cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дубашы (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шатландыя
Гісторыя
Пасля прыняцця «Акту аб Уніі», шатландскай Асветы і прамысловай рэвалюцыі краіна стала магутным еўрапейскім камерцыйным, навуковым і індустрыяльным цэнтрам. Пасля Другой Сусветнай вайны Шатландыя выпрабавала на сабе рэзкі спад вытворчасці, але ў апошнія дзесяцігоддзі адбываецца культурнае і эканамічнае адраджэнне рэгіёна за кошт развіцця сферы фінансавых аперацый і вытворчасці электронікі, а таксама прыбыткаў ад здабычы нафты і газу на шэльфу Паўночнага мора. У 1997 былі праведзены выбары ў Парламент Шатландыі, стварэнне якога было замацавана ў «Шатландскім акце» ў 1998 г.
Геаграфія
У 1996 рашэннем Парламенту Вялікабрытаніі Шатландыя была падзелена на 32 вобласці.
Тэрыторыя Шатландыі ўключае ў сябе паўночную траціну вострава Вялікабрытанія і прылеглыя астравы — Гебрыдскія, Аркнейскія і Шэтландскія. Працягласць берагавой лініі Шатландыі — 9911 км. На поўдні мяжуе з Англіяй. Працягласць мяжы ад ракі Твід на захадзе да затокі Салвей-Фер на ўсходзе — каля 96 км. У 30 км на паўднёвы ўсход ад узбярэжжа размешчана востраў Ірландыя, у 400 км на паўночны ўсход — Нарвегія, на поўнач ад Шатландыі ляжаць Фарэрскія астравы і Ісландыя. Усходні бераг Шатландыі абмывае Атлантычны акіян, заходні — Паўночнае мора.
Асноўная тэрыторыя складаецца з трох галоўных геаграфічных і геалагічных зон. Два буйныя масівы — Паўднёвая ўзгорыстасць (Southern upland) на поўдні і Высокія землі (Highlands) на поўначы — падзеленыя нізінаю Нізкіх зямель (Lowlands), дзе жыве дзве траціны насельніцтва Шатландыі.
Клімат умераны акіянічны. Дзякуючы цёплай атлантычнай плыні Гальфстрым тэмпературы ў Шатландыі вышэй, чым у краінах, якія месцяцца на той жа паралелі, але ніжэй, чым у іншых рэгіёнах Вялікабрытаніі. З-за нераўнамернага рэльефу паверхні надвор'е адрозніваецца крайняй няўстойлівасцю. У самыя халодныя месяцы года — студзень і люты — сярэдні тэмпературны максімум складае 5 — 7 °C. У самыя цёплыя месяцы — ліпень і жнівень — 19 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 3000 мм на поўначы да 800 мм на поўдні. Для рэгіёна характэрны паўднёва-заходні вецер, частыя штормы на ўзбярэжжы і астравах.
Турызм
Шатландыя — гэта добра развіты турыстычны край. Турызм дае 200000 рабочых месцаў (каля 9 % ад агульнай колькасці працаздольных) галоўным чынам у сектары абслугоўвання, выдаткі турыстаў склалі 4,4 млрд фунтаў стэрлінгаў за 2003 г. Галоўную масу наведвальнікаў складаюць турысты з Злучанага Каралеўства. У 2002 г. яны наведалі Шатландыю 18,5 млн разоў, пражыўшы 64,5 млн дзён і страціўшы 3,7 млрд фунтаў стэрлінгаў. Замежнікі наведалі Шатландыю 1,58 млн разоў, пражыўшы 15 млн дзён і страціўшы 806 млн фунтаў стэрлінгаў. З іх грамадзяне ЗША склалі большасць — 24 %, Германіі — 9 %, Францыі — 8 %, Канады — 7 % і Аўстраліі — 6 %.
Шатландыя наогул уяўляецца як чысты несапсаваны край з прыгожымі краявідамі, якія маюць доўгую і грунтоўную гісторыю і спалучаныя з тысячамі гістарычных месцаў і цікавасцей. Гэта ўключае старадаўнія каменныя колы, стаячыя камяні і пахавальныя пакоі, разнастайныя рэшткі з Каменнага, Бронзавага і Жалезнага вякоў. Таксама маецца шмат старажытных замкаў, дамоў, палёў бітваў, руінаў і музеяў. Мноства людзей вабіць культура Шатландыі.
Гарады Эдынбург і Глазга становяцца ўсё больш касмапалітычнай альтэрнатывай да перыферыі. Турысты прыязджаюць увесь год, але галоўным турысцкім сезонам з’яўляецца перыяд з красавіка па кастрычнік уключна. У дадатак да гэтых фактараў, Нацыянальнае турысцкае агенцтва «Visitscotland» («Наведай Шатландыю») разгарнула стратэгію нізкавага маркетынгу, які накіраваны на выкарыстанне, апрача іншага, моцы Шатландыі ў гольфавым, рыбацкім і харчовым і пітным турызме. Іншым папуларнай прычынай наведвання Шатландыі, асабліва з Паўночнае Амерыкі, з’яўляецца генеалогія, шмат турыстаў прыязджае, каб даследаваць карані сям’і і продкаў.
Месцы для наведвання
Эдынбург з’яўляецца сталіцай і шырока вядомы як адзін з найпрыгажэйшых гарадоў у Еўропе. Стары і Новы горад Эдынбургу ўваходзяць у спіс аб’ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Эдынбург з’яўляецца самым папулярным месцам наведвання ў Шатландыі і займае другое месца ў Злучаным Каралеўстве пасля Лондана. Галоўныя цікавасці горада ўключаюць замак, палац Holyroodhouse, комплекс «Our Dynamic Earth» («Наша дынамічная зямля») і Каралеўскую Мілю. Ёсць тры ўніверсітэты, уключаючы Універсітэт Эдынбурга, які быў заснаваны ў 1583 годзе.
Глазга — гэта самы вялікі горад у краіне, і другі паводле велічыні месца наведвання. Яго цікавасці ўключаюць калекцыю Burrell, касцёл, навуковы цэнтр і музей Kelvingrove. У дадатак, шмат турыстаў прыязджаюць у Глазга дзеля знакамітае гатычнае і віктарыянскае архітэктуры, як і дзеля пакупак. У горадзе тры ўніверсітэты, уключаючы Універсітэт Глазга.
Стырлінг вядомы як гістарычнае мястэчка ў цэнтральнай Шатландыі, каля 30 міляў на паўночны захад ад Эдынбурга, і як «брама ў Высокія землі», праз сваё геаграфічнае знаходжанне паміж горныміі і дольнымі землямі Шатландыі (Highlands and Lowlands). Сярод цікавасцей вылучаюцца замак і манумент National Wallace.
Абердзін знакаміты як «Гранітны горад» і сваёй гатычнай архітэктурай. Насельніцтва складае каля 210.000 чалавек, горад служыць галоўным адміністрацыйным цэнтрам для паўночнага ўсходу Шатландыі. Са сваім вялікім портам і гаванню, Абердзін служыць пунктам адпраўкі для шматлікіх паромаў, што злучаюць брытанскую Шатландыю з паўночнымі астравамі Оркні і Шэтланд. У Абердзіне ёсць два ўніверсітэты і вялікае студэнцкае насельніцтва.
Перт — гэта маленькае, але гістарычнае мястэчка на ўсходнім узбярэжжы, якое стаіць на рацэ Тэй. Перт вядомы багатымі паркамі. Паблізу знаходзіцца вёска Скон, старажытная сталіца Шатландыі і былая радзіма шатландскіх каралёў.
Інвернес з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Высокіх зямель, знаходзіцца блізка да возера Нес і служыць транспартным вузлом для большасці Высокіх зямель. Гэта папулярнае месца наведвання для турыстаў, якія жадаюць наведаць поўнач Шатландыі.
Іншыя папулярныя сярод турыстаў мясціны ўключаюць Высокія землі і Гебрыды (востраў Скай, напрыклад).
У Шатландыі шмат азёраў, уключаючы Ламонд і Нес, якое лічыцца некаторымі месцам жыхарства монстра. Таксама шмат рэк, добрых для рыбалоўства (Тэй — 188 км, Твід, Дон, Ды).
У Шатландыі можна добра папаляваць, асабліва паспяховыя аблавы на аленяў і стральба па цецеруках.
Транспарт
Краіна таксама звязаная з мацерыковай Еўропай паромамі, якія выходзяць штодня з Росыта (Rosyth) у раёне Файф (Fife) да бельгійскага порту Зэебруге (Zeebrugge). Паромы таксама злучаюць Шатландыю з Паўночнай Ірландыяй, ходзячы паміж Странрэрам (Stranraer) і Белфастам і Каірнрыянам (Cairnryan) і Ларнам (Larne).
Дэмаграфія
Па выніках перапісу 2001 года насельніцтва Шатландыі складае 5062011 чал. Паводле падлікаў 2005 года яно ўзрасло да 5094800 чал. Калі бы Шатландыя была незалежнай дзяржавай, яна займала бы 114 месца па колькасці насельніцтва ў свеце.
Рэлігія
Нацыянальная царква Шатландыі — Царква Шатландыі, арганізаваная па прэсвітэрыянскаму тыпу.
Мова
У цяперашні час у Вялікабрытаніі няма афіцыйна прынятай дзяржаўнай мовы, аднак на тэрыторыі Шатландыі выкарыстоўваюцца тры мовы — англійская (якая дэ факта з'яўляецца галоўнай), шатландская гэльская і скотс. Шатландская гэльская і шатландская раўнінная мова(скотс) былі афіцыйна прызнаныя ў 1992 г. Еўрапейскай Хартыяй рэгіянальных моў і моў меншасцей, якую ў 2001 г. ратыфікавала Вялікабрытанія.
Літаратура
Шатландская літаратура мае багатую гісторыю. Класікай свайго жанру з'яўляюцца творы Роберта Бёрнса і Вальтэра Скота, Роберта Луіса Стывенсана і Джэймса Хога.
Кланы і Тартаны
Гаворачы аб традыцыях Шатландыі трэба адзначыць самую галоўную — клан. Клан у Шатландыі перакладаецца як «дзеці» альбо «нашчадкі». Гэта гурт сем'яў, якія носяць адно прозвішча і маюць агульнага продка. Да 1745 шатландскія кланы кіраваліся чыфтэйнамі (chieftains), які з'яўляўся старэйшым у клане, тэарэтычна, тым, які мае найвышэйшую ступень сваяцтва з агульным продкам.
Цікава, што ў Шатландыі, дзякуючы сістэме кланаў, у грамадстве былі мацнейшымі сацыяльныя адрозненні паміж рознымі кланамі, чым паміж рознымі грамадскімі класамі. Варта зазначыць, што сістэма кланаў папулярная дагэтуль і захавалася яна больш як нацыянальная. У Шатландыі кланавая прыналежнасць вызначалася паводле адзення, асабліва мужчынскага кілта. Расфарбоўка кілта мусіла быць пэўнай — у адпаведнасці з тартанам.
Тартан з'яўляецца ваўнянай матэрыяй з узорам ліній рознай шырыні і розных колераў, якія перасякаюць адно аднаго пад пэўнымі кутамі.
Маецца шмат розных тартанаў, кожны з якіх звязаны з пэўным шатландскім кланам. Кожны клан у Высокіх землях мае пэўны, звязаны з ім колер і правераны ўзор, які належачыя да клана носяць на кілтах і пледах. Апрануць чужыя колеры з'яўляецца сацыяльным парушэннем (gaffe). За гэтым строга назірае ў Шатландыі адказная асоба, галоўны герольд, захавальнік гербаў і старшынства кланаў. У яго складаныя абавязкі ўваходзіць сачыць за тым, каб ніхто не прысвоіў сабе недазволеныя тытулы, чужыя тартаны, не завёў на дудзе (bag-pipe) падчас цырыманіяльнага маршу мелодыю іншага клана. З усіх канцоў свету прыходзяць да яго запыты адносна кланавай прыналежнасці і сімволікі. У кожнага клана ёсць сваё свята, і ў гэты дзень усе сябры клана апранаюць свае кланавае адзенне, дзе б яны не былі.
Таксама бываюць міжнародныя сустрэчы кланаў у Эдынбургу. На сустрэчы кланаў з'язджаюцца людзі, якія носяць адно і тое ж шатландскае імя. Дэлегаты такіх сустрэч апранаюцца ў нацыянальныя строі. На сустрэчах кланаў заўсёды прысутнічаюць дудары, музыка якіх цешыць слых прадстаўнікоў кланаў, адбываюцца спаборніцтвы ў кіданні бярвення — кебера, у безе ўгару, танцы, адным з якіх з'яўляецца танец з падскокваннем над скрыжаванымі шаблямі, ядуць хагіс — адмыслова гатаваны авечы страўнік, які набіты кавалкамі мяса са спецыямі —з бульбяным пюрэ альбо пюрэ з рэпы.
Новы Год. Hogmanay
Улічваючы ўплыў пурытанства на шатландскія традыцыі можна сказаць, што, у адрозненні ад большасці іншых краін Еўропы, на працягу доўгага перыяду гісторыі ў Шатландыі зімовыя святы пачыналіся не напярэдадні Калядаў. Ажно да сярэдзіны XX ст., банкі, офісы і фабрыкі працавалі нават 25 снежня. Асноўным зімовым святам шатландцаў з'яўляўся Новы Год альбо Hogmanay.
Сёння Hogmanay таксама найважнейшы дзень у шатландскім календары. Гэта не толькі масавыя гулянні. У гэтага свята, якое з'явілася ў часы нашэсця вікінгаў, вялізныя традыцыі. Кожны дом дбайна прыбраны да звону з бліжэйшай царквы, які абвяшчае аб наступе новага года. Людзі апранаюць самыя лепшыя строі. Некаторыя ідуць у царкву на начную службу.
Па вуліцах рухаюцца шэсці з паходнямі — агонь на цэлы год выганіць злы дух з гарадоў і вёсак. Шатландцы запальваюць у бочцы смалу і коцяць бочку па вуліцах. Гэта сімвалізуе спаленне старога года. Пасля гэтага дазваляюць пачацца новаму года. Кажучы аб навагодніх шэсцях, нельга не згадаць аб тым, што на працягу стагоддзяў у некаторых гарадах Шатландыі 11 студзеня гэтак жа праводзяцца розныя «агністыя» святы. 11 студзеня — дзень на які выпадаў Hogmanay, паводле старога стылю (стары каляндр быў скасаваны ў 1752 г., але дагэтуль некаторыя святы адзначаюцца паводле яго).
Калі гадзіннік б'е поўнач, людзі, якія сабраліся на цэнтральнай плошчы горада, бяруцца за рукі і спяваюць «Auld Lang Syne», песню, назва якой азначае «у памяць мінулага». Бутэлька з віскі ходзіць па коле, а затым час выконваць звычай «first foot» або" першы госць" — самы старажытны звычай. Шатландцы мяркуюць, што першы чалавек, які ўваходзіць у дом у Новы Год прыносіць шчасце альбо няўдачу. Вельмі добрай прыкметай лічыцца, калі першым у Новы Год у хату ўвойдзе цёмнавалосы мужчына з падарункам. Кожны грукаецца ў дом да суседа або сябра, захапіўшы з сабою абавязковыя падарункі — соль і кавалачак вуголля. Лічыцца, што той, хто атрымаў такі навагодні падарунак у надыходзячым годзе, не будзе адчуваць патрэбы ў ежы і паліве. Гэтак жа звычайна госць прыносіць і бутэльку віскі. З госцем да шатландцаў прыходзіць дабрабыт.
У цяперашні час у Шатландыі выпякаюць для навагодняга стала вялікі круглы пясочны торт, які ўпрыгожаны згатаваным у цукру міндалем і іншымі арэхамі, цукеркамі, цукровымі і марцыпанавымі фігуркамі. Кожны год вялізная колькасць такіх тартоў рассылаецца ва ўсе куткі свету шатландцам у эміграцыі. Іх звычайна ўпрыгожваюць нацыянальныя эмблемы — верас, шатландскі крыж, рукі скрыжаваныя над морам, горы і інш.
Шматлікія традыцыі Hogmanay сышлі ў мінулае, але дагэтуль усе шатландцы ўпэўненыя: Новы год павінен быць сустрэты ў мажоры — з 1 студзеня пачынаецца новы адлік часу, не абцяжараны мінулымі нягодамі.
Нацыянальная вопратка
Традыцыйна, акрамя кілта, у шатландскі нацыянальны строй (Highland dress) уваходзіць твідавая куртка (tweed jacket), простыя доўгія панчохі, берэт і скураны гаманок ?????? (sporran), які вісіць на вузкай папружцы, што ахоплівае сцёгны. Гэты варыянт строю носяць удзень. Для вечара маецца іншы варыянт строю — кілт апранаецца з футравым гаманком, панчохамі са сваім пэўным тартанам, твідавай курткай і кашуляй. Шатландскі берэт (tam-o'-shanter) — гэта ваўняны капялюш без палёў з пампонам альбо пяром на версе. Звычайна яго носяць злёгку ссунуўшы набок. Сваю назву берэт атрымаў ад імя героя верша Роберта Бёрнса з аднайменнай назвай. Варта згадаць і такую дэталь строю як нож. Праўдзівы горац (Highlander) за сваёй правай панчохай павінны насіць нож, на тронку якога выграваваная кветка чартапалоху і апраўлены тапаз. Трэба зазначыць, што калі горац усоўваў нож з унутранага боку нагі, то паводле шатландскай традыцыі гэта азначала аб'яву вайны. Мірныя людзі носяць нож заўсёды са знешняга боку.
Адносна такой асноўнай дэталі шатландскага нацыянальнага строю, як кілт, варта зазначыць, што насілі яе раней не ўсе шатландцы, а толькі горцы. Высокія землі (Highlands) уключаюць у сябе самыя высокія горы Брытаніі. Кілт для некаторых горцаў і дагэтуль з'яўляецца паўсядзённай вопраткай. Да сярэдзіны XX ст. жыхары раўнін (lowlanders) насілі нагавіцы і нават не клецістыя. Але цяпер кілты і ў іх ужо сталі традыцыяй.
Лагаўшчына
Ла́гаўшчына (, Лаговщина) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Уладзімір Адамавіч Кароль
Уладзімір Адамавіч Кароль (,, Мінская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі і савецкі архітэктар. Народны архітэктар СССР (1970). Правадзейны член Акадэміі мастацтваў СССР (1979). Заслужаны будаўнік БССР (1962). Член ВКП (б) з 1940 года.
Біяграфія
Уладзімір Кароль нарадзіўся 14 (27) снежня 1912 года ў горадзе Ігумен (цяпер Чэрвень Мінскай вобласці Беларусі). У 1927—1931 гг. вучыўся ў Беларускім мастацкім тэхнікуме ў Віцебску. Працаваў настаўнікам і дырэктарам у адной са школ Дзяржынска. З 1934 па 1941 год навучаўся на архітэктурным факультэце Ленінградскай акадэміі мастацтваў, дзе ў той час працавалі таленавітыя архітэктары і педагогі І. Фамін, Л. Руднеў, І. Лангбард. У акадэміі ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Галінай. Член КПСС з 1940 года.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У ліпені 1941 года Кароль уступіў у народнае апалчэнне і як памочнік ваеннага інжынера дывізіі браў удзел у абароне горада Ленінграда. У лістападзе 1941 года ён быў адкліканы з фронту для працы ва Усерасійскай акадэміі мастацтваў, а ў 1942 годзе эвакуіраваны ў Сярэднюю Азію разам з супрацоўнікамі і студэнтамі акадэміі.
У 1945 годзе Уладзімір Кароль прыехаў у вызвалены, разбураны вайной Мінск. Працаваў спачатку намеснікам начальніка, з 1951-га — начальнікам Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў БССР. Член Саюза архітэктараў СССР з 1950 года. У 1955—1979 гг. старшыня Дзяржаўнага камітэта БССР па справах будаўніцтва. Адначасова з 1947 года выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце, у 1969 годзе ўзначаліў кафедру горадабудаўніцтва, якая была створана пры яго непасрэдным.
У 1978 годзе на сесіі Вярхоўнага Савета БССР пры абмеркаванні праекта закона «Аб ахове і выкарыстанні помнікаў гісторыі і культуры» адзначаў :
Творчасць
Сумесна з суаўтарамі распрацаваў у 1948—1969 гг. генеральны план Мінска, дом для працаўнікоў «Гомсельмаша» у Гомелі, адміністрацыйны будынак у Полацку, праекты планіроўкі і забудовы Цэнтральнага раёна (1945) , праект рэканструкцыі чыгуначнага вакзала (1946), дом жылы дом для працаўнікоў танкасуконнага камбіната на рагу вуліц Клары Цэткін і Мяснікова (1947) , Ленінскага праспекта і Цэнтральнай плошчы (1948, разам з М. Асмалоўскім, Л. Мацкевічам, М. Паруснікавым, Г. Баданавым; Дзяржаўная прэмія БССР, 1968), будынкі Галоўпаштамта, Цэнтральнага тэлеграфа (1953, 1958), манумент Перамогі (1951) , помнік Сталіну (1952) ў Мінску, мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» (1971).
Аўтар і рэдактар прац па архітэктуры і горадабудаўніцтве, у т.л.: «Мікрараёны Беларусі» (Мінск, 1963), «Мінск. Пасляваенны досвед рэканструкцыі і развіцця» (Мінск, 1966), «Новыя гарады Беларусі» (Мінск, 1956). З 1970 па 1980 г. быў рэдактарам бюлетэня «Будаўніцтва і архітэктура Беларусі».
У 1946—1947 гг. стварыў серыю з 15 алоўкавых малюнкаў, на якіх зафіксаваны тыя архітэктурныя помнікі, якія пасля былі знішчаны.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1958), «Знак Пашаны» (1949), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), медалямі, Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. Удастоены ганаровых званняў Народны архітэктар СССР (1970) і Заслужаны будаўнік БССР (1962).
Памяць
Яго імем названа вуліца ў Мінску, школа ў Чэрвені. На доме па вул. Захарава № 33, дзе ён жыў, у 1983 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка (скульпт. У. Лятун).
Сям’я
У шлюбе з Галінай Уладзіміраўна меў сына Ігара (нар. 1944), таксама архітэктара, і дачку Ірыну Рашэўскую (нар. 1946).
Бібліяграфія
Сярод апублікаваных прац У. А. Караля:
Алег Чарапнёў
Алег Чарапнёў (нар., Мінск, Беларусь) — беларускі футбольны суддзя і трэнер.
Вяргіня
У 1963 годзе вяргіня была абвешчана Мексікі. Ацтэкі вырошчвалі клубні ў якасці харчовай культуры, але пасля гэта выкарыстанне ў значнай ступені вымерла. Спробы ўкараніць клубні ў якасці харчовай культуры ў Еўропе не ўвянчаліся поспехам.
Алег Чарапнёў
Клубная кар’ера
Гуляў за «Фандок», «Белшыну», «Славію», мінскае «Тарпеда», «Гомель» і брэсцкае «Дынама», дзе і завяршыў кар’еру ў пачатку 2006 года. З бабруйчанамі абаронца браў бронзу вышэйшай лігі, з мазыранамі — срэбра, з гамяльчукамі станавіўся чэмпіёнам і ўладальнікам Кубка. Усяго ў «вышцы» правёў 357 матчаў (пяць галоў).
Праз некалькі гадоў пасля заканчэння кар’еры апынуўся ў судзействе і з 2010 па 2015 год адпрацаваў у вышэйшай і першай лігах, а таксама ў Кубку Беларусі 130 матчаў, набыў рэпутацыю аднаго з самых строгіх суддзяў краіны. За кар’еру паказаў 522 жоўтыя карткі (у адным з матчаў вынес 11 папярэджанняў), 44 чырвоныя і 30 разоў прызначаў пенальці (у маі 2015-га ў матчы Д2 «Гарадзея» — «Смалявічы-СТІ» чатыры разы ўказаў на «кропку»).
Вяргіня
Ранняя гісторыя
Іспанцы паведамлялі, што знайшлі расліны, якія растуць у Мексіцы, у 1525 годзе, але самае ранняе вядомае апісанне належыць у, лекару Філіпа II, якому было загадана наведаць Мексіку ў 1570 годзе для вывучэння «натуральных прадуктаў гэтай краіны». Карэнныя народы выкарыстоўвалі іх у якасці крыніцы ежы, збіралі ў дзікай прыродзе і культывавалі. Ацтэкі выкарыстоўвалі іх для лячэння эпілепсіі і выкарыстоўвалі доўгае полае сцябло у якасці водаправодных труб. Карэнныя народы па-рознаму ідэнтыфікавалі расліны як «чычыпатль» (тальтэкі) і «акакотль» або «какоксачытль» (ацтэкі). Ад ацтэкскага ўспрымання Эрнандэсам да іспанскай, праз розныя іншыя пераклады, гэтае слова тлумачыцца як «вадзяны трыснёг», «вадзяная труба», «кветка вадаправодная труба», «кветка з полым сцяблом» і «кветка з трыснягу». Усё гэта адносіцца да паражніны ў сцябле расліны.
Алег Чарапнёў
Клубная кар’ера
У кастрычніку 2014 года працаваў на матчы «Тарпеда-БелАЗ» — «Шахцёр» і прыняў няправільнае рашэнне з адменай прызначанага пенальці. Услед рушыла суворая дыскваліфікацыя — вышэйшую лігу экс-абаронца больш не судзіў. А ў верасні 2015-га яго адхілілі і ад працы ў першай лізе. На гэтым кар’ера суддзі была скончына.
Вяргіня
Ранняя гісторыя
Эрнандэс апісаў дзве разнавіднасці вяргіняў (вяртушкападобную і велізарную ), а таксама іншыя лекавыя расліны Новай Іспаніі. Францыска Дамінгес, ідальга, які суправаджаў Эрнандэса падчас яго сямігадовага навучання, зрабіў шэраг малюнкаў, каб дапоўніць чатырохтомны даклад. Тры яго малюнкі паказвалі расліны з кветкамі: два нагадвалі сучасныя вяргіні, а адзін нагадваў від ; усе дэманстравалі высокую ступень падвойвання. У 1578 годзе рукапіс пад назвай «Nova Plantarum, Animalium et Mineralium Mexicanorum Historia» быў адпраўлены назад у Эскарыял у Мадрыдзе, ён быў перакладзены на лацінскую мову толькі ў 1615 годзе. У 1640 годзе, прэзідэнт Акадэміі дэі Лінчэі ў Рыме, набыў пераклад Хіменэса і, анатаваўшы яго, апублікаваў яго ў 1649—1651 гадах у двух тамах як «Rerum Medicarum Novae Hispaniae Thesaurus Seu Nova Plantarium, Animalium et Mineralium Mexicanorum Historia». Арыгінальныя рукапісы былі знішчаны падчас пажару ў сярэдзіне 1600-х гадоў.
Алег Чарапнёў
Клубная кар’ера
У канцы снежня 2016 года атрымаў ліцэнзію трэнера катэгорыі «B». У 2019 годзе папрацаваў з юнацкімі калектывамі ў структуры «Гомеля», а ў сакавіку 2020 года ўзначаліў першалігавы «Хімік».
Вяргіня
Еўрапейская інтрадукцыя
У 1787 годзе французскі батанік, якога паслалі ў Мексіку, каб скрасці кашаніль, якую шанавалі за яе пунсовы колер, паведаміў пра дзіўна прыгожыя кветкі, убачаныя ім у садзе ў. У 1789 годзе, дырэктар батанічнага саду ў Мехіка, адправіў «часткі расліны» абату , дырэктару. У той жа год у Каванільеса заквітнела адна расліна, а праз год — другая. Каралеўскі батанік, вывучыўшы расліны, даў ім не толькі апісанне, але і іншую назву Dahlia, зробленую ім ад імя свайго шведскага калегі, вучня Карла Лінея. Першая расліна было названа праз  лісце; другая,  за ружова-фіялетавы колер кветак. У 1796 годзе ў Каванільеса заквітнела трэцяя расліна з частак, дасланых Сервантэсам, якую ён назваў за яе пунсовы колер.
У 1798 годзе Каванілес адправіў насенне у Парму, Італія. У тым годзе маркіза Б’ют, жонка ў Іспаніі, атрымала пасадачны матэрыял ад Каванільеса і адправіла яго ў сады К’ю, дзе яны зацвілі, але праз два-тры гады былі страчаныя. У наступныя гады Мадрыд адправіў насенне ў Берлін і Дрэздэн у Германіі, а таксама ў Турын і ў Італіі. У 1802 годзе Каванільес адправіў клубні гэтых трох відаў (D. pinnata, D. rosea, D. coccinea) швейцарскаму батаніку Агюстэну Піраму Дэкандолю з ў Францыі, Андрэ Туэну ў Сад раслін у Парыжы і шатландскаму батаніку Уільям Айтану у садах К’ю. У тым жа годзе, англійскі гадавальнік, а пазней батанік калекцыі расійскага імператара Паўла I, прывёз насенне з Парыжа ў  ў Англіі, дзе праз год яны зацвілі ў яго аранжарэі, забяспечыўшы  ілюстрацыяй.
«Вяргіні, якія вы прывезлі на наш востраў Хвалы Твае вечна будуць гаварыць. Сярэдзіна садоў, мілая, як твая ўсмешка, І такога ж колеру, як твая шчака».
У 1805 годзе нямецкі натураліст Аляксандр фон Гумбальт адправіў больш насення з Мексікі ў Айтану ў Англію, Туэну ў Парыж і, дырэктару Берлінскага батанічнага сада. Што яшчэ больш важна, ён адправіў насенне батаніку Карлу Людвігу Вільдэнаў у Германію. Цяпер Вільдэнаў перакласіфікаваў хутка растучы лік відаў, змяніўшы назву роду з Dahlia на Georgina; паводле натураліста. Ён аб’яднаў віды Cavanilles D. pinnata і D. rosea пад назвай Georgina variabilis; D. coccinea па-ранейшаму лічыўся асобным відам, які ён перайменаваў у Georgina coccinea.
Класіфікацыя
З 1789 года, калі Каванільес упершыню развёў вяргіні ў Еўропе, шмат хто з садоўнікаў, батанікаў і сістэматыкамі працягваў намаганні вызначыць развіццё вяргіні да сучаснасці. Было зарэгістравана па меншай меры 85 відаў: прыкладна 25 з іх упершыню былі зарэгістраваны ў дзікай прыродзе; астатнія з’явіліся ў садах Еўропы. Іх лічылі гібрыдамі, вынікамі скрыжавання раней апублікаваных відаў, або атрыманымі з насення, прысланага Гумбальтам з Мексікі ў 1805 годзе, або, магчыма, з іншага незадакументаванага насення, якое трапіла ў Еўропу. Неўзабаве было выяўлена, што некаторыя з іх ідэнтычныя відам, пра якія паведамлялася раней, але найбольшая колькасць — гэта новыя сарты. У вяргіні моцна выяўлена марфалагічная зменлівасць. , які гібрыдызаваў сотні сямействаў вяргіняў у 1920-х гадах, заявіў: "Я яшчэ не бачыў ніводных дзвюх раслін у сем’ях, якія я вырасціў, якія б не адрозніваліся адна ад другой . Пастаянная рэкласіфікацыя 85 зарэгістраваных відаў прывяла да значна меншай колькасці асобных відаў, паколькі сёння існуе вялікая колькасць рознагалоссяў паміж сістэматыкамі адносна класіфікацыі.
У 1829 годзе ўсе віды, якія раслі ў Еўропе, былі перакласіфікаваны пад усеахопную назву Dahlia variabilis, Desf., хоць гэта непрынятае імя. Праз міжвідавое скрыжаванне насення Гумбальта і відаў Каванільеса ў той год было зарэгістравана 22 новыя віды, усе з якіх па-рознаму класіфікаваліся некалькімі сістэматыкамі, ствараючы значную блытаніну адносна таго, дзе які від.
У 1830 годзе Уільям Сміт выказаў здагадку, што ўсе віды вяргіняў можна падзяліць на дзве групы па афарбоўцы: чырвоныя і фіялетавыя. Даследуючы гэтую ідэю, Лоўрэнс вызначыў, што за выключэннем D. variabilis, усе віды вяргіняў могуць быць аднесены да адной з дзвюх груп па колеры кветак: група I (слановая косць-пурпурны) або група II (жоўта-аранжава-пунсовы).
Таксанамічнае становішча
Род Dahlia знаходзіцца ў падсямействе астравых сямейства астравых, у трыбе. У межах гэтай трыбы гэта другі па велічыні род пасля роду, які вылучаецца выразна вызначанай кладай у Coreopsideae.
Інфрародавае падраздзяленне
(1955) у першай сучаснай таксанаміі апісаў тры секцыі для 18 вядомых ім відаў: Pseudodendron, Epiphytum and Dahlia. Да 1969 года прызнаў 29 відаў і чатыры секцыі, аддзяліўшы Entemophyllon ад секцыі Dahlia. Наадварот, Давід Джаназі (1975), выкарыстоўваючы аналіз на аснове, скараціў род толькі да двух секцый, Entemophyllon і Dahlia, апошні падзяліўшы на тры падсекцыі: Pseudodendron, Dahlia і Merckii. У 1980 годзе Сёрэнсэн выдаў наступную рэдакцыю, уключыўшы падраздзел Merckii у свой першапачатковы раздзел Dahlia. Калі ён апісаў два новыя віды ў 1980-х ( і ), ён змясціў іх у свае існуючыя секцыі. Яшчэ адзін від быў дададзены  і  у (1996). У той жа час яны прадэманстравалі, што больш правільна пазначаць D. x pinnata. Было паказана, што D. x pinnata на самай справе з’яўляецца варыянтам, які набыў гібрыдныя якасці да таго, як быў завезены ў Еўропу ў шаснаццатым стагоддзі і афіцыйна названы Каванільесам. Арыгінальны дзікі D. pinnata лічыцца вымерлым. Далейшыя віды працягваюць апісвацца, (2003) апісвае 35 відаў. Аднак падзел раздзелаў на марфалагічныя, цыталагічныя і біяхімічныя крытэрыі не быў цалкам здавальняючым.
На сённяшні дзень гэтыя секцыйныя аддзелы не былі цалкам пацверджаны філагенетычна, што дэманструе толькі секцыю Entemophyllon як асобную секцыйную кладу. Іншая буйная група — гэта ядро клады Dahlia (CDC), якое ўключае большую частку секцыі Dahlia. Астатнія віды займаюць тое, што было апісана як зменная каранёвая клада (VRC), якая ўключае невялікую секцыю Pseudodendron, а таксама манатыпную секцыю Epiphytum і шэраг відаў з секцыі Dahlia. Па-за межамі гэтых трох кладаў знаходзяцца і  як.
У садоўніцтве секцыі захоўваюць некаторае выкарыстанне, у англійскіх крыніцах секцыю Pseudodendron называюць «дрэвападобнымі вяргінямі» (Tree Dahlias, а Epiphytum — «вяргінямі-лозамі» (Vine Dahlia). Астатнія дзве травяністыя секцыі адрозніваюцца сваімі, супротыўнымі (Dahlia) або чаргаванымі (Entemophyllon).
Секцыі
Секцыі (уключаючы лік храмасом), з геаграфічным размеркаваннем :
За межамі Мексікі сустракаюцца толькі Pseudodendron (D. imperialis) і Dahlia (D. australis, D. coccinea).
Віды
У цяперашні час існуе 42 прынятыя віды ў родзе Dahlia, але новыя віды працягваюць апісвацца.
Этымалогія
Незалежна ад таго, хто яго дараваў, імя было не так лёгка ўсталяваць. У 1805 годзе нямецкі батанік Карл Людвіг Вільдэнаў, сцвярджаючы, што род Dahlia Thunb. (апублікаваны праз год пасля роду Каванільеса, цяпер лічыцца сінонімам ) быў больш шырока прыняты, змяніў назву роду з Dahlia на Georgina (у гонар натураліста нямецкага паходжання, прафесара Імператарскай Акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу, Расія). Ён таксама перакласіфікаваў і перайменаваў першыя тры віды, вырашчаныя і ідэнтыфікаваныя Каванільесам. Толькі ў 1810 годзе, у апублікаваным артыкуле, ён афіцыйна прыняў першапачатковае абазначэнне Каванільеса Dahlia. Аднак назва Georgina усё яшчэ захоўвалася ў Германіі на працягу наступных некалькіх дзесяцігоддзяў, у розных варыяцыях згодна мясцовай фанетыцы такая назва перайшла і ў іншыя мовы, у тым ліку ў беларускую — Вяргіня, рускую — Георгина, украінскую — Жоржина і гэтак далей.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Вяргіні сустракаюцца ў асноўным у Мексіцы, але некаторыя віды сустракаюцца на поўдні аж да паўночнай часткі Паўднёвай Амерыкі. сустракаецца як мінімум на поўдні да паўднёва-заходняй Гватэмалы, у той час як і  таксама сустракаюцца ў некаторых частках Цэнтральнай Амерыкі і паўночнай частцы Паўднёвай Амерыкі. Вяргіня — гэта род узвышшаў і гор, яго прадстаўнікі сустракаюцца на вышынях ад 1500 да 3700 метраў, у так званай расліннай зоне. Большасць відаў маюць абмежаваныя арэалы, раскіданыя па многіх горных масівах Мексікі.
Экалогія
Самыя распаўсюджаныя апыляльнікі — пчолы і дробныя жукі.
Шкоднікі і хваробы
Смаўжы і слімакі з’яўляюцца сур’ёзнымі шкоднікамі ў некаторых частках свету, асабліва вясной, калі ў глебе з’яўляецца новае пакаленне. Скурыстакрылыя таксама могуць знявечыць красаванне. Іншымі асноўнымі шкоднікамі, з якімі можна сутыкнуцца, з’яўляюцца тля (звычайна на маладых сцеблах і неразвітых кветкавых пупышках), (выклікае плямістасць і абескаляроўванне лісця, што яшчэ горш у гарачых і сухіх умовах) і слепнякі (прыводзяць да скрыўлення і дзірак на кончыках парасткаў). Хваробы, якія шкодзяць вяргіням, уключаюць, шэрую цвіль , вертыцылёзнае завяданне, галаўню ( f. dahliae), фітафтору і некаторыя. Вяргіні з’яўляюцца крыніцай ежы для лічынак некаторых відаў лускакрылых, у тым ліку, , і.
Гісторыя
Неадпаведны тэрмін D. variabilis часта выкарыстоўваецца для апісання сартоў вяргіні, паколькі правільнае паходжанне застаецца незразумелым, але, верагодна, датычыцца Dahlia coccinea. У 1846 годзе ў Эдынбургу прапанавала прыз у 2000 фунтаў стэрлінгаў таму, хто першы здолее атрымаць блакітную вяргіню. Гэта да сённяшняга дня не выканана. У той час як вяргіні вырабляюць антацыянін, элемент, неабходны для атрымання сіняга колеру, для дасягнення сапраўднага сіняга колеру расліны, антацыяну патрэбныя шэсць гідраксільных груп. На сённяшні дзень бліжэй за ўсё да атрымання «блакітнага» асобніка тыя варыяцыі, якія маюць ліловае, фіялетавае і бэзавае адценні.
Да пачатку дваццатага стагоддзя было прызнана некалькі розных тыпаў. Гэтыя тэрміны былі заснаваныя на форме або колеры, і брытанскае Нацыянальнае таварыства вяргіняў уключыла віды «кактус», «пампон», «адзіночны», «выставачны» і «фантазійны» ў сваім даведніку 1904 года. Многія нацыянальныя таварыствы распрацавалі свае ўласныя сістэмы класіфікацыі да 1962 года, калі Міжнародны садаводчы кангрэс пагадзіўся распрацаваць міжнародна прызнаную сістэму на сваёй сустрэчы ў Бруселі ў тым жа годзе, а затым у Мэрылендзе ў 1966 годзе. Гэта завяршылася публікацыяй у 1969 годзе Міжнароднага рэестра назваў вяргіняў, якое стала цэнтральным рэгіструючым органам.
Гэтая сістэма залежала галоўным чынам ад бачнасці цэнтральнага дыска, незалежна ад таго, ці быў ён з адкрытым цэнтрам, ці толькі прамянёвыя кветачкі былі бачныя ў цэнтры (падвойнае цвіценне). Затым сарты з падвойным цвіценнем былі падзелены ў залежнасці ад таго, як яны былі згорнуты ўздоўж сваёй падоўжнай восі: плоскія, (закручаныя ўнутр) або паваротныя (закручаныя назад). Калі канец прамянёвай кветачкі расшчапляўся, яна лічыліся распушчанай. На аснове гэтых характарыстык было вызначана дзевяць груп плюс дзесятая іншая група для любых сартоў, якія не адпавядаюць вышэйзгаданым характарыстыкам. У 2004 годзе былі дададзены вяргіні з каляровымі кончыкамі, а ў 2007 годзе — яшчэ дзве групы (адзінкавыя і падвойныя). Апошняя група, якая была дададзена, Peony, упершыню з’явілася ў 2012 годзе.
У многіх выпадках дыяметр суквецця затым выкарыстоўваўся для дадатковай маркіроўкі пэўных груп ад мініяцюрных да гіганцкіх. Гэтая практыка была пакінута ў 2012 годзе.
Сучасная сістэма (RHS)
У цяперашні час існуе больш за 57 000 зарэгістраваных сартоў, якія афіцыйна зарэгістраваны ў (RHS). Афіцыйны рэестр — The International Register of Dahlia Names 1969 (перавыданне 1995 года), які абнаўляецца штогадовымі дадаткамі. Першапачатковы рэестр 1969 года апублікаваў каля 14 000 сартоў, да 1986 года дадалося яшчэ 1700, а ў 2003 годзе іх было 18 000. З тых часоў штогод дадаецца каля сотні новых сартоў.
Афіцыйная класіфікацыя RHS пералічвае чатырнаццаць груп, згрупаваных па тыпу кветак, разам з абрэвіятурамі, якія выкарыстоўваюцца RHS;.
Ранейшыя версіі рэестра падзялялі некаторыя групы па памеры кветкі. Групы 4, 5, 8 і 9 былі падзелены на пяць падгруп (ад А да Е) ад гіганцкіх да мініяцюрных, а група 6 — на дзве падгрупы, маленькія і мініяцюрныя. Затым вяргіні былі апісаны групамі і падгрупамі, напрыклад, 5(d) «Ace Summer Sunset». Некаторыя Таварыствы вяргіняў працягваюць гэтую практыку, але гэта не з’яўляецца ні афіцыйным, ні стандартызаваным. Па стане на 2013 год RHS выкарыстоўвае два дэскрыптары памераў
Памеры могуць вар’іравацца ад малюсенькіх мікравяргіняў з кветкамі менш за 50 мм да гігантаў дыяметрам больш за 250 мм. Пералічаныя тут групы паходзяць з Новазеландскага таварыства:
У дадатак да афіцыйнай класіфікацыі і тэрміналогіі, якая выкарыстоўваецца рознымі таварыствамі вяргіняў, асобныя садаводы выкарыстоўваюць шырокі спектр іншых апісанняў, такіх як «выгнутыя» і абрэвіятуры у сваіх каталогах, такіх як CO для Collarette.
Брэндынг
Некаторыя раслінаводы ўключаюць сваю марку ў назву сорта. Такім чынам, Fides (частка Dümmen Orange Group) у Нідэрландах вывела серыю сартоў, якія яны назвалі серыяй Dahlinova, напрыклад Dahlinova 'Carolina Burgundy'. Гэта Група 10 Рознае ў схеме класіфікацыі RHS.
Падвойныя вяргіні
У 1805 годзе было зарэгістравана некалькі новых відаў з чырвонай, фіялетавай, бэзавай і бледна-жоўтай афарбоўкай, а ў Бельгіі была атрымана першая сапраўдная двайная кветка. Адна з найбольш папулярных канцэпцый гісторыі вяргіняў і аснова для мноства розных інтэрпрэтацый і блытаніны заключаецца ў тым, што ўсе арыгінальныя адкрыцці былі тыпамі з аднымі кветкамі, якія шляхам гібрыдызацыі і селекцыйнага развядзення атрымалі падвойныя формы. Многія з відаў вяргіняў тады і цяпер квітнеюць адзінкавымі кветкамі. D. coccinea, трэцяя заквітнелая вяргіня ў Еўропе, была адзінкавай. Але два з трох малюнкаў вяргіняў Дамінгеса, зробленых у Мексіцы паміж 1570 і 1577 гадамі, паказалі пэўныя характарыстыкі падваення. У першыя часы для вяргіні ў Еўропе слова «падвоены» проста абазначала кветкі з больш чым адным шэрагам пялёсткаў. Цяпер найбольшыя намаганні былі накіраваны на распрацоўку палепшаных відаў махрыстых вяргіняў.
У перыяд з 1805 па 1810 год некалькі чалавек сцвярджалі, што вывелі падвойныя вяргіні. У 1805 годзе Генры Крэнк Эндрус зрабіў малюнак такой расліны ў калекцыі Лэдзі Холанд. Яна была выгадавана з саджанцаў, дасланых у тым жа годзе з Мадрыда. Як і іншыя падвоеныя кветкі таго часу, яна не нагадвала сучасныя. Першы сучасны падвоены сорт, або поўны падвоены, з’явіўся ў Бельгіі; М. Данкелаар, дырэктар ў Лёвене, адабраў расліны для гэтай характарыстыкі і на працягу некалькіх гадоў атрымаў тры цалкам падвойныя формы. Да 1826 года вырошчваліся амаль выключна падвойныя сарты, было вельмі мала цікавасці да адзіночных формаў. Да гэтага часу ўсе так званыя падвойныя вяргіні былі фіялетавымі або з фіялетавым адценнем, і было пад сумневам, што можна атрымаць разнавіднасць іншага колеру.
У 1843 годзе ў Ной-Вербасе, Аўстрыя, упершыню былі зарэгістраваныя духмяныя асобныя формы вяргіняў D. crocea, духмяны сорт, выгадаваны з аднаго з экземпляраў Гумбальта, які, верагодна, быў скрыжаваны з адным D. coccinea. Новы духмяны від не быў інтрадукаваны да наступнага стагоддзя, калі D. coronata была прывезена з Мексікі ў Германію ў 1907 годзе.
Дакладная дата з’яўлення вяргіні ў ЗША невядомая. Адной з першых вяргіняў у ЗША, магчыма, была D. coccinea speciosissima, выгадаваная Уільямам Літам з, непадалёк ад Бостана, каля 1929 года. Па словах Эдварда Сэерса, «яна выклікала вялікае захапленне і ў той час лічылася вельмі элегантнай кветкай, аднак неўзабаве яе зацямніў той цудоўны пунсовы графіні Ліверпульскай». Тым не менш, 9 сартоў былі ўжо пералічаны ў каталогу Торнберна, 1825. І нават больш раннія спасылкі можна знайсці ў каталогу, Нью-Ёрк, 1820, дзе згаданыя адна пунсовая, адна фіялетавая і дзве падвойныя аранжавыя вяргіні.
Саерс заявіў, што «Ніхто не зрабіў больш для ўвядзення і развіцця культуры вяргіняў, чым Джордж Торберн з Нью-Ёрка, які штогод вырошчвае многа тысяч раслін у сябе ў бухце Халетс, недалёка ад Гарлема. Шоў там у сезон цвіцення — багаты пачастунак для аматараў кветкаводства: бо амаль кожны сорт можна ўбачыць двума вялікімі блокамі або масамі, якія вядуць ад дарогі да жылога дома і ўтвараюць поўнае поле вяргінь на пярэднім плане дома. Т. Хогг, Уільям Рыд і многія іншыя вядомыя фларысты таксама ўнеслі вялікі ўклад у вывядзенне вяргіні ў ваколіцах Нью-Ёрка. Сапраўды, густ стаў настолькі агульным, што амаль у кожным садзе ў сезон ёсць шоу з вяргінямі». У Бостане таксама было шмат калекцый, згадвалася таксама калекцыя містэра Хоўві з Кембрыджпорта.
У 1835 г. Томас Брыджман апублікаваў спіс са 160 махрыстых вяргіняў у сваім «Даведніку фларыста». 60 самых адборных былі пастаўлены Г. К. Торнбернам з Асторыі, Нью-Ёрк, які атрымаў большасць з іх ад кантактаў у Вялікабрытаніі. Некаторыя з іх займалі прызавыя месцы «на англійскіх і амерыканскіх выстаўках».
«Зоркі д’ябла»
У 1872 годзе Дж. Т. ван дэр Берг з Утрэхта ў Нідэрландах атрымаў партыю насення і раслін ад сябра з Мексікі. Увесь груз быў моцна гнілы і выглядаў сапсаваным, але ван дэр Берг уважліва агледзеў яго і знайшоў невялікі кавалачак кораня, які здаваўся жывым. Берг пасадзіў і старанна даглядаў яго; ён вырасл у расліну, якую ён ідэнтыфікаваў як вяргіню. Зімой 1872—1873 гадоў Берг зрабіў тронкі з расліны. Гэта быў зусім іншы тып кветкі, з насычаным чырвоным колерам і высокай ступенню падваення. У 1874 годзе Ван дэр Берг занёс яго ў каталог для продажу, назваўшы яго у гонар прэзідэнта Мексікі Беніта Пабла Хуарэса, які памёр годам раней, і апісаў яго як «…прыгажэйшы колер чырвонага маку. Яе форма вельмі выбітная і ва ўсіх адносінах адрозніваецца ад усіх вядомых кветак вяргіні».
Гэта расліна, магчыма, аказала большы ўплыў на папулярнасць сучасных вяргіняў, чым любая іншае. У Францыі яе называюць «Les Etoiles du Diable» («Зоркі д’ябла») і ў іншых месцах «кактусавыя вяргіні». Краі яе пялёсткаў закручаны назад, а не наперад, і гэтая новая форма зрабіла рэвалюцыю ў свеце вяргіняў. Лічылася, што гэта была пэўная мутацыя, бо ў дзікай прыродзе не было знойдзена іншай расліны, падобнай на яе. Сёння лічыцца, што D. juarezii калісьці існаваў у Мексіцы, а потым знік. Пітомнікі ў Еўропе скрыжавалі гэту расліна з адкрытымі раней вяргінямі; вынікі сталі родапачынальнікамі ўсіх сучасных сучасных гібрыдаў вяргіняў.
Прэмія садовых заслуг (RHS)
Па стане на 2015 год 124 сарты вяргіняў атрымалі ўзнагароду, у тым ліку:
Кветкаводства
ўтрымліваюць два эканамічна важныя роды, Dahlia і. У садоўніцтве садовыя вяргіні звычайна разглядаюцца D. variabilis Hort., які, хоць і адказвае за тысячы сартоў, мае незразумелы таксанамічны статус (гл. таксама Вырошчванне ў культуры).
Іншае
Сёння вяргіня па-ранейшаму лічыцца адным з мясцовых інгрэдыентаў кухні Аахакі; некалькі сартоў да гэтага часу вырошчваюць спецыяльна для іх вялікіх, падобных на салодкую бульбу клубняў. Дакопа, інтэнсіўны экстракт мока са смажаных клубняў, выкарыстоўваецца для араматызацыі напояў па ўсёй Цэнтральнай Амерыцы.
У Еўропе і Амерыцы да адкрыцця інсуліну ў 1923 годзе хворым на цукровы дыябет, а таксама хворым на тлустую ежу часта давалі рэчыва пад назвай атлантычны крухмал або дыябетычны цукар, атрыманы з інуліну, натуральнай формы фруктовага цукру, які здабываецца з клубняў вяргіні. Інулін па-ранейшаму выкарыстоўваецца ў клінічных тэстах на функцыянальнасць нырак.
Bloemencorso Zundert
— гэта найбуйнейшы у свеце, цалкам створаны добраахвотнікамі з выкарыстаннем вяргіняў. Парад праходзіць у першую нядзелю верасня ў нідэрландскім горадзе Зюндэрт. Там выстаўляюцца вялікія творы са сталёвага дроту, кардона, пап’е-машэ і кветак. На Bloemencorso Zundert у асноўным вяргіні выкарыстоўваюцца для ўпрыгожвання аб’ектаў, і патрэбныя тысячы іх, каб толькі пакрыць адну платформу. Для ўсяго шэсця неабходна каля 8 мільёнаў вяргіняў. З іх каля 6 мільёнаў вырошчваецца ў Зюндэрце. Фестываль быў заснаваны ў 1936 годзе.
Іван Міхайлавіч Корсак
Іван Міхайлавіч Корсак (каля 1500 — да 1563) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў уласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Міхаіла Корсака.
Разам з братамі Яцкам і Васіля ў 1528 ставіў у войска 70 коннікаў, яшчэ 19 ставіла іх маці.
Міломлын (гміна)
Міло́млын (Miłomłyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Аструдскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Міломлыне. Плошча гміны складае 160,91 км². Станам на 2012 год у гміне Міломлын пражывалі 5098 чалавек, шчыльнасць — 32 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 30 населеных пунктаў.
Іван Міхайлавіч Корсак
Біяграфія
Ад Івана пайшла адна з галін роду.
IC 1848
IC 1848 (туманність Душа) — дифузна туманність та рассеянае скопішча у сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Любанічы (Талачынскі раён)
Люба́нічы (, Любаничи) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўкавіцкага сельсавета.
Дуброўка (Дзямідаўскі раён)
Дуброўка (Дубровка) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Сенненскі
Се́нненскі (, Сенненский)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,2 км на ўсход ад вёскі Чараўкі; на лініі Орша-Цэнтральная — Лепель, паміж прыпыначным пунктам Мянюцева і прыпыначным пунктам Уздорнікі.
Ніно Катамадзэ
Ніно Катамадзэ (груз. ნინო ქათამაძე;, Кабулеты, Грузія) — грузінская джазавая спявачка і кампазітар.
Біяграфія
Ніно Катамадзэ нарадзілася ў Аджарыі, паўднёвай правінцыі Грузіі. У 1990 годзе паступіла ў Батумскі музычны інстытут імя З. П. Паліашвілі на вакальнае аддзяленне па класу Мурмана Махарадзэ. Падчас навучання і пасля заканчэння інстытута выступала з рознымі групамі і прымала ўдзел у разнастайных музычных праектах.
З 1994 па 1998 стварае дабрачынны грамадскі фонд па аказанні дапамогі інвалідам і сацыяльна неабароненым артыстам. У 1999 пачынае творчае супрацоўніцтва з гуртам Insight, якое прынесла спявачцы вядомасць на радзіме і па-за яе межамі. Гэтак пасля паездкі ў 2002 у Вялікабрытанію на Дні Грузіі талентам Ніно Катамадзэ захапіліся ў Еўропе. У 2005 годзе Катамадзэ здзейсніла гастрольнае турнэ ў ЗША, дзе яе таксама чакаў велізарны поспех.
З 2009 года спявачка пасля 2-гадовага перапынку з вялікім поспехам зноў пачыла актыўную канцэртную дзейнасць. Разам з гуртам Insight яна выступала ў Расіі, Украіне, Літве і іншых краінах.
У студзені 2010 года прыняла ўдзел у расійскай пастаноўцы вакальнай оперы-імправізацыі Бобі Мак-Ферына «Бобл».
Узнагароды
2002 — Лепшая спявачка года, прыз «Авацыя», Грузія 2002 — Аўтар і выканаўца песень года, Грузія 2002 — Прыз за самую арыгінальную музыку, Грузія 2003 — Твар года, Грузія 2003 — Лепшая спявачка года, прыз «МЕГА», Грузія 2003 — Лепшы вакальна-інструментальны ансамбль года (Ніно Катамадзэ і Insight), прыз «Авацыя», Грузія 2004 — Спецыяльны прыз «Одзэла» за ўклад у музыку, Грузія
Ельніца (Перасадскі сельсавет)
Е́льніца (, Ельница) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Перасадскага сельсавета.
Мілорадз (гміна)
Міло́радз (Miłoradz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мальбаркскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мілорадзе. Плошча гміны складае 93,75 км². Станам на 2004 год у гміне Мілорадз пражывалі 3430 чалавек, шчыльнасць — 36,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 12 населеных пунктаў.
Дуброва (Дзямідаўскі раён)
Дуброва (Дуброво) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Санкт-Пецярбургскі планетарый
Санкт-Пецярбургскі планетарый — планетарый у Санкт-Пецярбургу. Знаходзіцца ў гістарычным цэнтры Санкт-Пецярбурга, у Петраградскім раёне, побач з Кронверкскім каналам у Аляксандраўскім парку.
Пецярбургскі планетарый займае частку будынка былога Народнага дома — той корпус, дзе да рэвалюцыі размяшчалася зала для забаваў і чытанняў (т.зв. «Жалезная зала»). Будынак быў пабудаваны ў 1898—1900 гадах па ініцыятыве прынца А. П. Ольдэнбургскага архітэктарам Рыгорам Іпалітавічам Люцэдарскім. У 1910—1912 гадах па праекце Люцэдарскага будынак быў пашыраны — пабудавалі Народную аўдыторыю з опернай залай. У цяперашні час гэты корпус займае Мюзік-Хол.
Планетарый быў адкрыты ў будынку 4 лістапада 1959 года і стаў трэцім планетарыем у СССР пасля Маскоўскага і Валгаградскага.
У планетарыі працуюць 6 стацыянарных залаў («Зорная» зала, невялікая астранамічная Абсерваторыя, зала «Касмічнае падарожжа», зала «Планета», Лабараторыя займальныя опыты (ЛЗО), галерэя «РацыёАрт») і 1 перасоўная зала (Мабільны Пецярбургскі Планетарый).
Купал дыяметрам 25 метраў і вышынёй 15 метраў, спраектаваны так, што яго не відаць з вонкавага боку будынка. Дыяметр залы: 23,5 метра, вышыня: 14,5 метра.
Яраслаў Мацеевіч Галоўчынскі
Яраслаў Мацеевіч Галоўчынскі (каля 1510, або 1520  — кастрычнік 1567) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Галоўчынскіх герба «Лебедзь». Нарадзіўся ў сям’і Мацея Мікіцініча. Маршалак каралеўскі з 1549 года, дзяржаўца ляхавіцкі ў 1546—1549 гадах і ковенскі з 1565 года. Валодаў маёнткамі Водва, Галоўчын, Барберышкі, Езна і інш., з якіх у 1565 годзе ставіў у войска 100 коннікаў і 50 драбантаў.
Жычыцы
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
IC 1849
IC 1849 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) у сузор’і Кіт.
Тамара Юшкевіч
Біяграфія
Нарадзілася ў 1932 годзе ў Смаргоні Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Гродзенская вобласць).