cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Залісся (Сімферопальскі раён)
Залісся (Залі́сся, Zalesye) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Эліяс Магнус Фрыс
Э́ліяс Ма́гнус Фрыс (Elias Magnus Fries, 1794—1878) — шведскі батанік і міколаг, «бацька мікалогіі».
Кароткая біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і пастара.
Адукацыю атрымаў у Лундзе; у 1814 годзе атрымаў званне прыват-дацэнта.
У 1834 годзе ён ужо быў прафесарам практычнай эканоміі ва Упсальскім універсітэце, а ў 1851 годзе заняў месца прафесара батанікі і дырэктары музея і батанічнага саду таго ж універсітэта.
З 1859 года да смерці ён жыў у адстаўцы ва Упсале.
Фрыс працаваў ва ўсіх галінах батанікі; ён упершыню ўвёў у Швецыі натуральную класіфікацыю раслін і вывучэнне марфалогіі. Яго праца «Systema orbis vege tabilis» (Лунд, 1825) — класічная праца таго часу.
Па лішайнікам Фрыс выдаў: «Lichenographia Europaea reformata» (Лунд і Грэйфсвальд, 1831); «Lichenes Suecciae eksiccati» (Лунд, 1824—1833).
Фрыс асабліва вядомы сваімі працамі ў вобласці мікалогіі, ён з'яўляецца адным з заснавальнікаў сістэматыкі грыбоў. Першая яго мікалагічная праца «Observationes Mycologicae» (Капенгаген, 1815—1818; 2-ое выд., 1828), але самая каштоўная — гэта «Systema Mycologicum» (Лунд і Грэйфсвальд, 1821—1830; «Мікалагічная сістэма») — дата яе публікацыі з'яўляецца зыходным пунктам наменклатуры для большасці груп грыбоў (падобна таму, як дата публікацыі працы Species Plantarum К. Лінея — зыходная дата наменклатуры для сасудзістых раслін ). Затым ідуць «Elenchus Fungorum» (Грэйфсвальд, 1828); «Novae Symbolae Mycologicae» (1851); «Icones selectae Hymenomycetum nondum delineatorum» (1867—1875).
Са шматлікіх манаграфій увагі заслугоўваюць: «Symbolae ad historiam Hieraciarum» (Упсала, 1848); «Monographia Hymenomycetarum Suecciae» (Упсала, 1857—1863); «Sveriges öltiga ochgiftiga Svanipar» (Стакгольм, 1860).
Фрыс быў таксама вядомы як добры аратар і знаўца лацінскай мовы. У 1847 годзе яго абралі ў лік васямнаццаці шведскіх акадэмікаў.
У 1850 годзе Фрыс быў выбраны замежным членам-карэспандэнтам Пецярбургскай Акадэміі навук.
Жураўліўка (Сімферопальскі раён)
Жураўліўка (Журавлі́вка, Miñlerçik) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зарычнэ (Сімферопальскі раён)
Зарычнэ (Зарі́чне, Şumhay) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Арамейскія мовы
Арамейскія мовы (саманазва — ܐܪܡܝܐ Armāyâ / Ārāmāyâ) — група моў у складзе семіцкай моўнай сям’і. У старажытнасці імперская арамейская мова выконвала ролю лінгва-франка на значнай тэрыторыі Блізкага Усходу, адна з арамейскіх моў была адной з гутарковых моў Палесціны ў часы Ісуса Хрыста.
Гісторыя
Арамеямі ў старажытнасці называлі групу заходнесеміцкіх плямёнаў, якія качавалі прыкладна на тэрыторыі сучаснай Сірыі. Мова іх (а дакладней, група роднасных дыялектаў) надзвычай блізкая да ханаанейскіх моў, у прыватнасці, іўрыт. Арамеі ніколі не ўтваралі адзіны народ і не мелі адзінай дзяржавы. Мова іх, тым не менш, паводзіла сябе надзвычай экспансіўна, бесперапынна пашыраючы сваю тэрыторыю.
У эліністычную эпоху арамейская паспяхова канкуравала з грэчаскай, пакідаючы за ўсімі астатнімі семіцкімі мовамі ролю мясцовых гаворак. На ёй напісаны асобныя часткі Бібліі і Талмуда. Складалася са шматлікіх дыялектаў, у т.л. стараарамейскіх пальмірскага і набатэйскага, мандэйскага (мовы рэлігійных кніг мандэйцаў III—VIII ст.), адэскага, на аснове якога ўзнікла сірыйская, а пазней новасірыйская (асірыйская мова).
Пасля арабскіх заваяванняў паступова выцясняецца арабскай мовай. Некаторыя арамейскія мовы ўжываюцца толькі ў асобных рэгіёнах Сірыі, Паўночнай Месапатаміі, Ірака і Ірана.
Іваніўка (Сімферопальскі раён)
Іваніўка (Іва́нівка, Cañatay) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Каштанавэ (вёска)
Каштанавэ (Кашта́нове, Kaştanovoye) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Кызылавэ (Сімферопальскі раён)
Кызылавэ (Кизи́лове, Qarağaç) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Клыніўка
Клыніўка (Кли́нівка, Aratuq) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (2470001—2471000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2470001—2471000)
Клэніўка (Сімферопальскі раён)
Клэніўка (Кле́нівка, Tuvatay) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Тупак Шакур
Пераважная большасць песень Тупака апавядаюць аб цяжкім жыцці ў гета, гвалце, беднасці, расізме, праблемах сучаснага грамадства і канфліктах з іншымі рэп-выканаўцамі. Грамадская дзейнасць Тупака была накіравана на абарону палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай і расавай роўнасці, а яго раннія запісы — пра гвалт, праблемы наркаманіі і алкагалізму, канфлікты з законам.
Ключавэ (Сімферопальскі раён)
Ключавэ (Ключове́, Qara Çora) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Джоні Кэш
Джоні Кэш (анг. Johnny Cash; 26 лютага 1932, Кінгсленд, штат Арканзас — 12 верасня 2003, Нашвіл, штат Тэнесі) — амерыканскі спявак, ключавая фігура ў музыцы кантры другой паловы XX стагоддзя. Дзякуючы сваёй музыцы, стылю жыцця на сцэне і па-за яе межамі заслужыў аўтарытэт сярод вялікага кола аматараў музыкі, далёка за межамі жанру кантры. Сам сябе пазіцыянаваў як выканаўца «хрысціянскага кантры».
З Джоні Кэшам асацыюецца ўстойлівае словазлучэнне «Чалавек у чорным» (анг. Mаn In Black), бо з 1960-х гадоў для яго было характэрна нашэнне цёмнага адзення (прычыны гэтага ён тлумачыць ў тэксце аднайменнай песні «Man in Black» 1971).
Кальчугынэ
Кальчугынэ (Кольчу́гине, Bulğanaq) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Алекс Фергюсан
Сэр Аляксандр Чэпмен Фергюсан, CBE (Sir Alexander Chapman Ferguson;, , Шатландыя), больш вядомы як Алекс Фергюсан, сэр Алекс, САФ або Фергі — шатландскі футбаліст і футбольны трэнер. З 1986 па 2013 гады з’яўляўся галоўным трэнерам англійскага клуба «Манчэстэр Юнайтэд». З’яўляецца самым тытулаваным трэнерам у брытанскім футболе. Прызнаецца адным з найвялікшых трэнераў у гісторыі сусветнага футбола.
Біяграфічныя звесткі
А. Фергюсан гуляў за шэраг шатландскіх футбольных клубаў. Трэнерскую кар’еру пачаў у 1974. Быў галоўным трэнерам шатландскіх клубаў «Іст Стэрлінгшыр» і «Сент-Мірэн», пасля чаго трэніраваў «Абердзін», дамогшыся з клубам вялікіх поспехаў. Алекс Фергюсан тройчы прыводзіў «Абердзін» да залатых медалёў чэмпіянату Шатландыі, перамогі ў Кубку ўладальнікаў кубкаў (1983). У 1986 на чэмпіянаце свету ў Мексіцы быў галоўным трэнерам зборнай Шатландыі.
Усяго на рахунку А. Фергюсана 48 трафеяў на чале МЮ і «Абердзіна». Пад кіраўніцтвам Фергюсана «Манчэстэр Юнайтэд» выйграў больш трафеяў, чым за ўсю сваю папярэднюю стогадовую гісторыю. 19 снежня 2010 года Фергюсан пабіў рэкорд сэра Мэта Басбі па працягласці знаходжання на пасадзе галоўнага трэнера клуба.
Калодзязнэ (Сімферопальскі раён)
Калодзязнэ (Коло́дязне, Üç Quyu Tarhan) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Алекс Фергюсан
Біяграфічныя звесткі
У 1999 годзе Фергюсан быў прысвечаны ў рыцары каралевай Елізаветай II. У 2002 годзе ён быў уключаны ў Залу славы англійскага футбола. Таксама ён з’яўляецца ганаровым грамадзянінам горада Абердзіна за свае заслугі ў якасці галоўнага трэнера футбольнага клуба «Абердзін».
У маі 2013 Алекс Фергюсан завяршыў трэнерскую кар’еру, але застаўся працаваць у структуры «Манчэстэр Юнайтэд».
Ключы (Сімферопальскі раён)
Ключы (Ключі́, Acı İbram) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Камышынка
Камышынка (Комиши́нка, Molla Eli) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Красна Зорка
Красна Зорка (Кра́сна Зо́рька, Qaraça Qañğıl) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Шклоў)
Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла — мураваны каталіцкі храм у горадзе Шклове Магілёўскай вобласці, помнік архітэктуры класіцызму.
Гісторыя
Каталіцкая грамада ў Шклове існуе з XVI стагоддзя, першы касцёл згадваецца ў 1669 годзе. Былы прыходскі касцёл, пабудаваны ў 1784 годзе, быў драўляным.
Пляц, дзе размяшчаецца цяперашні храм, ахвяравала прыходу ў 1838 годзе генерал-маёрша графіня Марыя Цуката. На ім знаходзіўся будынак старадаўняга тэатра, пабудаванага былым уладальнікам Шклова С. Г. Зорычам у 1780 годзе, які пасля пераезду тэатральнай трупы ў 1800 годзе ў Санкт-Пецярбург прыйшоў у заняпад. Будынак быў напалову двух-, напалову трохпавярховы, без даху, вокнаў і падлогі, на сценах месцамі меліся трэшчыны. Даўжыня яго без залы складала 45 аршын, шырыня 18 аршын, прымыкаючая зала мела памеры 48х18 аршын. Губернскае праўленне выдала дазвол на перабудову каробкі былога тэатра ў касцёл, бо ніякай вартасці яна не ўяўляла, акрамя як на разборку. Указ імператара, які зацвярджаў за касцёлам былы тэатральны будынак, быў падпісаны ў 1846 годзе.
25 траўня 1847 года было асвячона месца будаўніцтва, пасля чаго пачаліся работы. Касцёл будаваўся на ахвяраванні прыхаджан. У фондах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі захоўваюцца чарцяжы будынка тэатра і праект касцёла.
Будынак быў узведзены за два гады. Згодна з рапартам настаяцеля касцёла, у 1847 годзе паводле плана выканалі разборку часткі старых сцен, узвядзенне ад падмуркаў сцен алтара і прэсбітэрыя з рызніцай і кладоўкай, мураванай сцяны для размяшчэння аргана, а пад ім двух кладовак, унутры касцёл ачысцілі ад друзу. У наступным годзе будаўнічыя працы былі завершаны: дах накрылі гонтам, вежу — «англійскай» бляхай, атынкаваны ўнутраныя сцены, столі, калоны, скляпенні, карнізы. Пры аглядзе храма магілёўскім архібіскупам было заўважана, што будынак узведзены з некаторымі адступленнямі ад плана. У прыватнасці, замест шасці калон усярэдзіне пастаўлены чатыры, на фасадзе ўвогуле паказаныя на праекце калоны не зроблены. На перабудове касцёла архібіскуп ужо не настайваў, пагадзіўся «пакінуць як ёсць», толькі рэкамендаваў зрабіць дзверы ў рызніцу. Храм быў асвячоны 12 жніўня 1849 года ў гонар Святых Апосталаў Пятра і Паўла.
10 верасня 1863 года ў касцёле адбыўся пажар. Будынак храма не пацярпеў, былі пашкоджаны бакавы прастол і некаторыя касцёльныя рэчы. У пачатку XX стагоддзя ў касцёле быў праведзены рамонт, пра што сведчыць інвентар 1907 года, дзе ў апісанні храма маюцца некаторыя адрозненні ў параўнанні з інвентаром 1899 года і ўдакладненні.
У 1994 годзе ў Шклове аднавілася каталіцкая парафія, і 20 верасня 1999 года кардынал Казімір Свёнтак асвяціў адноўлены касцёл. У 2007 годзе будынак быў занесены ў Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Архітэктура
Помнік архітэктуры класіцызму з рысамі неаготыкі, паводле іншых крыніц — эклектыкі. У аснове кампазiцыi храма — прамавугольны ў плане аб’ём з закругленай алтарнай часткай, накрыты двухсхiльным дахам. Галоўны фасад перабудаваны, мае плоскаснае вырашэнне, завершаны двухгранным шчытом i фланкiраваны здвоенымi гранёнымi пiлонамi. Бакавыя фасады дэкарыраваны пiлястрамi і тонкапрафiляваным карнiзам.
Усярэдзіне зала перакрываецца роўнай столлю і падзяляецца 4 слупамі на 3 нефы. У бакавых нефах з бакоў вылучаюцца сакрысціі. Алтарная сцяна мела наверсе круглую люкарну і 2-калонны алтар. Інтэр’ер упрыгожвалі скульптурныя пано «Крыжовы шлях Хрыста», на хорах размяшчаўся арган.
У інвентары канца XIX — пачатку XX стагоддзяў захавалася апісанне храма: сцены звонку і ўнутры патынкаваны, унутры пабелены вапнай, дах крыты гонтам. На франтоне ўзвышалася драўляная невялікая вежачка, абшытая цынкаванай бляхай. У касцёле налічвалася 8 вялікіх вокнаў. Над галоўным уваходам, на ўзроўні хораў было акно з рознакаляровага шкла (вітраж). У апсідзе над галоўным алтаром быў круглы вітраж. У рызніцах на кожным паверсе было па аднаму акну з кратамі на першым паверсе. Унутры 6 слупоў падтрымлівалі столь. Падлога і столь былі драўляныя. У прытворы храма меліся дзве кладовыя. У кладовай з правага боку ад дзвярэй змяшчалася лесвіца на хоры з арганам. Насупраць аргана вісела шкляная лампада. Пры ўваходзе ў касцёл стаялі два канфесіяналы. Каля бакавога алтара Ісуса Хрыста з левага боку храма быў амбон, пафарбаваны белай фарбай і аздоблены пазалотай. Усяго алтароў налічвалася тры. Прэзбітэрый быў аддзелены балюстрадай. У прэзбітэрыі з абодвух бакоў размяшчаліся рызніцы, падзеленыя на два паверхі. Лесвіцы на другі паверх знаходзіліся ў саміх рызніцах.
Згодна з інвентаром 1907 года, сцены насупраць вялікага алтара былі расфарбаваны мінеральнымі фарбамі, у прэзбітэрыі і прытворы падлога была з рознакаляровых плітак, у асноўным памяшканні як і раней — драўляная. У той час касцёл быў крыты ўжо жалезам і пафарбаваны алейнай шэрай фарбай. На вежы на галоўным фасадзе меўся пазалочаны жалезны крыж. Другі крыж быў на другім канцы фасада, відаць, над прэзбітэрыем. Удакладнялася, што над галоўным уваходам, насупраць хораў акно венецыянскае, верхнія тры шыбы каляровага шкла, а вышэй яго невялікае круглае, таксама з рознакаляровага шкла. Яшчэ адно круглае вітражнае акно было ў апсідзе. Амбон знаходзіўся пры другой калоне справа ад увахода і быў пафарбаваны пад колер дуба. Перад галоўным алтаром вісела металічная лампада, за ёй шкляная жырандоль на 6 свечак, пасярэдзіне касцёла — сярэдняй велічыні медная жырандоль на 30 свечак. З левага боку ад галоўнага алтара знаходзіўся бакавы алтар з распяццем Ісуса Хрыста, справа — бакавы алтар Святога Угодніка Антонія. Перад бакавымі алтарамі віселі шкляныя жырандолі на 4 свечкі.
З боку галоўнага фасада касцёла ў пачатку XX стагоддзя была зроблена мураваная агароджа, якая з астатніх трох бакоў заставалася драўлянай. У правым куце агароджы стаяла драўляная на мураваным падмурку званіца, у якой ужо меліся 4 званы.
Красніўка (Сімферопальскі раён)
Красніўка (Красні́вка, Krasnovka) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Кубанскэ
Кубанскэ (Куба́нське, Cabanaq) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Гарлем
Гарлем (Harlem) — раён у паўночнай частцы нью-ёркскай акругі Манхэтэн, традыцыйна лічыцца афраамерыканскім сектарам горада, а таксама радзімай гангстэраў і апорай развіцця афраамерыканскіх крымінальных груповак.
Гісторыя
Першае еўрапейскае паселішча на месцы цяперашняга Гарлема з'явілася ў 1637 годзе. Першыя гады свайго існавання яно падвяргалася набегам мясцовага індзейскага племя ленапэ, што вымусіла многіх першых перасяленцаў пакінуць гэтыя месцы. Тым не менш, гэтаму паселішчу ўдалося выжыць і з 1658 яно стала вядома як Новы Гарлем, атрымаўшы назву ў гонар квітнеючага ў тыя часы галандскага горада Утрэхт.
З 1880 года ў Гарлеме пачалі сяліцца кампактныя групы цёмнаскурых гараджан, у першую чаргу, у раёне 125-й і 130-й вуліц. Масавы прыток афраамерыканскага насельніцтва ў Гарлем пачаўся ў 1904 годзе дзякуючы дзейнасці афраамерыканскага рыэлтара Філіпа Пэйтана. Да 1930 раён зрабіўся пераважна афраамерыканскім.
Архітэктура
Нягледзячы на ​​блізкасць ад небаскробаў Манхэтэна, у Гарлеме ў асноўным трох-шасціпавярховыя дамы. Пераважны тут архітэктурны стыль, як і ў многіх месцах Нью-Ёрка, у тым ліку ў Брукліне, нагадвае галандскія, англійскія і іншыя еўрапейскія традыцыі. Дамы ў гэтым стылі трапляюцца ў асноўным на "стрыт" - вуліцах, не загружаных транспартам. У Гарлеме можна сустрэць і ўзоры віктарыянскай архітэктуры.
Красналісся
Красналісся (Краснолі́сся, Tavel) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Краснэ (Сімферопальскі раён)
Краснэ (Кра́сне, Çalğarı) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Купрынэ
Купрынэ (Ку́пріне, Uzqastı) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лэвадкы (Сімферопальскі раён)
Лэвадкы (Лева́дки, Livadki) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лазарыўка (Сімферопальскі раён)
Лазарыўка (Ла́зарівка, Bura) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Курганнэ (Сімферопальскі раён)
Курганнэ (Курга́нне, Ulu Çoqraq) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лікарствэннэ
Лікарствэннэ (Ліка́рственне, Ağaç Eli) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Ліснасілля
Ліснасілля (Лісносі́лля, Tav Dayır) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мазанка (вёска)
Мазанка (Ма́занка, Mazanka) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лазавэ (Сімферопальскі раён)
Лазавэ (Лозове́, Eski Orda) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Малэнькэ
Малэнькэ (Мале́ньке, Kiçkene) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Молочнэ (Сімферопальскі раён)
Молочнэ (Моло́чне, Moloçnoye) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мырнэ (Сімферопальскі раён)
Мырнэ (Ми́рне, Saraylı Qıyat) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Паўднёвы палярны круг
Паўднёвы палярны круг — адна з пяці галоўных паралеляў, пазначаных на карце Зямлі.
Міжгірнэ
Міжгірнэ (Міжгі́рне, Yañı Lez) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Паўднёвы палярны круг
Паўднёвы палярны круг знаходзіцца ў 66 ° 33'44 "(66.5622 °) на поўдзень ад экватара. Вобласць на поўдзень ад паўднёвага палярнага круга называецца Антарктыкай, на поўнач ад яго знаходзіцца паўднёвы пояс ўмеранага клімату. Аналагічная паралель у паўночным паўшар'і называецца паўночны палярны круг.
Паўднёвы палярны круг пазначае паўночную мяжу вобласці палярнага дня і палярнай ночы. У любым месцы на поўдзень ад палярнага круга сонца знаходзіцца над гарызонтам на працягу 24 гадзін прынамсі адзін раз у год і не паказваецца над гарызонтам на працягу 24 гадзін прынамсі адзін раз у год. Над палярным кругам гэтыя падзеі, натуральна, адбываюцца роўна па аднаму разу ў год, у снежні і чэрвені адпаведна.
У сувязі з суровасцю клімату Антарктыкі за палярным кругам пастаянных жыхароў няма - усё насельніцтва працуе на навуковых станцыях Антарктыды.
Арыхавэ (Сакскі раён)
Арыхавэ (Орі́хове, Orehovo) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Арлянка (Сакскі раён)
Арлянка (Орля́нка, Aydar Ğazı) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мраморнэ
Мраморнэ (Мра́морне, Büyük Yanköy) — вёска ў Сімферопальскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Вітынэ (Крым)
Вітынэ (Ві́тине, Ayırça) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Вітрыўка (Сакскі раён)
Вітрыўка (Ві́трівка, Boz Oğlu) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Ахотныкавэ
Ахотныкавэ (Охо́тникове, Cağa Quşçı) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Квенцін Таранціна
Квенцін Джэром Таранціна (, нарадзіўся 27 сакавіка 1963, Ноксвіл, штат Тэнесі, ЗША) — амерыканскі, , , і. Сусветную вядомасць набыў пасля карціны «Крымінальнае чытво» (1994), якая прынесла яму «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестывалю, а таксама прэміі «Оскар» і «Залаты глобус» за найлепшы сцэнарый.
Біяграфія
Нарадзіўся 27 сакавіка 1963 у Ноксвіле, штат Тэнесі. Маці назвала яго Квінтам у гонар каўбоя з папулярнага серыяла таго часу з Клінтам Іствудам, але пазней Таранціна змяніў імя на Квенцін, бо, відаць, не пераняў ад маці любові да гэтага фільма. Выхадзец са звычайнай беднай сям’і амерыканскага Поўдня, Квенцін Таранціна не меў ніякіх прэтэнзій на акцёрскую прафесію, аднак моцна любіў кіно.
Пасля заканчэння школы, Квенцін Таранціна працаваў у пункце відэапракату, які і паслужыў яму школаю для вывучэння кіно. У адрозненне ад «архіўных пацукоў» папярэдняга пакалення, якія вывучалі кіно ў фільматэках, з кіно Таранціна знаёміўся дзякуючы тэлевізару. Гэта і вызначыла яго пераважную цікавасць да сюжэту і падзейных элементаў жанра, у той час як эстэты вялікага экрана былі зачараваны перадусім мантажом, атмасферай кадра і дэталямі.
Таранціна пачаў з напісання сцэнарыяў, затым у 1992 годзе зняў уласны фільм, «Шалёныя псы». Фільм, які па-новаму падыходзіў да суадносінаў дыялогу і дзеяння, прыцягнуў да рэжысёра-пачаткоўца ўсеагульную ўвагу. Пасля гэтага спачатку ў ход пайшлі Таранцінавы сцэнарыі, а потым яго самога пачалі запрашаць здымацца ў эпізадычных ролях. Гэты злосны з выгляду чалавек з носам, як у качкі, глыбока пасаджанымі вачамі і крыху высунутым падбародкам, натуральна, не выклікаў у гледача тых самых пачуццяў, што акцёры накшталт Тома Круза. Квенцін Таранціна ва ўласных фільмах і ў фільмах сваіх сяброў зазвычай іграе непрыемных персанажаў, псіхапатаў і раздражнёных неўрастэнікаў накшталт меншага з братоў Гэка ў фантасмагарычным фільме жахаў Роберта Радрыгеза «Ад захаду да світання». Тым не менш, на экране Квенцін Таранціна выглядае досыць натуральна, хоць, зразумела, фільмы з яго ўдзелам — гэта перадусім практыкаванні ў жанравым кіно.
Владнэ
Владнэ (Вла́дне, Kögeneş) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Паўднёвы тропік
Паўднёвы тропік, або Тропік Казярога — адна з пяці асноўных паралеляў, якія пазначаюць на картах Зямлі. Размешчана на 23 ° 26'16 "на поўдзень ад экватара і вызначае найбольш паўднёвую шырату, на якой сонца апоўдні можа падняцца ў зеніт. Гэта адбываецца ў момант зімовага сонцастаяння, калі вугал падзення сонечных прамянёў на паверхню Паўднёвага паўшар'я, які змяняецца на працягу года з-за звароту нахіленай восі Зямлі вакол Сонца, з'яўляецца максімальным.
Паўночны эквівалент паўднёвага тропіку - Паўночны тропік. Вобласць, якая ляжыць на поўдзень ад Паўднёвага тропіку мае субтрапічны і ўмераны клімат. Вобласць, складзеная паміж Паўднёвым і Паўночным тропікамі называецца тропікамі.
Назва тропік Казярога паходзіць ад сузор'я Казярога, у якое 2 тысячы гадоў таму "ўваходзіла" сонца ў момант зімовага сонцастаяння. У цяперашні час у гэты перыяд сонца знаходзіцца ў сузор'і Стральца, што абумоўлена працэсам папярэднічання раўнадзенстваў. Слова «тропік» паходзіць ад грэч. τροπικός (паварот), гэта значыць апісвае працэс «развароту» руху Сонца ў сонцастаянне.
Палажэнне паўднёвага тропіку не з'яўляецца фіксаваным, бо па вызначэнні залежыць ад нахілу восі кручэння планеты адносна сонца. У 2000 годзе сярэдняе значэнне нахілу прыблізна раўнялася 23 ° 26'21 ", але з-за нутацыі зямной восі, а таксама іншых цыклаў з рознымі перыядамі, становішча тропікаў крыху змяняецца. У цяперашні час тропік Казярога павольна перамяшчаецца да экватара ў сувязі з паступовым памяншэннем нахілу зямной восі да плоскасці яе траекторыі.
Пры руху ад Грынвіцкага мерыдыяна на ўсход, тропік Казярога праходзіць праз:
Вадапійнэ (Сакскі раён)
Вадапійнэ (Водопі́йне, Abuzlar) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Валадымырыўка (Сакскі раён)
Валадымырыўка (Володи́мирівка, Vladimirovka) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Варабёвэ (Сакскі раён)
Варабёвэ (Воробйо́ве, Qudayğul) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Астралогія
Астралогія (ад ἄστρον — «зорка» і λόγος «думка, навука») — група варажбовых практык, традыцый і вераванняў, пастулюецца ўздзеянне нябесных целаў на зямны свет і чалавека (на яго тэмперамент, характар, учынкі і будучыню) і, адпаведна, магчымасць прадказання будучыні па руху і размяшчэнню нябесных целаў на нябеснай сферы і адносна адзін аднаго.
Еўрапейская і індыйская астралогія вядуць сваё паходжанне ад шумера-вавілонскіх астральных міфаў, у якіх нябесныя цела (Сонца, Месяц, планеты) і сузор'і былі асацыяваныя з багамі і міфалагічнымі персанажамі, уплыў багоў на зямное жыццё ў рамках гэтай міфалогіі трансфармавалася ва ўплыў на жыццё нябесных цел - сімвалаў бажаствоў. Вавілонская астралогія была запазычаная грэкамі і, затым, у ходзе кантактаў з эліністычным светам, перайшла ў Індыю.
У цяперашні час навука кваліфікуе астралогію як псеўданавуку і забабон, Нацыянальны навуковы фонд ЗША выкарыстоўвае астралогію ў якасці «эталоннай» ілжэнавукі ў ацэначнай сістэме «Science and Engineering Indicators».
Энцыклапедыя Брытаніка адносіць астралогію да магічных варажбовых практык, заснаваных на канцэпцыях, несумяшчальных з навуковымі дадзенымі.
Уладзімір Якаўлевіч Матыль
Уладзімір Якаўлевіч Матыль (,  —, ) — савецкі і расійскі , і. Народны артыст Расіі (2003).
Біяграфія
Уладзімір Матыль нарадзіўся ў Лепелі ў яўрэйскай сям’і. Яго бацька — выхадзец мястэчка Гастыніч Варшаўскай губерні, слесар мінскага завода «Камунар» Якаў Давыдавіч (Данілавіч) Матыль (1901—1931) — праз тры гады пасля нараджэння сына (6 мая 1930 года) быў арыштаваны па абвінавачванні ў шпіёнскай дзейнасці і адпраўлены ў лагер на Салаўкі, дзе праз менш чым год загінуў. Маці — выпускніца Петраградскага педагагічнага інстытута імя А. І. Герцэна Берта Антонаўна Левіна — працавала выхавальніцай у калоніі для малалетніх злачынцаў пад кіраўніцтвам А. С. Макаранка і пасля завучам дзіцячага дома для дзяцей рэпрэсаваных у горадзе Аса Пермскай вобласці. Дзіцячыя гады Уладзімір Матыль правёў з маці ў ссылцы на Урале. Дзед і бабуля па матчынай лініі таксама былі сасланыя на Далёкі Усход, а пасля вяртання ў Беларусь загінулі ў гета ў гады нямецкай акупацыі.
Скончыў акцёрскае аддзяленне Свярдлоўскага тэатральнага інстытута (1948) і гістарычны факультэт Свярдлоўскага ўніверсітэта (1957, завочна). Працаваў рэжысёрам Свярдлоўскага драматычнага тэатра, затым акцёрам і рэжысёрам у тэатрах у Сталінагорску (цяпер Новамаскоўск Тульскай вобласці) і ў Ніжнім Тагіле. З 1955 года — галоўны рэжысёр Свярдлоўскага тэатра юнага гледача. У 1957—1960 быў рэжысёрам Свярдлоўскай кінастудыі.
Свой першы самастойны фільм, «Дзеці Паміра», зняў у 1963 на Таджыкскай кінастудыі. У 1967 зняў камедыю на ваенную тэму «Жэня, Жэнечка і „кацюша“», па сцэнарыі, напісанаму сумесна з Булатам Акуджавай. Усенародную вядомасць У. Матылю прынёс прыгодніцкі фільм «Белае сонца пустыні». У 1975 годзе У. Матыль выпускай гістарычны фільм «Зорка чароўнага шчасця» аб лёсах дзекабрыстаў. Музыку да гэтых трох самых вядомых фільмаў Уладзіміра Матыля, а таксама да яшчэ трох карцін Уладзіміра Матыля, напісаў яго сябар Ісаак Шварц.
У 1976—1985 гадах У. Матыль — мастацкі кіраўнік Студыі мастацкіх фільмаў творчага аб’яднання «Экран» тэлецэнтра «Астанкіна». У 1990-я гады часта выступаў як мастацкі кіраўнік у фільмах маладых рэжысёраў. У 1999 годзе абраны старшынёй журы IX МКФ «Пасланне да Чалавеку».
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Таджыкскай ССР імя А. Рудакі (1964, за фільм «Дзеці Паміра»); Ганаровы грамадзянін горада Душанбэ (1977); Заслужаны дзеяч Таджыкістана (1997). Узнагароджаны ордэнам Пашаны (1996, за фільм «Белае сонца пустыні»). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ у галіне літаратуры і мастацтва 1997 (1998, за фільм «Белае сонца пустыні»).
Кабус бен Саід
Кабус бен Саід Альбусаід (قابوس بن سعيد آل سعيد;, Салала, Дофар, Султанат Маскат — 10 студзеня 2020, Маскат, Аман) — султан Маската (1970), а пасля аб’яднання з імаматам Аман султан (з 1970) і прэм’ер-міністр Амана (з 1972).
Раннія гады
Кабус нарадзіўся 18 лістапада 1940 года ў Салале ў сям’і султана Маската Саіда бен Цеймура і быў яго адзіным сынам. Пачатковую адукацыю ён атрымаў у Салале. У 1960 годзе Кабус паступіў у Каралеўскую ваенную акадэмію ў горадзе Сандхёрст, па заканчэнні якой два гады праслужыў у пяхотным батальёне брытанскіх войскаў, а затым скончыў курсы начальнікаў штабоў у Германіі і прайшоў спецыяльную падрыхтоўку па вывучэнні сістэмы мясцовага самакіравання ў Вялікабрытаніі.
Пасля звальнення з арміі вывучаў дзейнасць органаў мясцовага самакіравання Велікабрытаніі і здзейсніў кругасветнае падарожжа. Вярнуўся ў родную краіну ў 1964 годзе. На наступны год быў пасаджаны пад хатні арышт па загаду бацька-султана (у афіцыйнай біяграфіі пра перыяд хатняга арышту гаворыцца, што ў гэты час Кабус бен Саід вывучаў іслам і гісторыю роднай краіны і аманскага народа). Знаходзячыся пад арыштам, Кабус бен Саід меў магчымасць прымаць асобных гасцей з Велікабрытаніі, разам з якімі ён рыхтаваў змову з мэтай звяржэння свайго бацькі.
Пераварот
23 ліпеня 1970 года бяскроўны палацавы пераварот атрымаўся — кіруючы султан адрокся на карысць сына, і Кабус бен Саід узышоў на пасад, а таксама заняў пасады прэм’ер-міністра, міністра замежных спраў і міністра абароны.
8 жніўня султан сфармаваў новы кабінет міністраў на чале са сваім дзядзькам Тарыкам бен Тэймурам, а на наступны дзень Кабус абвясціў, што з гэтага часу ўзначальвае ім дзяржава будзе называцца «Султанат Аман». У 1971 годзе султан, раней які меў тытул яго высокасць, прыняў тытул яго вялікасць.
Вайна ў Дафары
У 1965 годзе адзін з племянных шэйхаў Мусалім ібн Нафл, незадаволены тагачасным становішчам спраў, сфармаваў Фронт вызвалення Дафара, які пачалаў узброеную барацьбу супраць султана. Імкнучыся канчаткова здушыць узброеную апазіцыю на поўдні краіны, Кабус звярнуўся па дапамогу да іранскаму шаху. 23 снежня 1973 года 3 тыс. іранскіх парашутыстаў пры падтрымцы батальёна і брытанскай авіяцыі распачалі сумеснае наступ у Дафары.
Знешняя палітыка
У снежні 1971 года Кабус нанёс візіт у Саудаўскую Аравію, падчас якога яму ўдалося дасягнуць дамоўленасці з каралём Фейсалам аб наладжванні цеснага супрацоўніцтва ў барацьбе супраць нацыянальна-патрыятычных сіл Аравійскага паўвострава. Эр-Рыяд не толькі стаў на бок султана, але і перапыніў ранейшыя кантакты з прыхільнікамі імамату і імамам Галебам бен Алі.
Султан Кабус — адзін з нямногіх арабскіх лідараў, якія падтрымалі пагаднення 1978 года аб прадастаўленні абмежаванага самакіравання палестынцам Заходняга берага ракі Іардан і сектары Газа. Аман падтрымлівае высілкі ЗША, накіраваныя на ўрэгуляванне араба-ізраільскай канфрантацыі.
У 1985 годзе паміж Аманам і ЗША было заключана пагадненне аб супрацоўніцтве ў галіне бяспекі, у адпаведнасці з якім ЗША атрымалі права на размяшчэнне ў Амане абмежаванага кантынгенту ваенна-паветраных і ваенна-марскіх сіл, а таксама на ўвядзенне войскаў пры ўзнікненні надзвычайных абставінаў. Падчас вайны 1991 года ў Персідскім заліве Аман стаў адной з ваенных баз сіл антыірацкай кааліцыі.
У цэлым, Кабус праводзіць узважаную міралюбівую палітыку.
Унутраная палітыка
Бацька Кабуса султан Саід бен Тэймур быў чалавекам старых поглядаў. У гады яго кіравання Аман не ўступаў ў якія-небудзь міжнародныя арганізацыі, у краіне захоўваўся сярэднявечны ўклад, фактычна адсутнічалі сістэмы адукацыі і аховы здароўя. У адрозненне ад свайго бацькі, султан Кабус не баяўся навін. Па яго распараджэнню ў 1970 годзе выйшла ў эфір «Радыё Амана», якое вядзе перадачы з Маската на арабскай і англійскай мовах. Тады ж пра сябе заявіла «Радыё Саляля», якое вяшчае на арабскай мове. Пяць гадоў праз з’явілася тэлебачанне, якое было арыентавана на захаванне маральных пастулатаў ісламу. У 1976 годзе пачалося будаўніцтва цэнтра спадарожнікавай сувязі.
З 1972 года пачалі выходзіць штодзённыя газеты на арабскай мове: «Аман», якая выдаецца міністэрствам інфармацыі, і «Аль-Ватан» («Радзіма»). Да гэтага часу сродкі масавай інфармацыі Амана не мелі сваіх замежных карэспандэнтаў, а ўезд замежных журналістаў разрешался толькі на кароткі перыяд для асвятлення якіх-небудзь падзей.
Дзякуючы рашучым дзеянням султана пры падтрымцы Вялікабрытаніі і шахскага Ірана ў 1976 годзе быў разгромлены сепаратысцкі Фронт вызвалення Дофара, з 1965 года які спрабаваў адшчапіць ад Амана правінцыю Дофар і стварыць там рэжым, падкантрольны Паўднёваму Емену.
Глыбокія рэформы ахапілі літаральна ўсе скрану жыцця султанату. Кабус заснаваў некалькі новых міністэрстваў (у тым ліку нафты, сацыяльных спраў і інш.), Рэарганізаваў мясцовую і цэнтральную адміністрацыі: краіна была падзелена на 41 правінцыю, на чале кожнай з якіх ўстаў валі (губернатар), які назначаецца султанам; такі адміністрацыйны лад грунтоўна падарваў уплыў мясцовых шэйхаў. Шмат увагі новы султан надаў узброеным сілам. Армія атрымала сучасную бронетэхніку, самалёты і баявыя караблі. Дараванне салдатам і афіцэрам было падвышанае ў некалькі разоў. Што да эканомікі, то тут Кабус праводзіў палітыку ўсямернай падтрымкі прыватнага прадпрымальніцтва. Галоўная крыніца папаўнення казны ў Амане — гэта гандаль нафтай, запасы якой у Султанаце вельмі значныя (хоць і не такія вялікія, як у Саудаўскай Аравіі). Асноўная частка нафтаздабываючых і нафтаперапрацоўчых прадпрыемстваў знаходзяцца ў асабістай уласнасці султана і прыносяць яму штогод дзесяткі мільярдаў долараў прыбытку. Аднак Кабус адмовіўся ад укладання гэтых грошаў у эканоміку заходніх краін або ад будаўніцтва прадпрыемстваў цяжкай індустрыі. Атрыманыя ад гандля сродкі ён пусціў на стварэнне магутнай інфраструктуры, на павышэнне жыццёвага ўзроўню насельніцтва, а таксама на стварэнне прадпрыемстваў па здабычы іншых карысных выкапняў (медзі, хрому, вугалю, азбесту).
З пачатку 1970-х гадоў у Амане разгарнулася інтэнсіўнае будаўніцтва першакласных аўтамабільных дарог. Аўтастрады перасеклі краіну ў самых розных напрамках. У гарадах на месцы старых глінабітных пабудоў выраслі новыя жылыя кварталы, дзелавыя цэнтры, кінатэатры, банкі, супермаркеты і адміністрацыйныя будынкі. Краіну аперазалі лініі электраперадач. З дапамогай артэзіянскіх свідравін пачалося абвадненне пустыні і развіццё паліўнае земляробства. Кожны год велізарныя сумы султан расходуе на фінансаванне сацыяльных праграм. Ужо за першыя 16 гадоў кіравання Кабуса было пабудавана больш за 500 школ і некалькі дзясяткаў першакласных бальніц, — калі ў 1970 годзе ў Султанаце мелася толькі адна бальніца на 12 ложкаў, то праз пятнаццаць гадоў у распараджэнні міністэрства аховы здароўя знаходзілася 15 бальніц, 21 медыцынскіх цэнтраў, 4 радзільных дома, 74 паліклінікі, 35 перасоўных медыцынскіх брыгад. У 1986 годзе адкрыўся нацыянальны універсітэт. Першыя ВНУ Амана ствараліся як дзяржаўныя ўстановы. Толькі ў 1995-96 годзе адкрыўся першы прыватны ВНУ краіны — каледж, які прыняў тады 150 студэнтаў. Сетка прыватных ВНУ хутка разраслася — у 2008/2009 навучальным годзе ў Амане функцыянавалі 24 прыватных ВНУ (5 універсітэтаў і 19 каледжаў), дзе навучаліся 33,5 тыс. студэнтаў. Большасць студэнтаў прыватных ВНУ (57,7 % у 2008/09 навучальным годзе) складалі жанчыны. Большасць (95,7 % у 2008/09 навучальным годзе) студэнты прыватных ВНУ Амана — мясцовыя жыхары, таксама ёсць трохі грамадзян іншых краін Персідскага заліва. Хоць у прыватных ВНУ Амана ў 2009 годзе працаваў 1391 выкладчык, але амаль усе яны былі замежнікамі (аманцы сярод іх толькі 12,8 %). Многія аманцы атрымліваюць адукацыю за мяжой — напрыклад, у 2005 годзе толькі ў неарабскай краінах было 2251 студэнтаў з Амана.
У цяперашні час адукацыя і ахова здароўя для ўсіх аманцы бясплатныя. Жыллё таксама практычна бясплатна. Тым не менш, большасць студэнтаў прыватных ВНУ (63 % у 2008/2009 навучальным годзе) навучаліся за кошт уласных сродкаў.
Усім грамадзянам прадастаўляецца беспрацэнтны крэдыт на куплю ўласных дамоў (працэнты банкам выплачвае дзяржава).
Першыя крокі султана Кабуса былі ўражальнымі. Аднак, не ўсё ішло так, як гэтага хацеў манарх. У сярэдзіне 1970-х ён зразумеў, што наспела неабходнасць укаранення ў эканоміку планавых пачаткаў. Пры яго непасрэдным удзеле быў створаны Савет нацыянальнага развіцця, які распрацаваў першы пяцігадовы план развіцця на 1976—1980 гады. Услед за ім рушылі ўслед чарговыя «пяцігодкі».
У 1981 годзе Кабус сфармаваў Кансультатыўны савет, які ў 1991 годзе быў ператвораны ў Савет шуры. У лістападзе 1996 года султан Кабус падпісаў першы Асноўны закон (канстытуцыю) Амана, якім вызначаны паўнамоцтвы султана і парадак пасада ў спадчыну. Канстытуцыя прадугледжвае стварэнне адзінага прадстаўнічага і кансультатыўнага органа — Савета Амана, а таксама ўпершыню абвяшчае асноўныя правы грамадзян.
Смерць
Памер 10 студзеня 2020 ва ўзросце 79 гадоў ад анкалогіі.
Сям’я
22 сакавіка 1976 года Кабус ажаніўся з малодшай дачкой свайго стрыечнага брата Саідай Наваль аль-Сайд, вядомай таксама як Каміла (1950 г.н.).
Нашчадкаў султан не мае. Найбольш уплывовымі пасля султана і яго жонкі сябрамі кіруючай прозвішчы з’яўляліся маці кіруючага султана Мазун аль-Машані (1925—1992) і яго сястра Саіда Умайма бен Сайд аль-Сайд (1934—2002).
Шабельнік балотны
Ша́бельнік балотны (Comarum palustre) — від кветкавых раслін роду  сямейства. Беларускія народныя назвы — балотная ружа, ракаўнік, бацяновыя ножкі.
Назва
Шабельнік балотны, балотная ружа, ракаўнік, бацянавы ножкі, рабіннік, сухалом , ажэўнік, гравілат, грэбнік, буцянавы ножкі, дзеком, дзекох
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з доўгім паўзучым карэнішчам, пакрытым валаскамі. Сцёблы прыўзнятыя, з валаскамі і залозкамі ў верхняй частцы. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, няпарнаперыстае, на доўгіх чаранках. Долі ліста простыя, завостраныя, з пілаватым краем. Кветкі цёмна-чырвонага колеру з фіялетавым ці ліловым адценнем, па 2—5 у шчыткападобных суквеццях. Плод — шматарэшак.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна сустракаецца на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Расце на нізінных балотах, забалочаных лугах, па берагах вадаёмаў, у забалочаных лясах. Святлолюбівая расліна, патрабавальная да наяўнасці пажыўных рэчываў у глебе і ўмерана патрабавальная да яе мінеральнага складу.
Выкарыстанне
Лекавая, дубільная, меданосная і фарбавальная расліна.
50 Cent
Кёрціс Джэймс Джэксан III (Curtis James Jackson III) нарадзіўся 6 ліпеня 1975, Куінс, Нью-Ёрк, ЗША, больш вядомы пад сваім сцэнічным псеўданімам 50 Cent (бел. фіфці сэнт) — амерыканскі рэпер. Вядомасць прыйшла да яго з выпускам альбомаў Get Rich or Die Tryin '(бел. Зрабися багатым або памры спрабуючы) і The Massacre (бел. Разня). 50 Cent дамогся поспеху з абодвума альбомамі, прадаўшы больш за 36 мільёнаў копій па ўсім свеце.
Народжаны ў раёне Паўднёвая Ямайка, Куінс, Нью-Ёрк, Кёрціс Джэксан ў маладосці пачаў гандляваць какаінам. Пасля таго, як ён кідае гандаль наркотыкамі, каб прысвяціць сябе музычнай кар’еры, у яго страляюць 9 разоў у 2000 годзе. Пасля выхаду яго мікстэйпа Guess Who’s Back?, 50 Cent'а заўважае Эмінем і падпісвае з ім кантракт у Interscope Records. З дапамогай Эмінема і Dr. Dre, якія прадзюсавалі яго, да яго прыходзіць першы галоўны камерцыйны поспех, ён становіцца адным з самых прадаваных выканаўцаў ва ўсім свеце. У 2003 годзе ён засноўвае лэйбл G-Unit Records, які падпісваў кантракты з такімі артыстамі, як Young Buck, Лойд Бэнкс і Tony Yayo. 50 Cent меў шмат сутычак з іншымі рэперам, уключаючы Ja Rule, Game і Fat Joe.
Карабель
Карабель — абагульняючы марскі тэрмін, які выкарыстоўваецца паралельна з тэрмінам судна, але не поўны яго аналаг.
Карабель:
1) баявы карабель, што належыць узброеным сілам аднаго з бакоў, мае знешнія адзнакі, якія адрозніваюць баявыя караблі па нацыянальнасці, знаходзіцца пад камандваннем афіцэра, які займае пасаду на дзяржаўнай службе адпаведнага боку, прозвішча якога ўключана ў адпаведны спіс ваенных ці эквівалентны яму дакумент, і ўкамплектаваны экіпажам, які падпарадкоўваецца рэгулярнай ваеннай дысцыпліне;
2) дапаможнае судна, належыць узброеным сілам аднаго з бакоў і мае права несці сцяг дапаможных суднаў у тых выпадках, калі такі сцяг прадугледжаны адпаведным бокам;
3) паруснае судна з не менш чым чатырма мачтамі. У Вялікабрытаніі і краінах Брытанскай Садружнасці ў наш час пад паняццям «карабель» разумеецца любое буйное марское судна танажу больш за 500 тонаў, у адрозненне ад маламерных суднаў прыбярэжнага плавання, незалежна ад ведамаснай прыналежнасці.
Эра галернага флоту
Судны перыяду галерных або вяслярных флатоў дзяліліся на доўгія і кароткія, першыя з якіх былі баявымі караблямі, другія — гандлёвымі суднамі і карабелмі забеспячэння. На кароткіх суднах, якія праз форму корпуса таксама называлі «круглымі» і рухаліся ў складзе баявога флоту, перавозілі дэсант, правізію, пітную ваду і іншыя неабходныя для бою грузы.
Доўгія, гэта значыць баявыя, карабелі будаваліся максімальна палегчанымі каб павысіць іхную манеўранасць і хуткасць. Галоўным рухавіком доўгіх суднаў было вясло, у той час калі кароткіх — парус. Пры сустрэчным ветры і ў штыль кароткія судны буксаваліся баявымі караблямі.
Доўгі час галоўным узбраеннем карабля быў таран, выраблены з трывалай драўніны і нярэдка абабіты металам. Найбольш распаўсюджанымі караблямі антычнасці былі трырэмы, гэта значыць судны, якія мелі тры шэрагі весляроў. У грэчаскія часы галоўным тактычным прыёмам быў таранны ўдар, рымляне хоць і не адмовіліся ад тарану, але больш спадзяваліся на абардаж і перастрэлку, у той час як для грэкаў гэта былі дапаможныя віды бою.
Нягледзячы на тое, што з X стагоддзя пачалі будавацца судны з ветразным узбраеннем, галерны флот доўгі час заставаўся асновай баявых флатоў: з-за недасканаласці ветразнага ўзбраення ветразнікі заставаліся амаль зусім неманеўранымі. Пачынаючы з X стагоддзя асноўнымі баявымі суднамі сталі галеры і падобныя па характарыстыках вяслярна-парусныя судны, як шведская галера, венецыянская галера, скампавея. Адной з разнавіднасцей малых бяспалубных галераў была казацкая «чайка». Менавіта з гэтага часу на галерах пачалі ўсталёўваць артылерыю.
«Залатым стагоддзем» галерных флатоў лічыцца перыяд XVI—XVII стагоддзя. Вяслярныя галеры заставаліся на ўзбраенні флатоў аж да XVIII стагоддзя. Аднак для павелічэння моцы артылерыі як асноўнага сродку паразы вынікала павелічэнне памераў і танажу караблёў, што спараджала стварэнне карабля новага тыпу.
Эпоха ветразных караблёў
Пераходная эпоха ад вяслярных да ветразных караблёў працягвалася каля стагоддзя з першай паловы XVI стагоддзя да пачатку XVII стагоддзя. З XIV стагоддзя ў Еўропе пачалася эра развіцця суднабудавання, чаму дало вялікі штуршок вынаходства компаса. У гэтым жа стагоддзі паўстаў новы выгляд суднаў — галеоны, асноўным рухавіком якіх сталі парусы. У XIV—XV стагоддзях галеоны ўваходзілі ў склад флатоў Іспаніі, Англіі і Галандыі.
У пачатку XVI стагоддзя былі вынайдзены гарматныя парты, якія зрабілі таксама вялікі ўплыў на развіццё ваеннага суднабудавання. У XVI—XVIII стагоддзях іспанскія і галандскія караблі панавалі на акіянскіх прасторах. У пачатку іх выкарыстання артылерыя лічылася дапаможным сродкам паразы: бой пачынаўся з выкарыстаннем артылерыі на этапе збліжэння. У блізкім бою асноўным тактычным прыёмам быў абардаж.
На развіццё суднабудавання і тактыкі марскога бою ў гэты перыяд значны ўплыў мелі англійска-галандскія войны XVII—XVIII стагоддзяў. Менавіта ў гэты перыяд з'явіліся асноўныя тыпы баявых ветразных караблёў і суднаў забеспячэння, а таксама паўстала тактыка лінейнага бою. З караблёў пачалі фарміраваць эскадры, а асноўным баявым шыхтам стаў лінейны шыхт кільватэрнай калоны. У баявую лінію ўваходзілі буйныя лінейныя караблі. Меншыя караблі, гэта значыць фрэгаты, выкарыстоўваліся для разведкі, яшчэ меншыя, як карветы, брыгі і іншыя, былі дапаможнымі суднамі. У склад флоту ўваходзілі таксама брандэры, бамбардзірскія караблі, транспарты і дапаможныя судны.
Разам са з'яўленнем паравых браняносных караблёў эпоха ветразнага флоту падышла да сканчэння.
Перыяд браняноснага флоту
Першыя паравыя браняносныя караблі з'явіліся падчас Крымскай вайны 1853—1856 гадоў. Гэта былі французскія браняносныя плывучыя батарэі, пабудаваныя з дрэва. Але яны мелі браню таўшчынёй да 35 см ускладзеную на драўляную падшэўку. На батарэях акрамя вертыкальнага бранявання ўжывалася і гарызантальнае — тонкія браняваныя лісты прыкрывалі палубу над закрытай батарэяй. Упершыню плывучыя батарэі былі выкарыстаны пры марской бамбардзіроўцы расійскай крэпасці Кінбурн. Берагавыя батарэі крэпасці апынуліся няздольнымі супрацьстаяць браняваным суднам.
Неўзабаве пасля Крымскай вайны браняваныя плывучыя батарэі пачалі будаваць і ў Англіі. Аднак аптымальны выгляд новага тыпу караблёў фарміраваўся яшчэ досыць доўгі час. Першым браняносным караблём, які быў пабудаваны з жалеза і з воданепранікальнай ашалёўкай стаў англійскі браняносец «Уорыяр» (Warrior). Адначасова адбываўся пошук формаў і спосабаў вядзення марскога бою. Вызначылася тры асноўныя напрамкі барацьбы з браняноснымі караблямі: таранны ўдар, павелічэнне магутнасці артылерыі і прымянення падводных мін. Таран, які першапачаткова разглядаўся як асноўны тактычны прыём, у рэшце рэшт не апраўдаў сябе. Асноўная барацьба разгарнулася паміж артылерыяй і бранёй.
Другі перыяд браняноснага суднабудаўніцтва, які пачаўся пасля Грамадзянскай вайны ў ЗША характарызаваўся стварэннем крэйсерскіх сіл. Броняпалубны крэйсер узбройваўся хуткастрэльнай артылерыяй сярэдняга калібру. Распаўсюджанне міннай вайны прывёў таксама да з'яўлення новага класа караблёў — мінаносцаў, што ў сваю чаргу прымусіла ўзбройваць вялікія караблі супрацьміннай артылерыяй, узмацняць канструктыўную супрацьтарпедную абарону. Паралельна адбывалася павелічэнне танажу, узброенасці і абароненасці браняносцаў. Да канца XIX стагоддзя погляды на новыя караблі паступова ўстаяліся, прывёўшы да ўзнікнення гэтак званых «эскадранных браняносцаў», цяжкіх артылерыйскіх караблёў, прыстасаваных да вядзення артылерыйскага бою ў складзе эскадраў.
У канцы 1890-х гадоў тэрмін «браняносец» паступова выйшаў з выкарыстання, на замену яму зноў прыйшоў «лінейны карабель» або «лінкар», што абумоўлена вяртаннем да тактыкі кільватэрных калонаў. Руска-японская вайна канчаткова зацвердзіла перавагу ў хуткасці і дальнабойнасці артылерыі як галоўную перавагу ў марскім баі. Першым караблём новага тыпу стаў англійскі лінкар «Дрэдноўт» (Dreadnaught), імя якога стала сінонімам назвы ўсіх караблёў гэтага класа. Пасля выкарыстанне дрэдноўтаў было закладзеныя ў Японіі, Германіі, ЗША, а некалькі пазней у Францыі, Італіі, Расіі.
Змена характару вядзення вайны ў пачатку XX стагоддзя прывяла да павелічэння колькасці класаў надводных караблёў, гэта значыць з'явіліся і атрымалі развіццё маніторы, эскадранныя мінаносцы, тральшчык, мінныя загараджальнікі і іншыя караблі са спецыялізаванымі функцыямі. З'явіўся прынцыпова новы клас баявых караблёў — падводныя лодкі. Удасканальвалася і структура флоту, гэта значыць эскадры, як злучэнне караблёў розных класаў, прызначаных для выканання задачаў, звязаных з дзеяннямі ў адкрытым моры супраць лінейнага флоту праціўніка, якія складаліся са злучэнняў караблёў адной класы — дывізій і брыгад. Фактычна адбываўся паступовы пераход да флатоў разнастайных сіл, які канчаткова адбыўся ўжо пасля Першай сусветнай вайны.
Перыяд флоту разнастайных сіл
У перыяд Першай сусветнай вайны значнае развіццё атрымалі надводныя сілы флоту. Згодна з тагачаснай канцэпцыяй прымянення флоту, асноўная ўвага працягвала надавацца тактыцы артылерыйскай дуэлі браняносных эскадраў. Лінейныя караблі будаваліся, галоўным чынам, паводле палепшаных даваенных праектаў.