cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вінус Уільямс
Кар’ера
У 2006 годзе Вінус прыняла ўдзел толькі ў шасці турнірах. У Варшаве, а таксама на Ралан Гарос яна дасягнула чвэрцьфіналу, у Рыме — паўфіналу. Выступаючы на турніры ў Люксембургу, гуляючы супраць палячкі Агнешкі Радваньскай, атрымала траўму абодвух запясцяў і праз гэта прапусціла ўсе наступныя турніры года.
У сезоне 2007 года Вінус усё яшчэ праз траўмы прапускала Аўстралійскі чэмпіянат, і толькі 19 лютага прыняла ўдзел у турніры ў Мемфісе, які выйграла, у фінале сустрэўшыся з ізраільцянкай Сарай Пер. У ліпені Вінус прыняла ўдзел ва Уімблданскім турніры, выйграўшы ў Марыі Шарапавай і Аны Іванавіч, у фінале сустрэлася з Марыён Барталі, якую перамагла з лікам 6:4, 6:1.
Вінус Уільямс на Уімблдане падавала з хуткасцю 129 міляў за гадзіну. Яна прызнана ўладальніцай наймацнейшай падачы 2008 года. Гэты рэзультат таксама з’яўляецца абсалютным рэкордам за ўсю гісторыю жаночага тэніса.
Сёмы тытул Вялікага шлема Вінус заваявала на Уімблдане-2008, адолеўшы ў фінале сястру Серэну ў двух сэтах.
Разам з сястрой Вінус яшчэ двойчы выйгравала парныя турніры Алімпіяды — у Пекіне ў 2008 годзе і ў Лондане ў 2012 годзе. На Алімпіядзе ў Рыа-дэ-Жанэйра ў 2016 годзе яна дадала да гэтых залатых медалёў срэбны — гэтым разам у міксце, дзе яе партнёрам быў Раджыў Рам.
У 2011 годзе Вінус паставілі дыягназ сіндрому Шэгрэна — аўтаімуннага захворвання, якое адбірае ў чалавека энергію, выклікае стому і боль у суставах. Рэзультаты знізіліся, і Вінус выпала з першай сотні рэйтынгу. Аднаўленне пачалося ў 2017-м, калі Вінус вярнулася ў першую дзясятку рэйтынгу. У гэтым годзе яна прайграла фінал чэмпіянату Аўстраліі сястры, фінал Уімблдона Гарбінье Мугурусе, дабралася да паўфіналу чэмпіянату ЗША і фіналу Чэмпіянату WTA, у якім саступіла Караліне Вазняцкі.
NGC 3715
NGC 3715 (іншыя абазначэнні — MCG -2-29-41, IRAS11290-1357, PGC 35540) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Суатколь (Паўладарская вобласць)
Суатколь — сяло ў Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Аксу. Уваходзіць у склад Сарышыганакскай сельскай акругі. Код КАТА — 551669400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 289 чалавек (147 мужчын і 142 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 147 чалавек (77 мужчын і 70 жанчын).
Антоні Грушэцкі
Біяграфія
Паходзіў з польскага шляхецкага роду Грушэцкіх. Навучаўся мастацтву ў К. Радзілоўскага i Cтаніслава Страінскага ў Львове. Далучыўся да Базыліянскай царквы ў 1751 годзе. Працаваў для Валерыя Ржэвускага ў Падгорцах (цяпер Бродаўскі раён Украіны). Пісаў партрэты і абразы рэлігійных дзеячаў і мясцовых касцёлаў. У 1760 годзе асеў у Кракаве. Працаваў пад выдуманым прозвішчам Дамброўскі, пісаў партрэты і карціны на рэлігійную і міфалагічную тэматыку. У 1760-я гады працаваў прафесарам жывапісу Кракаўскай акадэміі. У 1771—1774 гадах стаў манахам-базыліянінам у Супраслі, дзе пісаў для Супральскай лаўры. Двойчы адбываў навіцыят у Супраслі, у 1778 годзе прэтэндаваў на пасаду настаяцеля гэтага манастыра. На яго творчасць звярнуў увагу кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, падчас свайго візіту ў Супрасль у 1774 годзе. Падараваў некалькі сваіх абразоў і карцін каралю, якія той «міла і ўдзячна прыняў» асабіста для сваёй калекцыі. З каралеўскага запрашэння трапіў на каралеўскую службу ў Гродна. У Гродна пісаў у асноўным карціны на свецкую тэматыку на французскі манер, аздабляў палац Тызенгаўза на Гарадніцы і каралеўскі Новы замак. У 1792 годзе праз хваробу пакінуў Гродна і правёў свой астатні час у Супраслі, дзе працягнуў пісаць абразы. Памер у Супрасльскім манастыры ў 1798 годзе. Яго працы захоўваюцца ў каралеўскай галерэі Варшаўскага замка.
Творчасць
Аздабляў палац гродзенскага старосты і надворнага падскарбія літоўскага Антонія Тызенгаўза, сябрам якога быў, у Гродне на плошчы ў Гарадніцы, дзе працаваў як мастак і дэкаратар. Пісаў абразы для каралеўскай галерэі, супрацоўнічаў з друкарняй Супрасльскага базыльянскага манастыра ў 2-й палове ХVIII ст., ужо прафесарам жывапісу. Ствараў алтарныя карціны. Яго працы захоўваюцца ў Музеі праваслаўнага манастырскага комплексу ў Супраслі.
У Гродзенскім Фарным касцёле з яго прац — абраз «Маці Божай Шкаплернай», перад Ёю на каленях святы Сымон Сток, у авале над Маці Божай святы Юда Тадэвуш. Таксама ў 1780-я гады зрабіў жывапіснае афармленне інтэр’ера касцёла, што ўключала роспісы скляпенняў і арак у тэхніцы грызайль.
У 2005 годзе на выставе «Супрасль — 500 гадоў гісторыі манастыра» сярод найбольш каштоўных помнікаў быў выстаўлены абраз аўтарства Грушэцкага.
Куапіаская і Карэльская мітраполія
Куапіаская і Карэльская мітраполія (Kuopion ja Karjalan hiippakunta) — епархія аўтаномнай Фінляндскай праваслаўнай царквы ў юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату з цэнтрам у горадзе Куапіа ў Фінляндыі.
Гісторыя
Епархія заснавана ў 1923 годзе. Спачатку існавала ў выглядзе вікарыяцтва, а потым як самастойная царкоўна-адміністрацыйная структура.
Прыліўное паскарэнне
Прыліўное паскарэнне — эфект, выкліканы гравітацыйна-прыліўным узаемадзеяннем у сістэме натуральны спадарожнік — цэнтральнае цела. Галоўным вынікам гэтага эфекту з’яўляюцца змена арбіты спадарожніка і запаволенне кручэння цэнтральнага цела вакол восі, як гэта назіраецца ў сістэме Зямля — Месяц. Іншым следствам з’яўляецца разагрэў нетраў планет, як гэта назіраецца з Іо і Еўропай і як мяркуецца, мела значны эфект са старажытнай Зямлёй.
Маса Месяца складае прыкладна 1/81 масы Зямлі. Такія суадносіны з’яўляецца нетыпова вялікім па параўнанні з іншымі спадарожнікамі планет у Сонечнай сістэме. З гэтай прычыны Месяц і Зямля могуць разглядацца хутчэй як падвойная планетныя сістэма, чым як планета са спадарожнікам. На карысць такога пункту гледжання сведчыць тое, што плоскасць месяцавай арбіты ляжыць вельмі блізка да плоскасці арбіты Зямлі вакол Сонца, а не ў экватарыяльнай плоскасці Зямлі. Практычна ўсе астатнія спадарожнікі ў Сонечнай сістэме маюць арбіты, якія ляжаць амаль дакладна ў экватарыяльнай плоскасці сваіх планет-гаспадароў.
Тлумачэнне эфекту
Аднак, Зямля круціцца «пад» гэтай хваляй, здзяйсняючы адзін абарот за сідэрычны дзень (23 гадзіны, 56 хвілін, 4,091 секунды). У выніку прыліўная хваля бяжыць па паверхні Зямлі з усходу на захад, здзяйсняючы адзін поўны абарот за 24 гадзіны 48 хвілін. Паколькі Зямля зусім не з'яўляецца гладкім шарам, на кожную з гэтых двух прыліўных хваляў рэгулярна «набягаюць» ўсходнія берагі мацерыкоў, абмываныя Сусветным акіянам («набягаюць» менавіта мацерыкі на хвалю, паколькі Зямля круціцца хутчэй абарачэння Месяца). З-за гэтага прыліўная хваля ссоўваецца наперад па кірунку кручэння Зямлі, апярэджваючы Месяц.
Следствам такога апярэджання з'яўляецца тое, што значная частка масы акіянскіх вод (гэта значыць і частка масы ўсёй Зямлі) ссоўваецца наперад з лініі, якая злучае цэнтры мас Зямлі і Месяца. Гэтая зрушаная наперад маса прыцягвае да сябе Месяц, ствараючы сілу, якая дзейнічае перпендыкулярна лініі Зямля — Месяц. У выніку на Месяц дзейнічае момант сілы, які паскарае яе зварот па арбіце вакол Зямлі.
Адваротным следствам усяго гэтага з'яўляецца тое, што на берагі мацерыкоў, калі яны «набягаюць» на прыліўных хвалю, дзейнічае (па трэцім законе Ньютана) процілегла накіраваная сіла, якая «тармозіць» іх. Такім чынам Месяц стварае накіраваны да планеты момант сілы, які запавольвае кручэнне Зямлі.
Спіс самых вялікіх паветраных суднаў
Спіс самых вялікіх паветраных суднаў прадстаўлены ніжэй.
Прыліўное паскарэнне
Тлумачэнне эфекту
Як і ва ўсіх фізічных працэсах, тут дзейнічаюць закон захавання моманту імпульсу і закон захавання энергіі. Момант імпульсу кручэння Зямлі памяншаецца, арбітальны момант імпульсу Месяца павялічваецца. З павелічэннем арбітальнага моманту імпульсу Месяц пераходзіць на больш высокую арбіту, а яе ўласная хуткасць (па трэцім законе Кеплера) памяншаецца. Атрымліваецца так, што прыліўное паскарэнне Месяца прыводзіць да запаволення яе звароту па арбіце. Кінетычная энергія Месяца памяншаецца, а яе патэнцыйная энергія павялічваецца. Пры гэтым расце і поўная механічная энергія Месяца.
Прыліўныя сілы дзейнічаюць не толькі ў акіянскіх водах. Прыліўныя хвалі фармуюцца таксама ў зямной кары і мантыі. Але дзякуючы падатнасці зямной кары амплітуда гэтых «цвёрдых» хваляў значна саступае амплітудзе акіянскіх прыліўных хваляў, а даўжыня, наадварот, складае многія тысячы кіламетраў. Таму «цвёрдыя» прыліўныя хвалі бягуць у зямной кары, амаль не адчуваючы супраціву, а звязаны з імі тармазны момант сіл (і выкліканыя ім запаволенне Зямлі і паскарэнне Месяца) значна менш.
Месяц аддаляецца ад Зямлі з хуткасцю прыкладна 34 міліметры на год. Працягласць сутак на Зямлі паступова павялічваецца і раз у некалькі гадоў Міжнародная служба кручэння Зямлі ўносіць секунду каардынацыі ў UTC, каб сінхранізаваць яго з універсальным часам UT1. (UTC — гэта час, па якім сінхранізуюцца гадзіннікі, а UT1 — час, звязаны з кручэннем Зямлі).
Гэты механізм працуе на працягу 4,5 мільярда гадоў, з таго часу, як на Зямлі сфармаваліся акіяны. Існуюць геалагічныя і палеанталагічныя сведчанні таго, што Зямля ў далёкім мінулым круцілася хутчэй, а месяц быў карацей (паколькі Месяц быў бліжэй да Зямлі).
Такі працэс будзе працягвацца да таго часу, пакуль перыяд кручэння Зямлі не зраўняецца з перыядам абарачэння Месяца вакол Зямлі. Пасля гэтага Месяц заўсёды будзе знаходзіцца над адным пунктам зямной паверхні. Відавочна, на самым Месяцы гэта ўжо даўно адбылося: значна больш моцнае прыцягненне Зямлі стварала ў цвёрдым целе Месяца прыліўныя хвалі, якія замарудзілі кручэнне Месяца і сінхранізавалі яго з перыядам звароту вакол Зямлі, так што Месяц заўсёды звернуты да Зямлі адным бокам (гэта значыць круціцца з перыядам, роўным перыяду абароту вакол Зямлі).
Сістэма Плутон — Харон з'яўляецца добрым прыкладам прыліўнога эвалюцыянавання арбіт і перыядаў кручэння сваіх удзельнікаў. Дадзеная сістэма завяршыла сваю эвалюцыю: і Плутон, і Харон заўсёды павернутыя адзін да аднаго адным бокам.
Прыліўныя паскарэнні з'яўляецца адным з прыкладаў незваротных пертурбацый арбіты, якія нарастаюць з часам і не з'яўляюцца перыядычнымі. Узаемныя гравітацыйныя турбацыі планетарных арбіт у Сонечнай сістэме з'яўляюцца перыядычнымі, то ёсць асцыліруюць паміж крайнімі значэннямі. Прыліўныя эфекты ўводзяць ва ўраўненні руху квадратычны член, які бесперапынна ўзрастае.
Паўночнасаамская мова
Паўночнасаа́мская мо́ва — самая шматлікая з саамскіх моў. Належыць да заходняй групы. Распаўсюджана ў Нарвегіі, Швецыі, Фінляндыі. Мае пісьменства на аснове лацінскага алфавіту.
Прызнана афіцыйнай мовай у двух нарвежскіх фюльке: Тромсе і Фінмарке — і шасці муніцыпалітэтах: Каўтакейна (Guovdageaidnu), Карасёк (Kárášjohka), Нэсебю (Unjárgga), Тана (Deatnu), Парсангер (Porsáŋgu) у Фінмарке і Кафіёрд (Gáivuotna) ў Тромсе.
Мар’іна
Назву Ма́р'іна маюць:
Асадчы
Аса́дчы — украінскае прозвішча.
Галухаў (Велікапольскае ваяводства)
Галухаў (Gołuchów) — вёска у Пляшэўскім павеце Велікапольскага ваяводства, Польшча. Цэнтр аднайменнай гміны.
Вуліца Шаблоўскага (Мінск)
Вуліца Шаблоўскага, вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар Уладзіміра Васільевіча Шаблоўскага (1908—1941), аднаго з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці.
Маркава
Ма́ркава:
NGC 3716
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каранаў
Каранаў — прозвішча.
Аперацыя «Пакутнік Сулеймані»
Аперацыя «Пакутнік Сулеймані» — ваенная аперацыя КВІР Ірана, накіраваная супраць амерыканскіх вайскоўцаў на тэрыторыі Ірака ў адказ на гібель у Багдадзе камандуючага спецпадраздзяленнем «Аль-Кудс» генерала Касема Сулеймані. Пра пачатак аперацыі было абвешчана іранскім агенцтвам Tasnim 8 студзеня 2020 года.
Аперацыя
Незадоўга да атакі амерыканскія войскі на Блізкім Усходзе, у прыватнасці зенітныя ракетныя комплексы Patriot, прыведзены ў стан павышанай баегатоўнасці на фоне магчымых удараў іранскіх беспілотнікаў. Пра гэта паведаміла тэлекампанія CNN са спасылкай на двух амерыканскіх прадстаўнікоў.
Між тым урад Ірака атрымаў афіцыйнае вуснае паведамленне ад Ірана пра будучыя ракетныя удары па амерыканскіх ваенных базах на яго тэрыторыі. Афіцыйны Багдад тут жа папярэдзіў пра гэта армію ЗША.
Як паведамляў іранскі тэлеканал Press TV, у ноч на 8 студзеня КВІР пачаў аперацыю адплаты, якую назвалі «Мучанік Сулеймані». Каля 01:30 па мясцовым часе ракеты класа «зямля-зямля» выпушчаны з Ірана па базе Эйн-аль-Асад на захадзе Ірака і па базе ў Эрбілі. База ў Айн аль-Асадзе знаходзіцца ў рэгіёне Анбар на захадзе краіны. Гэта першая ваенная база, на якой уладкаваліся амерыканскія сілы падчас ўварвання ў Ірак у 2003 годзе. Пазней яе выкарыстоўвалі як фарпост для барацьбы з тэрарыстычнай групоўкай «Ісламская дзяржава». Дадавалася, што бамбардзіроўка адбывалася дзвюмя хвалямі. За другім разам пацярпела трэцяя база ЗША — Кемп Кук.
Агулам на базах, па даных Ірана, загінула 80 амерыканскіх вайскоўцаў. Амерыканскі лідар Дональд Трамп заявіў, што страт няма. Аднак пазней, 29 студзеня, амерыканскае камандаванне ўсё ж прызнала раненне 50 вайскоўцаў, у многіх з іх былі чэрапна-мазгавыя траўмы. На 31 студзеня колькасць пацярпелых ўзрасла да 64. 10 лютага ўжо ў 109 ваеннаслужачых дыягнаставалі чэрапна-мазгавыя траўмы. Неўзабаве пацвердзілася інфармацыя пра знішчэнне аднаго самалёта ВПС ЗША. Паветранае судна знаходзілася на ўзлётна-пасадачнай паласе. Зыходзячы з заявы аднаго відавочца, сяржанта арміі Даніі Джона, чыё прозвішча засталося невядомым, ударамі было знішчана некалькі верталётаў. Ён жа дадаў, што падчас абстрэлу вайскоўцы схаваліся ў бункеры, дзе тых адолеў страх. Некаторыя сышлі ў сябе, некаторыя спрабавалі супакоіць іншых распавядаючы анекдоты. Па заяве сяржанта, частцы байцоў пасля гэтага спатрэбілася дапамога псіхолага. .
Мяркуючы па апублікаваных спадарожнікавых фатаграфіях наступстваў удару па базе Айн аль-Асад, як мінімум пяць ангараў і будынкаў атрымалі значныя пашкоджанні.
Адзначалася, што спачатку было выпушчана больш за 10 ракет, а затым каля пяці. Агенцтва Bloomberg са спасылкай на амерыканскіх афіцыйных асоб паведамляла пра 15 выпушчаных ракетах (з іх толькі 11 дасягнулі цэлі ). Агенцтва Reuters, спасылаючыся на Мінабароны Ірака, паведаміла, што Іран запусціў 22 ракеты. Былі ўжыты балістычныя ракеты Fateh-110, а таксама Qiam-1 , абсталяваныя падзяляльнымі баегалоўкамі і сістэмай падаўлення актыўных перашкод для радараў. Па даных агенцтва, у 2017 годзе ракеты Qiam ужываліся для нанясення ўдараў па аб’ектах «Ісламскай дзяржавы» ў Сірыі, аднак тады мелі звычайныя боегалоўкі, прызначаныя для паражэння кампактных цэляў.
Каментары іранскага кіраўніцтва
Акрамя таго, іранскім урадам было абвешчана пра намеры атакаваць Дубай і Хайфу.
Наступствы
Пасля ўдараў Харватыя, Славенія і Іспанія эвакуіравалі свае воінскія кантынгенты з Ірака ў Кувейт. Пазней свае войскі вывела і Германія.
8 студзеня на біржавых торгах па рынках Еўропы назіралася лёгкая паніка: фондавыя індэксы зніжаліся прыкладна на 1%, а цэны на нафту выраслі ў межах 5%. Але праз 1,5—2 гадзіны змена каціровак скарацілася да 0,4—0,6%. Індэкс Лонданскай фондавай біржы FTSE-100 у першыя хвіліны торгаў знізіўся на 1%, але потым зніжаўся ўжо толькі на 0,25%. У першыя хвіліны пасля начнога абстрэлу цана кантрактаў на нафту еўрапейскага ўзору Brent вырасла на 5% з $ 68 і перавысіла $71 за барэль, але да абеду рост запаволіўся да 0,6% — $ 68,7 за барэль.
Рэакцыя
Пасля аперацыі Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі выпусціў заяву ў якой паведаміў пра праведзены абстрэл, а таксама перасцярог ЗША ад «далейшай агрэсіі, якая сустрэне больш балючую і жорсткую рэакцыю». Услед за гэтым міністр абароны ЗША Марк Эспер і дзяржсакратар Майк Пампеа прыбылі ў Белы дом на экстраную нараду, якую правёў прэзідэнт Дональд Трамп.
У сваім Twitter-акаўнце Трамп заявіў, што зробіць заяву па ўдарах Ірана па амерыканскіх аб’ектах у сераду раніцай па мясцовым часе, гэта значыць 9 студзеня па ўсходнім паўшар’і. Палітык дадаў, што «ўсё добра».
МЗС Сірыі 8 студзеня заявіла пра салідарнасць з Іранам пасля яго ўдараў па амерыканскіх ваенных базах у Іраку і праве Тэгерана адказваць на агрэсію Вашынгтона. У сваю чаргу Францыя, Фінляндыя , Вялікабрытанія і парламент Ірака асудзі аперацыю КВІР.
У гэты ж дзень прэзідэнт, прэм’ер-міністр і спікер парламента аўтаноміі Іракскага Курдыстана выступілі з сумеснай заявай на фоне абвастрэння сітуацыі на Блізкім Усходзе. Яны заявілі, што падтрымка ваеннай кааліцыі ЗША ў барацьбе з баевікамі ІД мела жыццёва важнае значэнне. Лідары рэгіёна заклікалі не дапусціць адраджэння групоўкі, а таксама не ўцягваць іх рэгіён у супрацьстаянне паміж Іранам і ЗША.
На наступную пасля ракетнага ўдару раніцу (па вашынгтонскім часе) прэзідэнт ЗША Дональд Трамп выступіў са зваротам да нацыі, пачаўшы яго словамі: «Пакуль я прэзідэнт ЗША, Ірану ніколі не будзе дазволена мець ядзерную зброю». Трамп заявіў, што ў выніку ўдару ніхто не пацярпеў: «Усе нашы салдаты ў бяспецы, і толькі мінімальны ўрон быў нанесены нашым ваенным базам».
Нашы войскі, працягнуў Трамп, «гатовыя да ўсяго», але «Іран, як відаць, адступіць, што добра для ўсіх зацікаўленых бакоў і вельмі добра для ўсяго свету». Кіраўнік дзяржавы не стаў пагражаць Ірану ваенным адказам, але заявіў пра намер увесці «дадатковыя жорсткія эканамічныя санкцыі супраць іранскага рэжыму», якія «будуць дзейнічаць, пакуль Іран не зменіць свае паводзіны».
Васіль Мікалаевіч Гордаў
Васі́ль Мікала́евіч Го́рдаў ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (1943).
Вуліца Шацько (Мінск)
Вуліца Шацько — вуліца ў Маскоўскім раёне раёне Мінска. Названа ў гонар Вікенція Данілавіча Шацько (1918—1944), удзельніка Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Вуліца перарываецца праспектам Жукава.
Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)
Плі́са — возера ў Беларусі, на мяжы Глыбоцкага і Пастаўскага раёнаў Віцебскай вобласці ў басейне ракі Галбіца за 18 км на паўночны захад ад горада Глыбокае, у басейне ракі Мнюта, на поўдзень ад вёскі Луцк-Мосарскі.
Назва
Назва возера Пліса балцкага паходжання. На ўсходзе ад Плісы — яшчэ адно возера з такой жа назвай. Абодва яны адносяцца да басейна дзвінскай ракі Дзісны.
Найбліжэйшы аналаг — прускі тапонім Plissinges, у якім корань Plis- пашыраны пашыральнікам -ing-. Гэты ж пашыральнік у назве прытоку Пцічы ракі Аражня < Аряжня < Ar-ing-in-.
На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі назву Пліса маюць таксама рэкі — прытокі бярэзінскага Бабра, Нёмана, Бярэзіны, рака на Падзесенні на ўсходзе ад Чарнігава.
Сваёй структурай назва Пліса блізкая да балцкай назвы дзвінскай ракі Дрыса, у якім корань Dris- так жа сама дакладна не вытлумачваецца. Іх адносяць да групы гідронімаў з канчаткам -(с)са: Исса, Лисса, Ус(с)а, Эсса, Дрисса, Плис(с)а,, Труса, Таса, Ресса/Реса, Исса/Иса, Лисса/Лиса, Высса/Выса, Васса, Уса (на Падзвінні, Панёманні, Павісленні, Павоччы).
Водаапісанне
Плошча паверхні 1,1 км². Найбольшая глыбіня 32,9 м. Даўжыня 1,41 км. Найбольшая шырыня 1,16 км. Даўжыня берагавой лініі 4,22 км. Аб’ём вады 10,22 млн м³. Плошча вадазбору 8,04 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 1—5 м спадзістыя, на паўднёвым захадзе стромкія вышынёй 12—13 м, пад хмызняком і валунамі. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, месцамі завалуненыя, парослыя хмызняком, на паўночным захадзе абразійныя. Дно ўздоўж берагоў пясчана-жвіровае, глыбей — пясчанае (да глыбіні 7 м) і ілістае. Глыбіні да 2 м займаюць каля 17 % плошчы возера. Возера мезатрофнае. Зарастае слаба. Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй да 5 м, месцамі адсутнічае.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка і інш.
Ордэн Канады
Ордэн Канады (Order of Canada, Ordre du Canada) — вышэйшая грамадзянская ўзнагарода Канады.
Гісторыя
Ордэн заснаваны 17 красавіка 1967 года каралевай Вялікабрытаніі і Канады Елізаветай II з нагоды святкавання стагоддзя дзяржавы (1 ліпеня 1967) і прызначаны для ўзнагароджання грамадзян Канады і замежных грамадзян.
Першае ўзнагароджанне выраблена 7 ліпеня 1967 года. Сярод першых узнагароджаных Уайлдэр Пенфілд і Марыс Рышар.
Суверэнам ордэна з’яўляецца Каралева. Узнагароджанне здзяйсняе Генерал-губернатар Канады.
Ступені
Ордэн падзяляецца на тры ступені:
Знакі ордэна
Знак ордэна ўяўляе сабой стылізаваную шасціканцовую белую сняжынку ў залатой (для членаў ордэна — сярэбранай) аправе з выявай брытанскай кароны на верхнім «пялёстку», чырвонага (для Кампаньёнаў), залатога (для Афіцэраў) і сярэбранага (для членаў ордэна) кляновага ліста ў цэнтры і лацінскім надпісам «Desiderantes meliorem patriam» («Які жадаюць лепшага Радзіме») па чырвоным крузе, які аблямоўвае цэнтр.
Кавалеры Ордэна маюць права дадаваць пры афіцыйным напісанні сваіх прозвішчаў літары «CC» («кампаньён»), «OC» («афіцэр») ці «CM» («член») і насіць на паўсядзённым адзенні мініяцюры знака ордэна.
Спосабы нашэння ордэна
Знак Кампаньёна і Афіцэра ордэна носіцца на шыйнай стужцы мужчынамі і на спецыяльным банце жанчынамі. Знакі Членаў ордэна носяцца на стужцы на грудзі мужчынамі і на банце жанчынамі.
Узнагароджанні замежных грамадзян
Замежнікі лічацца Ганаровымі Кампаньёнамі, Афіцэрамі ці Членамі ордэна. На працягу года магчыма не больш за 5 узнагароджанняў.
Станам на 2008 год налічваецца 16 замежнікаў ганараваных ордэнам.
Маркаўцы
Назву Ма́ркаўцы маюць:
Крыстаф Крамер
Кар’ера
Крыстаф Крамер пачаў сваю кар’еру ў сістэме «Баера», куды патрапіў у дзевяцігадовым узросце. У 2010 годзе ён быў пераведзены ў другую каманду «Баера». Адразу праз сезон Крыстафа вярнулі ў першую каманду і адразу ж адправілі ў арэнду ў клуб «Бохум». У складзе клуба другой бундэслігі Крыстаф за два сезоны правёў шэсцьдзесят адзін матч і забіў чатыры галы. Пасля вяртання з «Бохума» ён быў ізноў адпраўлены ў арэнду, гэты разам у мёнхенгладбахскую «Барусію». Яго дэбют у Бундэслізе адбыўся 9 жніўня 2013 года ў матчы супраць мюнхенскай «Баварыі». А свой першы гол у вышэйшай лізе Крыстаф забіў у сустрэчы з «Гановерам» 17 жніўня. Правёў фантастычны сезон і заслужыў запрашэнне ў нацыянальную зборную Германіі.
22 снежня 2014 года «Баер» абвясціў аб тым, што па заканчэнні тэрміну арэнды ўлетку 2015 года Крамер вернецца ў Леверкузен. У выніку, сезон 2015/16 Крыстаф пачаў у складзе «аспірынавых». 8 чэрвеня 2016 года вярнуўся ў «Барусію».
11-я Быхаўская партызанская брыгада
11-я Быхаўская партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў красавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Клічаўскага, Быхаўскага, Кіраўскага і Рагачоўскага раёнаў. У ліпені 1943 года брыгада (каля 1980 партызан, 4 атрады) была пераўтворана ў Быхаўскую ваенна-аператыўную групу.
Склад
Брыгада была створана на базе 425-га і 810-га атрадаў, у яе склад таксама ўваходзілі 225-ы і 435-ы атрады.
Гісторыя
Партызаны наносілі ўдары на чыгуначным участку Быхаў — Рагачоў: 6 ліпеня 1943 года на ўчастку Тошчыца — 15-ы раз’езд разабралі 400 метраў чыгуначнага пуці, падарвалі 90 рэек, за 4 кіламетры ад станцыі Тошчыца разбурылі мост. У красавіку — чэрвені 1943 года падарвалі 14 эшалонаў, 4 масты на чыгунцы, шашэйных, грунтавых дарогах. У баях па ачышчэнню раёна дыслакацыі ад нямецкіх войск знішчылі 22 аўтамашыны, 11 гармат, разбілі 2 гарнізоны.
Ана фон Зангерсгаўзен
Ана фон Зангерсгаўзен (Anno von Sangershausen, ? — ) — вялікі магістр Тэтонскага ордэна ў 1256—1273.
Уштэрэк (Паўладарская вобласць)
Уштэрэк — сяло ў Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Аксу. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Уштэрэкскай сельскай акругі. Код КАТА — 551673100.
Ана фон Зангерсгаўзен
Біяграфія
Род Ана паходзіў з Цюрынгіі. Назва яго прозвішча паходзіць ад назвы горада Зангерсгаўзен. У 1254 выбраны ландмейстэрам Тэўтонскага ордэна ў Лівоніі. Браў удзел у пабудове замка Мемельбург (Клайпеда). У 1256 ваяваў з літоўцамі і хрысціў Жмудзь. Летам гэтага ж года, у Рыме, выбраны вялікім магістрам ордэна, замест Астэрна.
Уштэрэк (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1262 чалавекі (618 мужчын і 644 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1519 чалавек (775 мужчын і 744 жанчыны).
Ана фон Зангерсгаўзен
Біяграфія
Падчас яго кіравання ў 1260 у Прусіі і некаторых землях Лівоніі, выбухла народнае паўстанне. Карыстаючася нестабільнасцю Аляксандр Неўскі захапіў Тарту.
Ана фон Зангерсгаўзен адразу арганізаваў дыпламатычнае падарожжа па краінах Еўропы, з мэтай ратавання ад гібелі Тэўтонскага ордэна. Падчас падарожжа здолеў завербаваць рыцараў з Цюрынгіі, Саксоніі, Чэхіі і Аўстрыі, таксама заручыўся падтрымкай рымскага папы і еўрапейскага духавенства.
У 1266 адправіўся з Прусіі ў Палесціну. У гэтым жа годзе войска мамлюкоў асадзіла сталіцу ордэна замак Манфор, але так і не здолела яго захапіць. У 1271 мамлюкі пад камандваннем Бейбарсу захапілі замак. Нягледзячы на гэта, тэўтонцам атрымалася выратаваць свой архіў і скарбы. Сталіца ордэна зноў была перамешчана ў Акру. Вялікі магістр заставаўся тут да 1272. Затым ён вярнуўся ў Германію, каб працягнуць вярбоўку добраахвотнікаў з Цюрынгіі і Мейсена. Аднак у 1273 магістр раптоўна памёр.
Тэмрук
Тэмрук (Темрюк) — горад (з 1860 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тэмрукскага раёна Краснадарскага края. Насельніцтва 35,8 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1831 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Кубань, пры ўпадзенні яе ў Тэмрукскі заліў Азоўскага мора, за 130 км на захад ад Краснадара, самы буйны населены пункт Таманскага паўвострава. Марскі порт, чыгуначная станцыя. Кліматычны курорт.
Рыбалоўства і рыбагадоўля, перапрацоўка рыбы. Харчовая прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, лёгкая прамысловасць, турызм, вінаградарства і вінаробства.
Салідарнасць (прафсаюз)
Незалежны самакіроўны прафесійны саюз «Салідарнасць» (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy «Solidarność», скарочана NSZZ Solidarność) — незалежны прафесійны саюз працоўных, створаны ў верасні 1980 года ў Польшчы, які пасля перарос у шырокі грамадска-палітычны рух і зрабіў значны ўнёсак у барацьбу польскага народа з камуністычнымі ўладамі.
Паўстанне руху
Як заўважыў Радослаў Сікорскі «Салідарнасць» была ў пэўным сэнсе адказам на крах даволі паспяховай эканамічнай палітыкі часоў Эдварда Герэка ў 1970-х гадах.
Прафсаюз паходзіць са страйкавага руху працаўнікоў улетку 1980. З самага пачатку працоўны рух быў маральна падтрыманы такімі польскімі інтэлектуаламі, як Тадэвуш Мазавецкі, Яцэк Курань, Адам Міхнік, Ёжэф Тышнер ды іншымі прадстаўнікамі крытычна настроенай да камуністаў польскай інтэлігенцыі, а таксама каталіцкай царквой. Істотная практычная падтрымка страйкавага руху таксама надышла з краін Захаду: ЗША, ФРГ ды інш.
Прычынай вялікай хвалі маніфестацый стала падвышэнне цэн на мяса 1 ліпеня 1980 г. Спачатку страйкі мелі лакальны характар, але неўзабаве пашырыліся па ўсёй Польшчы. Повадам для выбуху страйку 14 жніўня на гданьскай верфі імя Леніна стаў загад дырэкцыі пра звальненне з працы кранаўшчыцы Ганны Валентыновіч, якая была сімвалічнай фігурай на ўсім Балтыйскім узбярэжжы яшчэ з часоў страйку 1970 г.
Адразу быў заснаваны страйкавы камітэт на чале з Лехам Валенсам. Камітэт высунуў патрабаванне з 21 палітычных, сацыяльных і эканамічных тэзаў, дзе цэнтральным пунктам была згода камуністычнай дзяржавы з існаваннем незалежных прафсаюзаў. Пасля доўгіх перамоў 31 жніўня камуністычны ўрад мусіў прыняць гэтую ўмову.
«Салідарнасць» стала першым у краінах савецкага блоку незалежным грамадскім рухам у форме прафесійнага саюза, які аб’яднаў пад лозунгам мірных змен прадстаўнікоў усіх слаёў грамадства. У шэрагі «Салідарнасці» ўвайшлі амаль 10 млн чалавек, кожны трэці дарослы паляк. Сярод іх былі нават сябры камуністычнай партыі Польшчы.
Гады рэакцыі
Пад ціскам СССР з аднаго боку, а з іншага — з-за прагнення любым коштам утрымаць у краіне ўладу Польскай аб’яднанай рабочай партыі група ваенных на чале з міністрам абароны Польшчы генэралам Войцехам Ярузэльскім абвясціла пра ўвядзенне ў ноч на 13 снежня 1981 года ваеннага становішча, фактычна ўвёўшы ў краіне ваенную дыктатуру на ўзор ваенных хунтаў краін Лацінскай Амерыкі. У вялікіх гарадах была ўведзеная каменданцкая гадзіна ды вайскова-паліцэйскае патруляванне. Кіраўнікі апазіцыі, у тым ліку Лех Валенса, былі арыштаваныя і інтэрнаваныя. 8 кастрычніка 1982 пасля прыняцця новага закону аб прафсаюзах «Салідарнасць» была цалкам забароненая і вымушаная перайсці да падпольных форм працы.
Тым не меней, грамадская незадаволенасць, якая ўзрастала цягам наступных гадоў, сіла апазіцыі і ўплыў царквы, эканамічныя праблемы і міжнародная сітуацыя змусілі ўладу да шэрагу саступак. Былі праведзеныя палавінчатыя рэформы палітычнай сістэмы, укараняючы прынцыпы, што выкарыстоўваюцца ў дэмакратычных ладах.
Silent Hunter 4: Wolves of the Pacific
Silent Hunter 4: Wolves of the Pacific — працяг знакамітай камп’ютарнай гульні, сімулятара падводных лодак. У чацвёртай часткі гульні гульцу прапанавана ўзяць на сябе камандаванне амерыканскай падлодкай часоў другой сусветнай і пазмагацца супраць Японскіх імператарскіх ваенна-марскіх сіл.
Даступныя падводныя лодкі
У гульні прадастаўляецца магчымасць кіравання амерыканскімі субмарынамі наступных тыпаў:
Сеткавы рэжым
У гульні ёсць магчымасць гульні па сетцы да 8 чалавек. Прадастаўляецца на выбар кіраванне амерыканскай падводнай лодкай або японскім эсмінцаў ў адной з стандартных або згенераваных місій.
Адд-ён
У лютым-сакавіку 2008 года выйшаў адд-ён да гульні, азагалоўлены Silent Hunter IV: U-Boat Missions, прысвечаны дзейнасці нямецкіх субмарын ў Індыйскім і Ціхім акіянах.
Мартынаўка
Назву Марты́наўка маюць:
Жазеф Эрнест Рэнан
Жазеф Эрнест Рэнан (Joseph Ernest Renan;, Трэг’е, дэпартамент Кот-д’Армор — , Парыж) — французскі пісьменнік, гісторык і філолаг.
Нарадзіўся ў невялікім мястэчку Брэтані. Яго бацька, небагаты марак, памёр, калі Рэнану было 5 гадоў. Найбольшы ўплыў на Рэнана ў дзяцінстве аказвала яго старэйшая сястра, Генрыэта, з якой ён захаваў сяброўства да самай яе смерці. Маці Рэнана, жадаючы прысвяціць яго царкве, аддала ў мясцовую духоўную семінарыю, адкуль ён перайшоў у 1838 у парыжскую семінарыю св. Мікалая (St.-Nicolas du Chardonnet), якой кіраваў тады Дзюпанлу.
Вуліца Шугаева (Мінск)
Вуліца Шугаева — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Мікалая Аляксандравіча Шугаева (1912—1943), аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў Мінскага патрыятычнага падполля.
Авілес
Авілес  — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Астурыя. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Авілес. Займае плошчу 26,81 км². Насельніцтва — 80 114 чалавек (на 2016 год).
4 верасня 2011 года тут стартаваў 15-ы этап шматдзённай велагонкі Вуэльта.
У горадзе размешчаны Міжнародны культурны цэнтр Оскара Німеера.
Януш Свярчоўскі
Януш Свярчоўскі герба «Трубы» (пам. 1530) — шляхціц, надворны гетман у маскоўска-літоўскай вайне 1512—1522 гадоў (кіраваў некалькімі тысячамі жаўнераў). Кашталян вісліцкі, староста церабаўлянскі і люблінскі, дыпламатычны прадстаўнік Рэчы Паспалітай у Асманскай імперыі ў 1511 годзе, ездзіў з пасольствам да султана Баязіда II ў маі 1511 года.
У 1512 годзе ўдзельнічаў у маскоўска-літоўскай вайне 1512—1522 гадоў у якасці падначаленага гетмана Канстанціна Астрожскага. 8 верасня 1514 года ўдзельнічаў у бітве пад Оршай, дзе камандаваў кароннымі войскамі ў 5000 наймітаў, 3000 салдат надворных і 3000 наёмнай пяхоты, а таксама вялікай колькасцю гармат. 13 верасня 1520 года змяніў гетмана Мікалая Фірлея ў Прусіі.
Львоўка (Ваўкавыскі раён)
Льво́ўка (, Львовка) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1836 г. прыватная вёска, 27 двароў, 97 жыхароў. У 1914 г. 31 двор, 190 жыхароў.
Насельніцтва
Плошча 18,16 га, працягласць межаў — 2 663 метра.
Алесь Масарэнка
Алесь Масарэнка (Аляксандр Герасімавіч Масарэнка;, Ходарава, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць - ) — беларускі ,.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння Целяшоўскай сярэдняй школы (1956) працаваў інструктарам Слаўгарадскага райкама камсамола, у 1957—1960 гг. служыў у Савецкай Арміі. У 1960 г. паступіў на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, з трэцяга курса перавёўся на вячэрняе аддзяленне і да заканчэння ўніверсітэта (1966) быў выхавальнікам у школе-інтэрнаце № 13 у Мінску. Працаваў рэдактарам на Беларускім радыё, загадчыкам аддзела газеты «Чырвоная змена», інструктарам па прамысловым адлове рачнога бабра Літоўскага заацэнтра, супрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва», рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Беларусь», адказным сакратаром часопіса «Полымя», у геадэзічнай экспедыцыі Забайкалля рабочым I разраду. З 1977 г. — рэдактар аддзела прозы часопіса «Маладосць», з 1978 г. — сябра сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі кінастудыі «Беларусьфільм», у 1982—1985 гг. — загадчык аддзела крытыкі і літаратуразнаўства часопіса «Полымя», з 1989 г. — кансультант літаб'яднання «Крыніцы» пры штотыднёвіку «Чырвоная змена», у 1992—1998 гг. — галоўны рэдактар часопіса маладых літаратараў «Першацвет».
Творчасць
Літаратурную працу пачаў з вершаў. З апавяданнямі ў рэспубліканскім друку выступіў у 1962 г. Аўтар аповесці «На бабровых тонях» (1971), зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Журавіны пад снегам» (1976), «Сонца майго дня» (1988), рамана «Баргузінскае лета» (1982). Пераклаў на беларускую мову аповесць бурацкага пісьменніка «Чорны вецер» (1973).
Марцінава
Назву Марцінава маюць:
Вуліца Чайкоўскага (Мінск)
Вуліца Чайкоўскага — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Пятра Ілліча Чайкоўскага (1840—1893), рускага кампазітара, дырыжора, педагога.
NGC 3718
NGC 3718 (іншыя абазначэнні — UGC 6524, IRAS11298+5320, MCG 9-19-114, ARP 214, ZWG 268.48, PRC D-18, KCPG 290A, PGC 35616) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Марцінавічы
Назву Марці́навічы маюць:
Сплавень
Спла́вень, Трасцянец — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн ракі Сож).
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 100 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца з меліярацыйнага канала прыкладна за 1 км у напрамку на поўнач ад вёскі Горня, упадае ў Беседзь прыкладна за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Янаполле. Рэчышча каналізаванае амаль цалкам.
Валодзькаўскі сельсавет (Пліскі раён)
Вало́дзькаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Валодзькава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пліскага сельсавета.
NGC 3719
NGC 3719 (іншыя абазначэнні — UGC 6521, MCG 0-30-5, ZWG 12.8, KCPG 289A, PGC 35581) — галактыка ў сузор’і Льва.
Марцінаўка
Назву Марці́наўка маюць:
Пагост Загародскі
Паго́ст Загаро́дскі (, Погост Загородский) — вёска ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці, на паўднёва-ўсходнім беразе вадасховішча Пагост. Уваходзіць у склад Загародскага сельсавета.
Гісторыя
Выяўленыя археолагамі 7 стаянак вакол возера сведчаць пра засяленне гэтай мясцовасці ў глыбокай старжытнасці. Першы пісьмовы ўспамін пра Пагост-Загародскі датуецца 1528 г., калі вялікая княгіня Бона Сфорца пацверділа старыя правы тутэйшай шляхце. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Пінскага павета Берасцейскага ваяводства. У 1577 г. паселішча перайшло да С. Марціновіча.
У першай палове XVII ст. Пагост-Загародскі атрымаў статус мястэчка. У сярэдзіне XVII ст. ім валодалі Стацкевічы і Нелюбовічы. У Пагосце-Загародскім праводзіліся рэгулярныя кірмашы, на якіх карысталася попытам мясцовая кераміка (чорны глянцавы посуд). У 1679 г. тут збудавалі касцёл Святога Юзафа. У XVIII ст. мястэчка перайшло ў валоданне князёў Друцкіх-Любецкіх і належала ім да 1939 г.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Пагост-Загародскі апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Пінскім павеце Гродзенскай губерні. Станам на 1859 г. у мястэчку было 46 двароў. Пасля задушэння Студзеньскага паўстання (1863—1864) расійскія ўлады ліквідавалі тутэйшую каталіцкую парафію.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Пагост-Загародскі апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Пінскага павета Палескага ваяводства.
У 1939 годзе Пагост-Загародскі ўвайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года стаў цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі.
Археалогія
Група стаянак нёманскай культуры. Знойдзены рэшткі жытла і вогнішчаў, крамянёвыя наканечнікі стрэл, скрабкі, сярпы, фрагменты глінянага посуду і інш. Адна са стаянак адносіцца да эпохі мезаліту. Яна была засыпана ў выніку будаўніцтва дамбы ў 1978 годзе.
Вядомыя асобы
У вёсцы пахаваны беларускі праваслаўны святар і мовазнавец Платон Максімавіч Ціхановіч (1838—1922).
Актагайскі раён (Паўладарская вобласць)
Актагайскі раён — размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Паўладарскай вобласці.
Адміністрацыйны цэнтр раёна — сяло Актагай, знаходзіцца ў 116 км да паўночнага захаду ад абласнога цэнтра, на левым беразе Іртыша. Заснавана ў 1907 годзе ў сувязі з засваеннем сялянамі-перасяленцамі ўрадлівых земляў.
Хангельды Агаханавіч Агаханаў
Хангельды Агаханавіч Агаханаў (28 студзеня 1916 — 15 снежня 2000) — савецкі і туркменскі. Заслужаны дзеяч мастацтваў Туркменскай ССР (1966).
Біяграфія
Працаваць у кіно пачаў у 1934 годзе ў якасці памочніка рэжысёра, вучыўся ў кінатэхнікуме пры студыі «Туркменфільм». З 1938 года працаваў як рэжысёр дубляжу, затым як рэжысёр-пастаноўшчык.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
У 1963—1964 гадах — старшыня праўлення Саюза кінематаграфістаў Туркменістана. У 1967—1971 гадах — першы сакратар Саюза кінематаграфістаў Туркменістана. У 1967—1991 гадах — член калегіі Дзяржкіно Туркменістана. Заслужаны дзеяч мастацтваў Туркменскай ССР (1966).
Сын  — выкладчык МФТІ.
Творчасць
З 1938 года вырабіў дубляж на туркменскую мову больш за 1000 мастацкіх і дакументальных фільмаў.
У якасці рэжысёра паставіў фільмы: «Першы экзамен» (1959, сумесна з П. Сыровым), «Дзесяць крокаў на ўсход» (1961, сумесна з В. Закам), «Апошняя дарога» (1963), «Певень» (1966, сумесна з ). Зняў дакументальны фільм «Па Туркменіі» (1961, сумесна з Л. Чаранцовым) і іншыя.
Вуліца Чабатарова
Назву Вуліца Чабатарова маюць:
Вуліца Чабатарова (Мінск)
Вуліца Чабатарова, вуліца ў Партызанскім раёне Мінска. Названа ў гонар Васіля Міхайлавіча Чабатарова (1918—1944), удзельніка вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза.
Mount
<tt>mount</tt> — утыліта каманднага радка ў UNIX-падобных сістэмах. Ужываецца для манціравання файлавых сістэм.
Ужыванне
<tt>mount /dev/cdrom /mnt/cdrom</tt>
Прылада /dev/cdrom манціруецца ў каталог /mnt/cdrom, калі ён існуе. Пачынаючы ад моманту манціравання і пакуль карыстальнік не адманціруе файлавую сістэму (або туды не будзе зманціравана нешта іншае) у каталогу /mnt/cdrom будзе змяшчацца дрэва каталогаў прылады /dev/cdrom
Разманціраванне камандай umount
Для разманціравання дастаткова ўказаць пункт манціравання або імя прылады. <tt>umount /dev/cdrom</tt>
Манціраванне USB-дыскаў
Для тыповага выпадку, калі USB-дыск мае файлавую сістэму FAT32, каманда манціравання выглядае так: <tt>mount -t vfat -o codepage=866,iocharset=utf8 /dev/sda1 /mnt</tt> Параметр codepage неабходны, каб імёны створаных файлаў карэктна адлюстроўваліся ў старых АС (напрыклад, DOS). Калі дыстрыбутыў выкарыстоўвае ў якасці кадзіроўкі сістэмнай лакалі не UTF-8, то яе неабходна ўказаць у параметры iocharset такім чынам: <tt>mount -t vfat -o codepage=866,iocharset=koi8-r /dev/sda1 /mnt</tt> Вызначыць тып сістэмнай кадзіроўкі можна выканаўшы каманду <tt>locale</tt>.
Манціраванне NTFS дыскаў/падзелаў
<tt>mount -t ntfs -o noatime,users,rw,fmask=111,dmask=000,locale=be_BY.UTF-8 /dev/sda1 /mnt/win_xp </tt>
Манціраванне вобразаў дыскаў
Калі маецца вобраз дыска ў выглядзе iso-файла, то для яго манціравання патрэбна ўказаць параметр <tt>-o loop</tt> і, звычайна, тып файлавай сістэмы <tt>-t iso9660</tt> (неабавязкова) (<tt>file.iso</tt> — гэта імя файла вобразу, а <tt>/mnt/iso</tt> — пункт манціравання): <tt>mount -o loop -t iso9660 file.iso /mnt/iso</tt>
Манціраванне вобразаў у фарматах, адрозных ад iso патрабуе пераўтварэння ў iso-вобраз або ўжывання эмулятара. Для пераўтварэння можна ўжываць утыліты каманднага радка (гл. ніжэй) або ўтыліту kiso з графічным інтэрфейсам. Манціраванне вобразаў дыскаў у Linux
Вобразы bin/cue
Для пераўтварэння вобраза bin/cue у iso-вобраз можна скарыстацца канвертарам bchunk: <tt>bchunk image.bin image.cue image.iso</tt>
Манціраванне сеткавых дыскаў NFS
<tt>mount 172.22.2.1:/mnt/iso/ /mnt/iso/</tt>
Манціраванне сеткавых дыскаў SMB
Прыклад манціравання сеткавых SMB-рэсурсаў : <tt>mount -t smbfs -o username=user,password=pass //server/dir /mnt/localdir/</tt> <tt>mount -t cifs -o username=user,password=pass //server/dir /mnt/localdir/</tt> (Утыліта smbfs заменена ў ядры linux на сумяшчальную з ёй cifs.) зноскі: <tt>mount //server/dir /mnt/localdir/ -o username=user,password=pass</tt>
//server/dir /mnt/localdir/ cifs user=domain/user,password=pass 0 0
Манціраванне FTP сервераў
<tt>curlftpfs -v -o iocharset=UTF-8 ftp://user:password@ftp.domain.ru/ /mnt/ftp</tt>
Манціраванне аддаленага каталогу праз ssh
Модуль ядра Fuse (быў прыняты ў афіцыйную галіну ядра пачынаючы з 2.6), дазваляе непрывілеяваным карыстальнікам манціраваць розныя файлавыя сістэмы.
Для работы, неабходна дадаць карыстальніка ў групу fuse, зрабіць гэта можна так: <tt>usermod -G -a fuse user</tt> або <tt>adduser user fuse</tt> або ўручную адрэдагаваўшы файл /etc/group. Калі неабходна, прымусова падгрузіць модуль ядра fuse: <tt>modprobe fuse</tt> Пасля гэтага, можна зманціраваць аддалены каталог з дапамогай sshfs:
<tt>sshfs user@addaleny_server:/tmp ~/addalenaja_tečka</tt>
Для адманціравання аддаленага каталога патрэбна ўвесці каманду: <tt>fusermount -u ~/addalenaja_tečka</tt>
Параметры манціравання
Пры неабходнасці для выканання каманды <tt>mount<tt> можна ўказаць дадатковыя параметры манціравання.
-t Тып файлавай сістэмы
Звычайна пры манціраванні тып вызначаецца аўтаматычна ці бярэцца з файла канфігурацыі (гл. ніжэй). Але ў асобных выпадках патрэбна відавочна ўказваць тып файлавай сістэмы. Напрыклад пры манціраванні DVD дыска з файлавай сістэмай UDF. <tt>mount /dev/cdrom /mnt/dvd -t udf</tt> Калі няправільна ўказаць тып файлавай сістэмы, то каманда <tt>mount<tt> выдасць паведамленне аб памылцы mount: wrong fs type, bad option, bad superblock on /dev/cdrom, missing codepage or other error In some cases useful info is found in syslog - try dmesg | tail or so і параіць паглядзець у канец файла сістэмных паведамленняў. <tt>Unable to identify CD-ROM format.</tt> У выпадку паспяховага манціравання звычайна паведамляецца што кампакт-дыск манціруецца (па змоўчванню) ў рэжыме «толькі чытанне». <tt>mount: block device /dev/cdrom is write-protected, mounting read-only</tt>
-o Атрыбуты доступу
Прыклад 1 (для ўзору, прыведзена манціраванне USB дыска): <tt>mount -t vfat -o rw,noexec,iocharset=utf8,codepage=866 /dev/sda1 /mnt/usb</tt> Прыклад 2 (для ўзору, прыведзена манціраванне ntfs падзела з усталяванай <span data-target="Windows XP" data-text="Windows XP" data-wikitext-offset="6042" data-score="0.8781102895736694">Windows XP ): <tt>mount -t ntfs -o noatime,users,rw,fmask=111,dmask=000,locale=be_BY.UTF-8 /dev/sda1 /mnt/win_xp</tt> Прыклад 3 (пераманціраваць прыладу з доступам на «чытанне і запіс» (rw)) <tt>mount -o remount,rw /dev/sda2</tt>
mount --bind
Каманда <tt>mount<tt> з ключом <tt>--bind</tt> ці з кароткім ключом <tt>-B</tt> ужываецца ў сістэмах на ядры Linux (пачынаючы з 2.4.0) для стварэння сіноніма каталога ў дрэве файлавай сістэмы. Напрыклад, каманда: <tt>mount --bind /mnt/cdrom/Files /var/ftp/cdrom</tt> дазваляе звяртацца да файлаў з /mnt/cdrom/Files праз шлях /var/ftp/cdrom, дзе /var/ftp/cdrom — нейкі ўжо існуючы (магчыма пусты) каталог (яго сапраўдны змест будзе недаступны да моманту разманціравання). Можна таксама замест асобнай опцыі <tt>--bind</tt> написаць <tt>-o bind</tt>, што будзе мець такі ж эфект. Таксама гэта дазваляе дадаць правіла ў файл <tt>/etc/fstab</tt> для манціравання пры старце сістэмы: <tt>/olddir /newdir none bind</tt>
Перавагай дадзенага спосабу стварэння спасылак на каталогі над сімвальнымі спасылкамі з'яўляецца магчымасць абыходзіць абмежаванне доступу да файлавай сістэмы, якое ўзнікае перад працэсамі, што запушчаны ў асяроддзі chroot ці серверамі, якія выкарыстоўваюць прынцып chroot. Напрыклад, FTP-сервер proftpd робіць недаступнымі сімвальныя спасылкі, якія указваюць на файлы і каталогі па-за межамі вызначанага каталога. Дзеянне каманды mount --bind нагадвае DOS-аўскі subst.
Спіс зманціраваных файлавых сістэм
У гэтым прыкладзе паказваецца шмат зманціраваных файлавых сістэм (ФС).
Файл канфігурацыі
Каб палегчыць працэдуру манціравання можна унесці ў файл канфігурацыі <tt>/etc/fstab</tt> адпаведныя радкі. Прыкладны змест для гэтага файла: /dev/sda5              /               reiserfs        noatime         0 1 /dev/sda1              none            swap            sw              0 0 /dev/cdrom             /mnt/cdrom      iso9660         noauto,ro       0 0 proc                   /proc           proc            defaults        0 0 shm                    /dev/shm        tmpfs           nodev,nosuid,noexec     0 0
У далейшым можна будзе ўказваць у камандзе <tt>mount</tt> толькі імя прылады ці пункт манціравання — усе дадатковыя параметры будуць брацца з файла канфігурацыі. Напрыклад (у дачыненні да прыведзенай канфігурацыі) каманда <tt>mount /mnt/cdrom</tt> будзе эквівалентная выкананню каманды <tt>mount /dev/cdrom /mnt/cdrom -t iso9660 -o noauto,ro</tt>
Іншае прызначэнне файла канфігурацыі — аўтаматычнае манціраванне файлавых сістэм пры загрузцы сістэмы. Калі не патрабуецца манціраваць пэўныя файлавыя сістэмы, то для іх у файле канфігурацыі трэба ўказаць параметр <tt>noauto</tt>.