cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клаўдзіа Брава
Дасягненні
«Рэал Бетыс»:
Зборная Чылі:
Чарнышы
Чарнышы — тапонім.
Вільчык
Вільчык ці вільчак  — месца злучэння плашчыняў двухсхільнага даху ўверсе. У традыцыйнай архітэктуры беларусаў вільчык быў месцам упрыгожвання сялянскіх хат. На Беларусі сустракаюцца падвойныя і адзінарныя вільчыкі ў матыве рагоў ці конскіх галоваў, фігурак птушак і змей, павернутых у розныя бакі.
Геаграфічны дэтэрмінізм
Заснавальнікам геаграфічнага дэтэрмінізма як цэласнай сістэмы поглядаў лічыцца Карл Рытэр, але яго элементы прагледжваюцца ў працах Арыстоцеля, Страбона, Мантэск'е, Мальтуза, Бадэна і іншых філосафаў і даследчыкаў. На ідэях геаграфічнага дэтэрмінізма грунтуецца геапалітыка. У савецкі час крытыкавалася як «немарксісцкая рэакцыйная канцэпцыя». У пэўных момантах пераклікаецца з канцэпцыяй сацыяльнага дарвінізма.
Кастэла-д’Арджыле
Кастэла-д'Арджыле (Castello d'Argile) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Балоння.
Насельніцтва складае 6145 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 211 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 40050. Тэлефонны код — 051.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Круглае дэпо
Круглае дэпо — лакаматыўнае дэпо, у якім стойлы лакаматываў размешчаны радыяльна ў будынку круглай формы. Таксама вядомае як «кругавое» ці «цыркульнае».
Дублінскі заліў
Дублінскі заліў (анг.: Dublin Bay; ірл. Cuan Bhaile Átha Cliath) — заліў у месцы ўпадзення ракі Ліфі ў Ірландскае мора. Даўжыня заліва 10 км, шырыня 7 км. З поўдня, захаду і поўначы заліў акружае сталіца Ірландыі горад Дублін.
Круглае дэпо
Перакрыты дахам цэнтр дэпо займае, які дазваляе накіроўваць лакаматывы у іх стойлы, размешчаныя радыяльна ля сцен дэпо. Дзякуючы такому рашэнню, дэпо абыходзіцца малым лікам варот (аднымі або двума з дыяметральна процілеглых бакоў будынка). Малая колькасць варот і скарочаны перыметр сцен эканомяць сродкі пры будаўніцтве і даюць істотныя перавагі пры ацяпленні будынка ў зімовы перыяд.
Дублінскі заліў
Дублінскі заліў вядомы сваім плыткаводдзем, у ім шмат пясчаных наносаў і водмеляў з чым звязана шмат караблекрушэнняў на працягу ўсёй гісторыі Дубліна, да цяперашняга часу караблі перыядычна «садзяцца на мель».
Рыўныннэ
Рыўныннэ (Рівни́нне) — пасёлак у Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Пычугынэ
Пычугынэ (Пичугине) — пасёлак у Крыварожскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Хань Цяньюй
Хань Цяньюй (нар.) — кітайскі шорт-трэкіст, прызёр Алімпійскіх гульняў.
Кубак Дэвіса 2012
Кубак Дэвіса 2012 — 101-ы па ліку розыгрыш самага прэстыжнага кубка сярод мужчынскіх зборных каманд па тэнісе. Шаснаццаць зборных прымаюць удзел у Сусветнай групе і больш за сто ў розных рэгіянальных групах.
18 лістапада новым уладальнікам Кубка стала зборная Чэхіі, якая абыграла ў фінальнай серыі леташняга чэмпіёна — зборную Іспаніі з лікам 3:2.
Хань Цяньюй
Хань Цяньюй нарадзіўся ў 1996 годзе ў правінцыі Ляанін. У 2011 годзе стаў чэмпіёнам сярод мужчын на Кубку КНР па шорт-трэку. У 2012 годзе стаў бронзавым прызёрам моладзевага чэмпіянату свету, у 2013 годзе — срэбным прызёрам. У 2014 годзе Хань Цяньюй стаў срэбным прызёрам Алімпійскіх гульняў у Сочы.
IC 931
IC 931 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Східнэ (Сэмэніўскі раён)
Східнэ (Схі́дне) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Аброк (значэнні)
Аброк — форма феадальнай рэнты, таксама тапонім.
Іван Аўдзеевіч Авекаў
Іван Аўдзеевіч Авекаў (, в. Асінаўка, Дубровенскі раён — ? ) — лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір авіяцыйнай эскадрыллі 519-га знішчальнага авіяцыйнага палка 20-й арміі Заходняга фронту, Герой Савецкага Саюза (1943), капітан.
Біяграфія
Нарадзіўся 19 мая 1919 года на станцыі Асінаўка, цяпер Дубровенскі раён Віцебскай вобласці Беларусі ў сям’і рабочага. Беларус. Адукацыя няпоўная сярэдняя. Жыў і працаваў у Віцебску.
У Чырвонай Арміі з 1937 года. У 1939 годзе скончыў Харкаўскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў-назіральнікаў, а ў 1940 годзе — Адэскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З чэрвеня 1941 года ў дзеючай арміі. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім, Заходнім і Цэнтральным франтах. Актыўны ўдзельнік абароны гарадоў-герояў Масквы і Тулы.
20 сакавіка 1942 года ў раёне Гжацка, цяпер горада Гагарына Смаленскай вобласці, у паветраным баю з сям’ю самалётамі непрыяцеля Іван Авекаў збіў два з іх.
Адважны лётчык-знішчальнік капітан Авекаў І. А. загінуў у выніку катастрофы 17 красавіка 1943 года. Пахаваны ў брацкай магіле гарадскіх могілак горада Данкаў Ліпецкай вобласці у ліку сямідзесяці шасці загінуўшых воінаў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 жніўня 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм капітану Авекаву Івану Аўдзеевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Галка (архітэктура)
Галка — круглы драўляны элемент, якім завяршалі дах, франтоны, атыкі і інш. Звычайна галкі з’яўляліся асновамі для шпіляў, флюгераў і інш.
Копаль
Ко́паль (, Кополь) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Палатоўскага сельсавета.
Сасноўка 2
Сасно́ўка 2 (, Сосновка 2) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Славенскага сельсавета.
Яблунэвэ (пасёлак)
Яблунэвэ (Яблуне́ве) — пасёлак у Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Шагырлы
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 267 чалавек (143 мужчыны і 124 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 297 чалавек (161 мужчына і 136 жанчын).
Кубак Федэрацыі 2012
Кубак Федэрацыі 2012 — 50-ы па ліку розыгрыш найбольш прэстыжнага кубка сярод зборных каманд па тэнісе сярод жанчын.
Зборная Чэхіі абараніла свой тытул у якасці другой сеянай.
Ракуты
Ракуты (Раку́ти) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Кветка (прыпыначны пункт)
Кве́тка (, Кветка)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Старынкі; на лініі Жлобін — Асіповічы I, паміж прыпыначным пунктам Бібкаўшчына і прыпыначным пунктам Такары.
Аналітычная механіка
Аналітычная механіка  — раздзел тэарэтычнай механікі і тэарэтычнай фізікі, у якім фармулююцца і выкарыстоўваюцца агульныя прынцыпы (дыферэнцыяльныя або інтэгральныя) механікі, на іх аснове выводзяцца асноўныя дыферэнцыяльныя ўраўненні руху, даследуюцца самі ўраўненні і метады іх інтэгравання.
У вучэбнай і навуковай літаратуры няма адзінага агульнапрынятага вызначэння аналітычнай механікі. Вылучаюцца тры асноўныя пункты гледжання:
Паводле першага пункту гледжання, некаторыя навукоўцы, напрыклад, Г. К. Суслаў і Ш. Ж. дэ ла Вале Пусен, атаясамляюць аналітычную механіку з тэарэтычнай.
Паводле другога пункту гледжання, вызначальнай прыкметай аналітычнай механікі лічаць выкладанне ў абагульненых каардынатах.
Трэцяя кропка гледжання, якой прытрымліваліся ў сваіх курсах, напрыклад, Л. Д. Ландау і Ф. Р. Гантмахер, характарызуе аналітычную механіку як сістэму выкладання, у аснову якой кладуцца агульныя дыферэнцыяльныя або інтэгральныя прынцыпы (напрыклад, прынцып стацыянарнасці дзеяння і інш.), і ўжо з гэтых прынцыпаў аналітычным шляхам атрымліваюцца асноўныя дыферэнцыяльныя ўраўненні руху.
Аналітычная механіка ўваходзіць як частка курса тэарэтычнай механікі ў праграмы матэматычных, фізічных і інжынерна-фізічных факультэтаў універсітэтаў і педагагічных інстытутаў. У той жа час агульная праграма па тэарэтычнай механіцы ў многіх тэхнічных ВНУ часта не змяшчае аналітычнай механікі.
Кузьмы (Шчучынскі раён)
Кузьмы́ (, Кузьмы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
У 1976 годзе вёска перададзена з Лядскага сельсавета ў Дэмбраўскі сельсавет.
Руднычнэ
Руднычнэ (Рудничне) — пасёлак у Крыварожскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Мугаджары
Мугаджары — горы ў Казахстане, паўднёвы працяг Урала. Даўжыня з поўначы на поўдзень 200 кіламетраў. Вышыня да 657 метраў (гара Вялікі Бактыбай). Пачынаюцца на поўначы як вузкі горны краж, што падзяляецца на 2 амаль паралельныя хрыбты, паміж якімі размяшчаецца слабахвалістая Алабанская катлавіна шырынёй 15-20 км. Хрыбты ў некаторых месцах злучаюцца невялікімі кражамі. Паўднёвая частка Зхаодняга хрыбта найбольш высокая, моцна расчлянёная. Усходны хрыбет — ланцуг згладжаных сопак, расчлянёных прытокамі ракі Іргіз. Складзены з кварцытаў, гранітаў, псячанікаў. Радовішчы хрому, медзі, фасфарытаў.
Дзярнова-злакавыя, злакава-палыновыя сэпы і паўпустыні.
Аніські
Аніські — тапонім.
Анціфарава
Анціфарава — тапонім.
(125) Лібератрыкс
(125) Лібератрыкс (Liberatrix) — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да металічных астэроідаў спектравага класа M. Ён быў адкрыты 11 верасня 1872 года французскім астраномам Прасперам Анры у Парыжскай абсерваторыі і, меркавана, названы ў гонар вызвалення Францыі ад Прусіі ў час франка-прускай вайны 1870—1871 гг. .
Руднык (Крыжопільскі раён)
Руднык (Рудник) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Candidula setubalensis
Candidula setubalensis — від слімакоў роду сямейства. Гэты від з'яўляецца эндэмікам паўднёва-заходняй Партугаліі, дзе жыве ў мясцовасці Serra da Arrabida паблізу ад горада Сетубала. Від знаходзіцца пад пагрозай вымірання з-за разбурэння асяроддзя пражывання.
Чэрвона Паляна (Крыварожскі раён)
Чэрвона Паляна (Червона Поляна) — пасёлак у Крыварожскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Крывуша
Крывуша (Криву́ша) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Карабанава (значэнні)
Карабанава — тапонім.
Вэрбэцкэ
Вэрбэцкэ (Вербецьке) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Кастэль-Сан-П’етра-Тэрмэ
Кастэль-Сан-П'етра-Тэрмэ (Castel San Pietro Terme) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Балоння.
Насельніцтва складае 20 374 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 137 чал./км². Займае плошчу 148 км². Паштовы індэкс — 40024. Тэлефонны код — 051.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Madonna del Rosario.
Груз
Груз, карга (Cargo) — аб’ект, які перамяшчаецца кім-небудзь ці чым-небудзь у прасторы.
Напрамкам перамяшчэння грузу можа быць ўздым або апусканне ў вертыкальнай або нахільнай плоскасцях, а таксама перавозка (транспарціроўка) з пункта адпраўлення ў пункт прызначэння.
Для перамяшчэння грузаў могуць выкарыстоўвацца тэхнічныя сродкі — грузапад’ёмныя, пад’ёмна-транспартныя і транспартныя машыны, механізмы, прыстасаванні і іншыя прылады. Пад’ёмна-транспартныя прылады выкарыстоўваюць для перавозкі грузаў на невялікія адлегласці, а транспартныя сродкі — на далёкія. Транспартны сродак, які перавозіць грузы, ва ўжытку называюць «грузавым» (напрыклад, грузавы аўтамабіль, грузавы вагон). Счэпленыя паміж сабой колавыя кантэйнеры для перавозкі грузаў ўтвараюць грузавы састаў, які з’яўляецца часткай аўтамабільнага або чыгуначнага цягніка. Калі ў складзе чыгуначнага цягніка акрамя грузавых вагонаў маюцца вагоны для перавозкі пасажыраў, то такі цягнік называюць грузапасажырскім.
Таксама «грузам» называюць аб'ект, які аказвае нагрузку на іншы аб’ект пад уздзеяннем сілы цяжару. У дадзеным паняцці груз не абавязкова можа перамяшчацца.
Класіфікацыя грузаў
Грузы класіфікуюць Да жывых грузаў адносяцца жывёлы, птушкі, расліны, бактэрыі і іншыя жывыя арганізмы; да іх перавозцы прад’яўляюцца асаблівыя патрабаванні.
Груз можа з’яўляцца зборным, напрыклад, пры перавозцы адным кантэйнерам або аўтамабілем грузаў некалькіх уладальнікаў.
IC 932
IC 932 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віёт
Віёт (саманазва: Wishosk) — індзейскі народ на поўначы Каліфорніі (ЗША). Агульная колькасць (2018 г.) - 1 000 чал.
Гісторыя
Лінгвісты мяркуюць, што продкі віёт вылучыліся з ліку астатнік алгскіх народаў 4 000 гадоў таму. Каля 900 г. н. э. яны перасяліліся на поўнач Каліфорніі. У XIX ст. віёт насялялі ўзбярэжжа Ціхага акіяна паміж рэкамі Мэд і Іл на поўдзень ад іншага алгскага народа юрок.
Кантакты з еўрапейцамі пачаліся з 1806 г., але доўгі час абмяжоўваліся менавым гандлем. З 1850 г. каля тэрыторый віёт сяліліся амерыканскія жывёлагадоўцы. Адносіны паміж індзейцамі і перасяленцамі былі напружанымі. Хаця сучасныя віёт адмаўляюць, што займаліся крадзяжом кароў і забойствам перасяленцаў, канфлікты з двух бакоў сталі звычайнымі. 26 лютага 1860 г. група амерыканцаў арганізавала нечаканы напад на паселішча віёт і з дапамогай халоднай зброі знішчыла ад 80 да 200 чалавек, пераважна жанчын, старых і дзяцей. Разня атрымала розгалас ў каліфарнійскіх сродках масавай інфармацыі. Віёт трапілі пад апеку арміі ЗША, а потым былі пераселены ў резервацыю на рацэ Кламат.
Кашэвічы
Кашэвічы — тапонім.
Віёт
Гісторыя
З 1992 г. арганізуюцца штогадовыя дні памінання забітых у 1860 г. У 2000 г. была заснавана асобная рэзервацыя віёт.
Культура
Сярод віёт вылучаліся бедныя і багатыя. Асноўнае багацце складалі скуры жывёл, скальпы дзятлаў, рэдкія ракавіны. Найбольш багатыя рыбалоўныя і паляўнічыя ўгоддзі, тытунёвыя зараснікі належылі асобным сем'ям.
Традыцыйная вопратка выраблялася са скур аленяў і футра трусоў. Мужчыны апраналі футравыя повязі накшталт саронгаў, жанчыны — скураныя фартухі, якія аздаблялі махрамі і вяроўкамі. Падчас прахалоднага надвор'я карысталіся макасінамі. Жанчылі татуявалі падбародак.
Віёт будавалі вёскі ў ніжняй плыні рэк і ручаёў. У адным паселішчы жыло ад 50 да 150 чалавек. Чатырохкутныя хаціны ладзілі з дошак, крылі двускатным дахам. Пасярэдзіне даху застаўлялі рухомыя дошкі для рэгулявання выхаду дыму, паколькі знутры хаціны памяшчаўся агмень. Дзверы драўляныя рассоўныя.
Віёт падзяляліся на 3 сацыяльна-тэрытарыяльныя групы: вікі, батават, непасрэдна віёт. Яны не аб'ядноўваліся для адзіных мэтаў, накшталт ваенных канфліктаў з суседдзямі. На чале грамадства стаялі найбольш заможныя людзі. Асобных ваенных правадыроў не было, хаця войны здараліся часта. Воіны карысталіся лукам і стрэламі, скуранымі шчытамі і даспехамі. Войн можна было пазбегнуць праз матэрыяльныя выплаты.
Дамінавалі патрыярхальныя вялікія пашыраныя сем'і на чале старэйшага працаздольнага мужчыны. Жаніх выплочваў за нявесту выкуп, пасля чаго яна пераязджала ў яго сям'ю. Калі ў маладога чалавека не было маёмасці для выкупу, пасля жаніцьбы ён сяліўся каля сям'і жонкі і аказваў ёй дапамогу. Такія шлюбы зваліся "палавіністымі". Разводы адбываліся ў выніку шлюбнай здрады. Прычым, мужчыны былі ініцыятарамі разводаў радзей, чым жанчыны.
Фальклор прадстаўлены рытуальнымі танцамі, якія суправаджаліся міфалагічнымі і гістарычнымі апавяданнямі.
Мова
Мова віёт належыць да алгскай групы. Апошні носьбіт памёр у 1962 г.
Рэлігія
Да распаўсюджання хрысціянства традыцыйная рэлігія віёт абапіралася на культ продкаў. Найбольш знакамітым з іх быў культурны герой Gatswokwire. Яны таксама верылі ў духа-стваральніка сусвету Gudatrigakwitl. Ён не меў чалавечага аблічча. Рытуальная частка прадстаўлена танцамі, якія арганізоўвалі старыя людзі. Вылучаўся пласт жанчын, што займаліся лекаваннем.
Манескі кодэкс
Манескі кодэкс (, Manesse Codex, ці Große Heidelberger Liederhandschrift, таксама вядомы як Манескі спеўнік, Манескі рукапіс і Вялікі Гайдэльбергскі спеўнік) — найбольш вядомы сярэдневяковы ілюмінаваны рукапіс, які ўяўляе сабой зборнік свецкай паэзіі на сярэдневерхненямецкай мове. У наш час захоўваецца ў бібліятэчным зборы Гайдэльбергскага ўніверсітэта. Складаецца з 426 пергаментных аркушаў памерам 35,5×25 см.
Змест
Паводле каментарыяў спецыялістаў, манускрыпт уяўляе сабой
На старонках кодэкса намалявана вялікая колькасць знаці ў поўным баявым абмундзіраванні, у геральдычных колерах і пры дэвізах (нягледзячы на тое, што іх твары, як правіла, схаваны), які прымалі ўдзел у бітвах. Шмат выяў бяруць свае вытокі ў значэнні імёнаў паэтаў (так, напрыклад, Дзітмар фон Айст намаляваны конна на муле, таму што адно са значэнняў яго імя можа быць інтэрпрэтавана такім чынам) ці паходзіць са зместу вершаў паэтаў (Вальтэр фон дэр Фогельвейдэ намаляваны ў задуменнай позе, якая падыходзіць да яго ўласнага апісання сябе ў адным з яго найбольш вядомых паэтычных песенных твораў). З-за таго, што манускрыпт быў скончаны практычна праз сто гадоў пасля смерці некаторых з пералічаных паэтаў, ні фізічнае падабенства, ні геральдычнае апісанне не можа быць прызнана цалкам дакладным, нягледзячы на тое, што гэтыя звесткі часта паўтараліся раней і цяпер.
Манескі спеўнік змяшчае выключна паэтычныя творы на сярэдневерхненямецкай мове. Ён быў створаны каля 1300 года ў Цюрыху магчыма дзякуючы калекцыянерам са знатнага роду Манесэ, якія даі рукапісу яго назву. Кодэкс з'яўляецца рэпрэзентатыўным зборам сярэдневяковых лірычных песень і крыніцай звестак пра мастацтва мінезангу. Асноўная частка кодэкса, якая ахоплівае творчасць 110 аўтараў, напісана ў пачатку XIV ст., пазней, у сярэдзіне стагоддзя ў яго былі ўнесены яшчэ 30 аўтараў. 138 мініяцюр, якія адлюстроўваюць сярэдневяковых паэтаў пры двары, прызнаны шэдэўрамі верхнерэйнскага гатычнага ілюмініравання.
Выкананне манускрыпта
Манескі кодэкс — няскончаны паэтычны зборнік, не ўсе матэрыялы ў ім спарадкаваны, засталося некалькі прапушчаных пустых старонак.
Яршоў (Сэмэніўскі раён)
Яршоў (Єршо́в) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Цыклапентан
Цыклапентан, пентаметылен C5H10 — насычаны вуглевадарод аліцыклічнага шэрагу, адзін з найпростых цыклаалканаў.
Бескаляровая, з характэрным пахам вадкасць. Малекулярная маса 70,1 а.а.м. Тэмпература кіпення 49,3 °C, тэмпература плаўлення −93,9 °C, шчыльнасць 0,745 (755 ) г/см³ пры тэмпературы 20 °C. Паказчык праламлення 1,4067. Нерастваральны ў вадзе, змешваецца з бензолам, эфірам, ацэтонам, раствараецца ў этаноле.
Цыклапетан (разам з цыклагексанам і іх алкілвытворнымі) сустракаюцца ў нафце. Выкарыстоўваецца ў якасці пенаўтваральніка замест фрэону ў вытворчасці халадзільнай тэхнікі.
Лонніца (вёска)
Ло́нніца (, Лонница) — былая вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Палатоўскага сельсавета. Ліквідавана 24 чэрвеня 2008 года.
Корна-Грандэ
Корна-Грандэ (Corno Grande, у перакладзе Вялікі Рог) — гара ў цэнтральнай Італіі, найвышэйшы пункт Апенін.
Гара Корна-Грандэ размешчана ў рэгіёне Абруца, у масіве Гран-Саса. Вышыня — 2912 м.
Вяршыня Корна-Грандэ карыстаецца папулярнасцю ў альпіністаў, маецца некалькі варыянтаў узыходжання, першае з якіх датуецца яшчэ 1573 годам.
У кáры гары размешчаны ледавік Кальдэрона — самы паўднёвы ў Еўропе.
Стараселле (Славенскі сельсавет)
Старасе́лле (, Староселье) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Славенскага сельсавета.
Цыклапія
Цыклапія — загана развіцця чалавека і жывёл, пры якой адзінае вока размяшчаецца ў сярэдзіне лба альбо прысутнічаюць два вочныя яблыкі ў адной вачніцы; звычайна спалучаецца з іншымі заганамі развіцця. Цыклопы нежыццяздольныя і гінуць у першыя тыдні жыцця.
Прычыны ўзнікнення
Дэфект ўзнікае з-за храмасомнай мутацыі (напрыклад, пры сіндроме Патау) або прыняцця маці тератагенных рэчываў. Адно з такіх рэчываў — алкалоід ціклапамін.
Кенава
Кенава — тапонім.
Гарбы (Крыжопільскі раён)
Гарбы (Горби) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Кудрашава
Кудрашава — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кудрашаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234655100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1215 чалавек (632 мужчыны і 583 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражываў 1071 чалавек (531 мужчына і 540 жанчын).
Acokanthera laevigata
Acokanthera laevigata — від кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Дасягае 12 метраў у вышыню. Кветкі белыя і духмяныя. Сок расліны выкарыстоўваецца як.
Арэал
Расце ў Танзаніі і Малаві.
Томас Мур
Біяграфія
Вучыўся ў Дублінскім універсітэце. Дэбютаваў зборнікамі вершаў «Оды Анакрэонта» (1800) і «Паэтычныя творы» (1801). Узор рамантычнай лірыкі — «Ірландскія мелодыі» (1807—34), у якіх апяваецца трагічны лёс Ірландыі і барацьба ірландскага народа. Аўтар рамана «Эпікурэец» (1827), рамантычных паэм «Лада Рук» (1817) і «Любоў анёлаў» (1823), сатырычных твораў («Казкі пра Свяшчэнны Саюз», 1823; «Мемуары капітана Рока», 1824, і інш.), біяграфіі Р. Шэрыдана (1825). Апублікаваў «Пісьмы і дзённікі лорда Байрана з заўвагамі пра яго жыццё» (1830), «Гісторыю Ірландыі» (1835—46).
Тыманавычы
Тыманавычы (Ти́моновичі) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Томас Мур
Біяграфія
Ірландыя, яе лёс, пераважаюць у тэматыцы Мура. Нават у вобразах яго ўсходняга рамана «Лала Рук» лёгка пазнаць ірландскіх змагароў за свабоду, а ў матывах яго ўстаўных паэм — ірландскія матывы. Агульны характар усёй творчасці Мура ў цэлым адбіўся і на яго мастацкіх сродках. У яго паэзіі няма напружанага дзеяння, няма драматызму і пафасу барацьбы, няма глыбокіх супярэчнасцяў сіл змагання. Усе кантрасты ў Мура згладжваюцца, зло затушоўваецца. Вытанчанае эстэцтва вылучаецца на першы план.
Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.
Бярозкаўскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Бяро́́зкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Бярозкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бягомльскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў Бягомльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Лепельскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Юхнаўскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Асінавік, Вітунічы, Глінішча, Дубраўка, Забар’е, Запалле, Людвінава, Навасёлкі, Новае Запонне, Сафонаўка, Старое Запонне і Туменцы). З 25 снежня 1962 года ў складзе Глыбоцкага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Докшыцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бярозкаўскага сельсавета 39 населеных пунктаў. 22 сакавіка 2016 года скасавана вёска Старое Запонне.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 957 чалавек, з іх 98,2 % — беларусы, 0,9 % — рускія.
Кухары (Шчучынскі раён)
Кухары́ (, Кухари) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
У 1976 годзе вёска перададзена з Лядскага сельсавета ў Дэмбраўскі сельсавет.
Іван Станіслававіч Маркевіч
Іван Станіслававіч Маркевіч (нар., в. Мякішы, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык.
Біяграфія
Працаваў старшым аграномам калгаса «Беларусь» Гродзенскага раёна, галоўным аграномам калгаса «Кароткіна» Шумілінскага раёна, дырэктарам саўгаса «Ульскі» Шумілінскага раёна, старшынёй калгаса імя Суворава Валожынскага раёна, першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання, старшынёй Валожынскага райвыканкама, кіраўніком спраў Мінскага аблвыканкама.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
18 верасня 2018 года прызначаны намеснікам старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.
Кліменкі
Кліменкі — тапонім.
Перавалока
Назву Перавало́ка маюць:
Кірэева (прыпыначны пункт)
Кірэ́ева (, Киреево)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Косціна, за 1,1 км на паўночны ўсход ад вёскі Кіраёва; на лініі Шухаўцы — Орша-Цэнтральная, паміж прыпыначным пунктам Шухаўцы і станцыяй Асінаўка.
Лешак Шарэпка
Лешак Францішак Шарэпка (Leszek Franciszek Szerepka; нар., Отвацк) — польскі гісторык і дыпламат, пасол Польшчы ў Беларусі з 2011 па 2015.
Лентул Батыят
Гней Карнелій Лентул Батыят, (ці, магчыма, Ватыя ) — рымскі заснавальнік уласнай гладыятарскай школы ў Капуі (каля вулкана Везувій), на поўдні Італіі. Менавіта з гэтай школы ў 73 годзе да н. э. збег фракійскі раб Спартак і каля 70 з 78 уцёклых з ім яго паслядоўнікаў. Іх уцёкі прывялі да паўстання рабоў, вядомаму як Паўстанне Спартака (73—71 гады да н. э.). Вядома, што Батыят меў вілу непадалёк ад гладыятарскай школы. Пасля яна была разбурана паўсталымі рабамі.
Лешак Шарэпка
Біяграфія
У 1991 годзе скончыў навучанне ў Інстытуце гісторыі ў Варшаўскім універсітэце. У 1992—1994 год працаваў у якасці старэйшага памочніка пры Міністэрстве ўнутраных спраў, дзе ён працаваў над беларускімі праблемамі. У 1998—2002 гадах быў першым сакратаром польскага пасольства ў Маскве. У 2007—2010 гадах ён займаў пасаду міністра-дарадцы і намесніка пасла амбасады Польшчы ў Кіеве. 7 снежня 2010 года быў прызначаны паслом у Беларусі. Тэрмін паўнамоцтваў скончыуся 15 жніўня 2015 года.
Лентул Батыят
Брытанскі навуковец-літаратар Шэклтан Бейлі адзначаў, што яго імя запісваецца старажытнымі гісторыкамі як «Batiatus», што можа быць скажонай формай ад «Vatia», гэта значыць сапраўдным імем было Vatia. Таксама ён заўважыў, што дадзенае пры нараджэнні імя Servilius Vatia магло быць ператворана рымлянамі ў Cornelii Lentuli, ці ж дадзенае пры нараджэнні імя Cornelius Lentulus у Servilii Vatiae.
Вобраз у кіно
Батыята згуляў Пітэр Усцінаў у карціне Стэнлі Кубрыка «Спартак» 1960 года, за якую Усцінаў быў узнагароджаны прэміяй «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плану.
У тэлеверсіі «Спартак» 2004 года Батыята згуляў Іэн Макныс.
У 2010 годзе ролю Батыята выканаў Джон Ханна ў тэлесерыяле «Спартак: Кроў і пясок» тэлеканала Starz, а таксама ў серыяле «Спартак: Багі арэны» 2011 года.
(126) Веледа
(126) Веледа (Velleda) — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў выяўлены 5 лістапада 1872 года французскім астраномам Полем Анры у Парыжскай абсерваторыі і названы ў гонар Веледы, старажытнагерманскай прарочыцы, якая згуляла вялікую ролю ў паўстанні батаваў.
Гарыцы
Гарыцы
Мар’яніўскэ
Мар’яніўскэ (Мар'янівське) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Загрэбля (Дубровыцкі раён)
Загрэбля (Загре́бля) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Павел Валовіч
Павел Валовіч (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага. Гарадзенскі падкаморы (1600—1615), гараднічы (1601—1623) і староста (з 1615); падскарбі надворны літоўскі з 1619.
Кліент Мікалая Радзівіла Сіроткі, пры падтрымцы якога ў 1600 атрымаў пасаду гарадзенскага падкаморага.
Пасол на сойм 1597, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1599 і 1602.
Сям'я
Паходзіў з роду Валовічаў, сын Івана, маршалка гарадзенскага, і яго другой жонкі Ганны Копаць. Меў братоў Гераніма, Андрэя і Яўстаха.
Ажаніўся з Соф'яй Хадкевіч, дачкой віленскага кашталяна Гераніма. Меў сыноў Казіміра Яўстаха, стольніка літоўскага, і, езуіта, рэктара Віленскай акадэміі.
Кастыльёнэ-дэй-Пеполі
Кастыльёнэ-дэй-Пеполі (Castiglione dei Pepoli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Балоння.
Насельніцтва складае 5957 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 66 км². Паштовы індэкс — 40035. Тэлефонны код — 0534.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 933
IC 933 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор'і Валапас.
Магільна
Магільна — тапонім.
Покаць
Назву По́каць маюць:
Мэры Малон
Раннія гады
Мэры Малон нарадзілася ў 1869 годзе ў ірландскім графстве Цірана і адтуль эмігравала ў Злучаныя Штаты Амерыкі ў 1884 годзе, ва ўзросце 15 гадоў. У Штатах яна спачатку жыла са сваімі дзядзькам і цёткай, але затым пачала працаваць кухаркай у багатых сем'ях.
Па ўспамінах сучаснікаў, у 1907 годзе, калі яе ўжо выявілі як носьбіта тыфу, Малон была жанчынай у самым росквіце сіл. Каля 170 см ростам, яна была бландынкай з яркімі блакітнымі вачыма, валявым тварам і атлетычнай фігурай.
Кар'ера кухара
Мэры Малон працавала кухаркай у штаце Нью-Ёрк з 1900 па 1907 гады, у розныя перыяды яна працавала ў васьмі сем’ях, у сямі з якіх адбыліся масавыя заражэнні тыфам. Падчас яе двухтыднёвай працы ў горадзе Мамаронэк у 1900 годзе ў горадзе з’явіліся хворыя на брушны тыф. Затым Мэры пераехала ў Манхэтэн і ў 1901 годзе ў членаў сям’і, на якую яна працавала, адкрыліся характэрныя ліхаманка і дыярэя, а прачка, якая працавала ў той жа сям’і, памерла. Мэры перайшла працаваць у сям’ю мясцовага адваката, у якой неўзабаве заразіліся сем з васьмі членаў сям’і. Мэры правяла некалькі месяцаў даглядаючы хворых, але яе дапамога толькі спрыяла далейшаму распаўсюджванню захворвання. У 1904 годзе Мэры паступіла на працу ў сям’ю адваката Генры Джылсі. Яе нанялі 1 чэрвеня, а ўжо 8 чэрвеня прачка ў тым жа доме захварэла на тыф. Паколькі слугі жылі асобна, ніхто з сям’і Генры не захварэў, але 4 з 7 слуг, якія дзялілі агульны дом, захварэлі на тыф. Доктар Роберт Уілсан, які даследаваў успышку захворавання, вырашыў, што разносчыкам інфекцыі была сама прачка, хоць даказаць сваю версію не змог. Пасля з’яўлення першых хворых Мэры пераехала ў Таксіда-Парк, дзе паступіла на працу кухаркай у сям’ю Джорджа Кеслера. Ужо праз два тыдні прачка ў сям’і Кеслераў захварэла на тыф і была дастаўлена ў бальніцу Патэрсана, дзе стала першым пацыентам з тыфам за доўгі час.
З лета 1906 года яна стала працаваць кухаркай для сям'і багатага нью-ёркскага банкіра Чарлза Генры Уорэна. Уорэны арандавалі ў Джорджа Томпсана дом у Лонг-Айлендзе, і Мэры пераехала туды з імі; 27 жніўня ў адной з дачок Уорэна пачалася ліхаманка, да 3 верасня шасцёра з 11 дамачадцаў захварэлі на брушны тыф. Разумеючы, што рэпутацыя разносчыка хваробы не дазволіць здаваць асабняк, уладальнік Джордж Томпсан наняў некалькі незалежных экспертаў, каб выявіць крыніцу інфекцыі. На працягу двух тыдняў яны дасканала даследавалі водаправодную і каналізацыйную сістэму дома, узоры забіраліся з усіх сучляненняў труб, кранаў, помпаў, але ні ў адной з пробаў вады не было выяўлена бацыл тыфу . Тыфозныя бактэрыі паміраюць пры тэрмічнай апрацоўцы, але не ўся ежа ёй падвяргаецца, а ў Мэры адной з самых запатрабаваных аўтарскіх страў было персікавае марожанае. Пасля з’яўлення першых хворых у сям’і Уорэна, Мэры перайшла на новае месца працы.
З канца 1906 года Мэры Малон стала працаваць у забяспечанай сям’і Уолтэра Бовена, якія пражывалі на Парк-авеню. Ужо 23 студзеня 1907-га захварэла на тыф пакаёўка Бовенаў, а затым — дачка Уолтэра, якая неўзабаве памерла. Менавіта гэты выпадак дазволіў вылічыць Мэры як распаўсюджвальніцу інфекцыі: сям’я Чарлза Генры Уорэна яшчэ ў канцы 1906 года звярнулася да даследчыка брушнога тыфу Джорджа Сопера. Сопер вылічыў Мэры па «гарачых слядах», калі памерла дачка Бовена. Першая сустрэча Сопера з Малон адбылася на кухні асабняка Бовенаў. Дэтэктыў сказаў, што Мэры заражае людзей тыфам, і прапанаваў ёй здаць аналізы, каб пацвердзіць дыягназ. У канцы размовы Мэры схапіла відэлец для разбірання мяса і пагрозліва рушыла на Сопера, ён паспешна рэціраваўся. Сопер вылічыў палюбоўніка Мэры і, дамовіўшыся з ім, правёў сустрэчу ў іх пакоі на Трэцяй Авеню, ён прывёў з сабой доктара Рэйманда Хублера, у будучыні — кіраўніка дзіцячай бальніцы ў Дэтройце. Мэры была ў лютасці ад нечаканай сустрэчы і Сопер зноў атрымаў адмову: Мэры казала, што тыф і так бушуе паўсюль, а сама яна абсалютна здаровая, сімптомаў ніколі не мела і не дазволіць сябе ні ў чым абвінаваціць. Верагодна, Сопер быў недастаткова тактоўны: у той час у ЗША пра ірландскіх эмігрантаў хадзілі англафобскія стэрэатыпы, што яны, будучы жыхарамі трушчоб, з’яўляюцца разносчыкамі хвароб. У той жа час сам факт таго, што пераносчыкам хваробы можа быць здаровы чалавек, не быў вядомы, і гэта лічылася немагчымым. Пазней, у мемуарах і артыкулах ён пагардліва адклікаўся аб Малон, дапушчаючы рэмаркі, якія не адносяцца да медыцынскага бока справы аб яе характары, знешнасці і манерах, аднак і сам прызнаваў, што правёў першую сустрэчу няўдала і не данёс да Мэры небяспекі яе становішча і свайго жадання дапамагчы.
Першы каранцін
Паліцэйскія даставілі Малон у інфекцыйную бальніцу Паркера, дзе рамянямі прывязалі да ложка і ўзялі ўзоры крыві для аналізаў. У паходах у прыбіральню ёй таксама было адмоўлена, з дапамогай медыцынскага судна былі атрыманы ўзоры кала і мачы. Адвязаць пацыентку дазволілі толькі праз некалькі дзён, але пастаянны забор аналізаў працягваўся яшчэ 4 тыдні. Затым ёй пачалі даваць эксперыментальныя лекі.
Жнівень і пачатак верасня 1907 года ў аналізах Малон не было выяўлена бацыл тыфу, аднак ужо 11 верасня яны зноў з’явіліся, хоць пацыентка заставалася зусім здаровай. Мэры было прапанавана выдаліць жоўцевы пухір, але яна адмовілася: у тыя гады падобная аперацыя была досыць рызыкоўнай, ад яе нярэдка паміралі. Спасылаючыся на раздзелы 1169 і 1170 заканадаўства штата, 19 сакавіка 1907 года Мэры адправілі на трохгадовы каранцін у бальніцу, размешчаную на востраве Норт-Бразер. Пры гэтым, не ўсе медыкі лічылі каранцін абавязковым, пазбаўленне волі Малон лічылі занадта суровай мерай, напрыклад, бактэрыёлаг Іосіф Мільтан і Чарлз Чэпін. Мільтан і Чэпін, якія пярэчылі Соперу, што настойваў на ізаляцыі, сцвярджалі, што носьбіта інфекцыі трэба толькі навучыць жыць з ёй, выконваючы меры засцярогі і не ствараючы пагрозы іншым людзям.
Мэры так і не паверыла ў тое, што распаўсюджвае тыф. Немалую ролю ў гэтым адыграла і тое, што чвэрць з узятых 163 аналізаў кала (з сакавіка 1907 г. па чэрвень 1909) былі адмоўнымі. Праз таго палюбоўніка, у чыім доме яе вылічыў Сопер, Мэры перадавала ўзоры кала ў незалежную лабараторыю ў Нью Ёрку, і ні ў адным з аналізаў не былі выяўленыя бацылы тыфу. У лісце ад 1909 года Мэры скардзілася на стаўленне да сябе як да «паддоследнай жывёлы» і распавядала, што ёй выпісваюць цяжкае эксперыментальнае «лячэнне»: уратрапін трохмесячны курсамі, якія пагражалі адмовай нырак, і дозы гексамеціленіміна, якія павышаліся. Хоць у яе тройчы ў тыдзень бралі аналізы, за паўгода ні разу не дазволілі наведаць афтальмолага пры тым, што ад нервовага зрыву падчас арышта ў жанчыны паралізавала левае павека і ёй даводзілася апускаць яго рукамі, а на ноч завязваць хусткай.
У перыяд першага каранціну Малон адзін раз наведаў Сопер і прапанаваў напісаць пра яе кнігу, паабяцаўшы аддаць ёй частку аўтарскіх адлічэнняў. Мэры катэгарычна адмовілася і замкнулася ў прыбіральні, пакуль ён не сышоў. Праз два гады і 11 месяцаў лекар, які яе лячыў прыйшоў да высновы, што Мэры можна вызваліць з карантыну пры ўмове, што яна ніколі не пойдзе працаваць кухаркай і будзе прымаць усе разумныя меры для прадухілення перадачы інфекцыі. Мэры прыняла гэтыя ўмовы, даўшы прысягу 19 лютага 1910 года, была вызвалена і вярнулася на мацярык.
Другі каранцін
Пасля вызвалення з першага каранціну пад прозвішчам Брэсхаф Мэры спрабавала працаваць прачкай і нават некаторы час кіравала невялікім пансіёнам. Але гэтыя заробкі былі значна ніжэй, чым пры працы кухаркай. Неўзабаве Малон пашкодзіла руку, рана інфіцыравалася, хвароба зацягнулася і жанчына некалькі месяцаў не магла працаваць. Не маючы ўласнага жытла, Мэры адчувала вострую нястачу. Праз некаторы час яна пад псеўданімам Мэры Браўн зноў пачала гатаваць. Агенцтва, праз якія кухаркі ўладкоўваліся на працу ў забяспечаныя сем’і, больш не супрацоўнічалі з ёй, таму яна перайшла ў больш масавы сектар: за пяць гадоў яна працавала на кухнях некалькіх гасцініц, у рэстаране на Брадвеі і нават у санаторыі ў Нью Джэрсі. Успышкі тыфу здараліся, але звязаць іх з Мэры не ўдавалася. Выявіць Малон змаглі толькі ў 1915 годзе, калі яна працавала ў жаночай бальніцы Слоўн. Галоўны лекар бальніцы Эдвард Крэгін асабіста патэлефанаваў і выклікаў Сопера дапамагчы з расследаваннем ўспышкі тыфу — больш за 20 чалавек захварэлі, адзін з іх памёр. Сопер апазнаў Мэры па апісанню работнікаў бальніцы і пазнаў яе почырк у прад’яўленых лістах. Мэры арыштавалі на кухні яе сябра ва Уэстчэстеры, 27 сакавіка 1915 года адправілі на пажыццёвы каранцін на Норт-Бразер.
Аб жыцці Малон у перыяд другога каранціну вядома няшмат. У 1918 годзе Мэры дазволілі аднадзённыя паездкі на мацярык і далі працу санітаркі. У тым жа годзе ўлады Нью Ёрка сталі прадастаўляць выяўленым бессімптомным носьбітам тыфу субсідыі і дапамогу ў працаўладкаванні па-за харчовым сектарам. У 1925 годзе ў бальніцу на Норт-Бразер прыехала праходзіць інтэрнатуру доктар Аляксандра Плаўска. На другім паверсе капліцы яна арганізавала лабараторыю і наняла Мэры лаборанткой. Малон не толькі мыла прабіркі, але і вяла ўліковыя запісы, рыхтавала ўзоры для патолагаанатамаў.
Смерць
У 1932 годзе Мэры перанесла інсульт, ад якога не змагла акрыяць і засталася напалову паралізаванай. 11 лістапада 1938 года ва ўзросце 69 гадоў яна памерла ад пнеўманіі. Цела крэміравалі, прах пахавалі на могілках Святога Райманда ў Бронксе. На цырымоніі прысутнічалі толькі 9 чалавек. Паводле некаторых крыніц, у тым ліку артыкула Джорджа Сопера, анатаміравання не праводзілася і інфармацыя аб пасмяротным пацверджанні ачага сальманелы ў жоўцевым пухіры з’яўляецца толькі гарадской легендай.
Этыка і легальнасць
Выпадак з Мэры Малон стаў першым, калі бессімптомнага носьбіта захворвання вылічылі і гвалтоўна ізалявалі ад грамадства. Этычная і юрыдычная дылема, якая ўзнікла ў гэтым выпадку, да гэтага часу не мае адназначнага адказу. Правы і свабода асобы, якія з’яўляюцца галоўнай каштоўнасцю ў Амерыканскай культуры, былі парушаныя дзеля захавання здароўя іншых людзей. Мэры двойчы арыштоўвалі і трымалі ў ізаляцыі 26 гадоў. Медыцына ў пачатку XX стагоддзя не была здольная прапанаваць Мэры абсалютна правільнага рашэння сітуацыі. Сучасныя даследчыкі ўпэўненыя, што прапанаваная ёй аперацыя па выдаленню жоўцевага пухіра не паўплывала б на распаўсюд бацыл тыфу, паколькі ачагі маглі знаходзіцца і ў кішачніку. Антыбіётыкаў, якія маглі б у сучасным свеце дапамагчы прыбраць ачаг сальманелы без аперацыі, тады яшчэ не існавала. У 2013 навукоўцы з Стэнфарда апублікавалі даследаванне, у якім даказалі, што бактэрыі тыфу маглі жыць у макрафагах Малон, а ачагі знаходзіліся ў лімфавузлах кішачніка і селязёнкі.
У 1909 годзе Мэры паспрабавала судзіцца з міністэрствам аховы здароўя, абвінаваціўшы ўлады ў незаконным пазбаўленні волі. Адвакат Малон звяртаў увагу на тое, што ўсе арышты былі праведзеныя без ордэраў і выканання юрыдычных працэдур, а да самой Мэры ставіліся так жа, як да забойцаў, хоць яна ні разу ў жыцці нікому не нанесла шкоды. Справа дайшла да Вышэйшага Суда, які не задаволіў іск Малон, спаслаўшыся на неабходнасць абараняць здароўе грамадства.
Прэса стварыла вельмі негатыўны вобраз Малон, акцэнт рабіўся на яе нізкім сацыяльным становішчы і імігранцкім статусе. Часта ў гаротным лёсе Мэры абвінавачвалі зусім не інфекцыю, а саму Малон. Пасля 1915 года жанчыну дэманізавалі і абвінавачвалі ў наўмысным заражэнні людзей больш высокага дастатку. Яе вяртанне да працы кухаркай таксама ўспрымалі як злы намер, аднак прычына была ў іншым — жанчына была адоранай кухаркай, таму ёй лёгка ўдавалася ўладкавацца на працу ў добрыя месцы, і іншай працай яна не магла зарабляць на жыццё. Сама Мэры да канца жыцця была перакананая ў адсутнасці сваей віны ва ўспышках захворвання. Як і многія яе сучаснікі, яна ведала, што тыф лёгка распаўсюджваецца праз забруджаныя крыніцы вады і прадукты. Толькі за 1906 год у Нью Ёрку было зафіксавана 3467 выпадкаў захворвання, 639 чалавек памерла. Нават Джордж Сопер, які вылічыў яе, спачатку сумняваўся, ці магла кухарка пераносіць захворванні, бо ежа, прыгатаваная ёю, праходзіла тэрмічную апрацоўку. Канцэпцыя бессімптомнага носьбіта была няясная нават шмат якім медыкам таго часу. Таму Мэры да канца жыцця была перакананая, што стала ахвярай дзяржаўнага і паліцэйскага самавольства, і вельмі пакутавала ад адзіноты. Сацыяльная стыгматызацыі, якой падвергнулася жанчына, пагаршалася тым, што многія гады яе прымушалі ўдзельнічаць у тэстах і эксперыментах, і пры гэтым ні разу не патлумачылі прычынаў і асаблівасцяў яе стану.
Уплыў і падобныя выпадкі
У ЗША ў XX стагоддзі былі і іншыя знакамітыя здаровыя носьбіты тыфу: італьянскі імігрант Тоні Лабела (Tony Labella), які выклікаў каля сотні захворванняў і пяць смерцяў; адзіранакскі экскурсавод, празваны «Тыфозным Джонам», які заразіў 36 чалавек, з якіх памерлі двое; і Альфонс Коцільс (Alphonse Cotils), уладальнік рэстарана і пякарань, які працаваў з ежай і таксама заразіў мноства людзей. Ніхто з іх не быў прысуджаны да пажыццёвага каранціну, як Малон. У Вялікабрытаніі ў перыяд з 1907 па 1992 год у бальніцы Лонг Гроўв у Эпсаме знаходзіліся на карантыне 43 жанчыны, здаровыя носьбіты тыфу, некаторыя з іх пражылі ў ізаляцыі больш за 40 гадоў.
У англійскай мове словазлучэннем «Тыфозная Мэры» называюць носьбітаў небяспечных захворванняў, якія ўяўляюць небяспеку для насельніцтва з-за адмовы прыняць адпаведныя меры засцярогі.
Марк Бартра
Марк Бартра Арэгаль (Marc Bartra Aregall; нар., Сант-Жаўмэ-дэльс-Даменьс, Іспанія) — іспанскі футбаліст, цэнтральны абаронца клуба «Рэал Бетыс» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі.
Кар’ера
Да футбольнай акадэміі «Барселоны» Марк далучыўся ў 11 гадоў, пасля таго як некаторы час правёў у футбольнай акадэміі «Эспаньёла». У 2009 годзе быў прасунуты ў склад клуба «Барселона B».
14 лютага 2010 года, праз месяц пасля свайго 19-годдзя, Бартра дэбютаваў у складзе клуба «Барселона», выйшаўшы на замену Хефрэну Суарэсу на апошнія 30 хвілін матча супраць «Атлетыка», які скончыўся паражэннем каталонцаў з лікам 1:2 на стадыёне «Вісентэ Кальдэрон».
4 чэрвеня 2016 года афіцыйна перайшоў у дортмундскую «Барусію», падпісаўшы кантракт да 2020 года. У студзені 2018 года вярнуўся ў Іспанію, папоўніўшы склад клуба «Рэал Бетыс».
У жніўні 2022 года перабраўся ў турэцкі «Трабзанспор». У ліпені 2023 года разарваў кантракт з турэцкім клубам і неўзабаве вярнуўся ў «Рэал Бетыс».
Дасягненні
«Барселона»:
«Барусія» Дортмунд:
«Рэал Бетыс»:
Вэлыкы Бэрэзны
Вэлыкы Бэрэзны (Великий Березний) — пасёлак гарадскога тыпу ў Закарпацкай вобласці Украіны ля мяжы з Славакіяй на рацэ Уж, цэнтр Вэлыкабэрэзнянскага раёна. Размешчаны на тэрыторыі Лемкаўшчыны.
Гісторыя
Першая згадка пра паселішчадатуецца 1409 г., калі стараста Бонча прыцягнуў да адказнасці вінаватага за нейкае злачынства і над ім адбыўся суд. У дзяржаўным падатковым спісе за 1427 г. гаворыцца пра тое, што Вэлыкы Бэрэзны адносіцца да валадарстваў Ужгарадскай дамініі графаў Другетаў (Другецці). У 1691 г. цяперашні раён (цэнтр і навакольныя вёскі) на правах акругі ўваходзіў у 4-й дыстрыкт Ужгарадскай дамініі графа Бэрчэні, спадчынніка Другетаў.
Па стане на 1427 г. тут налічвалася 33 сялянскія двары, гэта значыць прыкладна 150 душ. За перапісам 1791 г. у сяле было 80 прыгонных сем'яў з надзелам і 70 беззямельных. Жыхары вёскі прымалі актыўны ўдзел у вызваленчай вайне 1703-1711 гг. Атрады паўстанцаў пад кіраўніцтвам Івана Бецы, якія спусціліся з гор, у верасні 1703 г. аблажылі Ужгарадскую крэпасць.
Паводле перапісу 1751 г., у вёсцы было 40 двароў і больш за 200 жыхароў. 12 красавіка 1770 г. паселішча атрымала статус мястэчка і звязаныя з гэтым правы праводзіць вялікія кірмашы, куды сцякаўся народ з абодвух бакоў Карпат. Па стане на 1825 г. тут было 126 дамоў і 1309 жыхароў.
Згодна з геаграфічным слоўнікам Венгрыі, па стане на 1839 г. тут налічвалася 1216 душ, з іх 750 грэка-каталікоў - украінцаў, 300 рыма-каталікоў, пераважна венграў і немцаў-аўстрыйцаў, 160 габрэяў.
Суха Далына (Крыжопільскі раён)
Суха Далына (Суха Долина) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аляксандр Старавойтаў
Аляксандр Старавойтаў:
Вацлаў Вондрак
Ва́цлаў Во́ндрак (22 верасня 1859, Дуб, Багемія — 13 жніўня 1925, Брно) — чэшскі філолаг. Член Чэшскай акадэміі навук і мастацтва.
Біяграфія
У 1872—1880 гады наведваў гімназію ў Прахаціцах і Чэске-Будзеёвіцах, затым пераехаў у Вену. Вывучаў раманскую, а пасля славянскую філалогію пад кіраўніцтвам Франца Міклашыча ў Венскім універсітэце. У 1884 годзе атрымаў доктарскую ступень. У 1881—1891 гады працаваў прыватным выкладчыкам. З 1891 года — асістэнт, з 1893 года — прыват-дацэнт Венскага ўніверсітэта. У 1903 годзе атрымаў званне экстраардынарнага, а ў 1910 годзе — ардынарнага прафесара ў Венскім універсітэце. З 1919 года — прафесар універсітэта ў Брне.
Вондрак вывучаў стараславянскую мову, распрацоўваў пытанні паўднёва-славянскай палеаграфіі (вывучаў глаголіцу), займаўся параўнальным вывучэннем славянскіх моў. Аўтар прац «Параўнальная граматыка славянскіх моў» (т. 1—2, 1906—1908), «Утварэнне сучаснай літаратурнай чэшскай мовы» (апубл. 1926).
Адам Паморскі
Адам Паморскі (Adam Pomorski; нар. ) — польскі літаратурны крытык і сацыёлаг, перакладчык мастацкай літаратуры з англійскай, нямецкай, беларускай, украінскай і рускай моў. Скончыў Варшаўскі ўніверсітэт. Перакладаць пачаў у 70-х гадах, пераважна з рускай. У 1983 годзе дэбютаваў як паэт. Пасля 1989 года працаваў у Інстытуце палітычных даследаванняў. З 1999 года з’яўляецца віцэ-прэзідэнтам, а з 2010 года прэзідэнтам польскага ПЭН-клуба. З 2008 года ўваходзіць у журы Грамадскай прэміі СМІ ў галіне літаратуры Cogito. У 2011 годзе ў Варшаўскім універсітэце атрымаў ступень доктара філасофіі ў галіне літаратуразнаўства за працу пра Ганну Ахматаву.
Пераклаў і падрыхтаваў зборнік вершаў Уладзіміра Някляева «Poczta gołębia» (2011), узяў значны ўдзел у стварэнні польскамоўных анталогій беларускай паэзіі «Nie chyliłem czoła przed mocą» (2007) і «Pępek nieba» (2007).
Лядск Высокі
Лядск Высо́кі (, Лядск Высокий) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
У 1976 годзе хутар Лядск Высокі перададзены з Лядскага сельсавета ў Дэмбраўскі сельсавет.
Шлюбная здрада
Шлюбная здрада, блудніцтва, адзюльтэр (adultère, — распусны) — добраахвотны палавы акт паміж асобай, што знаходзіцца ў шлюбе, і асобай, якая не з'яўляюцца яго ці яе мужам ці жонкай.
Праўныя і культурныя традыцыі
Агульнапрынятымі лічыліся ў большасці культур добраахвотныя абавязанні не мець сексуальных партнёраў на боку. Вельмі часта шлюбная здрада была важкай падставай для пачатку шлюбаразводных працэсаў. У некаторых краінах з перавагай парадку сацыяльнага жыцця па традыцыйна-рэлігійных догмах за адзюльтэр чалавек падвяргаўся смяротнаму пакаранню. Зазвычай, кара для жанчын больш суровая, чым для мужчын. Па ўсёй бачнасці, гэта злучана з тым, што на інстытуце крыві, крэўнага сваяцтва гістарычна было заснавана ўспадкоўванне. Такім чынам, здрада жонкі прыводзіла да няўпэўненасці мужчыны ў крэўным сваяцтве з дзецьмі.
Розныя сучасныя культуры маюць розныя адносіны да этыкі няшлюбнай палавой сувязі: некаторыя асуджаюць гэта, тым часам як іншыя разглядаюць гэты аспект шлюбу як нармальны ці прыдатны ці арганізоўваюць і бароняць асабістую свабоду сексуальных паводзін.
Залішаны (Дубровыцкі раён)
Залішаны (Заліша́ни) — вёска ў Дубровыцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Файгарад
Файгарад (Файгород) — пасёлак у Крыжопільскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Юхнаўскі сельсавет
Ю́хнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Юхнаўка.