cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свята-Мікалаеўская царква (Торунь)
Свята-Мікалаеўская царква  — парафіяльная драўляная праваслаўная царква ў Торуні. Яна належыць да Куяўска-Паморскага благачыння Лодзінска-Пазнаньскай епархіі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Да прыхода прыпісана Свята-Аляксандра-Неўская царква (Аляксандраў Куяўскі).
Гісторыя
Царква знаходзіцца ў пераабсталяваным драўляным будынку былой евангельска-лютэранскай царквы, пабудаванай у 1888 годзе. і з’яўляецца адзіным узорам сакральнага драўлянага дойлідства ў Торуні.
Раймунд Бжазоўскі
Раймунд Бжазоўскі (Rajmund Brzozowski, Rajmundus Brzozowski; 7 снежня 1763 у Літве — 23 жніўня 1848 у Маса-Лубрэнсэ каля Неапаля) — каталіцкі дзеяч, езуіт, філолаг.
У Таварыства Ісуса ўступіў 17 верасня 1780 года ў Полацку. У 1791 г. высвечаны на ксяндза, а 2 лютага 1798 г. склаў апошнія зарокі. Працаваў прафесарам рыторыкі ў калегіумах у Оршы (1788—1789, у 1794—1798 - яшчэ і ўзначальваў там настаўніцкую семінарыю) і Магілёве (1793—1794), а таксама прафесарам філасофіі і матэматыкі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1799—1800). Потым вёў прапаведніцкую дзейнасць у Магілёве, Оршы і Віцебску. Пасля вяртання ў Полацк — прафесар філасофіі і матэматыкі (1805—1806), схаластычнай філасофіі, кананічнага права і свяшчэннага пісання (1806—1814). З пераўтварэннем калегіума ў Полацкую езуіцкую акадэмію займаў у ёй высокія пасады: канцлера (1814—1817) і рэктара (1817—1820), апошняга ў гісторыі гэтай навучальнай установы.
Пасля выгнання езуітаў з межаў Расійскай імперыі (1820) выехаў у Рым, дзе ўдзельнічаў у ХХ Генеральнай кангрэгацыі Таварыства Ісуса і стаў асітэнтам новаабранага генерала Луіджы Фортыса. У 1829 г. прадстаўляў Нямецкую правінцыю ордэна на ХХІ Генеральнай кангрэгацыі. Браў актыўны ўдзел у працы польскага эміграцыйнага асяродку. Апошнія гады жыцця правёў у Неапалі.
Бжазоўскі апублікаваў дзве працы ў «Полацкім штомесячніку»: O sposobie zatrzymania I rozmnoźenia zdrowego smaku mowy i vymowy ojczystej (odczyt na publicznem posiedzieniu akademii dnia 16 września 1818 r.) і Rozbiór sztuki rymotwórczej Horacyusza. Пазней гэтыя матэрыялы былі ўключаны ў «Слоўнік вядомых польскіх пісьменнікаў» (Słownik sławnych pisarzy polskich). Пакінуў пасля сябе «Слоўнік польскіх пісьменнікаў», фрагмент якога (ад А да Е) захаваўся ў Ватыканскай бібліятэцы.
Пакаранне смерцю Садама Хусейна
Па паведамленнях агенцтва Аль-Арабія, Садам Хусейн быў павешаны ў штаб-кватэры ваеннай разведкі Ірака, размешчанай у шыіцкім квартале Багдаду Аль-Хадэрнія. Ля эшафота прысутнічала абмежаваная колькасць асоб: члены амерыканскага ваеннага камандавання (па іншых даных, амерыканцаў на месцы не было ), іракскія чыноўнікі, некалькі суддзяў і прадстаўнікі ісламскага духавенства, а таксама лекар і відэааператар (як і планавалася, апошнія хвіліны жыцця Садама былі зняты на відэа).
Акрамя афіцыйнага запісу, атрымала распаўсюджванне таксама неафіцыйная здымка, зробленая мабільным тэлефонам. Перад тым, як ісці на эшафот, Садам прачытаў вызнанне веры (шахада) і вымавіў: ''«Бог вялікі. Ісламская Абшчына (Ума) пераможа, і Палесціна — арабская тэрыторыя»''. Апошняй яго просьбай было перадаць Каран, які ён трымаў у руках. Прысутныя абсыпалі Садама абразамі і выкрыквалі: ''«Муктада! Муктада!»'', нагадваючы пра лідара радыкальных шыітаў Муктаду ас-Садра. Калі Садаму накінулі вяроўку на шыю, адзін з ахоўнікаў сказаў, нагадваючы аб пакараных ім шыітах: «Так было з тымі, хто моліцца Мухамеду і сям’і Мухамеда». Садам іранічна запярэчыў: «Гэта адвага, па-вашаму?». Навакольныя адказвалі: «Далоў дыктатуру!», «Адпраўляйся ў пекла!», «Няхай жыве Мухамед Бакер ас-Садр!» (дзядзька Муктады, пакараны смерцю Садамам).
Пазней з’явілася інфармацыя, згодна з якой Муктада ас-Садр быў адным з катаў Садама; афіцыйныя крыніцы гэта адмаўляюць. Адзін з суддзяў заклікаў навакольных да парадку. Садам сказаў «Хай будуць праклятыя амерыканцы і персы!», зноў прачытаў шахаду, і, калі пачаў чытаць яе зноў, платформа эшафота апусцілася. Праз некалькі хвілін лекар канстатаваў смерць, цела знялі і паклалі ў труну. Начальнік аховы магілы Садама Хусейна пасля сцвярджаў, што пасля пакарання смерцю на целе прэзідэнта было зроблена шэсць нажавых ран: чатыры на пярэдняй часткі цела і дзве — на спіне, але афіцыйна гэта не пацверджана. Увечары цела экс-прэзідэнта было перададзена прадстаўнікам племя Абу Насір, да якога ён належаў. Бліжэй да ночы астанкі Садама Хусейна былі дастаўлены амерыканскім верталётам у Тыкрыт. У галоўнай мячэці Аўджы ў чаканні цела экс-прэзідэнта да таго часу ўжо сабраліся прадстаўнікі яго клана. Садама пахавалі на досвітку наступнага дня ў роднай вёсцы каля Тыкрыта, побач (у трох кіламетрах) з загінулымі ў 2003 годзе сынамі і ўнукам. Сам Хусейн называў два месцы, дзе хацеў бы быць пахаваны — альбо ў горадзе Эр-Рамадзі, альбо ў родным паселішчы.
Праціўнікі Садама сустрэлі яго пакаранне смерцю з радасцю, а прыхільнікі ўчынілі выбух у шыіцкім квартале Багдаду, у выніку якога загінулі 30 і былі паранены блізу 40 чалавек. Пераемнікам Садама Хусейна на пасадзе прэзідэнта Ірака іракскія баасісты абвясцілі віцэ-прэзідэнта зрынутага рэжыму Ізата Ібрагіма ад-Дуры.
Дзесяціна (мера плошчы)
Дзесяці́на — састарэлая руская адзінка зямельнай плошчы, роўная 2400 квадратным сажням (ці 1,0925 гектара), якая ўжывалася ў Расіі да ўвядзення метрычнай сістэмы. Дзесяціна ўяўляла сабой прамавугольнік з бакамі ў 80 і 30 («трыццатка») ці 60 і 40 («саракоўка») сажняў і мела назву казённай дзесяціны. Была асноўнай рускай пазямельнай мерай.
Вядома з канца XV ст. Першапачаткова вымяралася дзвюма чвэрцьмі і ўяўляла сабой квадрат з бакамі ў 1/10 вярсты (2500 квадратных сажняў). Згодна межавай інструкцыі 1753 года памер казённай дзесяціны быў вызначаны ў 2400 квадратных сажняў (1,0925 га). У XVIII — пачатку XX ст.ст. ужываліся таксама:
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі, у сувязі з пераходам да метрычнай сістэмы мер, у адпаведнасці з дэкрэтам СНК РСФСР ад 14 верасня 1918 года, ужыванне дзесяціны было абмежавана, а з 1 верасня 1927 года забаронена.
Антон Луцкевіч
Анто́н Іва́навіч Луцке́віч (29 студзеня 1884, Шаўлі, Ковенская губерня — 23 сакавіка 1942, перасыльны пункт Аткарска, Саратаўская вобласць) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст, літаратурны крытык, гісторык, мовазнаўца, выдавец. Адзін з заснавальнікаў Беларускай сацыялістычнай грамады, сябра рэдакцый газет «Наша доля» і «Наша ніва», адзін з выдаўцоў газеты «Гоман». Старшыня Віленскай беларускай рады, сябра Рады БНР.
Ініцыятар абвяшчэння і аўтар праекта Трэцяй Устаўной граматы, паводле якой Беларуская Народная Рэспубліка абвешчаная незалежнай дзяржавай. З кастрычніка 1918 года старшыня Народнага сакратарыята БНР, з лістапада старшыня Рады Народных Міністраў (прэм’ер-міністр) і міністр замежных спраў. У снежні 1919 — лютым 1920 года старшыня Рады Міністраў Найвышэйшай Рады БНР.
Дзеяч Заходняй Беларусі. Рэдактар адноўленай «Нашай нівы», старшыня Беларускага нацыянальнага камітэта, выкладчык Віленскай беларускай гімназіі. Брат беларускага дзеяча Івана Луцкевіча.
Паходжанне
Паходзіў са збяднелага шляхецкага роду Мінскай губерні герба Навіна. Бацька — Ян Баляслаў (Іван Якімавіч) Луцкевіч — вайсковец Расійскай імперыі, удзельнік Крымскай вайны ў чыне капітана, за баявыя заслугі ў абароне Севастопаля быў узнагароджаны крыжамі Святога Георгія і Святой Ганны і двума медалямі. На вайне быў паранены, з войска дэмабілізаваўся. Сваёй маёмасці Ян Баляслаў не меў. Вядома, што ў 1860-х гадах быў арандатарам маёнтка пана Вайніловіча ў Тарасевічах Бабруйскага павета Мінскай губерні. Верагодна, у гэты час ён пазнаёміўся з Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам, з якім у далейшым меў прыяцельскія стасункі, Дунін-Марцінкевіч у 1868 годзе прысвяціў Луцкевічу верш па-беларуску. Першай жонкай Яна Баляслава была Казіміра Асяцімская, у іх нарадзіліся дзве дачкі: Станіслава (1877—1953) і Марыя Алёйзія (1876—1914). Пані Казіміра памерла ў 1878 ці 1879 годзе.
Увесну 1880 года Ян Баляслаў павянчаўся другі раз, з Зоф’яй Лычкоўскай, дачкой уладальніка невялікага фальварка Ракуцёўшчына, каля мястэчка Краснага. Зоф’я да фальварка дачынення ўжо не мела, але ў спадчыну ёй застаўся невялікі драўляны дом на Садовай вуліцы ў Мінску. У Яна Баляслава і Зоф’і было пяць дзяцей: Ян Герман (Іван; 1881—1919), Вікторыя (памерла ў маленстве; ?—?), Антон (1884—1942), Эмілія (1886—1974), Стэфан (Сцяпан; 1889—1947). Стэфан быў названы ў гонар дзядзькі — Стэфана Луцкевіча, удзельніка паўстання 1863—1864 гадоў, які загінуў у 1863 годзе.
Сям’я была каталіцкай, у хаце гаварылі па-польску. Выхаваныя ў польскай культуры, сёстры Станіслава і Эмілія, пісалі пазней свае лісты Антону выключна па-польску. Іван Луцкевіч наступным чынам згадвае светапогляд сям’і: «…сям’я жыла ўспамінамі аб напалеонаўскім паходзе і паўстаннях 1831 і 1863 гадоў, жыла ідэаламі дэмакратызму з часоў французскае рэвалюцыі і паўстанчаскімі настроямі, у ёй панаваў заўсёды шчыра дэмакратычны дух, — і гэтым духам былі прасякнуты дзеці, што шукалі ў школе дружбы не панічоў, a сыноў мужыцкіх».
Раннія гады
Антон Луцкевіч нарадзіўся ў Шаўлях, дзе ягоны бацька працаваў на Лібава-Роменскай чыгунцы. У 1887 годзе Луцкевічы пераязджаюць у Лібаву, з прычыны пераводу туды бацькі. У 1895 годзе сям’я пераязджае ў Мінск, праз паўгода пасля пераезду бацька Ян Баляслаў памірае.
Антон Луцкевіч паступае ў Мінскую губернскую гімназію. Луцкевіч адзначаў, што яшчэ ў Мінскай гімназіі ён і яго брат Іван усвядоміліся і нацыянальна, і сацыяльна, і пачалі гуртаваць вакол сябе болей-меней свядомых беларусаў. Пазнаёміўшыся з беларускім паэтам, мастаком і перакладчыкам Карусём Каганцом, браты Луцкевічы арганізавалі гімназічны гурток, у занятках якога значнае месца займала беларуская тэматыка. Браты мелі цесныя стасункі з Генрыхам Францішкам Татурам, беларускім гісторыкам, краязнаўцам і калекцыянерам. Таксама ў братоў Луцкевічаў збіраўся і інтэрнацыянальны гурток, у якім яны займаліся сацыяльнымі пытаннямі. Браты заклалі беларускую бібліятэчку з кніжкамі па беларускай гісторыі і этнаграфіі.
У 1902 годзе Антон Луцкевіч заканчвае Мінскую губернскую гімназію. У гэтым жа годзе ён з братам Іванам едзе на вучобу ў Санкт-Пецярбург, дзе слухае поўны курс фізіка-матэматычнага факультэта Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1902 годзе браты Луцкевічы і Вацлаў Іваноўскі арганізавалі Беларускі кружок народнай асветы. Мэтай гуртка было стварэнне беларускай школьнай адукацыі і выдавецтва беларускіх кніг. У 1903 годзе браты Луцкевічы разам з Вацлавам Іваноўскім засноўваюць палітычную арганізацыю Беларуская рэвалюцыйная грамада на базе ўжо існуючай Беларускай рэвалюцыйнай партыі. Мэтай арганізацыі з’яўлялася змаганне супраць самадзяржаўнай улады, за дэмакратычны лад: зямлю для сялян, фабрыкі і заводы для рабочых. Арганізацыя патрабуе свабоды для беларусаў: школы на беларускай мове і роўных правоў у краі.
Пераезд у Вільню
У 1904 годзе Антон Луцкевіч арыштоўваецца ў Мінску за распаўсюджванне партыйнай літаратуры, выпушчаны з пазбаўленнем права пакідаць горад. На II з’ездзе Беларускай сацыялістычнай грамады ў 1905 годзе абіраецца сябрам яе ЦК. У лютым 1906 года сумесна з братам Іванам пераходзяць на нелегальнае становішча, пераязджаюць у Вільню. Пераезд адбываецца з той прычыны, што распачалося следства ў справе замаху на мінскага губернатара Паўла Курлова. Замах здзейснілі Іван Пуліхаў і сёстры Аляксандра і Кацярына Ізмайловіч, якія былі частымі гасцямі на мінскай кватэры Луцкевічаў, таму апошнія аўтаматычна падпадалі пад падазрэнне. Ёсць звесткі, што з віленскімі кантактамі Луцкевічам дапамог Вацлаў Іваноўскі, іх супрацоўнік па пецярбургскай студэнцкай дзейнасці. На нелегальным становішчы ў Вільні браты жылі да 1908 года.
У верасні 1906 года пры непасрэдным удзеле Антона Луцкевіча, і з ініцыятывы яго брата Івана выходзіць першая легальная беларускамоўная газета «Наша доля», Антон стала ўваходзіць у склад рэдакцыі. Першы артыкул апублікаваў у 1906 годзе ў № 1 газеты «Наша доля». Неўзабаве «Наша доля» падпадае пад забарону, ствараецца газета «Наша ніва», Антон Луцкевіч у складзе яе рэдакцыі. Супрацоўнічаў з выдавецтвам «Нашай нівы», з 1913 года з Беларускім выдавецкім таварыствам.
Разам з братам быў сярод заснавальнікаў у 1910 годзе ў Вільні масонскай ложы «Еднасць» (Jendość). Ложа была створаная паводле ініцыятывы расійскіх масонаў, сябраў партыі кадэтаў. У «Еднасці» былі прадстаўлены ўсе асноўныя народы беларуска-літоўскага краю. Луцкевічы прытрымліваліся краёвай ідэалогіі. Антон Луцкевіч актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці масонскіх ложаў у Вільні. Ён уваходзіў у склад лож «Літва» і «Беларусь». У рамках іх дзейнасці Луцкевіч актыўна займаўся выдавецкай дзейнасцю: ён з’яўляўся фактычным кіраўніком рускамоўнай «Вечерней газеты» і аўтарам бальшыні артыкулаў, самастойна распачаў выданне польскамоўнай газеты «Кур’ер краёвы» (Kurjer Krajowy), заклікаў усіх «грамадзян Краю» да працы на ягоную карысць і карысць народа.
3 1911 года саўладальнік Віленскай бібліятэкі-чытальні «Веда» Барыса Даніловіча, з 1914 года яе ўладальнік.
Першая сусветная вайна
Пасля заняцця Вільні ў 1915 годзе нямецкімі войскамі ўзначаліў Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны (БТДПВ). Адзін з выдаўцоў газеты «Гоман». Паколькі нямецкія ўлады забаранялі палітычную дзейнасць, БТДПВ стала прыкрыццём нелегальнага Беларускага народнага камітэта, кіраўніком якога таксама стаў Антон Луцкевіч. Разам з братам Іванам і Алаізай Пашкевіч (Цёткай) браў удзел у стварэнні ў Вільні Беларускай сацыял-дэмакратычнай работніцкай групы (БСДРГ), або проста Беларускай работніцкай групы, у якую ўваходзілі працаўнікі віленскіх прадпрыемстваў. БСДРГ, як вынікае з матэрыялаў, была аўтаномнай адзінкай БСГ. Узначаліў Беларускі народны камітэт (БНК). Адзін з выкладчыкаў Віленскіх беларускіх настаўніцкіх курсаў, якія дзейнічалі ў снежні 1915 — верасні 1916 гадоў.
Адзін з ініцыятараў Канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1916 годзе БНК ухваліў яго канцэпцыю Злучаных Штатаў ад Балтыйскага да Чорнага мора. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года выказваўся за ўключэнне ў склад будучай беларуска-літоўскай дзяржавы ўсіх беларускіх зямель, за наданне дзяржаўнага статуса ўсім мясцовым мовам, школьнае навучанне на роднай мове.
У лютым 1917 года ў Стакгольме мелася адбыцца канферэнцыя народаў Расіі. У Берлін выехаў адзін беларус (Антон Луцкевіч) і тры літоўцы (Сцяпонас Кайрыс, Антанас Смятона, Юргіс Шаўліс). Прадугледжвалася, што з Берліна яны выедуць у Стакгольм. Але здарылася, як піша ва ўсласнаручных паказаннях Антон Луцкевіч, непрадбачанае: у Расіі было зрынутае самадзяржаўе. Немцы вырашылі, што патрэба ў канферэнцыі адпала, і Антон Луцкевіч выехаў у Вільню. Літоўская дэлегацыя засталася ў Берліне і была прынятая нямецкім канцлерам, вынікам чаго стала стварэнне ў верасні 1917 года Літоўскай Тарыбы. Намаганнямі братоў Луцкевічаў у Вільні склікаецца Беларуская канферэнцыя. Канферэнцыя адбылася 25, 26 і 27 студзеня 1918 года, Антон Луцкевіч быў маршалкам канферэнцыі. Вынікам Канферэнцыі сталася стварэнне Беларускай рады (Віленская беларуская рада), старшынёй абраны Антон Луцкевіч. У першай жа рэзалюцыі Беларускай канферэнцыі было запісана, што яе ўдзельнікі «выказваюць дамаганне, каб Беларуска-Літоўскія землі акупацыі станавілі незалежную сувэрэнную дэмакратычную дзяржавы, зложаную з дзвёх аснаўных аўтаномных нацыянальных тэрыторый: Беларускай і Літоўскай у найцяснейшай еднасці з незалежнай Курляндзіяй», і каб да гэтай дзяржавы былі далучаныя беларускія землі, якія на той час знаходзілі на другім баку фронту. 26 лютага 1918 года Германія прад’явіла ўльтыматум бальшавіцкай Расіі, у той самы дзень Тарыба прыняла Акт пра незалежнасць Літвы. 18 сакавіка 1918 года, калі пачаўся нямецкі наступ на ўсход, Беларуская рада ў Вільні прыняла рэзалюцыю, у якой абвяшчала «разарваную дзяржаўную звязь між Беларуссю і Расеяй», але паўтарала ранейшы пастулат пра адбудову «дзяржаўнай незалежнасці колішняга Літоўска-Беларускага гасударства (Вялікага Княства Літоўскага)». У прамежку паміж 18 лютага і 23 сакавіка 1918 года адбываецца пераарыентацыя Антона Луцкевіча і Беларускай рады ў Вільні, якую ён узначальваў. Цяпер на парадак дня выйшла пытанне пра незалежнасць Беларусі, а не незалежнасць Вялікага Княства Літоўскага.
Беларуская Народная Рэспубліка
Антон Луцкевіч знаходзіўся ў Парыжы на працягу трох месяцаў. Першапачаткова Луцкевіч не шукаў кантактаў з прадстаўнікамі Польшчы, паколькі ацэньваў яе як сілу варожую беларускай дзяржаўнасці. Аднак ён змяніў пазіцыю, калі акупацыя Польшчай значнай часткі Беларусі пераўтварыла яе ў першаразрадны фактар міжнароднай палітыкі на беларускай геапалітычнай прасторы. У ліпені ён наладзіў кантакт з кіраўніком польскай дэлегацыі на мірнай канферэнцыі, прэм’ер-міністрам Ігнацыем Падарэўскім, і неўзабаве сустрэўся з ім. Луцкевіч перадаў польскаму прэм’еру праект «Дагавора аб утварэнні саюза суверэнных дзяржаў — БНР і Польскай Рэспублікі». Меркавалася стварэнне гэтага саюза на аснове раўнапраўя яго суб’ектаў, агульнага кіравання знешняй палітыкай і абаронай, агульнай мытнай прасторы, узаемнага забеспячэння правоў грамадзян на тэрыторыі саюзных дзяржаў і г. д. Да праекта дагавора быў прыкладзены праект дадатковай сакрэтнай дамовы, якая спалучала ў сабе вайсковую канвенцыю і пагадненне аб сумеснай барацьбе за ўсталяванне граніц з суседзямі.
Акцэнтаванае наладжванне сувязяў з Польшчай было звязана з тым, што ўрад БНР быў упэўнены ў працягласці польскай акупацыі. У сувязі з гэтым Антон Луцкевіч 25 жніўня едзе з урадавай місіяй з Парыжа ў Варшаву па запрашэнні Падарэўскага. З польскага боку сустрэчай займаўся граф. Луцкевіч разлічваў, што здолее атрымаць падтрымку польскага ўрада для БНР і згоду на арганізацыю беларускіх узброеных сілаў. Антон Луцкевіч прыбыў у Варшаву 1 верасня, аднак сустрэча з польскім прэм’ерам не адбылася, бо Падарэўскі выехаў у Парыж. Неўзабаве таксама выявілася, што вяртанне Антона Луцкевіча ў Парыж немагчымае, бо Міністэрства замежных спраў Польшчы не прызнала пашпарт БНР (хоць ён дзейнічаў на тэрыторыі іншых дзяржаў) і адмовіла ў выдачы дыпламатычнай візы. Луцкевіч сустрэўся ў Варшаве з Юзафам Пілсудскім, але перамовы не далі ніякага выніку ў справе падтрымкі БНР.
1 снежня 1919 года вярнуўся ў Менск. Пасля расколу Рады БНР 13 снежня 1919 года Старшыня Рады Міністраў Найвышэйшай Рады БНР. Не знайшоўшы паразумення з Польшчай, 28 лютага 1920 года падаў у адстаўку і выехаў у Вільню.
Дзейнасць у Заходняй Беларусі
У Вільні аднавіў выданне газеты «Наша ніва» (выйшла 9 нумароў), да канца 1920 года склаў і выдаў зборнікі «Наша ніва» і «Памяці Івана Луцкевіча». У ліпені 1920 года зняволены бальшавікамі, выпушчаны 31 ліпеня з падпіскай пра нявыезд. З 1921 года старшыня Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. Выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. У ліпені 1921 года заснаваў Беларускую школьную раду, якая пазней злілася з Таварыствам беларускай школы (ТБШ). Яго намаганнямі пры Беларускім навуковым таварыстве (БНТ) арганізаваны Беларускі музей імя Івана Луцкевіча. У 1922 годзе ўзначаліў у Вільні Беларускі цэнтральны выбарчы камітэт, распрацаваў тактыку і структуру Беларускага пасольскага клуба. Аўтар артыкулаў у газетах Наша ніва, Наша думка, Беларускія ведамасці, Беларускі звон, Наша будучына, Новае жыццё, Наш сцяг, Змаганне. Фактычна рэдагаваў выданні Беларускага пасольскага клуба (Сын беларуса, Сялянская праўда, Голас беларуса, Беларуская доля, Беларуская ніва, Іскра). Пасля ўтварэння ў 1925 годзе Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ) працаваў у яе рэдакцыйным камітэце, куды быў запрошаны Сымонам Рак-Міхайлоўскім, рэдагаваў выданні Жыццё беларуса, Беларуская справа, Народная справа, Наш голас, Наша праўда.
Арыштаваны польскімі ўладамі 12 кастрычніка 1927 года, абвінавачаны ў супрацоўніцтве з нямецкай і савецкай выведкай. Апраўданы судом у пачатку 1928 года. У 1928 годзе арыштоўваўся яшчэ раз і зноў апраўданы. У сярэдзіне 1929 года Антон Луцкевіч выключаны з ТБШ, дзе камуністы мелі моцныя пазіцыі. Адзін са стваральнікаў Цэнтральнага саюза культурных і гаспадарчых арганізацый (Цэнтрасаюза), які адмаўляў рэвалюцыйныя метады змагання з санацыйным рэжымам Юзафа Пілсудскага і выступаў за парламенцкія метады барацьбы. Незадавальненне КПЗБ выклікала крытыка Антонам Луцкевічам нацыянальнай і аграрнай палітыкі, якую савецкае кіраўніцтва пачало ў 1929 годзе, асабліва артыкул «Цень Азефа» (1930), дзе ён даў рэзка адмоўную характарыстыку Іосіфу Сталіну і яго акружэнню. У 1930 годзе польскія ўлады забаранілі дзейнасць Беларускага выдавецкага таварыства, якім кіраваў Антон Луцкевіч. У 1931 годзе звольнены з работы ў Віленскай беларускай гімназіі. Антон Луцкевіч стаў аб’ектам палітычных спекуляцый і нападаў. У гэты час выявіліся супярэчнасці паміж лідарамі Цэнтрасаюза. Яго старшыня Фабіян Акінчыц крытыкаваў Антона Луцкевіча за марксісцкі светапогляд. 3 абвінавачваннямі ў палітычных праліках выступілі ў друку і хрысціянскія дэмакраты. У другой палове 1932 года наведаў латвійскія Дзвінск і Рыгу, дзе ў рамках зладжанага Таварыствам беларускіх вучыцялёў «тыдня культуры» чытаў лекцыі на літаратурныя тэмы. У часе наведвання Латвіі таксама сустрэўся з міністрам асветы. У 1933—1939 гадах беларускія газеты Луцкевіча не друкавалі. Антон Луцкевіч выступаў пераважна ў газеце «Przegląd Wileński» («Віленскі агляд»), часопісе «Калоссе», «Гадавіку» Беларускага навуковага таварыства". Адышоў ад палітычнай дзейнасці, працаваў у БНТ і Беларускім музеі, выступаў з лекцыямі і рэфератамі.
Арышт. Смерць
Пасля заняцця Вільні Чырвонай Арміі ўдзельнічаў у сходзе беларускай інтэлігенцыі, дзе выступіў з заклікам да адраджэння беларускай школы, культуры і мастацтва, падтрымаў курс на аб’яднанне Заходняй Беларусі з БССР. Арыштаваны савецкімі ўладамі 30 верасня 1939 года ў Вільні ў сваёй кватэры па адрасе вуліца Піўная, 2, кв. 6 . Утрымліваўся ў віленскай Лукішскай турме, пасля перадачы Вільні Літве праз Вілейскую турму этапаваны ў Мінск. Пастановай 3 аддзела УДБ НКУС БССР ад 8 жніўня 1940 года абвінавачваўся ў тым, што «ў перыяд Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны арганізоўваў контррэвалюцыйныя сілы з беларускага нацыяналістычнага асяродка, у часе знаходжання на тэрыторыі Заходняй Беларусі, з’яўляўся агентам 2-га аддзела Польгалоўштаба, арганізоўваў контррэвалюцыйны элемент для барацьбы з камуністычным рэвалюцыйным рухам у Заходняй Беларусі і СССР». Таксама абвінавачаны ў «стварэнні Беларускага нацыянальнага цэнтра і стварэнні „ўрада“ буржуазнай Беларусі на чале з нацфашыстам Луцкевічам».
Рашэннем Асобай нарады пры НКУС СССР 14 чэрвеня 1941 за антысавецкую дзейнасць прыгавораны да 8 гадоў у. 4 лютага 1942 года з Балашоўскай турмы № 3 прыбыў у перасыльны пункт горада Аткарска Свярдлоўскай вобласці. 18 лютага начальнік санчасці Аткарскага перасыльнага пункта дакладваў начальніку перасылкі пра тое, што вязень Луцкевіч падлягае шпіталізацыі з дыягназам «міякардыт, знясіленне». Памёр 23 сакавіка 1942 года а 12-й гадзіне дня, пахаваны ў той жа дзень у спецсектары камунальных могілак Аткарска.
31 сакавіка 1989 года рэабілітаваны пракуратурай Літоўскай ССР.
Сям’я
У часе знаходжання ў Парыжы Антон Луцкевіч пазнаёміўся з выпускніцай медыцынскага ўніверсітэта ў Манпелье Сэркай (у хрысціянскім асяродку яе называлі Зоф’яй) Абрамовіч. Магчыма, ён быў знаёмы з ёй яшчэ ў Вільні, а ў Парыжы ўлетку 1919 года яны зблізіліся. Сям’я Луцкевіча была супраць яго шлюбу з іудзейкай, а касцёл не пагаджаўся на такі таемны шлюб. Тады Луцкевіч перайшоў у кальвінізм, шлюб адбыўся ў кальвінісцкай царкве Вільні па вуліцы Завальнай у канцы 1919 ці пачатку 1920 года. У пары было двое сыноў: Лявон Луцкевіч (1922—1997), Юрый Луцкевіч (1920—1992). 5 сакавіка 1929 года, калі Луцкевіч быў у апеляцыйным судзе па чарговым працэсе, Зоф’я здзейсніла дома самагубства. У верасні 1939 года, калі Антона Луцкевіча арыштавалі, апеку над яго сынамі ўзяў Клаўдзій Дуж-Душэўскі.
Навуковая дзейнасць, публіцыстыка
Першы артыкул «Што будзе?» надрукаваў у газеце «Наша доля» (1906, № 1). Паступова стаў вядучым беларускім публіцыстам. У артыкулах і нататках пачатку ХХ ст. крытыкаваў аграрную і нацыянальную палітыку царызму, выказваўся за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне беларускага народа, асуджаў нацыяналізм («Краёвае становішча», 1914). Развіццё беларускага вызваленчага руху звязаў з развіццём капіталістычных адносін і станаўленнем нацыянальнай буржуазіі («Эканамічная эвалюцыя і беларускі рух», 1917). Склаў курсы лекцый па фанетыцы і этымалогіі. У 1916 годзе стварыў першую «Беларускую граматыку», якая ў рукапісным выглядзе захоўваецца ў бібліятэцы Літоўскай акадэміі навук у Вільні. У 1917 годзе выдаў працу «Як правільна пісаць па-беларуску», у 1918 годзе (разам з Янам Станкевічам) — «Беларускі правапіс». Аўтар брашуры «Польская акупацыя на Беларусі» (1920), працы «За дваццаць пяць гадоў (1903—1928)» (1928, прысвечана гісторыі БРГ і БСГ). Даследаваў гісторыю нарадавольніцкага руху, выступаў з дакладамі і рэфератамі па гэтым пытанні. Вывучаў мову скарынаўскіх выданняў і Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 («Чатырохсотлецце першага кодэксу беларускага права», 1929; «Статут Вялікага Княства Літоўскага на фоне эвалюцыі нацыянальных адносін у Беларусі», 1930, і інш.). Аўтар зборнікаў літаратурна-крытычных прац «Нашы песняры» (1918), «Адбітае жыццё» (1929). Апублікаваў шэраг прац па гісторыі беларускай культуры, мастацтва і літаратуры: «Пуцяводныя ідэі літаратуры», «Жыдоўскае пытанне ў беларускай літаратуры» (абедзве 1921), «Вязніца Адама Міцкевіча» (1923), «Эвалюцыя беларускай адраджэнскай ідэалогіі і адбіцце яе ў літаратуры» (1926) і інш. Асобныя артыкулы і нататкі прысвяціў жыццю і творчасці Максіма Багдановіча, Алеся Бурбіса, Максіма Гарэцкага, Ядвігіна Ш., Францішка Багушэвіча, Якуба Коласа, Янкі Купалы, Цёткі, Казіміра Сваяка і інш. Пераклаў на беларускую мову працу Мітрафана Доўнар-Запольскага «Асновы дзяржаўнасці Беларусі» (1919), «Элементарную алгебру» Андрэя Кісялёва і падручнік Вальдэмара Остэрлёфа і Язэпа Шустэра «Сусветная гісторыя. Ч. 2. Сярэднявечная гісторыя» (1921), адзін з перакладчыкаў Новага Запавета і Псалтыра (Хельсінкі, 1931) і інш.
Адзін з першых, хто звярнуўся да асобы Кастуся Каліноўскага, як да пачынальніка беларускага палітычнага вызвалення. У канцы 1920 года асоба Каліноўскага згадваецца ў артыкуле Антона Луцкевіча «Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры». У 1924 годзе прысвяціў Каліноўскаму адмысловае эсэ «Дыктатар Літвы». У эсэ і прадмове да ўспамінаў «За дваццаць пяць гадоў» Антон Луцкевіч глядзеў на Кастуся Каліноўскага як на краёўца, адзначаючы пры тым, што «Каліноўскі бадай, ці ня першы… разглядае беларускае пытанне ў чыста палітычнай плашчыні, але ўжо не як частку „польскага пытання“ (як рабілі ягоныя папярэднікі), а як пытанне зусім самастойнае, ды стараецца збудзіць прыспаныя сялянскія масы дзеля барацьбы за палітычнае вызваленне Беларусі й Літвы (былога Вялікага Княства Літоўскага) — у імя нацыянальнай і рэлігійнай свабоды, у імя сацыяльных інтарэсаў беларускага сялянства…».
Асобныя артыкулы Антона Луцкевіча перакладаліся на ідыш.
Карыстаўся псеўданімамі: Антон Навіна; ''А. Иванов; Антон Белорус; Генрык Букавецкі; Кумельган; Ів. Мялешка; крыптанімы: А. Л.; А. Н.; А. Н-А; А. Н-а; А-н-а; Б. Г.; Г. Б.; Г-бэ; Г.; Г. В.; Н.; Н-а-А; Н. А.; A. L.; A. N.; H. B.''
Ушанаванне памяці
7 сакавіка 2018 года ў Мінску ў рамках мерапрыемстваў да 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі быў усталяваны памятны знак у гонар братоў Антона і Івана Луцкевічаў. Памятны знак размешчаны на месцы дамоў Зоф’і Луцкевіч па колішняй Садовай вуліцы (цяпер парк імя Янкі Купалы), дзе браты жылі ў 1896—1906 гадах. У прыватным музеі Анатоля Белага ёсць памятная дошка «Заснавальнікам БНР», на якой размешчаны, сярод іншых, барэльеф Антона Луцкевіча. На віленскіх могілках Роса месціцца кенатаф Антона Луцкевіча, пры гэтым дакладнае месцазнаходжанне магілы ў Аткарску невядомае.
Азярыцкаслабадскі сельсавет
Азярыцкаслабадскі́ сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Слабада.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (19 населеных пунктаў) — 3500 чалавек, з іх 90,0 % — беларусы, 7,4 % — рускія, 1,1 % — украінцы, 0,5 % — палякі.
Езярышча (возера)
Езяры́шча — возера на поўначы Беларусі ў Гарадоцкім раёне на мяжы з Расіяй ў басейне ракі Обаль, каля гарадскога пасёлка Езярышча. Уваходзіць у склад арніталагічнага заказніка «Езярышчанскі».
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і мае складаную форму. Вышыня схілаў катлавіны дасягае 25 м у паўночнай і паўночна-заходняй частцы, астатнія паніжаюцца да 5 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі на большай частцы зліваюцца са схіламі катлавіны, на поўначы і паўночным захадзе высокія і абрывістыя. У паўднёвай частцы берагі нізкія, месцамі пераходзячыя ў пойму шырынёй да 50 м.
Дно Езярышча няроўнае, чаргуюцца ўпадзіны і мелі. Да глыбіні 4—6 м дно пясчанае, глыбей — высланае крэменязёмістым сапрапелем. Упадаюць 8 ручаёў, рэкі Агнеш, Дубаўка і Трэзубка, выцякае рака Обаль.
ХК Шыннік Бабруйск
«Шыннік» Бабруйск — былы прафесійны хакейны клуб з горада Бабруйск, Беларусь. Заснаваны ў 2008 годзе. У 2008—2011 выступаў у Беларускай Экстралізе.
Езярышча (возера)
Надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці 10—120 м ад берага возера (пераважаюць трыснёг і чарот). Агульная плошча зарастання складае 10—12 %). Заліў, з якога выцякае рака Обаль зарастае рдзестамі.
На Езярышчы 20 астравоў агульнай плошчай 0,67 км². На адным з астравоў знаходзіўся Езярышчанскі замак.
На возеры гняздуецца больш за 60 відаў птушак. У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, мянтуз, судак, плотка, гусцяра, язь і іншыя віды рыб.
Пілараспазма
Пілараспазма — спазма мускулатуры прываротніка страўніка, у выніку якой адсутнічае ці затрымліваецца яго апаражненне. Назіраецца пераважна ў грудных дзяцей (часцей у першыя месяцы жыцця) у сувязі з функцыянальнымі парушэннямі вегетатыўнай нервовай сістэмы.
Пілатовіч
Пілатовіч — прозвішча.
NGC 2525
NGC 2525 (іншыя абазначэнні — MCG -2-21-4, UGCA 135, IRAS08032-1117, PGC 22721) — галактыка ў сузор’і Карма.
Фрэдэрык V (кароль Даніі)
Фрэдэрык V (Frederik 5.; 31 мая 1723, Капенгаген — 14 студзеня 1766, Капенгаген) — кароль Даніі і Нарвегіі з 6 жніўня 1746 года. З Ольдэнбургскай дынастыі. Сын дацкага караля Крысціяна VI і Сафіі Магдалены Брандэнбург-Кульмбахскай.
NGC 2525
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пікуль
Пікуль — прозвішча.
Перагонка
[[Выява:Simple distillation apparatus.svg|thumb|Прылада найпрасцейшага перагоннага апарата.
IC 5139
IC 5139 — галактыка тыпу E/SB0 ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Перагонка
1 Награвальны элемент 2 Перагонны куб 3 Адводная трубка або насадка Вюрца 4 Тэрмометр 5 Халадзільнік 6 Падвод астуджальнай вадкасці 7 Адвод астуджальнай вадкасці 8 Прыёмная колба 9 Адвод газу (у тым ліку з паніжэннем ціску) 10 Алонж 11 Рэгулятар тэмпературы награвальніка 12 Рэгулятар хуткасці перамешвання 13 Магнітная мешалка 14 Вадзяная (алейная, пясочная і г. д.) лазня 15 Мяшалка або «кіпелкі» 16 Астуджальная ванна]] Перагонка — працэс раскладання (падзелу) цвёрдых (вадкіх) рэчываў (сумесі лятучых вадкасцяў) на састаўныя часткі (кампаненты) шляхам награвання (выпарэння з наступнай кандэнсацыяй) без доступу паветра. У дачыненні да вадкасцяў сінонім - дыстыляцыя. Працэс дыстыляцыі заснаваны на рознай здольнасці рэчываў пераходзіць у парападобны стан у залежнасці ад  тэмпературы і ціску.
Праект
Праект (ад  — кінуты наперад, які выступае, выдаецца наперад) — гэта ўнікальны працэс, які складаецца з сукупнасці скаардынаваных і кіраваных відаў дзейнасці з пачатковай і канчатковай датамі, зроблены для дасягнення мэты, якая адпавядае канкрэтным патрабаванням, які ўключае абмежаванні па тэрмінах, кошце і рэсурсах.
Праект (project) у кіраванні праектамі — спроба (памкненне), абмежаваная ў часе і накіраваная на стварэнне ўнікальнага вырабу (прадукту) ці паслугі.
Праекты могуць быць аб'яднаныя ў праграму праектаў для дасягнення адзінага выніку, або ў партфель праектаў для больш эфектыўнага кіравання. Партфель праектаў можа складацца з праграм.
Зархі
Зархі — прозвішча.
Партыя (музыка)
Партыя (або «голас») — у шматгалосным музычным творы «лінія», частка партытуры, выкананая пэўным музычным інструментам (напрыклад, «партыя скрыпкі»), пеўчым голасам («партыя мецца-сапрана») або групай аднатыпных інструментаў, галасоў («партыя другіх скрыпак»).
Ноты для партыі кожнага выканаўцы, як правіла, запісваюцца асобна (такі запіс, які выдаецца асобна, таксама носіць назву партыі, выкарыстоўваецца таксама тэрмін «пагалоснік»). У шматгалоснай партытуры (ансамблевай — трыа, квартэтнай, харавой, аркестравай) кожная партыя запісваецца на сваім натаносцы.
У оперы кожны саліст мае сваю партыю, гэты сэнс тэрміна эквівалентны ролі ў тэатры (напрыклад, партыя Германа ў оперы Чайкоўскага «Пікавая дама»).
Томаш Гарыг Масарык
Томаш Гарыг Масарык (Tomáš Garrigue Masaryk, імя часта скарачаецца як TGM; 7 сакавіка 1850, Гёдзінг (Гадонін), Маравія, Аўстрыйская імперыя — 14 верасня 1937, Ланы, Чэхаславакія) — чэшскі сацыёлаг і філосаф, грамадскі і дзяржаўны дзеяч, адзін з лідараў руху за незалежнасць Чэхаславакіі, а пасля заваёвы ёй незалежнасці — першы прэзідэнт рэспублікі (1918—1935). Член-карэспандэнт Брытанскай акадэміі (1920).
Няроўнасць Кашы — Бунякоўскага
Няроўнасць Кашы́ — Буняко́ўскага звязвае норму і скалярны здабытак вектараў у еўклідавай прасторы. Гэта няроўнасць раўназначная няроўнасці трохвугольніка для нормы.
Няроўнасць Кашы — Бунякоўскага часам, асабліва ў замежнай літаратуры, называюць няроўнасцю Шварца і няроўнасцю Кашы — Бунякоўскага — Шварца («няроўнасць КБШ»), хаця працы Шварца на гэту тэму паявіліся толькі праз 25 гадоў пасля прац Бунякоўскага. Канечнамерны выпадак гэтай няроўнасці называецца няроўнасцю Кашы і быў даказан Агюстэнам Кашы ў 1821 годзе.
Фармулёўка
Няхай L - лінейная прастора са скалярным здабыткам. Няхай \|x\| — норма, спароджаная скалярным здабыткам, г.зн. . Тады для любых x,\;y\in L маем: прычым роўнасць дасягаецца тады і толькі тады, калі вектары x і y прапарцыянальныя (калінеарныя).
Каментарыі
У канечнамерным выпадку можна заўважыць, што, дзе S(x,\;y) — плошча паралелаграма, нацягнутага на вектары x і y.
У агульным выпадку:
Прыклады
дзе \bar{y}_k абазначае камплекснае спалучэнне y_k.
Доказ
Значыць дыскрымінант мнагачлена недадатны, г.зн. Такім чынам, Вызначым вектар Тады Да скалярнага здабытку прыменім вынік першага пункта доказу.
Аляксандр Рыгоравіч Зархі
Аляксандр Рыгоравіч Зархі (першапачаткова Аляксандр Гецэлевіч Зархі; 5 (18) лютага 1908,  —, ) — савецкі кінарэжысёр і сцэнарыст, літаратар, мемуарыст, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1978). Народны артыст СССР (1969). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1946).
Біяграфія
У 1927 годзе скончыў Ленінградскі дзяржаўны фотакінатэхнікум (цяпер Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны інстытут кіно і тэлебачання). У 1927—1928 гадах вучыўся ў Ленінградскім Пралеткульце на кінааддзяленні.
З 1929 года працаваў на ленінградскай кінафабрыцы «Саўкіно» (цяпер «Ленфільм»), дзе сумесна з І. Я. Хейфіцам арганізаваў моладзевае аб’яднанне — «1-ю камсамольскую пастановачную брыгаду», якая ў 1930 і 1931 гадах выпусціла іх сумесныя кінакарціны «Вецер у твар» і «Поўдзень». Працаваў на кінастудыях Ташкента, Тбілісі, Баку, Мінска.
З 1952 года перайшоў да індывідуальнай рэжысуры. З 1955 года — рэжысёр кінастудыі «Масфільм».
У 1963—1964 гадах чытаў курсы лекцый «Сцэнарый і акцёр», «Бяседа пра кінарэжысуру» на рэжысёрскім аддзяленні Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў. Аўтар кніг мемуарнай прозы.
Член Саюза пісьменнікаў СССР (1947). Член Саюза кінематаграфістаў СССР (1957). Член КПСС з 1948 года. Памёр 27 студзеня 1997 года ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках (участак № 10).
NGC 2526
NGC 2526 (іншыя абазначэнні — UGC 4231, MCG 1-21-12, ZWG 31.47, KCPG 154A, IRAS08042+0808, PGC 22778) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гісторыя Старажытнай Македоніі
Гісторыя Старажытнай Македоніі.
Старажытнасць
У 7 ст. д.н.э. насельніцтва падпарадкавалі сабе плямёны македонцаў. Цар Пердыка I і яго пераемнікі аб'ядналі македонскія плямёны, заснавалі самастойнае царства. У 6 — 5 ст. д.н.э. цары з дынастыі Аргеадаў пашырылі сваю ўладу на ўнутраную тэрыторыю п-ва, былі адцеснены ад Эгейскага мора грэкамі. Цар Філіп ІІ заваяваў частку грэчаскіх полісаў, устанавіў пратэктарат над усёй Грэцыяй (гл. Бітва пры Херанеі). Цар Аляксандр Македонскі працягваў заваяванні, стварыў вялізную дзяржаву з цэнтрам у Ст.М. (гл. Элінізм). Па смерці Аляксандра Македонскага яго дзяржаву падзялілі між сабой яго паплечнікі, пачаліся доўгія міжусобныя войны. Пры дынастыі Антыганідаў магутнасць Ст.М. была адноўлена, але пасля няўдалых для сябе Македонскіх войнаў з Рымам Македонія заняпала, была падзелена на 4 рэспублікі пад рымскім пратэктаратам, нарэшце, улучана ў склад Рыму як правінцыя.
Ле-Морн-Брабан
Ле-Морн-Браба́н (Le Morne Brabant) — паўвостраў на паўднёва-заходнім ускрайку вострава Маўрыкій. Над паўвостравам на вышыню 556 метраў увышаецца ўзгорак і базальтавая скала. Турыстычны цэнтр.
Мясцовасць стала вядомая ў XIX стагоддзі, калі ў шматлікіх пячорах узгорка знаходзілі прытулак збеглыя рабы.
У 2008 годзе ландшафт паўвострава быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Ле-Морн адно з лепшых у свеце месцаў для катання па хвалях з кайтам, на віндсёрфе і пэдлбордзе. Гэтыя віды воднай актыўнасці шырока прадстаўлены ў гэтай частцы Маўрыкія.
Брацкая магіла (Алексінічы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Алексінічы, Віцебская вобласць. Знаходзіцца каля школы.
Апісанне
У брацкай магіле пахаваны 138 воінаў і 73 партызаны, якія загінулі ў канцы чэрвеня 1944 года пры баях з нямецкімі войскамі ў раёне гарадскога раёна Багушэўска. Сярод пахаваных — воіны 144-й і 371-й стралковых дывізій, 2-й гвардзейскай танкавай брыгады 5-й арміі і партызаны атрада імя А. Неўскага брыгады 1-й імя К. С. Заслонава.
У 1958 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
Агадэн
Агадэ́н (ኦጋዴን, Ogaden) — тэрыторыя на ўсходзе Эфіопіі, на якой жывуць самалійцы. З’яўлялася спрэчнай тэрыторыяй паміж Эфіопіяй і Самалі ў 1970-х гадах. У адміністрацыйным плане адпавядае сучаснаму эфіопскаму рэгіёну Самалі. Плошча тэрыторыі каля 200 000 км2, мяжуе з Джыбуці, Кеніяй і Самалі. Сталіцай рэгіёна з’яўляецца горад Джыджыга. Агадэн — гэта плато, яго вышыня над узроўнем мора: 1500 метраў на паўночным захадзе, уздоўж паўднёвай мяжы вышыня падае на 300 метраў. Вобласці Агадэна з вышынёй ад 1400 да 1600 метраў характарызуюцца як паўзасушлівыя, тут выпадае 500—600 мм ападкаў у год. Больш тыпова для астатняй часткі Агадэна колькасць ападкаў 350 мм і менш. Пейзаж складаецца са шчыльных кустоў, лясных лугоў і ўзгоркаў. У апошнія гады ў Агадэне назіраецца зніжэнне ўзроўню ападкаў, што ў сваю чаргу прыводзіць да павелічэння колькасці буйных засух: самыя засушлівыя часы былі ў 1984, 1985, 1994, 1999 і 2000 годзе. Паводле сцвярджэнняў агадэнскіх жывёлагадоўцаў, яны страцілі каля 70-90 % ад агульнай колькасці сваіх жывёл.
Гісторыя
Існуе не так шмат гістарычных тэкстаў, якія апісваюць то, якія людзі жылі ў сённяшнім рэгіёне Эфіопіі — Агадэн. Агадэн з’яўляўся часткай мусульманскага султанату ў XIII стагоддзі і ў пачатку XIV стагоддзя. Улада султаната распаўсюджвалася на дзве вобласці Эфіопіі — Шаа і Адыс-Абеба. Пазней у Агадэне з’явілася свая ўласная дзяржава — Адал, якая існавала з канца XIV і да апошняй чвэрці XIX стагоддзя. Паміж султанамі Адала і кіраўнікамі Абісініі на працягу ўсяго гэтага часу не згасаў канфлікт. У першай палове XVI стагоддзя, большасць абісінскіх тэрыторый была заваявана і трапіла пад кантроль адалцаў. Ахмед ібн Ібрагім аль-Газі, камандзір самалійцаў з Адала, узначаліў заваяванне абісінскіх зямель. У апошняй чвэрці XIX стагоддзя Агадэн быў заваяваны імператарам Эфіопіі Менелікам II. У 1897 годзе было падпісана перамір’е, паводле якога Агадэн увайшоў у склад Эфіопіі.
Агадэн быў далучаны да Італьянскага Самалі ў 1936 годзе, пасля перамогі Італіі ў Другой італа-эфіопскай вайне. Самалійцы, карэннае насельніцтва Агадэна, з захапленнем успрынялі аб’яднанне з іншымі абласцямі, населенымі самалійцамі. У 1945 годзе Эфіопія звярнулася з просьбай да Вялікабрытаніі і ЗША, урад Эфіопіі хацеў атрымаць назад Агадэн і Эрытрэю. Аднак просьбы Эфіопіі засталіся непачутымі і гэтыя вобласці заставаліся пад кантролем Вялікабрытаніі. Паводле вынікаў перамоў Агадэн быў ізноў перададзены Эфіопіі ў 1954 годзе.
У канцы 1970-х гадоў унутраныя беспарадкі ў Агадэне аднавіліся. Фронт вызвалення Заходняга Самалі звярнуўся да партызанскай тактыкі, каб супрацьстаяць эфіопскім уладам. Самалі падтрымала паўстанцаў і абвясціла вайну Эфіопіі. У выніку Эфіопія атрымала перамогу і Агадэн ізноў вярнуўся ў канстытуцыйнае поле краіны.
IC 5140
IC 5140 — галактыка тыпу SBcd ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Земскі сабор
Зе́мскі сабо́р (Савет усёй зямлі) — парламент, вышэйшая саслоўна-прадстаўніцкая ўстанова Расійскага царства з сярэдзіны XVI да канца XVII стагоддзя, сход прадстаўнікоў усіх пластоў насельніцтва (акрамя крапасных сялян) для абмеркавання палітычных, эканамічных і адміністрацыйных пытанняў.
Земскі сабор існаваў ва ўмовах саслоўна-прадстаўнічай манархіі. Апошнім земскім саборам прынята лічыць сход, які адбыўся ў 1683—1684 гады па пытанні аб «вечным міры» з Рэччу Паспалітай.
Музей гісторыі горада Мінска
Дзяржаўная ўстанова «Музей гісторыі горада Мінска» — комплекс экспазіцый на тэрыторыі Верхняга горада і Лошіцкага сядзібна-паркавага комплекса ў Мінску. Уласнік — Упраўленне культуры Мінгарвыканкама.
Аснову фондаў музея складаюць калекцыі археалагічных раскопак Мінска XI—XIX ст., створаная Мінскім царкоўным гісторыка-археалагічным камітэтам, прадметаў гарадскога побыту, фотаапаратаў канца XIX-ХХ ст., жывапісу, графікі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, мемарыяльныя зборы знакамітых мінчан і іншыя.
У музеі праходзяць зменныя тэматычныя выставы, у тым ліку міжнародныя, на аснове збораў калекцыянераў, мастакоў, фатографаў, розных арганізацый і ўстаноў, а таксама розныя творчыя праэкты: канцэрты, семінары, канферэнцыі, творчыя акцыі, пленэры.
Гісторыя
Музей створаны рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта ад 08.04.2010 № 815 .Спачатку ўстанова размясцілася ў двухпавярховых цагляных будынках тыповай гарадской забудовы 2-й паловы XIX ст. па адрасах вул. Рэвалюцыйная № 8а і 10, агульнай плошчай 860 м². Будынкі маюць статус помнікаў архітэктуры міжнароднага значэння і занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
Ва ўнутраным дворыку музея размяшчалася выстаўка аднаго твора Уладзіміра Жбанава — скульптурнай кампазіцыі «Гусар» (2004 г., бронза, ліццё).
8 мая 2010 года па вуліцы Рэвалюцыйнай-10 адбылося ўрачыстае адкрыццё першай музейнай экспазіцыі «Мастак. Грамадзянін. Герой», прысвечанай святкаванню 65-годдзя сканчэння Вялікай Айчыннай вайны. Экспанаваліся творы Героя Беларусі, Народнага мастака СССР, Народнага мастака Беларусі, ганаровага грамадзяніна горада Мінска Міхаіла Андрэевіча Савіцкага.
У 2011 годзе ў структуру музея ўключаны флігель Лошыцкага сядзібна-паркавага комплексу (праезд Чыжэўскіх-8). Новы філіял Музея гісторыі горада Мінска пачаў працу з адкрыцця ў верасні 2011 года доўгатэрміновага праекта — «Кола часу», дзе прадстаўлены прадметы гарадской і сельскай культуры канца XIX — сярэдзіны ХХ ст.
8 мая 2012 года па адрасе плошча Свабоды-15 адкрылася першая чарга Мастацкай галерэі Міхаіла Савіцкага ў гістарычным будынку — былой гарадской сядзібе XVIII ст. 7 верасня 2012 года з удзелам А. Р. Лукашэнкі адбылося ўрачыстае адкрыццё галерэі.
Вядзецца навуковая распрацоўка стацыянарнай экспазіцыі Мінскага замчышча (пр-т Пераможцаў-2).
Арт-гасцёўня «Высокае места»
Канцэпцыя Арт-гасцёўні «Высокае места» — паказаць сучасны горад у яго гістарычным цэнтры праз сучаснае мастацтва.
У галерэі арганізуюць персанальныя і калектыўныя выставы, на якіх можна прасачыць развіццё сучаснага беларускага мастацтва адначасова ў жывапісе, скульптуры, графіцы, дэкаратыўна-прыкладным мастацтве.
Творчыя праекты выставачнай пляцоўкі дазваляюць гаварыць з публікай на мове сучаснага мастацтва, адлюстроўваць мастацкае жыццё сталіцы на сучасным этапе, прадстаўляць творчасць вядомых беларускіх майстроў і адкрываць новыя імёны.
Арт-гасцёўня «Высокае места» знаёміць наведвальнікаў з новымі напрамкамі ў сучасным мастацтве.
«Мінская гарадская ратуша»
Мінская ратуша — будынак адноўлены ў 2002—2004 гадах на сваім гістарычным месцы, у выглядзе адпаведным сярэдзіне XIX стагоддзя. Гісторыя ратушы звязана з наданнем Мінску магдэбурскага права ў 1499 годзе, будынак быў разбураны ў сярэдзіне XIX ст., калі пасля падзелаў Рэчы Паспалітай беларускія землі аказаваліся ў Расійскай імперыі, а магдэбурскае права было скасавана.
З 2012 года ратуша адкрыта для наведвання, але працягвае выконваць і функцыі адміністрацыйнага будынка.
У ратушы працуюць два доўгатэрміновыя выставачныя праекты — экспазіцыя «Мінск у гістарычнай прасторы. Картаграфічны кабінет» і экспазіцыя «Мінск сярод сяброў. Гарады-пабрацімы сталіцы Беларусі».
Цяпер у ратушы праходзяць важныя для горада і краіны ўрачыстыя мерапрыемствы, ушаноўваюць лаўрэатаў звання «Мінчанін года» і ўдзельнікаў міжнародных форумаў, дзеячаў культуры і зорак спорту. Штогод у ратушы ўрачыста адкрываецца Свята горада і выступаюць з канцэртамі лепшыя творчыя калектывы.
Ратуша ўсё болей уцягваецца ў культурнае жыццё горада. Так, 5 мая 2012 года адкрылася музычна-турыстычная праграма «Верхні горад».
Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага
Мастацкая галерэя Героя Беларусі, Народнага мастака Беларусі і СССР, ганаровага грамадзяніна горада Мінска Міхаіла Андрэевіча Савіцкага адкрылася 7 верасня 2012 г., уваходзіць у структуру Музея гісторыі горада Мінска.
Галерэя размяшчаецца ў будынку на тэрыторыі Верхняга горада па адрасе пл. Свабоды, 15 — былой гарадской сядзібе XVIII стагоддзя з прыбудовай. Месца размяшчэння галерэі было абрана самім мастаком яшчэ пры жыцці. Будынак былой гарадской сядзібы рэканструявалася як музейны аб’ект падвойнага прызначэння, які сумяшчае ўласна мастацкую галерэю і экспазіцыю, звязаную з гісторыяй дадзенага помніка архітэктуры.
У адкрыцці культурнага цэнтра прыняў удзел А. Р. Лукашэнка.
Гарадская мастацкая галерэя твораў Л. Д. Шчамялёва
Экспазіцыя прысвечана творчасці Народнага мастака Беларусі Леаніда Дзмітрыевіча Шчамялёва (1923—2021). Прадстаўлена больш за 60 жывапісных твораў мастака.