cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван VI
Смерць
Аднак стражнікам Івана была выдадзена сакрэтная інструкцыя забіць арыштанта, калі яго будуць спрабаваць вызваліць (нават прад’явіўшы ўказ імператрыцы аб гэтым), таму ў адказ на патрабаванне Міровіча аб капітуляцыі яны закалолі Яна і толькі потым здаліся. Міровіч быў арыштаваны і абезгалоўлены ў Пецярбургу як дзяржаўны злачынец. Існуе непацверджаная версія, паводле якой яго справакавала Кацярына, каб пазбавіцца ад былога імператара. «Вядомы арыштант» пахаваны, як звычайна лічыцца, у Шлісельбургскай крэпасці; ён адзіны з расійскіх імператараў (калі лічыць знойдзеныя і перапахаваныя рэшткі Мікалая II сапраўднымі), чыё месца пахавання зараз дасканала невядома.
Дрызгаловіча
Дрызгало́віча (, Дризгаловича) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Персцень (Барысаўскі раён)
Пе́рсцень (, Перстень) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
IC 1407-2
IC 1407-2 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Марцінаўка (Сенненскі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Застадольскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Обальскага сельсавета.
Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Іванэ Джавахішвілі
Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Іванэ Джавахішвілі (თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ТДУ) — вядучая і найбуйнейшая ВНУ Грузіі, цэнтр навукі і культуры. Заснаваны ў лютым 1918 года.
Гісторыя
У 1917 годзе было заснавана Таварыства па падставе Тбіліскага ўніверсітэта. Галоўным заснавальнікам лічыцца гісторык Іванэ Джавахішвілі, сярод першых заснавальнікаў былі усходазнаўца Георгій Ахвледыяні, гісторык Шалва Нуцубідзэ, псіхолаг Дзмітрый Узнадзэ, лінгвіст Акакій Шанідзэ. Першым рэктарам быў абраны хімік Пётр Мелікішвілі. Раней універсітэт насіў імя Сталіна. У 1949—1956 гадах ваенную кафедру універсітэта узначальваў генерал-маёр Павел Абрамідзэ. Пры рэктары Метрэвелі (з 1991) універсітэт вярнуў сабе аўтаномію, страчаную ў 1926 годзе; ў 1992 годзе Метрэвелі быў абраны супрацоўнікамі рэктарам універсітэта. У 2006—2010 гадах рэктарам універсітэта быў Георгій Хубуа. 27 снежня 2010 года рэктарам універсітэта стаў Аляксандр Квіташвілі.
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
«Партрэт дамы» — мініяцюрны партрэт працы галандскага мастака Рагіра ван дэр Вэйдэна, напісаны прыблізна ў 1460 годзе ў тэхніцы станковага жывапісу. Партрэт складаецца з геаметрычных фігур, якія фарміруюць вэлюм, выразы сукенкі, твар і рукі мадэлі; святло асвятляе яе твар і галаўны ўбор. Кантраст ценю і святла павялічвае амаль ненатуральную прыгажосць мадэлі, дадаючы ёй гатычнай элегантнасці.
Перадгісторыя стварэння
Ван дэр Вэйдэн быў паглынуты партрэтным жывапісам да канца жыцця і высока шанаваўся наступнымі пакаленнямі мастакоў за праніклівую перадачу характару адлюстроўванага вобраза. У гэтай працы пакора жанчыны перададзена праз яе хударлявы целасклад, пануры погляд, сціснутыя пальцы. Многія рысы Дамы выдаюць імкненне ван дэр Вэйдэна адпавядаць гатычным ідэалам — вузкія плечы, сабраныя валасы, высокі лоб, складаны галаўны ўбор. «Партрэт Дамы» — адзіны партрэт, падпісаны ван дэр Вэйдэнам, аднак імя мадэлі не вядома.
Нягледзячы на тое, што ван дэр Вэйдэн не быў прыхільнікам ідэалізму, ён імкнуўся падхваліць сваіх мадэляў. Так, ён маляваў сваіх мадэляў у раскошным адзенні, часта з акругленымі рысамі твару, што часта выглядае ненатуральна. У свае карціны ван дэр Вэйдэн прыўносіць сваю асаблівую эстэтычнасць, жанчыны ў яго працах вельмі часта маюць знешняе падабенства адна з адной. З 1937 года гэта карціна захоўваецца ў Нацыянальнай галерэі мастацтва (Вашынгтон). Пра гэты партрэт сказана:«выдатны сярод усіх партрэтаў жанчын усіх школ».
Апісанне
Жанчына ўзростам каля 20 гадоў намалявана па пояс у левы профіль — тры чвэрці на сіне-зялёным фоне. Як і ў многіх іншых працах ван дэр Вэйдэна, у «Партрэце дамы» прысутнічае недахоп дэталяў на заднім плане. Магчыма, аўтар выкарыстоўваў цёмны фон для таго, каб сканцэнтраваць увагу гледача на мадэлі, падобна да свайго сучасніка — ван Эйка (1395—1441). Канец гэтай традыцыі паклаў Ганс Мемлінг (1435—1494), вучань ван дэр Вэйдэна, які стаў змяшчаць мадэль на фоне пейзажу. У «Партрэце дамы» ж, наадварот, фон дазваляе гледачу надаць больш увагі твару мадэлі і яе ўнутранаму самавалоданню. Ван дэр Вэйдэн сціскае ўсю ўвагу гледача да чатырох галоўных рыс: галаўнога ўбору жанчыны, сукенкі, твара і рук. Фон карціны цямнее з часам, магчыма, што вуглы, якія ўтвараюцца сукенкай і атурам, былі калісьці больш вострымі.
Вэлюм мадэлі мае ромбападобныя абрысы і плаўна пераходзіць у камізэльку, якая носіцца пад сукенкай. Нягледзячы на тое, што дама намалявана пад невялікім вуглом, візуальна яна размешчана менавіта ў цэнтры. Такі эфект дасягаецца за кошт самкнутых ліній яе рук, выраза сукенкі і вэлюма. Твар мадэлі вытанчана асветлены, на яе скуры не бачна кантрастаў колеру. Візуальна выцягнуты за кошт прычоскі твар жанчыны, выскубленыя бровы — прыкметы моды таго часу. Валасы зачэсаны назад і прымацаваны вобадам на аправе атура трохі вышэй яе вушэй.
Борха
Борха (Borja) — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Сарагоса, у складзе аўтаномнай супольнасці Арагон. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Кампа-дэ-Борха. Займае плошчу 154 кв. км. Насельніцтва 5042 чалавека (на 2010). Адлегласць 63 км да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
Апісанне
Левае вуха мадэлі, паводле некаторых ацэнак, намалявана занадта высока (паралельна вачам, а не носу), магчыма, гэты прыём выкарыстаны для таго, каб надаць плыўнасць ніжняй лініі правага боку вэлюму. У XV стагоддзі нашэнне вэлюму было прыкметай сціпласці, таму што вэлюм закрываў твар. Аднак, у гэтым партрэце гэта дэталь накіравана на стварэнне процілеглага эфекту: яна афармляе твар мадэлі, каб прыцягнуць да яго ўвагу гледачоў.
Аляксандр Аляксеевіч Палканаў
Аляксандр Аляксеевіч Палка́наў (Александр Алексеевич Полканов;,  — , ) — савецкі вучоны ў галіне геалогіі, мінералогіі і петраграфіі. Доктар геолага-мінералагічных навук (1935). Акадэмік АН СССР (1943), прафесар (1930), Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1959). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1962).
Борха
З паселішча Борха паходзіць знатны род Борха (Борджыа), з якога выйшлі некалькі Пап Рымскіх. У 2012 г. горад патрапіў у стужкі навін у сувязі з гратэскавай фрэскай «Пухнаты Ісус».
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
Апісанне
Рукі мадэлі складзены як пры малітве і размешчаны ў самым нізе карціны, таму здаецца, што яны служаць апорай усяму целу мадэлі. Пальцы на руках мадэлі моцна сціснуты, магчыма для таго, каб здавацца меншымі і не адцягваць увагі ад асобы дзяўчыны. Тонкія пальцы мадэлі выразна дэталізаваны — гэта таксама адна з рыс ван дэр Вэйдэна, які праз адлюстраванне рук і твара паказваў сацыяльнае становішча сваіх мадэляў. Рукавы сукенкі апускаюцца ніжэй запясцяў. Выява сагнутых пальцаў мадэлі — адзін з самых дэталізаваных элементаў у карціне, паўтарае пірамідальную форму галаўнога ўбору ў верхняй частцы партрэта.
Аляксандр Аляксеевіч Палканаў
Біяграфія
А. А. Палканаў нарадзіўся ў горадзе Кастрама. У 1906 годзе скончыў гімназію. У 1906—1908 гг. вучыўся на Фізіка-матэматычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, у 1908 годзе быў пераведзены ў Пецярбургскі ўніверсітэт, які скончыў у 1911 годзе па спецыяльнасці «геалогія і мінералогія». З 1911 года ў Пецярбургскім універсітэце. З 1916 года загадчык кафедры мінералогіі і прафесар Пермскага ўніверсітэта. З 1921 года А. А. Палканаў у Ленінградскім дзяржаўным універсітэце — дацэнт, прафесар, загадчык кафедрай петралогіі. У 1939—1945 гг. дырэктар Інстытута зямной кары пры Ленінградскім універсітэце, у 1950—1963 гг. арганізатар і дырэктар лабараторыі дакембрыю АН СССР, у 1946—1950 гг. адзін з арганізатараў і старшыня Прэзідыума Карэльскага філіяла АН СССР.
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
Апісанне
Вочы мадэлі, апушчаныя ўніз, надаюць карціне пакорлівасці, у адрозненне ад яе экстравагантнага адзення. Паказаць набожнасць — адна з галоўных мэт ван дэр Вэйдэна. Вочы і нос мадэлі падоўжаныя, ніжняя губа зроблена больш поўнай пры дапамозе колеру. Некаторыя вертыкальныя лініі вакол вуснаў падкрэслены, зрэнкі вачэй павялічаны, бровы трохі падняты. У дадатак да гэтага, контуры яе твару вылучаны такім метадам, што гэта здаецца ненатуральным і абстрактным, асабліва для чалавека XV стагоддзя. Гэты метад апісаў гісторык мастацтваў Эрвін Панофскі:
Аляксандр Аляксеевіч Палканаў
Навуковая дзейнасць
А. А. Палканаву належаць навуковыя працы па петралогіі інтрузійных парод Балтыйскага шчыта, Кольскага паўвострава і Украіны. Распрацаваў структурную класіфікацыю плутонаў. Сумесна з Э. К. Герлінгам распрацаваў калій-аргонавы метад вызначэнні ўзросту геалагічных фармацый. У 1915 годзе адкрыў жалезаруднае месцараджэнне ў Кольскім фіёрдзе. Аўтар геалагічнай карты Кольскага паўвострава.
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
Апісанне
«Рагір сканцэнтраваўся на некалькіх істотных рысах, якія ён выражае з дапамогай фізіягноміка і фізіялогіі — перш за ўсё лініямі»" . Высокі лоб і шырокі рот мадэлі адлюстроўваюць яе гарачы, аскетычны характар, наводзячы на думкі пра «нявырашаны канфлікт у яе індывідуальнасці».
Аляксандр Аляксеевіч Палканаў
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаваных работ:
Памяць
У гонар А. А. Палканава названая града ўзгоркаў у раёне Берага прынца Улафа ў Антарктыдзе.
Лівабэрэжна (прыпыначны пункт)
Лівабэрэжна (Лівобере́жна) — пасажырскі прыпыначны пункт Кіеўскага чыгуначнага вузла Паўднёва-Заходняй чыгункі. Прыпыначны пункт гарадской электрычкі.
Рэгіёны Англіі
Рэгіёны (Regions, ці Government Office Regions) — адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі верхняга ўзроўня ў Англіі. Кожны рэгіён уключае адну ці некалькі адзінак узроўня графстваў.
Гісторыя
Падзел на рэгіёны быў ўведзены ў 1994 г. урадам Джона Мэйджэра.
Геаграфія
Дзевяць рэгіёнаў Англіі займаюць увогуле плошча 130 тыс. км², цалкам пакрываюць тэрыторыю Англіі і маюць памеры ад паўтары (Вялікі Лондан) да дваццаці трох (Паўднёва-Заходняя Англія) тысяч км². Сем з дзевяці рэгіёнаў абмываюцца водамі Атлантычнага акіяна (Паўночным і Ірландскім морамі, Брыстальскім залівам, пралівамі Ла-Манш і Па-дэ-Кале, эстуорыямі рэк Тэмза і Хамбер), рэгіёны Уэст-Мідлендс і Вялікі Лондан маюць толькі сухапутныя межы. Тры з дзевяці рэгіёнаў Англіі мяжуюць з Уэльсам, два рэгіёна з Шатландыяй, пры гэтым рэгіён Паўночна-Заходняя Англія мяжуе з абедзвюма гэтымі гістарычнымі правінцыямі.
Дэмаграфія
У дзевяці рэгіёнах Англіі па даных 2001 года пражывае агулам 49 млн чалавек, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 377 чал./км². У кожным з дзевяці рэгіёнаў Англіі па асобнасці, пражывае ад 2,5 (Паўночна-Усходняя Англія) да 8,0 (Паўднёва-Усходняя Англія) млн. чалавек, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва ад 207 (Паўднёва-Заходняя Англія) да 4 562 (Вялікі Лондан) чал./км².
Грузія-фільм
«Грузія-фільм» (ქართული ფილმი) — кінаканцэрн мастацкіх фільмаў у Тбілісі.
Лахвенскі сельсавет
Ла́хвенскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — вёска Лахва.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Лунінецкага раёна Пінскай вобласці (з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай вобласці). 8 сакавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Любанскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 6 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2861 чалавек, з іх 97,2 % — беларусы.
Піраміды Гізы
Піраміды Гізы — комплекс пірамід на плато Гіза ў прыгарадзе Каіра, Егіпет.
Гэты комплекс старажытных помнікаў знаходзіцца на адлегласці каля 8 км у напрамку ў цэнтр пустыні ад старога горада Гіза на Ніле, прыкладна ў 25 км на паўднёвы захад ад цэнтра Каіра.
У пірамідах у Гізе ідэя велічы, усемагутнасці цара, блізкасці яго да багоў знайшла найбольш поўнае ўвасабленне. Самая вялікая з іх — піраміда Хеопса, пабудаваная архітэктарам Хеміунам.
Піраміда Хеопса з'яўляецца адзіным уцалелым помнікам з сямі цудаў свету.
Масоры
Масо́ры (, Масоры) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Кацярына I (імператрыца расійская)
Кацярына I, Марта Скаўронская ( — ) — расійская імператрыца (з 1721 як жонка дзейнага імператара, з 1725 як кіруючая імператрыца), другая жонка Пятра I Вялікага, маці імператрыцы Лізаветы Пятроўны.
Біяграфія
Марта Скаўронская паходзіла з беларускіх сялян Мінскага ваяводства, прыгонных Сапегаў, католікаў. Яе бацька (паводле іншых звестак, Янка Скаўрашчук, Скаварошчанка або Скавароцкі) збег у Інфлянты, дзе арандаваў фальварак каля Марыенбурга. Бацькі Марты памерлі ў час эпідэміі, яе ўзяў на выхаванне і перавёў з каталіцтва ў лютэранства пастар з Марыенбурга. У жніўні 1702 выйшла замуж за шведскага драгуна Ё. Рабэ.
На пачатку верасня 1702 пасля ўзяцця Марыенбурга расійскай арміяй трапіла ў палон да, які перадаў яе фаварыту цара Пятра I А. Меншыкаву, а той саступіў цару. Марта прыняла праваслаўе і атрымала імя Кацярына Аляксееўна.
3 1705 фактычная жонка цара, у 1710 атрымала тытул гасударыні. Выйшла замуж за цара ў лютым 1712, нарадзіла 8 дзяцей, з якіх засталіся 2 дачкі — Ганна (1708-28), герцагіня гальштэйнская, маці расійскага імператара Пятра III, і Лізавета (1709-62), будучая расійская імператрыца. Разам з Пятром I удзельнічала ў, дзе, ахвяраваўшы свае каштоўнасці, правяла збор грошай сярод афіцэраў і саддат, каб падкупіць турэцкага пашу і даць магчымасць арміі выйсці з акружэння. Пасля паходу Пётр I у 1714 заснаваў для ўзнагароджання жанчын ордэн святой Кацярыны. Мела ўплыў на цара. Вакол Кацярыны гуртавалася новая знаць, у тым ліку выхадцы з Беларусі: А. Меншыкаў, П. Ягужынскі, і іншыя. Кацярына I прымала ўдзел у барацьбе супраць групоўкі царэвіча Аляксея Пятровіча, каб адхіліць яго ад трона і забяспечыць яго сваім дзецям. У 1724 каранавана як імператрыца. У тым жа годзе ледзь не страціла статус з-за любоўнай сувязі са сваім камергерам, які быў пакараны смерцю.
Пасля смерці Пятра I 28 студзеня 1725 дзякуючы падтрымцы гвардзейскіх палкоў і новай знаці на чале з А. Меншыкавым Кацярына I абвешчана імператрыцай. Сама Кацярына дзяржаўнымі справамі не займалася. У час яе панавання расійскі ўрад пачаў выкупляць з прыгону ў паноў на Беларусі і ў Літве братоў і сясцёр Кацярыны. Яны і іх нашчадкі ў 1742 ад імператрыцы Лізаветы Пятроўны атрымалі графскія тытулы (Скаўронскія, Гендрыкавы, Яфімоўскія). Пасля смерці Кацярыны I трон наследаваў сын царэвіча Аляксея Пятровіча Пётр II (1727—1730).
У гонар яе названы горад Екацерынбург, а таксама Кацярынінскі палац у Царскім Сяле.
Алена Барсук
Алена Барсук (1930 — ?) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра глыбоцкай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП). Сястра Тамары Барсук і Ларысы Барсук. .
Біяграфія
Нарадзілася ў 1930 г. у в. Барсукі (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Вучылася ў Шкунціцкай школе, потым у Глыбоцкім педагагічным вучылішчы. У 1946 г. далучылася да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў: студэнты вырашылі папулярызаваць беларускую мову і культуру, ідэю незалежнасці Беларусі. 25 сакавіка 1946 г. разам з іншымі сябрамі СБП прымала прысягу на вернасць беларускаму народу.
У лютым 1947 года савецкія спецслужбы пачалі арышты ўдзельнікаў арганізацыі: да пастаўскай групы ўвайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які падштурхоўваў да тэрарызму, выдаваўшы сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі. Праз тое з 9 лютага Алена пераходзіць на нелегальнае становішча. Вясной 1947 г. была арыштаваная падчас верагоднай спробы выезду ў Польшчу на станцыі Навадруцак каля Глыбокага.
Падчас судовага працэсу ў Полацку (11—12 лістапада 1947) асуджана да 10 гадоў папраўча-працоўных работ у савецкіх канцлагерах. Этапавана ў Азёрны канцлагер МДБ Іркуцкай вобласці (Тайшэт).
Ганна Пятроўна
Ганна Пятроўна, ( — ) — дачка Пятра I і Кацярыны Аляксееўны. Пры нараджэнні Ганны Кацярына Аляксееўна была палюбоўніцай Пятра I і стала законнай жонкай праз 3 гады.
Біяграфія
У 1725 выйшла замуж за Карла-Фрыдрыха, герцага Шлезвіг-Гольштэйн-Гаторпскага, з’ехала ў Кіль, дзе нарадзіла сына Карла Петэра Ульрыха (пасля расійскі імператар Пётр III). Ганна была вельмі здольная, для свайго часу і адукаваная жанчына, але памерла даволі рана. У яе гонар муж заснаваў ордэн Ганны, які пазней дзяржаўнай узнагародай Расійскай імперыі.
IC 1408
IC 1408 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ператок (Салігорскі раён)
Перато́к (, Переток) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Пётр II
Пётр II Аляксеевіч (12 (23) кастрычніка 1715, Санкт-Пецярбург — 18 (29) студзеня 1730, Масква) — расійскі імператар, унук Пятра I, апошні прадстаўнік прамой мужчынскай лініі дома Раманавых. Уступіў на пасад 6 (17) мая 1727 у 11-гадовым узросце і памёр у 14 гадоў ад воспы.
Ранняя біяграфія і ўступленне на пасад
Аляксей Пятровіч, сын Пятра I ад яго 1-й нялюбімай жонкі Еўдакіі Лапухіной, лічыўся спадчыннікам пасаду па праве нараджэння, але пад уплывам маці і асяроддзя не падзяляў памкненняў бацькі. Пётр не апекаваўся ім, цягам шматлікіх месяцаў не гаварыў з ім, але не вырашаўся адхіліць яго ад атрымання пасада, бо не было кім яго замясціць. Падчас навучання ў Германіі 14 кастрычніка 1711 года Аляксей ажаніўся з сястрой жонкі нямецкага імператара Карла VI, прынцэсай Сафіяй-Шарлотай.
У 1714 годзе ў іх нарадзілася дачка Наталля, а 12 (23) кастрычніка 1715 нарадзіўся сын Пётр. Праз дзесяць дзён пасля родаў Сафія-Шарлота памёрла.
З нараджэння Пётр Аляксеевіч менаваўся вялікі князь (гэта быў першы выпадак тытулавання члена царскай сям’і не царэвічам, а вялікім князем). Яго бацька Аляксей Пятровіч, які загінуў у 1718 годзе, быў вымушаны незадоўга да гэтага адмовіцца ад права наследвання пасаду, аднак новы афіцыйны спадчыннік, малалетні сын Пятра Вялікага Пётр Пятровіч, памёр у 4-гадовым узросце ў 1719 годзе. Такім чынам, статус вялікага князя Пятра Аляксеевіча заставаўся нявызначаным; па праве першародства ён быў спадчыннікам дзеда, аднак было няясна, ці распаўсюджвалася адхіленне Аляксея ад пасаду таксама і на яго. Калі прытрымлівацца звычаю і абвясціць спадчыннікам сына гнанага Аляксея, то ўзбуджаліся надзеі супернікаў рэформ вярнуць старыя парадкі, а з іншага боку ўзнікалі боязь у паплечнікаў Пятра, якія галасавалі за пакаранне Аляксея.
5 лютага 1722 года Пётр выдаў Указ аб атрыманні пасада ў спадчыну (скасаваны Паўлам I праз 75 гадоў), у якім адмяняў старажытны звычай перадаваць пасад прамым нашчадкам па мужчынскай лініі, але дапускаў прызначэнне спадчыннікам любога годнага чалавека па волі манарха. Пётр Аляксеевіч быў адсунуты ад пасаду, але пытанне аб наследванні пасаду заставаўся адчыненым. Указ 1722 года парушыў звыклы ўклад прастоланаследдзя, спадчынніка жа Пётр перад смерцю, якая адбылася ў 1725 годзе, прызначыць не паспеў. Пасля тако, як Пётр Вялікі памёр прадстаўнікі старой родавай знаці выступалі за кандыдатуру 9-летняга Пятра Аляксеевіча, аднак верх узялі прыхільнікі ўдавы Пятра Кацярыны Аляксееўны, якая стала расійскай імператрыцай Кацярынай I. Адным з самых уплывовых прыхільнікаў Кацярыны быў князь А. Д. Меншыкаў.
Тым часам галоўны прыхільнік Кацярыны Меншыкаў, ацаніўшы перспектыву Пятра Аляксеевіча стаць расійскім імператарам, перайшоў у лагер яго прыхільнікаў. Больш таго, Меншыкаву атрымалася дамагчыся згоды Кацярыны на шлюб Марыі, дочкі Меншыкава, на Пятры Аляксеевічы.
Пасля працяглай хваробы 6 (17) мая 1727 43-гадовая імператрыца Кацярына I памёрла. Перад самой смерцю спешна было складзена Басевічам завяшчанне, падпісанае Лізаветай замест нямоглай маці-імператрыцы. Паводле завяшчання пасад атрымліваў унук Пятра I, Пётр Аляксеевіч.
Артыкулы, якія рухаліся за тым адносіліся да апекі над непаўналетнім Імператарам; вызначалі ўладу Вярхоўнага савета, парадак спадчыны пасаду ў выпадку смерці Пятра Аляксеевіча. 11-ы артыкул ашаламіў шмат прысутных. У ім патрабавалася ўсім вяльможам садзейнічаць абручэнню Пятра Аляксеевіча з адной з дочак князя Меншыкава, а затым па дасягненні паўналецця садзейнічаць іх шлюбу. Літаральна: «тако же имеют наши цесаревны и правительство администрации стараться между его любовью [великим князем Петром] и одною княжною князя Меншикова супружество учинить.»
Такі артыкул відавочна сведчыў аб персоне, якая ўдзельнічала ў складанні завяшчання, аднак для рускага грамадства права Пятра Аляксеевіча на пасад — галоўны артыкул завяшчання — было бясспрэчна, і хваляванняў не ўзнікла. Пазней імператрыца Ганна Іаанаўна загадала канцлеру Галоўкіну спаліць духоўную Кацярыны I. Ён выканаў, тым не менш, захаваўшы копію завяшчання.
6 (17) мая 1727 Пётр Аляксеевіч стаў 2-м расійскім імператарам пад імем Пятра II.
Пётр II пры Меншыкаве. 1727
Паводле завяшчання Кацярыны I імператар-падлетак павінен быў да дасягнення ўзросту 16 гадоў кіраваць не самастойна, а абапіраючыся на Вярхоўны савет, дзе набраў сілу князь А. Д. Меншыкаў. Праз 5 дзён пасля абвяшчэння Пятра імператарам Меншыкаву было падаравана званне генералісімуса, ён зрабіўся паўнапраўным кіраўніком усяго рускага войска. Імкнучыся ўмацаваць уплыў на імператара, Меншыкаў перавёз яго 17 мая ў свой дом на Васільеўскім востраве. 25 мая адбыліся заручыны 11-гадовага Пятра II з 16-гадовай князёўнай Марыяй, дачкой Меншыкава.
Віцэ-канцлер Астэрман быў прызначаны обер-гафмайстрам Пятра з абавязкам кіраваць яго выхаваннем. Меншыкаў павёў барацьбу супраць усіх, каго палічыў небяспечным у сэнсе атрымання пасада ў спадчыну. Дачка Пятра I Ганна Пятроўна была вымушана са сваім мужам пакінуць Расію. Ганне Іванаўне, дачцэ цара Іаана (старэйшага брата Пятра I і суправіцеля да 1696), забаранілі прыехаць з Мітавы, каб павіншаваць Пятра II.
Пётр II з’явіўся толькі раз, 21 чэрвеня 1727, у Вярхоўным тайным савеце, больш пра яго наведванне вышэйшага ўрадавага органа пры Меншыкаве не вядома. Малады імператар не любіў вучыцца, аддаючы перавагу забавам і паляванню, дзе яго спадарожнікамі былі малады князь Іван Далгарукаў і 17-гадовая дачка Пятра I, Лізавета. Меншыкаў таксама не прыходзіў на паседжанні Савета, справы неслі яму дадому. Распараджаючыся як самаўладны кіраўнік, Меншыкаў настроіў супраць сябе ўсіх астатніх прадстаўнікоў дваранства, а таксама самога Пятра II.
Калі Пятру II споўнілася 12 гадоў, ён пачаў выказваць відавочнае незадавальненне Меншыкавым і навязаным шлюбам з яго дачкой Марыяй. 6 верасня 1727 па загадзе Вярхоўнага Тайнага савета ўсе рэчы імператара былі перанесены з меншыкаўскага дома ў летні палац. 7 верасня Пётр па сваім прыбыцці з палявання ў Пецярбург паслаў абвясціць гвардыі, каб яна слухалася толькі яго загадаў. 8 верасня 1727 Меншыкаў быў абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе, крадзяжы казны і разам са ўсёй сям’ёй (уключаючы Марыю) сасланы ў горад Бярозаў Табольскага края.
4 лютага 1728 года Пётр II са ўсім дваром пераехаў у Маскву, дзе фактычная ўлада перайшла да клана князёў Далгарукавых.
Пётр II пры Далгарукавых. 1728—1730
Праз свайго сябра Івана Далгарукава імператар восенню 1729 года пазнаёміўся і закахаўся ў яго сястру — 17-гадовую князёўну Кацярыну Далгарукаву. 19 лістапада Пётр II абвясціў пра намер ажаніцца з князёўнай, 30 лістапада 1729 адбыліся заручыны ў палацы Ляфорта. З іншага боку, хадзілі чуткі, што Далгарукавы прымусілі імператара да гэтага шлюбу, назіральнікі адзначалі, што Пётр II на публіцы халодна ставіцца да нявесты. 18 студзеня 1730 года было прызначана вяселле, але было адменена з-за заўчаснай смерці Пятра II.
14-гадовы імператар памёр ад воспы ў ноч з 18 на 19 (30)студзеня 1730 года (а 1-й гадзіне раніцы), не пакінуўшы нашчадкаў. На ім дом Раманавых спыніўся ў мужчынскім калене. Пётр II быў апошнім расійскім манархам, пахаваным у Архангельскам саборы Маскоўскага Крамля.
Марфа Васілеўна Паўлавец
Марфа Васілеўна Паўлавец (, в. Вяляцічы,  — ) — беларускі нейрахірург. Доктар медыцынскіх навук (1972). Заслужаны ўрач БССР (1964).
Біяграфія
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут у 1939 годзе. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны і партызанскага руху ў Беларусі.
З 1948 года ў Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі, з 1962 года адначасова выкладчык Беларускага інстытута ўдасканальвання ўрачэй.
Рубленікі
Ру́бленікі (, Рубленики) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
Марфа Васілеўна Паўлавец
Біяграфія
У 1992—1999 працавала ў Рэспубліканскім дыягнастычным цэнтры Мінска.
Узнагароды і памяць
Баявы і працоўны шлях адзначаны многімі дзяржаўнымі і ўрадавымі ўзнагародамі, у тым ліку ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны 2 ступені, медалём «За адвагу». Заслужаны ўрач БССР (1964). Ганаровы грамадзянін Барысаўскага раёна (22.06.2004).
У гонар Марфы Паўлавец названа адна з вуліц Барысава.
DESTROYERS
«DESTROYERS» (разбуральнікі) — хардкор-гурт з Беларусі.
Склад
Пасля змены бубнача і басіста цяперашні склад выглядае гэтак:
Гісторыя
Гурт «DESTROYERS» утварыўся ў канцы 2003 года ў Мінску. Спачатку калектыў граў падобна да стылістыкі хардкору, пазней таксама ў жанрах «punk 82», трэш-метал. У 2008 годзе ездзіў з турамі ў Латвію, Эстонію і Германію.
Маа Фумэй
Маа Фумэй (9 лістапада 1882 — 12 снежня 1939) — першая жонка найбуйнейшага кітайскага і затым тайваньскага рэвалюцыйнага лідара, военачальніка, кіраўніка дзяржавы Чан Кайшы. Маці яго першага (і адзінага афіцыйна прызнанага) сына — Цзян Цзінго, прэзідэнта Тайваня і палітычнага дзеяча, якога яна нарадзіла 18 сакавіка 1910 года.
DESTROYERS
Гісторыя
Мае 3 D.I.Y. альбомы, запісаныя на ўласнай студыі «VPODVAL RECORDS»: «Радиоактивное облучение мёртвых городов» (2004) і «Терминаторы кибернитического терроризма» (2005) ды «P.R.V.D.G.» (2009).
У 2013 годзе выдае альбом «Fuck​`​em all! / Выеби их всех!» да свайго дзесяцігоддзя
Лірыка
Тэматыка песень тычыцца барацьбы з сістэмай, супрацьстаяння дзяржаве, D.I.Y, нянавісці да ўлады, міліцыі, быдла, арміі, неафашыстаў. У гэты ж час гэта ўсё спалучаецца з тэматыкай рамантыкі жыцця ў таталітарнай дзяржаве, не пазбаўленай кахання, сяброўства і прыгод, а таксама імкнення жыць поўна і яскрава.
Маа Фумэй
Шлюб
Чан Кайшы ажаніўся па ініцыятыве сваёй маці. Маа Фумэй была старэйшая за яго на 5 гадоў (што нехарактэрна для кітайскіх традыцый). Яны развяліся ў 1921 годзе. Пасля шлюбу з Маа Чан Кайшы ўступіў у шлюб у другі раз. Яго жонкай стала Сун Мэйлін.
Маа Фумэй была забіта падчас японскага авіяналёту ў 1939 годзе.
Пелагея
Пелагея (Пелагія) — жаночае імя, якое паходзіць ад πελάγος — «мора».
Праваслаўныя імяніны (даты дадзены па грыгарыянскаму календару) : 12 лютага, 5 красавіка, 17 мая, 26 чэрвеня, 30 чэрвеня, 20 кастрычніка, 21 кастрычніка, 3 лістапада.
Вацлаў Ляшчынскі (прымас Польшчы)
Вацлаў Ляшчынскі (Wacław Leszczyński;  — ) — польскі рэлігійны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Андрэя і Соф’і з Апалінскіх.
Каралеўскі сакратар з 1630 года, канонік кракаўскі і схаластык ланчыцкі з 1633 года, пробашч ланчыцкі з 1640 года, рэферэндар каронны і пробашч плоцкі з 1643 года, біскуп вармінскі з 1644 года, архібіскуп гнезненскі з 1658 года.
Кацярына Віктараўна Гандзюк
Кацярына Віктараўна Гандзюк (Катерина Вікторівна Гандзюк;, Херсон, Украінская ССР — , Кіеў, Украіна) — палітычная і грамадская дзяячка, дэпутат Херсонскага абласнога савета V склікання і Херсонскага гарадскога савета VI склікання, в. а. кіраўніка справамі выканаўчага камітэта Херсонскага гарадскога савета, саветнік Херсонскага гарадскога галавы, Нацыянальны валанцёр ААН, аспірантка Нацыянальнай акадэміі дзяржаўнага кіравання пры Прэзідэнце Украіны, грамадская актывістка ў сферы доступу да публічнай інфармацыі, каардынатар Цэнтра палітычных студый і аналітыкі ў Херсонскай вобласці.
Біяграфія
Нарадзілася 17 чэрвеня 1985 года ў горадзе Херсон Украінскай ССР. З 2002 па 2006 год вучылася ў Херсонскім дзяржаўным універсітэце. У 2008 годзе скончыла Кіеўскі нацыянальны эканамічны ўніверсітэт. У 2016 годзе — Нацыянальную акадэмію дзяржаўнага кіравання пры Прэзідэнце Украіны.
Грамадская і палітычная дзейнасць
З 2003 года актывістка партыі «Бацькаўшчына». Узначальвала абласную грамадскую арганізацыю «Батьківщина Молода».
У 2004 годзе — актыўная ўдзельніца Аранжавай рэвалюцыі.
У 2006 годзе абрана дэпутатам Херсонскага аблсавета ад БЮТ.
У 2012 годзе стала сузаснавальнікам агенцтва грамадзянскай журналістыкі «МОСТ» і сайта most.ks.ua. Сайт стаў пляцоўкай, якая асвятляе праблемы мясцовай палітыкі, а пазней стаў адзіным у рэгіёне СМІ, сфакусаваным на маніторынгу дзяржаўных закупак і выдаткоўванні публічных фінансаў. Каманда Агенцтва грамадзянскай журналістыкі «МОСТ» займаецца антыкарупцыйнымі і маніторынгавымі даследаваннямі на Херсоншчыне.
З 2012 года, працуючы ў праекце «Маладыя футбольныя валанцёры: Спорт і валанцёрства для мэт развіцця тысячагоддзя» ПРААН, займалася развіццём спорту ў сельскіх раёнах Херсоншчыны, працуючы са школьнікамі і школьнымі настаўнікамі фізкультуры.
Актыўная ўдзельніца Еўрамайдана ў Херсоне. Актыўна супрацьстаяла спробам пачаць у Херсоне «рускую вясну».
Пасля далучэння Крыма да Расіі і пачатку вайны на Данбасе займалася змушанымі перасяленцамі. Працуючы памочнікам па пытаннях прававой абароны Упраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў у Херсонскай вобласці, арганізавала валанцёрскі рух па зборы грошай для куплі абутку дзецям перасяленцаў.
У маі 2014 года Кацярына была абраная дэпутатам Херсонскага гарадскога савета па спісе палітычнай партыі «Бацькаўшчына».
У верасні 2015 года была выключаная з шэрагаў палітычнай партыі «Бацькаўшчына».
З 2016 года ўваходзіла ў валанцёрскую групу Itchy Trigger Finger Ukrainians, якая займаецца распрацоўкай і распаўсюджваннем праўкраінскай знешняй рэкламы, накіраванай на жыхароў Крыма.
Улічваючы актыўную жыццёвую пазіцыю, на працягу доўгага часу Кацярына Гандзюк знаходзілася ў сістэмным канфлікце з прарасійскімі сіламі рэгіёна, сярод якіх арганізацыя «Украінскі выбар» Віктара Медведчука, КПУ, КОБ, Рух Экстэрытарыяльных Суполак.
З 2017 года ў канфлікт Гандзюк з прарасійскімі сіламі рэгіёна былі ўцягнутыя праваахоўнікі, якія адкрыта падтрымлівалі, ахоўвалі і аказвалі арганізацыйную дапамогу сепаратысцкім рухам Херсоншчыны. У прыватнасці, Кацярына Гандзюк адкрыта і неаднаразова заяўляла пра самавольства арганізатара «рускіх прабежак» у Херсоне Кірыла Страмавусава. Апошні ў снежні 2017 года стаў кіраўніком Сацпартыі ў Херсонскай вобласці і каардынуе сваю дзейнасць з кіраўніком партыі Іллёй Ківай. Страмавусаў ладзіў сутычкі і правакацыі падчас пасяджэнняў сесіі Херсонскага гарадскога савета. Падчас сутыкненняў Страмавусаў ужыў фізічную сілу да паліцыянтаў, на што праваахоўнікі не рэагавалі. Таксама Страмавусаў арганізоўваў мітынгі з мэтай выклікаць недавер да органаў дзяржаўнай улады і мясцовага самакіравання.
2 снежня 2017 года актывісты ў Херсоне сарвалі лекцыю дэпутата Мікалаеўскага абласнога савета Максіма Невінчанага, які таксама з’яўляецца старшынёй Мікалаеўскага тэрытарыяльнага Савета грамадскай арганізацыі «Украінскі выбар». Сярод вулічных пратэстоўцаў была заўважаная і Кацярына Гандзюк, якая раскрытыкавала дзеянні Херсонскай паліцыі.
Кацярына Гандзюк таксама мела канфлікт з начальнікам упраўлення абароны эканомікі ў Запарожскай вобласці Дэпартамента абароны эканомікі Нацыянальнай паліцыі Украіны Арцёмам Анташчуком. 14 верасня 2017 года яна абвінаваціла яго ў карупцыі і вымагальніцтве. Анташчук падаў пазоў супраць Гандзюк аб абароне гонару і годнасці, які быў часткова задаволены. У выніку гучнага медыя-скандалу Анташчук страціў пасаду.
У красавіку 2018 года Кацярына Гандзюк таксама апублікавала інфармацыю аб тым, што амаль 200 «журналістаў» з падробленымі пасведчаннямі атрымалі ў абласной паліцыі дазвол на валоданне траўматычнай і газавай зброяй у 2014—2018 гадах.
Кацярына Гандзюк актыўна садзейнічала адраджэнню футбольнага клуба «Крышталь» у Херсоне пасля таго, як ён спыніў сваё прафесійнае існаванне ў 2017 годзе. У межах сваіх паўнамоцтваў дапамагала развіццю не толькі самой футбольнай каманды, а таксама і развіцця фан-руху «Крышталя» ў горадзе.
Напад на Гандзюк
31 мая 2018 года каля 8:30 невядомы абліў Кацярыну Гандзюк канцэнтраванай сернай кіслатой. Напад адбыўся каля дома, дзе жыла палітык, у той час, калі яна ішла на працу.
Кацярыну Гандзюк даставілі ў рэанімацыйнае аддзяленне абласной бальніцы ў шокавым стане. Апёкі склалі больш за 30% цела. Кіслата трапіла жанчыне на спіну, галаву, руку, а таксама ў вочы.
Першапачаткова крымінальная справа была ўзбуджаная па ч. 4 арт. 296 Крымінальнага кодэкса Украіны (хуліганства), затым злачынства перакваліфікавалі на «наўмысныя цяжкія цялесныя пашкоджанні, учыненыя з мэтай запалохвання пацярпелага» (ч. 2 арт. 121). Пасля справу перакваліфікавалі на «замах на забойства з асаблівай жорсткасцю».
1 жніўня Кацярыну Гандзюк санітарным бортам даставілі ў Кіеў, ёй далі дзяржаўную ахову.
З-за недаверу да херсонскай паліцыі і падазрэнні ў яе датычнасці да нападу Гандзюк адмовілася ад супрацоўніцтва з імі. Замест гэтага 2 жніўня яна дала паказанні аператыўнікам дэпартамента стратэгічных расследаванняў (ДСР), якія наведалі Гандзюк па месцы лячэння ў Кіеўскім апёкавым цэнтры.
Па стане на 5 жніўня 2018 пошукі нападніка працягваліся. Быў складзены фотаробат нападніка і аб’яўлена ўзнагарода за любую інфармацыю, якая дазволіць яго ідэнтыфікаваць. Генеральны пракурор Украіны Юрый Луцэнка ўзяў пад асабісты кантроль крымінальную справу па факце нападу на Кацярыну Гандзюк. Найбольш верагоднай прычынай нападу лічаць публічную дзейнасць Гандзюк.
У 2019 годзе за замах на яе асуджаныя пяць чалавек, якія атрымалі ад 6,5 да 3 гадоў зняволення. Абвінавачаныя прызналі сваю віну і пайшлі на здзелку са следствам, пракуратура змяніла ім абвінавачанне з забойства на наўмыснае нанясенне цяжкіх цялесных пашкоджанняў. Заказчык злачынства на судовым працэсе названы не быў.
Смерць
Кацярына Гандзюк памерла 4 лістапада 2018 года на 34-м годзе жыцця ад ран, выкліканых кіслотнай атакай. Паводле папярэдняй інфармацыі, дакладнай прычынай смерці стаў абрыў тромба.
Сумбат Хачатуравіч Арзуманян
Сумбат Хачатуравіч Арзуманян (, Гюнейкалер, Мартунінскі раён, Нагорна-Карабахская аўтаномная вобласць —, ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Брэсцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Член КПСС з 1946 года. Скончыў Чарнавіцкі ўніверсітэт у 1959 годзе. З ліпеня 1941 года на фронце. У партызанах з верасня 1941 года, камандзір узвода, роты, у кастрычніку 1943 — сакавіку 1944 гадоў — партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна. З 1945 года ў органах КДБ, з 1959 года на гаспадарчай рабоце ў Чарнаўцах і Брэсце. Аўтар успамінаў «Зямля палала» (1974).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга, медалямі «За адвагу», «Партызану Айчыннай вайны» I ступені, «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».
Кіпарысавыя
Кіпарысавыя (Cupressaceae) — сямейства голанасенных раслін.
Апісанне
Адна- або двухдомныя лістападныя і вечназялёныя дрэвы і кусты. Драўніна без смаляных хадоў, іншы раз з багатай драўніннай парэнхімай і звычайна з аднарадковай поравасцю трахеід. Лісце (ігліца) чаргаванае, супраціўнае ці ў кальчаках па 3—4, лінейна-ланцэтнае, іголка- або лускападобнае, з адной жылкай.
Пашырэнне
Геалагічная гісторыя кіпарысаў пачынаецца а позняй юры. Вядома больш за 20 родаў, 140 відаў, пашыраныя ва ўмерана цёплым поясе Еўразіі, Паўночнай Амерыкі, Паўночнай Афрыкі. На Беларусі распаўсюджаны дзікарослы ядловец звычайны, інтрадукаваны балотны кіпарыс звычайны, кіпарысавік, платыкладус усходні, туя заходняя, некалькі відаў ядлоўца.
Сістэматыка
Па інфармацыі базы даных The Plant List (на ліпень 2016) сямейства ўключае 32 роды і 166 відаў :
Выкарыстанне
Сярод кіпарысавых дэкаратыўныя, тэхнічныя, лекавыя, смаланосныя, эфіраалейныя і таніданосцыя расліны.
Вядомыя асобы Бішкека
Вядомыя ўраджэнцы Бішкека:
Матэра
Матэра (Matera) — горад і цэнтр правінцыі Матэра ў рэгіёне Базіліката, у Паўднёвай Італіі.
Вядомы як la città sotterranea («падземны горад»), у гістарычным цэнтры — Сасі (Sassi) знаходзяцца старажытныя пячорныя жылыя дамы, заселеныя з палеаліту (10-е тысячагоддзе да н.э.). Леанарда Кізена лічыць яго адным з найстарэйшых бесперапынна заселеных населеных пунктаў свету, альтэрнатыўная версія Эн Пармлі Токсі сцвярджае, што гэта месца «увесь час было занята на працягу прынамсі трох тысячагоддзяў і заселена спарадычна на працягу 150—700 тысячагоддзяў да гэтага». Сасі, нароўні з паркам пячорных цэркваў, у 1993 годзе быў нададзены статус аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
17 кастрычніка 2014 года Матэра быў абвешчаны італьянскім гаспадаром еўрапейскай сталіцы культуры у 2019 годзе разам з балгарскім горадам Плоўдзівам.
Гісторыя
Пасля кароткай эпохі гарадской камуны і шэрагу эпідэмій і землятрусаў, горад у XV ст. стаў арагонскім уладаннем, і быў перададзены ў сям’і баронаў Трамантана. У 1514 годзе, аднак, гараджане паўсталі супраць прыгнёту і забілі графа Джавані Карла Трамантана. У XVII ст. Матэра перададзены роду Арсіні. Пазней горад быў сталіцай правінцыі Базіліката да 1806 года, калі Жазеф Банапарт перадаў гэты статус гораду Патэнца. У 1927 годзе ён стаў сталіцай новастворанай правінцыі Матэра.
Сасі (старажытны горад)
Да канца 1980-х гадоў Сасі лічыўся вобласцю галечы, бо жыллё было непрыдатным для пражывання і небяспечным. Цяперашняя мясцовая адміністрацыя, аднак, робіца ўсё болей арыентаванай на турызм, гэта спрыяла рэгенерацыі Сасі ў маляўнічы турыстычны горад з дапамогай італьянскага ўраду, ЮНЕСКА і Галівуда. Цяпер тут шмат квітнеючых прадпрыемстваў, бараў і гасцініц, горад з’яўляецца адным з самых хутка растучых у паўднёвай Італіі.
Манастыры і цэрквы
Кафедральны сабор Матэры (1268—1270) быў прысвечаны Санта-Марыя-дэла-Бруна з 1389 года. Пабудаваны ў апулескім раманскім архітэктурным стылі, царква мае 52-метровую званіцу, побач з галоўнымі варотамі знаходзіцца статуя Марыі-дэла-Бруна, якую падтрымліваюць святыя Пётр і Павел. Галоўнай асаблівасцю фасада з’яўляецца акно-ружа. Інтэр’ер заснаваны на плане лацінскага крыжа, з нефам і двума праходамі. Інтэр’ер у асноўным з ХVIII ст. у стылі барока, але нядаўна была выяўлена фрэска ў візантыйскім стылі ХIV ст. з выявай Апошняга Суда.
Цыстэрны і збор вады
Горад быў пабудаваны над глыбокім ярам, які дзеліць тэрыторыю на дзве часткі, і гэта робіць цяжкім падачу вады для яго жыхароў. Першыя жыхары ўклалі велізарную энергію ў будаўніцтва цыстэрнаў і сістэмы водных каналаў.
Самая вялікая цыстэрна была знойдзена пад плошчай Віторыа Венета. З яго тоўстымі калонамі, выразанымі з скалы і вышынёй зводу больш за 15 метраў, гэта сапраўдны сабор вады, па якому можна плаваць на лодцы. Як і іншыя цыстэрны ў горадзе, ён збіраў дажджавую ваду, якая тут фільтравалася і потым накіроўвалася ў Сасі.
Замак Трамантана
Замак Трамантана з пачатку ХVI ст., збудаваны графам Джан-Карла Трамантана, верагодна, адзіная славутасць, якая вылучаецца ў горадзе акрамя Сасі. Тым не менш, будаўніцтва засталося няскончаным пасля забойства графа ў бунце 29 снежня 1514 года. Замак мае тры вялікія вежы, у той час як у арыгінальны план, напэўна, былі ўключаны дванаццаць вежаў. Падчас аднаўленчых работ на галоўнай плошчы горада, рабочыя выявілі буйныя рымскія цыстэрны. Цэлыя жылыя структуры былі адкрыты, дзе можна ўбачыць, як жылі людзі той жылі.
Культура
17 кастрычніка 2014 года Матэра была абвешчана культурнай сталіцай Еўропы у 2019 годзе, разам з другім паводе велічыні горадам Балгарыі Плоўдзівам.
Кухня
Крапіята (сrapiata) — стары рэцэпт родам з Матэры, які нарадзіўся ў рымскі перыяд. Гэта страва беднякоў з фасолі і збожжавых, якую маглі сабе дазволіць фермеры пасля напружанай працы, адзінай прыправай была соль. Інгрэдыенты — вада, турэцкі гарох, бабы, пшаніца, сачавіца, бульба і соль.
Хлеб Матэры — хлеб, зроблены па старой тэхналогіі, якая выкарыстоўваецца мясцовымі пекарамі. Выраб прадугледжвае выкарыстанне манных круп цвёрдых сартоў пшаніцы. Некаторыя гісторыкі сцвярджаюць, што хлеб мае старажытныя традыцыі, якія ўзыходзяць да Неапалітанскага каралеўства і нават раней. Дзякуючы некаторым мастацкім і літаратурным доказам, якія пацвярджаюць актуальнасць хлеба для эканомікі горада, вядома, што гэта адзін з самых важных прадуктаў харчавання ў мінулым, з-за традыцыйнага вырошчвання пшаніцы.
Кіно
З-за старажытнага выгляду Сасі, кінематаграфістыты часта здымаюць тут замест старажытнага Іерусаліма. Так, у горадзе здымаўся фільм Мела Гібсана «Мукі Хрыстовы» (2004).
Півашы
Півашы́ (, Пиваши) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Масяйкі
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Забараўскага сельсавета, пасля — у склад Багушэўскага сельсавета. Да 8 красавіка 2004 года ўваходзіла ў склад Обальскага сельсавета.
Арэхаўка (птушка)
Знешні выгляд
Невялікая птушка, крыху драбнейшая за галку і з больш тонкай і доўгай дзюбай. Даўжыня арэхаўкі 28—33 см, хваста 11 см, размах крылаў 52—60 см. Маса 125—190 грам. Афарбаваная ў цёмны карычнева-буры колер з белымі плямамі, якіх няма толькі на верхнім баку галавы. На канцы хваста светлая аблямоўка. Самка мала адрозніваецца ад самца: яна крыху святлейшая, і белыя плямы не так выразна абмежаваныя.
Пашырэнне
Арэал разарваны: Балканы, горы Дынар і Альпы, Карпаты, Судэты, Рудава, Шумава і на захад праз Цюрынгскі Лес да Ардэн і ад поўдня Скандынавіі праз Польшчу, балтыйскія краіны, Беларусь, паўночны захад Расіі да Ціхага акіяна, Японіі і Тайваня. Ізаляваны арэал ад Гімалаяў да паўночна-заходняй часткі Кітая.
Жыве ў вялікіх старых хваёвых лясах з перавагай елак, прымессю піхты і густым падростам, у тайзе — з еўрапейскага кедра і лістоўніцы. У Альпах даходзіць да 2300 м.
Месца зімовак: у межах гнездавога арэала, у Казахстане і амаль усёй Еўропе. На тэрыторыі Беларусі рэдкі на гнездаванні і зімуючы від.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца насеннем елкі, хвоі, дуба, арэхамі, насякомымі і іх лічынкамі. Разносіць і хавае ў зямлю жалуды і арэхі, чым спрыяе ўзнаўленню лясоў.
Гняздо амаль заўсёды на хваёвым дрэве ў развілцы галін каля ствала (звычайна пад прыкрыццем звісаючых галінак), 3—8 м над зямлёй. Слаістае: знешняя частка ў форме шара з выступаючымі па-за гняздо галінамі (галоўным чынам яловыя, з каранямі, травой, таўшчыня каля 3 см), цэнтр. частка — з перагнілай драўнiны i моху (таўшчыня 8 см), унутраная частка — з травы і лішайнікаў, каранёў, часам з прымессю лыка і пёраў. Дыяметр каля 30 см.
Яйкі 3—4 (часам 2—5), пераважна вельмі падоўжаныя з тупым вузейшым канцом або слаба падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом (абодва тыпы могуць знаходзіцца адначасова ўадной кладцы). Светла-блакітныя, блакітна-шэрыя з зеленаватым адценнем. Толькі паверхневыя, густыя і вельмі дробныя аліўкава-карычневыя плямкі, альбо падвойныя: глыбокія — шэра-папялістыя, паверхневыя — аліўкава-карычневыя, дробныя і больш густыя. Памеры: 34х24 мм.
Вацлаў Ляшчынскі (ваявода падляшскі)
Вацлаў Ляшчынскі (Wacław Leszczyński; паміж 1632 і 1638 — ) — польскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава і Кацярыны з Гаеўскіх.
Ваявода падляшскі з 1673 года. Удзельнічаў у Хацінскай бітве 1673 года, Венскай бітве 1683 года.
Леў Ніканавіч Бялевіч
Леў Бялевіч (1926 — снежань 2015) — сябра глыбоцкай групы моладзевай падпольнай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП) з восені 1945 г. Вязень ГУЛАГу з 1947 па 1955 год.
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Багуцкія (цяпер Мёрскі раён, Віцебская вобласць) ў беларускай сялянскай сям'і, якая жыла з дзедам. Меў 3 сясцёр: Вера, Ніна, Надзея. Дзед навучаў Дабравесцю і беларускім вершам. У дзяцінстве Льва выхоўвалі ў беларушчыне. Бялевіч добра ведаў гісторыю Беларусі, даўнія карані беларускай дзяржаўнасці.
У польскамоўнай пачатковай школе ў в. Раздзёрка, якую скончыў у чэрвені 1938 г., настаўніца забараняла размаўляць на беларускай мове. У верасні 1938 г. паступіў у в. Глушкі, якая знаходзілася за 15 км ад роднай в. Багуцкія, ў 7-гадовую польскамоўную школу, дзе скончыў 5-й клас. 17 верасня 1939 г. у в. Лужкі суправаджаў адыход Польскага войска і сустрэў Чырвоную армію пад Лужкамі. 12 лістапада 1939 г. Вярхоўны Савет БССР зацвердзіў Закон аб уз’яднанні Заходняй Беларусі з БССР. У выніку пайшоў паўторна ў 5-й клас у рускамоўнай школе з часткова беларускамоўным навучаннем (Русіфікацыя). Узімку 1939 г. стаў сведкам хапуна і высылкі на лесапавал сям’і суседа з 7 дзецьмі, які ажыццявілі супрацоўнікі НКУС СССР (Рэпрэсіі ў БССР). Дзядзька Бялевіча быў прызначаны савецкай адміністрацыяй старшынёй мясцовага Язненскага сельсавета, які стварылі 12 кастрычніка 1940 г.
У 6-й клас пайшоў пад нямецкай акупацыяй у школу ў вёсцы Язна (Мёрскі раён, Глыбоцкая вобласць, Генеральная акруга Беларусь). Яе дырэктарам быў дзеяч асветы Заходняй Беларусі Ігнат Мятла, які быў родным братам беларускага пасла польскага Сойма Пятра Мятлы (1922—1927; Беларускі пасольскі клуб). Усё навучанне было па-беларуску. Гісторыю вывучалі паводле падручніка «Кароткая гісторыя Беларусі» (Вільня, 1910) Вацлава Ластоўскага.