баліць». Бацькі В. Быкава атрымалі паведамленне, што іх сын мужна загінуў у баях з нямецкімі захопнікамі каля Кіраваграда (гэта было засведчана на абеліску).
У пачатку 1944 года тры месяцы знаходзіўся ў шпіталі.
В. Быкаў выжыў і ваяваў далей, удзельнічаў у Яска-Кішынёўскай аперацыі, вызваленні Румыніі. 3 дзеючай арміяй прайшоў Румынію, Балгарыю, Венгрыю, Югаславію, Аўстрыю — старшым лейтэнантам, камандзірам узвода палкавой, потым армейскай артылерыі. Служыў ва Украіне, у Беларусі, на Далёкім Усходзе. Пра вайну ў кнізе «Доўгая дарога дадому» (2003) успамінаў так:
Пасляваенныя гады
Пасля дэмабілізацыі В. Быкаў жыў у Гродне (з 1947), працаваў мастаком у гродзенскіх майстэрнях, у рэдакцыі абласной газеты «Гродзенская праўда» (1947—1949). У 1949—1955 гадах зноў служыў у Савецкай Арміі. Канчаткова дэмабілізаваўшыся (маёр запаса), працаваў літаратурным супрацоўнікам, літаратурным кансультантам газеты «Гродзенская праўда» (1956—1972).
Васіль Быкаў у час гутаркі з Аляксеем Гардзіцкім успамінаў, што ''«на пачатку літаратурнага шляху мяне вельмі падтрымаў, проста сказаў, што я павінен пісаць, Георгій Шчарбатаў. Я не ведаю, што ён заўважыў, але ён так сказаў. Прынамсі, я яму абавязаны, што стаў пісьменнікам, бо мог бы ім і не стаць.»''.
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1959 года. Выступаў як журналіст. У абласным і рэспубліканскім друку пачалі з’яўляцца яго замалёўкі, фельетоны, нарысы. Быў абраны сакратаром Гродзенскага аддзялення СП БССР (1972—1978). У 1978 годзе пераехаў на сталае жыццё ў Мінск. 3 гэтага часу займаўся выключна творчай працай.
Уваходзіў у склад праўлення СП СССР, Рады СП БССР, рэспубліканскага Савета Фонда міру. Ганаровы грамадзянін Ушацкага раёна.
Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1978—1989). Народны дэпутат СССР (1989).
Бескампраміснасць прозы Быкава часта станавілася прычынай нападаў савецкай крытыкі, якая абвінавачвала пісьменніка ў ачарненні савецкага ладу.
У кастрычніку 1993 года падпісаў адкрыты «».
Перад першымі прэзідэнцкімі выбарамі ў Беларусі (чэрвень 1994 года) быў даверанай асобай кандыдата Зянона Пазняка, выступаў у гэтай якасці ў час паездак па Беларусі і на тэлебачанні.
У лістападзе 1994 года наведаў Ізраіль і падзяліўся сваімі ўражаннямі ў нарысе для зборніка «Поклон тебе, Иерусалим» (1996).
Нападкі на Васіля Быкава, якія зноў пачаліся на радзіме ў сярэдзіне 1990-х гадоў, і стан здароўя сталі прычынай выезду за мяжу.
У пачатку 1998 года Васіль Быкаў на запрашэнне Фінскага ПЭН-цэнтра вырашыў пажыць у Фінляндыі, куды і пераехаў разам з жонкай у чэрвені таго ж года. У снежні 2002 года Васіль Быкаў пасяліўся ў Чэхіі, перад гэтым пэўны час жыў у Германіі. У 2002 годзе апублікаваў кнігу ўспамінаў «Доўгая дарога дадому». У Чэхіі перанёс аперацыю, пасля пагаршэння здароўя вярнуўся на Беларусь. Памёр 22 чэрвеня 2003 года ў 20 гадзін 30 хвілін у рэанімацыйным аддзяленні анкалагічнага шпіталю ў Бараўлянах, пад Мінскам.
Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках. Падчас пахавання быў адпеты ўніяцкімі святарамі, труну пісьменніка накрылі бел-чырвона-белым сцягам.
Творчасць
Творчая біяграфія пісьменніка пачынаецца ў пасляваенныя гады. Першыя апавяданні Васіля Быкава былі надрукаваны ў часопісе «Вожык» (1947, «Дапякло»), газеце «Гродзенская праўда» (1949, «У першым баі»).
Тэматыка ранніх апавяданняў, як і многіх далейшых твораў Васіля Быкава, прысвечана падзеям вайны.
Сам В. Быкаў свой пісьменніцкі лёс адлічвае з 1951 года, калі на Курылах, дзе ў той час служыў, напісаў апавяданні «Смерць чалавека» і «Абознік». Іх ён паслаў на водгук М. Лынькову. Нягледзячы на ўвогуле ўдалы творчы дэбют, В. Быкаў не быў перакананы ў тым, што літаратура — яго жыццёвае прызванне. 3 героя апавядання «У першым баі» Мікалая Беражнога пачаліся быкаўскія героі — маладыя афіцэры і салдаты з трагічным франтавым лёсам.
Канец 1950-х — пачатак 1960-х гадоў для В. Быкава — час пошукаў самога сябе. Ён піша сатырычныя мініяцюры, гісторыка-прыгодніцкую аповесць «Апошні баец», серыю навел на маральна-этычныя тэмы, другі цыкл ваенных апавяданняў, нарысы, рэцэнзіі. Гэтыя творы сведчаць пра тое, што іх аўтар ішоў да свайго адкрыцця свету, да аналітычнага даследавання чалавечага быцця, рашуча адмаўляючыся ад дробнатэмнасці, апісальнасці. Кожны твор быў для яго своеасаблівай школай майстэрства, пяро пісьменніка сталела, почырк набываў большую індывідуальную афарбоўку, мова — выразнасць і дакладнасць. В. Быкаў набліжаўся да раскрыцця тых трагічных падзей 1941—1945 гадоў, з якімі сутыкаецца галоўны герой яго аповесцей.
Шырокая вядомасць прыйшла да Быкава пасля публікацыі аповесці «Трэцяя ракета» (1961).
Тэма чалавека на вайне таксама праходзіць праз аповесці «Пастка» (1962), «Альпійская балада» (1963), «Праклятая вышыня» (1968).
Аднак у застойныя гады афіцыйная крытыка непрыймальна ставілася да бескампрамісных аповесцей В. Быкава пра вайну. Адзін з самых вострапраўдзівых яго твораў «Мёртвым не баліць» (1965) убачыў свет на той час толькі ў часопісах «Маладосць» і «», дзякуючы грамадзянскай мужнасці іх рэдактараў П. Панчанкі і А. Твардоўскага. В. Быкава абвінавачвалі ў тым, што ён не з тых пазіцый піша пра вайну, скажае праўду, ачарняе гераічных савецкіх воінаў. Па камандзе галоўных тады партыйных ідэолагаў (М. Суслава, М. Зімяніна і так званага «спецыяліста» па беларускай літаратуры ў Аддзеле прапаганды ЦК КПСС У. Сяўрука) былі арганізаваны калектыўныя пісьмы «незадаволеных» быкаўскім адлюстраваннем падзей вайны. Нягледзячы на тое, што многія творчыя саюзы, выдавецтва «Мастацкая літаратура» і яго дырэктар М. Дубянецкі, шматлікія чытачы патрабавалі ўключыць «Мёртвым не баліць» у збор твораў В. Быкава, М. Суслаў, а пасля М. Зімянін загадалі ніколі яе не друкаваць і ўсякія размовы пра выданне спыніць, хоць у многіх краінах гэты твор ужо тады выйшаў асобнай кнігай. I ўсё ж грамадская думка перамагла: аповесць была ўключана ў 4-ы том збору твораў пісьменніка.
У 1970-я гады В. Быкаў працягвае цыкл аповесцей на ваенную тэму: «Сотнікаў» (1970), «Абеліск» (1971), «Дажыць да світання» (1972), «Воўчая зграя» (1974), «Яго батальён» (1975).
Пераасэнсаванне мінулага стала галоўным напрамкам, па якім рухалася быкаўская думка ў 1980-я гады. Пісьменнік пераасэнсоўвае і прыкметна ўдакладняе многае з таго, што ўпэўненна сцвярджаў у сваіх творах. У рамане «Кар’ер» (1985) паяднаны сучаснасць і вайна. Складаны лёс чалавека ва ўмовах фашысцкай акупацыі пісьменнік паказвае ў аповесці «У тумане» (1988). «Аблава» (1989) мае рэальную жыццёвую аснову. В. Быкаў акцэнтуе ўвагу на злавесна-разбуральнай сутнасці часу і гаворыць пра катастрафізм духоўнага быцця ў цэлым. З суровым рэалізмам у адлюстраванні падзей напісана быкаўская «Сцюжа» (1969, 1991).
У 1990-я гады В. Быкаў бярэ на ўзбраенне апавяданне. «На чорных лядах», «Бедныя людзі» (абодва — 1994), «Жоўты пясочак», «Зенітчыца», «Палкаводзец», «Палітрук Каламіец», «Падоранае жыццё» (усе — 1995).
Аповесць «Пакахай мяне, салдацік» (1996) тэматычна звязана з цыклам «ваенных» апавяданняў. Аповесць «Афганец» (1998) расказвае пра салдата-«афганца», які, расчараваўшыся ў жыцці, вырашае забіць тырана. Аповесць «Ваўчыная яма» (1999) расказвае пра жыццё ў чарнобыльскай зоне. Надзвычай складаныя рэаліі ваеннай рэчаіснасці паўстаюць з аповесці «Балота» (2001).
Яшчэ адна іпастась пісьменніка — аўтар «баек жыцця» з філасофска-алегарычным зместам: «Сцяна» (1995), «Музыка», «Народныя мсціўцы» (абодва — 1997), «Ваўчыная яма», «Мальбара», «Тры нявымаўленых словы», «Труба» (усе — 1998), «Галоўны крыгсман», «Хутаранцы», «Апалагетыка „нагана“», «Кошка і мышка» (усе — 1999). Выходзяць кнігі прозы «Сцяна» (1997), «Пахаджане» (1999). Быкаўскія прыпавесці ўвайшлі ў супольную кнігу Р. Барадуліна і В. Быкава «Калі рукаюцца душы» (2003). Працягвае тэму сяброўства кніга «Дажыць да зялёнай травы» (2008). Кнігу пад такой назвай В. Быкаў і Р. Барадулін пісалі 43 гады. Складаецца яна з сяброўскага ліставання двух выдатных творцаў, якое пачалося ў 1960 годзе.
У гады перабудовы В. Быкаў актывізаваўся як грамадскі дзеяч, публіцыст. Яго выступленні, артыкулы, інтэрв’ю склалі зборнікі «На крыжах» (1992) і «Крыжовы шлях» (1998). Пісьменнік падсумаваў вынікі свайго жыцця і творчасці кнігай успамінаў «Доўгая дарога дадому» (2002).
Адной з апошніх прац В. Быкава сталі аповеды Барыса Кіта, запісаныя Васілём Быкавым улетку 2001 года «Цярновы шлях», якія пазней увайшлі ў кнігу «Грамадзянін свету» (2004). Кожны з 12 аповедаў пачынаецца лірычна-белетрыстычным уступам самога В. Быкава, які пры гэтым каларытна характарызуе нямецкія рэаліі і апавядальніка.
Але і пасля смерці Васіля Быкава з’яўляюцца на старонках друку невядомыя беларускаму чытачу творы. У кнігу «Бліндаж» (2007) увайшлі аповесці «Бліндаж» (1987) і «Апошні баец» (1958), якія раней не ўключаліся аўтарам у ніводзін свой зборнік.
Экранізацыі і інсцэнізацыі твораў
Па творах В. Быкава пастаўлены кінафільмы «Трэцяя ракета» (1963), «Альпійская балада» (1966), «Дажыць да світання» (1975), «Воўчая зграя» (1976), «Абеліск» (1977), «Узыходжанне» (1977, паводле «Сотнікава», рэжысёр ) «Знак бяды» (1985), «У тумане» (2012), кароткаметражны фільм «», тэлефільм «Доўгія вёрсты вайны» (1976, паводле аповесці «На ўсходзе сонца»). В. Дашуком створаны фільм пра В. Быкава «Узыходжанне» (1985). У 1981 годзе быў зняты фільм «», а ў 1989 годзе — фільм «Круглянскі мост». У 2008 годзе выйшаў фільм «» паводле аповесці «Пайсці і не вярнуцца». У 2019 годзе зняты фільм па «неваеннаму» апавяданню — «Народныя мсціўцы». Дарэчы, на беларускай мове з ўсіх экранізацый твораў Быкава зняты толькі два фільмы — «На чорных лядах» (рэж. Валерый Панамароў, 1995) і «Народныя мсціўцы» (рэж. Аляксандар Меліхавец, 2019).
Узнагароды
Герой Сацыялістычнай Працы (1984). Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Я. Коласа (1964, за аповесць «Трэцяя ракета»), Дзяржаўнай прэміі СССР (1974, за аповесці «Абеліск», «Дажыць да світання»), Дзяржаўнай прэміі БССР імя Я. Коласа (1978, за аповесці «Воўчая зграя», «Яго батальён»), Ленінскай прэміі (1986, за аповесць «Знак бяды»). У 1980 годзе атрымаў званне Народнага пісьменніка Беларусі. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны 1-й ступені, медалямі.
Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2003, пасмяротна).
Ушанаванне памяці
У гонар пісьменніка названы вуліцы ў Гродне, Лельчыцах, Ждановічах, Смалявічах, Фаніпалі.
У кастрычніку 2020 года ва ўкраінскай вёсцы Вялікая Севярынка з’явілася мемарыяльная дошка Васілю Быкаву.
15 чэрвеня 2021 года ва Ушачах паставілі помнік Васілю Быкаву, побач — помнік Рыгору Барадуліну. Аўтар помнікаў — беларускі скульптар Ігар Засімовіч. Помнікі зроблены на народныя грошы, ахвяраваныя сотнямі людзей, — паведаміў Глеб Лабадзенка, які займаўся вырашэннем арганізацыйных пытанняў, звязаных з устаноўкай помнікаў.
Музей-сядзіба Васіля Быкава
Адкрыты ў 2004 годзе ў адноўленай хаце, дзе пісьменнік жыў да 1940 года. Знаходзіцца ў вёсцы Бычкі Ушацкага раёна Віцебскай вобласці. Дзейнічае як філіял Ушацкага музея народнай славы.
Музей-дача Васіля Быкава
Адкрыты ў чэрвені 2014 года на базе дачы пісьменніка, размешчанай у пасёлку Ждановічы-6 Мінскага раёна. Дзейнічае як філіял Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры.
Ку-клукс-клан
Ку-клукс-клан, ККК (Ku Klux Klan, KKK) — назва некалькіх былых і існых расісцкіх і тэрарыстычных арганізацый у ЗША, пераважна ў паўднёвых штатах.
Ку-клукс-клан быў створаны ў 1864 пасля Грамадзянскае Вайны; афіцыйна добраахвотна расфармаваны ў 1869 (гвалт нефармальных груп пад імем ККК працягваўся да 1872 года).
Узноўлены ў пачатку 1920-х. Першапачаткова ККК узнікае ў паўднёвых штатах у якасці таемнай арганізацыі, закліканай у нестабільных умовах грамадзянскай вайны абараніць уласнасць і інтарэсы белых грамадзян. Члены ККК прытрымліваюцца пратэстантызму ў фундаменталісцкай форме. У наступным ККК эвалюцыянуе ў праварадыкальную расісцкую арганізацыю, ідэалогія і палітычная дзейнасць якой характарызуюцца як антысеміцкая, антыкамуністычная, антыкаталіцкая, ККК прадпрымае напады на чорнаскурых і рэспубліканцаў, у апошні час салідарызуецца з рухам супраць абортаў, асабліва негатыўна ўспрымае дзейнасць федэральнага ўрада.
Складаецца з мноства нешматлікіх незалежных групаў, некаторыя з якіх выяўляюць высокую ступень схільнасці да гвалту.
Актывістаў налічваецца ад 4000 да 6500 (у ЗША, дзе з 1981 года колькасць ККК упала з 10000; 400 чалавек знаходзіцца ў KKK Англіі). У руху знаходзяцца пераважна працоўныя сярэдніх гадоў.
ККК распаўсюдзіла вобласць аперацый на ЗША, Канаду, Англію. Фінансаванне ажыццяўляецца ў асноўным за лік уласных сродкаў.
Эрык Уладзіміравіч Булатаў
Эрык Уладзіміравіч Булатаў (нар. 5 верасня 1933, Свярдлоўск) — адзін з самых вядомых сучасных рускіх мастакоў — заснавальнікаў соц-арта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1933 годзе ў Свярдлоўску (цяпер Екацярынбург). Бацька — Уладзімір Барысавіч, родам з Саратава, быў партыйным работнікам (уступіў у партыю ў 1918 годзе), у 1944 годзе загінуў на фронце, маці Раіса Паўлаўна — з горада Беласток (Польшча), нелегальна эмігравала ў Расію ва ўзросце 15 гадоў; ужо праз тры гады ўладкавалася на працу стэнаграфісткай — нягледзячы на тое, што па прыездзе не ведала рускую мову (валодала толькі польскай і ідыш).
Па словах Эрыка Булатава, яго бацька чамусьці вельмі верыў у тое, што ён будзе мастаком.
У 1958 годзе скончыў. З 1959 года працаваў у дзіцячым выдавецтве «» разам з І. І. Кабаковым і. Практычна 30 гадоў крыніцай сродкаў для Булатава служыла ілюстраванне дзіцячых кніг па прынцыпе «паўгода на кніжкі, паўгода на жывапіс». Выставачную дзейнасць у Маскве пачаў з 1957 года, а з 1973 года — ужо за мяжой.
Характэрным і пазнавальным творчым метадам Булатава з’яўляецца сутыкненне плакатнага тэксту, выхапленага з кантэксту савецкай рэчаіснасці, з фігуратыўным (часцей за ўсё пейзажным, запазычаным з масавага друку) складнікам. У выніку мастаку ўдаецца гранічна даступным чынам праілюстраваць абсурднасць рэчаіснасці, перанасычанай сімволікай савецкай прапаганды.
Акрамя работ соц-артовской тэматыкі, яшчэ ў сваіх ранніх працах Булатаў распрацаваў тэорыю ўзаемадзеяння карціны і прасторы. Згодна з гэтай тэорыі карціна складаецца з двух узаемавыключальных частак: канкрэтнай, рэальнай плоскасці — «карціннай плоскасці», і нейкай ўяўнай прасторы, якую можна пабудаваць на адным з бакоў гэтай плоскасці. У сваіх творах Булатаў імкнуўся не зводзіць разам гэтыя паняцці па складзенай традыцыі, а супрацьпастаўляць іх. У гэтых яго творах прыкметны ўплыў Р. Фалька. Моцны, своеасаблівы этап яго творчасці, неацэнены па вартасці ў кантэксце гісторыі мастацтва.
Працы Булатава пастаянна выстаўляюцца на аўкцыённыя таргі сучаснага мастацтва. Так, на аўкцыёне «Філіпс» праца «Савецкі космас» сышла прыкладна за 1,6 млн даляраў, яшчэ два палатна на савецкую тэматыку, у тым ліку «Рэвалюцыя — перабудова», былі прададзеныя па мільёне даляраў за кожнае, што зрабіла Булатава адным з самых дарагіх сучасных рускіх мастакоў.
З 1963 года і да канца 1960-х гадоў Эрык Булатаў эксперыментуе з рознымі мадэрнісцкімі стылямі ў жывапісе, выяўляючы цікавасць да аналізу прасторавых, светлавых і каляровых якасцяў карціны. У СССР мастак не мог выстаўляцца па меркаваннях цэнзуры, толькі ў 1965 і 1968 гадах прайшлі кароткачасовыя паказы яго работ у і кафэ «» ў Маскве. У пачатку 1970-х пачаў ствараць буйнамаштабныя карціны, у іх, як правіла, ён звяртаецца да сацыяльных тэм і мас-медыйных вобразаў савецкай рэчаіснасці: адлюстроўвае лозунгі, надпісы, плакаты. У 1972 стварае знакаміты «Гарызонт». У перыяд перабудовы карціна была ўспрынятая як парадыйны твор і нават атаясамлялася са стылем соц-арт. У 1988 годзе, пасля серыі буйных персанальных выставак — у, Цэнтры Жоржа Пампіду (Парыж) і іншых, а таксама пасля ўдзелу ў Венецыянскай біенале — імкліва атрымаў міжнароднае прызнанне: быў названы «мастаком перабудовы» і прызнаны ЮНЕСКА лепшым мастаком года. Большая частка твораў Эрыка Булатава патрапіла ў заходнія калекцыі і музеі.
Жыве ў Маскве і Парыжы.
У Расіі прадстаўлены галерэяй «».
Пласкіня (гміна)
Пласкі́ня (Płoskinia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бранеўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пласкіні. Плошча гміны складае 172,05 км². Станам на 2004 год у гміне Пласкіня пражывалі 2726 чалавек, шчыльнасць — 15,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 26 населеных пунктаў.
Гвазды (Ушацкі раён)
Гвазды́ (, Гвозды) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Якаб у палёце
Якаб у палёце (Flygande Jacob) — шведская запяканка, якая складаецца з курыцы, узбітых вяршкоў, соуса чылі, бананаў, абсмажанага арахіса і бекона. У класічным рэцэпце курыца запраўляецца італьянскай салатнай запраўкай. Страва гатуецца ў духоўцы і звычайна ўжываецца разам з рысам і салатай.
Страва была вынайдзена Овэ Джэйкабсанам (Ove Jacobsson), які працаваў у галіне грузавых авіяперавозак, адсюль і назва. Рэцэпт быў упершыню апублікаваны ў шведскім кулінарным часопісе Allt om mat у 1976 годзе.
Пастаўская школа парфорснага палявання
Праграма школы
У праграму абучэння Вышэйшай афіцэрскай кавалерыйскай школы ўваходзіў курс гэтак званага парфорснага палявання, необходны для практыкі ўдасканальвання язды верхам. У парфорсе быў важны не вынік самога палявання, а ўменне конніка трымаць каня у накірунку, які выбрала сабачая зграя падчас пераследу. Паляўнічыя сабакі ў азарце не прызнаюць ніякіх перашкод. Рухаючыся за імі, коннік абавязаны пераадольваць на кані любыя перашкоды: балоціны, кусты, лес, яры. У гэтым асаблівасць парфорснага палявання і адначасова сэнс яе ўжывання. На такім паляванні коннікі ламалі рабрыны, а часам і чэрапы. Сабакі гоняць звера, а вершнік нясецца за імі. І конь не заўжды разумее жаданне наезніка.
У Паставах паляванні праводзіліся выключна па адмыслова трэніраваных аленях пароды даніэль, радзей — па высакародных.
Гісторыя
У маёнтку Паставы графа Пшаздзецкага у 1900-13 гадах дзейнічала Школа парфоснага палявання — палявое аддзяленне Вышэйшай афіцэрскай кавалерыйскай школы. Уладальнікам маёнтка быў пабудаваны вялізны «Мікалаеўскі» (у гонар вялікага князя Мікалая Мікалаевіча) паляўнічы замак у гатычным стылі. У замку было больш 100 пакояў і памяшканняў для афіцэраў і гасцей, вялікая сталовая, гасціная, бібліятэка, більярдная, картачная, буфетная і інш.
Поруч размяшчалася казарма для каманды ніжніх чын — веставых для даглядання за коньмі, стайні на дзвесце коней, звярынца, клеткі для мядзведзя і сабакарня. Акрамя гэтага, былі траса для скачак, канкурное поле і тэнісны корт. У адным са звярынцаў, які займаў па плошчы 12 дзесяцін лесу з ярамі і ручаямі, вырошчваліся даніэлі (лані), у другім — дзікія кабаны і лісы. У сабакарні было каля 150 парфосных сабак, а таксама хорты, падружэйныя ганчакі і таксы.
Значэнне школы
Уся гвардзейская кавалерыя Рускай імператарскай арміі канца XIX — пачатку XX ст. (афіцэры) прайшла цераз Пастаўскія зборы. На парфорсныя паляванні у Паставы камандзіраваліся таксама і кандыдаты на атрыманне пасад камандзіраў кавалерыйскіх палкоў.
У Паставы прыязжаў на паляванне апошні рускі цар Мікалай II, а таксама многія іншыя вядомыя асобы. У 1901 годзе ў парфосным паляванні ў валоданні Пшаздзецкіх прымаў удзел родны дзядзька Мікалая II, генерал-інспектар кавалерыі — вялікі князь Мікалай Мікалаевіч. Сярод іншых вядомых асобаў можна назваць генерала ад кавалерыі, якога называлі «першай шашкай Расіі», графа Фёдара А́ртуравіча Ке́лера, герояў Першай Сусветнай вайны генерала Аляксея Брусілава і Карла Густава Манэргейма. Тады яшчэ ротмістр царскай арміі Манэргейм удзельнічаў у парфорсным паляванні ў Паставах у жніўні 1903 года, дзе прадэманстраваў выдатныя ездавыя якасці. Сярод іншых удзельнікаў палявання: расійскі, савецкі ваенны дзеяч, дыпламат, пісьменнік генерал-лейтэнант Аляксей Аляксеевіч Ігнацьеў; белагвардзейскі казачы атаман, князь, палітычны дзеяч, пісьменнік Пётр Мікалаевіч Красноў; адзін з першых расійскіх кінарэжысёраў і аператараў Аляксандр Дранкоў. Вельмі верагодна, што тут бывалі апошні гетман Украіны Павел Скарападскі, белагвардзейскі генерал Врангель і некаторыя іншыя вядомыя гістарычныя асобы.
Ліпаўцы
Ліпаўцы:
Сын беларуса
«Сын беларуса» — заходнебеларуская газета. Выдавалася з 18 мая да 19 верасня 1924 г. у Вільні на беларускай мове 3 разы на тыдзень. Прадаўжала традыцыі забароненай польскімі ўладамі газеты «Голас беларуса». Выкрывала палітыку ўрада Польшчы, скіраваную на дэнацыяналізацыю ўскраін, палітычны ўціск працоўных. Адстойвала інтарэсы народных мас Заходняй Беларусі, выступала супраць польскіх партый і беларускіх праўрадавых груповак. Друкавала выступленні беларускіх дэпутатаў у польскім сейме, справаздачы пра мітынгі ў Гарадку і Беластоку, інфармавала пра работу Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. Да 10-й гадавіны з пачатку 1-й сусветнай вайны змясціла антываенныя публікацыі, у якіх асуджалася палітыка дзяржаў, што развязалі вайну. Падтрымлівала змаганне за беларускія школы, культуру як сродак сацыяльнага і нацыянальнага ўсведамлення народа. Паведамляла пра жыццё беларусаў у Чэхаславакіі, Латвіі, Сербіі, БССР і ЗША. Змясціла ўспаміны пра Ф. Багушэвіча, І. Буйніцкага, І. Луцкевіча, артыкулы У. Самойлы пра творчасць К. Сваяка, апавяданне В. Адважнага. Інфармавала пра новыя беларускія кнігі. Выйшлі 42 нумары. Зачынена польскімі ўладамі.
Казімір Бельскі
Казімір Бельскі (Kazimierz Bielski; 2 сакавіка 1652, Фастаў — 9 сакавіка 1709, Лукішкі каля Вільні ) — святар, пісьменнік, педагог.
Нарадзіўся 2 сакавіка 1652 года ў Фаставе Сквірскага павету (Украіна). (Паводле дадзеных Юзафа Браўна і Караля Эстэрайхера К. Бельскі нарадзіўся на Беларусі, а памёр не пад Вільняй, а ў Полацку .)
Уступіў у Таварыства Ісуса 30 жніўня 1668 года ў Вільні. У 1686—1689 гадах — прафесар філасофіі, а з 1691 па 1697 год і з 1703 па 1706 год — рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. У час Вялікай Паўночнай вайны, у 1705 годзе, прымаў у калегіуме Пятра І. Сакратар правінцыяла (1697—1699), прэпозіт (кіраўнік) Дому прафесаў у Вільні (1699—1702). Браў удзел у генеральнай кангрэгацыі ў Рыме (1706).
Аўтар прац аб заснаванні Стэфанам Баторыям Полацкага езуіцкага калегіума (Informatio de erectione, fundatione, ac liberalitate Stephani, Regis Poloniae, in Collegium Polocense S.J., Вільня, 1698) і аб жыцці Святога Лазара (Officio de S. Lazaro, Вільня, 1705; Vita P. Lazari a Christo resuscitati, adjectis de eoe elegantibus hymnis et Litaniis).
Сцяг Рэспублікі Карэлія
Сцяг Карэліі з'яўляецца дзяржаўным сімвалам Карэліі. Прыняты 24 сакавіка 1993 года.
Апісанне
Сцяг Рэспублікі Карэлія ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з роўнавялікімі гарызантальнымі палосамі: верхняя паласа чырвонага колеру, сярэдняя — блакітнага колеру і ніжняя зялёнага колеру. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 2:3.
Віроіды
Віроіды (Viroids) — інфекцыйныя агенты, якія складаюцца толькі з кольцавай РНК. Яны выклікаюць розныя, у тым ліку верацёнападобнасць клубняў бульбы, і карлікавасць хрызантэмы. Паводле ацэнак навукоўцаў, больш за трэць вірусных захворванняў раслін выклікаюцца віроідамі.
Віроіды прадстаўляюць сабой кавалентна замкнёныя кольцавыя адналанцужковыя малекулы РНК (алРНК) даўжынёй ад 246 да 467 нуклеатыдаў (для параўнання: геном самага дробнага з вядомых вірусаў складае 2000 нуклеатыдаў у даўжыню ). У адрозненне ад вірусаў, віроіды пазбаўленыя бялковай абалонкі (капсіду). Звычайна віроідаў існуе ў выглядзе палачкападобнай формы з-за  унутры ланцуга, у выніку чаго ўтвараюцца двухланцуговыя ўчасткі з адналанцуговымі петлямі. Некаторыя віроіды знаходзяцца ў інфікаванай клеткі, дзе можа прысутнічаць ад 200 да 100 000 копій геному віроіда. Іншыя віроіды размяшчаюцца ў хларапластах.
Расліна, заражаная віроідам, можа не выяўляць ніякіх сімптомаў. Аднак той жа самы віроід можа выклікаць сур’ёзную хваробу ў іншага віду раслін. Асновы віроідаў яшчэ не вызначаны, аднак вядома, што для яе неабходныя некаторыя ўчасткі віроіднай РНК. Некаторыя дадзеныя сведчаць аб тым, што віроіды выклікаюць хваробу, актывуючы механізмы РНК- ў эўкарыятычнай клетцы, якія ў норме працуюць для абароны клеткі ад вірусаў, чый геном прадстаўлены двухланцужковай РНК (длРНК). Пры РНК-сайленсінгу клетка распазнае длРНК і селектыўна разбурае іх. Віроіды могуць ўмешвацца ў гэты працэс, камплементарна звязваючыся са спецыфічнымі малекуламі РНК клеткі-гаспадара. Утварэнне гібрыдных длРНК з РНК віроіда клеткі і запускае РНК-сайленсінг, накіраваны на разбурэнне гібрыднага комплексу. У выніку руйнуецца мРНК клеткі-гаспадара і адбываецца сайленсінг яе пэўных генаў. Немагчымасць важны ген абумоўлівае хваробу ў расліны-гаспадара. Зрэшты, маюцца здагадкі і пра іншыя механізмы дзеяння віроідаў на.
Віроіды ставяцца да ліку здольных да рэплікацыі РНК-змяшчальных патагенаў, якія выклікаюць розныя захворванні ў раслін і жывёл. Акрамя вироидов, да такім патагенаў адносяць сатэлітныя РНК, віроід-падобныя раслінныя сатэлітныя РНК, а таксама чалавека. У 1920-х гадах фермеры Нью-Ёрка і Нью-Джэрсі заўважылі ў бульбы сімптомы невядомага захворвання. Клубні паражаных раслін гублялі звыклую форму і станавіліся верацёнападобнымі, з-за чаго гэтая хвароба была названая верацёнападобнасцю клубняў бульбы. Сімптомы захворвання з’яўляліся ў раслін, якія кантактавалі з фрагментамі заражаных каліў, такім чынам, хвароба выклікалася агентам, які мог перадавацца ад аднаго расліны да іншага. Аднак у здзіўленых раслін не выяўлялася незвычайнага грыбка або бактэрыі, таму быў зроблены выснова, што хвароба выклікаецца вірусам. Нягледзячы на шматлікія спробы ізаляваць і ачысціць гэты вірус з экстракту верацёнападобнай бульбы з выкарыстаннем усё больш ускладненых метадаў, вылучыць яго так і не атрымалася.
У 1971 годзе паказаў, што гэты інфекцыйны агент быў не вірусам, а патагенам цалкам новага тыпу, памер якога складаў адну васьмідзясятую ад памеру тыповага віруса, і прапанаваў для яго тэрмін «віроід» (што значыць «вірусападобны»). Паралельна вяліся і сельскагаспадарчыя даследаванні асаблівасцяў віроідаў, і фундаментальныя навуковыя даследаванні, накіраваныя на вывучэнне іх фізічных, хімічных і макрамалекулярных уласцівасцяў. У 1976 годзе і калегі даказалі, што патаген, які выклікае верацёнападобнасць клубняў бульбы, прадстаўляе сабой «адналанцуговую, кавалентна замкнёную, кольцавую малекулу РНК, якая з-за спарвання аснаванняў набывае шчыльную палачкападобную структуру». Гэта было першае апісанне прыроды віроідаў.
Класіфікацыя
На падставе параўнальнага аналізу паслядоўнасцяў і наяўнасці цэнтральнага ўчастка ў малекуле геномнай РНК ўсе вядомыя на дадзены момант віроіды падзяляюць на два сямействы.У сапраўдны момант вядома  групы  (ASBVd), таксама вядомай як Avsunviroidae або групаА. У членаў гэтага сямейства як, так і мінус-ланцуга віроіднай РНК здольныя самавыразацца з РНК-. Усе астатнія віроіды, вядомыя на дадзены момант, ставяцца да групы віроіда верацёнападобнасці клубняў бульбы (PSTVd), таксама вядомай як Pospiviroidae або групаВ. РНК гэтых віроідаў мае кансерватыўны ўчастак і няздольная да самавыразання. Асноўныя рысы сямействаў віроідаў і ахарактарызаваных прадстаўнікоў коратка пералічаны ў табліцы ніжэй. Варта адзначыць, што, акрамя ніжэйпералічаных, вылучаныя і іншыя віроіды, аднак яны чакаюць прызнання (ICTV).
Ліпаўцы (пасёлак гарадскога тыпу, Прыморскі край)
Ліпаўцы (Ли́повцы) — пасёлак гарадскога тыпу ў Акцябрскім раёне Прыморскага края Расіі. Цэнтр Ліпавецкага гарадскога паселішча, якое ўключае таксама пасёлак Ільічоўка, сяло Уладзіміраўка і аднайменнае сяло Ліпаўцы, размешчанае на поўдзень ад пасёлка. Пасёлак гарадскога тыпу Ліпаўцы размешчаны на аўтатрасе Усурыйск — Пагранічны прыкладна за 25 км на поўнач ад Пакроўкі, раённага цэнтра, і за 50 км на паўночны захад ад Усурыйска. Адлегласць да Уладзівастока каля 158 км.
Па заходняй ускраіне пасёлка працякае рака Ліпаўцы (правы прыток Абрамаўкі). Насельніцтва — 5275 чалавек (2021).
ФК Капенгаген
«Капенгаген» (Football Club København) — дацкі футбольны клуб з горада Капенгаген, заснаваны ў 1992 годзе ў выніку аб’яднання клубаў «Капенгаген» і «ФКБ 1903». Выступае на стадыёне Паркен. З’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў Даніі (14 тытулаў чэмпіёна, 9 кубкаў і дзве перамогі ў Каралеўскай лізе). Галоўны супернік клуба — «Брондбю».
Гісторыя
Футбольны клуб «Капенгаген», у многіх адносінах, з’яўляецца як новым клубам, але з багатай гісторыяй, якой маецца больш чым за сто гадоў. Клуб з’яўляецца ўнікальным, бо з’яўляецца першым клубам у Скандынавіі, які прадстаўляе адразу два клубы: «Капенгаген Больклуб», найстарэйшы футбольны клуб у кантынентальнай Еўропе, які быў заснаваны ў 1876 годзе, і клуб «Больклуб 1903», які быў заснаваны ў 1903 годзе. Два капенгагенскія клубы аб’ядналі свае першыя каманды 1 ліпеня 1992 года, стварыўшы такім чынам новы клуб. «Капенгаген» выкарыстаў ліцэнзію клуба «Больклуб 1903», каб узяць удзел у Суперлізе, у той час як «Капенгаген Больклуб» стаў афіцыйнай рэзервовай камандай клуба. З аднаўленнем стадыёна Паркен, які таксама з’яўляецца хатняй арэнай зборнай Даніі, новы клуб ад самага пачатку распачаў выступы на сучасным стадыёне. «Капенгаген» адразу нацэльваўся на высокія мэты.
У гэты час клуб кіраваўся Бені Ёхансенам і адразу дора пачаў свае выступы. Клуб адразу ўзяў удзел у Кубку Інтэртота, збіўшы ў першым матчы швейцарскі «Грасхопер» з лікам 2:1. У выніку капенгагенскі клуб атрымаў перамогу ў сваёй групе і атрымаўшы права на ўдзел у Кубку УЕФА, дзе, аднак, саступіў у супрацьстаянні з французскім «Асерам». У сезоне 1992/93 «Капенгаген» атрымаў перамогу ў айчыннам чэмпіянаце, на адзін пункт апярэдзіўшы «Одэнсэ» і на два — «Брондбю», які ў выніку стаў трэцім. Ад сезона 1993/94 у клубе было шмат чаканняў, але сезон пачаўся з буйнога паражэння ад італьянскага «Мілана» ў кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў. «Капенгаген» да зімовага перапынку абсталяваўся на трэцім месцы, але ўвесну клуб дагнаў лідара чэмпіянату клуб «Сількебарг». У перадапошнім матчы сезона гэтыя дзве каманды сустрэліся паміж сабой на стадыёне Паркен. Гульня, між тым, усталявала новы рэкорд наведвальнасці ў 26 679 чалавек. «Капенгаген» перамог у матчы з лікам 4:1, тым самым клуб абышоў «Сількебарг» на адзін пункт і ўварваўся на першы радок, аднак у фінальнай гульні сезона атрымаў паражэнне ад «Одэнсэ» з лікам 3:2 і, у выніку, заняў толькі другое месца.
Амерыканскі ўніверсітэт у Балгарыі
Амерыканскі ўніверсітэт у Балгарыі (Американски университет в България) — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Благоеўград.
Агульная характарыстыка
Універсітэт прытрымліваецца традыцыйнай амерыканскай мадэлі гуманітарнай адукацыі, даючы студэнтам магчымасць спалучаць веды з розных дысцыплін, што забяспечвае лепшую прафесійную рэалізацыю ў будучыні. Ён рэгулярна абнаўляе свае праграмы, каб адпавядаць зменлівым патрабаванням бізнес-асяроддзя ў сучасным глабальным свеце. Навучанне вядзецца на англійскай мове, а выкладчыкі-міжнароднікі ва ўніверсітэце з'яўляюцца вядомымі навукоўцамі ў сваёй галіне, якія маюць вялікі вопыт выкладання ў студэнцкай супольнасці розных нацыянальнасцей, культур і этнічных груп. Ён быў заснаваны ў 1991 годзе і навучае каля 1 000 студэнтаў штогод з больш чым 40 краін, якія прыбылі з 5 кантынентаў. Каля 50 % студэнтаў - замежныя грамадзяне. Выпускнікі ўніверсітэта займаюць кіруючыя пасады ў вядучых міжнародных кампаніях, ва ўрадах і дзяржаўных адміністрацыях, а таксама ў важных няўрадавых арганізацыях па ўсім свеце. Яны ў ліку лепшых у Балгарыі паводле рэйтынгавай сістэмы Міністэрства адукацыі Балгарыі.
Уладас Дрэма
Ула́дас Дрэ́ма (Vladas Drėma; 10 снежня 1910, Рыга — 4 студзеня 1995, Вільнюс) — літоўскі мастак і музейны супрацоўнік, мастацтвазнаўца, гісторык культуры, педагог. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі Літвы (1992), ганаровы доктар Вільнюскай мастацкай акадэміі, першы ганаровы грамадзянін Вільнюса.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Рызе ў сям’і сялянаў з беларускіх Гервятаў. Рана асірацеў, жыў пад апекай бацькоўскіх сваякоў у Гервятах. Гервяцкі ксёндз, пабачыўшы ягоныя малюнкі, у 1920 годзе адправіў хлопца ў Вільню і ўладкаваў яго ў прытулак на Буфалавай гары. З 1921 года Дрэма жыў у Вільні і вучыўся ў гімназіі імя Вітаўта Вялікага. У 1926—1931 гадах наведваў мастацкую студыю Вітаўтаса Кайрукшціса. Па заканчэнні гімназіі ў 1931 годзе, працягнуў вучобу ва ўніверсітэце. У 1936 годзе скончыў факультэт прыгожых мастацтваў Універсітэта Стэфана Баторыя (вучыўся ў мастака Людаміра Слядзінскага).
Быў адным з заснавальнікаў «Віленскай групы» мастакоў, у якую ўвайшлі жывапісцы розных нацыянальнасцяў Вільні. Выкладалі малюнак і рысаванне ў віленскіх школах і гімназіях. У 1937—1938 гадах удасканальваў веды і ўменні ў Варшаве. У часе Другой сусветнай вайны працаваў у Беларускім музеі ў Вільні (1941—1944). У гэты час пачаў збіраць матэрыял для гісторыі рукапіснай і друкаванай кнігі Вялікага Княства Літоўскага, планаваў выдаць працу к 1947 году, калі спаўнялася 400-годдзе першай літоўскай кнігі, таму Дрэма лічыцца адным з першых даследнікаў кніжнай спадчыны Літвы.
Пасля вайны быў дырэктарам Этнаграфічнага музея (1945—1946), пасля загадчыкам аддзелам выяўленчага мастацтва ў Мастацкім музеі (1946—1961). Выкладаў у Мастацкім інстытуце (1946—1950, 1957—1970) і Вільнюскім універсітэце (1956—1958). З 1970 года працаваў у Інстытуце кансервавання помнікаў. У апошнія гады жыцця моцна хварэў, але не перапыняў навуковую дзейнасць.
У 1992 годзе ўзнагароджаны Нацыянальнай прэміяй Літвы ў галіне культуры і мастацтва, а таксама атрымаў званне ганаровага доктара Вільнюскай мастацкай акадэміі і ганаровага грамадзяніна Вільнюса. У 1999 годзе імем Уладаса Дрэмы была названая адна з вуліц Вільнюса ў раёне Веркі.
Творчасць
Удзельнічаў у выстаўках з 1931 года. Творчасць Дрэмы спачатку была блізкая да кубізму і канструктывізму, пазней стала больш рэалістычным, аднак з тэндэнцыяй да абагуленасці і арнаментальнасці. Значнае месца ў ягонай творчасці займалі матывы Вільні. Сярод іншага стварыў футурыстычнае палатно «Вільня ў 2000-м годзе» (1928). У часе вучобы ва ўніверсітэце меў уплыў неакласіцызму.
Пісаў акварэлі. З 1930-х гадоў працаваў пераважна ў графіцы. Стварыў некалькі стылізаваных нацюрмортаў у тэхніцы каляровай лінагравюры. У тэхніцы гравюры на медзі ствараў найчасцей віды Старога горада. Пейзажы Дрэмы рэалістычныя, з прамалёўкай дэталяў і рамантычным настроем.
У 1936—1938 гадах афармляў кнігі літоўскіх паэтаў (Ёзаса Кектаса, Оны Міцюце, Альбінаса Жукаўскаса) і іншыя выданні. Аўтар плакатаў, экслібрысаў, тэатральных дэкарацый. Аўтар мастацкага аздаблення паэмы «Рагнеда» (1944) Лявона Случаніна. У Літоўскім мастацкім музеі захоўваюцца эскізы беларускіх кніг аўтарства Дрэмы: «Мае песьні» і «На хуткіх крыльлях вольнага пэгаса» Алеся Салаўя, «Рагнеда» Лявона Случаніна, «Анталёгія беларускай паваеннай паэзіі», «Жоўтая восень» Наталлі Арсенневай.
Творы захоўваюцца ў Літоўскім мастацкім музеі, Нацыянальным музеі Чурлёніса, у прыватных зборах Літвы і Польшчы.
Мастацтвазнаўства
Пачынаючы з 1935 года, актыўна супрацоўнічаў ў перыядычным друкам. У літоўскім, польскім, беларускім друку апублікаваў звыш за 150 артыкулаў на тэму гісторыі мастацтва і архітэктуры канца XVIII—XIX стагоддзяў, методыцы ацэнкі культурнай спадчыны. Аўтар манаграфій пра архітэктуру Вільні і пра асобныя помнікі архітэктуры, пра мастакоў, якія працавалі ў Літве (Францішак Смуглевіч, Канут Русецкі, Вінцэнт Смакоўскі і інш.) Аўтар шэрагу біяграмаў для «Слоўніка польскіх мастакоў» Выдадзена трынаццаць кніг з матэрыяламі аб віленскіх будынкаў у розных архівах, сабраных Уладасам Дрэмай (Vilniaus namai archyvų fonduose). Апублікаваў шэраг прац пра беларускае народнае мастацтва.
Андрэй Валер’евіч Бухарын
Андрэй Валер’евіч Бухарын (нар., , СССР) — расійскі музыкальны крытык, радыёвядучы. Разам з з’яўляецца адным з найбольш вядучых спецыялістаў у галіне сучаснай музыкі ў Расіі.
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Расійскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта. Захапленне музыкай «пачалося ў 12 гадоў з гурта „Rolling Stones“». У 1995—2004 гадах быў адной з ключавых фігур (музыкальным рэдактарам, намеснікам галоўнага рэдактара, галоўным рэдактарам) часопіса «», які ў 1990-я гады лічылі самым уплывовым выданнем у расійскім шоу-бізнесе. Прымаў непасрэдны ўдзел у адкрыцці «», Земфіры і шэрагу іншых артыстаў. З 2004 года — вядучы аглядальнік часопіса «».
Са студзеня 2008 па ліпень 2010 года вёў штотыднёвую перадачу «Уроки русского» («Урокі рускай») на. З ліпеня 2010 па 27 кастрычніка 2013 года праграма выходзіла на «» пад назвай «Родная речь» («Родная мова»). Пад эгідай абедзвюх радыёперадач праводзіліся аднайменныя рок-фестывалі і выпускалася серыя кампакт-дыскаў. Аўтар кнігі «Танцы з зоркамі» (Амфара, 2008), у якой надрукаваны дзесяткі інтэрв’ю з расійскімі і зарубежнымі зоркамі і матэрыялы мемуарнага характару.
З лютага 2014 года выкладае на (спецыялізацыя «Музычная журналістыка»).
Сент-Вінсент (заліў)
Сент-Ві́нсент (Gulf Saint Vincent, ці Gulf of St. Vincent) — вялікі заліў у паўднёвай частцы Аўстраліі, на тэрыторыі штата Паўднёвая Аўстралія. Абмежаваны двума паўвостравамі: паўвостравам Ёрк з захаду і паўвостравам Фларо з паўднёвага ўсходу. На паўднёвым захадзе, ля выхаду з заліва ў Індыйскі акіян, знаходзіцца востраў Кенгуру.
Шматлікія прыгарады сталіцы Паўднёвай Аўстраліі, Адэлаіды, раскінуліся ўздоўж усходняга берага заліва; уласна Адэлаіда (цэнтральная адміністрацыйная адзінка) знаходзіцца ў некалькіх кіламетрах ад берага. Іншымі буйнымі населенымі пунктамі на заліве з'яўляюцца: Ардрасан, Порт-Уэйкфілд, Ідытберг і Порт-Вінсент.
Беленькія
Беленькія (Беленькие) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
Чаркасы (марскі тральшчык)
«Чарка́сы» (U-311) — марскі тральшчык праекта 266М, карабель супрацьміннай абароны марской зоны ВМС Украіны. У ВМФ СССР называўся «разведчык» (завадскі нумар 950).
Асаблівасці праекту
Праект 266М — мадэрнізаваная версія тральшчыкаў праекту 266 — спецыялізаваных караблёў, прызначаных для выканання задач супрацьміннай абароны атрадаў баявых караблёў, канвояў, асобных караблёў і судоў у марской і блізкай акіянскіх зонах праз пошук і выяўленне марскіх якарных і донных мін, іх тралення і знішчэння.
Разам з тым у 1960-х гадах з'явілася новае карабельнае ўзбраенне і спецыяльнае абсталяванне, з-за гэтага паўстала патрэба мадэрнізацыі праекту. У 1965 годзе тактыка-тэхнічнае заданне на распрацоўку тральшчыкаў праекту 266М атрымала Заходняе праектна-канструктарскае бюро.
Новы праект адрозніваўся ад папярэдніка больш дасканалым супрацьмінным узбраеннем: замест электрамагнітнага трала ён быў абсталяваны глыбакаводным тралам з апаратурай кіравання, тралам для знішчэння актыўных мін, тэлевізійным і комплексным шукальнікамі мін, якія цягнуцца за суднам, гідраакустычнай станцыяй «Мезень» (якая забяспечвае выяўленне донных мін). Выкарыстанне слабамагнітных матэрыялаў корпуса, сучасных (на той час) канструкцыйных рашэнняў для праектавання рухальнай устаноўкі, дазволілі знізіць да мінімуму ўласныя акустычныя палі судна. Марскія тральшчыкі праекту 266М будаваліся Сярэдненеўскім і Хабараўскім суднабудаўнічымі заводамі ў 1970—1978 гадах. Усяго быў пабудаваны 31 тральшчык дадзенага тыпу.
Расійская інтэрвенцыя ва Украіне (2014)
Амаль адразу судна апынулася заблакаваным на возеры Данузлаў, адзіны марскі шлях з возера быў перакрыты праз затапленне некалькіх расійскіх караблёў (з 6 па 13 сакавіка было затоплена 4 караблі, якія блякавалі сваімі карпусамі выхад з возера). Каманда тральшчыка «Чаркасы» прыняла рашэнне адплыць на судне да цэнтру возера. Падчас Расійскай інтэрвенцыі ва Украіне стаў апошнім караблём, які быў захоплены войскамі РФ у бухце на возеры Данузлаў.
Далейшы статус тральшчыка невядомы, фактычна з 25 сакавіка ён належыць Расіі. Але сапсаваная рухальная ўсталёўка патрабуе пэўнага часу для рамонта.
Сцяг Карачаева-Чаркесіі
Сцяг Карачаева-Чаркесіі з'яўляецца дзяржаўным сімвалам Карачаева-Чаркесіі. Прыняты 3 лютага 1994 года.
Апісанне
Дзяржаўны сцяг Карачаева-Чаркескай Рэспублікі ўяўляе сабою палатно з трох роўнавялікіх гарызантальных палосаў: верхняй — светла-сіняга, сярэдняй — зялёнага і ніжняй — чырвонага колеру. У цэнтры палатна — светлы круг (кальцо), у якім — узыходзячае з-за гор сонца з пяццю шырокімі здвоенымі і шасцю тонкімі і кароткімі промнямі. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 1:2.
Севір
Севір — шматзначны тэрмін.
Бургаскі вольны ўніверсітэт
Бургаскі вольны ўніверсітэт (Бургаски свободен университет) — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бургас.
Верхнія Лугі
Верхнія Лугі (Верхние Луги) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
Плоты (гміна)
Пло́ты (Płoty) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Грыфіцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Плотах. Плошча гміны складае 239,19 км². Станам на 2009 год у гміне Плоты пражывалі 9052 чалавекі, шчыльнасць — 37,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 36 населеных пунктаў.
Канзас-Сіці (Канзас)
Канзас-Сіці (анг. Kansas City) — горад у ЗША, на ўсходняй мяжы штата Канзас, на беразе ракі Місуры. Адміністрацыйны цэнтр і трэці па велічыні горад акругі Ваяндот. Насельніцтва 146866 чалавек (2000). Разам з размешчаным на іншым беразе Місуры аднайменным горадам штата Місуры ўтварае канурбацыю Канзас-Сіці.
Гісторыя
Горад сфармаваўся ў 1868 годзе. Першыя гарадскія выбары былі праведзены 22 кастрычніка 1872 г, па загадзе суддзі Хірама Стывенса. У чэрвені 1880 губернатар Канзаса абвясціў Канзас-Сіці горадам другога класа.
Эканоміка
У горадзе размешчаны аўтазавод «GM».
Святы Швецыі
Усе афіцыйныя святы Швецыі зацверджаны дзяржаўнымі законамі і з'яўляюцца непрацоўнымі днямі. Яны падзяляюцца на дзве катэгорыі: рэлігійныя (хрысціянскія) і нерэлігійныя. Святочнымі днямі лічацца ўсе нядзелі. Традыцыйна дзень або частку дня напярэдадні свята таксама лічыцца святам, хоць афіцыйна можа ім не з'яўляцца; многія прадпрыемствы ў гэтыя дні сканчаюць працу ў сярэдзіне дня. Пасля прыняцця закона аб 40-гадзінны рабочай тыдні выходнымі днямі для большасці шведаў таксама сталі суботы.
Мантэбуона
Мантэбуона (Montebuono) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 945 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 48 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 2040. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vincenzo Ferreri.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Паўэл (возера)
Паўэл (Lake Powell) — вадасховішча ў ЗША на рацэ Каларада, на тэрыторыі штатаў Юта і Арызона. Другое па велічыні вадасховішча ў Злучаных Штатах пасля вадасховішча Мід.
Аб’ём вады пры паўнаводдзі складае 30 км³. Плошча паверхні — 1627 км², плошча вадазборнага басейна — 63 км². Возера Паўэл было створана ў 1956 годзе па рашэнні Кангрэса ЗША. У даліне ракі Каларада, у каньёне Глен, пачалі будаваць плаціну Глен-Каньён вышынёй 178 м. Утвораны басейн быў названы ад імя даследчыка Джона Уэслі Паўэла.
Навашахцінскі
Навашахцінскі (Новоша́хтинский) — пасёлак гарадскога тыпу, другі па колькасці жыхароў населены пункт Міхайлаўскага раёна Прыморскага края Расіі. Насельніцтва — 7119 чал. (2021).
Чыгуначная станцыя Азёрная Падзь на лініі Хабараўск — Уладзівасток, праз якую праходзіць Транссібірская магістраль.
Таксама пасёлак мае выхад на Федэральную аўтамагістраль Хабараўск — Уладзівасток, на ўездзе ўстаноўлена стэла.
Альгерд Бульба
Альгерд Бульба, сапр. Вітаўт Станіслававіч Чыж (, фальв. Антонішкі, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер, Гродзенская вобласць — , ; псеўд: Ян Еленскі, Ян Яленьскі, Гідальго, Чыжук Ашмянскі) — беларускі грамадскі дзеяч, этнограф, крытык і публіцыст.
Біяграфія
Вучыўся ў гімназіі ў Варшаве. У снежні 1905 за агітацыю супраць царызму на Ашмяншчыне арыштаваны і аддадзены пад суд. Летам 1906 уцёк у Галіцыю. Скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут (1910). Вярнуўся ў Вільню. У 1908—1911 уваходзіў у склад рэдакцыі «Нашай Нівы». Адзін час быў актывістам евангельскай царквы, займаўся бізнесам. У 1920-я чыноўнік Віленскай польскай адміністрацыі. З 1928 — віцэ-прэзідэнт Вільні.