cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Людміла Лявонцьеўна Дзянісава
Біяграфія
З 2001 года па 2002 год — начальнік упраўлення Дзяржказначэйства ў Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Была намеснікам старшыні руху «Празрыстая ўлада». Тры гады ўзначальвала наглядальную раду карпарацыі «Гуматэкс». Член партыі Усеўкраінскае аб’яднанне «Бацькаўшчына» (БЮТ) Юліі Цімашэнкі з 2005 года, была першым намеснікам крымскай рэспубліканскай арганізацыі. На парламенцкіх выбарах 2006 года абрана ў Вярхоўную Раду Украіны V склікання па спісе БЮТ (№ 115). У рэйтынгу «50 самых уплывовых крымчан», складзеным часопісам «Фокус», Людміла Дзянісава заняла 36-е месца. У 2007 годзе атрымала дэпутацкі мандат у Вярхоўную Раду Украіны VI склікання па спісе Блока Юліі Цімашэнкі (№ 71). У 2007 годзе ў рэйтынгу «100 самых уплывовых жанчын Украіны», складзеным часопісам «Фокус», заняла 71-ю пазіцыю.
18 снежня 2007 года Вярхоўная рада Украіны прызначыла Людмілу Дзянісава Міністрам працы і сацыяльнай палітыкі Украіны. Страціла пасаду 11 сакавіка 2010 года ў сувязі з адстаўкай Кабміна Цімашэнка пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах Віктара Януковіча.
Дзянісава ўзначальвала выбарчы спіс «Бацькаўшчыны» на крымскіх парламенцкіх выбарах у кастрычніку 2010 года, але партыя не змагла пераадолець прахадны бар’ер.
Людміла Дзянісава была пад № 38 у выбарчым спісе з «Бацькаўшчыны» на парламенцкіх выбарах 2012 года. Яна была пераабрана ў Вярхоўную Раду Украіны і стала старшынёй падкамітэта па пытаннях дзяржаўнага сацыяльнага страхавання, развіцця сацыяльнага дыялогу і дзейнасці аб’яднанняў грамадзян бакоў сацыяльнага дыялога Камітэта па пытаннях сацыяльнай палітыкі і працы.
З 27 лютага па 2 снежня 2014 года — Міністр сацыяльнай палітыкі Украіны ва ўрадзе Арсенія Яцанюка. З 4 снежня 2014 года — старшыня камітэта па пытаннях сацыяльнай палітыкі і пенсіянераў Вярхоўнай Рады Украіны.
У ліпені 2017 года Дзянісаву абралі намеснікам кіраўніка Парламенцкай асамблеі Чарнаморскага эканамічнага супрацоўніцтва.
З 15 сакавіка 2018 года працавала Упаўнаважаным Вярхоўнай Рады Украіны па правах чалавека. В красавіку 2022 года, падчас уварвання Расіі ва Украіну, распаўсюджвала выдуманыя жудасныя гісторыі пра гвалтаванні расіянамі дзяцей і жанчын, у выніку 31 мая 2022 года Вярхоўная Рада Украіны зняла яе з пасады ўкраінскага амбудсмэна.
Чарнііў
Чарнііў (Чорні́їв) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Смаркачы
Смаркачы (Сморкачи) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кузьміцкага сельскага паселішча.
Ілона Гузенбаўэр
Ілона Марыя Гузенбаўэр (нар. года,, Паўночны Рэйн-Вестфалія) — аўстрыйская спартсменка, якая выступала ў скачках у вышыню, экс-рэкардсменка свету (1,92 м у Вене). Бронзавая прызёрка на Алімпіядзе 1972 года ў Мюнхене, дзесяціразовая чэмпіёнка Аўстрыі (1966—1973, 1975 і 1976).
Смаркачы
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ілона Гузенбаўэр
Асабісты рэкорд у скачках у вышыню (1,93 м) устанавіла ў 1972 годзе.
1972, Алімпійскія гульні ў Мюнхене
На Алімпійскія гульні 1972 года ў Мюнхене Гузенбаўэр прыехала фаварыткай. Лічылася, што канкурэнцыю ёй можа аказаць толькі балгарская спартсменка Іарданка Благоева. У папярэдніх спаборніцтвах яна лёгка з першай спробы ўзяла кваліфікацыйную мяжу 1,76 м. Аднак на наступны дзень, 4 верасня, у фінале адбылася нечаканасць. Малавядомая 16-гадовая спартсменка з Германіі Ульрыке Мейфарт, асабісты рэкорд якой складаў усяго 1,85 м, прадэманстравала бліскучую серыю скачкоў, узяўшы з першай спробы вышыні 1,71; 1,76; 1,79; 1,82 і 1,85, а таксама вышыню 1,88, якая на 3 см перавышала яе асабістае дасягненне. Вышыню 1,88 м, акрамя Мейфарт пераадолелі толькі дзве ўдзельніцы — Ілона Гузенбаўэр і Іарданка Благоева. Благоева, як і Мейфарт, брала ўсе папярэднія вышыні з першай спробы і дзяліла з ёй першую пазіцыю, Гузенбаўэр ішла трэцяй, маючы пяць няўдалых спроб, у тым ліку адну на вышыні 1,88 м. Вырашальнай стала вышыня 1,90 м. Мейфарт узяла яе з другой спробы, абедзве яе суперніцы пацярпелі няўдачу. Такім чынам, Гузенбаўэр заняла толькі трэцяе месца.
Арно
Арно (Arno, Arnus) — рака на Апенінскім паўвостраве, у Італіі ў рэгіёне Таскана.
Працягласць ракі складае 248 км, плошча вадазборнага басейна — 8228 км². Выток Арно знаходзіцца ў Апенінах у Арэца. Да горада Фларэнцыя працякае ў вузкай даліне, далей — па пагорыстай раўніне праз Эмпалі. Упадае ў Лігурыйскае мора ля горада Піза. Расход вады каля вусця — 110 м³/с.
NGC 5828A
NGC 5828A (іншыя абазначэнні — MCG 8-27-52, ZWG 248.43, IRAS14591+5011, PGC 53619) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Падгоранскі раён
Падго́ранскі раён (Подгоренский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Падгоранскі.
Геаграфія
Падгоранскі раён мяжуе з Расашанскім, Альхавацкім, Каменскім і Паўлаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1580 км².
Гісторыя
Падгоранскі раён быў утвораны 1 ліпеня 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.
Эканоміка
Асноўным эканамічным прадпрыемствам раёна з’яўляўся Падгоранскі цэментны завод, які закрыўся ў канцы 2008 года. У сувязі з гэтай падзеяй адбыўся адток раённага насельніцтва.
Джэб
Джэб (ад jab — раптоўны ўдар, штуршок) — адзін з асноўных відаў удараў у боксе. У айчынных крыніцах часта выкарыстоўваецца назва прамой левай (пры гэтым маецца на ўвазе, што баксёр-праўшун знаходзіцца ў звычайнай левабаковай баксёрскай стойцы). Часам джэб называюць "сустрэчны" ўдар (на апярэджанне).
Джэб — доўгі прамы ўдар рукой. Існуюць розныя варыянты джэбу. Усе іх аб'ядноўваюць наступныя характарыстыкі: пярэдняя рука выкідваецца наперад, цалкам разгінаючыся, у момант удару кулак звычайна трымаецца ў гарызантальным становішчы - далонню да зямлі. Джэб можа прабівацца ў галаву і ў корпус. Часта джэб выкарыстоўваецца як контрудар.
Нягледзячы на тое, што джэб — не самы моцны з удараў у арсенале баксёра, многія лічаць яго адным з самых важных удараў у боксе.
Камп'ютарызаваная сістэма падліку ўдараў Compubox дзеліць ўдары на 2 катэгорыі: джэб і моцныя ўдары.
Конегадоўля
Конегадо́ўля — галіна жывёлагадоўлі, трыманне і вырошчванне коней. Арганічна ўключае ў сябе такія напрамкі дзейнасці, як вытворчасць і выкарыстанне коней.
Конегадоўля таксама з’яўляецца навуковай дысцыплінай, якая мае комплексны характар, што тлумачыцца спецыфікай каня як свойскай жывёлы. Яна засяроджана на вывучэнні каня як біялагічнай істоты, развіцці заатэхніі, навучанні жывёл для іх далейшай эксплуатацыі, эканоміцы і кіраванні гаспадаркай.
Паходжанне
Тэорыі паходжання конегадоўлі абапіраюцца на 2 асноўныя гіпотэзы, якія тлумачаць яе ўзнікненне або ў розных цэнтрах, сярод якіх называюць Пірэнеі, Анатолію і стэпы Еўразіі, або з аднаго цэнтру. Дзякуючы працам археолагаў вядома, што найбольш старажытным цэнтрам прыручэння коней з’яўляецца энеалітычная Батайская культура (4 тысячагоддзе да н. э.). Тым не меней, генетыкі высветлілі, што сучасныя свойскія коні маюць толькі прыкладна 2,7 % генетычнага радаводу, што яднае іх з батайскімі коньмі.
Другім важным цэнтрам мажлівага прыручэння коней і распаўсюджвання конегадоўлі былі Хвалынская, Сярэднястогаўская і Ямная культуры меднага і бронзавага вякоў, якія звязваюць з прарадзімай індаеўрапейцаў. Прыхільнікі курганнай гіпотэзы нават тлумачылі конегадоўлю як прычыну паспяховай экспансіі выхадцаў з гэтых культур. Даследаванне генетыкі сучасных і старажытных коней, апублікаванае ў 2021 г. , удакладняе складаную гісторыю пачатку конегадоўлі. Сучасныя свойскія коні сапраўды з’яўляюцца нашчадкамі коней Ямнай культуры. У выніку селектыўнага адбору тут склалася папуляцыя, болей цягавітая, рахманая і ўстойлівая да стрэсаў, чым дзікая продкавая форма. Коні Ямнай культуры ўдзельнічалі ў фарміраванні папуляцыі дзікіх тарпанаў. Доўгі час конегадоўля Ямнай культуры заставалася лакальнай практыкай і не ўплывала на экспансію яе прадстаўнікоў. Стадыю шырокага распаўсюджання конегадоўлі ў Еўразіі аўтары даследавання аднеслі да позняга прамежку часу паміж першымі стагоддзямі 2 тысячагоддзя да н. э. і 1 тысячагоддзем да н. э.
Старажытнасць
Відавочна, адной з першых цывілізацый, якая пазнаёмілася са свойскім канём, быў Бактрыйска-Маргіянскі археалагічны комплекс (сярэдзіна 3 тысячагоддзя да н. э. — першая трэць 2 тысячагоддзя да н. э.). Адзін з першых малюнкаў запрэжаных у калясніцу коней быў зроблены ў шумерскім Уры каля 2600 г. да н. э. Да пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. коні багата выяўляліся на палацавых рэльефах Месапатаміі Узнікненне конегадоўлі ў Вавілоніі як заўважнай галіны звязана з пранікненнем сюды касітаў у 2 тысячагоддзі да н. э. Знойдзеныя на паўночным усходзе Сірыі старажытныя таблеткі ўзгадваюць каманды вершнікаў, дрэсіроўшчыкаў і конюхаў, што працавалі з коннымі статкамі. У XIV ст. да н. э. мітаніец Кікулі, заставіў тэкст, прысвечаны дрэсіроўцы коней. Мяркуецца, што першапачаткова ён быў складзены на хецкай мове. Найстаражытнейшае сведчанне выкарыстання свойскіх коней у Паўночнай Афрыцы — выявы ў магільным комплексе старажытнаегіпецкага фараона Яхмаса I (XVI ст. да н. э.). Конегадоўля стала вядомай не толькі старажытным егіпцянам, але і суседнім народам Сахары.
Існаванне конегадоўлі ў Старажытнай Грэцыі падцвярджаецца малюнкамі на вазах, а таксама міфалогіяй (напрыклад, пра Геракла), дзе коні выяўляюцца не толькі ў баях або на паляванні, але і ў стайне. Афінскі пісьменнік Ксенафонт склаў твор «Пра мастацтва верхавой язды», у якім апісваў правільны догляд за конямі. У Старажытным Рыме конегадоўлі былі прысвечаны часткі сельскагаспадарчых трактатаў. Адметна, што тут мелася асобная прафесія ўрача коней. Спачатку яе прадстаўнікі зваліся hippiatroi, пазней — veterinarius і mulomedicus. У ваенных мэтах рымляне трымалі значныя конныя статкі і арганізоўвалі конныя відовішчы. Раскопкі на Адрыянавым валу паказалі, што ў рымскім войску не было асобных стайняў. Вершнікі і іх коні жылі ў адных і тых жа казармах. Рымляне імкнуліся прытрымлівацца пэўных стандартаў пры адборы жывёл. Сярэдні рымскі каляснічны конь меў памеры ад 135 да 155 см у карку.
Сярэднявечча
На працягу тысячагоддзяў існавання конегадоўлі адбывалася вывядзенне новых парод коней. Гэтаму спрыялі розныя кліматычныя і экалагічныя ўмовы, у якіх аказваліся конегадоўцы і іх падапечныя жывёлы, а таксама зменлівыя патрэбы саміх людзей. Патрэбы прывялі да спецыялізацыі парод, што выкарыстоўваліся як крыніца ежы, у транспартыроўцы грузаў, працы на палетках, ваеннай справе, спорце і забавах, нарэшце ў тэрапеўтычнай падтрымцы чалавека. Так, якуцкая парода коней выдатна прыстасавана да прахалоднага кантынентальнага клімату Сібіры, а арэал яе трымання сягае на поўнач за палярны круг. Продкі якуцкіх коней з’явіліся ў Якуціі з Прыбайкалля разам з продкамі якутаў і адаптаваліся да новых умоў дзякуючы павышэнню функцыянальных магчымасцей іх унутраных органаў, а таксама ўдасканаленню конегадоўлі. Ва ўмовах паўднёвага стэпу практыкавалася круглагоднае пашавае ўтрыманне. Пасля міграцыі на поўнач якуты былі вымушаны падкормліваць маладняк узімку. Зімовыя падкормкі настолькі важныя, што здзічэлыя коні не выжывалі. Затое свойскія коні давалі патомства, перавозілі ўюкі на далёкія адлегласці, іх мяса і малако выкарыстоўваліся для харчавання.
Селекцыя арабскіх скакуноў з характэрным экстэр’ерам, адметным увагнутым профілем твару, хупавай вертыкальнай шыяй і высокім хвастом, пачалася каля 3000 гадоў таму, да нашых дзён яны складаюць адзіную генетычную лінію. Арабскія коні адаптаваліся да ўмоў пустыні, але важным быў і мэтанакіраваны адбор гаспадарамі. Арабская культура конегадоўлі ўключала вусную перадачу конскага радаводу. З XIV ст. радаводы фіксаваліся пісьмова. У Асманскай імперыі з 1299 г. мэтанакіравана адбіралі пустынных скакуноў для войска і вялі ўлік іх генеалогіі.
У сярэднявечнай Еўропе радаводы коней вялі картэзіянцы, аднак гэта было хутчэй выключэннем. Пасля распаду Рымскай імперыі законы, што рэгулявалі конегадоўчую гаспадарку, захоўваліся ў Францыі. Меравінгі і Каралінгі праяўлялі клопат пра завоз коней з мусульманскіх краін, паколькі гэтага патрабавала нарастальная важнасць цяжкай кавалерыі ў ваеннай справе. Найбольш вядомым цэнтрам конегадоўлі ў Заходняй Еўропе стала Іспанія, дзе пасля мусульманскага заваявання 711 г. старыя рымскія традыцыі ўзбагаціліся арабскімі. У еўрапейскіх краінах асабліва шанаваліся іспанскія плямістыя інаходцы Genêt. Значныя статкі коней трымалі ў княжых маёнтках Старажытнай Русі, дзе за імі наглядаў асобны цівун. Пасада княжага або каралеўскага конюха была пачэснай ва ўсіх еўрапейскіх краінах. Паводле аднаго з гістарычных міфаў, ад конюха Гегіменіка паходзіў род вялікіх князёў літоўскіх. Пра існаванне мэтанакіраванага адбору кажуць змены экстэр’еру коней той пары. Даследаванне конскіх астанкаў ад 300 г. да 1650 г. на тэрыторыі Англіі паказала ваганне памераў костак, прычым не абавязкова ў бок іх павелічэння, што тлумачыцца як патрабаваннямі, якія высоўваліся з боку карыстальнікаў у розныя перыяды, так і станам конегадоўчай гаспадаркі. Відавочна, што сярэднявечныя коні істотна адрозніваліся ад сучасных. Генетыкі выявілі агульныя мутацыі для сучасных еўрапейскіх парод і прыйшлі да высновы, што яны ўзніклі каля 700 гадоў таму з-за вельмі значнага ўплыву 2 ліній свойскіх коней з Аравіі і Туркменістана. Найменшым гэты ўплыў быў выяўлены ў 3 парод поні з Шэтландскіх астравоў, Ісландыі і Нарвегіі.
Адраджэнне
Значныя змены ў конегадоўлі адбыліся ў эпоху Адраджэння, калі спачатку ў Неапалі, а потым у Францыі склаліся першыя школы верхавой язды. Адметна, што праца «Правілы вершніцтва» (Gli Ordini di Cavalcare) неапалітанца Федэрыка Грысонэ, упершыню выдадзеная ў 1550 г., была перакладзена на некалькі еўрапейскіх моў і перавыдадзена да 1623 г. 49 разоў. Не меней вядомай стала праца «Слава каню» (La Gloria del Cavallo, 1566 г.) яго суайчынніка Паскуале Карачыола, у якой разглядаліся не толькі дрэсура і здароўе каня, але таксама складаны характар адносін паміж канём і чалавекам. Відавочна, знаёмства з неапалітанскай школай аказала ўплыў на Крыштафа Мікалая Дарагастайскага, вялікага маршалка ВКЛ і аўтара трактата «Гіпіка» (1603 г.). У ім распавядалася пра міфалагізаваную гісторыю каня, падбор вытворнікаў, вырошчванне племяннога маладняка, выездку маладых жарэбчыкаў, конскія хваробы і інш. Дзякуючы працам аўтараў-гуманістаў старое ўяўленне аб кані як аб прыроджана злосным і непакорным зверы саступіла месца погляду на каня як на разумную жывёлу, здольную навучацца.
Фарміраванне сучаснай конегадоўлі
У 1535 г. і 1540 г. англійскі кароль Генрых VIII выдаў спецыяльныя акты, накіраваныя на паляпшэнне конскага пагалоўя. Яны абавязвалі ўладальнікаў выпасаў мець племянных кабыл і рэгуляваць рост коней. Ужо ў XVI ст. у Англіі з’явіліся асабістыя пароды цяжкавозаў і пры конных гаспадарках — племянныя кнігі. У 1793 г. пачалася публікацыя дзяржаўнай племянной кнігі. Да канца XVIII ст. англійскі вопыт пашырыўся амаль на ўсе краіны Еўропы. Гэтаму садзейнічаў значны попыт на якасных моцных коней, якія патрабаваліся ў арміі, сельскай гаспадарцы і прамысловасці. Доўгі час конегадоўля разглядалася як важная і прыбытковая галіна эканомікі. На беларускіх землях у XVIII — XIX стст. конегадоўляй славіліся Ашмяны і наваколлі, адкуль жывёл пастаўлялі ў гусарскія палкі. З 1721 г. у Зэльве дзейнічаў конскі кірмаш, другі па велічыні пасля Лейпцыгскага.
З канца XIX ст. уплыў конегадоўлі на эканоміку зніжаўся, што звычайна тлумачыцца індустрыялізацыяй і механізацыяй, якія прывялі да скарачэння конскага пагалоўя. Гэты працэс не быў імклівым. Так, у Вялікабрытаніі, радзіме індустрыяльнай рэвалюцыі, яшчэ ў пачатку XX ст. коні шырока выкарыстоўваліся пры апрацоўцы сялянскіх палеткаў, у працы на шахтах, транспартыроўцы людзей і грузаў. У 1914 г. брытанская армія валодала 25 тысячамі коней, прычым падчас I Сусветнай вайны іх колькасці яўна не хапала. У ЗША ў 1915 г. конскае пагалоўе перавышала 21 млн. У Францыі яно заставалася стабільным з 1840 г. да 1935 г. — каля 3 млн галоў. Рэзкае зніжэнне адбывалася ў другой палове 1930-х гг. і ў канцы 1940-х гг. Рост колькасці коней пачаўся толькі з 1995 г., але ў 2010 г. пагалоўе не перавышала 950 тысяч. На Беларусі пагалоўе коней скарачаецца з 1930-х гг. Так, у 1927 г. у БССР (значыць без Заходняй Беларусі) было 1 089 400 коней. У 1995 г. на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь іх заставалася 229 000, у 2018 г. — 43 000.
У першыя 2 дзесяцігоддзі XXI ст. сусветная конегадоўля перажыла пэўнае адраджэнне. Напрыклад, у ЕС эканамічны эфект конегадоўлі ацэньваўся ў 100 млрд еўра. У ЗША у 2017 г. яе ўнёсак у эканоміку краіны склаў 122 млрд долараў.
Тыпы коней
У конегадоўлі прынята адрозніваць коней
Гаспадарчыя тыпы залежныя ад целаскладу, вагі і цягавітасці каня. Запрэжныя коні звычайна маюць досіць значную масу і цягавітасць, кароткія ногі. Яны рухаюцца павольным алюрам, пры гэтым абапіраюцца адразу на 3 або 2 нагі. Цэнтр іх вагі пры руху перамяшчаецца папярочна, вертыкальна і падоўжна. Да іх блізкія масіныя, але не абавязкова цяжкія ўючныя коні. Скакавыя коні дзякуючы доўгім нагам і лёгкаму целу рухаюцца хуткім алюрам, цэнтр іх вагі перамяшчаецца амаль без папярочных ваганняў.
Тэмперамент каня — яго рэакцыя на раздражняльнікі. Звычайна, адрозніваюць жывы тэмперамент, які часцей за ўсё сустракаецца ў хуткаалюрных коней, і спакойны, уласцівы большасці коней крокавых парод. Тым не меней, коні адной і той жа пароды могуць мець розны тэмперамент. Пры продажы тэмперамент можа суб’ектыўна ацэньвацца па шкале ад 1 да 5 або ад 1 да 10. У абодвух выпадках нізкія балы шкалы азначаюць спакойныя, стрыманыя паводзіны, а высокія — на сталую ўзбуджанасць.
Экстэр’ер — знешні выгляд каня. У экстэ’еры прынята вылучаць:
Адхіленні ад нормы ў пабудове асобных частак цела каня і хваробы лічаць заганамі.
Класіфікацыя коней
Коней прынята класіфікаваць у адпаведнасці з іх вышынёй і вагой. Вышыня вымяраецца ад карку да зямлі. Карак у каня — верхняя кропка спіны. Яна ўтворана пазванкамі паміж лапаткамі. Такім чынам вылучаюць :
Пароды коней
Парода ствараецца і падтрымліваецца дзякуючы выбарчаму ўплыву чалавека. Стандарты для пароды могуць грунтавацца на некаторых крытэрах: устойлівасць прыкмет, целасклад, масць, даўжыня і гушчыня валасоў, продкі, спартыўныя паказчыкі і г. д.. Прынята вылучаць так званыя «мясцовыя» пароды, якія ўтвараюцца «натуральна» ў выніку паступовай і не заўсёды наўмыснай селекцыі, і «завадскія» пароды, якія выводзяцца прафесійна.
Пароды звычайна падзяляюцца згодна з класіфікацыяй або па тыпах, аднак здараюцца выпадкі, калі адна парода можа класіфікавацца па-рознаму ў выніку працяглай селекцыі. Так, ольдэнбургская парода з’явілася ў Ніжняй Саксоніі дзякуючы намаганням ольдэнбургскіх графаў у XVII ст. Першапачаткова яна выкарыстоўвалася як вершнікамі, так і ў запрэжцы карэт. У XIX ст. пасля «паляпшэння» ольдэнбургскія коні славіліся як запрэжныя, актыўна выкарыстоўваліся ў сельскай гаспадарцы. У першай палове XX ст. механізацыя прывяла да скарачэння патрэбы ў іх. Прыхільнікі пароды скрыжоўвалі яе са скакавымі канямі. У выніку ольдэнбургскія коні сталі выкарыстоўвацца як універсальная спартыўная парода. У 1935 г. ольдэнбургскі конь Люпус XX упершыню выйграў скачкі ў Дэрбі.
Знутры пароды могуць існаваць розныя генетычныя лініі. Пасля стварэння племянных кніг імкненне да падтрымцы чысціні пароды часцяком прыводзіла да імбрыдынгу. У конегадоўлі ён разглядаецца не як адмоўная, а хутчэй як звычайная з’ява, паколькі дапамагае захоўваць спадчыну выбітных коней з пажаданымі характарыстыкамі.
На Беларусі большасць коннага статку належыць да беларускай запрэжнай пароды.
Месца для трымання
Пры стацыянарным трыманні коней месцяць у загон або ў стайню. Апошняя павінна праветрывацца, быць чыстай і абароненай ад скразнякоў. На падлогу кладуць подсцілку. Асноўныя патрабаванні да яе — чысціня і адсутнасць пылу для захавання ад таксічнасці і мікробаў. Загон з’яўляецца абавязковай часткай трымання, паколькі коні павінны рухацца і, як сацыяльныя жывёлы, мець магчымасць кантактаваць з іншымі прадстаўнікамі свайго віду. У загоне павінна мецца ўкрыцце ад сонца і ападкаў. Ім можа стаць разгалістае дрэва, але звычайна ладзяць штучны навес, дзе нават у вільготныя дні дастаткова суха. Стайня і загон павінны перыядычна чысціцца ад гною, які з’яўляецца крыніцай таксічных рэчываў і мікробаў.
Корм
Кармленне каня залежыць ад яго памераў, узросту, вагі і фізічнага стану. Пры нармальных абставінах дарослы конь штодзённа з’ядае корм, вага якога складае прыкладна 2,5 % ад вагі самога каня, прычым большая частка — грубы корм накшталт травы і сена. Іншы конскі корм: цвёрды канцэнтраваны фураж, дабаўкі для атрымання вітамінаў і захавання ад паразітаў, розныя прысмакі. У коней адчувальная стрававальная сістэма, таму рэжым кармлення павінен быць сталым, а любыя змены варта ўносіць паступова. У прыродзе коні спажываюць корм падчас выпасу па меры ўзнікнення патрэбы, значыцца ва ўмовах стайні або загона найбольш спрыяльна частае кармленне адносна невялікімі порцыямі. Коні ўвесь час маюць патрэбу ў чыстай свежай вадзе.
Грумінг
Грумінг — перыядычная чыстка каня, якая мае як санітарныя, так і сацыяльныя ўласцівасці, прызвычайвае жывёлу да кантактаў з чалавекам. Пры гэтым абавязкова падтрыманне чалавекам правіл бяспекі і наяўнасці спецыяльных прылад. Грумінг уключае чыстку капытоў, скуры, валасоў на целе, грыве і хвасце, расчэсванне, праціранне слізістых частак (вачэй, вуснаў, унутранай паверхні вушэй), выдаленне бруду і солі ад поту пасля трэніровак.
Размнажэнне
На працягу года ў кабыл можа быць некалькі авуляцый. Іх колькасць і працягласць залежаць ад індывідуальных асаблівасцей і вонкавых умоў. Так, у прахалодным клімаце, асабліва пры недахопе кармоў злучны сезон часцей адбываецца ўвесну. У дзікіх і табунных коней назіраецца сезоннасць у полавых функцыях. Кабылы і жарэбчыкі здольны да размножвання ўжо ва ўзросце паміж 1 і 2 гадамі, але ў раннім узросце цяжарнасць, роды і выкормліванне жарабят затрымліваюць развіццё кабыл, жарабцы пры ранняй злучцы могуць высільвацца, таму ў спрыяльных умовах трымання злучка арганізуецца ва ўзросце 3 — 5 гадоў.
Злучная кампанія пачынаецца з агляду статка і распрацоўкі плана падбора вытворцаў. Жарабец-вытворца павінен мець больш высокі клас, чым кабыла. Неабходна пазбягаць злучкі жарабца і кабылы, якія маюць аднолькавыя экстэр’ерныя недахопы, звязаныя з генамі бацькі і маці. На працягу ўсяго злучнага перыяду важны дакладны ўлік, для чаго вядуць журнал злучкі. Першасным дакументам усталёўваюць час чаканай выжарабкі кабыл, а таксама паходжання нашчадкаў. Факт апладнення канстатуецца паўторнай пробай кабылы праз 3 тыдні пасля папярэдняй злучкі. Цяжарнасць цягнецца 332±10 дзён пры чаканні жаночага і 334±10 дзён пры чаканні мужчынскага прыплоду.
Роды ў кабыл праходзяць пераважна спрыяльна, гэтаму садзейнічае своеасаблівае размяшчэнне тазавых костак. Плод у большасці выпадкаў выходзіць галавой і пярэднімі канечнасцямі наперад (галаўное перадляжанне) і радзей — заднімі канечнасцямі (тазавае перадляжанне). Працягласць выхаду плоду: 5 — 30 хвілін. Вельмі рэдка магчыма падвойная цяжарнасць. Другое жарабя нараджаецца праз 10 — 20 хвілін пасля выхаду першага. Некаторыя кабылы аддаюць перавагу родам у адзіноце, таму для іх загадзя рыхтуюць асобнае памяшканне.
Развіццё жарабят вызначаюць шляхам перыядычнага вымярэння і ўзважвання на трэці дзень пасля нараджэння, ва ўзросце 6 і 12 месяцаў, 1,5 гады, 2 гады, 2,5 гады і 3 гады. Паказчыкі жывой масы і прамераў жарабят параўноўваюць з кантрольнымі шкаламі росту маладняку, распрацаванымі для коней розных парод. Дадзеныя аб змене прамераў і жывой масы коней запісваюць у часопіс уліку развіцця. Найбольш інтэнсіўна жарабяты растуць у першы год жыцця.
Лекаванне
Ветэрынарная дапамога з’яўляецца важнай часткай конегадоўлі. У нармальным становішчы здаровы конь мае тэмпературу цела 37,5 °C — 38,5 °C, пульс 28 — 44 удары ў хвіліну, дыханне 8 — 16 удыхаў у хвіліну, чыстыя слізістыя, не дэманструе млявасць ці неспакой. Прафілактыка хвароб уключае сталы агляд, грумінг і чыстку капытоў, назіранне за зубамі, асабліва ў зусім маладых і старых коней, прышчэпкі, барацьбу з гельмінтамі. У выпадку сур’ёзнай хваробы ўладальнік каня звяртаецца да ветэрынара-спецыяліста.
Падкоўванне
Капытная падэшва каня схільная да хуткага сцірання на цвёрдых паверхнях. Для яе абароны прымяняюцца падковы розных форм і канструкцый, у тым ліку артапедычныя падковы для лекавання пашкоджанняў канечнасцей пры няправільных рухах, а таксама для карэктыроўкі гэтых рухаў.
Трэнінг коней
Трэнінг — гэта метадалагічна вытрыманая, мэтанакіраваная фізічная і функцыянальная падрыхтоўка каня да далейшага выкарыстання адпаведна яго спартыўнаму, племянному і працоўнаму прызначэнню. Ён пачынаецца з ранняга ўзросту, калі групы жарабят рухаюцца па пэўнаму маршруту на розных алюрах з рознай хуткасцю. Групавы трэнінг умацоўвае коней, павышае іх працаздольнасць, падрыхтоўвае маладняк да індывідуальнага трэнінгу. Згодна з біхевіярызмам, трэнінг абапіраецца на аперантнае абумоўліванне, звязанае з выкарыстаннем узнагароджанняў і наступстваў, а таксама на класічнае абумоўліванне, што ўключае ў сябе навучанне звязвання невядомага дагэтуль сігнала з яго вынікам. Падмацаванне бывае станоўчым і адмоўным. Станоўчае падмацаванне ўзнагароджвае каня, адмоўнае пазбаўляе ад напору трэнера, калі рэакцыя каня задавальняе яго.
Першаснае індывідуальнае навучанне жарабят пачынаецца ва ўзросце 6 — 7 месяцаў. Канцэнтрацыя ўвагі маладых коней адносна кароткая, іх целасклад і навыкі зносін з людзьмі толькі развіваюцца, таму час заняткаў скарачаецца да 15 хвілін, у падгадаваных можа паступова павялічвацца. Малады конь павінен прызвычаіцца да дотыкаў чалавека і ўспрымаць яго як падмацаванне. Для гэтага дотыкі пачынаюць з павольнага дакранання да скуры на твары і шыі, толькі потым — іншых частак цела. Трэнінг маладых коней асабліва эфектыўны, калі ў вачах каня ператвараецца ў гульню. Важныя часткі навучання — наяўнасць плана і распарадку, выхаванне павагі да асабістай прасторы чалавека, выпраўленне замест пакарання, пераадоленне страхаў каня. Падчас трэнінгу адбываецца прывучанне да прывязі і поваду, надзявання аброці, сядла, збруі з лейцамі, прымусовага руху пад кіраваннем трэнера, пераадолення простых перашкод і бар'ераў, выбару алюра.
Табунная конегадоўля
Табунная конегадоўля — найстаражытнейшы спосаб трымання коней, калі жывёлы на працягу года ўтрымоўваюцца на падножным корме. Звычайна яна развіваецца ў стэпавых, паўпустынных і горных раёнах, дзе маюцца шырокія пашы. Спосаб з’яўляецца найбольш танным, але і найбольш рызыкоўным, паколькі залежыць ад вонкавых умоў, у тым ліку надвор’я, каштоўнасць кармавой базы дзікіх паш даволі розная, да таго ж вагаецца сезонна. Усё пагалоўе падзяляюць на табуны кабыл і маладняку, маладняк — на табуны па полу і ўзросту. Часам узімку стабуніваюць жарабцоў. У найбольш экстэнсіўнай форме ўсе дарослыя коні ўтрымліваюцца ў агульным табуне. Табун мае ўнутраную іерархію. У ім вылучаюцца дамінантныя коні, што адрозніваюцца агрэсіўнасцю і настойлівасцю. Коні імкнуцца самастойна высветліць, якое месца ў іерархіі табуна займае новы чалец праз дэманстрацыю дамінавання або нават лёгкую сутычку.
Арганізацыя табуннай конегадоўлі патрабуе рацыянальнага выкарыстання травастою. Увесну коні павінны назапасіць дастаткова тлушчу, каб эканомна расходаваць яго ў зімовы сезон, а вясной — зноў паправіць сваю ўкормленасць пасля зімовага недакорму. Таму нароўні з круглагадовым пашавым трыманнем распаўсюджаны стайнева-табунная і культурна-табунная формы. У першым выпадку коней трымаюць на пашах толькі ў спрыяльную пару, у астатні час — у стайнях. Культурна-табунная форма прадугледжвае абавязковы падкорм сенам і канцэнтратамі, калі прадукцыйнасць пашы зніжаецца, наяўнасць каля пашы падстрэшкаў і хлявоў для аховы слабога пагалоўя і выжарабкі кабыл.
Табунны спосаб патрабуе ад конегадоўцаў улік пагалоўя, таўраванне, фарміраванне табуноў і асобных касякоў у перыяд злучкі, перагоны з адной пашы на іншую, назіранне за адкормам і нагулам, лоў коней.
Локас
Локас (LoKoS — Lovers Communikation System — Сістэма зносін для закаханых) — штучная мова для міжнародных зносін, якая базуецца на ўжыванні піктаграм і ідэаграм, пры дапамозе якіх, паводле вызначаных правілаў складаюцца сказы.
Яе прапанаваў у 1964 Юкіа Ота, японец, прафесар Універсітэта Мастацтваў Тама і міжнародны спецыяліст па стандартызацыі знакавага атачэння (адзін з прадстаўнікоў Японіі ў ISO, як візуальную мову на аснове інтуітыўна зразумелых піктаграм, якім адпавядае вызначанае чытанне.
Акрамя мовы дарожных і іншых міжнародна зацверджаных візуальных абазначэнняў, на стварэнне LoKoS паўплывала родная японская мова Юкіа Ота.
Бюль (Бадэн)
Бюль (Bühl) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. З’яўляецца другім па велічыні горадам раёна Раштат. Мае сумесныя органы кіравання з камунай Отэрсваер. Насельніцтва — чалавекі (2010).
Думбадзэ
Думбадзэ — прозвішча.
Табарышкес
Та́барышкес (Tabariškės, традыцыйная беларуская назва — Табарышкі) — вёска ў Шальчынінкайскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Тургялейскай сянюніі. Размешчана на рацэ Мяркіс, на паўночны ўсход ад Шальчынінкая, каля беларуска-літоўскай граніцы. Насельніцтва на 2011 год — 275 чалавек.
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўcпамін пра Табарышкі датуецца 1507 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.
У 1770 годзе ў Табарышках быў пабудаваны касцёл.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Табарышкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.
На 1859 год у Табарышках было 15 будынкаў.
Найноўшы час
У 1920 годзе Табарышкі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
Пасля заняцця тэрыторыі ў выніку паходу ў Заходнюю Беларусь у верасні 1939 года ўлады СССР перадалі мястэчка Літве.
Аляксандр Міхайлавіч Халадзінскі
Аляксандр Халадзінскі (нар., Калодзішчы, Мінскі раён) — беларускі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
У юнацкім узросце займаўся ў футбольнай школе мінскага МТЗ-РІПА, але не здолеў трапіць у асноўную каманду. У выніку, стаў выступаць у чэмпіянаце Мінскага раёна за родныя «Калодзішчы». У 2009 годзе згуляў адзін матч за клуб «Гарадзея» ў Другой лізе.
У студзені 2016 года на два гады падоўжыў кантракт з «Іслаччу». У дэбютным сезоне ў Вышэйшай лізе працягваў быць асноўным іграком і капітанам, выступаў на пазіцыях атакуючага паўабаронцы і нападніка. У сезоне 2017 стаў чаргаваць выхады ў стартавым складзе і на замену. У студзені 2018 года падоўжыў кантракт з клубам яшчэ на адзін год. У сезоне 2018 пераважна выхадзіў у стартавым складзе.
У канцы 2018 года з’явілася інфармацыя, што нападнік можа пакінуць каманду, аднак у студзені 2019 года зноў падоўжыў кантракт з «Іслаччу». Пачатак сезона 2019 прапусціў з-за траўмы, з мая пачаў гуляць за дубль, за асноўную каманду згуляў у адным матчы. У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў «Андэрдог» з Чысці, дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У снежні 2019 года вярнуўся ў «Іслач». У пачатку 2020 года трэніраваўся разам з камандай, аднак у лютым па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.
У сакавіку 2020 года зноў далучыўся да «Іслачы», у асноўным выхадзіў на замену. У ліпені 2020 года пакінуў каманду.
У жніўні 2020 года стаў іграком рэчыцкага «Спадарожніка». Замацаваўся ў якасці асноўнага нападніка каманды і дапамог ёй выйсці ў Вышэйшую лігу. Заставаўся іграком асновы і ў 2021 годзе ў Вышэйшай лізе, з мая стаў радзей з’яўляцца на полі з-за траўмы.
У ліпені 2021 года, пасля таго як «Спадарожнік» зняўся з Вышэйшай лігі, перайшоў у петрыкаўскі «Шахцёр». Пакінуў каманду ў снежні 2021 года. У пачатку 2022 года трэніраваўся з «Маладзечна», аднак у сакавіку 2022 года з-за траўмы выбыў на доўгі час і не быў заяўлены для ўдзелу ў чэмпіянаце Беларусі.
Дзмітрый Генадзевіч Патачыц
Дзмітрый Патачыц (нар. ) — беларускі гандбаліст, правы вуглавы мінскага «Віцязя».
Кар’ера
Выхаванец глускай ДЮСШ, пазней займаўся гандболам у мінскім «СКА-Сувораўцы». У 2016 годзе далучыўся да «Гомеля». Пакінуў каманду пасля сезона 2018/19 і неўзабаве далучыўся да мінскага «Віцязя».
Чырвоны Бераг
Назву Чырвоны Бераг маюць:
Z-CARD
Z-карта (Зэт-карта) — зарэгістраваная гандлёвая марка на складаючыяся дапаможнікі, вынайдзеныя Джорджам Макдональдам, пісьменнікам падарожжаў і кансультантам Брытанскіх Авіяліній.
Гісторыя
Макдональд выявіў, што традыцыйныя складаючыяся мапы былі занадта грувасткімі, каб насіць з сабой падчас камандзіровак у даследчыя паездкі, і пажадаў больш зручнага рашэння. Так Z-карта была распрацавана і запушчана ў 1992 з кампаніяй, як яна выглядае сёння, заснаванай ў 2003 годзе.
Z-карта была хутка прынята ў якасці маркетынгавага інструмента камунікацыі і дасягнула такога распаўсюджвання, што тэрмін Z-карта зараз выкарыстоўваецца як спасылка на шмат тыпаў «Z-створак» або «карт-канцэрцін», а не толькі на тыя, што вырабляе Z-CARD Ltd. Хаця Z-CARD заснавала рынак «Z-створак» у 1992 годзе, з таго часу на рынак увайшоў  шэраг іншых кампаній, вырабляючых свае ўласныя прылады фармату «Z-створак». Першапачатковае натхненне для прадукту прыйшло з падобнага фармату раскладваючыхся мап.
Выкарыстанне тэхналогіі
У апошнія гады ў картах былі прадстаўлены такія тэхналогіі, як радыёчастотнай ідэнтыфікацыя, QR-коды і дапоўненая рэчаіснасці.
Ўзнагароды
У 2011, Z-CARD выйграла Ўзнагароду вышэйшай якасці Каралеўскага Інстытута Маркетынгу ў катэгорыі БМС. Папярэднія пераможцы ўзнагародаў КІМ: Саатчы & Саатчы, Маккен Эрыксан і JCDecaux.
У 2010 годзе, Z-CARD выйграла ў намінацыях «Бізнес года Паўднёвга Лондана» і «Лепшы бізнес для маркетынга» ў Бізнес-Узнагародах Паўднёвага Лондана.
Ніна Якаўлеўна Думбадзэ
Ніна Якаўлеўна Думбадзэ (груз. ნინო დუმბაძე;,  — , ) — савецкая лёгкаатлетка.
Заслужаны майстар спорту СССР (1943). Выступала за Адэсу — спартовае таварыства «Харчавік» (1936—1937), Тбілісі — спартовае таварыства «Дынама» (з 1938).
Чэмпіёнка Еўропы 1946, 1950, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1952 у кіданні дыска. У 1946 годзе першай у свеце кінула дыск за 50 м (вынік не быў зарэгістраваны ў якасці сусветнага рэкорду, бо СССР яшчэ не быў членам IAAF, але прызнаецца IAAF як першы ў гісторыі кідок далей за 50 м); на працягу больш за 20 гадоў была неафіцыйнай (1939—1948) і афіцыйнай (1948—1960 з кароткім перапынкам у 1952) рэкардсменкай свету. 8-разовая чэмпіёнка СССР (1939—1950); выніку, з якім яна стала чэмпіёнкай СССР 1948 года (50,19 м), было б дастаткова для заваявання залатога медаля Алімпійскіх гульняў 1948 года, дзе перамагла Мішлін Остэрмеер (41,92 м).
Пасёлкі (Смаленская вобласць)
Пасёлкі (Посёлки) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кузьміцкага сельскага паселішча.
Каменскі раён (Варонежская вобласць)
Ка́менскі раён (Каменский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Каменка.
Гісторыя
Каменскі раён быў утвораны 10 красавіка 1973 года ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.
Эканоміка
Прамысловасць раёна прадстаўлена трыма асноўнымі прамысловымі прадпрыемствамі: ААТ «Еўдакаўскі алейнатлушчавы камбінат», ААТ «Каменкамалако» і ТАА «Завод раслінных алеяў Каменскі».
Баксёрская груша
Баксёрская груша — скураны снарад для ўдасканалення ўдараў бокса (прамыя і бакавыя ўдары). Прызначаны для развіцця дакладнасці і хуткасці ўдараў. Падвешваецца на ўзроўні грудзей баксёра. Нараўне з баксёрскай грушай для трэніроўкі ўдараў выкарыстоўваюцца іншыя падобныя снарады: баксёрскі мяшок, падлогавы мяшок, «груша на расцяжках».
Існуюць розныя практыкаванні з баксёрскай грушай. Можна наносіць удары на хуткасць, імкнучыся ўдараць як мага часцей і мацней. Можна таксама наносіць ўдары ў руху, максімальна прыстасоўваючыся да ўмоў баксёрскага рынга.
Пасёлкі
Пасёлкі — назва населеных пунктаў:
Гернсбах
Гернсбах (Gernsbach) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Размешчаны на рацэ Мург. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Раштат. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 82,09 км². Афіцыйны код — 08 2 16 017.
Euphorbia pulcherrima
Euphorbia pulcherrima — від шматгадовых раслін сямейства родам з трапічнай Мексікі і Цэнтральнай Амерыкі.
Батанічнае апісанне
Вечназялёны куст, які дасягае 3 м вышынёй. Лісце цёмна-зялёнага колеру, яйцападобна-эліптычнай формы, з зубчастымі бакамі, даўжынёй 10-15 см. Кветкі дробныя, жоўтыя, сабраныя ў разеткападобнае суквецце. Пры цвіценні вакол кветак утвараюцца ярка-чырвоныя прыкветкі. Выведзеныя сарты з жоўтымі, ружовымі, пурпурнымі, двухколернымі прыкветкамі. Цвіце ў снежні-лютым. Расліна атрутная, яе млечны сок здольны выклікаць раздражненне на скуры.
Фара-Джэра-д’Ада
Фара-Джэра-д'Ада (Fara Gera d'Adda) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 7539 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 754 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 24045. Тэлефонны код — 0363.
Лайнус Полінг
Лайнус Карл Полінг (анг. Linus Carl Pauling;, Портленд, Арэгон — , , Каліфорнія) — амерыканскі хімік, крышталограф, лаўрэат двух Нобелеўскіх прэмій: па хіміі (1954) і прэміі міру (1962), а таксама Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1970).
Іншыя ўзнагароды
Апроч двух Нобелеўскіх прэмій, Полінг атрымаў наступныя ўзнагароды:
NGC 5829
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Вельф V
Вельф V Тоўсты (Welf V. der Dicke, Guelfo V; каля 1073 — ) — герцаг Баварыі (пад імем Вельф II) з 1101 года, маркграф Тасканы (па праве жонкі, пад імем Вельф I) у 1089—1095 гадах, старэйшы сын герцага Баварыі Вельфа IV і Юдыт Фландрскай.
Біяграфія
Вельф нарадзіўся каля 1073 года. Яго бацька, Вельф IV, быў адным з праціўнікаў імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыха IV падчас яго барацьбы з папамі за інвестытуру. З-за гэтага ён быў пазбаўлены Баварскага герцагства.
Паспяховае супраціўленне Вельфа IV паступова прывяло імператара Генрыха IV да думкі вярнуць яму Баварыю і заключыць з ім мір. Перамовы пачаліся ў Раство 1089 года ў Рэгенсбургу і працягнуліся ў лютым 1090 года ў Шпаеры. Аднак яшчэ ў 1089 годзе Папа Рымскі Урбан II дзякуючы дыпламатыі дамогся заключэння тайнага шлюбу паміж суперніцай Генрыха IV, маркграфіняй Тасканы Мацільдай і старэйшым сынам Вельфа IV — Вельфам V. З-за гэтага перамовы пра мір паміж імператарам і Вельфам IV поспехам не ўвянчаліся, а сам Вельф уступіў у саюз з Папам супраць Генрыха IV. Саюз прывёў да канцэнтрацыі ўлады на поўдні Германіі і поўчаны Італіі ў руках праціўнікаў імператара.
Шлюб з саракатрохгадовай Мацільдай і Вельфам V, якому ў момант шлюбу было каля 16 гадоў, быў чыста палітычным і застаўся бяздзетным. Мацільда заставалася поўнаўладнай кіраўніцай Тасканы. Вельф V разам з жонкай удзельнічаў у барацьбе супраць імператара Генрыха IV. Але пасталеўшы, Вельф V паспрабаваў высунуцца на першы план, што выклікала разлад паміж сужэнцамі. У выніку ўлетку 1095 года Вельф V пры дапамозе Папы развёўся са сваёй жонкай і вярнуўся ў Германію.
Гэты развод прывёў да распаду вельфска-тасканскага саюза. Пасля разводу сына Вельф IV аднавіў перамовы з імператарам аб прымірэнні. У выніку ў 1096 годзе Вельфу IV была вернута Баварыя. Акрамя таго, імператар гарантаваў, што Вельф V атрымае ў спадчыну герцагства пасля смерці бацькі.
У красавіку 1101 года немалады ўжо Вельф IV адправіўся ў крыжовы паход, падчас якога і памёр. Яго спадчыннікам стаў Вельф V (ён быў герцагам Баварыі пад імем Вельф II).
Стаўшы герцагам, Вельф V заставаўся прыхільнікам імператара. Нягледзячы на спробы Папы і Генрыха Чорнага перацягнуць яго ў постаць праціўнікаў Генрыха IV падчас паўстання Генрыха Малодшага, сына і спадчынніка імператара, Вельф V захаваў яму вернасць.
У Раство 1105 года Вельф V прысутнічаў на рэйхстагу ў Майнцы, на якім Генрых Малодшы пасля ўяўнага адрачэння Генрыха IV быў пад імем Генрых V прызнаны кіраўніком імперыі.
У 1107 годзе Вельф V быў адным з пасланцаў Генрыха V, якія ў Шалоне сустракаліся з Папам і каралём Францыі для ўрэгулявання спрэчкі наконт свецкай інвестытуры.
У 1108 годзе Вельф V удзельнічаў у беспаспяховым паходзе Генрыха V у Венгрыю.
Улетку 1110 года Вельф V з баварскай арміяй далучыўся да Генрыха V, каб суправаджаць яго ў паездцы ў італьянскія ўладанні, а ў 1111 годзе — у Рым, дзе Генрых V быў каранаваны імператарскай каронай.
У 1115 годзе памерла Мацільда Тасканская. Яна завяшчала свае ўладанні Папе, аднак на яе спадчыну прад’явіў прэтэнзіі імператар, які жадаў далучыць багатыя ўладанні. Падставае паслужыла тое, што многія ўладанні Мацільды былі імперскім ленам. Акрамя таго, Генрых V быў сваяком Мацільды. Пры гэтым на спадчыну мог прэтэндаваць і Вельф V як былы муж Мацільды. Асцерагаючыся, што вернасць Вельфа V можа пахіснуцца, Генрых V гарантаваў, што спадчыннікам бяздзетнага герцага ў Баварыі будзе яго брат Генрых Чорны. У лютым імператар адправіўся ў Італію, разам з ім адправіўся і Генрых Чорны. У выніку паходу Генрыху V удалося авалодаць спадчынай Мацільды
У верасні 1119 годзе Вельф V у Страсбургу браў удзел у перамовах пра інвестытуру паміж Генрыхам V і Папам Калікстам II. Не пазней за снежань таго ж года Вельф вярнуўся ў Германію.
Вельф V памёр 24 верасня 1120 года ў баварскім бургу Каўферынг. Яго цела было пахавана ў манастыры Вайнгартэн. Ад шлюбу з Мацільдай Вельф V дзяцей не меў, а пасля разводу так і не жаніўся. Яго спадчыннікам стаў малодшы брат Генрых Чорны.
Шлюб
Жонка: з 1089 года (тайны шлюб) Мацільда Каноская (1046 — 24 ліпеня 1115), маркграфіня Тасканы, дачка маркграфа Баніфацыя III і Беатрысы Латарынгскай, удава герцага Латарынгіі Готфрыда Гарбатага. Узімку 1095 года пара развялася. Дзяцей ад гэтага шлюбу не было.
Адэра Чыдом
Адэра Чыдом (Oderah Chidom; нар. ) — амерыканская баскетбалістка.
Кар’ера
Гуляць у баскетбол пачала ў старэйшай школе Бішапа О’Даўда. Потым былі чатыры гады за ўніверсітэт Дзьюка і драфт у трэцім раўндзе у Атланта Дрым.
Сезон 2017/18 правяла ў «Цэле», c якой стала чэмпіёнкай славеніі, ў 2018/19 гуляла у грэцкай лізе за «Дафні». У жніўні 2019 года падпісала кантракт з мінскімі «Цмокамі»[ ].
Пустая Буда
Пустая Буда (Пуста́я Бу́да) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кузьміцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена 26 верасня 1943 года.
Вуліца Грышына (Магілёў)
Гісторыя
Першапачаткова насіла назвы Чалябінская, Артылерыйская. У 1965 годзе названа ў гонар савецкага военачальніка І. Ц. Грышына.
Размяшчэнне
Мае дугападобную форму. Пачынаецца ад Прывакзальнай плошчы са скрыжавання з вуліцай Першамайскай, перасякае завулак Уладзімірава, вуліцы Крупскай, Дарожную, Ленінскую, з поўдня прымыкаюць Чалябінскі 1-ы, 2-і і 3-і завулкі, завулак Бярозаўскі, з поўначы — вуліца 30 гадоў Перамогі, кругавое скрыжаванне з праспектам Міру, які прымыкае з паўднёвага захаду. Пераходзіць у вуліцу вёскі Палавінны Лог. Даўжыня вуліцы складае каля 4050 м.
Хук (бокс)
Хук (hook) — класічны флангавы ўдар з традыцыйнага бокса. «Хук» у перакладзе з англійскай азначае «крук».
Вуліца Грышына (Магілёў)
Забудова
Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў канцы 1960-х гадоў. Ад вуліцы Першамайскай да 3-га Чалябінскага завулка забудавана прыватнымі дамамі сядзібнага тыпу, далей пераважаюць 5-, 9-павярховыя жылыя дамы.
Хук (бокс)
Хук — бакавы ўдар. Наносіцца сагнутай у локці рукой на сярэдняй і блізкай дыстанцыі. Звычайна выконваецца ў сківіцу, але можа быць выкананы па корпусе, асабліва ў печань. Наносіцца як з пярэдняй так і з задняй рукі. Сіла ўдару ствараецца ў асноўным паваротам корпуса і пераносам цэнтра цяжасці.
Хук з’яўляецца небяспечным, накаўтальным ударам. Ён не патрабуе замаху, наносіцца з блізкай дыстанцыі і дзякуючы павароту корпуса надзвычай моцны.
Дросель
Дросель (Drossel)
Міхаіл Данілавіч
Міхаіл Данілавіч, свецкае імя не вядома (2-я палова XIII — 1-я палова XIV ст.) — князь друцкі.
Сын друцкага князя Данілы. Вядомы толькі з запісу ў памянніку Кіева-Пячэрскай лаўры. Жыў на мяжы XIII—XIV ст. Паводле таго ж памянніка, меў прынамсі аднаго сына — таксама Міхаіла.
Паводле назіранняў Фёдара Успенскага, у старой анамастычнай традыцыі роду Рурыкавічаў, бацькава імя сын мог атрымаць у адзіным выпадку — калі нарадзіўся пасля смерці бацькі. Аднак у сярэдзіне XIII ст. адбылася трансфармацыя традыцыі — бацька і сын маглі мець аднолькавыя хросныя імёны, але па розных святых-цёзках і пры розных свецкіх імёнах. Такім чынам, напэўна, друцкі князь Міхал Данілавіч і яго сын Міхаіл Міхайлавіч мелі розныя свецкія імёны, невядомыя цяпер.
Яўген Рахаў
Яўген Рахаў (нар. ) — беларускі гандбаліст, левы паўсярэдні.
Кар’ера
Выхаванец гомельскай гандбольнай школы, выклікаўся ў юнацкую зборную Беларусі (U-16). Летам 2015 года далучыўся да асноўнай каманды «Гомеля». Пакінуў каманду пасля сезона 2018/19.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Чыкага за найлепшы фільм на замежнай мове
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Чыкага за найлепшы фільм на замежнай мове (Chicago Film Critics Association Award for Best Foreign Language Film) — адна з узнагарод Асацыяцыі кінакрытыкаў Чыкага, якая ўручаецца штогадова, пачынаючы з 1988 года. Прынамсі да 1994 года прэмія прысуджалася за найлепшы замежны фільм незалежна ад мовы.
Сарматызм
Сарматы́зм (Sarmatyzm) — шляхецкая ідэалогія Рэчы Паспалітай, якая грунтавалася на тэорыі пра сарматаў як продкаў некаторых народаў Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.
Паходжанне тэрміна
Старажытнагрэчаскі вучоны Пталамей у II стагоддзі Еўрапейскую Сарматыю пазначаў на тэрыторыі ад Віслы да Дона, а Азіяцкую Сарматыю — на ўсход ад Дона. Яго паслядоўнікі традыцыйна паказвалі існаванне гэтых тэрыторый, хоць да сярэдзіны 1-га тысячагоддзя сарматы зніклі з гістычнай арэны. Заходнееўрапейскія гісторыкі VII—XII стст. атаясамлівалі з сарматамі некаторыя славянскія народы — чэхаў, палякаў, рускіх. У XV ст. гэтыя погляды распаўсюдзіліся ў Польшчы. Сарматаў як продкаў палякаў разглядаў Ян Длугаш. 3 канца XV ст. пад Сарматыяй разумеліся ўсе землі, падуладныя дынастыі Ягелонаў. Л. Корвін у «Касмаграфіі» (1496) да Еўрапейскай Сарматыі адносіў Палонію (Польшчу), Мазовію, Прусію, Літву. Ян са Стаўбніцы ва «Уводзінах да касмаграфіі Пталамея» (1512) да Еўрапейскай Сарматыі залічваў Палонію, Мазовію, Прусію, Літву, Жамойць, Курляндыю, Лівонію. Аналагічныя погляды выказаны ў паэме Яна Вісліцкага «Пруская вайна» (1516), «Трактаце пра дзве Сарматыі» Мацея з Мехава (1517), працах дыпламата і паэта, гісторыка і інш.