cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лоеўскі прарыў
Падрыхтоўка
Цяжкасці прарыву ўскладняліся тым, што пры адыходзе РСЧА ўзарвалі мост цераз Дняпро (сакавік 1920 года), з-за чаго сярэдняя ферма ўпала ў ваду і закрыла фарватэр. Чырвоныя разведчыкі ўстанавілі, што праход пад мостам магчымы толькі праз бакавыя пралёты з правага боку каля берага.
Прарыў
Каб адцягнуць увагу праціўніка, маракі флатыліі разам з добраахвотнікамі папсавалі лініі сувязі, напалі на суседнія гарнізоны, наладзілі фальшывую пераправу на поўнач ад Лоева.
У ноч на 2 чэрвеня дывізіён з 9 суднаў (кананеркі «Малы», «Мсцівы», «Меткі», «Залп», «Геройскі», «Пінск», «Батурын», «Маладзецкі» і тральшчык «Трал») рушыў па р. Сож да Дняпра. На світанні дывізіён з баямі прарваўся праз участак з разбураным мастом, акрамя «Меткага», які страціў кіраванне і затануў. Да вечара 2 чэрвеня, пры падтрымцы 57-й дывізіі, дывізіён дайшоў да вусця р. Прыпяць і, замініраваўшы яго, поўнасцю закрыў праход польскай ваеннай флатыліі ў Дняпро. У раёне в. Печкі аказаў дапамогу ў пераправе цераз Дняпро часцям РСЧА.
Узнагароды
За паспяховае выкананне задання кананеркі «Малы», «Геройскі» і «Трал» былі ўзнагароджаны ганаровымі рэвалюцыйнымі Чырвонымі сцягамі, а іх камандзіры Альберт Пятровіч Эрдман, Эрман Ю. Гайліт, У. П. Стаянаў і П. П. Салаўёў — ордэнамі Баявога Чырвонага Сцяга.
Лоджыя Ланцы
Лоджыя Ланцы (Лоджыя дэі Ланцы, Loggia dei Lanzi) — лоджыя, збудаванне на плошчы Сіньёрыі ў Фларэнцыі, адна са славутасцяў горада.
Аркадны будынак быў пабудаваны ў перыяд з 1376 па 1382 гг. Бенчы дзі Чыёнэ і Сімонэ дзі Франчэска Таленці. Будынак прызначаўся для збораў і прыёмаў Фларэнційскай рэспублікі, а пазней у XVI ст. атрымала сваю назву дзякуючы ландскнехтам (Lanzichenecchi, якія мясціліся ў лоджыі, у скарочаным варыянце — Lanzi) вялікага герцага Тасканы Козіма I Медычы. У наш час лоджыя Ланцы ўяўляе сабою музей пад голым небам, дзе размяшчаецца экспазіцыя скульптурных твораў са збору бліжэйшай Галерэі Уфіцы, у тым ліку: «Персей з галавой Медузы» Бенвенута Чэліні, «Выкраданне сабінянак» і «Геркулес і Кентаўр» Джамбалоньі, старажытнарымская копія старажытнагрэчаскай скульптуры «Менелай з целам Патрокла», «Выкраданне Паліксены» Піа Федзі, а таксама некалькі антычных жаночых статуй.
Па ўзоры Лоджыі Ланцы ў Мюнхене была пабудавана лоджыя Фельдхернхале.
Добрэ Мяста (гміна)
До́брэ Мя́ста (Dobre Miasto) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Добрэ Мясце. Плошча гміны складае 258,7 км². Станам на 2011 год у гміне Добрэ Мяста пражывалі 16 342 чалавекі, шчыльнасць — чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 24 населеныя пункты.
Бернскі Фізіялог
Бернскі «Фізіялог» (Physiologus Bongarsianus) — ілюмінаваны рукапіс лацінскага перакладу «Фізіялога» Каралінгскай эпохі, створаны, верагодна, у Рэймсе. Доўгі час знаходзіўся ў абацтве Св. Пятра ў Атвільеры, у 1632 годзе быў падораны гарадской бібліятэцы Берна, дзе з тых часоў і захоўваецца (каталожнае абазначэнне Codex Bongarsianus 318).
Рукапіс быў створаны, меркавана паміж 825—850 гадамі, у калафоне на аркушы 130 адваротным, пісец называе сябе Гекпертам (Haecpertus). У цяперашнім выглядзе ўключае 131 пергаментны аркуш фармату 255 × 180 мм. Рукапіс перапісаны каралінгскім мінускулам, для загалоўкаў выкарыстаны ўнцыял. У 1946 годзе манускрыпт быў адрэстаўраваны. Уключае таксама 25 абрамленых мініяцюр і яшчэ 10 — у тэксце. Магчыма, яны скапіраваны з антычнага прататыпа V стагоддзя.
Назар (амулет)
Назар (nazar boncuğu) або вока Фатымы — амулет, які павінен абараняць ад «злога вока».
Вырабляецца найчасцей са шкла, мае форму кроплі сіняга колеру з намаляванымі на ёй канцэнтрычнымі кругамі белага, блакітнага і цёмна-сіняга колеру.
1900 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1900 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Сокэ Кубота Такаюкі
Сокэ Кубота Такаюкі(宗家孝行窪田 |Soke Kubota Takayuki) — гранд-майстар баявых мастацтваў, 10 Дан, стваральнік унікальнага стылю каратэ Gosoku Ryu, заснавальнік і прэзідэнт INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION.
Пачатак шляху
Жыццёвы шлях Сокэ Кубота Такаюкі ўнікальны і цікавы. Гэта гісторыя поспеху, выходнага з спалучэння прыроднай адоранасці, выдатнай працавітасці і надзвычайнай зацятасці, якія і вывелі любазнальнага хлапчука з японскага вострава Кюсю на самыя вяршыні свету каратэ, дапамаглі дабіцца поспеху ў кіно, ўзначаліць эліту інструктараў сілавых структур. Гісторыя жыцця чалавека, які стварыў сябе, расказана самім Сокэ Кубота Такаюкі ў шматлікіх інтэрв'ю. Сокэ Кубота Такаюкі нарадзіўся 20 верасня 1934 года ў горадзе Кумамота на востраве Кюсю на поўдні Японіі, дзе знакаміты і легендарны фехтавальшчык Міямото Мусасі правёў апошнія шэсць гадоў свайго жыцця. Сокэ Кубота Такаюкі нарадзіўся ў сям'і Дэндзіро (бацька) і Сэмо (маці) Кубота. Цікавы факт, што сям'я Кубота была нашчадкамі клана самураяў, якія за 300 гадоў да гэтага заваявалі Акінаву і забаранілі баявыя мастацтвы. Кубота Дэндзіро быў майстрам Дзюдзюцу і Дзюкэндо (японскі штыкавы бой). Ён верыў, што баявыя мастацтвы — гэта шлях да самаўдасканалення і паклапаціўся аб тым, каб усе яго 6 дзяцей вывучылі хаця б адно з мастацтваў. Адзін з братоў Сокэ Кубота Такаюкі пазней стаў майстрам кэндо, другі майстрам Дзюдзюцу, трэці трэнерам японскай алімпійскай зборнай па валейболу. Першыя крокі ў спасціжэнні баявых мастацтваў прыйшліся на цяжкія галодныя ваенныя гады, калі Японія прайгравала вайну, і ўся краіна рыхтавала сябе да процістаяння замежнаму ўварванню, першым з тых часоў, як многія стагоддзі таму орды мангольскага хана Хубілая ўварваліся ў краіну. У той раз захопнікі былі пераможаныя з дапамогай «Ямамота Тамасі» — баявога духу самурая і «Камікадзэ» — «боскага ветру», які раскідаў баявыя караблі манголаў ў самы крытычны момант бітвы. Менавіта гэтымі ідэямі і кіраваўся першы настаўнік Сокэ Кубота Такаюкі — яго бацька Кубота Дэндзіро, які навучаў чатырохгадовага хлопчыка асновам дзюдо і кэндо. «Гэта была вельмі цяжкая трэніроўка: усё засноўвалася на ліку 500: 500 удараў рукамі, 500 удараў нагамі, 500 перасоўванняў, 500 удараў па маківары … А на наступны дзень было тое ж самае. Мой бацька вучыў мяне для бою, вучыў для забойства, а не для развіцця, для вайны, а не для спорту. Мы трэніраваліся вельмі, вельмі ўпарта для рэальнай барацьбы. Гэта — шлях, якім ішло навучанне каратэ ў той час.» — Сокэ Кубота Такаюкі Першы вопыт у баявых мастацтвах Сокэ Кубота Такаюкі набыў пад апекай 2-х экспертаў з вострава Акінава, раскватэраваных у іх раёне. У падзяку за прытулак і ежу, яны выкладалі асновы тотэ (у той час на востраве Акінава не было назвы «каратэ»). Іх звалі Тэрада і Токунага. Рыхтуючыся да хуткага ўварвання, яны выкладалі стыль, які быў жорсткі і бязлітасны, прыстасаваны да рэальнага бою супраць замежных захопнікаў. Гэта быў жорсткі і хуткі стыль, які пазней развіўся ў ўласную ўнікальную сістэму Сокэ — Gosoku Ryu.
«Тэрада і Токунага проста паказалі нам асновы. Навучанне было ў асноўным базавым, галоўным чынам удары кулаком і процістаянне ўдару. Яны не паказвалі нам занадта шмат удараў нагамі. Я памятаю адзін дзень, калі яны паказвалі нам, як, трымаючы вострыя камяні, рабіць „больш моцны“ цукі. Мне было толькі 5 або каля…яны загадалі мне ўзяць доўгі, востры камень падобны да нажа…» — Сокэ Кубота Такаюкі
Гэтыя заняткі зарадзілі ў юным Сокэ Кубота Такаюкі смагу спасціжэння баявых мастацтваў, падштурхнулі да пошуку ўласнага шляху.
«Я працягваў навучацца самастойна. У мяне сталі з'яўляцца свае ўласныя ідэі. Мне было ўсяго 5 або 6 … Мая маці, напэўна, лічыла мяне вар'ятам. Я мог знікнуць на ўсю ноч і адправіцца ў лес у гарыстай мясцовасці ззаду нашага дома і разважаць. Я не спяваў песні або рабіў што-небудзь накшталт гэтага … я толькі канцэнтраваўся. Шмат часу я навучаўся працы з кароткай палкай. Палкі заўсёды меліся пад рукой, і гэта здавалася даволі натуральнай зброяй.» — Сокэ Кубота Такаюкі
Токіа
Пасля акупацыі Японіі амерыканцамі, жыццё сям'і Кубота стала яшчэ цяжэй, і падобна многім іншым маладым людзям, 13-гадовы Сокэ Кубота Такаюкі адправіўся шукаць сваё шчасце ў Токіа. «Я ўбіў сабе ў галаву, што павінен з'ехаць у Токіа. Я не быў ні ў чым упэўнены, я проста адчуваў, што павінен гэта зрабіць. Усёж-такі, я быў толькі дзіця сваёй краіны. Мая маці сказала мне, калі такі мой выбар, я магу ехаць, але … ўжо не вяртацца. Аб вяртанні не магло быць і гаворкі. Зараз я азіраюся назад і разумею, што гэта дапамагло сфарміраваць мой характар. Вы робіце выбар, вы здзяйсняеце задуманае і ўкладываеце ў гэта 100 % вашых намаганняў. Гэта дапамагло мне стаць лепшым у баявых мастацтвах, больш моцным чалавекам.» — Сокэ Кубота Такаюкі Пасляваенны Токіа сустрэў юнака беспарадкамі, голадам, вуліцамі, запоўненымі валацугамі, чорным рынкам і дробнымі злачынствамі, актыўнай дзейнасцю гангстэраў і звыклым гвалтам. Але незалежна ад усяго ён заўсёды знаходзіў час трэніравацца. Гэта былі ўсё яшчэ толькі асновы, але ён вучыўся пастаянна.
Самым яркім успамінам тых гадоў назаўсёды засталіся чэргі за хлебам. Каб атрымаць добрае месца ў чарзе, трэба было ўставаць ў 3 ці 4 гадзіны раніцы. У такой чарзе і адбылася сустрэча, крута змяніўшая лёс Сокэ Кубота Такаюкі.
«Я быў у раёне аднаго з мясцовых аддзяленняў паліцыі, калі ўспыхнуў скандал. Я дапамог паліцэйскім. У гэты дзень я і пазнаёміўся з дэтэктывам па імя Карыно, з якім я працягваю стасункі да гэтага часу. Карыно ўзяў мяне пад крыло і шмат мне дапамагаў. Ён прывёў мяне ў першае додзё. Уладальнікам школы быў кітайскі майстар па імя Цай. Я назіраў за ім гадзінамі. Зараз мне здаецца, што менавіта ад яго пачалі зараджацца некаторыя з маіх ідэй адносна кругавых рухаў.» — Сокэ Кубота Такаюкі Так Сокэ Кубота быў адзначаны паліцыяй Токіа і, у хуткім часе 14-гадовы Сокэ Кубота Такаюкі выкладаў мастацтва абароны голымі рукамі афіцэрам паліцэйскага аддзялення Камата. Моцная, жорсткая і практычная, некалькі незвычайная тэхніка Сокэ Кубота Такаюкі была прызнана паліцыяй як ідэальная для ўмоў пасляваеннага Токіа, дзе сярэднія паліцэйскія, навучаныя і несумненна адважныя, не заўсёды маглі супрацьстаяць добра навучаным баявікам якудза. Але толькі не тыя афіцэры, якіх вучыў Сокэ Кубота. Прыхільнік навучання ўласным прыкладам, ён, як тайны агент, ўключаўся ў разнастайныя небяспечныя сітуацыі, каб праверыць і даказаць эфектыўнасць сваёй методыкі.
«Карыно пазнаёміў мяне з людзьмі, якім падабаўся мой падыход да воінскіх мастацтваў. Дзякуючы гэтаму, я атрымаў магчымасць, падзяліцца маімі ідэямі з вялікім лікам паліцэйскіх. Гэта дапамагло мне ўдасканальваць маё ўласнае мастацтва, перапрацоўвая ўсё гэта ў мой уласны стыль.» — Сокэ Кубота Такаюкі
Праз сяброў, падобных Карыно, ён сустрэў многіх іншых майстроў і не толькі каратэ, але і розных іншых баявых мастацтваў. Гэта быў вельмі цікавы час. Ён знаёміцца з Дэмура Фуміо (Сіто Рю), Тояма Канкэном (Сюдокан), Конісі (Рёбу Кай). У семнаццаць гадоў Сокэ Кубота адкрывае ў Токіа ўласнае додзё.
«Я пачаў выкладаць каратэ праз пару гадоў пасля таго, як перабраўся ў Токіа. У той час была Японская Асацыяцыя Каратэ Мікамі, а таксама стыль Сіто-рю Дэмура Фуміо. Мы мелі звычай дапамагаць адзін аднаму і наведваць якое-небудзь додзё, каб выкладаць і абменьвацца вопытам і тэхнікай. Я меў магчымасць назіраць заняткі і адбіраць тое, што мне падыходзіла. Калі мне падабалася якая-небудзь тэхніка або ідэя, я вяртаўся да яе ў сваёй уласнай трэніроўцы і спрабаваў гэта прымяніць.» — Сокэ Кубота Такаюкі
У гэтыя ж гады Сокэ Кубота сур'ёзна цікавіцца тэхнікай барацьбы, у асаблівасці, свайго куміра надзвычай папулярнага тады Рыкідозана.
«Байцы таго часу адрозніваюцца ад байцоў, якіх мы назіраем у нашыя дні. Большасць з іх былі даволі жорсткімі. У мяне быў свой кумір Рыкідозан. Ён быў вельмі знакаміты тады. Я заўсёды хацеў сустрэць яго. Нарэшце я атрымаў шанец, хаця яго ахоўваў целаахоўнік. Ён, верагодна, думаў, што я вар'ят! Так ці інакш, нам удалося пагаварыць, і мы абодва былі здзіўленыя гэтай размовай. Мы маглі гаварыць гадзінамі аб трэніроўцы ў воінскіх мастацтвах. Праз яго я пазнаёміўся з Ояма Масутацу, які аказаўся настолькі ж вар'ятам адносна воінскіх мастацтваў, як і я, і мы размаўлялі даволі доўга. Мы мелі звычай шмат трэніравацца на макивары. Калі Мас Ояма выдаваў сваю першую кнігу, ён вырашыў выкарыстаць у ёй маё фота — але толькі маю руку. Ён не хацеў выкарыстаць мой твар!» — Сокэ Кубота Такаюкі
Gosoku Ryu
Вынікам даследавання розных баявых сістэм стала стварэнне ўласнага стылю Gosoku Ryu, што ў перакладзе значыць Жорсткі і хуткі стыль, а таксама іншых прыкладных сістэм паядынку: Кубодзіцу, Куботан, Куботай, Кубокідо і іншыя.
«Я навучаю стылю Gosoku Ryu. Ён не выглядае занадта эфектна, але ён вельмі эфектыўны. Я вучу, як выкарыстоўваць сілу, калі неабходна адказаць сілай, як выкарыстаць хуткасць, калі трэба адказаць хуткасцю, я нават вучу, як выкарыстоўваць ўцёкі, калі ўцёкі з'яўляюцца адзіным выхадам.» — Сокэ Кубота Такаюкі Няма такой тэхнікі, якая здольная эфектыўна працаваць у любой сітуацыі. Кожная сітуацыя ўнікальная, мае занадта шмат пераменных. Вам патрэбна разнастайная тэхніка, таму што людзі розныя, і вы павінны мець інструменты, каб мець справу з рознымі праціўнікамі. Вам неабходна валодаць усімі неабходнымі псіхічнымі элементамі, а таксама розумам, які іх эфектыўна скамбінуе. «Паколькі я вывучаў розныя стылі, я разумею іх моцныя і слабыя бакі. Напрыклад, некаторыя стылі каратэ вельмі добрыя наступальнымі манеўрамі, але ў іх недастатковы набор ахоўных дзеянняў. Вось чаму настолькі важныя спарынгі супраць прадстаўнікоў многіх і розных стыляў. У Gosoku Ryu я аб'яднаў шмат розных метадаў.» — Сокэ Кубота Такаюкі Паступова вядомасць Сокэ Кубота Такаюкі расце, яго запрашаюць для дэманстрацыі каратэ на амерыканскія ваенныя базы, некаторы час ён працуе целаахоўнікам у амерыканскага амбасадара Эдвіна Райшаўэра. Зносіны з Райшаўэрам і яго жонкай даюць яму першае рэальнае ўяўленне аб культуры, псіхалогіі, ладу жыцця і мыслення на Захадзе. Гэта знаёмства вельмі дапамагло станаўленню Сокэ Кубота Такаюкі як чалавека і майстра. «Мой вопыт працы з паслом дапамог мне пераадолець цяжкасці зносін з рознымі культурамі. Паколькі я працую з паліцэйскімі, я павінен заўсёды памятаць, хто гэтыя людзі, якая іх культура, што прымальна і што не прымальна для іх. Японскі спосаб мыслення можа быць вельмі сур'ёзнай перашкодай у Амерыцы, Францыі або дзе-небудзь. Вы можаце сустрэць у мяне студэнтаў з Францыі, Італіі, Ганконгу, Мексікі, Карэі і так далей — гэта ўсё нагадвае наведванне Арганізацыі Аб'яднаных Нацый!» — Сокэ Кубота Такаюкі
Міжнародны Фестываль баявых мастацтваў
Важнай падзеяй у жыцці Сокэ Кубота Такаюкі становіцца ўдзел у штогадовым Міжнародным Фестывалі баявых мастацтваў ў Лонг Біч, арганізаваным бацькам амерыканскага каратэ Эдам Паркерам. На гэтую грандыёзную падзею былі запрошаны самыя яркія майстры адзінаборстваў з усяго свету. Дастаткова назваць імёны: Брус Лі, Гранд майстра тэквандо Джуна Рі, вядомых майстроў ушу, упершыню стаўшага чэмпіёнам свету Чака Норрыса і іншых ўзыходзячых зорак Амерыкі. На гэтым фестывалі Сокэ Кубота шакаваў гледачоў дэманстрацыяй экстрэмальных магчымасцяў чалавека, наносячы ўдары кувалдай па ўласным кулаку.
«Я раблю гэта не для спаборніцтваў і не для шоў. Я раблю гэта, каб падрыхтаваць маё цела да любой сітуацыі. Гэта — філасофія майго стылю. Вы можаце біць мяне ўсім, чым хочаце, але гэта, хутчэй за ўсё, пакалеча вас больш, чым мяне. Пры гэтым я магу блакаваць меч кэндо сваім перадплячом без усякай шкоды. Я лічу гэта лепшым метадам трэніроўкі. Ён робіць вас жорсткімі і дазваляе развіваць сапраўдны дух баявых мастацтваў. Вы павінны пераадолець боль і страх і адхіліцца ад усяго … У мяне ёсць некалькі крытэрыяў, па якіх я вырашаю, ці сапраўды я буду выкладаць гэтыя спецыяльныя метады канкрэтнаму студэнту. Я навучаю таго, хто сам захоча гэта вывучаць, але гэта шмат у чым ужо ментальная трэніроўка.» — Сокэ Кубота Такаюкі
Вынаходства
Сокэ Кубота Такаюкі вядомы ў свеце таксама сваімі вынаходкамі зброі самаабароны. Мадэрнізаваны ім падобны да тонфы паліцэйскі жэзл PR24 стаў стандартным абсталяваннем Лос-Анджэлескай паліцыі. Але найбольшую вядомасць прынесла Сокэ Кубота Такаюкі вынаходніцтва ў 1977 годзе Куботана, звязка ключоў для самаабароны, які зрабіў пераварот у канцэпцыі бяззбройнай самаабароны, як паліцэйскіх, так і звычайных грамадзян. Куботан выкарыстоўваецца ў больш чым 40 краінах для аховы закона і самаабароны, як не наступальная і таму не забароненая зброя, якае дае яе ўладальніку магчымасці для супраціву супраць нападніка або для затрымання фізічна моцнага падазраванага. Велічнае вынаходніцтва Сокэ — Куботай, эфектыўная зброя захопу і кантролю, за якое ён быў запрошаны ў 1990 годзе ў Залу Славы Чорных паясоў як эксперт па зброі.
INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION
Яшчэ ў 1953 годзе Сокэ Кубота рэгіструе ў Токіа, Ханэда Японія INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION, асноўным у якой становіцца створаны ім стыль Gosoku Ryu. У 1964 годзе стваральнік Асацыяцыі Сокэ Кубота пераязджае ў ЗША. Штаб-кватэра арганізацыі перамяшчаецца ў Лос-Анджэлес. Зараз у INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION ўваходзяць арганізацыі больш чым 60 краін, рэгулярна прыходзяць новыя запыты з усяго свету ад розных арганізацый каратэ з прапановай аб уступленні… У сваім Каліфарнійскім Додзё ў Лос-Анджэлесе Сокэ Кубота, нараўне з паліцэйскай тэхнікай, выкладае класічнае каратэ. І хаця большасць яго студэнтаў — паліцэйскія, Сокэ Кубота кажа, што яго навучанне даступна кожнаму.
«У маім Додзё вы можаце сустрэць кіназорак, рэжысёраў, адвакатаў, сакрэтных агентаў і нават вулічных байцоў. Многія з іх — студэнты іншых высакакласных інструктараў з розных стыляў каратэ, такіх як Cётокан, Годзю-рю, Сіто-рю і г.д. з розных краін. Я думаю, іх прыцягвае шматбаковасць таго, што я выкладаю. А калі шчыра, галоўнай прычыны я не ведаю. Думаю, адзіная рэч, якой я іх забяспечваю: лепшая трэніроўка з таго, што я ўмею, і мая добразычлівасць. Я веру, з усіх шляхоў гэты галоўны.» — Сокэ Кубота Такаюкі
Дасягненні ў баявых мастацтвах
За 70 гадоў вывучэння баявых мастацтваў Сокэ Кубота вывучаў мноства розных стыляў. Спіс баявых мастацтваў, у якіх Сокэ мае чорны пояс: Нягледзячы на пастаянную занятасць, Сокэ Кубота змог дапоўніць свае веды ў баявых мастацтвах таксама не баявымі мастацтвамі: медытацыя, гісторыя, каліграфія і іншымі.
Пастаноўка баявых сцэн
Сокэ Кубота разам са сваім даўнім вучнем Хэнкам Гамільтанам працавалі з дзесяткамі знакамітасцяў, у тым ліку з поп-зоркай Рыкам Спрынгфілдам, актрысай Нэнсі МакКэон (серыял «Факты з жыцця», фільм «Аддзел») і зоркамі баявікоў Чарлзам Бронсанам (фільм «Механік») і Джэймсам Каанам (фільм «Эліта Забойцаў»). Рэжысёры запрашаюць Сокэ калі хочуць уключыць рэальнае каратэ ў свае сцэнарыі. Сокэ не толькі ставіць баявыя сцэны, але яшчэ і навучае акцёраў. Напрыклад прамалінейная прырода маэ гэры не вельмі ўражліва выглядае ў фільмах, таму рэжысёры баявікоў просяць выкарыстоўваць кругавыя тэхнікі для дасягнення найлепшага візуальнага эфекту. Калі падпусціць аператара бліжэй і правільна навучыць акцёраў, то сцэна атрымліваецца больш пераканаўчай. «Вам неабходна ўмець навучаць акцёраў паказваць тэхніку так, каб камера змагла гэта ўбачыць. Яны могуць атрымаць пару ўдараў, але гэта не так ужо дрэнна.» — Хэнк Гамільтан
Асоба
У 1989 годзе ў 55-гадовым узросце Гранд майстру Кубота прысвоены тытул Сокэ як стваральніку новага, унікальнага і міжнародна-прызнанага стылю Gosoku Ryu, які адразу ж аднесены да ліку традыцыйных японскіх стыляў. У 1994 годзе Сокэ Кубота прысвоены 10 Дан, самая высокая ступень у японскім каратэ.
Сокэ Кубота працягвае выкладаць каратэ ў сваім Додзё ў Лос-Анджэлесе(Глендайле), а таксама падарожнічаць па свеце, даючы ўрокі каратэ сваім паслядоўнікам з многіх краін. «Мне сапраўды падабаецца японскі стыль каратэ, але я таксама разумею, што розныя культуры маюць розныя шляхі падыходу да таго ж самага прадмета. Без павагі і этыкету каратэ — усяго толькі звычайная вулічная бойка або проста спорт. Немагчыма кіраваць усім светам каратэ, але можна даць студэнтам павагу, стаўленне і этыкет…Гэта павінна быць захавана і перададзена будучым пакаленням.» — Сокэ Кубота Такаюкі
Кнігі
Сокэ Кубота таксама піша кнігі аб баявых мастацтвах:
NGC 7420
NGC 7420 (іншыя абазначэнні — PGC 70017, MCG 5-54-18, ZWG 496.23, KARA 998, NPM1G +29.0474) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мануфактура
Гісторыя ўзнікнення
Мануфактуры ўпершыню ўзніклі ў XIV стагоддзі ў гарадах Італіі, пазней распаўсюдзіліся на тэрыторыю Англіі, Нідэрландаў і Францыі. У Фларэнцыі працавалі ткацкія і сукнаробчыя мануфактуры, у Венецыі і Генуі — суднабудаўнічыя верфі. Мануфактуры былі вольныя ад цэхавых абмежаванняў і рэгламентаў.
Узнікненне мануфактур адбывалася дзвюма шляхамі: аб’яднаннем у адной майстэрні рамеснікаў розных спецыяльнасцяў, дзякуючы чаму прадукт да яго канчатковага вырабу апрацоўваўся ў адным месцы ці аб’яднаннем у агульнай майстэрні рамеснікаў адной і той жа спецыяльнасці, кожны з якіх выконваў бесперапынна адну і тую ж асобную аперацыю.
Галоўныя адрозненні мануфактур ад рамесных майстэрняў заключаліся ў іх памерах, дзе адначасова маглі працаваць сотні чалавек, а таксама ў дакаладным падзеле працы. Дзякуючы гэтаму, выпуск прадукцыі на мануфактуры павялічваўся ў некалькі разоў у параўнанні з рамеснай майстэрняй.
Мануфактуры ў Вялікім Княстве Літоўскім
Першыя мануфактуры ў Вялікім Княстве Літоўскім з’явіліся ў 1720-я—1730-я гады па ініцыятыве Ганны Кацярыны Радзівіл. Імі з’яўляліся прадпрыемствы па вырабе шкла (гуты), заснаваныя ў Налібаках і Урэччы. Для арганізацыі прадпрыемстваў былі запрошаны нямецкія майстры, якія былі павінны наладзіць вытворчасць і навучыць працаўнікоў, якія збольшага з’яўляліся мясцовымі сялянамі.
На думку некаторых навукоўцаў, першай беларускай мануфактурай была Урэцкая гута, заснаваная ў 1737 ці 1732 годзе. Яна з’яўлялася першым і самым буйным прадпрыемствам у Рэчы Паспалітай па вырабе люстэрак. Мануфаткура вырабляла таксама аконнае шкло, крыштальныя люстры, падсвечнікі, посуд і іншае.
У Нясвіжы ў 1752 годзе Міхал Казімір Радзівіл Рыбанька адкрыў першую суконную мануфактуру па вырабе ваўняных тканін. Прадпрыемства размяшчалася ў пяці драўляных будынках, штат працоўных складаўся з 60 чалавек — пераважна, прыгонных сялян. Працоўны дзень доўжыўся 14–15 гадзін, а за нявыхад на працу людзі падвяргаліся пакаранням.
Да найбольш славутых адносілася Слуцкая мануфактура шаўковых паясоў, дзе вырабляліся знакамітыя паясы. Акрамя гэтага, на ёй ткаліся дываны, габелены, пакрывалы і стужкі, упрыгожаныя беларускімі народнымі ўзорамі і арнаментамі.
Падскарбі вялікі літоўскі Ян Міхал Салагуб у 1740-х гадах адкрыў буйную шкляную мануфактуру ў мястэчку Ілья Менскага павета, а ў мястэчку Вішнева Ашмянскага павета Храптовічамі была пабудавана вялікая металургічная мануфактура, дзе ў 1790 годзе пачала працаваць першая беларуская доменная печ.
З 1765 года адной з ключавых постацяў у развіцці мануфактурнай прамысловасці з’яўляўся Антоні Тызенгаўз, па ініцыятыве якога да 1780 года ў Гродне, Брэсце і Паставах пачалі працу 22 мануфактуры. Аднак, у сувязі з загадам караля аб адхіленні Тызенгаўза ад кіравання прадпрыемствамі, амаль усе гродзенскія мануфактуры спынілі вытворчасць да Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай.
Агнес
А́гнес, таксама Э́гнес (англ. Agnes ад грэч. hagnos -- святы) -- жаночае імя ў англамоўнай культуры.
Было трэцім паводле папулярнасці жаночым імем у англійскай культуры на працягу больш за 400 гадоў.
Імя заставалася шырока ўжывальным на працягу 1960-х гадоў у Злучаных Штатах. Увайшло ў лік 1000 лепшых імёнаў для амерыканскіх дзяўчынак. Пік яго папулярнасці прынаў паміж 1900 і 1920 гадамі, калі яно было сярод 50 лепшых імёнаў для амерыканскіх дзяўчынак.
Варыянты
Neža
.bz
.bz — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Беліза.
.by
.by — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Рэспублікі Беларусь.
Рэгістрацыя даменаў у Беларусі была дазволена з 1994, а свабодная рэгістрацыя даменаў другога ўзроўню для прадпрыемстваў адкрылася ў красавіку 2000.
У 2008 налічвалася больш за 18 000 даменаў.by з агульнай колькасці каля 50 000 беларускіх сайтаў.
Да сакавіка 2008 года рэгістрацыю даменаў .by ажыццяўляла толькі кампанія ТАА «Адкрыты кантакт». У сакавіку 2008 года дамены .by пачала рэгістраваць кампанія — УП «Надзейныя праграмы», трохі пазней — СП ТАА «Дзелавая Сетка». У 2019 годзе спіс папоўніўся кампаніяй ТАА «Супорт чэйн» (брэнд HostFly.by).
Рэгістрацыя
Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз 5-10 працоўных дзён пасля атрымання аплаты. Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 1 месяц.
Інфармацыя пра ўладальніка ў WHOIS дамена цалкам закрытая і недаступная для публічнага прагляду.
Ажыццявіць падаўжэнне дамена BY абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен BY не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.
Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена BY ажыццяўляецца праз 1-3 працоўныя дні пасля атрымання аплаты. Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 7 дзён.
Фазы Месяца
Фазы Месяца — станы асвятлення Месяца Сонцам, якія перыядычна змяняюцца.
Прырода фаз
Змена фазы Месяца абумоўлена зменамі ва ўмовах асвятлення Сонцам цёмнага шара Месяца пры яго руху па арбіце. Са змяненнем узаемнага размяшчэння Зямлі, Месяца і Сонца тэрмінатар (мяжа паміж асветленай і неасветленай часткамі дыска Месяца) перамяшчаецца, што і выклікае змяненне абрысаў бачнай часткі Месяца.
Змены бачнай формы Месяца
Паколькі Месяц — сферычнае цела, пры яго частковым асвятленні збоку ўзнікае «серп». Асветлены бок месяца заўсёды паказвае ў бок Сонца, нават калі яно схавана за гарызонтам.
Працягласць поўнай змены фаз Месяца (так званы сінадычны месяц) непастаянная з-за эліптычнасці месяцавай арбіты, і вар'іруецца ад 29,25 да 29,83 зямных сонечных сутак. Сярэдні сінадычны месяц складае 29.531 сутак (29 сутак 12 гадзін 44 хвіліны 2,82 секунды).
У фазах Месяца, блізкіх да маладзіка (у пачатку першай чвэрці і ў канцы апошняй чвэрці), пры вельмі вузкім сярпе, неасветленая частка ўтварае т. зв. попельнае святло Месяца — бачнае свячэнне неасветленай прамым сонечным святлом паверхні характэрнага попельнага колеру.
Цікавыя факты
Звычайна, на кожны каляндарны месяц выпадае па адным поўніку, але паколькі фазы Месяца змяняюцца трохі хутчэй, чым 12 раз у годзе, часам здараецца і другая поўня за месяц, т. зв. блакітны месяц.
У снежні 2009 года шэраг СМІ паведаміў, што група аналітыкаў інвестыцыйнага банка «Macquarie Securities» (Аўстралія) на аснове ўласнага даследавання прыйшла да высновы аб уплыве месяцавых фаз на дынаміку індэксаў сусветных фінансавых рынкаў.
Таксама прадстаўнікі брытанскай паліцыі заявілі пра сувязь месяцавых фаз з узроўнем гвалту.
Антычны медык Гален звязваў боль, якую адчуваюць жанчыны падчас перадменструальнага сіндрому з фазамі Месяца.
Фазы Месяца ва Унікодзе
Выкарыстоўваюцца сімвалы ад U+1F311 да U+1F318:
Шчарчова
Шчарчо́ва (, Щерчёво) — аграгарадок у Беларусі, у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Шчарчоўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 28 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Пружаны, за 66 км ад Брэста, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Тэўлі.
.ca
.ca — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Канады.
.cat
.cat — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для каталонскіх старонак.
Toppdomän
Пушкі
Пушкі́ (, Пушки) — вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лёзненскага сельсавета.
Паўночнае золата
Паўночнае золата — медна-алюмініевы сплаў залацістага колеру, таксама вядомы як жоўты нордзік, з якога выраблены манеты ў 10, 20 і 50 еўрацэнтаў. Ён таксама нейкі час выкарыстоўваўся і ў іншых краінах.
Склад: медзь — 89 %, алюміній — 5 %, цынк — 5 %, волава — 1 %.
Аманда
Аманда (Amanda, ад лат. у 2-х значэннях: 1) «вартая любові», «якую любяць»; 2) мілая, любімая) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.
Паходжанне
Упершыню імя Аманда ўзгадваецца ў 1212 годзе ў запісе аб нараджэнні з Англіі, на працягу пяці наступных стагоддзяў імя было папулярызавана паэтамі і драматургамі.
Распаўсюджанасць
З 1976 па 1995 год імя Аманда было адным з 10 самых папулярных жаночых імёнаў сярод нованароджаных у ЗША. Імя было найбольш папулярным у 1978—1992 гадах, калі яно займала чацвёртае месца ў рэйтынгу. У 1980 годзе імя было другім найбольш папулярным у краіне. У 2006 годзе імя Аманда займала толькі 102 месца ў рэйтынгу папулярнасці.
Аляксандр Сяргеевіч Шыёнак
Аляксандр Сяргеевіч Шыёнак (, вёска Каўлякі, ) — беларускі мастак-акварэліст.
Элементарныя функцыі
Элементарныя функцыі ў матэматыцы — клас функцый, у які ўваходзяць мнагасклад, ступенная функцыя, рацыянальная функцыя, паказнікавая функцыя і лагарыфмічная функцыя, трыганаметрычныя функцыі і адваротныя трыганаметрычныя функцыі, гіпербалічныя функцыі і адваротныя гіпербалічныя функцыі. Элементарнымі з'яўляюцца таксама функцыі, атрыманыя з названых з дапамогай арыфметычных дзеянняў (складання, адымання, множання і дзялення), дыферэнцыравання, а таксама суперпазіцый (утварэння складаных функцый), выкарыстаных канечную колькасць разоў. Разглядаюцца таксама элементарныя функцыі ад некалькіх пераменных. Адваротныя функцыі да элементарных і інтэгралы ад элементарных функцый могуць не быць элементарнымі.
Аляксандр Сяргеевіч Шыёнак
Біяграфія
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1972). Працуе пераважна ў жанры пейзажа: «Зімовы пейзаж» (1972), «Возера ў лесе» (1979), «Здраўнёва» (1982), «Чырвонае воблака. Вечар» (1985), «Перад навальніцай» (1986), «Родная вёска» (1990) і інш.
Ганна
Га́нна (חַנָּה‎ — «Боская ласка», «вытанчанасць», Άννα) — жаночае імя старажытнашумерскага пажоджання. У шумерскай міфалогіі ды рэлігіі — цэнтральнае жаночае боства, першапачаткова Інанна, дачка бога Нанны, праўнучка бога Ана.
.cd
.cd — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Створаны ў 1997 для замены дамена .zr (Заір).
Toppdomän
Мовы Лівіі
Фактычна афіцыйнай мовай Лівіі з’яўляецца арабская літаратурная мова. Большасць насельніцтва, каля 95 %, выкарыстоўваюць у гаворцы арабскую мову як родную, але таксама выкарыстоўваюць лівійскі, егіпецкі, туніскі дыялекты і іншыя разнавіднасці арабскай мовы.
Мовы меншасцяў
Акрамя арабскай, каля 305 000 чалавек гавораць на некалькіх берберскіх мовах, такіх як, ауджыла, сокна, і гхадамеская мова. Акрамя таго, каля 33 000 чалавек гавораць на дамары (адной з індаіранскіх моў) і некалькі тысяч жыхароў ведаюць і сахарскія мовы.
Былы прэзідэнт Муамар Кадафі аспрэчыў існаванне бербераў у якасці асобнай этнічнай прыналежнасці і назваў бербераў «прадуктам каланіялізму», створаным на Захадзе, каб падзяліць Лівію. Берберская мова не была прызнаны і не выкладаўся ў школах. У Лівіі забаронена даваць дзецям берберскія імёны. Пасля нядаўніх пратэстаў Нацыянальны пераходны савет Лівіі паказаў адкрытасць у адносінах да мовы бербераў. Тэлеканал незалежных паўстанцаў «Лівія ТБ», штаб-кватэра якога размешчана ў Катары, выкарыстоўвае берберскую мову і алфавіт ціфінаг у некаторых са сваіх праграм.
Замежныя мовы
Англійская мова з’яўляецца найбольш прыкметнай замежнай мовай у бізнесе і для эканамічных мэт, а таксама кажуць маладому пакаленню. Італьянскія да гэтага часу вядомы ў пэўнай ступені некаторыя старыя людзі.
Царква ў імя святога дабравернага князя Аляксандра Неўскага (Віцебск)
Архітэктура
Вырашана ў стылі царкоўнай архітэктуры Рускай Поўначы (знак удзячнасці архітэктара людзям, якія апекаваліся аб ім у дзяцінстве). Ашаляваны прамавугольны ў плане зруб пераходзіць у 3-гранную апсіду. Вальмавы дах над ёй завершаны цыбулепадобнай галоўкай з лемехавым пакрыццём. Над 2-схільным дахам зруба малітоўнай залы ўрэзаны чацвярык з васьмерыком, за­вершаны высокім шатром з лемехавай галоўкай. Уваход вырашаны 2-схільнай навіссю з падкарнізнымі падзорамі.
У інтэр'еры на ветразях адкрыты светлавы бара­бан, над прытворам — хоры, адкрытыя невялікім арачным праёмам. Сцены і столь ашаляваны.
.cf
Toppdomän
Партрэт Генрыха Гогенцолерна
«Партрэт Генрыха Гогенцолерна» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў XVIII стагоддзі. Месцазнаходжанне невядома. Памер карціны —.
Захаваўся фотаздымак у Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук. На карціне прускі прынц і выдатны палкаводзец Фрыдрых Генрых Людвіг Прускі, сын караля Фрыдрыха Вільгельма I, намаляваны з ордэнам Чорнага Арла.
Партрэты Гогенцолернаў апынуліся ў Нясвіжы дзякуючы, жонцы князя Антонія ІІІ Генрыха Радзівіла, 12-га ардыната Нясвіжскага.
Паводле вопісу карцін і партрэтаў Нясвіжскага замка 1939 г. партрэт Генрыха Прускага знаходзіўся ў калідоры да службовых пакояў на першым паверсе. Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г.
Дабродзень (гміна)
Дабро́дзень (Dobrodzień) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Алескага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дабродзені. Плошча гміны складае 162,84 км². Станам на 2006 год у гміне Дабродзень пражывалі 10 651 чалавек, шчыльнасць — 65,4 чал./км².
NGC 7422
NGC 7422 (іншыя абазначэнні — PGC 70048, UGC 12254, MCG 1-58-13, ZWG 405.15, KUG 2253+036, IRAS22536+0339) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Саламон Майман
Саламон Майман (сапр. Хейман; 1753 або 1754, Жукаў Барок —, Нідэрзігерсдорф ля Фрайштата, ) — яўрэйскі філосаф-асветнік, паходзіў з Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Жукаў Барок. Яго дзед і бацька былі арандатарамі ў адным з маёнткаў князя Радзівіла. Пачатковую адукацыю атрымаў дома пад кіраўніцтвам бацькі, потым скончыў яўрэйскую школу ў Міры, працягваў навучанне ў івянецкай талмудычнай школе і да 9 гадоў спасцігнуў усе «прамудрасці талмудычнай вучонасці». Вельмі рана пачаў чытаць гістарычныя і астранамічныя кнігі, якія меліся ў багатай хатняй бібліятэцы і спадабаліся яму больш, чым Талмуд. Саламону Майману не было яшчэ і 12 гадоў, калі яго ажанілі з дачкой гаспадыні заезнага двара ў Нясвіжы; у 14 гадоў ён ужо быў бацькам і зарабляў на хлеб выкладаннем Талмуда.
Вывучыўшы, хоць і недасканала, нямецкую мову, ён адправіўся пешшу ў Слуцк да галоўнага рабіна, які атрымаў адукацыю ў Германіі, і ўзяў у яго навуковыя творы па фізіцы, оптыцы і медыцыне. «Калі я прачытаў гэтыя кнігі, — успамінаў пазней Майман, — ''то мне адчыніўся новы свет. Я лічыў, што цяпер валодаю ўжо ключом да ўсіх тайнаў прыроды… Я ганарліва глядзеў на ўсіх тых, хто яшчэ не ведаў гэтага, смяяўся з іх забабонаў і выказаў гатоўнасць асведчыць іх паняцці і розум''».
Ва ўзросце каля 25 гадоў Майман паехаў у Германію вывучаць медыцыну, філасофію, фізіку, матэматыку. Некаторы час жыў у Кёнігсбергу і Шчэціне, потым перабраўся ў Берлін. Адтуль яго выслалі незадаволеныя кіраўнікі яўрэйскай грамады, якія палічылі яго намеры герэтычнымі, і ён пасяліўся ў Познані. Тут Майман на працягу 2 гадоў быў настаўнікам у багатай яўрэйскай сям'і, але ў 1780 пад націскам рэлігійных фанатыкаў Познані быў вымушаны пакінуць горад і вярнуцца зноў у Берлін. Тут пазнаёміўся з вядомым філосафам і пісьменнікам Мендэльсонам, доступ да якога яму адчыніла напісаная на яўрэйскай мове філасофская манаграфія. Майман настойліва вывучаў філасофію і фізіку, выявіў здольнасці ў матэматыцы і ў пэўнай ступені авалодаў французскай мовай. У жаданні Маймана паглыбіцца ў вывучэнне навук і «развіць свой розум і веды» набожныя яўрэі ўбачылі штосьці небяспечнае для рэлігіі і добрых нораваў, наракаючы за гэта на польскіх рабінаў, якія «''шчаслівым выпадкам вызваліліся ад рабства забабонаў, раптам убачылі святло розуму і знялі ранейшыя кайданы».
Пазбаўлены сродкаў існавання, Майман у 1782 выправіўся ў Галандыю, але расчараваны вярнуўся ў Гамбург. Тут, каб атрымаць матэрыяльную падтрымку, ён наважыўся перайсці ў хрысціянства, хоць лічыў іўдаізм ў дагматычным плане больш чыстай рэлігіяй, і таму больш сумяшчальнай з яго светапоглядам. Аднак адзін евангельскі святар адгаварыў яго ад гэтага кроку. Жывучы ў Гамбургу ў беднасці, Майман моцна хварэў, але ў 30-гадовым узросце паступіў у гімназію ў Альтане, вывучаў філасофію, матэматыку, лаціну, англійскую мову. З Гамбурга Майман пераехаў у Берлін, а адтуль у Брэслау. Тут ён пераклаў «Ранішнія часы» Мендэльсона, напісаў «Дапаможнік да прыродазнаўства і пачаткаў» Ньютана.
Пасля некалькіх гадоў вандраванняў і распаду сям'і Майман зноў вярнуўся ў Берлін, дзе вывучаў Канта, Спінозу, Лока і ў 1790 выдаў першую сваю філязоўскую працу «Спроба трансцэндэнтальнай філасофіі» на нямецкай мове. У гэты перыяд пашыраюцца яго сувязі з вядомымі філосафамі, вучонымі і пісьменнікамі канца 18 ст. Творы Маймана чыталі і высока ацэньвалі Імануіл Кант, Іаган Вольфганг Гётэ, Фрыдрых Шылер, Гумбальт; яго таленавітасцю захапляўся Імануэль Герман Фіхтэ, які ў сваёй філасофіі развіў далей асобныя яго ідэі.
Свае апошнія гады з 1795 па 1800 Саламон Майман правёў у маёнтку графа Калькрайта (каля Познані), высланага з Берліна за вальнадумства. Пахаваны ў Глогаве. Ёсць звесткі, што ўсе рэчы і творы Маймана, якія знаходзіліся ў мясцовай яўрэйскай грамадзе, былі ёю спаленыя.
Філасофскія погляды
У навуковай літаратуры Маймана называюць нямецкім, яўрэйскім або польскім мысліцелем, хоць вядома, што значную частку свайго жыцця ён правёў у Беларусі, дзе фарміраваўся яго светапогляд, дзе ён пачаў сваю выкладчыцкую і літаратурную дзейнасць. Станаўленне Маймана як філосафа непасярэдна звязана з асноўнымі перыядамі яго жыцця і дзейнасці на Беларусі, у Польшчы і Германіі. З дзіцячых гадоў ён быў сведкам сацыяльнай несправядлівасці, прыгнёту і бяспраўнага становішча сялян-беларусаў, сваіх землякоў-яўрэяў, самавольства і пагардлівых адносін да людзей з боку магнатаў і князёў. У сваёй «Аўтабіяграфіі» (1791) Майман усебакова адлюстраваў жыццё і побыт насельніцтва Беларусі, надзённыя праблемы сацыяльна-эканамічнага і духоўнага жыцця грамадства. «Тагачасны лад нашай краіны наогул, — адзначаў ён, — і нашага народа, які, як асёл, стагнаў пад дзвюма ношамі — сваім уласным невуцтвам і забабонамі пануючага насельніцтва, няшчасці маёй сям'і — усё спалучылася разам, каб памяшаць майму развіццю і перашкодзіць праяўленню маіх прыродных здольнасцей». Майман падкрэсліваў змешаны характар польскай і беларускай шляхты, сярод якой толькі нямногія маюць магчымасць прасвятліць сябе выхаваннем, навучаннем і мэтазгоднымі падарожжамі і судзейнічаюць такім чынам свайму агульнаму дабру і дабру сваіх падданых, а большасць праводзіць сваё жыццё ў невуцтве і амаральнасці, безразважна аддаецца самым гнюсным захапленням, якія губяць тысячы іх падначаленых. «Яны, — пісаў Саламон Майман, — адзначаюцца тытуламі і ордэнамі, якія знеслаўляюць сваімі дзеямі, валодаюць велізарнымі маёнткамі, якімі не ўмеюць кіраваць, пастаянна вядуць паміж сабой сваркі, у выніку чаго дзяржава непазбежна становіцца здабычай суседзяў, што зайздросцяць яе вялікасці». У пацверджанне сваіх высноў Майман прыводзіў шэраг канкрэтных прыкладаў жорсткасці і нядобразычлівых адносін да людзей з боку прадстаўнікоў улады, у тым ліку гетмана польнага і ваяводы літоўскага Радзівіла.
У светапогляднай эвалюцыі Маймана паказальным ёсць яго стаўленне да яўрэйскага рэлігійна-містычнага вучэння Кабалы, якое прыцягнула ўвагу прагнага да ведаў юнака найперш сваім метадам, што дазваляў развіваць новыя палажэнні з законаў Святога пісання. Пазнаёміўшыся з асноўнымі палажэннямі гэтага вучэння, ён пераканаўся, што яно «ёсць не што іншае, як наданне тайнам прыроды формы баек і алегорый». Падобнымі тлумачэннямі Саламон Майман выклікаў незадаволенасць з боку артадаксальных кабалістаў, якія сцвярджалі, што Кабала — гэта не чалавечая, а боская навука і тлумачыць яе тайны згодна з розумам і прыродай — значыць прыніжаць яе. Майман зрабіў крытычны аналіз палажэнняў і практыкі хасыдызму — рэлігійнага руху сельскага яўрэйскага насельніцтва Валыні і Падоліі, асноўная ідэя якога заключалася ў прынцыпе «літара мёртвая, дух жыватворны, мэта жыцця — злучэнне з Богам пры дапамозе малітвы».
Выхаваны ў духу іўдаізму, Майман стаў гарачым прыхільнікам філасофіі яўрэйскага тэолага і лекара 12 ст. Майсея Майманіда, таму і змяніў сваё прозвішча. Яшчэ ў Польшчы ён пазнаёміўся з найбольш вядомым творам Майманіда «Морэ Небухім» («Даведнік блукаючага») і напісаў да яго каментар, у якім падкрэсліваў рацыяналізм свайго духоўнага настаўніка, яго імкненне абмежаваць веру на карысць ведаў, растлумачыць усё незразумелае і загадкавае натуральнымі законамі. Паводле ўласнага прызнання, авалоданне вучэннем Майманіда стала паваротным момантам у станаўленні Маймана як мысліцеля, дало моцны штуршок развіццю яго здольнасцей. Пры гэтым, як адзначаў сам філосаф, пераважны ўплыў на яго мела не ўласна філасофская сістэма Майманіда, а смелы палёт яго думак, яго любоў да ісціны, цвёрдасць у прынцыпах, строгі метад даследавання, энергічны пратэст супраць невуцтва і забабонаў. Праз Майманіда Майман-Хейман прыйшоў да арыстоцелевай філасофіі, што дазволіла яму пазней напісаць спецыяльную працу «Катэгорыі Арыстоцеля». Думкі Арыстоцеля аб прымаце формы над матэрыяй, а таксама вучэнне Платона аб ідэях сустракаюцца і ў майманавай «Трансцэндэнтальнай філасофіі». На станаўленне яго светапогляду на першым этапе паўплывала і знаёмства з філасофскай сістэмай Спінозы. «Глыбокія думкі гэтага філосафа, — пісаў Саламон Майман у „Аўтабіяграфіі“, — і яго любоў да ісціны мне моцна спадабаліся, і так як я ўжо ў Польшчы пры дапамозе кабалістычных кніг наткнуўся на яго сістэму, то я зноў пачаў разважаць аб ёй і да таго пераканаўся ў ісціннасці яе, што ніякія старанні Мендэльсона не ў стане былі адцягнуць мяне ад яе». Уплыў Спінозы праявіўся і ў вучэнні Маймана аб бясконцым розуме, у яго спробах стварыць, падобна геаметрычнаму метаду Спінозы, сваю ідэальную, чыста аналітычную сістэму.
Сталым творчым пошукам, нястомнай працай у авалоданні асновамі навук, плённай асветніцкай дзейнасцю пазначаны другі перыяд жыцця і творчасці Маймана, які пачаўся з другога наведвання Берліна (1780). Тут вырашальны ўплыў на яго зрабілі філасофскія погляды Імануіла Канта, глыбокае вывучэнне яго сістэмы і абгрунтаваныя спробы ўдасканаліць яе. Спачатку беларускі яўрэйскі філосаф склаў заўвагі да «Крытыкі чыстага розуму» Канта, потым на аснове гэтых матэрыялаў падрыхтаваў фундаментальную працу «Спроба трансцэндэнтальнай філасофіі», у якой найбольш поўна і грунтоўна выкладзены яго філасофскія погляды. Азнаёміўшыся з рукапісам Маймана, Кант адзначаў, што ніхто з яго праціўнікаў не толькі не зразумелі яго і галоўнага пытання так добра, як ён, але «вельмі нямногія асобы наогул валодаюць такой дасціпнасцю для падобнага роду даследаванняў».
З пункту гледжання Маймана, існуе толькі свядомасць з яе ўяўленнямі, якая з самой сябе па сваіх уласных законах упершыню стварае свой уласны прадмет і тым самым надае яму аб'ектыўнасць і рэальнасць, гэта значыць усеагульны і неабходны характар. Паводле Маймана, усякае пазнанне магчыма толькі як пазнанне працэсу ўзнікнення прадмета: яно спасцігае толькі тое, што само стварае ў выглядзе сваіх аб'ектаў, надаючы ім характар неабходнасці. Законы ж прыроды вызначаюцца дзейнасцю розуму, а катэгорыі логікі з'яўляюцца ўмовамі існавання ўсіх прадметаў магчымага вопыту. У сваей крытыцы філасофскай канцэпцыі Канта ён зыходзіць з палажэння аб тым, што па-за межамі нашай свядомасці нічога не можа існаваць, і таму з пункту гледжання тэарэтычнага розуму ўяўленне незалежнай ад свядомасці, без канкрэтных прыкмет «рэчы ў сабе» з'яўляецца неймаверным і немагчымым. «Усякая прыкмета, — пісаў Майман у сваей працы „Аб прагрэсе філасофіі“, — ''пры дапамозе якой мы ўяўляем які-небудзь прадмет, знаходзіцца ў свядомасці, рэч у сабе павінна быць па-за свядомасцю і незалежнай ад яе: значыць, яна ёсць рэч без прыкметы, неўяўляемая, неймаверная рэч, бяссэньсіца. У паняцці рэчы ў сабе заключаецца цэнтр цяжару дагматычнай метафізікі, з ім яна стаіць і падае''». Такім чынам, Майман пераадольвае дуалізм Канта, суб'ектыўна-ідэалістычна лічыць, што існуе толькі адзін свет — свет свядомасці і як дадзенае не можа быць растлумачаны. Філосаф Вітэ адзначаў, што Саламон Майман стаў «пачынальнікам таго філасофскага кірунку, у якім зыходзяцца Фіхтэ, Гегель і Шэлінг, ён з'явіўся пачынальнікам маністычнага ідэалізму, які ў 1-й палове нашага стагоддзя адыгрываў вялікую ролю не толькі ў філасофіі, але ва ўсей навуцы і вынікі чаго ўсе яшчэ відавочныя».
Пэўны ўнёсак зрабіў Майман у распрацоўку трансцэндэнтальнай дыялектыкі (вучэнне аб катэгорыях, аб антыноміях і паралагізмах і інш.), праблем логікі, этыкі і эстэтыкі. Як і іншыя вальнадумцы-асветнікі, Майман сцвярджаў права людзей на жыццё, авеянае радасцю пазнання, напоўненае святлом розуму і ісціны. У адрозненне ад Мендэльсона, які патрабаваў ад яўрэйскай інтэлігенцыі «разумнай маралі» і «натуральнай рэлігіі», ён лічыў, што людзям найперш неабходна даць кнігі, у якіх галоўнае месца займалі б пытанні прыродазнаўства, матэматыкі і філасофіі. З уласцівай яму энергіяй Саламон Майман узяўся за выданне навуковай літаратуры для польскіх яўрэяў, але адсутнасць сродкаў і адмова сяброў Мендэльсона фінансаваць такія выданні сарвалі гэта пачынанне. Адной з прычын такога становішча магло быць і тое, што, як пісаў Майман у сваёй «Аўтабіяграфіі», пры тагачасным рэлігійным і палітычным становішчы яўрэяў частка адукаваных людзей не жадала вывучаць навуку па падручніках на яўрэйскай мове, «нязручнай для выкладання навуковых палажэнняў», а неадукаваная большасць народа лічыла ўсякую навуку, хоць і на яўрэйскай мове, забароненым плодам і займалася толькі вывучэннем Талмуда і яго шматлікіх каментараў. Асветніцтву Майман адводзіў асабліва вялікую ролю ў вырашэнні надзённых праблем дня, рэфармаванні існуючай сістэмы ўлады і грамадскіх адносін, маральным і духоўным узбагачэнні людзей.
Хісікава Маранобу
Хісікава Маранобу ( — ) — японскі мастак і гравёр, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў стылю укіё-э, пачынаючы з 70-х гадоў XVII стагоддзя.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў заможнай сям’і майстра па афарбоўцы тканін і вышыўцы залатымі і сярэбранымі ніткамі, у мястэчку Кёнан правінцыі Ава, каля Такійскага заліва. Маранобу займаўся сямейным рамяством, пакуль у 1657 годзе не згарэла майстэрня бацькі. Доўгая практыка па дэкаратыўным упрыгожванні тканін, якой ён займаўся ў майстэрні бацькі, адбілася ў далейшым на стылі яго гравюр: жанчыны ў гэтых творах апрануты ў прыгожа дэкараваныя адзенні, што надавала гравюрам дадатковы мастацкі эфект.
Першыя вядомыя працы Маранобу, падпісаныя яго імем, адносяцца да 1672 года; больш раннія яго творы не захаваліся. У 1670-я гады ён становіцца найбуйным майстрам укіё-э, і заставаўся ім да сваёй смерці. Яго лічаць заснавальнікам школы Хісікава або Эда, мастаком, уплыў якога на жывапіс працягваўся да канца XIX стагоддзя.
Захавалася каля 150 альбомаў, створаных рукой Маранобу, у якіх ён выкарыстоўвае традыцыйную манахромную тэхніку гравюры.