cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віленская губерня
Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя пераўтварэнні
Пасля трэцяга падзела Рэчы Паспалітай 14 снежня 1795 г. захопленыя тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, якія яшчэ з 30 кастрычніка 1794 г. падпарадкоўваліся літоўскаму генерал-губернатару Рапніну, былі падзелены на Слонімскую (тэрытарыяльна правобраз будучай Гродзенскай губерні) і Віленскую губерні і засталіся пад кіраваннем літоўскага генерал-губернатара. Першапачаткова з 1795 г. падзялялася на паветы:
18 чэрвеня 1796 г. літоўскі генерал-губернатар князь Мікалай Рапнін спланаваў рэарганізацыю падначаленай яму тэрыторыі ў Віленскае і Слонімскае намесніцтвы. Указ імператрыцы Кацярыны ІІ ад 8 жніўня 1796 г. Рапніну загадваў стварыць Віленскае і Слонімскае намесніцтвы, але па прычыне смерці імператрыцы яны не былі створаны.
Падчас адміністрацыйна-тэрытарыяльных рэформ Паўла I паводле ўказа ад 12 снежня 1796 г. Віленская і Слонімская губерні аб’ядноўваліся ў адну Літоўскую губерню (1796—1801) з цэнтрам у Вільні. Літоўская губерня ўваходзіла ў склад Літоўскага генерал-губернатарства (з адной Літоўскай губерняй).
Расійскі імператар (1801—1825) Аляксандр I сваім указам ад 9 (21) верасня 1801 г. падзяліў Літоўскую губерню на дзве — Літоўска-Віленскую губерню (1801—1840) і Літоўска-Гродзенскую губерні (1801—1840), якія ўвайшлі ў склад Літоўскага ваеннага губернатарства (1801—1830) з цэнтрам у Вільні.
У 1819 г. прыморскае мястэчка Паланга з акругай са складу Цельшаўскага павета былі перададзены ў склад Курляндскай губерні, але ў 1827 г. зноў вернуты ў склад Літоўска-Віленскай губерні, а пасля 23 красавіка 1829 г. зноў уключана ў склад Курляндскай губерні.
18 снежня 1842 г. са складу Віленскай губерні былі вылучаны паветы з пераважна балтамоўным сялянскім насельніцтвам губерні, з якіх была створана Ковенская губерня (1842—1917), атрымаўшая неафіцыйную назву «Самагіція» («Жамойць», «Жмудзь»). У складзе Віленскай губерні засталіся Віленскі, Ашмянскі, Свянцянскі (былы Завілейскі) і Троцкі паветы, а таксама перададзеныя з Гродзенскай губерні Лідскі павет, а з Мінскай губерні — Вілейскі і Дзісенскі паветы.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай беларуская частка Віленскай губерні абвяшчалася часткай БНР. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі большая частка Віленскай губерні (без Вільні) увайшла ў Беларускую ССР, а 27 лютага 1919 года было аформлена стварэнне ЛітБел ССР.
Пасля 1920 года Ашмянскі, Свянцянскі, Троцкі, Віленскі, Браслаўскі і Лідскі паветы поўнасцю ці часткова ахоплівала Сярэдняя Літва, астатняя тэрыторыя адышла да Літвы і Польшчы, невялікая частка Вілейскага павета — да БССР.
Насельніцтва
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года: :
КПБ
Скарачэнне КПБ можа азначаць:
Айхштэт
Айхштэт (ням. Eichstätt) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Баварыя.
Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Спіс членаў Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання (працаваў у 2000—2004 гадах).
Спіс станцый Мінскага метрапалітэна
Спіс станцый Мінскага метрапалітэна — сістэмы ліній метрапалітэна ў Мінску. Першая лінія была адкрыта 30 чэрвеня 1984 года і складалася з васьмі станцый. У наш час метрапалітэн складаецца з трох ліній з 33 дзеючымі станцыямі.
Дадзены спіс станцый выкананы з прывязкай да ліній і раздзелены на дзеючыя станцыі і тыя, якія знаходзяцца ў працэсе будаўніцтва.
NGC 7700
NGC 7700 (іншыя абазначэнні — PGC 71777, MCG -1-60-6) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарабііўка (Срыбнянскі раён)
Гарабііўка (Горобії́вка) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
Фядуркіна
Фядуркіна (Федуркино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Холм-Жыркоўскага гарадскога паселішча.
Спадумен
Разнавіднасці
Існуе некалькі разнавіднасцяў спадумена:
Фядуркіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Селішчы (Мсціслаўскі раён)
Се́лішчы (, Селищи) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падсолтаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Раздзельскага сельсавета.
Аляксандр Дмахоўскі
Аляксандр Дмахоўскі (24 лістапада 1872, Люблін — 17 красавіка 1942, Туркестан, Казахстан) — польскі вучоны-прыродазнавец, школьны настаўнік і метадыст, дзяяч беларускага руху.
Жыццяпіс
Бацькі: Аляксандр і Алімпія (з Казаноўскіх). Вучыўся ў гімназіях Любліна, Коўна, Хелмна. Скончыў фізіка-матэматычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1896). Дзесяць гадоў быў настаўнікам у Сасноўцы, Ловічы, Варшаве. Пераехаў у Коўну (1906), дырэктар Ковенскай гандлёвай школы. З пачаткам вайны ў 1914 школа эвакуявана ў Вільню, адтуль у далёкае бежанства ў Разань. Пасля закрыцця школы (1919) з часткай вучняў, кніжкамі і дакументамі вярнуўся ў Вільню. Настаўнік віленскіх школ, у тым ліку Беларускай гімназіі (1919—1921)
Адзін з пяцёх заснавальнікаў Таварыства беларускай школы ў Вільні ў 1921 (яшчэ Міхал Кахановіч, Браніслаў Тарашкевіч, Антон Луцкевіч, Францішак Аляхновіч). Інспектар ВБГ (у ліпені 1921 пакінуў пасаду). Друкаваў матэрыялы па фізіцы ў газеце Максіма Гарэцкага.
У 1922 адкрыў у Вільні на рагу вуліц Завальнай і Малой Пагулянкі прыродазнаўчую лабараторыю — Цэнтральны фізічны кабінет — для вучняў з тых школ, дзе не было рэсурсаў. Дырэктар кабінета. Падрыхтоўка адкрыцця заняла два гады — Дмахоўскі дастаў пры помачы гарадской управы і аддзела асветы Сярэдняй Літвы пусты пакой з прылеглым дваром і 3300 злотых (нямнога грошы), а экспанаты, прыборы, умэбляванне шукаў ён сам ды супрацоўнікі. З часам лабараторыя развілася і ў ёй былі:
Адразу ўзнік і школьны батанічны сад, а ў 1926 звярынец. З’явіліся філіі ў іншых раёнах горада. За адзін год у Цэнтры бывала больш 150 000 чалавек. Былі кантакты з лабараторыямі Віленскага ўніверсітэта. Цэнтр ліставаўся са школамі, высылаў ім прылады, насенне і саджанцы. Аляксандр Дмахоўскі атрымаў Залаты Крыж Заслугі (1928).
Меў сына Яўгена і дачку Галіну.
У літоўска-савецкі час дапамагаў настаўнікам, што засталіся без працы. На пачатку 1941 цяжка хварэў.
14 чэрвеня 1941, з жонкай Галенай (з Яхімовічаў) і дачкой Галінай высланы ў Алтайскі край. Пасля «амністыі», ў кастрычніку 1941 жыве з сям’ёй у Казахстане (горад Туркестан). Нялюдскія варункі аслабілі яго. Ён памёр 17 красавіка 1942.
Дмахоўскі асвятляў методыку і дыдактыку фізікі ў беларускім, польскім, англійскім, амерыканскім друку. Браў удзел у з’ездах польскіх фізікаў. Пераклаў па-польску «Новы свет фізікі» Джэймса Джынса. Складаў школьныя падручнікі, зборнікі практыкаванняў, рэкамендацый для настаўнікаў.
Ён быў прыхільнікам нагляднага навучання фізіцы, у аснове якога — уласнаручныя даследаванні вучняў. Пры гэтым ён заклікаў праводзіць найпрасцейшыя практыкаванні і эксперыменты з найтаннейшымі прыладамі, каб вучні лёгка маглі іх правесці ў сябе дома, і нэндза не спыніла спазнаванне свету, таксама варта выкарыстоўваць добра вядомыя прадметы са штодзённага жыцця дзяцей і моладзі. Усе практыкаванні, якія прыдумаў Дмахоўскі, паўтаралі ў Цэнтры, і можна было бачыць, якое з іх лепшае.
Мацісаў мост
Мацісаў мост (Сухарны) — аўтадарожны арачны мост праз раку Пражку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Злучае Мацісаў і Каломенскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння. Размешчаны па паўднёвай (цотнай) набярэжнай ракі Мойкі паміж дамамі № 124 і 126, ля вытоку Пражкі. Побач з мостам размешчана Псіхіятрычная бальніца святога Мікалая Цудатворца. Даўжыня — 39,7 м, шырыня — 10,5 м.
Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Лазневы мост.
Найбліжэйшая станцыя метрапалітэна (2,4 км) — «Садовая».
Оўайн Гліндур
Оўайн Гліндур (па-валійску: Owain Glyndŵr) (каля 1359 – каля 1415) – апошні валіец, які насіў тытул прынца Уэльскага. Нашчадак уладароў каралеўства Поўіс, Гліндур падняў паўстанне супраць Англіі, аднак пасля доўгай барацьбы пацярпеў паразу. Пасля 1412 лёс Гліндура дакладна невядомы. Першапачаткова англійскі кароль прызначыў за галаву прынца ўзнагароду, аднак ніхто з паплечнікаў не выдаў яго. Пасля бунтаўніку двойчы абвяшчалася каралеўскае прабачэнне, аднак і яно было праігнараванае.
19 студзеня
19 студзеня — дзевятнаццаты дзень года па Грыгарыянскім календары
Асава
Асава:
Дом Маховера (Пажарны завулак)
Дом Маховера — будынак у Шклоўскім пасадзе Магілёва, размешчаны на рагу вуліцы Ленінскай (№ 24) і Пажарнага завулка (№ 15).
Гісторыя
Двухпавярховы цагляны будынак на невысокім цокалі пабудаваны меркавана ў 1840—1850-я гады. Домам валодала сям’я Маховераў. У пачатку XX стагоддзя акрамя жылых кватэр у ім знаходзілася галантарэйная крама Г. Тыркельтаўба, кнігарня Ш. Шаіна, у частцы, якая выходзіла на Вялікую Садовую вуліцу (Ленінскую) — бакалейная крама Б. Гурэвіча «Варшаўскі яўрэйскі каўбасны гандаль», аддзяленне Санкт-Пецярбургскага страхавога таварыства «Надзея», друкарня Шнейдэра, у цокальных памяшканнях размяшчаліся розныя майстэрні.
У час Вялікай Айчыннай вайны быў разбураны снарадам, які патрапіў у яго. Большая частка, якая выходзіла на Ленінскую вуліцу, знесена і не аднаўлялася. Захавалася крыло якое выходзіла на Пажарны завулак № 15.
Цяпер у будынку размяшчаецца казіно Maxbet.
Homo gautengensis
Homo gautengensis — від вымерлых афрыканскіх гамінідаў, які жыў прыкладна 1,8 млн гадоў таму. Валодаў буйнымі зубамі для перажоўвання расліннай ежы і адносна невялікім мозгам.
Адкрывальнік новага віду — Дарэн Курнеў (Dr. Darren Curnoe), палеоантрополог з Універсітэта Новага Паўднёвага Уэльса. Праца выканана сумесна з вядомым палеаантраполагам Філіпам Тобайосам.
Назва віду паходзіць ад слова «Gauteng» — «залатое месца» на мове племені сесота. Так называецца паўднёваафрыканская правінцыя, дзе зробленая галоўная знаходка, якая паслужыла для новаспечанага віду галатыпам — чэрап Stw 53, знойдзены ў Стэркфантэйне ў 1976 годзе. Сярод іншых знаходак, па якім апісаны від — фрагменты чэрапаў (у тым ліку вядомы SK 847), сківіцы, зубы і іншыя акамянеласці.
Шматлікія знаходкі «ранніх Homo» ў паўднёваафрыканскіх пячорах зроблены даўно, але адносна іх відавога і нават родавага статусу працягваюцца дыскусіі.
Аўтар артыкула прыводзіць табліцу са спісам з 64 падобных знаходак (прыкладна траціну з ўсіх знаходак «ранніх Homo» у Афрыцы), а таксама агляд меркаванняў аўтараў адносна іх таксанамічнай прыналежнасці. Розныя аўтары спрабавалі аднесці дадзеныя знаходкі і да розных аўстралапітэкаў, і куды-небудзь аднесці ўнутры роду Homo. Шэраг даследчыкаў казаў аб тым, што, верагодна, на поўдні Афрыкі ў перыяд ад 1 да 2 млн. гадоў назад існаваў не адзін, а некалькі відаў «ранніх людзей».
Апісаны ў 2010 годзе Australopithecus sediba, які жыў у той жа час, што і H. gautengensis, аказаўся значна больш прымітыўным. Адпаведна яго шанцы на званне продка чалавека значна знізіліся. Замест A. sediba. Д. Курно вылучае на ролю прамога продка «ранніх Homo» від Australopithecus garhi, які быў знойдзены ў Эфіопіі і датуецца узростам каля 2,5 млн гадоў таму.
Людміла Віктараўна Ляховіч
Біяграфія
Нарадзілася 26 чэрвеня 1989 года ў Бярдзічаве (Жытомірская вобласць). Займацца лёгкай атлетыкай пачала ў СДЮШАР Жытомірскай вобласці. Неаднаразовая пераможца першынства Украіны сярод юніёраў. Спецыялізавалася ў бегу на 1500 і 3000 метраў. На маладзёжным Чэмпіянаце Еўропы 2011 года на дыстанцыі 10 000 метраў Людміла заваявала сярэбраны медаль з вынікам 33:35,36. У 2012 годзе на Чэмпіянаце Еўропы ў бегу на 5000 метраў Людміла, паказаўшы вынік 15:11,95, таксама заваявала срэбра. На Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане на дыстанцыі 5000 метраў заняла 24 месца.
Выйшла замуж за беларускага хадака Аляксандра Ляховіча і перабралася жыць на радзіму да мужа ў Беларусь. Выступае за Гродзенскую вобласць. На Мінскім паўмарафоне ў 2016 годзе на дыстанцыі 10 км заняла першае месца з вынікам 37:13.
Палітычныя погляды
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Дасягненні
Пераможца Мінскага паўмарафона ў 2017 годзе (1:13:53).
Асабістае жыццё
Замужам за Аляксандрам Ляховічам, пражывае ў г. Астравец.
Ірына Валер’еўна Казакова
Ірына Валер’еўна Казакова (нар. ў 1967 г.) — беларуская фалькларыстка. Доктар філалагічных навук, прафесар кафедры гісторыі беларускай літаратуры філалагічнага факультэта БДУ.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1967 годзе ў Мінску, закончыла ў 1989 годзе філалагічны факультэт БДУ. У 1993 годзе абараніла дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук, у 2000 годзе абараніла дысертацыю на атрыманне вучонай ступені доктара філалагічных навук і ў 32 гады стала самай маладой доктаркай навук. У 2017 годзе ўзнагароджана Падзякай рэктара БДУ. З 2018 года займае пасаду прафесара кафедры гісторыі беларускай літаратуры філалагічнага факультэта БДУ.
Навуковая дзейнасць
З’яўляецца адзіным доктарам навук у БДУ па спецыяльнасці 10.01.09 — Фалькларыстыка. Уваходзіць у склад Савета БДУ, прафесарскага сходу БДУ, Саюза пісьменнікаў Беларусі, Навуковага савета Фонду фундаментальных даследаванняў Рэспублікі Беларусь. Заснавала на філалагічным факультэце БДУ навучальны кабінет-музей беларускай народнай культуры. Галіна навуковых інтарэсаў — этнічныя традыцыі ў духоўнай культуры беларусаў, абрадавы фальклор, міфалогія, беларуская вусная паэзія. Першай у Рэспубліцы Беларусь распачала традыцыю кампаратывістскага даследавання беларускай і іншых культур (турэцкай, кітайскай і г.д.). Распрацавала канцэпцыю параўнальнага аналізу семантыкі славянскіх міфалагем. Стварыла больш 12 аўтарскіх курсаў, надрукавала звыш 250 навуковых і навукова-папулярных прац, сярод якіх індывідуальныя і калектыўныя манаграфіі, вучэбныя і практычныя дапаможнікі, артыкулы. Займаецца папулярызацыяй кітайскай культуры ў Беларусі, мае старонку у Кітайскай электроннай энцыклапедыі. Галоўная рэдактарка рэцэнзуемага электроннага навуковага журнала БДУ «Сафія » ISSN-2520-2219.
Грамадская дзейнасць
Узначальвае грамадскае аб’яданне «Саюз жанчын БДУ » — некамерцыйную арганізацыю, якая створана дзеля сацыяльнай падтрымкі, абароны правоў і інтарэсаў жанчын, якія працуюць ці навучаюцца ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Гэта адзінае ў Рэспубліцы Беларусь буйное акадэмічнае аб’яднанне жанчын (больш за 450 чалавек), дзейнасць якога сістэматычна асвятляецца ў агульнанацыянальных СМІ,. Заснавальніца адзінай ў Беларусі серыі міжнародных навуковых канферэнцый «Жанчыны-навукоўцы Беларусі», якая актуалізуе праблему ўкладу і ролі жанчын, як у сусветнай, так і айчыннай навуцы, паказвае значэнне іх прац у рэалізацыі задач сацыяльнага развіцця дзяржавы, фарміраванні нацыянальна-культурнай асновы адукацыі, арыентацыі на сусветны ўзровень развіцця навукі і адукацыі, вывучэння і выкарыстання вопыту іншых краін,. Заснавальніца конкурсу «Жанчына года БДУ».
Спасылкі
Дадзеныя у энцыклапедыях:
Кавалі (Лідскі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваверскага сельсавета.
Прынцэса-нявеста (фільм)
«Прынцэса-нявеста» (The Princess Bride) — амерыканскі прыгодніцкі фільм 1987 года рэжысёра. Карціна пастаўлена па матывах аднайменнага рамана, які і адаптаваў сваю кнігу для вялікага экрана. Галоўныя ролі выканалі, Робін Райт, , , , ,.
Прэм’ера фільма адбылася 25 верасня 1987 года ў ЗША. Карціна была добра прынята крытыкамі, але мела сціплы касавы поспех. У 2016 годзе фільм быў унесены ў Нацыянальны рэестр фільмаў, якія лічацца «культурна, гістарычна ці эстэтычна значнымі».
Сюжэт
Да хворага, змушанага заставацца дома хлопчыка прыходзіць дзядуля (Пітэр Фальк). Ён прыносіць хлопчыку ў падарунак кнігу С. Моргенштэрна «Прынцэса-нявеста», якую адразу ж пачынае чытаць унуку.
Каб пазбавіцца ад чалавека ў чорным, ад банды аддзяляецца Ініга Мантоя. Будучы чалавекам гонару, ён дапамагае пераследніку падняцца да сябе на скальную пляцоўку, а перад паядынкам цікавіцца, ці не шасціпалы яго супернік. Чалавек у чорным паказвае рукі, на кожнай з якіх па пяць пальцаў. Тады Ініга расказвае, што яго бацьку-каваля, забіў чалавек з шасцю пальцамі на правай руцэ. Ён замовіў у майстра шпагу і не пажадаў яму плаціць. Ініга, які быў тады дзіцём, не змог адпомсціць забойцу, а той неўзабаве бясследна знік. Іспанец даў бацьку клятву помсты і дзеля гэтага вывучыўся па-майстэрску валодаць шпагай і дваццаць гадоў запар шукаў шасціпалага. Скончыўшы свой аповед, Ініга б’ецца на шпагах з чалавекам у чорным, але прайграе. Тым не менш пераможца, не жадаючы забіваць такога вялікага майстра, якім сябе паказаў іспанец, проста аглушае яго. Спыніць загадкавага пераследніка спрабуе гігант Фэззік — ён згаджаецца змагацца без зброі, урукапашную, але таксама аказваецца пераможаны спрытным праціўнікам. Той, прытрымліваючыся сваіх ранейшых прынцыпаў, пакідае волата ў жывых. Далей чалавек у чорным наганяе Візіні, які трымае Пералеску ў якасці закладніцы, і прапануе яму інтэлектуальную дуэль. Ён налівае віно ў два келіхі і адзін атручвае — Візіні трэба адгадаць, у які з кубкаў падсыпаны яд. Пасля доўгіх разважанняў Візіні асушае адзін з келіхаў і імгненна памірае, бо атрута была ў абодвух кубках. Чалавек жа ў чорным шмат працаваў над тым, каб выпрацаваць імунітэт да гэтага яду.
Вызваліўшы Пералеску, чалавек у чорным заяўляе ёй, што ён — той самы Страшны Пірат Робертс, які забіў Уэстлі. Падчас размовы Робертс сцвярджае, што памятае, як забіў Уэстлі, і што той быў бы вельмі расчараваны, што яго нявеста аказалася няздольнай на каханне і з карыслівых памкненняў выходзіць замуж за прынца. Пералеска ў лютасці штурхае яго з высокага ўзгорку і крычыць, што жадае яму смерці, але ў адказ чуе: «Як пажадаеце». Пералеска разумее, што перад ёй быў сам Уэстлі, і кідаецца за ім з гары. Пазней Уэстлі расказвае сваю гісторыю. Аказваецца, што сапраўдны Робертс шмат гадоў таму адышоў ад спраў, і яго тытул і імя ўвесь гэты час перадаваліся ад аднаго пірата да іншага. У выніку папярэдні Робертс, які сапраўды захапіў Уэстлі і быў крануты яго гісторыяй, зрабіў яго сваім пераемнікам і правадыром піратаў. Аднак зараз, пасля ўз’яднання з каханай дзяўчынай, Уэстлі хоча кінуць пірацкае рамяство.
Тым часам прынц, з’яўляючыся выдатным следапытам, пераследуе закаханых па пятах. Пералеска і Уэстлі, уцякаючы ад пагоні, хаваюцца ў Вогненных тапінах, дзе Уэстлі некалькі разоў ратуе сваю каханую ад гібелі. Тым не менш Хампердынк усё адно знаходзіць іх. Пералеска вяртаецца да прынца ў абмен на абяцанне, што Уэстлі адпусцяць, аднак Хампердынк, падмануўшы нявесту, аддае палоннага свайму дарадцу графу Тайрану Ругену, які, даследуючы боль, ставіць вопыты на людзях у таемнай камеры катаванняў — «Яміне адчаю». Патрапіўшы ў палон, Уэстлі бачыць, што на правай руцэ графа шэсць пальцаў.
Пералеска заяўляе Хампердынку, што не выйдзе за яго замуж, таму што кахае Уэстлі. Прынц прапануе здзелку — ён адправіць на пошукі Уэстлі, які з піратамі нібы плавае каля берагоў Флорына, свае самыя хуткія караблі, але калі Уэстлі не з’явіцца, то Пералеска павінна будзе выйсці за Хампердынка. Дзяўчына згаджаецца, але з часам разумее, што прынц ашукаў яе, і кідае яму ў твар абвінавачванне ў баязлівасці. Разгневаны Хампердынк спускаецца ў «Яміну адчаю», і забівае Уэстлі.
Ініга, які не ведае пра смерць Візіні, і чакае яго вяртання, жыве ў Зладзейскім лесе каля каралеўскага замка. Фэззік жа запісаўся ў Брутальны атрад, які загадаў сфарміраваць Хампердынк, каб напярэдадні вяселля ачысціць Зладзейскі лес. Падчас аблавы ў лесе сябры сустракаюцца, і Фэззік расказвае Ініга, што Візіні памёр, а граф Руген — шасціпалы. Ініга разумее, што ўдваёх з гігантам яны не змогуць перамагчы ахову замка, і вырашае прыцягнуць чалавека ў чорным. У іх атрымоўваецца знайсці камеру катаванняў, а ў ёй мёртвага Уэстлі. Сябры адпраўляюцца да старога чараўніка Макса, у надзеі набыць цуд. Той не хоча брацца за справу, але калі даведваецца, што гэта прынясе пакуты прынцу, то згаджаецца прыгатаваць ажыўляючую пілюлю.
Утрох сябры распрацоўваюць план, як пракрасціся ў замак, і паспяхова яго ажыццяўляюць, запалохваючы і разганяючы ахову. Ініга знаходзіць Ругена, і ў працяглым паядынку забівае яго, стрымаўшы дадзеную бацьку клятву. Уэстлі і Пералеска сустракаюцца зноў. Паядынку з прынцам не адбываецца: баязлівы кіраўнік сам кідае шпагу на падлогу. Усе чацвёра разам пакідаюць замак. Пералеска і Уэстлі збіраюцца жыць мірным жыццём, і прапануюць Ініга стаць новым Страшным Піратам Робертсам.
Акцёрскі склад
Абрамленне
Асноўная гісторыя
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 7 кінаўзнагародамі і яшчэ 10 намінацыямі.
Капачы (Мастоўскі раён)
Капачы́ (, Копачи) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
Царква Святога Мікалая (Бодружал)
Гісторыя
Пабудавана ў 1658 годзе паводле лемкаўскага паўночна-заходняга тыпу і з'яўляецца найстаражытнейшым драўляным сакральным збудаваннем у Славакіі.
Найстарэйшы звон, які захаваўся ў царкве, быў адліты ў 1759 годзе. У пачатку Першай сусветнай вайны большасць званоў была пераплаўлена. Мясцовыя жыхары аднавілі страчаныя званы ў 1920-х гадах. Самы вялікі звон аплаціў мясцовы ляснік Міхал Зелізняк, а маленькі звон быў выраблены за кошт усіх астатніх жыхароў паселішча.
З 1968 года да сярэдзіны 1990-х гадоў царква была двухабраднай, гэта значыць у ёй праводзіліся як грэкакаталіцкія, так і праваслаўныя богаслужэнні. У наш час яна належыць толькі Грэка-Каталіцкай Царкве.
У 1990-х гг. быў рэстаўраваны алтар, а затым у 2004 годзе і ўвесь будынак.
У 2008 годзе разам з іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў храм быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Архітэктура
Царква складаецца з трох квадратных у плане аб'ёмаў — прэзбітэрыя (рызніцы), цэнтральнага аб'ёму і бабінца, пабудаваных на адной восі з усходу на захад. Кожны з аб'ёмаў ашаляваны дошкамі і завершаны шатровым дах, увянчаным купалам-банькай. Лічыцца, што такая трохчастковая структура сімвалізуе Святую Тройцу.
Царква мае тры вежы, якія павялічваюцца ў памеры паслядоўна ад маленькай усходняй над прэзбітэрыем да самай высокай заходняй прызматычнай формы, якая размешчана над бабінцам і служыць званіцай. Цэнтральная вежа над асноўным аб'ёмам з'яўляецца самай масіўнай, хоць і не перавышае па вышыні заходнюю.
Вакол царквы размешчаны могілкі, абнесеныя агароджай з брамай, якая мае канічны дах з галоўкай, а таксама званіца XIX стагоддзя.
Каста
Ка́ста (ад партуг. casta «саслоўе», «парода») — замкнёная рэлігійная група насельніцтва. Каставы падзел грамадства найбольш характэрны для індуізму, але сустракаецца ці сустракаўся сярод прыхільнікаў зараастрызму, джайнізму, нават будызму, сярод мусульман і хрысціян Індыі. Паняцце «каста» можа ўжывацца да замкнёных груп ў іншых рэлігіях і грамадствах.
Тэрміналогія
Тэрмін каста ў дачыненні груп насельніцтва Індыі быў ўведзены партугальцамі і ўвайшоў ў еўрапейскія мовы, хаця не зусім верна адлюстроўваў сутнасць падзелу індыйскага грамадства. У Еўропе існаваў падзел на саслоўі згодна сацыяльна-прававому статусу. У Індыі ён быў першасна рэлігійным і толькі потым (і не заўсёды) сацыяльна-прававым. Тое, што партугальцы назвалі каста (літаральна «саслоўе», «парода») самі індыйцы вызначалі як варна і джаці (або джат).
Варны
Паходжанне варн звязваюць з прыходам на паўвостраў Індастан арыйцаў у 2 тысячагоддзі да н. э. Іх існаванне было адлюстравана ў ведычнай літаратуры. Рэлігійная традыцыя грунтуецца на тым, што розныя варны былі створаны з розных частак першаснага бажаства.
Вылучаюць чатыры варны:
Вышэйшая варна святароў-брахманаў была створана з вуснаў. Варна кшатрыяў, воінаў і арыстакратаў, з рук. Варна іх памагатых вайш’яў — са сцёгнаў. Ніжэйшая, але самая вялікая па колькасці варна шудраў, — з ног. Першыя тры варны лічацца высакароднымі або двойчы народжанымі. Стаць прадстаўніком пэўнай варны можна толькі па нараджэнню. Але, калі весці праведны лад жыцця і мець добрую карму, то ёсць магчымасць дасягнуць ступені двойчы народжанага ў наступным жыцці.
Кожная варна мае свае правілы годных паводзін і ўжывання ежы. Найбольш строгія яны ў адносінах да вышэйшых варн, асабліва да брахманаў. Брахманы павінны прымаць толькі ежу расліннага паходжання, ім забараняецца піць бясцёкавую ваду, есці разам з прадстаўнікамі іншых варн або тое, што прыгатавалі прадстаўнікі іншых варн.
Парыі
Парыі або панчама не з’яўляюцца чальцамі якой-небудзь варны, звычайна звязаны з гразнай працай (забойства жывёлы, уборка, праца з фекаліямі, сцёкавымі водамі і г. д.). У розных рэгіёнах Індыі адносіны да парыяў вельмі розняцца, але заўжды застаюцца вельмі жорсткімі. Парыям забараняецца датыкацца да асоб з чатырох варн (у іншым выпадку гэтыя асобы павінны ачысціцца), уваходзіць у жытло прадстаўнікоў вышэйшых варн, піць ваду з агульных крыніц, сядзець разам з іншымі. У найбольш артадаксальных сем’ях вышэйшых варн нават дотык да цені парыя лічыўся не чыстым.
Паколькі іншаверцы і іншаземцы таксама не ўваходяць у сістэму варн, то разглядаюцца як парыі, хаця адносіны да іх звычайна больш лагодныя.
Джаці
Кожная варна, а таксама парыі падзяляюцца на вялікае мноства джаці, якія ўзніклі значна пазней за варны (час узнікнення застаецца спрэчным). Чальцом джаці можна стаць толькі па нараджэнню. Рэлігійныя пастулаты забараняюць уступаць у шлюб з прадстаўнікамі іншых джаці, абмяжоўваюць выбар прафесій, паўседзённыя заняткі, рэгулююць прыём ежы, наведванне храмаў, рэлігійныя рытуалы і г. д. Джаці існуюць ў грамадстве згодна пэўнай іерархіі. Таму, напрыклад, асобы пэўных высокіх джаці з ліку парыяў рэзка адасабляюцца ад ніжэйшых джаці, хаця і тыя і іншыя аднолькава разглядаюцца прадстаўнікамі джаці, што ўваходзяць у сістэму варн, як вельмі нізкія.
Альцётынг (раён)
Альцётынг (Landkreis Altötting) — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Альцётынг. Раён уваходзіць у зямлю Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Займае плошчу 569,41 кв. км. Насельніцтва 109286 чал. Шчыльнасць насельніцтва 192 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 1 09 71.
Каста
Каставая сістэма і развіццё грамадства
З XIX ст. каставая сістэма разглядалася еўрапейскімі вучонымі як перашкода на шляху развіцця індыйскага грамадства або як спроба захавання этнічнай і расавай чысціні. Аднак падобныя тэарэтычныя разважанні будаваліся на няведанні рэчаіснай сітуацыі і гістарычнага кантэксту функцыянавання каставай сістэмы. На самой справе, рэлігійныя загады не заўсёды выконваліся. Так, прадстаўнікі варн двойчы народжаных маглі згубіць свой эканамічны або палітычны статус, не знайсці годную для іх працу і заняцца справамі, характэрнымі для ніжэйшых варн — брахманы займацца сельскай гаспадаркай або гандлем, кшатрыі — дапамагаць прадпрымальнікам, працаваць кухарамі, лавіць рыбу і г. д. Часам гэта здаралася з цэлымі джаці. Напрыклад, джаці Каяста на поўначы Індыі сфарміравалася з кшатрыяў, але яе прадстаўнікі звычайна працавалі прыдворнымі пісарамі і рахаўнікамі. З цягам часу яны пачалі разглядацца як роўныя па статусу з вайш’ямі, хаця самі Каяста працягваюць лічыць сябе кшатрыямі.
Альцётынг (раён)
Раён падзяляецца на 24 абшчыны.
Каста
Каставая сістэма і развіццё грамадства
Магло адбывацца наадварот. Чальцы ніжэйшых пластоў грамадства выбіваліся наверх. Ужо ў старажытнасці былі вядомыя выпадкі, калі выхадцы з сем’яў манархаў-кшатрыяў станавіліся брахманамі. Джаці маратхаў сфарміравалася з прадстаўнікоў розных каст, але большасць паходзіла ад шудраў. Практыка палігініі ў Індыі таксама суправаджалася шлюбамі з прадстаўніцамі ніжэйшых каст. На поўдні Індыі жанчыны з сям’і Наякаў, што адносілася да варны Кшатрыяў звычайна выходзілі замуж за брахманаў. Нарэшце, джаці падзяляліся на мноства розных абшчын, асабліва, калі існавалі ў розных кутах краіны або займаліся рознай працай. Паступова такія абшчыны маглі стварыць самастойную джаці.
Строгасць каставай сістэмы спрыяла пашырэнню ў Індыі рэлігій, якія яе адвяргалі. Характэрна, што іслам у сярэднявеччы прымалі ў першую чаргу даліты і іншыя прадстаўнікі ніжэйшых каст. У XX ст. на поўдні Індыі і поўначы Шры-Ланкі, дзе чальцы ніжэйшых каст складаюць большасць насельніцтва, гэта прывяло да падтрымкі радыкальных рэфарматараў, узнікненню канфліктаў з прадстаўнікамі іншых джаці і рэлігійных груп.
У сучаснай Індыі з пункту гледжання права грамадзяне з розных каст маюць роўныя правы. Таму можна сустрэць выпадкі, калі парыі займаюць высокія дзяржаўныя пасты, вядуць паспяховы бізнэс, а брахманы вымушаны карміцца жабрацтвам. Але ў паўседзённым жыцці каставая няроўнасць усё яшчэ ўплывае на сацыяльную.
Перажыткі каставай сістэмы захаваліся ў грамадствах іншых краін — Бангладэш, Пакістане, на востраве Балі і г. д.
Дарожкавічы (Мёрскі раён)
Даро́жкавічы (, Дорожковичи) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаёўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікалаёўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Туркоўскага сельсавета.
Рыгор Яўсеевіч Рохкін
Рыгор Яўсеевіч Рохкін (, г. Ваўкавыск — ) — гісторык, грамадазнаўца.
Біяграфія
Служыў рэктарам Усеўкраінскага інстытута марксізму. Адначасова чытаў лекцыі па ўсеагульнай гісторыі на працоўным факультэце пры Харкаўскім тэхналагічным інстытуце і Камуністычным універсітэце ў 1923 годзе. Сапраўдны член катэдры гісторыі еўрапейскай культуры пры Украінскім інстытуце марксізму (1927). Затым працаваў у Маскве ў Інстытуце чырвонай прафесуры.
14 верасня ў АДПУ паступіў данос. 23 верасні 1932 года быў арыштаваны. Па пастанове Калегіі АДПУ ад 11 кастрычніцка 1932 года заключаны ў ППЛ на 5 гадоў. Утрымліваўся ў Ухцінска-Пячорскім папраўча-працоўным лагеры. Загадваў навучальнай часткай прафтэхкурсаў пры Упраўленні Варкуцінскага рудніка. Паўторна быў арыштаваны 28 сакавіка, асуджаны 10 верасня 1937 года па абвінавачванні ва ўдзеле ў антысавецкай тэрарэстычнай арганізацыі і ў той жа дзень расстраляны.
Пахаваны ў Маскве на Данскім могілках у магіле № 1. Рэабілітаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага Суда СССР па прысуду 1932 года за адсутнасцю складу злачынстваў 8 чэрвеня 1988 года, і па прысуду 1937 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 13 чэрвеня 1988 года.
Мусульманская ліга
Усеіндыйская мусульманская ліга (آل انڈیا مسلم لیگ) — палітычная партыя, якая заклікала да падзелу Брытанскай Індыі і вылучэння з яе складу мусульманскай дзяржавы.
Гісторыя
Мусульманская ліга была заснавана 30 снежня 1906 года ў Лакхнау для абароны ў Індыі правоў мусульманскай меншасці ад дыктату індуісцкай большасці. Кіраўніцтва Мусульманскай лігі на чале з Джынай да 1940 г. заклікала да прадастаўлення Індыі права самакіравання. Калі гэта перспектыва стала рэальнай, лідары руху ўсвядомілі, што ў новай дзяржаве будуць дамінаваць індуісты. У сувязі з гэтым на позву дня было пастаўлена пытанне аб вылучэнні з Брытанскай Індыі абласцей, населеных мусульманамі.
У 1947 г. дзейнасць Мусульманскай лігі, якой спачувалі шматлікія брытанскія чыноўнікі, прывяла да падзелу Брытанскай Індыі на індуісцкі Індыйскі Саюз і мусульманскі дамініён Пакістан, які ўключаў тэрыторыі сучасных Пакістана і Бангладэша. Спачатку Мусульманская ліга з'яўлялася кіруючай партыяй Пакістана, аднак у 1954 г. прайграла выбары ва Усходнім Пакістане (цяпер Бангладэш), а потым і ў Заходнім. У 1960-я гг. распалася на некалькі фракцый і даволі хутка спыніла сваё існаванне.
Каменец (Холм-Жыркоўскі раён)
Каменец (Каменец) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лехмінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У 2004—2019 гадах у складзе Нахімаўскага сельскага паселішча.
Талін-Вяйкэ (дэпо)
Лакаматыўнае дэпо «Талін-Вяйкэ» (Tallinn-Väike vedurite ringdepoo) — лакаматыўнае дэпо эстонскіх чыгунак у Таліне, якое належыць кампаніі Edelaraudtee.
Гісторыя
Першапачаткова дэпо Талін-Вяйкэ было адкрыта ў лістападзе 1930 года для абслугоўвання вузкакалейнай чыгуначнай сеткі Эстоніі. На тэрыторыі дэпо меўся круг для абароту лакаматываў. Абслугоўванне вузкакалейнай тэхнікі працягвалася да 1971 года, калі ўсе магістральныя вузкакалейныя лініі былі перашыты на шырокую каляіну.
У 1991 годзе дэпо было выведзена з падпарадкавання дэпо Талін-Коплі і стала самастойным.
У 1997 годзе пасля рэарганізацыі чыгуначнай кампаніі EVR дэпо адышло да кампаніі Edelaraudtee, якая абслугоўвае перавозкі дызель-цягнікамі ў межах Эстоніі і цягнікамі далёкага накіравання. У 2008 годзе ў сувязі з рэарганізацыяй дэпо Талін-Коплі ў Талін-Вяйкэ былі перададзены ўсе дызельныя цягнікі і цеплавозы, раней прыпісаныя да ЦЧ Талін-Коплі.
Верхнялужыцкая мова
Верхнялужыцкая мова (hornjoserbska rěč) — мова лужыцкіх сербаў і адна з афіцыйных моў Германіі.
Адносіцца да славянскай групы моў. Агульны лік носьбітаў — каля 40 000 чалавек, яны жывуць у Саксоніі. Лік носьбітаў мовы ў штодзённым жыцці значна ніжэйшы.
Пашырэнне
Агульны лік лужыцкіх сербаў у Горнай Лужыцы — 40 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 13 000. Агульны лік лужычан у Дольнай Лужыцы — 20 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 7 000. У адрозненні ад ніжнялужыцкай мовы верхнялужыцкая мова не знаходзіцца на мяжы вымірання. Усяго ж пражываюць у Лужыцы прыкладна 600 000 чалавек — лужычанаў і нялужычанаў (немцаў). Цэнтрам верхнялужыцкай культуры з’яўляецца горад Баўцэн у Саксоніі.
Асаблівасці
Націск заўсёды падае на першы склад. Шэраг фанетычных асаблівасцей збліжае горнасербскую мову з беларускай: наяўнасць фрыкатыўнага /h/, змякчэнне гукаў /d/, /t/ адпаведна да /dź/, /ć/, наяўнасць прыстаўнога /в/.
Прыклад тэксту
«Naša wjeska»
To je naša wjeska. Blisko wjeski je lěs. Tam widźiš našu chěžu. Wokolo chěže je zahroda. W zahrodźe je naša wowca. Naša kruva tam njeje. Tu je dróha do města. Widźiš tam šulu? Tam je naš wučer. Wučer ma psyka. Blisko zahrody je naš susod. Susod ma awto a jědźe do města. Maš doma tež awto? Blisko dwora je štom. Wokoło štoma je trawa. Što hišće widźiš?
«Нашая вёска»
Гэта наша вёска. Паблізу вёскі ё лес. Там бачыш нашу хату. Вакол хаты агароджа. У агароджы нашая авечка. Нашая карова там не есь. Вось дарога ў горада. Бачыш там школу? Там наш настаўнік. Настаўнік мае сабаку. Паблізу агароджы наш сусед. Сусед мае аўтамабіль і ездзіць у горад. А ты маеш дома аўтамабіль? Паблізу двара ё дрэва. Вакол дрэва трава. Што яшчэ ты бачыш?
NGC 7701
NGC 7701 (іншыя абазначэнні — PGC 71779, MCG -1-60-7) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Рыбы.
Ціраспаль
Ціраспаль (Тираспол, Тирасполь, Тирасполь) — горад на р. Днестр, сталіца Прыднястроўя (Малдова), яго палітычны, эканамічны, культурны, адукацыйны цэнтр. Цэнтр прыднястроўскай аўтаноміі, буйнейшы яе горад, колькасць насельніцтва — 157.800 чалавек (2010).
NGC 7701
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ціраспаль
Гістарычны агляд
У вайне 1789—1791 гадоў войскамі пад камандаваннем А. В. Суворава былі дасягнутыя бліскучыя перамогі. Скончылася вайна Яскім трактатам «Аб міры і сяброўстве», па якому да Расіі адышлі землі паміж Бугам і Днястром, у тым ліку і цяперашнія раёны левабярэжнага Днястра. Для аховы новай заходняй мяжы дзяржавы ў 1792 годзе было вырашана стварыць Днястроўскую ўмацаваную лінію. Ціраспальская крэпасць была закладзена пры асабістым удзеле А. В. Суворава 22 чэрвеня (6 ліпеня) 1793 года. На ўсход ад крэпасці ўзнік прыгарад, які з 1795 года становіцца горадам і цэнтрам аднайменнага павета.
У 1835 годзе крэпасць ліквідуецца, а горад, як эканамічная адзінка працягвае развівацца ў якасці гандлёвага і прамысловага цэнтра. Ціраспаль — першы з гарадоў края, які быў звязаны чыгуначная лініяй з Адэсай і яе портам у 1867 годзе. У канцы ХІХ стагоддзя ў Ціраспалі налічвалася больш за 100 буйных і дробных прадпрыемств, якія выпускалі прадукцыі на 400 тысяч рублёў. Значная частка прадукту рэалізоўвалася на трох буйнейшых кірмашах — Срэдапостным, Узнясенскім і Пакроўскім.
Пасля 1917 года горад апынуўся ў складзе Украіны. З 1929 па 1940 г. Ціраспаль з’яўляўся сталіцай Малдаўскай Аўтаномнай ССР. Пасля далучэння Бесарабіі і ўтварэння Малдаўскай ССР, сталіца была перанесеная ў Кішынёў.
Сучасны стан
Сёння Ціраспаль з’яўляецца буйным прамысловым цэнтрам рэгіёна. Найбольш буйныя прадпрыемства «Літмаш», «Электрамаш», «Малдавізаліт», «Тыратэкс», «Квінт», завод металічных вырабаў. У Ціраспалі знаходзіцца аэрапорт. У горадзе развітая сетка грамадскага транспарту, якая ўключае аўтобусная і тралейбусныя маршруты.
У горадзе размешчаны Прыднястроўскі дзяржаўны ўніверсітэт, шэраг устаноў сярэдняй прафесійнай адукацыі. Знаходзіцца звыш 70 помнікаў гісторыі, архітэктуры, манументальнага мастацтва, а таксама памятных месцаў. Усталяваны помнікі фельдмаршалу М. І. Кутузаву, акадэміку М. Дз. Зялінскаму, дзекабрысту У. Ф. Раеўскаму, рэвалюцыянеру П. Ткачэнку, камбрыгу Р. І. Катоўскаму, касманаўту Ю. А. Гагарыну, паэтам А. С. Пушкіну і Т. Р. Шаўчэнку, а таксама У. І. Леніну, М. В. Фрунзэ, С. М. Кіраву і інш.
Візітнай карткай Ціраспаля стаў усталяваны ў 1979 годзе помнік заснавальніку горада А. В. Сувораву.
Сярод помнікаў архітэктуры можна адзначыць будынкі: тэатра (1936 г.), першай у Малдове навучальнай установы (1930 г.), земскай бальніцы (Х1Х в.), дваранскага сходу (Х1Х в.) і інш. Пасля вайны 1992 года з’явіліся помнік загінуўшым абаронцам Прыднястроўя, а таксама памятная стэла на Алеі Славы.
Нацыянальны склад насельніцтва: малдаване 45 % насельніцтва, рускія — 31 %, украінцы — 24 %.
Герб
Герб горада ўяўляе сабой шчыт, у верхняй частцы якога на фоне крэпастной сцяны, у залатым поле год, у якім быў заснаваны горад — 1792. У ніжняй частцы дыяганальна з левага верхняга кута праходзяць «хвалі Днястра» блакітнага колеру. У правай частцы шчыта на чырвоным фоне — залатая выява шэрсцяні. У левай частке на зяленым фоне — залатая выява гроздзі вінаграда. Колеры фона з’яўляюцца колерамі дзяржаўнага сцяга Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі.
Дэйманіўка (Срыбнянскі раён)
Дэйманіўка (Де́йманівка) — вёска ў Срыбнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзяць у склад Срыбнянскай пасялковай абшчыны.
Марскі вакзал (Санкт-Пецярбург)
Марскі вакзал — прычальны комплекс у Санкт-Пецярбургу, пабудаваны на беразе Фінскага заліва, на заходнім ускрайку Васільеўскага вострава, у 1977—1982 гадах (кіраўнік праекта — архітэктар Віталь Сахін). Фасад абліцаваны металічнымі аб’ёмнымі панэлямі, па форме нагадваюць надзьмутыя ветразі. Завяршае будынак 78-метровы тытанавы шпіль з выявай карабля на вастрыі. Марскі вакзал мае гасцініцу, памяшканні для бытавога абслугоўвання. Да прычалаў Марскога вакзала могуць швартавацца адначасова 5 пасажырскіх суднаў. Будынак марскога вакзала — адна з архітэктурных дамінант марскога фасада Санкт-Пецярбурга.
Варшаўская губерня
Варшаўская губерня — губерня Царства Польскага ў складзе Расійскай імперыі (1837—1917). Цэнтр — Варшава. У адміністрацыйным дачыненні падзялялася на 12 уездаў: Варшаўскі, Блонскі, Влоцлаўскі, Гасцінінскі, Гроецкі, Кутноўскі, Ловічскі, Няшаўскі, Новамінскі, Радзімінскі, Скернявіцкі і Сохачэўскі. У 1893 г. да губерні былі далучаныя паветы Плонскі (ад Плоцкай губерні) і Пултускі (ад Ломжынскай губерні).
Паводле перапісу 1897, насельніцтва налічвала 1 983 689 чал. (983 895 мужчын і 949 794 жанчын), з іх у гарадах — 794 577 чал. Палякі — 73 %, яўрэі — 16 %, рускія — 5,5 %; немцы — 4 %. У польскім насельніцтве вылучаліся этнічныя групы — куявы (наваколлі Бржэсць-Куяўска), мазуры (уздоўж Віслы), ленчыцане і вялікапаляне. У 1888 г. у губерні меўся 31 праваслаўны храм, 333 набажэнскіх будынка каталіцкага веравызнання, значны лік лютэранскіх цэркваў, 220 яўрэйскіх набажэнскіх будынкаў, 1 мячэць.
На тэрыторыі губерні да 1900 года мелася каля 500 буйных фабрыкаў і заводаў, на якіх было занята каля 35 тыс. працоўных. Асноўныя галіны прамысловасці: цукровая, машынабудаўнічая, гарбарная, гарэлкавая, шоўкапрадзільная, вытворчасць мэблі і дрэваапрацоўка, хімічная вытворчасць, вытворчасць дрота і цвікоў, металаапрацоўка і мукамольная вытворчасць.
Аляксандр Фёдаравіч Юрын
Аляксандр Фёдаравіч Юрын (, с. Мала-Ірменка, Ардынскі раён, Новасібірская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1970 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Сібдзіпрасельбудзе, з 1971 года — інжынер, галоўны архітэктар праектаў у Магілёўграмадзянпраекце.
Творчасць
Асноўныя працы: водагразелячэбніца (1975—1982, у аўтарскім калектыве), дзіцячая абласная бальніца на 300 коек (1980, з А. Ц. Кучарэнкам), 86-кватэрны жылы дом з Музеем дзекабрыстаў (1980—1982), радзільня на 145 коек (1982), будынак ЦДС і аўтакалоны 2446 (1982) у Магілёве.
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1982) за планіроўку і добраўпарадкаванне пас. Колас Быхаўскага раёна.
Сандэ
Гісторыя
Паводле «Оксфардскага слоўніка англійскай мовы» (Oxford English Dictionary), паходжанне тэрміна сандэ невядома. Розныя гарады і штаты ЗША прэтэндуюць на тое, што менавіта там быў прыдуманы гэты папулярны ў ЗША дэсерт: Нью-Ёрк, Буфала, Агая, Кліўленд, Новы Арлеан, Луізіяна і многія іншыя.
Сярод многіх гісторый пра вынаходніцтва сандэ прысутнічае тлумачэнне, што падштурхнуў да стварэння гэтага дэсерта напой, вядомы ў ЗША, як  — «содавая з марожаным». Іншай прычынай з'яўляецца неабходнасць знайсці замену марожанаму, якое было папулярным ласункам і ўжывалася звычайна ў нядзельныя дні. У той час, як паводле аднаго з так званых «сініх законаў», забаранялася ўжываць марожанае ў нядзелю. Нядзеля па-англійску — Sunday, адсюль і назва дэсерту — «сандэ». Пітэр Бёрд у кнізе «Першая харчовая імперыя» (The First Food Empire, 2000) напісаў, што назва была прынята ў штаце Ілінойс, дзе было забаронена ўжыванне марожанага па нядзелях, а марожанае ў складзе дэсерта з даданнем іншых інгрэдыентаў ужо не з'яўлялася асноўным прадуктам, з-за чаго гэты прадукт не лічыўся марожаным.
Дзямідава (хутар)
Дзямі́дава (, Демидово) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаёўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Крушына (Мастоўскі раён)
Крушына́ (, Крушина) — хутар у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
Дар’я Кузьмінічна Сасноўская
Дар’я Кузьмінічна Сасноўская (, в. Руміна, Аршанскі раён, Віцебская вобласць —, Аршанскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
З 16 гадоў працавала паляводам у калгасе імя В. У. Куйбышава. Пасля скасавання калгаса ў 1950 годзе працягнула працаваць у аб’яднаным калгасе «Ленінская іскра» з цэнтрам у вёсцы Панізоўе.
У 1950-х гадах аграрыі Віцебшчыны шмат увагі надавалі развіццю льнаводства. Для вырошчвання лёну-даўгунцу ў панізоўскім калгасе былі створаны спецыялізаваныя льнаводчыя звёны. Увесну 1954 года адно з іх узначаліла Д. К. Сасноўская.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 красавіка 1966 года за поспехі, дасягнутыя ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак ільну, прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».
Неаднаразова з’яўлялася ўдзельніцай Выставы дасягненняў народнай гаспадаркі СССР, была ўзнагароджана медалямі і ганаровымі дыпломамі Галоўнага выставачнага камітэта. Выбіралася дэпутатам Аршанскага раённага і Панізоўскага сельскага Саветаў дэпутатаў працоўных. Узнагароджана ордэнам Леніна, медалямі.
Дзьёрдзь Літван
Дзьёрдь Літван (György Litván,, Будапешт — , Будапешт) — венгерскі гісторык, палітык, дзяржаўны дзеяч і ўдзельнік Венгерскага паўстання 1956 года.
Маладосць
Дзьёрдь Літван нарадзіўся 19 лютага 1929 года ў адукаванай венгерска-яўрэйскай сям’і. Яго бацька, Джозеф Літван (Litván József) прыняў удзел у Рэвалюцыі хрызантэм 1918—1919 года, як леварадыкал. Падчас Другой сусветнай вайны яго бацьку сілком выслалі ў канцэнтрацыйны лагер Маўтхаўзен, у той час як Дзьёрдь і іншыя члены сям’і былі дастаўлены ў розныя лагеры. Ён, яго бацька і некалькі іншых членаў яго сям’і перажылі Халакост, яго маці загінула. Бацька пазней ажаніўся з дачкой (Агнеш Фенё) брата блізкага сябра (Мікса Фенё).
Навучанне і ранняя кар’ера
У 1946—1950 гадах Літван вывучаў палітычную гісторыю і эканоміку ў Будапешцкім універсітэце. Затым ён адслужыў два гады (1950—1952) у венгерскай арміі, пасля чаго працаваў з 1957 года настаўнікам у прафесійнай школе.
Палітычная дзейнасць
У перыяд з 1947 па 1956 год ён быў членам Венгерскай камуністычнай партыі, а затым, у 1954 годзе ён уступіў у падпольную Венгерскую дэмакратычную партыю Імрэ Надзя.
23 сакавіка 1956 года на пасяджэнні партыі ў 13-м раёне Будапешта, Дзьёрдь Літван адкрыта патрабаваў адстаўкі Ракашы. Прымаў актыўны ўдзел у палітычных дыскусіях у гуртку Пецёфі. У час венгерскага паўстання 1956 года ён быў членам Нацыянальнага савета інтэлігенцыі 12-й акругі Венгерскага рэвалюцыйнага савета. Пасля паразы паўстання ён адыграў важную ролю ў стварэнні Венгерскага незалежнага дэмакратычнага руху, а неўзабаве быў асуджаны Вярхоўным народным судом да шасці гадоў пазбаўлення волі без магчымасці ўмоўна-датэрміновага вызвалення за ўдзел у пашырэнні палітычных брашур.
У 1962 годзе вызвалены з турмы і ў перыяд паміж 1963 і 1971 гадамі працаваў настаўнікам і бібліятэкарам сярэдняй школы. Затым яму прапанавалі працу гісторыкам ў Інстытуце гістарычных даследаванняў Венгерскай акадэміі навук. У 1973 годзе ён зарэкамендаваў сябе як сур’ёзны гістарычны даследчык публікацыяй сваёй першай кнігі пад назвай «Першы семінар венгерскай сацыялогіі».
У 1988 годзе стаў членам Савета па рэстытуцыі гістарычных злачынстваў і быў адным з заснавальнікаў венгерскай ліберальнай партыі Альянсу свабодных дэмакратаў. З 1995 па 1999 гады выкладаў у Інстытуце сацыялогіі Універсітэта Будапешта, а таксама быў прэзідэнтам Аўстра-Венгерскага Фонду дзеянняў.