cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віктуаліенмаркт (Мюнхен)
Віктуаліенмаркт (Viktualienmarkt) — пастаянна дзеючы прадуктовы рынак у цэнтры горада Мюнхен. Працуе штодня, акрамя нядзель і святочных дзён.
Слова Віктуаліенмаркт паходзіць ад лацінскага слова victus — прадукт, запас. Спачатку рынак называўся grüner Markt («зялёны рынак») або проста Marktplatz (Рынкавая плошча). Назва «Віктуаліенмаркт» з’явілася ў XIX стагоддзі, калі ў некаторых колах буржуазіі было модным выкарыстоўваць лацінскія назвы замест нямецкіх.
Віктуаліенмаркт паўстаў, калі стары мюнхенскі гарадскі рынак на Марыенплац стаў занадта вузкім для вялікага горада. Кароль Максіміліян I 2 мая 1807 года даручыў магістрату горада Мюнхена перанесці рынак на новае месца.
1881 год у гісторыі літаратуры
1881 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Mediodactylus spinicauda
Mediodactylus spinicauda — від яшчарак з сямейства. Эндэмік паўночна-ўсходняга Ірана і поўдня Туркменістана.
Мікалай Іванавіч Запрудскі
Мікала́й Іва́навіч Запру́дскі (нар., в. Міраслаўка Мінскай вобласці) — беларускі педагог, медыяадукатар, прафесар кафедры педагогікі і менеджменту адукацыі Акадэміі паслядыпломнай адукацыі, галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «Фізіка: праблемы выкладання», кандыдат педагагічных навук, дацэнт.
Асноўныя выданні
М. І. Запрудскі — аўтар больш за 200 навуковых і метадычных прац, у тым ліку каля 30 кніг (частка з іх у сааўтарстве), шмат прац , апублікаваных у навукова-метадычных часопісах «Физика в школе» , «Народная асвета»  , «Адукацыя і выхаванне»  , «Фізіка: праблемы выкладання» , «Кіраванне ў адукацыі».
Дысертацыя на саісканне вучонай ступені кандыдата педагагічных навук «Навукова-педагагічнае забеспячэнне павышэння кваліфікацыі настаўнікаў прыродазнаўча-матэматычных прадметаў», 1993.
Навінкі (Слуцкі раён)
Наві́нкі (, Новинки) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Бонда (Смаргонскі раён)
Бо́нда (, Бонда) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Падзерычы (Стаўбцоўскі раён)
Падзе́рычы (, Падеричи) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
1875 год у гісторыі літаратуры
1875 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Камчатка
Камчатка — паўвостраў у паўночна-ўсходняй частцы мацерыка Еўразія на тэрыторыі Расіі.
Геаграфічнае становішча
Абмываецца на захадзе Ахоцкім морам, на ўсходзе — Ціхім акіянам і Берынгавым морам. Плошча 370 тыс. км². Паўвостраў выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад на 1200 км. Злучаецца з мацерыком вузкім (да 93 км) перашыйкам — Парапольскім долам. Найбольшая шырыня (да 440 км) — на шыраце мыса Краноцкага.
Агульная плошча паўвострава — 472,3 тыс. км².
Уладзімір Паўлавіч Мацяшук
Уладзімір Паўлавіч Мацяшук (, Гродна — ) — савецкі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (1949), прафесар (1949).
Камчатка
Геаграфічнае становішча
Усходні бераг моцна парэзаны, утварае залівы (Краноцкі, Камчацкі, Азярной, Карагінскі, Корфа) і бухты (Авачынская, Карага, Асора і інш.). Далёка ў мора выступаюць скалістыя паўастравы — Шыпунскі, Краноцкі, Камчацкі, Азярной. Заходні бераг парэзаны слаба.
Прырода
У сярэдняй частцы Камчатку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад перасякаюць хрыбты Сярэдзінны (вышыня 3621 м, вулкан Ічынская Сопка) і Усходні (вышыня да 2485 м). Паміж імі Цэнтральнакамчацкая нізіна. На захадзе размяшчаецца Заходне-Камчацкая нізіна, на ўсходзе — платопадобнае ўзвышша з конусамі патухлых і дзеючых вулканаў. Усяго на Камчатцы больш за 160 вулканаў, з якіх дзейнічае 28 (найвышэйшы Ключаўская Сопка). Іншыя вулканы: Авачынская Сопка. Ёсць шмат гейзераў і мінеральных крыніц. Камчатка складзена пераважна з верхнемезазойскіх і кайназойскіх асадкавых і эфузіўных адкладаў. Карысныя выкапні: пемза, слюда, сера, вугаль, будаўнічыя матэрыялы, ртуць, нафта.
Уладзімір Паўлавіч Мацяшук
Біяграфія
Працаваў у Кіеўскім медыцынскім інстытуце (1917—1918, урач-хірург клінікі), Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі (1918—1921, урач 52-й дывізіі Паўднёва-Заходняга фронту, шпіталей г. Масквы, г. Варонежа), Паўночнай чыгунцы (чыгуначная бальніца ст. Шар’я, 1921—1925, урач-хірург), Народнай бальніцы г. Полацка (1926—1933, загадчык хірургічнага аддзялення), 1-й гарадской бальніцы г. Барысава (1933—1935, загадчык бальніцы), адначасова Барысаўскім філіяле Дзяржаўнага інстытута эксперыментальнай і клінічнай гематалогіі і пералівання крыві (навуковы кіраўнік), Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1935 — асістэнт кафедры хірургіі, у 1938—1941 — загадчык кафедры аперацыйнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі), Сталінградскім, Новасібірскім медыцынскім інстытуце і эвакашпіталі (1941—1943), Беларускім медыцынскім інстытуце (г. Яраслаўль, 1943), Яраслаўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1943—1966, загадчык кафедры факультэцкай хірургіі, у 1952—1961 — кафедры шпітальнай хірургіі).
Камчатка
Прырода
Клімат марскі мусонны на ўзбярэжжы, унутры кантынентальны. Сярэдняя тэмпература жніўня 12 °C, лютага −13 °C. Ападкаў 600—1000 мм за год. Сучаснае зледзяненне (плошча 874 км²), больш за 400 ледавікоў. Найбуйнейшыя рэкі: Камчатка, Авача, Вялікая і інш., паўнаводныя. Шмат азёр у кратарах (Хангар і інш.) і кальдэрах (Краноцкае, Курыльскае і інш.).
Уладзімір Паўлавіч Мацяшук
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: абдамінальная хірургія; інфузійная тэрапія; астэасінтэз трубчатых касцей; артэрыялізацыя кансерваванай крыві кіслародам.
Камчатка
Прырода
На поўначы Камчаткі распаўсюджана мохавая тундра. У цэнтральнай частцы паўвострава і на ўсходзе — тайга (даурская лістоўніца, саянская елка, піхта і інш.). На ўзвышшах зараснікі каменнай бярозы, на схілах гор кедравы сланік. У паніжэннях высакатраўе. На захадзе шмат балот. Прамысловыя звяры: собаль, ліс, выдра.
Вядзецца лоўля ціхаакіянскага селядца, кеты, гарбушы, камчацкага краба. Развіваецца геатэрмальная энергетыка.
Гісторыя
У 1737—41 п-аў Камчатка даследаваў Сцяпан Крашаніннікаў. На аснове сабраных матэрыялаў напісаў навуковую працу па геаграфіі, гісторыі, мовах і быце народаў Камчаткі («Апісанне зямлі Камчаткі»).
Насельніцтва
Найбольшы горад Петрапаўлаўск-Камчацкі. Карэнныя народы — іцельмены, камчадалы, каракі, эвены.
Валерый Міхайлавіч Капліч
Біяграфія
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (спецыяльнасць «…», 1983), Інстытут заалогіі АН БССР (аспірантура, 1986). Працаваў ў Інстытуце заалогіі НАН Беларусі (з 1983), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2001), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2005, лесагаспадарчы факультэт, кафедра турызму і прыродакарыстання, прафесар, у 2009—2015 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: сістэматыка і экалогія насякомых; лесаахова; паразіталогія; прыродныя рэсурсы; турызм.
Ёсіра Моры
Ёсіра Моры (нар. ) — японскі палітык, з 5 красавіка 2000 года па 26 красавіка 2001 г. гг. займаў пасаду прэм’ер-міністра Японіі.
Біяграфія
Моры нарадзіўся ў японскім горадзе Номі прэфектуры Ісікава ў сям’і палітыка і безнесмена Сігэкі Моры. Ёсіра было ўсяго сем гадоў, калі памерла яго маці Каору.
У 1960 Есиро скончыў факультэт камерцыі Універсітэта Васэда. Сваю палітычную кар’еру пачаў у 1962 годзе, стаўшы сакратаром члена парламента. У 1969 г. ва ўзросце 32-х гадоў быў абраны ў палату прадстаўнікоў, дзе пераабіраўся 10 раз запар. З 1982 па 1983 гг. Моры займаў пасаду міністра адукацыі, з 1992 па 1993 гг. — пост міністра знешняга гандлю і прамысловасці, а з 1995 па 1996 гг. з’яўляўся міністрам будаўніцтва. Таксама ў 1993 годзе быў абраны генеральным сакратаром Ліберальна-дэмакратычнай партыі. У красавіку 2000 года (пасля скону ад інсульту яго папярэдніка — Кэйдза Абуці) быў абраны на пасаду прэм’ер-міністра, а ў снежні таго ж года быў пераабраны на гэты пост. Перыяд знаходжання Моры ва ўладзе быў азмрочаны шэрагам палітычных скандалаў. У выніку ў красавіку 2001 года Моры падаў у адстаўку. На пасадзе прэм’ера яго змяніў Дзюн’іціра Каідзумі.
IC 316-2
IC 316-2 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Воласа Паўночны
Воласа Паўночны, Волас Паўночны — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 12 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў ля вёскі Лявошкі. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца ў межах былога Міжазёрнага ландшафтнага заказніка на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».
Апісанне
Воласа Паўночны знаходзіцца ў басейне ракі Друйка. Плошча возера складае 4,21 км². Воласа Паўночны адносіцца да ліку невялікіх глыбокіх вадаёмаў. Найбольшая глыбіня возера складае — 29,2 м, сярэдняя — 7,29 м. Даўжыня возера — 3,56 км, найбольшая шырыня — 2,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 13,7 км. Аб'ём вады ў возеры складае 30,5 млн м³, плошча вадазбору возера — каля 12 км².
Возера мае круглую варонкападобную катлавіну, якая ўскладненая некалькімі затокамі. Найбольшы з іх знаходзіцца ва ўсходняй частцы возера. Схілы разнастайныя па форме і вышыні і знаходзяцца пад лесам. На поўдні, усходзе і паўночным усходзе схілы высокія (8—12 метраў); на захадзе і поўначы — нізкія, спадзістыя і часткова разараныя. У астатніх месцах схілы нізкія і часткова забалочаныя.
Дно возера мае вялікую колькасць упадзінаў і мелкаводдзяў. Мелкаводная зона возера вузкая і пясчаная, на большых глыбінях дно глеістае і сапрапелістае. Шырыня прыбярэжнай пясчанай паласа складае ад некалькіх да 200 і больш метраў. Глыбіні 2—6 метраў высланыя светлым сапралелем з падвышаным утраманнем карбанату.
Гідрахімічны рэжым
Гідрахімічны рэжым возера фармуецца пад уздзеяннем глыбокай схаванай катлавіны і ўплыву антрапагеннага фактару, які выяўляецца ў паступленні ў возера сцёкавых водаў з прылеглай жывёлагадоўчай фермы. У возеры добра выражаная тэмпературная стратыфікацыя. Тэмпература прыдоннага пласту вады вагаецца ў межах 6,5—7,5 °C. Возера вылучаецца нізкімі тэмпературамі ў зімовы перыяд. Кіслароднае насычэнне ў паверхневым пласце вады складае 100—110%, а каля дна яно паніжаецца да велічыні ў 1—8%. У паўночна-ўсходняй затоцы кісларод знікае цалкам на глыбіні 16—17 метраў і з'ўяляецца серавадарод. Агульная мінералізацыя вады не перавышае 180—190 мг/л на працягу года.
Флора і фаўна
Вада возера вызначаецца высокай празрыстасцю, чысцінёй і развіццём вышэйшай воднай расліннасці. Вадаём зарастае падводнай расліннасцю да глыбіні 6—7 метраў. У фітапланктоне возера выяўленыя 44 віды водарасцей. Агульная велічыня біямасы ў возеры складе 1,2 г/м³.
Зоапланктон прадстаўлены 37 відамі. Іх біямаса вагаецца ў межах 1,0—1,56 г/м³.
Возера мае багаты жывёльны свет. Сярод беспазваночных, якія насяляюць возера, трапляюцца рэлікты ледавіковага перыяду —, бакаплаў Паласа. Апошнія два віды занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
NGC 567
NGC 567 (іншыя абазначэнні — MCG −2-4-53, NPM1G −10.0054, PGC 5402) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ідаліна
Ідалі́на (, Идолина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Шыркаўскага сельсавета.
Кубак Беларусі па футболе 2022/2023
Кубак Беларусі па футболе 2022/2023 — 32-і розыгрыш Кубка Беларусі. Фінал кубка прайшоў 28 мая 2023 года на стадыёне «Дынама» ў Мінску. Пераможцам у другі раз стала жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», якое ў фінале перамагло барысаўскі БАТЭ з лікам 2:0.
Як уладальнік Кубка, «Тарпеда-БелАЗ» атрымала права ўдзельнічаць у 2-м кваліфікацыйным раўндзе Лігі канферэнцый 2023/24.
1-ы раўнд
Жараб’ёўка першага раўнда (1/128 фіналу) адбылася 13 красавіка 2022 года. На гэтай стадыі пары вызначаліся па рэгіёнах.
Гульні прайшлі 30 красавіка і 1 мая 2022 года, адзін матч быў перанесены на 5 мая, таксама была праведзена перагулёўка аднаго матча 11 мая.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.
2-і раўнд
Жараб’ёўка другога раўнда (1/64 фіналу) адбылася 10 мая 2022 года. На гэтай стадыі пары вызначаліся па рэгіёнах (адзін клуб Брэсцкай вобласці атрымаў пару з Гродзенскай).
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 38 клубаў, якія перамаглі ў першым раўндзе:
Гульні прайшлі 14 і 15 мая 2022 года.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.
3-і раўнд
Жараб’ёўка трэцяга раўнда (1/32 фіналу) адбылася 18 мая 2022 года.
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
Гульні прайшлі 28 і 29 мая 2022 года.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.
1/16 фіналу
Жараб’ёўка 1/16 фіналу адбылася 31 мая 2022 года.
Шаўла
Шаўла, λ Скарпіёна — зорка ў сузор'і Скарпіёна. Бачная зорная велічыня 1,6. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 17 гадз.33 хвіл.36 сек.; схіленне -37°6´14´´. Спектральны клас B2 IV. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 270 светлавых гадоў.
Кубак Беларусі па футболе 2022/2023
1/16 фіналу
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
Гульні прайшлі з 21 па 23 чэрвеня 2022 года.
Упершыню ў гісторыі Кубка Беларусі ў 1/8 фіналу выйшлі толькі каманды Вышэйшай лігі.
1/8 фіналу
Жараб’ёўка 1/8 фіналу адбылася 28 чэрвеня 2022 года.
Гульні прайшлі 30 і 31 ліпеня 2022 года, матчы з удзелам прадстаўнікоў Беларусі ў еўракубках былі перанесены на пазнейшы час і згуляны ў лістападзе.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.
Чвэрцьфіналы
Першыя матчы прайшлі 4 і 5 сакавіка 2023 года, матчы ў адказ — 11 і 12 сакавіка 2023 года.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку двух матчаў.
Паўфіналы
Жараб’ёўка паўфіналу адбылася 14 сакавіка 2023 года.
Першыя матчы прайшлі 18 і 19 красавіка 2023 года, матчы ў адказ — 10 мая 2023 года.
Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку двух матчаў.
Бамбардзіры
Крыніца: football.by
1901 год у гісторыі літаратуры
1901 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Яфім Ізраілевіч Злацін
Яфім Ізраілевіч Злацін (, — ) — Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся ў рабочай яўрэйскай сям’і. Скончыў рабфак у Днепрапятроўску. У Чырвонай Арміі з 1935 года. У 1937—1941 гадах працаваў у Магілёве. У Вялікую Айчынную вайну з 1942 года на Варонежскім, Стэпавым, 1-м Украінскім і 2-м Украінскім франтах. Камандзір мінамётнага ўзвода сяржант Я. І. Злацін вызначыўся 24—25 верасня 1943 года пры фарсіраванні Дняпра на тэрыторыі Украіны. Узвод пад яго камандаваннем фарсіраваў раку на поўдзень ад Крамянчуга, адбіў некалькі контратак ворага, знішчыў 9 кулямётных і 3 мінамётныя кропкі і каля роты гітлераўцаў. Цяжка паранены, Я. І. Злацін не пакінуў поля бою. У 1944 годзе скончыў Ленінградскае ваенна-палітычнае вучылішча імя Энгельса. Дэмабілізаваны ў 1945 годзе па хваробе. Да 1964 года на гаспадарчай рабоце ў Маскве.
Званне Героя Савецкага Саюза Я. І. Злаціну прысвоена 26.10.1943 г. Узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі.
Безымянка (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
IC 317
IC 317 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Хофбройхаус
Адкрыўся ў якасці прыдворнага бровара баварскіх герцагаў у 1607 годзе. З 1828 года бровар адкрыўся для свабоднага наведвання. У 1897 годзе будынак быў перабудаваны пад рэстаран, у 1958 годзе праведзена яго поўная рэканструкцыя. 3 лістапада 1997 года ў цэнтры Мюнхена адбылося вялікае свята, прысвечанае 100-годдзю знакамітага «Хофбройхауса».
У розныя гады Хофбройхаус наведвалі вядомыя палітычныя і культурныя дзеячы: Вольфганг Амадэй Моцарт, Лізавета Баварская, Уладзімір Ленін з жонкай Надзеяй Крупскай, Адольф Гітлер. Сёння Хофбройхаус карыстаецца папулярнасцю ў шматлікіх замежных турыстаў і сярод мясцовых жыхароў як адна з славутасцяў Мюнхена.
Ніва (Слуцкі раён)
Ні́ва (, Нива) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Альнілам
Альнілам, ε Арыёна — зорка ў сузор’і Арыёна. Бачная зорная велічыня 1,7. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 5 гадз.36 хвіл.13 сек.; схіленне −1°12´7´´. Спектральны клас B0 I. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 1,21 светлавых гадоў.
Грыбна
Гры́бна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свіна.
Плошча паверхні возера складае 0,8 км², даўжыня 1,83 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Сярэдняя глыбіня каля 0,6 м, найбольшая дасягае 1,2 м. Катлавіна Грыбна лопасцевай формы рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй ад 4—5 да 10—12 метраў, спадзістыя, на ўсходзе — стромкія. Берагавая лінія ўтварае шэраг заліваў. Берагі забалочаныя і сплавінныя, на поўдні возера пясчаныя. Пойма забалочаная, шырынёй да 200 м. Дно возера плоскае. Большая частка дна выслана сапрапелем.
Возера дыстрофнае, слабапраточнае. Цалкам зарастае падводнай расліннасцю. У Грыбна ўпадае ручай з возера Званае, выцякае ручай у возера Клётнае і ручай (пратока?) Трэшчалі ў возера Арлея.
У возеры водзяцца шчупак, карась, акунь, лінь, плотка і іншыя віды рыб.
Аляксандр Міхайлавіч Літвякоў
Аляксандр Міхайлавіч Літвякоў (, Віцебск — ) — беларускі ўрач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1991), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1973; аспірантура, 1979). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1973, прафесар кафедры шпітальнай тэрапіі і эндакрыналогіі з курсам ФПК і ПК, з 1997 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: навуковая распрацоўка метадаў і практычнае выкарыстанне ўльтрагукавай дыягностыкі ўнутраных органаў; укараненне ў практычную ахову здароўя інавацыйных тэхналогій абследавання пацыентаў; праблемы кардыялогіі і рэўматалогіі. Пазапрафесійныя інтарэсы: радыёаматарства.
Высокае (возера)
Высо́кае — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрысвята, якая працякае праз возера. Знаходзіцца за 26 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля аграгарадка Богіна. Належыць да групы Рычана-Дрысвяцкіх азёр.
Плошча возера Высокае складае 1,42 км². Найбольшая глыбіня возера 8,9 м, сярэдняя 4,1 м. Даўжыня возера — 3,52 км, найбольшая шырыня — 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 9,45 км. Аб’ём вады ў возеры складае 5,18 млн м³, плошча вадазбору — 845 км².
Катлавіна возера складанага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню 9—15 м, спадзістыя, разараныя. У ніжняй частцы схілы парослыя хмызняком. Берагі вадаёма нізкія, вышынёй да 0,1 м, знаходзяцца пад хмызняком. На ўсходзе берагі зліваюцца з схіламі катлавіны. Дно возера мае складаную будову: упадзіны чаргуюцца з водмелямі. Дно высланае пяском, глеем, глінай. На возеры 3 астравы агульнай плошчай 0,03 км². Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці складае 5—30 м, возера зарастае да глыбіні 3 м. Падводная расліннасць пашыраецца да адлегласці 20—210 м ад берага. Возера эўтрофнае, праточнае.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, карп, карась, плотка, акунь, лінь, мянтуз і іншыя рыбы.
Святлана Рубенаўна Грыгаран
Святлана Рубенаўна Грыгаран (Սվետլանա Ռուբենի Գրիգորյան; 30 верасня 1930,, Армянская ССР, СССР — 12 мая 2014, , Арменія) — савецкая і армянская тэатральная , народная артыстка Армянскай ССР (1987).
Біяграфія
Нарадзілася 30 верасня 1930 года ў Ерэване. Упершыню выйшла на сцэну, быўшы студэнткай тэатральнага вучылішча, калі ёй было 13 гадоў. Скончыла Ерэванскі тэатральны інстытут. У 1949 годзе была запрошана рэжысёрам Варданам Аджэмянам у трупу ерэванскага Тэатра музычнай камедыі імя Акопа Параняна, дзе прапрацавала ўсё жыццё. На працягу 55 гадоў іграла ў тандэме з вядомым армянскім акцёрам Карпам Хачванкянам. За 60 гадоў працы ў тэатры сыграла больш 150 роляў.
Памерла 12 мая 2014 года пасля працяглай хваробы, пахавана ў гарадскім пантэоне Ерэвана.
Алег Усеваладавіч Марозаў
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Лясная гаспадарка», 1979; аспірантура, спецыяльнасць «Лесазнаўства, лесаводства і ахоўная лесаразвядзенне; лясныя пажары і барацьба з імі», 1984), Цэнтральны батанічны сад НАН Беларусі (дактарантура, спецыяльнасць «Батаніка», 2003). Працаваў у Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі (1984—2008, вядучы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2008—2016, лесагаспадарчы факультэт, дэкан факультэта, дацэнт кафедры лесаводства).
Навуковыя інтарэсы: інтрадукцыя і селекцыя відаў сямейства бруснічных, іх біяпрадукцыйнае, фітацэнатычнае і радыеэкалагічнае вывучэнне; фітарэкультывацыя вырабленых верхніх тарфянікаў з выкарыстаннем ягадных відаў.
Узнагароды
Ганаровая грамата НАН Беларусі (1999).
Будынак Дзіпражыўмаша
Будынак Дзіпражыўмаша — будынак у цэнтры Гомеля, размешчаны на рагу пр. Леніна і вул. Інтэрнацыянальнай. Пабудаваны ў 1974 г. (арх. С. Пеўны) для Дзяржаўнага інстытута па праектаванні прадпрыемстваў машынабудавання для жывёлагадоўлі і кормавытворчасці.
Архітэктура
Складаецца з вышыннага адзінаццаціпавярховага корпуса і прамавугольнай ў плане канферэнц-залы, пастаўленых на двухпавярховы стылабат. Кампазіцыя будынка заснавана на кантрасце вышыннага корпуса і прадаўгаватага аб'ёму стылабата. Галоўны ўваход размешчаны ў глыбіні 1-га паверха стылабата, яго 2-і паверх мае суцэльнае зашкленне фасадаў. Падоўжаную кампазіцыю ўзмацняюць гарызанталыныя цягі парапетаў. Вырашэнне вышыннага корпуса заснавана на спалучэнні вертыкальных алюмініевых цяг з гарызантальнымі міжпаверхавымі прасценкамі. Фасады аб'ёмаў апрацаваны дэкаратыўнай тынкоўкай, лабрадарытам, стэмалітам, канферэнц-зала дэкарыравана рэльефнай кампазіцыяй (скульптар Дз. Паноў). Планіроўка калідорная з ліфтавымі холамі ў цэнтры. У вышынным корпусе размешчаны службовыя памяшканні, у стылабаце — вестыбюль, сталовая, адміністрацыйныя і гаспадарчыя памяшканні.
Музей прыродазнаўства (Вена)
Музей прыродазнаўства (Naturhistorisches Museum) у Вене з'яўляецца адным з найбуйнейшых музеяў Аўстрыі, а таксама адным з самых важных музеяў у свеце. Адкрыты ў 1889 г. адначасова з размешчаным насупраць яго Музеем гісторыі мастацтваў. Музей прыродазнаўства быў пабудаваны для размяшчэння ў ім вялізных калекцый прыродных экспанатаў Габсбургаў.
Знакамітыя і ўнікальныя экспанаты, такія як Венера Вілендорфская і шкілет дыпладока, а таксама вымерлыя 200 гадоў таму расліны і жывёлы, як, напрыклад, стэлерава карова, прадстаўлены ў 39 залах.
Гісторыя
Прыкладна ў 1750 годзе імператар Франц I Стэфан (муж Марыі Тэрэзіі) купіў найбуйнейшую ў той час калекцыю, якая налічвала каля 30 000 прыродных экспанатаў, сярод якіх былі рэдкія віды слімакоў, каралаў, ракавін, каштоўных камянёў і рэдкіх мінералаў.
З часам калекцыя стала настолькі вялікай, што ў памяшканнях Хофбурга не стала хапаць месца. У ходзе мерапрыемстваў па зносе бастыёна, які ўжо не адпавядаў духу таго часу, для пабудовы Рынгштрасэ ў 1857 годзе была запланавана таксама пабудова двух вялікіх музеяў. Абодва музея былі пабудаваныя згодна з планамі архітэктараў Готфрыда Земпера і барона Карла фон Хазэнаўэра. Будаўніцтва музея працягвалася з 1871 па 1889 г.
RTL Group
RTL Group — люксембургскі медыя холдынг. Кантралюе 32 тэлеканала і 32 радыёстанцыі ў 11 краінах свету. Буйны вытворца тэлевізійнага кантэнту. Кантралюецца нямецкай кампаніяй Bertelsmann.
Гісторыя
У 1931 годзе ў Люксембургу была створана радыёстанцыя Compagnie Luxembourgeoise de Radiodiffusion (CLR).
Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion (CLT) пачынае вяшчанне ў 1954 годзе.
У 2000 годзе ў выніку аб'яднання CLT-UFA і Pearson Televison утварылася RTL Group.
У 2001 годзе Bertelsmann кансалідавала 67 % акцый RTL Group. Да канца года Bertelsmann павялічыў сваю долю ў RTL яшчэ на 22 %.
У 2002 годзе RTL Group набывае нямецкі навінавы канал N-TV і радыёстанцыі Radio NRW, Antenne Mecklenburg-Vorpommern, Antenne Thuringen, BB Radio, Antenne Niedersachsen, Radio Brocken.
У 2004 годзе запушчаны сямейны канал Plug TV. У тым жа годзе за кошт запуску харвацкага RTL Televizija нарошчвае прысутнасць ва Усходняй Еўропе.
Болшава (Навадугінскі раён)
Болшава (Бо́лшево) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
RTL Group
Гісторыя
У 2005 годзе RTL Group набывае 30 % РЕН ТВ.
Болшава (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
RTL Group
Гісторыя
У 2007 годзе ў Францыі запускаюцца 2 радыёстанцыі RTL Autrement і RTL L’Equipe
У чэрвені 2011 года адбыўся абмен акцыямі паміж RTL Group і НМГ. RTL Guoup прадаў 30 % акцый РЕН ТБ НМГ. У адказ RTL Group набыў 7,5 % акцый НМГ.
Кампанія сёння
Кампанія з'яўляецца найбуйнейшым медыя холдынгам у Еўропе і адным з найбуйнейшых у свеце.
Выручка ў 2008 годзе склала €5,774 млрд:
90,5 % акцый кантралюе Bertelsmann. Астатнія акцыі — у свабодным абароце.
Вялікае Існа
Вялікае Існа — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 12 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, каля вёскі Гарадзец.
Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 20 м, знаходзяцца пад лесам. Берагі возера нізкія, месцамі забалочаныя. На паўднёвым усходзе берагі тарфяністыя, параслі хмызняком.
Расліннасць у возера пашыраная да глыбіні 3,5 м.
У Вялікае Існа ўпадаюць 3 ручаі, адзін з іх — з возера Звонь.
1902 год у гісторыі літаратуры
1902 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Эльнат
Эльнат, β Цяльца — зорка ў сузор'і Цяльца. Бачная зорная велічыня 1,7. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 5 гадз.26 хвіл.18 сек.; схіленне 28°36´27´´. Спектральны клас B7 III. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 130 светлавых гадоў.
Волькаўшчына
Во́лькаўшчына (, Вольковщина) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 15 лістапада 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Сыраваткінскага сельсавета.
NGC 569
NGC 569 (іншыя абазначэнні — UGC 1063, IRAS01264+1052, MCG 2-4-53, ZWG 436.63, MK 997, KCPG 34A, PGC 5548) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кашыцы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава, з 1927 года ў складзе гміны Паставы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Шыркаўскага сельсавета.
IC 318
IC 318 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ордэн Чырвонага Сцяга
Ордэн Чырвонага Сцяга (ордэн «Чырвоны сцяг») — адзін з вышэйшых ордэнаў СССР. Першы з усіх савецкіх ордэнаў. Быў заснаваны для ўзнагароды за асаблівую адвагу, самаадданасць і мужнасць, праяўленыя пры абароне сацыялістычнай Айчыны. Ордэнам Чырвонага Сцяга таксама узнагароджваліся вайсковыя часткі, ваенныя караблі, дзяржаўныя і грамадскія арганізацыі. Да заснавання ордэна Леніна ў 1930 годзе, Ордэн Чырвонага Сцяга быў вышэйшым ордэнам Савецкага саюза.
За аснову ордэна быў прыняты знак ордэна «Чырвоны Сцяг» РСФСР, заснаваны 16 верасня 1918 года падчас Грамадзянскай вайны дэкрэтам УЦВК. Першапачаткова ордэн меў назву «Чырвоны Сцяг». Падчас Грамадзянскай вайны аналагічныя ордэны былі заснаваны ў іншых савецкіх рэспубліках. 1 жніўня 1924 года быў заснаваны агульнасаюзны ордэн «Чырвоны Сцяг», які адрозніваўся надпісам «СССР» замест «РСФСР» на стужцы на ніжняй частцы лаўровага вянка. Усе ордэны савецкіх рэспублік, якімі узнагароджвалі ў 1918—1924 гадах былі прыроўненыя да агульнасаюзнага ордэну. Статут ордэна быў зацверджаны Пастановай Прэзідыума ЦВК СССР ад 11 студзеня 1932 года (19 чэрвеня 1943 года і 16 снежня 1947 года ў гэтую пастанову указамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР уносіліся змены і дапаўненні). Апошняя рэдакцыя статута ордэна была зацверджана Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 сакавіка 1980 года.
Ордэнам Чырвонага Сцяга былі ўзнагароджаны ВЛКСМ, газета «Красная звезда», Двойчы Чырванасцяжны Балтыйскі флот, Ваенная акадэмія паветрана-касмічнай абароны імя Маршала Савецкага Саюза Г. К. Жукава, Ваенна-паветраная інжынерная акадэмія імя прафесара М. Я. Жукоўскага, Ваенная акадэмія хімічнай абароны імя Маршала Савецкага Саюза С. К. Цімашэнка, Санкт-Пецярбургскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя С. М. Кірава (двойчы), Кіеўскае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча імя М. В. Фрунзе (двойчы), Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча (двойчы), Ваенны інстытут Міністэрства абароны (Ваенны універсітэт), Балтыйскі дзяржаўны тэхнічны універсітэт «Ваенмех», маскоўская міліцыя, гарады Ленінград (Петраград), Капейск, Грозны, Ташкент, Валгаград (Царыцын), Луганск, Севастопаль.
1903 год у гісторыі літаратуры
1903 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Абеліск (фільм)
Абеліск — мастацкі фільм, экранізацыя аднайменнай аповесці Васіля Быкава.
Сюжэт
Заходняя Беларусь. Малады сельскі настаўнік Алесь Мароз захоплены сваёй працай, карыстаецца заслужанай любоўю сваіх вучняў, выхоўвае іх годнымі людзьмі.
Пачынаецца Вялікая Айчынная вайна. Сяло акупавана. Хлапчукі па меры магчымасцяў шкодзяць фашыстам, і аднойчы ім атрымоўваецца, амаль выпадкова, забіць немца.
Фашысты схапілі хлапчукоў, але абвясцілі, што адпусцяць іх, калі настаўнік (які пайшоў да партызанаў) з’явіцца сам. Мароз, разумеючы, што ідзе на верную смерць, не можа пакінуць вучняў.
Пасля вайны адзіны, хто цудам выжыў з тых хлапчукоў, Павел Міклашэвіч, сам становіцца настаўнікам і доўгія гады змагаецца за аднаўленне добрага імя Алеся Мароза, якія лічацца які здаўся ў палон. Ён запрашае ў сяло сталічнага журналіста, але сам не дажывае да сустрэчы з ім.
Бубны (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Брэсцкая крэпасць-герой (мемарыяльны комплекс)
Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» — помнік подзвігу абаронцаў Брэсцкай крэпасці ў 1941 годзе. Створаны ў 1969—1971 гг. на тэрыторыі крэпасці, адкрыты ў 1971 годзе.
Перакопаўшчына
Перако́паўшчына (, Перекоповщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
Брэсцкая крэпасць-герой (мемарыяльны комплекс)
Гісторыя
ЦК КПБ у Пастанове «Аб святкаванні 20-годдзя вызвалення Савецкай Беларусі» ухваліў прапановы аб пабудове помніка ў Брэсцкай крэпасці за кошт сродкаў, сабраных народам для гэтых мэтаў. У банку быў адкрыты адмысловы рахунак. Адзначаючы выключныя заслугі абаронцаў Брэсцкай крэпасці перад Радзімай і ў азнаменаванне 20-годдзя Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР Указам ад 8 мая 1965 года прысвоіў Брэсцкай крэпасці ганаровае званне «Крэпасць-герой» з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая зорка», якія пазней былі перададзены мемарыялу.
25 будаўніча-мантажных арганізацый краіны прыслалі на будаўніцтва мемарыяла сваіх лепшых спецыялістаў. Актыўны ўдзел у будаўніцтве мемарыяльнага комплекса прынялі калектывы прадпрыемстваў, арганізацый і навучальных устаноў г. Брэста. 18 верасня 1971 г. прайшоў жалобны мітынг, прысвечаны перапахаванню астанкаў загінуўшых абаронцаў крэпасці з гарнізонных могілак пад мемарыяльныя пліты, тут жа былі пахаваны і астанкі, знойдзеныя ў ходзе будаўнічых работ.
Савет Міністраў БССР перадаў мемарыяльны комплекс Міністэрству культуры БССР, якое загадам ад 27 ліпеня 1971 г. арганізацыйна аб’яднала яго з Музеем абароны Брэсцкай крэпасці-героя (дзейнічаў з 1956). Была створана адзіная ўстанова культуры «Мемарыяльны комплекс „Брэсцкая крэпасць-герой“», куды музей увайшоў у якасці асноўнага структурнага падраздзялення.
25 верасня 1971 года адбылося ўрачыстае адкрыццё мемарыяльнага комплекса «Брэсцкая крэпасць-герой». На ўрачыстым мітынгу выступілі 1-ы сакратар ЦК КПБ П. М. Машэраў, рускі пісьменнік С. Смірноў, адзін з удзельнікаў гераічнай абароны Герой Савецкага Саюза М. І. Мяснікоў і інш. Сярод прысутных на мітынгу было больш за 600 ветэранаў — удзельнікаў абарончых баёў 1941 г. за крэпасць і г. Брэст. Мемарыяльным комплексам кіравалі В. Р. Кудзелін, П. Н. Панасюк. З 1996 г. дырэктар В. У. Губарэнка.
22 верасня 2021 года ў сувязі з 50-годдзем з дня заснавання мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой» узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2020 г. калектыў мемарыяльнага комплексу ўзнагароджаны Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва «за значны ўклад у захаванне гістарычнай праўды аб Вялікай Айчыннай вайне, рэалізацыю праекта Саюзнай дзяржавы па рэканструкцыі будынкаў і збудаванняў Брэсцкай крэпасці».
Архітэктура
Кампазіцыйным цэнтрам з’яўляецца галоўны манумент «Мужнасць» — пагрудная скульптура воіна і штык-абеліск. На адваротным боку манумента рэльефныя кампазіцыі, якія адлюстроўваюць асобныя эпізоды абароны крэпасці, каля манумента трыбуна і трох’ярусны некропаль, дзе пахаваны астанкі 850 чалавек, на ўстаноўленых тут мемарыяльных плітах — імёны 224 байцоў. Побач з руінамі былога інжынернага ўпраўлення гарыць Вечны агонь. Перад ім адлітыя з бронзы словы: «Стаялі насмерць, слава героям!», недалёка знаходзіцца пляцоўка «гарадоў-герояў» з капсуламі напоўненымі зямлёй гэтых гарадоў.
Замойскі павет
Замойскі павет (Powiat zamojski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Замасць (не ўваходзіць у яго, утвараючы гміну на правах павета). Займае плошчу 1872,27 км². Насельніцтва павета складае 108 тыс. чалавек (на 2018 год).
IC 319
IC 319 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Палікараўка
Паліка́раўка (, Поликаровка) — вёска ў Беларусі, у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Палікараўскага сельсавета.
Царква Фрэдэрыка
Царква Фрыдэрыка, таксама вядомая як Мармуровая царква (Marmorkirken) — лютэранская царква, адна са славутасцяў Капенгагена.
Гісторыя
Праект будынка быў створаны архітэктарам Мікалаем Эйгтведам у 1740 годзе. Месцазнаходжаннем новай царквы быў абраны раён Капенгагена Фрэдэрыксштадэн.
Першы камень у падмурак быў закладзены каралём Фрэдэрыкам V 31 кастрычніка 1749 года, аднак будаўніцтва замарудзілася ў выніку скарачэння бюджэтных асігнаванняў і смерці Эйгтведа ў 1754 годзе. У 1770 годзе першапачатковы праект царквы быў адпрэчаны Іаганам Фрыдрыхам Струэнзэ. Царква заставалася недабудаванай амаль 150 гадоў.
Праект, па якім пабудаваны будынак, які існуе ў наш час, быў быў створаны Фердынандам Мелдалам, будаўніцтва фінансавалася дацкім банкірам Карлам Фрэдэрыкам Цьетгенам. Царква была адкрыта 19 жніўня 1894 года.
Апісанне
Будынак мае самы вялікі ў рэгіёне купал (яго акружнасць складае 31 метр), які абапіраецца на дванаццаць калон.
Васілёва (Навадугінскі раён)
Васілёва (Василево) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Антыкамінтэрнаўскі пакт
Антыкамінтэрнаўскі пакт (Antikominternpakt, 日独防共協定 Японска-нямецкае пагадненне па абароне ад камунізму, дата заключэння — 25 лістапада 1936 г. Месца заключэння — Берлін) — міжнародны дагавор (пакт) заключаны паміж Германіяй і Японіяй, які стварыў двухбаковы блок гэтых дзяржаў, накіраваны супраць краін 3-га Камуністычнага Інтэрнацыянала (Камінтэрна, адкуль, уласна, і назва пакта) з мэтай не дапусціць далейшае распаўсюджванне камуністычнай ідэалогіі ў свеце.
Гісторыя
У лістападзе 1937 года да Антыкамінтэрнаўскага пакта ў асобе Беніта Мусаліні далучылася Італія. А пазней — яшчэ шэраг дзяржаў, у якіх да ўлады прыйшлі ўрады, што падзялялі ідэалогію гітлераўскага нацызму і італьянскага фашызму, або ўрады, што вельмі адмоўна адносяцца да СССР і камунізму ў цэлым. У 1939—1940 гг. пераўтвораны ў адкрыты ваенны саюз, падмацаваны ў далейшым двухбаковым «Стальным пактам» 1939 годзе Германіі і Італіі і агульным для краін-удзельнікаў Берлінскім пактам 1940 года.
24 лютага 1939 года да пакта далучыліся Венгрыя і Маньчжоу-го.
25 лістапада 1941 года Антыкамінтэрнаўскі пакт быў падоўжаны на 5 гадоў, тады ж да яго далучыліся Фінляндыя, Румынія, Балгарыя, а таксама марыянеткавыя ўрады, што існавалі на акупаваных немцамі тэрыторыях Харватыі, Даніі, Славакіі, і ўтворанае японцамі на акупаванай імі часткі Кітая урад Ван Цзін-вэя.
Леанід Мікалаевіч Ражкоў
Леанід Мікалаевіч Ражкоў (нар., Магілёў) — беларускі спецыяліст у галіне лесазнаўства, лесаводства і лясной экалогіі. Доктар сельскагаспадарчых навук (2002), прафесар (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 лютага 1949 года ў Магілёве.
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Лясная гаспадарка», 1962; аспірантура, 1971). Працаваў у Беларускім лесаўпарадкавальным прадпрыемстве Усесаюзнага аб’яднання «Леспраект» (1962—1967), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1967, лесагаспадарчы факультэт, кафедра лесаводства, прафесар, у 1992—2007 — загадчык кафедры).
У 2001 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Лесаводча-экалагічныя асновы ўстойлівага функцыянавання лясоў Беларусі ва ўмовах рэкрэацыйнага выкарыстання».
Навуковыя інтарэсы: арганізацыя і вядзенне гаспадаркі ў рэкрэацыйных лясах; экалагічна арыентаванае лесаводства; лясная экалогія; лясная сертыфікацыя; лесавугляродны баланс і клімат.
Узнагароды
Нагрудны значок «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1995), медаль «За працоўныя заслугі» (2001), ордэн Пашаны (2010), Падзяка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (2014) і інш.
1904 год у гісторыі літаратуры
1904 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Краслава
Краслава (Krāslava, традыцыйная беларуская назва — Краслаўка, Краслаў) — горад на паўднёвым усходзе Латвіі, на рацэ Заходняя Дзвіна. Адміністрацыйны цэнтр Краслаўскага края. Насельніцтва на 2010 год — 10 194 чалавекі. Знаходзіцца за 274 км на паўднёвы ўсход ад Рыгі, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Краслава на лініі Даўгаўпілс — Полацк. Прыстань.
Этымалогія назвы
Назва горада паходзіць ад другога імя полацкай князёўны Рагнеды-Гарыславы. Паводле падання князёўна неаднойчы наведвала Гарыслаўку, і ў гэтым няма падставаў сумнявацца, бо да памежнага заходняга полацкага Герцыке адсюль цэлых 70 кіламетраў, а яшчэ далей на захад, паблізу сучаснага Ашэрадэна (Aizkraukle), знаходзіцца найбольш заходні з усіх Барысавых камянёў.
Ранняе Сярэднявечча
Паводле падання, Краслаўку (Гарыслаўку) заснавала ў X ст. князёўна Рагнеда (Гарыслава). У гэты час паселішча ўваходзіла ў складзе Полацкага княства. Прыкладна да 1239 года мясцовасць уваходзіла ў склад Герсіцкага княства. Тым часам у пісьмовых крыніцах Краслаў упершыню ўпамінаецца ў XIV ст., калі ён знаходзіўся пад уладай Лівонскага ордэна.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
30 жніўня 1559 года Лівонскі ордэн перайшоў пад пратэктарат Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе Краслаў увайшоў ва ўтворанае Задзвінскае княства. У 1580-я гады тут збудавалі першы драўляны касцёл. У 1677 годзе мястэчка ўвайшло ў склад Інфлянцкага ваяводства.
У 1725 годзе Краслаў перайшоў у валоданне графаў Чапскіх, а ў 1729 годзе — Плятэраў. Апошнія збудавалі ў мястэчку мураваныя ратушу, касцёл і палац. У 1757 годзе пры кляштары езуітаў адкрылася Краслаўская каталіцкая семінарыя — першая навучальная ўстанова на тэрыторыі сучаснай Латвіі.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Краслаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Дынабургскай (з 1893 года Дзвінскай) правінцыі Пскоўскай губерні (1772—1776), потым у складзе Полацкай губерні (1776—1778) і намесніцтва (1778—1796), Беларускай губерні (1796—1802), з 1802 года — Віцебскай губерні. У 1809—1822 гадах тут знаходзілася адміністрацыяй Дынабургскай правінцыі. На 1852 год у Краслаўцы было 389 вялікіх будынкаў (з іх 32 мураваныя), працавалі гарбарня і кафляная майстэрня.
Найноўшы час
У 1918 годзе Краслаўку занялі войскі Германскай імперыі, якія пакінулі гэтую мясцовасць пад канец года. У студзені 1919 года абвешчана Латвійская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка. У 1920 годзе бальшавікі страцілі падкантрольныя тэрыторыі, мястэчка ў складзе міжваеннай Латвійскай Рэспублікі. У 1923 годзе Краслава атрымала статус горада. Мясцовых беларусаў гуртавала дзвінская арганізацыя «Бацькаўшчына».
Эканоміка
Прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці, апрацоўка драўніны і лёну.
Культура
У горадзе працуе Краслаўскі гістарычна-мастацкі музей.
NGC 570
NGC 570 (іншыя абазначэнні — UGC 1061, MCG 0-4-162, ZWG 385.159, PGC 5539) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарнаморскі флот ВМФ СССР
Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга (1965).
Кастрычніцкая рэвалюцыя і Грамадзянская вайна
16 снежня 1917 года ў Севастопалі быў створаны Ваенна-рэвалюцыйны камітэт, які ўзяў уладу ў свае рукі.
Маракі флоту прынялі актыўны ўдзел у рэвалюцыйных падзеях 1917 года і Грамадзянскай вайны — у складзе Азоўскай, Волжскай і Дняпроўскай ваенных флатылій і на сухапутных франтах. З дапамогай маракоў-чарнаморцаў у студзені 1918 г. савецкая ўлада была ўстаноўлена ў Феадосіі, Керчы, Еўпаторыі, Ялце, Адэсе, Растове.
Ключавую ролю ў перабазаванні флоту і выкананні загаду аб яго патапленні адыграў камандзір эсмінца «Керч» Уладзімір Кукель. Караблі, што засталіся ў Севастопалі, былі захопленыя германскімі войскамі, частка была ўведзена ў строй і выкарыстоўвалася немцамі, як частка германскіх сіл на Чорным моры (акрамя таго, у Севастопаль прыйшлі нямецкія субмарыны). Пасля сыходу немцаў некаторы час частку баяздольных караблёў кантралявалі мясцовыя белагвардзейскія часткі, аднак, пасля прыходу флоту Антанты, англічане і французы захапілі найбольш магутныя эсмінцы, дрэдноўт, тральшчыкі і нямецкія субмарыны, многія эсмінцы і падлодкі былі ўзарваныя або затопленыя, у браняносцаў і крэйсераў былі ўзарваныя машынныя аддзялення. Белагвардзейцы здолелі займець у сваё распараджэнне толькі стары крэйсер «Кагул», некалькі зношаных эсмінцаў і тральшчыкаў, і субмарыну «Качка». Пазней у іх распараджэнне трапілі некалькі іншых караблёў, уключаючы кананерскія лодкі.
У маі 1919 года Савецкая ўлада ў Крыме была адноўлена, але, неўзабаве, Крым быў заняты белагвардзейскімі войскамі генерала А. І. Дзянікіна. На чале з генералам Слашчовым, пры падтрымцы белага крэйсера «Кагул» і баявых караблёў краін Антанты белагвардзейцы атрымалі ў распараджэнне некалькі баявых караблёў былога Чарнаморскага флоту. У 1919 годзе ў Наварасійску ствараецца Белы Чарнаморскі флот пад камандаваннем УСПР. У 1920 годзе Антанта вярнула УСПР многія сучасныя караблі, захопленыя Антантай у немцаў, аднак падрыхтаваных экіпажаў не хапала і караблі выкарыстоўваліся перыядычна невялікімі групамі. Чарнаморскі флот быў перабазаваны ў Севастопаль. Да 1920 годзе ён ужо налічваў звыш 130 караблёў.
У маі 1920 года ў складзе Рабоча-Сялянскага Чырвонага Флоту былі ўтвораны Марскія сілы Чорнага і Азоўскага мораў, якія ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях супраць Белага Чарнаморскага флоту.
Аднаўленне і рэканструкцыя флоту
У 1921 годзе было прынята рашэнне аб аднаўленні Чарнаморскага флоту на аснове ВМС Чорнага і Азоўскага мораў (з 1935 года — зноў Чарнаморскі флот). Так, у 1920—1921 гадах былі дабудаваны закладзеныя падчас Першай сусветнай вайны на мікалаеўскіх верфях у якасці дэсантных транспартаў кананерскія лодкі тыпу «Эльпідыфор»: «Чырвоная Абхазія», «Чырвоны Аджарыстан», «Чырвоная Грузія» і «Чырвоны Крым». А да 7 лістапада 1923 года капітальна адрамантаваны і быў зноў уведзены ў баявы склад флоту браняпалубны крэйсер «Кагул», пераназваны 31 снежня 1922 года ў «Камінтэрн».
Да 1928 аднаўленне флоту было ў асноўным скончана, і пачалася яго тэхнічная рэканструкцыя. Флот быў узмоцнены за кошт баявых караблёў, пераведзеных з Балтыкі. У 1929—1937 гадах Чарнаморскі флот атрымаў звыш 500 новых баявых караблёў. Былі створаны ВПС флоту, берагавая абарона, сістэма СПА.
Вялікая Айчынная вайна
Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны на Чорным моры быў створаны добра абсталяваны па таго часу флот у складзе 1 лінкара, 5 крэйсераў, 3 лідараў і 14 эсмінцаў, 47 падводных лодак, 2 брыгад тарпедных катараў, некалькіх дывізіёнаў тральшчыкаў, вартавых і супрацьлодачных катараў, ВПС флоту (зв. 600 самалётаў) і моцнай берагавой абароны.
У склад Чарнаморскага флоту ўваходзілі Дунайская (да лістапада 1941) і створаная ў ліпені 1941 Азоўская ваенная флатыліі.
Высокая баявая гатоўнасць Чарнаморскага флоту сарвала спробы вывесці з ладу яго асноўныя сілы ў першыя ж дні вайны. Авіяцыя Чарнаморскага флоту ў адказ нанесла ўдары па Канстанцы, Суліне, Плаешці.
У ходзе вайны флот абараняў базы і ўзбярэжжа, абараняў свае камунікацыі, дзейнічаў на камунікацыях праціўніка, наносіў авіяўдары па яго берагавых аб'ектах.
Флот удзельнічаў у абароне Адэсы (1941) і Севастопаля (1941—1942); камандуючы флотам узначальваў Севастопальскі абарончы раён.
Важнае значэнне мела найбуйнейшая Керчанска-Феадасійская дэсантная аперацыя 1941—1942.
У 1942—1943 гадах Чарнаморскі флот удзельнічаў у бітве за Каўказ. Падводныя лодкі з Батумі і Поці здзяйснялі 600-мільныя пераходы для дзеянняў на камунікацыях праціўніка, надводныя сілы, авіяцыя і марская пяхота змагаліся за Наварасійск і ў раёне Туапсэ.