cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масавыя хваляванні ў Слуцку 12 кастрычніка 1967 года
Падзеі
9 красавіка 1967 г. загадчык аддзелу культуры Слуцкага гарвыканкама Генадзь Гапановіч і яго сваяк Леанід Сыцько выганялі з пад’езда свайго дому п’янага рабочага Аляксандра Нікалаеўскага і нанеслі яму цяжкія цялесныя пашкоджанні, ад якіх ён памер. Калі 10 кастрычніка 1967 г. у Слуцку пачаўся суд на Гапановічам і Сыцько ля будынку суда сабраўся натоўп, які патрабаваў смяротнага пакарання для камуніста-чыноўніка, які забіў простага рабочага. 11 кастрычніка натоўп пачаў патрабаваць выдаць ім забойцу Нікалаеўскага. 12 кастрычніка, калі Гапановіча выводзілі з будынку суда натоўп паспрабаваў адбіць яго ў міліцыі і расправіцца з ім. У выніку пачалася бойка з войскамі МУС, якія стаялі ў ачапленні. Паколькі вайскоўцы не былі належным чынам узброены і спрабавалі разагнаць натоўп газам «Чаромуха», то людзі, узброенныя палкамі і каменнямі паранілі, па некаторых звестках, каля 80 салдат. Іншыя звесткі называюць больш сціплыя лічбы: 42 параненых. Драўляны будынак суда закідалі бутэлькамі з бензінам і падпалілі. Загінуў адзін афіцэр міліцыі, які альбо сам няўдала выскачыў праз акно, ратуючыся ад полымя, альбо быў выкінуты ўдзельнікамі хваляванняў. Яшчэ адзін супрацоўнік міліцыі памёр у шпіталі. Згарэла суддзя Г. Аляксеева. Пажарныя машыны да пылаючага будынку натоўп не пусціў. Тым часам, Г. Гапановіча міліцыя здолела вывезці ў Мінск.
Расследванне
Расследаваннем трагедыі занялася спецыяльная камісія з прадстаўнікоў кіраўніцтва МУС, КДБ і кампартыі, як рэспубліканскага ўзроўню, так і ўзроўню СССР. Найбольш актыўных удзельнікаў хваляванняў асудзілі на розныя тэрміны турэмнага зняволення, двух — расстралялі. Пракурор Слуцку і начальнік гарадской міліцыі былі зняты са сваіх пасад.
Хваляванні ў Слуцку паказалі, з аднаго боку, сілу «эфекту натоўпу», якой не змагла супрацьстаяць нават дзяржава, якая адмаўляла сваім грамадзянам у праве на мірныя акцыі пратэсту. З другога боку яны былі вынікам дзяржаўнай палітыкі СССР, згодна з якой народу не давалі нават магчымасці атрымаць поўную інфармацыю аб рашэннях улады, і раз’юшаныя жыхары Слуцку атрымоўвалі яе ў пераказах і плётках, што толькі больш правакавала натоўп.
Г. Гапановіч атрымаў некалькі год зняволення і рэшту свайго жыцця пражыў у Баранавічах.
Гарады Беларусі
Гарады́ Белару́сі — катэгорыя найбольш развітых населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь. Многія гарады атрымалі ў спадчыну свой статус яшчэ з савецкага часу.
Гарады ў БССР
Падзел гарадоў на гарады абласнога падпарадкавання і гарады раённага падпарадкавання быў устаноўлены ў 1938 годзе Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР «Аб класіфікацыі населеных пунктаў Беларускай ССР». У ім жа быў складзены новы спіс з 11 гарадоў абласнога і 24 гарадоў раённага падпарадкавання :
1940 — стары падзел абласцей, утвораных на тэрыторыі Заходняй Беларусі, на паветы быў скасаваны і ўстаноўлены падзел на больш дробныя раёны. Найбольш буйныя заходнебеларускія паселішчы афіцыйна атрымалі статусы гарадоў :
1944 — Маладзечна аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання і стаў новым цэнтрам Вілейскай вобласці, якая была перайменавана ў Маладзечанскую. Таксама ў гэты год былі створаныя новыя Бабруйская, Гродзенская і Полацкая вобласці.
1945 — пасёлак Прапойск ператвораны ў горад Слаўгарад ; у выніку савецка-польскага дагавора ад 16 жніўня Беласток і прылеглыя тэрыторыі (з гарадамі Аўгустаў, Бельск, Граева, Замбраў, Кольна, Лапы, Ломжа, Сакулка, Цеханавец, Гайнаўка, Сямятычы) адышлі зноў да Польшчы. Беларуска-польская мяжа стала праходзіць амаль па лініі Керзона, устаноўленай яшчэ ў 1919 годзе.
1946 — Мінск аднесены да катэгорыі гарадоў рэспубліканскага падпарадкавання.
1955 — Талачын, Масты і Мар'іна Горка ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1961 — гарадскі пасёлак Шацілкі быў аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання і перайменаваны ў Светлагорск.
1962 — Шчучын аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1963 — Кобрын, Лунінец, Лепель, Добруш, Жлобін, Калінкавічы, Светлагорск, Ваўкавыск, Навагрудак, Слонім, Крычаў, Асіповічы, Жодзіна, Салігорск і Наваполацк ператвораныя ў гарады абласнога падпарадкавання.
1966 — Івацэвічы і Чашнікі аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1967 — Драгічын і Хойнікі ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1968 — Беразіно, Любань і Смалявічы ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1970 — Новалукомль, Белаазёрск , Жабінка і Маларыта ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1971 — Іванава, Ельск , Нароўля, Чачэрск , Жыткавічы, Васілевічы і Буда-Кашалёва ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1972 — Барань і Мёры ператвораныя ў гарады раённага падпарадкавання.
1973 — Ганцавічы ператвораны ў горад раённага падпарадкавання.
1974 — Рагачоў аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання ; пасёлак Скідзель атрымаў статус горада.
1982 — Горкі і Дзяржынск аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання.
1983 — Камянец аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1984 — Капыль аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1985 — Заслаўе аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1987 — Заслаўе аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання.
1990 — Дзятлава і Бярозаўка аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
1991 — Крупкі аднесены да катэгорыі гарадоў раённага падпарадкавання.
Гарады ў Рэспубліцы Беларусь
У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі аднясення населеных пунктаў да катэгорый устаноўлены Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 г. № 154—З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь». Згодна з артыкулам 8 гэтага закона, гарады дзеляцца на наступныя падкатэгорыі :
Паколькі катэгорыя гарадоў раённага падпарадкавання — катэгорыя самых маленькіх гарадоў, то парогавая колькасць насельніцтва для горада ў Рэспубліцы Беларусь — 6 тысяч чалавек. Але некаторыя гарады (Тураў, Высокае, Васілевічы, Дзісна, Косава) не адпавядаюць гэтаму крытэрыю.
Гарады могуць быць як тэрытарыяльнымі, так і адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі. Калі горад з'яўляецца адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай, то ў ім ствараюцца свае органы мясцовага кіравання (мясцовыя выканаўчыя камітэты) і самакіравання (мясцовыя Саветы дэпутатаў). Мінск і гарады абласнога падпарадкавання з'яўляюцца адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі. Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт належыць узроўню абласных выканаўчых камітэтаў, а выканаўчыя камітэты гарадоў абласнога падпарадкавання — базаваму (нароўні з выканаўчымі камітэтамі раёнаў). Гарады раённага падпарадкавання могуць быць як адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі, так і тэрытарыяльнымі адзінкамі. Калі горад раённага падпарадкавання з'яўляецца адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай, то яго выканаўчы камітэт належыць першаснаму ўзроўню (нароўні з сельскімі і пасялковымі выканаўчымі камітэтамі).
Узроўні гарадскіх Саветаў дэпутатаў (першасны, базавы, абласны) тыя ж, толькі Мінскі гарадскі Савет валодае правамі не толькі абласнога, але і базавага Савета.
Некаторыя, асабліва вялікія гарады (Мінск, астатнія 5 абласных цэнтраў, а таксама Бабруйск), дзеляцца на гарадскія раёны (артыкул 3 Закона № 154-З ). У іх ствараюцца мясцовыя адміністрацыі, якія з'яўляюцца органамі мясцовага кіравання (артыкул 11 Закона № 617-XII ). Мясцовыя адміністрацыі падкантрольныя ў сваёй дзейнасці гарадскім выканаўчым камітэтам і гарадскім Саветам дэпутатаў.
На 1 студзеня 1992 года ў Рэспубліцы Беларусь налічваліся 102 гарады, з якіх 1 горад рэспубліканскага падпарадкавання (Мінск), 36 гарадоў абласнога падпарадкавання і астатнія раённага. Але пачынаючы з 1995 года ў адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле рэспублікі пачалі адбывацца істотныя змены: з мэтай больш эфектыўнага дзяржаўнага кіравання тэрыторыямі былі аб'яднаны выканкамы многіх гарадоў раённага падпарадкавання, якія з'яўляліся раённымі цэнтрамі, і аднайменных раёнаў. Таксама гэта закранула і гарады абласнога падпарадкавання.
Перайшло з абласнога ў раённае падпарадкаванне 26 гарадоў:
На цяперашні час у Беларусі 115 населеных пунктаў маюць статус гарадоў, з іх:
Карта размяшчэння гарадоў Беларусі
Гарады з насельніцтвам:
Колькасць гарадоў і іх жыхароў
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Беларусі налічвалася 112 гарадоў, сярод якіх 1 горад рэспубліканскага падпарадкавання, 12 — абласнога і 99 — раённага, у тым ліку:
На 1 студзеня 2017 было ўжо 113 гарадоў, у тым ліку 1 горад рэспубліканскага падпарадкавання, 10 — абласнога і 102 — раённага.
Спіс гарадоў Беларусі
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі правіламі транслітарацыі.
Георг Фрыдрых Бернхард Рыман
Георг Фрыдрых Бернхард Рыман (Georg-Friedrich-Bernhard Riemann;, Брэзеленц, Гановер — , Селаска, Італія, каля Лага-Маджорэ) — нямецкі матэматык. За сваё кароткае жыццё (усяго 10 гадоў працы) ён ператварыў адразу некалькі раздзелаў матэматыкі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і беднага пастара, другім з шасці яго дзяцей, у вёсцы Брэзеленц, недалёка ад Даненберга. Маці Рымана памерла ад сухотаў, калі ён яшчэ вучыўся ў школе; ад гэтай жа хваробы памерлі дзве яго сястры.
Схільнасці да матэматыкі выяўляліся ў маладога Рымана яшчэ ў дзяцінстве, але, саступаючы жаданням бацькі, Рыман паступіў у 1846 годзе ў Гётынгенскі ўніверсітэт для вывучэння філалогіі і тэалогіі. Аднак тут ён слухае лекцыі Гаўса і прымае канчатковае рашэнне стаць матэматыкам.
1847: пераходзіць у Берлінскі ўніверсітэт, слухае лекцыі Дырыхле, Якобі і Штайнера.
1851: абараняе доктарскую «Падставы тэорыі функцый комплекснай зменнай». У ёй Рыман увёў паняцце, пазней вядомае як рыманава паверхня.
1854: Каб прэтэндаваць на пасаду экстраардынарнага прафесара, Рыман па статуце павінен выступіць перад прафесарскім складам. У прысутнасці Гаўса Рыман чытае гістарычны даклад «Аб гіпотэзах, якія ляжаць у падставе геаметрыі». З яго пачынаецца рыманава геаметрыя.
Даклад не дапамог — Рымана не зацвярджаюць. Аднак тэкст выступу быў апублікаваны, хоць і з вялікім спазненнем (1868), і гэта стала эпахальнай падзеяй для геаметрыі. У канчатковым рахунку Рыман быў прыняты прыват-дацэнтам Гётынгенскага ўніверсітэта, чытае курс абелевых функцый.
1857: публікуе класічныя працы па тэорыі абелевых функцый і аналітычнай тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў. Пераведзены на пасаду экстраардынарнага прафесара Гётынгенскага ўніверсітэта.
Слабада-Куставэцка
Слабада-Куставэцка (Слобода-Кустовецька) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Рудольф Абіхт
Рудольф А́біхт (Rudolf Abicht;, Намыслаў, Сілезія — , Уроцлаў) — нямецкі філолаг-славіст, адзін з першых даследчы­каў і папу­ля­ры­за­­тараў беларускай культуры ў Германіі.
Біяграфія
Затым вывучаў тэалогію і ўсходнія мовы ў Берліне, Гале, Уроцлаве. Першапачаткова спецыялізаваўся на арабістыцы (дысертацыя прысвечана сірыйскаму гісторыку XIV ст. Ібн Аль-Вардзі). У 1876 стаў пастарам, пасля працаваў у Брэсцкім павеце.
Пасля абароны рэзка змяніў спецыялізацыю. З 1892 выкладчык польскай і рускай мовы ў Брэслаўскім універсітэце, з 1900 прафесар славянскай філалогіі Брэслаўскага ўніверсітэта. У 1907 атрымаў ступень доктара славянскай філалогіі за працу «Рускі гераічны эпас». Аўтар навуковых прац і падручнікаў, прысвечаных славянскім і ўсходнім мовам. Перакладаў з рускай Крылова, Пушкіна, Гогаля, Талстога, Астроўскага.
Абіхт — беларусазнаўца
У 1917—1918 гадах выкладаў беларускую мову ў Свіслацкай беларускай настаўніцкай семінарыі. У працах «Паказальнік крыніц Супрасльскага рукапісу» (1893-98), «Слова пра паход Ігараў» (1895, з яго перакладам тэксту помніка) даследаваў старажытнабеларускія помнікі.
У параў­нанні з «Беларускай гра­матыкай для школ» Б. Тарашкевіча (1918) праца Р. Абіхта не зрабіла іс­тотнага ўплыву на фарміраванне беларускай літаратурнай мовы, хаця і пры­­чынілася да зама­цавання ў ёй паасобных тэрмінаў (галосныя, зычныя і інш.). Яго лісты да А. І. Луцкевіча зберагаюцца ў БДАМЛіМ.
Переклаў на нямецкую мову творы Я. Купалы, Я. Коласа, беларускія казкі і песні.
Спіс краін з некалькімі сталіцамі
Некаторыя краіны свету маюць або мелі раней некалькі сталіц. У пэўных выпадках краіна можа мець ад дзвюх і больш сталіц для розных мэт. Пры гэтым усе сталіцы або маюць адпаведны афіцыйны статус дэ-юрэ, або па розных іншых прычынах могуць адначасова з афіцыйнай з’яўляцца сталіцамі дэ-факта без замацаванага юрыдычна статусу. У той жа час, большая частка краін свету мае толькі адзін сталічны горад.
Маюць некалькі сталіц дэ-юрэ
Некалькі гарадоў могуць мець афіцыйны статус сталіцы па адной з наступных прычын:
Маюць некалькі сталіц дэ-факта
Некаторыя краіны афіцыйна маюць адну сталіцу, але па розных прычынах некаторыя з галін улады ў значнай ступені або цалкам знаходзяцца ў іншых гарадах, з-за чаго яны могуць прэтэндаваць на званне другой сталіцы. Часта, з-за ваенных канфліктаў ці катаклізмаў, у краіны можа быць адна афіцыйная сталіца, але адміністрацыйныя функцыі выконвае іншы горад, што робіць яго.
У той жа час, на лакальным неафіцыйным узроўні часта можна сустрэць найменне нейкага горада другой сталіцай краіны (напрыклад, Рыа-дэ-Жанэйра ў Бразіліі або Кракаў у Польшчы, Нью-Ёрк у ЗША). Але без задавальнення крытэрыяў, апісаных вышэй, такія выпадкі звычайна не разглядаюцца як падстава лічыць такія гарады другімі сталіцамі фактычна.
Некалькі сталіц у мінулым
У старажытных манархічных дзяржавах часта можна назіраць пераезд урадавага апарату разам з манархам, але сталіцамі ў такім выпадку лічыліся толькі пастаянныя рэзідэнцыі галоўнага манарха. Часамі, часцей за ўсё з-за клімату, такіх сталіц магло быць некалькі.
У гісторыі можна сустрэць шмат выпадкаў, калі краіны мелі некалькі гарадоў, якія адначасова служылі адміністрацыйнымі сталіцамі па розных прычынах, такіх як:
Складаныя выпадкі
Асобным надзвычайным выпадкам сёння з’яўляецца сталіца Кірыбаці, атол Тарава (дэ-факта — паўднёвая яго частка ), якая складаецца з шэрагу паселішчаў, сярод якіх размеркаваны ўрадавы апарат (Баірыкі фактычна з’яўляецца галоўным адміністрацыйным цэнтрам, але некаторыя дзяржаўныя ўстановы знаходзяцца і ў іншых паселішчах). Такім чынам, у Кірыбаці юрыдычна адна сталіца, якая складаецца з некалькіх населеных пунктаў.
Гаагскія этычныя настаўленні
Гаагскія этычныя настаўленні (анг. Hague ethical guidelines) - гэта набор этычных прынцыпаў, якія гавораць пра адказнасць за свае паводзіны тых, хто займаецца хімічнымі навукамі і заклікаюць пазбягаць любых злоўжыванняў у хіміі. Настаўленні былі распрацаваны міжнароднай групай хімікаў-практыкаў пад эгідай Арганізацыі па забароне хімічнай зброі (OPCW), а пасля распрацоўкі палажэнні настаўленняў былі ўхвалены Міжнародным саюзам тэарэтычнай і прыкладной хіміі (IUPAC).
Кастэльнова-дэль-Фрыулі
Кастэльнова-дэль-Фрыулі (Castelnovo del Friuli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 955 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 33091. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Утарашада (каляндар Бхарація)
Утарашада (उत्तराषाढा, Uttarāśādhā): накшатра календара Бхарація ў рашы Дхану (на ¾) і рашы Макара (на ¼). Група з 2 зорак, галоўная з іх, верагодна, адпавядае 3b Казярога (у зорных каталогах: SAO-163481, HD-193495).
Cannibal Corpse
Cannibal Corpse (з англ. — «Труп-канібал») — амерыканскі дэз-метал гурт, заснаваны ў 1988 годзе ў Бафала, штат Нью-Ёрк. Гурт быў заснаваны ў 1988 годзе шляхам аб’яднання музыкантаў з двух гуртоў: Tirant Sin і Beyond Death. У першым раней гралі гітарыст Джэк Оўэн і бубнач Пол Мазуркевіч, у другой — гітарыст Боб Русей і бас-гітарыст Алекс Уэбстэр. Вакаліста Крыса Барнса знайшлі крыху пазней у гурце пад назвай Leviathan, пасля запісу альбома The Bleeding на змену Крысу Барнсу, які пайшоў у Six Feet Under, у гурт прыйшоў Джордж Фішэр.
Першапачаткова Cannibal Corpse былі натхнёныя такімі трэш-метал-гуртамі, як Slayer, Kreator і Sodom, гэтак жа як і іншыя вядомыя выканаўцы дэз-метала: Morbid Angel, Death і г. д. Вокладкі альбомаў і тэксты песень гурта звязаныя са смерцю, гвалтам, згвалтаваннем, скрыўленнямі, некрафіліяй, фільмамі жахаў, зомбі і людаедствам, за што гурт вельмі жорстка крытыкавалі. Па тых жа прычынах выпуск альбомаў Cannibal Corpse затрымліваўся, а іх продаж забараняўся ў многіх краінах свету.
За сваю кар’еру Cannibal Corpse выпусціла пятнаццаць студыйных альбомаў, адзін бокс-сэт, два EP і тры канцэртныя альбомы. Колькасць продажаў гурта ва ўсім свеце ў 2015 годзе склала больш за два мільёны копій, уключаючы 558 929 у Злучаных Штатах, што зрабіла іх самым прадаваным дэз-метал-гуртом.
Спіс аб’ектаў PGC (1776001—1777000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1776001—1777000)
Кето
Кето́ (Κητώ, у пазнейшым вымаўленні Кіто́) — персанаж грэчаскай міфалогіі, імя якой паходзіць ад слова «кітас» (κῆτος — «марская пачвара»), ад якога пайшло і беларускае «кіт».
Роднасныя сувязі
Кето — дачка Геі і Понта, сына Геі.
Кето была замужам за сваім братам Форкіем, богам бурнага мора.
Дзеці Кето (так званыя фаркіды): дракон Ладан, німфа Фаоса, Яхідна (па версіі), граі (Эніё, Пемфрэда і Дэйна), гаргоны (Эўрыяла, Сфена і Медуза) , сірэны (па версіі), гесперыды (па версіі).
Знешнасць
Знешнасць Кето адрозніваецца ў розных варыянтах легенд. У некаторых яна — прыгожая жанчына (па Гесіёдзе, «прыгожашчакастая» ), у іншых — яна з самага нараджэння выродлівая старая, якая ўвасабляе жахі мора.
Роля
Кето была багіняй марской бездані, а таксама пачвар, якія насяляюць гэтыя бездані. У некаторых варыянтах легенд Кета сама была пачварай глыбінь.
Кето — марская пачвара, на з'ядзенне якому была выстаўлена Андрамеда. Персей ператварыў яе ў камень.
Тлумачэнні
Па вытлумачэнню, быў цар Кітон, які налажыў даніну на Трою, але быў забіты войскамі Геракла і Лаамедонта. Магчыма, яе імя звязана з хетамі.
Пётр Сідаравіч Дурчын
Пётр Сідаравіч Дурчын (,, Гомельская вобласць — ) — беларускі мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1918 года ў горадзе Мазыр Гомельскай вобласці. Займаўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме (1934—1937). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Маскоўскае мастацкае вучылішча памяці 1905 г. (1949). Вучыўся пад кіраўніцтвам Ф. Фогта, Я. Мініна, В. Бакшэева, П. Пятровічава, М. Крымава.
Удзельнік мастацкіх выстаў з 1949 года. Працаваў у станковай графіцы. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1989). Узнагароджаны сярэбраным медалём імя М. Грэкава (1990). Член Беларускага саюза мастакоў з 1956 года. Член Саюза мастакоў СССР.
Памёр 19 ліпеня 1997 года.
Творчасць
Работы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, фондах Беларускага саюза мастакоў, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, музеі «Брэсцкая крэпасць-герой» і іншых музеях Беларусі.
Асноўныя працы: «Пеця Клыпа» (1965), «Партрэт К. Маркса» (1978), «Брэсцкая крэпасць» (1980—1989), «Цытадэль над Бугам» (1980-1989), «Кавалеўская С. В.» (1989), «Салтыкоў-Шчадрын М. Я.» (1989), «Талстой Л. М.» (1990), «Мамін-Сібірак Д. Н.» (1991),
IC 3686
IC 3686 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кафедральны сабор Задара
Сабор святой Анастасіі (Katedrala sv. Stošije) з’яўляецца рымска-каталіцкім кафедральным саборам у Задары, Харватыя, цэнтрам архідыяцэзіі Задар, і самай вялікай царквой ва ўсёй Далмацыі (прыбярэжны рэгіён Харватыі).
Вытокі царквы ўзыходзыць да хрысціянскай базілікі, пабудаванай у IV—V стагоддзях, у той час як большая частка цяперашняга трохнефнага будынка была пабудавана ў раманскім стылі на працягу ХІІ-ХІІІ стагоддзяў.
Гісторыя
Першы вядомы біскуп у Задары — Фелікс. Ён удзельнічаў у двух царкоўных саветах, у Аквіле ў 381 годзе і ў Мілане ў 390 годзе. Пачатковым заступнікам базылікі быў святы Пётр. У часы біскупа Даната дыяцэзія атрымала мошчы (попел) святой Анастасіі ад імператара Нікіфара I, якая стала новай заступніцай сабора. Данат замовіў саркафаг для рэшткаў, якія ўсё яшчэ знаходзяцца ў саборы. Царква была ў значнай ступені перапрацавана ў ХІ-ХІІІ стагоддзях, і была паўторна асвечана папам Аляксандрам VII у 1177 годзе.
Падчас аблогі горада Задар з боку венецыянцаў і крыжакоў у 1202 годзе сабор быў моцна пашкоджаны. На працягу ўсяго ХІІІ стагоддзя будынак рамантаваўся. Ён быў паўторна асвечаны 27 мая 1285 года, хоць новы будынак, спраектаваны падобна на царкву Санта-Марыя-дэла-П’яца ў Анконе, быў завершаны толькі ў 1324 годзе.
Першы два паверхі званіцы былі пабудаваны ў 1452 годзе. Для завяршэння будаўніцтва быў наняты сэр Томас Грэм Джэксан, і вежа была скончана ў 1893 годзе.
Папа Ян Павел II наведаў сабор 9 чэрвеня 2003 года падчас аднаго са сваіх апошніх міжнародных падарожжаў.
Апісанне
Фасад, пабудаваны ў 1324 годзе, мае тры ордэры: ніжні, больш масіўны з трыма парталамі, цэнтральны, з барэльефам Мадонны з немаўлём, святога Хрысагона і Анастасіі, і верхні, які завяршаецца трохкутным франтонам, і ўпрыгожаны сляпымі аркадамі. Таксама фасад упрыгожваюць вялікае акно-ружа ў раманскім стылі і меншае акно-ружа ў гатычным стылі. Левы край фасада упрыгожаны статуяй льва, правы край — статуяй быка: гэта сімвалы евангелістаў Марка і Лукі, адпаведна. Багата упрыгожаны галоўны партал змяшчае барэльеф з чатырох апосталаў. Люнет левага партала ўпрыгожаны статуяй містычнага ягня, а кансолі каля склепа ўтрымліваюць статуі анёла Гаўрыіла і Панны Марыі, якія старэйшыя па паходжанню за сам партал.
Сабор мае цэнтральны і два бакавы нефы. Прэзбітэрый размешчаны на ўзвышэнні; крыпта ХІІ стагоддзя знаходзіцца пад ім. У прэзбітэрыі размешчаны хоры, выкананыя ў гатычным стылі ў XV стагоддзі; над галоўным алтаром раннегатычны ківорый з 1322 года, а за ім — каменнае сядзенне, зробленае для архібіскупа. На паўночнай сцяне знаходзіцца мармуровы алтар з выявамі святога Дамініка і Святога Сэрца. Алтар быў перанесены з аднайменнай царквы. Другі алтар прысвечаны чыстцовым душам і быў пабудаваны венецыянскім муляром Пятром Анега ў 1805 годзе. У канцы нефа знаходзіцца мармуровы алтар з выявай Святога Сэрца, а ў апсідзе знаходзіцца мармуровы саркафаг з мошчамі святой Анастасіі з надпісам біскупа Даната (ІХ стагоддзе). У саборы таксама можна ўбачыць фрагменты сярэднявечных фрэсак.
У паўднёвым нефе месціцца мармуровы алтар, які выкарыстоўваецца для захоўвання рэліквій. Побач з ім знаходзіцца алтар святой Камуніі скульптара А. Вівіані з 1718 года. Алтар мае багатыя ўпрыгажэнні з калонамі і статуямі. Пад шатром — статуя Мадоны з памерлым Хрыстом, які ляжыць у яе на каленях, са статуямі Майсея і Іллі па баках. На алтарных крылах знаходзяцца вялікія статуі чатырох евангелістаў, а пад імі, фігуры цнотаў.
Царква мае гексагональны баптыстэрый, якая ўзыходзіць да VI стагоддзя, размешчаны на паўднёвым баку сабора. Арыгінальны баптыстэрый быў разбураны ў бамбёжцы Задара 16 снежня 1943 года і быў адноўлены ў 1989 годзе.
Музей царкоўнага мастацтва утрымлівае Задарскі паліпціх, раннюю працу венецыянскага мастака Віторэ Карпача.
12 cm Kanone M. 80
12 cm Kanone M. 80 (12 cm гармата M 80) — гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Аблогавыя гарматы серыі М 80 былі распрацаваныя для замены гармат серыі M 61, маючы больш высокую далёкабойнасць і бронепрабівальнасць. Разам з 12 см Kanone M 80 былі прынятыя на ўзбраенне 15 см М.80 і 18 см М.80. Гарматы былі ўсталяваныя на аднатыпным лафеце, без якога-небудзь сучаснага механізма аддачы. У адпаведнасці з дактрынай XIX стагоддзя гэта зброя валодала абмежаванай рухомасцю, выконваючы ролю гарнізоннай ці аблогавай артылерыі. У пачатку вайны 12 см Kanone M. 80, дзякуючы невысокай вазе і добрай далёкабойнасці, выкарыстоўвалася ў якасці цяжкай палявой гарматы. У ходзе вайны на фронце былі разгорнутыя 18 батарэй гэтых гармат.
Сэрбаніўка
Сэрбаніўка (Сербані́вка) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Маруна вясенняя
Маруна вясенняя (Cruciata glabra) — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Еўразіі і Паўночна-Заходняй Афрыцы.
Апісанне
Шматгадовая расліна даўжынёй 10-35 см. Кветканосы без прыкветкавых лістоў. Сцеблы апушаныя пад вузламі ля аснавання лісця, часам да сярэдзіны, а вышэй голыя. Плады круглявыя, голыя, гладкія.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўразіі (ад Партугаліі да Сібіры) і Паўночна-Заходняй Афрыцы.
Ва Украіне расце ў лясах, сярод хмызнякоў, на камяністых россыпах — у Карпатах, Разточчы-Аполлі, на Палессі, у лесастэпе.
Сэмкы (Хмільныцкі раён)
Сэмкы (Се́мки) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Уладзіслаў Абрамовіч
Уладзіслаў Абрамовіч, Уладас Абрамавічус (, в. Наўядварыс, цяпер Літвы — ) — бібліёграф, гісторык культуры.
Біяграфія
Скончыў Вышэйшую школу журналістыкі ў Варшаве (1934), Вільнюскі ўніверсітэт (1951). Да 1939 года працаваў у польскім друку, быў рэдактарам часопіса «Земя Лідзка» («Ziemia Lidzka»), у 1945—1961 гг. загадчык аддзела рукапісаў Цэнтральнай бібліятэкі АН Літоўскай ССР. Склаў «Апісанне інвентароў феадальнага землеўладання ў Літве» (1963). У рукапісе засталіся складзеныя ў 1949 «Бібліяграфія беларускіх перыядычных выданняў 1861—1944» і «Бібліяграфія па беларускай літаратуры XIX ст. Мастацкія і публіцыстычныя творы. Надрукаваныя і рукапісныя» (копіі ў Цэнтральнай навуковай бібліятэцы АН БССР). Аўтар даследаванняў і публікацый «Навагрудскі край» (1930), «Урокі Адама Міцкевіча ў Ковенскай школе» (1956), «Пісьменнасць і кніга ў Літве» (1957), «Валеры Урублеўскі» (1958), «Тадэвуш Урублеўскі» (1960), «Тарас Шаўчэнка і Вільнюс» (1964), «Збор рукапісаў: Кароткі агляд рукапісных фондаў XI—XX стст. Цэнтральнай бібліятэкі АН Літоўскай ССР» (1963).
Ян Грыб
Ян Я́навіч Грыб (нар., вёска Куршынавічы Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі грамадскі дзеяч і пісьменнік. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
У час Другой сусветнай вайны бацьку Яна Грыба расстралялі нацысцкія акупанты, і сям’я пераехала ў Пагарэльцы (цяпер у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці), дзе Ян Грыб скончыў сямігодку. Пасля вайны з’ехаў на заробкі ў Расію, скончыў чалябінскае рамесніцкае вучылішча. У 1956—1957 гадах быў курсантам, лётчыкам на Далёкім Усходзе. Камісаваны па стане здароўя.
У 1960 годзе прыехаў у Мінск. Скончыў фізічны факультэт БДУ. Працаваў на вытворчым аб’яднанні «Інтэграл», ПТВ «Электроніка», выкладчыкам у Мінскім каледжы электронікі, займаўся прадпрымальніцкай дзейнасцю.
Пасля выхаду на пенсію перасяліўся ў лясную хату ў Клыпаўшчыне пад Дзяржынскам, якую сам пабудаваў. Пражыў у ёй 15 гадоў.
Узначальвае мінскую Кастрычніцкую раду Таварыства беларускай мовы з часу ягонага ўтварэння.
У чэрвені 2020 года суд Кастрычніцкага раёна г. Мінска (суддзя — Алена Жывіца) прысудзіў Яну Грыбу штраф у памеры 1080 беларускіх рублёў, за ўдзел у агітацыі кандыдата ў прэзідэнты С. Ціханоўскай.
Творчасць
Друкаваўся ў перыёдыцы. У 2005 годзе выдаў зборнік вершаў «На сваёй зямлі».
Таўстушка
Таўстушка
Яўген Пятровіч Іваноў
Яўген Пятровіч Іваноў (нар., в. Дзернавая, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі гематолаг. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1976). Галоўны гематолаг (1988—1996), галоўны дзіцячы гематолаг (1989—1992) Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1962). Працаваў у НДІ гематалогіі і пералівання крыві (1965—1970, у 1968—1970 — загадчык лабараторыі згусання крыві; і ў 1988—1999 — дырэктар); Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1970—2000; з 1974 — прафесар кафедры клінічнай і лабараторнай дыягностыкі, з 1978 — загадчык кафедры гематалогіі і трансфузіялогіі); Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2001; у 2001—2002 — загадчык кафедры клінічнай медыцыны, 2003—2007 — прафесар кафедры фармацыі, з 2008 — прафесар кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій).
Навуковыя інтарэсы: даследаванне канцэрагенных эфектаў малых доз чарнобыльскай радыяцыі; гемастазіялогія; клінічная гематалогія; трансплантацыя касцявога мозгу; лейкеміі ў сувязі з аварыяй на ЧАЭС. Стваральнік беларускай школы гемастазіёлагаў. 15 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Узнагароды
Медаль «За доблесную працу» (1970), значок «Выдатнік аховы здароўя» (1983) і інш.
Тэафіпальскі раён
Тэафіпальскі раён (Теофіпольський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Хмяльніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Тэафіпаль (Теофіполь).
M27 (аб’ект Месье)
M27 (каталог Месье), Туманнасць Гантэля (Dumbbell) — планетарная туманнасць у сузор'і Лісічкі.
Тэафіпальскі раён
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 27260 чалавек, плошча — 716 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 22 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 53 сяла.
Сальныця
Сальныця (Са́льниця) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Бертольд Шультэ
Бертольд Шультэ (Bertoldus, Berthold Schulte, Bertolds, ? — 24 ліпеня 1198, Лівонія) — другі біскуп ікскюльскі (1196—1198). Загінуў 24 ліпеня 1198 года ў бітве з лівамі на Старажытнай Гары, паблізу будучай Рыгі. Па некаторых звестках заснавальнік Рыгі.
Жыгар
Жыгар — прозвішча.
Шравана (каляндар Бхарація)
Шравана (श्रवण, Śravana): накшатра календара Бхарація ў рашы Макара. Група з 3 зорак, галоўная з іх, верагодна, адпавядае 49d Казярога (араб. Дэнеб-аль-Гейды, у зорных каталогах: SAO-164644, HD-207098).
Нідэрландскі гуманістычны ўніверсітэт
Нідэрландскі гуманістычны ўніверсітэт (Universiteit voor Humanistiek) — нідэрландская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Утрэхт.
Гісторыя
У 1962 годзе Нідэрландская асацыяцыя гуманістаў пачала падрыхтоўку духоўных дарадцаў ва ўзброеных сілах. Праз два гады быў заснаваны Інстытут гуманістычнай падрыхтоўкі, які спачатку прадугледжваў двухгадовы курс навучання, а потым чатырохгадовы. Гэта была вышэйшая прафесійна-тэхнічная ўстанова, якая пасля завяршэння давала кваліфікацыю другой ступені вышэйшай адукацыі. Гэтыя дыпломы прызналі міністэрствы абароны і юстыцыі Нідэрландаў. У маі 1986 года на базе інстытута Нідэрландская асацыяцыя гуманістаў стварыла Інстытут навуковай адукацыі і даследаванняў. Неўзабаве ён атрымаў назву "Гуманістычны ўніверсітэт".
Універсітэт у асноўным фінансуецца дзяржавай.
Навучанне мае характар ​​навукова-прафесійнай падрыхтоўкі, параўнальнай з царкоўнай падрыхтоўкай, якая праводзіцца ў тэалагічных універсітэтах.
Летам 2009 года ўніверсітэт пераехаў у гістарычны будынак у цэнтры Утрэхта.
Наталля Васілеўна Логінава
Наталля Васілеўна Логінава (нар., Гомель) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне неарганічнай і фізічнай хіміі. Доктар хімічных навук (2011), дацэнт (1998), прафесар.
Біяграфія
Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1976, хімічны факультэт, кафедра неарганічнай хіміі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: хімія біялагічна актыўных каардынацыйных злучэнняў металаў.
Валыняне
Валыня́не (гіст. велыня́не) — усходнеславянскае этнапалітычнае аб’яднанне перыяду ранняга Сярэднявечча.
У час славянскай каланізацыі занялі значныя землі на поўдні і паўднёвым захадзе сучаснай Беларусі.
Лічыцца, што дамінуючага культурнага ўплыву ў Беларусі не мелі.
IC 3687
IC 3687 — галактыка тыпу IBm (змяшаная няправільная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Каваса-Нуова
Каваса-Нуова (Cavasso Nuovo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 1620 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 140 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 33092. Тэлефонны код — 0427.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Хаўер Бардэм
Хаўе́р-А́нхель Бардэ́м-Энсі́нас (Javier Ángel Encinas Bardem; нар., Лас-Пальмас) — іспанскі кінаакцёр, які зняўся ў больш як дваццаці іспанскіх кінафільмах. Лаўрэат міжнародных кінапрэмій, у тым ліку ўзнагароды Амерыканскай кінаакадэміі «За найлепшую мужчынскую ролю другога плану» ў фільме «Старым тут не месца» (2007).
Біяграфія
Хаўер Бардэм нарадзіўся 1 сакавіка 1969 года ў горадзе Лас-Пальмас, на іспанскім востраве Гран-Канарыя, якая ўваходзіць у Канарскі архіпелаг. Яго маці Пілар Бардэм паходзіць роду Бардэмаў, прадстаўнікі якога пачалі працаваць у кіно як толькі яно з’явілася ў Іспаніі. У Хаўера ёсць старэйшыя брат Карлас і сястра Моніка, якія таксама працуюць акцёрамі. Кінадэбют Хаўера Бардэма адбыўся, калі яму было шэсць гадоў. Яшчэ хлопчыкам ён зняўся ў шэрагу тэлевізійных серыялаў, але потым заняўся жывапісам і спортам. Перш чым стаць прафесійным акцёрам, Хаўер Бардэм нават увайшоў у склад маладзёжнай зборнай Іспаніі па рэгбі.
Кар’ера
У 1992 годзе Хаўер Бардэм з’явіўся ў стужцы «Jamón, jamón», у якой таксама здымалася Пенелопа Крус. Гэтая стужка была першай з удзелам Бардэма, паказанай за межамі Іспаніі. Вялікім поспехам для яго стаў фільм «Да заходу сонца» (2000), у якім ён сыграў ролю кубінскага паэта Рэйнальда Арэнаса. За гэту ролю яго намінавалі на Оскара «За найлепшую мужчынскую ролю». Гэта была першая намінацыя акцёра з Іспаніі на гэту прэмію. Таксама гэтая роля была першай, у якой Бардэм размаўляў па-англійску. У 2002 годзе Бардэм сыграў галоўную ролю ў рэжысёрскім дэбюце Джона Малкавіча («The Dancer Upstairs»). У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм «Мора ўнутры» (Mar Ardento), за ролю ў якім Хаўер Бардэм быў узнагароджаны кубкам Вольпі на Венецыянскім кінафестывалі. У гэтым жа годзе Бардэм сыграў эпізадычную ролю ў галівудскай крымінальнай драме «Collateral». 2007 год прынёс гэтаму акцёру міжнародную славу. Ён сыграў, па-першае, у экранізацыі раману Габрыэля Гарсіі Маркеса «Каханне падчас халеры», па-другое, ролю другога пляау ў стужцы «Старым тут не месца» братоў Коэнаў, за які ён атрымаў «Оскара», «Залаты глобус», Сатурн, узнагароду BAFTA і шэраг іншых прэмій. У 2008 годзе Бардэм разам з Пенелопай Крус і Скарлет Ёхансан сыграў у фільме «Вікі, Крысціна, Барселона» рэжысёра Вудзі Алена. За ролю ў гэтым фільме намінаваны на «Залаты глобус».
Матоле (народ)
Матоле (саманазва: Ni'ekeni; Mattole) — атабаскі народ, карэнныя жыхары поўначы Каліфорніі (ЗША). Колькасць у афіцыйнай рэзервацыі (2000 г.) - 29 чал.
Да сярэдзіны XIX ст. насялялі рэкі Матоле і Мядзвежую ў паўночнай Каліфорніі. Займаліся ловам ласасёў, паляваннем і збіральніцтвам. Адзінага аб'яднання ў матоле не было, аднак яны размаўлялі на супольнай мове і адрозніваліся ад іншых індзейцаў Каліфорніі традыцыяй рабіць татуіроўкі на мужчынскіх тварах. Назва матоле была дадзена ім суседнімі народамі.
У 1857 г. у даліне ракі Матоле былі заснаваны земляробчыя гаспадаркі амерыканскіх фермераў, што прывяло да сутычак з тубыльцамі. У 1858 г. матоле пагадзіліся падпісаць мірны дагавор і былі пераселены ў рэзервацыю Мядзвежай ракі, дзе іх нашчадкі жывуць разам з віёт.
Апошні носьбіт мовы матоле памёр у 1950-я гг.
Зазулынці (Хмільныцкі раён)
Зазулынці (Зозу́линці) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
КрАЗ-5233
У 2011 годзе аўтамабіль быў прыняты на ўзбраенне Узброеных сіл Украіны, а першыя пастаўкі ва ўкраінскае войска адбыліся ў сакавіку 2014 года.
Канструкцыя
КрАЗ-5233 — грузавы аўтамабіль павышанай праходнасці колавай формулы 4х4 або 4х2. Прызначаны для перавозкі грузаў і людзей, буксіравання транспартных сродкаў і спецыяльных прычэпаў па дарогах усіх катэгорый і бездаражу. Мае капотнае кампанаванне. Грузавая платформа — металічная з заднім адкідным бортам, аснашчана адкіднымі лаўкамі, дугамі і тэнтам.
Рухавік — ЯМЗ-238Д / ЯМЗ-238ДЕ2 — дызельны, васьміцыліндравы, V-падобны, з турбанаддзіманнем. Таксама магчымая ўстаноўка рухавікоў Cummins або Deutz. Каробка перадач — ЯМЗ-2381 — механічная, васьміступеньчатая. Раздаткавая каробка — механічная двухступеньчатая з міжвосевым блакаваным дыферэнцыялам. Вядучыя масты — цэнтральныя, двухступеньчатыя, аднахуткасныя, з міжколавымі блакіруемымі дыференцыяламі.
Пярэдняя і задняя падвескі — залежныя, на дзвюх уздоўжных паўэліптычных рысорах, пярэдняя з двума гідраўлічнымі амартызатарамі, задняя — балансірнага тыпу. Тармазная сістэма — пнеўматычнага тыпу. Рабочыя тормазы — колавыя тармазныя механізмы барабаннага тыпу, з унутранымі калодкамі; стаянкавыя тормазы — трансмісійны тормаз барабаннага тыпу на выходным вале раздаткавай каробкі; прывад механічны.
Калькулятар
Калькулятар (calculātor — «лічыльнік»):
Вынаходнік Джэк Кілбі. У БССР першы кішэнны калькулятар «Электроніка Б3-04» створаны ў 1973  г.
Існуюць калькулятары, убудаваныя ў персанальныя камп'ютары, сотавыя тэлефоны, КПК і нават наручныя гадзіннікі.
Дханішта (каляндар Бхарація)
Дханішта (धनिष्ठा, Dhaniṣṭhā) або Шравішта (श्रविष्ठा, Śraviṣṭhā): накшатра календара Бхарація ў рашы Макара (на ½) і рашы Кумбха (на ½). Група з 4 зорак, галоўная з іх, верагодна, адпавядае 55z Вадалея (у зорных каталогах: SAO-146107, HD-213051).
Рагынці (Хмільныцкі раён)
Рагынці (Роги́нці) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аляксандр Апанасавіч Жыгар
Аляксандр Апанасавіч Жыгар (15 мая 1915 вёска Вялікае Сяло, Петрыкаўскі раён — 24 кастрычніка 1971) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.
Біяграфія
Член КПСС з 1939 года. З 1932 года на гаспадарчай рабоце, з 1940 года дырэктар Капаткевіцкай МТС. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны пакінуты ў нямецкім тыле: са жніўня 1941 года камісар партызанскага атрада (у кастрычніку 1941 года атрад раздзяліўся на групы, у студзені 1942 года быў адноўлены), камандзір групы, з лютага 1942 года камандзір атрада, у студзені 1943 — сакавіку 1944 года камандаваў 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады, адначасова член Капаткевіцкага падпольнага РК КП(б)Б. З сакавіка 1944 года знаходзіўся ў распараджэнні БШПР. З 1944 года на савецкай, і адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.
Іаган Гутэнберг
Іаган Гутэнберг (Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg; ~,, Свяшчэнная Рымская імперыя — ) — нямецкі ювелір, вынаходнік кнігадрукавання ў Еўропе (~1445). Галоўная праца — выданне Бібліі, вядомай як «Біблія Гутэнберга» (або «42-радковая Біблія»), якая лічыцца ўзорам аздаблення і якасці.
Аляксандр Апанасавіч Жыгар
Памяць
Яго імем названа вуліца ў Лепелі.
Іаган Гутэнберг
Сярод вынаходак Гутэнберга ― стварэнне металічнага шрыфту, распрацоўка тэхналогіі масавай вытворчасці шрыфтоў, увод у выкарыстанне чарніла на аснове алею і прыстасаванне да кнігадрукавання драўлянага прэса падобнага да тагачасных прэсаў для выціскання вінаграднага соку і аліўкавага алею. Лічыцца, што Гутэнберг працаваў гравёрам па медзі з мастаком вядомым, як Master of the Playing Cards.
Выкарыстанне набору літар стала рэвалюцыйным крокам у выданні кніг у Еўропе. Гутэнбергава тэхналогія друку хутка распаўсюдзілася па ўсім кантыненце і была адною з найважнейшых складовых частак эпохі Адраджэння. Асоба Гутэнберга застаецца папулярнай: у 1999 г. Гутэнберг названы пад нумарам 1 у пераліку «Людзі тысячагоддзя», а часопіс Time-Life назваў вынаходку Гутэнберга самай важнай у 2-м тысячагоддзі.
Біяграфія
Па прычыне вельмі абмежаванай колькасці дакументальных крыніц пра жыццё Гутэнберга няма магчымасці аднавіць яго складную біяграфію. У гады яго жыцця, зазвычай, толькі біяграфіі заўважных палітычных фігур і царкоўных дзеячаў мелі гонар быць занесенымі ў годныя даверу крыніцы. У гэтым плане Гутэнберг быў як многія іншыя, гэта значыць не ўяўляў сабой асаблівай цікавасці. Яго вынаходства тым не менш спрыяла таму, што некаторыя факты яго жыцця знайшлі адлюстраванне ў кніжных водгуках сучаснікаў.
1400—1448. Ранняя дзейнасць
Іаган (Іахан — Henne, Hengin, Hanssen) Гутэнберг нарадзіўся ў сям’і майнцкага патрыцыя Фрыле Генсфлейша і Эльзы Вірых. Патрыцыямі ў Сярэднявечнай Германіі звалі грамадзян, якія належалі да найвышэйшых пластоў гарадскога бюргерства. Маці прыналежала сям’і сукно гандляроў, такім чынам шлюбны саюз бацькоў Ёгана, заключаны ў 1386 годзе, быў мезальянсам. Майнц з’яўляўся вельмі важным горадам, бо менавіта тут абіраўся архібіскуп германскай царквы, курфюрст. Горад з’яўляўся адным са многіх гарадоў, дзе адбываліся сутыкненні паміж патрыцыятам і цэхамі, што змушала сямейства Іагана часова пакідаць горад у перыяды параз патрыцыяту.
Продкі Гутэнберга ў Майнцы прасочваюцца з першай паловы чатырнаццатага стагоддзя. Прозвішча Генсфлейш вядзе паходжанне ад назвы маёнтка, набытага сям’ёй. У сваю чаргу прозвішча Гутэнберг падобнай выявай паходзіць ад назвы падворка Гутэнбергхоф, які належаў бацьку Гутэнберга ў Майнцы. Невыразнае пытанне, вельмі важнае ў гутэнбергазнаўстве, ці з’яўляўся Гутэнберг рыцарам, бо прыналежнасць да патрыцыяў у Германіі не азначала прыналежнасць да рыцарства. У карысць дадзенай здагадкі сведчаць два крыніцы: ардананс французскага караля Карла VII і венецыянская хроніка 1483 года. Аднак паходжанне маці і лад заняткаў Гутэнберга ўваходзяць у супярэчнасць з магчымасцю мець рыцарскае званне.
Дакладная дата нараджэння Гутэнберга невядомая, бо запісаў пра яго хрышчэнне не захавалася. Вядома, што ён быў малодшым з дзяцей у сям’і (у яго быў старэйшы брат Фрыле, сястра Эльза і зборная сястра Патцэ). Меркавана, час яго нараджэння даводзіцца на 1395—1400 гады, часам умоўна днём яго нараджэння лічаць 24 чэрвеня 1400 гады — дзень Яна Хрысціцеля. Месца яго нараджэння таксама верагодна невядомае. Змушаныя выгнанні сям’і з горада маглі быць прычынай таго, што Ёган мог нарадзіцца ў Страсбургу, пра што сведчыць некалькі крыніц, хоць ён і лічыўся грамадзянінам Майнца.
Пра дзяцінства і юнацтва Ёгана нічога не вядомае. Выходзячы з наяўных фактаў, даследчыкамі робіцца здагадка, што ён вучыўся ў школе, а надалей спасцігаў асновы рамеснай справы. Вядома, што ў Страсбургу Гутэнберг займаўся навучаннем ювелірнай справе, але для гэтага ён павінен быў мець званне майстра, што азначае найвышэйшую ступень прафесійных уменняў. Аднак, дзе, як і ў каго будучы вынаходнік спасцігаў асновы рамеснага майстэрства, застаецца невядомым. Да 1434 года пра жыццё Гутэнберга вядома нікчэмна мала, судзіць пра тое, чым ён дакладна займаўся ў гэты перыяд, немагчыма.
З 1434 па 1444 гады жыў у Страсбургу, займаючыся шліфаваннем паўкаштоўных камянёў (агата, онікса) і вырабам люстэркаў. Меркавана, тамсама ён займаўся эксперыментатарскай дзейнасцю па друкарстве. У 1438 годзе разам са сваім вучнем Андрэасам Дрытцэнам і іншымі заснаваў у Страсбургу таварыства на паях для вырабу люстэркаў, а таксама дзеля камерцыйнага ажыццяўлення нейкага сакрэтнага «прадпрыемства з мастацтвам» (Afentur mit der kunst). Дзейнасць таварыства скончылася працэсам, які ўзбудзілі супраць Гутэнберга спадчыннікі Дрытцэна пасля смерці Андрэаса і які ў 1439 годзе быў выйграны Гутэнбергам.
Некаторыя выразы актаў працэсу, злучанага з гэтым прадпрыемствам, дазваляюць зрабіць здагадку пра тое, што ў гэты час Гутэнберг ужо прасунуўся ў сваім вынаходстве. Характэрнай асаблівасцю з’яўляецца тое, што ўсё, злучанае з тэхнічным бокам працы Гутэнберга, з’яўлялася строга ахаванай таямніцай і часцяком у матэрыялах працэсу пазначаецца як «гэта праца», «зрабіць гэта» і да т.п. Па судовых запісах немагчыма скласці яснага ўяўлення пра тое, чым займалася майстэрня Гутэнберга, толькі асобныя словы, выпадкова промелькивающие ў пратаколах сведчанняў сведак, дазваляюць дапусціць, што да гэтага часу вынаходнік ужо стаяў на парозе адкрыцця. У тэкстах згадваюцца прэс, свінец, адліўка формаў, «цісненне» ці «друкаванне». Аналіз матэрыялаў справы дазваляе судзіць, што ў 1438-39 гадах у Гутэнберга быў нейкі прэс, магчыма, дасведчаны асобнік. Выраблялася ліццё формаў, але ці былі гэта ўжо літары? Напэўна, у гэты час Гутэнберг ужо стварыў канструкцыю, прыладу, з дапамогай якой можна было адліваць літары. Ён стаяў на парозе практычнага ўжывання свайго вынаходства, але смерць кампаньёна адклала гэты момант, бо некаторыя часткі канструкцыі засталіся ў спадчыннікаў Андрэаса.
1448—1455. Вынаходства друкарства
Геніяльнае вынаходства Гутэнберга складалася ў тым, што ён вырабляў з металу «рухомыя» выпуклыя літары, выразаныя ў зваротным выглядзе (у люстраным адлюстраванні), набіраў з іх радкі і з дапамогай адмысловага прэса адціскаў на паперы. Аднак у яго неставала сродкаў для эксплуатацыі свайго вынаходства.
Перасяліўшыся ў 1448 годзе ў родны Майнц, Гутэнберг у 1450 годзе склаў дагавор з майнцкім дзялком, відаць, ліхвяром Іаганам Фустам, у сілу якога той пазычыў яму 800 гульдэнаў з 6 % і, апроч таго, абавязваўся штогод выдаваць 800 гульдэнаў на патрэбы вытворчасці (фарбы, паперу і іншы выдатковы матэрыял); друкарня з усім яе прыладдзем павінна была палавініцца паміж Гутэнбергам і Фустам. Асноўны капітал Гутэнберг атрымаў, аднак, па частках. Ад выдачы звароткавага капіталу Фуст зусім ухіляўся, і па дадатковым дагаворы 1452 года за адначасную выплату 800 гульдэнаў быў вызвалены ад штогадовых унёскаў. Пры такіх абмежаваных сродках, не маючы ні дасведчаных працоўных, ні ўдасканаленых прылад, Гутэнберг, тым не менш, дасягнуў значных поспехаў. Да 1456 года ён надліў не менш за пяць розных шрыфтоў, надрукаваў лацінскую граматыку Элія Даната (некалькі лістоў яе дашлі да нашых дзён і захоўваюцца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Парыжы), трохі папскіх індульгенцый і, нарэшце, дзве Бібліі, 36-радковую і 42-радковую; апошняя, вядомая пад назвай Бібліі Мазарыні, надрукавана ў 1453—1455 гадах.