cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каргапольскі раён
Каргапольскі раён (Каргапольский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца мястэчка Каргаполле.
Геаграфія
Каргапольскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Шадрынскім, Шатроўскім, Белазерскім, Кетоўскім, Юргамышскім і Мішкінскім раёнамі. Плошча раёна складае 3193,3 км².
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 29278 чалавек, што робіць раён другім паводле колькасці насельніцтва раёнам вобласці. Рускія (95,2 %) фармуюць абсалютную большасць насельніцтва. Другой этнічнай групай з’яўляюцца казахі (1,3 %).
Мнаганожка звычайная
Мнаганожка звычайная, Плавун, Плывун (Polypodium vulgare), папараць салодкая — від травяністых папарацей роду Мнаганожка сямейства Мнаганожкавыя.
Распаўсюджванне і асяроддзе пражывання
Барэальны горна-лясны рэліктавы від. Распаўсюджаная ва ўмеранай частцы Паўночнага паўшар’я (лясная, горна-лясная, субальпійская, горна-тундравая зоны), у шэрагу месцаў умеранага пояса. Сустракаецца ў паўночных, заходніх і цэнтральных раёнах Усходняй Еўропы, Крыме, на Каўказе, у Заходняй Сібіры, Сярэдняй Азіі, Паўночнай Амерыцы.
Расце ў рашчэлінах скал і на замшэлых камянях. На тэрыторыі Беларусі месцы росту: мінеральныя грунтавыя агаленні на схілах у далінах рэк і катлавінах азёр; радзей пні, каранёвыя лапы, паваленыя ствалы дрэў і замшэлыя валуны ў мяшаных, сасновых, саснова-яловых і шыракалістых лясах і зараснікі хмызняку. Адзіная папараць-эпіфіт, якая расце ў Сярэдняй Расіі.
Батанічнае апісанне
Нізкарослая вечназялёная папараць з скурыстымі, пальчата-складанымі лістамі да 20 см даўжынёй.
Сорусы размешчаны ў два шэрагі ўздоўж цэнтральнай жылкі, першапачаткова яны залацістыя, пазней цямнеюць. Споры саспяваюць ў першай палове лета.
Ахова
Занесена ў Чырвоную кнігу Беларусі 1-га і 2-га выданняў (1981, 1993). Ахоўваецца ў Польшчы.
Андрэеўская царква (Стольнэ)
Андрэеўская царква (Андріївська церква) — царква ў вёсцы Стольнэ Чарнігаўскай вобласці Украіны. Помнік класічнай архітэктуры ХVIII ст.
Малыя Карпаты
Малыя Карпаты (Malé Karpaty, Kleine Karpaten) — частка Заходніх Карпатаў у Славакіі.
Працягнуліся ад Новага Места-па-над-Вагам да Браціславы. Найвышэйшая кропка — гара Зарубы, 768 м над узроўнем мора, знаходзіцца паблізу вёскі Смоленіцэ.
У 1976 годзе Малыя Карпаты ўзяты пад абарону дзяржавы як ландшафтны запаведнік, які ахапіў тэрыторыю ў 646,1 км². Частка Малых Карпатаў знаходзіцца таксама ў Аўстрыі, гэта Хундсхаймер Берге з найвышэйшай кропкай Хундсхаймер Берг, 480 м.
У Малых Карпатах ёсць цікавыя пячоры. Пячора Дрыны дасягае даўжыні 680 м, а Дзерава Скала захавала сведчанні пра жыццё тут чалавека разумнага ў эпоху неаліту.
Малыя Карпаты пакрыты ў асноўным змешаным лесам, які складаецца з буку, ясеня, клёна і ліпы. Флора Малых Карпат даволі разнастайная, тры віды раслін сустракаюцца на тэрыторыі Славакіі толькі ў Малых Карпатах.
Газель (аўтамабіль)
Зборка аўтамабіляў сямейства «ГАЗель» з расійскіх машынакамплектаў («адвёрткавая зборка») выраблялася таксама на некалькіх прадпрыемствах краін СНД і далёкага замежжа. У студзені 2003 года сямейства «ГАЗель» прайшло рэстайлінг і вонкава адрознівалася ад ранняй серыі новым апярэннем, кратамі радыятара (у 2000—2003 яна складалася з 12 пластыкавых квадратаў у агульнай храмаванай аправе, да 2000 года рашотка была цалкам пластмасавай), бамперам і святлатэхнікай (да рэстайлінгу фары былі прастакутнымі). У жніўні 2005 года была выраблена мільённая «ГАЗель».
Аўтамабілі «ГАЗель» адносяцца да класа N1 (М2) з дазволенай максімальнай масай, якая не перавышае 3500 кг, што дазваляе кіраваць імі (акрамя мікрааўтобусаў) пры наяўнасці вадзіцельскіх правоў «легкавы» катэгорыі «B»; таксама на «ГАЗель» не распаўсюджваецца абмежаванне знака 3.4 «Рух грузавых аўтамабіляў забаронены» (пры ўмове, што на самым знаку маса не пазначана). Аднак у Маскве на «ГАЗель» распаўсюджваюцца патрабаванні на наяўнасць дазволаў і пропускаў для грузаперавозак у межах Трэцяга транспартнага кольца. Для кіравання пасажырскім мікрааўтобусам «ГАЗель» патрабуецца «аўтобусная» катэгорыя «D1».
З лютага 2010 года пачалася вытворчасць якасна палепшанай версіі аўтамабіля "Газель-бізнэс "(другі рэстайлінг «Газель»); у афіцыйных дылераў продажы стартавалі 25 лютага.
Вясной 2013 года пачаўся выпуск машыны новага пакалення «Газель-Next». Аўтамабіль атрымаў у спадчыну ад «старой» «Газелі» толькі раму, каробку перадач і задні мост. Кабіна цалкам новая, некалькі больш буйная, чым у «Газеляў» папярэдніх пакаленняў.
Гісторыя
Серыйны выпуск першага пакалення мікрааўтобусаў маркі ГАЗ быў наладжаны ў сакавіку 1996 года. Яго адкрыў базавы 8-мясцовы мікрааўтобус ГАЗ-3221 «Газель» з колавай базай 2900 мм. У гэтую гаму ўвайшлі таксама больш камфортны варыянт ГАЗ-32212 з 8 шырокімі велюравымі пасажырскімі сядзеннямі (справа ад кіроўцы — 1-мясцовае сядзенне з падлакотнікам), службовы ГАЗ-32213 з 13 сядзеннямі з падгалоўнікамі (побач з кіроўцам — 2-мясцовае нерэгулюемае сядзенне, як на грузавых мадэлях) і маршрутнае таксі ГАЗ-322132 з іншай планіроўкай і аздабленнем салона, сядзеннямі з скуразамяняльніка без падгалоўнікаў і адмысловымі поручнямі для стаячых пасажыраў, якія выконваюць таксама функцыю узмацняльнікаў кузава.
У лістападзе 1998 года завод асвоіў вытворчасць мікрааўтобусаў ГАЗ-2217 «Собаль». Базавымі лічацца 6-мясцовыя ГАЗ-22170 і 10-мясцовыя ГАЗ 22171 з дахам стандартнай вышыні, аналагічнай фургона ГАЗ-2752. Для службовых мэтаў і маршрутных таксі выкарыстоўваюцца больш простыя 11-мясцовыя варыянты ГАЗ-22173. Вясной 1999 года з’явіўся 8-мясцовы ГАЗ-2217 «Собаль Баргузін» з паніжанай вышынёй даху, пад’ёмнай задняй дзвярыма і больш камфортным салонам, які распрацоўшчыкі адносяць ужо да класа мінівэнаў.
У 1999 годзе ў серыю былі запушчаныя паўнапрывадныя мадыфікацыі ГАЗ-3221, ГАЗ-32217, ГАЗ-322172 і ГАЗ-322173 на 8, 6 і 13 месцаў адпаведна, прызначаныя для сельскай мясцовасці. У пачатку 2000-х гадоў аналагічныя паўнапрывадныя мадыфікацыі былі створаны на базе серыі «Собаль» ГАЗ-22177 і ГАЗ 22171. Вонкава паўнапрывадныя аўтобусы ГАЗ можна адрозніць па наяўнасці картэра пярэдняга вядучага моста, колах павялічанага памеру з «усюдыходным» малюнкам пратэктара і даведзеным да 190 мм дарожным прасветам.
Мікрааўтобусы «Газель» да 2005 года абсталёўваліся, у асноўным, — цыліндравымі маторамі Заволжскага маторнага завода рабочым аб’ёмам 2,3 і 2,45 л магутнасцю 90-110 л. с. Пасля ўсталёўваўся інжектарный рухавік ЗМЗ-405 аб’ёмам 2,5 л да таго моманту, пакуль «Група ГАЗ» не купіла Ульянаўскі маторны завод. Заволжскі маторны завод адышоў кампаніі «Солерс». Па надзейнасці і мотарэсурсу рухавік ЗМЗ-405 быў найбольш удалым для «Газелі». Па замове прапаноўваўся ліцэнзійны 95-моцны 2,1-літровы дызель ГАЗ-560 Steyr («Штайер») з турбанадувам. Яго прымяненне дазваляла знізіць эксплуатацыйны расход паліва ў сярэднім на 26%, аднак аўтамабілі з такім дарагім маторам (з невысокай ступенню лакалізацыі) апынуліся занадта дарагімі для расейскага рынку таго часу і паступалі пераважна на экспарт. На маршрутных таксі выкарыстоўваўся 98-моцны 2,89-літровы карбюратарны рухавік УМЗ-4215 Ульянаўскага маторнага завода, разлічаны на працу на нізкаактанавым бензіне АІ-80, які не забяспечвае досыць высокія дынамічныя характарыстыкі пры працы з поўнай загрузкай, але тым не менш дазваляў знізіць эксплуатацыйныя выдаткі. На базе мікрааўтобусаў быў наладжаны серыйны выпуск санітарных машын серыі ГАЗ-32214 са стандартнай вышынёй даху і ГАЗ-32216 з «высокім» пластыкавым дахам.
16 кастрычніка 2013 года на Міжнароднай выставе GasSUF «Група ГАЗ» прэзентавала новы аўтамабіль «ГАЗель-Бізнэс CNG» з біпаліўнымі рухавікамі УМЗ-421647, якія працуюць на сціснутым прыродным газе (метане) і бензіне. Горкаўскі аўтазавод у тым жа годзе пачаў серыйную вытворчасць дадзенай мадэлі. У канцы 2013 года агенцтва Interbrand, па дадзеных azgaz.ru, прызнала «Газель» самым моцным расійскім аўтамабільным брэндам, ацаніўшы яго ў 32,3 млрд рублёў.
ГАЗ-3302
ГАЗ-3302 «Газель» — серыя бартавых аўтамабіляў і шасі з кабінай 1,5-тоннага класа грузападымальнасці. Серыйна вырабляецца з ліпеня 1994 года. Падвяргалася рэстайлінгу ў 2003-м і 2010 гадах. Пасля рэстайлінгу 2010 года называецца «Газель-Бізнэс». Акрамя таго, захоўваецца вытворчасць бюджэтнай версіі. Пагрузная вышыня бартавога грузавіка складае 1000 мм за кошт прымянення нізкапрофільных шын, што істотна палягчае працу па пагрузцы-разгрузцы кузава. Пярэднія тармазы дыскавыя з плывучым клямарам (ліцэнзія ангельскай фірмы Lucas). З чэрвеня 1995 года малой серыяй вырабляецца паўнапрывадная версія ГАЗ-33027 з пастаянным поўным прывадам і двухсхільнай ашыноўкай задняга моста, прызначаная для эксплуатацыі па дарогах усіх катэгорый, у тым ліку грунтавых. З 2002 года пачаўся масавы выпуск падоўжанай версіі шасі ГАЗ-330202, першапачаткова прызначанай выключна для абсталявання кузавамі-аўталаўкамі і платформамі-эвакуатарамі, але ў далейшым дададзенай вытворцам у лінейку асноўных мадыфікацый. Падсямейства падоўжаных «Газеляў», уключаючы бартавую версію, дазволіла ў нейкай ступені зачыніць рынкавую нішу паміж «Газелем» і «Валдаем». Аднак грузападымальнасць «Газеля» застаецца недастатковай, асабліва для даўгабазных і дызельных версій, таму на 2011 год анансаваны выпуск 2-тонай версіі (поўная маса 4,5 т) з узмоцненым заднім мостам. У 1994—2006 гадах выраблялася мадыфікацыя 33021 з карбюратарнымі рухавікамі сямейства ЗМЗ-402. Газабалонная мадыфікацыя ГАЗ-33025 (для СНД) была распрацавана ў 1995 годзе, але серыйна пачала вырабляцца толькі з мая 2010 года, ужо ў трэцяй рэстайлінгавай версіі. Раней, з-за складанасцяў з заводскай сертыфікацыяй газабаллоннай версіі, ўвесь дастаткова салідны парк газіфікаваных «Газеляў» абсталёўваўся газабаллонным абсталяваннем выключна за кошт намаганняў дробных спецыялізаваных фірмаў, якія працуюць па індывідуальных заказах уладальнікаў — адпаведна, з стратай завадской гарантыі.
ГАЗ-33023 «ГАЗель-фермер»
ГАЗ-33023 «ГАЗель-фермер» — грузапасажырскі аўтамабіль для перавозкі пяці пасажыраў і да 1000 кг грузу. Серыйна вытворчасць была наладжана ў жніўні 1995 года. Шырока выкарыстоўваецца як ва ўмовах горада, так і ў сельскай мясцовасці. Знайшоў шырокае прымяненне ў малым бізнэсе і ў якасці аўтамабіля для перавозкі рамонтных брыгад з абсталяваннем. Аб’ём кузава «фермера» 4,5 м³, пярэдняе аднамеснае пасажырскае сядзенне зрушваецца і забяспечвае доступ да задняга шэрагу сядзенняў.
Існуе падоўжаны варыянт аўтамабіля «Газель-фермер» — ГАЗ-330232. Паўнапрывадная мадыфікацыя «Газель-фермер» ГАЗ-330273 разлічана на ўсесезонную эксплуатацыю па дарогах любых катэгорый, уключаючы грунтавыя.
ГАЗ-2705
ГАЗ-2705 — серыя грузавых і грузапасажырскіх аўтамабіляў-фургонаў з суцэльнаметалічным кузавам і рамным шасі. Серыйна вырабляецца з снежня 1995 года. Грузападымальнасць фургона ГАЗ-2705 да 1350 кг пры двух пасажырскіх месцах, комбі — 6 пасажырскіх месцаў і 1 т грузу. Максімальная хуткасць 115 км/ч. Час разгону з месца да 100 км/г каля 40 с. Даўжыня 5500 мм, Шырыня 1966 мм. Вышыня 2200 мм. Аўтамабіль абсталяваны двума грузавымі дзвярамі — бакавой ссоўнай і задняй двухстворкавай ворнай. Грузапасажырскі варыянт «Комбі» (па базавым галіновым індэксе не адрозніваецца ад фургона) абсталяваны дадатковым сядзеннем для чацвярых пасажыраў і суцэльнай перагародкай, якая адлучае кабіну ад грузавога адсека. З 1996 года малой серыяй вырабляецца фургон падвышанай праходнасці ГАЗ-27057. З 2002 года пад заказ вырабляюцца мадыфікацыі 2705-90 і 27057-90 з надстаўным пластыкавым дахам, які павялічвае ўнутраную вышыню грузавога адсека з 1515 да 1850 мм і карысны аб’ём з 9 м³ да 11 м³.
На базе фургонаў 2705, 2705-90, 27057 і 27057-90 іншымі фірмамі выпускаецца шэраг спецыялізаваных і спецыяльных аўтамабіляў, напрыклад, карэты хуткай дапамогі, рэанімабілі, аўталабараторыі, інкасатарскія бронеаўтамабілі і г д.
ГАЗ-3221
Мікрааўтобус ГАЗ-3221 — серыя трынаццацімясцовых мікрааўтобусаў на базе фургона 2705. Серыйна вырабляецца з сакавіка 1996 года. З 2003 года абсталёўваецца мадэрнізаванай сістэмай вентыляцыі і мадэрнізаваным абагравальнікам салона, а з 2005 года — АБС. Па жаданні заказчыка, мікрааўтобус можа быць абсталяваны высокімі мяккімі сядзеннямі і высокім дахам (унутраная вышыня салона 185 см). З лета 1996 года выпускаецца паўнапрывадная мадыфікацыя ГАЗ-32217 з пастаянным поўным прывадам і двухсхільнай ашыноўкай задніх колаў, разлічаная на эксплуатацыю па дарогах усіх катэгорый уключаючы грунтавыя. У 2008 годзе была сертыфікавана школьная версія для перавозкі 11 дзяцей, абсталяваная ў адпаведнасці з ДАСТам дадатковым абсталяваннем: блакаванне пачатку руху пры адчыненых дзвярах, абмежавальнік хуткасці 60 км/ч, кнопкі сігналізацыі, гучнагаварыцелі, падножка, стэлажы для партфеляў і г д.).
ГАЗ-32213
ГАЗ-32213 — мікрааўтобус на 13 пасажырскіх месцаў. Серыйна вырабляецца з сакавіка 1996 года. Адрозніваецца ад базавай версіі 3221 планіроўкай салона з высокімі мяккімі сядзеннямі. З 2003 года абсталёўваецца мадэрнізаванай сістэмай вентыляцыі і мадэрнізаваным абагравальнікам салона, а з 2005 года — АБС. Па жаданні заказчыка, мікрааўтобус можа быць абсталяваны высокім дахам (унутраная вышыня салона 185 см). З лета 1996 года выпускаецца паўнапрывадная мадыфікацыя ГАЗ-322137 з пастаянным поўным прывадам і двухсхільнай ашыноўкай задніх колаў, разлічана на эксплуатацыю па дарогах усіх катэгорый уключаючы грунтавыя.
ГАЗ-322132
ГАЗ-322132 «Газель» — гарадское маршрутнае таксі са ссоўваемымі дзвярыма на базе мікрааўтобуса ГАЗ-32213. Серыйна вырабляецца з жніўня 1996 года. Адрозніваецца ад базавай мадэлі планіроўкай салона, дадатковымі ўзмацняльнікамі ў салоне. З 2005 года ўсе завадскія «маршруткі» афарбоўваюцца ў спецыяльны колер («залаты апельсін») і абсталёўваюцца мадэрнізаваным абагравальнікам салона і АБС. Па жаданні заказчыка мікрааўтобус можа быць абсталяваны высокім дахам і ворнымі дзвярыма (версія 322133). У сувязі з прэтэнзіямі ўладаў і грамадскасці да ўзроўню пасіўнай бяспекі маршрутных таксі «ГАЗель» заводам-вытворцам распрацаваныя новыя мадыфікацыі: 12-мясцовая 32212 (для горада) і 10-мясцовая 32211 (для прыгарадных маршрутаў) з усімі месцамі, абсталяванымі інэрцыйнымі рамянямі бяспекі, і ссоўваемымі дзвярыма з электрапрывадам. У сувязі з частымі выпадкамі міжгародніх перавозак — была распрацавана 10 мясцовая 32211 (для міжгародніх перавозак). Такія мікрааўтобусы атрымалі распаўсюджванне ў цэнтральнай і паўднёвай частках Расіі. Так, напрыклад 10-мясцовая газэль 32211 часта выкарыстоўваецца для перавозкі пасажыраў па маршруце Урупінск — Валгаград (даўжыня маршруту 350 км).
1852 год у гісторыі астраноміі
1852 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Газель (аўтамабіль)
ГАЗ-32214
ГАЗ-32214 — аўтамабіль хуткай дапамогі на базе фургона ГАЗ-2705. Серыйна вырабляецца з ліпеня 1996 года. Даабсталяванне медыцынскіх версій «Газелі» вырабляе ніжагародская фірма «Саматлор-НН».
СемАР-3234
У 1995—2007 гадах Сямёнаўскім аўтарамонтным заводам (СемАР) на базе «Газелі» выраблялася сямейства развазных фургонаў і мікрааўтобусаў СемАР-3234. У сямейства таксама ўваходзілі школьны і сацыяльны аўтобусы (у тым ліку і ў версіі 4 × 4), катафалк і рэанімабіль (даабсталяваны фірмай «Саматлор-НН»). Менавіта сямейства СемАР-3234 было самым масавым сярод мадэляў на базе «Газелі», якія вырабляліся іншымі вытворцамі.
Таксама расійскім ТАА «ТулаБус» ў Тульскай вобласці, на базе «Газелі» вырабляўся малы гарадскі аўтобус «ТУЛА 2221» (катэгорыі М 2). На заказ ажыццяўлялась пераабсталяванне мікрааўтобусаў ГАЗ-322132 «Газель» у вельмі блізкі аналаг аўтамабіля «ТУЛА 2221», якому прысвойваўся індэкс 2221-01.
Рута
Таксама на базе ГАЗ-3302 на Украіне збіраюцца БАЗ-2215 «Дэльфін» (Барыспальскі аўтазавод, пазней Чарнігаўскі аўтазавод) і ТУР-А049/Багдан-А049 («Багдан»).
Спецтэхніка
Розная спецтэхніка на базе «Газэлі» вырабляецца: Мыцішчынскім прыборабудоўчым заводам, ТАА ГД «Купава», ТАА «Тэхнаполіс» (бартавая платформа, прамтаварны фургон, фургон ізатэрмічны, бункеравоз, эвакуатар), заводам «Чайка-Сэрвіс» і інш.
Канкурэнцыя
Па стане на 2008 год, доля «газелі» на расійскім рынку пасажырскіх перавозак складала 50%. Пачынаючы з канца 2000-х гадоў "Газель" актыўна выцясняецца з рынку пасажырскіх перавозак больш сучаснымі мадэлямі замежных вытворцаў, у тым ліку якія збіраюцца на тэрыторыі Расіі (напрыклад, Ford Transit, Mercedes-Benz Sprinter, Fiat Ducato, Peugeot Boxer, Renault Trafic, Iveco Daily).
Палядзі
Па́лядзі (, Паледи) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
NGC 1250
NGC 1250 (іншыя абазначэнні — UGC 2613, MCG 7-7-40, ZWG 540.66, PGC 12098) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Протастэліды
Протастэліды (Protostelea) — клас (або падклас) слізевікоў.
Апісанне
Трафічная стадыя прадстаўлена дробнымі амёбападобнымі клеткамі з адным або некалькімі ядрамі. У некаторых форм развіваецца шматядзерны сеткаваты плазмодый. У адрозненнне ад міксаміцэтаў, у плазмодыях протастэлідаў адсутнічае рытмічны ток цытаплазмы. Многія віды здольны ўтвараць жгуцікі.
Жывяцца протастэліды пераважна бактэрыяльнымі арганізмамі, акрамя таго многія здольны фагацытаваць клеткі дражджэй і споры розных грыбоў. У некаторых выпадках адзначаецца канібалізм.
Амёбападобныя і плазмаідальныя асобіны протастэлідаў могуць утвараць цысты.
Татаркі (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Уайт Уотсан
Уайт Уотсан (White Watson) — англійскі геолаг, скульптар, муляр, разьбяр і прадавец мінералаў. Меў зносіны са шматлікімі адукаванымі людзьмі таго часу, быў дасведчаны ў некалькіх мастацкіх і навуковых сферах, што давала яму магчымасць быць адначасова пісьменнікам, паэтам, журналістам, настаўнікам, батанікам, садоўнікам, геолагам і мінералазнаўцам. Вёў дзённікі і кнігі з уласнымі замалёўкамі на тэмы геалогіі, выкапняў і мінералаў, флоры і фаўны. Апублікаваў шэраг невялікіх, але значных навуковых прац у гэтай галіне. У якасці мастака быў першым чынам вядомы сваімі сілуэтнымі карцінамі, як на паперы, так і на мармуры.
Біяграфія
Уотсан нарадзіўся ва Уайтлі Вуд Хол (Whitely Wood Hall) 10 красавіка 1760 года. Яго бацькам быў Самуэль Уотсан (Samuel Watson), маці — Марфа Уайт (Martha White). Дзед і прадзед Уотсана (абодвух іх звалі Самуэль Уотсан) былі скульптарамі і мулярамі, якія ўдзельнічалі ў перабудове Чатсуорт-хаўса ў 1687—1706 гады.
Уайт з дзяцінства зацікавіўся камянямі і мінераламі, і стаў збіраць уласную калекцыю з узораў з крамы бацькі. Яго дзядзька, Генры Уотсан (Henry Watson), быў разбяром па мармуры ў Бейквелі і Эшфардзе-ан-зе-Уотэр напачатку 1750х, і ў Эшфардзе-ан-зе-Уотэр ён пабудаваў уласную вадзяную мармуровую фабрыку. Шмат у чым менавіта Генры Уотсан наладзіў мясцовы гандаль флюарытам і эшфардскім чорным мармурам, у тым ліку для аздаблення Чартсуорт-Хаўса ў 1779 годзе. Скончыўшы Шэфілдскую школу ва ўзросце 14 гадоў, Уайт Уотсан пайшоў жыць да дзядзькі, і вучыўся ў яго з 31 мая 1774 года. Паводле яго ўласнага каталога, цяпер выстаўленаму ў Шэфілдскай бібліятэцы, ён афіцыйна пачаў сваю калекцыю закамянеласцяў і мінералаў у тым жа годзе. У 1872 годзе ён стаў рэкламаваць сябе як скульптара і гравёра, і дапамагаў дзядзьку весці бізнес.
Верагодна, уразіўшыся дыяграмамі Джона Уайтхёрста 1782 года, у 1785 годзе Уайт прадставіў Уайтхёрсту свае дыяграмы «секцыя гары Дэрбішыра» (A Section of a Mountain in Derbyshire) і «планшэт» (Tablet), вырабленыя непасрэдна з камянёў. Гэты інавацыйны метад адлюстравання не толькі паказаў ранняе разуменне новай навукі пра геалагічныя пласты, але і з'явіўся першай спробай дакументавання стратиграфической структуры Дэрбішыра ў цэлым у адрозненне ад структуры, уласцівай пэўным населеным пунктам, як то рабіў Уайтхёрст. На працягу свайго жыцця Уотсан зрабіў каля 100 такіх планшэтаў, якія суправаджаліся тлумачальнымі запіскамі, і яго запісы ўтрымліваюць эскізы значна большай колькасці. Месцазнаходжанне большасці з іх у цяперашні час невядома, хоць іх захавалася не меней пятнаццаці. Верагодна, такія дошкі рабіў таксама Джон Мэйв.
Генры Уотсан памёр у 1786 годзе, і яго бізнес быў прададзены. З гэтага часу важнай часткай дзейнасці Уайта становіцца выраб надмагілляў.
Stachys byzantina
Stachys byzantina — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства.
Уайт Уотсан
Біяграфія
У 1795 годзе Уотсан быў абраны ў члены Месяцавага таварыства, дзе знаходзіўся аж да сваёй смерці. Акрамя таго, ён быў членам Філасофскага таварыства Дэрбі з 1800 года.
У 1808 годзе Уотсан жаніўся на Эн Тарпэ (Ann Thorpe); заўдавеў у 1825 годзе. Дзяцей у яго ніколі не было. Нягледзячы на свае працы, ён памёр, спрабуючы аплаціць даўгі шляхам продажу большай часткі сваёй калекцыі.
Stachys byzantina
Арэал
Від расце ў дзікай прыродзе Турцыі, Арменіі і Ірана, але вырошчваецца як дэкаратыўная расліна ў садах і на кветніках і ў іншых краінах, у тым ліку і ў Беларусі.
Класіфікацыя
Від Stachys byzantina ўваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Томас Мец
Томас Мец (Thomas Metz; нар. 1948, Элкін, Паўночная Караліна ) — адстаўны генерал-лейтэнант арміі ЗША.
Біяграфія
У чэрвені 1966 года быў у прызваны ў армію. У жніўні, пасля пачатковай падрыхтоўкі ў Форт-Гордан, штат Джорджыя, ён паступіў у падрыхтоўчую школу Ваеннай акадэміі ЗША. Ён атрымаў прызначэнне ў рэгулярную армію ў Ваенную акадэмію Злучаных Штатаў, куды паступіў у ліпені 1967 года. Скончыўшы Уэст-Пойнт у чэрвені 1971 года, атрымаў званне малодшага лейтэнанта. З сакавіка 1972 года па студзень 1975 года Мец служыў камандзірам узвода, памочнікам камандзіра разведвальнага ўзвода S-3 і старэйшым афіцэрам роты баявога забеспячэння ў 1-м батальёне 509-й паветрана-дэсантнай пяхоты ў Германіі і Італіі.
У студзені 1976 Мец прыняў камандаванне ротай 10-га батальёна ў Форт-Джэксане, штат Паўднёвая Караліна. Ён пакінуў камандаванне ў чэрвені 1976 года, каб стаць ад’ютантам камандуючага ў Форт-Нокс, штат Кентукі. Знаходзячыся ў Форт-Ноксе, ён камандаваў ротай C, 4-м батальёнам, 54-м пяхотнай, 194-й танкавай брыгадай з чэрвеня 1977 года па чэрвень 1978 года.
Мец вярнуўся ва Уэст-Пойнт ў чэрвені 1981 года і да мая 1984 года быў дацэнтам кафедры машынабудавання. Ён пераехаў у Форт-Бэнінг, штат Джорджыя, дзе служыў у 3-м і 4-м батальёнах 7-й пяхотнай і 197-й асобнай пяхотнай брыгадах. Знаходзячыся ў Форт-Бэнінгу, ён таксама служыў начальнікам дывізіі ва ўпраўленні баявых распрацовак пяхотнай школы з мая 1986 года па чэрвень 1987 года.
Вярнуўшыся ў Форт-Нокс у чэрвені 1987 года, Мец камандаваў 4-м батальёнам 194-й танкавай брыгады да ліпеня 1989 года. З чэрвеня 1990 года па чэрвень 1992 года ён служыў у 2-й пяхотнай дывізіі, што дыслакавалася ў Рэспубліцы Карэя.
З ліпеня 1992 па ліпень 1994 года Мец камандаваў 2-й брыгадай 1-й пяхотнай дывізіі. Затым ён служыў начальнікам штаба дывізіі і Форт-Райлі да мая 1995 года. Пасля службы ў 1-й пяхотнай дывізіі Мец далучыўся да навучальнага і дактрынальнай камандавання (TRADOC) і служыў дырэктарам эксперыментальнай групы каардынацыі сіл арміі для 4-й пяхотнай дывізіі ў Форт-Худэ, штат Тэхас, а таксама памочнікам камандзіра дывізіі па падтрымцы 4-й пяхотнай дывізіі.
У лютым 1998 года Мец быў прызначаны намеснікам дырэктара па сумеснай ацэнцы баявых магчымасцяў J-8. Знаходзіўся на пасадзе да чэрвеня 2000 года. Да лістапада 2001 года Мец займаў пасаду намесніка дырэктара па структуры сіл, рэсурсаў і ацэнцы Аб’яднанага штаба J-8.
7 лістапада 2001 года Мец прыняў камандаванне 24-й пяхотнай дывізіяй і фортам Райлі. На працягу гэтага перыяду часу ён быў абраны на 4 месяцы начальнікам штаба Цэнткама падчас аперацыі «Нязломная свабода» з кастрычніка 2002 года да студзеня 2003 года.
Пасля накіраваны ў Ірак ў якасці дырэктара аб’яднанай арганізацыі па знішчэнні самаробных выбуховых прылад, якой было даручана знайсці і знайсці спосабы перамагчы пагрозу СВП. У лістападзе 2004 года ён кіраваў аперацыяй па разгрому сіл іракскага супраціву ў Эль-Фалуджа.
Новае Сяло (Вяземскі раён)
Новае Сяло (Новое Село) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Новасельскага сельскага паселішча.
Нордэрштэт
Нордэрштэт (Norderstedt) — горад у Германіі, у зямлі Шлезвіг-Гольштэйн. Уваходзіць у склад раёна Зегеберг. Насельніцтва — 71 992 чалавека (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 58,1 км². Афіцыйны код — 01 0 60 063.
Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Нордэрштэт быў утвораны шляхам зліцця 4 гарадоў 1 студзеня 1970 года: Фрыдрыхсгабэ і Гарштэт, якія ўваходзілі ў склад раёна Пінеберг, а таксама Гласхютэ і Харксхайдэ раёна Штормарн. Новаўтвораны горад быў прыпісаны да раёна Зегеберг.
Троіцкае (Троіцкі раён)
Троіцкае (Тро́ицкое) — сяло (з 1946 па 1991 гады пасёлак гарадскога тыпу) у Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Троіцкага раёна і Троіцкага сельсавета. Размешчана за 97 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула на рацэ Вялікая Рэчка. Чыгуначная станцыя (Вялікая Рэчка) на лініі Новасібірск — Бійск. Заснавана ў 1913 годзе. Насельніцтва — 9006 чалавек (2021).
Убарць
Убарць — рака ва Украіне і Беларусі, правы прыток Прыпяці.
Даўжыня 292 км. Плошча вадазбору 5820 кв. км. Агульнае падзенне ракі — 96,3 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні — 0,3‰. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 24,4 куб. м/с.
Назва
Назва ракі Убарць упершыню згадваецца ў 1412 г. На некаторых картах XVII—XVIII стст. пазначалася назвай Алеўская (Olewsko), вярхоўе якой нагадвала Убарць, а вусце — Сцвігу.
Назва Убарць балцкага паходжання. У аснове назвы Убарць — корань ub-, які таксама ў назве ракі Убедзь (правы прыток Дзясны паміж Чарнігавам і Ноўгарадам-Северскім). Гэта фанетычны варыянт індаеўрапейскага корня ab-, які адносіцца да абазначэння рачных водаў . Ад кораня ab- пайшлі балцкія гідронімы Abista, Абеста, Абстэрна, Обаль, Аболе .
Корань ub- у назве Убарць пашыраны з дапамогай пашыральніка -rt-, які вядомы ў літоўскім словаўтварэнні (kabti «віснуць» — kabartai «звіслая „бародка“ пад дзюбай пеўня») і ў балцкай гідраніміі: возера Тумерта на Верхнім Падзвінні, рака Уперта на Павоччы, літоўская рака Gomerta .
У назвах Убарць і Уперта адзін і той жа пашыральнік -rt-, а карані ўяўляюць сабой фанетычныя варыянты аднаго і таго ж кораня, што ўрэшце ўзыходзіць да індаеўрапейскага ab-. Уперта — прыток Упы ў басейне Акі, яе назва ў гэтым выпадку значыць «датычная да Упы», «Упская», або ў перакладзе «Рэчанька» (пры Упа — «Рака»).
Існуюць таксама і іншыя версіі паходжання назвы Убарць. Згодна з адной з іх, гэта славянскі тапонім, створаны па тыпу ландшафтных тэрмінаў «уборак», «прыбор» — мясцовасць ля бароў. Згодна з народна-этымалагічнай версіяй, «Убарць» пайшла ад «У борцей», бо некалі на дрэвах вешалі вуллі-борці і пчолы збіралі мёд, які потым даставалі гаспадары вулляў, бортнікі. Наконт гэтай версіі польскі гісторык Машынскі выказваўся, што малаімавернае збліжэнне гідроніма са старажытнаславянскімі «борць» — дупло, «уборць» — калодка, прыгатаваная для медазбору.
Гідраграфія
Пачынаецца на вышыні 207,2 м над узроўнем мора каля вёскі Андрэевічы Емільчанскага раёна Жытомірскай вобласці Украіны. Цячэ па Алеўскаму раёну Жытомірскай вобласці і Лельчыцкаму раёну Гомельскай вобласці Беларусі. Вусце за 2 км на паўднёвы захад ад горада Петрыкаў Гомельскай вобласці. На тэрыторыі Беларусі Убарць мае даўжыню 126 км і плошчу вадазбору 1910 кв. км.
Разводдзе пачынаецца звычайна ў першай палове сакавіка (найбольшая вышыня над межанным узроўнем 4 м, сярэдняя 1,8—2,7 м), заканчваецца ў сярэдзіне мая. Устойлівая межань наступае ў ліпені (працягласць у сярэднім 3 месяцы). Замярзае ў пачатку снежня. Расход вады за 44 км ад вусця найбольшы 659 м³/с (1932), найменшы 0,44 м³/с (1935).
Даліна невыразная, месцамі зліваецца з прылеглай мясцовасцю. Пойма двухбаковая, чаргуецца па берагах, яе шырыня ад 0,1—0,2 км у верхнім цячэнні да 1—5 км на астатнім працягу. У басейне ракі каля вёска Замошша і Свіднае наліўное вадасховішча Свіднае.
Рэчышча свабодна меандруе, звілістае, у ніжнім цячэнні моцназвілістае, зрэдку трапляюцца нізкія пясчаныя астравы. Шырыня рэчышча 10—15 м, у нізоўі месцамі да 60 м.
Асноўныя прытокі
Справа: Рудніца, Плотніца, Лохніца, Свідовец, Гурыстая. Злева: Нерасна, Літоша, Выгошча, Каросцінка.
На рацэ
Горад: Алэўск. Гарадскі пасёлак: Лельчыцы.
Людвіг Вітгенштэйн
Людвіг Ёзаф Ёган Вітгенштэйн (Ludwig Josef Johann Wittgenstein;, Вена — , Кембрыдж) — аўстрыйскі філосаф і логік, прадстаўнік аналітычнай філасофіі, адзін з найбуйных філосафаў XX стагоддзя. Высунуў праграму пабудовы штучнай «ідэальнай» мовы, правобраз якой — мова матэматычнай логікі. Філасофію разумеў як «крытыку мовы». Распрацаваў дактрыну лагічнага атамізму, якая уяўляла сабой праекцыю структуры ведаў на структуру свету.
Біяграфія
Нарадзіўся 26 красавіка 1889 года ў Веню у сям’і сталеліцейнага магната яўрэйскага паходжання. Яго бацькамі былі Карл і Леапальдына Вітгенштэйн. Ён быў самым малодшым з васьмі дзяцей, народжаных у адной з найболей вядомых і багатых сем’яў Аўстра-Венгерскай імперыі. Бацькі яго бацькі, Герман Хрысціян Вітгенштэйн (1802—1878) і Фані Фігдар (1814—1890), нарадзіліся ў яўрэйскіх сем’ях адпаведна з Корбаха і Кітзе, але прынялі пратэстанцтва пасля пераезду з Саксоніі ў Вену у 1850-х гадах, паспяхова асіміляваўшыся ў венскія пратэстанцкія прафесійныя пласты грамадства. Яго бацька, інжынер Карл Вітгенштэйн (1847—1913), ужо да канца XIX стагоддзя быў адным з найбуйнейшых прамыслоўцаў Еўропы. Маці, Леапальдына Вітгенштэйн (народжаная Кальмус, 1850—1926), з боку бацькі з вядомага пражскага яўрэйскага сямейства Кальмус, — была піяністкай; яе бацька перад жаніцьбай прыняў каталіцтва. Сярод яго братоў — піяніст Паўль Вітгенштэйн, які на вайне страціў правую руку, аднак змог працягнуць прафесійную музычную дзейнасць. Вядомы партрэт яго сястры Маргарэт Стогн бора (1882—1958), працы Густава Клімта (1905).
Існуе версія, выкладзеная ў кнізе аўстралійца Кімберлі Корніша «», згодна якой Вітгенштэйн вучыўся ў адной школе і нават у адным класе з Адольфам Гітлерам.
Пачаўшы вывучаць інжынерную справу, ён пазнаёміўся з працамі Готлаба Фрэге, якія павярнулі яго цікавасць ад канструявання лятальных апаратаў (займаўся канструяваннем авіяцыйнага прапелера ) да праблемы філасофскіх падстаў матэматыкі. Вітгенштэйн быў таленавітым музыкантам, скульптарам і архітэктарам, хоць толькі збольшага здолеў рэалізаваць свае мастацкія магчымасці. У маладосці быў духоўна блізкі колу венскага літаратурна-крытычнага авангарда, што гуртавалася вакол публіцыста і пісьменніка Карла Крауса і часопіса «Паходня», які выдаваўся ім.
У 1911 годзе Вітгенштэйн адправіўся ў Кембрыдж, дзе стаў вучнем, памагатым і сябрам Расела. У 1913 годзе ён вярнуўся ў Аўстрыю і ў 1914 годзе пасля пачатку Першай сусветнай вайны добраахвотнікам адправіўся на фронт. У 1917 годзе Вітгенштэйн аказаўся ў палоне. За час баявых дзеянняў і знаходжання ў лагеры для ваеннапалонных Вітгенштэйн практычна цалкам напісаў свой знакаміты «Логіка-філасофскі трактат».
Кніга выйшла на нямецкай у 1921 году і на англійскай у 1922 годзе. З’яўленне яе вырабіла моцнае ўражанне на філасофскі свет Еўропы, але Вітгенштэйн, мяркуючы, што ўсе галоўныя філасофскія праблемы ў «Трактаце» вырашаны, ужо быў заняты іншай справай: працаваў настаўнікам у сельскай школе. Да 1926 годзе, аднак, яму стала ясна, што праблемы ўсё ж засталіся, што яго «Трактат» быў няправільна вытлумачаны, і, нарэшце, што некаторыя са змешчаных у ім ідэй з’яўляюцца хібнымі. З 1929 года Вітгенштэйн жыве ў Вялікабрытаніі, у 1939—1947 гадах працуе ў Кембрыджы ў пасады прафесара. У 1930-х наведаў СССР.
Пачынаючы з гэтага часу і да сваёй смерці ў 1951 годзе, перапыніўшы навуковыя заняткі для працы санітарам у лонданскім шпіталі ў час Другой сусветнай вайны, Вітгенштэйн распрацоўвае прынцыпова новую філасофію мовы. Галоўнай працай гэтага перыяду сталі «Філасофскія даследаванні», апублікаваныя пасмяротна, у 1953 годзе.
Філасофію Вітгенштэйна дзеляць на «раннюю», пададзеную «Трактатам», і «позную», выкладзеную ў «Філасофскіх даследаваннях», а таксама ў «Блакітнай» і «Карычневай кнігах» (публікацыя — у 1958).
Людвіг Вітгенштэйн памёр у Кембрыджы 29 красавіка 1951 года ад раку прастаты.
Пахаваны па каталіцкім звычаі на мясцовых могілках у капліцы Святога Эгидия.
Логіка-філасофскі трактат
Філосафы Венскага кружка, для якіх «Трактат» стаў настольнай кнігай, не прынялі гэтага апошняга факта, разгарнуўшы праграму, у якой «бессэнсоўнае» стала тоесным «дзейніку элімінацыі». Гэта стала адной з галоўных прычын, што заахвоцілі Вітгенштэйна перагледзець сваю філасофію.
Вынікам перагляду стаў комплекс ідэй, у якім мову разумеецца ўжо як рухомая сістэма кантэкстаў, «моўных гульняў», схільная ўзнікненню супярэчнасцей, злучаных з невыразнасцю сэнсаў карыстаных слоў і выразаў, якія павінны ўхіляцца шляхам распагоджанні апошніх. Распагоджанне правіл ужытку моўных адзінак і знішчэнне супярэчнасцяў і складае заданне філасофіі.
Новая філасофія Вітгенштэйна ўяўляе сабою хутчэй набор метадаў і практык, чым тэорыю. Ён сам меркаваў, што толькі так і можа выглядаць дысцыпліна, увесь час змушаная прыстасоўвацца да свайго прадмету, які змяняецца. Пагляды познага Вітгенштэйна знайшлі прыхільнікаў перадусім у Оксфардзе і Кембрыджы, даўшы пачатак лінгвістычнай філасофіі.
Уплыў
Значэнне ідэй Вітгенштэйна велізарнае, аднак іх інтэрпрэтацыя, як паказалі некалькі дзесяцігоддзяў актыўнай працы ў гэтым кірунку, уяўляе вялікую цяжкасць. Гэта ў роўнай меры ставіцца і да яго «ранняй», і да «познай» філасофіі. Думкі і ацэнкі значна разыходзяцца, ускосна пацвярджаючы маштабнасць і глыбіню творчасці Вітгенштэйна.
У філасофіі Вітгенштэйна былі пастаўлены і распрацаваны пытанні і тэмы, што шмат у чым вызначылі характар найновай англа-амерыканскай аналітычнай філасофіі. Вядомыя спробы збліжэння яго ідэй з фенаменалогіяй і герменеўтыкай, а таксама з рэлігійнай філасофіяй (у прыватнасці, усходняй). У апошнія гады на Захадзе апублікаваны многія тэксты з яго шырокай рукапіснай спадчыны. Штогод у Аўстрыі (у мястэчку Кірхберг-на-Векселі) праводзяцца Вітгенштэйн аўскія сімпозіумы, што збіраюць філосафаў і навукоўцаў з усяго свету.
Мартэронэ
Мартэронэ (Morterone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лека.
Насельніцтва складае 36 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 3 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 23811. Тэлефонны код — 0341.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Такіпона
Гісторыя
Першая інфармацыя аб мове з'явілася ў Сусветнай сетке ў 2001 годзе. Назва Toki Pona перакладаецца як "мова дабрыні" (магчымыя пераклады: "добрая мова", "простая мова" ці "добрая размова"). Кіса падчас працы над стварэннем мовы натхнялася вучэннямі аб даа і дзэн і працамі філосафаў-прымітывістаў. Ёсць таксама паралелі з працамі Анны Вяжбіцкай.
Выкарыстанне
Такіпону выкарыстоўваюць у асноўным у Сеціве, а за яе межамі - у Канадзе, ЗША, Еўропе, Японіі і Расіі. Такіпона не класіфікуецца як мова міжнацыянальных зносін. Вядомая галоўным чынам сярод карыстальнікаў сеціва, яна служыць прыкладам інтэрнэт-культуры. Колькасць размаўляючых на такіпоне ацэньваецца прыблізна ў некалькі соцен чалавек.
Лексічны склад
Міраўспрыяцце такіпоны знайшло сваё адлюстраванне ў яе структуры і змесце. У слоўніку мовы каля 120 каранёў - паводле думкі аўтара, самых неабходных. Мінімалізм лексікі даведзены да таго, што ў мове адсутнічаюць назвы жывёл і раслін. Але ў неафіцыйным слоўніке такіпоны ёсць вызначэнні для краін, нацый, моў, а таксама імёны людзей (ma Nijon - Японія toki Epelanto - Эсперанта jan Tana - Таня). Спрошчаная лексіка такіпоны спалучаецца з простымі граматыкай, фаналогіяй і сінтаксісам.
Фанетыка
Мова такіпона ўтрымлівае 14 фанем: 5 галосных (a e i o u) і 9 зычных (j k l m n p s t w). Зычныя фанемы не падзяляюцца паводле звонкасці/глухасці, мяккасці/цвёрдасці. Галосныя вымаўляюцца наступным чынам: Зычныя вымаўляюцца наступным чынам: У такіпоне з'яўляецца дапушчальным азванчэнне зычных падчас вымаўлення, гэта значыць вымаўленне p як b, s як z,  t як d,  k як g. Націск заўсёды ставіцца на першы склад, нават у запазычаных імёнах і назвах краін і гарадоў. Афіцыйна словы запісваюцца пры дапамозе лацінскага алфавіта, як апісана ў раздзеле "фанетыка". Словы вымаўляюцца так, як напісана. Не з'яўляецца дапушчальнай рэдукцыя галосных о і е ў ненаціскным стане. Зараз разглядаюцца варыянты запіса слоў мовы пры дапамозе складавых алфавітаў, узятых з розных моў ці вынайдзеных спецыяльна для такіпоны, ці нават іерогліфаў. Словы ў такіпоне будуюцца са складоў. Калі склад не знаходзіцца ў пачатку слова, то ён можа не ўтрымліваць першую зычную, у астатніх выпадках склад - гэта зычная+галосная+апцыянальная n. n не ставіцца, калі за ёй ідуць n ці m. З усіх варыянтаў складаў у такіпоне забаронены склады: ji, wo, wu (з прычыны цяжкага вымаўлення). Словы ў такіпоне не змяняюцца пры дапамозе канчаткаў, прыставак і суфіксаў. Многія словы могуць выкарыстоўвацца і як назоўнік, і як дзеяслоў, і як прыметнік, і як прыслоўе. Пры гэтым словы ў адрозненні ад беларускамоўных не змяняюцца падчас напісання.
Шматзначнасць
Амаль усе словы ў такіпоне маюць шмат сэнсаў. Напрыклад, pona - просты, добры, дабро, рамантаваць(!). З-за гэтага такі сказ як "jan li pona" магчыма перакласці некалькімі спосабамі: чалавек - добры, ці чалавек рамантуе. Таму пераклад робіцца сыходзячы з кантэкста ці ўдакладняецца. Напрыклад, калі ў прыведзеным прыкладзе неабходна падкрэсліць, што чалавек рамантуе, то магчыма назваць рэч, якую ён рамантуе: jan li pona e tomo (чалавек рамантуе будынак). Калі не пазначаны аб'ект рамонту, то амаль заўсёды можна лічыць, што "pona" мае сэнс "добры, просты".
Слоўнік
Зараз выкарыстоўваецца каля 125 каранёў паводле прынцыпа дабрахвотнага спрашчэння і ігнаравання складанасцей. З-за невялікай колькасці каранёў, словы з другіх моў часта перакладаюцца на такіпону з выкарыстаннем некалькіх каранёў, напрыклад "вучыць", "навучаць" будзе "pana e sona", літаральна "даваць веды". Хаця такіпону часта называюць "мовай са 120 слоў", скептыкі лічаць, што гэта не зусім так: у ёй выкарыстоўваецца шмат словазлучэнняў і стандартных зваротаў, якія неабходна завучваць, як асобныя лексічныя адзінкі. З пункту гледжання такіпаністаў уяўленні аб "завучванні словазлучэнняў і зваротаў" з'яўляюцца нявернымі. Такіпаніст сам камбінуе паняцці з існуючых слоў, якія знаходзяцца ў сеціве. "Словазлучэнні і стандартныя звароты" - гэта ўсяго толькі рэкамендацыі. Увогуле, нельга гаварыць пра нешта стандартнае ў такіпоне (акрамя, зразумела, граматыкі і базавага слоўніка): усё залежыць ад самаго такіпаніста. Напрыклад, слова "стол" у залежнасці ад кантэкста можа перакладацца як "supa sitelen" ("мэбля для пісьма"), "supa moku" ("мэбля для ежы") ці нават "supa kiwen ike ("мэбля цвёрдая і благая"), калі, напрыклад, гаворачы ўдарыўся аб яго.
IC 4053
IC 4053 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дабрародны Ян Дубарог
«Дабрародны Ян Дубарог» (Urodzony Jan Dęboróg) — першая буйная ліра-эпічная паэма (гутарка) Уладзіслава Сыракомлі. Прызнаецца за найлепшы твор пісьменніка.
Паэма стваралася на працягу 1847—1850 гадоў у Залуччы. Чытаючы яе гасцям у 1848 годзе Сыракомля палічыў твор нудным і кінуў яго ў камін, тады нехта з гасцей хутка дастаў адтуль паэму і прасіў творцу працягнуць працу над ёй. У 1855 годзе ўжо ў Барэйкаўшчыне паэт дапісаў эпілог да другога выдання. У пасмяротным дзесяцітомным зборы твораў ёсць звесткі пра працу над некаторымі часткамі ўжо ў 1846 годзе.
Твор прысвячаўся Вацлаву Пшыбыльскаму і Адаму Старчэўскаму. Пры жыцці паэта, паэма выходзіла двойчы — у 1854 (Санкт-Пецярбург і Магілёў) і 1855 (Вільня) гадах. У 1880 г. у Варшаве выйшла выданне з ілюстрацыямі Міхала Эльвіры Андрыёлі.
Змест
Уступ да паэмы («Przedśpiewek do litewskiego czytelnika») нагадвае экспазіцыю «Радзівіліяды» (1592) Яна Радвана, выкарыстоўваецца прыём «негатыўнага прыпадабнення» дзеля праслаўлення роднай зямлі, якім потым актыўна стануць карыстацца збольшага беларускамоўныя аўтары.
Некаторыя ўрыўкі твора пісаліся на аснове ўспамінаў з дзяцінства.
Крытыка
Францішак Беляк адзначае стылёвую блізкасць паэмы Сыракомлі да «Успамінаў Сапліцы» Генрыка Жавускага.
На думку Тадэвуша Піні, гэта адна з найпрыгажэйшых польскіх гутарак.
Беларускі філолаг Леў Цвяткоў пісаў: "Паэма «Urodzony Jan Dęboróg» дае нам вельмі дакладны малюнак Беларусі, яе прыроды, жыхарства, звычаяў, нават некаторых забабон. Пасля «Пана Тадэвуша» гэта другая эпапея Беларусі, другая беларуская Адысея."
Пераклады
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на рускую, дзе быў змешчаны і «Дабрародны Ян Дубарог» у перакладзе Ліядора Пальміна.
У 1918 годзе ў № 31 «Вольная Беларусь» апублікавала ананімны беларускі пераклад уступу да паэмы пад загалоўкам «Літва». Той жа ўрывак на беларускую мову пераклаў Уладзімір Мархель і Кастусь Цвірка.
У культуры
Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч у вершаваным польскамоўным апавяданні «Літаратарскія клопаты» (пер. Пятра Бітэля) адзначаў:
Арцём Вярыга-Дарэўскі ў сваім вершы «Ліцвінам, якія запісаліся ў мой Альбом на развітанне» (1858) пісаў:
NGC 1251
NGC 1251 — падвойная зорка ў сузор’і Кіт.
Яльтай (Буландынскі раён)
Яльтай — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Данілаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114035400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 217 чалавекі (108 мужчын і 109 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 145 чалавекі (75 мужчын і 70 жанчын).
Втачнік
Втачнік (Vtáčnik) — горны масіў у цэнтральнай Славакіі вулканічнага паходжання, частка Славацкага Страдагор’я. Найвышэйшы пункт — гара Втачнік (1346 м). Втачнік падзяляецца на чатыры часткі:
На тэрыторыі Втачніка знаходзіцца частка ахоўваемай прыроднай вобласці Понітрэ. Больш за палову тэрыторыі пакрыта пераважна дубова-букавымі лясамі, на схіле гары Втачнік знаходзіцца рэліктавы піхтавы гай, астатняе ў асноўным горныя лугі. Втачнік знаходзіцца ў басейнах рэкаў Грон і Нітра. Акрамя ахоўваемай прыроднай вобласці Понітрэ, на тэрыторыі Втачніка знаходзяцца меншыя ахоўваемыя рэзервацыі, напрыклад, Бухлаў-Жарнаў, Вялікі Врх, Кліча, Вялікая Скала і інш.
Шцьяўніцкія горы
Шцьяўніцкія горы (Štiavnické vrchy — горны масіў у цэнтральнай Славакіі, частка Славацкага Страдагор'я. Найвышэйшы пункт — гара Сітна (1009 м). Шцьяўніцкія горы ляжаць у басейнах рэк Грон і прытока Іпеля Шцьяўніцы. На тэрыторыі Шцьяўніцкіх гор знаходзіцца буйнейшы ў Славакіі ахоўваемы прыродны парк «Шцьяўніцкі Врхі». Расліннасць — у асноўным дубовыя і букавыя лясы.
Баруны
Назву Бару́ны маюць:
Ліхтаровіч
Ліхтаровіч — беларускае прозвішча.
Міжнародная камісія электрасувязі
Міжнародная камісія электрасувязі (International Electrotechnical Commission, IEC) ― некамерцыйная арганізацыя, якая займаецца стандартызацыяй электрычнасці, электронікі і іншых тэхналогій. Некаторыя стандарты распрацоўваюцца разам з Міжнароднай арганізацыяй па стандартызацыі (ISO).
Налібакі (значэнні)
Назву Налі́бакі маюць:
Ясная Паляна (Вяземскі раён)
Ясная Паляна (Ясная Поляна) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новасельскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пётр Пятровіч Пётух
Пётр Пятро́віч Пё́тух (нар. г., в. Вялікія Жаберычы  Мінскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, кандыдат тэхнічных навук.
Біяграфія
Скончыў без адрыву ад вытворчасці Беларускі палітэхнічны інстытут, у 1989 годзе — Мінскую вышэйшую партыйную школу, атрымаўшы адукацыю інжынера-механіка і выкладчыка грамадскіх дысцыплін.
Затым — на партыйнай працы: намеснік начальніка аддзела Барысаўскага гаркама КПБ, сакратар парткама прадукцыйнага прадпрыемства «Барысаўдрэў», другі сакратар гаркама. Выбіраўся першым намеснікам старшыні, старшынёй Барысаўскага гарвыканкама.
З 1991 года — намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта БССР па прамысловасці і міжгаліновых вытворчасцях (Дзяржкампрама Беларусі), затым — прэзыдэнт канцэрна «Белместпрам».
У 1994—1998 гадах працаваў старшынёй Мінскага аблвыканкама.
Андрэапаль
Андрэапаль (Андреаполь) — горад (з 1967 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Андрэапальскага раёна Цвярской вобласці. Насельніцтва 8,4 тыс. чалавек (2010). Заснаваны ў 1907 годзе.
Пётр Пятровіч Пётух
Біяграфія
Са снежня 1998 года па жнівень 2004 года кіраваў дзяржаўным прадпрыемствам «Белтрансгаз».
Андрэапаль
Горад размешчаны на атрогах Валдайскага ўзвышша, у вярхоўях Заходняй Дзвіны, за 286 км ад Цверы.
У горадзе ёсць леспрамгас, вапнавы завод, дрэваапрацоўчы завод, парцалянавы завод, а таксама прадпрыемствы па вытворчасці будматэрыялаў. Чыгуначная станцыя.
Пётр Пятровіч Пётух
Біяграфія
6 кастрычніка 2000 года быў прызначаны прадстаўніком дзяржавы ў ААТ «Белгазпрамбанк».
Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання, з’яўляўся членам Камісіі па эканоміцы, бюджэце і фінансах.
Тэма кандыдатскай дысертацыі — «Распрацоўка тэхналагічных метадаў павышэння надзейнасці працы доўга эксплуатуючых магістральных газаправодаў газатранспартнай сістэмы Рэспублікі Беларусь».
Сям’я
Жанаты, мае дачку.
MACV-SOG
MACV-SOG (Military Assistance Command, Vietnam-Studies and Observations Group, літар. «Камандаванне па аказанні ваеннай дапамогі В’етнаму — група даследаванняў і назіранняў») — звышсакрэтнае падраздзяленне спецназа ЗША, створанае для вядзення спецаперацый. Дзейнічала падчас В’етнамскай вайны ў розных краінах: В'етнаме (паўночным і паўднёвым), Лаосе, Камбоджы, Бірме, у прыгранічных абласцях Кітая.
Падраздзяленне дзейнічала з 1964 па 1972 год, здзейсніўшы 2,6 тысяч трансгранічных аперацый. На 1966 год у MACV-SOG праходзілі ваенную службу больш за 2 тысячы амерыканцаў і 8 тысяч в’етнамцаў. Супрацоўнікі MACV-SOG атрымалі 6 Медалёў Пашаны.
Гісторыя
Падраздзяленне было сфарміравана 24 студзеня 1964 года як частка Military Assistance Command, Vietnam (MACV) генералам Харкінсам. Першапачаткова называлася «Special Operations Group», затым было перайменавана ў «Studies and Observations Group (SOG)». Нягледзячы на тое, што MACV захоўвала камандаванне над SOG, канчатковае зацвярджэнне заданняў вырабляў Белы дом або Дзяржаўны дэпартамент ЗША.
MACV-SOG вяло стратэгічную разведвальную дзейнасць у Рэспубліцы В’етнам, Дэмакратычнай Рэспубліцы В’етнам, Лаосе і Камбоджы, займаючыся пошукам збітых амерыканскіх лётчыкаў, трэніроўкай агентаў сярод паўстанцаў, разведкай, нападамі ў тыле ворага, прапагандай і псіхалагічнай вайной. Падраздзяленне прыняло ўдзел амаль ва ўсіх буйных кампаніях В’етнамскай вайны, у тым ліку ў інцыдэнце ў Танкінскам заліве, які паскорыў ўступленне Злучаных Штатаў у вайну, у аперацыях Steel Tiger, Tiger Hound, Commando Hunt і Lam Son 719, а таксама вяло сваю дзейнасць падчас Тэцкага наступлення, баявых дзеянняў у Камбоджы і Велікоднага наступлення.