cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анджэй Тшабіньскі
Біяграфія
Скончыў гімназію імя Тадэвуша Чацкага, у 1940 годзе распачаў навучанне ў падпольным Варшаўскім універсітэце, дзе вывучаў славістыку і польскую філалогію. Прафесара Станіслава Адамчэўскага, які зрабіў на яго вялікі ўплыў, называў сваім першым настаўнікам. Як і многія яго аднагодкі, спалучаў навучанне з працай (пілавальніка на чыгунцы) і канспірацыйнай дзейнасцю. Ад 1942 года быў звязаны з Канфедэрацыяй народа — польскай падпольнай ваенна-палітычнай арганізацыяй, што дзейнічала ў 1940—1943 гг.
У падполлі перадусім быў заняты арганізацыяй літаратурнага руху. Браў удзел у выданні часопіса «Мастацтва і народ» (Sztuka i Naród) ад пачатку яго заснавання. Напісаў значную колькасць праграмных артыкулаў, у якіх фармуляваў задачы літаратуры і месца ў ёй новага пакалення творцаў ва ўмовах акупацыі. У пачатку чэрвеня 1943 года стаў галоўным рэдактарам гэтага часопіса, заняўшы месца свайго найбліжэйшага сябра Вацлава Баярскага, смяротна параненага падчас ускладання вянка на магілу Мікалая Каперніка — акцыі пратэсту супраць святкавання немцамі 400-гадовага юбілею вучонага як прыналежнага да нямецкай нацыі. Быў галоўным рэдактарам «Мастацтва і народа» да свайго арышту 6 лістапада 1943.
Тшэбіньскі — заснавальнік і першы кіраўнік «Культурніцкага руху» (Ruch Kulturowy), які пастуляваў адсутнасць падзелу на партыі і арганізацыі. Тшэбіньскі быў адным з суаўтараў маніфесту «Руху», які пабачыў свет у № 14-15 «Мастацтва і народа» — у снежні 1944 года, праз год пасля смерці паэта.
Як рэдактара «Мастацтва і народа» Тшэбіньскага доўга расшуквалі немцы, але арыштавалі яго не ў сувязі з канспірацыйнай дзейнасцю, а за «незаконныя» абеды ў фабрычнай сталоўцы пад імем Анджэя Яраціньскага, на якія ён не меў права, бо не працаваў на фабрыцы. Свайго сапраўднага імені Тшэбіньскі не назваў і быў расстраляны ў вулічнай расправе на рагу варшаўскіх вуліц Варэцкая і Новы Свят.
Творы
Большасць твораў са спадчыны Тшэбіньскага згарэла падчас Варшаўскага паўстання, ацалела ўсяго каля 400 старонак. Гэта вершы, драматычны гратэск «Каб падняць ружу» (у якой аўтар рэалізаваў сваю канцэпцыю драмы, выкладзеную ў артыкуле «Лабараторыя драмы»), фрагменты няскончанай повесці «Кветкі з забароненых дрэваў», публіцыстычныя артыкулы і дзённік.
NGC 194
NGC 194 (іншыя абазначэнні — UGC 407, MCG 0-2-105, ZWG 383.54, PGC 2362) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рыгор Самуілавіч Ганцэвіч
Рыгор Самуілавіч Ганцэвіч (, Ганцавічы, Слуцкі павет, Мінская губерня — ) — беларускі мастак, які працаваў пераважна ў графіцы, карыкатуры, нагляднай агітацыі.
Біяграфія
У 1935—1936 гадах вучыўся ў падрыхтоўчых класах Ленінградскага інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны жыў у Мінску, змяшчаў карыкатуры і малюнкі ў перыядычным друку, у тым ліку ў сатырычным і гумарыстычным часопісе «Вожык». Гэта былі карыкатуры на палітычныя, сельскагаспадарчыя і бытавыя тэмы.
Творчасць
Працаваў у прыкладной графіцы, карыкатуры, нагляднай палітычнай агітацыі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1948 года. Выяўленчая мова плакатаў Беларусі 1940—1950-х гадоў адлюстроўвае агульныя тэндэнцыі развіцця выяўленчага мастацтва таго часу.
У 1961 годзе пры Саюзе мастакоў БССР была створана секцыя плаката, туды ўвайшлі Т. Ігнаценка, Л. Кроль, І. Маслан, І. Радунскі. Рыгор Ганцэвіч таксама ўвайшоў у гэту секцыю, калі стаў членам Саюза мастакоў БССР у 1964 годзе.
У 1968 годзе адбылася першая рэспубліканская выстаўка плаката, якія потым сталі праходзіць рэгулярна. У лістападзе 2011 года ў Палацы мастацтваў (Мінск) арганізавана выстаўка «Рэтраспекцыя плаката» да 50-годдзя з часу стварэння секцыі.
З 1968 года пачало выходзіць перыядычнае выданне Саюза мастакоў БССР «Агітплакат», дзе друкаваліся работы ўсіх вядучых плакатыстаў рэспублікі, у тым ліку Р. С. Ганцэвіча. У фондзе Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі захоўваюцца 13 друкаваных плакатаў Р. С. Ганцэвіча, выдадзеных у серыі «Агітплакат» альбо асобна (з 1963 па 1986 гады).
Стварыў шэраг плакатаў разнастайнай тэматыкі: «Забараніць зброю масавага знішчэння!» (1957), «Спадарожнік і царква» (1958), «Свабода па-амерыканску» (1963), «Вырвем іх з-пад улады цемры!» (1964), «Янкі, вон з В’етнама!» (1965), «Бюракрат — наш першы вораг» (1967), «Хай напомніць гэта дата, хто забыў пра сорак пяты!» (1970), «Народу-герою слава» (1973), «Мільённы трактар „Беларус“» (1975), «Вытворчая гімнастыка» (1976), «Правілы ДАІ — правілы твае» (1980) і інш.
Армія нацыянальнага вызвалення (Калумбія)
Армія нацыянальнага вызвалення (Ejército de Liberación Nacional, ELN) — калумбійская левая арганізацыя. З’яўляецца другой па колькасці ўзброенай паўстанцкай групоўкай у Калумбіі, саступаючы толькі Рэвалюцыйным узброеным сілам Калумбіі (FARC), і мае ў сваіх шэрагах, па стане на 2013 год, да 3 тыс. байцоў. Ідэалогія АНВ уключае ў сябе марксізм, геварызм і хрысціянскі сацыялізм.
Гісторыя
АНВ была заснавана 4 ліпеня 1964 года групай студэнтаў, якія вярнуліся са стажыроўкі на Кубе, і мелі намер імпартаваць у Калумбію рэвалюцыйную мадэль «Вострава Свабоды». Гэтая група была заснавана студэнцкім кіраўніком Фабіа Васкес.
Каталіцкі святар Каміла Торэс (добра вядомы як універсітэцкі прафесар, прыхільнік раўнапраўя і паслядоўны марксіст, крытычна ставіўся да сацыяльнай несправядлівасці ў Калумбіі), будучы прыхільнікам тэалогіі вызвалення, далучыўся да групы для ажыццяўлення ідэй на практыцы, праз рэвалюцыйную барацьбу. Аднак Торэс загінуў у сваім першым баі пры нападзе на патруль.
Пасля няўдач і паражэнняў у пачатку 1970-х, святар Мануэль Перэс стаў адным з кіраўнікоў АНВ, якім і заставаўся да сваёй смерці ў 1998 годзе.
Сенусія
Сенусія (або Сенусі) — мусульманскі суфійскі рэлігійна-палітычны ордэн (братэрства, тарыкат) у Лівіі і Судане, заснаваны ў Мецы у 1837 годзе Вялікім Сенусі, Мухамедам ібн Алі ас-Сенусі, і нацэлены на пераадоленне заняпаду ісламскай думкі і духоўнасці і паслаблення мусульманскага палітычнага адзінства. Ён апынуўся пад уплывам руху Салафія, да якога ён далучыў вучэнні з розных суфійскай ордэнаў. З 1902 па 1913 ордэн змагаўся супраць французскай экспансіі ў Сахары, і італьянскай каланізацыяй Лівіі, распачатай ў 1911 годзе. Унук Вялікага Сенусі, Ідрыс I, стаў каралём Лівіі ў 1951 годзе. У 1969 кароль Ідрыс I быў зрынуты падчас ваеннага перавароту на чале з палкоўнікам Муамарам Кадафі. Па некаторых дадзеных трэць насельніцтва Лівіі звязана з ордэнам Сенусі.
Армія нацыянальнага вызвалення (Калумбія)
Гісторыя
Лічыцца, што менавіта Мануэлю Перэсу належыць адна з самых галоўных роляў у фарміраванні канчатковай ідэалогіі, якая ўяўляе сабой сумесь геварызму і тэалогіі вызвалення, закліканую вырашыць праблему сацыяльнай несправядлівасці, беднасці і палітычнай нестабільнасці ў традыцыях хрысціянства і камунізму, выкарыстоўваючы пры гэтым метады партызанскай вайны.
У ходзе выканання аперацыі «Аноры» з 1973 па 1974 сілам АНВ быў нанесены сур’ёзны ўрон, але яна змагла пазбегнуць знішчэння. АНВ вытрымала і здолела аднавіцца.
АНВ удзельнічала ў абмеркаванні магчымасці далучэння да мірных перамоваў, якія праводзіліся ўрадам Андрэса Пастрана з 1998 па 2002 з РУСК, але ўрадавая ініцыятыва стварэння дэмілітарызаванай зоны на поўдні дэпартамента Балівар для АНВ была спыненая пад ціскам ультраправых Сіл самаабароны Калумбіі.
Апошнімі і іншымі «эскадронамі смерці», створанымі ўрадам Альвара Урыбэ, а таксама узмацненнем ваенных аперацый калумбійскай арміі быў нанесены істотны ўрон АНВ.
У канцы жніўня 2013 г. прэзідэнт Калумбіі Хуан Мануэль Сантас заявіў пра гатоўнасць пачаць мірныя перамовы з АНВ. Прапанова Сантаса было агучана неўзабаве пасля таго, як АНВ вызваліла канадскага геолага, які знаходзіўся ў закладніках каля сямі месяцаў.
Партызаны
Армія нацыянальнага вызвалення, як і многія іншыя паўстанцкія арганізацыі Калумбіі, аддае перавагу партызанскай тактыкі вядзення баявых дзеянняў. Яе паўстанцы здзяйснялі напады на пункты базавання ўрадавых войскаў, а таксама праводзілі дыверсія на ваенных аб’ектах. Апалчэнцы АНВ размяшчаюць свае партызанскія лагеры ў джунглях, дзе пасяляюцца разам з сем’ямі і сімпатызуючымі ім грамадзянамі. Акрамя казармаў, медпунктаў і штабоў там можна сустрэць каталіцкія храмы, знешне падобныя на звычайныя жылыя будынкі, і нават своеасаблівыя школы, дзе вучацца дзеці сялян і партызан
Рэвалюцыйныя ўзброеныя сілы Калумбіі
АНВ і ФАРК сцвярджаюць, што з 1964 года разам вядуць вайну з урадам за пабудову Новай Калумбіі, грамадства сацыяльнай справядлівасці і сацыяльнай роўнасці.
26 мая 2008 года АНВ напісала ліст сакратарыяту Рэвалюцыйных ўзброеных сіл Калумбіі, шукаючы супрацоўніцтва з найбольшай групай партызан Калумбіі, каб пераадолець «цяжкасці, якія мы адчуваем у сённяшнім калумбійскім паўстанцкім руху».
Куба
На ідэалогію АНВ шмат у чым паўплывала Кубінская рэвалюцыя. Многія апалчэнцы выказвалі сімпатыі па стаўленні да вядомага кубінскага рэвалюцыянера і палітычнага дзеяча Фідэля Кастра. Кубінскі ўрад ставіўся вельмі ўхвальна да дзейнасці АНВ. Паводле даных, з 60-ых па 1991 год Куба пастаўляла для патрэб гэтай арганізацыі боепрыпасы і стралковую зброю.
Сімволіка
За аснову сцяга была ўзятая эмблема кубінскай арганізацыі «Рух 26 ліпеня» — чырвона-чорны сцяг. У цэнтры размешчана абрэвіятура.
Герб Магілёва
Герб Магілёва — афіцыйны геральдычны сімвал Магілёва, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Янам Казімірам у 1661 годзе.
Апісанне
Герб места Магілёва ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі барочнага шчыта трох сярэбраных веж, у адчыненай браме сярэдняй з якіх знаходзіцца сярэбраны рыцар у даспехах з паднятым над галавой мячом. Угары над варотамі на ўсечаным па сваёй аснове круглым чырвоным шчыце пад дахам цэнтральнай вежы знаходзіцца сярэбраны ўзброены коннік з мячом і шчытом. Ніжні вугал шчыта, аддзелены выявай веж, зялёны.
Гісторыя
Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілея:
Аднак па сканчэнні вайны Расіі з Рэччу Паспалітай за праяўленую мужнасць у час паўстання супраць маскоўскіх акупантаў Ян Казімір ураўнаваў у правах Магілёў з Вільняй і 9 чэрвеня 1661 надаў яму новы геральдычны сімвал з «Пагоняй»: «у блакітным полі тры вежы, у адчыненай сярэдняй браме — рыцар у панцыры з уздзетай шабляй у руцэ; на вежы круглы шыльд з выявай дзяржаўнага герба „Пагоня“».
ГЭС помпавай станцыі № 6 ВМВС
ГЭС помпавай станцыі № 6 ВМВС — мікра гідраэлектрастанцыя, на Вілейска-Мінскай воднай сістэме. Вызначаная магутнасць 40 кВт, штогадовая выпрацоўка электрычнасці — 0,25 млн кВт/г. Уведзена ў эксплуатацыю ў 2006 годзе, належыць «Мінсквадаканалу».
Арцёмава (Сычоўскі раён)
Арцёмава (Артемово) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мальцаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ражкі 1
Ражкі́ 1 (, Рожки 1) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.
Марцінелевічы
Марціне́левічы (, Мартинелевичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Валкалата Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета, да 21 чэрвеня 2023 года — у склад Валкоўскага сельсавета.
Virtuti Militari
Virtuti Militari (Ордэн воінскай доблесці) — ордэн, вышэйшая ваенная ўзнагарода Польшчы за мужнасць перад абліччам ворага, эквівалент брытанскага Крыжа Вікторыі.
Ордэн зноў скасаваў рускі цар (і адначасова манарх Царства Польскага) Мікалай I пасля падаўлення вызваленчага паўстання 1831 года.
Адрозненне аднавіў ўрад незалежнай Польшчы ў 1919 годзе і атрымаў назву «Ордэн ваенны Virtuti Militari».
Уручаецца падчас вайны або ў пяцігадовы тэрмін пасля яе заканчэння прэзідэнтам рэспублікі па прапанове капітула ордэна (дзеючы глава — Станіслаў Налеч-Камарніцкі ). У часы Другой Сусветнай вайны Virtuti Militari таксама былі ўзнагароджаны камандуючыя саюзных войскаў, якія спрыялі вызваленні Польшчы з-пад нямецкай акупацыі. Пасля 1989 года фактычна не ўручаецца, нягледзячы на яго захаванне ва ўзнагароднай сістэме Польшчы. У 1945—1989 гадах Узброеныя сілы Польшчы удзельнічалі толькі ў адным узброеным канфлікце, а пасля 1989-га — у трох (Вайна ў Персідскім заліве, вайна ў Афганістане і вайна ў Іраку).
Ордэн мае 5 ступеняў:
Антон Хрысціян Банг
Антон Хрысціян Банг (Anton Christian Bang; (18 верасня 1840, Дзёна, Хельгелан, Нурлан, Нур-Норгэ, Нарвегія — ) — нарвежскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, царкоўны гісторык, лютэранскі тэолаг, педагог, доктар багаслоўя, прафесар (1885), пастар, епіскап Осла (1896—1912). Вядомы дзеяч Нарвежскай лютэранскай царквы. Міністр адукацыі Нарвегіі (1893—1895).
Біяграфія
У 1862 годзе паступіў ва ўніверсітэт у Хрысціяніі, які скончыў у 1867 годзе кандыдатам багаслоўскіх навук, у 1878 годзе атрымаў ступень доктара багаслоўя. З 1880 года — выкладач практычнага багаслоўя. Прафесар з 1885 года.
Аўтар некалькіх вялікіх прац, у тым ліку, біяграфіі прапаведніка, заснавальніка хаўгеанства Ханса Нільсэна Хаўге. Асноўны ўклад зрабіў як царкоўны гісторык, унёс вялікі ўклад у даследаванні нацыянальных рэлігій.
Рэната Каліноўская
Рэната Каліноўская (нар., Ганцавічы, Брэсцкая вобласць, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванкай ДЮСШ ППА ААТ «Любашава».
На рэспубліканскіх алімпійскіх днях моладзі сярод дзяўчын 2005—2007 гадоў нараджэння ў снежні 2022 года была абрана лепшым бамбардзірам. З 2023 года гуляе за мінскае «Дынама».
У кастрычніку 2022 года паспяхова дэбютавала за зборную Беларусі па футболе U-17.
Алег Аркадзьевіч Гарбуноў
Алег Аркадзьевіч Гарбуноў (, Віцебск) — беларускі палітык. Капітан ІІІ рангу, гідраакустык.
Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1 склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 5 жніўня 1962 года ў Віцебску.
Скончыў Малдаўскі дзяржаўны ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, юрыст, менеджэр-эканаміст.
Быў старшыней Таварыства беларуска-ліванскага сяброўства. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), быў там адзіным прадстаўніком Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі, пазней выйшаў з ЛДПБ. Абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1 склікання, быў членам Камісіі па міжнародных справах і сувязях з СНД.
У 2018 годзе працаваў дырэктарам НВПУП «Эліён-9», балатаваўся ў дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання ад Камуністычнай партыі Беларусі.
Цяпер працуе намеснікам дырэктара Нацыянальнага выставачнага цэнтра «БелЭкспа».
Баброва (Сычоўскі раён)
Баброва (Боброво) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мальцаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Паўночныя крыжовыя паходы
Захопленыя землі ў славянскім Памор'і, Прусіі, Паўднёва-Заходняй Фінляндыі, Заходняй Карэліі актыўна каланізаваліся, на іх утвараліся новыя дзяржаўныя структуры, як, напрыклад, нямецкія герцагства Мекленбургскае, маркграфства Брандэнбургскае, валодання Тэўтонскага і Лівонскага духоўна-рыцарскіх ордэнаў, актыўна якія ўдзельнічалі ў заваёвах. Карэннае насельніцтва падвяргалася гвалтоўнай хрысціянізацыі і нярэдка прамому знішчэнню. На заваяваных крыжакамі тэрыторыях, часам на месцы ранейшых паселішчаў, узнікалі новыя гарады і ўмацаванні: Рыга, Берлін, заснаваныя немцамі, Рэвель — датчанамі, Выбарг — шведамі і інш. Некаторыя з іх, як, напрыклад, Рыга, былі важнымі фарпостамі каталіцкай царквы, рэзідэнцыямі архібіскупаў.
Ня ўсіх сваіх мэтаў крыжакі дасягнулі: Вялікае Княства Літоўскае і Жамойць змаглі абараніць сваю незалежнасць.
Далёка не ўсе ваенныя падзеі Паўночных крыжовых паходаў лічыліся крыжовымі паходамі ў Сярэднявеччы, некаторыя з іх былі названы крыжовымі паходамі толькі ў XIX стагоддзі нацыянальнымі гісторыкамі на хвалі нацыянал-рамантызму.
Вендскі крыжовы паход
Ваенная кампанія супраць палабскіх славян (якіх немцы звалі вендамі), якія засялялі паўночныя і ўсходнія часткі сучаснай Германіі, пачалася ў 1147 годзе, і працягвалася, фактычна, да XVI стагоддзя.
Лівонскі крыжовы паход
У XII стагоддзі землі сучасных Эстоніі, Латвіі і Літвы былі паганскім клінам паміж тэрыторыямі, на якіх панавала хрысціянства. У 1192 годзе Папа Цэлесцін III абвясціў крыжовы паход супраць балтыйскіх паганаў. У выніку на ўсходніх берагах Балтыйскага мора з'явіліся дзяржавы рыцарскіх ордэнаў.
Лівы, якія засялялі Прыбалтыку, плацілі даніну Полацкаму княству, эсты — наўгародцам, і з'яўленне крыжакоў на гэтых землях пагражала ўплыву рускіх князёў. У 1203 годзе пачаліся ваенныя сутыкненні паміж Нямецкім Ордэнам і Полацкам, у 1217 — паміж Ордэнам і Ноўгарадам. Рускім войскам не атрымоўвалася браць нямецкія крэпасці, а крыжакі паступова авалодалі рускімі Кукейнос, Герсікам, Вільядзі і Юр'евым. У 1232 Папа Рымскі Рыгор IX заклікаў крыжакоў да наступу на наўгародскія землі ў мэтах перашкаджэння каланізацыі наўгародцамі Фінляндыі. У адказ на нямецкія набегі Яраслаў Усеваладавіч Наўгародскі ўварваўся ў землі ордэна і разбіў яго ў бітве на Амоўжы (1234).
Прускі крыжовы паход
У 1217 годзе Папам Рымскім Ганорыем III быў абвешчаны крыжовы паход супраць прускіх паганцаў, на землі якіх прэтэндаваў Конрад I Мазавецкі. У 1225 годзе князь папытаў дапамогі ў тэўтонскіх рыцараў, пабяцаўшы ім валоданне гарадамі Кульм і Добрынь, а таксама захаванне за імі захопленых тэрыторый. У выніку на паўднёвым узбярэжжы Балтыйскага мора зацвердзіўся Тэўтонскі ордэн.
Крыжовы паход на Літву (другі балтыйскі паход)
19 лютага 1236 годзе Папа абвясціў другі крыжовы паход супраць Літвы. У Лівонію прыбыло магутнае падмацаванне — 2000 саксонскіх рыцараў і 200 дружыннікаў з Пскова. Паход скончыўся разгромам пры Сауле.
Лівонскі паход на Русь
Пасля аб'яднання мечнікаў з Тэўтонскім ордэнам (1237) і паслаблення Уладзіміра-Суздальскага княства падчас мангольскага нашэсця (1238—1239) быў прадпрыняты паход Андрэаса фон Вельвена, Дзітрыха фон Грунынгена, Германа фон Буксгеўдэна і іншых военачальнікаў ордэна на Ноўгарад і Пскоў. Рыцары захапілі Ізборск і Пскоў і пацярпелі паражэнне ў 1242 годзе на лёдзе Чудскага возера ад князя Аляксандра Яраславіча.
Вялікая вайна
6 жніўня 1409 года вялікі магістр ордэна Ульрых фон Юнгінгэн абвясціў вайну Польскаму Каралеўству і Вялікаму Княству Літоўскаму. Да пачатку 1410 года ордэнскія войскі налічвалі 51 харугву, польская армія налічвала 42 польскіх харугвы, 7 рускіх і 2 харугвы наймітаў, літоўская — 40 харугваў. 15 ліпеня 1410 года адбылася вырашальная бітва Вялікай вайны — Грунвальдская бітва, якая рашыла зыход вайны на карысць саюзнікаўў. У лютым 1411 года ў горадзе Торунь Польшча і Вялікае Княства Літоўскае склалі з Тэўтонскім ордэнам мірны дагавор, паводле якой ордэн вяртаў усе занятыя раней у Польшчы і Літвы тэрыторыі і выплачваў кантрыбуцыю.
Трыбалы
Трыбалы — адно з плямёнаў, якое пражывала на тэрыторыі Мёзіі ў часы Антычнасці.
Упершыню згаданы Герадотам. Насялялі паўночную Фракію паміж Ніжнім Дунаем і Балканскімі горамі. Шэраг старажытных аўтараў (у першую чаргу Страбон і Дыядор Сіцылійскі) атаясамлялі трыбалаў з фракійцамі, але ўжо Стэфан Візантыйскі адносіў іх да ліку ілірыйцаў. Паводле некаторых звестак, маглі ўяўляць сабой канфедэрацыю плямёнаў. На працягу V—IV стагоддзяў да н.э. неаднаразова ваявалі супраць адрысаў і пагражалі грэчаскім гарадам на ўзбярэжжа Адрыятычнага мора. У прыватнасці, у 424 годзе да н.э. імі былі разбіты адрысы пад камандаваннем цара Сіталка, якія напалі на іх, а ў 376 годзе да н.э. вялікая група трыбалаў перайшла Балканскія горы і аблажыла Абдэры, прычым горад быў выратаваны толькі дзякуючы ўмяшанню афінскага флоту.
У 339 годзе да н.э. адбылося сутыкненне трыбалаў з войскамі Філіпа II Македонскага, якія вярталіся з паходу супраць скіфаў, у якім македонскі цар быў сур'ёзна паранены, а частка македонскай здабычы захоплена трыбаламі. Увесну 335 года да н.э. трыбалы здзейснілі напад на македонскія гарнізоны, пасля чаго Аляксандр Македонскі пачаў шырокамаштабную кампанію супраць іх. Размах ваенных дзеянняў быў абумоўлены неабходнасцю забяспечыць бяспеку паўночных межаў царства перад планаваным паходам на Персію. У выніку трыбалы пад камандаваннем цара Сірма пацярпелі цяжкае паражэнне і фактычна былі заваяваны македанянамі, хоць Сірмій знайшоў сховішча на дунайскім востраве Пеўке. Разам з тым вядома, што трыбалы падымалі паўстанні нават у перыяд 135-84 гадоў да н.э., калі Македонія ўжо была старажытнарымскай правінцыяй, а апошнія згадкі пра іх адносіцца да III стагоддзя н.э.: Максімін I Фракіец, адзін з салдацкіх імператараў, быў некаторы час камандзірам падраздзялення трыбалаў, а імператар Дыяклетыян атрымаў ліст ад трыбальскіх правадыроў. Клаўдзій Пталамей адзначаў, што ў яго час тэрыторыя пражывання трыбалаў абмяжоўвалася рэкамі Цыябрус (Ciabrus) і Утус (Utus).
Васіль Якаўлевіч Струвэ
Васіль Якаўлевіч Струвэ (4(15).4.1793, Альтона (Германія) — 11(23).11.1864, Пецярбург) — рускі астраном і геадэзіст, акадэмік Пецярбургскай АН (1832; член-карэспандэнт 1822). У 1818—1839 гадах дырэктар Дзерпцкай астранамічнай абсерваторыі; у 1839—1862 гадах дырэктар Пулкаўскай абсерваторыі, стварэнне і абсталяванне якой праходзіла пры яго непасрэдным удзеле.
Біяграфія
Струвэ нарадзіўся 15 красавіка 1793 года ў Альтоне, дзе яго бацька быў дырэктарам гімназіі. Займаючыся пад кіраўніцтвам бацькі філалогіяй, Струвэ ўжо ў пятнаццаць гадоў быў падрыхтаваны для паступлення ва ўніверсітэт. Струвэ абраў Дэрпцкі ўніверсітэт. Тут ён працягваў вывучаць філалогію і нават напісаў «De studiis criticis et grammaticis apud Alexandrinos» (1810). Але неўзабаве Струвэ захапіўся лекцыямі Паррота па фізіцы, а затым, па парадзе апошняга, заняўся вывучэннем астраноміі. Прафесар Гут сам мала цікавіўся назіраннямі, але ўсяляк садзейнічаў Струвэ ў яго першых кроках. У 1810 годзе скончыў Дэрпцкі (Тартускі) універсітэт.
Пасля смерці Гута ў 1818 годзе Струвэ быў прызначаны прафесарам універсітэта. У 1819 годзе Струвэ прымайстраваў да ахраматычнай трубы Траутона філярны мікраметр і пачаў галоўную працу ўсяго свайго жыцця — вымярэнне падвойных зорак. З цягам часу Струвэ здолеў абставіць абсерваторыю першакласнымі прыладамі. Для іх замовы Струвэ ездзіў некалькі разоў за мяжу. У 1822 годзе быў устаноўлены мерыдыянны круг працы Рейхенбаха, а ў 1824 годзе — рэфрактар з аб’ектывам у 9 цаляў працы Фраўнгофера, лепшы і найбольшы ў той час.
Не задавольваючыся вымярэннямі ўжо вядомых з часоў Гершеля падвойных зорак, Струвэ распачаў перагляд усіх зорак неба да 9-ай велічыні; ён адкрыў больш за 3000 новых падвойных зорак («Catalogigus novus stellrum duplicium etc.», 1827). Пачалася найбольш плённая эпоха жыцця Струвэ за 13 гадоў; акрамя ўсіх іншых адначасовых прац, ён сабраў 11000 вымярэнняў падвойных зорак, якія былі пакладзеныя ў аснову яго класічнага: «Stellarum duplicium et multiplicium mensuvae micrometricae per magnum Fraunhoferi tubum annis a 1824 ad 1837 in specula Dorpatensi institutae» (1837, folio). Курсіўныя словы звычайна служаць скарочанай назвай гэтай знакамітай працы. Прадмова змяшчае вельмі шмат цікавых падрабязнасцей працы, розныя заўвагі Струвэ, якія застаюцца карыснымі для назіральнікаў нашага часу, даследаванні аб уласным і арбітальным руху шматлікіх падвойных зорак і т. д.
Адначасова Струвэ вызначыў з гэтых назіранняў паралакс зоркі альфа Lurae — другая па часе (пасля Бесселя) удалая спроба знайсці адлегласць зоркі да зямлі. Паралельна з вымярэннямі падвойных зорак рэфрактарам Струвэ пачаў на мерыдыянным крузе, спачатку адзін, затым з дапамогай Прэйса і Дэлена азначэнне дакладных палажэнняў на нябесным зводзе ўсіх падвойных зорак. Вынікам з’явіўся каталог «Stellarum fixarum imprimis duplicium et multiplicium positiones mediae pro epocha 1830 deductae ex observationibus meridianis annis 1822 ad 1843 in specila Dorpatensi institutis» (1852, folio).
Уклад у развіццё астраноміі
Струвэ з’яўляўся ганаровым членам і членам-карэспандэнтам 12 замежных акадэмій і вялікага ліку навуковых таварыстваў. Акрамя згаданых галоўных прац ён пакінуў больш 100 мемуараў, якія адносяцца амаль выключна да геадэзіі і практычнай астраноміі, справаздач аб розных экспедыцыях, водгукаў і т. д. Струвэ займаў адно з самых значных месцаў сярод астраномаў першай паловы XIX стагоддзя, калі развівалася астраномія «становішча». Струвэ не быў геніям, што адрывае перад навукай новыя шляхі, але ён здолеў значна палепшыць старыя метады назіранняў і даць некаторыя новыя прыёмы; ён паказаў неабходнасць вывучэння як інструментальных хібнасцей, так і ўплывы асабістых памылак назіральніка і ў вобласці вымяральнай зорнай астраноміі. Даследаванні Струвэ аб падвойных зорках надоўга застануцца прадметам вывучэння і зыходнай кропкай для шматлікіх прац астраномаў у гэтай вобласці. Не меншая значэнне працы Струвэ ў арганізацыі і дзейнасці Пулкаўскай абсерваторыі. Ён здолеў абставіць яе выдатнымі прыладамі, якія доўгі час служылі тыпамі і ўзорамі; у кароткі час ён давёў Пулкаўскую абсерваторыю да сусветнага прызнання яе «астранамічнай сталіцай зямнога шара»: з усіх бакоў пачалі прыязджаць у Пулкава для вывучэння практычнай астраноміі.
6 лютага
6 лютага — трыццаць сёмы дзень года па Грыгарыянскім календары
Белкельме
Белке́льме — колішнее прадпрыемства па вырабе абутку ў горадзе Белаазёрску Брэсцкага раёна, якое існавала ў 1993—2017 гадах.
Гісторыя
Заснавана ў 1993 годзе як беларуска-іспанскае сумеснае закрытае акцыянернае таварыства. Заснавальнікі з беларускага боку: Нацыянальны Алімпійскі камітэт, ААТ «Бабруйскі гарбарны камбінат», з іспанскага — фірма Kelme International А. О..
У 2015 годзе пакет акцый кампаніі быў набыты холдынгам «Марка». Найбольш адчувальны ўдар па эканоміцы «Белкельме» нанёс беспрэцэндэнтны правал, калі прадукцыя (52 тыс. пар), адгружаная спажыўцам у 2014—2015 гадах, у 2016 годзе была вернутая на склад.
У 2017 годзе кампанія была ліквідавана, вытворчыя магутнасці перададзены кампаніі «Вердымар».
Прадукцыя
Аўсноўная прадукцыя (2005): мужчынскі, жаночы і дзіцячы абутак для актыўнага адпачынку (красоўкі); турызму («трэкінг») і паўсядзённага нашэння; буцы футбольныя для гульні ў футбол, міні-футбол і заняткаў футзалай; лыжныя боты. Вытворчая магутнасць прадпрыемства складала 366 тыс. пар абутку ў год. Мелася сетка фірменных крам у гарадах Баранавічы, Белаазёрск, Бяроза, Брэст, Віцебск, Гродна, Мінск, Магілёў.
Гліннае (Сычоўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Падбярэжжа (Пухавіцкі сельсавет)
Падбярэ́жжа (, Подбережье) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 10 кіламетраў на паўнач ад Мар’інай Горкі, 10 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Пухавічы лініі Мінск-Асіповічы, каля шашы Мінск-Бабруйск (1 км).
Пад уладай Расійскай імперыі
Паводле перапісу 1917 г. пасяленне было вядома як маёнтак Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Паблізу вёсцы, на хутаре Асіеўскага летам 1936 г. адпачываў і працаваў Якуб Колас.
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
NGC 195
NGC 195 (іншыя абазначэнні — MCG −2-2-79, NPM1G −09.0025, IRAS00370-0928, PGC 2391) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Антон Торкільдсэн Амхолт
Антон Торкільдсэн Амхолт (7 лістапада 1861, Консберг, Бускеруд, Шведска-нарвежская унія—11 лютага 1925, Осла, Нарвегія) — нарвежскі дзяржаўны дзеяч і сябра Ліберальнай партыі. Некаторы час працаваў рэдактарам газеты «Дагбладэт». Таксама займаў пасаду губернатара Норланда з 1908 па 1913 год. У 1913 годзе прэм’ер-міністр Нарвегіі Гунар Кнудсэн папрасіў яго стаць міністрам фінансаў Нарвегіі. На гэтай пасадзе ён знаходзіўся з 1913 па 1920 год. За час свайго знаходжання на пасадзе міністра фінансаў ён узяў два адпачынка. Адзін быў з 23 красавіка па 16 ліпеня 1915 года, а другі быў у канцы яго тэрміну, ён сышоў у адпачынак 12 снежня 1919 года і сышоў з пасады 16 чэрвеня 1920 года. Затым ён працягнуў сваё жыццё па-за межамі палітыкі.
Стакгольмская крывавая лазня
Стакгольмская крывавая лазня (Stockholms blodbad, Det Stockholmske Blodbad)  — жорсткая расправа 8-9 лістапада 1520 года ў Стакгольме дацкага караля Крысціяна II над прыхільнікамі рэгента Швецыі Стэна Стурэ Малодшага. Рушыла ўслед за уварваннем Крысціяна II, які імкнуўся гвалтоўна аднавіць Кальмарскую унію, у Швецыю і разгромам арміі Стурэ. З дапамогай каталіцкіх прэлатаў ў каралеўскім замку быў інсцэніраваны царкоўны суд і па заведама ілжывым абвінавачванні ў ерасі ў Стакгольме пакарана каля 100 дваран і гараджан, іх маёмасць канфіскавана. Крывавыя расправы адбыліся затым у шэрагу рэгіёнаў Швецыі.
Хобу (камуна)
Камуна Хобу (Håbo kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Упсала ў цэнтральнай Швецыі.
Хобу 255-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Больста.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 19 817 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 6 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Днепра-дзвінская культура
Днепра-дзвінская культура — археалагічная культура ўсходніх балцкіх плямёнаў, якія ў 8 ст. да н.э.— 4 ст. н.э. жылі ў Верхнім Падняпроўі, Сярэднім Падзвінні і ў вярхоўях ракі Вялікая.
Днепра-дзвінская культура на тэрыторыі Беларусі
У межах Беларусі ўключала ў сябе тэрыторыю амаль усёй Віцебскай і паўночную частку Магілёўскай абласцей. Днепра-дзвінская культура Беларускага Падзвіння адрозніваецца ад аднакультурнай вобласці  Верхняга Падняпроўя (тэрыторыя Смаленскай вобласці Расіі) шэрагам адметных рыс: перавага слоікападобных форм посуду і арнаментаваных гаршкоў; працяглае выкарыстанне вырабаў з косці і каменю; наяўнасць вялікай колькасці прадметаў, звязаных з балцкім уплывам (касцяныя шпількі, жалезныя сякеры, сярпы, бранзалеты, шпількі, фібулы і іншыя), а таксама спецыфічных вырабаў, характэрных толькі для тэрыторыі паўночнай Беларусі (сярпы з прамавугольнай спінкай, шпількі з вялікай галоўкай, некаторыя ўпрыгожанні з косці і іншыя). Асаблівасць звязана і са значнай роляй жывёлагадоўлі ў гаспадарцы насельніцтва днепра-дзвінскай культуры, са спецыфічнымі рысамі ўзвядзення жылля (слупавая тэхніка будаўніцтва, канструкцыя агнішчаў), з адсутнасцю знешняга ўплыву з боку паўднёвых культур, таму днепра-дзвінская культура пріснавала на тэрыторыі паўночнай Беларусі як заходнедзвінскі варыянт у адносна чыстым выглядзе да 5 ст. н. э. Паходжанне культуры звязана з асаблівасцямі развіцця карэннага насельніцтва басейна Заходняй Дзвіны ў  бронзавым веку.
Старажытнасці днепра-дзвінскай культуры на тэрыторыі Беларусі вывучалі А. М. Ляўданскі, С. А. Дубінскі, А. Дз. Каваленя, Л. В. Аляксееў, К. П. Шут, В. І. Шадыра і іншыя. У навуковы зварот паняцце днепра-дзвінская культура як адзінага этнакультурнага масіву ўвёў А. Р. Мітрафанаў.
Паселішчы
Асноўным тыпам паселішчаў былі ўмацаваныя пасёлкі-гарадзішчы, якія размяшчаліся на ледавіковых астанцах-узгорках (узгоркавыя) і на мысах надпоймавай тэрасы (мысавыя). На тэрыторыі Беларусі вядома каля 200 гарадзішчаў. Гарадзішчы мелі наступныя формы: Іх форма залежала ад канфігурацыі ўчастка і характару абарончых збудаванняў. Плошча пляцовак, дзе размяшчаліся жылыя і гаспадарчыя пабудовы, складала ад 500 да 2500 м2. Асноўнымі жылымі пабудовамі былі наземныя збудаванні слупавой канструкцыі, якія размяшчаліся пераважна па краі пляцоўкі.
Перыядызацыя
У залежнасці ад асаблівасцей і змен, што назіраліся ў характары гарадзішчаў, матэрыяльнай культуры сацыяльна-эканамічным жыцці насельніцтва, час існавання днепра-дзвінскай культуры на тэрыторыі Беларусі падзяляецца на 3 храналагічныя перыяды.
Ранні перыяд
У ранні перыяд (8—5 ст. да н. э.) насельніцтва будавала гарадзішчы на ўзвышаных месцах каля вады на тэрыторыях з узгоркава-азёрным ландшафтам, іх пляцоўкі не ўмацоўваліся, падсыпаліся толькі краі і рабіліся драўляныя агароджы.
Сярэдні перыяд
У сярэдні перыяд (4—1 ст. да н. э.) павялічваюцца памеры гарадзішчаў, ускладняюцца абарончыя збудаванні. Па краі пляцовак насыпаліся земляныя валы, узмоцненыя равамі. Падоўжаныя наземныя жытлы слупавой канструкцыі, падзеленыя на асобныя памяшканні з каменнымі агнішчамі ўсярэдзіне, размяшчаліся па перыметры пляцовак.
Позні перыяд
Позні перыяд (1—5 ст. н. э.) характарызуецца складанай і дасканалай сістэмай кальцавых валоў з драўлянымі сценамі і равоў вакол схілаў ніжэй пляцоўкі гарадзішчаў у 2, 3 і больш ліній. Плошча пляцовак павялічылася ад 2000 да 7000 м2, яны ператварыліся ў пасёлкі-крэпасці. Жытлы на познім этапе — невялікія падземныя чатырохвугольныя пабудовы слупавой канструкцыі з каменнымі агнішчамі ўсярэдзіне.
Вірыял
Вірыял G для мноства N кропкавых часціц у механіцы вызначаецца як:
дзе і  — прасторавыя вектары каардынат і імпульсаў для k-й часціцы.
Выраз «вірыял» паходзіць ад лацінскіх слоў «vis», «viris» - "сіла" ці "энергія". Яно было ўведзена Клаўзіусам ў 1870 годзе.
Тэарэма аб вірыяле
Для стабільнай сістэмы, звязанай патэнцыяльнымі сіламі, справядлівая тэарэма аб вірыяле:
дзе прадстаўляе сярэднюю поўную кінетычную энергію і  — сіла, якая дзейнічае на k-ю часціцу.
Значэнне тэарэмы аб вірыяле складаецца ў тым, што яна дазваляе вылічыць сярэднюю поўную кінетычную энергію нават для вельмі складаных сістэм, што кідае выклік дакладным рашэнням, якія разглядае, напрыклад, статыстычная механіка. Напрыклад, тэарэму аб вірыяле можна выкарыстоўваць, каб вывесці эквіпарцыяльную тэарэму (тэарэма аб раўнамернасці размеркаванні энергіі па ступенях свабоды) або вылічыць мяжу Чандрасекара для ўстойлівасці белага карліка.
Вытворная па часе і асерадненне
Вытворную па часе ад вірыяла можна запісаць
ці ў больш простай форме
Тут m_k маса k-й часціцы, — поўная сіла, якая дзейнічае на часціцу, а T — поўная кінетычная энергія сістэмы
Асерадненне гэтай вытворнай за час \tau вызначаецца наступным чынам:
адкуль мы атрымаем дакладнае рашэнне
Вірыяльная тэарэма
Вірыяльная тэарэма сцвярджае:
Калі, то
Маецца некалькі прычын таго, чаму асерадненне вытворнай па часе знікае, г. зн. . Адна часта цытуемая прычына апелюе да звязаных сістэм, дык ёсць сістэмы, якія застаюцца абмежаванымі ў прасторы. У гэтым выпадку вірыял звычайна абмежаваны двума межамі, G_\min і G_\max, і сярэдняе імкнецца да нуля ў межах вельмі доўгіх часоў \tau:
Суадносіны з патэнцыйнай энергіяй
Поўная сіла, якая дзейнічае на часціцу k, ёсць сума ўсіх сіл дзеючых з боку іншых часціц j ў сістэме
дзе — сіла, якая дзейнічае на часціцу j з боку часціцы k. Адсюль, складнік у вытворнай па час е ад вірыяла, які змяшчае сілу, можна перапісаць у выглядзе:
Паколькі адсутнічае самадзеянне (гэта значыць, дзе j=k), мы атрымаем:
дзе мы выкажам здагадку, што выконваецца трэці закон Ньютана, г. зн. (роўныя па модулю і процілеглыя па кірунку).
Часта здараецца, што сілы могуць быць атрыманы з патэнцыйнай энергіі V, якая з'яўляецца функцыяй толькі адлегласці r_{jk} паміж кропкавымі часціцамі j і k. Паколькі сіла - гэта градыент патэнцыйнай энергіі з адваротным знакам, мы маем у гэтым выпадку
які роўны па модулю і процілеглы па кірунку вектару — сілы, якая дзейнічае з боку часціцы k на часціцу j, як можна паказаць простымі вылічэннямі. Адсюль сілавы складнік у вытворнай ад вірыяала па часе роўны
Прымяненне да сіл, якія залежаць ад адлегласці сталым чынам
Часта аказваецца, што патэнцыйная энергія V мае выгляд ступеннай функцыі
дзе каэфіцыент \alpha і паказчык n — канстанты. У такім выпадку, сілавы складнік у вытворнай ад вірыялу па часе задаецца наступнымі ураўненнямі
дзе U — поўная патэнцыйная энергія сістэмы:
Звычайна прыводны прыклад - гравітацыйнае прыцягненне, для якога n=-1. У тым выпадку, сярэдняя кінетычная энергія - палова сярэдняй адмоўнай патэнцыйнай энергіі
Хоць гэта выраз атрымана для класічнай механікі, вірыяльная тэарэма таксама дакладная для квантавай механікі.
Ўлік электрамагнітных палёў
Вірыяльную тэарэму можна абагульніць на выпадак электрычных і магнітных палёў. Вынік:
дзе I — момант інерцыі, G — вектар Пойнтынга, T — кінетычная энергія «вадкасці», U — выпадковая цеплавая энергія часціц, W^E іW^M — энергія электрычнага і магнітнага поля ў разгляданым аб'ёме сістэмы, p_{ik} — тэнзар ціску вадкасці выражаны ў лакальнай сістэме каардынат, што рухаецца, спадарожнай вадкасці:
Герб Мазыра
Герб Мазыра́ — афіцыйны геральдычны сімвал Мазыра. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 18 мая 2001 г. пад № 61.
Вірыял
Ўлік электрамагнітных палёў
і T_{ik} — тэнзар энергіі-імпульсу электрамагнітнага поля:
Герб Мазыра
Афіцыйнае апісанне:
Вірыял
Ўлік электрамагнітных палёў
Плазмоід - абмежаваная канфігурацыя магнітных палёў і плазмы. З дапамогай вырыяльнай тэарэмы лёгка паказаць, што любая такая канфігурацыя пашыраецца, калі не стрымліваецца знешнімі сіламі. У канчатковай канфігурацыі павярхоўны інтэграл знікне без сцен, якія аказваюць ціск, або магнітных шпулек. Так як усе іншыя складнікі справа дадатныя, паскарэнне моманту інерцыі таксама будзе дадатнае. Лёгка ацаніць час пашырэння \tau. Калі поўная маса M абмежаваная ў межах радыуса R, то момант інерцыі - прыкладна MR^2, і левы бок у вірыяльнай тэарэме — MR^2/\tau^2. Складнікі справа складаюць у цэлым велічыню парадку pR^3, дзе p — большае з плазменнага ціску ці магнітнага ціску. Прыраўноўваючы гэтыя два члены і ўлічваючы, што, , , дзе m_i ёсць маса іёна, n – канцэнтрацыя іёнаў, – аб'ём плазмоіда, k – пастаянная Больцмана, T – тэмпература, для \tau знаходзім:
Герб Мазыра
У сінім полі барочнага шчыта ўзлятае чорны арол з залатымі дзюбай, языком і лапамі.
Вірыял
Ўлік электрамагнітных палёў
дзе c_s з'яўляецца хуткасцю іённай акустычнай хвалі (або хвалі Альфэна, калі магнітны ціск вышэй, чым плазменны ціск). Такім чынам, час жыцця плазмоіда, як чакаюць, будзе раўняцца па парадку велічыні акустычнаму (альфэнаўскаму) часу праходжання.
Герб Мазыра
Герб Мазыра мае даўнюю гісторыю ўжывання (з некаторымі зменамі) і адносіцца да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі.
Гісторыя
Герб быў нададзены гораду разам з Магдэбургскім правам вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 28 студзеня 1577: «у блакітным полі чорны аднагаловы арол з сярэбраным шыльдам на грудзях; на шыльдзе — чырвоная літара S» (манаграма Стэфана Баторыя ).
Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілея:
10 верасня 1609 сярэбраны шыльд з літарай «S» замянілі на пусты чырвоны. У XVII ст. пэўны час на шыльдзе быў герб «Трубы» Радзівілаў.
У час расійскага панавання імператрыца Кацярына II 22 студзеня 1796 даравала Мазыру новы герб, створаны на аснове папярэдняга.
У сучаснай Беларусі 22 лютага 1994 статус афіцыйнага геральдычнага сімвала Мазыра атрымаў варыянт гарадскога герба без шыльда.
Случ (прыток Гарыні)
Случ (Случ) — рака, правы прыток Гарыні (басейн Прыпяці). Даўжыня 451 км, плошча басейна 13,9 тыс. км².
Пачынаецца на Падольскім узвышшы, ніжняе цячэнне на Палескай нізіне. Даліна ў верхнім цячэнні, дзе рака перасякае крышталічныя пароды, пераважна V-падобная, шырынёй 0,2-0,8 км, у сярэднім і ніжнім цячэнні — карытападобная. Пойма двухбаковая, шырынёй ад 50-100 м да 2,5 км (паблізу вусця), са шматлікімі старыцамі. Рэчышча звілістае. Жыўленне мяшанае з перавагай снегавога.
ГЭС Альхоўка
ГЭС «Альхоўка», Альхоўская ГЭС — малая гідраэлектрастанцыя ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Страча. Вызначаная магутнасць 210 кВт.
Пабудаваная на сродкі ААТ «Кардонная фабрыка Альхоўка». Усталявана дзве турбіны — ГЭУ-110 і ГЭУ-100, вытворчасці ТАА «Прамысловы саюз — Энергія», вызначанай магутнасцю адпаведна 110 кВт і 100 кВт.
Вадасховішча ГЭС плошчай 5,4 км², плануецца як крыніца рэзервовага водазабеспячэння Беларускай АЭС.
Люсьен Банапарт
Люсьен Банапарт (фр. Lucien Bonaparte, італ. Luciano Buonaparte; 21 мая 1775, горад Аяча, Корсіка — 29 чэрвеня 1840, Вітэрба) — першы прынц Каніна з 1814 года, французскі міністр унутраных спраў (1799—1800), другі з братоў Напалеона Банапарта.
Палітыка
Моцна скампраметаваны, як і яго браты, пасля падзення Рабесп'ера, у 1795 годзе Люсьен быў арыштаваны і пасаджаны ў турму, дзе заставаўся шэсць тыдняў, і толькі дзякуючы Барасу Напалеону атрымалася яго вызваліць. Неўзабаве ён заняў месца ваеннага камісара ў рэйнскай арміі, а затым тую ж пасада на Корсіцы. Дзякуючы славе Напалеона яму атрымалася быць выбраным у Савет пяцісот ад дэпартамента Ліямоньі. Люсьен Банапарт, узначальваючы Савет пяцісот, сыграў вырашальную ролю ў дзяржаўным перавароце 18 брумера (9 лістапада) 1799 года. У выніку ўся поўнасць улады была засяроджана ў руках Першага консула — Напалеона Банапарта, які атрымаў дыктатарскія паўнамоцтвы ў краіне. Люсьен быў прызначаны міністрам унутраных спраў, у 1800—1801 гадах знаходзіўся на дыпламатычнай службе.
Люсьен адрозніваўся неакуратным вядзеннем спраў свайго ведамства і сумніўнай сумленнасцю, таму Напалеон вызваліў брата ад яго абавязкаў і адправіў у ганаровае выгнанне, прызначыўшы пасланцам у Іспанію. У Мадрыдзе яму атрымалася ўбіцца ў ласку Карла IV і дамагчыся заключэння Іспаніяй саюза з Францыяй, накіраванага супраць Партугаліі. У 1802 годзе пасля некалькіх няўдалых дыпламатычных крокаў ён вярнуўся ў Парыж і зажыў багатым ранцье.
Пасля смерці жонкі ў 1800 годзе, якая пакінула яму дзвюх дочак ён жаніўся на Александрыне Блешам якая ў 1803 годзе нарадзіла яму сына Карла Люсьена. Яго жаніцьба выклікала незадавальненне Напалеона, які заявіў, што ён ніколі не прызнае законным гэты шлюб, пасля чаго Люсьен з'ехаў з жонкай у Рым, дзе жыў карыстаючыся ласкай Папы Пія VII. Той саступіў яму землі ў Вітэрба каля горада Каніна і абвясціў Люсьена князем Каніна. Напалеон не раз прапанаваў Люсьену карону Этрурыі пры ўмове скасавання яго шлюбу і пасля асабістага з ім спаткання ў Мантуі ў снежні 1807 года, атрымаўшы рашучая адмову з боку брата, забараніў яму знаходжанне ў Рыме. У 1810 годзе Люсьен адправіўся ў Злучаныя Штаты, але на дарозе быў захоплены англічанамі і адпраўлены на Мальту, адтуль у Плімут. Прымірыўшыся з Напалеонам, ён усімі сіламі садзейнічаў вяртанню яго з вострава Эльбы. Пасля Ста дзён Люсьен разам з усімі Банапартамі павінен быў пакінуць Францыю. Памёр у высылцы ў 1840 годзе.
Ялманава
Ялманава (Елманово) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мальцаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сенькава (Верхнядзвінскі раён)
Се́нькава (, Сеньково) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета. Да 2004 года цэнтр Сенькаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 48 кіламетраў на поўнач ад Верхнядзвінска, за 198 кіламетраў ад Віцебска, за 48 км ад чыгуначнай станцыі Верхнядзвінск.
Мікра-ГЭС
Мікра-ГЭС — гідраэлектрастанцыя вызначанай магутнасцю да 100 кВт. Гэтай магутнасці дастаткова для забеспячэння электрычнасцю побытавых патрэб невялікага паселішча (да 100 сем’яў) або фермы. Выкарыстоўваюцца для электразабеспячэння ў месцах аддаленых ад ліній электраперадач, але могуць падключацца і да цэнтралізаванай сеткі.
Для забеспячэння работы мікра-ГЭС, водны струмень мусіць быць створаны штучна. З дапамогай невялікай плаціны, каналаў і труб струмень падымаецца на вышыню (часам выкарыстоўваюцца месцы побач вадаспадаў, парогаў і інш.) і скідаецца ўніз як мага круцей для надання вадзе максімальнай хуткасці.
Сіталк
Сіта́лк (Σιτάλκης) — цар Адрыскай дзяржавы ў Фракіі. Кіраваў у 431—424 гадах да н.э.
Біяграфія
Сіталк быў сынам цара Тэрэса, заснавальніка Адрыскай дзяржавы, і пасля смерці бацькі ў 431 годзе да н.э. атрымаў у спадчыну прастол. Вёў шматлікія войны з мэтай пашырэння тэрыторыі дзяржавы — ад горада Абдэры на поўдні, на ўзбярэжжы Эгейскага мора да берагоў Дуная на поўначы і ад Чорнага мора на ўсходзе да ракі Струма на захадзе. У Пелапанескай вайне Адрыскае царства Сіталка выступіла на баку Афін і па іх просьбе фракійская армія, якая налічвала да 150 тысяч чалавек, у 429 годзе да н.э. выступіла ў паход супраць македонскага цара Пердыкі II. Такое шматлікае войска складалася з не толькі з арміі Адрыскага царства, але і прадстаўнікоў некалькіх незалежных фракійскіх плямёнаў (дыяў, пеонаў, агрыянаў і іншых). Паход гэты скончыўся безвынікова праз 30 дзён пасля свайго пачатку як з-за процідзеяння спадчынніка прастола Сеўта, які прыняў бок македанян, так і з-за недахопу харча і прыпасаў.
Святлана Іванаўна Герасіменка
Святлана Іванаўна Герасіменка (Світлана Іванівна Герасименко; нар. 23 лютага 1945, Барышаўка, Кіеўская вобласць, УССР) — савецкі і таджыкістанскі астраном, адкрывальнік Каметы Чурумава — Герасіменка, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Таджыкістан за дасягненні ў галіне навукі і тэхнікі імя Абу Алі Ібн Сіна (Авіцэны) за 2017 год за адкрыццё Каметы Чурумава — Герасіменка