cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радавод
Праект Радавод — адкрытае шматмоўнае генеалагічнае дрэва, у якім кожны можа змяніць або дапоўніць любую сям'ю, любога чалавека і пабудаваць сваё ўласнае радавое дрэва. Радавод выкарыстоўвае праграмнае забеспячэнне MediaWiki ,якое свабодна распаўсюджваецца — тое ж, якое выкарыстоўваецца Вікіпедыяй і іншымі праектамі Фонду Вікімедыя, але з уласніцкай (па сцвярджэнні аўтара, ужо некалькі гадоў — часова) надбудовай. Адной з пераваг Радавода пры параўнанні з аналагічнымі сайтамі (напрыклад, WikiTree) з'яўляецца аўтаматычная пабудова генеалагічных табліц на аснове уведзеных даных. Істотным недахопам радавод з'яўляецца немагчымасць раздрукоўкі поўнага радавога дрэва на паперы.
Радавод быў заснаваны ў верасні 2005 года групай распрацоўшчыкаў і энтузіястамі генеалогіі ў Кіеве, Украіна. Так як праект першапачаткова з'явіўся на Украіне, ён носіць даменнае імя rodovid, адбываецца ад украінскага словы «Родовід», што азначае «радавод». Праект і ўсе дадзеныя захоўваюцца на серверах у Кіеве, у адпаведнасці з ліцэнзіяй Creative Commons Attribution 2.5. Рухавічок сайта з'яўляецца прапрыетарным праграмным забеспячэннем.
Ляшчоўцы
Ляшчо́ўцы (, Лещёвцы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Ляшчоўскага сельсавета.
Руднікаўскі сельсавет
Ру́днікаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Руднікі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 15 студзеня 1962 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Мокраўскага сельсавета.
Вігуццола
Вігуццола (Viguzzolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 2999 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 164 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 15058. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Дзева Марыя.
Мошэ Файнштэйн
Мошэ (Мойша) Файнштэйн (, горад Узда, Мінская вобласць- 1986, Нью-Ёрк) — найбуйнейшы галахічны аўтарытэт яўрэйскага народа другой паловы XX стагоддзя ў цэлым і яўрэйства Амерыкі ў прыватнасці, кіраўнік ешывы «Месіўта Тыферэс Іерушалаім» ў Нью-Ёрку.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабіна Узды рава Давіда Файнштэйна ў дзень нараджэння і смерці Майсея і названы таму ў гонар яго. Вучыўся ў свайго бацькі і ў ешыбот Слуцка, Шклова, Мсціслава ў рава Ісера Залмана Мелцэра. Пасля заканчэння вучобы быў прызначаны рабінам Любані, затым роднай Узды.
Пасля ўсталявання савецкай улады падвергнуўся ганенням як прадстаўнік рэлігіі. Нягледзячы на гэта раў Мошэ не спыняў сваю дзейнасць, працягваючы захоўваць усе яўрэйскія абрады ў суполцы і ва ўсёй акрузе. Як да аднаго з адзіных рабінаў у гэтым рэгіёне, да яго прыходзілі пытанні ад шматлікіх суполак Беларусі.
У 1936 годзе дзякуючы хадайніцтву сваякоў атрымаў дазвол эміграваць у ЗША. Ён пасяліўся ў Нью-Ёрку ў Манхэтэне і атрымаў прызначэнне на пасаду кіраўніка іешывы «Тыферэт Іерушалаім». З гэтага часу расла слава гэтай ешывы і яна пачала залучаць вучняў з усіх буйных яўрэйскіх абшчын Амерыкі. У 1943 годзе прыняў удзел у «маршы рабінаў», патрабаваў сустрэчы з амерыканскім прэзідэнтам і яго ўмяшання ў знішчэнне яўрэяў Еўропы. Асабліва плённай апынулася літаратурная дзейнасць рабіна, якая адрознівалася таксама наватарскім падыходам, дзе раў закрануў усе бакі тэхналагічнага прагрэсу, выявіўшы ва ўсім выдатную эрудыцыю.
Сонца Перамогі
«Сонца Перамогі» — зборнік патрыятычных песень, запісаны колішнімі чальцамі Белага легіёна і які распаўсюджваецца бясплатна праз сеціва.
NGC 5206
NGC 5206 (іншыя абазначэнні — ESO 220-18, PGC 47762) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Цэнтаўр.
Сонца Перамогі
Стварэнне
У паведамленні пра збор сродкаў ініцыятары ідэі таксама адзначылі:"Менавіта ў наш час патрэбны моцныя эмацыйныя, натхнёныя, баявыя патрыятычныя спевы. Вось зараз, калі грызем адзін аднога на глебе беларусы-ліцвіны-лацінка-выбары… Мы перад выбарам, альбо страціць гэтую хоць і недасканалую, але нашую дзяржаву, альбо згуртавацца вакол Айчыны і на ўвесь свет сказаць — мы гатовыя яе бараніць!"
NGC 5206
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонца Перамогі
Выданне
Складанка распаўсюджваецца праз сеціва. У рэлізе было паведамлена:"Белы Легіён адраджаецца. І ўжо не як закрытая баявая арганізацыя, а як нацыянальная субкультура парамілітары. Адзін з яе элементаў — баявая патрыятычная музыка. Спампоўвайце, слухайце."
Косаў Ляцкі
Косаў Ляцкі (Kosów Lacki) — горад у Польшчы, за 100 км на паўночны ўсход ад цэнтра Варшавы, у гістарычнай вобласці Падляшша. Уваходзіць у склад Сакалоўскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Косаў Ляцкі. Плошча 11,57 км². Насельніцтва 2,15 тыс. чалавек (на 2018).
Мікалай Аляксеевіч Умаў
Мікалай Аляксеевіч Умаў (23 студзеня (4 лютага) 1846, Сімбірск — 2 (15) студзеня 1915, Масква) — рускі фізік, філосаф, прадстаўнік прыродазнаўчай плыні рускага касмізму.
Біяграфія
У 1867 годзе скончыў Маскоўскі універсітэт. У 1871—1893 працаваў у Наварасійскім універсітэце. З 1893 — прафесар Маскоўскага універсітэта. Узначальваў кафедру фізікі, на працягу 17 гадоў быў прэзідэнтам Маскоўскага таварыства даследчыкаў прыроды (рус. Московское общество испытателей природы).
Увёў у навуку такія асноватворныя паняцці, як хуткасць і кірунак руху энергіі, шчыльнасць энергіі ў дадзенай кропцы асяроддзя, прасторавая лакалізацыя патоку энергіі. Развязаў у агульным выглядзе задачу аб размеркаванні электрычных токаў на праводзячых паверхнях адвольнага віду. Адкрыў эфект храматычнай дэпалярызацыі промняў святла, якія падаюць на матавую паверхню. Правёў глыбокі аналіз шматлікіх складаных формул Гаўса ў тэорыі зямнога магнетызму, што дазволіла вызначыць векавыя змены магнітнага поля Зямлі.
Умава лічаць прадстаўніком філасофскага напрамку рускага касмізму, нягледзячы на тое, што філасофскія ўяўленні і светапогляд Умава шмат у чым не супадаюць з традыцыяй рускага касмізму. Космас М. А. Умава — космас фізіка, свабодны ад антрапамарфізму. Ён паказвае, што «нягледзячы на прагрэс прыродазнаўчых навук, антрапаморфны пункт погляду знаходзім і ў сучасных мысліцеляў, якія адрозніваюцца ад старажытных тым, што пераносяць на прыроду ўласцівасці сваёй больш культурнай асобы. Гэтая акалічнасць, несумненна, паказвае, да якой ступені цяжка пазбегнуць яе чалавеку, які імкнецца вызначыць сваё дачыненне да таго „Усё“, якое душыць яго сваёй веліччу і моцай».
Увогуле, погляды на космас ў Н. А. Умава не ўтрымліваюць нават мізэрнага намёку на нейкія гарантыі росту жыцця, яго нястрымнай экспансіі, і тым болей чалавекаразмернасці космасу. Аднесці Н. А. Умава да прадстаўнікоў рускага касмізму дазваляе ягоны погляд на эвалюцыйны працэс. Згодна з меркаваннем Умава, ў аснове эвалюцыйнага працэсу — узрастанне этыкі. Узнікненне маральнага пачуцця, паводле меркавання навукоўца, стала вынікам упарадкаванасці жывога рэчыва, удасканалення фізічнай абалонкі Homo sapiens. Сумленне, гэты «голас Божы ў чалавеку», нараджаецца ў нас як нейкі вышэйшы ўзровень зграбнасці і становіцца магутнай прыладай эвалюцыі: арганізуе псіхіку, парадкуе хаатычныя душэўныя віхуры, адсякае грэх і зло, бо апошнія — своеасаблівыя ўхіленні ад імклівага промня эвалюцыі, яе збоі і тупікі. «Эвалюцыя немагчымая без адбору патрабаванняў натуры, і чалавечае сумленне ў вобласці свядомага — воля — з'яўляецца прыладай гэтага адбору, які перашкаджае жывому вярнуцца ў тыя ўмовы, якія не адпавядаюць яго месцу ў прыродзе», піша Н. А. Умаў.
Неабходнай прыкметай жывой матэрыі Умаў лічыць стройнасць. Пры гэтым эвалюцыя жывой матэрыі суправаджаецца павялічэннем колькасці і ўскладненнем якасці стройнасцей у прыродзе. Чалавек у сваіх прыладах і машынах распаўсюджвае гэтыя стройнасці на неарганізаваную матэрыю і змагаецца ў імя гэтых стройнасцей з выпадковым распарадкам падзей у прыродзе. «Стройнасць не можа здзяйсняцца без рэгулятара, і такім рэгулятарам у вышэйшых тыпах жывога з'яўляецца арганізаваная для стройных працэсаў думкі і валявых імпульсаў нервовая сістэма. Мы маем слова, каб выражаць стройнасць у духоўным свеце; гэтае слова — прыгажосць. У вышэйшых тыпах жывога прыгажосць з'яўляецца заступніцаю жыцця і паказальнікам паводзін».
Памёр у 1915 годзе ў Маскве. Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках.
Сігэмі Ісіі
(石井 茂巳; нар. ) — японскі футбаліст. У 1974—1979 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Лубеніцкі сельсавет
Лубеніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Каманоў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лубенікі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Каманоўскага, Петрыцкага і Рудня-Жураўлёўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці. 10 ліпеня 1939 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Каманоў. З 8 студзеня 1954 года сельсавет у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад утворанага зноў Вуглоўскага сельсавета.
Сож
Сож — рака ў Смаленскай вобласці Расіі, у Магілёўскай і Гомельскай абласцях і на мяжы Беларусі з Расіяй і з Украінай, а таксама на тэрыторыі Чарнігаўскай вобласці Украіны. Левы прыток ракі Дняпро.
Даўжыня 648 км, у межах Беларусі 493 км. Плошча вадазбору 42,14 тыс. км², у межах Беларусі 21,5 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 219 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,17 ‰.
Ламачанка
Ламачанка (Ломача́нка) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Сож
Назва
Узнікненне назвы Сож сягае часоў балцка-фінскага ўзаемадзеяння ў рэгіёне вярхоўяў гэтай ракі, пачатак якога датуюць 4400—4200 гг. да н.э. Тады, у пачатку сярэдняга неаліту, на тэрыторыю протабалтаў (Нарвенская і Нёманская археалагічныя культуры) з паўночнага ўсходу насунулася фіна-вугорская па паходжанні археалагічная культура ямачна-грабенчатай керамікі. Яе пашырэнне запынілася, крыху не даходзячы да Дзвіны, фрагментарна сляды яе фіксуюць і на поўдні ад Дзвіны.
Барадзінская вуліца (Мінск)
Барадзінская вуліца — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Знаходзіцца ў раёне былога Козыраўскага прадмесця. Ідзе ад вуліцы Маякоўскага ў раёне ААТ «Камволь» да чыгункі паміж станцыяй Мінск-Паўднёвы і прыпыначным пунктам Лошыца.
Сож
Назва
Саму назву Сож звязваюць з ліўскім suž, эстонскім suzi, фінскім susi «воўк», яна зведала эвалюцыю Suž > Съжь > Сож. Менавіта на Пасожжы і на сумежных тэрыторыях назіраецца асаблівая канцэнтрацыя балцкіх «ваўчыных» гідронімаў: бел. Воўчаса, Аўчоса, укр. Вовчасова, Вовчасок, Вовчас / Овчес (усе да балцкага *Vilkesà, ад балцкага vilkas «воўк»).
Найімаверней, сам Сож у верхнім цячэнні або адзін з яго прытокаў там жа першапачаткова меў балцкую «ваўчыную» (Vilk-) назву, якая была перакладзеная прышлымі фінамоўнымі прадстаўнікамі культуры ямачна-грабенчатай керамікі і пазней пашырылася ніжэй на ўсё цячэнне Сажа (падобным чынам і назва ракі Акі распаўсюдзілася з яе вытокаў на ўсё цячэнне ). Ідэнтычная пасожскай сітуацыя балцка-фінскага «ўзаемаперакладу» і каля літоўскага Вількаміра, дзе побач з «ваўчынай» ракой Vilkesa знаходзяцца «ваўчыныя» тапонімы Sužai і Sužionys.
Менавіта на Пасожжы адна з найбольш значных канцэнтрацый балцкай гідраніміі на ўсім Верхнім Падняпроўі.
Існуе, аднак, і некалькі іншых версій паходжання назвы Сож. Ул. Тапароў, балтыст і прыхільнік «фінскай» версіі, пералічваў такія з іх, згодна з якімі назву Сож у мінулым звязвалі таксама з прускім suge «дождж» (чытаецца, аднак, як suji), з назвай сакаў (скіфаў) або з індаеўрапейскім коранем з семантыкай «чысты». Гомельскі філолаг А. Рогалеў звязвае з чарнігаўска-сумскімі дыялектызмамі «сажкі» (ямы на балоце), «сага», «сога», «саж» (возера). Географ В. Жучкевіч звязваў з старажытнарускім сожжь «выпаленыя ўчасткі лесу, падрыхтаваныя для разворвання».
Гідраграфія
Пачынаецца за 12 км на поўдзень ад горада Смаленск і цячэ па Смаленскай вобласці, далей працякае па тэрыторыі Магілёўскай і Гомельскай абласцей Беларусі, вусце каля гарадскога пасёлка Лоеў. У вярхоўях з’яўляецца дзяржаўнай мяжой Беларусі з Расіяй, у апошніх 20 км цячэння з Украінай.
Агульная даўжыня рачной сістэмы (3410 рэк) 16 220 км, густата рачной сеткі на тэрыторыі Беларусі 0,38 км/км². На вадазборы ў межах Беларусі больш за 300 рэк і ручаёў часткова або поўнасцю каналізаваных, пракладзена больш за 170 меліярацыйных каналаў даўжынёй 5 км і больш. Верхняе цячэнне на паўднёва-заходняй ускраіне Смаленскага ўзвышша, сярэдняе — на Аршанска-Магілёўскай раўніне, ніжняе — у Гомельскім Палессі. У сярэднім і ніжнім цячэнні Сож працякае праз тэрыторыі, забруджаныя радыёнуклідамі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Суднаходства ад вёскі Барысавічы Клімаўскага раёна (за 373 км ад вусця) — пры высокіх узроўнях, рэгулярнае — ад горада Слаўгарад.
57 % гадавога сцёку прыпадае на перыяд веснавога разводдзя. Пад’ём узроўняў вясной пачынаецца звычайна ў 3-й дэкадзе сакавіка (радзей — у пачатку сакавіка) або ў сярэдзіне красавіка, доўжыцца 10—15 сутак у верхнім цячэнні, 20—25 сутак у нізоўі. Сярэдняя вышыня над самай нізкай межанню 4—5 м, найбольшая 6— 7,5 м. Зімовыя ўзроўні ў сярэднім на 10—20 см вышэй за летнія, але ў асобныя гады ў выніку адліг павышаюцца ў нізоўі да 2,5 м. Замярзае ў пачатку снежня, крыгалом у канцы сакавіка — пачатку красавіка ад вусця да вярхоўя. Веснавы крыгаход 3—5 сутак. На Беларусі найбольшая таўшчыня лёду ў рацэ 62—65 см. Сярэдняя тэмпература вады ў чэрвені — жніўні 19—21 °C, найбольшая ў ліпні — да 28 °C.
Даліна пераважна трапецападобная, ад вытоку да вусця Проні — выразная, глыбокаўрэзаная (20—30 м). Шырыня ў вярхоўі ад 0,3 км да 1 км, на вялікім працягу 1,5—3 км, пры зліцці з далінамі рэк Асцёр і Проня — 5 км, ніжэй горада Ветка — да 7 км, пры зліцці з далінай Дняпра — да 20 км. Схілы спадзістыя, умерана стромкія (радзей стромкія), вышынёй 15—25 м (месцамі да 40 м), парэзаны ярамі, лагчынамі, далінамі прытокаў. Правы схіл больш адкрыты, левы зарос лесам і хмызняком. На Беларусі амаль на ўсім працягу вылучаюцца пойма з нізкім (1,5—2,5 м над урэзам вады) і высокім (3—4 м) узроўнямі і 2 надпоймавыя тэрасы. Пойма двухбаковая, месцамі левабярэжная або чаргуецца па берагах. Паверхня яе перасечана лагчынамі, старарэччамі і невялікімі азёрамі-старыцамі. Затапляецца на 5—10 сутак на глыбіню 0,5—2,5 м, у вусцевай частцы — да 4—5 м. Рэчышча звілістае. У ніжнім цячэнні вялікая колькасць лукавін, рукавоў, старыц. Да Гомеля трапляюцца астравы (даўжыня 30—300 м, шырыня 10—50 м). Шырыня ракі ў верхнім цячэнні 40—80 м, у ніжнім 90—125 м, месцамі да 230 м. Дно роўнае. Берагі да вусця Проні пераважна стромкія, вышынёй 1,5—4 м, ніжэй па цячэнні спадзістыя; на лукавінах, дзе рэчышча падыходзіць да карэннага берага (напрыклад, каля вёскі Гайшын Слаўгарадскага раёна), абрывістыя, вышынёй 12—15 м, месцамі да 35 м. Ніжэй горада Ветка па берагах пясчаныя пляжы.
Фаўна
Водзяцца: шчупак, акунь, плотка, лешч, лінь, карась залаты, верхаводка, гусцяра, мінога ўкраінская, галавень, судак.
На рацэ
Гарады: Крычаў, Чэрыкаў, Слаўгарад, Чачэрск, Ветка, Гомель. Гарадскія пасёлкі: Хіславічы (Расія), Лоеў.
Ракайль
Рака́йль (ад rocaille, літар. драблёны камень, ракавіны) — матыў арнаменту — стылізаваная ракавіна, С- і S-падобныя завіткі, хвалістыя грабяні, языкі полымя і інш. Кампазіцыйныя вырашэнні ракайля разнастайныя: хвалісты веер, гірлянда, мудрагеліста выгнуты картуш, раслінныя матывы. Яго элементы звычайна не паўтараюцца, вылучаюцца экспрэсіяй. Пашырэнню ракайля ў еўрапейскім мастацтве садзейнічала кніга французскага мастака Я. Мандона «Першая кніга арнаментальных форм ракайляў і картушаў» (Парыж, 1736).
Матыў ракайля шырока выкарыстоўваўся ў беларускай архітэктуры, дэкаратыўна-прыкладным мастацтве, кніжнай графіцы.
Тэрмін ракайль часам ужываюць для абазначэння стылю ракако.
Брам Богарт
Брам Богарт ( — ) — бельгійскі мастак-экспрэсіяніст, звязаны з групай COBRA.
Абрагам ван дэн Бугаарт нарадзіўся ў Дэлфце, Нідэрланды, у сям’і Абрагама ван дэн Бугаарта, каваля. Вучыўся ў тэхнічным вучылішчы, падрыхтаваўся да кар’еры дэкаратара, пры гэтым вучыўся ў завочным класе малявання.
У 1961 годзе ён пераехаў у Бельгію, а ў 1969 годзе ён стаў бельгійскім грамадзянінам. Тут ён пачаў эксперыментаваць з трохмерным асяроддзем, сумессю раствора, сікатыву, парашкападобнага мелу, лаку і сырога пігмента, нанесеных на вялікія цяжкія драўляныя падкладкі. Богарт часта выстаўляўся ў Антверпене і Генце. У 1971 годзе ён прадстаўляў Бельгію на Венецыянскай біенале.
Альмецьеўск
Альмецьеўск (Альметьевск, Әлмәт) — горад (з 1953) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Альмецьеўскага раёна Татарстана. Насельніцтва 141,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 17 стагоддзі.
Размешчаны ў Прыкам'і, на схілах Бугульмінска-Белябееўскага ўзвышша, на левым беразе ракі Зай (прыток ракі Камы), за 279 км на паўднёвы ўсход ад Казані.
Прадпрыемствы: ААТ «Tatneft», «Татнафтапрам», газаперапрацоўчы завод, трубавы завод (трубы нафтагараправодныя, помпавы завод «Алнас» (абсталяванне нафтапрамысловае свідравое, электрарухавікі, помпы), завод «Радыёпрыбор» (антэна-фідэрныя сістэмы авіяпрамысловасці, прыёмная апаратура), аўтатрактарарамонтны завод, завод «Нафтамаш», шынарамонтны завод, цагельня, завод жалезабетонных вырабаў, панчошна-шкарпэткавая фабрыка.
Бефана прыходзіць уначы: вытокі
«Бефана прыходзіць уначы: вытокі» (La Befana vien di notte - Le origini) — італьянскі фантастычны камедыйны фільм 2021 года рэжысёра Паолы Рандзі. З’яўляецца прыквелам фільма «Бефана прыходзіць уначы». У Беларусі прэм’ера фільма адбылася 30 чэрвеня 2022 года пад расійскай назвай «Школа волшебства».
Белгіка
Бе́лгіка (Gallia Belgica) — рымская правінцыя, утвораная ў 16 да н.э. у вобласці рассялення кельцкага племя белгаў. Пры імператары Дыяклетыяне (284—305) падзелена на дзве правінцыі: Белгіка I і Белгіка II. У V стагоддзі заваявана франкамі.
Пасля заваявання Белгікі франкамі яна была заселена гэтымі германскімі плямёнамі, а таксама часткова фрызамі і саксамі, якія ў значнай ступені германізавалі ранейшае белга-рымскае насельніцтва Паўночнай Белгікі (якое пасля стала складовай часткай фламандскай народнасці); германізацыя белга-рымскага насельніцтва Паўднёвай Белгікі была малаважнай (тут пазней склалася валонская народнасць).
Несцярчук
Несцярчук — прозвішча
Алтайскія мовы
Алта́йскія мо́вы — гіпатэтычная макрасям'я моў, якая аб'ядноўвае цюркскія, мангольскія, тунгуса-маньчжурскія, а таксама ізаляваныя карэйскую і японскую мовы (япона-рукюскія мовы).
Збліжаюцца агульнасцю рыс: фанетычных (заканамернасць палатальнага і лабіяльнага сінгарманізму зычных і галосных, асіміляцыі зычных; корань 1-складовы, 3-гукавы, найчасцей утварае закрыты склад), марфалагічных (словаўтварэнне і словазмяненне з дапамогай аглюцінатыўных афіксаў, адсутнасць роду, наяўнасць катэгорыі прыналежнасці) і сінтаксічных (паясняльныя словы ў сказе абавязкова стаяць перад паяснёнымі, слабае развіццё складаназалежных сказаў).
Найбольшая сувязь алтайскіх моў у лексіцы, што тлумачыцца іх генетычнай блізкасцю.
Ісер Залман Мелцэр
Ісер Залман Мелцэр (,  —, ) — выбітны рабін, кіраўнік ешывы і галахічны аўтарытэт у Беларусі і ў Палесціне.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабіна Боруха Перэца Мельцэра. З ранняга дзяцінства праявіў выдатныя здольнасці і з 10 гадоў ужо займаўся з галоўным рабінам мястэчка Мір р. Іом Тоў Ліпманам, а затым у вядомы гарадскі ешыбот. З 1884 па 1891 вучыўся ў валожынскай ешыве пад кіраўніцтвам р. Нафтана Цві Іехуды Берліна і р. Хаіма Салавейчыка. Па рэкамендацыі кіраўніка ешывы ажаніўся ў 1892 з Беле Хіндэ, дачкой рабіна Шрагі Файвела Франка, багацея з Алексота (прадмесця горада Каўнас) і аднаго з галоўных спонсараў ешывы рава Ісраэля Салантэра. Пасля вяселля наблізіўся да «старца са Слабодкі» (да равы Натана Цві Фінкеля) і ва ўзросце 24 гадоў ён быў прызначаны кіраўніком Слабадской ешывы ў 1894. У 1897 па даручэнні рава Фінкеля стварыў новы ешыбот слабадскога тыпу ў Слуцку, дзе стаў на чале ешывы і неўзабаве пасля эміграцыі ў ЗША рабіна Слуцка таксама заняў яго месца. У 1923 раву Мелцэру прыйшлося пакінуць сваю пасаду з-за пераследаў і шматразовых арыштаў савецкімі ўладамі і ён збег у Клецк, які таксама быў цэнтрам вывучэння Торы, але знаходзіўся на тэрыторыі Польшчы. У 1925 рэпатрыяваўся ў Палесціну, дзе стаў на чале ешывы Эц Хаім і займаў гэту пасаду да сваёй смерці. Стаў адным з заснавальнікаў Агудат Ісраэль і камітэта па справах ешыботаў у Вільні. Падтрымліваў стварэнне дзяржавы Ізраіль і патрабаваў ад кіраўніцтва Агудат Ісраэль рэальных дзеянняў па засяленні Зямлі Ізраіля (Эрэц Ісраэль). У Палесціне зблізіўся з равам Кукам, якога называў «князем Торы».
Скулын
Скулын (Ску́лин) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Барыс Пятровіч Камракоў
Барыс Пятровіч Камракоў (нар., Станіслаў, УССР) — беларускі і расійскі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1991), прафесар (1992).
Біяграфія
У 1971 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працуе ў БДУ. Навуковыя працы па дыферэнцыяльнай геаметрыі і падалгебрах Лі. Пабудаваў максімальную кампактыфікацыю сіметрычных прастораў недадатнай крывізны, атрымаў поўную класіфікацыю простых рэчаісных алгебраў Лі.
У 1991 годзе абараніў доктарскую дысертацыю (Прымітыўныя дзеянні і праблемы Софуса Лі) у Тартускім універсітэце.
Красненскі сельсавет (Пружанскі раён)
Кра́сненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Краснае.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 15 студзеня 1962 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Мокраўскага сельсавета.
NGC 5207
NGC 5207 (іншыя абазначэнні — UGC 8518, MCG 2-35-1, ZWG 73.18, PGC 47612) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ёсііці Ватанабэ
(渡辺 由一; нар. ) — японскі футбаліст. У 1979 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Малая Люцінка
Мала́я Лю́цінка (, Малая Лютинка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Віладэаці
Віладыяці (Villadeati) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 509 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 35 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 15020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Remigio di Reims.
Луізіяна
Геаграфія
На захадзе Луізіяна мяжуе з Тэхасам, на поўначы — з Арканзасам, на ўсходзе — з Місісіпі, на поўдні тэрыторыя абмежаваная водамі Мексіканскага заліва. Тэрыторыя штата выразна падзяляецца на дзве часткі — «верхнюю» і «ніжнюю». Апошняя характарызуецца багаццем багністых нізін.
Вышэйшы пункт — пагорак Дрыскіл, вышыня над узроўнем мора — 163 м.
Судовая сістэма і злачыннасць
Судовая ўлада ў Луізіяне складаецца з сістэмы судоў, якія тлумачаць і ўжываюць грамадзянскае і крымінальнае права. Вярхоўны суд штата Луізіяна з’яўляецца найвышэйшым судом штата. Ёсць таксама пяць апеляцыйных судоў, 43 раённыя суды, пять судоў па сямейных справах ці справах непаўналетніх, 487 гарадскіх судоў і тры парафіяльныя суды.
Паводле статыстыкі ФБР, гэта 10 найбольш небяспечных гарадоў у Луізіяне за 2020 год:
Стэблі
Стэблі (Стеблі́) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Фізіка плазмы
Фізіка плазмы - раздзел фізікі, які вывучае ўласцівасці і паводзіны плазмы, у прыватнасці, у магнітных палях.
Для фізікі шчыльнай плазмы справядліва сцвярджэнне, што яе можна лічыць падраздзелам фізікі суцэльных асяроддзяў, так як пры даследаванні шчыльнай плазмы гаворка ідзе пра макраскапічныя паводзіны часткова або цалкам іёнізаванага суцэльнага асяроддзя. Аднак разрэджаная плазма не заўсёды адэкватна апісваецца метадамі механікі суцэльных асяроддзяў.
Ваёмінг
Ваёмінг (Wyoming ) — высакагорны штат на захадзе ЗША, які ўваходзіць у групу так званых Горных штатаў. Насельніцтва — 532,7 тыс. чалавек (50-е, гэта значыць апошняе месца сярод штатаў ЗША; дадзеныя 2008 г.). Этнічны склад: немцы — 25,9 %, англічане — 15,9 %, ірландцы — 13,3 %, «амерыканцы» — 6,5 %, нарвежцы — 4,3 %, шведы — 3,5 %.
Штат з самай нізкай ў краіне пасля Аляскі шчыльнасцю насельніцтва (1,8 чалавека на км ²).
Араканская мова
Арака́нская мова, таксама ракха́йн (саманазва: ရခိုင်ဘာသာ) — тыбета-бірманская мова ў Паўднёва-Усходняй і Паўднёвай Азіі. Родная мова араканцаў, марма і мог. Адна з афіцыйных моў штата Ракхайн у М’янме. Падзяляецца на 3 буйныя дыялекты. Агульная колькасць носьбітаў (2022 г.) — 3 006 000 чалавек.
Стэфан Ураш V
Стэфан Ураш V Слабы, (1336 — 2/4 снежня, 1371) кароль Сербіі (1346—1355), затым цар (1355—1371), спадчыннік свайго бацькі Стэфана Душана Моцнага.
Ізідар Герасімавіч Нісневіч
Біяграфія
Скончыў у 1938 годзе ў Беларускую кансерваторыю, выкладаў у 1938—1940 гадах у ёй. З 1946 года намеснік мастацкага кіраўніка Беларускай філармоніі, выкладчык Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, у 1963—1977 гадах лектар Саюза кампазітараў Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя працы па пытаннях нацыянальнай кампазітарскай творчасці, выканальніцтва, суадносін беларускай паэзіі і музыкі. Аўтар сцэнарыяў навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў, у т.л. «Партытура жыцця» (1968, пра Я. Цікоцкага), «Мой сябар Ака Джураеў» (1969), «Песня нашай памяці» (1975, з Б. Бур’янам).
Тыямін
Тыямі́н, вітамін B1 — водарастваральны вітамін з групы B, C12H17N4OS.
Апісанне
Вылучаны ў 1931 годзе нямецкім хімікам В. Віндаўсам, сінтэзаваны ў 1936 годзе амерыканскім хімікам Р. Уільямсам.
Існуе ў выглядзе солей (тыямінбрамід, тыямінхларыд і тыямінанітрат). Солі тыяміну добра раствараюцца ў вадзе, дрэнна ў спіртах, не раствараюцца ў эфіры, хлараформе, ацэтоне і бензоле. У кіслым асяроддзі тыямін устойлівы да награванню і ўздзеянню акісляльнікаў.
У прыродзе
Тыямін шырока распаўсюджаны ў жывой прыродзе, сінтэзуецца раслінамі і некаторымі мікраарганізмамі. У арганізмах жывёл і чалавека тыямін не сінтэзуецца. Яны атрымліваюць тыямін разам з ежай. Найбольш значнымі крыніцамі тыяміну з’яўляюцца бабовыя і зерневыя расліны, дрожджы. Малако і малочныя прадукты, а таксама гародніна, бедныя на тыямін.
Выкарыстанне
Недахоп тыяміну ў арганізме вядзе да паталагічных змен у нервовай, і сардэчна-сасудзістай сістэмах, да хваробы беры-беры. У медыцыне выкарыстоўваюцца тыямін і яго фосфарныя эфіры і дысульфідныя вытворныя.
Хаім Салавейчык
Хаім Салавейчык (Хаім ха-Леві Салавейчык) (1853, Валожын — 30 ліпеня (21 ава) 1918, Отвацк, Польшча), сын Іосефа Дова Салавейчыка — галоўны рабін Брэст-Літоўска, аўтар кнігі «Хідушэй рабену Хаім ха-Леві», адзін з найбуйнейшых рабінаў Беларусі і стваральнік наватарскага метаду вывучэння Талмуда, названага «брэсцкім».
Мірча Эліядэ
Мірча Эліядэ (Mircea Eliade;, Бухарэст — , Чыкага) — румынскі пісьменнік, гісторык рэлігій і даследчык міфалогіі.
Хаім Салавейчык
Біяграфія
Нарадзіўся ў вядомай рабінскай сям’і Салавейчык. Яго бацькам быў Іосеф Доў Салавейчык (Бейт Алеві), а маці — дачка Іцхока з Валожына. Вучыўся ў свайго бацькі, а затым у Валожынскім ешыбоце, дзе з 1873 года, а з 1880 года і да 1892, калі ешыбот быў зачынена, узначальваў яго.
Мірча Эліядэ
Біяграфічныя звесткі
Па паходжанні румын. Скончыў Бухарэсцкі ўніверсітэт. Вывучаў санскрыт у Індыі. Прафесар Чыкагскага ўніверсітэта з 1957 года, грамадзянін ЗША з 1966 года. Аўтар больш за 30 навуковых, літаратурных і філасофскіх прац, перакладзеных на 18 моў свету. Свабодна валодаў дзесяццю мовамі (румынскай, французскай, нямецкай, італьянскай, англійскай, іўрыт, фарсі, санскрытам, палі, бенгалі).
Хаім Салавейчык
Біяграфія
Шмат разоў удзельнічаў у з’ездах рабінаў Расійскай імперыі і імкнуўся палепшыць матэрыяльнае становішча яўрэяў. Яго грамадскія погляды былі рэзка кансерватыўнымі, ён выступаў супраць сіянісцкага руху, падтрымліваў стары ішуў, адмоўна глядзеў на стварэнне вучылішчаў для яўрэяў са свецкай адукацыяй. Быў сярод заснавальнікаў руху Агудат Ісраль у 1913 годзе. З нагоды сіянізму вядома яго выказванне: «Сіяністы не адводзяць яўрэяў ад Торы, каб стварыць дзяржаву, наадварот, дзяржава ім трэба менавіта для таго каб адвесці яўрэяў ад Торы».
Па характары рабін Хаім Салавейчык адрозніваўся легендарнай памяркоўнасцю, дабрынёй і міласэрнасцю.
Падчас Першай сусветнай вайны пераехаў у Мінск, затым у Варшаву, а пасля ў Атвоцк, дзе памёр ва ўзросце 65 гадоў. Пахаваны на яўрэйскіх могілках у Варшаве каля свайго дзядзькі і дзеда сваёй жонкі.
Мірча Эліядэ
Навуковая і даследчыцкая дзейнасць
З яго прац па гісторыі рэлігіі найбольш каштоўнымі з’яўляюцца працы, прысвечаныя шаманізму, ёзе, касмаганічным міфам. Таксама даследаваў пераход ад міфалагічнага апісання свету да гістарычнага.
Даследаваў праблемы касмалогіі, пераходу ад міфалагічных да раннегістарычных апісанняў свету метадамі герменеўтыкі. Аўтар шматлікіх фундаментальных прац па міфалогіі, гісторыі культуры, рэлігіязнаўстве, гісторыі літаратуры, містычных, эзатэрычных практыках і вучэннях (напр., ёга, шаманства) і інш. Лічыў, што сакральнае (свяшчэннае) з’яўляецца структурай чалавечай свядомасці. Адно з галоўных адрозненняў паміж чалавекам архаічнага і сучаснага грамадстваў бачыў у тым, што першы заўсёды адчуваў сябе непарыўна звязаным з Космасам і касмічнымі рытмамі, тады як сутнасць другога заключаецца ў яго сувязі з гісторыяй.
Сярод асноўных прац М. Эліадэ — «Космас і гісторыя: Міф аб вечным вяртанні» (1954), «Ёга, несмяротнасць і свабода» (1958), «Сакральнае і прафаннае: Сутнасць рэлігіі» (1959), «Вобразы і сімвалы» (1961), «Міф і рэальнасць» (1963), «Шаманізм: Архаічныя тэхнікі экстазу» (1964), «Гісторыя рэлігійных ідэй» (Т. 1-3; 1978-85) і інш.
Літаратурная творчасць
Акрамя навуковых працаў М. Эліядэ напісаў шмат фантастычных твораў з такімі характэрнымі элементамі, як вампіры, злыя духі, прывіды, скрыўленне часу, пошукі бессмяротнасці. За раман «Дзяўчына Крысціна» (Domnişoara Christina, 1936), прысвечаны эротыцы і смерці ў чалавечым жыцці, галоўным героем якога з’яўляецца вурдалак (strigoi) М. Эліядэ быў абвінавачаны ў распаўсюдзе парнаграфіі і адхілены ад выкладчыцкай дзейнасці. Большасць яго літаратурных твораў так ці іначай звязаныя з ідэяй «іншага свету», схаванага за паўсядзённай рэчаіснасцю.
Валанцёр
Валанцёр (volontaire, ад ) — асоба, якая добраахвотна паступіла на ваенную службу. У некаторых дзяржавах сістэма валанцёрства была асноўным спосабам камплектавання арміі (напрыклад, y Вялікабрытаніі да Першай сусветнай вайны). 3 увядзеннем воінскага абавязку страціла сваё значэнне і засталася як дадатак да рэгулярнай арміі, пераважна ў ваенны час.
Таксама валанцёрам называюць чалавек, які добраахвотна займаецца бязвыплатнай карыснай грамадскай дзейнасцю.
Беларусь
Закон Рэспублікі Беларусь «Аб усеагульным воінскім абавязку і ваеннай службе» ад 5.11.1992 прадугледжвае прыём y армію грамадзян, якія добраахвотна паступаюць на ваенную службу.
Ухавэцк
Ухавэцк (Ухове́цьк) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Качубей
Качубей — прозвішча.
Вісконсін
Вісконсін (Wisconsin) — штат ЗША, знаходзіцца на поўначы цэнтральнай часткі краіны. Сталіца штата — горад Мадысан, найбуйнейшы горад — Мілуокі. Штат мяжуе з Мінесотай на захадзе, Аявай на паўднёвым захадзе, Ілінойсам на поўдні, возерам Мічыган на ўсходзе, штатам Мічыган на паўночным усходзе і возерам Верхнім на поўначы. Вісконсін займае 23-е месца сярод штатаў па плошчы і 20-е месца па колькасці насельніцтва. Тэрыторыя штата падзелена на 72 акругі.
Геаграфія
Рэкі: Місісіпі з Блэк-Рывер і Чыпева. Іншыя рэкі: Елаў-Рывер (Вісконсін, графства Бэран), Елаў-Рывер (Вісконсін, графства Вошбарн), Елаў-Рывер (Вісконсін, графства Кларк), Елаў-Рывер (Вісконсін, графства Тэйлар).
Паўночнакарэйскія лётчыкі ў В’етнамскай вайне
Рашэнне аб дапамозе камуністычнаму рэжыму В’етнама было прынята ў 1965 годзе і адобрана праз год на з’ездзе Працоўнай партыі Карэі. КНДР пастаўляла зброю, боепрыпасы і абмундзіраванне. Акрамя таго, у баявых дзеяннях прынялі ўдзел лётчыкі.
Удзел
21 верасня 1966 года Цэнтральны Камітэт В’етнама звярнуўся з афіцыйным лістом да Кім Ір Сена з просьбай аб дапамозе ў вайне. Ужо 24—30 верасня Паўночную Карэю наведала вайсковая дэлегацыя на чале з начальнікам Генеральнага Штаба паўночнав’етнамскай арміі. Па выніку візіту было падпісана пагадненне аб накіраванні трох груп паўночнакарэйскіх знішчальнікаў (па 10 машын кожная): дзве – на МіГ-17, адна — на МіГ-21. Паўночнакарэйскі бок браў на сябе поўнае тэхнічнае забеспячэнне.
В’етнамскія гісторыкі пісалі, што ў складзе в’етнамскіх ВПС дзейнічала падраздзяленне «Група Z» (Doan Z). Інфармацыі аб эскадрыллі вельмі няшмат. Вядома, што замежныя авіятары грунтаваліся на аэрадроме Кеп на паўночны ўсход ад Ханоя з пачатку 1967 года па пачатак 1969 года. Усяго ў канфлікце змагаліся 87 паўночнакарэйцаў. 14 з іх загінулі або памерлі ад хвароб. Паводле в’етнамскіх крыніц, пілоты збілі 26 амерыканскіх самалётаў. За час вайны Пхеньян тройчы накіроўваў сваіх лётчыкаў у зону баявых дзеянняў. Яны прымалі ўдзел у вайне таемна, пераапрануўшыся ў форму в'етнамскіх вайскоўцаў.
Генерал-палкоўнік Уладзімір Абрамаў, які ў 1967—1968 годах узначальваў групу савецкіх ваенных спецыялістаў у В’етнаме, таксама згадваў у сваіх успамінах эскадрыллю МіГаў з КНДР. Паводле паўночнакарэйскіх звестак, у канфлікце ўдзельнічалі 800 авіяспецыялістаў — адначасова там знаходзілася да 70 пілотаў і тэхнікаў. Згодна з іх інфармацыяй, 28 мая 1969 года васьмёрка МіГ-17ф перахапіла і збіла 12 амерыканскіх F-105. Аднак в’етнамскія і амерыканскія крыніцы не пацвярджаюць гэтага. «Паводле пагаднення паміж Карэяй і В’етнамам у 1967 годзе некалькі пілотаў Карэйскай вызваленчай арміі былі накіраваны ў В’етнам для праходжання баявой практыкі і ўдзелу ў баявых дзеяннях у складзе В’етнамскай народнай арміі. Падчас баявых вылетаў яны збілі некалькі амерыканскіх самалётаў».
Агалоска
У 2000 годзе практычна адначасова ўрады КНДР і В’етнама пацвердзілі факт удзелу паўночнакарэйскіх пілотаў у канфлікце.
NGC 5208
NGC 5208 (іншыя абазначэнні — UGC 8519, MCG 1-35-1, ZWG 45.7, NPM1G +07.0327, PGC 47637) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Валасны суд
Валасны суд — ніжэйшы саслоўны сялянскі суд y Расійскай імперыі ў 2-й палове 19 — пачатку 20 ст. Заснаваны ў 1861 годзе. На аснове мясцовых звычаяў разглядаў найбольш пашыраныя крымінальныя і цывільныя справы. Паводле «Часовых правіл аб валасным судзе» 1889 поўнасцю залежаў ад мясцовай адміністрацыі, шырока ўжываў цялесныя пакаранні.
Быстрая (прыток Проні)
Бы́страя — рака ў Горацкім і Дрыбінскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра).
Даўжыня 46 км. Плошча вадазбору 688 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 4,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰.
Агульныя звесткі
Пачынаецца каля мяжы з Расіяй, за 5 км на ўсход ад вёскі Быстрая Горацкага раёна, вусце каля гарадскога пасёлка Дрыбін. Цячэ пераважна па Горацка-Мсціслаўскім узвышшы.
Даліна трапецападобная, шырынёй 0,8—1 км. Абалона месцамі двухбаковая, яе шырыня 0,2—0,25 км. Рэчышча звілістае, шырыня ракі ў межань 3—15 м. Выкарыстоўваецца ў якасці водапрыёмніка меліярацыйных каналаў. Каналізавана 6 км рэчышча ў высокай плыні. Каля арграгарадка Горы на рацэ вадасховішча Горы.
Гідранімія
Рака названая паводле характару плыні: славянскае «bystry» — хуткі.
Кадзуёсі Накамура
(中村 一義; нар. ) — японскі футбаліст. У 1979 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Антанас Венажындзіс
Антанас Віенажындзіс, Антанас Венажындзіс, Антанас Венажынскас, Вянужыс (Antanas Vienažindys, Vienužis, Antanas Vienažinskas, Антанас Венажиндис, Антанас Венажинскас, Венужис; , вёска Анаполіс, Новааляксандраўскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя — , вёска Лайжува, Шавельскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя) — літоўскі паэт і ксёндз. У яго творчасці ўпершыню ў прафесійнай літоўскамоўнай літаратуры атрымала развіццё любоўная лірыка. Многія вершы Вянужыса сталі тэкстамі папулярных народных песень, бо ў вершах знайшлі сваё адлюстраванне рэаліі і праблемы сялянскага жыцця.
Біяграфія
Антанас Юсцінас Венажындзіс нарадзіўся 14 верасня 1841 г. у сям'і вольных літоўскіх сялян у вёсцы Анаполіс (каля маёнтка Дусяты) у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні Расійскай імперыі. Рана памёр яго бацька. Антанас меў трох братоў і сястру.
Спачатку вучыўся пяць класаў у гімназіі ў Панявежы. Жадаючы свайму сыну поспеху ў жыцці, маці адправіла Антанаса (пасля гімназіі) вучыцца ў 1861—1864 гг. на каталіцкага ксяндза ў Варнейскую духоўную семінарыю (у горадзе Ворні). Авалодаў польскай, рускай, французскай, нямецкай і лацінскай мовамі. У гімназіі пазнаёміўся з польскамоўнай, украінскамоўнай і рускамоўнай літаратурамі, якія аказалі на яго пэўны ўплыў. Цікавіўся тэалогіяй і філасофіяй. Напамяць ведаў каля 150 песень, з якіх каля 30 — уласныя.
У лютым 1865 г. жамойцкі біскуп Матэюс Валанчус пасвяціў Антанаса Венажындзіса ў каталіцкія ксяндзы. Ксяндзом Венажындзіс быў да канца свайго жыцця. Стаў ксяндзом у Панявежы, Шаўлях, Крынчыне (каля Шавель), пазней — у Вайнуце, дзе станавіўся адным з мясцовых арганізатараў руху кніганошаў. Супраціўляўся забароне літоўскамоўнага друку лацініцай, уведзеным расійскімі ўладамі. Пазней у 1873—1876 гг. быў вікарыем каталіцкага касцёла ў Браславе, а ў 1876—1892 гг. — пробашчам касцёла ў вёсцы Лайжаў (Лайжува). У Лайжуве ў 1883 г. абнавіў фасад і дах свайго драўлянага касцёла, але 20 чэрвеня (2 ліпеня) 1883 г. касцёл згарэў, як і многія іншыя будынкі ў вёсцы ў ходзе пажару. У 1884 г. падаў прашэнне да расійскіх улад дазволіць пабудаваць мураваны касцёл у Лайжуве, але толькі ў 1889 г. такі дазвол атрымаў. У 1890 г. мураваны касцёл з цэглы і чарапічным дахам пачалі ўзводзіць, але ксёндз не дачакаўся поўнага завяршэння будаўніцтва.
З 1890 г. хварэў на рак страўніка і лячыўся ў Варшаве, Рызе, Тарту, але лячэнне не дапамагло. Паэт памёр 17 ліпеня 1892 г. ад рака страўніка ў вёсцы Лайжува (каля горада Мажэйкея) у Ковенскай губерні Расійскай імперыі, дзе і пахаваны. Жалобная імша адбылася ў новым мураваным касцёле ў Лайжуве. На пахаванні прысутнічаў і прафесар варашаўскай духоўнай семінарыі Адомас Ячынаўскас (Adomas Jačinauskas), а таксама прыехала каля 100 ксяндзоў з Варшавы. Помнік на магілу быў куплены ў Рызе братам Антанаса Венажындзіса — Вінцасам. На надгробак былі насесены радкі з верша Вянужыса.
Творчасць
Пачаў пісаць вершы яшчэ ў час вучобы ў Варнейскай духоўнай семінарыі, але ніколі іх не публікаваў, таму не ўсе вершы створаныя паэтам захаваліся і невядома іх агульная колькасць. Штуршком для пачатку паэтычнай творчасці было каханне маладога ксяндза да дзяўчыны Рожы Стаўскайтэ, якая прыняла, як і яе бацька, пэўны ўдзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864) у краі і расійскімі ўладамі была са сваім бацькам выслана ў Сібір. Расстанне з дзяўчынай узрушылі душу юнака, што адлюстравалася ў гаротных пачуццях паэзіі — узнёслае каханне, пакуты, сум, мроя. Галоўнымі матывамі лірыкі сталі каханне і расстанне. Вянужыс лічыў песні, якія напаўняў вытанчаным пявучым лірызмам, што ідзе з глыбіні яго набліжанай да сялянства душы, суцяшэннем ад сваіх сардэчных нягод. Стаў заснавальнікам любоўнай лірыкі ў прафесійнай літоўскамоўнай літаратуры. У вершах часткова закранаюцца і сацыяльныя праблемы свайго часу.
Паэт ствараў вершы адразу як тэксты для песень: напісаўшы тэкст песні, Вянужыс адразу падбіраў на гармоніку для яе мелодыю, а пасля вучыў парафіяльных сялян выконваць гэтыя песні. Ксёндз любіў сялян. Песні перадаваліся сялянамі ад парафіі да парафіі — і разышліся па ўсім краі.
Акрамя любоўнай лірыкі пісаў вершаваныя прытчы, напрыклад, «Воўк і казёл» (1891).
Да нашага часу захавалася каля 30 песень Вянужыса. Пасля смерці паэта аўтарскія рукапісы былі, нажаль, спалены яго братам. Першы зборнік любоўнай лірыкі «Dainos» (перакладаецца як «Песні») з 26 песень, уласна нададзены псеўданімам «Вянужыс» і падрыхтаваны ксяндзом Антанасам Венажындзісам, быў надрукаваны ў 1894 г. у ЗША ксяндзом Ё. Жэбрысам (J. Žebris) — ужо пасля смерці паэта.
Песні Вянужыса спяваюцца народам да сённяшняга часу.
Ушанаванне памяці
У час Другой сусветнай вайны надгробак магілы Вянужыса быў часткова разбураны. У 1957 г. мясцовая настаўніца Юлія Раманаўскайтэ (Julija Ramanauskaitė) сваімі высілкамі і ініцыятывай аднавіла і абнавіла выгляд надгробка магілы паэта.
У 1987 г. у парку горада Мажэйкея была ўстаноўлена скульптура Антанаса Венажындзіса, аўтарам якой з'яўляецца скульптар Гедзімінас Якубоніс (Gediminas Jokūbonis). У 1997 г. у гонар Антанаса Венажындзіса была названа школа ў вёсцы Лайжува.
Анатоль Іосіфавіч Калінін
Анатоль Іосіфавіч Калінін — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994, Асімптатычныя метады развязання ўзрушаных задач аптымальнага кіравання), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1970), дзе і працуе. Навуковыя працы па тэорыі аптымальных працэсаў. Прапанаваў адзіны падыход да пабудовы асімптотыкі развязкаў рэгулярна і сінгулярна ўзрушаных задач аптымальнага кіравання з прамымі абмежаваннямі на значэнні кіравальных уздзеянняў.
Трасцянецкая вуліца (Мінск)
Трасцянецкая вуліца — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Ідзе ад вуліцы Леніна ў раёне скрыжавання Аранскай вуліцы і Партызанскага праспекта да скрыжавання вуліцы Ванеева з праспектам Ракасоўскага. Назва ўтвораная праз кірунак на Трасцянец.
Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста (Фардон)
Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у раёне старага Фардона Быдгашча.
Гісторыя
Евангелісты з’явіліся ў Фордане пасля 1772 года. У 1822 годзе была створана евангелічна-еўрапейская абшчына з сядзібай у Фордане, якая налічвала каля 2 тысяч чалавек з 36 бліжэйшых населеных пунктаў.
Будаўніцтва касцёла пачалося 16 кастрычніка 1878 года. Будаўніцтва храма было завершана ў лістападзе 1879 года і 27 лістапада быў урачыста асвечаны.
Будынак выкарыстоўваўся ў рэлігійных мэтах да 1945 года, пакуль члены нямецкай евангелічнай парафіі не пакінулі Польшчу. Касцёл, як і 16 іншых евангельскіх храмаў у Быдгашчы і раёне, перайшоў у распараджэнне Быдгашцкага староства і быў часова перададзены каталікам. У канцы 1940-х гадоў улады размясцілі там склад збожжа, а ў 1950-я — склад ахоўнага адзення.
У 1970-я гады разбураны будынак улады прызначылі пад знос. У ім быў пашкоджаны дах, расколіны ў сценах, пашкоджаная стойка вежы, ушкадзення ў падмурках і сценах.
У 1983 годзе дзякуючы пробошчу парафіі св. Мікалай, кс. Станіслаў Грунт, храм быў афіцыйна перададзены мясцоваму прыходу. У 1983—1985 гадах быў праведзены капітальны рамонт. 1 лістапада 1985 года кс. Біскуп Марыян Пшыкуцкі нанава асвяціў храм.
Хараўскі сельсавет
Хараўскі́ сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Харава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дабучынскага сельсавета. 23 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Скорцаўскага і Смаляніцкага сельсаветаў. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 24 населеныя пункты.
Мішаны
Міша́ны (, Мишаны) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Book of Demons
«Book of Demons» ―  ролевая гульня, створаная польскай студыяй «». Гульня была афіцыйна выпушчана праз «Steam» 13 снежня 2018 года. Гульня першапачаткова распрацоўвалася для «Microsoft Windows», але распрацоўшчыкі паведамілі аб планах выпусціць яе і на «Xbox One». «Book of Demons» ― першая частка серыі «Return 2 Games», мэта якой ― данесці класічныя хардкорныя жанры да шырокай аўдыторыі. У гульні ёсць незвычайны мастацкі стыль ― усе элементы гульні (пачынаючы з графічнага інтэрфейсу і заканчваючы монстрамі) візуалізуюцца ў выглядзе і элементаў, і такі стыль вызначае візуальную аснову для ўсёй серыі. Гульня таксама прыўносіць у жанр некаторыя навінкі ― картачная сістэма, якая замяняе тыповыя для гэтага жанру сістэмы абсталявання і навыкаў, функцыя «Flexiscope», якая дазваляе гульцам кантраляваць працягласць гульнявога сеанса і перамяшчэнне, абмежаванае шляхам, які дадае тактычны элемент у геймплэй.
Вілальвернія
Вілальвернія (Villalvernia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 941 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 203 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Агароднікі (археалагічны помнік)
Агароднікі — археалагічны помнік: селішча на паўднёвай ускраіне в. Агароднікі (Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць), ва ўрочышчы Наданне, на левым беразе р. Пульва (прыток р. Зах. Буг).
У 1963 г. В. Б. Нікіціна-Караткевіч даследавала 50 м2. Культурны пласт 0,4 м. Выяўлены рэшткі жытла ў форме няправільнага прамавугольніка памерам 4,5х4 м, арыентаванага з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Па перыметры сцен захаваліся камяні-валуны на адлегласці 0,3—1,25 м адзін ад другога — рэшткі падмурка альбо абкладкі сцен звонку. Падлога пабудовы земляная, каля паўднёва-заходняй сценкі і ў паўднёвым куце размяшчаліся 2 ачагі ў акруглых ямах дыяметрам каля 0,5 м, глыбінёй 0,35 і 0,15 м, змесціва складалася з перапаленых камянёў і попелу. Побач з жытлом — яма з попелам. У жытле і ніжнім слоі культурнага пласта сабрана больш за 100 фрагментаў ляпных таўстасценных гаршкоў з храпавой паверхняй і прамымі шыйкамі, упрыгожаных па вянцах пальцавымі ўцісканнямі, а таксама фрагменты глянцаванага посуду паморскай культуры IV—III ст. да н.э. У верхнім ворным слоі знойдзена невялікая колькасць кругавога посуду XI—XII стст.
Свята-Ільінская царква (Высокае)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм у аграгарадку Высокае Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі на перакрыжаванні галоўных вуліц.
Гісторыя
Пабудавана ў першай палове XIX стагоддзя з цэглы ўладальнікам маёнтка Канстанцінам Любамірскім. Адкрыта пасля заняпаду ў 1980-я гады.