cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саўтгемптан (востраў)
Востраў аддзелены ад паўвострава Мелвіл на поўначы пралівам Фрозен-Стрэйт, а ад заходняга берага Гудзонава Заліва — пралівам Рос-Уэлкам. Самы высокі пункт на востраве — гара Маціясен. Паўвостраў Бел размешчаны на паўднёвым усходзе.
Востраў Саўтгемптан уваходзіць у лік нешматлікіх тэрыторый у Канадзе, дзе няма пераходу на зімовы час.
Мост цераз Свіслач (Мінск, Арлоўская вуліца)
Мост па Арлоўскай вуліцы — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць Арлоўская вуліца.
Пабудаваны ў 1972 годзе. Мост рамнага тыпу, даўжыня складае 75 м, шырыня 31 м.
Абарончая аперацыя на Беларусі (1941)
Абарончая аперацыя на Беларусі — баявыя дзеянні Чырвонай Арміі супраць войск нацысцкай Германіі на тэрыторыі Беларусі з 22 чэрвеня да пачатку жніўня 1941 ў ходзе Вялікай Айчыннай вайны.
Напярэдадні вайны
На пачатак вайны ў прыгранічнай зоне Заходняй асобнай ваеннай акругі (22 чэрвеня пераўтворана ў Заходні фронт, камандуючы генерал арміі Дз. Р. Паўлаў) знаходзілася 26 дывізій 3-й (генерал-лейтэнант В. І. Кузняцоў), 10-й (генерал-маёр К. Дз. Голубеў) і 4-й (генерал-маёр А. А. Карабкоў) армій прыкрыцця. Усе стралковыя і 1 кавалерыйская дывізіі гэтых армій размяшчаліся ў раёнах, што прымыкалі да дзяржаўнай мяжы; 13 дывізій (8 танкавых, 4 матарызаваня і 1 кавалерыйская) складалі другі эшалон армій. Акрамя гэтага, у распараджэнні камандуючага акругі было 18 дывізій, у т. л. 12 недакамплектаваных стралковых дывізій. Большасць дывізій другога эшалона размяшчаліся за 400 — 600 км ад дзяржаўнай мяжы. З 8 танкавых дывізій 2 былі ўкамплектаваны танкамі прыкладна на 50%, 4 — менш чым на 50%, 2 не мелі танкаў.
Першыя дні вайны
22 чэрвеня 1941 паміж 3.00 і 3.30 вермахт перасёк мяжу з СССР. Паўгадзінны прамежак пачатку наступлення быў ​​звязаны з дыферэнцыяцыяй часу ўзыходу сонца ўздоўж усёй лініі фронту. З 44 дывізій, большасць размяшчаліся ў казармах, вучэбных лагерах альбо знаходзіліся ў стане пераходу да раёнаў дыслакацыі паблізу дзяржаўнай мяжы.
У Заходняй асобнай ваеннай акрузе паветраным налётам падверглася 26 аэрадромаў, і ў першыя дні вайны яна страціла 738 самалётаў (41 %). Становішча ўскладнялася тым, што праціўнік нанёс удары пераважна па аэрадромах, дзе базіраваліся самалёты новых тыпаў. Вялікія страты савецкай авіяцыі і якасная перавага нямецкіх самалётаў дазволілі немцам захапіць ініцыятыву ў паветры. Часці і злучэнні акругі не былі адмабілізаваныя і разгорнутыя на рубяжах, прадугледжаных планам прыкрыцця, войскі не былі своечасова прыведзеныя ў баявую гатоўнасць. Нападзенне праціўніка застала войскі ў раёнах раскватаравання і ў лагерах.
Супраць дывізій першага эшалону праціўнік раніцай 22 чэрвеня перайшоў у наступленне сіламі каля 40 дывізій групы армій «Цэнтр» (камандуючы Ф. фон Бок). Першымі ў бой з перадавымі нямецкімі часцямі ўступілі савецкія пагранічнікі; маючы толькі стралковую зброю, яны аказалі зацятае супраціўленне. На правым фланзе Заходняга фронту, дзе дзейнічалі войскі 3-й арміі, пачалі выходзіць і ахопліваць яго злучэнні, што прарваліся на левым крыле Паўночна-Заходняга фронту (3-я танкавая група, левафланговыя карпусы 9-й арміі вермахта). Гэта нямецкая групоўка налічвала 11 дывізій, з 26 чэрвеня яна ўжо цалкам дзейнічала супраць Заходняга фронту. У выніку сілы праціўніка на Заходнім фронце склалі больш за 50 дывізій. У ходзе аперацыі ў бітву пачалі ўступаць 18 дывізій другога эшалону Заходняга фронту, а з нямецкага боку — 7 — 8 дывізій, вылучаных з рэзерву галоўнага камандавання сухапутных войск. Усяго ў баявых дзеяннях на заходнім напрамку ў першы тыдзень вайны з савецкага боку ўдзельнічалі 44 дывізіі, не ўкамплектаваных да штату ваеннага часу, а з боку праціўніка — 60 дывізій, у т. л. 9 танкавых і 7 матарызаваных. Асабліва значнай была перавага нямецкіх войск на сувалкаўска-маладзечанскім і брэсцка-баранавіцкім напрамках, дзе ішлі вырашальныя баі.
Цяжкае становішча склалася на левым крыле Заходняга фронту, дзе супраць чатырох дывізій першага эшалону 4-й арміі наступала 10 дывізій праціўніка. Войскі 4-й арміі не былі своечасова разгорнуты і не выкарысталі для абароны зручную мясцовасць у раёне Брэста. 42-я і 6-я стралковыя дывізіі адступалі з раёна Брэста пад ударамі авіяцыі і артабстрэлам. Частка гэтых дывізій і некаторыя падраздзяленні пагранічнага атрада, абапіраючыся на ўмацаванні Брэсцкай крэпасці, аказалі ворагу стойкае супраціўленне.
Пад вечар 22 чэрвеня ўзнікла пагроза глыбокага ахопу нямецкімі танкавымі злучэннямі абодвух флангаў Заходняга фронту, цэнтр якога быў моцна высунуты на захад. Цяжкае становішча склалася на беластоцкім выступе, дзе абарону займала 10-я армія, якая, не вытрымаўшы націску, пачала адыходзіць.
У сваіх дзеяннях камандаванне было ў значнай ступені звязана ўказаннямі наркома абароны СССР С. К. Цімашэнкі пра неабходнасць разгрому ўдарных груповак нямецкіх войск. Аднак спробы нанясення контрудараў 22 і 23 чэрвеня сіламі другіх эшалонаў армій прыкрыцця — 11-м механізаваным корпусам у паласе 3-й арміі і 14-м механізаваным корпусам у паласе 4-й арміі на брэсцкім напрамку мелі нязначны поспех.
Для выканання дырэктывы наркома абароны СССР камандуючы фронтам стварыў конна-механізаваную групу ў складзе 11-га механізаванага корпуса 3-й арміі, які ўжо дзейнічаў, 6-га механізаванага корпуса і 36-й кавалерыйскай дывізіі 10-й арміі пад агульным камандаваннем намесніка камандуючага фронтам генерал-лейтэнанта І. В. Болдзіна. Контрудар гэтай групы, праведзены 23 і 24 чэрвеня, толькі скаваў 4 пяхотныя дывізіі праціўніка і на некалькі дзён затрымаў іх у раёне Гродна. Разам з тым, контрудар затрымаў у беластоцкім выступе не менш як на 2 дні савецкую 3-ю і 10-ю арміі, што ў тым становішчы было немэтазгодным, бо іх войскам пагражала поўнае акружэнне. Перамяшчэнне савецкіх войск з маладзечанскага напрамку ў раён Ліды з мэтай арганізацыі наступлення супраць сувалскай групоўкі праціўніка прывяло да таго, што 24 чэрвеня, калі асноўныя сілы 3-й танкавай групы пасля заняцця Вільнюса рушылі да Мінска, напрамак Вільнюс — Мінск апынуўся амаль непрыкрытым. Таму дывізіям, сканцэнтраваным у Мінску, было загадана тэрмінова заняць абарону Мінскага ўмацаванага раёна.
Недастаткова зладжанымі былі дзеянні савецкіх войск і на баранавіцкім напрамку. Нямецкія танкавыя дывізіі захапілі рубеж па р. Шчара і падышлі да Баранавіч, а зтым, развіваючы наступленне, апярэдзілі савецкія войскі і 27 чэрвеня занялі Слуцк. 28 чэрвеня баранавіцкая групоўка Заходняга фронту пад ударамі нямецкіх танкавых дывізій адступіла на 20 км на поўнач ад Баранавіч.
Пад вечар 28 чэрвеня сілы праціўніка, якія наступалі ад Гродна на поўдзень і з раёна Бельска на паўночны ўсход, злучыліся ў раёне Крынак (на р. Свіслач) і адрэзалі шляхі адыходу савецкім войскам, што знаходзіліся ў раёне Беластока. Адначасова з боку Бельска праціўнік выйшаў да Ваўкавыска, а рухомыя злучэнні 2-й нямецкай танкавай групы занялі Слонім. На наступны дзень вораг акружыў левафланговыя часці 10-й арміі на паўднёвы ўсход ад Ваўкавыска.
Са складу 3-й і 10-й савецкіх армій адыход на ўсход працягвалі толькі 4 стралковыя, 1 танкавая і 1 кавалерыйская дывізіі. Астатнія войскі гэтых армій змагаліся ў тыле ворага.
Абарона Мінска
Баі на подступах да Мінска былі кравапралітныя і скарацечныя. Да 28 чэрвеня пераважаючым сілам ворага процістаялі разрозненыя, абяскроўленыя часці і падраздзяленні з армій прыкрыцця, механізаваныя і пяхотныя карпусы і дывізіі 13-й арміі пад камандаваннем П. М. Філатава. Ад нямецкага бамбардзіравання з самалётаў Мінск пацярпеў няшмат. Аднак увесь горад, за выняткам прыгарадаў, згарэў ад падпалаў савецкімі спецкамандамі, якія мелі за мэту пакінуць ворагу знішчаны горад.
28 чэрвеня ў 17 гадзін нямецкія танкі і мотапяхота ўварваліся ў Мінск. Цераз суткі нямецкія войскі замкнулі чарговы «кацёл» вакол дывізій Заходняга фронту, што абаранялі Мінск.
Вынікі першага тыдня вайны
Грунтоўная падрыхтоўка да агрэсіі, нечаканасць і магутнасць удару, высокая мабільнасць нямецкіх войск на рашаючых напрамках, грубейшыя пралікі вярхоўнага палітычнага і ваеннага кіраўніцтва СССР дазволілі нямецкаму камандаванню авалодаць стратэгічнай ініцыятывай і хуткімі тэмпамі прасоўвацца ў глыб савецкай тэрыторыі.
Да канца чэрвеня 1941 г. войскі Заходняга фронту пацярпелі сур'ёзнае паражэнне. 30 чэрвеня яго сілы складалі 16 значна аслабленых дывізій і 150 самалётаў (у т. л. 52 знішчальнікі). Войскі Заходняга фронту, што засталіся, ужо не маглі стварыць суцэльнага фронту абароны на ўсход ад Мінска.
Каб апраўдаць страты і няўдачы ў пачатку вайны, І. В. Сталін вырашыў абвінаваціць у гэтым камандаванне Заходняга фронту. 2 ліпеня быў абвінавачаны і расстраляны камандуючы фронтам Дз. Р. Паўлаў. На яго месца прызначаны маршал С. К. Цімашэнка. Для правядзення «прафілактычных» мерапрыемстваў на Заходні фронт у якасці члена Ваеннага савета накіраваны нарком Л. З. Мехліс. 6 ліпеня Сталіну была паслана тэлеграма за подпісам Цімашэнкі, Мехліса і першага сакратара ЦК КП(б)Б П. К. Панамарэнкі пра «злачынную дзейнасць» камандавання фронту, у т. л. начальніка штаба, намесніка камандуючага ВПС і начальніка артылерыі, камандуючага 4-й арміяй і інш.
Стаўка галоўнага камандавання фактычна пачала фарміраванне другога складу Заходняга фронту.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе — другі (пасля Вышэйшай лігі) дывізіён чэмпіянату Беларусі па футболе.
Спаборніцтва
У Першай лізе звычайна бяруць удзел 16 клубаў. Два найлепшых па выніках сезона трапляюць у Вышэйшую лігу, а дзве найгоршыя трапляюць у Другую лігу. Колькасць каманд-удзельніц можа змяняцца ў адпаведнасці з рэгламентам па правядзенні спаборніцтваў Беларускай федэрацыі футбола.
Мядзяна Гура (гміна)
Мядзя́на Гу́ра (Miedziana Góra) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мядзяне Гуры. Плошча гміны складае 71,11 км². Станам на 2010 год у гміне Мядзяна Гура пражывалі 10 511 чалавек, шчыльнасць — 148 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 10 населеных пунктаў.
Куарата
Куарата (Quarrata) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пістоя.
Насельніцтва складае 24600 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 535 чал./км². Займае плошчу 46 км². Паштовы індэкс — 51039. Тэлефонны код — 0573.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Юбілейны (Маскоўская вобласць)
Насельніцтва — 32,5 тыс. жыхароў (2010).
Геаграфія
Горад Юбілейны размешчаны за 10 км ад МКАД па Яраслаўскай шашы. Ён займае плошчу ў 300 га, мае аўтобуснае і чыгуначную (станцыя Балшова) сувязь з Масквой і гарадамі Маскоўскай вобласці. Недалёка ад горада працякае рака Клязьма.
Гарадская акруга Юбілейны практычна з усіх бакоў акружана тэрыторыяй гарадской акругі Каралёў.
Ігнат Мікалаевіч Даніловіч
Ігнат Мікалаевіч Даніловіч (, в. Грынявічы Вялікія, цяпер Бельскі павет, Падляскае ваяводства, Польшча —, Грэфенберг, ) — гісторык права і археограф. Адзін з першых даследчыкаў летапісных і заканадаўчых помнікаў ВКЛ. Прафесар (1822 г.).
Біяграфія
З сям’і беларускага уніяцкага святара. Скончыў Віленскі ўніверсітэт (1812 г.), дзе ў 1814—1824 гг. выкладаў права. Пасля раскрыцця таварыства філаматаў звольнены з працы, пакінуў Вільню, бо яму забаронена жыць на тэрыторыі беларуска-літоўскіх губерняў. У 1825—1829 гг. прафесар Харкаўскага ўніверсітэта, у 1830—1835 гг. працаваў Санкт-Пецярбургу ў камісіі М. М. Спяранскага па падрыхтоўцы збору мясцовых законаў для заходніх губерняў. У 1835—1842 гг. выкладаў права ў Кіеўскім Імператарскім універсітэце св. Уладзіміра і Маскоўскім універсітэтах.
Навуковая дзейнасць
Як вучоны і грамадзянін сфарміраваўся ў часы вучобы і працы ў Віленскім універсітэце ў вольналюбівым патрыятычным асяроддзі, у якім панавала глыбокая павага і цікавасць да мінуўшчыны края. Займаўся зборам, вывучэннем і публікацыяй пісьмовых крыніц па гісторыі беларуска-літоўскіх губерняў. Упершыню апісаў усе рукапісныя і друкаваныя экзэмпляры Статута ВКЛ, падрыхтаваў першае навуковае выданне Статута ВКЛ 1529 (у 1841 г. апублікаваны А. Т. Дзялынскім у «Зборы літоўскіх законаў ад 1389 да 1529»). У працы «Гістарычны агляд літоўскага заканадаўства» (1837) даў характарыстыку гістарычнага развіцця права ў беларуска-літоўскіх губернях, першы спрабаваў высветліць яго крыніцы і сувязь са старажытнарускім і заходнееўрапейскім заканадаўствам, сцвярджаў пра самабытнасць права ВКЛ. Упершыню апублікаваў беларуска-літоўскі летапіс 1446 г. паводле рукапісу 1519 г., які ў 1822 г. разам з М. К. Баброўскім выявіў у бібліятэцы Супрасльскага манастыра; перавыдадзены асобна пад назвай «Летапісец Літвы і руская хроніка» (1827 г.), Працы Даніловіча «Пра літоўскія летапісы» (1840 г.) і «Паведамленне пра сапраўдных літоўскіх летапісцаў» (1841 г.) далі пачатак навуковым даследаванням беларуска-літоўскага летапісання. Сваімі публікацыямі канчаткова развеяў сумненні асобных вучоных пра існаванне ў ВКЛ летапісання і даказаў, што беларусы і літоўцы ўжо ў XV ст. мелі сваіх гісторыкаў. Разам з М. А. Абаленскім падрыхтаваў і выдаў «Кнігу пасольскую метрыкі Вялікага княства Літоўскага» (Т. 1, 1843 г.). У «Скарбніцы грамат» (Т. 1 — 2, 1860—1862 гг., выдадзены Я.Тышкевічам у Вільні) апісаў, пераказаў змест і часткова апублікаваў каля 2500 розных пісьмовых крыніц па гісторыі Беларусі і Літвы ад выпісак з Герадота да актаў 1569 г. Марыў пра адраджэнне літоўска-беларускай дзяржавы і мовы Статутаў ВКЛ.
Уча Гагаладзэ
Уча Гагаладзэ (нар., ) — грузінскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Пачаў выступаць у Грузіі, а ў 2010 годзе перайшоў у брэсцкае «Дынама». Спачатку гуляў за дубль, а ў сезоне 2012 стаў адным з асноўных нападнікаў каманды. У сезоне 2013 таксама з’яўляўся у асноўным складзе, але ў канцы сезона стаў толькі выхадзіць на замену.
У лютым 2014 года перайшоў у армянскі клуб «Бананц», якому дапамог стаць чэмпіёнам краіны. У жніўні 2014 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком «Слуцка». У складзе слуцкага клуба стаў выступаць на пазіцыі цэнтральнага (часам флангавага) нападніка. Па заканчэнні кантракта ў снежні 2014 года пакінуў «Слуцк».
У першай палове 2016 года выступаў у другім грузінскім дывізіёне за клуб «Алгеці».
Руміна (станцыя)
Ру́міна (, Румино)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана за 1 км на поўдзень ад вёскі Руміна; на лініі Орша-Цэнтральная — Крычаў I, паміж |паміж   і прыпыначным пунктам Сідараўка.
Дубровіна
Дубро́віна (, Дубровино) (да 30 ліпеня 1964 года Плю́гаўка ) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Навасельскага сельсавета.
Сяргей Міхайлавіч Дарожны
Біяграфія
У час Першай сусветнай вайны сям’я была ў бежанстве ў Варонежы. З 1921 выхоўваўся ў Мазырскім дзіцячым доме, бо застаўся без бацькі (аднаго з паплечнікаў Булак-Балаховіча). У 1924 паступіў у МБПТ. Першыя вершы з’явіліся ў друку ў 1925. У 1926 выйшла першая паэтычная кніга (сумесна з І. Плаўнікам). Быў членам літаб’яднанняў «Маладняк» (1926—27), «Узвышша» (з 1928). У 1930 скончыў БДУ (у час вучобы быў выключаны «за сокрытие социального происхождения» свайго бацькі, які ў той час жыў у Польшчы, і аб чым паведаміла газ. «Звязда», але потым змог аднавіцца). Працаваў у рэдакцыях рэспубліканскіх газет, стыльрэдактарам час. «Работніца і сялянка Беларусі», на радыё, адкуль быў звольнены за «сістэматычнае працягванне ў сваіх літаратурных перадачах нацдэмаўскіх установак да мікрафону, нарачытае змазванне ролі партыі ў барацьбе з контррэвалюцыйным нацдэмакратызмам, паклёп на палітыку партыі на вёсцы». Член СП БССР з 1934. Па прапанове А. Александровіча выключаны ў 1935.
Арыштаваны ДПУ БССР 29.8.1936; асуджаны на 8 гадоў пазбаўлення волі. Быў абвінавачаны ў падрыхтоўцы замаху на першага сакратара ЦК КП(б)Б М. Гікалу, пра якога збіраў матэрыялы для кнігі. Накіраваны на будаўніцтва Камсамольска-на-Амуры, дзе і загінуў. Рэабілітаваны ў 1957.
Макаўе (Барысаўскі раён)
Ма́каўе (, Маковье) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета.
IC 1806
IC 1806 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Авен.
Генры Крэнк Эндрус
Біяграфія
Быў надзвычай батанічным ілюстратарам. Незвычайнасць яго творчасці заключалася ў тым, што ён быў не толькі мастаком-ілюстратарам, але і гравёрам, а таксама каларыстам. Эндрус ствараў свае творы ў тыя часы, калі большасць батанічных мастакоў-ілюстратараў працавалі толькі з фільерамі. Перыяд яго актыўнай дзейнасці быў з 1794 па 1830 год. Ён унёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін.
Памёр каля 1830 года.
Да 2007 года быў вядомы як Генры Чарлз Эндрус (Henry Charles Andrews), паколькі выкарыстоўваў запіс імя ў выглядзе «Henry C. Andrews».
Навуковая дзейнасць
Спецыялізаваўся на насенных раслінах.
Ушанаванне
Род раслін Vent. быў названы ў яго гонар.
Цвёрдае цела
Цвёрдае цела — агрэгатны стан рэчыва, які характаразуецца стабільнасцю формы і характарам цеплавога руху атамаў, якія ажыццяўляюць малыя ваганні каля палажэнняў раўнавагі. Адрозніваюць крышталічныя і аморфныя цвёрдыя целы. Крышталы характарызуюцца прасторавай перыядычнасцю ў размяшчэнні ваўнаважных палажэнняў атамаў. У аморфных целах атамы вагаюцца вакол хаатычны размешчаных пунктаў. Паводле класічнага ўяўлення, устойлівым станам (з мінімумам патэнцыйнай энергіі) цвёрдага цела з'яўляецца крышталічнае. Аморфнае цела знаходзіцца ў мэтастабільным стане і з цягам часу павінна перайсці ў крышталічны стан, аднак час крышталізацыі настолькі вялікі, што мэтастабільнасць зусім не праяўляецца.
Раздзел фізікі, які вывучае цвёрдыя целы называецца фізікай цвёрдага цела і з'яўляецца падраздзелам фізікі кандэнсаваных асяроддзяў. Матэрыялазнаўства галоўным чынам разглядае пытанні, звязаныя з уласцівасцямі цвёрдых цел, такімі як цвёрдасць, мяжа трываласці, супраціўленне матэрыялу нагрузкам, а таксама фазавыя пераўтварэнні. Гэта значным чынам супадае з пытаннямі, якія вывучаюцца фізікай цвёрдага цела. Хімія цвёрдага стану перакрывае пытанні, якія разглядаюцца абодвумя гэтымі раздзеламі ведаў, але асабліва закранае пытанні сінтэзавання новых матэрыялаў.
1851 год у гісторыі астраноміі
1851 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Абрантыш
Абрантыш (парт. Abrantes; [ɐ'bɾɐtɨʃ]) — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта ў складзе акругі Сантарэн. Колькасць насельніцтва - 18,6 тыс. жыхароў (горад), 40,7 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад уваходзіць у эканоміка-статыстычны рэгіён Цэнтральны рэгіён і субрэгіёне Медыу-Тэжу. Па старым адміністрацыйным падзеле ўваходзіў у правінцыю Рыбатэжу.
Магматычныя горныя пароды
Магматы́чныя го́рныя паро́ды — горныя пароды, якія ўтварыліся з расплаўленай магмы пры яе зацвярдзенні і крышталізацыі.
У залежнасці ад умоў зацвярдзення магмы ў нетрах Зямлі або на яе паверхні адрозніваюць інтрузіўныя горныя пароды і эфузіўныя горныя пароды.
Сярод магматычных горных парод пераважаюць сілікаты. Па колькасці крэмнязёму (SiO2) яны падзяляюцца на кіслыя (>65 %, граніты, рыяліты, дацыты), сярэднія (55—65 %, гранітадыярыты, дыярыты, андэзіты), асноўныя (40—55 %, габра, базальты, піраксеніты) і ультраасноўныя (<40 %, дуніты, алівініты, перыдатыты).
На тэрыторыі Беларусі прысутнічаюць усе тыпы і групы магматычных горных парод.
Лідс
Лідс (Leeds ) — горад у Іаркшыры, на рацэ Эйр; пяты па велічыні горад Вялікабрытаніі; 443247 жыхароў, якія пражываюць унутры гарадской рысы (па выніках перапісу 2001 года), агульная колькасць жыхароў у канурбацыі Заходняга Іаркшыра складае больш за два мільёны чалавек. Назва «Лідс» ужываецца як па адносінах да гістарычнага цэнтра горада, так і да больш шырокага ўтварэння, якое ўключае ў сябе невялікія гарады Отлі і Уэзербі.
Гісторыя
У Сярэднявеччы Лідс стаў гандлёвым цэнтрам рэгіёна. Да прамысловай рэвалюцыі ён быў цэнтрам вытворчасці ваўняных тканін і белага сукна. Прадукцыя Лідса складала шостую частку ад агульнага экспарту Англіі ў 1770 годзе. Рост, першапачаткова тэкстыльнай прамысловасці, быў паскораны будаўніцтвам каналу паміж Лідсам і Ліверпулам у 1699 годзе. Чыгуначная сетка была пабудавана вакол Лідса ў 1834 годзе, што значна палепшаныла сувязь гораду з нацыянальнымі рынкамі і істотна паўплывала на яго развіццё. Разам з ростам тэхнічнага прагрэсу і прамысловай экспансіяй Лідс працягваў гандляваць і сельскагаспадарчымі таварамі, гэта значыць у 1864 годзе ў горадзе пачала працу збожжавая біржа.
У 1914 годзе вытворчасць гораду была пераарыентавана на друк, машынабудаванне, хімічную і швейную вытворчасць. Зніжэнне вытворчасці ў 1930-х гадах змянілася часовым узростам прамысловасці ў сувязі з пераходам да ваеннай вытворасці падчас Другой сусветнай вайны. Тым не менш, у 1970-я гады швейнай прамысловасць Лідса была ў незваротным заняпадзе, з-за адсутнасці магчымасцей канкурыравання з таннымі вырабамі замежных канкурэнтаў.
Клімат
Лідс мае марскі клімат, з вялікім уплывам Атлантычнага акіяна. Лета, як правіла, мяккае, з умеранай колькасцю ападкаў, зімы халодныя, дажджлівыя, часам назіраюцца снег і мароз.
Спіс аб’ектаў PGC (1708001—1709000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1708001—1709000)
Загацце (Талачынскі раён)
Зага́цце (, Загатье) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Мост цераз Лошыцу (Мінск, вуліца Маякоўскага)
Мост па вуліцы Маякоўскага — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Лошыцу. Па мосце праходзіць вуліца Маякоўскага.
Загацце (Талачынскі раён)
Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Рыдамльскага сельсавета.
Мост цераз Лошыцу (Мінск, вуліца Маякоўскага)
Мост пабудаваны ў 1966 годзе. Мае 3 пралёты, даўжыня складае 42 м, шырыня 23 м.
Алёхаўшчына
Геаграфія
Адлегласць ад раённага цэнтра — 47 км. Адлегласць ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Ладзейнае Поле — 45 км.
Валерый Барысавіч Харламаў
Валерый Барысавіч Харла́маў (, Масква — ) — выбітны савецкі хакеіст, нападнік каманды ЦСКА (1967—1981) і зборнай СССР (1969—1980), заслужаны майстар спорту СССР (1969). 2-разовы алімпійскі чэмпіён (1972, 1976) і 8-разовы чэмпіён свету. Лепшы хакеіст СССР (1972, 1973).
Броквіл
Броквіл (Brockville) — горад у Канадзе, у правінцыі Антарыа, размешчаны на Тысячы астравоў (і таму вядомы як Горад тысячы астравоў, City of the 1000 Islands) ля ракі Святога Лаўрэнція. Паводле перапісу 2006 года, насельніцтва — 21957 чалавек (39668 чалавек разам з агламерацыямі ). Гэта адно з найстарэйшых гарадскіх паселішчаў Канады, названае ў гонар генерала Айзека Брока (Isaac Brock).
Збожжавыя культуры
Збожжавыя культуры, збожжа — група раслін некаторых батанічных сямействаў (у прыватнасці, злакавых, грэчкавых і амарантавых), якія вырошчваюць на зерне для ўжывання як ежы.
Лікіна-Дулёва
Размешчаны за 90 км на ўсход ад Масквы і за 7 км на поўдзень ад горада Арэхава-Зуева. У межах горада — чыгуначная станцыя Дулёва. Бліжэйшыя населеныя пункты: в. Кабанава, в. Кудыкіна, в Караткова, в. Іонава.
Насельніцтва 31,0 тыс. жых. (2010). 31,2 тыс. — 2005, 17,2 — 1937.
Збожжавыя культуры
У лік збожжавых уваходзяць і крупяныя культуры.
Збожжа культывуюць на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Найбольш распаўсюджаны пшаніца, рыс, ячмень, кукуруза, жыта, авёс, проса.
Са збожжа вырабляюць муку, кандытарскія вырабы, кармы; ўжываюць для гатавання напояў і вырабу спірта.
Канадскі Арктычны архіпелаг
Большасць тэрыторыі астравоў займае тэрыторыя Нунавут, невялікую частку — Паўночна-заходнія тэрыторыі.
Астравы ляжаць у басейне Паўночнага Ледавітага акіяна, толькі паўднёва-усходняя частка знаходзіцца ў Атлантычным акіяне.
Тры астравы (Бафінава Зямля, Вікторыя і Элсмір) архіпелага ўваходзяць у дзясятку самых буйных астравоў свету паводле тэрыторыі. З дзесяці найбуйнейшых канадскіх астравоў дзевяць уваходзяць у склад Арктычнага архіпелага. Усяго ў ім налічваецца 36 563 астравы, з якіх 15 маюць плошчу больш 10 тыс. км².
Клімат астравоў вельмі суровы, арктычны, нізінныя прыбярэжныя тэрыторыі займае тундра, а ўзвышшы займае арктычная пустыня. Вельмі рэдка сустракаюцца хмызнякі.
Вышэйшы пункт архіпелага — пік Барбо (2616 м над узроўнем мора).
Сядзібна-паркавы ансамбль Козел-Паклеўскіх (Быкаўшчына)
Сядзібна-паркавы ансамбль Козел-Паклеўскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў вёсцы Быкаўшчыне Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Уключае палац, флігель, гаспадарчыя пабудовы, рэшткі капліцы, фрагменты парку.
Гісторыя
Вядомы з канца XVIII стагоддзя як спадчыннае ўладанне віцебскай галіны Козел-Паклеўскіх. У 1844 годзе значыцца як уласнасць Ганны Козел-Паклеўскай. У 1845 годзе маёнтак атрымаў у спадчыну Альфонс Козел-Паклеўскі. Да маёнтка адносіліся вёскі Глінскія, Лугавыя, Старухі і Чачэлава.
У тыя часы маёнтак складаўся з 12 дамоў, кавальні, лядоўні, малочнай. Побач з ёй размяшчаўся дом з 12 пакояў. Пад каменнай прыбудовай — склеп.
У 1924 годзе ў сядзібе размясціўся дзіцячы дом, які пасля Другой сусветнай вайны быў ператвораны ў Ветрынскую школу-інтэрнат. У 2003 годзе сядзіба была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Палац
Драўляны двухпавярховы будынак на каменным падмурку з цаглянай прыбудовай. Мае два ўваходы. Галоўны ўваход вылучаны 4-калонным порцікам з шырокім балконам, які ў 2-й палове XX стагоддзя заменены верандай. Выкарыстоўваецца як жылы дом.
Паводле архіўнага дакумента 1926 года, у палацы было 20 пакояў, 19 дзвярэй, 50 вокнаў, 7 печаў. Падлога паркетная, дах крыты жалезам. Памер будынка — 33×25×12 аршын.
IC 1807
IC 1807 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сядзібна-паркавы ансамбль Козел-Паклеўскіх (Быкаўшчына)
Парк
Вакол палаца размяшчаўся парк. У аснове яго планіроўкі была складаная водная сістэма — некалькі сажалак, злучаных каналамі і арачнымі масткамі (захаваліся фрагменты). У адной з іх жылі лебедзі. Перад домам была разбіта клумба, на якой раслі акацыя жоўтая, шыпшына, бэз звычайны. Да палаца вяла ліпавая алея. Асобная дарога ішла да гаспадарчых пабудоў, якія знаходзіліся з усходняга боку. У садах, якіх на тэрыторыі сядзібы было тры, раслі яблыні, грушы, вішні і іншыя дрэвы. Захаваліся адзінкавыя пасадкі ясеня, вяза, дуба.
Капліца-пахавальня
У 1893 годзе Анжэліка Козел-Паклеўская, удава Альфонса Фаміча Козел-Паклеўскага, прасіла ў віцебскага губернатара дазвол на пабудову капліцы-пахавальні, але ёй было адмоўлена. У 1894 годзе яна зноў звярнулася з гэтай просьбай да губернатара і атрымала дазвол з умовай, што набажэнствы ў капліцы адбывацца не будуць.
У 1900 годзе сын Альфонса Козел-Паклеўскага скончыў узвядзенне храма і падаў хадайніцтва да губернатара аб дазволе правядзення ў ёй памінальных абрадаў. Гэтаму запярэчыў полацкі епіскап Ціхан, які заявіў: ''«… капліца размешчана [ў краі з] суцэльным праваслаўным насельніцтвам, якое было ўз’яднана з уніі і не дастаткова яшчэ адужэла ў праваслаўі. Гэта дае падставу меркаваць, што капліца з часам будзе выкарыстоўвацца для сталага здзяйснення набажэнстваў… і можа мець шкодны ўплыў для праваслаўя… мяркую, што хадайніцтва Козел-Паклеўскіх не можа падлягаць задавальненню»''.
Нягледзячы на гэта, губернатар дазволіў сям’і карыстацца капліцай пры ўмове, што яе не будуць наведваць мясцовыя праваслаўныя сяляне.
Неагатычная спачывальня была разлічана на 50 месцаў (7х7 сажаняў унутры). Пад капліцай знаходзіўся склеп на 36 месцаў для памерлых. Вышыня храма дасягала 20 аршын, даўжыня — 15 аршын і 4 вяршкі, шырыня — 17 аршын.
Храм быў разабраны ў 1930-х гадах пры будаўніцтве школы. Парэшткі людзей, што знаходзіліся ў склепе, перапахавалі на мясцовых могілках. Частка склепа памерамі 15х15 м захавалася і да нядаўняга часу выкарыстоўвалася як склад гаруча-змазачных матэрыялаў.
Русіно (станцыя)
Русіно́ (, Русино)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў аграгарадку Русіно.
Мікалай Кірылавіч Шэхаў
Мікалай Кірылавіч Шэхаў (, в. Казлова Возера, Вяземскі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі артыст балета. Народны артыст БССР (1964).
Біяграфія
Скончыў у 1948 годзе Беларускае харэаграфічнае вучылішча. У 1944—1966 гадах саліст Дзяржаўнага тэатра онеры і балета Беларусі.
Этнаграфічны музей
Этнаграфічны музей:
Мрай (вёска)
Мрай (, Мрай) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета.
Дзяржаўны польскі тэатр БССР
Дзяржаўны польскі тэатр БССР створаны ў лістападзе 1939 года ў Беластоку, у 1940—1941 гадах працаваў у Гродне.
Адкрыўся 13 сакавіка 1940 года спектаклем «Каварства і каханне» Ф. Шылера. Заснавальнік і мастацкі кіраўнік Аляксандр Вянгерка. Сярод пастановак: «Мараль пані Дульскай» Г. Запольскай, «Пажыццёвая рэнта» і «Помста» А. Фрэдры, «Пігмаліён» Б. Шоу, «Аптымістычная трагедыя» У. Вішнеўскага, «Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ. У складзе трупы акцёры: І. Бароўская, С. Брылінскі, С. Бутрым, Ян Вашчаровіч, М. Гадлеўскі, С. Зніч, Г. Касабуцкая, Т. Манкевіч, Б. Міхальская, Г. Слівінскі, В. Сташэўскі, А. Шаляўскі і інш.
Медзна (гміна)
Ме́дзна (Miedzna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вэнгроўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Медзне. Плошча гміны складае 115,78 км². Станам на 2004 год у гміне Медзна пражывалі 4158 чалавек, шчыльнасць — 35,9 чал./км².
Самбука-Пістаезэ
Самбука-Пістаезэ (Sambuca Pistoiese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пістоя.
Насельніцтва складае 1693 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 77 км². Паштовы індэкс — 51020. Тэлефонны код — 0573.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Марш свабоды ў Мінску (2000)
Марш свабоды — масавая вулічная акцыя ў Мінску 15 сакавіка 2000 года ў абарону незалежнасці Беларусі, правоў чалавека і дэмакратыі, супраць паглыблення беларуска-расійскай інтэграцыі.
Перадгісторыя
Намер прэзідэнтаў Барыса Ельцына і Аляксандра Лукашэнкі стварыць Саюзную дзяржаву быў у Беларусі сустрэты масавымі вулічнымі акцыямі пратэсту. Першы «Марш свабоды», арганізаваны апазіцыяй 17 кастрычніка 1999 года (незадоўга перад падпісаннем Ельцыным і Лукашэнкам дамовы аб Саюзнай дзяржаве) адзначыўся брутальнымі сутыкненнямі ўдзельнікаў з міліцыяй і АМАПам. Міліцыянты выкарыстоўвалі слезацечны газ, маніфестанты абараняліся каменнем і пліткай.
Другі «Марш свабоды» быў прызначаны на 15 сакавіка 2000 і прымеркаваны да дня прыняцця Канстытуцыі Беларусі. Акцыі папярэднічалі заявы заходніх палітыкаў пра недапушчальнасць выкарыстання сілы супраць мірных дэманстрантаў; Дзяржаўны дэпартамент ЗША і Белы дом выступілі з асобнымі заявамі. У тыя дні міжнародная супольнасць салідарызавалася ў падтрымку беларускіх дэмакратычных сілаў. Выглядае, гэта і стрымала А. Лукашэнку, які за суткі да пачатку маршу пагражаў, што ад удзельнікаў акцыі «паляціць шмаццё».
Ход падзей
Акцыя прайшла з дазволу Мінгарвыканкама, мірна. Прынята лічыць, што агулам у вулічнай акцыі ўзялі ўдзел да 40 тысяч чалавек (некаторыя сышлі, не застаўшыся на канцэрт, іншыя прыйшлі толькі на мітынг).
Арганізатары заявілі акцыю, як пачатак «Вясны-2000». Аднак ужо праз дзень гарадскія ўлады абвясцілі, што маюць намер забараніць надалей шэсці апазіцыі. Праз дзесяць дзён на Дзень Волі ў Мінску былі затрыманыя больш чым 500 чалавек.
Ацэнкі
Падсумоўваючы вынікі «Маршу свабоды-2», палітолаг Віталь Сіліцкі выказаў меркаванне, што змены ў Беларусі магчымыя толькі мірным шляхам, па прыкладзе «Аксамітнай рэвалюцыі» у Празе ў 1989. З ім не пагадзіўся Ян Максімюк, спаслаўшыся на раз’яднанасць беларускага грамадства і слабасць апазіцыі.
Цыстоптэрыс ломкі
Цыстоптэрыс ломкі (Cystopteris fragilis) — від раслін сямейства. Далікатная расліна, лёгка пашкоджваецца, дзякуючы чаму і атрымала эпітэт «ломкі».
Практычнае выкарыстанне
Утрымлівае атрутныя рэчывы. У лісці і спорах з’яўляецца сінільная кіслата. Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне як супрацьгліставы сродак.
ХК Клайпеда
«Клайпеда» (HC «Klaipėda») — літоўская каманда па хакеі з шайбай з горада Клайпеда. Заснавана ў 2015 годзе.
Запруддзе (Талачынскі раён)
Запру́ддзе (, Запрудье) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Рыдамльскага сельсавета.
Аляска (паўвостраў)
Аляска — паўвостраў на паўночным захадзе Паўночнай Амерыкі (ЗША, штат Аляска), паміж Брыстольскім залівам Берынгава мора і Ціхім акіянам.
Даўжыня каля 700 км, шырыня да 170 км. Найбольшая вышыня (вулкан Веніямінава). Гарысты Алеуцкі хрыбет з дзеючым (Катмай, ) і патухлымі вулканамі. Горныя тундры, невялікія ледавікі. Уздоўж паўночна-заходняга ўзбярэжжа нізіны са шматлікімі азёрамі, субарктычныя лугі.
IC 1809
IC 1809 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Медзьна (гміна, Пшчынскі павет)
Ме́дзьна (Miedźna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшчынскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Медзьне. Плошча гміны складае 49,91 км². Станам на 2006 год у гміне Медзьна пражывалі 15 434 чалавекі, шчыльнасць — 309,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 6 салецтваў.
Lycoris radiata
Lycoris radiata — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая цыбульная расліна. Для расліны характэрна ранняе з’яўленне кветак да лісця, якія размяшчаюцца ў парасоніку на бязлісцевым кветканосе вышынёй ад 30 да 70 см. Лісты раўналежныя адзін аднаму і маюць шырыню 0,5—1 см. Афарбоўка кветак чырвоная або белая. Форма кветак няправільная з крывымі адагнутымі назад участкамі.
Цвіценне расліны адбываецца познім летам, у пачатку восені. Часта пасля моцных ападкаў.
Распаўсюджанне
Першапачатковы арэал расліны знаходзіцца на тэрыторыі Кітая, Карэі і Непала, з якіх пазней быў перавезены і натуралізаваны ў Японіі, ЗША і іншых краінах.
Ніўкі (Мсціжскі сельсавет)
Ні́ўкі (, Нивки) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета.
Юбілейны медаль «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі»
Юбіле́йны меда́ль «XX гадо́ў Рабо́ча-Сяля́нскай Чырво́най А́рміі» заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 24.01.1938 «Аб заснаванні юбілейнага медаля «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі»», у азнаменаванне 20-годдзя існавання Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі (РСЧА) і Ваенна-Марскога Флоту (ВМФ). Аўтар малюнка медаля — мастак С. І. Дзмітрыеў.
Палажэнне аб медалю
Юбілейным медалём «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі» ўзнагароджваюцца асобы кадравага каманднага і начальніцкага складу Чырвонай Арміі і Ваенна-Марскога Флоту: У выслугу гадоў у радах РСЧА і ВМФ залічваецца служба ў атрадах і дружынах Чырвонай Гвардыі і ў Чырвоных партызанскіх атрадах, якія дзейнічалі супраць ворагаў Савецкай улады ў перыяд 1917—1921 гг.
Пры наяўнасці іншых медалёў СССР медаль «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі» размяшчаецца пасля медаля «За асваенне нетраў і развіццё нафтагазавага комплексу Заходняй Сібіры».
Апісанне медаля
Юбілейны медаль «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі» мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм. Паверхня круга матавая, абадка шырынёй 2,5 мм — бліскучая. На адным боку круга змешчана пяціканцовая чырвоная эмалевая зорка з срэбнай акантоўкай. Унізе круга, паміж ніжнімі прамянямі зоркі, размешчана пазалочаная лічба «XX» вышынёй 8 мм і шырынёй 7 мм. Аснова лічбы ўпіраецца ў верхні край абадка.
На адваротным боку медаля намаляваная фігура страляе з вінтоўкі чырвонаармейца вышынёй у 25 мм, апранутага ў зімовую вартавую форму, унізе правей фігуры чырвонаармейца дата «1918—1938».
Медаль вырабляецца з аксідаванага серабра 925 пробы, лічбы «ХХ» — пазалочаныя. Змест чыстага серабра ў медалі — 15,592 г, золата — 0,10 г.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодачкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шэрага колеру з дзвюма падоўжнымі чырвонымі палоскамі па краях. Шырыня стужкі — 24 мм, шырыня палосак па 2 мм.
Узнагароджанні
У перыяд з студзеня 1938 г. па снежань 1940 года медалём былі ўзнагароджаны 32 127 чалавек.
Бітва на Ворскле (1399)
Бітва на Ворскле (12 жніўня 1399) — бітва на рацэ Ворскле (сучасн. Палтаўская вобласць) паміж саюзным войскам вялікага князя Вітаўта і хана Тахтамыша, з аднаго боку, і войскам Залатой Арды на чале з ханамі Цімур-Кутлукам і Эдзігеем.
Абодва бакі панеслі вялікія страты, але ў выніку войска Вітаўта і Тахтамыша было разгромлена ўшчэнт, быў забраны ўвесь абоз і шмат палонных, сам Вітаўт ледзьве выратаваўся з невялікай дружынай.
Ацэнкі
Паражэнне падарвала сілы ВКЛ і аслабіла пазіцыі Вітаўта; яго праграма стварэння «Руска-Літоўскага каралеўства» была згорнутая. Актыўнасць ВКЛ на ўсходніх землях Русі таксама пайшла на спад, што было выкарыстана Маскоўскай дзяржавай. У бітве загінула вялікая колькасць баярства ВКЛ, у тым ліку Андрэй Полацкі і Дзмітры Баброк. Вымушана ўзмацнілася палітычная залежнасць ВКЛ ад Польшчы (: віленска-радамская унія), што пацягнула, у сваю чаргу, далейшую дыскрымінацыю праваслаўнай часткі феадалаў ВКЛ (: Ягайлаў прывілей, Гарадзельскі прывілей, грамадзянская вайна ў ВКЛ 1430—1435).
Перад падзеямі
Вітаўт прыняў збеглага з Залатой Арды хана Тахтамыша і пасяліў яго ў Лідскім замку (1396). Абяцаючы Тахтамышу вяртанне стальца ў Сараі, Вітаўт разлічваў атрымаць вернага саюзніка ў сваёй усходняй палітыцы і ў стварэнні «Руска-Літоўскага каралеўства». Дзеля вызвалення сіл на захадзе, Вітаўт заключыў Салінскі мір з Тэўтонскім ордэнам (1398). Паход на Залатую Арду афіцыйна падтрымаў Баніфацыем IX, абвяшчаючы вайну супраць татараў. Так да войска Вітаўта далучыліся атрады з Польшчы і Прускага ордэна.
Сілы бакоў
У раць Вітаўта і Тахтамыша ўваходзілі войскі «50 князёў» беларускіх, літоўскіх, украінскіх земляў, татарская конніца, дапаможныя атрады з Польшчы і Прускага ордэна. Татарскае войска Цімура на Ворскле спачатку было нешматлікім, але, пачаўшы і зацягнуўшы перагаворы з Вітаўтам, Цімур дачакаўся прыходу галоўных сіл, што і вырашыла вынік бітвы.
Метамарфічныя горныя пароды
Метамарфічныя горныя пароды — горныя пароды, якія ўтварыліся ў выніку змены структуры, мінеральнага і часткова хімічнага складу магматычных і асадкавых горных парод.
Пры метамарфізме адбываецца перакрышталізацыя зыходных мінералаў і ўтварэнне новых, больш устойлівых. Адрозніваюць эндагенны метамарфізм (з удзелам унутрызямных тэмператур, ціску, флюідаў) і касмагенны (узнікае ў астраблемах пад уздзеяннем на пароды ўдарных хваляў пры падзенні буйных метэарытаў.
Рэгіянальна-метамарфічныя пароды ўтвараюць вялікія аб’ёмы, часта маюць сланцавую або слаістую структуру (напрыклад амфібаліты, крышталічныя сланцы, гнейсы). Кантактна-метамарфічныя пароды займаюць малыя аб’ёмы, фарміруюцца вакол магматычных цел, на невялікай глыбіні, пры лакальна высокіх тэмпературах.
Універсітэт Гаяны
Універсітэт Гаяны (University of Guyana) — адзіны ўніверсітэт у Гаяне. Размешчаны ў Джорджтаўне.
Гісторыя
Быў створаны ў красавіку 1963 г. Першая група са 164 студэнтаў пачала навучанне ў кастрычніку 1963 г. Першапачаткова ўніверсітэт даваў адукацыю на аснове агульных праграм мастацтва, натуральных і сацыяльных навук. У 1966 - 1967 навучальным годзе быў здзейснены пераход да факультэцкай сістэмы, уведзены сертыфікаты і дыпломы. З 1973 г. прысуджаецца ступень магістра навук.
У 1975 - 1994 гг. навучанне ва ўніверсітэце было бясплатным, аднак дзейнічала сістэма размеркавання маладых спецыялістаў. У наш час гадавы кошт навучання складае прыкладна ад 596 да 2 345 долараў ЗША ў год (выплочваецца гаянскімі доларамі) у залежнасці ад спецыяльнасці. Універсітэт актыўна супрацоўнічае з іншымі навучальнымі ўстановамі Гаяны і карыбскіх краін. Маецца праграма дыстанцыйнага навучання.
Падпадзяленні
Універсітэт Гаяны мае наступныя факультэты:
Акрамя таго, у яго склад уваходзяць:
Арль
Арль (Arles, Arle) — горад на поўдні Францыі, у дэпартаменце Буш-дзю-Рон у рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг. Размешчаны на берагах ракі Роны, у пачатку яе дэльты, на захад ад Марселя. Камуна займае плошчу 759 км², яе насельніцтва складае 50 500 чалавек.
Славутасці
У Арлі захавалася нямала антычных будынкаў, гэта значыць частка гарадской сцяны, тэатр і амфітэатр I стагоддзя да н.э., дзе могуць змясціцца да 20 тысяч гледачоў. Да гэтага часу амфітэатр выкарыстоўваецца для правядзення карыды.
Дзмітрый Уладзіміравіч Іваноў
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскай СДЮШАР «Камсамолец», з 2013 года пачаў выступаць за каманду «Віцебск-2» у Другой лізе. У 2015 годзе, пасля таго як «Віцебск» выйшаў у Вышэйшую лігу, стаў гуляць за дубль, часам прыцягваўся да асноўнай каманды. Дэбютаваў у складзе «Віцебска» 18 ліпеня 2015 года ў матчы Кубка Беларусі супраць пінскай «Хвалі» (3:1), выйшаўшы на замену ў другім тайме, а 8 жніўня таго ж года правёў свой адзіны матч за «Віцебск» у Вышэйшай лізе, калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы з «Белшынай» (1:1).
У сакавіку 2018 года зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Оршу», а ў лютым 2019 года перайшоў у гэты клуб на трывалай аснове. Замацаваўся ў якасці асноўнага нападніка «Оршы», у сезоне 2019 з 17 галамі стаў другім бамбардзірам Першай лігі.
Са студзеня 2020 года знаходзіўся на праглядзе ў гродзенскім «Нёмане» і ў лютым падпісаў трохгадовы кантракт з клубам. Гуляў пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна зрэдку выхадзіў на замену ў канцы матча. У чэрвені 2021 года кантракт з «Нёманам» па пагадненні бакоў быў разарваны.
Зяновец падоўжаны
Зяновец падоўжаны (Cytisus elongatus) — від роду сямейства.
Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (ГрДМУ) — вышэйшая медыцынская навучальная ўстанова г. Гродна.
Гісторыя
З’яўляецца гістарычным правапераемнікам Гродзенскай медыцынскай акадэміі (1775—1781 гг.). 9 жніўня 1958 г. рашэннем Савета Міністраў БССР было прынята рашэнне аб адкрыцці Гродзенскага медыцынскага інстытута. Першапачаткова існаваў толькі лячэбны факультэт. Пазней, у 1970 г. было адкрыта падрыхтоўчае аддзяленне, у 1979 г. — педыятрычны факультэт. У 1991 г. упершыню ў Беларусі арганізавана аддзяленне медыцынскіх сясцёр з вышэйшай адукацыяй, а ў 1995 г. арганізаваны факультэт замежных студэнтаў. У 1993 г. упершыню ў Беларусі пры ГрГМІ адкрыты медыка-псіхалагічны факультэт.
Сучасны стан
Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт налічвае 45 кафедраў, мае 4 навучальныя корпусы, 4 студэнцкія інтэрнаты, 2 спартыўныя залы, навуковую бібліятэку.
У цяперашні час у ГрДМУ працуюць:
Сан-Марчэла-Пістаезэ
Сан-Марчэла-Пістаезэ (San Marcello Pistoiese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пістоя.
Насельніцтва складае 6917 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 82 чал./км². Займае плошчу 85 км². Паштовы індэкс — 51028. Тэлефонны код — 0573.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марцэл I, Папа Рымскі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сетубал
Сету́бал (Setúbal; ) — горад і марскі порт у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта і акругі Сетубал. Колькасць насельніцтва — 89,3 тыс. жыхароў (горад), 120,1 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад і муніцыпалітэт уваходзяць у Лісабонскі рэгіён, у субрэгіёне Паўвостраў Сетубал, у агламерацыю Вялікі Лісабон.
Історія
Вядома, што Сетубал быў заснаваны фінікійцамі прыкладна ў  X стагоддзі да н.э. і прысвечаны богу ўрадлівасці Баалу (Baal). Быў важным марскім портам дзякуючы пастаўках солі, салёнай рыбы і харчовых прадуктаў. У сакавіку 1249 года горад быў перададзены Ордэну Сант’яга. Падчас землетрасення ў 1755 годзе горад панёс значныя страты — гістарычны цэнтр быў часткова разбураны. Статус горада атрымаў у 1860 годзе ў часы караля Дона Педру IV. З 1922 года становіцца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай акругі, а з 1975 года — цэнтрам епіскапата.
Цікавым фактам для Сетубала з’яўляецца тое, што пасля Рэвалюцыі гваздзікоў 1974 года тут заўсёды перамагае Камуністычная партыя Партугаліі (цяперашнім прэзідэнтам муніцыпальнай палаты Сетубал з’яўляецца камуністка Maria das Dores Meira).
Рыбніца (прыпыначны пункт)
Ры́бніца (, Рыбница)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Рыбніца; на лініі Узбераж — Гродна, паміж прыпыначнымі пунктамі Перасельцы і Багушоўка.
Медзьна (гміна, Клабуцкі павет)
Ме́дзьна (Miedźno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Клабуцкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Медзьне. Плошча гміны складае 113,17 км². Станам на 2004 год у гміне Медзьна пражывалі 7557 чалавек, шчыльнасць — 66,8 чал./км².
Алеуцкі хрыбет
Алеу́цкі хрыбет — горны хрыбет на паўвостраве Аляска, у Ціхаакіянскім поясе Кардыльераў Паўночнай Амерыкі; тэрыторыя ЗША.
Даўжыня каля 850 км. Ланцуг вулканічных конусаў вышынёй 2500—3000 м. Найбольшая вяршыня — гара Рэдаут (3108 м). 10 дзеючых вулканаў (Іліямна, Катмай, Паўлава і інш.). На схілах субарктычныя лугі, горная тундра. На вяршынях шматгадовыя снягі і ледавікі.
Юхан Людвіг Рунеберг
Юхан Людвіг Рунеберг (5 лютага 1804—6 мая 1877) — фінскі паэт, пісаў свае творы на шведскай мове, з'яўляецца аўтарам нацыянальнага гімна Фінляндыі.