cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 1936
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рымар
Рымар — у беларускім фальклоры чараўнік, ад якога мясціна Рымаўшчына атрымала сваю назву.
Змест легенды
Праз шмат гадоў у тыя мясціны прыйшоў іншы чараўнік і параіў людзям выцягнуць той валун, каб аднавіць крыніцу і возера. Але людзі адмовіліся, пашкадаваўшы свае хаты, якія былі б тады затопленыя. Кажуць, калі крыніца існавала, яна была як бы бяздоннай («крыніцай-акном»). Пад ёю былі глыбокія лёхі, якія вялі да віроў буйных рэк, да дзікіх азёр і гэтакіх жа бяздонных крыніц-акон. Калі казяно падыходзіла да крыніцы, адтуль высоўвалася лапа невядомай пачвары і хапала небараку.
Клацільда Куро
Клацільда, прынцэса Венецыянская і П’емонцкая (Clotilde, Princess of Venice and Piedmont), у дзявоцтве — Клацільда Мары Паскаль Куро (Clotilde Marie Pascale Courau; нар., О-дэ-Сен, Францыя) — французская актрыса, прынцэса венецыянская і п’емонцкая, жонка прынца Эмануіла Савойскага.
Біяграфія
Клацільда Мары Паскаль Куро нарадзілася 3 красавіка 1969 года ў О-дэ-Сене (Францыя) у сям’і інжынера Жан-Клода Куро (нар.1942) і настаўніцы Катрын дзю Пантавіс дэ Рэнардзьер (нар.1948). У Клацільды ёсць тры сястры: Каміль, Крысцін і Капюсін Куро.
У 1988—2011 гадах сыграла ў 38 фільмах і тэлесерыялах. У 2007 годзе яна сыграла ролю маці Эдзіт Піяф Анэт Маяр у фільме «Жыццё ў ружовым колеры». З 25 верасня 2003 года Клацільда замужам за Эмануілам Філібертам Савойскім, прынцам Венецыі (нар. 1972), з якім яна была заручана 2 месяцы да вяселля. Ёсць дзве дачкі.
Загірачка
Загірачка (Загі́рочко) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Геаграфічны полюс
Геаграфічны полюс, адзін з двух пунктаў: паўночны і паўднёвы — пункт на паверхні планеты, праз які праходзіць вось вярчэння. Паўночны полюс з экватарам утвараюць 90° на поўнач, а паўднёвы полюс, адпаведна, 90° на поўдзень.
Палажэнне геаграфічных полюсаў умоўнае, бо імгненная вось вярчэння Зямлі перамяшчаецца. З-за гэтага адбываецца рух геаграфічных полюсаў.
IC 4568
IC 4568 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ілірый
Ілірый (Ілірык, Ἰλλύριος) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Сын Кадма і Гармоніі. Каля ракі Ілірык дзіця абвіла змяя, надаўшы яму сілу. Паводле іншай версіі, сын Паліфема і Галатэі, эпанім ілірыйцаў, у яго былі сыны Энхелей, Аўтарыей, Дардан, Майд, Таўлант, Перэб, дочкі Парто, Даарто, Дасаро і іншыя. Дзеці Ілірыя далі свае імёны найбуйнейшым ілірыйскім плямёнам.
Нацыянальная гвардыя Украіны
Нацыяна́льная гва́рдыя Украіны (Національна гвардія України) — ваеннае фарміраванне з праваахоўнымі функціямі, якое ўваходзіць у сістэму Міністэрства ўнутраных спраў Украіны і прызначанае для выканання заданняў па абароне і ахове жыцця, правоў, свабод і законных інтарэсаў грамадзян Украіны, грамадства і дзяржавы ад злачынных і іншых супрацьпраўных пасяганняў, аховы грамадскага парадку і забеспячэння грамадскае бяспекі, а таксама ва ўзаемадзеянні з праваахоўнымі органамі — па забеспячэнні дзяржаўнае бяспекі і абароны дзяржаўнае граніцы, прыпынення тэрарыстычнай дзейнасці, дзейнасць незаконных ваенізаваных або збройных фарміраванняў (груп), тэрарыстычных арганізацый, арганізаваных груповак і злачынных арганізацый.
Нацыянальная гвардыя Украіны ў адпаведнасці з законам бярэ ўдзел ва ўзаемадзеянні з узброенымі сіламі Украіны ў спыненні ўзброенай агрэсіі супраць Украіны і ліквідацыі збройнага канфлікту шляхам вядзення ваенных (баявых) дзеянняў, а таксама ў выкананні заданняў тэрытарыяльнай абароны.
Існавала з 1991 па 2000, адноўленая на базе ўнутраных войскаў з уключэннем новых ваенных кадраў 13 сакавіка 2014 года.
Млыны (Оўруцкі раён)
Млыны (Млини́) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
NGC 1937
NGC 1937 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC112) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Стакгольмскі ўніверсітэт
Стакгольмскі ўніверсітэт (Stockholms universitet, Stockholm University, Universitas Stockholmiensis) — дзяржаўны універсітэт у Стакгольме, Швецыя. Ва ўніверсітэце больш за 50 тысяч студэнтаў, 5 тысяч супрацоўнікаў, каля 2 тысяч аспірантаў.
Гісторыя
Існуе з 1878 як універсітэцкі каледж (Stockholm högskola). Знакаміты тым, што ў 1889 годзе кафедру матэматыкі атрымала Соф'я Кавалеўская, трэцяя жанчына-прафесар у Еўропе. З 1904 годзе каледж стаў афіцыйна прысвойваць ступені, а з 1960 года атрымаў статус універсітэта. Дзейнічаюць чатыры факультэты. Большасць устаноў універсітэта з 1970 знаходзяцца ў раёне Фрэскаці, на поўначы ад цэнтра горада (метро Universitetet).
Ныжня Рудня
Ныжня Рудня (Ни́жня Ру́дня) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Дабрыўляны (Жыдачыўскі раён)
Дабрыўляны (Добрівля́ни) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Сцяг Мікашэвічаў
Сцяг Мікашэвічаў — адзін з сімвалаў горада Мікашэвічаў разам з гербам. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  года № 29.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое мае гарызантальнае сплошчана-зубчастае дзяленне пасярэдзіне. Верхняя частка блакітная, ніжняя — чырвоная.
Герб і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Мікашэвіцкага пасялковага савета дэпутатаў ад 30 верасня 1998 года № 267, флаг — лунінецкага раённага савета дэпутатаў, 15 чэрвеня 2001 года № 91. Аўтар герба А. А. Шпунт.
Фабіа Гроса
Фабіа Гроса (Fabio Grosso; нар. ) — італьянскі футбаліст (абаронца) і трэнер. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Фразінонэ».
Германавіцкі музей культуры і побыту
Германавіцкі музей культуры і побыту (Германавіцкі музей мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча) — музей, створаны ў 1990 годзе ў вёсцы Германавічы Шаркаўшчынскага раёна на грамадскіх пачатках настаўніцай Германавіцкай сярэдняй школы Адай Райчонак. З 1992 года атрымаў статус дзяржаўнага музея. Размяшчаецца ў былым палацы Шырынаў, помніку архітэктуры XVIII ст. Мае 4 экспазіцыйныя залі, больш за 400 экспанатаў, у тым ліку 28 твораў Язэпа Драздовіча — калекцыяй яго маляваных дываноў, карцін, напісаных на гістарычныя і касмічныя тэмы: «Касмічны пейзаж», «Вёска Германавічы», «Друкарня Францыска Скарыны ў Вільні», «Дух цемры», «Успаміны» і інш.
У этнаграфічным аддзеле экспануюцца каменная (5 тыс. да н.э.) і баявая (XI ст.) сякеры, кераміка, драўляныя ступы, лыжкі, дзежкі, каўшы, плеценыя кашы, кублы, лубкі, лапці, разнастайныя бязмены, прасы, шумёлы, цапы для малацьбы і інш. У спецыяльным пакоі экспануюцца прыклады для ручной апрацоўкі лёну (нажы, мяліца, трапло, верацёны, прасніцы, калаўроты, кросны, сукала і інш.) і вырабы з яго (ніткі, узоры тканін, сурвэткі, ручнікі, дываны і інш.). У экспазіцыі «Язэп Драздовіч і яго сябры», творы Драздовіча і матэрыялы пра Янку Пачопку, Міхася Машару, Генадзя Цітовіча, Івана Сікору, П. Ластаўку. У экспазіцыі «Язэп Драздовіч і этнаграфія» музычныя інструменты (цымбалы, скрыпкі, самаробны гармонік, жалейка, балалайка), кнігі з бібліятэкі Драздовіча, скульптура «Вечны вандроўнік» І. Голубева, партрэт Драздовіча мастака Уладзіміра Голубева, жывапісныя пано П. Барадоўскага, «Шлях Язэпа Драздовіча да шчаслівай зоркі», «Фрагменты з работ Язэпа Драздовіча», «Язэп Драздовіч і будучыня», карціна Алеся Марачкіна «Шлях на Ліпляны», рэпрадукцыі з твораў Драздовіча. Пры музеі працуюць гурткі: ткацкі, разьбярны, ганчарны і інкрустацыі.
Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў
Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў — беларускі нацыянальны прафсаюзны цэнтр у складзе УЦСПС, які існаваў з 1920 па 1990 год.
Гісторыя
Прафсаюзы на тэрыторыі Беларусі пачалі фармавацца яшчэ ў пачатку ХХ стагоддзя. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі пачалася барацьба паміж рознымі левымі палітычнымі плынямі Расійскай рэспублікі (эсэры, бальшавікі, меншавікі) за падпарадкаванне і палітызацыю прафсаюзаў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і перамогі РСДРП(б) пачаўся працэс «бальшавізацыі» (падпарадкавання бальшавікам) прафсаюзаў. Гэты працэс у БССР скончыўся ў ліпені 1920 года, калі было створана Цэнтральнае бюро прафсаюзаў Беларусі, якое неўзабаве было перайменавана ў Савет прафсаюзаў Беларусі. У 1937 годзе ў прафсаюзах было 84,1% працуючага насельніцтва.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны беларуская савецкая прафсаюзная сістэма была поўнасцю разбурана. Таму ўжо ў снежні 1944 года ЦК КП(б)Б выпусціла пастанову «Аб аднаўленні прафсаюзных арганізацый у Беларускай ССР», у выніку ў студзені 1946 гады ў беларускіх прафсаюзах было 64,4% працуючага насельніцтва. У лістападзе 1948 года была праведзена І-я беларуская міжсаюзная канферэнцыя прафсаюзаў БССР, на якой быў створан Беларускі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў (Белсавпраф).
У канцы 1980-х, падчас перабудовы, у БССР таксама пачалася і перабудова традыцыйнага прафсаюзнага руху. Апагеем гэтага стаў XVII з’езд Белсаdпрафа ў кастрычніку 1990 года, які аб’явіў аб выхадзе з УЦСПС і фарміраванні новага беларускага нацыянальнага прафсаюзнага цэнтра - Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.
Адукацыйныя ўстановы
У БССР савецкімі ўладамі для прафсаюзаў была створана сістэма падрыхтоўкі кадраў, як, напрыклад, Вышэйшая школа прафсаюзнага руху Беларусі, курсы Белсаўпрафа і абласных прафсаюзных арганізацый.
Прэмія прафсаюзаў Беларускай ССР
У Беларускай ССР, як і ў іншых савецкіх рэспубліках, існавала прэмія савецкіх прафсаюзаў. Так, напрыклад, існавала прэмія прафсаюзаў Беларускай ССР па дасягненнях у сферы сельскай гаспадаркі, меліярацыі, воднай гаспадаркі і хлебапрадуктаў імя Кірыла Пракопавіча Арлоўскага.
Рыдан
Змест легенды
Князь Рыдан славіўся сваім незлічоным багаццем, вянцом якога была залатая карона, схаваная за дванаццаццю дзвярыма, дванаццаццю замкамі. Калі карону выносілі на свет, то ад яе ззяння ноч ператваралася у дзень, зіма - ў лета. Але князі-суседзі скралі цудоўную карону за дапамогай чараўнікоў і знахараў: калі тыя краналіся замкоў разрыў-травой - замкі адчыняліся, калі сеялі сон-траву - уся варта засынала.
Рыдан паслаў наўздагон свайго сына Дняпра. Той пабег хутка, але пачаў выбівацца з сіл. Пачуў гэта Рыдан і паслаў на дапамогу другога сына - Сожа. Бацька доўга чакаў сыной, але, не дачакаўшыся, сумна прамовіў: "Бадай нам, дзеткі, слязьмі разліцца". Але як раз тады ішоў такі момант, калі ўсё, што сказана, адразу здзесніваецца. Князь-бацька і яго сыны ператварыліся ў рэкі. Дняпро пацёк садамі і лугамі, Сож - балотамі і імхамі, а былы князь Рыдан (цяпер Дзвіна) - куды вочы глядзяць.
Этымалогія імя
Імя "Рыдан" паходзіць ад сярэдневечнай назвы Дзвіны - "Эрыдан".
Спасылкі
"Сож" на сайце "Родныя вобразы"
Шпунт
Шпунт — прозвішча.
Вужаў камень
Вужаў камень — у беларускім фальклоры валун, у які ператварыўся цмок.
Согажа
Согажа (Со́гожа) — рака ў Валагодскай і Яраслаўскай абласцях Расіі, упадае ў Рыбінскае вадасховішча на Волзе. Да стварэння Рыбінскага вадасховішча была прытокам Шэксны.
Даўжыня ракі — 129 км, плошча вадазборнага басейна — 2900 км². Найбуйнейшыя прытокі — Сегжа, Ухтома, Сога (левыя); Рэпа (правы).
На рацэ размешчаны горад Пашахонне.
Валерыянэ Яраслававіч Гвілія
Валерыянэ Гвілія (нар., , Грузія) — грузінскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Грузіі.
Клубная кар’ера
У студзені 2018 года перайшоў у швейцарскі клуб «Люцэрн». У студзені 2019 года быў арандаваны польскім клубам «Гурнік» з Забжэ.
У чэрвені 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з варшаўскай «Легіяй». Разам з клубам двойчы стаў чэмпіёнам Польшчы. У жніўні 2021 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у чэнстахоўскі «Ракаў». Пакінуў клуб па пагадненні бакоў у студзені 2023 года.
Міжнародная кар’ера
У чэрвені 2015 года быў выкліканы трэнерам моладзевай зборнай Украіны Сяргеем Кавальцом для ўдзелу ў Мемарыяле Лабаноўскага. На гэтым турніры «жоўта-сінія» занялі другое месца, саступіўшы ў серыі пасляматчавых пенальці аднагодкам са Славеніі. Пасля турніру Лабаноўскага ўкраінская каманда адправілася ў Аўстрыю, дзе двойчы саступіла аднагодкам з Чэхіі. Гвілія прыняў удзел ва ўсіх чатырох матчах.
Маладынчэ
Маладынчэ (Молодинче) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Аркт Маркавіч Іванчанка
Аркт Маркавіч Іванчанка (, с. Абіточнэ, Чарнігаўскі раён, Днепрапятроўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у Гомельскім абласным упраўленні будаўніцтва і архітэктуры, з 1970 па 1978 г. — галоўным архітэктарам Гомеля, з 1978 года — галоўны архітэктар Гомельскіх комплексных праектных майстэрняў Белдзіпрагандлю.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Член КПСС з 1973 года. Пражывае ў г. Гомель.
Творчасць
Асноўныя працы: у Мазыры (1979), гандлёвы цэнтр у мікрараёне № 5А Гомеля (1982), рэканструкцыя ўнівермага ў Жлобіне (1984).
IC 4569
IC 4569 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўночная Карона.
Богуш
Богуш — прозвішча.
Геліопаль (Старажытны Егіпет)
Геліопаль, Геліопаліс, Іліопаль (Ἡλίουπόλις, егіп. Іўну, бібл. Он) — адзін з найстаражытнейшых і найважнейшых гарадоў у Старажытным Егіпце, размешчаны на паўночны ўсход ад сучаснага Каіра. Цэнтр 13-га ніжнеегіпецкага нома Хека-анджу. У Геліопалі знаходзіўся галоўны цэнтр пакланення вярхоўнаму богу сонца (першапачаткова Атуму, затым Атуму-Ра) і цыклу звязаных з ім божастваў — «Вялікай Дзявяткі Іўну». Грэкі атаясамлялі Атума і Ра з Геліясам, ад чаго і пайшла грэчаская назва горада — Ἡλίουπόλις («горад сонца»). Старажытнаегіпецкая назва, транскрыбаваная ỉwnw, часцей за ўсё перадаецца як Іўну ці Он (Ὂν у элінізаваным варыянце і אן ці און у яўрэйскім тэксце Бібліі).
Гісторыя
Паводле Дыядора, горад быў заснаваны А́ктыем, сынам Геліяса, вымушаным уцякаць з вострава Родас пасля забойства брата. Горад ён назваў у гонар бацькі.
Нягледзячы на ўзвышэнне культу Амона ў выніку палітычнага дамінавання Фіваў, Ра захоўваў сваё значэнне і аўтарытэт як старажытны вярхоўны бог. Геліопальскае жрэцтва адаптоўвалася да новых палітычных умоў, развіўшы ўяўленні пра сінкрэтычных божастваў Ра-Харахтэ (Ра + Хор) і Амона-Ра (Ра + Амон). Тым не менш, тэалагічная перавага геліопальскай касмагоніі, з якой супастаўляліся іншыя міфалагічныя схемы, не перашкодзіла фіванскім жрацам стаць галоўнай апорай агрэсіўнай знешняй палітыкі фараонаў XVIII дынастыі Новага царства. Апошняя спроба аднавіць былую палітычную магутнасць Геліопаля была прадпрынята ў пачатку кіравання Эхнатона, які планаваў праводзіць радыкальныя пераўтварэнні, выкарыстоўваючы незадаволенасць жрацоў Ра-Харахтэ ўмацаваннем пазіцый жрэцтва Амона-Ра. У той час у Геліопалі быў узведзены храм Ведж-Атон, прысвечаны сонечнаму дыску Атону.
Згадкі ў Бібліі
Геліопаль быў цэнтрам правінцыі Гесем. Быў адным з трох гарадоў са складамі харчу, у час сямігадовага голаду пры Іосіфе. Іосіф, які стаў візірам і суправіцелем фараона ў Старажытным Егіпце, меў цесцем жраца Геліопаля.
Септуагінта расказвае, што Геліопаль разам з гарадамі Піфом і Раамсес, будавалі па загадзе фараона рабы-яўрэі, што і справакавала Выхад яўрэяў са Старажытнага Егіпта.
У часы біблейскіх прарокаў, Ісая згадваў Геліопаліс як адзін з 5 егіпецкіх гарадоў, якія меў стасункі з яўрэямі. Але ён зрабіў лінгвістычную памылку ў слове «горад сонца» (’ir hašemeš), запісаўшы яго як ’ir haheres — «горад разбурэння». Гэта гульня слоў пазней замацавалася ў Ераміі і Езекіля. Яўрэйскае слова Beth-shemesh, якое азначае «храм» (Beth) «сонца» (shemesh) выкарыстоўваў Ерамія. Ён праракаў лёс гораду, заяўляючы што цар Вавілона Навухаданосар знішчыць абеліскі (слупы, статуі) у Геліопалісе (Бефсамісе, «доме бога сонца») і спаліць храмы егіпецкіх багоў. Езекіль, сучаснік Ераміі, падмацаваў гэта паведамленне, заявіўшы што «маладыя людзі Она […] падуць ад мяча, а астатнія пойдуць у палон». Езекіль таксама гуляў словамі выкарыстоўваючы тапонім «Он» — біблейскую назву Геліопаліса ў часы Іосіфа; У іншых перакладах Бібліі фігуруе ў гэтым радку не тапонім «Он», а слова іўрыту «Aven», якое азначае «вар'яцтва, несправядлівасць» і значыць месца называюць «храмам жорсткіх вар'ятаў».
Сучасны Геліопаль
Цяпер Геліопалем таксама называюць сучасны прыгарад Каіра Міср аль-Джыдзіда (مصر الجديدة, «Новы Егіпет»), размешчаны каля старажытнага горада. Сам старажытны Геліопаль знаходзіўся на тэрыторыі сучасных ускраінных каірскіх раёнаў Аль-Матарыя і Айн Шамс (عين شمس). У Матарыі захаваўся абеліск Сенусерта I, вакол якога створаны невялікі музей пад адкрытым небам (каля плошчы эль-Масала).
Марбах-на-Некары
Марбах-на-Нэкары (Marbach am Neckar) — горад на рацэ Некар у Бадэн-Вюртэмбергу, Германія.
Нові Вэлідныкы
Нові Вэлідныкы (Но́ві Велідники) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
NGC 1938
NGC 1938 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC108) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Восьмы Прэм’ер Тузін
«Восьмы Прэм’ер Тузін» ― восьмы выніковы зборнік ад партала «Тузін Гітоў» з найлепшымі песнямі 2015 музычнага года.
Гісторыя стварэння
У фарміраванні складанкі ўдзельнічала экспертная рада, якая назвала з 40 удзельнікаў аўдыёчарту ў музычным сезоне на партале «Тузін Гітоў» вартых удзелу ў выніковым туры. 12-ку найлепшых з іх абралі слухачы, галоўная песня сезона – «Будзь злой» ад праекта Яна Маўзера «Мама». Другі год запар складанка выходзіць у выглядзе інтэрнэт-рэліза. У экспертнай радзе былі беларускія паэты Андрэй Хадановіч, Глеб Лабадзенка, Антон Рудак, Наста Кудасава, Андрэй Адамовіч.
Навасільці (Жыдачыўскі раён)
Навасільці (Новосі́льці) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Катмінаўцы
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 годзе ў Гарадзішчанскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічаў ветраны млын.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Гарадзішчанскай гміне Навагрудскага павета.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 10 жыхароў.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гірмантаўскага сельсавета.
NGC 1939
NGC 1939 — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Калышлей
Калышле́й (Колышле́й) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пензенскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Калышлейскага раёна.
Гісторыя
27 лістапада 1957 года рашэннем Пензенскага аблвыканкама Калышлей атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу.
Кансі
Кансі (дэвіз праўлення 康熙, піньінь kāngxī, уласнае імя Сюанье, 玄燁, 4 мая 1654 — 20 снежня 1722) — маньчжурскі імператар з дынастыі Цын (с 7 лютага 1661, эра Кансі з 18 лютага 1662 па 4 лютага 1723, гл. Кітайскі каляндар). Чацвёрты прадстаўнік маньчжурскай дынастыі, які кіраваў усім Кітаем, які ўваходзіў у імперыю Цын. Сюань уступіў на прастол у 6-гадовым узросце і пачаў кiраваць пад дэвізам «Кансі» (квітнеючае і прамяністае). 61 год яго праўлення — рэкордна доўгі тэрмін у кітайскай гісторыі. Эпоха Кансі стала сімвалам дабрабыту, «залатым векам» Кітайскай імперыі.
Праўленне рэгентаў
Паміраючы імператар Шуньчжы перад сваёй смерцю ў 1661 годзе стварыў рэгенцтва з чатырох чалавек на чале з князем Абоем (Аобай). Яны павінны былі кіраваць краінай да паўналецця імператара Кансі, якому на той момант было 6 гадоў. Рэгенты і іншыя маньчжурскія арыстакраты неадкладна пакаралі смерцю кіраўніка еўнухаў і знішчылі іх уплыў пры двары. Услед за гэтым пачаліся ганенні на еўрапейскіх місіянераў і хрысціян, да якіх ставіліся памяркоўна пры Шуньчжы. У пачатку 1660-х гадоў унутраныя звады некалькі паралізавалі актыўнасць цынскага ўрада. Князь Абой захапіў усю ўладу ў свае рукі, стварыў пры двары моцную кліку і самаўладна правіў імперыяй восем гадоў (1661—1669). Бязлітасна вынішчаючы сваіх праціўнікаў, галоўны рэгент распальваў міжусобную грызню ў верхніх эшалонах улады, што прывяло да хаосу ў дзяржаўных справах.
У 1669 годзе малады Кансі і яго дзядзька князь Санготу (Соэту) зрынулі Абоя і разагналі яго кліку. Вядзенне дзяржаўных спраў узяў у свае рукі Санготу. Ён жа стаў лідарам Савета князёў-рэгентаў і саноўнікаў, і амаль дзевяць гадоў (1669—1678) быў фактычным кіраўніком цінскага імперыі пры юным багдахане. Палацавы пераварот 1669 года і звяржэнне Абоя адбыліся ў момант, калі ў вярхах кітайскага грамадства пачалося браджэнне. Каб збіць хвалю незадаволенасці, князь Санготу і яго паплечнікі пайшлі на шэраг саступак і паслабленняў. Устараніўшы незадаволенасць мас і ўмацаваўшы тыл, урад Санготу ўмацаваў пазіцыі маньчжурскага рэжыму ў Кітаі.
Пачатак «Эпохі Кансі»
У 1679 годзе Кансі адхіліў князя Санготу ад кіравання дзяржавай і ўзяў уладу ў свае рукі. З гэтага часу пачалася так званая «эпоха Кансі». Умацаваўшы сваю асабістую ўладу, імператар аслабіў уплыў Савета князёў-рэгентаў і саноўнікаў, самастойна прымаў найважнейшыя рашэнні і сам кіраваў завяршэннем вайны па заваяванні і ўціхамірванні Кітая.
З пачатку 1680-х гадоў наступіў рэзкі спад узброенай барацьбы ў Кітаі. За 60 гадоў валадарання Кансі адбылося больш за 50 вялікіх і малых паўстанняў супраць маньчжурскіх заваёўнікаў — у два разы менш, чым за 18 гадоў знаходжання на троне яго бацькі, гэта значыць агульны напал антыцынскай барацьбы знізіўся ў шэсць-сем разоў, прычым асноўная маса паўстанняў прыходзілася на восем гадоў вайны «трох князёў-даннікаў» (1673—1681).
З 1681 года цінскі ўрад актывізаваў курс на аднаўленне земляробства і вывад краіны з выкліканага некалькімі дзесяцігоддзямі войнаў сацыяльна-эканамічнага заняпаду. Пачаўся рамонт і абнаўленне пацярпелых ці тых, што прыйшлі ў нягоднасць дамбаў, плацін, каналаў, ірыгацыйных сістэм і дарог. Як і яго сучаснік рускі цар Пётр I, Кансі адрозніваўся асабістай увагай да гідратэхнічных збудаванняў, жыццёва важных для грузаперавозак, а таксама абароны краіны ад паводак. Ён неаднаразова асабіста наведваў будаўнічыя работы на рацэ Юндзінхэ пад Пекінам, якая часта заглейвалася і мяняла сваё рэчышча, і даваў каштоўныя ўказанні Ю Чэнлуну, які кіраваў праектам. Неяк раз (1699 г.) імператар ўласнаручна вымераў яе глыбіню, каб ацаніць ступень заглейвання.
Пасля захопу у 1683 годзе Тайваня было дазволена кабатажнае суднаходства і гандаль уздоўж марскога ўзбярэжжа Кітая. У 1684 годзе цынскі ўрад зняў забарону на гандаль з іншаземцамі, паставіўшы яе пад строгі кантроль казны, якая насаджала сістэму манаполій і абмежаванняў.
Умелы адміністратар, разумны палітык і хітры дыпламат, Кансі сканцэнтраваў у сваіх руках усю ўладу. Ён непасрэдна кіраваў «шасцю ведамствамі» і сам вырашаў найважнейшыя пытанні. Імператар спыніў ганенні на хрысціян, вярнуў з апалы місіянераў, вучыўся ў іх матэматыцы і іншым навукам, зрабіў аднаго з іх (Фердынанд Вербіст) кіраўніком Астранамічнага ўпраўлення. Аж да канца XVII стагоддзя езуіты заставаліся даверанымі дарадцамі Кансі. Яны аказвалі яму дапамогу ў ліцці гармат, у дакладных навуках, у перакладах з еўрапейскіх моў і ў дыпламатыі.
Атрымаўшы класічную кітайскую адукацыю, Кансі стаў дбайным канфуцыянцам. Схільны да літаратурнай творчасці, ён прэтэндаваў на славу канфуцыянскага навукоўца і мецэната. Строга сочачы за настроямі насельніцтва, Кансі распрацаваў «16 запаведзей» замест «шасці павучанняў» Шуньчжы. Яны былі апублікаваны ў выглядзе адмысловага «свяшчэннага ўказа» ў 1670 годзе. Акрамя чыста маральных навучанняў новы дакумент утрымліваў шэраг «запаведзей» фіскальнай-паліцэйскага характару. У іх імператар пераконваў сялян цалкам выплачваць падаткі, удзельнічаць у сістэме кругавой парукі, «душыць злодзеяў і разбойнікаў», не хаваць збеглых і т. д.
Барацьба з Расіяй
Выхад рускіх казакоў, служылых людзей і перасяленцаў у басейн сярэдняга цячэння Амура вымусіў цінскі ўрад да стварэння плацдарма для процістаяння экспансіі Маскоўскай дзяржавы. У 1674 годзе на Сунгары побач з ваеннымі верфямі была заснавана крэпасць Гірын. Праз два гады сюды з Нінгуты была пераведзена стаўка нінгуцінскага военачальніка. Абязлюдзенне царскіх уладанняў на Паўночным-Усходзе рэзка ўскладніла задачу абароны і захавання ў недатыкальнасці «святой радзімы» маньчжураў. Для абароны ад перасялення сюды кітайцаў (з уласна Кітая — правінцый на поўдзень ад Вялікай Сцяны) і манголаў (з захаду), а таксама і ад кантрабанднага гандлю жэньшэнем, Кансі ў 1678 годзе загадаў мукдэнскаму военачальніку Аньчжуху пабудаваць спецыяльную сістэму ўмацаваных ліній, якая атрымала назву «Вярбовы палісад». Яе будаўніцтва працягвалася да 1680-х гадоў, а агульная працягласць перавысіла 900 км. Лінія падзяліла поўдзень Маньчжурыі на тры часткі: паўднёвую (прыкладна адпаведная цяперашняму Ляаніну), якая ўжо мела значнае кітайскае насельніцтва; заходнюю, дзе жылі манголы; і ўсходнюю (прыкладна адпаведная цяперашняй правінцыі Цзілінь), доступ у якую для не-маньчжураў павінен быў строга кантралявацца. Палісад таксама аддзяляў даліну ракі Ялу ад Ляаніна, з тым каб пакінуць даліну Ялу як незаселеную буферную зону ўздоўж карэйскай граніцы.
З заканчэннем вайны ў Кітаі і далучэннем Тайваня, Кансі асаблівую ўвагу стаў надаваць вайне з Маскоўскай дзяржавай у Прыамур’і. Маньчжурскі двор спрабаваў арганізаваць супраць расійскіх войскаў паходы ханаў Халхі, у першую чаргу Тушэту-хана Чыхуньдоржа і яго брата Ундур-гэгэна Дзанабадзара, кіраўніка будыйскай царквы Манголіі. Прадстаўнікі цынскага дому заклікалі Тушэту-хана нанесці ўдар у Забайкаллі і вярнуць ўладу над буратамі і іншымі народамі, якія перайшлі ў падданства рускага цара. Аднак Тушэту-хан і Ундур-гэгэн не хацелi рваць гандлёвыя сувязі з Маскоўскай дзяржавай і выкарыстоўвалі палітыку лавіравання. Пацярпеўшы ў 1688 годзе паражэнне пад Селенгінскам, Тушэту-хан канчаткова выйшаў з вайны.
У 1685 годзе маньчжурская армія на чале з князем Пэн Чунем пасля аблогі авалодала Албазінам, але неўзабаве казакі зноў занялі і адбудавалі крэпасць. У 1686 годзе цынскія войскі зноў атакавалі Албазін, але пасля пяцімесячнай аблогі і вялікіх страт адступілі, блакіраваўшы яго з усіх бакоў. Расійскі ўрад накіраваў на Амур пасольства Ф. А. Галавіна з прапановай перагавораў, і блакада Албазіна была знята. У 1689 годзе ў Нерчынску, пад ціскам вялікай цінскай арміі, якая акружыла горад, Ф. А. Галавін падпісаў дагавор з імперыяй Цын. Па гэтым дагаворы была вызначана граніца Расіі з Цынскай імперыяй у верхнім цячэнні Амура. Крэпасць Албазін падлягала зрыццю, устанаўліваліся мір і гандаль паміж абедзвюма дзяржавамі. Гэта быў вялікі ваенны і дыпламатычны поспех Кансі.
Далучэнне Халхі
У гэты перыяд увага маньчжураў была засяроджана на сітуацыі ў Халхе і Джунгарыі. Асабліва небяспечным для маньчжураў было ўмацаванне Джунгарскага (Айрацкага) ханства як магчымай асновы аб’яднання мангольскіх плямёнаў пад кіраўніцтвам айратаў. Кансі ўсяляк процідзейнічаў імкненню джунгарскіх ханаў і вярхоўных ламаў Тыбета стварыць адзіную дзяржаву. Ён умела падтрымліваў сепаратызм халхаскіх ханаў і распальваў міжусобіцу ў Паўночнай Манголіі, чакаючы зручнага выпадку для далучэння яе да Цынскай імперыі.
Разгромленыя Галдан-Бошогту ханы, князі і будыйскія іерархі Халхі ў паніцы збеглі пад абарону Кансі. Восенню 1688 года халхаскія наёны на чале з Тушэту-ханам Чыхуньдоржам і Ундур-гэгэнам Дзанабадзарам прынялі фармальнае падданства маньчжурскай дзяржавы. Не жадаючы сутыкнення з імперыяй, Галдан-Бошогту прапанаваў Кансі мір на ўмовах выдачы яму або адпраўкі ў Лхасу Тушэту-хана і Ундур-гэгэна, а таксама ўстанаўлення кітайска-джунгарскіх гандлёвых адносін. Кансі выбраў вайну. Гэта рашэнне паскорыла пераход Паўночнай Манголіі пад руку маньчжурскага імператара. У 1689 годзе на сваім з’ездзе халхаскія ханы вырашылі прызнаць цінскае панаванне. Кансі ўступіў у Халху на чале вялікага войска. Сілы Галдан-Бошогту былі моцна аслабленыя захопам улады ў Джунгарыі яго пляменнікам Цэван Рабданам. Акрамя таго, маньчжурам удалося дэзінфармаваць Галдан-Бошогту, скрытна перакінуць праз Гобі свае перавышаючыя сілы і навязаць айратам генеральную бітву замест небяспечнай для іх манеўранай вайны. У верасні 1690 года ў бітве пры Улан-Бутуне Галдан-Бошогту пацярпеў паражэнне і, панясучы велізарныя страты, адступіў.
IC 4570
IC 4570 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Паўночная Карона.
Кансі
Далучэнне Халхі
Ваенныя дзеянні аднавіліся у 1696 годзе. Імператар на чале велізарнага войска падступіў да Керулена, аднак Галдан-Бошогту адышоў, не прыняўшы бою. Другая маньчжурская армія пад камандаваннем Фэйянгу ў чэрвені гэтага года перахапіла Галдан-Бошогту каля Чамдо. У гэтай вырашальнай бітве айрацкая конніца была разгромлена на берагах ракі Толы ў раёне Ургі. Страціўшы некалькі тысяч палоннымі, увесь абоз і велізарныя статкі, Галдан-Бошогту ўцёк і ў 1697 годзе скончыў жыццё самагубствам. Пасля гэтага ўся тэрыторыя ад Алтая да Халхі таксама ўвайшла ў склад Цынскай імперыі. Для аслаблення ўлады мангольскіх ханаў і князёў Кансі раздрабіў іх удзелы.
IC 4570
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кансі
Далучэнне Халхі
На апошнім этапе маньчжурска-джунгарскай вайны ў 1697 годзе Цынскай імперыі падпарадкаваўся султанат Хамі (Комул). Яго правіцель з дынастыі Вялікіх Маголаў, жадаючы засцерагчы сябе ад пагрозы з боку хаджэй Кашгарыі і айрацкага панавання, аддаўся пад уладу Кансі. Такім чынам, далучыўшы да сябе Кітай і Манголію, Цынская імперыя стала к канцу XVII стагоддзя самай вялікай дзяржавай у Азіі.
Умацаванне дзяржавы
З завяршэннем заваявання Кітая і распачатым аднаўленнем вытворчасці, Кансі з пачатку XVIII стагоддзя стаў паступова адмяняць зробленыя раней падатковыя паслабленні. З мэтай уніфікаваць і спрасціць фіскальную сістэму Кансі ў 1712 годзе правёў падатковую рэформу. Рэформа 1712—1720 гадоў палепшыла становішча неземляробчага насельніцтва вёскі і сельскай беднаты, пастаянна ці часова занятых у сферы промыслаў, адходніцтва, разноснага і дробнага гандлю, транспарту і інш. Усё гэта спрыяла далейшаму аднаўленню сельскай эканомікі і паскорыла яе выхад з зацяжной разрухі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя.
Каб аслабіць нянавісць кітайцаў да чужынцаў, Кансі пакончыў з практыкай адвольных захопаў зямлі, дамоў і маёмасці знамённымі маньчжурамі. Каб умацаваць саюз маньчжураў з кітайскімі вярхамі, Кансі ўсяляк прыцягваў яе на свой бок: былі распрацаваны шырокія культурныя праграмы, быў пашыраны ўдзел кітайскіх шэньшы і землеўладальнікаў ў грамадзянскай адміністрацыі. У той жа час імператар імкнуўся не дапусціць празмернага ўзмацнення ўлады ў руках уплывовых кітайскіх арыстакратычных родаў і багатых кланаў на месцах і ў цэнтральным апараце. З гэтай мэтай у 1700 годзе былі ўстаноўлены строгія квоты на атрыманне навуковай ступені «цзюйжэнь», якая адкрывала дарогу да чыноўніцкіх рангаў, і адміністрацыйных пасад.
Палітыка ў адносінах да нацыянальных меншасцей
Важным напрамкам унутранай палітыкі Кансі, а затым і яго пераемнікаў, стала рэальнае заваяванне не-ханьскіх народнасцей Паўднёва-Заходняга Кітая. Кансі пачаў працяглую кампанію, накіраваную на фактычнае ўключэнне гэтых народаў у агульнаімпэрскую сістэму бюракратычнага кантролю і падатковай эксплуатацыі, гэта значыць ператварэнне «даннікаў» у звычайных падданых. У 1704 годзе па загадзе Кансі ў раёнах нацыянальных меншасцей правінцый Хунань, Гуйчжоу, Юньнань і Гуансі замест традыцыйных спадчынных чыноўнікаў з мясцовых старэйшын, князькоў і племянных правадыроў стала ўводзіцца агульнакітайская чыноўніцкая сістэма.
Палітыка ў галіне ідэалогіі і веравызнанняў
Імператар выкарыстоўваў арганізацыю шырокіх літаратурных работ для правядзення селекцыі, цэнзуры і карных мер. З публікуемых твораў выкрэсліваліся ўсе крамольныя месцы: вольналюбівыя думкі, нязручныя факты і відавочныя намёкі, накіраваныя супраць маньчжураў і іншых іншаземных заваёўнікаў Кітая, на ўмацаванне нацыянальнай самасвядомасці кітайцаў. Само па сабе карыснае збіранне рэдкіх помнікаў кітайскай культуры, іх выданне і каменціраванне суправаджалася рэвізіяй гістарычнай спадчыны — выпраўленнем, скарачэннем або знішчэннем непажаданых тэкстаў. Спецыяльныя камісіі і калегіі ажыццяўлялі цэнзураванне і фальсіфікацыю твораў, да чаго прыклаў руку і сам імператар. З тымі ж навукоўцамі, хто не пакарыўся маньчжурам, Кансі быў бязлітасны. У 1711 годзе быў кінуты ў турму Дай Міншы, які ўключыў у сваю працу апісанне антыманьчжурскай барацьбы. Навуковец быў чвартаваны, члены яго сям’і і сябры — больш за 100 чалавек — пакараныя смерцю.
Асаблiвую ўвагу Кансі надаваў пытанням ідэалогіі. Ён усяк умацоўваў пазіцыі неаканфуцыянства, у поўным аб’ёме аднавіў экзаменацыйную сістэму і сетку канфуцыянскіх навучальных устаноў, усяляк прыцягваючы да двара аўтарытэтных канфуцыянскіх навукоўцаў. Нават маньчжурская знаць была вымушана даваць сваім дзецям канфуцыянскую адукацыю. Кансі праводзіў курс на супрацоўніцтва з кітайскай чыноўна-шэньшыскай элітай, пашыраючы яе ўдзел у апараце кіравання і ўмацоўваючы тым самым Цынскую імперыю як цэнтралізаваную дзяржаву.
Пры ўсім тым Кансі праяўляў вядомую верацярпімасць. Карыстаючыся яго прыхільнасцю, езуіты ў 1692 годзе дабіліся ўказа, які дазваляў звяртаць кітайцаў у хрысціянства. Аднак схільныя да рэлігійнага сінкрэтызму кітайцы-неафіты спалучалі культы Хрыста і Канфуцыя з пакланеннем продкам. Місіянеры і Ватыкан сталі аказваць на Кансі ціск, у 1705 і 1720 годах патрэбаваўшы ад яго забараніць новазвернутым захоўваць кітайскія вераванні. Кансі адхіліў гэта ўмяшанне ва ўнутраныя справы імперыі, а сустрэўшы супраціўленне — прыняў жорсткія меры: адзін з папскіх легатаў памёр у турме, другі быў высланы. Тым не менш, пропаведзь хрысціянства не была забаронена.
Вайна з джунгарамі. Паход у Тыбет
Кансі ставіў сваёй мэтай разграміць Джунгарскае ханства і паставіць Тыбет у залежнасць ад маньчжурскай імперыі Цын. Палітычнае становішча ў гэтых краінах аблягчала рэалізацыю палітыкі Пекіна. У 1705—1710 гадах у Тыбеце разгарэлася ўзброеная барацьба за ўладу паміж хашуцкім правіцелем Лхаўзан-ханам і тыбецкім рэгентам Сангье Гьяцо (Санчжай Чжамцо). Спрабуючы ўсталяваць свой уплыў у Тыбеце, імператар падтрымаў хашутаў. У Пекіне добра разумелі, што цінскае панаванне ў Манголіі не можа быць трывалым без яго рэлігійнай падтрымкі з Лхасы, без добразычлівага для маньчжураў уздзеяння Далай-ламаў на будыйскую царкву Манголіі. Тым не менш, на дадзеным этапе Кансі імкнуўся аслабіць кіраўнікоў Лхасы рукамі хашутаў, каб пасля падпарадкаваць і тых, і другіх.
У Джунгарыі пасля смерці Галдан-Бошогту айрацкім ханам стаў яго пляменнік Цэван Рабдан. Ён зноў аб’яднаў ўсе чатыры айрацкія аймакі, аднавіўшы Джунгарскае ханства, якое было распалася. Будучы прыхільнікам незалежнасці, новы хан адхіліў неаднаразовыя прапановы Кансі стаць «даннікам» багдыхана. Абодва бакі актыўна рыхтаваліся к новай сутычцы. Цэван Рабдан запатрабаваў ад Кансі вярнуць захопленыя ў Галдан-Бошогту землі на ўсход і поўнач ад Латая. У Пекіне адкінулі гэтае патрабаванне. Са свайго боку, імператар настойваў на прадастаўленні самастойнасці кожнаму з чатырох княстваў-аймакаў. Гэта значыла фактычна падарваць знутры адзінства Джунгарскага ханства і гранічна аслабіць цэнтральную ўладу хана на фоне раздробненасці. Натуральная адмова Цэван Рабдана паскорыла пачатак вайны.
У 1715 годзе пачалася другая вайна паміж Цынскай імперыяй і Джунгарскім ханствам, якая вялася з пераменным поспехам, не даючы яўнай перавагі ні аднаму з бакоў. Цэван Рабдан сіламі свайго васала Цэрэн Дандуба-старэйшага ў 1717 годзе захапіў Тыбет. Скарыстаўшыся гэтым, Кансі ў 1720 годзе накіраваў у Лхасу дзве калоны войскаў — з Сычуані і Цінхая — пад камандаваннем Гэрбі і Янь Сіня, конніцу халхаскіх князёў, а таксама падняў супраць айратаў тыбецкае апалчэнне з Кама. Пацярпеўшы паражэнне, айраты сышлі з Тыбета, што ўзмацніла ўплыў Цынскай імперыі ў Цэнтральнай Азіі. Пасля разгрому і выгнання айратаў маньчжуры пакінулі ў Лхасе двухтысячны мангольскі гарнізон. Тыбецкі ўрад да 1723 года заставаўся ў моцнай залежнасці ад маньчжурскага рэзідэнта.
Смерць і пераемнік
Імператар Кансі памёр у 1722 годзе, на шэсцьдзесят восьмым годзе жыцця. Насуперак усім чаканням імператарскага клана і на крайняе здзіўленне шматлікіх сыноў імператара, спадчыннікам быў абвешчаны Іньчжэнь.
Сям’я
Усяго ў Кансі было 64 жонкі
Кансі правіў даўжэй за ўсіх у гісторыі Кітая, і дзяцей у яго было больш, чым у любога іншага імператара дынастыі Цын. Большасць з іх паміралі маладымі ад хвароб, афіцыйна лічыцца, што ў Кансі было 24 сыны і 12 дачок.
Кейрэн Уэствуд
Кейрэн Уэствуд (Keiren Westwood; нар., Манчэстэр, Англія) — ірландскі футбаліст, брамнік англійскага клуба «Куінз Парк Рэйнджэрс» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі.
Гросглокнер
Гросглокнер — гара ў горнай сістэме Альпаў на мяжы Карынтыі і Усходняга Ціроля. Гара мае дзве вяршыні — Гросглокнер і Клайнглокнер (3 770 м). У яе падножжа размешчаны самы буйны ледавік Аўстрыі — Пастэрце.
Упершыню была ўзята ў 1800 Марцінам Райхерам (Martin Reicher) і Хойсенам Сэпі (Hoysen Sepp).
Да 1918 года гара знаходзілася ў прыватнай уласнасці. Сёння, аднак, належыць Аўстрыйскаму Альпійскаму таварыству (Österreichischer Alpenverein).
Прыбыткы
Прыбыткы (Приби́тки) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Юрый Пятровіч Гіль
Юры Пятровіч Гіль (11 снежня 1942, засценак Вашунава, цяпер Докшыцкі раён Віцебскай вобласці — 24 кастрычніка 2008, Вільнюс, Літва) — беларускі грамадскі дзеяч, заснавальнік Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны Віленскага краю.
Біяграфія
Вучыўся ў Параф’янаўскай школе. У 1961—1964 гадах праходзіў тэрміновую у Савецкай Арміі, в/ч 52108 у Калінінградзе. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1968), працаваў настаўнікам у Докшыцкім раёне. У 1972 годзе вярнуўся ў Мінск, працаваў у арганізацыі «Веды».
У часы Перабудовы ўзначаліў Мінскую раённую арганізацыю БНФ «Адраджэньне». Пасля пераехаў у Вільнюс, дзе стварыў Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны Віленскага краю, быў яго кіраўніком да канца жыцця (2008).
Быў дэпутатам Віленскага раённага самакіравання.
Пахаваны ў Параф’янаве (Докшыцкі раён) побач бацькоў, надпіс на надмагіллі «Юры Гіль, сын Пятра і Фэльці».
Дзейнасць
Вядомы актыўнай дзейнасцю па мемарыялізацыі памяці дзеячаў беларускага адраджэння. Арганізаваў ушанаванне памяці Францішка Багушэвіча і Браніслава Тарашкевіча на Віленшчыне — усталяванне шыльды і крыжа на месцы дома Францішка Багушэвіча ў Свіранах, найменаванне вуліцы ў у гонар Браніслава Тарашкевіча.
У 1994 годзе заснаваў Гісторыка-этнаграфічны музей «Засьцянковая хатка» ў Вашунаве (цяпер не існуе).
У 1980-1990-х гадах выступаў з ініцыятывай стварэння чыгуначнага прыпынку каля Вашунава, але прыпынак за некалькі кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Параф’янава прызналі не мэтазгодным.
Чэрэмхіў (Жыдачыўскі раён)
Чэрэмхіў (Чере́мхів) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ходарыўскай гарадской абшчыны.
Веймарскі класіцызм
Ве́ймарскі класіцы́зм (ням. Weimarer Klassik альбо Weimarer Klassizismus) — культурны і літаратурны рух у Еўропе, асноўныя ідэі якога былі сфармуляваныя Ёганам Вольфгангам Гётэ і Ёганам Крыстафам Фрыдрых фон Шылерам у перыяд 1788—1832 гг.
Ліпеньская рэвалюцыя ў Егіпце
Ліпеньская рэвалюцыя — ваенны пераварот, які адбыўся ў Егіпце 23 ліпеня 1952 года, у выніку якога была скінута манархія і абвешчана рэспубліка. Пераварот быў здзейснены членамі руху радыкальна настроеных ваенных «Свабодныя афіцэры» на чале з Гамалем Абдэлем Насерам.
Перадумовы рэвалюцыі
Сярод прычын, якія прывялі да рэвалюцыі :
Перавароту папярэднічала серыя масавых антыбрытанскіх маніфестацый у Каіры ў студзені і лютым 1952 года, якія скончыліся разнёй егіпецкіх паліцэйскіх і мірных жыхароў. Пасля гэтых падзей армія канчаткова перайшла пад кантроль апазіцыі. Тройчы кароль прызначаў новых прэм’ер-міністраў у надзеі вярнуць краіну пад кантроль, але яго спробы не ўвянчаліся поспехам. Першапачаткова арганізацыя радыкальна настроеных ваенных «Свабодныя афіцэры», на чале якіх стаяў старшыня выканкама гэтай арганізацыі падпалкоўнік Гамаль Абдэль Насер планавала здзейсніць пераварот 5 жніўня, аднак група змоўшчыкаў была раскрыта лаяльнай ураду службай бяспекі. Асцерагаючыся арышту, Насер вырашыў скінуць караля 23 ліпеня.
Хроніка рэвалюцыйных падзей
У 1952 годзе капітан Ахмед Хамруш служыў у Александрыі, дзе займаўся прапагандай сярод егіпецкіх войскаў, якія яшчэ былі ўзрушаны паражэннем Егіпта ў першай араба-ізраільскай вайне. Хамруш адным з першых уступіў у арганізацыю «Свабодныя афіцэры», дзе разам з Насерам, Халедам Махі эд-Дзінам, Салахам Салемам, Хамдзі Убейдам, Ахмедам Фуадам і Абдэль Рахманам Ананам займаўся напісаннем і распаўсюджваннем улётак.
Левіцы
Левіцы (Levice, Lewenz, Léva) — горад у заходняй Славакіі на левым беразе ракі Грон. Стараславянская назва горада — «Лева», што азначае «левая».
Гісторыя
Левіцы ўпершыню былі згаданы ў 1156 годзе, калі эстэргамскі архібіскуп асвяціў тут касцёл. У 1318 годзе згадваецца крэпасць — Левіцкі Град, якая паводле легенды была пабудавана самім Матушам Чакам. У 1558 годзе Штэфан Доба перабудаваў крэпасць, якая паспяхова адбівала шматлікія ўдары туркаў, але ў 1663 годзе ім удалося захапіць крэпасць, якую ўтрымалі ненадоўга — у 1664 пры бітве ля муроў крэпасці турэцкае войска было дашчэнту разбіта.
У 1709 годзе крэпасць узарвалі паўсталыя куруцы.
Эканоміка
Сёння Левіцы важны прамысловы горад заходняй Славакіі. За 15 км на паўночны захад ад горада знаходзіцца АЭС Мохаўцы.
Ліпеньская рэвалюцыя ў Егіпце
Хроніка рэвалюцыйных падзей
21 ліпеня 1952 года, напярэдадні выступлення «Свабодных афіцэраў», да Хамруша прыйшлі браты Насера Шаўкі і Эз эль-Араб Абдэль Насеры і паведамілі, што ён, як прадстаўнік александрыйскага гарнізона, тэрмінова выклікаецца з Насерам у Каір за інструкцыямі. Увечар 22 ліпеня, каля 17.30, Насер на сваім чорным «Осціне» пад’ехаў да Хамруша, які чакаў яго на вуліцы ў суправаджэнні Камаля ад-Дзіна Хусейна і двух афіцэраў. Ён паведаміў, што гэтай ноччу армія здзейсніць пераварот і высуне патрабаванні да караля Фаруку. Для Хамруша гэтая навіна была поўнай нечаканасцю, тым больш, што ў асяроддзі ХАДЭТУ не падтрымлівалі ідэю ваеннага перавароту, а прытрымліваліся тэорыі народнай рэвалюцыі.
22 ліпеня 1952 года на кватэры маёра Халеда Махі эд-Дзіна адбылася апошняя нарада перад пераваротам, які стаў пачаткам Егіпецкай рэвалюцыі. Член СРК маёр Халед Махі эд-Дзін адказваў за захоп стратэгічнага раёна Абасія — Геліёпаль, дзе знаходзіліся армейскія казармы.
У Кавалерыйскай управе арміі, якая кіравала бранятанкавымі часцямі, за аперацыю акрамя маёра Халеда Махі эд-Дзіна адказвалі таксама падпалкоўнікі Хусейн аль-Шафеі і Сарват Акраша, якія кіравалі дзеяннямі бранятанкавых падраздзяленняў у раёне аэрадрома Эль-Мазы і ў Абасіі. Бранетанкавы батальён Халеда Махі эд-Дзіна павінен быў заняць пазіцыю на ўездзе ў Геліёпаль каля кінатэатра «Роксі».
Махі эд-Дзін так успамінаў падзеі той ночы: "«У тую памятную ноч я павінен быў падняць мотамеханізаваны батальён і захапіць важныя аб’екты ў раёне Абасія — Геліёпаль. Салдаты ведалі мяне, і таму не каштавала вялікіх намаганняў угаварыць іх дзейнічаць. Я сказаў ім: „Салдаты, наша радзіма ў цяжкім становішчы. У гэтыя крытычныя хвіліны Савет кіраўніцтва рэвалюцыяй даручае нам выканаць свой абавязак“ Гэтага аказалася дастаткова, каб батальён дружна выступіў пад камандаваннем свайго афіцэра. Аднак, у казарме з’явіўся афіцэр, які мог змарнаваць усю справу. Прыйшлося арыштаваць яго. Жэрабя было кінутае. Я загадаў салдатам заняць названыя Насерам аб’екты, мы захапілі іх амаль без супраціўлення»."
У ноч з 22 на 23 ліпеня 1952 года ў Каір увайшлі войскі, блакіраваўшы ўсе ўрадавыя ўстановы.
Ужо ў 7:30 раніцы 23 ліпеня па радыё прагучала камюніке генерал-маёра Махамеда Нагібу, у якім гаварылася, што «прадажны» ўрад скінуты. Насер і Махі эд-Дзін разам складалі тэкст першага звароту да нацыі. Камюніке зачытаў падпалкоўнік Анвар Садат. Кіраваў путчыстамі Савет рэвалюцыйнага камандавання Егіпта (9 афіцэраў, падпалкоўнікі і маёры. У іх колькасці, Гамаль Абдэль Насер, Абдэль Хакім Амер, Анвар Садат).
Калі раніцай 23 ліпеня Анвар Садат зачытаў па радыё Маніфест «Свабодных афіцэраў», увесь александрыйскі гарнізон дружна выказаў падтрымку і далучыўся да руху. Хамруш адзначаў, што «нідзе не адбылося ніводнага варожага выступлення». Сярод афіцэраў, што падтрымалі намаганні Хамруша, акрамя братоў Насера, быў і будучы ваенны аташэ ў Амане Салах Мустафа. З Каіра паступіла распараджэнне не прадпрымаць актыўных дзеянняў, і толькі ў другой палове дня 23 ліпеня Насер і генерал Мухамед Нагіб патэлефанавалі Хамрушу, выслухалі даклад, пра тое, што ў Александрыі ўсё спакойна, і далі ўказанне затрымаць камандуючага Памежнай аховай генерала Хусейна Серы Амера, які хацеў бегчы ў Лівію. Увечары 23 ліпеня 51-гадовы генерал-маёр Махамед Нагіб, камандуючы Паўднёвай ваеннай акругай і член арганізацыі «Свабодныя афіцэры», атрымаў ад караля пасаду галоўнакамандуючага арміяй. Кароль Фарук яшчэ спадзяваўся на ваенную дапамогу ЗША, аднак неўзабаве быў схоплены, прымушаны да адрачэння і высланы з краіны. Каралеўскі прастол перайшоў да яго сына-немаўляці.
26 ліпеня 1952 года «свабодныя афіцэры» на чале з генералам Махамедам Нагібам удзельнічалі ў Александрыі ў цырымоніі правадоў у эміграцыю караля Фарука. Махі эд-Дзін успамінаў, што кароль запэўніваў лідараў рэвалюцыі, што сам намерваўся правесці пераўтварэнні, дзеля якіх яны зрынулі яго рэжым.
Далейшыя дзеянні рэвалюцыі егіпецкіх афіцэраў
12 жніўня 1952 года папулярныя чаканні неадкладных рэформ прывялі да бунтаў рабочых у Кафр-Давар, у выніку чаго новымі ўладамі былі вынесены два смяротныя прысуды.
15 жніўня Савет рэвалюцыйнага камандавання Егіпта ўзначаліў генерал-маёр пяхоты Махамед Нагіб. Яго намеснікам у СРК прызначаўся Гамаль Абдэль Насер.
Пасля прыходу «Свабодных афіцэраў» да ўлады на адным з першых пасяджэнняў СРК была ўнесена прапанова прыцягнуць экспертаў для распрацоўкі планаў палітычных і эканамічных пераўтварэнняў. Насер падтрымаў яго і спіс экспертаў было даручана скласці эканамісту Ахмеду Фуаду, які прытрымваўся марксісцкіх поглядаў. Да распрацоўкі праектаў рэформ, у тым ліку і аграрнай, былі таксама прыцягнуты марксісты Рашыд аль-Бараві і Абдэль Разік аль-Сануры.