Будынак_Беларускага_дзяржаўнага_педагагічнага_ўніверсітэта
Гісторыя
У 1948—1951 гг. архітэктар Г. Заборскі распрацаваў праект будаўніцтва цэлага комплекса будынкаў, які ўключаў педагагічны інстытут імя Горкага, інстытут змежных моў і навукова-даследчы інстытут (ІІ чарга будаўніцтва). Праектам прадугледжвалася разборка часткі бакавога крыла старога будынка ў сувязі з выпрамленнем вул. Савецкай. Захаваную частку будынка педінстытута планавалася з трох бакоў забудаваць новымі карпусамі, такім чынам яна апыноўвалася ўнутры своеасаблівага інстытуцкага двара. Па сутнасці, ствараўся новы комплекс будынкаў педінстытута з уключэннем існаваўшай каробкі ў агульную кампазіцыю. Г. У. Заборскі імкнуўся спалучыць архітэктуру комплекса інстытута з Домам урада ў адзін арганічны ансамбль. Таму ён надаў комплексу педінстытута рысы як дэкаратыўнасці, так і манументальнасці, выкарыстаўшы з гэтай мэтай матыў вертыкальнага члянення фасадаў пілястрамі і трохчвэртнымі калонамі з капітэлямі іанічнага ордара. Для таго, каб яшчэ больш падкрэсліць вертыкальнасць матыву, яго стройнасць, былі ўведзены канелюры. З боку плошчы Леніна фасад рашаўся вялікім ордарам з 3/4 канеліраванымі калонамі. На восі галоўных уваходаў у існаваўшую частку будынка былі размешчаны тры вялікія аркі, аформленыя каланадай і барэльефамі. У афармленні фасадаў педінстытута выкарыстоўвалася ляпніна, скульптуры. Праект гэты быў рэалізаваны не цалкам. Як прызнаваўся Заборскі, пэўныя цяжкасці ўзніклі пры рэканструкцыі галоўнага фасада старога будынка, які захоўваў рысы канструктывізму. Давялося істотна перапрацаваць аконныя праёмы, тры ўваходныя праёмы пад вялікім балконам, сцены ўпрыгожыць лепкай. Існаваўшыя 2 вялікія пілоны па баках цэнтральнага ўвахода былі ўзбагачаны скульптурнымі бюстамі пісьменнікаў В. Бялінскага і К. Ушынскага ў круглых нішах. На першым паверсе на месцы існаваўшых невялікіх акон запраектаваны паўцыркульныя вокны, апрацаваныя шырокай ліштвай і лепкай. Вянчальны карніз зроблены больш магутны і з кранштэйнамі, пад карнізам уведзены ляпны фрыз. У цэнтральнай частцы над уваходам фрыз узбагачаны алегарычнымі барэльефамі «Атрыбуты навук». Уваход вырашаны порцікам на 8 спараных калонах. Замест жалезнай рашоткі на плоскім даху запраектаваны суцэльны цагляны парапет. У ніжняй частцы будынка быў зроблены цокаль. Звонку будынак рэкамендавалася апрацаваць тынкоўкай з мармуровай крошкай цёплага светлага тона з расшыўкай рустам ніжняга паверха з цокалем і часткова верхніх паверхаў. Педінстытут быў запраектаваны трохпавярховы з цокальным паверхам. На цокальным паверсе планавалася размясціць кацельню і кнігасховішча, на першым паверсе размяшчаліся гардэроб з вестыбюлем, бібліятэка з чытальнай залай, музей, спартыўная зала. Існуючая цэнтральная лесвіца заставалася ў сваіх ранейшых габарытах, аднак аддзелка замянялася на сучасную. На другім паверсе захоўвалася актавая зала ў існуючых габарытах на 600 месц з эстрадай і балконам, але цалкам рэканструяваная. Змяншаліся аконныя праёмы, часткова рабіўся вышэйшым узровень падлогі, існаваўшы збоку балкон замяняўся балконам на 200 месц у тарцы залы, а на месцы старога балкона прапаноўвалася зрабіць 3 паўкруглыя балконы на 5-7 месц. У зале была запраектавана кесонная столь і высокаякасная аддзелка сцен з ляпным дэкорам. Перад залай прадугледжвалася фае з буфетам. На трэцім паверсе размяшчаўся балкон залы і кінабудка з самастойнай лесвіцай, аўдыторыі. На 4-м паверсе — вучэбныя памяшканні. У выніку рознасці высот існаваўшай каробкі з цокальным паверхам і новаўзводзімай часткі будынка, якая не мела цокальнага паверха, у канцы калідора запраектаваны лесвіцы, кожны марш якіх вядзе на розны ўзровень калідора.