cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстанцкі сабор
Хроніка Канстанцкага сабора
Каштоўнай крыніцай для вывучэння гісторыі ВКЛ з’яўляецца «Хроніка Канстанцкага сабора» баварца Ульрыха фон Рыхенталя, у якой, у прыватнасці, неаднакратна згадваецца Белая Русь. Так, апісваючы ўрачысты ўезд дэлегацыі Цамблака 19 лютага 1418 года, храніст занатаваў: «У суботу, на 19 дзень месяца лютага, прыехаў высакародны пан Георг, архібіскуп Кіеўскі, з краіны Белай Русі, са Смаленска». Пазбаўлены Вітаўтам улады апошні нашчадак вялікага смаленскага княжання Фёдар Юр’евіч, у 1404—1412 гадах служылы князь Вялікага Ноўгарада, фігуруе ў хроніцы як «Фёдар, герцаг Белай Русі і гаспадар Смаленска». Яшчэ ў адным месцы Рыхенталь вылучае тры «катэгорыі» рускіх: «сапраўдныя рускія, чырвоныя рускія, белыя рускія; краіна і горад Вялікі Ноўгарад, якія ёсць хрысціянскімі». Хроніка Рыхенталя пацвярджае разуменне Белай Русі як сіноніму Вялікага Ноўгарада, характэрнае перш за ўсё для нямецкамоўнай літаратуры XIII — XVI ст. У дададзеным да хронікі гербоўніку змешчаныя каляровыя выявы гербоў Фёдара і Вітаўта.
Савет Міністраў СССР
Саве́т Міні́страў Саю́за Саве́цкіх Сацыялісты́чных Рэспу́блік (абр. Саўмін СССР; СМ СССР; сін. Урад СССР) — вышэйшы калегіяльны орган выканаўчай і распарадчай дзяржаўнай улады Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік у перыяд з 1946 па 1991 гады. Валодаў правам заканадаўчай ініцыятывы.
Скасаваны ў лютым 1991 года ў сувязі з заснаваннем Кабінета Міністраў СССР пры Прэзідэнце СССР.
Гісторыя
Законам ад 15 сакавіка 1946 года Савет Народных Камісараў СССР быў пераўтвораны ў Савет Міністраў СССР, Саветы Народных Камісараў саюзных і аўтаномных рэспублік у Саветы Міністраў саюзных і аўтаномных рэспублік, народныя камісарыяты ўсіх узроўняў — у адпаведныя міністэрствы; наркамы сталі называцца міністрамі ; пры гэтым падпарадкаванасць, паўнамоцтвы і склад урада СССР не змяніліся. Прычынай перайменавання было ўвядзенне агульнапрынятых у міжнароднай практыцы найменняў дзяржаўных органаў кіравання. У гэты ж дзень Савет Народных Камісараў склаў паўнамоцтвы перад Вярхоўным Саветам СССР новага склікання і праз 4 дні ў адпаведнасці з гэтым законам быў сфарміраваны Савет Міністраў. 25 лютага 1947 года былі ўнесены адпаведныя змены ў Канстытуцыю СССР.
З дзейнасцю Савета Міністраў СССР звязаны самы працяглы ў гісторыі СССР перыяд эканамічнага росту, які змяніўся на рубяжы 1980—90-х гадоў спадам і, у канчатковым рахунку, эканамічнай, палітычнай і сацыяльнай дэзінтэграцыяй Савецкага Саюза.
1946—1955 гады
У 1950-я гады змяніўся стыль кіравання Урада СССР. Так, будучы старшынёй Савета міністраў СССР, І. В. Сталін прымаў рашэнні, якія тычацца эканамічнага развіцця краіны, фактычна аднаасобна. Пасля смерці Сталіна Савет міністраў СССР зноў набыў характар калегіяльнага органа.
У гэты час адбыліся буйныя змены ў складзе савецкага ўрада, які ўзначальвае Г. М. Малянкоў. Ужо 15 сакавіка 1953 года было ажыццяўлена значнае скарачэнне колькасці міністраў за кошт узбуйнення міністэрстваў шляхам скасавання некаторых з іх і аб'яднання іншых. Аднак на працягу 1953—1955 гадоў многія міністэрствы былі адноўлены ці зноў утвораныя. Адначасова ішло пераўтварэнне некаторых міністэрстваў з агульнасаюзных у саюзна-рэспубліканскія і стварэнне шэрагу дзяржаўных камітэтаў Савета міністраў СССР, кіраўнікі якіх увайшлі ў склад урада нароўні з міністрамі.
1956—1965 гады
Першая спроба шырокамаштабнага рэфармавання сістэмы дзяржаўнага кіравання эканомікай была зроблена ў 1957—1965 гады па ініцыятыве М. С. Хрушчова. У адпаведнасці з рашэннем лютаўскага (1957 г.) Пленума ЦК КПСС аб набліжэнні кіраўніцтва да эканамічных раёнаў, прадпрыемствы былі перададзеныя ва ўпраўленне саўнаргасаў, было скасавана некалькі дзясяткаў грувасткіх саюзных міністэрстваў, а іх функцыі перададзены невялікім Дзяржкамітэтам — Дзяржаўным камітэтам Савета Міністраў СССР. Дзяржкамітэты займаліся агульным планаваннем, навукова-тэхнічнай палітыкай і агульнай каардынацыяй працы прадпрыемстваў адной галіны; іх старшыні занялі месцы міністраў ва ўрадзе.
Аднак неўзабаве тэрытарыяльная сістэма кіравання прамысловасцю паказала сваю неэфектыўнасць, рэформа была паступова згорнута і пасля зняцця М. С. Хрушчова ў сярэдзіне 1960-х гадоў саўнаргасы былі паглынутыя адноўленымі саюзнымі і рэспубліканскімі міністэрствамі.
1965—1970 гады
У 1965—1970 гады пад кіраўніцтвам Старшыні Савета Міністраў СССР А. М. Касыгіна ўрадам была праведзена эканамічная рэформа, накіраваная на ўкараненне эканамічных метадаў кіравання і пашырэнне гаспадарчай самастойнасці прадпрыемстваў, аб'яднанняў і арганізацый. Нягледзячы на поспехі, дасягнутыя ў выніку рэфармавання кіравання народнай гаспадаркай і планавання, «касыгінская рэформа» была згорнутая.
1970—я гады
З 7 кастрычніка 1977 года пасля ўступлення ў сілу новай Канстытуцыі СССР пералік саюзна-рэспубліканскіх і агульнасаюзных міністэрстваў і дзяржаўных камітэтаў СССР вызначаўся асобным Законам аб Савеце Міністраў СССР, а не Канстытуцыяй як раней.
1980—1990-я гады
У адпаведнасці з Законам СССР ад 26 снежня 1990 года «Аб зменах Канстытуцыі (Асноўнага Закона) СССР у сувязі з удасканаленнем сістэмы дзяржаўнага кіравання», Савет Міністраў СССР быў ператвораны ў Кабінет Міністраў СССР. Савет Міністраў захоўваў свае паўнамоцтвы да студзеня 1991 года, калі быў сфармаваны Кабінет Міністраў СССР. 1 лютага 1991 года выйшла апошняя пастанова Савета Міністраў СССР.
Паўнамоцтвы
Згодна Канстытуцыі СССР 1977 года, Савет Міністраў СССР быў правамоцны вырашаць усе пытанні дзяржаўнага кіравання, аднесеныя да ведання Саюза ССР, паколькі яны не ўваходзяць, згодна з Канстытуцыяй, у кампетэнцыю Вярхоўнага Савета СССР і Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР. Дзейнасць Савета Міністраў СССР рэгламентавалася Законам «Аб Савеце Міністраў СССР».
Склад
Як і іншыя вышэйшыя органы дзяржаўнай улады і кіравання Савецкага Саюза, Саўмін СССР быў калегіяльным органам і фарміраваўся Вярхоўным Саветам СССР на сумесным пасяджэнні Савета Саюза і Савета Нацыянальнасцей, а ў прамежку паміж сесіямі Вярхоўнага Савета — Прэзідыумам Вярхоўнага Савета СССР (з наступным сцвярджэннем Вярхоўным Саветам). У склад Савета Міністраў СССР уваходзілі наступныя асобы : На персанальны склад Савета Міністраў СССР істотны ўплыў аказвалі бягучая палітычная і эканамічная кан'юнктура, а таксама проціборства ў вышэйшым эшалоне ўлады СССР прыхільнікаў і праціўнікаў эканамічных рэформаў.
Прэзідыум Савета Міністраў СССР
Для вырашэння пытанняў, звязаных з забеспячэннем кіраўніцтва народнай гаспадаркай, і іншых пытанняў дзяржаўнага кіравання, у рамках Савета Міністраў СССР дзейнічаў пастаянны орган — Прэзідыум Савета Міністраў СССР. Гэты орган быў створаны ў сакавіку 1946 года шляхам пераўтварэння Бюро пры Савеце народных камісараў (Савета Міністраў) СССР, якое функцыянавала з 1944 года ў якасці цэнтральнага органа кіравання шырокай сеткай падведамных органаў савецкага ўрада. Статус і паўнамоцтвы Прэзідыума Савета міністраў СССР былі вызначаны Канстытуцыямі СССР 1936 і 1977 гадоў і Законам 1978 года «Аб Савеце Міністраў СССР». У 1952—1953 гадах існавала таксама і Бюро Прэзідыума Савета Міністраў СССР.
Прэзідыум ўяўляў з сябе Савет Міністраў ва ўрэзаным складзе і складаўся з наступных членаў:
Упраўленне справамі Савета Міністраў СССР
Да 1987 года кіраванне справамі Савета Міністраў СССР ажыццяўлялася апаратам урада СССР. Упраўленне ажыццяўляла падрыхтоўку пытанняў для разгляду ў Савеце Міністраў СССР і забяспечвала сістэматычную праверку выканання рашэнняў урада. Кіраўнік ўваходзіў у склад Савета Міністраў СССР. У сувязі з перабудовай сістэмы дзяржаўнага кіравання, пачынаючы з 1987 года ўпраўленне стала падпарадкоўвацца асабіста старшыні Савета Міністраў, стаўшы апаратам старшыні ўрада і прэзідыума Савета Міністраў СССР. Колькасць супрацоўнікаў упраўлення была скарочана на 40 %; разам з тым была істотна пашырана прадметная вобласць пытанняў, якія ўпраўленне аналізавала і рыхтавала для разгляду ва ўрадзе. Упраўленню была даручана каардынацыя дзейнасці апаратаў пастаянных органаў ўрада, накіраваная на ліквідацыю падмены і дубліравання ўскладзеных на іх функцый. Для адказных і тэхнічных работнікаў апарата ўрада была ўведзена атэстацыя, якая павінна была «стымуляваць іх прафесійны рост … і выхоўваць добрасумленныя адносіны да ўскладзеных на іх абавязкаў». Па выніках атэстацыі ўпраўленне рыхтавала рэкамендацыі аб заахвочванні асобных работнікаў, аб павышэнні/паніжэнні іх у пасадзе, аб змене акладаў, аб пераводзе на іншую працу або аб вызваленні ад займаемай пасады. Кіраўніцтву ўпраўлення было даручана прыняць меры да аснашчэнні падраздзяленняў урадавага апарата сродкамі механізацыі і аўтаматызацыі кіраўніцкай працы — у прыватнасці, сучаснымі відамі аргтэхнікі і персанальнымі камп’ютарамі. Упраўленне па справах ўрада ўзначальваў кіраўнік справамі Савета Міністраў СССР:
Апарат Савета Міністраў СССР
Да перабудовы сістэмы дзяржаўнага кіравання ў другой палове 1980-х гадоў, функцыі апарату саюзнага ўрада ажыццяўляла ўпраўленне справамі Савета Міністраў СССР. У 1987 годзе ўрадавы апарат быў пашыраны шляхам уключэння ў яго апаратаў пастаянных органаў Савета Міністраў СССР па кіраўніцтву буйнымі народнагаспадарчымі комплексамі і групамі аднародных галін, упраўлення справамі Савета Міністраў СССР і сакратарыята старшыні ўрада.
Цэнтральныя органы дзяржаўнага кіравання
Цэнтральныя органы дзяржаўнага кіравання — саюзныя міністэрствы, дзяржаўныя камітэты і агенцтва — з'яўляліся ядром сістэмы дзяржаўнага кіравання Савецкага Саюза і асновай Савета Міністраў СССР. Будучы калегіяльным органам кіравання, Саўмін СССР, уласна, і фарміраваўся з кіраўнікоў гэтых органаў.
У адрозненне ад аналагічных органаў выканаўчай улады іншых эканамічна развітых краін, у рамках Савета Міністраў СССР дзейнічала вялікая колькасць органаў, якія займаліся кіраваннем асобнымі галінамі народнай гаспадаркі. Вялікая колькасць ведамстваў прамысловай накіраванасці было выклікана асаблівасцямі эканамічнага ўладкавання савецкай дзяржавы, якое адрознівалася пераважнай перавагай дзяржаўнай уласнасці на сродкі і прадукты вытворчасці, а таксама высокім узроўнем цэнтралізацыі функцый планавання і кіравання эканомікай краіны.
Міністэрствы і дзяржаўныя камітэты
.
У савецкі перыяд паўстала паняцце «галіновае міністэрства» — цэнтральны орган дзяржаўнага кіравання, які ажыццяўляе кіраўніцтва даручанай яму галіной народнай гаспадаркі і нёс адказнасць за стан і развіццё гэтай галіны, за выкананне дзяржаўных планаў і рашэнне іншых задач, якія стаяць перад адпаведнай галіной. На асабліва буйныя галіны (такія як будаўніцтва, машынабудаванне, сельская гаспадарка, вытворчасць ваеннай тэхнікі) даводзілася адначасова некалькі незалежных адзін ад аднаго міністэрстваў.
Акрамя міністэрстваў, іншым важным інстытутам кіравання эканомікай краіны былі дзяржаўныя камітэты СССР — цэнтральныя органы ўлады, якія ажыццяўлялі кіраванне міжгаліновымі сувязямі.
Міністэрствы і дзяржаўныя камітэты СССР падзяляліся на агульнасаюзныя і саюзна-рэспубліканскія. Агульнасаюзныя ведамства кіравалі даручанымі ім галінамі (або ажыццяўлялі міжгаліновае кіраванне, у выпадку дзяржаўных камітэтаў) на ўсёй тэрыторыі СССР непасрэдна або праз ствараемыя імі органы. Саюзна-рэспубліканскія ведамствы ажыццяўлялі кіраўніцтва, як правіла, праз адпаведныя міністэрствы або іншыя органы саюзных рэспублік, а таксама кіравалі непасрэдна асобнымі прадпрыемствамі, аб’яднаннямі, арганізацыямі і ўстановамі, якія знаходзяцца ў саюзным падпарадкаванні.
Падведамныя органы
Савет Міністраў СССР валодаў паўнамоцтвамі па сваім меркаванні ствараць спецыяльныя органы пры Саўміне СССР — агенцтва, камітэты, камісіі, парады і кіравання. Гэтыя органы знаходзіліся ў прамым падпарадкаванні Савета Міністраў СССР, у адрозненне ад цэнтральных органаў дзяржаўнага кіравання, стварэнне, рэарганізацыя і скасаванне якіх было прэрагатывай Вярхоўнага Савета СССР.
Сярод устаноў, непасрэдна падпарадкоўваючыхся Савету Міністраў СССР, былі Акадэмія народнай гаспадаркі (1977—1991) і Дзяржаўны банк СССР (1923—1991).
Рэспубліканскія ўрады
Саветы Міністраў саюзных і аўтаномных рэспублік Саюза ССР — у прыватнасці, Савет Міністраў РСФСР, Савет Міністраў Украінскай ССР, Беларускай ССР і іншых рэспублік — не з'яўляліся падведамаснымі органамі Савета Міністраў СССР і фармальна яму не падпарадкоўваліся, аднак у сваёй дзейнасці былі абавязаныя кіравацца рашэннямі Урада СССР.
Урадавыя ўзнагароды
Савет Міністраў СССР ажыццяўляў ўзнагароджанні прэміямі і граматамі. Асобе, які атрымаў прэмію ўрада, прысвойвалася званне лаўрэата і ўручаўся дыплом з нагрудным знакам і пасведчаннем.
Урадавыя ўзнагароды не варта блытаць з дзяржаўнымі і ведамаснымі ўзнагародамі. Першыя ставіліся да кампетэнцыі Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР, другія — цэнтральных органаў дзяржаўнага кіравання і іншых ведамстваў.
Багачыўка (Крым)
Багачыўка (Богачівка) — сяло ў Краснапэрэкопскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Магазынскаму сельскаму савету.
Яснагародка (Макарыўскі раён)
Яснагародка (Ясногоро́дка) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сядзіба Хлюдзінскіх (Лескавічы)
Сядзіба Хлудзінскіх — рэшткі палаца-паркавага комплекса пачатку XX стагоддзя ў Лескавічах (Шумілінскі раён). Пабудаваў сядзібу Ігнат Хлюдзінскі, які ў 1845 годзе набыў маентак Лескавічы ля Віцебска і пераехаў з сям’ёй.
Старая сядзіба
Папярэдняя сядзіба Хлюдзінскіх складалася: Сядзібны дом, дзе жыла сям’я, перпендыкулярна яму знаходзіліся будынкі для прыслугі, на невялікай адлегласці меліся гаспадарчыя пабудовы, мяркуецца, што гэта былі канюшні, склад для зерня, мельніца, кузня, цагельня.
Сядзібны дом быў аднапавярховым з вокнамі на парадным уваходзе, на высокім фундаменце. Зроблены з бярвенняў і абкладзены цэглай. У хаце было шмат памяшканняў з вялікімі вокнамі, якія выходзілі на вялікі вадаём. Мяркуецца, што ён быў выкапаны па загаду Хлюдзінскага мясцовымі жыхарамі. Вакол яго расла белая акацыя, у вадзе плавалі лебедзі. Уздоўж хаты і вакол вадаёма былі пасаджаны ліпы.
Сядзіба-замак
Замак будаваўся ў першай палове XX стагоддзя (1912—1913) па індывідуальнаму праекту, зробленаму па замове гаспадара памесця архітэктарам і уяўляў сабой спалучэнне двух архітэктурных стыляў сярэднявечча палаца-замкавага і палаца-паркавага. Замак будаваўся на месцы папярэдняга сядзібнага дома з вялікім садам з боку возера. У самай нізкай кропцы саду, дзе ён злучаўся з лесам Скот заснаваў другі будынак (невялікі, але двухпавярховы). Мяркуецца, што жылыя памяшканні замка мелі добра абдуманы інтэр’ер. Спальня была выканана ў розных адценнях зялёнага (колеру спакою і цішыні).
Насупраць замка былі пасаджаны шыракалісныя дрэвы: ліпы, клёны, дубы, якія захаваліся да нашых дзён. Працягам палаца-замкавага комплексу з’яўляецца ліпавая алея, якая вядзе ўніз ад замка да цаглянай двухпавярховай будавіны, дзе пасля працяглых прагулках па наваколіцах адпачывалі гаспадары. Тут знаходзілася яшчэ адна прыгажосць — сасновы парк, які непасрэдна вёў на бераг возера.
Кабінет — тыповае памяшканне са шклянай столлю, камінам, побач з якім размяшчалася лава. Пры будаўніцтве выкарыстоўваліся мясцовыя матэрыялы, палявыя валуны, якія выраўніваліся фрагментамі цэглы. Верхнія часткі фасадаў, аконныя і дзвярныя праёмы былі зроблены з цэглы (характэрныя суадносіны даўжыні і шырыні 2х1). Цэгла вельмі трывалая, што і стала асноўнай прычынай разбурвання замка нашымі сучаснікамі.
Збудаванне было вялікім, масіўным, усё канцэнтравалася вакол вялікага двара, так каб ахоўваць жыхароў ад холада. Першапачаткова ўнутры двор меркавалася накрыць купалам, пад якім планаваўся зімовы сад. Але заказчык не згадзіўся з гэтай версіяй. Таму з’явілася шмат іншых элементаў. У стылі XVI стагоддзя былі вытрыманы вуглавыя квадратныя башні з востраканечнымі дахамі, якія вельмі нагадвалі башні Кракаўскага замка. У разгорнутым выглядзе будынак замка ўяўляў сабой мошчаны квадратны двор, на якім знаходзіўся цэнтральны двухпавярховы хол, да якога далучаліся невялікія альковы. На супрацьлеглым баку хола знаходзілася ўглубленне сталовай і бібліятэка.
Валадзько
Валадзько — беларускае прозвішча, утворанае ад імя Уладзімір.
Вініпегосіс
Вініпегосіс (Winnipegosis) — буйное возера ў правінцыі Манітоба, Канада, прыкладна ў 300 км на паўночны захад ад горада Вініпег. Вініпегосіс з'яўляецца другім па велічыні з трох вялікіх азёр у цэнтральнай частцы правінцыі Манітобы.
Сярэдняя глыбіня — 12 м. Сілкаванне ад шматлікіх невялікіх рэк і азёр, найбольш буйныя рэкі — Суон, Рэд Дзір, Вудзі. Сцёк з паўднёвага ўскрайку возера па рацэ Уотэрхен у возера Манітоба. Вініпегосіс належыць басейну возера Вініпег, ракі Нельсан і Гудзонава заліва.
Уладзімір Аляксандравіч Валынскі
Уладзі́мір Алякса́ндравіч Валы́нскі ( — ) — савецкі партыйны дзеяч, член Сакратарыята ЦК КП(б)Б.
Біяграфія
У 1917—1918 гадах у Чырвонай гвардыі, пасля працаваў у рэдакцыі часопіса «Komunistas» ЦК Літоўскай КП.
У 1925 годзе працаваў адказным рэдактарам газеты «Звязда».
12 снежня 1925 года на I Пленуме ЦК КП(б)Б быў абраны членам Сакратарыята, адначасова загадваў Арганізацыйна-размеркавальным аддзелам ЦК КП(б)Б. Быў зняты з пасады на X з'ездзе КП(б)Б у студзені 1927 года.
З 1931 года працаваў 1-м сакратаром Істрынскага (Маскоўская вобласць) раённага камітэта УКП(б).
Арыштаваны 25 ліпеня 1937 года, расстраляны ў 1938 годзе.
Кандыдат у члены (1925—1926), член бюро ЦК КП(б)Б (1926—1927).
Паволжскі экалагічны часопіс
«Паволжскі экалагічны часопіс» («Поволжский экологический журнал») — расійскі навуковы часопіс.
Публікуе арыгінальныя даследаванні ва ўсіх галінах экалогіі, а таксама тэарэтычныя і метадычныя працы па экалогіі. Заснаваны ў 2002 годзе. Выходзіць 4 разу на год у горадзе Саратаве. Галоўны рэдактар — Член-карэспандэнт РАН Ю. Ю. Дгебуадзэ.
IC 2987
IC 2987 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
ФК Рэймс
«Рэймс» (Stade de Reims) — французскі футбольны клуб з Рэймса. Клуб быў утвораны ў 1911 годзе пад назвай «Спартыўнае таварыства парку Памеры» (Société Sportive du Parc Pommery). Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Агюст Дэлон», які размешчаны ў межах горада.
«Рэймс» з’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў у гісторыі французскага футбола. Ён выйграў шэсць чэмпіянатаў Францыі, два Кубкі Францыі, пяць разоў станавіўся ўладальнікам Суперкубка Францыі. Клуб таксама мае добрыя вынікі на еўрапейскім узроўні, двойчы даходзіў да фіналу Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў у 1956 і 1959 гадах і атрымліваў перамогу ў Лацінскім і Альпійскім кубках, у 1953 і 1977 гадах адпаведна. Тым не менш, з 1980 года назіраецца заняпад клуба. «Рэймс» апошнія 30 гадоў пасля таго правёў хістаючыся паміж Лігай 2 і Нацыянальным чэмпіянатам пасля вылету з найвышэйшага дывізіёна ў сезоне 1978/79. У 2012 годзе клуб здолеў вярнуцца ў першы дывізіён.
ФК Кальяры
«Калья́ры» (Cagliari Calcio) — італьянскі футбольны клуб з горада Кальяры, з вострава Сардзінія. Заснаваны ў 1920 годзе. Чэмпіён Італіі (1970). Клуб быў утвораны ў 1920 годзе і ў цяперашні час гуляе ў італьянскай Серыі A, правёўшы большую частку апошніх гадоў у асноўным у розыгрышах Серыі А і Серыі B.
Клуб атрымаў перамогу ў чэмпіянаце Італіі толькі аднойчы ў сезоне 1969/70, калі за каманду гуляў найлепшы бамбардзір клуба і нацыянальнай зборнай усіх часоў Луіджы Рыва. Колерамі каманды з’яўляюцца сіні і чырвоны. Хатнім стадыёнам клуба з’яўляецца «Сардэнья Арэна».
Гісторыя
«Кальяры» стаў першым адзіным пераможцам Серыі C у сезоне 1951/52, гэта значыць дагэтуль тытул пераможца гэтай лігі размяркоўваўся на некалькі клубаў. Большую частку 1950-х гадоў клуб правёў у Серыі B, страціўшы прасоўванне ў плэй-оф у 1954 годзе. Пасля спуску да Серыі C ў пачатку 1960-х гадоў, рост «Кальяры» быў метэорным, гэта значыць у канчатковым выніку клуб дасягнуў прасоўвання ў Серыю A ў 1964 годзе.
Сярод асноўных ігракоў клуба ў тыя часы варта адзначыць абаронцу Марыа Мартырадона, паўабаронцаў П’ерлуіджы Чэра, Ненэ і Рычоці Грэаці, а таксама выбітнага нападніка Луіджы Рыва. Першую палову чэмпіянату клуб правёў даволі дрэнна, займаючы апошнюю пазіцыю з 9 пунктамі на рахунку. Аднак дзякуючы дзіўнай другой палове чэмпіянату «Кальяры», здолеўшы перамагчы клубы, як «Ювентус» і «Мілан», здолеў завершыць сезон на 7 месцы з 34 пунктамі. Праз два сезоны Рыва ўпершы раз стаў найлепшым бамбардзіраў чэмпіянату, а клуб меў на сваім рахунку найлепшы абарончы паказчык лігі.
Улетку 1967 года «Кальяры» згуляў сезон у Паўночнай Амерыцы, выступаючы ў лізе United Soccer Association. Гэтая ліга ўключала клубы з Еўропы і Паўднёвай Амерыкі, якія гулялі прадстаўляючы амерыканскія і канадскія гарады, і кожны з іх абраў для сябе новую назву, каб асацыявацца з рэпрэзентуючым горадам. Такім чынам, «Кальяры» абраў для сябе назву «Чыкага Мустангс». Клуб скончыў чэмпіянат на сумесным другім месцы ў Заходняй дывізіёне з 13 пунктамі. Найлепшым бамбардзірам лігі стаў ігрок клуба Раберта Банінсенья, які забіў 10 галоў у браму супернікаў.
У сезоне 1968/69 «Кальяры» рэальна прэтэндаваў на званне чэмпіёну Італіі, вырашаючы гэта разам з «Фіярэнцінай» і «Міланам». У канчатковым выніку чэмпіёнам стала «Фіярэнціна», аднак на наступны сезон «Кальяры» здолеў перамагчы ў чэмпіянаце, разам з Анджэла Даменгіні, які толькі з’явіўся ў складзе клуба. «Кальяры» за чэмпіянат атрымала толькі два паражэнні і прапусціла 11 мячоў, найменшую колькасць галоў у любой буйной еўрапейскай лізе на сённяшні дзень. Рыва стаў найлепшым бамбардзірам спаборніцтва. Акрамя таго Чэра, Даменгіні і Рыва прадстаўлялі зборную Італіі на чэмпіянаце свету 1970.
У 1970-я гады адбылося паступовае зніжэнне вынікаў клуба, «Кальяры» вылецела з лігі ў 1976 годзе разам з заканчэннем кар’еры Рывы.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Незалежная дэмакратычная сербская партыя
Незалежная дэмакратычная сербская партыя (Samostalna demokratska srpska stranka; Самостална демократска српска странка) — палітычная партыя ў Харватыі, якая абараняе інтарэсы сербаў у краіне. На дадзены момант з’яўляецца адзіным прадстаўніком сербскай меншасці ў дзяржаўных інстытутах Харватыі, у тым ліку ў харвацкім Саборы. Мае ў ім 3 мандата, выйграных на выбарах сярод меншасцяў у Харватыі ў 2007 годзе.
На працягу апошніх гадоў супернічала з харвацкім аддзяленнем Сербскай радыкальнай партыі, Партыяй дунайскіх сербаў, за права лічыцца галоўнай сербскай партыяй у Харватыі. У 2007 годзе ўсе 3 кандыдаты ад СДСС запоўнілі квоту ў парламенце для сербскай меншасці, набраўшы больш галасоў па мандатнай акрузе, чым лідар ППС Радэ Лескавац.
Партыя лічыць сваёй галоўнай мэтай вяртанне сэрбскіх уцекачоў, якія пакінулі тэрыторыі Сербскай Краіны ў 1995 годзе пасля аперацый «Маланка» і «Бура», і культурную аўтаномію сербскага народа ў Харватыі. Пазіцыянуе сябе як ліберальную і сацыял-дэмакратычную партыю.
Алэксііўка (Згурыўскі раён)
Алэксііўка (Олексі́ївка) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 990
NGC 990 (іншыя абазначэнні — UGC 2089, MCG 2-7-18, ZWG 439.19, PGC 9890) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Авен.
Сан-Джорджа-Ёніка
Сан-Джорджа-Ёніка (San Giorgio Ionico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Таранта.
NGC 990
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сан-Джорджа-Ёніка
Насельніцтва складае 15919 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 692 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 74027. Тэлефонны код — 099.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Георгій Перамаганосец.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Свята-Троіцкая царква (Маркава)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўны храм у в. Маркава Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1860 г. з бутавага каменю і цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Прамавугольны ў плане аб'ём з трох'яруснай званіцай (васьмярык на 2 чацверыках). Над шатром званіцы і пасярэдзіне двухсхільнага пакрыцця асноўнага аб'ёму цыбулепадобныя галоўкі на васьмігранных барабанах. Акрамя галоўнага ўвахода створаны бакавы на паўночным фасадзе. На фоне бутавай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору — руставаныя вуглавыя лапаткі, аркатурны фрыз, карніз, ліштвы адзінарных і здвоеных арачных аконных праёмаў і люкарнаў.
Інтэр'ер
У інтэр'еры алтарная частка аддзелена драўляным трохгранным іканастасам.
Паруснікі (матылі)
Паруснікі або Кавалеры (Papilionidae) — сямейства лускакрылых.
Апісанне
Сярэднія, буйныя і вельмі буйныя матылі з найбагацейшай разнастайнасцю афарбоўкі і малюнка крылаў, асабліва ў трапічных рэгіёнах. Размах крылаў да 28 см (самка Ornithoptera alexandrae), у большасці відаў — 50-130 мм. Самыя буйныя і разнастайныя па форме і афарбоўцы паруснікі сустракаюцца ў тропіках. Але і сярод іх сваёй прыгажосцю і яркасцю вылучаецца род: Ornithoptera.
Распаўсюджанне
Налічваюць да 700 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя палярных абласцей; асабліва шматлікія і разнастайныя ў тропіках.
У гарах прадстаўнікі сямейства сустракаюцца да мяжы вечных снягоў і льдоў, напрыклад, ля палярнага круга на паўночным усходзе Якуціі на вышыні каля 1500 метраў над узроўнем мора сустракаецца Parnassius arcticus. У Непале Bhutanitis lidderdalii жыве ў гарах на вышыні да 2800 метраў. У Гімалаях, у наваколлях гары Эверэст, Parnassius hanningtoni жыве яшчэ вышэй — на вышыні да 6000 метраў над узроўнем мора. На Беларусі 4 віды: апалон, махаон, падалірый і апалон чорны, або мнемазіна; усе занесены ў Чырвоную кнігу.
Чурчхела
Чурчхела (груз. ჩურჩხელა) — грузінскі нацыянальны ласунак. Гатуюць яе з нанізаных на нітку арэхаў у згушчаным мукой вінаградным соку.
Вызначаецца высокімі пажыўнымі ўласцівасцямі дзякуючы вялікай колькасці глюкозы і фруктозы (ад 30 да 52%), раслінных тлушчаў, бялкоў, арганічных кіслот (1,1—2%), азоцістых і фенольных рэчываў, вітамінаў.
Прыгатаванне
Складнікі для класічнай чурчхелы: на 1 л вінаграднага соку
Алэксандрыніўка
Алэксандрыніўка (Олександрині́вка) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Шамані
Шамані, Шамані-Манблан (Chamonix-Mont-Blanc) — горад і камуна на ўсходзе Францыі, у дэпартаменце Верхняя Савоя (гістарычная вобласць Савоя).
Насельніцтва — 9830 жыхароў (1999).
Знаходзіцца ў Альпах, у вузкай даліне ракі Арв (прыток Роны), ля падножжа гары Манблан, у якой у Шамані пракапаны тунэль, што злучае Францыю з Італіяй.
Шамані — цэнтр папулярнага горналыжнага рэгіёна Шамані-Манблан.
Прыматар
Пры́матар (primátor, primátor) — галава буйнога горада ў Чэхіі і любога горада — у Славакіі. Упершыню пасада была ўведзена ў Празе ў 1920 годзе, у 1969 — у Остраве, у 1971 — у Брно, а з 1990 года — і ў шэрагу іншых.
Назва пасады паходзіць ад неафіцыйнай назвы першага (старэйшага) дэпутата самакіравання, які ўзначальваў гарадскі савет і звычайна адказваў за гаспадарчую дзейнасць горада.
Манітоба (возера)
Манітоба (Manitoba) — возера ў цэнтральнай частцы Канады, у басейне ракі Нельсан.
Плошча 4,7 тыс. км². Глыбіня да 20 метраў. Манітоба — рэшта былога вялікага прылядніковага возера Агасіс. Мае сцёк у возера Вініпег па рацэ Дафін. Багатае рыбай (сіг, акунь, шчупак і іншыя) і вадаплаўнай дзічынай. На паўднёвым беразе — арніталагічная станцыя. Наваколлі Манітобы — папулярнае месца адпачынку.
Стывен Холкамб
Стывен Хо́лкамб (Steven Holcomb, народжаны Leppik, нар., Парк-Сіці, штат Юта) — амерыканскі бабслеіст, алімпійскі чэмпіён 2010 года і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы, шматразовы чэмпіён свету.
Спартыўная кар'ера
Да прыходу ў бабслей Стывен 7 гадоў адслужыў у Нацыянальнай гвардыі Юты. Падчас службы атрымаў 7 узнагарод. 12 гадоў займаўся гарналыжным спортам. У цяперашні час Стывен Холкамб — адзін з лідараў сусветнага бабслея, як у спаборніцтвах двоек, так і ў чацвёрках.
У 2001 годзе ў Стывена выявілі дэгенератыўную хваробу вачэй кератаконус. Нягледзячы на тое, што зрок стаў пагаршацца, Холкамб не пераставаў удзельнічаць у спаборніцтвах. Падчас лячэння на Алімпійскіх гульнях у 2006 годзе ў спаборніцтвах двоек Стывен заняў 14-е месца, а ў чацвёрках — 6-е. У 2007 годзе заваяваў тытул чэмпіёна свету ў двойках.
Аднак Стывен выявіў, што акуляры і кантактныя лінзы не моцна дапамагалі ў пілатаванні, стаў разумець, што вядзе боб хутчэй на навобмацак. У мінулым адзіным варыянтам лячэння была перасадка рагавіцы. Аднак у 2008 годзе доктар Браян Боксер Уочлер параіў новае эксперыментальнае лячэнне, якое магло б вярнуць зрок. Уся працэдура заняла 20 хвілін. І ўжо ў тым жа годзе Стывен і яго каманда «Начны цягнік» («Night Train») працягнулі дамінаваць у кубку свету. У 2009 годзе выйгралі чэмпіянат свету ў чацвёрках. А затым у 2010 годзе заваявалі залатыя медалі на Алімпійскіх гульнях у Ванкуверы. Гэта быў першы поспех бобслейной каманды з ЗША за 62 гады.
У лістападзе 2012 года Стывен выпусціў аўтабіяграфію «Але цяпер я бачу» («But Now I See»). У гэтай кнізе распавядае пра самую глыбокую дэпрэсію, якая суправаджала яго падчас хваробы, але ён захоўваў веру і надзею ў тое, што здзейсніць сваю мару і заваюе алімпійскія медалі. У цяперашні час Стывен у перапынках паміж спаборніцтвамі і трэніроўкамі вывучае кампутарныя інфармацыйныя сістэмы ва ўніверсітэце.
На Алімпіядзе 2014 у Сочы стаў бронзавым прызёрам (двойкі).
Юрый Андрэевіч Харын
Юрый Андрэевіч Ха́рын (, с. Чаразера, Валагодская вобласць, Расія — ) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1973), прафесар (1974). Заслужаны работнік адукацыі Беларусі (1991).
Біяграфія
Скончыў у 1953 годзе Ленінградскі ўніверсітэт. З 1957 года ў Куйбышаўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце, з 1973 года ў Беларускім інстытуце народнай гаспадаркі. З 1976 па 2003 гады загадчык кафедры Беларускага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі, адначасова з 1995 года галоўны рэдактар часопіса «Чалавек. Грамадства. Свет».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па праблемах дыялектыкі, метадалогіі навук, пазнання, сацыяльнай філасофіі, методыцы выкладання філасофска-гуманітарных дысцыплін у вышэйшай і сярэдняй школе. Распрацаваў новыя канцэптуальныя падыходы да даследавання актуальных тэарэтыка-метадалагічных праблем гуманізацыі грамадскіх адносін, сацыяльнага дзеяння, духоўна-культурнай сінергіі сучаснага беларускага грамадства. Адзін з аўтараў і навук, рэдактар серыі навучальных дапаможнікаў па гуманістыцы.
Хінкалі
Хінкалі (груз. ხინკალი) — нацыянальная страва грузінскай кухні, падобная да варэнікаў і пельменяў, адна з разнавіднасцяў кулінарных вырабаў з варанага цеста з начыннем з мяснога фаршу. Галоўнае, што адрознівае ад іншых страў такога выгляду — гэта тонкае цеста і булён унутры. Намінальна есці хінкалі трэба рукамі, каб не праткнуць цеста відэльцам і не страціць булён.
Паруснікі
Паруснікі (Istiophorus Lacepède) — самая хуткая рыба ў свеце, род сямейства Паруснікавыя атрада акунепадобныя, які ўключае два віды рыб. Жыве ў трапічных водах Індыйскага акіяна (Istiophorus platypterus) і ў цэнтральнай і заходняй частках Ціхага акіяна (Istiophorus albicans). Развівае хуткасць да 130 км/гадз.
IC 2988
IC 2988 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Стыль каралевы Ганны
Стыль каралевы Ганны — стыль у архітэктуры, і ювелірнай справе, папулярны ў часы брытанскай каралевы Ганны Сцюарт (1702—1707). Характарызуецца класіцыстычнай формай позняга Адраджэння ў спалучэнні з, тыповай для барока.
У архітэктуры стыль каралевы Ганны знайшоў праяву ў манументальных палацава-садовых комплексах. Прыкладамі такіх будынкаў з’яўляюцца замак Говард (1702—1714) і палац Бленхейм (1705—1724) па праекце.
Мэбля
У мэбельнай справе ў стылі каралевы Ганны часцей за ўсё выкарыстоўвалі арэхавае дрэва. Прастаце і элегантнасці аддавалі перавагу перад рэпрэзентатыўнасцю, перавагай мэблі гэтага стылю з’яўляецца яе штодзённасць. У аздабленні вялікай папулярнасцю карысталіся як дэкаратыўны элемент. Гэты стыль паўплываў на творчасць вытворцаў мэблі васемнаццатага стагоддзя, такіх як, , і  і.
Ювелірная справа
У ювелірных вырабах стыль каралевы Ганны азначае адмову ад рэльефных упрыгажэнняў на карысць больш простых формаў. Стыль каралевы Ганны, распрацаваны ў 1715—1725 гадах з выкарыстаннем складаных арнаментаў, называюць дэкараванай каралевай Ганнай decorated Queen Anne).
Наследаванне
У XIX стагоддзі некаторыя рысы арыгінальнага архітэктурнага стылю каралевы Ганны выкарыстоўваліся ў шматлікіх перайманнях у агульных рамках як Queen Anne Revival як у самой Вялікабрытаніі, так і ў ЗША, Канадзе, Аўстраліі і іншых краінах.
Літаратура
red. Sławomir Żurawski: Barok. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 12, seria: Epoki Literackie. ISBN 9788301155049.
Аркадзііўка (Згурыўскі раён)
Аркадзііўка (Арка́діївка) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Увэ Байн
Увэ Байн (Uwe Bein; нар. ) — нямецкі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1990 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Петрыкаўскі сельсавет
Пе́трыкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — горад Петрыкаў (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Петрыкаўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка (з 3 ліпеня 1925 г. горад) Петрыкаў. Скасаваны 24 верасня 1926 года ў сувязі з утварэннем Петрыкаўскага гарсавета.
29 студзеня 1964 года Макарыцкі сельсавет перайменаваны ў Петрыкаўскі, цэнтр сельсавета перанесены ў Петрыкаў, населеныя пункты Бяланавічы, Вялаўск, Навасёлкі, Шастовічы і пасёлак Шастовіцкі перададзены з адміністрацыйнага падпарадкавання Петрыкаўскага гарсавета ў склад сельсавета. 12 ліпеня 1973 года вёскі Рубча і Турок перададзены ў склад Ляскавіцкага сельсавета. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Капцэвіцкага сельсавета перададзены вёскі Аголічы, Аголіцкая Рудня, Беразнякі, Свабода, пасёлак Белалескае. 1 ліпеня 2021 года ў склад Асавецкага сельсавета Мазырскага раёна перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Вялаўск, Майсеевічы, Чарноцкае, Шастовічы і пасёлак Шастовічы).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (16 населеных пунктаў) — 1645 чалавек, з іх 97,0 % — беларусы.
Сибирский экологический журнал
«Сибирский экологический журнал» («Сібірскі экалагічны часопіс») — расійскі часопіс на экалагічную тэматыку, выпускаемы Сібірскім аддзяленнем РАН. Галоўны рэдактар — акадэмік РАН І. Ю. Карапачынскі. Выпускаецца з 1994 года. Выходзіць 6 разоў у год. Часопіс публікуе вынікі навуковых даследаванняў па наступных асноўных накірунках:
Уключаны ў спіс навуковых часопісаў ВАК.
У Сеціве
Сайт часопіса
Святаслаў Генадзьевіч Крупенька
Святаслаў Генадзьевіч Крупенька (нар., в. Старое Грудзінава, Мёрскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі пісьменнік і паэт. Эксперт праграмы «Размаўляем па-беларуску».
Біяграфія
Нарадзіўся 29 ліпеня 1953 года ў вёсцы Старое Грудзінава Міёрскага раёна Віцебскай вобласці. Скончыў філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Гомельскім дзяржаўным педагагічным каледжы імя Л. С. Выгоцкага, з 2008 года — настаўнік беларускай мовы і літаратуры ў гімназіі № 51 г. Гомеля. Аўтар шматлікіх публікацый аб праблемах беларускага настаўніцтва.
Паэт. Піша на беларускай і рускай мовах. Першыя вершы друкаваліся ў раённай газеце ў Міёрах «Сцяг працы». Творы ўключаны ў шэраг калектыўных зборнікаў («Вуліца Настаўніцкая», «Святло шчымлівай памяці» і інш.). З юных гадоў захоплены пародыямі.
Аўтар песенных тэкстаў, пакладзеных на музыку гомельскімі кампазітарамі. Песня «Ода Тэрпсіхоры» з’яўляецца афіцыйным гімнам Міжнароднага фестывалю мастацкай творчасці «Сожскі карагод», да 30-годдзя Кургана Дружбы на мяжы трох братэрскіх рэспублік напісана «Ода-гимн единению трёх славянских народов», песня «Родина» стала дыпламантам Міжнароднага конкурсу песняў пра Радзіму ў Курску (аўтар музыкі дадзеных твораў — Валерый Копыл), песня «Журавель надзеі» (музыка Марыны Дадалевай) стала гімнам фінальнага этапа конкурсу «Настаўнік года», які праводзіцца ў Мінску і лаўрэатам якога быў і сам Святаслаў Крупенька. Песня «Добры дзень» не раз гучала па тэлебачанні ў выкананні Дзяржаўнага аркестра пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга. Сам складае музыку да сваіх вершаў («Незнаёмка», «Сінявокі мой Браслаў» і інш.).
Аўтар і вядучы праграмы на Гомельскім тэлебачанні «Вучымся размаўляць па-беларуску» (2009 год). Жыве ў Гомелі.
З’яўляецца членам Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2005 года.
Бабраняцкі сельсавет
Бабраня́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бабраняты.
Утвораны 2 студзеня 1925 года ў складзе Мазырскага раёна Мазырскай акругі БССР. З 5 кастрычніка 1926 года ў складзе Слабадскога раёна, з 4 жніўня 1927 года — у складзе Калінкавіцкага раёна той жа акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў складзе Мазырскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Баброўскага сельсавета.
Вадэрсла
Вадэрсла (Wadersloh) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Варэндорф. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 117,03 км². Афіцыйны код — 05 5 70 048.
Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.
Вінны камень
Вінны камень — крышталічны асадак, утвараецца пры вытворчасці віна пры спіртавым закісанні, вытрымцы і апрацоўцы. Пры гэтым працэсе канцэнтрацыя віннага каменя становіцца вышэй кропкі насычэння і пры паніжэнні тэмпературы або страсанні ён выпадае ў асадак. Па гэтай прычыне віно да разліву трымаюць пры нізкай тэмпературы. Вінны камень з’яўляецца сыравінай для вытворчасці віннай кіслаты. Галіна прымянення — хлебапячэнне, гальваніка (луджэнне).
NGC 992
NGC 992 (іншыя абазначэнні — UGC 2103, A 0234+20, MCG 3-7-35, ARAK 88, ZWG 462.35, IRAS02345+2053, PGC 9938) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Пельмені
Пельмені — кулінарныя вырабы з прэснага цеста з начынкай з сечанага мяса або рыбы, а таксама страва з адвараных пельменяў.
Прыгатаванне
Цеста для пельменяў гатуецца з мукі, яек і вады (радзей малака). Начынку класічных пельменяў робяць з ялавічыны, свініны і/або бараніны з даданнем розных спецый, цыбулі, часам часнаку, магчыма выкарыстанне таксама мяса мядзведзя, аленя, лася, гусака, рыбы, свінога сала, бульбы, капусты.
Пэтрапаўліўскі раён
Пэтрапаўліўскі раён (Петропавлівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Пэтрапаўліўка (Петропавлівка).
Утвораны 1 кастрычніка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складае 27028 чалавек, плошча — 1248 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 12 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 2 пасёлкі сельскага тыпу і 47 сёлаў.
Перуанскае цячэнне
Перуанскае цячэнне, або цячэнне Гумбальта — халоднае паверхневае цячэнне ў Ціхім акіяне, галіна цячэння Заходніх Вятроў. Праходзіць з поўдня на поўнач паміж 45° і 4° паўднёвай шыраты, уздоўж заходніх берагоў Перу і Чылі. Тэмпература вады 15-20 °C, скорасць каля 0,9 км/гадз. У раёне 4° паўднёвай шыраты адхіляецца ад берагоў на захад і злучаецца з Паўднёвым Пасатным цячэннем.
Некаторыя вучоныя вылучаюць прыбярэжнае і акіянскае Перуанскае цячэнне, паміж якімі праходзіць Паўднёвае Перуана-Чылійскае супрацьцячэнне. Перуанскае цячэнне абумоўлівае адносна нізкія тэмпературы паветра і малую колькасць ападкаў на ўзбярэжжы.
Зендэнгорст
Зендэнгорст (Sendenhorst) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Варэндорф. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 96,66 км². Афіцыйны код — 05 5 70 040.
Вэлыкы Крупіль
Вэлыкы Крупіль (Вели́кий Крупіль) — вёска ў Згурыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Баланавэ (Крым)
Баланавэ (Баланове) — сяло ў Білагірскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Зуйскаму сельскаму савету.
Рострум
Рострум, растраль або растральны шчыток — лускавіна галавы змей, а таксама некаторых іншых жывёл. Растральны шчыток уяўляе сабой няпарную лускавінку на пярэднім акраю насавой часткі галавы, непасрэдна над ратавой адтулінай.
Назва растраль паходзіць ад лацінскага rostrum — нос.
Сан-Марцана-дзі-Сан-Джузэпэ
Сан-Марцана-дзі-Сан-Джузэпэ (San Marzano di San Giuseppe) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Таранта.
Насельніцтва складае 9079 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 465 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 74020. Тэлефонны код — 099.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuseppe.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кухня беларуска-літоўскіх татар
Кухня беларуска-літоўскіх татар — кухня, адметная сваёй самабытнасцю, разнастайнасцю страў з назвамі цюркскага паходжання. Складалася з традыцыйнай (пятнічнай і святочнай) і абрадавай. Рэцэпты татарскіх страў вядомыя з даўніх часоў. Некаторыя з іх былі апісаныя ўжо ў 17 ст. Штодзённы стол, у адрозненне ад святочнага, нязначна адрозніваўся ад стала суседзяў-беларусаў. Характэрным з’яўляецца прысутнасць у меню татар, часцей чым у карэннага насельніцтва, мяса. Традыцыя захавалася з даўніх часоў, калі татары займаліся жывёлагадоўляй. Татары аддавалі перавагу бараніне, ялавічыне, гусяціне; раней ахвотна елі казляціну, за што атрымалі ад суседзяў-хрысціян прозвішча «козінцаў», «казаедаў». Верныя рэлігійнай забароне, яны не ўжывалі свініну. У адрозненні ад крымскіх і казанскіх татараў, перасталі ўжываць каніну. Сучасныя беларускія татары прытрымліваюцца рэлігійнага права (шарыят), не ўжываюць свініну, адмаўляюцца ад каніны.
Мяса вэндзілі ці сушылі, аб чым згадываецца ў працах даследчыкаў 19 ст. Гэты спосаб прыгатавання мяса лічыцца запазычаннем з матэрыяльнай культуры атаманскіх турак у 18 — пач. 19 ст. татарамі, якія наведывалі Турцыю пад час падарожжаў. Распаўсюджаны быў на захадзе Беларусі.
Традыцыйныя стравы гатавалі па пятніцах і на святы (байрам). Галоўнай стравай былі калдуны (кундумы) вялікіх памераў. Цеста рабілася на вадзе і яйках у форме круглых ці авальных піражкоў. Для начынкі выкарыстоўвалася рубленая цяляціна ці ялавічына з дадаткам прыпраў, цыбулі, перца і солі. Калдуны ядуць лыжкай, каб не разарваць цеста і не дазволіць выцячы соку, які з’яўляецца дэлікатэсам для аматараў. На сённяшні дзень існуюць разнастайныя спосабы прыгатавання калдуноў, характэрныя для пэўных раёнаў Беларусі, дзе маюцца значныя асады татар.
Калдунам беларускіх татар адпавядаюць некаторыя нацыянальныя стравы цюркскіх народаў, напрыклад, казанскі пяльмень (разнавіднасць піражкоў) і крымская закуска татараш; разнавіднасцю яго з’яўляюцца чэбурэкі крымскіх татар і азербайджанскіх турак — вялікія плоскія піражкі з мясной начынкай, смажаныя ў кіпячым баранім тлушчы ці алеі.
Да святочнай стравы належыць бялюш (цюркскай назве стравы ў казанскіх татар адпавядае беліш ці беліч — круглы пірог, часцей з яблычнай начынкай, які быў вядомы па ўсім колішнім СССР пад назвай беляшы). Бялюш у беларускіх татараў гатаваўся з тлустай бараніны ці гусяціны, якую рэзалі на дробныя кавалкі і загортвалі ў цеста, зробленае з яек, мукі, масла ці тлушчу, начыненае цеста запякалі ў форме ці каструле. Беларускія татары і сёння ўжываюць гэтую страву, але ў азначаных раёнах можна сустрэць некаторыя адрозненні ў спосабах прыгатавання, і тады яе называюць у адпаведнасці з назвай мясцовасці, напрыклад, клецкі, ляхавіцкі бялюш і т.д.
Традыцыйнай стравай татарскай кухні з’яўляецца перакачаўнік (ад беларуск., польск. — пшэкладанец, руск. перекатываць) — гэта тонкараскатанае цеста без дрожжай, якое кладуць пластамі, кожны з якіх змазываюць маслам і прыправамі; паміж пластамі кладуць разнастайную начынку: з рубленага мяса з дабаўленнем вялікай колькасці цыбулі і сырога тлушчу; з сыру; з разынак (у цяперашні час — са сліў, але гэта ўжо новаўвядзенне); з сыра і разынак. Начыненае цеста закручваюць рулетам і пякуць у круглай меднай каструле. Дзе-нідзе татары памылкова называюць перакачаўнік бялюшам. Да распаўсюджаных страў традыцыйнай кухні належаць цыбульнікі — пірагі з дробна пасечаным і змешаным з цыбуляй, ялавічынай, баранінай ці гусяцінай. У даўнія часы калі начынку гатавалі з гусяціны, то рабілі гэту страву звычайна восенню, калі гусі былі найбольш адкормленыя.
Стравы традыцыйнай кухні падаюць на стол у адпаведным парадку пад час байрамаў (Курбан-байрама, Раджаб-байрама, Ураза-байрама) — традыцыйных татарскіх святаў. Байрам святкуюць два дні: ў першы дзень гатуюць перакачаўнікі, на другі — калдуны, булачкі, блінчыкі, разнастайныя салодкія стравы, з напоеў — узвар.
Асаблівую групу абрадавай кухні беларускіх татар складае абрадавая выпечка з нагоды пэўных святаў і абрадаў. Джайма (ад цюркск. джаймак — расцілаць) — невялікія блінчыкі, якія раздаюць удзельнікам пахавальнага ці памінальнага абрада. Мяркуючы па назве гэтай стравы, рэдкай у цюркскіх дыялектах і выступаючай толькі ў кыпчацкай моўнай групе, джайма адносіцца да найбольш старажытных элементаў матэрыяльнай культуры беларускіх татараў. Джайму гатавалі з пшанічнай мукі, вады і солі, рабілі маленькія булачкі, затым раскатывалі іх на тонкія круглыя блінчыкі і смажылі ў алеі на патэльні. Такія бліны былі вельмі тлустымі.
З салодкіх страў абрадавай кухні адметнае месца займае гальма. Страва ўяўляе сабой крутое цеста з мёда, мукі і масла ў роўных прапорцыях. Цеста раскатывалі на патэльні і рэзалі на кускі. Гальму, як і джайму раздаюць у выглядзе садагі (міласціны) удзельнікам пахавання і штогадовых памінальных мерапрыемств на татарскіх могілках (мізарах). У анаталійскіх турак гэты выраб называлі хелва і таксама раздавалі на памінках. Такую ж роль іграла халва і ў туркменскіх плямён. У Казані халву звычайна прадавалі ля мячэцей пад час посту ў свяшчэнны месяц Рамазан.
Кішка (страва)
Кішка — старадаўняя традыцыйная беларуская страва.