cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Мітрафанавіч Горб
Творчасць
Пад яго кіраўніцтвам у якасці аўтара праектаў і галоўнага архітэктара праектаў выканана больш 50 праектаў. Асноўныя з іх: генеральны план г. Горкі (1972); ПДП цэнтра г. Горкі (1973); ПДП Задняпроўскага раёна г. Магілёва (1976); ПДП цэнтра г. Магілёва (1978); генеральныя планы г. Магілёва (1981, 2003, 2013); канцэпцыя генеральнага плана г. Магілёва (1998); дэталёвы план цэнтральнай часткі г. Магілёва з праектам рэгенерацыі гістарычнай зоны (2005); дэталёвы план жылога раёна «Казіміраўка» ў г. Магілёве (2008); дэталёвы план жылога раёна «Зялёны Луг» у г. Магілёве (2010); генеральны план г. Гродна (1986); праект рэгенерацыі цэнтра г. Гродна (1989); дэталёвы план адміністрацыйна-дзелавой і культурна-спартыўнай зоны агульнагарадскога цэнтра г. Гродна (1990); схемы планіроўкі жылых раёнаў, якія прылягаюць да г. Гродна (паўднёвы, паўночны, заходні, «Ласосна», «Грандзічы») (1989-93); ПДП паўночна-ўсходняга жылога раёна ў г. Гродна (1988); ПДП жылога раёна «Ласосна» ў г. Гродна (1991); схема генеральнага плана г. Шклова і дэталёвы план цэнтральнай часткі горада (1999); горадабудаўнічае абгрунтаванне размяшчэння завода па вытворчасці газетнай паперы ў г. Шклове (2004); генеральны план г. Шклова (2013); генеральны план г. Барысава (2007); дэталёвы план цэнтра г. Барысава (2013); дэталёвы план жылога раёна «Аэрапорт» у г. Полацку (2009); горадабудаўнічае абгрунтаванне выбару пляцоўкі для размяшчэння Беларускай АЭС (Магілёўскі рэгіён) (2007—2008); генеральны план г. Скідзеля (1990, 2010); генеральны план і ПДП цэнтра г.п. Сапоцкіна Гродзенскай вобласці (1991—1992); ПДП цэнтра г.п. Воранава Гродзенскай вобласці (1977); дэталёвы план адміністрацыйна-дзелавой і культурна-спартыўнай зоны агульнагарадскога цэнтра г. Гродна (1990). Удзельнічаў у распрацоўцы і ў якасці галоўнага архітэктара праектаў; дэталёвы план раёна «Вымяральнік» у г. Наваполацку (2006); генеральны план г.п. Шуміліна Віцебскай вобласці (2007); ; генеральны план г. Мсціслава (2010); дэталёвы план цэнтральнай часткі г. Мсціслава з праектам рэгенерацыі гістарычнай зоны (2010); генеральны план г. Жодзіна (2009); генеральны план г. Хоцімска Магілёўскай вобласці (2010); генеральны план г. Белаазёрска Брэсцкай вобласці (2010); генеральны план г. Жыткавічы Гомельскай вобласці (2011).
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровым знакам «БелНДІПгорадабудаўніцтва» «За творчую працу» (2010), Ганаровымі граматамі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (1995, 2003, 2010), граматай Саюза архітэктараў (2011), граматамі за творчыя і працоўныя поспехі ў калектыве інстытута.
Эрвін Куман
Эрвін Куман (Erwin Koeman; нар. ) — галандскі футбаліст і трэнер.
Гуляў на пазіцыі паўабаронцы ў клубах «Гронінген» (1978—79, 1982—85, 1994—98, 210 гульняў, 48 галоў), «ПСВ Эйндхавен» (1979—82, 1990—94, 144 гульні, 21 гол), «Мехелен», Бельгія (1985—90, 106 гульняў, 22 галы). Уладальнік Кубка ўладальнікаў кубкаў 1988 і Суперкубка Еўропы 1988. Чэмпіён Нідэрландаў 1991 і 1992, Бельгіі 1989, уладальнік Кубка Бельгіі 1987. За зборную Нідэрландаў (1983—94) 31 гульня, 2 галы. Чэмпіён Еўропы 1988 (4 матча, 0 галоў). Удзельнік чэмпіянату свету 1990 (1 матч, 0 галоў). Ачольваў «Валвейк» (2004—2005, 2012—2014), «Феенорд» (2005—2007), зборную Венгрыі (2008—2010). Старэйшы брат Рональда Кумана, якому ў 2014—2017 гадах дапамагаў у «Саўтгемптане» і «Эвертане».
Насельніцтва Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
У ПАР жыве 57 млн чал (2018), гэта 24 месца ў свеце. Адна з самых этнічна неаднародных краін кантынента, епіскап Дэсманд Туту адлюстраваў гэта ў метафары "Вясёлкавая нацыя". Найбуйнешыя расава-этнічныя групы: чарнаскурыя банту (зулу, коса), каля 80 %; белыя афрыканеры; "каляровыя" (мультыэтнічная група); індыйцы. У ПАР 11 дзяржаўных моваў. Большасць вернікаў — хрысціяне.
Дэмаграфія
З насельніцтвам 57 млн. чал. ПАР знаходзіцца на 24 пазіцыі ў свеце і на 5-6 у Афрыцы. У 2000-х смяротнасць у краіне доўгі час перавышала нараджальнасць (у 2010 годзе страта насельніцтва -0,05%, пры сярэдняй фертыльнасці 2,33 нараджэнняў на жанчыну). Гэта звязана з праблемай СНІДу. Па масавым распаўсюджванні ВІЧ-інфекцыі (у асноўным, сярод чорнага насельніцтва), ПАР займае першае месца ў свеце (паводле дадзеных ААН, апублікаваных у 2003, 2007 і 2017 гадах), у той час як па ўзроўні заражэння Паўднёвая Афрыка знаходзіцца на чацвёртым месцы (пасля Свазіленда, Батсваны і Лесота). У 2010-х, дзякуючы пашырэнню сістэмы аховы здароўя, распаўсюджанню ведаў аб СНІДзе, выкарыстанню атнырэтравірусных прэпаратаў, праблему СНІДУ ўдалося "кансерваваць". Новых выпадкаў захворвання фіксуецца на парадак менш, ужо хворыя люзі жывуць даўжэй і здаравей, скарацілася колькасць выпадкаў перадачы ВІЧ ад маці да дзіцяці. Колькасць хворых на СНІД у 2010-я стабілізавалася на лічбе 7 млн чалавек (12,2 % насельніцтва ў 2017). Цяпер насельніцтва краіны зноў расце даволі высокімі тэмпамі: натуральны прырост у 2018 склаў каля 1 %. Сярэдняя працягласць жыцця, што ўпала да 43 гадоў у 2008, вырасла да 63 гадоў у 2017 годзе.
Мовы
У ПАР 11 дзяржаўных моваў, толькі тры краіны свету дэкларавалі больш. Чарнаскурае насельніцтва размаўляе на дзевяці мовах банту, найбольш распаўсюджаныя — зулу, коса, сепедзі (24,7; 15,6; 9,8 % адпаведна). Дзве астатнія дзяржаўныя мовы маюць еўрапейскае паходжанне: вытворная ат галандскай афрыкаанс, што з'яўляецца роднай для бураў і часткі каляровых, а таксама англійская — каланіяльная спадчына, мова міжэтнічных зносін, эканомікі, адукацыі, справаводства. Гутарковай англійская мова служыць для 8,9 % насельніцтва.
Рэлігійны склад
Большая частка вернікаў у ПАР вызнаюць хрысціянства (86 %). Пры гэтым набор хрысціянскіх дэнамінацый дастаткова стракаты — ніводная з іх не мае абсалютнай большасці: прыхільнікі сіёнскіх цэркваў (10%), пяцідзесятнікі (7,5%), каталікі (6,5%), метадысты (6,8 %), галандскія рэфарматы (6,7%), англікане (3,8%), іншыя хрысціяне (36%). У ПАР ёсць дыяцэзія праваслаўнага Александрыйскага Патрыярхата — каля 35 000 вернікаў. Прыхільнікі анімізму ды іншых традыцыйных афрыканскіх верванняў маюць вагу ў 5,6 %, мусульмане — 1,9 % (2015). Некалькі адсоткаў, што засталіся — гэта індуісты, атэісты і інш.
Размяшчэнне і рассяленне
Шчыльнасць насельніцтва (47 чал/кв.км) набліжаецца да сярэднесусветнай. Сярод правінцый найменш заселена засушлівая Паўночна-Капская, найбольш — правінцыі ўсходу і поўначы, якія вызначаюцца лепшай сельскагаспадарчай і прамысловай асвоенасцю ды вышэйшай канцэнтрацыяй чарнаскурага насельніцтва. Дзве траціны паўднёваафрыканцаў жыве ў гарадах, найбуйнейшыя агламерацыі — Яганэсбург (9,2 млн), Кейптаўн (4,3), Дурбан (3,1), Прэторыя (2,4). Сярэднегадавыя тэмпы росту гарадскога насельніцтва ў 2015-20 гг. складаюць каля 2 %.
Палітыка Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
Сённяшняя Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка — маладая дэмакратыя, унітарная парламенцкая рэспубліка. Складаецца з 9 правінцый. Член Афрыканскага саюза. У ПАР тры сталіцы: Прэторыя (адміністрацыйная), Кейптаўн (заканадаўчая), Блумфантэйн (судовая). У ХХ-ХХІ ст. ПАР застаецца адной з нешматлкіх афрыканскіх краін, што не зведалі ані дзяржаўных пераваротаў, ані грамадзянскіх войнаў.
Выканаўчая ўлада
ПАР — парламенцкая рэспубліка. Пры гэтым, у адрозненні ад большасці парламенцкіх рэспублік, прэзідэнт ПАР узначальвае яшчэ і ўрад краіны. Прэзідэнт абіраецца са складу партыі, што перамагла ў парламенцкіх выбарах адразу пасля іх правядзення. Такім чынам, пяцігадовы тэрмін паўнамоцтваў лідара дзяржавы супадае з часам дзеяння новага складу парламента. У лютым 2018 прэзідэнт Джэйкаб Зума, абвінавачаны ў маштабнай карупцыі, сыйшоў з пасады, прэзідэнтам стаў ягоны сябра па партыі, віцэ-прэзідэнт Сірыл Рамафоса.
Заканадаўчая ўлада
Заканадаўчая ўлада належыць парламенту, які складаецца з дзвюх палат. Нацыянальная асамблея — ніжняя палата — мае 400 членаў, што абіраюцца кожныя 5 гадоў па прапарцыйнай сістэме з партыйных спісаў. Верхняя палата завецца Нацыянальным саветам правінцый і ў ёй засядаюць 90 сенатараў — па 10 ад кожнай з 9 правінцый. Найбуйнейшая палітычная партыя, якой з часу адмены апартэіду нязменна належыць большасць месцаў у абедзьвух палатах — Афрыканскі нацыянальны кангрэс. Другая ўплывовая партыя — Дэмакратычны альянс.
Права
У выніку падзення палітыкі апартэіду і наступных доўгіх працэсаў заканатворчасці ў 1990-х гадах прававая сістэма ПАР была цалкам перагледжана, і з яе была выключана ўсялякая дыскрымінацыя па расавай прыкмеце. У 1994 годзе быў заснаваны Канстытуцыйны суд. У краіне дзейнічае Канстытуцыя, прынятая ў 1996 годзе. Яна абараняе і гарантуе ўсе міжнародна прызнаныя правы чалавека. Прававая сістэма ПАР увабрала ў сябе элементы адразу трох прававых сем'яў: рамана-германскай, англа-саксонскай і традыцыйнай. У цэлым, у сучаснай Паўднёвай Афрыцы пераважае рамана-германскае права, г. зн. назіраецца вяршэнства закона над усімі прававымі рашэннямі і выразны падзел права на прыватнае і публічнае.
Крымінальнае права
Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка — адна з нешматлікіх краін, дзе дзейнічае крымінальнае права па англійскім ўзоры. Яно не кадыфікавана. Пры рэжыме апартэіду для чорнага насельніцтва існавалі асобныя мясцовыя суды («суды правадыроў»), суддзямі у якіх былі таксама пераважна чорныя. У той жа час у агульнай судовай сістэме пераважная большасць суддзяў былі белымі. Асабліва жорсткія меры пакарання былі прадугледжаны для праціўнікаў палітычнага рэжыму — аж да смяротнага пакарання. Дазвалялася затрымліваць людзей на 5 сутак без суда і следства. Пасля падзення апартэіду многія нормы былі перагледжаныя. У 1994 годзе адменены Акт аб Унутранай Бяспекі, у 1995 годзе — смяротнае пакаранне, а ў 1997 годзе — юрыдычная лупцоўка. Пры пераглядзе прававой сістэмы ў 90-х гадах у краіне былі ўзаконеныя гомасэксуальныя шлюбы, што робіць яе адзінай у гэтым родзе краінай у Афрыцы.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
ПАР — унітарная рэспубліка, мае ў сваім складзе 9 правінцый:
Адносіны з Рэспублікай Беларусь
Дыпламатычныя адносіны ўсталяваныя ў 1993. Пасольства Беларусі ў ПАР адкрыта ў 2000. У апошні час ажывіліся кантакты на розных узроўнях. Прэзідэнты Беларусі і ПАР сустракаліся ў верасні 2006 у Гаване, адбыліся візіты ў Беларусь кіраўнікоў парламента ПАР, міністра замежных спраў, міністра мінеральных рэсурсаў і энергетыкі, іншых высокіх асоб ПАР; міністр замежных спраў Беларусі наведаў ПАР у жніўні 2006. Візіты на вышэйшым узроўні плануюцца на 2008. У ліпені 2007 беларускім бокам прапанавана пашырыць эканамічнае і навукова-тэхнічнае супрацоўніцтва: стварыць сумесную спадарожнікавую групоўку, пабудаваць на тэрыторыі ПАР наземны комплекс прыёму інфармацыі, распрацаваць сумесныя праекты ў галіне фармакалогіі, энергетыкі, вытворчасці будаўнічых матэрыялаў, розныя інвестыцыйныя праекты з удзелам паўднёва-афрыканскіх фірм.
Карай Грос
Карай Грос (Grósz Károly,, Мішкальц — , Гёдзёллё) — венгерскі партыйны, палітычны і дзяржаўны дзеяч, член Венгерскай сацыялістычнай рабочай партыі, ініцыятар рэформ 1980-х гадоў, у 1989 годзе — лідар кансерватыўнага крыла ВСРП. Старшыня Савета Міністраў Венгерскай Народнай Рэспублікі 25 чэрвеня 1987 года — 23 лістапада 1988 года, Генеральны сакратар Венгерскай сацыялістычнай рабочай партыі 22 мая 1988 года — 7 кастрычніка 1989 года.
Саўкова
Саўко́ва (, Савково) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Міядыстрафія Дзюшэна
Міядыстрафія Дзюшэна або міяпатыя Дзюшэна, міядыстрафія Дзюшэна-Бекера — генетычная хвароба. Названая ў гонар французскага ўрача-неўролага Гіёма Бенжамена Армана Дзюшэна.
Агульныя звесткі
Хварэюць хлопчыкі і вельмі рэдка дзяўчынкі. Хвароба выклікаецца дэлецыямі або дуплікацыямі аднаго ці некалькіх экзонаў, або кропкавымі мутацыямі ў гене дыстрафіна. Асноўнае праява — слабасць цягліц, цяжкасць рухаў з дзіцячага ўзросту, якая прагрэсуе з часам. Прыкметы захворвання — спецыфічная хада і пастава ў хлопчыкаў, якія цярпяць на хваробу, позні пачатак хадзьбы, горшае ў параўнанні з аднагодкамі маўленне, псеўдагіпертрафія лытак. Патрабуе лабараторнай дыягностыкі  — звычайна біяпсіі цягліцавай тканкі і генетычнай даследаванні. З 8-10 гадоў хворым трэба мыліцы, з 12 большасць з іх прыкаваныя да інвалідных вазкоў, з 16-18 адчуваюць дыхальныя парушэнні. Таксама характэрныя пашкоджанні сэрца (развіваецца кардыяміяпатыя ) і зніжэнне інтэлекту. Механізм развіцця зніжэння інтэлекту дакладна не вызначаны. Смерць звычайна наступае на другім-трэцім дзесяцігоддзі жыцця. Сярэдняя працягласць жыцця хворых складае 25 гадоў, аднак некаторыя жывуць даўжэй.
Лячэнне
Радыкальнага лячэння міядыстрафіі Дзюшэна пакуль не прапанавана.
Ёсць толькі сімптаматычнае лячэнне. Стэроіды здольныя запаволіць развіццё хваробы. Рэкамендаваны лячэбная фізкультура. У хворых павышаная рызыка пераломаў костак. Трэба асаблівая асцярожнасць прызначэння анестэзіі (наркозу) пры хірургічных умяшаннях.
У верасні 2016 года FDA ухваліла першы спецыялізаваны прэпарат — «Эксондыс 51» (Exondys 51, этэплірсен) для тэрапіі цягліцавай дыстрафіі Дзюшэна ў пацыентаў з пацверджанай мутацыяй гена дыстрафіна, якая падыходзіць для карэкціроўкі з дапамогай пропуску экзона 51. Такіх хворых налічваецца каля 13 % ад агульнай папуляцыі. Этэплірсен (eteplirsen), распрацаваны «Сарэпта тэрап’юцікс» (Sarepta Therapeutics), уяўляе сабой антысэнсавы алігануклеацід, які звязваецца з экзонам 51 прад-мРНК дыстрафіна, каб выключаць гэты экзон падчас мРНК-працэсінгу, гэтым рэалізуючы альтэрнатыўны сплайсінг з наступным сінтэзам ўнутрана ўсечанага, але функцыянальнага дыстрафіна. Зрэшты, тэрапеўтычная эфектыўнасць этэплірсена ў выглядзе паляпшэння маторных функцый як і раней застаецца недаведзенай.
У снежні 2019 года «Сарэпта» атрымала дазвол FDA на «Выёндыс 53» (Vyondys 53, галадырсен) — новы прэпарат, прызначаны для лячэння цягліцавай дыстрафіі Дзюшэна ў пацыентаў з пацверджанай мутацыяй гена дыстрафіна, прыдатнай для тэрапеўтычнага пропуску экзона 53.
У жніўні 2020 года амерыканская «Эн-Эс Фарма» (NS Pharma) у складзе японскай «Ніпон Сіняку» (Nippon Shinyaku) заручылася адабрэннем FDA на «Вілтэпса» (Viltepso, вілталарсэн) — новы лекавы прэпарат, прызначаны для лячэння цягліцавай дыстрафіі Дзюшэна ў пацыентаў з пацверджанай мутацыяй гена дыстрафіна, прыдатнай для карэкціроўкі пропускам экзона 53.
Іншыя прэпараты — і касімерсен. Праходзіць клінічныя выпрабаванні.
Электрадэпо метрапалітэна
Электрадэпо Метрапалітэну (метрадэпо) — транспартнае прадпрыемства, якое забяспечвае прафілактычнае абслугоўванне, рамонт, экіпіроўку і захоўванне рухомага саставу.
Схема
На тэрыторыі метродепо размяшчаюцца галоўны і адміністрацыйны корпуса,, майстэрні, малярная, кампрэсарная, электрападстанцый і гэтак далей. У галоўным корпусе размешчаны:
Па ўмовах электрабяспецы, ўнутры будынка размясціць кантактныя рэйкі на тым жа ўзроўні, што і на перагонах, нельга. Таму яго размяшчаюць на вышыні не менш за 4 метраў. Падача высокага напружання (825 У) на вагон ажыццяўляецца праз спецыяльныя кабелі (вуды), якія перасоўваюцца па кантактнай рэйкі з дапамогай адмысловай перасоўнай карэткі. На іншым канцы вуд размешчаны гнездавыя раздымы, напрананыя на спецыяльны кантактны палец рэйкавага токапрымача. Падачу высокага напружання ў кантактныя рэйкі можа ажыццяўляць толькі дзяжурны па дэпо. Для папярэджання аб падачы высокага напружання, усе шляхі абсталяваны светлавой і гукавой сігналізацыяй, а рэйкавыя токапрымачы дадаткова агароджваюць з дапамогай спецыяльных кажухоў.
Спіс аб’ектаў PGC (1955001—1956000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1955001—1956000)
NGC 7131
NGC 7131 (іншыя абазначэнні — PGC 67359, MCG -2-55-2, NPM1G -13.0540) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мікалай Міхайлавіч Чагін
Мікалай Міхайлавіч Чагін (1823—1909) — рускі архітэктар. Акадэмік архітэктуры, сапраўдны стацкі саветнік. Кіраваў будаўніцтвам праваслаўных храмаў на захадзе Расійскай імперыі (у асноўным тэрыторыя сучасных Літвы і Латвіі).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Арле, у небагатай сям’і гандляра абуткам. Скончыўшы гарадское трохкласнае вучылішча, па хадайніцтве мясцовага губернатара быў адпраўлены за казённы кошт вучыцца ў Пецярбургскі тэхналагічны інстытут. Скончыў яго ў 1845 годзе з сярэбраным медалём. Адразу ж паступіў на архітэктурныя курсы ў Пецярбургскую акадэмію мастацтваў, дзе ўзімку вучыўся маляванню і чарчэнню, улетку працаваў на будаўніцтве чыгункі Пецярбург — Масква.
З 3 кастрычніка 1864 года займаў пасаду віленскага губернскага архітэктара. З’яўляўся прыхільнікам праваслаўнага архітэктурнага канона, з-за чаго быў у фаворы ў М. М. Мураўёва-Віленскага.
У 1885 годзе ў сувязі з адмовай губернатара  ў прадастаўленні адпачынку, сыходзіць у адстаўку.
Да 1880-х гадоў ў Елгаве моцна састарэў і патрабаваў перабудовы. Гэтая задача была ўскладзена на Чагіна. У канцы 1888 года яго праект быў ухвалены, а ў пачатку 1890 года пачаліся будаўнічыя працы, якія скончыліся ў лістападзе 1892 года.
Адной з самых вядомых пабудоў Чагіна з’яўляецца  ў Фаросе (1892). Паводле яго праектаў пабудавана і рэканструявана шмат цэркваў, у тым ліку Петрапаўлаўскі сабор у Мінску.
Памёр Мікалай Міхайлавіч у доме свайго сына ў Санкт-Пецярбургу.
Першая ліга КВЗ
Цэнтральная «Першая ліга» КВЗ з’яўляецца трэцяй тэлевізійная лігай МС КВЗ і на дадзены момант транслюецца на тэлеканале Губерня. Была адкрыта ў 1993 годзе, вядучымі і рэдактарамі Лігі на дадзены момант з’яўляюцца Дзмітрый Шпенькоў («Звычайныя людзі», «25-ая») і Дзмітрый Колчын («СОК»).
Схема сезона
Па прынятаму ў свой час становішчу Чэмпіён Першай Лігі аўтаматычна станавіўся ўдзельнікам Вышэйшай Лігі КВЗ — аўтаматычна ў Вышэйшую лігу патрапілі чэмпіёны сезонаў 1993—2003. З 2005 года гэта правіла гарантуе Чэмпіёну трапленне ў адну з тэлевізійных ліг (Вышэйшая альбо Прэм’ер). На дадзены момант напроста ў Вышэйшую лігу патрапілі чэмпіёны сезонаў 2005 (Нафтагаз), 2010 (ГородЪ ПятигорскЪ), 2012 (Азія MIX) і 2014 (Зборная банкетных вядучых).
Уладальнікі Кубка чэмпіёнаў
У 2000 годзе ў Першай лізе з’явіўся Кубак чэмпіёнаў, які праводзіцца адразу пасля фінала лігі. У гульне прымалі ўдзел чэмпіёны і фіналісты (часам і іншыя ўдзельнікі) розных ліг АМіК.
Уладальнікі кубка:
NGC 7132
NGC 7132 (іншыя абазначэнні — PGC 67349, MCG 2-55-13, ZWG 427.24) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Пегас.
Першая ліга КВЗ
Уладальнікі Кубка чэмпіёнаў
Пачынаючы з 2013 года Кубак чэмпіёнаў праводзіцца ў рамках фестываля «КіВіН» у Сочы. За кубак могуць змагацца толькі чэмпіёны ліг. Пачынаючы з фестываля 2015 года, апроч Кубка чэмпіёнаў цэнтральных і міхрэгіянальных ліг (пераможца якога трапляе ў Прэм’ер-лігу або ў Вышэйшую лігу), разгульваецца Кубак чэмпіёнаў рэгіянальных ліг (пераможца якога трапляе ў Прэм’ер-лігу.
NGC 7132
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іванісаўка
Івані́саўка (, Иванисовка) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лагішынскага сельсавета.
16 ліпеня 1954 года перададзена з Лагішынскага сельсавета Лагішынскага раёна ў склад Ставоцкага сельсавета Пінскага раёна, у 1980 годзе перададзена ў склад Лагішынскага пассавета.
Эльбасанскае пісьмо
Эльбасанскае пісьмо — створанае ў сярэдзіне, паводле іншых крыніц — у другой палове, XVIII стагоддзя алфавітнае пісьмо, якое выкарыстоўвалася для албанскай мовы. Назву атрымала ад горада Эльбасан, у якім было вынайдзена. Галоўным чынам выкарыстоўвалася ў наваколлях Эльбасана і Берата.
Пісьмо выкарыстоўвалася досыць рэдка, звычайна разам з іншым мясцовым відам пісьма: алфавіт Бютакук'е.
Бразготкі
Бразготкі, бразгучкі, бразгуны, бразгаўкі — агульная назва многіх народных самагучальных інструментаў: шархуноў, званкоў і талерачак (як састаўных частак бубна), трашчоткі і ўласна бразготкі, якая служыла не толькі дзіцячай цацкай, але ўжывалася і як сігнальны інструмент у начным старажоўстве, а ў наш час вядома як ансамблевы рытмічна-каларыстычны музычны інструмент.
NGC 7134
NGC 7134 — группа звёзд ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каўняцін
Каўня́цін (, Ковнятин) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Лагішынскага сельсавета.
Яўрэйская рота імя Нафталі Батвіна ў інтэрбрыгадзе
Яўрэйская рота інтэрбрыгад імя Нафталі Батвіна (Unidad judía Botwin, Kompania im. Naftalego Botwina) — рота з добраахвотнікаў-яўрэяў у складзе XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага, якая ўдзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі.
Перадгісторыя
У 1936 г. за чатыры месяцы да пачатку вайны пачалося антыбрытанскае і антыяўрэйскае паўстанне арабаў у падмандатнай Палесціне. У сувязі з ім Палесцінская камуністычная партыя апынулася ў цяжкім становішчы — па ўказанні Камінтэрна яна павінна была падтрымаць арабскае паўстанне, пайдучы на ​​канфлікт з сіяністамі. Але распачатая ў Іспаніі грамадзянская вайна дазволіла яўрэям-камуністам Палесціны знайсці сабе ўжыванне ў гэтай краіне.
Дзейнасць
Роту з яўрэяў-добраахвотнікаў сфарміраваў 12 снежня 1937 года Фарол Гузман, камандзір роты другога батальёна Палафокса XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага. У яе ўвайшлі 152 чалавекі з Палесціны, Польшчы, Францыі, Бельгіі і Іспаніі. У загадзе гаварылася:
У шэрагах роты імя Батвіна змагаліся не толькі яўрэі, але і італьянцы, некалькі палякаў, грэк, а таксама двое арабаў — Элі Абдул Халак і Файзі Набулсі. Быў таксама, прынамсі, адзін некамуністычны добраахвотнік-сіяніст з Палесціны — Залман Зальцман, які затым напісаў мемуары.
Рота імя Батвіна праіснавала 9 месяцаў, удзельнічаючы ў баях. Але 21 верасня 1938 года ў бітвы каля ракі Эбра падраздзяленне было разбіта праўзыходнымі сіламі войскаў Франсіска Франка. Частка байцоў роты загінула ў баі, іншых франкісты расстралялі пасля паланення, а 86 байцоў былі адпраўлены ў лагеры для ваеннапалонных.
Прэса
30 снежня 1937 года з’явілася газета на ідыш пад назвай «Батвін». У яе перадавіцы гаварылася:
Могілкі
Загінуўшыя яўрэйскія добраахвотнікі пахаваны ў агульнай магіле ў Барселоне, а 9 чалавек — у Мадрыдзе, дзе на могілках ёсць помнік з надпісам:
Станькі (Капыльскі раён)
Станькі́ (, Станьки) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
NGC 7136
NGC 7136 — двойная зорка ў сузор’і Казярог.
Жармінскі раён
Жармінскі раён (Жарма ауданы) — раён у цэнтры Усходне-Казахстанскай вобласці ў Казахстане. Адміністрацыйны цэнтр раёна — сяло Калбатау.
Геаграфія
Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Усходне-Казахстанскай вобласці. Мяжуе на захадзе з Абайскім раёнам, на паўночным-захадзе — з тэрыторыяй горада абласнога падпарадкавання Семей, на паўночным-усходзе — з Уланскім раёнам, на ўсходзе — Какпекцінскім раёнам, на паўднёвым усходзе — з Тарбагатайскім раёнам, на поўдні — з Аягозскім раёнам.
Тэрыторыю раёна перасякаюць: Туркестана-Сібірская чыгуначная магістраль і чыгуначная лінія Шар—Абарона; аўтамагістралі дзяржаўнага значэння Алматы—Рыдэр і Омск—Майкапчагай. Працягласць аўтамабільных дарог раёна складае 1033,5 км.
Гісторыя
17 снежня 1930 года акруговае дзяленне ліквідавана і ўведзена раённае дзяленне, у аснову якога пакладзены ўзбуйненыя раёны — часткі Жана-Семейскага і Усць-Каменагорскага раёнаў далучаны да Джармінскага раёна, цэнтрам раёна зацверджана сяло Георгіеўка.
20 лютага 1932 года ўтворана Усходне-Казахстанская вобласць, у склад якой увайшоў Джармінскі раён з цэнтрам у сяле Георгіеўка.
16 кастрычніка 1939 года з складу раёна ў ізноў утвораны Чарскі раён вылучаны 5 сельсаветаў і Чарскі пассавет.
2 студзеня 1963 года ў межах адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы ўтвораны Жармінскі сельскі раён з цэнтрам у сяле Георгіеўка. У яго склад з Чарского раёна перададзены 7 сельсаветаў.
31 снежня 1964 года аб'яднаны Жармінскі сельскі і Чарскі прамысловы раёны з цэнтрам у вёсцы Георгіеўка.
10 сакавіка 1972 года з складу Жармінскага раёна ў ізноў арганізаваны Чарскі раён перададзены 4 сельсаветы і пасёлак Ауэзаў.
3 мая 1997 года Сяміпалацінская вобласць скасавана, Жармінскі раён увайшоў у склад Усходне-Казахстанскай вобласці.
23 мая 1997 года ў склад Жармінскага раёна ўвайшла тэрыторыя скасаванага Чарскага раёна.
Насельніцтва
Нацыянальны склад (на 1 студзеня 2016 года):
Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне
Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне раёна: Шарская гарадская адміністрацыя, Ауэзаўская пасялковая адміністрацыя, Жангізтобінская пасялковая адміністрацыя, Жармінская пасялковая адміністрацыя, Суыкбулацкая пасялковая адміністрацыя і 17 сельскіх акруг.
Бітва на Эбра
Бітва на Эбра — адна з самых буйных бітваў перыяду грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Баявыя дзеянні развіваліся на фронце даўжынёю ў 60 кіламетраў.
Перадгісторыя
Да лета 1938 года зона, падкантрольная прыхільнікам Рэспублікі, апынулася раздзеленай на дзве часткі: Усходні фронт (Каталонія) быў адрэзаны ад Цэнтральнага і Паўднёвага. Гэта стварала вялікія цяжкасці, у прыватнасці, у кіраванні арміяй. Акрамя таго, непасрэднай пагрозе падвяргалася Валенсія, дзе ў той час знаходзіўся рэспубліканскі ўрад.
Урадавае камандаванне спадзявалася аб’яднаць адрэзаныя войскі ў Каталоніі з асноўнымі сіламі. У рэспубліканцаў была і знешнепалітычная задача: даказаць заходнім дэмакратыям — Францыі і Вялікабрытаніі — што Рэспубліка яшчэ цалкам баяздольна і можа не толькі супраціўляцца генералу Франсіска Франка, але і наносіць яму зруйнавальныя ўдары.
Начальнік Генеральнага штаба Народнай арміі Вісентэ Роха і галоўны ваенны саветнік СССР у Іспаніі Кузьма Качанаў распрацавалі план наступальнай аперацыі. Меркавалася пераадолець не надта шырокую (150—200 метраў), але хуткаплынную і з стромкімі берагамі раку Эбра ў нізоўях з выхадам у тыл групоўкі генерала Хасэ Сальчага.
Шархуны
Шархуны, шаргунцы, шалестуны, шумёлы, бомы, бразготка бразготкі – самагучальны музычны інструмент. Набор бронзавых (у мінулым і медных) шарыкаў розных памераў са шротам унутры, з проразямі па баках і вушкам у верхняй частцы. Пазвоньваюць пры патрэсванні. У старажытнасці выкарыстоўвалі як элемент жаночага ўпрыгожання. У вясельным поезде шархуны на скураным паску чаплялі на шыю коней. У 2-й палове 19 ст. пачалі выкарыстоўваць як састаўны канструкцыйны элемент бубна (мацавалі на драцяных расцяжках пад скураной мембранай). Шархуны выраблялі звычайна мясцовыя каваль кавалі. Вядомы на ўсёй тэрыторыі Беларусі.
Бітва на Эбра
Бакі
Усяго ў аперацыі з боку рэспублікі прыцягнуты каля 80 тысяч чалавек (паводле даследчыка Х. Топсана), 70—80 палявых батарэй, 27 зенітных гармат і 22 танка Т-26. Супрацьлеглы бок першапачаткова прыцягнуў 100 знішчальнікаў і 140 бамбардзіроўшчыкаў. Да 31 жніўня групоўка франкістаў мела 100 танкаў, 300 гармат, 500 самалётаў (паводле даследчыка А. Бівара).
Баявыя дзеянні
25 чэрвеня ўзброеныя фармаванні Рэспублікі фарсіравалі Эбру і стварылі на яе правым беразе, занятым мяцежнымі войскамі, некалькі плацдармаў. Першапачаткова поспех спадарожнічаў рэспубліканцам. Франкісты прыклалі ўсе намаганні, каб разбурыць варожую пераправу праз Эбру. Аднак рэспубліканцы працягвалі перапраўляліся падмацаванне, харчаванне і боепрыпасы. Спробам паўстанцкай авіяцыі знішчыць пераправу замінала зенітная артылерыя. Зенітная артылерыя рэспубліканцаў была вельмі эфектыўнай за кошт пастаўленых з Расіі [Савецкага Саюза] 76-міліметровых гармат. Яны не былі так знакаміты, як нямецкія зеніткі, але аб іх якасці можа судзіць хоць бы такі факт: рускія зенітныя гарматы 30-х гадоў, некалькі мадэрнізаваныя, перажылі свой век — яны стаялі на ўзбраенні іспанскай арміі яшчэ дзесяць гадоў таму! Так што, рэспубліканская супрацьпаветраная абарона дзейнічала цудоўна.
У пачатку жніўня войскі генерала Франка правялі контратаку. Пачалася вайна на змор праціўніка. Абодва бакі ў гэты час атрымалі папаўненне і дадатковае ўзбраенне. Франкісты адкрылі шлюзы ў вярхоўях Эбра: вада хлынула і знесла пантоны рэспубліканскіх войскаў, якія, зрэшты, былі хутка адноўлены. Аднак рэспубліканцы не змаглі развіць першапачатковы поспех, сутыкнуўшыся з моцным супрацівам франкісцкай арміі. Ім прыйшлося замацавацца на занятых пазіцыях. Бітва набыла пазіцыйны характар.
У сярэдзіне лістапада рэспубліканскія войскі пад націскам праціўніка адышлі на левы бераг Эбра, то ёсць на пазіцыі, з якіх пачалі чэрвеньскае наступленне.
Наступствы
23 снежня франкісцкія войскі разгарнулі генеральнае наступленне на Каталонію. У сярэдзіне студзеня 1939 года яны зламалі супраціўленне рэспубліканцаў і пачалося адступленне частак рэспубліканскай арміі да французскай мяжы. Падзенне сталіцы Каталоніі Барселоны адзначыла крах Рэспублікі, хоць вайна працягвалася яшчэ некалькі месяцаў і скончылася ў канцы сакавіка.
Зона прамяністага пераносу
Зона прамяністага пераносу — сярэдняя зона Сонца. Змяшчаецца непасрэдна над сонечным ядром, на адлегласцях прыкладна ад 0,2—0,25 да 0,7 радыусу Сонца ад яго цэнтра. Вышэй зоны прамяністага пераносу знаходзіцца канвектыўныя зона. Ніжняй мяжой зоны лічаць рысу, пад якой адбываюцца ядзерныя рэакцыі, верхняй — мяжу, вышэй якой пачынаецца актыўнае перамешванне рэчыва.
Структура
Вадарод ў зоне прамяністага пераносу сціснуты настолькі шчыльна, што суседнія пратоны не могуць памяняцца месцамі, з-за чаго перанос энергіі шляхам мяшання рэчыва вельмі абцяжараны. Дадатковыя перашкоды для мяшання рэчыва стварае нізкая хуткасць змяншэння тэмпературы па меры руху ад ніжніх слаёў да верхніх, якая абумоўлена перш за ўсё высокай цеплаправоднасцю вадароду. Прамое выпраменьванне вонкі таксама немагчыма, паколькі вадарод непразрысты для выпраменьвання, які ўзнікае ў ходзе рэакцыі ядзернага сінтэзу.
Перанос энергіі, акрамя цеплаперадачы, адбываецца таксама шляхам паслядоўнага паглынання і выпраменьвання фатонаў асобнымі пластамі часціц.
Механізм пераносу энергіі
Гама-квант, які прыходзіць з сонечнага ядра паглынаецца часціцай рэчыва (атамным ядром альбо вольным пратонам), пасля чаго ўзбуджаная часціца выпраменьвае новы квант святла. Гэты фатон мае напрамак, ніяк не залежыць ад кірунку паглынутага фатона і можа як пракрасціся ў наступны слой плазмы ў прамяністай зоне, так і зрушыць назад, у ніжнія слаі. З-за гэтага прамежак часу, за які шматкроць перавыпраменьванны фатон (які першапачаткова ўзнік у ядры) дасягае канвектыўнай зоны, можа вымярацца мільёнамі гадоў. У сярэднім гэты тэрмін складае 170 тысяч гадоў (для Сонца).
Прамяністыя зоны зорак
У маладых зорак прамежкавай масы (ад 2 да 8 масы Сонца) няма канвектыўнай зоны (адбываецца толькі прамяністы перанос) аж да ўступлення на галоўную паслядоўнасць.
Зоркі тыпу Сонца і менш маюць прамяністае ядро і канвектыўную атмасферу, зоркі больш 1,4 масы Сонца маюць канвектыўнае ядро і прамяністую атмасферу.
Бруну Фурлан
Бруну Фурлан (нар., Кампу-Гранды, Бразілія) — бразільскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванцам бразільскага клуба «Атлетыку Паранаэнсі» з Курытыбы. Улетку 2010 года разам з шэрагам іншых бразільскіх ігракоў быў арандаваны беларускім клубам «Дынама» з Мінска. У складзе мінчан здолеў замацавацца ў аснове. У сезоне 2011 стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў чэмпіянаце Беларусі (11 галоў). Па заканчэнні сезона «Дынама» хацела падоўжыць супрацоўніцтва з нападнікам, аднак «Атлетыку Паранаэнсі» адклікала Фурлана з арэнды. У 2012—2014 гадах Бруну гуляў за гэты клуб у чэмпіянаце штата Парана і ў бразільскіх Серыі A і Серыі B.
З 2014 года пачаў зноў аддавацца ў арэнды. У сезоне 2014 выступаў за «Наўтыку» ў Серыі B, у 2015 годзе гуляў за «Жайнвілі» ў чэмпіянаце штата Санта-Катарына. У 2016—2017 быў у арэндах у клубах АБС і «Амерыка» з Натала (штат Рыу-Гранды-ду-Норты), аднак з-за траўм амаль не гуляў.
У студзені 2018 года, пакінуўшы «Атлетыку Паранаэнсі», прыбыў у беларускі клуб «Віцебск», а ў лютым клуб афіцыйна абвясціў аб падпісанні кантракта з бразільскім нападнікам. Пачатак сезона 2018 прапусціў, аднаўляючыся ад траўмы, ў чэрвені пачаў з’яўляцца на полі, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У снежні 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў віцебскі клуб і завяршыў прафесійную кар’еру.
Эрманела Яха
Эрманела Яха (Ermonela Jaho, нар. 1974, Тырана, Албанія) — албанская оперная спявачка, сапрана.
Яха вучылася спеву ў Тыране. Затым, перамогшы ў конкурсе арганізаваным італьянскай опернай спявачкай Кацяй Рычарэлі, Яха змагла год займацца ў Акадэміі горада Мантуя і скончыць пяцігадовы курс вакалу і ігры на фартэпіяна ў Нацыянальнай Акадэміі Святой Цэцыліі ў Рыме. Яха з'яўляецца пераможцам шэрагу найбуйнейшых міжнародных конкурсаў у колькасці якіх Конкурс імя Пучыні ў Мілане (1997), Спанціні ў Анконе (1998), лепшая спявачка Уэксфардскага фестывалю (2000).
У апошнія гады Яха з вялікім поспехам выступала на сцэнах вядучых оперных тэатраў Амерыкі і Еўропы: у Каралеўскай оперы ў Лондане, у Метраполітэн-Оперы ў Нью-Ёрку, у Гранд-Апера ў Парыжы. Рэпертуар Яха ўключае оперныя партыі як лірычнага так і драматычнага характару. Да ліку лепшых роляў спявачкі належаць: Віялета (Вердзі, «Травіята»), Мімі (Пучыні, «»), Ганна Балейн (Даніцэці, «Ганна Балейн»).
Мокрая Дуброва
Мо́края Дубро́ва (, Мокрая Дуброва) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лагішынскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Дуброўскага сельсавета.
NGC 7137
NGC 7137 (іншыя абазначэнні — PGC 67379, UGC 11815, MCG 4-51-5, ZWG 472.8) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Пегас.
Параслянскі сельсавет
Парасля́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Парасляны.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 14 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад зноў утворанага Пружанскага сельсавета.
Горны (Забайкальскі край)
Горны (Го́рный, да 1994 года Чыта-46) — пасёлак гарадскога тыпу ў Забайкальскім краі Расіі, закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (ЗАТУ), утварае гарадскую акругу ЗАТУ п. Горны. Насельніцтва — 11 337 чал. (2017). Размешчаны за 85 км на паўднёвы захад ад г. Чыта, за 52 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра (сяло Улёты), побач з пасёлкам Дравяная Улётаўскага раёна, за 43 км на паўднёвы ўсход ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Забайкальскай чыгункі (Транссібірская магістраль).
Хуткасная дарога R1 (Славакія)
Хуткасная дарога R1 (Rýchlostná cesta R1) — хуткасная аўтамагістраль у Славакіі, якая пасля канчатковага будаўніцтва злучыць гарады Браціслава, Трнава, Серадзь, Нітра, Жарновіца, Ж’яр-над-Гронам, Зволен, Банска-Бістрыца і Ружамберак. R1 з'яўляецца часткай еўрапейскіх дарог, , і.
Агульная праектная працягласць складае 268 км, з якіх 174,6 км знаходзяцца ў эксплуатацыі і 93,4 км знаходзяцца ў стадыі падрыхтоўкі.
На скрыжаванні Нітра—Зволен дарога R1 падзяляецца на дарогу R1 у напрамку Зволена і хуткасную аўтамагістраль R1A, якая была створана ў 1970-х і 1980-х гадах шляхам рэканструкцыі былой дарогі і вядзе ў горад Нітра, дзе яна заканчваецца на скрыжаванні дарог,  і.
Гісторыя
Да 1989 года на часткі трасы цяперашняй хуткаснай аўтамагістралі R1 планавалася будаўніцтва трасы D65.
Раней, да адкрыцця дарогі R1 на ўчастку Нітра,Захад—Селянец, цяперашняя дарога R1A была пазначана як R1.
У адпаведнасці з Графікам падрыхтоўкі і будаўніцтва аб'ектаў дарожнай інфраструктуры ад красавіка 2021 года, да канца 2028 года будзе адкрыты і будавацца толькі адзін участак дарогі R1, а менавіта ўчастак Банска-Бістрыца—Шалкова.
Цэнтральны Банк Рэспублікі Азербайджан
Цэнтральны банк Рэспублікі Азербайджан (Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı) — цэнтральны банк Азербайджана, з'яўляецца органам банкаўскага рэгулявання і банкаўскага нагляду. Створаны на аснове устаноў Дзяржбанка СССР, Прамбудбанк СССР і Аграпрамбанка СССР у адпаведнасці з дэкрэтам Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі ад 11 лютага 1992 года аб заснаванні Нацыянальнага банка Азербайджанскай Рэспублікі.
Гісторыя
Пасля стварэння 28 мая 1918 года Азербайджанскай Дэмакратычнай Рэспублікі на тэрыторыі Азербайджана першапачаткова працягвала працаваць аддзяленне Дзяржаўнага банка Расіі. 16 верасня 1919 года быў прыняты Статут Дзяржаўнага Банка Азербайджана, а 30 верасня таго ж года банк пачаў сваю дзейнасць.
У 1920 годзе, пасля ўсталявання савецкай улады ў Азербайджане, фінансава-крэдытная сістэма была значна перабудавана. 31 мая 1920 года Дзяржбанк Азербайджана быў перайменаваны ў Народны Банк Азербайджана. Усе банкі і іншыя крэдытныя арганізацыі былі нацыяналізаваны і ўключаны ў Народны Банк, банкаўская справа перайшла ў выключную манаполію дзяржавы. Ва ўмовах «ваеннага камунізму» практычна адзінай функцыяй банка была эмісія папяровых грошай. Так як неабходнасць у банкаўскай сістэме адсутнічала, пастановай рэўкама ад 14 жніўня 1920 года функцыі банка былі перададзеныя Цэнтральнаму бюджэтным кіраванні.
З пачаткам ў 1921 годзе новай эканамічнай палітыкі, узнікла неабходнасць у аднаўленні банкаўскай сістэмы. Пастановай Саўнаркама Азербайджана ад 16 кастрычніка 1921 года быў створаны Дзяржаўны банк.
12 сакавіка 1922 года Азербайджан увайшоў у склад Закаўказскай Сацыялістычнай Федэратыўнай Савецкай Рэспублікі, а 30 снежня таго ж года — у склад СССР. У студзені 1923 года пачынаецца грашовая рэформа, уніфікаванай грашовае зварот Закаўказзя. Замест грашовых адзінак трох рэспублік ўведзена агульная валюта — рубель ЗСФСР. У выніку аб'яднання фінансавых сістэм Дзяржаўны банк Азербайджана страціў ролю цэнтральнага банка. Пастановай Саўнаркама Азербайджана ад 3 ліпеня 1923 года ён быў перайменаваны ў Дзяржаўны сельскагаспадарчы банк Азербайджана.
Ужа
У́жа (, Ужа) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Цэнтральны Банк Рэспублікі Азербайджан
Гісторыя
У 1923 годзе быў заснаваны Дзяржаўны банк СССР, у Баку было створана рэспубліканскае ўпраўленне Дзяржбанка СССР.
Ужа
Да 5 сакавіка 1939 года вёска ўваходзіла ў склад Грозаўскага сельсавета, да 16 ліпеня 1954 года — у склад Гарнастайлаўскага сельсавета, да 24 мая 1960 года — у склад Грозаўскага сельсавета.
Цэнтральны Банк Рэспублікі Азербайджан
Гісторыя
18 кастрычніка 1991 г. Азербайджан аднавіў сваю дзяржаўную незалежнасць. Была сфарміравана прававая аснова для ўстановы банкаўскай сістэмы, уключаючы аднаўленне цэнтральнага банка Азербайджанскай Рэспублікі.
25 мая 1991 г. быў прыняты Канстытуцыйны закон «Аб асновах эканамічнай незалежнасці Азербайджанскай Рэспублікі», артыкул 14 якога ( «Банкаўская сістэма і грашовы абарот») ўстанавіла прававую аснову незалежнай банкаўскай сістэмы і абарот нацыянальнай грашовай адзінкі Азербайджана ў цэлым, а таксама вызначыла статус і паўнамоцтвы цэнтральнага банка Азербайджана. У адпаведнасці з гэтым Канстытуцыйным законам 11 лютага 1992 года была падпісана дэкрэт Прэзідэнта Азербайджанскай Рэспублікі аб заснаванні Нацыянальнага банка Азербайджанскай Рэспублікі на аснове устаноў Дзяржбанка СССР, Прамбудбанк СССР і Аграпрамбанка СССР.
Законы аб Нацыянальным банку Азербайджанскай Рэспублікі 1992, 1996, і 2004 гадоў ўсталявалі, ўзмацнілі і развілі прававы статус і паўнамоцтвы цэнтральнага банка. У 2009 годзе банк перайменаваны ў Цэнтральны банк Азербайджанскай Рэспублікі.
Мэты і функцыі
У адпаведнасці з Законам Азербайджанскай Рэспублікі аб Цэнтральным банку Азербайджанскай Рэспублікі ад 10 снежня 2004 году асноўная мэта дзейнасці Цэнтральнага банка — гарантаваць стабільнасць цэн у межах сваіх паўнамоцтваў. Мэтай Цэнтральнага банка з'яўляецца таксама забеспячэнне стабільнасці і развіццё аплатных сістэм і банкаўскай справы.
Для дасягнення сваіх мэтаў Цэнтральны банк:
Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў 24 лютага 2009 года падпісаў прыняты парламентам 10 лютага таго ж года закон аб супрацьдзеянні легалізацыі атрыманых злачынным шляхам грашовых сродкаў і маёмасці і фінансаванню тэрарызму і выдаў указ аб мерах па яго рэалізацыі, у рамках якога пры Цэнтральным банку Азербайджана заснавана Служба фінансавага маніторынгу.
Арганізацыйная структура і кіраванне
Арганізацыйная структура Цэнтральнага банка ўключае Праўленне, цэнтральны апарат і рэгіянальныя офісы. Цэнтральны апарат Цэнтральнага банка складаецца з падраздзялення ўнутранага аўдыту і іншых структурных адзінак, вызначаных Праўленнем банка. Цэнтральным банкам кіруе Праўленне банка. Праўленне складаецца з 7 членаў: старшыня, чатыры ўдзельнікі, якія працуюць на пастаяннай аснове ў Цэнтральным банку і два знешніх чальца. Члены Праўлення прызначаюцца тэрмінам на 5 гадоў. Цэнтральны банк падсправаздачны толькі Прэзідэнту Азербайджанскай Рэспублікі.
NGC 7139
NGC 7139 (іншае абазначэнне — PK 104+7.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
NGC 7138
NGC 7138 (іншыя абазначэнні — PGC 67406, UGC 11817, MCG 2-55-14, ZWG 427.25, KARA 932) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Івар Андрэас Осэн
І́вар Андрэ́ас О́сэн (нарв. Ivar Andreas Aasen, зрэдку сустракаецца састарэлая перадача Аасэн; 5 жніўня 1813, Эрста, Дацка-нарвежская дзяржава — 23 верасня 1896, Крысціянія, Аб'яднаныя каралеўства Швецыя і Нарвегія) — нарвежскі філолаг, лексікограф, паэт. У першую чаргу вядомы як стваральнік адной з форм літаратурнай нарвежскай мовы — нюнорска, ці нюношка. Вядомы, таксама, як паэт, з'яўляецца аўтарам вядомага верша «Нарвежац».
Біяграфія
Івар Осэн нарадзіўся на хутары Осэн, каля Ховгэбюгды у рэгіёне Сунмёрэ на захадзе Нарвегіі (сёння фюльке Мёрэ-ог-Ромсдал). Ён быў сынам небагатага селяніна Івара Ёнсана. Хутар Осэн знаходзіўся далёка ад іншых паселішчаў, і таму ў дзяцінстве Івар не меў сяброў па гульнях, але хлопчык шмат чытаў, у тым ліку і Біблію. У сям'і было восем дзяцей, але бацькі неўзабаве памерлі, і сям'ёй пачаў кіраваць старэйшы брат. Ён прымушаў Івара працаваць у полі і забараняў дзейнічаць па сваіх схільнасцях, але захаваўся запіс у прыходскай кнізе, што Івар добра зарэкамендаваў сабе пры падрыхтоўцы да канфірмацыі. У 1831 годзе ён пачаў працаваць настаўнікам у розных вясковых школах, і ў выніку стаў гувернёрам у доме прыходскага святара Ханса-Конрада Турэсэна. У той жа час Івар пачаў вывучэнне мясцовай флоры і дыялекта Сунмёрэ. Осэн адправіўся са сваімі працамі ў Брэген, дзе мясцовы епіскап Якаб Нойман быў настолькі задаволены вынікамі яго дыялекталагічнай працы, што яны былі апублікаваны ў двух нумарах епархіяльнага часопіса «Bergens Stiftstidende» за 1841 год.
Дыялекталагічныя даследванні
Пасля публікацыі гэтых артыкулаў і дзякуючы падтрымцы Ноймана Осэн атрымаў стыпендыю ад Нарвежскага каралеўскага навуковага таварыства у Тронхейме для вывучэння нарвежскіх дыялектаў. Осэн ажыццявіў свае экспедыціі ў 1843—1847 гадах, запісваючы розныя словы, выразы і граматычныя формы. У яго запісах сустракаюцца таксама і прыказкі, але Осэн не займаўся мэтанакіраваным зборам фальклора: не быў ён і сацыёлагам. У першую чаргу Осэна цікавілі дыялекты Вестлана (Заходняй Нарвегіі), дзе, як ён лічыў, сустракаліся найлепшыя (гэта значыць найменш закранутыя ўплывам дацкай мовы) дыялекты, але ў выніку ён наведаў большую частку краіны. За чатыры гады Осэн праехаў больш за 4000 км, дайшоўшы на поўначы да Хельгеланда. Пасля заканчэння стыпендыі ў 1847 годзе Осэн пасяліўся ў Хрысціяніі, дзе і пражыў астатнія гады свайго жыцця. Пры гэтым, ён рэгулярна адпраўляўся ў экспедыцыі, звычайна летам, на працягу яшчэ 20 гадоў. Увогуле ён наведаў больш за палавіну ўсіх муніцыпалітэтаў Нарвегіі ў межах 1995 года.
Познія гады
Прайшоўшы шлях ад сялянскага сына да атрымальніка дзяржаўнай стыпендыі, Осэн адмовіўся ад прапанаванай яму прафесарскай пасады і працягнуў свае падарожжы, нягледзячы на ўсе цяжкасці, і аказанае яму супраціленне. Пры гэтым, у яго жыцці не адбывалася сапраўды значных знешніх падзей. Аб асабістым жыцці Осэна вядома няшмат, перш за ўсё, з-за невялікай колькасці крыніц. У яго было няшмат сяброў, звычайна ён сядзеў дома і працаваў. Осэн атрымліваў нядрэнны даход, але выдаткоўваў няшмат і ўсё жыццё правёў вельмі сціпла. З 1830 года Осэн вёў дзённік, але ён складаецца галоўным чынам з нататак аб пагодзе, аб яго хваробах, запісаў аб сустрэчах і прачытаных кнігах, і таксама кароткіх пераказаў бачаных ім спектакляў. Івар Осэн не пакінуў і значнай эпісталярнай спадчыны: большасць з яго лістоў былі адказамі на чужыя пытанні. Свайму сябру Морыцу Орфлуту ён пісаў адзін ліст у год, брату Йуну — раз у тры гады. Ён таксама амаль не перапісваўся з дзеячамі набіраўшага моц руха за распаўсюджванне створанага ім лансмола — Хенрык Крун атрымаў ад яго толькі адзін ліст, Георг Грыг — толькі некалькі, а Ян Прал — ніводнага. У дзённіку і лістах Осэн толькі зрэдку пераходзіць на «сваю» мову, лансмол, але звычайна пісаў на больш звыклай дацкай. Дзённікі і лісты Осэна былі выдадзены ў 1957—1960 гадах. Акрамя лінгвістычных прац Осэн выдаў яшчэ некалькі кніг, у прыватнасці, «Малую хрэстаматыю старажытнанарвежскай мовы» (En iden Laesbog i Gammel Norsk, 1854), аперэту «Спадкаемец» (Ervingen, 1855), «Нарвежскія прыказкі» (Norske Ordspog, 1856, другое выданне 1881) і зборнік вершаў «Symra» (1863, другое выданне 1875). Самым працяглым са звязных тэкстаў Осэна на лансмоле была кніга (96 старонак) «Агляд новага дома: кароткі агляд твора і чалавека для юнацтва» (Heimsyn: ei snogg Umsjaaing yver Skapningen og Menneskja: tilmaatad fyre Ungdomen, 1875). Гэтая кніга ніколі не мела вялікай папулярнасці, у той жа час як некалькі песень са «Спадкаемца» і «Symra» былі вельмі папулярнымі. Івар Осэн вельмі крытычна адносіўся да сваіх твораў: большасць з іх існуюць у двух версіях — першапачатковай і лепш прапрацаванй канчатковай. Акрамя таго, Осэн шмат пісаў «у стол» — як вершы, так і публіцыстычныя і навуковыя артыкулы. Шмат чаго з яго спадчыны было выдана пасмяротна, нешта нават зараз толькі рыхтуецца да выдання. Традыцыйныя ўяўленні аб Осэне шмат у чым афарбаваны інфармацыяй, якую магчыма вынуць з найбольш легкадасягальных крыніц, якія адносяцца да апошніх гадоў яго жыцця. У якасці характэрнага прыклада можна назваць біяграфію Андэрса Ховдэна «Івар Осэн ў паўсядзённым жыцці» (Ivar Aasen i Kvardagslaget). Хоўдэн, які ведаў Осэна ўжо старым, малюе яго як хворага адзінокага чалавека, які ходзіць па дому ў дзіравых шкарпэтках. Сучасны біёграф Осэна Стывен Уолтан, думае, што гэтая карціна недакладная і лічыць, што ў маладзейшыя гады Осэн лепш даглядаў сабе і веў больш актыўнае сацыяльнае жыццё, але тыя, хто ведаў Осэна ў 1840-я і 1850-я гады, не пакінулі аб ім успамінаў. Існуе ўсяго некалькі фотаздымкаў Осэна. Выявы часоў яго маладосці не захаваліся: адна карціна была створана, калі яму было 50 гадоў, а астатнія — тады, калі ён быў вельмі старым чалавекам.