cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Японскія астравы
Насельніцтва
Японскі архіпелаг — адно з самых шчыльна населеных месцаў на Зямлі. Паводле ацэнкі 2013 г., на ім жыло 127 253 075 чал. (334,5 чал./км²). Этнічны склад насельніцтва амаль аднародны. 99,4% ад усіх насельнікаў Японіі — гэта карэнныя жыхары, японцы. Карэнным этнасам Хакайда таксама з'яўляюцца айны. На астравах Агасавара жывуць еўрапейска-палінезійскія крэолы. Невялікую частку гарадскога насельніцтва прадстаўляюць выхадцы з іншых краін, пераважна карэйцы.
Марыупаль
З 20 мая 2022 года Марыупаль знаходзіцца пад поўнай расійскай акупацыяй.
Назва
Сучасная назва ўтворана з асабістага імя Марыя і грэчаскага слова поліс (πόλις — «горад») і значыць «Горад Марыі», у гонар Марыі Фёдараўны — спадчынніцы расійскага імператарскага прастола.
Гісторыя
Марыупаль быў заснаваны ў XVI стагоддзі як казацкі вартавы пост («зымовнык») спачатку пад назвай «Дамаха», а пазней як казацкая крэпасць пад назвай «Кальміўс» (па назве размешчанай тут ракі). У 1611 годзе стаў адміністрацыйным цэнтрам «Кальміўскай Паланкі» — адміністрацыйнай адзінкі ўкраінскіх казакоў.
З 1774 года тэрыторыя сучаснага горада стала належыць Расійскай Імперыі, згодна з Кючук-Кайнарджыйскім мірным дагаворам. У 1778 годзе тут быў заснаваны першы на тэрыторыі сучаснага Данбаса горад — Паўлаўск, з’явілася першая царква. Праз год расійскі царскі ўрад вырашыў перасяліць сюды 18408 грэкаў з Крыма. Перасяленнем грэкаў з Крыма кіраваў мітрапаліт Ігнат, які затым доўгі час кіраваў горадам. З 29 верасня 1779 года горад мае цяперашнюю назву — Марыупаль.
Доўгі час Марыупаль з’яўляўся месцам выключнага пражывання грэкаў, развіваўся як буйны цэнтр гандлю і рыбнай лоўлі. У XIX стагоддзі горад стаў цэнтрам Марыупальскага павета — адміністрацыйнай адзінкі Расійскай Імперыі.
У 1882 годзе пабудавана чыгунка, якая злучыла Марыупаль з Данецкам. 29 жніўня 1889 года адкрыты марскі порт. Пачала развівацца цяжкая прамысловасць — 1 лютага 1897 года пабудаваны завод Нікапаль-Марыупальскага горнага і металургічнага таварыства, а ў 1899 пабудаваны завод «Рускі Провіданс» (цяпер гэтыя два заводы ўваходзяць у склад Марыупальскага металургічнага камбіната імя Ілліча). Да 1920 года горад стаў адным з найбуйнейшых металургічных цэнтраў дзяржавы.
Савецкая ўлада ў горадзе была ўстаноўлена 30 снежня 1917 года ў выніку ўзброенага паўстання, але практычна без ахвяр. З 7 сакавіка 1923 года па 27 лютага 1932 года горад быў цэнтрам Марыупальскай акругі — адміністрацыйнай адзінкі Украінскай ССР, а з 17 ліпеня 1932 года ўвайшоў у склад Сталінскай вобласці. У савецкі перыяд гісторыі горада Марыупаль значна павялічыўся, насельніцтва горада павялічылася больш чым у дзесяць разоў, з’явіліся першыя шматпавярховікі, унутрыгарадскі транспарт (трамваі і тралейбусы), з’явіліся новыя прамысловыя прадпрыемствы, у тым ліку металургічны завод «Азоўсталь» (11 жніўня 1933 года), коксахімічны завод «Маркохім» (27 верасня 1935 г.) і машынабудаўнічы завод «Азоўмаш» (28 красавіка 1958).
Вялікія страты горад панёс у выніку галадамораў 1921—1922, 1932—1933, 1946—1947 гадоў, сталінскіх рэпрэсій 1933 і 1937 гадоў, генацыду грэчаскага народа сіламі НКУС у 1937 годзе, а таксама ў часы Другой сусветнай вайны і нямецкай акупацыі горада ў 1941—1943 гг. Аднак жыхары Марыупаля хутка аднавілі разбураныя падчас вайны заводы і жылыя кварталы горада. З 22 кастрычніка 1948 года па 13 студзеня 1989 года горад меў назву Жданаў (у гонар савецкага палітычнага дзеяча).
Расійска-ўкраінская вайна
Увесну 2014 года ў Марыупалі адбывалася процістаянне прарасійскіх элементаў і ўкраінскіх сілавікоў. Урэшце, горад застаўся падкантрольным Украіне.
24 студзеня 2015 года ў выніку абстрэла горада сіламі ДНР загінула 30, паранена 97 чалавек.
З 1 сакавіка 2022 года горад знаходзіўся ў блакадзе расійскіх войскаў. Паводле звестак Марыупальскага гарсавета, на 14 сакавіка колькасць загінулых мірных жыхароў у сувязі з расійскім уварваннем ва Украіну складала больш за 2300 чалавек. Расійскія войскі выкарыстоўвалі акружную тактыку, каб заблакіраваць дастаўку гуманітарнай дапамогі жыхарам горада.
Расійская армія падчас блакады горада неаднаразова праводзіла авіяўдары па цывільных аб’ектах, сярод іх удар па радзільнаму дому № 2, а гэтак жа ўдар па драматычнаму тэатру 16 сакавіка, які выкарыстоўвалі ў якасці прытулку мірных жыхароў і бежанцаў.
10 красавіка, больш чым праз месяц пасля пачатку ўварвання, расійскім войскам удалося цалкам акружыць апошніх украінскіх вайскоўцаў на тэрыторыі завода «Азоўсталь», які меў складаную сістэму глыбокіх падземных сховішчаў і камунікацый. Дзеянні расійскіх войскаў на тэрыторыі «Азоўсталі» выклікалі гуманітарную катастрофу: украінскія вайскоўцы, якія апынуліся замкнутымі ў падзямеллях комплексу разам з цывільнымі, адчувалі востры недахоп вады, ежы, лекавых сродкаў, боепрыпасаў.
З 20 мая 2022 года Марыупаль знаходзіцца пад поўнай расійскай акупацыяй.
Насельніцтва
Насельніцтва Марыупаля складае 440 367 чалавек (2019). Максімальная колькасць насельніцтва — 529.000 чалавек назіралася ў 1989 годзе.
Нацыянальны склад: украінцы каля 48 %, рускія — 43 %, грэкі — 7 %, а таксама беларусы, яўрэі, армяне, балгары і іншыя народы.
Абсалютная большасць насельніцтва (каля 87 %) размаўляе на рускай мове, украінскай мовай карыстаецца менш за 10 % насельніцтва. Адметнай асаблівасцю горада з’яўляюцца мясцовыя грэчаскія мовы (мовы «грэкаў Прыазоўя»): румейская мова (грэка-элінская) і ўрумская мова (грэка-татарская). На мясцовых грэчаскіх мовах размаўляюць 2 % насельніцтва.
Прамысловасць
У горадзе маецца вялікая колькасць буйных прамысловых прадпрыемстваў, у тым ліку найбуйнейшае прадпрыемства Данбаса — Марыупальскі металургічны камбінат імя Ілліча, а таксама металургічны завод «Азоўсталь», машынабудаўнічы завод-гігант «Азоўмаш», суднарамонтны завод, прадпрыемствы хімічнай, коксахімічнай, харчовай і лёгкай прамысловасці. Найбуйнейшыя транспартныя прадпрыемствы: гандлёвы марскі порт, аэрапорт, чыгуначны вакзал, аўтавакзалы і ўнутрыгарадскі транспарт (трамвай, тралейбус, аўтобус, маршрутныя таксі).
Адміністрацыйны падзел
Марыупаль падзяляецца на чатыры адміністрацыйных раёны з колькасцю насельніцтва больш за 100 000 чалавек: Цэнтральны (самы вялікі па насельніцтве), Кальміўскі, Левабярэжны, Прыморскі. Акрамя таго, гарадскім уладам падпарадкаваныя побач размешчаныя пасёлкі: Сартана, Стары Крым і Талакоўка.
Кіраўніцтва
Жыццём горада кіруе гарадскі савет Марыупаля, які складаецца з 76 дэпутатаў. На чале гарадскога савета знаходзіцца мэр горада («гарадскі галава»). У 1998 годзе мэрам горада быў Юрый Хатлубей. Раней абсалютная большасць дэпутатаў прадстаўлялі палітычную Партыю рэгіёнаў Украіны, меліся таксама дэпутаты камуністычнай, сацыялістычнай і іншых партый.
Архітэктура
Цэнтральная частка горада прадстаўлена пераважна пяціпавярховымі дамамі. Новыя жылыя кварталы, забудаваныя дамамі ў 10 і 12 паверхаў, размешчаны па перыферыі і ўдалечыні ад прамысловых прадпрыемстваў. Каля паловы жылой забудовы прыходзіцца на аднапавярховыя сядзібныя хаты. Значная тэрыторыя занята прамысловымі прадпрыемствамі.
Экалогія
Марыупаль з’яўляецца адным з самых забруджаных гарадоў Украіны з-за вялікай колькасці выкіданых прамысловых газаў і пылу. Самай вялікай крыніцай забруджвання экалогіі з’яўляюцца металургічныя і коксахімічныя прадпрыемствы. Цэнтральная частка горада размешчана на шляху ветру ад металургічнага завода «Азоўсталь», пабудаванага ў 1933 годзе ў самым цэнтры горада на беразе Азоўскага мора. Акрамя таго, важнай крыніцай забруджвання з’яўляецца перагрузка небяспечных грузаў у марскім порце.
Адукацыя
У Марыупалі знаходзяцца каля шасцідзесяці школ, некалькі тэхнікумаў, каледжаў, ліцэяў.
Вышэйшыя навучальныя ўстановы:
Культура
У горадзе маецца рускі драматычны тэатр, мноства кінатэатраў, забаўляльных цэнтраў, тры музеі і выставачныя залы. Выпускаюцца дзясяткі газет, маецца 4 тэлекампаніі.
Спорт
Марыупаль з’яўляецца спартыўным цэнтрам рэгіёна: моцная школа бокса, грэка-рымскай барацьбы, маюцца футбольныя, ватэрпольныя і баскетбольныя каманды, якія ўдзельнічаюць у чэмпіянатах Украіны. У горадзе дзейнічаюць лядовы комплекс «Айсберг» (парк імя Пятроўскага), плавальны басейн «Няптун» (праспект Металургаў), гарналыжны спуск «Аляска» (штучны), стадыёны «Ільічавец», «Азоўсталь» і іншыя.
Ахова здароўя
Спіс дзяржаўных бальніц (2021):
Славутасці
Асноўныя славутасці горада: краязнаўчы і мастацкія музеі (вул. Георгіеўская), парк «Гарадскі сад», луна-парк «Экстрым-Парк», плавальны басейн «Няптун» (праспект Металургаў), гарадскія марскія пляжы, старая ваданапорная вежа (вуліца Варганава), жылыя дамы са шпілямі і будынак тэатра (Тэатральная плошча), палац культуры «Маладзёжны» (вуліца Харлампіеўская), корпус Індустрыяльнага тэхнікума (вуліца Георгіеўская), помнікі Уладзіміру Высоцкаму, Архіпу Куінджы (нарадзіўся ў Марыупалі), мітрапаліту Ігнату, Тарасу Шаўчэнку. Таксама ёсць праваслаўныя і мусульманскія храмы. Побач з горадам размешчаны запаведнікі «Каменныя магілы» і «Хамутоўскі стэп» з унікальнай мясцовай флорай і фаўнай.
NGC 3314A
NGC 3314A (іншыя абазначэнні — ESO 501-46, IRAS10348-2725, MCG -4-25-41, PRC D-48, AM 1034-272, PGC 31531) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Арман (мастак)
Арман, сапраўднае імя — Арман П’ер Фернандэс (фр. Arman, Armand Pierre Fernandez;,  — , ) — французскі і амерыканскі мастак, калекцыянер, адзін з заснавальнікаў новага рэалізму.
Садырбай
Садырбай — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Арыкцінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Каргалжын. Код КАТА — 116035400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 114 чалавекі (51 мужчына і 63 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 60 чалавек (29 мужчын і 31 жанчына).
Арман (мастак)
У 1953 годзе, пасля заканчэння ваеннай службы ў Індакітаі, вяртаецца ў Ніцу, жэніцца з Эліян Радзіг (кампазітар; развяліся ў 1971) і працягвае маляваць, пры гэтым схіляючыся ўсё больш да абстракцыянізму. У гэты час знаходзіцца пад моцным уплывам творчасці Сержа Палякова, Джэксана Полака і Курта Швітэрса. У 1956 годзе адбылася першая выстава прац Армана, у Парыжы. У 1957—1958 гады мастак падарожнічае па Турцыі, Афганістане і Іране.
З 1959 года Арман пакідае жывапіс амаль на 30 гадоў.
У 1971 годзе Арман стварае аб’екты з поліэстэру і плексігласа, у 1975 годзе наведвае Егіпет, у 1978 годзе ўстанаўлівае буйнафарматныя скульптуры ў Дыжоне і Дзірбарне (штат Мічыган, ЗША). У 1979 годзе здзяйсняе паездкі ў КНР і СССР.
У 1988 годзе Арман вяртаецца да жывапісу і стварае 13 палотнаў — ілюстрацый да паэзіі Арцюра Рэмбо (знаходзяцца ў парыжскім цэнтры Жоржа Пампіду). У яго творчасці гэтага часу злучаюцца абстрактны экспрэсіянізм і «новы рэалізм». У 1991 годзе ствараецца серыя партрэтаў вялікіх кампазітараў — ад Баха да Бартака, выкананая з музычных інструментаў, найбольш тыповых для кожнага кампазітара.
Вольга Міхайлаўна Іпатава
Во́льга Міха́йлаўна Іпа́тава (нар., , Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларуская пісьменніца, перакладчыца, грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзілася ў гарадскім пасёлку Мір Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці ў сям’і служачых. Пасля смерці маці выхоўвалася ў дзіцячым доме (1956—1961). У 1961 годзе скончыла ў Гродне сярэднюю школу № 7 і паступіла на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1963 г. перавялася на завочнае аддзяленне (скончыла ў 1967).
Працавала настаўніцай у вёсцы Руба на Віцебшчыне, таваразнаўцам у Віцебскім абласным кнігагандлі (1964), інструктарам, загадчыкам сектара ў Гродзенскім гаркаме камсамола (1965—1968), рэдактарам на абласной студыі тэлебачання (1968—1970). У 1970—1973 гг. — літсупрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва», затым літкансультант газеты «Чырвоная змена». У 1975—1978 гг. — аспірантка Літаратурнага інстытута ў Маскве. У 1978—1979 зноў працавала літкансультантам у «Чырвонай змене». У 1985—1989 гг. — галоўны рэдактар літаратурна-драматычных перадач Беларускага тэлебачання. З 1989 года — загадчык аддзела, з 1990 года — намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Спадчына».
У 1991—1995 гг. Вольга Іпатава была галоўным рэдактарам газеты «Культура». З 1998 да 2001 года — намеснікам старшыні, а з 2001 да 2002 года — старшынёй Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Узнагароды
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны», медалямі Францыска Скарыны і 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, з’яўляецца лаурэатам прэміі імя Барыса Кіта (2003), «Залаты апостраф» (2006, за аповесць «Апошняя ахвяра свяшчэннага дуба»), прэміі імя Міколы Ганька (2009, за «вялікую асветніцкую працу і прапаганду духоўных дасягненняў беларускай эміграцыі ў Канадзе») і інш. З’яўляецца ганаровым акадэмікам Міжнароднай акадэміі навук «Еўразія».
Творчасць
Друкуецца з 1959 года. Аўтар зборнікаў вершаў «Раніца» (1969), «Ліпеньскія навальніцы» (1973), «Парасткі» (1976), «Крыло» (1976, на рускай мове), зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Вецер над стромай» (1977, расійскае выданне, Масква, 1980, адзначана на Усесаюзным конкурсе імя М.Горкага, 1981), «Дваццаць хвілін з Немезідай» (1981), «Перакат» (1984), «Агонь у жылах крэменю» (1989), «Чорная княгіня» (1989), «За морам Хвалынскім» (1989), кніжак для дзяцей «Снягурка» (1974), «Казка пра Паўліна» (1983). Напісала тэлеп’есу «Давыд Гарадзенскі» (пастаўлена ў 1988).
У 1996 годзе выдадзена кніга «Паміж Масквой і Варшавай», у 2002 годзе выйшла трылогія «Альгердава дзіда» («Залатая жрыца Ашвінаў», «Вяшчун Гедыміна», «Альгердава дзіда») і інш.
Творы Вольгі Іпатавай пераведзены на рускую, англійскую, нямецкую, узбекскую, балгарскую, польскую, славацкую, чэшскую мовы, а таксама на мову хіндзі.
Акрамя таго, Вольга Іпатава выступае ў друку з крытычнымі артыкуламі і публіцыстычнымі нататкамі, перакладае на беларускую мову творы рускіх, літоўскіх, украінскіх, узбекскіх, армянскіх пісьменнікаў, займаецца грамадскай дзейнасцю.
Бібліяграфія
«Раніца». Зборнік вершаў. 1969 г.
«Ліпеньскія навальніцы». Зборнік вершаў. 1973 г.
«Парасткі». Зборнік вершаў. 1976 г.
«Вецер над стромай». Зборнік аповесцей і апавяданняў. 1977 г.
«Дваццаць хвілін з Немезідай». Зборнік аповесцей і апавяданняў. 1981 г.
«Казка пра Паўліна». Кніга для дзяцей. 1983 г.
«Перакат». Зборнік аповесцей і апавяданняў. 1984 г.
«Давыд Гарадзенскі». Тэлеп'еса. Пастаўлена ў 1988 г.
«За морам Хвалынскім». Зборнік аповесцей і апавяданняў. 1989 г.
Манцэвіч
Манцэвіч — прозвішча.
Жан Лемааль
Жан Лемааль (Jean Le Moal;, Аўтон-дзю-Перш, Францыя — , Шыі-Мазарэн, Францыя) — французскі жывапісец, тэатральны дэкаратар і скульптар. Адзін з найважнейшых прадстаўнікоў абстрактнага жывапісу пасля Другой сусветнай вайны.
Правёў дзяцінства ў дэпартаменце Ардэш і часта ездзіў у Брэтань. У 1923 годзе паступіў у сярэднюю школу Ансі. З 1926 года вучыўся ў Школе вытанчаных мастацтваў у Ліёне. Ён наведваў музеі, займаўся жывапісам і літаратурай Элі Фора.
У 1929 годзе пераехаў у Парыж. Там ён вывучаў мастацтва Поля Сезана, Ле Карбюзье, сучасныя плыні кубізму і фавізму і творчасць Атона Фрыеза, Амедэа Мадыльяні, Хаіма Суціна і Андрэ Дэрэна. У Луўры ён капіяваў карціны розных эпох.
Пачаў вучыцца ў Акадэміі Манпарнаса. У 1931 годзе ён пазнаёміўся з Альфрэдам Манесье, а ў 1935 годзе з Жанам Бертолем. З абодвума ён сябраваў. Разам з Альфрэдам Манесье паступіў у Акадэмію Рэнсана разам з Ражэ Бісьерам. Разам з Эцьенам Мартэнам і Франсуа Сталі Лемааль займаўся скульптурай.
Рубаі
Рубаі́ — чатырохрадковік у паэзіі народаў Блізкага і Сярэдняга Усходу з рыфмоўкай ааба (радзей — аааа). Вершаваны памер рубаі разнастайны, можа мець больш за 20 варыянтаў. Вершы гэтыя вызначаюцца паглыбленай філасофскай развагай, лірычным роздумам. Лепшым майстрам рубаі лічыцца персідска-таджыкскі паэт Амар Хаям (XI ст.).
Летыцыя Рамаліна
Марыя Летыцыя Рамаліна (Maria Letizia Ramolino, 24 жніўня 1750 года, Аяча — 2 лютага 1836, Рым) — маці Напалеона Банапарта, якая перажыла яго на 15 гадоў.
Біяграфія
Ураджэнка Аяча, Летыцыя паходзіла з высакароднага сямейства генуэзскага паходжання. У 14 гадоў была выдадзена замуж за юрыста Карла Буанапартэ. У іх нарадзілася 13 дзяцей, з якіх да сталага ўзросту дажылі 5 сыноў і тры дочкі:
У 1769 годзе Корсіка перайшла пад кантроль Францыі, аднак Летыцыя так і не вывучыла французскай мовы. У 1785 годзе заўдавела і праз 8 гадоў вымушана была з дзецьмі перабрацца на мацярык, у Марсель.
Пасля каранацыі Напалеона (на якой яна прысутнічаць не пажадала ) ён дараваў Летыцыі тытул «Мадам Маці Імператара» (Madame Mère de l’Empereur) і падарыў маёнтак Пон-сюр-Сен пад Парыжам. Нягледзячы на велізарны стан, Мадам-маці, якая пражыла столькі гадоў на грані галечы, адрознівалася скупасцю, французскімі справамі не цікавілася і рэдка бывала пры двары.
Пасля звяржэння сына бегла з братам, кардыналам Фешам, у Рым, дзе і правяла астатак жыцця, амаль пазбавіўшыся зроку, у палацца Банапартэ на плошчы Венецыі. Яе рэшткі па загаду Напалеона III былі перавезены з Італіі ў Аяча.
Георг Гейм
Георг Гейм (Georg Heym;, Гіршберг, Ніжняя Сілезія — , ) — нямецкі пісьменнік, паэт і драматург. Разам з Эрнстам Штадлерам і Георгам Траклем з’яўляецца ключавой постаццю ранняга экспрэсіянізму.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і юрыста Германа Гейма. Вывучаў права ў Вюрцбургу і Берлінскім універсітэце імя Гумбальта. Некаторы час хацеў стаць ваенным і спрабаваў уступіць у Эльзаскі пяхотны полк, але дазвол прыйшоў толькі пасля смерці паэта. Разам з паэтам Эрнстам Бальке патануў на рацэ Хафель, катаючыся на каньках.
Творчасць
Пачаў пісаць з 12 гадоў (навелы, драмы). Пры жыцці паэта быў выдадзены толькі адзін яго паэтычны зборнік пад назвай «Вечны дзень» (1911). Два наступныя паэтычныя зборнікі — «Umbra Vitae» (падрыхтаваны Геймам) і «Нябесная трагедыя» — былі выдадзеныя пасмяротна, як і зборнік навел «Злодзей». У 1933 годзе кнігі Гейма як прыналежныя да «дэгенератыўнага мастацтва» — экспрэсіянізму — былі спалены разам з многімі іншымі. Поўны збор твораў Гейма быў выдадзены ў 1960-х гадах.
Катэхізіс Сымона Буднага
«Катэхізіс» (Катихисісъ) — кніга кароткіх пытанняў і адказаў на хрысціянскую тэматыку, выдадзеная 10 чэрвеня 1562 года ў Нясвіжы філосафам і дзеячом рэфармацыйнага руху Сымонам Будным і кальвінісцкім прапаведнікам Лаўрэнцем Крышкоўскім.
Катэхізіс перавыдаваўся тройчы. Першы раз у Стакгольме ў 1628 годзе, наступныя разы — у Мінску ў 2005 і 2012. Дагэтуль бібліятэкі Беларусі не мелі ніводнага асобніку гэтай кнігі, і з творам маглі пазнаёміцца толькі даследчыкі ў аддзеле рэдкай кнігі Нацыянальнай бібліятэкі, і толькі з яго ксеракопіяй.
Гісторыя
Ідэяй адукацыі «простых людзей» Сымон Будны захапіўся ў 1560 годзе ў часе працы на пасадзе прапаведніка ў Клецку. Сумесна з нясвіжскім прапаведнікам Мацеем Кавячынскім, яго братамі, кальвінісцкім прапаведнікам Лаўрэнціем Крышкоўскім Будны заснаваў у Нясвіжы друкарню. Грашовую дапамогу на яе ўтрыманне аказалі Мікалай Радзівіл «Чорны» і будучы канцлер вялікі літоўскі Астафій Валовіч. На загад апошняга з Вільні былі перавезеныя шрыфты Францыска Скарыны, што паскорыла з'яўленне «Катэхізіса» ўжо ў чэрвені 1562 года.
Змест
У сваёй прадмове да «Катэхізіса» Сымон Будны адзначае, што яго кніга выдаецца не толькі з асветніцкіх мэтаў:
Ён заклікае феадалаў, найперш маладых князёў Радзівілаў, шанаваць тагачасную беларускую мову і клапаціцца аб развіцці культуры, адукацыі і кнігадрукавання:
Пісьменнік-палеміст рашуча асуджае імкненне Рэчы Паспалітай вывесці з ужытку «рускую мову» (старабеларускую мову) і замяніць яе польскай. Акрамя выкладаў асобных палажэнняў хрысціянскага веравучэння, у кнізе ўзнімаліся такія актуальныя для таго часу праблемы, як грамадзянскія абавязкі чалавека, адносіны да дзяржаўных пасад, права валодання зямельнай уласнасцю, стаўленне хрысціян да войнаў і інш.
Фанетыка
Сярод адметных фанетычных рысаў беларускай гаворкі, якія Будны адным з першых свядома адлюстраваў у сваім творы, можна адзначыць:
Лексіка
Значную моўную адметнасць уяўляе і слоўнікавы склад, асновай якога з’яўляецца ўласнабеларуская лексіка, да якой належаць як агульнаславянскія словы, што існуюць і ў сучаснай беларускай мове, так і шматлікія новаўтварэнні, якія ўзніклі на глебе самастойнага існавання беларускай мовы.
Даследчык мовы твораў С. Буднага акадэмік Аркадзь Жураўскі, у прыватнасці, адзначае наступныя асаблівасці лексічнага складу «Катэхізіса»:
Пераклады
У пачатку 1990-х у Нацыянальнай бібліятэцы імя М. Я. Салтыкова-Шчадрына ў Санкт-Пецярбургу быў знойдзены поўны спіс нясвіскага «Катэхізіса» ў перакладзе на рускую мову.
Даследчыкі прыйшлі да высновы, што гэту кнігу ў пачатку XVIII стагоддзя збіраліся перавыдаць у пятроўскай Расіі. Падтрыхтоўкай выдання, як мяркуюць, кіраваў адзін з найбліжэйшых паплечнікаў Пятра I, былы рэктар Кіева-Магілянскай акадэміі Феафан Пракаповіч.
Франсуа Лемуан
Франсуа Лемуан (François Lemoyne; François Le Moine;,  — , ) — французскі жывапісец і малявальшчык, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1718 года; асацыіраваны член з 1716); вядомы прадстаўнік мастацтва ракако, стваральнік кампазіцый на міфалагічныя сюжэты, настаўнік Франсуа Бушэ і Шарля-Жазефа Натуара.
NGC 3314B
NGC 3314B (іншае абазначэнне — PGC 87327) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Латунь
Лату́нь (стараням. Latun) — сплаў медзі і цынку (да 50 %) з магчымымі дамешкамі невялікай колькасці легіравальных элементаў. Латунь вядомая са старажытных часоў. Належыць да групы медных сплаваў. Шчыльнасць 8300—8800 кг/м³; трываласць (σв) да 600 Мн/м²; высокая электра- і цеплаправоднасць.
NGC 3314B
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Латунь
Латунь з утрыманнем цынку да 10 % называюць тампакамі, ад 10 да 20 % — паўтампакамі. Гэтыя латуні валодаюць высокай пластычнасцю і ўстойлівасцю да карозіі, выкарыстоўваюцца для вырабу радыятарных труб і пад. Латунь з утрыманнем каля 30 % цынку называюць «патроннай», яна добра апрацоўваецца штампоўкай, прасаваннем, валачэннем.
Ліяна
Ліяны — расліны, сцёблы якіх няздольныя самастойна захоўваць вертыкальнае становішча і якія выкарыстоўваюць іншыя расліны ў якасці апоры.
Сярод ліян ёсць як дрэвавыя, так і травяністыя расліны.
Шматлікія лазячыя папараці сустракаліся яшчэ ў каменнавугольным перыядзе. У наш час ліяны шырока распаўсюджаныя сярод сасудзістых раслін, асабліва насенных. Пераважна, гэта трапічныя расліны.
Класіфікацыя ліян
Па спосабу лазання ліяны дзеляцца на 4 групы:
Піеліс’ёкі
Піеліс’ёкі (Pielisjoki) — рака ў Фінляндыі.
Даўжыня — 67 км. Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі, злучаючы сістэмы найбуйнейшых азёр Паўночнай Карэліі, Піелінен і Пюхяселькя і ўпадае ў паўночную частку возера Сайма, з’яўляючыся часткай басейна Нявы (Сайма-Вуокса-Ладажскае возера-Нява). Плынь ракі для Фінляндыі параўнальна хуткая (6-е месца ў краіне па хуткасці патоку). Рэчышча ракі было сфарміравана неўзабаве пасля адступлення апошняга ледавіка.
Сонечнае зацьменне 29 лістапада 1807 года
Сонечнае зацьменне 29 лістапада 1807 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 139 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0135 і дасягнула свайго максімуму ў 11:42:09 UTC у пункце з каардынатамі 11° пн. ш. 4° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 26 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 55 км.
Зацьменне 29 лістапада 1807 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1807 годзе і 19-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 чэрвеня 1807 года, наступнае — 25 мая 1808 года.
Падкаваносы
Падкаваносы (Rhinolophidae) — сямейства млекакормячых атрада рукакрылых.
Даўжыня 3,5—11 см. Вушныя ракавіны буйныя, востраканцовыя. На канцы морды голыя скурыстыя ўтварэнні складанай формы: «падкова», «сядло» і «лэнцэт» (адсюль назва), якія прымаюць удзел у фарміраванні накіраванасці эхалакацыйных сігналаў, што выпускаюцца праз ноздры. Крылы шырокія.
Выдзяляюць 2 роды, 69 відаў. Пашыраны ў трапічных, субтрапічных і часткова ва ўмераных шыротах Усходняга паўшар'я. Жывуць у пячорах, дуплах, трапляюцца ў збудаваннях. Часам утвараюць вялікія калоніі. Кормяцца насякомымі, пераважна начнымі матылямі.
Нараджаюць 1—2 дзіцяняці. Здольныя ў шырокіх межах змяняць тэмпературу цела (гетэратэрмнасць).
Агеева
Аге́ева (, Агеево) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавета.
Геаграфія
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Каменкаўскага сельсавета.
Побач з вёскай цячэ рака Галуба, прыток Сажа.
Сулыколь (Акмолінская вобласць)
Сулыколь — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Арыкцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 116035500.
ФК Зімбру
«Зімбру» (Zimbru) — малдаўскі футбольны клуб з горада Кішынёў. Заснаваны ў 1947 годзе. Васьміразовы чэмпіён Малдовы, шасціразовы ўладальнік Кубка Малдовы.
Оўлуёкі
Оўлуёкі (Oulujoki) — рака ў Фінляндыі.
Даўжыня ракі 107 км, у вусці — марскі порт Оўлу. Плошча басейна — 22853 км ².
Гляк
У гляку заварвалі чай, рабілі настой зёлак, з-за чаго захадзе Віцебшчыны яго называлі зелянік. Выраблялі глякі чорна-задымленыя, паліваныя, зрэдку гартаваныя. Упрыгожвалі іх глянцаваным і лінейна-хвалістым контррэльефным арнаментам, часам ангобнай размалёўкай.
Антыёх I Сатэр
Антыёх I Сатэр (324 — 261 да н.э.) — цар сірыйскі (281—261 да н.э.); сын Селеўка I і Апамы.
Прыдомак Сатэр (Выратавальнік) атрымаў за перамогу над кельтамі-галатамі (276 да н.э.). Антыёх пасяліў іх у Галатыі, аднак хваляванні працягваліся, і ў час чарговай спробы іх падпарадкавання Антыёх загінуў у баі.
Браян Мэй
Браян Гаральд Мэй (Brian Harold May; нар., ) — брытанскі рок-музыкант, гітарыст гурта Queen, аўтар шматлікіх хітоў гурта. Камандор Ордэна Брытанскай імперыі (CBE), вучоны-астрафізік. Жанаты з актрысай Анітай Добсан.
Адукацыя
Скончыў школу Гэмптан-скул (Hampton School) і прэстыжны факультэт фізікі і матэматыкі лонданскага Імператарскага каледжа. Браян ужо падрыхтаваў дысертацыю на суісканне ступені PhD па астранамічных даследаваннях у інфрачырвоным дыяпазоне, і меў 2 навуковыя публікацыі па астраноміі: у часопісе Nature і штомесячным весніку Каралеўскага астранамічнага таварыства, калі поспех Queen прымусіў яго перапыніць навуковую кар’еру.
Музычная кар’ера
Грае на гітары з сямі гадоў. За адсутнасцю грошай на мару юнага Мэя — Fender Stratocaster, знакамітую гітару Red Special ён сканструяваў разам з бацькам з суцэльнай дошкі дуба, спілаванай з каміна XVIII стагоддзя, дэталяў ад старога матацыкла і перламутравых гузікаў.
У 1963 годзе Мэй арганізаваў студэнцкі гурт «1984», названы паводле аднайменнага раману Джорджа Оруэла. Разам з гуртом у 1967 годзе ён акампаніраваў Джымі Хендрыксу. Група распалася ў 1968 годзе, аднак неўзабаве разам з вакалістам і басістам «1984» Тымам Стэфэлам вырашылі сабраць новы склад. На аб’яву аб пошуку ўдарніка «ў стылі Мітч Мітчэла/Джынджэр Бэйкера» адгукнуўся студэнт стаматалагічнага факультэта Імперыял-каледжа Роджэр Тэйлар. У гэтым жа годзе Мэй склаў першую ўласную мелодыю.
Часцей за ўсё гучыць у хітах Queen менавіта Red Special, аднак часам выкарыстоўваліся і іншыя інструменты: Burns Double Six («Long Away»), Fender Telecaster («Crazy Little Thing Called Love»), Ibanez («Nothing But Blue») і Parker Fly («Mother Love»).
Свой дэбютны поўнафарматнік Браян пачаў рыхтаваць у 1991 годзе, незадоўга да смерці Мэрк’юры. Выхаду альбома папярэднічаў сінгл «Driven by you». Песня была напісана да рэкламнай акцыі «Ford Motor Company» і мела ў Вялікабрытаніі вельмі вялікі поспех. У падтрымку «Back to the light» Браян Мэй арганізаваў глабальнае сусветнае турнэ. Па слядах гэтых гастроляў быў выпушчаны канцэртны альбом «Live at the Brixton Academy», на якім прагучаў як сольны матэрыял, так і класіка «Queen».
Брытанскі часопіс Classic Rock уключыў Мэя ў свой спіс найвялікшых гітарыстаў усіх часоў.
Наш час
Браян працягвае музычную кар’еру ў гурце Queen і вядзе навуковую дзейнасць у адным з брытанскіх каледжаў, у прыватнасці, працуе там выкладчыкам тэарэтычнай фізікі і матэматыкі.
У лістападзе 2002 года Гартфардшырскі ўніверсітэт надаў яму ганаровую ступень Doctor of Science. У якасці «прафэсара-аматара» прымаў удзел у праграме BBC «Начное неба» (Sky at night), якую вядзе яго даўні сябар Патрык Мур. У суаўтарстве з вядучымі праграмы выпусціў кнігу: «Вялікі выбух! Поўная гісторыя Сусвету». 14 красавіка 2008 года прызначаны рэктарам Ліверпульскага ўніверсітэта імя Джона Мурза. У 2011 годзе Браян Мэй прыняў удзел у запісу трэка «You and I», які патрапіў на новы альбом спявачкі Lady Gaga «Born This Way»
Асабістыя якасці і перавагі
У адрозненне ад большасці рок-зорак, ніколі не ўжываў наркотыкаў і не быў непераборлівы ў плоцевых сувязях. Не паліць і не злоўжывае алкагольнымі напоямі, з якіх аддае перавагу піву Guinness і лікёру Baileys. Мэя адрозніваюць спакойныя стрыманыя паводзіны на свецкіх вечарынах. Паводле ягоных словаў, у канцы 1980-х ён пакутаваў ад дэпрэсіі, аж да таго што разважаў пра самагубства. У гэты перыяд, калі запісваўся альбом «The Miracle», Браян разыходзіўся з жонкай, тады ж памёр яго бацька, а Queen у сувязі з хваробай Фрэдзі Меркуры не ўдзельнічаў у канцэртных турах. Наркотыкі толькі пагоршылі б наяўныя праблемы. Жанаты другім шлюбам на Аніце Добсан, ад першага шлюбу трое дзяцей: Джымі (1978 г. н.), Люіза (1982 г. н.), Эмілі (1986 г. н.).
З'яўляецца заснавальнікам фонду «Save Me», які займаецца абаронай жывёл ад жорсткага абыходжання і супрацьстаіць прапанаванаму скасаванню закона, які забараняе паляванне з сабакамі на лісоў, зайцаў, аленяў і іншых жывёл (так званы.
У кастрычніку 2010 года Браян Мэй быў уганараваны ўзнагародай за ўнёсак у справу абароны жывёл. Цырымонія ўзнагароджання прайшла ў Палаце лордаў.
На гітары гуляе шасціпенсавай манеткай, якая выйшла са звароту ў пачатку 1970-х гадоў, аднак у 1993 Каралеўскі манетны двор выпусціў невялікую партыю такіх манет, каб ён працягваў выкарыстоўваць іх у якасці медыятара.
Песні Queen, напісаныя Браянам Мэем
Браян Мэй саліруе ў наступных песьнях:
Сцібары
Астоі ці Сцібары (Ostojowie, Ściborowie) — адзін з самых старажытных польскіх шляхецкіх родаў, першыя ўладальнікі герба «Астоя». Ян Длугаш у сваім творы Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae ахарактарызаваў Астояў, як «польскі род, балбатлівы і напышлівы».
Імя
Існуе дзве версіі назвы роду. Першая з іх паходзіць ад герба «Астоя», якім карысталіся прадстаўнікі роду, другая — ад мужчынскага імя Сцібар, якое было вельмі распаўсюджана ў родзе.
Паходжанне
Паводле Каспера Нясецкага, прабацькамі роду былі браты Астоя і Мост, ад імёнаў якіх утварыліся дзве назвы родавага герба «Астоя» і «Мосце». Родавым гняздом была, верагодна, вёска Сцібожэ ў Інавроцлаўскім павеце Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы. Вёска вядомая з 1065 года як Шчыберска. Яе назва, паводле Францішка Пекасінскага, паходзіць ад мужчынскага імя Сцібар (Чцібар, Чэсбар).
Сонечнае зацьменне 6 чэрвеня 1807 года
Сонечнае зацьменне 6 чэрвеня 1807 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 134 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0055 і дасягнула свайго максімуму ў 05:18:31 UTC у пункце з каардынатамі 5° пд. ш. 100° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 38 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 21 км.
Трыбаэлектрычнасць
Трыбаэлектрычнасць (ад tribē — трэнне) — узнікненне электрычных зарадаў пры трэнні.
Вядома з старажытнасці, напрыклад, электрызацыя бурштыну. Пры трэнні між сабой дыэлектрыкаў дадатна электрызуецца той з іх, у якога большая дыэлектрычная пранікальнасць. Металы пры трэнні аб дыэлектрык электрызуюцца адмоўна.
Pong
«Pong» — адна з ранніх відэагульняў. Гэта тэнісная спартовая гульня з выкарыстаннем простай, распрацаваная і выпушчаная фірмай «Atari» у 1972 годзе. «Pong» называюць першай у гісторыі камерцыйна паспяховай відэагульнёй, а з яе імем звязваюць з’яўленне.
Падчас каляднага сезона 1975 года «Atari» выпусціла хатнюю версію «Pong» эксклюзіўна для рознічных крам «». Гэта абярнулася камерцыйным поспехам і прывяло да з’яўлення яе клонаў, такіх як «» ад «Nintendo», якая стала першай уласнай прыстаўкай для яе. Гульня была перавыдадзена на хатніх і партатыўных платформах.
Марка Мірыч
Марка Мірыч (Марко Мирић; нар. 26 сакавіка 1987) — сербскі футбаліст, паўабаронца клуба «Младаст» з Лучані.
Сербскі перыяд
Пачынаў кар’еру ў клубе «Металац», пасля паспяхова гуляў за «Спартак Злацібар Вода». У 2012 годзе быў запрошаны ў «Црвену Звезду», але не здолеў замацавацца ў аснове сталічнага клуба, хоць і выйграў разам з ім Кубак Сербіі. У першай палове 2013 года на правах арэнды гуляў за «Раднічкі».
«Мінск»
У студзені 2014 года перайшоў у беларускі клуб «Мінск». У мінскім клубе выступаў як флангавы паўабаронца, але нярэдка гуляў як цэнтральны нападнік. Стаў адным з лепшых ігракоў каманды, забіўшы ў чэмпіянаце 3 галы і аддаўшы 3 галявыя перадачы. У ліпені 2014 года пакінуў «Мінск» па пагадненні бакоў.
«Славен Бялупа»
У жніўні 2014 года падпісаў кантракт з харвацкім клубам «Славен Бялупа». Здолеў правесці паспяховы сезон у Харватыі, забіўшы 10 галоў у чэмпіянаце.
«Локерэн»
Улетку 2015 года перабраўся ў стан бельгійскага «Локерэна», дзе гуляў на працягу чатырох гадоў і быў адным з асноўных нападнікаў.
Апошнія гады
У ліпені 2019 года перайшоў у баснійскі клуб «Борац» з Баня-Лукі. У жніўні 2020 года зноў далучыўся да «Раднічкаў», дапамог гэтаму клубу па выніках сезона 2020/21 выйсці ў Суперлігу. У верасні 2022 года перабраўся ў «Младаст».
Міжнародная кар’ера
У 2010—2011 гадах прыцягваўся да нацыянальнай зборнай Сербіі. Дэбютаваў за зборную Сербіі ў таварыскім матчы са зборнай Балгарыі 17 лістапада 2010 года. Усяго згуляў за зборную ў трох таварыскіх матчах.
NGC 3315
NGC 3315 (іншыя абазначэнні — ESO 501-48, MCG -4-25-42, PGC 31540) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Джон Хаслем
Джон Хаслем (John Haslem, 1808—1884) — брытанскі мастак па фарфоры і эмалі, пісьменнік. Намаляваў мноства партрэтаў Каралевы Вікторыі, членаў каралеўскай сям'і і шляхты.
Жыццё і праца
Хаслем нарадзіўся ў 1808 годзе ў Карынгтане, у графстве Чэшыр (цяпер частка Вялікага Манчэстэра). Ён сышоў з хаты, будучы маленькім хлопчыкам, каб жыць у Дэрбі са сваім дзядзькам Джэймсам Томасанам, якія адправіліся туды для кіравання Royal Crown Derby. Вучыўся ў мясцовага мастака па кераміцы, Джорджа Хэнкака, і спачатку прысвяціў сябе кветкавай жывапісу, але затым выйшаў на фігурны жывапіс, у якой дасягнуў поспеху.
Хаслем намаляваў галаву лорда Байрана для герцага Сасекскага ў падарунак каралю Грэцыі, і па падгаворванні герцага прыехаў у Лондан і вучыўся ў Томаса Пэрыса. Ён скапіяваў шмат карцін у мініяцюры на эмалі, і часта выстаўляўся ў Каралеўскай Акадэміі ў перыяд 1836—1865. У 1842 годзе ён атрымаў медаль ад Таварыства мастацтваў за партрэт, напісаны на фарфоры. Ён напісаў невялікі партрэт на эмалі каралевы Вікторыі, і гэта прывяло да многіх іншых замоваў ад каралеўскай сям'і і шляхты, асабліва ў дачыненні да копій сямейных партрэтаў. Дакументы, звязаныя з кар'ерай Хаслема, у тым ліку яго лісты, размешчаны ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі.
Хаслем быў таксама запатрабаваны ювелірамі і гандлярамі прадметамі мастацтва, а ў адным выпадку быў задзейнічаны ў маляванні набору на эмалі ў перайманне Петыт, якое былі настолькі паспяховымі, што была арганізавана выстава мініяцюр у Музеі Паўднёвага Кенсінгтана (Музеі Вікторыі і Альберта), у 1862 і 1865 гадах, пад выглядам выстаўлення работ самога Петыт.
Ў 1857 годзе Хаслем вярнуўся ў Дэрбі, каб жыць са сваім дзядзькам, і заставаўся там да сваёй смерці ў 1884 годзе. У 1876 годзе ён апублікаваў гісторыю «The Old Derby China Factory» (выдавец George Bell). Хаслем аддаў сваю калекцыю фарфору ў музей Дэрбі, уключаючы Prentice Plate, якую яму пашанцавала купіць у Лондане. Prentice Plate выкарыстоўвалася вучнямі ў роспісу па фарфоры ў Дэрбі, і на ёй захаваўся ўзор працы Уільяма Білінгслі ў перыяд работы там. На дадзены момант гэты прадмет таксама экспануецца ў Музеі Дэрбі.
Навум Самойлавіч Рубінштэйн
Навум (Невах) Самойлавіч Рубінштэйн (Рубинштейн Наум Самойлович;,  — , ) — беларускі вучоны ў галіне рэнтгеналогіі. Кандыдат медыцынскіх навук (1937), дацэнт (1951).
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Варонежскага універсітэта (1923). Асістэнт курса (кафедры) рэнтгеналогіі Беларускага (Мінскага) медыцынскага інстытута (1930—1941).
У час Вялікай Айчыннай вайны начальнік рэнтгенаўскіх кабінетаў палявога рухомага і эвакуацыйнага шпіталяў (1941—1945); начальнік рэнтгенаўскага кабінета ваеннага шпіталя (1945—1947).
Асістэнт курсу рэнтгеналогіі кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута (1947—1950); выконваў абавязкі дацэнта, загадчык курсам рэнтгеналогіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (1950—1951). Загадчык курсам рэнтгеналогіі кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута (1951—1955). Загадчык кафедры рэнтгеналогіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (1955—1958).
Балады і рамансы
«Балады і рамансы» ― трэці студыйны альбом барда Віктара Шалкевіча, які быў выдадзены ў 1998 годзе.
Гісторыя стварэння
Запісаны ў студыі «S-1 Rembrandt» Польскага Радыё Беласток у ліпені—жніўні 1997 года.
Кафу
Ма́ркус Эванжэлі́ста ды Мара́йс (Marcos Evangelista de Morais; нар., , Бразілія), больш вядомы як Кафу́ (Cafu, МФА: ) — бразільскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1994 і 2002 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Оўланкаёкі
Оўланкаёкі — рака ў Фінляндыі і Расіі. Даўжыня 79 км. Бярэ пачатак у балотах каля Сала, цячэ ва ўсходнім напрамку, у высакагорным рэгіёне на поўдзень ад Куусама. Цячэ праз азёры, рэчышча ракі даволі звілістае. У раёне нацыянальнага парка Аланка рака прарываецца праз каньён Фельсдурхьбрухе. Упадае ў возера Паанаярві на тэрыторыі Расіі.
Кенбідаік
Кенбідаік — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кенбідаікскай сельскай акругі. Код КАТА — 116037100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1124 чалавекі (563 мужчыны і 561 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 479 чалавек (229 мужчын і 250 жанчын).
Сцябло
Stem-histology-cross-section-tag.svg сцябла:
1. сэрцавіна,
2. протаксілема,
3. ксілема,
4. флаэма,
5. склерэнхіма,
6. перыдэрма,
7. эпідэрма]] Сцябло́ — восевы вегетатыўны орган раслін, частка парастка.
Сцябло нясе лісты, пупышкі, кветкі або суквецці, звязвае паміж сабой корань расліны і лісты. Яно выконвае апорную функцыю і праводзіць ваду і мінеральныя рэчывы ад каранёў да лістоў. Па сцябле ажыццяўляецца перамяшчэнне прадуктаў фотасінтэзу з лістоў да тых органаў, дзе яны назапашваюцца.
Складаецца з вузлоў і міжвузелляў. Маладое сцябло мае эпідэрму, першасную кару і цэнтральны цыліндр (стэлу); шматгадовае сцябло (напр. ствалы і галіны) мае другасную будову: кара, луб, камбій, драўніна з кольцамі гадавых прыростаў.
Сцёблы адрозніваюцца па папярочным сячэнні. Найбольш часта сустракаюцца расліны з круглаватым сцяблом. Напрыклад, сцябло злакаў з полымі міжвузеллямі называецца саломіна. Сцёблы могуць быць трохграннымі (асака), чатырохграннымі (мята, шалфей), пляскатымі (урэчнік), рабрыстымі (морква, кроп).
Рост сцябла ў даўжыню (верхавінкавы рост) адбываецца за кошт утваральнай тканкі конуса нарастання сцябла. Яго клеткі дзеляцца і растуць. За кошт гэтага парастак павялічваецца ў памерах. Адначасова з утварэннем сцябла на конусе нарастання закладваюцца зачаткі лістоў. У злакаў сцябло расце за кошт утваральнай тканкі, якая знаходзіцца ў вузлах. Дзякуючы дзяленню і росту клетак гэтай тканкі адначасова адбываецца падаўжэнне многіх міжвузелляў. Такі рост называецца ўставачным. Пры ўставачным росце сцябло расце хутчэй, чым пры верхавінкавым. Так, у бамбука сцёблы за суткі могуць вырастаць на 1 м.
Сцёблы большасці відаў раслін галінуюцца. Галінаванне забяспечвае павелічэнне надземнай часткі расліны. У самым простым выпадку верхавіна галоўнай восі парастка здольна вільчаста раздвойвацца і ўтвараць два парасткі наступнага парадку. Такі тып галінавання называецца верхавінкавым. Гэта найбольш прымітыўны тып галінавання. У цяперашні час ён сустракаецца толькі ў невялікай колькасці раслін. Для большасці вышэйшых раслін характэрна бакавое галінаванне. Пры гэтым бакавыя парасткі развіваюцца з бакавых пупышак. Рост расліны ў вышыню адбываецца за кошт развіцця верхавінкавай пупышкі, а рост у шырыню — дзякуючы развіццю бакавых пупышак.
Сцёблы розных відаў раслін маюць шэраг агульных рыс арганізацыі. У дрэвавых раслін у сцябле выдзяляюць кару, драўніну і стрыжань. Утварэнне драўніны, лубу і рост сцябла ў таўшчыню адбываецца дзякуючы дзейнасці камбію. Камбій адкладвае к вонкаваму боку сцябла луб, а ўнутр — драўніну. У выніку нераўнамернай дзейнасці камбію ўзнікаюць гадавыя кольцы — прырост драўніны на працягу аднаго вегетацыйнага перыяду. Па колькасці гадавых кольцаў можна вызначыць узрост расліны, а па іх шырыні — кліматычныя ўмовы і напрамкі свету.
Жан-Поль Бельмандо
Жан-Поль Бельмандо (Jean-Paul Belmondo;, Нёі-сюр-Сен, Францыя — ) — французскі акцёр, славу якому прынесла роля амаральнага прыхільніка Гамфры Богарта ў маніфесце французскай «новай хвалі» — фільме «На апошнім дыханні» (1960).
Біяграфія
Нарадзіўся 9 красавіка 1933 года ў Нёі-сюр-Сен.
Вучыўся на курсах драматычнага мастацтва ў П.Дзюкса і Р.Жырара. Працаваў y парыжскіх тэатрах. 3 1956 года ў кіно. Глыбіня драматычнага даравання і здольнасць да пераўвасаблення найбольш выявіліся ў фільмах «На апошнім дыханні», «Пісьмы паслушніцы», «Чачара», «Жанчына ёсць жанчына» (усе 1960), «Леон Марэн, святар» (1961), «Шалёны П’еро» (1965), «Злодзей» (1967), «Славутыя гісторыі кахання», «Адрынутыя» (паводле В.Гюго) і інш. Пазней пачаў здымацца пераважна ў прыгодніцкіх фільмах і баевіках («Сто тысяч даляраў на сонцы», 1964; «Цудоўны», 1973; «Труп майго ворага», 1976; «Хто ёсць хто», 1979; «Прафесіянал» і «Ас з асаў», 1982; «Слава», 1984; «Вясёлы Вялікдзень», 1985). Выступаў як прадзюсар («Ставіцкі», 1974, выканаў галоўную ролю). Уладальнік кампаніі «Серыта-фільм». Аўтабіяграфія «30 гадоў і 25 фільмаў» (1963).
NGC 3316-1
NGC 3316-1 (іншыя абазначэнні — ESO 501-54, MCG -4-25-46, AM 1035-271, PGC 31571) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Касцюковіцкі раён
Касцюко́віцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Магілёўскай вобласці, мяжуе з Хоцімскім, Клімавіцкім, Краснапольскім раёнамі Магілёўскай вобласці, з Суражскім, Гардзееўскім, Краснагорскім раёнамі Бранскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Касцюковічы.
Breakout
«Breakout» —, падобная да «Pong», створаная фірмай «Atari» ў 1976 годзе. У рушыў услед працяг «Super Breakout». З’яўляецца найбольш вядомым прадстаўніком гульняў жанру «».
Касцюковіцкі раён
Геаграфія
Плошча 1500 км². Тэрыторыя раёна размешчана на паўднёвым усходзе Аршанска-Магілёўскай раўніны. Паверхня хвалістая. Пераважаюць вышыні 160—180 м, вышэйшы пункт 190,6 м (на поўнач ад вёскі Пралетарскай). Карысныя выкапні: цэментная сыравіна (мел і мергель; Камунарскае радовішча мергеля), цагляная сыравіна, будаўнічыя пяскі, жвір, торф.
Breakout
Верхняя траціна гульнявога экрана занятая шэрагамі брускоў. Па экране, адскокваючы ад верхняй і бакавых меж экрана, рухаецца мяч. Трапляючы ў брусок, мяч адскоквае, а брусок знікае. Гулец губляе адно жыццё, калі мяч удараецца ў ніжнюю частку экрана; каб прадухіліць гэта, у гульца ёсць рухомая ракетка, з дапамогай якой мяч можна адкінуць назад у верхнюю частку экрана.
Касцюковіцкі раён
Геаграфія
Глебы сельскагаспадарчых угоддзяў дзярнова-падзолістыя, дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя, тарфяна-балотныя і інш. Пад лясамі (сасновыя, бярозавыя, яловыя, дубовыя) 43 % тэрыторыі раёна; пад балотамі — 1 %. Сельскагаспадарчыя ўгоддзі займаюць 45 % тэрыторыі раёна.
Breakout
Аркадны аўтамат быў абсталяваны чорна-белым маніторам, аднак брускі выглядалі каляровымі, бо на верхняй частцы манітора былі размешчаны афарбаваныя кавалачкі празрыстай матэрыі.
Касцюковіцкі раён
Геаграфія
Асноўныя рэкі — Беседзь з прытокамі Сураў, Жадунь (з Крупянкай і Крупняй), Дзяражня, Алёшня, Чарняўка, Трасцянка, Зубр (з Грэбляй), Машоўка, Свінка.
Гісторыя
У 1786 годзе расійскі генерал-маёр А. К. Меер падрыхтаваў «Апісанне Крычаўскага графства, або былога староства», дзе апісаў прыроду, побыт і культуру жыхароў сучасных Крычаўскага, Клімавіцкага, Хоцімскага, Касцюковіцкага і Краснапольскага раёнаў Беларусі. Рукапіс захоўваецца ў Казанскім універсітэце. Апублікавана са скарачэннямі Е. Р. Раманавым у «Магілёўскай даўніны», 1901, вып. 2.
Апостальская нунцыятура ў Беларусі
Апостальская нунцыятура Святога Прастола ў Рэспубліцы Беларусь — дыпламатычнае прадстаўніцтва (пасольства) Святога Прастола ў Рэспубліцы Беларусь. Утворана ў 1992 годзе, калі Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны са Святым Прастолам.
Гісторыя
Апостальская нунцыятура, пастаяннае дыпламатычнае прадстаўніцтва Святога Прастола ў Беларусі, была заснавана Апостальскай граматай Папы Яна Паўла II «Qvantam tandem» 11 лістапада 1992 года, у дзень афіцыйнага ўсталявання дыпламатычных адносін паміж Святым Прастолам і Рэспублікай Беларусь.
Tank
«Tank» — гульнявы аўтамат, які працуе пры апусканні жэтонаў. Уяўляе сабой простую для двух гульцоў. Выпушчаны 5 лістапада 1974 года кампаніяй «», «Atari».