cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Януш Корчак
Погляды
Корчак сцвярджаў, што месца дзіцяці сярод аднагодкаў, а не ў хатнім зацішшы. Імкнуўся да таго, каб дзеці сціралі свае ранейшыя перакананні і маладыя погляды, праходзілі працэс сацыялізацыі і такім чынам рыхтаваліся да дарослага жыцця. Ён стараўся забяспечыць дзецям бесклапотнае — што не азначае пазбаўленае абавязкаў — дзяцінства. Лічыў, што дзіця само павінна зразумець і эмацыянальна перажыць дадзеную сітуацыю, набрацца досведу, само зрабіць вывады і прадухіліць магчымыя наступствы. «Няма дзяцей — ёсць людзі», — пісаў Корчак.
Усіх дзяцей, якіх ён лячыў ці выхоўваў, лічыў сваімі. Яго пазнейшая дзейнасць пацвярджае гэта. Альтруістычныя перакананні не дазволілі б яму таксама на асаблівыя адносіны да малой групкі любімых вучняў. Ён не лічыў традыцыйную сям’ю найважнейшым і асноўным звяном сацыяльнай сувязі. Не прымаў ролю, якую яна адыгрывала ў хрэсціянска-кансерватыўных і традыцыйных яўрэйскіх колах грамадства.
Самыя важныя элементы канцэпцыі выхавання паводле Корчака:
Ён сфармуляваў дзесяць «прыказанняў выхавання»:
Сённяшняе ўспрыманне
Корчак лічыцца адным з пачынальнікаў педагагічнага напрамку, які зараз называецца «маральнае выхаванне» (ang. moral education), хаця ён не стварыў ніводнай сістэматычнай тэорыі на гэту тэму. Яго сучасныя педагагічныя ідэі былі заснаваныя на практыцы. Ён быў праціўнікам дактрыны ў вучэнні, нягледзячы на тое, што добра ведаў педагагічныя і псіхалагічныя напрамкі сваёй эпохі. Па словах Ігара Неверлі, Корчак не атаясамліваў сябе з ніводнай канкрэтнай палітычнай ідэалогіяй ці выхаваўчай дактрынай.
Нягледзячы на гэта, Корчака лічаць папярэднікам некалькіх напрамкаў. Кольберг лічыць, што яго «Справядлівае грамадства дзяцей» (ang. Children Just Community) заснавана на практыцы Корчака. Была выказана здагадка, што Корчак і Паўлу Фрэйрэ маюць падобныя погляды на дэмакратыю ў школе і тэорыю дыялогу. Прыхільнікі педагагічнай любові (ang. pedagogical love) абапіраюць сваю тэорыю на выпрацаванай Корчакам мадэлі адносін настаўнік-вучань. Іншыя аўтары шукаюць у Корчака і Марціна Бубера пачаткі напрамку «рэлігійнага выхавання». Ідэі Корчака выкарыстоўваюцца ў «ідэалогіі нармалізацыі» выхавання дзяцей з адхіленнямі ў інтэлектуальным развіцці. Яго падыход да выхавання дзяцей аказаў уплыў на пасляваенныя заканадаўчыя ініцыятывы на карысць дзяцей. Значны ўдзел у іх прымала Польшча, якая актыўна ўдзельнічала ў падрыхтоўцы Дэкларацыі правоў дзіцяці 1959 года, а таксама ініцыіравала стварэнне «Канвенцыі аб правах дзіцяці», прынятай Генеральнай Асамблеяй ААН у 1989 годзе.
Дом Сірот і Наш Дом
Разам са Стэфаніяй Вільчынскай ён быў стваральнікам і кіраўніком Дому Сірот — варшаўскага дзіцячага дома для яўрэйскіх дзяцей, фінансаванага яўрэйскім Таварыствам «Дапамога для сірот», які размяшчаўся на вуліцы Крахмальнай, 92 (сёння вул. Яктароўска, 6). 7 кастрычніка 1912 г. Дом пачаў сваю дзейнасць, а Корчак стаў яго дырэктарам. Галоўнай выхавацелькай стала Стэфанія Вільчыньска (1886—1942) — панна/пані Стэфа. Корчак кіраваў прытулкам на працягу 30 гадоў. На рубяжы кастрычніка-лістапада 1940 года Дом Сірот быў перанесены ў гета на вуліцы Хлоднай. Падчас інтэрвенцыі, звязанай з пераездам, Корчак быў арыштаваны. Гітлераўцы пасадзілі яго ў турму на Павяку, але праз некалькі тыдняў ён быў вызвалены пад грашовы заклад.
З 1919 года Корчак сумесна з Марыяй Фальскай стварыў другую апякунскую ўстанову — прытулак для польскіх дзяцей Наш Дом, які першапачаткова размяшчаўся ў падваршаўскім Прушкаве, а з 1928 года — у раёне Бяляны. Супрацоўніцтва з Фальскай трывала ажно да 1936 года. У Нашым Доме таксама выкарыстоўваліся інавацыйныя педагагічныя метады. Абедзве ўстановы, празначаныя для дзяцей 7-14 год, рэалізавалі канцэпцыю самакіравальнай супольнасці, якая стварала ўласныя інстытуты, такія як парламент, суд, газета, сістэма дзяжурства, натарыяльная кантора ці крэдытная каса. За сваю адукацыйна-выхаваўчую дзейнасць у 1926 годзе Корчак атрымаў Афіцэрскі Крыж Ордэна Адраджэння Польшчы, які быў уручаны яму 11 лістапада 1925 года (дзень Нацыянальнага Свята Незалежнасці).
Пісьменнік, публіцыст, вядучы праграм на радыё
Корчак дэбютаваў 26 верасня 1896 года ў штотыднёвіку «Шыпы». Як вучань гімназіі ён не мог афіцыйна публікавацца ў прэсе, таму падпісаўся псеўданімам «Хэн.», пазней ён ужываў таксама іншыя псеўданімы, між іншым Ген-Рык, Хагот, Стары Доктар. Псеўданім Янаш Корчак, які ў крыху змененай форме: Януш Корчак, стаў вядомы больш, чым яго сапраўднае прозвішча, быў узяты з назвы рамана Ю. І. Крашэўскага «Пра Янаша Корчака і прыгожую мечнікоўну». Упершыню ўжыў яго ў 1898 годзе, падпісаўшы ім сваю чатырохактавую драму «Кудой?», высланую на драматургічны конкурс. Сам твор не захаваўся. У 1898—1901 гг. друкаваўся ў часопісе «Чытальня для ўсіх». З 1900 года пачаў публікаваць як Януш Корчак, падпісваў так нават прыватныя лісты, аднак не адмаўляўся ад іншых псеўданімаў. Як Ген-Рык супрацоўнічаў з сатырычным штотыднёвікам «Шыпы». З 1901 года пачаў пісаць фельетоны. У 1905 годзе з’явілася кніга выбраных фельетонаў, публікаваных у «Шыпах», пад назвай «Небыліцы» і аповесць «Дзеці вуліцы» [1901].
Пісьменніцкая спадчына Корчака налічвае 24 кнігі і больш за 1400 тэкстаў, друкаваных у розных часопісах. Захаваліся толькі нешматлікія рукапісы, друкаваныя тэксты і дакументы, у тым ліку лісты, разам каля 300 пазіцый. Найважнейшымі педагагічнымі працамі лічацца: цыкл у чатырох частках «Як любіць дзіця» (1920), «Выхаваўчыя моманты» (1924), «Калі я ізноў буду малы» (1925), «Права дзіцяці на павагу» (1929) і «Жартоўная педагогіка» (1939). Сярод кніг для дзяцей асаблівую папулярнасць атрымаў «Кароль Мацюсь Першы» і «Кароль Мацюсь на бязлюдным востраве» (1923), перакладзены больш чым на 20 моў (у т.л. беларускую), а таксама «Банкруцтва малога Джэка» (1924), «Правілы жыцця» (1930) і «Кайтусь-чарадзей» (1935).
За сваю літаратурную творчасць у 1937 годзе Корчак атрымаў Залаты Акадэмічны Лаўр Польскай акадэміі літаратуры. Падчас другой сусветнай вайны ён вёў дзённік, важны з пункту гледжання на абставіны яго стварэння і ваенны вопыт аўтара.
У сваёй педагагічнай працы Корчак выкарыстоўваў таксама вельмі сучасныя ў тыя часы інструменты. Ён стварыў газету дзяцей і моладзі «Малы агляд» (1926—1939). Яна выходзіла як штотыднёвы дадатак да варшаўскага выдання «Наш агляд». Першы нумар выйшаў 9 кастрычніка 1926 года, і гэта быў першы часопіс у Польшчы, створаны для дзяцей. Ад 1930 года яго рэдактарам быў пісьменнік Ежы Абрамаў, пасля вайны вядомы як Ігар Неверлі, які таксама быў сакратаром Корчака.
Часопіс выходзіў нягледзячы на існуючы ў 30-я гады антысемізм, неталерантнасць і падзел на расы. Апошні нумар выйшаў ад 1 верасня 1939 г.
II сусветная вайна, гета і апошні паход
Як афіцэр Войска Польскага пасля выбуху II сусветнай вайны Корчак вызваўся добраахвотнікам на вайсковую службу, аднак яго не ўзялі з увагі на ўзрост. Падчас нямецкай акупацыі ён насіў польскую ваенную форму. Ён не прымаў таксама навязанага нацыстамі дыскрымінацыйнага абазначэння яўрэяў зоркай Давіда, лічыў гэта ганьбай сімвала. Апошнія месяцы жыцця правёў у варшаўскім гета. Неверлі, які пазней стаў біёграфам Корчака, спрабаваў у той час перадаць яму фальшывыя дакументы з арыйскай часткі горада, але доктар адмовіўся выходзіць з гета. У гета ён працягнуў весці дзённік, які пачаў пісаць яшчэ ў 1939 годзе. Да гэтага амаль два гады ён не пісаў, бо ўсю яго энергію вычэрпвала апека над падапечнымі з Дому Сірот і іншая дзейнасць, звязаная з сітуацыяй дзяцей у гета. Упершыню дзённік быў апублікаваны ў Варшаве ў 1958 г. Апошні запіс датаваны 4 жніўня 1942 г.
Раніцай 5 ці 6 жніўня 1942 г. тэрыторыя Малога гета была акружана атрадамі СС, а таксама ўкраінскімі і латвійскімі паліцэйскімі. Падчас т.зв. «вялікай аперацыі», або галоўнага этапу вынішчэння немцамі насельніцтва варшаўскага гета, ён чарговы раз адмовіўся ад уласнага выратавання, бо не хацеў пакідаць дзяцей і супрацоўнікаў Дому Сірот. У дзень дэпартацыі з гета Корчак ачоліў паход сваіх выхаванцаў на пляц пагрузкі, адкуль адыходзілі цягнікі ў лагеры смерці. У паходзе налічвалася каля 200 выхаванцаў і некалькі дзясяткаў выхавацеляў, між іншых Стэфанія Вільчыньска. Іх апошні паход стаў легендай. Ён стаў адным з ваенных міфаў і частым матывам успамінаў, аднак не заўсёды паслядоўных і верагодных у падрабязнасцях.
Вось адно са сведчаняў відавочцы:
Згодна з іншымі версіямі, дзеці ішлі па чатыры ў шэраг і неслі сцяг Караля Мацюся І, героя адной з аповесцяў аўтарства іх выхавацеля. У кожнага дзіцяці была любімая цацка або кніга. Адзін з хлопчыкаў на чале паходу граў на скрыпцы. Украінцы і эсэсаўцы трэскалі пугамі і стралялі над дзецьмі, хоць паходам кіраваў адзін з іх — які відавочна сімпатызаваў дзецям. Януш Корчак загінуў разам са сваімі выхаванцамі ў гітлераўскім лагеры смерці ў Трэблінцы.
Ушанаванне памяці
«Вы свабодны, доктар Корчак» (1975), ням. «Sie sind frei Doktor Korczak» — нямецкі фільм рэжысёра Аляксандра Форда. Фільм пра апошнія гады жыцця Януша Корчака, ролю якога выконвае Лео Ген.
«Корчак» (1990) — польскі фільм рэжысёра Анджэя Вайды паводле сцэнарыя Агнешкі Холанд. Фільм паказвае лёсы доктара Корчака і фрагментарна — нацысцкае злачынства над дзецьмі і іх апекунамі з Дома сірот, час выканання «Аперацыі Райнгард». Ролю Корчака выканаў Войцех Пшоняк.
Таксама ў яго гонар заснаваны:
IC 3459
IC 3459 — галактыка тыпу Im ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Брэстгазаапарат
СП ААТ «Брэстгазаапарат» — Брэсцкае прадпрыемства, вядучы вытворца газавых пліт у СНД. Пад гандлёвай маркай Гефест вырабляе газавыя, газаэлектрычныя і электрычныя кухонныя пліты.
Гісторыя
Прадпрыемства было заснавана ў 1951 годзе як рамонтна-механічны завод. Першыя газавыя пліты тут былі выпушчаныя ў 1958. У 1975—1977 гадах была праведзена карэнная рэканструкцыя прадпрыемства. Вытворчае абсталяванне французскай фірмы «Крэз-Луар Энтэрпрайз», устаноўленае на прадпрыемстве, дазволіла вырабляць 500.000 газавых пліт у год. Яго ўкараненне вывела прадукцыю брэсцкага завода на еўрапейскі ўзровень, паспяхова падтрымліваецца да гэтага часу. Завод з’яўляўся адным з вядучых прадпрыемстваў у СССР па вытворчасці бытавой газавай апаратуры, выпусціўшы ўжо ў 1975 годзе трохмільённую газавую пліту.
У 1994 годзе было праведзена акцыянаванне завода і створана сумеснае беларуска-расійскае прадпрыемства. Кантрольным пакетам акцый (51 %) валодае РАТ «Газпрам», 29,9 % належыць беларускаму ўраду, астатнія — фізічным асобам.
Сёння СП ААТ «Брэстгазаапарат» — найбуйнейшае прадпрыемства ў СНД, якое вырабляе звыш 700.000 пліт у год. Па тэхнiцы і тэхналагічнаму узроўню канструктарскіх распрацовак завод знаходзіцца ў ліку лепшых сярод аналагічных прадпрыемстваў іншых краін. Пра гэта сведчаць розныя міжнародныя сертыфікаты: еўрапейскі сертыфікат VDE на электрычныя пліты, польскі сертыфікат на газавыя пліты. Прадукцыя прадпрыемства сертыфікавана па міжнароднай сістэме стандартаў ISO 9001-2000.
Мота-Сант’Анастазія
Мота-Сант'Анастазія (Motta Sant'Anastasia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катанія.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Anastasia.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Астраўкы
Астраўкы (Островки) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Крэпітацыя
Крэпітацыя — шум, які чутны ў месцы пералому косткі, а таксама ў грудной клетцы пры некаторых легачных захворваннях.
Крэпітацыя ўзнікае ў выніку трэння паверхняў костак або храстка ў суставе пры паражэнні артрытам. Крэпітацыя ў каленным суставе з’яўляецца характэрным сімптомам ў маладых і остэаартрыта ў пажылых людзей.
Аналагічны гук, які праслухоўваецца ў стэтаскопе пры дыханні хворага на запаленне лёгкіх, калі стэтаском размясціць над паражаным участкам. Гэты гук узнікае альбо ў дыхальных шляхах і альвеолах падчас іх раскрыцця пры ўдыху, або ў выніку праходжання паветраных бурбалак праз вадкасць. У здаровых лёгкіх такія гукі, як правіла, не праслухоўваюцца.
ЖФК Іслач-РДВАР
ЖФК «Іслач-РДВАР» — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Мінск, заснаваны ў 2016 годзе. У сакавіку 2019 года жаночы футбольны клуб РДВАР увайшоў у структуру ФК «Іслач».
Шумахер
Шумахер — прозвішча.
Канстанцін Канстанцінавіч
Канстанцін Канстанцінавіч (, Стрэльна —, Паўлаўск) — расійскі вялікі князь, другі сын у сям’і вялікага князя Канстанціна Мікалаевіча і вялікай княгіні Аляксандры Іосіфаўны, якая нарадзілася прынцэсай Саксен-Альтэнбургскай, унук імператара Мікалая I.
Біяграфія
З маленства Канстанціна Канстанцінавіча рыхтавалі да марской службы. У 1877 годзе падчас Крымскай вайны ён удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць турэцкага флоту ў чыне мічмана, узнагароджаны Георгіеўскім крыжам 4 ступені.
22 жніўня 1891 года быў прызначаны камандзірам Прэабражэнскага палка. У 1900 годзе прызначаны начальнікам усіх ваенна-навучальных устаноў Расіі. Як генерал-інспектар пабываў ва ўсіх кадэцкіх карпусах і вучылішчах Расіі.
Пісаў і публікаваў вершы пад псеўданімам К. Р., быў кваліфікаваным перакладчыкам (у прыватнасці перакладаў «Гамлета» Шэкспіра, Шылера, Гётэ, іншых класікаў заходнееўрапейскай літаратуры), напісаў драму «Цар Іўдзейскі»). У 1889 быў прызначаны прэзідэнтам Імператарскай акадэміі навук.
У 1884 годзе ажаніўся з прынцэсай Саксен-Альдэнбургскай, якая пры прыняцці праваслаўя была названа Лізаветай Маўрыкіеўнай.
Пахаваны ў велікакняжацкім склепе Петрапаўлаўскай крэпасці ля яго бацькоў.
Эміль Шумахер
Эміль Шумахер (Emil Schumacher;, Гаген, Паўночны Рэйн-Вестфалія — , Сан-Хасэ, Івіса, Балеарскія астравы) — нямецкі мастак-абстракцыяніст, прадстаўнік інфармалізму ў жывапісе.
Жыццё і творчасць
Эміль Шумахер атрымаў мастацкую адукацыю ў Школе прыкладнога мастацтва Дортмунда ў 1932—1935 гадах. Пасля Другой сусветнай вайны захапляўся кубізмам. У 1948 годзе разам з Карлам Ота Гёцам і двума іншымі маладымі мастакамі быў удастоены прэміі «Малады Захад» (ням.: Jünger Westen) горада Рэклінгхаўзен. У 50-я гады перайшоў да чыста каляровых кампазіцый, без якіх-небудзь канструктыўных элементаў.
З 1955 года Эміль Шумахер удзельнічаў у розных выставах абстракцыяністаў. У 1962 годзе заваяваў прыз на 30-м Біенале ў Венецыі. У 1959, 1964 і 1977 гадах майстар прымаў удзел у выставах мастакоў-абстракцыяністаў у Каселі — дакумента (2-я, 3-я і 7-я адпаведна). Сярод іншых работ Э. Шумахер стварыў мазаічныя пано для станцый метрапалітэна ў Рыме. У 1958—1960 гадах ён — прафесар у Вышэйшай школе выяўленчага мастацтва ў Гамбургу, у 1966—1977 гады — прафесар у Дзяржаўнай акадэміі выяўленчага мастацтва ў Карлсруэ. У родным горадзе Э. Шумахера — Гагене — створаны музей творчасці мастака.
Варшаўскі трамвай
Варшаўскі трамвай — від грамадскага транспарту ў Варшаве.
Конны трамвай
11 снежня 1866 года адкрываецца 6-кіламетровая лінія конных трамваяў, якая злучала Венскі вакзал з Пецярбургскім вакзалам і новапабудаваным Тэрэспальскі вакзал. Лінію пабудавала Галоўнае таварыства расійскіх чыгунак.
Бельгійскае таварыства
У 1870-х гадах магістрат вырашыў стварыць уласную трамвайную сетку, і ў 1881 годзе бельгійская кампанія Société Générale de Tramways Varsoviens пабудавала першую гарадскую трамвайную лінію, з самага пачатку прызначаную для перавозкі пасажыраў па горадзе. Увесь маршрут, уведзены ў эксплуатацыю 18 кастрычніка 1881 г., быў аднапутным, трамваі хадзілі па ім з 7.30 да 22.00. 1 лістапада 1881 г. лінія была падоўжана. Пуск коннага трамвая быў шырока ацэнены жыхарамі.
У канцы 1883 г. трамвайная сетка ў Варшаве складала 22 км і налічвала 80 трамваяў, якія абслугоўвалі 11 ліній.
У 1899 годзе ўся сетка, на той момант 30 км і 234 трамваі, якія абслугоўвалі 17 ліній, была набыта горадам. Потым ён быў здадзены ў арэнду прыватнай фірме, заснаванай некалькімі арыстакратамі, за штогадовую плату ў 0,5 мільёна рублёў.
У 1908 годзе горад даручыў кампаніі «Siemens & Halske» замену коннай цягі на электрычны трамвай.
Электрычныя трамваі
7 лютага 1908 г. была запушчана Гарадская трамвайная электрастанцыя, а 26 сакавіка 1908 г. у 9:35 паехаў першы электрычны трамвай на маршруце пл. Красінскага — пл. Люблінская унія.
Колькасць пасажыраў павялічылася з 42 мільёнаў у 1908 годзе да 76 мільёнаў у 1911 годзе.
Перыяд акупацыі
Падчас абароны Варшавы ў верасні 1939 г. было знішчана 80 % цягавай сеткі, у многіх месцах выбухамі бомбаў сарваны рэйкі, цэлыя ўчасткі пуцей былі засыпаны друзам. З 398 вагонаў 160 былі прыдатныя для працы.
Трамвайны рух адноўлены 18 кастрычніка 1939 года. У канцы 1939 г. дзейнічала 11 трамвайных ліній. У чэрвені 1940 г. эксплуатавалася 90 км пуцей (76 % даваеннага стану). У верасні 1940 г. ужо выкарыстоўвалася 635 трамвайных вагонаў; колькасць пасажыраў была большай, чым да вайны, таму што трамваі павінны былі замяніць таксі, аўтобусы, асабістыя аўтамабілі і значную частку конных экіпажаў. Падчас акупацыі ў трамваях было вельмі цесна; пасажыры ехалі па прыступках, буферах і бамперах. У сувязі з неабходнасцю зніжэння спажывання электраэнергіі ў вагонах былі перакрытыя вышэйшыя перадачы (пасля «чацвёртай») і зменшана колькасць прыпынкаў.
У верасні 1940 г. для трамвайных вагонаў, прызначаных выключна для яўрэяў, была ўведзена спецыяльная маркіроўка. 1 ліпеня 1941 года было створана таварыства «Städtische Verkehrsbetriebe Warschau», якое займалася эксплуатацыяй трамвайных ліній. З верасня 1940 г. і да канца акупацыі пярэднія платформы і пярэднія часткі аўтамашын прызначаліся толькі для немцаў. Палякам даводзілася заходзіць і высаджвацца праз заднія ўваходы, што перашкаджала руху пасажыраў на прыпынках.
Пасля стварэння гета ў лістападзе 1940 г. тры трамвайныя лініі былі зарэзерваваны выключна для яўрэяў; у лютым 1941 г. на месцы ліквідаваных ліній у закрытай акрузе была запушчана адна лінія, пазначаная сіняй зоркай Давіда. Некалькі маршрутаў праходзілі праз гета транзітам без прыпынкаў.
У красавіку 1942 г. была запушчана лінія «0» выключна для немцаў. У жніўні 1942 г. у трамваі пачалі прымаць жанчын-кандуктараў.
Перад Варшаўскім паўстаннем працавала 186 трамвайных вагонаў. Гэта было выклікана як ваеннымі разбурэннямі, недахопам запчастак, так і палітыкай акупантаў.
Падчас паўстання было знішчана або вывезена 590 трамвайных вагонаў, знішчаны 3 падстанцыі, электрастанцыя, 5 дэпо і майстэрняў. Пуці былі пашкоджаныя прыкладна ў 450 месцах на агульнай працягласці 12,85 км адной каляіны, а цягавая сетка разбурана на 80 %. У многіх месцах рэйкі былі засыпаны абломкамі разбураных будынкаў. Каля 200 трамвайных вагонаў перажылі вайну.
Пасляваенны час
Пасля вызвалення правабярэжнай Варшавы ад нямецкай акупацыі ў верасні 1944 г. пачалася рэканструкцыя трамвайнай сеткі. 20 чэрвеня 1945 г. была запушчана першая пасляваенная трамвайная лінія № 1. Да жніўня працавала ўжо пяць ліній. У верасні таго ж года, пасля запуску новай падстанцыі, была запушчана першая трамвайная лінія на левабярэжнай частцы горада, а да канца года — яшчэ пяць. У снежні 1945 г. у горадзе працавала 11 трамвайных ліній, на якіх было 47 адзіночных і 49 прычапных вагонаў.
У канцы 1945 г. было прынята рашэнне аб перакоўцы трамвайных шляхоў з 1525 мм (расейскіх) да 1435 мм, што было звязана з тым, што трамваі на Варшаву ішлі з Берліна і Вроцлава. Планавалася стандартызацыя шырыні каляіны ў Польшчы. Працы пачаліся з ускраін горада. Яны скончыліся ў 1950 годзе. Рашэнне аб змене шырыні пуцей дазволіла пачаць будаўніцтва новага тыпу вагонаў з сімвалам «N».
У ліпені 1946 г. у варшаўскіх трамваях пачалі працаваць 20 жанчын-кандуктараў. У гэты перыяд было адкрыта дэпо «Żoliborz». 22 ліпеня 1946 г. пад віядукам моста Панятоўскага было адкрыта імправізаванае дэпо «Солец», якое праіснавала да 1961 г.
У 1974 г. у Варшаве ўпершыню колькасць аўтобусных пасажыраў перавысіла колькасць трамвайных.
У 1987 годзе на скрыжаванні вуліц Вольскай і Млынарскай адбылася трамвайная аварыя, у якой загінулі 7 чалавек і шмат было паранена.
З 16 чэрвеня 2007 года ў сувязі з пачаткам капітальнага рамонту пуці змянілася арганізацыя трамвайнага руху ў раёне моста Панятоўскага і Еразалімскіх алеі. Звязаныя з гэтым цяжкасці працягваліся да 1 кастрычніка 2007 г. Рэканструкцыя была часткай праекта мадэрнізацыі трамвайнага маршруту ад канцавой станцыі Банаха да канчатковай станцыі Гоцлаўк, які фінансуецца Еўрапейскім Саюзам.
Кастопільскі раён
Кастопільскі раён (Костопільський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Кастопіль (Костопіль).
Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 64806 чалавек, плошча — 1496 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 19 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння і 61 сяло.
Свята-Ільінская царква (Дубок)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм у в. Дубок Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана на мяжы 18 — 19 ст. з дрэва.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны ў плане зруб храма пераходзіць у трохгранную апсіду, па фронце праз кароткі бабінец да яго далучана трох'ярусная чатырохгранная званіца. Асноўны аб'ём накрыты агульным дахам з вальмамі над апсідай, шацёр званіцы і апсіды завершаны макаўкамі. Архітэктурная выразнасць пазбаўленага дэкору будынка дасягаецца выключна кампазіцыйнымі сродкамі, што спрадвеку было характэрна для народнага дарўлянага дойлідства: гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах, вуглы апрацаваны накладнымі, у апсідзе паўцыркульная люкарна.
Інтэр'ер
Сцены малітоўнай залы, якая непасрэдна раскрываецца ў апсіду і бабінец, зрублены з брусоў, не ашаляваны, пафарбаваны.
Вэлыка Осныця
Вэлыка Осныця (Вели́ка О́сниця) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Кацічы
Кацічы (Катичи) — сяло ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. У сакавіку 1917 года створаны Навазыбкаўскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Тэрыторыя акупавана германскімі войскамі з сакавіка/красавіка 1918 года, а ў снежні 1918 за­нята Чырвонай Арміяй. 1 студзеня 1919 года пастановай І з’езда КП(б) Беларусі разам з часткай Чарнігаўскай губерні Навазыбкаўскі павет уключаўся ў Беларускую ССР, але I Усебеларускі з’езд Саветаў, які прайшоў 2-3 лютага, не ўхваліў гэта рашэнне.
Да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго ў Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў складзе Бранскай губерні. З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, затым у складзе Арлоўскай вобласці.
Са жніўня 1941 да верасня 1943 года пад нацысцкай акупацыяй.
У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Яўген Аляксеевіч Барбашын
Яўген Аляксеевіч Барбашын (, с. Уінскае, Пермскі край — ) — беларускі савецкі матэматык. Акадэмік АН БССР (1966), доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар (1951).
Біяграфія
Скончыў Уральскі ўніверсітэт у 1940 годзе. У 1961—1966 гадах загадчык аддзела матэматычнага аналізу матэматычнага інстытута АН СССР (Свярдлоўскае аддзяленне), з 1966 года загадчык лабараторыі прыкладной матэматыкі і механікі Інстытута матэматыкі АН БССР і адначасова загадчык кафедры прыкладной матэматыкі БДУ.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне дыферэнцыяльных раўнанняў, тэорыі ўстойлівасці руху. Развіў без здагадкі адзінасці, выканаў серыю работ па праграмнаму рэгуляванню, у якіх асветленая сувязь задачы аб ажыццяўленні праграмных рухаў з агульнай тэорыяй, з тэорыяй аптымальных працэсаў і з.
Навуковыя працы
Аўтар больш за 80 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія СССР 1972 года за цыкл работ па праблемах ўстойлівасці сістэм аўтаматычнага рэгулявання, апублікаваных у 1967—1970 гадах. Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967), медалямі.
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» (Лунінец)
Гісторыя
3 сакавіка 2006 года па блаславенні архіепіскапа Пінскага і Лунінецкага Стэфана быў утвораны прыход. 4 красавіка 2006 года Брэсцкім абласным выканаўчым камітэтам прыход быў афіцыйна зарэгістраваны, аб чым было выдадзена пасведчанне за № 691.
26 ліпеня 2007 года адбылася закладка падмурка храма. Узводзіўся храм на месцы двух могілак, дзе ляжаць парэшткі пяці тысяч забітых воінаў, сялян і простых мірных жыхароў. 31 жніўня 2006 года архіепіскапам Пінскім і Лунінецкім Стэфанам настаяцелем храма быў прызначаны іерэй Сергій Крышталь. 16 лютага 2013 года храм быў асвечаны.
IC 3460
IC 3460 — галактыка тыпу Scd ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пітэр Джэксан
Пітэр Роберт Джэксан (Peter Robert Jackson; 31 кастрычніка 1961 г., Пукаруа-Бэй, Новая Зеландыя) — новазеландскі, , і , які стаў сусветна вядомым пасля выхаду на экраны кінатрылогіі, пастаўленай ім па творы Дж. Р. Р. Толкіна «Уладар пярсцёнкаў».
Фёдар Міхайлавіч Драгун
Фёдар Міхайлавіч Драгу́н (, Мінск) — беларускі мастак-манументаліст.
Біяграфія
Скончыў аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута ў 1989 годзе. З 1995 года выкладае на архітэктурным факультэце БПА, дацэнт кафедры «Рысунак, акварэль і скульптура».
З 1989 г. удзельнік рэгіянальных, рэспубліканскіх, замежных выставак. Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.
Творчасць
Асноўныя творы: тэмперны роспіс у рэкрэацыі СШ № 166 г. Мінска «Зямля мая» (1989), вітражы «Эпас. Лірыка. Драма» ў бібліятэцы імя А. С. Пушкіна ў Мінску (1990—1991 ), у зале Народнага адраджэння ў Горацкай гімназіі (1993), вітраж «Храм» у рэспубліканскім шпіталі МУС (1994) , вітраж «Сонца на зямлі» ў Рэспубліканскім медыка-генетычным цэнтры (1994) , вітражы «Тварэнне» ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (1995), у Доме культуры г. Івацэвічы (1995), вітраж «Дыядэма» ў аперацыйнай зале Партызанскага аддзялення Белінвестбанка г. Мінска (1996), вітражы ў вестыбюлі Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра «Маці і дзіцё» г. Мінск (2001), роспіс і рэстаўрацыя ў ў Васількаве (2000—2003, у суаўтарстве з П. Русаком), роспіс  ў Дамброве Бяластоцкай (2003—2007, у суаўтарстве з П. Русаком), манументальна-дэкаратыўныя кампазіцыі ў тэхніцы мазаіка ў Мемарыяльным комплексе памяці ахвяр Першай сусветнай вайны ў Мінску (2011, сааўтары С. І. Бышнёў, А. С. Суша, В. П. Чайка, архітэктар М. М. Дзятко).
Сярод жывапісных твораў «Купальская ноч» (1992), «Поле ўдоў» (1993), «Дзікая ягада» і «Зорка Венера» (абодва 1994), «Летуценні» (1996) і інш.
Вэлыка Яблунька
Вэлыка Яблунька (Вели́ка Я́блунька) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Аляксандр Серафімавіч Якабсон
Аляксандр Серафімавіч Якабсон (нар., ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Беларусі.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (1973), Мінскі інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання (1991). Працаваў майстрам трэста «Кандалакштрансбуд» у Мурманскай вобласці, потым служыў у арміі (1973—1974). З 1975 года працаваў майстрам будаўнічага ўпраўлення № 49 будаўнічага трэста № 10 Міністэрства прамысловага будаўніцтва БССР ў Гомелі, затым прарабам перасоўнай механізаванай калоны № 111, старшым прарабам і галоўным інжынерам спецыялізаванага будаўнічага ўпраўлення № 214 «Гомельпрамбуда». У 1985—1986 гадах — інструктар аддзела будаўніцтва Гомельскага абкама КПБ.
З 1986 года жыве ў Светлагорску. У 1986—1991 гадах — старшыня выканкама гарадскога Савета народных дэпутатаў, у 1991—1994 гадах — старшыня гарадскога Савета дэпутатаў, у 1994—1997 гадах — старшыня Светлагорскага гарадскога выканаўчага камітэта.
У 1997—1998 гадах — першы намеснік старшыні Гомельскага аблвыканкама, з сакавіка 1998 года — старшыня Гомельскага гарвыканкама. У 2001—2010 гадах — старшыня Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта. 28 снежня 2010 года прызначаны старшынёй Камітэта дзяржаўнага кантролю Беларусі. 21 жніўня 2014 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта — галоўным інспектарам па Мінску, займаў гэту пасаду да сакавіка 2017 года.
Двойчы выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га (1990—1995) і 13-га (1995—1996) скліканняў; дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання (1996—2000). Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га, 3-га і 4-га скліканняў.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Пашаны (2001), ордэнам Айчыны III ступені (2004), ордэнам Дружбы (Расія, 2009), ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай (Беларуская праваслаўная царква, 2009), ордэнам свяціцеля Кірыла Тураўскага I ступені (Беларуская праваслаўная царква), ордэнам Святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра III ступені (Руская праваслаўная царква), ордэнам прападобнага Сергія Раданежскага III ступені (Руская праваслаўная царква), 10 юбілейнымі медалямі, двума ганаровымі граматамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2003), ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі ўрада Масквы (2004, 2008), падзякай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Службовая асоба
Службовая асоба — асоба, якая ажыццяўляе па прызначэнні або па выніках выбараў функцыі прадстаўніка улады або часова альбо стала займае ў дзяржустановах, партыях, грамадскіх установах, арганізацыях пасады, звязаныя з выкананнем арганізацыйна-распарадчых або адміністрацыйна-гаспадарчых абавязкаў, альбо выконваючы іх па адмысловым паўнамоцтве.
Ваўчыцк
Ваўчыцк (Вовчи́цьк) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Кашаніль польская
Кашаніль польская (Porphyrophora polonica) — насякомае атрада раўнакрылых хобатных, сямейства маргарадзіды (Margarodidae)
Факультэт маркетынгу і лагістыкі БДЭУ
Гісторыя
Створаны рашэннем Савета ўніверсітэта ад 30 снежня 1997 года як факультэт маркетынгу. Пастановай Савета ўніверсітэта ад 30 кастрычніка 2012 года зацверджана новая назва: «Факультэт маркетынгу і лагістыкі».
Кашаніль польская
Апісанне
Прадстаўнік політыпічнага роду. Адзін з 23 відаў роду ў сусветнай фаўне.
Імага вішнёва-чырвоныя. Самкі без крылаў і па форме цела нагадваюць маленькіх макрыц. Самцы крылатыя з доўгімі васковымі ніткамі на канцы брушка.
Пашырэнне
Вядома ў Польшчы, Украіне, Беларусі, у Тамбоўскай вобласці Расіі. Магчыма, распаўсюджана шырэй.
Месцы пражывання: лугі, узлескі, паляны з наяўнасцю ў раслінным покрыве сунічніку, дубровак, талакнянкі, мацярдушкі і інш.
Асаблівасці біялогіі
Зімуе ў стадыі лічынкі першага ўзросту ў глебе пад засцярогай васковага кокана, утворанага дарослай самкай. На раслінах з’яўляюцца ў траўні, потым уходзяць у глебу і кормяцца клетачным сокам каранёў дубровак, сунічніку, талакнянкі і іншых раслін. У другой палове ліпеня лічынкі пакрываюцца цвёрдай абалонкай. Прыкладна праз месяц з цыстаў выходзяць лічынкі самцоў і дарослыя самкі. Лічынкі самцоў хутка акукліваюцца і праз тыдзень з кукалак выходзяць дарослыя самцы. У Беларусі лёт самцоў і з’яўленне з цыстаў самак — у ліпені. Пасля спароўвання самцы гінуць, а аплодненыя самкі зарываюцца ў зямлю і абкружаюць сябе ватападобнымі васковымі выдзяленнямі. Яйкі (300—700) адкладвае ў жніўні.
Выкарыстанне
З самак здабываюць рэчыва, якое выкарыстоўваецца для атрымання чырвонага фарбавальніка — карміну.
Генерал-пленіпатэнцыяр-крыгс-камісар
Генерал-пленіпатэнцыяр-крыгс-камісар — пасада начальніка камісарыяцкага ведамства, якая займалася рэчавым і грашовым (1711—1713 гг.), а пасля і правіянцкім забеспячэннем (1713—1716 гг.) расійскай арміі. Уведзена указам Пятра I ад 31 ліпеня 1711 года.
Першым і адзіным генерал-пленіпатэнцыяр-крыгс-камісарам быў паплечнік Пятра I князь Я. Ф. Далгарукаў (1639—1720), які атрымаў таксама права прысутнасці у Сенаце. Пасада Я. Ф. Далгарукава адпавядала чыну поўнага генерала, гэта значыць II класа «Табелі аб рангах» 1722 года. Па Статуту воінскаму ад 30 сакавіка 1716 г. пасада начальніка камісарыяцкага ведамства пачала звацца генерал-крыгскамісар і адпавядаць чыну генерал-лейтэнанта, гэта значыць III класа «Табелі аб рангах».
Імператар Мэйдзі
Імператар Мэйдзі (明治天皇), прыжыццёвае імя Муцухіта (3 лістапада 1852 — 30 ліпеня 1912) — 122-і імператар Японіі. Калі ён нарадзіўся, Японія была ізаляванай, адсталай ў тэхналагічным плане, феадальнай краінай, якой кіравалі сёгунат Такугава і даймё, буйныя феадальныя кіраўнікі больш чым з 250 дэцэнтралізаваныя абласцей Японіі. Да часу яго смерці ў 1912 годзе Японія прайшла праз палітычную, сацыяльную і індустрыяльную рэвалюцыі (гл. Рэстаўрацыя Мэйдзі) і стала адной з наймацнейшых сусветных дзяржаў.
Грозны (Навазыбкаўская гарадская акруга)
Грозны (Грозный) — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Пасёлак узнік у 1920-х гадах. На карце 1941 года быў адзначаны як безымянны хутар. Да 1944 года ў Арлоўскай вобласці, затым увайшоў у склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Верашчацкага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
IC 3461
IC 3461 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Галузія
Галузія (Галузі́я) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Правы ЛГБТ у Славеніі
ЛГБТ ў Славеніі сутыкаецца з юрыдычнымі праблемамі, з якімі не сутыкаецца астатняя частка насельніцтва краіны. Наданне ЛГБТ агульных правоў актыўна абмяркоўваецца як у грамадстве, так і ва ўрадзе Славеніі.
Прававое становішча
Будучы ў складзе Югаславіі, Славенія кіравалася агульным заканадаўствам да 1977 года. Згодна з крымінальным кодэксам Югаславіі гомасексульныя зносіны былі незаконнымі. У 1976 годзе, калі цэнтральныя ўлады надалі права на самастойнае заканадаўчае рэгуляванне рэспублікам у складзе Югаславіі, у Славеніі пачаліся работы па стварэнні новага крымінальнага кодэкса, які набыў сілу ў 1977 годзе. Такім чынам, Славенія разам з Харватыяй, Чарнагорыяй і Ваяводзінай, стала адной з першых югаслаўскіх рэспублік, што дэкрыміналізавалі гомасексуальныя зносіны.
Гомасексуальнымі зносінамі ў Славеніі да 1977 года лічыліся толькі сексуальныя зносіны паміж мужчынамі, а сапфізм да гомасексуальных зносін не адносіўся.
На цяперашні час у славенскіх нарматыўна-прававых актах прыняты шэраг мер па антыдыскрымінацыі. Так, напрыклад, у артыкуле 2(1) Закона аб ахове ад дыскрымінацыі 2016 года ахова ад дыскрымінацыі ўключана ва «Ўмовы працаўладкавання і ўмовы працы, у тым ліку спынення працоўных зносін і выплаты заробку». Гэты закон выкарыстоўваецца таксама і ў дачыненні да сфер прадастаўлення жылля, сацыяльнай аховы і сацыяльных выплат, адукацыі, занятасці, прадастаўлення тавараў і паслуг, а таксама ўдзелу ў арганізацыях. У артыкуле 131 Крымінальнага кодэкса Славеніі (парушэнне права на роўнасць) прадугледжана антыдыскрымінацыйнае становішча шырокага спектра ў дачыненні да сексуальнай арыентацыі, парушэнне якога можа пацягнуць за сабой турэмнае зняволенне тэрмінам да трох гадоў. Невыкананне патрабаванняў гэтага артыкула можа прывясці да трох гадоў турэмнага зняволення.
3 сакавіка 2015 года Парламент Славеніі прыняў законпраект аб легалізацыі аднаполых шлюбаў. Працэдура заключэння шлюбу адрознівалася ад рэгістрацыі шлюбу гетэрасексуальных пар і ЛГБТ-парам не быў дадзены дазвол на ўсынаўленне. Законапраект быў прапанаваны апазіцыйнай партыяй «Аб’яднаныя левыя» і падтрыманы кіруючай кааліцыяй. Аднак супраць выступіла апазіцыйная права-цэнтрысцкая партыя. Каля будынку Парламента Славеніі супраць прыняцця законапраекта пратэставалі каля 2 тысяч чалавек.
20 снежня 2015 года, са згоды Канстытуцыйнага суда Славеніі, у краіне прайшоў рэферэндум па пытанні надання ЛГБТ-парам права заключэння шлюбу. Яўка выбарцаў склала 35,65 %. 63,42 % удзельнікаў рэферэндуму адмовілі ў наданні гэтага права ЛГБТ. Як адзначылі эксперты, вялікі ўплыў на рэзультаты рэферэндума мела каталіцкая царква. Кансерватараў Славеніі падтрымаў нават Папа Рымскі Францыск.
Патэрна
Патэрна (Paternò) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катанія.
Насельніцтва складае 49250 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 342 чал./км². Займае плошчу 144 км². Паштовы індэкс — 95047. Тэлефонны код — 095.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Barbara - San Vincenzo di Saragozza.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Люцыян Жалігоўскі
Люцыян Жалігоўскі (Lucjan Żeligowski;  — ) — генерал, дзяржаўны і ваенны дзеяч Сярэдняй Літвы і Польшчы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў фальварку Пераходы Ашмянскага павета 2 кастрычніка (19 верасня паводле юліянскага календара) 1865 года ў шляхецкай сям'і Густава Жалігоўскага і Уладыславы Трацэўскай. Ахрышчаны 18 кастрычніка (5 кастрычніка паводле юліянскага календара) пад імем Люцыян Мечыслаў Рафал у касцёле Маці Божай Ружанцовай у мястэчку Солы, пра што ў метрычнай кнізе касцёла зроблены адпаведны запіс. Паводле Польскага слоўніка біяграфічнага, нарадзіўся 17 кастрычніка 1865 года.
З 1885 служыў у расійскай арміі, удзельнік руска-японскай вайны 1904-1905 гадоў, камандзір палка ў Першую сусветную вайну. З ліпеня 1917 у 1-м польскім корпусе генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага. З лютага 1918 камандзір 1-й стралковай дывізіі, якая вяла баявыя дзеянні супраць бальшавікоў у раёне Рагачова. З 1918 камандзір польскай стралковай дывізіі (т. зв. дывізіі Жалігоўскага), якая пасля баёў з Чырвонай Арміяй на Кубані перайшла праз Адэсу на Заходнюю Украіну і ўлілася ў 1919 годзе ў Войска Польскае, дзе атрымала найменне 10-й дывізіі пяхоты. З верасня 1919 камандзір польскай аператыўнай групы, якая наступала ў раёне Мінска, камандзір 1-й літоўска-беларускай дывізіі. 8 кастрычніка 1920 годзе па папярэдняй дамоўленасці з Юзафам Пілсудскім інсцэніраваў выхад з падпарадкавання польскаму камандаванню, пачаў дзеянні супраць перадачы Вільні і Віленскага краю Літве і заняў Вільню. 12 кастрычніка абвясціў пра стварэнне Сярэдняй Літвы.
У 1925-1926 быў міністрам вайсковых спраў Польшчы. У 1926-1927 інспектар арміі. З 1927 па 1939 з’яўляўся дэпутатам польскага сейма. У 1939 годзе эміграваў у Вялікабрытанію. У 1942-1944 член Нацыянальнай рады пры эмігранцкім польскім урадзе.
Аўтар успамінаў.
Успаміны
Пасля «Цуду на Вісле» — ключавой бітвы савецка-польскай вайны 1920-га, — ён пісаў:
Люцыян Жалігоўскі пазней у сваіх мемуарах асудзіў палітыку анексіі, палітыку закрыцця беларускіх школ ды адмаўлення польскім «хаўруснікам» ад канфедэратыўных планаў маршалка Пілсудскага.
Генерал захапляўся ідэямі панславізму:
Правадзейны стацкі саветнік
Правадзейны стацкі саветнік (действительный статский советник) — цывільны чын IV класа Табелі аб рангах Расійскай імперыі, адпавядаў пасадзе дырэктара дэпартамента, губернатара і граданачальніка, даваў правы на спадчыннае дваранства. Тытулаваўся «ваша правасхадзіцельства». Для надання чына правадзейнага стацкага саветніка быў вызначаны тэрмін службы ў 10 гадоў ад часу атрымання папярэдняга чыну. У 1903 годзе было 3113 правадзейных стацкіх саветнікаў. Чын стацкага саветніка скасаваны дэкрэтам Савецкай улады 10 (23) лістапада 1917 года пра скасаванне саслоўяў і чыноў.
Лясныя рэзерваты паўднёва-ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа
Лясныя рэзерваты паўднёва-ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа (Reservas de Mata Atlântica do Sudeste) — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бразіліі.
Лясныя масівы, размешчаныя на паўднёвым усходзе Бразіліі, на тэрыторыі штатаў Сан-Паўлу і Парана, з’яўляюцца ўчасткамі атлантычных лясоў, якія найбольш захаваліся ва ўсёй Бразіліі. Для іх аховы ў гэтым рэгіёне створаны больш за 25 лясных рэзерватаў, якія займаюць плошчу каля 1692 тыс. га. Багацце расліннасці гэтага рэгіёна абумоўлена разнастайнасцю яго кліматычных, глебавых і геаграфічных умоў. Амаль усё Атлантычнае ўзбярэжжа абрамлена паласой мангравых зарасляў.
У раёне Бразільскага нагор’я размешчаны трапічныя і субтрапічныя паўлістападныя лясы. Яны складаюцца з вечназялёных шырокалісцевых парод дрэваў. Вільготны лес, які расце на вышыні 900—1300 м над узроўнем мора, — гэта царства ліян і эпіфітаў. Асноўная каштоўнасць атлантычных трапічных лясоў заключаецца ў іх высокай біялагічнай разнастайнасці. Іх насяляюць мноства раслін і жывёл (да 5% відаў усёй сусветнай фаўны і каля 7% відаў сусветнай флоры).
Гісторыя Буркіна-Фасо
Першыя дзяржавы на тэрыторыі Буркіна-Фасо з’явіліся ў XIV стагоддзе. У 1896—1960 гадах краіна была французскай калоніяй. Да 1984 года мела назву Верхняя Вольта.
Старажытнасць
Паўночна-заходняя частка сучаснага Буркіна-Фасо была заселеная паляўнічымі-збіральнікамі ад 14000 да н.э. да 5000 г. да н.э. Археалагічныя пошукі, праведзеныя ў Бурэ (паўднёвы ўсход Буркіна-Фасо), дазволілі ўсталяваць існаванне тут з II па XII стагоддзі н. э. культуры Бура. Бура — старажытныя паселішча нізоўях ракі Нігер, уключаючы сучасную тэрыторыю Буркіна-Фасо.
Сярэдявечча
З часоў сярэднявечча да канца XIX ст. тэрыторыя Буркіна-Фасо знаходзілася пад уладай народа мосі. Мяркуецца, што мосі прыйшлі ў гэтыя месцы з Ганы. На працягу некалькіх стагоддзяў яны вымушаны былі адначасова выконваць ролю земляробаў і воінаў, так як іх дзяржава паспяхова супрацьстаяла спробам гвалтоўнага звароту ў іслам. Мосі падпарадкавалі сабе мясцовыя плямёны грусі і буса. На тэрыторыі сучаснай Буркіна-Фасо з XIV стагоддзя існавалі дзяржавы Уагадугу, Фадан-Гурма і Ятэнга; апошняе з XIV па XVI ст. заваявала частку тэрыторый суседніх Малі і Сангай.
Французская каланізацыя
У канцы XIX ст. краіна была захоплена французамі. У 1895 годзе разбіта армія дзяржавы Ятэнга, а ў 1897 годзе Фадан-Гурма прызнала пратэктарат Францыі. Тут каланізатары ўтвараюць калонію Французская Верхняя Вольта. З 1904 па 1919 год Верхняя Вольта (так па прычыне знаходжання у верхнім цячэнні ракі Вольта краіну назвалі каланізатары) ўваходзіла ў французскую калонію Верхні Сенегал — Нігер (або Французская Заходняя Афрыка), затым выдзеленая ў асобную калонію. У 1915—1917 гг. адбылося буйное антыкаланіяльнае паўстанне. У 1940-х барацьба з каланізатарамі становіцца арганізаванай. У 1947 годзе створана «Афрыканскае дэмакратычнае аб’яднанне», акое ўзначаліў Морыс Ямеага. У 1958 годзе Верхняя Вольта набывае аўтаномію і выказвае намер далучыцца да Федэрацыі Малі, аднак пад ціскам Берага Слановай Косці адмаўляецца. Зрэшты і сама федэрацыя, куды меліся ўвайсці Сенегал і Малі, не адбылася.
Рэспубліка Верхняя Вольта
5 жніўня 1960 Рэспубліка Верхняя Вольта атрымлівае незалежнасць. Канстытуцыя 1960 года прадугледжвала ўсеагульнае выбарчае права, дзе прэзідэнт і нацыянальны сход абіраліся на 5-гадовы тэрмін.
У 1966 адбываеццы ваенны пераварот. Была прынята новая канстытуцыя, якая прадугледжвала 4-гадовы рэабілітацыйны перыяд перад канчатковым пераходам да грамадзянскага самакіравання. Новы прэзідэнт палкоўнік Сангуле Ламізана паступова бярэ ўсю ўладу ў свае рукі. На час яго праўлення прышйшліся самыя страшэнныя сахельскія засухі, што сталі прычынай нябачанага голаду.
25 лістапада 1980 года ў выніку перавароту хунта была скінута генералам Сае Зэрба. На змену адной ваеннай дыктатуры прыйшла іншая. Зэрба сустрэў супраціў з боку прафсаюзаў і арміі. Ён быў скінуты 7 лістапада 1982 года маёрам Жанам-Батыстам Уэдраага.
Перыяд Томаса Санкарэ
4 жніўня 1983 года адбываеццы яшчэ адзін ваенны пераварот. Да ўлады прыходзіць капітан Томас Санкарэ. Санкарэ забараніў мнагашлюбнасць і жаночае абразанне, а таксама змяніў назву краіны на Буркіна-Фасо, што ў перакладзе з мовы племені моці «Буркіна» азначае «сумленныя людзі», а слова «фасо» з мовы племені дыула — «зямля продкаў», што разам гучыць як «краіна чэсных людзей».
Санкарэ праславіўся самым сумленным і гуманным лідарам Буркіна-Фасо. Ён жыў на дараванне армейскага капітана, якое складала $450 у месяц, а прэзідэнцкі аклад у $2000 пералічваў у сіроцкі фонд. Прэзідэнт урэзаў заробкі чыноўнікаў, а таксама патрабаваў змяніць дарагія заходнія касцюмы на традыцыйную туніку, пашытую мясцовымі жыхарамі.
Калядная (Агашэрская) вайна
На Каляды 1985 года з-за абвастрэння супярэчнасцяў з Малі з нагоды багатай карыснымі выкапнямі Агашэрской Паласы пачалася вайна, якая доўжылася пяць дзён. Канфлікт быў урэгуляваны пры пасярэдніцтве прэзідэнта Берага Слановай Косці (сучасны Кот-д’Івуар) Фелікса Уфуэ-Буаньі.
Блез Кампаарэ
1987 — у выніку чарговага перавароту, у ходзе якога забілі Томаса Санкарэ і некалькіх яго паплечнікаў, да ўлады прыйшоў Блез Кампаарэ.
23 снежня 1989 — служба бяспекі прэзідэнта арыштавала каля 30 грамадзянскіх і ваенных асоб па падазрэнні ў падрыхтоўцы перавароту.
2 чэрвеня 1991 — Буркіна-Фасо прымае чацвёртую за сваю гісторыю канстытуцыю.
Люты-красавік 2011 — смерць школьніка справакавала хваляванні ў краіне. Падаўленне дэманстрацый суправаджалася расстрэлам маніфестантаў.
Лістапад 2014 — у краіне пачаліся мітынгі, падставай для якіх паслужыла спроба ўнясення паправак у канстытуцыю, якія прадугледжвалі павелічэнне прэзідэнцкага тэрміна Блеза Кампаарэ. Вынікамі стала падзенне ўрада.
З 2014 па 2015 прэзідэнтам Буркіна-Фасо з’яўляўся Мішэль Кафандо.
Ваенны пераварот (2015)
16 верасня 2015 года Кафандо быў зрушаны ў выніку ваеннага перавароту і змешчаны пад арышт. 18 верасня Савет нацыянальнай дэмакратыі вызваліў яго. 23 верасня Кафандо і яго ўрад афіцыйна вярнуліся да выканання сваіх абавязкаў.
Сучаснасць
Па выніках прэзідэнцкіх выбараў 29 лістапада 2015 г., абвешчаных у ноч з 30 лістапада па 1 снежня, Кабарэ атрымаў перамогу ў першым туры галасавання, атрымаўшы 53,5 % галасоў. 7 студзеня 2016 года Кабарэ прызначыў на пасаду прэм’ер-міністра вядомага эканаміста Поля Каба Тыеба, які не мае вопыту ў палітыцы.
15-16 студзеня 2016 года ў сталіцы Буркіна-Фасо Уагадугу групай баевікоў былі здзейснены тэрарыстычныя акты ў рэстаране Cappuccino і гатэлях Splendid Hotel і Yibi Hotel. Па меншай меры 28 чалавекі з 18 краін загінулі і 33 былі паранены