cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леанід Васільевіч Хабараў
Грамадская дзейнасць
З 1991 г. палкоўнік Л. В. Хабараў узначальвае ваенную кафедру, а затым ваенны факультэт Уральскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта (з 2003 г. — Інстытут ваенна-тэхнічнай адукацыі і бяспекі). Абараніў дысертацыю. Палкоўнік у адстаўцы. Узнагароджаны ордэнамі Баявога Чырвонага Сцяга, «За ваенныя заслугі», шматлікімі медалямі. Ганаровы работнік прафесійнай адукацыі РФ. Яму аказан гонар працаваць намеснікам старшыні Свярдлоўскай абласной Грамадскай арганізацыі «Расійскі саюз ветэранаў Афганістана».
Мазырская града
Мазырская града, Мазырскае ўзвышша — краявое ледавіковае ўтварэнне ў межах Мазырскага Палесся. Размешчаная ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, на правабярэжжы ракі Прыпяць.
Геаграфія
Працягваецца з паўночнага захаду (раён вусця ракі Пціч) на паўднёвы ўсход да вёскі Барбароў прыблізна на 50 км. Шырыня 3—14 км. Вышыня над узроўнем мора 160—200 м, найбольшая 221 м.
Геалогія
У тэктанічных адносінах мясцовасць прымеркавана да цэнтральнай часткі Прыпяцкага прагіна з глыбінёй залягання фундамента 4-5 км. Паверхня карэнных парод размяшчаецца на абсалютных адзнаках 100—140 м і складзена пясчана-гліністымі ўтварэннямі неагена і палеагена, на якіх залягае чахол антрапагенавых адкладаў магутнасцю 20-150 м і больш.
Фарміраванне тэрыторыі звязана з акумулятыўнай дзейнасцю прыпяцкага ледавіка. Канчаткова ўтворана дняпроўскім ледавіком у час мазырскага стадыялу. Складзена з марэны (супескі, суглінкі, гліны, пяскі, жвірова-галечны матэрыял), якая перакрыта водна-ледавіковымі пяскамі з рэдкай галькай і жвірам (магутнасць 10 м), на паўночных і паўночна-ўсходніх схілах — лёсападобнымі супескамі (магутнасць 11 м). Трапляюцца гляцыядыслакацыі з палеагенавых і неагенавых парод.
Рэлеф
У будове рэльефа вялікую ролю іграюць марэнныя адклады і лёсападобныя покрывы (да 11 м). Града мае выгляд слабавыгністых ў паўднёва-заходнім кірунку палос, складзеных з невялікіх градаў і ўзгоркаў. Паўночныя і ўсходнія схілы, звернутыя да Прыпяці, стромкія, абрывістыя, вышыня іх над зрэзам вады да 50—70 м, заходнія і паўднёва-заходнія — спадзістыя, паступова зліваюцца з прылеглай водна-ледавіковай раўнінай. На асноўнай тэрыторыі пашыраны ледавіковы рэльеф, які ўтварае 2 ланцугі, кожны з якіх складаецца з некалькіх комплексаў невялікіх град і ўзгоркаў. З поўдня прымыкае зандравая забалочаная раўніна.
Паверхня дрэніруецца невялікімі вадацёкамі, якія ўтвараюць рашотчатыя і радыяльныя сістэмы (буйныя рэкі праходзяць толькі па перыферыі). Града моцна падзеленая (да 20—30 прамыінаў і яроў на 1 км²). Каля Мазыра яры глыбінёй 40—60 м, а гушчыня рассячэння дасягае 80 м/км². На схілах развіты невялікія тэрмакарставыя і суфазіёныя западзіны. Сустракаюцца эолавыя формы.
Глебы і расліннасць
Глебы пераважна дзярнова-падзолістыя і дзярнова-палева-падзолістыя. Лясістасць каля 36 %. Пераважаюць хваёвыя лясы і дубровы. На тэрасаваных схілах праводзяцца лесапасадкі. Пад раллёй каля 22 % тэрыторыі.
Ахова прыроды
Ландшафтавы заказнік дзяржаўнага значэння Мазырскія яры.
Хрысціна Аляксееўна Лялько
Хрысціна Аляксееўна Лялько (, в. Хадзюкі, ) — беларуская пісьменніца, перакладчыца і журналістка.
Біяграфія
Пасля заканчэння Тарноўскай сярэдняй школы (1973) працавала бухгалтарам у Радзівонішкаўскім сельсавеце Лідскага раёна. Скончыла філалагічны факультэт БДУ. Працавала ў Літаратурным музеі Янкі Купалы, штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», часопісе «Беларусь». Галоўны рэдактар каталіцкіх часопісаў «Наша Вера» і «Ave Maria».
Творчасць
Першыя вершы апублікавала ў 1971 годзе ў лідскай газеце «Уперад». Аўтар кніг прозы «Дарога пад гару», «Світанак над бярозамі» і кнігі паэзіі «На далонях любові». У яе апрацоўцы выйшаў зборнік народных казак «Хітрэй свету не будзеш». Пераклала на беларускую мову нарыс Уладзіслава Сыракомлі «Мінск», кнігі Папы Яна Паўла II «Пераступіць парог надзеі», «Дар і Таямніца», «Устаньце, хадзем!», «Памяць і самасвядомасць», энцыклікі «Fides et ratio», «Ecclesia de Eucharistia», Апостальскі ліст пра Ружанец «Rosarium Virginis Mariae», творы Яна Твардоўскага ды іншыя тэалагічныя творы.
Маркус Вольф
Маркус Іаган Вольф (Markus Johannes Wolf;,  — , ) — кіраўнік знешняй разведкі ГДР у 1958—1986 гадах, генерал-палкоўнік дзяржаўнай бяспекі.
Уладзімір Юльевіч Візэ
Уладзімір Юльевіч Ві́зэ (, г. Пушкін, Расія —, Ленінград) — савецкі акіянолаг, даследчык Арктыкі, член-карэспандэнт АН СССР (1933).
Біяграфія
У 1904 годзе скончыў прэстыжную Царскасельскую гімназію, у 1904—1910 гадах вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце, у 1905—1907 гадах — у Гётынгенскім універсітэце.
З 1928 года супрацоўнік Арктычнага інстытута, з 1945 года прафесар у Ленінградскім універсітэце.
У 1912—1914 гадах удзельнік экспедыцыі Г. Я. Сядова, у 1921—1922 гадах — экспедыцыі на «Таймыры», у 1924, 1928 і 1931 гадах — на «Малыгіне». Навуковы кіраўнік экспедыцый на «Георгіі Сядове»(1930), «Сібіракове»(1932) і «Літке»(1934).
Аўтар прац па акіянаграфіі, метэаралогіі. Распрацаваў метады лядовых прагнозаў.
Лаўрэат Сталінскай прэміі ў 1946 годзе. Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і медалямі.
У 1930-х гадах Візэ жыў у доме 11 на 20-й лініі Васільеўскага вострава.
Памёр 19 лютага 1954 года ў Ленінградзе.
Памяць
Імем Візэ названы востраў у Карскім моры, ледавік, мыс і бухта на востраве Новая Зямля, а таксама навукова-даследчае судна «Прафесар Візэ»(1967).
Марыс Шыль
Марыс Шыль (Maurice Schilles;, Пюто — , Сюрэн) — французскі велагоншчык, чэмпіён і сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1908.
На Гульнях 1908 у Лондане Шыль спаборнічаў у пяці дысцыплінах. Ён стаў чэмпіёнам у тандэме разам з Андрэ Афрэ і сярэбраным прызёрам у гонцы на 5000 м. Таксама, ён спыніўся на першых раўндах у заездзе на 660 ярдаў і каманднай гонцы праследавання, а ў спрынце ён дайшоў да фіналу, але гонка была адменена з-за перавышэння ліміту часу.
На чэмпіянаце свету 1924 года Марыс Шыль заваяваў бронзавы медаль у спрынце.
Куялек
Куялек (Kommune Kujalleq) — адна з пяці камун Грэнландыі. Самая паўднёвая, самая маленькая па насельніцтве і тэрыторыі з іх. Куялек мяжуе толькі з адной камунай — Сермерсок.
NGC 3136A
NGC 3136A (іншыя абазначэнні — ESO 92-7, FGCE 794, AM 1002-671, PGC 29160) — галактыка ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Старуха (возера, Нараўлянскі раён)
Старуха — возера ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі на правабярэжнай пойме ракі Прыпяць, за 7 км на паўднёвы ўсход ад горада Нароўля, каля вёскі Канатоп.
Плошча паверхні 0,42 км². Даўжыня 3,07 км. Найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 7,3 км. Катлавіна возера з’яўляецца часткай старарэчча Прыпяці, серпападобнай формы, моцна выцягнутая. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м, пад хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, вышынёй 0,2 м. Пратокамі злучана з возерам Бярозавы Старык і ракой Прыпяць.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь, уюн звычайны, акунь, судак і іншыя віды рыб. Расце вадзяны арэх плывучы, занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
Вуліца Леаніда Бяды (Мінск)
Вуліца Леаніда Бяды — новая вуліца ў Савецкім раёне Мінска. Названа ў гонар Леаніда Ігнатавіча Бяды (1920—1976), легендарнага лётчыка, двойчы Героя Савецкага Саюза, удзельніка вызвалення Беларусі і штурму Усходняй Прусіі, камандуючага авіяцыяй Беларускай ваеннай акругі, дэпутата Вярхоўнага Савета БССР, члена ЦК КПБ.
Вуліца Леаніда Бяды бярэ пачатак ад скрыжавання з вуліцамі Сурганава і Куйбышава і заканчваеццца скрыжаваннем з вуліцай Корш-Сабліна і Усходнім завулкам. Перасякаецца з вуліцамі Усходняй, Някрасава і Камароўскім кальцом.
На вуліцы жыў Уладзімір Мулявін — заснавальнік і мастацкі кіраўнік беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля «Песняры» (мемарыяльная дошка на доме 13)
Цікавыя факты
У ноч на 11 жніўня 2020 падчас пратэстаў ля ўніверсама «Рыга» на скрыжаванні вуліц Сурганава і Бяды былі спробы пабудаваць барыкады і абараняць іх ад АМАПа. У выніку барыкады былі разбураны вадамётамі, а некаторыя пратэстуючыя і жыхары навакольных дамоў і інтэрнатаў пацярпелі ад гумавых куляў і светлашумавых гранат.
Дзятлава (Смаленская вобласць)
Дзятлава (Дятлово) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Водны стадыён (станцыя метро)
«Водны стадыён» — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Размешчана паміж станцыямі «Рачны вакзал» і «Войкаўская». Знаходзіцца на тэрыторыі раёнаў «Галавінскі» і «Войкаўскі» Паўночнай адміністрацыйнай акругі горада Масквы. Станцыя калонная трохпралётная мелкага залажэння, пабудавана па тыпавым праекце.
Адкрыта 31 снежня 1964 года ў складзе пляцоўкі «Сокал» — «Рачны вакзал». Назва дадзена па змешчаным шэрагам на Хімкінскім вадасховішчы воднаму стадыёну «Дынама»․
Гісторыя
Падаўжэнне Горкаўскага радыуса ад станцыі «Сокал» планавалася яшчэ ў 1938 годзе, калі ў складзе другой чаргі метрапалітэна быў адкрыты яго першая пляцоўка. Праўда, тады не агадвалася адхіленне лініі ад Ленінградскай шашы, то бок планаваная пляцоўка ішла ўздоўж шашы да праектаванай станцыі «Хімкі». Агадвалася тры станцыі пасля «Сокала» — «Братцава», «Паўночны Рачны Вакзал» і «Хімкі». Станцыя «Водны стадыён» не планавалася. У 1947 годзе былі пацверджаны планы 1938 года адносна падаўжэння Горкаўскага радыуса.
Станцыя ўпершыню з'яўляецца ў планах 1957 года. У 1959 годзе Савет Міністраў СССР зацвердзіў план будаўніцтва ліній Маскоўскага метрапалітэна на сямігодку (1959—1965 гады). Падчас рэалізацыі і гэты план шматкроць карэктаваўся. Так, да 1960 года было вырашана, што будзе чатыры станцыі («Ленінградская», «Завод Войкава», «Водны стадыён» і «Рачны вакзал»), прытым пляцоўка ад «Завода Войкава» да «Рачнога вакзала» будзе наземнай, але пазней вярнуліся да плана 1959 года.
Будаванне метро ажыццяўлялася адкрытым метадам. Станцыя была адкрыта 31 снежня 1964 года ў складзе пляцоўкі «Сокал» — «Рачны вакзал», пасля ўводу ў эксплуатацыю якога ў Маскоўскім метрапалітэне стала 72 станцыі.
Пад канец 1960-х гадоў паўночная пляцоўка Горкаўска-Замаскварэцкай лініі была самай загружанай, таму для павелічэння памераў руху з лістапада 1968 года ў ранішні час пік арганізаваны пропуск цягнікоў без пасажыраў праз два на трэці ад станцыі «Рачны вакзал» да станцыі «Войкаўская».
Навасады (Ваўкавыскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Рэплі, за 25 км на паўночны захад ад Ваўкавыска.
Гісторыя
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Воўпаўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Рэплеўскага сельсавета.
Кілім
Кілім  — тканы гладкі дыван ручной працы. Аснова любога дывана таксама называецца кілімам.
Гісторыя
Паколькі спрадвеку ткаліся кілімы ў народзе і ў асноўным для ўласных патрэб, арнамент кілімаў пераклікаюцца з побытам, традыцыямі, жыццём і веравызнаннем простага народа.
Кілімы ва Усходняй Еўропе
На ўсходнеславянскіх землях клімы вядомыя з XVII стагоддзя, атрымалі асаблівае распаўсюджанне ў XVIII—XIX стагоддзях. Вопісы маёмасці XVI—XVII стагоддзяў сведчаць, што беларуская шляхта Слонімскага і Мінскага паветаў мела ў сваёй уласнасці турэцкія і персідскія кілімы. У вопісах XVII стагоддзя сустракаюцца ўказанні на дываны «літоўскія», «літоўскай справы», што сведчыць пра існаванне на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ўласнай вытворчасці кілімаў, якія вывозіліся на экспарт. Даныя мытных кніг XVII стагоддзя па гандлю гарадоў Магілёва і Оршы з Курскам у Расіі кажуць пра тое, што беларускія гандляры ў перыяд 1641—1642 гадоў увезлі і прадалі ў Курску адзін «кілім турскі» і «10 кілімаў перскіх», якія, гледзячы па іх назвах, былі імпартаваным таварам. Таксама 37 «кілімаў» і два «паўдываны», якія, хутчэй за ўсё, прадукцыяй мясцовай вытворчасці.
Асноўнымі цэнтрамі ўласнай вытворчасці кілімаў былі беларускія (Гродзенскі, Слонімскі, Нясвіжскі, Ашмянскі паветы), заходнеўкраінскія, у меншай ступені ўсходнепольскія тэрыторыі. Ткалі ў хатніх умовах, у рамесніцкіх майстэрнях, на магнацкіх і шляхецкіх дварах, фальварках, на мануфактурах, у прыватнасці на Карэліцкай, Слонімскай, Нясвіжскай, Слуцкай, на Каралеўскіх мануфактурах у Гродне.
У XVII — пачатку XIX стагоддзя мелі розныя назвы ў залежнасці ад характару выкарыстання: «гуня», «гунька», «дэрка», «коўдра», «коц», «дыван». Мелі рознае кампазіцыйнае вырашэнне: у гарызантальныя палосы, у клетку, з рапортнай пабудовай па тыпу каберцаў. На некаторых выяўлялі буеты кветак, вазоны, кошыкі з кветкамі, пейзажныя і сюжэтныя матывы, падобна як у шпалерах.
Сучасная тэхналогія
Са старажытных часоў тэхналогія вырабу практычна не змянілася. Ткуць кілімы на вертыкальных і гарызантальных станках. Вертыкальныя станкі ўяўляюць сабой драўляныя рамы з нацягнутымі ніткамі асновы, такія станкі дазваляюць майстрам ўручную, вельмі гнутка працаваць з лініямі і колерам малюнка, таму на рамах часцей ткуць жывапісныя кілімы з раслінным арнаментам і кветкавымі ўзорамі (на такіх жа станках ткалі французскія шпалеры, мільфлёры і габелены). Гарызантальныя механічныя і паўмеханічныя станкі больш зручныя для вырабу кілімаў з геаметрычным арнаментам.
Кілімы служаць упрыгажэннем інтэр’еру, падлогавымі і насценнымі пакрыццямі, ствараюць атмасферу хатняга цяпла і камфорту, з кілімаў шыюць мяшкі і сумкі, фрагменты кілімаў упрыгожваюць верхнюю вопратку і нават жаночыя аксэсуары і біжутэрыю.
Уплыў кілімаў на беларускае ткацтва
Імпарт і ўласная вытворчасць кілімаў, несумненна, аказалі ўплыў на фарміраванне мастацкай традыцыі рагачоўскіх, брагінскіх, лоеўскіх ручнікоў. Пытанне засваення беларускім народным тэкстылем кілімовых узораў і закладнога ткацтва неабходна разглядаць у шырокім гістарычным і сацыяльна-культурным кантэксце. Можна казаць пра тое, што беларускае і ўкраінскае народнае ткацтва творча перапрацавала мастацка-тэхналагічныя традыцыі кілімаў усходняй і мясцовай вытворчасці. З выкарыстаннем закладной тэхнікі і характэрных для кілімаў прыёмаў пабудовы арнаменту і матываў, народныя ткачы стварылі арыгінальны тып дэкаратыўнага прадмету сакральнага прызначэння, звязанага з хрысціянскай традыцыяй, — завеска, кілімавы ручнік для ўпрыгажэння абразоў. Паліхрамія, уласцівая ўсходнім кілімам, у ручніках была заменена традыцыйнай трыядай чырвонага, белага і чорнага колераў, якая ў народнай культуры мела сакральна-сімвалічнае значэнне.
Аляксей Пятровіч Ярмолаў
Аляксей Пятровіч Ярмолаў (Алексе́й Петро́вич Ермо́лов; 24 мая [4 чэрвеня] 1777, — 11 [23] красавіка 1861, ) — рускі ваеначальнік, дзяржаўны дзеяч і дыпламат, удзельнік многіх буйных войнаў, якія Расійская імперыя вяла з 1790- х па 1820-я. Генерал ад інфантэрыі (1818) з залічэннем па артылерыі (1837). Галоўнакіраўнік грамадзянскай часткай і памежнымі справамі ў Грузіі, Астраханскай і Каўказскай губернях; камандуючы Асобным Каўказскім корпусам (1816—1827). Аўтар мемуараў.
Узбярэжжа
Узбярэжжа — памежная паласа паміж сушай і морам, якая характарызуецца іх непасрэдным узаемным уплывам, размешчаная па абодва бакі берагавой лініі. Узаемны ўплыў сушы і мора выяўляецца ў рэльефе і ў клімаце.
Кліматычныя ўмовы ўзбярэжжа, як правіла, спрыяльныя для здароўя чалавека, таму многія ўзбярэжжы з’яўляюцца папулярнымі курортамі.
Элеанора Іванаўна Валіцкая
Элеанора Іванаўна Валіцкая (, г. Старыя Дарогі — 20 сакавіка 2019, г. Мінск) — Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
Біяграфія
У час Вялікай Айчыннай вайны была вывезена акупантамі на прымусовыя работы ва Усходнюю Прусію. Пасля вызвалення вярнулася на Старадарожчыну.
Працоўную дзейнасць пачала ў 1947 годзе ў калгасе «Сцяг камунізму» у вёсцы Горкі Старадарожскага раёна паляводам, затым звеннявой паляводчай брыгады.
З 1963 года і да выхаду на пенсію працавала ў жывёлагадоўлі: спачатку цялятніцай, затым больш як 30 год аператарам машыннага даення. Неаднаразова была пераможцай у раённым спаборніцтве. Першая ў Старадарожскім раёне дасягнула 4-тысячнага надою малака ад каровы.
Узнагароды
За шматгадовую добрасумленную працу, высокія паказчыкі па надоях малака ў 1976 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Узнагароджана двума ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі. Занесена ў Кнігу Народнай Славы раёна.
Daihatsu Applause
Daihatsu Applause (アプローズ ) — кампактны легкавы аўтамабіль японскай кампаніі Daihatsu. Вонкава выглядаў як звычайны седан, у той час як насамрэч меў кузаў ліфтбек — багажныя дзверы падымаюцца разам з заднім шклом.
Выпускаўся з 1989 па 2000 год. Пераемніка на экспартных рынках не было, на рынку Японіі заменены мадэллю Daihatsu Altis.
Гісторыя
У хуткім часе пасля дэбюту адбылася кампанія па адкліканні машын з-за праблем з аўтаматычнай трансмісіяй і генератарам. Пазней яшчэ адна — з-за праблем з тармазной сістэмай і паліўным бакам, з якім быў звязаны шэраг інцыдэнтаў з узгараннем аўтамабіля. Усё гэта адмоўна адбілася на рэпутацыі мадэлі і выклікала падзенне продажаў. Вытворца выправіў праблему ў 1990 годзе, падкрэсліўшы паляпшэнні змененай назвай — Applause θ (Theta). Таксама былі зроблены перамены ў лінейцы камплектацый аўтамабіля.
Гэта не прынесла належнага эфекту і для ажыўлення продажаў у ліпені 1992 года быў праведзены фэйсліфтынг: з'явілася новая пярэдняя маска з іншай рашоткай радыятара, павялічыліся памеры пярэдняга і задняга бампераў, змянілася форма задняга спойлера. Пазней назва аўтамабіля была вернута ў простае «Applause».
Мадэрнізацыя, аднак, не дапамагла ўжо састарэлай мадэлі — продажы з году ў год толькі пагаршаліся. У сакавіку 2000 года вытворчасць была завершана. Altis, якая з'явілася на ўнутраным рынку Японіі ў якасці пераемніка, не была ўласнай мадэллю, а з'яўлялася Toyota Camry Gracia выпусканай пад маркай Daihatsu. Замены на экспартных рынках прадстаўлена не было.
Апісанне
Daihatsu Applause — пяцідзверны ліфтбек з папярочна размешчаным рухавіком і пярэднім або поўным прывадам. Аўтамабіль аб'ядноўваў дызайн класічнага седана з практычнасцю пяцідзвернага хэтчбека: багажныя дзверы падымаюцца разам з заднім шклом. Каэфіцыент аэрадынамічнага супору кузава быў роўны 0,34.
Рухавік
Рухавік: Daihatsu HD, бензінавы, радны, чатырохцыліндравы, 16-клапанны, аб'ёмам 1,6 л. На аўтамабілі ўсталёўваліся дзве версіі гэтага рухавіка: HD-E з электронным упырскам паліва, або просты карбюратарны матор HD-F. У 1993 годзе выпуск машын з карбюратарам быў завершаны.
Трансмісія і хадавая частка
Прывад — пярэдні, але, акрамя таго, выпускалася мадыфікацыя з пастаянным поўным прывадам, у сістэме якога быў прадугледжаны галоўны вадкасны дыферэнцыял падвышанага трэння.
Падвеска — незалежная ўсіх колаў. Тып рулявога кіравання — «шасцярня-рэйка». Тормазы пярэднія дыскавыя вентыляваныя, заднія — барабанныя. Стандартны памер шын 185/60R14. У стандартную камплектацыю ўваходзілі ABS і гідраўзмацняльнік руля.
Камплектацыі
Першапачаткова прапанова для ўнутранага рынку складалася з чатырох версій камплектацый: «16L», «16X», «16Ri» і паўнапрываднай «16Zi». У 1990 годзе замест «16X» з'явілася версія «16Si», таксама дадалася найвышэйшая «Limited». Пасля мадэрнізацыі 1997 года ў шэрагу былі толькі дзве версіі: «SX» і «SL».
Applause MS-R
Daihatsu Applause MS-R — версія, мадыфікаваная нямецкім атэлье Oettinger. У дадатак да зменаў знешняга выгляду і шасі, на аўтамабіль быў усталяваны рухавік Daihatsu 1.6 HD-ET з турбанаддзіманнем. Матор атрымаў паветраны інтэркулер і алейны радыятар. Магутнасць павялічылася да 180 к.с. Аўтамабіль быў прадэманстраваны на аўтасалоне ў Эсэне ў 1989 годзе, аднак не выклікаў інтарэсу і таму не выпускаўся.
Applause Break
Бельгійская кампанія EBS (Ernst Berg Systems) у абмежаванай колькасці выпускала камплект для мадыфікацыі, які ператвараў мадэль ва ўніверсал. Замест багажных дзвярэй усталёўвалася надбудова, якая надавала ліфтбеку форму ўніверсала.
Прэм'ера адбылася ў 1991 годзе на аўташоў у Бруселі.
Раанок (востраў)
Раанок (Roanoke) — востраў у заліве Краатан каля ўзбярэжжа амерыканскага штата Паўночная Караліна. Вядомы тым, што на ім ў 1585 г. была заснавана першая англійская калонія на тэрыторыі Паўночнай Амерыкі.
Плошча - 46,48 км². Насельніцтва - 6 724 чал. (2000 г.)
Геаграфія
Клімат мяккі вільготны. Найбольш цёплы месяц — ліпень, калі тэмпература паветра вагаецца ад +18,8°C да +30,5°C. У студзені тэмпература ад -2,2°C да +7,7°C.
Гісторыя
Археалагічныя раскопкі на поўдні вострава паказалі, што першыя людзі з'явіліся на ім у архаічны перыяд, калі Раанок мог заставацца часткай кантынентальнай сушы. Змены ў культуры насельнікаў супадаюць са зменамі ў астатняй Паўночнай Караліне. Каля 1000 гадоў таму востраў занялі алганкіны, што жылі тут сезонна, здабывалі малюскаў, збіралі жалуды і арэхі, выраблялі вампумы. Англічане, якія адкрылі востраў у 1584 г., назвалі тубыльцаў раанок (ад алганкінскага Rawranoke, літаральна «белыя пацеркі») і ацэньвалі іх агульную колькасць ад 5 000 да 10 000 чалавек. Сучасныя даследчыкі адносяць тубыльцаў да народа секатан.
Канфлікты паміж Іспаніяй і Англіяй у другой палове XVI ст. прывялі да імкнення англічан стварыць свае калоніі ў Новым Свеце. У 1584 г. капітаны Артур Барлау і Філіп Адамс па загаду Уолтэра Рэйлі даследавалі заліў Краатан і прывезлі ў Англію двух выхадцаў з Раанока — індзейцаў Ванчэза і Мантэа. Пасля года жыцця ў Лондане яны вярнуліся на радзіму. У 1585 г. англічане прадпрынялі першую спробу каланізацыі Раанока, але з-за нястач і канфлікта з секатан перасяленцы былі вымушаны адмовіцца ад свайго намера і пакінуць востраў на судне Фрэнсіса Дрэйка.
У 1587 г. Джон Уайт з дапамогай Мантэа заснаваў новую калонію. Ён адбыў за харчамі, але з-за пагрозы іспанскай армады быў вымушаны затрымацца ў Англіі. Пасля вяртання ў 1590 г. ён знайшоў калонію закінутай. Лёс каланістаў застаўся невядомым. Пазней няўдалая спроба Джона Уайта стварыць англійскае паселішча атрымала назву «гісторыя закінутай калоніі». Секатан працягвалі займаць Раанок прыкладна да 1650 г., пакуль не былі выціснуты каланістамі з Джэймстаўна.
Сталае англійскае насельніцтва ўпершыню ўзгадваецца ў 1676 г. У 1776 г. Раанок разам з Паўночнай Каралінай увайшоў у склад ЗША. Падчас грамадзянскай вайны канфедэраты выкарыстоўвалі востраў як ваенную марскую базу. У лютым 1862 г. ваенныя сілы паўночных штатаў высадзілі на ім дэсант і захапілі яго. У 1863 г. на Рааноке быў створаны лагер для вызваленых рабоў, які праіснаваў да 1867 г. Частка сучасных астравіцян з'яўляецца нашчадкамі 300 чарнаскурых вызваленцаў, што засталіся пасля ліквідацыі лагера.
У 1870 г. на поўначы Раанока было заснавана паселішча Мантэа. У нашы дні яно з'яўляецца мясцовым адміністрацыйным цэнтрам. У 1936 г. на поўдні пасля будаўніцтва рыбаперапрацоўчага прадпрыемства ўзнікла паселішча Ванчэз. У 1924 г. быў пабудаваны мост, што злучыў Раанок з мацерыком.
У нашы дні Раанок — важны турыстычны цэнтр Паўночнай Караліны.
Мікрабіялогія
Мікрабіялогія — навука пра мікраарганізмы: бактэрыі, архебактэрыі, мікраскапічныя грыбы і водарасці, часта гэты спіс дапаўняецца найпростымі і вірусамі. Вывучае марфалогію, фізіялогію, біяхімію, генетыку, экалогію, філагенію мікраарганізмаў, іх пашырэнне, ролю ў прыродзе (у кругазвароце рэчываў, забруджванні і ачыстцы навакольнага асяроддзя, глебаўтвваральных, геахімічных і іншых працэсах), у жыцці і дзейнасці чалавека (у развіцці хвароб чалавека, жывёл і раслін, страваванні, тэхналагічных працэсах сельскагаспадарчай і прамысловай вытворчасці, утылізацыі адходаў і інш.). Распрацоўвае метады выкарыстання карысных мікробаў і барацьбы са шкоднымі (дыягностыкі, лячэння і прафілактыкі інфекцыйных хвароб, санітарнай ацэнкі і ачысткі асяроддзя і інш.).
Уключае бактэрыялогію, вірусалогію, пратысталогію.
Мікрабіялогія цесна звязана з альгалогіяй, протазаалогіяй, мікалогіяй, фітапаталогіяй, імуналогіяй, цыталогіяй, малекулярнай біялогіяй, генетыкай, біяхіміяй, эпідэміялогіяй, біятэхналогіяй і інш. Мае важнае значэнне для медыцыны, ветэрынарыі, сельскай гаспадаркі, мікрабіялагічнай, харчовай прамысловасці і інш.
Класіфікацыя
Паводле навуковых і практычных задач падзяляецца на
Гісторыя
Узнікненне апісальнай мікрабіялогіі звязана з пачаткам назіранняў і апісання мікробаў (А. Левенгук, 1683), фарміраванне мікрабіялогіі як навукі (2-я пал. 19 ст.) — з устанаўленнем мікробнай прыроды браджэння, гніення, інфекцыйных хвароб (Л. Пастэр), з распрацоўкай методыкі атрымання чыстых культур мікраарганізмаў і крытэрыяў выяўлення ўзбуджальнікаў хвароб (Р. Кох).
Вялікі ўклад у развіццё мікрабіялогіі зрабілі В. Л. Амялянскі, М. В. Беерынк, Э. А. Берынг, С. М. Вінаградскі, С. М. Вышалескі, Д. К. Забалотны, Дз. І. Іваноўскі, Б. Л. Ісачэнка, С. П. Костычаў, І. І. Мечнікаў, Л. С. Цанкоўскі, П. Эрліх, М. Ф. Гамалея, С. Кітазата, К. Б. Ніл, Э. Ру і інш.
Вязьмены
Вязьмены (Вязьмены) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Джыні (прэмія)
Прэмія «Джыні» (Genie Award, Prix Génie, літар. «геній») — галоўная нацыянальная кінапрэмія Канады. Прысуджаецца Канадскай акадэміяй кіно і тэлебачання. Першая цырымонія ўзнагароджання адбылася 20 сакавіка 1980 года. У 2012 годзе было анансавана, што прэміі «Джыні» и «» будуць аб’яднаны ў адну пад назвай, першае ўручэнне якой адбылося ў 2013 годзе.
Халодная зброя
Халодная зброя — зброя, выкарыстанне якой не звязанае з дзеяннем выбуховых рэчываў.
Першыя ўзоры з'явіліся яшчэ ў Каменным веку, і выкарыстоўваліся першапачаткова для палявання, пазней атрымаўшы і баявое выкарыстанне. Найбольшае развіцце халоднай зброі прыйшлося на перыяд Антычнасці і Сярэднявечча. Са з'яўленнем агнястрэльнай зброі роля халоднай пачала паступова зніжацца.
Ірэна Міхайлаўна Рагалевіч-Дутко
Ірэна Міхайлаўна Рагале́віч-Дутко́ (, в. Літоўе, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — 16 ліпеня 2020,, Нью-Джэрсі) — беларуская мастачка ў эміграцыі.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і Міхаля і Яфіміі Рагалевічаў, у якой было сямёра дзяцей. Пляменніца Н. Кудасавай. З 1944 года разам з бацькамі жыла ў Германіі. З 1950 года ў ЗША, дзе скончыла мастацкую школу ў, штат Пенсільванія.
Як дызайнер спецыялізуецца ў графіцы. Малявала таксама алеем, акварэллю. Аформіла шэраг выданняў Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку, брашур, каталогаў, календароў, праспектаў і інш. рэкламнай прадукцыі. Намалявала абразы для беларускай праваслаўнай царквы Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы, ікону Благавешчання для іканастаса царквы імя Жыровіцкай Маці Божай у Хайленд-Парку. Арганізатар і ўдзельнік традыцыйных мастацкіх выставак у г. Саўт-Рывер. Адказвала за мастацкую праграму беларускіх фестываляў у штаце Нью-Джэрсі (1976, 1977, 1979). Член кіраўніцтва Згуртавання беларускіх мастакоў і ўмельцаў у Саўт-Рыверы.
Разам з мужам Мікалаем Дутко яны забяспечылі вёрстку двухмоўнай кнігі Янкі Запрудніка «Беларускія фэстывалі й выстаўкі ў Нью-Джерсі. Палітычная інфармацыя моваю мастацтва (1948—2011 гг)».
Памерла 16 ліпеня 2020 года ў, штат Нью-Джэрсі. Пахаваная на беларускіх могілках царквы Св. Еўфрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы.
Сям’я
У шлюбе з Мікалаем Дутко мела дачку Тамару, у якой двое дзяцей.
Аляксандр Мікалаевіч Скіба
Аляксандр Мікалаевіч Скі́ба (Александр Николаевич Скиба; нар. ) — матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1993), прафесар (1994).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Гардзееўка Клінцоўскага раёна (Бранская вобласць Расіі). У 1972 годзе скончыў Навазыбкаўскі педагагічны інстытут. У 1972—1973 гадах праходзіў службу ў Савецкай Арміі. У 1973—1974 гадах працаваў настаўнікам матэматыкі ў школе сяла Дзяніскавічы Навазыбкаўскага раёна, у 1974—1975 гадах ў сяле Кацічы. З 1975 па 1976 год працаваў інжынерам-праграмістам на Бранскім аўтамабільным заводзе. У 1976—1986 гадах — малодшы навуковы супрацоўнік Гомельскага аддзялення Інстытута матэматыкі Акадэміі навук БССР, у якім скончыў аспірантуру ў 1981 годзе. З 1986 года А. М. Скіба на кафедры алгебры і геаметрыі факультэта матэматыкі і тэхналогій праграмавання Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны. У 1986—1994 гадах дацэнт, з 1994 года — прафесар. У 1996—2002 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій. Працы па тэорыі груп, універсальных алгебраў, тэорыі упарадкаваных мностваў і рашотак, тэорыі мультыкольцаў і інш. Распрацаваў рашотчатыя метады даследавання класаў алгебраў, метадычныя забеспячэнні шэрагу матэматычных дысцыплін.
Пад кіраўніцтвам А. М. Скібы падрыхтаваны 27 кандыдацкіх і 3 доктарскія дысертацыі.
Уваходзіць у склад рэдакцыйных калегій шэрагу айчынных і замежных часопісаў, у тым ліку «Advances of Group Theory and its Applications» (Італія), «Southeast Asian Bulletin of Mathematics» (Ганконг), «Mathematics and Mathematical Sciences» (Індыя), «Проблемы физики, математики техники» (Гомель). Уваходзіць у склад экспертнага савета па матэматыцы Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусіь, экспертнага савета па матэматыцы Рэспубліканскага Фонда Фундаментальных даследаванняў Рэспублікі Беларусь. З’яўляецца старшынёй савета па абароне кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый па матэматыцы пры Гомельскім дзяржаўным універсітэце.
Сярод апублікаваных прац:
Вясёлае (Акмолінская вобласць)
Вясёлае — сяло ў Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Весялоўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116441100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1105 чалавек (538 мужчын і 567 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 783 чалавекі (385 мужчын і 398 жанчын).
Кагнітыўныя навукі
Кагнітыўная навука — сінтэтычная, міждысцыплінарная навука аб мысленні і пазнанні. Часам лічыцца комплексам навук.
Ахоплівае наступныя навуковыя дысцыпліны:
NGC 3136B
NGC 3136B (іншыя абазначэнні — ESO 92-13, AM 1007-664, PGC 29597) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Рудольф I (курфюрст саксонскі)
Рудольф I ( — ) — першы курфюрст саксонскі. Атрымаў сан курфюрста ў 1355 годзе ў Празе ад імператара Карла IV за падтрымку ў барацьбе за імператарскую ўладу.
Юрый Трубніцкі
Юрый Трубніцкі (1680 (?) — 1747) — магілёўскі храніст, рэгент гарадской канцылярыі, лаўнік магілёўскі.
З 1725 года член Магілёўскага магістрата, з 1734 года рэгент гарадской канцылярыі. Напісаў адну з частак Магілёўскай хронікі (запісы пра падзеі 1701—1746 гадоў), якую ў 1747 годзе аб'яднаў з летапісам Т. Сурты. Асабліва падрабязна апісаў падзеі 1710-х гадоў перыяду Паўночнай вайны, намаляваў яскравыя вобразы гістарычных асоб таго часу. Пры складанні хронікі выкарыстаў успаміны сучаснікаў і ўдзельнікаў падзей, дакументальныя матэрыялы магілёўскага архіва, гісторыка-літаратурныя крыніцы. Апрача летапісу Сурты, уключыў у хроніку ананімны сатырычны памфлет «Карнавал іншаземны ў Польшчы», пасля хронікі змясціў «Гісторыю пра рэвалюцыю Шведскага і Дацкага каралеўстваў». Ю. Трубніцкі вылучаўся шырынёй поглядаў, юрыдычнай дасведчанасцю, смеласцю і сацыяльнай завостранасцю грамадскай пазіцыі, дэмакратызмам. Ягоная хроніка мае высокую літаратурную каштоўнасць.
Улька (прыток Лабы)
Улька (Улэжъый; Улька) — рака ў Рэспубліцы Адыгея Расіі, левы прыток Лабы (басейн Кубані). Вусце ракі раней знаходзілася за 48 км па левым беразе ракі Лаба, зараз яно губляецца ў заліўных палях ля хутара Вясёлы. Даўжыня ракі — 100 км, плошча вадазборнага басейна — 402 км².
Рухавік
Рухавік — прыстасаванне, якое пераўтварае які-небудзь від энергіі ў механічную работу. Таксама ўжываецца азначэнне мато́р, якім звычайна называюць электрарухавікі і рухавікі ўнутранага згарання (РУЗ).
Рухавікі падзяляюць на першасныя і другасныя. Да першасных адносяцца тыя, якія непасрэдна пераўтвараюць прыродныя энергетычныя рэсурсы ў механічную работу, а да другасных - якія пераўтвараюць энергію, якая выраблена або накоплена іншымі крыніцамі.
Да першасных рухавікоў (ПР) належаць ветравое кола, якое выкарыстоўвае энергію ветру, вадзяное кола і гіравы механізм - дзейнічаюць за кошт сілы гравітацыі, цеплавыя рухавікі, у якіх хімічная энергія паліва або атамная энергія пераўтвараецца ў іншыя віды энергіі. Да другасных рухавікоў (ДР) адносяцца электрарухавік або электраматор, пнеўмарухавік, гідрарухавік або гідраматор.
Першымі ПР былі парус і вадзяное кола. Ветразь выкарыстоўваецца ўжо болей 7 тысяч год. Воднае кола шырока выкарыстоўвалі ў старажытных ірыгацыйных сістэмах Егіпту, Кітаю, Індыі. Воднае і ветраное кола шырока выкарыстоўвалі ў сярэднявечнай Еўропе як асноўную энергетычную базу мануфактурнай вытворчасці.
Гісторыя
У сярэдзіне 17 ст. былі зроблены першыя спробы перайсці да машыннай вытворчасці, якія запатрабавалі стварэння рухавікоў, якія б не залежылі ад мясцовых крыніц энергіі (вады, ветру і інш.). Першым рухавіком, у якім выкарыстоўвалася хімічная энергія паліва была параатмасферная машына, створаная па праекце французскага фізіка Дэні Папена і англійскага механіка Томаса Северы. Гэтая машына не магла непасрэдна быць механічным прывадам, да яе дадавалася кола, якое вярцела вада, якая выціскалася парай з катла ў рэзервуар воданапорнай вежы. Кацёл то падаграваўся парай, то ахалоджваўся вадою: машына дзейнічала перыядычна. У 1763 расійскі механік Іван Іван Палзуноў вырабіў па свайму праекту стацыянарную паравую машыну бесперапыннага дзеяння. У яе былі два цыліндры, якія па чарзе напаўняліся парай, і таксама падавалі ваду ў вежу, але бесперапынна. Да 1784 англійскі механік Джэймс Уат стварыў больш дасканалую машыну, якую назвалі ўніверсальным паравым рухавіком. Уат з дзяцінства працаваў падручным на машыне Северы. Ад яго патрабавалася пастаянна пераключаць краны, праз якія падаваліся пара ў цыліндры і вада ў кацёл. Аднастайная праца падштурхнула Уата стварыць поршань двайнога ходу, аўтаматычную клапанную скрынку, а потым і цэнтрабежны засцерагальнік. У цыліндры машыны Уата быў цвёрды поршань, з кожнага боку якога па чарзе, аўтаматычна і бесперапынна, падавалася пара з катла. Поршань вярцеў праз крывашыпна-шатунную сістэму махавік, які забяспечваў плаўнасць ходу. Паравая машына магла ўжо быць прывадам для розных механізмаў і больш не мела патрэбы ў воданапорнай вежы. Вузлы, якія прыдумаў Уат, выкарыстоўваліся пасля ва ўсіх паравых машынах. Паравыя машыны ўдасканальвалі і ўжывалі для вырашэння розных тэхнічных задач: прывад станкоў, транспарт. У 1880 сумарная магутнасць паравых машын у свеце перавышала 26 млн. кВт.
У 1816 шатландскі святар Роберт Стырлінг прапанаваў рухавік знешняга згарання, які зараз называецца рухавіком Стырлінга. У ім рабочым целам быў газ (паветра ці іншы). Роберт Стырлінг ажыццявіў тэрмадынамічны цыкл, падобны на цыкл Северы ("да-Ўатаўскага"), але награванне і ахалоджванне адбывалася ў розных аб'ёмах машыны скрозь сценкі рабочых камер. Рухавік Стырлінга, як і ўвогуле ўсе рухавікі знешняга згарання могуць працаваць ад розных крыніц цяпла, але каэфіцыент карыснага дзеяння рухавіка Стырлінга адносна невялікі.
У другой палове 19 ст. была створана паравая турбіна. У 1889 шведскі інжынер Карл Густаў дэ Лаваль прапанаваў расшыральнае сапло і стварыў хуткаходную турбіну (да 3200 аб/хвіл). Незалежна ад яго, яшчэ ў 1884 англічанін Чарлз Алджэрон Парсан вырабіў першую прыдатную для прамысловага ўжывання рэактыўную турбіну, здольную вярцець судавы вінт. Паравыя турбіны пачалі выкарыстоўваць на марскіх суднах, а з пачатку 20 ст. на электрастанцыях.
Праект першага рухавіка ўнутраннага згарання (РУЗ) належыть Хрысціяну Гюйгенсу і прапанаваны яшчэ ў 17 ст. Цікава, што ў якасці паліва прапаноўвалася выкарыстоўваць порах, а сама ідэя была падказана артылерыйскай гарматай. Усе спробы Дэніса Папена пабудаваць дзеяздольную машыну на гэтым прынцыпе поспеху не мелі. Першы надзейна працуючы Рухавік унутранага згарання стварыў у 1860 французскі інжынер Эжэн Ленуар. Рухавік Ленуара працаваў на газавым паліве. Праз 16 год нямецкі канструктар Нікалас Ота стварыў больш дасканалы 4-тактны газавы рухавік. Удасканальваннем РУЗ займаліся шматлікія інжынеры і механікі. Напрыклад, у 1883 нямецкі інжынер Карл Бенц стварыў выкарыстаны ім у далейшым 2-тактны рухавік унутранага згарання. У 1897 яго суайчыннік Рудольф Дызель прапанаваў РУЗ з самазапальваннем рабочай сумесі ў цыліндры ад сціскання паветра, які быў пасля названы яго імем.
У 20 ст. рухавік унутранага згарання стаў асноўным рухавіком аўтамабільнага транспарту. У 70-я гады амаль 80 % сумарнай магутнасці ўсіх РУЗ даводзілася на транспартныя машыны. Паралельна ішло ўдасканальванне гідратурбін.
У першай палове 20 ст. стварылі новыя віды першасных рухавікоў: газавая турбіна, рэактыўны рухавік, а ў 1950-х гг. і ядзерная сілавая ўстаноўка.
У 1834 расійскі навукоўца Барыс Сямёнавіч Якобі стварыў першы прыдатны для практычнага карыстання электрарухавік сталага току. У 1888 сербскі студэнт і будучы вялікі вынаходнік Нікола Тэсла выказаў прынцып пабудовы двухфазных рухавікоў пераменнага току, а праз год расійскі інжынер Міхаіл Осіпавіч Даліва-Дабравольскі стварыў першы ў свеце трохфазны асінхронны электрарухавік, які стаў найбольш распаўсюджанай электрычнай машынай.
Пнеўмарухавікі і гідрамашыны
Пнеўмарухавікі і гідрамашыны працуюць ад сетак (балонаў) высокага ціску паветра або вадкасці, пераўтвараючы гідраўлічную (пнеўматычную) энергію ў механічную. Іх шырока выкарыстоўваюць у якасці выканаўчых механізмаў у розных прыстасаваннях і сістэмах (напрыклад, пнеўмалакаматывы, прыдатныя для працы ў выбуханебяспечных умовах). З дапамогай гідрамашын ажыццяўляецца прывад гусеніц трактараў і танкаў, рабочых частак бульдозераў і экскаватараў. Другасныя рухавікі маюць вялікую ролю ў тэхніцы, але іх магутнасць адносна невялікая.
Класіфікацыя
Рухавікі могуць выкарыстоўваць наступныя тыпы крыніц энергіі:
Атрыманую энергію рухавікі могуць пераўтвараць у наступныя тыпы руху:
Мадэст Кушарт
Мадэст Кушарт (кат. Modest Cuixart i Tàpies,,  — , Паламос) — каталонскі мастак, стрыечны брат Антоні Тапіеса.
Біяграфія
Скончыў Барселонскую акадэмію жывапісу. У 1948 увайшоў у групу Доу эль Сэт (кат. Dau al Set — Сёмая грань шасцігранніка), якую складалі Жуан Броса, Антоні Тапіес і інш.
Рухавік
Класіфікацыя
Некаторыя тыпы электраракетных рухавікоў:
Мадэст Кушарт
Біяграфія
У 1958 годзе яго персанальная экспазіцыя была прадстаўлена ў парыжскай галерэі Рэнэ Друэна, у 1959 годзе ён атрымаў першую прэмію на Біенале ў Сан-Паўлу, прыняў удзел у касельскай выставе documenta, у 1960 — у выставе іспанскага авангарда ў лонданскай галерэі Тэйт і музеі Гугенхайма.
З 1971 года жыў у Палафружэлі. Выставы яго работ праходзілі ў Парыжы, Мадрыдзе, Амстэрдаме, Токіа, Базелі, Мілане, Барселоне, Жэроне і інш. У 1988 годзе яго персанальныя экспазіцыі былі прадстаўлены ў Кобэ і Токіа.
Рухавік
Класіфікацыя
Рухавікі ўнутраннага згарання:
Мадэст Кушарт
Біяграфія
У 1998 годзе ў Палафружэле быў створаны Фонд Кушарта.
Рухавік
Класіфікацыя
Паветранна-рэактыўныя рухавікі:
Ракетныя рухавікі:
Тахтамукайскі раён
Тахтамукайскі раён (Тэхъутэмыкъуае район )  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Адыгея Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — аул Тахтамукай.
Геаграфія
Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Рэспублікі Адыгея. Агульная плошча тэрыторыі раёна складае 463,60 км².
Мяжуе з на ўсходзе з Тэўчэжскім раёнам Адыгеі, на поўначы па рацэ Кубані — з Краснадарскай гарадской акругай, на паўднёвым усходзе — з гарадской акругай горада Гарачы Ключ, на поўдні і захадзе — з Северскім раёнам Краснадарскага края.
Раён знаходзіцца ў раўніннай зоне рэспублікі. Рэльеф мясцовасці мае слабараздзелены і слабахвалісты характар на поўначы, які паступова пераходзіць на поўдні ва ўзгорыстую мясцовасць. Прасочваецца агульнае паніжэнне з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. У глебавым покрыве раёна найбольшае распаўсюджванне атрымалі вышчалачаныя чарназёмы.
Галоўнай воднай артэрыяй раёна з’яўляецца рака Кубань. На тэрыторыі раёна знаходзяцца вусці многіх яго левых прытокаў — Афіпс, Супс, Сухі Аўшэдз, Бзюк, Вошук, Уне-Убат, Чыбій, Чытук і інш. На тэрыторыі раёна размешчаны тры буйныя вадасховішчы — Шапсугскае, Кастрычніцкае і Шэнджыйскае. Нізоўе ракі Вошук таксама забруджана. Вадасховішчы звязаны паміж сабой і ракой Кубань, каналамі — Чыбійскі, Супсоўскі, Трахоўскі і інш. У наваколлях аула Старабжэгокай, у даліне ракі Кубань, размешчаны азёры — Бжэгокай.
Клімат на тэрыторыі раёна вільготны ўмераны, з адчувальным уплывам блізкасці Чорнага мора. Сярэднія паказчыкі тэмпературы паветра вагаюцца ад +24,0 °C у ліпені да 0 °C у студзені. Найбольш высокія тэмпературы паветра назіраюцца ў пачатку жніўня, а найбольш нізкія ў канцы студзеня ці ў пачатку лютага. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае каля 700 мм. Найбольшая колькасць ападкаў выпадае ў летні перыяд.
Амінакіслоты
Амінакіслоты (амінакарбонавыя кіслоты) — арганічныя злучэнні, у малекуле якіх адначасова ўтрымліваюцца карбаксільныя і амінныя групы.
Амінакіслоты могуць разглядацца як вытворныя карбонавых кіслот, у якіх адзін або некалькі атамаў вадароду замененыя на амінныя групы.
Мінорная амінакіслата — рэдкая амінакіслата, якая не ўваходзіць у склад 20 звычайных амінакіслот, з якіх складаюцца бялкі. Усе мінорныя амінакіслоты — вытворныя звычайных амінакіслот, напрыклад 4-оксіпралін, 5-оксізілін. Яны ўзнікаюць у складзе поліпептыду ў выніку ягонай мадыфікацыі.
Вуліца Якуба Коласа (Мінск)
Вуліца Якуба Коласа — вуліца ў Савецкім і Першамайскім раёнах Мінска. Адзін з галоўных гарадскіх радыюсаў. Названа ў гонар народнага паэта Беларусі Якуба Коласа (1882—1956).
Перасячэнні
Ідзе ад плошчы Якуба Коласа. Перасякаецца з вуліцамі:
На скрыжаванні з Валгаградскай вуліцай пераходзіць у Лагойскі тракт.
Міжнародная федэрацыя катоў
Міжнародная федэрацыя катоў (FIFe, Fédération Internationale Féline) — міжнародная арганізацыя гадоўлі і вывядзенні новых парод катоў. З’яўляецца адным з дзевяці членаў WCC — Сусветнага феліналагічнага кангрэса.
Мэты
Федэрацыя займаецца распрацоўкай і сцвярджэннем адзіных стандартаў для розных парод, а таксама правіламі правядзення выставак і конкурсаў катоў.
Прадстаўнікі нацыянальных саюзаў, якія ўваходзяць у FIFe, рэгулярна праводзяць сустрэчы, на якіх выпрацоўваюцца генеральныя лініі для старых і новых парод катоў. У той жа час кожны нацыянальны саюз мае права весці свой уласны рэгістр і выдаваць атэстаты, якія пацвярджаюць паходжанне катоў высакародных парод.
Гісторыя
Першы клуб па гадоўлі катоў з’явіўся ў 1887 годзе ў Вялікабрытаніі і зваўся Нацыянальны клуб катоў (National Cat Club). У 1922 годзе першы такі клуб з’явіўся ў Германіі.
Заснавальніцай FIFe з’яўляецца Маргерыта Равель, якая ў 1949 годзе ў Парыжы правяла сустрэчу трох клубаў: Каралеўскага таварыства катоў Фландрыі, Французскай федэрацыі катоў і Федэрацыі катоў Італіі. На гэтай сустрэчы яны неафіцыйна аб’ядналіся ў FIFE. Федэрацыя была афіцыйна створана ў горадзе Гент (Бельгія) 10 снежня 1950 года. На адкрыцці ўдзельнікі атрымалі статуэтку ў форме кошкі з ружовага пясчаніку, якія стварыў скульптар Жан Мартэль.
У 1949 годзе да FIFE далучылася Федэрацыя катоў Швейцарыі, у 1950 — Клуб сяброў катоў Аўстрыі, у 1951 — 1-шы Нямецкі саюз аднаўлення парод катоў. У 1972 годзе ў Федэрацыю ўступае першы нееўрапейскі Нацыянальны саюз, Бразільскі клуб катоў, пасля чаго Федэрацыя ператварылася з еўрапейскай у сусветную, назва змянілася з FIFE на FIFe.
Удзельнікі
У 2009 годзе ў федэрацыі налічваецца 42 нацыянальных феліналагічных саюза з 40 краін.
Камісарава (Веліжскі раён)
Камісарава (Комиссарево) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ілоу
Ілоу (挹婁) — старажытны народ або група народаў, якая насяляла горныя раёны на паўночным усходзе сучаснага Кітая, поўдні Прыморскага края Расіі і поўначы Карэі.
Паходжанне ілоу не вядома. Магчыма, што былі палеазіятамі, блізкімі да продкаў айнаў і ніўхаў, або сваякамі карэйцаў ці тунгуса-маньчжурскіх народаў. У кітайскіх пісьмовых крыніцах ілоу ўзгадваюцца з пачатку нашай эры. З III ст. - пад назвай сушэнь.
Займаліся жывёлагадоўляй, паляваннем, земляробствам і ткацтвам. У IV ст. перайшлі да конегадоўлі. Умелі будаваць лодкі і нават займаліся пірацтвам. Улетку ілоу нападалі на плямёны, што жылі на берагах Японскага мора, і па рэках пранікалі ва ўнутраныя раёны. Ілоу лічыліся выдатнымі стралкамі з лукаў, апісваліся як цягавітыя воіны. У пашане сярод іх былі мужныя мужчыны. Крадзяжы караліся смерцю, таму адзін аднаго не падманвалі. Спадчына пераходзіла па мужчынскай лініі.
Жылі вялікімі сем'ямі ў заглыбленых зямлянках. Ілоу не мелі пісьма, дамовы заключалі вусна, вопраткі амаль не ведалі, узімку шаравалі цела свіным салам, карысталіся скурамі жывёл. Валасы запляталі. Жалеза і соль не здабывалі. Навершы стрэл рабілі з каменю. У Кітаі былі вядомы футры і яспіс з земляў ілоу.
З IV - V стст. назва ілоу паступова выціскаецца назвай махэ. У VIII ст. увайшлі ў склад дзяржавы Бахай, пасля чаго перасталі ўзгадвацца як самастойны народ.
Кава
Кава, кофе — напой, прыгатаваны з молатых абсмажаных зярнят (насення) кафейнага дрэва. Змяшчае кафеін, каля 40-70 мг на 100 г напітку. У грашовым выражэнні, кава — другі, паводле аб’ёмаў гандлю, на сусветным рынку від сыравіны пасля нафты.
Слова «кава» паходзіць з арабскага Qah’wa, скажонага турэцкага Kahve, якое першапачаткова азначала віно ці іншы ап’яняльны напой. Гістарычна ўпершыню фармакалагічныя ўласцівасці кавы былі выяўлены напэўна ў IX ст. на паўднёвым захадзе Эфіопіі, у вобласці Кафа (Kaffa), з чаго, пэўна, паходзіць назва кавы ў некаторых еўрапейскіх мовах (англ. coffee, фр. café, ням. Kaffee, руск. кофе'').
Гісторыя
Першапачаткова зерне кафейнага дрэва ўжывалі цэлым, жавалі, або душылі і змешвалі з малаком ці тлушчам. З XII ст. пачалі рабіць напітак з сырога зерня, а пазней — з абсмажанага.
У XV ст. у Стамбуле быў адкрыты першая спецыялізаваная крама кавы, а ў XVI ст. — першая публічная кавярня.