cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Італьянскі Рэнесанс
Трэці перыяд
У рыторыцы канца XV ст. склалася некалькі напрамкаў. Яны былі арыентаваны на Цыцэрона ці Квінтыліяна або адстойвалі права свабоднага выбару антычных аўтарытэтаў і стварэння новых канонаў мастацтва аратара. Асноўнай мовай рыторыкі (як і філалогіі) усё яшчэ была латынь, хаця яе сярэднявечны «варварскі» варыянт быў выцеснены гуманістычнай латынню, якая імкнулася раўняцца на класічную. Выкладанне рыторыкі ў школах і ўніверсітэтах Італіі стала прэрагатывай гуманістаў. Аб прынцыпах аратарскага мастацтва, іх разуменні шмат спрачаліся. Існуе маса лістоў і памфлетаў Ларэнца Валы, Поджа Брачаліні, Піка дэла Мірандола, Анджэла Паліцыяна і іншых, у якіх аўтары дыскуціравалі наконт праблем красамоўства. Гуманісты бачылі ў рыторыцы, перш за ўсё, навуку, якая пераканаўча ўздзейнічае на людзей, дазваляе данесці сутнасць новых этыка-філасофскіх, палітычных і інш. ідэй. Нічым не апраўданае ўпрыгажэнне мовы гуманістамі адвяргалася, яны настойвалі на сэнсавай яе напоўненасці.
Чырвоная гвардыя (Фінляндыя)
Чырвоная гвардыя (Punakaarti) — узброеныя атрады фінскіх рабочых і сельскай беднаты. Яе правобразам паслужылі баявыя дружыны працоўных падчас рэвалюцыі 1905 года. Атрады Чырвонай гвардыі прынялі актыўны ўдзел у грамадзянскай вайне 1918 года і падпарадкоўваліся Савету народных упаўнаважаных Фінляндыі. Іх колькасць павялічылася з 30 тысяч на пачатку вайны да 70 тысяч падчас узброенага супрацьстаяння. Нягледзячы на велізарную колькасць, армія была слабай з-за адсутнасці прафесійнага камандаванне, пэўнай арганізацыі і вучобы. Войскі былі недысцыплінаваныя, членства ў чырвонай гвардыі было добраахвотным, толькі ў сакавіку-красавіку «чырвоныя» звярнуліся да прымусовай мабілізацыі.
Італьянскі Рэнесанс
Трэці перыяд
Асабліва знамянальная спрэчка фларэнційскага філолага, філосафа і паэта Анджэла Паліцыяна (1454—1494 гг.) з літаратарам з Рыма, таксама гуманістам, Паола Карнезі. Карнезі настойваў на тым, што Цыцэрон валодае бясспрэчным аўтарытэтам, і сучасныя аўтары і аратары павінны капіраваць, пераймаць яго. Паліцыяна ж заявіў, што нельга станавіцца, як ён выказаўся, «малпай Цыцэрона» і прытрымліваўся прынцыпу «вучонай разнастайнасці» (гэта значыць, узоры красамоўства трэба браць, акрамя Цыцэрона, у Квінтыліяна, Стацыя, Вергілія і іншых, як гістарычных, так і новых аўтараў сучаснай літаратуры).
Чырвоная гвардыя (Фінляндыя)
Чырвоныя гвардыі таксама фармавалася ў Баварыі, Венгрыі, Даніі, Расіі, Германіі, Італіі і іншых краінах з развітым рабочым рухам.
Італьянскі Рэнесанс
Трэці перыяд
Вялікі ўклад Паліцыяна ўнёс у філалогію: ён распрацаваў метад гістарычнай крытыкі (крытыка-гістарычны метад) пры вывучэнні твораў антычных аўтараў, калі асобна ўзяты тэкст успрымаўся ў кантэксце эпохі. У апошнія дзесяцігоддзі XV ст. у Італіі з’явілася плеяда яркіх паэтаў і пісьменнікаў. Бадай, самы вядомы з іх — Ларэнца Медычы Цудоўны, які спалучаў у сваёй творчасці ідэі неаплатанічнай філасофіі («Амбра», «Лес кахання») з народна-рэалістычнымі матывамі (паэма «Ненча з Барберына»). Медычы быў і аўтарам карнавальных песень, дзе з асаблівай яркасцю праявіўся яго талент паэта.
Працавалі ў гэты перыяд таксама фларэнційскі паэт Луіджы Пульчы (вядома яго паэма аб велікане «Вялікі Маргантэ») і неапалітанскі гуманіст Джавані Джавіана Пантана — аўтар любоўных элегій і эклог, дыдактычных паэм і сатырычных дыялогаў («Харон», «Асёл» і інш.). У XV ст. літаратура гуманістаў адрознівалася жанравай разнастайнасцю (як у паэзіі, так і ў прозе). У белетрыстыцы гэтага часу пераважалі байкі, алегорыі, навэлы; у паэзіі — дыялог і эпістала. Яркай з’явай стаў зборнік навэл Тамаза Гвардаці (Мазуча) «Навеліна», напісаны на неапалітанскім дыялекце. Да XV ст. адносіцца пачатак фар- міравання жанру камедыі (у асноўным на лацінскай мове), да якога звярталіся як вядомыя аўтары, так і ўніверсітэцкія шкаляры. Ставілі камедыі ў час карнавалаў. Часта выкарыстоўваліся сюжэты антычнай рымскай камедыі. Зрэшты, бурна пачне развівацца драматургія Рэнесанса ў наступным, XVI ст.
Характэрнай рысай тагачаснай культуры быў зварот да гістарычнай тэматыкі. У гуманістычнай гістарыяграфіі склаліся розныя напрамкі — ад эрудытнага да палітыка-рытарычнага. Цікавасць да гісторыі была выклікана неабходнасцю асэнсавання мінулага і пошукам у ім адказаў на пытанні сучаснасці. У гістарычных творах XV ст. яўна пераважалі т. зв. лакальныя тэмы (напрыклад, Бруні, Брачаліні і інш. пісалі працы па гісторыі Фларэнцыі; венецыянскія гісторыкі-гуманісты ўзносілі Венецыянскую рэспубліку з яе алігархічным ладам і г. д.). Сваіх афіцыйных гістарыёграфаў-гуманістаў мелі Генуя, Мілан, Лу- ка, Сьеа, Мантуя, Ферара. Усе гэтыя гісторыкі належалі ў асноўным да эрудытнага напрамку.
Гуманістычная гістарыяграфія мела шмат агульных рыс: гісторык павінен быў даць дакладнае, дыдактычна афарбаванае апісанне мінулага. Цанілася стылістычная выразнасць гістарычнага твора. Немалаважным быў і крытычны метад даследавання, які выпрацоўваўся гуманістамі (асобна яны займаліся выяўленнем сапраўднасці крыніцы, методыкай філалагічнай крытыкі тэкстаў, прыцягвалі дадатковыя даныя археалогіі, нумізматыкі, эпіграфікі, палеаграфіі і інш.). Сімвалам гуманістычнай гістарыяграфіі стаў заклік — «ad fontes» («да першакрыніц»). Дасягненнямі гісторыкаў-гуманістаў былі выкарыстанне тэкстаў на мове арыгінала, пераправерка даных (напрыклад, хронік), крытычнае стаўленне да першакрыніц, легенд, паданняў і іншага. Увогуле гістарыяграфія Рэнесанса развівалася ў свецкім варыянце. Самастойнае значэнне ў гуманістаў набыў жанр гістарычных партрэтаў (напрыклад, «Жыццё выдатных людзей» Веспасіяна да Бістычы, «Жыццеапісанне пап»).
Да канца XV ст. у італьянскім гуманізме (нягледзячы на існаванне розных напрамкаў) склалася плынь новага светаўспрымання. Усямерна падкрэслівалася высокая годнасць творча актыўнага і здольнага да пазнання свету чалавека. Авалоданне ведамі і культурай пачалі разглядаць як галоўны шлях удасканалення асобы і грамадства, які вядзе да свабоды. Арыентацыя на праблемы зямнога быцця чалавека — такі важнейшы вынік гуманістычнай думкі XV ст. Гуманістаў таго часу ахвотна запрашалі на пасады канцлераў, дыпламатаў, сакратароў. Яны склалі асобую праслойку гуманістычнай інтэлігенцыі, вакол якой фарміравалася навуковае і культурнае асяроддзе.
Калі ў першай палове XV ст. гуманісты аддавалі перавагу ідэалу актыўнага грамадзянскага жыцця, служэнню на агульную карысць у рамках палітычнай, гаспадарчай, ваеннай дзейнасці, то ў другой палове XV ст. пераважаючым стала імкненне да «сузірання», разглядаемае не як адыход ад свету (у духу хрысціянскай традыцыі), а як імкненне да навуковай і літаратурнай дзейнасці дзеля пазнання свету і чалавека. Гэта было прадыктавана зменамі ў палітычнай (і сацыяльнай) сітуацыі італьянскіх дзяржаў — заняпадам рэспубліканскіх і камунальных традыцый.
У другой палове XV ст. перажываў росквіт комплекс гуманітарных ведаў, распрацаваны ў папярэдні час. У рукапісных і друкаваных выданнях распаўсюджваліся творы старажытных аўтараў (у спісах і перакладах). Прадаўжала развівацца гуманістычная літаратура, ствараліся буйныя бібліятэкі старажытнай і новай літаратуры (напрыклад, у Фларэнцыі ў Медычы, пры двары рымкіх пап, неапалітанскіх каралёў, міланскіх герцагаў і інш.); свецкая кніга станавілася ўсё больш папулярнай у параўнанні з царкоўнай. У канцы XV ст. Марсіліа Фічына назваў свой час «залатым векам» талентаў і адкрыццяў.
Выяўленчае мастацтва і архітэктура Італіі XIV—XV ст.
Храналагічныя рамкі мастацтва Адраджэння крыху іншыя, чым літаратуры Рэнесансу. І хаця ідэя Адраджэння пачала ўкараняцца на італьянскай глебе яшчэ з часоў Джота, і самога Джота ўсхвалялі за тое, што ён праклаў шлях да сапраўднага адраджэння мастацтва, але па сутнасці жывапіс, скульптура і архітэктура ўласна рэнесанснымі сталі толькі ў першыя дзесяцігоддзі XV ст. — перыяд Ранняга Адраджэння ў мастацтве Італіі.
Сталіцай мастацтва Адраджэння стала Фларэнцыя. З XV ст. улада ў Фларэнцыі фактычна перайшла да дому Медычы (хаця яны і не займалі ніякіх афіцыйных пасад). У 1434 г. банкір Козіма Медычы стаў некаранаваным каралём Фларэнцыі. Шмат гадоў гэтая славутая дынастыя стаяла на чале горада, які пры іх прайшоў шлях ад дэмакратычнай формы кіравання да арыстакратычнай, што, безумоўна, адбілася і на развіцці мастацтва XV ст. Пачаўся век фларэнційскай культуры, якая насіла глыбока свецкі характар (а рэлігійныя тэмы, якія выкарыстоўвалі мастакі, ператвараліся ў свецкія творы з масай бытавых падрабязнасцей і партрэтамі сучаснікаў). У багатай, квітнеючай Фларэнцыі, дзе была заснавана Платонаўская акадэмія, знаходзілася бібліятэка Лаўрэнцыяна з багатым зборам антычных рукапісаў, узніклі першыя мастацкія музеі з антычнымі статуямі, керамікай, старадаўнімі манетамі. У пачатку XV ст. у гэтым горадзе з’явілася група маладых мастакоў, якія паставілі перад сабой мэту абнавіць мастацтва. Тры фларэнційскія геніі, бацькі Адраджэння — Філіпа Брунелескі, Данатэла, Мазача — адкрылі новую эпоху ў архітэктуры і выяўленчым мастацтве.
Вядучай фігурай у гэтай групе быў архітэктар Філіпа Брунелескі (1377—1446 гг.) — пачынальнік рэнесанснай архітэктуры і адначасова вучоны, які распрацаваў законы лінейнай перспектывы, а таксама скульптар. Галоўнае яго тварэнне — грандыёзны сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ ў Фларэнцыі. У 1420 г. Брунелескі, які выдатна валодаў канструктыўнымі прыёмамі готыкі, атрымаў заказ на завяршэнне гатычнага ў сваёй аснове фларэнційскага сабора, закладзенага яшчэ ў 1295 г. Фларэнційцы жадалі бачыць гарадскі сабор увенчаным вялікім купалам, але нікому не ўдавалася перакрыць велізарную прастору паміж слупамі, пакуль за справу не ўзяўся Філіпа. (Сучаснікі сцвярджалі, што ён ездзіў у Рым для таго, каб абмераць руіны антычных храмаў і палацаў). У рэшце рэшт у 1436 г. ён збудаваў над гатычным саборам 42-метровы васьмігранны купал (дыяметр гэтага купала большы за рымскі Пантэон), які стаў сімвалам горада Фларэнцыі. Арыгінальная канструкцыя купала фларэнційскага сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ паклала пачатак будаўніцтву купальных храмаў італьянскага Рэнесансу (амаль да сабора Святога Пятра, увенчанага купалам Мікеланджэла) і тым самым дала імпульс наватарскаму развіццю архітэктуры Рэнесанса.
У 1430—1433 гг. Брунелескі пабудаваў для Фларэнцыі адно з самых праслаўленых і самых дасканалых тварэнняў — пры царкве Санта-Крочэ (узведзеная па заказу ўплывовага фларэнційскага  капэла мела прамавугольнае ў плане, крытае купалам памяшканне з порцікам, з 6 карынфскімі калонамі на фасадзе, размешчанае ўнутры манастырскага двара); а таксама дзіцячы прытулак, царкву Сан-Ларэнца і інш., у якіх выкарыстаны прынцыпы антычнай ордарнай архітэктуры.
У сваіх пабудовах Філіпа ў процівагу ўласцівай готыцы накіраванасці будынка ўвысь стварыў архітэктуру, якая выклікала адчуванне спакою, суразмернасці маштабаў пабудовы з чалавекам, і адрознівалася выразнасцю прасторавай кампазіцыі, зграбнасцю прапорцый, гармоніяй, велічнасцю, што стане характэрным для мастацтва Адраджэння. Брунелескі карыстаўся наборам элементаў класічнай архітэктуры — калонамі, пілястрамі, аркамі, але ствараў з іх зусім новыя камбінацыі і дабіваўся такім чынам адчування лёгкасці і грацыі. Такое дойлідства паклала пачатак новаму рэнесанснаму вобліку гарадскіх будынкаў. У наступныя пяць стагоддзяў дойліды Еўропы і Амерыкі карысталіся яго прыёмамі. Заснавальнік рэнесанснай архітэктуры Філіпа Брунелескі быў першапраходцам і ў іншых галінах. З яго імем звязваюць адкрыццё перспектывы (законаў скарачэння аб’ёмаў па меры іх аддалення ўглыб), якое ў многім вызначыла далейшае развіццё мастацтва. Брунелескі пазнаёміў суайчыннікаў з матэматычнымі прыёмамі рашэння гэтай задачы (адзін з першых твораў з прымяненнем гэтых правіл — фрэска «», створаная мастаком Мазача каля 1425—1428 гг.).
У другой палове XV ст. архітэктуру Рэнесанса фарміравалі Мікелоца дзі Барталамеа, Леон Батыста Альберці, Філарэтэ. Мікелоца вядомы сваім палацам Медычы, які стаў эталонам для будаўніцтва іншых трохпавярховых палацаў Адраджэння. Гарадскі палац — як правіла, трохпавярховы, ясны і выразны ў сваёй канструкыі (з дакладным паверхавым дзяленнем, падвойнымі (парнымі) вокнамі, шматлікімі пілястрамі), нагадваў крэпасць, дзякуючы кладцы з груба абчэсаных камянёў.
Наватарствам былі адзначаны і праекты Леона Батыста Альберці, які знайшоў кампраміс паміж існаваўшымі традыцыямі жылога будаўніцтва (звычайнай гарадской пабудовы) і запаветамі Брунелескі (гэтае рашэнне захавалася ў архітэктурнай практыцы да нашых дзён). , пабудаваны ім для багатай , — звычайны трохпавярховы будынак, але Альберці не адступіўся ад праграмы Брунелескі і налажыў на фасад свайго роду ордарную дэкарацыю. Ён адмовіўся ад калон і паўкалон, а проста пакрыў яго корпус рэльефамі плоскіх пілястраў і антаблементаў, узнавіўшы вобраз класічнай архітэктуры. Напрыклад, у палаца Ручэлаі (у Фларэнцыі) ён упершыню выкарыстаў чляненне трох ярусаў фасада пілястрамі розных ордараў.
У горадзе Урбіна правадніком новых ідэй быў Лучана дэ Лаўрана (які пачаў у новым стылі будаўніцтва палаца ўрбінскага герцага, у Мілане — архітэктар Філарэтэ.
У канцы XV ст. рэнесансныя тыпы будынкаў — палацца (гарадскі палац) і віла (загарадны будынак) — замацаваліся не толькі ў Таскане, але і ў іншых абласцях Італіі. Напрыклад, пэўнымі асаблівасцямі адрознівалася архітэктура Венецыі, якая склалася ў апошнія дзесяцігоддзі XV ст. (спалучэнне гатычных традыцый з рысамі Рэнесансу). У архітэктуры выдзяляліся тасканская, ламбардская, венецыянская школы, у стылістыцы якіх новыя рэнесансныя матывы спалучаліся з мясцовымі традыцыямі.
Скульптура
У 1443—1453 гг. у Падуі Данатэла адліў кандацьера, і такім чынам першым стварыў конны манумент эпохі Адраджэння. Статуя военачальніка, кандацьера з у руцэ, апранутага ў даспехі, стаіць на плошчы перад падуанскім саборам Святога Антонія.
Скульптура дасягнула найвышэйшага ўзроўню ў творчасці многіх майстроў XV ст. — (аўтар «» ў Сіене), Верок’ё (аўтар  ў Венецыі), Лукі і Андрэа дэла Робіа (працавалі ў тэхніцы маёлікі). Скульптар і жывапісец Андрэа Верок’ё (1436—1488 гг.), больш вядомы як настаўнік Леанарда да Вінчы, быў самым славутым вучнем Данатэла. З яго твораў добра вядомы больш далікатны і прыгожы, чым у яго настаўніка, «», для  каля царквы Санці-Джавані-Паола.
Да канца XV ст. гарманічнасць прапорцый, свецкая інтэрпрэтацыя рэлігійных сюжэтаў, выразнасць атрымалі шырокае распаўсюджанне ў італьянскай пластыцы.
Жывапіс
Жывапіс Адраджэння развіваўся складана. Яшчэ ў першай трэці XV ст. вялікі Джота ў сваіх фрэсках у капэле дэль Арэна ў Падуі, у роспісах капэл Перуцы і ў царкве Санта-Крочэ ў Фларэнцыі сцвярджаў прыгажосць зямных вобразаў, апярэджваючы час. Каб дасягнуць жыццёвай дакладнасці сваіх кампазіцый, ён змяшчаў фігуры ў трохмерную (хоць і неглыбокую) прастору.
Аднак нараджэнне новага ўласна рэнесанснага жывапісу звязана з імем другога выдатнага мастака Фларэнцыі — Мазача (1401—1428 гг.). Мазача — гэта мянушка, якая азначае прыкладна «Велізарны Тамаза», поўнае імя мастака — Тамаза дзі Джавані дзі Сімонэ Касаі Гвідзі. На яго долю выпала вядучая роля ў жывапісе Фларэнцыі. Хаця пражыў ён толькі 28 гадоў, але паспеў зрабіць сапраўдную рэвалюцыю ў мастацтве: змог вырашыць тыя праблемы жывапісу, якія паставіў да гэтага Джота. Ён засвоіў перспектыву (але гэтым яго наватарства не абмежавалася); стварыў роспісы ў для фларэнційскай царквы  (1425—1428 гг.), з якіх самыя вядомыя — «» (іншая назва фрэскі — «Цуд са стацірам») і «», якія сталі школай для многіх пакаленняў мастакоў. У гэтых сцэнах Мазача праявіў сябе мастаком, які выдатна разумеў, як змясціць фігуры ў прасторы, надаць ім цялеснасць і аб’ём, звязаць іх паміж сабой, з пейзажам і захаваць пры гэтым прапорцыі чалавечага цела. Фрэска «Падатак» аб’ядноўвае адразу тры сюжэты: Хрыстос з вучнямі каля варот горада, астаноўлены зборшчыкам падаткаў, — цэнтральная кампазіцыя; Пётр, які па распараджэнні Хрыста ловіць рыбу, каб дастаць з яе неабходную для ўплаты манету (дзідрахму, ці стацір, адсюль і другая назва фрэскі — «Цуд са стацірам») — кампазіцыя злева. І нарэшце, сцэна выплаты падатку зборшчыку — справа. Сам прынцып аб’яднання на адной плоскасці трох сцэн яшчэ архаічны, але тое, як гэтыя сцэны напісаны з улікам лінейнай і паветранай перспектывы, з’явілася сапраўдным адкрыццём і для сучаснікаў Мазача, і для ўсіх наступных майстроў. Мазача першым вырашыў праблему лінейнай і паветранай перспектывы (удалячынь цягнуцца ўзгоркі і дрэвы, ствараючы асяроддзе, у якім знаходзяцца героі, а паміж фігурамі Ісуса і яго вучняў ствараецца як бы прасторавае асяроддзе). Некаторым вучням Хрыста Мазача надаў партрэтнае падабенства: так, у правай крайняй фігуры сучаснікі бачылі самога Мазача, у асобе злева ад Хрыста адчувалася падабенства з Данатэла. Фрэскі Мазача садзейнічалі таму, што царква Санта-Марыя-дэль-Кармінэ ператварылася ў своеасаблівую акадэмію, дзе вучыліся многія пакаленні мастакоў аж да Мікеланджэла, у творчасці якога прыкметны ўплыў Мазача.
Мастацтва XV ст. складалася з мноства мясцовых «школ» — ледзь не кожны горад Італіі (як, зрэшты, Фландрыі ці Германіі) меў сваю жывапісную школу.
Услед за Мазача многія мастакі распрацоўвалі праблемы перспектывы, руху і анатоміі чалавечага цела. Гэта Паола Учэла, Андрэа дэль Кастаньё, умбрыйскі жывапісец Даменіка Венецыяна, якіх называлі перспектывістамі і аналітыкамі. Андрэа дэль Кастаньё валодаў выразным малюнкам, звяртаўся да моцнай святлоценявой мадэліроўкі і манументалізаваў фігуры (партрэты Дантэ, Петраркі, Бакача), а Даменіка Венецыяна будаваў вобраз на аснове тонкай распрацоўкі колеру.
Асаблівай вытанчанасці фларэнційскае мастацтва дасягнула ў канцы стагоддзя, пры праўленні ўнука Козіма Медычы — Ларэнца Медычы (1464—1492 гг.), празванага Пышным. Цвярозы і нават у чымсьці жорсткі палітык, сапраўдны тыран у апошнія гады жыцця, Ларэнца быў разам з тым адным з самых адукаваных людзей свайго часу. Паэт, філосаф, гуманіст, мецэнат, язычнік па светаўспрыманні, схільны да некаторай рэлігійнай экзальтацыі, ён ператварыў свой двор у цэнтр мастацкай культуры, дзе знайшлі прытулак пісьменнік Паліцыяна, філосаф Піка дэла Мірандола, мастакі Сандра Бацічэлі і Мікеланджэла.
У другой палове XV ст. паглыбіліся веды мастакоў у галіне анатоміі і перспектывы, значна ўдасканалілася іх майстэрства паказу трохмернай прасторы, пластычнай выразнасці чалавечых фігур. Для жывапісу таго перыяду характэрна выключная разнастайнасць індывідуальных манер мастакоў. Выдатным фларэнційскім мастаком канца XV ст., выразнікам эстэтычных ідэалаў двара Ларэнца Медычы быў Сандра Бацічэлі (1445—1510 гг.), які ствараў тонкія і адухоўленыя вобразы мадоннаў. Поўнае імя Бацічэлі — Алесандра дзі Марыяна Філіпепі, ён — вучань Філіпа Ліпі. У славутай галерэі Уфіцы захоўваюцца дзве яго вядомыя карціны: «Нараджэнне Венеры» (каля 1483—1484 гг.) і «» (каля 1477—1478 гг.). У першай ён адлюстраваў прыгожую багіню, народжаную з марской пены, плывучую пад подыхам ветру ў ракавіне па марской гладзі да берага. Карціна напісана на тэму антычнага міфа аб нараджэнні Венеры. Як вядома, сярэдневякоўе было знаёма з антычнай паэзіяй, але толькі ў эпоху Адраджэння ў адукаваных колах набыла папулярнасць і антычная міфалогія. Чалавек, які заказаў Бацічэлі гэту карціну для сваёй загараднай вілы, належаў да магутнейшай сям’і Медычы — Ларэнца дзі П'ерфранчэска Медычы (ён быў, дарэчы, работадаўцам і другога фларэнційца — Амерыга Веспучы, які пры садзеянні банкірскага дома Медычы плаваў да Новага Свету і даў сваё імя кантыненту). У гэтай працы праявіліся асноўныя рысы стылю мастака: дэкаратыўнасць, прыгожасць, лірычны і рамантычны характар вобразаў, уласцівыя мастаку «гатыцызмы» (падоўжаныя бязважкія фігуры, якія як быццам не краналіся зямлі) і г. д. Бацічэлі стварыў пэўны тып жаночых вобразаў з падоўжаным авалам, пухлымі губамі, як бы заплаканымі вачыма. Падобны вобраз мы сустракаем і ў «Вясне», тэма якой была навеяна вершам Паліцыяна. У карціне аб’яднаны ў адзіную камбінацыю фігуры Вясны, Мадонны, Меркурыя, трох грацый, німфы і іншых, напісаных сярод фантастычнай прыроды, якую па-свойму (як зачараваны сад) здолеў перадаць Бацічэлі. Венеру ён паказаў на фоне казачнага сада разам з усыпанай кветкамі багіняй урадлівасці Флорай. У сімволіцы абедзвюх карцін, безумоўна, адбіўся ўплыў ідэй фларэнційскіх неаплатонікаў аб узаемасувязі кахання і прыгажосці. У 80-я гг. разам з Гірландая і Перуджына Бацічэлі распісаў сцены Сіксцінскай капэлы. І такім чынам яго фрэскам было наканавана ў вяках сапернічаць з выкананымі праз 50 гадоў роспісамі Мікеланджэла.
У апошнія дзесяцігоддзі XV ст. адначасова з фларэнційскай школай жывапісу складваюцца школы і напрамкі, якія мелі свой асобы почырк і стылістычныя асаблівасці, у Сярэдняй (Умбрыя) і Паўночнай (Ламбардыя, Венецыя) Італіі:, паўночнаітальянская (падуанская), венецыянская. Умбрыя, размешчаная на паўночным усходзе ад Тасканы, у XV ст. не мела буйных гарадоў, таму ў мастацтве даўжэй жылі і былі ярчэй выражаны сярэднявечныя традыцыі. Мастацтва Умбрыі дэкаратыўнае, прыгожае, лірычнае і ў адрозненне ад Тасканы ў ім пераважаў яркі каларыт. Усе гэтыя рысы праявіліся ў творчасці ўмбрыйскіх майстроў П’етра Перуджына (будучы настаўнік Рафаэля), вядомага мяккай паэзіяй сваіх прац, лірычным тыпам мадоннаў, і Пінтурык’я, які стварыў у роспісах бібліятэкі сабора Сіены праніклівыя пейзажныя карціны, адлюстраванні інтэр’ераў і шматфігурныя кампазіцыі. Але самым буйным майстрам Умбрыі быў П’ера дэла Франчэска (каля 1420—1492 гг.), творчасць якога фактычна паклала пачатак. Ён працаваў спачатку ў Фларэнцыі, затым у Арэца і Урбіна, ведаў Брунелескі і, і да самога Тыцыяна заставаўся адным з лепшых каларыстаў. Мастак умеў перадаваць розную насычанасць колераў і аб’ядноўваць іх святлопаветраным асяроддзем, таму гісторыкі мастацтва называлі яго адным з першых пленэрыстаў заходнееўрапейскага мастацтва. Ён запаўняў геаметрычна пабудаваную прастору жывым святлом. Сярэднявечныя мастакі як быццам не заўважалі святла, плоскія фігуры ў іх жывапісе не адкідваюць ценяў. Ужо Мазачыа быў піянерам у гэтай галіне, але ніхто не раскрыў самых багатых магчымасцей святла з такой паўнатой, як П’ера дэла Франчэска. Акрамя таго, Франчэска быў найвялікшым манументалістам, майстрам пераважна манументальна-дэкаратыўнага жывапісу. Гэта яго рука добра адчуваецца ў  ў Арэцца «» і «» (адлюстравана славутая легенда пра сон імператара Канстанціна, пасля якога ён прыняў хрысціянства. Перад рашаючай бітвай Канстанціну з’явіўся ў сне ангел з крыжам, абвясціўшы: «Так пераможаш»; мы бачым імператара, спячага ў расхінутай паходнай палатцы).
XV ст. у Венецыі пачынаецца з імён такіх майстроў, як Пізанела і Джэнціле да Фабрыяна, якія распісалі Палац дожаў, і знаходзіць яркае адлюстраванне ў творчасці заснавальнікаў новага мастацтва Антанела да Месіна, Віторэ Карпача і Джавані Беліні. Першы праславіўся як майстар рэалістычных партрэтаў, створаных у тэхніцы алейнага жывапісу (гэтаму ён навучыўся ў нідэрландскіх майстроў). Віторэ Карпача ў сваіх карцінах на рэлігійныя сюжэты для венецыянскіх школ паказваў стракаты венецыянскі быт і пейзаж. Найбольш ярка бачны шляхі развіцця Ранняга Адраджэння ў Венецыі ў творчасці мастакоў сям’і Беліні — братоў Джэнціле і Джавані (найбольш славутага ў мастацтве, якога ў Італіі часцей называюць як Джанбеліна; 1430—1516 гг.). У сталыя гады Джанбеліна прыйшоў да мяккай жывапіснасці і багатага залацістага каларыту, сакрэты якога пазней перадаў свайму вучню Тыцыяну. Мадонны Беліні як бы растаюць у пейзажы (напрыклад, «»), а алегарычныя карціны напоўнены філасофскім настроем. Браты Беліні вядомы яшчэ і тым, што ўдасканалілі алейную тэхніку (з якой толькі-толькі пазнаёміліся італьянскія жывапісцы).
XV ст. прынесла ў Італію і яе мастацтва сапраўднае адраджэнне антычных традыцый, па-новаму асэнсаваных чалавекам Рэнесанса:
Амежнік
Батанічнае апісанне
Водныя і балотныя расліны. Сцеблы часта пагружаныя ў ваду, часта са ўздутымі міжвузеллямі. Карані са ўздуццямі або з клубянькамі. Лісце аднойчы — тройчы пальчата-рассечанае, часам недаразвітае, падводнае лісце — больш рассечанае.
Складаныя парасонікі з белымі кветкамі, канчатковыя або пазухавыя. Абгортка можа прысутнічаць. Чашачка з вострых чашалісцікаў, пры плоданашэнні звычайна не ападае.
Плод цыліндрычны, зваротнаканічна-яйкападобны або шарападобны, звужаецца да канцоў або расплюшчаны.
Выкарыстанне
у кухнях народаў Азіі выкарыстоўваецца ў якасці гародніны і прыправы да самых розных страў. Можа выкарыстоўвацца ў свежым і прыгатаваным выглядзе, часам кансервуецца. У старажытным Кітаі расліна лічылася далікатэснай. У Японіі вядома ў культуры з сярэдзіны VIII стагоддзя. З 1975 года вырошчваецца ў штаце Антарыё. Выведзена некалькі сартоў, якія адрозніваюцца формай афарбоўкай лісця і хвосцікаў. Багаты вітамінам A, кальцыем і жалезам, таксама змяшчае прыкметнае колькасць рыбафлавіну.
Таксічнасць
і некаторыя іншыя віды роду ўтрымліваюць моцныя нейратаксіны. Даследаванні паказалі, што гліколь энантатаксін аказваецца больш таксічным для мышэй, чым цыкутатаксин — асноўнае атрутнае рэчыва, якое змяшчаецца ў. ЛД50 для мышэй — менш за 1 мг/кг. Таксама ў расліне ўтрымліваюцца параўнальна слаба атрутныя спірт энантэтол і кетон энантэтон, у той час як у цыкуце кетонавага яду не выяўлена.
Першы сімптом атручвання — ваніты, затым могуць рушыць услед галюцынацыі, канвульсіі, пачашчэнне дыхання, трызм, цягліцавыя спазмы, пры цяжкіх атручваннях — рабдаміёліз, праз некалькі гадзін магчымы лятальны зыход.
Арэал
Большасць відаў вядома з розных рэгіёнаў Старога Свету (Еўразія, Паўночная Афрыка), расце на паўночным захадзе Паўночнай Амерыкі,  — у Мексіцы.
Віды
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 28 відаў :
Кангрэс Гватэмалы
Кангрэс Гватэмалы (Congreso de la República de Guatemala) — аднапалатны парламент Гватэмалы. 158 дэпутатаў выбіраюць раз у чатыры гады.
Папакатэпетль
Папакатэпетль (Popocatépеtl, Popōcatepētl) — дзеючы вулкан у Мексіцы. Назва паходзіць ад двух слоў на мове науатль: Папак — «гарачы» і тэпетль — «пагорак». Папакатэпетль — другая па вышыні гара Мексікі пасля вулкана Арысаба (5675 м.). Папакатэпетль знаходзіцца побач з патухлым вулканам Істаксіўатль. Назвы гэтых двух гор з'яўляюцца імёнамі герояў легенды пра Папакатэпетль і Істаксіўатль.
Клубне-чарот марскі
Клубне-чарот марскі (Bolboschoenus maritimus) — від раслін сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 50-100 (150) см. Суквецце мяцёлчатае, з некалькіх галовак, якія сядзяць на падоўжаных ножках. Каласковыя лускі яйкападобныя, на верхавіне з глыбокай выманнем і кароценькім асцюком ў ёй. Лычыкі 2-3. Арэшак каля 3 мм даўжынёй, з аднаго боку плоскі, другі — выпуклы, незразумела-3-гранны, цёмна-буры.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі, Афрыцы, Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай Амерыцы, на Гаваях.
Ва Украіне від расце на вільготных лугах, балотах, па берагах, асабліва на засоленых глебах — амаль на ўсёй тэрыторыі; у Палессі рэдка; у лесастэпе і стэпе часта.
Арысаба (вулкан)
Арысаба (Pico de Orizaba) або Чытлалтэпетль (Cītlaltepētl, ад чытлалі — «зорка», тэпетль — «гара») — вулкан у Мексіцы, самая высокая вяршыня краіны. Яе вышыня складае 5636 м па дадзеных GPS і 5611 м па дадзеных сістэмы INEGI. Стратавулкан, зафіксаваныя вывяржэнні ў 1569, 1566, 1545—1565?, 1537, 1613 і 1630 гг. Апошняе вывяржэнне адбылося ў 1687 годзе.
Такана
Такана (Tacaná) — вулкан у Цэнтральнай Амерыцы, размешчаны на мяжы Гватэмалы і Мексікі. Такана з’яўляецца актыўным стратавулканам.
Вышыня 4093 (4064 ) м. З’яўляецца 10-м па вышыні ў Мексіцы і 2-м у Гватэмале. Ён размешчаны за 15 км на поўнач ад горада Какааатан штата Ч’япас у Мексіцы, а з боку Гватэмалы ў дэпартаменце Сан-Маркас. Вядомыя вывяржэнні адбываліся ў 1855, 1878, 1903, з 1949 па 1951 гады. Апошняе вывяржэнне зафіксавана ў 1986 годзе.
Выгнанне бесаў з хлопчыка
Біблейскае апавяданне
Падзея запісана ў Евангеллях ад Марка 9:14-29, Матфея 17:14-21 і Лукі 9:37-49.
Згодна Евангелляў Ісус здзейсніў гэты цуд пасля таго, як Ён спусціўся з гары пасля Свайго ператварэння. Чалавек у натоўпе папрасіў Ісуса вылечыць яго сына, які быў апантаны дэманамі: у сына з рота ішла пена, ён скрыгатаў зубамі і станавіўся раз'юшаным. Чалавек папрасіў вучняў Ісуса, каб яны выгналі нячыстага духа, але яны не змаглі.
Ісус папрасіў, каб да Яго прывялі хлопчыка. Калі ж да Яго прывялі хлопчыка, злы дух паваліў хлопчыка на зямлю, і ён стаў біцца ў канвульсіях і каталася з пенай у рота. Ісус спытаўся ў бацькі хлопчыка, як доўга хлопчык у такім стане? Той адказаў, што з самага дзяцінства, злы дух часта кідаў яго ў агонь або ў ваду, каб забіць яго. І ён дадаў: «Але калі можаш што-небудзь рабіць, злітуйся над над намі і дапамажы нам». Ісус адказаў яму: «Што Я магу зрабіць, усё магчыма веруючаму». Тады бацька хлопчыка усклікнуў: «Я веру, дапамажы, калі не хапае веры».
У гэты час пачаў збірацца натоўп. Тады Ісус забараніў злому духу: «Глухі і нямы дух, Я загадваю табе, выйдзі з яго і не ўваходзь у яго зноў». Хлопчык ўскрыкнуў, паваліўся на зямлю і стаў падобны на мёртвага так, што шмат хто сказаў: «Ён памёр». Але Ісус, узяўшы хлопчыка за руку, падняў яго на ногі, і ён устаў.
Пасля таго, як мужчына пайшоў, Ягоныя вучні спыталіся ў Яго сам-насам, чаму яны не маглі выгнаць беса? Хрыстос адказаў, што гэты род можна выгнаць толькі малітвай і пастом.
Гэты цуд дэманструе не толькі сілу Хрыста над бесамі, але паказвае моц веры, якая патрабуецца як ад тых, каго вылечваюць, дык і ад тых, хто вылечвае.
Півоня
Півоня (Paeonia) — род кветкавых раслін сямейства.
Выкарыстанне
Лекавыя, дэкаратыўныя расліны.
Каўганіўка
Каўганіўка (Ковга́нівка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Самава
Самава (саманазва Tau Samawa), або сумбава (Sumbawa) — аўстранезійскі народ, карэннае насельніцтва вострава Сумбава ў Інданезіі. Агульная колькасць - 413 тысяч чал. (2011 г.).
Лаўры Коскела
Лаўры Коскела (Lauri Koskela;, Лапуа, Заходняя Пох’янмаа, Фінляндыя -, Паакала) — фінскі барэц грэка-рымскага стылю, чэмпіён і прызёр Алімпійскіх гульняў, неаднаразовы чэмпіён Еўропы, чэмпіён Фінляндыі (1932, 1933, 1936, 1940—1943).
Самава
Гісторыя
Самава насяляюць заходнюю частку вострава Сумбава і каля 38 невялікіх астравоў. На ўсходзе Сумбавы яны мяжуюць з блізкім па мове і культуры народам біма або мбоджа. Самава паходзяць ад старажытных аўстранезійцаў, якія трапілі на востраў некалькі тысяч гадоў таму. У XIV ст. заходняя частка Сумбавы ўзгадваецца як залежная тэрыторыя яванскай імперыі Маджапахіт. У далейшым створаныя на захадзе Сумбава дзяржаўныя ўтварэнні перыядычна знаходзіліся ў залежнасці ад дзяржаў Балі. У 1650—1750 гг. султаны захаду Сумбавы самі валодалі землямі на суседнім востраве Ламбок.
У XVII ст. сярод самава распаўсюджваецца іслам. Аднак яго ўплыў набыў асаблівую важнасць толькі ў XIX ст. у сувязі з рэформамі, якія праводзілі мясцовыя манархі для ўмацавання сваёй улады пасля катастрафічнага вывяржэння вулкана Тамбора. Яны спрыялі культурнаму аб'яднанню мясцовага насельніцтва.
Ужо ў перыяд сярэднявечча самава былі вядомы як пастаўшчыкі каштоўнай драўніны, мёду, канёў у іншыя краіны Паўднёва-Усходняй Азіі. З 1605 г. вялі актыўны гандаль з галандцамі. Дзякуючы галандскім гандлярам на востраве Сумбава пачалося вырошчванне кавы, якая ператварылася ў асноўную экспартную культуру. У XIX ст. саслабленныя дзяржаўныя ўтварэнні самава былі далучаны да галандскіх калоній. У 1949 г. Заходняя Сумбава стала часткай Інданезіі.
Культура
Асноўны традыцыйны занятак — земляробства. Галоўнай сельскагаспадарчай культурай з'яўляецца рыс, які пераважна ўжываецца ў ежу. Іншыя культуры (цыбулю, тытунь, каву, садавіну і г. д.) вырошчваюць пераважна на продаж. Самава трымаюць буйвалаў, канёў, на затопленых палетках і ў штучных сажалках — рыбу. Важнае значэнне мае лясная гаспадарка, збор дзікіх арэхаў, воску і ладана.
Для вёсак самава характэрна так званая рассеяная забудова, калі населеныя пункты складаюцца з асобных сядзіб. Вялікія вёскі падзяляюцца не некалькі частак, кожная з якіх мае сваю адміністрацыю. Аднак жыхары вёскі аб'яднаны ў абшчыну, супольна займаюцца праблемамі землекарыстання і ірыгацыі. У горнай мясцовасці на вызваленых ад лесу тэрыторыях будуюць часовыя селішчы. Жытлы слупавога-каркаснага тыпу з высокімі дахамі, звычайна складаюцца з 4 - 6 пакояў.
Традыцыйнае грамадства падзяляецца на тры групы — сваякоў сям'і манарха, высакародных і асабіста вольных простых абшчыннікаў. Пераважаюць малыя нуклеарныя сем'і, але сваякі захоўваюць шчыльныя сувязі да шостага пакалення. Адлік сваяцтва вядзецца адначасова па мужчынскай і жаночай лініі. Хаця рэлігія не забараняе палігінію, сем'і звычайна манагамныя. Вяселлю папярэднічае доўгі цыкл абрадаў і заручынаў. Нявеста павінна атрымаць бласлаўленне бацькоў. У мінулым уцёкі маладых, якія не атрымалі бласлаўленне, выклікаў абразу сваякаў і абавязковы пераслед уцекачоў.
Фальклор самава вядомы вялікай колькасцю казак, легенд, гістарычных паданняў, дзіцячых вершаў, танцавальнымі і музычнымі відовішчамі.
Рэлігія
Большасць вернікаў самава з'яўляюцца мусульманамі-сунітамі, аднак захаваліся некаторыя старажытныя культы. Самава вераць у існаванне мноства духаў, магію. Пэўны ўплыў маюць шаманы, якія выступаюць у якасці дарадцаў і лекараў.
Граздоўнік ланцэтападобны
Граздоўнік ланцэтападобны (Botrychium lanceolatum) — травяністая расліна сямейства.
Назва
Этымалогія: lanceolatum — «дзідападобны».
Апісанне
Карэнішча штогод выпускае адну 5-20 см вышынёй. Агульнае сцябло зялёнае, даўжынёй 4-15 см. Ліставая пласціна ад бліскуча- або жаўтлява-зялёнага да цёмна-зялёнага колеру, 1-2-перыстыя, 6×7 см. Спараносы, што растуць пры вяршыні агульнага сцябла, вузка трохкутныя, 1-6 см, 1-3-пёрыстыя. Спелыя спарангіі іржава-карычневага колеру. 2n=90.
Распаўсюджанне і экалогія
Краіны арэалу: Аўстрыя; Ліхтэнштэйн; Беларусь; Эстонія; Фінляндыя; Швейцарыя; Ісландыя; Італія; Латвія; Нарвегія; Расія; Швецыя; ЗША; Канада; Грэнландыя; Кітай — Цзілінь, Унутраная Манголія; Японія. Насяляе лугі, пашы, пясчаныя пляжы і марскія скалы. У паўднёвай частцы арэалу насяляе скалістыя месцы высока над узроўнем мора.
Лазарыўка (Брусыліўскі раён)
Лазарыўка (Ла́зарівка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Станіслаў Іванавіч Крэпскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Раўчак каля в. Пухавічы. Скончыў Раўчацкую пачатковую школу і сярэднюю школу ў Пухавічах (1966).
Служыў ва Узброеных Сілах СССР у вайсковым злучэнні, якое дыслацыравалася ў Мар’інай Горцы. Пазней ва ўнутраных войсках Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь. Выйшаў у запас у званні падпалкоўніка ўнутраных войскаў. У час службы ўдзельнічаў у ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Працаваў выкладчыкам у Мінскім дзяржаўным каледжы электронікі. З 2017 года працуе выкладчыкам у Мінскім дзяржаўным каледжы тэхнікі і тэхналогій будаўніцтва.
Творчасць
Аўтар шматлікіх метадычных распрацовак заняткаў па дапрызыўнай падрыхтоўцы юнакоў.
Літаратурнай творчасцю пачаў займацца з 2002 года, першай ілюстраванай кніжкай стала «Дзедавы калыханкі». Вядомы творамі «Кросны жыцця», «Зазірнуць за гарызонт» і «Маня-Марыя». Зборнік прозы «Зазірнуць за небасхіл» (2020).
Амежнік вадзяны
Амежнік вадзяны (Oenanthe aquatica) — двухгадовая ядавітая расліна, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Расліна вышынёй 40-150 см з ніткападобнымі каранямі і галінастым сцяблом. Сцеблы голыя, рабрыстыя ад аснавання полыя. Лісце двойчы і тройчы пёрыстанадрэзанае. Падводнае лісце рассечена на доўгія ніткападобныя долі. Кветкі дробныя, белыя, сабраны ў складаныя парасонікі. Цвіце ў чэрвені-верасні. Плады спеюць у жніўні-верасні.
Экалогія
Расце па балотах, берагах рэк, азёр, сажалак, на гразкіх лугах.
Хімічны склад
Расліна змяшчае смалападобнае рэчыва энантатаксін (блізкі па дзеянні да цыкутаксіну ). У насенні ўтрымліваецца да 1,5-2,5 % эфірнага алею, у складзе якога маецца атрутны тэрпен феландрэн. У пладах знаходзіцца да 20 % тлустага алею і 4 % смалістых рэчываў.
Мар’яніўка (Брусыліўскі раён)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Кракіўшчына
Кракіўшчына (Кра́ківщина) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Уканківі
У́канківі (Ukonkivi — камень Ука), або У́кансаары (Ukonsaari — востраў Ука) — невялікі скалісты востраў, адзін з больш за 3-х тысяч астравоў возера Інары. У старажытнасці быў святыняй саамаў, месцам ахвярапрынашэнняў. Названы імем старца Ука, аднаго з вярхоўных божастваў традыцыйных вераванняў фінаў, карэлаў і саамаў. На інары-саамскай мове востраў завецца Äijih.
Знаходзіцца прыкладна за 11 км да паўночнага захаду ад пасёлка Інары. Вышыня вострава — каля 30 м над узроўнем возера, шырыня і даўжыня — адпаведна, 50 і 100 м. Плошча — 0,004 км².
Улетку ад берага возера, дзе размешчаны саамскі музей выставачнага цэнтра Сііда, да вострава ходзіць круізнае судна.
Востраў Уканківі (Укансаары) у ліку кандыдатаў на уключэнне ў Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА ў Фінляндыі. Нацыянальны савет Фінляндыі па старажытнасцях даў кандыдатуру вострава на уключэнне ў Спіс у 1990 годзе па катэгорыі «Культура» і крытэрыях III (як матэрыяльнае сведчанне старажытнай цывілізацыі) і VI (як аб'ект, звязаны з падзеямі або традыцыямі, з ідэямі або вераваннямі).
Карабачын
Карабачын (Караба́чин) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Покрышыў
Покрышыў (По́кришів) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Прываротця (Брусыліўскі раён)
Прываротця (Приворо́ття) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Марозіўка (Брусыліўскі раён)
Марозіўка (Моро́зівка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Лапландыя (губерня)
Адміністрацыйны падзел
Усю тэрыторыю губерні займала аднайменная і адзіная правінцыя Лапландыя. Правінцыя падзялялася на 21 камуну.
Адміністрацыя
Губернскае праўленне складалася з сямі розных міністэрстваў. Гэта спрыяла развіццю нацыянальных і рэгіянальных задач Дзяржаўнай цэнтральнай адміністрацыі.
Кіраўнікамі адміністрацыі былі:
Нові Азэраны
Нові Азэраны (Но́ві Озеря́ни) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Містэчка (Брусыліўскі раён)
Містэчка (Місте́чко) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Гунар Хёкерт
Гунар Міхаэль Хёкерт (, Хельсінкі — ) — фінскі бягун на доўгія дыстанцыі. Алімпійскі чэмпіён 1936 года ў бегу на 5000 метраў. Экс-рэкардсмен свету на дыстанцыі 3000 метраў — 8.14,8 і 2000 метраў — 5.21,8. З 24 верасня 1936 па 30 верасня 1937 валодаў сусветным рэкордам у бегу на 2 мілі — 8.57,4. Асабісты рэкорд у бегу на 1500 метраў — 3.55,2, на дыстанцыі 5000 метраў — 14.22,2. Пайшоў добраахвотнікам у войска і загінуў у баі за дзень да свайго 30-годдзя падчас савецка-фінскай вайны на Карэльскім перашыйку.
ФК Бары Таўн Юнайтэд
«Бары Таўн Юнайтэд» (Clwb Pêl Droed Tref Y Barri) — валійскі футбольны клуб з горада Бары, адзін з самых тытулаваных клубаў Уэльса. Заснаваны ў 1912 годзе як «Бары АФК».
Краіна мумітроляў
Краіна мумітроляў або Мумісвет (Muumimaailma, Muminvärlden), афіцыйнае англійскае найменне Moomin World — тэматычны забаўляльны парк у Фінляндыі, прысвечаны персанажам серыі кніг Тувэ Янсан пра мумітроляў.
Парк заснаваны Дэнісам Ліўсанам у 1993 годзе. Паркам кіруе кампанія Muumimaailma Oy, 75 % якой належыць CreaArt Holding Ab.
Галоўныя ролі Краіны мумітроляў у персанажаў сямейства Мумітроляў — Мумітаты, Мумімамы і ўласна самога Мумітроля, ёсць і іншыя персанажы — Хемулі, Фрокен Снорк, Малая Мю і Снусмумрык. Таксама востраў насяляюць самыя розныя казачныя істоты.
2013
Тэма лета 2013 — гісторыя пра гіганцкі гарбуз. Тэма і гісторыя добра прасочваецца і ў прадстаўленнях тэатра «Emma», і ў гарбузовай хацінцы на двары Мумідома, і ў дзіцячых вырабах.
Белізскі долар
Белізскі долар — грашовая адзінка дзяржавы Беліз. Адзін долар Беліза роўны 100 цэнтам. Міжнароднае абазначэнне — BZD. У грашовым звароце знаходзяцца банкноты наміналам у 100, 50, 20, 10, 5, 2 і 1 долар, а таксама манеты наміналам у 1 долар, 50, 25, 10, 5 і 1 цэнт.
Хельсінкскі філарманічны аркестр
Хельсінкскі філарманічны аркестр (Helsingin kaupunginorkesteri, Helsingfors stadsorkester) — фінскі сімфанічны аркестр, які базіруецца ў Хельсінкі. Заснаваны ў 1882 г. Робертам Каянусам пад імем Хельсінкскага аркестравага таварыства і з’яўляецца найстарэйшым дзеючым аркестрам паўночных краін. У 1914 г. атрымаў сучасную назву пасля аб’яднання з Хельсінкскім сімфанічным аркестрам. Да 1962 г. адначасова з’яўляўся таксама аркестрам Фінскай нацыянальнай оперы.
Сабаліўка (Брусыліўскі раён)
Сабаліўка (Соболі́вка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Янэ Лахтэла
Янэ Лахтэла (фін. Janne Lahtela, нар. года, Кеміярві, Фінляндыя) — фінскі фрыстайліст, алімпійскі чэмпіён 2002 года ў могуле, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1998, пераможца і сярэбраны прызёр чэмпіянату свету па фрыстайле 1999.
Салавііўка
Салавііўка (Солові́ївка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Высокэ (Брусыліўскі раён)
Высокэ (Висо́ке) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Яструбэнька
Яструбэнька (Яструбе́нька) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Лахты
Ла́хты (Lahti, Lahtis) — горад і камуна ў Фінляндыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Пяят-Хямэ губерні Паўднёвая Фінляндыя. Размяшчаецца на беразе заліва ў паўднёвай частцы возера Весіярві, якое ўваходзіць у сістэму азёр Пяянэ. Насельніцтва горада — 102 000 чалавек (2011).
Назва
Лахты у перакладзе з фінскага азначае «заліў».
Гісторыя
Упершыню Лахты згадваецца ў дакументах 1445 года, як вёска воласці Холала. Размяшчалася на гандлёвым шляху таго часу — Верхняй выбаргскай дарозе (Ylinen Viipurintie), якая злучала Хяменліну і Выбарг. У пазямельнай кнізе Хямэ ад 1558 года згадваецца, што ў вёсцы Лахты 24 хаты.
Статус горада Лахты атрымаў у 1905 годзе, калі ў горадзе было меней за тры тысячы жыхароў.
Насельніцтва
Горад знаходзіцца на восьмым месцы па колькасці насельніцтва ў Фінляндыі.
Прамысловасць і эканоміка
Прамысловасць: дрэваапрацоўчая, тэкстыльная, абутковая, шкляная, харчовая. Акрамя таго, у горадзе Лахты знаходзіцца завод зварачнага абсталявання, якое выпускаецца пад сусветна вядомай маркай Kemppi. Дзейнічае завод канцэрна Pilkington.
Культура
У Лахты штогод праходзяць міжнародныя фестывалі арганнай і джазавай музыкі, выстаўкі плакатаў, семінары паэтаў і пісьменнікаў. У ліпені ўжо на працягу некалькіх гадоў праходзіць гарадскі фестываль «Ночы Лахты» (Lahden Yöt).
Шырока вядомы, у тым ліку і за мяжой, гарадскі аркестр «Сімфонія Лахты» пад кіраўніцтвам дырыжора Осма Вянскя.
Sibeliustalo
У Лахты размешчаны самая буйная ў Паўночнай Еўропе канцэртная зала і кангрэс-хол з дрэва — Зала Сібеліуса (Sibeliustalo, арх. Райма Расанен). Там рэгулярна іграе гарадскі сімфанічны аркестр Лахты (Sinfonia Lahti). У кастрычніку 2006 года там прайшоў нефармальны саміт Расія-ЕС.
Спорт
Лахты вядомы ў міжнародным маштабе сваім чэмпіянатам свету па лыжным спорце «Салпаўселян кісат» (Salpausselan kisat, Lahti Ski Games), які праводзіцца пачынаючы з 1923 года, а з 1926 стаў міжнародным. Спаборніцтвы праводзяцца напачатку сакавіка.
Яструбна (Брусыліўскі раён)
Яструбна (Я́струбна) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Лахты
Спорт
Горад тройчы падаваў заяўку (разам са шведскім Орэ) на арганізацыю Зімовых Алімпійскіх гульняў 1964, 1968 і 1972 гадоў, аднак саступіў Інсбруку, Грэноблю і Сапара адпаведна.
У чэрвені 2009 года ў Лахты на возеры Весіярві прайшоў этап «Формулы-1» на вадзе.
У наваколлях горада маюцца таксама чатыры пляцоўкі для гульні ў гольф.
Транспарт
У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначны вакзал. Цягнікі ходзяць у трох кірунках: Хельсінкі праз Кераву, Рыіхімякі, Коўвала. Таксама на станцыі Лахты спыняюцца цягнікі «Allegro» і «Леў Талстой».
Радыёвяшчанне
У горадзе знаходзіцца радыёстанцыя Voima, якая вяшчае на ўсю правінцыю Пяят-Хямэ. (Пяят-Хямэ — 98,6 МГц, Кюменлаакса — 91,0 МГц, Заходняе Хямэ (Іта-Хямэ) — 94,9 МГц)
Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
== Гарады-пабрацімы ==
Кастоўці
Кастоўці (Костівцi) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Міка Мюлюля
Міка Крысціян Мюлюля (Mika Kristian Myllylä;  — ) — фінскі лыжнік, чэмпіён XVIII зімовых Алімпійскіх гульняў у Нагана, 4-кратны чэмпіён свету. Уладальнік 15 медалёў, заваяваных на Алімпійскіх гульнях і чэмпіянатах свету.
Хамутэць (Брусыліўскі раён)
Хамутэць (Хомуте́ць) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.
Ёсыпіўка (Брусыліўскі раён)
Ёсыпіўка (Йосипі́вка) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ставышчэ (Брусыліўскі раён)
Ставышчэ (Стави́ще) — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сімфанічны аркестр Оўлу
Сімфанічны аркестр Оўлу (Oulu Sinfonia) — фінскі сімфанічны аркестр, які базіруецца ў горадзе Оўлу, адзіны прафесійны сімфанічны аркестр у паўночнай Фінляндыі.
Іозеф Шумпетэр
Іозеф Шумпетэр (Joseph Alois Schumpeter;  — ) — аўстрыйскі і амерыканскі эканаміст, палітолаг, сацыёлаг і гісторык эканамічнай думкі. Папулярызаваў тэрмін «Крэатыўнае разбурэнне» у эканоміцы, і тэрмін «Элітарная дэмакратыя» ў паліталогіі.
У 1986 годзе ў гонар заслуг эканаміста і для вывучэння яго творчасці было створана «Міжнароднае таварыства Іозефа Шумпетэра»; у 2001 годзе ў Берліне заснаваны Інстытут Шумпетэра. Частка асабістай бібліятэкі вучонага захоўваецца ў такійскім універсітэце Хітацубасі (бібліятэка Шумпетэра).
Df
df (абрэвіятура ад disk free) — утыліта ў UNIX і UNIX-падобных сістэмах, паказвае спіс усіх файлавых сістэм паводле імёнаў прылад, паведамляючы іх памер, занятую і вольную прастору, пункты мантавання.
Ключ -k ужываецца для паказу памераў блокамі па 1 кілабайту, замест усталяваных па змоўчванню блокаў у 512 байт
Ключ -h ці --human-readable пакажа памер у звыклым чалавека-чытальным фармаце
Утыліту df можна ўжыаць для атрымання інфармацыі аб тым, да якой файлавай сістэмы датычыцца пэўны каталог. Напрыклад для быгучага каталога:
Людвіг фон Мізес
Людвіг фон Мізес (Ludwig Heinrich Edler von Mises,, Лемберг — , Нью-Ёрк) — эканаміст, матэматык, філосаф, гісторык, прыхільнік класічнага лібералізму, які ўнёс значны ўклад у развіццё аўстрыйскай школы эканомікі. Разам з Ф. А. фон Хаекам з'яўляецца адным з заснавальнікаў філасофіі лібертарыянства.
Конрад Лорэнц
Скончыў медыцынскі факультэт Венскага ўніверсітэта, але медыцынскай практыкай не займаўся, прысвяціў сябе даследаванню паводзін жывёл. У 1920-я гады прайшоў стажыроўку ў Англіі пад кіраўніцтвам вядомага біёлага і філосафа Джуліяна Хакслі. Затым пачаў самастойныя даследаванні ў Аўстрыі.