cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарцёж
Асноўныя правілы тэхнічнага чарцяжа
Назвы файлаў пэўнымі імёнамі з улікам версіі. Часам файлам даюць незразумелыя і смешныя назвы, напрыклад: «3333», «стары чарцёж», «новы чарцёж2», «Коля». Калі ствараецца чарцёж утулкі, то і файл трэба назваць на ўзор «СПА.23022021.001 — Утулка». Яшчэ адно правіла: прыстаўкі (суфіксы і постфіксы) да назваў файлаў, якія дазволяць лёгка вызначыць актуальную версію файла. Напрыклад: «СПА.23022021.001-01 — Утулка»,
Захаванне вышэйвыкладзеных правіл не абавязковае, але яно паказчык узроўню канструктара і яго стаўлення да працы.
Стандарты чарцяжоў на тэрыторыі СНД
У Рэспубліцы Беларусь і краінах СНД галоўныя патрабаванні да чарцяжоў і вырабаў выкладзены ў ДАСТах, многія з якіх працягваюць дзейнічаць з савецкіх часоў.
ДАСТ (дзяржаўны стандарт) — адзін з асноўных стандартаў у СССР, міждзяржаўны стандарт у СНД. ЕСКД — Адзіная сістэма канструктарскай дакументацыі. Да 1971 года ЕСКД насіла назву сістэма чарцёжнай гаспадаркі.
ДАСТ Р — дзяржаўны стандарт Расійскай Федэрацыі.
ДАСТ Р ІСО — стандарт Расійскай Федэрацыі, заснаваны на міжнародным стандарце ISO. Як правіла, нумары стандартаў супадаюць.
Аўтаматызаванае праектаванне (САПР)
Да сярэдзіны XX ст. усе інжынерныя малюнкі выконваліся ўручную алоўкам і асадкай на паперы ці іншым субстраце (напрыклад, пергаменце). Цяпер механіка праектнай задачы ў значнай ступені аўтаматызавана і паскорана за кошт выкарыстання аўтаматызаваных сістэм праектавання (САПР). З моманту з’яўлення аўтаматызаванага праектавання інжынернае маляванне з кожны дзесяцігодзем усё болей рабілася на электронным носьбіце. Першапачаткова САПР, як правіла, абмяжоўваўся вытворчасцю чарцяжоў, аналагічных чарцяжам, выкананым уручную. Цяпер пакеты праграмнага забеспячэння для аўтаматызаванага праектавання вар’іруюцца ад 2D-вектарных сістэм чарчэння да 3D-мадэляў цвёрдага цела і паверхні. Сучасныя пакеты САПР таксама часта дапушчаюць кручэнне ў трох вымярэннях, дазваляючы праглядаць праектаваны аб’ект пад любым жаданым кутом, нават знутры вонкі. Сёння большасць тэхнічных чарцяжоў выконваецца з дапамогай САПР, але аловак і папера не зніклі.
Стварэнне чарцяжоў звычайна складаецца з стварэнне арыгінала, які затым прайграваецца, стварэнне некалькіх копій для распаўсюджвання ў цэхах, пастаўшчыкам, архівах кампаніі і т. д. Копіі тэхнічных чарцяжоў цяпер зроблены больш сучаснымі метадамі (часта струменевым ці лазерным друкам), якія даюць чорныя ці шматколерныя лініі на белай паперы. У выпадку чарцяжоў САПР арыгіналам з’яўляецца файл САПР, а раздрукоўкамі гэтага файла з’яўляюцца «копіі». Калі дэталь больш не прадаецца, чарцёж дасягае канца свайго жыццёвага цыкла. Гэта не азначае, што дэталь не можа быць зроблена, але толькі тое, што яе статус змяніўся на «састарэлы». Чарцяжы ніколі не знішчаюцца. Чарцяжы могуць быць класіфікаваны як «састарэлыя» для вытворчасці, але захаваныя для абслугоўвання, або захаваныя для вытворчасці. Пры неабходнасці чарцёж можа быць паўторна актываваны для вытворчасці, абслугоўвання.
Уральскі завулак (Мінск)
Уральскі завулак — завулак у Партызанскім раёне Мінска. Ідзе ад скрыжавання вул. Даўгабродскай і зав. Казлова літарай «Г» амаль да Сляпянскага вадасховішча. Змяшчае 8 дамоў, якія ўсе знаходзяцца на няцотным боку.
Ідал (японская поп-культура)
Тэрмін камерцыялізаваны японскімі агенцтвамі па пошуку талентаў, некаторыя з якіх спецыялізуюцца на ідалах. Агенцтва набіраюць дзяцей і падлеткаў, якія міла сябе вядуць, і робяць з іх зорак. Ідалы з'яўляюцца аб'ектам любові фанатычных прыхільнікаў. Існуе таксама меркаванне, што японцы бачаць ідалаў як сёстраў ці звычайных мілых суседскіх дзяўчынак.
Можна сказаць, што ў японскай папулярнай музыцы спевакі-ідалы ўтвараюць пэўны жанр. Яны выконваюць адмысловы выгляд сентыментальных песень, якія не вымагаюць асаблівага вакальнага майстэрства, але артыст павінен быць мілым і абаяльным. У сваім паўсядзённым жыцці ідалы таксама павінны адпавядаць сваім песням, так каб мець ідэальна чысты публічны імідж і быць прыкладам для маладога пакалення.
Гісторыя
З'ява паўстала ў пачатку 1970-х гадоў як рэакцыя на бум папулярнасці маладой французскай актрысы Сільві Вартан ў фільме «Cherchez l'idole» («Шукайце ідала»; выйшаў на экраны японскіх кінатэатраў у лістападзе 1964 году і па-японску называўся «Aidoru o Sagase»). «Ідаламі» сталі называць дзяўчынак-спявачак, у асноўным ад 14 да 16 гадоў, якія толькі пачыналі свой шлях да славы або вельмі маладых новых зорак.
Выбарачны спіс японскіх ідал-груп
Гэта выбарачны спіс японскіх ідал-груп (музычных гуртоў), арганізаваны па праектам або агенцтвам па пошуку талентаў.
Борга-Верчэлі
Борга-Верчэлі (Borgo Vercelli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 2158 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 114 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 13012. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
NGC 3023-1
NGC 3023-1 (іншыя абазначэнні — UGC 5269, IRAS09472+0051, MCG 0-25-22, VV 620, ZWG 7.43, KCPG 216B, PGC 28272) — галактыка ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Замак Вітаўта (Гродна)
Замак Вітаўта — гатычны замак з каменна-цаглянымі сценамі і пяццю вежамі, збудаваны ў Гродне Вітаўтам, у 1398 — ?, замест ранейшага згарэлага замка.
Гісторыя
У 1445 годзе вялікі князь літоўскі Казімір Ягелончык прыняў тут польскіх паслоў, якія прапаноўвалі яму польскую карону, а ў 1492 годзе памёр у замку. Быў перабудаваны ў Стары замак, рэзідэнцыю Стафана Баторыя, у 1570-х — канцы 1580-х.
Рэшткі сценаў былі раскапаны, часткова рэстаўрыраваныя ў канцы 1980-х — пач. 1990-х, зараз знаходзяцца на кансервацыі.
Кажан-Гарадок
Размешчаны за 4 км ад упадзення Цны ў Прыпяць. За 17 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Лунінца, 257 кіламетраў ад Брэста.
Гісторыя
Упершыню Кажан-Гарадок успамінаецца ў 1493 годзе пад назвай Гарадзец, уласнасць Пятра Мантыгірдавіча. У 1599 годзе мястэчка Навагрудскага павета. З 1613 года цэнтр воласці, 116 двароў, царква, належаў Ю. Падбярэзскаму. У 1635 годзе пабудаваны кальвінскі збор. Пазней уласнасць Тарнаўскіх. У 1655 годзе ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай спалены рускім войскам. У 1702 годзе захоплены атрадамі шведскага караля Карла XII. У 1744 годзе праваслаўная царква перададзена ўніятам. З 1795 года ў Расійскай імперыі, цэнтр воласці Пінскага павета.
У 1818 годзе пабудавана Мікалаеўская царква, якая была ў 1876 годзе перабудавана. У 1863 годзе адкрыта 2-класная царкоўная школа (у 1886 годзе навучалася 36 хлопчыкаў). У 1897 годзе было 3894 жыхара, у т.л. 1597 яўрэяў, царква, каталіцкая капліца, сінагога, 2 яўрэйскія малітоўныя дамы, школа, 3 млыны, 10 крам, заезны двор, штогод праводзілася некалькі кірмашоў.
У 1920—1939 гадах у складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны (да 1928) Лунінецкага павета.
З канца 1939 года ў складзе Беларускай ССР, з 1940 — цэнтр Гарадоцкага сельсавета ў Лунінецкім раёне. Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жыло 3540 чалавек на 720 дварах. У кастрычніку 1942 года акупанты спалілі 152 дамоў, загубілі 975 чал. У 1971 годзе ў вёсцы 2416 жыхароў на 656 дварах.
Касл-Ховард
Касл-Ховард (Castle Howard, улас. «замак Говардаў») — радавы памесце англійскага арыстакратычнага сямейства Говардаў, на чале якога стаіць граф Карлайл. Размешчана ў Паўночным Ёркшыры, у 25 км на поўнач ад Ёрка. Рэзідэнцыя пабудавана ў 1699—1712 гг. па праекце сэра Джона Ванбру (аўтар Бленхейма) і славіцца самым пышным барочным палацам ва ўсёй Вялікабрытаніі. Вакол палаца раскінуўся французскі парк, убаку — дэндрарый. Палац папакутаваў у 1940 г. ад пажару, але быў адноўлены. У інтэр'еры — цікавая калекцыя жывапісу, якая ўключае малюнкі Мікеланджэла. Касл-Хоўард уваходзіць у лік дзевяці прыватных «дамоў-скарбаў» Англіі.
Дзмітрый Андрэевіч Бірукоў
Дзмітрый Андрэевіч Бірукоў (Дмитрий Андреевич Бирюков; 19 жніўня [1 верасня] 1904,, Расійская Імперыя — ) — савецкі фізіёлаг, акадэмік АМН СССР.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Новачаркаску. У 1927 годзе скончыў універсітэт у Растове-на-Доне. У 1928 годзе на запрашэнне Івана Паўлава пераехаў у Маскву, працаваў у інстытуце фізіялогіі АН СССР. Працаваў Дзмітрый Бірукоў да 1935 года, пасля чаго з 1935 года пайшоў на павышэнне — узначальваў кафедры фізіялогіі ў ВНУ Растова-на-Доне, Варонежа, Масквы і Ленінграда.
У 1944 годзе становіцца дырэктарам Варонежскага медыцынскага інстытута. Гэтую пасаду ён займаў да 1949 года. З 1950-па 1969 год загадваў аддзелам параўнальнай фізіялогіі і паталогіі, а таксама з’яўляўся дырэктарам інстытута эксперыментальнай медыцыны АМН СССР. Памёр 8 студзеня 1969 г., пахаваны на Багаслоўскіх могілках (пляцоўка Ваенна-Медыцынскай акадэміі) Ленінграда.
Парк імя Івана Франка (Львоў)
Парк імя Івана Франка (да 1919 года — Езуіцкі сад; у 1919—1945 гадах — Парк імя Тадэвуша Касцюшкі) — найстарэйшы і адзін з цэнтральных паркаў Львова, размешчаны перад галоўным корпусам універсітэта імя Івана Франка (будынак былога Галіцкага сейма). Лічыцца найстарэйшым гарадскім паркам ва Украіне.
Гісторыя
Парк узнік на тэрыторыі былых гарадскіх палёў, якія сталі ўласнасцю багатай мяшчанскай сям’і Шольц-Вольфавічаў. У канцы XVI стагоддзя Ян Шольц-Вольфавіч заклаў невялікі сад, які пазней перайшоў у рукі яго зяця Антоніа Масары, уладальніка камяніцы № 14 на плошчы Рынак. Малады венецыянец перапланаваў сад на італьянскі манер, разбіўшы на тэрасы, і падарыў яго гораду, каб ім маглі карыстацца ўсе.
Гарадскі садоўнік Бауэр ажыццяўляе яшчэ адну кардынальную рэканструкцыю парку. На гэты раз парк перапланіроўваецца на ўзор тагачасных англійскіх паркаў у так званым ландшафтным стылі. У 1877—1881 гадах на месцы казіно Гехта будуюць будынак Галіцкага сейма, у ніжняй частцы парку ладзяць партэрныя сады з багатымі кветкавымі кампазіцыямі, стрыжанымі кустамі і дрэвамі. У 1835 годзе пасярэдзіне парку збудаваная альтанка-ратонда, якая захавалася да нашага часу. Парк яшчэ некалькі разоў мяняў уладальнікаў, але гэта не ратавала яго ад паступовага запусцення, пакуль ад 1855 года аб ім зноў не пачынае клапаціцца горад.
Ад 1614 года гарадская ўлада часова перадала парк у карыстанне езуітам, якія пачалі будаўніцтва ў Львове свой касцёла і манастыра. Манахі пабудавалі тут цаглярню, каб забяспечыць будаўніцтва ўласнай цэглай. Тут таксама пабудавалі бровар, а частку зямель здалі ў арэнду сялянам і адкрылі для іх карчму. Гэта «часовае» карыстанне доўжылася амаль 160 гадоў, пакуль з прыходам аўстрыйцаў не скасавалі ордэн езуітаў. На картах Львова і ў гістарычных дакументах тых часоў сустракаецца назва «Езуіцкі сад».
Імператар Іосіф II, знаходзячыся ў Львове, падарыў гэты зялёны масіў гораду. Але без належнага дагляду парк так здзічэў, што гарадскія ўлады вымушаныя былі ў 1799 годзе прадаць яго прадпрымальніку Яну Гехту. Той праводзіў рэканструкцыю парка, у прыватнасці, хацеў перапланаваць яго ў класіцыстычная стылі, а таксама спрабаваў зрабіць парк прыбытковым. Тут пабудавалі рэстаран, плавальны басейн, усталявалі альтанкі, усяляк заахвочвалі наведвальнікаў.
У 1946 годзе быў дэмантаваны помнік імператарскаму намесніку Агенору Галухоўскаму, які стаяў пры ўваходзе ў парк ад сучаснай вуліцы Сечавых Стральцоў. Паколькі польская дзяржава не пагадзілася забраць яго са Львова, помнік надзвычай высокай мастацкай каштоўнасці быў знішчаны, а на яго месцы ў 1949 годзе ўсталяваная чыгунная ваза, якая папярэдне стаяла на клумбе перад будынкам Галіцкага сейма (цяпер — Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко). Тут ваза стаіць да гэтага часу. 14 верасня 1950 года парк імя Тадэвуша Касцюшкі афіцыйна перайменаваны ў гонар Івана Франко. 30 кастрычніка 1964 года на плошчы перад універсітэтам адкрылі помнік Івану Франку.
У 2009 годзе была праведзена рэканструкцыя парку. Зараз на тэрыторыі парку размешчаны: памяшканні Украінскага саюза аховы прыроды, домік садоўніка, альтанка і дзіцячая пляцоўка з арэлямі, а таксама месціцца будынак Ганаровага консульства Балгарыі ў Львове.
Чэмпіянат Польшчы па баскетболе 2021/2022
Чэмпіянат Польшчы па баскетболе 2021/2022 — 88-ы чэмпіянат Польшчы па баскетболе.
Кіргізы
Кіргі́зы (кыргыздар) — народ, асноўнае насельніцтва Кыргызстана. Кампактна жывуць у Таджыкістане, Узбекістане, крайнім паўночным усходзе Афганістана і на захадзе Кітая. У выніку міграцыйных працэсаў склалася значная абшчына кіргізаў у Расіі, значна меншыя па колькасці — у Турцыі, Туркменістане, Украіне і іншых краінах. Агульная колькасць (2013 г.) - 4 527 тыс.
Паходжанне і гісторыя
У другой палове 3 тысячагоддзя да н. э. - першай палове 1 тысячагоддзя н. э. аснову насельніцтва заходняй часткі Цянь-Шань складалі прадстаўнікі індаіранскіх народаў, што падцвярджаецца шматлікімі археалагічнымі знаходкамі, а таксама сучаснымі генетычнымі даследаваннямі, якія выявілі, што 63% кіргізаў маюць ДНК-спадчыну, характэрную для усходніх індаеўрапейскіх народаў. З другой паловы 1 тысячагоддзя да н. э. з усходу на тэрыторыю Кыргызстана мігрыравалі цюркскія плямёны цюркітаў, вусуняў, карлукаў і інш.
Назва кіргізаў паходзіць з цюркскіх моў, і, як мяркуецца, утворана ад кораня кырк ("сорак") або кырг ("светлы", "паўднёвы") і канчатка -ыз, які можа значыць прыналежнасць да цюркаў-агузаў. Упершыню кіргізы ўзгадваліся кітайскім гісторыкам Сымам Цанем (каля 145 г. да н. э. - 90 г. да н. э.) як племя ва Усходняй Манголіі, падначаленае гунамі. У другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. енісейскія кіргізы стварылі на поўдні Сібіры магутную дзяржаву, якая ў 840 г. знішчыла дзяржаву старажытных уйгураў і падчас паходу супраць іх дасягнулі Цэнтральнай Азіі.
Да нашага часу створана некалькі навуковых гіпотэз аб паходжанні цянь-шаньскіх кіргізаў :
У 1855 - 1876 гг. Какандскае ханства было далучана да Расійскай імперыі. Захопу расійскімі войскамі Чуйскай даліны садзейнічала моцнае паўстанне мясцовых кіргізаў супраць какандцаў. З пачатку XX ст. адбывалася перасяленне рускага цывільнага насельніцтва (пераважна рабочых) на тэрыторыю Кыргызстана. Расійскія імперскія ўлады ўжывалі назву "кіргізы" не толькі ў дачыненні саміх кіргізаў, але і іх суседзяў-казахаў (киргиз-кайсаки), што часам выклікала пэўную блытаніну. У 1916 г. адбылося паўстанне кіргізаў супраць расійскай адміністрацыі. Яно было жорстка задушана. Частка насельніцтва была вымушана мігрыраваць ў суседнія раёны Кітая.
У 1918 - 1924 гг. тэрыторыя былой Расійскай імперыі, населеная кіргізамі, уваходзіла ў склад Туркестанскай АССР. У 1924 г. была створана Кіргізская аўтаномная вобласць у складзе РСФСР. У 1926 г. яна была пераўтворана ў Кіргізскую АССР у складзе РСФСР. У 1936 г. была абвешчана Кіргізская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка ў складзе СССР. 31 жніўня 1991 г. была абвешчана незалежная Кыргызская Рэспубліка.
Гаспадарка
Асноўным заняткам кіргізаў доўгі час заставалася качавая жывёлагадоўля. Трымалі пераважна коняў, курдзючных авечак, нізкарослых кароў, двухгорбых вярблюдаў, на Паміры — якаў. Кожнае племя і род качавалі на вызначанай для іх тэрыторыі ў вертыкальным кірунку з нізкіх горных далін да высакагорных альпійскіх паш жайлоа і зваротна. Зімовыя пашы падзяляліся на набліжаныя для жытла кыгітоа і аддаленыя атор. На апошніх пасвілі большую частку жывёлы. На кыгітоа трымалі толькі кароў і неабходных коняў. Багатыя наймалі ў зімовы перыяд пастухоў звонку. Астатнія сямейныя гаспадаркі былі вымушаны аб'ядноўваць свае намаганні. Авечак і кароў трымалі на паўднёвых схілах гор, не замеценых снегам, а коняў, якія ўмелі здабываць траву з-пад гурбаў, — на паўночных. На пашу жывёлу пускалі па парадку. Першымі ішлі коні, потым каровы і толькі за імі — авечкі. Увесну статкі пераганялі ў нізкія месцы, улетку — да жайлоа, увосень — на асобныя восеньскія пашы. Даўжыня качавых шляхоў у розных раёнах была неаднолькавая, яна вагалася ад некалькіх дзясяткаў да 100—120 км, а месцамі дасягала 150— 200 км. З XIX ст. класічная качавая гаспадарка пачала змяняцца адгоннай. У нашы дні адгонам жывёлы ў Кыргызстане займаецца да 700 тысяч чалавек.
Земляробства вядома ў кіргізаў з XVII - XVIII стст. У асноўным, засявалі збожжавыя культуры, за якімі назіралі на працягу цёплых сезонаў. На поўдні вырошчвалі рыс, бавоўнік, гародніну і г. д. Каля Ферганскай даліны меліся даволі складаныя ірыгацыйныя збудаванні. Доўгі час земляробства захоўвала дапаможны характар. Пасля далучэння земляў кіргізаў да Расіі царскі ўрад садзейнічаў пашырэнню аселасці, але імкнуўся захаваць састарэлыя формы землекарыстання. У пачатку XX ст. у раёне Бішкека жыло ўсяго 15,1% аселых. Аднак у савецкі час земляробства стала адыгрываць вызначальную ролю ў развіцці сельскай гаспадаркі. З'явіліся пчалярства, птушкагадоўля, вырошчванне садавіны, шаўкагадоўля.
Багатая прырода дазваляла кіргізам займацца паляваннем. У кіргізскім народным каляндары пяць месяцаў носяць назовы прамысловых жывёл. Палявалі з лоўчымі птушкамі і са стрэльбамі, ставілі жалезныя кап­каны і пасткі. На горных бараноў і казлоў арганізоўвалі калектыўныя аблавы. З дапамогай навучаных беркутаў і сабак здабывалі лісіц, ваўкоў, казуль. Рыбалоўства ўзнікла позна пад уздзеяннем рускіх перасяленцаў. У нашы дні лоў рыбы мае вялікае значэнне для жыхароў возера Ісык-Куль.
Традыцыйныя рамёствы звязаны ў першую чаргу з забеспячэннем гаспадаркі і прадстаўлены апрацоўкай воўны, драўніны, металаў, шыццём вопраткі і г. д.
Жытло
Асноўным тыпам паселішча кіргізаў доўгі час быў аіл, качавы стан, які складалася з пераносных юрт уй. Кіргізскія аілы былі вялікамі, да 200 жытлаў. Чальцамі кожнага качавога паселішча звычайна былі сваякі па мужчынскай лініі. Жывёла і юрты належылі асобным сем'ям, але землі, на якіх пасвілі статкі і спыняліся качэўнікі, лічыліся абшчыннымі. Юрты заставаліся асноўным жытлом нават аселых кіргізаў амаль да сярэдзіны XX ст. Іх можна бачыць паабапал дарог у Кыргызстане і ў нашы дні.
Юрта складаецца з драўляных рашэцістых сцен керэге, якія ставяцца па колу, на яго у форме купала ставяцца драўляныя жэрдкі уук, умацаваныя зверху вобадам тундук з мацаваннямі чэгір. Вобад падпіраюць тычкамі бакан. На спецыяльную ўваходную раму вешаюць двухстворкавыя дзверы або цыноўку. Сцены накрываюцца лямцом ора кіііз і цыноўкамі, потым сцягваліся вяроўкамі чалма бао і кырчао.
Народная вопратка
Кіргізскія народныя строі захоўваюць прыстасаванасць да качавога ладу жыцця і верхавой язды. Яны доўгія, шырокія, з запашнымі крысамі, абцягнутыя на стане тканным поясам або скураным рамянём. Раней вопратку шылі з тонкага лямцу, ваўняных тканін. Традыцыйная жаночая вопратка – сукенкі кайнок, распашная спадніца белдэмчы, галаўны ўбор элечэк, капялюшыкі шакуло і кеп такыя, мяккія скураныя боты з лёгкай падэшвай ічыг або маас. Мужчынскае традыцыйнае адзенне ўключае штаны са скуры або замшы чалбар, кандагай, жаргак шым, лямцавы халат кементай, футра ічык, галаўны ўбор цебецей, калпак, малакай, паўботы чакой і чарык, пайчэк з недубленай скуры.
Бінокль
Бінокль (binocle ад bini «два» + «вока») — аптычная прылада, прызначаная для візуальнага назірання аддаленых прадметаў абодвума вокамі, а таксама для вымярэння вуглоў і адлегласцяў. Складаецца з 2 зрокавых трубаў з паралельнымі аптычнымі восямі.
Кіргізы
Кухня
Найбольш папулярны напой — чай, які п'юць некалькі разоў на дзень з закускамі, малаком і вяршкамі. З проса робяць напой базо, з малака — кымыз, са спецыямі — бал. З алкагольных напояў найчасцей ужываецца гарэлка.
Яраслаў Гол
Яраслаў Гол (Jaroslav Goll;, г. Хлумец, Чэхія — ) — чэшскі гісторык, паэт. Заснавальнік школы крыніцазнаўчага кірунку ў чэшскай гістарыяграфіі (школа Гола).
Войцех Манівід
Войцех (Альберт ) Манівід (узгадв. ад 1387/1389 — памёр каля 1422) — літоўскі баярын, староста віленскі (1396—1413), затым ваявода віленскі (1413—1422). На Гарадзельскай уніі прыняў герб «Ляліва».
Яраслаў Гол
Вучань Е. Томека. Скончыў Пражскі ўніверсітэт (1870), дзе і працаваў (прафесар, 1880—1910), адначасова прафесар Гандлёвай акадэміі (1874—80). 3 1895 выдаваў «Český časopis historický» («Чэшскі гістарычны часопіс») і да 1918 яго кіраўнік. Член аўстрыйскай палаты паноў (1909—18). Аўтар прац па сярэдневяковай гісторыіі Чэхіі (пераважна XV—XVIII ст.), якую выкладаў з пазіцый пазітывізму. Пісаў вершы, перакладаў творы Ш. Бадлера.
Войцех Манівід
Выступаў у шэрагу асоб, якія ў 1387—1389 гадах паручыліся за Грыдку Канстанцінавіча.
Кіргізы
Сацыяльная арганізацыя
Да XIX ст. у кіргізаў склалася вельмі складаная сацыяльная і племянная арганізацыя. Яны падзяляліся на тры значныя групы племянных аб'яднанняў атуз уул, канурат і ічкілік, якія адрознівалі сябе па паходжанню. Знутры іх вылучаліся галіны плямёнаў і асобныя плямёны. Апошнія падзяляліся на роды. Кожнае аб'яднанне, галіна племені і род мелі свой сацыяльны статус, часцяком адрозніваліся месцам пражывання або заняткамі. У наш час гэты падзел мала ўздзейничае на штодзённае жыццё, аднак працягвае аказваць істотны ўплыў на палітычны і эканамічны лад.
Войцех Манівід
Сын Кайлікіна (Гайлігіна), брат Юрыя Гедыгольда. Быў двойчы жанаты: з Юліяніяй, дачкой смаленскага князя Святаслава Іванавіча, і з Ядвігай. Меў сына Івашку (праўдападобна, у першым шлюбе).
Валодаў шматлікімі вёскамі, у т.л. Жупранамі.
Кіргізы
Сацыяльная арганізацыя
Вялікую сацыяльную важнасць у асяроддзі качэўнікаў мелі пэўныя звычаі — гасціннасці, падарункаў і ўзаемадапамогі. Госця гаспадар заўсёды сустракаў каля юрты, прапаноўвалі найлепшую ежу і начлег. Слава пра гасціннасць гаспадара падвышала яго статус у вачах іншых. Звычай падарункаў белек злучаў розныя катэгорыі насельніцтва. Даравалі жывёлу, паляўнічых птушак, конскую збрую, музычныя інструменты, ювелірныя вырабы і іншыя каштоўнасці. Абавязковую ўзаемадапамогу аказвалі ў першую чаргу бліжэйшыя сваякі і чальцы рода.
Войцех Манівід
Вядомыя пячаткі: з 1398 году з надпісам SIGILL ALBRECI MONEWID і з 1410 году з надпісам + s. alberti : capit : de : vilna, яшчэ адна з 1419 з гербам «Ляліва». Яшчэ да Гарадзельскай уніі Манівід, у адрозненне ад многіх сучаснікаў, ужываў на пячатцы не просты ўласны знак, а цалкам аформлены герб у полі шчыта, падобны да крыжацкіх.
Кіргізы
Фальклор
Кіргізская вусная народная творчасць уключае вялікую колькасць міфаў, легенд, казак, самы аб’ёмны ў свеце эпас «Манас», некаторыя малыя эпічныя творы. Вылучаецца прафесія казачнікаў-манасчы. Акрамя таго, у мінулым было папулярна мастацтва народных паэтаў акынаў, якія падзяляліся на імправізатараў і пісьменнікаў. Яны складалі працяжныя песні. Народная музыка мае дыятанічную аснову. Распаўсюджаныя музычныя інструменты — варган камуз, флейта чаор, смычковы інструмент кыяк і г. д.
Мова
Кіргізская мова адносіцца да кыпчакскай групы цюркскіх моў, з'яўляецца дзяржаўнай у Кыргызстане. Падзяляецца на шэраг мясцовых дыялектаў. Да 1928 г. у Кыргызстане, а ў Кітаі і ў нашы дні — пісьмовасць на аснове арабскай графікі. У 1928 - 1940 гг. у Кыргызстане выкарыстоўвалася лацінка. Сучасная літаратурная мова на аснове кірыліцы.
Рэлігія
У сучасных кіргізаў захаваліся толькі некаторыя звычаі і вераванні, звязаныя з іх старажытнай рэлігіяй — шаманізмам, у форме шанавання гор, рэк, астранамічных аб'ектаў, вера ў магію і духаў.
Іслам на тэрыторыі сучаснага Кыргызстана вядомы з VIII - X стст. Адным з першых распаўсюджвальнікаў ісламу непасрэдна сярод саміх кіргізаў быў суфій Хаджы Ісхак (XVI ст.). У XVII - XVIII стст. пад ціскам джунгараў частка кіргізаў перасялілася ў Ферганскую даліну, дзе сталыя кантакты з мясцовымі мусульманамі садзейнічалі ўкараненню новай веры. Барацьба супраць джунгараў таксама праходзіла як змаганне з "нявернымі". Аднак мусульманскія аўтары з іншых краін доўгі час сумняваліся ў шчырым спавяданні ісламу большасцю кіргізаў. Умацаванне мусульманскіх традыцый адбылося толькі ў перыяд панавання Какандскага ханства.
Большасць сучасных вернікаў-кіргізаў з'яўляюцца мусульманамі-сунітамі. Хаця дзяржава захоўвае нейтралітэт у дачыненні рэлігіі, пасля 1991 г. адбылося імклівае адраджэнне суніцкай абшчыны. Канстытуцыя Кыргызстана 1993 г. прызнае мусульманскую спадчыну народа.
Памірскія кіргізы
Памірскія кіргізы — група кіргізаў з аддзялення ічкілік, якія насяляюць адносна ізаляваныя высакагорныя землі Усходняга Паміра з XVI - XVIII стст. Генетычна яны бліжэй да сібірскіх продкаў, чым цянь-шаньскія кіргізы. У 1892 г. колькасць кіргізаў на Паміры, які трапіў у склад Расійскай імперыі, — 10 тысяч чал. Усталяванне савецкай улады на Паміры ў 1920-ыя гг. вымусіла частку качэўнікаў перасяліцца на поўдзень, на тэрыторыю суседняга Афганістана. У 2010 г. у Таджыкістане жыло ўсяго 60 715 кіргізаў. Аднак большасць іх прадстаўляюць кіргізы поўначы гэтай краіны. У Афганістане ў наш час жыве каля 1100 кіргізаў.
У адрозненні ад народаў Заходняга Паміра, кіргізы займаюцца выключна жывёлагадоўляй, трымаюць якаў, авечак, радзей коняў, вярблюдаў і аслоў. Важную ролю адыгрывае паляванне. Мясцовы лад жыцця, прыстасаваны да суровых умоў пустынных горных далін, найлепей захаваўся сярод памірскіх кіргізаў Афганістана. У зімовы сезон яны будуюць зямлянкі з тоўстымі сценамі ў цёплай паўднёвай частцы даліны, улетку перамяшчаюцца разам з жывёлай на поўнач, дзе жывуць у часовых юртах. Вядуць менавы гандаль з суседзямі з Афганістана, Пакістана і Таджыкістана. Адзінкай абмену звычайна з'яўляецца авечка. У другой палове XX ст. для памірскіх кіргізаў Афганістана важным з'яўляўся гандаль з савецкімі і расійскімі памежнікамі. У мясцовай кухні адсутнічаюць многія стравы, характэрныя для Кыргызстана. Звычайнай ежай лічацца вараны рыс, прэсны жытні хлеб, вяршкі, цвёрды сыр курут, зрэдку мяса. У таджыкскім Паміры распаўсюджаны сталыя паселішчы з дамамі, якія будуюць з каменю і гліны, дахі з-за малой колькасці ападкаў робяць плоскімі. Жывёлагадоўля мае сезонны адгонны характар, пастухі жывуць як у юртах, так і часовых хацінах з каменю.
Кіргізы ў Беларусі
У 2009 г. у Беларусі жыло 95 кіргізаў. 33 з іх лічылі сваёй роднай мовай кіргізскую, 7 - беларускую. Найбольш вядомым кіргізам-жыхаром Беларусі з'яўляецца Курманбек Бакіеў, зрынуты прэзідэнт Кыргызстана, які атрымаў у 2010 г. у Беларусі прытулак і грамадзянства.
Яўген Паўлавіч Урублеўскі
Яўген Паўлавіч Урублеўскі (нар., пгт Тоўстэ, Цярнопальская вобласць, Украіна) — педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры. Доктар педагагічных навук (Расія, 2009; Беларусь, 2010), прафесар (Расія, 2009; Беларусь, 2010).
Біяграфія
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічнае выхаванне», 1973), Дзяржаўны цэнтральны інстытут фізічнай культуры (аспірантура, 1983), Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры, спорту і турызму (дактарантура, 2006). Працаваў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (1974—1981, кафедра фізічнага выхавання і спорту, выкладчык), Смаленскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры, спорту і турызму (1983—2009, у 1991—2003 і 2006—2009 — загадчык кафедры тэорыі і методыкі лёгкай атлетыкі), Палескім дзяржаўным універсітэце (2009—2015, загадчык кафедры фізічнай культуры і спорту), Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (з 2015, факультэт фізічнай культуры, у 2015—2017 — кафедра тэорыі і методыкі фізічнай культуры, з 2017 — кафедра спартыўных дысцыплін, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: лёгкая атлетыка; спартыўная трэніроўка; індывідуалізацыя падрыхтоўкі жанчын у спартыўнай дзейнасці. Пазапрафесійная дзейнасць: спартыўныя танцы.
Узнагароды
Знакі «Выдатнік фізічнай культуры і спорту» (Расія, 2000), «За заслугі ў развіцці фізічнай культуры і спорту» (Расія, 2005), медалі «80 гадоў Дзяржкамспорту Расіі» (2003), «Ветэран працы» (Расія, 2009) і інш.
Буйкавічы
Бу́йкавічы (, Буйковичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
На поўдні і захадзе лёсак.
Размяшчэнне
У 16 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 229 км ад Гомелю.
Гідраграфія
На поўдні і захадзе меліярацыйны канал, на поўначы вадасховішча рыбгаса.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жыткавічы — Петрыкаў. Планоўка складаецца з кароткай, ледзь выгнутай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі сялянскімі сядзібамі.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. У кастрычніку 1922 года ў былым маёнтку пані Левандоўскай створана камуна «Ленінскі шлях». У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас «Ленінская Беларусь». Падчас Вялікай Айчыннай вайны 5 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Аляксееўка» (цэнтр — вёска Кольна).
Данское (Жаксынскі раён)
Данское — сяло ў Жаксынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Запарожскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 47 км на поўдзень ад цэнтра сяла Жаксы. Код КАТА — 115245305.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 349 чалавекі (177 мужчын і 172 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 30 чалавек (18 мужчын і 12 жанчын).
NGC 3023-2
NGC 3023-2 (іншыя абазначэнні — MK 1236, NPM1G +00.0273, PGC 28275) — галактыка ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Głos znad Niemna
«Głos znad Niemna» («Голас з-над Нёмана») — газета, якая выдаецца ў г. Гродна з снежня 1989 на польскай мове Саюзам палякаў на Беларусі. У 1990—1991 гадах выходзіла нерэгулярна, друкавалася ў Польшчы. У 1992 выходзіла два разы на тыдзень, з 1993 — штотыднёва.
Мар’ян Дубецкі
Мар’ян Дубецкі (Marian Karol Dubiecki; 26 жніўня 1838, Ізяслаў — 24 кастрычніка 1926, Кракаў) — польскі гісторык і пісьменнік, педагог, грамадскі і палітычны дзеяч, сакратар ад Русі ў Нацыянальным урадзе ў час паўстання 1863 года.
Псеўданім: Сучасны (Współczesny); крыптонім: МД (MD).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Людвіка Дубецкага і Ганны Слаўкоўны. Меў старэйшых братоў Цэлестына і Аляксандра. Яшчэ дзіцем страціў бацьку, таму яго выхаваннем займаліся цётка і дзядзька. Пачатковую адукацыю атрымаў у Жытомірскай гімназіі. З 1856 вучыўся ў Харкаўскім універсітэце, затым на гісторыка-філалагічным факультэце Кіеўскага ўніверсітэта. У час вучобы ва ўніверсітэце далучыўся да тайнай арганізацыі «Тройніцкі саюз» на чале з Уладзімірам Антановічам і Лявонам Главацкім, якая выступала за перадачу сялянам зямлі і прадастаўленне ім свабоды выбару месца жыхарства (Uwłaszczenie chłopów) і аднаўленне дзяржаўнасці Рэчы Паспалітай у граніцах 1772 года. Пасля тайная арганізацыя перарасла ў цэлы палітычны кірунак так званых «хлапаманаў». Неўзабаве адбыўся і раскол, пасля якога вылучыліся дзве плыні. Першая, пад кіраўніцтвам Уладзіміра Антановіча, выступала за незалежнасць Русі (Украіны). Другая, на чале з Ізідарам Капярніцкім і Мар’янам Дубецкім за аднаўленне Рэчы Паспалітай у якасці федэрацыі трох народаў. Другая стала асновай рэвалюцыйнага руху і прывяла ўрэшце да паўстання 1863 года.
Пасля заканчэння Кіеўскага ўніверсітэта ў 1860 годзе Мар’янаў Дубецкі заняў месца настаўніка польскай мовы і літаратуры ў Ровенскай гімназіі, але праз год страціў працу за ўдзел у патрыятычнай маніфестацыі. Пасля чаго асёў у сяле пад Берастэчкам, у свайго старэйшага брата. Разам з Аляксандрам вёў палітычную і асветніцкую працу сярод жыхароў края. За ўдзел у маніфестацыі 10 верасня 1861 года ў Гародле разам з братам быў арыштаваны і вывезены ў спасылку ў Вятку, а затым у Тамбоў. Пасля вызвалення, у лістападзе 1862 вярнуўся на радзіму.
Пасля вяртання, прыехаў у Варшаву і ўвайшоў у паўстанцкі ўрад. 10 красавіка 1864 года быу арыштаваны, да 1883 года знаходзіўся ў ссылцы.
Аўтар працы «Рамуальд Траўгут» і некалькіх іншых, адна з прац прысвечана Каралю Прозару. Пры канцы жыцця жыў у Кракаве, збіраў грошы на будаўніцтва гімназіі ў Цешыне.
Іван Сідаравіч Іжакевіч
Іван Сідаравіч Іжакевіч (, сяло Вішнапаль, Кіеўская губерня —, Кіеў) — украінскі мастак, графік, пісьменнік. Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і на Уманшчыне. У 1874 годзе ў 10-гадовым узросце адправіўся ў Кіеў, жадаючы стаць мастаком. Служыў пасланцам пры манастыры, у 1879—1881 гадах вучыўся ў мастацкай школе пры Кіева-Пячэрскай лаўры. Затым паступіў у прыватную школу мастака М. І. Мурашка. У 1882—1884 гадах удзельнічаў у рэстаўрацыі старадаўніх фрэсак Кірылаўскага манастыра ў Кіеве. З 1884 года вучыўся ў Санкт-Пецярбургскай Акадэміі жывапісу, за поспехі быў узнагароджаны срэбнымі медалямі. У 1888 годзе з-за недахопу сродкаў быў вымушаны пакінуць Акадэмію, працаваў настаўнікам малявання ў сельскай школе. Ілюстраваў перыядычныя выданні, на працягу 29 гадоў супрацоўнічаў з часопісам «Ніва». У 1911 годзе распісваў царкву Святога Георгія ў горадзе Берасцечка на Валыні. З 1917 года жыў і працаваў у Кіеве.
Борга-д’Але
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Arcangelo Michele.
Старая Стрэлка
Старая Стрэлка (Старая Стрелка) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 18 км на поўнач ад Рудні, за 10 км на поўнач ад аўтадарогі. За 11 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.
Герань далікатная
Герань далікатная (Geranium molle L.) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна, дасягае вышынь ад 10 да 45 см. Сцеблы да 60 см, прамыя, узыходзячыя або сцелюцца, з залозістымі валасінкамі. Ружовыя з цёмна-чырвоным пялёсткамі каля 3—8,5 даўжынёй (рэдка да 10,5) мм.
Распаўсюджанне
Паўночная Афрыка: Алжыр [пн.]; Егіпет [пн.]; Лівія [пн.]; Марока; Туніс. Азія: Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя [пн.зах.]. Каўказ: Азербайджан; Расія — Дагестан. Еўропа: Данія; Фінляндыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Германія; Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова; Украіна [у тым ліку Крым]; Індыя; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя [у тым ліку Крыт]; Італія [у тым ліку Сардзінія, Сіцылія]; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя [у тым ліку Корсіка]; Партугалія [у тым ліку Мадэйра]; Гібралтар; Іспанія [у тым ліку Балеарскія астравы, Канарскія астравы]. Натуралізаваны ў некаторых іншых краінах.
Расце пераважна на сонечных палянах на сыпкіх землях і пясчаных дзюнах. Як правіла, распаўсюджваецца на пясчаных глебах. Від таксама разглядаецца як сінантропны чалавеку.
Мікалай Аляксандравіч Троіцкі
Мікалай Аляксандравіч Тро́іцкі (Николай Александрович Троицкий;, Таржок — ) — вучоны ў галіне генетыкі мікраарганізмаў, доктар біялагічных навук (1970), прафесар (1972).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Таржок Наваторжскага павета Цвярской губерні (сучасны адміністрацыйны цэнтр Таржоцкага раёна Цвярской вобласці Расіі). У 1948 годзе скончыў Маскоўскі зоаветэрынарны інстытут. З 1957 года працаваў у Беларускім навукова-даследчым ветэрынарным інстытуце. З 1959 года ў Інстытуце генетыкі і цыталогіі, дзе ў 1965—1999 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыяй.
Статуя Хрыста Збавіцеля
Статуя Хрыста Збавіцеля (Cristo Redentor) — скульптура Ісуса Хрыста, знаходзіцца на ўзгорку Каркаваду, побач з Рыа-дэ-Жанейра, у Бразіліі.
Мікалай Аляксандравіч Троіцкі
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па праблемах генетычнай эфектыўнасці прамежкавых нейтронаў і іх уплыву на спадчыннасць, генетычнай інжынерыі азотфіксавальных мікраарганізмаў.
Сярод апублікаванага:
Статуя Хрыста Збавіцеля
Апісанне
Размешчана на ўзроўні 709 метраў вышэй за ўзровень мора. Вышыня 38 метраў, 8 метраў складае пастамент.
Першы камень быў закладзены 4 красавіка 1922 года, маштабныя працы пачаліся ў 1926 годзе. Сярод шматлікіх, хто ўдзельнічаў у будаўніцтве гэтага помніка, можна згадаць Эітора да Сілву Коста (парт. Heitor da Silva Costa) — аўтара праекту, мастака Асвальда Карласа (парт. Carlos Oswald) і французскага скульптара Поля Ландоўскага (фр. Paul Landowski).
Кубак Беларусі па бейсболе
Кубак Беларусі па бейсболе — штогадовы турнір па бейсболе.
Грос
Грос (Gross) — распаўсюджанае прозвішча.
Навум Ільіч Ахіезар
Навум Ільіч Ахіезар (, —, ) — савецкі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1936), прафесар (1941). Член-карэспандэнт Усеўкраінскай Акадэміі Навук (1934). Лаўрэат прэміі імя П. Чабышова АН СССР (1949). Узнагароджаны медалём Л. Эйлера АН СССР (1957). Брат Аляксандр - вядомы фізік-тэарэтык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і земскага лекара, атрымаў сярэднюю адукацыю (7 класаў гімназіі, 1918); выкладаў матэматыку і фізіку ў працоўнай школе. Скончыў КНУ (1923) і аспірантуру (1928). У гэтым жа годзе адкрыў глыбокую сувязь паміж задачай аб знаходжанні палінома, які найменш адхіляецца ад нуля, і функцыяй Грына. У 1928-1933 адначасова працаваў у кіеўскіх інстытутах. З кастрычніка 1933 года да верасня 1941 — прафесар, загадчык кафедры тэорыі функцый і адначасова ў 1935—1940 — дырэктар Інстытута матэматыкі Харкаўскага ўніверсітэта, дзе пад кіраўніцтвам С. Бернштэйна распрацаваў канструктыўную тэорыю функцый; адначасова па сумяшчальніцтве - загадчык кафедры матэматыкі і тэарэтычнай аэрадынамікі Харкаўскага авіяцыйнага інстытута. З кастрычніка 1941 па кастрычнік 1943 — прафесар, загадчык кафедры вышэйшай матэматыкі Казахстанскага горна-металургічнага інстытута (Алма-Ата), паралельна працаваў у іншых ВНУ, дзе працягваў займацца праблемамі тэорыі функцый. З лістапада 1943 па красавік 1947 — прафесар кафедры вышэйшай матэматыкі Маскоўскага энергетычнага інстытута. З верасня 1947 да красавіка 1950 — дырэктар Інстытута матэматыкі пры Харкаўскім універсітэце, дзе стварыў магутны калектыў матэматыкаў. З верасня 1947 да верасня 1955 — загадчык кафедры тэорыі і матэматычнай фізікі Харкаўскага політэхнічнага інстытута, застаючыся прафесарам Харкаўскага ўніверсітэта па сумяшчальніцтве. З верасня 1955 па жнівень 1961 — зноў загадчык кафедры тэорыі функцый, пасля матэматычнай фізікі (1963—1974) Харкаўскага ўніверсітэта, дзе працаваў прафесарам да канца жыцця. У 1961—1963 — загадчык аддзела, з 1963 — старшы навуковы супрацоўнік, з 1970 — навуковы кансультант Фізіка-тэхнічнага інстытута нізкіх тэмператур АН УССР (Харкаў). З 1947 на працягу многіх гадоў узначальваў Харкаўскае матэматычнае таварыства; рэдагаваў яго часопіс. Ахіезэр - выбітны прадаўжальнік пачатага яшчэ П. Чабышовым і С. Бернштэйнам кірунку ў тэорыі набліжэнняў функцый. Яму належаць выдатныя вынікі ў тэорыі апраксімацыі, праблеме момантаў, тэорыі інтэгральных ураўненняў, тэорыі функцый комплекснага пераменнага. У навуковых працах гарманічна спалучаў класічныя тэорыі функцый комплекснага пераменнага з сучаснымі метадамі функцыянальнага аналізу. Гэта дало магчымасць Ахіезэру вырашыць шэраг цяжкіх задач: задача пра паліном з некалькімі фіксаванымі каэфіцыентамі, якія менш адхіляюцца ад нуля на інтэрвале або сістэме інтэрвалаў; задачу аб важкай апраксімацыі паліномамі і іншыя. Прапанаваў метад рашэння зваротнай задачы спектарнага аналізу для важных класаў спектральных шчыльнасцей. Пазней гэты метад атрымаў удалае прымяненне, што дазволіла знайсці рашэнне шэрагу нелінейных ураўненняў матэматычнай фізікі. Ахіезэру належаць выдатныя заслугі ў стварэнні Харкаўскай матэматычнай школы.
Дубраўскае
Ду́браўскае — гідронім:
Селівоненкі
Селівоненкі (Селивоненки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 17 км на паўночны ўсход ад Рудні, за 1 км на ўсход ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня, на беразе ракі Чорная. За 19 км на паўночны захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Яцвяжскі слоўнічак
Яцвяжская мова доўгі час вывучалася на аснове абмежаванага назоўнага матэрыялу, ажно пакуль не быў апублікаваны знойдзены ў Белавежскай пушчы «Яцвяжскі слоўнічак».
Гісторыя
Слоўнічак, які называюць «польска-яцвяжскім» быў знойдзены ўлетку 1978 г. у беларускай частцы Белавежскай пушчы, на хутары на захадзе ад паселішчаў Роўбіцк і Крыніца (цяпер Пружанскі раён Брэсцкай вобласці).
Аматар збіральнік старыны Вячаслаў Зінаў (нар. у 1960 г. у Баранавічах) купіў у хутараніна дзеда кніжку — зборнік малітваў на лаціне, у канцы яго было прыплецена некалькі рукапісных аркушоў. На пачатку іх было напісана «Pogańskie gwary z Narewu» (Паганскія гаворкі з Нарава). На хутар у Белавежскай пушчы кніга была прывезеная паміж Першай і Другой сусветнымі войнымі з мястэчка Белавежа.
Матэрыял слоўнічка, у якім 215 слоў, апублікаваны ў 1984 г. у балтыстычным часопісе «Балцка-славянскія даследаванні», фотакопія слоўнічка — у літоўскім мовазнаўчым часопісе «Baltistica» у 1985 г. . У выдадзеным у 1987 г. наступным выпуску часопіса «Балцка-славянскія даследаванні» былі апублікаваныя водгукі асобных мовазнаўцаў.
У жніўні 2018 г. друкаваныя публікацыі, прысвечаныя 40-годдзю знаходкі «Яцвяжскага слоўнічка», выйшлі ў газеце «Наша слова» і ў пружанскай раённай газеце «Раённыя будні».
Лексічныя паралелі
У слоўнічку меркаванай яцвяжскай мовы чакалася б мноства паралеляў з прускай мовай, але аказваецца на дзіва мала лексікі спецыфічна «заходнябалцкай» (выключна пруска-яцвяжскай).
Багата слоў супольных адначасова з прускай і з літоўскай (а нярэдка таксама і з латышскай) мовамі. Здзіўляльна вялікая колькасць паралеляў напрамую з латышскай мовай, і гэта ставіць мовазнаўцам пытанне пра магчымасць прамых тэрытарыяльных кантактаў.
Выключныя паралелі паміж мовай слоўнічка ды прускай мовай зусім адзінкавыя:
З сербска-харвацкім радити «працаваць» звязана radid «працаваць», гэтая паралель працягвае корпус выключных перагукаў прускіх слоў з паўднёваславянскай лексікай.
З лацінскім serpens у слоўнічку перагукаецца serpine «змяя».
Асаблівая лексіка
Прамыя індаеўрапейскія адпаведнікі маюць словы nomas «імя», (а)sirga «кроў», kar «што», mard «чалавек». Апошняе слова звязанае з іранскім абазначэннем чалавека як «смяротнага» і перагукаецца з іранска-індаеўрапейскай назвай фінскамоўнага племені мардва на Ніжнім Павоччы. Гэты перагук тым каштоўнейшы, што на Ніжнім Павоччы вядомае не вытлумачанае ўцямна дагэтуль згушчэнне гідранімічных балтызмаў, сярод якіх, напрыклад, рачная назва Сезельда, што перагукаецца з назвай «яцвяжскай» ракі Ясельда (у ёй элемент -da, ад яцвяжскага *udā «вада, рака» ).
Тэонімы
У лексіцы слоўнічка засведчаныя тры тэонімы: Пяркус, Лаўме, Туоліс.
Побач з Pjarkus у тэксце тэонім Laume, абодва пазначаныя як «паганскія» (pogańskie). Слова «лаўма» ў пазнейшым зніжаным значэнні «ведзьма» засведчанае не толькі ў Літве, але і на Смаленшчыне (у запісах збіральніка фальклора Дабравольскага ). Адпачатна гэта імя агульнабалцкай багіні-парадзіцелькі, ад індаеўрапейскага *leudh- «расці».
Беспрыставачны выгляд у тэоніма Tuolis, якім у слоўнічку пазначаецца «чорт», але адпачатна гэта імя падземнага боства. Перагукаецца з іменем прускага бога падзем’я Pa-tals, у якім корань tal- пашыраны прыстаўкай pa- (прыставачны спосаб утварэння тэонімаў быў папулярны ў прусаў ).
Тэанімічны раздзел слоўнічка ўяўляе вялікую каштоўнасць.
Фанетыка
У мове слоўнічка шэраг асаблівых фанетычных зменаў, якіх не ведаюць іншыя вядомыя балцкія мовы.
З індаеўрапейскіх з албанскай мовай перагукаецца тое, што «яцвяжскае» пачатковае «t» сустракаецца там, дзе ў іншых балцкіх мовах «g» (tarmi — прускае gorme «гарачыня», terd — літоўскае gerti «піць»).
Пасля дыфтонга -au- глухі зычны азванчаецца: літоўскае pautas > paud «яйка». Азванчэнне глухога зычнага ў лексіцы слоўнічка ўвогуле частае (процілеглы працэс аглушэння пачатковага зычнага ў прускім kirditvei, ад літоўскага girdėti «чуць» ).
Водгукі
Водгук балтыста і мовазнаўца Уладзіміра Тапарова на знаходку «Яцвяжскага слоўнічка» (апублікавана ў часопісе «Baltistica» ): «''Сам слоўнічак зрабіў на мяне вельмі глыбокае ўражанне бясспрэчнай сапраўднасці і арыгінальнасці. Больш за тое, ён фіксуе тую стадыю ў развіцці яцвяжскай мовы (і/або тую гаворку), пра якую паводле наяўных рэштак гэтай мовы мы не мелі ніякага ўяўлення.''
Раўбіцкае вадасховішча
Створана ў 1982 годзе на рацэ Усяжа з мэтай добраўпарадкавання і арашэння зямель каля населеных пунктаў Раўбічы, Аколіца, Губічы.
Яцвяжскі слоўнічак
Водгукі
Таксама цікавыя і павучальныя ў слоўнічку як індаеўрапейскія архаізмы, якіх няма ў вядомым балцкім матэрыяле, так і сляды пазнейшых кантактаў (з нямецкай мовай).
Цымес
Цымес — дэсертная страва яўрэйскай кухні. Уяўляе сабой салодкае агародніннае рагу з рознымі інгрэдыентамі, якія могуць вагацца ў залежнасці ад тэрыторыі. Адпаведна адрозніваюць маркоўны, фасолевы, нутавы і іншыя разнавіднасці цымеса. Цымес у ашкеназскай традыцыі з'яўляецца абавязковым кампанентам меню на Рош Ха-Шана. Нягледзячы на простыя інгрэдыенты, лічыцца вялікім дэлікатэсам і ласункам, менавіта таму ў пераносным значэнні гэта слова ўжываецца ў значэнні «тое, што трэба», «самае лепшае».
Яцвяжскі слоўнічак
Водгукі
Вельмі нетрывіяльныя некаторыя словаўтваральна-марфалагічныя рысы.
Раўбіцкае вадасховішча
Плошча паверхні вадасховішча 0,22 км², даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Найбольшая глыбіня 5,5 м, сярэдняя каля 1,9 м. Ваганні ўзроўню вады ў вадасховішчы дасягаюць 0,5 м. Аб’ём вады 0,42 млн м³. Вадазбор плошчай 159 км² на паўднёвых схілах Мінскага ўзвышша.
Яцвяжскі слоўнічак
Водгукі
Нарэшце, асаблівую цікавасць уяўляюць асобныя факты, што кідаюць святло на пераходныя працэсы ад балцкай стадыі да праславянскай».
Раўбіцкае вадасховішча
Катлавіна выцягнута ўздоўж даліны ракі Усяжа. У ніжняй частцы Раўбіцкае вадасховішча дамбай аддзелена ад Дубраўскага.
Гісторыя Шры-Ланкі
Гісторыя Шры-Ланкі налічвае больш за 100 тыс. гадоў. Сучасную назву гэта дзяржава атрымала толькі ў 1972 годзе, аднак яна мае старажытнае мінулае. Так яна называлася ў ведыйскіх тэкстах, што значыць на санскрыце «блаславёная зямля». Іншыя гістарычныя назвы Шры-Ланкі – Ланкадвіпа, Тапрабана , Серэндыб , Цэйлон.
Першабытнае грамадства
У выніку змен ўзроўню акіяну Шры-Ланка канчаткова адзялілася ад Індыйскага субкантынента толькі ў 7 тысячагоддзі да н.э., таму міграцыя старажытных людзей сюды не выклікала істотных цяжкасцяў у сувязі з пераадоленнем марской прасторы. Найстаражытнейшыя прылады працы з кварцу (прыкладна 125 тысячагоддзе да н.э.) былі знойдзены на поўдні вострава, хаця існуюць думкі, што продкі сучасных людзей з'явіліся значна раней. Рэшткі саміх вытворцаў не былі знойдзены, таму вызначэнне іх віду застаецца праблемай.