cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзімір Піліпавіч Падзігун
Біяграфія
У гонар Падзігуна названа школа ў вёсцы Жуляны Гродзенскай вобласці Беларусі.
Бжэска
Бжэска (Brzesko) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бжэскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бжэска. Займае плошчу 11,73 км². Насельніцтва — 16 912 чалавек (на 2004 год).
Кубак Беларусі па футболе 2004/2005
Кубак Беларусі па футболе 2004/2005 — 14-ы розыгрыш Кубка Беларусі. Пераможцам Кубка ўпершыню стаў футбольны клуб МТЗ-РІПА з Мінска, які ў фінале перамог барысаўскі БАТЭ з лікам 2:1.
1/32 фінала
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 30 клубаў:
Гульні прайшлі 14 ліпеня 2004.
1/16 фінала
На гэтай стадыі прыняў удзел 31 клуб:
Па прычыне няцотнай колькасці клубаў, мазырская «Славія» па жараб'ёўцы аўтаматычна прайшла ў наступны раўнд.
Гульні прайшлі з 14 жніўня па 25 верасня 2004.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.
1/8 фінала
Гульні прайшлі з 12 кастрычніка па 14 лістапада 2004.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.
Чвэрцьфіналы
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.
Першыя матчы
Першыя матчы прайшлі 3 красавіка 2005.
Адказныя матчы
Адказныя матчы прайшлі 7 красавіка 2005.
Паўфіналы
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніках двух матчаў.
Першыя матчы
Першыя матчы прайшлі 12 красавіка 2005.
Класічная Грэцыя
Класічная Грэцыя — перыяд у гісторыі Грэцыі, які ахоплівае 5—4 стагоддзі да нашай эры, эпоха найвышэйшага росквіту поліснага ладу.
У выніку перамогі грэкаў у грэка-персідскіх войнах (500—449 да н.э.) адбываецца бурнае развіццё Афін, ствараецца Дэласкі саюз (на чале з Афінамі). Час найвышэйшай магутнасці Афін, найбольшай дэмакратызацыі палітычнага жыцця і росквіту культуры прыходзіцца на час праўлення Перыкла (443—429 да н.э.). Барацьба паміж Афінамі і Спартай за гегемонію ў Грэцыі і супярэчнасці паміж Афінамі і Карынфам, звязаныя з барацьбой за гандлёвыя шляхі прывялі да Пелапанескай вайны (431—404 да н.э.), якая завяршылася паразай Афін.
Гарады і калоніі
Самымі галоўнымі гарадамі-дзяржавамі былі Афіны і Спарта. Іншыя гарады, такія як Карынф, Халкіда, Мілет, Смірна і Эрытрэя, мелі свае традыцыі і форму кіравання. Гарады-дзяржавы разрасталіся, засноўвалі калоніі на берагах Чорнага мора, у Кірэнаіцы — на поўначы Афрыкі (Лівія), на Сіцыліі, у Паўднёвай Італіі і нават на паўднёвым узбярэжжы Францыі і Іспаніі. Грэчаскія гарады-дзяржавы супернічалі паміж сабой.
Афіны, Спарта і некаторыя іншыя гарады аб'ядноўваліся ў барацьбе супраць персаў, якая доўжылася больш за 50 гадоў, і атрымалі перамогу пры Саламіне і Марафоне ў 480 г. да н.э. З-за таго, што Спарта спужалася росту магутнасці Афін, пачалася Пелапанеская вайна, якая доўжылася 25 гадоў. Раз'яднанасць гарадоў-дзяржаў прывяла да таго, што ў 338 г. да н.э. Грэцыю заваяваў македонскі цар Філіп II — бацька Аляксандра Македонскага (Вялікага).
Мастацтва
Старажытнагрэчаскае мастацтва класічнага перыяду Грэцыі прынята дзяліць на наступныя этапы:
Архітэктура
У перыяд класікі атрымала развіццё рэгулярная сістэма планіроўкі гарадоў (архітэктар Гіпадам), вышэйшай гарманічнасці і тэктанічнай ураўнаважанасці дасягнула ордэрная сістэма архітэктуры (архітэктары Іктын, Калікрат). Асаблівае месца ў архітэктуры эпохі класікі займае комплекс збудаванняў Афінскага акропаля (храм Нікі Аптэрас, галоўны храм Афін — Парфенон, Пінакатэка, Прапілеі, Эрэхтэён), Храм Зеўса Алімпійскага ў Афінах.
Скульптура
Скульптарамі-класікамі былі створаны вобразы дасканалых людзей у адзінстве іх духоўнай і фізічнай прыгажосці (скульптары Мірон, Паліклет з Аргаса, Алкаменам, Фідзій, Калімах, Скопас, Праксіцель, а таксама Лісіп, творчасць якога звязана і з наступным гістарычным этапам). Значная колькасць помнікаў старажытнагрэцкага мастацтва знойдзеныя на тэрыторыі былых антычных дзяржаў Паўночнага Прычарнамор'я.
Літаратура
У класічную эпоху асноўнымі літаратурнымі жанрамі сталі трагедыя і камедыя, асноўныя сюжэты якіх, як і ў архаічны перыяд, звярталіся да міфалогіі. Знакамітымі аўтарамі трагедыі былі Эсхіл (525—456 да н.э.) і Сафокл (497—406 да н.э.), а таксама Еўрыпід (480—406 да н.э.). Трагедыі Эсхіла вызначаюцца тытанічнай сілай сваіх вобразаў і вызваленчымі ідэямі, таму што паэт жыў у складаны перыяд барацьбы ў Афінах з тыраніяй. Да нас дайшлі толькі некаторыя з твораў паэта. Вядомая трагедыя Эсхіла — «Праметэй прыкаваны», якая стала класікай не толькі старажытнагрэчаскай, але і сусветнай літаратуры. Прызнаным камедыёграфам быў Арыстафан (445—385 да н.э.). Змест яго камедый складае сапраўдную энцыклапедыю тагачаснага грэчаскага жыцця («Мір», «Жанчыны ў народным сходзе», «Жабы» і інш.).
Равок
Назву Раво́к маюць:
Беларуская валютна-фондавая біржа
Беларуская валютна-фондавая біржа (поўная назва Адкрытае акцыянернае таварыства «Беларуская валютна-фондавая біржа») — біржа Рэспублікі Беларусь, на пляцоўках якой праводзіцца гандаль па трох асноўных сегментах фінансавага рынка: валютнаму, фондаваму і тэрміноваму. Біржа была створана ў 1998 годзе ў выкананне Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 ліпеня 1998 г. № 366 «Пра ўдасканаленне сістэмы дзяржаўнага рэгулявання рынка каштоўных папер». Заснавальнікамі біржы сталі Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь, Міністэрства па кіраванні дзяржаўнай маёмасцю і прыватызацыі Рэспублікі Беларусь і шэраг буйных банкаў Рэспублікі Беларусь.
Вышэйшым органам кіравання біржы з'яўляецца Агульны сход акцыянераў. У састаў акцыянераў біржы, акрамя заснавальнікаў уваходзяць банкі, брокерска-дылерскія кампаніі рэспублікі і інш. Кіраўніцтва дзейнасцю біржы ў перыяд паміж Агульным сходам акцыянераў ажыццяўляецца Наглядальным саветам.
Акрамя арганізацыі гандлю, біржа выконвае функцыі разліковага дэпазітара на біржавым рынку недзяржаўных каштоўных папер, функцыі аператара разлікова-клірынгавай сістэмы па ўсіх відах каштоўных папер і інструментам тэрміновага рынка, а таксама ажыццяўляе рэгістрацыю здзелак, заключаных на пазабіржавым рынку з каштоўнымі паперамі акцыянерных таварыстваў.
Спасылкі
Афіцыйны сайт Беларускай валютна-фондавай біржы
Уладзімір Пятровіч Іваноў
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Аўтамабільны транспарт», 1970), Маскоўскі аўтамабільна-дарожны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Аўтамабілі і трактары», 1975). Працаваў у Полацкім дзяржаўным універсітэце (з 2001, факультэт машынабудавання і аўтамабільнага транспарту, кафедра аўтамабільнага транспарту, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: тэхналагічная падрыхтоўка і арганізацыя рамонтнай вытворчасці; сінтэз сродкаў і працэсаў вытворчасці; бяспека дарожнага руху; бяспека працы і ахова навакольнага асяроддзя.
Прыгоды Робін Гуда (фільм)
«Прыго́ды Ро́бін Гу́да» (The Adventures of Robin Hood) — амерыканскі кінафільм Майкла Кёртыса 1938 года з Эрал Флін і Алівіяй дэ Хэвіленд у галоўных ролях. 3 прэміі «Оскар».
Равы
Назву Равы́ маюць:
Ялавічына
Я́лавічына — мяса буйной рагатай жывёлы.
Разбор тушы
У розных краінах існуюць разнастайныя традыцыі разбору тушы. Але звычайна разбор складаецца з паслядоўных аперацый: падзелу на асобныя часткі; выдалення сухажылляў і храсткоў; аддзялення мяса ад костак. Разабранае мяса сартуюць у залежнасці ад кулінарнага выкарыстання.
NGC 4102
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сяргей Міхайлавіч Паўлаў
Сяргей Міхайлавіч Паўлаў:
Жароўня (вёска)
Жароўня (Жаровня) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Парламенцкія выбары ў Літве (1920)
Выбары ў Устаноўчы сейм Літвы адбыліся паміж 14 і 16 красавіка 1920.
Вадзім Іванавіч Паўлаў
Вадзім Іванавіч Паўлаў — палкоўнік міліцыі, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт. Заслужаны работнік органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (2020).
Біяграфія
У 1995 годзе з адзнакай скончыў аддзяленне правазнаўства Столінскага аграрна-эканамічнага каледжа. У 2001 годзе скончыў з адзнакай следча-экспертны факультэт Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь. У 2001—2002 гадах праходзіў службу ў следчым аддзеле Першамайскага раённага ўпраўлення Следчага камітэта па горадзе Мінску. У 2002—2005 гадах навучаўся ў ад’юнктуры.
Навуковая дзейнасць
Асноўная сфера навуковых інтарэсаў — сучасная антрапалогія права, посткласічная прававая думка, прававая думка Візантыі, руская філасофія права. Аўтар больш за 200 навуковых і вучэбна-метадычных публікацый, у тым ліку манаграфічнага даследавання «Ад класічнага да некласічнага юрыдычнага дыскурсу», «Нарысы агульнай тэорыі і філасофіі права» (2011), суаўтар калектыўных манаграфій «Навука тэорыі і гісторыі дзяржавы і права ў пошуках новых метадалагічных рашэнняў» (2012), «Сацыякультурная антрапалогія права» (2015), «Юрыдычная герменеўтыка ў XXI стагоддзі» (2016), суаўтар навукова-практычнага каментарыя да Закона Рэспублікі Беларусь «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь», юбілейных выданняў «Міліцыя Беларусі: дакументы і матэрыялы (1917—2007 гг.)» (2007), «Міліцыя Беларусі: 100 гадоў. Гісторыя і сучаснасць» (2017).
Аўтар вучэбнага дапаможніка для магістрантаў «Праблемы тэорыі дзяржавы і права» (2017). Удзельнічаў у распрацоўцы Закона Рэспублікі Беларусь «Аб нарматыўных прававых актах», «Аб дзяржаўнай службе», іншых нарматыўных і лакальных прававых актаў.
Уваходзіць у склад рэдкалегіі часопісаў «Веснік Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь» і «Вестник Нижегородской академии МВД России», а таксама ў міжнародны рэдсавет міжнароднага антрапалагічнага часопіса «Фонарь Диогена» (Расія).
Выкладае навучальныя дысцыпліны «Агульная тэорыя права», «Гісторыя палітычных і прававых вучэнняў», «Юрыдычная тэрміналогія», «Сучасныя праблемы, гісторыя і метадалогія юрыдычнай навукі» (магістратура), «Праблемы тэорыі і гісторыі дзяржавы і права» (магістратура).
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» трох ступеняў і іншымі ведамаснымі ўзнагародамі. Уключаны ў склад навукова-кансультатыўнага савета пры Адміністрацыі Прэзідэнта Беларусі.
У 2020 годзе Вадзіму Паўлаву прысвоена ганаровае званне заслужанага супрацоўніка органаў унутраных спраў.
Меліса лекавая
Меліса лекавая, Мята лімонная, Меліса аптэчная (Melissa officinalis) — шматгадовая эфірамаслічная травяністая расліна, від роду Меліса (Melissa) сямейства.
Назва
Народная назва маліса, мядоўка, матачнік, раёўнін пчальнік.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, добры меданос. Мае ў сабе вялікую колькасць вітаміну С, а таксама карацін, кафейную, алеанолавую і урсолавую кіслоты, эфірны алей.
Равякі
Назву Равякі маюць:
Меліса лекавая
Выкарыстанне
Ужываюць свежую і сушаную мелісу. Высокімі смакавымі якасцямі вызначаюцца лісце і маладыя парасткі, яны ўжываюцца як прыправа да салатаў, супоў, рыбных і грыбных страў, як дамешзк да кампотаў, напіткаў, чаю, араматызацыі віна, воцату. Эфірны алей выкарыстоўваюць у парфумерыі і медыцыне.
У навуковай і народнай медыцыне меліса вядома як сродак, які заспакойвае нервовую сістэму і стымулюе страваванне, асабліва пры ўздуцці страўніка. Для прыпарак і кампрэсаў ужываюць настой з мелісы пры фурункулёзе і як паласканне пры запаленні дзяснаў. Чай з мелісы ўжываюць пры галаўных болях, бяссонніцы, міфэнях, скурных высыпках, парушэнні сардэчнай дзейнасці. Яна ўваходзіць у зборы, што ўжываюць пры гіпертаніі, эпілепсіі, атэрасклерозе, захворваннях печані і інш.
У пчалярстве мелісавай вадой націраюць новыя вуллі, каб залучаць пчол.
Агратэхніка
Вырошчваюць мелісу на ўрадлівых суглінках, добра асветленых сонцам, някіслых і дастаткова ўвільготненых. На адным месцы можа расці да 10 гадоў.
Азербайджан і Еўрапейскі саюз
Азербайджан і Еўрапейскі саюз ужо працяглы час падтрымліваюць інтэнсіўныя сяброўскія адносіны, заснаваныя на ясна выяўленым жаданні Азербайджана стаць сябрам Еўрапейскага саюза.
Падмуркам ўзаемаадносін Азербайджанскай Рэспублікі (АР) і Еўрасаюза (ЕС) з’яўляецца Пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве (СПС). Гэты дакумент быў падпісаны 22 красавіка 1996 года ў Люксембургу і ўступіў у сілу 1 ліпеня 1999 года.
Пастанову аб уключэнні АР ў Еўрапейскую палітыку суседства (ЕПС) было прынята ЕС 14 чэрвеня 2004 года. АР ў рамках Еўрапейскай Палітыкі Суседства (ЕПС), атрымлівае ад ЕС, перш за ўсё, фінансавую і эканамічную падтрымку.
Эканамічна, АР з’яўляецца важным партнёрам для ЕС, паколькі краіны ЕС з’яўляюцца найбуйнейшымі імпарцёрамі азербайджанскай нафты.
АР з’яўляецца сябрам Рады Еўропы, і таму уключаны ў еўрапейскія структуры. Аднак з ЕС гэтая краіна звязаная з дапамогай плана дзеянняў у рамках ЕПС.
Парламенцкі камітэт супрацоўніцтва паміж ЕС і АР, у які ўваходзяць (з абодвух бакоў) высокапастаўленыя палітыкі, лічыць магчымым уступленне АР ў ЕС.
Злотаў
Злотаў (Złotów) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Златоўскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Злотаў.
Замошча (Прачысценскае сельскае паселішча)
Замошча (Замощье) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Дзяржава Ахеменідаў
Дзяржава Ахеменідаў — рабаўладальніцкая дзяржава на тэрыторыі сучаснага Ірана і іншых земляў Азіі, ад ракі Інд да Эгейскага і Міжземнага мораў, а таксама Егіпта, часткі Лівіі і Балканскага п-ва. Існавала з сяр. 6 ст. да 300 да н.э.
Заснавальнікам дзяржавы стаў цар Кір II са старажытнаперсідскага роду Ахеменідаў. Дзяржава ў сваёй існасці была нетрывалым ваенна-адміністрацыйным аб’яднаннем; асноўную масу насельніцтва складалі іншыя народнасці; сацыяльны лад быў моцна неаднародным. Унутраныя канфлікты падарвалі магутнасць дзяржавы, і пасля раду паражэнняў ад войскаў Аляксандра Македонскага яна распалася.
Хэлмжа
Хэлмжа (Chełmża) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Таруньскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Хэлмжа. Займае плошчу 7,84 км². Насельніцтва — 15 138 чалавек (на 2010 год).
Барыс Аляксандравіч Семілетаў
Барыс Аляксандравіч Семілетаў (нар., г. Мінск) — беларускі манументальна-дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва, жывапісец.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1983 годзе. Вучыўся ў Г. Вашчанкі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1983 года.
Творчасць
Працуе ў манументальна-дэкаратыўным і прыкладным мастацтве, а таксама ў станковым жывапісе ў жанры карціны. Асноўныя творы: роспіс «Спадчына» ў саўгасе-камбінаце «Белавежскі» Брэсцкай вобласці; габелен «Сутыкненне»; палотны «Партрэт сучасніцы», «Месца былых баёў», «Ахвярапрынашэнне», «МойМінск», «Зацьменне», «Лёс», «Разам з адлюстраваным сонцам»; дыптых «Дарогі». Творы знаходзяцца ў фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску.
Марафонская раўніна
Марафонская раўніна — раўніна на ўзбярэжжы Марафонскай бухты Міжземнага мора, каля 45 км на паўночны ўсход ад Афін. Мае форму сярпа, даўжынёю каля 9 км, найбольшай шырынёю каля 3,5 км, і абмежаваная з боку сушы вапняковымі гарамі. Праз цэнтр раўніны ўглыб краю вядзе горная даліна, да якой з поўдню прымыкае яр. У кожным з канцоў раўніны вада з восеньскіх дажджоў утварае балоты, якія высыхаюць увесну і ўлетку.
У часы Старажытнай Грэцыі гэтае месца было прысвечана Гераклу, лічылася месцам подзвігаў героя Тэсея. Паводле легендаў, тут афінцы з Гераклідам на чале адбілі ўварванне Еўрысфея. Раўніна была месцам двух гістарычна важных бітваў старажытнасці, Марафонскай (537 да н.э.) і Марафонскай (490 да н.э.).
Роберт Харлі
Роберт Гарлей або Харлі, 1-ы граф Оксфард (Robert Harley; 5 снежня 1661 - 21 мая 1724) — англійскі палітычны дзеяч, ініцыятар стварэння скандальна вядомай кампаніі Паўднёвых мораў.
Біяграфія
Падчас Слаўнай рэвалюцыі 1688 Харлі разам са сваім бацькам сабраў конны атрад для падтрымкі Вільгельма III і заняў для яго горад Ворчэстэр.
Абраны ў 1689 у палату абшчын, Харлі, згодна з сямейнай традыцыяй, далучыўся да вігаў, але хутка стаў пераходзіць на процілеглы бок, паўстаючы ў асаблівасці супраць знешняй палітыкі Вільгельма III, і ўжо ў 1698 годзе замяніў Мантэгю ў кіраўніцтве палатай абшчын. Старанна вывучыўшы яе формы і абрады, ён у 1701 годзе быў абраны спікерам.
Радзькі
Назву Радзькі маюць:
NGC 4103
NGC 4103 (іншыя абазначэнні — OCL 871, ESO 130-SC5) — рассеянае скопішча ў сузор’і Паўднёвы Крыж.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Азімая соўка
Азімая соўка (Agrotis segetum) — насякомае атрада матылёў. Пашыраны ў Еўразіі, Афрыцы, Аўстраліі.
Размах крылаў 4-5 см. Пярэднія крылы шэрыя або амаль чорныя з плямамі, заднія — белыя. Актыўныя ўначы. Самка вельмі пладавітая, адкладвае больш за 2000 яец. Матылькі жывяцца нектарам кветак, сокам раслін, вусені — травяністымі раслінамі. Шкоднікі сельскагаспадарчых культур: псуе высеянае зерне азімых злакаў, шкодзіць руні, кукурузе, сланечніку, бавоўніку, іншым раслінам.
Карабулак (Паўладарская вобласць)
Карабулак — былое сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіла ў склад Узунбулакскай сельскай акругі. Скасавана ў 2012 годзе. Код КАТА — 553663500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 73 чалавекі (42 мужчыны і 31 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 9 чалавек (4 мужчыны і 5 жанчын).
Ісмаілава
Ісмаілава — прозвішча.
Радзюкі
Назву Радзюкі́ маюць:
Маргерыта
Пік Маргерыта — гара ў горнай сістэме масіву Рувензоры (Уганда, Афрыка). Вышыня 5109 м.
Райградскі кляштар
Гісторыя
Пра заснаванне кляштара не захавалася згадванняў сучаснікаў, аднак з пазнейшых дакументаў вядома, што 18 кастрычніка 1045 года князь Чэхіі Бржэціслаў I дараваў бенедыкцінцам манастыр, закладзены каля 1028 года ў гонар Святых апосталаў Пятра і Паўла ў Райградзе. Тры праз гады манастыр указам князя Бржэціслава быў ператворана ў бенедыкцінскі кляштар, які да 1813 года заставаўся як у духоўным, так і матэрыяльным плане цалкам залежным ад Бржэўнаўскага кляштара. Лічыцца, што перадаючы манахам лацінскага абраду славянскі манастыр, які, магчыма, наведвалі ў свой час славянскія Святыя Кірыл і Мяфодзій, князь Бржэціслаў I імкнуўся дагадзіць Папе Рымскаму Бенедыкту IX, які спрабаваў прыцягнуць князя да суда за разбурэнне святых месцаў у Польшчы.
Першая пісьмовая згадка пра кляштар адносіцца да 1136 года і належыць храністу, вядомаму пад імем Вышаградскі канонік.
Развіццю кляштара спрыялі шматлікія прывілеі, падараваныя кіраўнікамі ў XIII—XIV стст.: у 1234 годзе маркграф Маравіі Пржэмысл дараваў кляштару свабоды, аналагічныя тым, якімі карыстаўся ў Маравіі Велеградскі кляштар. Кароль Ян Люксембургскі ў 1327 годзе дараваў кляштару права накладаць пакаранне смерцю, а імператар Карл IV пацвердзіў усе прывілеі, падараваныя кляштару Бржэціславам I.
У Сярэднявеччы кляштар некалькі разоў руйнаваўся іншаземнымі захопнікамі: у 1241 годзе яго разарылі татара-манголы, у 1253 годзе — венгерска-палавецкія налётчыкі. Кляштарны касцёл тройчы нанова асвячалі. Да канца XVII стагоддзя знешняе аблічча кляштара захоўваў галоўным чынам раманскія рысы. Пры пробашчы Плацыдзе Новатным (1690—1692) была распачата рэканструкцыя струхлелага комплексу кляштара. Былі пабудаваны дзве вежы і планавалася знесці стары касцёл і ўзвесці новы, аднак смерць пробашча перашкодзіла гэтым планам. Кляштарны комплекс, які захаваўся да нашых дзён, быў пабудаваны ў 1721—1746 гадах па праекце вядомага архітэктара Яна Блажэя Санціні (яго праект аднак быў рэалізаваны не да канца). Будаўніцтвам кіраваў брненскі майстар Францішак Бенедыкт Клічнік. Інтэр'ер новага храма і кляштара быў распісаны брненскім жа мастаком Ян Іржы Этгенс. Адноўлены пасля землетрасення 1763 года прэзбітэрый у 1770 годзе быў упрыгожаны фрэскамі працы Іозефа Вінтэргалдэра Малодшага.
У 1813 годзе Райградскае пробства атрымала статус самастойнага абацтва. Абацтва функцыянавала да 1950 года, калі манахі былі сілком выселены з кляштара. Тэрыторыя кляштара была перададзена пад патрэбы ваенных.
У 1990 годзе струхлелы кляштар быў вернуты бенедыкцінцам, якія паступова аднавілі манастырскі комплекс. У 1997 годзе невялікая бенедыкцінская абшчына аднавіла служэнне ў кляштары.
Настаяцелі кляштара
З-за недахопу пісьмовых крыніц, складана дакладна ўсталяваць колькасць і паслядоўнасць пробашчаў кляштара ў пачатковы перыяд яго існавання. Вядома, што з 1540 года пробашчы Райградскага кляштара засядалі ў рэгіянальным савеце Маравіі.
1 кастрычніка 1687 года Папа Інакенцій IX дараваў райградскім пробашчам права насіць мітру, крыж, пярцёнак і кій.
Нацыянальны парк Ніякола-Коба
Нацыянальны парк Ніякола-Коба (Parc National du Niokolo Koba PNNK) — нацыянальны парк на паўночным усходзе Сенегала, у міжрэччы Гамбіі і Ніякола-Коба. Заснаваны ў 1954 годзе з мэтай аховы прыродных ландшафтаў. Плошча каля 900 тыс. га. Ландшафт з град пясчаныхх пагоркаў, высакатраўных саваннаў, балот, галерэйных лясоў. У фаўне афрыканскі слон, бегемот, бародавачнік, жырафа, буйвал, некалькі відаў антылоп, леў, леапард, гіена, рэптыліі.
Захаркіна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Бровар
Бровар, вінакурня, вінакурны завод — традыцыйнае вытворчае збудаванне, дзе варылі піва, гналі гарэлку.
На Беларусі бровар вядомы з 16 ст. у замках, сядзібах, пры корчмах і аўстэрыях. Размяшчалі бровар каля рэк і сажалак, у асобных выпадках — у дварах. Будавалі пераважна драўляныя, пазней мураваныя. Часта ў комплекс бровара ўваходзілі саладоўня з сушыльняй, варыўня, дзе захоўвалі гародніну і харчовыя прыпасы, лазня, а таксама жыллё.
Рэспубліка Злучаных правінцый
Рэспубліка Злучаных правінцый — рэспубліка, якая ўтварылася ў выніку перамогі Нідэрландскай буржуазнай рэвалюцыі XVI-XVII стагоддзяў. Існавала з 1581 па 1795 год.
Гісторыя
Да 1581 года, тэрыторыя гістарычных Нідэрландаў складалася з княстваў, графстваў і незалежных дыяцэзій, некаторыя з іх, аднак не ўсе, уваходзілі ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Сёння, гэтая тэрыторыя падзелена паміж такімі дзяржавамі, як Нідэрланды, Бельгія, Люксембург і часткі тэрыторый Францыі і Германіі. Гістарычныя Нідэрланды ў XVI стагоддзі прыкладна адпавядалі Семнаццаці правінцыям, на якія распаўсюджвалася дзеянне Прагматычнай санкцыі 1549 Карла V Габсбурга.
Праз шлюб, мір або продаж, гэтыя землі перайшлі да габсбургскага імператара Карлу V Габсбургу і яго сыну, каралю Філіпу II Габсбургу. У 1568 годзе Нідэрланды, кіруемыя Вільгельмам I Аранскім, паўсталі супраць Філіпа II з прычыны высокіх падаткаў, пераследу пратэстантаў урадам і спробы Філіпа мадэрнізаваць і цэнтралізаваць дэцэнтралізаваныя сярэдневяковыя ўрадавыя структуры правінцый. Гэта быў пачатак Нідэрландскай буржуазнай рэвалюцыі.
У 1579 годзе, 7 паўночных правінцый Нідэрландаў падпісалі Утрэхцкую унію, у якой яны паабяцалі падтрымаць адзін аднаго ў абарончай вайне супраць іспанскай арміі. Гэта было пацверджана ў "Акце аб урачыстым адрачэнні" (1581), дэкларацыі аб незалежнасці, у якой паўночныя правінцыі афіцыйна зрынулі Філіпа II як кіраўніка Паўночных Нідэрландаў.
Спачатку Злучаныя правінцыі імкнуліся выбраць свайго ўласнага кіраўніка. Яны запрасілі кіраваць дзяржавай Франсуа Анжуйскага (ён узначальваў рэспубліку Злучаных правінцый працягу 1581-1583). Пазней, пасля забойства Вільгельма Аранскага (10 ліпеня, 1584) і Генрых III, і Елізавета адхілілі прапанову кіраваць Нідэрландамі. Аднак, апошняя пагадзілася даць Злучаным правінцыям пратэктарат ад Англіі (Нансачскі дагавор, 1585), і адправіла Роберта Дадлі ў якасці генерал-губернатара. Гэта не мела поспеху, і 1588 годзе правінцыі ператварыліся ў рэспубліку.
Уладзімір Канстанцінавіч Ліпскі
Біяграфія
Скончыў Калінінградскі тэхнічны інстытут рыбнай прамысловасці і гаспадаркі (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання, металарэжучыя станкі і інструменты», 1964; аспірантура, спецыяльнасць «Тэорыя карабля», 1971). Працаваў у Калінінградскім тэхнічным інстытуце рыбнай прамысловасці і гаспадаркі (1965—1971), Полацкім дзяржаўным універсітэце (з 1974, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра трубаправоднага транспарту і гідраўлікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: выпрабаванне мадэлей суднаў на натурным хваляванні; рух двухфазных патокаў; гідратранспарт; упакоўванне і транспартаванне высоказастываючых нафтапрадуктаў; засцярога водных аб’ектаў пры аварыйных разлівах нафты; прамысловая і экалагічная бяспека магістральных трубаправодаў.
Узнагароды
Медаль Францыска Скарыны (2013), званне «Чалавек года Віцебшчыны» (2010), значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1993).
Ісмаілаў
Ісмаілаў — прозвішча.
Зубава-Палянскі раён
Зубава-Паля́нскі раён (Зубово-Полянский район, Пейкужо буе, Зубунь аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Зубава Паляна.
Геаграфія
Зубава-Палянскі раён мяжуе з Цяньгушаўскім, Цемнікаўскім і Тарбееўскім раёнамі, а таксама з Разанскай і Пензенскай абласцямі. Плошча раёна складае 2710,93 км², такім чынам раён з’яўляецца самым вялікім у рэспубліцы.
Гісторыя
Зубава-Палянскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. Пры гэтым першая згадка пра Зубаву Паляну адносіцца да 1679 года. Да 1923 года раён уваходзіў у склад Тамбоўскай губерні.
Ахейскі саюз
Ахейскі саюз — палітычнае аб’яднанне старажытнагрэчаскіх полісаў Пелапанеса. Існавала з ~280 да н.э. да 146 да н.э.
Саюз быў створаны дзеля барацьбы з Македоніяй і Эталійскім саюзам за гегемонію ў Грэцыі. У 2-й пал. 3 ст. да н.э. ў Ахейскі саюз уваходзілі каля 60 полісаў, з іх найбольшымі былі Аргас, Карынф, Сікіён. Саюз меў агульнасаюзнае грамадзянства, адзіную сістэму мер і вагі. Вышэйшым органам улады быў саюзны сход, на чале выканаўчай улады стаяў стратэг. У 221 годзе да н.э. саюз падпаў пад уплыў Македоніі, пасля 2-й Македонскай вайны (200—197 да н.э.) алігархі саюзу сталі арыентавацца на Рым. Пасля выбуху антырымскага паўстання і яго задушэння (146 да н.э.) самастойнасць саюзу ліквідаваная, тэрыторыя ператвораная ў рымскую правінцыю.
Жуль дэ Сверт
Жуль дэ Сверт (Pierre-Julien (Jules) De Swert;, Лёвен — , Астэндэ) — бельгійскі віяланчэліст, кампазітар і музычны педагог.
Біяграфія
Скончыў з адзнакай Брусельскую кансерваторыю (1858) у Адрыяна Франсуа Серва. Канцэртаваў па Еўропе, у 1865 г. паступіў канцэртмайстрам у аркестр Дзюсельдорфа, у 1868 г. быў салістам прыдворнай капэлы ў Веймары, у 1869—1872 гг. выкладаў у Берлінскай Вышэйшай школе музыкі. У 1874 г. па запрашэнні Рыхарда Вагнера працаваў канцэртмайстрам у Байрайце. Затым працаваў у Вісбадэне і Лейпцыгу. У 1888 г. узначаліў Музычную акадэмію ў Астэндэ і мясцовы аркестр, па сумяшчальніцтве выкладаючы віяланчэль у кансерваторыях Гента і Бругэ.
Кампазітарская спадчына дэ Сверта ўключае оперу «Альбігойцы» (Die Albigenser; 1878), сімфонію, тры віяланчэльныя канцэрты, песні.
Сабах (спявачка)
Сабах (صباح) (сапр. імя Jeannette Gergis (Al)Fighali, 10 лістапада 1927, Бдадун —, Бейрут) — ліванская актрыса і спявачка. Адна з самых «пладавітых» арабскіх спявачак: на яе рахунку звыш 50-і студыйных альбомаў і прыкладна 3500 песень.
Біяграфія
У 1940 годзе пачала спяваць і граць у егіпецкіх фільмах. З тых сітавін яна снялась у 98-і фільмах і сыграла ролі ў 20-і спектаклях.
Нягледзячы на старэчы век, Сабах працягвала запісваць песні, даваць канцэрты і выступаць на тэлебачанні аж да 2009 года. Апроч іншага, яна брала ўдзел у ліванскім аналагу брытанскага «Fame Academy» — шоу «Star Academy».
У час святкавання свайго 80-летия у лістападзе 2007 года Сабах атрымала віншаванні ад вядомага ліванскага ваеннага і палітыка Мішэля Ауна.
Памерла 26 лістапада 2014 года ў Бейруце. У пахаваннях Сабах 30 лістапада брала ўдзел велізарная колькасць яе прыхільнікаў.
Сям'я
Сабах усталявала рэкорд для арабскага свету па колькасці разводаў: яна была замужам 9 разоў. У 2003 годзе было абвешчана пра вяселле Сабах з 20-гадовым пераможцам конкурсу «Містар Лівана» Амарам Мехьё. Аднак пазней высветлілася, што гэта была толькі прадуманая піяр-акцыя, выгадная і Сабах, і маладому манекеншчыку.
У Сабах двое дзяцей ад розных шлюбаў — сын (лекар) і дачка (настаўнік танцаў, працуе ў ЗША).
Зубкава (Духаўшчынскі раён)
Зубкава (Зубково) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вавілонія
Вавіло́нія — рабаўладальніцкая дзяржава на тэрыторыі сучаснага Ірака, у сярэднім і ніжнім цячэнні рэк Тыгр і Еўфрат. Існавала ў 19—6 ст. да н.э.
Дзяржава была заснавана пасля пранікнення ў Ніжнюю Месапатамію семіцкіх плямёнаў амарэяў, з якіх паходзіла 1-я дынастыя вавілонскіх цароў (19—16 ст. да н.э.). Да канца 18 ст. да н.э. (цараванне Хамурапі) Вавілонія захапіла ўсё Паўднёвае Двухрэчча і стала адной з самых магутных дзяржаў Пярэдняй Азіі. У 1518 да н.э. Вавілоніяй завалодалі вандроўныя плямёны касітаў, пачаўся перыяд палітычнага і культурнага заняпаду. У 15 ст. да н.э. трапіла пад уладу егіпецкіх фараонаў, а з 1300 да н.э. — асірыйскага цара Ніна. Пасля кароткага адраджэння пры Навухаданосары I (сяр. 12 ст. да н.э.) пачаўся новы перыяд палітычнага аслаблення, дзяржава трапляе пад уладу Асірыі і на працягу многіх стагоддзяў была яе правінцыяй. У канцы 2 — пач. 1 тыс. да н.э. у Вавілонію пранікаюць халдзейскія плямёны. У 626 да н.э. уладу ў Вавілоніі захапіў халдзейскі военачальнік Набапаласар, які ў саюзе з Мідыяй разбіў Асірыю і аб’явіў сябе вавілонскім царом. Было ўтворанае Нова-Вавілонскае (Халдзейскае) царства, якое дасягнула найбольшага росквіту пры Навухаданосары II (1-я пал. 6 ст. да н.э.). Былі пераможаныя Егіпет і Іўдзейскае царства; Вавілон стаў галоўным гандлёвым цэнтрам Пярэдняй Азіі. У 538 да н.э. пры Валтасары Вавілонія была заваявана Кірам II і стала правінцыяй дзяржавы Ахеменідаў. Пасля паходаў Аляксандра Македонскага Вавілонія прыйшла ў заняпад, а яе сталіца паступова страціла сваё значэнне.
Старававілонскі перыяд
Плямёны амарэяў, якія занялі ў канцы III тыс. да н.э. тэрыторыю Двурэчча, на працягу XX ст. да н.э. сталі ўтвараць незалежныя царствы. У 1895 г. да н.э. амарэйскім правадыром Суму-абумам было створана адно з такіх царстваў з цэнтрам у Вавілоне. Падчас актыўных войнаў паміж дзяржавамі Месапатаміі да 1800 г. да н.э. Вавілон стаў цэнтрам поўдня краіны, падкантрольнага царству Ларса. Смерць цара Шамшы-Адада I, які кіраваў велізарнай дзяржавай, якая ўключала ў сябе Верхнюю Месапатамію, дазволіла вавілонскаму цару Хамурапі пачаць далучэнне разрозненых царстваў. За 1764—1756 гг. да н.э. былі заваяваны Элам, Мары, Ашур, Эшнуна, Сузіяна — утварылася адзіная агульнамесапатамская дзяржава, самым знакамітым помнікам якой сталі Законы Хамурапі.
Вавілонская дзяржава мела рысы старажытна-ўсходняй дэспатыі, на чале якой стаяў цар, які валодаў заканадаўчай, выканаўчай, судовай і рэлігійнай уладай і абапіраўся на армію; воіны атрымлівалі ад дзяржавы зямельныя надзелы, што перадаваліся ў спадчыну па мужчынскай лініі і былі неадчужальныя. Асноўную масу насельніцтва складалі дробныя вытворцы і ўласнікі. Грамадства падзялялася на паўнапраўных грамадзян, юрыдычна свабодных, але непаўнапраўных мушкенумаў, якія працавалі ў царскай гаспадарцы, і рабоў. Былі развіты ірыгацыйнае земляробства, садаводства, рамёствы, знешні і ўнутраны гандаль. Значнымі гандлёмі цэнтрамі ў гэты час былі гарады Вавілон, Ніпур, Сіпар, Ларса, Ур.
Сярэдневавілонскі перыяд
Пры пераемніку Хамурапі Самсу-ілуне (1749—1712 гг. да н.э.) у 1742 г. да н.э. адбіў уварванне плямёнаў касітаў, якія абрынуліся на Месапатамію. З канца XVII ст. да н.э. Вавілонія перажыла ўнутраны крызіс.
Асіра-вавілонскі перыяд
Эламітам не ўдалося далучыць Вавілонію да сваёй дзяржавы, паколькі іх валадарства натыкнулася на супраціўленне мясцовага насельніцтва. Вызвалілася пры Навухаданосару І (1126—1105 да н.э.), які перанёс сталіцу з г. Ісін у Вавілон. Аднак адроджанае Вавілонскае царства апынулася ў цені моцнай Асірыі. У IX ст. да н.э. паўднёвую частку Вавілоніі занялі халдзеі.
Напачатку XI ст. да н.э. асірыйскі цар Тыглатпаласар I захапіў Вавілон, але ўтрымаць яго асірыйцы не здолелі, і націск качэўнікаў прымусіў засяродзіць увагу на заходніх межах. Да 745 да н.э. Тыглатпаласар III аднавіў парадак у сваім царстве, завяршыў паўторнае заваяванне Вавілоніі і ў 728 да н.э. быў каранаваны ў старажытным горадзе Хамурапі. Тым не менш, моцны сваімі сепаратысцкімі настроямі Вавілон не стаў сталіцай Асірыі. Вавілонская зяржава страціла незалежнасць, аднак захавала статус асобнага царства ў складзе Асірыі. Асірыйскі цар Сінахерыб пасля паўстання ў Вавілоне (689 да н.э.) зраўняў гэты горад з зямлёй, аднак ужо яго пераемнік Асархадон заняўся аднаўленнем горада.
Новававілонскі перыяд
Зноў стала незалежная ў час кіравання халдзейскага правадыра Набапаласара (626—605 да н.э.), які заснаваў халдзейскую (новававілонскую) дынастыю. Найбольшага эканамічнага росквіту і культурнага адраджэння Вавілонія дасягнула пры Навухаданосару II (604—561 да н.э.). Пасля яго смерці знаць і жрацы ўмешваліся ва ўладу. Рэлігійная рэформа апошняга цара, арамея па паходжанні, Набаніда (556—539 да н.э.), якая вылучыла на першы план культу бога Месяца Сіна замест культу вярхоўнага вавілонскага бога Мардука, выклікала канфлікт са жрацамі, яго актыўная знешняя палітыка (войны ў Аравійскай пустыні) аслабіла армію. У 539 годзе да н.э. Вавілонія была заваявана персідскім царствам Ахеменідаў.
Вавілона-асірыйская літаратура
Вавілона-асірыйская літаратура адлюстроўвае розныя бакі гаспадарчага, грамадскага і паўсядзённага жыцця народаў, якія жылі ў Старажытнай Месапатаміі ў першыя тры тысячагоддзі да нашай эры. Адметнай рысай Вавілона-асірыйскай літаратуры з’яўляецца незвычайны кансерватызм усіх літаратурных жанраў. Задачай пісца было не стварэнне новага літаратурнага твора, а захаванне для будучых пакаленняў літаратурнай спадчыны старажытнасці ці ў лепшым выпадку прымяненне старажытнай літаратуры да патрэбнасцей і патрэб сучаснасці.
Марафонская бітва
Марафонская бітва (верасень 490 да н.э.) — бітва ў час грэка-персідскіх войнаў на Марафонскай раўніне недалёка ад Афін.
Перамога грэчаскага войска спыніла персідскае ўварванне ў Еўропу, узмацніла саюз грэчаскіх полісаў. Бітва ўвайшла ў грэчаскую гісторыю і культуру як вузлавая, культавая падзея. Загінулыя пры Марафоне абагаўляліся, былі аб'ектамі рэлігійных ахвяраванняў. «Дух Марафона» зрабіў вялікі ўплыў на ўсё далейшае развіццё Антычнай Грэцыі.
Перамога пры Марафоне стала таксама вузлом сусветнай гісторыі. Яна разбурыла міф пра персідскую непераможнасць, паклала пачатак серыі грэчаскіх перамог у грэка-персідскіх войнах. Бітва прадухіліла персідскае ўварванне ў Грэцыю, а потым, магчыма, і ў Еўропу, іх магчымы захоп, разбурэнне антычнай культуры.
Перад бітвай
На грэчаскім баку савет 10, па колькасці грэчаскіх плямён, выбарных стратэгаў на чале з палемархам аддаў галоўнае камандаванне аднаму са стратэгаў — Мільтыяду, прыхільніку рашучых дзеянняў і вальнай бітвы.
Сілы бакоў
Максімальная колькасць войска, якое наогул маглі б выставіць тагачасныя Афіны, ацэньваецца як 30 тыс. ч. З меркаванняў эканомікі, стратэгіі і пад., звычайна прымаецца, што на Марафонскіх палях прысутнічала каля 1/3 гэтай лічбы — 10 тыс. ч., да якіх дадаюць саюзны атрад з Платэяў (1 тыс. ч.), атрымліваючы 11 тыс. ч. Амаль уся гэтая колькасць складалася з цяжкай пяхоты (гл. Гапліты), у гэтай бітве грэчаскі бок не меў ані кавалерыі, ані лучнікаў. Спартанскае войска не паспела на дапамогу ў час, бо, як перадаецца гісторыкамі, не магло выйсці ў дарогу з-за прычын рэлігійнага характару.
Агульную колькасць людской сілы ў персідскім табары, разам з маракамі, табаровымі людзьмі, нявольнікамі і пад., ацэньваюць як значна большую, нават да 100 тыс. ч. Непасрэдна вайсковую сілу персідскага войска ацэньваюць па-рознаму, але не меней за 20 тыс. ч. Мелася кавалерыя і лучнікі.
Бітва
Паводле тагачаснай традыцыі, воіны з аднаго племені станавіліся на бітву поруч. Левае крыло грэчаскага войска склаў платэйскі атрад, палемарх Калімах узяў каманду над правым крылом грэчаскага войска, Фемістокл і Арыстыд камандавалі цэнтрам.
Недахоп сіл вымушаў Мільтыяда як мага выцягнуць фронт свайго войска, таму ён адыйшоў ад традыцыйнай тады аднастайнай у глыбіню фалангі, зняў частку сіл з цэнтра, якому дапамагала прыдатная для абароны мясцовасць, узмоцніў флангі (гл. таксама Выкарыстанае Мільтыядам развязанне…), і заняў, такім чынам, усю прыдатную для бітвы, незабалочаную шырыню раўніны.
Бітва пачалася ўдзень, вальнаю атакай усяго грэчаскага войска. Каб пазбавіць персаў тых пераваг, якія ім давала наяўнасць лучнікаў і кавалерыі, грэчаскі шыхт пераадолеў ~1,5 км ад падножжаў гор да персідскіх пастоў не павольным крокам, як звычайна, а бегма. Напад грэкаў заспеў персаў знянацку, але і так тыя паспелі часткова стаць шыхтам, з атрадамі персаў і сакаў у цэнтры. Доўгія коп'і грэкаў далі ім спачатку перавагу, але потым папярэдне аслаблены грэчаскі цэнтр быў прарваны, пачаў з боем адступаць далінаю. Тым часам, грэчаскія ўзмоцненыя флангі збілі і пагналі сваіх праціўнікаў, і, не гонячы тых, павярнулі і часткова атачылі цэнтр персідскага войска, лепшыя дывізіі персаў і сакаў. Тады і цэнтр пад Арыстыдам і Фемістоклам перайшоў у контр-наступленне.
Бітва трывала да цемры. Зброя і засцерагальнае ўзбраенне грэкаў (гл. Гапліты), іх фізічная падрыхтоўка, лепшая зладжанасць дзеянняў у шыхце, далі ім вялікую перавагу над лёгкім узбраеннем і нязладжанымі дзеяннямі персаў і сакаў. Увечары, ужо ў цемры, персідскі цэнтр не вытрымаў, і кінуўся ў бегства да стаянкі флоту.
Грэкі гналіся за ўцекачамі, білі, ужо пры святле паходняў паспрабавалі захапіць і караблі. Мяркуецца, што ў гэтай стадыі бітвы з грэчаскага боку ўдзельнічалі і лёгкаўзброеныя нявольнікі. Але персідскае войска бараніла свой флот з такою зацятасцю, што іменна тут грэкі панеслі пераважную большасць сваіх страт, сярод якіх былі палемарх Калімах, стратэг Стэсілай, шмат іншых вядомых афінян. Грэкам дасталіся толькі 7 галер, рэшта змагла ўцячы.
Пасля бітвы
Уночы пасля бітвы Датыс, які яшчэ меў даволі людзей, паспрабаваў выкарыстаць адсутнасць войска ў саміх Афінах, і скіраваў флот туды, каб паспрабаваць іх захапіць. Аднак, такое прадбачыў Мільтыяд, і, пакінуўшы Арыстыда з яго племем пільнаваць здабычы, павёў войска фарсаваным начным маршам да Афін. Раніцаю, калі персідскі флот абыйшоў Суніюмскі мыс і выйшаў навідавок Афін, грэчаскае войска ўжо чакала на вышынях за горадам.
Усякая надзея на паспяховы працяг персідскай экспедыцыі знікла, флот вярнуўся ў Малую Азію.
Ужо добра па бітве, але яшчэ тады, калі на зямлі ляжалі мёртвыя, прыйшло спартанскае падмацаванне, 2 тыс. капейшчыкаў, пераадолеўшы ~240 км за тры дні. Яны прасілі, каб даць ім пабачыць поле бітвы, і, убачыўшы, вярнуліся ў Лакедэмон, услаўляючы Афіны і іх вычын.
Страты бакоў
Страты бакоў падаюцца гісторыкамі як 192 з афінскага боку, 6400 з персідскага. Колькасць страт у платэйскім атрадзе не падаецца, але, верагодна, вялікіх, пагатоў, большых за афінскія, страт быць не магло.
Грэчаскія забітыя былі пахаваны ў вялікім кургане на полі бітвы, што было супраць іх тагачаснай традыцыі, паводле якой косці тых, хто загінуў за радзіму, штогод пераносіліся адусюль у пахавальню ў Керамеікасе. Тамсама былі пастаўлены 10 калон (не захаваліся), па колькасці плямён, з імёнамі загінулых. Персідскія загінулыя былі пахаваныя пад асобным курганам, нявольнікі — пад трэцім. Асобны помнік быў пастаўлены на гонар Мільтыяда.
Пасля падзей
Выкарыстанае Мільтыядам развязанне — уваход у бітву з нераўнамерным у глыбіню пастраеннем — яшчэ каля 100 гадоў, да часоў Эпамінонда і бітваў пад Леўктрамі і Мантынеямі, не паўтаралася ў антычным свеце.
NGC 4104
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Савет багоў
Савет багоў - Dii Consentes (таксама Dii Complices ) - міфалагічны савет у пантэоне Старажытнага Рыма. У яго склад уваходзілі 12 галоўных бажэств: шэсць багоў і шэсць багінь. Іх залочаныя статуі былі ўсталяваны на форуме, пазней, відаць, у портыке Deorum Consentium
Склад
Багі былі пералічаны паэтам Квінтам Эніям у канцы III стагоддзя да нашай эры, са спасылкай на невядомага грэчаскага паэта :
Ціт Лівій (XXII.10.9) размяшчае іх у шэсць пар: Юпітэр-Юнона, Нептун-мінерва, Марс-Венера, Апалон-Дыяна, Вулкан-Веста і Меркурый-Цэрэра. Трое з Dii Consentes уваходзілі ў склад Капіталійскай трыяды, а менавіта: Юпітэр, Юнона і Мінерва.
Паходжанне
У V стагоддзі да нашай эры вялікая колькасць сведчанняў указвае на культ 12 алімпійцаў ў Алімпіі і Гіероне на Басфоры. Грэчаскі культ 12 алімпійцаў магчыма прасачыць да Афін VI стагоддзя да н.э. Малаверагодна, каб ён быў вядомы ў мікенскі перыяд. Пабудову ахвярніка дванаццаці алімпійцаў у Афінах, часцей за ўсё звязваюць з архонтам Пісістратам (522-521 гг. да н.э.).
Група з дванаццаці бажэств узыходзіць яшчэ да больш старажытных крыніц, чым грэчаскія ці рымскія. Грэчаская група, магчыма, мае анаталійскія (дакладней, лікійскія) карані. Група з дванаццаці хецкіх багоў вядома як з клінапісных тэкстаў, так і з мастацкіх выяў. Хецкія 12 багоў - мужчынскага полу, без індывідуалізацыі асаблівасцяў. Яны, верагодна, знайшлі працяг у лікійскай групе з дванаццаці багоў, якія пачыталіся ў перыяд Рымскай імперыі. Да 400 г. да н.э. месца, прысвечанае дванаццаці багам існавала на рынке ў Ксанфе (Лікія). Герадот таксама згадаў егіпетскі культ 12 багоў, але, егіпетскія крыніцы не пацьвяржаюць гэтага.
Спасылкі на этрускіх бажэств, якія пазней рабілі рымскія аўтары, павінны разглядацца скептычна, таму што зроблены пазней таго часу, ў якім грэчаскі пантэон стаў панаваць у Італіі. Арнобій сцвяржаў, што, этрускі мелі пантэон з шасці мужчынскіх і шасці жаночых бажэств, якіхяны называлі consentes і complices, таму што яны выраслі і засядалі разам. Таксама ён кажа, што гэтыя дванаццаць выступалі ў якасці дарадчыкаў Юпітэра. Правобразам 12 этрускіх багоў мог паслужыць як грэчаскі пантэон, так і непасрэдна хецкі (згодна з гіпотэзай аб малазійскім паходжанні этрускаў).
Арацыі
Ара́цыі (ад oratio ) — празаічны жанр у літаратуры Беларусі XVII—XVIII стст.; своеасаблівыя тэатралізаваныя паказы-прамовы ў школьным тэатры. З арацыямі выступалі шкаляры ў час розных святаў — Каляды, Вялікдзень; на т. зв. школьных сейміках, дзе парадзіраваліся шляхецкія павятовыя сеймікі, і ў сувязі з заканчэннем навучальнага года, каб прадэманстраваць поспехі ў красамоўстве. Прамоўцы гаварылі на польскай і беларускай мовах. Тэатралізаваныя арацыі наладжваліся ў Жыровіцкай базыльянскай школе (цяпер Слонімскі раён Гродзенскай вобласці) і школьным тэатры пры ёй у 1751—1756 і 1761 гадах, Забельскім дамініканскім калегіуме (в. Валынцы, цяпер Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці) у 1780-я гг. Лепшыя арацыі распаўсюджваліся ў рукапісных зборніках, садзейнічалі развіццю аратарскай прозы на Беларусі.
Ганна Рыта дэль Піяна
Ганна Рыта дэль Піяна (італ. Anna Rita Del Piano, сапраўднае імя — Ганна Рыта Віяпіяна, італ. Anna Rita Viapiano ; года, Касана-дэле-Мурджэ) — італьянская кінаактрыса і тэатральны рэжысёр.
Радуга
Назву Ра́дуга маюць:
Хойнаў
Хойнаў (Chojnów) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Лягніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Хойнаў. Займае плошчу 5,32 км². Насельніцтва 14 510 чалавек (на 2004 год).
Дзмітрый Канстанцінавіч Кантэмір
Бацька Антыёха Дзмітрыевіча, брат Антыёха Канстанцінавіча.
Зыкі (Духаўшчынскі раён)
Зыкі (Зыки) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Заляшаны (Ваўкавыскі раён)
Заляша́ны (, Залешаны) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала віленскаму біскупу, ва ўладанні Станіслава Сегеня. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 10 двароў, 41 жыхар. У 1914 г. 23 двары, 138 жыхароў.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 32 двары, 59 жыхароў.
Еўфімід
Біяграфія
Еўфімід лічыцца адным з найбольш буйных вазапісцаў ранняга перыяду чырвонафігурнага стылю. Вядома пра яго суперніцтва з іншым вядомым вазапісцам — Еўфроніем. На адной са сваіх ваз Еўфімід пакінуў нават подпіс: «Еўфімід, сын Паліяса, намаляваў гэта, як гэта ніколі не ўмеў Еўфроній».
Вядомыя творы:
Акшы (Узунбулакская сельская акруга)
Акшы — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Узунбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 553663600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 422 чалавекі (218 мужчын і 204 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 290 чалавек (151 мужчына і 139 жанчын).
Сяргей Пятровіч Каткоў
Сяргей Пятровіч Каткоў (, в. Скрыпіцына, цяпер Пензенская вобласць, Расійская імперыя —, ) — беларускі савецкі мастак-жывапісец, у асноўным працаваў у жанры пейзажа, педагог, заслужаны настаўнік БССР (1966).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 кастрычніка 1911 года ў в. Скрыпіцына (Скрипицино, зараз у Пензенскай вобласці, Расія). «Дзяцінства, праведзенае на ўлоне прыроды, пакінула значны след у душы будучага пейзажыста. У яго творах разліта радасць першаадкрывальніка прыгажосці вакольнага свету», — пісала пра творчасць С. Каткова мастацтвазнавец І. Назімава.
У 1931 годзе С. Каткоў скончыў Пензенскі мастацка-педагагічны тэхнікум. Яго настаўнікам быў вядомы рускі мастак І. Горушкін-Саракапудаў, які, у сваю чаргу, вучыўся ў І. Рэпіна. Дэкаратыўныя тэндэнцыі ў творчасці настаўніка знайшлі яскравае адлюстраванне ў творчасці таленавітага вучня.
У 1931—1934 гадах С. Каткоў выкладае ў педагагічным тэхнікуме і школе сельскай моладзі ў горадзе Чорны Яр. У 1934—1937 гадах — служба ў радах Чырвонай Арміі.
У 1937 годзе Каткоў прыязджае ў Беларусь, якой прысвяціў усё сваё жыццё. У 1937—1939 гадах кіруе студыяй пры Палацы піянераў і школьнікаў у Мінску. Выстаўляць свае творы пачынае з 1938 года.