cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тэадорых I (кароль Аўстразіі)
Заваяванне Цюрынгіі
У 531 годзе Тэадорых I, памятаючы пра вераломства караля цюрынгаў Герменефрэда, заклікаў на дапамогу свайго брата Хлотара I, і разам яны выступілі супраць караля цюрынгаў. У бітве, якая адбылася каля ракі Унструт, цюрынгам спачатку ўдалося завабіць франкаў у засаду. На раўніне, дзе павінна была адбыцца бітва, яны вырылі равы, прыхаваўшы іх дзёрнам з густой травой, ствараючы бачнасць роўнага поля. Калі пачалася бітва, у гэтыя равы патрапіла шмат франкскіх вершнікаў. Аднак франкі, карыстаючыся колькаснай перавагай, усё ж перамаглі, і цюрынгі кінуліся на ўцёкі да ракі Унструт. Там адбылася такая разня ўцекачоў, што рэчышча ракі загаціла груда трупаў. Франкі па трупах перабраліся, як па мосце, на іншы бераг. Паэт Венанцый Фартунат прысвяціў гэтай разні цюрынгаў паэму пад назвай «De excidio Thoringiae» («Пра гібель Цюрынгіі»).
Герменефрэд бег у крэпасць Скітынг (суч. Бургшайдунген). Аднак затым каралі франкаў перасварыліся з-за таго, што Тэадорых I задумаў забіць свайго брата Хлотара I. Патаемна падрыхтаваўшы ўзброеных людзей, ён запрасіў брата да сябе нібы для тайных перамоў. Узброеныя людзі хаваліся за заслонай, але Хлотар заўважыў іх ногі. Такім чынам змова правалілася. Жадаючы замяць справу, Тэадорых падарыў Хлотару вялікае сярэбранае блюда, але потым яго загрызла прагнасць і ён паслаў свайго сына Тэадэберта, які суправаджаў бацьку ў паходзе, забраць блюда назад. Хлотар вярнуў блюда, адмовіўся ад працягу вайны і вярнуўся дамоў.
Тады Тэадорых заклікаў на дапамогу саксаў, і тыя паслалі яму 9-тысячнае войска. Разам з імі ён аблажыў Скітынг, дзе з рэшткамі сваёй дружыны хаваўся Герменефрэд. Першы штурм не прынёс перамогі ніводнаму з бакоў. Тэадорых тайна ад саксаў уступіў у перамовы з Герменефрэдам і дасягнуў з ім пагаднення аб тым, што цюрынгі прызнаюць над сабой вярхоўную ўладу каралёў франкаў, і што абодва каралі нападуць на саксаў, небяспечных для іх абодвух. Аднак, калі саксы даведаліся пра перамовы, яны ў ноч на 1 кастрычніка 531 года раптам напалі на крэпасць, захапілі яе і перабілі большасць цюрынгаў, што знаходзіліся там.
Франкі авалодалі ўсёй Цюрынгіяй, за выключэннем часткі каралеўства, якая ляжала на поўнач ад ракі Унструт, якую падпарадкавалі саксы. Гэта было канцом Каралеўства Цюрынгія.
Барацьба за Авернь
У 531 годзе, калі кароль Тэадорых быў заняты па той бок Рэйна вайной з цюрынгамі, і нават распаўсюдзілася чутка пра яго смерць на гэтай вайне, адбылося паўстанне гала-рымскага насельніцтва Аверні супраць Тэадорыха. На чале паўсталых стаяў Аркадзій, унук паэта і пісьменніка позняй Рымскай імперыі Сідонія Апалінарыя. Аркадзій хацеў, каб Авернь адышла да Хільдэберта I. Быць можа, ён і яго паплечнікі спадзяваліся на тое, што Авернь зможа падчас барацьбы абодвух братоў здабыць большую палітычную самастойнасць. Як б там ні было, Аркадзій паспяшаўся ў Парыж, сталіцу Хільдэберта, веснікаў з прапановай авалодаць краінай. Хільдэберт сабраў армію і неадкладна адправіўся ў дарогу. Ён падышоў да падножжа гары, на якой стаяў горад авернцаў, цяпер Клермон, але брама была зачынена. Здавалася, жыхары баяліся памыліцца, калі чутка пра смерць Тэадорыха апынецца лжывай, а можа быць, яны шукалі выпадку цалкам вызваліцца ад улады франкаў. Але Аркадзій, пры дапамозе сваіх прыхільнікаў зламаў запоры брамы і ўпусціў франкаў. Пасля ўзяцця сталіцы астатняя краіна хутка падпарадкавалася Хільдэберту, але падпарадкаванне гэтае было вельмі хісткім, і складалася з клятвы быць вернымі і ў выдачы некалькіх закладнікаў.
Пакуль усё гэта адбывалася, прыйшла вестка, што Тэадорых вяртаецца пераможцам з вайны супраць цюрынгаў. Пасля гэтай навіны Хільдэберт, пакінуўшы слабы гарнізон у сталіцы Аверні, паспяшаўся ў Парыж, асцерагаючыся нападу на ўласныя ўладанні. Але прайшло два гады, а кароль Тэадорых не зрабіў ніякіх спроб да вяртання гарадоў, якія перасталі прызнаваць яго ўладу над сабой. Краіна заставалася фармальна падпарадкаванай каралю Хільдэберту, але кіравалася гала-рымлянамі ад яго імя, а менавіта партыяй Аркадзія, які, верагодна, дасягнуў тады ўсіх ушанаванняў, што былі мэтай яго інтрыг.
Вайна з вестготамі
У пачатку 530-х гадоў паміж франкамі і вестготамі пачаліся ваенныя дзеянні. Вестготам удалося пасля смерці Хлодвіга I паступова зноў пашырыць сваю тэрыторыю на поўнач ад Пірэнеяў. Каб вярнуць страчаныя тэрыторыі, франкскія каралі Тэадорых і Хлотар у 532 годзе паслалі сваіх старэйшых сыноў Тэадэберта і Гунтара. Гунтар дайшоў да Радэза і, невядома чаму, павярнуў назад. Тэадэберт жа прасунуўся да Без'е, захапіў крэпасць Дыё і разрабаваў яе. Затым ён накіраваў паслоў у іншую крэпасць, названую Кабрыер (лац. Capraria, літар. «Казіны») сказаць жыхарам, што калі яны не здадуцца, то ўся гэта мясцовасць будзе выпалена і ўсіх хто там застанецца ўвядуць у палон. А ў той час там жыла адна матрона па імі Дэатэрыя, вельмі талковая і разумная жанчына, муж якой сышоў і сканаў у горадзе Без'е. Яна накіравала да караля паслоў з прызнаннем улады франкаў. Тады Тэадэберт падышоў да крэпасці і з мірам увайшоў у яе, і калі ён убачыў, што народ яму скарыўся, ён не прычыніў там ніякага зла. А Дэатэрыя выйшла да яго насустрач, а ён, убачыўшы, што яна прыгожая, закахаўся ў яе і стаў з ёй жыць.
Узяцце Клермона
Тым часам, Хлотар і Хільдэберт, пасля свайго вяртання з Іспаніі, сабраліся напасці на Бургундыю (532). Яны запрасілі і Тэадорыха, але той адмовіўся. Аднак франкі, якія падпарадкоўваліся яму, абвясцілі: «Калі ты адмовішся ісці на Бургундыю з братамі, то мы цябе пакінем і пойдзем за імі». Тэадорых жа, памятаючы нявернасць жыхароў Аверні, адказваў ім: «Хадзем у Клермон, і я прывяду вас у краіну, дзе вы знойдзеце золата і срэбра колькі захочаце, забераце статкі, рабоў і адзенняў у дастатку». І ў той час, калі яго браты ваявалі ў Бургундыі, Тэадорых выступіў са сваёй сталіцы Меца ў паход на Авернь.
Як толькі салдаты караля Тэадорыха ступілі на багатыя раўніны Ніжняй Аверні, яны пачалі рабаваць і руйнаваць, не абыходзячы ні цэркваў, ні іншых святых месцаў. Пладаносныя дрэвы былі ссечаны і дамы знішчаны дашчэнту. Франкі аблажылі, нарэшце, і Клермон, жыхары якога, бачачы з вышыні сцен рабаванні і пажары ў наваколлях, вырашылі пад камандваннем свайго біскупа Квінцыяна замагацца да апошняга. Але, нягледзячы на ўсе высілкі, жыхары Клермона не маглі доўга выстаяць супраць шматлікай арміі, якая прагнула здабычы: горад быў узяты і разрабаваны. Кароль у сваім гневе жадаў зраўняць і сцены з зямлёй, але ў наступную ноч пасля аддання гэтага загаду Тэадорых зведаў падчас сну прыпадак самнамбулізму; ён устаў з ложку і, пабегшы, сам не ведаючы куды, быў спынены сваёй вартай, якая пераконвала яго перахрысціцца. Гэтай акалічнасці было дастаткова, каб звярнуць караля да міласэрнасці: ён памілаваў горад і забараніў рабаванне на 8 міль (12,8 км) у акружнасці; праўда, калі выйшла такая забарона, ужо больш няма чаго было рабаваць.
Спусташэнне Аверні
Авалодаўшы сталіцай Аверні, Тэадорых пачаў нападаць па чарзе на ўсе ўмацаваныя месцы, дзе жыхары схаваліся з усім, што яны мелі каштоўнага. Ён спаліў замак Тыгерн (цяпер ), дзе знаходзілася драўляная царква, якая згарэла ад пажару. У непрыступнай крэпасці Лавалотры (цяпер Валор), куды франкі пракраліся з-за здрады раба, яны рассеклі на кавалкі, ля падножжа самога алтара, святара Прокула, саму крэпасць разбурылі, а жыхароў адвялі ў палон. Горад Брыват (Брыуд) быў разрабаваны, а царква Святога Іўліяна спустошана, нягледзячы на шматлікія цуды, чуткі пра якія, зрэшты, вымусіў Тэадорыха вярнуць частку здабычы і пакараць тых салдатаў, якія парушылі павагу да святыні. У Іцыядоры знакаміты манастыр быў ператвораны, паводле сучаснікаў, у пустэчу. Замак Марлак (Мерліяк) доўга аказваў супраціў; гэта месца было ўмацавана самой прыродай: яго атачалі стромыя скалы, і ўнутры яго сцен білі з зямлі крыніцы. Франкі ўжо страцілі надзею авалодаць гэтым месцам, як нечаканы выпадак перадаў у іх рукі 50 чалавек гарнізона, якія выйшлі на фуражоўку. Яны падвялі звязаных палонных да ўмацаванняў горада і сказалі, што яны заб'юць іх на месцы, калі не будзе здадзены замак. Любоў да землякоў і сваякоў падштурхнула абаронцаў Мерліяка адчыніць браму і заплаціць выкуп па адным трыенсе (залатая манета, якая важыла 1,52 г) за кожнага схопленага.
Пасля таго, як усе ўмацаванні былі зрыты і здабыча падзелена, доўгія шэрагі вазоў і палонных, акружаныя франкскімі салдатамі, пацягнуліся з Аверні на поўнач Галіі. Людзей усіх станаў, духоўных і свецкіх, сярод якіх асабліва шмат было дзяцей, юнакоў і дзяўчын, франкі прадавалі ва ўсіх месцах, праз якія яны праходзілі. Што да Аркадзія, вераломства якога прычыніла краіне такое спусташэнне, то ён пры першай чутцы пра ўварванне франкаў, пусціўшы на волю лёсу ў Клермоне сваю маці Плацыдзіну і сястру бацькі Алцыму, бег з горада і схаваўся ў Буржы, на зямлі свайго заступніка Хільдэберта. Абедзве ж жанчыны, паслся заваявання краіны франкамі, былі схоплены ў наваколлях горада Каора, пазбаўлены сваёй маёмасці і асуджаны на выгнанне. Тэадорых спрабаваў усталяваць з Хільдэбертам мірныя адносіны і заключыў з ім дагавор аб ненападзе, падмацаваны абодвума бакамі перадачай шматлікіх закладнікаў з сенатарскіх дамоў. Аднак, нягледзячы на гэта, пазбегнуць канфліктаў не ўдалося, і закладнікі сталі прыгоннымі.
Пакідаючы Клермон, Тэадорых пакінуў у ім для аховы свайго сваяка Сігівальда. Аднак гэты Сігівальд здзяйсняў там шмат злачынстваў: ён і сам адбіраў маёмасць у розных асоб, і слугі яго ўвесь час здзяйснялі крадзяжы, забойствы, набегі і рознага роду злачынствы; і ніхто ў іх прысутнасці не смеў і пікнуць. Раздражнёны гэтым Тэадорых у 533 годзе забіў мячом Сігівальда і тайна паслаў сыну Тэадэберту ліст, прапануючы яму забіць Сігівальда, сына Сігівальда, які тады знаходзіўся ў Тэадэберта. Але Тэадэберт не захацеў яго забіваць, таму што даводзіўся апошняму хросным бацькам. Ліст жа, дасланы яму бацькам, ён даў прачытаў самому Сігівальду, і прапанаваў таму бегчы, што Сігівальд і зрабіў, схаваўшыся ў Італіі.
Прыгнечанне паўстання Мундэрыха
Тэадорых паслаў войска, каб сілай захапіць Мундэрыха і пакараць яго. Даведаўшыся пра гэта, Мундэрых, не маючы сіл для абароны, схаваўся з усёй сваёй маёмасцю ў сценах крэпасці Вітры і паспрабаваў там умацавацца з усімі тымі, каго ён угаварыў далучыцца да яго. Войска Тэадорыха, атачыўшы крэпасць, трымала яе аблогу на працягу сямі дзён, аднак, яна не мела ніякага поспеху. Тады кароль паслаў аднаго са сваіх людзей па імі Арэгізіл да Мундэрыха з абяцаннем памілаваць апошняга, калі ён добраахвотна здасца. Арэгізіл, паклаўшы рукі на свяшчэнны алтар, пакляўся ў тым, што Мундэрых, калі выйдзе з крэпасці, застанецца цэлым. Паверыўшы яму, Мундэрых са сваімі людзьмі выйшаў за браму, але тут жа быў атакаваны воінамі Арэгізіла. Перад тым, як пасці ў няроўнай бітве, Мундэрых і яго людзі забілі як самога Арэгізіла, так і многіх з яго салдат. Маёмасць Мундэрыха адышла казне.
З мэтай наладжвання добрасуседскіх адносін, азначыўся шлюб паміж сынам Тэадорыха Тэадэбертам і дачкой караля лангабардаў Вахо Візігардай.
Памёр Тэадорых пасля цяжкай хваробы ў канцы 533 ці пачатку 534 года, на 23-м годзе свайго кіравання. З усіх сыноў Хлодвіга Тэадорых быў самым дзейным і энергічным. Гісторыя гэтага перыяду паказала нам Тэадорыха і яго сына Тэадэберта больш выразна акрэсленымі, чым сыноў Хлодвіга ад Клацільды. І не выпадкова Тэадорых, акрамя «Гісторыі» Грыгорыя Турскага, трапляе таксама і ў «Хроніку» Фрэдэгара і ў «Гісторыю саксаў» Відукінда.
Шыла
Шыла — іголка з дзяржальняй. Выкарыстоўваецца, напрыклад, закройшчыкамі і майстрамі па абутку для праколвання шчыльных матэрыялаў, напрыклад, скуры. Знаходзіць прымяненне і ў іншых майстроў (сталяр, цясляр), у якасці канцылярскай, электрамантажнай прылады.
Шыла можа мець драўляную, пластмасавую ці металічную дзяржальню. У адрозненне ад швейнай іголкі, наканечнік шыла не мае адтуліны.
Алівія дэ Хэвіленд
Алівія дэ Хэвіленд (Olivia de Havilland; 1 ліпеня 1916, Токіа — 26 ліпеня 2020, Парыж) — англа-амерыканская актрыса, адна з самых папулярных і запатрабаваных галівудскіх актрыс 1930-х і 1940-х гадоў, уладальніца двух «Оскараў» за лепшую жаночую ролю (1946, 1949).Яна найбольш вядомая сваімі ролямі ў фільмах «Прыгоды Робін Гуда» (1938), «Знесеныя ветрам» (1939), «Спадчынніца» (1949) і «Цішэй, цішэй, дарагая Шарлота» (1964).
Біяграфія
Нарадзілася ў Токіа, дзе яе бацька выкладаў у брытанскім каледжы. Яе маці Ліліян Аўгуста Руз, была тэатральнай актрысай, вядомай публіцы пад псеўданімам Ліліян Фантэйн, а бацька, Уолтар Огастас дэ Хэвіленд, брытанскім адвакатам. Пасля разводу бацькоў яна разам з маці і сястрой пераехала ў Каліфорнію.
Яе акцёрская кар’ера стартавала ў пачатку 1930-х гадоў. Дэбютнай для Алівіі стала роля Герміі ў пастаноўцы «Сон у летнюю ноч», якая была паказана ў знакамітым тэатры Галівуд-Боўл у Лос-Анджэлесе. Усё ж у 1935 годзе яна прамяняла тэатральную кар’еру на кіно. Прапанову першага кантракту атрымала ў 18 гадоў ад студыі Warner Brothers. Сярод яе ранніх фільмаў такія прыгодніцкія стужкі, як «Адысея капітана Блада» (1935), «Атака лёгкай кавалерыі» (1936), «Прыгоды Робін Гуда» (1938). У 1930-я гады здымалася ў асноўным у пары з Эралам Флінам.
За гады прафесійнай кар’еры Алівія дэ Хэвіленд заваявала дзве прэміі «Оскар» за фільмы «Кожнаму сваё» (1946) і «Спадчынніца» (1949), двойчы станавілася лаўрэаткай прэміі «Залаты глобус». На Галівудскай алеі ў Лос-Анджэлесе ёсць яе зорка. Апошняй карцінай, у якой знялася дэ Хэвіленд, стала карціна «Пяты мушкецёр» (1979).
Памерла ў сне ў сваім доме ў Парыжы.
Барацьба за правы акцёраў
Дзякуючы сваёй знешнасці актрыса атрымлівала рамантычныя ролі, нягледзячы на імкненне да больш складаных акцёрскіх задач. Яе расчараванне прывяло да таго, што яна падала ў суд на кампанію Warner Bros. у 1943 годзе, калі студыя хацела пакінуць яе на кантракце пасля яго заканчэння, сцвярджаючы, што яна павінна прапрацаваць яшчэ паўгода з прычыны адмоў ад роляў. Апеляцыйны суд у Каліфорніі вынес пастанову на яе карысць, пастанавіўшы, што студыя не можа працягваць кантракт без згоды выканаўцы. Рашэнне суду дагэтуль неафіцыйна называецца «законам дэ Хэвіленд».
Сэрнікі (гміна)
Сэрні́кі (Serniki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любартоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сэрніках. Плошча гміны складае 75,43 км². Станам на 2004 год у гміне Сэрнікі пражывалі 4878 чалавек, шчыльнасць — 64,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Аўтамабільная шына
Аўтамабільная шына (ад Schiene; сінонімы: пакрышка, балон або гума) — адзін з найбольш важных элементаў кола (аўтамабіля, самалёта, веласіпеда і інш.), які ўяўляе сабой пругкую гума-метала-тканінную абалонку, усталяваную на вобад кола. Шына забяспечвае кантакт транспартнага сродку з дарожным палатном, прызначана для паглынання нязначных ваганняў, выкліканых недасканаласцю дарожнага пакрыцця, кампенсацыі хібнасці траекторый колаў, рэалізацыі і ўспрымання сіл, якія ўзнікаюць у пляме кантакту.
Морын О’Хара
Морын О’Хара (Maureen O'Hara, 17 жніўня 1920 — 24 кастрычніка 2015) — ірландская, , шмат здымалася ў вестэрнах і прыгодніцкіх фільмах у Джона Форда ў кампаніі з Джонам Уэйнам.
Васіль Міхайлавіч Булойчык
Біяграфія
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча СПА (1975), Ваенную інжынерную радыётэхнічную акадэмію СПА (1988). Працаваў на навукова-даследчым і выпрабавальным палігоне «Масква-400» (г. Капусцін Яр, Астраханская вобласць, Расія).
З 1988 — у Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь, начальнік навукова-даследчага цэнтра мадэлявання ваенных дзеянняў.
IC 2137
IC 2137 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Варштайн
Варштайн (Warstein) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 157,91 км². Афіцыйны код — 05 9 74044.
Горад падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.
Раз’езд 85 Сарышыганак
85 Сарышыганак — раз’езд у Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Саксаульскай сельскай акругі. Код КАТА — 433257800.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 62 чалавекі (36 мужчын і 26 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у раз’ездзе пражывалі 60 чалавек (33 мужчыны і 27 жанчын).
Кольскі павет
Кольскі павет (Powiat kolski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Кола. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1011,03 км². Насельніцтва павета складае 86,7 тыс. чалавек.
Гезеке
Гезеке (Geseke) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 97,48 км². Афіцыйны код — 05 9 74 020.
Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.
Балканскія войны
Балканскія войны — агульная ўмоўная назва ў гістарыяграфіі для войнаў, якія адбываліся ў 1912—1913 на Балканскім паўвостраве з удзелам балканскіх дзяржаў: Першая балканская вайна, Другая балканская вайна.
Яўгенія Еўдакімаўна Мальчэўская
Яўгенія Еўдакімаўна Мальчэўская (па мужу Крыжаноўская;, вёска Замошша, , Віцебская вобласць — , ) — беларуская паэтэса.
Біяграфія
Член Саюза беларускіх пісьменнікаў‎ з 1990 года.
Творчасць
Першыя вершы Я. Мальчэўскай «Залатая мяцеліца», «Серабрыліся ля хат таполі…» і інш. з’явіліся ў 1969 годзе ў газеце «Магілёўская праўда». Затым яе вершы змяшчаліся ў калектыўных зборніках «Вёсны», «Нашчадкі», «Любі будзёны дзень», «Дзень добры, мама», «Дзень паэзіі», у раённым, абласным, рэспубліканскім друку. Аўтар паэтычнага цыкла «Святло асенняе зярнят» (у зб. «Нашчадкі»), зборніка «Залежнасць». Асноўнае ў яе вершах — любоў да Радзімы, яе народа. Пачуццё кахання, сяброўства, узаемаадносіны паміж людзьмі, іх заклапочанасць праблемамі сучаснасці. З’яўляецца аўтарам апавяданняў «Мачаха», «Яраслаўна».
Біталаўскі ўніверсітэт імя Святога Клімента Охрыдскага
Біталаўскі ўніверсітэт імя Святога Клімента Охрыдскага (Универзитет „Св. Климент Охридски“ – Битола) — македонская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бітала.
Лыскі (Чашніцкі раён)
Лы́скі (, Лыски) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Пачаевіцкага сельсавета.
Прыверна
Прыверна (Priverno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лаціна.
Насельніцтва складае 14 161 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 249 чал./км². Займае плошчу 57 км². Паштовы індэкс — 4015. Тэлефонны код — 0773.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Фама Аквінскі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Эрвітэ
Эрвітэ (Erwitte) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зост. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 89,29 км². Афіцыйны код — 05 9 74016.
Горад падзяляецца на 15 гарадскіх раёнаў.
Сэрацк (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Міс Расія
Міс Расія — штогадовы расійскі нацыянальны конкурс прыгажосці. Упершыню быў праведзены ў 1927 годзе.
Гісторыя
У 1927—1938 гадах конкурс праводзіўся ў Парыжы (на той момант у Францыі пражывала каля 200 тысяч эмігрантаў з Расіі; у СССР праводзіць падобныя конкурсы тады не ўяўлялася магчымым). Першапачаткова прыгажунь выбіралі толькі з ліку эмігрантак. Але з 1929 года арганізатарам аглядаў расійскіх прыгажунь стаў парыжскі часопіс «Ілюстраваная Расія», і геаграфія адбору канкурсантак пашырэла — цяпер у конкурсе маглі ўдзельнічаць расійскія дзяўчыны, якія пражываюць у любых еўрапейскіх краінах. Пасля пачатку Другой Сусветнай вайны, конкурс «Міс Расія», як і іншыя конкурсы прыгажосці, перастаў праводзіцца. У 1989 годзе конкурс зноў быў адроджаны, з гэтага моманту ён праводзіцца ў Маскве (у 1989 і 1990 гадах зваўся «Міс СССР»). Прэзідыум конкурсу ўзначаліў Мікалай Мікалаевіч Косцін, які ўвёў «Міс Расія» у новае стагоддзе з годным спісам партнёраў і, менавіта падчас яго тэрміна кіравання дырэкцыяй, былі дасягнуты найбольш значныя для конкурсу вяршыні.
Скандалы
У 1929 годзе пераможцам конкурсу «Міс Расія» стала Валянціна Астэрман. Аднак пасля завяршэння конкурсу высвятлілася, што ў яе апынуўся не ўцякацкі пашпарт, як ва ўсіх удзельніц, а нямецкі. Гэта супярэчыла правілам конкурсу, карона перайшла да Ірыны Лявіцкай.
Нацыянальны парк Какаду
Нацыянальны парк Какаду (Kakadu National Park) — нацыянальны парк у Аўстраліі, аб’ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА № 147, найбуйнейшая ў свеце ахоўная зона з экасістэмай, характэрнай для тутэйшых дэльт рэк, ад мангравых балот і зараснікаў эўкаліптаў да трапічных лясоў, лясістай мясцовасці і гранітных скал. Пад аховай знаходзяцца археалагічная, прыродная і этналагічная састаўляючая.
Геаграфія
Нацыянальны парк Какаду тэрытарыяльна размешчаны за 171 кіламетр на ўсход ад Дарвіна. Назва пайшла ад племя «Какаду» якое пражывала на гэтай тэрыторыі.
Вараны (сямейства)
Вараны (Varanidae) — сямейства класа паўзуноў.
Уключае 30 сучасных відаў у адным родзе, яны цікавыя сваімі вялікімі памерамі. Вараны з'яўляюцца яшчаркамі, у большасці выпадкаў буйнымі.Самым буйным сучасным відам роду з'яўляецца, які дасягае 3 метраў у даўжыню. У Сярэдняй Азіі трапляецца (даўжыня больш як 1,5 м). Найбольш дробны від —, даўжынёй усяго 28 см.
Іван Якаўлевіч Фяцісаў
Іван Якаўлевіч Фяцісаў (, Тума,, РСФСР — ) — беларускі мастак. Заслужаны работнік культуры БССР (1989).
Біяграфія
Вучыўся ў Іванаўскім мастацкім вучылішчы (1937-1947), Брэсцкім педагагічным інстытуце (1947-1954). Пасля сканчэння навучання застаўся жыць у Брэсце. Прыняты ў Саюз мастакоў Беларусі (1949). Выкладаў у студыі выяўленчага мастацтва пры Доме народнай творчасці, затым у педвучылішчы.
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу. Яго партрэтам уласцівы выразныя псіхалагічныя і сацыяльныя характарыстыкі: «Беларус» (1949), «Будаўніца» (1958), А. А. Ус (1959), «Даярка Н. Жук» (1962), «Ганаровыя грамадзяне Брэста» (1978), серыі партрэтаў будаўнікоў Бярозаўскай ГРЭС (1960), ветэранаў Другой сусветнай вайны (1958-1980).
Аўтар сюжэтна-тэматычных карцін «Юныя мічурынцы» (1952), «Салдацкія хваляванні ў Брэсцкай крэпасці ў 1905 г.» (1956), «Пераемнасць» (1970), «Памяць пра невядомыя магілы» (1977), «Разведчыкі» (1985), лірычных пейзажаў, афармлення экспазіцый музеяў у Брэсце, Баранавічах, Бярозе, Пінску, Століне, Камароўцы.
Сінюха (прыток Паўднёвага Буга)
Сінюха (Синюха), раней Сінія Воды — рака ў Кіраваградскай і Мікалаеўскай абласцях Украіны, на Прыдняпроўскім узвышшы, левы прыток Паўднёвага Буга.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 111 км. Плошча вадазбору 16 725 км².
Утвараецца зліццём рэк Вялікай Высі і Цікыча. Цячэ па Прыдняпроўскім узвышшы. Даліна трапецападобная, часта асіметрычная, схілы разбіты ярамі, характэрны выхады карэнных парод; шырыня даліны да 2,5 км, глыбіня да 60 м. Пойма ў верхнім і сярэднім цячэнні сухая, укрыта лугавой расліннасцю. Рэчышча звілістае, на асобных участках парожыстае. Нахіл ракі 0,46 м/км.
Асноўныя прытокі: Цікыч, Ятрань (справа), Вялікая Высь, Кагарлык, Сухі Ташлык, Чорны Ташлык (злева).
Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае ў снежні, ускрываецца ў сакавіку; ледастаў няўстойлівы.
У гісторыі
У 1362 годзе меркавана на гэтай рэчцы, прыкладна каля сучаснага горада Першамайск адбылася бітва на Сініх Водах паміж вялікім князем літоўскім Альгердам і войскамі трох татарскіх князёў — васалаў Залатой Арды. У выніку гэтай бітвы Вялікае Княства Літоўскае атрымала Прычарнаморскія землі ў вусці ракі Серат, басейнах Днястра і Паўднёвага Буга, паўднёвае Падняпроўе, Падольскую, Пераяслаўскую і Валынскую землі.
Джэніфер Джонс
Джэніфер Джонс (Jennifer Jones) — народжаная Філіс Флора Айлі (Phylis Flora Isley, 2 сакавіка 1919 — 17 снежня 2009) — амерыканская, лаўрэат прэміі «Оскар», а таксама першая актрыса, узнагароджаная прэміяй «Залаты глобус».
Уладзімір Дзянісавіч Арэшчанка
Уладзімір Дзянісавіч Арэшчанка (, в. Крутабярозка, Навазыбкаўскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — лесавод і эканаміст. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1958), прафесар (1981). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1954). Працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце лясной гаспадаркі (з 1957, старшы навуковы супрацоўнік), Гомельскім дзяржаўным універсітэце (з 1972, эканамічны факультэт, кафедра эканомікі працы, у 1972—1991 — загадчык кафедры, 1983—1991 — дэкан факультэта), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1992), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1997, кафедра менеджменту і эканомікі прыродакарыстання, прафесар).
Сяргей Уладзіміравіч Круглікаў
Біяграфія
Сын беларускага спецыяліста ў галіне аўтаматычнага і арганізацыйнага кіраванн Уладзіміра Круглікава.
З 2017 года намеснік генеральнага дырэктара па навуковай і інавацыйнай рабоце Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 11 сакавіка 2022 яго дырэктар.
Навуковая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў: распрацоўка канцэпцый, метадалагічных і навукова-метадычных асноў праектавання і эксплуатацыі аўтаматызаваных інфармацыйна-кіруючых сістэм рознага прызначэння.
Танзанія
Танза́нія, Аб’ядна́ная Рэспу́бліка Танза́нія (суахілі: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, United Republic of Tanzania) — краіна ва Усходняй Афрыцы, узнікла ў выніку аб’яднання дзвюх былых калоній Вялікабрытані: Танганьікі і Занзібара, што сімвалізуе назва краіны ўтвораная з пачаткаў найменняў абодвух рэгіёнаў. У наш час гэтыя рэгіёны Танзаніі існуюць у складзе федэратыўнай рэспублікі.
Краіна мае выхад да Індыйскага акіяна. На поўначы мяжуе з Кеніяй і Угандай, на захадзе з Руандай, Бурундзі і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, на поўдні з Мазамбікам, Малаві і Замбіяй.
Этымалогія
ТАНганьіка + ЗАНзібар = ТАНЗАНія
Астравы Танзаніі
Найбуйнейшыя астравы Танзаніі ў Індыйскім акіяне — Занзібар (Унгуні), Пемба, Мафія. Найбуйнейшы азёрны востраў Танзаніі і ўсёй Афрыкі — Укерэвэ на возеры Вікторыя.
Рэльеф
Па тэрыторыі кантынентальнай часткі Танзаніі цягнуцца Цэнтральнаафрыканская і Усходнеафрыканская лініі разлому зямной кары, якія зыходзяцца ў раёне на поўнач ад возера Малаві. Яны сфарміраваліся болей за 25 млн гадоў таму ў выніку моцных тэктанічных штуршкоў, што суправаджаліся актыўнай вулканічнай дзейнасцю. Уздоўж разломаў утварыліся горныя масівы, у тым ліку гара Кіліманджара (5895 м) — найвышэйшы пункт усёй Афрыкі. На поўначы краіны на захад ад Усходнеафрыканскага разлома месціцца нагор’е, сфарміраванае прадуктамі старажытных вывяржэнняў. Яно вядома дзякуючы вялізарным вулканам з круглымі або авальнымі кальдэрамі. Усяго такіх вулканаў налічваецца 8. Найбольш вядомы з іх — Нгорангора. Паміж разломамі на вышыні 1000—1500 м знаходзяцца шырокія пагорыстыя пласкагор’і, утвораныя крышталічнымі пародамі, у тым ліку сланцамі, гранітам і пясчанікам. Тут таксама маюцца раўніны і нізіны. На паўночным усходзе вядома нагор’е Масаі з яго знакамітым стэпамі з купалападобнымі грудамі і адкладаннямі старажытных азёр, а на поўдзень ад возера Вікторыя — нагор’е Ун’ямвезі, якое прыступкамі ўзвышаецца на паўночны захад. На поўнач ад возера Малаві ўзвышаецца яшчэ адна вулканічная града Рунгвэ. На ўсход ад Малаві цягнуцца паўднёвыя пласкагор’і. Яны паступова пераходзяць ва ўсходнюю прыбярэжную нізіну, што прасціраецца ўздоўж Індыйскага акіяна. Нізіна пашыраецца на поўначы і на поўдні, складзена пераважна глінамі, пяском і вапняковымі адкладаннямі. Уздоўж берага знаходзяцца некалькі ланцугоў астравоў.
Карысныя выкапні
Тэрыторыя кантынентальнай Танзаніі надзвычай багатая на карысныя выкапні. На захадзе і ў цэнтры краіны здабываюць золата, жалеза, вугаль, медзь, нікель, тытан, вокіс ніёбія, граніт, лушчак, фосфар, гіпс, графіт, дыяменты і іншыя каштоўныя і паўкаштоўныя камяні. На ўсходзе і поўначы вядзецца здабыча охры, магнезіту, фасфатаў, соды, лушчаку, кааліну.
Еўрапейская экспансія
У пачатку XVI-га стагоддзя на ўзбярэжжы цяперашняй Танзаніі з’явіліся партугальцы. З 1505 года яны захапілі практычна ўсе партовыя гарады, але ў другой палове XVII-га стагоддзя арабы і суахілі здолелі выгнаць партугальцаў, пасля чаго ажывілася гаспадарчая дзейнасць. Арабы і мясцовыя жыхары, якія прэтэндавалі на арабскае паходжанне, актыўна заняліся гандлем рабамі. Рабы-негры пастаўляліся ў краіны Блізкага Ўсходу, а таксама ў Індыю і для еўрапейскіх плантатараў на астравах у Індыйскім акіяне. У выніку некаторыя раёны ў глыбіні цяперашняй Танзаніі ў XVIII-м стагоддзі істотна спусцелі. Дзякуючы гандлю людзьмі адбылося ўзнікненне зародкаў дзяржаўнасці ў глыбінных раёнах краіны ў народаў шамбала, чага, хехе, хая, ньямвезэ. Да прыкладу, «дзяржава» вярхоўнага правадыра племя Шамбала па імю Кімверы распасціралася ад схілаў Кіліманджара да ўзбярэжжа Індыйскага акіяна. Таксама паўстала «краіна» племя хехе — пад кіраўніцтвам вярхоўнага правадыра Муюгумбы. Але ў сярэдзіне XIX-га стагоддзя на ўзбярэжжы сучаснай Танзаніі з’явілася мноства еўрапейцаў — гандляроў і місіянераў (з Брытаніі, Францыі, Германіі і нават з ЗША). Асабліва агрэсіўна дзейнічалі англічане, якія проста забаранілі султану Занзібара займацца гандлем рабамі.
Каланіяльны перыяд
У 1885 годзе на ўзбярэжжа Танзаніі высадзіўся немец Карл Петэрс (яму было тады 29 гадоў). Ён даволі хутка заключыў дагаворы з правадырамі 12 плямёнаў аб пратэктараце, гэта значыць аб пераходзе іх пад уладу Германіі, а ў 1888 годзе ўзяў ў султана Занзібара ўсю прыбярэжную частку Танзаніі ў арэнду на 50 гадоў. Англічане ў лістападзе 1890 года заключылі з султанам Занзібара дагавор аб пратэктараце над востравам, а ў 1891 года Петерс абвясціў аб стварэнні імперскай калоніі Германская Усходняя Афрыка.
Немцы хацелі ператварыць Германскую Усходнюю Афрыку ў сваю калонію. Яны стваралі там плантацыі і вырошчвалі каучуканосы, каву, бавоўна, сізаль. З 1902 года сталі будаваць чыгункі, якія злучылі прыбярэжныя парты з глыбіннымі раёнамі. Да 1914 года лік немцаў-пасяленцаў дасягнуў 5,4 тыс. У 1905-07 гг. у Танзаніі было задушана Паўстанне Маджа-Маджа. У жніўні 1914 года пачалася сусветная вайна, і Танзанія стала тэатрам ваенных дзеянняў. Войскі немцаў і мясцовых жыхароў ўзначаліў палкоўнік фон Лета-Форбек, які змагаўся разам са сваімі салдатамі супраць войскаў Брытаніі, Бельгіі і Партугаліі, робячы рэйды ў калоніі гэтых краін, аж да лістапада 1918 года, пакуль яму не паведамілі, што Германія капітулявала. Пасля сусветнай вайны Танганьіка (кантынентальная Танзанія) перайшла пад апеку Брытаніі. Англічане працягнулі развіццё плантацыйнай гаспадаркі, у першую чаргу сізалю, а таксама бавоўны і кава.
Перыяд незалежнасці
9 снежня 1961 года Брытанія падаравала незалежнасць Танганьіцы, а 10 снежня 1963 года — Занзібару, які застаўся султанатам. Аднак ужо 12 студзеня 1964 года на Занзібары выбухнула паўстанне, улада султана была зрынута і 26 красавіка 1964 года кіраўніцтва Рэспублікі Танганьіка і Народнай Рэспублікі Занзібара і Пемба абвясцілі аб стварэнні Аб’яднанай Рэспублікі Танганьікі і Занзібара. 29 кастрычніка 1964 года назва была скарочана да сучаснай Танзаніі.
У Танзаніі, якую ўзначаліў Джуліус Ньерэрэ, была абвешчана лінія «будаўніцтва нацыі». Па ўсёй краіне пачалася «добраахвотная кампанія» па ўдзелу моладзі, жанчын, старых у будаўніцтве грамадскіх аб’ектаў, дарог, мастоў. Гэтая павіннасць спалучалася з навучаннем ваеннай справы. У той жа час многія з кіраўнікоў кіруючай партыі Тану (Танганьікскі Афрыканскі Народны Саюз) заняліся асабістым узбагачэннем. У 1966 годзе ўспыхнулі паўстанні студэнтаў, якія адмаўляліся выконваць працоўныя павіннасці. Улады Танзаніі паспяхова задушылі гэтыя паўстанні ваеннай сілай. У студзені 1967 года кіраўніцтва ТАНУ абвясціла аб праграме будаўніцтва ў Танзаніі камунізму. Пасля гэтага ў краіне былі нацыяналізаваны банкі, прамысловыя прадпрыемствы, знешнегандлёвыя арганізацыі, а таксама сельскагаспадарчыя плантацыі (у тым ліку якія належалі замежнікам). У сельскай мясцовасці сталі стварацца калгасы — паводле канцэпцыі танзанійскага камунізму уджамаа. Гэтыя навіны сустрэлі асаблівае супраціўленне на Занзібары — там дайшло да таго, што ў 1972 быў забіты партыйны лідар. У адплату ўлады Танзаніі пакаралі смерцю некалькі дзясяткаў «змоўшчыкаў». У сярэдзіне 1970-х гадоў планавалася аперацыя «мадука» — поўная нацыяналізацыя ўсяго рознічнага гандлю ў краіне, але яна скончылася правалам. Аднапартыйная сістэма праўлення, якая існавала з 1970-х гадоў, спыніла сваё існаванне ў 1995 годзе, калі былі праведзены выбары на дэмакратычнай аснове.
Дзяржаўны лад
Танзанія — унітарная прэзідэнцкая рэспубліка.
Адміністрацыйны падзел
Танзанія дзеліцца на 26 рэгіёнаў:
Насельніцтва
Паводле дадзеных на 2014 год насельніцтва краіны складае каля 50 млн чалавек. Насельніцтва размешчана даволі нераўнамерна. Каля 80 % жыхароў краіны пражывае ў сельскіх раёнах. Найбуйнейшым горадам Танзаніі з’яўляецца Дар-эс-Салам. У краіне пражывае каля 120 розных этнічных груп, найбольш шматлікія з якіх: сукума, ньямвезі, джага, нгондэ, хая, хехе, бена, гога і маконда. Большая частка этнічных груп належыць да групы народаў банту, частка адносіцца да нілотаў і кайсанскіх народаў. Невялікая доля насельніцтва Танзаніі — асобы індыйскага, арабскага, еўрапейскага, кітайскага і іншага паходжання.
Рэлігія
Найбуйнейшымі хрысціянскімі канфесіямі з’яўляюцца каталікі (12,4 млн), лютэране (5,8 млн), пяцідзесятнікі (2,35 млн) і англікане (2 млн). Мусульмане складаюць большасць на Занзібары (97 %), у многіх прыбярэжных раёнах, а таксама ў некаторых гарадскіх раёнах ва ўнутранай частцы краіны. Амаль усе мусульмане — суніты (ад 80 да 90 %), маецца шыіцкая меншасць.
Мовы
Афіцыйнымі мовамі Танзаніі з’яўляюцца англійская і суахілі. Суахілі служыць звычайна мовай міжэтнічных зносін, што асабліва актуальна для краіны з гэтак багатай этнічнай і лінгвістычнай разнастайнасцю. Аднак роднай мовай большай частцы танзанійцаў з’яўляецца мова іх этнічнай групы. Англійская і суахілі з’яўляюцца ў абсалютнай большасці выпадкаў другой і трэцяй мовамі.
Згодна з моўнай палітыкай Танзаніі суахілі павінна выкарыстоўвацца ў сацыяльнай і палітычнай сферах, пачатковай і дарослай адукацыі, англійская — мова сярэдняй і вышэйшай адукацыі, тэхналогій і вярхоўнага суда краіны. У апошнія дзесяцігоддзі існуюць тэндэнцыі да змяншэння ролі англійскай і адпаведна павелічэнню ролі суахілі ў розных галінах.
Гарады Танзаніі
Найбольш значныя гарады Танзаніі:
Эканоміка
Прыродныя рэсурсы — гідраэнергія, волава, фасфаты, жалезная руда, вугаль, алмазы, каштоўныя камяні, золата, газ, нікель. У канцы лютага 2012 года былі выяўлена радовішча газу Зафарані на Танзанійскім шэльфе. Яго запасы ацанілі ў 170 мільярдаў кубаметраў. Станам на пачатак 2012 года, аб’ём пацверджаных запасаў газу ў Танзаніі склаў 200 мільярдаў кубаметраў, прагназуемыя — 1,7 трыльёна кубаметраў. Нягледзячы на багатыя прыродныя рэсурсы, эканоміка Танзаніі грунтуецца на сельскай гаспадарцы, у якім занята каля 80 % працуючых. ВУП на душу насельніцтва ў 2012 годзе — 1,6 тыс. долараў (156-е месца ў свеце). Сельская гаспадарка (27 % ВУП) — кава, сізаль, чай, бавоўна, арэхі кешью, тытунь, гваздзік, кукуруза, збожжа, тапиока, бананы, садавіна, гародніна; разводзіцца буйны рагатую жывёлу, авечкі, козы. Прамысловасць (23 % ВУП) — апрацоўка сельгаспрадукцыі (цукар, піва, цыгарэты), здабыча алмазаў, золата, жалезнай руды, солі, вытворчасць абутку. Сфера абслугоўвання — 50 % ВУП.
Знешні гандаль
Экспарт у 2009 годзе — 3 млрд долараў — золата, кава, арэхі кешью, бавоўна. Асноўныя пакупнікі — Індыя 8,5 %, Кітай 7,6 %, Японія 7,1 %, Нідэрланды 6,2 %, ААЭ 5,7 %, Германія 5,2 %. Імпарт у 2009 годзе — 5,8 млрд дал. — Спажывецкія тавары, машыны і транспартныя сродкі, паліва. Асноўныя пастаўшчыкі — Кітай 32 %, Індыя 17,3 %, ПАР 7,8 %, Кенія 6,9 %, ААЭ 4,4 %, Японія 2,3 %. Уваходзіць у міжнародную арганізацыю краін АКТ.
Адукацыя
Узровень пісьменнасці ў Танзаніі складаў на 2011 год 73 %. Абавязковай з’яўляецца сямігадовая адукацыя, аднак многія навучэнцы перастаюць наведваць школу раней, а некаторыя дзеці — не наведваюць яе ўвогуле. Паводле дадзеных на 2000 года толькі каля 57 % дзяцей ва ўзросце ад 5 да 14 гадоў наведвалі школу.
Ахова здароўя
Смяротнасць сярод дзяцей да 5 гадоў — 76 на 1000 нованароджаных. Сярэдняя працягласць жыцця складае 51,45 год (50,06 гадоў у мужчын і 52,88 года — у жанчын). Каля 5,7 % дарослага насельніцтва краіны заражаныя ВІЧ. Найбольш распаўсюджанай прычынай смерці сярод дзяцей з’яўляецца малярыя. Сярод дарослых гэтай прычынай з’яўляецца ВІЧ/СНІД. Паводле дадзеных на 2006 год, да палепшаных крыніц пітной вады мелі доступ каля 55 % насельніцтва. 33 % маюць доступ да палепшаных санітарных умоў.
Культура
Культура народаў Танзаніі мае багатыя традыцыі. Гэта разьба па дрэве: яны славяцца сваімі маскамі, скульптурай, прадметамі побыту. На Занзібары захоўваюць традыцыю разьбы па шкарлупіне какоса, выпілоўвання па дрэве. У Танзаніі зарадзіўся стыль жывапісу Тынгатынга, названы па імені аўтара — Эдуарда Саід Тынгатынга.
Спорт
Філберта Баі і Сулейман Нямбуі заваявалі сярэбраныя медалі на Алімпійскіх гульнях 1980 года, гэта адзіны актыў танзанійскіх спартсменаў на гэтых форумах. Танзанія ўдзельнічае ў Гульнях Садружнасці. Самай папулярнай гульнёй у краіне ёсць футбол, які гуляюць па ўсёй краіне, а больш балельшчыкаў маюць два асноўных клубы краіны, «Янга» (Young African Sports Club - Yanga) і «Сімба» (Simba sports club - Simba). Баскетбол таксама папулярны, але галоўным чынам у арміі і школах. Танзанія ганарыцца тым, што выхавала аднаго гульца НБА — Хашым Тгабіт (Hasheem Thabeet), які гуляе за «Мэмфіс Грызліс», ён з’яўляецца першым танзанійцам, што гуляе ў лізе НБА. Рэгбі пачалі культываваць у Танзаніі яшчэ нядаўна, але каманда пачала прагрэсаваць даволі хутка.
Касачоў
Касачоў — прозвішча.
Motörhead
«Motörhead» — брытанскі гурт, адзін з пачынальнікаў жанру спід-метал.
Гісторыя
Група Motörhead заснавана басістам, вакалістам і аўтарам песень Янам Кілмістэрам (Леммі) у 1975 годзе. 28 снежня 2015 года памірае лідар гурта Леммі Кілмістэр. На наступны дзень барабаншчык Міккі Дзі аб'яўляе аб спыненні дзейнасці калектыва.
Сэракомля (гміна)
Сэрако́мля (Serokomla) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лукоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сэракомлі. Плошча гміны складае 77,23 км². Станам на 2004 год у гміне Сэракомля пражывалі 4161 чалавек, шчыльнасць — 53,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
IC 2138
IC 2138 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карл Фрыдрых Шынкель
Карл Фрыдрых Шынкель (Karl Friedrich Schinkel;, Брандэнбург — , ) — нямецкі архітэктар, мастак. Лічыцца лідарам «рамантычнага гістарызму» ў нямецкім дойлідстве.
Нарадзіўся ў Нойрупіне (Брандэнбург) у сям'і архідыякана лютэранскай царквы. Пасля скону бацькі пераехаў у Берлін (1795), дзе вучыўся архітэктуры пад кіраўніцтвам братоў Гілі, у толькі што заснаванай імі Акадэміі архітэктуры (з 1798 па 1800 г.), адначасова з гэтым працаваў мастаком на фарфоравай фабрыцы. З 1803 па 1805 г. наведаў Італію і Францыю, пазней, у 1826 годзе пабываў у Англіі.
Творчасць
Спачатку займаўся ў асноўным жывапісам, ствараў пейзажы, тэатральныя дэкарацыі, літаграфіі. Дойлідствам па-сапраўднаму пачаў займацца ў той час, калі ў 1810 годзе быў прызначаны асэсарам Прускай будаўнічай дэпутацыі.
Канстанцін Яўгенавіч Казлоўскі
Канстанцін Яўгенавіч Казлоўскі (Константин Евгеньевич Козловский) (? — 1874 або 1875) — расійскі археограф, гісторык.
Біяграфія
Працаваў у архіве Міністэрства замежных спраў у Маскве. У 1866—1873 часовы памочнік архіварыуса Кіеўскага цэнтральнага архіва старажытных актаў. 3 1868 г. член Часовай камісіі для разгляду старажытных актаў у Кіеве. Займаўся апісаннем актавых кніг. Выдаў вопісы дакументаў актавых кніг жытомірскага гродскага суда № 9 за 1590—1644 гг. (1872 г.) і № 10 за 1605—1606 (1878 г., з Г. В. Данцовым). У 1868 г. разам з У. Б. Антановічам падрыхтаваў зборнік «Граматы вялікіх князёў літоўскіх з 1390 да 1569 г.» («Грамоты великих князей литовских с 1390 по 1569 г.», Кіеў, 1868), дзе змешчаны 64 дакументы. Падбіраў акты для выдання «Архіў Паўднёва-Заходняй Расіі».
Слабодкаўскі сельсавет (Астравецкі раён)
Слабо́дкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Слабодка.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Дзягенеўскі сельсавет у складзе Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Дзягенева. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Слабодка, сельсавет перайменаваны ў Слабодкаўскі. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Ашмянскага раёна. 26 чэрвеня 1965 года скасаваны.
Віктар Андрэевіч Юшчанка
Ві́ктар Андрэ́евіч Ю́шчанка (Віктор Андрійович Ющенко ; нар. ) — 3-i прэзідэнт Украіны (2005—2010). Былы прэм’ер-міністр Украіны (1999—2001), лідар палітычнага блоку «Наша Украіна», лідар «Аранжавай рэвалюцыі».
Біяграфія
Віктар Юшчанка нарадзіўся на поўначы Украіны ў Сумскай вобласці ў сям’і вясковых настаўнікаў. Па сканчэнні сярэдняй школы Юшчанка паступіў у Цярнопальскі фінансава-эканамічны інстытут, які скончыў у 1975 годзе па спецыяльнасці бухгалтарскі ўлік. Пасля гэтага працаваў калгасным бухгалтарам. Праз год ён ужо перайшоў на працу ў мясцовае аддзяленне Дзяржбанка СССР, адкуль яго перавялі ў Кіеў у 1985 годзе ў аддзел крэдытавання і фінансавання сельскай гаспадаркі.
У 1989 годзе Юшчанка стаў намеснікам старшыні праўлення «Аграпромбанка» (у 1990 годзе перайменаваны ў банк «Україна»).
У 1993 годзе, пасля атрымання Украінай незалежнасці, ён узначаліў Нацыянальны банк Украіны. Ён кіраваў увядзеннем нацыянальнай валюты, украінскай грыўны, што ўважаецца за немалую эканамічную перамогу. Таксама лічыцца, што менавіта дзякуючы Юшчанку ўкраінская грыўна не абвалілася падчас сусветнага фінансавага крызісу ў 1998 годзе.
У 1999 годзе Леанід Кучма прызначыў Віктара Юшчанку прэм’ер-міністрам Украіны, з ухвалы Міжнароднага валютнага фонду і іншых заходніх устаноў. Урад Юшчанкі атрымаў вотум недаверу ў 2001 годзе, пасля чаго ён заснаваў кааліцыю партый «Наша Украіна».
У 2004 годзе Віктар Юшчанка выставіў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта. Прэзідэнцкая гонка была надзвычайна доўгая (тры туры) і поўная скандалаў. 5-6 верасня Віктар Юшчанка праўдападобна быў атручаны нейкімі хімічнымі рэчывамі, верагодна дыяксінамі (атручэнне моцна паўплывала на твар Віктара Юшчанкі). Ва ўпартай і працяглай барацьбе, у выніку трох галасаванняў (Вярхоўны суд Украіны загадаў правесці паўторнае галасаванне другога туру з прычыны фальсіфікацый) Віктар Юшчанка нарэшце перамог свайго супраціўніка — тагачаснага прэм’ер-міністра Віктара Януковіча. Перагаласаванне было прызначана пасля таго, як украінцы распачалі масавыя вулічныя акцыі пратэстаў на майдане Незалежнасці ў Кіеве і іншых гарадах. Гэтыя пратэсты атрымалі назву «Аранжавая рэвалюцыя».
10 студзеня 2005 года Цэнтральная выбарчая камісія Украіны абвясціла Віктара Юшчанку пераможцам прэзідэнцкіх выбараў. Згодна з выніковым пратаколам, Юшчанка набраў 51,99% галасоў, а ягоны супраціўнік Віктар Януковіч — 44,2% галасоў. За Юшчанку прагаласавалі ў 17 рэгіёнах Украіны і ў замежнай выбарчай акрузе. Януковіч здабыў большасць галасоў у 10 рэгіёнах краіны.
23 студзеня 2005 года Віктар Юшчанка заняў пасаду прэзідэнта Украіны. Адным з першых ягоных рашэнняў было прызначэнне на пасаду прэм’ер-міністра найбліжэйшай паплечніцы Юліі Цімашэнкі. У верасні 2005 года праз буйны скандал ў яго набліжэнні, адправіў ў адстаўку прэм’ер-міністра Юлію Цімашэнку, Дзяржаўнага Сакратара Зінчанку і Сакратара Савета Нацыянальнай бяспекі і абароны Пятра Парашэнку. На парламенцкіх выбарах 2006 года яго блок «Наша Украіна» атрымаў 3 539 140 галасоў выбарцаў, або 13,95% (трэцяе месца). Гэта стала нечаканым паражэннем. Паводле вынікаў гэтых выбараў, спачатку кааліцыя фракцый, неабходная для фарміравання большасці, была створаная на базе Блоку Юліі Цімашэнкі, «Нашай Украіны» і Сацыялістычнай партыі. Але затым Сацыялістычная партыя ўвайшла ў кааліцыю з Партыяй рэгіёнаў і камуністамі. Юшчанка вымагаў ад свайго блоку ўвайсці ў гэтую кааліцыю, што частка дэпутатаў і зрабіла.
Дадатковая інфармацыя
Паводле даных сацыялагічных даследаванняў, давер да Віктара Юшчанкі за час яго прэзідэнцтва паменшыўся. Напрыклад, па выніках сацыялагічнага апытання кампаніі «Социс» і Інстытута стратэгічных даследаванняў у 2006 годзе яму давяралі 9,8 % рэспандэнтаў (падтрымалі бы яго кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах — 8,4 %).
Раз’езд 86 Жалгызагаш
86 Жалгызагаш — раз’езд у Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Саксаульскай сельскай акругі. Код КАТА — 433257900.
Юлія Аляксандраўна Канопка
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і маёра войска Рэчы Паспалітай Францішка Канопкі ў радавым маёнтку Скалодычы пад Слонімам. Юзаф Эмануэль Працлаўскі у сваім «Калейдаскопе ўспамінаў» кажа пра сям’ю Францішка Канопкі, што «іх было 4 браты і 3 сястры». З братоў, пасля раздзелу Рэчы Паспалітай, трое служылі ў французскім войску, а малодшы ў расійскім, ва ўланах, пасля стаў гараднічым у Слоніме. «Гэтая сям’я адрознівалася незвычайнай ветранасцю, легкадумнасцю і наогул адсутнасцю разумовых якасцяў», — сцвярджае мемуарыст.
Атрымала павярхоўную хатнюю адукацыю і зусім юнай выйшла замуж за рускага афіцэра Мікалая Аляксеевіча Безабразава, які прывёз яе ў Пецярбург і ўвёў у мясцовы вышэйшы свет. У 1808 годзе ў Вене пазнаёмілася з Дзмітрыем Пятровічам Тацішчавым.
Я думаў, што яна не беражэ пахвалаў,
Але Вас я ўбачыў і вопытам спазнаў,