cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Малыя Лясковічы
Гісторыя
З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 устаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Палескага ваяводства Польшчы, у Чарнякоўскай, з 1926 — у Міжлескай (б. Мацвеевіцкай), з 1932 — у Сігневіцкай гмінах.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года ў Пешкаўскім сельсавеце.
У 1941—1944 гг. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінулі 5 воінаў-землякоў. За 0,3 км на поўнач ад вёскі, у лесе, на могілках, пахаваны 8 партызан і мірных жыхароў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. У 1966 годзе на магіле быў пастаўлены абеліск.
З 16 ліпеня 1954 года ў Баркоўскімі с/с. Паводле перапісу ў 1970 годзе дзейнічала ферма.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход.
Васіль Васільевіч Сазонаў
Васіль Васільевіч Сазонаў ( — ?) — інжынер-архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1850 годзе.
Першапачатковую адукацыю атрымаў у прыватнай гімназіі Келера. Паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча ў 1868 годзе і скончыў курс у 1873 годзе са званнем архітэктарскага памочніка і чынам X класа.
У 1877 годзе атрымаў званне інжынер-архітэктара. Пры выпуску прылічыўся да Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі і ў хуткім часе прызначаны гарадскім архітэктарам у Нахічэвані-на-Доне. Дзейнасць В. Сазонава складалася тут, галоўным чынам, у складанні чарцяжоў, праектаў і смет і ў назіранні за пабудовамі. Па скасаванні гэтай пасады, у 1878 годзе, В. Сазонаў зноў прылічыўся да Тэхнічна-будаўнічага камітэту і прызначаны членам камісіі па даследаванні гранітных радовішчаў на астравах Фінскага заліва і Ладажскага возера.
У хуткім часе прызначаны малодшым архітэктарам у пскоўскае будаўнічае аддзяленне. Тут В. Сазонаў амаль выключна праводзіў рамонтныя працы ў розных казённых і грамадскіх будынках. У 1883 годзе ён быў прызначаны там жа губернскім архітэктарам і ў тым жа годзе перайшоў на пасаду губернскага архітэктара ў Камянец-Падольскі. Праз некаторы час, у 1884 годзе, прызначаны епархіяльным архітэктарам і з гэтых пор будаўнічая дзейнасць яго засяроджана была галоўным чынам на пабудове цэркваў у паветах Падольскай губерні. У якасці губернскага архітэктара В. Сазонаў ажыццяўляў капітальны рамонт Праскураўскага шасэ і працы па грамадзянскіх збудаваннях.
У 1886 годзе пераведзены губернскім архітэктарам у г. Магілёў і пасаду гэту займаў прынамсі да 1892 года. За час з 1887 па 1892 год загадваў тут пабудовай мастоў, рамонтнымі працамі ў казённых будынках, а каля 1891-92 года праводзіў пабудову ў г. Гомелі.
Мікола Пятровіч Луфераў
Мікола Пятровіч Луфераў ( в. Трубільня, Краснапольскі раён-) — беларускі крытык і літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1956).
Біяграфія
Першая рэцэнзія надрукавана ў газеце «Літаратура і мастацтва» у 1952 г. Літаратурна-крытычныя артыкулы друкаваў у часопісах «Полымя», «Маладосць», газетах «Звязда», «Советская Белоруссия», «Літаратура і мастацтва», «Настаўніцкая газета» і інш. Даследаваў праблемы гісторыі беларускай савецкай літаратуры. Адзін з аўтараў кніг «Праблемы беларускай сучаснай прозы», «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (Т.1), падручніка для філалагічных факультэтаў педінстытутаў «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры», аўтар манаграфіі «Проза Кузьмы Чорнага», брашуры «Кузьма Чорны» і інш.
Баляслаў Русецкі
Баляслаў (Міхаіл Юрый) Канутавіч Русе́цкі (,  — ) — жывапісец, графік. Творчасць звязана з мастацкім жыццём Беларусі і Літвы. Сын Канута Русецкага.
Біяграфія
Вучыўся ў Віленскім дваранскім інстытуце, дзе выкладаў яго бацька, затым на медыцынскім факультэце Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1843—1850 гадах вольным слухачом вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Карла Брулова і Фёдара Бруні. Пазней удасканальваўся ў Рыме. У 1850 годзе за напісаны з натуры партрэт яму было прысвоена званне свабоднага мастака, у 1853 годзе за алегарычнае палатно ««Упадзенне ракі Віліі ў Нёман» — званне акадэміка.
У 1857 годзе з жонкай выехаў у паездку за мяжу, наведаў Варшаву, Кракаў, Дрэздэн, Прагу, Вену, Трыест, у 1858—1861 гадах жыў у Рыме, куды не раз вяртаўся. Пасля вяртання з Рыма абгрунтаваўся ў маёнтку Янавічы пад Беластокам, але пасля смерці жонкі ў 1866 годзе перасяліўся ў Вільню.
Вярнуўшыся ў Вільню, выкладаў рысунак у прагімназіі. Збіраў творы мастацтва, археалагічныя знаходкі, матэрыялы для гісторыі мастацтва ў Вільні. Уваходзіў у арганізаваны прамыслоўцам З. Нагродскім у 1897 годзе камітэт па ўзвядзенні помніка паэту Адаму Міцкевічу ў Вільні і набыў у Кракаве ў графа Зыгмунта Пуслоўскага адзін з трох асобнікаў бюста Міцкевіча, адлітых у Парыжы (аўтар — кракаўскі скульптар Марцэлі Гуйскі). Праект помніка падрыхтаваў кракаўскі архітэктар Тадэвуш Стрыенскі. Працамі па мантажы помніка ў касцёле Святых Янаў у Вільні займаўся варшаўскі скульптар Ян Рудніцкі. Дзень сотай гадавіны нараджэння Міцкевіча 12 (24) снежня 1898 года быў адзначаны ўрачыстай памінальнай імшой з удзелам мноства віленчукоў. Помнік быў без агалоскі адкрыты 6 (18) чэрвеня 1899 года. Перад незадаволенай мясцовай адміністрацыяй настаяцель касцёла Казімір Пацінка апраўдваўся тым, што помнік узвдзены па просьбе сына паэта і гэта яго прыватная справа.
Завяшчаў Віленскаму таварыству сяброў навукі сваю бібліятэку, архіў, калекцыю мастацкіх твораў і ахвяраваў 10 тысяч рублёў на ўзвядзенне дом таварыства ў Вільні.
Пахаваны на Бернардзінскіх могілках у Вільні побач з магілай свайго бацькі, маці, братоў, сястры і жонкі Стэфаніі, народжанай Карповіч (1829—1866). Аўтар надмагільнага помніка — Альгерд Кухарскі, які назваўся ў надпісе на надмагілле яго ўнукам, у рэчаіснасці ж далёкі сваяк (у Баляслава Русецкага не было ўнукаў і пляменнікаў).
Ровенская вобласць
Ро́венская во́бласць (Рі́вненська о́бласть) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Украіны. Плошча 20,047 тыс. км². Насельніцтва 1,156 млн чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — горад Роўна.
Фізіка-геаграфічная характарыстыка
Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Украіны. Плошча тэрыторыі — 20 047 км². Тэрыторыя размешчана паміж 50°01' і 51°58' паўночнай шыраты і паміж 25°01' і 27°38' усходняй даўгаты. Працягласць вобласці з поўначы на поўдзень 215 км, а з захаду на ўсход — 186 км.
Адміністрацыйны падзел
Адміністрацыйны цэнтр Ровенскай вобласці — горад Роўна.
Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Ровенскі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, які прызначаецца Прэзідэнтам Украіны.
Магнітнае поле Зямлі
Магнітнае поле Зямлі — сілавое поле, узнікненне якога абумоўлена крыніцамі, якія знаходзяцца ў зямным шары і калязямной прасторы (магнітасферы і іанасферы).
Адрозніваюць:
У калязямной касмічнай прасторы магнітнае поле Зямлі ўтварае магнітасферу.
Вывучэнне геамагнітнага поля мае вялікае значэнне, у прыватнасці для арыентавання на мясцовасці, развіцця радыёсувязі, магнітных метадаў разведкі карысных выкапняў і інш.
Магнітнае поле Зямлі змяняецца ў межах ад 30 мкТ ў раёне экватара да 60 мкТ ў раёне палюсоў.
Магнітныя полюсы
Спрошчана магнітнае поле Зямлі можна ўявіць сабе як поле магнітнага дыполя, нахіленага прыкладна пад вуглом 11° адносна восі вярчэння Зямлі. Месцы, дзе гэты уяўны дыполь перасякае паверхню Зямлі, называюць геамагнітнымі полюсамі. Геамагнітныя полюсы, паўночны і паўднёвы, блізкія да сапраўдных паўночнага і паўднёвага палюсоў Зямлі, аднак не супадаюць з імі дакладна, паколькі магнітнае поле планеты складаней, чым поле дыполя. Паўночны і паўднёвы магнітныя полюсы вызначаюцца як месца на паверхні Зямлі, у якіх стрэлка компаса паказвае ўніз, да цэнтру Зямлі.
Караблікі
Кара́блікі, таксама Наўты́лусы (Nautilus) — род галаваногіх малюскаў, прамыя сваякі васьміногаў, некаторыя наўтылусы жылі на Зямлі 500 мільёнаў гадоў назад, у палеазойскую эру. Адзіныя сярод сучасных галаваногіх малюскаў, якія маюць вонкавую спіральназакручаную ракавіну. Род налічвае 6 відаў, пашыраных ва ўсходняй частцы Індыйскага і заходняй частцы Ціхага акіянаў.
Дасягаюць вагі ў 1,8 кг. Спіральная ракавіна дыяметрам 15—23 (да 30 см), з унутранага боку пакрытая перламутрам, падзелена на 35—38 камер, паслядоўна злучаных доўгім сіфонам. Сам малюск жыве ў пярэдняй, самай вялікай камеры. Ракавіна выкарыстоўваецца як паплавок і баласт. Нагнятаючы ў камеру ракавіны біягаз, або выштурхоўваючы яго, наўтылус здольны усплываць да паверхні вады або апускацца ў яе тоўшчу. Асноўныя органы пачуццяў шчупальцы. Самцы маюць 66 шчупальцаў, самкі — 94. Моладзь нараджаецца з ракавінай дыяметрам каля 2 см.
Жывуць на роўным дне на глыбіні да 750 м. Кормяцца ракападобнымі і рыбамі.
Італьянскія гарады-дзяржавы
Італьянскія гарады-дзяржавы з’яўляюцца палітычным феноменам малых незалежных дзяржаў, якія існавалі ў IX—XV стст., галоўным чынам, у цэнтральнай і паўночнай частцы Апенінскага паўвострава.
Пасля падзення Заходняй Рымскай імперыі гарадскія паселішчы ў Італіі ў цэлым захавалі некалькі большую пераемнасць ад рымскай спадчыны ў параўнанні з астатняй часткай Заходняй Еўропы. Многія гарады ацалелі ад больш ранніх этрускіх і рымскіх гарадоў. Таксама захаваліся рэспубліканскія ўстановы Рыма. Некаторыя феадалы карысталіся рабскай працай на вялікіх участках зямлі, але да XI стагоддзя такія гарады, як Венецыя, Мілан, Фларэнцыя, Генуя, Піза, Сіена, Лука, Крэмона, сталі буйнымі гандлёвымі метраполіямі, здольнымі здабыць незалежнасць ад іх фармальных суверэнаў.
Раннія італьянскія гарады-дзяржавы
Першыя італьянскія гарады-дзяржавы ўзніклі ў паўночнай Італіі ў выніку барацьбы са Свяшчэннай Рымскай імперыяй за здабыццё незалежнасці. Ламбардская ліга была саюзам, які ў момант максімальнага развіцця ўключаў у сябе большасць гарадоў паўночнай Італіі, у тым ліку Мілан, П’ячэнцу, Крэмону, Мантую, Крэму, Бергама, Брэшыю, Балонню, Падую, Трэвіза, Вічэнцу, Венецыю, Верону, Лодзі, Рэджа-нель-Эмілію і Парму, хоць колькасць удзельнікаў змянялася з цягам часу. Астатнія гарады-дзяржавы дзейнічалі сумесна з гэтай «садружнасцю» гарадоў, як гэта рабілі Генуя, Турын і Рагуза.
У цэнтральнай Італіі знаходзіліся гарады-дзяржавы Фларэнцыя, Піза, Лука, Сіена і Анкона, а на поўдні ад Рыма і Папскай вобласці былі гарады-дзяржавы Салерна, Амальфі, Бары, Неапаль і Трані, якія ў 1130 годзе былі аб’яднаны ў складзе зноў створанага нарманскага Сіцылійскага каралеўства.
Каля 1100 гады ўзніклі Генуя і Венецыя як незалежныя марскія рэспублікі. Для Генуі намінальным кіраўніком быў імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, а прэзідэнтам горада з’яўляўся біскуп; аднак рэальная ўлада належала некалькім саветнікам, якія штогод выбіраліся на народным сходзе. Піза і Амальфі таксама ўзніклі як марскія рэспублікі: гандаль, будаўніцтва караблёў і банкаўская справа падтрымлівалі моц гэтых гарадоў на Міжземным моры.
Адрозненні ад паўночнай Еўропы
Паміж XII і XIII стагоддзямі Італія значна адрознівалася ад феадальнай Еўропы на поўнач ад Альпаў. Паўвостраў уяўляў сабой сумесь разнастайных палітычных і культурных элементаў, а не адзіную дзяржаву.
Хоць, галоўным чынам, стабільна пераважалі рымскія гарадскія і рэспубліканскія настроі, адбывалася і мноства змен і рухаў. Італія першай адчувала змены, якія адбываліся ў Еўропе з XI па XIII стагоддзі. Гэта былі:
У нядаўніх працах пра гарады-дзяржавах амерыканскі навуковец Родні Старк падкрэслівае, што яны спалучалі адказны ўрад, хрысціянства і зараджэнне капіталізму. Ён зважае, што гэтыя дзяржавы былі галоўным чынам рэспублікамі, у адрозненне ад вялікіх еўрапейскіх манархій Францыі і Іспаніі, дзе абсалютная ўлада была ўскладзена на кіраўнікоў, якія маглі і жадалі перашкаджаць развіццю камерцыі. Утрымліваючы як царкоўную, так і свецкую ўладу ў сваіх руках, незалежныя гарадскія рэспублікі квітнелі дзякуючы камерцыі, заснаванай на раннекапіталістычных прынцыпах, у канчатковым выніку ствараючы ўмовы для мастацкага і інтэлектуальнага росквіту Адраджэння.
Кембрыджскі гісторык і палітычны філосаф Квенцін Скінер звярнуў увагу, як нямецкі біскуп Атон Фрайзінгскі, які наведаў цэнтральную Італію ў XII стагоддзі, апісваў італьянскія гарады як гарады, якія выйшлі з феадалізму, так што іх соцыум грунтаваўся на купецтве і гандлі. Але і паўночныя гарады-дзяржавы былі годныя асаблівай увагі ў сувязі з феноменам купецкіх рэспублік, асабліва Венецыянская рэспубліка. У параўнанні з абсалютысцкімі манархіямі і іншымі дзяржавамі з большай цэнтралізацыяй, італьянскія камуны і гандлёвыя рэспублікі мелі большую палітычную свабоду, якая спрыяла навуковаму і мастацкаму развіццю. Геаграфічна і дзякуючы развіццю гандлю італьянскія гарады, такія як Венецыя, сталі міжнароднымі гандлёвымі і фінансавымі вузламі, а таксама інтэлектуальнымі цэнтрамі.
Гарвардскі гісторык Нейл Фергюсан адзначаў, што Фларэнцыя і Венецыя, як і некаторыя іншыя італьянскія гарады-дзяржавы, адыгрывалі найважнейшую інавацыйную ролю ў сусветным фінансавым прагрэсе, распрацоўваючы асноўныя інструменты і практыкі банкаўскай дзейнасці і ствараючы новыя формы сацыяльнай і эканамічнай арганізацыі.
Даход
Паводле ацэнак, даход на душу насельніцтва ў паўночнай Італіі прыкладна патроіўся за перыяд з XI па XV стагоддзі. Гэта было ў вышэйшай ступені мабільнае грамадства, яго насельніцтва расло, паскарэнне яму надавала камерцыя, што імкліва развівалася ў Эпоху Адраджэння.
У пачатку XIV стагоддзя Італія з’яўлялася эканамічнай сталіцай Заходняй Еўропы: дзяржавы Апенінскага паўвострава былі асноўнымі вытворцамі гатовай шарсцяной прадукцыі. Аднак з прыходам бубоннай чумы ў 1348 годзе, зараджэннем англійскай шарсцяной прамысловасці і пастаянным ваенным становішчам, Італія часова страціла сваю эканамічную перавагу. Аднак, да канца XV стагоддзя Італія зноў паставіла пад кантроль гандаль у Міжземнамор’і. Яна знайшла новую нішу ў гандлі прадметамі раскошы, такімі як кераміка, вырабы са шкла, карункі і шоўк, адначасова з гэтым часова адрадзіўшы шарсцяную прамысловасць.
Аднак, Італія ніколі не вярнула такой моцнай пазіцыі ў тэкстыльнай галіне. І хоць яна была месцам нараджэння банкаўскай галіны, да XVI стагоддзя нямецкія і галандскія банкі пачалі ствараць сур’ёзную канкурэнцыю. Адкрыццё Амерыкі ў канцы XV стагоддзя, як і новых маршрутаў у Афрыку і Індыю (якія зрабілі Іспанію і Партугалію лідарамі ў гандлі) выклікала зніжэнне італьянскай эканамічнай моцы.
Пісьменнасць і ўменне лічыць
Да XIII стагоддзя паўночная і цэнтральная Італія стала найбольш пісьменным грамадствам у свеце. Больш за траціну мужчынскага насельніцтва магла чытаць на мясцовых дыялектах (беспрэцэндэнтны ўзровень з моманту падзення Заходняй Рымскай імперыі), гэтак жа як і невялікі, але прыкметны працэнт жанчын.
Італьянскія гарады-дзяржавы таксама валодалі надзвычай высокай доляй насельніцтва, якая ўмела лічыць, што было звязана з важнасцю распрацаваных новых формаў рахаўніцтва, неабходных для купецкага базісу грамадства. Некаторыя з найбольш распаўсюджаных кніг, такія як Кніга абака (Liber Abaci) Леанарда Фібаначы з Пізы, змягчалі прыкладныя прыклады выкарыстання матэматыкі і арыфметыкі ў камерцыйнай практыцы, а таксама камерцыйныя кіраўніцтвы, заснаваныя на выдасканаленай матэматычнай і літаратурнай пісьменнасці.
Камуны
У XI стагоддзі ў паўночнай Італіі ўзнікла новая палітычная і сацыяльная структура — горад-дзяржава, ці камуна. Грамадзянская культура, якая вырасла ў гэтых камунах была прыкметнай з’явай. У некаторых месцах, дзе камуны ўзнікалі (напрыклад, у Англіі ці Францыі), яны былі паглынуты манархічнай дзяржавай, як толькі яна з’явілася. Але яны выжылі ў паўночнай і цэнтральнай Італіі, як і ў шэрагу іншых тэрыторый Еўропы, каб стаць незалежнымі і магутнымі гарадамі-дзяржавамі. У Італіі аддзяленне ад іх феадальных сюзерэнаў адбылося ў канцы XII і ў XIII стагоддзі, у час Барацьбы за інвестытуру паміж рымскімі папамі і імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі: Мілан узначаліў гарады Ламбардыі супраць імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі і заваяваў незалежнасць, перамогшы ў бітве пры Леньяна (1176) і бітве пры Парме (1248) (гл. таксама Ламбардскую лігу).
Падобныя гарадскія рэвалюцыі прывялі да заснавання гарадоў-дзяржаў па ўсёй сярэдневяковай Еўропе: на Русі (Наўгародская рэспубліка, XII стагоддзе), Фландрыі (бітва Залатых шпор, XIV стагоддзе), Швейцарыі (гарады Старой Швейцарскай канфедэрацыі, XIV стагоддзе), Германіі (Ганзейскі саюз, XIV—XV стагоддзя), і ў Прусіі (Трынаццацігадовая вайна, XV стагоддзе).
Некаторыя італьянскія гарады-дзяржавы вельмі хутка сталі ўяўляць сабой значную ваенную сілу. Венецыя і Генуя стварылі велізарныя марскія імперыі на Міжземным і Чорным морах, якія пагражалі Асманскай імперыі. У час Чацвёртага крыжовага паходу (1204), Венецыя заваявала чвэрць Візантыйскай імперыі.
Марскія рэспублікі былі адным з найважнейшых вынікаў развіцця гэтай новай грамадзянскай і сацыяльнай культуры, заснаванай на камерцыі і абмене ведамі з іншымі абласцямі свету па-за межамі заходняй Еўропы. Дуброўніцкая рэспубліка і Венецыянская рэспубліка, прыклад, мелі важныя гандлёвыя сувязі з мусульманскім і індыйскім светам і гэта спрыяла першапачатковаму развіццю італьянскага Адраджэння.
Рубен Моран
Рубен Моран (Rubén Morán; — ) — уругвайскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1950 у складзе нацыянальнай зборнай Уругвая.
Італьянскія гарады-дзяржавы
Камуны
Да канца XII стагоддзя ў паўночнай Італіі ўзнік новы тып грамадства; багатыя, мабільныя, са змяшанай арыстакратыяй і гарадскім бюргерскім класам (abitante), зацікаўленымі ў гарадскіх інстытутах і рэспубліканскім урадзе. Але многія з новых гарадоў-дзяржаў таксама раздзіраліся супярэчнасцямі паміж партыямі, заснаванымі на роднасных сувязях і рознага роду братэрствах, якія падрывалі іх адзінства (напрыклад гвельфы і гібеліны).
Княствы
Да 1300 года большасць гэтых рэспублік стала княствамі, якія кіраваліся сіньёрамі. Выключэннямі заставаліся Венецыя, Фларэнцыя, Лука, і некаторыя іншыя, што заставаліся рэспублікамі перад тварам усё больш манархічнай Еўропы. У мностве выпадкаў да 1400 сеньёры здолелі заснаваць стабільныя дынастыі ў гэтых гарадах (ці групах гарадоў у рамках рэгіёна), таксама набываючы дваранскі тытул ад свайго фармальнага сюзерэна. Напрыклад, у 1395 Джан Галеаца Вісконці купіў за 100,000 залатых флорынаў тытул Герцага міланскага ў імператара Вацлава IV.
Рэгіянальныя дзяржавы
У XIV і XV стагоддзях Мілан, Венецыя, і Фларэнцыя заваявалі астатнія гарады-дзяржавы, утварыўшы рэгіянальныя дзяржавы. У 1454 годзе Ладзійскі мір скончыў іх барацьбу за гегемонію ў Італіі за кошт дасягнення балансу сіл (гл. таксама Італьянскае Адраджэнне).
Підвысокэ (Бораўскі раён)
Підвысокэ (Підвисо́ке) — вёска ў Бораўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Харматан
Харматан (Harmattan) — паўночна-ўсходні зімовы мусон, што дзьме з лістапада па сакавік з Сахары да заходняга ўзбярэжжа Афрыкі на поўдзень ад 20° з. ш. Адрозніваецца ўраганнай сілай, вялікай сухасцю і запыленасцю. Уносіць вялікую колькасць пылу і пяску ў акваторыю Атлантычнага акіяна.
Татарка (Сафонаўскі раён)
Татарка (Татарка) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 0 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 22 км на ўсход ад горада Сафонава, за 7 км на поўдзень ад аўтадарогі. За 2 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава.
Хуайхэ
Хуайхэ́  — рака на ўсходзе Кітая.
На рацэ гарады Хуайнань, Бэнбу.
Хуайнань
Хуайнань — горад ва Усходнім Кітаі, на р. Хуайхэ, у правінцыі Аньхой. З прылеглай тэрыторыяй утварае гарадскую акругу з насельніцтвам 2,4 млн. ж. (2008). Цэнтр каменнавугальнага басейна. Прамысловасць: чорная металургія, машынабудаванне, хімічная, фармацэўтычная, папяровая; буйная ЦЭС.
Паруццара
Паруццара (Paruzzaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1587 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 317 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 28040. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Siro di Pavia.
Ярвакандзі
Ярвакандзі (Järvakandi) — самакіраванне, што адначасна з'яўляецца воласцю і пасёлкам, знаходзіцца ў Эстоніі, у складзе павета Рапламаа.
Палажэнне
Плошча самакіравання — 4,83 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2012 года складала 1244 чалавекі.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Ярвакандзі.
Підвысокэ (Ізюмскі раён)
Підвысокэ (Підвисо́ке) — вёска ў Ізюмскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Кісіелка
Кісі́елка (Kisielka) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 1 км ад Цвярачуса.
Рубін
Рубін (rubens, rubinus — чырвоны),, — мінерал, разнавіднасць карунда, адносіцца да класа аксідаў, трыганальная сінгонія.
Ад чырвонай шпінелі адрозніваецца па форме крышталёў, у іншых выпадках з вялікай цяжкасцю, напр. пад мікраскопам. Чырвоную афарбоўку надае прымешка хрому. Чырвоныя карунды называюцца рубінамі, сінія — сапфірамі.
Міхаіл Канстанцінавіч Краўцоў
Міхаіл Канстанцінавіч Краўцоў (, в. Рублеўск,, Магілёўская вобласць) — доктар фізіка-матэматычных навук.
Біяграфія
У 1964 г. скончыў Комсеніцкую сярэднюю школу. У 1969 г. — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, аспірантуру пры Інстытуце матэматыкі АН БССР у 1977 г. З 1979 г. старшы навуковы супрацоўнік інстытута па спецыяльнасці матэматычная кібернетыка. Пазней працаваў загадчыкам сектара Навукова-даследчага інстытута аўтаматызаваных сістэм планіравання і кіравання народнай гаспадаркай Дзяржплана БССР, намеснікам дырэктара Рэспубліканскага інфармацыйна-вылічальнага цэнтра Міністэрства хлебапрадуктаў БССР, намеснікам дырэктара па навуцы і галоўным навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага праектнага інстытута аўтаматызаваных сістэм кіравання Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь, намеснікам генеральнага дырэктара Беларускага навукова-вытворчага аб’яднання па інфарматыцы і вылічальнай тэхніцы Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь. З 1994 г. вядучы навуковы супрацоўнік. З 1995 г. доктар фізіка-матэматычных навук. З 1996 г. загадчык сектара Беларускага навукова-даследчага інстытута эканомікі і інфармацыі аграпрамысловага комплексу (АПК) Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь. Краўцоў М. К. — аўтар больш за 180 навуковых работ, у тым ліку манаграфіі «Шматграннікі, графы, аптымізацыя» (1981), якая атрымала міжнароднае прызнанне і высокую ацэнку, перакладзена ў Англіі, Германіі.
Ігар Серафімавіч Ташлыкоў
Ігар Серафімавіч Ташлыкоў (, Канка, КНДР —, Мінск, Беларусь) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1992). Член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1994), Беларускага фізічнага таварыства (1995).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», спецыялізацыя «Фізіка цвёрдага цела», 1969; аспірантура, 1973). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1972—1989, Навукова-даследчы інстытут прыкладных фізічных праблем, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1989—2003, прафесар), Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (з 2003, фізічны факультэт, прафесар кафедры агульнай фізікі, у 2007—2013 — загадчык кафедры, з 2013 — прафесар кафедры фізікі і методыкі выкладання фізікі, у 2003—2007 — дэкан факультэта).
Навуковыя інтарэсы: радыяцыйная фізіка цвёрдага цела, іонна-прамянёвае мадыфікаванне ўласцівасцей паверхняў металаў, паўправаднікоў, эластамераў; ядзерна-фізічныя метады даследавання элементнага саставу, сканіруючая зондавая мікраскапія; уласцівасці і механізмы змочвання паверхні; тонкія плёнкі электракантактаў і паглынальныя слаі сонечных элементаў і элементаў оптаэлектронікі.
Узнагароды
Стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2012).
Дубравінка (прыпыначны пункт)
Дубравінка (Дубровинка) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж ст. Смаленск і ст. Красны Бор. Прыпыначны пункт размешчаны ў Задняпроўскім раёне Смаленска.
Лаўвея
Лаўвея (старажытнаскандынаўскі: [ˈlɔuvˌœy]) або Nál [ˈnɑːl] — фігура скандынаўскай міфалогіі і маці Локі. Апошні часта згадваецца пад імем па бацьку Локі Лаўвеяярсан (старажытнаскандынаўскі «сын Локі Лаўфея») у Старэйшай Эдзе, а не пад традыцыйным імем па бацьку Локі Фарбаўтасан («сын Фарбаўці») у міфалогіі, дзе сваяцтва звычайна лічыцца па мужчынскаму роду.
Імя
Значэнне старажытнаскандынаўскага імя Laufey няясна, але звычайна лічыцца, што яно звязана з lauf («лісце, лістота»), магчыма, звязана з суфіксам -ey (сустракаецца ў жаночых асабістых імёнах, такіх як Bjargey, ÞÓrey) або паходзіць ад гіпатэтычнага дрэва-багіні па імені *lauf-awiaz («пакрытая лісцем»).
Атэстацыi
У Бачанні Гюльві Локі прадстаўлены як сына Фарбаўці, «Лаўфей або Нал» з’яўляецца яго маці, а яго браты — Бюлейстр і Хельбліндзі. У іншым месцы ў той жа паэме Локі згадваецца пад імем Laufeyjarson («сын Лаўвеі»). Гэта адбываецца яшчэ двойчы ў Бачанні Гюльві і адзін раз у Мове паэзіі.
Skaldskaparmal («Мова паэзіі») згадвае Локі як «сына Фарбауці» або «сына Лаўвеі».
Лаўвея значыцца сярод Асінджар (багінь) у адным з þulur, радавод, які, магчыма, прывёў да таго, што яе сын Локі быў «пералічаны сярод Асаў», як піша Сноры Стурлусан у Бачанні Гюльві.
Нал двойчы згадваецца ў Малодшай Эдзе як «Лаўвей або Нал»; адзін раз у Бачанні Гюльві і адзін раз у Мове паэзіі.
Краўцоў
Краўцоў — беларускае і рускае прозвішча.
NGC 4556
NGC 4556 (іншыя абазначэнні — UGC 7765, MCG 5-30-27, ZWG 159.22, PGC 41980) — эліптычная галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Підманастыр
Підманастыр (Підмонасти́р) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Міхаіл Краўцоў
Міхаі́л Краўцоў:
Карабі-яйла
Карабі-яйла (Карабі-яйла, Qarabiy yayla, Къарабий яйла) — горны вапняковы масіў (яйла) у складзе Галоўнай грады Крымскіх гор, самая ўсходняя з вялікіх яйлаў Крыму. Сярэдняя вышыня масіва каля 1000 м над узроўнем мора, вышэйшая кропка гара Тай-Коба мае вышыню 1262 м.
Плошча Карабай-яйлы каля 120 км², гэта самая шырокая з крымскіх яйлаў.
Макс Морлак
Максіміліян Вільгельм (Макс) Морлак (Maximilian Wilhelm "Max" Morlock;,  — ) — нямецкі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Стракатакрылка зменлівая
Araschnia levana — дзённы матылёк з сямейства Німфаліды.
Этымалогія лацінскай назвы
Levana (з лацінскай) — легкадумная, ветраная.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 15 — 22 мм. Яркі прыклад сезоннага дымарфізму: асобіны другога (летняга) пакалення (форма prorsa) некалькі буйней асобін першага пакалення (тыповая форма) і афарбаваныя ў цёмны колер. Від утварае вялікую колькасць мясцовых формаў пры стабільнасці двух асноўных. Дастаткова лёгка можна атрымаць розныя цеплавыя формы, калі вытрымліваць кукалкі пры рознай тэмпературы. Валодае сезонным дымарфізмам, так як сустракаецца ў двух формах (вясновай і летняй). 1-е пакаленне (першая форма) мае крылы, якія зверху жоўта-аранжавыя з чорнымі плямамі, а знізу — з белым сеткаватым малюнкам на аранжавым фоне. 2-е пакаленне (летняя форма; f. prorsa) рэзка адрозніваецца ад вясновай: яна чорнага колеру з белымі палоскамі; вясновую форму нагадваюць толькі жоўтыя і аранжавыя плямы.
Арэал
Умераны пояс Еўразіі. Арэал распасціраецца ад Францыі праз цэнтральную Еўропу і Сярэднюю Азію да Карэі і Японіі. Адсутнічае ў некаторых краінах Паўночнай (у Англіі, Ірландыі, Скандынавіі) і Паўднёвай Еўропы (у Іспаніі, Партугаліі, Італіі, Югаславіі і Грэцыі).
Звычайны і распаўсюджаны ва Усходняй Еўропе від, не сустракаецца толькі на поўнач ад мяжы таёжнага поясу, у сярэднестэпавай і сухастэпавай падзонах стэпавай зоны Украіны і Расіі і ўКрыму. Адзіная папуляцыя у сухастэпавай зоне стэпавай зоны Украіны ў вусці Дняпра (Херсонская вобласць) знаходзіцца ў дэпрэсіі альбо вымерла. Шырока распаўсюджаны ў гарах Карпат і Каўказа.
Месцапражыванне
Насяляе лугі, лугавіны і ўзлескі ў лясах розных тыпаў, таксама сустракаецца ў садках, на пустках, абочынах дарог, па берагах рэк. У гарах падымаецца да 1400 м над узр. м.
Біялогія
Развіваецца, як правіла, у двух пакаленнях. Час лёту з пачатку мая да другой дэкады чэрвеня і з пачатку ліпеня да сярэдзіны жніўня. Самкі адкладаюць яйкі на ніжнюю паверхню лісця, прыляпляючы іх адно на аднаго своеасаблівымі ланцужкамі па 6-15 яек. Адразу ж пасля адкладвання аднаго ланцужка яек, самка адкладае побач наступны, утвараючы скапленні да 100 яек на адным лісце.
Вусені першага пакалення развіваюцца з мая па верасень. На кармавых раслінах жывуць вывадкамі, не распаўзаючыся далёка адзін ад аднаго. Пасля чацвёртай лінькі вядуць адзіночны спосаб жыцця. Акукліваецца на кармавых раслінах або ў якім-небудзь сховішчы. Кукалка прымацоўваецца да субстрату вяршыняй брушка і вісіць ўніз галавой. У нашчадкаў другога пакалення зімуюць кукалкі, з якіх вясной з'яўляюцца матылі тыповай формы. Часта застаюцца на зімоўку кукалкі, якія адносяцца да нашчадкаў першага пакалення матылькоў, даючы вясной таксама матылькоў тыповай формы.
Кармавыя расліны вусеняў: ,.
Кіхелькона (воласць)
Кіхелькона (Kihelkonna) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Саарэ.
Палажэнне
Плошча воласці — 245,94 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 891 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Кіхелькона.
Підсмэрэкы
Підсмэрэкы (Підсмереки́) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Церабука
Церабука (Теребука) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 7 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 9 км на захад ад горада Сафонава, за 1,5 км на поўнач ад аўтадарогі. За 3,5 км на паўночны захад ад вёскі чыгуначная станцыя Вышагор на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Вышагорскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Цярэнцеева (Сафонаўскі раён)
Цярэнцеева (Терентеево) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 38 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 6 км на паўднёвы захад ад горада Сафонава, за 3,5 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Камянка. За 1,5 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Максімава.
Ліпеньскі сельсавет
Лі́пеньскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Ліпень.
Геаграфія
Ліпеньскі сельсавет знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Асіповіцкага раёна.
Гісторыя
Утвораны ў 1927 годзе ў складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Асіповіцкага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна.
Давыд Фёдаравіч Тухманаў
Давыд Фёдаравіч Тухманаў (Дави́д Фёдорович Тухма́нов; нар., , РСФСР) — савецкі і расійскі кампазітар, піяніст; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2000), лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій Расійскай Федэрацыі (2003, 2020) і прэміі Ленінскага камсамола (1977).
У 1968 годзе паэт Анегін Гаджыкасімаў напісаў на мелодыю Тухманава «Усходнюю песню». Пасля з’яўлення на Усесаюзным радыё ў перадачы «З добрай раніцай!», песня зрабіла знакамітым у СССР яе першага выканаўцы — Валерыя Абадзінскага, з якім Тухманаў супрацоўнічаў да 1974 года.
У 1972 годзе быў удастоены Прэміі Маскоўскага камсамола за песні грамадзянскай тэмы — «Дзень без стрэлу», «Зямля чорная» і іншыя.
У 1972 годзе быў выпушчаны першы аўтарскі дыск «Як выдатны свет», у якім Тухманаў упершыню аб’яднаў песні ў адзін альбом, дзе гучалі галасы новых выканаўцаў — А. Градскага, Леаніда Бергера, Н. Бродскай, Г. Нянашавай. Атрымалася кружэлка, аб’яднаная па прынцыпе сюіты, іншымі словамі, з выразна выбудаванай канцэпцыяй. Сам Тухманаў пазней заяўляў, што ўсе яго пласцінкі — гэта эксперыменты над музыкай у імкненні стварыць нешта новае, незвычайнае, а прынцып сюітнасці быў запазычаны ў The Beatles, асабліва з канвы альбома Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band.
Есенгельды (Карагандзінская вобласць)
Есенгельды — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Есенгельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 353241100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1039 чалавек (513 мужчын і 526 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 909 чалавек (467 мужчын і 442 жанчыны).
Джон Гільберт Лейтан
Джон Гільберт «Джэк» Лейтан (John Gilbert «Jack» Layton; 18 ліпеня 1950, Манрэалі — 22 жніўня 2011, Таронта) — канадскі палітык, лідар апазіцыйнай леванакіраванай Новай дэмакратычнай партыі. У ніжняй палаце канадскага парламенту ён прадстаўляе акругу Таронта-Дэнфарт (правінцыя Антарыё).
Біяграфія
Сям’я Лейтана прымае актыўны ўдзел у канадскай палітыцы на працягу чатырох пакаленняў. Лейтан скончыў МакГілаўскі і Ёркскі універсітэты. У апошнім ён атрымаў доктарскую ступень па паліталогіі. Перад тым, як стаць палітыкам, ён працаваў выкладчыкам у Раерсанскім універсітэце.
Жонка Джэка Лейтана — член канадскага парламенту Алівія Чаў.
Пела (муніцыпалітэт)
Насельніцтва складае 1148 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 144 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Beata Vergine Maria del Monte Carmelo.
Касцёл Святога Іосіфа (Валожын)
Касцёл Святога Іосіфа або Юзафа — каталіцкі храм у горадзе Валожыне Мінскай вобласці, помнік архітэктуры класіцызму. Размешчаны на плошчы Свабоды ў цэнтры горада.
Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны і невялікі па памерах касцёл згадваецца ў 1492 годзе. Другі таксама драўляны касцёл пабудаваны ўладальнікам мястэчка Альбрэхтам Гаштольдам каля 1500 года і прысвечаны Святому Іосіфу Абручніку, быў філіяльным адносна парафіяльнага касцёла ў Забрэззі.
Пасля 1614 года, калі Валожын перайшоў да Слушкаў, пры касцёле з’явілася сталая суполка братоў-бернардзінцаў. У 1683 (або 1681) годзе тагачасны ўладальнік Валожына Юзаф Багуслаў Слушка заснаваў бернардзінскі кляштар з 16-цю братамі, якому надаў штогадовыя адлічэнні на ўтрыманне. Паводле падання, матывам заснавання кляштара было здзяйсненне Слушкам напярэдадні страшнага злачынства — у публічнай сутычцы ён забіў аднаго з менскіх братоў-бернардзінцаў. У кляштары была вялікая для тых часоў бібліятэка з некалькіх соцень кніг. У 1730 годзе будынкі касцёла і кляштара згарэлі.
У 1690 годзе Марыя з Дэнгафаў, удава полацкага ваяводы, фундавала поўную перабудову касцёла, большага памеру, але таксама з дрэва. Новы касцёл таксама быў прысвечаны святому Іосіфу. У тым жа 1690 годзе валожынскі касцёл стаў цэнтрам асобнай парафіі. Гэты касцёл цалкам згарэў 3 мая 1815 года праз неасцярожнасць касцельных служак, ніякіх каштоўнасцяў і рэліквій уратаваць не здолелі, таксама згарэла большая частка кляштара з архівамі і бібліятэкай, будынкі школы і багадзельні.
Расійская імперыя
У 1806 годзе побач быў закладзены падмурак для новага мураванага касцёла, фундатарам якога стаў Юзаф Ігнацы Тышкевіч. Будаўніцтва мураванага касцёла было завершана ў жніўні 1815 года, тры месяцы службы ішлі ў трапезнай кляштара. Новы касцёл быў часова кансэкраваны 2 жніўня 1815 года.
Паводле адной з версій архітэктарам касцёла быў Аўгуст Касакоўскі, які таксама пабудаваў валожынскі палац Тышкевічаў. Па іншай версіі, касцёл быў узведзены паводле праекта архітэктара Лаўрына Гуцэвіча (1797), але хутчэй за ўсё, пры ўзвядзенні касцёла ў Валожыне ў спрошчанай форме быў скапіраваны класіцысцкі ордэр віленскага кафедральнага сабора.
У 1829 г. пабудавана мураваная брама-званіца. У гэтым жа годзе на сродкі графа Тышкевіча на валожынскіх могілках  узведзена капліца, прыпісаная да касцёла Святога Іосіфа.
У 1856 годзе была праведзена ўрачыстая кансэкрацыя касцёла віленскім біскупам Вацлавам Жылінскім. Захавалася апісанне касцёла на той момант:
Пры касцёле ўтрымліваўся невялікая багадзельня, дзе на грошы кляштара і парафільяныя ўнёскі атрымлівалі прытулак бедныя людзі. У зімнюю пару пры касцёле працавала школа для сялянскіх дзяцей, дзе іх вучылі катэхізісу і пацерам, чытанню і пісьму, пачаткам арыфметыкі.
У 1861 годзе Уладзіслаў Сыракомля так апісваў касцёл святога Іосіфа ў Валожыне: "Над прыземленым мястэчкам, якое, здаецца, кленчыць перад яго веліччу, свецяцца ягоныя цудоўныя муры. Не ўздымаюцца, не ўзлятаюць у неба ягоныя вежы, бо гэтая святыня ў духу васямнаццатага стагодзьдзя, калі алоўкам архітэктара кіравала не набожнасць, а захапленне грэцкім хараством. Нагадвае ён віленскую катэдру, толькі што няма бакавых капліц."Сыракомля згадвае мармуровую табліцу над дзвярыма, на якой напісана залатымі літарамі: «offerimus praeclareae Majestati Tude, de Tuis donis ac datis. Anno Dui 1813 septembris 17» («Ахвяруем Тваёй Найяснейшай Вялікасці з Тваіх дароў і дарункаў. 17 верасьня 1813 г.»). Табліца захавалася да нашага часу.
Паводле сведчання Чэслава Янкоўскага (1897), будынак не перараблялі, толькі пафарбавалі статуі чатырох евангелістаў у нішах фасада. Але надмагілле Юзафа Ігнацыя Тышкевіч было разбуранае, а труны былі выцягнутыя са склепа і кінутыя ля сценаў царквы.
У пачатку ХХ ст. прыхаджане-католікі актывізавалі свае дзеянні па адкрыцці касцёла ў Валожыне. Разглядалася нават пытанне аб будаўніцтве новага касцёла пры дапамозе сродкаў графа Тышкевіча. Да 1914 г. вернікамі была сабрана вялікая сума грошай на будаўніцтва, аднак дазволу ад улад не атрымалі.
Найноўшы час
У ліпені 1919 года касцёл быў вернуты католікам. На жаль, гэта падзея была азмрочана пажарам, у выніку якога згарэлі дах і трэцяя частка скляпення. Агульнымі намаганнямі парафіян праведзены рамонтныя работы.
8 кастрычніка 1960 г. уладамі касцёл быў закрыты. Яго настаяцель ксёндз Ян Германовіч пакінуў парафію і выехаў у Польшчу. Касцельная маёмасць падверглася разбурэнню. Быў знішчаны арган, разбураны ў алтары і амбон, дэкаратыўныя ўпрыгожванні, разбіты фігуры евангелістаў, якія стаялі ў нішах фасада.
У будынку знаходзіліся склады адной з гандлёвых арганізацый, пасля там знаходзіўся цэх будаўнічай арганізацыі «Міжкалгасстрой», філіял мінскага завода «Тэрмапласт». Вернуты каталікам у 1991 годзе, пасля чаго некалькі год праводзілася рэстаўрацыя.
У 2007 годзе каля касцёла быў пастаўлены першы ў Беларусі помнік Яну Паўлу ІІ.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой манументальны цагляны прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Трохнефавы, перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі. На галоўным фасадзе — порцік дарычнага ордара з шасцю пастаўленымі на кубічныя цокалі калонамі і трохвугольным франтонам. У нішах некалі стаялі велічныя скульптуры евангелістаў. Бакавыя плоскасныя сцены рытмічна расчлянёны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах з трохвугольнымі сандрыкамі. Будынак акаймоўвае антаблемент з трыгліфным фрызам і карнізам на дэнтыкулах.
Герб Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
Дзяржаўны герб Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі — сімвал ПАР як суверэннай дзяржавы. Быў зацверджаны 27 красавіка 2000 года, прыйшоў на змену папярэднім гербам, што існавалі з 1910. Выкананы пераважна ў залатых і охрыстых колерах з выкарыстаннем традыцыйнай афрыканскай сімволікі. Дэвізам сталі словы на вымерлай кайсанскай мове народа кхам: ǃke е: ǀxarra ǁke, што азначае "адзінства розных людзей".
Касцёл Святога Іосіфа (Валожын)
Архітэктура
Унутраная прастора падзелена магутнымі аркадамі на тры падоўжныя нефы, перакрытыя цыліндрычнымі скляпеннямі на падпружных арках і распалубках. У тарцах бакавых нефаў вылучаны сакрысціі, якія абмяжоўваюць прастору прамавугольнай апсіды. Над скляпеністым, з шырокімі аркамі нартэксам на шырыню залы створана галерэя хораў.
Герб Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
У 1999 ПАР — маладая мультыкультурная дэмакратыя — аказалася ў пошуках герба, які б найлепш адлюстраваў новую сутнасць краіны. Дзесяць вядучых дызайнераў змагаліся за права, каб твор іхніх рук стаў дзяржаўным сімвалам.
Касцёл Святога Іосіфа (Валожын)
Архітэктура
Галоўны алтар асвячоны ў імя Святога Іосіфа, маюцца яшчэ чатыры алтары паменш, захаваўся арган.
Герб Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі
Герб уяўляе сабой серыю асобных элементаў, сіметрычна сабраных у яйкападобную форму з авальным навершам. Калі працягнуць яйка, створанае скруткам з дэвізам унізе ды слановымі біўнямі па краях, праз крылы птушкі-сакратара ды замкнуць дугою гарызонта пад узыходзячым сонцам, то атрымаецца касмічнае яйка, з якога нібыта вылупляецца птушка-сакратар. Паводле задумы аўтара гэта сімвалізуе адраджэнне духу вялікай гераічнай нацыі.
Касцёл Святога Іосіфа (Валожын)
Архітэктура
Побач з касцёлам асобна размешчана брама-званіца. Масіўная трохпралётная аркада з фігурнымі контрфорсамі па баках. У арках брамы навешаны тры бронзавыя званы.Пад хорамі касцёла знаходзілася магільная капліца фундатараў графаў Тышкевічаў. У капліцы, аздобленай фрэскамі, з адным алтаром, знаходзіліся магілы:
Пакланенне вешчуноў (Віталі)
Пакланенне вешчуноў — гарэльеф на паўднёвым франтоне Ісакіеўскага сабора ў Санкт-Пецярбургу, створаны скульптарам І. Віталі ў 1839-44 гадах.
Апісанне
У цэнтры паказаная Марыя з немаўляткам, якая сядзіць на троне. Яе атачаюць вешчуны, якія прыйшлі на пакланенне, сярод іх вылучаюцца постаці месапатамскага і эфіопскага цароў. Справа ад Марыі схіліўшы галаву стаіць Іосіф. У левай частцы намаляваны стары з дзіцем, у руках дзіцяці — невялікі куфэрак з данінай. У постацях старога з дзіцем, месапатамскага і эфіопскага цароў, раба-эфіопа бачныя індывідуальныя асаблівасці; захавалася пасведчанне аб тым, што іх ляпілі з натуршчыкаў. Галаву цара эфіопскага і яго слугі-арапчонка Віталі ствараў з натуршчыкаў-абісінцаў, якія былі на службе пры імператарскім Двары.
Надпіс па фрызе — «Храм мой храм молитвы наречётся».
Вытворчасць
Адлітыя гарэльефы франтонаў былі з бронзы на ліцейным заводзе ў 1842—1844 гадах. Групы з трох і нават чатырох фігур ствараліся адной адліўкай.
Під’яркіў
Під’яркіў (Під'яркі́в) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Акадэмія Святога Лукі
Акадэмія святога Лукі (Accademia di San Luca) — аб'яднанне мастакоў, створанае ў Рыме па ініцыятыве Папы Рымскага Рыгора XIII і адкрытае ў 1593 годзе вядомым мастаком Федэрыка Цукара і кардыналам Федэрыка Барамеа. Працягвала традыцыі сярэдневяковых гільдый Святога Лукі.
Акадэмія атрымала сваю назву па імі святога евангеліста Лукі, які паводле падання напісаў карціну, на якой была намалявана Маці Божая з немаўлём, і лічыўся святым заступнікам мастакоў. Першым прэзідэнтам новага таварыства стаў таксама Федэрыка Цукара. Займаючы гэту пасаду, ён распрацаваў новыя правілы выкладання мастацтваў, рэфарміраваўшы гэту вобласць педагогікі. Акрамя Цукара, сярод заснавальнікаў Акадэміі Св. Лукі ўваходзіў таксама і Джыралама Муцыяна.
Рымская Акадэмія Святога Лукі арганізоўвалася па ўзоры першай мастацкай Акадэміі ў Італіі — створанай у Фларэнцыі ў 1563 годзе вялікім герцагам Козіма I Медычы Accademia del Disegno, і выкарыстоўвала падобную да фларэнційскай навучальную праграму. У 1607 годзе Цукара выпускае сачыненне Думкі пра жывапіс, скульптуры і архітэктуры («Idea de’pittori scultori ed architetti»), якое стала мастацка-тэарэтычнай асновай для выкладання мастацтваў.
Праз цудоўна пастаўлены навучальны працэса і арганізацыю выставак, Акадэмія Св. Лукі стала паважаным узорам для тагачасных мастацкіх акадэмій. У 1635 годзе, пад патранажам папы Урбана VIII, яна была канчаткова зацверджана ў сваіх правах і статусе. Яе членамі была большасць вядомых італьянскіх і многія замежныя мастакі.
На працягу XVII стагоддзя Акадэмія Святога Лукі дамаглася ўзмацнення свайго ўплыву на развіццё мастацкага жыцця ў Італіі, а таксама павышэння аўтарытэту сваіх членаў. Паміж радавымі жывапісцамі накшталт Андрэа Сакі і «акадэмікамі» (як, напрыклад, П'етра да Картона) здараліся сваркі і звады.
У 1872 годзе Accademia di San Luca была ператворана ў Каралеўскую акадэмію, а ў 1948 — у Нацыянальную акадэмію Св. Лукі (Accademia Nazionale di San Luca). Размешчана яна цяпер у Рыме на плошчы Акадэміі дзі Сан-Лука (Piazza dell’Accademia di San Luca), у палацца Карпенья (Palazzo Carpegna), пабудаваным у XVI стагоддзі.
Акадэміі Святога Лукі належыць карцінная галерэя з палотнамі і скульптурамі ў духу класіцызму і акадэмізму, і сярод іх каля 500 партрэтаў. Тут жа — цудоўны збор твораў графікі і малюнкаў.
Якаў Зрубовел
Якаў ЗРУБОВЕЛ (Віткін) (,  —, ) — яўрэйскі дзеяч, адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён».
Біяграфія
Нарадзіўся і жыў у Палтаве, у 1906 годзе ўцёк ад пераследу паліцыі ў Вільню, дзе заснаваў яўрэйскае таварыства «Дзёр хамер». Пасля арыштаваны, але апраўданы судом. Эмігрыраваў у Аўстрыю, пасля ў Палесціну, дзе быў генеральным сакратаром партыі «Паалей-Сіён». У 1914 годзе арыштоўваўся турэцкімі ўладамі, уцёк, у 1917 годзе вярнуўся ў Расію. У канцы 1917 года быў кааптаваны ў склад Выканаўчага камітэта Рады Першага Усебеларускага з’езда як адзін з прадстаўнікоў яўрэйскай нацыянальнай меншасці. Пасля ў Кіеве ўдзельнічаў у працы Яўрэйскай нацыянальнай рады Украіны. У міжваенны час адзін з лідараў партыі «Паалей-Сіён» у Польшчы. З 1935 г. у Ізраілі, браў удзел у выданні кніг і часопісаў на ідыш, патрабаваў афіцыйнага статусу для гэтай мовы. Адзін з заснавальнікаў Таварыства ізраільска-савецкай дружбы.
Аляксандр Арсенавіч Дадаян
Аляксандр Арсенавіч Дадаян (, с. Хот, Сюнікская вобласць, Арменія — ) — матэматык. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1965), прафесар (1983).
Біяграфія
Скончыў Азербайджанскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Матэматыка», 1955), Маскоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя У. І. Леніна (аспірантура).
Працаваў у Каспійскам вышэйшам ваенна-марском вучылішчы, Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка (1966—2002, кафедра матэматыкі і методыкі выкладання матэматыкі матэматычнага факультэта, у 1968—1981 — загадчык кафедры, кафедра матэматыкі фізічнага факультэта, у 1984—1987 — загадчык кафедры).