cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў
Мендзялееў — эканаміст і футуролаг
Прытым навуковы адзначае патрэба нацыяналізацыі некалькіх жыццёва важных рэгулюючых эканамічных складнікаў і патрэбу стварэння сістэмы адукацыі як часткі заступніцкай палітыкі дзяржавы.
Уральская экспедыцыя
Кажучы пра «трэцюю службу Радзіме» навуковец адменна адзначае значэнне гэтай экспедыцыі. У сакавіку 1899 года Д. І. Мендзялееў у дакладной таварышу міністра фінансаў У. М. Какоўцаву дае рэкамендацыі. Ён прапануе перадаць Вайсковаму і Марскому міністэрству казённыя заводы, што адпавядаюць інтарэсам абароны; астатнія прадпрыемствы такога роду, дзяржаўныя горныя заводы — у прыватныя рукі ў выглядзе патэнцыялу канкурэнцыі, для зніжэння цэн, а скарбу, што валодае рудамі і лясамі — прыбытак. Развіццю Урала замінае тое, «што там дзеюць амаль цалкам адны буйныя прадпрымальнікі, якія ўсё і ўся захапілі для сябе адных»; ва ўтаймаванне іх — развіць «звыш буйных, шмат дробных прадпрыемстваў»; паскорыць будаванне чыгунак.
Па даручэнні міністра фінансаў С. Ю. Вітэ і дырэктары Дэпартамента прамысловасці і гандлю У. І. Кавалеўскага, кіраўніцтва экспедыцыяй даверана Д. І. Мендзялееву; ён звяртаецца да ўладальнікаў прыватных заводаў Урала, просячы «спрыяць вывучэнню становішча жалезнай справы».
Нягледзячы на нядужанне, навуковец не адмовіўся ад падарожжа. У экспедыцыі бралі ўдзел: кіруючы кафедрай мінералогіі Пецярбургскага ўніверсітэта прафесар П. А. Земятчэнскі, вядомы спецыяліст па рускіх жалезных рудах; памагаты начальніка навукова-тэхнічнай лабараторыі Марскога міністэрства — хімік С. П. Вуколаў; К. Н. Ягораў — супрацоўнік Галоўнай палаты мер і шаляў. Апошнім дзвюм Д. І. Мендзялееў даручыў «агляд многіх уральскіх заводаў і вытворчасць поўных магнітных вымярэнняў» для выяўлення анамалій, моўцаў пра наяўнасць жалезнай руды. К. Н. Ягораву таксама даручалася вывучэнне Экібастузскага радовішча каменнага вугалю, па думцы Д. І. Мендзялеева — вельмі важнага для ўральскай металургіі. Суправаджалі экспедыцыю прадстаўнік Міністэрства дзярж маёмасцяў Н. А. Салараў і сакратар Сталай дарадчай канторы жалезна-заводчыкаў В. В. Мамантаў. Асабістыя маршруты ўдзельнікаў Уральскай экспедыцыі вызначаліся заданнямі.
Д. І. Мендзялееў з Пермі ехаў па такім маршруце: Кізіл — Чусовая — Кушва — гара Мілата — Ніжні Тагіл — гара Высокая — Екацярынбург — Цюмень, параходам — у Табольск. З Табольска параходам — у Цюмень і далей: Екацярынбург — Білімбаева — Екацярынбург — Кыштым. Пасля Кыштыма ў Д. І. Мендзялеева «ідзе горлам кроў» — рэцыдыў старой хваробы, ён затрымваецца ў Залатавусце, спадзеючыся адпачыць і «зноў пусціцца на заводы», але паляпшэння не было, і ён праз Уфу і Самару вярнуўся ў Боблаве. Д. І. Мендзялееў адзначыў, што яшчэ ў Екацярынбургу атрымаў добрае ўяўленне пра стан жалезнай прамысловасці Урала.
У сваёй справаздачы С. Ю. Вітэ Д. І. Мендзялееў паказвае прычыны павольнага развіцця металургіі, і меры пераадолення таго: «Уплыў Расіі на ўвесь захад Сібіры і на стэпавы цэнтр Азіі можа і павінны здзяйсняцца пры пасярэдніцтве Уральскага краю». Прычыну стагнацыі прамысловасці Урала Д. І. Мендзялееў бачыў у сацыяльна-эканамічнай архаіцы: «…Трэба з адменнай настойлівасцю скончыць усе рэшткі абшарніцкага дачынення, што яшчэ існуе ўсюды на Урале ў выглядзе сялян, прыпісаных да заводаў». Адміністрацыя правіць перашкоды малым прадпрыемствам, але «праўдзівае развіццё прамысловасці неймавернае без свабоднага спаборніцтва дробных і сярэдніх заводчыкаў з буйнымі». Д. І. Мендзялееў паказвае: падапечныя ўрадам манапалісты тармозяць уздым краю, — «дарагія цэны, дастатак дасягнутым і прыпынак у развіцці». Пазней ён адзначыць, што гэта каштавала яму «шмат працы і непрыемнасцей».
На Урале атрымала апраўданне яго ідэя падземнай газіфікацыі вугалю, выяўленая ім яшчэ на Данбасе (1888), і да якой ён вяртаўся неаднаразова («Гаручыя матэрыялы» — 1893, «Асновы фабрычна-завадской прамысловасці» — 1897, «Навука пра прамысловасць» — 1900—1901).
Удзел у вывучэнні ўральскай жалезнай прамысловасці — адзін з найважных этапаў дзейнасці Мендзялеева-эканаміста. У сваёй працы «Да спазнання Расіі» ён скажа: «У маім жыцці мне давялося браць удзел у лёсе трох… спраў: нафтавай, каменнавугальнай і жалезна-руднай». З Уральскай экспедыцыі навуковец прывёз неацэнны матэрыял, скарыстаны ім надалей у працах «Навука пра прамысловасць» і «Да спазнання Расіі».
Старыя Дарогі (станцыя)
Стары́я Даро́гі (, Старые Дороги)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Размешчана ў горадзе Старыя Дарогі.
Якаў Якаўлевіч Гардзееў
Якаў Якаўлевіч Гардзееў (нар. , г. Гродна) — беларускі ўрач-неўрапатолаг. Доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар (1990). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі медыцынскіх навук (1996).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1965). Працаваў у Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы (1966—1968), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1968, медыка-псіхалагічны факультэт, кафедра неўралогіі і нейрахірургіі, прафесар, у 1995—2006 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: клінічная і эксперыментальная дэміелінізацыя; праблемы рассеяннага склерозу.
Узнагароды
Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (1998), медаль Францыска Скарыны (2005), званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2015) і інш.
Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік
«Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік» — беларуская кніга, выдадзеная тыражом экзэмпляраў.
Змест
Вывучэнне геаграфіі на беларускай мове ў першай палове 1990-х гадоў ускладнялася з-за адсутнасці літаратуры, якая дапамагла б засвоіць геаграфічныя тэрміны. Дадзены слоўнік запоўніў гэты прабел. Кніга адрасуецца школьнікам, а таксама ўсім, хто вывучае геаграфію на беларускай мове.
Двайны бэта-распад
Двайны бэта-распад, 2β-распад, ββ-распад — агульная назва некалькіх відаў радыеактыўнага распаду атамнага ядра, якія абумоўлены слабым узаемадзеяннем і змяняюць зарадавы лік на дзве адзінкі. Двайны бэта-распад ва ўласным сэнсе слова суправаджаецца павелічэннем зарада ядра на дзве адзінкі і выпраменьваннем двух электронаў.
Двайны бэта-распад ва ўласным сэнсе слова суправаджаецца павелічэннем зарада ядра на дзве адзінкі і выпраменьваннем двух электронаў
Двайны бэта-распад — самы рэдкі з усіх працэсаў радыеактыўнага распаду. Усе 11 нуклідаў, для якіх гэты працэс пэўна назіраўся, маюць перыяд паўраспаду больш чым 7×1018 гадоў, а ў 128Te перыяд паўраспаду складае (3,5±2,0) гадоў, што на сёння з’яўляецца абсалютным рэкордам сярод усіх радыеактыўных ізатопаў. Варта адзначыць, што пацверджаныя назірання адносяцца толькі да 2β-распаду з павелічэннем зарада ядра, за выключэннем барыю-130, у якім адбываецца, верагодна, двайны электронны захоп (перыяд паўраспаду (2,2±0,5) гадоў, вымераны ў геахімічных эксперыменце па назапашванні прадукту распаду, ксенону-130, у крышталічнай рашотцы старажытнага мінерала, які змяшчае барый), і крыптону-78.
Распад можа ажыццяўляцца не толькі на асноўны стан даччынага ядра, але і на ўзбуджаныя станы. У гэтым выпадку выпраменьваецца таксама адзін або некалькі гама-квантаў і / або канверсійных электронаў.
Букавіна (Талачынскі раён)
Букаві́на (, Буковина) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да 7 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Еўлахоўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Плоскаўскага сельсавета.
Бразільская гевея
Бразільская гевея (Hevea brasiliensis) — дрэва сямейства малачайных, асноўная крыніца натуральнага каўчуку. Утрыманне каўчуку ў соку дасягае 40-50%. Каўчук, які здабываецца з гэтай расліны, складае 90-92% сусветнай вытворчасці натуральнага каўчуку. Сыроватка, якая застаецца пасля аддзялення каўчуку, змяшчае каля 0,6% пратэіну і можа дадавацца ў корм жывёлам.
Шавялёва (Дзямідаўскі раён)
Шавялёва (Шевелево) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Малая Неўка
Малая Неўка — рукаў дэльты Нявы, які адыходзіць ад Вялікай Неўкі ля стрэлкі Каменнага вострава. Аддзяляе Петраградскую старану ад Каменнага і Крастоўскага вострава. Упадае ў Неўскую губу разам з Малой Нявой паміж Пятроўскім і Крастоўскім астравамі. Даўжыня каля 5 км, шырыня 120—300 метраў, глыбіня 3,5-7 метраў. Расход вады — напачатку 224 м³/с.
Мае прытокі (абодва левыя) — Карпаўка і Жданаўка. У сярэдняй частцы ад Малой Неўкі направа адыходзіць рака Крастоўка, далей упадае ў Сярэднюю Неўку насупраць Елагіна вострава.
Левы бераг у верхняй частцы цячэння ракі асадкаваны ў граніт (набярэжныя Пясочная і Адмірала Лазарава). Правы бераг з мэтай прадухілення размыцця ўмацаваны драўлянымі канструкцыямі.
Малая Неўка з’яўляецца суднаходнай.
Марыян Марыянавіч Перацятковіч
Марыян Марыянавіч Перацятковіч (Мариа́н Мариа́нович Перетя́ткович; 23 жніўня 1872, Усычы, Валынская губерня — 22 мая 1916, ) — рускі архітэктар, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў, тэарэтык горадабудаўніцтва і выкладчык. У архітэктурным творчасці Перацятковіча мадэрн спалучаўся з сярэднявечнымі матывамі, а таксама з рысамі неакласіцызму, неарэнесанса і рускага стылю.
Хеліцэры
Хеліцэры — ротавыя прыдаткі павукоў, кляшчоў, сальпуг, скарпіёнаў, мечахвостаў і да іх падобных, па наяўнасці якіх гэта група членістаногіх атрымала назву хеліцэравых. Звычайна складаюцца з двух ці трох членікаў і маюць выгляд клюшань (даслоўны пераклад «клюшні-вусы») або падклюшань. У павукоў на вяршыні хеліцэр адкрываюцца пратокі атрутных залоз.
Разнастайнасць хеліцэр
Двухчленікавыя клюшнепадобныя хеліцэры характэрны для сальпуг і лжэскарпіёнаў.
Двухчленікавыя хеліцэры ў форме падклюшань, верагодна, уяўляюць сабой найбольш спецыялізаваны варыянт будовы гэтых прыдаткаў. Паводле гіпотэзы Шульца, іх варта разглядаць як сінапамарфію групы Tetrapulmonata (чатырохлёгачныя), якая аб'ядноўвае павукоў і блізкія да іх атрады Amblypygi, Schizomida і Thelyphonida. Вядомы два варыянты іх будовы: артаганатны і лабідагнатны. Пры артаганатнай рухомыя кіпцюры хеліцэр накіраваны наперад і ўніз паралельна адзін аднаму, пры лабідагнатнай кіпцюры накіраваны з бакоў да плоскасці двухбаковай сіметрыі цела насустрач адзін аднаму. Лабідагнатныя хеліцэры характэрны толькі для аранеаморфных павукоў.
Гамолагі хеліцэр у іншых групах членістаногіх
Паводле шырока распаўсюджаных уяўленняў, якія ўзыходзяць да класічных прац Снодграса, хеліцэры лічыліся канечнасцямі першага пасляротавага сегмента, які ўвайшоў у склад галавагрудзей хеліцэравых, гамалагічнымі другой пары антэн ракападобных або зачаткавым другім антэнам непаўнавусых, якія не атрымліваюць развіцця. Эта пункт гледжання грунтуецца на тым, што хеліцэры інервуюцца ад трытацэрэбрума — трэцяга аддзела надглотачнага ганглія, гэтак жа як антэны II жаваланосных, а астатнія канечнасці хеліцэравых атрымліваюць інервацыю ад гангліяў брушнога нервовага ланцужка. Акрамя таго, у эмбрыянальным развіцці хеліцэравых, як сцвярджалі прыхільнікі гэтай гіпотэзы пра гамалагізацыю хеліцэр, былі знойдзены два сегменты, якія папярэднічалі сегменту хеліцэр, гэта значыць, мелася столькі ж сегментаў як і ў жаваланосных перад сегментам антэн II.
Хеліцэрам хеліцэравых магчыма гамалагічныя хеліфоры марскіх павукоў.
IC 1930
IC 1930 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Цялец.
Лэтычыўскі раён
Лэтычыўскі раён (Летичівський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Хмяльніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Лэтычыў (Летичів).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 28631 чалавек, плошча — 951 км². Асноўныя рэкі - Паўднёвы Буг.
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 19 сельскіх саветаў.
Аміята
Аміята (Monte Amiata) — гара вулканічнага паходжання ў Італіі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Тасканы, за 50 км на паўднёвы ўсход ад Сіены, на шляху паміж Фларэнцыяй і Рымам. Вышыня складае 1738 м над узроўнем мора. Побач з Аміятай знаходзяцца даліна Валь д’Орча, занесеная ў спіс ЮНЕСКА сусветнай культурнай спадчыны, і верхняя Марэма.
Вулкан Аміята застаецца спакойным больш за 2000 гадоў, аднак вулканічная дзейнасць цалкам не спынілася — на гэта паказваюць геатэрмальныя крыніцы і гейзеры на схілах гары (выкарыстоўваюцца ў цяперашні час для атрымання электраэнергіі). Схілы пакрываюць самшытавыя, каштанавыя, хваёвыя лясы, у якіх да гэтага часу знаходзяцца рэдкія віды драпежных птушак і ваўкі.
Немцы (гміна)
Не́мцы (Niemce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любэльскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Немцах. Плошча гміны складае 141,14 км². Станам на 2014 год у гміне Немцы пражывалі 18 074 чалавекі, шчыльнасць — 128,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Слабадскі сельсавет (Лепельскі раён)
Слабадскі́ сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Слабада.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Свядскі сельсавет у складзе Лепельскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Свяда. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года у Лепельскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Слабада, сельсавет перайменаваны ў Слабадскі. 23 лістапада 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Замошскага сельсавета. 20 мая 1960 года ў склад Красналуцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Вобалачча, Забаенне, Карсаўшчына, Рэўтполле і Стайкі). 10 красавіка 1965 года ў склад Красналуцкага сельсавета Чашніцкага раёна перададзены 3 населеныя пункты (Адамаўка, Замошша і Чорная Лаза). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Слабадскога сельсавета 18 населеных пунктаў.
29 ліпеня 1988 года ў склад сельсавета з Домжарыцкага сельсавета перададзена 6 населеных пунктаў (вёскі Барсукі, Бяседы, Валова Гара, Верабкі, Вокана і Чарніца). 21 верасня 1999 года ў склад Домжарыцкага сельсавета перададзены вёскі Барсукі, Валова Гара і Чарніца.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1168 чалавек, з іх 96,7 % — беларусы, 2,6 % — рускія.
Стоткаўшчына
Сто́ткаўшчына (, Стотковщина) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Маісееўшчынскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Траянаўскага сельсавета.
Каменны востраў
Каменны востраў — востраў у дэльце Нявы ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, у гістарычным раёне Астравы. З 1920 года па 1989 год насіў афіцыйнае найменне «востраў Рабочых». Плошча вострава 1,06 км².
Фактычна Каменны востраў — гэта некалькі астравоў на поўначы Санкт-Пецярбурга, падзеленых каналамі. Знаходзяцца паміж Вялікай і Малой Неўкай і рэчкай Крастоўкай. На Каменным востраве шмат гістарычных помнікаў, сядзібаў і дач вядомых людзей, каваных агароджаў і зялёных паркаў. Пасярод адной з алей да 1990-х гадоў стаяў дуб, пасаджаны Пятром Першым.
Ксенія Уладзіміраўна Мілеўская
Ксенія Уладзіміраўна Мілеўская (нар. 9 жніўня 1990, Мінск) — беларуская тэнісістка. Малодшая сястра футбаліста кіеўскага «Дынама» Арцёма Мілеўскага.
Інданезія
Індане́зія (Indonesia), Рэспу́бліка Індане́зія (Republik Indonesia) — дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, размешчаная на 17 508 астравах найбуйнейшага ў свеце Малайскага архіпелага (астравы Калімантан, Суматра, Ява, Сулавесі, Балі і інш.) і заходняй частцы вострава Новая Гвінея. Мае сухапутныя межы з Малайзіяй, Папуа-Новай Гвінеяй і Усходнім Тыморам. Сухапутная тэрыторыя — 1,9 млн км². Марская акваторыя (унутранае мора, тэрытарыяльныя і архіпелагавыя воды, асобная эканамічная зона) — 7,9 млн кв. км. Насельніцтва — больш за 250 млн чалавек (4-е месца ў свеце). Сталіца — Джакарта (в. Ява) з насельніцтвам звыш 10 млн чал. Афіцыйная мова — інданезійская. Грашовая адзінка — інданезійская рупія. Нацыянальнае свята — Дзень абвяшчэння незалежнасці (17 жніўня 1945).
Унітарная дзяржава, прэзідэнцкая рэспубліка. Пасаду прэзідэнта з кастрычніка 2014 г. займае Джока Відода, віцэ-прэзідэнта — Маруф Амін (з кастрычніка 2019 г.).
Інданезія мае значную этнакультурную разнастайнасць. Каля 88 % насельніцтва — мусульмане, што робіць яе краінай з найбольшым мусульманскім насельніцтвам у свеце.
Адміністрацыйны падзел: 33 адміністрацыйныя адзінкі (31 правінцыя, 2 адмысловыя адміністрацыйныя акругі — Джакарта і Джак’якарта).
Незалежнасць краіны абвешчана 17 жніўня 1945. У 1942—1945 гадах яна знаходзілася пад японскай акупацыяй, а да таго была каланіяльным уладаннем Нідэрландаў, якія пачалі яе асваенне ў першай палове XVII ст. і аб’ядналі большую частку тэрыторыі сучаснай Інданезіі пад сваёй уладай да пачатку XX ст.
Этымалогія
Назва «Інданезія» з’яўляецца састаўной і паходзіць ад тапоніма «Індыя» (Indus) у спалучэнні з вытворным ад грэчаскага слова «несас» (νῆσος — востраў), літаральна «Астраўная Індыя». Першыя выпадкі яго ўжывання адносяцца да канца XVIII ст. Аднак дакументаванае ўвядзенне гэтага паняцця ў навуковы абарот адбылося толькі ў 1850 годзе, калі брытанскі этнограф Джордж Віндзар Эрл прапанаваў выкарыстаць для абагульняючай назвы жыхароў Малайскага архіпелага этнонім «індунезійцы» (indunesians) замест этноніма «малаюнезійцы» (malayunesians), які ўжываўся ў той час. Пазней вучань Эрла, Джэймс Рычардсан Логан, у сваіх працах упершыню ўжыў тапонім «Інданезія» (Indonesia) як сінонім тапоніма «Індыйскі архіпелаг» (Indian Archipelago), а нямецкі этнограф і філосаф Адольф Бастыян (Adolf Bastian) апублікаваў манаграфію пад назвай «Інданезія або астравы Малайскага архіпелага» (Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels).
Пры гэтым, нягледзячы на досыць хуткае распаўсюджванне тапоніма «Інданезія» у міжнародным акадэмічным асяроддзі, у Нідэрландах (каланіяльнай метраполіі гэтай тэрыторыі) ён доўгі час практычна не выкарыстоўваўся: сярод галандцаў калонія па-ранейшаму называлася як «Галандская Ост-Індыя» (Nederlandsch Oost Indië) альбо проста «Індыя» (Indië, у грамадска-палітычнай лексіцы ў яе адносінах ужывалася таксама паняцце «Усход» (de Oost).
Пачатак актыўнага распаўсюджвання слова «Інданезія» ў Нідэрландах і Галандскай Ост-Індыі звязаны з уздымам нацыянальна-вызваленчага руху сярод насельніцтва калоніі ў пачатку XX ст. Так, у 1913 годзе адзін з першых актывістаў руху, яванскі журналіст і публіцыст Сувардзі Сур’янінграт заснаваў у Нідэрландах прыватнае агенцтва навін пад назвай «Інданезійскае прэс-бюро» (Indonesisch Pers Bureau).
Аднак укараненне слова «Інданезія» ў сапраўды шырокі грамадскі лексікон у Галандскай Ост-Індыі звязана з правядзеннем у Джакарце 27-28 кастрычніка 1928 года кангрэса моладзевых арганізацый нацыянальна-вызваленчага кірунку. У ходзе мерапрыемства быў упершыню публічна выкананы гімн «Вялікая Інданезія» (Indonesia Raya), а яго ўдзельнікі прынеслі так званую «Клятву моладзі» (Sumpah Pemuda), даўшы прысягу на вернасць адзінай радзіме — Інданезіі, адзінай нацыі — інданезійскай, адзінай мове — інданезійскай.
Засяленне людзьмі, старажытны перыяд (да нашай эры)
На тэрыторыі Інданезіі знаходзяцца адны з найбольш ранніх арэалаў рассялення старажытных людзей. Выяўленыя на Яве выкапнёвыя астанкі аднаго з падвідаў чалавека прамаходзячага — пітэкантрапа, таксама вядомага як яванскі малпачалавек, адносяцца да ніжняга палеаліту (прыблізна ад 1 мільёна да 700 тысяч гадоў таму).
Каля 45 000 гадоў таму пачалося засяленне тэрыторыі Інданезіі чалавекам разумным. Пачынаючы з гэтага часу прайшло некалькі міграцыйных хваль, у ходзе якіх з кантынентальнай частцы Паўднёва-Усходняй Азіі перамяшчаліся прадстаўнікі розных этнасаў, найбольш раннія з якіх належалі да негроіднай расы. Пранікненне мангалоідных народнасцей, якія прынеслі з сабой высокую неалітычную культуру, пачалося ў другім тысячагоддзі да нашай эры. Першую буйную хвалю мангалоідаў сфарміравалі так званыя, другую, якая адносіцца да сярэдзіны першага тысячагоддзя да нашай эры, —. Апошнія былі носьбітамі высокаразвітай культуры бронзы і распаўсюдзілі на заселенай тэрыторыі земляробства, сталі продкамі большай часткі сучасных інданезійцаў. Пераход да бронзы на асноўнай тэрыторыі краіны завяршыўся да пачатку нашай эры, тады ж у прыбярэжных раёнах пачаўся пераход да культуры жалеза.
Фарміраванне дзяржаў, дакаланіяльны перыяд (I—XV стст.)
Дзяржаўныя утварэнні на тэрыторыі Інданезіі пачалі ўзнікаць ужо ў I-III ст. н. э., аднак існаванне першых дзяржаў, назвы якіх навуцы дакладна вядомыя — на ўсходнім Калімантане і  на заходняй Яве, адносіцца толькі да IV ст. Першай дзяржавай, тэрыторыя якой распаўсюдзілася на некалькі астравоў, стала Шрывіджая, заснаваная на паўднёвай Суматры ў канцы VII ст.: праіснаваўшы да канца XIV стагоддзя, яна ў перыяды сваёй найвышэйшай магутнасці кантралявала ўсю тэрыторыю Суматры, большую частку Явы і Малакскага паўвострава. Гэтыя і іншыя дзяржавы, якія існавалі на тэрыторыі Інданезіі ў IV—XIII стагоддзях, знаходзіліся пад моцным культурным уплывам Індыі, а пануючай рэлігіяй у большасці з іх быў індуізм. Разам з тым, досыць распаўсюджаным быў і будызм: ён, у прыватнасці, быў дзяржаўнай рэлігіяй усходнеяванскага княства Матарам.
Найбольш буйной, магутнай і развітай у сацыяльна-эканамічным дачыненні дзяржавай дакаланіяльнага перыяду была імперыя Маджапахіт, заснаваная ў 1293 годзе на ўсходняй Яве. Да канца XIV ст. тэрыторыя і васальныя ўладанні Маджапахіта ўключалі ў сябе большую частку тэрыторыі цяперашняй Інданезіі.
У XIII ст. пачалося актыўнае распаўсюджванне ісламу, які пранікаў галоўным чынам з Малакскага паўвострава і з усходняга ўзбярэжжа Індыі. Да канца XVI стагоддзя іслам стаў пануючай рэлігіяй на большай частцы тэрыторыі Інданезіі, хоць у многіх рэгіёнах захоўваліся абшчыны будыстаў і індуістаў, а таксама асяродкі традыцыйных мясцовых вераванняў, носьбіты якіх, як правіла, цалкам бесканфліктна суіснавалі з мусульманамі.
Пранікненне еўрапейцаў, каланізацыя ГОІК (1512—1798 гады)
Пранікненне еўрапейскіх каланізатараў у Інданезію, якое пачалося ў XVI ст., было выклікана высокім попытам на спецыі і вострыя прыправы, якія растуць ва ўсходняй частцы Малайскага архіпелага — на Малукскіх і Малых Зондскіх астравах, Сулавесі — менавіта гэты рэгіён прадстаўляў асноўную цікавасць для еўрапейцаў. Першымі тут атабарыліся партугальцы: у 1512 мараплаўцу Францішку Серану ўдалося наладзіць пастаўкі прыпраў з Малук і застацца з часткай каманды на востраве Тэрнатэ.
У XVII стагоддзі ў барацьбу за кантроль над гандлем мясцовымі прыправамі ўключыліся іншыя еўрапейскія дзяржавы, найбольшую актыўнасць сярод якіх праявілі Нідэрланды. За некалькі дзесяцігоддзяў у галандцаў атрымалася выцесніць канкурэнтаў з архіпелага — партугальцы змаглі ўтрымаць толькі ўсходнюю частку вострава Тымор. У 1602 была заснавана Галандская Ост-Індская кампанія (ГОІК), якая распачала засваенне не толькі ўсходняй, але і заходняй часткі цяперашняй Інданезіі. Кампанія мела ўласныя ўзброеныя сілы і наладжвала на тэрыторыі сваіх уладанняў, якія атрымалі назву Галандскай Ост-Індыі, развітую сістэму каланіяльнага кіравання на чале з генерал-губернатарам. У 1619 годзе на паўночным захадзе Явы галандцамі была закладзена сталіца калоніі — Батавія (Batavia).
У XVII—XVIII стагоддзях ГОІК паступова пашырала свае ўладанні. Акрамя непасрэдна яе тэрыторый, зонай яе ўплыву былі многія фармальна незалежныя дзяржавы архіпелага, з якімі ў той ці іншай форме заключаліся нераўнапраўныя пагадненні. Да залежных кіраўнікоў, як правіла, прыстаўляліся каланіяльныя чыноўнікі — так званыя, якія кантралявалі іх знешнія зносіны і гаспадарчую дзейнасць. Асноўнымі метадамі эксплуатацыі калоніі ў гэты перыяд былі прымусовая вытворчасць рознай сельскагаспадарчай прадукцыі (пасля падзення ў Еўропе попыту на спецыі і вострыя прыправы асноўнымі яе відамі былі кава, цукар, тытунь, індыга, каштоўныя пароды драўніны) і розныя формы падаткаабкладання.
У канцы XVIII стагоддзя пад уздзеяннем наступстваў англа-галандскай вайны 1780-84 гадоў і змяненняў міжнароднай эканамічнай кан’юнктуры ГОІК апынулася ў глыбокім крызісе, які стаў для яе пагібельным: у 1796 годзе ўпраўленне кампаніяй, якая перажывала банкруцтва, было перададзена нідэрландскаму ўраду, у 1798 года Батаўская рэспубліка прыняла на сябе ўсе пагадненні і абавязацельствы ГОІК, а у 1800 годзе апошняя была ліквідавана.
Залежнасць ад нідэрландскай кароны (1798—1942 гады)
Залежнасць ад ГОІК змянілася аналагічнымі адносінамі калоніі непасрэдна з Нідэрландамі, што не прывяло да істотных змен сістэмы каланіяльнага кіравання — адміністрацыяй Ост-Індыі па-ранейшаму кіраваў генерал-губернатар, які прадстаўляў ужо не ГОІК, а нідэрландскі ўрад. У той жа час, з улікам падпарадкавання ў гэты перыяд Нідэрландаў напалеонаўскай Францыі, чарговы генерал-губернатар, Герман Вілем Дэндзельс, які атрымаў гэта прызначэнне ў 1808 годзе ад Людовіка Банапарта, праводзіў курс на забеспячэнне французскіх каланіяльных інтарэсаў.
У 1811 годзе калонія перайшла пад кантроль Вялікабрытаніі, якая заняла галандскія Ост-Індскія ўладанні, каб прадухіліць іх канчатковы захоп Францыяй. Брытанскім губернатарам Томасам Стэмфардам Рафлзам у кароткія тэрміны быў праведзены шэраг істотных адміністрацыйных пераўтварэнняў, прычым новыя метады кіравання і гаспадарання, як правіла, значна пераўзыходзілі па эфектыўнасці нідэрландскія. Акрамя таго, у перыяд брытанскай акупацыі адміністрацыйны цэнтр калоніі быў перанесены з Батавіі ў.
Ост-Індыя была вернута вызваленым ад Напалеона Нідэрландам па ўмовах Лонданскай канвенцыі 1814 года. Пры аднаўленні нідэрландскай адміністрацыі значная частка ажыццёўленых брытанцамі пераўтварэнняў была адменена. Галандцы працягвалі курс на пашырэнне сваіх уладанняў і максімальнае абмежаванне аўтаноміі фармальна незалежных мясцовых дзяржаў. Разам з вывазам прадукцыі, якая выраблялася ў калоніі, забяспечвалася ператварэнне яе ў рынак збыту нідэрландскіх тавараў. Пры гэтым галандцам па-ранейшаму даводзілася пераадольваць актыўнае супраціўленне мясцовага насельніцтва: найбольш маштабнымі антыкаланіяльнымі выступленнямі былі на заходняй Суматры,  і. Пасля далучэння да Галандскай Ост-Індыі ў 1906 годзе Ачэха, а ў 1920 годзе — заходняй частцы вострава Новая Гвінея яна аб’яднала ўсю тэрыторыю цяперашняй Інданезіі.
Метады эканамічнай эксплуатацыі калоніі змяняліся па меры эканамічнага развіцця саміх Нідэрландаў: на змену сістэме прымусовых культур у другой палове XIX стагоддзя прыйшла плантацыйная гаспадарка, усё большае значэнне набывала рэалізацыя галандскіх тавараў. З пачатку XX стагоддзя да ўдзелу ў асваенні Галандскай Ост-Індыі Гаагай былі дапушчаныя манаполіі іншых еўрапейскіх краін і ЗША.
Да гэтага ж перыяду адносіцца зараджэнне ў калоніі інстытуцыялізаванага нацыянальна-вызваленчага руху: у 1900-х — 1910-х гадах быў створаны шэраг арганізацый, якія абвясцілі сваёй мэтай дасягненне дзяржаўнай незалежнасці. Пад уздзеяннем працэсаў, якія адбываліся ў Еўропе, сфарміравалася вельмі актыўнае левае крыло руху: у 1914 годзе была сфарміравана першая сацыял-дэмакратычная ячэйка, у 1920 годзе — Камуністычная партыя Інданезіі. У 1927 годзе была створана Нацыянальная партыя на чале з Сукарна — будучым прэзідэнтам краіны, які сфармуляваў прынцыпы мархаэнізму — дактрыны, якая прадугледжвае незалежнае развіццё Інданезіі па сацыялістычным шляху з нацыянальнай спецыфікай, якая стала ідэалогіяй найбольш магутнай плыні ў рамках нацыянальна-вызваленчага руху.
Перыяд японскай акупацыі (1942—1945 гады)
У лютым-сакавіку 1942 гады пасля нядоўгага супраціўлення размешчаных там Галандская Ост-Індыя была акупавана войскамі Японіі. Акупацыйнае кіраванне было дэцэнтралізавана і ажыццяўлялася праз адпаведныя структуры розных злучэнняў японскіх узброеных сіл: Ява і Мадура адводзіліся ў зону акупацыі 16-й арміі, Суматра і шэраг прылеглых астравоў — у зону акупацыі 25-й арміі, астатняя тэрыторыя — у зону акупацыі.
Як і на іншых заваяваных тэрыторыях Паўднёва-Усходняй Азіі, японская адміністрацыя, імкнучыся заручыцца падтрымкай мясцовага насельніцтва, праводзіла ў Інданезіі курс на заахвочванне антыеўрапейскіх настрояў, падкрэсліваючы этнакультурную блізкасць паміж інданезійцамі і японцамі. Лідары нацыянальна-вызваленчага руху прыцягваліся да супрацоўніцтва: пад кантролем акупацыйных улад ім дазвалялася стварэнне грамадска-палітычных арганізацый нацыяналістычнага кірунку.
У 1945 годзе японская адміністрацыя абвясціла пра пачатак практычнай падрыхтоўкі да прадастаўлення Інданезіі дзяржаўнай незалежнасці. З гэтай мэтай у сакавіку быў створаны Даследчы камітэт па падрыхтоўцы інданезійскай незалежнасці (Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia, BPUPKI), які аб’яднаў актывістаў мясцовага нацыянальна-вызваленчага руху (у іх ліку — Сукарна і будучы віцэ-прэзідэнт краіны ), які падрыхтаваў праект інданезійскай канстытуцыі. На яго чэрвеньскім пасяджэнні Сукарна абвясціў прынцыпы, якія пазней сталі дзяржаўнай ідэалогіяй Інданезіі. У жніўні 1945 года для разгляду напрацовак Даследчага камітэта была сфарміравана Камісія па падрыхтоўцы незалежнасці Інданезіі (Panitia Persiapan Kemerdekaan Indonesia, PPKI) пад старшынствам Сукарна.
Фармальна японская акупацыя Інданезіі завяршылася 15 жніўня 1945 года пасля абвяшчэння японскім урадам аб капітуляцыі. Аднак японскія войскі працягвалі заставацца на інданезійскай тэрыторыі яшчэ некаторы час да іх раззбраення і вывазу сіламі саюзнікаў.
Перыяд барацьбы за незалежнасць (1945—1950 гады)
17 жніўня 1945 г Сукарна і Хата абвясцілі незалежнасць краіны. У якасці часовага прадстаўнічага органа дзяржавы на аснове Камісіі па падрыхтоўцы незалежнасці быў створаны Цэнтральны Нацыянальны Камітэт Інданезіі (Komite Nasional Indonesia Pusat, KNIP), які выбраў Сукарну і Хату, адпаведна, прэзідэнтам і віцэ-прэзідэнтам краіны і зацвердзіў канстытуцыю, якая прадугледжвала пабудову ўнітарнай прэзідэнцкай рэспублікі.
У жніўні-верасні 1945 года ўраду Сукарны ўдалося сфарміраваць асноўныя дзяржаўныя інстытуты. Аднак у кастрычніку ўзброеныя фарміраванні Рэспублікі ўступілі ў канфлікт з войскамі Вялікабрытаніі, якія высадзіліся на Яве для раззбраення японцаў, а ў студзені 1946 года пачалі баявыя дзеянні супраць галандцаў, якія вярнуліся ў былую калонію — Гаага адмовілася прызнаваць незалежнасць краіны. З занятай галандцамі Джакарты сталіца Рэспублікі была перанесена ў Джак’якарту.
Пасля дзесяцімесячных баявых дзеянняў у лістападзе 1946 года было падпісана, паводле вынікаў якога Нідэрланды дэ-факта прызнавалі суверэнітэт Рэспублікі Інданезіі ў межах Явы, Суматры і Мадуры. Аднак у ліпені 1947 года іх войскі ізноў уварваліся на Яву і Суматру. Пасля маштабных баявых дзеянняў, у ходзе якіх галандцы захапілі большую частку тэрыторыі Рэспублікі, умяшалася ААН. Гэта прывяло да падпісання ў студзені 1948 года, якое аднавіла асноўныя палажэнні Лінгаджацкай дамоўленасці. Тым не менш, выкананне гэтага пагаднення было таксама сарвана — у снежні 1948 галандцы аднавілі баявыя дзеянні, захапіўшы Джак’якарту (сталіца Рэспублікі была перанесена ў Букіцінгі).
Пасля новага ўмяшання ААН бакі вярнуліся да перамоў. Паводле вынікаў Гаагскай канферэнцыі круглага стала ў лістападзе 1949 года было абвешчана стварэнне Злучаных Штатаў Інданезіі, ЗШІ (Republik Indonesia Serikat, RIS) — федэратыўнага ўтварэння, у якое разам з Рэспублікай Інданезіяй, тэрыторыю якой зрэзалі да большай часткі Суматры і прыкладна паловы Явы, уключалася група квазі-незалежных дзяржаў, створаных пры заступніцтве галандцаў на ост-індскіх тэрыторыях, якія ўтрымліваліся імі.
Існаванне ЗШІ аказалася непрацяглым: з лютага па май 1950 года практычна ўсе штаты добраахвотна альбо пасля непрацяглых ваенных сутыкненняў увайшлі ў склад Рэспублікі Інданезія. 17 жніўня 1950 года ў Джакарце Рэспубліка Інданезія была зноў абвешчана ў якасці ўнітарнай дзяржавы, якая ўключала асноўную частку былой Галандскай Ост-Індыі (далучэнне паўднёвай частцы Малук да Рэспублікі было завершана ў кастрычніку, пад кантролем галандцаў заставалася заходняя частка Новай Гвінеі).
Перыяды «Ліберальнай дэмакратыі» і «Накіроўванай дэмакратыі» (1950-65 гады)
Для гэтага перыяду быў характэрны нізкі ўзровень палітычнай стабільнасці, абумоўлены як вострымі сацыяльна-эканамічнымі праблемамі, так і канфліктнымі адносінамі паміж рознымі палітычнымі партыямі. Актыўная і незалежная дзейнасць парламента нярэдка ўступала ў супярэчнасць з інтарэсамі выканаўчай улады. З сярэдзіны 1950-х гадоў Сукарна ўсё больш схіляўся да ўкаранення сацыялістычных метадаў кіравання эканомікай і палітычнага збліжэння з Савецкім Саюзам, што выклікала непрыманне правых і мусульманскіх партый. Адначасова праводзіўся знешнепалітычны курс, накіраваны на замацаванне лідарства Інданезіі сярод краін, якія развіваюцца — найважнейшым крокам у гэтым кірунку стала правядзенне ў красавіку 1955 года ў Бандунгу.
У лютым 1957 года ў умовах чарговага палітычнага крызісу, выкліканага супрацьстаяннем паміж прэзідэнтам і, Сукарна заручыўся падтрымкай ваенных і апублікаваў дактрыну «», якая прадугледжвала фактычную адмову ад парламентарызму, і абвясціў аб пераходзе краіны да так званай «накіроўвальнай дэмакратыі» (Demokrasi Terpimpin), што выявілася перш за ўсё ў пашырэнні прэзідэнцкіх паўнамоцтваў пры істотным абмежаванні ролі органаў заканадаўчай улады. На працягу года была адноўленая канстытуцыя 1945 года, якая аб’яўляла Інданезію прэзідэнцкай рэспублікай, ліквідаваны пост прэм’ер-міністра і распушчаны парламент. У новым складзе парламента, зацверджаным асабіста Сукарнай, прысутнічалі толькі прадстаўнікі лаяльных прэзідэнту партый.
Па меры ўмацавання асабістай улады Сукарны ўзмацняўся знешнепалітычны нахіл Інданезіі ў бок сацлагера пры астуджэнні яе адносін з Захадам. У 1960 годзе пры ваенна-тэхнічнай дапамозе і палітычнай падтрымцы з боку СССР Інданезія пайшла на ваеннае супрацьстаянне з Нідэрландамі, якія ўтрымлівалі пад кантролем. Гэта супрацьстаянне завяршылася ў 1962 годзе перадачай гэтай тэрыторыі пад кіраванне ААН (у 1963 годзе яна была афіцыйна ўключана ў склад Рэспублікі). Іншай праявай «антыімперыялістычнай палітыкі» Сукарны стала ініцыяваная ім у 1963 канфрантацыя з Малайзіяй — Джакарта выступіла катэгарычна супраць фарміравання гэтай краіны шляхам аб’яднання брытанскіх калоній на Малакскім паўвостраве і Калімантане, баючыся яе ператварэння ў правадніка заходняга ўплыву ў рэгіёне.
Падобны ўхіл унутранай і знешняй палітыкі Сукарны актыўна падтрымліваўся кампартыяй, якая значна ўзмацніла ў гэты перыяд свой ​​уплыў, аднак выклікаў рэзкае абурэнне з боку правых партый і значнай часткі ваенных вярхоў. Гэтая сітуацыя вылілася ў верасні 1965 года ў востры палітычны крызіс, кульмінацыяй якога сталі Рух 30 верасня і контрапераварот, ажыццёўлены ваеннымі.
Перыяд «Новага парадку» (1965—1998 гады)
Пасля падаўлення спробы перавароту 30 верасня групоўка ваенных пад кіраўніцтвам генерал-маёра Сухарты прыступіла да паступовай узурпацыі ўлады і падаўлення сваіх палітычных праціўнікаў. Ваенныя дамагліся ад Сукарны забароны на дзейнасць кампартыі і разгарнулі маштабную кампанію тэрору супраць яе прыхільнікаў, падчас якой загінула, паводле розных звестак, ад 500 тысяч да 2 мільёнаў чалавек.
Адхіленне ад улады прэзідэнта Сукарны было паэтапным: у сакавіку 1966 пад націскам ваенных ён даў Сухарце права прымаць любыя меры, неабходныя для падтрымання бяспекі і парадку ў краіне, а ў сакавіку 1967 надзвычайная сесія адправіла яго ў адстаўку, прызначыўшы Сухарту выконваючым абавязкі прэзідэнта. У сакавіку 1968 яшчэ адна пазачарговая сесія НКК абрала Сухарту прэзідэнтам Інданезіі. Сфарміраваны ім урад разгарнуў маштабныя пераўтварэнні ва ўсіх сферах жыцця краіны: эпоха, якая пачалася пасля падаўлення перавароту 30 верасня 1965 года, атрымала афіцыйную назву «Новага парадку».
У кароткія тэрміны ў краіне была выбудавана жорсткая вертыкаль выканаўчай улады, ключавую ролю ў якой адыгрывала армія, афіцыйна надзеленая «сацыяльна-палітычнай функцыяй». Пры гэтым роля заканадаўчых органаў была істотна зніжана. У эканоміцы быў узяты курс на паскоранае развіццё рынкавых механізмаў пры забеспячэнні актыўнай ролі дзяржавы. Рэзкі паварот адбыўся і ў знешняй палітыцы: яшчэ да фармальнага прыходу Сухарты да ўлады пачалося ўсялякае збліжэнне Інданезіі з ЗША і Захадам у цэлым пры астуджэнні адносін з СССР, Кітаем і большай часткай сацкраін. Адначасова новыя ўлады дабіліся нармалізацыі адносін з Малайзіяй і іншымі дзяржавамі-суседзямі, актыўнага падлучэння краіны да працэсаў рэгіянальнай інтэграцыі — у жніўні 1967 пры ініцыятыўнай ролі Джакарты была створана Асацыяцыя дзяржаў Паўднёва-Усходняй Азіі.
У рамках дэлібералізацыі ўнутрыпалітычнага жыцця краіны ўрад Сухарты зрабіў больш жорсткім кантроль за дзейнасцю палітычных партый. У якасці ўласнай «палітычнай надбудовы» ваенныя і блізкія ім правыя грамадзянскія сілы выкарыстоўвалі арганізацыю Голкар, якая з 1964 года аб’ядноўвала значную частку грамадскіх арганізацый, якія лаяльна ставіліся да выканаўчай улады — яна была значна павялічана і ператворана ў палітычны блок, які пасля атрымліваў абсалютную большасць галасоў выбаршчыкаў на ўсіх парламенцкіх выбарах, якія праводзіліся, пачынаючы з 1971 года, раз у пяць гадоў. У склад парламента ўводзілася фракцыя ўзброеных сіл, члены якой прызначаліся прэзідэнтам.
У снежні 1975 года інданезійскія войскі захапілі Усходні Тымор, які абвясціў незадоўга да таго незалежнасць ад Партугаліі. У ліпені 1976 года гэтая тэрыторыя была афіцыйна ўключана ў склад Інданезіі на правах правінцыі.
Постсухартаўскі перыяд (1998 год — цяперашні час)
Урад, сфарміраваны віцэ-прэзідэнтам Хабібі, разгарнуў праграму шырокіх палітычных пераўтварэнняў, ключавым элементам якой стала лібералізацыя партыйнай сістэмы і выбарчага заканадаўства. Адначасова пад моцным міжнародным націскам Джакарта вымушана была пагадзіцца на правядзенне ў жніўні 1999 года рэферэндуму аб самавызначэнні Усходняга Тымора, падчас якога большасць жыхароў гэтай тэрыторыі выказаліся на карысць незалежнасці. Працэс суверэнізацыі Усходняга Тымора, які праходзіў пад кантролем ААН, завяршыўся ў маі 2002 года.
Паводле вынікаў праведзеных у чэрвені 1999 года парламенцкіх выбараў найбольшую фракцыю ў Савеце народных прадстаўнікоў сфарміравала апазіцыйная на чале з дачкой Сукарны Мегаваці Сукарнапутры. У кастрычніку 1999 года ў ходзе сесіі НКК прэзідэнтам краіны быў абраны лідар умерана-мусульманскай Партыі нацыянальнага абуджэння Абдурахман Вахід, віцэ-прэзідэнтам — Мегаваці Сукарнапутры.
У перыяд прэзідэнцтва Вахіда ўдалося вырашыць некаторую частку сацыяльна-эканамічных праблем. Аднак палітычнае становішча ў краіне заставалася досыць складаным: практычна адразу абазначылася тэндэнцыя да супрацьстаяння паміж кіраўніком дзяржавы, які імкнуўся да максімальнай келейнасці прыняцця важных дзяржаўных рашэнняў, і парламентам. Гэта супрацьстаянне завяршылася вострым палітычным крызісам у чэрвені-ліпені 2001 года. 22 ліпеня Вахід абвясціў аб увядзенні ў краіне надзвычайнага становішча і аддаў загад узброеным сілам аб недапушчэнні правядзення пазачарговай сесіі НКК, ініцыяванай парламентарыямі для разгляду пытання аб вынясенні вотуму недаверу прэзідэнту. Прэзідэнцкі загад быў праігнараваны ваеннымі, якія ўсталі на бок парламентарыяў, у выніку чаго 23 ліпеня НКК прыняў рашэнне аб адстаўцы Вахіда і перадачы паўнамоцтваў кіраўніка дзяржавы Мегаваці Сукарнапутры.
Урад Сукарнапутры працягнуў курс, накіраваны на аздараўленне сацыяльна-эканамічнай абстаноўкі і планамерную лібералізацыю палітычнай сістэмы. Былі ўведзеныя прамыя прэзідэнцкія выбары, завершаны працэс паэтапнага дэмантажу «сацыяльна-палітычнай функцыі» узброеных сіл. Пры гэтым захоўваліся вострыя этнаканфесійныя супярэчнасці ў розных рэгіёнах краіны, актыўную дзейнасць разгарнулі ісламісцкія тэрарыстычныя групоўкі.
Па выніках праведзеных у два тура ў ліпені і верасні 2004 года першых у гісторыі Інданезіі прамых прэзідэнцкіх выбараў перамогу атрымаў Сусіла Бамбанг Юдаёна — лідар, адстаўны армейскі генерал, які займаў розныя пасады ва ўрадах Вахіда і Сукарнапутры. Яго ўраду ўдалося дабіцца значных поспехаў ва ўрэгуляванні этнаканфесійных праблем: у прыватнасці, у жніўні 2005 года пры пасрэдніцтве Еўрасаюза было заключана мірнае пагадненне з найбольш магутнай сепаратысцкай структурай —. У другой палове 2000-х гадоў істотны прагрэс быў дасягнуты ў эканамічным напрамку: у значнай ступені была адноўлена інвестыцыйная прывабнасць краіны, тэмпы эканамічнага росту ў большасці галін наблізіліся да дакрызіснага ўзроўню.
У ходзе чарговых прэзідэнцкіх выбараў 8 ліпеня 2009 Юдаёна быў пераабраны на пасаду кіраўніка дзяржавы.
Асновы дзяржаўнага ладу
Інданезія — унітарная рэспубліка прэзідэнцкага тыпу. Асноўным законам дзяржавы з’яўляецца, прынятая ў 1945 годзе. Яна адмянялася ў 1950 годзе, была адноўлена ў 1959 годзе і ў цяперашні час дзейнічае з шэрагам паправак, асноўныя з якіх былі прынятыя ў 1998, 1999 і 2001 гадах. Дадзеныя папраўкі, якія мелі ліберальна-дэмакратычны характар, атрымалі значны міжнародны резонананс. У прыватнасці, міжнароднай праваабарончай арганізацыі «Freedom House» яны далі падставу класіфікаваць Інданезію ў якасці «свабоднай краіны».
Асноўныя інстытуты інданезійскай дзяржаўнасці былі сфарміраваны ў першыя гады незалежнага развіцця краіны. Разам з тым, прававыя нормы іх функцыянавання зведалі значныя змены ў ходзе ліберальна-дэмакратычных пераўтварэнняў канца 1990-х — пачатку 2000-х гадоў. Гэтыя змены ажыццяўляліся як шляхам унясення згаданых паправак у канстытуцыю, так праз прыняцце пакета прававых актаў, вядомых у Інданезіі як «Палітычныя законы» (Undang-Undang Politik). Асноўнымі вынікамі рэформаў сталі адыход узброеных сіл ад палітычнай дзейнасці, увядзенне ў краіне рэальнай шматпартыйнасці і прамых прэзідэнцкіх выбараў, павышэнне ролі заканадаўчых органаў улады.
Выканаўчая ўлада
Кіраўніком дзяржавы і кіраўніком выканаўчай галіны ўлады з’яўляецца прэзідэнт, у цяперашні час — Джока Відода. У выкананні абавязкаў кіраўніка дзяржавы прэзідэнту дапамагае віцэ-прэзідэнт — у цяперашні час Юсуф Кала. Віцэ-прэзідэнт займае пасаду прэзідэнта ў выпадку смерці або адстаўкі апошняга.
Прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт абіраюцца тэрмінам на пяць гадоў тайным галасаваннем на ўсеагульных прамых выбарах, адзін і той жа чалавек не можа займаць прэзідэнцкі пост больш за два тэрміны запар. Канстытуцыйныя нормы, якія прадугледжваюць прамое ўсенароднае абранне прэзідэнта і абмяжоўваюць яго тэрмін знаходжання ва ўладзе, былі ўведзеныя ў 2001 годзе, раней кіраўнік дзяржавы абіраўся раз у пяць гадоў у ходзе сесіі Народнага кансультатыўнага кангрэса і мог пераабірацца на гэты пост неабмежаваную колькасць разоў. Юдаёна стаў першым у гісторыі краіны ўсенародна абраным прэзідэнтам: перамогшы на прэзідэнцкіх выбарах 2004 года, ён у 2009 годзе быў пераабраны на другі тэрмін.
Прэзідэнт фарміруе і ўзначальвае ўрад. Ва ўрад уваходзяць міністры-каардынатары (курыруюць па некалькі міністэрстваў і ведамстваў), міністры (узначальваюць міністэрствы), дзяржаўныя міністры (узначальваюць розныя ведамствы, або курыруюць розныя дзяржаўныя праграмы, альбо выконваюць асаблівыя даручэнні), дзяржаўны сакратар (кіраўнік прэзідэнцкай адміністрацыі) і кіраўнікі ведамстваў, якія не маюць міністэрскай пасады, але афіцыйна прыраўнаваныя да міністраў па статусе. Колькасны склад і структура ўрада не рэгламентаваныя заканадаўча і вызначаюцца прэзідэнтам.
Згодна з укаранёнай палітычнай традыцыяй, усе інданезійскія ўрады, пачынаючы з канца 1950-х гадоў, мелі афіцыйныя назвы. Афіцыйная назва дзеючага кабінета міністраў, сфармаванага Юдаёнам 21 кастрычніка 2009 г., — «Другі кабінет адзінай Інданезіі» (Kabinet Indonesia Bersatu II).
Заканадаўчая ўлада
Вышэйшым органам заканадаўчай улады з’яўляецца Народны кансультатыўны кангрэс, НКК (Majelis Permusyawaratan Rakyat, MPR). НКК, які не з’яўляецца пастаянна дзеючай структурай, склікаецца на сесіі не радзей, чым раз на пяць гадоў, і складаецца з дзвюх палат: Савета народных прадстаўнікоў, СНП (Dewan Perwakilan Rakyat, DPR) і СПР (Dewan Perwakilan Daerah, DPD).
На сваіх рэгулярных сесіях НКК праводзіць абраных прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта і зацвярджае прапанаваныя прэзідэнтам асноўныя напрамкі дзяржаўнага курсу на пяцігадовы тэрмін. Прэзідэнт нясе адказнасць перад НКК, кангрэс можа аб’явіць яму імпічмент, сабраўшыся для гэтага на пазачарговую сесію.
У перапынках паміж сесіямі НКК бягучыя заканадаўчыя функцыі выконвае Савет нацыянальных прадстаўнікоў, які фактычна ўяўляе сабой пастаянна дзеючы аднапалатны парламент. У кампетэнцыю СНП уваходзяць распрацоўка, прыняцце і кантроль за выкананнем законаў, зацвярджэнне дзяржаўнага бюджэту, ратыфікацыя часткі міжнародных пагадненняў. Дэпутаты СНП абіраюцца на пяцігадовы тэрмін у ходзе прамых усеагульных парламенцкіх выбараў, якія праводзяцца па прапарцыянальнай сістэме ў шматмандатных акругах. Колькасны склад Савета, регламентаваны дзеючым заканадаўствам, неаднаразова мяняўся за гады існавання гэтага органа. У цяперашнім складзе СНП, сфарміраваным па выніках і прыведзеным да прысягі ў кастрычніку 2014 года, 560 чалавек. Дэпутатамі сталі прадстаўнікі дзесяці партый, якія прайшлі ў парламент. Спікер СНП — Адэ Камарудзін.
Савет прадстаўнікоў рэгіёнаў — новае ўтварэнне ў палітычнай сістэме Інданезіі, якое існуе з 2004 года. Да гэтага ў склад НКК, акрамя дэпутатаў СНП, уваходзілі прадстаўнікі мясцовых заканадаўчых органаў улады, розных грамадскіх арганізацый, а таксама палітычных партый і ўзброеных сіл прапарцыянальна прысутнасці дэпутатаў апошніх у СНП, пры гэтым сукупнасць дэпутатаў НКК, якія не ўваходзяць у СНП, не з’яўлялася самастойным палітычным інстытутам і не мела якой-небудзь назвы.
Па аб’ёме паўнамоцтваў СПР значна саступае СНП. Да яго кампетэнцыі адносіцца распрацоўка законапраектаў, якія тычацца пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўпарадкавання краіны, рэгіянальнага самакіравання, эканамічнага, сацыяльнага і культурнага развіцця рэгіёнаў для наступнай перадачы іх у СНП.