cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Літоўцы
Вусная творчасць і музыка
Фальклор Жамойці адрозніваецца разнастайнасцю песенных тыпаў і выканаўчых традыцый, значную яго частку складаюць лірычныя песні, шматгалоссе позняга, гамафонна-гарманічнага тыпу. У межах аднаго жанру сустракаюцца песні розных стылявых пластоў: напрыклад, сярод пастуховых песень — і архаічныя (з прызыўных воклічамі «Ralioo!»), і меладычна развітыя 3-галосныя лірычнай тэматыкі.
У пачатку XX ст. ужо многае з фальклору было забыта, а на змену прыходзілі літаратурныя песні (такіх літаратараў як Антанас Страздас, Вянужыс, Баронас) і народныя частушкі (dainuška).
Традыцыйнымі музычнымі інструментамі вяскоўцаў Літвы з'яўляюцца драўляныя (з ліпы ці вярбы) гуслі (канклес/кунклес); язычковы інструмент бірбіне; пастуховы рог ажрагіс; драўляныя натуральныя трубы рагай, трымітай, даўдзіцес; падоўжаная флейта лумздзяліс; шматстваловая флейта скудучай; дуда; розныя мембранафоны; ідзіяфоны; народныя скрыпкі; струнны бас; гармоніка і інш.
Сучасныя культурныя традыцыі
Традыцыйная культура развівалася і захоўвалася доўгі час на вёсцы, бо з пачаткам утварэння Вялікага Княства Літоўскага эліта грамадства (феадалы і мяшчане) пераймала многія агульнаеўрапейскія традыцыі матэрыяльнай і духоўнай культуры Усходняй Еўропы (праваслаўнай) і Заходняй Еўропы (каталіцка-пратэстанцкай). Сярод феадалаў (шляхты) і мяшчан у часы ВКЛ гутарковай станавілася «руская мова» (старабеларуская мова), а пазней польская мова, якія выкарыстоўваліся ў афіцыйным справаводстве. У часы Расійскай імперыі і СССР шмат літоўцаў засвоілі і рускую мову (вялікарускую мову).
Сучасныя літоўцы страцілі многія свае былыя лакальныя этнаграфічныя асаблівасці і традыцыйныя рысы матэрыяльнай і духоўнай культуры (акрамя мовы і рэлігіі), што тлумачыцца працэсамі ўрбанізацыі, інтэнсіфікацыі ўнутрыкраінных кантактаў (па прычыне развіцця сродкаў сувязі і інфраструктуры), увядзеннем стандартаў пачатковай адукацыі, узнікненнем агульнанацыянальнай прэсы і г.д. Працэс інтэнсіўнай культурнай гамагенізацыі літоўцаў пачаўся ў XIX ст. у часы Расійскай імперыі, калі ў 1861 г. было скасавана прыгоннае права (хоць і да таго значная частка сялян была вольнай), створаны ўмовы для развіцця капіталістычных адносін і стварэння новых сацыяльных груп (буржуазіі і рабочых, а таксама інтэлігенцыі, у тым ліку клерыкальнай), сфарміраваны ў канцы XIX ст. сучасны варыянт літоўскай літаратурнай мовы. З другой паловы XIX ст. атрымліваюць больш шырокае распаўсюджанне характэрныя для Еўропы ў цэлым культурныя з'явы і новаўвядзенні. У 1896 г. у Расійскай імперыі ўзнікла першая палітычная партыя літоўцаў (сацыял-дэмакратычная), а пасля яшчэ і іншыя партыі.
Яшчэ больш спрыяльныя ўмовы для культурнай гамагенізацыі насельніцтва былі створаны пасля абвяшчэння Літвой сваёй дзяржаўнасці і незалежнасці ў 1918 г. і дзяржаўнай палітыкай стандартызацыі жыцця. Гэта адлюстравалася перш за ўсё ў знешніх формах: яшчэ большае, чым у XIX ст., распаўсюджанне агульнаеўрапейскіх тыпаў адзення, ежы, жытла, заняткаў і інш. У 1921—1939 гг. літоўскі ўрад праводзіў мяккую, але паступальную этнічную асіміляцыю (літуанізацыю/балтызацыю) нелітоўскага насельніцтва краіны (немцаў, рускіх, палякаў і інш.), акрамя яўрэяў, якім дазволілі этнічную сегрэгацыю; абмяжоўваў магчымасці для культурнага развіцця на польскай мове і ставіў перашкоды палякам для заняцця дзяржаўных пасад.
У 1919 г. у Каўнасе быў створаны Літоўскі спартыўны саюз (1919—1920), а пазней замест яго ў 1920 г. Літоўскі саюз фізічнага выхавання і ў 1921 г. Літоўская спартыўная ліга (апошняя з 1923 г. узяла на сябе функцыі Нацыянальнага алімпійскага камітэта), якія паставілі мэту прапагандаваць заняткі фізічнай культурай і прафесійным спортам у краіне. Першых буйных поспехаў і міжнароднага прызнання літоўскія спартсмены дамагліся ў 1930-я гг., калі ў 1937 г. і 1939 г. літоўская мужчынская зборная па баскетболе стала чэмпіёнамі Еўропы. (Першы чэмпіянат Еўропы па баскетболе (1935) выйграла зборная Латвіі). У складзе літоўскай каманды тады былі таксама амерыканскія баскетбалісты літоўскага паходжання, гэтак жа як і трэнер Пранас Лубінас. Жаночая баскетбольная каманда Літвы ў 1938 г. у Рыме (Італія) заваявала тытул віцэ-чэмпіёна Еўропы. Гэтыя дасягненні літоўскіх баскетбалістаў, як мужчын, так і жанчын, адыгралі вырашальную ролю для далейшых лёсаў баскетбола ў Літве, дзе гульня пачала лічыцца аж да сённяшняга часу нацыянальным відам спорту (амаль як «другая рэлігія»), хоць у цэлым дасягненні літоўскай зборнай па баскетболе сярэднія. Пазней, у складзе мужчынскай зборнай СССР па баскетболе (якая выйграла мноства чэмпіянатаў і медалёў на Алімпійскіх гульнях) было толькі некалькі літоўцаў, але лепшыя з баскетбольных клубаў Літоўскай ССР.
Дэмаграфія
Падлікі літоўскага насельніцтва на тэрыторыі свайго кампактанага рассялення ў раннія перыяды носяць гіпатэтычны характар з-за адсутнасці афіцыйнай статыстыкі.
У ходзе, не праводзілася апытанне насельніцтва аб этнічнай прыналежнасці асобы (ці як казалі ў тыя часы па-руску — «народности»), а толькі аб роднай (ужыванай) мове і веравызнанні. Дакладнасць вынікаў перапісу аспрэчваецца, але іншай усеахопнай статыстычнай інфармацыі няма. Лічыцца, што ў 1897 г. у Ковенскай, Віленскай і Сувалкаўскай губернях жыло каля 1,6 млн. літоўцаў. Паводле даддзеных перапісу ад 1897 г. у Вільні 40% насельніцтва роднай мовай назвала яўрэскую (ідыш); 30,1% — польскую; 20,9% — рускую; 4,3% — беларускую; 2,1% — літоўскую; 1,4% — нямецкую; 0,5% — татарскую; 0,3% — украінскую; 0,4% — іншыя мовы. У канцы XIX ст. ва Усходняй Прусіі (Германская імперыя) налічвалася каля 115 тыс. літоўцаў.
У 1923 г. на тэрыторыі свайго кампактанага рассялення ў Літве налічвалася 1,70 млн. літоўцаў; у 1940 г. — каля 2,4 млн.; у 1945 г. — каля 2,1 млн.; у 1959 г. — 2,15 млн.; у 1970 г. — 2,50 млн.; у 1979 г. — 2,71 млн.; у 1989 г. — 2,92 млн.; у 2001 г. — 2,90 млн.; у 2011 г. — 2,56 млн.
З часу аднаўлення незалежнасці (у 1990 г.) у Літве пачалася сталая дэпапуляцыя, якая па сваім тэмпам займае адно з першых месцаў у Еўропе, што выклікана значнымі штогадовымі хвалямі эміграцыі літоўцаў (у першую чаргу, працоўнай і на пастаяннае месца жыхарства замяжу), зніжэннем нараджальнасці і старэннем насельніцтва. Паводле прагнозаў, у 2060 г. каля 40% жыхароў Літвы будуць складаць людзі ўзростам за 60 год.
Літоўская дыяспара — рассяленне і колькасць у свеце
Значныя эміграцыйныя патокі літоўскага насельніцтва за межы свайго традыцыйнага і кампактнага рассялення пачаліся з другой паловы XIX ст., калі малазямельныя і беззямельныя сяляне пераязджалі для заробку ў прамысловыя гарады цэнтральнай часткі Расійскай імперыі (Санкт-Пецярбург, Масква, Адэса, Рыга, Тула, Калуга і інш.) і за межы Расійскай імперыі, галоўным чынам, у ЗША. Галоўным цэнтрам дыяспары ў Расійскай імперыі быў Санкт-Пецярбург, дзе меліся невялікія культурныя цэнтры і таварыствы дапамогі літоўцаў. У 1869—1899 гг. у ЗША эмігрыравала каля 50 тысяч літоўцаў, у 1899—1914 гг. — звыш 252 тысяч, пасяліўшыся, галоўным чынам, у Чыкага, Лемонце і Нью-Ёрку, дзе былі адкрыты літоўскія культурныя цэнтры і каталіцкія парафіі. У 1910 г. у ЗША пражывала 207 тыс. літоўцаў. Частка эмігрантаў перасялілася і ў краіны Лацінскай Амерыкі. З пачаткам ваенных дзеянняў у ходзе Першай сусветнай вайны шмат літоўцаў-бежанцаў (да 300 тыс.) было эвакуіравана ў цэнтральныя губерні Расійскай імперыі: у Петраград і яго навакольная раёны (каля 150 тыс.), Маскву, Варонеж, Тамбоў, Яраслаўль, Кіеў і інш.
Стварэнне Літоўскай Рэспублікі (1918—1940) прывяло як да іміграцыі, так эміграцыі насельніцтва. Паводле дагавора паміж Літвой і РСФСР ад 1920 г. на радзіму вярнулася большая частка літоўцаў-пасяленцаў і літоўскіх бежанцаў ад вайны. У ЗША і іншыя краіны ў 1923—1939 гг. пераехала каля 80 тысяч літоўцаў. Па прычыне таго, што ўрад ЗША ўстанавіў квоты колькасці эмігрантаў з розных краін, многія літоўцы вымушаны былі накіроўвацца ў Бразілію (31,4% усіх літоўскіх эмігрантаў у міжваенны перыяд), Аргенціну, Уругвай і Канаду, дзе большая іх частка працавала малакваліфікаванымі работнікамі на сельскагаспадарчых плантацыях у цяжкіх умовах, таму многія літоўцы з цягам часу адтуль перасяляліся ў ЗША і іншыя краіны.
Літоўскае насельніцтва ў міжваенны перыяд (1918—1939) у Польшчы і Германіі (ва Усходняй Прусіі) падвяргалася адпаведна паланізацыі і германізацыі. Савецкая ўлада ў міжваенны перыяд вызначыла Мінск (сталіца БССР) у якасці галоўнага культурнага цэнтра літоўскай дыяспары ў СССР, што мела ў першую чаргу сацыялістычны і паказны, прапагандысцкі характар для міжнароднай грамадскасці: у Мінску існаваў літоўскі сектар пры АН БССР, выдавалася газета на літоўскай мове «Чырвоны араты» (1927—1937), падручнікі і кнігі, інш. У Маскве выдаваўся часопіс на літоўскай мове «Кавадла» (1931—1938), у Ленінградзе і Маскве існавалі літоўскія нацыянальныя клубы і г.д. Аднак у 1937—1938 гг. савецкая ўлада ліквідавала ўсе літоўскія нацыянальныя арганізацыі і друк у СССР, а многія літоўцы ў СССР былі рэпрэсаваны. Пасля ўключэння ў 1945 г. большай часткі Усходняй Прусіі ў склад СССР і стварэння Калініградскай вобласці, пачаліся сталінскія рэпрэсіі і высяленні немцаў і літоўцаў, якіх савецкія ўлады не адрознівалі ад немцаў па прычыне германізаванасці, з гэтай тэрыторыі ў Сібір, дзе большая частка іх загінула ў лагерах ад голаду.
Па прычыне ўключэння Літвы ў склад СССР з краіны выехала значная частка літоўскага насельніцтва, у тым ліку грамадскай эліты (буржуазія, інтэлігенцыя, клір), накіраваўшыся ў ЗША, Канаду і Аўстралію. Паводле прыблізных падлікаў у 1945—1990 гг. за межамі Літоўскай ССР жыло каля 700 тыс. літоўцаў.
У постсавецкі час (і асабліва пасля ўступлення Літвы ў 2004 г. у склад Еўрапейскага Саюза) эміграцыя набывае пагражальныя для краіны памеры, што тлумачыцца праблемамі літоўскай эканомікі (закрыццё многіх прадпрыемстваў, высокія цэны на энерганосьбіты і г.д.), адсутнасцю перспектыў і сацыяльных гарантый для маладых людзей, нізкімі заробкамі ці беспрацоўем у Літве. У 2012—2013 гг. узровень беспрацоўя ў Літве складаў 12—13%. З 1990 па 2010 г. з Літвы выехала каля 615 тыс. чалавек; прычым у 2001—2010 гг. эмігравала каля 337 тыс. Паводле розных ацэнак, за перыяд з 2004 па 2014 г. з Літвы выехала ад 500 тыс. да 1 млн. чалавек (перапіс насельніцтва ў 2011 г. праводзіўся ў тым ліку і па інтэрнэту, таму літоўскія эмігранты з любой кропкі свету маглі дэклараваць свае нібыта месцазнаходжанне ў Літве). Асноўнымі накірункамі літоўскай эміграцыі з'яўляюцца краіны Еўрапейскага саюза: так, у 2011 г. у Велікабрытаніі асела каля 50% агульнай колькасці літоўскіх эмігрантаў; у Ірландыі — 10,4%; у Нарвегіі — 7,1%; у Германіі — 7%; у Іспаніі — 3,6%; у ЗША — 3,3%; у Швецыі — 2,4%; у Расіі — 2%. Гэта стварае новыя новыя цэнтры літоўскай дыяспары.
Паводле афіцыйных дадзеных, у Велікабрытаніі ў 2001 г. налічвалася 4 363 літоўца, а ў 2011 г. — ужо 97 083 літоўца. У Ірландыі ў 2006 г. пражывала 36 683 літоўцы, а ў 2011 г. — ужо 43 847 літоўцаў. З той прычыны сярод сучасных літоўцаў Велікабрытанія нават атрымала паў-жартаўлівую назву «Другая Літва» (Antra Lietuva), а Ірландыя — назву «Трэцяя Літва» (Trečia Lietuva).
Вялікі Усходні Эрг
Вялікі Усходні Эрг — пясчаная пустыня, самы вялікі эрг Сахары; у Паўночным Алжыры, паўночна-ўсходняя частка эрга распаўсюджваецца на тэрыторыю Туніса.
Плошча больш за 100 тыс. км². Утварылася за кошт перавейвання пяскоў унутранай дэльты уэда Ігаргар. Пераважаюць градавыя пяскі (выш. да 300 м), замацаваныя хмызнякамі і злакамі; участкі галечнікавых і гліністых пустынь. Рэдкія аазісы — Уаргла, Тугурт (Алжыр) і інш.
Радовішчы нафты (Хасі-Месауд і інш.) і прыроднага газу.
Анатоль Васільевіч Прохараў
Анатоль Васільевіч Прохараў (нар. 21 ліпеня 1949, вёска Рудкаўшчына, Горацкі раён) — беларускі паэт, сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і калгаснікаў. Скончыў у Рудкаўшчыне школу-васьмігодку.Потым ГПТВ №18 горада Маркс Саратаўскай вобласці. Атэстат аб заканчэнні сярэдняй школы атрымаў у Горацкай СШ №1 (завочна). Служыў у Савецкай Арміі ў ракетных войсках. Пасля арміі працаваў будаўніком-электрыкам на будаўніцтве газаправода Таржок — Мінск — Івацэвічы. На працы атрымаў цяжкую траўму і быў надоўга прыкаваны да бальнічнага ложка ( год быў паралізованы і шесць месяцаў нічога не бачыў). Як успамінае паэт у гэта час яму вельмі дапамог народны паэт Беларусі Рыгор Барадулін. Зараз на пенсіі па інваліднасці ( 2-я група) і жыве ў Оршы.
Літаратурная творчасць
Літаратурны дэбют адбыўся ў 1980 годзе і першы верш быў надрукаваны ў Горацкай раённай газеце «Ленінскі шлях». У 1983 годзе ў выдавецтве «Юнацтва» выйшла першая кніжка паэта «Буркаток», а ў 1988 годзе, калі была адкрыта новая серыя «Дэбют», ён надрукаваў зборнік вершаў «Птушыны гарадок» (1988). Потым былі кнігі: «Чарадзейка» (1994), «Вясёлы карагод» (2005). Удзельнік 9 калектыўных зборнікаў і альманахаў. У розны час яго вершы ўключаліся ў падручнікі для малодшых класаў па беларускай мове. Яго вершы прыцягваюць  да сябе ўвагу дарослых і маленькіх чытачоў, што кранаюць сваёй непасрэднасцю светаўспрымання, лёгкасцю і дакладнасцю рыфмаванага слова, удалым  гумарам і пластыкай вобразаў.
Друкуецца ў рэспубліканскіх, абласных і раённых СМІ. Падборкі вершаў для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту ўвайшлі ў абласныя літаратурныя альманахі «Дзвіна» — 2009 і 2017 гг., часопіс «Вожык» і інш. Сябра літаратурнага народнага аб’яднання «Роднае слова», што працуе пры Горацкім гісторыка-этнаграфічным музеі.
Блакітніца лясная
Блакітніца лясная (Polyommatus (Cyaniris) semiargus) — від матылёў з сямейства блакітніцы.
Этымалогія назвы
Semiargus (лацінская) — паўаргус, напалову падобны з Аргусам.
Маўрыцыа Педэці
Маўры́цыа Педэ́ці (Mauritio Pedetti; 13 кастрычніка 1719, Казаска-д’Інтэльві, правінцыя Кома — 14 сакавіка 1799, Айхштэт) — італьянскі архітэктар позняга барока.
Дзед Маўрыцыа па матчынай лініі, будучы прафесійным архітэктарам, навучыў хлопчыка маляваць. У 1722 годзе сям'я пераязджае ў Мангейм. Разам са стрыечным братам Маўрыцыа працаваў на будаўніцтве Людвігсбургскай рэзідэнцыі. У 1735 годзе ўдзельнічае ў праектаванні рэзідэнцыі маркграфа ў Ансбахе. У 1738 годзе праектуе царкву святога Гумберта ў Мюнхене.
Блакітніца лясная
Пашырэнне
Звычайны на ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы. Адсутнічае на крайнім поўдні стэпавай зоны Украіны, у Калмыкіі і ў Астраханскай вобласці Расіі.
Маўрыцыа Педэці
У 1739-1741-х гадах Педэці падарожнічае па Італіі, удасканальваючы пры гэтым сваё майстэрства архітэктара. Педэці быў уцягнуты ў вайну за аўстрыйскую спадчыну. У 1743 годзе ён паступае на ваенную службу. Аднак неўзабаве пакідае яе і аказваецца пры двары князёў Радзівілаў у Нясвіжы, дзе працаваў у 1748—1752 гадах. Тут Педэці ўдзельнічае ў рэстаўрацыі езуіцкага храма Божага Цела, пабудаваў капліцу ў ягоным двары, а таксама ўдзельнічае ў будаўніцтве невялікага палаца «Кансаляцыя» ў Альбе.
Блакітніца лясная
Пашырэнне
Матылі засяляюць лугі розных тыпаў, паляны, ускрайкі лесу. У стэпавай зоне жыве пераважна ў далінах рэк і ў лясах. На Каўказе засяляе вільготныя горныя лугі сярэдняга пояса, узлескі, субальпійскія лугі, берагі ручаёў, на вышынях ад 600 да 2700 м над узроўнем мора.
Маўрыцыа Педэці
Пасля некалькіх гадоў, праведзеных у Вялікім Княстве Літоўскім, Педэці вяртаецца ў нямецкія землі і паступае ў слугаванне да князю-біскупу айхштэцкаму. Больш шырокую вядомасць, чым ранейшыя працы, яму прыносіць стварэнне шэрагу будынкаў у горадзе Айхштэце.
Блакітніца лясная
Біялогія
За год развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з канца мая па канец жніўня ў лясной зоне, і з пачатку мая да канца ліпеня на тэрыторыі лесастэпавай і стэпавай зоны.
Самкі адкладаюць яйцы паштучна на кветкі кармавых раслін гусеніц: розныя віды канюшыны, вязель рознакаляровы, баркун лекавы, гарошак мышыны, баркун. Яйцы белыя з зеленаватым адценнем. Стадыя яйца доўжыцца каля 5 дзён. Вусені ў пачатку з ліпеня да восені сілкуюцца ў дзённы час кветкамі і насеннем, а пасля зімоўкі — лісцем. З’яўляцца мірмекафіламі і наведваюцца мурашкамі роду Lasius. Зімуе вусень ранняга ўзросту. Вусені старэйшых узростаў цёмна-зялёныя з больш цёмнай спінной палоскай, бялёсай паласой над нагамі і радамі светлых касых рысак па баках. Пры дасягненні даўжыні 13-15 мм вусені спыняюць харчавацца і праз 2-3 дня акукляюцца. Кукалка падоўжанай формы, бліскучая, салатна-зялёнага колеру, з цёмнай спінны паласой. Даўжыня кукалкі 9-10 мм.
Сядзібна-паркавы ансамбль Швыкоўскіх (Пружаны)
Сядзібна-паркавы ансамбль Швыкоўскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры сярэдзіны XIX ст. Пабудаваны на паўночнай ускраіне Пружан паводле праекту архітэктара Лянцы. Належала пружанскаму маршалку В. Швыкоўскаму.
Архітэктура
Ансамбль сядзібы ўключае мураваную гасподу стылізаванага італьянскага рэнесансу, да якой з боку гораду вядзе шырокая алея, дзве мураваныя афіцыны па баках ад яе і парк пейзажнага тыпу.
Сіметрычная кампазіцыя гасподы складаецца з рознавялікіх аб'ёмаў, аб'яднаных аднапавярховым корпусам. У заходняй частцы — двухпавярховы аб'ём з эркерам, з усходняга боку да яго прылягае квадратная ў плане вежа, з заходняга — аднапавярховая прыбудова з паўкруглай верандай, з паўночнага — трохпавярховы аб'ём. Усходняя частка гасподы — двухпавярховы Г-падобны ў плане корпус, тарэц якога выступае на паўднёвым фасадзе невялікім рызалітам, завершаным шчытом. Усе аб'ёмы маюць пакатыя дахі. З боку паўночнага фасада, арыентаванага на парк, — вялікая тэраса з перакрыццем на дзвюх калонках. Планіроўка анфіладная. Інтэр'ер аздоблены ляпнымі прафіляванымі карнізамі, камінамі і інш.
Парк
Парк закладзены ў 2-й пал. XIX ст. Плошча каля 8 га (у гарадскім парку агульнай плошчай 48 га). Пейзажны. Цэнтр кампазіцыі — мураваны сядзібны дом. Перад ім — партэр у выглядзе эліпса, падзелепы на 4 сектары. За домам — разрэджаны дрэвавы масіў з мясцовых лісцевых парод, прарэзаны ў паўночна-заходняй частцы грабавай алеяй. Каля ўсходняй мяжы парку — сажалка і канал да 3 м шырынёй, на беразе якога тры паляны. Ад дома да іх вядзе алея бэзу звычайнага. На партэры растуць ясень ніцы звычайны (узрост каля 80 гадоў) і елка калючая блакітная, веранду абвівае старэйшы ў Беларусі экземпляр пузыраплодніка крутлалістага (дыяметр ствала пры аснове каля 10 см, вышыня больш за 6 м). Да парку далучаецца сад з павільёнам (былая аранжарэя), паблізу якога растуць і пладаносяць старыя экзэмпляры культурнага вінаграду, шаўкоўніцы, арэху грэцкага.
Сучасны стан
У будынку размешчаны музей-сядзiба "Пружанскi палацык". Ансамбль — помнік рэспубліканскага значэння.
Заастравецкі сельсавет
Заастраве́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Заастравечча.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Заастровіцкі сельсавет у складзе Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Заастровічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 24 жніўня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Старасельскага сельсавета, у склад Морацкага сельсавета перададзены вёскі Комлеўшчына, Смалічы і Урведзь. З 25 снежня 1962 года ў складзе Нясвіжскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Клецкага раёна. 5 сакавіка 1981 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Заастравечча, а сельсавет у Заастравецкі. 30 кастрычніка 2009 года ў склад Грыцэвіцкага сельсавета перададзены населеныя пункты Арэшніца, Драбаўшчына і Чаша.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 2940 чалавек, з іх 97,1 % — беларусы.
14 ліпеня
14 ліпеня — сто дзевяноста пяты (сто дзевяноста шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
NGC 7540-1
NGC 7540-1 (іншыя абазначэнні — PGC 70788, ZWG 454.10) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ворань (возера)
Ворань — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Ула, за 14 км на паўночны захад ад горада Лепель, каля вёскі Ворань.
Плошча паверхні 2,4 км². Даўжыня 2,6 км. Найбольшая шырыня 1,47 км. Даўжыня берагавой лініі 9,83 км. Найбольшая глыбіня 16 м, сярэдняя 7,3 м. Аб’ём вады 17,46 млн м³. Плошча вадазбору 57,1 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м, на паўночным захадзе да 8 м, месцамі разараныя. Дно ўскладнена падводнымі падняццямі, лагчынамі і косамі, да глыбіні 2 м пясчанае. Возера эўтрофнае. Шырыня паласы расліннасці 5—75 м. На поўначы ўпадае рака Вароніца, сцёк у раку Зеха.
Пятніцкае (Смаленская вобласць)
Пятніцкае (Пятницкое) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Барыс Іпалітавіч Райскі
Барыс Іпалітавіч Райскі (,, Расія — ) — беларускі дырыжор. Заслужаны артыст Беларусі (1973).
Аўтаматызм (мастацтва)
Аўтаматызм  — акт стварэння мастацкага твору, вызначаны падсвядома праз свабодную асацыяцыю, сон ці стан трансу.
Дадзены метад прымяняецца таксама і абстракцыяністамі, напрыклад, ен прымяняўся канадскімі аўтаматыстамі 1940-х гадоў, а таксама вядомым абстрактным экспрэсіяністам Джэксанам Полакам.
Сюррэалістычны аўтаматызм мае сваю падставу ў аўтаматызме медыумічным, ад якога, уласна, гэты тэрмін і адбыўся.
Басяныя
Басяны́я (, Босяные) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мёрскага сельсавета.
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Чэраскага сельсавета.
Герб М’янмы
Герб М’янмы — адзін з дзяржаўных сімвалаў М’янмы. Выкарыстоўваецца ва ўсіх афіцыйных урадавых дакументах. На гербе — два міфічныя львы, якія стаяць насупраць адзін аднаго, а ў цэнтры карта М’янмы, размешчаная перад зубчастым колам. Герб акружаны ў адпаведнасці з традыцыйным бірманскім кветкавым дызайнам і зоркай у яго вяршыні.
Першапачатковы герб утрымоўваў надпіс «Саюз М’янма» і трох львоў (леў наверсе быў заменены зоркай). Замест зубчастага кола быў круг, акружаны тэкстам на бірманскай мове. Аднак, падчас кіравання сацыяліста У Не Віна, герб быў зменены, на ім з’явіліся зубчастае кола і двайныя аліўкавыя вянкі. Словы былі таксама зменены.
Сезар (прэмія, 2002)
27-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар» адбылася 2 сакавіка 2002 года ў Парыжы.
Найлепшым фільмам была прызнана карціна «Неверагодны лёс Амэлі Пулен». Гэты ж фільм стаў лідарам як па колькасці ўзнагарод — 4 узнагароды, так і па колькасці намінацый — 13 намінацый.
Аўтаматызм (фізіялогія)
Аўтаматызм — здольнасць клеткі, тканкі або органа да рытмічнай, перыядычнай або аперыядычнай самаадвольнай дзейнасці без знешніх пабуджальных прычын (напр., скарачэнні сэрца).
Будынак земскага і гродскага судоў (Пружаны)
Будынак земскага і гродскага судоў   — колішні будынак у Пружанах, які існаваў у другой палове XVIII—XIX стст. Пабудаваны з дрэва ў стылі барока як гарадскі асабняк.
Аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак на цагляным падмурку з мезанінам у цэнтры, завершаны высокім ламаным дахам. Вокны прамавугольныя. Мезанін, завершаны на галоўным фасадзе трохвугольным франтонам, падтрымліваўся чатырма калонамі, якія ўтваралі перад уваходам ганак. Планіроўка анфіладная. У цэнтры прыхожая і зала з гранёным эркерам на дваровым фасадзе, абапал іх размяшчаліся чатыры жылыя пакоі.
Рэчыцы (Смаленская вобласць)
Рэчыцы (Речицы) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гальчэва (гміна)
Гальчэ́ва (Golczewo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гальчэве. Плошча гміны складае 175,39 км². Станам на 2005 год у гміне Гальчэва пражывалі 6077 чалавек, шчыльнасць — 34,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 28 населеных пунктаў.
Аўтаматызм
Аўтаматызм ( — той, што дзейнічае самастойна)
NGC 7540-2
NGC 7540-2 — галактыка ў сузор’і Пегас.
Газавоз
Газавоз — судна для перавозкі звадкаваных газаў.
Хотамель
Хо́тамель (, Хотомель) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рубельскага сельсавета.
Газавоз
Адрозніваюць па прызначэнні, спосабу перавозкі звадкаванага газу, а таксама канструкцыі судна. Газавозы па прызначэнні падзяляюць на дзве групы: для звадкаваных нафтавых газаў — прапан-бутан і інш; для звадкаванага прыроднага газу (метан).
Цыстэрны (танкі) газавозаў падзяляюць на ўбудаваныя, мембранныя, паўмембранныя і ўкладныя. Убудаваныя — частка канструкцыі корпуса судна, мембранныя складаюцца з тонкай абалонкі, якая не нясе нагрузкі. Паўмембранныя маюць элементы першых і другіх. Укладныя цыстэрны — аўтаномныя ад корпуса. Форма газавых цыстэрнаў газавоза — прызматычная, сферычная, цыліндрычная і інш.
Упершыню перавозка звадкаваных газаў спецыяльнымі судамі была ажыццёўлена кампаніяй «Shell» у пачатку 1930-х гг. Сучасныя міжнародныя перавозкі звадкаванага газу складаюць каля 20 % агульнага аб'ёму прыроднага газу, які транспартуецца спажыўцам.
Акрамя таго, газавозамі называюць спецыяльныя грузавыя аўтамабілі, прызначаныя для перавозкі і запраўкі звадкаванымі вуглевадароднымі газамі аўтамабіляў або для зліву ў стацыянарныя ёмістасці газанапаўняльных станцый уласнай помпай па лічыльніку.
Кантхо
Кантхо (Cần Thơ) — горад цэнтральнага падпарадкавання ў В’етнаме, самы буйны горад у дэльце Меконга. Насельніцтва адміністрацыйнай адзінкі ў складзе 5 гарадскіх раёнаў уласна горада Кантхо, а таксама 4 сельскіх прыгарадных раёнаў складала 1 214,1 тыс. жыхароў, у тым ліку гарадское 805 200 на 2012 год.
Размешчаны за 1888 км ад Ханоя і за 169 км ад Хашыміна. Міжнародны аэрапорт Чанок, рачны порт Кайкуй. Універсітэт Кантхо.
14 лістапада
14 лістапада — трыста васемнаццаты (трыста дзевятнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Сялец (Смаленская вобласць)
Сялец (Селец) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дабруджататарская мова
Дабруджататарская мова або Румынататарская мова (Tatarşa, Tatar tĭlĭ) — дыялект крымскататарскай мовы. На ім гавораць у асноўным у раёне Дабруджа ў Румыніі. Ёсць таксама носьбіты ў Балгарыі і Турцыі. Ён змяшчае шмат запазычанняў з румынскай мовы.
Алфавіт
Лацінскі алфавіт, які выкарыстоўваецца румынскімі татарамі.
Бензавоз
Як і ўсе камерцыйныя грузавыя машыны, бензавоз прызначаны для транспарціроўкі грузаў. Іншымі словамі, бензавоз — гэта такі ж аўтамабіль, як і звычайны грузавік, рэжым працы якога і галоўныя патрабаванні да іх эксплуатацыі аналагічныя. Асноўнае, што адрознівае бензавоз ад іншага грузавіка — гэта высокія патрабаванні па яго пажарнай бяспекі. Гэта абумоўліваецца тым, што да іх функцый дадаецца асобная — запраўка АТС, да бензавозы ставяцца і АТЗ, якія ажыццяўляюць запраўку транспарту ў палявых умовах, на вялікім машынным двары або аўтагаспадарцы. У гэтым выпадку выкарыстанне іх проста эканамічна мэтазгодна і абумоўлена асаблівасцю запраўляемся цяжкай тэхнікі. Таму яны даюць магчымасць эканоміць прадпрымальніку, чыя дзейнасць звязана з выкарыстаннем негабарытным тэхнікі. Натуральна, што пры гэтых умовах парк аўтатэхнікі павінен быць вызначана вялікім. Бывае, што без автозаправщика не абысціся, напрыклад, у выпадку аддаленых спажыўцоў, асобных будаўнічых аб'ектаў.
Бензавоз і ўсе элементы, з якіх ён выраблены, павінны быць высокай якасці. Апроч пажарабяспекі і зносаўстойлівасці, у вялікіх гарадах прад'яўляюць падвышаны патрабаванне да манеўранасці, для якой бензавоз мала прыстасаваны.
Разнавіднасці бензавозаў
Аўтацыстэрна — бензавоз з усталяванай на шасі цыстэрнай.
Паўпрычэп-цыстэрна — гэта бензавоз, ёмістасць якога ўстаноўлена на подкатную каляску і аснашчана шворане. Выкарыстоўваецца ў складзе аўтацягнікі з седлавыя цягачы.
Прычэп-цыстэрна — бензавоз, цыстэрна якога ўстаноўлена на самастойнае шасі або восі прычэпа і абсталёўваецца счэпным прыладай.
Матлакіт
Матлакі́т (matlockite) — рэдкі галагенідавы мінерал, фторхларыд свінцу ланцужковай будовы. Названы паводле гораду Мэтлак у Дэрбішыры, Англія, у ваколіцах якога ён упершыню быў знойдзены. Да матлакітаў адносяць таксама групу рэдкіх мінералаў падобнай структуры.
Асобнік вялікага памеру, 10 см у папярэчыне, знойдзены ў Дэрбішыры, захоўваецца ў калекцыі Амерыканскага музея прыродазнаўства. 7-сантыметровы экзэмпляр знаходзіцца ў зборах музея і мастацкай галерэі Дэрбі.
Алег (Маўрытанія)
Алег (ألاك), (Aleg) — горад у Маўрытаніі, сталіца вобласці Бракна. Насельніцтва — 12 898 чалавек (на 2000 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Сенегалам.
Пётр Андрэевіч Арацкаў
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут (1929). Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным сельскагаспадарчым інстытуце (1954—1967, загадчык кафедры марксізму-ленінізму, у 1956—1959 — дырэктар інстытута).
Алег (Маўрытанія)
Вядомыя людзі
У Алезе нарадзіўся былы прэзідэнт Маўрытаніі — Сідзі Махамед ульд Шэйх Абдулахі.
Пётр Андрэевіч Арацкаў
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: эканоміка сельскай гаспадаркі.
Узнагароды
Ордэны Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны II ступені, медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і інш.
Ластаянка
Ластая́нка, Вішнёўка  — рака ў Беларусі, у Смаргонскім і Ашмянскім раёнах Гродзенскай вобласці і Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Заходняя Бярэзіна (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 157 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,9 м/км. Бярэ пачатак за 1 км у напрамку на ўсход ад вёскі Загарняты. Вадазбор на поўдні Ашмянскага ўзвышша.
Прытокі: Вішнёўка (левы) і Слабодка (правы).
Францішкова
Францішко́ва (, Франтишково) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.
Persea
Persea — род вечназяленых дрэў і кустоў сямейства. Налічваецца каля ста відаў, большай часткай з трапічных рэгіенаў Амерыкі. Найбольш вядомы від — : важная пладовая культура, культывуецца па ўсім свеце дзеля ядомых пладоў.
Назва
Навуковая назва роду ўтворана ад імя старажытнагрэчаскага міфалагічнага героя Персея. Філіп Мілер, які выкарыстаў гэта імя пры апісанні дадзенага роду, пазычыў яго ў старажытнагрэчаскіх аўтараў, Тэафраста і Гіпакрата, якія называлі так нейкае егіпецкае дрэва — магчыма, або які-небудзь від з роду.
Кабрэра
Кабрэ́ра (Cabrera) — востраў на захадзе Міжземнага мора, частка Балеарскага архіпелага. Уваходзіць у склад Іспаніі. Агульная плошча - 15,69 км². Сталага насельніцтва няма.
Persea
Распаўсюджванне
Род мае разарваны арэал: каля 70 відаў раслін распаўсюджаныя ў тропіках і субтропіках Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі; адзін від —  — з’яўляецца эндэмікам Макаранезіі (сустракаецца на Азорскіх і Канарскіх астравах, на Мадэйры, каля 80 відаў растуць ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі.
Кабрэра
Геаграфія
Кабрэра месціцца за 14 км на поўдзень ад вострава Мальёрка. Уяўляе сабою вяршыню падводнага падняцця, сфарміраванага ў кайназоі. У ледавіковы перыяд была злучана з Мальёркай. Берагавая лінія рассечана некалькімі глыбокімі залівамі. Паверхня ўзгорыстая, складзеная вапнякамі, мергелямі і даламітамі. Найвышэйшы пункт — 172 м.
Persea
Распаўсюджванне
Persea americana культывуюць у многіх рэгіенах планеты, у тым ліку ў краінах Карыбскага мора, у Фларыдзе, у Ізраілі, у Афрыцы.
Кабрэра
Геаграфія
На поўнач ад Кабрэры вылучаюцца больш дробныя астравы і скалы. Найбольшы з іх Ілья-дэс-Конільс мае плошчу ўсяго 1,4 км².
Persea
Батанічнае апісанне
Прадстаўнікі роду — вечназяленыя хуткарослыя дрэвы вышыней да 30 м, часам кусты.
Кабрэра
Геаграфія
Клімат міжземнаморскі засушлівы, улетку вельмі спякотны з-за сталых паўднёвых вятроў.
Прырода
Значная частка вострава Кабрэра пакрыта гаямі з хвояў, ядлоўцаў, самшытаў, аліў, ксерафітных хмызнякоў. На схілах пагоркаў — зараснікі балеарскага куравая, святаянніка, шмат макаў. На востраве знойдзена 22 віды раслін—эндэмікаў Балеарскага архіпелага.
Persea
Батанічнае апісанне
Лісце ў раслін эліптычнае, скурыстае.
Кветкі кволыя, у адных відаў двухполыя, у іншых аднаполыя. Пялесткаў шэсць. Тычынак дзевяць. Песцік адзін.
Кабрэра
Прырода
Наземная фаўна прадстаўлена яшчаркамі і шматлікімі птушкамі, у тым ліку сапсанам, скапой, бакланамі, буравеснікамі. Берагі наведваюць цюлені-манахі.
Persea
Батанічнае апісанне
Плод — аднанасенная ягада. Мае грушападобную або круглую форму, у некаторых відаў даволі буйная — да прыкладу, у  даўжыня плоду дасягае 25 см.
Кабрэра
Прырода
Для аховы прыроды вострава і навакольных вод 29 красавіка 1991 г. быў створаны нацыянальны парк Кабрэра. Яго агульная плошча — 90 800,52 га (89 482,52 га — марскія, 1 318 га — наземныя).
Persea
Віды
Некаторыя віды паводле сайта GRIN (калі не пазначана іншае):
Шэраг відаў, якія раней адносілі да роду Persea, пазней былі перанесены ў іншыя роды:
Кабрэра
Гісторыя
У XIV ст. каралі Мальёркі ўзвялі на востраве крэпасць для аховы ад піратаў. У 1530 г. яна была захоплена Хайрадзінам Барбаросам і выкарыстоўвалася для нападаў на Балеарскія астравы. Падчас Напалеонаўскіх войн востраў выкарыстоўваўся іспанцамі і брытанцамі выкарыстоўваўся для ўтрымання палонных французаў.
У гады грамадзянскай вайны ў Іспаніі на Кабрэры знаходзіўся невялікі гарнізон прыхільнікаў Ф. Франка. У 1936 г. востраў на кароткі перыяд быў захоплены рэспубліканцамі, якія прыбылі сюды на падводных лодках.
Галенеў (гміна)
Гале́неў (Goleniów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Галянёўскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Галеневе. Плошча гміны складае 442,84 км². Станам на 2010 год у гміне Галенеў пражывалі 33 974 чалавекі, шчыльнасць — 76,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 33 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 69 населеных пунктаў.
Шарль-Жазеф Натуар
Жыццё і творчасць
Вывучаў жывапіс у мастака Франсуа Лемуана. У 1721 годзе выйграў Вялікую Рымскую прэмію парыжскага Каралеўскага інстытута жывапісу і скульптуры і ў 1723 годзе з’ехаў вучыцца ў Рым. У 1729 годзе вярнуўся ў Парыж, дзе завязаў сяброўскія адносіны з мастаком Франсуа Бушэ. У 1734 годзе выстаўляў сваё палатно «Венера і Вулкан», за якое быў прыняты ў члены Каралеўскай акадэміі. У 1751—1775 гадах — дырэктар Французскай акадэміі ў Рыме.
Быў адным з найбуйнейшых французскіх жывапісцаў, дэкаратараў і графікаў свайго часу. Пісаў карціны на рэлігійныя і міфалагічныя сюжэты, партрэты, эскізы для габеленаў, пейзажы. Сярод найбольш значных работ — дэкаратыўнае афармленне «Авальнага салона» (Salon oval) у парыжскім гатэлі Субіз: 8 манументальных малюнкаў з гісторыі Амура і Псіхеі, пры гэтым Псіхеі нададзены рысы герцагіні дэ Субіз. Удзельнічаў таксама ва ўпрыгожванні Каралеўскай бібліятэкі, замка Шапель-Гадфруа («Chapelle-Godefroy»), каралеўскіх палацаў Марлі і Версаль.
Сярод вучняў Натуара былі Жан-Батыст Гроз і Жан-Батыст Перано. Блізкім сябрам мастака быў шведскі жывапісец Густаў Лундберг.
Варфаламей I (Патрыярх Канстанцінопальскі)
Патрыя́рх Варфаламе́й I (Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Α', Patrik I. Bartholomeos, свецкае імя Дымі́трыяс Архандо́ніс, Δημήτριος Αρχοντώνης, Dimitris Arhondonis; 29 лютага 1940, Зейтынлі-кёю, востраў, Турцыя) — епіскап Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы; з 22 кастрычніка 1991 — 232-і Архіепіскап Канстанцінопаля — Новага Рыма і Сусветны Патрыярх, прадстаяцель Канстанцінопальскай Праваслаўнай Царквы.
Тэзаіменства — 11 чэрвеня, дзень памяці апостала Варфаламея.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 лютага 1940 г. у вёсцы Айос Тэадорас на востраве Імроз (цяпер Гёкчэада) у Турцыі. Па этнічным паходжанні грэк.
Скончыў сярэднюю грэцкую школу у Стамбуле. Па заканчэнні ў 1961 г. Халкінскай багаслоўскай школы на востраве Халкі быў пасвечаны ў дыякана. У 1961—1963 гг. служыў афіцэрам у турэцкай арміі.
З 1963 па 1968 гг. вучыўся ў Папскім Усходнім інстытуце ў Рыме, у Швейцарыі і Германіі (у Мюнхенскім універсітэце). Быў лектарам у Папскім Грыгарыянскім універсітэце; доктар багаслоўя Папскага Усходняга інстытута (дысертацыя па тэме кананічнага права). Валодае грэцкай, турэцкай, ангельскай, італьянскай, нямецкай, французскай і лацінскай мовамі.
Па вяртанні ў 1968 г. у Стамбул працаваў у Халкінскай школе, дзе ў 1969 г. патрыярхам Афінагорам I быў пасвечаны ў прасвітара. Патрыярхам Дзімітрыем, які ўзышоў на пасад у 1972 г., быў прызначаны кіраўніком створанага тады Патрыяршага Кабінета.
25 снежня 1973 г. хіратанісан у епіскапа з тытулам мітрапаліта Філадэльфійскага, з захаваннем пасады кіраўніка Патрыяршага Кабінета. У студзені 1990 г. прызначаны мітрапалітам Халкідонскім. З сакавіка 1974 г. аж да сваёй патрыяршай інтранізацыі быў членам Сінода і шэрагу сінадальных камітэтаў.
Быў абраны кіраўніком Канстанцінопальскай царквы — Усяленскім Патрыярхам 22 кастрычніка 1991 г., чын інтранізацыі адбыўся 2 лістапада таго ж года.
Тытул
Урад Турцыі не прызнае афіцыйна тытулавання Варфаламея як «Усяленскага Патрыярха» і прызнае толькі яго статус як кіраўніка праваслаўнай абшчыны Турцыі.
Міжнародная дзейнасць
Вядомы сваім актыўным патранаваннем і арганізацыяй мерапрыемстваў, скіраваных на абарону навакольнага асяроддзя, дзякуючы чаму атрымаў неафіцыйны тытул «зялёнага Патрыярха». У 2005 г. быў узнагароджаны прэміяй ААН за заслугі ў справе абароны навакольнага асяроддзя.
У студзені 2004 г. Патрыярх Варфаламей наведаў Кубу і асвяціў першы на востраве праваслаўны храм. Шмат разоў наведваў ЗША, дзе знаходзіцца найбуйнейшае кананічнае падраздзяленне пад ягонай юрысдыкцыяй. Удзельнічаў у Сусветным эканамічным форуме ў Давосе ў 1999 і 2006 гг.
23 студзеня 2007 г. Патрыярх Варфаламей выступіў на сесіі Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы (ПАСЕ) у Страсбургу. У сваім выступе ён падтрымаў імкненне Турцыі ўступіць у ЕС. Ён высока ацаніў «важныя поспехі Турцыі ў прыняцці стандартаў ЕС і правядзенні рэформаў, якія пераглядаюць ўнутранае заканадаўства», і нагадаў, што Канстанцінопальскі Патрыярхат «заўсёды падтрымліваў еўраперспектывы» турэцкай дзяржавы. Ён таксама падкрэсліў важнасць талерантнага падыходу да цвярозага дыялогу паміж рэлігіямі. Разам з тым ён адзначыў, што ў адносінах Канстанцінопальскай Царквы і дзяржавы ў Турцыі застаюцца нявырашаныя праблемы: Перад сваім выступам Патрыярх Варфаламей сустрэўся з прэзыдэнтам ПАРЭ Рэнэ ван дэр Ліндэнам і камісарам Савета Еўропы па правах чалавека Томасам Хамарбергам. Запрашэнне Патрыярха на сесію ў ПАРЕ выклікала пратэсты некаторых нацыяналістычна настроеных турэцкіх палітыкаў. У 2008 г., выступаючы 24 верасня ў Брусэлі перад дэпутатамі Еўрапарламента з прамовай, пацвердзіў сваю падтрымку еўраінтэграцыі Турцыі.
У красавіку 2008 г. уключаны часопісам Time у спіс 100 самых уплывовых людзей свету.
Узаемаадносіны з каталіцкім светам
У лістападзе 2005 г. Варфаламей I запрасіў у Стамбул Папу Рымскага Бенедыкта XVI. Візіт адбыўся ў лістападзе 2006 г. Пантыфік стаў трэцім з першасвятароў Рыма, якія пабывалі ў Турцыі (яго папярэднік Ян Павел II наведаў гэтую краіну ў 1979 г., а Папа Павел VI — у 1967 г.). Папа прысутнічаў на літургіі ў храме Св. Георгія на Фанары 30 лістапада. Вітаючы яго, Патрыярх Варфаламей назваў «благаслаўленнем свету» візіт Папы на дзень апостала Андрэя, прастольнае свята Усяленскай патрыярхіі, і сказаў, што смуткуе аб тым, што дзве царквы яшчэ не злучаныя. Па выніках сустрэчы Варфаламей I і Бэнэдыкт XVI выпусцілі сумесную заяву.
25 траўня 2014 г. у Апостальскай дэлегатуры Ватыкана ў Іерусаліме адбылася прыватная сустрэча паміж Патрыярхам Варфаламеем I і Папам Францішкам. Па яе выніках была абвешчаная сумесная дэкларацыя, якая складаецца з дзесяці пунктаў, у якіх гаворыцца аб тым, што: Таксама ў дэкларацыі было сказана, што дзве царквы абавязаны даць агульнае сведчанне Божай любові да ўсіх людзей, абараняць годнасці чалавечай асобы на кожным этапе яе жыцця, у тым ліку ў святасці сям’і, заснаванай на шлюбе. У дэкларацыі сказана пра неабходнасць сумеснага вырашэння пытанняў голаду, беднасці, несправядлівага размеркавання рэсурсаў, непісьменнасці, безадказнага стаўлення да планеты. Акрамя таго, у дэкларацыі гаворыцца аб адзіных намаганнях хрысціянаў у абароне публічнага вызнання сваёй веры. Асаблівая заклапочанасць была выказана становішчам хрысціянаў у краінах Блізкага Усходу.
Асабліва можна адзначыць дзіўны факт гэтай сустрэчы — Папа Рымскі Францыск пацалаваў у знак пакоры руку патрыярху Варфаламею, які адчуў няёмкасць, не паспеўшы прыбраць руку ад пацалунку, пасля чаго ветліва адказаў крыжападобным лабазаннем.
У Рускай Праваслаўнай Царкве ахарактарызавалі сустрэчу і дэкларацыю як «прыватныя», паколькі Патрыярх Варфаламей не праводзіў кансультацый з іншымі памеснымі праваслаўнымі цэрквамі, адпаведна ён мог прадстаўляць выключна толькі Канстанцінопальскі Патрыярхат.
Зубкаўскі сельсавет
Зу́бкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Зубкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 24 жніўня 1960 года да сельсавета далучана большая частка скасаванага Галавацкага сельсавета (10 населеных пунктаў: Бяднішкі, Галавачы, Гурнаўшчына, Каранеўшчына, Лецяшын, Матушы, Сакаляцічы, Цыцкавічы, Цаперка і Чарапы). З 25 снежня 1962 года ў складзе Нясвіжскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Клецкага раёна. 25 ліпеня 1977 года скасавана вёска Сакалятычы. 22 верасня 1980 года з часткі сельсавета ўтвораны Гурнаўшчынскі сельсавет. 28 жніўня 1995 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гурнаўшчынскага сельсавета. 28 мая 2013 года у склад сельсавета ўключаны пасёлак Рассвет, у склад Красназвёздаўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў: Галавачы, Гурнаўшчына, Каранеўшчына, Лецяшын, Матушы, Рассветная.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (12 населеных пунктаў) — 2706 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 2,0 % — рускія.
Алег Віктаравіч Навіцкі
Алег Віктаравіч Навіцкі (, Чэрвень, Мінская вобласць, Беларуская ССР) — расійскі касманаўт, член атрада касманаўтаў ЦПК. Камандзір касмічнага карабля «Саюз ТМА-06М», старт якога прызначаны на 15 кастрычніка 2012 года.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1971 года ў горадзе Чэрвені Мінскай вобласці Беларускай ССР. Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў у 1989 годзе ў Качынскае ВВАУЛ імя А. Ф. Мяснікова. У 1994 годзе выпушчаны з вучылішча з кваліфікацыяй «лётчык-інжынер».
Служба ў ВПС
На працягу 10 гадоў праходзіў службу ў Паўночна-Каўказскай ваеннай акрузе на пасадах лётчыка, старшага лётчыка, намесніка камандзіра авіяцыйнай эскадрыллі штурмавога авіяпалка 4-й паветранай арміі і 4-й арміі ВПС І ППА. Асвоіў самалёты Л-39 і Су-25, агульны налёт склаў больш 600 гадзін. Ваенны лётчык 2-га класа.
Прымаў удзел у навядзенні канстытуцыйнага парадку ў Чачэнскай Рэспубліцы, мае званне «Ветэран баявых дзеянняў».
Касмічная падрыхтоўка
У кастрычніку 2006 года, пасля праходжання медыцынскага абследавання ў Інстытуце медыка-біялагічных праблем РАН, а затым разгляду на Міжведамаснай камісіі, 35-гадовы Алег Навіцкі быў залічаны на пасаду кандыдата ў касманаўты атрада Цэнтра падрыхтоўкі касманаўтаў (ЦПК).
У 2007—2009 гадах праходзіў агульнакасмічную падрыхтоўку, прайшоў іспыты на «выдатна». 9 чэрвеня 2009 года яму была прысвоена кваліфікацыя касманаўта-выпрабавальніка. У жніўні таго ж года залічаны на аднайменную пасаду ў атрад ЦПК.
У 2010 годзе прысвоена званне палкоўніка, улетку 2012 года звольнены з ваеннай службы ў запас.
У маі 2012 года быў камандзірам дублюючага экіпажа касмічнага карабля «Саюз ТМА-04М». Акрамя Алега Навіцкага ў экіпаж уваходзілі Яўген Тарэлкін і Кевін Форд. У верасні гэты ж склад быў зацверджаны ў якасці асноўнага экіпажа карабля «Саюз ТМА-06М», які 23 кастрычніка 2012 года стартуе на Міжнародную касмічную станцыю ў якасці ўдзельнікаў асноўнай экспедыцыі МКС-33.
Домжарыцкае (возера)
До́мжарыцкае — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Сергуч, за 26 км на паўднёвы захад ад горада Лепель, за 1 км на ўсход ад вёскі Домжарыцы, на тэрыторыі Бярэзінскага біясфернага запаведніка.
Плошча паверхні 2,29 км². Найбольшая глыбіня 2,2 м, сярэдняя 1,2 м. Даўжыня 1,97 км, найбольшая шырыня 1,33 км. Даўжыня берагавой лініі 6,1 км. Аб'ём вады 2,81 млн. м³. Плошча вадазбору 30,5 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны нізкія, параслі лесам і хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. На ўсходзе возера вялікі заліў. Берагі нізкія, забалочаныя, у паўднёвай частцы тарфяністыя, пад хмызняком. Дно плоскае, каля берагоў выслана торфам, месцамі пяском, у цэнтральнай частцы сапрапелем. Вада вызначаецца нізкай празрыстасцю (да 0,6 м), змяшчае вялікую колькасць арганічнага рэчыва. Колернасць вады 120—140°. Возера дыстрафіруючае, поўнасцю зарасло падводнай расліннасцю, уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй да 150 м. Слабапраточнае. На паўночным захадзе з возера выцякае ручай у раку Сергуч.
На беразе возера гасцінічны комплекс «Домжарыцы», Дом рыбака.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лінь, плотка, карась і іншыя віды рыб.
Каралеўскі двор (Пружаны)
Каралеўскі двор — драўляны комплекс, які існаваў з XVI ст. ў Пружанах. Комплекс не захаваўся, вядомы паводле інвентару 1597 г. Уключаў палац, два флігелі, вазоўню, стайню, варыўню, пякарню, чатыры свіраны, млын на сажалцы, сад.
Праз горад у 1708 г. прайшлі войскі шведскага караля Карла XII, якія знішчылі каралеўскі двор і сад (яго аднавілі ў 1738 г.).
Архітэктура
Палац уяўляў сабой аднапавярховы крыжовы ў плане будынак на каменным падмурку, накрыты гонтавым дахам. Планіроўка анфіладная. Вакол прыхожай групаваліся аўстэрыя, пяць жылых пакояў, камора. Галоўны ўваход вылучаўся ганкам. Вялікія прамавугольныя вокны мелі алавяныя рамы. У флігелях, накрытых драніцай, размяшчаліся сенцы, жылыя пакоі, каморы. Уезд на падвор'е быў праз браму пад двухсхільным дахам.
NGC 7541
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 7541, NGC 7581.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Эдгар Савісаар
Эдгар Савісаар (Edgar Savisaar;, пас. Харку, Хар’юскі раён, Эстонская ССР — , Талін) — эстонскі палітык, старшыня Цэнтрысцкай партыі, Прэм’ер-міністр Эстоніі (1990—1992), Міністр эканомікі і камунікацый Эстоніі, мэр Таліна.