cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Польская кінапрэмія «Арлы»
Намінацыі
Устарэлыя катэгорыі:
Верцялішкаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. У 1974 годзе на тэрыторыі сельсавета ўзнік пасёлак Берагавы. 22 снежня 1975 года ў склад сельсавета з Путрышкаўскага сельсавета перададзены вёскі Казіміроўка і Тужаўляны. 25 чэрвеня 1979 года ў склад сельсавета з Абухаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Быльчыцы, Жытомля, Завадзічы, Талочкі і Цыдзікі).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 5649 чалавек, з іх 71,7 % — беларусы, 17,5 % — палякі, 8,0 % — рускія.
Worldcoin
Worldcoin — праект крыптавалюты, распрацаваны кампаніяй «Tools for Humanity» з Сан-Францыска і Берліна. Кампанія была заснавана ў 2019 годзе выканаўчым дырэктарам «», Максам Новендстэрнам і Алексам Бланія, падтрымліваецца «».
Конеўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Конеўка — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каменеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на поўдзень ад раённага цэнтра, горада Шэманаіха. Код КАТА — 636845300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 331 чалавек (152 мужчыны і 179 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 332 чалавекі (173 мужчыны і 159 жанчын).
Добрушскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. 4 жніўня 1927 года скасаваны ў сувязі з наданнем Добрушу статуса горада і ўтварэннем Добрушскага гарсавета.
Сацыялінгвістыка
Сацыялінгвістыка ці сацыяльная лінгвістыка — навуковая дысцыпліна, якая развіваецца на стыку мовазнаўства, сацыялогіі, сацыяльнай псіхалогіі і этнаграфіі і вывучае комплекс праблем, звязаных з сацыяльнай прыродай мовы, яе грамадскімі функцыямі, механізмам уздзеяння сацыяльных фактараў на мову і той роляй, якую выконвае мова ў жыцці грамадства.
Асноўныя праблемы сацыялінгвістыкі: сацыяльная дыферэнцыяцыя мовы, праблема нацыянальнай мовы, моўная сітуацыя, сувязь і ўзаеміны мовы і культуры, праблемы сацыяльных аспектаў білінгвізму і дыгласіі, выміранне і рэвіталізацыя моў. Адмысловае месца ў сацыялінгвістыцы займае праблема моўнай палітыкі.
Для сацыялінгвістыкі як навукі характэрны наступныя прынцыпы:
Гісторыя
У 1916 годзе ўзнік канфлікт паміж філолагамі, мовазнаўцамі Антуанам Мее (1866—1936) і Фердынандам дэ Сасюрам (1857—1913).
"«Мова — сістэма, якая мае свой уласны парадак развіцця», «мовазнаўства мае адзіны сапраўдны прадмет даследавання — мова сама па сабе і сама для сябе». Ф. дэ Сасюр"
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Расійскі індэкс навуковага цытавання (РІНЦ) — бібліяграфічная база дадзеных навуковых публікацый і індэкс цытавання навуковых артыкулаў.
Сацыялінгвістыка
Гісторыя
"«Аддзяляючы моўныя змены ад знешніх умоваў, ад якіх яны залежаць, Фердынанд дэ Сасюр пазбаўляе іх рэальнасці; гэта зводзіць іх да абстракцыі, якія ніколі не вытлумачыць». А. Мее"
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Для атрымання неабходных карыстачу дадзеных аб публікацыях і цытуемасці артыкулаў на аснове базы дадзеных РІНЦ распрацаваны аналітычны інструментар ScienceIndex. Праект РІНЦ распрацоўваецца з 2005 года кампаніяй «Навуковая электронная бібліятэка» (ELIBRARY.ru).
Сацыялінгвістыка
Гісторыя
Тэрмін «сацыялінгвістыка» ў ЗША быў уведзены ў 1952 годзе сацыёлагам Г. Кары.
Уільям Лабоў (нар. 1927) лічыцца ў англасаксонскай традыцыі заснавальнікам сучаснай сацыялінгвістыкі. Менавіта ён у 1966 годзе апублікаваў у Нью-Ёрку «Сацыяльнае расслаенне англійскай мовы» (The Social Stratification of English).
У XX стагоддзі развіваецца марксісцкае мовазнаўства, якое вызначае дамінаванне, перавагу сацыяльнага, класавага, дзе сацыялінгвістыка вызначаецца як «буржуазная дысыцыпліна».
Прадмет
Прадметам сацыялінгвістыкі лічацца ўсе віды ўзаемаадносінаў паміж мовай і грамадствам:
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Водгукі і крытыка
Доктар біялагічных навук, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута экалогіі раслін і жывёл Уральскага аддзялення РАН Рашыт Хантэміраў ў 2014 годзе звярнуў увагу на высокую долю часопісаў нізкага навуковага ўзроўню ў базе РІНЦ, параўнаўшы яе з "велізарным сметнікам", паколькі "няпроста адшукаць што-небудзь вартае". Ён выказаў меркаванне, што адміністрацыя РІНЦ падтрымлівае розныя віды махлярства з паказчыкамі імпакт-фактару сваёй пасіўнай пазіцыяй.
Сацыялінгвістыка
Прадмет
Прадмет сацыялінгвістыкі часам ахоплівае сітуацыі выбару чалавекам (суразмоўцам) таго ці іншага варыянту мовы (або элемента, адзінкі мовы). У моўных зносінах увесь час магчымыя варыянты: варыянты любога рангу — пачынаючы ад канкурэнтных моў (пры шматмоўі) да варыянтаў нарматыўнага вымаўлення — называюць сацыялінгвістычнай зменнай. Гэта свайго роду адзінка аналізу ў сацыялінгвістычных даследаваннях.
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Водгукі і крытыка
Генеральны дырэктар eLIBRARY.RU Генадзь Яроменка, адказваючы на крытыку ў публікацыі Рашыта Хантэмірава, адзначае, што «якая навука — такі і РІНЦ», і для найбольш карэктнай ацэнкі прапануе аналізаваць не толькі імпакт-фактар, але і іншыя паказчыкі, прадстаўленыя ў РІНЦ. Яроменка не згодны з тым, што РІНЦ падтрымлівае махлярства з паказчыкамі, і адзначае, што ў найбольш крытычных выпадках часопіс выдаляецца з РІНЦ, але такая мера мае свае складанасці. Яроменка паказвае, што ўключэнне часопіса ў РІНЦ неабходна для траплення часопіса ў пералік ВАК РФ, таму ў выпадку выключэння шэрагу часопісаў з РІНЦ вельмі верагодныя судовыя працэсы з выдаўцамі часопісаў. Вынік жа такіх працэсаў загадзя невядомы з прычыны таго, што «межы карэктнасці цытавання вельмі размытыя». Яроменка таксама адзначае, што для адбору лепшых расійскіх часопісаў у eLIBRARY.RU адкрыты праект ядра РІНЦ.
Сацыялінгвістыка
Прадмет
Сацыялінгвістыка часам разумеецца як вывучэнне асаблівасцей мовы розных сацыяльных, узроставых, гендарных груп суразмоўцаў.
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Водгукі і крытыка
У 2015 годзе сустаршыня Савета Таварыства навуковых работнікаў Аляксандр Фрадкоў звярнуў увагу на праблему навукоўцаў-цёзак, чые публікацыі ў некаторых выпадках сумуюцца пры выдачы па запыце аб канкрэтным вучоным. Пры гэтым на заўвагі і прапановы выправіць дадзеную сітуацыю распрацоўшчыкі базы дадзеных не рэагуюць.
Сацыялінгвістыка
Напрамкі даследванняў
Сацыялінгвісты свету, а таксама беларускія займаюцы вывучэннем наступных моўных з’яваў:
Расійскі індэкс навуковага цытавання
Водгукі і крытыка
Супрацоўнікі ІПМ імя М. В. Келдыша РАН у 2015 годзе пісалі, што індэксаваць дысертацыйныя матэрыялы у РІНЦ вельмі цяжка, паколькі дысертацыйныя саветы не могуць падаць звесткі аб дысертацыі ў РІНЦ. Супрацоўнікі інстытута імя Келдыша лічаць, што бягучае становішча спраў, калі «у eLibrary звесткі аб дысертацыі можа падаць альбо арганізацыя, дзе працуе дысертант, альбо сам дысертант, але не дысертацыйны савет, дзе праходзіць абарона» супярэчыць логіцы. «Адлучэння дысертацыйнага савета ад eLibrary» вядзе да двух сумных для чытача выніках: індэксаванне дысертацый у eLibrary ідзе з вялікім спазненнем; eLibrary часцей за ўсё спасылаецца на дысертацыю ў Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы, дзе поўны тэкст знаходзіцца не ў вольным, а толькі ў абмежаваным доступе. Ад наведвальніка eLibrary хаваецца інфармацыя пра існаванне сайта дысертацыйнага савета, дзе дысертацыя ляжыць у вольным доступе.
Сацыялінгвістыка
Глотапалітыка
Гэта ўздзеянне дзяржавы, яе асобных інстытутаў, уплывовых асоб на мову. Разуменне гэтага ўздзеяння адкрывае разуменне моўнага сораму, моўнай нянавісці. Паняцце глотапалітыка ўведзена ў сацыялінгвістыку французскімі даследчыкамі Луі Геспенам і Жанам-Батыстам Марселезі (Guespin et Marcellesi 1986). Глотапалітыка дазваляе больш поўна разумець палітычны ўплыў на развіццё мовы.
Моўная (сама)нянавісць
Таксама вядома як auto-odi, паняцце прапанаваны Рафаэлем Луісам Нініёлесам у якасці адпраўной кропкі для разважанняў пра стан маргіналізацыі беларускай мовы. Дзякуючы канцэпту auto-odi паўстаў паняцце моўны сорам.
Сацыялінгвісты паступова адыходзяць ад паняцця моўнай (сама)нянавісці і пераходзяць да паняцця моўнага сораму.
Моўны сорам
У Беларусі ў большасці выпадкаў канстатуецца пераважна сорам. Паняцце моўны сорам больш дакладнае, бо яно дамінуе ў аналізе дыскурсаў, у аналізе ўспамінаў, а таксама ў адказах рэспандэнтаў падчас інтэрв’ю. Да ўсяго моўны сорам — гэта паняцце, які паўстае на ўзроўні самавызначэння. Моўны сорам варта разглядаць як вынік негатыўнай моўнай палітыкі, рэпрэсій, траўмы, якія зведалі беларусы ў межах Расійскай імперыі, а пазней у Савецкім саюзе.
Гендарны напрамак
Гэты напрамак даследуе як пол, гендар і сексуальнасьць звязаныя паміж сабою і ўплываюць на мову. А дакладней — як гендар адлюстроўваецца ў мове, як мужчыны і жанчыны падаюцца, апісваюцца ў мове на ўзроўні лексікі, сінтаксісу, катэгорыі роду і інш. Таксама важна разумець моўныя і камунікацыйныя асаблівасці паводзінаў мужчын і жанчын: ці існуюць адрозненні ў маўленні мужчын і жанчын; ці ёсць моўная і камунікацыйныя спецыфіка з улікам сексуальнасці (гетэра- і гомасексуальнасці).
У Беларусі
Сацыялінгвісты даследуюць моўную палітыку (уключаючы білінгвізм), моўныя стандарты, уплыў каланіялізму, русіфікацыі, моўныя мутацыі і гібрыды (трасянку) і шэраг сацыялектаў (арго, жаргон, слэнг). Сацыялінгвістыка ў беларускай мове прадстаўлена наступнымі аўтарамі, выданнямі і даследваннямі:
Ніна Ціханаўна Фральцова
Ніна Ціханаўна Фральцова (нар., г. Арэхава-Зуева, Маскоўская вобласць, РСФСР) — беларускі журналіст, кіназнавец. Доктар філалагічных навук (2003), кандыдат мастацтвазнаўства (1974), прафесар (2005).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт журналістыкі, спецыяльнасць «Журналістыка», 1967).
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1975, Інстытут журналістыкі, кафедра тэорыі і метадалогіі журналістыкі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і метадалогія журналістыкі і сродкаў масавай камунікацыі.
Узнагароды
Нагрудныя знакі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2003), Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік друку Беларусі» (2005).
Скарады (Лагойскі раён)
Скарады́ (, Скороды) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Латышская мова
Латы́шская мова (latviešu valoda) — мова ўсходнебалцкай падгрупы балцкай групы моў, якой карыстаецца каля 2 млн чалавек у Латвіі (дзе яна лічыцца адзінай дзяржаўнай мовай), а таксама каля 200—300 тыс. чалавек у астатнім свеце. Родная мова латышоў. Адна з афіцыйных моў Еўрасаюза. Спробы распрацоўкі латышскай мовы ў 19 стагоддзі зрабіў Атыс Кронвалдс.
Гісторыя
Латышская мова ўзнікла прыкладна ў VII—IX ст н.э. у выніку аддзялення ўласналатышскіх гаворак латгалаў, земгалаў, куршаў і селаў — плямёнаў, што ў будучым утварылі латышскі этнас, ад гаворак, з якіх утварылася сучасная літоўская мова.
Сучасная фанетычная сістэма латышскай мовы склалася прыблізна да пачатку XIII ст. У мове выдзяляюць тры групы дыялектаў:, сярэдне-латышскі і верхне-латышскі (латгальскі). У аснову літаратурнай мовы быў пакладзены сярэдне-латышскі дыялект. Латгальская мова яшчэ ў 20-30 гг. XX ст. лічылася латвійскімі ўладамі за афіцыйную, сёння прыхільнікамі адраджэння латгальскай ідэтычнасці вядзецца барацьба за вяртанне ёй афіцыйнага статусу. Латгальскі дыялект прызнаецца заканадаўствам Латвіі, а яго пісьмовая норма лічыцца адной з дзвюх літаратурных нормаў латышскай мовы, нароўні з уласна латышскай. Латгальскі дыялект у некаторай ступені адасобіўся ад астатніх дыялектаў латышскай мовы ў выніку ўваходжання часткі Латгаліі ў склад Рэчы Паспалітай (Інфлянты), яго лексіка вылучаецца пэўнай колькасцю польскіх і беларускіх запазычванняў.
Першым упарадкаваным пісьмовым помнікам на латышскай мове лічыцца каталіцкі «Катэхізіс» (1585), аднак асобныя спарадычныя пераклады касцёльных спеваў і пацераў адносяцца ўжо да першай паловы XVI ст. Для перадачы мовы на пісьме першапачаткова выкарыстоўваўся гатычны шрыфт, а сама арфаграфія была пазычана з ніжненямецкай мовы.
У першай палове XVII ст. была створана ўжо досыць трывалая арфаграфічная сістэма латышскай мовы на базе верхненямецкага пісьма, якая праіснавала ажно да сярэдзіны XIX ст. Замацаванню гэтай сістэмы пісьма садзейнічалі такія выданні як «Postilla» Г. Манцэля і Катэхізіс (1680) з Бібліяй (1685—1694) у перакладзе.
Штуршок да развіцця мова атрымала ў XIX ст. у сувязі з адукацыйнай дзейнасцю младалатышоў, якія спрыялі развіццю народнай асветы і культуры. З імёнамі Ю. Алунанса і А. Кронвалдса звязана з'яўленне латышскай літаратурнай мовы. Вялікая праца па ўзбагачэнні мовы новымі лексічнымі формамі вялася на старонках газеты «Pēterburgas Avīzes» — своеасаблівага латышскага адпаведніку «Нашай Нівы».
Латышская мова зазнала вялікі ўплыў з боку нямецкай мовы, які адбываўся на працягу XIII—XIX стст., што тлумачылася ў асноўным дзейнасцю нямецкіх пастыраў, якія стараліся як мага эфектыўней данесці да простага люду божыя запаветы, для чаго выкарыстоўвалі сваю родную мову ў якасці крыніцы інтэлектуальнага натхнення; іншай прычынай было адносна доўгае нямецкая культурная перавага ў Латвіі, якая працягвалася нават пры знаходжанні Латвіі ў складзе Расійскай імперыі. У XIX ст. пашырыўся ўплыў рускай мовы, які моцна павялічыўся ў часы знаходжання Латвіі ў складзе СССР. Канец XX — пачатак XIX ст. выразна засведчыў тэндэнцыі ўзнавіць аўтэнтычныя формы мовы. Чыстка закранула перш за ўсё яе лексічны склад, у якім значна паболела прыдуманых і вернутых з забыцця ці па-просту пераасэнсаваных і адаптаваных да новых умоў словаў.
Гісторыя вывучэння латышскай мовы
Навуковае апісанне структуры латышскай мовы пачалося ўжо ў XVII ст. Першая друкаваная граматыка, якую склаў, з'явілася на свет у 1644 г. у Рызе. Але яна ўтрымлівала надзвычай мала эмпірычнага матэрыялу, таму сучасныя лінгвісты пры вывучэнні старалатышскай мовы аддаюць перавагу граматыкам Г. Адольфі (1685) і (першае выданне — 1761). Першымі навуковымі граматыкамі, напісанымі па-латышску, сталі «Latviešu gramatika» і «Latviešu valodas mācība» аўтарства і, якія выйшлі ў 1907 годзе.
Да XVII ст. адносіцца і ўзнікненне слоўнікаў латышскай мовы, самы першы з якіх, пад назвай «Lettus», быў выдадзены Г. Манцэлем у 1638 г. Затым з'явіліся самавітыя слоўнікі аўтарства Стэндэра (1761, 1789) і Я. Лангэ (1772, І т.; 1777, II т.). Вялікае значэнне для фарміравання латышскай нацыі мелі патройныя — руска-латышска-нямецкі (1872) і латышска-руска-нямецкі (1879) — слоўнікі, выдадзеныя К. Валдэмарсам. У часы першай рэспублікі (1918—1940 гг.) быў выдадзены вялікі слоўнік Міленбаха «Latviešu valodas vārdnīca» (у чатырох тамох, выдаваўся з 1923 да 1932), які спаміж уласна лексічных і фразеалагічных адзінак падаваў этымалогію словаў і складовыя інтанацыі.
Графічная сістэма
Графічная сістэма латышскай мовы пабудаваная на лацінскім алфавіце, адкуль яна пазычыла 22 літары (за выключэннем q, w, x, y). Для больш натуральнай перадачы жывога маўлення ў канцы XIX — пачатку XX стст. да гэтага раду былі далучаны яшчэ 11 мадыфікаваных літар.
Алфавіт
У латышскай мове 33 літары:
Фанетычныя асаблівасці
Гукі латышскай мовы імкнуцца да простай суаднесенасці з ужыванымі на пісьме графічнымі знакамі: мала не кожнай фанеме адпавядае асобная літара.
Галосныя
У латышскай мове дванаццаць простых галосных ([a], [a:], [ɛ], [ɛ:], [æ], [æ:], [i], [i:], [ɔ], [ɔ:], [u], [u:]), а таксама дзесяць дыфтонгаў ([aj], [uj], [ɔj], [ɛj], [aŭ], [iŭ], [eŭ], [ɔŭ], [iɛ], [uɔ]), кожны з якіх (за выняткам [uɔ]) пазначаецца пры дапамозе дзвюх літар. Пры гэтым спалучэнне на пісьме кароткага галоснага з літарамі j ці v таксама вымаўляецца дыфтангічна, напрыклад: [ij] і [iŭ] у словах birojs і zivs.
Зычныя
Зычныя гукі падзяляюцца на глухія і звонкія, цвёрдыя і мяккія, пры гэтым існуе падрадковы знак кома, які ставіцца пад літарамі k, g, l, n, а ў ранейшых правапісах — таксама пад r. Гэты знак, як правіла, пазначае асаблівае вымаўленне гэтых гукаў, адрознае ад звычайных літар бяз комы (напрыклад, ņ пазначае гук [ɲ] накшталт англійскага ng). Пры адсутнасці комы гук звычайна вымаўляецца па-звычайнаму і цвёрда (напрыклад, прозвішча «Zatlers» будзе гучыць як [Затлэрс]). Глухія зычныя ў сітуацыі паміж кароткімі галоснымі падаўжаюцца (так, слова lapa будзе вымаўляцца як «lappa»). Перад глухімі зычнымі звонкія гукі аглушаюцца, аднак гэта правіла не датычыць іх знаходжання на канцы словаў, дзе яны заўсёды вымаўляюцца звонка. Перад звонкімі зычнымі званчэюць, між тым, і глухія зычныя.
Для напісання афрыкат [ʒ] і [ǯ], як і ў беларускай лацінцы, выкарыстоўваюцца дыграфы dz і dž адпаведна. Аднак, гэтыя літары могуць пазначаць і два розныя гукі, як, напрыклад, у назве Vidzeme.
Граматыка
Латышская мова належыць да ліку флектыўных моў. У ёй існуюць толькі два роды: мужчынскі і жаночы. Назоўнікі мужчынскага роду маюць канчаткі -s, -š, -is, -us, а жаночага — канчаткі -a, -e, -s (апошняя фіналь выкарыстоўваецца досыць рэдка). Існуюць два лікі (адзіночны і множны) і шэсць скланенняў назоўнікаў у сямі склонах. Парадак словаў у сказе вольны; у залежнасці ад сэнсу, які мае быць выказаны, ён часта мяняецца.
Прасодыя
Націск у латышскай мове ёсць пераважна нерухомым і падае на першы склад слова.
Астатнія словы, якія не падпадаюць пад гэтыя правілы, замежнікам рэкамендуецца проста запомніць пры вывучэнні мовы.
Апрача замацаванага націску ў мове існуе тон, які мае сэнсаадрозную ролю. Звычайна маюцца на ўвазе тры тоны, аднак у рэчаіснасці ў маўленні большасці звычайна вылучаюцца толькі два тоны.
Цікавыя факты
У латышскай мове не існуе дыфтонга [ɛŭ]. Менавіта таму на будучых банкнотах Еўрапейскага Саюза, што будуць выпускацца пасля ўваходжання Латвіі ў зону еўра, мае з'явіцца трэці варыянт напісання гэтай валюты (пасля агульнакантынентальнага «Euro» і грэчаскага «Ευρώ»), а менавіта: Eiro [ɛjro], які ўтвораны ад латышскага Eiropa.
Міхайлаўка (Шэманаіхінскі раён)
Міхайлаўка — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каменеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 636845400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 126 чалавек (68 мужчын і 58 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 99 чалавек (56 мужчын і 43 жанчыны).
Сума
Су́ма (summa — вынік) — вынік аперацыі складання велічынь (лікаў, функцый, вектараў, матрыц і г. д.). Агульнымі для ўсіх выпадкаў з'яўляюцца ўласцівасці камутатыўнасці, асацыятыўнасці для аперацыі складання, а таксама дыстрыбутыўнасці ў адносінах да множання (калі для разгляданых велічынь множанне вызначана), гэта азначае выкананне суадносін:
У тэорыі мностваў сумай (ці аб'яднаннем) мностваў называецца мноства, элементамі якога з'яўляюцца ўсе элементы складнікаў мностваў, узятыя без паўтораў.
Вызначаная сума
Часта суму n складнікаў ak, ak+1, …, aN абазначаюць вялікай літарай гречаскай літарай Σ (сігма):
Гэта абазначэнне называюць вызначанай (канечнай) сумай ai паi ад k да N.
Для зручнасці замест, асабліва калі складваць трэба не ўсе складнікі, а толькі тыя, чый нумар задавальняе пэўную ўмову, часам пішуць , дзе P(i)\ — некаторая ўмова для i\, такім чынам гэта канечная сума ўсіх a_i\, дзе
Уласцівасці вызначанай сумы:
Нявызначаная сума
Нявызначанай сумай ai по i называецца такая функцыя f(i), якая абазначаецца , что.
Формула Ньютана — Лейбніца
Калі знайдзена нявызначаная сума , тады .
Паходжанне слова
Лацінскае слова summa перакладаецца як «галоўны пункт», «сутнасць», «вынік». З XV стагоддзя слова пачынае ўжывацца ў сучасным сэнсе, з'яўляецца дзеяслоў «падсумоўваць» (1489 год).
Адмысловы сімвал для абазначэння сумы (S) першым увёў Эйлер у 1755 годзе. У якасці варыянта выкарыстоўвалася грэчаская літара «сігма» Σ. Пазней з прычыны сувязі паняццяў сумавання і інтэгравання, S таксама выкарыстоўвалі для абазначэння аперацыі інтэгравання.
Франуліна
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Зарэчанскага сельсавета.
Адам Юр’евіч Міцкевіч
Адам Юр’евіч Міцкевіч (1888/1889, в. Мікалаеўшчына, Мінскі павет, цяпер Стаўбцоўскі раён — ) — беларускі фізік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Мікалаеўшчына Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер Стаўбцоўскі раён Мінскай вобласці) ў беларускай сялянскай сям’і. Брат філолага Ігната Міцкевіча (1876—1949), дваюрадны дзядзька паэта Якуба Коласа.
З 1918 года выкладчык матэматыкі ў Мар’інагорскім сярэднім сельскагаспадарчым вучылішчы. У сакавіку 1921 года вучылішча было пераўтворана ў Мар’інагорскі тэхнікум, у якім Адам Юр’евіч Міцкевіч займаў пасаду загадчыка навучальнай часткі.
Выкладаў на кафедры фізікі педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у Камуністычным універсітэце.
У 1927—1928 гг. падрыхтаваў праект «Слоўніка фізічнай тэрміналогіі». У гэтай яму дапамагала настаўніца Н. А. Вераскоўская. Слоўнік быў выдадзены ў 1929 г. як 21 выпуск серыі «Беларуская навуковая тэрміналогія».
Арыштаваны 24 ліпеня 1930 года па справе «Саюза вызвалення Беларусі». Асуджаны паводле пастановы калегіі АДПУ СССР 10 красавіка 1931 года за «шкодніцтва і антысавецкую агітацыю» да 5 гадоў пазбаўлення волі. Высланы ў Малмыж Кіраўскай вобласці. Вызвалены ў 1935 годзе.
Памёр у 1943 годзе. Рэабілітаваны 15 лістапада 1957 г. Судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР.
Царук
Царук — прозвішча.
Лясная (рака)
Лясная — рака ў Камянецкім і Брэсцкім раёнах Беларусі, правы прыток Заходняга Буга. Даўжыня 85 км. Вадазбор 2650 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 13 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 ‰.
На рацэ
Гарады: Каменец
Агульнае
Утвараецца ад зліцця рэк Правая Лясная і Левая Лясная за 1 км на ўсход ад вёскі Вугляны Камянецкага раёна, вусце за 0,5 км на захад ад вёскі Церабунь Брэсцкага раёна. Цячэ па Прыбужскай раўніне і Брэсцкім Палессі. Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў канцы 2-й дэкады сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,5 м, найбольшая 2,1 м (1958). Замярзае ў 3-й дэкадзе снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка (6 сутак).
Даліна шырынёй 2—4 км, схілы да 20 м (месцамі да 30 м), перасечаныя лагчынамі, ярамі, асушальнымі каналамі. Пойма двухбаковая, шырынёй 0,2—0,6 км (найбольш 1 км), лугавая, радзей — парослая хмызняком; у разводдзе затапляецца вадой на глыбіню 0,3—0,8 м тэрмінам да 3 тыдняў. Рэчышча звілістае, месцамі моцназвілістае. Шырыня ракі ў межань 20—30 м. Берагі вышынёй 1—1,5 м (месцамі 3—4 м), адкрытыя, пад хмызняком. У басейне ракі возера Смуга.
У пойме ракі ўведзена ў строй ветраная электрастанцыя ВЭС СП БелТрансОйл.
Руліха (сяло)
Руліха — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каменеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 16 км на поўдзень ад раённага цэнтра, горада Шэманаіха. Код КАТА — 636845700.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1336 чалавек (641 мужчына і 695 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1083 чалавекі (539 мужчын і 544 жанчыны).
Клаўдзіа Раньеры
Клаўдзіа Раньеры (Claudio Ranieri; нар., , Італія) — італьянскі футбаліст (выступаў на пазіцыі абаронцы) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Кальяры».
Гульнявая кар’ера
Прафесійную кар’еру Клаўдзіа пачаў у «Роме», хоць за два сезона ён згуляў толькі 6 матчаў. Затым ён выступаў за «Катандзара», «Катанію» і «Палерма».
Трэнерская кар’ера
Першым клубам у яго трэнерскай кар’еры стала «Путэалана». Але сапраўднае імя як трэнер ён сабе зрабіў у «Кальяры», які ён вывеў з Серыі С1 у Серыю А.
З 1997 па 1999 гады Раньеры працаваў з іспанскай «Валенсіяй». За гэты час клуб дамогся ўдзелу ў Лізе чэмпіёнаў і перамог у Кубку Іспаніі. Наступны сезон ён адпрацаваў у мадрыдскім «Атлетыка», але асаблівай славы не адшукаў і неўзабаве быў звольнены. З 2000 па 2004 год быў галоўным трэнерам лонданскага «Чэлсі», які падняў да другога месца ў чэмпіянаце Англіі, але тытылаў выйграць не здолеў і ў выніку быў заменены на Жазэ Маўрынью. Улетку 2004 года вярнуўся ў «Валенсію», з якой выйграў Суперкубак УЕФА, але вынікі ў чэмпіянаце былі не вельмі паспяховымі, і Клаўдзіа пакінуў каманду яшчэ да канца сезона.
Пасля «Валенсіі» Раньеры два гады не займаўся трэнерскай дзейнасцю, а ў лютым 2007 года ўзначаліў «Парму», з якой заняў 12-е месца. Пасля гэтага быў запрошаны ў турынскі «Ювентус», які вярнуўся ў Серыю A, на месца Дзідзье Дэшама, і каманда пад яго кіраўніцтвам заняла трэцяе месца ў першы ж год. У сезоне 2008/09 «Ювентус» выступаў нестабільна, і 18 мая 2009 года Раньеры быў адхілены ад пасады галоўнага трэнера турынскага гранда. 1 верасня 2009 года прызначаны галоўным трэнерам «Ромы». Кантракт быў падпісаны на 2 гады. У сезоне 2009/10 «Рома» пад яго кіраўніцтвам заняла другое месца, доўгі час навязваючы барацьбу «Інтэрнацыянале» за чэмпіёнства. У лютым 2011 года пакінуў рымскі клуб. З верасня 2011 па сакавік 2012 узначальваў міланскі «Інтэрнацыянале», які не здолеў вывесці з крызісу.
У маі 2012 года стаў галоўным трэнерам французскага «Манака». У першы ж сезон вярнуў манегаскаў у Лігу 1, а ў наступным ужо стаў віцэ-чэмпіёнам Францыі, саступіўшы першае месца «Пары Сен-Жэрмен», пасля чаго ў маі 2014 года пакінуў клуб. З ліпеня па лістапад 2014 года быў галоўным трэнерам зборнай Грэцыі, якай пад яго кіраўніцтвам набрала толькі 1 ачко ў чатырох матчах, саступіўшы Фарэрскім астравам (0:1), Паўночнай Ірландыі (0:2) і Румыніі (0:1) і зрабіўшы нічыю з Фінляндыяй (1:1). Пераемнікі Раньеры не здолелі выправіць сітуацыю, і Грэцыя ў адборы да чэмпіянату Еўропы 2016 заняла апошняе месца ў групе.
У ліпені 2015 года пасля адстаўкі Найджэла Пірсана быў прызначаны галоўным трэнерам англійскага «Лестэр Сіці». Пад кіраўніцтвам іальянскага спецыяліста «Лестэр Сіці» нечакана захапіў лідарства і ў выніку ўпершыню ў сваёй гісторыі стаў чэмпіёнам Англіі, а Раньеры быў прызнаны найлепшым трэнерам сезону Прэм’ер-лігі. У сезоне 2016/17 справы ў «Лестэр Сіці» пайшлі горш — каманда апынулася ўнізе табліцы недалёка ад зоны вылету. У лютым 2017 года Раньеры быў звольнены з пасады галоўнага трэнера.
У чэрвені 2017 года было абвешчана аб прызначэнні Раньеры галоўным трэнерам французскага клуба «Нант». Пакінуў «Нант» па заканчэнні сезона 2017/18. У лістападзе 2018 годзе падпісаў доўгатэрміновы кантракт з лонданскім «Фулхэмам», аднак ужо ў лютым 2019 года быў звольнены.
У сакавіку 2019 года другі раз узначаліў «Рому», працаваў там да канца сезона 2018/19. У кастрычніку 2019 года стаў галоўным трэнерам «Сампдорыі», заставаўся на пасадзе да мая 2021 года.
У кастрычніку 2021 года стаў галоўным трэнерам «Уотфарда», падпісаўшы двухгадовы кантракт, аднак ужо ў студзені 2022 года быў звольнены.
У снежні 2022 года было абвешчана аб прызначэнні Раньеры галоўным трэнерам «Кальяры».
Аўгустова (Лагойскі раён)
Аўгусто́ва (, Августово) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 5 км у напрамку на поўдзень ад Лагойска, за 55 км ад Мінска , за 24 км ад чыгуначнай станцыі Смалявічы , на аўтамабільнай дарозе.
Еўрапейская Канвенцыя аб абароне Правоў Чалавека і асноўных свабод
Натхнёная палажэннямі Усеагульнай дэкларацыі, Савет Еўропы прыняла Канвенцыю аб абароне Правоў Чалавека і асноўных свабод (ЕКПЧ). Гэты дакумент быў адкрыты для падпісання ў 1950 годзе. Тры асноўныя рысы надаюць Канвенцыі асаблівае значэнне:
ЕКПЧ і яе пратаколы гарантуюць:
Апроч таго, што ЕКПЧ - якая ўступіла ў сілу 3 верасня 1953 г. - абвясціла асноўныя правы чалавека, яна стварыла і адмысловы механізм іх абароны.
Index Copernicus
Index Copernicus - анлайнавая навукаметрычная база дадзеных з унесенай карыстальнікам інфармацыі, у тым ліку навуковых устаноў, друкаваных выданняў і праектаў, створаная ў 1999 годзе ў Польшчы.
Еўрапейская Канвенцыя аб абароне Правоў Чалавека і асноўных свабод
Першапачаткова гэты механізм уключаў тры арганізацыі, якія неслі адказнасць за забеспячэнне выканання абавязацельстваў, прынятых на сябе дзяржавамі - удзельнікамі Канвенцыі: Еўрапейскую Камісію па правах чалавека, Еўрапейскі Суд па правах чалавека і Камітэт міністраў Савета Еўропы.
Ад 1 лістапада 1998 г., па ўступленні ў сілу Пратакола № 11, першыя два з гэтых органаў былі заменены адзіным, пастаянна дзеючым Еўрапейскім Судом па правах чалавека. Яго месцазнаходжанне - Палац правоў чалавека ў Страсбургу (Францыя), дзе знаходзіцца і сам Савет Еўропы.
Index Copernicus
Гісторыя
База створана ў 1999 годзе. Па стане на 2013 год база дадзеных Index Copernicus ўтрымоўвала ўжо каля 5 тысяч навуковых часопісаў з усяго свету, у прыватнасці, больш за 1,2 тысяч польскіх часопісаў. Па стане на канец 2015 года ў базе было ўжо больш за 13 тысяч навуковых часопісаў, сістэма стала папулярнай таксама ва ўкраінскай навукаметрычнай прасторы. Па стане на 2017 год асноўны спіс Index Copernicus утрымліваў ужо больш за 30 тысяч часопісаў, у тым ліку 3 тысяч - з Польшчы.
Şalom (1947)
Шалом (Şalom) (שלום, Мір) — яўрэйскі штотыднёвік, які выдаецца ў Турцыі. Яго назва Şalom адлюстроўвае турэцкае напісанне яўрэскага слова шалом. Газета заснаваная 29 кастрычніка 1947 турэцкім яўрэем, журналістам Аўрамам Леёнам. Друкуецца ў Стамбуле. Акрамя старонкі на сефардскай мове, асноўная мова газеты — турэцкая. Галоўны рэдактар — Якуп Барокас. Тыраж — 5.000 асобнікаў.
Web of Science
Web of Science — платформа, на якой размешчаны базы дадзеных навуковай літаратуры, да 2014 года вядома як Web of Knowledge. Да 2016 года належала Thomson Reuters. У лістападзе 2016 года Аддзяленне IP & Science набыта інвестыцыйнымі фондамі і функцыянуе як Clarivate Analytics. Ахоплівае матэрыялы па прыродазнаўчых, тэхнічных, грамадскіх, гуманітарных навуках і мастацтву.
Агульная характарыстыка
Цэнтральнай часткай платформы з'яўляецца навукаметрычная рэфератыўная міжнародная база дадзеных Web of Science Core Collection, якая ўключае ў сябе больш 18 тысяч вядучых часопісаў, размешчаныя ў трох ключавых індэксах навуковай літаратуры:
У Web of Science індэксуюцца выданні як падпісныя, так і часопісы адкрытага доступу. Платформа валодае ўбудаванымі магчымасцямі пошуку, аналізу і кіравання бібліяграфічнай інфармацыяй.
Вышэйшыя грыбы
Вышэйшыя грыбы (Dikarya) — падцарства грыбоў, у якое ўключаюць Аскаміцэты і Базідыяміцэты. У побыце грыбамі звычайна завуцца менавіта вышэйшыя грыбы (або іх пладовыя целы). Лацінская назва падцарства абумоўлена тым, што ў прадстаўнікоў гэтых аддзелаў пры палавым размнажэнні ўтвараюцца двухядзерныя клеткі (дыкарыяны) і нават дыкарыятычны міцэлій, і толькі па заканчэнні некаторага часу ядры зліваюцца, спараджаючы дыплоідную зіготу.
Гаішча (Лагойскі раён)
Гаі́шча (, Гаище) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Знаменкаўскага сельсавета.
Руліха (станцыя)
Руліха — станцыя ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каменеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 16 км на поўдзень ад раённага цэнтра, горада Шэманаіха. Код КАТА — 636845780.
Кашталяны троцкія
Кашталян троцкі — сенатарскі ўрад у ВКЛ. Сярод кашталянаў Рэчы Паспалітай саступаў толькі кракаўскаму, пазнаньскаму і віленскаму, і ў Сенаце засядаў, як і яны, паміж ваяводамі.
UMTS
UMTS (Universal Mobile Telecommunications System — Універсальная Мабільная Тэлекамунікацыйная Сістэма) — тэхналогія сотавай сувязі, распрацавана Еўрапейскім Інстытутам Стандартаў Тэлекамунікацый (ETSI) для ўкаранення 3G у Еўропе. У якасці спосабу перадачы даных праз паветраную прастору выкарыстоўваецца тэхналогія W-CDMA, стандартызаваная ў адпаведнасці з праектам 3GPP - адказ еўрапейскіх навукоўцаў і вытворцаў на патрабаванне IMT-2000, апублікаванае Міжнародным саюзам электрасувязі як набор мінімальных крытэрыяў сеткі сотавай сувязі трэцяга пакалення.
З мэтай адрознення ад канкуруючых рашэнняў UMTS таксама часта завуць 3GSM з мэтай падкрэсліць прыналежнасць тэхналогіі да сетак 3G і яго пераемнасць у распрацоўках з сеткамі стандарту GSM.
Магчымасці
UMTS, выкарыстоўваючы распрацоўкі W-CDMA, дазваляе падтрымліваць хуткасць перадачы інфармацыі на тэарэтычным узроўні да 21 Мбіт/с (пры выкарыстанні HSPA+). У наш час самымі высокімі хуткасцямі лічацца 384 Кбіт/с для мабільных станцый тэхналогіі R99 і 7,2 Мбіт/с для станцый HSDPA у рэжыме перадачы даных ад базавай станцыі да мабільнага тэрмінала. Гэта з'яўляецца скокам у параўнанні са значэннем у 9,6 Кбіт/с пры перадачы даных па канале GSM ці выкарыстаннем у адпаведнасці з тэхналогіяй HSCSD некалькіх каналаў 9,6 Кбіт/с (пры гэтым максімальная магчымая хуткасць — 14,4 Кбіт/с у CDMAOne), і, нароўні з іншымі тэхналогіямі бесправоднай перадачы даных (CDMA2000, PHS, WLAN) дазваляе атрымаць доступ да Сеціва і іншых сэрвісаў пасродкам выкарыстання мабільных станцый.
Папярэдняе другое пакаленне мабільнай сувязі ўключае такія тэхналогіі як GSM, IS-95, PHS, які выкарыстоўваецца ў Японіі PDC і некаторыя іншыя, прынятыя на ўзбраенне ў самых розных краінах. Эвалюцыйным этапам на гэтым шляху развіцця тэлекамунікацый з'яўляецца пакаленне «2,5G», якое пазначае ўжыванне на сетках тэхналогіі GPRS. Тэарэтычна хуткасць перадачы даных з GPRS можа складаць максімальна 171,2 Кбіт/с, але на практыцы яна вагаецца ў межах 56 Кбіт/с, што, тым не менш, павялічвае прывабнасць тэхналогіі, заснаванай на пакетнай камутацыі ў параўнанні з больш павольнымі ў перадачы даных спосабамі, заснаванымі на камутацыі каналаў. GPRS ужыта на шматлікіх сотавых сетках стандарту GSM, а наступны этап у гэтай тэхналогіі — EDGE, які выкарыстоўвае больш складаныя схемы кадзіравання інфармацыі — дазваляе падняць хуткасць перадачы даных да 473,6 Кбіт/с у тэорыі і да 180 Кбіт/с на практыцы. Сеткі, разгорнутыя з ужываннем EDGE, адносяць да пакалення «2,75G». Палепшаны GPRS гэта і ёсць EDGE. GSM/EDGE складаюць адзін з узроўняў доступу 3G/UMTS — GERAN.
Пачынаючы з 2006 года, на сетках UMTS паўсюдна распаўсюджваецца тэхналогія высакахуткаснай пакетнай перадачы даных ад базавай станцыі да мабільнага тэрмінала HSDPA, якую прынята адносіць да сетак пакалення «3,5G». Да пачатку 2008 года HSDPA падтрымлівала хуткасць перадачы даных у рэжыме «ад базавай станцыі да мабільнага тэрмінала» да 7,2 Мбіт/с. Таксама вядуцца распрацоўкі па павышэнні хуткасці перадачы даных у рэжыме ад мабільнага тэрмінала да базавай станцыі HSUPA. У доўгатэрміновай перспектыве, паводле праектаў 3GPP, плануецца эвалюцыя UMTS у сеткі чацвёртага пакалення 4G, якія дазваляюць базавым станцыям перадаваць і прымаць інфармацыю на хуткасцях 100 Мбіт/с і 50 Мбіт/с адпаведна, дзякуючы ўдасканаленаму выкарыстанню паветранага асяроддзя пасродкам мультыплексавання з артаганальным частотным падзелам каналаў (OFDM).
UMTS дазваляе карыстальнікам праводзіць сеансы відэаканферэнцый пасродкам мабільнага тэрмінала, аднак досвед працы аператараў сувязі Японіі і некаторых іншых краін паказала невысокую цікавасць абанентаў да гэтай паслугі. Значна больш перспектыўным уяўляецца развіццё сэрвісаў, якія прапануюць загрузку музычнага і відэа кантэнту: высокі попыт на паслугі такога роду быў прадэманстраваны ў сетках 2,5G.
Іраіда Восіпаўна Царук
Іраіда Восіпаўна Царук (у дзявоцтве Прытыцкая; 28 студзеня 1928, в. Гаркавічы, Беластоцкае ваяводства — 19 чэрвеня 2019) — беларуская гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.
Біяграфія
Нарадзілася 28 студзеня 1928 года ў вёсцы Гаркавічы (Сакольскі павет, Беластоцкае ваяводства, Польшча) у сялянскай сям’і з 6 дзяцей (адзін з братоў — палітык Сяргей Прытыцкі). У кастрычніку 1939 года выехала ў Беласток да брата Сяргея, які ў той час быў намеснікам старшыні Беластоцкага абласнога выканаўчага камітэта, дзе вучылася да ліпеня 1941 года. З нападам Германіі на СССР эвакуявался ў Саратаўскую вобласць РСФСР, дзе змешчаная ў дзіцячы дом. Па заканчэнні вайны пераехала да Сяргея Прытыцкага ў Маскву, дзе скончыла рамеснае вучылішча па спецыяльнасці токара-фрэзероўшчыка. У 1948 годзе скончыла Нясвіжскае педагагічнае вучылішча і ў ліку 5 % навучэнцаў (за выдатную вучобу) была накіравана ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, які скончыла ў 1953 годзе. Ва ўніверсітэце пазнаёмілася з будучым мужам, Аляксандрам Царуком, таксама студэнтам гістарычнага факультэта. Вучылася ў аспірантуры па кафедры гісторыі КПСС БДУ, паспяхова завяршыла навучанне ў 1957 годзе.
З 1957 года па 1963 год працавала ў Мінскім гарадскім камітэце і абласным камітэце Камуністычнай партыі. У кастрычніку 1963 года пераведзена на працу ў БДУ, на кафедру гісторыі КПСС. У 1965 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю. У 1976 годзе абараніла доктарскую дысертацыю, у 1978 годзе ёй прысвоена вучонае званне прафесара. Кандыдацкая і доктарская дысертацыі прысвечаны даследаванням гісторыі і культуры Заходняй Беларусі.
У 1973 годзе выбрана на пасаду дэкана гістарычнага факультэта, якую займала да верасня 1986 года. У 1983 годзе узначаліла кафедру гісторыі БССР, была выбрана прафесарам гэтай жа кафедры, дзе працавала да снежня 1991 года, да выхаду на пенсію. Памерла 19 чэрвеня 2019 года.
Навуковая дзейнасць
Даследавала пытанні палітычнай гісторыі XX ст., нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва ў БССР, разгортвання нацыянальна-вызваленчага і рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі ў міжваенны перыяд.
Джанет Джаган
Джанет Джаган (Janet Rosenberg Jagan,, Чыкага, ЗША — , Джорджтаўн, Гаяна) — гаянскі палітык, прэм’ер-міністр Гаяны (1997), прэзідэнт Гаяны (1997−1999).
Біяграфія
Нарадзілася 20 кастрычніка 1920 года ў Чыкага ў буржуазнай яўрэйскай сям’і нашчадкаў эмігрантаў з Венгрыі і Румыніі, якая належала да верхавіны сярэдняга класа. Хоць яе бацькі прытрымліваліся кансерватыўных поглядаў і заўсёды галасавалі за рэспубліканцаў, Джанет з юнацтва адчувала сімпатыі да марксізму. Вучылася ў Паўночна-заходнім універсітэце ў ЗША.
У 1953 годзе была ўпершыню абрана ў парламент (ад акругі Эсекіба). У 1955 годзе, калі брытанскія каланіялісты адмянілі канстытуцыю і зрушылі сфармаваны НВП ўрад, Джаган была арыштавана на паўгода. У 1957 годзе была ізноў абрана ў парламент, пасля чаго прызначана міністрам аховы здароўя і працы Гаяны. У 1963—1964 гадах — міністр унутраных спраў Гаяны. Пасля прыходу да ўлады ў 1964 годзе Народнага нацыянальнага кангрэса Гаяны (ННК) — адна з лідараў апазіцыі. У 1973—1997 гадах- рэдактар ​​агульнанацыянальнай газеты «Mirror». З 1975 па 1997 гады — дэпутат парламента. У 1993 годзе ўдастоена вышэйшага ордэна краіны — «За заслугі».
Да Джанет Джаган, яўрэйцы па нацыянальнасці і перакананай камуністкі, заўсёды ставіліся з падазрэннем ў ЗША; яна займала бачнае месца ў шырока распаўсюджаных тэорыях «яўрэйскай змовы». У Гаяне ж яна па-ранейшаму папулярная. У 1997 годзе ЮНЕСКА узнагародзіла Джаган залатым медалёмя імя Гандзі за дзейнасць па ўмацаванні міру, развіццю дэмакратыі і барацьбу за правы жанчын.
Чжугэ Лян
Адзін з самых адукаваных кітайскіх чыноўнікаў свайго часу. Вядомы пад мянушкай «Дракон, які хаваецца». Пасмяротнае імя — князь Чжуу.
Яго сын Чжугэ Чжань таксама стаў ваенным і дзяржаўным дзеячам.
Біяграфія
Паводле «Гісторыі трох царстваў», Чжугэ Лян нарадзіўся ў 181 годзе ў Янду (на тэрыторыі сучаснага павета правінцыі Шаньдун). Ён быў нашчадкам Чжугэ Фэна, які быў інспектарам сталічнай вобласці ў часы дынастыі Хань. Яго бацька Чжугэ Гуй, другое імя якога было Чжугэ Цзюн-гун, быў памочнікам начальніка вобласці ў апошнія гады гэтай дынастыі. У яго былі двое братоў, старэйшы і малодшы, і дзве сястры.
Пасля смерці бацькі, які памёр, калі Чжугэ Лян быў яшчэ дзіцем, Чжугэ Ляна і яго малодшага брата Чжугэ Цзюня ўзяў на выхаванне іх стрыечны дзядзька Чжугэ Сюань, які складаўся на службе ў Лю Бяа. Разам з дзядзькам ён пераехаў у правінцыю Цзінчжоу, якой у той час кіраваў губернатар Лю Бяа. Пасля смерці дзядзькі разам з малодшым братам пасяліўся ў Улунгане (на тэрыторыі сучаснай гарадской акругі Наньян у правінцыі Хэнань), і каля дзесяці гадоў жыў простым сялянскім жыццём.
Жыў у пасёлку, на захад ад горада , дзе займаўся сельскай гаспадаркай, саманавучаннем і складаннем песень. Сярод мясцовага насельніцтва набыў славу мысляроў даўніны Гуань Чжуна і Ле І. Атрымаў мянушку «Дракон, які хаваецца».
Калі Лю Бэй бег ад Цаа Цаа і размясціўся ў Лю Бяа ў, то пустэльнік Сыма Хуэй распавёў яму пра Чжугэ Ляна. У 207 годзе Лю Бэй асабіста наведаў Чжугэ Ляна, і той выклаў яму распрацаваны ім доўгатэрміновы План Лунчжун заваявання панавання ў Паднябеснай. З той пары Чжугэ Лян стаў блізкім паплечнікам Лю Бэя, а Лю Бэй сказаў: «знайшоўшы Кунміна, я стаў падобны да рыбы, якая знайшла ваду». Блізкія адносіны з апошнім выяўляліся ў сярэднявечнай кітайскай літаратуры прымаўкай: «Манарх са слугой як рыба з вадой».
У 211 годзе кіраваў правінцыяй Ічжоу (займала Сычуаньскую катлавіну) даведаўся, што Цаа Цаа збіраецца атакаваць  ў Ханьчжуне, і заключыў саюз з Лю Бэем, каб захапіць Ханьчжун да таго, як гэта зробіць Цаа Цаа. Пакінуўшы Чжугэ Ляна,, і  ў Цзінчжоу, Лю Бэй адправіўся з экспедыцыйным корпусам у Ічжоу. Там Лю Бэй замест таго, каб напасці на Чжан Лу, спыніўся, і пачаў замацоўвацца на гэтых землях, рыхтуючыся да захопу Ічжоу. У 212 годзе Лю Чжан даведаўся аб планах Лю Бэя, і паміж імі. Чжугэ Лян, Чжан Фэй і Чжаа Юнь прывялі атрады на дапамогу Лю Бэю, і ў 214 годзе Лю Чжан капітуляваў.
Лю Бэй зрабіў Чжугэ Ляна «генералам-ваенным саветнікам» (軍師將軍). Калі Лю Бэй сыходзіў у ваенныя паходы — Чжугэ Лян заставаўся абараняць Чэнду і забяспечваў паступленне ў дзеючую армію харчавання і рыштунку. Тым часам у 220 годзе памёр Цаа Цаа, а яго сын Цаа Пэй скінуў імператара і абвясціў утварэнне новага. Пасля таго, як весткі аб пераходзе трона да Цаа Пэя (і ілжывыя чуткі пра пакаранне імператара Сянь-дзі) дасягнулі Лю Бэя ў Ічжоу, той таксама ў 221 годзе абвясціў сябе імператарам і заснаваў царства Шу; Чжугэ Лян стаў. Дзякуючы паспяховым рэформам змог прыцягнуць насельніцтва на бок манарха, стварыў эфектыўны адміністрацыйны апарат.
У 227—234 гадах Чжугэ Лян здзейсніў пяць, але ўсе яны (за выключэннем аднаго) завяршыліся няўдачамі. Прычынамі паражэнняў былі недахопы сістэмы пастаўкі правіянту і ўзбраення з Шу.
Паводле інструкцый Чжугэ Ляна Лю Шань прызначыў новым рэгентам Цзян Ваня.
Спадчына
Чжугэ Лян напісаў шмат кніг па ваенным мастацтве, філасофіі і т. д. Але да нашых дзён дайшлі толькі «Кніга сэрца» і «Настаўленне маім сынам».
За хітрасць і поспех Чжугэ Лян атрымаў мянушку «Дракон, які хаваецца» (іншыя магчымыя пераклады: «Спячы дракон», «Згорнуты дракон» ).
У фальклоры
У кітайскай мове прозвішча і імя Чжугэ Ляна з часам ператварыліся ў назоўнік «чжугэлян» (诸葛亮), які пазначае празорлівага і вельмі разумнага чалавека.
Існуе таксама слова «кунчэнцзі» (空城计), г. зн. «манеўр з пустым горадам». Яно ўзыходзіць да гісторыі пра тое, як Чжугэ Лян, які апынуўся без войскаў у безабаронным горадзе, падмануў Сыма І, які стаяў з войскам перад гэтым горадам, загадаўшы раскрыць перад ім вароты. Гэты выраз пазначае, што хтосьці напускае на сябе грозны выгляд і такім чынам падманвае суперніка.
Акрамя таго, Чжугэ Лян часта згадваецца ў кітайскіх прымаўках і крылатых выразах.
У традыцыйнай кітайскай літаратуры
У іканаграфіі Чжугэ Лян паўстае ў выглядзе барадатага чыноўніка з веерам, зробленым з каштоўных пёраў.
Культ Чжугэ Ляна распаўсюджаны ва ўсіх усходнеазіяцкіх краінах.
Станіслаў Гаштольд
З роду Гаштольдаў. Самастойнай палітычнай ролі не адыгрываў і заставаўся памочнікам свайго бацькі Альбрэхта.
18 мая 1537 г. у Геранёнах ажаніўся з Барбарай Радзівіл, дачкой вялікага гетмана Юрыя Радзівіла (пазней жонка Жыгімонта II Аўгуста).
Са смерцю Станіслава род Гаштольдаў згас. Родавыя маёнткі Гаштольдаў перайшлі да вялікіх князёў літоўскіх, на іх аснове былі створаны Трабскае, Радашковіцкае, Валожынскае і Любчанскае староствы.
На думку М. М. Улашчыка, найбольш верагодны ініцыятар стварэння легендарнай гісторыі пра пачаткі ВКЛ, запісанай у беларуска-літоўскіх летапісах.
Жалудоўшчына
Жалудо́ўшчына (, Желудовщина) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Знаменкаўскага сельсавета.
Султанахмет
Султанахме́т (Sultanahmet) — раён у старой частцы Стамбула, размешчаны ў еўрапейскай частцы горада на мысе паміж бухтай Залаты Рог, Басфорскім пралівам і Мармуровым морам. Назва раёна паходзіць ад аднайменнай мячэці Султанахмет, вядомай турыстам як Блакітная мячэць, размешчанай у цэнтры раёна.
Раён з'яўляецца гістарычным цэнтрам горада, найстаражытным акропалем і першым узгоркам Другога Рыма. У 1985 годзе гістарычная частка раёна ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
У раёне размешчаны такія выдатныя помнікі сусветнай архітэктуры як Сабор Святой Сафіі, Блакітная мячэць, Палац Тапкапы, Цыстэрна Базіліка і інш.
Багун (род раслін)
Багу́н (Ledum) — род кветкавых раслін сямейства верасовых.
Арэал
Налічваецца каля 10 відаў. Пашыраны ў халодных і ўмераных паясах Паўночнага паўшар’я. Часам гэтыя віды ўключаюць у род рададэндран.
Віды
Паводле базы даных The Plant List (2013), род уключае 6 відаў :
Зубкоў
Зубкоў — прозвішча.
Бельгія на конкурсе песні Еўрабачанне
Гісторыя галасавання
Балы, якія аддала Бельгія
У паўфінале:
У фінале:
Акцябрскае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Акцябрскае — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акцябрскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 4 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, горада Шэманаіха. Код КАТА — 636847100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1280 чалавек (612 мужчын і 668 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1102 чалавекі (530 мужчын і 572 жанчыны).
Scopus
«Scopus» — бібліяграфічная і рэфератыўныя база дадзеных і інструмент для адсочвання цытаванасці артыкулаў, апублікаваных у навуковых выданнях. З'яўляецца адным са складнікаў інтэграванага навукова-інфармацыйнага асяроддзя «SciVerse».
Рубрыкатар «Scopus» мае 27 базавых тэматычных раздзелаў, падзеленых на 335 падраздзелаў, політэматычныя артыкулы індэксуюцца адразу ў некалькіх раздзелах. Індэксуе каля 20 тысяч навуковых выданняў па тэхнічных, медыцынскіх і гуманітарных навуках 5 тысяч выдаўцоў.
База дадзеных індэксуе навуковыя часопісы, матэрыялы канферэнцый і серыяльныя кніжныя выданні. Распрацоўшчыкам і ўладальнікам з'яўляецца выдавецкая карпарацыя «Elsevier». База дадзеных даступная на ўмовах падпіскі. Пошукавы апарат «Scopus» інтэграваны з пошукавай сістэмай «Scirus» для пошуку вэб-старонак і патэнтнай базай дадзеных.