cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Многакарэннік
Многакарэннік (Spirodela) — род шматгадовых водных травяністых раслін падсямейства.
Геральдычная карона
Тыпы карон
Інуе шмат тыпаў карон, сярод якіх трэба згадаць княжацкую, графскую, баронскую і шляхецкую. На гербах духоўных асоб карона замяшчаецца мітрай, клабуком, капелюшом і г.д.
Многакарэннік
Вядомы 4 віды, пашыраныя ва ўмераным і трапічным паясах абодвух паўшар’яў. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца.
Анкара (правінцыя)
Анкара (Ankara), правінцыя ў цэнтральнай частцы Турцыі. Плошча 25,6 тыс. кв. км. Насельніцтва 5017 тысяч чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — горад Анкара.
Крупскі (прозвішча)
Крупскі (Krupski, Крупскі, Крупский, Крупський, Krupskis) — беларускае шляхецкае прозвішча ў лінгвістыцы (анамастыцы). Прозвішча «Крупскі» мела некалькі родаў гербавай адвечнай шляхты (szlachta odwieczna).
Утварэнне прозвішча: было да XIV ст. з агульнай практыкай для ўсіх высакародных ў Еўропе. Адбываецца ад прыстаўкі да асабістага імя шляхціцаў, які спадчынна валодалі радавым гняздом Крупэ, родапачынальнікаў роду Крупскі , паводле дакументальных тэкстаў латынню і на польскай — «дэ Крупэ». На латыні, Іван дэ Крупы — «Johannis de Crupe» (да XIV ст.). У XV ст. пад уплывам славянскай культуры ў тэкстах на польскай з’яўляецца канчаткова сучасная форма прозвішча «Крупскі». На польскай, Іван Крупскі — «Jan Krupski» (Krupskij). Ужо на латыні тэкст 1534 г. змяшчае — «Crupsky» (Акт надзела зямлі Крупскага Ераніма), ў 1550 г. — «Crupski» (Акт заканчэння вучобы у Кракаўскім універсітэце Крупскага Валерыя). У старабеларускіх і расійскіх тэкстах да XIX ст. — «Крупскій (Крупскі)» або «Крупский». Прозвішчы ў Расійскай імперыі сталі агульнапрынятымі, акрамя высакародных, пасля адмены прыгоннага права 1861 г.. У сучаснай Польшчы гэта папулярная прозвішчы сярод іншых.
Паходжанне
У рукапісы аўтарытэтнага гісторыка Польшчы рыма-каталіцкага біскупа Яна Длугаша (1415—1480 гг.) пры апісанні герба Корчак: продкі Крупскіх — Корчак (Corczakowye), а іх нацыянальнасць і этнічнае паходжанне — Русіны (Genus Ruthenicum). Першы вядомы продак герба Корчак — русін Ежы Крупскі (1472—1548 гады жыцця).
Фамільны герб роду
Якія маюць сваяцтва з продкам, нашчадкі старажытнага роду Крупскі называюцца — Дом Крупскі (Dom Krupskich byl wieku mego znaczny w Chelmskiem).
Род валодаў нерухомасцю
і інш.. і інш..
Род ў часы Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай
Род Крупскі быў унесены ў Гербоўнік Рэчы Паспалітай, пасля 1413 года Уніі Вялікага Княства Літоўскага з Польшчай.
У Рэестры Войска Запарожскага 1649 года 16 кас. пры каралю Яну II Казіміры і шляхетныя гетмане Багданам Хмяльніцкім у казацтва запісаны паны шляхцічы:
і інш..
Род ў часы Расійскай Імперыі
Род прызнаны ў расійскім дваранстве па Магілёўскай губерні 16 сакавіка 1799 г. і 12 лістапада 1811 г. як «старажытны высакародны дваранскі род», з унясеннем у 6 частку Дваранскай Радаводнай Кнігі. Даволі значная частка роду не была зацверджана ў расійскім дваранстве і запісаная ў «падатныя» саслоўя. Іншыя галіны радаслоўнага дрэва ўнесены ў Дваранскія Радаводныя Кнігі Мінскай, Віцебскай , Віленскай , Ковенскай , Валынскай , Падольскай і Кіеўскай губерні. Былі прадстаўнікі роду і ў Аўстра-Венгерскай імперыі.
Формы прозвішчы
У мужчынскім родзе ў беларускай мове — «Крупскі», у польскай — «Krupski», у рускай — «Крупский», ва украінскім — «Крупський». Жаночага роду пішацца з канчаткам «-ая» (Крупская). Пры чым у англамоўных краінах (у эміграцыі) прозвішча не пішуць у жаночым родзе, а запісваюць аднолькава для мужчын і жанчын — «Krupski».
Вядомыя прадстаўнікі прозвішча
і інш..
Азнабай
Азнабай — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валіханаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 73 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114545105.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 68 чалавек (31 мужчына і 37 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 27 чалавек (13 мужчын і 14 жанчын).
Рубель
Рубе́ль — традыцыйная назва расійскай валюты, таксама назва валюты Рэспублікі Беларусь.
Цюмень
Цюмень (Тюмень) — горад (з 1782) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Цюменскай вобласці. Насельніцтва 538,3 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1586 годзе. Горад размешчаны ў Заходняй Сібіры на рацэ Typа, прытоку Табола. За 2144 км ад Масквы. Плошча тэрыторыі 235 км². Чыгуначны вузел транссібірскай магістралі.
IC 5375
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Huawei U8800
Huawei U8800 — камунікатар кітайскай кампаніі Huawei, прадстаўлены 26 кастрычніка 2010 года. Працуе на платформе Android 2.3.5 (2.2.1 — 4), не мае апаратнай клавіятуры, замест якой вялікі сэнсарны экран з падтрымкай кампактнай ці поўнай QWERTY клавіятуры. Камунікатар мае вялікую ёмістасць батарэі (1500 мА/ч).
Працэсар
Ideos X5 мае працэсар Qualcomm MSM7230 з тактавай частатой 800 МГц і графічны паскаральнік Adreno 205.
Памяць
У апараце 512 МБ аператыўнай памяці. Унутранай даступнай памяці для ўстаноўкі дадаткаў каля 600 МБ. Таксама маецца ўбудаваная флэш-памяць аб'ёмам 2 ГБ (ёсць варыянт з 4 ГБ). У камплекце з прыладай ідзе карта памяці фармату microSD аб'ёмам 4 ГБ.
NGC 2754
NGC 2754 (іншыя абазначэнні — ESO 564-16, NPM1G -18.0294, PGC 25504) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міёрскія навіны
«Міёрскія навіны» — раённая газета Міёрскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1941 года. Заснавальнікі: Міёрскі раённы выканаўчы камітэт і Міёрскі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
У маі 1941 года пачала выходзіць газета «Бальшавіцкая трыбуна» тыражом 1500 экзэмпляраў. У гады вайны яны выдавалася пад назвай «Кліч партызана» на базе партызанскай брыгады імя Калініна ў паходнай друкарні.
5 снежня 1944 года газета выйшла пад назвай «Бальшавіцкая трыбуна» і захоўвала яе да 25 снежня 1952 года, калі была перайменавана ў «Зару камунізму». З 1 мая 1962 года набыла імя «Сцяг працы». З 1 студзеня 2002 года газета называецца «Міёрскія навіны».
Лютэранская кірха (Мінск)
Лютэранская кірха — пратэстанцкі храм у Мінску ў стылі класіцызм.
Збудавана ў 1846 годзе, знішчана пасля Другой сусветнай вайны. Стаяла на Новым Месце прыкладна там, дзе цяпер знаходзіцца будынак з уваходам на станцыю метро Кастрычніцкая і рэстаранам «Патыё Піцца».
Гісторыя
У 1846 годзе на Захараўскай вуліцы на месцы ранейшага драўлянага храма ўзвялі мураваную лютэранскую царкву (кірху) даволі вялікіх памераў.
У 1930-я гады савецкія ўлады ліквідавалі лютэранскую абшчыну, а храм закрылі і перарабілі на першы ў Беларусі дзіцячы гукавы кінатэатр «Навіны дня».
Будынак быў пашкоджаны падчас Другой сусветнай вайны, пазней канчаткова зруйнаваны.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане асноўны аб’ём з паўкруглай алтарнай апсідай і прытворам, завершаным вежай-званіцай у выглядзе ратонды з васьмю калонамі тасканскага ордара і паўсферычным купалам. Сцены будынку рытмічна расчлянёны атыкамі. З паўночнага ўсходу да кірхі быў прыбудаваны двухпавярховы будынак, дзе жыў пастар. Яго сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад выходзіў на вул. Захар’еўскую (цяпер пр. Незалежнасці) і быў завершаны ступеньчатым атыкам.
Аркадзь Міхайлавіч Панамароў
Аркадзь Міхайлавіч Панамароў (1 мая 1912 вёска Інгулка, Мікалаеўскі раён, Мікалаеўская вобласць — 28 снежня 1974) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Вілейскай вобласці.
Біяграфія
З 1933 года на камсамольскай, партыйнай рабоце, у Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1938 года. З чэрвеня 1941 года на фронце. у партызанах з мая 1942 года: палітрук узвода, са жніўня 1942 камісар, камандзір атрада, у ліпені 1943 — ліпені 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады «Спартак», адначасова з верасня 1943 года сакратар Відзаўскага падпольнага РК КП(б)Б. Пасля вайны на савецкай, гаспадарчай і педагагічнай рабоце. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1958).
Яго імем названа вуліца ў вёсцы Дзераўная Стаўбцоўскага раёна
Нью-Джэрсі Дэвілз
Нью-Джэрсі Дэвілз (New Jersey Devils) — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Атлантычным дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Ньюарк, штат Нью-Джэрсі, ЗША.
Год заснавання клуба: 1974.
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чырвоны, чорны і белы.
Чэмпіёны ў 1995, 2000 і 2003 гадах.
Верхнія Храпуны
Верхнія Храпуны (Верхние Храпуны) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 8 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 44 км на паўночны захад ад Рудні, за 37 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 45 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Молі-блішчанкі
Дробныя матылі (размах крылаў 3,5—9 мм). Вусікі кароткія, ланцэтападобныя, укрытыя лусачкамі і дробнымі шыпікамі. Пярэднія крылы з 2 папярочнымі перавязкамі. Махры задніх крылаў вельмі доўгія. Лёт матылёў у маі—чэрвені. Вусені (у чэрвені—жніўні) мініруюць лісце дубу, бярозы, вольхі, кізілу: спачатку разніваюцца ў змеепадобных мінах, потым расшыраюць іх, міны ўздуваюцца. Перад акукліваннем робяць з ліста чэхлік, акукліваюцца ў ім на зямлі. Развіааюцца ў некалькіх пакаленнях.
На Беларусі трапляюцца 1 від: — у дубровах і іншых лісцевых лясах.
Джын Сіберг
Джын Дораці Сіберг (Jean Dorothy Seberg;, Маршалтаўн, Аява, ЗША — , , Францыя) — амерыканская актрыса, шмат працавала ў Еўропе, пераважна ў Францыі, дзе, здымалася ў фільмах рэжысёраў Жан-Люка Гадара, Клода Шаброля і іншых, стала адным з сімвалаў французскай новай хвалі. З фільмаў з яе ўдзелам найбольш вядомая кінакарціна «На апошнім дыханні» (1960).
Волаты (Руднянскі раён)
Волаты (Волоты) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 40 км на поўнач ад Рудні, за 23 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 41 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Пробашч
Пробашч (праз рrоbоszсz і ад рraepositus, propositus — начальнік, загадчык), парох, плябан, y каталіцкай царкве ксёндз — кіраўнік парафіі, настаяцель парафіяльнага касцёла. Да 19 стагоддзя тытул пробашча мелі нешматлікія кіраўнікі парафій, напрыклад, некаторыя члены капітула, астатнія называліся плябанамі. У 1-й трэці 19 стагоддзя з 14 парафій Гродзенскага дэканата ўзначальваліся Пробашчамі Гродзенская фарная і Вялікабераставіцкая.
Чамяры (Слонімскі раён)
Чамяры́ (, Чемеры) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.
IC 5376
IC 5376 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор'і Андрамеда.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
HMS C9
HMS C9 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1906-1907 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 3 красавіка 1907 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 18 ліпеня 1907 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Хамберы, дзе была ўключана ў Шостую падводную флатылію.
Чамяры
Назву Чамяры маюць:
Білгорай
Білгорай (Biłgoraj) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Білгарайскага павета Люблінскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Білгорай. Размешчаны на Білгарайскай раўніне, на рацэ Ладзе, за 90 км ад Любліна. Плошча горада займае 21,10 км², насельніцтва — 27 255 жыхароў (2006).
Гісторыя
Горад быў заснаваны Адамам Гарайскім у 1578 годзе.
Апошнім уладальнікам горада быў дзяржсакратар Царства Польскага Валяр'ян Платонаў, які прадаў яго ў 1864 годзе царскаму ўраду Расійскай імперыі.
У 1920-х у горадзе жыў Ісаак Башэвіс Зінгер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1978 года.
NGC 2755
NGC 2755 (іншыя абазначэнні — UGC 4789, MCG 7-19-34, ZWG 209.30, IRAS09047+4154, PGC 25670) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Крыштаф Тэльшаўскі
Крыштаф Тэльшаўскі — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Тэльшаўскіх. Нарадзіўся ў сям’і Валенція Тэльшаўскага.
Стольнік ноўгарад-северскі.
У 1625 годзе атрымаў у спадчыну Савічы, якія 1600 г. набыў ягоны бацька, да гэтага ў XVI ст. яны належалі Алелькавічам.
Сям’я
У шлюбе з Зоф’яй з Касакоўскіх. Пасля смерці мужа Касакоўская завяшчала Савічы і Пузава (відавочна, частку належную маці) дачцэ. Бо астатні маёнтак Пузаў адыйшоў Ганне трохі пазней — па тэстаменту яе брата Яна Касакоўскага, які быў складзены 30.04.1681 г.
Ханты-Мансійск
Ханты-Мансі́йск (Ханты-Мансийск) — горад (з 1950 г.) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі.
Гісторыя
Заснаваны ў 1931 годзе, рабочы пасёлак, цэнтр акругі. Да 1940 г. Асцяка-Вагульск (Остяко-Вогульск ). Паселішча вядома з 1582 г. У 1708 годзе ў складзе Табольскай губерні. З 1934 г. у складзе Омскай, з 1944 г. Цюменскай вобласці.
Насельніцтва 63,2 тыс. чал. (2005).
Эканоміка
Нафтаздабываючая прамысловасць, электраэнергетыка.
Спорт
Цэнтр зімовых відаў спорту.
Нью-Ёрк Айлендэрс
Нью-Ёрк Айлендэрс  — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША.
Год заснавання клуба: 1972
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Цёмна-сіні, аранжавы і белы
Чэмпіёны ў 1980, 1981, 1982, 1983.
Карасу (Акмолінская вобласць)
Карасу — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валіханаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 73 км на ўсход ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114545106.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 65 чалавекі (29 мужчын і 36 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 4 чалавекі (2 мужчыны і 2 жанчыны).
IC 5377
IC 5377 — галактыка тыпу Irr  B ў сузор'і Пегас.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гламаздзіна
Гламаздзіна (Гломаздино) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 38 км на поўнач ад Рудні, за 26 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 39 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Дональд I Мак-Альпін
Дональд I Мак-Альпін (каля 812 - 13 красавіка 862) – кароль Альбы (Шатландыі) ў 858–862.
Малодшы сын караля Дал Рыяды Алпіна II. Пераняў уладу над шкотамі і піктамі ад свайго брата Кенета I. Мадыфікаваў звод законаў Эда, паводле якіх выбар наступніка караля рабіўся яшчэ пры жыцці самаго караля. Такім спосабам быў абраны наступнік Дональда, яго брат, Канстанцін I. Законы Эда праіснавалі да праўлення караля Малькальма II (11 ст.)
Дональд не быў жаната і патомства не пакінуў. Прычыны і месца смерці не вядомы.
Аляксандр Антоні Сапега
Аляксандр Антоні Сапега (, Страсбург, Францыя —, Дзярэчын), навуковы, ваенны і дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, Французскай імперыі, Княства Варшаўскага і Вялікага Княства Літоўскага (1812).
Біяграфія
З коданьскай лініі роду Сапегаў, адзіны сын краўчага вялікага літоўскага Юзафа Сапегі і Тэафілы з Ябланоўскіх. Нарадзіўся і жыў у маленстве ў Францыі, куды імігравалі бацькі пасля паражэння Барскай канфедэрацыі.
З 1777 года жыў у сваёй цёткі Ганны Ябланоўскай на Падляшшы (Коцк, Сямяцічы), дзе атрымаў дамашнюю адукацыю і пачаў цікавіцца навукай.
У 1800 годзе, па рэкамендацыі Станіслава, Аляксандр стаў членам варшаўскага таварыства аматараў навук. У 1801—1802 гадах былі апублікаваны працы Аляксандра Сапегі па хіміі. У 1802—1803 годзе падарожнічаў па краінах Балканскага паўвострава, склаў каштоўнае апісанне свайго падарожжа («Podroze po krajach slowianskich», Уроцлаў, 1811). Пасля кароткага перапынку, калі ён знаходзіўся ў Францыі, дзе чытаў лекцыі, вярнуўся ў 1806 годзе на Балканы, дзе знаходзіўся пад назіраннем французскай і аўстрыйскай паліцыі.
У студзені 1807 года Аляксандр Сапега арганізаваў побыт французскага імператара Напалеона Банапарта ў Варшаве, стаў яго камергерам і ад’ютантам. Браў удзел у аблозе Гданьска (1807), пасля чаго правёў зіму ў Парыжы, пры двары імператара. У 1808—1809 гадах займаўся навуковымі даследаваннямі ў Францыі, затым пад выглядам даследчай дзейнасці выехаў у Расійскую імперыю, дзе аналізаваў настрой насельніцтва з анексаваных рускімі зямель Рэчы Паспалітай. Стварыў агентурную сетку французскай выведкі на занятых тэрыторыях.
1 ліпеня 1812 года князь Аляксандр Антоні Сапега ўвайшоў у склад Часовага ўрада Вялікага княства Літоўскага, утворанага пры падтрымцы напалеонаўскай арміі падчас кампаніі 1812 года, дзе ўзначаліў ваенны аддзел. З-за спрэчак з літоўскім генерал-губернатарам Дзіркам ван Гагендорпам неўзабаве выйшаў са складу Часовага ўрада. Аляксандр Сапега выехаў з Вільні ў свой маёнтак Вішніцы. Па дарозе на яго напаў кабан, ад укусу якога ў яго пачалося заражэнне крыві і гангрэна.
8 верасня 1812 года 39-гадовы Аляксандр Антоні Сапега памёр у Дзярэчыне, маёнтку свайго сваяка Францішка Сапегі.
Навуковая дзейнасць
Ажыццявіў мінералагічныя экспедыцыі ў Польшчы і Літве, а таксама ў Альпы, на Балканы і Валынь. Аўтар працы «Мінералогія» (1800—1801), падручніка па неарганічнай хіміі, нарыса па крышталяграфіі. Падарожнічаў па Адрыятычным узбярэжжы, вывучаў этнаграфію славенцаў, харватаў, баснійцаў, герцагавінцаў; вынікі даследаванняў апублікаваў у выглядзе лістоў да Жана-Эмануэля Жылібера «Падарожжа ў славянскіх краінах у 1802 і 1803 гг.» (1811).
Сям’я
Жонка (з 1794 года) — Ганна Замойская (1780—1859), дачка канцлера вялікага кароннага і ардыната замойскага (1716—1792) ад шлюбу з Канстанцыяй Чартарыйскай (1778—1837). Паводле ўспамінаў сучасніцы, княгіня Сапега была разумная, набожная, энергічная і дасціпная жанчына, беззапаветна адданая Польшчы. Скупая, калі ішла гаворка пра яе патрэбы, яна была шчодрая ў адносінах да бедных і тых, хто жыве ў нястачы. Толькі прыгажосці, на думку сучасніцы, ёй не хапала. У шлюбе з князем Сапегам яна была вельмі нешчаслівая, ён ажаніўся з ёю дзеля вялізнага пасагу.
Пасля паўстання 1830—1831 гадоў яна здолела выратаваць усё сваё дабро, маёмасць сваіх дзяцей і пулаўскія скарбы. На працягу дня яна не бяздзейнічала ні хвіліны: малявала, вышывала, чытала і займалася рахункамі. Нягледзячы на ​​пажылы ўзрост, яна ездзіла як кур’ер у Тэафільпаль на Валынь, адтуль у Парыж, з Парыжа ў Варшаву. У старасці пасялілася ў дачкі ў Парыжы, дзе была «галоўным рахункаводам Гатэля Ламер», яна так удала гуляла на біржы выратаваным капіталам, што зарабіла для ўнукаў некалькі мільёнаў франкаў. У канцы жыцця страціла зрок, а затым згасла.
Дзеці:
Цаля
Ца́ля (cal, ад Zoll ) — адзінка даўжыні ў англійскай сістэме мер, роўная 1/12 фута (2,54 см). У помніках старабеларускага пісьменства выяўлена толькі адно ўжыванне цалі сумесна з перстам, дзе яны выступаюць як сінонімы: «а сесь аршинъ великихъ перстовъ или цалей сто, си есть лактей четыри въ собҍ обрҍтаетъ...». Цаля адносіцца да адзінак даўжыні антрапаметрычнага паходжання. Сярэдне- і верхненямецкае слова «Zol» — фаланга пальца ў XVI ст. ужывалася са значэннем адзінка вымярэння на палец шырыні і, на думку Я. Карскага, праз польскае пасрэдніцтва было запазычна старабеларускай мовай. Відаць, запазычана яно было з метрычным значэннем, бо з іншымі значэннямі ў старабеларускай мове не выяўлена. Пазней гэта адзінка ўвайшла ў склад сістэмы Вялікага Княства Літоўскага (24 цалі ў адзін локаць ).
Пыць-Ях
Пыць-Ях (Пыть-Ях) — горад (з 1990) у Расіі, у Нефцеюганскім раёне Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі. Насельніцтва 41,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1968 годзе.
Нафтаздабываючая прамысловасць, газаперапрацоўка, лясная прамысловасць.
Цаля
У наш час выкарыстоўваецца пераважна ў Брытаніі і ЗША. Аднак некаторыя памеры традыцыйна ўказваюцца ў цалях (напрыклад, дыяганаль манітораў, дыяметр цвёрдых і гнуткіх магнітных дыскаў і інш.).
У ВКЛ выкарыстоўвалася цаля роўная 2,7 см. У Расійскай імперыі ўжывалася назва дюйм.
Слова цаля ў сучаснай беларускай мове ўжываецца са значэннем адзінкі даўжыні: «Ну, усе выгоды каля бока, тае зямлі якраз валока, — Міхал распісваў з жарам далей. — А чорны грунт — дванаццаць цалей» ; «Такім чынам, бачыў я кожны дзюйм, кожную цалю таго берага, ля якога мы праплывалі». Яно ўжываецца ў словазлучэннях «свайго не ўпусціць ні на цалю» — не ўпусціць сваёй карысці, «не саступіць і цалі» — не ўступіць нічога нікому: «Той самы Богут, што без жалю гатоў зарваць чужы кусок і высмактаць з цябе ўвесь сок, свайго ж не ўпусціць ні на цалю» ; «Я не саступлю і цалі. Мяне не на тое нарадзілі». У сучаснай беларускай мове ўжываецца таксама прыметнік «цалёвы» — даўжынёй на цалю і ўтвораны ад яго назоўнік «цалёўка» — дошка на цалю таўшчынёй: «...каля коміна стаяла матчына прасніца, скрыначка з рашпілем, абцугамі і цалёвымі ржавымі цвікамі» ; «Агата пайшла ў мыцельнік, за перагародку з цалёвак, нібы мыць міскі».
У сучаснай беларускай мове агульнапрынятага літарнага скарачэння для пазначэньня цаляў няма. Часцей за ўсё капіруецца англійскае пазначэнне: падвойная рыска ( ″ — U+2033), якая ставіцца без прабелу пасля лікавага значэння, напрыклад: 3″ (3 цалі). У англійскамоўных краінах таксама выкарыстоўваецца скарачэнне «in» ( — цаля): «3 in».
NGC 2756
NGC 2756 (іншыя абазначэнні — UGC 4796, MCG 9-15-98, ZWG 264.67, IRAS09054+5402, PGC 25757) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Брухавычы
Бруховічы ці Брухавычы (Брюховичі) — пасёлак гарадскога тыпу ў складзе горада Львова, з 1957 года падпарадкаваны Львоўскаму гарадскому савету як частка Шаўчэнкаўскага раёна Львова, уваходзіць у склад Львоўскай аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады і Львоўскай агламерацыі. Курортна-рэкрэацыйная мясцовасць.
Геаграфія
Пасёлак размешчаны ў цэнтральнай частцы Львоўскай вобласці і мяжуе на поўдні з горадам Львовам, на паўночным усходзе з сёламі Жоўкаўскага раёна Львоўскай вобласці — Малымі Грыбовічамі і Воляй-Гамулецкай, на захадзе з вёскай Яварыўскага раёна Львоўскай вобласці — Біркамі.
Бруховічы ляжаць на стыку Санска-Днястроўскай водападзельнай раўніны і Расточча. Праз паўночна-заходнюю частку пасёлка праходзіць Галоўны еўрапейскі водападзел, які падзяляе басейны вод Балтыкі і Чарнамор'я.
Разточча вузкай градой праходзіць з поўначы ў паўночна-заходнім кірунку, рэзка паніжаючыся да Бруховіцкай даліны, якая з'яўляецца складовай часткай Белагорька-Мальчыцкай даліны. Розныя віды рэльефу абумовілі вялікую разнастайнасць пейзажаў. Узвышша на 318-337 метраў маюць выгляд узгор'яў, парослых лесам. З усходу да пасёлка прылягае лес, з поўначы — лясны заказнік «Града». Глыбока ў Расточча ўразаецца даліна Галаско, дно якой пакрыта пяскамі.
Паўднёвая частка пасёлка — гэта забудаваная пасялковая тэрыторыя, паўночная частка — гэта зона санаторна-рэкрэацыйных устаноў, усходняя частка — зона рэкрэацыйных тэрыторый і пасялковага цэнтра.
Гісторыя
Упершыню паселішча згадваецца ў дакументах за 1440 г. Граматай караля Уладзіслава, датаванай 21 ліпеня 1444 г. было дазволена засяляць «кметям, земляробам і корчмарям» землі на беразе ракі Брухаўчанкі. Менавіта назва ракі і дала назву новаму паселішчу.
Бруховічы засталіся ў складзе Эканоміі маёнткаў Львова да 1862 г. Горад атрымаў прыбыткі ад мясцовых лясоў, млыноў і каменяломняў. У 1886 г. праз Бруховічы пракладзена чыгунка Львоў—Белжац, што стала стымулам для стварэння ў сяле дамоў адпачынку і віл для заможных львавян. На месцы пяшчаных выдмаў высаджвалі сосны, што палепшыла рэкрэацыйныя ўмовы мясцовасці. У 1891 г. створана Таварыства ўласнікаў нерухомасці ў Бруховічах, якое спрабавала захаваць бліжэйшыя лясныя ландшафты. У 1898 г. выдзелена 24 моргі лесу паблізу чыгуначнай станцыі для стварэння лесапарку. У 1867 і 1899 г. было пабудавана дзве рымска-каталіцкія драўляныя капліцы, якія былі знішчаны пажарам у час Другой сусветнай вайны. Ад 1889 г. Бруховічы пачалі развівацца як рэкрэацыйная зона Львова, пасёлак быў уключаны ў афіцыйны спіс кліматычных курортаў.
У 1996 г. пастановай ўрада Украіны быў пацверджаны статус курортна-рэкрэацыйнай мясцовасці Бруховічаў.
У траўні 1999 г. назвк пасёлка можна было прачытаць на старонках усіх газет свету. Прэзідэнты дзевяці краін Цэнтральнай Еўропы выбралі горад Львоў месца сустрэчы, на якой абмяркоўваліся асноўныя праблемы цэнтральна-еўрапейскага рэгіёну. 15 траўня ўдзельнікі саміту ў рамках праграмы сустрэчы любаваліся краявідамі Бруховічаў з маляўнічай «Калыбы».
З 1990-х гг. пачалася масавая забудова ўсходняй частцы пасёлка індывідуальнымі катэджамі, якую мясцовыя жыхары называюць «Полем цудаў».
Транспарт
Чыгуначная станцыя Бруховічы звязаная прамой чыгункай з Равай-Рускай і Львовам. Праз пасёлак курсіруюць наступныя львоўскія гарадскія аўтобусныя маршруты: №8 Львоў (Плошча Святога Тэадора) — Брюховичи (вул. Курортная), №22 Львоў (Плошча Святога Тэадора) — Брюховичи (вул. Пад Асавою), №54 Боркі (школа-інтэрнат) — Львоў (Праспект Чырвонай Каліны), №144 Ясныска — Львоў (Царква Святой Ганны).
Зацюканы апостал (фільм)
«Зацюканы апостал» — беларускі тэлевізійны фільм, зняты на Беларускім тэлебачанні ў 1983 годзе.
Сюжэт
Паводле аднайменнага твора Андрэя Макаёнка.
Гарэль
Гарэль — прозвішча, тапонім.
NGC 2757
NGC 2757 (іншае абазначэнне — ESO 564-**18) — падвойная зорка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Югаслаўская народная армія
Югаслаўская народная армія або ЮНА Jugoslovenska narodna armija, ЈNА) — узброеныя сілы Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспублікі Югаславія.
Заснаванне
Падчас Другой сусветнай вайны 21 снежня 1941, у дзень нараджэння Сталіна, у горадзе Руда была створана Першая пралетарская народна-вызваленчая ўдарная брыгада Народна-вызваленчых войскаў Югаславіі (НОВЈ). У канцы Другой сусветнай вайны (1945) узброеныя сілы атрымалі назву Югаслаўская армія (Југословенска армија, ЈА). Канчатковую назву Югаслаўская народная армія атрымала ў снежні 1951 года.
Рэфармаванне перад распадам Югаславіі
У 1987 са скрыпам стартавала ваенная рэформа, закліканая рэарганізаваць армію, павысіць яе камандны і тэхнічны ўзровень. Колькасць арміі была скарочана да 180 000 чалавек. Пры гэтым шмат састарэлага ўзбраення трапіла ў рэзерв, а значыць, у распараджэнне ТА рэспублік. Армія пачала перагрупоўку сіл. У сувязі са скарачэннем колькасці адбывалася перафармаванне вайсковых злучэнняў. Так, замест дывізіі самай буйной вайсковай адзінкай станавілася брыгада, якая забяспечвала вялікую гнуткасць пры баявых дзеяннях. Такая рэарганізацыя цалкам адпавядала абстаноўцы палітычнай разрадкі ў Еўропе. У рамках рэарганізацыі арміі тэрыторыя Югаславіі дзялілася на так званыя ваенныя вобласці: Белград (Усходняя Харватыя, Цэнтральная і Паўночная Сербія з Ваяводзінай, Боснія і Герцагавіна); Заграб (Славенія, паўночная Харватыя); Скоп’е (Македонія, ўся паўднёвая Сербія, Чарнагорыя). У 1990 годзе Ваенных абласцей было ўжо пяць.
Можна меркаваць, што падобная рэарганізацыя была разлічана на сцэнарый распаду краіны, аднак пры далейшым аналізе ваеннай рэформы, можна выявіць што гэтыя дзеянні па рэарганізацыі працягваюць ідэю АНА. Доказам гэтаму служаць наступныя факты: захаванне ТО і абарончай дактрыны, будаўніцтва ў Босніі і Герцагавіне адзінага радарнага цэнтра кантролю і назірання "Біхач", буйной авіябазы "Жэлява", частка якой знаходзілася пад зямлёй. Відавочна, што гэта аб'екты, якія прызначаюцца для абароны ад знешняга праціўніка. Немалаважны і наступны факт. Нягледзячы на тое, што ў рэспубліканскіх кіраўнічых структурах, у тым ліку і ў паліцыі адбывалася "нацыянальная чыстка", ЮНА працягвала заставацца вернай прынцыпе "братэрства і адзінства". ЮНА заставалася шматнацыянальнай арміяй, прычым у генералітэце пераважалі харваты. ЮНА, быўшы добра ўзброенай і шматлікай, у сілу сваёй празмернай ідэалагізаванасці і бюракратызацыі не здолела адаптавацца да рэальнай палітычнай абстаноўцы развалу краіны. Відавочна таксама, што мала хто з вышэйшага югаслаўскага кіраўніцтва жадаў гэтай адаптацыі, бо члены прэзідыума СФРЮ і многія іншыя партыйныя кіраўнікі ўжо выношвалі ідэю аддзялення сваіх рэспублік. Югаслаўская Народная Армія станавілася абаронцай дзяржавы, лёс якой быў вырашаны.
Дактрына
ЮНА мела унікальную ваенную дактрыну: у выпадку агрэсіі задачай арміі было затрымаць наступ ворага да таго моманту, пакуль не будуць адмабілізаваная і разгорнутыя часткі тэрытарыяльнай абароны (ТА), рэзерву з ліку грамадзянскага насельніцтва. Пасля гэтага ЮНА і ТА павінны былі прыступіць да татальнай партызанскай вайны (т. зв. Агульнанароднай абарона (Opštenarodna odbrana, ONO)) з мэтай знясілення праўзыходных сіл праціўніка.
У сувязі з інтэрвенцыяй СССР у Чэхаславакію ў 1969 годзе быў прыняты новы закон аб абароне. Прычынай прыняцця закона было рэзкае асуджэнне Югаславіяй інтэрвенцыі і рэзкае пахаладанне адносін СССР і СФРЮ. Так як Югаславія не была членам АВД, з'явілася гіпатэтычная імавернасць інтэрвенцыі войскаў Савецкага Саюза ў Югаславію. Акрамя таго, пагрозай для СФРЮ з'яўляўся магчымы канфлікт паміж краінамі-удзельнікамі Варшаўскага дагавору і краінамі НАТА. Югаславія, якая не належыць да ні аднаго з варагуючых лагераў, магла быць разгледжана адным з супрацьлеглых бакоў як плацдарм для вядзення баявых дзеянняў або размяшчэння войскаў, так як краіна займала зручнае стратэгічнае размяшчэнне і займала шырокую плошчу. З прычыны гэтага, ваенныя сілы Югаславіі павінны былі быць гатовыя процістаяць загадзя больш моцнаму суперніку, г. зн. армія Югаславіі павінна была быць гатовая дзейнічаць па сцэнарыю, аналагічным падзеям 1941 г., калі нямецкія войскі ўварваліся на тэрыторыю каралеўства Югаславія.
Паводле Закону аб абароне 1969 ЮНА, атрымлівала унікальную структуру ўзброеных сілаў. Новая ваенная дактрына атрымала назву "агульнанароднай абароны" (Општенародна одбрана) АНА. Дактрына прадугледжвала стварэнне агульнаюгаслаўскага супраціўлення агрэсару, г. зн. з'яўлялася працягам слаўных партызанскіх традыцый часоў Другой сусветнай вайны. Пры гэтым на ўзроўні ідэалогіі сувязь паміж АНА і партызанскім рухам ўсяляк падтрымлівалася ваенным кіраўніцтвам, следствам чаго элементы партызанскай субкультуры трывала ўвайшлі ў вайсковыя традыцыі.
Структура
У склад узброеных сіл СФРЮ ўваходзілі ЮНА і Тэрытарыяльная Абарона (Teritorijalna Obrana). Сама ЮНА дзялілася на роду войскаў, віды войскаў і вайсковыя службы. Выдзелена было 4 віды войскаў: сухапутныя, ВПС, СПА і ВМФ. Родамі войскаў былі: пяхота, артылерыя, артылерыйска-ракетныя падраздзяленні СПА, бранетанкавыя, інжынерныя, супрацьхімічная абарона, сувязь, памежныя адзінкі ЮНА. Да вайсковых службаў адносіліся: тэхнічная, будаўнічая, інтэндантская, служба паведамлення, лётна-тэхнічная, органы бяспекі і ваенная паліцыя, санітарная, ветэрынарная, фінансавая, адміністрацыйная, прававая, геадэзічная, музычная і інфарматыкі. У канцы 80-х гадоў з'явілася авіяцыйная служба дазору, сувязі і навядзення, якая стала пазней родам войскаў. Камплектавалася на аснове ўсеагульнай вайсковай павіннасці. Тэрмін службы складаў 1 год. Тэрмін службы уключаў у сябе рэкруцкае навучанне, уласна ваенную службу і службу ў рэзервовым складзе. ЮНА прадстаўляла сабой "сумесную ўзброеную сілу ўсіх народаў і народнасцей, усіх працоўных людзей і грамадзян СФРЮ". Паводле Закону аб узброеных сілах 1969 членам УС СФРЮ разглядаўся кожны грамадзянін, які са зброяй у руках ўдзельнічае ў супраціўленні супраць агрэсараў.
Тэрытарыяльная абарона была створана для таго, каб у выпадку прамой ваеннай інтэрвенцыі абцяжарыць далейшае прасоўванне праціўніка, бо велізарная колькасць навучанага да вядзення партызанскіх дзеянняў грамадзянскай насельніцтва, разам з ЮНА, стварала б суперніку вялізныя праблемы. У выпадку вялікай вайны меркавалася мабілізаваць ад 1 да 3 мільёнаў грамадзян у дадатак да 860 тысяч складу ўзброеных сіл. Мабілізаваныя ў тэрытарыяльную абарону павінны былі збірацца ў падраздзяленні, якія ладзіліся б пры прадпрыемствах і ўстановах. ТА мела значнымі запасамі ўзбраення. Яе склады са зброяй існавалі ў многіх населеных пунктах.
Дзеля справядлівасці трэба адзначыць, што ўзбраенне гэта было па большай частцы састарэлым і прадстаўляла сабой узоры часоў Другой сусветнай вайны. Палажэнне аб агульнанароднай абароне СФРЮ 1974 прадугледжвала ўрэгуляванне Закона аб агульнанароднай абароне як Саюзнай Канстытуцыяй, так і Канстытуцыі Рэспублікі. Саюзная Канстытуцыя 1974 у артыкуле 240 пацвярджае тое, што УС СФРЮ складаюцца з ЮНА і ТА "як найлепшай формы арганізацыі ўзброенага агульнанароднага супраціўлення". На падставе артыкула 239 названай Канстытуцыі рэспублікі мелі права самі арганізоўваць тэрытарыяльную абарону і кіраваць ёю. У кожнай рэспубліцы гэты артыкул Канстытуцыі пацвярджаўся артыкулам Канстытуцыі рэспубліканскай. Як у Харватыі артыкул 237 Канстытуцыі СР Харватыі. Варта заўважыць, што сістэма самастойнага рэспубліканскага кіраўніцтва ТА была ўведзена пасля падзей 1971 у Харватыі, калі па сутнасці справы успыхнуў этнічны узброены канфлікт паміж харватамі і сербамі.
Ігар Дзедусенка
Ігар Дзедусенка (нар., Маладзечна) — беларускі класічны гітарыст.
Нарадзіўся ў музычнай сям'і і вельмі рана выявіў свой музычны талент. Вучобу распачаў ва ўзросце 7 гадоў пад апекай Карла Пагоцкага. Ужо праз год здабыў сваю першую ўзнагароду.
Працягваў навуку ў Акадэміі музыкі ў Мінску, а пасля ў Познані ў класе Лукаша Курапачэўскага, які прызнаў яго адным з найвялікшых талентаў у Польшчы  за апошніх 10 гадоў. Згодна з яго меркаваннем, маладога музыку адрознівае ''«небывалая ўражлівасць і музычная фантазія, якія рэдка можна спаткаць у такім маладым узросце. Ігар без сумненняў належыць да вузкага грона гітарыстаў, якія на гітары граюць сапраўдную музыку!»''.
Жыве і працуе ў Познані, Польшча.
HMS C10
HMS C10 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1906-1907 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 3 красавіка 1907 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 18 ліпеня 1907 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Ардросане, дзе была ўключана ў Дзевятую падводную флатылію.
У 1922 годзе лодка была прададзена на металалом.
IC 5378-1
IC 5378-1 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор'і Пегас.
Гэты аб'ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нью-Ёрк Рэйнджэрс
Нью-Ёрк Рэйнджэрс  — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША.
Год заснавання клуба: 1926
У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Сіні, чырвоны і белы
Чэмпіёны ў 1928, 1933, 1940 і 1994 гадах.
High Speed Packet Access
HSPA (High Speed Packet Access — высокахуткасная пакетная перадача даных) — тэхналогія бесправоднай шырокапалоснай радыёсувязі, якая выкарыстоўвае пакетную перадачу даных і з’яўляецца надбудовай да мабільных сетак WCDMA/UMTS
Тэхналогія грунтуецца на двух папярэдніх стандартах:
Першыя этапы ўкаранення стандарту звычайна маюць хуткасць 3,6 Мбіт/сек да абанента HSDPA (D-downlink). Пасля ўкаранення другога этапу HSUPA (U-uplink, гэта значыць паскарэння перадачы ад абанента) усю сістэму і завуць скарочана HSPA.
Пражэктар (Акмолінская вобласць)
Пражэктар — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валіханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114545107.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (64 мужчыны і 70 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 6 чалавекі (4 мужчыны і 2 жанчыны).
Губнікі
Губнікі (Губники) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 3 жыхары (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 34 км на паўночны захад ад Рудні, за 30 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Хібуша. За 35 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Караль Юзаф Сапега
Кароль Юзаф Сапега (да 1718 —, горад Вішніцы Берасцейскага ваяводства) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар польны літоўскі (1730—1748), ваявода берасцейскі (з 1748). Кавалер Ордэна Белага Арла (1766).
Біяграфія
З коданскай лініі роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Уладзіслава Юзафата і Крысціны з Сангушкаў. Меў брата Ігнація.
Па смерці брата апекваўся пляменнікамі, распачаў шэраг працэсаў датычна іх маёмасці.
Ігнацы Сапега
Ігнацы Сапега (? — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, прадстаўнік роду Сапегаў, сын Уладзіслава Юзафата Сапегі. Пасол на соймы, дэпутат Трыбунала ВКЛ. Чашнік ВКЛ у 1740—1744 гг., падскарбі надворны ў 1744—1750 гг., ваявода мсціслаўскі з 1750 г..
Ёзэф Бюльман
Ё́зэф Бю́льман (Josef Bühlmann;, Гросванген — , ) — нямецкі архітэктар і гісторык архітэктуры.
Прафесар Мюнхенскай вышэйшай школы тэхнікі. Аўтар падручніка па будаўнічым канструкцыям (Die Bauformenlehre; 1896). Вядомы, у прыватнасці, рэканструкцыяй старажытнарымскага Храма Венеры і Ромы ў кнізе «Архітэктура класічнай старажытнасці і Адраджэння» (Die Architektur des Klassischen Altertums und der Renaissance; 1913, англійскі пераклад 1916).
Паўль Куўсберг
Па́ўль Ку́ўсберг (Paul Kuusberg; 30 красавіка 1916, Рэвель — 21 студзеня 2003, Талін) — эстонскі пісьменнік. Народны пісьменнік Эстоніі (1972). Герой Сацыялістычнай Працы (1984). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстоніі (1965, 1975).
Біяграфія
Нарадзіўся 30 красавіка 1916 года ў Рэвелі. Быў будаўнічым рабочым.
У гады Другой сусветнай вайны служыў палітруком у 8-м Эстонскім стралковым корпусе, быў франтавым журналістам.
Пасля вайны працаваў у рэдакцыі газеты «Рахва Хяэль» («Голас народа») і быў галоўным рэдактарам літаратурнага часопіса «Looming». З 1976 па 1983 год узначальваў кіраўніцтва Саюза пісьменнікаў Эстонскай ССР.
Выпускнік Вышэйшай партыйнай школы ў Маскве, член КПСС з 1940 года.
Сканаў 21 студзеня 2003 года на 86-м годзе жыцця.
Творчасць
Дэбютаваў у 1948 як літатурны крытык. Першы раман «Каменныя сцены» (1956) пра жыццё рабочых Эстоніі напярэдадні падзей 1940 года. У раманах «Другое „я“ Энна Кальма» (1960), «У разгары лета» (1966), «Адна ноч» (1972) асэнсаванне падзей Вялікай Айчыннай вайны, іх уплыву на духоўнае станаўленне асобы. Актуальныя сацыяльныя і маральна-этычныя праблемы сучаснасці — у раманах «Здарэнне з Андрэсам Лапетэусам» (1963), «Кроплі дажджу» (1976), аўтабіяграфічным рамане ў навелах «Бульвар свабоды» (1971), зборніках апавяданняў «Усмешка» (1971), «Хто яны былі?» (1986) і інш. Проза Куўсберга адметная публіцыстычнай завостранасцю, разнастайнасцю мастацкіх форм і прыёмаў апавядання, іроніяй, гратэскавасцю і гумарам. Аўтар кніг літаратурна-крытычных артыкулаў «Устаўляю слова» (1959), «Пра час, грамадзяніна свету і іншае» (1967).
Пераклады
На беларускую мову асобныя яго творы пераклалі А. Клышка, А. Кулакоўскі, Б. Сачанка.
Валянціна Іванаўна Матвіенка
Валянці́на Іва́наўна Матвіе́нка, дзявочае прозвішча Цю́ціна (нар. 7 красавіка 1949, Шапятоўка, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — расійскі дзяржаўны дзеяч, намесніца старшыні Ураду Расіі (1998—2003), губернатар і старшыня Урада Санкт-Пецярбурга (з 2003).
Лаганец
Лагане́ц (Leontodon) — род кветкавых раслін сямейства. Налічвае 79 (каля 50 ) відаў, пашыраных пераважна ва ўмераных зонах Паўночнага паўшар’я.
Батанічнае апісанне
Меданосныя расліны.
Часовы орган кааліцыі
Часовы орган кааліцыі (ЧОК; Coalition Provisional Authority, سلطة الائتلاف المؤقتة, هاوپەيمانى دەسەڵاتى كاتى) — акупацыйная адміністрацыя сіл міжнароднай кааліцыі ў Іраку, створаная пасля ўварванне ЗША і іх саюзнікаў з надзяленнем выканаўчай, заканадаўчай і судовай уладаў.
Гісторыя
20 сакавіка 2003 кааліцыя ў складзе ЗША, Вялікабрытаніі, Аўстраліі і Польшчы ўрываецца ў Ірак, дзе за лічаныя тыдні разбівае сілы прэзідэнта Садама Хусейна. 1 мая Джордж Буш малодшы, тагачасны прэзідэнт ЗША, абвясціў пра канчатковы разгром урадавай арміі.
На тэрыторыі акупаванай краіны сфармавана Упраўленне па аднаўленні і гуманітарнай дапамогі Іраку, што пазней, на падставе рэзалюцыі 1483 Савета Бяспекі ААН і гуманітранага права, ператворана ў ЧОК. Орган стаў адказны за перабудову дзяржавы, аднаўленне эканомікі, стварэнне новых інстытутаў, прадастаўленне ўсялякіх паслуг насельніцтву і падрыхтоўку да перадачы ўлады іракцам. Першапачаткова адміністрацыю ўзначаліў адстаўны генерал Джэй Гарнер, але хутка ён быў зменены Полам Брэмерам. Палітыка ЧОК мела на ўвазе дэмакратызацыю, актыўную работу з мясцовым насельніцтвам, змаганне з культам асобы Садама Хусейна і ідэалагічнымі ўяўленнямі, сфармаванымі ў гады яго прэзідэнтсва, улік інтарэсаў этнарэлігійных суполак.
13 ліпеня быў створаны кансультатыўны орган пры кааліцыйнай адміністрацыі — Часовы кіраўнічы савет Ірака (ЧКСІ), які складаўся з 25 членаў, правадыроў плямёнаў і палітыкаў. У этнічным і канфесійным плане савет уключаў у сябе 13 шыітаў, 5 сунітаў, 5 курдаў (таксама сунітаў), аднаго туркемана і аднаго асірыйца. Орган уяўляў сабой шырокі спектр палітычных і рэлігійных рухаў Ірака; тым не менш з часам выявілася безгрунтоўнасць дадзенай структуры і прынятых ёю рашэнняў. Першапачаткова меркавалася, што ЧКСІ стане кансультатыўным органам пры ЧОК, аднак вельмі хутка кіраўнік савета стаў вызначаць парадак дня і актыўна ўключаўся ў працэс прыняцця палітычных рашэнняў. Тым не менш Пол Брэмер валодаў правам вета ў дачыненні да рашэнняў, вынесеных ЧКСІ.
1 чэрвеня 2004 года ў Багдадзе было абвешчана аб старэнні Часовага ўрада Ірака (ЧУІ), які замяніў ЧКСІ. Пазней, 28 чэрвеня, свае паўнамоцтвы ЧПІ перадала часовая кааліцыйная адміністрацыя. Калі яна была ліквідавана, у ЧПІ з’явілася магчымасць адмовіцца ад прысутнасці замежных сіл у краіне, аднак падобнай заявы не прагучала. Нягледзячы на існаванне сфармаванага ўрада, на справе сітуацыю спрабавалі кантраляваць амерыканскія ваенныя структуры і сотні саветнікаў, ад якіх залежалі прыняцце і ход ажыццяўлення палітычных рашэнняў. Пры іх падтрымцы ЧУІ 30 студзеня 2005 года правяла правінцыйныя выбары. Адначасова праводзяцца выбары ў Нацыянальную асамблею (парламент), на якіх перамагае шыіцкі блок «Аб’яднаны іракскі альянс», падтрыманы шыіцкім духоўным лідарам Алі Сістані, атрымаўшы 140 месцаў з 275. Другое месца было ў блока аб’яднаных курдскіх партый на чале з Масудам Барзані і Джалалам Талабані з 75 месцамі. Трэцяй найбуйнейшай палітычнай сілай, якая стаяла на свецкіх пазіцыях, стаў «Іракскі спіс» Аяда Алаўі з 40 месцамі.
NGC 2758
NGC 2758 (іншыя абазначэнні — ESO 564-20, MCG -3-23-19, IRAS09032-1850, PGC 25515) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гідра.
Часовы орган кааліцыі
Склад і структура
ЧОК быў падзелены на чатыры геаграфічных рэгіёны: поўнач, цэнтр, паўднёвы цэнтр, поўдзень. Штаб-кватэра поўначы знаходзілася ў горадзе Эрбіль, цэнтра — у былым рэспубліканскім палацы Садама ў Багдадзе, паўднёвага цэнтра — у Эль-Хіла недалёка ад руін Вавілона, а поўдня — у Басры. Кожны рэгіён дзейнічаў паўаўтаномна, ажыццяўляючы агульныя мэты і задачы па рэканструкцыі і абнаўленні краіны. Усе службовыя пасады ЧОК занялі прадстаўнікі краін кааліцыі, у асноўным вайскоўцы альбо дыпламаты. Кіраўніком органа з’яўляўся адміністратар, чый пост большую частку часу займаў Пол Брэмер. Яго намеснікам быў Рычард Джонс. Аддзяленнем па кіраванні праграм узначальваў Дэвід Нэш разам са сваімі намеснікамі Рональдам Джонсанам і Лоўрэнсам Крэндалам. На пасадзе генеральнага інспектара знаходзіўся Сцюарт Боуэн, яго намеснік — Лары По.
NGC 2758
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Часовы орган кааліцыі
Дзейнасць і рэформы
16 мая ўступіў у сілу загад №1 «Дебаасіфікацыя іракскага грамадства», што значыць ўвядзенне комплексу мерапрыемстваў, накіраваных на адхіленне ад пасад членаў іракскай Баас, якая аб’яўлялася цяпер па-за законам. У дапамогу быў створаны Камітэта па дэбаасітызацыі, якім кіраваў Нуры аль-Малікі. У задачы камітэта ўваходзіла чыстка органаў улады і арміі ад былых членаў партыі Баас. Прадстаўнікі суніцкай абшчыны Іраку разглядалі гэтыя чысткі як частку змовы шыітаў, накіраванай на захоп улады ў Іраку. Аднак чысткі закранулі як шыітаў, так і сунітаў.
Кастраізм
Кастраізм — тэорыя і практыка, звязаная з імем Фідэля Кастра. Кастраізм паўстаў на глебе лацінаамерыканскіх традыцый і вопыту Кубінскай рэвалюцыі. Упершыню публічна Кастра выступіў з прамовай «Гісторыя мяне апраўдае», дзе гаварылася аб нацыяналізме, дэмакратыі і сацыяльнай справядлівасці, але не пра сацыялізм.