cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ібрагім Леанідавіч Друян
Навуковая дзейнасць
На Гомельшчыне Друян адзін з першых пачаў праводзіць рэзекцыі лёгкіх у хворых на туберкулёз. Больш за тое, на базе шпіталя арганізаваў рэспубліканскія навукова-практычныя канферэнцыі. Паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю «Хірургічная анатомія кораня лёгкага ў хворых лёгачная на туберкулёз». Вышэйшая атэстацыйная камісія СССР прысвоіла яму Навуковае званне дацэнта, а Вярхоўны Савет БССР — высокае ганаровае званне «Заслужаны ўрач БССР».
І. Л. Друяну належаць 25 навукова-практычных работ.
Літаратурная дзейнасць
Напісаў ваенныя мемуары «Клятву стрымалі», двойчы выдадзеныя ў Мінску (1975, 1987 гг.)
Узнагароды
Баявы шлях Ібрагіма Леанідавіча адзначаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені і медалямі «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені і «За перамогу над Германіяй».
Сухадзіл (Пэрэмышлянскі раён)
Сухадзіл (Суходіл) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бялавічы (Бярэзінскі раён)
Бяла́вічы (, Белавичи) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Храмцова (Сафонаўскі раён)
Храмцова (Храмцово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 12 км на ўсход ад горада Сафонава, на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вержа. За 7 км на паўднёвы захад ад вёскі чыгуначная станцыя Дурава на лініі Масква&nbsp;— Мінск. Уваходзіць у склад Баранаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
NGC 4566
NGC 4566 (іншыя абазначэнні — UGC 7769, MCG 9-21-24, ZWG 270.12, KARA 539, PGC 42007) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каракскае нагор’е
Каракскае нагор’е (Каракскі хрыбет) — нагор’е ў Расіі, на паўночным усходзе Сібіры, у межах тэрыторыі Чукоцкай аўтаномнай акругі і Камчацкага края. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Берынгава мора паміж Анадырскім залівам і паўвостравам Камчатка. Складаецца з кароткіх хрыбтоў, град і камлюкоў сярэдняй вышыні. Пераважае горная тундра. Працягласць нагор’я складае 880 км, шырыня да 270 км. Вышыня вагаецца ад 600 да 1800 м (вышэйшая кропка ў цэнтральнай частцы 2562 м — гара Ледзяная).
Сан-Маўрыцыа-д’Апальё
Сан-Маўрыцыа-д'Апальё (San Maurizio d'Opaglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 3066 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 383 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 28017. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Maurizio martire.
Палескі фронт
Група «Палессе» — фарміраванне Войска Польскага, створанае на мяжы 5 студзеня 1919 года. Вядома пад назвамі: Група «Палессе», Група «Падляшша», Палескі фронт.
Гісторыя
На момент абвяшчэння незалежнасці, у падпарадкаванні вайсковага кіраўніцтва Польшчы адсутнічалі арганізаваныя аператыўныя структуры. Асновай узброенных сіл былі імправізаваныя групы, якія складаліся з батальёнаў і палкоў. Адной з такіх груп была Група «Падляшша», таксама вядомая як група ген. Лістоўскага. Першапачаткова яна павінна была прыкрываць лінію Буга ў паўночнай Любліншчыне, затым, 9 лютага 1919 г., пасля перамоваў з немцамі авалодала Брэсцкай крэпасцю і рушыла на ўсход, каб авалодаць тэрыторыі, падпарадкаваныя нямецкай акупацыйнай адміністрацыі. За паўтары гады існавання група заняла праз Брэст, Пінск і інш.
У лютым 1919 г. група вяла баі з нешматлікімі сіламі Чырвонай арміі, захоўваючы абарону. Паўнавартасны наступ распачала толькі у наступным месяц. 2 сакавіка група заняла Слонім і Пінск, тым не менш група затрымалася на Стыры, Прыпяці і Яселдзе, спрабуючы захапіць Лунінец (у той час у сувязі з рэарганізацыяй група была перайменавана ў Палескі фронт). Развіццё наступу група здолела ажыццявіць толькі 10 ліпеня. Поспех наступу дазволіў працягнуць рух на праціўніка. Былі нанесены ўдары у напрамку Гарыні, Тонежа ў канцы жніўня і Пціча ў снежні. Затым фронт быў перафамаваны ў Групу «Палессе» у складзе Літоўска-беларускага фрота. У гэты момант, ген. Лістоўскі быў пераведзены на Валынскі фронт, а яго месца заняў ген. Сікорскі.
28 студзеня Савет Народных Камісараў РСФСР накіраваў польскаму боку прапанову аб перамір’і, але польская разведка заўважыла канцэнтрацыю сіл РСЧА на лініі фронту. Таму Генеральны штаб Войска Польскага распачаў плаванаванне наступальнай аперацыі з мэтай перахопу ініцыятывы, т. зв Кіеўскую экспедыцыю. Першапачаткова, першы этап павінен быў адбыцца на Палессі (Мазырская аперацыя). У межах гэтага этапу, 9-я пяхотная дывізія (амаль уся баяздольная частка групы) была ўзмоцнена: 2-й кавалерыйскай брыгадай, пяхотным палком і 20 гарматамі. Сама дывізія складалася 6100 салдат і 400 кавалерыстаў. 5 сакавіка, з Убарца, палякі атакавалі сіламі пяхоты Мазыр і кавалерыяй Барбараў (абодва гарады былі захоплены ў адзін дзень). Вышэйзгаданныя атакі былі падтрыманы ўдарам з-за Пцічы на Калінкавічы (заняты 6 сакавіка). Савецкія сілы тут былі прадстаўлены 57-й 47-й стралковымі дывізіямі. 7 сакавіка 9-я дывізія Войска Польскага пачала ўмацоўваць свае пазіцыі, а 8 сакавіка заняла Рэчыцу. Затым савецкія войскі (10-я, 17-я і 57-я стралковыя дывізіі) 4 разы няўдала контратакавалі (16 сакавіка, 30 сакавіка — 3 красавіка, 6 і 15 красавіка). Толькі пасля некалькіх спроб, савецкія часткі здолелі заняць Рэчыцу. У барацьбе на Палессі Палескую групу падтрымлівала Пінская флатылія. Узмацнення групы, 27 красавіка Палеская група заняла Чарнобыль і ўмацаваліся на берагах Дняпра, а 10 мая зноў захапіла Рэчыцу.
Моніна (Смаленская вобласць)
Моніна (Мо́нино) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельскага паселішча.
Палескі фронт
Гісторыя
29 ліпеня пачалася р. Нараў і Буг. Палеская група тады займала наступныя пазіцыі:
1 жніўня пачаўся наступ 16-й арміі РСЧА на Брэсцкую крэпасць. Пасля заняцця часткі абарончых узмацаванняў крэпасці, палякі былі вымушаны адступіць у цытадэль. Вячэрняя контратака (1-2 жніўня) дазволіла вярнуцца да статуса-кво (становішчу да 1 жніўня). Працягваліся цяжкія баі. Абодва бакі імкнуліся здабыць тактычную ініцыятыву з мэтай пералому на свой бок. Ня гледзячы на актыўныя дзеянні, група была вымушана адступіць, якая на падставе рашэння Галоўнакамандуючага ад 6 жніўня была расфарміравана, 9-я пяхотная дывізія была ўключана ў склад 5-й арміі, якой камандаваў Сікорскі, а 16-я і 21-й пяхотныя дывізіі ў 4-ю армію, якая ўваходзіла ў склад ударнай групоўкі. Адбылося гэта ў раёне Белай, у месцы свайго стварэння ў 1919 г.
Моніна (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Зялёныя Ключы
Зялёныя Ключы — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каксунскай сельскай акругі. Код КАТА — 353253300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 184 чалавекі (93 мужчыны і 91 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 49 чалавек (25 мужчын і 24 жанчыны).
Нарын
Нарын (Нарын) — горад у Кыргызстане, адміністрацыйны цэнтр Нарынскай вобласці і раёна.
Насельніцтва 34,8 тыс. чалавек (2009).
Геаграфія
Горад Нарын размешчаны на вышыні 2000 м над узроўнем мора, на беразе аднайменнай ракі, на скрыжаванні аўтамабільнай трасы Бішкек-Таругарт
Транспарт
У 1994 годзе ў Нарыне адкрыты тралейбусны рух. Нарын — адзін з самых маленькіх гарадоў свету, якія маюць тралейбус.
Камб’я (воласць)
Камбья (Kambja) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Тартумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 189,2 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 2442 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Камб’я.
Турма для белых мядзведзяў
Турма для белых мядзведзяў (Polar Bear Holding Facility) — спецыяльнае збудаванне, пабудаванае ў канадскім горадзе Чэрчыл, правінцыі Манітоба, для знаходжання асобін белых мядзведзяў, якія прадстаўляюць пагрозу для насельніцтва.
Гісторыя
Раней белых мядзведзяў, якія ўяўлялі небяспеку, адстрэльвалі. У 1982 годзе (па іншых дадзеных — у 1983 годзе, пасля таго, як прама на вуліцах горада чалавек быў забіты мядзведзем) на месцы былой ваеннай базы, у будынку, які афіцыйна завецца «Дом нумар D-20», упершыню размясцілі падобнае памяшканне. Але калі раней гэты будынак быў моргам для загінулых ваенных, цяпер у ім змяшчаюць мядзведзяў жывымі.
Утрыманне жывёл
Першапачаткова турма складалася з 20 клетак, у якія змяшчаліся 16 асобін-адзіночак і 4 сямейныя групы. Тэрмін знаходжання ў заключэнні можа складаць ад 2 да 30 дзён, аднак калі некаторых асобін ловяць ужо не ў першы раз, то гэты тэрмін можа быць павялічаны. Сутнасць усяго метаду складаецца ў тым, каб у мядзведзяў сфарміравалася пачуцце небяспекі набліжэння к гораду, таму ў час знаходжання ў заключэнні жывёлам даюць толькі ваду.
Пры злове небяспечнай асобіны мядзведзя пазбаўляецца магчымасці рухацца з дапамогай транквілізатару і атрымлівае яркую пазнаку на карку. Выпускаюць мядзведзяў бліжэй да зімы, калі льды ўжо замярзаюць на акваторыі Гудзонава заліва, пры гэтым іх зноў транквілізуюць і транспартуюць як мага далей ад горада пры дапамозе верталёта.
У апошні час турма для белых мядзведзяў была пашырана, цяпер у ёй маецца ўжо 28 камер. Тым не менш, жыхары Чэрчыла ўсё яшчэ вымушаныя быць асцярожнымі. Распавядалася, што ў летнія месяцы наваколлі горада наведвае да 1000 белых мядзведзяў. Асноўная прычына заключаецца ў тым, што падчас раставання льдоў мядзведзі пазбаўленыя магчымасці паляваць на сваю асноўную здабычу — цюленяў, і ад пакут голадам ствараюць пагрозу жыхарам мястэчка.
Таксама ў нашы дні каля Гудзонава заліва і расстаўлены папераджальныя знакі «Асцярожна, белыя мядзведзі!» («Polar Bear Alert»), а жыхар горада, які ўбачыў дзе-небудзь белага мядзведзя, можа звярнуцца ў спецыяльную службу, пасля чаго жывёла падвяргаецца лоўлі з боку супрацоўнікаў Міністэрства прыродных рэсурсаў.
Херсонская вобласць
Херсо́нская во́бласць (Херсо́нська о́бласть) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ва Украіне. Плошча вобласці складае 28,461 тыс. км². Насельніцтва — 1 037 640 чалавек (2019). Адміністрацыйны цэнтр — горад Херсон.
У складзе вобласці 49 тэрытарыяльных грамад.
Геаграфія
Размешчана на поўдні Украіны; абмываецца Чорным і Азоўскім морамі. Берагавая лінія парэзана залівамі і ліманамі (Дняпроўскі ліман, Сіваш, Ягарлыцкі, Тэндраўскі, Джарылгацкі залівы). Шмат астравоў. Уздоўж узбярэжжа распасціраюцца косы: Тэндраўская, Кінбурнская, Арабацкая Стрэлка.
Большая ч. тэр. ў межах Прычарнаморскай нізіны (вышыня каля 100 м). Паверхня парэзана далінамі рэк, ярамі. Карысныя выкапні: мінеральныя будаўнічы матэрыялы (пясок, гліна, вапнякі), солі Сіваша, торф, лекавыя гразі.
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −3 да −5 °C, ліпеня 21—23 °C. Ападкаў 300—400 мм за год.
Галоўная рака — Дняпро. Створана Кахоўскае вадасховішча.
На поўначы пашыраны чарназёмныя глебы, на поўдні — цёмна-каштанавыя і каштанавыя. Стэпы пераважна разараныя, невялікія ўчасткі дрэвава-хмызняковай расліннасці. Запаведнікі Асканія-Нова, Чарнаморскі.
Гісторыя
Херсонская вобласць была ўтворана 30 сакавіка 1944 года ў складзе УССР. З 1991 года ў незалежнай Украіне.
У час уварвання Расіі ва Украіну да сярэдзіны сакавіка 2022 года трапіла пад кантроль расійскіх войск. У канцы красавіка была сфарміравана ваенна-грамадзянская адміністрацыя для кіравання рэгіёнам, неаднаразова заяўлялася аб планах увайсці ў састаў РФ.
Канфлікт у Куфры (2012)
Канфлікт у Куфры 2012 года — серыя міжэтнічных сутыкненняў у паўднёва-ўсходняй Лівіі з удзелам народаў тубу і.
Напярэдадні
За тры дні да падзей у адбыўся ўзброены інцыдэнт, які стаў повадам для канфлікту. Паводле версіі зувая, трое прадстаўнікоў тубу забілі маладога чалавека з іх племя. Кіраўнік мясцовых узброеных атрадаў Пераходнага нацыянальнага савета (ПНС) паведаміў, што забіты быў кантрабандыстам. Ён адкрыў агонь па апалчэнню іншай народнасці, якое перашкаджала гандлю людзьмі, забіўшы пецярых міліцыянераў. Са свайго боку тубу казалі, што повадам стаў напад атрадаў зувая, падтрыманых ПНС. Прадстаўнікі племя заявілі аб дыскрымінацыі з боку зувая. Прычынай таму стаў расізм (тубу, у адрозненні ад сваіх апанентаў, цемнаскурыя).
Ход падзей
18 лютага ПНС накіравалі дадатковае падмацаванне, спрабуючы спыніць міжплемянныя баі і аднавіць парадак. У выніку новых сутыкненняў у Куфры загінулі яшчэ два чалавекі. 21 лютага супрацоўнік Чырвонага Паўмесяца паведаміў, што за апошнія 24 гадзіны ў выніку мінамётнага і ракетнага абстрэлаў жылога раёна 50 мірных жыхароў загінулі. У той жа час зувая страцілі яшчэ 3 чалавекі забітымі і 25 параненымі.
20 красавіка баявыя дзеянні аднавіліся. Напярэдадні прадстаўнікі племя зувая забілі мужчыну з тубу. У ходзе новых баёў тры чалавекі былі забітыя і 17 параненыя (усе тубу). Таксама былі параненыя трое ўрадавых салдат. Да вечара 21 красавіка сілы тубу страцілі 12 забітымі і 35 параненымі.
10 чэрвеня тубу пачалі атаку на Куфру з ужываннем танкаў і іншага цяжкага ўзбраення. Прадстаўнік народнасці заявіў, што баявыя дзеянні ўспыхнулі пасля таго, як групоўка «Узброены шчыт Лівіі» абстраляла пазіцыі народнасці. Аднак, як паведаміў мясцовы супрацоўнік службы бяспекі, сутычкі спракаваў напад на кантрольна-прапускны пункт. У ходзе баёў прынамсі 23 чалавекі былі забітыя. Сярод загінулых было 20 прадстаўнікоў племя тубу, з іх не менш за 15 байцоў племяннога апалчэння і трое ўрадавых салдат. Яшчэ шэсць чалавек, у тым ліку двое салдат, забіты 26 чэрвеня.
Увечары 27 чэрвеня пачаліся новыя сутычкі. На працягу наступных трох дзён яшчэ 47 чалавек забіты і 100 паранены. 32 загінулых былі з племя тубу, 14 — з племя зувая і адзін — з арміі ПНС.
Якуб Герасімавіч Міско
Якуб (Якаў) Герасімавіч Міско (, в. Чамяры, Слонімскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Слонімскі раён, Гродзенская вобласць —, Мінск; Падпольны псеўданім: Лазар , Псеўданімы: Асот) — беларускі празаік, публіцыст, журналіст, паэт, перакладчык, крытык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Падчас Першай сусветнай вайны разам з сям’ёй у бежанстве ў Расіі, вучыўся там у пачатковай школе. У 1921 годзе сям’я вярнулася на радзіму. Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі ў 1925—1929 гадах, яго мусілі выключыць за актыўны ўдзел у вучнёўскім страйку, наладжаным у першы дзень апеляцыйнага працэсу ў справе Сялянска-Работніцкай Грамады (29.2.1929). Паводле меркавання А. Сідарэвіча, лёс Я. Міско гэта частка трагедыі заходнебеларускіх хлопцаў, які паверылі у камунізм, чым карысталіся камуністычныя дзеячы, у прыватнасці І. Дварчанін. У 1932—1934 гадах працаваў у галоўным сакратарыяце арганізацыі «Змаганне», у 1933—1934 — кіраўнік рэдакцыі віленскай «Беларускай газеты» (да № 6 ), легальнага выдання КПЗБ. На працягу 1930-х гадоў неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі, некалькі гадоў правёў у турмах.
Арыштаваны органамі НКУС 1 лістапада 1939 года як «правакатар». Пасля ўмяшання П. Панамарэнкі вызвалены і рэабілітаваны ў перыяд з 20.4.1940 да 26.4.1940 УНКУС Баранавіцкай вобласці. Тым жа часам, 25 сакавіка або красавіка 1940 года, у в. Чамяры былі арыштаваныя яго браты, сяляне-аднаасобнікі Васіль ды Іван Міско, якія былі асуджаны як «правакатары» да 8 гадоў ППК. Былі вывезеныя ў Карэлію (ці ў «Карлаг» у Казахстане), дзе Васіль загінуў, малодшы Іван здолеў вярнуцца ў родныя Чамяры. Асабовая справа Якуба Міско № П-5991 з фотаздымкам захоўваецца ў архіве УКДБ Гро­дзенскай вобласці. Пасля вызвалення працаваў дома ў Чамярах на гаспадарцы, потым у 1940—1941 гадах літсупрацоўнікам лідскай раённай газеты «Уперад».
У час Вялікай Айчыннай вайны на фронце, пачынаў вайну радавым, быў франтавым разведчыкам, дайшоў да Берліна, дэмабілізаваўся ў званні маёра. У вайну аднавяскоўцы выбралі Герасіма, бацьку Якуба, солтысам за што ён разам з сям’ёю быў асуджаны за «калабарацыянізм» да высылкі, паводле Я. Брыля, дазнаўшыся пра высылку родных, Міско біўся ў рыданнях. У 1948 годзе паступіў у Баранавіцкі настаўніцкі інстытут, скончыў яго ў 1949 годзе. У 1947—1976 гадах працаваў у «Сельской газете»; у 1976—1981 — у часопісе «Коммунист Белоруссии». Член Саюза журналістаў Беларусі (з 1958).
Пахаваны на Паўночных могілках у Мінску.
Творчасць
Дэбютаваў ў друку ў 1926 годзе ў падпольным часопісе вучняў Віленскай беларускай гімназіі «Наперад». Публікаваўся ў польскіх газетах.
Пісаў не толькі журналісцкія матэрыялы, але і апавяданні, гумарэскі, артыкулы пра былых дзеячаў Заходняй Беларусі, водгукі і рэцэнзіі на кнігі М. Танка, Я. Брыля, А. Адамовіча, М. Машары, В. Казько і інш. Перакладаў з польскай, украінскай, рускай моў. Пераклаў на беларускую паасобныя творы К. Брандыса, М. Жулаўскага, Е. Путрамента, М. Каўнацкай.
Аўтар успамінаў пра вызваленчую барацьбу ў Заходняй Беларусі.
Віленская праўда
«Віленская праўда» — штодзённая газета, орган Часовага ўпраўлення Віленскай акругі, створаная пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР.
Планавалася як абласная газета Вільні і Віленскай вобласці БССР. Выходзіла на беларускай мове, № 1 выйшаў 22.9.1939 года. У першых нумарах «Віленскай праўды», як ва ўсёй беларускай савецкай прэсе таго часу, друкаваліся прапагандысцкія тэксты пра гістарычныя правы беларускага народа на Вільню і Віленшчыну. Адказны рэдактар І. М. Афенгейм, у рэдакцыі працуюць Максім Танк, В. Жук-Грышкевіч (стылістычны рэдактар), М. М. Касцевіч (Макар Краўцоў), Любоў Асаевіч(?), Янка Багдановіч, з рэдакцыяй супрацоўнічалі А. Луцкевіч, Ф. Грышкевіч, С. Бусел і інш. Рэдакцыя размяшчалася ў доме на Біскупскай вуліцы (Талат-Кялпшы, 3).
У міжнародных навінах даволі рэгулярна без каментароў друкаваліся зводкі нямецкага вайсковага камандавання. У нумары 15 за 8 кастрычніка таксама без каментароў была надрукаваная вялікая прамова Адольфа Гітлера ў Рэйхстагу. Галоўнай жа тэмай гэтага нумару былі паведамленні пра агульнагарадскі мітынг, з якіх фактычна вынікала, што Віленшчына мае быць далучаная да БССР.
Аднак у сувязі з заключэннем 14.10.1939 «''Дагавора аб перадачы Літоўскай рэспубліцы г. Вільні і Віленскай вобласці і аб узаемадапамозе паміж Савецкім Саюзам і Літвой''» планаваны ў Вільні абласны цэнтр быў перанесны ў Вілейку. Апошні нумар «Віленскай праўды» выйшаў 25.10.1939, рэдакцыйнае абсталяванне перавезлі з Вільні ў Вілейку — газета была перайменаваная ў «Вілейскую праўду» — орган Часовага ўпраўлення Вілейскай вобласці (хоць Вілейская вобласць была створана толькі 4.12.1939), першы нумар якой выйшаў 15.11.1939, нумарацыя захавалася ад «Віленскай праўды». У пачатку 1940 года «Вілейская праўда» перайменаваная ў «Сялянскую газету».
Нумары 1-4, 7-15, 19, 23 «Віленскай праўды» захоўваюцца ў Аддзеле старой перыёдыкі Бібліятэкі Акадэміі навук Літвы (Вільнюс).
Заўвагі
<references group="заўв." />
Натан Майсеевіч Воранаў
Ната́н Майсе́евіч Во́ранаў (,  — ) — беларускі жывапісец. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1966).
Біяграфія
Вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў 1931—1935 гадах у выкладчыкаў Івана Ахрэмчыка і Фёдара Фогта, у 1936—41, 1946—48 у Інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна ў Ленінградзе, настаўнікі і С. Л. Абугаў. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны  — пасля падрыхтоўкі ў артылерыйскім вучылішчы ў Кастраме камандаваў артылерыйскай батарэяй, потым узводам разведкі. Не раз быў паранены, на некаторы час страціў зрок. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, ордэнам Айчыннай вайны ІІ ступені, медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і інш.
Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках з 1933 года.
Выкладаў маляванне і чарчэнне ў сярэдніх школах Магілёва (1934), на кафедры малюнка і жывапісу БДТМІ (1966—78). Дацэнт (1970).
Сябра секцыі жывапісу Саюза мастакоў БССР з 1949, выконваў абавязкі старшыні Саюза мастакоў БССР у 1963—65.
З канца 1940-х гадоў жыў у Мінску.
Творчасць
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу. Найбольш вядомыя творы прысвечаны падзеям Кастрычніцкай рэвалюцыі і барацьбе беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны: «Раніца ў Кастрычніку. Мінск, 1917 год» (1957), «Беларусь. За ўладу Саветаў» (1967), «Зямля непакораная» (1974). Стварыў партрэты беларускіх кампазітараў Я. Цікоцкага (1949), У. Кандрусевіча (1975), групавы партрэт фехтавальшчыц («Беларускія „мушкецёры“», 1971); лірычныя і індустрыяльныя пейзажы «Разліў на Бярэзіне» (1958), «Гомель. Порт» (1963), «Вясна. Сяброўкі» (1967), «Роздум» (1971), «Зацвіло» (1973), «Венецыя. Даждлівая раніца» (1974), «Новы горад», «Сатана», «Мінчанка» (усе 1977), нацюрморты і інш.
Беларуская мастацтвазнаўца Наталля Сяліцкая лічыць, што Н. Воранаў «быў верны ідэалам свайго часу і прытрымліваўся ў творчасці асноўных догмаў сацыялістычнага рэалізму… Аднак творчасць Натана Майсеевіча выходзіла за рамкі гэтага метаду. Захоўваючы ідэалагічную аснову афіцыйнага мастацтва, у жывапісна-пластычным вырашэнні сваіх карцін ён творча пераасэнсоўвае спадчыну імпрэсіянізму, а таксама постімпрэсіянізму і фавізму. Такое спалучэнне розных мастацкіх традыцый і бясспрэчнага таленту каларыста робіць асабліва прывабнай творчасць мастака і для сучаснага гледача».
Беларускі мастак Андрэй Дубінін, аналізуючы творчасць Н. Воранава, бачыць у ёй дзве лініі: «грамадска-палітычную» і прыватную, камерна-інтымную. А. Дубінін падкрэслівае цікавасць Воранава да «прыцемкавага» боку быцця і адзначае: «Ён патрабавальны да формы, што відаць у кампазіцыях партрэтаў, амаль заўсёды „экс-цэнтрычных“, ссунутых, на ломцы шаблона».
Творы Н. Воранава захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў, у фондах Беларускага саюза мастакоў, у Музеі гісторыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры, у прыватных калекцыях Беларусі і замежных краін.
Тэрніўка (Пэрэмышлянскі раён)
Тэрніўка (Терні́вка) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Эрэд Мітрын
Геаграфія
На поўнач ад Шэрых гор знаходзіліся Паўночныя Пустэчы. У Першую Эпоху гэты рэгіён быў вядомы як Дор Даэдэлат, аднак большая яго частка была разбурана падчас Вайны Гневу.
У месцы, дзе Эрэд Мітрын сустракаліся з Імглістымі горамі, знаходзілася гара Гундабад, старажытная святыня гномаў, а пазней — сталіца оркаў поўначы. У Трэцюю Эпоху адгалінаванне Шэрых гор на захад ад Імглістых гор таксама ведалі як Ангмарскія горы, бо яны размяшчаліся ў межах каралеўства Ангмар.
Даўжыня горнага ланцуга з усходу на захад складала прыкладна 350 нуменарскіх міль, у іх размяшчаліся вытокі Андуіна, ракі Грэйлін і Лясной ракі Ліхалесся.
Першая і Другая Эпохі
Праз некаторага часу пасля абуджэння Дурына Бессмяротнага яго народ, Доўгабароды, выкапалі шахты і каланізавалі Шэрыя горы як частку іх вялікіх горных уладанняў. На працягу Першай Эпохі ў гэтым рэгіёне панаваў мір, і гномы здабывалі металы і свабодна пашыралі сваю прысутнасць. Аднак у Другую Эпоху, пасля Вайны Гневу і наступнага затаплення Белерыянда, орды оркаў пачалі ўрывацца ў Шэрыя горы і ваяваць з Доўгабародамі ў Шэрых і Імглістых горах і пад гарой Гундабад. Гэтыя оркі былі з часам пераможаны і не трывожылі гномаў некаторы час, і яны зноў змаглі прыступіць да працы.
Трэцяя Эпоха
Пасля заканчэння Вайны Пярсцёнка гномы, хутчэй за ўсё, вярнуліся ў Шэрыя горы і вярнулі сабе ўсе іх падземныя палацы і шахты.
Куйішке
Ку́йішке (Kūjiškė), традыцыйная беларуская назва — Куйшкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Казокіне. Насельніцтва 7 чал. (2001 г.).
Навасёлкі (Бярозаўскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозаўскага сельсавета. Размешчана за 2,5 км ад Бярозы, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Гісторыя
У 1890 годзе ў Картузскабярозаўскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Непадалёку ад вёскі дзейнічаў цагельны завод.
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Бяроза-Картузскай гміны Палескага ваяводства Польшчы, з 1932 года ў Сялецкай гміне.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска ва Углянскім сельсавеце. У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 14 красавіка 1964 года вёска ў Бярозаўскім сельсавеце.
У 1970 годзе вёска ў Бярозаўскім сельсавеце, ферма; племсаўгас «Прамень».
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, якая ў паўд. частцы заканчваецца Т-падобнай развілкай.
Турмас
Турмас  — востраў на возеры Снуды. Прыкладная плошча — 0,169 км². Незаселены.
Востраў Турмас месціцца на поўдзень ад цэнтральнай часткі возера Снуды ў 9,7 км на поўнач ад Браслава, у 205 км на паўночны захад ад Віцебска, у 205 км на паўночны захад ад Мінска. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 702,3 м. Найбольшая шырыня з захаду на ўсход — 417 м.
У мінулым на востраве Турмас існавала невялікае рыбацкае паселішча. У нашы дні ўваходзіць у ахоўваемую зону нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры». На востраве забаронена разводзіць вогнішча, ладзіць стаянкі.
Чаботава (Сафонаўскі раён)
Чаботава (Чоботово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 0 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 30 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 0,5 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Костра. За 17 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава.
Тучнэ (Пэрэмышлянскі раён)
Тучнэ (Тучне́) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Выкрас
Вы́крас (, Выкрас) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітравіцкага сельсавета.
Нікалаеўскае (Глінкаўскі раён)
Нікалаеўскае (Никола́евское) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Конгута (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 107,6 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 1352 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Конгута.
Сан-Наццара-Сезія
Сан-Наццара-Сезія (San Nazzaro Sesia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 726 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi San Nazario.
NGC 4567
NGC 4567 (іншыя абазначэнні — UGC 7777, IRAS12340+1130, MCG 2-32-151, VCC 1673, ZWG 70.189, VV 219, KCPG 347A, PGC 42064) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каракурт
Каракурт (ад цюрк. «кара» — чорны і «курт» — чарвяк; Latrodectus tredecimguttatus) — від павукоў з роду тэрыдыід.
Апісанне
Каракурт мае сярэднюю велічыню: самка 10-20 мм, самец 4-7 мм. Цела чорнае, у самца і самкі на брушку чырвоныя плямы, часам з белым аблямаваныя вакол кожнай плямы. Цалкам палаваспелыя асобіны часам набываюць чорны колер без плям, з характэрным бляскам (за кошт скрыжаванняў унутры роду Latrodectus).
Гімн Егіпта
Радзіма, Радзіма, Радзіма (بلادي بلادي بلادي) — нацыянальны гімн Егіпта з 1979 года. Кампазітар і аўтар слоў - Sayed Darwish (1892-1932). Складаецца з трох куплетаў, хоць звычайна спаўняецца толькі першы.
Ёсць яшчэ адзін гімн (يا بلادي انت عندي اجمل البلدان), таксама 3 куплеты, выконваюць адзін.
Струна
Струна́ — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі і Літве, правы прыток ракі Страча (басейн Віліі).
Назва
Назва балцкага паходжання. У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў выкарыстоўваецца форма Strūnà.
Гідранімічны адпаведнік — літоўская рачная назва Striūnà. Гідранімічны корань *Str(i)ūn- (са старадаўнім устаўным -t-) ад літоўскага srūti, sriūti «струменіць, цекці», далей да індаеўрапейскага *sreu- «цекці».
Фанетычны варыянт таго ж кораня Striaun- у назве ракі Striaunė, звязанай з літоўскім sraunus «плыткі».
Пачатковы элемент Str- у назве ракі Страча, у якую Струна ўцякае, мяркуецца іншага паходжання. Страча (гістарычна засведчаная «Стряча») праз прамежкавую форму *Съряча ад балцка-літоўскага *Sirinčia. Корань Sir- ад літоўскага sirenti «накропваць, капаць; цекці, струменіць; памалу варыцца; бегчы дробнымі крокамі». Далей да індаеўрапейскага *ser- «цекці, шпарка рухацца», ад якога ўрэшце і тое *sreu-, да якога і назва Струна.
Назва Струна значыць «Струмяністая (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 31 км, з іх 15 км у Астравецкім раёне. Плошча вадазбору 194 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 %.
Пачынаецца ў Літве, перасякае граніцу на паўночным захадзе ад хутара Рудня. Цячэ па паўночных схілах Свянцянскіх град (даўжыня ў межах Беларусі 18 км (15 км )), упадае ў Страчу за 2 км на поўнач ад вёскі Вялікія Стаўпяняты.
Даліна ракі трапецападобная, яе шырыня 0,2—0,5 км у верхнім цячэнні, 1—1,5 км у сярэднім і ніжнім. Пойма вузкая. Рэчышча на працягу 10,3 км каналізаванае: ад чыгуначнага моста па дарозе Лынтупы — Пабрадзе да вёскі Масцяны (6,3 км) і перад вусцем (4 км). У ніжнім цячэнні прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. Асноўны прыток — рака Пеляка.
Херсон
Херсо́н (Херсон) — горад абласнога значэння на поўдні Украіны, у нізоўі Дняпра. Адміністрацыйны цэнтр Херсонскай вобласці. Насельніцтва 312 тыс. (2008), з улікам населеных пунктаў, якія ўваходзяць у склад Херсонскай гарадской рады — 350,7 тыс. чалавек (2007).
Геаграфія
Знаходзіцца на правым беразе ракі Дняпро, каля яго ўпадзення ў Дняпроўскі ліман Чорнага мора.
Epiprocta
Epiprocta — адзін з двух сучасных падатрадаў стракоз. Быў прапанаваны параўнальна нядаўна, створаны, каб прыстасаваць уключэнне Anisozygoptera. Апошні, як было паказана, не з’яўляецца натуральным падатрадам, але хутчэй парафілетычная група, якую перанеслі з падатраду Разнакрылыя пад назву Epiprocta. Ранейшы падатрад Anisoptera прапануецца лічыць інфраатрадам для Epiprocta, у той час як прадстаўнікі Anisozygoptera уключаны ў інфраатрад Epiophlebioptera.
Лаева (воласць)
Лаева (Laeva) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Тартумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 233,2 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 881 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Лаева.
Новая Буда (Глінкаўскі раён)
Новая Буда (Но́вая Бу́да) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Уласла II
Уласла II, таксама вядомы як Уладзіслаў II Добры (II. Ulászló, Vladislav II. «král Bene», Vladislav II. Jagelović, Władysław II Jagiellończyk);, Кракаў, Польшча — , Буда, Венгрыя) — кароль Чэхіі з 27 мая 1471 года (каранацыя 22 жніўня 1471 года) і кароль Венгрыі з 15 ліпеня 1490 года (каранацыя 21 верасня 1490 года).
Біяграфія
Уладзіслаў нарадзіўся 1 сакавіка 1456 года ў сям’і польскага караля і вялікага князя літоўскага Казіміра IV, тагачаснага главы польскай кіруючай дынастыі Ягелонаў, і Лізаветы Аўстрыйскай, дачкі Альбрэхта II. Ён быў цёзкай дзядзькі па матчынай лініі чэшскага караля Ладзіслава Постума і яго памерлага дзядзькі па бацькаўскай лініі Уладзіслава III Варнскага, караля польскага, (1434—1444) і венгерскага (1440—1444; пад імем Уладзіслава (Уласла) I).
Быў прапанаваны як спадчыннік багемскага трона ўдавой папярэдняга караля Іржы з Подзебрадаў і каранаваны як чэшскі кароль 22 жніўня 1471. Атрымаў у спадчыну тытул венгерскага караля 18 верасня 1490 года пасля смерці Мацьяша Хуньядзі, які таксама прэтэндаваў на чэшскую карону. Кіраваў пад імем Уладзіслаў, нумарацыя яго імя з’явілася толькі ў гістарычных працах, прычым для кожнага з яго каралеўстваў асобная.
Кіраванне ў Чэхіі
Кутнагорскі мір у 1485 годзе пацвердзіў свабоду веравызнання ў Чэхіі, усталяваўшы роўныя рэлігійныя правы для каталікоў і утраквістаў (гэта ўмова аднак не тычылася абшчыны чэшскіх братоў). Умовы пагаднення былі ўсталяваны на 31 год, але былі падоўжаны ў 1512 годзе на «ўсе часы».
Абранне венгерскім каралём
Пасля смерці Мацьяша Хуньядзі ў пачатку 1490 года на прастол Венгрыі было высунута некалькі кандыдатур. Нацыянальную партыю прадстаўляў пазашлюбны сын караля-нябожчыкна Янаш Корвін, буйны магнат і выдатны палкаводзец, але слабы палітык.
Сярод іншых прэтэндэнтаў вылучаліся браты Ягелоны Уладзіслаў і Ян Ольбрахт, чыя маці была ўнучкай венгерскага караля Жыгманда і сястрой Ласла V.
Перамогу ў канчатковым выніку атрымаў Уладзіслаў, які пагадзіўся падпісаць выбарчую капітуляцыю, якая гарантавала захаванне правоў і прывілеяў венгерскіх магнатаў і дваран, а таксама адмену ўсіх нерэгулярных падаткаў і пазык. Уладзіслаў быў каранаваны каралём Венгрыі пад імем Уласла II.
Мяцеж Янаша Корвіна, не згоднага з абраннем Уладзіслава, быў падушаны ў 1491 годзе.
Парламент Харватыі, якая была звязана з Венгерскім каралеўствам асабістай уніяй і валодала аўтаноміяй, адмовіўся прызнаць у 1490 годзе Уласла II каралём, з-за таго, што грамата аб узыходжанні на прастол змяшчала назву дзяржавы «Каралеўства Венгрыя і рэгіёны пад каралеўскім кантролем». У 1492 годзе кароль быў прызнаны ў Харватыі пасля таго, як гэты тэкст быў зменены на «Каралеўства Венгрыя, каралеўствы Далмацыі, Харватыі і Славоніі і частка Трансільваніі» (Regnum Ungariae cum caeteris regnis scilicet Dalmatiae Croatiae et Slavoniae et partibus Transylvanis).
Умацаванне дваранства
Кіраванне Уласла II у Венгрыі адрознівалася адносным спакоем як унутры дзяржавы, так і на яе межах. У яго час не адзначана ніводнай спробы зрынуць караля. Такая стабільнасць была, галоўным чынам, звязана з тым, што мясцовае дваранства і магнаты эфектыўна выкарыстоўвалі дзяржаўныя інстытуты для ўсталявання і падтрыманні сваёй улады і фактычна цалкам кантралявалі палітыку караля. Уласла II працягваў палітыку свайго папярэдніка, абапіраючыся на шырокія слаі дваранства і не прадпрымаў ніякіх дзеянняў, якія б ішлі насуперак з яго інтарэсамі. За сваю згаворлівасць Уласла II атрымаў мянушку «Уладзіславаў Добжэ» ці «Уладзіслаў Бенэ», паколькі на амаль любы запыт адказваў «добра» (Dobrze; Bene).
Так, у інтарэсах дваран, быў выдадзены дэкрэт, які абавязаў гарады і мястэчкі, якія не мелі статусу каралеўскіх, выплачваць натуральную дзевяціну мясцовым феадалам. Венгерскія дваране актыўна ўдзельнічалі ў дзяржаўных сходах і вызначалі яго рашэнні. Узмацненне палітычнай ролі дваранства прывяло да заключэння саюза магнатаў і дваран у мэтах абмежавання каралеўскай улады. Дваранам удалося правесці праз дзяржаўны сход адмену ваеннага падатку, што прымусіла Уласла II распусціць наёмныя войскі, што ў сваю чаргу істотна саслабіла абараназдольнасць Венгрыі ва ўмовах абвастрэння асманскай пагрозы і прывяло ў заняпад дзяржаўную казну. На ўсе спробы Уласла II пераканаць Дзяржаўны сход аднавіць збор ваеннага падатку дваранства аказвала лютае супраціўленне.
У часы кіравання Уласла II венгерскаму дваранству ўдалося істотна пашырыць свае прывілеі. У 1482 годзе было абмежавана права караля заклікаць дваран у ваенныя паходы за мяжу.
У 1495 годзе быў прыняты закон аб праве кожнага двараніна асабіста ўдзельнічаць і галасаваць у дзяржаўных сходах Венгрыі.
Барацьба дваран і магнатаў
У той жа час няўхільны рост магутнасці дваранства выклікаў незадаволенасць буйной арыстакратыі і правакаваў абвастрэнне канфлікту паміж дваранамі і магнатамі. У 1498 годзе дзяржаўны сход Венгрыі зафіксаваў пералік 41 буйнога землеўладальніка, якія мелі права і былі абавязаны ўтрымліваць уласнае войска. Гэта канчаткова аформіла аддзяленне саслоўя магнатаў ад астатняй масы венгерскага дваранства. Неўзабаве паміж магнатамі і дваранамі пачалася барацьба за ўладу і ўплыў у краіне. Пазней магнатам сталі прыпісваць «прагабсбургскую» пазіцыю, а дваранам «нацыянальную», аднак у рэчаіснасці склад і тактыка варагуючых груповак досыць часта змяняліся.
Ужо ў 1503—1504 гадах на дзяржаўным сходзе дваранская і баронская партыі сутыкнуліся па пытанні аб прызначэнні палаціна.
У 1504 годзе разгарэлася спрэчка наконт ўспадкоўвання зямель дому Хуньядзі пасля смерці Янаша Корвіна. Перамогу атрымалі дваране і іх кандыдат на спадчыну Янаш Запальяі, ваявода Трансільваніі, які неўзабаве стаў лідарам «дваранскай партыі». Сутыкненні ўнутры палітычнай эліты істотна саслаблялі краіну ва ўмовах хуткага нарастання знешняй пагрозы з боку Асманскай імперыі.
Вяршыняй дваранскага самаўладства ў перыяд кіравання Уласла II стаў дзяржаўны сход 1505 года, які праходзіў на Ракашскім полі пры поўным узбраенні яго ўдзельнікаў. Сход зацвердзіў закон, які забараняў пераход у спадчыну венгерскага прастола да замежнікаў, які быў накіраваны непасрэдна супраць Уласла II і яго палітыкі дынастычнага саюза з Габсбургамі. Нягледзячы на рашэнне дзяржаўнага сходу, кароль у 1506 годзе заключыў пагадненне з Максіміліянам I, якое пацвердзіла пераход ў спадчыну да Габсбургаў венгерскага і чэшскага прастолаў пасля згасання мужчынскай лініі Ягелонаў. Гэта выклікала абурэнне венгерскага дваранства, аднак нараджэнне ў караля сына, будучага Людовіка (Лаяша) II, зняло напружанне ў краіне.
Знешняя палітыка
Часы яго кіравання ў Венгрыі прайшлі адносна стабільна, хоць межы Венгрыі былі пад пастаянным ціскам з боку Асманскай імперыі, а ў самой краіне адбылося паўстанне Дзьёрдзя Дожы.
Сям’я
Ён быў жанаты тры разы:
Уладзіслаў памёр 13 сакавіка, 1516 года, і быў пахаваны ў Секешфехервары.
Дзесяцігадовы сын Уладзіслава Лаяш (Людвік) атрымаў у спадчыну ад яго троны Багеміі і Венгрыі. 22 ліпеня 1515 года ў Вене ў саборы Святога Стэфана адбылося двайное вяселле Лаяша і яго сястры Ганны з аўстрыйскай прынцэсай Марыяй і прынцам Фердынандам, у сувязі з чым пасля смерці Лаяша ў Мохацкай бітве права атрымання прастола ў спадчыну перайшло праз Ганну да ўсходняй галіны Габсбургаў.
Пётр Пятровіч Яцына
Пётр Пятровіч Яцына (, — ) — беларускі, стварыў шэраг помнікаў Леніну і Сталіну. Лаўрэат двух Сталінскіх прэмій (1950, 1951).
Біяграфія
З 9 гадоў дапамагаў бацьку — скульптару Пятру Гаўрылавічу ў яго рабоце. У 1926 годзе скончыў Магілёўскую музычную школу і падарыў ёй бюст Рымскага-Корсакава. Працаваў піяністам у Магілёўскім тэатры (1928—1932). Разам з бацькам працаваў над стварэннем помніка У. І. Леніну, які быў устаноўлены ў горадзе Магілёве на Тэатральнай плошчы ў 1932 г.
З 1933 г. вучыцца ў Маскве. Кіраўнік скульптурнага камбіната ў Курску (1936—1938). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Галоўнае месца ў творчасці займаў вобраз У. І. Леніна: помнікі ў Магілёве на Тэатральнай плошчы (разбураны гітлераўцамі ў гады Айчыннай вайны) і каля будынка завода штучнага валакна імя В. У. Куйбышава (1932), у горадзе Гарадок Віцебскай вобласці (1959), Курску (1933), Ялце (1954), Казані (1955), Грозным, Іжэўску, Ліпецку, Маскве і інш. За барэльеф «Клянёмся табе, таварыш Ленін» скульптарам Вучэцічу, Яцыну, Фрыдману і Поснікаву прысуджана дзяржаўная прэмія ў 1949 годзе. Другая дзяржаўная прэмія прысуджана Яцыну ў 1949 годзе за стварэнне скульптуры У. І. Леніна, якая захоўваецца ў Траццякоўскай галерэі. Копія — на Ленінградскім вакзале ў Маскве.
Гл. таксама
Вуліца Яцыны, Магілёў
Сяргей Міронавіч Шамба
Сяргей Міронавіч Ша́мба (Сергеи Мирон-иҧа Шамба; нар., Гудаута), абхазскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Абхазіі (2010—2011), міністр замежных спраў (1997—2010).
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Тбіліскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. З мая 1997 года па чэрвень 2004 года — міністр замежных спраў Абхазіі. У чэрвені 2004 года падаў у адстаўку, выставіўшы сваю кандыдатуру на пост прэзідэнта Абхазіі. З 15 снежня 2004 года па люты 2011 года — ізноў міністр замежных спраў Абхазіі. З лютага 2010 года па верасень 2011 года — прэм’ер-міністр Абхазіі.
Палкоўнік запасу. Прэзідэнт Асацыяцыі баявых мастацтваў Абхазіі. Жанаты, мае дваіх дзяцей.
Севернае (Карагандзінская вобласць)
Севернае — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каксунскай сельскай акругі. Код КАТА — 353253400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 286 чалавек (132 мужчыны і 154 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 254 чалавекі (114 мужчын і 140 жанчын).
Шавеева
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 1 км на ўсход ад горада Сафонава, за 4 км на поўдзень ад аўтадарогі, за 1 км на ўсход ад аўтадарогі Сафонава — Рослаўль, на беразе ракі Вапец. За 5 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Дурава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Бараноўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Караліно (аэрадром)
Караліно — былы аэрадром у Беларусі. Размяшчаўся побач з вёскай Караліно з 1962 па 1983 гады.
Уніў
Уніў (Унів) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Караліно (аэрадром)
Гісторыя
З кастрычніка 1939 года тут базавалася 10-я асобная авіяэскадрылля памежных войскаў НКУС. Раніцай 22 чэрвеня 1941 года склад эскадрыллі прыбыў на аэрадром па баявой трывозе, але ён быў разбомблены і ўжо, практычна, не існаваў. Самалёты, якія знаходзіліся на палявых пляцоўках, нямецкія войскі знішчылі альбо захапілі. Разведвальныя самалёты Р-10, якія паспелі падняцца ў паветра да пачатку бамбардавання, не былі прадназначаны для паветраных баёў, таму з палёта не вярнуліся.
У канцы 1983 года ў мястэчку Абухава адкрылі новы гродзенскі аэрапорт. Аэрапорт у Караліно закрылі. Зараз побач з былым аэрадромам размяшчаецца Гродзенскі аэраклуб. Будынак дыспетчарскай былога аэрадрома спрабуюць прадаць з аўкцыёна з 2022 года.
Анскулінг
Анскулінг (Unschooling — ад англ. un — «не» + англ. schooling — «навучанне ў школе») — філасофія і практыка адукацыі, заснаваная на важнасці захавання ў першую чаргу інтарэсаў дзіцяці, калі дзіця навучаецца без адрыву ад сям’і, грунтуючыся на вопыце сваяго штодзеннагаi, звычайнавельмі разнастайнага жыцця, задаючы пытанні, атрымліваючы або шукаючы самастойна адказы на іх
Анскулiнг — гэта адзін з варыянтаў хатняга навучання. Часам іх супрацьпастаўляюць, так як апошняе, у адрозненне ад анскулiнга, мае на ўвазе прытрымліванне школьнай ці іншай праграме.
Анскулiнг не прадугледжвае абавязковасць любых сістэматычных індывідуальных ці калектыўных заняткаў з настаўнікамі або асобамі, якiя іх замяняюць.
Некаторыя анскулеры дапускаюць магчымасць дыстанцыйнага навучання, навучання па свабоднай праграме, здачу школьных прадметаў экстэрнам.
Больш радыкальныя анскулеры наогул адпрэчваюць школу і вучэбную праграму. У іх ёсць магчымасць здаць экзамены адразу за ўвесь школьны курс, каб атрымаць атэстат сталасці або яго аналаг, калі гэта неабходна для паступлення ў вышэйшую або іншую нешкольную навучальную ўстанову, альбо для атрымання работы.
Анскулеры не адпрэчваюць вышэйшую адукацыю, бо не знаходзяць у ёй тых недахопаў, якія яны бачаць у школьнай адукацыі.
Тэрмін «анскулінг» прыдумаў у 1970-х гадах і выкарыстоўваў педагог Джон Холт, вядомы як «бацька» хатняга навучання (англ. homeschooling).
Нягледзячы на тое, што часта анскулiнг разглядаюць як варыянт хатняга навучання, філасофія анскулераў можа адрознiвацца ад філасофіі апошняй, таму што апошнія больш адэпты школьнай праграмы.
Шэршнева (Сафонаўскі раён)
Шэршнева (Шершнево) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007).
Луунья (воласць)
Луунья (Luunja) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Тартумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 134 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 3400 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Луунья.
Зямля Каралевы Мэры
Зямля Каралевы Мэры (Queen Mary Land) — частка тэрыторыі Усходняй Антарктыды паміж 92° 03' і 100° 04' усходняй даўгаты. На захадзе мяжуе з Зямлёй Вільгельма II, на ўсходзе — з Зямлёй Уілкса. Прыбярэжная частка — Бераг Праўды, які абмываецца морамі Дэйвіса і Моўсана. Ва ўсходняй частцы да берага прымыкае шэльфавы ледавік Шэклтана.
Амаль уся тэрыторыя ўяўляе сабой паверхню ледніковага покрыва, крута ўзнімаецца ад мора ў глыбіню мацерыка да вышыні 2500-3000 м; каля ўзбярэжжа — участкі, свабодныя ад лёду, дзе маюцца нязначныя выхады карэнных парод.
Сан-П’етра-Мазецца
Сан-П'етра-Мазецца (San Pietro Mosezzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1879 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 51 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Ss Pietro apostolo.
Уціховычы
Уціховычы (Утіхо́вичі) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Новая (Глінкаўскае сельскае паселішча)
Новая (Но́вая) — вёска ў Глінкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Струнка
Стру́нка — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Заходняя Дзвіна.
Даўжыня ракі 21 км. Плошча вадазбору 123 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца за 1 км на захад ад вёскі Шылы, вусце каля вёскі Слабада Салоніцкага сельсавета. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае. Прыток — рака Тросніца (справа).
Каля ракі вёскі Шчарбакі, Зарачаны, Струнне, Ёўніна, Белаводка, Арэхавічы, Гаравыя.