cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тама (котка)
Рэкламнае прызначэння Тамы выклікала павелічэнне пасажырапатоку за месяц на 17% у параўнанні з студзенем 2006 года; статыстыка перавозкі пасажыраў за сакавік 2007 года паказала 10% рост у параўнанні з папярэднім фінансавым годам. Даследаванні паказалі, што агалоска прызначэння Тамы спрыяла прытоку 1,1 мільярда іен у мясцовую эканомікі. У студзені 2008 года Тама была павышана да «старэйшага станцыйнага наглядчыка»: у цырымоніі прынялі ўдзел прэзідэнт кампаніі і мэр; у выніку свайго прасоўвання па службе яна стала «адзінай жанчынай на кіруючай пасадзе» ў кампаніі. На сваёй новай пасадзе яна мела «офіс» — перапрацаваную будку для продажу квіткоў, абсталяваную каціным туалетам. У студзені 2010 года чыгуначныя чыноўнікі спрыялі прасоўванню Тамы на пасаду «выканаўчага дырэктара» (Operating Officer) у знак прызнання яе ўкладу ў пашырэнне кліенцкай базы кампаніі. Тама - першая котка, якая стала адным з кіраўнікоў чыгуначнай карпарацыі.
Яе штат складаўся з двух каціных станцыйных наглядчыкаў-памочнікаў: ката Цібі і маці Тамы, рудой паласатай коткі Мііка. Тама з'явілася ў дакументальным фільме пра котак пад назвай «Зорны шлях» (La Voie du chat) на французскай мове і «Каціныя ўрокі» (Katzenlektionen) на нямецкай італьянскага рэжысёра Мірыям Танелота.
Шар
Шар — геаметрычнае цела; мноства кропак прасторы, што знаходзяцца ад зададзенай кропкі O на адлегласці не большай за дадзеную велічыню R. Пры гэтым кропка O называецца цэнтрам, а R — радыусам. Кожны адрэзак, які спалучае цэнтр шара з кропкай паверхні шара, таксама называецца радыусам.
Новы Двор (Слуцкі раён)
Но́вы Двор (, Новый Двор) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Курсевічы
Ку́рсевічы (, Курсевичи) — вёска ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава, з 1927 года ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Алег Віктаравіч Халадзілаў
Алег Віктаравіч Халадзілаў (нар., Іжэўск, Удмурція, Расія) — спецыяліст у галіне трыбатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (2000).
Біяграфія
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Аўтамытка і электроніка», 1974), Інстытут механікі металапалімерных сістэм (Гомель; аспірантура, 1982; дактарантура, 1992). Працаваў ў Інстытуце механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага НАН Беларусі (1974—2002, з 1997 — загадчык лабараторыі «Інфармацыйныя тэхналогіі»), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 2003, механічны факультэт, кафедра «Вагоны», прафесар, у 2003—2015 — загадчык кафедры «Неразбуральны кантроль і тэхнічная дыягностыка»).
Навуковыя інтарэсы: матэрыялазнаўства; трэнне і знос у машынах; неразбуральны кантроль; тэхнічная дыягностыка.
Узнагароды
Прэмія ЛКСМБ (1985), Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013) і інш.
Падлессе Камянецкае
У складзе дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод «Мухавец» (цэнтр — пас. Мухавец).
Гісторыя
У 19 стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Камяніца Біскупская. У 1858 годзе ўласнасць графіні Краснінскай. У 1870 годзе вёска — цэнтр сельскай грамады. У 1886 годзе дзейнічала царкоўна-прыходская школа, карчма.
У 1905 годзе вёска ў Камянец-Жыровіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Камянец-Жыровіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нямецка-фашысцкія акупанты знішчылі вёску. У студзені 1949 года арганізаваны першы калгас, які аб'яднаў 37 гаспадарак.
Павел Дзмітрыевіч Крук
Павел Крук (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба МТЗ-РІПА, з 2010 года гуляў за мінскае «Дынама», у асноўным за дубль.
У лютым 2013 года быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Бяроза-2010», у другой палове сезона 2013 замацаваўся ў аснове.
Па заканчэнні сезона 2013 вярнуўся ў «Дынама», але ў лютым 2014 года зноў стаў іграком «Бярозы-2010» на сезон 2014. Неўзабаве атрымаў траўму і выбыў на невызначаны тэрмін. У чэрвені 2014 года вярнуўся на поле і стаў асноўным іграком «Бярозы-2010».
У пачатку 2018 года паслядоўна праходзіў прагляд у «Смалявічах», мінскіх «Тарпеда» і «Промні», але ў выніку ў красавіку стаў іграком «Белшыны». У жніўні 2018 года перабраўся ў жыткавіцкі ЮАС.
У студзені 2019 года зноў апынуўся ў Літве, папоўніўшы склад дэбютанта A Лігі — клуба «Панявежыс». Стаў трывалым іграком стартавага складу, выступаў за каманду да канца сезона 2019.
У сакавіку 2020 года стаў іграком латвійскага клуба «Тукумс 2000», аднак так і згуляў за яго.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі.
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (, Стоўбцы — ) — беларускі палітычны і нацыянальны дзеяч, пасол на Сейм Другой Рэчы Паспалітай (1926—1928). Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Allium narcissiflorum
Апісанне
Шматгадовая расліна 20-50 см. Цыбуліна даўгаватыя; абалонка кудзелістая, карычневая. Сцябло жорсткае, цыліндрычнае, лісцяное ў ніжняй чвэрці. Лісткоў 4-8, лінейныя, плоскія, шырынёй 2-5 мм, карацейшыя за сцябло. Кветкі ярка-ружовыя, буйныя.
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі
Біяграфія
Юры Сабалеўскі нарадзіўся на Міншчыне. Скончыў земляробчыя курсы ў Коўне (1910). Працаваў землямерам, пасля 1917 г. — у земскіх установах заходніх паветаў Беларусі. У 1922 г. абраны паслом (дэпутатам) польскага сейма. У 1924 г. далучыўся да Беларускай сялянска-работніцкай грамады, пасля яе разгрому (1927 г.) нелегальна выехаў у Гданьск. Двойчы (1928, 1939) быў арыштаваны польскімі ўладамі. 3 прыходам у Заходнюю Беларусь войск Чырвонай Арміі працаваў на будоўлі. Арыштаваны органамі НКУС і зняволены ў турму ў Баранавічах. Уцёк з турмы ў час бамбардзіроўкі нямецкай авіяцыі ў чэрвені 1941 г. У перыяд нацысцкай акупацыі Беларусі займаў пасады бургамістра Стоўбцаў, Нясвіжа, Баранавіч, 2-га віцэ-прэзідэнта Беларускай цэнтральнай рады, узначальваў акруговы аддзел Беларускай народнай самапомачы ў Мінску. Удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзенні Другога Усебеларускага кангрэсу (1944, Мінск), быў старшынёй мандатнай камісіі.
Allium narcissiflorum
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Францыі, Італіі, Партугаліі (магчыма інтрадуцыраваны).
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі
Біяграфія
3 лета 1944 г. у Германіі. У 1948—1950 гг. адзін з рэдактараў газеты «Беларускае слова». 3 1950 г. член Агульнага беларускага саюза вайскоўцаў. 3 вясны 1950 г. жыў у ЗША, з 1951 г. член, з 1952 г. — Беларускага нацыянальнага фонду, з кастрычніка 1955 г. — Камітэта незалежнай Беларусі. У 1957 г. жыў у Германіі.
Allium narcissiflorum
Распаўсюджанне
Расце на камяністых асыпках.
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі
Біяграфія
Аўтар успамінаў.
NGC 518
NGC 518 (іншыя абазначэнні — UGC 952, MCG 1-4-49, ZWG 411.47, PGC 5161) — спіральная галактыка (Sa) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кумулятыўны эфект
Кумулятыўны эфект ўжываецца ў даследчых мэтах (магчымасць дасягнення вялікіх хуткасцяў рэчыва - да 90 км/с), у горнай справе, у ваеннай справе (бранябойныя снарады).
Чарнаморскі флот
Чарнамо́рскі флот
Герб Варацэвічаў
Герб Варацэвічаў — герб вёскі Варацэвічы Іванаўскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.
Апісанне
Герб Варацэвічаў уяўляе сабой варажскі шчыт, рассечаны «ў слуп», правае поле — чырвонае, у левым размешчана 12 чорна-зялёных урубаў. У цэнтры гербавага поля намаляваны аголены сярэбраны меч з залатым дзяржаннем лязом уніз, справа і злева ад яго ў цэнтры палёў — залатыя месяцы, накіраваныя рогамі ў розныя бакі.
Дняпроўскае (Навадугінскі раён)
Дняпроўскае (Днепровское) — сяло ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Дняпроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Стражніца КАП „Парэчча”
Стражніца КАП „Парэчча” – арганізацыная адзінка Корпуса аховы памежжа на польска-савецкім памежжы.
Фарміраванне і арганізацыйныя змены
У 1932 годзе ў будынку КАПа размясціўся персанал стражніцы.Стражніцу з маткавай ротай злучала дарога даўжынёй 14 км і грунтавая дарога даўжынёй 8 км.
Памежная служба
Памежны батальён з'яўляўся асноўным тактычным падраздзяленнем Корпуса аховы мяжы, прызначаным для выканання ахоўнай службы. Батальённы ўчастак падзяляўся на ротныя аддзелы, а гэтыя, у сваю чаргу, на ўчасткі стражніцы, якія з'яўляліся «асноўнымі падраздзяленнямі, якія выконвалі ахоўную службу», у колькасьці паўзводу. Служба бяспекі ажыццяўлялася па зменнай сістэме, якая заключалася ў пастаянным патруляванні памежнай зоны, усталяванні пастоў трывогі, назірання і кантролю, патруляванні і арганізацыі засад у месцах, вызначаных як небяспечныя, праверцы дакументаў і затрыманні падазраваных, а таксама падтрыманні цеснай сувязі. паміж аддзеламі і адміністрацыйнымі органамі. Стражніцы КАП былі першай лініяй кардоннай групоўкі Корпуса аховы мяжы.
Злакавыя мухі
Злакавыя мухі, Злакавыя мушкі (Chloropidae) — сямейства насякомых з атрада двухкрылых, падатрад караткавусых. Каля 2500 відаў. Пашыраны ўсюды. На Беларусі каля 100 відаў.
Стражніца КАП „Парэчча”
Памежная служба
У 1932 году вышка КОП "Парэчча" абараняў адрэзак дзяржаўнай мяжы, 7 км у шырыню, 850 метраў ад пагранічнага знака № 291 да 306, і ў 1938 годзе, у 7 км шырынёй падсекцыі 535 метраў ад памежнага знака No 291 да 306.
Злакавыя мухі
Апісанне
Даўжыня 1-8 мм. Пярэднегрудка звычайна з цёмнымі падоўжнымі палосамі. За год 1-5 генерацый. Маюць звычайна чорную, шэрую або жоўтую афарбоўку, часта з чорнымі палоскамі на сярэднеспінцы.
Антонаўка (прыпыначны пункт)
Анто́наўка (, Антоновка)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,0 км на паўднёвы захад ад вёскі Гародня; на лініі Магілёў I — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Шчэжар і прыпыначным пунктам Рудзея.
Злакавыя мухі
Экалогія
Лічынкі большасці відаў шкодзяць раслінам, у тым ліку і збожжавых.
Андрэ Дэрэн
Андрэ Дэрэн (André Derain;, Шату-сюр-Сен — , Гарш) — французскі жывапісец, графік, тэатральны дэкаратар, скульптар, кераміст.
Біяграфія
Вучыўся ў Э. Кар’ера (1898—1899) і ў Акадэміі Жуліяна (1904) у Парыжы. Станаўленне мастака прайшло пад уплывам яго сябра Марыса дэ Вламінка і пазней — Анры Маціса, якія аказалі на яго вялікі ўплыў. Пасля службы ў войску (1900—1904) мастак на два гады (1905—1906) з’ехаў у Вялікабрытанію, дзе стварыў віды Гайд-парку і набярэжных Тэмзы. Гэтыя пейзажы, выкананыя ў духу фавізму, прасякнуты імкненнем перадаць напружанасць жыцця прыроды; іх дэкаратыўны эфект заснаваны на гранічна інтэнсіўным гучанні буйных плям чыстых кантрасных колераў («Лонданская гавань», 1906, Галерэя Тэйт, Лондан). Карціны Дэрэна адразу ж прыцягнулі ўвагу публікі на восеньскім Салоне 1905 года.
Каля 1908 года стыль Дэрэна змяняецца пад уплывам П. Сезана і ранняга кубізму; яго карцінам ўласцівыя рацыяналістычная выразнасць кампазіцый, геаметрычная спрошчанасць і важкасць формаў.
Стражніца КАП „Парэчча”
Памежная служба
Суседнія стражніцы:
Кампанія 1939 г.
Каля 4.00 раніцы 17 верасня 1939 г. падраздзяленні 13-га аддзела памежнай аховы НКУС напалі на вартавую вежу КАП «Парэчча». Пасля кароткай бойкі вартавую вежу разбілі. Нападнікі страцілі двух чалавек забітымі і аднаго параненым.
Сяргей Шчарбакоў
Сяргей Шчарбакоў:
Прыстаўкі СІ
Прыстаўкі СІ служаць для скарачэння напісання доўгіх лікаў.
Прыстаўкі для кратных адзінак
Кратныя адзінкі — адзінкі, якія ў цэлую колькасць разоў перавышаюць асноўную адзінку вымярэння некаторай фізічнай велічыні. Міжнародная сістэма адзінак (СІ) рэкамендуе наступныя прыстаўкі для пазначэнняў кратных адзінак:
Двайковае разуменне прыставак
У праграмаванні і індустрыі, звязанай з камп'ютарамі, тыя жа самыя прыстаўкі кіла-, мега-, гіга-, тэра- і г. д. у выпадку ўжывання да велічынь, кратных ступеням двойкі (напр., байт), могуць азначаць кратнасць не 1000, а 1024=210. Якая менавіта сістэма ўжываецца, павінна быць ясна з кантэксту (напр., у дачыненні да аб'ёму аператыўнай памяці выкарыстоўваецца кратнасць 1024, а ў дачыненні да аб'ёму дыскавай памяці ўведзеная вытворцамі цвёрдых дыскаў — кратнасць 1000).
У пазбяганне блытаніны ў сакавіку 1999 года Міжнародная электратэхнічная камісія ўвяла новы стандарт па найменні двайковых лікаў.
Прыстаўкі для дзельных адзінак
Дзельныя адзінкі, складаюць вызначаную дзель (частка) ад усталяванай адзінкі вымярэння некаторай велічыні. Міжнародная сістэма адзінак (СІ) рэкамендуе наступныя прыстаўкі для пазначэнняў дзельных адзінак:
Паходжанне прыставак
Большасць прыставак утварыліся ад грэчаскіх слоў. Дэка паходзіць ад слова deca або deka (δέκα) — «дзесяць», гекта — ад hekaton (ἑκατόν) — «сто», кіла — ад chiloi (χίλιοι) — «тысяча», мега — ад megas (μέγας), г.зн. «вялікі», гіга — гэта gigantos (γίγας) — «гіганцкі», а тэра — teratos (τέρας), што азначае «жахлівы». Пета (πέντε) і экса (ἕξ) адпавядаюць пяці і шасці разрадам па тысячы і перакладаюцца, адпаведна, як «пяць» і «шэсць». Дзельныя мікра (ад micros, μικρός) і нана (ад nanos, νᾶνος) перакладаюцца як «малы» і «карлік». Ад аднаго слова ὀκτώ (októ), якое азначае «восем», утворанныя прыстаўкі іота (10008) і ёкта (1/10008).
Як «тысяча» перакладаецца і прыстаўка мілі, узыходзячая да лацінскага mille. Лацінскія карані маюць таксама прыстаўкі санты — ад centum («сто») і дэцы — ад decimus («дзясяты»), зэта — ад septem («сем»). Зепта («сем») паходзяць ад лацінскага слова septem або ад французскага sept.
Прыстаўка ата ўтвораная ад дацкага atten («васямнаццаць»). Фемта ўзыходзіць да дацкага (нарвежскага) femten або да старажытнаісландскага fimmtān і азначае «пятнаццаць».
Прыстаўка піка адбываецца альбо ад французскага pico («дзюба» або «маленькая колькасць»), альбо ад італьянскага piccolo, г.зн. «маленькі».
Дастасавальнасць прыставак
У сувязі з тым, што найменне адзінкі масы ў СІ — кілаграм — утрымоўвае прыстаўку «кіла», для ўтварэння кратных і дзельных адзінак масы выкарыстоўваюць дзельную адзінку масы — грам (0,001 кг).
Прыстаўкі абмежавана выкарыстоўваюцца з адзінкамі часу: кратныя прыстаўкі наогул не спалучаюцца з імі (ніхто не выкарыстае «кіласекунду», хоць гэта фармальна і не забаронена), дзельные прыстаўкі далучаюцца толькі да секунды (мілісекунда, мікрасекунда і г. д.). У адпаведнасці з ДАСТ 8.417-2002, найменне і пазначэнні наступных адзінак СІ не дапушчаецца ўжываць з прыстаўкамі: хвіліна, гадзіна, суткі (адзінкі часу), градус, хвіліна, секунда (адзінкі плоскага вугла), астранамічная адзінка, дыоптрыя і атамная адзінка масы.
З метрамі з кратных прыставак на практыцы ўжываюць толькі кіла-: замест мегаметраў (Мм), гігаметраў (Гм) і г. д. пішуць «тысячы кіламетраў», «мільёны кіламетраў» і г. д.; замест квадратных мегаметраў (Мм²) пішуць «мільёны квадратных кіламетраў».
Ёмістасць кандэнсатараў традыцыйна вымяраюць мікрафарадамі і пікафарадамі, але не міліфарадамі або нанафарадамі (пішуць 60 000 пф, а не 60 нф; 2 000 мкф, а не 2 мф).
Прыстаўкі, якія адпавядаюць паказчыкам ступені, і што не дзеляцца на 3 (гекта-, дэка-, дэцы-, санты-), выкарыстоўваць не рэкамендуецца. Шырока выкарыстоўваюцца толькі сантыметр (які з'яўляецца асноўнай адзінкай у сістэме СГС) і дэцыбел, у меншай ступені — дэцыметр, а таксама гектар. У некаторых краінах віно мераюць дэкалітрамі.
IC 276
IC 276 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гамбургская архідыяцэзія
Гамбургская архідыяцэзія (Archidioecesis Hamburgensis) — архідыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Гамбург, Германія. У мітраполію Гамбурга ўваходзяць Оснабрукская і Гільдэсгаймская дыяцэзіі. Кафедральным саборам Гамбургскай архідыяцэзіі з'яўляецца царква Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
Гісторыя
У 831 годзе Папа Рымскі Рыгор IV прызначыў біскупам гамбургскім манаха-бенедыкцінца святога Ансгарыя. У 845—848 гг., пасля заваявання Гамбурга вікінгамі, Гамбургская дыяцэзія была далучана да Брэменскай архідыяцэзіі. У 787 годзе Гамбургская дыяцэзія была далучана да Кёльнскай мітраполіі.
Падчас Рэфармацыі ў Германіі Брэменская дыяцэзія спыніла сваё існаванне. Апошнім біскупам брэменскім быў Георг фон Браўншвайг-Люнебург, які памёр у 1566 годзе.
У 1620 годзе Святы Прастол утварыў апостальскі вікарыят Паўночнай Германіі, у якую ўваходзіў Гамбург. У XVIII стагоддзі апостальскі вікарыят Паўночнай Германіі перадаў частку сваёй тэрыторыі новаму апостальскаму вікарыяту Саксоніі, які ў 1780 годзе быў скасаваны і далучаны да апостальскага вікарыята Швецыі.
17 верасня 1839 года Рымскі Папа Рыгор XVI выдаў брэвэ Ex pastoralis, якім перавёў кафедру апостальскага вікарыята Швецыі ў Гамбург.
7 жніўня 1868 года апостальскі вікарыят Швецыі перадаў частку сваёй тэрыторыі новым каталіцкім структурам: апостальскай прэфектуры Даніі (сёння — Капенгагенская дыяцэзія), апостальскай прэфектуры Шлезвіг-Гольштэйна і місіі Sui iuris Нарвегіі (сёння — Ослаўская дыяцэзія). У гэты ж дзень апостальскі вікарыят Швецыі быў пераназваны ў апостальскі вікарыят Паўночнай Германіі.
13 жніўня 1930 года Рымскі Папа Пій XI выдаў булу Pastoralis officii, якой перадаў частку тэрыторыі апостальскага вікарыята Паўночнай Германіі новым структурам: Оснабрукскай дыяцэзіі і Падэрборнскай архідыяцэзіі.
23 ліпеня 1973 года Святы Прастол пераўтварыў частку апостальскага вікарыята Паўночнай Германіі ў апостальскую адміністратуру Шверына. 24 кастрычніка 1994 года апостальская адміністратура Шверына была ператворана ў Гамбургскую архідыяцэзію.
Brugmansia arborea
Brugmansia arborea — від вечназялёных кустоў сямейства.
Батанічнае апісанне
У натуральных умовах расліны могуць дасягаць у вышыню 3 метраў. Лісце 12-17 см у даўжыню, шэра-зялёнае, злёгку апушанае з вонкавага боку. Кветкі белага колеру ад 20 да 25 см у даўжыню. Плады грушападобнай формы, 8-9 см у дыяметры. Адзіны аўтафертыльны від у родзе.
Арэал
Арэал дадзенага віду ўключае Балівію, Калумбію, Эквадор, Чылі і Перу. З 2014 года від лічыцца зніклым у дзікай прыродзе.
Азарава (Навадугінскі раён)
Азарава (Азарово) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 519
NGC 519 (іншыя абазначэнні — ZWG 385.103, DRCG 7-19, PGC 5182) — эліптычная галактыка ў сузор’і Кіт.
Кёльнская архідыяцэзія
Кёльнская архідыяцэзія (Archidioecesis Coloniensis) — архідыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Кёльн, Германія. Кёльнская архідыяцэзія з'яўляецца найбуйнейшай каталіцкай архідыяцэзіяй Германіі. У Кёльнскую мітраполію ўваходзяць Ахенская, Лімбургская, Мюнстэрская, Трырская і Эсэнская дыяцэзіі. Кафедральным саборам Кёльнскай архідыяцэзіі з'яўляецца царква Святога Пятра і Святой Марыі.
Гісторыя
Кёльнская дыяцэзія была ўтворана ў другім стагоддзі. У VIII стагоддзі яна была ўзведзена ў ранг архідыяцэзіі.
1 лістапада 787 года Кёльнская архідыяцэзія перадала частку сваёй тэрыторыі, якая была скасавана ў 1648 годзе. У 1288 годзе, калі Кёльн стаў свабодным горадам, кафедра Кёльнскай архідыяцэзіі была пераведзена ў Бон. У 1357 годзе архібіскуп кёльнскі стаў курфюрстам. Кёльнскае курфюрства было адным з найбуйнейшых царкоўных княстваў Свяшчэннай Рымскі імперыі.
У 1795 годзе частка тэрыторыя Кёльнскага архібіскупства, размешчаная на левым беразе Рэйна, была занята рэвалюцыйнай Францыяй і ў 1801 годзе была канчаткова ёю анексавана. У 1803 годзе пасля Германскай медыятызацыі Кёльнскае княства ўвайшло ў склад княства Гесэн-Дармштат.
У 1824 годзе кафедра архідыяцэзіі была перанесена ў Кёльн.
Ламіжына
Ламі́жына (, Ломижино) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета. Ліквідавана 23 сакавіка 2012 года.
Сімірскі
Сімірскі — прозвішча.
Працавічы
Працаві́чы (, Працевичи) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Да 10 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ісернскага сельсавета.
Выбух
Выбух — фізічны ці/і хімічны хуткабежны працэс з вылучэннем значнай энергіі ў невялікім аб’ёме за кароткі прамежак часу, які прыводзіць да ўдарных, вібрацыйных і цеплавых уздзеянняў на навакольнае асяроддзе і да высакахуткаснага пашырэння газаў. Пры хімічным выбуху, акрамя газаў, могуць утварацца і цвёрдыя высокадысперсныя часціцы, завісь якіх завуць прадуктамі выбуху.
Выкарыстанне
Тэхналогіі на аснове выбуховых працэсаў прымяняюцца ў ваеннай справе, на выбуху заснавана дзеянне боепрыпасаў.
Мірныя тэхналогіі ўключаюць у сябе разбурэнне канструкцый накіраваным выбухам, зварку выбухам, выбухны сінтэз матэрыялаў, здабычу карысных выкапняў і інш.
Allium nebrodense
Allium nebrodense — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Сіцыліі, Італія.
Апісанне
Сцябло ўзыходнае. Пара чырвоных кіпцюроў ахутвае суквецці. Кветкі жоўтыя.
Распаўсюджанне
Эндэмік гор, Сіцылія, Італія. Насяляе адкрытыя, скалістыя вобласці да вяршыні гары.
Пагрозы і ахова
Галоўнай пагрозай з’яўляецца пашкоджанне чужароднымі відамі, а таксама праз рэкрэацыйную дзейнасць.
Большасць ці ўсе вядомыя субпапуляцыі знаходзяцца ў межах рэгіянальнага прыроднага парку і месцаў.
Міранскі
Міранскі — прозвішча.
Антопаль (прыпыначны пункт, Драгічынскі раён)
Анто́паль (, Антополь)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 1,6 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Антопаль.
Яўген Маркавіч Вольман
Яўген Маркавіч Вольман (1 мая 1883, Мінск — снежань 1943, Аўшвіц) — расійскі мікрабіёлаг, доктар медыцыны.
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Льежскага ўніверсітэта.
У 1909—1919 гг. працаваў у Пастэраўскім інстытуце у лабараторыі Ільі Мечнікава.
У перыяд Першай сусветнай вайны — урач на Усходнім фронце і ў Афрыцы.
З 1919 г. — кіраўнік лабараторыі ў Пастэраўскім інстытуце. У 1929—1932 гг. узначальваў Інстытут санітас (Сант’яга, Чылі). З 1932 года кіраваў аддзелам у Пастэраўскім інстытуце.
Падчас Другой сусветнай вайны заставаўся на сваёй пасадзе ў Парыжы. Схоплены фашысцкімі акупантамі і забіты ў Асвенціме.
Сям’я
Жонка — Лізавета Вольман (нар. 1888, Мінск), доктар фізіка-хімічных навук Льежскага ўніверсітэта, праводзіла даследаванні таксама і ў Інстытуце Пастэра. У 1943 годзе загінула падчас дэпартацыі ў Асвенцім.
Сын — І. Я. Вольман — вядомы французскі біёлаг, намеснік дырэктара Інстытута Пастэра.
Навуковая дзейнасць
Вывучаў фагацытоз, пратэоліз, пытанні прымянення мікраарганізмаў у вытворчасці вітамінаў A і B.
У 1927 апублікаваў у працах Інстытута працу «Recherches sur la Bactériophagie» («Даследаванні ў галіне бактэрыяфагіі»). Высунуў гіпотэзу аб заразным і спадчынным характары бактэрыяфагаў; аўтар канцэпцыі аб паходжанні бактэрыяфагаў.
Падчас Другой сусветнай вайны займаўся вытворчасцю процігангрэнознай сыроваткі.
Акулава (Навадугінскі раён)
Акулава (Акулово) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Краўн-эфіры
Як правіла, гетэраатамам з'яўляецца атам кіслароду. Калі адзін або некалькі атамаў кіслароду замененыя атамамі азоту або серы, то злучэнні называюцца адпаведна азакраўн- або тыакраўн-эфірамі. Калі краўн-эфіры кандэнсаваныя з бензольнымі або цыклагексанавымі кольцамі, то яны адносяцца да бензакраўн- або цыклагексанкраўн-эфіраў. Атрыманы краўн-эфіры, якія змяшчаюць у цыкле атамы P, Si, As, а таксама амідныя, складанаэфірныя і некаторыя іншыя функцыянальныя групы.
Наменклатура
У трывіяльных назвах краўн-эфіраў агульная колькасць атамаў у цыкле і колькасць гетэраатамаў пазначаюць лічбамі, якія ставяць перад і пасля слова «краўн». Паводле ІЮПАК краўн-эфіры ўяўляюцца як вытворныя цыклічных вуглевадародаў:
Падлессе Радваніцкае
Падле́ссе Радва́ніцкае (, Подлесье Радваничское) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мухавецкага сельсавета. Размешчана за 18 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 16 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, на р. Рыта.
У складзе дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод «Мухавец» (цэнтр — пас. Мухавец).
Гісторыя
У 19 стагоддзі вёска — дзяржаўная ўласнасць у Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Камяніца Біскупская. У 1870 годзе адносілася да Цюхініцкай сельскай грамады.
У 1905 годзе вёска ў Радваніцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Радваніцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нямецка-фашысцкія акупанты знішчылі вёску, загубілі 21 жыхара.
Кірыл Віктаравіч Шаўчэнка
Кірыл Шаўчэнка (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Гомель».
Клубная кар’ера
З 2018 года пачаў выступаць за дубль «Гомеля», на наступны год стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. У 2020 годзе, калі «Гомель» выступаў у Першай лізе, стаў выхадзіць у складзе асноўнай каманды, згуляўшы за яе ў чатырох матчах. У 2021 годзе стаў гуляць пераважна за дубль. 21 жніўня 2021 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з мінскім «Дынама» (2:0).
Забалацце
Назву За́балацце маюць:
Ла-Пампа (правінцыя)
Ла-Пампа (ісп.: Provincia de La Pampa) — правінцыя Аргенціны, размешчана ў цэнтры краіны, у Пампасах. Суседнія правінцыі (па гадзіннікавай стрэлцы, пачынаючы з поўначы): Сан-Луіс, Кордава, Буэнас-Айрэс, Рыа-Негра, Неукен і Мендоса.
Эканоміка
Эканоміка Ла-Пампа ацэньвалася у 3,2 мільярды долараў ЗША ў 2006 годзе, ці 10,500 долараў ЗША на душу насельніцтва (амаль на 20% вышэй за сярэдні паказчык па краіне).
Сельская гаспадарка складае чвэрць ад эканомікі Ла-Пампа. Самай значнай, распаўсюджанай па ўсёй правінцыі, галіной з'яўляецца развядзенне буйной рагатай жывёлы з пагалоўем ў 3 632 684 галоў (2002). Пагалоўе ў іншых галінах жывёлагадоўлі налічвае 202 428 авечак, 140 498 коз і 64 118 свіней. На паўночным усходзе, на больш урадлівых землях, таксама мае важнае значэнне вырошчванне пшаніцы (10 % ад нацыянальнага вытворчасці), сланечніку (13 % ад НП), кукурузы, люцэрны, ячменю і іншых збожжавых.
Маецца таксама малочная прамысловасць (выпрацавана 300 цэнтнераў прадукцыі) і 25 заводаў па вытворчасці сыру, развіта пчалярства, здабыча солі з саляных басейнаў.
IC 277
IC 277 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лаўрынова
Лаўрыно́ва (, Лавриново) — былы хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Ліквідаваны 20 чэрвеня 2008 года.
Хадар
Хадар, β Цэнтаўра — зорка ў сузор'і Цэнтаўра. Бачная зорная велічыня 0,6. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 14 гадз.3 хвіл.49 сек.; схіленне -60°22´22´´. Спектральны клас B1 II. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 460 светлавых гадоў.
Пухавіцкая воласць
Пухавіцкая воласць — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ігуменскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі, існавала да 1924 года. Адміністрацыйны цэнтр — Пухавічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пухавіцкая воласць існавала пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай да 1924 года.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі воласць увайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 воласць знаходзілася пад польскай уладай (Gmina Puchowicze).
Сяргей Васілевіч Шчарбакоў
Сяргей Васілевіч Шчарбакоў (, с. Белаводскае, Чуйская вобласць, Кыргызстан — ) — спецыяліст у галіне матэрыялазнаўства і тэхналогіі машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1988).
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (механічны факультэт, 1958). Працаваў у Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР (1961—1986, з 1965 — загадчык лабараторыі, з 1970 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, адначасова начальнік СКБ з ВВ), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1958—1961 і з 1986, прафесар кафедры «Маэрыялазнаўства і тэхналогія матэрыялаў», у 1986—2001 — прарэктар па навуковай і вучэбнай рабоце, адначасова ў 1993—2001 — рэктар Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіраўнікоў і спецыялістаў транспартнага комплексу).
Пол Ален
Пол Гарднер Ален (Paul Gardner Allen; 21 студзеня 1953 — 15 кастрычніка 2018) — амерыканскі прадпрымальнік, сузаснавальнік Карпарацыі Майкрасофт, якую ён разам са сваім школьным прыяцелем Уільямам Генры Гейтсам III (больш вядомым як Біл Гейтс) заснаваў у 1975 годзе. У 2011 годзе Ален займаў 57 месца ў спісе часопіса Forbes з капіталам ў $ 13 млрд.
Сяргей Васілевіч Шчарбакоў
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: тэхналогія, канструяванне і эксплуатацыйныя ўласцівасці маталапалімерных матэрыялаў і вырабаў.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1972).
Цялякава
Цяля́кава (, Теляково) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзешчанскага сельсавета. Размешчана ў 15 км да паўночнага ўсходу ад г. Узда, 50 км ад Мінска, 37 км ад чыгуначнай ст. Негарэлае на лініі Мінск—Баранавічы, аўтадарогай злучана з Уздой.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Цялякаўскага сельсавета. З 2009 па 2013 год у складзе Уздзенскага сельсавета.
Гісторыя
Раней лічылася, што паселішча ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах з 1582 г. Але навуковы супрацоўнік Нацыянальнага гістарычнага архіва Рэспублікі Беларусь Вадзім Урублеўскі знайшоў у архіве пацверджэнне на валоданне Цялякавам шляхціча Юрыя Салагуба, датаванае 27 мая 1500 г. Уваходзіла ў склад Мінскага павета ВКЛ. З 1793 г. у складзе Расійскай імперыі, сяло Уздзенскай воласці Ігуменскага павета. Уласнаць Радзівілаў, з 1857 г. Гарцінгаў. У 1812 г. праз сяло праходзілі войскі французскага корпуса Даву. У 1876 г. працавала карчма. На 1866 г. у сяле 24 двары, 284 жыхары, царква. У пачатку XX ст. 64 двары, 497 жыхароў. Побач з сялом быў маёнтак Цялякава, 1 гаспадарка, 81 жыхар. Пасля рэвалюцыі адкрыта пачатковая савецкая школа. З 1924 г. цэнтр сельсавета. У пачатку 1930-х гадоў працавалі калгас “Прагрэс”, стальмашня, шорная майстэрня, кузня і маслазавод. У гады нямецкай акупацыі Беларусі 1941-1944 гг. уваходзіла ў склад Слуцкай акругі Генеральнай акругі "Беларусь". Была створана воласць з цэнтрам у Цялякаве. Перыядычна ў вёсцы знаходзіліся паліцэйскія і вайсковыя часткі. Супраць нямецкіх акупантаў дзейнічала падпольна патрыятычная група пад кіраўніцтвам Шымановіча Макара Данілавіча.
У 2000—101 гаспадарка, 253 жыхара. У 2007—92 гаспадарак, 182 жыхара. Дзейнічаюць Дом культуры, лясніцтва, бібліятэка, крама.
На тэрыторыі вёскі знаходзяцца: брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, загінулых у Вялікую Айчынную вайну.
Ла-Рыёха (правінцыя, Аргенціна)
Гісторыя
У дакалумбаву эпоху тэрыторыя правінцыі была заселеная карэнным насельніцтвам - індзейцамі. Першымі еўрапейцамі, якія з'явіліся на тэрыторыі правінцыя, былі іспанцы, на чале з Хуанам Рамірэсам дэ Веласка, які ў 1591 годзе абвясціў, што гэтыя землі ўваходзяць у склад іспанскай калоніі Перу.
Эканоміка
Насельніцтва ў асноўным займаецца сельскай гаспадаркай, галоўным чынам жывёлагадоўляй і вінаградарствам. Прамысловасць звязаная з перапрацоўкай сельскагаспадарчай прадукцыі.
Герб Моладава
Герб Моладава — герб вёскі Моладава Іванаўскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.
Апісанне
Герб Моладава ўяўляе сабой іспанскі шчыт, у чорным полі якога размешчаны залаты звон з чатырохчастковым гербам, які мае малы шчыток у цэнтры. У правым верхнім полі герба контурна намаляваны тры паляўнічыя ражкі, левым верхнім — тры бэлькі, якія звужаюцца дадолу, ніжнім правым — пяціканцовая зорка, ніжнім левым — падвойная лілея з кольцам пасярэдзіне, у цэнтральным шчытку — тры жалуды з двума дубовымі лістамі.
Allium negevense
Allium negevense — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва ўсходнім Міжземнамор’і.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва ўсходнім Міжземнамор’і — Ізраіль.
Насяляе камяністыя паўпустынныя нагор’і.
Вера Васілеўна Буякова
Вера Васілеўна Буякова (нар., в. Забалацце, Бялыніцкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
З 1959 года звеннявая ільнаводчага звяна, у 1967—1977 гадах загадчык вытворчым участкам калгасу «Наша перамога» Бялыніцкага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі па павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак лёну.
Галавенчыцы (Стаўбцоўскі раён)
Галаве́нчыцы (, Головенчицы) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
NGC 520
NGC 520 (іншыя абазначэнні — UGC 966, IRAS01219+0331, MCG 1-4-52, ARP 157, ZWG 411.50, VV 231, KCPG 31B, PRC D-44, PGC 5193) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
IC 278
IC 278 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Яі Боні
Тама Яі Боні (Thomas Yayi Boni;, Чаўру, Боргу, Бенін) — бенінскі дзяржаўны дзеяч. Прэзідэнт Беніна з 6 красавіка 2006, старшыня Афрыканскага саюза з 29 студзеня 2012 па 27 студзеня 2013.
Біяграфія
Атрымаў адукацыю ў абласным цэнтры Параку, а затым вучыўся на эканамічным факультэце Нацыянальнага ўніверсітэта Беніна. Вывучаў банкаўскую справу ў Дакары (Сенегал), а затым эканоміку і палітыку ў Арлеанскім універсітэце ў Францыі і ва ўніверсітэце Парыжа, дзе ён атрымаў доктарскую ступень па эканоміцы ў 1976.
З 1980 па 1988 працаваў у Цэнтральным банку дзяржаў Заходняй Афрыкі, стаўшы намеснікам дырэктара. У 1988 стаў намеснікам дырэктара Цэнтра банкаўскіх даследаванняў па прафесійнаму развіццю ў Заходняй Афрыцы (Дакар). З 1992 па 1994 працаваў у кабінеце прэзідэнта Беніна Нісефора Сагло, адказны за грашова-крэдытную і банкаўскую палітыку. Нарэшце, у 1994 ён быў прызначаны старшынём Заходне-Афрыканскага банка развіцця (ЗАБР). За працу ў банку развіцця Заходняй Афрыкі ён быў узнагароджаны нацыянальным ордэнам за заслугі Французскай Рэспублікай.
У першым туры прэзідэнцкіх выбараў Беніна (5 сакавіка), за Боні было аддадзена 32 % галасоў. Яго бліжэйшы супернік, Андрыен Хунгбеджы з Партыі за дэмакратычнае абнаўленне, атрымаў 25 %. Астатнія 26 кандыдатаў, якія прынялі ўдзел у выбарах, атрымалі меншую колькасць галасоў. У другім туры выбараў (19 сакавіка), Боні перамог, набраўшы 75 % галасоў выбаршчыкаў.
У верасні 2021 года Патрыс Талон і Томас Боні Яі, палітычныя саюзнікі, якія сталі інтымнымі ворагамі, сустрэліся ў палацы Марына ў Котану. Падчас гэтага тэт-а-тэт Томас Боні Яі прадставіў Патрысу Талону шэраг прапаноў і просьбаў, якія датычацца, у прыватнасці, вызвалення «палітычных затрыманых».
Берлінская архідыяцэзія
Берлінская архідыяцэзія (Archidioecesis Berolinensis) — архідыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Берлін, Германія. У Берлінскую мітраполію ўваходзяць Гёрліцкая і Дрэздэнска-Мейсенская дыяцэзіі. Кафедральным саборам Берлінскай архідыяцэзіі з'яўляецца царква святой Ядвігі.
Гісторыя
Хрысціянства з'явілася на тэрыторыі сённяшняй Берлінскай архідыяцэзіі ў XII стагоддзі і было непасрэдна звязана з дзейнасцю Святога Ота Бамбергскага.
28 чэрвеня 1972 года Берлінская дыяцэзія перадала частку сваёй тэрыторыі для стварэння новых Шчэцінска-Каменскай, Кашалін-Калобжагскай і Зялёнагурска-Гожаўскай дыяцэзій.
27 чэрвеня 1994 года дыяцэзія Берліна была збудавана ў ранг архідыяцэзіі.
Дзяржаўны пераварот у Латвіі (1934)
Дзяржаўны пераварот у Латвіі, 1934 — антыканстытуцыйны захоп улады ў Латвіі прэм’ер-міністрам Карлісам Улманісам. Было прыпынена дзеянне канстытуцыі і распускаўся Сейм. У краіне былі ліквідаваныя ўсе палітычныя партыі і закрытыя многія газеты.
У ноч з 15 на 16 мая 1934 года ўсе ўрадавыя будынкі ў Рызе былі занятыя войскамі, паліцыяй і айзсаргамі. Апублікавана распараджэнне за подпісам прэм’ер-міністра Улманіса і ваеннага міністра генерала Балодзіса аб аб’яўленні ўсёй краіны на ваенным становішчы на ​​6 месяцаў (падоўжана да 1938 года). Адначасова прыпыненая дзейнасць Сейма надалей да правядзення «рэформы» канстытуцыі (Сейм так і не быў адноўлены). Прэзідэнту дзяржавы Алберту Квіесісу была дадзена магчымасць заставацца на сваёй пасадзе да заканчэння канстытуцыйных паўнамоцтваў, да красавіка 1936 года.
Пераварот прайшоў бяскроўна, грамадства не выступіла з пратэстамі.
Было арыштавана каля 2000 чалавек, уключаючы большасць лідараў ЛСДРП. Большая частка была неўзабаве вызвалена, самы працяглы тэрмін арышту не перавысіў года.
Спецыяліст па канстытуцыйным праве К. Дышлерс ў 1935 прапанаваў разуменне перавароту як прымянення ў публічным праве інстытута дзеяння ў чужой цікавасці без даручэння (лац. Negotiorum gestio).
У гістарыяграфіі СССР пераварот у Латвіі называўся фашысцкім. Англійскія гісторыкі П. Дэвіс і Д. Лінч апісваюць падзеі як атрыманне ўлады «фашыстоўскім Сялянскім саюзам і станаўленне Улманіса дыктатарам».
Аперацыя «Саюзная сіла»
Аперацыя «Саюзная сіла» (Operation Allied Force) — ваенная аперацыя блока НАТА супраць Саюзнай Рэспублікі Югаславія ў перыяд з 24 сакавіка па 10 чэрвеня 1999 года, якая прывяла да вываду югаслаўскіх войскаў з тэрыторыі края Косава і Мятохія і да пераходу края пад кантроль сіл НАТА.
Прычыны
Югаслаўскія ўлады, прэзідэнт Слабодан Мілошавіч былі абвінавачаны ў этнічных чыстках падчас грамадзянскай вайны на поўдні Сербіі, якія мелі месца абапал (і югаслаўскага войска, і паўстанцкага руху Войска Вызвалення Косава). Інфармацыя адносна сотняў тысяч забітых жыхароў застаецца супярэчлівай — пра што сведчаць выкрыцці пахаванняў міжнароднымі экспертамі. Прычынай эскалацыі супрацьстаяння сталі этнічныя канфлікты паміж сербамі і албанцамі.
Ход аперацыі (сакавік—чэрвень)
Афіцыйнай падставай пачатку ваенных дзеянняў было абвешчана прысутнасць сербскіх войскаў на тэрыторыі края Косава і Мятохія. На працягу сакавіка, красавіка, мая, чэрвеня 1999 года войскі НАТА праводзілі ваенныя дзеянні на тэрыторыі Сербіі. Асноўную частку ваеннай аперацыі складала ўжыванне авіяцыі для бамбардзіроўкі стратэгічных ваенных і грамадзянскіх аб’ектаў на тэрыторыі Сербіі. Колькасць задзейнічаных самалётаў перавышала 500 адзінак. Авіаналётам былі падвергнуты ваенныя стратэгічныя аб’екты ў буйных гарадах Югаславіі, уключаючы сталіцу — Бялград.
Шведскі патоп
Шведскі патоп (Potop Szwedzki) — вайна Шведскай імперыі супраць Рэчы Паспалітай у 1655—1660 гадах. Вымусіла Рэч Паспалітую заключыць Віленскае перамір’е ў вайне з Маскоўскім царствам дзеля барацьбы супраць шведаў. Афіцыйна скончылася пасля падпісання перамір’е ў Аліве.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Ахвяры сярод грамадзянскага насельніцтва
Загінула 500—5700 грамадзянскіх асоб, уключаючы этнічных албанцаў. .
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
Пасля адрачэння каралевы Крысціны (6 чэрвеня 1654), увосень 1654 года шведскі ўрад прыйшоў да высновы, што ён не можа далей пасіўна назіраць за развіццём поспеху расійскіх войскаў у Рэчы Паспалітай у час вайны 1654—1667 гадоў, і шведская дзяржава павінна ўмяшацца, але пытанне аб форме ўмяшання заставалася адкрытым.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Шкода экалогіі
НАТА бамбавала нафтаперапрацоўчыя і нафтахімічныя заводы, што прывяло да некаторага парушэння экалагічнага балансу і забруджванню навакольнага асяроддзя.
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
У снежні 1654 года адбылося пасяджэнне шведскага, дзе было прынята рашэнне ўмяшацца ў падзеі. Адначасова, з мэтай перашкодзіць далейшаму ўмацаванню Расіі, члены рыксрада вырашылі заключыць саюз з саслабленай польска-літоўскай дзяржавай. Паводле меркавання шведскіх кіруючых колаў, для заключэння саюза польскі кароль Ян II Казімір Ваза павінен быў адмовіцца ад прэтэнзій на Лівонію, пагадзіцца на шведскі пратэктарат над Курляндыяй і на саступкі ў Каралеўскай Прусіі — гэта забяспечвала б ператварэнне Балтыйскага мора ў «шведскае возера», што дало б Швецыі поўны кантроль над гандлем у рэгіёне.
У выніку разгляда пытання было прынята рашэнне пачаць вайну і прызначаны час — вясна 1655 года. Станоўчы ўплыў на такое рашэнне аказвалі весткі пра тое, што частка магнатаў Рэчы Паспалітай шукае «абароны» ў замежных кіраўнікоў. У Вялікім Княстве Літоўскам частка магнатаў ужо да канца 1654 года ўступіла ў перамовы са Швецыяй аб «пратэкцыі». У выступленнях некаторых членаў рыксрада была выказана гатовасць такую «пратэкцыю» аказаць.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Эканамічная шкода
Агульная шкода, нанесены прамысловым і транспартным аб’ектам, ацэньваецца ў 1 млрд долараў.
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
Аднак, у Рэчы Паспалітай катэгарычным праціўнікам саюза са Швецыяй апынуўся кароль Ян Казімір. У студзені 1655 года пад ціскам сенатараў каралю прыйшлося адправіць у Швецыю свайго прадстаўніка, але паўнамоцтваў для заключэння саюза кароль яму не надаў. Наадварот, пасланец караля выступіў з патрабаваннем кампенсацый Яну Казіміру за адмову ад яго правоў на шведскі трон. Пазней шведскі кароль Карл X Густаў нават напісаў цару Аляксею Міхайлавічу, што польскі кароль «шукае… толькі нашай каралеўскай вялікасці ўсялякія шкоды і страты чыніць».
Адначасова Швецыя не магла не звярнуць увагу на становішча, якое ўзнікла на расійска-літоўскіх франтах. Спробы літоўскіх гетманаў вярнуць занятыя расійскімі войскамі землі зімой-вясной 1655 года не прывялі да станоўчага выніку. Тым часам шведскі пасланец Удэ Эдла даставіў у Стакгольм пасланне ад цара Аляксея Міхайлавіча, у якім адзначалася, што цар аддаў загад зімаваць сваім войскам у Вязьме, для таго, каб увесну пачаць наступ на каронныя гарады Рэчы Паспалітай. У сувязі з гэтым, для Швецыі ўзнікала тэрміновая неабходнасць не ўступаючы ў адкрытае супрацьстаянне з Расіяй перашкодзіць развіццю яе поспехаў і паставіць пад свой кантроль стратэгічна важныя для Швецыі тэрыторыі.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Эканамічная шкода
Пашкоджанні нанесеныя аўтадарожнай і чыгуначнай сеткі краіны, некаторыя масты і дарогі былі разбураны.
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
У пачатку 1655 года ўзмацнілася актыўнасць розных кругоў польска-літоўскай знаці па пошуку «абароны» ў замежных кіраўнікоў. У 1655 годзе магнаты і шляхта Вялікай Польшчы звярнуліся з просьбай аб абароне да курфюрста Брандэнбурга, а брандэнбургскі агент у Варшаве паведамляў, што прымас і шэраг сенатараў гатовыя бачыць курфюрста на польскім троне.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Эканамічная шкода
Бамбаванні НАТА пашкодзілі мноства гаспадарчых аб’ектаў.
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
Увесну 1655 года ў актыўныя перамовы са Швецыяй уступіў вялікі гетман літоўскі Януш Радзівіл. Падчас перамоў ставілася пытанне аб абранні шведскага караля на трон Рэчы Паспалітай. Да лета 1655 года перамовы са шведскімі ўладамі пачаткаў і віленскі біскуп Юрый Тышкевіч. Усё гэта дапамагала стварыць уражанне, што сур'ёзнай вайны не будзе, а абяскроўленая Рэч Паспалітая сама прыме шведскі пратэктарат.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Просьба Югаславіі аб прыняцці ў саюз Расіі і Беларусі
Адразу пасля пачатку агрэсіі 1999 г. парламент Саюзнай Рэспублікі Югаславіі, атакаванай войскамі НАТА, прагаласаваў за далучэнне рэспублікі да саюза Расіі і Беларусі.
Шведскі патоп
Перадумовы і прычыны канфлікту
Да лета 1655 года быў гатовы план хуткай кампаніі. Удар планавалася нанесці з двух бакоў. На захадзе армія фельдмаршала павінна была са Шведскай Памераніі пачаць наступ на землі Вялікай Польшчы. Іншым кірункам павінны былі стаць землі Вялікага Княства Літоўскага і Інфлянтаў. Першай мэтай на гэтым кірунку быў захоп Дынабурга, які быў адным з галоўных цэнтраў Інфлянтаў і кантраляваў шляхі на Рыгу. Такая неабходнасць тлумачылася выхадам расійскіх войскаў да Заходняй Дзвіне. Для шведскіх інтарэсаў у рэгіёне ўзнікла неабходнасць не дапусціць заняцця гэтага горада расійскімі войскамі. Пасля ўзяцця Дынабурга прадпісвалася выслаць войскі для ўзяцця Браслава. Новы генерал-губернатар Шведскай Лівоніі граф Магнус Дэлагарадзі павінен быў заняць усю поўнач Вялікага Княства Літоўскага з гарадамі Біржы і Коўна, асаблівая ўвага надавалася заняццю Жамойці, што забяспечвала набліжэнне шведскіх граніц да Усходняй Прусіі. Дэлагардзі атрымаў правы на заключэнне дагавора з гетманам Радзівілам і павінен быў размясціць шведскія гарнізоны ва ўсіх стратэгічна важных пунктах.
Сконэ (паўвостраў)
Паўвостраў Ско́нэ (Skåne) — паўднёвы ўскраек Скандынаўскага паўвострава, тэрыторыя Швецыі. У Сярэдневякоўі паўвостраў належыў Даніі, перайшоў да Швецыі ў 1658 годзе паводле Роскільскага міру. У паўночнай частцы паўвострава знаходзіцца горад Мальмё.
Паўвостраў уразаецца ў мора на 100 км. На захадзе абмывацца пралівам Эрэсун, на поўдні і ўсходзе — Балтыйскім морам.
Рэльеф
У адрозненне ад большай часткі Швецыі, паверхня раўнінная, з невялікай перавагай узвышшаў, з’яўляецца своеасаблівым пераходам ад гарыстай Швецыі да раўніннай Даніі. Сустракаюцца асобныя грады, складзеныя з гранітаў і гнейсаў. Расліннасць прадстаўлена змяшанымі іглічна-шыракалістымі лясамі, а таксама шыракалістымі лясамі з дуба і бука на бурых лясных глебах, верасоўнікі.
Сельская гаспадарка
З сельскагаспадарчых культур на паўвостраве вырошчваецца ячмень і пшаніца. Акрамя таго, гэта адзіны рэгіён Швецыі, дзе апрацоўваецца цукровы бурак. Паўвостраў Сконэ лічыцца галоўным сельскагаспадарчым рэгіёнам краіны.
Шведскі патоп
Заваяванне шведамі Вялікай Польшчы
Да таго часу ўрад Рэчы Паспалітай сабраў пад Уйсцем (на поўнач ад Познані) 17-тысячнае велікапольскае апалчэнне («паспалітае рушанне»). На чале польскага войска знаходзіліся вялікі падскарбі каронны Багуслаў Ляшчынскі, пазнаньскі ваявода Крыштаф Апалінскі і ваявода калішскі Анджэй Караль Грудзінскі.
Пасля капітуляцыі велікапольскае паспалітае апалчэнне было распушчана. Шведская армія без бою ўступіла ўглыб Польшчы. 31 ліпеня А. Вітэнберг без супраціўлення заняў горад Познань. Польскія магнаты і шляхта, незадаволеныя ўладай свайго караля Яна Казіміра, масава пераходзілі на бок шведаў. З Познані армія Вітэнберга рушыла пад Сьроду, дзе спынілася, чакаючы падыходу галоўных сіл на чале з каралём.