cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пскоўская рэспубліка
Гісторыя
У часы Гедзіміна Пскоў хацеў канечна вызваліцца ад залежнасці ад Ноўгарада, таму яго адносіны з ВКЛ значна палепшыліся. Актыўна дапамагаў пскоўцам ваявода Гедзіміна, яга гарадзенскі намеснік Давыд. Калі крыжакі ў 1323 годзе аблажылі Пскоў, Давыд адагнаў іх ад горада і знішчыў сценабітныя машыны крыжакоў.
У 1341 годзе пскавічы звярнуліся па падтрымку да Альгерда, ён прыйшоў на дапамогу разам з Кейстутам. Сын Альгерда — Андрэй, стаў пскоўскім князем ў 1342 годзе, андрэевым намеснікам быў таксама літоўкі выхадзец — Юрый Вітаўтавіч. У 1342 годзе пры абароне Пскова ад крыжакоў загінуў сын полацкага князя Воіна — Любка.
У выніку ўдзелу Пскова ў барацьбе супраць Лівонскага ордэна яго ўплыў істотна павялічыўся, што прывяло да фактычнай аўтаноміі. У 1348 годзе пасля падпісання з Ноўгарадам Болатаўскага дагавора, Пскоўская дзяржава канечна стала незалежнай. Аднак духоўная ўлада засталася ў руках наўгародскага архіепіскапа, які здзяйсняў раз на тры гады царкоўны суд.
Пскоўская дзяржава займала тэрыторыю абапал рэк Вялікай і Наровы. З поўдня на поўнач мела даўжыню каля 300 км пры шырыні каля 100 км. Акрамя рэчак, Пскоўская зямля мела і два буйныя возеры — Чудскае і Пскоўскае.
Вышэйшы орган улады — веча, якое выбірала спачатку аднаго, а з 1420 — двух пасаднікаў, канчанскіх стараст і соцкіх. Была таксама рада на чале з запрошаным (наёмным) князем, які кіраваў дружынай і служыў за грошы (корм). Быў і суд — гаспода, у склад якой уваходзілі абіраныя асобы з ліку баяр.
Пскоўскае грамадства складалася з баяр, але не вельмі багатых, купцоў, рамеснікаў і вольных сялян, якіх звалі земцы. Сяляне бедныя бралі зямлю ў арэнду і зваліся ізорнікамі. Халопаў не было.
У XV ст. эканоміка Пскова была на ўздыме. Сяляне вырошчвалі жыта, а таксама пшаніцу, авёс, ячмень. На гародах рэпу, цыбулю і капусту. Актыўна экспартаваўся лён, у асноўным у Лівонію. Развівалася рыбалоўства, вырабляліся вялікія лодкі — уганы. Вядомы і мясцовыя рамеснікі, якія шылі адзенне, апрацоўвалі металы і скуры, выраблялі солад і малолі муку. Пскоўскіх муляроў запрашалі на працу ў іншыя краіны Усходняй Еўропы. У Пскове таксама быў развіты выраб званоў. Развіваўся гандль з суседзямі — Цвярской дзяржавай, Ноўгарадам, Разанню, ВКЛ, з нямецкімі краінамі. З 1424 годзе у Пскове пачалося быццё ўласнай срэбранай манеты з выявай рысі — герба горада.
У XV ст. Пскоў стаў праводзіць прамаскоўскую палітыку і спадзяваўся такім чынам захаваць сваю незалежнасць. Ён падтрымліваў Маскву ў войнах з Ноўгарадам і ВКЛ, асабліва ў час вайны 1500—1503 гадоў. Але гэта не дапамагло псквавічам, 13 студзеня 1510 года маскоўскае войска заняло Пскоў. Быў зняты вечавы звон, 300 самых багатых сямей пскоўскіх баяр і купцоў сасланы.
Да сённяшняга часу захаваліся пскоўскія летапісы XIV—XVII ст. у колькасці 25 спісаў. Найбольш цікавы летапісны збор 1450-1460-х гадоў, які вёўся пры Троіцкім манастыры.
Станіслаў Шаптыцкі
Станісла́ў Шапты́цкі (Stanisław Maria Jan Szeptycki, , в. Прылбычы, каля Яварава — , в. Карчына, Падкарпацкае ваяводства) — польскі ваенны, граф, генерал Аўстра-венгерскай арміі, генерал броні Войска Польскага.
Сям’я і маладосць
Быў сынам графа Яна Канты Шаптыцкага (1836—1912) і Соф'і Шаптыцкай (1837—1904). 7 чэрвеня 1906 ажаніўся з княжной Марыяй Языфінай Сапегай (1884—1917). Другі раз ажаніўся 4 студзеня 1925 са Станіславай Алізар (1899—1977). У 1885 годзе скончыў з адзнакай Гімназію імя Яна III Сабескага ў Кракаве.
Служба ў аўстра-венгерскай арміі
У 1885 годзе пачаў вучыцца ў аддзеле артылерыі Тэхнічнай ваеннай акадэміі ў Мёдлінгу. Скончыў Акадэмію ў 1888 годзе ў званні падпаручніка. Распачаў службу ў 3-й дывізіі палявой артылерыі ў Ярославе. У 1890 годзе быў накіраваны ў Вышэйшую конную школу (Reitlehren institut) у Вене, па заканчэнні якой у 1892 годзе як выкладчык коннай язды быў накіраваны ў 10-ю брыгаду палявой артылерыі ў Пшэмыслі ў званні паручніка. Служыў там да 1894, калі паступіў у Акадэмію Генеральнага штаба. Скончыў яе ў 1896 годзе і стаў ад’ютантам 53-й брыгады пяхоты ў Кошыцах.
У 1897 накіраваны ў 27-ю дывізію пяхоты ў Кошыцах. У 1898 атрымаў званне капітана артылерыі і накіраваны ў 18 полк палявой артылерыі на пасаду камандзіра батарэі. У 1900 годзе атрымаў званне капітана Генеральнага штаба і накіраваны ў 12-ю дывізію пяхоты ў Кракаве. у 1903 годзе пераведзены ў 1-ю дывізію кавалерыі ў Кракаве. У 1904—1905 ваенны аташэ ў расійскім штабе ў Маньчжурыі. На руска-японскай вайне быў 20 месяцаў. Пасля вяртання здаў іспыт на званне маёра генеральнага штаба і прызначаны камандзірам штаба 3-й дывізіі кавалерыі ў Вене. З 1909 камандаваў дывізіёнам у 1-м палку палявой артылерыі ў Кракаве. 1 мая 1911 года стаў падпалкоўнікам генеральнага штаба. У 1911—1914 служыў ваенным аташэ ў Рыме. 1 мая 1914 стаў палкоўнікам генеральнага штаба.
Першая сусветная вайна
Спачатку служыў у Аперацыйным аддзеле Галоўнага камандавання, а з 24 верасня 1914 да лістапада 1915 на пасадзе шэфа штабу II Корпусу аўстрыйскага на расійскім фронце. Тады сутыкаецца з Польскімі легіёнамі, якія ўваходзілі ў склад II Корпусу. З лістапада 1915 камандаваў XXX Брагадай палявой артылерыі, а ў чэрвені 1916 па ўласнай просьбе пераведзены ў Польскі Легіён. З ліпеня 1916 да кастрычніка 1916 камандуючы III Брагады Польскіх легіянераў, пасля да красавіка 1917 камендант усіх Легіёнаў на чале якіх 1 снежня 1916 года ўвайшоў у Варшаву. Зняты з пасады ў красавіку 1917 года з-за падтрымкі прапольскай пазіцыі, якая была прызнана шкоднай для Цэнтральных дзяржаў. Да лютага 1918 года люблінскі генеральны губернатар (выступіў супраць аддання Холмшчыны Украіне згодна Брэсцкага дагавора). З чэрвеня а кастрычніка 1918, на італьянскім фронце, кіраваў 85 Брыгадай пяхоты ландверу. З кастрычніка 1918 года кіраваў падначаленымі немцам Польскімі ўзброенымі сіламі. 5 лістапада 1918 звольнены з аўстрыйскай арміі.
Служба ў польскім войску
У Польскае войска ўступіў 1 лістапада 1918 года. 4 лістапада 1918 прызначаны генералам дывізіі і генеральным збройным інспектрам. Таксама яму перадалі камандаванне ўсімі аддзеламі Войска Польскага на абшарах былой Аўстра-Венгрыі, а таксама той часткі Галіччыны, якая знаходзілася пад польскай уладай.
16 лістапада 1918 года Юзаф Пілсудскі прызначыў яго кіраўніком Генеральнага штаба. Выконваў гэтыя функцыі да 13 сакавіка 1919 года, калі на яго ўласную просьбу ўзначаліў Літоўска-Беларускую дывізію. 28 красавіка 1919 года стаў камандуючым Літоўска-Беларускага фронту.
Згодна з загадам Пілсудскага ад 7 сакавіка 1920 года збройныя сілы на ўсходзе былі падзелены на пяць армій. Генерал Шаптыцкі перастаў быць камандуючым Літоўска-беларускага фронту, а ўзначаліў 4 армію, якая змагалася на ўчастку Палесся і Бярэзіны.
21 красавіка 1920 года Пілсудскі зацвердзіў яго ў званні генерала броні.
Пасля перамір'я атрымаў пасаду Інспектра 4 арміі ў Кракаве. У 1922 годзе Камандываў аддзеламі Войска Польскага, якія займалі частку Сілезіі, што была прызнана за Польшчай.
31 мая 1922 года ў Кракаве дэлегацыя віленскай гарадскога савета на чале з бурмістрам Вітольдам Банкоўскім надаў генералу ганаровае грамадзянства горада Вільні «''з прызнання яго заслугаў, падчас вызвалення г. Вільні ад бальшавіцкай навалы''».
13 чэрвеня 1923 года прэзідэнт Польшчы Станіслаў Вайцяхоўскі прызначыў яго Міністрам ваенных спраў. 4 жніўня 1923 года загадам № 126 прызначыў Свята польскага жаўнера.
15 снежня 1923 года прэзідэнт Польшчы Станіслаў Вайцехоўскі, «прыслухоўваючыся да паданай яму просьбы аб адстаўцы, звольніў» Шаптыцкага з пасады кіраўніка Міністэрства ваенных спраў і «адначасова паручыў далей выконваць ранейшыя функцыі ажно да часу прызначэння пераемніка». Гэта адбылося 19 снежня 1923 года, калі пасаду міністра заняў генерал броні Казімір Сасноўскі. Пасля звальнення Шаптыцкі вярнаўся на пасаду інспектра 4 Арміі ў Кракаве. З 24 лістапада 1922 быў членам Капітулы ордэну Virtuti Militari. Падчас майскага перавароту названы прэзідэнтам Вайцехоўскім камандуючым войскмі вернымі ўраду па-за сталіцай. 10 чэрвеня 1926 года Прэзідэнт Польшчы Ігнацы Масціцкі, «беручы пад увагу просьбу» генерала, звольніў яго са становішча інспектра 4 Арміі ў Кракаве. Ад 30 чэрвеня 1926 пайшоў у адстаўку.
Па заканчэнні другой сусветнай вайны ва ўзросце 78 гадоў быў прыняты на службу ў Войска Польскае, пасля адпраўлены ў адстаўку і прызначаны на пасаду старшыні Галоўнай управы Польскага Чырвонага крыжа. Займаў гэту пасаду ў 1946—1950 гг.
Пахаваны на могілках у вёсцы Карчына каля Кросна, якой быў апошнім уласнікам.
Выдаў працу: Літоўска-беларускі фронт 10.3.1919-30.7.1920 (1925).
Шаптыцкі і беларускі рух
Пасля заняцця Менска польскім войскам у 1919 годзе ад імя Шаптыцкага па-беларуску і па-польску была выдадзена адозва на насельніцтва.
Янка Купала ў сваёй паэме «Барысаў» гэдак згадваў польскага генерала:
Памяць
У міжваенны час галоўная вуліца ў Баранавічах была названа ў гонар Шаптыцкага (цяпер Савецкая), які двойчы адбіваў горад ад бальшавікоў. У пінскай флатыліі адзін з караблёў меў назву «Генерал Шаптыцкі»
Чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і 1992
Чэмпіянат свету па па сучасным пяцібор’і 1992 праходзіў у Вінтэртуры (Швейцарыя), дзе праводзіліся індывідуальныя і камандныя спаборніцтвы сярод мужчын, і ў Будапешце (Венгрыя), дзе праводзіліся індывідуальныя і камандныя спаборніцтвы сярод жанчын.
Пуцята
Пуцята — прозвішча.
Галаўскэ
Галаўскэ (Головське) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нацыянальная акадэмія медыцыны ЗША
Нацыянальная акадэмія медыцыны ЗША (National Academy of Medicine), да 2015 года вядомая як Інстытут медыцыны (Institute of Medicine)  — некамерцыйная недзяржаўная арганізацыя ЗША. З’яўляецца часткай Нацыянальных акадэмій навук, інжынерыі і медыцыны разам з Нацыянальнай акадэміяй навук, Нацыянальнай інжынернай акадэміяй і Нацыянальным даследчым саветам.
Нацыянальная медыцынская акадэмія прадастаўляе нацыянальныя і міжнародныя кансультацыі па пытаннях, якія датычацца здароўя, медыцыны, палітыкі ў галіне аховы здароўя і біямедыцынскіх навук. Цэль акадэміі — прадастаўленне бесстаронняй, аўтарытэтнай, заснаваных на фактычных дадзеных інфармацыі і саветаў, якія датычацца палітыкі ў галіне аховы здароўя і навукі, асобам, якія вызначаюць палітыку, спецыялістам, лідарам ва ўсіх сектарах грамадства і шырокай грамадскасці.
Працуючы па-за рамкамі федэральнага ўрада ЗША, акадэмія абапіраецца на добраахвотную працу навукоўцаў і іншых экспертаў, якія працуюць у рамках афіцыйнай сістэмы. Як нацыянальная акадэмія, арганізацыя штогод абірае новых членаў з дапамогай сваіх цяперашніх членаў; выбары заснаваны на выдатных і пастаянных дасягненнях членаў у адпаведнай галіне, а таксама на іх гатоўнасці актыўна ўдзельнічаць.
Гісторыя
Інстытут быў заснаваны ў 1970 годзе ў адпаведнасці са статутам Кангрэса Нацыянальнай акадэміі навук як Інстытут медыцыны.
28 красавіка 2015 года члены Нацыянальнай акадэміі навук прагаласавалі за пераўтварэнне членскага складу інстытута ў новую Нацыянальную акадэмію медыцыны і стварэнне новага аддзела аховы здароўя і медыцыны ў рамках Нацыянальнага даследчага савета, у аснове якога ляжыць праграмная дзейнасць інстытута медыцыны. Гэтыя змены адбыліся 1 ліпеня 2015 года.
Узнагароды
(прэмія Сарната) была заснавана ў 1992 годзе і штогод прысуджаецца Акадэміяй для прызнання асобных асоб, груп або арганізацый за выдатныя дасягненні ў паляпшэнні псіхічнага здароўя. Уручаецца медаль і 20 000 долараў ЗША.
Андрэй Ануфрыевіч Бембель
Андрэ́й Ану́фрыевіч Бе́мбель (, Веліж — ) — беларускі савецкі. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1939), Народны мастак БССР (1955), прафесар (1962). Яго сын, Алег Бембель, вядомы як дысідэнт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў. Бацька, Ануфрый Емяльянавіч Бембель, служыў у павятовым казначэйстве бухгалтарам, а маці, Сцефаніда Дзмітрыеўна, займалася хатняй гаспадаркай. Сям’я была вялікай — 13 дзяцей, якія дапамагалі бацькам па гаспадарцы. Паводле ўспамінаў, набожны Ануфрый Емяльянавіч канфліктаваў з сынам з прычыны рознасці светапоглядаў, і аддаў таго анафеме за ўдзел у разбурэнні царквы ў Веліжы.
Скончыў Веліжскую мужчынскую гімназію, дзе звярнулі ўвагу на яго малюнкі. Вучыўся ў беларускага скульптара М. А. Керзіна ў Веліжскай мастацкай школе, потым — у Віцебскім мастацкім тэхнікуме.
Вучоба ў Ленінградзе
У 1927—1930 А. Бембель вучыўся ў вядомых скульптараў і педагогаў Ленінградскага мастацкага інстытута — акадэміка, прафесараў , , В. Л. Сіманава. У час навучання ў інстытуце Бембель ажаніўся са студэнткай скульптурнага факультэта Вольгай Дзядок. На апошнім курсе ў пары нарадзілася дачка Клара.
У той час да ўлады прыйшлі агрэсіўныя фармалісты і апалагеты «левага» мастацтва, пачалося не толькі звальненне старых прафесараў-выкладчыкаў, але і жорсткі наступ на ўсё рэалістычнае мастацтва. У знак пратэсту супраць гэтай палітыкі Андрэй Бембель не выйшаў на «суботнік» па знішчэнні ўнікальнага акадэмічнага музея антычных злепкаў. У факультэцкай насценнай газеце з’явілася на яго карыкатура пад якой красавалася «Прэч з інстытута!». На адным з падрыхтаваных загадзя сходзе, дзе выступалі прафесары са справаздачай аб сваёй творчай і педагагічнай дзейнасці, пасля чаго іх з трыбуны адзін за адным бэсцілі студэнты, Бембель нечакана выступіў у абарону Усевалада Усеваладавіча Лішава, ацэньваў яго ролю ў акадэміі, выяўляў прычыны наступу на яго, абрынуўшы знішчальную крытыку на лінію адыёзнага рэктара Фёдара Маслава, высмейваючы падтрымку партарганізацыяй мерапрыемстваў, якія накіроўваліся на развал вучобы студэнтаў. Пасля гэтага Бембеля знялі са стыпендыі, ён пайшоў працаваць у порт грузчыкам. Маслаў граміў «адшчапенца» Бембеля ў кожным сваім выступленні, з’явіўся нават тэрмін «бембельшчына». Дайшло да таго, што яго сябрам прапаноўвалі парваць адносіны з Бембелем пад пагрозай выключэння з камсамола. У дыпломе яму было адмоўлена як «акадэмічна не паспяваючаму», хаця ён вучыўся добра, была выдадзена толькі даведка аб праслухоўванні поўнага курса.
Студэнцкая работа — фарфоравая скульптурная група «Кастрычнік», у якой была адлюстравана кампактная група паўстанцаў з ліку пралетарыята Петраграда: рабочы, работніца, матрос з «Аўроры» і салдат, якія згуртаваліся вакол рэвалюцыйнага сцяга — экспанавалася на Усесаюзнай выстаўцы «Мастакі РСФСР за 15 гадоў». За яе Андрэй Бембель атрымаў прэмію ад ў памеры 250 рублёў, пры тым што стыпендыя студэнта тады складала ў чатыры разы менш. Для маладой сям’і, якая жыла толькі на жончыну стыпендыю, гэта была добрая падтрымка.
Вяртанне ў Беларусь
У 1931 годзе Андрэй Бембель вярнуўся ў Беларусь. Спачатку разам з жонкай ён пасяліўся ў яе родным Гомелі, дзе арганізаваў мастацкую студыю для рабочай моладзі пры гарсавеце, прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці. Хутка перабраўся ў Мінск. На першых жа выставах у беларускай сталіцы прадэманстраваў высокае прафесійнае майстэрства. У 1932 годзе па праекце вядомага архітэктара Іосіфа Лангбарда ў Мінску пачалося будаўніцтва Дома ўрада, які мусіў быць упрыгожаны разнастайнымі формамі скульптуры і жывапісу. На чале з Міхаілам Керзіным многія мастакі ўдзельнічалі ў стварэнні скульптурных партрэтаў, якія былі пастаўлены на лесвічных маршах. Андрэй Бембель стварыў бюст М. В. Фрунзэ і вялікі 154-метровы гарэльефны фрыз для залы пасяджэнняў. Да вайны Бембель паспеў прыняць удзел і ў стварэнні іншых манументальных аб’ектаў: помнікаў Леніну для Полацка і Слуцка (якія загінулі ў час вайны), афармленне інтэр’ераў залы Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, Дома Чырвонай арміі (Дома афіцэраў), павільёна БССР на Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўцы ў Маскве. У 1938 годзе яму было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР». У 1932 годзе Андрэю Бембелю за працу над фрызам у Доме ўрада быў дадзены дом-майстэрня на вуліцы Беламорскай, 42, пабудаваны па праеце сябра сям’і Аляксандра Воінава. Вольга Дзядок у сваіх успаміх пісала: ''«Шырыня, вышыня. 5 печаў! У што ж абыйдзецца ацяпленне? Але Андрэй пра гэта не думаў, а яшчэ менш сам архітэктар — наш сябар, малады Аляксандр Пятровіч Воінаў. Да яго быў выкананы праект Макляцовай. Утульны, жылы катэдж. Але аддалі перавагу праекту Воінава»''.
У гады Вялікай Айчыннай вайны мабілізаваны і ў якасці тэхніка-інтэнданта першага рангу залічаны ў полк камсаставу рэзерву Заходняй Асобнай ваеннай акругі ў Магілёве. Уступіў у Камуністычную партыю. Да лютага 1942 года быў курсантам шостага асобнага запаснога інжынернага палка Маскоўскай ваеннай акругі. Там пасля вучобы выкладаў на курсах малодшых афіцэраў, быў намеснікам камандзіра сапёрнай роты. У пачатку снежня 1943 года паступіў у распараджэнне Цэнтральнага штаба партызанскага руху пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання. У Маскве, яму, як і некаторым іншым беларускім творцам, прыкамандзіраваным да штаба, якім кіраваў першы сакратар ЦК КПБ Панцеляймон Панамарэнка, далі магчымасць праявіць сябе ў якасці мастакоў ваенна-патрыятычнага напрамку. У маленькай майстэрні на Сходні, якая была прыпісана да штаба, Бембель распачаў свой галоўны твор ваенных гадоў — партрэт камандзіра эскадрыльі 207-га авіяпалка 42-й бамбардзіровачнай дывізіі капітана Мікалая Гастэлы. У час вайны пазнаёміўся з хірургам-отарыналарынголагам Марыяй Вікенцьеўнай Мякіннікавай, якая пасля стала другой жонкай скульптара.
7 ліпеня 1944 г. разам са штабам А. Бембель вярнуўся ў вызвалены Мінск. З 1947 г. на педагагічнай рабоце, з 1953 г. у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (да 1978 г. загадчык кафедры скульптуры).
Адзін арганізатараў і першых выкладчыкаў Мінскага мастацкага вучылішча (1948—1950) і Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, прафесар (1962), загадчык кафедры скульптуры (1953—1978). У 1950—1954 гг. і з 1982 года быў старшынёй праўлення Саюза мастакоў БССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1967–1975 гг. Член ЦК КПБ з 1976 г.
Стары дом на Беламорскай быў знесены. У пачатку 1970-х сям’я перасялілася ў катэдж на вуліцы Якуба Коласа, 29а. Новы дом для Бембеля пабудавалі так блізка ад старога, што яго працы пераносілі з будынка ў будынак на руках.
Пахаваны на Усходніх могілках Мінска. На пахаванні Андрэя Бембеля ягоны сын-дысідэнт Алег у прысутнасці партыйных дзеячаў уклаў у рукі нябожчыка крыжык, абгорнуты лістком паперы з улюбёным вершам бацькі. Пасля яго смерці доўга не маглі вызначыць статус катэджа, бо сваякі скульптара канфліктавалі паміж сабой, урэшце праз суд перайшоў да Саюза мастакоў БССР, які адкрыў у яго сценах музей скульптуры імя А. А. Бембеля.
Творчасць
На першых жа выстаўках у Мінску паказаў высокае прафесійнае майстэрства. У 1932 па праекце архітэктара І. Лангбарда ў Мінску пачалося будаўніцтва Дома ўрада. Пад кіраўніцтвам М. Керзіна над аздабленнем памяшканняў працавалі З. Азгур, Г. Ізмайлаў, А. Арлоў, А. Глебаў і А. Бембель. А. Бембелю належыць, бадай што самая складаная частка работы: 44-метровы барэльефны фрыз, які ўпрыгожвае кулуары Залы з’ездаў (разам з У. Рытэрам). Для кулуараў былі зроблены такія работы, як «Парыжская камуна», «Абвяшчэнне Камуністычнага маніфэсту», «Каланіяльныя народы ўзнімаюцца на барацьбу», «Першая пяцігодка СССР» і іншыя.
Працягваючы ўдасканальваць тэхніку барэльефа, А. Бембель у наступныя гады працаваў пераважна над афармленнем інтэр’ераў грамадскіх пабудоў: некалькі кампазіцый у зале Прэзідыума ВС БССР (не захаваліся) — «СССР — індустрыяльна-калгасная дзяржава», шэраг рэльефных фігур у глядзельнай зале Дома афіцэраў у Мінску. Прымаў удзел у афармленні цэнтральнага рэльефу аванзалы павільёна БССР на Усесаюзнай сельскагаспадарчай выставе ў Маскве (1939), дзе між іншым экспанавалася яго барэльефная шматфігурная кампазіцыя жанравага характару, выкананая ў мармуры, — «Уз’яднанне Заходняй Беларусі ў адзіную Савецкую Беларусь» (перададзена пазней у Дзяржаўны гістарычны музей). У 1936–1939 стварыў помнікі У. І. Леніну ў Полацку і Слуцку (знішчаны падчас Айчыннай вайны ).
У гады Вялікай Айчыннай вайны стварыў свой першы і галоўны твор ваенных гадоў — кампазіцыйны партрэт М. Ф. Гастэлы (бронза, 1943). Гэты твор шмат у чым вызначыў выяўленне вобразаў ў савецкім мастацтве.
Таксама працаваў над праектам помніка героям Сталінграда, барэльефам «Беларускія партызаны», партрэтамі Герояў Савецкага Саюза — Ф. І. Паўлоўскага, Д. Ц. Гуляева, П. З. Калініна. Адзін з першых значных паваенных твораў — партрэт А. М. Матросава (1946). У пасляваенныя гады А. Бембель актыўна працаваў у абранай ім галіне — манументальнай і манументальна-дэкаратыўнай пластыцы, не забываючы пра станковыя выставачныя творы. Удзельнічае ў аднаўленні і рэстаўрацыі буйных скульптурных ансамбляў, пашкоджаных вайной. А. Бембелю належыць ці не першы вопыт творчага асэнсавання ў скульптурнай пластыцы матываў нацыянальнай арнаментыкі. Аўтар дэкаратыўных рэльефаў ляпнін у глядзельных залах Тэатра оперы і балета БССР і тэатра імя Я. Купалы. На 1950-я прыпаў росквіт партрэтнай творчасці майстра, сярод мадэляў — людзі самых розных прафесій, узростаў, інтарэсаў, грамадскага становішча.
Працы Бембеля выстаўляліся ў Румыніі (1959). Выстаўка яго твораў прайшла ў Мінску (1955).
Да найбольш значных работ А. Бембеля, прысвечаных гістарычным дзеячам мінулага: Д. І. Мендзялееў (устан. ў 1952 перад будынкам хімічнага факультэта МДУ), станковая кампазіцыя «Адам Міцкевіч» (1979), партрэты Я. Купалы (1978) і А. Блока (1980). Ці не самы цудоўны твор А. Бембеля як скульптара-манументаліста — статуя «Беларусь сацыялістычная» перад павільёнам БССР на ВДНГ у Маскве (1950-я). Адной з асноўных работ гэтага часу з’яўляецца гарэльеф «9 Мая 1945 года» — кампазіцыя галоўнага фасада Манумента Перамогі ў Мінску (1954). А. А. Бембель — адзін з аўтараў Кургана Славы Савецкай Арміі (архітэктар А. А. Стаховіч, 1969 Дзяржаўная прэмія БССР 1970), мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой» (1971, саўм. з і У. А. Каралём). У 1978-80 стварыў помнік У. І. Леніну ў Салігорску.
Дністрык-Дубавы
Дністрык-Дубавы (Дністрик-Дубовий) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Андрэй Ануфрыевіч Бембель
Сям’я
У першым шлюбе са скульптарам Вольгай Дзядок (1906—1974) меў двух дзяцей: Клару і Алега, беларускага філосафа, паэта і антыкамуністычнага дысідэнта. У другім шлюбе з хірургам-отарыналарынголагам Марыяй Вікенцьеўнай Мякіннікавай, з якой пазнаёміўся на фронце.
Цікавыя факты
Быў захоплены кветкаводствам, любіў бэз, з лесу прывёз ландышы, якія дагэтуль растуць пад майстэрняй. І. Ахрэмчык сваю знакамітую карціну «Бэз», якая захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, напісаў з вялікага куста ў садзе Бембеля.
Вілянскі край
Вілянскі край (Viļānu novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Латвіі, у гістарычным рэгіёне Латгалія. Край складаецца з трох валасцей і горада Віляны, які з'яўляецца краявым цэнтрам.
Мяжуе з Вараклянскім, Рэзэкнэнскім і Рыебіньскім краямі.
Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 7098 чалавек. Плошча краю займае 285,1 км ².
Акушэрскі ложак
Акушэрскі ложак, або акушэрскае крэсла-ложак — спецыяльнае медыцынскае абсталяванне, прызначанае для забеспячэння парадзісе зручнага і бяспечнага размяшчэння на кожным этапе родаў.
Сучасны акушэрскі ложак мае электрарэгуліроўку вышыні і палажэння, убудаваную функцыю масажу паясніцы для палягчэння боляў пры сутычках, сістэму пнеўмападтрымкі паясніцы, падсвятлення, эрганамічныя пярэнчы для рук.
Акушэрскі ложак можа раскладвацца ў гарызантальным становішчы, забяспечваючы тым самым паўнавартасны сон парадзісе, а пры наступе моманту родаў менш, чым за хвіліну ператвараецца ў акушэрскае крэсла.
Абрэвіяцыя (мовазнаўства)
Абрэвіяцыя (мовазнаўства) — працэс утварэння словаў шляхам складання скарочаных асноў.
Віды абрэвіяцыі
Утвораныя гэтым спосабам назоўнікі ўспрымаюцца як скарочаныя, таму што ў мове існуюць суадносныя з імі поўныя словы або спалучэнні поўных словаў. У іншым выпадку яны ўспрымаюцца як нескарочаныя словы. Напрыклад словы кіно і метро ўжываюцца часцей, чым кінематограф і метрапалітэн.
Вярхоўны кіраўнік
Вярхоўны кіраўнік — часовая пасада кіраўніка Расійскай дзяржавы, заснаваная ў выніку дзяржаўнага перавароту 18 лістапада 1918 года і прызнаная ўсімі лідарамі Белага руху. Адзіным чалавекам, які займаў гэту пасаду, быў адмірал А. В. Калчак.
Цырульня (фільм)
«Цырульня» (The Barbershop) ― амерыканскі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёраў і.
NGC 5527
NGC 5527 (іншыя абазначэнні — MCG 6-31-81, ZWG 191.67, KUG 1412+366, PGC 50868) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Івіса
Іві́са, таксама распаўсюджана Ібіца (Ibiza, Eivissa) — востраў на захадзе Міжземнага мора. Частка Балеарскага архіпелага. Разам з некалькімі суседнімі астраўкамі складае Пітыускую групу. Уваходзіць у склад Іспаніі. Агульная плошча - 571,76 км². Насельніцтва (2011 г.) - 134 460 чал. Частка вострава (11 231 га) унесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Геаграфія
Івіса — самы буйны востраў Пітыускага архіпелага. Ён месціцца ў 455,5 км на паўднёвы ўсход ад Мадрыда, сталіцы Іспаніі. Займае 571,76 км². Цягнецца на 40,41 км з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад.
Востраў Івіса ўзнік у выніку субдукцыі Еўрапейскай і Афрыканскай тэктанічных пліт. З-за складаных геалагічных працэсаў і змен узроўня мора некалькі разоў на працяглы перыяд апынаўся пад вадзяной паверхняй і ператвараўся ў падводнае плато, на якім мільёны гадоў запасіліся арганічныя асадкі. У выніку паверхня Івісы складзена пераважна скалістымі напластаваннямі вапнякоў і дробнымі асадкавымі пародамі. Цэнтральная частка вострава гарыстая. Найвышэйшы пункт — гара Са-Талая (475 м). Берагі перарэзаны скалістымі мысамі. Вылучаюцца доўгія пясчаныя пляжы.
Клімат мяккі міжземнаморскі. Сярэдняя тэмпература студзеня +11,9°C. У жніўні яна падвышаецца да +26,3°C. Дзякуючы марскім вятрам спякота не адчуваецца нават у дзённыя летнія гадзіны.
Прырода
Прырода вострава Івіса тыповая для міжземнаморскага рэгіёна. На востраве сустракаюцца невялікія хваёвыя лясы, дзе можна сустрэць некалькі відаў хвой, ядловец, шыпшыну, мірт, сунічнае дрэва, лаванду, лаўр, камфоравае дрэва і інш. Усяго налічваецца каля тысячы відаў раслін. Наземная фаўна бедная, уключае птушак, амфібій і казурак. Воды каля Івісы насяляюць кіты, марскія чарапахі, розныя рыбы.
Для аховы прыроды на востраве Івіса створаны 2 нацыянальныя паркі.
Гісторыя
З IX ст. да н. э. востраў Івіса наведвалі фінікійцы, якія здабывалі тут соль. У 654 г. да н. э. карфагеняне стварылі на востраве сталую калонію Эбус (меркавана ў гонар бога Беса). У 123 г. да н. э. заваяваны рымлянамі. У IV ст. захоплены вандаламі. У V ст. далучаны да Візантыі.
У 707 г. востраў Івіса трапіў у склад Кордаўскага эмірата. Арабы пабудавалі на ім магутную крэпасць з 7 вежамі і 3 брамамі, якая пазней ператварылася ў верхнюю частку горада Івіса. Востраў выкарыстоўваўся імі пераважна як месца здабычы і вытворчасці салёнай рыбы. Лічыцца, што арабская культура моцна паўплывала на розныя бакі жыцця сучасных астравіцян, у тым ліку на традыцыйная мужчынскія строі, а таксама архітэктуру.
У 1110 г. востраў захапілі нарвежскія крыжакі, якія перадалі яго ў склад Сіцылійскага каралеўства. У 1235 г. Івіса перайшла пад кіраванне Арагона. З-за выгнання мусульман востраў спусцеў, таму арагонскія, а потым іспанскія ўлады стымулявалі сюды перасяленне з Каталоніі. Жыхары Івісы лічаць, што на іх востраве нарадзіўся Хрыстафор Калумб. Да 1715 г. яны карысталіся правам аўтаноміі. У 1554 г. для абароны ад паўночнаафрыканскіх карсараў былі пабудаваны муры вакол адзінага ў тыя часы порта.
Эканоміка
Асноўная галіна эканомікі — турызм, які аказвае моцны ўплыў на іншыя сферы, у тым ліку сельскую гаспадарку, транспарт і будаўніцтва. На поўдні вострава дзейнічае аэрапорт. Порт горада Івіса злучаны сталымі паромнымі пераправамі з Пальма-дэ-Мальёрка, суседнім востравам Фарментэра, Баселонай, Валенсіяй і Дэніяй.
Кіраванне
Востраў Івіса з'яўляецца часткай аўтаномнай супольнасці Балеарскія астравы. Падзяляецца на 5 муніцыпалітэтаў. Агульнае кіраўніцтва вострава здзейсняецца праз Раду вострава Івіса, якая працуе на тэрыторыі муніцыпалітэта горад Івіса.
Культура
Толькі каля паловы жыхароў вострава Івіса з'яўляюцца тубыльцамі. Яны размаўляюць на асобным дыялекце каталонскай мовы, маюць свае культурныя традыцыі. Адзін з іх — групавы танец ібісенка. Лічыцца, што ён узнік у сялянскім асяроддзі і быў прысвечаны культу вады. Мясцовая музыка ўвабрала старадаўнія арабскія традыцыі. На Івісе не распаўсюджаны струнныя інструменты, але папулярны барабан і кастаньеты. Пад музыку выконваюцца гістарычныя і любоўныя балады, аднак галоўным у іх выкананні з'яўляецца не тэкст песень, а сама музыка. Кухня тыповая міжземнаморская з перавагай салодкіх ласункаў, рысу і рыбы.
У 1999 г. частка вострава агульнай плошчай 11 231 га была ўнесена ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У яе склад уваходзяць месцы археалагічных раскопак і прыродныя аб'екты.
Арыстып
Арыстып (Ἀρίστιππος, Aristippos) з Кірэны (каля 435 — каля 366 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф.
Вучань Сакрата. Заснавальнік кірэнскай школы, адзін з пачынальнікаў геданізму ў этыцы.
Светапогляд
Паводле Арыстыпа, чалавечаму пазнанню даступныя толькі пачуцці, уласныя станы, прыемныя ці прыкрыя, а не існуючыя аб'ектыўна знешнія рэчы; успрыманні іншых людзей для чалавека недасягальныя, ён можа абапірацца толькі на іх выказванні. Таму Арыстып аддаваў перавагу практычнаму, а не тэарэтычнаму пазнанню. Найвышэйшую мэту жыцця бачыў у асабістым здавальненні, але, паводле Арыстыпа, чалавек не павінен падпарадкоўвацца яму, а імкнуцца да разумнай асалоды. Здавальненне і пакуты лічыў мерай дабра і зла, ісціны і хлусні. Сцвярджаў, што не трэба шкадаваць аб мінулым ці баяцца будучыні, у мысленні, як і ў дзеяннях, трэба надаваць значэнне толькі сучаснаму, якім можна вольна распараджацца.
Прыгарадны сельсавет
Пры́гарадны сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Старабарысаў.
Утвораны 18 студзеня 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Барысаўскага гарсавета БССР з вёсак, якія ўваходзілі ў гарадскую мяжу горада Барысава. Цэнтр — горад Барысаў. З 1935 года сельсавет у складзе Барысаўскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 8 красавіка 1957 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жыцькаўскага сельсавета (3 населеныя пункты: вёскі Жыцькава, Любатоўшчына і Прудзішча), 17 жнінўня 1963 года — частка скасаванага Бытчанскага сельсавета (4 населеныя пункты: вёскі Бытча, Дубяні, Студзёнка і цагельны завод «Студзёнка»). 16 студзеня 1969 года ў склад сельсавета з Велікастахаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Вялікае Стахава, Дудзінка, Ляшчыны, Прудок і Чырвоны Кастрычнік). У 1998 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Старабарысаў. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кішчынаслабодскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Вільянова, Кішчына Слабада, Падбярэззе, Пасека, Садоўшчына, Селішча, Стралкаўцы і Цімкі) і частка скасаванага Бродаўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Бродаўка, Дразы, Мядзведзеўка, Плітчанка, Поўпрышчы, Ракаўцы, Старынкі, Судоль і Юзафова). 30 сакавіка 2016 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Зачысцкага сельсавета (12 населеных пунктаў: аграгарадок Зачысце, вёскі Белае, Боркі, Бутэлеўшчына, Казлы 2, Карнюшкаў Засценак, Кастрыца, Крынічкі, Міхайлова, Новае Сяло, Новае Янчына і Узнацкі Вугал). 15 чэрвеня 2022 года скасавана вёска Пасека.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (18 населеных пунктаў) — 5535 чалавек, з іх 91,7 % — беларусы, 6,4 % — рускія, 1,0 % — украінцы.
Кермек
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травы, радзей паўкусты.
Лісце буйное, большай часткай толькі прыкаранёвае.
Кветкі у мяцёлках, дробныя, пяцічленныя, ружовыя, пурпурныя або жоўтыя; песцікі ніткападобныя.
Арэал і экалогія
Прадстаўнікі роду сустракаюцца на ўсіх кантынентах, але пераважна ад Міжземнамор'я да Цэнтральнай Азіі. Прадстаўлены на тэрыторыі былога СССР 40 відамі, дзевяць сустракаецца ў Заходняй Сібіры і два на Алтаі.
Расліны гэтага роду часта растуць на засоленых глебах. Некаторыя ўтвараюць так званае перакаці-поле.
Віды
У розных крыніцах прыведзены розныя дадзеныя аб колькасці відаў, якія ўваходзяць у склад роду: 200, 300. Па дадзеных сайта Angiosperm Phylogeny Website (APWeb) агульная колькасць відаў кермека складае 350.
У ЦБС АН РБ інтрадукаваны віды: Кермек Бандуэлі,, , і.
Некаторыя віды паводле сайта GRIN з пазначэннем арэалу:
Практычнае выкарыстанне
Карані ўтрымліваюць таніны і многія кермекі здаўна выкарыстоўваюцца для дублёння скуры. З некаторых кермекаў атрымліваюць жоўтую, зялёную, ружовую і чорную фарбы для скураной і дывановай вытворчасцей. Многія прадстаўнікі роду выкарыстоўваюцца як дэкаратыўныя расліны. Да апошняга часу ў кветкаводстве выкарыстоўваліся каля 30 відаў кермекаў, ды і то вельмі абмежавана, аднак цяпер цікавасць да гэтых культур моцна ўзрасла як у аранжыроўшчыкаў, так і ў ландшафтных дызайнераў і аматараў-кветкаводаў. У сувязі з гэтым селекцыянерамі было створана шмат новых цікавых сартоў і ўведзены ў культуру шэраг новых відаў. У якасці адналетнікаў вырошчваюцца, , , у якасці шматлетнікаў — , ,.
з'яўляецца лекавай раслінай, выкарыстоўванай у сучаснай народнай медыцыне.
Пампеі (раман)
«Пампеі» (Pompeii) — гістарычны раман Роберта Харыса, апублікаваны выдавецтвам «» у 2003 годзе.
Сюжэт
Сюжэт рамана разгортваецца напярэдадні вывяржэння вулкана Везувій, якое адбылося ў 79 годзе нашай эры.
Маладога інжынера Марка Атылія адпраўляюць рамантаваць вялізарны акведук, які забяспечвае вадой 250 тысяч чалавек вакол Неапалітанскага заліва. Атылій аказваецца ўцягнутым у палітыку і адначасова трапляе ў рамантычныя адносіны. Але неўзабаве яму даводзіцца змагацца не толькі з карумпіраванымі сіламі, якія кіруюць горадам Пампеі, але, у рэшце рэшт, і з неадольнай сілай самой прыроды.
Санта-Маргерыта-Лігурэ
Санта-Маргерыта-Лігурэ (Santa Margherita Ligure) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 10174 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1 038 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 16038. Тэлефонны код — 0185.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Margherita d'Antiochia.
Майкл Кёртыс
Майкл Кёртыс, таксама Кертыц (Michael Curtiz, сапраўднае імя Міхай Кертэц Камінер (Kertész Kaminer Mihály); 24 снежня 1888, Будапешт, Аўстра-Венгрыя — 11 красавіка 1962, Галівуд) — амерыканскі рэжысёр венгерскага паходжання, які зняў больш за 160 фільмаў, у тым ліку такія паспяховыя, як «Касабланка» (1942—1943) і «Мілдрэд Пірс» (1945).
Вучыўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў. Быў акцёрай венгерскага Нацыянальнага тэатра. У 1912—1919 ставіў фільмы ў Венгрыі. 3 1922 у краінах Заходняй Еўропы, з 1926 у ЗША. Здымаў вестэрны («Вірджынія сіці», 1940; «Каманчэрас», 1961), гістарычныя драмы («Сцежка на Санта-Фе», 1940), экранізацыі гістарычных твораў («Марскі воўк» паводле Дж. Лондана, 1941), сацыяльныя драмы («Хаціна ў бавоўніку», 1932; «Анёлы з бруднымі тварамі», 1938), героіка-прыгодніцкія фільмы («Капітан Блад», 1935; «Прыгоды Робін Гуда», 1938; «Касабланка», 1943, прэмія «Оскар»).
Нацыянальная інжынерная акадэмія ЗША
Нацыянальная інжынерная акадэмія ЗША (National Academy of Engineering) — амерыканская незалежная навуковая арганізацыя. З’яўляецца часткай Нацыянальных акадэмій навук, інжынерыі і медыцыны разам з Нацыянальнай акадэміяй навук, Нацыянальнай акадэміяй медыцыны і Нацыянальным даследчым саветам.
Нацыянальная інжынерная акадэмія рэалізуе інжынерныя праграмы, накіраваныя на задавальненне нацыянальных патрэб, заахвочвае адукацыю і даследаванні і прызнае выдатныя дасягненні інжынераў. Новыя члены штогод абіраюцца дзеючымі членамі на аснове іх выдатных і пастаянных дасягненняў у арыгінальных даследаваннях. Інжынерная акадэмія з’яўляецца аўтаномнай у сваім кіраванні і ў выбары сваіх членаў, падзяляючы з астатнімі нацыянальнымі акадэміямі ролю дарадцы федэральнага ўрада.
Гісторыя
Заснавана ў 1964 годзе. Кансультуе ўрад ЗША. Налічвае больш за 2 тыс. членаў. Галаўны офіс знаходзіцца ў Вашынгтоне.
HMS Beagle (1820)
HMS Beagle (Карабель Яго Вялікасці «Бігль») — дзесяцігарматны брыг-шлюп тыпу «Чэрокі», другі карабель Каралеўскага флота Вялікабрытаніі, які насіў гэтае імя. Названы ў гонар пароды сабак бігль (beagle). Падчас святкавання каранацыі Георга IV Beagle першым прайшоў пад новым Лонданскім мостам. З 27 снежня 1831 па 2 кастрычніка 1836 удзельнічаў у даследчай экспедыцыі, у якой прыняў удзел Чарлз Дарвін.
Булькова (Жабінкаўскі раён)
Булько́ва (, Бульково) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ракітніцкага сельсавета.
Тамоакі Макіно
(槙野 智章; нар. ) — японскі футбаліст. У 2010—2019 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Ампутацыя
Ампутацыя (лац. amputatio) — у шырокім разуменні тэрміна — усячэнне дыстальна размешчанай часткі органа. Існуе ампутацыя малочнай залозы, носа, языка, маткі і г. д.
Найбольш часта тэрмін ужываецца ў значэнні ампутацыя канечнасці — яе ўсячэнне на працягу косткі (або некалькіх касцей) у адрозненне ад экзартыкуляцыі (Вычляненне праз сустаў)
Гісторыя
Ампутацыя — адна з найстаражытнейшых аперацый. Гіпакрат праводзіў ампутацыю ў межах мёртвых тканак, пазней Цэльс прапанаваў праводзіць яе захопліваючы здаровыя тканкі, што было больш мэтазгодна, але ў сярэднія стагоддзі ўсё гэта было забыта. У XVI стагоддзі Парэ прапанаваў перавязку сасудаў замест прыпякання гарачым жалезам або апусканнем ў гарачы алей, потым Луі Пці стаў прыкрываць куксу скурай, і ў XIX стагоддзі Пірагоў прапанаваў касцёва-пластычныя аперацыі.
Эргльскі край
Эргльскі край (Ērgļu novads) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з трох валасцей, цэнтрам краю з'яўляецца пасёлак Эрглі.
Мяжуе з Огрскім, Амацкім, Вецпіебалгскім, Мадонскім, Плявіньскім, Какнескім краямі.
Шведская брама (Рыга)
Шведская брама (Zviedru vārti, Svenskporten) — помнік культуры, архітэктурны комплекс, размешчаны ў некалькіх дамах на вуліцы Торня ў Старым горадзе Рыгі, Латвія.
Гісторыя
У канцы XVII стагоддзя ўздоўж гарадскога мура будуюцца жылыя дамы. Да іх неабходна было пракласці праезд, які б можна было зачыняць. З гэтай мэтай у 1698 годзе, падчас шведскага панавання, у муры жылога дома была прабіта новая гарадская брама. Побач некалі знаходзілася абарончая вежа Юргена — цяпер яе рэшткі ўбудаваныя ў суседні з брамай дом № 11.
У 1926 годзе брама была арандавана ў горада Саюзам архітэктараў Латвіі, і будынак быў перабудаваны. Увесь комплекс атрымаў сённяшні выгляд пасля рэканструкцый 1953—1956 і 1986—1987 гадоў.
Шведская брама ў літаратуры
Герой серыі дэтэктыўных раманаў шведскага пісьменніка Хенінга Манкеля Курт Валандэр наведаў Шведскую браму ў рамане Рыжскія сабакі.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Куранец)
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Куранец Вілейскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Першая парафія была заснаваная ў 1539 годзе. Папярэдні касцёл пабудаваны ў 1928 годзе і быў закрыты ў 1940-я гады савецкімі ўладамі. Пасля Вялікай Айчыннай вайны касцёл быў знішчаны, а на яго падмурку пабудавалі калгасную кантору.
Канфлікт у Бенішангуль-Гумуз
Канфлікт у Бенішангуль-Гумуз — узброены канфлікт на тэрыторыі эфіопскага штата Бенішангуль-Гумуз. Асноўныя баявыя дзеянні адбываліся ў зоне Метэкел.
Этнічная напружанасць
У штаце Бенішангуль-Гумуз пражывае мноства розных этнасаў, у тым ліку берта, гумуз, шынаша, мао, квама і фадашы. Гумуз мелі напружаныя адносіны з народнасцямі амхара, арома, тыграі і агаў, якія прысутнічалі пераважна ў зоне Метэкел. Буйнамаштабнае набыццё зямлі мясцовымі і замежнымі інвестарамі выцесніла гумузцаў з іх родных тэрыторый. У сувязі з гэтым, у 2002 годзе была перагледжана канстытуцыя рэгіёну, у адпаведнасці з якой гумуз, шынаша, берта, квама і мао былі абвешчаны «ўласнікамі» і пазбаўлены грамадзянскіх правоў усе іншыя этнічныя групы, абмежаваўшы іх у эканамічнай і палітычнай сферах. Папраўкі і змяненні асноўнага закона развязалі рукі гумузцам, якія разгарнулі тэрор супраць меншасцяў. Атрады апалчэнняў «Буадын» і «Фронт вызвалення Гумуза» актыўна займаліся забойствамі прадстаўнікоў прышлых народаў. Мясцовыя ўлады прызналі сваю датычнасць да міжнацыянальнага канфлікту, афіцыйна папрасіўшы прабачэння за арганізацыю этнічных забойстваў. Урад рэгіёну апраўдваў гэта як спосаб даць адпор кіруючай Партыі росквіту, якая нібыта планавала ліквідаваць сістэму этнічнага федэралізму. Некаторыя прадстаўнікі народа амхара заклікалі да ўключэння Метэкела ў склад штата Амхара. Лідар амхарскай групоўкі «Фано» заявіў у сакавіку 2020 года, што яго байцы не раззброіцца, калі зона Метэкел не будзе часткай рэгіёну Амхара.
Прыкладна ў гэты ж час федэральны ўрад разгарнуў вайну з Народным фронтам вызвалення Тыграя. Улады часта абвінавачвалі яго ў праблемах па ўсёй краіне. Ашадлі Хусейн, прэзідэнт рэгіёну Бенішангуль-Гумуз, заявіў, што НФВТ нясе асноўную адказнасць за падзеі ў Метэкел (нібыта партыя дапамагала мясцовым апалчэнцам).
Міжнародны фактар
На тэрыторыі рэгіёну была пабудавана ГЭС Хідасэ, якая выклікала напружанасць у адносінах з суседнімі Суданам і Егіптам з-за ўздзеяння плаціны на раку Ніл. Падчас канфлікту Судан прад’явіў прэтэнзіі на Губінскі раён у зоне Метэкел, дзе знаходзіцца ГЭС, спасылаючыся на меркаванне, што гэтая вобласць была падорана эфіопскаму імператару Менеліку II суданскім уладарам Халіфам Абдулахі. Федэральны ўрад Эфіопіі абвінаваціў егіпецкія ўлады ў датычнасці да масавых забойстваў.
Мірны працэс
22 снежня 2020 года прем’ер-міністр Абій Ахмед Алі правёў перамовы з жыхарамі рэгіёну, а таксама шэрагам службовых асоб, запусціўшы працэс мірнага ўрэгулявання канфлікту. Адначасова пачалося стварэнне камітэта па прымірэнні жыхароў Бенішангуль-Гумуз і Амхара. Да канца лютага 2021 года ў горадзе Гілгіл Белес, сталіцы зоны Мэтэкел, было праведзена некалькі форумаў міру. Федэральны ўрад прыступіў да стварэння «шматэтнічнага апалчэння самаабароны», якое па стане на люты 2021 года налічвала 9000 чалавек. Міліцыя павінна была прадухіляць міжэтнічныя сутыкненні і дапамагаць сілавым структурам у ахове бяспекі грамадзян.
Людміла Іванаўна Смаргачова
Людміла Іванаўна Смаргачо́ва (нар. ) — украінская артыстка балета. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1976). Народная артыстка УССР (1978), педагог-рэпетытар па балеце Нацыянальнай оперы Украіны.
Біяграфія
Людміла Смаргачова нарадзілася 29 лістапада 1950 года ў Кіеве.
Канфлікт у Бенішангуль-Гумуз
Мірны працэс
У кастрычніку 2022 года Бюро сувязі рэгіянальнага ўрада Бенішангуль-Гумуз паведаміла, што рэгіянальны ўрад і Народна-дэмакратычны рух Гумаза падпісалі мірнае пагадненне для вырашэння сваіх рознагалоссяў «шляхам дыялогу».
Бежанцы
Па стане на люты 2021 года, больш за сто тысяч чалавек былі вымушаны пакінуць свае дамы, яшчэ 7 тысяч беглі ў суседні Судан.
Людміла Іванаўна Смаргачова
Біяграфія
У 1969 годзе скончыла Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча і была прынята ў трупу КУАТОБ імя Т. Р. Шаўчэнкі.
У 1969—1994 — прыма-балерына КУАТОБ імя Т. Р. Шаўчэнкі.
У 1989 годзе скончыла балетмайстарскае аддзяленне Маскоўскага тэатральнага інстытута.
У 1998 годзе стала педагогам Міжнароднага цэнтра развіцця харэаграфічнага мастацтва.
У цяперашні час рэпетытар па балеце Нацыянальнай оперы Украіны.
Творчасць
Балерына лірыка-рамантычнага плана. «Акадэмізм, бездакорная тэхніка злучаліся ў выканальніцкім стылі Л. Смаргачовай з артыстызмам, уменнем надаць выяве непаўторную індывідуальнасць».
Сярод партый — Жызель («Жызель» А. Адана), Аўрора («Спячая прыгажуня» П. І. Чайкоўскага), Джульета («Рамэа і Джульета» С. С. Пракоф’ева); Радыска («Чыпаліна», першая выканаўца партыі), Маўка («» ) і інш.
Цырульня
Цырульня — прадпрыемства, якое займаецца прадастаўленнем паслуг для насельніцтва па догляду за валасамі (стрыжка, завіўка, стварэнне прычоскі, афарбоўванне, меліраванне і іншыя віды работ з фарбавальнікамі, стрыжка агнём, галенне і стрыжка барод і вусоў і інш.) у абсталяваным спецыяльна для гэтага памяшканні. Як правіла, у цырульняў дадаткова аказваюцца наступныя віды паслуг: манікюр, педыкюр, касметычныя паслугі і паслугі візажыста.
Жукатын (Туркіўскі раён)
Жукатын (Жу́котин) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Керынчы
Керынчы (Індрапура; Kerinci) — дзеючы вулкан на востраве Суматра ў хрыбце Барысан.
З’яўляецца самай высокай кропкай вострава Суматра вышынёй 3800 метраў і самым высокім вулканам у Інданезіі. Размешчаны ў правінцыі Джамбо, на захадзе цэнтральнай частцы вострава Суматра, недалёка ад заходняга ўзбярэжжа, прыкладна за 130 км (81 міль) на поўдзень ад горада Паданг. Мае шырыню падставы ад 13 да 25 км. Кратар вулкана мае дыяметр каля 600 м, глыбіня да 400 м у кратары вулкана ўтварылася часовае возера.
NGC 5528
NGC 5528 (іншыя абазначэнні — MCG 2-36-60, ZWG 74.153, PGC 50981) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Керынчы
Апошняе вывяржэнне адбылося ў 2009 годзе.
Складзены пераважна андэзітавымі лавамі.
Уладзімір Аляксеевіч Кобец
Уладзімір Аляксеевіч Кобец (нар., ) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, адзін з заснавальнікаў і каардынатараў руху «Зубр», кіраўнік ініцыятыўнай групы кандыдата ў Прэзідэнты Рэспублікі Беларусь Андрэя Саннікава ў 2010 годзе.
Біяграфія
Пасля школы, ў 1989 г., скончыў БДУ па спецыяльнасці «географ-эколаг». Мае два дыпломы дыстанцыйных курсаў шведскага ўніверсітэта Упсала — «Народанасельніцтва Балтыі» і «Навакольнае асяродзе рэгіёна Балтыйскага мора». Быў накіраваны на працу ў Мінскі абласны камітэт прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяродзя. У 1999 годзе пераведзены ў Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяродзя. Член Беларускага геаграфічнага таварыства.
Быў членам управы БНФ і ўзначальваў адну з раённых структур. У 2000 г. з адзнакай скончыў Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «менеджар-эканаміст». У тым жа годзе пакінуў дзяржаўную службу і стаў адным з заснавальнікаў і каардынатараў руху «Зубр».
Падчас выбараў кандыдата ў Прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь 2010 г. — кіраўнік ініцыятыўнай групы кандыдата ў Прэзідэнты Рэспублікі Беларусь Андрэя Саннікава.