cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кавітацыя
Карыснае прымяненне кавітацыі
Таксама былі распрацаваны кавітацыйныя водныя прылады ачысткі, у якіх межавыя ўмовы кавітацыі могуць знішчыць забруджвальныя рэчывы і арганічныя малекулы. Спектральны аналіз святла, выпусканага ў выніку сонахімічнай рэакцыі, паказвае хімічныя і плазменныя базавыя механізмы энергетычнай перадачы. Святло, выпусканае кавітацыйнымі бурбалкамі, называецца соналюмінесцэнцыяй.
Шматлікія энтузіясты будуюць на самаробных кавітатарах ацяпляльныя сістэмы для прыватных дамоў. Сутнасць сістэмы заключаецца ў замкнёным контуры, у якім цыркулюе вада праз кавітатар, а ціск стварае звычайная помпа. Лічыцца, што на 1 кВт электраэнергіі адбываецца нагрэў 1.3 кDт, гэта значыць 30% прырост нагрэву. Гэтыя дадзеныя ні кім не пацверджаны і многія лічаць містыфікацыяй, але шэраг прыватных кампаній публікаваў справаздачы даследаванняў, у якіх дадатковы нагрэў тлумачыўся утварэннем пергідроля (пераксіду вадароду), якая пры распадзе як раз вылучае цеплавую энергію. У выніку такая сістэма ацяплення магчымая, але занадта «сырая» і не дапрацаваная і ў працэсе кавітацыі руйнуецца сам кавітатар і патрабуе пастаяннай замены. Варта адзначыць, што з пункту гледжання тэрмадынамікі прырост ККД за кошт кавітацыі не магчымы (згодна з законам захавання энергіі), а утварэння пергідроля не адбываецца на ўвазе малой магутнасці прапанаваных кавітатараў. Тэарэтычна утварэнне пергідроля магчыма, але выдаткі энергіі ў гэтым выпадку перавысяць энергаёмістасць ацяпляльнай сістэмы без кавітацыі.
Кавітацыйныя працэсы маюць высокую разбуральную сілу, якую выкарыстоўваюць для драбнення цвёрдых рэчываў, якія знаходзяцца ў вадкасці. Адным з ужыванняў такіх працэсаў з'яўляецца драбненне цвёрдых уключэнняў у цяжкія паліва, што выкарыстоўваецца для апрацоўкі кацельнага паліва з мэтай павелічэння каларыйнасці яго гарэння.
Кавітацыйныя прылады зніжаюць вязкасць вуглевадароднага паліва, што дазваляе знізіць неабходны нагрэў і павялічыць дысперснасць распылення паліва.
Кавітацыйныя прылады выкарыстоўваюцца для стварэння водна-мазутных і водна-паліўных эмульсій і сумесяў, якія часта выкарыстоўваюцца для павышэння эфектыўнасці гарэння або ўтылізацыі абводненых відаў паліва.
Прымяненне ў біямедыцыне
Кавітацыя гуляе важную ролю для знішчэння камянёў у нырках і мачаточніку з дапамогай ударнай хвалі літатрыпсіі. Літатрыптар - прыбор, прызначаны для разбурэння камянёў у мочапалавому тракце без адкрытага хірургічнага ўмяшання.
Кавітацыя, якая ствараецца праходжаннем ультрагуку ў вадкасным асяроддзі, выкарыстоўваецца ў працы хірургічных інструментаў для бяскроўнага сячэння тканін шчыльных органаў (гл. CUSA).
Кавітацыя таксама ўжываецца ў стаматалогіі пры ультрагукавой чыстцы зубоў, руйнуючы зубны камень і пігментаваны налёт («налёт курца»), а таксама касметалогіі.
Лопасцевыя помпы і шрубы судоў
У месцах кантакту вадкасці з цвёрдымі аб'ектамі, якія рухаюцца хутка (працоўныя органы помпаў, турбін, вяслярныя шрубы судоў, падводныя крылы і г. д.) адбываецца лакальнае змяненне ціску. Калі ціск у нейкім пункце падае ніжэй ціску насычанага пару, адбываецца парушэнне цэласнасці асяроддзя. Ці, прасцей кажучы, вадкасць закіпае. Затым, калі вадкасць трапляе ў вобласць з больш высокім ціскам, адбываецца «плясканне» бурбалак пару, што суправаджаецца шумам, а таксама з'яўленнем мікраскапічных абласцей з вельмі высокім ціскам (пры сутыкненні сценак бурбалак). Гэта прыводзіць да разбурэння паверхні цвёрдых аб'ектаў. Іх як бы «раз'ядае». Калі зона паніжанага ціску аказваецца досыць шырокай, узнікае кавітацыйная каверна - паражніна, запоўненая парай. У выніку нармальная праца лопасцяў парушаецца і магчымы нават поўны зрыў працы помпы. Цікава, але ёсць прыклады, калі кавітацыйная кавернай спецыяльна закладваецца пры разліку помпы. У тых выпадках, калі пазбегнуць кавітацыі немагчыма, такое рашэнне дазваляе пазбегнуць разбуральнага ўплыву кавітацыі на працоўныя органы помпы. Рэжым, пры якім назіраецца ўстойлівая кавітацыйная каверна, называюць «рэжымам суперкавітацыі».
Лопасцевыя помпы. Кавітацыя на баку ўсмоктвання
Як правіла, зона кавітацыі назіраецца паблізу зоны ўсмоктвання, дзе вадкасць сустракаецца з лопасцямі помпы. Верагоднасць узнікнення кавітацыі тым вышэй,
Цэнтрабежныя помпы. Кавітацыя ва ўшчыльненні працоўнага кола
У класічных цэнтрабежных помпаў частка вадкасці з вобласці высокага ціску праходзіць праз шчыліну паміж працоўным колам і корпусам помпы ў зону нізкага ціску. Калі помпа працуе з істотным адхіленнем ад разліковага рэжыму ў бок павышэння ціску нагнятання, расход уцечак праз ўшчыльненне паміж працоўным колам і корпусам ўзрастае (з-за павелічэння перападу ціску паміж паражнінамі ўсмоктвання і нагнятання). З-за высокай хуткасці вадкасці ў ўшчыльненні магчыма з'яўленне кавітацыйных з'яў, што можа прывесці да разбурэння працоўнага кола і корпуса помпы. Як правіла, у бытавых і прамысловых выпадках рэжым кавітацыі ў працоўным коле помпы магчымы пры рэзкім падзенні ціску ў сістэме ацяплення або водазабеспячэння: напрыклад, пры парыве трубаправода, каларыфера або радыятара. Пры рэзкім падзенні ціску ў зоне працоўнага кола помпы утворыцца вакуум, вада пры нізкім ціску пачынае закіпаць. Пры гэтым напор рэзка падае. Рэжым кавітацыі прыводзіць да эрозіі працоўнага кола помпы, і помпа выходзіць з ладу.
Кавітацыя у рухавіках
Некаторыя вялікія па памерам дызельныя рухавікі пакутуюць ад кавітацыі з-за высокага сціску і малагабарытных сценак цыліндру. У выніку ў сценках цыліндру ўтвараюцца адтуліны, якія прыводзяць да таго, што астуджальная вадкасць пачынае трапляць у цыліндры рухавіка. Прадухіліць непажаданыя з'явы магчыма пры дапамозе хімічных дабавак у астуджальную вадкасць, якія ўтвараюць ахоўны пласт на сценках цыліндру. Гэты пласт будзе схільны той жа кавітацыі, але ён можа самастойна аднаўляцца.
Лік кавітацыі
Кавітацыйную плынь характарызуюць безразмерным параметрам (лікам кавітацыі):
, дзе
P — гідрастатычны ціск набягаючага патоку, Па; P_s — ціск насычаных пароў вадкасці пры пэўнай тэмпературы навакольнага асяроддзя, Па; \rho — шчыльнасць асяроддзя, кг/м³; V — хуткасць патоку на ўваходзе ў сістэму, м/с.
Вядома, што кавітацыя ўзнікае пры дасягненні патокам межавай хуткасці V = V_c, калі ціск у струмені становіцца роўным ціску параўтварэння (насычанай пары). Гэтай хуткасці адпавядае межавае значэнне крытэра кавітацыі.
У залежнасці ад велічыні \Chi можна адрозніваць чатыры віды патокаў:
Мацешыцы
Маце́шыцы (, Матешицы) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.
Аляксандр Пятровіч Дуровіч
Аляксандр Пятровіч Дуровіч (нар., в. Карытніца, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук.
Біяграфія
У 1979—1980 гадах працаваў старшым тавараведам упраўлення гандлю прамысловымі таварамі Белкаапсаюза. З 1980 года стаў працаваць на пасадзе асістэнта кафедры таваразнаўства Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта, затым — дацэнта, а з 1997 года — на пасадзе загадчыка кафедры кіравання турызмам. З 2006 года працуе на пасадзе прафесара ў Міжнародным універсітэце «МІПСА».
У 1984 годзе па вочнай форме навучання скончыў аспірантуру Расійскага эканамічнага ўніверсітэта імя Г. В. Пляханава. Праз год абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата эканамічных навук, а 30 сакавіка 2001 года — дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара эканамічных навук па спецыяльнасці 08.00.05 «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай» на тэму «Кіраванне маркетынгам ў сістэме турызму Рэспублікі Беларусь» у Беларусім дзяржаўным эканамічным універсітэце.
Навуковая дзейнасць
Аўтар каля 200 навуковых і вучэбна-метадычных работ, у тым ліку трох манаграфій і 14 навучальных дапаможнікаў. Асноўныя навуковыя працы прысвечаны тэарэтыка-метадалагічным праблемам маркетынгу, пытанням фарміравання нацыянальнай мадэлі ўстойлівага развіцця турызму ў Беларусі. Прымаў удзел у падрыхтоўцы Нацыянальных праграм развіцця турызму на 2001—2005 гг. і 2005—2010 гг., а таксама Дзяржаўнай праграмы развіцця турызму на 2010—2015 гг., як эксперт прымаў удзел у рэалізацыі міжнародных праектаў у сферы турызму.
Бабруйскі манастыр святых жанчын-міраносіц
Манастыр святых жанчын-міраносіц ― жаночы манастыр у гонар святых жанчын-міраносіц у горадзе Бабруйску.
Адкрыццё манастыра
Знаходзіцца ў горадзе Бабруйску Магілёўскай вобласці. Адносіцца да Бабруйскай епархіі. Заснаваны ў 2005 годзе. Размешчаны ў месцы, дзе некалі пачынаўся горад ― на тэрыторыі Бабруйскай крэпасці ў былых будынках цытадэлі. Манастыру аддадзены 6 пабудоў ваеннай крэпасці; ў будынку турмы вырашана было стварыць манастырскі храм Марыі Магдаліны. У планах манастыра ўзнавіць храм Аляксандра Неўскага, узарваны ў 1934 годзе, ― ужо адкрыты рэшткі падмуркаў.
У сакавіку 2008 года ў прыходзе Бабруйскага Мікола-Сафійскага храма архірэй Серафім прадставіў прыхаджанам ігуменню манастыра Раісу, выпускніцу БДУ, якая раней служыла ў дзяржаўных органах кіравання.
Пра жон-міраносіц
Храм названы ў гонар жанчын-міраносіц. Міраносіцы ― тыя самыя жанчыны, якія па любові да Выратавальніка прымалі Яго ў сваіх дамах, а пазней рушылі ўслед за Ім да месца распяцця на Галгофу. Яны былі сведкамі крыжовых пакут Хрыста. Гэта яны зацемна паспяшаліся да Труны Гасподняй, каб намазаць цела Хрыста мірам, як гэта належала па звычаю юдзеяў. Гэта яны, жанчыны-міраносіцы, першымі пазналі, што Хрыстос уваскрэс. Упершыню пасля сваёй крыжовай смерці Выратавальнік з’явіўся жанчыне ― Марыі Магдаліне.
Жыццё манастыра
Спачатку тэрыторыя была ў поўным заняпадзе, ігумення спала ў каморы, з палкай ад пацукоў. Але паступова, з дапамогай дзяржаўных арганізацый і вернікаў жыццё наладзілася. У адрэстаўраваным корпусе ў прыходзе Свята-Сафійскага храма была абсталявана дамавая царква ў гонар іконы Божай Маці Скорапаслушніцы. Ужо цяпер у будынку манастыра штодня ідзе малітва ― чытаецца акафіст св. роўнаапостальнай Марыі Магдаліне, праводзіцца хрэсны ход вакол манастыра.
З часам да будынкаў манастыра падведзены камунікацыі ― газ, вада, электрычнасць, каналізацыя. Рамонт аднаго двухпавярховага будынка завершаны, засталіся толькі вонкавыя аддзелачныя работы. Адкрыты трапезная, келлі, швейны пакой. Для сельскагаспадарчых работ у манастыр завезены ўрадлівы грунт, выкладзена тратуарная плітка, якая вядзе да манастыра. У скорым часе неабходна пабудаваць сабор Аляксандра Неўскага, ужо закладзены падмурак. Будуць таксама ўзведзены манастырская званіца і капліца ― купель. Выкапаны катлаван і прывезены будаўнічыя матэрыялы для будаўніцтва сховішча для агародніны.
Ліпаўка (Хоцімскі раён)
Лі́паўка (, Липовка) — аграгарадок (да 2010 года вёска) у Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікаліпаўскага сельсавета.
Аграгарадок знаходзіцца за 9 км у напрамку на паўночны ўсход ад Хоцімска, за 214 км ад Магілёва.
Клэновэ (Носіўскі раён)
Клэновэ (Клено́ве) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Макііўскай вясковай абшчыны.
Ляонас Сямёнавіч Аранаўскас
Ляонас Сямёнавіч Арана́ўскас (Leonas Aranauskas;, — , ) — расійскі архітэктар літоўскага паходжання.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут (1949). Працаваў у Мінску, а з 1956 года ў Маскве ў інстытуце «Маспраект-2».
Пахаваны на Данілаўскіх могілках.
Кежмарак
Ке́жмарак (Kežmarok, Kesmark/Käsmark, Késmárk) — горад ва ўсходняй Славакіі на рацэ Попрад паміж Высокімі Татрамі і Левачскімі Врхамі. Цэнтр Спішскай вобласці Прэшаўскага края. Насельніцтва каля 17 000 чалавек.
Гісторыя
Кежмарак утварыўся ў XIII ст. аб'яднаннем трох блізкіх паселішчаў — славацкіх рыбакоў, нямецкіх каланістаў і каралеўскіх мытных вартавых. Упершыню згадваецца ў 1251 годзе ў лісце караля Белы IV як «Villa (Saxonum apud Ecclesiam) Sancte Elisabeth». Гарадскія правы Кежмарак атрымаў у 1269 годзе разам з правам на ўласны сырны рынак (па-нямецку «Käsemarkt» — «сырны рынак»).
У Кежмарку вясной 1410 года, падчас Вялікай вайны, адбываліся перамовы вялікага князя літоўскага Вітаўта з венгерскім каралём Жыгімонтам. 6 красавіка 1410 года ў Кежмарку быў здзейснены замах на Вітаўта, падпалена частка горада, дзе ён размясціўся і ў пажары атрад наёмнікаў напаў на двор князя, але ахова здолела адбіцца.
25 красавіка 1433 года горад моцна пацярпеў ад нападу гусітаў. Пасля 1440 года ў Кежмарку засядаў граф Спіша. У XV стагоддзі (потым яшчэ раз у 1655 годзе) стаў вольным каралеўскім горадам. У пачатку XVI стагоддзя горад аднагалосна прыняў лютэранства. У сярэднявеччы Кежмарак быў багатым гандлёвым і рамесным горадам.
Кежмарк быў крэпасцю роду Цёкалі (Thököly).
У 1918 годзе група кежмарскіх славакаў абвясціла незалежную Славацкую рэспубліку.
Да Другой сусветнай вайны ў Кежмарку пражывала вялікая колькасць этнічных немцаў (глядзіце карпацкія немцы). Таксама была вялікая яўрэйская абшчына. Падчас вайны пад пратэкцыяй першай Славацкай рэспублікі каля 3000 яўрэяў былі дэпартаваныя ў нямецкія лагеры смерці. Усе немцы пакінулі горад у 1944 годзе пры набліжэнні Чырвонай арміі.
У 1950 годзе Кежмарак быў абвешчаны архітэктурным запаведнікам.
Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 года ў горадзе налічваліся 17 383 жыхары. 95,21% з іх славакі, 1,59% цыганы, 0,83% чэхі і 0,43% немцы. Па веравызнанні 77,50% рымска-каталікі, 10,98% без рэлігійнай прыналежнасці, 4,83% лютэране і 2,63% грэка-каталікі.
== Гарады-пабрацімы ==
Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека
Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека, УВКПЧ (Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, OHCHR) — агенцтва Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, якое адсочвае забяспячэнне і абарону правоў чалавека, гарантаваных Усеагульнай дэкларацыяй правоў чалавека.
Заснаванае ў 1993 г. Генеральнай Асамблеяй ААН. З’яўляецца галоўным структурным падраздзяленнем ААН па ахове правоў чалавека. Узначальваецца Вярхоўным камісарам ААН па правах чалавека, які нясе асноўную адказнасць за дзейнасць ААН ў галіне правоў чалавека.
З 1 верасня 2008 г. пасаду Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека займае Наванетхем Пілэй (Navanethem Pillay) з Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.
Упраўленне цесна супрацоўнічае з Саветам па правах чалавека ААН (UNHRC). Колькасць супрацоўнікаў Упраўлення налічвае каля 1 тысячы чалавек.
Расследаванне ў Тыграі
У сакавіку 2021 года Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Мішэль Бачэлет заявіла, што УВКПЧ з Эфіопскай камісіяй па правах чалавека (ЭКПЧ) дамовіліся правесці сумеснае расследаванне парушэнняў правоў чалавека ў зоне Тыграйскага канфлікту. Як адзначалася ў ААН, яны будуць разглядаць «парушэнні правоў чалавека, учыненыя усімі бакамі ў кантэксце канфлікту ў Тыграі». УВКПЧ заявіла, што яно і ЭКПЧ падтрымліваюць пастаяннае партнёрства і падзяляюць мэты адказнасці за выкананне правоў чалавека. Першапачатковы этап расследавання быў запланаваны на трохмесячны перыяд.
У маі УВКПЧ і ЭКПЧ падпісалі пагадненне, у якім падрабязна апісаны «геаграфічны ахоп, пытанні расследавання і механізмы ўзаемадзеяння». Кожная з дзвюх камісій адабрала па шэсць чалавек для стварэння каманды з дванаццаці следчых. Былі таксама прызначаны супрацоўнікі па прававых пытаннях, гендэрных пытаннях, пытаннях бяспекі і перакладчыкі. Даніэль Бекэле, кіраўнік ЭКПЧ, заявіў, што яны не атрымоўвалі паведамленняў ад Афрыканскай камісіі па правах чалавека і народаў (АКПЧН) аб магчымым супрацоўніцтве ў расследаванні.
Як пісала The Guardian, многія тыграйскія дзеячы негатыўна ўспрынялі ўдзел ЭКПЧ ў расследаванні, так як дадзеная структура падпарадкоўваецца ўладам і будзе прадузятай у адносінах да паўстанцаў.
Заявы па Беларусі
1 верасня 2020 года Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека апублікавала дакумент, падпісаны 13 экспертамі арганізацыі, у якім заявіла, што ім вядома пра 450 задакументаваных выпадкаў катаванняў і жорсткага абыходжання з людзьмі, пазбаўленымі волі пасля «спрэчных прэзідэнцкіх выбараў» 9 жніўня, якія прывялі да масавых пратэстаў і арыштаў. Паводле інфармацыі ААН, сваякі як мінімум шасці чалавек не ведаюць пра месцазнаходжанне і стан здароўя іх блізкіх, маюцца звесткі пра эпізоды гвалту над дзецьмі і жанчынамі, уключаючы сексуальны гвалт. Аўтары заявы заклікалі прыцягнуць вінаватых да адказнасці і забяспечыць кампенсацыю ахвярам і іх сем’ям.
Мухамад Ікбал
Аляма Мухамад Ікбал (علامه محمد اقبال, Allama Muhammad Iqbal; -) — паэт, філосаф і грамадскі дзеяч Брытанскай Індыі, ключавая фігура ў літаратуры урду і мысліцель, які лічыцца духоўным бацькам Пакістана, прадвеснікам стварэння гэтай краіны. Яго працы напісаны на урду, персідскай і англійскай мовах.
Біяграфія
Ікбал нарадзіўся 9 лістапада 1877 года ў Сіялкоце, у сям’і краўца, вядомага сваёй набожнасцю. Пачатковую адукацыю атрымаў у родным горадзе. У 1892 годзе ажаніўся з Карым-Бібі, дачкой гуджарацкага доктара.
У 1895 годзе Ікбал паступіў ва ўрадавы каледж у Лахоры, дзе пачаў вывучаць філасофію, арабскую і англійскую літаратуру; сярод яго настаўнікаў быў арыенталіст Томас Уокер Арнальд, параіў яму наведаць Еўропу для пашырэння светапогляду. У 1899 годзе атрымаў ступень магістра. Затым працягнуў адукацыю ў Англіі і Германіі. Вывучаў філасофію, а таксама юрыспрудэнцыю, літаратуру і арабскую мову. З 1908 года — прафесар філасофіі.
Выступаў у друку з канца 1890-х гг. Пісаў вершы на урду, панджабі і персідскай мове. З асобнай кнігай паэзіі дэбютаваў у 1915 годзе («Сакрэты свайго Я»).
NGC 7806
NGC 7806 (іншыя абазначэнні — PGC 112, UGC 12911, KCPG 602B, MCG 5-1-25, VV 226, ZWG 499.37, ARP 112, ZWG 498.65) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мухамад Ікбал
Біяграфія
Ікбал памёр 21 красавіка 1938 гады ў Лахоры. У 1953 годзе было заснавана «Таварыства Ікбала» («Базм-е-Ікбал»).
Боркавіцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці
Боркавіцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці — установа прафесійнага навучання ў аграгарадку Боркавічы (Верхнядзвінскі раён).
Гісторыя
Гісторыя ліцэя пачынаецца ў 1944 годзе, калі ў мястэчку Лынтупы была створана сельскагаспадарчая школа, якая потым была пераведзена ў в. Боркавічы. 11 жніўня 1949 года загадам Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР тут была створана Боркавіцкая школа механізацыі сельскай гаспадаркі.
Чатыры гады школа была вузкапрофільнай навучальнай установай, а з 1953 года перайменавана ў Боркавіцкае СПТВ-33 механізацыі сельскай гаспадаркі.
Навучэнцы пасля заканчэння ліцэя будуць працаваць слесарамі па рамонце сельскагаспадарчых машын, трактарыстамі-машыністамі, электрагазазваршчыкамі і вадзіцелямі аўтамабіля.
Allium bingoelense
Allium bingoelense — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Вярба
Вярба (Salix) — род лістападных дрэў і кустоў сямейства.
Дрэвы вышынёй да 20 м. Крона развесістая, галінкі доўгія, гнуткія. Лісце суцэльнае, з перыстым жылкаваннем. Кветкі ў прамастойных або звіслых каташках, плод — каробачка.
Вядома больш за 600 відаў вярбы распаўсюджаных ва ўмераных і халодных рэгіёнах Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі ў дзікай прыродзе вядома 16 відаў. Найбольш пашыраны, , , , ,. Растуць на берагах рэк, каля сажалак, на забалочаных лугах. Цвітуць у красавіку—маі. Насенне захоўвае ўсхожасць не больш 10 дзён пасля як паспее.
23 жніўня
23 жніўня — дзвесце трыццаць пяты (дзвесце трыццаць шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Узлогі
Узло́гі (, Узлоги) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікаліпаўскага сельсавета.
Невашоўшчына
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.
Генрых Мараплавец
Генрых Мараплавец (Henrique; 4 сакавіка 1394, Порту — 13 лістапада 1460, Сагрэш) — партугальскі інфант, сын караля Жуана I, арганізатар шматлікіх партугальскіх марскіх экспедыцый на поўдзень уздоўж заходнеафрыканскага ўзбярэжжа. Генрых удзельнічаў у захопе Сеуты (1415 год) (гл. Бітва пры Сеуце), якая стала фарпостам партугальскай экспансіі ў Афрыцы. З 1418 года Генрых пасяліўся на поўдні Партугаліі ля горада Лагуша і заснаваў там абсерваторыю. У горадзе Сагрыш ім была заснавана навігацыйная школа, дзе выкладалі лепшыя матэматыкі і картографы.
Набука (опера)
«Набука» (Nabucco) — опера ў чатырох дзеях Джузэпэ Вердзі, заснаваная на біблейскіх сюжэтах.
У ёй апавядаецца пра бедствы габрэяў, пра іх палон вавіланянамі, а затым адпушчэнне на радзіму царом Вавілона Навухаданосарам. Набука — скарочаная італьянская форма імя гэтага цара.
Прэм'ера оперы адбылася 9 сакавіка 1842 года ў тэатры La Scala ў Мілане.
Менавіта гэтая опера, трэцяя ў творчасці Вердзі, прынесла яму сапраўдную славу. Сам Вердзі пісаў пасля, што з гэтай оперы, можна сказаць, пачалася яго сапраўдная дзейнасць у мастацтве. Сапраўды, опера «Набука» мела ў публікі грандыёзны поспех.
Сюжэт
Час: 587 год да нашага часу Месца: Іерусалім і Вавілон
Дзея I
Ізраільцяне моляцца, у той час як вавілонскае войска набліжаецца да іх горада. Першасвятар Захарыя кажа людзям не адчайвацца, а верыць у Бога. У якасці заложніцы юдэі трымаюць Фенену, малодшую дачку цара Набука. Гэта дае ім магчымасць на час захаваць мір. Захарыя даручае Фенену Ізмаілу, пляменніку цара [Іерусаліма і былому амбасадару ў Вавілоне. Застаўшыся сам-насам, Фенена і Ізмаіл успамінаюць, як яны пакахалі адзін аднаго, калі Ізмаіл быў у вавілонскім палоне, і як Фенена дапамагла яму збегчы ў Ізраіль. Абігайль, старэйшая дачка Набука, разам з пераапранутымі вавілонскімі салдатамі ўваходзіць у храм. Яна таксама любіць Ізмаіла. Выявіўшы закаханых, яна пагражае Ізмаілу: калі ён не растанецца з Фененай, Абігайль абвінаваціць яе ў здрадзе. Аднак, калі ён верне Абігайль яе каханне, яна будзе прасіць Набука за ізраільцян. Ізмаіл кажа, што не можа кахаць яе, і яна клянецца адпомсціць. З'яўляецца Набука разам з ваярамі. Захарыя кідае яму выклік, пагражаючы забіць Фенену, калі Набука атакуе храм. Ізмаіл абяззбройвае Захарыя і ратуе Фенену. Набука загадвае разбурыць храм. Захарыя і ізраільцяне праклінаюць Ізмаіла.
Дзея II
Набука прызначае Фенену рэгентам і вартавым ізраільскіх палонных, у той час як ён сам працягвае вайну з ізраільцянамі. Абігайль выяўляе дакумент, які даказвае, што яна дачка рабыні, і, такім чынам, не можа прэтэндаваць на прастол. Яна пакутліва абдумвае адмову Набука дазволіць ёй удзельнічаць у вайне з ізраільцянамі і ўзгадвае мінулае. Вярхоўны жрэц паведамляе Абігайль аб тым, што Фенена вызваліла ізраільскіх палонных. Жрэц задумаў зрабіць Абігайль кіраўніцай Вавілона і з гэтым намерам распаўсюдзіў чуткі аб тым, што Набука загінуў у бітве. Абігайль вырашае захапіць трон.
Захарыя чытае Скрыжалі Запавету, затым кліча Фенену. Група лявітаў абвінавачвае Ізмаіла ў здрадзе. Захарыя вяртаецца з Фененай і сваёй сястрой Ганнай. Ганна кажа лявітам, што Фенена прыняла юдаізм, і пераконвае іх дараваць Ізмаіла. Абдала, салдат, аб'яўляе аб смерці Набука і папярэджвае аб паўстанні, арганізаваным Абігайль. З'яўляецца Абігайль з вярхоўным жрацом і патрабуе карону Фенены. Нечакана з'яўляецца сам Набука; прабраўшыся скрозь натоўп, ён захоплівае карону і абвяшчае сябе не толькі царом вавіланян, але і іх богам. Першасвятар Захарыя праклінае яго і папярэджвае аб боскай кары; разгневаны Набука ў адказ загадвае забіць усіх ізраільцян. Фенена кажа яму аб тым, што яна прыняла юдаізм, і падзеліць лёс ізраільцян. Раз'юшаны Набука паўтарае, што ён цяпер бог. Над галавою блюзнера зіхаціць маланка; Набука вар'яцее. Карона падае з яго галавы ў рукі Абігайль. Яна абвяшчае сябе ўладаркай Вавілона.
Дзея III
Знішчыўшы дакумент, які сведчыць аб яе рабскім паходжанні, Абігайль прымушае вар'ята бацьку падпісаць смяротны прысуд усім юдэям, а значыць, і Фенене. Усвядоміўшы гэта, Набука моліць Абігайль пашкадаваць сястру. Не слухаючы маленняў бацькі, Абігайль загадвае змясціць яго ў турму. У чаканні пакарання смерцю палонныя юдэі аплакваюць сваю долю і сумуюць аб страчанай радзіме. Першасвятар Захарыя падтрымлівае іх дух, прарочаць аб непазбежным падзенні Вавілона.
Дзея IV
Набука абудзіўся; ён у замяшанні і трызненні. Ён бачыць, як Фенену ў кайданах вядуць на смерць. У роспачы, ён моліцца Богу іудзеяў. Ён просіць аб прабачэнні і абяцае аднавіць храм у Іерусаліме, калі яго малітвы будуць пачуты. Неверагодным чынам яго сіла і розум вяртаюцца. Абдала і верныя салдаты прыйшлі вызваліць яго. Набука вырашае вызваліць зняволеных і пакараць здраднікаў.
Фенену і ізраільскіх зняволеных вядуць на ахвярапрынашэнне. Фенена спакойна рыхтуецца да смерці. З'яўляецца Набука з салдатамі. Ён абяцае аднавіць храм у Іерусаліме і схіліцца перад Богам юдэяў. Паганскі ідал падае на зямлю і разлятаецца на кавалкі. Набука кажа, што цяпер усе ізраільцяне вольныя, і ўсе яднаюцца ў малітве да Яхвэ. Салдаты прыводзяць Абігайль. Яна выпіла яд. Яна моліць Фенену аб прабачэнні, моліць Бога аб міласэрнасці і памірае. Захарыя аб'яўляе Набука Божым слугой і царом цароў.
Пасёлак імя Свярдлова
Пасёлак імя Свярдлова (Посёлок и́мени Свердло́ва) — пасёлак гарадскога тыпу ва Усевалажскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Свярдлоўскага гарадскога паселішча. Размешчаны на правым беразе Нявы, ніжэй Іванаўскіх парогаў, насупраць вусця ракі Іжора.
Мае агульную адміністрацыйную мяжу з Санкт-Пецярбургам па рацэ Няве. Пасёлак імя Свярдлова мяжуе з унутрыгарадскім муніцыпальным утварэннем Санкт-Пецярбурга Усць-Іжора і ўнутрыгарадскім муніцыпальным утварэннем Санкт-Пецярбурга Пантонны.
Праз пасёлак праходзіць аўтадарога 41К-078 (Санкт-Пецярбург — Усевалажск). За 27 км ад г. Усевалажск.
Курсус
Курсус (Cursus — бегчы) — сярэднявечны тэрмін для азначэння рытмічнай сістэмы, якая выкарыстоўваецца для ўпрыгожвання літаратурнай прозы, афіцыйных дакументаў, прамоў і г.д.
Існуюць тры асноўных тыпы курсусу:
Акрамя таго, ёсць яшчэ адзін тып, які рэдка выкарыстоўваецца і, хутчэй за ўсё прыдуманы толькі ў дванаццатым стагоддзі:
Сандвікен (камуна)
Камуна Сандвікен (Sandvikens kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Еўлебарг.
Пустотынэ
Пустотынэ (Пусто́тине) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Макііўскай вясковай абшчыны.
Сандвікен (камуна)
Сандвікен 86-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Сандвікен.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 37 054 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 11 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Омск
Омск (Омск) — адзін з найбуйнейшых гарадоў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Омскай вобласці, размешчаны на зліцці Іртыша і Омі. Буйны прамысловы цэнтр з прадпрыемствамі розных галін, у тым ліку абароннай і авіякасмічнай. Насельніцтва 1 178 391 чалавек (2017), другі па колькасці насельніцтва ў Сібіры і восьмы ў Расіі. Буйны транспартны вузел — з захаду на ўсход праз горад праходзіць чыгуначная Транссібірская магістраль, а з поўдня на поўнач — суднаходны Іртыш.
Клімат кантынентальны, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпература студзеня —18,2 °C, ліпеня +19,1 °C.
Юліян Ляскоўскі
Юліян (Юльян) Ляскоўскі (Julian Laskowski, псеўданімы: Marcin Mizera; 1826, ф. Новая Жосна, Вілейскі павет, Віленская губерня — пасля 1888) — беларускі пісьменнік, публіцыст, журналіст. Пісаў пераважна па-польску, хаця мае два вершы, напісаныя па-беларуску.
Жыццяпіс
Паходзіў з даўняга шляхецкага роду гербу Кораб. Вучыўся ў школе бернардынцаў у Будславе. Працаваў у канцылярыі ў Вільні, дзе звязаўся з патрыятычным рухам. У 1849 годзе эміграваў з прычыны пагрозы арышту. На эміграцыі апынуўся ў Лондане, дзе, магчыма, меў кантакты з Аляксандрам Рыпінскім. Не мог вярнуцца на Бацькаўшчыну да 1858 года, года царскай амністыі.
Творчасць
У 1855 годзе ў Лондане напісаў найважнейшы свой твор «На чужой старане» (W cudzej stronie). У 1861 годзе выдаў свой адзіны паэтычны зборнік «Беларускі бандурыст» (Białoruski bandurzysta). У артыкуле «Слова пра песню» змясціў два беларускамоўныя вершы «Пад дуду» і «Зямелька мая…», якія апублікаваў як фальклорныя запісы, хаця гэта творы ягонага аўтарства.
Верагодна, Ю. Ляскоўскі з’яўляўся аўтарам тэкста верша «Зайграй, зайграй, хлопча малы…», які раней прыпісвалі Паўлюку Багрыму, яго перакладу і адпаведных каментарыяў.
Быў таксама публіцыстам, пісаў артыкулы на сацыяльныя тэмы, напрыклад, брашура «O służebnościach, Jak przysporzyć ziemi i chleba dla użytku sąsiadów». Будучы журналістам, пісаў у выданні «Gazeta Świąteczna» і «Gazeta Łomżyńska».
Лук’янавіцкі сельсавет
Лук’я́навіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Лук’янавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мядзельскага сельсавета.
Дзмітрый Яўгенавіч Ліхтаровіч
Дзмітрый Ліхтаровіч (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. На працягу 14 гадоў выступаў за футбольны клуб БАТЭ, з 2009 па 2015 гады быў яго капітанам. З’яўляецца 12-разовым чэмпіёнам Беларусі. У цяперашні час працуе памочнікам галоўнага трэнера БАТЭ.
Клубная кар’ера
Выхаванец магілёўскага футбола, доўгі час гуляў за мясцовы «Дняпро-Трансмаш», у складзе якога стаў чэмпіёнам краіны ў 1998 годзе. У 2001 годзе перайшоў у барысаўскі БАТЭ, за які бесперапынна гуляў на працягу 14 гадоў. У 2009 годзе стаў капітанам каманды. 1 кастрычніка 2009 года забіў першы ў гісторыі гол беларускіх клубаў у групавым этапе Лігі Еўропы (у браму «Эвертана»).
Пачынаючы з 2011 года стаў радзей з’яўляцца на полі, вельмі рэдка праводзіў усе 90 хвілін. Тым не менш, працягваў быць капітанам. У студзені 2014 года падоўжыў кантракт з БАТЭ, а ў студзені 2015 года стала вядома, што Дзмітрый застанецца ў камандзе і ў сезоне 2015.
У студзені 2016 года Ліхтаровіч прыняў рашэнне аб завяршэнні кар’еры.
З’яўляецца дванаццаціразовым чэмпіёнам Беларусі — рэкордная колькасць чэмпіёнскіх тытулаў.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевыя зборныя розных узростаў. У 2007 годзе згуляў у таварыскім матчы нацыянальнай зборнай Беларусі супраць зборнай Ірана.
Трэнерская кар’ера
Неўзабаве пасля завяршэння кар’еры быў прызначаны асістэнтам галоўнага трэнера дубліруючага склада БАТЭ Ігара Чумачэнкі, працаваў у дублі на працягу чатырох гадоў. У студзені 2020 года ўвайшоў у трэнерскі штаб Кірыла Альшэўскага ў асноўнай камандзе барысаўчан. Са студзеня 2021 года вярнуўся ў трэнерскі штаб дубля. У студзені 2023 года зноў стаў памочнікам Альшэўскага ў асноўнай камандзе.
Чорная турма (Баграм)
Комплекс складаўся з асобных бетонных камер без вокнаў, кожны з якіх асвятляўся адной лямпачкай.
Пра яго існаванне ўпершыню паведаміў журналіст Ананд Гопал, і гэта было пацверджана многімі наступнымі расследаваннямі. Існаванне ўстановы пацвердзіў таксама Чырвоны Крыж. Аднак улады ЗША адмаўлялі наяўнасць турмы.
Хоць у студзені 2009 года прэзідэнт ЗША Барак Абама падпісаў загад аб ліквідацыі сакрэтных турмаў, якія знаходзяцца ў падпарадкаванні Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення, але гэты загад не распаўсюджваўся на «Чорную турму».
NGC 7807
NGC 7807 (іншыя абазначэнні — PGC 33, ESO 538-15) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Vetus Latina
Vetus Latina (старая лаціна) — агульная назва ўсіх варыянтаў перакладаў Бібліі на познелацінскую мову, якія былі ў выкарыстанні да з'яўлення Вульгаты. Прычынай з'яўлення разнастайных лацінскіх перакладаў Бібліі было павелічэнне колькасці хрысціянскіх вернікаў, якія не валодалі грэчаскай мовай, што было ў сваю чаргу было следствам пашырэння ўплыву Рымскай імперыі і паступовага выцяснення грэчаскай мовы лацінай.
Стварэнне
Найстарэйшым дакументам, што згадвае існаванне лацінскага перакладу Новага Запавету, ёсць створаныя ў 180 годзе «Дзеянні мучанікаў са Сцыліі» (горада ў Паўночнай Афрыцы). Большасць вядомая перш за ўсё праз цытаванне ў творах Айцоў царквы (напрыклад, блаславёнага Аўгусціна). Часцей за ўсё пераклад адбываўся з Септуагінты (Стары Запавет) ці з грэчаскага арыгіналу (Новы Запавет). Новазапаветны тэкст адпавядае г. зв. заходняй тэкстуальнай традыцыі, імаверна выкарыстоўвалася лукіянава версія Септуагінты.
Да нашага часу збераглося каля 90 рукапісаў з познелацінскімі тэкстамі, якія, аднак, не дазваляюць узнавіць поўны тэкст Бібліі. Фрагменты кодэксу Vetus Latina з IV або V стагоддзя былі знойдзены, напрыклад, у бібліятэцы пры саборы горада Канстанц, калі ў XV стагоддзі разразалі старыя рукапісы і выкарыстоўвалі іх для ўзмацнення кніжных паліц. Большасць давульгатавых перакладаў ад пачатку не прызначаліся для выкарыстання дзе-небудзь яшчэ, акрамя чытання ў мясцовых хрысціянскіх суполках, падчас казанняў ці ў якасці лацінскай паловы дыглотаў (накшталт кодэксу Безы). Новы Запавет захаваўся ў асноўным у дзвюхмоўных грэка-лацінскіх ці гота-лацінскіх тэкстах.
Версіі
У залежнасці ад стылю і слоўнікавага набору вылучаюць некалькі версій Vetus latiny. Першыя версія з'явіліся, праўдападобна, у лацінамоўнай Афрыцы; пазней ім на змену прыйшлі пераклады з Італіі, якія трапілі таксама і ў Афрыку. Усе пераклады, выразна адрозніваюцца памерам і стылем перакладу, што з'яўляецца следствам рознай ментальнасці і рэлігійнасці культур гэтых рэгіёнаў, умоўна падзяленыя на чатыры групы:
Замена
Адным з найбольш яскравых адрозненняў паміж старалацінскімі перакладамі і Вульгатай з'яўляецца тэкст малітвы «Pater Noster», у якой фраза з Vetus Latina quotidianum panem («хлеб штодзённы») стала supersubstantialem panem («хлеб звышпажыўны») у Вульгаце.
Novum Testamentum Graece
Novum Testamentum Graece — лацінская назва арыгінальнай грэчаскамоўнай версіі Новага Запавету. Першым друкаваным выданнем стала Камплютэнская паліглота кардынала Франсіска Хіменеса дэ Сіснераса, надрукаваная ў 1514, якая, аднак, пабачыла свет толькі ў 1520. За гэты час у 1516 сваю версію грэчаскага Новага Запавету выдаў Эразм Ратэрдамскі.
Арлоўка (Хоцімскі раён)
Арло́ўка (, Орловка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Забялышынскага сельсавета.
Novum Testamentum Graece
У цяперашні час пад Novum Testamentum Graece звычайна маюць на ўвазе выданне Nestle-Aland, названае так паводле прозвішчаў даследчыкаў, якія ўзначальвалі крытычную працу па рэдагаванні. У наш час выйшла ўжо 28-е яго перавыданне, скарочана NA28. Тэкст «Нестле-Аланда» — асноўная крыніца большасці сучасных перакладаў Новага Запавету, а таксама стандарт для акадэмічнай працы па вывучэнні Новага Запавету.
Арлоўка (Хоцімскі раён)
У 1924—1960 гадах цэнтр Арлоўскага сельсавета.
Заратуштра
Заратуштра (авест. Zaraθuštra, Заратустра (у еўрапейскай традыцыі); на фарсі «زرتشت» — Zartošt, Зартошт; старажытнагрэч. «Ζωροάστρης», Зараастрэс)  — прарок і рэфарматар старажытнаіранскай рэлігіі. Згодна з паданнем, заснавальнік зараастрызму.
Час жыцця Заратуштры застаецца прадметам спрэчак. Паводле іранскай традыцыі, ён жыў за 258 гадоў да Аляксандра Македонскага, які ў 333—330 да н.э. заваяваў Персідскую імперыю, перамогшы яе ўладара Дарыя III. Аднак, на думку некаторых вучоных, гэтая дата 590 да н.э. запозненая, а словы «да Аляксандра» былі скажэннем пачатковага «да Дарыя», дзе пад Дарыем разумеўся цар Дарый I Вялікі (522—486 да н.э.), а не Дарый III Кодаман (336—330 да н.э.), якога перамог Аляксандр. Сыходзячы з гэтага меркавання, даследчыкі атрымоўваюць для Заратуштры дату каля 750 да н.э., якая суадносіцца з тым, што для грэкаў IV і V стагоддзяў да н.э. Заратуштра быў фігурай настолькі старажытнай, што яны маглі адносіць час яго жыцця за 6000 гадоў да Платона, — магчыма, блытаючы час яго сапраўднага нараджэння і час з'яўлення яго духавага папярэдніка-двайніка, які паводле зараастрызму, ёсць у кожнага чалавека.
Святая кніга Зараастрызму — Авеста, аднак, паводле шэрагу азнакаў, толькі пэўную частку яе можна прыпісваць Заратуштры. Гэтую частку складаюць Гаты, малітвы ў складзе Авесты. Гаты — адзіная аўтэнтычная крыніца звестак пра Заратуштру. Галоўнай вонкавай падзеяй яго жыцця было зварочанне да веры нейкага «князя Віштаспы» (грэчаск. Гістаспа), якога па шэрагу прычын немагчыма атаясаміць з яго цёзкам, бацькам Дарыя. У Гатах усё ўказвае на паўночны ўсход Ірану як на радзіму Заратуштры, далёкую ад кантактаў з цывілізацыямі Вавілона і Заходняга Ірану, населенага персамі і мідыйцамі. Відаць, Заратуштра жыў і прапаведваў у Харэзме (тэрыторыя сучасных Таджыкістана і Узбекістана), у ніжнім цячэнні Окса (Аму-Дар'і).
Легенда пра Заратуштру натхніла на еўрапейскай глебе нямецкага пісьменніка-філосафа Фрыдрыха Ніцшэ на стварэнне твора «Так казаў Заратустра».
Наталля Андрэеўна Качан
Наталля Андрэеўна Качан (нар., Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.
Пінскі Лешчанскі манастыр
Пі́нскі Ле́шчанскі манасты́р Нараджэння Багародзіцы ― праваслаўны манастыр XIII стагоддзя, адзін з найбольш старажытных у Беларусі. Не захаваўся.
Гісторыя манастыра
Першыя звесткі пра манастыр адносяцца да 1263 года. Знаходзіўся ў прадмесці Пінска Лешчы. У XIV—XV ст. быў цэнтрам праваслаўнай Турава-Пінскай епархіі, тут вяліся хронікі, перапісваліся славянскія пераклады візантыйскіх літаратурных твораў. У Турава-Пінскай епархіі к 1420 году налічвалася 49 манастыроў.
Першая царква манастыра была асвечана ў імя Нараджэння Найсвяцейшай Багародзіцы. Яна згадваецца пад 1263 годам, калі сын князя Міндоўга манах Раман (Войшалк) пасля забойства Транятай Міндоўга, бег сюды з Лаўрышаўскага манастыра. У XVI стагоддзі манастыр разбурылі татары.
Архімандрытамі Лешчанскага манастыра былі Іосіф Нелюбовіч-Тукальскі, Елісей Плецянецкі.
У 1596, 1605—1623, 1638 гг. манастыр належаў уніятам. У 1639 годзе стараннямі Нелюбовіча-Тукальскага ён вернуты праваслаўным як пажыццёвае валоданне архімандрыта Нікіфара Лазоўскага.
Кароль Уладзіслаў IV падпарадкаваў манастыр кіеўскаму мітрапаліту Сільвестру Косаву, аднак у 1668 годзе манастыр зноў перайшоў да базылян і заставаўся ў іх да 1838 года.
У 1778 годзе ў царкве манастыра быў усталяваны арган, першы ў беларускіх уніяцкіх цэрквах.
У XIX стагоддзі манастыр знаходзіўся ў адміністрацыйным падначаленні ў Жыровіцкага «правінцыяла», як і іншыя 20 уніяцкіх манастыроў. Пасля скасавання кляштара ў 1840 годзе, Успенская царква стала парафіяльнай.
У 1997 годзе месца, дзе знаходзіўся манастыр, пазначылі памятным знакам. Цяпер тут гарадскі парк.
Архітэктура манастыра
Паводле інвентароў 1588 і 1595 комплекс манастыра быў драўляным, абгароджан плотам з калоў. На дзядзінцы, куды вяла шмат’ярусная званіца з дарожнай брамы, знаходзіліся грыдніца са святліцай, трохкамерная хата, гумно, стайня, лазня, дзве царквы: пяцівярховая з вертыкальна пастаўленых брусаў ― Успенская, і «цёплая» з трапезнай ― св. Духа.
У 1740 годзе пабудавана новая барочная драўляная Успенская царква, базіліка, трохнефнае збудаванне з ярусным верхам над цэнтральнай часткай і двума вежамі на фасадзе. Яна на малюнку Напалеона Орды. Згарэла ў 1905 годзе.
Газневіды
Газневіды — дынастыя цюркскага паходжання, якая кіравала ў 10-12 стагоддзях у Газневідскай дзяржаве на Сярэднім Усходзе (на тэрыторыі Індыі і сучаснага Афганістана). Заснавана ў 962 годзе саманідскім палкаводцам Алп-Тэгінам. Найбольшай магутнасці дзяржава Газневідаў дасягнула ў часы Себук-Тэгіна (977—997), які ўвёў спадчыннасць улады, павялічыў дзяржаву за кошт Пешавара на поўдні і Харасана на поўначы, і яго сына Махмуда (998—1003). Махмуд пашырыў тэрыторыю дзяржавы ад Ірана і Каспійскага мора да ракі Ганг і ад Аральскага мора да Раджпутаны, пры ім значанага росквіту дасягнулі навука і культура. Пры Масудзе Першым (1030-41) пачаўся распад дзяржавы Газневідаў. У канцы 1180-х гадоў газневіды ліквідаваны гурыдамі. Найбольш вядомы кіраўнік — Махмуд Газневі.
Ракіта
Ракіта, Чырвоная вярба, Вярба вастралістая, Шалюга (Salix acutifolia) — лістападнае дрэва ці вялікі куст роду вярба сямейства вярбовых.
Батанічнае апісанне
Дрэвы вышынёй да 10—12 м. Крона развесістая, галінкі доўгія, гнуткія, чырвона-бурыя або ярка-чырвоныя з шызым налётам. Лісце вузкаланцэтнае, па краі залозіста-пілаватае, зверху бліскучае, знізу шаравата-зеленаватае. Кветкі ў каташках, плод — каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Пашырана пераважна на поўдні Беларусі. Утварае зараснікі на берагах рэк і азёр. Цвіце ў красавіку.
Таксанамія
Від Ракіта ўваходзіць у род семейства  парадку.
Значэнне і выкарыстанне
Ракіта хутка расце, непатрабавальная да глебы. Насаджэнні з ракіты выкарыстоўваюцца для замацавання пяскоў, берагоў, адхонаў. Ракіты вырошчваюцца як дэкаратыўныя расліны. З парасткаў плятуць кошыкі, агароджы, кара ўжываецца як дубільнік.
Аландскія астравы
Ала́ндскія астравы (Åland, Ahvenanmaa) — архіпелаг, які складаецца з 6700 астравоў, паўаўтаномная шведскамоўная вобласць Фінляндыі, якая знаходзіцца паміж Швецыяй і мацерыковай Фінляндыяй, з насельніцтвам 29 000 чалавек. У складзе Фінляндыі астравы маюць шырокую аўтаномію. Знаходзяцца ў Балтыйскім моры каля Батнічнага заліва. Асаблівы статус астравоў гарантуецца міжнароднай супольнасцю паводле Аландскай канвенцыі 1921 г. Тэрыторыя астравоў з’яўляецца дэмілітарызаванай зонай, тут забаронены нават пралёт самалётаў ваенна-паветраных сіл.
Тэрыторыя — 1579,79 км². Насельніцтва (2011 г.) — 28 355 чал. Адзіны горад і сталіца — Марыехамн.
Геаграфія і прырода
Аландскі архіпелаг месціцца на поўдні Батнічнага заліва паміж Фінляндыяй і Швецыяй. Налічвае каля 20 тысяч астравоў. Толькі 6700 з іх маюць назву. Заселеныя каля 100 астравоў. Астатнія астравы ўяўляюць сабою дробныя камяністыя шхеры. Найбуйнейшы востраў Аланд займае плошчу 685 км².
Геалагічная аснова складаецца з пратэразойскіх гранітаў. Каля 20 тысяч гадоў таму ледавік зруйнаваў горную гранітную граду на месцы астравоў і рассеяў валуны па тэрыторыі на поўдзень. У ледавіковую эпоху частка паверхні была запоўнена асадкавымі пародамі.
Тэрыторыя астравоў прадстаўлена пераважна камяністымі раўнінамі і скальнымі ўзвышшамі. Пласт глебы вельмі тонкі. У многіх месцах бачны карставыя агаленні.
Клімат субкантынентальны ўмераны. Сярэднегадавая тэмпература складае 5,4 °C. Узімку сярэдняя дзённая тэмпература каля −0,3 °C, але ўначы падае да −5,3 °C. Улетку сярэдняя тэмпература +10,7 °C — +19,3 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 558 мм.
Для прыроды Аландскіх астравоў характэрна спалучэнне лясных масіваў з шырокімі лугамі. Пераважаюць шырокалісцевыя лясы з такімі дрэвамі, як дуб, ясень, бяроза, клён, асіна. У лугавых зонах дамінуюць кветкавыя расліны, у тым ліку некалькі відаў архідэй. Улетку на астравах шмат птушак. Для аховы дзікай прыроды арганізавана 40 запаведнікаў.
Гісторыя
У XVIII стагоддзі праз Аландскія астравы праходзіў важны шлях з Санкт-Пецярбургу ў Стакгольм. 18 сакавіка 1809 года, падчас Фінскай вайны расійскія войскі акупавалі астравы і далучылі іх, разам з Фінляндыяй, да Расійскай імперыі.
Эканоміка
Насельніцтва займаецца ў асноўным рыбнай лоўляй, жывёлагадоўляй і сельскай гаспадаркай.
Сунь Ятсен
Сунь Ятсен (孫逸仙;  — ) — кітайскі рэвалюцыянер і палітычны дзеяч, адзін з найбольш шаноўных палітычных дзеячаў у Кітаі і Тайвані. Сунь адыграў важную ролю ў звяржэнні дынастыі Цынь, апошняй імператарскай дынастыі Кітая. Сун быў першым прэзідэнтам Кітайскай Рэспублікі, якая была заснавана ў 1912 годзе і пазней стаў аднім з заснавальнікаў кітайскай нацыянальнай народнай партыі Гаміньдан, дзе служыў у якасці першага кіраўніка. Сунь Ятсен з’яўляецца аб’яднальнай фігурай у пост-імперскім Кітаі, і застаецца ўнікальным кітайскім палітыкам XX стагоддзя, які шырока шануецца ў народзе з абодвух бакоў Тайванскага праліва.
Хоць Сунь лічыцца адным з найвялікшых лідараў сучаснага Кітая, яго палітычнае жыццё праходзіла ў сталай барацьбе, якая суправаджалася частымі высылкамі. Пасля перамогі рэвалюцыі, ён хутка пазбавіўся ўлады, бо ваенныя кантралявалі большую частку краіны. Ятсен не дажыў да таго моманту, калі яго партыя ўмацавала сваю ўладу над краінай падчас Паўночнай экспедыцыі. Гаміньдан утварыла далікатны саюз з камуністамі, але пазней ён быў парушаны пасля яго смерці. Галоўная спадчына Суна Ятсена палягае ў распрацаванай ім палітычнай філасофіі вядомай як Тры народныя прынцыпы: нацыяналізм, дэмакратыя і дабрабыт народа. У 1940 годзе Сунь Ятсен пасмяротна атрымаў тытул «айцец нацыі».
Біяграфія
Сунь Ятсен нарадзіўся 12 лістапада 1866 года ў вёсцы Цуйхэн павета Сяншань (цяпер Чжуншань, правінцыя Гуандун). Пры нараджэнні атрымаў імя Вэнь. У далейшым быў вядомы пад імёнамі Сунь Вэнь і Сунь Чжуншань «сярэдзіну Гара» — дадзенае імя з’яўляецца аналагам яго японскага псеўданіма «Накаяма». Яго роднай мовай быў чжуншаньскі варыянт кантонскага дыялекта кітайскай мовы.
Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і, якая займалася фермерствам, з ранніх гадоў быў вымушаны дапамагаць сваім бацькам і пасвіць жывёлу. Ён быў трэцім сынам у сям’і. Грамаце навучыўся ў дзядзькі. У дзесяць гадоў пачынае вучыцца ў мясцовай школе, тады ж знаёміцца з Лу Хаадунам (Lu Hao-tung) (будучы кітайскі рэвалюцыянер, стваральнік эмблемы «Сіняе неба з белым сонцам»). Надзвычайная беднасць змушала кітайцаў пакідаць родныя краі, шукаць працу ў іншых гарадах і краінах. Старэйшы брат Сунь Ятсена, Сунь Мэй, з’ехаў на Гавайскія астравы, адно з папулярных месцаў эміграцыі. На Гаваях брат пасяліўся на востраве Мауі, дзе заняўся земляробствам і гандлем, у чым і атрымаў поспех. У дванаццаць гадоў Сунь Ятсена адпраўляюць да брата, і той пасылае хлопчыка ў місіянерскую школу ('Iolani School) у Ганалулу.
Выкладанне ў школе вялося на англійскай мове. Сунь яе зусім не ведаў, аднак за кароткі тэрмін дабіўся такіх поспехаў у яе вывучэнні, што нават атрымаў узнагароду за выдатныя поспехі з рук гавайскага караля Калакауа Першага. У школе Сунь Ятсен вывучае акрамя мовы матэматыку, гісторыю Вялікабрытаніі, хрысціянства і іншыя прадметы. У 1881 годзе ён заканчвае школу з адзнакай. Ён меў намер працягнуць навучанне і паступае ў каледж Ааху (Punahou School). Але брат усё больш асцерагаецца, што Сунь звернецца ў хрысціянства, і ў 1883 годзе адсылае малодшага брата назад на радзіму. Такім чынам, у 17 гадоў Сунь Ятсен, ужо не дзіця, а дарослы юнак, вяртаецца ў Кітай.