cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Унеча
Геаграфія
Горад размешчаны ў вярхоўях ракі Унеча (басейн Дняпра), за 140 км на паўднёвы захад ад Бранска. Чыгуначны вузел.
Сафія Памеранская
Біяграфія
Сафія — старэйшая дачка герцага Памераніі Багуслава X Вялікага і прынцэсы Ганны, дачцы караля Польшчы Казіміра IV.
9 кастрычніка 1518 года ў Шлезвігу Сафія выйшла замуж за дацкага караля-ўдаўца Фрыдэрыка I, чацвёртага сына караля Даніі Крысціяна I і Даратэі Брандэнбург-Кульмбахскай. Каранацыя Сафіі ў шведскія каралевы адбылася 13 жніўня 1525 года ў Капенгагене. Сафія памерла ў 1568 годзе і была пахавана ў саборы Шлезвіга.
Унеча
Гісторыя
Заснаваны як пасёлак пры аднайменнай чыгуначнай станцыі Палескай чыгункі на лініі Гомель — Бранск (рух з 1887 года) у Расійскай імперыі. У 1900 адкрыты рух па вузкакалейнай лініі Унеча — Старадуб (у 1927 перашыта на шырокую каляіну).
У лістападзе 1917 года ўсталявана савецкая ўлада. У красавіку 1918 года занята аўстра-германскімі войскамі. У раёне Унечы дыслакаваўся Ленінскі полк, які ахоўваў дэмаркацыйную лінію. У верасні 1918 года ва Унечы М. Шчорс фарміраваў 1-ы Украінскі савецкі полк імя І. Богуна. Быў адкрыты рух па чыгуначнай лініі Унеча — Камунары.
Пасля правядзення ў 1929 годзе лініі Харкаў — Орша, Унеча становіцца значным чыгуначным вузлом. Раённы цэнтр Бранскай акругі Заходняй вобласці (1929—1937), Арлоўскай вобласці (1937—1944). З 1940 года горад.
Акупіравана германскімі войскамі 17 жніўня 1941 года. Занята савецкімі войскамі 23 верасня 1943 падчас Бранскай наступальнай аперацыі. З 1944 года раённы цэнтр Бранскай вобласці.
З верасня 1943 года да сакавіка 1944 года ў горадзе знаходзілася кіраўніцтва Беларускай чыгункі. З 1936 па 1951 гады станцыя Унеча знаходзілася ў падначаленні Беларускай чыгункі, тут змяшчалася кіраўніцтва ўнецкага аддзялення руху Беларускай чыгункі.
Маргарэт (прынцэса Вялікабрытаніі)
Прынцэса Маргарэт, графіня Сноўдан (Маргарэт Роўз, Margaret Rose;  — ) — член каралеўскай сям’і Вялікабрытаніі, дачка караля Георга VI, малодшая і адзіная сястра каралевы Лізаветы II.
Біяграфія
Большую частку дзяцінства правяла з бацькамі і сястрой. Яе жыццё рэзка змянілася ў 1936 годзе, калі яе дзядзька па бацькоўскай лініі, кароль Эдуард VIII, адрокся ад прастолу, каб ажаніцца з двойчы разведзенай амерыканкай Уоліс Сімпсан: бацька Маргарэт прынц Альберт стаў каралём Георгам VI, маці — каралевай-кансортам, а сястра меркаванай спадчынніцай прастола, у той час як Маргарэт стала другой у чарзе на трон.
Падчас Другой сусветнай вайны дзве сястры засталіся ў Віндзорскім замку, нягледзячы на ​​шматлікія бамбардзіроўкі Лондана і прапановы эвакуіраваць іх у Канаду. У гады вайны Маргарэт лічылася занадта малады для выканання якіх-небудзь афіцыйных абавязкаў і замест гэтага працягнула сваю адукацыю.
NGC 46
NGC 46 — зорка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарэльефы з Храма Хрыста Збавіцеля
Гарэльефы з Храма Хрыста Збавіцеля — шэсць мармуровых гарэльефаў, знятых з Храма Хрыста Збавіцеля перад тым, як яго ўзарвалі ў 1931 годзе. Захоўваюцца ў Данскім манастыры, усталяваны на ўсходняй сцяне агароджы манастыра з унутранага боку. Гарэльефы з Храма Хрыста Збавіцеля адлюстроўваюць біблейскія і гістарычныя сюжэты: «Мельхіседэк сустракае Аўраама з палоненымі ім царамі» (скульптар А. В. Лаганоўскі, 1847—1849 гг.), «Воін Георгій» (скульптар, 1847—1849 гг.), «Наведванне Дзмітрыем Данскім Сергія Раданежскага перад паходам супраць татараў 1380 г.» (скульптар А. В. Лаганоўскі, 1847—1849 гг.), «Мірыям, якая апявае перамогу свайго народа над ворагамі» (скульптар А. В. Лаганоўскі, 1847—1849 гг.), «Сустрэча Давіда, які перамог Галіяфа» (скульптар А. В. Лаганоўскі, 1847—1849 гг.), «Дэвора, якая заклікае народ да барацьбы з прыгнятальнікамі» (скульптар А. В. Лаганоўскі, 1847—1849 гг.)
Шчэрбаўка (прыпыначны пункт)
Шчэ́рбаўка (, Щербовка)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Шчэрбаўка; на лініі Гомель — Калінкавічы, паміж станцыяй Прыбар і раз'ездам.
Вышкаў (Расія)
Вышкаў (Вышков) — пасёлак гарадскога тыпу ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Размешчаны на крайнім захадзе вобласці ля мяжы з Рэспублікай Беларусь, на рацэ Іпуць. Насельніцтва 2,9 тыс. чалавек (2002).
Экзістэнцыя
Экзістэ́нцыя (ад лац. exsistentia - існаванне) - спецыфічна чалавечы спосаб існаваць у свеце: у адрозненне ад простага (саматоеснага) быцця рэчы, чалавек – гэта несупадзенне з самім сабой, “няспынная няўстойлівасць”, “адрыў усім целам ад сябе”. Чалавек мусіць пастаянна рабіць сябе чалавекам, ставіць сябе пад пытанне.
Экзістэнцыя - цэнтральная катэгорыя экзістэнцыйнай філасофіі (К'еркегор, Ясперс, Гайдэгер, Сартр ды інш.), што абазначае перш за ўсё ўнікальнае і непасрэднае перажываемае існаванне.
Царква Святога Духа і манастыр базыльян (Мінск)
Царква Святога Духа і манастыр базыльян — колішні грэка-каталіцкі (уніяцкі) манастырскі комплекс у Мінску, помнік архітэктуры Рэнесансу. Заснаваны ў 1616 г. і ўключаў царкву, жылы манастырскі комплекс і гаспадарчыя пабудовы. Размяшчаўся на Высокім Рынку ў межах сучасных вул. Энгельса, Інтэрнацыянальнай і пл. Свабоды і быў абнесены мураванай сцяной. Царква Св. Духа злучалася крытай галерэяй са Свята-Духаўскім манастыром базыльянак.
Гісторыя
[[File:Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (M. Astankovič, 1903) (2).jpg|злева|180px|Фота пачатку ХХ ст. Будаўніцтва мураванай царквы пачалося пасля ахвяравання [[Ордэн Базылянаў|ордэну базыльянаў]] полацкім мяшчанінам 2000 злотых у 1634 годзе. У 1641 г. па фундацыі трокскай кашталяншы Зузаны Гансеўскай быў заснаваны яшчэ і манастыр базыльянак. Мітрапаліт А. Сялява ў 1651 годзе наказаў у спадчыну манастыру 20 000 злоты з умовой быць пахаваным у Царкве Святога Духа.
У 1641 годзе з фундацыі троцкай кашталянкі Сузаны Гасеўскай побач з мужчынскім быў заснаваны яшчэ і жаночы грэка-каталіцкі манастыр. Але вольнага месца, каб паставіць царкву манашкам, на тэрыторыі пляца Высокі Рынак не было. Царква Святога Духа, якая тады будавалася, зрабілася супольнай для двух манастыроў — мужчынскага і жаночага, што было рэдкай практыкай у сакральным дойлідстве.
Мяркуецца, што ўзвядзенне царквы завяршылася да 1650-х гадоў. Пазней, у часе Трынаццацігадовай вайны (1654—1667) царква як частка комплексу базыльянскіх манастыроў выкарыстоўвалася ў абарончых мэтах.
Як галоўнае сакральнае збудаванне на Высокім Рынку святыня ўражвала сучаснікаў сваёй пышнасцю. Стольнік П. Талстой у 1697 годзе пісаў: «у гэтым манастыры царква мураваная вялікая, у якой скляпенні ладныя, якіх мала ў мураваным дойлідстве Польшчы».
У 1795 годзе абодва манастыры былі зачынены, храм перададзены пад кафедральны праваслаўны Петрапаўлаўскі сабор. Будынак пацярпеў ад пажара 1835 г. з прычыны чаго ён быў каардынальна перабудаваны ў псеўдарускім стылі ў 1846—50 гг. (арх. Густаў Валерт).
У 2009—2011 гг. будынак царквы быў аднаўлены ў першапачатковым выглядзе сярэдзіны XVII ст. За аснову ўзялі малюнак невядомага мастака першай паловы XIX стагоддзя, абмеры 1843 года, выяву фасада 1800 года. Таксама было вырашана аднавіць галерэю, якая злучае царкву, і будынак жаночага манастыра, у якім зараз знаходзіцца дзіцячая музычная школа. У адноўленай царкве Святога Духа размесцілася канцэртная зала дзіцячай філармоніі «Верхні горад».
Царква
Царква Святога Духа — унікальны помнік ўяўляе сабой аднанефны безвежавы храм з пяціграннай апсідай. Накрыты двухсхільным дахам, тарцы закрыты аднолькавымі шчытамі. Галоўны фасад падзелены на 3 часткі 4 пілястрамі карынфскага ордара. Над парталам паўцыркульнае акно з ляпнымі ліштвамі, абапал аналагічныя плоскія нішы. Трох'ярусны шчыт з валютамі аддзелены ад сцяны прафіляваным карнізам. Шчыльна размешчанныя ярусы расчлянёныя пілястрамі, паміж якімі плоскія арачныя нішы калісьці змяшчалі выявы святых, адпаведна кананічнай будове ярусаў іканастаса. Бакавыя сцены прарэзаны вялікімі спічастымі вокнамі.
Інтэр'ер
Знутры царква была ўпрыгожана пяццю драўлянымі і мураванымі разнымі алтарамі з жывапіснымі кампазіцыямі. На хорах размяшчаўся арган (майстар Людзвіг Клімовіч, 1779). Майстры муляр Рыгор Сніджнецкі і мазаічнік Ян Будрэвіч рэканструявалі інтэр'еры ў 2-й пал. XVII ст.
У адноўленым у 2011 г. храме падлога цэнтральнай залы і ніжняя частка сцен абліцаваны натуральным мармурам. Мастацкія вітражы ў аконных праёмах і тамбуры ўваходу зроблены з выкарыстаннем шырокага спектру колераў і фактур. На сценах вісяць дэкаратыўныя пано, тры з якіх у адзінай стылістыкі былі створаны па замове адным з беларускіх мастакоў.
Першапачаткова планавалася ўсталяваць у будынку царквы арган, які маглі вырабіць у Аўстрыі ці Чэхіі, але ў сувязі з вельмі высокім коштам вытворчасці, дастаўкі і ўстаноўкі інструмента ад гэтай ідэі адмовіліся.
Манастырскі корпус
Будынак манастыра (пл. Свабоды, 23/19) уяўляе сабой трохпавярховы аб'ём прамавугольны ў плане з унутраным дворыкам, арыентаваны галоўным фасадам на плошчу Свабоды. Цэнтральная частка вылучана неглыбокiм рызалiтам, завершана складаным ступеньчатым атыкам. Над галоўным уваходам невялікі балкон з металічнай агароджай. Паміж першым і другім паверхамі карнізны пояс. Накрыты вальмавым дахам. Сцены рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, якія на другім паверсе дэкарыраваны прамымі сандрыкамі. Фасад завершаны фрызавым поясам з трыгліфамі і карнізам з сухарыкамі. Пластыка дваровага фасада ўзбагачана рызалітамі, плоскімі лапаткамі. У iнтэр'еры скляпеннi першага паверха крыжовыя.
Спробы вяртання царквы ўніятамі і праваслаўнымі
У 2004 годзе мітрапаліт Філарэт звярнуўся да тагачаснага старшыні Мінскага гарвыканкаму Міхаіла Паўлава з прапановаю пабудовы на месцы царквы Святога Духа праваслаўнай капліцы, але яму было адмоўлена. У 2009 годзе пачалося аднаўленне царквы. Праект патранаваў новы начальнік горада Мікалай Ладуцька. У гэты ж час пастанавілі, што адбудаваная царква будзе выкарыстоўвацца ў якасці дзіцячай філармоніі. 15 красавіка таго ж года група мінскіх грэка-каталікоў звярнулася да А. Лукашэнкі з просьбай дазволіць адбудаваць гэтую святыню Беларускай Грэка-Каталіцкай Царкве, пад зваротам падпісаліся доктар гістарычных навук Анатоль Грыцкевіч, доктар багаслоўя Ірына Дубянецкая, доктар фізіка-матэматычных навук Юрый Хадыка, пісьменнік Уладзімір Арлоў, паэтка Галіна Дубянецкая, археолаг Эдвард Зайкоўскі, гісторык Анатоль Сідарэвіч. Сваю просьбу вернікі патлумачылі тым, што станам на 2009 год у Мінску налічваліся чатыры грэка-каталіцкія парафіі, але ніводная з іх дагэтуль не атрымала дазволу ад мінскіх уладаў на ўзвядзенне ўласнай царквы.
Аднак зварот не прынёс плёну. У Камітэце архітэктуры адказалі, што на месцы святыні будзе будавацца дзіцячая філармонія «з выкарыстаннем архітэктурна-мастацкага вобразу будынка царквы Святога Духа XVII ст.» Пра тое ж вялося і ў лісце з Мінгарвыканкаму, толькі тамака дадалі, што праект «аднавіць будынак колішняй царквы Святога Духа ў першапачатковым выглядзе як гістарычна-культурны, а ня культавы аб'ект» быў распрацаваны яшчэ ў 1984 годзе.
Існуе меркаванне, што адмова дазволіць аднавіць грэка-каталіцкую царкву тлумачыцца існаваннем у Беларусі няпісанага правіла: без згоды кіроўнага архірэя Маскоўскага патрыярхату ўлада не можа даць прадстаўнікам іншай канфэсіі згоды на ўзвядзенне царквы (малітоўнага дома, навучальнай установы) на тэрыторыі дадзенай епархіі. Гэтую думку ўскосна пацвярджае афіцыйная пазіцыя БЭМП, якую агучыў адказны сакратар па звязках са СМІ архімандрыт Аляксей:
Юлія Віктараўна Касцючкова
Юлія Віктараўна Касцючкова (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавая прызёрка Кубка Беларусі 2016 года ў бегу на 400 метраў з вынікам 54,93.
Парчаў (гміна)
Па́рчаў (Parczew) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Парчэўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Парчаве. Плошча гміны складае 146,23 км². Станам на 2012 год у гміне Парчаў пражывалі 14 860 чалавек, шчыльнасць — 145 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Рагачова
Рагачова — тапонім.
Цямноў
Цямноў — прозвішча.
Петэр Зоргэ
Петэр Зоргэ (Peter Sorge;,  — , ) — нямецкі жывапісец і графік, прадстаўнік крытычнага рэалізму. Прысвяціўшы сябе цалкам сацыяльна-крытычнай тэматыцы, Зоргэ ў сваіх творах асуджае вайну, сацыяльны прыгнёт і сквапнасць. Адной з цэнтральных тэм яго творчасці з’яўляецца сексуальны гвалт. Складаў калажы з газетных выразак, а потым ператвараў іх жывапіснымі і графічнымі сродкамі.
Малінаўка Целяшоўская
Да 19 чэрвеня 2008 года пасёлак уваходзіў у склад Целяшоўскага сельсавета. 16 верасня 2008 года пасёлак Малінаўка перайменаваны ў пасёлак Малінаўка Целяшоўская.
Куарэнта-Касас
Куарэнта-Касас, Cuarenta Casas, літар. «сорак хат» — археалагічны помнік, размешчаны ў 336 км на паўночны ўсход ад сталіцы мексіканскага штата Чыўаўа. У гэтай зоне выяўлена мноства пячор з абсталяваным ўнутны іх жыллём старажытных пуэбла. З гэтых пячор найбольшую вядомасць атрымала Пячора вокнаў (Cueva de las Ventanas).
Назва «сарок хат» паходзіць ад памылкі канкістадораў, якія меркавалі, што адносна невялікая колькасць пячор адпавядае колькасці жылля, якое размяшчалася ў іх.
Жыллё Куарэнта-Касас было збудавана ў позні перыяд Пакімэ — субкультуры ў складзе культуры Магаён (1205—1260 гг. н. э.), калі яна перажывала свой росквіт. Тым часам зона Куарэнта-Касас выкарыстоўвалася як месца сустрэчы для гандляроў культуры Пакімэ, чые гандлёвыя маршруты распасціраліся ад узбярэжжа Ціхага акіяна да Каліфарнійскага заліва. Мяркуецца, што паселішча Куарэнта-Касас было заснавана для абароны гандлёвых дарог культуры Пакімэ.
Паселішча прыходзіць у заняпад каля 1340 г. да н. э. — магчыма, паселішча было разбурана праціўнікам (пра прычыны заняпаду культур старажытных пуэбла гл. у артыкулах анасазі, магаён і інш.) З заняпадам Пакімэ перасталі выкарыстоўвацца і гандлёвыя шляхі, і мясцовыя жыхары перайшлі да больш прымітыўнага ладу жыцця. Тым не менш, перыядычна пячоры выкарыстоўваліся для цырыманіяльных мэт.
Да часу прыбыцця еўрапейцаў пячоры засяляла мясцовае племя, якое называла сябе ховас (Jovas). Да цяперашняга часу гэта племя знікла.
Павел Пятровіч Чысцякоў
Павел Пятровіч Чысцякоў (Па́вел Петро́вич Чистяко́в; 5 ліпеня 1832 — ) — рускі мастак і педагог, майстар гістарычнага, жанравага і партрэтнага жывапісу.
Янова (Ушацкі раён)
Яно́ва (, Яново) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Віслава Шымборска
Віслава Шымборска (Wisława Szymborska;  —, Кракаў) — польская паэтэса, эсэістка, літаратурны крытык і перакладчыца французскай літаратуры з пакалення Калумбаў. Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры за 1996 год.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзілася ў 1923 годзе ў мястэчку Курнік, непадалёк ад Познані. У 1924 годзе сям’я Шымборскіх пераехала ў Познань, а ў 1931 годзе — у Кракаў. У Кракаве Віслава Шымборска скончыла пачатковую школу і паступіла ў гімназію. Падчас Другой сусветнай вайны вучылася ў падпольнай школе, а ў 1943 годзе пачала працаваць на чыгунцы, каб пазбегнуць высылкі ў Германію на прымусовыя працы. У 1945 годзе Віслава Шымборска паступіла на аддзяленне паланістыкі Ягелонскага ўніверсітэта, пасля перавялася на аддзяленне сацыялогіі, аднак у 1948 годзе матэрыяльныя праблемы прымусілі яе спыніць навучанне.
У 1948 годзе выйшла замуж за Адама Влодэка, з якім яна разышлася ў 1954 годзе. Некалькі пазней уступіла ў шлюб з пісьменнікам і паэтам Корнэлам Філіповічам, якога не стала ў 1990 годзе. Да 1966 года Шымборска была членам Польскай аб’яднанай рабочай партыі. Але пазней яна дыстанцавалася ад сацыялізма. У 1980-х далучылася да апазіцыйнай арганізацыі «Салідарнасць» і працавала ў польскім самавыданні Arka і ў часопісе «Культура», які выдаваў у Парыжы Ежы Гедройц.
Творчасць
Першы верш «Шукаю слова» (Szukam słowa) быў апублікаваны ў сакавіку 1945 года ў штодзённым выданні «Польскі дзённік» (Dziennik Polski). Пад канец 1940-х выданню зборніка паэзіі Шымборскай было адмоўлена па ідэалагічных матывах, у выніку чаго паэтэса пачала збліжацца з сацыялістычным рэалізмам. Яе першы паэтычны зборнік выйшаў у 1952 годзе пад назвай «Таму жывем» (Dlatego żyjemy), сюды ўваходзілі вершы з такімі назвамі як «Ленін», «Мы вітаем будаўніцтва сацыялістычнага горада». Духам сацыялістычнага рэалізму пранікнуты таксама і яе другі зборнік вершаў «Пытанні да самой сябе» (Pytania zadawane sobie). Пазней паэтэса адзначала, што тэматыка і стыль яе першых двух зборнікаў былі яе «юнацкім грашком». Значным крокам наперад у творчым літаратурным станаўленні Шымборскай стаў яе зборнік вершаў «Гуканне Еці» (Wołanie do Yeti), які выйшаў у 1957 годзе, і ў якім яна звярнулася да верлібру.
У гэтых і наступных зборніках «Соль» (1962), «Сто пацех» (1967) паэтэса ўздымае філасофскія, маральна-этычныя і гуманістычныя праблемы, яны напоўнены паэтыкай споведзі і рэфлексійнасцю. У паэтычных кнігах «Вялікая лічба» (1976), «Людзі на мосце» (1986), «Канец і пачатак» (1993) адчуваюцца пошукі глыбіннага эместу, першапрычыны чалавечага быцця, сувязей паміж вечным і імгненным, тоесным і нятоесным, існуючым і неіснуючым, ім уласціва лаканічная метафара, рацыянальная канструкцыя твора, іронія, блізкая да гратэску, гульні, стылізадыі, пародыі, каламбура. У зборніку «Імгненне» (2002) няспынны пазнавальны рух думкі, унутранае самавыяўленне, абвостранае адчуванне дысгармоніі свету.
У лірыцы Шымборска аддае перавагу свабоднаму вершу, напісанаму простай, незамыславатай мовай. Вершы часта маюць вельмі інтымны характар.
Выдала больш за 20 кніг, яе творы перакладзеныя на дзясяткі моваў.
Ацэнкі
Яна піша так, быццам гэта простая справа, на якую здольнае нават дзіця, — складаць вершы — так казалі пра яе крытыкі.
Беларускі літаратар Альгерд Бахарэвіч заўважыў:
Беларускія пераклады
На беларускую мову яе творы пераклалі М. Танк, Я. Семяжон, А. Пысін, В. Швед, Е. Лось, А. Лойка, А. Вярцінскі, Я. Чыквін, Н. Мацяш, А. Хадановіч, Н. Русецкая, А. Брусевіч, С. Прылуцкі, М. Казлоўская, Х. Граматовіч.
Зоргэ
Зоргэ — прозвішча.
Наталля Дзмітрыеўна Каламіец
Наталля Дзмітрыеўна Каламіец (нар., г. Балей, Чыцінская вобласць, Расія) — беларускі ўрач-вірусолаг. Доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар (1997).
Біяграфія
Скончыла Першы Маскоўскі медыцынскі інстытут імя І. М. Сечанава (кваліфікацыя «Урач-гігіеніст, эпідэміёлаг», 1977), Інстытут вірусалогіі імя Д. І. Іваноўскага (аспірантура, 1981). Працавала ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце эпідэміялогіі і мікрабіялогіі (1981—1994, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі), Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры па экспертнай ацэнцы бяспекі і якасці прадуктаў харчавання (1994—2002, намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Мінскім гарадскім цэнтры гігіены і эпідэміялогіі (2003), Рэспубліканскім цэнтры гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя (2003—2004, намеснік галоўнага ўрача), Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 2005, загадчык кафедры эпідэміялогіі і мікрабіялогіі).
Навуковыя інтарэсы: экспрэс-метады вызначэння патагенаў інфекцыйнай прыроды ў клінічным матэрыяле і харчовых прадуктах; аналіз мікрабіялагічных рызыкаў у навакольным асяроддзі; маніторынг ксенабіётыкаў, генетычна мадыфікаваных крыніц, харчовых дабавак і араматызатараў у харчовых прадуктах на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.
Узнагароды
Медаль Францыска Скарыны (2001).
Грэбля (рака)
Грэбля — рака ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Зубр (басейн Дняпра). Даўжыня каля 15 км. Пачынаецца за 3 км на ўсход ад вёскі Журбін, упадае ў Зубар за 1,5 км на захад ад вёскі Кісялі. Найвялікшы прыток — рака Жукаўка.
NGC 48
NGC 48 (іншыя абазначэнні — UGC 133, MCG 8-1-31, ZWG 549.27, IRAS00113+4757, PGC 929) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Парысаў (гміна)
Пары́саў (Parysów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гарвалінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Парысаве. Плошча гміны складае 64,31 км². Станам на 2004 год у гміне Парысаў пражывалі 4110 чалавек, шчыльнасць — 63,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Адэліна
Адэ́ліна (, Аделино) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавета.
ФК Карынтыянс
«Карынтыянс» (Corinthians) — бразільскі футбольны клуб з горада Сан-Паўлу, Бразілія, заснаваны ў 1910 годзе. Сяміразовы чэмпіён Бразіліі, 3-разовы ўладальнік Кубка Бразіліі, пераможца клубнага чэмпіянату свету (2000, 2012), уладальнік Кубка Лібертадорэс (2012). Клуб быў заснаваны ў 1910 годзе групай працаўнікоў прамысловых прадпрыемстваў, пераважна партугальскага, італьянскага і іспанскага паходжання, у надзеі стварыць народны клуб у горадзе Сан-Паўлу, які зможа канкураваць з элітнымі клубамі.
«Карынтыянс» праводзіць свае хатнія матчы на стадыёне «Арэна Карынтыянс», дзе праводзіліся матчы чэмпіянату свету па футболе 2014 года, у тым ліку матч адкрыцця. Асноўнымі колерамі клуба з’яўляецца чорны і белы, гэтая камбінацыя выкарыстоўваецца ў форме каманды з 1920 года. Сярод вядомых ігракоў клуба ўсіх часоў вярта вылучыць Жылмара, Рывеліну, Сакратэса, Віёлу і Рыкардынью.
Юбілейны медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Юбіле́йны меда́ль «40 гадо́ў Узбро́еных Сіл СССР» заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 18 снежня 1957 года ў азнаменаванне 40-й гадавіны Узброеных Сіл СССР. Аўтар малюнка медалі — мастак В. І. Гаголін.
Юбілейным медалём «40 гадоў Узброеных Сіл СССР» узнагароджваюцца маршалы, генералы, адміралы, афіцэры, а таксама старшыны, сяржанты, салдаты і матросы звыштэрміновай службы, якія знаходзяцца да 23 лютага 1958 года ў кадрах Савецкай Арміі, Ваенна-Марскога Флоту, войскаў МУС, войскаў і органаў КДБ пры Савеце Міністраў СССР.
Юбілейны медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля юбілейнага медаля «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту».
Па стану на 1 студзеня 1995 года юбілейным медалем «40 гадоў Узброеных Сіл СССР» узнагароджана прыблізна 820 080 чалавек.
Апісанне медаля
На адным боку медаля, у цэнтры — барэльефны малюнак У. І. Леніна ў профіль, звернуты ў левы бок.
На адваротным боку медаля надпіс — па акружнасці: «В ОЗНАМЕНОВАНИЕ СОРОКОВОЙ ГОДОВЩИНЫ», у цэнтры: «ВООРУЖЕННЫХ СИЛ СССР» і дата «1918—1958», унізе малюнак маленькай пяціканцовай зоркі.
Края медаля абрамлены борцікам. Усе надпісы і выявы на медалі выпуклыя.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай шэрай муаравай стужкай шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі дзве чырвоныя палоскі шырынёй 2 мм, па краях стужкі таксама чырвоныя палоскі шырыней па 2 мм.
Чжэнчжоу
Чжэнчжоу, Чжэнчжоў (郑州) — сталіца правінцыі Хэнань у складзе Кітайскай Народнай Рэспублікі. Гарадское насельніцтва дасягае 2.026.487 чалавек (станам на 1 студзеня 2005), агульная колькасць жыхароў — 6,877 мільёнаў (2002). Буйны індустрыяльны, гандлёвы, фінансавы, інфармацыйны і культурны цэнтр рэгіёна. Транспартны вузел. Месціцца ў 20 кіламетрах на поўдні ніжэй русла ракі Хуанхэ. Скарочаная кітайская назва — Чжэн (郑, Zheng).
Віцебскі дзяржаўны каледж культуры і мастацтваў
Віцебскі дзяржаўны каледж культуры і мастацтваў — установа сярэдняй спецыяльнай адукацыі горада Віцебска. Размешчаны па адрасе вул. М.Горкага, 74.
Гісторыя
Адкрыты 1 ліпеня 1971 года як Віцебскае культурна-асветніцкае вучылішча.
У 1990 годзе культурна-асветніцкае вучылішча рэарганізавана ў Віцебскае вучылішча культуры. З 1992 года вучылішча перайменавана ў Віцебскае вучылішча мастацтваў. У 2010 года рэарганізавана ва УА «Віцебскі дзяржаўны каледж культуры і мастацтваў».
У каледжы функцыянуе 6 цыклавых камісій (харэаграфічнага мастацтва, агульнаадукацыйных дысцыплін, рэжысуры і майстэрства акцёра, інструментальнай і харавой музыкі, канцэртмайстраў, дызайну і ДПМ).
Чывітэла-Паганіка
Чывітэла-Паганіка (Civitella Paganico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Насельніцтва складае 3050 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 193 км². Паштовы індэкс — 58045. Тэлефонны код — 0564.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Фабіян.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гуйка
Гу́йка  — рака ў Беларусі, у Мінскім і Маладзечанскім раёнах Мінскай вобласці, у басейне Нёмана.
Назва
Рачная назва балцкага паходжання. Назва згадваецца ў 1549 годзе як «Гуя»: «Замокъ Радошковский… на рекахъ на Гуи а на Вязыни».
У назве Гуя корань — фанетычны варыянт кораня ў назве нёманскай ракі Гаўя, а таксама аднайменнай ракі Gauja на латвійскім Задзвінні. Той жа корань і ў назве нёманскай ракі Гавязна.
Ад індаеўрапейскага *gēu- / gū- «гнуць, крывіць». Ад яго таксама літоўскае gau-r-as «волас», gu-r-as «вяршыня пагорка», gu-g-a «пагорак; гузак; горб».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 19 км, у тым ліку 3 км на тэрыторыі Маладзечанскага раёна. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,33 м/км. Плошча вадазбору 98 км².
Пачынаецца каля вёскі Шчадроўшчына Мінскага раёна, за 2 км у напрамку на ўсход да вёскі Новы Двор. Ад сутокаў Гуйкі з Вязынкай каля гарадскога пасёлка Радашковічы ўтвараецца рака Рыбчанка. Вадазбор на паўночна-заходніх схілах Мінскага ўзвышша, лясістасць 35 %, пад ворывам 45 % тэрыторыі. На працягу 4,8 км каналізаваная: ад вёскі Рагава на паўночны захад (2,6 км) і на паўднёвы ўсход (2,2 км).
Апроч як Гуйкай раку ў мінулым называлі Чорнай.
Каля ракі населеныя пункты Пухлякі, Новы Двор (Шаршунскі сельсавет), Збаравічы, Рагава.
Шчытнікі (прыпыначны пункт)
Шчы́тнікі (, Щитники)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 3,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Новыя Лышчыцы; на лініі Брэст-Цэнтральны — Голя, паміж прыпыначным пунктам Заходняе і станцыяй Лышчыцы.
Андрэй Фаміч Хруцкі
Андрэй Фаміч Хруцкі ( — ?) — беларускі мастак.
Біяграфія
Брат мастакоў Івана і Тэадора. Са жніўня 1840 года па ліпень 1843 года вучыўся ў ў Санкт-Пецярбургу. У 1843 годзе паступіў у Пецярбургскую Імператарскую Акадэмію мастацтваў, дзе вучыўся вольным слухачом у 1843—1854 гг. і атрымаў званне мастака. У 1870 г. прыязджае ў в. Захарнічы і селіцца ў флігелі сядзібнага дома.
Англійская мова
Англійская мова — германская мова заходнегерманскай групы.
Адна з афіцыйных і рабочых моў ААН. Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы: Вялікабрытанія, ЗША, Канада, Аўстралія, Новая Зеландыя, Ірландыя, Індыя, 15 краін Афрыкі (1990 ).
Англійская мова паходзіць ад мовы германскіх плямён (фрызаў, англаў, саксаў ды ютаў), якія перасяліліся ў Брытанію ў 5 стагоддзі. З іх дыялектаў утварылася стараанглійская мова. Пасля нармандскага заваявання ў 1066 годзе ў стараанглійскую мову перайшло шмат французскіх слоў. У выніку гэтага, а таксама знікнення часткі флексій, развіваецца сярэднеанглійская мова. Следам за тым адбыліся значныя змены ў вымаўленні, якія прывялі да фарміравання (каля 1500 года) сучаснай англійскай мовы. На сёння існуе вялікая колькасць рэгіянальных дыялектаў англійскай мовы (брытанская англійская, шатландская англійская, амерыканская англійская, індыйская англійская і гэтак далей).
У сувязі з засваеннем вялікай колькасці слоў са шматлікіх іншых моў на працягу ўсёй сваёй гісторыі, сучасная англійская мова змяшчае шырокі слоўнікавы запас, са складаным і нерэгулярным правапісам, асабліва ў дачыненні да галосных. Сучасная англійская асімілюе не толькі словы з іншых еўрапейскіх моў, але й моў з усяго свету. Оксфардскі слоўнік англійскай мовы налічвае больш за 250 тысяч розных слоў, не лічачы шматлікіх тэхнічных, навуковых і слэнгавых паняццяў.
Алфавіт
Алфавіт англійскай мовы заснаваны на лацінскім і складаецца з 26 літар, з іх 6 галосных і 20 зычных.
Пісьмовасць
Пісьменнасць існуе з 7—8 ст., пачаткова, да хрысціянізацыі (пачатай з 6 ст.), на аснове старажытнагерманскай рунічнай графікі, потым на аснове лацінскай графікі. Рунічны алфавіт («Футарк») уключаў 26 літар. Першы помнік: рунічны надпіс на Фрэнксавым куфэрку (7 ст.). Старажытныя помнікі: «Беавульф» (эпічная паэма, каля 700; захавалася ў пазнейшых спісках), «Англа-саксонская хроніка» (9 ст.), пераклад «Сусветнай гісторыі» Арозія (9 ст., пераклад караля Альфрэда); пераклад «Царкоўнай гісторыі англаў» біскупа Беды Вельмішаноўнага (9 ст.).
Сярод індаеўрапейскіх моў арфаграфія англійскай мовы лічыцца адной з самых складаных для вывучэння. Яна адносна дакладна адлюстроўвае англійскую вусную мову эпохі Адраджэння, але абсалютна не адпавядае сучаснай фанетыцы брытанцаў, амерыканцаў, аўстраліцаў і іншых носьбітаў мовы. Мноства слоў утрымлівае літары, якія не вымаўляюцца пры чытанні, і наадварот, многія гукі, якія вымаўляюцца, не маюць графічных эквівалентаў. Так званыя «правілы чытання» абмежаваны такой колькасцю выключэнняў, што губляюць усялякі практычны сэнс. Вучні вымушаны вывучаць напісанне і чытанне кожнага новага слова, у сувязі з чым у слоўніках прынята пазначаць транскрыпцыі кожнага слова. Вядомы лінгвіст Макс Мюлер назваў англійскую арфаграфію «нацыянальным бедствам».
Дыялекты
Сучасная англійская мова мае вялікую колькасць тэрытарыяльных дыялектаў: у Вялікабрытаніі — шатландскі, група паўночных, цэнтральных (усходне-цэнтральных і заходне-цэнтральных), паўднёвых і паўднёва-заходніх дыялектаў; у ЗША — групы дыялектаў усходне-англійская, сярэдне-атлантычная (цэнтральная), паўднёва-усходняя, сярэдне-заходняя. Дыялектныя адметнасці ў Вялікабрытаніі значна болей выразныя, чым у ЗША, дзе асновай літаратурнай нормы стаў цэнтральны дыялект.
Наяўныя амерыканскі, канадскі і аўстралійскі варыянты літаратурнай нормы адрозніваюцца ад літаратурнай англійскай мовы галоўным чынам вымаўленнем і лексікай.
Гісторыя
Продак сучаснай англійскай мовы — старажытнаанглійская мова — вылучылася ў дапісьмовы перыяд сваёй гісторыі з асяроддзя германскіх моў, захаваўшы шмат агульнага як у лексіцы, так і ў граматычнай структуры. У ранейшы перыяд старажытныя германцы вылучыліся з індаеўрапейскай культурна-моўнай супольнасці — на глебе апошняй сфарміраваліся як індаіранскія мовы (індаарыйскія, іранская), так і большасць еўрапейскіх (кельцкія, германскія, раманскія, італійскія, балтыйскія і славянскія мовы). У германскіх мовах захаваліся старажытныя пласты агульнай індаеўрапейскай лексікі, але трансфармаваліся паводле законаў Грыма і Вернера. Так індаеўрапейскае паходжанне маюць паняцці роднасці (mother, father, sister, brother, daughter, son) і некаторыя лічэбнікі.
Выдзяляюцца перыяды развіцця: старажытнаанглійскі (7—11 ст.; англаксонская мова), сярэднеанглійскі (12—15 ст.; сярэднеанглійская мова), ранні новаанглійскі (16—17 ст.; ранняя новаанглійская мова), новаанглійскі (з 18 ст.).
Англійская мова паходзіць ад Паўночнага мора, якія былі прынесены на Брытанскія астравы германскімі пасяленцамі з розных частак цяперашніх Нідэрландаў, паўночна-заходняй Германіі і Даніі. Да таго часу ў Рымскай Брытаніі карэннае насельніцтва, як мяркуецца, гаварыла на, кельцкай па паходжанню, пры суперстратным уплыве лацінскай мовы, які тлумачыцца 400-гадовым перыядам знаходжання ў складзе Рымскай дзяржавы. Адным з гэтых прышлых германскіх плямён былі англы, якія, на думку Беды Вялебнага, поўнасцю перасяліліся ў Брытанію. Назва «Англія» (England ад Engla land «зямля англаў») і прыметнік «англійскі» (English, старажытнаанглійскае Englisc ) утвораны ад назвы гэтага племені, але саксы, юты і некаторыя іншыя германскія народы берагоў Фрысландыі, Ніжняй Саксоніі, Ютландыі і Паўднёвай Швецыі таксама перамясціліся на Брытанскія астравы ў гэтую эпоху.
Перасяліўшыся ў Брытанію, англы, саксы і юты ўступілі ў жорсткую барацьбу з мясцовым кельцкім насельніцтвам. Сутыкненне з кельтамі амаль не паўплывала ні на структуру старажытнаанглійскай мовы, ні на яе слоўнік. Не болей за 80 кельцкіх слоў захавалася ў помніках старажытнаанглійскай мовы. Сярод іх:
Першапачаткова старажытнаанглійская мова была неаднароднай групай дыялектаў, што адлюстроўвала рознае паходжанне жыхароў. У старажытнаанглійскі перыяд мовы (гаворкі) старажытнагерманскіх плямён англаў, саксаў і ютаў сфарміравалі 4 тэрытарыяльныя дыялекты: нартумбрыйскі, мерсійскі, уэсекскі, кентскі.
Заняпад паўночных і паўночна-ўсходніх зямель ад скандынаўскіх набегаў і палітычна-эканамічнае ўзмацненне Уэсекскага каралеўства (9—11 ст.) прывялі да таго, што з часам пачаў пераважаць і стаў асновай для тагачаснай літаратурнай мовы, і іменна на гэтай гаворцы быў напісаны «Беавульф». Большасць помнікаў гэтага перыяду таксама захавалася ва ўэсекскай рэдакцыі. Мовы кельцкіх народаў захаваліся пераважна ў геаграфічных назвах.
У старажытнаанглійскай мове пазней адбыліся змены, звязаныя з дзвюма хвалямі нашэсцяў. Першай хваляй сталі носьбіты паўночнагерманскіх моў, калі і  пачалі заваяванне і каланізацыю паўночнай часткі Брытанскіх астравоў у VIII і IX стагоддзях (гл. Данелаг). Другой хваляй было нашэсце ў краіну ў XI стагоддзі нарманаў, носьбітаў раманскай. Старанармандская мова развілася ў, а затым у , увёўшы ва ўжытак пласт слоў, звязаных з судоваю справай і дзяржаўным кіраваннем. Гэтыя дзве падзеі прывялі не толькі да пашырэння лексікону скандынаўскімі і нармандскімі словамі, але і да спрашчэння граматыкі стараанглійскай мовы, зрабіўшы яе такім чынам незвычайна адкрытаю для запазычання новых слоў з іншых моў.
Дадзены этап рахзвіцця англійская мовы ахоплівае перыяд 1066—1485 гг. У 1066 г. Англію заваявалі нарманы, якія зрабілі сваю (французскую) мову моваю эліты. Англійская існавала ў якасці народнай, маючы 3 асноўныя дыялектныя зоны — паўночную, цэнтральную, паўднёвую. Таксама на ёй размаўлялі рэшткі англа-саксонскай арыстакратыі. Але буйныя землеўладальнікі, якія належылі да англа-саксонскай большасці, патроху павялічвалі свой уплыў, нарманы ўсё болей асіміляваліся. Сярэднеанглійская мова ўзнікла на базе англа-саксонскай, з французскім уплывам. Творы Джэфры Чосера «» і «Смерць караля Артура» Томаса Мэлары з’яўляецца самымі вядомымі ўзорамі мовы таго часу. Працэс пранікнення французскіх слоў у англійскую мову дасягае вяршыні ў 1250—1400 гг.
Гэты перыяд характарызаваўся значнымі змяненнямі фанетыкі і граматыкі пад уплывам французскай мовы. У прыватнасці старафранцузскае паходжанне мае большасць слоў, якое мае дачыненне да кіравання дзяржавай (акрамя германскіх king і queen — «кароль» і «каралева» адпаведна).
большасць дваранскіх тытулаў:
словы, якія маюць дачыненне да вайсковай справы:
судовыя паняцці:
Цікава, што слова, якія маюць дачэненне да гандлю і прамысловасці — французскага паходжання, а назвы простых рамёстваў — германскага. Прыклад першых: commerce — гандаль, industry — прамысловасць, merchant — купец. Аднак назвы большасці жывёл — германскія, а назвы мяса гэтых жывёл запазачыная з французская мовы, што заўважыў яшчэ Вальтэр Скот у рамане «Айвенга»:
прыклад першых':
прыклад другіх:
Граматычная структура мовы мяняецца і далей: імянныя і дзеяслоўныя канчаткі спачатку змешваюцца, а потым, у канцы гэтага перыяду, амаль цалкам знікаюць. У прыметніках акрамя канчаткаў, што раней утваралі параўнальныя ступені, з’яўляюцца дадатковыя словы more ‘болей’ і  most ‘найболей’. У перыяд 1400—1483 гг. адбываецца перамога лонданскага дыялекту над іншымі. Лонданскі дыялект узнік на базе сінтэзу паўднёвых і цэнтральных дыялектаў. У фанетыцы адбываецца так званы Вялікі зрух галосных.
У 16—17 ст. складваецца ранняя новаанглійская мова. Перыяд, да якога адносяцца творы Уільяма Шэкспіра і Біблія караля Якава, звычайна адлічваюць прыблізна ад 1550. Пасля таго, як Злучанае Каралеўства стала каланіяльнай дзяржавай, англійская мова служыла «лінгва франка» для калоній Брытанскай імперыі. У паслякаланіяльны перыяд некаторыя з новаствораных нацый, у склад якіх уваходзілі носьбіты некалькіх розных, выбралі англійскую мову ў якасці лінгва франка, каб пазбегнуць палітычных складанасцей, звязаных з узвышэннем аднае аўтахтоннае мовы над астатнімі. У выніку разрастання Брытанскай імперыі, англійская мова была прынята ў Паўночнай Амерыцы, Індыі, Аўстраліі і многіх іншых рэгіёнах. Працэс распаўсюджвання англійскай мовы ўзмацніўся з ростам ролі ЗША ў міжнародных адносінах у сярэдзіне 20-га ст. На пачатак 21-га стагоддзя, англійская мова з’яўляецца самай шырокаўжывальнай мовай за ўсю гісторыю.
Беларусь
На лістапад 2011 г. у сярэдніх школах Беларусі англійская мова вывучалася ў якасці замежнай абсалютнай большасцю (76,3 %) вучняў.
Куэтлахучытлан
Размешчанае на вяршыні гары, гарадзішча было выяўлена толькі ў 1991 г. пры будаўніцтве аўтамагістралі Куэрнавака-Акапулька. У пазбяганне разбурэння гарадзішча пад ім быў пракладзены тунэль.
З прыкладна 35 га плошчы старажытнага горада раскапана толькі каля 2 га.
Да найбольш уражальных знаходак цырыманіяльных комплексаў адносяцца некалькі маналітных прамавугольных басейнаў з вертыкальнымі бакавымі сценкамі (да цяперашняга часу амаль разбураных). Гэтыя ванны-басейны нагадваюць аналагічныя ванны, выяўленыя ў розных месцах на мяжы сучасных мексіканскіх штатаў Пуэбла і Тласкала, напрыклад, у Шачытэкатлі. Мяркуецца, што ванны гулялі цырыманіяльную ролю, зыходзячы з іх лакалізацыі і складанасці іх вырабу.
Сілістра
Сілі́стра, таксама Сілістрыя (Силистра , гістарычна Дръстър ) — партовы горад на паўночным усходзе Балгарыі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны. Насельніцтва горада — каля 40 тысяч жыхароў. Размешчаны на Дунаі на мяжы з Румыніяй і з’яўляецца апошнім балгарскім населеным пунктам на Дунаі.
Геаграфія
Насельніцтва горада — каля 40 тысяч жыхароў. Размешчаны на Дунаі прама на мяжы з Румыніяй і з’яўляецца апошнім балгарскім населеным пунктам на Дунаі.
Гісторыя
Пра падзеле Рымскай імперыі на Заходнюю і Усходнюю імперыі, горад апынуўся ў складзе апошняй. Прыблізна ў канцы VII стагоддзя горад быў уключаны ў склад Першага Балгарскага царства, а гарадскі епіскап Драстар быў абвешчаны першым патрыярхам Балгарыі. У 895 годзе падчас балгарска-венгерскай вайны 894—896 гадоў, венгры, саюзнікі Візантыі, аблажылі балгарскае войска, ачоленае асабіста Сімяонам I у гарадской крэпасці, але гэты напад быў адбіты. У наступным годзе венгры былі рашуча разбітыя ў бітве на Паўднёвым Бугу.
У 969 годзе была ўзята кіеўскім князем Святаславам Ігаравічам.
Была неаднаразова ўзята рускай арміяй падчас Руска-турэцкіх войн. Былы асманскі вілает Сілістра ахопліваў увесь паўночны ўсход і ўсход сённяшняй Балгарыі, а таксама часці Дабруджы і Буджака.
Славутасці
Да славутасцяў Сілістры адносіцца прыродны запаведнік Срэбырна (уваходзіць у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА), які знаходзіцца блізка ад гарада, а таксама захаваная старажытная рымская сцяна.
Хвошч галінасты
Апісанне
Шматгадовая расліна, карэнішчавы геафіт. Высокі хвошч, да аднаго метра даўжынёй, разгалінаваны. Дыяметр ствала складае да 1 см, з 8-20 рэбрамі. Сцеблы зялёныя, калі сухія — бялёсыя, не зімуюць. Шышкі 8-15 мм, завостраныя. Споры 35-55 мікраметраў. 2n = 216 храмасом.
Распаўсюджанне
Афрыка: Кенія; Танзанія; Уганда; Эфіопія; Самалі; Алжыр; Егіпет [укл. Сінай]; Лівія; Марока; Туніс; Ісландыя; Малаві; Мазамбік; Замбія; Зімбабвэ; Лесота, Намібія, Паўднёвая Афрыка; Свазіленд; Мадагаскар; Маўрыкій. Каўказ: Арменія, Азербайджан; Грузія; Расія — Дагестан, Перадкаўказзе, Заходняя Сібір, Еўрапейская частка. Азія: Кітай, Японія; Тайвань; Казахстан; Кыргызстан; Таджыкістан; Туркменістан; Узбекістан; Кіпр; Ізраіль; Іярданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя; Шры-Ланка; Філіпіны. Еўропа: Эстонія, Латвія; Літва; Украіна; Аўстрыя; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Швейцарыя; Індыя; Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя; Італія; Турцыя; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія; Іспанія. Натуралізаваны: у іншых краінах.
Расце ў трапічных і ўмераных зонах абодвух паўшар’яў. Жыве ў месцах з высокім уздзеяннем чалавека, такіх як набярэжныя, пасевы, краі арашальных каналаў і г. д. Любіць пяшчаны або жвіравы грунт. Расце ва ўмераным клімаце ў сырых, паўцяністых участках ва ўсім свеце, асабліва ў Паўночнай Амерыцы і Еўропе, за выключэннем Аўстраліі, дзе расце пераважна на пясчаных, сухіх, камяністых месцах і абочынах.
Медыяадукацыя
Медыяадукацыя (media education) — частка адукацыйнага працэсу, накіраваная на фармаванне ў грамадстве медыякультуры, падрыхтоўку асобы да бяспечнага і эфектыўнага ўзаемадзеяння з сучаснай сістэмай масмедыя, уключаючы як традыцыйныя (друкаваныя выданні, радыё, кіно, тэлебачанне), так і найноўшыя (камп'ютарна-апасродкаваныя дачыненні, інтэрнэт, мабільная тэлефанія) медыя з улікам развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій.
Імклівая медыятызацыя грамадства, актыўнае ўкараненне мультымедыя ва ўсе сферы дзейнасці чалавека актуалізуе важнасць медыяадукацыі для грамадзян усіх узростаў і сацыяльных групаў.
Паходжанне тэрміна
Тэрміны медыяадукацыя (media education) і медыяграматнасць (media literacy, Medienkompetenz) выкарыстоўваюцца як сінонімы ў большасці англамоўных краін. У 1993 годзе ў Злучаных Штатах Амерыкі распрацавалі вызначэнне медыяграматнасці як здольнасці доступу, аналізаваць, ацэньваць і ствараць паведамленні ў самых разнастайных формах медыя.
Медыяграматнасць — гэта актыўнае або пасіўнае ўспрыманне і выкарыстанне матэрыялаў медыя, уключаючы іх крытычнае ўспрыманне і ўсвядомленую ацэнку, разуменне метадаў, якія выкарыстоўваюць медыя і іх ўплыў.
Такім чынам, медыяадукацыя і медыяграматнасць суадносяцца як працэс і вынік адпаведнай адукацыйнай практыкі.
Гісторыя медыяадукацыі
Пачынаючы з 60-х гадоў ХХ стагоддзя, у педагагічнай навуцы вядучых краін свету сфарміраваўся кірунак «медыяадукацыя», закліканы дапамагчы школьнікам лепш адаптавацца ў інфармацыйным свеце, асвоіць мову сродкаў масавай інфармацыі і камунікацыі, умець аналізаваць медыятэксты.
Медыяадукацыйны кірунак у Беларусі быў запачаткаваны дзякуючы ініцыятыве грамадскіх арганізацый і з нефармальнай паступова распаўсюджваецца на фармальную сістэму адукацыі. У дакуменце прапановаў у галіне адукацыйнай палітыкі Асамблеі НДА вылучаны цэлы раздзел, прысвечаны медыяадукацыі, як прыярытэтным кірунку і сфармуляваны рэкамендацыі грамадскаму сектару.
Асноўныя тэорыі медыяадукацыі
Сёння медыяадукацыя з'яўляецца важным інавацыйным складнікам педагогікі і методыкі навучання і адлюстраваннем сучасных працэсаў развіцця інфармацыйнага грамадства ва ўсіх развітых краінах свету.
У медыяадукацыі вылучаюцца два аспекты:
Міжнародныя стандарты медыяадукацыі
У рэзалюцыях ЮНЕСКА неаднаразова падкрэслівалася важнасць і падтрымка масавай медыяадукацыі (канферэнцыi ЮНЕСКА ў Грунвальдзе, 1982 г.; у Тулузе, 1990 г.; у Парыжы, 1997 г.; у Вене, 1999 г.; у Севільі, 2002 г.; у Парыжы, 2007 і інш.)
Медыяадукацыя — частка асноўнага права кожнага грамадзяніна ўсякай краіны на свабоду самавыяўлення і атрыманне інфармацыі, яна спрыяе дэмакратыі. Прызнаючы адрозненні ў падыходах і развіцці медыяадукацыі ў розных краінах, рэкамендуюць, каб яна была ўведзена ўсюды, дзе магчыма, у межах нацыянальных навучальных планаў, у дадатковай, нефармальнай адукацыі і самаадукацыі на працягу ўсяго жыцця чалавека.
Праграма навучання педагогаў медыйнай і інфармацыйнай граматнасці (2012 г.) абапіраецца на сучасныя тэндэнцыі канвергенцыі радыё, тэлебачання, інтэрнэту, газет, кніг, электронных архіваў і бібліятэк на адну агульную платформу і створана з улікам патрэб педагогаў для інтэграцыі ў афіцыйную сістэму іх падрыхтоўкі.
ЮНЭСКА апублікавала асноўныя палажэнні пяці прынцыпаў медыйнай ды інфармацыйнай граматнасці (2017). Новая стратэгія UNESCO аб'ядноўвае інфармацыйную і медыйную граматнасць (Laws of Media and Information Literacy, MIL). Гэтыя дзве сферы падаюцца як камбінацыя кампетэнцый, неабходных сёння для жыцця і працы. Прынцыпы MIL датычаць усіх відаў СМІ ды іншых крыніц інфармацыі (бібліятэкі, архівы, музеі, інтэрнэт, незалежна ад выкарыстаных тэхналогій).
Асаблівую ўвагу мяркуецца надаваць падрыхтоўцы настаўнікаў, каб матываваць іх да ўкаранення MIL ў працэс навучання, а таксама каб даць ім адпаведныя педагагічныя метады, навучальныя праграмы і рэсурсы.
Дакументы ЮНЕСКА сведчаць, што медыяадукацыя функцыянуе як сістэма, якая стала неад'емнай часткай, з аднаго боку, агульнаадукацыйнай падрыхтоўкі моладзі, з другога — масавых інфармацыйных працэсаў. Яна з'яўляецца атрыбутам глабалізацыйных пераўтварэнняў, фактарам канкурэнтаздольнасці эканомікі, непарыўна звязаная з развіццём дэмакратыі ва ўмовах інфармацыйнага грамадства. Таталітарныя рэжымы тармозяць развіццё медыяадукацыі або скажаюць яе мэты.
Медыяінфармацыйныя кампетэнцыі
У Рэкамендацыях Еўрапарламента і Савета Еўропы аб ключавых кампетэнцыях навучання на працягу жыцця (2006) сфармуляваны 8 груп базавых кампетэнцый, сярод якіх ёсць і інфармацыйная, якая ўключае свядомае і крытычнае карыстанне тэхналогіямі інфармацыйнага грамадства для працы, вольнага часу, зносінаў; камунікацыю і ўдзел у карпарацыйных сетках праз інтэрнэт.
Веды уключаюць разуменне і веданне прыроды, ролі і магчымасцяў тэхналогій інфармацыйнага грамадства (ТІГ) у паўсядзённым кантэксце: у асабістым і грамадскім жыцці ды на працы, разуменне магчымасцяў і патэнцыйных рызык інтэрнэту і электронных камунікацый (электронная пошта, сацыяльныя сеткі) для працы, вольнага часу, абмену інфармацыяй і супрацоўніцтва, навучання і даследаванняў. Індывіды павінны разумець, як ТІГ могуць падтрымліваць творчасць і наватарства, быць дасведчанымі ў пытаннях надзейнасці даступнай інфармацыі, а таксама мець уяўленне наконт прававых і этычных прынцыпаў інтэрактыўнага карыстання ТІГ.
Неабходныя навыкі ўключаюць здольнасць пошуку, збору і апрацоўкі інфармацыі і выкарыстанне яе крытычным і сістэматычным чынам, з ацэнкай рэлевантнасці і адрозніваннем рэальнага ад віртуальнага пры карыстанні спасылкамі. Індывіды мусяць мець навыкі карыстання інструментамі для стварэння, прэзентацыі ды разумення складанай інфармацыі, а таксама здольнасць атрымліваць доступ, шукаць і карыстацца паслугамі інтэрнэту. Індывіды павінны таксама быць здольныя выкарыстаць ТІГ для падтрымкі крытычнага мыслення, творчасці і наватарства.