cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шатландская гэльская мова
Афіцыйныя функцыі
На кансультацыйнай стадыі ўзніклі дыскусіі наконт надання мове статусу роўнага з англійскай, у выніку чаго камітэт па адукацыі спыніўся на фармулёўцы «ўвага, роўная англійскай», аднак яе юрыдычная моц няясная.
Акт быў прыняты ўсімі шатландскімі парламентарамі і быў падтрыманы шатландскімі палітычнымі сіламі. Між тым, некаторыя крытыкі Акта (напрыклад, Іман О’Грыбін) лічаць, што ў параўнанні з статусам валійскай мовы статус гэльскай шатландскай мовы досыць вузкі, таму, на думку крытыкаў, істотныя змены становішча мовы ў выніку намагання Рады наўрад ці адбудуцца.
Акрамя намаганняў урада Шатландыі, урад Вялікабрытаніі ратыфікаваў Еўрапейскую Хартыю рэгіянальных моў. Гэльская шатландская мова поруч з валійскай і ірландскай мовамі трапіла ў частку III Хартыі, што абавязвае ўрад краіны прымаць пакет мер у галінах адукацыі, судовага і адміністрацыйнага справаводства, СМІ і культуры, эканамічнага жыцця і г.д.
10 снежня 2008 года з нагоды 60-годдзя Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека Камісія па правах чалавека ў Шатландыі здзейсніла першы пераклад на гэльскую шатландскую мову гэтай дэкларацыі.
Адукацыя
У 1872 годзе быў выдадзены Акт аб адукацыі ў Шатландыі, які, як лічыцца, цалкам ігнараваў наяўнасць гэльскай шатландскай мовы і прывёў да заняпаду мовы; актам, у прыватнасці, забаранялася размаўляць у класе на мове, практыкаваліся цялесныя пакаранні за размову па-гэльску.
Першай сучаснай школай з выключна гэльскай шатландскай мовай навучання стала гэльская школа Глазга (Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu), якая адкрылася ў 2006 годзе ў гэтым горадзе. Дадаткова існуе 61 часткова гэльскамоўная сярэднепачатковая школа, а таксама прыкладна дзесяць гэльскамоўных агульнаадукацыйных школ. Па звестках Рады па гэльскай мове, у 1985 годзе ў гэльскамоўныя сярэднепачатковыя школы было залічана 24 чалавекі, тады як у 2008 годзе — 2 092. Тым не менш, нягледзячы на істотныя захады па абароне мовы, Вышэйшы крымінальны суд Шатландыі прыняў рашэнне супраць выкарыстання гэльскай шатландскай мовы падчас судовых пасяджэнняў.
СМІ
Унутры холдынга BBC існуе радыёвяшчальная служба на гэльскай шатландскай мове (Radio nan Gàidheal), а таксама адпаведны тэлевізійны канал, BBC Alba. Канал даступны на тэрыторыі ўсёй Вялікабрытаніі, а таксама краін Еўропы. Канал супрацоўнічае са службамі BBC Scotland і MG Alba, апошняя з якіх з’яўляецца арганізацыяй, якая працуе ў мэтах пашырэння гэльскай шатландскай мовы ў вяшчанні і фінансуецца ўрадам Шатландыі. Для гэтых службаў STV Central здымае ўласныя праграмы, якія транслююцца таксама і на ўласным тэлевізійным канале.
Да ўзнікнення бясплатнага вяшчання BBC Alba тэлегледачам былі даступныя гадзінныя штовячэрнія праграмы канала TeleG. Гэльскамоўныя перадачы таксама транслююцца на іншых аддзяленнях BBC і іншых незалежных камерцыйных каналах, як правіла з субцітрамі на англійскай мове. Служба STV North здымае некаторыя ненавінныя праграмы на мове.
Двухмоўныя шыльды
Двухмоўныя гэльска-англійскія дарожныя ўказальнікі, шыльды з назвамі вуліц, устаноў і рэкламныя шыльды паступова ўсталёўваюцца па ўсіх рэгіёнах, дзе распаўсюджана гэльская шатландская мова. У шматлікіх выпадках гэльскі надпіс паўтарае арыгінальнае напісанне тапоніма на гэльскай шатландскай мове, дублюючы засвоены, пераапрацаваны англійскі варыянт (напрыклад, Ràtagan і Ratagan, Loch Ailleart і Lochailort). Распаўсюджваюцца двухмоўныя шыльды на чыгуначных станцыях, пры гэтым яны ўстанаўліваюцца і ў Лоўлендзе.
Увядзенне шыльд, прадубляваных на гэльскай шатландскай мове ў асноўным выклікала станоўчую рэакцыю грамадскіх арганізацый, на думку якіх падобная практыка дазволіць выкарыстоўваць гэльскую шатландскую мову ў навігацыйных мэтах, аднак увядзенне падобных знакаў у мястэчку Каслтаўн (графства Кейтнес, паўночны ўсход Шатландыі) выклікала некаторыя супярэчнасці.
За апошнім часам Нацыянальнае картаграфічнае агенцтва Вялікабрытаніі стала разглядаць выпадкі памылковага напісання на картах. У 2004 годзе было аб’яўлена пра выпраўленне тапонімаў і стварэнне спецыяльнага камітэта з мэтай укаранення правільнага напісання гэльскіх тапонімаў.
Царква
Насельніцтва Знешніх Гебрыдаў у большасці сваёй адносіцца да прэсвітэрыян, у асноўным належачы да такіх царкоўных арганізацый як Царква Шатландыі, Свабодная Царква Шатландыі і Прэсвітарыянская Царква Шатландыі; жыхары астравоў Саўт-Уіст і Бара пераважна з’яўляюцца каталікамі. Усе гэтыя цэрквы маюць гэльскамоўныя кангрэгацыі на памянёных астравах. Акрамя гэтага, гэльскамоўныя прыходы Царквы Шатландыі ёсць у Хайлендзе, Эдынбургу і Глазга. Гэльскамоўныя набажэнствы ладзяць таксама Царква Св. Калумбы і Царква францысканцаў у Эдынбургу.
Гістарычныя адносіны між царквой і носьбітамі гэльскай шатландскай мовы былі даволі складанымі з прычыны частага выкарыстання англійскай мовы, што магчыма магло стаць адной з прычын скарачэння ўжытку мовы. Найбольшую царкоўную падтрымку мове ў цяперашні час аказвае Царква Шатландыі, аднак у апошні час яе прадстаўнікі аб’явілі пра скарачэнне выкарыстання гэльскай шатландскай мовы з-за недахопу гэльскамоўных святароў і планы па аб’яднанні кангрэгацый.
Спорт
Найбольш прыкметнае ўжыванне гэльскай шатландскай мовы адзначаецца ў шатландскім таварыстве шынці Camanachd Association, лагатып якой прадубляваны на гэльскай шатландскай мове. У сярэдзіне 1990-х гадоў Кельцкая Ліга — арганізацыя па папулярызацыі кельцкай самасвядомасці і культуры ў сучасных кельцкіх рэгіёнах, пачала кампанію па распаўсюджванні слова Alba (гэльская шатландская назва Шатландыі) у футболе і рэгбі. З 2005 года Шатландская футбольная асацыяцыя падтрымлівае выкарыстанне гэльскай шатландскай мовы на ўласных расцяжках у знак падтрымкі руху адраджэння мовы, падобную ініцыятыву арганізаваў Шатландскі саюз па рэгбі.
Некаторыя спартыўныя перадачы маюць уласныя трансляцыі на гэльскай шатландскай мове.
Вывучэнне мовы
Шатландская кваліфікацыйная камісія прапаноўвае два ўзроўні для навучання мовы: для навучэнцаў, эквівалентны праграмам вывучэння англійскай мовы іншаземцамі, і ўзровень для носьбітаў мовы, які мае вышэйшыя патрабаванні. Гэльская асацыяцыя, іншая арганізацыя па падтрымцы мовы, прапаноўвае тры ўзроўні для ацэнкі вуснага валодання мовы — «бронзавы», «сярэбраны» і «залаты». Праграма не атрымала шырокага прызнання, але яна патрабуецца для ўдзелу ў шэрагу конкурсаў.
Некаторыя шатландскія і ірландскія ўніверсітэты прапаноўваюць пэўнае вывучэнне гэльскай шатландскай мовы ў рамках вывучэння курсаў кельталогіі. У Шатландыі пры дапамозе курсаў гэльскай шатландскай мовы магчыма атрыманне навуковай ступені (Універсітэт Хайленда і Гебрыдскіх астравоў), апрача таго, ёсць іншыя навучальныя ўстановы з курсамі па мове і культуры гэльскамоўных шатландцаў.
Праграмы па гэльскай шатландскай мове і іншых кельцкіх мовах у Канадзе маюць універсітэт Св. Францыска Ксаверыя, Гэльскі каледж кельцкіх мастцтваў і рамёстваў і Кейп-Брэтанскі ўніверсітэт. У Расіі гэльская шатландская мова, культура і гісторыя вывучаюцца ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце.
Уплыў на іншыя мовы
Гэльская шатландская мова паўплывала на шатландскую германскую мову і шатландскі варыянт англійскай мовы як на мовы, якія ўжо некалькі стагоддзяў суіснуюць у маўленні шатландцаў. Тым не менш, нярэдка свой уплыў аказвала ірландская мова, таму праз блізкасць гэльскай і ірландскай моў цяжка размежаваць гэльскія і ірландскія запазычанні. Большасць галін гайлэндскіх дыялектаў англійскай мовы (лексіка, марфалогія, фаналогія) таксама маюць адбіткі гэльскага ўплыву.
Некаторыя гэльскія шатландскія словы дзякуючы пасрэдніцтву англійскай мовы траплялі ў іншыя мовы Еўропы, у тым ліку і ў беларускую мову. Як правіла, гэтыя словы адносяцца да спецыфічных паняццяў гэльскай культуры і праз пасрэдніцтва англійскай мовы маюць значна змененае напісанне і вымаўленне, некаторыя словы могуць выводзіць сваю этымалогію з іншых моў, адносячыся да гэльскай шатландскай мовы як да мовы-пасрэдніка. Некаторыя прыклады з сучаснай беларускай мовы:
Эдуард II
Эдуард II (Edward II, 25 красавіка 1284 — 21 верасня 1327, званы таксама Эдуард Карнарвонскі, па месцы яго нараджэння ва Уэльсе) — англійскі кароль (з 1307 да свайго звяржэння ў студзені 1327) з дынастыі Плантагенетаў, сын Эдуарда I.
Прасека
Прасека — вузкая паласа, якую прасякаюць у лесе з мэтай абазначэння межаў лясных кварталаў, пры тапаграфічнай здымцы, розных пошуках, пракладцы ліній электраперадач, трубаправодаў, для прасоўвання войскаў і баявой тэхнікі, для абароны лесу ад пашкоджанняў пажарамі і інш.
Пры лесаўпарадкаванні праводзяць прасечку і расчыстку квартальных прасек на шырыню 0,5 метраў, а пашырэнне іх да 4 метраў ажыццяўляецца ў наступныя гады работнікамі лясгаса.
У раўнінных лясах прасека падзяляе лес на кварталы, якія з’яўляюцца гаспадарчымі адзінкамі. Звычайна шырыня прасекі 2-6 метраў, але часам супрацьпажарныя прасекі і прасекі, служачыя дарогамі, маюць шырыню да 10 метраў і больш.
Спіс рыб Беларусі
У іхтыяфаўне вадаёмаў Беларусі адзначана 66 відаў касцявых рыб і 3 віды бяссківічных (міног).
Чысцік (заказнік)
Чы́сцік — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Заснаваны ў 1979 годзе для захавання ў прыродным стане месцаў росту журавін. Плошча заказніка складае 300 га.
Размешчаны на балотным масіве пераходнага тыпу Жукоўскае. Узгорыста-хвалістая азёрна-ледавіковая нізіна з камамі і забалочанымі азёрнымі катлавінамі. Глебы дзярнова-падзолістыя забалочаныя і тарфяна-балотныя, глыбіня торфу да 5 м, у сярэднім 1,94 м.
Хваёва-кусцікава-сфагнавыя фітацэнозы з перавагай журавін. У Чырвонай кнізе рагулькі высокія, тафільдыя чашачкавая, марошка прысадзістая, гарычка крыжападобная.
Снежкі
Снéжкі — гульня, у якой удзельнічаюць звычайна дзве каманды, закідваючы адзін аднаго снежкамі. Гульня адбываецца, як правіла, зімой, на працягу перыяду, калі снег добра лепіцца (звычайна падчас адлігі). Уяўляе сабой імітацыю агнявога бою. Сусветны рэкорд па колькасці ўдзельнікаў быў усталяваны 10 лютага 2006 г. у Мічыганскім тэхналагічным універсітэце, у гульні ўдзельнічалі 3745 студэнтаў і дзяцей. Гульня мае розныя мадыфікацыі. Адна з іх — выкарыстанне розных ахоўных збудаванняў (у тым ліку са снегу — снежная крэпасць).
Латвійская акадэмія культуры
Латвійская акадэмія культуры (Latvijas Kultūras akadēmija) — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.
Гісторыя
Ідэя стварэння асобнай Латвійскай акадэміі культуры была выказана на Латвійскім культурным форуме ў сакавіку 1990 года. 29 снежня 1990 года было прынята рашэнне № 1 Савета Міністраў Латвійскай Рэспублікі «Аб стварэнні Латвійскай акадэміі культуры». Вучэльню планавалася стварыць на базе Інстытута павышэння кваліфікацыі работнікаў культуры і Рыжскага тэхнікума для работнікаў культуры і адукацыі.
Петэрыс Лагіс быў прызначаны рэктарам акадэміі. Ён і Яніс Сіліньш, кіраўнік аддзела культурнай адукацыі Латвійскай кансерваторыі імя Язэпа Вітола, распрацоўвалі навучальныя праграмы і вырашалі арганізацыйныя, матэрыяльныя і фінансавыя праблемы.
Першы набор абітурыентаў адбыўся ў памяшканні Латвійскай школы культуры на вул. Брунінеку, але першыя лекцыі прайшлі ў цяперашнім будынку па адрасе: вул. Лудзас 24, дзе знаходзіўся Інстытут павышэння кваліфікацыі работнікаў культуры Міністэрства культуры Латвіі.
Магістарская праграма пачала сваю дзейнасць у 1996 годзе. У 1999 годзе былі ўпершыню прыняты на навучанне аспіранты. У 2009 годзе да акадэміі ў якасці структурных падраздзяленняў былі дададзены Музей тэатра імя Эдуарда Смільгі і Рыжскі музей кіно, у 2012 годзе - Латвійскі каледж культуры.
Ілья Міхайлавіч Глазкоў
Ілья́ Міха́йлавіч Глазкоў (, г. Генічэск,  — ) — дзяржаўны дзеяч БССР, (1974).
Біяграфія
Удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Прайшоў шлях ад радавога байца да камісара партызанскага атрада «Чырвонагвардзейскі» брыгады імя У. І. Леніна Шчучынскага партызанскага злучэння.
З 1944 года на камсамольскай, гаспадарчай і партыйнай працы. З 1951 года загадчык аддзелам Фрунзенскага, з 1953 сакратар Ленінскага РК КПБ горада Мінска. Скончыў БПІ ў 1954 годзе. З 1955 сакратар парткома, намеснік галоўнага канструктара Мінскага аўтазавода.
Член ЦК КПБ з 1976. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1975—1984).
Балістычны каэфіцыент
Балістычны каэфіцыент (BC) — размерная велічыня, роўная множанню каэфіцыента супраціўлення аэйрадынамічных сілаў на характэрную плошчу, падзеленную на масу цела.
Станіслаў Бжуска
Станіслаў Бжуска (Stanisław Brzóska;, Дакудаў — , Саколаў-Падляскі) — польскі каталіцкі святар, генерал і капелан часоў паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
Станіслаў быў сынам шляхціца Марселя Бжускі, які паходзіў са старажытнай мазавецка-падляскай шляхецкай сям’і. Пасля заканчэння школы ў сямнаццаць гадоў ён паступіў у Кіеўскі ўніверсітэт, які пакінуў пасля трох гадоў навучання, каб заняць месца выкладчыка ў семінарыі ў Янаве Падляскім. 10 сакавіка 1861 года быў арыштаваны за патрыятычную пропаведзь, год правёў за кратамі. З пачаткам студзеньскага паўстання быў ​​правадыром паўстанцаў у Лукаўскім павеце. Быў узведзены ў генералы.
Быў арыштаваны 29 красавіка 1865 года і прысуджаны да смяротнага пакарання праз павешанне. Пакаранне смерцю адбылося на Сакалоўскім рынку 23 мая 1865 года.
Балістычны каэфіцыент
BC з'яўляецца асноўным паказчыкам для куль, а таксама для артылерыскіх снарадаў.
Кольт
Кольт (Colt) — аб'яднаная назва папулярных c сярэдзіны XIX стагоддзя амерыканскіх рэвальвераў, а пасля таксама аўтаматычных пісталетаў і кулямётаў, вырабляных на заводах Сэмюэля Кольта.
Балістычны каэфіцыент
Гісторыя
Для таго каб мець магчымасць параўнаць эфектыўнасць розных куль, прадказваць іх траекторыю, амерыканскім палкоўнікам Ігналсам быў распрацаваны матэматычны інструмент, які быў названы B.C. (Балістычны каэфіцыент). У 1881 годзе, у Германіі, збройнік Круп узяў некалькі тысяч куль аднолькавай формы і замерыў (з вялікай дакладнасцью) ступень іх замядлення (страту хуткасці) і сніжэння траекторыі. Сярэднестатыстычную кулю ён назваў «Стандартнай», а яе B.C. быў прыняты за 1.
Спасылкі
Балістычны каэфіцыент
Більгэ-хан
Більгэ-хан (пам.734) — каган Усходне-цюркскага каганата з 716 па 734 год. Стаўленік Кюль-тэгіна. Пад кіраваннем Більгэ-хана, Кюль-тэгіна і Таньюкука каганат квітнеў і цюркі змаглі ўсталяваць доўгачаканы мір з Танскай імперыяй.
Прыход да ўлады
Мяркуючы па эпітафіях, нарадзіўся ў 683 годзе. Більгэ-хан быў старэйшым сынам Эльтэрыш кагана, яго брат Кюль-тэгін быў найвялікшым героем каганата, які выйграў мноства бітваў і кантраляваў свайго старэйшага брата.
Зуева (Духаўшчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Ельскія
Ельскія — беларускі шляхецкі род герба «Пелеш». У канцы ХVІ ст. род жыў яшчэ выключна ў Гарадзенскім павеце. У ХVІІ-ХVІІІ стст. валодалі вялікімі маёнткамі на Палессі.
У Расійскай імперыі род Ельскіх унесены ў VI часткі радаводных кніг Віленскай, Гродзенскай, Ковенскай і Мінскай губерняў, а таксама Царства Польскага.
Гісторыя
Вялікі князь літоўскі Вітаўт даў свайму двараніну Фёдару Хлісту дзве пустыя зямлі (пустаўшчыны) у Гарадзенскай воласці на імя Тыжоўшчызна і Тымжоўшчызна. Указаны арыенціры зямель: пры Коматаўскай дарозе, пад елкаю. Дата надання не пазначана, але ўказваецца, што ліст Вітаўта быў пацверджаны вялікімі князямі Казімірам і Аляксандрам.
Васіль Ходаравіч Пад’елчанік скардзіўся Жыгімонту Старому на тое, што гарадзенскі намеснік адняў у яго сенажаць, якую вялікі князь загадаў вярнуць. Роднасныя сувязі не прапісаны, Фёдар Хліст, мог быць бацькам Васіля Ходаравіча Пад’елчаніка. Апошні, у сваю чаргу, мог быць дзедам братоў Шчаснага і Гаўрылы Канстанцінавічаў. Пра самога Канстанціна звестак няма, акрамя таго, што яго жонкай была Марына, дачка Кандрата Праневіча.
Радавод беларускіх Ельскіх пачынаецца ад Канстанціна (нарадзіўся каля 1530 г.), які ўпамінаецца ў аршанскіх актах у 1575—1590 гг. Па некаторых крыніцах продкам, папярэднікам Канстанціна быў яго брат — шляхціц Станіслаў па мянушцы «Пелеш» (польск. — птушынае гняздо, логава звера). Ён згадваецца ў аршанскіх актах за 1570—1610 гг. Сыны Канстанціна Цярэнцій (Шчасны, Шчэсны) і Гаўрыла (Габрыэль) мелі прывілеі польскага караля Стэфана Баторыя (ад ліпеня 1578 г.) на зямлю пры вёсках Глінішча і Крыніца Гродзенскага павета.
На жаль, звестак аб нашчадках Цярэнція не выяўлена. Вядома, што яго сын Раман займаў у 1617 г. пасаду пінскага войскага. Пасля смерці Рамана Ельскага яго жонка Кацярына Саламярэцкая падалася ў манастыр св. Барбары ў Пінску.
Радавая лінія ад Гаўрылы выглядала так: яго сын Іосіф (мазырскі стольнік і староста), праўнук — Мікалай Сцяпанаў (пінскі стольнік), потым Іосіф Сцяпанаў, далей яго сын Уладзіслаў (1710—1762) — пінскі староста, пазней брэсцкі ваявода, які трагічна загінуў у Нясвіжы, калі гасціў у Радзівілаў (пахаваны ў Пінскім касцёле). Адзін з яго сыноў — Францішак (1738—1821), уладальнік Масалян (Бераставіцкі раён), быў брэсцкім кашталянам, літоўскім кухмістрам, кавалерам ордэнаў св. Станіслава і Белага арла. Пасля паўстання 1794 г. эмігрыраваў. У 1812 г. ён увайшоў у камісію Часовага ўрада Вялікага княства Літоўскага. На радзіму вярнуўся па амністыі. Ад Францішка праз сыноў Людвіга і Міхаіла пайшло лядскае адгалінаванне роду Ельскіх, прадстаўнікам якога належалі Ляды (Чэрвеньскі р-н) і Ігнацічы (Мінскі р-н).
У 1818 г. старэйшы сын Францішка Людвіг (1785—1843) ажаніўся з Клацільдай Манюшка, дачкой Станіслава Манюшкі, вядомага кампазітара. У якасці пасагу ёй адышлі Ляды — невялікі маёнтак непадалёку ад Смілавіч. Яго новы ўладальнік — Людвіг Ельскі — атрымаў добрую адукацыю, закончыў Сарбону. Ён прымаў удзел у напалеонаўскай кампаніі, з’яўляўся кавалерам ордэнаў Ганаровага легіёна, Залатога Крыжа Віртуці Мілітары, св. Яна Ерусалімскага, св. Уладзіміра ІІІ ступені і Чырвонага арла. У час паўстання 1831 г. быў фінансавым міністрам рэвалюцыйнага ўрада, пасля паражэння якога эмігрыраваў у Францыю, дзе памёр у вялікай беднасці.
У 1820 г. Клацільда ўступіла ў шлюб з Міхаілам Ельскім (1789—1859), малодшым братам Людвіга. Ён быў капітанам першага палка конных стралкоў Каралеўства Варшаўскага, кавалерам ордэнаў Ганаровага легіёна і Залатога ваеннага крыжа, пазней стаў харунжым шляхты Ігуменскага павета. Шлюб Міхаіла і Клацільды палажыў пачатак лядскай лініі Ельскіх, другое пакаленне якіх склалі тры дачкі і пяць сыноў. Ад Міхаіла Ляды адышлі старэйшаму сыну Аляксандру (1824—1905), вядомаму будаўніку мастоў, губернскаму сакратару, а малодшы сын Канстанцін (1837—1896) стаў вядомым біёлагам, даследчыкам фаўны Паўднёвай Амерыкі, заолагам, правадніком ідэй эвалюцыйнага вучэння Чарльза Дарвіна.
Герб
Прывілеем ад 1 сакавіка 1578 года кароль Стэфан Баторый даў для ўмацавання шляхецкага становішча Шчаснаму і Гаўрылу Канстанцінавічам Ельскім дадатковыя элементы да герба — шлем са страўсавым пяром і іншымі ўпрыгожаннямі (магчыма, намётам). Сам герб Ельскіх апісаны так: два мячы, накрыж пакладзеныя, над імі зорка. Пазней герб роду Ельскіх атрымаў назву «Пелеш».
Паходжанне прозвішча
Дакументы дазваляюць прасачыць паходжанне прозвішча Ельскіх. Яно паходзіць ад нейкай елкі паміж Горадняй і Коматавам. Дрэва, пэўна, было вялізных памераў, калі выкарыстоўвалася як арыенцір для пазначэння зямельных уладанняў. Напэўна, менавіта ад гэтай елкі пайшло прозвішча Пад’елчанік, а пасля — Ельскія.
Сацін
Сацін (satin, ад зайтуні, ад Зайтун — старадаўняй арабскай назвы кітайскай гавані, адкуль вывозілася гэтая тканіна) — тканіна сацінавага  нітак з шоўку або баваўнянага валакна. Мае гладкую, шаўкавістую правую паверхню, на якой пераважаюць уточныя ніткі; даволі шчыльны і блішчыць; выпускаецца ў асноўным гладкафарбаваны, набіўны і адбелены. Ужываецца для вырабу сукенак, мужчынскіх кашуль, як падкладачная тканіна і т. д. Дзякуючы сваім якасцям сацін шырока выкарыстоўваецца для вырабу.
Баваўняны сацін вырабляецца з прадзіва грэбневай сістэмы высокіх нумароў. Для саціну найлепшай з’яўляецца пража з колцавых прадзільных машын. Такая пража мае правільную структуру і больш трывалая, чым пража, атрыманая на ротарных машынах. Дзякуючы высокаму нумару пражы, вызначаным суадносінам колькасці нітак утка і асновы і аперацыям заключнага аздаблення сацін набывае характэрны бляск, які нагадвае шоўк.
Бялізна з саціну даўгавечная і вытрымлівае 200—300 пранняў і толькі праз даволі доўгі час матэрыял пачынае цьмянець. Сацін таннейшы за шоўк, але даражэйшы, чым іншыя баваўняныя тканіны. З яго робяць бялізну рознага дызайну для паўсядзённага ўжывання.
Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)
Адміністрацыйны падзел Польшчы ў 1975–1998 гадах — адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел, які дзейнічаў з 1 чэрвеня 1975 года па 29 снежня 1989 года ў Польскай Народнай Рэспубліцы і з 30 снежня 1989 года па 31 снежня 1998 года ў Рэспубліцы Польшча.
Уведзены Законам ПНР ад 28 мая 1975 года аб двухузроўневым адміністрацыйным падзеле дзяржавы і папраўкамі да закона аб народных саветах. Дзейнічаў да рэформы ў 1999 годзе. Было створана 49 ваяводстваў, а прамежкавы адміністрацыйны ўзровень – паветы – ліквідаваліся.
Нешматлікія ваяводствы мелі больш за 1 млн жыхароў. У многіх выпадках цэнтрамі ваяводстваў былі сярэднія або малыя правінцыйныя гарады. Многія меншыя гарады і мястэчкі былі ўключаны ў склад больш буйных гарадоў, каб штучна стварыць буйныя гарадзкія цэнтры.
Гісторыя
Прычына рэформы – жаданне ўзмацніць кантроль над ніжэйшымі пластамі дзяржаўнага апарату з боку Польскай аб’яднанай рабочай партыі. Пасля прыходу да ўлады Эдварда Герэка і разгрому апазіцыі ў Палітбюро працягваўся супраціў з боку нізоў партыі. Праз рэарганізацыю адміністрацыі і новы тэрытарыяльны падзел Герэк здолеў увесці «сваіх людзей» у ваяводскія камітэты і разбіць старыя групоўкі.
Існаваў падзел не як сёння: на гарадскія, гарадско-сельскія і сельскія гміны, а на гарады і гміны як асноўныя адміністрацыйныя адзінкі. Першапачаткова Польшча была падзелена на 2 343 гміны і 814 гарадоў, гэта значыць на 3 157 адзінак ніжэйшага ўзроўню. Варшава, Лодзь, Кракаў і Уроцлаў мелі асаблівы статус з унутраным падзелам на раёны як дапаможныя адміністрацыйныя адзінкі.
Варшаўскае ваяводзтва мела статус сталічнага (да 26 мая 1990 года), а Лодзьскае і Кракаўскае — гарадскіх (да 30 чэрвеня 1984 года).
На тэрыторыі ваяводстваў прадстаўнічыя органы называліся «Народная рада горада». На тэрыторыі Урацлаўскага ваяводства ваяводская рада называўся «Народная рада Уроцлаўскага ваяводства і горада Уроцлава», гэта значыць, што фактычна выдзялення горада Уроцлава ў асобную адзінку ад Уроцлаўскага ваяводства так і не адбылося.
Ваяводствы
У 1975—1998 гадах існавалі наступныя ваяводствы:
Падзісніс II
Падзі́сніс II (Padysnis II), традыцыйная беларуская назва — Падзісна  — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Качаргішке.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Дзяржаўная калегія БНР
Дзяржаўная калегія — орган выканаўчай улады Беларускай Народнай Рэспублікі. Утворана пасля працяглага ўрадавага крызісу з сяброў Прэзідыума Рады БНР і ўрада. Дзейнічала з 11 кастрычніка 1922 да 20 красавіка 1923 у Коўне. У склад калегіі ўваходзілі С. Жытлоўскі, Л. Заяц, П. Крачэўскі (старшыня), В. Ластоўскі, А. Цвікевіч. Крызіс быў выкліканы тым, што 3 мая 1922 Старшыня ўрада БНР Ластоўскі і міністр замежных спраў уручылі старшыні 1922 ноту, у якой прызналі права Літоўскай Рэспублікі на г. Вільня. Гэта нота супярэчыла афіцыйнай пазіцыі Рады БНР і большасці сяброў урада. 30 мая 1922 на пасяджэнні Рады міністраў БНР была прынята рэзалюцыя, паводле якой урад павінен быў імкнуцца да дасягнення незалежнасці Беларусі ў яе этнаграфічных межах. В. Ластоўскі і А. Цвікевіч, апынуўшыся ў меншасці, падалі ў адстаўку. Яны планавалі склікаць у Дзвінску нацыянальную нараду з мэтай дамагчыся на ёй падтрымкі сваёй пазіцыі. Такая нарада магла раскалоць беларускую палітычную эміграцыю, прыняць пастановы, супярэчныя рэзалюцыі аб дзяржаўным будаўніцтве, якую ў 1921 зацвердзіла Беларуская палітычная канферэнцыя ў Празе. У прыватнасці, Ластоўскі мог пайсці на стварэнне альтэрнатыўных органаў улады БНР. Старшыня Рады БНР Крачэўскі зрабіў усё ад яго залежнае, каб нарада ў Дзвінску не адбылася. 11 кастрычніка 1922 была ўтворана Дзяржаўная калегія. Аднак супярэчнасці паміж дзеячамі БНР заставаліся. 20 красавіка 1923 Ластоўскі выйшаў з Дзяржаўнай калегіі. Пачаўся чарговы ўрадавы крызіс.
Літаратура
Сідарэвіч, А. Дзяржаўная калегія / Анатоль Сідарэвіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 243. — ISBN 985-11-0041-2.
Спіс крымскіх ханаў
У табліцы прыведзены храналагічны пералік кіраўнікоў Крымскага ханства.
† Кіраванні Джанібека Гірэя ў 1624 годзе і Максуда Гірэя ў 1771—1772 гадах не ўлічваюцца. Хоць гэтыя ханы былі фармальна зацверджаны асманскімі султанамі, яны не змаглі заняць трон і рэальна не кіравалі Крымам. У гэтыя гады Крымскім ханствам рэальна кіравалі Мехмед III Гірэй і Сахіб II Гірэй адпаведна.
Згаданыя ў некаторых працах ханы Шахбаз Гірэй (1787—1789) і Бахт Гірэй (1789—1792) не ўключаны ў спіс, паколькі яны рэальна не кіравалі Крымам, які быў далучаны да Расійскай імперыі ў 1783 годзе. Пад уладай гэтых двух кіраўнікоў знаходзіўся толькі Буджак, які лічыўся часткай Крымскай дзяржавы.
Абу-Сімбел
Абу-Сімбел — скала на заходнім беразе Ніла, у якой высечаныя два знакамітыя старажытнаегіпецкія храмы ў час праўлення Рамсеса II (прыкладна 1298-1213 да н. э.). Знаходзіцца ў Нубіі, за 280 км на поўдзень ад Асуана.
Скала з дробназярністага пясчаніку амаль ля ракі, вышынёй ў 100 м, названая ў іерагліфічных надпісах "святой гарой" і, можна выказаць здагадку, была ўмацаваным фартыфікацыйным збудаваннем, і таму мясцовасць у надпісах названая "крэпасцю Рамесаполісам". Сучасная назва Абу-Сімбел паходзіць ад скалы, на якой, у тым месцы, дзе рака робіць да яе выгіб, высечаны ў барэльефе егіпецкі мужчына, у завостраным фартуху якога арабскія маракі ўгледжвалі падабенства хлебнай меры; таму выява гэта названая "Абу-Сімбел", бацька хлеба (ад араб. sinbel - колас), а затым гэтая назва нададзена была і ўсёй групе скал з іх храмамі. У Еўропе храм стаў вядомы ў 1810-я гады па апісаннях Буркхарта.
Храмы
Адзін з храмаў, вялікі, быў узведзены ў гонар самога цара Рамсеса II; іншы, малы, — у гонар яго першай жонкі, царыцы Нефертары. У першым з іх, які адрозніваецца добра захаванымі важнымі гістарычнымі выявамі і надпісамі, намаляваны цар, які ўшаноўвае самога сябе, г. з. яго чароўны вобраз, які ўшаноўвае цар-чалавек. Акружаны іншымі боствамі, ён выдзяляецца ў выглядзе велічэзнай фігуры, звернутай спінай да скалы. Ля ўваходу ў храм, па баках, высечаны ў скале чатыры каласальныя выявы цара, які сядзіць, вышынёй прыблізна ў 20 м.
Наперадзе малога храма стаяць шэсць статуй, высечаных гарэльефам, а менавіта з кожнага боку па дзве выявы цара і па адной — царыцы. На фігуры другога калоса, у паўднёвай частцы храма, высечана грэчаскі надпіс, пакінуты іанійскімі наёмнікамі, якія прыйшлі сюды пры Псаметыху I (664—610 да н. э.), падчас праследавання воінаў, якія адыходзілі ад Элефантыны да Эфіопіі.
Перанос (1964—1968)
Пасля рэвалюцыі 1952 года пачалося праектаванне другой плаціны на Ніле, каля Асуана. Храмам, якія знаходзіліся на беразе, пагражала затапленне, што разбурыла б пабудовы зробленыя з пясчаніку. У 1959 годзе пачалася кампанія па выратаванні гістарычнай спадчыны, у ёй бралі ўдзел замежныя археолагі, у прыватнасці італьянскія, польскія, французскія і шведскія.
Паводле аднаго з праектаў ахоўных работ, помнікі трэба было перанесці ў бяспечнае месца, паводле іншага – пакінуць на месцы. ЮНЕСКА склікала з гэтай нагоды спецыяльную камісію, у склад якой увайшлі Генеральны дырэктар ЮНЕСКА, кіраўнік дарадчага камітэта, і тры эксперты, у т.л. прафесар Казімеж Міхалоўскі. Камісія падтрымала шведска-егіпецкі праект, якім планавалася разрэзаць святыні на буйныя часткі вагой да 30 тон (у сярэднім 20 тон), перанесці на іншае месца і рэканструяваць. Прафесар Міхалоўскі ўзначаліў экспертны камітэт з 7 чалавек, які назіраў за працамі па пераносе.
Будаўніцтва плаціны пачалося ў 1960 годзе. Перанос помніка праходзіў у 1964--1968 гадах. Агулам працы працягваліся 10 гадоў і скончыліся поспехам. Новае месцазнаходжанне храмаў — на 65 м вышэй і 200 м далей ад ракі. Перанос помнікаў Абу-Сімбела і Філе лічыцца адной з найбуйнейшых інжынерна-археалагічных аперацый.
Кенава (Духаўшчынскі раён)
Кенава (Кеново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Бронная Гара
Бро́нная Гара́ (, Бронная Гора) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сакалоўскага сельсавета. Размешчана за 14 км на паўночны ўсход ад Бярозы, чыгуначная станцыя на лініі Брэст—Баранавічы.
Гісторыя
Вядома ў XIX ст. У 1865 годзе тут быў адкрыты смолашкіпінарны завод. З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з лютага 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года войскамі Польшчы.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе леснічоўка ў Лескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства. У 1930-я г. працаваў лесазавод.
З 1939 года ў БССР, з 1940 года ў Сакалоўскім сельсавеце. У 1940 годзе — леснічоўка, дзейнічала лесапілка.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У маі—лістападзе 1942 года ва ўрочышчы Бронная Гара гітлераўцы загубілі больш за 50 тысяч чал. У ліку ахвяр амаль усё насельніцтва Бярозы, грамадзяне некаторых еўрапейскіх краін, каля тысячы жыхароў самой Броннай Гары, знішчаныя як непажаданыя сведкі. Каб схаваць сляды сваіх злачынстваў, у сакавіку 1944 года нямецкія карнікі прыгналі 100 вязняў, якія 2 тыдні раскопвалі і палілі трупы, а потым самі былі расстраляны і спалены. У наваколлі дзейнічалі партызаны.
У 1945 годзе працавалі лесапілка, мэблевая арцель «Кастрычнік», з 1948 года кузня. Паводле перапісу 1959 годзе пасёлак і чыгуначная станцыя (1 будынак). Працавалі мэблевы ўчастак Бярозаўскага завода металаканструкцый, смолашкіпінарны завод (заснаваны ў 1865), лясніцтва, сярэдняя і муз. школы, 2 клубы, 2 бібліятэкі, дзіцячы сад і яслі, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, З магазіны. Многія жыхары працавалі ў калгасе «33-я гадавіна Кастрычніка».
У 1994 годзе пабудаваны і ўведзены ў эксплуатацыю завод «Гідрашклоізол» з вытворчай магутнасцю 400 тыс. м² і гідрашклаізолу штогод — першая ў Беларусі вытворчасць бітумнапалімерных, дахавых і гідраізаляцыйных матэрыялаў.
NGC 4696A
NGC 4696A (іншыя абазначэнні — ESO 322-77, MCG -7-26-43, DCL 197, IRAS12441-4113, PGC 43120) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Цэнтаўр.
Holarrhena
Holarrhena - род раслін сямейства, упершыню апісаны як род у 1810 годзе. Ён з'яўляецца родным для трапічнай і Паўднёвай Афрыкі, а таксама Паўднёвай, Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі. На жнівень 2013 года ўключае 5 відаў:
Лезеньё
Лезен'ё (Lesegno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 853 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 59 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 12076. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Антоній Вялікі.
Рамсес II
Рамсес II Вялікі — фараон Старажытнага Егіпта, які кіраваў прыблізна ў 1289—1222 гадах да н.э., з XIX дынастыі. Сын Сеці I і царыцы Туі. Адзін з найвялікшых фараонаў Старажытнага Егіпта. Яму пераважна прысвойваўся ганаровы тытул А-нахту, гэта значыць «Пераможца». Помнікі і папірусы нярэдка называюць яго і народнай мянушкай Сесу.
Пры ім Егіпет дасягнуў значнай магутнасці. Працягваў палітыку свайго бацькі Сеці І, аднавіў уладу Егіпта ў Палесціне. Ваяваў з хетамі (у выніку бітвы каля Кадэша спыніў далейшае прасоўванне хецкага войска), у 1278 да н.э. падпісаў з імі мірны дагавор, чым забяспечыў Егіпту на доўгі час стабільнасць.
Луі Ламур
Луі Ламур (Louis L’Amour,, Джэймстаўн, Паўночная Дакота, ЗША — , Глендэйл, Каліфорнія, ЗША) — вядомы амерыканскі пісьменнік, адзін з найболей знакамітых і плённых аўтараў вестэрнаў.
Сезон 2019 ФК Нафтан
У 2019 годзе футбольны клуб «Нафтан» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Склад каманды
Станам на кастрычнік 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Ластоўскі
Ластоўскі — беларускае прозвішча.
Клепікі (Смаленская вобласць)
Клепікі (Клепики) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Дэдпул 3
«Дэдпул 3» (Deadpool 3; афіцыйна пакуль значыцца як «Безназоўны фільм пра Дэдпула») — будучы амерыканскі супергеройскі фантастычны фільм, заснаваны на аднайменнам персанажы з коміксаў Marvel, прадзюсаваны студыяй Marvel Studios і, і распаўсюджваны Walt Disney Studios Motion Pictures. Стужка стане працягам фільмаў «Дэдпул» (2016) і «Дэдпул 2» (2018), а таксама 38-й па ліку стужкай у медыяфраншызе «Кінематаграфічны сусвет Marvel» (КСМ).
Рэжысёрам фільма выступіць Шон Леві. Сцэнарыстамі стануць Рэт Рыз, Пол Вернік, Вэндзі Маліна і Лізі Маліна-Лагэлін. Галоўную ролю згуляе Раян Рэйнальдс. Таксама ў фільме з’явіцца Х’ю Джэкман.
Жастылек
Жастылек — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Пятроўскай сельскай акругі. Код КАТА — 354067300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 206 чалавек (110 мужчын і 96 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 148 чалавек (78 мужчын і 70 жанчын).
Журоўка
Журо́ўка (, Журовка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пагосцкага сельсавета.
Нацыянальны герой
Нацыянальны герой — рэальная ці міфічная асоба, дзейнасць якой прынесла славу, веліч або карысць пэўнай нацыі. Чалавек, з якім атаясамліваюць пэўную нацыю. Персанаж палітыка-гістарычнага міфа гэтай нацыі. Персанаж многіх гістарычных або фальклорных сюжэтаў, літаратурных твораў, кінафільмаў і г.д. Блізкі да нацыянальнай персаніфікацыі. Ганаровае званне ў некаторых краінах.
Шрыхарыкота (касмадром)
Шрыхарыкота(Shriharikota) — касмадром у Індыі. Геаграфічныя кардынаты — 14˚ паўночнай шыраты і 80˚ усходняй даўгаты. Нахіл арбіты — 44 — 47˚. Размешчаны за 100 км на поўнач ад горада Мадрас на востраве Шрыхарыкота (штат Андхра-Прадэш). Будаўніцтва касмадрома было распачата ў 1971 годзе, функцыянуе з 1979-га, у 1980-м адправіў у космас першы індыйскі спадарожнік. Належыць Індыйскай арганізацыі касмічных даследаванняў. На касмадроме маюцца стартавыя комплексы для запуску індыйскіх ракет-носьбітаў і метэаралагічных ракет, станцыя назірання, два мантажна-выпрабавальныя комплексы, стэнды для выпрабаванняў ракетных рухавікоў, выпрабавальны вібрастэнд.
Вісла
Ві́сла (Wisła) — самая вялікая рака Польшчы.
Назва
Назва Вісла з індаеўрапейскага *ṷeis- / ṷis- «цекці».
З гэтага ж кораня таксама літоўскае viešmuo «ручай», ад якога літоўскія рачныя назвы Vieša, Viešmuo, латышская Viesīte, а на тэрыторыі цяперашняй Беларусі з ім звязаныя гідронімы Вісяты, Віхра, Віхолка.
Нямецкая назва Віслы мяркуецца запазычаннем з мовы паўднёвых прусаў: прабалцк. *Vīs-tl-ā > пруск. Vīs-kl-ā > Vīkslā > ням. Weichsel.
Дакладнейшая за індаеўрапейскую этнічная атрыбуцыя назвы Вісла на сёння не адольная. Назва можа быць кельцкай, славянскай, балцкай з паходжання. Адзначаецца прысутнасць балцкіх гідронімаў на працягу цячэння Віслы.
Гідраграфія
Даўжыня 1068 км, плошча басейна 198,5 тыс. км². Пачынаецца ў Заходніх Карпатах, упадае ў Гданьскі і Віслінскі залівы Балтыйскага мора.
Галоўныя прытокі: Дунаец, Віслока, Заходні Буг, Вепш, Сан (справа), Піліца, Брда (злева).
У вярхоўях Вісла — бурны горны паток; ніжэй за горад Кракаў, прыняўшы шэраг прытокаў з Карпат, робіцца мнагаводнай (шырыня русла каля ўпадзення Дунайца 200 м, ніжэй Сана 600—1000 м). У сярэднім і ніжнім цячэнні — тыповая раўнінная рака, цячэ па шырокай, месцамі тэрасаванай даліне.
Ад г. Торунь берагі штучна замацаваныя ад размываў. За 50 км ад мора Вісла падзяляецца на рукавы (Ногат, Мёртвая Вісла і інш.), утвараючы вялізную дэльту (Жулавы). Частка дэльты, якая ляжыць ніжэй ўзроўню мора, засцерагаецца дамбамі.
Жыўленне мяшанае. Разліў вясной ад раставання снегу, летнія паводкі ад дажджоў у Карпатах. Сярэднегадавы расход вады каля Варшавы 600 м³/с, у нізоях — 1090 м³/с. Каля г. Улацлавак ГЭС.
Суднаходная ў сярэднім і ніжнім цячэнні. Злучана прытокамі і каналамі з рэкамі Дняпро, Одра, Нёман. На Вісле — гарады Кракаў, Варшава, Плоцк, Торунь, Улацлавак, Тчэў; у дэльце Гданьск. У 1918-26 і 1939 годзе на рацэ дзейнічала Віслінская флатылія ВМФ Польшчы (базіравалася ў г. Торунь).
Мікалай Іванавіч Бруноў
Мікалай Іванавіч Бруноў (Николай Иванович Брунов; 13 (25) лістапада 1898, Масква — 25 лістапада 1971) — савецкі гісторык архітэктуры. Доктар мастацтвазнаўства (1943), член-карэспандэнт Акадэміі архітэктуры СССР (1941—1956), правадзейны член Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1957—1964).
Біяграфія
Пахаваны на могілкі с. Ізварына Кунцаўскага раёна Маскоўскай вобласці (цяпер — Новамаскоўская адміністрацыйная акруга Масквы).
Баркі (Забалоцкі сельсавет)
Баркі — былы пасёлак у Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (12 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.
Размяшчэнне
У 12 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 35 км ад Гомелю.
На поўдні мяжуе з лесам.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 годзе ў Чачэрскім раёне Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад калгаса «Іскра» (цэнтр — вёска Забалоцце). Да 6 студзеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Халоцкага сельсавета, пасля — у складзе Рагінскага сельсавета, з 18 студзеня 1965 года — у складзе Забалоцкага сельсавета.
Швакшты (заказнік)
Лясы займаюць больш за 60 % тэрыторыі: хвойнікі (55 %), драбналістыя (28 %), ельнікі (17 %). У Чырвонай кнізе: тайнікі сэрцападобны і яйцападобны, ладдзян трохнадрэзаны, ятрышнік дрэмлік, пустапялёснік зялёны, асака птушканожкавая, марошка прысадзістая, бяроза карлікавая. У фаўне 129 відаў наземных пазваночных, гняздуецца 10 відаў птушак, што ў Чырвонай кнізе: чайка малая, гогаль звычайны, бугай вялікі, журавель шэры, кулон вялікі, сава балотная і інш.
Партрэт
Партрэт (portrait, ад старофранц. Portraire — «перадаваць што-небудзь рыса ў рысу», састар. Парсуна — ад лац. Persona — «асоба») — малюнак або апісанне якога-небудзь чалавека або групы людзей, якія існуюць ці існавалі ў рэальнай рэчаіснасці ў тым ліку мастацкімі сродкамі (жывапісу, графікі, гравюры, скульптуры, фатаграфіі, паліграфіі), а таксама ў літаратуры і крыміналістыцы (славесны партрэт).
Партрэт у літаратуры — адзін са сродкаў мастацкай характарыстыкі, які складаецца ў тым, што пісьменнік раскрывае тыпічны характар сваіх герояў і выказвае сваё ідэйнае стаўленне да іх праз малюнак знешнасці герояў: іх постаці, асобы, адзення, рухаў, жэстаў і манер.
Вуліца Каліноўскага
Вуліца Каліноўскага — назва вуліц у населеных пунктах розных краін.
Нацыянальны парк Карлсбадскія пячоры
Карлсбадскія пячоры (Carlsbad Caverns National Park) — нацыянальны парк у гарах Гвадалупы, на паўднёвым усходзе штата Нью-Мексіка, ЗША.
Галоўная славутасць парка - ланцуг з 80 карставых Карлсбадскіх пячор, для якіх характэрна разнастайнасць і высокі эстэтычны выгляд мінеральных утварэнняў. Узрост пячор складае - 250 мільёнаў гадоў, глыбіня - да 339 м, сумарная даўжыня ўсіх праходаў і залаў - каля 12 км. Самая вялікая зала мае форму літары Т з памерамі ў двух напрамках 610 і 335 м, вышынёй да 87 м і плошча - 5,7 га.
Парк насяляе 16 відаў кажаноў агульнай колькасцю да 1 млн асобін.
Тасьма
Тасьма́ (Тасма, таспа: рэмень) — вузкая тканая або плеценая паласа ці, якая звычайна якая мае толькі 1 сістэму коса пераплеценых нітак. Выкарыстоўваюць для аздаблення і рамонту адзення, нярэдка ўшываюць у гатовыя вырабы для ўмацавання швоў, акрамя гэтага мае самае разнастайнае прымяненне ў хатнім ужытку.
Ад стужкі тасьма адрозніваецца, галоўным чынам, тым, што стужка служыць, пераважна, упрыгажэннем, між тым, як тасьму прызначаюць для звязвання і сцягвання частак адзення і таму падобнага, з прычыны чаго трываласць з’яўляецца для яе адной з неабходных якасцяў. Таму на выраб тасьмы ідуць ніткі з больш трывалых матэрыялаў: лён, бавоўна, радзей воўна і шоўк, злучаныя найпростымі перапляценнямі: палатняным, саржавым, радзей атласным.
Сустракаецца таксама плеценая тасьма. Па сутнасці ж тканая тасьма і стужка з’яўляюцца адным і тым жа прадуктам ткацтва.
Блэйд (фільм)
«Блэйд» (Blade) — амерыканскі фільм жахаў 1998 года аб прыгодах аднайменнага персанажа коміксаў кампаніі Marvel Comics 1970-х гадоў.
Сюжэт
Блэйд — напалову чалавек, а на другую палову — вампір. Ён мае намер знішчыць вінаватага ў сваім лёсе — Д’якана Фроста. Калісьці ў кроў Блэйда патрапіла трохі вампірскай атруты, але з цягам часу ён стаў адчуваць непазбежнасць свайго ператварэння. Жадаючы пазбавіць людзей ад таемнай і магутнай арміі вампіраў, якая запаланіла грамадства, ён адпраўляецца на вырашальны бой.
Падзісніс I
Падзі́сніс I (Padysnis I) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Наўясіс Даўгелішкіса.
Кабыліна (Смаленская вобласць)
Кабыліна (Кобылино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Брахігобіус
Брахігобіус (Brachygobius) — род рыб сямейства бычкоў атрада акунепадобных.
Пашыраны ў трапічных вадаёмах, часцей у саланаватай вадзе вусцяў рэк. Вядомы як акварыумная рыба.
Даўжыня 4—4,5 см. Цела спераду цыліндрычнае, ззаду моцна сплюшчанае з бакоў. Галава кароткая. Цела і плаўнікі жоўтыя, з карычняватымі або амаль чорнымі папярочнымі палосамі ці плямамі. Спінных плаўнікоў два, пярэдні з цвёрдымі прамянямі.
Уладзіслаў Якаўлевіч Рубанаў
Уладзіслаў Якаўлевіч Руба́наў (, вёска Аляксандраўка 1, Слаўгарадскі раён —  — беларускі . У 1990 годзе за кнігу «Таямніца птушынага гнязда» ўдастоены звання лаўрэата Літаратурнай прэміі СП Беларусі імя І. Мележа.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. Закончыў Аляксандраўскую васьмігодку, Слаўгарадскую СШ (1970), факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1975). З 1975 года працаваў карэспандэнтам, адказным сакратаром старадарожскай раённай газеты «Поступ Кастрычніка», з 1978 года — у аддзеле прозы часопіса «Полымя», з 1986 — загадчыкам рэдакцыі прозы выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Творчасць
У друку выступаў з 1972 года. Стала творчай працай пачаў займацца з 1976 г. Першая кніга выйшла ў 1981 годзе пад назвай «Вокны без фіранак». Яго аповесці («Каштаны», «Грыбавар», «Разам па жыцці») і апавяданні заснаваны на сучасным матэрыяле. Цікавілі тэмы: маральна-этычныя і сацыяльна-псіхалагічныя аспекты жыцця вёскі і горада, духоўны свет сучасніка, праблема вясковага чалавека ў горадзе. Пісьменнік адчуваў небяспеку духоўнага Чарнобыля («Замах»), імкнуўся паказаць лепшыя традыцыі сялянскага побыту, сцвярджаў высокастаноўчыя рысы характару вяскоўцаў старэйшага пакалення: працавітасць, гаспадарлівасць, любоў і прыхільнасць да зямлі і прыроды. Стварыў паэтычны вобраз Мінска ў аповесці «Каштаны». Аўтар рамана «Не аднойчы забіты».
Лясны тхор у Беларусі
Лясны тхор для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік сямейства.
Гісторыя
З 1990-х гадоў больш высокая шчыльнасць адзначаецца ў паўночна-заходняй частцы Беларусі — Гродзенскай і Віцебскай абласцях: 1,7 і 1,6 асобін/1000 га паляўнічых угоддзяў. У астатніх абласцях шчыльнасць амаль у 2 разы ніжэй (0,7-0,8 асобін на тую ж плошчу).
Сучасная папуляцыя
Лясны тхор шырока распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі Беларусі, але нешматлікі. Для Беларусі паказваюцца два падвіды: і, мяжа якіх праходзіць меркавана па лініі Пскоў — Мінск — Жытомір.
Колькасць лясных тхароў, якія жывуць у паляўнічых угоддзях Беларусі, на 2013 год складала 13 120 асобін.
Утрыманне ў няволі
Лясныя тхары жывуць у Гродзенскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.
Біялогія
Сустракаецца па ўскраінах змешаных і лісцяных лясоў, берагах лясных рэк і азёр, на лугавых поймах і забалочаных участках. Аддае перавагу акультуранаму ландшафту, досыць часта пасяляючыся ў вёсках і нават на ўскраінах гарадскіх пасёлкаў і гарадоў, неаднаразова яго здабывалі і ў Мінску. Аднак гэты від куніцавых добра прыстасаваны да жыцця ў разнастайных біятопах і ў выбары месцаў пражывання вельмі непераборлівы і непатрабавальны. Жыве ў самых разнастайных стацыях; звычайны па лясных высечках, асабліва па балотах, хмызняках, на хмызняковых балотах, па ўзлесках лесу, у алешніках. Буйных лясных масіваў і чыстых балот тхор пазбягае і сустракаецца ў іх даволі рэдка.
Свята-Пакроўская царква (Стрэшын)
Стрэшынская Пакроўская царква — помнік архітэктуры класіцызму ў Беларусі, у гарадскім пасёлку Стрэшын Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Пабудавана ў 1807 годзе з цэглы.
У 1989 годзе царква рэстаўрыравана (архітэктар В. Калнін) і перададзена вернікам. Дзейнічае.
Архітэктура
Храм цэнтрычны, складаецца з асноўнага аб’ёму (у плане квадрат са зрэзанымі вугламі) і прылеглых да яго з чатырох бакоў паўкруглых аб’ёмаў. Ва ўсходняй частцы знаходзіцца алтар, у астатніх зроблены ўваходы з высокімі каменнымі ганкамі. Цэнтральны аб’ём дамінуе ў агульнай кампазіцыі і мае сферычнае пакрыццё, завершанае круглым барабанам з невялікім купалам. Шырокія межы цэнтральнага аб’ёму маюць франтоны завяршэння. Фасады ўпрыгожаны пілястрамі і паўцыркульнымі нішамі, у якіх размешчаны вокны.
Інтэр’ер
У інтэр’еры перакрыцці аб’ёмаў, прылеглых да асноўнай зале, выкананы ў выглядзе конхаў, якія пераходзяць у парусныя скляпенні залы. Пад будынкам зроблена крыпта, куды вядуць лесвіцы, размешчаныя па баках галоўнага ўваходу.