cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mycobacterium tuberculosis
Марфалогія і фізіялогія
Мікабактэрыі туберкулёзу — грамстаноўчыя прамыя ці злёгку выгнутыя палачкі. У склад мікабактэрый уваходзяць ліпіды (10-40 %), міколавая, фтыёнавая, туберкуластэарынавая і іншыя тлустыя кіслоты. Структурны шкілет клеткавай сценкі мікабактэрый уяўляе сабою два кавалентна злучаных палімеры — мікалат арабінагалактазану і пептыдаглікан, да якога далучаны бялкі, поліцукрыды, ліпіды. Такі складаны комплекс з высокім утрыманнем ліпідаў надае клеткам мікабактэрый шэраг характэрных уласцівасцяў: устойлівасць да кіслот, шчолачаў і спірту, а таксама гідрафобнасць. Для афарбоўкі туберкулёзных палачак ужываюць метад Цыля-Нільсэна. У культурах сустракаюцца крупчастыя формы, галінаваныя, зерні Муха — шарападобныя кіслотападдатныя, яны лёгка афарбоўваюцца па Граму. Магчымы пераход у фільтроўныя і L-формы. Нерухомыя, спораў і капсул не ўтвараюць. Для культывавання туберкулёзных мікабактэрый у лабараторных умовах выкарыстоўваюць адмысловыя пажыўныя асяроддзі, якія змяшчаюць яйкі, гліцэрыну, бульбу, аспарагін, вітаміны, солі. Часцей за ўсё ўжываюць яечнае асяроддзе Левенштэйна-Енсэна і сінтэтычнае асяроддзе Сотана. Размнажаюцца мікабактэрыі туберкулёзу павольна. У аптымальных умовах час генерацыі складае каля 15 г, тады як бактэрыі шматлікіх іншых родаў падзяляюцца праз кожныя 20-30 хв. Рост туберкулёзных бактэрый можна выявіць праз 2-3 тыдні і пазней — да 2-3 мес., асабліва ў першых генерацыях. На шчыльных асяроддзях утвараюць маршчыністыя, сухія асады з няроўнымі краямі; у вадкіх асяроддзях на паверхні ўтвараецца далікатная плёнка, якая патаўшчаецца і валіцца на дно, асяроддзе пры гэтым застаецца празрыстым. Для атрымання больш гамагеннага росту мікабактэрый да пажыўных асяроддзяў дадаюць цвін-80 (павярхоўна-актыўнае рэчыва).
Курэйка
Даўжыня ракі 888 км, плошча вадазборнага басейна 44 700 км², расход вады ў вусці каля 700 м³/с.
Mycobacterium tuberculosis
Антыгены
Антыгены мікабактэрый утрымліваюць пратэіны, поліцукрыды, ліпіды, фасфатыды. Антыцелы да іх вызначаюцца ў РЗК, РПГА, прэцыпітацыі ў гелі. Маюцца агульныя і спецыфічныя антыгены ў M. tuberculosis, M.bovis і іншых мікабактэрый, уключаючы сапрафітныя віды.
Курэйка
Выток ракі знаходзіцца на схілах плато Путарана, далей яна цячэ на поўнач па тэрыторыі Краснаярскага края, працякаючы праз азёры Ядун і Анама. Пасля ўпадзення ў яе ракі Якталі, Курэйка паварочвае на паўднёвы захад і цячэ да Енісея праз возера Дзюпкун. Шырыня ракі ў раёне вусця — каля 1 км.
Mycobacterium tuberculosis
Патагеннасць і патагенез
Патагеннасць злучана з прамым ці імуналагічна апасродкаваным пашкоджвальным дзеяннем ліпідаў (воскам Д, мураміндыпептыдам, фтыёнавымі кіслотамі), а таксама туберкулінам. Іх дзеянне выяўляецца ў развіцці спецыфічных гранулём і паражэнні тканін. Для вірулентных штамаў характэрна наяўнасць так званага корд-фактару — глікаліпіду, які складаецца з трэгалозы і дымікалату. Ён знішчае мітахондрыі клетак інфікаванага арганізма, тым самым парушаючы функцыю дыхання. Мікабактэрыі не ўтвараюць экзатаксін. У зоне пранікнення і размнажэння мікабактэрый узнікае спецыфічны запаленчы ачаг — інфекцыйная гранулёма (першасны афект). Затым развіваецца спецыфічны запаленчы працэс у рэгіянальных лімфатычных вузлах і развіваецца сенсібілізацыя арганізма. Такім чынам, фармуецца так званы першасны туберкулёзны комплекс. У пераважнай большасці выпадкаў першасны ачаг мае дабраякасную плынь. Ён рассмоктваецца, паражаны ўчастак кальцынуецца і рубцуецца. Аднак гэты працэс не завяршаецца поўным вызваленнем арганізма ад узбуджальніка. У першасным ачагу і лімфатычных вузлах туберкулёзныя бактэрыі могуць захоўвацца шматлікія гады, часам на працягу ўсяго жыцця. Такія людзі, застаючыся інфікаванымі, набываюць імунітэт да сухот. Пры неспрыяльных захворваннях, асабліва на фоне дрэнных сацыяльных фактараў (недастатковае і непаўнавартаснае харчаванне, незадавальняючыя жыллёвыя ўмовы, спадарожныя захворванні) можа наступіць актывацыя ўзбуджальніка і генералізацыя працэсу. Найболей часта сустракаецца туберкулёз лёгкіх. Генералізацыя інфекцыі прыводзіць да развіцця пазалёгачных формаў туберкулёзу: скуры, костак і суставаў, нырак і іншых органаў. Лакалізацыя працэсу ў азначанай ступені залежыць ад шляхоў пранікнення мікабактэрый у арганізм чалавека і віду ўзбуджальніка. Патагенетычна важным з'яўляецца дзеянне на арганізм інфікаванага чалавека туберкуліну. Упершыню гэта рэчыва атрымаў Р. Кох у 1890 г., а вывучаны ім прэпарат быў названы "стары туберкулін". Вычышчаны ад прымешак туберкулін (PDD — вычышчаны пратэінавы дэрыват) з'яўляецца бялком. Унутрыскурныя ўводзіны туберкуліну выклікаюць ў інфікаваных мікабактэрыямі людзей мясцовую запаленчую рэакцыю ў выглядзе інфільтрата і пачырванення (рэакцыя Манту). Неінфікаваныя людзі ніякай рэакцыі на ўводзіны туберкуліну не даюць. Гэту спробу ўжываюць для выяўлення інфікаваных, сенсібілізаваных людзей.
Курэйка
За 101 км ад упадзення ракі ў Енісей размешчана Курэйская ГЭС і пасёлак гідрабудаўнікоў Светлагорск.
Mycobacterium tuberculosis
Экалогія і эпідэміялогія
У натуральных умовах M. tuberculosis абітаюць у арганізме сваіх гаспадароў — людзей і некаторых жывёл (буйная рагатая скаціна, свінні). M. africanum выклікае сухоты ў людзей у краінах трапічнай Афрыкі. Такім чынам, крыніцай інфекцыі з'яўляюцца хворыя людзі і жывёлы. Пры актыўна працякалых сухотах з наяўнасцю запаленча-дэструктыўных змен яны выдзяляюць мікабактэрыі ў навакольнае асяроддзе. Больш 80% насельніцтва інфікуецца туберкулёзнымі мікабактэрыямі ў раннім узросце. Найболей распаўсюджаны паветрана-кропельны шлях заражэння, пры якім узбуджальнік пранікае ў арганізм праз верхнія дыхальныя шляхі, часам праз слізістыя абалонкі стрававальнага тракту ці праз пашкоджаную скуру. Трапляючы ў навакольнае асяроддзе, мікабактэрыі туберкулёзу працяглы час захоўваюць сваю жыццяздольнасць. Так, у высмаглым макроцці яны выжываюць на працягу некалькіх тыдняў, на прадметах, якія атачаюць хворага (бялізна, кнігі) — больш за 3 мес., у вадзе — больш за год, у глебе — да 6 мес., працягла захоўваюцца ў малочных прадуктах. Да дзеяння рэчываў, якія дэзынфікуюць, мікабактэрыі туберкулёзу больш устойлівыя за іншыя бактэрыі, патрабуюцца больш высокія канцэнтрацыі і больш працяглы час уздзеяння для іх знішчэння. Пры кіпячэнні гінуць імгненна, адчувальныя да ўздзеяння прамога сонечнага святла.
Лабараторная дыягностыка
Праводзіцца бактэрыяскапічным, бактэрыялагічным і біялагічным метадамі. У доследным матэрыяле выяўляюць мікабактэрыі туберкулёзу шляхам мікраскапіі мазкоў, афарбаваных па Цылю-Нільсэну і з ужываннем люмінесцэнтных фарбавальнікаў (часцей за ўсё аўраміну). Бактэрыяскапію разглядаюць як арыенціровачны метад. Бактэрыялагічны метад з'яўляецца асноўным у лабараторнай дыягностыцы сухот. Пасевы робяць на асяроддзе Левенштэйна-Енсэна і інкубуюць пры 37 °C у тэрмастаце на працягу 3 мес. Вылучаныя культуры ідэнтыфікуюць і вызначаюць іх адчувальнасць да хіміятэрапеўтычных прэпаратаў. Для паскоранага выяўлення мікабактэрый робяць пасевы па метадзе Прайса, які дазваляе атрымаць мікракультуры туберкулёзных бактэрый і вызначыць наяўнасць корд-фактару, калі мікабактэрыі размяшчаюцца ў форме кос і жгутоў (глядзі малюнак). У некаторых выпадках, напрыклад, пры сухотах нырак, звяртаюцца да біялагічнай пробы — заражэння марскіх свінак з наступным вылучэннем чыстай культуры. Скурна-алергічныя пробы (рэакцыя Манту) ставяць з мэтай выяўлення асоб, інфікаваных туберкулёзнымі мікабактэрыямі, для адзнакі плыні сухотнага працэсу ў хворых, а таксама для кантролю эфектыўнасці вакцынацыі і адбору асоб для рэвакцынацыі BCG. У апошнія гады вялікая ўвага надаецца новым метадам дыягностыкі сухот — ланцуговай палімеразнай рэакцыі (ЛПР) і інш.
Прафілактыка і лячэнне
Для спецыфічнай прафілактыкі выкарыстоўваюць жывую вакцыну БЦЖ — BCG (Bacille Calmette-Guerin). Штам BCG быў селектаваны А. Кальметам і Ш. Герэнам шляхам працяглага пасавання туберкулёзных бактэрый бычынага тыпу (M. bovis) на бульбяна-гліцэрынавым асяроддзі з даданнем жоўці. Імі было зроблена 230 перасяванняў на працягу 13 гадоў і вылучаны мутант са зніжанай вірулентнасцю. У нашай краіне вакцынуюцца супраць сухот усе нованароджаныя на 5-7-ы дзень жыцця. Рэвакцынацыю праводзяць асобам з адмоўнай туберкулінавай пробай з інтэрвалам у 5-7 гадоў да 30-летняга ўзросту. Тым самым ствараецца інфекцыйны імунітэт з гіперадчувальнасцю запаволенага тыпу. Для лячэння сухот ужываюць антыбіётыкі і хіміятэрапеўтычныя прэпараты, да якіх адчувальныя ўзбуджальнікі. Гэта прэпараты I шэрагу: дэгідрастрэптаміцын, ПАСК і ГІНК (гідразіды ізанікацінавай кіслаты — ізаніазід, тубазід, фтывазід) і II шэрагу: этыёнамід, цыкласерын, канаміцын і інш. У сувязі з распаўсюдам у наш час лекава-рэзістэнтных штамаў туберкулёзных мікабактэрый Міжнародны саюз барацьбы з сухотамі прапанаваў новую класіфікацыю супрацьтуберкулёзных прэпаратаў: I шэрагу — найболей эфектыўныя (ізаніазід і рыфампіцын), II шэрагу — прэпараты сярэдняй эфектыўнасці (этамбутол, стрэптаміцын, этыёнамід, піразінамід, канаміцын, цыкласерын), III шэрагу — малыя супрацьтуберкулёзныя прэпараты (ПАСК і тыбон). У комплексе лячэбных мерапрыемстваў выкарыстоўваецца дэсенсібілізавальная тэрапія і стымуляцыя ахоўных механізмаў арганізма.
Ветка (Буда-Кашалёўскі раён)
Ве́тка (, Ветка) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 5 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 44 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Планоўка складаецца з дугападобнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. Па перапісе 1959 года ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).
Міжнародна-прававая адказнасць
Міжнародна-прававая адказнасць — адказнасць, суб'ектам якой з'яўляецца сама дзяржава. Настае ў выніку парушэння дзяржавай нормаў міжнарароднага права ці міжнародных абавязацельстваў. Дзяржава нясе таксама адказнасць за неправамерныя дзеянні або ўпушчэнні ўсіх сваіх органаў і дзеянні фізічных асоб, учыненыя на яе тэрыторыі.
Адрозніваюць адказнасць палітычную (ужыванне і аддаванне задавальнення пацярпелай дзяржаве) і матэрыяльную (рэпарацыі і рэстаўрацыі). Рознагалоссі ў вызначэнні формаў і аб'ёмаў адказнасці вырашаюцца, прадугледжанымі Статутам ААН. Найчасцей у такіх выпадках выкарыстоўваецца міжнародны арбітраж.
Калі дзяржава-парушальнік адмаўляецца ад выканання мер кампенсацыі або задавальнення, не пагаджаецца на мірнае ўрэгуляванне рознагалоссяў ці не выконвае рашэння кампетэнтнага міжнароднага органа, могуць быць ужыты адпаведныя міжнародныя санкцыі.
Карэга-Лігурэ
Карэга-Лігурэ (Carrega Ligure) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 109 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2 чал./км². Займае плошчу 57 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuliano diacono.
Жарылгап батыр
Жарылгап батыр — аул у Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акчатаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 356438100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 603 чалавекі (311 мужчын і 292 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражываў 391 чалавек (206 мужчын і 185 жанчын).
Віктар Уладзіміравіч Старасценка
Віктар Уладзіміравіч Старасценка (нар., г. Магілёў) — беларускі гісторык філасофіі, рэлігіязнавец. Спецыяліст па гісторыі філасофскай, грамадскай думкі Беларусі і нацыянальнай самасвядомасці беларусаў ХVI-ХVII ст. Кандыдат філасофскіх навук (2000), дацэнт (2002).
Біяграфія
Нарадзіўся года ў Магілёве.
Скончыў у 1991 годзе гістарычны факультэт МДПІ імя А. А. Куляшова. З 1991 года працуе ў МДУ імя А. А. Куляшова: асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт, загадчык кафедры філасофіі, дэкан факультэта замежных моў, прарэктар па навуковай рабоце, прафесар кафедры філасофіі, загадчык кафедры гісторыі і філасофіі.
У 1998 годзе аспірантуру Інстытута філасофіі і права НАН Беларусі. У 2000 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Беларуская думка XVI—XVII стст. і станаўленне нацыянальнай самасвядомасці».
Кіраўнік «Магілёўскага рэлігіязнаўчага цэнтра» МДУ імя А. А. Куляшова. З 2006 года каардынатар Міжнародных навукова-практычных канферэнцый «Рэлігія і грамадства» (Магілёў).
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: гісторыя айчыннай філасофіі і станаўленне нацыянальнай самасвядомасці беларусаў; тэорыя і гісторыя рэлігіі, вальнадумства і свабоды сумлення ў Беларусі; навукова-метадычнае і вучэбнае забеспячэнне выкладання рэлігіязнаўства і гісторыі філасофскай думкі.
Узнагароды
Узнагароджаны памятным знакам «2000 год хрысціянству» (2000), Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі (2004, 2015), Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцей пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (2013, 2017), медалём Францыска Скарыны (2018). «Выдатнік адукацыі» (2008).
Чыстая Лужа (рака)
Чыстая Лужа — рака ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Проня (басейн Сажа).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца за 4 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Лясная, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Рабавічы. Рэчышча на працягу 3 км ад вытоку каналізаванае. Ніжэй вёскі Рабавічы на рацэ створаны дзве плаціны і вадасховішчы. Цячэ пераважна праз лес. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны.
Міжнародны саюз архітэктараў
«Міжнародны саюз архітэктараў» ( МСА ) (International Union of Architects ( UIA )) — інтэрнацыянальная няўрадавая арганізацыя, якая ў наш час МСА налічвае 124 нацыянальных архітэктурных секцый, членамі якіх з'яўляюцца больш за мільён архітэктараў з розных краін свету.
Гісторыя, задачы, структура МСА
У верасні 1946 года ў сталіцы Вялікабрытаніі горадзе Лондане адбылася міжнародная нарада архітэктараў, сярод якіх былі і дэлегаты з Савецкага Саюза. На гэтым паседжанні, практычна аднагалосна, было прынята рашэнне аб стварэнне «Міжнароднага саюза архітэктараў». Афіцыйна арганізацыя была зарэгістравана ў горадзе Лазана (Швейцарыя) у 1948 годзе.
Паводле ВСЭ, мэтай арганізацыі з'яўляецца стварэнне спрыяльных умоў жыцця людзей і барацьба за павышэнне мастацкіх, функцыянальных і інжынерна-тэхнічных якасцей твораў архітэктуры.
Вышэйшым органам «Міжнароднага саюза архітэктараў» з'яўляецца Генеральная асамблея МСА, якая склікаецца раз у два гады. Генасамблея абірае Выканаўчы камітэт МСА. МСА мае кансультатыўны статус пры ЮНЕСКА і Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, падтрымлівае пастаянныя сувязі са Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя.
Дзеючы прэзідэнт «Міжнароднага саюза архітэктараў» — Альбер Дзюблер з Францыі. Генеральны сакратарыят МСА знаходзіцца ў Парыжы (Францыя).
Слуцка-Арэская нізіна
Слуцка-Арэская нізіна — геамарфалагічны раён у Беларусі, размешчаны на поўначы цэнтральнай часткі Палесся, цягнецца ўздоўж р. Арэсы, воз. Чырвонага, уключае ўчасткі далін Прыпяці і Пцічы. На поўначы абмежаваны Салігорскай, на захадзе Люсінаўскай раўнінамі, на поўдні далінай Прыпяці, Жыткавіцкай і Вятчынскай нізінамі.
У морфаструктурным плане раён займае паўночна-заходнюю частку Прыпяцкага прагіна, з поўдня абмежаванага Мікашэвіцка-Жыткавіцкім выступам фундамента. Паверхня фундамента апушчана ад −600 да −4000 м. Магутнасць антрапагенавых адкладаў 30-100 м.
Тэрыторыя характарызуецца слабаперасечаным выраўнаваным рэльефам з абсалютнымі адзнакамі 129—152 м. Сярэдняя глыбіня расчлянення 1-2 м/км², павялічваецца ў месцах распаўсюджання эолавых форм да 7 м/км². Гідраграфічная сетка ўяўляе сабой унаследаваную рэкамі сістэму лагчын сцёку расталых ледавіковых вод. Рэкі не маюць выразных далін, ухіл 15-20 см/км. Шырыня пойм вагаецца ў межах 0,1-0,2 км, павялічаецца ў азёрападобных расшырэннях да 2,5 км. Перавышэнне пойм над рэчышчам 0,5-1,7 м. Рэчышчы большасці малых рэк каналізавыныя. У цэлым рэльеф характарызуецца манатоннасцю, абумоўленай працэсамі рачной і азёрна-балотнай акумуляцыі, гушчыня эразійнага расчлянення каля 0,2 км/км².
Азёрна-алювіяльная нізіна займае асноўную тэрыторыю раёна і характарызуецца трыма ўзроўнямі. Ніжні ўзровень (133—137 м) адпавядае тэрасам сучасных азёр і затарфаваным участкам спушчаных азёрных катлавін. Тут сярод забалочаных прастораў знаходзіцца возера Чырвонае (43,78 км²), трэцяе паводле плошчы ў Беларусі. Катлавіна яго слабаўвагнутая, схілы нізкія, зліваюцца з прылеглыммі меліяраванымі балотамі, і толькі паўднёвыя дасягаюць 25 м.
Два верхніх узроўні, манатонна пераходзяць адзін у другі, адпавядаюць вышыням 138—140 м і 140—143 м. На прўзнятых участках пашыраны эолавыя формы ў выглядзе град, узгоркаў, дробных дэфляцыйных катлавін на масівах перевяваных пяскоў. Лінейна выцягнутыя або серпападобныя формы адзіночных град даўжынёй да 2,5 км злучыліся і фарміруюць грады працягласцю да 10 км, шырынёй да 300 м. Многія эолавыя ўтварэнні прымеркаваны да берагавых валоў: прыкладам можа служыць прыбярэжная зона возера Вячэра, дзе на прыбярэжных формах і паверхні азёрнай тэрасы залягаюць слаістыя пяскі. Назіраецца актыўная ветравая эрозія, звязаная з асушальнымі меліярацыйнымі работамі.
Ратан-галавешка
Ратан-галавешка (Perccottus glenii) — від прамянёвапёрых рыб сямейства Odontobutidae, адзіны прадстаўнік роду Perccottus.
Апісанне
Форма цела бочкападобная. Цела не вельмі падоўжанае, спераду вальковатае, ззаду сціснутае. Брушныя плаўнікі не злучаныя ў дыск. Галава вялікая прыплюснутая, яе даўжыня ўкладваецца не больш за 3 разы ў даўжыню цела. Рот канечны, вялікі і шырокі. Ніжняя сківіца выдаецца наперад, верхняя сківіца даходзіць да задняга краю вачэй. Зубы на сашніку маюцца, на сківіцах яны шчыткападобныя і некалькі выгнутыя, клыкападобных зубоў няма. Луска ўмеранай велічыні, на баках хутчэй ктэноідная, на спіне — цыклоідная. Галава пакрыта лускай аж да сярэдзіны ілба, бакі галавы таксама пакрытыя луской.
Даўжыня да 25 см, але часцей за 8-12 см, і маса да 300 г.
Афарбоўка спіны звычайна чарнавата-зялёная, бакі жаўтавата-зялёныя, на баках цёмна-бурыя плямы няправільнай формы. Ад лыча праз вочы ідзе вузкая цёмная паласа. У перыяд нерасту самцы становяцца чорнымі, на лбе з'яўляецца невялікае ўздуцце. На целе і няпарных плаўніках з'яўляюцца бліскучыя белыя і зялёныя плямы. У самцоў спінныя плаўнікі збліжаныя, вышэй і ярчэй афарбаваныя, чым у самак. Спінныя плаўнікі без калючак. Маецца плавальны пузыр.
Пашырэнне
Насяляе прэсныя воды на паўночным усходзе паўвострава Карэя, Паўночнага Кітая і Прымор’я, звычайны ў ніжнім і сярэднім цячэнні Амура, яго прытоках Сунгары, Усуры і ў возера Ханка, на поўнач ад лімана Амура вядомы да ракі Тугура (упадае ў Ахоцкае мора). У выніку выпадковых заносаў рыбаловамі і акварыумістамі адзначаны самаўзнаўляльныя папуляцыі ў Еўрапейскай частцы Расіі. У апошнія гады з’явіўся і ў вадаёмах Беларусі (азёры ў басейнах рэк Дняпро, Прыпяць, Заходні Буг, Нёман, Заходняя Дзвіна).
Асаблівасці біялогіі
Аддае перавагу стаячым вадаёмам, сажалкам і балотам. Вельмі непатрабавальны да ўмоў асяроддзя, асабліва да дэфіцыту кіслароду ў вадзе. Вытрымлівае амаль поўнае высыханне і прамярзанне вадаёмаў, хаваючыся ў глей. Пазбягае вадаёмаў з хуткім і нават умераным цячэннем. Засяляе сажалкі, дробныя, зарастаючыя і забалочаныя азёры, старыцы рэк. Вядзе аселы спосаб жыцця, палюе, схаваўшыся ў густых зарасніках падводных раслін.
Корміцца жывёльнай ежай (бентасам, радзей планктонам) даступнага памеру, есць таксама малявак рыб і ікру. Нягледзячы на малыя памеры, вельмі пражэрлівы і амаль усяедны. Любімай ежай у пачатку лета з'яўляюцца апалонікі.
Палавой спеласці дасягае ва ўзросце 2-3 гадоў пры даўжыні цела каля 6 см. Да часу нерасту ў самцоў з'яўляецца яркі шлюбны ўбор. Афарбоўка цела становіцца вельмі цёмнай, амаль чорнай, а на спінным плаўніку з'яўляюцца белыя плямкі. Адзначаны шлюбныя гульні.
Пладавітасць да 1000 ікрынак. Парцыённы нераст бывае ў траўні-ліпені пры тэмпературы вады 15-20 °С. Адкладвае ікру на донныя прадметы (карэнішчы раслін, карчакі, камяні), на ніжнюю паверхню прадметаў, што плаваюць у вадзе, і лісце воднай расліннасці. Самец ахоўвае кладку і малявак. Ікра падоўжанай формы, памерам 3,8 х 1,3 мм. На адным канцы ікрынкі маюцца клейкія варсінкі, якімі яна прыляпляецца да субстрату. Ікрынкі адкладаюцца ў адзін рад, звычайна каля паверхні вады. Лічынкі, якія вылупіліся, маюць памер 5,5 мм; спачатку вядуць пелагічны спосаб жыцця, да актыўнага харчавання прыступаюць на другія суткі пасля выклева, спажываючы драбнюткіх планктонных арганізмаў, а затым і буйнейшых бесхрыбтовых.
Гаспадарчае значэнне
Непрамысловы від. Аб'ект аматарскага рыбалоўства.
Адлюстраванне (філасофія)
Адлюстрава́нне — уласцівасць матэрыі, якая заключаецца ў перадачы асаблівасцяў аб'екта або працэсу, якія адлюстроўваюцца. Выяўляецца ў здольнасці любой рэчы ў неарганічнай прыродзе ўзнаўляць такія змены, адбіткі, рэакцыі, якія знаходзяцца ў адпаведнасці (або падабенстве) з рэччу, якая на яе ўздзейнічае.
Жывыя арганізмы выкарыстоўваюць уласцівасць адлюстравання як сродак самазахавання і самапрыстасавання да навакольнага асяроддзя, пачынаючы ад раслін і прасцейшых арганізмаў. У ходзе эвалюцыі раздражняльнасць як агульная ўласцівасць арганізма прасцейшых ператвараецца ў элементарную нервовай тканкі, а потым — у непасрэдную псіхічную дзейнасць жывёл у працэсе развіцця органаў пачуццяў і галаўнога мозга.
У выніку працяглага працэсу антрапагенезу узнікаюць і развіваюцца свядомае псіхічнае адлюстраванне і дзейнасць людзей. Вышэйшая, спецыфічная чалавечая форма адлюстравання — свядомасць.
Вятчынская нізіна
Вятчынская нізіна — геамарфалагічны раён у Беларусі, мае субшыротнае становішча ў міжрэччы Арэсы, Пцічы, Прыпяці і Бобрыка, мяжуе са Слуцка-Арэскай і Азарыцкай нізінамі і далінай Прыпяці.
У морфаструктурных адносінах раён прымеркаваны да заходняй часткі Петрыкаўскага пахаванага выступа і цэнтральнай часткі Маладушынска-Чырвонаслабодскай і Капаткевіцка-Велікаборскай ступеней Прыпяцкага прагіна. Сярэдняя магутнасць антрапагенавага чахла складае 30—60 м, месцамі сягаючы да 120 м.
Абсалютныя вышыні зямной паверхні вагаюцца ў межах 145—184 м. Пераважныя адносныя вышыні 2—3 м, на краявых градах узрастаюць да 10 м.
Геамарфалагічную аснову раёна ўтварае слабахвалістая паверхня водна-ледавіковай нізіны з вузкімі забалочанымі далінамі рэк, дробнаўзгорыстымі эолавымі масівамі і катлавінамі выдзімання. Цэнтральную частку нізіны займае буйная затарфаваная лагчына сцёку расталых ледавіковых вод, па днішчы якой пракладзены Галоўчыцкі і Курыціцкі каналы. У паўночна-заходняй частцы выдзяляецца Зеленаборскае краявое ледавіковае ўтварэнне дняпроўскага ўзросту са слаба выражанымі ўзгоркамі, градамі і сухадольнымі лагчынамі. У паўднёва-ўсходняй частцы ў шыротным напрамку цягнецца другая краявая града даўжынёй 7 км з адноснымі вышынямі да 30 м. На ўсходзе раёна выдзяляюцца эолавыя грады і ўзгоркі вышынёй 1—3 м.
Дыега Марцінес Барыа
Дыега Марцінес Барыа (Diego Martínez Barrio; 25 лістапада 1883, Севілья — 1 студзеня 1962, Парыж) — іспанская палітычны дзеяч. Старшыня іспанскіх картэсаў, міністр унутраных спраў, старшыня ўрада, прэзідэнт Другой Іспанскай рэспублікі.
Біяграфія
Быў выхадцам з простай сям’і: бацька працаваў муляром, а маці гандлявала на рынку. Самому Барыа даводзілася шмат працаваць з ранняга дзяцінства. Пасталеўшы, ён актыўна ўліваецца ў палітычнае жыццё Севільі. У юным узросце становіцца масонам, дзе дасягае вялікіх вышынь.
У 1930 годзе ўдзельнічае ў падпісанні Сан-Себасцьянскага пакта. Пры ўсталяванні Другой Іспанскай Рэспублікі Дыега Марцінес Барыа атрымлівае пасаду міністра шляхоў зносін у Часовым ўрадзе. У 1933 годзе ён прызначаны на пасаду міністра ўнутраных спраў, але праз месяц становіцца старшынёй урада (на 68 дзён).
У 1936 годзе займае пасаду старшыні картэсаў, яго партыя — Рэспубліканскі саюз — далучаецца да Народнага фронту. У 1936 годзе становіцца на некалькі дзён прэзідэнтам. Крызу пазней, 19 ліпеня, у адказ на путч франкістаў, прызначаны прэм’ер-міністрам, каб пераканаць кіраўнікоў перавароту скласці зброю і здацца. Падаў у адстаўку ў той жа дзень, зразумеўшы, што грамадзянская вайна непазбежна.
Пасля перамогі Франсіска Франка Дыега Марцінес Барыа эмігруе ў Францыю. У 1945 годзе, знаходзячыся ў г. Лос-Анджэлес, аб’яўляецца прэзідэнтам Рэспублікі ў эміграцыі. Заставаўся ім да 1962 года. У выніку, канчаткова перабраўся ў Парыж, дзе і памёр. У 2000 годзе яго астанкі перанеслі ў Севілью.
Сэмэніўка (Тамакіўскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Тамакіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Няміга
Назву Няміга маюць:
Тэмбр
Тэмбр (timbre) — афарбоўка гуку; адна з прыкмет музычнага гуку (разам з вышынёй, гучнасцю і працягласцю).
Па тэмбру адрозніваюць гукі аднолькавай вышыні і гучнасці, але выкананыя або на розных інструментах, рознымі галасамі, або на адным інструменце рознымі спосабамі, штрыхамі.
NGC 5003
NGC 5003 (іншыя абазначэнні — UGC 8228, MCG 7-27-33, ZWG 217.13, PGC 45559) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Гончыя Псы.
Тэмбр
Тэмбр вызначаецца матэрыялам, формай вібратара, умовамі яго ваганняў, рэзанатарам, акустыкай памяшкання. У характарыстыцы тэмбру вялікае значэнне маюць абертоны і іх суадносіны па вышыні і гучнасці, шумавыя прыгукі, атака (пачатковы момант гуку), фарманты, вібрата і іншыя фактары.
NGC 5003
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тэмбр
Пры ўспрыманні тэмбраў звычайна ўзнікаюць розныя асацыяцыі: тэмбравую якасць гуку параўноўваюць са зрокавымі, тактыльнымі, смакавымі і іншымі адчуваннямі ад тых ці іншых прадметаў, з'яў (гукі яркія, бліскучыя, матавыя, цёплыя, халодныя, глыбокія, поўныя, рэзкія, мяккія, насычаныя, сакавітыя, металічныя, шкляныя і г. д.); радзей прымяняюцца ўласна слыхавыя вызначэння (звонкія, глухія).
Навукова абгрунтаваная тыпалогія тэмбру яшчэ не склалася. Устаноўлена, што тэмбравы слых мае зонную прыроду.
Тэмбр выкарыстоўваецца як важны сродак музычнай выразнасці: пры дапамозе тэмбру можна вылучыць той ці іншы кампанент музычнага цэлага, узмацніць або аслабіць кантрасты; змены тэмбраў — адзін з фактараў музычнай драматургіі.
У музыцы XX стагоддзя ўзнікла тэндэнцыя сродкамі гармоніі і фактуры ўзмацняць, падкрэсліваць тэмбравы бок гучання (паралелізм, кластары і г. д.). Асаблівым напрамкам ў выкарыстанні тэмбраў з'яўляецца санорыка.
Сэмэніўка (Царычанскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Царычанскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Сэмэніўка (Краматорскі гарсавет)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ва Украіне, у Краматорскім гарсавеце Данецкай вобласці.
Odontobutidae
Odontobutidae — сямейства прамянёвапёрых рыб атраду акунепадобных (Perciformes). Распаўсюджаныя ў прэсных водах басейна Паўднёва-Кітайскага мора і паўночна-заходняй Пацыфікі.
Уключае 20 відаў, якія ставяцца да шасці родаў.
Яўген Аляксандравіч Міхейчык
Яўген Аляксандравіч Міхейчык (нар. ) — беларускі хакеіст (хакей на траве). Майстар спорту Беларусі.
Біяграфія
На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР г. Смалявічы, трэнер — А. Я. Сарока. У наш час атрымлівае падрыхтоўку ў РЦАП, асабісты трэнер — Г. М. Грыбоўскі. Выступае за КХТ «Мінск» і.
Гервелі
Герве́лі (, Гервели) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Залескага сельсавета.
Лорд-намеснік
Лорд-намеснік (лорд-лейтэнант; Lord Lieutenant) — персанальны прадстаўнік манарха Вялікабрытаніі ў буйной адміністрацыйнай адзінцы. Абавязкі лорда-намесніка, у залежнасці ад часу і акалічнасцяў, моцна змяняліся, аднак тыя, хто займаў гэту пасаду не мелі рэальных уладных паўнамоцтваў. Фактычна гэта ганаровы тытул намінальнага главы судовай і выканаўчай улады на адпаведнай тэрыторыі.
У наш час адміністрацыйныя адзінкі Англіі, у якія прызначаецца лорд-намеснік, завуцца цырыманіяльнымі графствамі.
Кан (рака)
Кан (Кан) — рака ў Краснаярскім краі Расіі, правы прыток Енісея.
Даўжыня — 629 км, плошча вадазборнага басейна — 36,9 тыс. км². Выток — на паўночных схілах хрыбта Канскае Белагор’е ва Усходнім Саяне.
Гарады на рацэ Кан — Канск, Зеленагорск.
Вуліца Вадалажскага (Мінск)
Вуліца Вадалажскага — вуліца на паўночным захадзе Мінска ў мікрараёне Вялікі Лес Першамайскага раёна. Сваю назву атрымала ў гонар палкоўніка Васіля Вадалажскага, які ўдзельнічаў у ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Да 1997 года мела назву Палявая.
Размяшчэнне
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Панамарова, заканчваецца скрыжаваннем з Рагачоўскай вуліцай. Раздзелена на дзве часткі Паштовай вуліцай. Таксама перасякаецца з Садовай вуліцай. Ідзе паралельна вуліцы Бяляева.
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Уручча».
Лега Фільм: Бэтмен
Сюжэт
Па сюжэце, Готэму зноў пагражае небяспека. І на яго варту становіцца адзіны герой, якога заслугоўвае гэты горад — Бэтмен, альтэр-эга мільярдэра Бруса Уэйна, які жыве ў сваім велізарным радавым маёнтку разам з дварэцкім Альфрэдам. Але ў гэты раз супергерой змушаны ўзяць у напарнікі хлопца па імі Дзік Грэйсан, якога ён, сам таго не памятаючы, усынавіў на адным са свецкіх прыёмаў.
Новаспечаны Робін складзе Бэтмену кампанію ў барацьбе з яго заклятым ворагам Джокерам, які ўцёк з псіхіятрычнай бальніцы Аркхем, а таксама Харлі Куін, якая гатова на самыя вар’яцкія злачынствы, каб пакінуць у дурнях усю Лігу Справядлівасці, уключаючы Бэтгёрл.
Карозіа
Карозіа (Carrosio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 481 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Croce.
Магілёўскія ведамасці
«Магілёўскія ведамасці» — дзяржаўная газета Беларусі, якая выдаецца ў Магілёве са снежня 1990 года і распаўсюджваецца ў Магілёўскай вобласці.
На 2018 год выходзіла па аўторках (16 палосаў) і пятніцах (24 паласы з тэлепраграмай). Наклад перавышаў 13 500 асобнікаў, з якіх звыш 13 000 распаўсюджвалі па падпісцы, у тым ліку звыш 2000 асобнікаў сярод ведамасных падпісчыкаў. Рэшту асобнікаў прадавалі праз кіёскі «Белсаюздрука». Падпісны індэкс на «Белпошце» 63926.
Гісторыя
26 снежня 1990 года ў Магілёве выйшаў першы нумар газеты «Магілёўскія ведамасці». Да 1994 года тыраж газеты перавысіў 90 000 асобнікаў. 22 лютага 2013 года ў выніку далучэння газет «Магілёўская праўда» і «Дняпроўскі тыдзень» было створана інфармацыйнае агенцтва «Магілёўскія ведамасці». На жнівень 2013 года штат інфармацыйнага агенцтва складаў 65 супрацоўнікаў, з якіх каля паловы працавала ў рэдакцыі газеты «Магілёўскія ведамасці».
Сэмэніўка (Ясынувацкі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Ясынувацкім раёне Данецкай вобласці Украіны.
Кузьмін
Кузьмін — прозвішча.
Сурта
Сурта — прозвішча.
Багародзіца (гімн)
«Багародзіца» — гімн Вялікага Княства Літоўскага ў XIV—XVIII стагоддзях і найстарэйшы польскі рэлігійны гімн. З XV стагоддзя зваўся таксама «Песняй Айчыны» і ўжо тады лічыўся старадаўнім. Спяваўся пры каранацыях, прыдворных цырымоніях і іншых урачыстасцях, войскам перад бітвамі, пры асвячэнні мошчаў святых, на пахаваннях дзяржаўных асоб.
Гісторыя
Мелодыя Багародзіцы набліжана да мелодый грыгарыянскага харалу; запісаны нотамі-неўмамі на пяцілініі, у ключы ФА, у малой актаве, такім чынам, прызначана для выканання мужчынскім хорам ва ўнісон ці голасам. Танальна мелодыя належыць да 1. грыгарыянскага тону. Тэкст з рукапісу 1407 года з’яўляецца найранейшым вядомым сёння вершаваным запісам польскай мовы.
Найстаражытнейшы вядомы тэкст (1407)
Беларускі варыянт перакладу :
Сэмэніўка (Мэлітопальскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Мэлітопальскім раёне Запарожскай вобласці Украіны.
NGC 5004A
NGC 5004A (іншыя абазначэнні — UGC 8260, MCG 5-31-149, ZWG 160.157, PGC 45756) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каргалы (Карагандзінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 226 чалавек (115 мужчын і 111 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 113 чалавек (60 мужчын і 53 жанчыны).
Злучэнне H
Злучэнне H (Force H, чытаецца «Эйч») — аператыўная група КВМФ Вялікабрытаніі ў гады Другой сусветнай вайны. Яно было створана пасля капітуляцыі Францыі ў 1940 годзе для захавання стратэгічнага балансу ваенна-марскіх сіл у заходняй частцы Міжземнага мора.
Паштовая вуліца (Мінск)
Паштовая вуліца — вуліца на паўночным захадзе Мінска ў мікрараёне Вялікі Лес Першамайскага раёна.
Размяшчэнне
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Герояў 120 Дывізіі, заканчваецца скрыжаваннем з Старынаўскай вуліцай. Таксама перасякаецца з вуліцамі Панамарова, Вадалажскага і Бяляева.
Грамадскі транспарт
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (80, 99, 139) маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — «Уручча».
Гусепадобныя
Гусепадобныя (Anseriformes) — парадак птушак. Гэта група сфарміравалася ў канцы палеацэна. Вядома больш за 180 відаў, якія ўключаны ў гэтую катэгорыю.
Апісанне
Вялікія і сярэднія птушкі, рэдка маленькія, памеры вагаюцца ад 250 г да 15 кг. Апярэнне цвёрдае, густое, шчыльнае з вялікай колькасцю пуху, раўнамерна ахоплівае ўсё цела. У многіх відаў выяўляецца палавы дымарфізм у афарбоўцы і памерах цела. Цела тоўстае і каржакаватае, шыя доўгая і ўключае ў сябе ад 16 да 25 пазванкоў, крылы часцей за ўсё доўгія, хвост кароткі. Дзюба, як правіла, плоская, шырокая, пакрыта тонкай, адчувальнай скурай, пераходзячы да верхняга, цвёрда ўшчыльненнага рагавога нарасту. Ногі 4-пальцавыя, тры з якіх звязаны перапонкай і накіраваны наперад, а чацвёрты накіраваны назад і знаходзіцца крыху вышэй.
Распаўсюджванне
З'яўляюцца агульнымі для ўсіх кантынентаў, за выключэннем Антарктыды. Жыхары раёнаў з халодным кліматам сезонна мігрыруюць. Іх выбар асяроддзя пражывання цесна звязаны з водападзеламі: азёрамі рэкамі морамі, акіянам і гэтак далей.
Шарамет
Шарамет — беларускае прозвішча.
Фінансавы рынак
Фінансавы рынак (ад financia — наяўнасць, даход) у эканамічнай тэорыі — сістэма адносін, якая ўзнікае ў працэсе абмену эканамічных выгод з выкарыстаннем грошай у якасці актыву-пасярэдніка.
На фінансавым рынку адбываецца мабілізацыя капіталу, прадастаўленне крэдыту, ажыццяўленне абменных грашовых аперацый і размяшчэнне фінансавых сродкаў у вытворчасці. А сукупнасць попыту і прапановы на капітал крэдытораў і пазычальнікаў розных краін ўтварае сусветны фінансавы рынак.
Гістарычна сфармаваліся дзве асноўныя мадэлі фінансавых рынкаў: фінансавая сістэма, арыентаваная на банкаўскае фінансаванне — bank based financial system, так званая кантынентальная мадэль, — і фінансавая сістэма, арыентаваная на рынак каштоўных папер і сістэму інстытуцыйных інвестараў (страхавыя кампаніі, інвестыцыйныя і пенсійныя фонды) — market based financial system, або англа-амерыканская мадэль. Для англа-амерыканскай мадэлі характэрная арыентацыя на публічнае размяшчэнне каштоўных папер і высокі ўзровень развіцця другаснага рынку, які па аб'еме значна больш другаснага рынку краін кантынентальнай Еўропы. Для кантынентальнай мадэлі характэрны высокі ўзровень канцэнтрацыі акцыянерных капіталаў пры невялікай колькасці акцыянераў і непублічна размяшчэння каштоўных папер, а другасны рынак не так развіты. У канцы ХХ — у пачатку ХХІ стагоддзяў у многіх еўрапейскіх краінах фінансавыя рынкі пачалі набываць рысы англа-амерыканскай мадэлі, і адбываецца паступовае збліжэнне, канвергенцыя кантынентальнай і англа-амерыканскай мадэляў фінансавых рынкаў.
Эдрэд
Эдрэд (Edred, Eadred; каля 923 — ) — кароль англійскі (946—955).
Прадстаўнік Уэсекскай дынастыі, малодшы сын караля Эдуарда Старэйшага і яго 3-й жонкі Эдвігі, дачкі ўладара Кенту.
Пасля смерці 26 мая 946 г. старэйшага брата, караля Эдмунда, Эдрэд быў прызначаны яго пераемнікам, бо дзеці Эдмунда былі яшчэ малымі. Але Эдрэд амаль увесь час свайго ўладарства цяжка хварэў. Дзяржавай каравала яго маці — Эдвіга, фінансамі краіны кіраваў галоўны райца абат Данстан.
Блакітныя азёры (значэнні)
Назву Блакітныя азёры маюць:
Гунунг-Лёсер
Гунунг-Лёсер — нацыянальны парк на поўначы інданезійскага вострава Суматра, на мяжы правінцый Паўночная Суматра і Ачэх. Нацыянальны парк названы ад гары Лёсер, размешчанай на яго тэрыторыі. Плошча 416,5 тыс. га. Створаны ў 1934 годзе для аховы месцаў пражывання суматранскага насарога і арангутана.
Геаграфія
Гунунг-Лёсер працягнуўся на 150 км у даўжыню і больш за 100 км у шырыню. Вялікая яго частка пакрыта гарамі. 40 % тэрыторыі (пераважна на поўначы) размешчана на вышыні больш за 1500 м, і толькі 12 % тэрыторыі ў нізіннай паўднёвай палове — ніжэй за 600 м; каля 25 км парк праходзіць уздоўж узбярэжжа. На тэрыторыі парку — 11 вяршынь вышынёй больш за 2700 м; самая высокая кропка — гара Лёсер, вышыня якой складае 3466 м над узроўнем мора.
Парк ўключае ў сябе мноства розных экасістэм. Унутры парку знаходзіцца запаведнік для захавання арангутанаў Букіт Лаванг. Разам з нацыянальнымі паркамі Букіт-Барысан-Сеталан і Керынчы-Себлат, Гунунг-Лёсер утварае аб’ект сусветнай спадчыны.
Вуліца Кірава (Мінск)
Вуліца Кірава — вуліца ў цэнтральнай частцы Мінска, у Ленінскім і Кастрычніцкім раёнах.
Гісторыя
22 снежня 1934 года названа ў гонар Сяргея Міронавіча Кірава. Раней дзве самастойныя вуліцы зваліся Міхайлаўскай (пазней — 11 ліпеня) і Магазіннай (пазней — Універсітэцкай).
Апісанне
Размешчана паміж вуліцай Бабруйскай у раёне Прывакзальнай плошчы і вуліцай Янкі Купалы. Перасякае вуліцы: Свярдлова, Валадарскага, Камсамольскую, Леніна, Энгельса, Чырвонаармейскую. Побач размешчаны станцыі метрапалітэна Плошча Леніна, Купалаўская і Кастрычніцкая.
Наталля Мікалаеўна Макляцова
Наталля Мікалаеўна Макляцова (, в. Мсціслаўская Слабодка, Дарагабужскі раён, Смаленская вобласць — ) — беларускі архітэктар. Кандыдат тэхнічных навук (1954). Некаторымі даследчыкамі называецца першай жанчынай-архітэктарам у Беларусі.
Біяграфія
Наталля Макляцова нарадзілася ў 1909 годзе ў в. Мсціслаўская Слабодка Дарагабужскага павета Смаленскай губерні. У 1913 годзе, калі ёй было ўсяго 3 гады, памерла 24-гадовая маці. У свой час маці вучылася ў жаночым політэхнічным інстытуце ў Пецярбургу. Бацька скончыў Інстытут грамадзянскіх інжынераў. У час Першай сусветнай вайны ён сышоў на фронт і не вярнуўся, у 1920-я гады з’ехаў у Канаду, дзе завёў новую сям’ю. Наталлю выхоўвала бабуля.
Вуліца Кірава (Мінск)
Адрасы
<references group="~"/>
Наталля Мікалаеўна Макляцова
Біяграфія
1 красавіка 1931 года скончыла Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Не маючы жылля ў Ленінградзе, вырашыла пераехаць на новае месца і падала заяўку на адно з двух месцаў для архітэктараў у філіяле Дзіпрагара, які ствараўся ў Менску. 25 верасня 1931 года прыехала ў сталіцу БССР.
Філіял Дзіпрагара разрастаўся і ў 1933 г. быў перайменаваны ў «Белдзяржпраект». Ужо ў 1934 годзе па праекце Макляцовай пачалося будаўніцтва 100-кватэрнага Дома спецыялістаў, першага ў горадзе шасціпавярховага дома з ліфтамі і падвалам. Дом больш за два гады, трох- і чатырохпакаёвыя кватэры засялялі па пакоях.
У 1932 годзе нарадзіла дачку Марыну. Пасля пабралася шлюбам з архітэктарам Вадзімам Каралёвым, які ў першым шлюбе быў жанаты з Янінай Каханоўскай, пляменніцай братоў Луцкевічаў.
У 1938—1941 гадах выкладала ў БПІ. У пачатку красавіка 1941 г. разам са шматлікімі іншымі спецыялістамі запрасілі ў ЦК партыі і прапанавалі перайсці на працу ў Ваенпраект. У Ваенпраекце тэрмінова працавалі па 12 гадзін у дзень, без выхадных, над абароннымі аб’ектамі ў Заходняй Беларусі: аэрадромамі, складамі ГЗМ і боепрыпасаў, ваеннымі гарадкамі. 25 чэрвеня 1941 года, пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўсе працы былі спаленыя перад сыходам з палаючага горада.
Раніцай 26 чэрвеня разам з мужам Вадзімам Каралёвым пешшу накіравалася да станцыі Калодзішчы. Насілу ўціснуліся ў перапоўнены тамбур цягніка, але калі машыніст даў гудок, Наталля саскочыла: у вёсцы пад Мінскам засталася дзевяцігадовая дачка Марына. 28 чэрвеня немцы ўварваліся ў Мінск. Наталля з дачкой вярнуліся ў заняты нацыстамі горад 7 ліпеня. З дома, дзе яны жылі да вайны, іх выгналі — яго заняла Беларуская народная самапомач. Макляцовы перабраліся ў недабудаваны верх аднапавярховага доміка на Інтэрнацыянальнай вуліцы.
У час нямецкай акупацыі ў калідоры будынка гарадской ўправы, куды прыходзіла на чарговую рэгістрацыю, пазнаёмілася з будучым мужам інжынерам-будаўніком Уладзімірам Уладзіміравічам Мінкевічам. Пасля немцы злавілі Мінкевіча пры атрыманні па падробленых дакументах спірту для партызан. У той час Наталля была ўжо цяжарная ад яго. Працавала ў свайго былога студэнта Мікалая Бяндоўскага, які стварыў пры немцах прыватную будаўнічую фірму, праектавала тытунёвую фабрыку (у раёне вуліцы Розы Люксембург). З яго ж дапамогай праз тры месяца ўдалося вызваліць мужа з турмы.
9 снежня 1942 года нарадзіўся сын Уладзімір. Адразу пасля родаў цяжка захварэла, перажыла заражэнне.
Пасля савецкай бамбардзіроўкі горада 2 мая 1943 года, сям’я перабралася на ўскраіну ў пустую кватэру ў драўляным доме на Усходнім завулку. Гаспадары кватэры падаліся ў лес, пакінуўшы засеяны гарод. Пасля вызвалення горада 3 ліпеня 1944 года ўсіх мужчын, якія былі ў акупацыі, неадкладна прызвалі ў армію, але Мінкевіча накіравалі на працу па аднаўленні Мінска, бо ён меў будаўнічую спецыяльнасць.
Працавала ў інстытуце «Белпрампраект» (1944—1948, галоўны архітэктар), адначасова выкладала ў 1945—1975 гадах у БПІ, дацэнт з 1954, таксама выкладала ў палітэхнікуме.
Творчасць
Работы: Мінскі жылы дом спецыялістаў (разбураны ў Вялікую Айчынную вайну), 8-павярховы дом на пл. Я. Коласа (1957, у сааўтарстве) і рэканструкцыя галоўнага корпуса БПІ (1937) у Мінску; жылыя дамы № 12, 14 (1936) па вул. Першамайскай у Гомелі, тыпавы праект 24-кватэрнага жылога дома (у 1932—1938 пабудаваны дамы ў Мінску, Гомелі, Магілёве, Барысаве і інш. гарадах).
У навуковых працах даследвала тэарэтычныя метадалагічныя асновы праектавання жылых будынкаў.
Палаванцы
Палава́нцы (саманазва: Palaw'an; Palawano) — карэнныя жыхары паўднёвай часткі вострава Палаван (Філіпіны). Агульная колькасць (2023 г.) — 14 000 чалавек. У шырокім сэнсе палаванцамі могуць называцца ўсе жыхары Палавана.
Палаванцы лічацца нашчадкамі найбольш старажытных жыхароў Філіпінаў, якія з'явіліся ў дадзеным рэгіёне каля 50 тысяч гадоў таму, і аўстранезійцаў, што мігравалі сюды каля 4 тысяч тысяч гадоў таму. Размаўляюць на аўстранезійскіх мовах.
Палаванцамі звычайна называюць толькі тубыльцаў паўднёвай часткі вострава, адрозніваюць іх ад тагбануа, карэнных насельнікаў цэнтральнай і паўночнай частак. Яны падзяляюцца на 4 буйныя тэрытарыяльныя групы, кожная з якіх мае сваю мову. Кантакты паміж рознымі групамі вельмі абмежаваны. Палаванцы здаўна займаліся падсечным земляробствам, паляваннем, збіральніцтвам і рыбалоўствам. Хуткае знясіленне мясцовых глеб вымушала іх часта мяняць месца жыхарства. Будавалі часовыя жытлы на схілах пагоркаў, не далёка ад крыніц пітной вады, часцяком на платформах, паднятых над зямлёй, так што ўваход у хаціну месціўся знізу.
Традыцыйная рэлігія заснавана на веры ў шматлікіх духаў. Разам з гэтым, палаванцы вераць у вышэйшага бога Эмпук, стваральніка сусвету. Зносінамі са светам духаў і лекаваннем займаюцца шаманы белджан. Іх галоўная функцыя заключана ў захаванні чалавечай жыццёвай сілы курдува. Гэтаму ж садзейнічаюць шматлікія цырымоніі кегурангуранган. Многія вернікі афіцыйна спавядаюць хрысціянства.
Септыма
Септыма (septima — сёмая) — музычны інтэрвал шырынёй у сем ступеней, пазначаецца лічбай 7.
Разнавіднасці септымы
1. Вялікая септыма — інтэрвал у сем ступеней і пяць з паловай тонаў, пазначаецца ''в. 7''
2. Малая септыма — інтэрвал у сем ступеней і пяць тонаў, пазначаецца ''м. 7''
3. Павялічаная септыма — інтэрвал у сем ступеней і шэсць тонаў. Пазначаецца ''пав. 7'', энгарманічна роўная чыстай актаве, у музыцы практычна не выкарыстоўваецца.
4. Паменшаная септыма — інтэрвал у сем ступеней і чатыры з паловай тону, пазначаецца ''пам. 7''. Энгарманічна роўная вялікай сексце.
Паменшаная септыма на VII ступені гарманічнага мажору і мінору з’яўляецца характэрным інтэрвалам і пераходзіць у чыстую квінту на I ступені (танічная). Таксама можа быць утворана:
Акустыка септымы
У натуральным ладзе суадносіны частот крайніх гукаў вялікай і малой септым складаюць адпаведна 8:15 і 5:9.
Гіневічы
Гі́невічы (, Гиневичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Залескага сельсавета.
Харошкі
«Харо́шкі» — беларускі дзяржаўны акадэмічны заслужаны харэаграфічны ансамбль, заснаваны ў студзені 1974 года пры Беларускай дзяржаўнай філармоніі.
На 2020 год ансамбль «Харошкі» складаўся з танцавальнай і спеўна-інструментальнай груп. Аркестрам выкарыстоўваліся класічныя і сучасныя музычныя інструменты: кларнет, флейта, скрыпка, альт, баян, гармонік, бас-гітара і барабаны. Упершыню ў Беларусі «Харошкі» аднавілі выкарыстанне такіх інструментаў, як ліра, гудок, басэтля, акарына, жалейка і кмена. У балетнай трупе налічвалася 60 прафесійных танцораў. У аркестры працавала 18 музыкантаў і 4 спевакі. У залежнасці ад праграмы ў выступленні ўдзельнічала ад 25 да 60 артыстаў.