cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чабурашка (фільм)
Крытыка
Рэцэнзент партала InterMedia, Вадзім Багданаў, ацаніў фільм на 6 балаў з 10. На думку крытыка,» такі каласальны поспех мала кажа пра самую якасці прадукту", а толькі паказвае, што найбольш папулярна ў гледачоў у гэты перыяд. Багданаў лічыць, што паход у кіно ў навагоднія святы з'яўляецца даўняй традыцыяй, аднак «у гэтым годзе, акрамя „Чабурашкі“, нічога ўніверсальнага для падобных сямейных паходаў папросту не было». Кінакрытык адзначае, што сцэнар карціны «абсалютна бездапаможны», які складаецца з «пустых персанажаў з умоўнай матывацыяй», «сумнеўнай павучальнасці». Аднак стваральнікам атрымалася ўдала падабраць кастаў акцёраў, удакладняе рэцэнзент, але «галоўны герой з візуалізацыяй усё ж падкачаў: часам ад яго анімацыі і дрэнны прамалёўкі шчыміць сэрца».
На думку кінакрытыка Мікалая Нікуліна, «тое, што фільм быў паказаны ў Новы год і тое, што ў пракаце не было замежных канкурэнтаў, - гэта зусім не гарантыя высокага прыбытку», бо ў папярэднія гады ніхто не здолеў паўтарыць поспех карціны. Давід Шнейдеров лічыць, што «у бліжэйшы час наўрад ці з'явіцца такі паспяховы праект». Журналіст і крытык, Канстанцін Мільчын, рэзка выказаўся пра фільм, назваўшы яго «феерычнай сумессю плагіяту і канібалізму», пры гэтым у якім, ніводнага свежага сюжэтнага ходу, ніводнага арыгінальнага гэга».
Metro 2033 Redux
«Metro 2033 Redux» — перавыданне мультыплатформеных відэагульняў «Metro 2033» і «Metro: Last Light», у рамках якога гульні зведалі ремастэрынг, а таксама выйшлі на кансолі новага пакалення. У Расіі выданне выйшла пад назвай «Метро 2033. Возвращение». Рэліз адбыўся 28 жніўня 2014 года для персанальнага кампутара, гульнявых прыставак Xbox One і PlayStation 4. У продаж перавыданне было выпушчана ў фармаце скрынкавых і лічбавых копій выдання. Таксама маецца магчымасць купіць кожную з гульняў паасобку. Гульцы, якія раней набылі «Metro 2033» або «Metro: Last Light» у сэрвісе «Steam», маглі атрымаць па перадзамове «Metro Redux» са зніжкай 50 %.
Ядзерны рэактар
Ядзерны рэактар — прыстасаванне, у якім ажыццяўляецца кіруемая ланцуговая ядзерная рэакцыя, што суправаджаецца выдзяленнем энергіі. Першы ядзерны рэактар пабудаваны ў снежні 1942 года ў ЗША пад кіраўніцтвам Э. Фермі. У Еўропе першым ядзерным рэактарам стала ўстаноўка Ф-1. Яна была запушчана 25 снежня 1946 года ў Маскве пад кіраўніцтвам І. В. Курчатава.
Да 1978 года ў свеце працавала ўжо каля сотні ядзерных рэактараў розных тыпаў. Складнымі часткамі любога ядзернага рэактара з'яўляюцца: актыўная зоны з ядзерным палівам, звычайна аточаная адбівальнікам нейтронаў, цепланосьбіт, сістэма рэгулявання ланцуговай рэакцыі, радыяцыйная ахова, сістэма дыстанцыйнага кіравання. Асноўнай характарыстыкай ядзернага рэактара з'яўляецца яго магутнасць. Магутнасць у 1 МВт адпавядае ланцуговай рэакцыі, у якой адбываецца 3×1016 актаў дзялення ў 1 сек.
Касшы
Касшы — аул у Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Касшынскай аульнай акругі. Код КАТА — 116651100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1742 чалавек (1033 мужчыны і 709 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 4527 чалавек (2341 мужчына і 2186 жанчын).
NGC 2804
NGC 2804 (іншыя абазначэнні — IC 2455, UGC 4901, MCG 3-24-28, ZWG 91.47, PGC 26196) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Проня (прыток Акі)
Проня (Про́ня) — рака ў Разанскай і Тульскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Акі.
Даўжыня ракі 336 км, плошча вадазбору 10,2 тыс. км², сярэдні ўхіл 0,3 м/км, сярэдні расход вады ў вусці каля 50 м³/с (за 21 км ад вусця ). Аб’ём гадавога сцёку 1,578 км³/год. Рэчышча Проні звілістае, даліна шырокая. Сілкаванне ракі пераважна снегавое.
На Проні стаяць гарады Міхайлаў, Новамічурынск, пасёлкі гарадскога тыпу Акцябрскі, Пронск. Недалёка ад ракі стаіць горад Карабліно. На рацэ Пронскае вадасховішча.
Халоднае сэрца
«Халоднае сэрца» (Frozen) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Walt Disney Animation Studios» 2013 года. Пераможца прэміі «Оскар» (2014) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм».
Сюжэт
Па сюжэце, адважная прынцэса Ганна і просты хлопец Крыстоф разам з аленем Свенам і снегавіком Олафам адпраўляюцца ў небяспечнае падарожжа па заснежаным горным вяршыням, каб паспрабаваць знайсці старэйшую сястру Ганны, Эльзу, якая неспадзявана наклала заклён на іх каралеўства і тым самым выклікала вечную зіму.
Іван Сяргеевіч Бортнік
Іван Сяргеевіч Бортнік (Ива́н Серге́евич Бо́ртник;,  — , ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2000).
У юнацтве наведваў Маскоўскі гарадскі дом піянераў на Кіраўскай, затым самадзейную кінастудыю пры Парку Горкага. У 1957 годзе паступіў у ГІТІС на акцёрскі факультэт, але пасля перайшоў у Маскоўскае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна на курс У. А. Этуша. У 1961 годзе скончыў вучылішча і быў прыняты ў Маскоўскі драматычны тэатр ім. М. В. Гогаля. Дэбют у кіно адбыўся тады ж — у фільме Усевалада Вароніна «Споведзь» выканаў ролю мастака Васіля.
У 1967 годзе перайшоў у трупу Юрыя Любімава ў Тэатр на Таганцы, дзе пасябраваў з Уладзімірам Высоцкім.
Іжаўскае (Разанская вобласць)
Іжаўскае (И́жевское) — сяло ў Спаскім раёне Разанскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Іжаўскага сельскага паселішча. Размешчана прыкладна за 100 км ад абласнога цэнтра — горада Разань, за 40 км ад раённага цэнтра — горада Спаск-Разанскі. За 15 км на ўсход працякае рака Ака. З усходняга боку размешчана возера Іжаўскае. Насельніцтва 3340 чалавек (2010).
У ХІХ стагоддзі сяло Іжаўскае было ў складзе Іжаўскай воласці Спаскага павета Разанскай губерні.
Defacto
«DeFacto» — турэцкая кампанія, якая працуе ў сферы рознічнага гандлю адзеннем. Створана ў 2003 годзе і адкрыла сваю першую краму ў 2005 годзе, працуе ў больш чым 50 краінах свету з больш чым 500 крамамі і больш чым. Колькасць крам у Турцыі — 300.
Станам на 2013 год Ozon Giyim з’яўляецца 36-м па велічыні брэндам Турцыі. Ozon Tekstil займае 15-е месца сярод другіх 500 найбуйнейшых прамысловых прадпрыемстваў Турцыі.
Сёння яна працягвае свой шлях як другая па велічыні кампанія ў сваім сектары ў Турцыі з 300 айчыннымі і 205 замежнымі крамамі. Акрамя Турцыі, у асноўным Таджыкістан, Казахстан, Паўночная Македонія, Ірак, Егіпет, Беларусь, Марока, Косава, Албанія, Туніс, Грузія, ТРПК, Азербайджан, Палесціна, Ліван, Іарданія, Румынія, Балгарыя, Малайзія, Пакістан, Катар, Узбекістан. Працуе таксама ў такіх краінах, як Дагестан, Боснія і Герцагавіна, Расія, Арменія, Афганістан і Украіна.
Сапцы
Сапцы (Сапцы) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 31 км на поўнач ад Рудні, за 29 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 32 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Газіянтэп (правінцыя)
Газіянтэп (Gaziantep) — правінцыя на паўднёвым усходзе Турцыі. Плошча 6,2 тыс. кв. км. Насельніцтва 1650 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Газіянтэп.
Праект «Озма»
Праект Озма - адзін з першых эксперыментаў SETI, пачаты ў 1960 годзе астраномам Корнэльскага ўніверсітэта Фрэнкам Дрэйкам у Нацыянальнай Радыёастранамічнай Абсерваторыі ў Грын Бэнк, Заходняя Вірджынія. мэтай эксперымента быў пошук слядоў пазаземных цывілізацый у бліжэйшых зорных сістэмах з дапамогай радыёхваль. Праграму назвалі ў гонар прынцэсы Озмы, правіцельніцы казачнай краіны Оз з кніг Фрэнка Баума.
Прыёмнік быў настроены на дліну хвалі 21 сантыметр, якая адпавядае выпраменьванню міжзорнага вадарода. Меркавалася, што гэтая хваля павінна быць нейкім універсальным стандартам і арыенцірам для цывілізацый, якія спрабуюць усталяваць міжзорную сувязь.
Другі эксперымент, названы «Озма II», быў праведзены ў той жа абсерваторыі Бенджамінам Цукерманам і Патрыкам Палмерам. Падчас даследаванняў, які працягваліся з 1973 па 1976 гады было даследавана больш за 650 бліжэйшых зорак, але станоўчых вынікаў атрымана не было.
Псіхалогія
Псіхалогія (ад  — «душа»;  — «веданне») — навука, якая вывучае недаступныя для знешняга назірання структуры і працэсы з мэтай растлумачыць паводзіны чалавека і жывёл, а таксама асаблівасці паводзін асобных людзей, груп і калектываў. Аб’ядноўвае ў сабе гуманітарны і прыродазнаўчы падыходы.
Уключае ў сябе фундаментальную псіхалогію, якая выяўляе факты, механізмы і законы псіхічнай дзейнасці, прыкладную псіхалогію, якая вывучае, з апорай на дадзеныя фундаментальнай псіхалогіі, псіхічныя з’явы ў натуральных умовах, і практычную псіхалогію, якая займаецца ўжываннем псіхалагічных ведаў на практыцы.
Віды
Існуе шмат напрамкаў псіхалогіі:
і іншыя.
Прадмет псіхалогіі
Прадмет псіхалогіі разумеецца розна на працягу гісторыі і з пазіцыі розных напрамкаў псіхалогіі.
Аб’ект псіхалогіі
Аб’ект псіхалогіі — гэта сукупнасць розных носьбітаў псіхічных з’яў, асноўнымі з якіх з’яўляюцца паводзіны, дзейнасць, узаемаадносіны людзей у вялікіх і малых сацыяльных групах.
Галіны псіхалогіі
Сучасная псіхалогія ўяўляе сабой шматгаліновую навуку. Галіны псіхалогіі з’яўляюцца адносна самастойнымі краінамі, якія развіваюцца напрамкамі. Іх умоўна падзяляюць на фундаментальныя (агульныя) і прыкладныя (спецыяльныя).
Фундаментальныя галіны псіхалогіі маюць агульнае значэнне ў вывучэнні псіхічных з’яў. Гэта базіс, які аб’ядноўвае ўсе галіны псіхалогіі, а таксама служыць асновай іх развіцця. Фундаментальныя галіны, як правіла, называюць тэрмінам «агульная псіхалогія». Асноўнымі паняццямі, якія разглядае агульная псіхалогія, з’яўляюцца: пазнавальныя працэсы (адчуванні, успрыманне, увага, прадстаўленне, памяць, уяўленне, мысленне, гаворка, эмоцыі, воля), псіхічныя ўласцівасці (здольнасці, матывацыя, тэмперамент, характар) і псіхічныя станы. Узнікненне агульнай псіхалогіі ў якасці фундаментальнай галіны звязваюць з імем С. Л. Рубінштэйна, які стварыў у 1942 годзе фундаментальную працу «Асновы агульнай псіхалогіі».
Прыкладнымі называюць галіны псіхалогіі, якія маюць практычнае значэнне. У лік такіх галін уваходзяць, напрыклад, педагагічная псіхалогія, псіхалогія развіцця, дыферэнцыяльная псіхалогія, сацыяльная псіхалогія, клінічная псіхалогія, юрыдычная псіхалогія, псіхалогія спорту і многія іншыя.
Месца псіхалогіі ў сістэме навук
Становішча псіхалогіі звязана з двума разнапланавымі традыцыямі. Першая ўяўляе сабой яе імкненне стаць прыродазнаўчых дысцыплінай, другая — імкненне заняць месца жыццёвай псіхалогіі. Як паказваюць В. В. Петухоў і В. В. Столін, абедзве мэты прынцыпова недасяжныя. У параўнанні з жыццёвай псіхалогіяй навуковая ўяўляе сабой спецыяльную дысцыпліну са сваім паняційным і метадалагічным апаратам для вывучэння псіхічнай жыцця. Разам з гэтым псіхалогія мае асаблівасці, звязаныя з тым фактам, што аб’ект яе вывучэння здольны да ўнутранага адлюстравання сваіх станаў. Навуковая і жыццёвая псіхалогія захоўваюць прынцыповыя адрозненні, але пры гэтым узаемазвязаны адзін з адным.
Псіхалогія мае сувязь як з натуральнымі, так і з гуманітарнымі навукамі. Сувязь псіхалогіі з натуральнымі навукамі мае ў сваёй аснове біялагічную прыроду чалавека. Аднак асаблівасць чалавека ў тым, што ён з’яўляецца сацыяльнай істотай, псіхічныя з’явы якой шмат у чым сацыяльна абумоўлены. Па гэтай прычыне псіхалогію прынята адносіць да гуманітарных навук. Адметнай асаблівасцю псіхалогіі з’яўляецца зліццё аб’екта і суб’екта пазнання.
Узаемасувязь псіхалогіі і сучасных навук
Пытанні псіхалогіі доўгі час разглядаліся ў рамках філасофіі. Толькі ў сярэдзіне XIX стагоддзя псіхалогія стала самастойнай навукай. Але адлучыўшыся ад філасофіі, яна працягвае захоўваць цесную сувязь з ёй. У цяперашні час існуюць навуковыя праблемы, якія вывучаюцца як псіхалогіяй, так і філасофіяй. Да ліку такіх праблем адносяцца паняцці асобаснага сэнсу, мэты жыцця, светапогляд, палітычныя погляды, маральныя каштоўнасці і іншае. Псіхалогія выкарыстоўвае эксперыментальныя метады для праверкі гіпотэз. Аднак ёсць пытанні, якія немагчыма вырашыць эксперыментальным шляхам. У такіх выпадках псіхолагі могуць звяртацца да філасофіі. Да ліку філасофска-псіхалагічных праблем ставяцца праблемы сутнасці і паходжання чалавечага свядомасці, прыроды вышэйшых формаў чалавечага мыслення, уплыў грамадства на асобу і асобу на грамадства.
А. Г. Маклакоў паказвае, што, хоць доўгі час філасофія падзялялася на матэрыялістычную і ідэалістычную, зараз намецілася збліжэнне гэтых плыней філасофіі, і можна казаць пра аднолькавую значнасць для псіхалогіі абодвух кірункаў. Матэрыялістычная філасофія з’яўляецца асноўнай пры разглядзе праблем дзейнасці і паходжання вышэйшых псіхічных функцый. Ідэалістычная філасофія, на думку Маклакова, ставіць такія праблемы як адказнасць, сумленне, сэнс жыцця, духоўнасць. Маклакоў адзначае, што выкарыстанне ў псіхалогіі абодвух кірункаў (матэрыялістычнага і ідэалістычнага) «найбольш поўна адлюстроўвае дваістую сутнасць чалавека, яго біясацыяльную прыроду».
На думку А. Г. Маклакова, да ліку праблем, якія можна вырашыць толькі пры супрацоўніцтве псіхолагаў і філосафаў, адносяцца праблемы эпістэмалогіі. Некаторыя тэорыі псіхалогіі маюць псіхолага-філасофскі характар, як, напрыклад, тэарэтычныя працы неафрэйдыстаў. Да прыкладу, працы Эрыха Фрома выкарыстоўваюцца ў псіхалогіі, сацыялогіі і філасофіі.
Псіхалогія цесна звязана з грамадскімі навукамі. Яна мае шмат агульнага з сацыялогіяй. Сацыялогія запазычвае з сацыяльнай псіхалогіі метады вывучэння асобы і чалавечых узаемаадносін. Псіхалогія шырока выкарыстоўвае такія метады збору навуковай інфармацыі як апытанне і анкетаванне, якія традыцыйна лічацца сацыялагічнымі. Існуюць розныя канцэпцыі, якія псіхалогія і сацыялогія пераймаюць адна ў адной. Мноства праблем, такія як нацыянальная псіхалогія, псіхалогія палітыкі, праблемы сацыялізацыі і сацыяльных установак псіхолагі і сацыёлагі вырашаюць сумесна.
Псіхалогія цесна звязана з медыцынскімі і біялагічнымі навукамі. Выкарыстанне ў псіхалогіі дасягненняў гэтых навук заснавана на тым, што большасць псіхічных з’яў і псіхічных працэсаў фізіялагічна абумоўленыя. Вядомыя факты ўзаемнага ўплыву псіхічнага і саматычнага адзін на аднаго. Псіхічны стан аказвае ўплыў на фізіялагічны. Асаблівасці псіхікі могуць спрыяць развіццю пэўных захворванняў. Зваротная сувязь складаецца ў тым, што хранічныя захворванні ўплываюць на псіхічны стан.
Псіхалогія актыўна ўзаемадзейнічае з вялікім лікам навук і галін навуковых ведаў. Гэта ўзаемадзеянне выяўляецца, перш за ўсё, у стварэнні галін псіхалогіі, якія з’яўляюцца сумежнымі, прыкладнымі галінамі навуковых ведаў, даследуюць заканамернасці аб’ектыўнай рэчаіснасці з пазіцыі прадмета псіхалогіі. Напрыклад, сувязь псіхалогіі з антрапалогіяй усталёўваецца дзякуючы існаванню такой фундаментальнай галіны псіхалогіі, як псіхалогія асобы; сувязь псіхалогіі з псіхіятрыяй выяўляецца ў існаванні такіх галін, як патапсіхалогія, клінічная псіхалогія, псіхасаматыка, псіхалогія анамальнага развіцця; сувязь з нейрабіялогіяй, анатоміяй і фізіялогіяй цэнтральнай нервовай сістэмы рэалізуецца праз нейрапсіхалогію, псіхафізіялогію; сувязь з генетыкай выяўляецца ў стварэнні псіхагенетыкі; з дэфекталогіяй — у існаванні спецыяльнай псіхалогіі; лінгвістыка, узаемадзейнічаючы з псіхалогіяй, нараджае псіхалінгвістыку; з юрыспрудэнцыяй сувязь выразна праяўляецца ў такіх галінах псіхалогіі, як судовая псіхалогія, псіхалогія ахвяры, крымінальная псіхалогія, псіхалогія расследавання злачынстваў.
Дыскусіі з нагоды навуковага статусу псіхалогіі
Навуковы статус псіхалогіі на працягу доўгага часу з’яўляецца прадметам шырокіх дыскусій. Як адзначыў у 2005 годзе член-карэспандэнт РАН, намеснік дырэктара Інстытута псіхалогіі РАН А. В. Юрэвіч, псіхалогія займае прамежкавае становішча паміж навукай і паранавукай.
Большасць спецыялістаў сыходзіцца ў меркаванні, што ў цяперашні час псіхалогія ўяўляе сабой скопішча розных фактаў, тэорый, здагадак, метадалогій і мэтаў. Сярод псіхолагаў няма кансэнсусу ні наконт таго, наколькі навуковай з’яўляецца сучасная псіхалогія, ні наконт таго, ці можа яна быць навуковай у прынцыпе. Нават сярод тых, хто лічыць магчымым прывядзенне псіхалогіі да навуковых стандартам, няма згоды наконт таго, да якога тыпу навук яе варта аднесці. Амерыканскі псіхолаг Б. Р. Хегенхан у 2009 годзе паказаў, што навукоўцы даюць цэлы шэраг адказаў на пытанне, ці з’яўляецца псіхалогія навукай, і змест гэтых адказаў залежыць ад таго, хто іх дае і які аспект псіхалогіі пры гэтым мае на ўвазе:
Навуковы статус псіхалогіі служыць прадметам палемікі ў сучаснай дыскусіі паміж мадэрнізмам і постмадэрнізмам.
Многія псіхалагічныя тэорыі не адпавядаюць крытэру Попера, паколькі яны не могуць быць абвергнутыя з-за размытасці фармулёвак, а таксама з-за таго, што на іх аснове немагчыма рабіць навуковыя прагнозы. Хоць такім тэорыям не хапае навуковай строгасці, яны часта аказваюцца карыснымі. Прыкладамі могуць служыць тэорыі Зігмунда Фрэйда і Альфрэда Адлера. Сам Попер лічыў, што доказ ненавуковыя і метафізічная тэорыі зусім неабавязкова робіць такую ​​тэорыю бескарыснай і бессэнсоўнай.
Т. В. Карнілава і С. Д. Смірноў адзначылі, што з-за паралельнага існавання ў псіхалогіі мноства парадыгмаў і пастаяннага з’яўлення новых міні-парадыгмаў ствараецца эфект перманентнага крызісу і перманентнай рэвалюцыі ў дадзенай навуцы. Гэты факт выкарыстоўваецца побач даследчыкаў як падстава для заяў, што псіхалогія не з’яўляецца развітой навукай ці ж зусім не з’яўляецца навукай. У псіхалогіі да гэтага часу не адбылося колькі-небудзь поўнага і выразнага размежавання паміж навуковым, калянавуковых і псеўданавуковым веданнем. У адрозненне ад астраноміі і хіміі, якія цалкам адмежаваліся ад астралогіі і алхіміі, псіхалогія праяўляе значна вялікую памяркоўнасць да парапсіхалогіі і часцяком асімілюе вопыт жыццёвай псіхалогіі.
Гісторыя
Айчынны псіхолаг С. Л. Рубінштэйн на момант 1940 года ахарактарызаваў псіхалогію з гістарычнага пункту гледжання наступным чынам :
"'Псіхалогія і вельмі старая, і зусім яшчэ маладая навука, — яна мае за сабой 1000-летняе мінулае, і, тым не менш, яна ўся яшчэ ў будучыні. Яе існаванне як самастойнай навуковай дысцыпліны вылічаецца толькі дзесяцігоддзямі, але яе асноўная праблематыка займае яе філасофскую думку з тых часоў, пакуль існуе філасофія. Гадам эксперыментальнага даследавання папярэднічалі стагоддзі філасофскіх разважанняў, з аднаго боку, і тысячагоддзі практычнага пазнання людзей — з другога '."
Антычнасць
Раннія антычныя аўтары нярэдка надавалі ў сваёй творчасці ўвагу праблемам прыроды чалавека, яго душы і розуму. Да цяперашняга часу з усяго спектру поглядаў старажытных аўтараў дайшла толькі класіфікацыя тэмпераментаў Гіпакрата, хоць многія ідэі Платона аказалі ўплыў на развіццё філасофскіх асноў уяўленняў аб псіхіцы, у прыватнасці, прадстаўленне пра чалавека, як істоце, раздзіралі ўнутраныя канфліктам матываў, знайшло сваё адлюстраванне ў псіхааналітычных уяўленнях аб структуры асобы. Як і ў большасці іншых навук, «дзядулем» псіхалогіі справядліва можна назваць Арыстоцеля, у сваім трактаце «Аб душы» таго, хто даў разгорнуты аналіз прадмета псіхалагічнага даследавання.
Сярэднія вякі
Сярэднявечныя працы аб псіхалогіі ў Еўропе былі ў цэлым сканцэнтраваны на пытаннях веры і розуму, у заўважнай ступені хрысціянскімі філосафамі, пачынаючы з Фамы Аквінскага, былі запазычаныя ідэі Арыстоцеля. З усходніх навукоўцаў увагу псіхалагічным пытаннях надаваў Ібн Сіна (Авіцэна).
XVIII стагоддзе
3 жніўня 1795 года брытанскі каралеўскі астраном Нэвіл Маскелайн упершыню выявіў памылкі, дапушчаныя яго асістэнтам Дэвідам Кінбрукам у разліках. Кінбрук быў звольнены, але аналіз памылак, праведзены іншым астраномам — Фрыдрыхам Безелам, паклаў пачатак сістэматычнай вывучэнні часу рэакцыі, індывідуальных адрозненняў і «ментальным хранометры» (mental chronometry), як крытэрыяў кагнітыўных працэсаў. Прадстаўнікі новага часу (напрыклад, Дэкарт) лічылі што цела і душа маюць розную прыроду — гэта быў новы погляд на праблему псіхалогіі. «Душа і цела жывуць і дзейнічаюць па розных законах і маюць розную прыроду».
XIX стагоддзе
Дзевятнаццатае стагоддзе стала для псіхалогіі стагоддзем паступовага зараджэння яе як навуковай дысцыпліны, выдзялення адпаведных абласцей з філасофіі, медыцыны, дакладных навук.
Эрнст Вэбер даследуе залежнасць інтэнсіўнасці адчуванняў ад інтэнсіўнасці выклікаюць іх стымулаў.
Герман Гельмгольц даследуе нервовую сістэму як аснову псіхікі, фармулюе паданні аб «аўтаматычных высновах», якія ляжаць у аснове ўспрымання прасторы.
Аднак галоўнае імя ў гісторыі афармлення псіхалогіі як навукі — Вільгельм Вунт. Вучань і паплечнік Гельмгольца, Вундт у 1879 годзе адкрыў першую ў свеце псіхалагічную лабараторыю, у якой праходзілі даследаванні феноменаў свядомасці метадам інтраспекцыі. Гэты год лічыцца годам нараджэння псіхалогіі як навукі.
Першыя дзесяцігоддзі
Самы пачатак дваццатага стагоддзя адзначана бурным ростам некалькіх кірункаў. З аднаго боку, актыўна развіваецца псіхааналіз — школа псіхатэрапіі, першапачаткова заснаваная на працах Зігмунда Фрэйда, у якіх чалавек апісваўся як сістэма з некалькіх незалежных структур асобы, якія змагаюцца адзін з адным — Яно (Ід), Я (Эга), Звыш-Я (Суперэга). У гэтым канфлікце Яно ўяўляе сабой біялагічныя патрэбы чалавека, з якіх асноўная ўвага псіхааналітыкаў надавалася сексуальнай патрэбы, а Звыш-Я ўяўляе сабой патрабаванні соцыуму, культуры. Развіццё гэтай школы аказала моцны ўплыў не толькі на практыку, але і на навуку, прымусіўшы навукоўцаў звярнуць увагу на феномены, якія знаходзяцца па-за межамі свядомасці, на неўсведамляныя дэтэрмінанты псіхічнай дзейнасці. Ідэі першай псіхааналітычнай школы Зігмунда Фрэйда развівалі таксама Альфрэд Адлер і Карл Густаў Юнг.
У ЗША актыўна развіваецца біхейвіярызму — заснаваная Дж. Уотсанам школа псіхалогіі, якая базуецца на працах І. П. Паўлава і Э. Торндайка аб навучанні. Біхейвіярысты следавалі пазітывісцкаму патрабаванню аб выключэнні з разгляду навукі ўсіх з’яў, акрамя непасрэдна назіраных. Чалавек разглядаўся як «чорная скрыня», у якую ўваходзяць стымулы, а выходзяць — рэакцыі на гэтыя стымулы.
У Германіі развіваецца гештальтпсіхалогія (М. Вертгеймер, К. Кофка, В. Кёлер), якая з’яўляецца далейшым развіццём на шляху вывучэння феноменаў свядомасці. У адрозненне ад папярэднікаў, гештальтысты не спрабавалі вылучыць «цаглінкі», з якіх пабудавана свядомасць, насупраць, яны лічылі асноўным сваім законам, што «цэлае заўсёды больш сумы складнікаў яго частак». У рамках гэтай школы было адкрыта шмат феноменаў успрымання і мыслення.
Першая сусветная вайна стымулявала развіццё прыкладных аспектаў псіхалогіі, у першую чаргу — псіхадыягностыкі, так як арміі патрабавалася сродак ацэнкі магчымасцей салдат. Распрацоўваюцца тэсты інтэлекту (А. Біне, Р. Еркс).
1930-1940-я гады
У Германіі прыходзяць да ўлады нацысты, з прычыны чаго шматлікія псіхолагі (сярод якіх было нямала яўрэяў) вымушаныя эміграваць у ЗША. Гештальтпсіхалогія практычна спыняе сваё існаванне, аднак К. Левін і паслядоўнікі гештальтыстаў становяцца асноўнымі фігурамі амерыканскай сацыяльнай псіхалогіі. Тым не менш такія мысляры як Карл Густаў Юнг і Марцін Хайдэгер застаюцца працаваць у нацысцкай Германіі. Юнг працягвае развіваць сваё вучэнне аб калектыўным несвядомым, у 1934 годзе ён выпускае адну з сваіх фундаментальных прац «Архетыпы і калектыўнае несвядомае».
Сярод біхейвіярыстаў, з аднаго боку, пачынаюцца спробы, захоўваючы натуральна-навуковы падмурак, унесці ў тлумачэнне паводзін унутрыпсіхічныя зменныя (Э. Толмен, К. Хал), з другога боку Б. Ф. Скінар развівае «радыкальны біхейвіярызм», развіваючы тэорыю аперантнага навучэння.
Ж. Піяжэ публікуе вынікі даследаванняў мыслення, у якіх былі выяўленыя падобныя тыпы памылак у дзяцей аднаго ўзросту, якіх ужо практычна не сустракаецца ў больш старэйшых дзяцей.
Актыўна развіваецца псіхалагічная і псіхатэрапеўтычная практыка. Псіхааналіз дзеліцца на мноства галін, на яго аснове фармуюцца альтэрнатыўныя формы псіхатэрапіі (гештальттэрапія і інш.).
Л. С. Выгоцкі фармулюе асноўныя прынцыпы культурна-гістарычнай псіхалогіі, заснаваныя на марксізме. У рамках гэтага кірунку пастулявалі неабходнасць вывучаць асобу непасрэдна ў працэсе развіцця, які праходзіць пад уплывам гісторыі і культуры. На базе гэтага напрамку ў далейшым была пабудавана тэорыя дзейнасці.
Пастанова «Аб педалагічных скрыўленнях у сістэме Наркамасветы» (1936), ліквідаваўшая педалогію, на некалькі дзесяцігоддзяў практычна замарожвае развіццё псіхалагічнай навукі ў СССР.
Другая сусветная вайна выклікае новы ўсплёск актыўнасці псіхолагаў у галіне прыкладных тэхналогій. Асаблівая ўвага надаецца сацыяльнай псіхалогіі і эрганоміцы.
1950-1960-я гады
Гэтыя дзесяцігоддзі з’яўляюцца эпохай росквіту псіхалагічнай навукі, актыўнага росту ў мностве кірункаў. У сучасных падручніках вялікая частка матэрыялу прысвечана эксперыментаў і даследаванняў, праведзеных менавіта ў гэты перыяд.
Тэорыя біхейвіярызму не магла даць адказы на многія пытанні, якія ставіла перад навукай развіваецца прамысловасць і ваенныя тэхналогіі. Распрацоўка максімальна эфектыўных формаў прадстаўлення інфармацыі на пультах кіравання складанымі прыладамі і іншыя задачы патрабавалі актыўнага вывучэння не толькі простых рэакцый на стымулы, але складаных механізмаў, якія ляжаць у аснове ўспрымання. З прычыны падобнага запыту пачынае развівацца вобласць, якая пазней атрымае назву «кагнітыўная псіхалогія» — вядзе свае даследаванні механізмаў увагі Д. Бродбент, публікуе знакамітую артыкул пра «Магічны лік сем плюс-мінус два» Дж. Мілер.
Актыўна развіваюцца тэхнікі мадыфікацыі паводзін на аснове тэорыі біхейвіярызму. Дж. Вольпэ распрацоўвае тэхніку сістэматычнай дэсенсібілізацыі, якая аказваецца вельмі эфектыўнай у лячэнні розных відаў фобій.
На фоне гэтага з’яўляюцца гуманістычная псіхалогія і псіхатэрапія як спроба пераадолець звядзенне чалавека да аўтамата або жывёлы (тэорыі біхейвіярызму і псіхааналізу). Гуманістычныя псіхолагі прапануюць разглядаць чалавека як істоту больш высокага ўзроўню, надзеленую свабодай волі і імкненнем да самаактуалізацыі.
Адбываецца бурнае развіццё сацыяльнай псіхалогіі ў ЗША. Праводзяць свае знакамітыя даследаванні Саламон Аш, Музафер Шэрыф, Стэнлі Мілгрэм, Леон Фестынгер і іншыя вядомыя псіхолагі.
У канцы 60-х гадоў разам з ростам папулярнасці Нью-Эйдж-культуры псіхалогія адчувае моцны ўплыў з боку містыкі; на хвалі поспеху даследаванняў псіхадэлічных рэчываў і новых абласцей свядомасці ўзнікае трансперсанальная псіхалогія, а таксама развіваецца шэраг школ трэнінгаў асобаснага росту, з якіх некаторыя з часам ператвараюцца ў рэлігійныя культы: саенталогія, лайфспрынг.
У 1966 годзе ствараюцца факультэты псіхалогіі ў МДУ і ЛДУ, а таксама кафедра псіхіятрыі і медыцынскай псіхалогіі ў РУДН, што дэманструе спыненне 30-гадовых ганенняў на псіхолагаў. У заўважнай ступені гэта было звязана са з’яўленнем попыту на псіхолагаў на вытворчасці і ў арміі. У СССР актыўна развіваецца інжынерная псіхалогія. Аднак з-за аб’ектыўных прычын айчыннай псіхалогіі даводзіцца заставацца вельмі ідэалагізаванай у адпаведнасці з марксісцка-ленінскімі пабудовамі, — дадзеная акалічнасць надасць яе далейшаму развіццю пэўную спецыфіку.
1970-1980-я гады
Адбываецца бурны рост кагнітыўнай псіхалогіі, якая ішла па шляху паступовага абвяржэння сваіх зыходных пастулатаў аб сутнасці чалавечай псіхікі як сістэмы перапрацоўкі інфармацыі з абмежаванай прапускной здольнасцю. У гэты перыяд псіхалогія ўсталёўвае актыўныя сувязі з лінгвістыкай, што стала непазбежным пасля «хамскіянскай рэвалюцыі», узнікае псіхалінгвістыка.
У астатніх галінах псіхалогіі адбываецца стабільны рост і назапашванне ведаў, разам з тым зноў абвастраецца адчуванне «вечнага крызісу» псіхалагічнай думкі, так як ні адно з дзеючых напрамкаў не дае надзеі на хуткае з’яўленне сапраўды поўнай і тлумачыць паводзіны чалавека тэорыі.
Тыргу-Мурэшскі ўніверсітэт мастацтва
Тыргу-Мурэшскі ўніверсітэт мастацтва (Universitatea de Arte din Târgu Mureş) — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Тыргу-Мурэш.
Сурыкат
Сурыка́т, таксама сурыка́та альбо танкахвосты мірка́т (Suricata suricatta) — від млекакормячых з сямейства мангуставых (Herpestidae).
Апісанне
Даўжыня цела 25-35 см, хваста 17-25 см, маса да 750 г. Галава з выцягнутай вузкай пысай і невялікімі, шырока расстаўленымі вушамі. Канечнасці чатырохпальцыя, з доўгімі кіпцюрамі. Поўсць высокая, мяккая; афарбоўка светла-шэрая, на спіне невыразныя папярочныя палосы. Галава амаль белая, вушы чорныя.
Пашырэнне
Распаўсюджаны ў Паўднёвай Афрыцы, у асноўным, у раёне пустыні Калахары: на тэрыторыях паўднёва-заходняй Анголы, Намібіі, Батсваны і ПАР.
Асаблівасці біялогіі
Жыве пераважна на адкрытых тэрыторыях. Селіцца калоніямі (да 30 асобін), якія аб’ядноўваюць некалькі сямейных груп, у кожнай з якіх дамінуе самка. Характэрная складаная акустычная сігналізацыя. Актыўнасць ранішняя і вячэрняя. Калонію ахоўвае «вартаўнік», які папярэджвае аб з’яўленні драпежнікаў. Аснову харчавання складаюць розныя членістаногія, змеі, яшчаркі, птушыныя яйкі, клубні і цыбуліны раслін. Капае глыбокія (да 1,5 м) нары. Часта мяняе сховішчы, перамяшчаючыся групай на некалькі кіламетраў. У размнажэнні ўдзельнічае дамінуючая самка, якая прыносіць да 4 прыплодаў у год (у кожным 2-7 дзіцянят). Палаваспелымі становяцца на 2-м годзе жыцця.
Добра прыручаецца. Утрымліваецца як хатняя жывёліна.
NGC 2805
NGC 2805 (іншыя абазначэнні — UGC 4936, MCG 11-12-3, ZWG 312.2, PGC 26410) — спіральная галактыка з перамычкай (SBd) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Халоднае сэрца 2
«Халоднае сэрца 2» (Frozen II) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Walt Disney Animation Studios» 2019 года. З'яўляецца працягам анімацыйнага фільма «Халоднае сэрца».
Сюжэт
Пасля падзей першага фільма Эльза, яе сястра Ганна, Крыстоф, алень Свен і снегавік Олаф адпраўляюцца ў Зачараваны лес, дзе павінны разгадаць таямніцу пра мінулае каралеўства Эрэндэл.
QAnon
QAnon (/ˌkjuːəˈnɒn/, тое ж К’юАнон) — гэта тэорыя змовы, якая зарадзілася ў Сеціве і добра папулярная як у Сеціве, так і за яго межамі (апошняе пераважна ў ЗША, сярод праварадыкальных колаў). Яна сцвярджае, што ў свеце існуе сакрэтнае кола дужа ўплывовых сатаністаў-педафілаў-канібалаў у серадзе выбітных грамадзян Заходняга Свету, якія кіруюць міжнароднай сеткай па гандлю дзецьмі для дзіцячай прастытуцыі. Гэтае ж кола, па меркаванні прыхільнікаў К’юАнону, плануе змову супроць 45-га прэзідэнта ЗША Дональда Трампа, які, быццам, хоча знішчыць гэтае кола дзеля дабра ва ўсім свеце. Менавіта ў сэнсе, які, на іх думку, падцвяржае іх тэорыю, прыхільнікі К’юАнону інтэрпрэтуюць шматлікія цытаты Дональда Трампа, у тым ліку і неаднаразова ўжытую ім формулу «Асушыце балота!» («Drain the swamp!»), якой ён шмат разоў намякаў на тое, што плануе разбурыць палітычны істэблішмент у ЗША.
Некалькі вядомых прыхільнікаў К’юАнону, пачынаючы з яе нараджэння, ужо паспелі патрапіць пад суд у ЗША, у тым ліку за хатні тэрарызм. У пракурорскіх колах ЗША тэорыя іншы раз характэрызуецца як «секта» альбо «культ».
Нарадзілася тэорыя К’юАнон на Фарчане ў 2017 годзе.
Мацей Мяхоўскі
Мацей Мяхоўскі, Мацей з Мяхова, Мацей Мехавіт, Мацей Мехавіта, поўнае імя Мацей Карпіга з Мяхова (Maciej Miechowita, Maciej Karpiga z Miechowa, Mathias de Miechow; каля 1457 — ) — польскі гісторык, географ, прафесар медыцыны, астролаг.
Хроніка палякаў
Самая вядомая праца Мяхоўскага. Неўзабаве пасля таго, як гэтая праца была выданая (1519), увесь арыгінальны тыраж быў канфіскаваны згодна з загадам кароннага канцлера Яна Ласкага. Пасля гэтага частку старонак замянілі на новыя, адрэдагаваныя самім канцлерам. Змены тычыліся шлюбу Ягайлы з Соф’яй Гальшанскай, элекцыі Яна Ольбрахта і яго валошскага паходу 1497 годзе, панавання Аляксандра і некаторых іншых падзей.
Мяхоўскі ў сваёй працы пісаў не столькі аб палітыцы, колькі аб культуры; замест прыярытэту ў гістарычнай працы палітыкі, дзяржаўнай арганізацыі, асобы і яе вялікіх учынкаў увёў паняцці аб нараджэнні і пачатках плямёнаў і народаў, славянскай супольнасці, адводзіў Польшчы цэнтральнае месца ў славянскім свеце.
Ён выказаў гіпотэзу пра аўтахтоннасць славян і лакалізаваў іх прарадзіму ў Псарах. Ён цікавіўся галоўным чынам усходняй праблематыкай, шмат увагі аддаваў падзеям у ВКЛ, апісаў усе палітычныя акцыі ВКЛ. Аўтар крытыкаваў эканамічныя супярэчнасці ў княстве, якія прыводзілі да падзелу грамадства на два слаі — сялянства і магнатаў.
Трактат пра дзве Сарматыі
У гэтай працы Мяхоўскі ўпершыню звярнуў увагу на этнаграфічныя асаблівасці Русі, Літвы і Жмудзі. Таксама ён згадаў тут легенду пра паходжанне літоўцаў ад рымлян (легенда пра Літалію). Аўтар паўтарыў звесткі Яна Длугаша, што ў былыя часы русіны лічылі літоўцаў народам цёмным, вартым пагарды, жабрацкім, таму кіеўскія князі бралі з іх даніну ў знак падданства толькі дубовай карой і скуранымі паясамі. З іншага боку, частку Русі, якая належала да Польскай кароны, апісваў як багатую і прыгожую краіну.
Кіліс (правінцыя)
Кіліс (Kilis), правінцыя на паўднёвым усходзе Турцыі. Плошча 1,3 тыс. кв. км. Насельніцтва 119 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Кіліс.
Jorunna
Jorunna — род безракавінных марскіх бруханогіх малюскаў сямейства.
Біялогія
Віды Jorunna звычайна маскіруюцца ў адпаведнасці з губкамі, якімі яны харчуюцца, што ў многіх выпадках належаць да сямейства. Цалкам верагодна, што існуе шмат неапісаных відаў.
Прылісткі
Прылі́сткі — парныя прыдаткі ў аснове ліста, свабодныя або прырослыя да чаранка.
Характэрныя для многіх двухдольных. Бываюць плевачныя і зялёныя. Зялёныя прылісткі прымаюць удзел у фотасінтэзе, напрыклад, у гароху, часам застаюцца адзінай фотасінтэзавальнай часткай ліста, калі пласцінка рэдукуецца, напрыклад, у чыны. Адыгрываюць важную ролю ва ўтварэнні пупышкавых лускавінак. У многіх дрэў пасля разгортвання пупышак апалаюць, напрыклад, у ліпы.
Тайтабе
Тайтабе — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Касшынскай аульнай акругі. Код КАТА — 116651500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 351 чалавек (162 мужчыны і 189 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 832 чалавек (403 мужчыны і 429 жанчын).
Маятнік
Маятнік — цвёрдае цела, здольнае пад уздзеяннем прыкладзеных сіл вагацца вакол нерухомага пункта ці восі. Ваганні могуць адбывацца пад дзеяннем сілы цяжару, калі вось маятніка не супадае з цэнтрам цяжару цела, або пад дзеяннем сіл пругкасці, што ўзнікаюць пры дэфармацыях сціскання-расцяжэння і кручэння.
Адрозніваюць матэматычны маятнік (напрыклад, невялікі масіўны груз на доўгім нерасцяжным падвесе), фізічны маятнік (маса цела размеркавана па ўсёй даўжыні падвеса), а таксама спружынны маятнік (груз, падвешаны на спружыне, здольнай да дэфармацыі сціскання-расцяжэння) і круцільны маятнік (дыск, падвешаны на лёгкім стрыжні, здольным да дэфармацыі кручэння). Пры гарманічных ваганнях цыклічная частата ω і перыяд Т = 2π/ω ваганняў маятніка вызначаюцца інертнымі і пругкімі ўласцівасцямі сістэмы. Напрыклад, для спружыннага маятніка ω²=k/m, дзе k — каэфіцыент жорсткасці спружыны, m — маса грузу; для круцільнага маятніка ω²=D/I, дзе D — модуль кручэння падвеса, I — момант інерцыі дыска. Уласцівасці маятніка выкарыстоўваюцца для вызначэння часу, момантаў інерцыі, паскарэння свабоднага падзення і іншых дынамічных характарыстык механічных сістэм.
Анатоль Барысавіч Салаўяненка
Анатоль Барысавіч Салаўя́ненка ( — ) — знакаміты -тэнар. Герой Украіны (2008). Нацыянальная легенда Украіны (2022).
Спіс Папаў Рымскіх і антыпапаў
Па́па Ры́мскі (Pontifex Romanus — «Рымскі Пантыфік»; ці  — «Вярхоўны Суверэнны Пантыфік») — у міжнародным праве — суверэнная персона выключнай уласцівасці (persona sui generis), паколькі адначасна валодае трыма непадзельнымі функцыямі ўлады:
Згадванні пра епіскапаў, якія кіравалі маёмасцю абшчын ранніх хрысціян, захаваліся ў крыніцах, датаваных пачаткам II стагоддзя. У каталіцкім успрыманні апостальскага хрысціянства Папа Рымскі кіраваў Царквой заўсёды. Зрэшты, між усімі хрысціянскімі канфесіямі, а таксама сярод секулярных даследчыкаў і рэлігіязнаўцаў сфарміраваўся кансэнсус, што Папства было цалкам аформлена на базе рымскага епіскапату ў V стагоддзі. Да IV стагоддзя рымскія епіскапы як буйныя землеўласнікі занялі ў Царкве асаблівае становішча, а з сярэдзіны VI стагоддзі яны (прыняўшы да таго часу назву «Папаў») сталі фактычнымі ўладарамі Рыма. У 756 годзе, атрымаўшы ад Піпіна Кароткага землі вакол Рыма, Папа стаў свецкім кіраўніком Папскай вобласці. Да Латэранскага Сабору 1059 года, які зацвердзіў абранне Папаў выключна кардыналамі, Папы, падобна іншым епіскапам, абіраліся супольна духавенствам і свецкім дваранствам. Назіралася пэўная форму ўплыву на Папаў ад франкскіх каралёў, якая потым змянілася своеасаблівай спробай паставіць Папаў у залежнасць ад імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі, якія актыўна спрабавалі ўдзельнічаць у выбары Папаў. Перыяд сярэдніх вякоў стаў часам змагання Папаў за прымат духоўнай улады над свецкай. З 1309 па 1377 гады рэзідэнцыя Папаў, якія падпалі пад уладу каралёў Францыі, знаходзілася ў Авіньёне. У Рым, скарыстаўшыся паслабленнем Францыі ў выніку Стагадовай вайны, папства вярнуў Грыгорый XI. Царкоўны раскол, што адбыўся ў XVI стагоддзі ў выніку Рэфармацыі, істотна паслабіў уплыў Рымскага Папы. Свецкая ўлада Папаў скончылася з ліквідацыяй Папскай вобласці і яе ўключэннем у склад аб’яднанай Італіі ў 1870 годзе. З 1929 года Папа па Латэранскіх пагадненнях ізноў атрымаў свецкую ўладу і стаў кіраўніком Ватыкана.
Папа Рымскі абіраецца пажыццёва на сходзе кардыналаў (канклаве) пасля смерці свайго папярэдніка (ці адрачэння, што бывае вельмі рэдка). Пасля таго, як камерленга, часовы кіраўнік Калегіі кардыналаў, афіцыйна пасведчыць смерць Папы, пачынаецца перыяд вакантнага прастола (Sede Vacante), які працягваецца да выбараў новага Пантыфіка. У гэты час Святым Прастолам і Каталіцкай Царквой кіруе Калегія кардыналаў. Як толькі новаабраны заяўляе пра прыняцце прастола (гэта адбываецца адразу пасля абрання), пантыфікат лічыцца распачатым.
Адразу пасля абрання на канклаве, новы Папа абірае сабе імя і адпаведны нумар, пад якімі ён будзе кіраваць. Пасля 1555 года ўсе Рымскія Папы пры ўступе на прастол, хоць Папа фармальна рабіць гэта не абавязаны.
Антыпапа — у Каталіцкай Царкве так прынята называць чалавека, які незаконна насіў званне Папы. Звычайна пытанне пра тое, хто з прэтэндэнтаў, якія адначасна аспрэчвалі папскі сан, з’яўляўся законным Папам, а хто антыпапам, вырашалася ўжо пасля гістарычнай «перамогі» прыхільнікаў аднаго з іх. Пры прыняцці Папамі парадкавага нумара нумар Папы, прызнанага антыпапам, не ўлічваецца. Нягледзячы на тое, што царква не прызнае антыпапаў, у выходзячым штогод афіцыйным даведніку Annuario Pontificio у рэестры пантыфікаў іх імёны прысутнічаюць, заключаныя ў дужкі.
Спіс
Асобным колерам выдзелены антыпапы.
10 самых працяглых пантыфікатаў
У табліцу не ўключаны св. Пётр, паколькі адсутнічаюць дакладныя датаванні як падзеі, калі Ісус прызначыў Пятра галавой царквы, так і часу яго смерці. Паводле розных ацэнак, знаходжанне Пятра на пасту кіраўніка царквы доўжылася ад 25 да 33 гадоў.
11 самых кароткіх пантыфікатаў
У табліцу не ўключаны Стэфан II, абраны ў 752 годзе. Ён памёр на 4-ы дзень пасля абрання. Хоць Стэфан быў абраны з выкананнем кананічных правілаў, ён не быў прысвечаны і не прыступаў да выканання абавязкаў Пантыфіка. З 1961 года ён не лічыцца законным Папам.
Рэлігійныя ордэны
34 Папы былі членамі рэлігійных ордэнаў. Да іх ліку адносяцца:
Замосцеўскі сельсавет (Гомельскі раён)
Замо́сцеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Замосце.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Данілавіцкага сельсавета.
Сафронава (Смаленская вобласць)
Сафронава (Сафроново) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 35 км на поўнач ад Рудні, за 16 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 36 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Сокал-каршачок
Со́кал-каршачо́к, каршачок (Falco subbuteo; нар. назвы: аралок, карагольчык, кабец) — невялікая драпежная птушка сямейства.
Апісанне
Даўжыня да 36 см, маса да 280 г. Самкі буйнейшыя за самцоў. Апярэнне на спіне буравата-чорнае з шызым адценнем. Грудзі і брушка светла-вохрыстае з буйнымі цёмнымі стракацінамі. Падхвосе і галёнкі рыжыя. Кольцы вакол вачэй і ногі жоўтага колеру.
Арэал і біялогія
Жыве на шырокай тэрыторыі Еўразіі і ў Паўночнай Афрыцы (акрамя тундраў і пустынь). Насяляе лясы і лесастэпы. Аддае перавагу светлым лясам у спалучэнні з адкрытымі ландшафтамі. Гняздуецца на высокіх дрэвах. На большай частцы арэала пералётная птушка, зімуе ў Афрыцы і трапічнай Азіі. Сілкуецца насякомымі і дробнымі птушкамі, якіх ловіць на ляту. Адкладвае да 4, зрэдку да 6 яек.
На тэрыторыі Беларусі малалікі, пералётны від, занесены ў Чырвоную кнігу.
Гарошак кашубскі
Гаро́шак кашубскі (Vicia cassubica) — кветкавая расліна роду  сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з тонкім паўзучым карэнішчам. Сцябло тонкае, прамастойнае або крыху лазячае, даўжынёй 30—60 (да 70 ) см, рабрыстае, слаба разгалінаванае ў верхняй частцы, голае або слаба апушанае. Лісце чаргаванае, парнаперыстае і складаецца з 8—15 пар лісткоў. Лісткі слаба апушаныя, выцягнутыя або вузкаланцэтныя. Кветкі фіялетава-пурпуровыя, у аднабокіх гронках. Плод — рамбічны або лінейна-рамбічны струк з загнутым носікам.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы і ўмераных абласцей Азіі. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт, алігатроф, мезатроф. Расце на сухіх і горных лугах, узлесках, высечках, пустках, пашах, у хмызняках, парках і садах, каля дарог. Цвіце ў чэрвені—ліпені. Апыленне перакрыжаванае, пераважна пчоламі. Плады паспяваюць у ліпені—жніўні.
Ахоўваецца на тэрыторыі Эстоніі, Фінляндыі, шэрагу рэгіёнаў Расіі (Масква, Татарстан, Марый Эл, Іванаўская, Ліпецкая, Пскоўская, Тульская, Уладзімірская вобласці ).
Кармавая і дэкаратыўная расліна.
Бернард Вапоўскі
Бернард Вапоўскі (16 ст.) - каралеўскі сакратар і прыдворны дзеяпісец пры двары Жыгімонта Старага. Гісторык, географ і картограф. Аўтар гістарычнай працы «Хроніка Польшчы» і карты «Сарматыя».
Праца гісторыка разглядалася Вапоўскім не проста як навуковая дзейнасць, а як грамадска-гістарычная місія. Гэта набліжала яго да гуманістычнай гістарыяграфіі.
«Хроніка Польшчы»: гістарычная праца, якая ў значнай ступені з'яўляецца кампіляцыяй гісторыі Длугаша ў частцы падзей з 1380 да 1480. Але паміж гэтымі працамі існуюць і адрозненні — на працягу 15 ст. ВКЛ і Польшчы пачалі пагражаць, з усходу — Вялікае княства Маскоўскае, а з поўдню — Крымскае ханства. Таму аўтар пастараўся прадэманстраваць неабходнасць палітычнага саюза ВКЛ і Польшчы, што, у сваю чаргу, зрабіла ў працы галоўнымі тэмамі Крэўскую унію, якая была «вечным саюзам [ВКЛ] з Польскім каралеўствам», заключаным «да вялікай радасці і вясёласці польскага і літоўскага народаў», і барацьбу з крыжакамі. У параўнанні з Длугашам, Вапоўскі аддаў значна больш месца і ўвагі падзеям у Літве і на беларускіх землях, так, ён дадаў да сваёй «Хронікі» нарыс па геаграфіі і этнаграфіі Літвы, чаго няма ў «Гісторыі» Длугаша. Адзначаецца, што на некаторыя праблемы гісторыі ВКЛ Вапоўскі глядзеў больш глыбока, чым Длугаш.
NGC 2806
NGC 2806 — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юнь Шоупін
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1633 годзе ў павеце Уцзінь правінцыя Цзянсу. Сын Юнь Дая, мясцовага чыноўніка. З дзяцінства імкнуўся да навучання. Шмат падарожнічаў па краіне. Пасля стаў вучнем Ван Шы-міня. Пачаўшы сваё жыццё ў мастацтве са службы ў Акадэміі жывапісу, Юнь Шоупін у 1683 годзе падаў у адстаўку і вярнуўся ў родныя мясціны незалежным мастаком, які папоўніў шэрагі апазіцыянераў акадэмічнай школы. Памёр у 1690 годзе.
Творчасць
Увайшоў у гісторыю кітайскага мастацтва як адзін з найлепшых майстроў жанру «кветкі і птушкі»-хуаняа. Малюючы адпаведна традыцыі гэтага жанру бамбук, квітнеючую сліву, лотасы і півоні, Юнь Шоупін імкнуўся да іх новай інтэрпрэтацыі. Галоўным яго творчым дасягненнем лічыцца распрацоўка ў паліхромнай тэхніцы «бяскосткавага метаду» (магу-хуа) выявы раслін з дапамогай шчыльных каляровых размыванняў, раней ужывальнага майстрамі хуаняа (Сюй Сі і Чэнь Чунем) толькі ў манахромным варыянце. Засвоеная Юнь Шоупінам манера пісьма дазваляла яму ствараць кампазіцыі, якія адрозніваюцца мяккасцю, феерычнасцю каляровай гамы і рэдкай выразнасцю, падобна серыі альбомных лістоў «Хуа Хуэйці» («Кветкі і травы», 30×22 см, шоўк, туш, фарбы. Шанхайскі мастацкі музей).
Мардзін (правінцыя)
Мардзін (Mardin) — правінцыя на паўднёвым усходзе Турцыі. Плошча 8,9 тыс. кв. км. Насельніцтва 780 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Мардзін.
Шэл-кіп
«Шэл-кіп» (shell-keep, літар. «данжон-абалонка») — від сярэднявечнага абарончага збудавання, пашыраны ў Англіі XII стагоддзя. Паводле свайго прызначэння лічыцца варыянтам вежы-данжона, адсюль назва.
Прыкладамі шэл-кіпаў з’яўляюцца Круглая вежа Віндзорскага замка (захавалася ў перабудаваным выглядзе), а таксама збудаванні ў, Тэмварце, Кардзіфе, Арундалі, Карысбруку , епіскапскім замку ў Дарэме , Берклі, Олнвіку.
Шэл-кіпы з’явіліся ў часы актыўнай будовы новых, каменных, і перабудовы старых, драўляных, нарманскіх замкаў (12 ст.). Калі пагорак-«мот» або наогул грунт быў слабым, то яго маглі абгарадзіць каменным мурам цалкам, не ставячы новай вялікай вежы.
У абароне шэл-кіп нічым прынцыповым не адрозніваўся ад звычайнага данжона; з XIII стагоддзя прынесены ў Еўропу досвед крыжовых заваёваў вывеў з ужытку гэты тып збудавання.
Анджэй Струміла
А́нджэй Струмі́ла (Andrzej Strumiłło; 23 кастрычніка 1927, Вільня  — 9 красавіка 2020, Сувалкі ) — польскі мастак беларускага паходжання, графік, скульптар, фатограф, паэт, пісьменнік, сцэнограф. Лаўрэат залатога медаля «За заслугі ў культуры Gloria Artis».