cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ваўкавыск
Найноўшы час
У 1907 горад ператварыўся ў буйны чыгуначны вузел. У Першую сусветню вайну з 1915 да 1918 года Ваўкавыск займалі нямецкія войскі. У 1919—1920 горад займалі польскія войскі і бальшавікі. Пасля савецка-польскай вайны, згодна з Рыжскім мірным дагаворам у 1921 годзе Ваўкавыск апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам павета Беластоцкага ваяводства. На 1939 у месце працавалі чыгуналіцейны завод, 2 лесапільні, 2 цагельні, іншыя дробныя прадпрыемствы.
У 1939 годзе Ваўкавыск увайшоў у БССР, дзе 15 студзеня 1940 стаў цэнтрам раёна Беластоцкай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з 28 чэрвеня 1941 да 14 ліпеня 1944 горада знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. Акупанты знішчылі ў горадзе і раёне больш за 29 тыс. чалавек, у т.л. 20 тыс. у створаным тут лагеры ваеннапалонных.
20 верасня 1944 Ваўкавыск далучылі да Гродзенскай вобласці. На 1954 год у Ваўкавыску працаваў ліцейна-механічны завод (дырэктар — В. Ярош) і цагельны завод. 3 сакавіка 1963 Ваўкавыск атрымаў статус горада абласнога падпарадкавання. 12 красавіка 2001 адбылося афіцыйнае зацверджанне герба і сцяга горада. У 2004 годзе ў Ваўкавыску праводзіўся рэспубліканскі фестываль працаўнікоў вёскі «Дажынкі».
Эканоміка
Працуюць машынабудаўнічай, харчовы, будаўнічых матэрыялаў прамысловасці, у т.л. ААТ «Ваўкавыскі мясакамбінат», ААТ «Беллакт», ААТ «Ваўкавыскі машынабудаўнічы завод». Гасцініца «Бярозка». Ваўкавыск — цэнтр турызму нацыянальнага значэння.
Транспарт
Транспартная сістэма Ваўкавыску ўключае 2 чыгуначныя станцыі Ваўкавыск-Горад і Ваўкавыск-Цэнтральны, лакаматыўнае дэпо, вагоннае дэпо і дыстанцыю шляху «Баранавіцкага аддзялення БЧ», аўтавакзал, «Грузавы аўтапарк № 6», «Аўтобусны парк № 4», Ваўкавыскую філію ПУП «Аўтатранс № 9» Гродзенскага аблспажыўсаюза, ААТ «Ваўкавыскспецаўтатранс».
Культура
Дзейнічаюць 5 бібліятэк, дом культуры, метадычны цэнтр, ваенна-гістарычны музей імя П. І. Баграціёна, цэнтр рамёстваў, кінатэатр.
Народныя калектывы «Натхненне», «Вяселле», «Ютшэнка», «Медуніца», «Пяшчота», заслужаны тэатр драмы і камедыі «Славуціч».
Адукацыя
У Ваўкавыску працуюць аграрны і педагагічны каледжы, 2 гімназіі, 6 сярэдніх і музычная школы.
Спорт
У Ваўкавыску працуюць 2 спецыялізаваныя дзіцяча-юнацкія школы алімпійскага рэзерву, 2 дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы прафсаюзаў, фізкультурна-аздараўленчыя комплексы.
У горадзе знаходзіцца адна з найлепшых у Беларусі мотакросавая траса, дзе праводзіліся два этапы чэмпіянату Еўропы ў класе матацыклаў да 250 см³. і этап чэмпіянату свету на матацыклах з калыскамі. Рэгулярна праходзяць адкрытыя чэмпіянаты Беларусі ў розных класах матацыклаў.
Усць-Луга
Усць-Луга (Усть-Луга) — пасёлак і порт у Кінгісепскім раёне Ленінградскай вобласці. Пасёлак названы па месцазнаходжанні ў вусце ракі Лугі.
Недалёка ад пасёлка развіваецца марскі порт Усць-Луга. Ва Усць-Лузе размешчаны рыбаперапрацоўчых камбінат. Пасёлак звязаны з сеткай чыгунак Расіі лініяй Усць-Луга — Катлы — Веймарн.
Глядкі (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Сіманавічы
Назву Сі́манавічы маюць:
1980-я
1980-я гады — дзесяцігоддзе, якое ўключае гады з 1980 па 1989.
Латгальскае ўзвышша
Латгальскае ўзвышша (Latgales augstiene) знаходзіцца на паўднёвым усходзе Латвіі, у басейне рэк Даўгава, Дубна, Малта, Рэзекне.
Вышыня да 289 м (гара Ліелайс-Ліепукалнс). У аснове складзена пераважна з мергеляў і даламітаў дэвону, на паверхні — рыхлыя марэнна-гліністыя старажытнаазёрныя і флювіягляцыяльныя адклады. Рэльеф марэнна-ўзгорысты (камы, старажытныя даліны сцёку, азёрныя катлавіны). Больш за 600 азёр (Рушану, Рэзнас, Сівера, Эжа, Дрыдза і інш.). Хваёвыя і мяшаныя лясы.
Раён ільнаводства. Развіваецца турызм.
Міхаіл Васілевіч Афанасьеў
Міхаіл Афанасьеў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай школы «Змена», гуляў за БАТЭ і МТЗ-РІПА. У 2008 годзе перайшоў у пермскі «Амкар», пасля гуляў за «Кубань» і «Салют».
У лютым 2011 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з мінскім «Дынама». У снежні 2012 года пакінуў «Дынама» ў статусе свабоднага агента, а ў лютым 2013 года стаў іграком «Гомеля». У «Гомелі» трывала выступаў у аснове, звычайна на пазіцыі правага паўабаронцы.
Па заканчэнні сезона 2013 пакінуў «Гомель» і ў студзені 2014 года падпісаў кантракт з казахстанскім клубам «Атырау». У сакавіку 2014 года атрымаў грамадзянства Казахстана, дзякуючы чаму перастаў лічыцца легіянерам у мясцовым чэмпіянаце. У студзені 2015 года пакінуў «Атырау» па заканчэнні кантракта і неўзабаве падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам».
Пачатак сезона 2015 быў вымушаны прапусціць з-за траўмы, вярнуўся на поле ў канцы мая. Пасля вяртання стаў асноўным правым паўабаронцам каманды, аднак па заканчэнні сезона кантракт з іграком было вырашана не падаўжаць, і ў лістападзе 2015 года Афанасьеў пакінуў Салігорск.
У студзені 2016 года далучыўся да складу «Белшыны». У бабруйскім клубе стаў выкарыстоўвацца на пазіцыі флангавага абаронцы. У чэрвені 2016 года разарваў кантракт з «Белшынай» і неўзабаве далучыўся да складу «Тарпеда-БелАЗ». У складзе жодзінскага клуба стаў асноўным правым паўабаронцам, у другой палове сезона 2016 забіў 5 галоў у чэмпіянаце Беларусі, гуляў у Лізе Еўропы. У студзені 2017 года падоўжыў кантракт з «аўтазаводцамі». У сезоне 2017 засаваўся іграком асновы, аднак па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
У лютым 2018 года стаў іграком варонежскага «Факела». Пакінуў каманду пасля сезона 2018/19 у ліпені 2019 года і стаў трэніраацца з «Іслаччу», а неўзабаве падпісаў кантракт з гэтым клубам. Спачатку гуляў у стартавым складзе каманды, пазней стаў выхадзіць на замену. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач».
У студзені 2020 года зноў стаў іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Пачынаў сезон 2020 у стартавым складзе жодзінцаў, пасля пераважна выхадзіў на замену. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2021 стаў радзей з’яўляцца на полі, выкарыстоўваўся як ігрок ратацыі.
У пачатку 2022 года завяршыў кар’еру і перайшоў пасаду трэнера-адміністратара ў жодзінскім клубе.
Міжнародная кар’ера
Былы капітан моладзевай зборнай Беларусі. З’яўляецца рэкардсменам моладзевай зборнай па колькасці праведзеных матчаў і забітых галоў.
Яўген Сцяпанавіч Саўчанка
Яўге́н Сцяпа́навіч Са́ўчанка (Евгений Степанович Савченко; нар. 8 красавіка 1950) — губернатар Белгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі з 11 кастрычніка 1993 па 22 верасня 2020 года. Член Савета Федэрацыі Расіі з 22 верасня 2020 года.
Біяграфія
Яўген Саўчанка нарадзіўся ў пасёлку Красная Яруга Курскай вобласці (з 1954 года — Белгародскай вобласці). Пасля сканчэння школы і тэхнікума працаваў аграномам Ракіцянскага калгаса, а пасля дырэктарам саўгаса. Уздымаючыся па партыйнай лесвіцы, працаваў спачатку ў раённых, затым у абласных партыйных органах, у ЦК КПСС і Міністэрстве сельскай гаспадаркі РСФСР.
У 1993 годзе быў абраны губернатарам роднай Белгародчыны. На выбарах 1999 года з вялікім адрывам перамог Уладзіміра Жырыноўскага, а ў 2003 быў абраны на трэці тэрмін, атрымаўшы 61 % і перамогшы асноўнага апанента, камуніста Васілія Алтухава.
Яўген Саўчанка з’яўляецца членам Аграрнай Партыі Расіі і падтрымлівае Уладзіміра Пуціна.
На Белгародчыне, адным з найбольш паспяховых рэгіёнаў Расіі, Яўген Саўчанка працягвае карыстацца папулярнасцю.
У 2004 годзе Саўчанка ініцыяваў кампанію супраць ужывання абсцэннай лексыкі, а ў 2006 у Белгародскай вобласці з’явіўся абавязковы школьны прадмет «асновы Праваслаўя», што выклікала крытыку камуністаў і прадстаўнікоў іншых канфесій.
Сям’я
Яўген Саўчанка жанаты, мае дзвюх дачок.
Галавіцы (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Боб Марлі
Ро́берт На́ста Ма́рлі (Robert Nesta Marley; — ) — больш вядомы як Боб Ма́рлі (Bob Marley) — ямайскі спявак, гітарыст, песеннік і актывіст. З'яўляецца найбольш вядомым выканаўцам у стылі рэгі, славуты сваёй папулярызацыяй гэтага жанру па-за межамі Ямайкі. Значная частка яго песень прысвечаныя барацьбе супраць расавага і сацыяльнага прыгнёту. Таксама Марлі вядомы як песеннік-прапаведнік.
Ён быў мужам Рыты Андэрсан Марлі, якая часта выступала на падпеўках на яго канцэртах. Ад яе ён меў 4 з вядомых 9 яго дзяцей, уключаючы Зігі Марлі і Стывена Марлі, якія працягнулі музычную дынастыю ў сваёй групе Melody Makers. Яго іншы сын, Дэміян Марлі (aka Jr Gong), таксама распачаў музычную кар'еру.
Павел Аляксеевіч Ротмістраў
Павел Аляксеевіч Ротмістраў (, в. Скаварова, Цвярская вобласць, Расія — , Масква, Расія) — галоўны маршал бранятанкавых войск (1944 ), Герой Савецкага Саюза (1965). Доктар ваенных навук (1956), прафесар (1958).
Біяграфія
У Чырвонай Арміі з 1919 года, удзельнік грамадзянскай вайны (1918—1920), савецка-фінскай (1939—1940) войнаў. Скончыў Ваеннаю Акадэмію імя Фрунзе ў 1931 годзе, акадэмію Генштаба ў 1953 годзе.
Пасля вайны на камандных пасадах у арміі, на выкладчыцкай рабоце.
Аўтар кніг «Час і танкі», «Танкі на вайне».
Памяць
У мікрараёне Шабаны (Заводскі раён) яго імем названа вуліца.
Сіманаўка
Назву Сі́манаўка маюць:
Канстант II
Канстант II (7 лістапада 630 — 15 верасня 668) — візантыйскі імператар у 641—668 гадах, сын Канстанціна III, унук Іраклія.
Біяграфія
Канстант II прыйшоў да ўлады, устараніўшы мачаху Марціну і дзядзьку Іраклона.
Вёў актыўную, але не вельмі ўдалую знешнюю палітыку. У 654 годзе флот Канстанта быў разгромлены арабамі ля берагоў Лікіі, імператар цудам пазбег палону. Арабскі флот меў відавочную перавагу перад візантыйцамі і збіраўся плыць ужо на Канстанцінопаль, але з-за распачатай міжусобіцы сярод арабаў паход так і не адбыўся, халіф і імператар заключылі мір, які даў невялікую прадышку Візантыі. У 663 годзе спрабаваў заваяваць Італію, але панёс цяжкае паражэнне, страціўшы ў бітве з каралём лангабардаў Грымаальдам 20 000 чалавек. Здолеў утрымаць за сабой Сіцылію.
Перанёс сваю рэзідэнцыю ў Сіракузы, куды звёз творы мастацтва, захопленыя ў Рыме. З-за здзейсненага ім братазабойства, цяжкіх падаткаў, прыхільнасці дамонафелітызму быў нелюбімы народам. Няўдачы ў знешняй палітыцы канчаткова пазбавілі яго папулярнасці.
Забіты змоўшчыкамі падчас купання. Па словах Феафана Спавядальніка, нехта Андрэй, які прыслугоўваў яму падчас мыцця, стукнуў імператара ражкай па галаве ў тую хвіліну, калі той намыліў яе. Аглушаны Канстант зваліўся ў ваду і захлынуўся.
Іўе
І́ўе  — горад у Гродзенскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Іўеўскага раёна, на р. Іўянка. За 158 км ад Гродна, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Гаўя на лініі Ліда — Маладзечна, вузел аўтадарог на Мінск, Ліду, Навагрудак. Насельніцтва 7 702 чал. (2018).
Назва
Назва Іўя ад назвы ракі, на якой паселішча паўстала. Адпачатная форма рачной назвы, засведчаная ў асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў — Vija.
Гідранімічны аналаг — назва прытока латвійскай Гаўі ракі Vija. Звязана з літоўскім vyti «звіваць, скручваць». Далей да індаеўрапейскага *ṷei- «згінаць, скручваць, віць».
Ад таго ж кораня назвы Вейна (рэкі ў басейнах Віліі, Дзвіны, Дняпра).
Згодна з іншымі меркаваннямі, назва Іўя ад іва «вярба» або ад нейкай фінска-ўгорскай асновы са значэннем «выток ракі».
Гісторыя
У трэцім томе «Жывапіснай Расіі» П. Сямёнаў сцвярджае, што першапачаткова Іўе называлася Еўе і было заснавана жонкай вялікага князя літоўскага Гедзіміна Евай.
Вядома з пачатку XV ст. як велікакняжацкі двор. З 1444 г. належала земскаму маршалку літоўскаму Пятру Мантыгердавічу, у XVI—XIX ст. Забярэзінскім, Кішкам, Глябовічам, Агінскім, Сапегам, Тызенгаўзам і інш. З 1561 г. мястэчка Ашмянскага павета, тут існавала арыянская школа. У 1585—1593 гг. рэктарам яе быў мысляр-гуманіст і педагог Ян Ліцыній Намыслоўскі. У 1561 г. у Іўі існавала 2-дзённая паншчына, а ў 1598 г. сяляне адпрацоўвалі 3 дні ў тыдзень з валокі. У 1598 г. у мястэчку пасяліліся татары. Каля 1600 пабудаваны касцёл і манастыр бернардзінцаў. З 1795 у складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Ашмянскага павета. У сярэдзіне XIX ст. належала графам Замойскім. З 1921 г. у складзе Польшчы, мястэчка Валожынскага павета. З 1939 у БССР, з 1940 г. гарадскі пасёлак, цэнтр раёна. З 2000 г. — горад.
Кіль судна
На сучасных яхтах кілем прынята зваць фальшкіль:
Мегаліты
Мегалі́ты (μέγας — вялікі,  — камень) — археалагічныя помнікі, якія ўяўляюць сабою вялікія апрацаваныя чалавекам камяні, часам складзеныя ў штучныя канструкцыі, не замацаваныя растворам.
NGC 4142
NGC 4142 (іншыя абазначэнні — UGC 7140, MCG 9-20-102, ZWG 269.37, PGC 38645) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мілянкоўцы
Мілянкоўцы (Milenkowce) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Аляксандр Паўлавіч Чакалін
Аляксандр Паўлавіч Чакалін (, сяло Пескавацкае, Тульская вобласць, РСФСР —, Ліхвін, Тульская вобласць, РСФСР) — Герой Савецкага Саюза (1942).
Біяграфія
З 1938 года жыў у горадзе Ліхвін (зараз Чакалін). Скончыў 9 класаў. З набліжэннем лініі фронту ўступіў у знішчальны батальён, а пасля акупацыі горада ў партызанскі атрад «Перадавы». Удзельнічаў у баях, хадзіў у разведку, быў радістам. У пачатку лістапада 1941 года быў захоплены нямецкімі войскамі і пасля катаванняў павешаны.
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 4 лютага 1942 года пасмяротна.
Памяць
У 1942 годзе былі выпушчаны две паштовыя маркі СССР (наміналам 30 кап. і 1 руб.) памяці Героя Савецкага Саюза А. П. Чакаліна.
У Мінску імем А. П. Чакаліна названы вуліца і завулак Заводскага раёна (1961), усталявана мемарыяльная дошка.
Сінявічы
Назву Сіняві́чы маюць:
Ілаўка
І́лаўка — рака ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 10 км. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Ляскова, вусце за 0,6 км на ўсход ад вёскі Курылава. Ад вытоку на працягу 3,3 км рэчышча каналізаванае.
Вярба (значэнні)
Назву Вярба́ маюць:
Сіцянец
Назву Сіцяне́ц маюць:
Міжнародны фінансавы цэнтр
Міжнародны фінансавы цэнтр (International Finance Centre, кіт. 国际 金融 中心) — комплексны камерцыйны будынак, размешчаны на берагавой лініі цэнтральнага раёна Ганконга.
Знамянальная славутасць вострава Ганконг, складаецца з двух хмарачосаў: Міжнародны фінансавы цэнтр, галерэя крам і 40-павярховы гатэль «Four Seasons Hotel Hong Kong». Вежа 2 з’яўляецца самым высокім будынкам у Ганконгу, ён узурпаваў месца, якое калісьці займала Central Plaza. Комплекс быў пабудаваны пры падтрымцы «Sun Hung Kai Properties» і «MTR Corp». Ганконская станцыя аэрапорт экспрэс размешчана прама пад ім.
Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч
Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч, Марыя Магдалена Эліза Бутаўт-Андрайковіч (Maria Magdalena Buttowt-Andrzejkowicz, Мария Магдалена Бутовт-Андрейкович; 22 ліпеня 1852, вёска Баландзічы, Кобрынскі павет, Гродзенская губерня, Расійская Імперыя — чэрвень 1933, мястэчка Поразава, Беластоцкае ваяводства, Польшча) — выкладчык і мастачка.
Паходжанне роду і сям'я
Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч нарадзілася 22 ліпеня 1852 г. у сярэднезаможнай маянтковай дваранскай каталіцкай сям'і старажытнага роду Бутаўт-Андрайковічаў у маёнтку Баландзічы (Кобрынскі павет, Расійская Імперыя), які належаў Бутаўт-Андрайковічам. Бутаўт-Андрайковічы адносіліся да карэнных радоў сярэднезаможнай маянтковай шляхты Гродзенскага павета і Пінскага павета Вялікага Княства Літоўскага, дзе займалі мясцовыя земскія пасады.
Поўнае яе імя, атрыманае пры хросце ў каталіцтва, было «Марыя Магдалена Эліза Бутаўт-Андрайковіч». Яе бацькам быў Яраслаў Міхалавіч Бутаўт-Андрайковіч, які валодаў маёнткам Гарнастаевічы (3167 дзесяцін зямлі і лесу) у Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні (Расійская Імперыя), а таксама маёнткамі Кабуззе і Мінкаў. Марыя Магдалена мела дзве родныя сястры Малгажату (Рыту) і Марыю (іншыя дочкі Яраслава Бутаўт-Андрайковіча).
Ніколі не выходзіла замуж і дзяцей не мела.
Маёнтак
Ад бацькі Марыя Магдалена атрымала ў спадчыну маёнтак Гарнастаевічы ў Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні (Расійская Імперыя). Яе сястра (Марыя) атрымала ў спадчыну маёнткі Кабуззе і Мінкаў.
Па прычыне таго, што Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч не мела мужа і дзяцей, яна запісала па тэстаменту свой маёнтак Гарнастаевічы свайму сваяку Генрыху Канстанціну Бутаўт-Андрайковічу (1882—1941) і перадала яго ў 1920-ыя гг. пры сваім жыцці. Пасля гэтага яна жыла на ўтрыманні ў Генрыха Канстанціна Бутаўт-Андрайковіча (1882—1941) у маёнтку Гарнастаевічы. Генрых стаў апошнім уласнікам маёнтка Гарнастаевічы (аж да пачатку Другой сусветнай вайны).
Выхаванне і адукацыя
Вучылася ў Рызе ў манахаў А. Лізен-Маўэра і М.Адама, y 1875—1876 гг. — y Італіі.
Творчая дзейнасць
З 1881 г. жыла ў сваім маёнтку Гарнастаевічы (Ваўкавыскі павет) і ў Варшаве, дзе выкладала на мастацкіх курсах для жанчын. З-за хваробы вачэй y канцы 1880-х гг. спыніла сваю творчую дзейнасць. У 1907 г. стала членам Літоўскага таварыства мастакоў y Вільні (Расійская Імперыя). У Гарнастаевічах яе часта наведвалі мастакі Станіслаў Жукоўскі і Станіслаў Дыбоўскі, карціны якіх (у тым ліку іх партрэты сям'і Бутаўт-Андрайковічаў) меліся ў палацы ў Гаранстаевічах.
Працавала пераважна ў гістарычным жанры, а таксама пісала карціны і на рэлігійныя сюжэты: «Ян Каханоўскі над астанкамі Уршулі» (1876), «Кардынал Ян Медычы з Пампеніем Лаэтам на рымскіх раскопках» (1877), «Хрыстос вылечвае сляпога» (1878), «Лакетак у гроце» (1881), «Міласэрнасць каралевы Ядвігі» (1884) і інш. Яе карціна «Лакетак у гроце» (1881) захоўваецца ў Нацыянальны музеі ў Кракаве (Польшча).
Займалася таксама асветнай дзейнасцю і філантропіяй. Стала адной з першых збіральніц твораў беларускага народнага мастацтва.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) вёска Гарнастаевічы ўвайшла ў склад міваеннай Польшчы — у склад Беластоцкага ваяводства, а сама Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч стала грамадзянкай міжваеннай Польшчы.
Смерць і пахаванне
Памерла ў чэрвені 1933 г. у маёнтку Гарнастаевічы, а была пахавана ў маёнтку Поразава Беластоцкага ваяводства (Польшча), які належаў Бутаўт-Андрайковічам, — каля магіл прадстаўнікоў свайго роду. Раней (1925 г.) у Поразаве была пахавана і яе родная сястра Марыя Яраславаўна Бутаўт-Андрайковіч.
Міхаіл Герасімавіч Мызнікаў
Міхаіл Герасімавіч Мызнікаў (Михаил Герасимович Мызников; нар., с. Баравінка, Заводаўкоўскі раён, Цюменская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1948 года.
Скончыў у 1956 годзе Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе. Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Працаваў у Ленпраекце, Белдзяржпраекце, Мінскпраекце, з 1962 па 1965 г. — начальнікам аддзела Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Мінгарвыканкама, з 1971 г. — кіраўнік архітэктурнай майстэрні БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве) : генпланы Магілёва (1981), Слуцка (1979), ПДП раёна вул. Мяснікова—Нямігі, Фабрычнай (1960), праекты забудовы мікрараёна Харкаўская-1 (1962) у Мінску, вул. Горкага—Ульянаўскай (1981), мікрараёнаў № 4, 7 (1982) у Бабруйску, помнікі Я. Купалу і Я. Коласу на Вайсковых могілках у Мінску (1968), У. І. Леніну ў Бабруйску (1970), аднавяскоўцам у калгасе «Новы свет» Капыльскага раёна Мінскай вобласці (1971).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі. Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1978).
Агульная хімія
Агульная хімія – раздзел хіміі, у якім вывучаюцца асноўныя законы і тэарэтычныя ўяўленні, якія складаюць аснову ўсіх хімічных ведаў.
Атамная тэорыя
Атамная тэорыя — фізічная тэорыя, якая прадугледжвае, што ўсё на свеце складаецца з драбнюткіх часціц — атамаў, змацаваных паміж сабой ядзернымі і электрычнымі сіламі. У XX стагоддзі на практыцы было даказана, што атам можна падзяліць на яшчэ драбнейшыя — субатамныя — часціцы.
Атамізм
У старажытнагрэчаскай філасофіі, а потым у сярэднія вякі, людзі меркавалі, што рэчы вакол іх складаюцца з дзвюх частак: непадзельныя атамы, нейкім чынам сашчэпленыя адзін з адным, і з пустаты паміж атамамі. Атамы лічыліся вечнымі і незнішчальнымі карпускуламі. Гэта пазіцыя была адлюстравана ў працах такіх філосафаў, як Дэмакрыт ці Леўкіп, але ніякіх доказаў гэтай тэорыі ў той час не было.
Першая тэорыя будовы атама
У канцы XVIII стагоддзя былі адкрыты хімічныя законы захавання:
Адкрыццё субатамных часціц
Да 1897 года атамы лічыліся непадзельнымі. У 1897 годзе Джозэф Джон Томсан правёў досвед з круксовой трубкай, у якім упершыню назіраўся электрон. На катод падавалася нейкае напружанне і, як пасля аказалася, у такіх умовах катод выпраменьвае пучкі электронаў. Томсан высвятліў, што гэтыя пучкі адхіляюцца пры ўздзеянні на іх электрамагнітным полем. Сам Томсан называў гэтыя часціцы корпускул, але пазней ім далі асобнае імя — электроны.
Адкрыццё ядра атама
Мадэль атама Томсана была аспрэчаная ў 1909 годзе вучнем Томсана — Эрнэстам Рэзерфордам. Апошні выявіў, што атам не аднастайны па сваёй структуры: у цэнтры знаходзіцца масіўнае станоўчае шчыльнае ядро, а вакол яго, як планеты вакол Сонца, лётаюць электроны.
Аказалася, калі абстрэльваць альфа-часціцамі тонкі ліст золата, то альфа-часціцы будуць адхіляцца на розныя куты, прычым частка з іх — на кут больш π/2 а такое можа быць толькі калі масіўная станоўчая альфа-часціца сустракае на сваім шляху досыць масіўнае станоўчае перашкода.
Стварэнне квантавай тэорыі атама
У 1913 годзе Нільс Бор выказаў здагадку, што электрон круціцца не цалкам хаатычна, а на строга вызначаных арбітах, не змяняючы сваёй энергіі праз доўгі час. Пераход з арбіты на арбіту патрабуе пэўнай энергіі — кванта.
Адкрыццё ядзерных часціц
У 1917 годзе Эрнэст Рэзерфорд бамбардзіраваў азотны газ з альфа-часціцамі і назіраў, як ядра вадароду выкідваюцца з газу (Рэзерфорд прызнаў іх, таму што раней ён атрымліваў іх праз бамбаванне вадароду альфа-часціцамі і назіранне за ядрамі вадароду ў прадуктах). Рэзерфорд прыйшоў да высновы, што ядра вадароду ўзнікаюць з ядраў саміх атамаў азоту (па сутнасці, ён расшчапіў азот).
З яго ўласнай працы і працы сваіх вучняў Нільса Бора і, Рэзерфорд ведаў, што станоўчы зарад любога атама заўсёды можа прыраўноўвацца да цэлай колькасці вадародных ядраў. Гэта ў спалучэнні з атамнай масай многіх элементаў прыблізна эквівалентна цэламу ліку атамаў вадароду — якія тады лічыліся самымі лёгкімі часціцамі — прыводзяць яго да высновы, што ядра вадароду з’яўляюцца адзінкавымі часціцамі і асноўным складнікам усіх атамных ядраў. Ён назваў такія часціцы пратонамі. Далейшыя эксперыменты Рэзерфорда выявілі, што ядзерная маса большасці атамаў перавышала масу пратонаў, якімі ён валодаў; ён выказаў здагадку, што гэтая лішняя маса складалася з невядомых раней нейтральна зараджаных часціц, якія папярэдне называлі «нейтронамі».
У 1928 г. Уолтэр Бот заўважыў, што пры бамбаванні альфа-часціцамі берылій выпускае моцна пранікальнае электрычна нейтральнае выпраменьванне. Пазней было выяўлена, што гэта выпраменьванне можа выбіць атамы вадароду з парафінавага воску. Першапачаткова гэта лічылася высокаэнергетычным гама-выпраменьваннем, паколькі гама-выпраменьванне мела падобны эфект на электроны ў металах, але Джэймс Чэдвік палічыў, што эфект іанізацыі быў занадта моцным, каб ён быў абумоўлены электрамагнітным выпраменьваннем, калі энергія і імпульс былі захаваны ва ўзаемадзеянні. У 1932 годзе Чадвік падвергнуў розныя элементы, такія як вадарод і азот, таямнічаму «выпраменьванню берылію», і, вымяраючы энергіі аддаленых зараджаных часціц, ён вывеў, што выпраменьванне насамрэч складалася з электрычна нейтральных часціц, якія не маглі быць бязлітаснымі. як гама-прамень, але замест гэтага трэба было мець масу, падобную да пратона. Цяпер Чадвік заявіў пра гэтыя часціцы як нейтроны Рэзерфорда. За адкрыццё нейтрона Чадвік атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1935 годзе.
Адкрыццё дзялімасці ядра
У 1930 годзе было выяўлена, што калі высокаэнергетычных альфа-часціцы трапляюць на некаторыя лёгкія элементы, то апошнія выпраменьваюць прамяні з незвычайна вялікай пранікальнай здольнасцю. Гэта выпраменьванне валодае значна большай пранікальнай здольнасцю, чым усе вядомыя астатнія прамяні. У 1932 годзе Ірэн і Фрэдэрык Жаліё-Кюры паказалі, што калі гэта невядомае выпраменьванне трапляе на парафін, то ўтвараюцца пратоны высокіх энергій, што не сыходзілася з тэарэтычнымі разлікамі. Джэймс Чэдвік выказаў здагадку, што гэта выпраменьванне складаецца з незараджаных часціц з масай, блізкай да масы пратона, і правёў серыю эксперыментаў [якіх?], якія пацвердзілі гэтую гіпотэзу. Гэтыя незараджаныя часціцы былі названы нейтронамі.
Парыжскі трамвай
Парыжскі трамвай — трамвайная сістэма горада Парыжа і яго ваколіц. Сучасная трамвайная сістэма дзейнічае з 1992 года ў прадмесцях і з 16 снежня 2006 года ў цэнтры Парыжа. Паводле стану на 2011 складаецца з 4 ліній.
Адміністрацыйны падзел Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Раёны ПМР:
Парыжскі трамвай
Трамвайныя лініі будуюцца ў Парыжы з 1855 і сістэма дасягае росквіту ў пачатку 20 стагоддзя. З 1920-х пачынаецца заняпад трамвая ў Парыжы (меркавалася, што ён перашкаджае руху аўтамабіляў). У 1938 парыжскі трамвай ліквідуецца. У канцы 20 стагоддзя пачынаецца адраджэнне трамвая ў Парыжы і некалькіх іншых французскіх гарадах.
Адміністрацыйны падзел Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Гарады рэспубліканскага падпарадкавання:
Парыжскі трамвай
Аператар — парыжская транспартная арганізацыя RATP, за выключэннем лініі Т4 (выкарыстоўваецца чыгуначны, а не трамвайны шлях), якую эксплуатуе Нацыянальнае таварыства французскіх чыгунак (SNCF).
Вагонны парк — TFS, Citadis 302, Citadis 402, Siemens Avanto S70.
Тыраназаўр
Тыраназа́ўр (Tyrannosaurus — «яшчар-тыран», ад tyrannos (τύραννος) — «тыран» і saurus (σαῦρος) — яшчар, яшчарка ) — род драпежныхдыназаўраў з групы цэлуразаўраў, падатрада тэраподаў. Від Tyrannosaurus rex ( — «кароль»), назву якога часта скарачаюць да T. rex, здабыў вельмі вялікую вядомасць і заняў трывалае месца ў папулярнай культуры. Ён насяляў Паўночную Амерыку, а дакладней, яе заходнюю частку, якая ў тыя часы была востравам пад назвай Ларамідыя, прычым быў больш распаўсюджаны, чым іншыя тыраназаўрыды. Акамянелыя рэшткі тыраназаўра знаходзяць у розных геалагічных фармацыях, якія датуюцца маастрыхцкім векам познемелавой эпохі, гэта значыць прыкладна 67—65,5 мільёнаў гадоў назад. Гэта быў адзін з апошніх нептушыных дыназаўраў, якія існавалі перад катаклізмам, што паклаў канец эры дыназаўраў (мел-палеагенавым выміраннем).
Як і іншыя тыраназаўрыды, тыраназаўр быў двухногім драпежнікам з масіўным чэрапам, які ўраўнаважваўся доўгім цяжкім хвастом. У параўнанні з вялікімі і магутнымі заднімі канечнасцямі гэтага яшчара яго пярэднія лапы былі зусім невялікімі, але незвычайна магутнымі для свайго памеру і мелі два кіпцюрастыя пальцы. Гэта быў найбуйнейшы дыназаўр свайго сямейства, адзін з найбуйнейшых сярод усіх тэраподаў і адзін з самых вялікіх наземных драпежнікаў за ўсю гісторыю нашай планеты. Самы буйны з вядомых поўных шкілетаў гэтага яшчара мае даўжыню 12,3 метра, вышыню да сцягна 4 метра , а вага гэтай асобіны пры жыцці дасягала 6,8 тон. Як самы вялікі драпежнік у сваёй экасістэме, тыраназаўр, хутчэй за ўсё, быў звышдрапежнікам і паляваў на гадразаўраў, цэратапсаў і, магчыма, нават на заўраподаў. Аднак некаторыя даследчыкі мяркуюць, што харчаваўся ён пераважна падлай. Больш таго, спрэчка аб тым, ці з'яўляўся тыраназаўр усёмагутным паляўнічым і звышдрапежнікам, або проста некрафагам, было адным з самых напружаных і зацяжных у гісторыі палеанталогіі. Цяпер большасць спецыялістаў лічыць, што тыраназаўр быў драпежнікам-апартуністам, гэта значыць мог і паляваць, і харчавацца падлай.
Увогуле было ідэнтыфікавана больш за 30 шкілетаў тыраназаўраў, некаторыя з іх захаваліся амаль цалкам. Прынамсі ў адным з узораў былі выяўлены мяккія тканкі і бялкі. Дастатак матэрыялу дазволіла правесці сур'ёзныя даследаванні шматлікіх аспектаў біялогіі гэтай жывёлы, уключаючы жыццёвую гісторыю і нават біямеханіку. Асаблівасці харчавання, фізіялогія і хуткасць руху — гэта толькі нямногія з прадметаў навуковых спрэчак. Дыскусійная і таксанамія гэтага роду — да прыкладу, некаторыя спецыялісты адносяць да яго толькі адзін від (T. rex), а некаторыя ўключаюць у гэты род і тарбазаўра, вядомага з мелавых адкладаў Манголіі. Часам з тыраназаўрам сінанімізіруюць і некаторыя роды паўночнаамерыканскіх тыраназаўрыдаў.
Палеская седлавіна
Палеская седлавіна, Пінская седлавіна — буйная тэктанічная структура на паўднёвым захадзе Беларусі.
Размяжоўвае Падляска-Брэсцкую ўпадзіну на захадзе і Прыпяцкі прагін на ўсходзе. На поўначы і поўдні злучаецца з Беларускай антэклізай і Украінскім шчытом, раздзяляе іх больш зніжанай паверхняй фундамента. Мае слабавыразнае субмерыдыянальнае распасціранне. Даўжыня седлавіны 150 км, шырыня да 135 км.
Глыбіня залягання крышталічнага фундамента 300—500 м ніжэй узроўню мора. Усходні схіл больш стромкі, чым заходні. Фундамент ускладнены рэгіянальнымі разломамі паўночна-ўсходняга кірунку Стаходска-Магілёўскім і Выжаўска-Мінскім. Яны перасечаны больш дробнымі парушэннямі — зрухамі пераважна субшыротнага і паўночна-заходняга распасцірання. Платформавы чахол магутнасцю да 650 м складаюць сярэднерыфейскія, вендскія, мелавыя, палеаген-неагенавыя і антрапагенавыя адклады. Фарміраванне Палескай седлавіны пачалося ў раннім палеазоі ў сувязі з развіццём Падляска-Брэсцкай упадзіны, усходні схіл акрэсліўся ў познім дэвоне, калі фарміраваўся Прыпяцкі прагін.
Горкі (Булгакаўскае сельскае паселішча)
Горкі (Го́рки) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Аўстралія і Акіянія
Аўстра́лія і Акія́нія — частка свету, якая складаецца з мацерыка Аўстралія, астравоў, якія прылягаюць да Аўстраліі, і астравоў, якія ўваходзяць у Акіянію. Агульная плошча Аўстраліі і Акіяніі складае 8,52 млн. км², насельніцтва — 33,8 млн. чал.
Пры падзеле ўсёй сушы на часткі свету Акіянія звычайна аб'ядноўваецца з Аўстраліяй у частку свету «Аўстралія», часам вылучаецца ў самастойную частку свету і радзей разглядаецца як частка свету «Аўстралія і Акіянія». У англамоўных краінах частка свету «Аўстралія і Акіянія» завецца проста «Oceania». З іншага боку, нярэдка паняцце «Oceania» супадае па сэнсе з беларускім «Акіянія».
Краіны
Аўстралія
Вануату
Кірыбаці
Маршалавы Астравы
Бутрымовічы
Бутрымовічы, або Бутрымы — шляхецкі род герба «Тапор» y Вялікім Княстве Літоўскім. Паходзяць ад літоўскага баярына, які ўдзельнічаў y заключэнні Гарадзельскай уніі 1413 года.
Валіханава (Паўладарская вобласць)
Валіханава — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Валіханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 554239100.
Бутрымовічы
Радавод
Палеская галіна роду
Валіханава (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 848 чалавек (420 мужчын і 428 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 602 чалавекі (302 мужчыны і 300 жанчын).
Меляшкоўцы Залясяньске
Меляшкоўцы Залясяньске (Mieleszkowce Zalesiańskie) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Аўстралія і Акіянія
Краіны
Мікранезія
Новая Зеландыя
Палау
Самоа
Тонга
Тувалу
Фіджы
Іраклій II (візантыйскі імператар)
Канстанцін Іраклій (Іраклеон, Іраклона, Іраклон; Ηράκλειος, Heraclius II ці ;, Лазіка — ) — малодшы сын візантыйскага імператара Іраклія, імператар Візантыі з лютага па верасень 641 года сумесна са сваім братам Канстанцінам.
Пасля смерці брата, у якой была абвінавачана маці Іраклеона — Марціна, ён, па рашэнні сената, разам з маці быў адпраўлены ў ссылку пасля папярэдняга адсячэння носа. Сканаў у 641 годзе.
Караблекрушэнне
Караблекрушэнне — катастрофа, якая адбылася з суднам, што звычайна прыводзіць да яго моцнага разбурэння або гібелі. Пад караблекрушэннем разумеюць поўнае або частковае затапленне судна, пашкоджанне значных частак судна або парушэнне плывучасці, якія адбыліся ў выніку ўздзеяння знешніх і ўнутраных фактараў ці аб’ектаў.
У выніку караблекрушэння судна не можа выкарыстоўвацца па прызначэнні без істотных рамонтных прац.
ААН прыводзіць статыстыку аб больш за тры мільёны караблекрушэнняў, якія адбыліся на працягу гісторыі развіцця нашай цывілізацыі.
Скарада
Назву Скарада́ маюць:
NGC 4143
NGC 4143 (іншыя абазначэнні — UGC 7142, MCG 7-25-36, ZWG 215.39, PGC 38654) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Данільева (Духаўшчынскі раён)
Данільева (Данильево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Скарынічы
Назву Скары́нічы маюць:
Румынскі лей
Лей, або румынскі новы лей (Leu, мн. лік Lei) — нацыянальная валюта Румыніі.
Складаецца з 100 банаў (адз.л. — бан). Код ISO 4217 RON (ROmanian New Leu; да рэформы 2005 года — ROL, ROmanian Leu). Лічбавы код 946. Цяперашняя валюта змяніла ранейшы лей ў выніку рэформы 1 ліпеня 2005 года, якая прадугледжвала дэнамінацыю ў 10 000 разоў.
Скачок
Назву Скачо́к маюць:
Вясёлая Рошча (Паўладарская вобласць)
Вясёлая Рошча — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Вясёларошчынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554241100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 988 чалавек (483 мужчыны і 505 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 837 чалавек (415 мужчын і 422 жанчыны).
Парламенцкая асамблея АБСЕ
Парламенцкая асамблея АБСЕ — міжпарламенцкая арганізацыя, якая аб’ядноўвае парламенты 57 дзяржаў рэгіёна АБСЕ, уключаючы Еўропу, Азію і Паўночную Амерыку.
Пастаянны камітэт
Пастаянны камітэт, які складаецца з кіраўнікоў нацыянальных дэлегацый і членаў Бюро, завярджае бюджэт, прызначае Генеральнага сакратара ПА АБСЕ і кіруе працай Асамблеі.
Агульныя камітэты
Члены Камітэта абіраюць старшыню, намесніка старшыні і дакладчыка камітэта тэрмінам на адзін год. Прыняцце рашэнняў ажыццяўляецца большасцю галасоў падчас пасяджэнняў на штогадовай сесіі.
NGC 4145A-1
NGC 4145A-1 (іншыя абазначэнні — MCG 7-25-46, ZWG 215.48, KUG 1208+400, A 1208+40, VV 814, PGC 38778) — спіральная галактыка (Sd) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Дваранінава (Смаленская вобласць)
Дваранінава (Дворяниново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Тэорыя хімічнай будовы
Тэо́рыя хімі́чнай будо́вы — асноўная тэорыя арганічнай хіміі аб сувязі паміж хімічнай будовай і хімічнымі ўласцівасцямі рэчыва.
Асноўныя палажэнні тэорыі хімічнай будовы:
Тэорыя хімічнай будовы сфармулявана А. М. Бутлеравым у 1861 годзе.
Адрозненне ў хімічнай будове пры аднолькавым хімічным саставе абумоўлівае з’яву ізамерыі. Будову малекулы адлюстроўвае структурная формула.
Скрыдлева
Назву Скрыдлева маюць:
Вежа Шунь Хін
Вежа Шунь Хін (Shun Hing Square, 信兴广场)— 384-метровы небаскроб ў кітайскім горадзе Шэньчжэнь. Уяўляе сабой самы высокі ў Кітаі будынак са сталі, а на момант заканчэння будаўніцтва ў 1996 г. быў і самым высокім будынкам наогул. Большасць з 69 паверхаў займаюць офісы. У суседняй 35-павярховай прыбудове размяшчаюцца таксама крамы і жыллё. Над вежай ўладкавана аглядная вышка.
Зоф’я Налкоўская
Біяграфічныя звесткі
Скончыла Варшаўскую прыватную гімназію (1901). У 1922—1927 гадах жыла ў Гродне, была куратарам патранату (апекі) вязняў гродзенскай турмы, памагала зняволеным.
Творчасць
Дэбютавала як паэтэса вершам «Я памятаю» (1898), як празаік — навелай «Арліца» (1903). Першыя раманы «Жанчыны» (1906), «Князь» (1907), «Нарцыза» (1910) напісаны ў стылявой манеры, уласцівай літаратуры «Маладой Польшчы». У зборніку апавяданняў «Таямніцы крыві» (1917), рамане «Граф Эміль» (1920) праявілася маральнае асуджэнне Першай сусветнай вайны. Праблеме адбудавання Польшчы прысвечаны «Раман Тэрэзы Генерт» (1923). Гродзенская тэматыка ў аснове яе раманаў «Нядобрае каханне» (1928), «Мяжа» (1935), «Вузлы жыцця» (1948), драмы «Дзень яго вяртання» (1931), эсэ «У шалашы» (1924), «Гродна» (1926), «Нёман» (1934) і інш. Вострыя сацыяльныя і палітычныя праблемы, псіхалогія чалавека адлюстраваны ў раманах «Галкі» (1927), «Нецярплівыя» (1938), драме «Дом жанчын» (1930) і інш. Аўтар зборнікаў псіхалагічных мініяцюр «Характары» (1922), навел пра лагеры смерці «Медальёны» (1946), літаратурна-крытычных і публіцыстычных твораў, дзённікаў.
На беларускую мову асобныя яе апавяданні пераклаў Янка Брыль.
Меляшкоўцы Паўлавіцке
Меляшкоўцы Паўлавіцке (Mieleszkowce Pawłowickie) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Палітра
Палітра (palette — пласцінка) — невялікая тонкая і лёгкая дошка чатырохкутнай ці авальнай формы, на якой мастак змешвае фарбы падчас працы. Часта палітра мае адтуліну для вялікага пальца рукі.
Для алейнага жывапісу палітра звычайна робіцца з дрэва; для іншых відаў маляўнічай тэхнікі можа быць зроблена з бляхі, эмаляванага металу, фарфору, фаянсу.
У пераносным сэнсе «палітра» азначае дакладны пералік фарбаў, якімі карыстаецца той ці іншы мастак у сваёй працы, а таксама набор колераў, тыповых для некаторай карціны, для твораў вызначанага мастака ці мастацкай школы (сінонім такога словаўжывання — «каляровая гама»).
Сяргей Аляксандравіч Пеліх
Сяргей Аляксандравіч Пеліх (, в. Мартыніўка, Палтаўская вобласць, УССР — ) — беларускі эканаміст і гаспадарчы дзеяч. Доктар эканамічных навук (1993), прафесар (2001).
Газарос Аветысавіч Авакян
Газарос Аветысавіч Авакян (, с. Чайкенд, Азербайджан —, Астралэнка, Польшча) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Сяргей Аляксандравіч Пеліх
Біяграфія
Скончыў Днепрапятроўскі механічны тэхнікум, Краснаярскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Рухавікі лятальных апаратаў», 1971), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1983).
Газарос Аветысавіч Авакян
Біяграфія
Скончыў Азербайджанскі сельскагаспадарчы інстытут (1939), пяхотнае вучылішча (1941).
Сяргей Аляксандравіч Пеліх
Біяграфія
Працаваў у Краснаярскім машынабудаўнічым заводзе (1971—1973); Дзіўнагорскім заводзе нізкавольтнай апаратуры (Краснаярскі край; 1973—1978, начальнік цэха, начальнік вытворчасці); Смаргонскім заводзе аптычнага станкабудавання (1978—1994, з 1985 — генеральны дырэктар); Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1995—2003); Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2003—2020; у 2004—2007 — загадчык кафедры дзяржаўнага рэгулявання эканомікі, з 2007 — прафесар кафедры эканомікі арганізацыі).
Газарос Аветысавіч Авакян
Біяграфія
У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік баёў пад Ельняй, абароны Беларусі. Вызначыўся 6 ліпеня 1944 года пры ліквідацыі варожай групоўкі ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Загінуў у баях за вызваленне Польшчы.
Сяргей Аляксандравіч Пеліх
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: праблемы развіцця сацыяльнай сферы; выкарыстанне аперацыйна-эканамічных механізмаў кіравання і павышэння эфектыўнасці вытворчага працэсу на прадпрыемствах; эканоміка кіравання рэгіёнам; дзяржаўнае рэгуляванне эканомікай; грашова-крэдытнае рэгуляванне эканомікі; вытворчы менеджмент.
Газарос Аветысавіч Авакян
Памяць
У 1976 годзе вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска атрымала імя Г. А. Авакяна і ў 1977 годзе была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Сяргей Аляксандравіч Пеліх
Узнагароды
Званне «Заслужаны работнік прамысловасці Беларусі» (1991).
Леанід Фёдаравіч Быкаў
Леанід Фёдаравіч Быкаў (, г.п. Чаркаскае, Данецкая вобласць, Украіна — ) — савецкі, ,. Народны артыст Украіны (1974).
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі тэатральны інстытут (1951). Да 1960 года працаваў y Харкаўскім тэатры імя Т.Шаўчэнкі. У кіно з 1952 года: «Лёс Марыны», «Максім Перапяліца», «Дарагі мой чалавек», «Добраахвотнікі» і інш. Яго мастацтва адметнае лірызмам, мяккім гумарам. Сярод рэжысёрскіх работ: «Зайчык» (1964), "У бой ідуць адны «старыя» (і роля Цітарэнкі, 1974), «Аты-баты, ішлі салдаты…» (і роля Святкіна, 1977; за абедзве Дзяржаўная прэмія Украіны імя Т. Р. Шаўчэнкі 1977). Пра Быкава зняты фільм «…Якога любілі ўсе» (1982).
Авал
Авал (ovale, ад ovum — яйка) — плоская замкнутая выпуклая C²-гладкая крывая (пры гэтым пад выпукласцю разумеюць уласцівасць крывой мець з любой прамой не больш за два (рэчаісных) агульных пункта).
Найпрасцейшым прыкладам авала з'яўляецца эліпс (у прыватнасці, акружнасць).
Зянон Казімір Віславух
Зянон Казімір Віславух (, м. Зенавіль — ) — мечнік берасцейскі, віцэмаршалак ВКЛ, дырэктар берасцейскіх соймікаў, дэпутат на чатырохгадовы сойм, землеўладальнік Пружанскі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў маёнтку Зенавіль (сёння в. Ляжайка) на Палессі, у шляхецкае сям’і герба «Адынец» Антонія Віславуха і Яаны Косця-Збірахоўскай.
Навучаўся ў калегіўмах езуіцкім і піярскім, а затым у элітарным калегіуме ў Варшаве.
У 1750 годзе павярнуўся да Берасцейскага ваяводства каб прыняць пасаду секратара меньшае пячаткі.
У 1758 годзе стаў мечнікам берасцейскім, дыпутатам галоўнага трыбунала Вялікага Літоўскага, пазней пісарам трыбуналу скарбавага ў Мінску.
Як дэпутат Берасцейскага ваяводства на сойме канвакацыйным у 1764-м прызначаны да камісіі скарбавае Вялікага Княства Літоўскага.
У 1766 годзе пабраўся шлюбам з Ханаратаю Ажэшка гербу Караб.
Па дадзеным на 1775 год Зянон Казімір Віславух з’яўляўся ўладальнікам радавога маёнтку Віславухаў — Ляжайка (Зенавіль), што на Пружаншчыне. Валодаў маёнткам і вёскаю разам з 19 дамамі.
У 1781 годзе стаў камергерам Берасцейскага ваяводства.
У 1790—1792 гадах быў дэпутатам на сойм Чатырохгадовы ад Берасцейскага ваяводства і сааўтарам канстытуцыі 3-га мая.
Падчас афіцыйных сустрэч быў звязаны з дэмакратычнай суполкай Адама Чартарыйскага, палітычнага руху, які падтрымліваў рэформы неабходные для забеспячэння незалежнасці Рэчы Паспалітай ад Расійскай Імперыі.
Павел Андрэевіч Цімашэнка
Павел Андрэевіч Цімашэнка (нар. 1940) — беларускі ўрач-отарыналарынголаг. Доктар медыцынскіх навук (1991), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут (1963). З 1970 года — у Беларускім НДІ працаздольнасці і арганізацыі працы інвалідаў, з 1975 года — у Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. У 1989—2005 гадах кіраваў кафедрай хвароб вуха, горла і носа Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Быў галоўным пазаштатным отарыналарынголагам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Распрацаваў і ўкараніў у практыку рэканструкцыйна-пластычныя аперацыі пры прыроджаных пароках органа слыха, атасклярозе, хранічных гнойных сярэдніх атытах.
Тушын
Тушын — шматзначны тэрмін.
Абарона Быхава (1659)
Быхава абарона 1659. Адбывалася ў маі—снежні 1659 y час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—67 супраць расійскага войска. У пачатку 1657 пасля 18-месячнай аблогі расійскія войскі з казакамі І.Нячая штурмам захапілі Быхаў. У 2-й палове 1658 Нячай здрадзіў цару і перайшоў на бок Яна II Казіміра. Сваёй рэзідэнцыяй ён зрабіў Стары Быхаў. Войска расійскіх ваявод Змеева і Лабанава-Растоўскага 14.5.1659 падышло да горада і пачало яго новую аблогу, якая працягвалася да 4 снежня і скончылася начным штурмам. Поспеху штурму садзейнічала здрада членаў гарадскога магістрата і каменданта Быхаўскага замка немца Шульца. Шмат было забіта абаронцаў замка, y т.л. Нячай, знішчана палонная шляхта. У адбудаваным замку размясціўся расійскі гарнізон.
Дзюсеке (Паўладарская вобласць)
Дзюсеке — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Вясёларошчынскай сельскай акругі. Код КАТА — 554241200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 250 чалавек (122 мужчыны і 128 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 128 чалавек (63 мужчыны і 65 жанчын).
Скрышава
Назву Скры́шава маюць:
Казімір Феліксавіч Міран
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Дзенісы Мінскай губерні (у сучасным Мінскай вобласці Беларусі). У 1925 годзе скончыў Маскоўскі лясны інстытут. У 1927—1930 гадах працаваў у Цэнтральнай лясной доследнай станцыі БССР асістэнтам. У 1930—1941 гадах — старэйшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектарам лясных культур Беларускага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі, у 1942—1946 гг. — старэйшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік сектара лесаразвядзення Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі ў горадзе Пушкіна (Маскоўская вобласць). У 1946—1970 гадах на пасадзе загадчыка сектарам лясных культур Беларускага тэхналагічнага інстытута імя С. М. Кірава і адначасова загадчык лабараторыяй лесаразвядзення Інстытута лесу Акадэміі навук БССР.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар навуковых прац па штучнаму лесаразвядзенню, інтрадукцыі дрэвавых парод.
Сярод апублікаванага: Быў членам Беларускага вольна-эканамічнага таварыства.
NGC 4145A-2
NGC 4145A-2 (іншыя абазначэнні — A 1208+40, VV 814, PGC 213942) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Дольшына (Смаленская вобласць)
Дольшына (Дольшино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Славені
Назву Славе́ні маюць:
Сласцёны
Назву Сласцёны маюць:
Іктын
Ікты́н (Iktínos; 5 ст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі архітэктар 2-й пал. 5 ст. да н.э.