cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карэлія
Транспарт
Водныя камунікацыі аб'ядноўваюць тэрыторыю Карэліі з Баранцавым, Балтыйскім, Чорным і Каспійскім марамі дзякуючы сістэме рэк, азёраў і водных каналаў. Існуе сетка аўтамабільнай камунікацыі, з іншымі рэгіёнамі Расіі і Фінляндыяй існуе авіяцыйнае паведамленне.
Танбур
Танбур, таксама тамбур (تنبور) — струнна-шчыпковы музычны інструмент тыпу лютні, з дэкай (корпусам) грушападобнай формы і доўгім грыфам, распаўсюджаны ў арабскіх краінах, Іране, Сярэдняй Азіі, ва ўйгураў (тамбір).
Агульная даўжыня танбура складае 1100—1300 мм. Гук здабываецца плектрам. Большасць слоўнікаў паказвае, што ў танбура 3 струны. Аднак у Слоўніку музычных тэрмінаў Ю. Е. Юцэвіча (1988) прыведзена наступная класіфікацыя танбураў: дутар — 2-струнны, сетар — 3-струнны, чартар — 4-струнны, панжтар — 5-струнны, шаштар — 6-струнны (згодна з персідскімі лічыльнікамі ад 2 да 6).
Ясухару Курата
(倉田 安治; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1986—1987 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Бахараўка
Бахараўка:
Гробінскі край
Гробінскі край (Grobiņas novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Латвіі ў вобласці Курзэмэ. Край складаецца з чатырох воласцяў і горада Гробіня, які з'яўляецца цэнтрам края.
Мяжуе з Руцаўскім, Ніцскім, Павіласцкім, Дурбскім, Прыекульскім краямі і горадам Ліепая.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 10 220 чалавека. Плошча края складае 490,2 км².
NGC 5341
NGC 5341 (іншыя абазначэнні — UGC 8792, IRAS13503+3803, MCG 6-31-2, ZWG 191.2, ZWG 190.69, KUG 1350+380, PGC 49285) — спіральная галактыка з перамычкай (SBd) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гробінскі край
Край быў утвораны 1 ліпеня 2009 года па заканчэнні латвійскай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы з часткі Ліепайскага раёна.
NGC 5341
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гробінскі край
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад насельніцтва края па выніках перапісу насельніцтва Латвіі 2011 года размеркаваны такім чынам :
Дутар
Дутар (دو تار/dotār < دو «два» і تار «струна»; дутордутор; dutar, tamdyradutar, tamdyra; dutordutor; uig. дутар/دۇتار) — традыцыйны двухструнны шчыпковы музычны інструмент у народаў Цэнтральнай і Паўднёвай Азіі. Ігра на дутары — неад’емная частка творчасці бахшаў.
Звычайна сустракаецца дутар даўжынёй ад 1 да 2 метраў з грушападобным рэзанатарам і моцна выцягнутай шыйкай з грыфам.
Нягледзячы на назву («дзве струны»), герацкая разнавіднасць дутара налічвае да 14 струн.
Тэхніка ігры можа адрознівацца ў розных народаў, так уйгуры ў асноўным толькі перабіраюць, а афганцы, народнасці Пакістана, таджыкі, туркмены і ўзбекі перабіраюць і наігрываюць на струнах дутара.
Гучанне характарызуецца цёплымі і пяшчотнымі тонамі.
У Дзяржаўным музеі гісторыі культуры Узбекістана ў Самаркандзе на экспазіцыі прадстаўлены дутар выдатнага ўзбекскага спевака, музыканта і кампазітара Хаджы Абдулазіза Расулева канца XIX ст.
Хардэн Мак-Конэл
Хардэн Мак-Конэл (Harden M. McConnell;  — ) — амерыканскі фізікахімік. Лаўрэат Нацыянальнага медаля навукі і Прэміі Вольфа па хіміі.
Голас Сенненшчыны
Голас Сенненшчыны — раённая газета Сенненскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1918 года. Заснавальнікі: Сенненскі раённы выканаўчы камітэт і Сенненскі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
Адна са старэйшых газет Рэспублікі Беларусь і Віцебскай вобласці. 1 мая 1918 года ў горадзе Сянно выйшаў першы нумар «Вести исполкома» — выданне выканаўчага камітэта Саветаў рабочых, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў. У 1919 годзе — «Факел», у 1930 годзе — «Камунар» (орган Сенненскага РК КП(б), РВК и райпрафсавета).
У 1935 годзе «Бальшавіцкая трыбуна». У пачатку Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года выданне было часова прыпынена. У 1943 годзе газета аднавіла свой выхад у падполлі, у Сенненскай партызанскай брыгадзе В. С. Лявонава.
У 1952—1962 гадах — «Шлях да камунізму», з пачатку мая 1962 года — «Сцяг Ільіча» пры Талачынскім тэрытарыяльным вытворчым калгасна-саўгасным упраўленні, з сакавіка 1963 года — «Ленінская іскра» Сенненскага райкама КПБ і раённага Савета дэпутатаў працоўных. З 1991 года — «Голас Сенненшчыны».
Стайкі (Валожынскі раён)
Ста́йкі (, Стайки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
У 1940—1958 гадах цэнтр Стайкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Вохма (пасёлак)
Во́хма (Во́хма) — пасёлак у Кастрамской вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Вохамскага раёна і Вохамскага сельскага паселішча. Пасёлак размешчаны за 454 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы, на рацэ Вочка, за 5 кіламетраў ад ракі Вохма. Сяло ўзнікла на скрыжаванні старажытных гандлёвых шляхоў у канцы XVII стагоддзя. З 31 студзеня 1964 года па 1992 год Вохма мела статус пасёлка гарадскога тыпу.
Валерый Мікалаевіч Лапцінскі
Валерый Мікалаевіч Лапцінскі (н., , Віцебская вобласць) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1991, Канструктыўны аналіз кіравальных вагальных сістэм), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1963). Працуе ў Інстытуце дастасоўнай оптыкі НАН Беларусі. Навуковыя працы па дыферэнцыяльных ураўненнях і аўтаматычным кіраванні. Стварыў асновы канструктыўнай тэорыі істотна нелінейных сістэм дыферэнцыяльных ураўненняў і распрацаваў эфектыўныя метады іх даследавання.
Група армій Макензена
Гру́па а́рмій Маке́нзена (Heeresgruppe Mackensen) — воінскае аб’яднанне Імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны, якая дзейнічала ў Сербіі ў перыяд з 18 верасня 1915 года да 11 кастрычніка 1916 года пад камандаваннем генерал-фельдмаршала Аўгуста фон Макензена.
Адпаведна новым камандуючым яна была перайменавана 11 кастрычніка 1916 года ў групу армій Белава, а 23 красавіка 1917 года ў групу армій Шольца.
1915—1916 гады
Група арміі была сфармавана ў верасні 1915 года для ўварвання ў Сербію. Аперацыя пачалася 7 кастрычніка і пад канец студзеня 1916 года ўся тэрыторыя Сербіі, Чарнагорыі і вялікая частка Албаніі была ў руках Цэнтральных дзяржаў. Пасля гэтага фронт стабілізаваўся на македонска-грэчаскай мяжы.
Баявы склад ў 1915—1916 гады
Балгарская 2-я армія таксама прымала ўдзел у нападзенні на Сербію, але яна заставалася пад прамым кантролем балгарскага камандавання.
1916—1918 гады
30 ліпеня 1916 года фельдмаршал Макензен быў пераведзен на Румынскі фронт і Група армій часова апынулася пад камандаваннем Балгарскага генштабу.
11 кастрычніка 1916 года Ота фон Белаў быў прызначаны новым камандуючым і Група армій атрымала назву Група армій Белава (Heeresgruppe Below).
23 красавіка 1917 года фон Белаў быў заменены Фрыдрыхам фон Шольцам і Група армій атрымала назву Група армій Шольца (Heeresgruppe Scholtz).
Міханавічы (могілкі)
Могілкі Міханавічы — адны з абмежавана дзеючых могілак Мінска. Плошча: 62,94 га, год адкрыцця: 1984. Пахавана каля 50 тыс. чал. (альбо каля 51 тыс. ), знаходзяцца ў вёсцы Серафімова, Мінскага раёна. На тэрыторыі могілак знаходзіцца часоўня ХІХ ст. Гатаўскай царквы.
Герта Мюлер
Герта Мюлер (Herta Müller;, , Банат, Румынія) — нямецкая пісьменніца, грамадскі дзеяч. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2009 года з фармулёўкай «з засяроджанасцю ў паэзіі і шчырасцю ў прозе апісвае жыццё абяздоленых».
Біяграфія
Герта Мюлер нарадзілася ў сям'і нямецкамоўных румынскіх фермераў. Яе дзед быў заможным фермерам, але ж яго багатая спадчына была канфіскаваная камуністычным рэжымам. Яе бацька служыў у войску СС у гады Другой сусветнай вайны, потым, у камуністычнай Румыніі, працаваў вадзіцелем грузавіка.
Баржомі (мінеральная вада)
«Баржо́мі» (ბორჯომი - Борджомі) — прыродная гідракарбанатна-натрыевая мінеральная вада, мінералізацыя якой складае 5,5 - 7,5 г / л. Яе здабываюць у Грузіі ў даліне Баржомі, размешчанай на тэрыторыі нацыянальнага парку Баржомі-Харагаўлі.
Мінеральны склад (мг/дм3)
Уласцівасці
Дзякуючы комплексу мінералаў вулканічнага паходжання, «Баржомі» нармалізуе ўзровень рН, стварае аптымальныя ўмовы для абменных працэсаў і прыродным спосабам ачышчае арганізм, дзейнічаючы як «душ знутры» (што даказана шэрагам клінічных даследаванняў функцыянальных уласцівасцяў вады і яе ўдзеянне на арганізм чалавека).
Месца нараджэння
Баржомское радовішча мінеральных вод змешчана на вышыні 760-920 метраў над узроўнем мора ў цэнтральнай частцы Аджарыі-Імярэцінскага хрыбта Каўказа ў фенаменальнай кліматычнай зоне, аточанай ледавікамі Бакурыані і хваёвым лесам ля падножжа гор. Усе гэтыя ўмовы ствараюць асаблівую экасістэму Баржомскага запаведніка. Прыродную мінеральную ваду «Баржомі» здабываюць з дзевяці свідравін, глыбіня якіх складае ад 140 да 1500 м. А нараджаецца яна на глыбіні больш чым 8000 метраў. Пад уплывам высокіх тэмператур і ціску вада падымаецца з падземных глыбінь, праходзіць праз пласты вулканагенна-асадкавых парод, дзе ўтрымліваюцца практычна ўсе элементы зямной кары, і ўбірае іх у свой склад. На сваім шляху яна сустракае падземныя, а таксама нізкамінералізаванныя воды, якія спусціліся з горных вяршыняў праз пласт крэйдавых парод. Далей пад уплывам вуглякіслага газу «Баржомі» падымаецца на паверхню. У адрозненне ад многіх іншых гідракарбанатна натрыевых мінеральных вод, пад зямлёй «Баржомі» не паспявае астыць і выходзіць на паверхню цёплай (38-41 °С). Даследаванні Баржомскага радовішча, праведзеныя ў апошні час, дапускаюць, што ў ім прысутнічаюць так званыя ювенільныя воды, якія нараджаюцца з кіслароду і вадароду магмы ў выніку вулканічных працэсаў, якія адбываюцца на шматкіламетровай глыбіні. Гаворка ідзе аб першародна чыстай вадзе, якая ніколі не прымала ўдзел у кругавароце вады ў прыродзе.
Здабыча і разліў "Баржомі"
Сёння ў Баржомі працуюць два завода па разліве вады: першы спецыялізуецца на разліве ў шкляныя бутэлькі, другі - у ПЭТ-бутэлькі (вырабленыя з пластыка). У маі 2014 года былі завершаны поўнае пераабсталяванне і мадэрнізацыя заводаў, дзякуючы чаму сёння гэтыя прадпрыемствы - лідары галіны як паводле аб'ёму выпусканай прадукцыі, так і паводле ўзроўню выкарыстання інавацыйных тэхналогій. Сістэма кантролю якасці «Баржомі» дае магчымасць адсочваць вытворчы працэс на ўсіх яго этапах - ад здабычы да дастаўкі вады на паліцы супермаркетаў. Акрамя таго, сістэма адпавядае патрабаванням ISO 22000 - самай сучаснай сістэмы ацэнкі бяспекі і якасці прадуктаў харчавання. На заводах стварылі сучасны хімічны і мікрабіялагічны лабараторны комплекс. Аналізы вады праводзяцца ў адпаведнасці з дырэктывамі Еўракамісіі па пытаннях якасці пітной і мінеральнай вады. Акрамя дзевяці эксплуатацыйных свідравін, яшчэ 13 выкарыстоўваюцца для пастаяннага маніторынгу стану крыніцы: праверкі ўзроўню вады, ціску, тэмпературы і складу. Паслугі гідрагеалагічнага маніторынгу Баржомскага радовішча забяспечваюць мясцовыя і міжнародныя эксперты: Gamma (Грузія), Zenith Consulting (Вялікабрытанія), Antea (Францыя), SGS Institut Fresenius (Германія). Ўзоры вады рэгулярна адпраўляюць ў Тбілісі і краіны-імпарцёры для правядзення знешніх лабараторных аналізаў.
Этымалогія слова "Баржомі"
Назва «Баржомі» адбываецца ад двух слоў: «боржом», што ў перакладзе азначае «сцяна крэпасці» і «омі» - «вайна». Паводле сведчанняў археолагаў, войны ў гэтым рэгіёне адбываліся часта, а мясцовае насельніцтва выкарыстоўвала горы як абаронныя крэпасці.
Гісторыя
Археалагічныя знаходкі пацвярджаюць, што яшчэ ў 1 ст. н.э. людзі пілі Баржомскіе мінеральныя воды і прымалі гаючыя ванны. З часоў Сярэднявечча былі знойдзены гліняныя трубы, якія былі далучаны да некалькіх Баржомскіх крыніцах. З-за шматлікіх войнаў у XVI-XVIII ст. крыніцы былі закінутыя і забытыя. Толькі ў XIX ст., пасля далучэння Грузіі да Расійскай імперыі, на іх зноў звярнулі ўвагу.
Пасля многіх гадоў, на працягу якіх крыніцы былі забытыя, у 1816 цёплую крыніцу ў даліне Баржомі выявілі салдаты Херсонскага грэнадзёрскага полку. Паводле загаду палкоўніка П. Папова крыніца была расчышчана, а ваду ў бутэльках сталі дастаўляць у полк. Дзякуючы гаючым уласцівасцям вады палкоўнік П. Папоў вылечыў хваробу страўніка. Таму ён прывёў крыніцу ў парадак, а побач збудаваў лазню і пабудаваў домік.
У 1834 годзе на гэтым месцы размясціліся грузінскія грэнадзёры. Ваенны доктар С. Амір ўпершыню даследаваў склад і ўласцівасці мінеральнай вады з крыніцы. Вынікі былі настолькі ўражвальнымі, што доктар адправіў ўзоры вады медыцынскім свяцілам Пецярбурга і Масквы. Праз сем гадоў, у 1841, Е. Галавін, намесьнік цара на Каўказе, прывёз на лячэнне ў Баржомі сваю хворую дачку. Гаючы эфект мінеральнай вады апынуўся ўзрушаючым - дзяўчынка цалкам вылечылася. Пасля гэтай падзеі дзве Баржомскія крыніцы былі названыя Еўгеніеўскай і Екацярынінскай - у гонар генерала і яго дачкі. Крыніцы зноў атрымалі славу і прызнанне.
У 1842 паводле просьбы доктара Амірава ў Баржомі праклалі дарогі, ўзвялі збудаванні і адрамантавалі ванны. У 1846 году М. Варанцоў, новы намеснік цара ў Закаўказзе, вырашыў уладкаваць ў Баржомі маёнтак і зрабіў курорт сваёй летняй рэзідэнцыяй. Тут былі пабудаваныя некалькі дамоў, бюветы, ванны, паркі, царквы, гатэлі, масты і дарогі. Менавіта граф Варанцоў запрасіў у Баржомі прафесараў Маскоўскага універсітэта з мэтай даследаваць мясцовыя воды. Неўзабаве выйшла першая навукова-практычная кніга пра лекавыя ўласцівасці мінеральнай вады «Баржомі». Варанцоўсі перыяд лічыцца часам росквіту курорта. У 1850 годзе ў Баржомі ўжо адпачывалі прадстаўнікі шляхты і бамонду Расійскай імперыі. Менавіта тады была зроблена першая спроба разліць мінеральную ваду для экспарту за межы курорту. Аптэкар ваеннага лазарэта Захараў разліў ваду ў 1300 авальных паўлітровых бутэлек і адвёз на продаж у Тыфліс.
Пра кампанію IDS Borjomi International
Кампанія IDS Borjomi International - лідар у катэгорыі прыроднай бутэляванай вады. Кампанія ўваходзіць у тройку найбольшых гульцоў на рынку мінеральных вод СНД і Прыбалтыкі. На сённяшні дзень у склад IDS Borjomi International ўваходзяць IDS Borjomi Georgia (Грузія), IDS Group Ukraine (Украіна), IDS Borjomi Russia (Расія) і IDS Borjomi Europe (Літва). Легендарная мінеральная вада «Баржомі» экспартуецца ў больш чым 40 краін свету.
Чэрва
Чэрва (Cervo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 1142 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 337 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 18010. Тэлефонны код — 0183.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Гарадчанка
Гарадчанка:
Ківаса
Ківаса (Chivasso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 25035 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 488 чал./км². Займае плошчу 51 км². Паштовы індэкс — 10034. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Beato Angelo Carletti.
Ірына Уладзіміраўна Шымановіч
Іры́на Уладзі́міраўна Шымано́віч (нар. 30 чэрвеня 1997 года, Мінск, Беларусь) — беларуская тэнісістка; пераможца аднаго турніру WTA ў парным разрадзе; фіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Уімблданскі турнір 2013).
Спартыўная кар’ера
Нарадзілася 30 чэрвеня 1997 года ў Мінску (Беларусь). На Уімблданскім турніры 2013 года ў парным разрадзе сярод дзяўчын яна ў пары з Ангелінай Калінінай прабілася ў фінал, але саступілі чэшскай пары Барбара Крэйчыкава і Кацярына Сінякова з лікам 3-6, 1-6.
4 лютага 2014 года дэбютавала за зборную Беларусі на Кубку Федэрацыі, выйграўшы свой першы міжнародны матч у пары з Ілонай Эдуардаўнай Крамень супраць зборнай Турцыі. У 2014 годзе заваявала сярэбраны медаль Юнацкіх Алімпійскіх гульняў у Нанкіне (Китай), прайграўшы ў фінале мясцовай тэнісістцы Сюй Шылінь у двух сэтах з лікам 3-6, 1-6.
За сваю кар’еру тэнісістка выйграла трынаццаць адзіночных турніраў і трынаццаць парных турніраў ITF. 12 чэрвеня 2023 года яна заняла найвышэйшае месца ў рэйтынгу адзіночнага разраду WTA Tour — 154-е месца, а 10 красавіка 2023 года дасягнула найвышэйшай пазіцыі ў парным разрадзе — 94-е месца.
Перамогі (13)
** прызавы фонд да 2017 года * колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
Перамогі (1)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
Гісторыя выступленняў на турнірах
Станам на 8 ліпеня 2023 года
Для таго, каб прадухіліць блытаніну і падвойванне ліку, інфармацыя ў гэтай табліцы карэктуецца толькі па сканчэнні ўдзелу там дадзенага гульца.
Няшчасны выпадак
Няшчасны выпадак — неспадзяваная падзея, нечаканы збег абставін, што пацягнуў цялеснае пашкоджанне або смерць.
Тыповымі прыкладамі з'яўляюцца аўтамабільная катастрофа (або трапленне пад машыну), падзенне з вышыні, трапленне прадметаў у дыхальныя шляхі, падзенне прадметаў (цэгла, ледзяшы) на галаву, паражэнне электрычным токам. Фактарамі рызыкі могуць быць невыкананне тэхнікі бяспекі, ужыванне алкаголю. Няшчасны выпадак з'яўляецца адной з вядучых прычын смерці ў Расіі. Смерць вядомых людзей у выніку няшчаснага выпадку звычайна прыцягвае шырокую ўвагу. Часта не атрымліваецца ўсталяваць, ці быў гэта няшчасны выпадак, самагубства ці забойства.
У страхаванні няшчасны выпадак трактуецца як раптоўная кароткачасовая знешняя падзея для застрахаванага, якая адбылася на працягу тэрміну дагавора, якая пацягнула за сабой цялесныя пашкоджанні (гібель) застрахаванага ў выніку ДТЗ, пажару, выбуху, стыхійных з'яў — за выключэннем супрацьпраўных дзеянняў трэціх асоб.
Джон Во
Джон Сцюарт Во ( — ) — амерыканскі хімік і прафесар Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Распрацаваў сярэдняй гамільтанавай тэорыі і яе выкарыстанне для пашырэння спектраскапіі ЯМР, якая раней абмяжоўвалася вадкасцямі. Аўтар ANTIOPE, бясплатнага сімулятара спектраў і дынамікі ядзернага магнітнага рэзанансу (ЯМР) агульнага прызначэння на базе Windows. Ён таксама выкарыстаў сістэмы з некалькіх звязаных спінаў, каб праілюстраваць агульныя патрабаванні да раўнавагі і эргадычнасці ў ізаляваных сістэмах.
Во быў узнагароджаны прэміяй Вольфа па хіміі за 1983/84 гады разам з Гербертам С. Гутоўскім і Хардэнам М. Мак-Конэлам за іх незалежную працу па спектраскапіі ЯМР.
Куніхару Накамато
(中本 邦治; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1987 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
П’етра Пазінаці
П'етра Пазінаці (Pietro Pasinati;  — ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1938 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
За зборную Італіі згуляў 11 гульняў і забіў пяць галоў. На чэмпіянаце свету 1938 згуляў у першым матчы Італіі і Нарвегіі.
Найлепшым чынам паказаў сябе, гуляючы як нападнік у «Трыесціне» ў 1927—1939 і 1941—1946. Пазней гуляў у «Мілане» (1939—1940) і «Навары» (1940—1941). Па заканчэнні спартыўнай кар’еры стаў трэнерам.
Грыгорава
Грыгорава:
ЦЭЦ-3 (Мінск)
ЦЭЦ-3 — філіял РУП «Мінскэнерга» — прадпрыемства энергетыкі ў паўднёва-ўсходняй частцы Мінска. Пабудаваная ў 1951 годзе. Вызначаная магутнасць 370 МВт (2011). Забяспечваецца тэхнічнай вадой з Чыжоўскага вадасховішча.
Пабудаваная ў 1951 годзе ЦЭЦ з вызначанай магутнасцю 25 МВт прызначалася для забеспячэння электраэнергіяй, парай і цяплом Мінскага трактарнага завода.
У 1961 на ЦЭЦ-3 устаноўлена 1-я ў СССР цеплафікацыйная турбіна вызначанай магутнасцю 100 МВт.
Цяпер ЦЭЦ абслугоўвае буйны прамысловы вузел, утвораны трактарным, аўтамабільным, маторным, падшыпнікавым і інш. заводамі, а таксама абслугоўвае да 25 % жыллёвага фонду горада. Вызначаная магутнасць ЦЭЦ-3 дасягае 370 МВт.
Плануецца рэканструкцыя з мэтаю павысіць ККД і давесці вызначаную магутнасць да 550 МВт.
Чыстыя Бары
Чыстыя Боры (Чи́стые Боры́) — пасёлак гарадскога тыпу ў Буйскім раёне Кастрамской вобласці Расіі. Размешчаны за 14 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра — горада Буя, каля ракі Цёбзы.
Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Чыстыя Бары са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Заснаванне пасёлка ў 1979 годзе звязана з будаўніцтвам Кастрамскай АЭС. Насельніцтва — 4048 чалавек (2021).
Норыджскі ўніверсітэт мастацтваў
Норыджскі ўніверсітэт мастацтваў (Norwich University of the Arts) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Норыдж.
Агульная характарыстыка
Гісторыя ўніверсітэта бярэ пачатак у 1845 годзе, калі была створана Норвічская школа дызайну, каб падрыхтаваць спецыялістаў для мясцовых галін прамысловасці. Яе заснавальнікамі былі мастакі і паслядоўнікі «Норвічскай школы жывапісцаў», адзінай правінцыйнай брытанскай групы, якая заваявала міжнародную рэпутацыю пейзажнага жывапісу.
У 1989 годзе школа аб'ядналася з Грэйт-Ярмутскім каледжам мастацтваў, утварыўшы Норфалкскі інстытут мастацтваў і дызайну. У 1991 годзе Норфалкскі інстытут мастацтваў і дызайну стаў асацыяваным каледжам новага Англійскага політэхнічнага інстытута.
У 1994 годзе інстытут быў зарэгістраваны як вышэйшая навучальная ўстанова і перайменаваны ў Норвічская школа мастацтваў і дызайну.
У лістападзе 2007 года школа атрымала права прысуджаць свае ўласныя кваліфікацыі да ўзроўню магістра і была перайменавана ва Норвічскі ўніверсітэцкі каледж мастацтваў.
У 2012 годзе зніжэнне парога колькасці студэнтаў, неабходнага для навучання ў ВНУ (з 4 000 да 1 000), дазволіла каледжу атрымаць статус універсітэта. Яго статус універсітэта быў прызнаны ў 2013 годзе, і яго назва была зменена на сучасную.
NGC 5342
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жыгалкі
Жыгалкі — тапонім.
Чэзіа
Чэзіа (Cesio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 289 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 18020. Тэлефонны код — 0183.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Lucia.
Дорыс Лесінг
Дорыс Мэй Лесінг (Doris May Lessing; народжаная Тэйлар; 22 кастрычніка 1919 года, Керманшах, Персія-) — англійская пісьменніца-фантаст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры за 2007 год «за поўнае скепсісу, страсці і празорчай сілы разуменне досведу жанчын". Лесінг прытрымлівалася ідэй фемінізму.
Аўтар 5 раманаў з серыі «Канопус ў Аргосе» (1979-1982), якія змяшчаюць розную трактоўку філасофскай праблематыкі пасіўнага ўдзелу слабага чалавецтва ў барацьбе магутных цывілізацый. Пры станоўчым водгуку Браяна Олдзіса серыя была раскрытыкаваная за выкарыстанне канцэпцыі багоў-прышэльцаў. З 1965 года рэгулярна выходзяць манаграфіі аб творчасці Лесінг.
Кабылкіна
Кабылкіна - тапонім.
Ігар Алегавіч Траянчук
Ігар Алегавіч Траянчук (, Палтава, Украіна — 15 верасня 2018) — беларускі фізік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар фізіка-матэматычных навук (1991), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1979). З 1979 г. у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў НАН Беларусі: з 1982 г. малодшы навуковы супрацоўнік, навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік, у 1993—1995 гг. вядучы навуковы супрацоўнік. З 1995 г. загадчык лабараторыі Аб’яднанага інстытута фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (з 2007 г. Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па матэрыялазнаўстве).
Вятлужскі (Кастрамская вобласць)
Вятлужскі (Ветлу́жский) — пасёлак гарадскога тыпу Кастрамской вобласці Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Шар’я. Стаіць на рацэ Вятлуга. Насельніцтва — 9548 чалавек (2021). За 275 км на паўночны ўсход ад Кастрамы. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года.
У 1961 годзе ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР рабочы пасёлак Галышы перайменаваны ў Вятлужскі.
Патэнцыяльная энергія
Патэнцыяльная энергія U(\vec r) — скалярная фізічная велічыня, якая характарызуе здольнасць сіл узаемадзеяння механічнай сістэмы выконваць работу. Патэнцыяльная энергія роўна рабоце сіл узаемадзеяння, якая выконваецца пры пераходзе сістэмы з дадзенага стану ў стан з нулявым значэннем патэнцыяльнай энергіі.
Чартавічы
Чартаві́чы (, Чертовичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Во
Во:
Патэнцыяльная энергія
Тэрмін «патэнцыяльная энергія» быў уведзены ў XIX стагоддзі шатландскім інжынерам і фізікам Уільямам Рэнкінам. Адзінкай вымярэння энергіі ў СІ з'яўляецца Джоўль.
Чартавічы
Да 23 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Патэнцыяльная энергія
Патэнцыяльная энергія залежыць або ад адлегласці паміж целамі, або ад узаемнага размяшчэння частак аднаго цела. Ад выбару нулявога ўзроўню залежыць значэнне патэнцыяльнай энергіі, але не залежыць яе змяненне. Значыць, ад выбару нулявога ўзроўню не залежыць і работа, якая пры гэтым выконваецца. Таму лічыць роўнай нулю можна патэнцыяльную энергію любога яе стану. Такім чынам, за нулявы ўзровень можна выбіраць той, які найбольш зручны для рашэння канкрэтнай задачы.
Класіфікацыя Сіблі — Алквіста
Класіфікацыя Сіблі-Алквіста (Sibley-Ahlquist taxonomy) — фундаментальная рэвізія сістэмы птушак, праведзеная Чарльзам Сіблі (Charles Sibley) і Джонам Алквістам (Jon Edward Ahlquist). Заснаваная на працах па даследаванню філагеніі птушак метадам  гібрыдызацыі ДНК, якая праводзілася ў канцы 1970-х — 1980-х гадах.
У малекулярнай біялогіі гібрыдызацыя ДНК уяўляе сабой адзін з параўнальных метадаў, з дапамогай якога можна ацаніць ступень адрозненняў у паслядоўнасцях ДНК арганізмаў, якія параўноўваюць.
Касачоўка
Касачоўка — тапонім.
Захад-2013
«За́хад-2013» — сумесныя стратэгічныя вучэнні Узброеных сіл Беларусі і Расіі, якія праводзіліся 20—26 верасня 2013 года.
У Беларусі задзейнічалі 6 палігонаў: 3 у Брэсцкай вобласці і па адным у Гродзенскай, Магілёўскай і Мінскай абласцях. У Расіі выкарысталі 2 палігоны Калінінградскай вобласці. Асаблівасцю вучэнняў параўнальна з папярэднімі «Захад-2009» стаў удзел ваенных узброеных сіл Арменіі, Казахстана, Кыргызстана і Таджыкістана ў межах вучэнняў «Узаемадзеянне-2013» Калектыўных сіл аператыўнага рэагавання (КСАР) АДКБ. Агульны лік удзельнікаў вучэнняў у Беларусі склаў каля ваенных. З іх ад Беларусі было звыш салдат, ад Расіі — каля 2500, ад 4 іншых дзяржаў-удзельніц АДКБ — каля 300 чалавек. Задзейнічалі каля 350 адзінак бранятанкавай тэхнікі, у тым ліку каля 70 танкаў. Таксама выкарысталі звыш 50 адзінак артылерыі і РСЗА, звыш 50 верталётаў і самалётаў. У Калінінградскай вобласці Расіі задзейнічалі каля 200 ваенных 103-й мабільнай брыгады (Віцебск) Узброеных сіл Беларусі. На вучэннях упершыню адпрацавалі міжвідавое ўзаемадзеянне Рэгіянальнай групоўкі войскаў (РГВ) Беларусі і Расіі з прыцягненнем Ваенна-марскога флоту Расіі. На тэрыторыі Расіі ў вучэннях задзейнічалі звыш 9000 ваенных, з іх 200 дэсантнікаў з Беларусі. У Калінінградскай вобласці прынялі ўдзел каля 180 адзінак баявой тэхнікі: танкі, самалёты і караблі Балтыйскага флоту. За вучэннямі назіралі ваенныя аташэ з 20 краін і па 2 замежныя назіральнікі ад сумежных Латвіі, Літвы, Польшчы і Украіны.
Падрыхтоўка
11 сакавіка 2013 года Міністэрства абароны Расіі пачало камандна-штабную трэніроўку з галоўнымі органамі ваеннага кіравання і ваеннымі акругамі для падрыхтоўкі да вучэння «Захад-2013». 21—23 мая ў Мінску адбыўся 2-гі этап сумеснай штабной трэніроўкі Узброеных сіл Беларусі і Расіі, у ходзе якога распрацавалі план правядзення вучэння. 27 мая афіцэры Генштаба Узброеных сіл Расіі прыбылі ў Беларусь для аглядаў месцаў правядзення вучэння, каб вызначыць парадак дзеяння войскаў. 16—17 ліпеня 2013 года прайшла камандна-штабная трэніроўка з 2-й інжынернай брыгадай (в/ч 31802; Мінск, вул. Паўлоўскага, д. 58) Беларусі пад кіраўніцтвам начальніка інжынерных войскаў Андрэя Куракова для падрыхтоўкі да вучэння «Захад-2013».
28 жніўня 2013 года міністр абароны Беларусі Юрый Жадобін паведаміў, што галоўнакамандуючы Узброеных сіл Беларусі А. Лукашэнка зацвердзіў задуму беларуска-расійскага стратэгічнага вучэння «Захад-2013» з тэмай «Падрыхтоўка і прымяненне груповак войскаў у інтарэсах забеспячэння ваеннай бяспекі Саюзнай дзяржавы». Вучэнне прызначылі на 20—26 верасня 2013 года. У аснову задумы паклалі ўзрастанне дзейнасці ўзброеных фарміраванняў міжнародных тэрарыстычных арганізацый і найміцкіх арганізацый. Бакі проціборства размясцілі ў межах Беларусі і трох прылеглых абласцей Расіі — Бранскай, Смаленскай і Пскоўскай. «Чырвоныя» ўключалі Беларусь, Расію і 4 іншыя дзяржавы-ўдзельніцы Арганізацыі дагавора аб калектыўнай бяспецы. «Сінія» абазначаліся ў якасці кааліцыі зацікаўленых дзяржаў пад умоўнымі назвамі. Прычынай абвастрэння падавалася імкненне дамагчыся пагаршэння грамадска-палітычнага становішча Беларусі. Паводле сцэнарыя, урад Расіі і іншыя дзяржавы-ўдзельніцы АДКБ мелі аказаць ураду Беларусі «ў адпаведнасці з дзейнай нарматыўна-прававой базай … палітычную, фінансавую і ваенна-тэхнічную падтрымку». У аснову розыгрышаў тактычных эпізодаў паклалі сумесныя дзеянні воінскіх часцей Беларусі і Расіі, што ўваходзілі ў склад Рэгіянальнай групоўкі войскаў (РГВ). Прадугледжвалася сумесная адпрацоўка аховы і абароны ваенных аб’ектаў, знішчэння дыверсійна-выведвальных груп і ўзброеных фарміраванняў, а таксама пераадолення наступстваў тэхнагенных здарэнняў.
3 верасня 2013 года на станцыю Азярышча на ўсходзе Мінска прыбыў 1-ы эшалон з вайскоўцамі і ваеннай тэхнікай Узброеных сіл Расіі, што ўключаў падраздзяленне забеспячэння для разгортвання сістэмы кіравання. 9 верасня А. Лукашэнка абмеркаваў з генсакратаром АДКБ Мікалаем Бардзюжам прыбыццё на вучэнне фарміраванняў Калектыўных сіл аператыўнага рэагавання АДКБ з ліку ўзброеных сіл Арменіі, Казахстана, Кыргызстана і Таджыкістана. На 10 верасня ў Беларусь адправіліся 2500 ваенных Заходняй ваеннай акругі Расіі. Для іх перамяшчэння задзейнічалі 20 ваенных эшалонаў. 6—10 верасня 2013 года ў Брэст (Беларусь) з Маскоўскай вобласці (Расія) прыбывалі эшалоны з тэхнікай і ваеннымі 20-й агульнавайсковай арміі Расіі (Варонеж). Да 10 верасня на Брэсцкі палігон прыбыла каля 900 расійскіх ваенных са 130 адзінкамі бранятанкавай і спецыяльнай аўтамабільнай тэхнікі. 12 верасня эшалон з асабовым складам і тэхнікай 350-га асобнага мабільнага батальёна 103-й асобнай мабільнай брыгады Беларусі прыбыў на чыгуначную станцыю Араніенбаўм (Ленінградская вобласць, Расія) для ўдзелу ў вучэнні.
17 верасня 2013 года на Гожскім палігоне засяродзілі каля 3000 беларускіх і расійскіх салдат. 18 верасня расійскія дэсантныя караблі «Калінінград» Балтыйскага флоту, «Георгій Пераможца» Паўночнага флоту і «Азоў» Чарнаморскага флоту даставілі беларускіх дэсантнікаў і тэхніку ў Балтыйск (Калінінградская вобласць). Адтуль беларускія салдаты мелі накіравацца на палігоны Балтыйскага флоту Расіі для адпрацоўкі знішчэння ўзброеных фарміраванняў сумесна з расійскімі марскімі пяхотнікамі і дэсантнікамі. Падчас 2-дзённага пераходу беларускія дэсантнікі са 103-й брыгады (Віцебск) ўдзельнічалі ў вучэнні па абароне карабельнага ордэра. 19 верасня 2013 года на Асіповіцкім палігоне адкрылі вучэнне Калектыўных сіл аператыўнага рэагавання (КСАР) АДКБ «Узаемадзеянне-2013», што мела прайсці 20—25 верасня спадарожна з вучэннем «Захад-2013». Свае воінскія кантынгенты даслалі Арменія, Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Расія і Таджыкістан. На вучэнні мелі апрабаваць прымяненне авіяцыі калектыўных сіл у спецыяльнай і сумеснай аперацыі па барацьбе з узброенымі фарміраваннямі. Лік удзельнікаў перавышаў 600 чалавек. У вучэнні мелі задзейнічаць каля 60 адзінак баявой і спецыяльнай тэхнікі, а таксама каля 15 адзінак паветранай тэхнікі. Камандзір групоўкі КСАР АДКБ Алег Белаконеў адзначыў, што «вучэнне „Узаемадзеянне-2013“ накіраванае на барацьбу з тэрарызмам».
Агулам з пачатку 2013 года ва Узброеных сілах Беларусі і Заходняй ваеннай акрузе Расіі правялі звыш 10 сумесных мерапрыемстваў аператыўнай падрыхтоўкі да вучэння.
Правядзенне
20 верасня 2013 года Узброеныя сілы Беларусі і Расіі пачалі сумеснае стратэгічнае вучэнне «Захад-2013» ва ўмовах дажджлівага надвор’я на беларускіх палігонах. Кіраўнікамі вучэння выступілі міністр абароны Беларусі Юрый Жадобін і начальнік Генштаба Узброеных сіл Расіі Валерый Герасімаў. У Беларусі задзейнічалі 12 900 ваенных, з іх звыш 10 000 ад Узброеных сіл Беларусі, каля 2500 расійскіх салдат і звыш 300 ваенных ад 4 іншых дзяржаў-удзельніц АДКБ — Арменіі, Казахстана, Кыргызстана і Таджыкістана. Таксама задзейнічалі 350 адзінак бранятанкавай тэхнікі, у тым ліку каля 70 танкаў, звыш 50 адзінак артылерыі і РСЗА, звыш 50 верталётаў і самалётаў. Падраздзяленні Рэгіянальнай групоўкі войскаў Беларусі і Расіі размясцілі блокпасты каля заходняй мяжы Беларусі, ахоўвалі дзяржаўныя будынкі, ладзілі засады на пагражальных напрамках і вялі дазор супраць пранікнення дыверсійна-выведвальных груп і ўзброеных фарміраванняў праціўніка. Ва ўзаемадзеянні задзейнічалі Сухапутныя войскі, Ваенна-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны, тэрытарыяльныя войскі і Сілы спецыяльных аперацый Беларусі. На Абуз-Лясноўскім палігоне ў Баранавіцкім раёне рэактыўны дывізіён 336-й рэактыўнай артылерыйскай брыгады (Асіпавічы) правёў баявыя пускі снарадаў. Да 22 верасня на 6 ваенных палігонах Беларусі задзейнічалі абодва аператыўныя камандаванні Узброеных сіл Беларусі — Заходняе і Паўночна-заходняе, а таксама войскі 20-й арміі Расіі.
23 верасня пачаўся 2-гі этап вучэнняў. Звыш 500 ваенных засяродзілі пад Брэсцкім палігонам для адпрацоўкі прыкрыцця дзяржаўнай мяжы ад тэрарыстычных груп. Для выяўлення праціўніка і навядзення на мэту верталётаў адправілі беспілотнікі. Пасля паветранага ўдару наступ пачалі мотастралковыя падраздзяленні, у тым ліку асобны мабільны батальён 38-й мабільнай брыгады (Брэст) Беларусі і мотастралковы батальён 20-й арміі (Варонеж) Узброеных сіл Расіі. Цягам 23—26 верасня на Абуз-Лясноўскім палігоне (Баранавіцкі раён) адпрацоўвалі падтрыманне ладу ваеннага становішча і вядзенне супрацьпадрыўной барацьбы. Адначасова праходзіла тактычнае вучэнне падраздзяленняў ракетных войскаў і артылерыі, што ўключала перакідку ў іншую мясцовасць для правядзення баявых пускаў. 24 верасня на Гожскім палігоне (Гродзенскі раён) адпрацавалі падтрыманне ладу надзвычайнага становішча ў памежным раёне, пошук і блакаванне выяўленых дыверсійна-выведвальных груп і ўзброеных фарміраванняў праціўніка, вядзенне бою для іх знішчэння. На Даманаўскім палігоне ў Івацэвіцкім раёне правялі баявыя пускі рэактыўных снарадаў з выкарыстаннем трэніровачных комплексаў. На Брэсцкім палігоне разлікі 927-га цэнтра падрыхтоўкі і прымянення беспілотных авіяцыйных комплексаў (в. Асаўцы, Бярозаўскі раён) адпрацавалі пошук дыверсантаў з наступным нанясеннем паветранага ўдару самалётамі Су-25 116-й штурмавой авіябазы (Ліда). Паветраную разведку ажыццявілі беспілотнікамі «Грыф-100», «Бусел-М» і «Буравеснік», а таксама верталётнымі беспілотнікамі «Індэла Інскай».
25 верасня 2013 года на Асіповіцкім палігоне скончылася вучэнне «Узаемадзеянне-2013» Калектыўных сіл аператыўнага рэагавання (КСАР) АДКБ, што ладзілася ў рамках вучэння «Захад-2013». Паводле задумы вучэння, у Беларусі ўзрасла дзейнасць падрыўных фарміраванняў міжнародных тэрарыстычных арганізацый і найміцкіх арганізацый. Савет калектыўнай бяспекі Арганізацыі дагавора аб калектыўнай бяспецы (АДКБ) вырашыў аказаць ваенную і ваенна-тэхнічную дапамогу. Вайсковыя кантынгенты ўзброеных сіл Арменіі, Беларусі, Казахстана, Кыргызстана, Расіі і Таджыкістана адпрацавалі разблакаванне лётнішча, прыступ будынка і вызваленне закладнікаў. Падраздзяленні вартавалі дзяржаўныя аб’екты, выведвалі мясцовасць, шукалі ўзброеныя фарміраванні праціўніка і ладзілі засады ва ўмовах дажджлівага надвор’я. Упершыню ў рамках АДКБ на парашутах высадзілі самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі з вышыні 600 метраў. Колькасць удзельнікаў вучэнняў склала 600 чалавек. Задзейнічалі каля 60 адзінак спецыяльнай і баявой тэхнікі і каля 15 самалётаў. Вучэнні КСАР АДКБ былі 5-мі па ліку і ўпершыню праходзілі ў Беларусі.
26 верасня прэзідэнты Беларусі і Расіі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін наведалі Гожскі палігон у Гродзенскім раёне Беларусі і расійскі палігон Хмялёўка ў Калінінградскай вобласці. На Гожскім палігоне мотастралковыя і мабільныя падраздзяленні ўзброеных сіл Беларусі і Расіі, тэрытарыяльных войскаў, унутраных войскаў МУС і МНС Беларусі адпрацавалі прыкрыццё дзяржаўнай мяжы і пошук, блакаванне і знішчэнне падрыўных выведвальных груп і ўзброеных фарміраванняў праціўніка агульным лікам звыш 2000 чалавек. У яго ходзе самалёты Су-25 і баявыя верталёты нанеслі ракетна-бомбавы ўдар па аўтакалоне ўмоўных тэрарыстаў, што спрабавала перасекчы дзяржаўную мяжу ў абыход блокпаста. На шляху адыходу праціўніка дэсантнікі высадзіліся з верталётаў і вёўся агонь артылерыі. Пасля здушэння агнявых кропак суперніка ў бой уступілі мотастралковыя падраздзяленні. На вучэнні задзейнічалі новыя ўзоры беларускага ўзбраення, у тым ліку наглядальна-агнявы комплекс «Адунок» дыстанцыйнага кіравання і прыладу кіравання тактычным звяном «Салдат — баявая сістэма». На расійскім палігоне Хмялёўка правялі розыгрыш аперацыі сіламі 350-га асобнага мабільнага батальёна 103-й мабільнай брыгады Узброеных сіл Беларусі, а таксама Балтыйскага флоту Расіі і 1-га камандавання ВПС і СПА Узброеных сіл Расіі. Для стварэння абстаноўкі гарадскога бою на ўзбярэжжы ўзвялі звыш 50 макетаў жылых дамоў, школ і гандлёвых цэнтраў, на вуліцах паселішчаў Трафімава і Ярмолаўка выставілі макеты аўтатранспарту і бранятэхнікі. Беларускія і расійскія салдаты высадзіліся з карабля на паветранай падушцы «Мардовія» і знішчылі ўмоўных тэрарыстаў. Агулам вучэнні «Захад-2013» правялі на 6 палігонах у Беларусі і 2 палігонах Расіі ў Калінінградскай вобласці. На тэрыторыі Расіі ў вучэннях задзейнічалі звыш 9000 ваенных, з іх 200 дэсантнікаў з Беларусі. У Калінінградскай вобласці прымалі ўдзел каля 180 адзінак баявой тэхнікі: танкі, самалёты і караблі Балтыйскага флоту.
Падчас вучэнняў Узброеныя сілы Беларусі выпрабавалі і прынялі да выкарыстання 4 новыя прылады сувязі. Рухомы вузел сувязі «Мускат», які прызначаецца для каманднага пункта, дазволіў замяніць 10 машын на 2 і 10-разова паменшыць асабовы склад. Рухомая радыёрэлейная лічбавая станцыя «Цытрус» дазволіла скараціць час разгортвання са 105 хвілін да 55 хвілін дзякуючы аўтаматызацыі. Экіпаж зменшыўся з 10 чалавек да 6. Далёкасць сувязі вырасла з 40 км да 70 км. Станцыя «Цытрус» забяспечыла стварэнне звыш 300 каналаў замест ранейшых 21. Месцы для сну і харчавання размясцілі ў побытавым адсеку станцыі, што пазбавіла патрэбы ў намётах і палявой кухні. Рэлейная станцыя «Ярус» была малаканальнай і менш магутнай. Станцыя «Мегатрон» замяніла шматканальную рухомую апаратную, што забяспечвала сувязь па кабельнай лініі. Таксама ў ходзе вучэння адно кіберпадраздзяленне Узброеных сіл Беларусі змадэлявала кібернапад на інфармацыйную сістэму ваеннага прызначэння. Другое такое падраздзяленне праводзіла стрымліванне ўздзеяння кібернападу.
Наглядальна-агнявы комплекс «Адунок» дыстанцыйнага кіравання, які ўпершыню задзейнічалі на вучэнні, прызначаўся для дазору мясцовасці, разведкі, засады і прачэсвання паселішча. «Адунок» дазваляў перадаваць відэамалюнкі, выпраўляць мэтапазначэнне і весці агонь у рэальным часе і па загадзя ўведзенай праграме. Абсталяванне «Адунка» ўключала цеплавізар, даламер, гірастабілізатар зброі і прыладу аўтазахопу і суправаджэння мэты. Далёкасць выяўлення мэты сягала 2000 метраў. Хуткасць перамяшчэння складала да 30 км/гадз. Кіраванне ажыццяўлялася па радыёканале. Узбраенне ўключала танкавы кулямёт Калашнікава ККТ калібрам 7,62 мм або аўтаматычны гранатамёт АГС-17а калібрам 30 мм. Салдат на вучэнні ўпершыню аснасцілі сістэмамі кіравання звяном «Салдат — баявая сістэма», што ўключала нашлемны індыкатар і планшэтны камп’ютар. Мікрадысплей індыкатара замацоўваўся непасрэдна перад вокам ваеннаслужачага на ахоўным шлеме. У ходзе вучэння войскі сувязі Беларусі разгарнулі лініі радыёрэлейнай сувязі на 2750 км, трапасфернай — на 120 км, дротавай — на 35 км. Для кіравання войскамі выкарысталі 1955 каналаў сувязі і 72 лічбавыя патокі, у рэальным часе забяспечылі сувязь больш як 1000 абанентам.
Расійскае ААТ «Міждзяржаўная карпарацыя развіцця» (Санкт-Пецярбург) прадставіла на вучэнні трохвымерную транспартную палявую сетку сувязі, частка якой забяспечвала камандзірам відэасувязь, канферэнц-сувязь, уваход у сетку аператара і стык са стацыянарнай сістэмай сувязі Беларусі і Расіі. Канцавыя прылады сувязі ўключалі камп’ютар і інтэрнэт-тэлефон з мясцовай і цэнтральнай батарэяй (ЦБ). Прапускная здольнасць па кожным напрамку складала да 310 мегабіт/сек. Апаратныя сродкі былі сумеснай распрацоўкай беларускага ААТ «Волатаўта» і расійскага ААТ «Радыёзавод імя Аляксандра Папова» (Омск) паводле навукова-тэхнічнай праграмы Саюзнай дзяржавы «Траекторыя».
Водгукі
2 лютага 2013 года генсакратар НАТА Андэрс Фог Расмусен заявіў пра адсутнасць пагрозы ў сувязі з расійскім удзелам у вучэнні «Захад-2013». Пагатоў у Стратэгічнай канцэпцыі НАТА, ухваленай на Лісабонскім саміце 2010 года, адсутнічала згадка Расіі ў якасці магчымай крыніцы пагрозы.
26 лютага 2013 года міністр абароны Літвы Юозас Алакас прапанаваў паслу Беларусі Уладзіміру Дражыну «запрашаць на такія вучэнні назіральнікаў НАТА…, каб Расія і Беларусь былі больш адкрытымі».
7 чэрвеня 2013 года начальнік Генеральнага штаба Узброеных сіл Беларусі Пётр Ціханоўскі заявіў, што «рашэнне правесці на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь буйнамаштабныя вучэнні „Захад-2013“ … было прынятае … зыходзячы з прынцыпаў абароннай дастатковасці і стратэгічнага стрымлівання, у зацікаўленасцях дэманстрацыі рашучасці арганізаваць нацыянальную бяспеку дзяржавы нават ва ўмовах павышанай ваеннай актыўнасці суседзяў». Пётр Ціханоўскі адзначыў, што «ваенная актыўнасць каля межаў Рэспублікі Беларусь у 2010—2012 гадах штогод узрастала, толькі ў 2012 годзе ў краінах Балтыі і Польшчы было праведзена 13 буйных вучэнняў НАТА, падчас якіх адпрацоўваліся пытанні перакідвання і прымянення войскаў».
22 жніўня 2017 года сакратар Рады нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны Аляксандр Турчынаў заявіў, што «вучэнні УС РФ і Беларусі „Захад-2013“ сталі пляцоўкай для адпрацоўкі сцэнарыяў узброенай агрэсіі супраць Украіны, якія Крэмль у агульных рысах паспрабаваў рэалізаваць у 2014—2015 гадах».
Андрэй Уладзіміравіч Лебедзеў (матэматык)
Біяграфія
Скончыў БДУ (1976), дзе і працуе. Навуковыя працы па спектральнай тэорыі нелакальных функцыянальна-дыферэнцыяльных раўнанняў. Распрацаваў аператарна-алгебраічныя канструкцыі і метады, на аснове якіх пабудаваў тэорыю фрэдгальмавай развязальнасці нелакальных функцыянальна-дыферэнцыяльных раўнанняў.
NGC 5343
NGC 5343 (іншыя абазначэнні — MCG -1-35-19, PGC 49412) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хіромі Хара
(原 博実; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1978—1988 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Антропава (Антропаўскі раён)
Антропава (Антро́пово) — пасёлак у Кастрамской вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Антропаўскага раёна і Антропаўскага сельскага паселішча. Узнікненне пасёлка звязана з будаўніцтвам чыгункі, якая злучыла Санкт-Пецярбург з Вяткай. У 1905 годзе недалёка ад вёскі Антропава ўзнікла аднайменная чыгуначная станцыя. Пасля вакол яе вырас пасёлак.
У 1935 годзе Антропава стала раённым цэнтрам. У 1959 годзе Антропаўскі раён скасаваны, а большая яго частка ўвайшла ў склад Палкінскага раёна. У 1966 годзе раённы цэнтр перанесены з Палкіна ў Антропава. У 1977 годзе Антропава атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу.
Суфалкскі ўніверсітэт
Суфалкскі ўніверсітэт (University of Suffolk) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Іпсуіч (графства Суфалк).
Агульная характарыстыка
Сучасны ўніверсітэт быў створаны ў 2007 годзе. Установа была заснавана як унікальнае супрацоўніцтва паміж Усходне-Англійскім універсітэтам і Эсекскім універсітэтам. Цяперашняя назва ўніверсітэта была прынята ў 2016 годзе.
Універсітэт дзеліцца на чатыры кампусы: цэнтральны цэнтр у Іпсуічы і іншыя кампусы, якія сканцэнтраваны на асноўных курсах, якія размешчаны ў Беры-Сэнт-Эдмундс, Лоўстофце і Грэйт-Ярмуце (апошні ў Норфалку, а не ў Суфалку). Ва ўніверсітэце працуюць шэсць акадэмічных факультэтаў, і ў 2019/2020 годзе навучалася 9 600 студэнтаў. Каля 8 % студэнтаў адносяцца да замежных студэнтаў, 66 % студэнтаў універсітэта - жанчыны.
Універсітэт увайшоў у 10 лепшых ВНУ Вялікабрытаніі ў 2019 годзе.
Кукуеўка
Кукуеўка — тапонім.
Андрэй Лебедзеў
Андрэй Лебедзеў:
Касцёл Святой Ганны (Гарадзішча)
Касцёл Святой Ганны — колішні каталіцкі культавы комплекс у в. Гарадзішча, Пінскі раён.
Гісторыя
У 1662 годзе быў пабудаваны драўляны кляштар бенедыктынаў з касцёлам. Касцёл быў фарным (парафіяльным), у 1671 годзе віленскім біскупам Аляксандрам Казімірам Сапегам была створана Гарадзішчанская парафія.
Пасля паўстання Каліноўскага ў 1863—1864 гадах паўстала пытанне аб скасаванні кляштара. 24 ліпеня 1865 года кляштар быў ліквідаваны, манахі былі вымушаны пакінуць мястэчка, а маёмасць была разрабавана. Былы кляштар быў прададзены за невялікія грошы ва ўзнагароду за служэнне кіраўніку мінскай службовай палаты Дэ ля Гардзі (рускі генерал шведскага паходжання) пад «снос или переделку в жилое помещение для совершенного изменения настоящего наружного вида костельного здания».
Улетку 1899 года касцёл і кляштарныя будынкі былі прададзеныя на цэглу. Корпус быў разабраны, а разабраць будынак касцёла перашкодзіла каталіцкая грамада і парафіяне, якія паўсталі на абарону былой святыні. У касцёле паспелі разабраць толькі бабінец і вежачку. Цэгла, як паведамляюць дакументы, пайшла на стварэнне камяніц у Пінску.
У 1903 годзе маёнтак перайшоў ва ўласнасць памешчыка праваслаўнага веравызнання В. Тэадаровіча, які падтрымаў жаданне аднавіць касцёл. 18 лістапада 1905 года ксёндз Іваноўскі, які прыбыў з Пінска, здзейсніў набажэнства і асвячэнне храма. Праз нейкі час касцёл быў зноўку закрыты пад выглядам яго «дрэннага стану». У 1909 годзе мінскі губернскі архітэктар Дабралюбаў зрабіў агляд будынка, але нягледзячы на станоўчую ацэнку тэхнічнага стану, касцёл яшчэ доўгі час заставаўся закрытым, пакуль у 1914 годзе не быў выкуплены каталікамі. У 1920-х гадах будынак касцёла быў рэстаўраваны па праекце архітэктара Пшыбылоўскага.
У 1944 годзе перад адступленнем нямецкіх войскаў касцёл быў узарваны. Пасля вайны некаторы час захоўваліся парэшткі брамы-званіцы, кляштарнай мураванай агароджы і іншых будынкаў, але паступова яны былі ўтылізаваныя на будматэрыялы.
У цяперашні час з кляштарнага комплексу захаваўся двухпавярховы будынак, які першапачаткова выкарыстоўваўся як свіран (амбар), а пасля 1920 года перапланаваны пад жылы дом ксяндза. У 1948 годзе будынак рэканструяваны і прыстасаваны пад корпус абласной псіхіятрычнай бальніцы.
Выгошча
Выго́шча — рака ў Беларусі, у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Убарць (басейн Прыпяці).
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. Пачынаецца за 3 км на ўсход ад вёскі Данілевічы, упадае ў Убарць каля аграгарадка Баравое. Вадазбор нізінны.