cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Група 77
Члены арганізацыі
На канец 2008 года ў «Групе 77» складаецца 130 краін, з якіх 53 прыпадае на Афрыку, 36 краін — з Азіі, 32 краіны прадстаўляюць Лацінскую Амерыку, 8 краін — прадстаўнікі Акіяніі і адна краіна з Еўропы.
Паўночная Амерыка
Паўно́чная Аме́рыка (North America, Amérique du Nord, América del Norte, Norteamérica, Ixachitlān Mictlāmpa) — адзін з 6 мацерыкоў планеты Зямля, які знаходзіцца на поўначы Заходняга паўшар’я Зямлі.
Плошча Паўночнай Амерыкі без астравоў — 20,36 млн км², з астравамі — 24,25 млн км². Да астравоў Паўночнай Амерыкі адносяцца Грэнландыя (2,176 млн км²), Канадскі Арктычны архіпелаг, Вест-Індыя, Алеуцкія астравы і іншыя.
Насельніцтва Паўночнай Амерыкі складае больш 500 млн чалавек, што складае 7 % ад насельніцтва свету. У межах мацерыка часта вылучаюць Паўночнаамерыканскі рэгіён, які аб’ядноўвае ЗША, Канаду, Грэнландыю, Багамы і Бермуды.
Этымалогія
Лічыцца, што Амерыка была названа ў гонар фларэнтыйскага вандроўніка Амерыга Веспучы нямецкімі картографамі Марцінам Вальдземюлерам і Маціясам Рынгманам. Веспучы, які даследаваў Паўднёвую Амерыку паміж 1497 і 1502 гадамі, быў першым еўрапейцам, які выказаў здагадку, што Амерыка — гэта не Ост-Індыя, а новы невядомы кантынент. У 1507 годзе Вальдземюллер склаў карту свету, дзе ён нанёс назва «Амерыка» на Паўднёва-Амерыканскі кантынент у раёне цяперашняй Бразіліі. Ён вытлумачыў назву ў кнізе Cosmographiae Introductio, якая прыкладалася да карты :
Сёння гэтыя часткі свету (Еўропа, Афрыка і Азія) ужо цалкам даследаваны, а чацвёртая частка свету адкрыта Амерыга Веспучы. І паколькі Еўропа і Азія названы імёнамі жанчын, тое я не бачу перашкод да таго, каб назваць гэту новую вобласць Амерыгай, Зямлёй Амерыга, ці Амерыкай, па імі мудрага мужа, які адкрыў яе.
Пазней, калі на картах з’явілася Паўночная Амерыка, гэта назва пашырылася і на яе: у 1538 годзе Герард Меркатар выкарыстаў тапонім «Амерыка» для пазначэння ўсяго заходняга паўшар’я на карце свету.
Некаторыя даследчыкі сцвярджаюць, што ў той час не было прынята зваць адкрываныя землі па імі (з выняткам каралеўскіх асоб), а толькі па прозвішчы, такім чынам тэорыя паходжання назвы ад імя Амерыга Веспучы з’яўляецца спрэчнай.
Альфрэд Хад прапанаваў у 1908 годзе тэорыю, паводле якой кантынент названы ў гонар валійскага купца з Брысталя, які, як мяркуюць, фінансаваў экспедыцыю Джона Кабата, які адкрыў у 1497 годзе Ньюфаўндленд. Яшчэ адна гіпотэза абвяшчае, што Амерыка была названа ў гонар іспанскага марака са старажытным вестгоцкім імем Амаірык. Таксама ёсць версіі, што назва «Амерыка» сыходзіць каранямі ў мовы індзейцаў.
Знаходжанне
Паўночная Амерыка абмываецца з захаду Ціхім акіянам з Берынгавым морам, залівамі Аляска і Каліфарнійскім, з усходу Атлантычным акіянам з морамі Лабрадор, Карыбскім, залівам Святога Лаўрэнція і Мексіканскім, з поўначы — Паўночным Ледавітым акіянам з морамі Бофарта, Бафіна, Грэнландскім і Гудзонавым залівам.
З захаду адлучана ад Еўразіі Берынгавым пралівам. З поўдня адлучана ад Паўднёвай Амерыкі Панамскім перашыйкам.
Крайнія пункты Паўночнай Амерыкі:
Працягласць Паўночнай Амерыкі з поўначы на поўдзень складае 66°, ці ж 7326 км, а працягласць з захаду на ўсход роўная 102°, ці каля 4700 км
Гісторыя адкрыцця Паўночнай Амерыкі
1000 гадоў назад мацерыка дасягаюць старажытныя жыхары Скандынавіі — вікінгі.
У 982 годзе Эрык Руды быў выгнаны з ісландскай асады за здзейсненае ім забойства. Ён пачуў аповеды пра землі, што ляжалі на адлегласці каля 1000 кіламетраў ад Ісландыі. Туды ён і адправіўся разам з невялікім атрадам. Пасля цяжкага плавання яму атрымалася дасягнуць гэтай зямлі. Эрык назваў гэта месца Грэнландыяй («зялёная краіна»). У 986 годзе Эрык сабраў групу вікінгаў, якія асталяваліся на адкрытай ім востраве.
Сын Эрыка Лейф Шчаслівы адправіўся яшчэ далей і дасягнуў паўвострава Лабрадор.
У маі 1497 года Джон і Себасцьян Кабаты адплылі з порта Брысталя на судне «Мэцью». Пад канец чэрвеня яны высадзіліся на востраве, названай Ньюфаўндленд, прыняўшы яго за Азію, і працягвалі плаванне ўздоўж узбярэжжа да ўсходу ад заліва Святога Лаўрэнція. Праплаваўшы ўздоўж берага каля месяца і выявіўшы буйныя запасы рыбы, яны ўзялі зваротны курс.
У красавіку 1534 года адплыўшы з горада Сен-Мало, француз Жак Карцье праз 20 дзён дасягнуў вострава Ньюфаўндленд і, абмінуўшы востраў, праз праліў Бен-Іль увайшоў у заліў Святога Лаўрына. Склаўшы карты мясцовасці, Карцье вярнуўся назад у Францыю. У 1535 годзе тры караблі Карцье зноў падышлі да Ньюфаўндленда. Ён абмінуў з поўначы востраў Антыкосты і ўвайшоў у вусце ракі Святога Лаўрэнція. Наняўшы правадыроў-гуранаў, француз павёў караблі па рацэ і неўзабаве прыбыў да месца, якое індзейцы звалі Стадыкона (зараз там знаходзіцца горад Квебек).
У 1541 годзе пачалося трэцяе плаванне Карцье. Ён павінен быў заснаваць у даследаваных ім землях асады пад агульнай назвай Новая Францыя. Але задумка не атрымалася. Вандроўнік вярнуўся ў Францыю, трапіў там у няласку і памёр у забыцці ў 1557 годзе.
У 1608 годзе Самуэль дэ Шамплейн на месцы вёскі Стадакона заснаваў горад Квебек, а ў 1611 годзе паблізу селішча Ошылага — Манрэаль.
У сярэдзіне XVIII стагоддзя адбылося адкрыццё заходняга ўзбярэжжа мацерыка ў час Вялікай Паўночнай экспедыцыі. У ліпені 1741 года каманда карабля «Святы Пётр» пад камандаваннем Вітуса Берынга ўбачыла амерыканскае ўзбярэжжа прыкладна на 58° з. ш., а карабель «Святы Павел» пад камандаваннем Аляксея Ільіча Чырыкава падышоў да амерыканскіх берагоў ледзь паўднёвей — блізу 55° з. ш.
Геалогія
Старажытны мацярык Лаўрэнція сфармаваў ядро Паўночнай Амерыкі ў перыяд ад 1,5 да 1 млрд гадоў назад у пратэразойскім эоне. Паміж позным палеазоем і раннім мезазоем Паўночная Амерыка, як і іншыя сучасныя кантыненты, адлучылася ад суперкантынента Пангеі.
Геалагічныя правінцыі ЗША
З’яднанне з 48 штатаў ЗША, што ляжыць паўднёвей Канады, можа быць падзелена на прыкладна пяць фізіка-геаграфічных правінцый:
Геалогія Аляскі ставіцца да Кардыльераў, тым часам як буйныя вострава штата Гаваі утвораны неагенавымі вулканамі, размешчанымі над гарачым пунктам.
Геалогія Цэнтральнай Амерыкі
Цэнтральная Амерыка з’яўляецца досыць геалагічна актыўнай з землетрасеннямі і вывяржэннямі вулканаў, якія адбываюцца час ад часу. У 1976 годзе Гватэмала пацярпела ад моцнага землятрусу, у якім загінулі 23 000 чалавек; Манагуа, сталіца Нікарагуа, разбуралася землятрусамі ў 1931 і 1972 гадах, у апошнім выпадку загінула каля 5000 чалавек; тры землетрасенни спустошылі Сальвадор, адно ў 1986 годзе і два ў 2001; у 2009 годзе землетрасенне разбурыла паўночную і цэнтральную вобласці Коста-Рыкі, загінулі сама меней 34 чалавеки, таксама ў Гандурасе, у выніку магутнага землетрасення 2009 года загінулі 7 чалавек.
У рэгіёне нярэдкія вывяржэнні вулканаў. У 1968 годзе прачнуўся вулкан Арэналь у Коста-Рыку, з-за вывяржэння загінули 87 чалавек. Урадлівыя глебы ад выветрывання вулканічных лаў дазваляюць падтрымваць высокую шчыльнасць насельніцтва ва ўрадлівых сельскагаспадарчых горных раёнах.
Цэнтральная Амерыка мае шмат горных хрыбтоў, самымі працяглымі з’яўляюцца Сьера-Мадрэ-дэ-Ч’япас, Кардыльера-Ізабела і Кардыльера-дэ-Таламанка. Паміж хрыбтамі ляжаць урадлівыя даліны, якія падыходзяць для жыцця людзей, і дзе ў наш час жыве большасць насельніцтва Гандураса, Коста-Рыкі і Гватэмалы. Клімат і глебы далін таксама прыдатныя для вытворчасці кава, фасолі і іншых культур.
Берагавыя хрыбты працягнуліся на захадзе Паўночнай Амерыкі. На ўсходзе горная сістэма Апалачы. Гэта вельмі старажытныя, якія разбураюцца горы. Існуюць такія горныя хрыбты як Сьера-Невада, Каскадныя горы, Скалістыя горы.
Рэльеф
Лаўрэнтыйскае ўзвышша адпавядае мацерыковай частцы Канадскага шчыта. Асаблівасці яе рэльефу злучаны з працяглай дэнудацыяй і ледавіковай апрацоўкай. Полага-хвалістая паверхня ўзвышша мае вышыні 1537—6100 метраў.
Цэнтральныя раўніны адпавядаюць часткі пліты Паўночна-Амерыканскай платформы. Вышыня 200—500 м. Рэльеф эразійны і слаба-хвалісты, а ў паўночнай частцы рэльеф ледавіковы з моранымі градамі і зандравымі палямі. У паўднёвай частцы гэтага рэльефу знаходзяцца лесуны пакровы. Да такіх узвышшаў ставіцца ўзвышша Озарк (вышыня каля 760 м) і нізкагор’е Уошыта (да 884 м), уяўлялая сабой складкаватая аснова эпігерцынскай платформы.
Вялікія раўніны з’яўляюцца перадгорным плато Кардыльераў. Вышыня 500—1500 м. З’явіліся ў эпоху ларамійскай складкаватасці, з-за назапашання прадуктаў разбурэння Кардыльераў і наступнага ўзняцця паверхні. Геамарфалагічны будынак досыць складаны, ёсць карэнныя, мораныя, флювіягляцыйныя і лёсавыя чацвярцёвыя пароды.
Берагавыя нізіны адпавядаюць эпігерцынскай платформе на поўдні мацерыка. Вышыня не вышэй 200 м. У тылавых частках мноства эразійных формаў, ва ўзбярэжнай зоне — бары, лагуны, пясчаныя пляжы, косы, плоскія нізкія тэрасы.
Найвышэйшы пункт Паўночнай Амерыкі — гара Дэналі (да 2015 года звалася Мак-Кінлі) — 6194 м, самы нізкі — Даліна Смерці — 86 м ніжэй узроўня мора.
Клімат
Клімат ад арктычнага на крайняй поўначы да субэкватарыяльнага ў Цэнтральнай Амерыцы і Вест-Індыі, ва ўзбярэжных раёнах акіянічны, ва ўнутраных — кантынентальны. Сярэднія тэмпературы студзеня ўзрастаюць ад −36 °C (на поўначы Канадскага Арктычнага арх.) да 20 °C (на поўдні Фларыды і Мексіканскага сугор’я), ліпеня — ад 4 °C на поўначы Канадскага Арктычнага арх. да 32 °C на паўднёвым захадзе ЗША. Найбольшая колькасць ападкаў выпадае на Ціхаакіянскім узбярэжжы Аляскі і Канады і на паўночным захадзе ЗША (2000—3000 мм у год); паўднёва-усходнія раёны мацерыка атрымваюць 1000—1500 мм, Цэнтральныя раўніны — 400—1200 мм, міжгорныя даліны субтрапічных і трапічных раёнаў Кардыльераў — 100—200 мм. Да поўначы ад 40—44° з. ш. узімку фармуецца ўстойлівае снежнае покрыва. Лета цёплае, з рэдкімі залевамі, засухамі і сухавеямі.
Кліматычныя ўмовы Паўночнай Амерыкі вылучна размаітыя. Гэта «самы паўночны» кантынент Землі, бліжэй усяго прыдатны да полюса, у той жа час, які працягнуўся больш за на 7 тысяч кіламетраў з поўначы на поўдзень. Мацярык знаходзіцца ва ўсіх кліматычных паясах планеты, выключаючы экватарны пояс. З-за такой разнастайнасці тыпаў клімату ў Паўночнай Амерыцы сфармаваліся практычна ўсе прыродныя зоны Зямлі, а жывая прырода мацерыка адрозніваецца вылучнай шматстатнасцю выглядаў раслін і жывёл.
Арктычны клімат характэрны для астравоў Канадскага Арктычнага архіпелага і Грэнландыі. Голыя камяністыя арктычныя пустыні на поўдні пакрыты імхамі і лішайнікамі, на поўначы ўтоены пад тоўстымі покрыўнымі ледавікамі. Зімы вылучна суровыя, тэмпературы ў сярэднім вар’іруюць ад −32 °C да −40 °C і ніжэй ва ўнутраных раёнах Грэнландыі. Ападкаў выпадае вельмі мала менш за 250—100 мм у год. Лета практычна не настае, толькі ў самыя гарачыя месяцы года тэмпература паветра падымаецца вышэй 0 °C.
Субарктычны кліматычны пояс знаходзіцца на поўначы Канады і Аляскі. Тут пададзены прыродныя зоны тундры і лесатундры. Лета вельмі кароткае, снягі растаюць у чэрвені, а цёплае надвор’е трымаецца каля месяца. За палярным колам настае палярная ноч і палярны дзень. З пасоўваннем на поўнач ападкаў выпадае ўсё менш — ад 500 да 100 мм у год. Узімку тэмпературы апускаюцца ад −24 да −40 °C. Зімы суровыя і працяглыя. Максімум ападкаў даводзіцца на лета, калі над рэгіёнам пануе ўмераная паветраная маса. Улетку тэмпература падымаецца ад 0 да +16 °C на поўдні.
Умераны пояс — самы шырокі кліматычны пояс Паўночнай Амерыкі, які займае поўнач Злучаных Штатаў і паўднёвую частку Канады. Умераны пояс таксама падзяляецца на тры сектары. Найболей мяккім з іх з’яўляецца заходні. За кошт цёплай Паўночна-Ціхаакіянскай плыні Тут выпадае вялікая колькасць ападкаў, што пераважна прыходзяцца на зіму. Самая вялікая колькасць снегу, зафіксаваная на мацерыку, выпала за год менавіта тут — у раёне вулкана Рэйнір (ЗША) — за зіму 1971-72 гг. яно склала 31 102 мм. У сярэднім, ападкаў тут выпадае ад 2000 да 3000 мм. Лета досыць халаднаватае з тэмпературамі +8 — +16 °C. Зімы адносна ўмеранага клімату цёплыя ад 0 да −16 °C на поўначы. Цэнтральны сектар значна больш суровы. Тут назіраецца кантынентальны і рэзка-кантынентальны тыпы клімату, у адрозненне ад марскога на захадзе. Колькасць ападкаў, у сярэднім, ад 250 да 500 мм у год. За кошт вялікай колькасці ясных дзён у годзе (з-за падаленасці ад акіяна) тут назіраюцца вельмі вялікія гадавыя амплітуды тэмператур — ад +16 — +24 °C летам да −8 −32 °C зімой. На поўначы мясцуецца прыродная зона тайгі, што досыць рэзка пераходзіць у стэпы. З-за вельмі рэзкага клімату лісцяныя лясы тут займаюць невялікія тэрыторыі. Усходні сектар знаходзіцца пад уплывам мусонаў.
Ападкаў тут выпадае ад 2000 мм на беразе Атлантычнага акіяна да 500—1000 мм усярэдзіне мацерыка. Тут цёплае лета +16 — +24 °C і халаднаватая, але таксама адносна цёплая снежная зіма з тэмпературамі ад 0 да −16 °C. Поўнач сектара занятая барэальнымі (паўночнымі) лясамі ці тайгой, поўдзень — змяшанымі і шырокалісцевымі лясамі.
Субтрапічны кліматычны пояс знаходзіцца на тэрыторыі паўночнай Мексікі і паўднёвай часткі ЗША. На гэтым мацерыку ён займае вельмі вялікі плошча, аднак, па гэтых жа прычынах — з-за вялікай працягласці з захаду на ўсход не ўсе яго раёны спрыяльныя для жыцця. Пояс можна таксама падзяліць на тры сектары. Заходні працягнуўся тонкай палоскай па ціхаакіянскім узбярэжжы — у перадгор’ях Кардыльераў. Тут знаходзяцца прыродныя зоны змяшаных лясоў (на поўначы) і цвердалістых вечназялёных лясоў і хмызнякоў (на поўдні). Тут назіраецца гарачае лета з сярэднімі тэмпературамі ад +16 да +24 °C і халаднаватая зіма +8 — 0 °C. Ападкаў выпадае ад 500 да 2000 мм, іх колькасць расце з поўдня на поўнач. Цэнтральны ці кантынентальны сектар характарызуецца неспрыяльнымі кліматычнымі ўмовамі. Вялікія плошчы сектара заняты Кардыльерамі, на раўнінах фармуюцца пустыні. Тут пануюць сухія кантынентальныя паветраныя масы, ападкаў выпадае мала — ад 100 да 500 мм у год. Тэмпература паветра вагаецца ад +32 — +16 °C летам да +8 −8 °C зімой. Для цэнтральных субтропікаў ЗША і Мексікі надзённай праблемай сёння з’яўляецца разрастанне пустэльняў і ўсушэнне клімату. Пры руху на ўсход пустыні пераходзяць у стэпы і лесастэпы. Усходні сектар знаходзіцца пад уплывам мусонаў. Ападкаў тут выпадае вельмі шмат больш 1000—2000 мм у год, месцамі гэта выклікае забалочванне мясцовасці. Вільготны клімат спрыяе вырастанню зменна вільготных лясоў. Тут назіраецца гарачае лета (+32 °C і вышэй) і цёплая зіма з тэмпературамі ад 0 да +24 °C (у Фларыдзе).
Трапічны клімат характэрны для большай часткі Цэнтральнай Амерыкі. У ім вылучаецца тры сектары па размеркаванні ападкаў на яго тэрыторыі. Заходні сектар (Ціхаакіянскае ўзбярэжжа паўднёвай Мексікі) заняты зменна вільготнымі лясамі. Асадкі вывальваюцца на наветраных схілах Кардыльераў, іх колькасць даходзіць да 2000 мм у год. Цэнтральны сектар заняты саванамі і пустынямі. Знаходзячыся пад уплывам кантынентальных трапічных паветраных мас, ён выпрабоўвае нястачу ў колькасці выпадаемых ападкаў, што таксама затрымваюцца схіламі Кардыльераў. Тэмпературы тут трохі ніжэй з-за вялікай вышыні мясцовасці над роўнем мора. Улетку ад +16 да +32 °C (у залежнасці ад вышыні), узімку — ад +8 да +24 °C адпаведна. Ападкаў вывальваецца ад 500 да 250 мм і менш.
Субэкватарыяльны пояс Паўночнай Амерыкі займае вельмі невялікую плошчу на самым поўдні кантынента на Панамскім перашыйку. Пояс заняты прыроднай зонай зменна вільготных лясоў, а таксама саван і рэдкалессяў на захадзе. Тут захоўваецца ўвесь час гарачае надвор’е як улетку, так і ўзімку, з тэмпературамі вышэй +20 °C, максімум ападкаў даводзіцца на лета. Ападкаў тут вывальваецца 2000-3000 мм у год і больш.
Беларусы Літвы
Беларусы Літвы, па дадзеных афіцыйнай статыстыкі, з’яўляюцца трэцяй па колькасці нацыянальнай меншасцю ў краіне пасля палякаў і рускіх.
Паўночная Амерыка
Гідраграфія
Рэкі Паўночнай Амерыкі прыналежаць да басейнаў Ціхага, Паўночнага Ледавітага і Атлантычнага акіянаў; некаторыя з іх маюць унутраны сцёк. Большасць пускаюцца ў Атлантычны акіян.
Беларусы Літвы
У 2001 годзе ў Літоўскай Рэспубліцы пражывала 42866 беларусаў, што складала 1,23 % ад агульнага насельніцтва. Пераважная большасць беларусаў з’яўляюцца грамадзянамі Літвы.
Паўночная Амерыка
Гідраграфія
Вялікая частка рэк Паўночнай Амерыкі мае вялікае транспартнае і гідраэнергетычнае значэнне.
Беларусы Літвы
Гісторыя
На тэрыторыі сучаснай Літвы беларусы жывуць не адно стагоддзе. 3 часоў Вялікага Княства Літоўскага да I сусветнай вайны сацыяльна-эканамічнае, нацыянальнае і культурнае развіцце беларусаў і літоўцаў праходзіла ў адзінай дзяржаўнай прасторы. Галоўным беларускім асяродкам тут здаўна была Вільня, дзе існавалі агульныя дзяржаўныя і культурныя ўстановы, у т.л. Віленскі ўніверсітэт, Віленская брацкая друкарня і інш.
Паўночная Амерыка
Гідраграфія
У розных частках мацерыка знаходзяцца розныя тыпы водных сістэм з неаднолькавымі рачнымі рэжымамі. Яны залежаць ад асаблівасцяў клімату і араграфічных умоў.
Беларусы Літвы
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 года беларусы складалі большасць насельніцтва Віленскай губерні. У пач. XX ст. дзейнічалі Беларускае выдавецкае таварыства (працягвала дзейнасць у 1919—30), Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні, Беларускі настаўніцкі саюз, выдаваліся газеты «Наша доля» і «Наша ніва». 12 лютага 1910 ў клубе чыгуначнікаў адбылася Першая беларуская вечарынка ў Вільні. У I сусветную вайну, пасля акупацыі германскімі войскамі, у Вільні ў 1915 быў арганізаваны Беларускі клуб. 3 абвяшчэннем незалежнасці Літвы (люты 1918) дзейнасць беларуcкіх арганізацый каардынавала Віленская беларуская рада, прадстаўнікі якой увайшлі ў Літоўскую Тарыбу. У снежні 1918 ў Вільні знаходзіўся ўрад БНР.
Напачатку II сусветнай вайны, калі Вільня і Віленскі край былі перададзены ў склад Літвы (кастрычнік 1939), спынілі дзейнасць віленскія Беларускае навуковае таварыства, Беларускі студэнцкі саюз. Падчас нацысцкай акупацыі (1941—44) яшчэ дзейнічалі Віленская беларуская гімназія, беларуская настаўніпкая семінарыя, Беларускі музей (закрыты ў 1945), выдавалася газета «Беларускі голас» (рэд. Ф. Аляхновіч). Пасля вызвалення Літвы савецкімі войскамі частка беларусаў Віленшчыны на падставе літоўска-польскага пагаднення аб узаемнай эвакуацыі насельніцтва ад 22.9.1944 перасялілася ў Польшчу. Практычна ўсе беларускія дзеячы і іх сем’і папалі пад арышты і дэпартацыю. Аднаўленне дзейнасці нават у галіне беларускай культуры было немагчыма з-за рэпрэсій КДБ і змены этнічнай структуры насельніцтва.
Нямала беларусаў пераехала ў Літву ўжо ў савецкі час, пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. 3 1945 у Літву па вярбоўцы, на новабудоўлі і інш. прыбывалі беларусы з БССР. Іх колькасць павялічылася, аднак арганізаванага нацыянальнага жыцця яны практычна не мелі. У Вільні працягвалі сваю дзейнасць П. Сергіевіч, З. Верас, Л. Луцкевіч, Я. Шутовіч і інш.
Актывізацыя грамадскага жыцця беларусаў пачалася ў часы лібералізацыі ў СССР (2-я пал. 1980-х г.), калі ўзнік шэраг беларускіх культурна-асветных арганізацый. У 1988 г. Зоська Верас разам з Лявонам Луцкевічам, сынам Антона Луцкевіча, утварылі спачатку клуб «Сябрына», а 4 лютага 1989 г. было заснавана Таварыства беларускай культуры ў Літве. 3 1989 трансліруюцца беларускія перадачы на радыё і тэлебачанні.
Рассяленне
Большасць беларусаў пражывае ў сталіцы, Вільнюсе — 12865 чалавек (2001 год), далей ідуць гарады Вісагінас — 2863 чалавек, Уцена — 1515, таксама Каўнас — 680 і Клайпеда — 638 беларусаў.
Мовы
Сярод беларусаў Літвы ў 2001 годзе сваёй роднай мовай беларускую называлі 14602 чал., рускую — 22386, літоўскую — 1622, пашырана таксама польская мова.
Грамадскія арганізацыі
У дадзены момант у Аб’яднанне грамадскіх арганізацый беларусаў у Літве, прэзідэнтам якой з’яўляецца У. Вайніцкі, уваходзяць 19 арганізацый. Іх мэта, як і любых іншых утварэнняў нацыянальных меншасцяў, — захаванне беларускай культуры, традыцый, звычаяў, беларускай мовы. Пад непасрэдным кантролем Аб’яднання ў Вільнюсе працуе беларуская школа імя Францыска Скарыны з дванаццацігадовым навучаннем, дзе многія прадметы выкладаюцца на роднай мове. Адкрыта беларуская нядзельная школа ў Клайпедзе, у Вісагінасе функцыянуе беларускі культурны цэнтр.
Іван Іванавіч Юркевіч
Іван Іванавіч Юрке́віч (1816, Мінская губерня — ) — рэлігійны i грамадскі дзеяч, дзеяч праваслаўнай царквы, асветнік, педагог, гісторык, этнолаг. Магістр багаслоўя (1842).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінскай губерні. Бацька — уніяцкі святар Іаан Юркевіч (1765—пасля 1837), адміністратар царквы Св. Іллі ў мястэчку Цімкавічы Слуцкага павета (1809—1819), адміністратар царквы ў в. Савічы Слуцкага павета (1837).
З 1828 года вучыўся ва ўніяцкім Жыровіцкім духоўным вучылішчы, у 1832—1837 гадах ва ўніяцкай Літоўскай духоўнай семінарыі, і ў 1837—1841 гадах праваслаўнай Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі, якую скончыў па 1-м разрадзе. У 1841 прызначаны ў Магілёўскую духоўную семінарыю настаўнікам царкоўнай гісторыі, кананічнага права, царкоўных старажытнасцей і гісторыі рускай царквы.
У 1842 абараніў дысертацыю на ступень магістра «Аб прычынах падзелу паміж Усходняй i Заходняй цэрквамі» (О причинах разделения между Восточной и Западной церквями). У 1844 пераведзены ў Літоўскую духоўную семінарыю, дзе выкладаў свяшчэннае пісанне, герменеўтыку, творы айцоў царквы. 3 1845 сакратар семінарскага праўлення (з захаваннем пасады нeастаўніка), з 1847 — член камітэта, заснаванага пры праўленні семінарыі для збору этнаграфічных матэрыялаў на беларускіх землях i накіраванне ix у Рускае геаграфічнае таварыства. У 1857 на яго ўскладзены абавязкі выкладчыка яўрэйскай мовы ў семінарыі, a з 1860 ён выкладаў i псіхалогію. У 1860 прызначаны членам камітэта для засведчання перабудовы будынкаў былога кляштара аўгусцінцаў для Віленскага духоўнага вучылішча.
У 1860-я гады змясціў у «Литовских епархиальных ведомостях» вялікі гістарычны нарыс пра Літоўскую духоўную семінарыю. У свой час быў вядомы як выдатны знаўца свяшчэннага пісання i высокакваліфікаваны выкладчык.
У 1870 выйшаў у адстаўку. Памёр ад сухотаў. Пахаваны на Ефрасіннеўскіх могілках у Вільні.
Навуковая дзейнасць
У артыкуле «Астрынскі прыход Віленскай губерні Лідскага павета» (1853) апісаў хатні i грамадскі побыт, адзенне, абрады беларускіх сялян. Ix сацыяльнае становішча Юркевіч, аднак, характарызаваў з суб’ектыўных рэакцыйных пазіцый; лічыў, што беднасць сялян тлумачыцца не ix сацыяльным прыгнётам, a дрэннымі прыроднымі ўмовамі, прычыну хвароб бачыў толькі ў дрэнным санітарным стане вясковага жылля. Беларускую мову разглядаў як мешаніну рускай i польскай, але больш блізкай да рускай.
Узнагароды
Бронзавы медаль на ўспамін вайны 1853—1856 на андрэеўскай стужцы, ордэн Св. Ганны 3-й ступені, цёмнабронзавы медаль на ўспамін аб задушэнні польскага мецяжу 1863—1864.
Уладзімір Рыгоравіч Скапа
Уладзімір Рыгоравіч Скапа (нар., в. Сукрэмна, Сенненскага раёна, Віцебскай вобласці — ) — беларускі журналіст.
Біяграфія
У 1948 годзе скончыў чатыры класы Сукрэмнінскай пачатковай школы. У 1954 годзе скончыў Сенненскую беларускую сярэднюю школу № 1 з сярэбраным медалём.
У 1954—1959 гадах вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Леніна. На пятым курсе стаў супрацоўнікам рэдакцыі газеты Упраўлення прафтэхадукацыі рэспублікі «Рабочае юнацтва» на беларускай мове.
У 1959—1965 гадах працаваў у сенненскай і талачынскай раённых газетах. Галоўны рэдактар талачынскай раённай газеты «Сцяг Ільіча».
У 1965—1983 гадах — уласны карэспандэнт, адказны сакратар, намеснік рэдактара газеты «Віцебскі рабочы». У 1983—1995 гадах — галоўны рэдактар газеты «Віцебскі рабочы». Амаль дзесяць гадоў ён узначальваў Віцебскую абласную журналісцкую арганізацыю.
Навуковая дзейнасць
Вялікі ўклад унёс у распрацоўку тэматыкі нацыянальнага адраджэння, гісторыка-культурнай спадчыны Прыдзвіння. Аўтар і сааўтар кніг па гісторыі Віцебшчыны, рэдактар-складальнік кнігі «„Віцебскі рабочы“ — 80 год», аўтар кнігі «Сянно: гісторыка-эканамічны нарыс» (1978). Пад уласным імем і псеўданімамі Ул. Бярозка і В. Собаль апублікаваў сотні артыкулаў пра жыццё і творчасць вядомых літаратараў, ураджэнцаў Віцебшчыны.
Насіліца
Насі́ліца (, Носилица) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
IC 779
IC 779 — галактыка тыпу SBc у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Георг Ліндэман
Георг Ліндэман (Georg Lindemann; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1942), камандуючы групай армій «Поўнач».
Інтэлектуальны дом
Інтэлектуальны дом, або разумны дом (smart home) — жылы дом сучаснага тыпу, арганізаваны для пражывання людзей пры дапамозе аўтаматызацыі і высокатэхналагічных прылад. Пад «інтэлектуальным» домам варта разумець сістэму, якая забяспечвае бяспеку, камфорт і рэсурсазберажэнне для ўсіх карыстальнікаў. У найпрасцейшым выпадку яна павінна ўмець распазнаваць канкрэтныя сітуацыі, якія адбываюцца ў доме, і адпаведным чынам на іх рэагаваць: адна з сістэм можа кіраваць паводзінамі іншых па загадзя выпрацаваным алгарытмам. Акрамя таго, ад аўтаматызацыі некалькіх падсістэм забяспечваецца сінэргетычны эфект для ўсяго комплексу. Гэта прасцей зразумець, калі ўявіць, напрыклад, што сістэма ацяплення ніколі не зможа працаваць супраць сістэмы кандыцыянавання. А ацяпленне ажыццяўляецца не толькі па стану надвор'я, але і з улікам цэлага шэрагу іншых фактараў: ад сілы ветру да часу сутак. Можна лічыць, што гэта найбольш прагрэсіўная канцэпцыя ўзаемадзеяння чалавека (ці карыстальнікаў) з жылой прасторай, калі ў аўтаматызаваным рэжыме ў адпаведнасці з вонкавымі і ўнутранымі ўмовамі задаецца і адсочваецца рэжымы працы ўсіх інжынерных сістэм і электрапрыбораў. У гэтым выпадку выключаецца неабходнасць карыстацца некалькімі пультамі пры праглядзе тэлебачання, дзясяткамі выключальнікаў пры кіраванні асвятленнем, асобнымі блокамі пры кіраванні вентыляцыйнымі і ацяпляльнымі сістэмамі, сістэмамі відэаназірання і сігналізацыі, варотамі і іншымі прыладамі.
Выклікі
Асноўныя выклікі для дамашняй аўтаматызацыі датычацца фрагментаванасці галіны і бяспекі даных. Вастрыня праблемы бяспекі даных залежыць ад ужывання прылад. Чым больш сур'ёзныя патэнцыяльныя наступствы, тым больш небяспечны ўзлом. Калі для аўтаматызацыі ў прамысловасці або медыцынскіх установах рызыкі могуць быць надзвычай вялікія, то для дамашняй аўтаматызацыі, якая адказвае за кіраванне святлом ці сістэмай датчыкаў, яны значна ніжэй. Вытворцы ствараюць прылады на ўласным праграмным забеспячэнні, з уласнымі мабільнымі праграмамі і кантролерамі. Гэта ўскладняе ўзаемадзеянне прылад і стварэнне адзінай сеткі з прылад розных вытворцаў. Крайні выпадак уяўляе сабой ужыванне прапрыетарнага софту з закрытым кодам. Прылады, якія працуюць на такім праграмным забеспячэнні, часта наогул немагчыма звязаць з прыладамі іншых вытворцаў. Некаторыя пратаколы, у першую чаргу Z-Wave, ствараліся з мэтай пераадолець гэтую праблему і даць вытворцам магчымасць ствараць прылады, здольныя ўзаемадзейнічаць адна з другой. Канструяваць прылады з магчымасцю вольнага ўзаемадзеяння адна з другой сталі таксама вытворцы на ZigBee. Гатоўнасць вытворцаў ствараць прылады на адным і тым жа стандарце – адзін са шляхоў вырашэння праблемы, яны аб'ядноўваюць свае намаганні ў рамках адзінага кансорцыума (напрыклад, Z-Wave Alliance) і сумесна развіваюць стандарт. Другі шлях – распрацоўка прылад, здольных узаемадзейнічаць з рознымі стандартамі. Некаторыя вытворцы ўбудоўваюць у галоўны кантролер дамашняй сеткі магчымасць кіраваць прыладамі на некалькіх стандартах, напрыклад, на Z-Wave, ZigBee, Bluetooth LE і KNX. У гэтым выпадку прылады ўсё яшчэ не могуць узаемадзейнічаць напрамую, але атрымліваюць магчымасць працаваць адна з другой праз хаб, які пераводзіць сігналы з аднаго стандарту на іншы.
Савон’я-д’Ізонца
Савонья-д'ізонца (Savogna d'Isonzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Гарыцыя.
Насельніцтва складае 1766 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 108 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 34070. Тэлефонны код — 0481.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Задняпроўская
Задняпро́ўская (, Заднепро́вская)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Магілёўскай вобласці. Размешчана на паўднёвай ускраіне горада Магілёва.
Майкамген
Майкамген — аул у Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Майкамгенскай сельскай акругі. Код КАТА — 233645100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1038 чалавек (525 мужчын і 513 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у ауле пражывалі 379 чалавек (210 мужчын і 169 жанчын).
NGC 6744
NGC 6744 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Паўліна. Бачная зорная велічыня: 8,3. Размер: 15,0'x10,0'. Прамое ўзыходжанне: 19 гадз. 9 мін. 48 сек. Схіленне: -63°52'00".
Расныкы
Расныкы (Ря́сники) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бабынскай вясковай абшчыны.
Saxicola insignis
Saxicola insignis — від вераб'інападобных птушак роду.
Арэал
Saxicola insignis жыве ў альпійскіх або субальпійскія лугах і хмызняках у гарах Манголіі і сумежных раёнах Расіі. Таксама сустракаецца ў Бутане, Кітаі, Індыі, Казахстане і Непале.
Ён зімуе ў ў Непале і паўночнай Індыі, у сухіх і вільготных лугах, зарасніках трыснягу і тамарыксу ўздоўж рэчышчаў рэк, а таксама ў палях цукровага трыснёга. Узімку сустракаецца на ахоўных тэрыторыях нацыянальных паркаў, і  у Індыі, а таксама ў запаведніках Лумбіні, Шукла Фанта і нацыянальным парку.
Пліта Наска
Пліта Наска (Nazca) — літасферная пліта, размешчаная ва ўсходняй частцы Ціхага акіяна. Пліта атрымала сваю назву па назве аднайменнай мясцовасці ў Перу.
Зямная кара акіянічнага тыпу. На ўсходняй мяжы пліты Наска утварылася зона субдукцыі, звязаная з наплываннем Паўднёва-Амерыканскай пліты на пагрузіўшыся пад яе пліту Наска. Гэтая ж прычына абумовіла фарміраванне складчатой вобласці на захадзе Паўднёвай Амерыкі — горы Анды.
Quercus ithaburensis macrolepis
Quercus ithaburensis macrolepis - дрэва сямейства букавыя. Падвід. Від вельмі падобны на Quercus brantii, але з менш выгнутай плюскай, якая пакрывае амаль увесь плод, і кароткім хвосцікам.
Выкарыстанне
Плюскі выкарыстоўваюцца для дублення і фарбавання, як і недаспелыя жалуды. Саспелыя жалуды ядуць сырымі або варанымі.
Вячаслаў Міхайлавіч Кацёначкін
Вячаслаў Міхайлавіч Кацёначкін (Вячеслав Михайлович Котёночкин) — савецкі рэжысёр, мастак і мастак-мультыплікатар. Пастаноўшчык мультфільмаў. Народны артыст РСФСР (1987). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1988).
Бугрын
Бугрын (Бугри́н) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Бугрынскай вясковай абшчыны.
Людвік Адам Дзям’янавіч Юцэвіч
Людвік Адам Дзям’янавіч Юцэвіч (псеўд. Людвік з Покева, Liudvikas Adomas Jucevičius;  — ) — літоўскі i беларускі этнограф i фалькларыст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Пакевіс Кельмескага раёна Літвы. 3 літоўскай шляхты. Скончыў у 1836 годзе Віленскую духоўную акадэмію. У 1831—1834 гадах працаваў хатнім настаўнікам i гувернёрам, у 1837—1842 гадах вікарый Свянцянскага i прыходаў.
Уступіў у любоўную сувязь з адной з вучаніц Мальвінай Жураўскай і ў сувязі з яе цяжарнасцю перайшоў з каталіцтва ў праваслаўе, ажаніўся з Жураўскай і выехаў у Беларусь. У 1842 годзе афіцыйна адрокся ад духоўнага сану. 3 1843 выкладчык Лепельскага дваранскага вучылішча.
Навуковая дзейнасць
Лічыцца адным з піянераў літоўскага нацыянальнага адраджэння. Пісаў галоўным чынам на польскай мове. Першую кнігу «Piśma Ludwika Adama Jucewicza» («Сачыненні Людвіка Адама Юцэвіча», Вільня, 1834) склалі пераклады твораў А. С. Пушкіна, М. М. Карамзіна, В. А. Жукоўскага, К. М. Бацюшкова, Фенелона.
Аўтар артыкулаў «Камяні літоўскіх багінь» (1836), «Вялікія горы i гарадзішчы ў Літве» (1837), кнігі «Выслоўі i думкі» (1837, у дадатку да кнігі выказаў свае адносіны да народнай мовы i нацыянальнай культуры). Матэрыяльнай i духоўнай культуры літоўскага i беларускага народаў прысвечаны працы «Другая гара» (фрагменты з рукапісу «Даследаванні даўніны літоўскай i беларускай»), «Гульні i забавы літоўскага народа на Жмудзі», «Літоўскія звычаі, дапасаваныя да пэўных дзён года» (усе 1839), «Прыказкі літоўскага народа», «Рысы Літвы», «Інструкцыя Якуба Сабескага…» (усе 1840), «Некалькі слоў да пана Крашэўскага…» (1841). У 1841 выпусціў у Вільні літаратурны альманах на польскай мове «Linksmine».
У 1842 выдаў кнігу этнаграфічных, гістарычных i геаграфічных нарысаў «Паданні Літвы». У дадатку прывёў звесткі пра гісторыю семінарыі ў Жмудзі, судовыя прыгаворы чараўнікам, змясціў вясковыя песні. У зборніку «Літоўскія песні ў перакладзе Людвіка з Покева» (1844) уключыў 35 песень, да некаторых з ix напісаў каментарыі. Адна з самых значных i грунтоўных прац — «Літва з пункту погляду рэштак старажытнасці, звычаяў i нораваў» (1846). У ёй вялікі i разнастайны матэрыял пра народную міфалогію, адносіны чалавека да прыроды, звычаі, забавы, язычніцкія перажыткі, побыт, народную медыцыну i інш.
Карыстаўся крыптонімамі і псеўданімамі L. A. J., L. J., Ludwik z Pokiewia, N. N.
Гіпертэрмія
Гіпертэрмія — пераграванне, назапашванне залішняга цяпла ў арганізме чалавека і жывёл з павышэннем тэмпературы цела, выкліканае знешнімі фактарамі, якія абцяжарваюць цеплааддачу ў навакольнае асяроддзе або павялічваюць паступленне цяпла звонку. Гіпертэрмія ўзнікае пры максімальнай напрузе фізіялагічных механізмаў тэрмарэгуляцыі (потаавылучэнне, пашырэнне скурных сасудаў і інш.) і, калі своечасова не ліквідаваны прычыны, што выклікаюць гіпертэрмію, гіпертэрмія няўхільна прагрэсуе, сканчаючыся пры тэмпературы цела каля 41-42 ° С цеплавым ударам. Гіпертэрмія суправаджаецца павышэннем і якаснымі парушэннямі абмену рэчываў, стратай вады і соляў, парушэннем кровазвароту і дастаўкі кіслароду да мозгу, якія выклікаюць ўзбуджэнне, часам курчы і страту прытомнасці. Высокая тэмпература пры гіпертэрміі пераносіцца цяжэй, чым пры шматлікіх ліхаманкавых захворваннях.
Вуглы (Васілішкаўскі сельсавет)
Вуглы́ (, Углы) — хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Бакштаўскага сельсавета.
Месяцовае таварыства
Месяцавае таварыства (Месяцавае таварыства Бірмінгема, Lunar Society of Birmingham) — клуб і неафіцыйнае вучонае таварыства бачных дзеячаў брытанскай Асветы, якая ўключала прамыслоўцаў, натурфілосафаў і інтэлігенцыю, пасяджэнні якога праводзіліся паміж 1765 і 1813 гадамі ў Бірмінгеме, Англія.
Сярод членаў грамадства былі прамысловец Мэцью Болтан, вынаходнік паравой машыны Джэймс Уат, адзін з заснавальнікаў прамысловага дызайну Джазая Уэджвуд, выдатны хімік Джозеф Прыстлі і іншыя вядомыя навукоўцы і прадпрымальнікі.
Азер’е
Азе́р'е (, Озерье) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Фашчаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Заходскага сельсавета.
Акудык (Майкамгенская сельская акруга)
Акудык — аул у Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Майкамгенскай сельскай акругі.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 325 чалавек (164 мужчыны і 161 жанчына). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у ауле пражывалі 190 чалавек (90 мужчын і 100 жанчын).
IC 780
IC 780 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Макензен
Макензен (Mackensen ) — нямецкае прозвішча.
Башынэ
Башынэ (Ба́шине) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бугрынскай вясковай абшчыны.
Камарыўка (Барзнянскі раён)
Камаро́ўка ці Камарыўка (Комарі́вка) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Камарыўскай вясковай грамады.
Лука Лукіч Кандратовіч
Лука Лукіч Кандрато́віч (,  — не раней за 1918) — расійскі ваенны дзеяч, генерал-маёр, член Украінскай Народнай Рады.
Біяграфія
Скончыў 3-е Аляксандраўскае вайсковае вучылішча (Масква, 1887), Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (Санкт-Пецярбург, 1895, на выдатна). Палкоўнікам удзельнічаў у руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў. У гады Першай сусветнай вайны — генерал-маёр, загадчык 1шай пяхотнай дывізіі. Удзельнік Першага і Другога Украінскіх Вайсковых з’ездаў у 1917 годзе. На апошнім быў выбраны ў Украінскі генеральны вайсковы камітэт, дзе узначаліў камісію спецслужбаў. На пачатку 1918 года выехаў у Ташкент, дзе узначаліў антысавецкую Туркестанскую вайсковую арганізацыю. Далейшы лёс невядомы.
NGC 6753
NGC 6753 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Паўліна. Бачная зорная велічыня: 11,1. Размер: 2,4' × 2,1'. Прамое ўзыходжанне: 19 гадз. 11 мін. 23,7 сек. Схіленне: −57°02'56".
Цудатворны абраз
Цудатворны абраз — у Праваслаўнай і Каталіцкай цэрквах іканапісная выява, ушанаваная як крыніца цудатвораў рознага характару (часцей за ўсё вылячэнні, дапамогі на вайне, пры пажары).
Багаслоўскае абгрунтаванне
250px|злева|міні| Абгар атрымлівае [[Спас Нерукатворны|Нерукатворны Абраз ад апостала Фадзея
(абраз X стагоддзя з манастыра Святой Кацярыны) ]] Крыніцай цудоўных дзеянняў, на думку Царквы, з'яўляецца літасць Божая, якая дзейнічае праз абраз. У Праваслаўнай царкве шануецца каля 1000 абразоў, якія праславіліся такім чынам. У асноўным гэта абразы Багародзіцы.
Паданне лічыць першай цудатворнай іконай Мандыліён (Спас Нерукатворны) — плат з выявай Ісуса Хрыста, якая з'явілася на ім пасля таго як ён абцёр ім свой твар. Плат быў пасланы эдэскаму цару Абгару, які выздаравеў праз яго ад праказы. У праваслаўнай традыцыі, паводле падання, першым іканапісцам быў евангеліст Лука, які, напісаўшы абраз Багародзіцы, прынёс яе Панне Марыі, і тая сказала: «Літасць Народжанага ад Мяне і Мая ласказ гэтымі абразамі ды будуць».
Die Zeit
Die Zeit (, Час) — нямецкая штотыднёвая газета, якая выйшла ўпершыню 21 лютага 1946 года. Належыць кампаніі Zeit-Verlag Gerd Bucerius GmbH & Co. KG, якая ўваходзіць з 1996 года ў выдавецкую групу Georg von Holtzbrinck. Газета, якая прытрымліваецца ліберальна-цэнтрысцкіх поглядаў на палітыку (хоць часам схілялася і ў правым, і ў левым напрамку), выходзіць па чацвяргах у нардычным фармаце.
З 1978 па 1980 гады Die Zeit публікавала ў кожным выпуску рэцэнзіі на кнігі, якія сталі класікай літаратуры. Такім чынам з’явіўся спіс ста твораў, вядомы пад назвай ZEIT-Bibliothek der 100 Bücher.
Нягледзячы на тое, што газета месціцца ў Гамбургу, у яе эмблеме выкарыстоўваецца герб Брэмена. Гэта тлумачыцца тым, што гамбурзкія гарадскія ўлады пры заснаванні газеты не дазволілі выкарыстоўваць мясцовую сімволіку, а бургамістр Брэмена быў сябрам аднаго з заснавальнікаў.
Жытамлянскі сельсавет
Жытамля́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Жытомля.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Жытомлеўскі сельсавет у складзе Скідзельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Гродзенскага раёна. 22 верасня 1975 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абухаўскага (вёскі Абуховічы, Быльчыцы, Жытомля, Завадзічы, Машталеры, Талочкі, Цыдзікі) і Азёрскага (вёскі Губінка, Канявічы, Пруды, Пыра) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў.
Універсітэт мастацтваў Тама
Універсітэт мастацтваў Тама (多摩美術大学) — вышэйшая мастацкая школа, размешчаная ў раёне Сэтагая, у Токіа.
Універсітэт Тама быў заснаваны ў 1935 годзе як Імператарская мастацкая акадэмія Тама (多摩帝国美術学校), аддзяленне Імператарскай мастацкай акадэміі, цяпер Універсітэт мастацтваў Мусасіно. У склад Універсітэта Тама ўваходзяць таксама буйная спецыялізаваная бібліятэка і музей мастацтваў.
Бронніца
Назву Бронніца маюць:
Новыя Гараны
Но́выя Гара́ны (, Новые Гораны) — аграгарадок у Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Полацка, за 85 км ад Віцебска, каля правага берага ракі Заходняя Дзвіна і аўтамабільнай дарогі (Полацк — Обаль).
Запарыжжа (Барзнянскі раён)
Запарыжжа (Запоріжжя) — пасёлак у Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Камарыўскай вясковай грамады.
Джозеф Стрэт
Джозеф Стрэт (Joseph Strutt; 1765—1844) — англійскі філантроп.
Ранняе жыццё
Джозеф быў наймалодшым сынам Джэдыдая Стрэта (Jedediah Strutt) з Дэрбі, які меў двух сыноў, Уільяма і Джорджа. Сям’я Стрэтаў моцна разбагацела ад продажу шоўка, бавоўны баваўняных тканін.
Джозеф быў хрышчоны 19 верасня 1765 года ва Унітарнай капліцы на Фраяр-Гейт у Дэрбі і першую сваю адукацыю атрымаў у школе Дэрбі.
Сям’я
У 1793 ён ажаніўся з Ізабелай Арчыбальд у царкве св. Освальда. Ізабела памёрла ў 1801 годзе, пакінуўшы Джозефа з сынам і дзвюма дачкамі, Каралінай і Ізабелай. Караліна выйшла замуж за Эдуарда Хёрта (Edward Hurt), але памерла ў 1835 годзе. Ізабела выйшла замуж за Джона Говарда Галтана (John Howard Galton) і была маці Дугласа Стрэта Галтана (Douglas Strutt Galton).
Кар’ера
Стрэт працаваў на карпарацыю Дэрбі з 28-гадовага ўзросту, служачы на розных пасадах ад главы муніцыпальных уладаў да мера Дэрбі. Свой другі тэрмін на гэтай пасадзе (лістапад 1835 — лістапад 1836) ён працаваў ужо ў адміністрацыйна рэфармаваным Дэрбі, будучы першым мерам горада пасля тэрытарыяльнай рэформы.
На працягу свайго жыцця ён быў гарачым прыхільнікам сацыяльных рэформ і прысвяціў большасць свайго часу службе гораду. Ён быў цвёрда перакананы, што для таго, каб атрымаць павагу з боку працоўнага класа, яны павинны валодаць тымі ж правамі і магчымасці цывілізаванага грамадства, якія мае вышэйшы клас. Стрэт таксама заснаваў у 1824 годзе Інстытут механікі.
Служыў лейтэнантам мясцовай міліцыі падчас Напалеонаўскіх войнаў, калі Англія цярпела пагрозу французскага ўварвання.
Стрэт адкрыў у сваім доме з прылеглым садам (Торнтры Гаўс на Сент-Пітэр Стрыт) мастацкую галерэю і музей для агладу прадстаўнікоў любой сацыяльнай групы і класа горада Дэрбі з метай выхоўваць агульную павагу да твораў выяўленчага мастацтва. Самі творы ўключалі ў сябе скульптуры як Уільяма Джона Кофэ, так і іншых скульптараў эпохі Антычнасці і Адраджэння. Таксама галерэя ўтрымлівала карціны знакамітых мастакоў эпохі Адраджэння.
Ягоная калекцыя дала простым грамадзянам магчымасць агледзець выдатныя творы выяўленчага мастацтва.
Ягоная калекцыя артэфактаў таксама ўтрымлівала арыгінальную егіпецкую мумію, якая, як мяркуецца, цяпер выстаўленая ў Цэнтральным музеі Дэрбі.
Джозеф Стрэт прафінансаваў узвядзенне будынка для «Athenaeum Society», дзе павинна была размяшчацца мастацкая галерэя і музей, які прапаноўваў мастацкія калекцыі для шырокай публікі. Таксама ён аказаў матэрыяльную падтрымку Цэнтральнай бальніцы Дэрбішыра, якая была спраектавана і ўзведзена яго старэйшым братам Уільямам.
Больш за ўсё Стрэт вядомы сваім падарункам Арбарэтуму Дэрбі, які стаў першым паркам у Англіі для публічнага наведвання. Ён звярнуўся да Джона Клаўдзія Лоўдана па праект паркавана дызайна, які быў выкананы за £10,000 брытанскіх фунтаў.
Стрэт памёр 13 студзеня 1844 годзе ў сябе дома на Сент-Пітэр Стрыт. Некаторы час ён быў хворы і пакутваў ад вяртання хваробы, ад якой ужо ніколі не выздаравеў. Ён быў пахаваны разам са сваёй жонкай Ізабелай ва Унітарнай капліцы Фраяр-Гейт.
Рыкі Марцін
Энрыке Марцін Маралес (Enrique Martín Morales), больш вядомы як Рыкі Марцін (Ricky Martin) — пуэрта-рыканскі спявак, адзін з самых прадаваных лацінаамерыканскіх артыстаў, які не раз быў узнагароджаны прэміямі «Грэмі» і прэміямі «Грэмі ў галіне лацінаамерыканскай музыкі». Кар'еру пачынаў як саліст у лацінаамерыканскім бойз-бэнд «Менуда», a ў 1991 годзе пачаў сольную кар'еру. Рыкі выпусціў 8 студыйных альбомаў, агульны тыраж продажаў якіх складае 65 млн асобнікаў па ўсім свеце. Таксама нядаўна Рыкі заснаваў «Фонд Рыкі Марціна» (ісп.: Fundaciòn Ricky Martin), які займаецца некамерцыйнай дабрачыннай дзейнасцю.
Дыскаграфія
Студыйныя альбомы на іспанскай: Студыйныя альбомы на англійскай:
Канцэртныя альбомы:
Кампіляцыі:
Дыканька
Дзіканька ці Дыканька (Диканька) — пасёлак гарадскога тыпу ў Палтаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Дыканьскага раёна. Насельніцтва 7789 чал. (2015).
Іван Дзям’янавіч Рудчык
Iван Дзям’янавіч Рудчык (, в. Дабратычы, Бяла-Падляскі павет, Люблінскае ваяводства — 22 сакавіка 2000, Брэст) — беларускі жывапісец.
Біяграфія
Iван Дзям’янавіч Рудчык нарадзіўся ў вёсцы Дабратычы Бяла-Падляскага павета Люблінскага ваяводства (Польшча; за 10 км ад Брэста). Украінец, з сялян. Атрымаў сярэднюю агульную адукацыю ў польскай школе.
У дзяцінстве, калі ішла Першая сусветная вайна, у 1915 годзе эвакуіраваны з роднымі ў г. Благавешчанску ва Уфімскай губерні, адкуль сям’я вярнулася на радзіму ў 1919 годзе. З маленства ведаў сялянскую працу — дапамагаў бацькам, пасвіў кароў. У той жа час пачаў капіраваць розныя малюнкі з паштовак. Безумоўна, нейкі ўплыў на юнака аказаў родны дзядзька, які быў іканапісцам. У 1928−1929 гадах працаваў маляром на станцыі Брэст-Палескі.
У 1930—1931 гадах праходзіў службу ў Войску Польскім. У 1931—1932 гадах вучыўся ў Кракаўскай школе прыгожых мастацтваў Альфрэда Тарлецкага. У 1932—1934 гадах працаваў прадаўцом у сельскім кааператыве. 1934—1935 гады правёў у польскай турме за прыналежнасць да КПЗБ. У 1935—1939 гадах ізноў працаваў маляром на станцыі Брэст-Палескі. Першая карціна маладога мастака «Пратэст вязняў КПЗБ» была прададзена ў 1936 годзе, а пакупніком стала Варшаўская міжнародная арганізацыя дапамогі пралетарыяту. Цяпер гэта карціна ў фондзе Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.
Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР працаваў у 1939—1940 гадах перакладчыкам Дзяржархіва НКУС. У 1940—1941 гадах інспектар у Брэсцкай абласной канторы нарыхтзбожжа. З 1940 года вучыўся ў Мінску. Калі выбухнула Вялікая Айчынная вайна, Iван Рудкоўскі з сям’ёй знаходзіўся ў Брэсце. У 1942—1943 гадах працаваў маляром у Брэсцкім рачным порце. У час вайны быў звязаны з падполлем, потым перайшоў у партызанскі атрад пад камандаваннем В. Чапігі. Выконваў баявыя заданні, удзельнічаў у выданні партызанскай газеты «Народныя мсціўцы», вёў дзённік партызанскага злучэння. З набліжэннем фронту ў красавіку 1944 года атрымаў заданне перайсці Буг і працягваць барацьбу на тэрыторыі Польшчы.