cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Variety
«Variety» была заснавана Сімам Сільверманам у 1905 годзе ў Нью-Ёрку. Кампанія займалася выданнем штотыднёвай газеты, якая пісала пра тэатр. У 1933 годзе кампанія пачала выпускаць яшчэ адну газету — «Daily Variety». Выданне базіравалася ў Лос-Анджэлесе і паведамляла пра падзеі ў кінаіндустрыі. Сайт «Variety.com» публікуе свежыя навіны ў свеце шоу-бізнеса, рэцэнзіі, інфармацыю пра касавыя зборы, відэа- і фотаматэрыялы, а таксама базы дадзеных з цітрамі, графікамі здымак і архівам, самыя раннія запісы якога адносяцца да 1905 года.
Зволен
Зволен (Zvolen, Altsohl, Zólyom) — горад у цэнтральнай Славакіі на зліцці рэк Грон і Слаціна каля падножжа Явор'я і Крэмніцкіх Врхоў. Насельніцтва каля 44 тыс. чалавек.
Гісторыя
У IX стагоддзі на месцы Зволена існавала вялікамараўскае гарадзішча Муацёва, якое знікла ў XI ст. Яго абарончая функцыя перайшла на крэпасць Стары Зволен, якія зараз мянуецца Пусты Град (адна з найвялікшых сярэднявечных крэпасцей у Еўропе). У 1172 годзе Пусты Град становіцца цэнтрам каралеўскага камітата. У 1230-х венгерскі кароль Бела IV надае Зволену магдэбургскае права. У канцы XIV ст. кароль Людовік I Вялікі будуе тут Зволенскі замак. У гэты час Зволен буйна развіваецца. У 1542 годзе Пусты Град бярэ аблогай і спальвае Ян Хуньядзі. У 1554 туркі захопліваюць важную крэпасць Філакава, і яе абарончыя функцыі пераходзяць на Зволен. Тут вырастае новая магутная крэпасць, якую туркам ужо ніколі не ўдалося ўзяць. У 1702 годзе горад спальваюць куруцы Ферэнца Ракацы. У XVIII ст. Зволен становіцца важным прамысловым цэнтрам цэнтральнай Славакіі. У 1872 тут пракладваюць чыгунку да Будапешта.
У Чэхаславакіі Зволен становіцца раённым цэнтрам. У 1944 годзе горад быў адным з цэнтраў Славацкага народнага паўстання. Тут на аэрадроме Тры Дуба прызямляліся савецкія самалёты з дапамогай. 26 кастрычніка 1944 горад акупавалі нямецкія войскі. Вызваленне войскамі II украінскага фронту прыйшло 14 сакавіка 1945.
IC 4591
IC 4591 — галактыка тыпу RN+* ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рума (камуна)
Рума (Rumo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 857 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 28 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 38020. Тэлефонны код — 0463.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Галубіевычы (Народыцкі раён)
Галубіевычы (Голубіє́вичі) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Сучасны стан
З прычыны Чарнобыльскай катастрофы 1986 году вёска ўвайшла ў зону безумоўнага (абавязковага) адсялення.
Большасць жыхароў вёскі былі адселеныя ў новае сяло Галубіевычы на Кіраваградшчыне. Спынілі працу школа, клуб, пошта, медпункт.
25 красавіка 2005 быў ліквідавана Галубіевыцкі сельскі савет.
Dennstaedtiaceae
Dennstaedtiaceae — сямейства папарацей парадку Polypodiales. Раней лічыліся падсямействам сямейства Cyatheaceae, цяпер, у сувязі з праведзенымі групай APG філагенетычнымі даследаваннямі, разглядаюцца як самастойнае сямейства.
Батанічнае апісанне
Буйныя лясныя папараці з паўзучымі карэнішчамі, апранутымі валасінкамі. Доўгае карэнішча інтэнсіўна галінуецца, дзякуючы чаму часта ўтвараюць зараснікі, а некаторыя іх віды сталі шырока распаўсюджанымі пустазельнымі раслінамі. Галіны на карэнішчы адыходзяць не непасрэдна ад карэнішча, а ад ніжняй частцы хвосціка ліста.
Роды Saccoloma і Orthiopteris маюць сцеблы, пакрытыя луской.
Ваі моцна рассечаныя, даволі жорсткія, з буйной тройчатай пласцінкай, часцей за ўсё тройчы пёрыстыя. Ніжняя пара пёраў ля свайго аснавання мае нектарнікі, якія вылучаюць салодкую вадкасць, што прываблівае мурашак.
Сорусы пакрытыя двума пакрывальцамі: вонкавым, які з’яўляецца мадыфікацыяй краю ліста, і ўнутраным, рэальным пакрывальцам. Гэтыя два пакрывальца, зрастаючыся часткова або цалкам, ўтвараюць двухстворкавую або паўчарападобную форму, унутры якой на прыўзнятым вольным ложку размяшчаюцца спарангіі. Сорусы зрушанага тыпу, прымацоўваюцца да ложу знізу і часткова па баках.
Роды
Паводле дадзеных Каралеўскіх батанічных садоў у Кью ў склад сямейства уключана 18 родаў :
У варыянце, прапанаваным Аланам Р. Смітам (Каліфарнійскі ўніверсітэт) з суаўтарамі, семейство включает в себя 10 родов:
Распаўсюджанне і экалогія
Прадстаўнікі сямейства растуць у Еўразіі (Кітай, Японія, Тайвань, поўнач Еўропы), Паўночнай Амерыцы (амаль паўсюль у Канадзе і ЗША, на поўначы Мексікі), ва ўмеранай частцы Паўднёвай Амерыкі, а таксама ў Аўстраліі і Новай Зеландыі.
Некаторыя роды і віды вельмі паліморфныя.
Спасылкі
{{Бібліяінфармацыя}}
Лубянка (станцыя метро)
«Лубянка» — станцыя Сакольніцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Размешчана пад Лубянскай плошчы паміж станцыямі «Чыстыя пруды» і «Ахотны рад». Знаходзіцца на тэрыторыі Цвярскога, Мяшчанскага і Басманнага раёнаў Цэнтральнай адміністрацыйнай акругі Масквы.
NGC 1970
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Руставі
Руставі (რუსთავი) — горад у Грузіі, цэнтр краю Квема Картлі.
Рыгор Васілевіч Бельскі
Рыгор Васілевіч Бельскі (, в. Цярэсіна, ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Скончыў БСГА ў 1960. З 1953 аграном Бярэзінскай МТС, калгасу імя Крупскай Бярэзінскага раёна. З 1955 у Горацкім раёне: аграном, старшыня калгаса імя Кірава, кіраўнік аддзела вучэбна-вопытнага гаспадаркі БСГА. З 1961 старшыня калгасу «Запаветы Ільіча» Горацкага раёна. З 1979 старшыня Горацкага раённага.
Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці.
Страмілаўшчына
Страмі́лаўшчына (, Стремиловщина) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Маўчадскага сельсавета. Размешчана за 44 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы—Ліда.
Гісторыя
У 1909 годзе вёска і фальварак у Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета.
У 1921 годзе ў Пачапаўскай гміне Навагрудскага павета. З 1939 года ў БССР.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 6 жыхароў.
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Вітольд Міхайлавіч Ашурак (нар., в. Агароднікі, Лідскі раён — , Шклоў) — беларускі грамадскі і палітычны актывіст, палітычны зняволены.
Украінскі Дом
Украінскі Дом (УД) (Український Дім) - некамерцыйная ўстанова створаная грамадзянамі Беларусі, выхадцамі з Украіны для падтрымкі грамадскіх, культурных і эканамічных ініцыятываў украінцаў, а таксама для спрыяння і ўзмацнення адносін паміж Беларуссю і Украінай. Украінскі Дом у Беларусі 7 чэрвеня 2014 года аб'явіў пра самароспуск.
Перадумовы
Нягледзячы на цесныя гістарычныя, сацыяльныя, эканамічныя і міжрэгіянальныя сувязі паміж Беларуссю і Украінай, а таксама геаграфічнае становішча Брэсцкай вобласці, у палескім рэгіёне адсутнае грамадска-культурнае жыццё ўкраінцаў-грамадзян Рэспублікі Беларусь, а таксама не зусім развіты ўзаемаадносіны з Украінай (у бізнесе, эканоміцы, культуры, спорце ды іншых). Адсутнічаюць ўкраінскія СМІ, тэле-радыё, школы, бізнес-цэнтры, сумесныя гандлёвыя прадпрыемствы, заводы і гэтак далей. Нягледзячы на гэта, склалася спрыяльная атмасфера для выхаду з гэтага становішча. Стварэнне Украінскага Дому наглядны прыклад. Спецыялісты Украінскага Дому вядуць распрацоўку праектаў для эканамічнага і культурнага сектара. Дзейнасць Украінскага Дому накіравана на аказанне эканамічнай і гуманітарнай падтрымкі нацыянальнай групы, лабіраванне яе нацыянальных інтарэсаў пры ўмове дастатковых для гэтага эканамічных і палітычных магчымасцяў Украінскага Дома.
Мэта
Развіццё дзелавой актыўнасці, без бар'ераў і перашкодаў, для рэалізацыі праектаў, накіраваных на карысць Украіны і Беларусі.
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Біяграфічныя звесткі
У 2010 годзе пасля прэзідэнцкіх выбараў удзельнічаў у пратэстах 19 снежня ў Мінску, яго затрымалі і асудзілі да 12 сутак арышту. Неўзабаве ўступіў у БНФ, потым стаў сябрам Сойма партыі. Ён пастаянна бываў на ўгодках ушанавання паўстанцаў у Свіслачы, прыязджаў на ўгодкі Слуцкага збройнага чыну.
Падымаў экалагічныя праблемы. Разам з паплечнікамі судзіўся са шклозаводам за парушэнне Орхускай канвенцыі, дамагаўся грамадскіх слуханняў па пытанні арганізацыі вытворчасці шкловаты — урэшце на заводзе пабудавалі больш бяспечную высокатэмпературную печ, дзе спальвалі шкодныя адкіды. Калі пачаўся мор рыбы ў Дзітве, каб прыцягнуць увагу да праблемы прыняў удзел у акцыі на прыступках райвыканкаму, за што атрымаў штраф, аднак неўзабаве пачалося пашырэнне лідскіх ачышчальных збудаванняў. У Лідскім раёне шмат зрабіў, каб жыла памяць пра паўстанцаў 1863 года. На працягу 2017—2018 гадоў Вітольд Ашурак разам са сваімі паплечнікамі аднавіў між вёскамі Малое Ольжава і Мохавічы (Лідскі раён) мемарыял памяці паўстанцам Каліноўскага.
Украінскі Дом
Партнёры
Цэнтр рэгіянальнага развіцця «Супрацоўніцтва без межаў» (Украіна). Усеўкраінская моладзевая грамадская арганізацыя «Нацыянальны Альянс» (Украіна). Палітычная партыя «За Украіну» (Украіна).
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Біяграфічныя звесткі
Сябар партыі БНФ, абласны каардынатар руху «За свабоду». Балатаваўся ў мясцовыя дэпутаты і парламент.
Украінскі Дом
Статут
Вытрымка з статута УД.
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Біяграфічныя звесткі
Прымаў актыўны ўдзел у вулічных акцыях у Лідзе ў час масавых пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе. Яго ўпершыню затрымалі 9 жніўня. Суд пакараў актывіста 20 суткамі: 15 — за ўдзел у несанкцыянаваным мерапрыемстве і 5 за непавагу да суда, адмовіўся ўстаць, калі з’явіўся суддзя. Аднак праз 5 дзён яго адпусцілі, як і амаль усіх тагачасных палітвязняў, што адбывалі адміністрацыйнае пакаранне. Тым не менш крымінальная справа была заведзеная ўжо тады. 16 верасня В. Ашурка забралі паўторна, мала таго, што яму заставалася адбыць 15 сутак з мінулага, дык дадалі яшчэ 15 — за ўдзел у мерапрыемствах у Лідзе ў жніўні-верасні. Калі заставалася адбыць 2-3 сутак, яго перавялі ў гродзенскае СІЗА па крымінальным артыкуле.
Украінскі Дом
Статут
(...)Мэтай Установы з'яўляецца стварэнне ўмоў міжкультурнага і эканамічнага супрацоўніцтва паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Украіна шляхам ажыццяўлення эканамічна-інтэграцыйных функцый некамерцыйнага характару, садзейнічанне міжкультурнаму дыялогу паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Украіна, садзейнічанне ў прыцягненні інвестыцый на тэрыторыю Рэспублікі Беларусь і Рэспубліку Украіна, удзел, рэалізацыя і распрацоўка ва ўстаноўленым парадку культурных і эканамічных міждзяржаўных і рэгіянальных праграм, а таксама садзейнічанне эканамічнаму і сацыяльна-культурнаму развіццю грамадзян Рэспублікі Беларусь.(...)
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Біяграфічныя звесткі
Суд быў закрытым. Яго судзілі па двух артыкулах: 364 «Гвалт ў дачыненні супрацоўніка органаў унутраных спраў» і 342 «Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак». Па першым артыкуле суд пастанавіў пакараць актывіста 4 гадамі калоніі, а па другім — 2 гадамі і 4 месяцамі. Шляхам частковага паглынання атрымалася 5 гадоў калоніі агульнага рэжыму — адзін з самых строгіх прысудаў для ўдзельнікаў паслявыбарчых акцый пратэсту. Людзі пачалі крычаць суддзю Максім Філатаву «Ганьба!» і падтрымліваць асуджанага.
На наступны дзень пасля працэсу ў лідскім судзе 8 чалавек затрымалі па крымінальнай справе аб хуліганстве, якая была заведзеная па факце непрыстойных дзеянняў падчас абвяшчэння прысуду Вітольду Ашурку.
Eesti Rahvusringhääling
Эстонская грамадская телэрадыёвяшчальная карпарацыя (Eesti Rahvusringhääling) — грамадская радыётэлевізійная арганізацыя Эстоніі, створаная ў 2007 годзе шляхам аб’яднання Эстонскага радыё і тэлебачання. Уваходзіць у Еўрапейскі радыёвяшчальны саюз.
Вітольд Міхайлавіч Ашурак
Біяграфічныя звесткі
У сярэдзіне красавіка 2021 года стала вядома, што апеляцыя Ашурка на прысуд, якая разглядалася ў яго адсутнасць, была не задаволеная. У адным з апошніх лістоў Ашурок заявіў, што турэмнае начальства прымусіла яго і іншых палітычных зняволеных насіць жоўтую бірку, каб вылучала іх сярод вязняў.
21 мая 2021 года памёр у Шклоўскай калоніі ПК № 17. Пахаваны 26 мая ў Бярозаўцы. На развітанні з Вітольдам Ашуркам яго цела атулілі бела-чырвона-белым сцягам паводле волі памерлага.
Гібель
Меркаваная афіцыйная прычына смерці — спыненне сэрца. Дакладная прычына смерці яшчэ павінна быць высветлена.
25 мая цела Вітольда Ашурка аддалі сваякам. У нябожчыка была «забінтаваная галава ад макаўкі да носа, бачны толькі рот». Сваякі вырашылі не рабіць дадатковыя экспертызы, бо не давяралі магчымым вынікам і не жадалі зацягваць пахаванне. 25 мая Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь апублікаваў відэа з прыкметамі мантажу з камеры ШІЗА, на якім адлюстраваныя два спантанных падзенні Ашурка. Відэа вызвала ў экспертаў і былых вязняў Шклоўскай калоніі падазрэнні наконт непраўдзівасці інфармацыі (на відэа ня бачна, ці сапраўды чалавек у робе — Вітольд Ашурак; у камэру да асуджанага супрацоўніку аднаму ўваходзіць забаронена), а таксама сумненні ў добрым стане яго здароўя, перад тым як Вітольд Ашурак трапіў у гэтую камеру.
Рэакцыя
На думку Алеся Бяляцкага, адміністрацыя турмы ў Шклове аказвала наўмысны ціск на палітвязня, напрыклад, паводле дадзеных Следчага камітэта, Вітольд быў аштрафаваны 12 разоў за месяц нібыта за парушэнне турэмных правілаў. Праваабаронца лічыць, што ліст Ашурка, дзе ён апісаў, што палітвязні былі вымушаныя насіць на вопратцы жоўтыя біркі, і які атрымаў шырокую агалоску ў СМІ, стаў прычынаю таго, што яго пасадзілі ў штрафны ізалятар, праз некалькі тыдняў у якім Ашурак, які раней не скардзіўся на здароўе, страціў прытомнасць і паваліўся мёртвым. Кіраўнік праваабарончага цэнтра «Вясна» таксама выказаў сумнеў, што Следчы камітэт, які «правёў „паспяховае“ расследаванне супраць Вітольда Ашурка і дапамог яму апынуцца ў турме» і які не распачаў ніводнай крымінальнай справы пасля таго, як сотні скардзіліся на катаванні пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года правядзе аб’ектыўнае расследаванне і высветліць праўду, да таго ж адміністрацыя Шклоўскай калоніі ПК № 17 зробіць усё, каб схаваць яе.
31 кастрычніка 2021 года ў беларускай царкве ў Антверпене ўсталявалі і асвяцілі памятны знак у гонар Вітольда Ашурка.
24 лістапада 2022 года Ашурак быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Грэзля (Народыцкі раён)
Грэзля (Гре́зля) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Оптыка
О́птыка — раздзел фізікі, які вывучае святло. Святло — адзін з відаў электрамагнітных хваль і адрозніваецца ад іншых відаў толькі даўжынёй хвалі, таму законы оптыкі справядлівыя для ўсіх электрамагнітных хваль і яе можна разглядаць як навуку пра электрамагнітныя хвалі.
Прырода святла
Оптыка была адным з першых раздзелаў фізікі, дзе праявілася абмежаванасць класічных уяўленняў пра прыроду. Была выяўлена дваістая прырода святла:
Характарыстыкі святла
Характарыстыкамі святла з’яўляюцца:
Скорасць святла
Універсальнае паняцце ў фізіцы — скорасць святла c. Яе значэнне ў вакууме ўяўляе сабой не толькі гранічную скорасць распаўсюджвання электрамагнітных ваганняў кожнай частаты, але і наогул гранічную скорасць распаўсюджвання інфармацыі або кожнага ўздзеяння на матэрыяльныя аб’екты. Пры распаўсюджванні святла ў розным асяроддзі фазавая скорасць святла v звычайна памяншаецца: v = c/n, дзе n — паказчык праламлення асяроддзя, які характарызуе яго аптычныя ўласцівасці і залежыць ад частаты святла: n = n(\nu). У вобласці анамальнай дысперсіі святла паказчык праламлення можа быць і меншы за 1, а фазавая скорасць святла больш за c. Апошняе сцвярджэнне не супярэчыць тэорыі адноснасці, бо перадача інфармацыі з дапамогай святла адбываецца не з фазавай, а, звычайна, з групавой скорасцю.
Оптыка іншых дыяпазонаў
Электрамагнітны спектр прынята дзяліць на радыёхвалі, інфрачырвонае, бачнае, ультрафіялетавае, рэнтгенаўскае і гама-выпраменьванні. Гэтыя ўчасткі спектру адрозніваюцца не па сваёй прыродзе, а па спосабе генерацыі і прыёму выпраменьвання. Таму паміж імі няма рэзкіх пераходаў, самі ўчасткі перакрываюцца, а мяжы паміж імі ўмоўныя.
Хвалевыя і квантавыя заканамернасці з’яўляюцца агульнымі для ўсяго спектру электрамагнітнага выпраменьвання. У залежнасці ад даўжыні хвалі, на першы план выступаюць розныя з’явы, розныя метады даследавання і розныя практычныя прымянення. Таму на оптыку нельга глядзець як на замкнёную дысцыпліну, якая вывучае толькі бачную вобласць спектру, аддзеленую ад іншых абласцей выразнымі межамі. Заканамернасці і вынікі, знойдзеныя ў гэтых іншых галінах, могуць аказацца прыдатнымі ў бачнай вобласці спектру і наадварот.
Аналагічныя з’явы сустракаюцца ў распаўсюджванні рэнтгенаўскага выпраменьвання і радыёхваль, у мікрахвалевых печах і да т. п. Оптыка, такім чынам, можа разглядацца як раздзел электрамагнетызму. Некаторыя аптычныя з’явы залежаць ад квантавай прыроды святла, што звязвае некаторыя вобласці оптыкі з квантавай механікай. Практычна, вялізная большасць аптычных з’яў могуць разглядацца, як электрамагнітныя ваганні, апісаныя ўраўненнямі Максвела.
Класічная оптыка
Да з’яўлення квантавай оптыкі оптыка ў цэлым грунтавалася на класічным электрамагнетызме. Класічная оптыка дзеліцца на дзве галоўныя галіны: геаметрычная оптыка і фізічная оптыка.
Геаметрычная оптыка
Геаметрычная оптыка (Оптыка промня) не займаецца разглядам пытання пра прыроду святла, а асноўваецца толькі на эмпірычных законы яго распаўсюджвання. Цэнтральнае паняцце геаметрычнай оптыкі, з дапамогай якога апісваецца распаўсюджванне святла, — светлавы прамень, які ўяўляе сабой лінію, уздоўж якой пераносіцца энергія святла. У аднастайным аптычным асяроддзі светлавыя промні ўяўляюць сабой прамыя лініі.
Геаметрычная оптыка дазволіла паспяхова растлумачыць многія з’явы, якія назіраюцца пры праходжанні святла ў розным асяроддзі. Да такіх з’яў адносяцца, напрыклад, скрыўленне промняў у зямной атмасферы, з’яўленне вясёлак і міражоў. Геаметрычная оптыка дазваляе вывучаць і вызначаць заканамернасці і правілы будовы выяў. Яе метады шырока выкарыстоўваюцца пры разліках і канструяванні разнастайных аптычных прыбораў.
Фізічная оптыка
Фізічнай оптыкай у вузкім сэнсе таксама часам называюць апісанне працэсу распаўсюджвання аптычных хваляў, заснаванае на ўжыванні тэорыі абурэнняў да геометрооптіческому набліжэнню. У квантавай механіцы аналагам такога набліжэння з’яўляецца Борновское набліжэнне.
Фізічная оптыка або оптыка хвалі грунтуецца на прынцыпе Гюйгенса і мадэлюе распаўсюджванне складаных франтоў імпульсу праз аптычныя сістэмы, уключаючы і амплітуду і фазу хвалі. Гэты падзел оптыкі тлумачыць дыфракцыю, інтэрферэнцыю, эфекты палярызацыі, аберацыі і прыроду іншых складаных эфектаў.
IC 4592
IC 4592 — галактыка тыпу RN+* ў сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Еўрапейская сістэма цэнтральных банкаў
Еўрапейская сістэма цэнтральных банкаў (ЕСЦБ) (The European System of Central Banks (ESCB)) — наднацыянальны орган фінансавага рэгулявання, які аб'ядноўвае Еўрапейскі цэнтральны банк (ЕЦБ) і нацыянальныя цэнтральныя банкі усіх 27 краін — членаў Еўрасаюза.
Кіраванне ЕСЦБ ажыццяўляецца органамі кіравання Еўрапейскага цэнтральнага банка.
Бары Бэрыш
Бары Кларк Бэрыш (Barry Clark Barish; нар., Амаха, Небраска) — амерыканскі фізік-эксперыментатар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы. Заслужаны супрацоўнік Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута і вядучы эксперт па гравітацыйных хвалях.
У 2017 годзе, Бэрыш быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміі па фізіцы нароўні з Райнерам Вайсам і Кіпам Торнам «за вырашальны ўклад у дэтэктар LIGO і назіранні гравітацыйных хваль».
У 2018 годз паступіў на факультэт Каліфарнійскага ўніверсітэта, Рыверсайд, стаўшы другім лаўрэатам універсітэта на факультэце.
Нараджэнне і адукацыя
Бэрыш нарадзіўся ў Амасе, штат Небраска, у сям’і Лі і Гаральда Бэрыша. Сем’і яго бацькоў былі яўрэямі-імігрантамі з часткі Польшчы, якая цяпер знаходзіцца ў Беларусі. Адразу пасля Другой сусветнай вайны сям’я пераехала ў Лос-Феліз у Лос-Анджэлесе. Вучыўся ў сярэдняй школе Джона Маршала і іншых школах.
Атрымаў ступень бакалаўра фізікі (1957) і доктарскую ступень ступень эксперыментальнай фізікі высокіх энергій (1962) у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Далучыўся да Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута ў 1963 годзе ў рамках новых эксперыментальных даследванняў па фізіцы часціц з выкарыстаннем пагранічных паскаральнікаў часціц у нацыянальных лабараторыях. З 1963 па 1966 гады быў навуковым супрацоўнікам, а з 1966 па 1991 гады — дацэнтам, дацэнтам і прафесарам фізікі. З 1991 па 2005 гады быў прафесарам фізікі, а пасля — прафесарам фізікі і заслужаным спецыялістам. З 1984 па 1996 гады быў галоўным даследчыкам групы фізікі высокіх энергій Калтэхэ.
Даследаванні
Спачатку эксперыменты Бэрыша былі праведзены ў Фермілабе з выкарыстаннем сутыкненняў нейтрына высокай энергіі, каб выявіць кваркавую субструктуру нуклонаў. Сярод іншага, гэтыя эксперыменты былі першымі, у якіх назіраўся слабы і нейтральны ток, які з’яўляецца асновай тэорый электраслабога аб’яднання Салама, Глэшоу і Вайнберга.
У 1980 -я гады кіраваў MACRO, эксперыментам у пячоры ў Гран-Саса, Італія, дзе займаўся пошукам экзатычных часціц, званых магнітнымі манаполямі, а таксама вывучаў пранікальныя касмічныя прамяні, у тым ліку вымярэнні нейтрына, якія далі важныя пацверджанні таго, што нейтрына маюць масу і вагаюцца.
У 1991 годзе Бэрыш быў прызнаны прафесарам фізікі Максіна і Рональда Ліндэ ў Каліфарнійскім тэхнічным універсітэце.
У пачатку 1990-х гадоў узначаліў GEM (Gammas, Electrons, Muons), эксперымент, які прайшоў бы на звышправадніковым Суперкалайдары, які быў ухвалены пасля таго, як былы праект L*, якім кіраваў Сэмюэл Тынг (і Бэрыш як старшыня праўлення па супрацоўніцтве), быў адхілены дырэктарам SSC Роем Швітэрсам. Бэрыш быў прэс-сакратаром GEM.
У 1994 годзе Бэрыш стаў галоўным даследчыкам абсерваторыі гравітацыйна-хвалевага лазернага інтэрферометра (LIGO), а ў 1997 годзе — дырэктарам. Узначаліў гэтыя даследванні шляхам зацвярджэння фінансавання Нацыянальнай навуковай радай NSF у 1994 годзе, пабудовы і ўводу ў эксплуатацыю інтэрферометраў LIGO у Лівінгстане, Лос-Анджэлесе і Хэнфардзе, штат Вашынгтон, у 1997 годзе. Стварыў навуковае супрацоўніцтва LIGO, якое налічвае больш за 1000 супрацоўнікаў па ўсім свеце.
З 2001 па 2002 гады Бэрыш працаваў сустаршынёй падпанэлі Кансультатыўнай групы па фізіцы высокіх энергій, якая распрацавала доўгатэрміновы план для фізікі высокіх энергій ЗША. Узначальваў Камісію часціц і палёў і Камітэт сувязі ЗША пры Міжнародным саюзе чыстай і прыкладной фізікі (IUPAP). У 2002 годзе ўзначаліў справаздачу Камітэта па ацэнцы аб’ектаў па фізіцы і астраноміі нейтрынных аб’ектаў NRC «Нейтрына і за яго межамі».
З 2005 па 2013 гады Бэрыш быў дырэктарам Global Design Effort Міжнароднага лінейнага калайдара (ILC). ILC — гэта найвышэйшы прыярытэтны будучы праект па фізіцы часціц ва ўсім свеце, паколькі абяцае дапоўніць Вялікі адронны калайдэр у CERNе пры вывучэнні энергетычнай шкалы TeV. Гэтыя амбіцыйныя даследванні адназначна каардынуюцца ва ўсім свеце, што ўяўляе сабой важны крок у міжнародным супрацоўніцтве, пачынаючы ад зачацця да праектавання і заканчваючы рэалізацыяй маштабных фізічных праектаў.
Сям’я
Бары Бэрыш жанаты з Самоан Бэрыш. У іх двое дзяцей, Стэфані Бэрыш і Кенет Бэрыш, і трое ўнукаў, Міла Бэрыш Чэмберлін, Тэа Чэмберлін і Арыэль Бэрыш.
Мцхета-Мтыянеты
Мцхета-Мтыянеты (მცხეთა-მთიანეთი) — край, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Рэспублікі Грузія.
Цэнтр — горад Мцхета.
NGC 1971
NGC 1971 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC128) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ламін Дзіяк
Ламін Дзіяк (Lamine Diack;, Дакар, Сенегал — ) — сенегальскі і міжнародны спартыўны функцыянер, палітык. Прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі легкаатлетычных федэрацый (1999—2015).
У 2015 годзе афіцыйна стаў падазраваным у атрыманні хабараў у абмен за адмову ад санкцый у дачыненні да расійскіх спартоўцаў, абвінавачаных ва ўжыванні допінгу.
Angry Birds
Angry Birds (з англ. Злыя птушкі або сярдзітыя птушкі, раззлаваныя птушкі) — камп’ютарная гульня.
Гісторыя
Распрацаваная фінскай кампаніяй Rovio Entertainment, у якой гулец з дапамогай рагаткі павінен страляць птушкамі па зялёных свіннях, расстаўленых на розных канструкцыях. У гульні выкарыстоўваецца разбуральнае асяроддзе ў двухмернай прасторы. З моманту першага рэлізу для iOS, 10 снежня 2009 года ў App Store, было набыта больш за 12 мільёнаў копій гульні. У цяперашні час выйшлі версіі гульні для іншых платформаў, уключаючы Maemo 5, MeeGo Harmattan, Android, Bada, Symbian3, Java, WebOS, Mac OS X і Microsoft Windows. З 11 мая 2011 года дадалі версію, брэндаваную для браўзера Google Chrome, але яна працуе і ў іншых сучасных браўзерах. На дадзены момант гульню спампавалі больш за 1 мільярд раз, што робіць яе самай папулярным дадаткам для мабільных платформаў, такіх як iOS і Android.
NGC 1104
NGC 1104 (іншыя абазначэнні — UGC 2287, MCG 0-8-19, ZWG 389.20, IRAS02461-0028, PGC 10634) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Петэр Маркі-Зай
Паводле частковых вынікаў, у кастрычніку 2021 года Петэр Маркі-Зай перамог на апазіцыйных выбарах у Венгрыі. Ён сутыкнецца з адыходзячым прэм’ер-міністрам Віктарам Орбанам падчас выбараў у заканадаўчыя органы 2022 года.
Гута-Мар’ятын
Гута-Мар’ятын (Гу́то-Мар'я́тин) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Роман
Роман — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Сіні (Сардзінія)
Насельніцтва складае 564 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 65 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 9090. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Сяргей Генадзевіч Бяляеў
Сяргей Генадзевіч Бяляеў (нар., в. Адрыжын, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
З 1984 года працаваў у праектным бюро пры Упраўленні архітэктуры і горадабудаўніцтва Магілёўскага аблвыканкама, з 1991 года ў ААТ «Магілёўграмадзянпраект», з 2011 па 2016 год — галоўны архітэктар ААТ «Магілёўграмадзянпраект». Галоўны архітэктар ТАА НВФ «Экалогія» з 2016 года.
Член БСА з 2003 года. Старшыня Магілёўскай абласной арганізацыі БСА, член Савета БСА з 2016 па 2019 год.
Творчасць
Асноўныя працы: рэканструкцыя будынка аўтавакзала ў г. Магілёве (2003); кіраўнік творчага калектыва па праектаванні генплана і аб’ектаў сацыяльнага прызначэння (2005—2006, у сааўтарстве з Ю. У. Слесаравым) і гасцініца (2008, у сааўтарстве з Ю. У. Слесаравым, Юркаўцом, Т. Г. Петухоўскай) у в. Александрыя Шклоўскага раёна; ФАК у г.п. Бялынічы, г.п. Краснаполле, г. Касцюковічы (2007—2009, у сааўтарстве з Ю. У. Слесаравым); Палац гімнастыкі (2009); гасцініца «Губернская» ў г. Магілёве (2005); комплекс будынкаў коннага манежа ў в. Гарадок Магілёўскага раёна (2006); філіял АСБ «Беларусбанк» у г. Касцюковічы; жылыя дамы ў раёне «Куркіна» ў г. Маскве; ГЦ «Maximus» у г. Магілёве; генплан забудовы мікрараёна «Спадарожнік» (2005, у сааўтарстве з Т. Г. Петухоўскай), ПДП жылога раёна «Усходні» (2010); добраўпарадкаванне Дняпроўскага бульвара (2007); жылыя дамы па пр. Міру ў г. Магілёве (2007, у сааўтарстве з А. А. Краткоўскім); грамадскі цэнтр у в. Гарадзец Шклоўскага раёна (2006); інтэр’еры залы пасяджэнняў Дома Саветаў (2002, у сааўтарстве з Юркаўцом); жылы дом па вул. Лепяшынскага ў г. Магілёве (2007, у сааўтарстве з В. Мядзведнікавай); ФАК у г. Клімавічы (2010, у сааўтарстве з В. А. Разумавай); ФАК з аквапаркам у г.п. Круглае (2010), гісторыка-этнаграфічны музей у г. Горкі (рэканструкцыя з рэстаўрацыяй, 2012); жылы корпус з медблокам Чавускага псіханеўралагічнага дома-інтэрната (2011, аўтар праекта з удзелам архітэктара Т. Бельскай); маладзёжны культурна-забаўляльны цэнтр у г. Горкі (2011—2012), кіраўнік творчага калектыва па праектаваннi будынку ГЗЦ «Атрыум» у г. Магiлеве (2014—2016).
IC 4593
IC 4593 — галактыка тыпу PN (планетарная туманнасць) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пладовы сад
Некаторыя сады выкарыстоўваюцца пад выпас свойскай жывёлы. Апыленне раслін, якія размешчаны на тэрыторыі саду адбываецца, у асноўным, за кошт пчол.
Галіна раслінаводства па вырошчванні пладовых культур мае назву пладаводства.
Гісторыя
Пачатак стварэння садоў, верагодна, супадае з пачаткам аселасці. Першапачатковым іх прызначэннем было сабраць каля жылля карысныя расліны.
Неабходныя ўмовы
За 2-3 гады да закладкі прамысловага пладовага саду ствараюць садаахоўныя і ветраахоўныя поласы, якія паслабляюць усушальнае дзеянне вятроў, перашкаджаюць эрозіі (здзьмухванне) грунту і снегу, ствараюць лепшыя ўмовы для росту і ўраджайнасці дрэў, абараняюць плады ад абсыпання пры моцных вятрах ў перыяд паспявання.
Мінімальны памер прамысловых садоў, пры якім можна ўжываць пэўны набор машын і рацыянальна займацца пладаводствам, складае 50 — 75 га.
Фауна
На тэрыторыі фруктовага саду можа жыць да 5000 відаў насякомых. Сярод іх найбольш распаўсюджаныя меданосныя пчолы і пчолы роду Osmia, Bombus pascuorum, матылі Адміралы, восы, Melanargia galathea, махаоны.
NGC 1972
NGC 1972 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC129) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ловаць (біялагічны заказнік)
Біялагічны заказнік «Ловаць»  — біялагічны заказнік абласнога значэнняў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Утвораны ў 1997 годзе.
Апісанне
Агульная плошча 45 кm². Размешчаны на землях калгасаў «Руднянскі», «Запаветы Ільіча», імя Кутузава, саўгаса імя Казлова, лясгаса. Тэрыторыя знаходзіцца на Гарадоцкім узвышшы і мае складаны рэльеф з мноствам нізін і ўзгоркаў.
Прыярытэтнымі для аховы экалагічнымі сістэмамі з’яўляюцца ракі Ловаць ад яе вытоку на верхавым балоце паблізу в. Марчанкі і да возера Мяжа, ракі Сярвайка, азёры Завесна, Задрачанскае і Немцава, верхавое балота ў вытоку Ловаці, нізіннае балота і падтаёжныя ельнікі на поўдзень ад возера Завесна па цячэнні Ловаці і масіў лесу, абмежаваны гэтай ракой і дарогай Рудня — Баркі — Каверзы — Мяжа.
У гэтай рачной сістэме захаваліся папуляцыі многіх ахоўваемых відаў пазваночных жывёл. Значэнне заказніка заключаецца ў тым, што на р. Ловаць і яе прытоках сустракаецца адна з апошніх у Еўропе папуляцый еўрапейскай норкі, віда, які знаходзіцца пад пагрозай глабальнага знікнення і ўключаны ў міжнародную Чырвоную кнігу. Сістэма вадаёмаў у вярхоўі Ловаці — месца пражывання бабра, выдры. Жывуць тут і іншыя млекакормячыя, занесеныя ў Чырвоную кнігу Беларусі: мядзведзь, барсук, рысь, ляцяга. Зарэгістравана гнездаванне каля 30 відаў птушак з Чырвонай кнігі Рэспублікі Беларусь: скапа, змеяед, беркут, пугач, арлан-белахвост, вялікі бугай, журавель, вялікі краншнэп, чорны бусел, гогаль, махнатаногі сыч, даўгахвостая кугакаўка, жоўтагаловы дзяцел.
Тэрыторыя заказніка, дзякуючы вялікай колькасці нізінных балот, спрыяльных для пражывання лася і дзіка, з’яўляецца цэнтрам рэпрадукцыі і зімоўкі папуляцый гэтых відаў.
Генадзь Яўгенавіч Рамчанка
Генадзь Яўгенавіч Рамчанка (нар., в. Каралёва Віцебскага раёна, Віцебская вобласць) — Герой Сацыялістычнай Працы.
Біяграфія
У 1951 годзе закончыў 7 класаў мазалаўскай сярэдняй школы, потым Полацкае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі.
Працоўную дзейнасць пачаў у 1953 годзе трактарыстам Мазалаўскай МТС, з 1961 года — экскаватаршчык-машыніст Мазалаўскага будаўніча-мантажнага ўпраўлення меліярацыі. З 1986 года па 1997 год працаваў у Віцебскім ваенгандлі № 121.
Давыдкы (Народыцкі раён)
Давыдкы (Дави́дки) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.
Пр’евідза
Пр'евідза (Privigye, Priwitz) — горад у заходняй Славакіі, на рацэ Нітры ў падножжа горнага масіва Втачнік. Насельніцтва каля 51 тыс. чалавек.
Гісторыя
Пр'евідза быў упершыню згаданы ў 1113 годзе ў лісце зобарскіх бенедыкцінцаў. У 1325 годзе стаў горадам, у 1383 годзе стаў вольным каралеўскім горадам. З XVI да першай трэці XVII ст. горад кантралявала сям'я Турза. У 1431—1433 быў разбураны гусітамі. У 1599 годзе патрываў напад з боку туркаў. Падчас паўстання ў 1673 годзе Пр'евідза згарэў, у пламені была згублена частка архіва горада. У 1678 горад разараюць куруцы князя Цёкёя. У 1709—1711 — чума. У 1831 — халера.
У 1870 годзе насельніцтва складала 2719 чалавек. З канца XIX — пачатку XX стст. пачынаецца індустрыялізацыя горада, была пабудавана чыгунка. Узнікае фабрыка «Карпатыя». Падчас Другой сусветнай вайны горад быў адным з цэнтраў партызанаў. Пасля 1945 года адчыняецца шмат шахтаў і пачынаецца здабыча вугля. Пасля сканчэння вайны насельніцтва горада рэзка ўзрасло з 5000 да 53 000 жыхароў. Пр'евідза стаў домам для шматлікіх шахцёраў і работнікаў, якія знайшлі работу ў вугальных шахтах, электрастанцыях і хімічным заводзе ў суседнім горадзе Новакі.
Адміністрацыйны падзел
Пр'евідза складаецца з 5 раёнаў: Старэ Места, Пілы, Нецпалы, Копаніцы, Запатоцкага і трох былых вёскаў, аб'яднаных у раён (Градзец, Мала Легуатка і Велька Легуатка).
Жураўкіў
Жураўкіў (Жура́вків) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 1380
NGC 1380 (іншыя абазначэнні — ESO 358-28, MCG -6-9-2, AM 0334-350, FCC 167, IRAS03345-3508, PGC 13318) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Печ.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Бецалель Наркіс
Бецалель Наркіс (בצלאל נרקיס; 1926—2008) — выбітны ізраільскі гісторык мастацтва. Ён быў удастоены за заслугі ў галіне яўрэйскага мастацтва ў 1999 годзе.
Акадэмічная кар’ера
Наркіс быў экспертам у галіне ілюмінаваных сярэднявечных лацінскіх і яўрэйскіх рукапісаў і ўзаемасувязі паміж хрысціянскім і яўрэйскім візуальным мастацтвам. Пасля распаду камунізму ў Еўропе ў 1989 годзе ён прыступіў да праекта дакументавання тамтэйшых сінагог.
Наркіс быў прафесарам гісторыі мастацтва Нікаля Ландау у Яўрэйскім універсітэце, дзе выкладаў з 1964 года. У 1979 годзе ён стварыў для дакументавання яўрэйскага мастацтва і архітэктуры, якія знаходзіцца пад пагрозай.
Мікалогія ў Беларусі
Мікалогія ў Беларусі
На Беларусі даследаванні па мікалогіі пачалі ў канцы XIX стагоддзя былыя супрацоўнікі Горы-Горацкага земляробчага інстытута, першыя спісы грыбоў апублікаваны ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя (М. А. Дарожкін, В. Ф. Купрэвіч, Ф. Блоньскі, Л. І. Лебедзева, С. І. Шэмбель). Мэтанакіраваныя даследаванні праводзіліся з 1931 года ў Акадэміі навук Беларусі (М. А. Дарожкін, В. Ф. Купрэвіч, С. М. Тупяневіч).
Значны ўклад у развіццё мікалогіі зрабілі С. У. Горленка,, М. І. Фёдараў, А. С. Шуканаў, С. І. Бельская, А. І. Галаўко, В. С. Гапіенка, В. К. Гаравец, Э. П. Камарова, З. Н. Кудрашова, В. К. Неафітава, В. І. Ніціеўская, П. В. Пак, В. Я. Стрэльская, А. І. Сцефановіч, Г. І. Сяржаніна, В. В. Фаміна, Н. І. Чакалінская і інш.
Асноўныя навукова-даследчыя цэнтры: інстытуты эксперыментальнай батанікі, мікрабіялогіі, лесу Нацыянальнай АН Беларусі, БелНДІ бульбаводства, БелНДІ агародніцтва, БедНДІ аховы раслін і БелНДІ земляробства і кармоў Акадэміі аграрных навук Беларусі, БДУ, Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт, БСГА, Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут, Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт.
Стратэг
Стратэг (στρατηγός — ваявода, военачальнік, вайскавод, ад στρατός — войска і ἄγω — весці, вяду) — у старажытнагрэчаскіх гарадах-дзяржавах галоўнакамандуючы войскам з паўнамоцтвамі распараджацца фінансамі і чыніць суд у даручаным яму войску, а таксама будаваць знешнія адносіны ў межах, неабходных для дасягнення задач, пастаўленых перад даручаным яму войскам.
Стратэгамі таксама называліся ў Эліністычным Егіпце прызначаныя царамі Пталамеямі прадстаўнікі грэка-македонскай адміністрацыі ў абласцях краіны — номах.
Гісторыя
Пасада стратэга была паўсюднай: так, мы маем звесткі пра існаванне яе ў іанійскіх гарадах Малой Азіі (у канцы VI стагоддзя), у Аргасе, дзе было 5 стратэгаў, у Сіракузах, Беотыі, і гэтак далей; акрамя таго, згадваюцца стратэгі як кіраўнікі саюзаў (аркадскага, акарнанскага, эпірскага, ахейскага, эталійскага, фесалійскага і іншых).
У Афінах стратэгія была вышэйшай дзяржаўнай пасадай дзякуючы магчымасці ўплываць на заканадаўства і праву займаць пасаду некалькі разоў запар (напрыклад, Перыкл быў стратэгам запар 15 гадоў, Факіён — 45 раз на працягу жыцця). З часу Клісфенава заканадаўства стратэгаў было, па колькасці філаў, дзесяць, і гэта колькасць утрымлівалася, пакуль існавала калегія (да 52 ці 42 г. да н.э.). Акрамя звычайнай кваліфікацыі, якая прад'яўлялася да ўсіх афінскіх магістратаў, стратэг павінен быў мець уласнасць у Атыцы (пры Драканце — не менш за 100 мін) і законных сыноў ва ўзросце не маладзей за 10 гадоў.
У стратэгі выбіраліся звычайна асобы старэйшыя за 40 гадоў. Пры Клісфене стратэгі выбіраліся па філах, з кожнай па адным; у IV стагоддзі выбар стратэга адбываўся на народным сходзе. У дзень уступлення на пасаду стратэгі прыносілі прысягу; пасля складання паўнамоцтваў яны давалі справаздачу; акрамя таго, у кожную прытанію рабілася паверкавае галасаванне (έπιχειροτονία) для службовай рэвізіі. Калі адносна каго-небудзь галасаванне давала дрэнны вынік, справа разглядалася ў народным судзе і супамерна віне прызначалася пакаранне; у выпадку апраўдання такі стратэг ізноў займаў на сваю пасаду.
Усяго важней было права стратэга склікаць народны сход (ius cum populo agendi), якое па прапанове стратэга зацвярджала каштарыс ваеннага ведамства і вырашала шматлікія пытанні знешняй палітыкі (заключэнняў дагавораў, абвяшчэнне вайны і іншае). Апроч заканадаўчых функцый, стратэгі мелі шырокае кола адміністрацыйных абавязкаў ваеннага, судовага і фінансавага характару. Яны праводзілі набор войска з грамадзян і саюзнікаў, былі выканаўцамі дагавораў, клапаціліся пра выкананне клятваў і рэлігійных фармальнасцей пры заключэнні дагавораў, распараджаліся каштарыснымі сумамі, надзвычайнымі паступленнямі (са здабычы, штрафаў і выплаты за канваяванне падчас вайны камерцыйных суднаў), адказвалі за пастаўку хлеба ў Афіны, прызначалі трыерархаў, вялі працэсы, звязаныя з размеркаваннем трыерычнай павіннасці, мелі вярхоўны нагляд за дзейнасцю сімарый і разбіралі спрэчныя справы аб збіранні прамога падатку на ваенныя патрэбы.
Апроч кіраўніцтва згаданымі працэсамі, стратэгі мелі крымінальную юрысдыкцыю ў ваенных справах (па абвінавачванні ва неўдзеле ў паходзе, дэзертырстве, баязлівасці) і права накладаць пакаранні, уключаючы смяротнае пакаранне (за здраду), а таксама ўзнагароджваць; па прадстаўленні стратэгаў праходзілі за кошт дзяржавы пахаванні асоб, якія загінулі на поле бітвы. Як размяркоўваліся гэтыя функцыі паміж членамі калегіі, з дакладнасцю сказаць цяжка. Паводле Арыстоцеля («Афінская палітыя»), адзін са стратэгаў (верагодна — вышэйшы) абіраўся да гоплітаў, адзін для аховы краіны, два для Пірэя, адзін для сімарый; астатнія пяць пасылаліся ў паход, калі таго патрабавалі акалічнасці.
Згадваюцца яшчэ стратэгі для падрыхтовак да вайны, для наёмных войскаў, для флоту. Знешнімі знакамі адрознення стратэгаў былі халаміда і вянок. Яны мелі ганаровае месца ў тэатры, удзельнічалі ў працэсіі на Панафінейскім свяце, мелі казённы стол у στρατηγήϊον і харчаванне; за асобыя адрозненні стратэгі ўзнагароджваліся статуямі. У выпадках асабліва важных і падчас небяспечных войнаў стратэгі атрымлівалі яшчэ большыя паўнамоцтвы і маглі дзейнічаць самастойна, без папярэдняга рашэння і згоды савета і народнага сходу (στρατηγον αύτοκράτορες).
Стратэгі ў Эліністычным Егіпце
У Егіпце пры Пталамеях стратэгі былі намеснікамі номаў і знаходзіліся пад начальствам эпістратэгаў трох акруг Егіпта (Фіваіды, Гептанаміды і Дэльты).
Да сярэдзіны III ст. да н.э. да іх перайшлі паўнамоцтвы вярхоўнай улады ў номе ад ранейшых аканомаў — намархаў. Намархі сталі паступова саступаць уладу прызначаным у номы стратэгам. Гэтыя пасады былі ўведзены Пталамеем I (кіраваў 323—283 гг. да н.э.), як следства заваявання Егіпта грэка-македанянамі. Стратэг быў ваенна-адміністрацыйнай апорай Пталамеяў і забяспечваў неабходны для ўрада парадак і звычайнае функцыянаванне номавых ведамстваў. Пталамей II (кіраваў 285—246 гг. да н.э.) канчаткова размеркаваў адміністрацыйныя функцыі, номавыя чыноўнікі цяпер фармальна падпарадкоўваліся цару, а рэальна — прызначанаму прадстаўніку цара — стратэгу, да якога пераходзіць ваенна-палітычная ўлада ў номе. Намарх становіцца кіраўніком царскімі ўладаннямі, фактычна яго паўнамоцтвы зводзяцца да функцый чыноўніка па сельскагаспадарчым ведамстве.
Стратэгі ў Візантыі
У Візантыйскай імперыі VII — X стагоддзяў «стратыг» — намеснік і галоўнакамандуючы фемы (гэта значыць ваенна-адміністрацыйнай акругі), які валодае ўсёй поўнасцю грамадзянскай і ваеннай улады. У візантыйскай табелі аб рангах X стагоддзя стратыг фемы адносіцца да асоб 1-га класа, ступені і чыну. Аднак з XI стагоддзя стратыгі страчваюць уладу і ператвараюцца ў начальнікаў гарадскіх і прыгонных гарнізонаў, а з XII стагоддзя пасада наогул знікае.
Сучаснае выкарыстанне
У сучасным свеце гэтым паняццем называюць чалавека, адказнага за стратэгічныя рашэнні.
Аляксей Аляксеевіч Гатцук
Аляксей Аляксеевіч Гатцук (14 снежня (2 снежня паводле старога стылю) 1832, Адэса — 4 лістапада (23 кастрычніка паводле старога стылю) 1891, Масква) — расійскі і ўкраінскі археолаг і публіцыст.
Біяграфія
Паходзіў з маларасійскага дваранскага роду Гатцукоў Чарнігаўскай губерні. вучыўся ў Маскве: у 1-й і 4-й гімназіях, на філалагічным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта. Скончыў універсітэцкі курс са званнем сапраўднага студэнта ў 1857, а затым вытрымаў выпрабаванне на ступень кандыдата. У 1859 атрымаў пасаду ад'юнкта па кафедры расійскай славеснасці ў Рышельеўскім ліцэі ў Адэсе. Тады жа ён выявіў сябе як публіцыст артыкуламі ў газетах «Одесский вестник» і «Московские Ведомости».
У 1861 пераехаў у Маскву. У 1862 надрукаваў у часопісе «Основа» развагі пра некаторыя ўкраінскія кнігі. Ад 1866 быў выдаваў у Маскве «Крестный Календарь», а ад 1875 дадатак да яго «Газета Гатцука» (першая расійская ілюстраваная газета).
Быў сябрам-заснавальнікам Маскоўскага Археалагічнага Таварыства, даследваў курганы Маскоўскай губерні. Ён меркаваў, што рака Масква служыла рэзкай археалагічнай мяжой. Паказваў, што да поўдня ад ракі жылі роднасныя, хоць і разначасовыя, фіна-ўгорскія плямёны, а да поўначы па яго меркаванні былі сляды славянскага племя. У якасці член Археалагічнага Таварыства настойваў на сістэматычным назіранні за землянымі працамі ў старажытных гарадох.
Пахаваны ў Данскім манастыры Масквы.
Народны камісарыят аховы здароўя БССР
Наро́дны камісарыя́т ахо́вы здаро́ўя Белару́скай ССР — орган дзяржаўнай улады БССР у рангу міністэрства, які кіраваў развіццём аховы здароўя ў 1920—1946 гадах. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства аховы здароўя БССР.
Гісторыя
1 студзеня 1919 года была створана Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка. Тады ж у мэтах аб’яднання ўсёй медыка-санітарнай справы ў краіне на базе Мінскага губернскага аддзела аховы здароўя пад кіраўніцтвам санітарнага ўрача Сцяпана Варфаламеевіча Балкаўца быў заснаваны Народны камісарыят аховы здароўя БССР. Першым народным камісарам аховы здароўя БССР стаў Ілья Ісаевіч Пузыроў. З 20 студзеня 1919 па 30 сакавіка 1919 года і з 28 мая 1919 па 1 жніўня 1920 года ён узначальваў Народны камісарыят аховы здароўя БССР, які складаецца з 9 аддзелаў: фармацэўтычнага, статыстычнага, хворага, судовай медыцыны, бухгалтэрыі і канцылярыі. У гэты перыяд, на фоне разрухі, сацыяльных і эпідэмічных хвароб, галечы, нацыяналізацыі лячэбных, аптэчных устаноў, фармаваліся асноўныя прынцыпы арганізацыі новай сістэмы аховы здароўя і аказанні медыка-санітарнай дапамогі насельніцтву. Пры камісарыяце аховы здароўя была сфарміравана калегія.
Утварэнне Літоўска-Беларускай ССР 27 лютага 1919 года прывяло да стварэння аб’яднанага камісарыята. На пасаду камісара аховы здароўя Літоўска-Беларускай ССР назначаны ўрач, а з 30 сакавіка па 28 мая 1919 года наркамам быў урач Уладзімір Іосіфавіч Ленскі. Камісарыят меў 11 аддзелаў: агульны, фармацэўтычны, лячэбны, санітарна-эпідэмічны, школьна-санітарны, сацыяльных хвароб, злічальна-фінансавы, медыцынскай экспертызы, ваенна-санітарны, рабочай медыцыны і асветна-выдавецкую секцыю.
У другой палове ліпеня 1919 года Літоўска-Беларуская ССР была расфарміравана, рэспубліканскія органы кіравання рэарганізаваны ў губернскія аддзелы, дзейнасць якіх перапыніла польская інтэрвенцыя і акупацыя.
15 ліпеня 1920 года ўрачу С. Д. Камінскаму (1861—1939) быў выдадзены мандат «на право организации губздравотдела».
2 верасня 1920 года Мінскі губернскі адзел аховы здароўя на чале з С. Д. Камінскім рэарганізаваны ў Камісарыят аховы здароўя Ваенрэўкама БССР, які складаўся з 12 аддзелаў: санітарна-эпідэмічнага, жыллёва-санітарнага, аховы мацярынства і маленства, школьна-санітарнага, санітарна-санітарнага, ваенна-санітарнага, агульнага забеспячэння, злічальна-фінансавага, экспертызы і медыцынскай статыстыкі. У снежні 1920 года на базе Камісарыята аховы здароўя Ваенрэўкама БССР згодна з рашэннем з’езда Саветаў БССР быў утвораны Народны камісарыят аховы здароўя БССР.
Электрамагнітнае выпраменьванне
Існаванне электрамагнітных хваль прадказаў М. Фарадэй у 1832, Дж. К. Максвел у 1865 тэарэтычна даказаў, што электрамагнітныя ваганні распаўсюджваюцца ў вакууме са скорасцю святла, а Г. Герц у 1888 эксперыментальна пацвердзіў іх існаванне.
Электрамагнітныя хвалі, акрамя некаторых спецыяльных выпадкаў, — : у кожным пункце поля электрамагнітнай хвалі вектары напружанасці электрычнага поля \vec{E} і магнітнай індукцыі \vec{B} узаемаперпендыкулярныя, і плоскасці іх ваганняў перпендыкулярныя да напрамку скорасці іх распаўсюджвання.
Скорасць распаўсюджання электрамагнітных хваль (скорасць святла) залежыць ад асяроддзя. У вакууме яна складае.
Заканамернасці ўзнікнення і распаўсюджвання электрамагнітных хваль апісваюцца ўраўненнямі Максвела.
Найважнейшай характарыстыкай электрамагнітнага выпрамянення з’яўляецца яго частата. У залежнасці ад частаты ваганняў (або даўжыні хвалі ў вакууме) адрозніваюць: аптычнае выпрамяненне, гама-выпрамяненне, радыёхвалі і інш. (гл. шкала электрамагнітных хваль).
Перанос энергіі электрамагнітнай хвалі характарызуецца.
На мяжы падзелу двух асяроддзяў адбываецца адбіццё і пераламленне электрамагнітных хваль, а пры іх распаўсюджванні ў асяроддзі магчымы з’явы дысперсіі, дыфракцыі, інтэрферэнцыі, а таксама паглынання і рассеяння хваль.
Жэрэў
Жэрэў (Же́рев) — вёска ў Народыцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Народыцкая пасялковая абшчына.