cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прыамурскі
Прыаму́рскі (Приаму́рский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Смідовіцкім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Насельніцтва — 4047 жыхароў (перапіс 2010). Пасёлак Прыамурскі стаіць на Пензенскай пратоцы Амура, пратока пачынаецца каля вёскі Уладзіміраўка. Пасёлак атачаюць поймавыя азёры, злучаныя з Тунгускай.
Праз пасёлак праходзіць Транссібірская магістраль і аўтадарога «Амур». У пасёлку знаходзіцца станцыя Далёкаўсходняй чыгункі Прыамурская.
Воўна ламы
Воўна ламы — тэкстыльная сыравіна з поўсці ламы — жвачнай жывёлы сямейства.
Уласцівасці валакна
Тонкасць прадзільных валокнаў дадзена для відаў Tapada = 20-30 мкм і для відаў Ccara = 30-40 мкм. Даўжыня валокнаў 6-12 см. Валокны ламы лёгка афарбоўваюцца, вельмі цёплыя, не даюць ўсаджвання і не скатваюцца пасля мыцця. Вырабы з ламы ў тры разы даўгавечней, чым тэкстыль з авечай воўны.
Поўсць ламы не ўтрымлівае ніякіх натуральных алеяў ці ланаліну, што і робіць яе такой лёгкай. У працэсе апрацоўкі яна захоўвае ад 90 да 93 працэнтаў сваёй першапачатковай вагі.
Апрацоўка воўны ламы
Аб спосабах прамысловай вытворчасці ваўняной пражы і ўласцівасцях пражы дагэтуль нічога не апублікавана (2016). Вядомыя толькі прыклады ручной вытворчасці пражы і лабараторныя эксперыменты на машынах для вытворчасці пражы з авечай воўны. Валокны ламы часта прадуць у сумесі з авечай воўнай.
Тканіны традыцыйна вырабляліся з пражы ламі з дапамогай простых прылад або так званага пальцавага пляцення. Аб умовах машыннай вытворчасці тканін і трыкатажу з пражы ламы публічна нічога не вядома.
Выкарыстанне тэкстылю з воўны ламы
З воўны ламы вырабляюць ніткі для ручнога вязання, вязаныя і тканыя вырабы.
Алег Іванавіч Ядранцаў
Алег Іванавіч Ядранцаў (нар., в. Палессе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі ўрач, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, Беларускую медыцынскую акадэмію паслядыпломнай адукацыі, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працаваў вучэбным майстрам ваеннай кафедры Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута, урачом-інтэрнам-стаматолагам-хірургам Гомельскай абласной стаматалагічнай паліклінікі. Быў намеснікам галоўнага ўрача па паліклінічнай рабоце Буда-Кашалёўскай цэнтральнай раённай бальніцы, намеснікам галоўнага ўрача па медыцынскім абслугоўванні насельніцтва раёна, галоўным урачом Буда-Кашалёўскага тэрытарыяльнага медыцынскага аб’яднання.
Галоўны ўрач дзяржаўнай установы аховы здароўя «Гомельская гарадская клінічная бальніца № 1».
Вэлыка Клэцка
Вэлыка Клэцка (Вели́ка Кле́цька) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Томас Кромвель
Паходжанне
Дзед Томаса Кромвеля быў кавалём, бацька — Уолтэр Кромвель — карчмаром і ўладальнікам бровара. Існуюць сведчанні, што ён не толькі меў буяны нораў, але і абвінавачваўся ў махлярстве. Маці Томаса, Кэтрын, на момант шлюбу з Уолтэрам Кромвелем у 1474 годзе жыла ў Путні ў доме мясцовага адваката, Джона Уэлбека. У Кромвеля было дзве сёстры, старэйшая сястра Томаса Кромвеля — Кэтрын — выйшла замуж за Моргана Уільямса, юрыста ва Уэльсе. Сын Кэтрын і Моргана, Рычард працаваў на службе ў дзядзькі і змяніў прозвішча на Кромвель. Рычард быў прадзедам лорда-пратэктара Олівера Кромвеля.
Юнацтва
Мала вядома пра раннія гады жыцця Томаса Кромвеля. Лічыцца, што ён нарадзіўся ў верхняй частцы Путні-Хіл (цяпер гэта частка Лондана). Гэта быў вядомы прыстанак разбойнікаў, і толькі нямногія смельчакі адважыліся праязджаць праз яго ўначы.
З дзяцінства быў свавольнікам. У юнацтве ён пакінуў сям'ю ў Путні і перабраўся ў Францыю, дзе паступіў наймітам ў войска караля Людовіка XII. Ваяваў у Італіі, у прыватнасці адрозніўся ў бітве пры Гарыльяна ў 1503 годзе.
Пасля гэтага паступае на службу да фларэнційскага банкіра Фрачэска Фрэскабальдзі. Некаторы час жыве ў Фларэнцыі. Неўзабаве становіцца агентам і прадстаўніком банка Фрэскабальдзі ў шэрагу еўрапейскіх краін. За гэты час ён пабываў у большасці дзяржаў Італіі, у Францыі, Англіі, Нідэрландах, у прыватнасці ўсталёўвае сяброўскія адносіны з купцамі Антверпена. У час знаходжання ў Англіі ў 1513 годзе Кромвель жэніцца. Тым не менш працягвае заставацца на службе банка Фрэскабальдзі. У той жа час у 1514 годзе выконвае даручэнні Крыстафера Бейнбрыджа, архібіскупа Ёркскага, у Рым е наконт вырашэння шэрагу царкоўных пытанняў Англіі. Пасля гэтага становіцца англійскім гандлёвым агентам ў Галандыі, а затым у Кале.
Дзяржаўная кар'ера
У 1520 годзе ён канчаткова вяртаецца ў Англію са значным капіталам, дзе пагружаецца ў грамадскае і палітычнае жыццё. Пры гэтым не пакідае гандлёвых (прадае воўну) і фінансавых спраў. Праз некаторы час становіцца адвакатам. У 1523 годзе абраны членам Палаты абшчын. Знаёміцца і збліжаецца з кардыналам і лорд-канцлерам Томасам Уолсі. Неўзабаве становіцца сакратаром апошняга, кіраўніком кардынальскімі маёнткамі. За паспяховую працу Уолсі даручае Кромвель справу аб скасаванні малых кляштараў.
Пасля падзення кардынала Уолсі Кромвель захаваў свае пасады. У 1529 годзе ён зноў абіраецца дэпутатам Палаты абшчын ад Таўтана. У 1530 годзе кароль Генрых VIII робіць яго членам Тайнага савета. Гэта абумоўліваецца падтрымкай імкненняў караля наконт аддзялення англійскай царквы ад каталіцкай, падпарадкавання яе каралю, укаранення ідэй пратэстантызму. Кромвель таксама падтрымаў шлюб караля з Ганнай Балейн. Менавіта Кромвелю было даручана рэалізаваць мары караля ў парламенце. У 1531—1532 гадах працягвалася барацьба Томаса Кромвеля з прыхільнікамі захавання падпарадкавання англійскай царквы Рыму. Урэшце рэшт 14 мая 1532 пад пагрозай рэпрэсій Кромвель дамогся ад парламента разрыву з каталікамі, зацвярджэння ідэі вяршэнства караля над царквой. Яго закляты вораг Томас Мор сышоў у адстаўку з пасады лорда-канцлера.
У 1536 годзе прыняў актыўны ўдзел у працэсе над каралевай Ганнай Балейн, якая ў выніку была пакарана смерцю. Падтрымаў караля Генрыха VIII у намеры ажаніцца з Джэйн Сеймур. За гэта атрымаў пасады захавальніка каралеўскага архіва і лорда-захавальніка Малой пячаткі. Тады ж Кромвель становіцца лордам і баронам Англіі.
Дзеянні каралеўскай адміністрацыі на чале з Томасам Кромвелем выклікалі абурэнне ў Англіі, і ў 1537 годзе на поўначы краіны пачалося паўстанне, якое атрымала назву «Паломніцтва Міласэрнасці», паўстанцы сярод іншага патрабавалі пакарання смерцю Кромвеля. Аднак каралю ўдалося здушыць гэта паўстанне. Пасля гэтага з новай сілай Томас Кромвель працягнуў укараненне пратэстантызму ў Англіі. У 1537 годзе за заслугі перад каронай становіцца кавалерам Ордэна Падвязкі. Апроч іншага Кромвель клапаціўся аб выданні Бібліі на англійскай мове. Для гэтага запрасіў спецыялістаў друку з Нідэрландаў. Дзякуючы настойлівасці Кромвеля ў 1539 годзе выйшла першае друкаванае выданне Бібліі на англійскай мове.
У той жа час Томас Кромвель зладзіў шлюб Генрыха VIII з Ганнай Клеўскай. Яе брат займаў віднае месца на захадзе Германіі, падтрымліваў рэфарматараў. Таму Кромвель спадзяваўся ўзмацніць уплыў Англіі на кантыненце. У 1540 годзе Томас Кромвель становіцца графам Эсэкскім, а таксама лордам-вялікім камергера. Зрэшты шлюб караля Генрыха VIII з Ганнай Клеўскай не склаўся з-за асабістых прычын. Гэта выклікала гнеў Генрыха VIII, які стаў шукаць вінаватага. Ворагі Кромвеля — герцаг Томас Норфалк і біскуп Стывен Гардынер пераканалі караля ў нядобранадзейнасці Томаса Кромвеля улічваючы тое, што ён быў ініцыятарам гэтага шлюбу. 10 чэрвеня 1540 года на пасяджэнні Тайнага савета Кромвель быў арыштаваны. Яго абвінавацілі ў здрадзе і ерасі. 28 ліпеня 1540 года пакараны ў Таўэры.
Сям'я
Жонка — Элізабет Уайкіс
дзеці:
Рошча (Буда-Кашалёўскі раён)
Да 29 снежня 1962 года пасёлак меў назву імя Сталіна. Да 1 снежня 2009 года ўваходзіў у склад Будалюшаўскага сельсавета.
Бабіна
Назву Ба́біна маюць:
Міністэрства мясной і малочнай прамысловасці БССР
Міністэ́рства мясно́й і мало́чнай прамысло́васці Белару́скай ССР было ўтворана ў 1946 годзе на базе Народнага камісарыята мясной і малочнай прамысловасці БССР. У 1953 годзе міністэрства разам з міністэрствамі лёгкай і харчовай прамысловасці аб’яднаны ў адзінае Міністэрства лёгкай і харчовай прамысловасці БССР. З 1954 года — Міністэрства прамысловасці мясных і малочных прадуктаў БССР. У 1957 годзе яго дзейнасць была спынена i на яго базе было ўтворана Упраўленне мясной і малочнай прамысловасці СНГ БССР. У 1962 годзе Упраўленне падзелена на Упраўленне мясной прамысловасці і Упраўленне малочнай прамысловасці. У 1965 годзе на іх базе зноў ўтворана Міністэрства мясной і малочнай прамысловасці БССР. У 1985 годзе міністэрства ліквідавана. Кіраўніцтва галіной перададзена Дзяржаграпраму БССР.
Вэлыкі Мэжырычы
Вэлыкі Мэжырычы (Вели́кі Межи́річі) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Вэснянэ (Корэцкі раён)
Вэснянэ (Весня́не) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Яктораў (гміна)
Якто́раў (Jaktorów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Градзіскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Яктораве. Плошча гміны складае 55,24 км². Станам на 2011 год у гміне Яктораў пражывалі 10939 чалавек, шчыльнасць — 198 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Ландока-завод
Рака Біра працякае за 2 км на поўдзень ад пасёлка.
Нусі-Бураха
Востраў Ну́сі-Бура́ха (мал. Nosy Boraha) або востраў Сен-Мары́ (франц. Île Sainte-Marie) - востраў у Індыйскім акіяне ля паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Мадагаскара. Уваходзіць у склад малагасійскай правінцыі Туамасіна. Прыкладная плошча - 176 км². Насельніцтва - 16325 (2001 г.).
Геаграфія
Востраў Нусі-Бураха выцягнуты на 60 км у даўжыню ўздоўж паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Мадагаскара, ад якога аддзелены пралівам (прыкладна 6 км). Шырыня - каля 5 - 10 км. Уздоўж часткі ўзбярэжжа цягнецца каралавы рыф.
Клімат трапічны пасатны. Востраў падвержаны ўздзеянню цыклонаў.
Для вострава характэрная багатая трапічная флора. Сучасная фаўна нагадвае мадагаскарскую. На сушы жывуць лемуры, мноства птушак, чарапахі. У праліве паміж Нусі-Бураха і Мадагаскарам размножваюцца гарбатыя кіты.
Гісторыя
Адкрыты ў 1506 г. партугальскімі маракамі і названы ў гонар Святой Марыі. Да таго часу, востраў ужо меў малагасійскае насельніцтва і быў вядомы арабскім вандроўнікам як востраў Ібрагіма, адкуль і пайшла сучасная малагасійская назва "Нусі-Бураха".
У кан. XVII - XVIII стст. з заняпадам пірацкага промыслу ў Карыбскім моры частка капёраў і буканьераў перабралася на востраў Нусі-Бураха. Гэтаму спрыяла тое, што ён знаходзіўся не далёка ад галоўнага гандлёвага шляха паміж Індыяй і Еўропай. Праліў паміж востравам і Мадагаскарам забяспечваў бяснеку ад ваяўнічых продкаў бецымісарака.
Ужо ў 1700 г. востраў быў месцам жыцця некалькі тысяч піратаў, у асноўным французаў і брытанцаў. Частыя шлюбы паміж еўрапейцамі і малагасійцамі прывялі да з'яўлення мяшанцаў-занамалата. Фармальна востраў знаходзіўся пад кіраваннем каралёў занамалата, якія таксама валодалі часткай узбярэжжа Мадагаскара. Традыцыйна яны падтрымлівалі Францыю.
У 1958 г. востраў быў абвешчаны часткай незалежнага Мадагаскара.
Эканоміка
Галоўныя галіны эканомікі - сельская гаспадарка (вырошчванне ванілі, кавы і эфіра-алейных культур), лоў рыбы, суднаходства. У апошнія дзесяццігоддзі важнае месца займае турызм.
Асаблівасці культуры
Прыкладна дзве траціны насельніцтва вострава да сёй пары складаюць занамалата, нашчадкі еўрапейцаў і малагасійцаў. Для іх характэрныя валоданне своеасаблівымі французскай і малагасійскай гаворкамі, спалучэнне еўрапейскіх і малагасійскіх традыцый у паўседзённай культуры. Так, занамалата падобна астатнім малагасійцам шануюць культ продкаў, вядуць традыцыйную сялянскую гаспадарку, але арганізуюць еўрапейскія святы, праводзяць карнавалы і баі быкоў. Многія тубыльцы адначасова маюць грамадзянства Мадагаскара і Францыі.
Сініцы (Расонскі раён)
Сіні́цы (, Синицы) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альбрэхтаўскага сельсавета.
Інэса Генадзьеўна Белуш
Інэса Генадзьеўна Белуш (нар., в. Нянадавічы Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі педагог, дзеяч мясцовага кіравання, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Працавала настаўнікам рускай мовы і літаратуры Мінойтаўскай сярэдняй школы Лідскага раёна, сакратаром — загадчыкам аддзела моладзі, якая вучыцца, і піянераў, другім сакратаром, інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі, загадчыкам аддзела прапаганды і агітацыі Лідскага РК ЛКСМБ, кансультантам ідэалагічнай камісіі Лідскага райкама КПБ, настаўнікам рускай мовы і літаратуры, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце Мінойтаўскай сярэдняй школы Лідскага раёна. Была інспектарам, галоўным спецыялістам, намеснікам загадчыка аддзела адукацыі, начальнікам аддзела ідэалагічнай работы, начальнікам аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Лідскага райвыканкама.
Выбіралася старшынёй Лідскага раённага Савета дэпутатаў, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
IC 1074
IC 1074 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ганніўка (Корэцкі раён)
Ганніўка (Га́ннівка) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Ізраільскі тэхналагічны інстытут «Тэхніён»
Ізраільскі тэхналагічны інстытут «Тэхніён» (הטכניון – מכון טכנולוגי לישראל, Technion – Israel Institute of Technology) — ізраільская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, сядзіба якой знаходзіцца ў горадзе Хайфа. Лічыцца найстарэйшай ВНУ Ізраіля, заснаванай яшчэ ў часы Асманскай імперыі. Уваходзіць у шэраг найлепшых універсітэтаў краіны і Блізкага Усходу, а таксама ў Топ-100 найлепшых універсітэтаў свету.
Краснасельскі сельсавет (значэнні)
Назву Краснасе́льскі сельсавет маюць:
Голеўцы
Го́леўцы (, Голевцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навадворскага сельсавета.
Кастэльбеліна
Насельніцтва складае 4197 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 692 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 60030. Тэлефонны код — 0731.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Marco Evangelista.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гвіздзіў
Гвіздзіў (Гві́здів) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Некар
Некар (Neckar) — рака ў Германіі, у федэральнай зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Працягласць 367 км, плошча басейна 14000 км². Упадае ў Рэйн у раёне Мангейма (адзін з галоўных прытокаў). Узбярэжжа Некара густа заселенае, уздоўж ракі знаходзіцца дзесятак буйных гарадоў.
Бярэ пачатак на схілах Шварцвальда і Швабскага Альба, цячэ пераважна ў вузкай, месцамі каньёнападобнай, даліне; моцна меандруе. Сярэдні расход вады ў вусці 130 м³/сек, максімальны сцёк — у лютым - сакавіку. У суровыя зімы замярзае. Суднаходства да г. Плохінген (203 км), на значным працягу Некар каналізаваны і шлюзаваны. Прытокі: Ягст, Кохер.
Стаханаўская вуліца (Мінск)
Стаханаўская вуліца — вуліца ў Партызанскім раёне Мінска. Названа ў гонар Аляксея Рыгоравіча Стаханава. Перасякаецца з вуліцамі Будзённага, Алега Кашавога, Чабатарова і Клумава.
Спасылкі
Фотаздымкі вуліцы 2021 г.
Гдоў
Гдоў (Гдов) — горад (з 1708 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гдоўскага раёна Пскоўскай вобласці. Насельніцтва 4,8 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1323 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Гдоўка за 2 км ад яе упадзення ў Чудское возера), за 125 км на поўнач ад Пскова.
Харчовая прамысловасць.
Слабада Люшаўская
Слабада́ Лю́шаўская (, Слобода Люшевская) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Будалюшаўскага сельсавета.
Кабвэ
Кабвэ (Kabwe) да 1965 Брокен-Хіл (Broken Hill) — горад у цэнтральнай Замбіі, адміністрацыйны цэнтр Цэнтральнай правінцыі.
Геаграфія
Горад размешчаны да прыкладна за 140 км на поўнач ад сталіцы краіны Лусака, на вышыні 1182 м над узроўнем мора.
Гісторыя
Пасля адкрыцця ў 1902 годзе ў раёне Брокен-Хіл радовішчаў цынку пачалося будаўніцтва інфраструктуры для здабычы і перапрацоўкі каляровых металаў (свінцу, цынку і ванадыю). У 1903 годзе была створаная кампанія «Rhodesian Broken Hill Development Company», якая абслугоўвала інтарэсы галіны. Да 1906 года ў горадзе была пабудавана чыгунка «Rhodesian Railways», у Брокен-Хіл было створана яе паўночнае аддзяленне — буйнейшае па колькасці рабочых прадпрыемства горада пасля руднікоў. У 1909 году чыгунка была пракладзеная да горада Ндола, які стаў у канцы 1920-х гадоў цэнтрам меднаноснага пояса ў Паўночнай Радэзіі.
У 1924 годзе для абслугоўвання руднікоў была пабудавана адна з першых у Афрыцы гідраэлектрастанцый на рацэ Мулунгушы, у 51 км на паўднёвы ўсход ад Кабвэ.
Эканоміка і транспарт
Кабвэ — буйны транспартны вузел (аўтамабільны і чыгуначны транспарт). Праз Кабвэ праходзіць галоўны транспартны шлях краіны — «Вялікая паўночная аўтадарога». У горадзе знаходзіцца штаб-кватэра кампаніі «Zambia Railways». Пасля закрыцця ў 1990-х гадах рудніка па здабычы свінцу і цынку эканамічнае становішча ў горадзе пагоршылася. У 1980-х гадах была пабудавана тэкстыльная фабрыка з удзелам кітайскага капіталу, закрытая ў 2007 годзе. У бліжэйшых раёнах вырошчваюць кукурузу і тытунь.
Па дадзеных Інстытута Блэксміта Кабвэ ўваходзіць у дзясятку самых забруджаных месцаў на планеце (на 2007 год) з-за забруджвання цяжкімі металамі.
Горад злучаны чыгуначнай лініяй з гарадамі Ндола, Лусака, Лівінгстан, Капіры, Мпошы, Мпіка, Накодэ. Ёсць аэрапорт.
Літва (прыпыначны пункт)
Літва́ (, Литва)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Літва; на лініі Маладзечна — Ліда, паміж станцыяй Палачаны і прыпыначным пунктам Беразінскае.
Заходнеславянскія мовы
Заходнеславянскія мовы — падгрупа славянскай моўнай групы.
Агульная характарыстыка
Заходнеславянская падгрупа ўключае мовы: польскую (каля 44 млн: дзяржаўная мова Польшчы; выкарыстоўваецца ў сумежных краінах — Беларусі, Украіне, Літве, таксама ў Расіі, ЗША, Бразіліі, Францыі, Канадзе і інш.), чэшскую (12 млн: афіцыйная мова Чэхіі; ужываецца ў Славакіі, Аўстрыі, ЗША і Канадзе), славацкую (5 млн: афіцвыйная мова Славакіі; бытуе ў Чэхіі, Венгрыі, Румыніі, на Украіне — Закарпацце, у Югаславіі, Канадзе і інш.) лужыцкую, або сербска-лужыцкую, якая мае два літаратурныя варыянты — верхнялужыцкую і ніжнялужыцкую (пад 100 тыс.: у Дрэздэнскай і Котбускай акругах Германіі), кашубскую, якую некаторыя мовазнаўцы лічаць дыялектам польскай мовы (у Паморскім і Куяўска-Паморскім ваяводствах Польшчы), а таксама мёртвую мову — палабскую, якая да XVIII ст. ўжывалася на левым беразе р. Лабы (Эльба; цяпер Ніжняя Саксонія, Германія).
Ларан Касельні
Ларан Касельні (Laurent Koscielny; нар., Цюль, Францыя) — французскі футбаліст польскага паходжання, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2011—2018).
Клубная кар’ера
Ларан пачаў займацца футбалам у шэрагу маленькіх клубаў, перш чым у 18 гадоў да яго не выказаў цікавасць клуб «Генгам», дзе пачалася яго прафесійная кар’ера. У 2007 годзе ігрок далучыўся да складу «Тура», дзе ў сезоне 2008/09 у чэмпіянаце Лігі 2 увайшоў у склад сімвалічнай зборнай. Дзякуючы гэтаму поспеху, наступны сезон ігрок пачаў у шэрагах клуба з вышэйшай лігі Францыі «Лар’яна». Брэтонскі клуб выклаў 1,7 млн еўра за перспектыўнага абаронцу.
У час летняга трансфернага акна ў чэрвені 2010 года з’явілася інфармацыя, што ў паслугах Касельні зацікаўлены англійскі «Арсенал», які быў гатовы заплаціць «Лар’яну» за таленавітага абаронцу 8,45 млн еўра. 5 ліпеня французская газета «Ouest-France» апублікавала паведамленне аб тым, што Касельні трэніруецца з рэзервовым і моладзевым складам «кананіраў», чакаючы, пакуль клуб афіцыйна абвясціць пра яго трансфер. Праз два дні, 7 ліпеня, «Арсенал» пацвердзіў пераход Ларана ў каманду. У новым клубе француз атрымаў шосты нумар, які раней насіў іншы цэнтральны абаронца Філіп Сендэрос, які перайшоў у «Фулхэм» тым жа летам. Галоўны трэнер «Арсенала» Арсен Венгер сказаў, што вырашыў набыць Касельні з-за яго росту, бо іншыя цэнтральныя абаронцы саступалі супернікам па гэтаму параметру. У афіцыйнай сустрэчы Касельні дэбютаваў у матчы першага тура англійскай Прэм’ер-лігі супраць «Ліверпула». Падчас матча Ларан атрымаў дзве жоўтыя карткі і быў выдалены на пятай кампенсаванай да другога тайма хвіліне, прычым абедзве ён атрымаў ужо па заканчэнні 90 хвілін.
24 ліпеня 2012 года Касельні, не зважаючы на цікавасць з боку «Барселоны», падпісаў новы кантракт з «Арсеналам».
У 2018 годзе, пасля таго як завяршыў кар’еру Пер Мертэзакер, стаў капітанам «Арсенала». У ліпені 2019 года, маючы адзін год да заканчэння кантракта, адмовіўся ехаць з «Арсеналам» на перадсезонны збор у ЗША і застаўся ў Вялікабрытаніі. У жніўні 2019 года перайшоў у «Бардо». Пакінуў гэты клуб у студзені 2022 года, а ў сакавіку 2023 года абвясціў пра завяршэнне кар’еры.
Міжнародная кар’ера
Да 26-гадовага ўзросту Касельні не быў зайграны ні за якую зборную. Дзякуючы свайму польскаму паходжанню, гэта значыць дзед іграка быў палякам, які з’ехаў у Францыю на сталае жыццё, меў права выступаць за зборную Польшчы, але не аформіў польскага грамадзянства. У шэрагу інтэрв’ю ён, прызнаючы польскае паходжанне праз дзеда, заяўляў, што не адчувае сувязі з Польшчай і адчувае сябе толькі французам.
3 лютага 2011 года Касельні атрымаў выклік у зборную Францыі на таварыскі матч супраць зборнай Бразіліі, аднак правёў гэты матч на лаўцы запасных. 11 лістапада 2011 года ён дэбютаваў у зборнай, пачаўшы гульню супраць зборнай ЗША ў стартавым складзе. Матч скончыўся з лікам 1:0 на карысць французаў. Ларан быў уключаны ў канчатковую заяўку зборнай на чэмпіянат Еўропы 2012. Падчас матчаў групавога раўнда ён не трапляў у асноўны склад, аднак згуляў у чвэрцьфінале, дзе французы саступілі зборнай Іспаніі з лікам 0:2. Аднак, нягледзячы на выніковы лік, Ларан прадэманстраваў упэўненую гульню і быў названы найлепшым іграком матча французскай прэсай.
У 2014 годзе Ларан далучыўся да зборнай Францыі на чэмпіянаце свету па футболе. Дэбют на сусветным першынстве прыпаў на матч другога тура супраць зборнай Швейцарыі, калі Ларан выйшаў на замену замест траўмаванага Мамаду Сако.
Перад чэмпіянатам свету 2018 абвясціў аб завяршэнні міжнароднай кар’еры пасля турніру, аднак з-за траўмы так і не паехаў на яго. Зборная Францыі ў выніку стала чэмпіёнам свету.
Дасягненні
«Арсенал»:
Ленінскае (Яўрэйская аўтаномная вобласць)
Ленінскае (Ле́нинское) — сяло, раённы цэнтр Ленінскага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Насельніцтва — 4785 чал. (2021). Заснавана ў 1858 годзе забайкальскімі казакамі і атрымала назву Міхайла-Сямёнаўскае, у 1934 годзе перайменавана ў Блюхерава ў гонар савецкага военачальніка В. К. Блюхера. Пасля арышту Блюхера ў 1938 годзе сяло перайменавана ў Ленінскае. Сяло Ленінскае стаіць на левым беразе ракі Амур. За 2 км на поўнач ад сяла знаходзіцца станцыя Ленінск Далёкаўсходняй чыгункі (код РЧ 963205).
З Бірабіджанам Ленінскае звязана аўтамабільнай дарогай рэгіянальнага значэння Р455 (праз Бірафельд).
Галаўныця
Галаўныця (Головни́ця) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 1075
IC 1075 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Піма
Піма, саманазва — акімель-аадхам (Pima, Akimel O'odham) — індзейскае племя групы аадхам, якая ўваходзіць у больш буйную культурную групу пуэбла. Піма пражываюць у цэнтральнай і паўднёвай частцы штата Арызона (ЗША), а таксама ў мексіканскім штаце Санаран. Саманазва азначае «рачныя людзі». Блізкароднаснымі плямёнамі з'яўляюцца тахона-аадхам («пустынныя людзі», раней вядомыя як Папагена), хіа-кед-аадхам і цяпер зніклае племя сабайпуры. Назва «Піма», відаць, паходзіць ад фразы на мясцовым мове, якая азначае «не разумею», якая часта выкарыстоўвалася пры кантакце з першымі еўрапейцамі.
Агульная колькасць (2020 г.) — 22 900 чалавек.
Jysk
Jysk (па-беларуску вымаўляецца Юск) — дацкая транснацыянальная карпарацыя. Штаб-кватэра — у горадзе Орхус (Данія). Спецыялізуецца на продажы тавараў для дома, мэблі і фурнітуры. Заснаваная ў 1979 годзе, па стане на пачатак 2017 аперуе 2400 крамамі ў 47 краінах свету. Уладальнікам і заснавальнікам гурта з’яўляецца Ларс Ларсен. Пастаўшчык каралеўскай сям’і Даніі.
Якубаў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 27 населеных пунктаў.
Індыкт
Індыкт (або індыктыён ад ) — перыяд у 15 гадоў, які выкарыстоўваўся ў Еўропе (як у заходняй, так і ва ўсходняй) у сярэднявеччы пры датаванні дакументаў.
Практыка і падлік
Каб атрымаць індыкт года ў эры ад Нараджэння Хрыстова, трэба да шуканага года дадаць лічбу 3 і суму падзяліць на 15. Астатак дасць індыкт года. Калі астатак роўны 0, то індыкт — 15. У візантыйскай эры ад Стварэння свету (з пачаткам у 5509 годзе да н. э.), якая выкарыстоўвалася на Русі да рэформы Пятра I, для вызначэння індыкта трэба ўзяць астатак ад дзялення нумара года на 15.
Існуе некалькі відаў індыктаў у залежнасці ад таго, з якога чысла адлічваецца пачатак года. Найбольш старажытным з’яўляецца грэцкі індыкт з пачаткам года 1 верасня. Гэты індыкт выкарыстоўваўся ў дапятроўскім летазлічэнні на Русі. Акрамя таго, у розныя перыяды выкарыстоўваўся рымскі, або папскі, індыкт (з пачаткам 25 снежня ці 1 студзеня), імператарскі індыкт (з пачаткам 24 верасня, часам называецца індыктам Беды). Апошні атрымаў распаўсюджванне на тэрыторыі ўплыву каралінгскай дынастыі. У літаратуры таксама часам сустракаюцца згадкі пра цыкл індыткаў з пачаткам 8 верасня, называны indictio Senensis.
Цыкл індыктаў, сумесна з 19-гадовым метонавым і 28-гадовым сонечным цыкламі, лёг у аснову юліянскага перыяда.
Вялікі індыктыён
Праз 19 × 28 = 532 года разліковыя фазы Месяца і дні тыдня прыпадаюць на тыя ж чыслы месяца. Таму праз кожныя 532 гады цалкам паўтараюцца і даты Пасхі. Гэты прамежак часу быў названы вялікім індыктыёнам (на Русі таксама вялікім (міратворным) кругам). Індыктыёны было прынята адлічваць ад пачатку візантыйскай эры. У прыватнасці, 12-ы вялікі індыктыён пачаўся ў 345 годзе, 13-ы — у 877 годзе, 14-ы — у 1409 годзе, 15-ы вялікі індыктыён пачаўся ў 1941 годзе і завершыцца ў 2473 годзе.
Праваслаўны і ўніяцкі (грэка-каталіцкі) індыкт
Праваслаўныя і ўніяты (грэка-каталікі) індыктам называюць пачатак царкоўнага года, які адзначаецца 1 (14) верасня.
Зязюлін лён
Зязю́лін лён, Лугавы́ лён, Палітрыхум (Polytrichum) — род брыевых імхоў сямейства палітрыхавых. Каля 100 відаў.
Апісанне
Двухдомныя, радзей аднадомныя, шматгадовыя часцей буйныя і цвёрдыя лістасцябловыя расліны, утвараюць рыхлыя дзярнінкі зялёнага, цёмна-, шыза-, жоўта-зялёнага, бураватага колеру. Сцябло вышынёй да 50 см, прамастойнае. Лісце цвёрдае, з доўгай плеўкавай похвай, ланцэтнае або лінейна-ланцэтнае, з суцэльным ці зубчастым краем, з завостранай верхавінкай. Каробачка са спорамі прызматычная да кубічнай на ножцы. Вечка з дзюбкай. Каўпачок з густымі і тонкімі валаскамі, якія нагадваюць ільняную пражу (адсюль назва), лёгка ападае.
Арэал і экалогія
Пашыраны пераважна ў халодных і ўмераных абласцях зямнога шара. На Беларусі 8 відаў:
Расце ў лясах, на балотах, сырых лугах і інш.
Значэнне
Торфаўтваральнік.
Гарадышчэ (Корэцкі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Грамкі
Грамкі́ (, Громки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навадворскага сельсавета.
Ліхачы (прыпыначны пункт)
Ліхачы́ (, Лихачи)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 1,9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ліхачы; на лініі Узбераж — Гродна, паміж прыпыначнымі пунктамі Узбераж і Салацце.
Трыполле
Трыпо́лле (, Триполье) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альбрэхтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дварышчанскага сельсавета. У 2004 — 2005 гадах у складзе Краснапольскага сельсавета.
Вормс
Вормс (Worms) — горад акруговага падпарадкавання на паўднёвым захадзе Германіі, на тэрыторыі федэральнай зямлі Рэйнланд-Пфальц. Гэты горад атрымаў сусветную вядомасць дзякуючы сярэднявечнаму эпасу «Песня пра Нібелунгаў», у якім распавядаецца аб каралеўскай дынастыі Нібелунгаў, якая жыла ў Вормсе.
Геаграфія
Горад размешчаны на левым беразе Рэйна.
Культура
Штогод у жніўні ў Вормсе праходзіць Фестываль Нібелунгаў (Nibelungenfestspiele), галоўным дзеяннем якога з’яўляецца сучасная тэатральная пастаноўка сярэднявечнай германскай эпічнай паэмы «Песня пра Нібелунгаў» (Das Nibelungenlied).
Данычыў
Данычыў (Да́ничів) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Талькаўскі сельсавет
Назву Та́лькаўскі сельсавет маюць:
Кастэль-Калона
Кастэль-Калона (Castel Colonna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Анкона.
Насельніцтва складае 1007 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 60010. Тэлефонны код — 071.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Marina.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
2008 год у гісторыі кіно
2008 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Талькаўскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Та́лькаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Талькаўцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шылавіцкага сельсавета.
Хмяльное
Хмяльно́е (, Хмельное) — вёска ў Беларусі, у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Будалюшаўскага сельсавета.
Дэрманка
Дэрманка (Де́рманка) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Іван Уладзіміравіч Пішч
Іван Уладзіміравіч Пішч (, в. Пугачы, Мядзельскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі сілікатных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія сілікатаў», 1957; аспірантура, 1965). Працаваў на Гарынскім заводзе абліцовачна-фасаднай керамікі (1957—1958), заводзе «Чырвоны металіст» (Мінск; 1958—1960), Барысаўскім шклозаводзе (1960—1964), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1965, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра тэхналогіі шкла і керамікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: керамічныя пігменты; тэхналогія будаўнічай керамікі; вытворчасць керамічнай цэглы, порыстых запаўняльнікаў, керамічных плітак, клінкера, санітарных керамічных вырабаў; рэалогія керамічных суспензій; гідрафабізацыя.
Узнагароды
Граматы Міністэрства будаўніцтва і архітэктуры Рэспублікі Беларусь (1995), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005).
IC 1076
IC 1076 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Амурзет
Амурзе́т (Амурзе́т) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Акцябрскага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Сяло размешчана за 180 км на паўднёвы захад ад Бірабіджана, на левым беразе Амура.
Амурзет злучаны трасай Р456 з сялом Бірафельд Бірабіджанскага раёна. Назва сяла з’яўляецца абрэвіятурай ад «Амурскае зямельнае яўрэйскае таварыства» («Амурское земельное еврейское товарищество») — арганізацыі па перасяленні працоўных яўрэяў на Далёкі Усход.
Internet Adult Film Database
Internet Adult Film Database (IAFD) — база даных і вэб-сайт пра амерыканскую эратычную і порнаіндустрыю, які ўключае інфармацыю пра акцёраў і актрыс, рэжысёраў і фільмы. Ён падобны на Internet Movie Database тым, што мае адкрыты доступ і магчымасць пошуку. Фільмы, вырабленыя не ў ЗША могуць быць знойдзены ў базе, калі даступны амерыканскі рэліз, пры гэтым у базе ўтрымліваецца інфармацыя пра амерыканскі рэліз, а не пра арыгінальны.
Янікова (гміна)
Яніко́ва (Janikowo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Інаўрацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Янікове. Плошча гміны складае 92,3 км². Станам на 2008 год у гміне Янікова пражывалі 13 745 чалавек, шчыльнасць — 149 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Дывэнь
Дывэнь (Диве́нь) — вёска ў Корэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Ушчалёпкі
Ушчалёпкі (, Ущелёпки) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альбрэхтаўскага сельсавета.
Аўтамабільныя дарогі федэральнага значэння Расійскай Федэрацыі
Аўтамабільныя дарогі федэральнага значэння — найважнейшыя аўтамабільныя дарогі Расіі. Аўтамабільныя дарогі федэральнага значэння знаходзяцца ва ўласнасці Расійскай Федэрацыі і фінансуюцца за кошт федэральнага бюджэту, iншых прадугледжаных заканадаўствам Расійскай Федэрацыі крыніц фінансавання, а таксама сродкаў юрыдычных асоб і фізічных асоб, у тым ліку сродкаў, прыцягнутых у парадку і на ўмовах, якія прадугледжаны заканадаўствам Расійскай Федэрацыі аб канцэсійных пагадненнях.
Ранейшы афіцыйны пералік аўтамабільных дарог федэральнага значэння быў усталяваны Пастановай Урада РСФСР ад 1991/12/24 № 62 (са змяненнямі і дапаўненнямі). З 17 лістапада 2010 года ўступіў у дзеянне новы пералік аўтамабільных дарог агульнага карыстання федэральнага значэння, зацверджаны Пастановай Урада РФ ад 17.11.2010 № 928, які ўсталяваў для часткі дарог новыя нумары і назвы, якія адрозніваюцца ад нумароў і найменняў, выкарыстаных у ранейшым пераліку. Разам з імі да канца 2017 года маглі выкарыстоўвацца ранейшыя нумары і назвы. Ранейшы пералік федэральных дарог страціў сілу з 1 студзеня 2018 года, і з гэтага часу павінны выкарыстоўвацца толькі новыя нумары і назвы аўтамабільных дарог федэральнага значэння. Таксама знік падзел на «магістральныя» і «іншыя» дарогі.
Спіс дарог федэральнага значэння
«Беларусь» Масква — Смаленск да мяжы з Беларуссю (на Мінск, Брэст, Варшава)
«Крым» Масква — да мяжы з Украінай (на Харкаў, Запарожжа, Сімферопаль, Севастопаль)
«Украіна» Масква — Калуга — Бранск — Сеўск да мяжы з Украінай (на Кіеў)
«Дон» Масква — Багародзіцкая — Яфрэмаў — Ялец — Задонск — Растоў-на-Доне — Краснадар — Новарасійск.
«Каспій» Масква — Тамбоў — Валгаград — Астрахань; пераназваная ў Р22
«Волга» Масква — Уладзімір — Ніжні Ноўгарад — Казань — Уфа
«Халмагоры»: Масква — Яраслаўль — Волагда — Архангельск, уваход у горад Кастрама
«Балтыя» Масква — Валакаламск — да мяжы з Латвіяй
/ «Скандынавія»: Санкт-Пецярбург — да мяжы з Фінляндыяй; таксама пазначаецца A181
Масква — Санкт-Пецярбург, аўтамагістраль пад будаўніцтва
«Кола» Санкт-Пецярбург — Петразаводск — Мурманск — Печанга да мяжы з Нарвегіяй; пераназваныя ў P21
«Каўказ» Краснадар — Чачня — Дагестан — да мяжы з Азербайджанам (на Баку); пераназваная ў P217
«Чуйскі тракт» Новасібірск — да мяжы з Манголіяй; пераназваная ў P256
Якуцк — Скавародзіна маршруце М58 «Амур»; пераназваная ў A360
«Калыма» Магадан — Якуцк; пераназваная ў P504
«Амур» Чыта — Хабараўск; пераназваная ў P297
«Вятка»» Чабаксары — Сыктыўкар, заезд у горад Кіраў; пераназваная ў P176
Рачаны
Рача́ны (, Рачаны) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Рамэн Яфімавіч Сова
Рамэн Яфімавіч Сова (* 11 лістапада 1938 — † 22 снежня 2001) — член-карэспандэнт Украінскай экалагічнай Акадэміі навук, доктар медыцынскіх навук.
Навуковая дзейнасць
З 1965 — малодшы навуковы супрацоўнік Кіеўскага НДІ гігіены працы і прафзахворванняў, дзе атрымаў вучоную ступень кандыдата медыцынскіх навук.
З 1971 а навуковая дзейнасць Ромена Яфімавіча звязаная з ВНИИГИНТОКС (цяпер Інстытут экогигиены і таксікалогіі імя Л. І. Мядзведзя). За 26 гадоў працы ў інстытуце ён прайшоў шлях ад малодшага навуковага супрацоўніка да намесніка дырэктара па навуковай працы.
Галоўным напрамкам яго дзейнасці з'явілася метадалогія інтэгральнай ацэнкі небяспекі хімічных рэчываў для здароўя чалавека і навакольнага асяроддзя. Ён прыняў актыўны ўдзел у распрацоўцы новых напрамкаў у таксікалогіі і гігіене - комплекснага гігіенічнага нармавання пестыцыдаў, гігіенічнага нармавання пестыцыдаў у глебе, прымянення матэматычных метадаў ацэнкі і прагназавання рэальнай небяспекі назапашвання пестыцыдаў у навакольным асяроддзі і арганізме чалавека. Ён з'яўляецца сааўтарам гігіенічнай і эколага-гігіенічнай класіфікацый небяспекі пестыцыдаў.
Як таксіколагі Р. Я. Сова ўнёс значны ўклад у распрацоўку праблемы біялагічнай нормы лабараторных жывёл, у метадалогію і методыку вывучэння камбінаванага, комплекснага і спалучае дзеянні хімічных рэчываў і іншых фактараў.
Рамэн Яфімавіч быў арганізаваны Усесаюзны цэнтр "Дыяксіны", пачаты навуковыя даследаванні па гэтай праблеме, распрацаваны першы гігіенічныя нарматывы найбольш небяспечных забруджвальнікаў навакольнага асяроддзя. Ён з'яўляўся экспертам СААЗ па праблеме дыяксін оў, экспертам Украіны па праблеме стойкіх арганічных забруджвальнікаў у Праграме ААН па навакольным асяроддзі, членам Камітэта па пытаннях гігіенічнай рэгламентацыі міністэрства аховы здароўя Украіны. Рамэн Яфімавіч падрыхтавана 5 кандыдатаў медыцынскіх навук, апублікавана 6 манаграфій і больш за 230 навуковых прац.
Аляксандр Сяргеевіч Бяспалы
Алякса́ндр Сярге́евіч Бяспа́лы (нар., Полацк, БССР, СССР — , Мінск, Беларусь) — заслужаны артыст Беларусі.
Біяграфія
Скончыў акцёрска-рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня прафесара Таланкіна, беларускі набор). З 1973 года працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм», з 1981 года — у Тэатры-студыі кінаакцёра.
Як акцёр ён рэалізаваў сапраўды народны характар, узнавіў найярчэйшыя, пазнавальныя, блізкія, смешныя і чалавечныя вобразы ў самых значных спектаклях: «Усё яго жыццё», «Жаніцьба Бальзамінава», «Фантазіі паводле Гогаля», «Выкраданне Алены», «Мілы хлус», « …Забыць Герастрата!» і цэлым шэрагу іншых.
У суаўтарстве з заслужаным артыстам Беларусі Уладзімірам Грыцэўскім Бяспалы паставіў спектаклі «Тэатр купца Япішкіна», «Апошняя жанчына сеньёра Хуана», «Востраў нашай Любові і Надзеі», «Навечна ў памяці», «Поле бітвы» і інш. Згуляў больш за 130 кінароляў.
Этыка
Этыка (ἠθικόν, ад стараж.-грэч. ἦθος — этас, «нораў, звычай») — філасофскае даследванне сутнасці, мэт і прычын маралі і маральнасці. Першапачаткова сэнсам слова этас было сумеснае жыллё і правілы, спароджаныя сумесным інтэрнатам, нормы, гуртаваць грамадства, пераадоленне індывідуалізму і агрэсіўнасці. Па меры развіцця грамадства да гэтага сэнсу дадаецца вывучэнне сумлення, дабра і зла, спагады, дружбы, сэнсу жыцця, самаахвярнасці і г. д.. Выпрацаваныя этыкай паняцці — міласэрнасць, справядлівасць, сяброўства, салідарнасць і інш., накіроўваюць маральнае развіццё сацыяльных інстытутаў і адносін.
У навуцы пад этыкай разумеюць вобласць веды, а пад мараллю або маральнасцю — тое, што яна вывучае. У жывой мове гэта размежаванне пакуль адсутнічае.
Тэрмін этыка часам ўжываецца таксама для абазначэння сістэмы маральных і маральных нормаў пэўнай сацыяльнай групы.
Тэрмін ўпершыню ўжыты Арыстоцелем як абазначэнне асаблівай галіны даследвання «практычнай» філасофіі, якая спрабуе адказаць на пытанне: што мы павінны рабіць? Асноўнай мэтай этыкі Арыстоцель называў шчасце — дзейнасць душы ў паўнаце дабрачыннасці, г.зн. самарэалізацыі. Самарэалізацыя чалавека — гэта разумныя ўчынкі, якія пазбягаюць скрайнасцей і трымаюцца залатой сярэдзіны. Таму асноўная дабрачыннасць — гэта ўмеранасць і разважлівасць.
Прадмет этыкі
Некаторыя даследчыкі адзначаюць складанасці з вызначэннем прадмета этыкі як філасофскай дысцыпліны. У адрозненне ад натуральных навук, чый прадмет звязаны з светам прыродных з'яў, што дае магчымасць пазначыць прадмет указаннем на аб'екты рэальнасці, этыка і філасофія мяркуюць засваенне некаторага мінімуму філасофскіх ведаў, каб прыйшло разуменне прадмета. Агляд гісторыі этычных уяўленняў дазваляе азнаёміцца ​​з прадметам этыкі.
Класіфікацыя этычных каштоўнасцей
Згодна з М. Гартманам, уся разнастайнасць маральных каштоўнасцей падзяляецца на асноўныя і прыватныя. Да першых, якія ляжаць у аснове ўсіх астатніх, адносяцца карысць і каштоўнасці, якія прымыкаюць да яе: высакароднасць, паўната і чысціня. Прыватныя каштоўнасці, або каштоўнасці-дабрачыннасці, падпадзелены на тры групы:
Кароткі агляд
Вылучэнне этыкі як адмысловага аспекту філасофіі звязана са зробленым сафістамі (V ст. да н. э.) адкрыццём, што ўстанаўленні культуры істотна адрозніваюцца ад законаў прыроды. У адрозненне ад прыроднай неабходнасці, якая паўсюль адна і тая ж, законы, звычаі, норавы людзей разнастайныя і зменлівыя. З'явілася праблема супастаўлення розных законаў і нораваў з мэтай высветліць, якія з іх лепш. Выбар паміж настаўленнямі культуры, якія адрозніваюцца ў розных народаў, а таксама якія змяняюцца ад пакалення да пакалення, апынуўся залежным ад іх абгрунтавання. Крыніцай іх апраўдання апыняўся розум.
Гэтая ідэя была падхопленая і развіта Сакратам і Платонам.
Этыка неаддзельная ад філасофіі ўжо пры самым яе ўзнікненні. Гэты тэрмін упершыню ужыты Арыстоцелем як абазначэнне асаблівай галіны даследавання «практычнай» філасофіі, бо яна спрабуе адказаць на пытанне: што мы павінны рабіць? Асноўнай мэтай маральнага паводзінаў Арыстоцель называў шчасце — дзейнасць душы ў паўнаце дабрачыннасці, гэта значыць самарэалізацыю. Самарэалізацыя чалавека — гэта разумныя ўчынкі, якія пазбягаюць крайнасцей і трымаюцца залатой сярэдзіны. Таму галоўная дабрачыннасць — гэта ўмеранасць і разважлівасць.
Згодна з вучнем Платона Арыстоцелем, мэта этыкі — не веды, а ўчынкі. Пытанне аб тым, што ёсць дабро, у этыцы звязаны з пытаннем аб тым, як яго дасягнуць. «Тым самым этыка як практычная філасофія была аддзеленая ад тэарэтычнай філасофіі (метафізікі).»
Зыходным пунктам этыкі з'яўляюцца не прынцыпы, а досвед грамадскага жыцця, таму ў ёй недасяжная такая ж дакладнасць, якая ўласцівая, напрыклад, матэматыцы; ісціна ў ёй усталёўваецца «прыблізна і ў агульных рысах».
Арыстоцель адзначае, што дзеянні чалавека мэтазгодныя, што ў кожнай дзейнасці — свая мэта, што мэты ўтвараюць іерархію. Паводле Арыстоцеля, варта дапусціць вышэйшую, канчатковую мэту, якая павінна быць жадана дзеля яе самой, а не з'яўляцца сродкам для якой-небудзь іншай мэты. Менавіта яна як карысць ва ўласным сэнсе слова, або вышэйшую карысць, будзе вызначаць меру дасканаласці чалавека і сацыяльных інстытутаў.
У шырокім значэнні этыка ў Арыстоцеля — навука аб полісе (палітычная навука), якая задае аснову для палітыкі і для эканомікі.
Так званае «залатое правіла этыкі» — «не рабі іншым таго, чаго не жадаеш сабе», існавала ў тым ці іншым выглядзе незалежна ў розных культурах. Яно прысутнічае ў Канфуцыя, сустракаецца ў Мішне.
У працэсе развіцця этычных тэорый філосафы сустрэліся са значнымі цяжкасцямі ў уніфікацыі тэрміналогіі, так як у розных тэорыях аб'яўляліся базавымі розныя паняцці, часта неазначальныя, суб'ектыўныя або супярэчлівыя (дабро і зло, сэнс жыцця і г. д.). Больш за тое, з-за таго факту, што этыка разглядае індывідуальную мараль, якая адносіцца да абароненых падсвядомых механізмаў, глыбокі аналіз абцяжарваецца спрацоўваннем псіхалагічнай абароны, што блакіруе крытычны аналіз падсвядомых установак.
Асаблівасці рэлігійных этычных сістэм складаюцца ў тым, што ў рэлігіях, якія змяшчаюць персаніфікаванага Бога, Бог з'яўляецца аб'ектам маралі, і базавымі становяцца нормы, імператыўна абвешчаныя рэлігіяй як боскія, этыка грамадскіх адносін як сістэма маральных абавязацельстваў па адносінах да грамадства дапаўняецца (ці падмяняецца) чароўнай этыкай — сістэмай маральных абавязацельстваў па адносінах да бога, аж да таго, што можа ўступаць у канфлікт (часам сацыяльны ці нават масавы) з грамадскай мараллю. Варта мець на ўвазе, што класічныя даследаванні этыкі праводзіліся, галоўным чынам, абстрактна, даследчыкам на ўласным прыкладзе, і таму часта маюць шмат генералізацыяй асабістых прынцыпаў і абмежаванняў на этыку ў цэлым. Пераадолець гэты суб'ектывізм імкнецца аналітычная этыка, якая выкарыстоўвае, у прыватнасці, фармальную логіку для аналізу этычных выказванняў і пабудовы агульназначных этычных меркаванняў.
Раздзелы этыкі
З'яўляючыся практычнай, маральнай філасофіяй, якая апісвае правільныя і годныя паводзіны, этыка ў той жа час з'яўляецца сістэмай ведаў аб прыродзе і паходжанні маралі. Гэта вызначае наяўнасць двух асноўных яе функцый — маральна-выхаваўчай і пазнавальна-асветніцкай, таму ў этыцы можна вылучыць дзве вобласці — нарматыўную этыку, накіраваную на жыццевучэнне і тэарэтычную этыку, якая спазнала мараль. Гэта падзел на розныя, хоць і ўзаемазвязаныя дысцыпліны аформілася ў 2-й палове 20 стагоддзя.
Тэарэтычная этыка
Тэарэтычная этыка — гэта навуковая дысцыпліна, якая разглядае мараль як асаблівую сацыяльную з'яву, высвятляе, што гэта такое, чым мараль адрозніваецца ад астатніх сацыяльных з'яў. Тэарэтычная этыка вывучае паходжанне, гістарычнае развіццё, заканамернасці функцыянавання, сацыяльную ролю і іншыя аспекты маралі і маральнасці. Яе метадалагічнай асновай з'яўляюцца веды, канцэпцыі і ідэі, якія тычацца навуковага пазнання маралі.
Існуюць навуковыя дысцыпліны акрамя этыкі, якія вывучаюць мараль у складзе сваёй прадметнай вобласці