cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аперацыя «Mаштарак»
Аперацыя «Маштарак» (Moshtarak з мовы дары — «разам») — найбуйнейшая з пачатку ваенных дзеянняў у Афганістане ў 2001 годзе наступальная аперацыя ISAF, якая пачалася ў ноч з 12 на 13 лютага 2010 года ў правінцыі Гільменд у паўднёвым Афганістане. Афганская армія і сілы ISAF былі ўзмоцнены марской пяхотай і вайсковымі злучэннямі ЗША. Мэта наступлення — горад Марджа, які 14 лютага здаўся амаль без бою. Паводле папярэдніх даных, прыблізна 2 500 або больш афганскіх салдат удзельнічала ў аперацыі, а агульная колькасць байцоў павялічылася да 15 000 , калі падключыліся амерыканскія, брытанскія і іншыя войскі кааліцыі. Аперацыю назвалі «ключавой праверкай» стратэгіі кааліцыі супраць Талібану.
Стратэгічнае значэнне
Аперацыю назвалі «ключавой праверкай» стратэгіі кааліцыі супраць мяцежнікаў Талібану. Камандуючы брытанскімі сіламі ў правінцыі Гільменд Джэймс Коўэн, лічыў што яна пакладзе «пачатак канца мяцежнікаў». Таксама аперацыя меркавалася, што кампанія пакажа ці ў стане афганскія ўзброеныя сілы падтрымліваць мір і парадак.
За некалькі гадзін да пачатку наступлення афганскія і кааліцыйныя сілы раскідвалі ўлёткі з заклікам «не дазваляць баевікам Талібану ўваходзіць у Ваш дом».
Міжнародная кааліцыя
Колькасць аб’яднаных сілаў склала больш за 15000 салдат, у тым ліку : аператыўная група «Кандагар» (Канада)
13 лютага
12 лютага за некалькі гадзін да аперацыя паўночы афганскі прэзідэнт Хамід Карзай даў асабістае адабрэнне на аперацыю, якая адтэрміноўвана на працягу 24 гадзін, паколькі афганскія чыноўнікі вялі перамовы з паўстанцамі. Наступленне пачалося з прызямлення верталётаў у цэнтральнай частцы Гільменда. 13 лютага ў 4:00 па мясцовым часе першыя верталёты дэсантавалі сілы брытанскіх, афганскіх і французскіх войскаў. Прасоўванне ў Марджу замарудзілася раніцай у раёне макавых палёў, пакрытых самаробнымі выбуховымі прыладамі і мінамі.
Першы агонь быў адкрыты БПЛА MQ-1 Predator і верталётамі AH-64 Apache па паўстанцам. У 2:00 па мясцовым часе падраздзялення Марской пяхоты ЗША перасеклі шэраг каналаў на поўдні раёна Над Алі.
На працягу паўгадзіны падраздзяленні войскаў ЗША, Вялікабрытаніі і Афганістана арганізоўвалі абарону вялікай колькасці пасадачных пляцовак для верталётаў. Каля 4:00 верталёты з дэсантам пачалі высадку дэсанту паблізу горада Шавал — апірышча Талібану, у раёне Чах Анджыр. У той час як брытанцы займалі тэрыторыю больш за 1000 салдат Марской пяхоты ЗША і Афганскай Нацыянальнай Арміі высадзіліся ў раёне Марджа. На працягу наступных 90 хвілін падраздзяленні марской пяхоты дастаўляліся на верталётах CH-53 Super Stallion. На досвітку аб’яднаныя сілы пачалі рух у раён аперацыі.
Генерал-маёр Нік Паркер, камандуючы Рэгіянальнага камандавання «Поўдзень» ISAF, заявіў, што войскі кааліцыі «паспяхова пачалі аперацыю і не панеслі ніякіх страт». У той час як марскія пяхотнікі і афганскія салдаты штурмавалі Марджу, брытанскія, амерыканскія і канадскія падраздзяленні нанеслі ўдары па пазіцыях паўстанцаў у раёне Над Алі. Генерал Мухамад Зазаі, камандуючы войскамі Афганістана на поўдні краіны, паведаміў, што сілы афганцаў і кааліцыі ўзялі кантроль над 11 з 13 запланаваных раёнаў і працягваюць павольна прасоўвацца наперад.
14 лютага
У другі дзень аперацыі брытанскія войскі захапілі Шавал, горад, які на працягу мінулых двух гадоў быў пад кантролем паўстанцаў, які выкарыстоўваўся імі як вучэбна-баявы лагер, дзе вырабляліся выбуховыя прылады і навучалі падрыўной справе. У выніку было выяўлена вялікая колькасць самаробных бомбаў і мін. Таксама было канфіскавана шмат наркатычных сродкаў — 17 тон опію, 74 тоны опіумнага маку, 400 фунтаў гашышу, 443 фунта гераіну.
У гэты дзень дзве амерыканскія ракеты, запушчаныя з пускавых установак HIMARS, патрапілі ў дом побач з горадам Марджам, пры гэтым загінула 12 мірных жыхароў. Атака павінна была знішчыць склад зброі талібаў, але мэта апынулася памылковай, прызналі ў штабе аперацыі. Камандуючы сіламі НАТА ў Афганістане амерыканскі генерал Стэнлі Маккрыстал выказаў афганскаму прэзідэнту Хаміду Карзаю глыбокае шкадаванне ў сувязі з «трагічнай стратай жыццяў».
Олаф фон Далін
Олаф фон Далін (Olof von Dalin;, Вінберг — , Дротнінгхальм) — шведскі пісьменнік, крытык, гісторык. Выдаваў маральна-дыдактычны штотыднёвік «Then Swenska Argus», 1732-34, дзе ў асветніцкім духу крытыкаваў арыстакратыю. Далін — аўтар палітычнай алегорыі «Сага пра каня» (1740). У эпічнай паэме «Шведская свабода» (1742) Далін высунуў думку аб асвечанай манархіі. Трагедыя «Брунхільда» (1738), камедыя «Зайздроснікі» (Паст. 1738) напісаны пад уплывам французскага класіцызму. У анакрэантычнай лірыцы Далін выкарыстаў матывы шведскіх народных песень.
Аперацыя «Mаштарак»
15 лютага
У той час як брытанскі сектар на поўначы раёна Над Алі быў заняты даволі лёгка, амерыканскія вайскоўцы сустрэлі супраціў у некалькіх кіламетрах ад Марджу, дзе тэрарысты «стаялі да канца». Па даных амерыканскіх і афганскіх вайскоўцаў, каля чвэрці з 400 талібаў у Марджу было знішчана ў пачатку аперацыі, яшчэ чвэрць адышла ў іншыя раёны правінцыі. У горадзе баявыя дзеянні працягваліся ў паўночнай часткі і ў цэнтры.
16 лютага
Найбольш інтэнсіўныя баявыя дзеянні 16 лютага праходзілі на поўдзень ад цэнтра горада ля базару Кару Чрэх, дзе вайскоўцы роты «А» 1-га батальёна 6-га палка марской пяхоты падвяргаліся агню праціўніка на працягу дня.
Прадстаўнікі афганскіх сіл паведамілі, што каля 35 баевікоў знішчана з пачатку аперацыі.
Пасля таго, як горад Шавал быў заняты асноўная пагроза сілам ISAF зыходзіла ад тэрарыстаў-смяротнікаў і выбуховых прылад.
17 лютага
Прагрэс кааліцыйных сілаў быў запаволены з-за шматлікіх прыдарожных мін і самаробных выбуховых прылад, і значнай прысутнасці грамадзянскіх асоб у гэтым раёне. Генерал афганскай арміі Мухiдын Горы абвінаваціў Талібан у выкарыстанні «жывога шчыта». Па яго словах, «нашы войскі бачылі як ставяць жанчын і дзяцей на дахах дамоў і страляюць з-за іх спін».
18 лютага
Сілы ISAF і афганскія падраздзяленні працягвалі выціскаць баевікоў з горада і раёна. Войскі працягвалі сутыкацца з невялікімі агменямі супраціву паўстанцаў на поўначы і ўсходзе Марджы. У адносна спакойным брытанскім сектары раёна Над Алі праходзіла размініраванне самаробных выбуховых прылад і мінных палёў, збудаванне перапраў праз каналы Нахр-э-Бург і Шамлан, тым самым паляпшаючы сістэму перамяшчэння ў раёне. Былі пачаты аднаўленчыя работы, такія як рамонт ірыгацыйных сістэм і стварэнне мясцовых школ.
Пасля падаўлення адкрытага супраціву ў раёне Над Алі пачалася аперацыя па выяўленні схаваных сіл праціўніка. Увечары каля 130 салдат Шатландскай гвардыі высадзіліся на поўдні раёна з верталётаў «Чынук», для патрулявання мясцовасці, дзе яны неўзабаве былі абстраляны баевікамі. У баі брытанцы ўжылі супраць ворага СТРК FGM-148 Javelin. У амерыканскім сектары раёна на працягу ўсяго дня рота «А» 1-га батальёна 6-га палка марской пяхоты таксама вяла бітву з паўстанцамі, прымяняліся кулямёты, мінамёты, гранатамёты.
Па паведамленні Associated Press, брыгадны генерал Лоўрэнс Нікалсан, камандуючы 2-й экспедыцыйнай брыгадай марской пяхоты, заявіў, што кааліцыйныя сілы ўзялі пад кантроль дарогі і масты, асноўныя кірмашы і муніцыпальныя цэнтры ў Марджы.
У гэты дзень войскі ISAF страцілі 6 салдат, якія загінулі ў асобных выпадках, двое з іх былі англічанамі, астатнія чатыры былі амерыканцамі.
22 лютага
У выніку авіяналёта сіл НАТА 22 лютага загінула больш за 20 мірных афганцаў.
Вынікі
16 сакавіка 2010 года рух Чырвонага Паўмесяца ў Афганістане паведаміў, што аперацыя ў Марджы забрала жыцці 35 мірных жыхароў, 37 паранены, 55 дамоў разбурана, без указанні якім бокам і колькі забіта грамадзянскіх. За выключэннем некаторых малых ачагоў супраціву, талібы былі выгнаны з горада. Да і падчас ваеннай аперацыі мясцовым жыхарам была абяцана дапамога, але каля трох тыдняў пасля заканчэння інтэнсіўных баявых дзеянняў яны не атрымалі якую-небудзь значную падтрымку. На чэрвень 2010 года, нягледзячы на ​​звяржэнне ўлады талібаў, абстаноўка ў горадзе заставалася напружанай. Пастаянныя абстрэлы і ўстаноўка самаробных выбуховых прыладаў не давалі грамадзянскім асобам весці нармальнае жыццё.
Саснагорск
Саснагорск (Сосногорск) — горад (з 1955) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 29,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1939 годзе.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Іжма (басейн Пячоры), за 345 км ад Сыктыўкара, за 15 км ад Ухты.
Харобычы
Харобычы (Хоро́бичі) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Харобыцкага сельсавета.
Джорджа Армані
Джорджа Армані (Giorgio Armani; нар., , Італія) — італьянскі мадэльер і прадпрымальнік, заснавальнік кампаніі Armani, адзін з найбагацейшых людзей Італіі.
Біяграфія
Нарадзіўся 11 ліпеня 1934 года ў паўночнаітальянскім горадзе П'ячэнца. Бацька Уга Армані (пам. 1962) быў служачым у фашысцкай адміністрацыі, а таксама футбалістам спачатку ў «Спартыўнай асацыяцыі плюшчу» (Трыест), затым у П’ячэнцы. Маці была асабліва значнай фігурай у жыцці сына. Будучы хатняй гаспадыняй, яна таксама была спартыўнай, вяла актыўнае жыццё, кіравала летнім лагерам і нярэдка прымала ў сваім доме іншых дзяцей.
Джорджа выхоўваўся разам са старэйшым братам Серджа і малодшай сястрой Разанай. У яго таксама была старэйшая сястра Сільвана, якая памерла за сем месяцаў да яго нараджэння. Вучыўся ў сярэдняй школе Liceo Scientifico Respighi. Бацькі Армані любілі тэатр і часам вадзілі туды дзяцей — але больш на яго паўплывала кіно, куды ён хадзіў кожныя выходныя.
У 1949 годзе ён пераехаў з сям’ёй у Мілан. У гэтым горадзе ў 1953 годзе ён скончыў сярэднюю школу імя Леанарда да Вінчы. Прачытаўшы раман Арчыбальда Кроніна «Цытадэль», Армані захапіўся медыцынай і пасля заканчэння школы паступіў на медыцынскі факультэт Міланскага ўніверсітэта — аднак пасля двух гадоў вучобы перадумаў станавіцца ўрачом і забраў дакументы. Некаторы час Джорджа працаваў памагатым фатографа, затым пайшоў служыць у войска. Вярнуўшыся з вайсковай службы, ён уладкаваўся дапаможным рабочым у буйны міланскі ўнівермаг «Рынашэнтэ», дзе працаваў у 1957—1964 гадах. Даволі хутка яго спачатку павысілі да афарміцеля вітрын, а затым перавялі ў штат закупшчыкаў адзення.
У 1961 годзе Армані стаў асістэнтам мадэльера Ніна Чэруці. У яго кампаніі па выпуску мужчынскага адзення «Хітман» Армані працаваў над шыццём, кроем і пабудовай лекалаў на працягу шасці гадоў, пасля чаго некаторы час працаваў стылістам у такіх мадэльераў як Унгаро і Дзенья. Пачынаючы з 1970 года ствараў мадэлі вопраткі для некалькіх італьянскіх марак.
У 1974 годзе Джорджа Армані ўпершыню прадставіў калекцыю пад уласным імем. У 1975 годзе сябар Армані, архітэктар Серджыа Галеоці (1940—1985) угаварыў яго адкрыць сваю кампанію і ўзяў на сябе яе фінансавае кіраўніцтва. У 1980—1981 гадах былі створаны падраздзяленні Giorgio Armani USA, Emporio Armani і Armani Jeans.
У 1982 годзе падпісаў дамову з карпарацыяй L’Oreal, кампанія Giorgio Armani S.p.A. выпусціла першую жаночую парфуму Armani Le Parfum, а затым мужчынскі Armani Eau Pour Homme. Лінейка парфумы пад брэндам Армані бесперапынна пашыраецца.
У 1989 годзе адкрыў свае магазіны ў Лондане. У 2005 годзе запусціў уласную лінію адзення ад куцюр — Armani Privé.
У пачатку 2000-х гадоў аказваў дапамогу афганскім уцекачам. 28 мая 2002 года падчас канцэрта «Лучана Павароці і сябры» Армані быў урачыста абвешчаны паслом добрай волі камітэта ААН па пытаннях бежанцаў. У 2016 годзе Джорджа Армані заявіў аб сваім намеры адмовіцца ад натуральнага футра на карысць навакольнага асяроддзя і дзікіх жывёл.
Асабістае жыццё
З канца 1960-х гадоў Армані звязвалі блізкія адносіны з архітэктарам Сэрджо Галеоці (1940—1985), з якім яны разам заснавалі кампанію Giorgio Armani.
Нурсултан Абішавіч Назарбаеў
Нурсултан Абішавіч Назарбаеў (, с. Чэмалган,, Алма-Ацінская вобласць Казахская ССР) — першы прэзідэнт Рэспублікі Казахстан (1990—2019), старшыня Савета бяспекі (2019—2022).
Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1958–1960 навучаўся ў прафесійна-тэхнічным вучылішчы №22 горада Днепрадзяржынск па спецыяльнасці металург. З 1960 пачаў працоўны шлях працаўніком будупраўлення трэста «Казметалургбуд» у горадзе Цеміртау Карагандзінскай вобласці. У 1960—1969 працаваў будаўніком, чыгуншчыкам, гарнавым доменнай печы, дыспетчарам, газаўшчыком, старэйшым газаўшчыком доменнага цэха на прадпрыемствах Карагандзінскага металургічнага камбіната. У 1967 скончыў завод-вышэйшую тэхнічную навучальную ўстанову пры Карагандзінскім металургічным камбінаце (зараз Карагандзінскі дзяржаўны індустрыяльны ўніверсітэт).
Палітычная кар’ера
У 1969 годзе Нурсултан Назарбаеў атрымаў прапанову ўзначаліць аддзел прамысловасці гаркама КПСС у Тэміртау, неўзабаве стаў 1-м сакратаром гаркама ВЛКСМ. З 1971 — другі сакратар гаркама партыі. У 1973 стаў сакратаром парткама Карагандзінскага металургічнага камбіната. Скончыў (завочна) Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1976). У 1977—1984 працаваў сакратаром, другім сакратаром Карагандзінскага абкама КПСС. З 1979 па 1984 — сакратар ЦК Кампартыі Казахстана. У 1984—1989 — старшыня Савета Міністраў Казахскай ССР. Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 10-га і 11-га скліканняў, у 1989 — народным дэпутатам СССР.
У 1989—1991 быў 1-м сакратаром ЦК Кампартыі Казахстана, паралельна ў лютым-красавіку 1990 года займаў пасаду кіраўніка Вярхоўнага Савета Казахскай ССР. Член Палітбюро ЦК КПСС (1990—1991). У красавіку 1990 года на сесіі Вярхоўнага Савета абраны прэзідэнтам Казахскай ССР.
На пасадзе Прэзідэнта Казахстана
1 снежня 1991 года на ўсенародных выбарах Нурсултан Назарбаеў абраны першым прэзідэнтам Рэспублікі Казахстан (за яго прагаласавалі 98,6% выбаршчыкаў). У красавіку 1995 года прэзідэнцкія паўнамоцтвы Назарбаева былі прадоўжаныя да 2000 г. дзякуючы ўсенароднаму рэферэндуму. 10 студзеня 1999 года на датэрміновых прэзідэнцкіх выбарах быў зноў абраны прэзідэнтам Рэспублікі Казахстан (да 3 снежня 2006). 4 снежня 2005 года на прэзідэнцкіх выбарах абраны прэзідэнтам Рэспублікі Казахстан на трэці тэрмін.
Пры ім была пабудавана новая сталіца краіны — Астана. Казахскія спецслужбы жорстка спынілі спробы стварэння прарасійскіх сепаратысцкіх арганізацый. За 30 гадоў кіравання Назарбаева доля казахаў у насельніцтве краіны вырасла з 39,4% да 67,5%. Была арганізаваная праграма навучання казахскай моладзі ва ўніверсітэтах Захаду. Казахская мова засталася адзінай дзяржаўнай у Казахстане, і Назарбаеў перавёў яе на лацініцу.
Назарбаеў пабудаваў у Казахстане аўтарытарны рэжым, які абапіраўся на чыноўнікаў і набліжаных да ўлады бізнэсоўцаў. Стабільнасць улады грунтавалася на даходах ад экспарту нафты і газу, радовішчы якіх былі адкрытыя ў Казахстане незадоўга да распаду СССР.
Назарбаева неаднаразова абвінавачвалі ў кульце асобы з-за замацаванага за ім у канстытуцыі статусу «Першага Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан — Лідара Нацыі» — Елбасы. Дзеці Назарбаева адыгрывалі важную ролю ў жыцці Казахстана.
19 сакавіка 2019 года ў тэлевізійным звароце да нацыі абвасціў пра сваю адстаўку з пасады Прэзідэнта. За дзень да сваёй адстаўкі Назарбаеў заклаў камень у пабудову ў Астане самай вялікай у Цэнтральнай Азіі мячэці. Акрамя таго, ён прысвоіў новыя воінскія званні — генерал-маёраў — міністру абароны і старшыні Камітэта нацыянальнай бяспекі і прызначыў генеральнага пракурора.
Пасля адстаўкі
Пасля адстаўкі Нурсултана Назарбаева выконваць абавязкі кіраўніка дзяржавы паводле Канстытуцыі стаў спікер Сената Рэспублікі Казахстан Касым-Жамарт Такаеў. Старэйшая дачка Нурсултана Назарбаева Дарыга стала старшынёй парламента краіны.
Нурсултан Назарбаеў узначальваў Савет бяспекі Казахстана з 21 жніўня 1991 года.
Сталіца Казахстана была названая Нур-Султан у ягоны гонар на наступны дзень пасля таго, як Назарбаеў склаў паўнамоцтвы кіраўніка дзяржавы.
Да 23 лістапада 2021 года знаходзіўся на пасадзе кіраўніка партыі «Нур Атан».
5 студзеня 2022 года Прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў на фоне масавых пратэстаў і беспарадкаў у краіне змяніў Нурсултана Назарбаева на пасадзе старшыні Савета бяспекі пры тым, што ў афіцыйных дакументах было прапісана, што Назарбаеў пажыццёвы старшыня гэтага органа.
Публіцыстыка
Аўтар кніг «Стальны профіль Казахстана», «Без правых і левых», «Крамлёўскі тупік», «На парозе XXI стагоддзя», «У патоку гісторыі», «Эпіцэнтр свету» і іншых.
Сям’я
Жонка: Сара Алпысаўна, інжынер-эканаміст паводле спецыяльнасці. Тры дачкі: Дарыга, Дзінара і Алія.
Узнагароды
З’яўляецца кавалерам ордэнаў:
Узнагароджаны прэміяй Капры (1992), залатым медалём Гільдыі эканамічнага развіцця і маркетынгу горада Нюрнберга (1993), спецыяльным прызом Міжнароднага форума Кранс-Мантана (1996), прэміяй «За міжнароднае разуменне» фонду Unity International (Індыя, 1998), прэміяй «За служэнне Цюркскаму свету», вызначанай Фондам пісьменнікаў і дзеячаў мастацтваў Цюркскага свету (1999), прэміяй «Голуб міру», вызначанай Клубам ЮНЕСКА Дадэканескіх астравоў (Грэцыя, 1999), дыпломам Міжнароднага фонду выбарчых сістэм «За выдатны ўнёсак у прасоўванне дэмакратыі» (1999).
Руская праваслаўная царква ўзнагародзіла яго ордэнам Святога князя Даніла Маскоўскага I ступені.
Ганаровы прафесар Казахскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аль-Фарабі (1995), МДУ імя Ламаносава (1996). Ганаровы доктар паліталогіі Бількенцкага ўніверсітэта (Анкара, 1998). Акадэмік Міжнароднай акадэміі інфарматызацыі (1999), і г.д.
2004 — Назарбаеву ўручылі мантыю ганаровага прафесара Кембрыджскага ўніверсітэта.
Ацэнкі
Расійскі эксперт у пытаннях Цэнтральнай Азіі і Казахстана Аркадзь Дубноў падкрэсліў, што Нурсултан Назарбаеў увойдзе ў гісторыю як стваральнік новай дзяржаўнасці Казахстана.
Глеб Уладзіміравіч Бакланаў
Глеб Уладзіміравіч Бакланаў (1 (14) жніўня 1910 года,  —, там жа) — савецкі ваенны дзеяч, Генерал-палкоўнік (7 мая 1960 года). Герой Савецкага Саюза (29 мая 1945 года). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 6 і 7-га скліканняў (з 1962 па 1970 год). Член Алімпійскага камітэта СССР. Старшыня Секцыі, затым Федэрацыі гімнастыкі СССР (1948—1950 і 1972—1975 гады).
Родны брат актрысы Вольгі Бакланавай, бацька дыпламата Андрэя Бакланава.
Кракаўская філармонія
Кракаўская філармонія імя Караля Шыманоўскага (Filharmonia im. Karola Szymanowskiego w Krakowie) — філармонія ў Кракаве.
Гісторыя
У сваім цяперашнім выглядзе заснавана ў 1945 годзе, 3 лютага 1945 года адбыўся першы канцэрт Кракаўскага філарманічнага аркестра. Імя Караля Шыманоўскага носіць з 1962 года. Будынак філармоніі з'яўляецца помнікам культуры Малапольскага ваяводства : рэгістрацыйны нумар А-706 ад 1 кастрычніка 1986 года.
Нароўні з аркестрам у 1945 годзе ў складзе філармоніі быў утвораны змяшаны хор, які праз пяць гадоў атрымаў прафесійны статус, а ў 1951 годзе ганараваны прэміяй на Першым фестывалі польскай музыкі ў Варшаве. Хор спецыялізуецца на выкананні араторый і іншых вакальна-сімфанічных твораў, аднак удзельнічае і ў запісе оперных спектакляў, і ў працы над саўндтрэкамі — у прыватнасці, хор удзельнічаў у запісе музыкі да фільма «Дракула» Ф. Ф. Копалы (1992).
У 1951 годзе ў складзе філармоніі быў створаны Кракаўскі хор хлопчыкаў. У філармоніі працуе таксама шэраг камерна-інструментальных ансамбляў.
Будынак
Будынак філармоніі быў пабудаваны ў 1931 г. па праекце Юзафа Пакутынскага і па ініцыятыве кракаўскага архібіскупа Адама Стэфана Сапегі як грамадска-рэлігійны цэнтр Каталіцкай царквы. Вялікая канцэртная зала ў яго цяперашнім стане разлічана на 693 гледача. У зале ўсталяваны арган нямецкай фірмы Johannes Klais Orgelbau (у 1996 г., замест папярэдняга інструмента, пашкоджанага пажарам у 1991 г.). Для камернага музіцыравання выкарыстоўваюцца дзве іншыя залы — Залатая і Блакітная. У Блакітнай зале 15 кастрычніка 1938 года ўпершыню выступіў са сваімі вершамі малады паэт Караль Вайтыла).
1 кастрычніка 1986 года будынак філармоніі быў унесены ў рэестр помнікаў культуры Малапольскага ваяводства (№ A — 706).
Вольга Уладзіміраўна Бакланава
Вольга Уладзіміраўна Бакланава (19 жніўня 1896 — ) — амерыканская кіна- і тэатральная актрыса, заслужаная артыстка Рэспублікі (1925). У 1926 годзе эмігравала з Савецкай Расіі, пасля чаго працягнула кар’еру ў ЗША. Родная сястра савецкага военачальніка Глеба Бакланава.
Фаградалсф’яль
Фаградалсф’яль (Fagradalsfjall) — вулкан у Ісландыі, на паўвостраве Рэйк’янес.
Вывяржэнне
Фаградалсф’яль бяздзейнічаў апошнія 6 тыс. гадоў. У 2021 годзе вулкан прачнуўся. Тры тыдні перад вывяржэннем паўвостраў штодня скалыналі землятрусы, таму спецыялісты чакалі абуджэнне вулкана. 19 сакавіка пачалося першае вулканічнае вывяржэнне ў рэгіёне за прыкладна 800 гадоў. Вывяржэнне ўяўляе сабой расколіну даўжынёй каля 500—700 м. Лава разлілася ў межах 1 км, яна расцяклася ў два бакі ад жарала вулкана. Паводле разлікаў метэаролагаў, вывяржэнне не пагражае населеным пунктам.
Ухта
Ухта (Ухта) — горад (з 1943) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 12,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1929 годзе.
Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы Рэспублікі Комі, на спадзіста-увалістым, узгорыстым плато, раздзеленым рэкамі і ручаямі басейна ракі Іжмы. Нафтаперапрацоўчы завод, механічны завод.
Дунцы
Ду́нцы (, Дунцы) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавета.
Гісторыя
У XIX стагоддзі засценак Забалоцкай воласці Бабруйскага павета. Старыя Дунцы вядомы з 1822 года, Новыя Дунцы з апошняй чвэрці XIX стагоддзя. Вёска вырасла сярод урочышча Данарова; тапанім з цягам часу трансфармаваўся ў Дунцы. У 1909 годзе ў засценку налічвалася 27 двароў і 146 жыхароў, у 1962 годзе 63 двары, 218 жыхароў.
Франкскае каралеўства Бургундыя
Каралеўства Бургундыя — франкскае каралеўства, якое ўзнікла ў выніку распаду Франкскай дзяржавы пры Меравінгах у 561 годзе. Тэрыторыя прыкладна адпавядала старажытнаму каралеўству бургундаў з даданнем Праванса.
Гісторыя
У 534 годзе франкскія каралі Хільдэберт I і Хлотар I ізноў уварваліся ў каралеўства бургундаў, разбілі бургундаў у бітве пад Ацёнам і аблажылі гэты горад, у якім схаваўся Гадамар II. Далейшы лёс бургундскага караля невядомы.
Франкскія каралі Хільдэберт I, Хлотар I і Тэадэберт I падзялілі яго каралеўства паміж сабой. Хільдэберту дасталіся Ліён, В’ен і Жэнева, Хлотару — паўднёвая частка Бургундскай дзяржавы паміж Валансам, Авіньёнам і Амбрэнам, Тэадэберту — Ацён, Шалон-на-Соне, Лангр, Аванш, Віўе, Сітан, Невер і Безансон. Да 558 года Хлотар I атрымаў у спадчыну ўсе ўладанні братоў, у тым ліку і Бургундыю.
Пасля смерці Хлотара ў 561 годзе яго ўладанні былі падзелены паміж сынамі. Адзін з сыноў, Гунтрамн, атрымаў Бургундскае каралеўства, куды ўвайшла ўся тэрыторыя бургундаў, ад Соны і Вагезаў, да Альпаў і марскога берага, частка Праванса і былое каралеўства Арлеанскае (за выключэннем яго заходняй часткі, гэта значыць гарадоў Шартр, Тур, Пуацье, якія адышлі да Харыберту I). Пазней Бургундыя то атрымлівала самастойнасць, то далучалася да адной з частак Франкскай дзяржавы — Аўстразіі або Нейстрыі. Канчаткова Бургундыя была далучана да франкскага каралеўства ў 721 годзе.
Армані
Армані — прозвішча.
Уладзімір Іосіфавіч Векслер
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і інжынера-электрыка Іосіфа Векслера. Маці Рэгіна Уладзіславаўна пасля смерці мужа ў 1915 годзе выйшла замуж за санітарнага ўрача Н. М. Швейцэра. Падлеткам Векслер збег з дому (не зжыўся з айчымам), бадзяўся і ўрэшце быў накіраваны сваім біялагічным бацькам Д. П. Штэрэнбергам у Дзіцячы гарадок імя III Інтэрнацыянала, які курыраваў асабіста наркам асветы А. В. Луначарскі.
Пасля заканчэння школы паступіў на паркаленабіўную фабрыку вучнем манцёра ў электрамеханічнай майстэрні. У 1927 годзе кіраўніцтвам фабрыкі быў накіраваны на вучобу ў Інстытут народнай гаспадаркі імя Г. В. Пляханава.
Скончыў Маскоўскі энергетычны інстытут (1931). З 1930 года працаваў ва Усесаюзным электратэхнічным інстытуце, распрацоўваў метады рэгістрацыі рэнтгенаўскага выпраменьвання, абараніў кандыдацкую дысертацыю.
У самым пачатку сваёй працы, працуючы на Эльбрусе і Паміры з касмічнымі прамянямі, Векслер адкрыў электронна-ядзерныя «ліўні».
У лютым — сакавіку 1944 года вынайшаў мікратрон і адкрыў прынцып аўтафазіроўкі, абгрунтаваўшы яго тэарэтычна (пры ўдзеле Я. Л. Фейнберга), а пасля пацвердзіўшы эксперыментальна. Паўтара года праз Эдвін Мак-Мілан нанова адкрыў прынцып аўтафазіроўкі. На аснове гэтага прынцыпу была створана цэлая серыя паскаральнікаў зараджаных часціц — фазатроны, сінхратроны, сінхрафазатроны.
Векслер неаднаразова высоўваўся на сушуканне Нобелеўскай прэміі, але так і не атрымаў яе.
У 1947 годзе пад кіраўніцтвам Векслера ў ФІАН быў пабудаваны першы савецкі сінхратрон.
У 1949 годзе Векслер удзельнічаў у падрыхтоўцы пуску першага савецкага пратоннага паскаральніка, які працаваў на прынцыпе аўтафазіроўкі ў Гідратэхнічнай лабараторыі (у 1956 годзе што ўвайшла ў склад Аб’яднанага інстытута ядзерных даследаванняў у г. Дубна як Лабараторыя ядзерных праблем).
Першы дырэктар Лабараторыі высокіх энергій АІЯД і навуковы кіраўнік стварэння пратоннага паскаральніка на 10 ГэВ, пуск якога адбыўся ў 1957 годзе; на працягу трох з паловай гадоў дубненскі сінхрафазатрон заставаўся найбуйнейшым у свеце.
Сааўтар адкрыцця антысігма-мінус гіперона, зробленага на дубненскім сінхрафазатроне вялікім калектывам навуковых краін сацыялістычнай садружнасці ў 1960 годзе.
Векслер прапанаваў прынцып кагерэнтнага паскарэння часціц. У 1956—1957 гадах заклаў асновы калектыўных метадаў паскарэння часціц і быў адным з піянераў метаду іх паскарэння з дапамогай плазмы.
У гонар Уладзіміра Векслера Расійская акадэмія навук заснавала навуковую Прэмію імя У. І. Векслера (1994).
У. І. Векслер — аўтар двух навуковых адкрыццяў, якія ўключаны ў Дзяржаўны рэестр адкрыццяў СССР: «Аўтафазіроўка ў цыклічных рэзанансных паскаральніках.» пад № 10 з прыярытэтам ад 1944 г. і «Антысігма-мінус-гіперон.» пад № 59 з прыярытэтам ад 1960 г.
У гонар Векслера названы вуліцы ў Дубне, Жытоміры і ЦЭРНе (Спіс вуліц ЦЭРНа), завулак у Адэсе.
Сям’я
Першая жонка — Ніна Аляксандраўна Сідарава (1910—1961), гісторык-медыевіст, доктар гістарычных навук. Дачка — Кацярына Уладзіміраўна Сідарава (нар. 1932), біёлаг, доктар біялагічных навук.
Сын ад другога шлюбу — Міхаіл (нар. 1963).
Аляксандр Генадзевіч Сялява
Аляксандр Сялява (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец бялыніцкай ДЮСШ, у юнацкім узросце гуляў за магілёўскае «Хімвалакно» і барысаўскі БАТЭ-РМ, вучыўся ў мінскім РВАР. Пазней апынуўся ў дублі барысаўскага БАТЭ, адкуль быў адлічаны ў пачатку 2009 года з-за медыцынскіх праблем. Паўторнае абследаванне праз паўтары гады праблем не выявіла. З 2010 года выступаў за «Клечаск», дзе быў адным з асноўных ігракоў.
У 2012 годзе перайшоў у «Тарпеда-БелАЗ», дзе спачатку гуляў за дубль. У сезоне 2013 замацаваўся ў аснове жодзінскага клуба на пазіцыі цэнтральнага паўабаронцы. Першую палову сезона 2014 прапусціў з-за траўмы, у верасні 2014 года вярнуўся на поле і зноў замацаваўся ў аснове. У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ».
У канцы 2015 года цікавасць да Сялявы стаў праяўляць салігорскі «Шахцёр». У студзені 2016 года ён разам з Ігарам Бурко афіцыйна стаў іграком салігорскага клуба. Першую палову сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, у ліпені вярнуўся ў строй і заваяваў месца ў асноўным складзе салігарчан. У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з «Шахцёрам». У першай палове сезона 2017 у асноўным выхадзіў на замену, пазней замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У кастрычніку 2017 года стала вядома, што Сялява застанецца ў камандзе на наступны сезон.
У лістападзе 2018 года падпісаў новы кантракт з «Шахцёрам». У 2019—2020 гадах заставаўся трывалым іграком асновы, толькі ў другой палове 2020 года стаў радзей з’яўляцца на полі.
У снежні 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Шахцёр» і неўзабаве падпісаў пагадненне з мінскім «Дынама», дзе стаў адным з асноўных ігракоў каманды. У снежні 2021 года перайшоў у «Растоў». Пакінуў растоўскі клуб па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2023 года.
У ліпені 2023 года зноў далучыўся да мінскага «Дынама».
Міжнародная кар’ера
У 2012 годзе быў упершыню выкліканы ў склад моладзевай зборнай Беларусі, але потым перастаў у яе трапляць. 14 жніўня 2013 года вярнуўся ў зборную ў матчы супраць Ісландыі, з таго часу трывала гуляў за моладзевую зборную, правёўшы да вясны 2014 года яшчэ чатыры матчы.
4 верасня 2020 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, адгуляўшы першы тайм у матчы Лігі нацый УЕФА супраць Албаніі (0:2).
Кайкаўскі дыялект
Кайкаўскі дыялект (па-харвацку:kajkavsko narječje, kajkavština, kajkavica) — адзін з трох дыялектаў харвацкай мовы, заснаваных на адрозненні ў вымаўленні займенніка «што». Назва дыялекту паходзіць ад формы гэтага займенніка, якая выкарыстоўваецца на паўночным захадзе Харватыі — kaj (у двух астатніх дыялектах — штокаўскім і чакаўскім — адпаведна što i ča).
Трасцянэць (Ічнянскі раён)
Трасцянец ці Трасцянэць (Тростянець) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Трасцянэцкага сельсавета.
Берштаўскі сельсавет
Бе́рштаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Бершты.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Парэцкага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 25 лістапада 1940 года ў складзе Скідзельскага раёна, з 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці, з 25 снежня 1962 года ў складзе Гродзенскага раёна. У 1964 годзе перададзены Шчучынскаму раёну. 20 верасня 2002 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Навадворскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў: Арлова Гара, Бераставіца, Бершты, Падбершты, Пілаўня.
Catocala elocata
Catocala elocata — від матылькоў з сямейства совак.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла — 36-42 мм Размах крылаў 65-82 мм. Пярэднія крылы бура-шэрага колеру з мноствам хвалістых папярочных ліній і палос, якія ўтвараюць складаны малюнак. На знешнім полі знаходзіцца адна субмаргінальная паласа, моцна растушаваная. Махры пярэдніх крылаў афарбаваныя ў тон крыла. Пупышкападобная пляма бурага колеру, акружана растушаваным цёмна-бурым. Заднія крылы чырвонага колеру, з шырокай чорнай аблямоўкай і чорнай перавяззю. Пашырэнне перавязі ля пярэдняга крыла і на сярэдзіне малавыразнае. Махры задніх крылаў — белыя.
Арэал
Распаўсюджаны ад Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы, еўрапейская частка Расіі ад Калінінградскай вобласці да Астраханскай вобласці і Паўночнага Каўказа), Каўказ, Закаўказзе, на ўсход да Блізкага і Сярэдняга Усходу і Цэнтральнай Азіі, Паўднёвая Сібір, Кітай, Прыамур'е, Прымор’е.
Бангкок
Бангко́к (กรุงเทพฯ, กรุงเทพมหานคร ці Крунг Тхэп, Крунг Тхэп Маханагхон) — сталіца і самы вялікі горад Тайланда, размешчаны на ўсходнім беразе ракі Чао Прая, недалёка ад яе ўпадзення ў Сіямскі заліў. Займае плошчу ў 1531 км². Бангкок з’яўляецца горадам, які расце і эканамічна развіваецца найхутчэй з усіх іншых гарадоў у паўднёва-ўсходняй Азіі. Пасля сканчэння Другой Сусветнай вайны колькасць яго жыхароў узрасла ў дзесяць разоў. Цяпер у горадзе жыве каля 10 млн жыхароў. Мясцовым жыхарам падабаецца думаць пра свой горад як пра новы рэгіянальны цэнтр, які здольным супернічаць з такімі гарадамі як Сінгапур і Ганконг.
Паводле Сусветнай метэаралагічнай арганізацыі, Бангкок ёсць горад з самай вялікай сярэднегадавой тэмпературай. Але ён таксама і адно з самых папулярных турыстычных месцаў.
Поўная назва
На сваёй каранацыі ў 1782 годзе Рама І даў сваёй сталіцы назву, якая складаецца з 43 складоў. Потым, з часам, да назвы быў дададзены яшчэ 21 склад. У наш час горад знаходзіцца ў Кнізе рэкордаў Гінеса як горад з самай доўгай назвай на свеце.
Гісторыя
Горад Бангкок быў заснаваны як невялікі гандлёвы цэнтр і порт на заходнім беразе ракі Чао Прая да ўтварэння каралеўства Аютыі, папярэдніка сучаснага Тайланда, якое існавала ў пэрыяд з 1350 да 1767 гады. Этымалогія назвы горада пакуль не вызначана. «Банг» ёсць цэнтральнатайскай назвай для горада, які размешчаны на беразе ракі. Лічыцца, што назва «Бангкок» атрымана ад зліцця словаў «банг» і «кок» (กอก), якім па-тайску называюць ямайскую сліву. Згодна з другой версіяй, слова «кох» азначае «востраў», што з’яўляецца спасылкай на пейзаж вакол горада, дзе пралягае мноства рэк і каналаў. 15 жніўня 1612 года гандлёвы карабель Ост-Індскай кампаніі ўпершыню пабываў у горадзе, пра гэтую падзею расказвае пісьмо, пасланае англійскаму каралю Джэймсу I. У гэтым паведамленні Эдама Дэнтана згадвалася, што ён і яго спадарожнікі адправіліся «уверх па рацэ каля дваццаці міль у горад, званы Банкопам (Bancope), дзе мы былі добра прынятыя, а далей на 100 міль у горад…»".
Пасля падзення Аютыя горад адыйшоў пад уладу да бірманскага каралеўства ў 1767 годзе. Аднак пазней кароль адноўленага Сіяма Таксын перанёс сталіцу са старога зруйнаванага горада Аютыя ў вобласць, дзе сёння месціцца Бангкок, які стаў вядомым пад назвай Танбуры. Калі Таксін памёр у 1782 годзе, новы кароль Буда Ёдфа Чулялёке, вядомы як Рама I, рэканструяваў сталіцу на ўсходнім беразе ракі і даў гораду цырыманіяльнае імя, якое ў скарочаным варыянце стала цяперашняй афіцыйнай назвай. Новы горад атрымаў у спадчыну імя Бангкок, якое па-ранейшаму выкарыстоўваецца людзьмі з розных краін, у асноўным у заходнім свеце, абазначаючы ўвесь горад і стаўшы яго афіцыйнай англійскай назвай, а ў тайскім асяроддзі імя да гэтага часу адносіцца толькі да старых раёнаў на заходнім беразе ракі. Горад з тых часоў зведаў значную мадэрнізацыю і іншыя змены ў розных сферах жыцця, у тым ліку ўзвядзенне транспартнай і камунальнай інфраструктуры ў часы панавання караля Мангкута і караля Чулалонгкорна, і хутка ператварыўся ў эканамічны цэнтр Тайланда.
Геаграфія
Асаблівы адміністрацыйны раён Бангкока ахоплівае 1 568,7 км², што робіць яго 68-й па велічыні правінцыяй у Тайландзе. Большая частка гэтай вобласці лічыцца горадам Бангкокам. Па велічыні гарадской плошчы горад займае 73 месца ў свеце. Рака Чао Прая, якая цягнецца 372 км, з’яўляецца галоўнай геаграфічнай асаблівасцю Бангкока. Яе басейн, які месціцца ў наваколлях Бангкока і бліжэйшых правінцыях, уяўляе сабой шэраг раўніных рачных дэльт, якія вядуць у заліў, які размешчаны прыкладна ў 30 км ад Бангкока на поўдзень. Гэтая асаблівасць спарадзіла такую мянушку для горада, як «Венецыя Усходу» ў сувязі з вялікім лікам каналаў і праходаў, якія дзеляць тэрыторыю на асобныя ўчасткі. Горад калісьці выкарыстоўваў гэтыя каналы, як межы для гарадскіх акруг. Аднак, пасля значнага росту ў другой палове XX стагоддзя, былі прыняты іншыя сістэмы адміністрацыйнага падзелу.
Бангкок знаходзіцца на вышыні каля двух метраў над узроўнем мора, што стварае праблемы для абароны горада ад паводак у сезон мусонаў. Часам, пасля ліўняў, вада ў каналах і рацэ выходзіць з берагоў, што прыводзіць да паводак у некаторых раёнах. Адміністрацыя Бангкока нядаўна ўстанавіла некаторую колькасць наносаў, каб захаваць узровень вады і не даць магчымасці вадзе выйсці за межы рэчышч. Існуюць, аднак, некаторыя меркаванні, што горад тоне ў сярэднім на два дзюймы ў год, бо цалкам ляжыць у забалочанай мясцовасці. Ёсць насцярожанасць, што сталіцай Тайланда будзе цалкам затоплена да 2030 года.
Клімат
Бангкок мае трапічны вільготны і сухой клімат паводле класіфікацыі клімату Кёпена. Сярэдняя тэмпература ў горадзе каля 2 °C вышэйшая за паказчыкі тэмпературы ў рэгіёне аэрапорце Дон Муанг на працягу 1960—1990 гадоў. Самая высокая зарэгістраваная максімальная тэмпература складала 40,8 °C, яна была зафіксавана ў маі 1983 года, а самая нізкая мінімальная тэмпература складала 9,9 °C у студзені 1955 года. Халодныя тэмпературы былі таксама зафіксаваны ў студзені 1924 года, студзені 1955 года, студзені 1974 года і снежні 1999 года. Самы гарачы год быў 1997, а халодны — 1975.
Эканоміка
Фондавая біржа Тайланда альбо, скарочана, SET, знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Бангкока і мае звыш 544 зарэгістраваных на біржы кампаній з камбінаванай рынкавай капіталізацыяй каля 290 мільярдаў долараў ЗША па стане на 30 мая 2011 года. З-за вялікай колькасці замежнага прадстаўніцтва Тайланд на працягу некалькіх гадоў быў асноўным цэнтрам эканомікі Паўднёва-Усходняй Азіі і ключавым цэнтрам у азіяцкім бізнесе.
Бангкок мае штаб-кватэры ўсіх буйных камерцыйных банкаў Тайланду і фінансавых устаноў, 27 фінансавых інстытутаў і шэраг міжнародных банкаў. Агульныя банкаўскія дэпазіты склалі каля 314 мільярдаў долараў ЗША на канец трэцяга квартала 2007 года. Вялікая колькасць транснацыянальных карпарацый засноўваюць свае рэгіянальныя штаб-кватэры ў Бангкоку з-за больш нізкага кошту працоўнай сілы і надзейнасці фінансавых апэрацый у параўнанні з іншымі буйнымі азіяцкімі бізнес-цэнтрамі.
У рынку авіяперавозак бангкоскія авіякампаніі дамінуюць не толькі ў сваёй краіне, але ў суседніх Лаосе і Камбоджы, як то Airways International, Bangkok Airways, і мноства іншых бюджэтных авіякампаній. Тэлекамунікацыя, рознічны гандаль, нерухомасць і медыя-кангламераты ў асноўным працуюць на мясцовае насельніцтва. Турызм робіць значны ўклад у эканоміку Тайланда, забяспечваючы каля 5 % яго ВУП.
Няроўнасць у даходах ёсць растучай праблемай у Бангкоку, асабліва паміж адносна некваліфікаванымі малазабяспечанымі імігрантамі з сельскіх правінцый Тайланда ці суседніх краін і сярэдняга класа ці бізнес-эліты. Каля 7 % насельніцтва Бангкока, без уліку нелегальных імігрантаў, якія складаюць каля 5—8 адсоткаў насельніцтва, жывуць за рысай беднасці.
Дэмаграфія
Паводле статыстыцы за 2010 год у горадзе зарэгістравана 5,7 млн чалавек. Аднак, гэтая лічба не ўлічвае шматлікіх незарэгістраваных жыхароў. Насельніцтва горада складаецца ў асноўным з этнічных тайцаў, але таксама існуюць і шматлікія групы меншасцей. Кітайцы на сённяшні дзень з’яўляюцца найбуйнейшай нацыянальнай меншасцю ў горадзе.
У апошні час Бангкок перажыў вялікі прыток замежных імігрантаў, якія пражываюць у горадзе працяглы час, і іншаземцаў. Доўгатэрміновыя замежныя жыхары ўключаюць 250 тысяч чалавек з мацерыковага Кітаю, 105 тысячы індыйцаў, большасць з якіх з’яўляюцца сікхамі і больш за 80 % маюць падвойнае грамадзянства, 44 тысячы японцаў , 25 тысяч амерыканцаў, 75 тысяч еўрапейцаў, 15 тысяч тайванцаў, 20 тысяч паўднёвых карэйцаў, 6 тысяч нігерыйцаў, 7,5 тысячы аўстралійцаў, 12 тысячы чалавек з арабскіх краін, 20 тысяч малайзійцаў, 4 тысячы сінгапурцаў, 5 тысяч філіпінцаў і 800 новазеландцаў. Паводле ацэнак каля 5—10 % насельніцтва Бангкока з’яўляюцца незаконнымі імігрантамі, у большасці сваёй гэта дамашняя прыслуга з суседніх краін, як то Бірма, Камбоджа і Лаос. Пераважная большасць насельніцтва, 92 %, з’яўляецца будыстамі. Сярод астатніх рэлігійных груп варта вызначыць мусульман (6 %), хрысціян (1 %), індуістаў і сікхаў (0,6 %), іудаістаў (300 жыхароў). У горадзе месцяцца каля 450 будысцкіх храмаў, 170 мячэцей, 60 хрысціянскіх цэркваў, 3 індуісцкія храмы, 3 сінагогі, 1 сікхіская гердвара і 2 храмы джайністаў.
Рачная сувязь
Разгалінаваная сетка каналаў, вядомых як хлонгі далі Бангкоку мянушку «Венецыя Усходу» у той час, калі большасць транспартных перавозак здзяйснялася на лодках. Сёння амаль усе каналы запоўнены і ператвораны ў вуліцы. Нягледзячы на тое, што хлонгі і да гэтага часу існуюць, і на іх жывуць людзі і месцяцца рынкі, большасць з іх моцна забруджана. Самы вядомы плавучы рынак у горадзе ёсць рынак у раёне Талінг Чан. Праз цэнтр Бангкока працякае хлонг Саэн Саіб, які мае сервісныя лодкавыя маршруты. Шырокая рака Чао Прая, якая працякае праз горад, мае некалькі паромаў, на ёй працуюць лодачныя экспрэсы, што маюць цэлых трыццаць прыпынкаў па абодвух берагах, якія праходзяць па ўсёй паўночнай ускраіне Нантабуры.
Дарогі
Некалькі надземных, зноў адбудаваных перасячэнняў, і многія часткова гатовыя аўтамабільныя і чыгуначныя праекты з’явілася вакол Бангкока, але мала што робіцца для пераадолення праславутых затораў на дарогах Бангкока, а колькасць паўсядзённых транспартных сродкаў па-ранейшаму апярэджвае развіццё інфраструктуры.
З-за вялікай колькасці затораў у горадзе, павышаная шаша, звязваючая некаторыя дарожныя сеткі ў Бангкоку разам, з’яўляецца яшчэ адным удалым сродкам барацьбы з загружанасцю. Тым не менш, аплата на выкарыстанне шашы вагаецца ў залежнасці ад памеру транспартнага сродку. Гэтая шаша таксама звязвае некаторыя ўскраіны Бангкока з горадам, у тым ліку і міжнародным аэрапортам Суварнабгумі.
Аўтобусныя перавозкі
Практычна ўва ўсіх гарады і правінцыі краіны лёгка дабрацца на аўтобусе ад Бангкока. Для накіравання на паўднёвы-захад і захад аўтобусы адпраўляюцца ад паўднёвага аўтобуснага тэрмінала, на захад ад горада ў раёне Танбуры. Для накіравання на паўднёвы ўсход, як то ў Патаю, Ко Самэт і Ко Чанг, аўтобусы адпраўляюцца ад ўсходняга аўтобуснага тэрмінала ў Эамаі. Для ўсіх кірункаў на поўнач і паўночны ўсход аўтобусы адпраўляюццца з паўночнага аўтобуснага тэрмінала, які знаходзіцца ў Мо Чыт. Менш даступным з’яўляецца паўднёвы вакзал Бангкока, які нядаўна пераехаў яшчэ далей за межы горада. Нягледзячы на тое, што Бангкок добра звязаны з іншымі гарадамі, дабрацца да аўтавакзалаў самога горада часта ёсць большай праблемай, чым даехаць да іншага горада.
Таксі
Бангкок мае шмат таксі. Многія з іх блукаюць па вуліцах у пошуках кліентаў, але ёсць таксама шмат кампаній таксі, чые транспартныя сродкі можна заказаць па тэлефоне. Таксі працуе па фіксаваным стартавым тарыфе, але кошт залежыць ад далечыні да канцавой кропкі і часу чакання кліента.
Трохколавыя матарызаваныя таксі з адкрытым небам называюць «тук-тукамі» (ตุ๊ก ตุ๊ก), як то аўтарыкшы ў іншых краінах, яны вельмі папулярныя для кароткіх падарожжаў. Кошт праезду павінны быць узгоднены да пачатку паездкі. Мотарызаванае таксі, званае «він матаэсаі» (วิน มอเตอร์ไซค์), знаходзяцца па ўсім горадзе. Мотарызаванае таксі звычайна можа ўмясціць аднаго, а часам і двух, пасажыраў, і, як правіла, здзясняюць перавозкі толькі на невялікія адлегласці.
Тарыф для тук-тукаў і мотарызаваных таксі, як правіла, абгаворваецца паміж пасажырам і вадзіцелем. Пры выкарыстанні матарызаванага таксі двума пасажырамі тарыф, як правіла, павялічваецца ў два разы, аднак такое павелічэнне не распаўсюджваецца на тук-тук.
Барвінкавэ (Ічнянскі раён)
Барвінкавэ (Барві́нкове) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Трасцянэцкага сельсавета.
Брызгліна бародаўчатая
Брызгліна бародаўчатая (Euonymus verrucosa) — лістападны куст сямейства брызглінавых. Народныя назвы: брузглявіна, страмяніна, трамяліна, бружнеўнік.
Усінск
Усінск (Усинск) — горад (з 1984) у Расіі, у Рэспубліцы Комі. Насельніцтва 45,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1966 годзе. Размешчаны на правым беразе ракі Уса, каля яе ўпадзення ў Пячору, за 757 км ад Сыктыўкара. Нафтавая прамысловасць, газаперапрацоўчы завод.
Брызгліна бародаўчатая
Апісанне
Куст вышынёй 1—2 м, з круглаватымі галінкамі, укрытымі рыжаватымі або чорна-бурымі бародаўкамі. Лісце падоўжана-эліпсоіднае, па краі зубчастае. Кветкі дробныя, зеленавата-жоўтыя. непрыкметныя, у 3—9-кветкавым парасоніку. Каробачкі канічныя, цёмна-чырвоныя, чатырохлопасцевыя, прыплюснута-грушападобныя. Насенне чорнае, бліскучае, з ярка-чырвонымі прынасеннікамі.
Пашырэнне
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, на Каўказе, Малой Азіі, у Іране, Кітаі, Японіі, Карэі. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі. Расце ў хвойных і мяшаных лясах, у хмызняку на берагах рэк, у ярах. Цвіце ў маі—чэрвені, плады выспяваюць у верасні—кастрычніку.
Выкарыстанне
Гутаперчаносная, фарбавальная і лекавая расліна.
Задоншчына (Любанскі раён)
Задо́ншчына (, Задонщина) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавета.
Catocala puerpera
Catocala puerpera — від матылькоў з сямейства совак. Распаўсюджаны ў Паўднёвай Еўропе, на Блізкім і Сярэднім Усходзе, ва Усходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы. Вусені харчуюцца на Populus euphratica.
Бой за базу агнявой падтрымкі «Бёрт»
Бой за базу агнявой падтрымкі «Бёрт», Навагодні бой альбо Бітва пры Суоі-Кат — узброенае сутыкненне В’етнамскай вайны, якое адбылося ў студзені 1968 года.
База
У канцы 1967 — пачатку 1968 гады амерыканская 25-я пяхотная дывізія праводзіла аперацыю «Елаўстон» у правінцыі Тэйнінь поруч камбаджыйскай мяжы. У рамках гэтай аперацыі напярэдадні новага 1968 года ў 40 мілях на паўночны ўсход ад горада Тэйнінь была створана база агнявой падтрымкі «Бёрт» (Burt). У Паўднёвым В’етнаме амерыканскія войскі стваралі базы агнявой падтрымкі (Fire Support Base, FSB) падчас аперацый у аддаленых раёнах краіны. Гэтыя базы, вядомыя таксама як агнявыя базы (firebase), прызначаліся для размяшчэння артылерыі, якая падтрымлівала дзеянні наземных сіл у прылеглай мясцовасці. Базы былі добра абаронены, аднак з’яўляліся ўпадабанай мэтай партызан НФВПВ і салдат паўночнав’етнамскай арміі.
На базе агнявой падтрымкі «Бёрт» па стане на 2 студзеня 1968 года знаходзіліся дзве батарэі 105-мм і адна батарэя 155-мм гармат. Ахову ажыццяўлялі два пяхотных батальёна. Асноўны кантынгент склала 3-я брыгада 25-й пяхотнай дывізіі
Бой
Увечар 1 студзеня 1968 года база падвергнулася мінамётнаму абстрэлу. Наземная атака пачалася за некалькі хвілін да поўначы з 1 на 2 студзеня, калі заканчваўся тэрмін традыцыйнага навагодняга перамір’я падчас свята Тэт. Сілы НФВПВ нанеслі адцягвальны ўдар у паўночна-заходняй частцы перыметра базы, за якім рушыў услед асноўны ўдар на паўднёвым усходзе, дзе перыметр абаранялі рота C 3-га батальёна 22-га пяхотнага палка. Акрамя таго, другарадны ўдар быў нанесены па паўночнай часткі перыметра. Сілы НФВПВ дзейнічалі традыцыйнай для буйных нападаў «людской хваляй», што павялічвала іх страты ад снарадаў-«вулляў», якімі вялі агонь прамой наводкай амерыканскія артылерысты. Амерыканская авіяцыя забяспечвала асвятленне поля бою і наносіла бомбавыя ўдары па атакуючым, у тым ліку напалмам. Актыўна ўжываліся верталёты агнявой падтрымкі. Непасрэдна ў ходзе бою вырабляліся дастаўка верталётамі і размеркаванне боепрыпасаў. Да 6 гадзін раніцы бой у асноўным завяршыўся; сілы НФВПВ панеслі цяжкія страты і адступілі, не здолеўшы прабіць пралом у абарончай перыметры базы.
Паводле ацэнкі амерыканскага генерал-маёра артылерыі Дэвіда Ота,