cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кацярына Васільеўна Білакур
Творчасць
У мастачцы з’явіліся шматлікія сябры, перш за ўсё мастакі і мастацтвазнаўцы, сярод якіх яна знайшла разуменне і павагу. Акрамя сустрэч, яна вяла з імі працяглую перапіску з Багданаўкі. Сярод яе адрасатаў — паэт Павел Тычына і яго жонка Лідзія Пятроўна Папарук, мастацтвазнаўца Стэфан Таранушэнка, дырэктар Музея ўкраінскага народнага дэкаратыўнага мастацтва Васіль Нагай, мастакі і мастачкі Алена Кульчыцкая, Мацвей Данцоў, Эма Гуровіч. У Багданаўцы ў Белакур з’яаілія вучаніцы: Вольга Бінчук, Тамара Ганжа, Ганна Самарская.
У асноўным Кацярына Білакур малявала кветкі. Нярэдка ў адной карціне спалучала вясновыя і восеньскія — такая карціна малявалася з вясны да восені. 6 вяргінь на карціне «Калгаснае поле» малявала тры тыдні. Акрамя кветак Кацярына Белакур малявала краявіды і партрэты. Некалькі разоў звярталася да сюжэту бусла, які прыносіць дзіця, але адмовілася ад гэтай ідэі са здзіўлення і неразумення навакольных.
Акварэллю і алоўкам працавала мала, мастачку больш прыцягвалі алейныя фарбы. Сама рабіла пэндзлі — выбірала з кацінага хваста валасінкі аднолькавай даўжыні. Для кожнай фарбы — свой пэндзаль. Самастойна авалодала тэхнікай грунтоўкі палатна.
Пніўнэ
Пніўнэ (Пнівне́) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Лі Янь
Лі Янь (李岩; нар., Кітай) — кітайскі былы прафесійны гулец у снукер.
Жгунь
Назву Жгунь маюць:
Кароль Грэцыі
Кароль Грэцыі (Βασιλεύς τῶν Ἑλλήνων — «цар элінаў») — устоянае ў беларускай мове (як пераклад з заходнееўрапейскіх моў) абазначэнне тытула манархаў, якія стаялі на чале дзяржавы ў Грэцыі пасля скасавання рэспублікі ў 1832 годзе.
Першы кароль Атон меў тытул «цар Грэцыі» (Βασιλεύς τῆς Ελλάδος) — па патрабаванні вялікіх дзяржаў на Лонданскай канферэнцыі 1832 года, што мела на ўвазе адсутнасць прэтэнзій на грэчаскае насельніцтва Атаманскай імперыі.
Няміга (станцыя метро, Мінск)
Нямі́га  — станцыя Мінскага метрапалітэна. Знаходзіцца на Аўтазаводскай лініі.
Гісторыя
Адкрыта 31 снежня 1990. Архітэктары Ю. Градаў і Л. Левін, мастак Л. Хобатаў.
Пры будаўніцтве станцыі вырашаліся складаныя археалагічныя, інжынерныя і горадабудаўнічыя задачы. Перадусім патрэбна было захаваць гістарычны падземны пласт культурнай спадчыны, які вякамі ствараўся ў гэтай зоне Мінска. Вялізарнае значэнне мае і гістарычная забудова ў раёне станцыі. Зважаючы на гэтыя ўмовы, былі знойдзены нестандартныя канструктыўныя рашэнні па размяшчэнні тэхнічных памяшканняў станцыі, умацаванню падмуркаў існуючых будынкаў і абарона ад вібрацыі помнікаў архітэктуры.
30 мая 1999 года на выхадзе са станцыі метро ў бок праспекта Машэрава (цяпер Пераможцаў) адбылася цісканіна, у выніку якой загінулі 53 чалавекі, а яшчэ звыш 250 пацярпелі. 8 ліпеня на месцы трагедыі адкрыты мемарыял ахвярам.
Размяшчэнне
Станцыя размешчана ў гістарычным цэнтры горада і названа па назве ракі Нямігі, з якой звязаны першы летапісны ўспамін пра Мінск, і аднайменнай вуліцы. Побач размешчаны старадаўнія раёны горада — Верхні горад, Траецкае прадмесце, Ракаўскае прадмесце. Тут стаяць адноўленая па чарцяжах XVIII стагоддзя Мінская ратуша, Свята-Духаў сабор, Касцёл Святой Дзевы Марыі і найстарэйшы ацалелы будынак Мінска — Свята-Петрапаўлаўскі сабор, пабудаваны ў 1613 годзе. Да будаўніцтва метро на месцы станцыі праводзіліся археалагічныя раскопкі.
Усціновіч
Усціновіч — беларускае прозвішча.
Няміга (станцыя метро, Мінск)
Архітэктура
Архітэктурна-мастацкае рашэнне падпарадкавана гістарычнай значнасці месца размяшчэння станцыі пры ўпадзенні ў Свіслач ракі Няміга, дзе размяшчаўся Дзядзінец або Замчышча старажытнага Менска. У афармленні інтэр’ера станцыі рэалізавана тэма «драўлянага зруба» на калонах і на сценах пероннай залы ў спалучэнні з белым мармурам. Свяцільні, нагадваюць форму карабельных ілюмінатараў, асвятлюць ладдзю як элемент, што звязвае мінулае і сучаснасць.
Армяне ў Беларусі
Армяне Беларусі — дыяспара армян у Рэспубліцы Беларусь. У Беларусі ў 1999 годзе па афіцыйных даных перапісу насельніцтва жыў 10191 армянін — 0,1 % насельніцтва Рэспублікі. У 1990 годзе ў Беларусі пражывала каля 5000 армян. Другая хваля армян-эмігрантаў з'явілася ў Беларусі пасля падзей 1988 года ў Нагорным Карабаху, Арменіі і Азербайджане, Спітакскага землятрасення.
У Мінску дзейнічае культурна-асветніцкае таварыства «Аястан» (Арменія), створана ў 1990 годзе прадстаўнікамі армянскай інтэлігенцыі г. Мінска сярод якіх дырэктар ансамбля танца — Мамікон Кіракозаў, дызайнер — Лявон Дарбінян, тэатразнавец — Лявон Егаян, архітэктар — Армэн Сардараў; актывісты — Андрэй і Сяргей Амбарцурмяны, Георгій Егіазаран.
У 2001 годзе пасольствам Рэспублікі Арменія ў Рэспубліцы Беларусь было арганізавана выступленне Гомельскага хору з выкананнем твораў на армянскай мове армянскага кампазітара Камітаса. У красавіку 1996 года ў касцёле Сымона і Алены прагучаў твор Моцарта «Рэквіем», прысвечаны трагічным падзеям Чарнобыля (1986) і генацыду армян (1915). У 1991 годзе ў памяць аб ахвярах спітакскага землятрусу 1988 года, з Арменіі быў прывезены і ўсталяваны на могілках па вул. Казлова помнік «Хачкар» (Камень-Крыж), дзе збіраюцца армяне ў сумныя даты армянскага народа. У 1995 Музеі гісторыі і культуры Беларусі была арганізавана выстаўка армянскіх мастакоў пры актыўным садзейнічанні таварыства «Аястан». Актыўны ўдзел у мастацкім жыцці Беларусі бярэ мастак Рыгор Данелян.
З 1995 года дзейнічае нядзельная армянская школа, у якой праводзяцца рэпетыцыі фальклорнага ансамбля «Эрэбуні», у якім акрамя армян танчаць і прадстаўнікі беларусаў.
Караблі
Караблі́ (, Корабли) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Залескага сельсавета.
Драздоўскі
Драздоўскі — беларускае прозвішча.
NGC 5007
NGC 5007 (іншыя абазначэнні — UGC 8240, MCG 10-19-42, ZWG 294.21, PGC 45605) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Арсень Аляксандравіч Лабовіч
Арсень Аляксандравіч Лабовіч (нар., в. каля Супрасля) — беларускі тэатразнавец.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральны інстытут (1949), працаваў у культурна-асветніцкіх установах Гродна, Стоўбцаў, Навагрудка. З 1959 — у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, абараніў кандыдацкую дысертацыю. Пасля працаваў загадчыкам рэдакцыі мастацтва і архітэктуры выдавецтва БелСЭ, загадчыкам кафедры рэжысуры і майстэрства акцёра Мінскага інстытута культуры. З 1991 працуе ў Дзяржаўным музеі гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Беларусі.
Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1964 года.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў беларускі аматарскі тэатр у Заходняй Беларусі ў міжваенны час, гэтаму прысвечана яго кніга «Тэатр змагання» (Мінск, 1969). Аўтар працы «Сценическое воплощение пьес А. Н. Островского на белорусской cцене» (1971), шэрагу матэрыялаў аб праблемах сцэнічнага ўвасаблення драматургіі М. Горкага ў тэатрах Беларусі, пра польска-беларускія тэатральныя ўзаемаадносіны і іншыя тэмы, звязаныя з нацыянальным тэатральным мастацтвам.
Сэмэніўка (Вэлыкабагачанскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Вэлыкабагачанскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны.
Полыці (Камінь-Кашырскі раён)
Полыці (По́лиці) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Нямецкая супольнасць страхавання ядзерных рэактараў
Нямецкае аб'яднанне страхавальнікаў ядзерных рэактараў (Deutsche Kernreaktor-Versicherungsgemeinschaft — DKVG) — Кёльнскі атамны пул, аб'яднанне, якое займаецца страхаваннем нямецкіх прадпрыемстваў атамнай галіны. Таксама яно займаецца перастрахаваннем.
Гісторыя
Першыя грамадства страхавання прадпрыемстваў атамнай галіны ў Еўропе былі заснаваныя ў Швецыі і Англіі ў 1955 годзе. Нямецкае аб'яднанне страхавальнікаў ядзерных рэактараў было заснавана ў 1957 годзе. За ўсю сваю гісторыю яно толькі аднойчы выплаціла кампенсацыю ў межах сённяшніх 10—15 тысяч еўра.
Функцыі і задачы
Нават пры невялікай верагоднасці страхавога выпадку ў атамнай галіны, максімальна магчымая сума шкоды вельмі вялікая. Па гэтай прычыне адна страхавая кампанія не можа несці такую ​​рызыку адна. Таксама магчымасць перадаць ядзерны рызыка перестрахоўшчыку забароненая ў Германіі на заканадаўчым узроўні. З 1998 года Закон аб атамнай энергіі патрабуе страхавання максімальнай адказнасці на ўзроўні прыкладна 2,5 млрд еўра. За шкоду, вышэй сумы гэтай сумы згодна з § 34 Закона аб атамнай энергіі, адказвае федэральны ўрад. Калі сума шкоды пераўзыходзіць абумоўленую максімальную суму ў памеры 255 000 000 еўра, то плаціць DKVG. У суму страхавых выплат уваходзяць магчымыя выдаткі на эвакуацыю насельніцтва.
DKVG і АЭС у Фукусіме
АЭС Фукусіма I была застрахавана на некалькі дзесяткаў мільёнаў еўра ў DKVG. Па ўмовах дагавора страхавання не з'яўляецца страхавым выпадкам шкоду, прычыненую ў выніку землетрасення, цунамі і вывяржэння вулкана. Таму DKVG нічога не заплаціць уладальніку АЭС у Фукусіме за Аварыю на АЭС Фукусіма I. ,
Рагачоўская вуліца (Мінск)
Рагачоўская вуліца — вуліца на паўночным захадзе Мінска ў мікрараёне Вялікі Лес Першамайскага раёна. Сваю назву атрымала ў гонар беларускага горада Рагачоў.
Размяшчэнне
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Вадалажскага, заканчваецца скрыжаваннем з праспектам Незалежнасці. Таксама перасякаецца з вуліцамі Садовай, Герояў 120 Дывізіі, 50 год Перамогі і Курсанта Гвішыані.
Грамадскі транспарт
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (99, 139, 153д) маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — «Уручча».
Басага (Басагінская сельская акруга)
Басага — сяло ў Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Басагінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 113 км на паўднёвы заход ад раённага цэнтра, сяла Аксу-Аюлы. Код КАТА — 356443100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1233 чалавекі (638 мужчын і 595 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 975 чалавек (523 мужчыны і 452 жанчыны).
Аляксандр Рыгоравіч Кручок
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1964), працуе ў ім. Навуковыя працы па патагенезе і лячэнні вострага панкрэатыту, ультрагукавой апрацоўцы касцявой тканкі.
Джозеф Бэл
Джозеф Бэл (Joseph Bell; 2 снежня 1837 — 4 кастрычніка 1911) — прафесар Эдынбургскага ўніверсітэта, вядомы ў свой час хірург. Быў знаёмы з Артурам Конан Дойлам, для якога паслужыў прататыпам Шэрлака Холмса.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і шатландскага лекара Бэла. З дзяцінства быў рознабаковым дзіцем, яму даваліся як прыкладныя, так і гуманітарныя навукі, хоць перавагу аддаў фізіцы і хіміі. Адмысловым захапленнем Бэла было вывучэнне ўплыву ядаў на арганізм чалавека, для чаго ў яго хаце мелася адмысловая лабараторыя.
Быў высокім, гужаватым чалавекам, з цёмнымі валасамі, уважлівымі вачамі, худымі плячамі, хадой, якая тузалася, і рэзкім голасам; паліў трубку. Хімічныя досведы праводзіў незалежна ад таго, наколькі быў загружаны ва ўніверсітэце і лячэбнай практыцы.
Артур Конан Дойл пазнаёміўся з Бэлам у 1877 годзе. Пазней Бэл узяў маладога лекара да сябе ў асістэнты ў Эдынбургскай клініцы, дзе Дойл штодня назіраў за ім. Да 50-га дня нараджэння свайго настаўніка Дойл выдаў першы аповяд пра Шэрлака Холмса — выдуманага персанажа, які пасля зрабіўся ўдзельнікам цэлага цыклу папулярных гісторый з дэтэктыўным сюжэтам. Прататыпам галоўнага героя, як неаднаразова заяўляў сам Дойл, быў доктар Джозеф Бэл з яго адмысловым метадам. Бэл быў у курсе пісьменніцкага дэбюту вучня і з гонарам адклікаўся пра яго.
Прылуцкая сярэдняя школа
Прылуцкая сярэдняя школа — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў агр. Атоліна.
Навучанне вядзецца на рускай мове.
Гісторыя
У сярэдзіне XIX стагоддзя паблізу маёнтка Прылукі на сродкі ўрада і пры дапамозе прыхаджан была пабудавана мураваная царква ў імя Раства Прасвятой Багародзіцы. Падчас будаўніцтва гэтай царквы 19 лістапада 1864 года была адкрыта царкоўна-прыходская школа святаром Анастасіям Струкоўскім. У школу хадзілі хлопчыкі з в. Падгая, Лецкаўшчыны, Прылук і Цімошак. Вучыліся на сродкі бацькоў і грамадскіх ахвяраванняў. Уласнага памяшкання ў школы не было. Займаліся ў доме дзяка Васіля Вярыгі пад асабістым надглядам святара. У 1869 годзе школа пачала называцца Прылуцкай царкоўнапрыходскай.
У 1886—1887 г. у школе займалася 30 хлопчыкаў. Пазней у школу хадзілі ўжо і дзяўчынкі.
У 1941—1944 гадах школа не працавала.
Якаб Хендрык вант Гоф
Якаб Хендрык вант Гоф (Jacobus Henricus (Henry) van 't Hoff;, — , ) — нідэрландскі хімік, першы лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1901) «У знак прызнання велізарнай важнасці адкрыцця законаў хімічнай дынамікі і асматычнага ціску ў растворах».
Радашынка
Радашынка (Ра́дошинка) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Таццяна Дзмітрыеўна Палякова
Таццяна Дзмітрыеўна Палякова (нар., Мінск) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры. Доктар педагагічных навук (1993), прафесар (1995). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі, член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі інтэгратыўнай антрапалогіі, член Прэзідыума Міжнароднай асацыяцыі «Sport Kinetics».
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1973).
Працавала ў НДІ фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (1997—2000, дырэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (1976—1997 і з 2000, факультэт аздараўленчай фізічнай культуры і турызму, кафедра фізічнай рэабілітацыі, прафесар, у 1993—1999 — загадчык кафедры, прарэктар па навуковай рабоце).
Навуковыя інтарэсы: псіхолага-педагагічныя і медыка-біялагічныя праблемы ў спорце; фізічная рэабілітацыя; эргатэрапія; адаптыўная фізічная культура.
Узнагароды
Знак «За заслугі ў развіцці фізічнай культуры і спорту» (Беларусь, 2003), медаль «10 гадоў падпісання Дагавора аб стварэнні Саюзнай Дзяржавы» і інш.
Калоніі Партугаліі
Калоніі Партугаліі — сукупнасць заморскіх ў адносінах да тэрыторый свету, якія знаходзіліся ў каланіяльнай залежнасці ад гэтай метраполіі і ўтваралі на чале з ёй у XV - XX стагоддзях Партугальскую каланіяльную імперыю (Império Colonial Português).
Казальначэта
Казальначэта (Casalnoceto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 907 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 70 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 15052. Тэлефонны код — 0131.
Камрат
Камрат (Comrat, ) — горад на поўдні Малдовы, сталіца Гагаузіі. Найбуйнейшы па колькасці насельніцтва горад, важнейшы транспартны вузел, палітычны, эканамічны, культурны і навуковы цэнтр Гагаузскай аўтаноміі.
Камрат знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Буджакскага стэпу на рацэ Ялпуг. Адміністрацыйны цэнтр Камрацкага раёна. Камрат мае асаблівы статус у адміністрацыйным падзеле Малдовы, — ён з'яўляецца муніцыпіем. Адлегласць ад Кішынёва — 92 км, 230 км — да Адэсы.
Іван Дзмітрыевіч Луцэвіч
Іван Дзмітрыевіч Луцэвіч (нар. ) — беларускі хакеіст (хакей на траве). Майстар спорту Беларусі. Нападнік клуба «Мінск».
Біяграфія
На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР а. Замасточча, трэнер — Г. М. Грыбоўскі. У наш час атрымлівае падрыхтоўку ў РЦАП, асабістыя трэнеры — С. У. Драздоў, Г. М. Грыбоўскі. Выступае за КХТ «Мінск» і.
Нацыянальны дамен верхняга ўзроўню
Нацыянальны дамен верхняга ўзроўню - дамен верхняга ўзроўню прызначаны асобнай краіне, напрыклад .by - для Беларусі, .uk - для Вялікабрытаніі.
Сэмэніўка (Блызнюкыўскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Блызнюкыўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
NGC 5008
NGC 5008 (іншыя абазначэнні — IC 4381, IRAS14087+2545, UGC 9073, ZWG 132.78, MCG 4-33-42, ZWG 133.1, HCG 71A, PGC 50629) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нарвская (станцыя метро)
«Нарвская» — станцыя Пецярбурскага метрапалітэна. Адкрытая ў 1955 годзе. Размешчана на Кіраўска-Выбаргскай лініі, паміж станцымі «Балтыйская» і «Кіраўскі завод».
Выхад у горад
Выхад у горад на плошчу Стачак.
Архітэктура
Нарвская — пілонная станцыя глыбокага залажэння (глыбіня 52 м).
Ісабель Марцінес дэ Перон
Марыя Эстэла Марцінес дэ Перон, вядомая пад імем Іcабель (ісп. María Estela Martínez de Perón;, Ла-Рыёха, Аргенціна) — трэцяя жонка Хуана Перона, прэзідэнта Аргенціны, і першая жанчына-прэзідэнт Аргенціны ў 1974—1976 гадах. Першая ў свеце жанчына-прэзідэнт.
Першая лэдзі
З будучым мужам пазнаёмілася ў Панаме, дзе працавала танцоўшчыцай ў начным клубе. Разам з Перонам пераехала ў Іспанію ў 1960 годзе. Пад ціскам царквы Перон быў вымушаны ажаніцца на ёй (хоць Ісабель была маладзейшай за яго на 35 гадоў).
Калі Перон пачаў вяртацца ў палітыку, Ісабель нярэдка ездзіла па яго даручэннях ў розныя краіны Паўднёвай Амерыкі і ў Іспанію. У гэты час з ёй пазнаёміўся філосаф-містык Хасэ Лопес Рэга, які да адхілення ад улады аказваў на яе вялікі ўплыў. Пад ціскам сваёй жонкі Перон прызначыў Лопеса сваім асабістым сакратаром, пазней той стаў міністрам. Пасля Хасэ Лопес Рэга стаў лідарам аргенцінскіх «эскадронаў смерці» — праварадыкальнай антыкамуністычнага аргенцінскага альянсу.
У адрозненне ад ранейшай жонкі Перона, Евы (Эвіты) Перон, якую яна нагадвала знешне, Ісабель была досыць слабавольнай і не грала актыўнай ролі ў палітыцы.
I з’езд Камуністычнай партыі Літвы і Заходняй Беларусі
Першы з'езд Камуністычнай партыі Літвы і Заходняй Беларусі. Адбыўся нелегальна 1—3 кастрычніка 1918 г. у акупіраванай германскімі войскамі Вільні. Прысутнічалі 34 дэлегаты ад амаль 800 членаў партыі.
Парадак дня:
Па ўсіх асноўных пытанняў выступаў П. Эйдукявічус, ён а падрыхтаваў амаль усе праекты рэзалюцый з'езда. У рэзалюцыях па дакладах Часовага цэнтральнага бюро і з месцаў з'езд адобрыў ініцыятыву рэвалюцыйных сацыял-дэмакратаў па стварэнні рэвалюцыйнай партыі рабочага класа і асудзіў правых сацыял-дэмакратаў, якія «зацямняюць класавую свядомасць пралетарыяту, пакідаюць яго бяззбройным у барацьбе і аддаюць на з'ядзенне сваёй і германскай буржуазіі». З'езд ахарактарызаваў сусветную вайну як захопніцкую і ўказаў на цяжкія яе наступствы для Літвы, якая знаходзілася пад акупацыяй кайзераўскай Германіі. Выйсце з вайны і вызваленне працоўных ад прыгнёту буржуазіі з'езд бачыў у сацыялістычнай рэвалюцыі. Было рэкамендавана партыйным арганізацыям ствараць прафсаюзы і рабочыя кааператывы на кожнай фабрыцы і заводзе, у кожнай вёсцы. З'езд даў палітычную ацэнку розным дробнабуржуазным партыям, якія «з'яўляюцца свядомымі ці несвядомымі віноўнікамі ўсіх паражэнняў пралетарыяту ў яго барацьбе». Канстатавалася, што ствараемая Кампартыя з'яўляецца партыяй новага тыпу, якая ставіць галоўнай мэтай барацьбу за сацыялістычную рэвалюцыю і дыктатуру пралетарыяту, за савецкую ўладу і пабудову сацыялізму. З'езд пацвердзіў рашэнне партыйнай нарады (14 жніўня 1918 г.) і I канферэнцыі Кампартыі Літвы і Заходняй Беларусі (15 верасня 1918 г.) аб прыняцці праграмы РКП(б) і назве партыі камуністычнай. Абвясціў сябе I з'ездам Кампартыі Літвы і Заходняй Беларусі 1-й акупацыі. На самай справе ён быў з'ездам толькі Кампартыі Літвы, таму што прадстаўнікі партыйных арганізацый, якія існавалі на тэрыторыі Заходняй Беларусі, у ім не ўдзельнічалі.
З'езд прыняў статут партыі і абраў 7 членаў ЦК КПЛіЗБ П. Эйдукявічуса, Р. Піляра, К. Керновіча, С. Грыба, А. Бразджыеніса, А. Якшэвічуса, І. Летувайціса. З'езд завяршыў стварэнне Кампартыі Літвы і вызначыў яе аснооўныя задачы.
Павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Павет Вялікага Княства Літоўскага — адміністрацыйна-тэрытарыяльная і судова-адміністрацыйная адзінка.
Этымалогія слова
Па адной версіі, этымалагічна тэрмін паходзіць ад větь («галіна», «галінка»), які даў («акруга», «размечаная дзялянка зямлі»).
Па іншай версіі, «павет» паходзіць ад слова «веча» і даслоўна абазначае раён, у якім мужчынскае насельніцтва збіраецца на адзінае веча для вырашэння мясцовых пытанняў. Там вызначаўся і памер паветаў.
Гісторыя
У часы Вялікага Княства Літоўскага буйной тэрытарыяльнай адзінкай з’яўлялася воласць. Воласцю называлі комплекс паселішчаў, цэнтрам якіх быў адзін маёнтак, прычым такая воласць не абавязкова ўтварала кампактны абшар. Воласць звычайна ахоплівала 10—30 і больш сельскіх паселішчаў.
У першай палове XVI стагоддзя паветам называлі буйную воласць, цэнтрам якой з’яўляліся замак або горад, якія належалі кароне, і якія не мелі сваіх органаў кіравання. Да рэформы 1565—1566 гадоў тэрміны «воласць» і «павет» часта былі сінонімамі. Буйныя паны-землеўладальнікі ў паветах падпарадкоўваліся ваяводам, а дробныя — намесніку павятовага цэнтра. Часам пад паветам мелі на ўвазе толькі тэрыторыю, падкантрольную намесніку, — у гэтым выпадку павет азначаў намесніцтва.
Статус паветаў афіцыйна быў вызначаны ў 1564—1566 гадах, калі ў Вялікім Княстве Літоўскім былі ўведзеныя новыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі — ваяводствы; намінальна з 1413 года існавалі толькі два ваяводствы — Віленскае і Троцкае. Дадалося яшчэ 5 ваяводстваў: Віцебскае, Полацкае, Новагародскае, Смаленскае і Падляшскае. Пасля ўтварыліся Мсціслаўскае, Берасцейскае, Менскае, Валынскае і Брацлаўскае (на Падоллі) ваяводствы. У выніку адміністрацыйных рэформ воласці, якія уваходзілі ў ваяводствы, былі аб’яднаны ў больш буйныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя акругі — паветы.
У склад Віленскага ваяводства былі ўключаны: Ашмянскі, Браслаўскі i Лідскі паветы, a ў Троцкае ваяводства — Гарадзенскі павет. Гэтыя змяненні не паўплывалі на тое, што ў дзяржаўных, прыватных i царкоўных уладаннях заставаўся падзел на воласці — традыцыйныя тэрытарыяльна-адміністрацыйныя адзінкі, якія адлюстроўвалі плошчу размяшчэння i дзейнасці сельскай абшчыны.
У 1565 годзе Віленскі сойм падзяліў Вялікае Княства Літоўскае на 13 ваяводстваў і 30 паветаў (Аршанскі, Ашмянскі, Бельскі, Берасцейскі, Браслаўскі, Ваўкавыскі, Віленскі, Вількамірскі, Віцебскі, Гарадзенскі, Дарагічынскі, Жамойцкі, Кіеўскі, Ковенскі, Крамянецкі, Лідскі, Луцкі, Мазырскі, Мельніцкі, Менскі, Мсціслаўскі, Новагародскі, Пінскі, Полацкі, Рэчыцкі, Слонімскі, Старадубскі, Троцкі, Уладзімірскі, Упіцкі). 16 паветаў знаходзіліся ў межах сучаснай Беларусі, астатнія ва Украіне і Балтыі. Пасля рэформы 1566 года Віленскае ваяводства складалася з пяці паветаў, Троцкае ваяводства з чатырох, Новагародскае і Падляшскае ваяводствы з трох, Кіеўскае, Віцебскае, Брэсцкае, Менскае з двух, Валынскае з трох. Слуцкае княства Алелькавічаў-Радзівілаў з 1507 года захавалася як асобная адміністрацыйная адзінка Новагародскага павета. У 1791 годзе яно ўвайшло ў Случарэцкі павет. Гэты падзел, які зацвердзіў Літоўскі Статут 1588 года, заставаўся да канца XVIII стагоддзя. У XVII стагоддзі з’явіліся Смаленскі і Старадубскі паветы, а ў апошнія гады існавання Рэчы Паспалітай былі ўтвораны Анікштынскі, Бярозаўскі, Завілейскі, Запінскі, Кобрынскі, Мерацкі, Прэнскі, Расейнскі, Сакольскі, Случарэцкі, Сталавіцкі, Цельшаўскі, Шавельскі, Эйшышкскі паветы.
У гістарыяграфіі Вялікага Княства Літоўскага няма адназначнага погляду на гэты працэс. Напрыклад, М. К. Любаўскі прытрымліваўся думкі, што «павет» Вялікага Княства Літоўскага — сінонім колішняй «зямлі», часта азначаў адміністрацыйную і маёмасную цэласнасць рэгіёна, і фігуруе ў крыніцах не як юрыдычны тэрмін, а як агульнае абазначэнне пэўнай тэрыторыі. Ф. І. Леантовіч лічыў «павет» самакіруючым гаспадарчым ўтварэннем шляхты. І. І. Лапо згаджаўся з Леантовічам, але толькі ў дачыненні да перыяду пасля рэформы 1565—1566 гадоў. Ён адзначаў, што створаныя ў 1565—1566 гадах новыя паветы, якія былі выразна пэўнымі адзінкамі рэгіянальнага падраздзялення Вялікага Княства Літоўскага, атрымалі два значэння: па-першае, яны сталі тэрытарыяльным падраздзяленнем дзяржавы і, па-другое, яны сталі дзяленнем шляхты княства на групы, на «шляхецкія карпарацыі».
Структура павятовага кіравання вызначана статутамі Вялікага Княства Літоўскага 1566 і 1588 гадоў. Паветы раздзяляліся на прыходы, прыходы — на вёскі. Прыходам кіраваў сельскі войт. На чале павета стаяў стараста. Ён прызначаўся вялікім князем літоўскім і Радай. Прававое становішча старасты залежыла ад павета, які ён узначальваў, ад паходжання старасты і роднасных сувязяў. Стараста, як і ваявода, абавязаны быў сачыць за парадкам, наглядаць за гаспадаркай дзяржаўных маёнткаў і за паступленнем даходаў, клапаціцца аб боягатоўнасці замкаў, збіраць апалчэнне ў выпадку небяспекі, разглядаць крымінальныя справы, сачыць за выпраўленнем судаводства. У кожным павеце заснаваны быў земскі суд.
У павеце таксама былі пасады ключніка, гараднічага, харунжага (павятовага сцяганосца, які збіраў жыхароў павета у выпадку ваеннай пагрозы). Памочнікам старасты па ваенных справах быў маршалак павятовы, які кіраваў павятовым апалчэннем шляхты. Ён жа ў адсутнасці старасты старшыняваў на пасяджэннях павятовага савета. Адміністрацыйна-судовыя функцыі ў павеце мог выконваць памочнік старасты — падстараста. Большая частка бягучай работы па мясцоваму самакіраванні ўскладалася на цівуноў. У іх абавязак ўваходзіла разнастайная адміністрацыйная і гаспадарчая дзейнасць у павеце; ад іх патрабавалася прысутнічаць у дэпутацкім судзе і выконваць судовыя абавязкі ў парафіях. Пазней, калі колькасць каралеўскіх маёнткаў змяншалася, зменшвалася і колькасць цівуноў, і іх функцыі. У XVIII стагоддзі ў Вялікім Княстве Літоўскім засталося толькі двое цівуноў: віленскі і троцкі, якія выбіраліся земскімі соймікамі і зацвярджаліся каралём. На Жамойці засталося 12 цівуноў, яны прызначаліся каралём.
Саслоўна-прадстаўнічымі органамі ў павеце былі соймікі, якія заканадаўча уведзеныя Літоўскім Статутам 1566 года. На іх маглі прысутнічаць усе шляхцічы павета. На сойміках абмяркоўваліся мясцовыя і агульнадзяржаўныя справы. Павятовыя соймікі збіраліся штогод і нават некалькі разоў у год. Старшыняваў або найбольшы па пасадзе пан або маршалак павятовы. На сойміках выбіраліся два дэпутаты ад шляхты на вальны (усеагульны) сойм, ім даваліся просьбы і скаргі да ўлады. На сойміках таксама выбіраліся кандыдаты ў земскія і падкормскія суды, пазначаліся памеры падаткаў на патрэбы павета.
Да сярэдзіны XVI стагоддзя некаторыя з паветаў складаліся са свайго роду падпаветаў на чале з старастамі ніжэйшага рангу. У Валынскай, Усходнепадольскай і Кіеўскай землях перад 1566 годам паветы былі старасцінскімі акругамі, а ў створаных гэтага ж года Валынскім і Брацлаўскім ваяводствах, а таксама ў Кіеўскім ваяводстве (існавала з 1471 года) — судова-адміністрацыйнымі акругамі.
На беларускіх землях з 1772 года тэрмін «павет» афіцыйна выкарыстоўваўся нараўне з тэрмінам «уезд» да 1840 года, потым змяніўся тэрмінам уезд. Уезды скасаваны ў 1924 годзе ў сувязі з раённым падзелам абласцей. Павет існаваў у Заходняй Беларусі ў 1921—1939 гг.
Садовая вуліца (Мінск)
Садовая вуліца — вуліца на паўночным захадзе Мінска ў мікрараёне Вялікі Лес Першамайскага раёна.
Размяшчэнне
Фактычна складаецца з двух частак, звязаных паміж сабой скрыжаваннем. Адна частка пачынаецца ад вуліцы Вадалажскага, ідзе на паўночны ўсход паралельна Паштовай вуліцы і перасякаецца з другой часткай вуліцы. Яна, у сваю чаргу, пачынаецца ад вуліцы Бяляева, ідзе на паўднёвы ўсход паралельна вуліцы Вадалажскага і заканчваецца скрыжаваннем з Рагачоўскай вуліцай.
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Уручча».
Карнюткі
Карню́ткі (, Карнютки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Залескага сельсавета.
Рудка-Чэрвынска
Рудка-Чэрвынска (Рудка-Червинська) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Агрэман
Агрэман (agrément — адабрэнне, згода) — папярэдняя згода адной дзяржавы на прызначэнне пэўнай асобы ў якасці кіраўніка дыпламатычнага прадстаўніцтва іншай дзяржавы.
Нарматыўная база
Агрэман прадпісваецца Венскай канвенцыяй аб дыпламатычных зносінах.
Агульнапрынятыя правілы
У адпаведнасці з практыкай шэрагу краін агрэман запытваецца вусна, такім жа шляхам паведамляецца адказ. Пасля атрымання агрэман кандыдат становіцца «персона грата»; адмоўны адказ азначае, што дадзеная асоба лічыцца «персона нон грата».
Сэмэніўка (Дэргачыўскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Дэргачыўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Пётр Маркавіч Кузюковіч
Пётр Маркавіч Кузюковіч ( г., вёска Павязынь, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фтызіяхірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў сярэднюю школу ў г. Мінску (1941), Мінскі медыцынскі інстытут (1950). Працаваў урачомм Свіслацкай раённай бальніцы, хірургам Ваўкавыскай раённай бальніцы (1950—1954); загадчыкам хірургічнага аддзялення Слонімскай раённай бальніцы (1954—1957); ардынатарам-хірургам Мінскай 2-й клінічнай бальніцы, 1957; загадчыкам хірургічнага аддзялення Слонімскага туберкулёзнага дыспансера, 1957—1959. З 1959 па 1960 гг. быў малодшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ туберкулёзу, загадваў там жа хірургічным аддзяленнем, 1960—1971, намеснікам дырэктара БелНДІ туберкулёзу па навуковай рабоце, 1971—1974.
Навуковая дзейнасць
У 1962 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Рэзекцыя лёгкіх пры туберкулёзе». У 1969 г. абаронена доктарская дысертацыя («Хірургічнае лячэнне распаўсюджаных формаў туберкулёзу лёгкіх»). З 1974 па 1992 гг. працаваў прафесарам кафедры фтызіятрыі БелДІУУ.
Аўтар 2 манаграфій па праблемах фтызіяхірургіі, больш за 100 навуковых публікацый. Падрыхтаваў 6 кандыдатаў медыцынскіх навук. З’яўляўся членам праблемных камісій па паталогіі лёгкіх пры вучоных саветах Міністэрствам аховы здароўя БССР і СССР.
Старасельскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа
Навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа вёскі Старое Сяло — установа сярэдняй адукацыі ў в. Старое Сяло Мінскага раёна.
Гісторыя
У 1867 годзе ў Старым Сяле было пабудавана народнае вучылішча. З 1883 года школа стала «Старасельскай чатырохкласавай беларускай вышэйшай пачатковай школай».
У 1924 годзе Старасельская школа была самай вялікай у акрузе. У школу хадзілі дзеці за 15 км. У 1933 годзе быў пабудаваны новы будынак школы калгаснай моладзі.
У час вайны ў будынку школы размясціўся нямецкі гарнізон. У 1944 годзе школа была адбудавана. Да 1950 года яна была сямігодкай. А з 1950 года стала сярэдняй школай. У 1977 годзе быў пабудаваны новы 2-х павярховы будынак школы, у якім яна знаходзіцца ў цяперашні час.
З 2010 года сярэдняя школа рэарганізавана ў дзяржаўную ўстанову адукацыю «Навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа в. Старое Сяло».
Віцебскае патрыятычнае падполле
Віцебскае патрыятычнае падполле — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Віцебску і прыгарадзе. Віцебскае падполле, якое аб’ядноўвала 66 падпольных груп, дзейнічала з ліпеня 1941 да чэрвеня 1944 года.
Станаўленне
У 1941 годзе для нелегальнай работы ў горадзе было пакінута больш за 200 чал. Узначаліць работу павінен быў падпольны партыйны цэнтр на чале з сакратаром Віцебскага гаркама КП(б)Б П. I. Івановым. Прадстаўніком ЦК КП(б)Б быў пакінуты 2-гі сакратар Беластоцкага абкама камсамола П. I. Папоў. Абодва яны не выканалі даручэння, самавольна пакінулі горад. Пакінутыя ў падполлі людзі апынуліся ў акупіраваным Віцебску без дакументаў (камуністы старыя дакументы здалі на захоўванне, а новыя Іваноў не выдаў), ім засталіся невядомыя многія канспіратыўныя кватэры, было страчана шмат часу на пошук кіраўнікоў. Многія падпольныя групы ў першы год акупацыі створаны падпольшчыкамі самастойна. Ад партыйнага цэнтра ў горадзе асталіся толькі сакратары Чыгуначнага райкама партыі Б. К. Сямёнаў (да канца 1941 года), П. Г. Грыгор’еў (да мая 1942 года). Адны з першых у ліпені—жніўні 1941 года пачалі барацьбу з акупацыйнымі ўладамі падпольныя групы К. С. Акаловіч і М. Л. Мурашкі — Р. Ф. Махнова (медустановы), А. Я. Белахвосцікава (Стадыённы пасёлак), В. А. Вярбіцкага (Маркаўшчына), У. А. Казлоўскага (электрападстанцыя), А Г. Канаплёва (пазней Л. Дз. Бярозкінай, вузел сувязі), М. А. Купалава (Чэпінскі лесасклад), В. С. Кулагшай (в. Букаціна), П. К. Ляхоўскага (ст. Старое Сяло), Ф. К. Мехава і А. А. Гагулі (чыгуначны вузел), М. Я. Нагібава (вуліцы Гарадоцкія), Е. С. Спірыдонавай (в. Трыніўкі), Л. I. Хрыпача (торфапрадпрыемствы), В. Дз. Шалуха (таракамбінат), сямейная дыверсійная група В. I. Кірыленкі і інш.
У першыя дні акупацыі падпольшчыкі, рызыкуючы жыццём, прымалі па радыё зводкі Саўінфармбюро і распаўсюджвалі іх сярод насельніцтва. Многія мелі радыепрыёмнік і прымалі перадачы з Масквы: М. П. Бабахін, Казлоўскі, У. А. Шанкавяка. Болей як 4 месяцы запісваў зводкі Канаплёў, пакуль не быў арыштаваны і 19 снежня 1941 года закатаваны нямецкімі карнымі ўладамі. Штомесячныя справаздачы жандармерыі, мясцовай камендатуры сведчаць пра масавы характар супраціўлення віцяблян ужо ў першы перыяд акупацыі. Толькі ў лютым 1942 года было арыштавана 953 чалавека, а шмат «парушальнікаў» не было злоўлена. Падпольшчыкі пранікалі ў створаныя нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ўстановы, уладкоўваліся працаваць на аэрадром, чыгуначны вузел, адкрывалі майстэрні па рамонту адзення, абутку, гадзіннікаў, посуду, якія служылі для сустрэч і захоўвання зброі, лістовак. Яны таксама вялі антыфашысцкую агітацыю, падавалі сігналы савецкім самалётам, рабілі дыверсіі, арганізоўвалі ўцёкі ваеннапалонных. Шмат выніковых бомбавых удараў савецкай авіяцыі было зроблена з дапамогай кастроў, ракет, электрычных ліхтарыкаў, якімі сігналілі падпольшчыкі. Зімой 1941—1942 гадоў з лагера ваеннапалонных на тэрыторыі былога 5-га чыгуначнага палка з дапамогай падпольшчыкаў і антыфашыстаў уцяклі каля 3 тыс. ваеннапалонных. Медработнікі на чале з Акаловіч арганізавалі падпольны пашпартны стол, дзе было падроблена і выдадзена каля 100 пашпартоў, шмат медыцынскіх даведак. Нягледзячы на адсутнасць адзінага кіруючага цэнтра ў горадзе і сувязі з неакупаванай тэрыторыяй СССР, 1941 быў важным этапам станаўлення падполля. Да канца 1941 года у горадзе і прыгарадзе барацьбу з акупацыйнымі ўладамі вялі больш за 20 груп. Палавіну з іх стварыла моладзь.
Актыўная фаза
Кожная падпольная група мела канспіратыўную кватэру. Вялікую ролю ў актывізацыі падполля адыгралі партызанскія атрады і спецгрупы, якія дзейнічалі ў наваколлі Віцебска: У. Д. Буцьянава — М. Ф. Біруліна, М. I. Кавалёва («Байкал»), М. П. Шмырова («Бацька Мінай»), А. П. Максіменкі, М. Р. Яфімава («Армеец»), Ю. С. Рудакова («Жорж», «Ягор»), П. А. Крылатых («Орлікаў», «Панкоў»), А. О. Берзіна, П. В. Буткевіча, разведгрупы В. А. Мядзведзева («Іспалін»), М. М. Стаховіча («Макс»), а таксама разведчыкі: А. С. Вінаградава («Каця»), М. М. Кірухіна («Вікторыя Трохава»), В. I. Чыркоў («Бяліцкі»), М. К. Янін («Грак», «Андрэеў»), В. Ф. Машканаў, М. А. Шпакаў, В. Пінчук, Т. I. Пілат. Падпольшчыкі ўстанаўлівалі сувязі са спецгрупамі, пераймалі іх формы і спосабы канспіратыўнай работы, выкарыстоўвалі радыёстанцыі. Сумеснае дзеянне разведчыкаў і падпольшчыкаў дазволіла на працягу 5 месяцаў, з красавіка 1942 года, радыёстанцыі групы У. А. Мядзведзева («Іспалін») паведамляць разведданыя.
У верасні 1942 года па лініі ЦК КП(б)Б у Віцебск была накіравана група з 17 чал. на чале з В. З. Харужай, каб атрымаць з прыфрантавога Віцебска больш поўную праўдзівую інфармацыю. Дакументы, падрыхтаваныя для групы, былі непрыгодныя, 104 адрасы, якія былі ў Харужай, патрабавалі праверкі. Тым не менш за 2 месяцы сваёй дзейнасці Харужая ўстанавіла кантакты больш чым з 20 падпольшчыкамі, зрабіла даволі вялікую работу, але 13 лістапада 1942 года была арыштавана і пасля жорсткіх катаванняў 4 снежня 1942 года расстраляна. У 1942 годзе ўзнікла вялікая колькасць новых груп у Віцебску Арлоўскага, Бекішава, Г. К. Грабяньковай, В. М. Дзяюсава, М. А. Журынскай, Т. А. Ламаносенка, А. I. Ліпці, Т. А. Марудава, А. А. Сакаловай, сясцёр А., М., З. і Г. Саладухіных, I. С. Вялава, М. А. Ляхоўскага, сям’і Свечкіных; у прыгарадзе — В. А. Азеуша (в. Букаціна), З. Я. Гваздзёвай (пас. Лужасна), П. П. Грунтова (вучэбная гаспадарка «Падбярэззе»), М. I. Еўдакімава (в. Альгова), Д. П. Земляковай (ст. Лосвіда, в. Доўжа), А. М. Казлова (в. Сасноўка), З. Ф. Кочатавай (в. Батрукі), Р. Ф. Макеева (торфапрадпрыемства «Гараднянскі мох»), А. В. Міхайлоўскай — Р. М. Гіро (в. Лётцы), I. А. Сідарэнкі — Пабудзея (в. Бабішчы) і інш. Усяго ў 1942 годзе падполле налічвала 56 груп.
7 красавіка 1943 года зацверджаны Віцебскі падпольны гаркам КП(б)Б (сакратар В. Р. Кудзінаў). Па-за горадам 1 чэрвеня 1942 года створаны падпольны гаркам ЛКСМБ (сакратар Н. С. Самуйлава). У барацьбе з ворагам плённым было баявое ўзаемадзеянне падполля і партызан, з дапамогай якіх падпольныя групы забяспечваліся дыверсійнай тэхнікай, газетамі, лістоўкамі. Падпольшчыкі ў сваю чаргу здабывалі для партызан зброю, боепрыпасы, медыкаменты, хлеб, гаручае, разведінфармацыю, перапраўлялі людзей для папаўнення атрадаў, нярэдка разам праводзілі баявыя аперацыі. Іх сумеснымі намаганнямі ў наваколлі горада былі разгромлены нямецкія гарнізоны ў вучгасе «Падбярэззе», маёнтку Білева, вёсках Бібіраўка, Мазалава, Стасева і інш. У лістападзе 1943 года група падпольшчыкаў на чале з Нагібавым і партызаны агнём падтрымалі наступаючыя часці Чырвонай Арміі. Спрабуючы разграміць партызанскі рух і знішчыць падполле, з канца 1942 года нямецкія акупацыйныя ўлады сталі праводзіць буйныя карныя экспедыцыі супраць партызан і адначасова засылаць у падполле групы падрыхтаваных правакатараў. У выніку іх дзейнасці разгромлены многія падпольныя групы, парушыліся сувязі з кіруючымі органамі і партызанамі. Але на працягу 1943 года было створана 10 новых груп: В. Т. Амельчанкі, I. I. Анапрыенкі, А. П. Барадзіна, А. Ф. Гамаюнава, I. С. Ермакова, A. Г. Крукава, В. Т. Кутняка, Р. С. Пісарэўскага, Г. М. Рускіх, I. М. Чайкі. Віцебскім падпольшчыкам дапамагалі нямецкія і чэшскія антыфашысты К. Шрадэр, Ф. Шнайдэр, В. Крэузігер, B. Шмок, Э. Паленга, I. Лойда.
Спыненне дзейнасці
Восенню 1943 года была вызвалена частка Віцебскай вобласці, фронт замацаваўся за 80 км ад Віцебска. Нямецкія акупацыйныя ўлады пачалі эвакуацыю сваіх устаноў, з кастрычніка — прымусовы вываз насельніцтва. База для дзейнасці падпольшчыкаў звужалася, і падпольныя групы пачалі арганізавана пакідаць горад і ўлівацца ў партызанскія атрады. У сакавіку 1944 года, калі Віцебск быў аб’яўлены крэпасцю, ён абязлюдзеў. На дзень вызвалення тут было ўсяго 118 жыхароў. У барацьбе з акупантамі загінуў кожны трэці віцебскі падпольшчык.
Памяць
У Віцебску ў гонар падпольшчыкаў устаноўлены помнікі і мемарыяльныя дошкі, іх імёнамі названы вуліцы горада.
Герман Эміль Фішэр
Эміль Герман Фішэр (Hermann Emil Fischer;,  — , ) — нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1902).
Біяграфія
Фішэр паступіў у Бонскі ўніверсітэт ў 1872, але ў тым жа годзе перавёўся ў Страсбургскі ўніверсітэт. Скончыўшы яго ў 1874 з работай па фталеіну, быў пакінуты пры ўніверсітэце. У 1875 ён адправіўся ўслед за адным са сваіх настаўнікаў у Мюнхенскі ўніверсітэт і ў 1879 стаў прафесарам хіміі. У 1881 прызначаны прафесарам ва ўніверсітэце ў Эрлангене. У 1888 запрошаны прафесарам хіміі ва ўніверсітэт у Вюрцбурга. У 1892 запрошаны ва ўніверсітэт у Берліне, дзе ён працаваў да самай смерці ў 1919.
Petrophassa
Petrophassa — невялікі род галубоў, якія жывуць у Аўстраліі і роднасныя віду. Род ўключае 2 віды.
Склад роду
Гэты род не з'яўляецца блізкароднасным або, а таксама іншым відам галубоў Еўропы, Паўночнай Афрыкі і Азіі.
Распаўсюджванне
Прадстаўнікі роду жывуць у Аўстраліі.
Паводзіны
У вялікай ступені прыстасаваныя да пражывання на паверхні зямлі ў засушлівых раёнах. Харчуюцца ў асноўным насеннем. Гняздо размяшчаецца прама на зямлі або на скальным агаленні. Кладка складаецца з двух яек, інкубацыйны перыяд доўжыцца ад 16 да 18 дзён.
Турэцкі
Турэцкі — прозвішча.
2-я Пясочная вуліца (Мінск)
2-я Пясочная вуліца — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска ў колішнім пасёлку Азярышча, які ў 1989 годзе быў далучаны да Мінска.
Перасячэнні
Вуліца размешчана на паўночна-ўсходняй ускраіне горада Мінска і перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Паблізу размешчана станцыя «Азярышча» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.
Бурма (Карагандзінская вобласць)
Бурма — сяло ў Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бурмінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 64 км на захад ад раённага цэнтра, сяла Аксу-Аюлы. Код КАТА — 356445100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1241 чалавек (625 мужчын і 616 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1218 чалавек (618 мужчын і 600 жанчын).
Сэмэніўка (Зачэпыліўскі раён)
Сэмэніўка (Семені́вка) — вёска ў Зачэпыліўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Баі за Хамеру (2020)
Баі за Хамеру — эпізод ваеннага канфлікту ў Тыграі.
Бітва
9 лістапада з горада былі выведзены сілы спецыяльных аперацый НФВТ, пакінуўшы Хамеру выключна на апалчэнне. Войскі перакінулі на іншыя праблемныя ўчасткі фронту. Ніякіх значных абарончых сістэм не было створана, і большасць сіл паўстанцаў былі размешчаны ўздоўж ракі Тэкэзэ, маючы пры сябе аўтаматы Калашнікава, кулямёты і некаторую колькасць снайперскіх вінтовак.
Неўзабаве ў лагеры Хеліган ля эрытрэйскай мяжы пачалася першая перастрэлка, дзе на мосце праз Тэкэзэ быў забіты адзін баец УС Эфіопіі. Яшчэ два вайскоўца атрымалі раненні. Пасля з Хелігана пачаўся артылерыйскі агонь. У выніку абстрэлаў загінулі і былі паранены мірныя жыхары, а таксама пашкоджаны розныя збудаванні. Паводле звестак лекараў бальніцы Кахсай Абера, было паранена каля 200 мірных жыхароў і 46 чалавек загінулі. Многія лекары беглі ў суседнія гарады ці Судан. Некаторыя медсупрацоўнікі перавезлі каля 50 параненых у бяспечны Адэбай. Снарады патрапілі і ў ваенныя мэты, такія як закінутая турма, якая ператварылася ў ваенны лагер спецназа НФВТ. Абстрэлы працягвалася да вечара і аднавілася раніцай наступнага дня.
10 лістапада федэральныя войскі захапілі аэрапорт Хамера. У той жа дзень мясцовыя апалчэнцы адкрылі кулямётны агонь па салдатах, якія перасякалі мост Тэкезэ з Эрытрэі ў Эфіопію. Да гэтага часу спецназ паўстанцаў ужо вярнуўся ў горад, абстраляўшы з цяжкага ўзбраення эрытрэйскую тэрыторыю, але потом зноў пакінуў Хамеру і рушыў на цэнтральны Тыграй.
Каментуючы бітву за горад, прэзідэнт рэгіёну Тыграй Дэбрэцыан Гебрэмікаэль заявіў, што ў баявых дзеяннях на баку ўрада ўдзельнічае эрытрэйская армія. Аднак урад Эрытрэі адмаўляў свой удзел у вайне.
11 лістапада мясцовыя апалчэнцы цалкам страцілі кантроль над Хамерай.
Наступствы
Пасля захопу горада тут адбыліся масавыя забойствы мірных жыхароў. Бежанцы, што далі інтэрв’ю Daily Telegraph, прыпісвалі адказнасць за разню амхарскім апалчэнцам, у тым ліку байцам Фано і ўрадавай арміі.
29 лістапада Эфіопская вяшчальная карпарацыя заявіла, што недалёка ад аэрапорта Хамера было знойдзена 70 пахавальных ям,. У тэлерэпартажы ананімны ваенны чыноўнік прыпісаў забойствы НФВТ.
Сасніўка (Камінь-Кашырскі раён)
Сасніўка (Сосні́вка) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Віктар Пятровіч Стрэльнікаў
Віктар Пятровіч Стрэльнікаў (нар., с. Казлоўка, Цярноўскі раён, Варонежская вобласць, Расія) — беларускі урач-анатом. Доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар (1972).
Біяграфія
Скончыў Варонежскі дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1956 годзе. Працаваў у Варонежскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1958—1971, прафесар кафедры нармальнай анатоміі), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 1972, прафесар кафедры анатоміі, у 1972—2001 — загадчык кафедры, 1977—1978 — дэкан факультэта завочнага навучання, 1980—1985 — прарэктар па навукова-даследчай рабоце).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: нармальная анатомія чалавека; спартыўная антрапалогія.
Узнагароды
Званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1987) і інш.
Цецява
Цецява́ — рака на Украіне і на мяжы Добрушскага раёна Гомельскай вобласці з Чарнігаўскай вобласцю, правы прыток ракі Сноў. Даўжыня 19,2 км, у тым ліку на мяжы з Беларуссю 5,5 км. Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Усохі Добрушскага раёна, вусце ў Чарнігаўскай вобласці, на паўднёвай ускраіне вёскі Горск. Рэчышча ад вытоку на працягу 1,2 км каналізаванае.
Рыгор Раманавіч Кручок
Рыгор Раманавіч Кручок (, вёска Навасёлкі, Барысаўскі павет, Мінская губерня, цяпер у  — ) — гісторык беларускай медыцыны, арганізатар аховы здароўя БССР, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Бацька беларускага хірурга Аляксандра Кручка.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і селяніна. Скончыў рабочы факультэт БДУ (1935), Мінскі медыцынскі інстытут (1940). Загадчык Кішчана-Слабодскім сельскім медыцынскім участкам у Барысаўскім раёне, 1940; малодшы ўрач мотастралковага палка Беларускай ваеннай акругі, 1940—1941; інтэрн кафедры судовай медыцыны Мінскага медыцынскага інстытута, 1941.
У перыяд Вялікай Айчыннай вайны камандзір аддзялення санітарна-хімічнай абароны медыка-санітарнага батальёна на Заходнім, Волхаўскім, Данскім франтах, 1941—1942; перанёс цяжкае раненне; ардынатар, начальнік аддзялення эвакашпіталю на Волхаўскім фронце, 1943—1944. Намеснік галоўнага дзяржаўнага V санітарнага інспектара Наркама аховы здароўя БССР, начальнік упраўлення кадрамі Наркама аховы здароўя, 1944—1945. Загадчык Баранавіцкага, Мiнскага абласных аддзелаў аховы здароўя, 1945—1949.