cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
УНА-УНСО
Раннія гады
З моманту здабыцця незалежнасці ў 1991 годзе ва Украіне існавалі сепаратысцкія рухі, накіраваныя на ўз’яднанне часткі Украіны з Расіяй і іншымі суседнімі краінамі. УНА-УНСО перашкодзіла народнаму дэпутату Вярхоўнага Савету Савецкага Саюзу Ганчарову ў справе аднаўлення Данецка-Крыварожскай савецкай рэспублікі і Данецкай нацыянальнай гвардыі на Данбасе. У Кіеве скасавалі Айчынны форум (рус.: «Отечественный форум»). У лістападзе 1991 г. УНСО правяло мітынг, і з-за бойкі з удзелам байцоў УНСО ўрад правёў першыя масавыя арышты актывістаў УНСО. У Адэсе УНСО спыніла ініцыятыву стварэння Наварасійскай рэспублікі, паўплываўшы на сепаратысцкія рухі на Букавіне і Закарпацці. 7 чэрвеня 1992 года група УНСО з Львова разагнала румынскі кангрэс у Чарнаўцах, які выступаў за аб’яднанне паўночнай Букавіны і Румыніі. У пачатку 1993 года УНСО налічвала каля 4000 членаў.
З 1994 г.
У снежні 1994 года УНА была зарэгістраваная як палітычная партыя, а на тры сябры УНА-УНСА былі абраныя дэпутатамі Вярхоўнай Рады (парламенту Украіны). У верасні 1995 года яго рэгістрацыя была прыпыненая да 1997 года.
УНСА была зарэгістравана як грамадская арганізацыя толькі ў Львоўскай, Цярнопальскай, Ровенскай і Палтаўскай абласцях. На практыцы, аднак, не было розніцы паміж членствам абедзвюх арганізацый. З 1994 па 1997 гады члены УНА-УНСО стаў вядомым ва Украіне праз шэраг антырасійскіх мерапрыемстваў. Дэпутаты УНА-УНСО знішчылі расійскі сцяг у Вярхоўнай Радзе, байцы УНА-УНСО далучыліся да чачэнскіх паўстанцаў у Першай чачэнскай вайне, а актывісты ладзілі дэманстрацыі супраць расійскіх поп-выканаўцаў, якія прыяжджалі ва Украіну. УНА-УНСО ўмешваўся ва ўкраінскія царкоўныя справы і сутыкнуўся з міліцыяй падчас, кіраўніка Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхату ў ліпені 1995 года. Арганізацыя падтрымлівала адлучанага РПЦ Патрыярха Філарэта Дзенісенку і ўдзельнічала ў спробах гвалтоўнага захопу маёмасці для новай царквы (у прыватнасці, у Ровенскай і Валынскай абласцях). Сяброўства дасягнула піка каля 10 000 удзельнікаў, каля 90 працэнтаў з якіх былі ва ўзросце ад 18 да 35 гадоў. Арганізацыя была адлюстравана ў дакументальным фільме «Цені вайны» 1994 года.
У 1997 годзе ўрад Леаніда Кучмы забараніў Украінскую нацыянальную асамблею — Украінскую народную самаабарону. Члены УНА-УНСО адказалі гвалтоўнымі вулічнымі пратэстамі, у выніку якіх было арыштавана больш за 250 чалавек. Адным з арыштаваных быў Дзмітрый Карчынскі, які неўзабаве пакінуў арганізацыю.
У 1998 годзе новымі кіраўнікамі УНА-УНСО сталі і, сын украінскага нацыяналіста Рамана Шухевіча. На арганізацыя атрымала 0,39 % галасоў. Рух УНА-УНСО ўдзельнічаў ў кампаніі пратэсту «» 2000-01. На Андрэй Шкіль выйграў выбарчую акругу ў Львоўскай вобласці і атрымаў месца ў Вярхоўнай Радзе , сама партыя набрала 0,04 % галасоў. У 2003 годзе Шкіль выйшаў з партыі і стаў памочнікам Юліі Цімашэнкі.
2002 апынуўся годам расколаў. 30 чэрвеня 2002 года ў партыі адбыўся раскол — прыхільнікі Андрэя Шкіля правялі з’езд і абралі яго старшынёй УНА-УНСО. Скарыстаўшыся зняволеннем Мікалая Карпюка, група ўнсоўцаў абрала сваім старшынёй партыйнага фунцыянера. Былы дэпутат ад УНА-УНСО гэтак жа арганізаваў сваю ўласную партыю, якую назваў «Украінская нацыянальная асамблея — Украінская нацыянальная салідарная арганізацыя».
Падчас Аранжавай рэвалюцыі члены УНА-УНСО падтрымлівалі Віктара Юшчанку і былі супраць яго прарасійскіх апанентаў, забяспечваючы бяспеку прыхільнікаў Юшчанкі і аранжавых лідараў, такіх як Юлія Цімашэнка, на Майдане Незалежнасці ў Кіеве.
У 2005 годзе зноў стаў лідарам партыі. На яна не атрымала прадстаўніцтва ў парламенце з 0,06 працэнта галасоў і не ўдзельнічала ў. У 2008 годзе генеральны пракурор Паўднёвай Асеціі Тэймураз Хугаеў абвінаваціў УНА-УНСО ў далучэнні да грузінскага падраздзялення падчас жнівеньскай вайны, але ніякіх доказаў не было прадстаўлена. Паводле справаздачы Следчага камітэта Расіі за жнівень 2009 года, 200 членаў УНА-УНСО і вайскоўцаў Сухапутных войскаў Украіны аказвалі дапамогу Грузіі падчас баёў. Украіна абвінавачанне не прызнавала. Намесьнік кіраўніка УНА-УНСО заявіў, што «на жаль», ніводзін з сябраў арганізацыі не браў удзелу ў грузінскім канфлікце.
УНА-УНСО ўдзельнічала ва, атрымаўшы 0,08 працэнта галасоў выбаршчыкаў і не выйграўшы ні ў адной з пяці выбарчых акруг, у якіх яны вылучалі кандыдатаў. Такім чынам, партыя не змагла атрымаць прадстаўніцтва ў парламенце.
У сакавіку 2014 года Расія распачала крымінальную справу супраць партыі і некаторых яе членаў, у тым ліку лідара партыі Алега Цягнібока са Свабоды, за «арганізацыю ўзброенай банды», якая нібыта ваявала з расійскай 76-й гвардзейскай дэсантна-штурмавой дывізіяй падчас першай чачэнскай вайны.
УНА-УНСО браў удзел у Еўрамайдане на баку пратэстоўцаў. Падчас пратэстаў загінула тры сябры УНА-УНСО, у тым ліку беларус Міхаіл Жызнеўскі. Палітычнае крыло арганізацыі «Украінская нацыянальная асамблея» аб’ядналася з «Правым сектарам» 22 траўня 2014 года. Партыя «Правы сектар» была створана на юрыдычнай і кадравай базе УНА.
24 сакавіка 2014 пад Роўна быў забіты пры нявызначаных абставінах відны дзяяч УНА-УНСО («Сашко Білий»).
7 красавіка 2015 года УНА-УНСО вырашыла ўзнавіць самастойную палітычную дзейнасць і выбрала старшынёй Канстанціна Фуштэя. Аднак 2 ліпеня 2015 года ў рэгістрацыі партыі УНА-УНСО была адмоўлена; па словах кіраўніка партыі, афіцыйнай матывацыяй адмовы было тое, што прадстаўнікі УНА-УНСО «ваявалі на баку фашыстаў у 1942 годзе». Аднак пазней, 20 красавіка 2015 года партыя ўсё ж была зарэгістравана і абвясціла аб намеры ўдзельнічаць у восеньскіх мясцовых выбарах.
У 2019-м годзе на выбарах у другім туры партыя Фуштэя падтрымала Пятра Парашэнку.
Лідары арганізацыі па гадах
У дзяржаўны рэестр унесены наступныя звесткі аб складзе кіруючых органаў партыі:
Новыя добраахвотнікі праходзяць вучэбна-патрыятычную і вайсковую падрыхтоўку ў вучэбным цэнтры УНСО ў Вінніцы і пасля адпраўляюцца на ўсход.
Helaiv
«Helaiv» — сольны англамоўны электронны і інды-поп музычны праект Алега Вяля, франтмена гуртоў «Bristeil», «Hair Peace Salon», экс-гітарыста гурта «Jitters», распачаты ў 2017 годзе.
УНА-УНСО
Лідары арганізацыі па гадах
УНА-УНСО праводзіць дабрачынныя акцыі, маршы пратэсту, супрацоўнічае з валанцёрамі, дабрачыннымі арганізацыямі, навучальнымі ўстановамі, іншымі грамадскімі арганізацыямі і правымі палітычнымі партыямі, будуе сетку аддзяленняў.
Прыднястроўе
Падчас вайны ў Прыднястроўі члены УНА-УНСО ваявалі разам з прыднястроўскімі сепаратыстамі супраць урадавых войскаў Малдовы, абараняючы вялікую этнічную ўкраінскую меншасць у Прыднястроўі. Больш за 50 членаў УНСО ўзнагароджаны ордэнам «Абаронца Прыднястроўя».
Helaiv
Ацэнкі
Даша «Sheeborshee» Сазановіч з сайта «34mag» у студзені 2017 года пісала пра праект «Helaiv»: ''«На „SoundCloud“ у яго аж цэлых 11 падпісчыкаў на момант напісання тэксту, але, на мой погляд, павінна быць мінімум 9 тысяч. Алег спявае, і спявае вельмі добра»''.
УНА-УНСО
Грамадзянская вайна ў Грузіі
У 1993 годзе УНА-УНСО накіравала добраахвотнікаў на супраць абхазскіх сепаратыстаў. Падраздзяленне УНА-УНСО «Арго» далучылася да грузінскага боку каб супрацьстаяць абхазскім сілам, якія падтрымліваліся Расіяй, а некаторыя добраахвотнікі далучыліся да Сухумскага батальёна марской пяхоты Грузіі. Атрад CPT «Ustym» прадухіліў дэсантны штурм расійскіх войскаў пад Сухумі, патапіўшы расійскі вайсковы катэр. Сямёра сяброў УНСО загінулі пад Сухумі, 30 чальцоў атрымалі ордэн Вахтанга Гаргасалі.
Helaiv
Ацэнкі
За месяц да таго Алег Клімаў як карэспандэнт газеты «Культура» пры стэнаграфаванні размовы з гітарыстам гурта «Аляксандра і Канстанцін» Канстанцінам Драпеза запісаў пра міньён «Too Easy», які «праслухаць варта»: «Мала шанцаў у гэтага соннага царства прыжыцца хоць у якім-небудзь айчынным музычным асяроддзі». Яго субяседнік ацаніў самотнік так: ''«Фірмова зробленая музыка, фірмова спявае вакаліст. Усё як быццам не наша, а аднекуль адтуль — з англамоўнага амерыканскага і еўрапейскага шоу-бізнесу»''.
УНА-УНСО
Грамадзянская вайна ў Грузіі
Галоўныя бітвы з удзелам сяброў УНСО:
Расійска-ўкраінская вайна
У 2014-м годзе УНСО таксама ваявалі у расійска-ўкраінскай вайне ў складзе і  54-га Асобнага развед-батальёна «УНСО», а таксама чальцы УНА-УНСО склалі касцяк 131 Асобнага развед-батальёна «УНСО» УСУ. УНА-УНСО была перадана ваеная база ў Гушчынцах, дзе створаны і функцыянуе Вучэбны Цэнтр імя Яўгена Канавальца, дзе праходзяць навучанне рэзервовыя батальёны тэрытарыяльнай абароны, якія камплектуюцца ваенкаматамі з розных мясцовасцяў Украіны.
Яе сябры таксама ваююць ў 2022 годзе падчас расійскага ўварвання ва Украіну.
1996 год
Чальцы УНА-УНСО удзельнічалі ў Мінскай вясне. У прыватнасці, яны бралі ўдзел у супрацьстаянні з беларускай міліцыяй падчас Чарнобыльскага Шляху 1996 года ў Мінску. Па розных сведчаннях украінскія актывісты ўдзельнічалі ў бойках з міліцыяй. Ёсць версія аб тым, што менавіта іх удзел справакаваў перакрыццё праспекту Скарыны міліцэйскімі аўтамабілямі.
Д. Карчынскі ў сваёй кнізе «Вайна ў натоўпе» (укр.: «Війна в натовпі») не адмаўляе гэтага і сцвярджае, што адной з мэтаў УНА-УНСО ў Беларусі былі правакацыі грамадскіх хваляванняў і гвалтоўных пратэстаў. Пра тыя падзеі ён пісаў наступнае: «На дзясятую гадавіну Чарнобыльскай катастрофы апазіцыя ў Мінску рыхтавала масавыя акцыі. Я вырашыў, што мы маглі б іх радыкалізаваць. Беларусы былі гатовы цярпець за ідэю. Я адправіў да Мінску некалькі груп (усяго некалькі дзясяткаў чалавек). Яны дабіраліся рознымі шляхамі. Адзінае, што я гаварыў ім на развітанне -
"правакацыя, рэпрэсія, рэвалюцыя". Адну з груп затрымалі ў невялікім беларускім гарадку і, пратрымаўшы два дні, дэпартавалі. Усе іншыя дабраліся. Там яны арганізоўвалі сутычкі з АМАПам, перакульвалі міліцэйскія машыны, здолелі пераўтварыць звычайную дэманстрацыю ў перадумову грамадзянскай вайны. На жаль, працягу не адбылося... Большасці нашых удалося ўдала выслізнуць з Мінску, аднак сем людзей былі вылаўлены і абвінавачаны ў арганізацыі масавых хваляванняў... Мы намагаліся падняць хвалю абурэння ва Украіну, актывізаваць прэсу і ўрад. Усё няўдала... Мы працягвалі правакацыі ў Беларусі. Нашым заданнем было пасяліць у галавах моладзі ідэю пра неабходнасць тэрору. Мы масава засылалі ў Мінск і іншыя гарады інструкцыйныя і прапагандысцкія матэрыялы. » —
2014-ы год
Да аб’яднання з «Правым сектрам» у рух уваходзілі таксама і грамадзяне Беларусі. Адным з іх быў журналіст і член УНА-УНСО Міхаіл Жызнеўскі («Локі»). Ён быў адным з першых загінулых на Еўрамайдане ў Кіеве. Гэта адбылося падчас сутыкненняў пратэстоўцаў з міліцыяй на вуліцы Грушэўскага.
У 2017-м Міхаіл Жызнеўскі быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам «Залатая Зорка» і атрымаў званне Герой Украіны.
Ідэалогія і імідж
Украінскай нацыянальнай асамблеі — Украінскай народнай самаабароны 1994 г. прадугледжвала Кіеў як цэнтар новага, панславянскага, усходняга вайсковага блоку. Эксперт па міжнароднай бяспецы Эндру МакГрэгар у 2006 годзе заявіў, што УНА-УНСО «можна лепш за ўсё ахарактарызаваць як уплывовы маргінальны рух» і «яго высокая вядомасць супярэчыць яго абмежаванай колькасці». Гімн руху «Застанься, мілая, не плач, каханая» — рэпрыза «».
Ідэолагі руху прапагандуюць гістарычную нянавісць да некаторых народаў (напр. палякаў і рускіх).
Мэты і праграма
Асноўнымі мэтамі партыі, згодна са Статутам, з’яўляюцца:
Праграма партыі пабудавана на прынцыпах і правілах.
Форум (Задар)
Фо́рум (Forum) — старажытнарымскі  форум у г. Задар (Харватыя).
Побач з руінамі форума знаходзяцца Археалагічны музей,  царква Св. Доната і  Архібіскупскі палац.
У 2005 годзе рымскі форум і яго рэшткі сталі кандыдатам на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Тэрыторыя форума, галоўнай плошчы рымскіх часоў, была на працягу доўгай задарскай гісторыі цэнтральным месцам, на якім і каля якога былі ўзведзены многія знакамітыя пабудовы. Так, з часам ён стаў адным з найбуйнейшых архітэктурных ансамбляў адрыятычнага ўзбярэжжа Харватыі.
Рэшткі рымскага форума былі стагоддзямі перакрытыя цэлымі кварталамі будынкаў, узведзенымі на яго тэрыторыі. Толькі пасля таго, як у 1930 годзе, было знесена некалькі блокаў, часткова раскрылася яго арыгінальнае дарожнае пакрыццё. Паколькі жудасныя разбурэнні Задара ў час Другой сусветнай вайны былі менавіта ў гарадскім цэнтры, расчыстка руінаў дазволіла цалкам раскрыць ядро форума, а таксама азнаёміцца з яго сапраўднымі межамі, формай і будаўнічай тэхнікай.
Апісанне
Рымскі форум пачалі будаваць яшчэ ў I стагоддзі да н.э., але свой канчатковы выгляд ён набыў у III стагоддзі н.э. Плошча была выбрукавана каменнымі плітамі і дасягала ў даўжыню 95 м і ў шырыню 45 м. Па сваёй велічыні гэта быў найбуйнейшы форум, вывучаны на тэрыторыі Харватыі, да таго ж і большы за іншыя, якія знаходзіліся ў важных антычных гарадах Італіі. З усходняга, паўночнага і паўднёвага бакоў форум закрываў манументальны порцік, на калоны якога на вышыні другога паверха абапіралася трохі ніжэйшая галерэя. Уздоўж порціка ў паўночнай і ўсходняй бакоў працягнуўся шэраг крамаў — табернаў, а з паўднёвага размясцілася гарадская базіліка, вялікая прадаўгаватая зала, у якой праходзілі важныя для функцыянавання горада сходы, такія як сустрэчы гарадскога савета, нарады грамадзян, судовыя працэсы і да т.п.
Усе гэтыя будынкі захаваліся толькі ў падмурках, але фрагменты рэканструяваных сцен табернаў цяпер дэманструюцца поруч з сапраўднымі каменнай брукоўкай форума. На каменных плітах ў заходняй частцы форума стаялі дзве манументальныя дэкаратыўныя калоны, адна з якіх захавалася да нашых дзён у сваім першапачатковым месцы. У Сярэднявеччы яна выкарыстоўвалася ў якасці «ганебнага слупа», і ланцугі на ёй дайшлі да нас менавіта з гэтага перыяду.
Заходнюю частку форума ў рымскія часы закрываў Капітолій. Храм быў прысвечаны трыядзе рымскіх дзяржаўных божастваў: Юпітэру,  Юноне і Мінерва. Капітолій знаходзіўся на трохі прыўзнятым месцы, якое знаходзілася на 2 метры вышэй за паверхню форума. Яе акружаў двух'ярусны порцік (peribulus) з двума радамі калон і глухой задняй сцяной. На галоўным фасадзе храма былі шэсць вытанчаных канелюраваных калон з  капітэлямі  карынфскага ордара, якія падтрымлівалі трохвугольны франтон. Аб прапорцыях храма лепш за ўсё кажа адна захаваная калона, якая была ў 1729 годзе перанесена і ўсталявана на гарадской плошчы ўсходняй часткі паўвострава (цяперашняя плошча Пятра Зараніча). На франтальнай сцяне Капітолія, звернутай да форума, стаяла мураваная агароджа, пабудаваная з каменных пліт, дэкараваных рэльефнымі гірляндамі і квадратнымі слупамі з рэльефнымі маскаронамі Юпітэра-Амона і Медузы. Некаторыя з іх ацалелі і цяпер устаноўлены на рэканструяванай сцяне Капітолія. На форуме, пад гэтай сцяной, былі знойдзены рэшткі апор для алтароў, на якіх разам з абрадамі здзяйсняліся і ахвярапрынашэнні.
Да канца антычнага перыяду, у той час, калі хрысціянства стала дзяржаўнай рэлігіяй значэнне Капітолія зменшылася, а ўся тэрыторыя форума ў V стагоддзі стала, відавочна, прыйшла заняпад. Верагодна катастрафічныя землетрасенні і пажары канчаткова знішчылі ў VI стагоддзі антычны гарадскі цэнтр, і на яго месцы ў Сярэднявеччы вырас шэраг новых пабудоў, для ўзвядзення якіх выкарыстоўвалі архітэктурныя фрагменты рымскага форума.
Мора Пунгі
Мора Пунгі (Punga Mare) — вуглевадароднае мора Тытана (спадарожніка Сатурна) шырынёй 380 км, названае ў гонар продка акул, скатаў і яшчарак ў міфалогіі палінезійскага народа маоры. Мора знаходзіцца ў паўночным паўшар'і, блізка да полюса, на поўнач ад мора Кракена. Каардынаты: 85.1°N, 20.3°W. Было выяўлена Касіні ў 2007 годзе.
Віта Нікалаенка
Віта Нікалаенка (нар., Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванка РЦАП-БДУ, першым трэнерам была Марына Аляксандраўна Ліс.
Крымчакі
Крымчакі́ — этналінгвістычная група яўрэяў. У краінах былога СССР лічацца самастойным этнасам.
Крымчацкая мова блізкая да крымскататарскай. Мовай культу, літаратуры і справаводства з’яўляецца старажытнаяўрэйская. Вернікі — іудаісты.
Паходжанне крымчакоў трактуецца навукоўцымі па-рознаму. Назва «крымчакі» («яўрэі-крымчакі») упершыню з’явілася ў афіцыйных рускіх крыніцах у 1859: верагодна, каб адрозніваць крымскіх яўрэяў-рабанітаў ад караімаў і ашкеназаў. У дакументах крымскіх ханаў да далучэння Крымскага ханства да Расіі (1783) члены абшчыны называліся яўрэямі. У 14-16 ст. галоўным цэнтрам яўрэяў-рабанітаў быў г. Кафа (сучасн. Феадосія), у канцы 18 ст. — Карысу-Базар (сучасн. Белагорск), з 1920-х — Сімферопаль.
У 16 ст. колькасць крымчакоў дасягала 500—700 чал., на пачатку 19 ст. — каля 600. У 19 ст. яны былі невялікай, беднай абшчынай. Большасць займалася рамёствамі, частка — земляробствам, садоўніцтам і вінаградарствам, некаторыя — гандлем. Паводле перапісу 1897 зафіксавана 3345 крымчакоў. На пачатку 20 ст. яны пражывалі ў Алушце, Ялце, Еўпаторыі, Керчы. У 1912 колькасць крымчакоў дасягнула 7500 чал. Змяншэнне колькасці было звязана з грамадзянскай вайной і голадам 1921—1922, а таксама з выездам у ЗША і Палестыну (частка крымчакоў удзельнічала ў сіянісцкім руху). У 1926 колькасць крымчакоў у СССР складала 6383 чал., у тым ліку 6 тыс. у Крыме; 98,4 % жыло ў гарадах, 74,1 % назвалі крымчакскую мову роднай. Перад Другой сусветнай вайной крымчакоў налічвалася 9,5-10 тыс. чал, у тым ліку, асноўная частка ў Крыме, 500—700 чал. на Чарнаморскім узбярэжжы Каўказа (Новарасійск, Сухумі). У 1941 — пачатку 1942 абсалютная большасць крымчакоў была знішчана падчас нацысцкай акупацыі (гл. Халакост). У 1948 па ўсім Крыме было 700—750 крымчакоў, у СССР — не больш за 1,4-1,5 тыс. чал. Паводле перапісу насельніцтва 1989 ў СССР пражывала 1448 крымчакоў, з іх роднай мовай крымчакскую назвалі 505 чал. (34,9 %), рускую — 900 чал. (62,2 %).
Крымчакі стварылі багаты фальклор: легенды, песні, загадкі і прыказкі- джонк. Фальклор і рэлігійныя тэксты публікаваліся на крымчакскай мове, а таксама на ідыш, іўрыце і рускай мове. На пачатку 20 ст. ў Крыме былі адкрытыя пачатковыя школы для дзяцей крымчакоў (з выкладаннем на рускай мове). У 1910-22 дырэктарам школы быў І. Кая — першы крымчак, які атрымаў вышэйшую адукацыю, аўтар шэрагу прац, прысвечаных гісторыі і этнаграфіі крымчакоў. Паступова ўзровень адукацыі вырас: многія крымчакі станавіліся высокакваліфікаванымі спецыялістамі (напр. лаўрэат Дзяржаўнай прэміі інжынер М. Трэўгода). Е. Пейсах на працягу шэрагу гадоў складаў крымчакска-рускі і руска-крымчакскі слоўнік. В. Багінская — савецкая і расійская пісьменніца, педагог, збіральнік песень і фальклору крымчакоў, адна з апошніх носьбітаў жывой крымчакскай мовы.
Ота Мадэрзон
Фрыдрых Вільгельм Ота Мадэрзон (Friedrich Wilhelm Otto Modersohn;, , Вестфалія — , Ротэнбург) — нямецкі мастак-пейзажыст.
Біяграфія
Мадэрзон пачаў вучобу ў Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў у 1884 годзе, у 1888 годзе перавёўся ў Акадэмію мастацтваў у Карлсруэ.
У ліпені 1889 года Ота Мадэрзон пазнаёміўся ў Ворпсведэ з Фрыцам Макензенам і Гансам ам Эндэ, стаўшы адным з заснавальнікаў Ворпсведскай калоніі мастакоў.
У 1897 годзе Мадэрзон ажаніўся з Хеленай Шродэр, а ў 1898 годзе ў іх нарадзілася дачка Эльсбет (1898—1984). У 1899 годзе Мадэрзон выйшаў з аб’яднання мастакоў. Яго жонка памерла ў 1900 годзе, і годам пазней ён ажаніўся ў другі раз — з мастачкай Паўлай Бекер.
У 1908 годзе Ота Мадэрзон пераехаў у суседні пасёлак Фішэрхудэ і ў 1909 годзе ажаніўся трэці раз з Луізай Брэлінг, якая нарадзіла яму дваіх сыноў: Ульрыха (1913—1943) і Хрысціяна (1916 г.н.).
Заполле (Пружанскі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
Лілангені
Звычайна, у штодзённым жыцці лілангені скарачаюць да L ці E.
Ліцвінавіцкі сельсавет
Ліцві́навіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Ліцвінавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Руднянскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 20 чэрвеня 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Залатамінскага сельсавета, 1 снежня 2009 года — тэрыторыя скасаванага Акцяброўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Акцяброва, Косель, Косельскі Прудок, Курганне і пасёлак Забалацкае). 30 снежня 2009 года скасаваны вёскі Косель, Косельскі Прудок, Курганне і Салабута, 4 лютага 2011 года — вёскі Касцюкоўка і Лабыроўка , 3 лютага 2012 года — пасёлкі Забалацкае, Луначарскі і Первая Ступень , 26 мая 2015 года — пасёлак Мікольск.
Спіс аб’ектаў PGC (1975001—1976000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1975001—1976000)
Гадуні
Гаду́ні (, Годуни) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.
Гідраграфія
За 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца выток ракі Ветка.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Гісторыя
Вядомая па пісьмовых крыніцах з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1775 годзе кароль Станіслаў Аўгуст падараваў вёску абознаму літоўскаму М. С. Лапату.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX ст. ў маёнтку Качай-Балота, сумесным уладанні Веры Анненкавай і Мікалая Бухарына. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Чэрнінскага царкоўнага прыходу. У 1908 годзе ў Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1922 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 48 жыхароў. Напачатку снежня 1943 года, пасля пасоўвання савецкіх войскаў да Акцябрскай партызанскай зоны, тут, паблізу ад вёсак Майсееўка, Гадуні і Любань, з 28 лістапада да 21 снежня 1943 года існаваў прарыў у абароне нямецкіх войскаў (каля 10 км), вядомы як «Рудабельскія вароты». Праз яго ажыццяўлялася прамая сувязь паміж партызанамі і часткамі 65-й арміі. 25 жыхароў загінулі на фронце.
Паанга
Паанга (код ISO 4217 — TOP, сімвал — T$) — грашовая адзінка Каралеўства Тонга, часам называецца «танганскі долар» ці «долар Тонга». 1 паанга складаецца з 100 сеніці (цэнтаў). Афіцыяльная валюта каралеўства з 1967 года, пасля замены ім танганскага фунта (курс абмена: 1 фунт = 2 паанга).
Курс паанга прывязаны да карзіны валют, якая складаецца з аўстралійскага і новазеландскага долараў, долара ЗША і японскай іены.
Банкноты
У 1967 годзе эмітаваны банкноты наміналам 1/2, 1, 2, 5 і 10 паанга з выявай каралевы Салотэ Тупоў III. З 1974 года на банкнотах выяўляўся кароль Таўфа'ахаў Тупоў IV. Купюра 1/2 паанга выпускалася да 1983 года. У 1985 годзе ўпершыню ўведзена банкнота ў 20 паанга, у 1988 годзе — 50 паанга. У 1995 годзе выйшла серыя з новым дызайнам банкнот наміналам 1, 2, 5, 10, 20, 50 паанга. На аверсе банкнот увесь тэкст надрукаваны на мове Тонгі, у цэнтры партрэт караля Таўфа'ахаў Тупоў IV. На рэверсе тэкст на англійскай мове і выявы памятнікаў Тонгі -- Хаамонга-а-Маўі Трылітон, Каралеўскі палац, Банк развіцця Тонгі, Порт Ваваў. У 2008—2009 гадах эмітавана новая серыя з іншым дызайнам банкнот (з партрэтам новага караля Джорджа Тупоў V) наміналам 1, 2, 5, 10, 20, 50 і 100 паанга.
Манеты
Манеты наміналам 1, 2, 5, 10, 20 і 50 сеніці і 1 паанга ўпершыню выпушчаны у 1967 годзе. Манеты 1 і 2 сеніці чаканіліся з бронзы з дабаўкай мельхіёра, 50 сеніці і 1 паанга былі выпушчаны абмежаванай партыяй. Манета 1 паанга чаканілася ў форме прамавугольніка з закругленымі вугламі, манета 50 сеніці з 1974 года чаканілася ў форме дванадцацівугольніка. На аверсах манет 1967 года быў партрэт каралевы Салотэ Тупоў III, а на рэверсах — гіганцкія чарапахі, снапы і зоркі. З 1968 года на аверсах сталі чаканіць партрэт караля Таўфа'ахаў Тупоў IV у профіль, а з 1975 партрэт караля Таўфа'ахаў Тупоў IV у ваеннай форме, з тварам у анфас, і слова TONGA. На рэверсах з 1975 года чаканіліся намінал манеты і надпіс «Fakalahi meakai» («вырабляць болей прадуктаў харчавання») вакол выяў прадуктаў харчавання (кароў, рыбы і г. д.). У 1978 годзе выпушчана юбілейная серыя у гонар 60-годдзя караля Таўфа'ахаў Тупоў IV. З 1981 года выпускалася серыя у гонар Міжнароднага Дня Харчавання (World Food Day), дызайна італьянскага скульптара Sergio Giandomemco.
«Чорны» спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў
«Спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў» з’явіўся ў байнэце 2 сакавіка 2011 года. Даны дакумент суправаджаўся каментарыем ад асобы, якая яго апублікавала: папера адпраўлена ў офісы ўсіх найбуйнейшых СМІ і усе, хто ў ёй згаданы, павінны быць «неафіцыйна забаронены». Міністэрства інфармацыі Беларусі катэгарычна адмаўляла існаванне «чорнага спіса». Аднак канцэрты менавіта фігурантаў спіса пачалі адмяняцца, стала немагчыма замовіць ці пачуць песні згаданых музыкаў на радыёстанцыях Беларусі. Прадстаўнікі шэрагу СМІ неафіцыйна пацвердзілі існаванне спіса.
Лоці
Лоці – афіцыйная валюта Каралеўства Лесота. Яна дзеліцца на 100 лісентэ. Лоці прывязаны да паўднёваафрыканскага ранду па курсе 1:1, і абедзве гэтыя валюты маюць хаджэнне на тэрыторыі Лесота. Лоці было ўведзена ў 1966 годзе як ненаяўная валюта, у 1980 годзе былі уведзены наяўныя лоці для замяшчэння ранду.
«Чорны» спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў
Падзеі
13 сакавіка 2011 года ў Гомелі «па тэхнічных прычынах» не адбыўся канцэрт гурта «Ляпіс Трубяцкі», было скасаванае выступленне гурта ў адным з клубаў Магілёва 20 сакавіка 2011 года. Адміністрацыя брэсцкага Тэатра лялек без тлумачэння прычын адмяніла канцэрт Змітра Вайцюшкевіча 18 сакавіка 2011 года. У мінскім клубе «Рэактар» быў адменены канцэрт-прысвячэнне гурту «Neuro Dubel» 24 сакавіка 2011 года. Як адзначыў лідар рок-калектыва Аляксандр Кулінковіч, іх выступленне было забаронена: «Кіраўніцтва клуба выклікалі і прапанавалі выбіраць: альбо страта арандатара, альбо страта клуба». 17 сакавіка 2011 года адменены канцэрт гурта «Крамбамбуля» ў мінскім рэстаране «Госці». Лявон Вольскі дапусціў, што са з’яўленнем «чорнага спісу» адмена канцэртаў ажыццяўляецца праз мясцовыя выканкамы: «Туды запрашаюць альбо менеджараў, альбо прадстаўнікоў гаспадарчых суб’ектаў, якія прадстаўляюць пляцоўку для канцэрта, пасля чаго мерапрыемствы адмяняюць».
Лоці
Банкноты
У 1980 годзе былі ўведзены банкноты вартасцю 2, 5 і 10 лоці. 20 і 50 лоці былі дададзены ў наступным годзе. У 1994 годзе былі ўведзены банкноты ў 100 і 200 лоці. Існуючыя банкноты
Беларуская друкарня імя Францішка Скарыны
Гісторыя
Важнай ініцыятывай у выдавецкай галіне было заснаванне прыватнай друкарні імя Францішка Скарыны ў Вільні. У сярэдзіне 20-х гг. 20 стагоддзя ў асяроддзі дзеячаў Беларускай хрысціянскай злучнасці нарадзілася ідэя арганізаваць беларускую друкарню ў Вільні і назваць яе імем Францішка Скарыны — адзінай беларускай друкарні ў Вільні. Адбылося гэта ў 400-тыя ўгодкі друкарства ў Вільні, якія святкаваліся ўрачыста ў 1925 г. Ксёндз Адам Станкевіч напісаў з гэтай нагоды кніжку «Доктар Францішак Скарына, першы друкар беларускі 1525-1925», а Людвік Абрамовіч, рэдактар і выдавец часопісу «Przegląd Wileński» — кніжку «Cztery wieki drukarstwa w Wilnie (1525-1925)». Ксёндз Адам Станкевіч, Фабіян Ярэміч, ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі і ксёндз Андрэй Цікота сталі ініцыятарамі беларускай друкарні ў Вільні. Было нанятае памяшканне на вуліцы Людвісарскай дом № 1 (Liejyklos gatvė 1) (54.68271°N, 25.27974°W), закупленыя плоскадрукавальны варштат, шрыфт і стэляж у друкарні «Люкс». У маі 1926 г. друкарня пачала дзейнічаць. Кіраўнік — Альбін Стаповіч, а ў чэрвені 1927 г. — кіраўніком друкарні стаў Язэп Найдзюк, які быў ад пачатку яе арганізацыі памочнікам кіраўніка. Друкарня дзейнічала ў камерцыйных умовах. Выдаваліся там амаль усе беларускія часопісы міжваеннага часу. Друкаваліся і газеты «Беларуская Крыніца» і «Сялянская Ніва», розныя друкі для Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады, часопіс «Хрысціянская Думка» (з 1928 г.), кніжкі і брашуры. Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры карыстаўся друкарняй імя Францішка Скарыны.
З 1936 г. на Завальнай вул. дом № 1. Працаўнікі друкарні імя Францішка Скарыны Язэп Найдзюк і Альфонс Шутовіч арыштаваны польскімі ўладамі ў пачатку вайны ў верасні 1939 года і зняволены ў лагеры Бярозе Картузскай. Пасля вяртання ў Вільню ў кастрычніку 1939 года, у варунках Літвы, Язэп Найдзюк аднавіў з сябрамі дзейнасць Беларускай друкарні імя Францішка Скарыны. На працягу 1939 (ад 17 лістапада) — 1941 гг. выдавалася там лацінскім і кірылічным шрыфтамі таксама адноўленая «Krynica».
Бібліяграфія
Больш за 160 кніжак на беларускай мове — амаль палавіна беларускай кніжнай прадукцыі міжваеннага часу ў Другой Рэчы Паспалітай — была выдадзена ў друкарні імя Ф. Скарыны .
Юрый Мікалаевіч Абрамовіч
Юрый Мікалаевіч Абрамовіч (нар., г.п. Гарадзея, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Магілёўграмадзянпраекце, з 1977 года — кіраўнік групы архітэктараў, намеснік начальніка аддзела Белдзіпрасельгаса.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў г. Мінску.
Кавалі (Пружанскі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Кавальскага сельсавета. Да 18 чэрвеня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Калазубскага сельсавета.
Тала
Тала (код ISO 4217: WST) — афіцыйная валюта Самоа, уведзеная ў абарачэнне ў 1967 годзе, замяніўшы Самаанскі фунт па курсе 1 фунт = 2 тала. Аднак на астравах да 1975 года паралельна ўжываўся ў Новазеландскі долар. Тала дзеліцца на 100 сенэ. Звычайна тала скарачаецца да «WS$», ці «SAT», ці «ST», ці «T». Назва «тала» — на самаанскай мове адначае «долар».
У абарачэнні знаходзяцца манеты вартасцю 1, 2, 5, 10, 20 і 50 сенэ і 1 тала, банкноты вартасцю 2, 5, 10, 20, 50 і 100 тала.
Сімбіка Гарыфаўна Абязава
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1956 года (Мінск).
Творчасць
Праекты аднаўлення разбураных будынкаў, забудовы мікрараёнаў у Калінінградзе, Красназнаменску, Светлым (1952—1968). Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў лесапаркавага пояса Мінска, вадаахоўнай зоны Вілейска-Мінскай воднай сістэмы (1968—1981).
V з’езд беларусаў свету
На ўрачыстым адкрыцці з’езду з уступным словам выступіў кіраўнік МГА «ЗБС „Бацькаўшчына“» Аляксей Марачкін. Таксама быў заслуханы аўдыёзварот ад старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы. Пасля выбараў рабочых органаў і зацвярджэння парадку дня з’езду, перад прысутнымі выступілі пасол Швецыі ў Рэспубліцы Беларусь Стэфан Эрыксан, міністр культуры Павел Латушка, упаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Леанід Гуляка. З дакладамі па асноўнай тэме з’езду «Нацыянальная ідэнтычнасць беларусаў у сучасным свеце: праблемы захавання і развіцця» выступілі кіраўнік МГА «ЗБС „Бацькаўшчына“» Аляксей Марачкін, гісторыкі Наталля Гардзіенка і Янка Запруднік, дырэктар Беларусага інстытута стратэгічных даследаванняў Віталь Сіліцкі. З дакладам пра праблемы беларусаў Іркуцка і аб’яднання беларусаў ў супольнасць у межах Расіі выступіў Алег Рудакоў — старшыня Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Я. Чэрскага.
Кіраўніком арганізацыі абраная Алена Макоўская.
Прыморская Харватыя
Прыморская Харватыя (Primorska Hrvatska, або Далмацынская Харватыя (Dalmatinska Hrvatska), Княства Харватыя (Kneževina Hrvatska) ці Княства харватаў (Kneževina Hrvata)) — сярэднявечнае харвацкае княства, якое было створана ў былой рымскай правінцыі Далмацыі. На працягу свайго існавання княства мела цэнтры ў Клісе, Соліне, Кніне, Біяці і Ніне, уключала ў сябе прымор’е альбо прыбярэжную частку сучаснай Харватыі і большую частку горнага хінтэрланда. Княства знаходзілася ў цэнтры супрацьстаяння паміж Каралінгскай імперыяй і Візантыйскай імперыяй за панаванне ў гэтай вобласці. У пачатку 9 стагоддзя з’явілася суперніцтва з Венецыяй, а таксама вяліся баі з Балгарскай імперыяй.
1937 год у гісторыі астраноміі
1937 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Юлія Аляксандраўна Зоніс
Юлія Аляксандраўна Зоніс (Юлия Александровна Зо́нис;, Руставі, Грузінская ССР) — руская пісьменніца-фантаст і перакладчыца.
Біяграфія
Нарадзілася 4 лістапада 1977 года ў Руставі. Да 1992 года жыла ў Малдавіі. Вучылася на біяфаках МДУ і Тэль-Авіўскага універсітэта, у аспірантуры інстытута Вейцмана, у лонданскім Юніверсіці Каледж, у Таронтскім універсітэце і Інстытуце біяарганічнай хіміі імя М. М. Шамякіна і Ю. А. Аўчыннікава РАН. У цяперашні час жыве ў Санкт-Пецярбургу.
Першыя сеткавыя публікацыі з’явіліся ў 2004 годзе на сайце «Самвыдат». У друку дэбютавала ў сакавіку 2005 года ў часопісе «Порог» з апавяданнем «Каханне і галубы». Затым друкавалася ў часопісах і зборніках.
Айгестан (Арарат)
Айгеста́н (Այգեստան) — сяло ў марзе Арарат, у цэнтры Арменіі. Размешчана за 5 км на поўнач ад горада Арташата, за 1 км на поўнач ад сяла Бердык, за 3 км на паўночны ўсход ад сяла Далар, за 2 км на паўднёвы ўсход ад сяла Каначут, за 4 км на поўдзень ад сяла Мргануш, за 2 км на паўднёвы захад ад сяла Двін і за 1 км на захад ад сяла Хнаберд.
Вайна ў Агадэне
Вайна ў Агадэне — узброены канфлікт паміж Эфіопіяй, агадэнскімі сепаратыстамі і ісламісцкімі групоўкамі ў правінцыі Агадэн.
Агляд
У Агадэне дзейнічала паўстанцкая ўзброеная групоўка Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна, якая з 1994 года вяла ўзброеныя дзеянні супраць Эфіопіі. Мэта групы мянялася з цягам часу, першапачаткова ФНВА заяўляў, што хоча больш шырокай аўтаноміі для Агадэна ў Эфіопіі, аднак з часам групоўка заявіла пра тое, што змагаецца за поўную незалежнасць рэгіёну ад Эфіопіі. Таксама прадстаўнікі ФНВА выступалі за аднаўленне Вялікага Самалі. Дадзены канфлікт у значнай ступені быў зачынены для ўвагі знешняга свету, так як Адыс-Абеба трымала ў таямніцы ўсё, што адбывалася ў гэтым рэгіёне.
Вылазкі паўстанцаў ФНВА, як правіла, асвятляліся толькі замежнымі сродкамі масавай інфармацыі, у той час як мясцовае тэлебачанне Эфіопіі замоўчвала праўду пра канфлікт. У 2007 годзе, ФНВА здзейсніў напад на нафтаноснае радовішча ў Аболе, у выніку якога загінулі 9 кітайскіх рабочых з кампаніі Sinopec і 61 эфіоп са службы аховы аб’екта. У адказ Эфіопія пачала ваенныя дзеянні ў чэрвені 2007 года, з мэтай знішчыць групоўку паўстанцаў. Наступленне суправаджалася высокай крытыкай і абвінавачваннямі ў сур’ёзных парушэннях правоў чалавека. Ваенныя дзеянні ў Агадэне былі цесна звязаны з удзелам Эфіопіі ў Самалійскай грамадзянскай вайне, так як адной з мэтаў для нападу Эфіопіі на Саюз ісламскіх судоў у снежні 2006 года было ў тым, каб перарэзаць сувязь паміж ФНВА і СІС.
У 2007—2008 гадах у Агадэне пачаліся жорсткія баі, якія былі звязаны з эфіопскай ваеннай аперацыяй у Самалі. На думку экспертаў, ФНВА прымаў актыўны ўдзел у баях супраць Эфіопіі ў сталіцы Самалі Магадыша ў 2006 годзе. Некаторыя з ісламскіх баевікоў беглі ў Агадэн, бо былі выгнаны з Магадыша. Адносіны паміж ФНВА і іншай самалійскай ісламісцкай групоўкай, Джамаат Аш-Шабааб, не зусім ясныя. Хоць урад Эфіопіі сцвярджаў, што ўсе самалійскія групоўкі звязаны паміж сабой, але, на думку Human Rights Watch, паміж ФНВА і аш-Шабааб былі боесутыкненні ў 2007 годзе. ФНВА неаднаразова заяўляў, што збіраецца дыстанцыявацца ад некаторых больш радыкальных груповак, якія дзейнічалі ў дадзеным рэгіёне.
Прадмовы
У склад Эфіопіі дадзены рэгіён увайшоў у сярэдзіне дзевятнаццатага стагоддзя і быў месцам амаль пастаяннага напружання паміж Самалі і Эфіопіяй з 1960-х гадоў. Канфлікт перайшоў у стан вайны ў канцы 1970-х, калі тагачасны прэзідэнт Самалі — Сіяд Барэ, паспрабаваў рэалізаваць праект Вялікага Самалі. Вайна працягвалася амаль год і скончылася перамогай Эфіопіі.
ФНВА прымаў удзел у грамадзянскай вайне ў Эфіопіі, калі арганізацыя змагалася супраць ЧВАС і ваеннай дыктатуры Менгісту Хайле Марыям, але пры гэтым не была звязана з іншымі групоўкамі. Пасля падзення рэжыму Менгісту ў 1992 годзе, ФНВА увайшоў у склад урада новаўтворанага Самалійскага рэгіёну Эфіопіі, стаўшы там адной з галоўных палітычных партый. Пасля Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна заняўся адкрытай прапагандай сепаратызму, што прывяло да яго адхілення ад удзелу ў рабоце ўрада ў 1994 годзе і пераходу на цалкам нелегальнае становішча.
Эрытрэя і Самалі ў канфлікце
Эфіопія абвінавачвала суседнюю краіну Эрытрэю ў падтрымцы ФНВА і распальванні апасродкаванай вайны з мэтай знішчыць эканоміку Эфіопіі. Гэтыя дзве краіны сталі ворагамі пасля кровапралітнага канфлікту ў 1998-2000 гадах. Службовыя асобы ў Асмэры адмаўлялі факт аказання дапамогі ФНВА. Яны абвінавачвалі Эфіопію ў тым, што яна спрабуе выкарыстаць Эрытрэю ў якасці казла адпушчэння — за няздольнасць ўрэгуляваць спрэчкі з шматлікімі этнічнымі групамі ў Эфіопіі. Пры ўсім тым Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна падтрымліваў Эрытрэю ў вайне супраць Эфіопіі ў 1998—2000 гадах. У Эрытрэі ФНВА атрымліваў матэрыяльна-тэхнічную і ваенную падтрымку.
Айгешат (раён Армавіра)
Айгеша́т (Այգեշատ) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана ў раёне горада Армавір.
Ала Іванаўна Агафонава
Ала Іванаўна Агафонава (нар., г. Барнаул) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Уральскі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала ў Свярдлаблпраекце, з 1962 года — старшы архітэктар у Белдзяржпраекце, з 1971 года — вядучы архітэктар у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года (Мінск).
Творчасць
Асноўныя працы: генпланы Нароўлі, Слоніма, Хойнікаў, ПДП Паўночнага жылога раёна ў Горках (1972—1982).
Вера Васілеўна Баканская
Вера Васілеўна Баканская (, с. Нараватава, Кадамскі раён, Разанская вобласць, РСФСР — ) — беларускі ўрач-патафізіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1981), прафесар (1984).
Біяграфія
Скончыла Сталінабадскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1950). Выкладала ў Сталінабадскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1950—1960, кафедра паталагічнай фізіялогіі, лабарант, асістэнт), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1960—1994, кафедра паталагічнай фізіялогіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: даследаванне сістэмы гемастазу; уплыў некаторых водарастваральных вітамінаў і простагландзінаў на папярэджанне тромбаўтварэння.
Вішнявецкая
Вішнявецкая — жаночая форма прозвішча Вішнявецкі.
Вядомыя носьбіткі:
Сезон 2022 ЖФК Мінск
У 2022 годзе жаночы футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Седакова
Седакова — жаночая форма прозвішча Седакоў.
Карасі (Пружанскі раён)
Карасі́ (, Караси) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
Куляны
Куля́ны (, Куляны) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
У 1954—1963 гадах цэнтр Кулянскага сельсавета.
Пётр Кузьміч Башко
Пё́тр Кузьмі́ч Башко́ (12 студзеня 1945, в. Некрашэвічы, Карэліцкі раён, цяпер Гродзенская вобласць — 25 ліпеня 1993) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1978).
Біяграфія
У 1970 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1972 года малодшы, з 1981 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН Беларусі.
Даследаваў гісторыю Кастрычніцкай рэвалюцыі. Адзін з аўтараў «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР» (т. 2, 1985), удзельнік складання атласа «Вялікі Кастрычнік» (Мінск, 1987).
Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна
Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна (Conférence des Latins Bishop's dans les Arabes Regions, CELRA.) — калегіяльны орган царкоўна-адміністрацыйнага кіравання Рымска-Каталіцкай царквы, які аб'ядноўвае царкоўную іерархію Бахрэйна, Джыбуці, Егіпта, Ізраіля, Іарданіі, Ірака, Емена, Катара, Кіпра, Кувейта, Лівана, Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў, Амана, Палесціны, Саудаўскай Аравіі, Сірыі і Самалі. Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна ажыццяўляе пэўныя пастырскія функцыі, накіраваныя для рашэння літургічных, дысцыплінарных і іншых пытанняў, уласцівых для каталіцкай абшчыны арабамоўных дзяржаў, Кіпра і Ізраіля. Вышэйшым органам Канферэнцыі з'яўляецца агульны сход біскупаў і архібіскупаў. Рашэнні Канферэнцыі лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна зацвярджаюцца Рымскім Папам.
Гісторыя
Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна была створана ў 1967 годзе сумесным дэкрэтам Кангрэгацыя евангелізацыі народаў і Кангрэгацыі па справах Усходніх цэркваў. 23 жніўня 1986 года Святы Прастол зацвердзіў Статут Канферэнцыі лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна.
Бакунавічы
Бакунавічы — былая вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці.
Геаграфія
За 1,5 км на ўсход ад былой вёскі знаходзіцца Бакунавіцкае радовішча мелу, пластавы паклад турон-каньякскага ўзросту (мелавая сістэма).
Гісторыя
У час нацысцкай акупацыі 7 лістапада 1942 года здзейснена карная аперацыя, было спалена 95 дамоў і забіта 32 чалавекі.
Пасля Чарнобыльскай катастрофы аднесена да зоны першачарговага адсялення. Быў адселены 281 чал.
Марына Артураўна Вішнявецкая
Марына Артураўна Вішнявецкая (Мари́на Арту́ровна Вишневе́цкая;, Харкаў, Украінская ССР) — расійская пісьменніца, паэтка і сцэнарыстка.
Біяграфія
Нарадзілася 1 кастрычніка 1955 года ў Харкаве.
У 1979 годзе скончыла сцэнарны факультэт Усерасійскага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі імя С. А. Герасімава.
Пачала друкавацца як аўтар гумарыстычных апавяданняў ў 1972 годзе ў часопісе «Юность». Як празаік — з 1991 года (апавяданне «Пачатак» ў зборніку «Новыя амазонкі»). Аповесці і апавяданні публікаваліся ў часопісах «Октябрь», «Дружба народов», «Волга», «Знамя». Вершы для дзяцей — у часопісах «Трамвай», «Кукумбер», штотыднёвіку «Неделя».
Напісала сцэнарыі да больш як 25 мультыплікацыйных і дзесяці дакументальных фільмаў. Аўтар дзіцячых анімацыйных праграм на каналах Рен-ТВ і ТВЦ.
Член Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка». Член Рускага ПЭН-цэнтра (2013—2018), член асацыяцыі «ПЭН-Масква» (з 2018).
Уваходзіла ў журы прэмій І. П. Вавёрчына (2004), «Дэбют» (2006), «Рускі Букер» (2008).
Марына Вішнявецкая здымалася ў дакументальным серыяле «Фабрыка цудаў», фільм 2 «Аўтар сцэнарыя». Аўтар сцэнарыя да мультфільма "Кот і мыш".
Жыве ў Маскве.
Малочкі (Пружанскі раён)
У 1940—1954 гадах цэнтр Малочкаўскага сельсавета. Да 12 ліпеня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Ружанскага сельсавета, да 16 красавіка 1973 года — у склад Вольскага сельсавета, пасля — у складзе Ружанскага сельсавета.
Ліцвінавічы
Ліцві́навічы (, Литвиновичи) — аграгарадок (да 2009 г. вёска) у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Ліцвінавіцкага сельсавета.
Размешчана каля рэк Вілейка, Касалянка пры ўпадзенні іх у раку Сож, за 8 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Карма, за 40 км паўднёвы захад ад Слаўгарада, за 99 км ад Гомеля.
Гісторыя
У 1918 годзе П. М. Лепяшынскі заснаваў у Ліцвінавічах доследна-паказальную школу-камуну.
Манчыкі
Ма́нчыкі (, Манчики) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
Да 12 ліпеня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Ружанскага сельсавета, да 16 красавіка 1973 года — у склад Вольскага сельсавета, пасля — у складзе Ружанскага сельсавета.
Айгут
Айгу́т (Այգուտ) — сяло ў марзе Гегаркунік, на ўсходзе Арменіі. Размешчана на паўночны захад ад горада Чамбарак, на паўночны ўсход ад горада Севан і на паўднёвы ўсход ад горада Дыліжан суседняга марза Тавуш.
Поланск
По́ланск (, Полонск) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Поланскага сельсавета.
Качарга (значэнні)
Качарга — прозвішча.
1857 год у гісторыі астраноміі
1857 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Узброенае паўстанне ў казармах Мантаньі
Узброенае паўстанне ў казармах Мантаньі — эпізод ліпеньскага путча 1936 года ў Іспаніі, калі вайскоўцы-нацыяналісты паднялі бунт у казармах на ўзгорку Мантанья-дэль-Прынсіпа-Піа на захадзе Мадрыда. Так як асноўная частка сілавікоў засталася вернай ураду, то пры падтрымцы рабочых-апалчэнцаў улады падавілі паўстанне.
Перадгісторыя
17—18 ліпеня 1936 года частка іспанскай арміі на чале з групай афіцэраў, сярод якіх былі генералы Хасэ Санхурха, Франсіска Франка, Эміліа Мола, Мануэль Годэд і Гансала Кейпа дэ Льяна, паспрабавала зрынуць урад Народнага Фронту. Захоп Мадрыда быў адной з галоўных мэтаў ліпеньскага перавароту. Тут была асабліва моцная канцэнтрацыя праўрадавых сіл. У іх лік уваходзілі ваенізаваныя сілы бяспекі і арганізаваныя — хоць на дадзеным этапе, як правіла, няўзброеныя — прафсаюзныя групы. Большая частка афіцэраў і салдат гарнізона Мадрыдскай арміі не ўдзельнічала ў змове і была настроена заставацца вернымі ўладам.
У сваю чаргу сталічныя путчысты былі дрэнна спланаваны. Паміж варожымі Другой Іспанскай Рэспубліцы разнастайнымі элементамі — фалангістамі, манархістамі, некаторымі армейскімі афіцэрамі і членамі Іспанскага ваеннага саюза — не было каардынацыі. Лідар паўстання ў Мадрыдзе палкоўнік Валянцін Галарса Марантэ быў затрыманы, і яго месца заняў пажылы і нерашучы генерал Вільегас. Аднак ён вырашыў у апошнюю хвіліну пазбегнуць прамога ўдзелу, перадаўшы кіраўніцтва змовай генералу Хаакіну Фанхулю.
Змоўшчыкі планавалі, што генерал Гарсія Эран захопіць армейскі лагер Карабанчэль, а генерал Фанхуль з казарм Мантаньі зойме цэнтральную частку горада. Затым іншыя афіцэры паўстанцаў павінны былі захапіць авіябазы Кіатра-Вьентас і Хетафэ.
Ход падзей
На наступны дзень прэм’ер-міністр Хасэ Хіраль вырашыў выдаць зброю прафсаюзам; было здадзена 65 000 вінтовак, але толькі 5 000 мелі балты. Астатнія 60 000 захоўваліся асобна ў казармах Мантаньі. Камандзір часці палкоўнік Маісес Сера праігнараваў загад перадаць іх апалчэнцам, што фактычна паклала пачатак паўстанню ў Мадрыдзе.
Раніцай ў казармы Мантаньі прыбыў генерал Фанхуль, а таксама групы афіцэраў з іншых мадрыдскіх гарнізонаў і некалькі добраахвотнікаў-фалангістаў і манархістаў. Прачытаўшы сваім калегам лекцыю аб палітычных мэтах ваеннага паўстання, лідар сталічных путчыстаў паспрабаваў прасунуцца па цэнтральных вуліцах горада са сваімі войскамі (2000 афіцэраў, курсантаў і салдат плюс 500 добраахвотнікаў). Нечакана каля казармаў сабраўся натоўп з каля 8000 чалавек, арганізаваных Нацыянальнай канфедэрацыяй працы і Усеагульным саюзам працоўных, некаторыя з якіх былі ўзброены. Фанхуль вырашыў сысці ў лагер і чакаць дапамогі ад іншых гарнізонаў горада. Аднак у астатніх сталічных воінскіх часцях пераварот праваліўся: у Карабанчэле генерал Гарсія Эран быў забіты сваімі падначаленымі пры спробе падняць іх супраць урада, артылерыйскія казармы ўтрымалі афіцэры-лаялісты, а штурм авіяцыйных баз адлюстравалі (пазней іх прымянілі для паветраных налётаў на Мантанью).