cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Георгіевіч Гаршкоў
Пасляваенная служба
Пасля Перамогі камандаваў эскадрай яшчэ больш за 3 гадоў. З лістапада 1948 года — начальнік штаба Чарнаморскага флоту, з жніўня 1951 года — камандуючы Чарнаморскім флотам. З ліпеня 1955 года — першы намеснік Галоўнакамандуючага ВМФ СССР. З 5 студзеня 1956 года па 9 снежня 1985 года — Галоўнакамандуючы ВМФ — намеснік Міністра абароны СССР. Прыхільнік развіцця акіянскага флоту, падводнага флоту, далёкіх баявых паходаў. За амаль 30 гадоў камандавання С. Г. Гаршкова ВМФ СССР цалкам змяніўся і стаў магутным акіянскім флотам. Пастаяннымі сталі працяглыя баявыя службы баявых караблёў у важных раёнах Сусветнага акіяна з фарміраваннем аператыўных эскадраў у Міжземным моры, у Атлантычным, Ціхім і Індыйскім акіянах. На флоце з’явіліся караблі і судна новых тыпаў, створаны падводны ядзерны ракетны флот. Вялікае развіццё атрымала ваенна-марская авіяцыя.
Са снежня 1985 года — у Групе генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР.
Член УКП(б) з 1942 года. Член ЦК КПСС з 1961 года (кандыдат з 1956 года). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР: Савета Саюза ад Крымскай вобласці (4 скліканне, 1954—1958), Адэскай вобласці (5 скліканне, 1958—1962) , Латвійскай ССР (8—11 скліканне, 1970—1989)   ; Савета Нацыянальнасцяў ад Латвійскай ССР (6—7 скліканне, 1962—1970).
Памёр у 1988 годзе. Пахаваны на Новадзявочых могілках.
Ганаровы грамадзянін Севастопаля (1974), Уладзівастока (1985) , Бэрдзянска (1974), Ейска, Северадзвінска (1978).
Сяргей Георгіевіч служыў перш на эсмінцах і вартавых караблях, скончыў тры ваенна-марскіх навучальных ўстановы, чарнаморац і ціхаакіянец, ён вельмі вырас за гады вайны. У 1941—1942 гадах ён быў актыўным удзельнікам абароны Адэсы і Новарасійска. Паспяховаму ўзаемадзеянню яго караблёў з сухапутнымі войскамі нямала спрыяла тое акалічнасць, што ён валодаў вопытам баявога кіраўніцтва як на моры, так і на сушы. Пазней С. Г. Гаршкоў камандаваў Дунайскай ваеннай флатыліяй, Чарнаморскім флотам, а цяпер, як вядома, камандуе Ваенна-Марскімі Сіламі краіны, намеснік міністра абароны, Адмірал флоту Савецкага Саюза.
Pahłybleńnie
«Pahłybleńnie» (альбо «№1 Pahłybleńnie») — беларускі музычны альбом гурта «Pete-Paff», выдадзены ў 2003 годзе.
NGC 6915
NGC 6915 (іншыя абазначэнні — PGC 64729, IRAS20251-0314) — галактыка ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Солнечнае (Ауэзаўская пасялковая адміністрацыя)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 246 чалавек (120 мужчын і 126 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 216 чалавек (130 мужчын і 86 жанчын).
Дарава-Чыж
Да́рава-Чыж (, Дарово-Чиж) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.
Папялушка (значэнні)
Папялушка — казачная гераіня з добрым сэрцам, якая выйшла замуж за прынца, які пазнаў яе па згубленай туфлі.
«Папялушка» — заходнееўрапейская казка, вядомая ў выкладзе Джамбаттисты Базыле (1634), Шарля Перо (1697) і братоў Грым (1812). Яе інтэрпрэтацыі:
Холма (Дзяржынскі раён)
Хо́лма (, Холма) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
NGC 6916
NGC 6916 (іншыя абазначэнні — PGC 64600, UGC 11554, MCG 10-29-4, ZWG 304.4, IRAS20224+5810) — галактыка ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валерыя Аляксееўна Брадчук
Валерыя Аляксееўна Брадчук (нар. ) — беларуская плыўчыха. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 800 м вольным стылем.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2014 года на дыстанцыі 800 м вольным стылем.
Яечкавіцкі сельсавет
Яе́чкавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабчыцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Яечкавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жабчыцкага раёна Пінскай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Бродніцкага сельсавета.
Пэрства
Пэрства:
Будзёнаўскі (Гомель)
Будзёнаўскі — былы пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. У 1983 г. увайшоў у гарадскія межы Гомеля, фактычна стаўшы часткай жылога масіву Прудок у Чыгуначным раёне.
Утвораны ў 1921 г. на землях ранейшага фальварка Паскевічаў у Прудку, меў назву «Конезавод № 59», уваходзіў у склад Пакалюбіцкай воласці. Станам на 1929 г. у пасёлку было 17 падворкаў, пражывала 210 чалавек. У 1965 г. быў перайменаваны ў «Залінейны», а ў 1976 г. — у «Будзёнаўскі» ў гонар С. М. Будзённага. Але сярод прудкоўцаў яшчэ ў 1980-я гады бытавала яго першасная назва ў форме «Конезавод». Назва «Пасёлак Будзёнаўскі» сёння захоўваецца за адной з вуліц раёна. Сярод аб’ектаў былога пасёлка вылучаюцца:
Гістарычнай цікавосткай з’яўляюцца фрагменты сядзібна-паркавага комплекса сярэдзіны ХІХ — пачатку ХХ ст. .
Леў Самойлавіч Калецкі
Леў Самойлавіч Калецкі (нар. , г. Гродна — ) — беларускі матэматык. Дацэнт (1932). Удзельнік Першай сусветнай вайны. У Вялікай Айчыннай вайны адзін з арганізатараў эвакуацыі Віцебскага педагагічнага інстытута. Ініцыятар і арганізатар правядзення ў Віцебску матэматычных алімпіяд школьнікаў.
Біяграфія
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт. Працаваў у школе г. Віцебска (з 1918, настаўнік матэматыкі), Віцебскім яўрэйскім педагагічным тэхнікуме (1921—1931, выкладчык матэматыкі, у 1924—1931 — дырэктар), Віцебскім педагагічным інстытуце (1931—1941 — загадчык кафедры матэматыкі, дэкан фізіка-матэматычнага факультэта; 1944—1951, дэкан фізіка-матэматычнага факультэта і адначасова загадчык кафедры матэматыкі, элементарнай матэматыкі, у 1944—1945 — в. а. дырэктара інстытута), школе с. Часьма Чалябінскай вобласці (настаўнік матэматыкі) і Мардоўскім педагагічным інстытуце (магчыма 1941—1944).
NGC 6917
NGC 6917 (іншыя абазначэнні — PGC 64715, UGC 11563, MCG 1-52-7, ZWG 399.10, IRAS20249+0755) — галактыка ў сузор’і Дэльфін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аналіз размернасцей
Ана́ліз разме́рнасцей, ці тэо́рыя разме́рнасцей — матэматычны метад вызначэння формул, якія выражаюць залежнасць паміж фізічнымі велічынямі пры даследаванні розных з'яў.
Аналіз размернасцей заснаваны на супастаўленні размернасцей фізічных велічынь. Выкарыстоўваецца ў выпадках, калі адшуканне фізічнай велічыні патрабуе складаных разлікаў або ведання механізму працэсу, працяканне якога не вызначана.
Аналіз размернасцей пашыраны ў многіх раздзелах фізікі і сумежных навуках (механіцы, гідрадынаміцы, цеплатэхніцы і іншых).
Белтэрэк
Белтэрэк — сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бельтэрэкскай сельскай акругі. Код КАТА — 634437100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 772 чалавекі (393 мужчыны і 379 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 450 чалавек (234 мужчыны і 216 жанчын).
Абухава (Аршанскі раён)
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шапкаўскага сельсавета, да 1972 года — у склад Высокаўскага сельсавета , да 21 верасня 1987 года — у склад Межаўскага сельсавета.
Размешчана за 8 км на поўнач ад Оршы. Побач вёсцы праходзіць аўтадарога Корк — Омск (у межах Беларусі — магістраль M1).
Дрэкі
Дрэ́кі (, Дреки) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.
Кірыл Валер’евіч Пячэнін
Кірыл Пячэнін (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца расійскага клуба «Арэнбург» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскага футбола, у 2015 годзе пачаў выступаць за дубль «Віцебска». У 2016 годзе, ужо трывала замацаваўшыся ў рэзервовай камандзе, стаў таксама часам прыцягвацца да асноўнай каманды. Да сезона 2017 рыхтаваўся разам з асновай «Віцебска», аднак у сакавіку 2017 года быў аддадзены ў арэнду першалігавай «Оршы», дзе здолеў замацавацца ў асноўным складзе.
У ліпені 2017 года на правах арэнды далучыўся да наваполацкага «Нафтана». 31 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы ў стартавым складзе «Нафтана» ў матчы са «Слуцкам» (1:0). У наваполацкім клубе здолеў замацавацца на пазіцыі левага абаронцы. Па выніках сезона 2017 «Нафтан» выбыў у Першую лігу, і ў снежні 2017 года Пячэнін вярнуўся ў «Віцебск».
У сезоне 2018 замацаваўся ў аснове віцебскай каманды, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, а ў сезоне 2019 ужо трывала выхадзіў у стартавым складзе. Выкарыстоўваўся як у якасці левага абаронцы, так і ў паўабароне.
У студзені 2020 года падпісаў двухгадовы кантракт з брэсцкім «Дынама». Стаў адным з асноўных ігракоў брэсцкай каманды. У студзені 2021 года стаў трэніравацца з брэсцкім «Рухам», з якім у лютым падпісаў пагадненне. У складзе «Руха» таксама быў іграком асновы.
У снежні 2021 года стаў іграком расійскага клуба «Арэнбург».
Міжнародная кар’ера
25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы са зборнай Літвы. У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе.
У 2019 годзе пачаў прыцягвацца да нацыянальнай зборнай Беларусі. 9 верасня 2019 года дэбютаваў у зборнай, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Уэльса (0:1).
NGC 6918
NGC 6918 (іншыя абазначэнні — PGC 64851, ESO 234-40, FAIR 345, IRAS20272-4738) — галактыка ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Крысціна Уладзіміраўна Буслава
Крысціна Уладзіміраўна Буслава (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2014 года на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем.
Цяўлава
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Сталінскага сельсавета.
Ваеннае становішча ў Рэспубліцы Беларусь
Ваеннае становішча таксама варта адрозніваць ад стану вайны (ваеннага часу) — тэрміна, які пазначае перыяд паміж пачаткам ваенных дзеянняў і іх завяршэннем.
Парадак ўвядзення і адмены ваеннага становішча ў Беларусі вызначаны ў рэспубліканскім канстытуцыйным законе «Аб ваенным становішчы» (2003 год).
Сутнасць Закона аб ваенным становішчы
Закон быў прыняты Палатай прадстаўнікоў 11 снежня 2002 года і ўхвалены Саветам Рэспублікі 20 снежня 2002 года як Закон Рэспублікі Беларусь № 185-З ад 13 студзеня 2003 года «Аб ваенным становішчы», які ўстанаўлівае прававыя асновы ваеннага становішча на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, а таксама парадак яго ўвядзення і яго скасавання. У ім былі вызначаныя меры па забеспячэнні рэжыму ваеннага становішча ў Рэспубліцы Беларусь. ваеннае становішча — асаблівы прававы рэжым дзейнасці дзяржавы і грамадства, які часова ўводзіцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь у выпадку ваеннай пагрозы Рэспубліцы Беларусь ці нападу на Рэспубліку Беларусь (акта ўзброенай агрэсіі), звязаны з наданнем дзяржаўным органам і органам вайсковага кіравання, мясцовым саветам абароны паўнамоцтваў, неабходных для прадухілення ваеннай пагрозы Рэспубліцы Беларусь ці адбіцця нападу на Рэспубліку Беларусь (акта ўзброенай агрэсіі), а таксама з часовым абмежаваннем правоў і свабод асобы і правоў арганізацый, ускладаннем на іх дадатковых абавязкаў;
Балыктыколь (Бельтэрэкская сельская акруга)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 96 чалавек (41 мужчына і 55 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 59 чалавек (28 мужчын і 31 жанчына).
Краглевіцкі сельсавет
Крагле́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Целяханскага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 г. Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Краглевічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Целяханскага сельсавета.
Зарэчча (Ляхавіцкі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.
Георгій Арцёмавіч Парсаданаў
Біяграфія
Георгій Парсаданаў нарадзіўся ў г. Уладзікаўказе, у сям’і рабочага. Пасля заканчэння дзевяцігодкі з будаўнічым ухілам, ён у 1930 годзе паступіў ва, а праз год паспяхова вытрымаў іспыты на архітэктурны факультэт Ленінградскага інстытута інжынераў камунальнага будаўніцтва.
Атрымаўшы дыплом з адзнакай па спецыяльнасці «праектаванне гарадоў і населеных месцаў», Парсаданаў у 1937 годзе прыехаў на працу ў Беларусь. З гэтага часу многія гады яго творчай дзейнасці звязаны з найбуйнейшым праектным інстытутам рэспублікі — «Белдзяржпраектам». Член Саюза архітэктараў СССР з 1938 года. Член КПСС з 1941 года.
Быў удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны.
У 1955—1958 старшыня праўлення Саюза архітэктараў Беларусі. З 1959 года галоўны архітэктар інстытута «Белдзяржпраект».
З 1962 па 1973 гады Георгій Арцёмавіч Парсаданаў працаваў начальнікам Упраўлення па справах будаўніцтва і архітэктуры Мінскага аблвыканкама.
У 1969 г. яму прысвоілі званне Заслужанага архітэктара БССР за актыўны ўдзел і поспехі ў развіцці беларускай архітэктуры. У 1970—1980-х гадах працаваў у інстытуце МФ ЦНДІП Горадабудаўніцтва. Займаўся праектаваннем зон адпачынку і курортаў, ахоўных прыродных тэрыторый і іншых важных горадабудаўнічых аб’ектаў. Архітэктурна-планіровачная майстэрня, якую ўзначальваў Г. А. Парсаданаў, стала сапраўднай школай для архітэктараў-горадабудаўнікоў.
Творчасць
Асноўныя работы: генпланы гарадоў Мінска (1946, 1950, 1952, у сааўт.), Рэчыцы (1937—1939, 1951, у сааўт. з М. Томахам ), Слуцка (1937—1940, 1947), Магілёва (1947, 1950, у сааўт. з М. Андросавым і К. Басавым ; 1961), Салігорска (1958, 1971, у сааўт.), карэкціроўка генплана Мінска (1959). Праектаваў і будаваў ваенныя аэрадромы перад вайной.
Аўтар праектаў жылых раёнаў аўтамабільнага, падшыпнікавага заводаў, камвольнага камбіната (1945—1955), праекты забудовы Магілёўскай шашы (1952), эксперыментальнага мікрараёна па вул. Валгаградскай (1956, усе ў сааўт.), праекты новага турысцкага экскурсійнага маршруту (1978) у Мінску, раёна Лупалава і жылы квартал шаўковай фабрыкі ў г. Магілёве. Прымаў удзел у распрацоўцы генеральных планаў жылых пасёлкаў Мазырскага нафтаперапрацоўчага завода і Старобінскага калійнага камбіната.
Аўтар планіроўкі зоны адпачынку ў Заслаўскага вадасховішча (1952), праекта курортнай зоны воз. Нарач (1966, 1974—1975), генеральнай схемы размяшчэння і развіцця курортаў і зон адпачынку БССР (1979), перспектыўную схему развіцця турызму рэспублікі (1983).
Архіў
Асабісты архіў архітэктара захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве навукова-тэхнічнай дакументацыі.
Федэрацыя анархістаў Іберыі
Федэрацыя анархістаў Іберыі (FAI, Federación Anarquista Ibérica) — іспанская анархісцкая арганізацыя, баявое крыло анарха-сіндыкалістаў з НКП (CNT). Назва часта пішацца як CNT—FAI з-за блізкіх адносін паміж гэтымі двума арганізацыямі. Друкаваны орган — газета «Зямля і свабода» («Tierra y Libertad»).
«Іберыйская» частка назвы звязана з ідэяй аб’яднання іспанскіх і партугальскіх анархістаў у пан-іберыйскай арганізацыі. З’яўляецца секцыяй Інтэрнацыяналу федэрацый анархістаў (ІФА).
Вільгельм (Кронпрынц Германіі)
Фры́дрых Вільге́льм Ві́ктар Аўгу́ст Э́рнст Пру́скі (Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen;,  — , ) — кронпрынц Германскі і Прускі. Старэйшы сын імператара Германіі Вільгельм II і яго жонкі імператрыцы Аўгусты Вікторыі.
Апошні наследнік імператарскага трона ў Германіі нарадзіўся 6 мая 1882 года ў Мармуровым палацы Патсдама ў сям’і прынца Вільгельма (1859—1941), будучага апошняга імператара Германіі Вільгельма II з дынастыі Гогенцолернаў. Пасля смерці дзеда, імператара Фрыдрыха III, ва ўзросце шасці гадоў стаў кронпрынцам Германскай імперыі, захаваўшы за сабой гэты тытул больш за 30 гадоў, да падзення імперыі 5 лістапада 1918 года.
На Заходнім фронце
Пры мабілізацыі, 2 жніўня 1914 года Вільгельм быў прызначаны камандуючым 5-й арміяй (каля 230 тысяч чалавек і 698 гармат), якая разгортвалася ў раёне Бетэнбург-Дыдзенгофен-Мец-Лебах-Саарбрукен. У склад арміі ўваходзілі V (генерал Г. Штранц), XIII (генерал М. Фабек), XVI (генерал Б. Мудра) армейскія карпусы, V (генерал пяхоты фон Гюндзель) і VI (генерал пяхоты Конрад фон Гёслер) рэзервовыя карпусы, 13-я, 43-я, 45-я, 53-я і 9-я (баварская) ландверные брыгады. У паласе арміі дзейнічаў IV кавалерыйскі корпус генерал-лейтэнанта барона фон Холена (3-я і 6-я кавалерыйскія дывізіі; каля 8500 чалавек і 24 гарматы). На пасаду камандуючага прызначаны ў мэтах дэзінфармацыі — увесці ў зман французскае камандаванне аб месцы галоўнага ўдару. Войскам жа кронпрынца Вільгельма прызначалася дапаможная роля.
Да 20 жніўня армія выйшла на лінію Эталь-Лангв’ю-Афсвейлер. Падчас Пагранічнай бітвы не атрымаў пэўных аператыўных указанняў і павінен быў дзейнічаць па становішчы.
22 жніўня 1914 года ў раёне Лан’ві уступіў у бой з 3-й французскай арміяй, да 25 жніўня разбіў яе і выйшаў на лінію Манмедзі і паўднёвей.
26 жніўня, з прычыны стомленасці войскаў, прыпыніў наступ.
27 жніўня атрымаў дырэктыву наступаць на лінію Шалон-сюр-Марн — Вітры-ле-Франсуа з задачай атачыць крэпасць Вердэн.
Падчас бітвы на Марне атрымаў задачу разам з 3-й і 4-й арміямі працягваць наступ у паўднёвым і паўднёва-ўсходнім напрамках і разам з 6-й арміяй акружыць французскія войскі на поўдзень ад крэпасці Вердэн. Вёў баі без даволі адчувальных вынікаў. Пасля адыходу 1-й, 2-й і 3-й армій 11 верасня армія кронпрынца Вільгельма таксама адведзена ў паўночным накірунку.
Камандуючы арміямі
У ходзе наступлення саюзнікаў у Шампані (верасень-кастрычнік 1915 года) на пазіцыі арміі кронпрынца Вільгельма наступала 3-я французская армія, аднак французы натыкнуліся на моцны супраціў і былі вымушаныя прыпыніць наступ. Але кронпрынц Вільгельм не распачаў спроб контратакі, так як па аператыўным плане ён павінен быў пачаць наступ толькі пасля выхаду 2-й і 4-й армій да Эні.
З 1 жніўня 1915 года камандуючы групай армій «Кронпрынц Вільгельм», якая знаходзілася ў цэнтры германскага Заходняга фронту. Фактычна кіраўніцтва аперацыямі засяродзілася ў руках яго начальніка штаба генерала Фрыдрыха фон дэр Шуленбурга.
22 жніўня 1915 года узнагароджаны ордэнам Pour le Merite.
Асаджвая Вердэн
У 1916 годзе на армію кронпрынца Вільгельма было ўскладзена вядзенне Вердэнскай аперацыі (21 лютага — 18 снежня). Перад пачаткам аперацыі армія была ўзмоцнена свежымі карпусамі і артылерыяй.
Кронпрынц Вільгельм і яго штаб вылучылі план прарыву абароны на правым і левым берагах Мааса, аднак генерал Фалькенгайн яго адхіліў. Для правядзення прарыву на ўчастку Каневуа-Орн ударная група (VII рэзервовы корпус, III і XVIII АК) разгорнута ад Мааса да Грэмілі. XV АК наносіў дапаможны ўдар, VI рэзервовы корпус прыкрываў правы фланг. На завяршаючым этапе да аперацыі прыцягвалася група Генрыха фон Штранца (узмоцненая рэзервовым корпусам). Для ўдару па Вердэнам было сканцэнтравана 1204 гарматы (у тым ліку 654 цяжкіх і 29 звышцяжкіх) і 202 мінамёта (у тым ліку 32 цяжкіх). Для першага ўдару было выдзелена 9 новых адпачнуўшых і добра падрыхтаваных дывізій.
21 лютага 1916 года з 8 гадзін 12 хвілін да 9 гадзін прайшла артылерыйская падрыхтоўка, у 16 гадзіну 45 хвілін у атаку пайшла пяхота. За першыя два дні аперацыі германскія войскі дамагліся нязначных поспехаў: VII рэзервовы корпус заняў населеныя пункты Амап і Самана, III АК — лес Эрбэбуа. 25 лютага 1916 года узяты форт Дуамон, а 27 лютага — Вяўрэйская даліна.
У канцы лютага — пачатку сакавіка 1916 года французскаму камандаванню ўдалося рэзка (амаль у 2 разы) павялічыць колькасць сваіх сіл у раёне наступу, галоўным чынам з дапамогай аўтатранспартных перавозак. З 5 сакавіка кронпрынц Вільгельм перанёс фронт атакі на левы бераг Мааса, перадаўшы кіраўніцтва групе генерала фон Гальвіца. Але распачатая 1 ліпеня бітва на Соме вымусіла германскае камандаванне зняць частку сіл з-пад Вердэна, тым самым, аслабіўшы 5-ю армію.
Са жніўня ініцыятыва перайшла да саюзнікаў.
2 верасня 1916 года загадам Гіндэнбурга Вердэнская аперацыя была спыненая, немцы перайшлі да абароны, а французы, сканцэнтраваўшы людзей і рэсурсы, наадварот, у наступ, які аказаўся паспяховым — ужо 2 лістапада года здадзены былі французам фарты Дуамон і Ва.
Узнагароды і прызначэнні
30 ліпеня 1916 года быў прызначаны шэфам 6-га егерскага батальёна, і 19-га гусарскага палка, а 24 сакавіка 1918 года — камандзірам 1-га грэнадзёрскага палка.
8 верасня 1916 года кронпрынц Вільгельм атрымаў дубовыя галіны да ордэна Pour le Merite, а 27 студзеня 1917 года атрымаў чын генерала пяхоты.
Апошні поспех у абароне
Галоўны ўдар англа-французскія войскі (59 пяхотных і 7 кавалерыйскіх дывізій, 5000 гармат, 1000 самалётаў, 200 танкаў) наносілі на ўчастку 7-й арміі (27 дывізій, 2431 гармата, 640 самалётаў).
16 красавіка 1917 года саюзнікі перайшлі ў атаку, але, патрапіўшы пад загараджальны агонь, былі адкінутыя назад. Няўдалае прымяненне танкаў прывяло да страты больш за паловы іх ліку. Пасля атрымання звестак пра страты аперацыя была прыпыненая 20 красавіка.
Наступленне 1918 года
На пачатак 1918 года група армій кронпрынца Вільгельма (18-я, 7-я, 1-я і 3-я арміі) займала фронт ад Сен-Кантона да Аргон.
18-я армія прыняла ўдзел (выконваючы дапаможную функцыю) у наступе ў Пікардыі (21 сакавіка — 5 красавіка 1918).
27 мая — 13 чэрвеня 1918 года група армій сіламі 18-й, 7-й і 1-й армій правяла наступ на Эне.
27 мая 1918 года сіламі 34 дывізіі, 5263 гармат (у тым ліку 1631 цяжкіх) і 1233 мінамётаў нанесены быў удар па пазіцыях саюзнікаў.
29 мая германскія войскі нанеслі ўдар пад Суасано і да 5 чэрвеня паглыбіліся ў французскія размяшчэнні на 60 км (да Парыжа заставалася каля 70 км). У гэтай аперацыі германскія страты склалі 98 тысяч чалавек (саюзнікаў — 127 тысяч чалавек).
У ліпені 1918 года германскае камандаванне перад надыходам у Фландрыі вырашыла правесці наступленне ў раёне Рэймса, вылучыўшы для гэтага 7-ю, 1-ю і 3-ю арміі групы армій кронпрынца Вільгельма.
7-я армія павінна была фарсіраваць Марну ў раёне Дарман і наступаць на ўсход у напрамку на Эпернэ. 1-я і 3-я арміі атрымалі задачу прарываць фронт на ўсход ад Рэймса, фарсіраваць Бо і наступаць на Шалон. На ўчастку Шато-Цьеры-Масаж (88 км) для правядзення наступлення было сканцэнтравана 48 дывізій, 6353 гарматы, 2200 мінамётаў (праціўнік — 4-я, 5-я і 6-я французскія арміі — мелі 36 дывізій і 3080 гармат).
Атрымаўшы інфармацыю аб рыхтуючымся наступе французскае камандаванне ў ноч на 15 ліпеня правяло моцную папераджальную артылерыйскую падрыхтоўку. У той жа дзень 7-я армія пачала фарсіраваць Марну, што ўдалося толькі з вялікімі стратамі. Адначасова 1-я і 3-я арміі, не сустракаючы сур’ёзнага супраціву, пачалі прасоўванне, але неўзабаве былі спыненыя, французскай артылерыяй. Спробы працягнуць наступ 16 і 17 ліпеня поспеху не мелі. 16 ліпеня 1918 года быў спынен наступ 1-й і 3-й армій, а 20 ліпеня 7-я армія адведзена на паўночны бераг Марны.
Выгнанне, палітычная кар’ера і смерць
Пасля падпісання перамір’я 11 лістапада 1918 года кронпрынц Вільгельм вымушаны быў скласці з сябе камандаванне і пасяліцца ў выгнанні ў Остэрландзе на востраве Вірыген у Нідэрландах, дзе тады ж схаваўся і апошні імператар Германіі Вільгельм II.
1 снежня 1918 года кронпрынц Вільгельм канчаткова адрокся ад сваіх правоў на прастол Германіі.
9 лістапада 1923 года кронпрынц Вільгельм атрымаў дазвол жыць у Германіі і пасяліўся ў сваім маёнтку блізу Патсдама.
У 1932 годзе падчас прэзідэнцкіх выбараў у рэйхстаг ён выступіў у падтрымку Адольфа Гітлера. Пасланы Гітлерам у Нідэрланды Герынг закрануў у гутарцы з Вільгельмам і яго жонкай пытанне аб магчымасці вяртання прастолу Гогенцолернам. Гітлер, несумненна, быў зацікаўлены ў падтрыманні сувязяў і з экс-кронпрынцам, надаваўшым нацысцкай партыі ўсё большае значэнне па меры росту яе папулярнасці сярод выбаршчыкаў. Пацярпеўшы няўдачу са спробай вылучэння уласнай кандыдатуры на выбарах у рэйхстаг 1932, экс-кронпрынц заклікаў выбаршчыкаў аддаць галасы Гітлеру, неаднаразова выступаў у падтрымку нацыянал-сацыялістаў і падахвочваў бацьку заявіць пра сваі прыхільнасці да фюрэру, аднак кронпрынц неўзабаве расчараваўся ў ім, так як Гітлер зусім не збіраўся рэстаўраваць манархію, хоць яшчэ ў 1925 годзе Гітлер пераконваў Вільгельма, што ўгледжвае «ў аднаўленні манархіі вянок сваіх імкненняў». У 1945 годзе кронпрынц Вільгельм быў інтэрнаваны французскімі войскамі, аднак пасля заканчэння Другой сусветнай вайны быў адпушчаны на волю. Кронпрынц Вільгельм з’яўляўся аўтарам мемуараў: «Успаміны аб маім жыцці» (1922) і «Мае ўспаміны аб германскіх ваенных дзеяннях» (1922). Апошні кронпрынц Германскай імперыі памёр на 69-м годзе жыцця 20 ліпеня 1951 года ад сардэчнага прыступу ў Хехінгене у Бадэн-Вюртэмберге.
1-я Гомельская партызанская брыгада
1-я Гомельская партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года на базе атрадаў імя М. І. Калініна (арганізаваны ў снежні 1941 года) і імя К. Я. Варашылава (Кармянскі, арганізаваны ў маі 1942 года). Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Чачэрскага, Кармянскага, Свяцілавіцкага, Веткаўскага раёнаў. 2—5 кастрычніка, 23 лістапада 1943 года брыгада (892 партызаны, чатыры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру дыверсійнага ўзвода атрада імя Калініна Эдуарду Віктаравічу Лаўрыновічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Гісторыя
У ліпені — верасні 1943 года партызаны разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Залессе, Покаць Чачэрскага, Сялец Буда-Кашалёўскага раёнаў, вёсцы Лецяхі Краснагорскага раёна Арлоўскай вобласці, гарадскім пасёлку Карма. У жніўні 1943 года на чыгуначным участку Салтанаўка — Гомель падарвалі больш за 1,5 тысячы рэек. З 24 верасня да 1 кастрычніка 1943 года ў баях знішчылі некалькі дзясяткаў аўтамашын, 2 цягачы, 2 гарматы, 2 танкі, разбілі нямецкі сапёрны батальён, захапілі штабныя дакументы. Разам з часцямі Чырвонай Арміі вялі баі каля гарадскога пасёлка Карма.
Памяць
У 1967 годзе ў вёсцы Нісімкавічы і ў 1969 годзе ў пасёлку Яміцкі Чачэрскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнікі.
Альберт Іосіфавіч Котаў
Альберт Іосіфавіч Котаў (, в. Зафранцузская Грэбля, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1974), дацэнт (1977).
Біяграфія
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1937 года ў в. Зафранцузская Грэбля Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Малалетні вязень нямецкага лагера ў Мар’інай Горцы.
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на гістарычным факультэце дацэнтам кафедры гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу (інфармацыя на 2010 г.).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя аграрных адносін; гісторыя Другой сусветнай вайны і Вялікай Айчыннай вайны; гісторыя развіцця фізкультуры і спорта Беларусі. Аўтар і суаўтар звыш 150 навуковых прац.
Брытанская Ост-Індская кампанія
Брытанская Ост-Індская кампанія (East India Company), да 1707 года — Англійская Ост-Індская кампанія — акцыянернае таварыства, створанае 31 снежня 1600 года указам Лізаветы I і атрымаўшае шырокія прывілеі для гандлёвых аперацый у Індыі. З дапамогай Ост-Індскай кампаніі была ажыццёўлена брытанская каланізацыя Індыі і шэрагу краін Усходу.
Фактычна каралеўскі ўказ даў кампаніі манаполію на гандаль у Індыі. Ад пачатку кампанія мела 125 акцыянераў і капітал у 72 тысячы фунтаў стэрлінгаў. Кампанія кіравалася губернатарам і радай дырэктараў, адказнай перад сходам акцыянераў. Камерцыйная кампанія неўзабаве набыла ўрадавыя і ваенныя функцыі, якія страціла толькі ў 1858 годзе. Следам за Галандскай Ост-Індскай кампаніяй, Брытанская таксама пачала размяшчаць свае акцыі на біржы.
Кампанія мела інтарэсы і за межамі Індыі, імкнучыся забяспечыць маршруты да Брытанскіх астравоў. У 1620 годзе Кампанія спрабавала захапіць Сталовую гару на тэрыторыі сучаснай ПАР, пазней заняла востраў Святой Алены. Войскі кампаніі трымалі Напалеона на востраве Святой Алены; яе тавары падвергліся нападу амерыканскіх каланістаў падчас Бостанскага чаяпіцця, а верфі Кампаніі служылі ўзорам, у т.л. для Санкт-Пецярбурга.
Аперацыі ў Індыі
У 1612 годзе войска кампаніі наносяць сур'ёзную паразу партугальцам у бітве пры Сувалі. У 1640 годзе мясцовы валадар Віджаянагара дазволіў заснаваць другую факторыю ў Мадрасе. У 1647 годзе кампанія мае ўжо 23 факторыі у Індыі. Індыйскія тканіны (баваўняныя і шаўковыя) карыстаюцца неверагодным попытам у Еўропе. Вывозяцца таксама чай, збожжа, фарбавальнікі, бавоўна, пазней — бенгальскі опіум. У 1668 годзе Кампанія арандавала востраў Бамбей, партугальскую калонію, перададзеную Англіі як пасаг Кацярыны Браганскай, якая выйшла замуж за Карла II. У 1687 годзе штаб-кватэра Кампаніі ў Заходняй Азіі была перамешчана з Сурата ў Бамбей. Кампанія паспрабавала сілай дамагчыся гандлёвых прывілеяў, але прайграла, і была вымушана прасіць літасці ў Вялікага Магола. У 1690 годзе заснавана паселішча Кампаніі ў Калькуце, пасля адпаведнага дазволу Вялікага Магола. Пачалася экспансія Кампаніі на субкантынент; у той жа час экспансія здзейснілася і іншымі еўрапейскімі Ост-Індскімі Кампаніямі — Галандскай, Французскай і Дацкай.
У 1757 годзе ў бітве пры Плесі войскі Брытанскай Ост-Індскай кампаніі на чале з Робертам Клайвам разбіваюць войскі бенгальскага валадара Сіраджа-вуд-Даула — некалькі залпаў брытанскай артылерыі навярнулі індыйцаў ва ўцёкі. Пасля перамогі пры Буксары (1764) кампанія атрымлівае дывані — права на кіраванне Бенгаліяй, Біхарам і Арысай, поўны кантроль над навабствам Бенгалія і канфіскуе бенгальскую казну (ўзяўшы каштоўнасцей на суму ў 5 млн 260 тыс. фунтаў стэрлінгаў). Роберт Клайв прызначаны першым брытанскім губернатарам Бенгаліі. Тым часам працягвалася экспансія вакол баз у Бамбеі і Мадрасе. Англа-майсурскія войны 1766—1799 і англа-маратхскія войны 1772—1818 гадоў зрабілі Кампанію пануючай сілай да поўдня ад ракі Сатледж.
Брытанцы манапалізавалі знешні гандаль Бенгаліі, а таксама важнейшыя галіны ўнутрыбенгальскага гандлю. Сотні тысяч бенгальскіх рамеснікаў прымусова прымацаваны да факторыям кампаніі, куды павінны былі здаваць сваю прадукцыю па мінімальных коштах. Рэзка выраслі падатакі. Вынікам быў страшны голад 1769—1770 гадоў, падчас якога загінула ад 7 да 10 мільёнаў бенгальцаў. У 1780—1790-я гады голад у Бенгаліі паўтарыўся — загінула некалькі мільёнаў чалавек.
Амаль цэлае стагоддзе Кампанія праводзіла ў сваіх індыйскіх уладаннях знішчальную палітыку (The Great Calamity period), вынікам якога стала разбурэнне традыцыйных рамёстваў і дэградацыя земляробства, што прычынілася гібелі ад голаду да 40 мільёнаў індыйцаў. Паводле падлікаў вядомага амерыканскага гісторыка Брукса Адамса (Brooks Adams), у першыя 15 гадоў пасля далучэння Індыі брытанцы вывезлі з Бенгаліі каштоўнасцей на суму ў 1 млрд фунтаў стэрлінгаў. Да 1840 года брытанцы ангельцы ўладарылі ў большай частцы Індыі. Нястрымная эксплуатацыя індыйскіх калоній была важнейшай крыніцай назапашвання брытанскіх капіталаў і прамысловай рэвалюцыі у Англіі.
«Субсідыі», якія выплачваюцца Кампаніі мясцовымі валадарамі, расходаваліся на набор войскаў, што складаліся галоўным чынам з мясцовага насельніцтва, такім чынам, экспансія ажыццяўлялася рукамі індыйцаў і на грошы індыйцаў. Распаўсюджанню сістэмы «субсідыяльных дагавораў» спрыяў распад імперыі Вялікіх Маголаў, які адбыўся да канца XVIII ст. Дэ-факта тэрыторыя сучасных Індыі, Пакістана і Бангладэш складалася з некалькіх сотняў незалежных княстваў, якія варагавалі адно з другім.
Першым валадаром, які прыняў «субсідыяльны дагавор», стаў нізам Хайдарабада. Часта гэтыя дагаворы навязваліся сілай; так, валадар Майсура адмовіўся прыняць дагавор, але быў прымушаны да гэтага ў выніку Чацвёртай англа-майсурскай войны. У 1802 годзе Маратхскі саюз княстваў быў вымушаны падпісаць субсідыяльны дагавор на наступных умовах:
Найдужэйшымі сапернікамі Кампаніі былі дзве дзяржавы, якія ўтварыліся на развалінах імперыі Вялікіх Маголаў — Маратхскі саюз і дзяржава сікхаў. Разгрому сікхскай імперыі спрыяў хаос, пасля смерці ў 1839 годзе яе заснавальніка, Ранджыта Сінгха. Міжусобіца ўспыхнула як паміж асобнымі сардарамі (генераламі сікхскай арміі і дэ-факта буйнымі феадаламі), так і паміж хальсай (сікхскай абшчынай) і дарбарам (дваром). Апроч гэтага, сікхскае насельніцтва было ў складаных адносінах з мясцовымі мусульманамі, часта гатовымі ваяваць пад брытанскімі сцягамі супраць сікхаў.
Брытанія бачыла сваім канкурэнтам у каланіяльнай экспансіі Расійскую імперыю. Асцерагаючыся ўплывы рускіх на Персію, Кампанія пачала ўзмацняць ціск на Афганістан, у 1839—1842 гадах адбылася Першая англа-афганская вайна. Расія ўстанавіла пратэктарат над Бухарскім ханствам і далучыла Самарканд у 1868 годзе, паміж дзвюма імперыямі пачалося саперніцтва за ўплыў у Сярэдняй Азіі, якое ў англасаксонскай традыцыі называецца «Вялікай Гульнёй».
Аперацыі ў Кітаі
У 1711 годзе Кампанія засноўвае гандлёвае прадстаўніцтва ў кітайскім Кантоне (广州 — Гуанчжоў) для закупак чаю. Спачатку чай куплялі на срэбра, затым у абмен на опіум, які вырошчвалі на індыйскіх (размешчаных галоўным чынам на тэрыторыі Бенгаліі) плантацыях Кампаніі.
Нягледзячы на забарону кітайскага ўрада на ўвоз опіуму ад 1799 года, кампанія працягвала ўвозіць опіум кантрабандай у аб'ёме каля 900 тон штогод. Аб'ём кітайскага гандлю Кампаніі саступаў толькі аб'ёмам гандлю з Індыяй. Напрыклад, агульны кошт канвою, накіраванага ў Англію ў 1804 годзе, у коштах таго часу дасягала 8 млн фунтаў стэрлінгаў. Паспяховая абарона гэтага канвою стала нагодай для нацыянальных урачыстасцяў.
Большасць грашовых сродкаў, для закупкі кітайскага чаю, было прыбыткам ад гандлю опіумам. Да 1838 года нелегальны ўвоз опіуму дасягнуў ужо 1400 тон штогод, і кітайскі ўрад увёў пакаранне смерцю за кантрабанду опіуму.
Армія
З 1772 года генерал-губернатар Бенгальскага прэзідэнцтва Уорэн Гасцігс пачынае хуткае разгортванне войскаў Кампаніі. З-за таго, што сіпаі («воіны») Бенгаліі часта ваявалі супраць Вялікабрытаніі, у т.л. у бітве пры Плесі, яны трапляюць пад падазрэнне. Прадстаўнікі вышэйшых каст (раджпуты і брахманы) Авадха і Бенарэса набіраліся ў войска Вялікага Магола на працягу 200 гадоў, і Кампанія працягнула гэту практыку наступныя 75 гадоў, набіраючы з іх да 80 % Бенгальскага войска. Кампаніі прыйшлося адаптоўваць ваенную практыку да рэлігійных звычаяў. Салдаты абедалі ў асобных памяшканнях, войска прызнала індуісцкія рэлігійныя святы, заморская служба, якая разглядалася як зневажэнне вышэйшых каст, не патрабавалася.
У 1796 годзе пад уціскам Рады дырэктараў у Лондане войска было скарочана, аднак да 1806 года зноў павялічыліся, дасягнуўшы колькасці 158,5 тыс. чал. (24,5 тыс. брытанскіх і 134 тыс. індыйскіх войскаў).
Падмацаванне гэтых войскаў сталі «ірэгулярныя сілы», у 1846 годзе была набрана памежная брыгада на паўночным захадзе, у 1849 — панджабскія ірэгулярныя сілы, у 1854 годзе дадаліся ірэгулярныя фармаванні Нагпура (пасля яго анексіі), і пасля анексіі Авадха ў 1856 годзе — ірэгулярныя сілы Авадха.
У 1800 годзе нізам Хайдарабада абавязаўся забяспечваць сілы ў 9 тыс. чал. кавалерыі і 6 тыс. пяхоты пад камандаваннем афіцэраў Кампаніі, у 1856 годзе гэтыя войскі былі выведзены са складу войска нізама.
Падчас сіпайскага паўстання 1857 года Бенгальскае войска ўзбунтавалася амаль цалкам, рэгулярная і ірэгулярная. Мадраскае і Бамбейскае войска, а таксама войскі Хайдарабада засталіся лаяльнымі.
Флот
Для абароны сваіх гандлёвых суднаў Кампанія стварыла і падтрымлівала да 1877 года прыватны флот, які зваўся Флатылія Ост-Індскай кампаніі, затым Індыйскі флот Яе Вялікасці, Індская флатылія, і зноў Бамбейская флатылія, Індыйская флатылія Яе Вялікасці і Каралеўская Індыйская флатылія. Флот Кампаніі стаў папярэднікам Каралеўскага Індыйскага флоту.
Кампанія ў феадальнай сістэме Індыі
Да пачатку брытанскай экспансіі ў Індыі існавала феадальная сістэма, якая сфарміравалася ў выніку мусульманскага заваявання XVI ст. (гл. Імперыя Вялікіх Маголаў). Землеўладальнікі — заміндары — збіралі феадальную рэнту, за іх дзейнасцю назірала рада («дыван»). Зямля лічылася ўласнасцю дзяржавы і магла быць адабрана ў заміндара.
Брытанская Ост-Індская Кампанія ўключылася ў гэту сістэму, атрымаўшы ў 1765 годзе дывані на права збору падаткаў у Бенгаліі. Неўзабаве высвятлілася, што ў брытанцаў бракуе дасведчаных адміністратараў, якія б разбіраліся ў мясцовых падатках і плацяжах, і збор падаткаў быў аддадзены на водкуп. Вынікам падатковай палітыкі Кампаніі стаў бенгальскі голад 1769—1770 гадоў, які ўзяў жыцці 7-10 мільёнаў чалавек (гэта значыць ад 1/4 да 1/3 насельніцтва Бенгальскага прэзідэнцтва).
У 1772 годзе пры генерал-губернатары Уорэне Гасцінгсе кампанія пачала збіраць падаткі сама, заснавала Бюро падаткаў з офісамі ў Калькуце і Патне, і перамясціла старыя падаткавыя запісы Вялікіх Маголаў з Муршыдабада ў Калькуту. У цэлым Кампанія наследавала дакаланіяльную падаткавую сістэму, пры якой асноўны падаткавы цяжар неслі земляробы.
У 1793 годзе новы генерал-губернатар лорд Карнуоліс заснаваў «пастаянныя паселішчы» (permanent settlement), зафіксаваў суму падаткаў пры перадачы права ўласнасці на зямлю заміндарам. На практыцы гэта прычынілася павелічэнню падаткаў, прычым у новай сістэме земляробы ніяк не маглі абараняць свае правы. Новымі ж землеўладальнікамі часцяком станавіліся брахманы і каястха (каста варны кшатрыяў), якія адначасова былі супрацоўнікамі Кампаніі.
Томас Манро, з 1820 года губернатар Мадраса, укараняў у Паўднёвай Індыі сістэму райятвары, пры якой зямля раздавалася проста сялянам. Стаўка падатку была паменшана з 1/2 да 1/3 збожжа, аднак разлічвалася зыходзячы не з рэальнага ўраджаю, а з патэнцыяльнай урадлівасці глебы, і ў некаторых выпадках падатак мог складаць больш 1/2 ураджаю.
Гандаль
Да атрымання ў 1765 годзе права збору падаткаў у Бенгаліі Кампаніі даводзілася імпартаваць золата і срэбра для аплаты індыйскіх тавараў. Падаткі Бенгаліі дазволілі спыніць гэты імпарт і фінансаваць войны Кампаніі ў іншых частках Індыі.
У перыяд 1760—1800 гадоў Індыя ператварылася з экспарцёра гатовых тавараў у экспарцёра сыравіны і пакупніка мануфактурнай прадукцыі. Экспартавалі неапрацаваную бавоўну, шоўк, індыга, опіум. З 1830 года пачалося масавы ўвоз у Індыю брытанскай тэкстыльнай прадукцыі. Грамадзянская вайна ў Амерыцы моцна ўплывала на Індыю; бавоўна з паўднёвых штатаў ЗША стала для Брытаніі недаступнай, таму попыт на індыйскую бавоўну моцна вырас, кошты павялічыліся ў чатыры разы. Многія фермеры пераключыліся на вырошчванне бавоўны, аднак па заканчэнні вайны ў ЗША ў 1865 годзе рынак абваліўся.
З 1800-х гадоў у Брытаніі рэзка павялічваецца попыт на чай з Кітая. Кампанія не магла адплачваць яго золатам і срэбрам, ні прапанаваць Кітаю еўрапейскія тавары, таму яна пачала экспарт опіуму, які меў у Кітаі шырокі падпольны рынак. У сярэдзіне XIX ст. опіум складаў да 40 % экспарту Індыі, а забарона на яго ўвоз у Кітай былі прычынай Першай опіумнай вайны.
Манаполія
Пасля свайго стварэння ў 1600 годзе Кампанія арганізавала лобі ў англійскім парламенце. Лобі трапіла пад ціск прадпрымальнікаў, якія збіраліся адкрыць уласныя гандлёвыя фірмы ў Індыі. У 1694 годзе была здзейснена дэрэгуляцыя, аднак, неўзабаве яе адменілі. У 1698 годзе заснавана паралельная кампанія («Англійская Кампанія, Гандлю з Ост-Індыямі»). Праз рознагалоссі, і ў Англіі, і ў Індыі, у 1708 годзе абедзве кампаніі зліліся. Назвай аб'яднанай кампаніі стала «Аб'яднаная кампанія купцоў Англіі, гандляроў з Ост-Індыямі». У абмен на працяг гандлёвых прывілеяў, аб'яднаная кампанія выплаціла казначэйству 3 млн 200 тыс. фунтаў стэрлінгаў.
У 1720 годзе 15 % брытанскага імпарту было з Індыі, практычна ўвесь гэты імпарт праходзіў праз Кампанію. Пад ціскам лабістаў Кампаніі, яе эксклюзіўныя прывілеі працягваліся ў 1712 і 1730 гадах — да 1766 года.
Неўзабаве пагаршаюцца англа-французскія адносіны. Сутыкненне дзяржаў прыводзяць да рэзкага павелічэння дзяржаўных выдаткаў. Ужо ў 1742 годзе прывілеі Кампаніі працягваюцца ўрадам да 1783 года ўзамен пазыкі ў 1 млн фунтаў стэрлінгаў.
Да 1813 года Кампанія захапіла кантроль над усёй Індыяй, выключаючы Пенджаб, Сінд і Непал. Мясцовыя князі сталі васаламі Кампаніі. Выкліканыя гэтым выдаткі вымусілі звярнуцца да парламента з петыцыяй пра дапамогу. У выніку была адменена манаполія, не лічачы гандаль чаем і гандаль з Кітаем. У 1833 годзе рэшткі гандлёвай манаполіі былі знішчаны.
У 1845 годзе галандская калонія Транкебар была прададзена Брытаніі. Кампанія пачынае пашыраць свой уплыў на Кітай, Філіпіны і Яву. Церпячы недахоп сродкаў для закупак чаю ў Кітаі, Кампанія пачынае масавае вырошчванне ў Індыі опіуму для экспарту ў Кітай.
Заняпад Кампаніі
Пасля Індыйскага нацыянальнага паўстання у 1857 годзе англійскім парламентам быў прыняты Акт пра лепшае кіраванне Індыяй, паводле якога кампанія з 1858 года перадае свае адміністрацыйныя функцыі брытанскай кароне. У 1874 годзе Кампанія ліквідуецца.
Неарамантызм
Неарамантызм — кірунак у мастацтве (першым чынам, у літаратуры) мяжы XIX—XX стагоддзяў, які ўзнікае як рэакцыя на рэалістычныя і натуралістычныя тэндэнцыі другой паловы XIX стагоддзя. У агульным сэнсе слова можа быць вызначана як адраджэнне літаратурных настрояў першай паловы XIX стагоддзя ў Еўропе (Рамантызм). Можа разумецца як ранняя фаза ці адно з крылаў мадэрнізму.
Свет неарамантычнай літаратуры поўны нечаканасцей, прыгод і небяспек, але дзейнічаюць у ім самыя звычайныя людзі. Гераічнасць учынкаў - гэта імкненне пражыць жыццё ярка, не губляючы павагі да сябе сябе («Востраў скарбаў» Р. Л. Стывенсана, «Капітан Завярні-галава» Л. Бусенара).
Неарамантызм апынуўся вельмі плённым літаратурным кірункам. У ХХ стагоддзі працягваюць стварацца неарамантычныя творы («Адысея капітана Блада» Р. Сабаціні і «Спадчыннік з Калькуты»).
На фарміраванне неарамантызму аказала значны ўплыў філасофія Ніцшэ і Шапенгаўэра, таму ў цэнтры неарамантычнага твора часта стаіць асоба асаблівай сілы.
Да неарамантызму адносяць таксама шэраг значных музыкантаў (першым чынам, Рыхарда Вагнера), мастакоў (у прыватнасці, Бекліна) і інш.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 (30-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2020 года.
Склад удзельнікаў
Па выніках сезона 2019 «Баранавічы» выбылі з Першай лігі ў Другую; «Арсенал», «Ашмяны-БДУФК» і «Маладзечна» атрымалі месца ў Першай лізе. Пазней, у сувязі са спыненнем існавання магілёўскага «Дняпра» (які быў адроджаны і новай камандай заявіўся ў Другую лігу), з’явілася яшчэ адно месца ў Першай лізе, якое атрымаў «Андэрдог». Дзяржаўнае «Маладзечна» і прыватны «Андэрдог» спачатку збіраліся абодва заяўляцца ў Першую лігу, але неўзабаве ўзнікла ідэя аб’яднання клубаў. Планавалася, што аб’яднанай камандай стане «Андэрдог» і будзе заяўлены ў Першую лігу, аднак пазней з-за адмовы ад фінансавання чысцінскі клуб вырашыў не ўдзельнічаць у Першай лізе, а пасля адмовіўся і ад Другой лігі. «Маладзечна» заявілася ў Другую лігу, а два месцы ў Першай лізе засталіся вакантнымі.
У Другой лізе, нягледзячы на адмову ад удзелу некалькіх леташніх клубаў, з’явілася значная колькасць новых удзельнікаў, у сувязі з чым было вырашана падзяліць лігу на дзве групы, які гэта было ў 2014—2015 гадах. Фармат і склад удзельнікаў былі зацверджаны 6 красавіка : у групах было вызначана па 11 каманд; было вырашана, што па тры найлепшыя клубы выходзяць у фінальны этап, дзе разыгрываюцца дзве прамыя пуцёўкі ў Першую лігу, а трэцяя каманда згуляе пераходныя матчы з апошняй камандай Першай лігі. Тыя ж каманды, якія занялі ў групах месца ніжэй за трэцяе, гулялі паміж сабой стыкавыя матчы для вызначэння вынікавых месцаў з 7 па 22.
Стыкавыя матчы за 7—22 месцы
Першыя матчы прайшлі 17 кастрычніка, матчы ў адказ — 24 і 25 кастрычніка 2020 года. Заўвагі. 1. Каманда «Першы Рэгіён», якая знялася з турніру ў канцы першага этапу, аўтаматычна атрымала два тэхнічныя паражэнні (3:0) ад «Полацка-2019», які такім чынам атрымаў выніковае 17-е месца. 2. У першым матчы «Чайка» — «Жлобін» гасцям прысуджана тэхнічнае паражэнне (3:0) у сувязі з няяўкай.
Бамбардзіры
Крыніца: Football.By
NGC 6919
NGC 6919 (іншыя абазначэнні — PGC 64883, ESO 285-27, MCG -7-42-11, IRAS20282-4423) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Мікраскоп.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чаркасы (аграгарадок)
Чарка́сы (, Черкасы) — аграгарадок у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
У 2011 годзе да аграгарадка далучаны суседні пасёлак Чаркасы.