cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аксіёма паралельнасці Еўкліда
Першыя накіды нееўклідавай геаметрыі
Пасля гэтага Сакеры пераходзіць да абвяржэння «гіпотэзы вострага вугла», і тут яго даследаванне значна цікавейшае. Ён дапускае, што яна справядлівая, і, адзін за адным, даказвае рад вынікаў. Сам таго не падазраваючы, ён прасоўваецца даволі далёка ў пабудове геаметрыі Лабачэўскага. Многія тэарэмы, даказаныя Сакеры, выглядаюць інтуітыўна непрымальнымі, але ён працягвае ланцужок тэарэм. Нарэшце, Сакеры даказвае, што ў «ілжывай геаметрыі» любые дзве прамыя ці перасякаюцца, ці маюць агульны перпендыкуляр, па абодва бакі ад якога яны аддаляюцца адна ад аднае, ці аддаляюцца адна ад аднае з аднаго боку і неабмежавана збліжаюцца з другога. У гэтым месцы Сакеры робіць нечаканы вывад: «гіпотэза вострага вугла цалкам няслушная, бо супярэчыць прыродзе прамой лініі».
Відаць, Сакеры адчуваў неабгрунтаванасць гэтага «доказу», бо даследаванне працягваецца. Ён разглядае эквідыстанту — геаметрычнае месца пунктаў плоскасці, роўнааддаленых ад прамой; у адрозненне ад сваіх папярэднікаў, Сакеры разумее, што ў даным выпадку гэта зусім не прамая. Аднак, вылічваючы даўжыню яе дугі, Сакеры дапускае памылку і прыходзіць к сапраўднай супярэчнасці, пасля чаго заканчвае даследаванне і з палёгкаю заяўляе, што ён «вырваў гэту злашкодную гіпотэзу з коранем». На жаль, піянерская праца Сакеры, выдадзеная пасмяротна, не прыцягнула да сябе тае ўвагі матэматыкаў, якой заслугоўвала, і толькі праз 150 год (1889) яго суайчыннік Бельтрамі знайшоў гэту забытую працу і ацаніў яе гістарычнае значэнне.
У другой палавіне XVIII стагоддзя было апублікавана больш чым 50 прац па тэорыі паралельных. У аглядзе тых гадоў (Г. С. Клюгель) даследуецца больш чым 30 спроб даказаць V пастулат і даказваецца іх памылковасць. Вядомы нямецкі матэматык і фізік І. Г. Ламберт, з якім Клюгель перапісваўся, таксама зацікавіўся праблемаю; яго «Тэорыя паралельных ліній» была выдадзена (як і праца Сакеры, пасмяротна) у 1786 годзе.
Ламберт першы ўстанавіў, што «геаметрыя тупога вугла» рэалізуецца на сферы, калі пад прамымі разумець вялікія кругі. Ён, як і Сакеры, вывеў з «гіпотэзы вострага вугла» мноства вынікаў, прычым прасунуўся значна далей за Сакеры; сярод іншага, ён устанавіў, што дапаўненне сумы вуглоў трохвугольніка да 180° прапарцыянальнае плошчы трохвугольніка.
Ламберт не знайшоў супярэчнасці ў гіпотэзе вострага вугла і прыйшоў к заключэнню, што ўсе спробы даказаць V пастулат безнадзейныя. Ён не выказаў якіх-небудзь сумненняў у няслушнасці «геаметрыі вострага вугла», аднак, судзячы па другой яго праніклівай заўвазе, Ламберт думаў аб магчымай фізічнай рэальнасці нееўклідавай геаметрыі і аб выніках гэтага для навукі:
Выдатная праца Ламберта, як і кніга Сакеры, далёка апярэдзіла свой час і выклікала цікавасці ў тагачасных матэматыкаў. Тая ж доля спасцігла «астральную геаметрыю» нямецкіх матэматыкаў Ф. К. Швайкарта (1817) і Ф. А. Таурынуса (1826), па ідэях блізкую да пабудаванай Ламбертам.
Тым часам спробы «змыць плямы» з Еўкліда працягваліся (Луі Бертран, Лежандр, Сямён Гур'еў і іншыя). Лежандр даў цэлых тры доказы V пастулата, памылковасць якіх скора паказалі яго сучаснікі. Апошні «доказ» ён апублікаваў у 1823 годзе, за тры гады да першага дакладу Лабачэўскага аб новай геаметрыі.
Адкрыццё нееўклідавай геаметрыі
У першай палавіне XIX стагоддзя па шляху, пракладзенаму Сакеры, пайшлі К. Ф. Гаус, Я. Бояі, М. І. Лабачэўскі і Ф. К. Швайкарт. Але мэта ў іх была ўжо іншая — не выкрыць нееўклідаву геаметрыю як немагчымую, а, наадварот, пабудаваць альтэрнатыўную геаметрыю і высветліць яе магчымую ролю ў рэальным свеце. На той момант гэта была цалкам ератычная ідэя; ніхто з вучоных раней не сумняваўся, што фізічная прастора еўклідава. Цікава, што Гауса і Лабачэўскага вучыў у маладосці адзін настаўнік — Марцін Бартэльс, які, зрэшты, сам нееўклідавай геаметрыяй не займаўся.
Першым быў Швайкарт. У 1818 годзе ён адправіў Гаусу пісьмо з сур'ёзным аналізам асноў нееўклідавай геаметрыі, аднак устрымаўся ад вынясення сваіх поглядаў на публічнае абмеркаванне. Гаус таксама не адважыўся апублікаваць працу на гэту тэму, але яго чарнавыя заметкі і некалькі пісем адназначна пацвярджаюць глыбокае разуменне нееўклідавай геаметрыі. Вот некалькі характэрных урыўкаў з пісем Гауса, дзе ўпершыню ў навуцы паяўляецца тэрмін «нееўклідава геаметрыя» : У 1818 годзе ў пісьме аўстрыйскаму астраному Герлінгу Гаус выказаў свае асцярогі :
Азнаёміўшыся з працаю Лабачэўскага «Геаметрычныя даследаванні па тэорыі паралельных», Гаус энергічна хадатайнічае аб абранні рускага матэматыка замежным членам-карэспандэнтам Гётынгенскага каралеўскага таварыства (што і адбылося ў 1842 годзе).
Лабачэўскі і Бояі праявілі большую смеласць, чым Гаус, і амаль адначасова (Лабачэўскі — у дакладзе 1826 года і публікацыі 1829 года; Бояі — у пісьме 1831 года і публікацыі 1832 года), незалежна адзін ад другога, апублікавалі выклад таго, што цяпер называецца геаметрыяй Лабачэўскага. Лабачэўскі прасунуўся ў даследаванні новай геаметрыі далей за ўсіх, і яна сёння носіць яго імя. Але галоўная яго заслуга не ў гэтым, а ў тым, што ён паверыў у новую геаметрыю і меў мужнасць адстойваць сваё перакананне (ён нават прапанаваў эксперыментальна праверыць V пастулат, вымерыўшы суму вуглоў трохвугольніка).
Ва ўступленні да сваёй кнігі «Новые начала геометрии» Лабачэўскі рашуча заяўляе :
Трагічная доля Лабачэўскага, падвергнутага астракізму ў навуковым свеце і службовым асяроддзі за занадта смелыя мыслі, паказала, што асцярогі Гауса былі не дарэмныя. Але і яго барацьба была не дарэмная. Па іроніі лёсу перамогу смелых ідэй Лабачэўскага забяспечыў (пасмяротна) асцярожны Гаус. У 1860-я годы была апублікавана перапіска Гауса, у тым ліку некалькі захопленых водгукаў аб геаметрыі Лабачэўскага, і гэта прыцягнула ўвагу к працам рускага матэматыка. У 1868 годзе выходзіць артыкул Э. Бельтрамі, які паказаў, што плоскасць Лабачэўскага мае пастаянную адмоўную крывізну (у еўклідавай плоскасці крывізна нулявая, у сферы — дадатная); вельмі скора нееўклідава геаметрыя набыла статус законнай навукі, хоць усё яшчэ разглядалася як чыста адцягнутая (абстрактная).
У канцы XIX—пачатку XX стагоддзя спачатку матэматыкі (Бернхард Рыман, Уільям Кінгдан Кліфард), а затым і фізікі (Агульная тэорыя адноснасці, Эйнштэйн), канчаткова пакончылі з дагматам аб еўклідавай геаметрыі фізічнай прасторы.
Доказ незалежнасці пятага пастулата
Даказаць несупярэчлівасць новай геаметрыі ні Лабачэўскі, ні Бояі не змаглі — тады матэматыка яшчэ не мела неабходных для гэтага сродкаў. Толькі праз 40 год з'явілася мадэль Клейна (1871) і мадэль Пуанкарэ (1882), у якіх рэалізавана аксіяматыка геаметрыі Лабачэўскага на аснове еўклідавай геаметрыі. Гэтыя мадэлі пераканаўча даказваюць, што адмаўленне V пастулата не супярэчыць астатнім аксіёмам геаметрыі; адсюль выцякае, што V пастулат не залежыць ад астатніх аксіём, і даказаць яго немагчыма.
Майкл Джон Сміт
Падрыхтоўка да касмічнага палёту
Сміт быў запрошаны ў НАСА ў якасці кандыдата ў астранаўты ў траўні 1980 года ў складзе 9-га набору. Пачаў праходжанне курса агульнакасмічнай падрыхтоўкі (АКП) з ліпеня 1980 года. Па заканчэнні навучання ў жніўня 1981 года атрымаў кваліфікацыю «спецыяліст палёту» і атрымаў прызначэнне ў Аддзел астранаўтаў НАСА.
Касмічныя палёты
Першы палёт — STS-51L шатла «Чэленджэр». Старт зроблены 28 студзеня 1986 года, Сміт ляцеў у якасці спецыяліста палёту. Праз 73 секунды пасля старту з-за дэфекту ўшчыльняльнага кольца цвёрдапаліўнага паскаральніка шатл выбухнуў, увесь экіпаж загінуў.
Епіфань (Тульская вобласць)
Епіфань (Епифань) — пасёлак (у 1938—2011 — пасёлак гарадскога тыпу) у Кімаўскім раёне Тульскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Муніцыпальнае ўтварэнне Епіфанскае. Пасёлак уваходзіў у Пералік гістарычных гарадоў Расіі з 2002 па 2010 гады. Пасёлак размешчаны на левым беразе Дона, за 78 км на паўднёвы ўсход ад Тулы, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Кімаўск (на лініі Тула — Ражск).
Брагынці
Брагынці (Брагинці́) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Азэрянскай вясковай абшчыны.
Ленінскі (Тульская вобласць)
Насельніцтва — 7 058 чалавек (2010 год). Пасёлак размешчаны на рацэ Волаць (прыток Упы), за 20 км на паўночны захад ад Тулы, побач з федэральнай аўтамабільнай дарогай M2 «Крым». Чыгуначная станцыя Абідзіма на лініі Тула — Калуга.
Сярпішчына
Сярпі́шчына (, Серпищино) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Рыбакова
Рыбакова — шматзначны тэрмін.
Рудзея (вадасховішча)
Рудзе́я — вадасховішча на мяжы Магілёўскага і Чавускага раёнаў, каля населеных пунктаў Гародня і Мядзвёдаўка. Створана на рацэ Рудзея ў 1986 годзе ў мэтах арашэння сельскагаспадарчых угоддзяў, рыбагадоўлі і адпачынку.
Плошча паверхні 3,85 км², даўжыня 12 км, найбольшая шырыня 700 м, глыбіня 7,6 м, аб'ём вады. Плошча вадазбору 329 км². Берагавая лінія звілістая, у вусцях рэк і ручаёў утварае залівы. На поўначы ўпадае ручай Ільменка.
Ветраны млын (Мольча)
Ветраны млын — драўляны ветраны млын у в. Мольча Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці.
Рудзея (вадасховішча)
Каля вадасховішча пралягае аўтамабільная дарога. На беразе вадасховішча спартыўна-аздараўленчы цэнтр «Рудзея».
Падліпкаўскі сельсавет
Падлі́пкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Падліпкі.
Ветраны млын (Мольча)
Гісторыя
Узор сельскай прамысловай архітэктуры 19 ст. Выкарыстоўваўся для памолу мукі і малацьбы круп. З’яўляецца прадстаўніком ветраных млыноў шатровага (галандскага) тыпу з 2 жорнавымі паставамі (на жорнах можна разгледзець таўро Паўлінскага завода штучных жорнаў: 1848, 1878).
Падліпкаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дубаўскага сельсавета.
Вуліца Мяснікова
Вуліца Мяснікова:
Ветраны млын (Мольча)
Гісторыя
Дакладная дата будаўніцтва млына невядома, хаця ў спіс помнікаў гісторыка-культурных каштоўнасцей ён уключаны з даціроўкай 19 ст. У 1924 годзе млын набыў сялянін Савелій Мікалаевіч Фамінок 1898 года нараджэння ў Рэчыцы (90 км ад вёскі Ляды). У той час вёска ўваходзіла ў склад Рэчыцкага павета Гомельскай губерні. Таксама вядома, што млын быў набыты не новым, а ўжо некаторы час эксплуатаваўся. Пасля таго, як млын набылі, ён быў перавезены і ўсталяваны на хутары, прыкладна за два кіламетры ад вёскі Ляды, дзе жыла сям’я С. М. Фамінка і яго брата, і дзе меліся ўсе неабходныя жылыя і гаспадарчыя пабудовы. Памер зямельнага надзела, якім валодалі хутаране, 40 га. Усю працу на млыне выконваў сам С. М. Фамінок, брат зрэдку дапамагаў яму.
Вуліца Мічурына
Вуліца Мічурына:
Зарэсце
Назву Зарэ́сце маюць:
Ветраны млын (Мольча)
Гісторыя
У 1930 годзе ў перыяд калектывізацыі млын, жылы дом і ўсе гаспадарчыя пабудовы забраў калгас. Дакументаў на перадачу млына калгасу няма, і ў далейшым гэта збудаванне на ўліку ў калгасе не было. Сам С. М. Фамінок быў сасланы ў Салавецкія лагеры, вярнуўся ў 1935 годзе. Яго жонка з дзецьмі былі адпраўлены ў Сібір, вярнуліся ў 1934 годзе. У 1937 годзе Савелій Фамінок зноў быў арыштаваны і ў 1938 годзе расстраляны. Рэабілітаваны ў 1959 годзе.
У 1938 годзе калгаснікі разабралі млын, перавезлі яго ў вёску Ляды і ўсталявалі на ўскраіне. Збудаванне было арыентавана загрузачным уваходам да вёскі, а галоўным уваходам у процілеглы бок — на ўсход. Да яго вяла пад’яздная дарога. Хутар быў пакінуты, зараз здзірванеў.
Летам 1941 года ў час баявых дзеянняў згарэла прыкладна палова вёскі, але млын застаўся некранутым. У 1960-я гады млын быў пераведзены на электрычную цягу. Мясцовы калгас карыстаўся ім для памолу мукі да 1999 года.
У 2005 годзе перавезены на хутар Міколін Востраў, дзе быў сабраны ў 2009 годзе. Знаходзіцца ў рабочым стане.
Архітэктура
Асноўны корпус, васьмігранны ў плане, стаіць на драўляным зрубе з бокам 3,5 м. Млын мае два ўваходы. Асноўны ўваход (для выгрузкі мукі) усталяваны на ўзроўні верхняга вянца асновы. Да яго падыходзіў дашчаты ганак з трох ступеней. Другі ўваход (для загрузкі зерня) зроблены з процілеглага боку на ўзроўні ніжняга вянца асновы.
Унутраная прастора млына падзяляецца на 4 узроўні: узровень уваходу — зямля; узровень жорнаў; узровень гарызантальнага кола, якое перадае рух на верхнія жорны; узровень гарызантальнага кола, якое завяршае корпус млына.
Верхняя частка млына, якая паварочваецца пры дапамозе двух кансолей, васьмігранная. У ёй знаходзіцца гарызантальны вал з вертыкальным колам, якое прыводзіць у рух восевы вертыкальны слуп у корпусе млына. Накрыты млын гранёным скатным дахам. Агульная вышыня пабудовы ад узроўня зямлі да канька даху — 16 м.
Фундамент зроблены з дубовых калод (мясцовая назва — штандарты). Васьмігранны ў плане корпус стаіць на зрубе з 4-х вянцоў, рубленых у чысты кут. Вянцы зруба дастаткова груба абцясаны па бакавых кантах бярвення. Асноўны матэрыял канструкцыі збудавання (зруб, бэлькі, элементы каркаса і даху), а таксама абшыўкі — сасна. Канструктыўныя элементы корпуса (кутнія брусы, раскосы, бэлькі, гарызантальныя сувязі) і даху (кроквы, зацяжкі) — брусы рознага сячэння. Механізм млына зроблены таксама з сасны з выкарыстаннем метала, а ў элементах колаў — цвёрдых парод дрэва (граб, дуб, клён). Жорны выраблены з цэльных камянёў. Абшыты млын бярозавымі дошкамі.
Унутраныя лесвіцы зроблены з дошак. Дзверы дашчатыя, двухстворкавыя, адчыняюцца вонкі. Кожнае палатно трымаецца на дзвюх металічных завесах і петлях. Дзверы маюць дыяганальныя запоры з паласы жалеза для таго, каб зачыняць іх на замок.
Падліпкаўскі сельсавет
10 снежня 1965 года цэнтр Дубаўскага сельсавета перанесены ў вёску Падліпкі, а сельсавет перайменаваны ў Падліпкаўскі. 12 верасня 1977 года ў склад сельсавета з Індурскага сельсавета перададзены вёскі Адэльск, Скраблякі і хутар Мінкаўцы, наўзамен у склад Індурскага сельсавета перададзены вёскі Лужкі і Новадубавая, цэнтр перанесены ў вёску Адэльск, Падліпкаўскі сельсавет перайменаваны ў Адэльскі.
Пяскова-Скала
Назва паходзіць ад вапняковай скалы ў раёне Кракаўска-Чэнстахоўскага ўзвышша, на якой быў узведзены замак. Каля замка знаходзіцца скала пад назвай «Паліца Геркулеса».
Гісторыя
Пяскова-Скала была пабудавана ў XIV стагоддзі каралём Казімірам Вялікім у якасці абарончага замка. Ён адносіўся да ланцужка замкаў, якія былі закліканы ахоўваць паўднёвыя межы дзяржавы, якія мяжуюць з Сілезіяй, а таксама забяспечыць важны тарогвы шлях з Кракава у Вроцлаў. Асблівае значэнне Пясковая-Скала набыла пасля пападання Сілезіі ў сферу ўплыву Багеміі, якая знаходзілась у варожых адносінах з польскімі манархамі. У XVI стагоддзі замак быў перабудаваны ў стылі рэнесанса. У гэтую эпоху быў створаны арачны двор, які нагадвае кракаўскі Вавель. Даступныя для наведвальнікаў цырыманіяльныя і жылыя памяшканні замка абсталяваныя мэбляй розных эпох.
25 красавіка 1983 года Пяскова-Скала была ўнесена ў рэестр ахоўных помнікаў Малапольскага ваяводства(№ А-478 ).
Зубец
Зубец:
Цімра (камуна)
Камуна Цімра (Timrå kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестэрнорланд у паўночнай Швецыі на ўзбярэжжы Батнічнага заліва.
Цімра 137-ая па памеры тэрыторыі камуна Швеції. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Цімра.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 17 991 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 4 гарадскіх пасяленняў (tätort) та сельськія, найбольшыя з якіх:
Вуліца Мічурына (Віцебск)
Вуліца Мічурына — вуліца ў Чыгуначным раёне Віцебска. Сучасная забудова прадстаўлена 1-2-павярховымі дамамі. На сваім працягу вуліца перасякаецца з вуліцамі Вапнавай і Мяснікова, завулкамі Кальцова і Ручайным і праходзіць пад чыгункай.
На вуліцы размешчаны ДУ «Віцебская абласная дзяржінспекцыя па насенняводству, каранціну і ахове раслін», ТДА «Віцэлітбуд», ТАА «Алегра» і іншыя прадпрыемствы.
Сыч
Сыч:
Зарэсце (вадасховішча)
Зарэсце, Цінькаўшчына — вадасховішча ў Магілёўскай вобласці каля вёсак Цінькаўшчына і Зарэсце.
Створана ў 1981 годзе плацінай на рацэ Раста для арашэння і рыбагадоўлі. Плошча паверхні 0,71 км², даўжыня 2,4 км, найбольшая шырыня 0,4 км, найбольшая глыбіня 5,3 м, сярэдняя — 1,4 м. Аб'ём 1 млн м³. Ваганні ўзроўню на працягу года — 2 м. Сярэдні шматгадовы сцёк 12,3 млн м³. Плошча вадазбору 77 км². Вадазбор — слабахвалістая раўніна, парэзаная неглыбокімі далінамі і ярамі. Пад лесам 43 %, пад ворывам 55 % тэрыторыі.
Касцёл Святога Мікалая (Вільнюс)
Касцёл Святога Мікалая — рымска-каталіцкі парафіяльны касцёл у Вільнюсе. Помнік гатычнай архітэктуры з элементамі раманскага стылю, а таксама барока і класіцызму. Адзін з самых старажытных касцёлаў Літвы. З’яўляецца культавым месцам для літоўскага культурнага і грамадскага жыцця. Комплекс касцёла і агароджы ўключаны ў Рэгістр культурных каштоўнасцей Літоўскай Рэспублікі (код 749 ), ахоўваецца дзяржавай як аб’ект нацыянальнага значэння. Размяшчаецца ў Старым горадзе на вуліцы Швянта Мікалаяўс (Святога Мікалая), 4. Набажэнствы адбываюцца на літоўскай мове.
Гісторыя
Заснаваны ў першай палове XIV ст. ганзейскімі купцамі і рамеснікамі, якіх запрасіў у 1322 годзе вялікі князь Гедзімін. Першапачаткова быў драўляны, у актах Віленскай дыяцэзіі за 1387 год адзначана, што касцёл у гэты час быў капліцай, побач з якой знаходзіліся могілкі. Напэўна, у 1382—1387 гадах узведзены мураваны будынак на сродкі рыжскага купца Гануля, віленскага намесніка Ягайлы, які падараваў храм з багатымі наданнямі францысканскаму кляштару на Пясках у Вільні. У працэсе рамонту 1514 года інтэр'ер храма перакрылі гатычнымі скляпеннямі, а таксама, напэўна, упрыгожылі фрэскамі. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў значна пашкоджаны. Пры аднаўленні павялічаны ў шырыню вокны, для асвятлення паддашка зроблены вокны круглай формы ў заходнім франтоне, паменшаны ў вышыню контрфорсы. У 1744 і 1749 гадах касцёл моцна пацярпеў ад пажараў. У час рамонту над уваходам узведзены мураваныя хоры, з паўночнага боку да прэсбітэрыя прыбудавана вежа-званіца, першы ярус якой прыстасаваны пад сакрыстыю. У час вайны 1812 года войскі Напалеона ператварылі касцёл у склад. У 1819 годзе адноўлены на сродкі прыхаджан. У 1845 годзе царскія ўлады зачынілі францысканскі кляштар і касцёл Святога Мікалая застаўся без дагляду. У другой палове XIX ст. належаў прыходу касцёла Cв. Яна. У 1895 годзе распрацаваны праект яго перабудовы (арх. Е. Вернер), але быў ажыццёўлены часткова: да паўночнага фасада вежы прыбудавана капліца, гзымс і адхоны акон атынкаваны і пабелены.
У 1921 годзе польскія ўлады дазволілі беларусам праводзіць у касцёле набажэнствы. У міжваенны час (да 1939 года) тут служылі беларускія ксяндзы Адам Станкевіч, Вінцэнт Гадлеўскі, Казімір Стэповіч, Язэп Германовіч і інш. Набажэнствы на беларускай мове карысталіся папулярнасцю сярод беларусаў Вільні і вучняў Віленскай беларускай гімназіі.
Архітэктура
Помнік — 3-нефавае 4-слуповае зальнае збудаванне з кароткім прэсбітэрыем, які заканчваецца шматграннай апсідай. Да паўночнай сцяны вімы прымыкае вежа-званіца і капліца. Агульныя памеры 27 х 13 м. Тарцовыя фасады завяршаюцца франтонамі, якія першапачаткова мелі прыступкавую форму. У храм вядуць 3 уваходы: з боку галоўнага і бакавых фасадаў. Сцены ўзведзены ў тэхніцы гатычнай муроўкі, умацаваны контрфорсамі. Асноўная дэкаратыўная аздоба фасадаў — плоскія тынкаваныя стральчатыя і паўцыркульныя нішы. Касцёл — помнік гатычнай архітэктуры з элементамі раманскага стылю, а таксама барока і класіцызму.
У касцёле тры алтары. У галоўным алтары крыж і чатыры статуі Святога Хрыстафора, Святой Тэрэзы, Святой Клары і Святога Іосіфа з Немаўлём паміж калонамі працы скульптара Рафала Яхімовіча. У левым алтары абраз Святога Мікалая са статуямі Святога Казіміра і Святога Георгія паміж калонамі. У правым алтары барэльеф Маці Божай Смуткуючай. У 1930 годзе намаганнямі віленскіх літоўцаў у касцёле быў пастаўлены манумент, прысвечаны 500-годдзю з дня смерці вялікага князя літоўскага Вітаўта Вялікага, створаны Рафалам Яхімовічам з бронзы і мармуру. У 1936 годзе помнік быў абнесены агароджай з двума мячамі, якія сімвалізуюць тыя, што былі прынесены крыжакамі Ягайлу перад Грунвальдскай бітвай.
Пасля Другой сусветнай вайны ў храме была адкрыта мемарыяльная пліта ў памяць пра пробашча касцёла ў 1924—1942 годах Крыступаса Чыбіраса. У сярэдняй нішы справа стаіць скульптура Святога Антонія.
Эла Аляксандраўна Сяліцкая
Эла Аляксандраўна Сяліцкая (у дзявоцтве Яўсюк; нар. ) — беларуская дзяржаўная дзеячка. Старшыня Беларускай федэрацыі плавання (з 2017).
Біяграфія
Плаваннем пачала займацца ў школе. Cтала майстрам спорту СССР па плаванні, аднак ва ўзросце 15 гадоў вырашыла пакінуць прафесійны спорт.
У 2009 годзе працавала начальнікам юрыдычнага ўпраўлення Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
У 2011 годзе прызначана намеснікам Міністра па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
3 мая 2017 года абрана старшыней Беларускай федэрацыі плавання.
Арзні
Арзні́ — сяло в марзе Катайк, Арменія. Размешчана за 5 км ад чыгуначнай станцыі Елар.
Эн-Луіза Хэнсан
Эн-Луіза Хэнсан (швед. Ann-Louise Hanson; нар. 4 красавіка 1944, Крыстыянстад, Швецыя) — шведская спявачка, якая займаецца музыкай з 1956 года.
Біяграфія
У 1960 годзе яна выпусціла першы хіт «Är du ensam i kväll?», шведская версія «Are you lonesome tonight?» Элвіса Прэслі .
У многіх яе сольных запісах 1960-х выступае Bruno Glenmarks Orkester, і пасля шлюбу Эн-Луіза і Бруна Гленмарка ствараюць гурт «Гленмаркс» з пляменніцай Бруна Карын і пляменнікам Андэрсам. Неўзабаве іх уласны гуказапісвальны лейбл GlenDisc пачаў выпускаць вініл, касеты і, у рэшце рэшт, кампакт-дыскі пад шыльдай «Hanson-Glenmark Production AB».
Эн-Луіз мае сумнеўны гонар выступіўшы на шведскім Мелодыфестываліне трынаццаць разоў без ні воднай перамогі. Адны з самых запамінальных песень, выкананых на фестывалі: «Bara en enda gång» (дуэт з Джонам Балардам) і «Kärleken lever». Эн-Луіза выканала адзін з твораў у нямецкім адборы на конкурс «Еўрабачанне» ў 1962 годзе. У канцы 1980-х пераехаўла ў Францыю разам з Бруна. Цяпер яна застаецца жыхаркай Крысціянстада ў Швецыі.
У 1986 годзе выпускае студыйны альбом Duva — Flyg igen, гэта апошні студыйны альбом Хэнсан, на якім яна падзялілася вядучым вакалам са сваімі дачкамі Джэсікай і Жазэфінай на загалоўным трэку, а таксама выканала дуэтам з Білі Прэстанам песню «So Good, So Fine».
Яна ўдзельнічала ў Мелодыфестываліне 2019 з песняй «Kärleken finns kvar».
Дачка Эн-Луізы Жазэфін Гленмарк нядаўна распачала ўласную музычную кар’еру.
Кухарка
Кухарка (Куха́рка) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Азэрянскай вясковай абшчыны.
Дэвід Мак-Даўэл Браўн
Арганізацыі
Актыўна ўдзельнічаў у бойскаўтах Амерыкі. Экс-прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі ваенных лётчыкаў, хірург палётаў. Малодшы навуковы супрацоўнік, аэракасмічнай Медыцынскай Асацыяцыі. Таварыства хірургаў ВМС ЗША.
Узнагароды і ганаровыя званні
Браўн у 1986 годзе стаў аператыўным хірургам ваенна-марскога флота, атрымаў шматлікія ўзнагароды, у тым ліку:
Асабістыя ўзнагароды
Гэты † сімвал указвае на пасмяротную ўзнагароду.
Кізілава
Кізілава:
Герб Архангельскай вобласці
Герб Архангельскай вобласці - адзін з сімвалаў Архангельскай вобласці. Прыняты 15 ліпеня 2003 года.
Кафзэх
Кафзех ((іўрыт: הקפיצה арабскі: القفزة) — пячора ў Ізраілі . Знаходзіцца на паўднёвым усходзе ад горада Назарэт і Тыверыядскага возера, на схіле гары Ха-Кфіца. Тут былі знойдзеныя рэшткі 25 індывідаў блізкаўсходніх неандэртальцаў якія лічацца аднымі з першых сведчанняў выхаду «анатамічна сучасных людзей» за межы Афрыкі.
Герб Архангельскай вобласці
Апісанне
Герб Архангельскай вобласці ўяўляе сабой чатырохвугольны, з закругленымі ніжнімі вугламі, завостраны ва ўскрайкі залаты шчыт. У залатым шчыце — Святы Архістратыг Міхаіл у блакітных (сініх, блакітных) даспехах і чырвоных ботах, які трымае чырвоны ў полымі меч лязом дадолу і блакітны шчыт, які ўпрыгожаны залатым крыжам (адпаведна шчыта) і мае блакітную аблямоўку, і які топча чорнага перакуленага галавой налева анёла цемры.
Кафзэх
Усяго ў пячоры Кафзех былі выяўленыя выкапнёвыя рэшткі 25 людзей, якія належаць да больш прагрэсіўнай групы блізкаўсходніх гамінід Схул-Кафзэх, якая прыкметна адрозніваецца ад больш прымітыўных і падобных на еўрапейскіх неандэртальцаў мясцовых знаходак з пячор Табун, Амуд і Кебара. Некаторыя рэшткі, знойдзеныя ў пячоры, могуць быць гібрыдамі неандэртальцаў і чалавека разумнага.
Тэрмалюмінісцэнтны аналіз крэменю з мусцьерскіх слаёў даў ўзрост 92 000 ± 5000 гадоў (Valladas з соавт., 1988). Электронны парамагнітны рэзананс (ESR) даў вынік 130 000-90 000 гадоў. Для шкілета 6 з пячоры Кафзэх уран-ториыевым метадам атрыманы ўзрост каля 80 тыс. гадоў, уран-пратакцініевым метадам — узрост каля 94 тыс. гадоў.
Баханіў
Баханіў (Боха́нів) — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Азэрянскай вясковай абшчыны.
Č
Č, č — літара лацінскага алфавіта, утвораная ад літары C з дапамогай дыякрытычнага знаку гачак. Звычайна пазначае гук, аналагічны кірылічнаму Ч. Характэрная перш за ўсё для славянскіх моў (чэшскай, славацкай, горна- і ніжнелуцкай, харвацкай, славенскай, баснійскай, лацінскіх варыянтаў беларускае, сербскае і македонскае моў), балцкіх (літоўскай і латышскай), саамскіх моў; таксама ўжываецца пры транслітарацыі кірылічных тэкстаў з беларускай, рускай і украінскай моў. У гэтых алфавітах з'яўляецца чацвёртай літарай.
Якубавічы Баравыя
Яку́бавічы Баравы́я (, Якубовичи Боровые) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Готланд (камуна)
Камуна Готланд (Gotlands kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Готланд на аднаіменным остраве.
Готланд 29-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Вісбю.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 57 405 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 17 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Александрыя
Александрыя — горад, важнейшы гандлёвы і культурны цэнтр Егіпта на беразе Міжземнага мора ў дэльце р. Ніл, зараз адміністрацыйны цэнтр губернатарства.
Пабудаваны быў Аляксандрам Македонскім у 332—331 да н.э. Дзякуючы свайму зручнаму размяшчэнню горад хутка развіваўся і пасля смерці свайго заснавальніка стаў сталіцай грэка-егіпецкай дзяржавы Пталамеяў і цэнтрам эліністычнай культуры. 3 30-х да н.э. у складзе Рымскай імперыі. Надзвычай вялікае значэнне Александрыя іграла ў культурным і рэлігійным жыцці антычнага свету. У першыя стагоддзі ранняга сярэднявечча яна яшчэ працягвала заставацца адным з цэнтраў грэчаскай навуковай думкі, буйным гандлёва-прамысловым цэнтрам Візантыйскай імперыі, пад уладай якой яна знаходзілася з канца 4 ст. Александрыя разам з тым была і адным з галоўных цэнтраў ранняга хрысціянства і манаства. Менавіта тут у 4 ст. патрыярх Афанасій Александрыйскі ўзначаліў рэлігійную барацьбу супраць вучэння Арыя. А мясцовыя манахі-хрысціяне ў помсту за разбурэнне храма спалілі славутую Александрыйскую бібліятэку з усімі яе велізарнымі для таго часу кніжнымі фондамі. У 7 ст. Александрыя была заваявана арабамі, а пасля заснавання імі ў 969 Каіра наступіў яе заняпад.
Александрыя зноў набывае вялікае значэнне ў 1798 з пачаткам Егіпецкай кампаніі Напалеона. Французская армія захоплівае горад у ліпені 1798 і ўтрымлівае яго да 1801. У сакавіку 1801 брытанскі экспедыцыйны корпус разбівае французскія сілы, а ў верасні таго ж году пасля асады займае Александрыю. Пачынаецца перыяд панавання англічан. Махамед Алі, асманскі губернатар Егіпта, адбудоўвае горад, амаль да ступені яго былой славы. Паступова Александрыя становіцца горадам такога ж значэння ў эканамічным, культурным, транспартным, адукацыйным плане, як і Каір, а ў нечым і пераўзыходзіць яго. У 1954 Александрыя стала ахвярай бамбардзіроўкі ізраільскай авіяцыі.
Адміністрацыйнае дзяленне
Сучасная Александрыя падзяляецца на 6 раёнаў: Два горада, якія знаходзяцца пад юрысдыкцыяй Александрыйскага губернатарства, ствараюць разам з самой Александрыяй агламерацыю:
Людвік Пацей
Людвік Пацей (каля  — студзень ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Абозны (з 1744) і стражнік вялікі літоўскі (з 1748). Трымаў Рагачоўскае і Алькеніцкае староствы. Кавалер Ордэна Белага Арла (1757).
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Пацеяў гербу «Вага», сын Аляксандра, троцкага ваяводы, і Тэрэзы з Войнаў-Ясянецкіх, удавы кашталяна мсціслаўскага Канстанціна Бенядзікта Бжастоўскага.
Удзельнік канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага (1767) з прыхільнікаў расійскай імператрыцы Кацярыны II, да якой ездзіў на чале дэлегацыі.
У часы Барскай канфедэрацыі займаў хісткую пазіцыю паміж канфедэратамі і каралём.
У шлюбе з Вікторыяй, дачкой ваяводы смаленскага, кіеўскага і пазнаньскага Станіслава Патоцкага, нашчадкаў не пакінуў.
Дабяслаў Кезгайлавіч
Дабяслаў (Добка) Кезгайлавіч (памёр каля 1460) — літоўскі баярын, сын Кезгайлы.
Кашталян віленскі (1458; згаданы ў гэтай годнасці ў тастаменце Івашкі Манівідавіча, тагачаснага віленскага ваяводы).
Невядома, каб ён пакінуў нашчадкаў.
Харужынцы
Хару́жынцы (, Хоружинцы) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Харужынцы і Янка Купала
Непадалёк Харужынцаў раней быў хутар Акопы, у якім на працягу амаль 20 гадоў жыла і працавала маці Янкі Купалы Бянігна Луцэвіч. Акопы лічуць творчай калыскай беларускага песняра, месцам, дзе адкрыўся ягоны геній. У хутары Ляўшова (на тэрыторыі сённяшніх Харужынцаў) жыла сястра Янкі Купалы Марыя. Купала часта бываў у Харужынцах.
У Харужынцах на тэрыторыі колішняга хутара Міхалішкі ў 1991 годзе была пабудаваная хата, у якой знаходзіцца гістарычная (літаратурна-мастацкая) частка філіяла «Акопы» Літаратурнага музея Янкі Купалы.
Армавір (сяло)
Армаві́р (Արմավիր) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана за 7 км на поўдзень ад аднайменнага горада, за 1 км на ўсход ад сяла Айкаван, за 1 км на поўнач ад сяла Айгешат, за 3 км на паўднёвы захад ад сяла Арэвік і за 3 км на поўдзень ад сяла Алашкерт.
Promptuarii Iconum Insigniorum
Promptuarii Iconum Insigniorum (цалкам — Promptuarii iconum insigniorum à seculo hominum, subiectis eorum vitis, per compendium ex probatissimis autoribus desumptis) — зборнік гравюр, выдадзены Гіёмам Руе ў Ліёне ў 1553 годзе.
Кніга ўтрымлівае каля 950 партрэтаў гістарычных асоб, выкананых метадам ксілаграфіі ў форме медаляў; сярод іх — персанажы Бібліі, антычнай і сярэднявечнай гісторыі, пачынаючы з Адама і Евы. У прадмове Руе з хвалой адклікаўся пра сваю кнігу і адзначыў, што ўпрыгожыў сваю латынь грэчаскімі выразамі, хай і не заўсёды граматычна дакладнымі. У 1581 годзе ён перавыдаў кнігу на французскай мове пад назвай «Promptuaire des médailles des plus renommées personnes qui ont esté depuis le commencement du monde: avec brieve description de leurs vies & faicts, recueillie des bons auteurs».
Джуліян Шарман піша ў кнізе «Бібліятэка Марыі, каралевы шатландскай», што Promptuarii «не ўяўляе вялікай нумізматычнай цікавасці», але прызнае, што зборнік лічыцца «адным з цудаў ранняй ксілаграфіі».
Наташа Герке
Скончыла аддзяленне паланістыкі ў Пазнанскім універсітэце і арыенталістыкі ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве, вывучала мовы Тыбету і ўсходнія рэлігіі. У сярэдзіне 1980-х гадоў эмігравала з Польшчы, жыве ў Гамбургу.
Аўтар зборнікаў прозы «Фракталы. Крамы з прасцінамі» (Fractale. Sklepy prześcieradłowe, 1994), «Кніга паштэтаў» (Księga pasztetów, 1997), «Развітанні з плазмай» (Pożegnania plazmy, 1999), «47 наводмаш» (47 na odlew, 2002). За апошнюю кнігу пісьменніца была намінаваная на літаратурную прэмію Nike (2003). У 2005 годзе адно з апавяданняў Герке было ўключанае ў зборнік «Параненыя. Сем апавяданняў пра СНІД» (Trafieni. Siedem opowiadań o AIDS) — першую польскую анталогію, прысвечаную гэтай тэматыцы.
Творчасць Наташы Герке складана класіфікаваць і залічыць да пэўнай плыні ў літаратуры. Паводле прызнання самой аўтаркі, яна не адчувае даверу ні да словаў, ні да сюжэту. Ідэалам для сябе пісьменніца лічыць афабулярную прозу.
Асобныя яе апавяданні пераклала на беларускую мову Святлана Рогач.
Аляксандр Віктаравіч Іваноў
Аляксандр Віктаравіч Іваноў (псеўданім: IVAN;, ) — беларускі , прадстаўнік Беларусі на конкурсе песні «Еўрабачанне 2016» з песняй «».
Біяграфія
У 2013 годзе Іваноў удзельнічаў у другім сезоне расійскага тэлешоў «Битва хоров», дзе спяваў разам з Санкт-Пецярбургскім хорам пад кіраўніцтвам Віктара Дробыша. Хор заняў другое месца на конкурсе. У гэтым годзе спеваку прыйшлося ўзяць сабе псеўданім IVAN, каб не было блытаніны з Аляксандрам Івановым, спеваком гурта Ронда. Таксама псеўданім, на яго думку, сімвалізуе славянскага волата Івана.
У 2014 годзе Іваноў перамог на конкурсе "Пять звёзд" у Ялце, што дало яму магчымасць удзельнічаць у конкурсе песні Інтэрбачанне-2015, які пазней не адбыўся.
У 2015 годзе спявак стаў удзельнікам расійскага тэлешоў «Главная сцена», дзе заняў другое месца. Пасля ўдзелу ў тэлешоў прадзюсарам Іванова стаў Віктар Дробыш. Першая песня спевака, «Крыж і далонь», была напісана Дробышам.
Еўрабачанне 2016
У 2015 годзе беларускае тэлебачанне апублікавала спіс дзесяці артыстаў, якія прайшлі папярэдні адбор.
22 студзеня 2016 у фінале беларускага адбору IVAN выступіў пад сёмым нумарам з песняй «Help You Fly». Па правілах конкурсу 2016 года, пераможцы выбіралі выключна тэлегледачы. IVAN перамог на адборы з 23 167 галасоў, што дало яму права ўдзельнічаць ад Беларусі на «Еўрабачанні 2016».
Алена Мікалаеўна Рудэнка
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філалагічны факультэт, спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1985), Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР (аспірантура, 1988), Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт (дактарантура, 1999).
Аляксандр Віктаравіч Іваноў
Еўрабачанне 2016
Першапачаткова IVAN планаваў ўключыць у свой нумар на сцэне выступ з ваўкамі, а таксама хацеў з'явіцца ў аголеным выглядзе. Аднак арганізатары конкурсу, якія далі папярэднюю згоду на гэта, у апошні момант забаранілі спеваку выступаць у падобным выглядзе. Ён тэрмінова змяніў нумар: ваўкі з'явіліся ў выніку на галаграме, а сам ён адмовіўся ад ідэі выступаць аголеным.
12 мая 2016 года Ivan выступіў у другім паўфінале, але не прабіўся ў фінал.
Алена Мікалаеўна Рудэнка
Біяграфія
Працавала ў Інстытуце мовазнаўства АН БССР (1988—1989), Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце (з 1989, кафедра мовазнаўства, старшы выкладчык), Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства, з 2005 — прафесар; факультэт міжнародных адносін, кафедра мовазнаўства і краіназнаўства Усходу, прафесар).
Аман (горад)
Аман (عمان) — самы буйны горад у Іарданіі, сталіца краіны. У старажытнасці называўся Рабат-Амон, у эліністычна-рымскую эпоху — Філадэльфія. У VII—IX стагоддзях уваходзіў у склад арабскага Халіфата. З 1516 года і да канца Першай сусветнай вайны — у складзе Асманскай імперыі. Насельніцтва — 2,5 млн чалавек (2008).
Алена Мікалаеўна Рудэнка
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: семантыка мовы; гісторыя мовы; кагнітыўная лінгвістыка; этналінгвістыка.
Аман (горад)
Геаграфія
Горад размешчаны ў 35 км на паўночны ўсход ад Мёртвага мора, у 110 км на ўсход ад Міжземнага мора і ў 65 км на ўсход ад Ерусаліма.
Горад размешчаны на сямі пагорках, якія прысутнічаюць на сцягу Іарданіі сяміканцовая зоркай.
Гісторыя
У XIII стагоддзі да н.э. горад Рабат-Амон быў сталіцай Амонскага царства. Гэта месца было пазней заваявана асірыйцамі, пазней — персамі, затым грэкамі. Пталамей II Філадэльф, грэчаскі кіраўнік Егіпта, пераназваў яго ў Філадэльфію. Горад стаў часткай каралеўства набатэяў да 106 года н.э., калі Філадэльфія апынулася пад рымскім кантролем і далучылася да Дзесяцігароддзя.
Філадэльфія была перайменаваная ў Аман на працягу эры Гасанідаў. Горад быў разбураны некалькімі землетрасеннямі і стыхійнымі бедствамі і заставаўся невялікім горадам і грудай руінаў да 1887. Усё памянялася, калі Атаманскі султан вырашыў пабудаваць чыгунку «Хіджазі», якая злучыла Дамаск і Медзіну, што палегчыла штогадовае паломніцтва хадж, і пастаянны гандаль.
Дубаўскі сельсавет (Гродзенскі раён)
Дубаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Старая Дубава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. 25 лістапада 1940 года перададзены ў склад Саколкаўскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 16 жніўня 1945 года ў Гродзенскім раёне. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падліпкаўскага сельсавета. 10 снежня 1965 года сельсавет перайменаваны ў Падліпкаўскі сельсавет, які 12 верасня 1977 года перайменаваны ў Адэльскі сельсавет.
Якубавічы Гаравыя
Яку́бавічы Гаравы́я (, Якубовичи Горовые) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.
Мётчанскі сельсавет
Мё́тчанскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Новая Мётча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Барысаўскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Мётча. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Барысаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 17 жніўня 1963 года ў склад сельсавета з Аздзяціцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Леванова, Паднеўка і Шобікі). Да 1972 года цэнтрам сельсавета стала вёска Новая Мётча. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Аздзяціцкага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Аздзяцічы, вёскі Забер’е, Каменка, Клыпенка, Колкі, Лаўніца, Маталыга, Мулішча, Студзёнка і Чэрнеўка).
Апостальскі сімвал веры
Апостальскі сімвал веры (Symbolum Apostolicum) — пераказ асноўных прынцыпаў хрысціянскага веравызнання. Узыходзіць да эпохі ранняга хрысціянства. Яго сённяшняя форма, што складаецца з 12 пунктаў, узнікла не раней за VI ст. Выкарыстоўваўся ў Галіі, Іспаніі і Ірландыі для настаўлення катэхуменаў. Але ж сам назва Symbolum Apostolicum — больш старажытны. Пад канец IV ст. Руфін Аквілейскі склаў каментар на Апостальскі сімвал веры, у якім патлумачыў яго паходжанне. Згодна з Руфінам, нейкае паданне сцвярджала, што апосталы, напаўнішыся Святым Духам, перш чым пачаць сваю місію ў розных краінах, прыйшлі да пагаднення на конт кароткага зместу хрысціянскае веры, які мусіў стаць падмуркам іх вучэння і правілам веры для ўсіх хрысціян.
Згодна з даследваннямі па дадзеным пытанні, не выклікае сумневу, што асноўныя прынцыпы Апостальскага сімвала веры ўзыходзяць да апостальскага перыяду, але ж яго сучасная форма развілася паступова. Яго доўгая гісторыя шчыльна звязаная з развіццём абраду хрышчэння і падрыхтоўкай катэхуменаў. Ад апостальскіх часоў практыка Царквы патрабавала да хрышчэння вызнання асноўных прынцыпаў хрысціянскае веры; кандыдаты мусілі вывучыць напамяць пэўную формулу і вымавіць яе ўслых перад сходам. Ад гэтага звычаю ўзнік урачысты абрад перадачы і абвяшчэння сімвалу. Вызнанне веры было неад'емнай часткай літургіі.
Найбольш ранняя формула сімвалу захавалася ў фрагменце з Дзеяннях апостальскіх (Дзеянні 8, 37) — Піліп хрысціў шляхотнага чалавека, пасля таго, як той вызнаў сваю веру: «Веру, што Ісус Хрыстос ёсць Сын Божы». Гэты ўрывак даказвае. Што сімвал пачынаўся з вызнання веры ў Ісуса Хрыста, сына Божага. З часам дадаваліся іншыя праўды веры. Ад апостальскіх часоў разам з хрысталагічнай фомуляй існавала і трынітарная формула для абраду хрышчэння, якая пазней стала асноўнай. Прыказанне Панскае: «навучайце ўсе народы, хрысцячы іх у імя Айца, і Сына, і Святога Духа» (Мц 28, 19) дало падставы гэтаму правілу веры. У II ст. мучанік Юстын Філосаф пісаў, што «здзяйснялася абмыванне» кандыдатаў на хрышчэнне «у імя Бога Айца і Пана сусвету, і нашага Збаўцы Ісуса Хрыста, І Святога Духа» (Apologia 1, 61). «Epistula Apostolorum» (Пасланне апосталаў), напісанае прыкладна ў той самы час, павялічыла колькасць раздзелаў гэтага вызнання веры да пяці (замест трох). Сімвал веры, што змяшчаецца ў ім, не толькі кажа пра веру ў Айца Усемагутнага, Ісуса Хрыста, нашага Збаўцу, і Духа Святога, Суцяшальніка, але і дадае: «... і ў Святы Касцёл і адпушчэнне грахоў». Вызнанне Боскае прыроды Хрыста, адпачатку самастойнае, увайшло ў трынітарны сімвал веры. У выніку атрымалася формула, што складаецца з васьмі-дзевяці выразаў з падрабязным правілам веры, падобным да таго, што выкарыстоўваўся ў Рыме каля 200. Рымскі абрад хрышчэння, апісаны ў Апостальскіх пастановах Гіпаліта, прыводзіць наступны сімвал веры:
На Усходзе развіццё Апостальскага сімвалу веры ішло аналагічна з Захадам. Да простага трынітарнага вызнання былі дадзены хрысталагічныя формулы. Абрад хрышчэння з простага ператварыўся ва ўрачысты. Адначасова змяніўся хрышчальны сімвал, ператварыўшыся з простага трынітарнага сімвалу ў кароткі змест хрысціянскага веравызнання. Паколькі існавалі розныя формы богаслужбы, было некалькі формулаў сімвалу веры. Найбольш вядомымі на Усходзе ёсць Іерусалімская формула, што захавалася ў Катэхізме Кірыла Іерусалімскага, і Цэзарэйская, якую прыводзіць Эўсебій.
Сённяшні тэкст сімвал з'явіўся не раней за пачатак VI ст. Упершыню ён сустракаецца ў Цэзарыя Арэлацкага. Рымскі сімвал веры V ст. яшчэ значна розніцца ад сучаснага. Ён не змяшчае словаў: «Creatorem caeli et terrae...conceptus...passus, mortuus, descendit ad inferos... catolicam...sanctorum communionem... vitam aeternam (Стварыцеля неба і зямлі... пачаты... замучаны, памёр, зышоў у валадарства смерці... каталіцкі... еднасць святых... жыццё вечнае)».
Тэкст Апостальскага сімвалу быў заўсёды шырока распаўсюджаны ў Заходняй Царкве і выкарыстоўваецца цяпер у імшах Рымска-Каталіцкай, Англіканскай і некаторых іншых пратэстанцкіх, а таксама праваслаўных Цэрквах заходняга абраду. Таксама ён уваходзіць у склад малітвы на ружанцы.
Грэчаскі тэкст
Πιστεύω εἰς θεòν πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς. Καὶ εἰς Ἰησοῦν Χριστòν, υἱὸν αὐτοῦ τòν μονογενῆ, τòν κύριον ἡμῶν, τòν συλληφθέντα ἐκ πνεύματος ἁγίου, γεννηθέντα ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου, παθόντα ὑπὸ Ποντίου Πιλάτου, σταυρωθέντα, θανόντα, καὶ ταφέντα, κατελθόντα εἰς τὰ κατώτατα, τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστάντα ἀπò τῶν νεκρῶν, ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, καθεζόμενον ἐν δεξιᾷ θεοῦ πατρὸς παντοδυνάμου, ἐκεῖθεν ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Πιστεύω εἰς τò πνεῦμα τò ἅγιον, ἁγίαν καθολικὴν ἐκκλησίαν, ἁγίων κοινωνίαν, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, σαρκὸς ἀνάστασιν, ζωὴν αἰώνιον. Αμήν.
Аляксей Васільевіч Данільчанка
Аляксей Васільевіч Данільчанка (, г. Саснагорск, Рэспубліка Комі) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1999), прафесар (2007).
Апостальскі сімвал веры
Лацінскі тэкст
Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Et in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum, qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine, passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus, descendit ad infernos, tertia die resurrexit a mortuis, ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum, sanctam Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem et vitam aeternam. Amen.
Аляксей Васільевіч Данільчанка
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Палітычная эканомія», 1981; аспірантура, 1984), Нацыянальны інстытут адукацыі (Мінск, дактарантура, 1997).
Апостальскі сімвал веры
Беларускі тэкст
Веру ў Бога, Айца ўсемагутнага, Стварыцеля неба і зямлі, і ў Езуса Хрыста, Сына Яго адзінага, Пана нашага, які быў зачаты ад Духа Святога, нарадзіўся з Дзевы Марыі, замучаны пры Понцкім Пілаце, укрыжаваны, памёр і быў пахаваны; зышоў у валадарства смерці, на трэці дзень уваскрос з памерлых, узышоў на неба, сядзіць справа Бога Айца ўсемагутнага, адтуль прыйдзе судзіць жывых і памерлых. Веру ў Духа Святога, святы Касцёл каталіцкі, еднасць святых, адпушчэнне грахоў, уваскрашэнне цела, жыццё вечнае. Амэн.
Аляксей Васільевіч Данільчанка
Біяграфія
Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1984), Міністэрстве народнай адукацыі БССР (з 1989), Нацыянальным інстытуце адукацыі (з 1991), Беларускай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры (1999—2001, прарэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2001, факультэт міжнародных адносін, кафедра міжнародных эканамічных адносін, прафесар).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: стратэгіі інтэрнацыяналізацыі эканомікі і прадпрыемства; транснацыяналізацыя бізнесу; міжнародны менеджмент; прафесійная эканамічная адукацыя.
Януш Вішнявецкі
Князь Януш Канстанцінавіч Вішнявецкі (чэрвень 1599 — 9 лістапада 1636) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, стараста крамянецкі (з 1629 года), канюшы вялікі каронны (1633—1636).
Біяграфія
Прадстаўнік літоўскага княскага роду Вішнявецкіх герба «Карыбут». Старэйшы сын ваяводы белзскага і рускага, князя Канстанціна Канстанцінавіча Вішнявецкага (1564—1641), ад першага шлюбу з (да 1574—1600/1602). Нашчадак вялікага князя літоўскага Гедыміна ў XIII калене.
Атрымаў добрую адукацыю за мяжой, дзе доўгі час правёў у Італіі. Падчас замежнага падарожжа удзельнічаў у ваенных дзеяннях. Некаторы час служыў у арміі герцага Савойскага Карла Эмануіла I. Падчас свайго другога падарожжа на Захад уступіў у іспанскую армію Амброзіа Спінолы, пад камандаваннем якога прымаў удзел у аблозе іспанцамі галандскай крэпасці Брэда (1624—1635).
Пасля вяртання ў Польшчу князь Януш Вішнявецкі праявіў цікавасць да ваеннай справы і неаднаразова прымаў удзел у баях з крымскімі татарамі. Удзельнічаў у войнах Рэчы Паспалітай з Асманскай імперыяй, Швецыяй і Рускай дзяржавай. У 1633 у падчас ваенных дзеянняў супраць турэцкай арміі Абаза-пашы Януш Вішнявецкі за свой ​​кошт падрыхтаваў дзве пешыя і адну конную харугвы. Утрымліваў пры сваім двары надворнае войска, на ўтрыманне якога плаціў 120 тысяч злотых з уласнай казны. Частку сваіх даходаў накіроўваў на падтрыманне міру і спакою.