cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарады свету паводле колькасці насельніцтва
У спісе ўтрымліваюцца даныя па колькасці насельніцтва найбуйнейшых горадоў свету. У большасці выпадкаў (калі не абумоўлена іншае) зазначана насельніцтва ўласна гарадоў, без уліку прыгарадаў.
Слуга народа (партыя)
Слуга народа (Слуга народу, у 2016—2017 гг. — «Партыя рашучых пераменаў»)  — украінская палітычная партыя. Афіцыйная рэгістрацыя адбылася 2 снежня 2017 года. Партыя названая адным імем з рускамоўным камедыйным серыялам 2015—2019 гадоў «Слуга народа» і фільмам 2016 года «Слуга народа 2» вытворчасці студыі «Квартал-95».
Гісторыя
На 27 лістапада 2018 года кіраўніком арганізацыі з’яўляўся Іван Баканаў, які таксама ажыццяўляе паўнамоцтвы кіраўніка украінскай гумарыстычнай студыі «Квартал 95» з 2013 года.
Паводле справаздачы партыі за другі квартал 2018 года, яна бескаштоўна карыстаецца офісам на 4 м² у Кіеве (які прадастаўляецца ў карыстанне спонсарам), не валодае аніякімі сродкамі і не праводзіць ніякіх выплатаў.
У снежні 2017 года 4% украінцаў, апытаных Фондам дэмакратычнай ініцыятывы імя Ілька Кучэрыва сумесна з сацыялагічнай службай «Цэнтр Разумкова», заявілі пра гатоўнасць прагаласаваць на парламенцкіх выбарах за «Слугу народа», а ў маі 2018 года — 5%. У снежні 2018 года за партыю былі гатовыя аддаць свае галасы 8,3% апытаных.
У студзені 2019 года, згодна з расследаваннем выдання Glavcom, партыя заставалася віртуальнай — аніякай дзейнасці па адрасе, дзе партыя здымае памяшканне, не вялося.
Удзел у прэзідэнцкіх выбарах 2019 года
На думку палітолага Міхаіла Басараба, кандыдат ад партыі «Слуга народа» Уладзімір Зяленскі «прыносіць больш клопатаў прарасійскім палітыкам і папулістам, […] паколькі ён з’яўляецца іх найбліжэйшым канкурэнтам» і можа адцягнуць на сябе «частку прарасійскіх і ласых на дэмагогію выбаршчыкаў».
На думку журналістаў Радыё «Свабода», станам на канец 2018 года пра палітычныя погляды лідара партыі «Слуга народу» Зяленскага зрабіць высновы можна толькі з яго неадназначных выказванняў на тэму ўкраінскай мовы :
Не праблема размаўляць па-ўкраінску. І гэта ні ў якім разе, і гэта найгалоўнейшае, не звязана з моўнымі пытаннямі, перавагамі або любоўю да чагосьці. Але, мне так здаецца, што гэта не прынцыповыя рэчы. Я ведаю ўкраінскую мову. Але я не думаю на ёй свабодна. Я перакладаю. Так, я магу з вамі размаўляць на ўкраінскай мове, але праблема ў тым, што я перакладаю. І гэта прыкметна — я раблю паўзу. Але я вельмі паважаю ўкраінскую мову!
Ігнацій Бжазоўскі
Ігнацій Бжазоўскі (Ignacy Brzozowski, 1 лютага 1750, Літва — 5 лютага 1820, Полацк) — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
У Таварыства Ісуса ўступіў 15 жніўня 1766 г. у Нясвіжы. Склаў апошнія зарокі 2 лютага 1784 г. Прафесар рыторыкі ў Оршы (з невялікімі перапынкамі, 1784—1794), рэгент канвікта ў Віцебску (1786). З 1794 па 1803 гг. — магістр навіцыяту ў Полацку. У 1803—1809 гг. — інструктар ІІІ прабацыі ў Оршы, а ў 1809—1812 гг. — рэктар Віцебскага езуіцкага калегіума. У 1813—1814 гг. — сакратар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Памёр у Полацку 5 лютага 1814 г.
Нікіеў мір
Нікіеў мір (421 да н.э.) — мір паміж Афінскім марскім саюзам і Пелапанескім саюзам на чале са Спартай. Атрымаў назву паводле імя правадыра мірнай партыі ў Афінах Нікія. Нікіеў мір завяршыў першы этап Пелапанескай вайны — так званую Архідамаву вайну. Быў заключаны на 50 год на ўмовах абмену палонных і захопленых тэрыторый. Нікіеў мір не ліквідаваў асноўных прычын вайны і выклікаў незадаволенасць спартанскіх саюзнікаў і афінскай партыі вайны на чале з Алківіадам. У сувязі з гэтым пастаянна парушаўся. Поўнамаштабныя баявыя дзеянні аднавіліся ў 415 да н.э. з пачаткам афінскай экспедыцыі на Сіцылію.
Дурыян
Дурыян (Durio) — род раслін сямейства мальвавыя, які ўключае ў сябе каля 30 відаў, што растуць у дажджавых трапічных лясах Паўднёва-Усходняй Азіі.
Біялагічнае апісанне
Віды роду — вялікія, слаба разгалінаваныя, вечназялёныя дрэвы з каранямі-падпоркамі і простымі лістамі. Кветкі буйныя, белага ці чырвонага колеру, развіваюцца на ствалах (каўліфлорыя) або буйных галінах (раміфлорыя), раскрываюцца да вечара і апыляюцца кажанамі і пчоламі. Плады дурыяну дасягаюць у дыяметры да 20 см і масы да 4 кг. Маюць вельмі цвёрдую абалонку і пакрытыя магутнымі калючкамі, якія абараняюць змесціва недаспелага плода ад жывёл. Раскрываецца плод пяццю створкамі, па краі якіх размешчана цёмнае насенне з сакавітымі прыдаткамі — арылусамі. Плады дурыяну, нягледзячы на агідны пах, які выключае іх захоўванне ў закрытых памяшканнях, лічацца найбольш каштоўнай садавіной ў Паўднёва-Усходняй Азіі і ў Паўднёвай Амерыцы (у прыватнасці ў Бразіліі). Дурыян мае арэхава-сметанковы смак, мае рэзкі пах, які нагадвае пах часнаку, тухлай рыбы і каналізацыі.
Empusa fasciata
Empusa fasciata — від насякомых з сямейства.
Жыве на адкрытых кустарнікавых прасторах. Сустракаецца на раслінах відаў, , , , і. Распаўсюджаны ў Крыму, Турцыі, Малой Азіі, ў Грэцыі, уключаючы востраў Крыт, на Кіпры, у Румыніі, Славеніі, Ізраілі, Палесціне, Іране, Іарданіі, Індыі і Алжыры.
Буковічы
Назву Буковічы маюць:
Істра (рака)
Назва
Назва старабалцкага паходжання.
Найбліжэйшыя гідранімічныя адпаведнікі — латышская рачная назва Istra, літоўская Įstras (< Instras), пруская *Instra (> Instrut ), таксама назва прытока дзесенскай ракі Сноў рэчкі Істраўка (< Істра).
Ад балцкага *Isra (без устаўных -n- i -t-), якое з дапамогай пашыральніка -(e)r- ад індаеўрапейскага *eis- / *is- «хутка рухацца», а тое ад карацейшага *ei- / *i- «ісці».
Той жа гідранімічны корань Is- у рачной назве Іса, а з пашыральнікам -(е)l- — у назве Іслач (з другой асновай Ak- са значэннем «крыніца, вада, рака»). Фанетычны варыянт гэтага кораня Jas- у назве Ясельда (з другой асновай -(u)da са значэннем «вада, рака»).
Значэнне назвы Істра можна перадаць як «Плыткая (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 113 км. Плошча вадазбору 2050 км². Сярэдні расход вады за 12 км ад вусця (гідралагічны пост Паўлаўская Слабада ) 11,3 (12,1 ) м³/с. Выток ракі знаходзіцца на Маскоўскім узвышшы, непадалёк ад пасёлка Каськова. Працякае па тэрыторыі Сонечнагорскага, Істрынскага і Краснагорскага раёнаў Маскоўскай вобласці. Упадае ў раку Масква ў раёне сяла Пятрова-Дальняе (Краснагорскі раён). Прытокі Істры: Бялянка, Гразеўка (Гразева), Пясочная, Малая Істра, Раменка, Катыш, Чорная і інш.
На рацэ горад Істра, створанае ў 1935 годзе Істрынскае вадасховішча і ГЭС.
Рональд Джордж Норыш
Рональд Джордж Рэйфард Норыш (Ronald George Wreyford Norrish;, Кембрыдж, Вялікабрытанія — , Кембрыдж, Вялікабрытанія) — брытанскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1967 годзе.
Адукацыя і ранняе жыццё
Норыш нарадзіўся ў Кембрыджы і атрымаў адукацыю ў школе Перс і каледжы Эмануэль у Кембрыджы. Ён быў былым вучнем Эрыка Райдэла.
Кар’ера і даследаванні
Норыш быў палонным у Першай сусветнай вайне, а пазней з сумам пракаментаваў, што шмат яго сучаснікаў і патэнцыйных канкурэнтаў у Кембрыджы не выжылі ў вайну. Ваенныя звесткі паказваюць, што другі лейтэнант Каралеўскай артылерыі Норыш прапаў без вестак (трапіў у палон) 21 сакавіка 1918 года. Норыш вярнуўся ў каледж Эмануэль у якасці навуковага супрацоўніка ў 1925 годзе і пазней стаў загадчыкам кафедры фізічнай хіміі ў Кембрыджскім універсітэце. На працягу многіх гадоў кафедра фізічнай хіміі займала левы бок будынка Lensfield Road з іншым (і асобным) аддзяленнем «хіміі» (якая ўключала арганічную, тэарэтычную і неарганічную хімію), пад кіраўніцтвам Лорда Аляксандра Рабертуса Тода, можна дабрацца, павярнуўшы направа ля галоўнага ўваходу. Абодзве кафедры мелі асобны адміністрацыйны, тэхнічны і акадэмічны персанал, пакуль яны не аб’ядналіся ў адзін хімічны факультэт пад кіраўніцтвам Джона Мэрыга Томаса ў пачатку 1980-х гадоў. Норыш даследаваў фотахімію, выкарыстоўваючы бесперапынныя крыніцы святла (у тым ліку пасля вайны, пражэктары).
Узнагароды
Норыш быў абраны членам Каралеўскага таварыства ў 1936 годзе. У выніку распрацоўкі флэш-фоталізу Норыш быў ганараваны Нобелеўскай прэміяй па хіміі ў 1967 годзе разам з Манфрэдам Эйгенам і Джорджам Портэрам за даследаванне надзвычай хуткіх хімічных рэакцый. Адно з яго дасягненняў — развіццё рэакцыі Норыша.
У Кембрыджы Норыш кіраваў Разаліндай Франклін, будучай даследчыцай ДНК і калегай Джэймса Уотсана і Фрэнсіса Крыка, і перажыў з ёй пэўны канфлікт.
Выбарчая акруга
Выбарчая акруга — тэрыторыя, ад якой выбаршчыкамі выбіраецца дэпутат (дэпутаты) прадстаўнічага органа або выбарная службовая асоба (выбарныя службовыя асобы).
Выбары прэзідэнта краіны праводзяцца па адзінай выбарчай акрузе, якая складае ўсю тэрыторыю гэтай краіны.
Як правіла, толькі выбаршчыкі, якія пражываюць у межах выбарчай акругі, могуць галасаваць на выбарах, якія там праводзяцца.
Віды выбарчых акруг
Вылучаюць наступныя віды выбарчых акруг:
Перасмешка зялёная
Апісанне
Даўжыня цела 14 см, размах крылаў 20,5-24 см. Зверху аліўкавая, знізу жоўта-крэмавая, жоўтае брыво, шэра-блакітныя ногі. Складзеныя крылы даходзяць да палавіны рулявых. На крылах ёсць жаўтаватыя ўчасткі, больш светлыя за асноўны фон. У маладых ніз цела больш матавы, верх карычневы, на крыле белая пляма. Галасісты, хуткі і багаты на імітацыі спеў, кожны склад выразна аддзелены і звычайна паўтараецца па некалькі разоў.
Пашырэнне
Насяляе ўскрайкі лясоў і насаджэнняў з густымі кустамі, зацененымі вышэйшымі дрэвамі, а таксама сады, паркі, густыя зараснікі ўздоўж дарог, лесапалосы сярод палёў, высокія агароджы з дрэў. На поўначы арэала часцей у бярозавых гаях, на поўдні — у дубовых. У Швейцарыі даходзіць да 1500 м над у.м.
Пералётны від. Месца зімовак: Трапічная і Паўднёвая Афрыка.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо часцей за ўсё на галіне зацененага куста, якая плаўна адыходзіць ад ствала, моцна прыплеценае да галін, краі яго моцна загнуты ўнутр. Знешняя частка са шчыльна сплеценых, выгнутых лістоў травы, карэньчыкаў, кавалачкаў бярозавай кары і моху, расліннага пуху, а таксама коканаў насякомых, пёраў і воўны. Унутры даволі тоўстае ў аснове з тонкіх траў і карэньчыкаў, шэрсці, воўны з прымессю пёраў і расліннага пуху. Высцілка з пёраў і валосся. Гняздо можа быць умацаванае бярозавай карой, паперай, воўнай, галінкамі. Дыяметр 6-11 см.
Яйкі (4-5, часам 3-6) звычайна падоўжаныя, ружовыя, з фіялетавым адценнем; плямкі і крапінкі фіялетава-карычневыя або чорныя. Памеры 18 х 13 мм
Гравітон
Гравіто́н — гіпатэтычная бязмасавая элементарная часціца — пераносчык гравітацыйнага ўзаемадзеяння без электрычнага зараду. Павінен мець спін 2 і два магчымыя напрамкамі палярызацыі. Гіпотэза аб існаванні гравітонаў з'явілася дзякуючы поспеху квантавай тэорыі поля (асабліва Стандартнай мадэлі) у мадэляванні паводзін астатніх фундаментальных узаемадзеянняў з дапамогай падобных часціц: фатоны ў электрамагнітным узаемадзеянні, глюоны ў моцным узаемадзеянні, W± і Z-базоны ў слабым узаемадзеянні. Прытрымліваючыся гэтай аналогіі — за гравітацыйнае ўзаемадзеянне таксама можа адказваць нейкая элементарная часціца.
Шэраг фізікаў аспрэчвае саму гіпотэзу пра існаванне гравітона як безгрунтоўную. Напрыклад, калі гравітоны існуюць, то яны павінны выпраменьвацца чорнымі дзіркамі, што, верагодна, супярэчыць Агульнай тэорыі адноснасці.
Мускавіт
Мускавіт — мінерал групы слюд, складаны гідрааксід-алюмасілікат калію, KAl2[AlSi3O10](OH)2.
Назва паходзіць ад muscovite, утворанага з Muscovy, ад старажытнай назвы Расіі Масковія, адкуль мускавіт быў завезены ў краіны Еўропы.
Крышталізуецца ў манакліннай, зрэдку трыганальнай сінганіях. Утварае кароткаслупкаватыя і пласціністыя крышталі, ліставатыя, лускаватыя і іншыя агрэгаты. У тонкіх пласцінах бясколерны, у больш тоўстых набывае шэрае, ружаватае, жаўтаватае, зеленаватае адценні. Бляск шкляны, на плоскасцях спайнасці перламутравы і серабрысты. Цвёрдасць 2—3. Шчыльнасць 2,8—2,9 г/см³.
Мінерал магматычнага і метамарфічнага паходжання.
Выкарыстоўваецца ў будаўнічай, хімічнай, фарфоравай, электра- і радыёпрамысловасці.
Нікій
Нікій (Νικίας) (каля 469 да н.э., Атыка — 413 да н.э., Сіцылія) — афінскі палітык і палкаводзец. Падчас Пелапанескай вайны ўзначаліў шэраг паспяховых аперацый супраць Спарты і яе саюзнікаў, праявіўшы выключную асцярожнасць і разважлівасць. Нягледзячы на гэта, быў правадыром мірнай партыі. Дамогся заключэння ў 421 да н.э. нетрывалага Нікіева міра. Пасля парушэння міра ў 415 да н.э. быў супраць сваёй волі прызначаны кіраўніком авантурнай ваеннай экспедыцыі ў Сіцылію супраць Сіракуз. У 413 да н.э. пасля няўдалай аблогі Сіракуз, якая скончылася паражэннем афінскіх войскаў, Нікій быў узяты сіракузянамі ў палон і пакараны смерцю.
NGC 2862
NGC 2862 (іншыя абазначэнні — UGC 5010, MCG 5-22-45, ZWG 151.76, KARA 329, IRAS09219+2659, PGC 26690) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уран-242
Уран-242 — радыеактыўны нуклід хімічнага элемента ўрану з атамным нумарам 92 і масавым лікам 242.
Распад
Уран-242 распадаецца шляхам β− распаду да радыеактыўнага ізатопа нептунія-242.
Булаўкі
Назву Булаўкі маюць:
Старынка (Асцёрскае сельскае паселішча)
Старынка (Старинка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Старынка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Квантавая тэорыя поля
Ква́нтавая тэо́рыя по́ля (КТП) — раздзел фізікі, які вывучае паводзіны рэлятывісцкіх квантавых сістэм.
Матэматычны апарат КТП — гільбертава прастора станаў (прастора Фока) квантавага поля і дзеючыя ў ім аператары. У адрозненне ад квантавай механікі, «часціцы» як нейкія незнішчальныя элементарныя аб’екты тут адсутнічаюць. Замест гэтага асноўныя аб’екты тут — вектары фокаўскай прасторы, якія апісваюць разнастайныя ўзбуджэнні квантавага поля. Аналагам квантавамеханічнай хвалевай функцыі ў КТП з’яўляецца палявы аператар (дакладней, «поле» — гэта аператарназначная, з якой толькі пасля згорткі з асноўнай функцыяй атрымліваецца аператар, дзеючы ў гільбертавай прасторы станаў), здольны дзейнічаць на вакуумны вектар фокаўскай прасторы (гл. вакуум) і параджаць адначасцічныя ўзбуджэнні квантавага поля. Фізічным назіраным тут таксама адпавядаюць аператары, складзеныя з палявых аператараў.
Квантавая тэорыя поля аказалася адзінай пакуль тэорыяй, здольнай апісаць і прадказаць паводзіны элементарных часціц пры высокіх энергіях (гэта значыць пры энергіях, якія істотна перавышаюць іх энергію спакою). Менавіта на квантавай тэорыі поля грунтуецца ўся фізіка элементарных часціц.
Пры пабудове квантавай тэорыі поля ключавым момантам было разуменне сутнасці з’явы перанарміроўкі.
Прастора Фока
Названы ў гонар савецкага фізіка Уладзіміра Аляксандравіча Фока, які ўвёў гэта паняцце ў 1932 годзе.
Канцэрт
Канцэрт (concertо — спаборнічаю) — публічнае выкананне музычных твораў, балетных, эстрадных і іншых нумароў па загадзя складзенай праграме.
Канцэрт у розныя гістарычныя эпохі
Папярэднікамі канцэртаў можна лічыць розныя спаборніцтвы ў старажытнай Грэцыі і Рыме. У сярэднявечча (да другой паловы XVIII стагоддзя) канцэрт быў прэрагатывай арыстакратыі, меў музычна-выканальніцкі характар і быў разлічаны на невялікае кола спецыяльна запрошаных асоб.
Першыя сапраўды публічныя канцэрты XVIII стагоддзя былі выключна музычнымі. З'яўленне на прафесійных падмостках іншых відаў мастацтва можна асацыяваць з узнікненнем канцэртных праграм у драматычных тэатрах (канец XVIII — пачатак XIX стагоддзяў): пасля сыгранай п'есы там ішоў яшчэ дывертысме́нт, у якім акцёры гэтага тэатра і іншыя запрошаныя асобы паказвалі канцэртныя нумары розных жанраў.
Англія з'яўляецца радзімай першых форм забаўляльных канцэртных праграм у памяшканнях салонаў-тэатраў, паб-тэатраў (піўных бараў са сцэнай) і мюзік-холаў (музычных залаў пры гасцініцы). Асаблівага росквіту дадзены сінтэз дасягнуў у Францыі ў другой палове XIX стагоддзя. Характэрнай рысай для Парыжа і іншых французскіх гарадоў стала дзейнасць кафэ-шатанаў і кафэ-канцэртаў, разлічаных на невялікую колькасць наведвальнікаў.
Такім чынам, можна з упэўненасцю сказаць аб трох разнавіднасцях канцэртнай дзейнасці XVIII—XIX стагоддзяў: канцэрт філарманічнага плана (жанр сур'ёзнай музыкі і літаратуры), дывертысмент (пад эгідай тэатра) і канцэрт-шантан (канцэртныя забаўляльныя праграмы ў рэстаранах, пабах, гасцініцах і інш.).
Але ў XX стагоддзі «канцэрт» набывае некалькі іншае гучанне. Так, у Вялікай савецкай энцыклапедыі канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. «Канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. Віды канцэрта — музычны (сімфанічны, камерны, фартэпіянны, скрыпічны і інш.), літаратурны (мастацкае чытанне), эстрадны (лёгкая вакальная і інструментальная музыка), гумарыстычныя апавяданні, пародыі, цыркавыя нумары і інш.)»
Канцэрт у масавай культуры
Канцэрт у масавай культуры — масавая відовішчная падзея, якая праходзіць у закрытым памяшканні ці на адкрытым паветры (плошчы, стадыёны і інш.). Як правіла, у канцэртах удзельнічаюць харэаграфічныя, эстрадныя і рок-калектывы. Сцэна на канцэртах абсталявана мікрафонамі, магутнай гукавой і светлавой апаратурай. Часам канцэрты праводзяцца на адкрытай прасторы памерам некалькі гектараў (open air), дзе будуецца спецыяльная абсталяваная гукам і святлом высокая сцэна для выступлення артыстаў. Як правіла, такія сцэны акружаюцца вялікімі відэаэкранамі, на якія трансліруецца павялічаная выява таго, што адбываецца на сцэне. На такіх канцэртах колькасць гледачоў можа дасягаць некалькі сотняў тысяч.
Уса (прыток Нёмана, Уздзенскі раён)
Назва
Назва Уса балцкага паходжання.
Корань Us- таксама ў іншых (двух) гідронімах Уса (прыток Нёмана і прыток Бярэзіны), у назвах ракі Усія (прыток Угры), возера Усая.
У больш пашыраным выглядзе аснова Us-ṷ- (> Усв-) у назвах рэк Усвятка (у верхнім цячэнні Дняпра), Усвяж (прыток бярэзінскай Гайны), возера Усвят (на Задзвінні).
Корань Us- звязваюць з індаеўрапейскім *aus- / *us- «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае aušra «зара», apy-ūšris «час перад світанкам», латышскае *Ūss (балцкае боства зары).
Роднасны яму корань Uš- у назвах рэк Уша (прытокі Бярэзіны, Віліі, Нёмана), Ушача.
Назвы Уша і Уса канцэнтруюцца ў адным рэгіёне, паабапал лініі нёманска-дняпроўскага водападзелу. На ўсходзе — Уса і Уша выцякаюць і працякаюць адна побач з адной паміж Мінскам і Беразіном. На захадзе — дзве Усы і дзве Ушы сканцэнтраваныя паміж Маладзечнам і Нясвіжам.
Водныя назвы з коранем Us- / Uš- матываваныя блішчастасцю воднай паверхні.
Назва Уса значыць «Блішчастая (рака)».
Водаапісанне
Даўжыня 115 км. Плошча вадазбору 1345 км². Сярднегадавы расход вады ў вусці 6,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 ‰.
Пачынаецца за 0,8 км на захад ад вёскі Шышкі Дзяржынскага раёна, цячэ па паўднёвых схілах Мінскага ўзвышша, упадае ў Нёман за 0,5 км на ўсход ад вёскі Пад’ельнікі Уздзенскага раёна. Асноўныя прытокі: Вязенская, Рапуса, Уздзянка (злева), Ператуць (справа). Даліна звілістая, у верхняй частцы V-падобная (шырыня 300—500 м), ніжэй трапецападобная, пашыраецца да 2 км. Пойма двухбаковая, шырынёй 200—400 м, ніжэй упадзення Уздзянкі 1—2 км, перасечана старыцамі і асушальнымі каналамі. Рэчышча на працягу 5,5 км (ад вёскі Саковічы да вёскі Чэрнікаўшчына) каналізаванае, на астатнім працягу моцна звілістае. Шырыня ракі ў межань 7—10 м. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Каля вёскі Уса створана сажалка (плошча 0,08 км²).
Урбаністыка
Урбані́стыка (або геаўрбаністыка) — раздзел эканамічнай геаграфіі , які займаецца комплексным аналізам і вывучэннем праблем, звязаных з функцыянаваннем і развіццём гарадскіх цэнтраў. За няпоўныя сто гадоў свайго адасобленага развіцця як вобласць прыкладных ведаў мела некалькі змен свайго набору парадыгмаў.
Першая парадыгма — пасылка, якая прывяла ўласна да ўзнікнення ўрбаністыкі, адбылася з традыцыі разгляду горада як «вялікага заводу», у якім можна падлічыць асноўныя параметры жыццядзейнасці, і як следства — спрагназаваць развіццё і рэакцыю на сістэмныя праблемы.
Аднак, практыка ўжывання такой парадыгмы ў буйных заходніх гарадах прывяла да таго, што ўрбаністыка ў 1960—1970 гады перажыла дзве хвалі крытыкі і змены метадалагічных асноў, звязаных з уводзінамі антыпазітівісцкага прынцыпу «няпоўнай пасціжнасці аб’екта», і прынцыпу пераводу часткі элементаў складанага аб’екта ў разрад аўтаномных суб’ектаў.
Усходняя Украіна
Усходняя Украіна — неафіцыйны тэрмін для азначэння рэгіёна Украіны, да якога звычайна адносяць тэрыторыю сучасных Луганскай, Харкаўскай і Данецкай абласцей. Да Усходняй Украіны таксама могуць адносіць Днепрапятроўскую і Запарожскую вобласці.
Эканамічныя асаблівасці
Усходняя Украіна — найбольш прамыслова і эканамічна развіты рэгіён Украіны. Цэнтральныя часткі Харкаўскай і Данецкай, а таксама паўночна-заходняя частка Луганскай вобласці з'яўляюцца аднымі з самых высакоўрбанізаваных зон Украіны. Гэта абумоўлена высокім узроўнем канцэнтрацыі прамысловай вытворчасці, наяўнасцю разгалінаванай транспартнай сеткі ды спрыяльных умоў для развіцця сельскай гаспадаркі. Найбольш развітыя галіны прамысловасці — вугальная, хімічная, нафтахімічная прамысловасць, чорная металургія і машынабудаванне.
Паўднёвая Украіна
Паўднёвая Украіна (Південна Україна) — неафіцыйны тэрмін для азначэння рэгіёна Украіны, да якога звычайна адносяць тэрыторыю сучасных Адэскай, Мікалаеўскай, Херсонскай абласцей. Часта ў лік паўднёвых рэгіёнаў уключаюць Крым з Севастопалем і Запарожскую вобласці.
Геаграфічныя асабівасці
Крайняя паўднёвая кропка — маяк на мысе Сарыч у Крыму, які мае каардынаты 44°23' паўн. ш. і 33°44' усх. д.
Сонечнае зацьменне 3 мая 1715 года
Сонечнае зацьменне 3 мая 1715 года — поўнае сонечнае зацьменне 114 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0632 і дасягнула свайго максімуму ў 09:36:30 UTC у пункце з каардынатамі 59° пн. ш. 18° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 14 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 295 км.
Зацьменне 3 мая 1715 года стала 1-м сонечным зацьменнем у 1715 годзе і 37-м у XVIII стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 снежня 1714 года, наступнае — 27 кастрычніка 1715 года.
Тонкая структура
То́нкая структу́ра, ці мультыпле́тнае расшчапле́нне - расшчапленне ўзроўняў энергіі (а таксама спектральных ліній) атамаў і іншых атамных сістэм на два ці больш падузроўняў, выкліканае галоўным чынам. Характарызуецца пастаяннай тонкай структуры і выяўляецца ў атамных спектрах у выглядзе дублетаў, трыплетаў і мультыплетаў спектральных ліній.
Сатпаеў (сяло, Карагандзінская вобласць)
Сатпаеў — сяло ў Карагандзінскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Сатпаева. Код КАТА — 352337200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 407 чалавек (182 мужчыны і 225 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 248 чалавек (138 мужчын і 110 жанчын).
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2020
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2020 (29-ы жаночы чэмпіянат Расіі па футболе) — чэмпіянат Расіі па футболе сярод расійскіх жаночых каманд 2020 года.
Свята-Пакроўская царква (Сцяфанполле)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Акунёва Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне колішняй вёскі Сцяфанполле, на левым беразе ракі Дзісны.
Гісторыя
Прыход заснаваны ў 1912 годзе ў сувязі з вялікай колькасцю праваслаўнага насельніцтва ў вёсцы і аддаленасці бліжэйшай царквы Святога Іаана Багаслова ў Галомысле.
Спачатку была ўзведзена невялікая капліца Святога Серафіма Сароўскага, асвечаная 24 студзеня 1912 года. Будынак быў драўляным, утрымліваў адзін прастол і не меў царкоўнага начыння. У прыходзе станам на 1914 год дзейнічалі тры дамы пісьменнасці ў Іванаве, Сцяфанполлі і Ямне, налічвалася 2442 вернікаў.
У міжваенны час гэта была найвялікшая парафія ў Дзісенскім благачынні, якая аб’ядноўвала каля 3000 прыхаджан. Пры гэтым будынак царквы быў маленькім і малаўмяшчальным, таму было вырашана перавезці былую уніяцкую Свята-Георгіеўскую царкву з Дзісны.
У 1958 годзе ў склад прыхода ўваходзілі 33 вёскі, аднак неўзабаве царква заняпала. У канцы 1980-х гадоў праводзіліся спробы па аднаўленні храма, якія апынуліся безвыніковымі. Працягам Сцяфанпольскай царквы цяпер лічыцца царква ў вёсцы Ямне, перабудаваная з будынка школы.
Архітэктура
Помнік беларускага народнага драўлянага дойлідства з рысамі неарускага стылю.
Да асноўнага прамавугольнага зруба з чацверыковым барабанам над двухсхільным дахам далучаны двух’ярусная званіца з шатровым верхам і пяцігранная апсіда. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны вертыкальнымі брусамі-сцежкамі ў прасценках прамавугольных аконых праёмаў у ліштвах. Уваход вылучаны ганкам з 2-схільнай навіссю.
Унутры апсіда вылучана драўляным іканастасам, малітоўная зала асвятляецца аконнымі праёмамі барабана. Разныя царскія вароты іканастаса змяшчалі абразы XVIII—XIX стагоддзяў: «Георгій Пераможац», «Бічаванне Хрыста», «Пацалунак Іуды» і іншыя.
Святары
У царкве служылі наступныя святары: протаіерэй Міхаіл Занковіч (1912—1918), іерэй Феадор Чыстоўскі (1918—1919), протаіерэй Нікіфар Майсяёнак (1921—1935), мітрафорны протаіерэй Мікалай Лапіцкі (1935—1942), Серафім Кунцэвіч (1945), мітрафорны протаіерэй Рыгор Кунцэвіч (1946—1957), дыякан Генадзь Тарарака (1950—1953), іерэй Канстанцін Бяганскі (1957—1970-я), мітрафорны протаіерэй Генадзь Ананька (служыў часова).
Яканавыя
Яка́навыя, яканы (Jacanidae) — сямейства (або падатрад) птушак з атрада сеўцападобных.
Апісанне
Даўжыня цела 16—53 см. Афарбоўка апярэння рыжая або бронзава-карычневая. Крылы шырокія, на згібе крыла рагавая шпора. Ногі з вельмі доўгімі кіпцюрамі і пальцамі, якія дазваляюць лёгка бегаць па лісці водных раслін.
Пашырэнне
Адрозніваецца 6 родаў, 7-8 відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках, жывуць на зарослых вадаёмах. Найбольш вядомыя, ,.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца парасткамі, насеннем, насякомымі, малюскамі.
Нясуць 3—6 яец.
Літаратура
Яканы //
Дракар
Дракар — распаўсюджаная сучасная назва караблёў вікінгаў.
Назва
У скандынаўскіх мовах гэтыя караблі называліся «доўгімі караблямі» (Långskepp, Langskіp), «кнорамі» (Knarr) і г. д., а зараз таксама маюць агульную назву «караблі часоў вікінгаў» (Vikingatidens skepp). Лічыцца, што назва «дракар» з’явілася ў нескандынаўскіх мовах толькі ў 1840 годзе пад уплывам слова «drakar» (ад множнага ліку шведскага слова «дракон», то бок «драконы») — назвы, якая ў часы вікінгаў пазначала скульптуры ў выглядзе драконаў на носе і карме гэтых караблёў.
Вячаслаў Віктаравіч Валодзін
Вячаслаў Віктаравіч Валодзін (нар. 4 лютага 1964, Аляксееўка, Саратаўская вобласць, РСФСР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Дзяржаўнай Думы VII склікання з 5 кастрычніка 2016 года.
У мінулым — першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (27 снежня 2011 — 5 кастрычніка 2016 года). Кіраўнік Апарату Урада Расійскай Федэрацыі — Намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі (2010—2011).
NGC 2863
NGC 2863 (іншыя абазначэнні — NGC 2869, MCG -2-24-18, IRAS09211-1012, PGC 26609) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 2863, NGC 2869.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Часціца
Часціца — тэрмін, які часта ўжываецца ў фізіцы для абазначэння аб’ектаў, якія ў кантэксце даследаванняў можна лічыць непадзельнымі і кропкавымі. Паняцце ўключае ў сябе элементарныя часціцы, але не абмяжоўваецца імі.
Часціцамі называюць таксама малыя ўкрапіны аднаго рэчыва ў іншае, асабліва пры разглядзе рассейвання святла.
Халупаўка (Рослаўльскі раён)
Халупаўка (Холуповка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Халупаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сядзіба (Крычава)
Сядзіба ў Крычаве — былая сядзіба ў вёсцы Крычава Мёрскага раёна Віцебскай вобласці.
Гсторыя
Сядзіба пабудавана, у другой палове XVIII ст. Тадэвушам Невянглоўскім. Была разбурана пасля вайны.
Архітэктура
Велічны, прасторны, выцягнуты з захаду на ўсход будынак з дрэва ўвасобіў у сабе асноўныя рысы класіцызму. Галоўны жылы дом быў перабудаваны ў 1880 годзе. Бакавыя флігелі разабралі, але замест іх Федаровіч дабудаваў тры пакоі з аднаго боку, а з другога — кухню і службовую. У час археалагічнай разведкі археолагі выявілі на месцы сядзібы падмурак склепа з надпісам «1898 год», які таксама складаў з будынкам адно цэлае.
Фасад меў шырокі порцік з двума радамі калон і па абодвух баках невялікія верандачкі, якія таксама трымаліся на калонах. Сцены былі шаляваныя. Вокны, дзверы і калоны пафарбаваны ў белы колер. Дах шырокі чатырохсхільны, крыты гонтай. Дом змяшчаў гасціную, тры вялікія жылыя пакоі, налева шырокі калідор з зімовым садам дзяліў вялікі і малы салоны, пакой для гасцей, будуар, сталовую і буфет. Некалькі малых пакояў служылі для адміністрацыі і гаспадарчых патрэб. Сцены іх тынкаваныя, часткова паклеены шпалерамі. Падлога паркетная, печы з каляровай кафлі, былі два каміны, адзін з іх, у сталовай, з цэглы, атынкаваны і пафарбаваны ў белы колер, другі, у будуары, аздоблены гіпсам у стылі ракако.
Капліца
Побач з сядзібай існавала капліца — шэдэўр драўлянага дойлідства. Але калі царскія ўлады захацелі перарабіць яе на царкву, па загадзе Эдвіны Невянглоўскай будыніну разабралі за адну ноч. На яе месцы паўстаў пахавальны фамільны склеп. Зараз тут засталіся толькі вялікія дрэвы ды адзінае надмагілле Невянглоўскіх.
Артур Бэл
Артур Бэл ( — ) — англійскі францысканец, пакутнік. Пакараны смерцю пры ганеннях на каталікоў падчас Англійскай рэвалюцыі. У 1987 годзе беатыфікаваны Папам Рымскім Янам Паўлам II.
Дзяцінства
Нарадзіўся недалёка ад Вустэра ў маёнтку Тэмпл-Брутан 13 студзеня 1590 года ў сям’і Вільгельма і Дораці Бэл. Сям’я Бэл была шляхецкім родам Англіі, які не падпарадкаваўся прымусу веры рэлігійнай рэформы Генрыха VIII і таемна працягваў практыкаваць каталіцтва. Праз разрыў сувязі з Каталіцкім Касцёлам кароль Генрых выракся каталіцызма і забараніў яго па ўсім каралеўстве. Новай верай Англіі сталася англіканства. Новая канфесія стала абавязковай для ўсіх англічанаў. Хто не падпарадкоўваўся прымусу, пераследаваліся і забіваліся.
Апрача Артура ў сям’і Бэл было яшчэ двое дзяцей: сын Вільгельм і дачка Маргарыта. Бацька Артура быў выкладчыкам Оксфардскага універсітэта. Пасля смерці бацькі васьмігадовы Артур пераязджае ў  Суффалк да дзядзі Францішка, які апякуецца ім да 24-га года жыцця. У 1615 годзе Артур паступае ў англійскі калегіўм св. Амэра.
Святарскае і манаскае пакліканне
Артур, узмоцнены прыкладам мучанікаў Англіі, прагне патаемна стаць каталіцкім святаром. Напачатку вывучае тэалогію ў Вальядалідзе, а пазней пераязджае ў Саламанку ў Іспаніі. Святарскія пасвячэнні атрымаў 14 красавіка 1618 года ў Саламанцы. У Іспаніі Артур пазнаў Ордэн Братоў Меншых Францішканаў (бернардынцы), жыццё і духоўнасць якіх вельмі спадабаліся маладому дыяцэзіяльнаму святару. 9 жніўня 1618 года апранае хабіт св. Францішка ў кляштары Сяговіі і атрымоўвае другое (манаскае) імя — Францішак.
У Ордэне разам з Янам Генінгсам Артур займаўся справай адраджэння францішканскай правінцыі ў Дуэ. У 1623 годзе Артура пераводзяць у кляштар у Бруселі, у якім ён служыць спаведніком у жаночых кляштарах, а таксама праводзіць духоўна-асветніцкую дзейнасць. З іспанскай мовы перакладае на англійскую шматлікія духоўныя кнігі і біяграфіі святых. Пачынае выкладаць старажытныя мовы каталіцкім студэнтам. У 1632 годзе манаскія ўлады прызначаюць яго правінцыялам шатландскай правінцыі Братоў Меншых, структуры, якую трэба было будаваць нанова. На жаль, Артур не змог зрэалізаваць свае намеры адносна Шатландыі.
У 1634 годзе айцец Артур быў прызначаны настаяцелем лонданскага кляштара, які існаваў у канспірацыі. Дзевяць год малады святар цэлебруе каталіцкія сакрамэнты на айчыннай зямлі. Ганенні на католікаў не дазваляюць вызнаваць каталіцызм у Англіі, таму прыходзіцца нястомна хавацца і жыць у пастаяннай небяспецы.
Папа Рымскі Урбан VIII прызначае Артура членам камісіі па справах беатыфікацыі англійскіх мучанікаў. Яго заданнем было збіранне звестак і сведчанняў аб мучаніцтве католікаў-брытанцаў.
Мучаніцтва і смерць
6 лістапада 1643 года ў Стывэніджы Артур быў затрыманы. У яго падарожным куфары знайшлі рэлігійныя прадметы і францішканскі пояс з трыма вузламі, які манахі звычайна насілі на сцёгнах хабіту. Таксама жаўнеры знайшлі перапіску Артура з іспанскім паслом (Іспанія ў тыя часы была заступніцай каталікоў Брытаніі), у якой было выразна напісана, што ён каталіцкі святар. Гэтага было дастаткова, каб схапіць манаха. За прыналежнасць да каталіцкага духавенства ў Англіі быў толькі адзін прысуд — смерць.
Некаторы час яго трымалі ў вязні Стывэніджа, а пасля перавезлі ў Хартфардшыр, у якім яго закавалі ў падзямеллях вязні. Дзень казні быў вызначаны на 11 снежня 1643 года. Святога ў ганебным меху везлі па Лондану ў кірунку Тайберна, месца экзекуцыі. Калі воз даехаў да «тайбэрнскага дрэва» (драўляная балачная канструкцыя, якая ўяўляла сабой вялікую прызму з трохвугольнікам ў аснове і на якім вешалі асуджаных людзей), Артур, узыходзячы на шыбеніцу, звярнуўся да народа з апошняй прамовай, заклікаючы да навяртання і прабачаючы сваіх забойцаў. Пад вялікім ураджаннем ад адвагі і веры Артура, пратэстанскі пастар Таўверс, які прысутнічаў пры эгзекуцыі і меў за мэту прыняць вырачэнне Артура ад каталіцкай веры, сам вызнаў публічна яе і далучыўся да Артура на п’едэстале шыбеніцы.
Каталіцкіх святароў у тыя часы вешалі, але не давалі, каб яны памерлі ў пятле. У пэўным моманце, пакуль цела было яшчэ жывое, вязня знімалі з шыбеніцы і кат нажом выразаў сэрца асуджаннага. Пасля сэрцы кідалі ў агонь, каб паказаць, што каталіцкія святары ідуць, паводле думак пратэстантаў, у пекла. Працягваючы жудасную працэдуру, на вачах людзей цела святароў разрубалі на кавалкі, а пазней вывешвалі на дзідах ля варотаў вязні. Першымі адсякалі галовы ксяндзам, узносячы іх высока ў гару. Усё гэта выцерпеў мучанік Артур і навернуты прыкладам благаслаўлёнага пратэстанскі пастар.
Рэліквіі
Даведаўшыся пра пакутніцкую смерць айца Бэла, каралева Англіі Генрыетта-Марыя, жонка Карла І, які падпісаў прысуд, паклапацілася аб тым, каб парэшткі манаха захавалі. Каралева, якая была каталічкай, дачка французскага караля Генрыха ІV, шмат чула пра прапаведніка Артура і пажадала для культу захаваць ягонае цела. Сёння частка рэліквій бл. Артура Бэла спачываюць у капліцы санктуарыя Маці Божай Суцяшальніцы ў невялікай мясцовасці Вэст-Грынстэд графства Заходні Сусэкс.
Бэатыфікаваў Артура Бэла Папа Ян Павел ІІ 22 лістапада 1987 года разам з 85-ю мучанікамі за веру Англіі, Шатландыі і Уэльса. Яго літургічны ўспамін прыпадае на 11 снежня.
Калат (Іран)
Калат  — горад у астане Харасан-Рэзаві, Іран. Размешчаны ў аднайменным бахшы. Насельніцтва — 6 587 чал. (на 2010 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Туркменістанам.
Цэнтральная Украіна
Цэнтральная Украіна (Центральна Україна) — неафіцыйны тэрмін для азначэння рэгіёна Украіны, які ахоплівае Вінніцкую, Днепрапятроўскую, Кіраваградскую, Палтаўскую, Чаркаскую вобласці.
Часам у паняцце «Цэнтральная Украіна», акрамя пазначаных абласцей, уключаюць і больш паўночныя — Жытомірскую, Кіеўскую, Чарнігаўскую, Сумскую вобласці; паўднёвыя Адэскую, Мікалаеўскую, Херсонскую і Запарожскую.
Жак Бальма
Жак Бальма ( — ) — савойскі горны праваднік, адзін з першых альпіністаў ў свеце.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Шамані. 8 жніўня 1786 года разам з лекарам Мішэлем-Габрыэлем Пакардам здзейсніў першае ў гісторыі ўзыходжанне на гару Манблан, за што атрымаў ад караля Віктара Амадэя III тытул Ле Манблан, а таксама узнагароду, абяцаную за 25 гадоў да гэтага Арасам Бенедыктам дэ Сасюрам чалавеку, які ўзыдзе на Манблан. 3 жніўня 1787 года Бальма быў правадніком Сасюра і яго групы з 17 чалавек у іх ўзыходжанні на найвышэйшую гару ў Заходняй Еўропе.
Напісаў кнігу пра сваё ўзыходжанне на Манблан. Загінуў ў 1834 годзе ў Сікст-Фер-а-Шэвалье, сарваўшыся са скалы.
Анжэ
Анжэ або Анжэр (Angers) — галоўны горад гістарычнай вобласці Анжу і дэпартамента Мен і Луара на захадзе Францыі. Размешчаны за 300 км на паўднёвы захад ад Парыжа, на берагах ракі Мен, у некалькіх кіламетрах вышэй месца яе ўпадзення ў Луару.
Славутасці
Горад багаты на сярэднявечныя помнікі, сярод якіх першае месца належыць замку пачатку XIII стагоддзя з 17 вежамі вышынёй ад 40 да 58 метраў. У замку можна бачыць знакамітыя габелены Нікаля Батая на апакаліптычныя тэмы. Пры герцагу Рэнэ яны былі перададзеныя на захоўванне ў Анжэрскі сабор, але ў 1848 годзе былі выкупленыя дзяржавай і адрэстаўраваны.
Альбрэхт IV Мудры
Альбрэхт IV Мудры (Albrecht IV. der Weise;, Мюнхен, Герцагства Баварыя — , там жа) — герцаг Баварска-Мюнхенскі з 1463 па 1467 (сумесна з Жыгімонтам), з 1467 па 1503 аднаасобна, герцаг Баварыі з 1503 года да сваёй смерці.
Біяграфія
Альбрэхт быў чацвёртым з сыноў Альбрэхта III, герцага Баварска-Мюнхенскага і Ганны Браўншвайг-Грубенгаген-Эйнбекскай. Пасля смерці свайго старэйшага брата Іаана IV, Альбрэхт пакінуў духоўную кар’еру і вярнуўся з Павіі ў Мюнхен. У 1463 годзе ў ён стаў суправіцелем старэйшага брата Жыгімонта. У 1467 годзе Альбрэхт стаў адзіным герцагам, а Жыгімонт атрымаў новае герцагства Баварыя-Дахау. Пасля смерці Жыгімонта ў 1501 годзе, яно вярнулася да Баварска-Мюнхенскага герцагства.
З-за ціску свайго цесця, імператара Фрыдрыха III, Альбрэхт вырашыў вярнуць тэрытарыяльныя набыцці ў Швабіі ў 1492 годзе, каб пазбегнуць вайны з Габсбургамі і швабскай лігай. Пасля смерці Георга, апошняга герцага Баварыі-Лансгута ў 1503 годзе, Альбрэхту ўдалося аб’яднаць баварскія землі ў вайне супраць наследнікаў Георга, пфальцкай лініі Вітэльсбахаў, аднак яму прыйшлося аддаць Куфштайн і Кіцбюэль імператару Максіміліяну I у якасці кампенсацыі за яго падтрымку. Для пфальцкай лініі было створана новае герцагства Нойбург-Пфальц.
Каб пазбегнуць падзелу Баварыі ў будучыні, Альбрэхт выдаў у 1506 годзе ўказ аб атрыманні ў спадчыну згодна з першародствам. Аднак яго старэйшаму сыну і пераемніку Вільгельму IV з 1516 года прыйшлося дзяліць сваю ўладу разам са сваім малодшым братам Людвігам X. Пасля смерці Людвіга ў 1545 годзе ўказ ўступіў у сілу і дзейнічаў да звяржэння баварскай манархіі ў 1918 годзе.
3 студзеня 1487 года Альбрэхт ажаніўся з Кунегундай Аўстрыйскай (1465—1520), дачкой імператара Фрыдрыха III. Дзеці:
Альбрэхт пахаваны ў Фраўэнкірхе ў Мюнхене.
Амоній
Амоній (амонію катыён) — дадатна зараджаны поліатамны іон з хімічнай формулай NH4+. Амоній (катыён) з супрацьіонам утвараюць солі амонію, амоніевыя злучэнні, апошнія ўваходзяць у вялікі клас оніевых злучэнняў. . Іон амонію NH4+ з'яўляецца правільным тэтраэдрам з азотам у цэнтры і атамамі вадароду ў вяршынях тэтраэдра. Памер іона — 1,43 Å.
Існуе таксама кароткажывучы свабодны радыкал амонію з формулай NH4 (гл. Свабодны амоній).
Хоські
Хоські (Хоськи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Каларада Эвеланш
Каларада Эвеланш (Colorado Avalanche) — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-заходнім дывізіёне Заходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Дэнвер, штат Каларада, ЗША.
Год заснавання клуба: 1972
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Бардовы, срэбны, белы і сіні
Чэмпіёны ў 1996 і 2001 гадах.
Муляр (фільм)
«Муляр» (Murarz) — дакументальны фільм, зняты ў 1973 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Прэм’ера фільма адбылася ў 1981 годзе.
Апісанне фільма
Дакументальны фільм пра, якога ў сталінскія часы партыя заахвоціла стаць узорным работнікам і спрыяць справе камунізму. Як маладога актывіста, яго прасунулі па службе. Ён прыгадвае: «''Я стаў чынушам, а не актывістам… Я займаўся папяровай працай, я задыхаўся і мне прыходзілася ўпускаць свежае паветра праз акно… А потым надышоў 1956 год, і раптам усё рухнула. Было крыху балюча. Паўставала пытанне: што цяпер? І ў 1956 годзе я папрасіў, каб мяне замянілі і адправілі працаваць на вытворчасць. Я вярнуўся туды, адкуль прыйшоў''». Камера паказвае муляра — чалавека, чыё жыццё было зрасходавана вышэйстаячымі ідэалагічнымі сіламі — чаргуючы сцэны з першамайскага параду і яго паўсядзённага жыцця.
Генадзь Іванавіч Цітовіч
Генадзь Іванавіч Цітовіч (25 ліпеня (7 жніўня) 1910, в. Новы Пагост, цяпер, Віцебская вобласць — ) — беларускі харавы , музыказнавец, этнограф. Народны артыст СССР (1968).
Біяграфічныя звесткі
Першую навуку мастацву і культуры атрымаў у дзіцячыя гады ад Флора Манцэвіча.
Вучыўся ва Універсітэце Стэфана Баторыя (1936—1939), скончыў Віленскую кансерваторыю (1939). У 1939—1941 і 1945—1951 — рэдактар абласнога радыё, кансультант Дома народнай творчасці ў Баранавічах. У 1974—1975 гг. — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. Стварыў у в. Вялікае Падлессе Ляхавіцкага раёна народны хор (1952), рэарганізаваны ў 1959 ў Беларускі дзяржаўны ансамбль песні і танца, у 1964 — у Дзяржаўны народны хор БССР, якім кіраваў да 1974. У 1974—1975 — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.
Член Беларускага саюза кампазітараў з 1946 года.
Даследчыцкая дзейнасць, творчасць
Запісаў больш за 3 тыс. беларускіх (пераважна), рускіх, украінскіх, польскіх, балгарскіх, літоўскіх, латышскіх народных песень, танцаў, інструментальных найгрышаў. Зрабіў для хору шмат канцэртных апрацовак уласных запісаў. Складальнік шэрагу фальклорных зборнікаў. Даследаваў міжславянскія і славяна-балцкія народна-песенныя сувязі, гістарычнае развіццё беларускай народнай музыкі, беларускае народнае шматгалоссе, традыцыйны і сучасны фальклор у музычным побыце вёскі. Зрабіў значны ўклад у станаўленне і развіццё самадзейнага музычнага мастацтва Беларусі. Актыўна выступаў у перыядычным друку, аўтар шэрагу цыклаў тэле- і радыёперадач.
Складзеныя ім зборнікі ўласных запісаў ахопліваюць усе асноўныя меладычныя стылі і жанры беларускай народнай песні. Аўтар 12 арыгінальных песень на ўласныя словы і вершы беларускіх паэтаў, больш за 60 апрацовак беларускіх народных мелодый («Жавароначкі, прыляціце», «Ой, рана на Йвана», «Рэчанька» і інш.). У тэарэтычных працах параўнальнае даследаванне музычнай творчасці славянскіх народаў, аналіз беларускага народнага шматгалосся, народнага выканальніцтва, стыляў сучаснай народнай песні. Аўтар прац «Беларускія народныя песні» (двухгалосыя, 1948), «Песні шчасця» (сучасныя беларускія народныя песні, 1950), «Песні, беларускага народа» (1959), «Сучасная беларуская песня» (1961), «Польскія народныя песні» (выбраныя, 1962), «Новыя стылявыя рысы традыцыйнай беларускай народнай песні» (1964), «Анталогія беларускай народнай песні» (1968, 2-е выд. 1975), «Аб беларускім песенным фальклоры: Выбраныя нарысы» (1976), зборніка «Добры вечар!» (1986).
Музычны рэдактар тамоў «Радзінная паэзія» (1971), «Жартоўныя песні» (1974) з шматтомнага выдання «Беларуская народная творчасць», а таксама аўтар тэле- і радыёперадач і інш.
Прызнанне
Народны артыст СССР (1968), лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1968), Дзяржаўнай прэміі БССР (1978). Узнагароджаны 3 ордэнамі, а таксама медалямі.
Яго імя носіць Нацыянальны акадэмічны народны хор Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча.
Відзін
Горад адыгрываў значную ролю ў балгарскай гісторыі, быў сталіцай Заходняй Балгарыі (Відзінскага царства) з сярэдзіны 14 да пачатку 15 стагоддзя, калі служыў рэзідэнцыяй балгарскіх цароў з дынастыі Шышманавічаў.
Побач з горадам пабудаваны найноўшы мост праз Дунай (2013).
Гісторыя
Горад узнік на аснове невялікага рымскага ўмацавання з гарнізонам. Быў сталіцай балгарскага Відзінскага царства Івана Сраціміра і яго сына Канстанціна II Асеня — апошняй балгарскай сталіцай перад захопам Балгарыі войскамі Асманскай імперыі ў канцы 14 — пачатку 15 стагоддзя.
Пачынаючы з 1853 года Відзін адыгрываў немалаважную ролю ва ўсіх войнах на Балканскім паўвостраве. У кастрычніку 1853 года Амер-паша пачаў адсюль варожыя дзеянні супраць Расіі пераходам цераз Дунай і аблогай горада Калафата ў Валахіі; у наваколлях Відзіна адбываліся шматлікія сутычкі паміж туркамі і рускімі, асабліва 6 студзеня і 19 красавіка 1854 года. У час сербскай вайны 1876 года Відзін служыў апорным пунктам Асману-пашы, а ў руска-турэцкай кампаніі 1877 года Асман-паша пачаў з Відзіна свой рух да Плеўны.
Насельніцтва
Насельніцтва горада паводле даных Нацыянальнага статыстычнага інстытута Балгарыі :
Транспарт
Пры высокай вадзе да горада могуць падыходзіць невялікія марскія караблі. Вышыня над узроўнем мора ўсяго 30 м. Порт Відзіна знаходзіцца на 3-м месцы ў краіне па аб’ёме сярод портаў краіны на Дунаі (пасля гарадоў Русэ і Лом).
У другой палове XX стагоддзя адкрыты чыгуначны паром Відзін — Калафат (Румынія). З пачатку 1990-х гадоў ён дапоўнены аўтамабільным паромам.