cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аркадзь Барысавіч Эльтэрман
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1952 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, Белмясцпрампраекце, Мінскпраекце, з 1979 года — галоўны спецыяліст Беларускага філіяла інстытута Дзіпрамяса.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): дывановы камбінат у Брэсце (1962), будынкі Белпрампраекта (1960) і Саюзмаша (1970), дызельны корпус № 2 маторнага завода (1976), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (1980) у Мінску. Аўтар вынаходства прасторавай канструкцыі пакрыцця.
Узнагароды
Узнагароджаны двума медалямі ВДНГ СССР (1962, 1974).
Ніжні горад (Гданьск)
Ніжні горад (Dolne Miasto, Niederstadt) — гістарычная мясцовасць у цэнтральнай частцы Гданьска на беразе ракі Малтавы.
Ніжні горад быў заснаваны ў XVII стагоддзі на так званых Свіных лугах, якія з 1346 года належалі гданьскім мяснікам. Тэрыторыя сённяшняга Ніжнега горада атрымала канчатковы выгляд паміж 1576 і 1638 гадамі. У 1576 годзе было выкапана рэчышча Новай Матлавы, а ў 1638 годзе было завершана будаўніцтва гарадскіх умацаванняў. Пабудаваныя ў 1623–1638 гадах па праекце Карнэліуса ван дэн Боша, бастыёны галандскага тыпу ў асноўным захаваліся. У цяперашні час яны з'яўляюцца паркавай часткай Ніжняга горада.
Сонцава (Чаплыгінскі раён)
Сонцава (Солнцево) — вёска ў Салаўскім сельсавеце Чаплыгінскага раёна Ліпецкай вобласці Расійскай Федэрацыі. Мае насельніцтва 126 чалавек. Мае дарогу, што злучае вёску з вёскамі Солавая і Ржэўка. Праз Сонцава цячэ рака Станавая.
Леанор (герцагіня Готландская)
Леанор Ліліян Марыя, прынцэса Швецыі, герцагіня Готландская (Prinsessan Leonore Lilian Maria, Hertiginna av Gotland; нар. 20 лютага 2014, Нью-Ёрк) — першае дзіця шведскай прынцэсы Мадлен, герцагіні Хэлсінгландскай і Гэстрыкландскаяй, і яе мужа, Крыстафера О’Ніла; унучка кіруючага караля Швецыі Карла XVI Густава і яго жонкі каралевы Сільвіі.
Біяграфія
Бацькі Леанор, шведская Прынцэса Мадлен і Крыстафер О’ніл, амерыканскі фінансіст брытанскага паходжання, пазнаёміліся ў Нью-Ёрку. 25 кастрычніка 2012 года адбыліся заручыны, 8 чэрвеня 2013 года яны пажаніліся. У верасні 2013 года было афіцыйна абвешчана аб цяжарнасці прынцэсы. Пасля вяселля пара працягнула жыць у Нью-Ёрку, дзе Мадлен працавала ў  — дабрачыннай арганізацыі, створанай у 1999 годзе пры ўдзеле яе маці каралевы Сільвіі (фонд займаецца паляпшэннем ўмовы жыцця дзяцей ва ўсім свеце, асабліва ў небяспечных рэгіёнах).
Прынцэса Леанор, дачка прынцэсы Мадлен і Крыстафера О’ніла, нарадзілася ў Нью-Ёрку 20 лютага 2014 у 22:41 па мясцовым часе ў Прэсвітарыянскім шпіталі пры Медычным коледжы Вайл-Карнел.
26 лютага 2014 года ў Каралеўскім палацы ў Стакгольме адбылося ўрачыстае пасяджэнне Савета Міністраў Швецыі, на якім прысутнічалі кароль Карл XVI Густаў, кронпрынцэса Вікторыя спікер шведзкага парламэнту Пер Вестэрберг і прэм’ер-міністр Ён Рэйнфельт. На пасяджэнні было абвешчана аб нарачэнні нованароджанай імем Леанор Ліліян Марыя і аб наданні ёй тытула прынцэсы, герцагіні Готландскай. Імя Леанор для Швецыі з’яўляецца рэдкім: па статыстыцы, у лютым 2014 года толькі ў 128 жанчын у гэтай краіне яно ўваходзіла ў склад імя, пры гэтым толькі ў 35 яно выкарыстоўвалася ў якасці першага. Імя Ліліян было дадзена нованароджанай у гонар шведскай прынцэсы Ліліян, герцагіні Халандскай (1915—2013), жонкі прынца Бертыля, герцага Халандскага (1912—1997), роднага дзядзькі кіруючага караля Карла XVI Густава. Прынцэса Мадлен прысутнічала на яе пахаванні ў сакавіку 2013 года.
У сілу закона аб абсалютнай прымагенітуре, дзеючага ў Швецыі з 1980 года, з’яўляецца дзявятай у парадку атрымання ў спадчыну шведскага пасаду (пасля кронпрынцэсы Вікторыі, прынцэсы Эстэль, прынца Оскара, прынца Карла Філіпа, прынца Аляксандра, прынца Габрыэля, прынца Юльяна і сваёй маці, прынцэсы Мадлен). 2 сакавіка 2014 года ў Каралеўскім палацы ў Стакгольме адбыўся ўрачысты малебен Te Deum, прысвечаны нараджэнню прынцэсы.
Аксёнаў
Аксёнаў — прозвішча.
Леанор (герцагіня Готландская)
Біяграфія
Хрышчэнне прынцэсы Леанор адбылося ў Стакгольме ў царкве палаца Дротнінгхольм 8 чэрвеня 2014 года — у гадавіну вяселля яе бацькоў. Многія сродкі масавай інфармацыі вялі прамую трансляцыю гэтай падзеі.
Сасноўская
Сасноўская — жаночая форма прозвішча Сасноўскі.
Карл фон Ліндэ
Вучыўся ў Гётынгенскім універсітэце. У 1868-78 гадах і 1892—1910 гадах прафесар Вышэйшага тэхнічнага вучылішча ў Мюнхене. На падставе выкарыстання эфекта Джоўля-Томсана сканструяваў і пабудаваў першую прамысловую ўстаноўку для атрымання вадкага паветра (1895) і рэктыфікацыйны апарат для падзелу паветра на кампаненты (1902).
Леанор (герцагіня Готландская)
Біяграфія
Хроснымі прынцэсы Леанор сталі : спадчынная прынцэса Швецыі Вікторыя, Луіза Готліб (блізкая сяброўка прынцэсы Мадлен), Патрык Зомерлат (стрыечны брат прынцэсы Мадлен па матчынай лініі), Таццяна д’Або (сястра Крыстафера О’ніла), граф Эрнст Абенсперг унд Траўн (муж сястры Крыстафера О’ніла Наташы), Аліса Бэмфорд (сяброўка дзяцінства Крыстафера О’ніла).
27 красавіка 2015 года Леанор здзейсніла свой першы замежны візіт. Разам з бацькамі і бабуляй — каралевай Сільвіяй — яна пабывала на аўдыенцыі ў Папы Рымскага ў Рыме.
Зараз прынцэса разам з бацькамі і малодшым братам Нікаласам пражывае ў Лондане.
Узнагароды
Кавалер Ордэна Серафімаў (вышэйшы ордэн Швецыі) з нараджэння.
Анцішкы
Анцішкы (Антішки) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
Міхаіл Мікалаевіч Мышко
Міхаіл Мікалаевіч Мышко (, в. Нурава, Верхнядзвінскі раён — ) — беларускі савецкі гаспадарчы дзеяч. У 1973 годзе быў ганараваны званнем Героя Сацыялістычнай Працы, аднак у 1978 годзе пазбаўлены ўзнагарод.
Біяграфія
Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП(б)Б (1950). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1950 года начальнік палітаддзела Навадруцкай МТС, з 1953 года дырэктар рыбгаса «Навінкі», з 1955 года старшыня калгаса імя Жданава Дунілавіцкага раёна, з 1960 года старшыня калгаса «Бальшавік» Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.
Рубанаўка
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Раздзельскага сельсавета.
Міхаіл Мікалаевіч Мышко
Біяграфія
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. Быў узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 4 іншымі ордэнамі, медалямі.
Пасля яго выхаду на пенсію ў калгасе былі праведзены рэвізіі, якія выявілі парушэнні. У 1977 годзе быў асуджаны за крадзеж дзяржаўнай маёмасці і прысуджаны да 12 гадоў пазбаўлення волі. У 1978 годзе быў пазбаўлены звання Героя Сацыялістычнай Працы і іншых узнагарод. У 1979 годзе быў паміліваны і вызвалены.
Айхах
Айхах (Aichach) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Швабія. Уваходзіць у склад раёна Айхах-Фрыдберг. Насельніцтва складае 20805 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 92,97 км ². Афіцыйны код — 09 7 71113.
Пётр Віктаравіч Казанцаў
Пётр Казанцаў (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Маладзечна».
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», у 2015 годзе пачаў выступаць за дубль, а з лета наступнага года замацаваўся ў яго складзе.
У верасні 2017 года стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 24 верасня 2017 года ў хатнім матчы супраць «Віцебска» (0:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. Да канца сезона 2017 згуляў яшчэ ў трох матчах, выходзячы на замену.
У пачатку 2018 года не гуляў з-за траўмы, вярнуўся на поле ў чэрвені, гуляў у асноўным за дубль. У жніўні 2018 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну». У студзені 2019 года зноў стаў трэніравацца са сталічным клубам і пачаў у яго складзе сезон 2019, аднак выступаў толькі за дубль.
У жніўні 2019 года стаў іграком «Смаргоні», дзе замацаваўся ў аснове. У сакавіку 2020 года падпісаў новае пагадненне са смаргонскім клубам.
У пачатку 2021 года трэніраваўся з «Мінскам», а ў сакавіку перайшоў у «Ліду», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. З пачатку 2022 года стаў трэніравацца з «Маладзечна» і ў красавіку афіцыйна папоўніў склад каманды. У маладзечанскай камандзе таксама стаў іграком асновы.
У пачатку 2023 года праходзіў прагляд у «Іслачы», а пазней вярнуўся ў Маладзечна і ў сакавіку падоўжыў кантракт з клубам.
Міжнародная кар’ера
У сакавіку 2015 года ў складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17) прымаў удзел у элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы. У 2016—2017 гадах гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19) у кваліфікацыйным і элітным раўндах чэмпіянату Еўропы.
У 2017 годзе стаў прыцягвацца да моладзевай зборнай Беларусі, аднак у афіцыйных матчах не з’яўляўся на полі. Дэбютаваў у зборнай 14 лістапада 2018 года, выйшаўшы ў канцы таварыскага матча супраць Харватыі (1:3). 16 лістапада таго ж года ў наступным таварыскім матчы з харватамі выйшаў ужо ў стартавым складзе, але пазней у зборную больш не прыцягваўся.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Дылева
Ды́лева (, Дылево) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваверскага сельсавета.
Гісторыя
У вопісе парафій Лідскага дэканата 1784 года згадваецца філія ваверскага касцёла ў вёсцы Дылева (Dylew). Сама вёска належала Шышку, старасту лавецкаму, і Кастравіцкай, пісаравай гродскай Лідскага староства. Вядомы стаў на рачулцы Дылеўка, якая пачынаецца ад балот за Мейрамі.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Артэмэнкіў
Артэмэнкіў (Арте́менків) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
19 снежня
19 снежня — трыста пяцьдзясят трэці (трыста пяцьдзясят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Праліў Шакальскага
Праліў Шакальскага (Пролив Шокальского) — праліў у Паўночным Ледавітым акіяне паміж востравам Бальшавік і востравам Кастрычніцкай Рэвалюцыі (архіпелаг Паўночная Зямля).
Бочава (возера, Полацкі раён)
Бочава — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дражбітка, за 31 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка.
Плошча паверхні 0,28 км². Даўжыня возера 0,6 (0,75 ), найбольшая шырыня 0,4 (0,45 ). Найбольшая глыбіня 3,5 м. Плошча вадазбору 2,75 км².
Праліў Шакальскага
Праліў нанесены на карту ў 1913 годзе Гідраграфічнай экспедыцыяй на суднах «Таймыр» і «Вайгач» і названы ў гонар географа, акіянографа і картографа Ю. М. Шакальскага.
Бочава (возера, Полацкі раён)
Катлавіна Бочава выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню да 4 м. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма. Выцякае ручай у возера Гародна.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Бочава
Бочава — тапонім:
Карл Іосіфавіч Эпштэйн
Карл Іосіфавіч Эпштэйн (, Віцебск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут у 1972 годзе. Працаваў у Белдзіпрагандлі, Белжылпраекце, з 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў сектара інтэр’ераў у Белдзяржпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): рэканструкцыя інтэр’ераў Палаца прафсаюзаў (1975—1978), аэравакзала (1978—1980), інтэр’еры станцыі метрапалітэна «Інстытут культуры» (1984) у Мінску, гасцініцы ў Брэсце (1979—1981), турбазы на воз. Нарач (1980-1982).
Дуляўшчына
Дуляўшчы́на (, Дулевщина) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
Кірыл Стаселька
Кірыл Стаселька (нар. у г.  ) — беларускі.
Біяграфія
Скончыў факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ (2013), магiстратуру Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў пры НАН РБ (2014), аспірантуру НАН Беларусі.
Кніга Кірыла Стаселькі «Дзіцячы маніфест» трапіла ў лонг-ліст прэміі Ежы Гедройца.
Крытыка
25 сакавіка 2016 году ў газеце «Літаратура і мастацтва» Дар’я Латышава адзначыла пра кнігу «Дзіцячы маніфест»: «Сапраўднай кнігу робіць выхад за межы ўласнага пляскатага сьвету, але першы крок кожны раз павінен быць „менавіта з гэтай рэальнасьці“. У момант, калі атрымліваецца ахапіць некалькі ўзроўняў разуменьня, незалежна ад сюжэту або стылістычных асаблівасцей, тэкст і аўтар атрымліваюць права на месца ў літаратуры і гісторыі». 11 жніўня 2017 году Наста Грышчук заўважыла наконт раману «Маргіналіс»: «раман дае нагоду падумаць: ці так нам патрэбна тое, за што мы б’ёмся? Ці не вартыя зоры над нашымі галовамі большай увагі, чым тыя, што схаваныя за цернямі? І чаму міраж здаецца чалавеку больш прывабным, чым тыя рэальныя рэчы, што нас акружаюць? Такія пытаньні, пэўна, і даюць падставу назваць „Маргіналіс“ філасофскім раманам». 6 сьнежня 2019 году Янка Лайкоў згадаў раман «9 жыцьцяў Віта Морэ»: «Кожная з сямі пададзеных гісторый — асобны закальцаваны сусьвет, унікальны расповед, які адрозніваецца ад іншых ня толькі часам і геаграфіяй дзеяньня, але жанрава і стылёва. …шмат „варыяцый“ лёсу галоўнага героя, закладзеных ужо ў самім імені: словазлучэньне „vitae more“ з лацінскай можна перакласьці як „больш жыцця“. …Віта Морэ — нязменны ўдзельнік фантастычных гісторый і падарожжаў, ён імкнецца напоўніцу спасцігнуць жыцьцё ва ўсіх яго праявах».
У верасні 2020 года ў часопісе «Маладосць» Ірына Грыбанава заўважыла: «Кірыл Стаселька не толькі рэкламуе свае кнігі і папулярызуе беларускую літаратуру, але і спрабуе стварыць уласную супольнасць чытачоў. Для гэтага ён выкарыстоўвае: спецыяльны лічбавы мерч, звязаны з творамі; камунікацыю з чытачамі ў сацыяльных сетках; стварэнне пляцовак і суполак, дзе чытачы маюць магчымасць дзяліцца сваім меркаваннем аб прачытаных кнігах; інтэрактывы; інфанагоды, прывязаныя да выхаду кніг». 7 лістапада 2020 году на радыё «Свабода» Валянціна Аксак акрэсьліла раман «Пімкі»: «Гэтая кніга — гісторыя пра тое, як цмокі, багнікі, цудадзейныя прадметы ці неверагодныя з’явы пачынаюць існаваць побач з вамі. І найперш гэта гісторыя пра тых, хто прагне бачыць, адчуваць і мысьліць інакш, чым зазвычаена. Хто праз гэта намагаецца ня проста здабыць, але пабудаваць, выгадаваць свабоду для сябе і ў сабе».
Рок Кабарэ
Рок Марк Крысціян Кабарэ (Roch Marc Christian Kaboré; нар. 25 красавіка 1957, Уагадугу, Французская Верхняя Вольта) — буркінійскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Буркіна-Фасо з 20 сакавіка 1994 года па 6 лютага 1996 года, прэзідэнт Нацыянальнай асамблеі Буркіна-Фасо з 5 чэрвеня 2002 года па 28 снежня 2012 года, прэзідэнт Буркіна-Фасо з 29 снежня 2015 года па 23 студзеня 2022 і міністр нацыянальнай абароны з 13 студзеня 2016 года па той жа час.
Біяграфія
Кабарэ нарадзіўся ў Уагадугу, сталіцы Буркіна-Фасо. Атрымаў сярэднюю адукацыю, што дазволіла яму паступіць ва ўніверсітэт. Пасля скончыў універсітэт у Дыжоне, Францыя. У 1979 годзе атрымаў ступень бакалаўра. Пасля заканчэння вучобы вярнуўся на радзіму.
Некаторы час Кабарэ працаваў у Міжнародным банку Буркіна. У 1984, ва ўзросце 27 гадоў, стаў генеральным дырэктарам банка, гэтую пасаду займаў на працягу пяці наступных гадоў.
Ва ўрадзе Буркіна-Фасо займаў пасады прэм’ер-міністра, спецыяльнага прадстаўніка прэзідэнта, а таксама быў дэпутатам Нацыянальнай асамблеі краіны.
З 1994 па 1996 гады — прэм’ер-міністр Буркіна-Фасо.
Калі ў 1996 годзе была створана партыя Кангрэс за дэмакратыю і прагрэс, Кабарэ сышоў з пасады прэм’ер-міністра і заняў пасаду віцэ-прэзідэнта ва ўрадавай партыі.
6 чэрвеня 2002 г. ён быў абраны на пасаду старшыні Нацыянальнай асамблеі Буркіна-Фасо.
З 1997 па 2002 быў намеснікам старшыні Нацыянальнай асамблеі, а да 2012 — старшынёй.
У лістападзе 2014 года ў краіне пачаліся мітынгі, падставай для якіх паслужыла спроба ўнясення паправак у канстытуцыю, што прадугледжвалі павелічэнне прэзідэнцкага тэрміна Блеза Кампаарэ. Вынікамі стала падзенне ўрада Кампаарэ. В.а. презідэнта Буркіна-Фасо стаў Мішэль Кафандо. Пачалася падрыхтоўка да прэзідэнцкіх выбараў, на якіх Кабарэ высунуў сваю кандыдатуру.
Па выніках прэзідэнцкіх выбараў 29 лістапада 2015 г., абвешчаных у ноч з 30 лістапада па 1 снежня, Кабарэ атрымаў перамогу ў першым туры галасавання, атрымаўшы 53,5 % галасоў. 7 студзеня 2016 года Кабарэ прызначыў на пасаду прэм’ер-міністра вядомага эканаміста Поля Каба Тыеба, які не мае вопыту ў палітыцы.
13 студзеня да прысягі быў прыведзены новы ўрад, у якім Кабарэ заняў пасады міністраў нацыянальнай абароны і па справах ветэранаў, як і яго папярэднік Кампаарэ.
23 студзеня 2022 года Кабарэ быў скінуты ў выніку ваеннага перавароту.
Узнагароды
Камандор і Вялікі афіцэр Нацыянальнага ордэна Буркіна-Фасо, кавалер Вялікага крыжа Ордэна Плеяд.
Прыватнае жыццё
Жанаты, трое дзяцей. Любіць чытаць і слухаць музыку, займаецца сельскай гаспадаркай. З’яўляецца заступнікам футбольнага клуба першага дывізіёна «», які атрымаў перамогу на чэмпіянаце Буркіна-Фасо па футболе 2005 года.
Плошча Леніна (Санкт-Пецярбург)
Плошча Леніна (з 1910-х да 1924 года плошча Фінляндскага вакзала) — плошча ў Калінінскім раёне Санкт-Пецярбурга, якая праходзіць уздоўж будынкаў Фінляндскага вакзала. Плошча складаецца з двух частак, падзеленых вуліцай Камсамола; паўднёвы ўчастак даходзіць да Арсенальнай набярэжнай.
Фарміраванне плошчы Леніна пачалося пасля ўстаноўкі 7 лістапада 1926 года помніка Леніну (скульптар С. А. Яўсееў, архітэктары У. А. Шчуко, У. Г. Гельфрэйх). У 1926—1927 гадах пракладзена Алея Леніна, якая адкрыла перспектыву на помнік з Нявы. У 1946—1950 гадах плошча рэканструявалася: помнік Леніну перанесены ў цэнтр новай плошчы, вакол яго створаны ўрачысты сквер, забудаваныя заходні і ўсходні бакі плошчы. У 1950-х гадах пабудаваны жылыя дамы (д. 8, архітэктар А. К. Бартучаў), у 1952—1954 гадах — адміністрацыйны будынак (д.1, архітэктар Н. Г. Агеева і інш.). У 1960 годзе пабудаваны новы будынак Фінляндскага вакзала, у яго левым крыле — станцыя метро «Плошча Леніна».
Васюкіў (Срыбнянскі раён)
Васюкіў (Ва́сюків) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
NGC 7699
NGC 7699 (іншае абазначэнне — PGC 71782) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шарль дэ Голь
Шарль-Андрэ-Жозеф-Мары дэ Голь (франц: Charles-André-Joseph-Marie de Gaulle) — французскі генерал і палітык, прэзідэнт Францыі ў перыяд 1959—1969 гг.
Дзяцінства
Нарадзіўся 22 лістапада 1890 ў горадзе Ліль (Францыя) у арыстакратычнай каталіцкай сям’і. Бацька — Анры дэ Голь быў выкладчыкам філасофіі і літаратуры ў езуіцкім вучылішчы, аказваў моцны ўплыў на сына. З ранняга дзяцінства Шарля бацька надаваў шмат увагі навучанню сына, на якога вельмі моцна паўплывала гісторыя, прывіўшы Шарлю амаль містычнае жаданне служыць Радзіме. Разам з тым праяўляўся вялікі інтарэс да ваеннай справы, што паўплывала на жыццёвы выбар Шарля, які паступіў у знакамітую французскую ваенную школу ў Сен-Сір. Вучобу скончыў на выдатна ў 1912.
Першая сусветная вайна
З самага пачатку Першай сусветнай вайны Шарль дэ Голь бярэ ўдзел у баявых дзеяннях, быў 3 раза паранены. Пасля апошняга ранення, у бітве пры Вердэне, знаходзіцца ў цяжкім становішчы, яго «пасмяротна» узнагароджваюць ордэнам. Але ён застаецца жыць, трапляе ў нямецкі палон, адкуль шэсць разоў спрабуе збегчы. У чэрвені-верасні 1916 дэ Голь утрымліваўся ў палоне на тэрыторыі Беларусі — у Шчучыне.
Менавіта ў няволі дэ Голь знаёміцца з творамі нямецкіх аўтараў, больш пазнае Германію, што яму дапамагло ў будучым ваенным камандаванні, тут ён піша сваю першую кнігу «Разлад у краіне ворага» (апублікавана ў 1916).
1920-ыя гады
Пасля заканчэння вайны, пачынаючы з 1919 да 1921 Шарль дэ Голь знаходзіцца ў Польшчы, дзе працуе выкладчыкам ваеннай справы, а ў чэрвені-жніўні 1920 прымае ўдзел у польска-савецкай вайне (1919—1921) са званнем маёр. Пасля вяртаецца на Радзіму, дзе 6 красавіка 1921 бярэ шлюб з Івонай Вандру, ад якога 28 снежня нараджаецца сын Філіп. Капітан дэ Голь вяртаецца да працы выкладчыка, на гэты раз у Сен-Сіры, пасля ў 1922 дапушчаны ў Вышэйшую Ваенную школу. 15 мая 1924 нараджаецца дачка — Элізабета, а ў 1928 дачка Ганна, якая хварэла на сіндром Дауна.
Пачатак вайны. Да ад’езду ў Лондан
Да пачатку Другой сусветнай дэ Голь меў званне палкоўніка. За дзень да пачатку вайны (31 жніўня 1939) быў прызначаны камандуючым танкавымі войскамі ў Саары, пісаў з гэтай нагоды: «На маю долю выпала граць ролю ў жудаснай містыфікацыі… Некалькі дзясяткаў лёгкіх танкаў, якімі я камандую, — гэта ўсяго толькі пылінка. Мы прайграем вайну самым вартым жалю чынам, калі не будзем дзейнічаць».
У студзені 1940 года дэ Голь напісаў артыкул «З’ява механізаваных войскаў», у якой падкрэсліў значэнне ўзаемадзеяння разнастайных сухапутных сіл, у першую чаргу танкавых, і ВПС.
14 мая 1940 года яму даручылі камандаванне 4-й танкавай дывізіяй (першапачаткова 5000 салдат і 85 танкаў). З 1 чэрвеня ён часова выконваў абавязкі брыгаднага генерала (афіцыйна яго так і не паспелі зацвердзіць у гэтым званні, і пасля вайны ён атрымліваў ад Чацвёртай рэспублікі толькі пенсію палкоўніка). 6 чэрвеня прэм’ер-міністр Поль Рэйно прызначыў дэ Голя намеснікам ваеннага міністра. Надзелены гэтай пасадай генерал спрабаваў процідзейнічаць планам па перамір’і, да якіх схіляліся кіраўнікі ваеннага ведамства Францыі, і перш за ўсё міністр Філіп Пэтэн. 14 чэрвеня дэ Голь ездзіў у Лондан для перамоваў пра суды для эвакуацыі французскага ўрада ў Афрыку; пры гэтым ён даказваў прэм’ер-міністру Вялікабрытаніі Уінстану Чэрчылю, «што патрабуецца нейкі драматычны крок з мэтай забяспечыць Рэйно падтрымку, неабходную яму для таго, каб заахвоціць урад працягваць вайну». Аднак у той жа дзень Поль Рэйно падаў у адстаўку, пасля чаго ўрад узначаліў Пэтэн; неадкладна пачаліся перамовы з Германіяй аб перамір’і. 17 чэрвеня 1940 года дэ Голь вылецеў з Бардо, дзе грунтаваўся Эвакуяваны ўрад, не жадаючы ўдзельнічаць у гэтым працэсе, і зноў прыбыў у Лондан. Па ацэнцы Чэрчыля, «на гэтым самалёце дэ Голь вёз з сабой гонар Францыі».
Першыя дэкларацыі
Менавіта гэты момант стаў пераломным у біяграфіі дэ Голя. У «мемуары надзеі» ён піша: «18 чэрвеня 1940 года, адказваючы на заклік сваёй радзімы, пазбаўлены якой-небудзь іншай дапамогі для выратавання сваёй душы і гонару, дэ Голь, адзін, нікому не вядомы, павінен быў узяць на сябе адказнасць за Францыю». У гэты дзень BBC перадало радыёвыступ дэ Голя — прамова 18 чэрвеня, якая заклікае да стварэння французскага Супраціўлення.
Генерал абвінавачваў урад Петэна ў здрадзе і заяўляў, што «з поўным усведамленнем доўгу выступае ад імя Францыі». З’явіліся і іншыя заклікі дэ Голя.
Так дэ Голь стаў на чале «Свабоднай Францыі» — арганізацыі, закліканай аказаць супраціўленне акупантам і калабарацыянісцкаму рэжыму Вішы. Легітымнасць гэтай арганізацыі грунтавалася, у яго вачах, на наступным прынцыпе: «Законнасць ўлады грунтуецца на тых пачуццях, якія яна натхняе, на яе здольнасці забяспечыць нацыянальнае адзінства і пераемнасць, калі радзіма ў небяспецы».
Спачатку яму давялося сутыкнуцца з нямалымі цяжкасцямі. «Я… спачатку нічога сабою не ўяўляў… У Францыі — нікога, хто мог бы за мяне паручыцца, і я не карыстаўся ніякай вядомасцю ў краіне. За мяжой — ніякага даверу і апраўдання маёй дзейнасці». Фарміраванне арганізацыі «Свабоднай Францыі» мела даволі зацяжны характар. Дэ Голю ўдалося заручыцца падтрымкай Чэрчыля. 24 чэрвеня 1940 года Чэрчыль паведамляў генералу Г. Л. Ісмею: «Уяўляецца выключна важным стварыць цяпер, пакуль пастка яшчэ не зачынілася, арганізацыю, якая дазволіла б французскім афіцэрам і салдатам, а таксама знакамітым спецыялістам, якія жадаюць працягваць барацьбу, прабіцца ў розныя парты. Неабходна стварыць свайго роду „падпольную чыгунку“… Я не сумняваюся, што будзе бесперапынны паток рашучых людзей — а нам неабходна атрымаць усё, што можна, — для абароны французскіх калоній. Ваенна-марское міністэрства і ваенна-паветраныя сілы павінны супрацоўнічаць. Генерал дэ Голь і яго камітэт будуць, вядома, аператыўным органам». Імкненне стварыць альтэрнатыву ўраду Вішы прывяло Чэрчыля не толькі да ваеннага, але і да палітычнага рашэння: прызнання дэ Голя «кіраўніком усіх свабодных французаў» (28 чэрвеня 1940 года) і да дапамогі па ўзмацненні пазіцый дэ Голя ў міжнародным плане.
Кантроль над калоніямі. Развіццё Супраціўлення
У ваенных адносінах галоўная задача заключалася ў пераводзе на бок французскіх патрыётаў «Французскай імперыі» — шырокіх каланіяльных уладанняў у Афрыцы, Індакітаі і Акіяніі. Пасля няўдалай спробы захапіць Дакар дэ Голь стварае ў Бразавілі (Конга) Савет Абароны Імперыі, маніфест аб стварэнні якога пачынаўся са словаў: «Мы, генерал дэ Голь (nous général de Gaulle), кіраўнік свабодных французаў, пастанаўляем» і г. д.. У Савет уваходзяць антыфашысцка настроеныя ваенныя губернатары французскіх (як правіла, афрыканскіх) калоній: генералы Катру, Эбуэ, палкоўнік Леклерк. З гэтага моманту дэ Голь падкрэслівае нацыянальныя і гістарычныя карані свайго руху. Ён засноўвае ордэн Вызвалення, галоўным знакам якога становіцца Латарынгскі крыж з двума перакладзінамі — старажытны, узыходзячы да эпохі феадалізму, сімвал французскай нацыі. Пры гэтым падкрэслівалася і выкананне канстытуцыйных традыцый Французскай рэспублікі, так, «Арганічная дэкларацыя» (праваўстанаўліваючых дакументаў палітычнага рэжыму «Змагарная Францыя»), апублікаваная ў Бразавілі, даказвала нелегітымнасць рэжыму Вішы, спасылаючыся на тое, што ён выгнаў «са сваіх квазіканстытуцыйных актаў нават само слова „рэспубліка“, падаўшы на чале г. зв. „Французскай дзяржавы“ неабмежаваную ўладу, падобную ўладзе неабмежаванага манарха».
Вялікім поспехам «Свабоднай Францыі» было ўсталяванне неўзабаве пасля 22 чэрвеня 1941 года непасрэдных сувязей з СССР, — без ваганняў савецкае кіраўніцтва прыняло рашэнне аб пераводзе А. Я. Багамолава — свайго паўпрада пры рэжыме Вішы — у Лондан. За 1941—1942 гады разраслася і сетка партызанскіх арганізацый у акупаванай Францыі. З кастрычніка 1941 года, пасля першых масавых расстрэлаў закладнікаў немцамі, дэ Голь заклікае ўсіх французаў да татальнага страйку і да масавых акцыяў непадпарадкавання.
Пасляваенны час
У 1947 дэ Голь заснаваў новую партыю — Аб’яднанне французскага народу, галоўнай задачай якой стала скасаванне Канстытуцыі 1946, якая абвясціла Чацвёртую рэспубліку. Аднак у партыі не атрымалася дасягнуць жаданага выніку, і ў 1955 яна была распушчаная.
У мэтах захавання прэстыжу Францыі і ўмацавання яе нацыянальнай бяспекі дэ Голь падтрымаў Еўрапейскую праграму рэканструкцыі і Арганізацыю Паўночнаатлантычнага дагавора. Падчас каардынацыі ўзброеных сіл Заходняй Еўропы ў канцы 1948 дзякуючы ўплыву дэ Голя французам было перададзенае камандаванне сухаземнымі войскамі і флотам. Як і многія французы, дэ Голь працягваў ставіцца з падазрэннем да «моцнай Германіі» і ў 1949 выступіў супраць Бонскай канстытуцыі, якая паклала канец заходняй вайсковай акупацыі, але не адпавядала планам Шумана і Плевена (1951).
У 1953 дэ Голь адышоў ад палітычнай дзейнасці, пасяліўся ў сваім маёнтку ў Каламбэ-ле-дэз-Эгліз і заняўся напісаннем сваіх «Ваенных мемуараў».
У 1958 зацяжная каланіяльная вайна ў Алжыры спрычынілася да вострага палітычнага крызысу. 13 мая 1958 у алжырскай сталіцы ультракаланіялісты і прадстаўнікі французскага войска ўзнялі мяцеж. Неўзабаве да іх далучыліся прыхільнікі генерала дэ Голя. Усе яны выступалі за ўтрыманне Алжыра ў складзе Францыі. Сам генерал пры падтрымцы сваіх прыхільнікаў умела скарыстаўся гэтым і дамогся згоды Нацыянальнага сходу на стварэнне свайго ўрада на прадыктаваных ім умовах.
Пятая рэспубліка
Першыя гады пасля вяртання да ўлады дэ Голь займаўся ўмацаваннем Пятай рэспублікі, фінансавай рэформай, пошукамі развязання алжырскага пытання. 28 верасня 1958 на рэферэндуме была прынятая новая канстытуцыя краіны.
21 снежня 1958 дэ Голь быў абраны прэзідэнтам рэспублікі. Пад яго кіраўніцтвам узрос уплыў Францыі на міжнароднай арэне. Аднак у каланіяльнай палітыцы дэ Голь сутыкнуўся з праблемамі. Пачаўшы ўрэгулёўваць алжырскую праблему, дэ Голь цвёрда праводзіў курс на самавызначэнне Алжыра. У адказ на гэта выбухнулі мяцяжы французскага войска і ўльтракаланіялістаў у 1960 і 1961, тэрарыстычная дзейнасць Узброенай сакрэтнай арганізацыі, замах на дэ Голя. Тым не менш пасля падпісання Эвіянскіх дагавораў Алжыр атрымаў незалежнасць.
У верасні 1962 дэ Голь прапанаваў папраўку да канстытуцыі, паводле якой выбары прэзідэнта рэспублікі павінны праводзіцца праз усеагульнае галасаванне. Сутыкнуўшыся з супрацівам Нацыянальнага сходу, вырашыў звярнуцца да рэферэндума. На кастрычніцкім рэферэндуме папраўка была ўхваленая большасцю галасоў. Лістападаўскія выбары прынеслі перамогу галісцкай партыі.
У 1963 дэ Голь наклаў вета на ўступленне ў «Агульны рынак» Вялікабрытаніі, блакіраваў спробу ЗША паставіць у краінах НАТА ядзерныя ракеты, адмовіўся падпісаць дамову аб частковай забароне выпрабаванняў ядзернай зброі. Яго вонкавая палітыка спрыяла прымірэнню і збліжэнню Францыі і Заходняй Германіі. У 1963 дэ Голь наведаў Блізкі Усход і Балканы, а ў 1964 — Лацінскую Амерыку.
21 снежня 1965 дэ Голь быў пераабраны на пост прэзідэнта на наступны 7-гадовы тэрмін. Доўгае супрацьстаянне ў рамках НАТА дасягнула кульмінацыі ў пачатку 1966, калі французскі прэзідэнт вывеў сваю краіну з складу ваеннай структуры блоку. Тым не менш Францыя засталася членам Атлантычнага дагавору.
Выбары ў Нацыянальны збор у сакавіку 1967 прынеслі галісцкай партыі і яе хаўруснікам невялікую большасць, а ў маі 1968 пачаліся студэнцкія хваляванні і агульнанацыянальны страйк. Прэзідэнт ізноў распусціў Нацыянальны збор і прызначыў новыя выбары, перамогу на якіх атрымалі галісты. 28 красавіка 1969, пасля паражэння на рэферэндуме 27 красавіка па пытанні аб рэарганізацыі сенату, дэ Голь сышоў у адстаўку. Памёр дэ Голь у Каламбэ-ле-дэз-Эгліз 9 лістапада 1970.
Крызіс адміністрацыі дэ Голя. 1968 год
Сямігадовы прэзідэнцкі тэрмін дэ Голя мінаў у канцы 1965 года. Згодна з Канстытуцыяй V Рэспублікі, павінны былі адбыцца новыя выбары на пашыранай калегіі выбаршчыкаў. Але прэзідэнт, які збіраўся балатавацца на другі тэрмін, настойваў на ўсенародным абранні кіраўніка дзяржавы, і адпаведныя папраўкі былі прынятыя на рэферэндуме 28 кастрычніка 1962 года, дзеля якога дэ Голю прыйшлося скарыстацца сваімі паўнамоцтвамі і распусціць Нацыянальную асамблею. Выбары-1965 сталі другімі прамымі выбарамі французскага прэзідэнта: першыя адбыліся больш стагоддзя таму, у 1848 годзе, і на іх перамог Луі Напалеон Банапарт, будучы Напалеон III. Перамогі ў першым туры (5 снежня 1965 года), на якую так разлічваў генерал, не было. Другое месца заняў, атрымаўшы 31 %, сацыяліст Франсуа Мітэран, які прадстаўляў шырокі блок апазіцыі і выступаў з паслядоўнай крытыкай Пятай Рэспублікі як «пастаяннага дзяржаўнага перавароту». Хоць у другім туры 19 снежня 1965 года дэ Голь і ўзяў верх над Мітэранам (54 % супраць 45 %), гэтыя выбары былі першым трывожным сігналам. Непапулярная была ўрадавая манаполія на тэлебачанне і радыё (свабоднымі былі толькі друкаваныя СМІ). Важнай прычынай страты даверу да дэ Голю была яго сацыяльна-эканамічная палітыка. Рост уплыву айчынных манаполій, аграрная рэформа, якая выказалася ў ліквідацыі вялікай колькасці сялянскіх гаспадарак, нарэшце, гонка ўзбраенняў прывяла да таго, што ўзровень жыцця ў краіне не толькі не павысіўся, але і шмат у чым стаў ніжэй (да самаабмежавання ўрад заклікаў з 1963 года). Нарэшце, усё большае раздражненне паступова выклікала асоба самога дэ Голя — ён пачаў здавацца шматлікім французам, асабліва маладым, неадэкватна аўтарытарным і несучасным палітыкам. Да падзення адміністрацыі дэ Голя прыводзяць майскія падзеі ў Францыі 1968 года.
2 мая 1968 года ў Лацінскім квартале — парыжскім раёне, дзе знаходзяцца многія інстытуты, факультэты Парыжскага універсітэта, студэнцкія інтэрнаты — успыхвае студэнцкі мяцеж. Навучэнцы патрабуюць адкрыць факультэт сацыялогіі ў парыжскім прыгарадзе Нантэр, закрыты пасля аналагічных беспарадкаў, выкліканых старадаўнімі, «механічнымі» метадамі адукацыі і бытавых канфліктаў з адміністрацыяй. Пачынаюцца падпалы аўтамабіляў. Вакол Сарбоны ўзводзяцца барыкады. Тэрмінова выклікаюцца атрады паліцыі, у барацьбе з якімі некалькі соцень студэнтаў атрымліваюць раненні. Да патрабаванням мяцежнікаў дадаецца вызваленне іх арыштаваных калег і вывад паліцыі з кварталаў. Ўрад не задавольвае гэтыя патрабаванні. Прафсаюзы абвяшчаюць сутачную забастоўку. Пазіцыя дэ Голя жорсткая: з мяцежнікамі перамоў быць не можа. Прэм’ер-міністр Жорж Пампіду прапануе адкрыць Сарбону і задаволіць патрабаванні студэнтаў. Але момант ужо страчаны.
Асава (Гданьск)
Асава (Osowa, Espenkrug) — мясцовасць у паўночна-заходней частцы Гданьска ў раёне Выжыны.
Шарль дэ Голь
Крызіс адміністрацыі дэ Голя. 1968 год
13 мая прафсаюзы выходзяць на грандыёзную дэманстрацыю, якая адбылася па ўсім Парыжы. Прайшло дзесяць гадоў з таго дня, як на хвалі алжырскага бунту дэ Голь абвясціў пра гатоўнасць узяць уладу. Цяпер над калонамі маніфестантаў лунаюць лёзунгі: «Дэ Голя — у архіў!», «Бывай, дэ Голь!», «13.05.58-13.05.68 — пара сыходзіць, Шарль!» Студэнты запаўняюць Сарбону. Забастоўка не толькі не спыняецца, але перарастае ў бестэрміновую. 10 мільёнаў чалавек страйкуюць па ўсёй краіне. Эканоміка краіны паралізаваная. Працоўныя патрабуюць саракагадзіннага працоўнага тыдня і павышэння мінімальнага заробку да 1000 франкаў. 24 мая прэзідэнт выступае па тэлебачанні. Ён кажа пра тое, што «краіна знаходзіцца на мяжы грамадзянскай вайны» і што прэзідэнту павінны быць прадастаўлены, праз рэферэндум, шырокія паўнамоцтвы для «абнаўлення» (Renouveau), прычым апошняе паняцце не канкрэтызавалася. Упэўненасці ў сабе ў дэ Голя не было. 29 мая Пампіду праводзіць пасяджэнне свайго кабінета. На пасяджэнні чакаецца дэ Голь, аднак узрушаны прэм’ер даведаецца пра тое, што прэзідэнт, забраўшы з Елісейскага палаца архівы, з’ехаў у Каламбэ. Увечары міністры даведаюцца, што верталёт з генералам ў Каламбэ не прызямліўся. Прэзідэнт адправіўся ў акупацыйныя войскі Францыі ў ФРГ, у Бадэн-Бадэн, і амаль неадкладна вярнуўся ў Парыж. Пра абсурднасць сітуацыі сведчыць хаця б тое, што Пампіду быў вымушаны шукаць шэфа пры дапамозе СПА.
Асава (Гданьск)
Раён знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Гданьска. На поўначы мяжуе з гарадамі Гдыня і Сопат, на захадзе — з тэрыторыяй гміны Жукова. З поўдня і ўсходу прымыкае да іншых раёнаў Гданьска — Матарні і Алівы. Назва мясцовасці першапачаткова ўзнікла ў форме "Асава карчма", што абазначала карчму паміж асін. З часам двусастаўная назва скарацілася да першага слова. Забудова мясцовасці пераважна сядзібнага тыпу, адна- і двухпавярховая. У новай частцы мясцовасці з'яўляюцца невысокія шматкватэрныя дамы. Сёння гэта адзін з самых густанаселеных, а таксама адзін з самых маладых мікрараёнаў горада па сярэднім узросце — сярэдні ўзрост жыхароў раёна складае 39 гадоў.
Шарль дэ Голь
Крызіс адміністрацыі дэ Голя. 1968 год
30 мая дэ Голь у Елісейскім палацы чытае чарговы радыёвыступ. Ён заяўляе, што не пакіне сваёй пасады, распускае Нацыянальны сход і прызначае датэрміновыя выбары. Апошні раз у жыцці дэ Голь выкарыстоўвае шанец цвёрдай рукой пакласці канец «мяцяжу». Выбары ў парламент разглядаюцца ім як пастаноўка даверу сабе на галасаванне. Выбары 23-30 чэрвені 1968 года прынеслі галістам (UNR, «Аб’яднанню ў падтрымку рэспублікі») 73,8 % месцаў у Нацыянальным сходзе. Гэта азначала, што ўпершыню адна партыя атрымала ў ніжняй палаце абсалютную большасць, а пераважная большасць французаў выказалі давер генералу дэ Голю.
Сыход у адстаўку і смерць
Лёс генерала была прадвызначаны. Нядоўгая «перадышка» не прынесла ніякіх пладоў, акрамя замены Пампіду на Морыса Куў дэ Мюрвіля і абвяшчэння планаў рэарганізацыі Сенату — верхняй палаты парламента — у эканамічны і сацыяльны орган, які мусіў прадстаўляць інтарэсы прадпрымальнікаў і прафсаюзаў. У лютым 1969 года генерал вынес гэтую рэформу на рэферэндум, загадзя абвясціўшы, што ў выпадку пройгрышу сыдзе. Напярэдадні рэферэндуму дэ Голь з усімі дакументамі перабазіраваўся з Парыжа ў Каламбэ і чакаў вынікаў галасавання, адносна якіх, мабыць, не меў ілюзій. Пасля таго, як у 10 гадзін вечара 27 красавіка 1969 года паражэнне стала відавочным, пасля паўночы 28 красавіка прэзідэнт па тэлефоне перадаў Куў дэ Мюрвілю наступны дакумент: «Я спыняю выкананне абавязкаў прэзідэнта Рэспублікі. Гэта рашэнне ўступае ў сілу сёння апоўдні».
Спадчына
Пасля адстаўкі і смерці дэ Голя яго часовая непапулярнасць засталася ў мінулым, ён усведамляецца перш за ўсё як буйная гістарычная постаць, нацыянальны лідар, у адным шэрагу з такімі дзеячамі, як Напалеон I. Часцей, чым у гады яго прэзідэнцтва, французы асацыююць яго імя з дзейнасцю падчас Другой сусветнай вайны, называючы яго звычайна «генерал дэ Голь», а не проста імем і прозвішчам. Непрыманне фігуры дэ Голя ў наш час характэрна ў асноўным для крайніх левых. Партыя «Аб’яднанне ў падтрымку рэспублікі», створаная дэ Голем, пасля шэрагу рэарганізацый і перайменаванняў працягвае заставацца ўплывовай сілай у Францыі. Партыю, менавіта зараз «Саюз за прэзідэнцкую большасць», або, з той жа абрэвіятурай, «Саюз за народны рух» (UMP), прадстаўляе былы прэзідэнт Нікаля Сарказі, у сваёй інаўгурацыйнай прамове ў 2007 годзе, які сказаў: «[Прыступаючы да выканання функцый Прэзідэнта рэспублікі], я думаю пра генерала дэ Голя, які два разы выратаваў Рэспубліку, вярнуў Францыі незалежнасць, а дзяржаве — яе прэстыж». За прыхільнікамі гэтага правацэнтрысцкага курсу яшчэ пры жыцці генерала замацавалася назва галісты. Адступленні ад прынцыпаў галізму (у прыватнасці, у бок аднаўлення адносін з НАТА) былі характэрныя для ўрада сацыялістаў пры Франсуа Мітэране (1981—1995); у падобнай жа «атлантызацыі» курсу крытыкі нярэдка вінавацілі і Сарказі.
Паведамляючы пра смерць дэ Голя па тэлебачанні, яго пераемнік Пампіду сказаў: «Генерал дэ Голь памёр, Францыя заўдавела». У яго гонар названы парыжскі аэрапорт, парыжская плошча Зоркі і шэраг іншых памятных месцаў, а таксама атамны авіяносец французскіх ВМС. Блізу Елісейскіх Палёў ў Парыжы генералу ўзведзены помнік. У 1990 годзе яго імем названая плошча перад гасцініцай «Космас» у Маскве, а ў 2005 годзе на ёй у прысутнасці Жака Шырака быў усталяваны помнік дэ Голю.
Адэлаіда Аквітанская
Адэль ці Адэлаіда Аквітанская (Adèle или Adélaïde d'Aquitaine, таксама Адэлаіда дэ Пуацье, паміж 945 і 952—1004) — каралева Францыі 987—996
Біяграфія
Адэлаіда была дачкой Гільёма III Кудлатага, герцага Аквітаніі і графа Пуацье і Адэлі Нармандскай, дачкі Хрольфа Пешахода (Роберта I), першага герцага Нармандыі. Бацька выкарыстоўваў яе ў якасці закладніцы для перамір’я з Гуга Капетам, хоць той, у адрозненне ад свайго бацькі Гуга Вялікага, ніколі не спрабаваў заваяваць Аквітанію, і ў 968 годзе Адэлаіда выйшла замуж за Гуга Капета, будучага караля Францыі і заснавальніка дынастыі Капетынгаў. Ад гэтага шлюбу нарадзілася трое дзяцей:
ЕС ПЭВМ
ЕС ПЭВМ — персанальныя камп’ютары серыі ЕС (Единой Системы), у асноўным, савецкія клоны персанальных камп’ютараў IBM PC, распрацаваныя ў 1980-я гады ў НИИЭВМ (г. Мінск). Вырабляліся на Мінскім вытворчым аб’яднанні вылічальнай тэхнікі (МВА ВТ), некаторыя мадэлі — на Брэсцкім электрамеханічным заводзе і ў краінах СЭВ (ГДР, Балгарыя).
ЕС-1834
Персанальны камп’ютар вытворчасці фабрыкі «Robotron» (ГДР). Клон IBM PC/XT.
ЕС-1835
Персанальны камп’ютар вытворчасці фабрыкі «Robotron» (ГДР). Клон IBM PC/AT.
ЕС-1839
Персанальны камп’ютар вытворчасці фабрыкі «Ізот» (Балгарыя). Больш вядомы як «Правец 16». Клон IBM PC/XT.
АЗП — 512 кілабайтаў.
ЕС-1840
16-разрадны IBM PC-сумяшчальны камп’ютар збудаваны на працэсары К1810ВМ86 (аналаг Intel 8086) з тактавай частатой 4,77 МГц.
У якасці праграмнага забеспячэння выкарыстоўваліся:
ЕС-1841
Сумяшчальная з IBM PC і ЕС-1840 16-разрадная ПЭВМ на працэсары К1810ВМ86 з частатой 4,77 МГц, АЗП да 1 МБ; два НГМД; НМД тыпу «вінчэстар» на 5,10 ці 21 МБ Seagate. Відэаадаптар CGA з падтрымкай растравай графікі 160×100, 320×200, 640×200 пунктаў.
Таксама існавала мадыфікацыя ЕС-1845 — гэта ЕС-1841 для спецыяльнага ўжывання. Кнопка «TURBO» адсутнічала.
ЕС-1842
IBM PC XT/AT сумяшчальная 16-разрадная ПЭВМ з АЗП да 2Мб на працэсары К1810ВМ86М (магчымасць эмуляцыі i80286) з тактавай частатой 10МГц; два НЦМД ёмістасцю 720 Кб; НМД тыпу «вінчэстар» на 20 Мб, хуткасць абмену 5 Мбіт/с. Дысплей чорна-белы ці каляровы,EGA, 16 і 64 градацый яркасці ці колераў, тэкставы рэжым — 25 альбо 43 радкі па 80 сімвалаў, графічныя рэжымы да 640 × 350 пункташ. Універсальная клавіятура, 110 клавіш, у тым ліку 12 функцыянальных. Маніпулятар тыпу «мыш». Інтэрфейсы: паралельны (ИРПР-М), паслядоўны(С2), інтэрфейс лакальнай сеткі «Эстафета».
Лакальная сетка «Эстафета» — кальцавая, да 125-ці камп’ютараў, адлегласць паміж машынамі не больш за 1500 м, хуткасць перадачы даных 200—500 Кбіт/с.
Таксама вырабляліся ЕС-1855 — мадыфікацыя ЕС-1842 для спецыяльнага ўжывання.
ЕС-1843
Аналаг IBM PC/AT. АЗП да 4 МБ, тактавая частата 8 МГц. Паводле іншых звестак — удасканаленая мадэль ЕС1841, сумяшчальная паводле плат і кошыка, але атрымаўшая новы настольны корпус і больш магутны блок сілкавання. ПЭВМ камплектавалася адным назапашвальнікам на гнуткіх магнітных дысках аб’ёмам 800К, назапашвальнікам на цвёрдых магнітных дысках СМ5509 вытворчасці Балгарыі і каляровым маніторам.
ЕС-1845
Аналаг ЕС-1841 для спецыяльнага (ваеннага) ужытку.
ЕС-1849
IBM PC AT сумяшчальная 16-разрадная ПЭВМ. Працэсар тыпу i80286 ці am80286 з тактавай частатой 12 МГц, з магчымасцю ўсталявання матэматычнага сапрацэсара i80287. НЦМД да 40 МБ з інтэрфейсам MFM і НМД 5.25" да 1.2 МБ. Манітор з разрозненнем CGA/EGA/VGA. ISA-слаты + слот для дадатковай платы, што адносіцца да мацярынскай платы, дзе знаходзіўся працэсар і АЗП.
ЕС-1850
16/32-разрадная ПЭВМ на тактавай частаце 2,5 МГц, АЗП да 2 МБ. Аналаг IBM XT/370.
Таксама выпускалася ЕС-1865 — мадыфікацыя ЕС-1850 для спецыяльнага ўжытку.
ЕС-1851
Поўнасцю (апаратна, канструктыўна і праграмна) сумяшчальная з PC/XT.
ЕС-1863
32-разрадная ПЭВМ.
Працэсар — Intel 80386SX 20 Мгц. Маецца сокет для матэматычнага сапрацэсара i80387.
Памяць — да 16 МБ (набіраецца мікрасхемамі ў DIP-карпусах). Чыпсэт — VLSI VL82C311.
Маецца 6 16-разрадных ISA-слатоў і 1 8-разрадны ISA-слот.
Відэакарта, кантролеры партоў, дыскавода і цвёрдага дыска выкананы ў выглядзе ISA карт пашырэння.
Відэакарта — EGA. Відэапамяць 256 КБ набрана мікрасхемамі КР565РУ5. Таксама вырабляліся мадэлі з VGA-картамі.
Кантролер партоў змяшчае 1 COM і 1 LPT порт.
Кантролер цвёрдых дыскаў падтрымлівае 2 MFM-прылады. Дыскавод — TEAC FD-550FR, 5¼"
Цвёрды дыск — Seagate ST-4096 (MFM, 5¼" поўнапамерны, ёмістасць— 80 Мб, максімальная хуткасць перадачы даных — 5 Мбіт/с, сярэдні час доступу — 28 мс)
Камп’ютар цалкам змяшчаецца ў корпусе тыпа «дэсктоп».
ЕС-1864
32-разрадная ПЭВМ.
Эмуляцыя
Эмулятар MESS мае драйверы ec1840 і ec1841. На 21 жніўня 2012 яны яшчэ не скончаны (у прыватнасці — не эмулюецца родная клавіятура і цвёрды дыск), але магчыма работа з дыскет і праходзіць частка тэстаў з камплекта ТПС (тэставых праграмных сродкаў).
Cola le-testui
Cola letestui — від раслін з роду сямейства мальвавыя. Эндэмік Габона. Від знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Від быў названы ў гонар французскага калекцыянера Джорджа Ле Тэсту (Georges Le Testu).
Горкі 2 (Мёрскі раён)
Го́ркі 2 (, Горки 2) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаёўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікалаёўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Туркоўскага сельсавета.
Сакалова (Мсціслаўскі раён)
Сакало́ва (, Соколово) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсолтаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Раздзельскага сельсавета.
Яўген Сцяпанавіч Рамановіч
Яўген Сцяпанавіч Рамановіч (, Мінск —, там жа) — беларускі савецкі драматург, празаік, перакладчык, тэатральны дзеяч, тэатразнавец. Заслужаны артыст БССР (1944).
Біяграфія
У 1922—1924 навучаўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Адначасова з вучобай пачаў працаваць акцёрам (1922—1931) ў Мінскім гарадскім тэатры (пасля 1-й Беларускі тэатр, а цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы), якому прысвяціў больш за 25 гадоў.
У 1931—1948 г. — загадчык літаратурнай часткі тэатра.
Драматургія
Я. С. Рамановіч — аўтар п'ес:
Лібрэта
Я. Рамановічу належаць оперныя і балетныя лібрэта:
Займаўся даследаваннямі гісторыі беларускага тэатра.
Выбраная бібліяграфія
Аўтар кніг пра Тэатр імя Янкі Купалы — «Першы тэатр» (1946), пра творчасць Барыса Платонава — «Народны артыст СССР Б. В. Платонаў» (1954), «Людзі і маскі» (1977), артыкулаў пра тэатральнае мастацтва БССР. У 1974 годзе выдаў зборнік успамінаў пра беларускіх пісьменнікаў «Знаёмыя сілуэты».
Пераклаў на беларускую мову п'есы класікаў Максіма Горкага, Льва Талстога, Аляксандра Астроўскага,, ,.
Шыманская
Шыманская — жаночая форма прозвішча Шыманскі.
Галка (Срыбнянскі раён)
Галка (Га́лка) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
Пункт расы
Пункт расы́, кропка расы — тэмпература, ніжэй за якую павінна ахаладзіцца паветра (газ), каб наяўная ў ім пара пры дадзенай канцэнтрацыі і нязменным ціску дасягнула насычэння. З’яўляецца неабходнай умовай выпадзення расы і адным з асноўных паказнікаў вільготнасці паветра.
Вечар блазнаў
Сюжэт
Некалькі дзён з жыцця артыстаў вандроўнага цырка, «самых вясёлых людзей на свеце». Яны імкнуцца здабыць свабоду і стабільнасць, вырвацца з абцугоў галечы і бадзяжніцтва, але грамадства не хоча прымаць іх, сустракае іх у лепшым выпадку адчужана-абыякава, а ў горшым — кпінамі, пагардай і здзекаваннямі.
Віленская губерня
Віленская губерня (1795—1796, 1801—1920) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка рэгіянальнага ўзроўню, утворана ў Расійскай імперыі пасля трэцяга падзела Рэчы Паспалітай (1795). Губерня ўваходзіла ў склад Літоўскага (Віленскага) генерал-губернатарства, а таму была складовай часткай Паўночна-Заходняга края Расійскай імперыі. Цэнтрам быў горад Вільня.