cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уварванне ЗША на Грэнаду
ВМС
У склад авіяноснай групы ўвайшлі авіяносец «Індэпендэнс» і шэсць караблёў суправаджэння: крэйсер КРЗ «Рычманд К. Тэрнер», эсмінец КРЗ «Кунц», эскадраныя мінаносцы «Мусбрагер» і «Кэрон», фрэгат КРЗ «Кліфтон спраг» і плывучы склад боепрыпасаў «Сурыбачы».
Карабельная дэсантная група ВМС ЗША (аператыўна-тактычная карабельная група ВМС № 124, Task Force 124) уключала ў сябе пяць караблёў:
На караблях дэсантнай групы знаходзіліся:
СВ
Агульная колькасць паветранага дэсанту складала каля 5000 чалавек. Сіламі паветранага дэсанту камандаваў першы намеснік камандуючага аператыўнай групоўкай генерал-маёр Н. Шварцкопф. Часткі армейскай авіяцыі (АА) СВ ЗША: Інжынерна-сапёрныя часткі: Частцы забеспячэння і тылу:
ВПС
Авіяцыйныя часці ВПС: Часткі авіянаводчыкаў ВПС: Дапаможныя часткі ВПС:
Кантынгент Усходнекарыбскіх дзяржаў
У агульнай складанасці, у склад «Карыбскіх міратворчых сіл» («Caribbean Peace Force«) увайшлі каля 350 вайскоўцаў і паліцэйскіх з пяці астраўных дзяржаў (атрымала хаджэнне фармулёўка «пяць усходнекарыбскіх дэмакратый») — Ямайкі, Барбадаса, Дамінікі, Сент-Люсіі, Сент-Вінсента і Грэнадзіны. Найбольш прыкметныя былі ямайскі і барбадоскі кантынгенты:
У баявых дзеяннях усходнекарыбскія падраздзяленні ўдзелу не прымалі. Тым не менш барбадоскія войскі згулялі ролю ва ўсталяванні акупацыйнага рэжыму і, паводле некаторых сведчанняў — у тым ліку Бернарда Корда — праяўлялі асаблівую жорсткасць.
Узброеныя сілы Грэнады
Узброеныя сілы Грэнады налічвалі каля 1000 чалавек, якія знаходзіліся ў складзе аднаго пяхотнага батальёна пастаяннай гатоўнасці і пяці няпоўных пяхотных батальёнаў. На востраве знаходзіліся каля 800 кубінскіх будаўнікоў, якія прынялі ўдзел у баявых дзеяннях на баку Узброеных Сіл Грэнады. Якога б там ні было цяжкага ўзбраення (баявыя караблі, самалёты, танкі, цяжкая артылерыя) народна-рэвалюцыйная армія Грэнады не мела, за выключэннем 10 савецкіх БТР-60 і 2 БРДМ-2. У раёне аэрапорта і на ўзвышшы ля аэрапорта Перлз было ўстаноўлена некалькі 12,7-мм кулямётаў і 23-мм зенітак. Пасля амерыканцы зладзілі экспазіцыю ўсёй захопленай зброі: адзін БРДМ-2, два БТР-60ПБ, 12 зенітак ЗП-23, 65 мінамётаў, 68 гранатамётаў, 6322 або 6330 вінтовак, 291 пісталет-кулямёт і 5,6 млн патронаў , прычым сярод зброі былі нават адназарадныя вінтоўкі ўзору 1870 г.
Маё вялікае тлустае грэчаскае вяселле
«Маё вялікае тлустае грэчаскае вяселле» (My Big Fat Greek Wedding) ― амерыканская рамантычная камедыя, адзін з самых паспяховых амерыканскіх фільмаў 2002 года, які сабраў у агульным рахунку. У 2002 годзе фільм быў намінаваны на «Оскар» у катэгорыі «».
Уварванне ЗША на Грэнаду
Уварванне
Уварванне на Грэнаду пачалося а 6 гадзіны раніцы (паводле іншых звестак, а 5:40 25 кастрычніка 1983 года). Рональд Рэйган у кнізе «Шчыра кажуч» сцвярджае, што непасрэдна перад уварваннем Белы дом апавясціў СССР і Кубу аб аперацыі, у надзеі пазбегнуць залішняга кровапраліцця, «але Кастра аддаў сваім кубінцам загад змагацца да смерці, і многія так і зрабілі».
Пасля пачатку аперацыі адзіным каналам сувязі са знешнім светам для ўрада Грэнады застаўся перадатчык у кубінскім пасольстве, паколькі незадоўга перад пачаткам аперацыі (або неўзабаве пасля яе пачатку) на востраве раптам выйшлі (або былі выведзены) з ладу сістэмы сувязі.
Дыктар радыё Грэнады паспеў выйсці ў эфір і паведаміць аб распачатым уварванні, аднак праз 45 хвілін на гэтай хвалі пачалі вяшчанне амерыканцы.
На прэс-канферэнцыі ў Гаване намеснік міністра замежных спраў Кубы Р. Аларнон паведаміў, што, згодна з радыёпаведамленнем з кубінскага пасольства ў Сент-Джорджэсе, раніцай 25 кастрычніка 1983 года кубінцы, якія знаходзіліся ў раёне аэрапорта, былі атакаваны шасцю баявымі верталётамі ЗША, з прычыны чаго кубінскія добраахвотнікі былі вымушаны адкрыць агонь у адказ. Паводле паведамлення пасольства, у 6:55 будынак, у якім абараняліся кубінцы, што знаходзіліся ў раёне аэрапорта, быў знішчаны артылерыйска-мінамётным агнём праціўніка. У баявым сутыкненні ў раёне аэрапорта загінулі шэсць кубінскіх грамадзян, яшчэ двое кубінцаў былі цяжка паранены. Адказваючы на пытанні журналістаў, Р. Аларнон паведаміў, што кубінцы, якія знаходзіліся на востраве, на законнай падставе выкарыстоўвалі стралковую зброю, якая была раней перададзена ім урадам Грэнады для самаабароны.
Уварванне мела інфармацыйна-прапагандысцкае суправаджэнне: з моманту ўварвання пачала вяшчанне радыёстанцыя «Спайс Айлэнд», якая заклікала насельніцтва Грэнады «захоўваць спакой», а вайскоўцаў грэнадскай арміі — «не аказваць супраціву». Пасля высадкі на востраве сіл ЗША жыхарам пачалі бясплатна раздаваць газету «Голас Грэнады», у якой змяшчалася тэарэтычнае абгрунтаванне ўварвання. Па некаторых дадзеных, да дапаможных функцый пры амерыканскіх вайскоўцаў былі прыцягнуты вызваленыя з турмы былыя члены «Банды мангустаў».
Нягледзячы на зенітны агонь, высадка паветранага дэсанту ў Пойнт-Салінас прайшла паспяхова. Затым рэйнджары пры падтрымцы авіяцыі адлюстравалі контратаку, якую распачалі тры БТР-60 матарызаванай роты — у выніку два БТР-60 былі падбіты з супрацьтанкавых гранатамётаў LAW і 90-мм гармат, а трэці — агнём з самалёта AC-130. Грэнадцы адступілі, пакінуўшы двух забітых.
Увечары 26 кастрычніка ЗША былі вымушаны накіраваць на Грэнаду дадатковыя сілы — два батальёны.
Штурмавік A-7 палубнай авіяцыі ВМФ ЗША па памылцы нанёс удар па псіхіятрычнай лякарні, дзе загінула па меншай меры 12 пацыентаў.
Нягледзячы на хаос першых гадзін аперацыі, поўная амерыканская перавага ў агнявой моцы зрабіла сваю справу.
27 кастрычніка баявыя дзеянні былі ў асноўным завершаны. Апошнія амерыканскія студэнты былі вызвалены з-пад аховы 28 кастрычніка, больш чым праз трое сутак пасля высадкі дэсанта.
Пытанне аб кубінскай ваеннай прысутнасці на Грэнадзе
Усяго ў момант ўварвання на Грэнадзе знаходзілася 784 кубінца, у тым ліку 636 будаўнікоў, 44 лекара і настаўніка, 43 вайскоўца. Ускосна і самі амерыканцы пацвярджаюць, што кубінцы на Грэнадзе не былі салдатамі, але па кубінскіх законах усе грамадзяне краіны праходзяць ваенную падрыхтоўку і ўмеюць звяртацца са зброяй. Па некаторых дадзеных, будаўнікі былі ўзброены аўтаматамі і кулямётамі. Фідэль Кастра адмежаваўся ад перавароту адразу пасля яго здзяйснення, кубінскі кантынгент на востраве размяшчаў толькі стралковай зброяй і адседжваўся ў сваіх казармах. Па яшчэ адной версіі, перад высадкай дэсанту ЦРУ дакладвала, што на будаўніцтве аэрадрома занятыя ўсяго 200 рабочых з Кубы, але гэтыя звесткі апынуліся недакладнымі. Марская пяхота сутыкнулася з добра арганізаваным супрацівам больш чым 700 кубінцаў.
Страты бакоў
Двойчы амерыканскімі сіламі было памылкова абстраляна савецкае пасольства. Адзін з супрацоўнікаў быў цяжка паранены.
Страты СССР уключаюць таксама нявернуты крэдыт на суму 160 тыс. савецкіх рублёў (па стане на пачатак 2003 года заставаўся не выплачаны).
Рэакцыя на Грэнадзе
3 лістапада 1983 года амерыканская тэлекампанія CBS правяла апытанне сярод грэнадцаў: ва ўмовах акупацыі краіны амерыканскімі войскамі 91% апытаных заявілі, што рады прыходу амерыканскай арміі на востраў, аднак праз два месяцы колькасць грэнадцаў, якія выступалі ў падтрымку інтэрвенцыі, знізілася да 84%, а 12% выступалі супраць яе. Разам з тым 59% апытаных выступалі за павелічэнне амерыканскай ваеннай прысутнасці на востраве, 9% — за памяншэнне, 8% — за поўную ліквідацыю.
Рэакцыя ў ЗША
Уварванне падтрымала большасць грамадзян ЗША (па розных ацэнках, 51% або каля 60% ).
Спікер палаты прадстаўнікоў Томас Філіп О'Нейл выступіў з асуджэннем аперацыі і назваў яе «працягам „палітыкі кананерак“».
18 лістапада 1983 года адзінаццаць амерыканскіх кангрэсменаў (Р. Дэлэмс, Дж. Коньерс, У. Клей, Дж. Крокет, М. Даймэлі, Д. Эдвардс, У. Фонтрай, П. Мітчэл, Г. Сэвідж, Л. Стоўкс і Т. Вайс) падалі ў акруговы суд Вашынгтона пазоў супраць прэзідэнта ЗША Р. Рэйгана, міністра абароны Уайнбергера, дзяржсакратара Шульца і старшыні аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў Весі ў сувязі з грубым парушэннем амерыканскіх законаў пры падрыхтоўцы і ажыццяўленні ўварвання на Грэнаду.
Міжнародная рэакцыя
Уварванне асудзілі Францыя, Швецыя і іншыя краіны. Каля пасольстваў ЗША ў Амстэрдаме, Лондане і Боне прайшлі дэманстрацыі пратэсту. Мексіка ацаніла ўварванне як крыніцу дадатковых пагроз у Цэнтральнай Амерыцы і Карыбскім архіпелагу і заклікала Савет Бяспекі ААН прыняць меры да вываду замежных войскаў. Вялікабрытанія выступіла супраць правядзення аперацыі.
Аперацыя была асуджана СССР, Кітаем і іншымі сацыялістычнымі краінамі.
З асуджэннем і пратэстам супраць ўварвання выступілі шэраг краін Лацінскай Амерыкі, у тым ліку Гаяна, Куба, Нікарагуа, Трынідад і Табага.
28 кастрычніка 1983 года ЗША скарысталіся правам вета, каб перашкодзіць прыняццю праекта рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН у дачыненні да падзей на Грэнадзе, за прыняцце якой прагаласавалі 11 з 12 членаў СБ ААН — усе, за выключэннем ЗША.
2 лістапада 1983 года Генеральная Асамблея ААН прыняла рэзалюцыю № 38/7, якая ацаніла ўварванне на Грэнаду як грубае парушэнне міжнароднага права і замах на незалежнасць, суверэнітэт і тэрытарыяльную недатыкальнасць гэтай дзяржавы і ўтрымлівала патрабаванне неадкладна спыніць узброеную інтэрвенцыю ў гэтай краіне і вывесці адтуль замежныя войскі. У падтрымку рэзалюцыі прагаласавалі 108 краін, супраць — ЗША і яшчэ 8 краін.
Наступствы
Таксама неўзабаве пасля пачатку аперацыі быў блакаваны сіламі амерыканскай марской пяхоты будынак савецкай дыпмісіі. Вайскоўцы не дазвалялі нікому прайсці на тэрыторыю пасольства ці пакінуць яго. Падчас адпраўкі ў аэрапорт кожнага з савецкіх грамадзян дапытвалі, а таксама абшуквалі.
29 кастрычніка ЗША адмянілі ўсе эканамічныя санкцыі, уведзеныя супраць Грэнады, і далі востраву 110 млн долсраў кампенсацыі за шкоду, нанесеную ў ходзе дзеянняў амерыканскай арміі.
На вяртанне да ўлады прэтэндаваў экс-прэм’ер Эрык Гейры, зрынуты Бішапам у 1979 годзе. Перспектыва рэстаўрацыі гейрызму не задавальняла большую частку грэнадскага грамадства і адміністрацыю ЗША. Прэтэнзіі на прэм’ерства выказваў Фрэнсіс Алексіс. Тым не менш пераходны ўрад — Часовы кансультатыўны савет Грэнады — узначаліў педагог Нікалас Брэтуэйт, які лічыўся палітычна неангажаванай фігурай. Супраць Гейры была створана кааліцыя правацэнтрысцкіх сіл, аб’яднаная ў кансерватыўную Новую нацыянальную партыю на чале з Гербертам Блейз. 3 снежня 1984 года ў краіне прайшлі выбары, на якіх перамагла Новая нацыянальная партыя. Яна атрымала больш за 58% галасоў. Аб’яднаная лейбарысцкая партыя Эрыка Гейры сабрала 36%, Патрыятычны рух імя Морыса Бішапа — усяго 5%.
Па стане на 7 лютага 1985 года на востраве заставаліся 250 вайскоўцаў ЗША і 450 вайскоўцаў і паліцэйскіх усходнекарыбскіх дзяржаў, якія «па просьбе ўрада Грэнады» павінны былі заставацца ў краіне да 30 верасня 1985 года.
У 1986 годзе адбыўся судовы працэс, які атрымаў назву Грэнада 17. Перад судом паўсталі 18 чалавек — удзельнікі звяржэння Бішапа і забойства ў Форт-Руперт. Бернард Корд, яго жонка Філіс Корд, генерал Осцін, лейтэнант Бернард і 10 іншых абвінавачаных былі прысуджаны да смяротнага пакарання. Прысуд у 1991 годзе заменены на пажыццёвае, а затым на 30-гадовае зняволенне. Трое радавых атрымалі тэрміны ад 30 да 45 гадоў, адзін быў апраўданы. Асуджаныя былі вызвалены ў 2000—2009 гадах. Першай на волю выйшла Філіс Корд, адным з апошніх — Бернард Корд.
Уварванне на Грэнаду было першай буйной аперацыяй Узброеных Сіл ЗША пасля заканчэння В’етнамскай вайны. Нягледзячы на цэлы шэраг лакальных няўдач, агульны зыход ўварвання апынуўся паспяховым. Аперацыя адыграла пэўную ролю ў аднаўленні прэстыжу амерыканскай арміі ЗША пасля В’етнама. Вынятыя з яе ўрокі былі ўлічаны пры падрыхтоўцы значна больш буйнога ўварвання ў Панаму ў 1989 годзе.
Пазней Рэйган пісаў у сваіх мемуарах:
Пасля заканчэння ваеннай аперацыі новым урадам Грэнады было заснавана дзяржаўнае свята — Дзень падзякі (Thanksgiving Day). Ён святкуецца штогод 25 кастрычніка па сённяшні дзень.
У 2009 годзе міжнароднаму аэрапорту ў Порт-Салінас было прысвоена імя Морыса Бішапа (Maurice Bishop International Airport).
NGC 6075
NGC 6075 (іншыя абазначэнні — IC 4594, MCG 4-38-38, ZWG 137.55, VV 380, PGC 57426) — галактыка ў сузор’і Геркулес.
Эаласомы
Эаласомы (Aeolosomatidae) — сямейства кольчатых чарвей.
Апісанне
Цела (даўжыня 1—3 мм) празрыстае, з аранжавымі, жоўтымі, зялёнымі або блакітнымі скурнымі залозамі, членістае (ад 5—6 да 20 членікаў). На кожным з членікаў па 4 пучкі воласападобных шчацінак, на ніжнім баку галаўной лопасці і каля рота — шматлікія раснічкі. З дапамогай шчацінак і раснічак поўзаюць і плаваюць.
Пашырэнне
Вядома каля 30 відаў, жывуць у стаячых і цякучых прэсных водах, вільготным пяску марскіх узбярэжжаў і інш. На Беларусі ў азёрах, рэках, сажалках, канавах найбольш адзначаецца Aeolosoma hemrichi.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца аднаклетачнымі водарасцямі, бактэрыямі, арганічнымі рэшткамі. Удзельнічаюць у ілаўтварэнні і мінералізацыі асадкаў у вадаёмах.
Гермафрадыты. Полавае размнажэнне бывае рэдка ў асобных відаў. Звычайна эаласомы размнажаюцца вегетатыўна шляхам паратаміі: на целе ўтвараецца перацяжка, і на задняй частцы, якая яшчэ не аддзялілася ад пярэдняй — задні канец новай асобіны. Два новыя чарвякі могуць раздзяліцца канчаткова, але часцей перад раздзяленнем кожны зноў пачынае дзяліцца. Так утвараецца «ланцужок» з 2—5 і больш асобін.
Вуліца Яфрэмава (Гомель)
Вуліца Яфрэмава — вуліца ў паўночнай частцы Гомеля.
Вуліца звязвае вуліцу Савецкую і праспект Касманаўтаў. Праходзіць па тэрыторыі Чыгуначнага раёна горада.
Гісторыя і этымалогія назвы
Вуліца названа ў гонар героя Вялікай Айчыннай вайны генерала Яфрэмава. Да 1975 года вуліца Інструментальная былой вёскі Ціцянкі.
Мемарыяльная дошка ўстаноўлена на доме № 4.
Аблічча вуліцы
Першапачаткова вуліца была забудавана прыватнымі індывідуальнымі аднапавярховымі драўлянымі жылымі дамамі. Пазней былі пабудаваны двухпавярховы ведамасны інтэрнат пажарнай аховы (за нумарам 1б, у 1954 годзе), двухпавярховы цагляны жылы дом (за нумарам 80), двухпавярховы інтэрнат аб'яднання «Гомельбудматэрыялы» (за нумарам 63).
З пабудовай Гомельскага завода самаходных камбайнаў ВА «Гомсельмаш» на месцы прыватнай забудовы ў 1980-я гады пачынаюць будавацца дзевяціпавярховы панэльныя дамы, 12-ціпавярховы дом (за нумарам 8) з убудаванымі аб'ектамі сацыяльнай інфраструктуры. У двухпавярховым будынку інтэрната аб'яднання «Гомельбудматэрыялы» размяшчаецца заводаўпраўленне Гомельскага завода самаходных камбайнаў.
Сядзіба Мілашэўскіх (Блізная)
Сядзіба Мілашэўскіх - колішняя сядзіба ў в. Блізная Пружанскага раёна.
Комлпекс захаваўся часткова, мае мясцовае значэнне. Асноўныя адметнасці — далёкія перспектывы, якія візуальна пашыраюць межы парка. Рэгулярны парк тыповы для невялікіх сядзіб 2-й паловы XVIII — 1-й паловы XIX стст. Плошча — 4 га. Будова сіметрычна-восевая, у плане прамавугольная, арыентаваная ўздоўж выцягнутай кампазіцыйнай восі, якая з’яўляецца працягам цэнтральнай вуліцы вёскі. Займае высокі тэрасіраваны ўзгорак. Уязная алея вядзе да параўнальна вялікага (каля 0,8 га), высока паднятага партэра на трэцяй тэрасе. Для фарміравання партэра выкарысталі зямлю, вынятую пры капанні сажалкі з паўднёвага боку сядзібы. Па перыметры партэр меў лінейныя пасадкі з фармаванай елкі (не захаваліся), уздоўж іх размяшчаліся рабаткі з ружамі.
У комплексе ў мініяцюры праявіліся матывы сістэмы Ленотра — вялікая прастора перад сядзібным домам, так званы салон. З паўночнага боку салон фланкіраваны трохраднай лінейнай пасадкай конскага каштана, якая закрывала гаспадарчыя пабудовы паўночна-ўсходняй часткі сядзібы. З партэра адкрываецца панарама на сажалку, выцягнутую ўздоўж паўднёвага боку парку, каля падножжа ўзгорка.
Уезд фіксаваўся брамай. З паўночнага боку, каля партэра, стаіць невялікая вежа — малая архітэктурнай формай з ўтылітарным прызначэннем вяндлярні. Сядзібны дом размяшчаўся на асноўнай кампазіцыйнай восі. Уздоўж грэбеню тэрасы за домам быў невялікі кветкавы партэр.
Вуліца Яфрэмава (Гомель)
Аблічча вуліцы
З 1990-х гадоў дзевяціпавярховымі дамамі (дамы за нумарамі 22, 24, 26) забудоўваецца ўчастак па цотнаму боку вуліцы Яфрэмава ад фізкультурна-аздараўленчага комплексу да скрыжавання з вуліцай Сухога. Далейшая забудова гэтага ўчастка вуліцы працягнулася пасля 2003 года і да 2013 года.
Сядзіба Мілашэўскіх (Блізная)
Уласна парк займае другую тэрасу, складзены з чатырох маленькіх баскетаў, створаных цэнтральнай ліпавай алеяй і папярочнай алеяй з конскага каштана. Уздоўж грэбеня тэрасы баскеты маюць лінейныя пасадкі фармаванага граба і кустоў бэзу звычайнага. З краявідных кропак адкрываецца від на сад, размешчаны на першай тэрасе. Перапад вышынь паміж тэрасамі каля 1,5 м.
Вуліца Яфрэмава (Гомель)
Аблічча вуліцы
На няцотным участку вуліцы ад скрыжавання з вуліцай Фадзеева і далей у бок вуліцы Савецкай жылой забудовы няма, тут размясціліся вытворчыя корпусы Гомельскага завода самаходных камбайнаў і аб'екты жаночай калоніі ВК-4 дэпартамента выканання пакаранняў МУС РБ.
Сядзіба Мілашэўскіх (Блізная)
Два баскеты першай тэрасы выцягнуты ўздоўж восі. Цэнтральная алея паміж імі ўтворана лінейнымі пасадкамі жасцёра паслабляльнага і біручыны звычайнай — адзіны вядомы выпадак выкарыстання гэтых відаў у алеях. З паўночнага боку баскеты абмежаваны ахоўнай пасадкай з ліпы. Узрост дрэў на канец XX ст. — больш за 200 гадоў. Завяршалася вось перспектывы вадаёмам прамавугольнай формы ніжэй за тэрасу сада, цяпер вадаём спушчаны і мясцовасць зарасла. Вузкім каналам вадаём злучаўся з ручаём, які абгінаў сядзібу з паўднёвага боку і меў сажалку.
У парку ёсць вялікая квадратная яма глыбінёй каля 3 метраў, сценкі і дно выкладзены каменем. Паводле ўспамінаў мясцовых жыхароў, гэта рэшткі склепа для захоўвання ўраджаю. Аднак яма не пазначана ні на якіх планах і цяжкадаступна размешчана, тыпам муроўкі падобная да млына, магчыма, будавалася прыкладна адным часам з ім.
Да пачатку 2000-х гадоў парк даглядалі мясцовыя жыхары, арганізоўвалі суботнікі вясной і восенню. У 1990—2000-х гадах летам у парку часта ладзіліся спаборніцтвы па футболе сярод мясцовых жыхароў, а таксама штогадовае святкаванне Купалля. Сажалка зімой была месцам для катання і аматарскіх гульняў у хакей. З канца 2000-х гадоў колькасць насельніцтва Блізнай стала скарачацца, парк зарос драбналессем.
Пахомаўшчына
Пахо́маўшчына (, Пахомовщина) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Віла Парк
Віла Парк — футбольны стадыён, размешчаны ў раёне Астан у Бірмінгеме, Англія. Умяшчальнасць 42 573 чал. Памеры поля — 105×69 м. З 1897 года з’яўляецца хатняй арэнай футбольнага клуба «Астан Віла». Стадыён мае рэйтынг 4 зоркі па класіфікацыі УЕФА, на ім было праведзена 16 міжнародных матчаў зборнай Англіі на вышэйшым узроўні. Першая міжнародная сустрэча адбылася ў 1899 годзе, апошняя ў 2005. Віла Парк стаў першым футбольным стадыёнам у Англіі, які прымаў міжнародныя матчы на працягу 3-х розных стагоддзяў.
Перламутр
Перламутр (Perlmutter — «маці жэмчугу») — унутраны пласт ракавін прэснаводных і марскіх малюскаў, з'яўляецца арганіка-неарганічным кампазітам натуральнага паходжання. Жэмчуг і перламутр маюць амаль аднолькавы склад.
Галоўнымі месцамі здабычы перламутравых ракавін з'яўляюцца Персідскі заліў, Чырвонае мора, Шры-Ланка, Японія, Барнеа і Філіпіны, некаторыя трапічныя астравы Ціхага акіяна. Часта гэтыя ракавіны з'яўляюцца пабочным прадуктам вытворчасці жэмчугу.
Апісанне
Перламутр складаецца з гексаганальных пласцінак араганіта (крышталёў карбанату кальцыю CaCO3) памерамі 10-20 мікрон у шырыню і поўмікрона ў таўшчыню, размешчаных паралельнымі пластамі. Гэтыя пласты падзелены лістамі арганічнай матрыцы, якая складаецца з эластычных біяпалімераў (такіх як хіцін, люстрын і шоўкападобные пратэіны).
Святло, які праходзіць па восі аднаго з крышталёў, адлюстроўваецца і праламляецца іншымі крышталямі, ствараючы эфект вясёлкі. Гэта можна таксама растлумачыць тым, што таўшчыня крышталёў араганіту параўнальна з даўжынёй хвалі бачнага святла і таму святло розных даўжынь хваль выпрабоўвае шматлікую і разнастайную інтэрферэнцыю, якая выліваецца ў розную афарбоўку ў залежнасці ад вугла погляду.
Ужыванне
Са старажытнасці перламутр выкарыстоўваецца для інкрустацыі розных прадметаў ужытку і вырабы упрыгожанняў.
Перламутр таксама ўжываецца як матэрыял для выраба гузікаў, клавіш музычных інструментаў, у якасці асновы ў ювелірных вырабах і ў дэкаратыўна-прыкладным жывапісе — напрыклад, у федаскінскай мініяцюры на паверхні асновы для жывапісу часта робяцца ўстаўкі з перламутру. У мастацтве ўсходніх краін — Японіі, Кітая, Карэі, В’етнама — перламутр займае важнае месца, ім інкрустуюцца шырмы, скрыначкі, веера, грабяні, розныя пано.
У наш час перламутр таксама ўжываецца ў касметалагічнай прамысловасці.
У Старажытным Рыме перламутр з'яўляўся знакам улады і мудрасці, лічылася, што ён прыносіць шчасце.
Чорнае (возера, Верхнядзвінскі раён)
Чо́рнае — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Росіца, за 1,5 км ад вёскі Крывасельцы на мяжы з Латвіяй.
Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,9 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Плошча вадазбору 12,5 км².
Праз возера працякае рака Росіца. Каналам Чорнае злучана з возерам Белае.
Прымусовая праца венграў у СССР
Прымусовая праца венграў у СССР — выкарыстанне венгрскіх грамадзян, ваеннапалонных і цывільных для адбудоўлі савецкай гаспадаркі пасля Вялікай Айчыннай вайны. У Венгрыі гэты момант гісторыі вядомы як "маленькі робат", Málenykij robot — скажоны рускі выраз "маленькая работа" (бо савецкія вайскоўцы казалі венграм, што іх забіраюць выканаць невялікую працу).
Знаходжанне ў СССР
У СССР венграў трымалі ў спецыяльных лагерах НКУС разам з ваеннапалоннымі іншых краін. Звычайна такія лагеры трымалі каля буйных гарадоў, дзе палонных і інтерніраваных асоб выкарыстоўвалі на будаўнічых работах. Венграў можна было знайсці у Азербайджане, Украіне, Беларусі, Прыбалтыцы, некаторых рэгіёнах Расіі. Дакладная колькасць венгерскіх грамадзян выкарыстаных на тэрыторыі СССР на прымусовых работах гісторыкамі не вызначана, як і колькасць тых венграў, якія памерлі пры перавозках і ў лагерах.
Рэпатрыяцыя
У пачатку 1946 года венгерскі ўрад пачаў перамовы аб вяртанні сваіх грамадзян на Раздіму. У ліпені-лістападзе 1946 г., адбылася першая хваля рэпатрыяцыі У маі 1947 г. рэпатрыяцыі аднавіліся. Апошнія хвалі рэпатрыяцыі адбыліся ў 1953—1955 гг. ў рамках палітыкі дэсталінізацыі. Ёсць звесткі, што вярнулася на Радзіму 330-380 тыс. веграў, а каля 200 тыс. чал. загінула ў палоне.
Аргішціхінілі
Гісторыя вывучэння
Гісторыя вывучэння Аргішціхінілі цесна злучана з вывучэннем старажытнага Армавіра — адной са сталіц Арменіі. Маўсес Харэнацы прыводзіць легенду пра заснаванне старажытнага Армавіра Арамаісам, унукам Айка, родапачынальніка армян. Старажытны Армавір, як пацвердзілі праведзеныя ў XX стагоддзі археалагічныя раскопы, размяшчаўся на месцы Аргішціхінілі прыблізна з IV стагоддзя да н.э. Яшчэ ў 30-я гады XIX стагоддзя француз, падарожнічаючы па Арменіі, выказаў дапушчэнне, што ўзгорак паблізу паселішча Нор-Армавір з’яўляўся крэпасцю старажытнага Армавіра. Цікавасць да гэтых месцаў узрасла са знаходкай у 1869 годзе клінапісных таблічак, якія, як аказалася, адносіліся да часу і. У 1880 годзе на армавірскім узгорку былі праведзены першыя археалагічныя раскопы, якія правялі расійскія навукоўцы ў сувязі з падрыхтоўкай V археалагічнага з’езда ў Тыфлісе. У 1896 годзе вядомы расійскі ўсходазнавец ўпершыню выказаў дапушчэнне, што пад пластом старажытнага Армавіра знаходзіцца старажытны урарцкі горад, што атрымала пацверджанне падчас наступных археалагічных раскопаў. У сувязі з Першай сусветнай вайной і генацыдам армян сістэматычныя археалагічныя раскопы пачаліся толькі ў 1927 годзе пад кіраўніцтвам акадэміка М. Я. Мара. З 1944 па 1970 год асобныя пытанні вывучэння Аргішціхінілі даследавалі, і. Вялікі ўнёсак у вывучэнне Урарту ў цэлым і Аргішціхінілі ў прыватнасці ўнеслі пераклады ўрарцкіх тэкстаў, зробленыя гэтымі навукоўцамі. З 1962 па 1971 год на месцы армавірскага ўзгорка адначасна працавалі 2 экспедыцыі Інстытута археалогіі Армянскай ССР. Першая, пад кіраўніцтвам А. А. Марцірасяна, вывучала рэшткі Аргішціхінілі, другая — рэшткі старажытнага Армавіра.
Гісторыя заснавання
Згодна з урарцкім летапісам, горад Аргішціхінілі быў заснаваны ў 776 годзе да н.э., па асабістым загадзе Аргішці I, на 11 годзе яго кіравання. Заснаванню горада папярэднічала шматгадовая ўрарцкая экспансія ў Закаўказзе, у прыватнасці, скіраваная на ўсталяванне кантролю над урадлівай Арарацкай далінай. З 786 года да н.э., свайго першага года кіравання, Аргішці I распачаў шэраг паходаў у Арарацкую даліну, у даліну ракі Ахуран і да возера Севан, скіраваных на трывалае авалоданне Арарацкай далінай. У 782 годзе Аргішці I засноўвае крэпасць Эрэбуні на месцы сучаснага Ерэвана як апорны пункт для наступных вайсковых аперацый.
Потым экспансія ў Арарацкую даліну ненадоўга перапыняецца на нязначныя сутыкненні з Асірыяй на процілеглым канцы Урарту ў яго паўднёва-заходніх меж. Падчас кіравання Аргішці I дзяржава Урарту знаходзілася ў зеніце сваёй магутнасці і лёгка перамагала войскі сваіх суседзяў, у тым ліку і Асірыйскае. Праз 4 гады вайсковыя дзеянні вярнуліся ў Закаўказзе, і да 776 года ўрарты цалкам кантралявалі Арарацкую даліну, што дало магчымасць заснаваць горад Аргішціхінілі ў цэнтры даліны, прытым, галоўным чынам, не ў вайскоўцаў, а ў гаспадарчых мэтах. На думку навукоўцаў, Аргішціхінілі спачатку планаваўся не як вайсковы, а як адміністрацыйны цэнтр, бо ў вайсковым дачыненні яго месцазнаходжанне было ўразліва.
Паводле летапісу Аргішці I, Аргішціхінілі быў пабудаваны на месцы краіны Азы (Azani), і, сапраўды, археалагічныя раскопы пацвердзілі наяўнасць пад урарцкімі пластамі пласты энеалітічных селішчаў III—I тысячагоддзяў да н.э. Не захавалася дадзеных пра вайсковыя дзеянні ўрартаў супраць краіны Азы, магчыма, што пасля паспяховых вайсковых кампаній папярэдніх гадоў супраць умацаванняў вакол Арарацкай даліны, мясцовае насельніцтва яе пакінула напярэдадні ўрарцкага нашэсця.
Будова Аргішціхінілі
Горад Аргішціхінілі займаў выцягнуты прамавугольнік з прыблізнымі памерамі 5 × 2 км і размяшчаўся паміж заходняй ускраінай сяла Нор-Армавір і цэнтральнай часткай сяла Армавір. У заходняй і ва ўсходняй частках прамавугольніка знаходзіліся магутныя крэпасці-цытадэлі, збудаваныя з каменя. Уздоўж доўгіх бакоў прамавугольніка знаходзіліся арашальныя каналы, збудаваныя Аргішці I. Гарадскія пабудовы знаходзіліся таксама на некалькіх выдаленых узгорках па тэрыторыі гаспадарчай зоны Аргішціхінілі і займалі агульны плошча каля 1000 гектараў, агульная даўжыня арашальных каналаў у наваколлі горада складала не менш 40 кіламетраў. Аргішціхінілі, напэўна, з'яўляўся самым буйным урарцкім горадам на тэрыторыі Арменіі. Сетка арашальных каналаў была збудавана адначасна па адзіным плане, частка каналаў Аргішці I дагэтуль выкарыстоўваюцца па прызначэнні. Збудаванне каналаў запатрабавала вымання каля 160 тысяч кубаметраў зямлі, а збудаванне крэпасцей — абчэсвання больш 40 тысяч кубаметраў базальта, таму навукоўцы мяркуюць, што пры збудаванні каналаў і крэпасцей, напэўна, выкарыстоўвалася праца шматлікіх ваеннапалонных. Асноўнае значэнне горада, відаць, было гаспадарча-адміністрацыйнае. Аргішціхінілі кантраляваў эканоміку Арарацкай даліны, каардынаваў працу арашальных каналаў і, напэўна, рэгуляваў размеркаванне тавараў. Пры сыне Аргішці I,, у Аргішціхінілі таксама актыўна вялося будаванне, былі пабудаваны культавыя збудаванні і значна пашыраны абедзве крэпасці. Крэпасці складаліся з таксама вельмі буйныя каморы для захоўвання віна і збожжасховішчы. Усярэдзіне крэпасцей таксама знаходзілася жыллё дзяржаўных службоўцаў і вайскоўцаў.
Умацаванні
У адрозненне ад многіх іншых урарцкіх гарадоў Аргішціхінілі не размяшчаўся на натуральнай скале, у звязку з чым яго вайсковае значэнне было невялікім. Невысокі пакаты ўзгорак, які быў абраны для будовы Аргішціхінілі, не дазваляў узвесці такія магутныя абарончыя ўмацаванні, якімі былі абсталяваны Тушпа, Русахінілі, Эрэбуні, Тэйшэбаіні і іншыя ўрарцкія гарады. Тым не менш, для абароны ад неарганізаванага ворага вакол узгорка былі збудаваны сцены класічнага ўрарцкага ўзору: сцены былі выкладзены з сырцовай цэглы на падмурку з буйных базальтавых блокаў, лінія фасада разбівалася контрфорсамі, а на вуглах крэпасці знаходзіліся масіўныя вежы.
Сельская гаспадарка
На ўрадлівых землях Арарацкай даліны апрацоўвалася пшаніца і іншыя травы, раслі вінаграднікі, было пашырана вінаробства. Паводле разлікаў навукоўцаў запасы збожжа, што захоўваліся ў свірнах Аргішціхінілі, складалі не менш 5000 тон, плошчы гаспадарак занятыя пад дзяржаўныя пасевы збожжавых складалі каля 5000 гектараў. Агульны аб'ём віна, што захоўваецца ў каморах горада, складаў каля 160000 літраў, таму імаверна пад вінаграднікі было занята каля 1250 гектараў. Апроч гэтага, многія гараджане мелі ўласныя надзелы зямлі. Захаваліся таксама сляды ўтрымання свойскай птушкі і свінняў.
Рамёствы
Для сельскагаспадарчых патрэб у Аргішціхінілі выраблялася мноства каменных і ганчарных вырабаў. З камянёў былі складзены печкі агульнага і адмысловага прызначэння, з камянёў вырабляліся розныя зернетаркі. Керамічныя пасудзіны выкарыстоўваліся для захоўвання розных прадуктаў, мукі, а таксама, галоўным чынам, віны, якое рэгулярна прадавалася ў суседнія краіны. Для захоўвання віна часта выкарыстоўваліся велізарныя збаны, часткова ўкапаныя ў зямлю.
Шырока была развіта кавальская справа, апроч шматлікіх вырабаў з жалеза і бронзы (сельскагаспадарчыя прылады, зброя, кацялкі, упрыгожванні і да т.п.) археолагі выявілі каменныя і керамічныя формы для вырабу гэтых вырабаў.
Аргішціхінілі ў перыяд заняпаду Урарту
Параза Сардуры II у бітве супраць асірыйцаў паклала пачатак заняпаду дзяржавы Урарту. Наступны цар Урарту,, сын Сардуры II, таксама не змог супрацьстаяць асірыйцам і пасля паразы ад асірыйскага цара Саргана II скончыў самагубствам. Падчас свайго паходу ў 714 годзе да н.э. Сарган II нанёс сур’ёзны ўдар па рэлігіі Урарту, знішчыўшы храм галоўнага ўрарцкага бога Халдзі ў. Пасля гэтай паразы інтэнсіўнае будаванне, што праводзілася пры былых кіраўніках па ўсёй тэрыторыі Урарту, на некаторы час замірае, а ў наступныя гады вядзецца толькі ў Закаўказзі. У Аргішціхінілі захаваліся будаўнічыя надпісы Русы II, сына Аргішці II (гады кіравання 685—639 да н.э.) і Русы III, сына (гады кіравання каля 605—595 да н.э.). Руса II, выяўна спрабуючы аднавіць былую сілу культу бога Халдзі, пабудаваў у Аргішціхінілі, Эрэбуні і Тэйшэбаіні аднатыпныя храмы, забяспечыўшы іх аднолькавымі надпісамі, дзе ўрарцкія багі ўзмацняюцца згадваннем вавілонскага бога Мардука:
… у новым храме казляня хай будзе зарэзанае богу Халдзі, бык хай будзе прынесены ў ахвяру богу Халдзі, авечка — богу, авечка — богу , карова — багіні , авечка — зброі бога Халдзі, авечка — варотам бога Халдзі, авечка богу Іуарша… … Хай чаму-небудзь з гэтых прадметаў не пашкодзіць, хай цяляці… не дасць, хай ахвярны бык не будзе маленькім ці няспелым. Усё гэта сапраўды я ўсталяваў… Руса, сын Аргішці, кажа: Хто гэты надпіс знішчыць, хто яе паб’е, хто яе схавае, хто іншага прымусіць здзейсніць гэтыя справы, хто скажа: Я здзейсніў гэта… Калі хто-небудзь надпіс з гэтага месца панясе, хай знішчаць яго багі Халдзі, Тэйшэба, Шывіні, Мардук; хай не будзе ні яго імя, ні яго сям’і пад сонцам….
Аднак, дзейнасць Русы II не мела вырашальнага значэння, дзяржава Урарту працягвала слабець. Новае збожжасховішча, памянёнае ў надпісы Русы III, было, напэўна, апошняй буйнай пабудовай у Аргішціхінілі. Неўзабаве жыхары і ваяры з тактычных меркаванняў без бою пакінулі крэпасць Эрэбуні — галоўнае вайсковае збудаванне ў Арарацкай даліне, перавядучы асноўныя сілы ў крэпасць Тэйшэбаіні, што паставіла Аргішціхінілі пад пагрозу. І, сапраўды, праз кароткі час, каля 600 года да н.э., Аргішціхінілі быў захоплены і спалены. Археолагі выявілі шматлікія сведчанні выкарыстання штурмавых прылад, буйнага пажару і гібелі жыхароў горада. Аргішціхінілі быў, напэўна, разбураны скіфамі або мідыйцамі, і, такім чынам, праіснаваў менш за 200 гадоў.
Сучасны стан
Пасля сканчэння раскопаў, праведзеных пад кіраўніцтвам А. А. Марцірасяна ў сямідзясятыя гады, Аргішціхінілі галоўным чынам быў закансерваваны, зробленыя археолагамі раскопы былі засыпаны зямлёй. Аднак, частка падмуркаў жылых памяшканняў і прыгонных сцен былі ўмацаваны і расчышчаны на паверхні. На ўзгорку быў усталяваны памятны знак і выкладзена прыкладная схема Аргішціхінілі ў перыяд росквіту. Асноўная маса прадметаў матэрыяльнай культуры, выяўленых пры раскопах Аргішціхінілі, перададзены Этнаграфічнаму музею Арменіі «Сардарапат», які знаходзіцца недалёка.
Ян Карнеліс Вермеен
Ян Вермеен (нідэрл.: Jan Corneliszoon Vermeyen або Jan Cornelisz. Vermeyen; каля 1500,  —, ) — галандскі жывапісец першай паловы XVI стагоддзя. Працаваў у Мехелене і іншых месцах, у асноўным як прыдворны партрэтыст рэгентаў Нідэрландаў Маргарыты Аўстрыйскай і Марыі Аўстрыйскай. Таксама працаваў для імператара Карла V, якога суправаджаў на Туніскай вайне 1535 года.
Аляксандр Ільіч Гінцбург
Алякса́ндр Ільі́ч Гі́нцбург (,, Гомельская вобласць — , ) — беларускі і савецкі і.
Біяграфія
Спецыяльную і вышэйшую адукацыю атрымаў у Ленінградзе (Ленінградскі фотакінатэхнікум, 1927 год; вышэйшае тэхнічнае, 1934 год).
У 1950-х гадах працаваў на студыі «Беларусьфільм». Паставіў па ўласных сцэнарыях фільмы «Аднойчы ноччу» (1962, з Э. Файкоў), «Гіпербалоід інжынера Гарына» (1966, сцэнарый сумесна c І. Маневічам).
Трыснёг звычайны
Трыснёг звычайны, трыснёг паўднёвы (Phragmites australis) — кветкавая расліна, самы вядомы і распаўсюджаны від роду  сямейства.
Назва
Трыснёг звычайны, трыснёг паўднёвы, трыснік , кругляк, траснік , чарот , балотны разак , мячэўнік.
Апісанне
Лісце чаргаванае, шчыльнае цёмна-зялёнае, жорсткае, па краі шурпатае; язычка няма, замест яго шэраг валасінак.
Сцябло заканчваецца буйной (да 30 см), развесістай, густой мяцёлкай, з цёмна-бураватымі або фіялетавымі каласкамі. Лінейна-ланцэтныя, сплюснутыя каласкі ўтрымліваюць па 3—7 кветак, з якіх ніжнія мужчынскія, а верхнія абодваполыя. Цвіце з ліпеня па верасень. Плод — зярняўка эліпсоіднай формы.
Арэал
Расце па балотах, па берагах рэк, азёр ва ўсёй Беларусі, Украіне, Расіі, у Еўропе, Азіі, Афрыцы, у Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы.
Значэнне і выкарыстанне
Выкарыстоўваецца на подсціл жывёле, у вытворчасці спірту, паперы, будаўнічых матэрыялаў, у хімічнай прамысловасці і ў якасці паліва. Расліна здольная збіраць некаторыя забруджвальныя рэчывы, памяншаць колькасць змытых у вадаёмы ўгнаенняў. Маладыя часткі раслін — корм, а зараснікі — сховішча для птушак і месца іх гнездавання.
Лекавая і пустазельная расліна.
Шаптыгак
Шаптыгак — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Прырэчнай сельскай акругі. Код КАТА — 632859500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 143 чалавекі (79 мужчын і 64 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 103 чалавекі (53 мужчыны і 50 жанчын).
Хендрык Нікалаас Веркман
Хендрык Нікалаас Веркман (нідэрл. Hendrik Nicolaas Werkman; ― ) ― галандскі мастак-эксперыментатар і друкар. У перыяд нацысцкай акупацыі (1940-45) арганізаваў падпольную друкарню і быў расстраляны гестапа ў канцы вайны.
Жыццё і творчасць
Веркман нарадзіўся ў вёсцы Леенс, якая знаходзіцца ў правінцыі Гронінген. Яго бацькам быў хірург-ветэрынар, які памёр, калі Веркман быў яшчэ ў падлеткавым узросце. Пасля гэтага яго маці пераехала з сям’ёй у Гронінген. У 1908 годзе Веркман заснаваў там друкарню і выдавецтва, дзе ў самыя лепшыя часы працавала каля 20 супрацоўнікаў. Фінансавыя няўдачы прымусілі яго закрыць свае прадпрыемствы ў 1923 годзе, пасля чаго ён пачаў сваю справу нанова, адкрыўшы невялікую майстэрню на гарышчы склада.
Веркман быў членам аб’яднання мастакоў пад назвай «De Ploeg» («Плуг»), для якога ён друкаваў афішы, запрашальныя білеты і каталогі. З 1923 па 1926 год, ён выдаваў свой уласны авангардны часопіс з англійскай назвай «The Next Call» («Наступны званок»), які, як і іншыя выданні таго перыяду, утрымліваў розныя эксперыменты са шрыфтамі, друкаванымі блокамі і іншымі друкаванымі матэрыяламі, якія афармляліся ў выглядзе калажаў. Ён распаўсюджваў свой часопіс, мяняючы яго выпускі на працы іншых авангардных мастакоў і дызайнераў за мяжой, такім чынам застаючыся ў курсе адносна прагрэсіўных тэндэнцый у еўрапейскім мастацтве. Веркман падтрымліваў кантакты з Тэа ван Дусбургам, Куртам Швітэрсам, Лазарам Лісіцкім і Мішэлем Сёфарам, апошні з якіх прадставіў яго працы на выставе ў Парыжы.
Равескала
Равескала (Rovescala) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 957 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 115 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 27040. Тэлефонны код — 0385.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 6076-1
NGC 6076-1 (іншыя абазначэнні — UGC 10253, MCG 5-38-23, ZWG 167.34, PGC 57409) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўночная Карона.
Замак у Цяханаве
Замак у Цяханаве — замак у польскім горадзе Цяханаў, за 100 км на поўнач ад Варшавы.
Гісторыя
Замак пабудаваны на балотах па візантыйскім узоры і ў форме прастакутніка. У склад замкавага комплексу ўваходзілі жылы будынак для рыцараў, які знаходзіўся ля ўязной брамы, дзве вежы і велізарны пусты ўнутраны панадворак.
Чарговым пэрыядам росквіту цяханаўскага замку былі часы каралевы Боны, якая спрабавала адрамантаваць замкавы комплекс. У заходніх мурах была наладжаная новая брама, вежы былі падыхтаваныя для выкарыстаньня агнястрэльнай зброі, а жылая частка замку атрымала рэнэсансавы выгляд.
Падчас Шведскага патопу і падзелаў Рэчы Паспалітай, у замку адбыліся велізарныя знішчэнні. Комплекс паступова страчваў абароннае значэнне. Замак, асабліва яго жылая частка, быў часткова разабраны, а цагліны выкарыстаныя да будаўніцтва піваварнага заводу ў недалёкай Апінагуры. У 1920 годзе ля замкавых мураў былі расстраляныя здраднікі, якія супрацоўнічалі з Чырвонай Арміяй. Падчас Другой сусветнай вайны немцы забівалі тут габрэяў, а ў 1942 годзе на замку павесілі чатырох жаўнераў Арміі Краёвай.
У 2005 годзе быў абвешчаны конкурс на рэканструкцыю комплексу. Аўтары ідэі імкнуліся да ажыўлення аб’екту і павелічэньня яго функцыянальнасьці, каб можна было ў ім арганізоўваць выставы, музэйныя ўрокі й іншыя мерапрыемствы. У 2013 годзе рэканструяваны замак быў здадзены ў эксплёатацыю.
Цёмна-бурая плямістасць пшаніцы
Цёмна-бурая плямістасць — захворванне лісця пшаніцы, выкліканае грыбам віду. Гэты ж грыб таксама можа засяляць іншыя часткі расліны, што ў спалучэнні з іншымі патагенамі прыводзіць да і іншых захворванняў.
Каманоў
Камано́ў (, Команов) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вуглоўскага сельсавета.
Побач ёсць радовішчы торфу.
Размяшчэнне
У 13 км на поўнач ад Брагіна, 33 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 120 км ад Гомеля.
Водная сістэма
На ўсходзе меліярацыйныя каналы і рака Брагінка.
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе, якая злучае Брагін з дарагой Лоеў — Рэчыца.
Планоўка складаецца з выгнутай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўленае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага стагоддзя (канец I-го тысячагоддзя да н.э. — пачатак I-го тысячагоддзя н.э., 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Брагинка) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя. У 1811 годзе згадана як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні, валоданне Ракіцкіх. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, хлебазапасны магазін, 2 вятракі, у Брагінскай воласці.
З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Каманоўскага, з 10 ліпеня 1939 года па 16 ліпеня 1954 года Лубеніцкага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акруг (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей.
У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 16 жыхароў. У 1974 годзе ў вёску пераселены жыхары пасёлка Рагазін (не існуе). У складзе калгаса імя В. П. Чкалава (цэнтр — вёска Рудня-Жураўлёва).
Карсіканская мова
Распаўсюджанне
Карсіканскую мову дазваляецца ўжываць у адміністрацыйным і судовым справаводстве Корсікі. Вывучаецца ў мясцовых навучальных установах у якасці факультатыву. Лічыцца, што ёй карыстаецца каля паловы жыхароў Корсікі. Носьбіты таксама жывуць у іншых рэгіёнах Францыі, у Італіі і ЗША.
Пісьмовасць
Пісьмовасць на аснове лацінскага алфавіта.
В’етнамізацыя
В’етнамізацыя (Vietnamization) — назва палітыкі адміністрацыі Ніксана ў дачыненні вайны ў В’етнаме, сфармуляванай у 1969 годзе.
Дактрына
Дактрына «в’етнамізацыі» была вылучана міністрам абароны ЗША Мелвінам Лэйрдам вясной 1969 года пасля яго візіту ў Паўднёвы В’етнам. Яна стала адказам на пошукі адміністрацыяй Ніксана новай канцэпцыі амерыканскай палітыкі ў дачыненні да В’етнамскай вайны. Ніксан перамог на прэзідэнцкіх выбарах 1968 года пад лозунгам «ганаровага міру» ў В’етнаме. Да гэтага моманту вайна была вельмі непапулярнай у амерыканскім грамадстве; для стрымлівання грамадскай незадаволенасці Ніксану патрабавалася перш за ўсё паменшыць людскія страты Узброеных сіл ЗША ў гэтай краіне.
Канчаткова дактрына «в’етнамізацыі» была сфармулявана падчас сустрэчы Ніксана з паўднёвав’етнамскім прэзідэнтам Нгуен Ван Цхьеу на востраве Мідуэй (8 чэрвеня 1969 года). Яна прадугледжвала колькаснае (стварэнне новых падраздзяленняў, дадатковыя пастаўкі ваеннай тэхнікі) і якаснае (паляпшэнне падрыхтоўкі салдат, пераўзбраенне сучаснай зброяй і тэхнікай) развіццё арміі Паўднёвага В’етнама з тым, каб яна паступова здабыла магчымасць самастойна весці вайну супраць камуністычных сіл. Адначасова было абвешчана аб пачатку паступовага вываду амерыканскіх войскаў з краіны, разлічанага на некалькі гадоў. Далейшае развіццё «в’етнамізацыі» было сфармулявана Ніксанам на востраве Гуам 25 ліпеня і атрымала назву Гуамская дактрына або дактрына Ніксана. Згодна з ёй, ЗША гарантавалі сваім саюзнікам значную эканамічную і ваенную дапамогу ў выпадку неабходнасці адлюстравання камуністычнай агрэсіі, аднак адмаўляліся ад удзела ўласнага вайсковага кантынгенту.
Вынікі
Характэрна, што паўднёвав’етнамскае кіраўніцтва ніколі не ўжывала тэрмін «в’етнамізацыя», лічачы, што ён стварае ілжывае ўражанне, быццам бы да 1969 года вайна вялася выключна сіламі ЗША без якога-небудзь удзелу Паўднёвага В’етнама. У цэлым дактрына мела пэўны станоўчы вынік, што было прадэманстравана поспехамі паўднёвав’етнамскай арміі падчас Велікоднага наступлення 1972 года. Аднак істотным яе недахопам было тое, што амерыканскае кіраўніцтва ставілася да яе ў першую чаргу як да падставы для згортвання свайго ўдзелу ў вайне, а не як да сродку павелічэння эфектыўнасці паўднёвав’етнамскай арміі. Падзеі вясновага наступлення 1975 года паказалі, што рэжым Паўднёвага В’етнама на той момант быў няздольны супрацьстаяць ворагу ў поўнай ізаляцыі ад ЗША, што і абумовіла яго паразу.
Сучаснае выкарыстанне тэрміна
У сучаснай палітычнай мове тэрмін «в’етнамізацыя» звычайна азначае палітыку, накіраваную на перанясенне асноўнай адказнасці за вядзенне баявых дзеянняў з замежных узброеных сіл на мясцовыя. З’явіліся і падобныя тэрміны (напрыклад, «Чачэнізацыя»).
Часам тэрмін «в’етнамізацыя» ў адносінах да якога-небудзь ваеннага канфлікту памылкова выкарыстоўваецца ў сэнсе «ператварэння ў другі В’етнам».
Валяўкоўскі сельсавет
Валяўко́ўскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Арловічы.
Гісторыя
16 верасня 1960 года да Ляднянскага сельсавета далучана частка скасаванага Бельскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Антоненкі, Арловічы, Батуроўшчына, Бель, Буда, Валяўкі, Гарошкава, Зазер’е, Камары, Каробкі і Копанік), цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Ляды ў вёску Валяўкі, сельсавет перайменаваны ў Валяўкоўскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна. 17 ліпеня 1964 года ў склад Зарубскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Гарэлькі, Калатоўкі і Трыбаны). З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. 9 ліпеня 1965 года ў склад Зарубскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Жалезкава, Іскозы, Мамонькі і Мікіціна). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 23 населеныя пункты.
5 мая 1991 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Арловічы. 8 красавіка 2004 года ў склад сельсавета з Зарубскага сельсавета перададзены 7 сельскіх населеных пунктаў у межах камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства імя Чарняхоўскага (Гарэлькі, Казьяны, Калінаўка, Лаўкі, Міхалінава, Расткова і Русаны).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1258 чалавек, з іх 90,5 % — беларусы, 8,5 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Васіль Іванавіч Матэвушаў
Васіль Іванавіч Матэвушаў (, в. Княжыцы, Магілёўскі павет — ) — беларускі паэт, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У сям’і было шасцёра дзяцей: дзве сястры і чатыры браты. Бацька быў пісьменным чалавекам, яму часта прыходзілася пісаць лісты для ўсёй вёскі.
Скончыўшы пачатковую школу, ён паступіў у Княжыцкую школу калгаснай моладзі. У гэтай школе пазнаёміўся з будучым літаратуразнаўцам Міхасём Ларчанкам і маладым таленавітым паэтам Пятрусём Бядуліным. Маладыя хлопцы часта выступалі ў самадзейнасці са сваімі творамі. У Васіля Матэвушава з’явілася вялікае памкненне да пісьменніцкай творчасці, і ён пачаў употай складаць свае першыя вершы. Аднойчы паказаў свае творы Бядуліну, і той параіў даслаць адзін верш у газету «Піянер Беларусі», дзе ў 1930 годзе і надрукавалі ягоны верш «Ліст ад таварыша».