cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Падводная лодка
Гісторыя даследчых падводных лодак
Спецыяльна створаныя субмарыны выкарыстоўваліся як базы для падводных біялагічных даследаванняў (напрыклад, савецкія лодкі «Севяранка», «Славянка», «Бентас-300» і «АСА-3600»). Асобныя вопытныя падлодкі служаць для распрацоўкі новых сістэм і прынцыпаў падводнага караблебудавання, пастаўляюць эксперыментальныя матэрыялы для фундаментальных даследаванняў. Існуюць праекты падводных лодак, прызначаных для ажыццяўлення выратавальных работ на моры.
У 2009 годзе даследчы падводны апарат RU-27 здзейсніў трансатлантычны пераход.
Транспартныя субмарыны
Існуюць праекты па пераабсталяванні баявых субмарын для выкарыстання ў якасці транспарту для забеспячэння цяжкадаступных для звычайных судоў раёнаў. У прыватнасці, у Расіі на базе праекта 941 «Акула» планавалася стварыць надводна-падводны транспарт для круглагадовых марскіх зносін з Нарыльскам арктычнымі маршрутамі. ЦКБМТ «Рубін» распрацавала тэхнічную прапанову, аднак далейшыя работы былі спыненыя.
Гісторыя
Першую ПЛ збудаваў у Англіі галандзец К. ван Дрэбель (1620); першую ПЛ з электрычным рухавіком — інжынер С. К. Джэвецкі ў Расіі (1880-я гг.). Першая атамная ПЛ, «Навуцілус», была збудавана ў ЗША (1954), першая ПЛ з балістычнымі ракетамі, Б-67 праекта В611 — у СССР (1955). Першай ПЛ, узброенай ракетамі, лічыцца ПЛ канструкцыі палкоўніка Шыльдзера (Расія, 1830-я гг.). Першая атака падводнай лодкі была здзейсненая ў гавані Бостана амерыканскай ПЛ «Тартл» (1776). Існавалі ПЛ з мускульным, пнеўматычным, беспаветраным прыводамі.
Крыніца энергіі
Паводле прыводу адрозніваюцца атамныя і дызельныя ПЛ.
Памер
Па памерах адрозніваюць звышмалыя, малыя, сярэднія, вялікія падводныя лодкі і падводныя крэйсеры.
Прызначэнне
Паводле асноўнага ўзбраення адрозніваюць тарпедныя (шматмэтавыя) ПЛ, з крылатымі ракетамі, і стратэгічныя (з балістычнымі ракетамі).
Іда фон Шульцэнхайм
Іда Элеанора Давіда фон Шульцэнхайм (Ida Eléonora Davida von Schulzenheim;  — ) — шведская мастачка. У яе творчасці пераважалі карціны з выявай жывёл.
Біяграфія
Іда фон Шульцэхайм нарадзілася 8 студзеня 1859 года ў Сторы-Скедві ў сям’і землеўладальніка барона Давіда Т. фон Шульцэнхайма і Іды Сафіі Седэрбарг. Яна вучылася ў Шведскай каралеўскай акадэміі мастацтваў, а з 1888 года ў Парыжы пад кіраўніцтвам мастакоў Жульена Дзюпрэ, Жуля Лефеўра і Жан-Жазефа Бенжамен-Канстана. Іда фон Шульцэнхайм была ўдастоена ганаровай згадкі на Сусветнай выставе ў Парыжы ў 1889 годзе, сярэбранага медаля ў Ам’ене ў 1890 годзе, залатога медаля ў Стакгольме ў 1891 годзе і ганаровай згадкі на выставе ў Парыжы ў 1892 годзе.
Фон Шульцэнхайм дэманстравала свае работы ў Палацы прыгожых мастацтваў у Чыкага (Ілінойс) падчас Сусветнай выставы 1893 года.
Фон Шульцэнхайм стала заснавальніцай Таварыства шведскіх мастачак (Föreningen Svenska Konstnärinnor) у 1910 годзе. Яна таксама займала пасаду яго першага старшыні.
Іда фон Шульцэнхайм была ўдастоена медаля Літаратуры і мастацтваў ў 1927 годзе. Памерла 24 красавіка 1940-я гады ў Стакгольме.
Палужскае вадасховішча
Палу́жскае — вадасховішча ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, за 12 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Краснаполле, паміж аграгарадком Горы і вёскай Дубраўка (Горскі сельсавет).
Плошча паверхні 1,46 км². Даўжыня 7,9 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Аб’ём вады 2,8 млн м³. Найбольшая глыбіня 7 м, сярэдняя 1,92  м. Даўжыня берагавой лініі 12  км. Вышыня плаціны 6,25 м, даўжыня 352 м, даўжыня дамбы 128 м. Ваганні ўзроўню на працягу года 1,3 м. Плошча вадазбору 163 км².
Створана ў 1986 годзе на рацэ Палуж (прыток Беседзі) ў мэтах арашэння зямель, рыбагадоўлі, воднага добраўпарадкавання прылеглых вёсак, рэкрэацыі.
У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, плотка, акунь, карась і інш.
Іерыхон
Іерыхон — горад на тэрыторыі Палесцінскай аўтаноміі, на Заходнем беразе ракі Іардан, адзін са старажытных гарадоў Палесціны, найстаражытнейшы горад свету.
Узнік ля р. Іардан у 22 км на паўночны ўсход ад Іерусаліма яшчэ ў неалітычны перыяд на пладароднай раўніне. Гэта быў сталічны горад хананеяў, умацаваны шырокай сцяной, які ляжаў на перакрыжаванні гандлёвых шляхоў.
Уладзімір Прэлаг
Уладзімір Прэлаг (Vladimir Prelog;, , Боснія — , ) — швейцарскі хімік-арганік.
Біяграфія
Пасля заканчэння хімічнага факультэта Чэшскага тэхнічнага ўніверсітэта ў 1928 годзе (цяпер Вышэйшая школа хімічнай тэхналогіі) працаваў у Празе ў Лабараторыі сінтэзу тонкіх хімічных рэчываў. У 1935 вярнуўся ў Югаславію, дзе выкладаў арганічную хімію ў Заграбскім універсітэце. У 1941 пасля акупацыі Югаславіі фашысцкімі войскамі Прэлаг пераехаў у Швейцарыю. Працаваў у Канфедэратыўнай вышэйшай тэхнічнай школе ў Цюрыху; там у 1957 прыняў ад Л. Ружычка яго Лабараторыю арганічнай хіміі — адзін з буйных цэнтраў вывучэння хіміі прыродных злучэнняў і фізіялагічна актыўных рэчываў.
Асноўныя працы
Уладзіміру Прэлагу належаць працы па стэрэахіміі і распрацоўцы сучасных метадаў даследавання складаных арганічных злучэнняў, у тым ліку шэрагу практычна важных антыбіётыкаў.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1975) за даследаванні ў галіне стэрэахіміі арганічных малекул і рэакцый.
Інга Бранд
Інга Бранд (Inga Brand, поўнае імя Inga Lilian Marianne Brand, народжаная Brorson; нар. ) — шведская мастачка па тэкстылю, якая жыве і працуе ў Гётэбаргу.
Біяграфія
Нарадзілася 7 студзеня 1929 года ў лене Сконэ. У 1946—1951 гадах вучылася ў Школе дызайну і рамёстваў (Högskolan för design och konsthantverk, HDK) у Гётэбаргу. У 1965—1973 гадах яна працавала выкладчыкам у гэтай жа школе.
Жывапісам займаецца па цяперашні час. Работы Інгі Бранд прадстаўлены ў Музеі Роскі, Нацыянальным музеі Швецыі і Гётэбаргскім мастацкім музеі.
Замужам за шведскім мастаком Эрландам Брандам з 1954 года.
Караліна Эстберг
Караліна Эстберг (Beata Carolina Östberg, 17 мая 1853 — 27 лютага 1924) — шведская оперная спявачка (сапрана).
Біяграфія
Упершыню яна выступіла ў ролі Ганны ў оперы «Вольны стралок» 15 снежня 1873, годам пазней — у мужчынскай ролі Карла Кідкі ў оперы Даніэля Абера «Д’ябальская доля» (La Part du Diable). Яе выступленні мелі поспех, і яна падпісала кантракт да 1877 году. На працягу гэтых трох гадоў яна гуляла некалькі характэрных роляў па операх Моцарта, напрыклад, Сюзаны ў «Жаніцьбе Фігара» і Папагена ў «Чароўнай флейце». Яна атрымала прызнанне як гледачоў, так і крытыкаў.
Пасля заканчэння кантракта Караліна вырашыла працягнуць навучанне ў Санкт-Пецярбургу. Аднак у 1878 годзе яна выйшла замуж за Морыца Хорвіца і на час пакінула оперную сцэну, што ў музычным свеце, было ўспрынята як вялікая страта. Аднак даходы яе мужа апынуліся даволі беднымі, і Караліна вырашыла вярнуцца на вялікую сцэну. Яе нечаканае вяртанне ў галоўнай ролі ў оперы Зупэ «Бакача» у Nya teatern мела вялікі поспех, і яна атрымлівала да 100 крон за вечар — у тыя часы гэта было даволі вялікай сумай. Яе праца ў Nya teatern доўжылася да 1885 года, яна гуляла галоўныя ролі ў операх «Маленькі герцаг» (Le Petit Duc) Шарля Лекока, «Мадам Фавар» (Madame Favart) Жака Афенбаха, «Лялькі інфанты» (Les Poupées de l’Infante) Анры Бокажа. У гэтыя гады яна ездзіла з гастролямі па многіх іншых тэатрах, напрыклад, у Даніі (1880), Германіі і Нідэрландах (1882—1883), Нарвегіі (1885).
У 1886 годзе яна зноў падпісала кантракт з Каралеўскім тэатрам. Тут яна выступала да 1906 года з перапынкам у 1892—1894 гадах для гастроляў па Амерыцы. Пакінуўшы сцэну ў 1906 годзе, выкладала спевы ў Стакгольме.
Караліна Эстберг памерла ў 1924 годзе і была пахавана на Паўночных могілках у Сольне. Яе голас захаваўся на дзевяці граммофонных запісах 1905 года.
Кірыл Юр’евіч Вяргейчык
Кірыл Юр’евіч Вяргейчык (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Слуцк». Сын вядомага беларускага футбаліста, трэнера і функцыянера Юрыя Вяргейчыка.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў салігорскім «Шахцёры», дзе трэнерам быў яго бацька. Паступова стаў праходзіць у асноўны склад. Другую палову 2012 года правеў у арэндзе ў «Тарпеда-БелАЗ», дзе стала выхадзіў у аснове.
Пасля заканчэння сезона 2012 вярнуўся ў «Шахцёр». У сезоне 2013 стаў часцей з’яўляцца на полі, звычайна выходзячы на замену.
У сакавіку 2014 года на правах арэнды перайшоў у брэсцкае «Дынама», дзе стаў трывала выступаць на пазіцыі цэнтральнага або флангавага нападніка. У снежні 2014 года вярнуўся ў «Шахцёр», дзе зноў стаў пераважна толькі выхадзіць на замену.
У студзені 2016 года прыбыў на прагляд у «Слуцк», але не падышоў клубу. Неўзабаве далучыўся да «Нёмана», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У жніўні 2016 года, пакінуўшы гродзенскі клуб, стаў іграком «Віцебска». У «Віцебску» спачатку выхадзіў на замену, пасля стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе. У сезоне 2018 з 11 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды і дапамог ёй заняць высокае чацвёртае месца ў чэмпіянаце Беларусі, а сам трапіў у спіс 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату.
У студзені 2019 года, пакінуўшы «Віцебск» па заканчэнні кантракта, стаў іграком мінскага «Дынама». Не замацаваўся ў складзе мінчан, часцей выхадзіў на замену. У верасні 2020 года на правах арэнды вярнуўся ў «Віцебск», па заканчэнні арэнды ў снежні 2020 года пакінуў віцебскую каманду , а неўзабаве развітаўся і з «Дынама».
У лютым 2021 года падпісаў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2021 пераважна выхадзіў на замену. У студзені 2022 года падоўжыў пагадненне са слуцкім клубам.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
Дудчэнкы
Дудчэнкы (Дудченки́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Палтэргейст
Палтэргейст (Poltergeist — дамавік) — з'явы перасоўвання, падзення, знікнення прадметаў у доме, якія тлумачацца парапсіхалогіяй выбрыкамі містычных духаў, дамавіка.
Ёсыпавэ
Ёсыпавэ (Йо́сипове) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Тутэйшыя (лялечны спектакль)
Апісанне
У спектаклі іграе чацвёра акцёраў. У свет беларушчыны, праблем з беларускай тоеснасцю ў шматкультурным Мінску ўводзіць ужо заслона. Куртына — плахта лёгкага матэрыялу з намаляванай картай Беларусі, грудай камення з паазначанымі на ёй Мінскам, Гроднай, Віцебскам і Магілёвам. Хоць, калі заслона ўздымаецца, здаецца, што тэатральны свет «Тутэйшых» — плоскі, з часам (разам з развіццём дзеяння) набірае глыбіні. Акцёры і іх лялькі запаўняюць амаль усю прастору сцэны. Іграе кожны элемент дэкарацыі, разам з вісячымі іконамі, якія з другога боку скрываюць падзаступнікаў чырвонай рэвалюцыі, што паказваюцца публіцы ў хвіліны сцэнічных, «гістарычных» пераменаў. Ход дыскусіі герояў спектаклю і іх спрэчкі пераносяцца з лялькаў — герояў літаратурна-тэатральнага свету — на саміх акцёраў — герояў беларускай рэчаіснасці з даўніх гадоў і сённяшняга часу — кахаючых, як і Янка Купала, свой народ і Айчыну. Не без прычыны, пэўна, твары галоўных лялькаў вельмі падобныя да твараў іх аніматараў.
Узнагароды
Узнагароджаны дыпломам за лепшую рэжысёрскую работу на XII фестывалі тэатраў лялек (Торунь), дыпломамі «За высокае выканаўчае майстэрства і артыстычны ансамбль», «За яскравае ўвасабленне беларускае нацыянальнае драматургіі» на XI Міжнародным тэатральным фестывалі «Белая Вежа» (Брэст), дыпломам «За ансамблёвасць спектаклю» на X міжнародным фестывалі «Славянскія тэатральныя сустрэчы» (Гомель). Спектакль стаў пераможцам міжнароднага тэатральнага фестывалю ў Ломжы (Польшча).
Пол Джон Флоры
Пол Джон Флоры (Paul John Flory;, , штат Ілінойс, ЗША — , , штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі фізіка-хімік. Нобелеўская прэмія па хіміі (1974) была прысуджана П. Флоры «за фундаментальныя дасягненні ў галіне тэорыі і практыкі фізічнай хіміі макрамалекул».
Кальчэнкы (Сумская вобласць)
Кальчэнкы (Кальченки́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Горкі (Маладзечанскі раён)
Го́ркі (, Горки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Прымакі (спектакль)
«Прымакі» — спектакль, пастаўлены ў 2007 годзе рэжысёрам Аляксандрам Гарцуевым у Гродзенскім абласным драматычным тэатры і прымеркаваны да 125-годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы.
Гісторыя
Першая пастаноўка «Прымакоў» у Гродзенскім абласным тэатры адбылася напярэдадні 90-годдзя Янкі Купалы ў 1972 годзе.
Сюжэт
Даміцэля, прачуўшыся раніцай, знаходзіць у сваім ложку не мужа, а свайго кума Максіма. А ў гэты час яе муж Трахім салодка спіць у чужое хаце са сваёй кумой Паланеяй. Гісторыя ўскладняецца тым, што дзеці згубіўшыхся ў начных прыгодах сваякоў кахаюць адзін аднаго і хочуць ажаніцца. Ці не стане бурны сямейны канфлікт перашкодай іх шчасцю? Рэжысёр вырашае спектакль у жанры вадэвілю з яскравымі народнымі песнямі і танцамі. Яркая, амаль што лубочная сцэнаграфія ў спалучэнні з народнай вопраткай надаюць спектаклю яркасць і відовішчнасць.
Катэнкы
Катэнкы (Котенки́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Эліза Бергман
Эліза Бергман (швед. Elise Bergman, поўнае імя Gustava Elisabet Bergman;  — ) — шведская мастачка.
Біяграфія
Нарадзілася 9 ліпеня 1842 года ў мястэчку Södra Åkarp муніцыпалітэта Велінгэ. Эліза Бергман вучылася ў Школе рамёстваў Slöjdskolan (цяпер Konstfack) у Стакгольме (з 1869 па 1871 год) і ў Каралеўскай акадэміі свабодных мастацтваў (з 1870 па 1877 год).
Па заканчэнні вучобы стала прафесійнай мастачкай, пісала пераважна пейзажы, адначасова працавала настаўніцай малявання. Работы Элізы Бергман прадстаўлены ў музеях Швецыі, у прыватнасці, у Нацыянальным музеі Швецыі ў Стакгольме.
Памерла 15 лістапада 1924 года ў Крысціянстадзе.
Кандыбынэ (Білапільскі раён)
Кандыбынэ (Канди́бине) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 (Беларусбанк—чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2016-га года.
Чэмпіёнам, 13-ы раз у гісторыі і 11-ы раз запар, стаў барысаўскі БАТЭ, які забяспечыў чэмпіёнства заўчасна, перайграўшы 14 кастрычніка 2016 года ў матчы 25-га тура мікашэвіцкі «Граніт» у гасцях з лікам 1:0.
Рэгламент
У параўнанні з папярэднім сезонам, колькасць удзельнікаў павялічылася з 14 да 16. Схема правядзення захавалася: каманды гуляюць паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях; агульная колькасць матчаў з-за пашырэння лігі павялічылася з 26 да 30.
26 студзеня 2016 года на пасяджэнні БФФ была зацверджана схема ратацыі з Першай лігай па выніках сезона: дзве апошнія каманды Вышэйшай лігі 2016 наўпрост пакідаюць турнір, іх месца займаюць дзве найлепшыя каманды Першай лігі.
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі
Клуб, які страціў месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2015
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У 26-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі удзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны.
Турнірная табліца
Заўвага. Пры роўнай колькасці ачкоў «Нафтан» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Нёман», а «Белшына» вышэй за «Граніт» дзякуючы перавазе ў асабістых сустрэчах.
Бамбардзіры
Крыніца: Football.By
Узнагароды
Узнагароды сезона 2016 былі абвешчаны 5 снежня 2016 года на цырымоніі «Зорны мяч».
Крыжык
Крыжык (Кри́жик) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Громавічы
Гро́мавічы (, Громовичи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Каталізатар Уілкінсана
Каталізатар Уілкінсана — трывіяльная назва хімічнага рэчыва з формулай RhCl(PPh3)3 (Ph = феніл). Названа ў гонар лаўрэата Нобелеўскай прэміі ў галіне хіміі (1973) Джэфры Уілкінсана, які ўвёў яго ў шырокую практыку.
Структура і асноўныя ўласцівасці
Малекула рэчыва ўяўляе сабой плоскі квадратны 16-электронны комплекс. Звычайна рэчыва вылучаюць у выглядзе чырвона-карычневага парашка пасля рэакцыі хларыду родыю (III) з лішкам трыфенілфасфіна ў кіпячым этаноле.
Куяніўка
Куяніўка (Куя́нівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Каталізатар Уілкінсана
Структура і асноўныя ўласцівасці
Частка трыфенілфасфіна выступае ў якасці аднаўляльніка, ператвараючыся ў аксід трыфенілфасфіна.
Бекман
Бекман — прозвішча.
Галушка
Галушка — прозвішча.
Мар’яніўка (Білапільскі раён)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Мантэг’ю (востраў)
Мантэг'ю́ (Montagu) — найбуйнейшы востраў у групе Паўднёвых Сандвічавых астравоў. Уваходзіць у склад брытанскай заморскай тэрыторыі Паўднёвая Джорджыя і Паўднёвыя Сандвічавы астравы. Плошча — 110 км². Незаселены.
Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт — гара Белінда (1370 м). Берагі скалістыя. Клімат субантарктычны, прахалодны. Фаўна прадстаўлена пераважна птушкамі і ластаногімі.
Адкрыты ў 1775 г. Джэймсам Кукам.
Сіры Дэркерт
Біяграфія і творчасць
Нарадзілася ў 1888 годзе ў Стакгольме. Яе бацькамі быў Эдвард Дэркерт, прадпрымальнік, і яго жонка Вальбарг Дэркерт. У сям’і было шасцёра дзяцей. Сіры вучылася ў стакгольмскай школе Уітлака; затым з 1904 па 1910 год яна наведвала мастацкую школу Альтына. У 1911 годзе яна паступіла ў Каралеўскую акадэмію мастацтваў, дзе яе сяброўкамі сталі Ганна Петрус, Нінан Сантэсан і Ліза Бергстранд.
У 1913 годзе Сіры Дэркерт жыла ў Парыжы, на Манпарнасе (дзе ў той час таксама жылі Сантэсан і Бергстранд) і наведвала Рускую Акадэмію і Акадэмію Гранд-Шам’ер. У 1914 годзе Деркерт, Сантэсан і Бергстранд здзейснілі сумеснае падарожжа ў Алжыр, якое зрабіла моцнае ўражанне на Дэркерт і аказала ўплыў на яе мастацтва. У тым жа годзе яна пазнаёмілася з фінска-шведскім мастаком Вале Расенбергам. Некаторы час яны разам жылі ў Парыжы, затым здзейснілі паездку ў Англію і, нарэшце, пасяліліся ў Італіі, дзе ў 1915 годзе нарадзіўся іх сын Карла. У гэты перыяд Сіры шмат працавала, ствараючы карціны ў шэрых, сініх і зялёных танах, пад відавочным уплывам кубізму. Асноўнымі яе жанрамі былі пейзаж і аўтапартрэт. Пазней гэтыя работы дэманстраваліся на выставах у Капенгагене і ў Стакгольме ў 1919 і ў 1921 годзе.
у 1920-я гады жыла напераменку ў Стакгольме і Парыжы. Яна працягвала працаваць у галіне моды і вяла адпаведную рубрыку ў часопісе Idun, а таксама пісала мініяцюры. У 1923 годзе адбылася яе першая персанальная выстава. Мастачка шмат падарожнічала. З 1936 года яна жыла ў Парыжы разам з дачкой Ліў. У 1938 годзе Ліў памерла ад сухотаў, і пасля гэтага ўдару Сіры надоўга пакінула заняткі жывапісам.
У 1944 годзе адбылася персанальная выстаўка ў Стакгольме, у 1953 — у Парыжы.
Мыкалаіўка-Тэрніўска
Мыкалаіўка-Тэрніўска (Микола́ївка-Терні́вська) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Мохавае
Мохавае — тапонім:
Джэфры Уілкінсан
Джэфры Уілкінсан (Sir Geoffrey Wilkinson;, , Ёркшыр — , ) — англійскі хімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1965), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 1973 (сумесна з Э. О. Фішэрам).
Працы
Уілкінсан — адзін з заснавальнікаў хіміі металаарганічных злучэнняў пераходных металаў; ім з супрацоўнікамі ўстаноўлена (1952) будова («сэндвічавая») ферацэну. Сярод іншых работ асабліва вылучаецца адкрыццё «каталізатара Уілкінсана» — комплекснага злучэння [(C6H5)3P]3RhCl, універсальнага каталізатара гідравання алефінаў і ацэтыленаў, а таксама сінтэз гексаметылвальфраму і алкільных вытворных іншых пераходных металаў.
Хам
Хам (חָם ; Χαμ) — у біблейскай міфалогіі выступае як адзін з трох сыноў (Хам, Сім і Яфет) Ноя, які нарадзіўся ў апошнім стагоддзі да сусветнага патопу. Паводле падання пра Ноя і яго нашчадкаў, выкладзенай у першай кнізе Майсея («Быццё»), у Хама было чатыры сыны: Хуш, Міцраім, Фут і Ханан, патомкі якіх засялілі Егіпет, Эфіопію, частку Вавілоніі, Палестыны і іншыя краіны. Але ўсе гэтыя народы былі пракляты богам і асуджаны на рабства за тое, што Хам асмяяў перад братамі свайго бацьку, якога ўбачыў голым, калі той спаў п’яны ў шатры. Гэты міф часта служыў для апраўдання рабства. У пераносным сэнсе імя Хам раней ужывалася для абазначэння чалавека з простанароддзя. Пазней яно стала агульным вызначэннем грубага, нахабнага чалавека.
Доўгі Лог (Маладзечанскі раён)
До́ўгі Лог (, Долгий Лог) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Францішак Іванавіч Вісмонт
Навуковая дзейнасць
Работы ў галіне паталагічных механізмаў у ахоўна-прыстасоўвальных рэакцыях арганізма. Высветлена роля эндатаксінаміі ў фізіялогіі і паталогіі, ва ўзнікненні дызрэгуляцыйнай паталогіі, вывучаны механізмы парушэння і падтрымання сістэмных функцый арганізма, тэмпературнага гамеастазу, термарэзістэнтнасці ва ўзнікненні перадпаталагічных і паталагічных станаў, у патагенезе гіпертэрміі і ліхаманкавых станаў. Даказана рэгулятарная і патагенетычная ролю сістэмы арганічнага протэаліза і эндагенных інгібітараў протеиназ ў цэнтральных механізмах рэгуляцыі тэмпературы цела. Эксперыментальна ўстаноўлена значэнне ренінангеатэнзінавай сістэмы мозгу, эндагенных інгібітараў протэіназ ў механізмах развіцця ліхаманкавых станаў. Устаноўлена, што павышэнне актыўнасці альфа-антытрыпсіну ў крыві з’яўляецца важным патагенетычным фактарам эндатаксіны ліхаманкі. Паказаў цесную ўзаемасувязь паміж функцыянальнай актыўнасцю термарэгулятарных структур мозгу і ўзроўнем ў крыві эндагенных інгібітараў протэіназ, якія сінтэзуюцца гепатацітамі. Высветлена рэгулятарная роля гепатацытаў і клетак Купфера, іх дэтаксікаціоннай і эндатаксінааясшкоджваюшчай функцыі ў механізмах фарміравання тырэоіднага статусу арганізма і рэгуляцыі тэмпературы цела.
Аўтар больш за 260 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій, 3 падручнікаў і 2 вынаходстваў.
Ганна Хольмлунд
У юнацтве займалася лыжамі і футболам, пазней абрала футбол і гуляла за каманду першага дывізіёна чэмпіянату Швецыі — Sundsvalls DFF. У 2009 годзе зрабілася вядома пра ўключэнне ў алімпійскую праграму дысцыпліны лыжнага фрыстайла — скi-кроса, і спартсменка зноў вярнулася да лыжах. На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы Ганна заняла 6-е месца. З 2009 года ўдзельнічае ў розыгрышы Кубка свету па фрыстайле. У 2011 годзе выйграла бронзавую ўзнагароду на чэмпіянаце свету ў Дзір Вэлі. Восенню 2011 года атрымала сур’ёзную траўму і на год выпала са спорту, у 2013 годзе зноў траўмуецца, аднак усё ж праходзіць кваліфікацыю да Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы на ​​якіх заваявала бронзавую ўзнагароду.
19 снежня 2016 года Хольмлунд атрымала на спаборніцтвах чэрапна-мазгавую траўму, і доўгі час знаходзілася ў медыкаментознай коме. Дактары лічылі, што Ганна не зможа нават сама дыхаць, аднак прагрэс спартсменкі ўразіў усіх. Да восені 2017 года яна ўжо не толькі пазнавала родных, але і самастойна перасоўвалася ў інвалідным крэсле, пачала ўставаць на ногі і да яе часткова вярнуўся дар мовы.
Ной
Ной — дзясяты і апошні з біблейскіх дапатопных патрыярхаў. Паводле яўрэйскага тэксту Бібліі нарадзіўся ў 1056 ад с.с., паводле хрысціянскага — у 1662 ад с.с. Паводле біблейскага падання, ён жыў у часы, калі ўсё чалавецтва паддалося разбэшчанасці, за што бог вырашыў знішчыць яго сусветным патопам, за выключэннем праведнага Ноя і яго сям'і. У выніку чаго Ной стаў родапачынальнікам новага, пасляпатопнага чалавецтва, а праз сваіх сыноў зрабіўся родапачынальнікам рас, якія вядуць сваё паходжанне ад імя яго сыноў (семіты, яфеты або арыйцы, хаміты). Ад патопу 600-гадовы Ной выратаваўся дзякуючы пабудаванаму ім па загаду бога каўчэгу даўжынёю ў 300, шырынёю ў 50 і вышынёю ў 30 локцяў, на які былі таксама ўзяты прадстаўнікі ўсіх відаў жывёл. Гэты дзівосны карабель вандраваў па вадзе 40 дзён, пакуль не спыніўся нябесны лівень. Апавяданне пра Ноя трапіла на старонкі Бібліі, відаць, з запазычаных яе аўтарамі больш старажытных шумерскіх і вавілонскіх міфалагічных сказанняў.
Мохавае (возера)
Плошча паверхні возера 0,33 км². Даўжыня 0,73 км, найбольшая шырыня 0,65 км, даўжыня берагавой лініі 2,13 км. Найбольшая глыбіня 2 м. Аб’ём вады 0,41 млн м³. Плошча вадазбору 5,6 км².
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лінь, карась і інш.
Эрнст Ота Фішэр
Эрнст Ота Фішэр (Ernst Otto Fischer;, , паблізу Мюнхена — , ) — нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1973) (сумесна з Дж. Уілкінсанам).
Біяграфія
Скончыў Мюнхенскую вышэйшую тэхнічную школу ў 1949 годзе. З 1959 прафесар універсітэта ў Мюнхене, з 1964 года прафесар Мюнхенскай вышэйшай тэхнічнай школы (цяпер Тэхнічны ўніверсітэт), з 1969 года дырэктар інстытута неарганічнай хіміі ў Мюнхене.
Працы
Фішэр вызначыў структуру ферацэну, сінтэзаваў дыбензолхром з бензолу і CrCl3 ў прысутнасці AlCl3 (1955), распрацаваў агульны метад сінтэзу, арэнавых (якія змяшчаюць араматычнае ядро) вытворных пераходных металаў, упершыню атрымаў арэнкарбанільныя, арэнцыклапентадыенільныя і інш. змешаныя π-комплексы пераходных металаў. Паказаў, што гэтыя злучэнні пры награванні раскладаюцца з утварэннем «металічнага люстэрка», што можа быць выкарыстана для атрымання звышчыстых металаў. Фішэр упершыню сінтэзаваў шэраг металарганічных злучэнняў тэхнецыю і трансуранавых элементаў, атрымаў устойлівыя карбенавыя комплексы пераходных металаў (1964), а пазней іх карбінавыя комплексы (1973).
Маскалэнкы (Білапільскі раён)
Маскалэнкы (Москале́нки) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Пацір Доньі Уракі
Пацір Доньі Уракі (Cáliz de doña Urraca) — оніксавы пацір, інкруставаны каштоўнымі камянямі, які, як мяркуецца, з’яўляецца, чарай, з якой Ісус піў і служыў Святое Прычашчэнне. Ён належаў, дачцы.
Размяшчэнне
Чара захоўваецца ў ў Леоне, Іспанія, дзе па меркаванні гісторыкаў знаходзіцца ўжо з XI стагоддзя.
Публікацыя «Los Reyes del Grial» (Цары Грааля) у сакавіку 2014 года, у якой сцвярджаецца, што чаша — гэта Святы Грааль, прывяла да таго, што супрацоўнікі музея ў базіліцы выключылі чару з экспазіцыі, заявіўшы, што натоўпы, якія жадаюць наведаць музей, былі занадта вялікімі, каб з імі справіцца. Музей цяпер выстаўляе чару ў асобным пакоі ў вежы побач са старой бібліятэкай.
Гісторыя і падабенства на Святы Грааль
Аўтары і даследчыкі і, якія апублікавалі сваю кнігу «The Kings of the Grail» у сакавіку 2014 года, сцвярджаюць, што яны прасачылі паходжанне чары да  абшчыны ў Іерусаліме.
Даследчыкі сцвярджаюць, што пацір быў дастаўлены ў Каір мусульманскімі вандроўнікамі і быў дараваны эміру на іспанскім ўзбярэжжы за дапамогу ахвярам голаду ў Егіпце. Адтуль, чара перайшла ва ўладанне, бацькі , як прапанова міру ад андалузскага правіцеля.
Даследчыкі мяркуюць, што чара была зроблена паміж 200 года да н.э. і 100 годам н.э. Па словах Торэс: «адзіная чара, якая можа лічыцца чарай Хрыста, — гэта той келіх, які зрабіў падарожжа ў Каір, а затым з Каіра ў Леон — і гэта тая самая чара».
Археолагі імкнуліся як мага хутчэй развеяць аргументы Торэс і дэль-Рыа, паказваючы на тое, што каля 200 розных келіхаў і чараў па ўсёй Еўропе «змагаюцца за тытул». , прафесар гісторыі Царквы ў Оксфардскім універсітэце, заявіў, што прэтэнзіі былі «ідыёцкімі». Аўтары выказалі няўпэўненасць у тым, ці выкарысоўваў Ісус на самай справе чару.
Новаандрыіўка (Білапільскі раён)
Новаандрыіўка (Новоандрі́ївка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кацкі заліў
Кацкі заліў (Gulf of Kutch, कच्छ की खाड़ी) — частка Аравійскага мора, якая ўразаецца на 180 км углыб Індыі на тэрыторыі заходняга штата Гуджарат. Заліў абмяжоўвае з паўночнага боку паўвостраў Катхіявар, аддзяляючы яго ад рэгіёна Кач, і цягнецца ў паўночна-ўсходнім кірунку. На беразе Кацкага заліва ў горадзе Джамнагар размешчаны найбуйнейшы ў свеце нафтаперапрацоўчы завод. У горадзе Кандла размешчаны буйны нафтавы тэрмінал.
Паўліўскэ (Білапільскі раён)
Паўліўскэ (Па́влівське) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Рудэнкавэ
Рудэнкавэ (Ру́денкове) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ханаан
Ханаа́н (фінікійск. kĕnaʿan, כְּנַעַן, کنعان) — заходняя частка Урадлівага паўмесяца. Слова «Ханаан», магчыма, азначае «краіна пурпуру». Гэтае імя ў старажытнасці мелі ўласна Фінікія, а ў біблейскія часы — краіна, якая распасціралася на захад ад паўночна-заходняй лукавіны Еўфрату і ад Іардана да берага Міжземнага мора. У цяперашні час тэрыторыя Ханаана падзелена паміж Сірыяй, Ліванам, Ізраілем і Іарданіяй.
Гісторыя
Старажытны Ханаан быў заселены рознымі народамі, як хананеі, хеты, іебусеі, амарэі, і ўяўляў сабой цераспалосіцу варожых паміж сабой царстваў і гарадоў-дзяржаў. Размешчаны паміж Міжрэччам і тэрыторыяй Старажытнага Егіпта, Ханаан, з аднаго боку, знаходзіўся ў цэнтры цывілізацыі Старажытнага Усходу, а з іншага боку, увесь час падвяргаўся знешнім нашэсцям. Жыхары Ханаана першымі ў старажытным свеце навучыліся здабываць з малюскаў пурпур і афарбоўваць ім адзенне. Выхадцы з гэтай зямлі, фінікійцы, заснавалі мноства калоній на берагах Міжземнага мора, у тым ліку Карфаген. Ханаан з'яўляецца радзімай алфавіту, які лёг у аснову грэчаскай і лацінскай сістэм пісьма.
Ханаан быў заваяваны яўрэйскімі плямёнамі ў сярэдзіне 2 тысячагоддзя да н.э. Самым вялікім дзяржаўным утварэннем, якія існавалі на яго тэрыторыі, было аб'яднанае царства Ізраіля і Іўдзеі ў часы цароў Саула, Давіда і Саламона.
Пісьменнасць
Самым вялікім унёскам хананееў у сусветную цывілізацыю з'яўляецца вынаходства алфавітнай пісьменнасці ў перыяд паміж 2000 і 1600 гг. да н.э. Дзякуючы ўплыву егіпцян асноўным пісчым матэрыялам у Ханаане стаў папірус. Паколькі папірус у мясцовых кліматычных умовах захоўваецца вельмі нядоўга (у адрозненне ад Егіпта), узоры ранняй алфавітнай пісьменнасці надзвычай рэдкія. Да нашага часу дайшло толькі некалькі надпісаў на больш трывалых матэрыялах, напрыклад, імёны, надрапаныя на чарах.
Гандаль
Асноўным заняткам жыхароў узбярэжжа быў гандаль, які складаў настолькі важную частку жыцця хананеяў, што ў старажытнаяўрэйскай мове слова «хананей» стала азначаць «купец» — менавіта такое значэнне яно мае, напрыклад, у Прытчаў 31:24.
Галоўнымі портамі былі Цір, Сідон, Бейрут і Бібл, размешчаныя ў паўночнай частцы Ханаана (на ўзбярэжжа сучаснага Лівана). Адсюль у Егіпет, Грэцыю і на Крыт везлі кедравую драўніну, гарлачы з аліўкавым алеем і віном, іншыя тавары. Прывозілі ж сюды прадметы раскошы і папірус з Егіпта, ганчарныя і металічныя вырабы з Грэцыі. Важным артыкулам міжземнаморскага гандлю хананеяў быў рабагандаль. На поўначы ханаанскага ўзбярэжжа (каля сучаснай Латакіі) знаходзіўся буйны горад Угарыт, насельніцтва якога было блізка да хананеяў па мове, культуры і ўзроўню эканамічнага развіцця. Угарыт быў адным з найважнейшых і найбагатых гандлёвых цэнтраў Усходняга Міжземнамор'я.
Становішча краіны на шляху паміж Егіптам і Азіяй і актыўны гандаль рабілі хананеяў адкрытымі для самых разнастайных культурных уплываў. У гарадах, якія знаходзіліся пад уладай егіпцян, палацы і храмы ўзводзіліся ў егіпецкім стылі, па-суседству мог панаваць асірыйскі стыль. У модзе былі егіпецкія фігуркі жукоў-скарабеяў і іншыя ювелірныя вырабы, вавілонскія цыліндрычныя пячаткі, хецкія залатыя ўпрыгожванні з Малой Азіі. Паказальна, што хананеі выкарыстоўвалі адначасова егіпецкае (іерагліфічнае) і вавілонскае (клінапіснае) пісьмо.
Новапэтрыўка (Білапільскі раён)
Новапэтрыўка (Новопетрі́вка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Прадвызначэнне
Прадвызначэ́нне, наканава́нне, промысел Божы (ад provideo — прадбачу, прадугледжваю) — паводле рэлігійных вучэнняў, наперад устаноўленыя этапы здзяйснення сусветных падзей і развіцця лёсаў індывідаў, суполак, народаў, чалавецтва. Ідэя прадвызначэння лічыцца універсальным выяўленнем і прызнаннем усемагутнасці Бога і бяссілля чалавека. Іудзеяхрысціянская дактрына прадвызначэння, якая мела на ўвазе звышнатуральнасць стваральніка і прадвесніка, была накіравана супраць антычных ідэй безаблічнага лёсу і касмічнай неабходнасці.
Першай сістэматызаванай канцэпцыяй прадвызначэння быў правідэнцыялізм Аўгусціна. Ён уключаў вучэнне пра дар божы, або прадвызначэнне да выратавання выбраных, і тэлеалагічную канцэпцыю гісторыі, якая ўяўлялася ажыццяўленнем недасягальнага чалавечаму разуменню боскага плана і павінна завяршыцца канцом свету і ўсталяваннем божага царства. Альтэрнатывай жорсткаму прадвызначэнню было дапушчэнне свабоды волі, якая часткова азначала пэўную самадзейнасць чалавека ў пытаннях выратавання і сацыяльнай творчасці (пелагіянства) і ў большай меры — здольнасць да граху і магчымасць збавення пры пасрэдніцтве царквы (каталіцызм, праваслаўе).
Пратэстантызм ідэі аўгусціянства. Лютэранства прыняло больш мяккія прынцыпы прадвызначэння, што тлумачыцца некаторымі ўступкамі каталіцызму і адбілася ў Аўгсбургскай споведзі, яшчэ ў большай ступені гэта адносіцца да англіканства. Кальвінізм у трактоўцы дару божага прапаведваў ідэю жорстка ўстаноўленага прадвызначэння яшчэ да нараджэння індывіда, а ў разуменні свецкай гісторыі — прынцыпы эсхаталогіі і фаталізму. У трактоўцы гісторыі для большасці сучасных пратэстанцкіх плыняў характэрна разуменне яе як барацьба дабра і зла, канчатковы вынік якой прадвызначаны на карысць сіл дабра.
Царква міру ў Свідніцы
Царква міру ў імя Святой Тройцы (Kościół Pokoju pw. Świętej Trójcy; Friedenskirche "Zur heiligen Dreifaltigkeit") — драўляны евангелічны храм у Свідніцы ў Сілезіі, лічыцца найвялікшай драўлянай царквою ў Еўропе. З 2001 года царква разам з Царквою міру ў Явары ўваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Свідніцкая царква была пабудавана па праекце вроцлаўскага архітэктара Альбрэхта фон Себіша (1610—1688). Закладка фундамента адбылася 23 жніўня 1656 года. Ужо праз 10 месяцаў будаўніцтва, 24 чэрвеня 1657 года, прайшло першае богаслужэнне.
Царква, узведзеная як фахверкавая канструкцыя, мела плошчу каля 1090 м² і ўмяшчала каля 7500 чалавек, у тым ліку мела каля 3000 сядзячых месцаў. Унутранае ўбранства вытрымана ў стылі барока. Арган быў зроблены ў 1666—1669 гадах Крыстафам Клозэ з Бжэга. Купель 1661 года паходзіць з майстэрні Панкрація Вернера з Яленяй Гуры. Столь была распісана ў 1696 годзе Крыстафам Каліцкім і Крысціянам Зюсэнбахам. Готфрыд Аўгуст Хофман зрабіў кафедру (1729) і алтар (1752).
Згодна з 1707 года было дазволена дабавіць вежу і званы. Пасля гэтага ў 1708 годзе каля царквы была пабудавана званіца, таксама ў фахверкавым стылі.
Пасля палітычнага крызісу ў Польшчы ў канцы 20-га ст. стала магчымым пачаць рэстаўрацыю царквы, але ў 2002 годзе з-за недахопу фінансавання работы па ўнутранай рэканструкцыі прыйшлося спыніць.
Падобныя канструкцыі
Падобную фахверкавую канструкцыю (як цэрквы міру ў Явары і Свідніцы), маюць будынкі (Міліч),  ў  і  ў.
Евангелічная школа пры царкве
Паводле Альтранштэдцкага пагаднення ад 22 жніўня 1707 года пры Цэрквах міру было дазволена пабудаваць евангелічныя школы. Узвядзенне Свідніцкай школы латыні пачалося 6 сакавіка 1708 года, к канцу года будынак быў гатовы. У час Сямігадовай вайны ў 1761 годзе будынак быў моцна пашкоджаны. У 1813 годзе школа стала гімназіяй, а ў 1822 — гарадской установай. У 1854 годзе яна была пераведзена ў новы будынак.
Да вядомых навучэнцаў адносяцца і, архітэктар Брандэнбургскіх варот.
Музыка
Арганістам царквы са снежня 1729 года быў Крыстаф Готлаб Векер (1700—1774), вучань Іагана Себасцьяна Баха. З гэтай нагоды з 2000 года праводзіцца штогадовы летні Бахаўскі фестываль (Międzynarodowy Festiwal Bachowski).
Садовэ (Білапільскі раён)
Садовэ (Садо́ве) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Мадрыгал (музыка)
Мадрыга́л (madrigal, madrigale ад matricale — песня на матчынай мове) — у музыцы — свецкі музычна-паэтычны жанр эпохі Адраджэння.
Узнік у італьянскай народнай творчасці як аднагалосая лірычная песня на роднай мове (у адрозненне ад песнапенняў на лацінскай мове). У XIV ст. пашыраны ў форме двух—трохгалосай, часам у інструментальным суправаджэнні, з вядучым верхнім голасам. У XVI—XVII стст. — чатыроз—пяцігалосы вакальны твор a cappella, заснаваны на нормах поліфаніі «строгага стылю» (А. Віларт, Ф. Вердэло, К. Феста, Ф. Б. Картэча, Я. Аркадэльт, Дж. Палестрына, А. Ласа). Пашыраны таксама ў Англіі (Т. Морлі, Т. Уілкс, Дж. Уілбі), Германіі (Г. Л. Гаслер, Г. Шуц) і іншых еўрапейскіх краінах. У канцы XVI — пачатку XVII ст. наблізіўся да канцэртных і драматычных жанраў і стаў асновай мадрыгальнай камедыі.
Просвіра
У каталіцкіх і лютэранскіх цэрквах для гэтых мэт выкарыстоўваюцца госціі — маленькія з пшанічнай мукі з выявай крыжа або ягняці.
Клочкава
Кло́чкава (, Клочково) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Памеранская бухта
Померанская бухта (Zatoka Pomorska, Pommersche Bucht, Pòmòrskô Hôwinga) — заліў у паўднёвай частцы Балтыйскага мора каля берагоў Германіі і Польшчы.
Паўднёвай мяжой бухты служаць астравы Узедам і Волін, якія аддзяляюць ад Балтыйскага мора Шчэцінскую лагуну. Паўночнай мяжой з'яўляецца лінія, праведзеная ад мыса Аркона на востраве Руген на захадзе да маяка ў размешчанай на ўсход ад Калобжага вёсцы Гонскі (гміна Мельна) на ўсходзе.
Максімальная глыбіня ў бухце — 20 м. Бухту перасякае некалькі штучна паглыбленых суднаходных каналаў, якія дазваляюць буйным суднам дасягаць Свінауйсця і Шчэціна.
Асноўныя порты на ўзбярэжжа: Шчэцін, Свінауйсце, Калобжаг, Дзіўнаў, Узедам, Вольгаст.
Паслушнік
Паслу́шнік, у жаночых манастырах паслу́шніца — асоба, якая рыхтуецца да пастрыжэння ў манахі. Прымае зарок жыцця ў манастыры, у адпаведнасці з манастырскім статутам выконвае розныя послухі (звычайна т.зв. чорная, фізічная праца ў манастыры).
Смаляныкіўка
Смаляныкіўка (Смоляникі́вка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Стэпаніўка (Білапільскі раён)
Стэпаніўка (Степа́нівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Шчэцінская лагуна
Шчэцінская лагуна або Шчэцінскі заліў (Zalew Szczeciński, Stettiner Haff) — лагуна ў эстуарыі ракі Одэр, па якой праходзіць мяжа паміж Польшчай і Германіяй. Часам яе завуць Одэрскай лагунай (Oderhaff). Гістарычная назва Frisches Haff у наш час ужываецца не ў дачыненні да гэтай лагуны, а да Калінінградскага заліва.
Ад Памеранскай бухты Балтыйскага мора лагуна аддзелена астравамі Узедам і Волін. У 1880 годзе праз востраў Узедам быў пракапаны канал Кайзерфарт, які адлучыў ад Узедама новы востраў Карсібур.
Лагуна падзяляецца на дзве часткі: заходнюю — Малую лагуну (Kleines Haff), і ўсходнюю — Вялікую лагуну (Wielki Zalew, Großes Haff).
На поўдні ў лагуну ўпадае некалькі рукавоў Одэра, а таксама невялікія рэчкі Цысэ, Пеенэ, Цараў і Іна. З Памеранскай бухтай лагуна злучаецца пралівамі Пеенештром, Свіна і Дзіўна.
Плошча лагуны складае 687 км², сярэдняя глыбіня — 3,8 м, максімальная глыбіня — 8,5 м (у суднаходных каналах глыбіня дасягае 10,5 м).
На ўзбярэжжы лагуны знаходзяцца гарады:
Вялікае Язна
Вялі́кае Я́зна — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Авута, за 38 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, каля вёскі Язна.
Плошча паверхні возера 1,5 км². Даўжыня 3,2 км, найбольшая шырыня 1 км. Даўжыня берагавой лініі 9,6 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м. Аб’ём вады 5,5 млн. м³. Плошча вадазбору 60,7 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны разараныя, месцамі пад хмызняком, ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частках высокія і стромкія. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія. Дно пясчанае, глыбей 3—4 м ілістае. У паўднёва-заходняй частцы востраў плошчай 0,5 га.
Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 3 м. У Вялікае Язна ўпадае рака Ісцянка, выцякае пратока (рака Ісцянка) у раку Авута. Злучана пратокай з возерам Малое Язна.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Тэрэшчэнкы (Білапільскі раён)
Тэрэшчэнкы (Терещенки́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Патрыярх
Патрыя́рх (Πατριάρχης; ад  — бацька;  — панаванне, пачатак, улада) — старэйшына роду, глава і заснавальнік чаго-небудзь.
Цымбаліўка (Білапільскі раён)
Цымбаліўка (Цимба́лівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Чэрваніўка
Чэрваніўка (Червані́вка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кампазітны ордар
Першым вядомым прыкладам кампазітнага ордара з'яўляюцца паўкалоны, якімі была дэкаравана Трыўмфальная арка Ціта ў Рыме, узведзеная ў 81 годзе.
Агда Мантэліус
Агда Джарджына Даратэя Аляксандра Мантэліус, народжаная Ройтэрскёльд (швед. Agda Georgina Dorothea Montelius; 23 красавіка 1850, Кёпінг — 27 кастрычніка 1920) — шведская філантроп і феміністка. Яна была вядучай фігурай шведскай філантропіі, актыўнай у барацьбе з выбарчым правам жанчын і старшынёй Асацыяцыі Фрэдрыкі Брэмер у 1903—1920 гадах.
Біяграфія
20 верасня 1871 года яна выйшла замуж за шведскага археолага і прафесара Оскара Мантэліуса (1843—1921).
Яе апісвалі як мініятурную, спакойную, добрую і ўдумлівую, паслухмяную і заўсёды занятую сваімі шматлікімі праектамі. У яе быў дрэнны зрок, а потым і зусім аслепла на адно вока. Яе асабістыя ідэалы былі простымі і строгімі.
Мантэліус лічылася цэнтральнай фігурай і ідэалам сярод жанчын вышэйшага сярэдняга класа ў Стакгольме. Лідзія Вальстром часта прыцягвала яе ў якасці сведкі на іспытах для вучняў дзявочай Элінскай школы.
Філантропская праца
Агда Мантэліус была вядучай фігурай шведскай філантропіі ў пачатку 20 стагоддзя. Яе прынцып заключаўся ў тым, што дапамагаючы людзям — дапамагаеш сабе.
Яна была членам камітэта (1885—1901) і старшынёй (1900-01) літаратурнага таварыства Nya Idun (Новая Ідун); Maria skyddsförening (Грамадства абароны Марыі) 1879-92, сузаснавальнік і старшыня Föreningen för välgörenhetens ordnande або FVO (Таварыства арганізаванай дабрачыннасці) у 1889—1911 гадах, а таксама кіруючы дырэктар цэнтральнага камітэта FVO у 1911—1920 гадах. У 1901-20 яна была членам цэнтральнай камісіі Sällskapet för uppmuntran av öm och sedlig modersvård (Таварыства заахвочвання далікатнай і дастойнай мацярынскай апекі), сузаснавальнікам і членам камісіі Centralförbundet för socialt arbete або CSA (Цэнтральнай камісіі сацыяльнай працы) у 1903-09 і Svenska fattigvårdsförbundet (Шведскага таварыства бедных) у 1909-20.
Актывізм за правы жанчын
Дзякуючы сваёй дабрачыннай дзейнасці, яна таксама ўключылася ў працу па абароне правоў жанчын. Яна была прыхільніцай фемінізму розніцы і лічыла важным удзел жанчын у палітыцы і арганізацыі і фарміраванні грамадства з мэтай абароны правоў хворых, слабых і бедных.
У 1886 годзе Агда Мантэліус афіцыйна стала членам арганізацыі па абароне правоў жанчын Сафі Адлерспар: Асацыяцыі Фрэдрыкі Брэмер альбо АФБ. За два гады да гэтага яна была адным з яго заснавальнікаў. Фармальна АФБ узначаліў Ханс Хільдэбранд, бо Адлерспар палічыла неабходным, каб таварыства ўзначаліщ мужчына, каб да яго можна было паставіцца сур’ёзна. Аднак, у рэчаіснасці, Адлерспар выконвала функцыі яго старшыні, і пасля смерці Адлерспары ў 1895 годзе яе змяніла Агда Мантэліус. Першапачаткова Мантэліус называлася віцэ-старшынёй, але ў 1903 годзе яна афіцыйна стала старшынёй, афіцыйна першай жанчынай-старшынёй АФБ.
Мэтай АФБ была праца ў абарону правоў жанчын, але з пачатку яна не працавала ў дачыненні да выбарчага права жанчын. У 1899 годзе дэлегацыя АФБ прадставіла прэм’ер-міністру Эрыку Густаву Бострэму прапанову выбарчага права жанчын. Дэлегацыю ўзначальвала Мантэліус у суправаджэнні Гертруды Адэльборг, якая напісала патрабаванне. Гэта быў першы выпадак, калі шведскі жаночы рухі афіцыйна прадставіў выбарчае права.
У 1902 годзе была заснавана Шведская нацыянальная асацыяцыя выбарчага права жанчын (Landsföreningen för kvinnans politiska rösträtt, LKPR). Мантэліус так і не стала афіцыйным яе членам, магчыма, з-за яе старшынства ў АФБ, але яна неафіцыйна вельмі актыўна ўдзельнічала ў дапамозе гэтай асацыяцыі.
Актывізм за мір
Агда Мантэліус таксама актыўна ўдзельнічала ў мірным руху, падчас якога АФБ супрацоўнічаў з LKPR. Падчас Першай сусветнай вайны LKPR выступіў з ініцыятывай аб стварэнні мірнай арганізацыі, сфарміраванай жанчынамі нейтральных краін, з мэтай аказаць ціск на нейтральныя ўрады як пасрэднікаў паміж ваюючымі бакамі. Рух за мір быў створаны LKPR, удзельнікамі якога былі таксама Фрэдрыка-Брэмер-Фербундэт, KFUK, сацыял-дэмакратычныя жаночыя арганізацыі, сярод якіх Ганна Вітлак, Эмілія Бруме і Керсцін Хесельгрэн. Вялікая мірная маніфестацыя павінна была адбыцца 19 лютага 1915 года, арганізаваная шведскімі жанчынамі пры падтрымцы і ўдзеле жанчын Даніі і Нарвегіі. Аднак 18 лютага Агду Мантэліус паклікалі сустрэцца з каралевай Вікторыяй Бадэнскай, якая запатрабавала спыніць «бязглуздую даверлівасць жанчын» да ўдзелу ў палітыцы. Кароль Швецыі Густаў V перапыніў яе і сказаў, што жанчыны, вядома, маюць права прад’яўляць патрабаванні ўраду, але цяперашняя сітуацыя робіць гэта складаным. Кароль перадаў справу міністру замежных спраў Кнуту Валенбергу, які папярэдзіў іх, што такія дзеянні могуць нанесці шкоду нейтралітэту Швецыі. Таму акцыя была замоўчана ў Швецыі і Нарвегіі, а таксама ў Даніі. Аднак Шведскі рух за мір сапраўды адправіў 16 дэлегатаў на Міжнародны кангрэс жанчын у Гаазе ў красавіку 1915 года.
Тутэйшыя (спектакль)
«Тутэйшыя» — спектакль па аднайменным творы Янкі Купалы, упершыню пастаўлены 17 кастрычніка 1990 года рэжысёрам Мікалаем Пінігіным. У 1992 годзе «Тутэйшыя» атрымалі Дзяржаўную прэмію Беларусі.
Пад канец спектаклю на сцэне ўздымаўся бел-чырвона-белы сцяг. Некаторыя гледачы ў гэты час крычалі «Жыве Беларусь!». Пасля рэферэндуму 1995 года, гэта было не даспадобы афіцыйным уладам. На паўтара года спектакль быў фактычна забаронены. Пасля спарадычна даваліся паказы. 7 ліпеня 2002 года Мікалай Пінігін аднавіў «Тутэйшых». А потым спектакль ізноў знік на пэўны час з рэпертуару.
Да 125-годдзя Янкі Купалы 5 ліпеня 2007 года спектакль быў паказаны ізноў. Квіткі былі раскуплены за месяц да паказу. Пайшлі чуткі, што гэты паказ спектаклю будзе апошнім. Адміністрацыя тэатра спрабавала не дапусціць на паказ журналістаў і не дазваляла рабіць фатаздымкі.
У маі 2010 года Пінігін абвясціў, што спектакль у яго пастаноўцы зняты з рэпертуару. Як патлумачыў загадчык літаратурны часткі Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы Ігар Скрыпка:
На 23 верасня 2020 года плануецца вяртанне спектакля на сцэну. Раней меркавалася, што спектакль адновіцца ў чэрвені, але планы парушыла пандэмія каранавірусу, таму рэ-прэм'еру давялося перанесці.
Чэрвонэ (Білапільскі раён)
Чэрвонэ (Черво́не) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Чэрэваціўка
Чэрэваціўка (Черева́тівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кучкі (Маладзечанскі раён)
Ку́чкі (, Кучки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Шкураціўка
Шкураціўка (Шкура́тівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Грэнкі
Грэнкі, грэнка — падсмажаныя на алеі лустачкі хлеба (звычайна белага). Хлеб для падрыхтоўкі можа выкарыстоўвацца як свежы, так і чэрствы. Умоўна можна падзяліць на два асноўныя віды: салёныя і салодкія.
Штаніўка
Штаніўка (Штані́вка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.