cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вінцэнт Ключынскі
Біяграфія
У 1865 годзе паступіў у Віленскую каталіцкую духоўную семінарыю, закончыў Рымска-каталіцкую духоўную акадэмію ў Пецярбургу. У 1871 быў прызначаны прафесарам Віленскай духоўнай семінарыі. На працягу 28 гадоў працаваў тут выкладчыкам дагматыкі, тэалогіі і маралі. Займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю. У 1889 годзе ў Вільні заснаваў таварыства дабрачынных асоб, якое пазней ператварылася ў аб’яднанне манахаў, дзе выхоўваліся дзеці, пакінутыя бацькамі, і падкідышы. 3 1898 года — прадстаўнік Віленскай дыяцэзіі ў Духоўным калегіуме ў Пецярбургу, у 1910 годзе быў прызначаны Рымскім Папам Піем X Архібіскупам Магілёўскім. Шмат увагі ўдзяляў адукацыі будучых святароў, узяўшы пад сваю непасрэдную апеку духоўныя семінарыю і акадэмію ў Пецярбургу. У 1914 годзе Папа Рымскі прымае рашэнне аб звальненні па стану здароўя В. Ключынскага. Ён выехаў на лячэнне на Каўказ, а пазней у Крым. Пасля пахавальнага набажэнства ў Ялце яго цела было перавезена ў Пецярбург, пахаваны на Выбаргскіх могілках.
Бараны (значэнні)
Назву Бараны маюць:
Аскабол
Аскабол (Ascobolus) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікавана ў 1796 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Ascobolus адносяць 240 відаў:
Каўтун
Каўтун (лац. Plica polonica; польск. Kołtun polski; укр. Гостець) — народная назва хваробы скуры галавы. Узнікае ў выніку экзэмы праз парушэнне гігіены, нерасчэсванне, вашывасць і г. д. Каўтун незвычайнае становішча, пры якім валасы заблытваюцца незваротна, утвараючы масу, часам, ліпкую і вільготную.
Беларуская школа польскага рамантызму
Белару́ская школа польскага раманты́зму, (Szkoła białoruska w polskiej literaturze romantycznej) — літаратуразнаўчы тэрмін, які выкарыстоўваюць некаторыя навукоўцы (Станкевіч), каб пазначыць польскамоўную літаратуру першай паловы XIX стагоддзя, напісаную выхадцамі з этнічных беларускіх зямель і з гэтымі землямі звязаную.
Каўтун
З прычыны выдзялення (экскрэцыі) сальных залоз на галаве, валасы зліпаюцца ў клубкі, касічкі, непадзельныя космы і ўтвараюць зліплую густую масу, падобную на лямец, у якіх назапашваецца бруд, пыл і мноства насякомых. Каўтун ліквідуюць стрыжкай валасоў і паслядоўным лячэннем запаленага стану сальных залоз на галаве.
Беларуская школа польскага рамантызму
Упершыню тэрмін выкарыстаў Станіслаў Станкевіч у сваім артыкуле «„Szkoła białoruska” w polskiej literaturze romantycznej» ў 1933 годзе. Ён разважаў, што калі ёсць паняцце ўкраінскай школы, то можна казаць і пра беларускую.
Каўтун
У XIX стагоддзі лічыўся асаблівай хваробай, уласцівай некаторым мясцінам, у першую чаргу Польшчы, некаторым раёнам Беларусі, Літвы, Украіны, Венгрыі, Сілезіі, Трансільваніі, Прусіі і, радзей, уздоўж ракі Рэйн. Існавала перакананне, што стрыжка каўтуна можа шкодна адбіцца на здароўі чалавека — псіхічны разлад, слепата і інш. Нашэнне каўтуна, згодна з народнымі павер'ямі, павінна было абараніць ад хвароб і чорта. У народным уяўленні паходжанне Каўтуна (гасцеца) звязвалася таксама са спадчыннасцю або часцей — з чарамі, злым духам, які можа ўвайсці ў чалавека.
Беларуская школа польскага рамантызму
Характарыстыка
Паэты ўводзілі ў сваю польскамоўную літаратуру беларускія матывы, ішлі ў кірунку народнасці. Аказвала ўплыў беларуская народная паэзія. Аўтары спрабавалі паяднаць мастацкую літаратуру зь беларускай народнай творчасьцю.
Каўтун
Звышнатуральнае значэнне, якое ў народных павер'ях прыпісвалася каўтуну, верагодна, і выклікала ўказ Сінода 24 лютага 1722 года (Расія), якім прадпісвалася забарона знаходжання людзей з каўтунамі ў манастырах.
Беларуская школа польскага рамантызму
Уплыў
Пісьменнікі беларускай школы паклалі пачатак асэнсаванню беларускай нацыянальнай самабытнасці і яе характэрных асаблівасцяў.
Каўтун
Лічылася, што каўтун мог быць як мужчынскага, так і жаночага роду. Каўтун быў хваробай, у асноўным, сялянства і іншых маламаёмасных пластоў насельніцтва, але сустракаўся таксама і сярод вышэйшых сацыяльных класаў. Самай прыкметнай фігурай у гісторыі быў кароль Даніі і Нарвегіі Крысціян IV (1577—1648). Яго каўтун меў форму касічкі, упрыгожанай чырвонай стужкай. Прыдворныя, як паведамляецца ў гістарычных крыніцах, насілі такую ​​ж прычоску, як знак ліслівасці каралю. Каўтун сустракаецца таксама ў жывёл (коней (звычайна пад грывай), сабак, катоў і інш.).
Беларуская школа польскага рамантызму
Гісторыя
Беларускія народныя элементы пачынаюць уплываць на польскамоўную літаратуру ўжо ў 1820-х гадах. У польскай крытыцы беларуская школа з’явілася пасля 1840 года. Паводле Івоны Барушкоўскай, школа пачала вылучацца ў 1840 гадах.
Паводле Таццяны Кабржыцкай, заснавальнікамі школы сталі Адам Міцкевіч, Ян Чачот і Ян Баршчэўскі. Аднак даследчык Мечыслаў Яцкевіч залічае Адама Міцкевіча ў асобную ад беларускай літоўскую школу.
Сельскія населеныя пункты Мінскай вобласці
Да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў адносяцца:
Карта размяшчэння найбольшых сельскіх населеных пунктаў Мінскай вобласці
Сельскія населеныя пункты з насельніцтвам:
Колькасць сельскіх населеных пунктаў і іх жыхароў
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Мінскай вобласці налічвалася 5 206 сельскіх населеных пунктаў, у тым ліку:
На 1 студзеня 2016 былі ўжо толькі 5 202 сельскія населеныя пункты.
Спіс найбольшых сельскіх населеных пунктаў Мінскай вобласці
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі нацыянальнымі і міжнароднымі правіламі транслітарацыі.
Канэ
Канэ — прозвішча.
Вістычы
Ві́стычы (, Вистычи) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаўчыцкага сельсавета. Размешчаны за 12 км на поўнач ад Брэста.
Цэнтр камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Садрассвет».
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XV стагоддзя як сяльцо — шляхецкая ўласнасць у Берасцейскім старостве Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. З 1471 года належала берасцейскаму падкаморыю Выганоўскаму. У XVI стагоддзі ўладанне маршалка літоўскага і старосты берасцейскага Юрыя Ільініча, пазней — Тышкевічаў. У 1678 годзе пабудаваны з цэглы касцёл цыстэрцыянцаў.
У пачатку XIX стагоддзя вёска належала памешчыку Шэміету. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях.
У вайну 1812 года, у верасні, пры пераправе цераз р. Лясная каля вёсак Вістычы, Клейнікі і Церабунь адбылася бітва, у выніку якой загінулі 2 тыс. французскіх і 1 тыс. расійскіх салдат, а вёска згарэла.
У 1834 годзе касцёл перабудаваны ў мураваную царкву з драўлянай званіцай. Медны звон важыў больш за 5 пудоў і быў датаваны 1692 годам. Царкву наведвалі каля 4 тыс. прыхаджан з 14 навакольных вёсак, ёй належала 126 дзесяцін зямлі. У 1849 годзе Вістычы — уладанне графа Грабоўскага. У маёнтку была плаціна і 8 мастоў. У 1863 годзе ў вёсцы меліся карчма, вадзяны і ветраны млыны. Маёнткам валодаў Павел Ягмін, які за ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў паводле царскага загада абавязаны быў прадаць 1/7 частку свайго маёнтка. У 1889—1890 гадах у вёсцы працавала народнае вучылішча, дзе вучыліся 61 хлопчык і 3 дзяўчынкі. У 1890 годзе маёнткам валодаў С. Ягмін, які меў тут 383 дзесяціны зямлі. У 1905 годзе вёска ў Матыкальскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 5 жыхароў загінулі. У 1940—1954 гадах вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета, да 8 верасня 1959 года — у склад Цюхініцкага сельсавета.
Бараўскі сельсавет
Назву Бараўскі сельсавет маюць:
Шункыркол
Шункыркол — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кундуздзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 355651100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 904 чалавекі (461 мужчына і 443 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 587 чалавек (271 мужчына і 316 жанчын).
Антальге (Ігналінскі раён)
Анта́льге (Antalgė), традыцыйная беларуская назва — Анталі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Рымшэ. Насельніцтва 34 чал. (2001 г.).
Мулярчык
Мулярчык — прозвішча:
Іван Іванавіч Савосцікаў
Іван Савосцікаў (, г. Мінск — ) — беларускі футбаліст (нападаючы) і футбольны трэнер. Майстар спорту СССР (1963), Заслужаны трэнер БССР (1982). Быў першым трэнерам зборнай Беларусі па футболе U-21 (1992—1999).
Клубная кар’ера
Быў уладальнікам Кубка БССР (1960), бронзавым прызёрам чэмпіянату СССР (1963), фіналістам Кубка СССР (1965).
Савосцікаў у другой палове 1980-х трэніраваў мінскае «Дынама», з якім дабраўся да фіналу Кубка СССР (1987), а таксама выйграў Кубак Беларусі (1999) з «Белшынай».
Ясенка (рака)
Я́сенка, канал Ясенка — рака ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ваўчанка (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 10,5 км. Пачынаецца за 1,2 км на захад ад вёскі Ясень Асіповіцкага раёна, вусце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Ізюмава Бабруйскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Каля аграгарадка Леніна на рацэ плаціна і сажалка.
Міхаіл Іванавіч Корбіт
Міхаіл Іванавіч Корбіт (нар., в. Слабажанка, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Кандыдат педагагічных навук (1975), прафесар (2005).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», 1967; аспірантура, 1972). Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (1967—1969), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 1972, спартыўна-педагагічны факультэт масавых відаў спорту, кафедра лыжнага і стралковага спорту, прафесар, у 1995—1996 — загадчык кафедры, 1988—2009 — дэкан факультэта).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і практыка трэніровачнага працэсу ў біятлоне.
Узнагароды
Званні «Суддзя міжнароднай катэгорыі» па біятлоне (1981), «Заслужаны трэнер Беларускай ССР» (1990), медалі «Ветэран працы» (1987), «За выдатныя заслугі» Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь (2009), нагрудны знак «За развіццё фізічнай культуры і спорту ў Рэспубліцы Беларусь» (1994), Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2007).
Бародзічы
Назву Баро́дзічы маюць:
Велунай
Велу́най (Vėlūnai), традыцыйная беларуская назва — Вялюны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Грышкішке.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ферэрэ
Ферэрэ (Ferrere) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 1558 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 112 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 14012. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agostino d'Ippona.
Павел Пятровіч Лукін
Павел Пятровіч Лукі́н (—) — архітэктар.
Біяграфія
У 1773—1788 гадах вучыўся ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. У 1786 годзе працаваў у архітэктара Чарлза Камерона. У 1803—1805 гадах гродзенскі губернскі архітэктар.
Творчасць
Аўтар праектаў мураванага моста цераз Нёман і ратушы (пабудавана ў 1807), фіксацыйных чарцяжоў старажытных пабудоў у Гродне.
Георг II (кароль Грэцыі)
Георг II (Γεώργιος Β ', Βασιλεύς των Ελλήνων;, Татоі — , Афіны) — кароль Грэцыі з дынастыі Глюксбургаў, сын караля Канстанціна I і ўнук караля Георга I.
Killall
killall — UNIX‐утыліта, якая дасылае сігнал усім працэсам, якія былі запушчаны пэўнай камандай. Калі імя сігналу не ўказана, дасылаецца сігнал SIGTERM.
Калі імя каманды ўтрымлівае нахільную рысу (/), то для завяршэння будуць абраны толькі тыя працэсы, якія выконваюць вызначаны файл, незалежна ад іх імені.
killall завяршаецца з ненулявым кодам вяртання, калі для любой з пералічаных каманд не было завершана ніводнага працэсу. Калі ж для кожнай каманды быў завершаны хаця б адзін працэс, killall вяртае нуль.
killall ніколі не завяршае свой уласны працэс (але можа завяршыць іншыя працэсы, запушчаныя камандай killall).
Аскадэсм
Аскадэсм (Ascodesmis) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1876 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Ascodesmis адносяць 13 відаў:
Шчаўканы
Шчаўка́ны (, Щелканы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Наота Кан
Наота Кан (нар., Убэ, Ямагуты) — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм'ер-міністр Японіі (з 2010).
Біяграфія
Наота Кан нарадзіўся ў горадзе Убэ прэфектуры Ямагуты. Скончыў Такійскі тэхналагічны ўніверсітэт. У 1974 годзе адкрыў прыватнае патэнтнае бюро. З таго ж часу актыўна ўключыўся ў грамадскае жыццё краіны, прымаў удзел у экалагічным руху. У 1980 годзе ўпершыню быў абраны дэпутатам ніжняй палаты японскага парламента як прадстаўнік невялікай Сацыял-дэмакратычнай федэрацыі. З тых часоў нязменна пераабіраўся ў парламент на ўсіх наступных выбарах.
У 1996 годзе ўпершыню увайшоў у склад японскага ўрада. У кааліцыі левацэнтрысцкай ўрадзе Тамііці Мураямы Наота Кан заняў пасаду міністра аховы здароўя. Аднак, ужо пасля усеагульных парламенцкіх выбараў у лістападзе таго ж года ўрад Мураямы вымушаны быў сысці ў адстаўку.
Наступным прэм'ер-міністрам стаў Ёсіхіка Нода.
Залаэгерсег
За́лаэгерсег (Zalaegerszeg) — горад на захадзе Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Зала. Насельніцтва 59 275 чал. (на 1 студзеня 2014 г.)
Геаграфія і транспарт
Залаэгерсег размешчаны ў Заходне-Задунайскім краі прыкладна за 200 кіламетраў на паўднёвы захад ад Будапешта і за 35 кіламетраў на паўночны захад ад заходняга ўскрайка возера Балатан. Прыкладна за 40 кіламетраў на захад праходзіць граніца з Аўстрыяй і Славеніяй. У горадзе ёсць чыгуначная станцыя. Праз Залаэгерсег праходзіць аўтадарога Е65 Вашвар — Залаэгерсег — Надзьканіжа. Залаэгерсег стаіць на рацэ Зала (басейн Балатана).
Гісторыя
Упершыню горад згаданы ў 1247 годзе як Эгерскуг, а ў 1293 годзе як Эгерсег. У 1266 кароль Бела IV далучыў горад да Веспрэмскай дыяцэзіі, і Эгерсег стаў кіравацца веспрэмскімі біскупамі. У XIV стагоддзі Эгерсег быў найбуйнейшым горадам рэгіёна. У перыяд паміж 1368 і 1389 годам меў статус вольнага каралеўскага горада, аднак затым ізноў адышоў да веспрэмскіх біскупаў, ва ўласнасці якіх знаходзіўся да 1848 года. У 1381 годзе ў горадзе была пабудавана першая каменная царква. Насельніцтва горада хутка расло, Эгерсег стаў «дэ-факта» сталіцай камітата Зала.
Пасля паражэння ў бітве пры Мохачы ў 1526 годзе, калі войскі Асманскай імперыі пачалі заваявальныя паходы на венгерскія землі, у горадзе пачалі праводзіцца фартыфікацыйныя працы, узведзены сцены і крэпасць. Упершыню туркі напалі на горад у 1570-х гадах, аднак спробы ўзяць Эгерсег не ўвянчаліся поспехам. Паколькі буйны горад Надзьканіжа, якія ляжаў на поўдні, быў туркамі ўзяты, стратэгічнае значэнне Эгерсега значна ўзрасло. Другая турэцкая спроба заваяваць горад у 1616 годзе зноў правалілася. Эгерсег быў акупаваны туркамі толькі ў 1664, аднак у канцы XVII стагоддзя быў вызвалены ад туркаў аўстрыйскай арміяй разам з усёй Венгрыяй.
У XVIII стагоддзі сталіца камітата ўжо афіцыйна была перанесена ў Эгерсег. У 1730 годзе ў горадзе пабудавана барочная ратуша, а ў 1760 годзе вялікая царква. У XIX стагоддзі роля горада паступова пачала памяншацца, Надзьканіжа і Кестхей, якія хутка раслі сталі ствараць канкурэнцыю сталіцы камітата, на перыяд 1870—1885 гг. Эгерсег нават страціў статус горада. У XIX стагоддзі горад сталі называць Залаэгерсег, гэта значыць «Эгерсег на Зале». У 1890 годзе праз горад прайшла чыгунка. На мяжы стагоддзяў была пабудавана вялікая колькасць новых будынкаў.
У час Другой сусветнай вайны 1220 яўрэяў Залаэгерсега былі дэпартаваны і загінулі ў Асвенціме. Горад быў вызвалены савецкай арміяй 28 сакавіка 1945 года. Буйных разбурэнняў горад у вайну пазбег.
У паваенны час у горадзе быў пабудаваны шэраг прамысловых прадпрыемстваў, найбуйнейшымі з якіх сталі тэкстыльная фабрыка і нафтаперапрацоўчае прадпрыемства. Хуткі рост горада прывёў да паглынання Залаэгерсегам шматлікіх навакольных вёсак і пасёлкаў. Крызіс, выкліканы крушэннем сацыялізму, змяніўся ў канцы 90-х гадоў эканамічным ростам.
Спорт
У Залаэгерсегу базуецца аднайменны футбольны клуб, адзін з наймацнейшых у краіне. У 2002 годзе Залаэгерсег стаў чэмпіёнам краіны, у сезоне 2006/2007 заняў трэцяе месца ў чэмпіянаце Венгрыі.
У 2004 годзе ў горадзе праходзіў жаночы чэмпіянат Еўропы па гандболе, а ў 2005 годзе — чэмпіянат Еўропы па фехтаванні.
У 1983 годзе ў наваколлях Залаэгерсега праходзіў летні чэмпіянат свету па спартыўным арыентаванні.
Двойчы, у 1983 і 1997 гадах, горад прымаў гульні Чэмпіяната Еўропы па баскетболе сярод жанчын.
Крысціна Мікалаеўна Мулярчык
Крысціна Мікалаеўна Мулярчык (нар., Брэст, Беларусь) — беларуская лёгкаатлетка, сярэбраны прызёр ІІ Еўрапейскіх гульняў (2019, Мінск), чэмпіёнка Беларусі (2018).
Скончыла Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт.
Зябкаўскі сельсавет
Зя́бкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Зябкі.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Асінаўскага і Міцькаўскага сельсаветаў. 24 красавіка 1959 года ў склад Псуеўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Асінаўка, Гарані, Гразі, Дзіўнікі, Завулак Літоўскі, Завулак Рускі, Скрабатуны, Сшо, Церасполле, Хралы і Янова). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 3 ліпеня 1970 года ў склад сельсавета з Псуеўскага сельсавета перададзены 20 населеных пунктаў (вёскі Баравое, Барыскавічы, Гарохаўе, Дворыца, Крывічы, Прошкава, Прудаўё, Юркава і хутары Азёркі, Вусце, Выгары, Дварэц, Купелі, Малы Бор, Падавуты, Старына, Старыца, Хвашчова, Цагельня і Шабаны), наўзамен у склад Псуеўскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Бабуліна, Васькавічы, Запалле, Ляпейкі, Чашкі і хутары Баяры, Бондары, Гаравыя, Гваздова, Каменкі, Карчомнае, Лаза, Паўлаўшчына, Целяшы). 19 мая 1972 года ў склад Празароцкага сельсавета перададзены 26 населеных пунктаў (вёскі Ананічы, Багушэвічы, Барсукі, Замхава, Ласі, Лісіцы-I, Сахнавічы, Шчаўкуны і хутары Бабічы, Зароўе, Іосіфаўшчына, Курачына, Кучыншчына, Лапезы, Ластавікі, Лісіцы-II, Мазурава-I, Мазурава-II, Міцькі, Павіншчына, Пруднікава, Рамашкі-I, Рамашкі-II, Рослева, Станулева, Угрова). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 47 населеных пунктаў. 27 верасня 2007 года скасаваны хутары Караткевічы і Пяскі, 28 сакавіка 2011 года — хутары Дужкі і Старыца.
УДБА
Хаця УДБА была менш рэпрэсіўнай, чым тайная паліцыя ў іншых камуністычных дзяржавах Усходняй Еўропы, тым не менш яна была сродкам кантролю над грамадствам, які выклікаў страх. Верагодна, УДБА была адказная за «ліквідацыю» дзясяткаў ворагаў дзяржавы ў Югаславіі і ва ўсім свеце (паводле ацэнак, каля 200 забойстваў і выкраданняў). Ад такіх дзеянняў пацярпелі розныя людзі: лідары харвацкіх усташоў Другой сусветнай вайны Антэ Павеліч і Векаслаў Лубурыч (у Аргенціне і Іспаніі), а таксама харвацкі пісьменнік-эмігрант Бруна Бушыч і сербскі пісьменнік-эмігрант Драгіша Кашыкавіч. У спіс ахвяр УДБА ўваходзілі не толькі ваенныя злачынцы, але і выпадковыя людзі, якія страцілі жыццё ў выніку непаразуменняў або па палітычных матывах.
Зябкаўскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 981 чалавек, з іх 88,6 % — беларусы, 8,0 % — палякі, 2,3 % — рускія.
УДБА
Пасля распаду Югаславіі сепаратысцкія рэспублікі стварылі ўласныя сакрэтныя паліцэйскія органы, у той час як Служба дзяржаўнай бяспекі Саюзнай Рэспублікі Югаславіі захавала сваю назву часоў УДБА.
Зябкаўскі сельсавет
Насельніцтва
У 2021 годзе ў сельсавеце пражывала 688 чал.
УДБА
Функцыі і арганізацыя
У 1946-1991 гадах УДБА была важнай часткай югаслаўскіх разведвальных службаў і ў першую чаргу адказвала за ўнутраную бяспеку дзяржавы. Пасля 1946 года УДБА прыйшлося сутыкнуцца са шматлікімі зменамі ў сферы бяспекі і разведкі з-за сучасных праблем, напрыклад, з пачаткам канфліктаў у Югаславіі з новаствораным Усходнім блокам, эканамічным крызісам, напружанасцю ваеннага часу і ўзмацненнем унутраных рэпрэсій супраць рэальных або меркаваных прыхільнікаў Сталіна ў Югаславіі. У 1945—1946 гадах УДБА была падзелена на акругі. У 1950 годзе, калі былі ліквідаваныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя органы ўлады, УДБА была зноў рэарганізавана. У гэты перыяд намаганні разведкі і бяспекі былі сканцэнтраваны менш на разведцы, а больш на нацыянальнай бяспецы. Акцэнт рабіўся на калектывізме, братэрстве, грамадскай згодзе, лаяльнасці і талерантнасці ў адносінах да іншадумцаў. Адыход ад гэтага набору каштоўнасцяў стаў вялікай праблемай для спецслужбаў.
Зябкаўскі сельсавет
Інфраструктура
Да 2016 года працавала некалькі ўстаноў адукацыі.
УДБА
Функцыі і арганізацыя
Пазней прымяненне сілы было аслаблена, і з пачаткам працэсу «дэцэнтралізацыі народнай улады» службы разведкі і бяспекі падвергліся далейшай рэарганізацыі з мэтай дэцэнтралізацыі ўлады і павышэння эфектыўнасці. На пленуме Саюза камуністаў Югаславіі, які адбыўся ў ліпені 1966 года, палітычнае кіраўніцтва абвінаваціла СДБ у перашкодах рэформам мясцовага самакіравання. У выніку адбылася дэцэнтралізацыя СДБ, скарачэнне асабовага складу (асабліва на федэральным узроўні) і стварэнне кантрольных камітэтаў. Было прынятае новае заканадаўства для ўмацавання незалежнай ініцыятывы службаў дзяржаўнай бяспекі шасці югаслаўскіх рэспублік і аўтаномных правінцый. СДБ была пазбаўлена выканаўчых функцый і на яе было ўскладзена распазнаванне і прадухіленне варожай дзейнасці. Закон аб унутраных справах і Дэкрэт аб арганізацыі Дзяржаўнага Сакратарыята ўнутраных спраў рэгламентавалі органы разведвальнай бяспекі ў якасці прэрагатывы Упраўлення дзяржаўнай бяспекі ў Міністэрстве ўнутраных спраў. Іншая рэарганізацыя датычылася пытанняў, звязаных з кампетэнцыяй федэрацыі (дзяржаўная бяспека, прыгранічны рух, замежнікі, пашпарты, увядзенне і распаўсюджванне замежнай прэсы, федэральнае грамадзянства).
Зябкаўскі сельсавет
Інфраструктура
Станам на 2021 год на тэрыторыі сельсавета працавалі: сельскагаспадарчы філіял «Прошкава», кар’ер «Баравое» ВРУП «Наваполацкжалезабетон», Прошкаўскае лясніцтва Глыбоцкага вопытнага лясгаса, дзіцячы лагер «Ізумрудны» і дзве чыгуначныя станцыі (Зябкі і Баравое).
УДБА
1946—1986 гады
Адной з першых паспяховых аперацый УДБА была, якая была ажыццёўлена ў 1947—1948 гадах. Падчас яе была разгромлена спроба эміграцыі ўсташаў з-за правядзення тэрарыстычных і дыверсійных дзеянняў і аб’яднання крыжацкіх фарміраванняў у паўстанні супраць новых улад Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспублікі Югаславія. Акцыя ўсташскай эміграцыі атрымала адабрэнне Антэ Павеліча і кіравалася Бажыдарам Каўранам. Першая група была арыштаваная на гары Папук. Затым УДБА распачала аперацыю «Гвардыян» (да ўсташаў былі адпраўлены фальшывыя паведамленні з заклікамі прыехаць), падчас якой на працягу наступных месяцаў на югаслаўска-аўстрыйскай мяжы было арыштавана ў агульнай колькасці 19 груп усташаў, што прывяло да арышту Бажыдара Каўрана, галоўнага арганізатара нелегальнай усташскай эміграцыі. Арыштаваных усташаў судзілі ў жніўні 1948 года, большасць з іх прысудзілі да смяротнага пакарання, астатніх да працяглых тэрмінаў зняволення.
У 1963—1974 гадах органы бяспекі займаліся шэрагам палітычных падзей у краіне і за мяжой. Тады ў Югаславіі існавала палітычнае супрацьстаянне як да, так і пасля Брыёнскага пленума (1966), ліберальных выбухаў і масавых дэманстрацый левых студэнтаў у Бялградзе ў 1968 годзе, Харвацкай вясны (сербахарв.: Hrvatsko proljeće) або «МАСПОК» (масавы рух) у Харватыі ў 1971 г., а таксама нацыяналістычны наступ бугайнскай групы ў Радушы (1972) і адраджэнне нацыяналізму ў югаслаўскіх рэспубліках. Важнейшай падзеяй за мяжой стала ўварванне войскаў Варшаўскай дамовы ў Чэхаславакію ў 1968 годзе.
У 1967 годзе СДБ была вызначана як прафесійная служба пры Сакратарыяце ўнутраных спраў рэспублікі (РСУП). Безумоўна, большая частка паўнамоцтваў засталася за федэральнымі ўстановамі. У адпаведнасці з Законам 1971 г. аб дзейнасці органаў унутраных спраў, якія ўваходзяць у кампетэнцыю федэральных органаў кіравання, федэральны сакратарыят унутраных спраў каардынаваў працу СДБ у рэспубліках і краях. Далейшыя крокі былі зроблены з трансфармацыяй дзяржаўнага кіравання, прыняццем Федэральнага закона аб дзяржаўным кіраванні (1978) і Рэспубліканскага закона (1978). Нядаўна прыняты Закон аб унутраных справах ускладаў на РСУП пытанні дзяржаўнай бяспекі, якія потым сталі пытаннямі РСУП і больш не мелі спецыяльнага рэжыму. Гэтая пастанова дзейнічала да ўнясення паправак у Закон аб унутраных справах 1991 года.
Пасля 1986 г.
Роля разведкі і бяспекі змянілася пасля 1986 года, калі ў партыі запанаваў іншы менталітэт і пачаліся працэсы дэмакратызацыі. Былі атакаваны спецслужбы, многія пачалі публічна пісаць і крытыкаваць СДБ. Табу больш не было. У СДБ была ліквідавана партыйная арганізацыя і пачаліся першыя спробы ўвядзення парламенцкага кантролю.
Стварэнне камісіі па кантролі за працай было адным з самых абсурдных рашэнняў спецслужбаў краіны ў эпоху «сацыял-дэмакратыі», бо дзейнасць СДБ рэгулявалася федэральным заканадаўствам і правіламі, апублікаванымі ў сакрэтных афіцыйных весніках. Ні члены камісіі, ні яе старшыня не мелі доступу да гэтых дакументаў. Даць ацэнку гэтай інфармацыі было складана, таму што камісія не мела ні паўнамоцтваў ні следчых, ні магчымасці праверыць інфармацыю. Задачай кіраўніка службы было проста даць Камісіі запытаную інфармацыю, нават сакрэтную. СДБ таксама працягваў атрымліваць заданні ад партыі, хоць кантрольная камісія не мела паўнамоцтваў кантраляваць гэтыя заданні. Вышэйзгаданыя падзеі падарвалі адзінства СДБ, якое фармулявала ўласныя, неапублікаваныя пастановы (падзаконныя акты, распараджэнні і інш.). Гэта рабіла немагчымым пратэст супраць любых парушэнняў законаў, бо рэгламенты былі недаступныя грамадскасці.
Першыя свабодныя выбары ў 1990 г., якія ўзмацнілі працэс дэмакратызацыі, выклікалі рэзананс у Федэральнага сакратарыята ўнутраных спраў (ССУП) і Федэральнай службы бяспекі (ССДБ), якія змагаліся за захаванне кантролю над асобнымі СДБ у рэспубліках. ССДБ станавілася ўсё менш кансалідаванай — фармальна яна па-ранейшаму была звязана з федэральным урадам, але вяла розныя аперацыі і дзейнічала ў канкрэтных рэспубліках. Некаторыя прафесійныя кадры, асабліва з «унутранага поля» (супрацоўнікі «буржуазных правых», клерыкалаў і студэнцкіх рухаў), пачалі пакідаць службу. Канфлікт абвастрыўся, а архівы СДБ сістэматычна знішчаліся. У пошуках новых роляў СДБ таксама пачаў абмяжоўваць інфармацыю, якую ён адпраўляў у ССДБ. У рэшце рэшт, ССДБ таксама абмежавала сваю інфармацыю замежнымі спецслужбамі.
Пасля падзення камунізму значная частка афіцэраў харвацкай УДБА пад аператыўным кіраўніцтвам Іосіпа Маноліча далучылася да новастворанай харвацкай спецслужбы.
Гігін (кратар)
Кратар Гігін (Hyginus), або Кратар Гігіна — маленькі вулканічны кратар у паўночна-ўсходняй частцы Цэнтральнага Заліва на бачным боку Месяца. Назва нададзена ў гонар рымскага пісьменніка, аўтара трактата «Астраномія» Гая Юлія Гігіна (каля 64 да н. э. — 17 н. э.) і зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1935 годзе.
Апісанне кратара
Найбліжэйшымі суседзямі кратара з'яўляюцца кратар Укерт на захадзе, кратар Манілій на поўначы і паўночным захадзе, кратар Бошкавіч на ўсходзе і паўночным усходзе, кратар Зільбершлаг на ўсходзе і паўднёвым усходзе, кратар Агрыпа на паўднёвым усходзе, а таксама кратар Трыснекер на паўднёвым захадзе. Кратар Гігін ляжыць пасярод баразны Гігіна, на поўначы ад яго знаходзіцца Мора Пароў, на паўночным усходзе — Возера Пяшчоты і Возера Зімы, на ўсходзе і паўднёвым усходзе — баразна Арыдэя, на паўднёвым захадзе — барозны Трыснекера.
Свіркас (Ігналінскі раён)
Сві́ркас (Svirkos), традыцыйная беларуская назва — Свіркі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 14 км ад Дзісны. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).
Сен-Жон Перс
Сен-Жон Перс (Saint-John Perse; 31 мая 1887, Пуэнт-а-Пітр, Гвадэлупа — 20 верасня 1975, Праванс) — літаратурны псеўданім французскага паэта і дыпламата Алексіса Лежэ (або Сен-Лежэ) (Alexis Leger, Alexis Saint-Leger Leger), лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1960).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Французскай Гвадэлупе ў сям’і адваката Амаду Сен-Лежэ, якая пражываў на астравах яшчэ з 1815 года. У 1875 яны вярнуліся ў Францыю.
З 1911 Алексіс пачаў працаваць у міністэрстве замежных спраў. У 1916—1921 — сакратар французскага пасольства ў Пекіне. У 1921 Лежэ удзельнічаў у Вашынгтонскай канферэнцыі, дзе на таленавітага дыпламата звярнуў увагу кіраўнік французскай дэлегацыі Арыстыд Брыян, прызначыў яго сваім памочнікам. У Парыжы Лежэ круціўся ў літаратурных колах Андрэ Жыда і Поля Валеры.
У 1924 Лежэ ўпершыню выкарыстаў літаратурны псеўданім «Сен-Жон Перс», складзены з імёнаў апостала Іаана і рымскага паэта I стагоддзя Персія. У 1933—1940 займаў пост генеральнага сакратара французскага МЗС. Удзельнічаў у Мюнхенскай канферэнцыі, дзе выказваўся супраць саступак Германіі. У 1940 звольнены са сваёй пасады і эміграваў у ЗША.
Уызбай
Уызбай — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Маржанкольскай сельскай акругі. Код КАТА — 355653100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 904 чалавекі (432 мужчыны і 472 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 545 чалавек (254 мужчыны і 291 жанчына).
Сен-Жон Перс
Біяграфія
Урад Вішы пазбавіў яго французскага грамадзянства. У Злучаных штатах Лежэ працаваў у бібліятэцы Кангрэсу, і застаўся ў Амерыцы нават пасля завяршэння Другой сусветнай вайны, перыядычна вяртаючыся на кароткі час на радзіму. Памёр на сваёй віле ў Правансе.
На беларускую мову асобныя творы Перса пераклалі Андрэй Хадановіч (у зб. «Разам з пылам»), Любоў Філімонава.
Вянцлавішке
Вя́нцлавішке (Vencloviškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Качаргішке. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Лявон Лутніцкі
Лявон Лутніцкі — беларускі архітэктар.
Біяграфія
З’яўляўся прыдворным архітэктарам і будаўніком князёў Радзівілаў у канцы XVIII стагоддзя. Прадстаўнік архітэктуры барока. Удзельнічаў у рэканструкцыі Альбінскага палацава-паркавага комплексу, дзе пабудаваў палац «Кансаляцыя», альтанку, сістэму каналаў. Зрабіў праект Каралеўскай залы для Нясвіжскага палаца, рэстаўрыраваў палац у Слуцку, касцёл Святога Міхала і драўляную царкву ў Нясвіжы.
Марк Майсеевіч Канэ
Марк Майсеевіч Канэ (нар. , Масква, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1997), прафесар (1998). Член Пастаяннай камісіі IFToMM (Міжнароднай федэрацыі па тэорыі механізмаў і машын), старшыня конкурснай камісіі Рэспубліканскага конкурсу студэнцкіх НДР па секцыі «Машынабудаванне і прыборабудаванне. Механіка машын, надзейнасць і бяспека тэхнічных сістэм. Навуковыя асновы і метады неразбуральнага кантролю і тэхнічнай дыягностыкі».
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання, металарэзныя станкі і інструменты», 1962). Працаваў у Мінскім маторным заводзе (1962—1964, інжынер-тэхнолаг), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1964, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэарэтычная механіка», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: удасканаленне працэсаў вырабу і эксплуатацыі высоканагружаных зубчастых перадач транспартных і рабочых машын.
Сяргей Іванавіч Грахоўскі
Сярге́й Іва́навіч Грахо́ўскі (, в. Нобель, Пінскі павет, Мінская губерня —, Мінск; Псеўданімы: М. Асіповіч; Сяргей Івановіч; С. Каршун; Парамон Паромскі) — беларускі , і. Заслужаны работнік культуры БССР (1983).
Біяграфія
Нарадзіўся 12 (25) верасня 1913 года ў в. Нобель Пінскага павета Мінскай губерні (цяпер Зарэчненскі раён Ровенскай вобласці Украіны) ў сялянскай сям’і. У 1914 годзе разам з бацькамі пераехаў у мястэчка Глуск. У 1930 годзе пачаў працаваць рабочым на Бабруйскім дрэваапрацоўчым камбінаце. У 1931—1932 гадах працаваў карэктарам у Дзяржвыдавецтве БССР, у газеце «Чырвоная змена». Скончыў газетна-выдавецкае аддзяленне літаратурнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута (1935), працаваў рэдактарам на Беларускім радыё, выкладчыкам літаратуры на рабфаку пры БДУ.
Арышт
Арыштаваны 20 кастрычніка 1936 года ў Мінску па адрасе: вул. Цнян­ская, д. 28а, кв. 1. Асуджаны 2 кастрычніка 1937 года пазасудовым органам НКУС як «член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць» на 10 гадоў ППК. Магчыма, колькі часу знаходзіўся ва Горкаўскай вобласці (ст. ). Вызвалены 19 кастрычніка 1946 года. Пасля вызвалення выкладаў рускую мову і літаратуру ва Урэцкай сярэдняй школе Слуцкага раёна (1946—1949).
У 1947 года з С. Грахоўскага знялі судзімасць, але 19 мая 1949 года ён быў паўторна арыштаваны. Асуджаны асобай нарадай МДБ СССР 27 жніўня 1949 года на пасяленне ў Новасібір­скай вобласці, дзе працаваў настаўнікам. Рэабілітаваны па першай справе прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 19 кастрычніка 1955 года, па другой — 21 кастрычніка 1955 года. З 1956 года стала жыў у Мінску. У 1957—1973 гадах працаваў у часопісах «Бярозка» — загадчык аддзела рэдакцыі (1957—1959), «Вясёлка» (1960—1973); літкансультантам Саюза пісьменнікаў БССР (1959—1960). У 1973—1974 гадах — адказны сакратар Камітэта па дзяржаўных прэміях БССР у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1956 года. З 1974 года на пенсіі. Асабовая справа пісьменніка № 9934-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Дэбютаваў вершам у 1926 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «Дзень нараджэння» (1958), «Чаканне» (1960), «Табе зайздросціць сонца» (1963), «Памяць» (1965), «Тры вымярэнні» (1967), «Вершы» (1968), «Паэма дарог» (1970), «Зазімак» (1976), «Лірыка» (1978), «3ачараванасць» (1978), «Асеннія гнёзды» (1982), «Кругі надзеі» (1985), «Верую» (1987), «І радасць і боль» (1988). Выйшлі кнігі вершаў для дзяцей «Ад вясны да вясны» (1959), «Сёння і заўтра» (1961), «Гарыць касцёр» (1966), «Сонечная сцежка» (1980), «Знаходка» (1985), апавяданняў «Агеньчык у акне» (1972).
Аўтар нарысу «Горад маладосці» (1960), зборніка апавяданняў «Які вялікі дзень» (1966), дакументальных аповесцей «Рудабельская рэспубліка» (пастаўлены тэатрамі імя Я. Купалы і Гомельскім абласным драматычным у 1968; у 1972 годзе створаны аднайменны кінафільм), «Суровая дабрата» (1977), аповесцей «Ранні снег» (1975), «Гарачае лета» (1974), «Сустрэча з самім сабою» (1988), «Споведзь» (вершы, аўтабіяграфічныя аповесці, 1990), кнігі ўспамінаў «Так і было» (1986).
Аўтар верша «Ветразь», дзе не ўжыў ніводнага слова сугучнага з рускімі адпаведнікамі.
Асноўныя рысы паэзіі С. Грахоўскага — гэта лірычная адкрытасць, спалучэнне грамадскіх і асабістых матываў, сцвярджэнне дабраты, шчырасці, грамадзянскай адказнасці чалавека.
Выступаў і як публіцыст. Выдаў кнігу «Мінск» (1971) і нарыс на маральна-этычную тэму «Бацькі і дзеці» (1972). Аўтар успамінаў пра перыяд рэпрэсій (аўтабіяграфічная трылогія «Такія сінія снягі», 1988; «Зона маўчання», 1990; «З воўчым білетам», 1991).
Перакладаў на беларускую мову творы рускіх, украінскіх, літоўскіх, латышскіх, таджыкскіх, грузінскіх, аварскіх, чэшскіх, славацкіх паэтаў.
Пераклаў на беларускую мову паэму Р. Кобеца «Палестына» (1935), «80 000 кіламетраў пад вадой» Ж. Верна (1937, з Ю. Лявонным), аповесць «» А. Гайдара (1936), раман «» Р. Тагора (1958), «Выбраныя вершы і паэмы» А. Блока (1980), кнігу лірыкі «Пасля спаткання» (1984), асобныя творы А. Пушкіна, Т. Шаўчэнкі, У. Маякоўскага, Я. Райніса, С. Ясеніна, Лесі Украінкі,, М. Забалоцкага, А. Твардоўскага, М. Ціханава, М. Ісакоўскага, Р. Гамзатава, А. Венцлавы, , М. Нагнібяды, У. Сасюры, Я. Судрабкална, М. Стэльмаха. і іншых паэтаў.
Ушанаванне памяці
Сяргею Грахоўскаму пастаўлены помнік ў Глуску, яго імем названы бульвар у цэнтры гарадскога пасёлка і школа № 1 у Глуску.
Вальмавы дах
Ва́льмавы дах — від даху з чатырма схіламі, прычым тарцовыя схілы маюць трохвугольную форму (завуцца «вальмы») і распасціраюцца ад канька да карніза. Два іншых схілы трапецыяпадобнай формы. У выпадку, калі тарцовыя схілы абрываюцца, не даходзячы да карніза, дах завецца паўвальмавым (галандскім).
Эўджэніа Мантале
Эўджэніа Мантале (Eugenio Montale, 12 кастрычніка 1896, Генуя-12 верасня 1981, Мілан) — італьянскі паэт, празаік, літаратурны крытык. Пажыццёвы сенатар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і камерсанта. У юнацтве браў урокі спеваў, хацеў стаць оперным спеваком. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне. У 1920-х працаваў у фларэнційскім выдавецтве, у бібліятэцы. У 1938 пасля адмовы ўступіць у фашысцкую партыю быў звольнены. У 1943 яго вершы былі нелегальна вывезены за мяжу і апублікаваны за мяжой (Швейцарыя). Пасля вайны пераехаў у Мілан, супрацоўнічаў з газетай «Кар’ерэ дэла Сера» як літаратурны і музычны крытык.
Прызнанне
У 1967 за заслугі перад італьянскай культурай Монтале атрымаў званне пажыццёвага сената ра, у 1975 яму была прысуджана Нобелеўская прэмія па літаратуры. На вершы Мантале пісаў музыку італьянскі кампазітар Гафрэда Петрасі (1904—2003).
Смотрыч (Кам’янэць-Падзільскі раён)
Смотрыч (Смо́трич) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дунаявецкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.
Заснаваны ў другой палове XIV ст. Пры князях Карыятавічах стаў сталіцай Падольскага княства. У 1430 годзе належаў вялікаму князю Вітаўту. У XV—XVII стст. вядомы Смотрыцкі замак. У 1448 годзе атрымаў магдэбургскае права. З 1570 года ў Камянецкім старостве Рэчы Паспалітай. У 1791 годзе пабудавана ратуша. 5 ліпеня 1792 года прывілеем караля Станіслава Аўгуста пацверджана магдэбургскае права, а таксама нададзены герб з выявай Святога Юрыя, які забівае дзідай змея на чырвоным фоне. З сакавіка 1923 да снежня 1962 — раённы цэнтр УССР.
Гранавітая вежа (Смаленск)
Мела таксама назвы: Уладзіславаў бастыён, Уладзіславаў пралом, Крэпасць Кавалье, Круглая вежа, Малы вал, Жыгімонтаў шанец, Шэінава вежа, Шэін бастыён, Шэін пралом, Шэйнаў бастыён, Шэйны пралом.
Месцазнаходжанне і знешні выгляд
Гранавітая вежа знаходзілася на тэрыторыі цяперашняга Парку Піянераў, за 50—60 метраў на поўдзень ад месца прымыкання адзін да аднаго вуліц Барклая дэ Толі і Маршала Жукава, паміж вежамі Анціфонаўскай і Махавой. Уяўляла сабой шаснаццацігранную глухую вежу.
Гісторыя
Гранавітая вежа атрымала сваю назву па дзвюх прычынах: таму што была шаснаццаціграннай, а таксама таму, што яна была самай паўднёвай кропкай крапасной сцяны, на мяжы яе павароту ад Анціфонаўскай вежы да Махавой.
Вежа была цалкам разбураная падчас аблогі Смаленска маскоўскім войскам ваяводы Міхаіла Шэіна ў 1632—1634 гадах. Яшчэ да выбуху палякі, якія абараняліся, з унутранага боку вежы насыпалі вялікі земляны вал, і атака была адбітая. Земляны вал часткова захаваўся да нашых дзён, і з’яўляецца адной з славутасцей Смаленска, вядомай пад назвай «Шэін бастыён». У месцы, дзе ад выбуху пацярпелі прасла крапасной сцяны, быў насыпаны земляны вал даўжынёй у 30 метраў і шырынёй у 10 метраў. У 1706—1708 гадах па загаду Пятра I на месцы пралому, дзе раней была Гранавітая вежа, быў насыпаны бастыён, які быў названы па імі інжынера, які кіраваў працамі — «крэпасцю Кавалье». У тым вале, які раней быў насыпаны на месцы ўзарванага прасла, былі размешчаны каравульная і парахавы склеп. У 1819 годзе пры перапланіроўцы раёна бастыён быў разабраны. У 1905 годзе яго рэшткі, якія існуюць і па гэты дзень, увайшлі ў комплекс Сасноўскага саду.
Афанасій Яфімавіч Кудравіцкі
Афанасій Яфімавіч Кудравіцкі (, г. Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1937 годзе. Член Саюза архітэктараў СССР з 1938 года. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Працаваў у Белдзяржпраекце, Упраўленні па справах архітэктуры і будаўніцтва Мінгарвыканкама, Белсельпраекце, архітэктарам Фрунзенскага раёна Мінска, з 1963 па 1974 гады — старшым навуковым супрацоўнікам у ІБіА Дзяржбуда БССР, БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: генпланы Мазыра, Калінкавічаў (1938—1939), Баранавічаў (1947), праекты планіроўкі і забудовы мікрараёнаў па вул. Арлоўскай (1956, у аўтарскім калектыве), Харкаўскай (1958), Апанскага (1959) у Мінску, тыпавы праект будынка РК КПБ (1938—1956).
Мае публікацыі, у т.л. глава «Добраўпарадкаванне гарадскіх тэрыторый» у кнізе «Новыя гарады Беларусі» (Мінск, 1966), «Даведнік па добраўпарадкаванні і азеляненні населеных месцаў» (Мінск, 1967, у аўтарскім калектыве), «Горадабудаўнічая эфектыўнасць і бяспека руху» (Мінск, 1969, з Г. Н. Кудрашовым), «Даследаванне заканамернасцей інтэнсіўнасці руху на магістралях некаторых гарадоў Беларусі» (Мінск, 1968, у аўтарскім калектыве).
Ян Радван
Ян Радван (?, Вільня — пасля ) — паэт-лацініст, адзін з заснавальнікаў жанру эпічна-гераічнай паэзіі ў ВКЛ.
Бароўка
Назву Баро́ўка маюць:
Ян Радван
Біяграфічныя звесткі
Пра асабістае і грамадскае жыццё Я. Радвана захавалася мала звестак. Нарадзіўся ён у Вільні, па веравызнанні быў кальвініст, паходзіў, хутчэй за ўсё, з мяшчанскай сям'і. Дакладныя даты нараджэння і смерці яго невядомы. У маладосці быў звязаны з дваром Хадкевічаў. Пачатковую адукацыю атрымаў у Вільні, вучыўся ў заходнееўрапейскіх універсітэтах, дыплом атрымаў у Падуі. Падарожнічаў па Еўропе ў свіце Хадкевічаў, пазней служыў у ваяводы смаленскага Я. Абрамовіча.
Творчасць
Пісаў на лацінскай мове, паслядоўнік Вергілія. Першым вядомым яго творам з'яўляецца чатырохрадковая эпіграма ў выданні «Дзесяцігадовай аповесці…» А. Рымшы (Вільня, 1585). У 1590 Ян Карцан выдаў у Вільні вершаваны твор Я. Радвана «Эпіталама на вяселле Крыштофа Монвіда Дарагастайскага», дзе не толькі апяваўся шлюб К. Дарагастайскага з Соф'яй Хадкевіч, але і давалася разгорнутае апісанне Вялікага Княства Літоўскага ў стылі «Песні пра зубра» М. Гусоўскага. Некалькі вершаў паэта, прысвечаных Мікалаю і Крыштофу Дарагастайскім, Гжэгажу з Жарнаўца, змешчана ў «Абароне пасцілы евангельскай» (Вільня, 1591) Гжэгажа з Жарнаўца.
Найбольш значны твор — лацінамоўная паэма «Radivilus, sive de vita…», больш вядомая як «Радзівіліяда…» (3470 радкоў дактылічнага гекзаметра) у панегірычным зборніку, выдадзеным у 1592 у Вільні у гонар памерлага ў 1584 ваяводы віленскага, гетмана вялікага літоўскага, князя Мікалая Радзівіла. У выданні Яна Карцана акрамя паэмы Я. Радвана змешчаны празаічныя прысвячэнні Яна Абрамовіча, Андрэя Волана, Яна Руцкага, вершы Яна Радвана, Пятра Раізія, Яна Казаковіча.
Фантаніле
Фантаніле (Fontanile) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 556 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 69 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 14044. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Электрадынаміка суцэльных асяроддзяў
Электрадынаміка суцэльных асяроддзяў — раздзел фізікі суцэльных асяроддзяў, у якім вывучаюцца электрычныя, магнітныя і аптычныя ўласцівасці суцэльнага асяроддзя. Калі серада ўяўляе сабой часткова або цалкам іонізаваны газ, то больш ужывальны тэрмін фізіка плазмы.
Электрамагнітныя характарыстыкі суцэльнага асяроддзя
Для стацыянарных з'яў, тэнзары дыэлектрычнай і магнітнай пранікальнасці ўплываюць на выгляд ліній напружанасці электрычнага і магнітнага палёў у асяроддзі, а тэнзар удзельнай праводнасці - на кірунак плыні току пад дзеяннем знешніх сіл (гл. закон Ома).
Пры разглядзе нестацыянарных з'яў карысна замест, і  увесці іх фур'е-вобразы ,  і. Менавіта гэтыя характарыстыкі асяроддзя будуць «адчувацца» плоскай электрамагнітнай хваляй з частатой \!\,\omega, якая распаўсюджваецца ў асяроддзі.
Электра- і магнітнааптычныя з'явы
Як правіла, велічыні, і  маюць несіметрычны профіль у залежнасці ад часу. Гэта прыводзіць да таго, што іх фур'е-вобразы становяцца комплекснымі велічынямі. Фізічна гэта прыводзіць да таго, што электрамагнітная хваля, якая распаўсюджваецца ў асяроддзі, экспанентна згасае.
Напрыклад, некаторыя ізатропныя асяроддзі (ферамагнетыкі, плазма) пры накладанні вонкавага магнітнага поля паводзяць сябе анізатропна - з'яўляюцца недыяганальныя кампаненты тэнзараў магнітнай і дыэлектрычнай пранікальнасці. Пры падоўжным распаўсюдзе электрамагнітнай хвалі, калі кірунак распаўсюджвання хвалі паралельны напрамку магнітных сілавых ліній вонкавага поля, назіраецца эфект Фарадея. Ён заключаецца ў тым, што электрамагнітныя хвалі з правай і левай кругавой палярызацыяй распаўсюджваюцца ў асяроддзі з рознай хуткасцю. Як вынік, у выпадку лінейна палярызаванай хвалі, якая можа быць прадстаўлена суперпазіцыяй двух хваль з кругавой палярызацыяй процілеглага кірунку кручэння, плоскасць палярызацыі хвалі круціцца па меры распаўсюджвання ў асяроддзі.
Іншы шырока вядомы эфект, таксама звязаны з з'яўленнем недыяганальных элементаў тэнзараў, заключаецца ва ўзнікненні падвойнага праламлення прамяняў асяроддзя пры накладанні пастаяннага электрычнага поля і носіць назву эфекту Кера.
Брытанская антарктычная тэрыторыя
Брытанская антарктычная тэрыторыя (British Antarctic Territory) — сектар Антарктыкі (1,709 млн км²), размешчаны ад 20° да 80° заходняй даўгаты і паўднёвей 60° паўднёвай шыраты.
З 1908 года Вялікабрытанія прэтэндуе на гэту тэрыторыю, якая ўключае Паўднёвыя Шэтландскія астравы, Паўднёвыя Аркнейскія астравы, Антарктычны паўвостраў, узбярэжжа мора Уэдэла, а таксама землі Антарктыды, якія знаходзяцца на поўдзень аж да Паўднёвага полюсу.
Паводле Дагавора пра Антарктыку, які быў заключаны 1 снежня 1959 года ў Вашынгтоне і ўступіў у сілу 23 чэрвеня 1961 года, на тэрыторыі, якая знаходзяцца паўднёвей 60° паўднёвай шыраты, не можа прэтэндаваць ніводнае дзяржава свету, забаронена здабыча карысных выкапняў і мілітарызацыя рэгіёна. Аднак няма перашкод для навуковых даследаванняў.
Антарктычны паўвостраў з прылеглымі астравамі — самае спрыяльнае месца для чалавека ў кліматычным плане ў Антарктыцы, таму насельніцтва навуковых антарктычных станцый летам (снежань-люты) можа дасягаць каля 3 тыс. чалавек, пры гэтым большасць з іх не з'яўляецца грамадзянамі Вялікабрытаніі. Узімку насельніцтва змяншаецца да 500—700 працаўнікоў станцый. Сталых жа жыхароў, як і ва ўсёй Антарктыцы, няма. Турызм распаўсюджаны толькі ўлетку.
Брытанская Антарктыка шырока прадстаўлена ў антарктычнай філатэліі.
Раздзяляльнасць (камп’ютарная графіка)
Раздзяляльнасць, таксама ўжываюць разрознасць (разрозненне) і іншыя варыянты — велічыня, якая вызначае колькасць кропак (элементаў растравай выявы) на адзінку плошчы (ці адзінку даўжыні). Тэрмін звычайна ўжываецца да выяў у лічбавай форме, аднак яго можна ужываць, напрыклад, для апісання ўзроўню грануляцыі фотастужкі, фотапаперы ці іншага фізічнага носьбіта. Больш высокая раздзяляльнасць (больш элементаў) тыпова забяспечвае больш дакладнае адлюстраванне арыгінала. Іншай важнай характарыстыкай выявы з’яўляецца разраднасць колеравай палітры.