cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бяляны (Верхнядзвінскі раён)
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета, да 29 снежня 1961 года — у склад Відоцкага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Памятныя мясціны
За 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі ў 1982 годзе ўстаноўлены мемарыяльны знак на месцы вёскі Агуркі, спаленай разам з 36 жыхарамі ў сакавіку 1943 года ў час карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад «Зімовае чараўніцтва».
Вадамёт
Вадамёт — шматфункцыянальная прылада, прызначаная для выкіду струменю вады пад вялікім ціскам на пэўную адлегласць. Існуюць розныя спосабы яго выкарыстання.
Проціпажарная абарона
Водныя гарматы, называныя лафетнымі стваламі (звычайна ўсталёўваюцца на пажарных аўтамабілях, цягніках, катарах) выкарыстоўваюць для тушэння пажараў у цяжкадаступных месцах, у шматпавярховых будынках.
Паліцыя
Паліцыя выкарыстоўвае вадамёты (звычайна ўсталёўваныя на адмысловых аўтамабілях) для разгону натоўпу падчас масавых хваляванняў. Упершыню такія аўтамабілі былі ўжыты ў Германіі на пачатку 1930-х.
Горная справа
Водныя гарматы, называныя гідраманіторамі, ужываюць для здабычы карысных выкапняў шляхам разбурэння і змыву горных парод.
Клён палявы
Клён палявы, Клянец (Acer campestre) — від дрэў роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Лістападнае дрэва вышынёй да 15 м (на Каўказе да 25 м) з густой шарападобнай кронай. Ствол прамы або злёгку выгнуты, да 60 см у дыяметры, пакрыты тонкай, буравата-шэрай карой з падоўжнымі расколінамі. Маладыя дрэвы жаўтлява-бурыя, тонкія, часам крылатыя ад коркавых нарастаў.
Пупышкі яйкападобныя, да 5 мм даўжыні, з 6-9 аліўкава-бурымі лускавінкамі.
Лісце супраціўнае, звычайна пяцілопасцевае, рэдка трохпальцавалопасцевае, шчыльнае, на хвастку даўжынёй 5-13 см. Лопасці тупыя, суцэльныя або з нешматлікімі прытупленым зубцамі. Памеры ліставой пласціны: 4-17 см у даўжыню і 4,5-10 см у шырыню. Верхні бок лісцінкі цёмна-зялёны або светла-зялёны, злёгку бліскучы, а ніжні больш светлы, светла-зялёны. Восенню (у кастрычніку) лісце набывае залаціста-жоўтую афарбоўку.
Суквецці — канцавінавыя 15 −20-кветкавыя прамастойныя шчыткападобныя мяцёлкі каля 3,5 см у дыяметры, з адтапыранымі — валасістай воссю і кветаножкамі.
Плод — крылатка 2-3,5 см даўжыні і каля 1 см шырыні, з гарызантальна распасцёртымі крыламі, часам серпападобна выгнутая.
Маса 1000 зярнят 47-80 г.
Цвіце на працягу 10-15 дзён у красавіку-маі пасля распускання лісця; плады ў верасні — кастрычніку.
Сінонімы
Сінонімы навуковай назвы :
Таксанамія
Від Клён палявы ўваходзіць у род сямейства.
Галькаўшчына
Га́лькаўшчына (, Гальковщина) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета, да 29 снежня 1961 года — у склад Відоцкага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Канстанцін Пракопавіч Кутрухін
Канстанцін Пракопавіч Кутру́хін (Константин Прокофьевич Кутрухин,  —, у раёне вёсак Хадакова і Татаршчына, , Віцебская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, гвардыі сяржант. Герой Савецкага Саюза (24.03.1945, пасмяротна).
Біяграфія
Канстанцін Пракоф’евіч Кутрухін нарадзіўся ў вёсцы Удзельны Шумец Юрынскай воласці Васільсурскага павета Ніжагародскай губерні (зараз вёска Удзельны Юрынскага раёна, Рэспубліка Марый Эл, Расія). Скончыў 5 класаў школы, працаваў у калгасе. З 1937 года да снежня 1940 года на службе ў Чырвонай Арміі. Пасля звальнення вярнуўся працаваць у калгас. Зноў прызваны на службу ў ліпені 1941 года. Удзельнік баявых дзеянняў з красавіка 1942 года. Прымаў удзел у абароне Сталінграда, Беларускай наступальнай аперацыі.
Камандзір стралковага аддзялення 156-га стралковага палка 51-й стралковай дывізіі (6-я гвардзейская армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі сяржант К. П. Кутрухін вызначыўся ў чэрвені 1944 года пры фарсіраванні ракі Заходняя Дзвіна. 25 чэрвеня аддзяленне К. Кутрухіна першым пераадолела раку і адбіла 5 контратак праціўніка.
27 чэрвеня 1944 года у раёне вёсак Хадакова і Татаршчына Ушацкага раёна Віцебскай вобласці сяржант Кутрухін павёў сваё аддзяленне на штурм варожага дзота. У крытычны момант бою К. Кутрухін закрыў амбразуру дзота сваім целам, забяспечыўшы гэтым наступленне і вызваленне населеных пунктаў.
Быў пахаваны на ўскрайку лесу за 800 м на паўднёвы захад ад вёскі Парэчча. Пазней прах К. П. Кутрухіна перапахаваны ў брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан у вёсцы Дубраўка Ушацкага раёна.
Мацвееў
Мацвееў — рускае прозвішча.
Курніцкі
Курніцкі́ (, Курницки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Ляўкоў
Ляўкоў — прозвішча.
Італьянская сацыяльная рэспубліка
Італьянская сацыяльная рэспубліка (Repubblica Sociale Italiana), неафіцыйна вядомая па назве сваёй сталіцы як Рэспубліка Сало́ (Repubblica di Salò) — марыянетачная дзяржава  , утвораная ў верасні 1943 года на акупаванай Германіяй тэрыторыі паўночнай (і часткова цэнтральнай) Італіі. Створана пасля вызвалення нямецкім спецпрызнам з-пад арышту італьянскага дыктатара Беніта Мусаліні, які і ўзначаліў новы ўрад, а зноў створаная Рэспубліканская фашысцкая партыя (пераемнік Нацыянальнай фашысцкай партыі) стала кіруючай і адзінай законнай у краіне. Фармальна ІСР была незалежнай дзяржавай, фактычна падтрымлівалася дзякуючы знаходжанню ў гэтым рэгіёне нямецкіх войскаў.
Да чэрвеня 1944 рэспубліка валодала адноснай самастойнасцю ва ўнутранай палітыцы і нават змагла ажыццявіць шэраг праектаў (напрыклад сацыялізацыю эканомікі), але паступовы распад рэспублікі пад націскам войскаў саюзнікаў і італьянскага супраціўлення ўзмацняў яе залежнасць ад германскага ўрада.
Дзяржава спыніла сваё існаванне ў апошніх чыслах красавіка 1945 года, калі капітулявалі рэшткі нямецкіх войскаў на тэрыторыі Італіі. Шматлікія былыя лідары рэспублікі былі захоплены і пакараны смерцю італьянскімі партызанамі, уключаючы Мусаліні.
Перадгісторыя
Пасля таго, як войска саюзнікаў уварвалася на Сіцылію, Вялікая фашыская рада ў ліпені 1943 пад старшынствам Дзіна Грандзі пры падтрымцы караля Віктара Эмануіла III зрынуў і арыштаваў Беніта Мусаліні. Новы ўрад маршала П’етра Бадолья пачаў перамовы з уладамі саюзных дзяржаў.
У падзеі хутка ўмяшалася Германія, якая акупавала поўнач Італіі. Мусаліні быў вызвалены нямецкімі парашутнікамі пад кіраўніцтвам Ота Скарцэні і дастаўленыя ў зону акупацыі. 23 верасня 1943 годзе Мусаліні абвясціў, што пераварот, накіраваны супраць яго, патрываў няўдачу, і што яго рэжым працягваецца ўжо ў выглядзе рэспублікі.
Італьянская сацыяльная рэспубліка
Неўзабаве пасля стварэння, новая дзяржава была вымушана, фактычна, саступіць Трыест, Істрыю і Паўднёвы Ціроль (гэта значыць італьянскія тэрыторыі, да 1918 якія ўваходзілі ў Аўстра-Венгрыю) немцам (яны былі раней уключаны ў альпійскую і адрыятычную «аперацыйныя зоны» Трэцяга рэйха і толькі фармальна датычыліся да Італіі).
Пасля таго, як саюзнікі і байцы Супрацівы выцеснілі немцаў з Італіі, рэспубліка Сало спыніла існаванне, а дучэ быў расстраляны партызанамі пад Міланам; асобна ад яго былі пакараны два дзясятка іншых дзеячаў фашыскага рэжыму (Старачэ, Буфарыні-Гвідзі, Фарыначы і інш.).
Выяўленне часу ў мастацтве
Рэспубліка Сало вядомая як месца дзеяьння скандальнага мастацкага фільму П'ера Паўла Пазаліні «Сало, ці 120 дзён Садома» (1975).
Куцішкі (Астравецкі раён)
Ку́цішкі (, Кутишки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 2 (снукер)
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 2 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Чжанцзягана 2013) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 23 па 27 верасня 2013 года ў джандзяганскім спартыўным цэнтры, у Джандзягане, Кітай. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.
Катка
Ка́тка (, Катка) — аграгарадок у Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Каткаўскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 21 км у напрамку на поўдзень ад гарадскога пасёлка Глуск, за 192 км ад Магілёва , за 1 км на паўднёвы захад ад аўтамабільнай дарогі.
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 1 (снукер)
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 1 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Ісіна 2013) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 15 чэрвеня 2013 года ў спартыўным цэнтры Ісіна, у Ісіне, Кітай. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.
Дубрава (Верхнядзвінскі раён)
Ду́брава (, Дуброво) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Ніна Аляксандраўна Махнач
Ніна Аляксандраўна Махнач (нар., в. Шапкі, Руднянскі раён, Смаленская вобласць, Расія) — беларускі палінолаг і геолаг. Кандыдат геолага-мінералагічных навук (1958).
Біяграфія
Нарадзілася на Смаленшчыне ў сям'і настаўніка. У 1940 паступіла на геаграфічны факультэт МДУ імя М. Ламаносава. Вайна перарвала вучобу ва ўніверсітэце. У кастрычніку 1941 года Н. А. Махнач паступіла на гідраметэаралагічныя курсы, па заканчэнні якіх з мая 1943 па кастрычнік 1944 працавала старшым тэхнікам Цэнтральнага інстытута прагнозаў Галоўнага ўпраўлення гідраметэаслужбы пры Міністэрстве абароны СССР. Пасля вяртання МДУ з эвакуацыі — з кастрычніка 1944 — узнавіла вучобу. Пасля заканчэння ўніверсітэту была накіравана на працу ў Інстытут геалагічных навук АН БССР, дзе з 1948 працавала малодшым навуковым супрацоўнікам, з 1959 па 1970 — старшым навуковым супрацоўнікам. У 1962 ёй было нададзена вучонае званне старшага навуковага супрацоўніка па спецыяльнасці «біястратыграфія».
Сваю працу на Беларусі яна пачала сумесна з геолагам-стратыграфам М. М. Цапенка i ўпершыню выкарыстала тут спорава-пылковы метад для вывучэння плейстацэнавых i галацэнавых адкладаў. Н. А. Махнач былі вывучаны i дэталёва ахарактарызаваны паліналагічным метадам стрататыпічныя i апорныя разрэзы раннеледавіковых, познеледавіковых, міжледавіковых i міжстадыяльных адкладаў, праведзена карэляцыя разрэзаў, выдзелены спорава-пылковыя комплексы, характэрныя для розных гарызонтаў чацвярцічнай тоўшчы. Абагульненне атрыманых даных было пакладзена ў аснову кандыдацкай дысертацыі «Спорово-пыльцевые спектры межледниковых отложений Белоруссии и их стратиграфическое и палеогеографическое значение» (1957), якая ўяўляла з сябе першую спробу прымянення спорава-пылковага аналізу для вырашэння пытанняў стратыграфічнага расчлянення чацвярцічных адкладаў Беларусі. Гэтыя даныя апублікаваны пазней у сумеснай з М. М. Цапенка манаграфіі «Антропогеновые отложения Белоруссии» (1959).
У наступныя гады на аснове вывучэння шматлікіх геалагічных разрэзаў Н. А. Махнач выканала рэканструкцыі этапаў развіцця расліннасці на тэрыторыі Беларусі ад канца пліяцэну да нашых дзён. Разам з геалагічнымі гэтыя даныя ляглі ў аснову стратыграфічнай схемы антрапагену Беларусі 1970 года і абагульнены ў дзвюх манаграфіях. Першая з іх «Этапы развития растительности Белоруссии в антропогене» (1971). Другая манаграфія «Геология антропогена Белоруссии» (у суаўтарстве з Э. Ляўковым, А. Мацвеевым і інш.) прысвечана разгляду галоўных асаблівасцей сучаснага рэльефу, геалагічнай будовы i палеагеаграфіі чацвярцічных адкладаў Беларусі.
У 1970-71 гадах Н. А. Махнач працавала старшым навуковым супрацоўнікам у сектары палеагеаграфіі антрапагену Лабараторыі геахімічных праблем АН БССР, а затым да часу выхаду на пенсію (1980) — у лабараторыі геалогіі i палеапатамалогіі антрапагену Інстытута геахіміі і геафізікі АН БССР пад кіраўніцтвам акадэміка Г. І. Гарэцкага. У гэты час яна ўзначальвала групу беларускіх палінолагаў, якія працавалі над вывучэннем шэрагу стрататыпічных i апорных разрэзаў неагену, плейстацэну i галацэну. У 1974 годзе пад кіраўніцтвам Н. А. Махнач была створана першая паліналагічная картатэка, якая ўключала амаль 400 пылковых дыяграм геалагічных разрэзаў плейстацэну Беларусі, а таксама Расіі, Украіны, Латвіі, Літвы, Польшчы.
У 1977 годзе ў абагульняльным артыкуле «Палинологическая характеристика древнейших антропогеновых отложений Белоруссии» Н. А. Махнач былі змешчаны вынікі шматгадовых паліналагічных даследаванняў адкладаў брэсцкага гарызонту плейстацэну і даказана правамернасць правядзення мяжы паміж неагенам і квартэрам па іх падэшве. Асабліва важнае значэнне мелі яе паліналагічныя даследаванні раёна Беларускага Панямоння, дзе былі знойдзены невядомыя да таго часу на гэтай тэрыторыі неагенавыя адклады. На падставе дэталёвага вывучэння асаблівасцей пылковых спектраў і іх карэляцыі з суседнімі рэгіёнамі было даказана распаўсюджванне тут адкладаў ніжняга, сярэдняга і верхняга пліяцэну, а таксама брэсцкага гарызонта плейстацэну.
У 1981 годзе выйшла кніга Н. А. Махнач (у суаўтарстве) «Флора и растительность Белоруссии в палеогеновое, неогеновое и антропогеновое время». У ёй прадстаўлены вынікі паліналагічнага вывучэння палеагенавых, неагенавых і чацвярцічных (плейстацэнавых, галацэнавых, інтэрстадыяльных і перыгляцыяльных) адкладаў на тэрыторыі Беларусі. Атрыманыя H.A. Махнач паліналагічныя даныя былі выкарыстаны пры распрацоўцы новага варыянту стратыграфічнай схемы чацвярцічнай сістэмы Беларусі (1981).
Шмат часу Н. А. Махнач прысвяціла вывучэнню старажытных плейстацэнавых адкладаў, ускрытых свідравінамі ў Рэчыцкім Прыдняпроўі, і прыйшла да высновы аб значна больш старажытным, раннеплейстацэнавым узросце шклоўскіх міжледавіковых адкладаў, якія раней лічыліся сярэднеплейстацэнавымі. Гэтыя матэрыялы разам з вынікамі іншых палеабатанічных даследаванняў дазволілі ў далейшым значна ўдакладніць стратыграфічны падзел плейстацэнавых адкладаў Беларусі.
За перыяд сваёй навуковай дзейнасці Ніна Аляксандраўна Махнач вывучыла паліналагічным метадам 145 геалагічных разрэзаў на тэрыторыі Беларусі i сумежных рэгіёнаў. Ёю апублікавана каля 100 навуковых прац, у т. л. 4 манаграфіі.
Сям'я
Муж Аляксандр Сямёнавіч Махнач — геолаг, акадэмік НАН Беларусі. Сын Анатоль Аляксандравіч Махнач — геолаг, акадэмік НАН Беларусі.
Пціч (Глускі раён)
Пціч (, Птичь) — пасёлак у Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каткаўскага сельсавета.
Літвяны (вёска)
Літвя́ны (, Литвяны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Сіпа
Сіпа:
Слабодка (Каткаўскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каткаўскага сельсавета.
Давыдава (Беларусь)
Давы́дава (, Давыдово) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 8 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 8 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Гдыні 2014) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 9 лютага 2014 года на спартыўнай арэне Гдыні, у Гдыні, Польшча. Турнір стаў другім розыгрышам адкрытага чэмпіянату Гдыні. Прызавы фонд турніру склаў €125,000, з якіх €25,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Шон Мёрфі, які перайграў на сваім шляху да тытула Джэймі О’Ніла (4:0), Сцюарта Бінэма (4:1), Цяня Пэнфэя (4:1), Джэймі Джонса (4:2), Стывена Магуайра ў чвэрцьфінале (4:3), Мэцью Сэлта ў паўфінальным матчы (4:1) і Фергала О'Браена ў фінальным паядынку з лікам 4:1. Такім чынам, 31-гадовы англічанін выйграў свой 11-ы прафесійны і другі нізкарэйтынгавы тытул серыі PTC у кар'еры, а таксама першы прафесійны турнір за 29 месяцаў (пасля перамогі на Мастэрсе Бразіліі ў верасні 2011 года). Апроч таго, гэтая перамога паспрыяла ўздыму Мёрфі ў рэйтынгу з восьмай пазіцыі на сёмую.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў €125,000, як і на ўсіх астатніх турнірах серыі PTC 2013/2014, якія праходзілі ў Еўропе. Пераможца спаборніцтва атрымаў €25,000. Апроч таго, прыз за максімальны брэйк, які выканаў Шон Мёрфі ў паядынку 1/8 фіналу, склаў €600.
Літвяны (хутар)
Літвя́ны (, Литвяны) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Халопенічы (Глускі раён)
Хало́пенічы (, Холопеничи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каткаўскага сельсавета.
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 4 (снукер)
Азіяцкі тур PTC 2013/2014 – Этап 4 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Дунгуаня 2014) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 8 сакавіка 2014 года ў Dongguan Dongcheng Sports Garden, у Дунгуане, Кітай. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.
Семянюк
Семянюк — прозвішча.
Зашчырына
Зашчы́рына (, Защирино) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Новая Ірландыя
Геаграфія
Востраў Новая Ірландыя месціцца на паўднёвым захадзе Ціхага акіяна за 812 км на паўночны ўсход ад Порт-Морсбі, сталіцы Папуа — Новай Гвінеі. Гэта вузкі кавалак сушы, выцягнуты з паўднёвага ўсходу на паўночны захад на 364 км. Найбольшая шырыня на поўдні — каля 48 км, у цэнтральнай частцы — каля 5,6 км. Востраў быў сфарміраваны ў выніку вулканічнай дзейнасці, якая пачалася ў алігацэнавы перыяд. Найбольшыя вулканічныя масівы знаходзяцца ў паўднёвай частцы, дзе гара Тарон узвышаецца на 2379 м над паверхняй акіяна. Астатняя тэрыторыя складаецца з вапняковых і старажытных вулканічных утварэнняў. Уздоўж усяго вострава цягнецца горны хрыбет.
Клімат экватарыяльны вільготны, вельмі дажджлівы. У гарах і на ўзбярэжжы пераважаюць кіслотныя глебы. На Новай Ірландыі шмат рэк, звычайна вельмі кароткіх. На вапняковых плато глебы кіпрыя, хутка ўсмоктваюць вільгаць, таму нават у сезон мусонаў тут адчуваецца нястача прэснай вады.
Гісторыя
Археолагі выявілі на востраве Новая Ірландыя рэшткі культуры Лапіта, якая належыла продкам палінезійцаў і, магчыма, мікранезійцаў. Аднак да прыходу еўрапейцаў на востраве дамінавалі ўжо меланезійцы і папуасы, якія размаўлялі на 15 асобных мовах.
У 1615 г. востраў быў адкрыты галандскай экспедыцыяй на чале В. Схаўтэна. У XIX ст. мясцовыя жыхары часцяком станавіліся ахвярамі гандлю рабамі. У канцы 1870-ых гг. востраў няўдала каланізавалі французы. З-за эпідэмій і сутычак з карэннымі жыхарамі загінула болей за 100 каланістаў. У 1885 г. Новая Ірландыя далучана да каланіяльных валоданняў Германіі. У 1914 г. перайшла пад кантроль Аўстраліі.
У 1975 г. востраў увайшоў ў склад дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. У нашы дні разам з суседнімі астравамі (Новы Гановер, Табар, Мусау, Ліхір, Джаул і інш.) складае асобную правінцыю.
Малінаўка (Астравецкі раён)
Малі́наўка (, Малиновка) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Малярка
Маля́рка (, Малярка) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Пякарскі
Пякарскі — прозвішча.
Д’Юрвіль
Д’Юрвіль (D'Urville Island) — востраў ля паўночнага ўзбярэжжа вострава Паўднёвы ў Новай Зеландыі. Названы ў гонар французскага мараплаўца Дзюмон-д’Юрвіля. Арыгінальная назва вострава на мове маоры — Рангітота-кі-тэ-Тонга (англ. Rangitoto ki te Tonga).
Геаграфія
Плошча вострава складае 150 км², што робіць яго восьмым па велічыні востравам Новай Зеландыі. Даўжыня — 27 км, а шырыня — 9,6 км. Найвышэйшая кропка вострава — узгорак Атэмпт-Хіл (726 м). На поўнач ад вострава знаходзіцца праліў Кука, на поўдні востраў аддзелены ад вострава Паўднёвы небяспечным пралівам Фрэнч-Пас, хуткасць цячэння ў якім дасягае 14 км/гадз. Акрамя таго, у праліве ўтвараецца вялікая колькасць вадаваротаў.
Гісторыя
Востраў быў адкрыты ў 1642 годзе галандскім мараплаўцам Абелем Тасманам. Аднак сучасную назву ён атрымаў толькі 29 студзеня 1827 года, калі праз праліў Фрэнч-Пас праплыў французскі падарожнік Дзюмон-д’Юрвіль, у гонар якога і быў названы востраў.
Хлебасолаў
Хлебасолаў — прозвішча.
Малыя Свіраны
Малы́я Свіра́ны (, Малые Свиряны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Маргелі
Марге́лі (, Маргели) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Бервы
Бе́рвы (, Бервы) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Балашэвічы
Балашэ́вічы (, Балашевичи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 15 студзеня 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Хваставіцкага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета (у 2005—2009 гадах яго цэнтр).
Канчаны (Верхнядзвінскі раён)
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Сенькаўскага сельсавета.
Краіны Злучанага Каралеўства
Краіны Злучанага Каралеўства — паняцце, якое ўжываецца для азначэння Англіі, Паўночнай Ірландыі, Шатландыі і Уэльса. Гэтыя чатыры краіны ўтвараюць Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, якое з'яўляецца суверэннай дзяржавай.
Каралёва (Верхнядзвінскі раён)
Каралёва (, Королёво) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Міхаліна
Міхалі́на (, Михалина) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета, да 29 снежня 1961 года — у склад Відоцкага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Маргелькі
Марге́лькі (, Маргельки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Вільча (Глускі раён)
Ві́льча (, Вильча) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 15 студзеня 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Барысаўшчынскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Мачулы (Астравецкі раён)
Мачу́лы (, Мочулы) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Газі-Мухамад
Газі-Мухама́д Гімрынскі (Газі-Магамед, Казі-Мула) (1795, аул Гімры, унутраны Дагестан —, аул Гімры, унутраны Дагестан) — мула, мусульманскі навуковец-багаслоў, пераемнік Мулы-Магамета Ярагі, заснавальніка і распаўсюдніка на ўсходнім Каўказе вучэння мюрыдызму. Першы імам Паўночна-Каўказскага імамата ў 1829—1832 гадах.
Біяграфія
Паводле паходжання аварац. Спачатку быў мулом у сваім ауле, затым стаў прапаведаваць іслам і заклікаць да шарыяту ў горных аулах Дагестана. Да 1829 значна распаўсюдзіў свае погляды на тэрыторыі сучаснае Чачні і Дагестана. Марыў пра стварэнне ўсемусульманскага халіфата. Абвясціў сябе імамам Каўказа і абвясціў газават Расійскай імперыі. У 1831 няўдала спрабаваў захапіць аварскую сталіцу Хунжу, а ў 1832 здзейсніў паход на Дагестан.
Быў забіты падчас штурму расійскімі войскамі аула Гімры. Пры ўзяцці аула баронам Розенам, замкнуўся ў вежы з 15-ю найбольш набліжанымі, сярод якіх быў будучы імам Шаміль, спрабаваў прабіцца з боем, але быў забіты. Паводле легенды, з усіх 15-і выпадкова выжыў толькі Шаміль.
Доўгі Лес
До́ўгі Лес (, Долгий Лес) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета, з 15 студзеня 1971 года да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Зарэчча (Глускі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Гамзат-бек
Гамзат-бек (1789, аул Гацатль — ) — імам Дагестана і Чачні (1832—1834).
Некрашуны
Некрашу́ны (, Некрашуны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
З 3 красавіка па 2 снежня 1959 года цэнтр Некрашунскага сельсавета.
Гамзат-бек
Паводле паходжання чанка. Сын нашчадка Мухаммад-хана Казыкумухскага, Аліскандзір-бека, везыра Разуму-хан-нуцала Аварскага (1775—1801). Найбліжэйшы паплечнік і паслядоўнік імама Газы-Магамеда. Падпарадкаваўшы шэраг аварскіх паселішчаў па берагах Аварскага і Андыйскага Койсу (Гімры, Ашыльта, Ірганай, Унцукуль, Аракані), накіраваў галоўны ўдар супраць рэзідэнцыі ханаў Аварыі — крэпасці Хунзах. Гамзат-бек запатрабаваў ад ханкі Баху-біке ўвядзення законаў шарыяту ў Аварыі, прызнання імамства Гамзат-бека і ўдзелу Аварыі ў газаваце супраць Расіі. Перамовы з ханкай не далі жаданых вынікаў, пасля чаго войскі Гамзат-бека захапілі Хунзах і вынішчылі ўсіх спадчыннікаў ханскага дому. Помсцячы за зробленае, падчас пятніцкае малітвы ў Хунзахе Гамзат-бек быў забіты сваякамі ханскай сям’і братамі Асманам і Хаджы-Муратам.
Мужылы
Мужылы́ (, Мужилы) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Нотна
Но́тна (, Нотна) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (972001—973000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (972001—973000)
Мотужы
Мо́тужы (, Мотужи) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Мядзведзева (Верхнядзвінскі раён)
Мядзве́дзева (, Медведево) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Нарушова (Верхнядзвінскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Мядзведзева (Верхнядзвінскі раён)
Да 31 сакавіка 1977 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Мотужы
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Сар’янка. За 2,2 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца возера Лісічанскае.
Кляшчоўка
Да 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета, з 15 студзеня 1971 года да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Падзюжа
Падзю́жа (, Падюжа) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Муквяціца (вёска)
Муквя́ціца (, Муквятица) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Карпавічы (Глускі раён)
Да 15 студзеня 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Барысаўшчынскага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Панарцы
Пана́рцы (, Панарцы) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Саўкелі
Са́ўкелі (, Савкели) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 31 сакавіка 1977 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Савейкі (Асвейскі сельсавет)
Саве́йкі (, Савейки) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Савейкаўскага сельсавета. Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Падліпяны
Падліпя́ны (, Подлипяны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Пасялішча
Пасялі́шча (, Поселище) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Прыварацце
Пры́варацце (, Приворотье) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета, з 15 студзеня 1971 года да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Парцэль-Паляны
Парцэ́ль-Паля́ны (, Парцель-Поляны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Урагава
Ура́гава (, Урагово) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Сенькаўскага сельсавета.
Новыя Нідэрланды
Новыя Нідэрланды (Nieuw-Nederland, New Netherland, ) (1614—1674) — рэгіён на тэрыторыі ўсходняй часткі ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі ў XVII стагоддзі, які распасціраўся ад 38 да 45 градусаў паўночнай шыраты.
Гісторыя
Востраў Манхэтэн быў адкрыты галандскай Ост-Індскай кампаніяй з яхты «Паўмесяц» (Halve Maen) пад камандаваннем Генры Гудзона у 1609 годзе і вывучаны Адрыянам Блокам (Adriaen Block) і Хендрыкам Крыстыянсам (Christiaensz) у 1611—1614 гады. Па іх карце ў 1614 годзе Генеральныя штаты ўключылі гэту тэрыторыю як Новыя Нідэрланды ў складзе Галандскай Рэспублікі.
Паводле міжнароднага права, прэтэнзіі на тэрыторыю неабходна было замацаваць не толькі іх выяўленнем і прадастаўленнем карт, але таксама іх засяленнем. У маі 1624 года нідэрландцы завяршылі свае прэтэнзіі дастаўкай і пасяленнем 30 нідэрландскіх сем'яў на Noten Eylant, сучасны Губернатарскі востраў (Governors Island). Галоўным горадам калоніі служыў Новы Амстэрдам. У 1664 годзе губернатар Пітэр Стэйвесант перадаў Новыя Нідэрланды англічанам.
Тугела
Тугела:
Халва
Вырабляюць вымешваннем гарачай карамелістай масы, узбітай з пенаўтваральнікам (адвар мыльнага кораня ці салодкі), з масай абсмажаных і расцёртых ядзер алейных зерняў ці арэхаў.
Мае вялікую колькасць тлушчу (25—30 %), цукру (25—45 %), бялку (8—10 %) і нізкую вільготнасць. Энергетычная каштоўнасць 100 г халвы — 545 ккал.
Свяціца (Верхнядзвінскі раён)
Свяці́ца (, Святица) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Асвейскага сельсавета.
Да 31 сакавіка 1977 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Асвейскага пассавета.
Паядуня
Паяду́ня (, Поедуня) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Міра (альбом)
Мі́ра — шосты студыйны альбом украінскага гурта «Океан Ельзи», выпушчаны 25 красавіка 2007 года года лэйблам Moon Records. Пласцінка разышлася тыражом 170000 асобнікаў. На песні «Все буде добре» і «Зелені очі» ў 2007 годзе былі зняты відэакліпы.
Рышар
Рыша́р (Richard) — французскае імя і прозвішча.
Старое Сяло (Глускі раён)
Старо́е Сяло́ (, Старое Село) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Да 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета, з 15 студзеня 1971 года да 23 снежня 2009 года — у складзе Кіраўскага сельсавета.
Перавознікі (Астравецкі раён)
Пераво́знікі (, Перевозники) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Войцех Косак
Войцех Гарацый Косак (Wojciech Horacy Kossak;, Парыж — ) — польскі жывапісец.
Біяграфічныя звесткі
Сын Ю. Косака. Вучыўся жывапісу ў Кракаве (1871—73), Мюнхене (1874), Парыжы (1877—83). Служыў у Кракаўскім палку аўстра-венгерскай арміі (1876—77). У 1894—1902 у Германіі, працаваў па заказах імператара Вільгельма II. Падарожнічаў па Іспаніі, Егіпце, Англіі, ЗША. 3 1916 прафесар школы прыгожых мастацтваў у Варшаве, потым жыў у Кракаве. Аўтар «Успамінаў».
Творчасць
Галоўнае месца ў творчасці займае гістарычны і батальны жанры, найбольшую ўвагу аддаваў напалеонаўскім войнам, паўстанню 1830—31 гг. Паўстанню 1863—64 гг. прысвечана карціна «Успаміны з дзяцінства» (1891), рэвалюцыі 1905—07 гг. — «Крывавая нядзеля ў Пецярбургу» (1905). Сааўтар батальных панарам на тэму паўстання 1794 года «Рацлавіцы» (1892—94) і вайны 1812 года «Пераход цераз Бярэзіну» (1895—96).
Спадчына
Творы В. Косака зберагаюцца ў Нацыянальным музеі і Музеі Войска Польскага ў Варшаве і інш.
ФК Гент
«Гент» (Koninklijke Atletiek Associatie Gent) — бельгійскі футбольны клуб з горада Гент.
Гісторыя
Клуб заснаваны ў 1864 годзе.
Цеплюкі
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сенькаўскага сельсавета.
Барэйкі (Верхнядзвінскі раён)
Барэ́йкі (, Борейки) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавета.
Баліны
Балі́ны (, Балины) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавета.
Плехаці
Плехаці́ (, Плехоти) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Вопытная
Во́пытная (, Опытная) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавета.
Данькі (Верхнядзвінскі раён)
Да́нькі (, Даньки) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавета.
Аляксей Васільевіч Мацвееў
Аляксей Васілевіч Мацвееў (, Мінск) — беларускі геолаг. Акадэмік Нацыянальнай АН Беларусі (1994, член-карэспандэнт з 1991), доктар геолага-мінералагічных навук (1977), прафесар (1990). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1998).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1960), атрымаў дыплом аб вышэйшай геаграфічнай адукацыі і быў накіраваны ў Белдзіправадгас Міністэрства меліярацыі і воднай гаспадаркі БССР.
У 1964 годзе паступіў у вочную аспірантуру Інстытута геалагічных навук АН БССР (навуковы кіраўнік М. М. Цапенка). А. В. Мацвееў вывучае літалогію ледавіковых адкладаў — рознаўзроставых марэн, у 1966 годзе абараняе кандыдацкую дысертацыю. Малодшы, потым старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута геалагічных навук, шмат увагі ўдзяляе палеагеаграфічным рэканструкцыям, стратыграфічным пабудовам, сумесна з геолагамі-вытворцамі ўдзельнічае ў стварэнні стратыграфічнай схемы чацвярцічных адкладаў, якая ў 1968 годзе была прынята Міжведамасным рэгіянальным камітэтам у якасці ўніфікаванай.
У 1969 годзе А. В. Мацвееў прызначаецца вучоным сакратаром Інстытута геалагічных навук, а потым загадчыкам сектара чацвярцічнай геалогіі. Па выніках праведзеных даследаванняў выдаецца яго першая манаграфія «Ледниковые отложения Белоруссии» (1971), а затым у суаўтарстве з Э. А. Ляўковым, Н. А. Махнач і інш. «Геология антропогена Белоруссии» (1973). Як вынік вывучэння генезісу адкладаў ледавіковай фармацыі, этапаў ледавіковага літагенезу, класіфікацыі ледавіковых адкладаў, іх постседыментацыйнай трансфармацыі, у 1975 годзе ў Вільнюскім універсітэце А. В. Мацвееў абараняе доктарскую дысертацыю, а яе асноўныя вынікі друкуюцца ў 1976 годзе ў манаграфіі «Ледниковая формация антропогена Белоруссии».
Навуковыя інтарэсы А. В. Мацвеева ў другой палове 1970-х гадоў звернуты да геамарфалогіі, структурнай геамарфалогіі, неатэктонікі. Фундаментальнае веданне заканамернасцей фарміравання чацвярцічных тоўшч ён выкарыстоўвае для аналізу ўтварэння сучасных форм рэльефа, вызначае яго суадносіны са структурнымі планамі асноўных гарызонтаў платформавага чахла і паверхні фундамента. Ён стварае серыю геамарфалагічных карт па асобных раёнах Беларусі і тэрыторыі краіны цалкам.
3 1978 года А. В. Мацвееў — супрацоўнік Інстытута геахіміі і геафізікі АН БССР, у якім у 1980 годзе па яго ініцыятыве створана лабараторыя дынамікі ландшафтаў, пераўтвораная пазней у лабараторыю сучасных геалагічных працэсаў. Пашыраецца яго навуковая зацікаўленасць да сучаснай геадынамікі, экалагічнай геалогіі, прагнозаў радовішчаў карысных выкапняў, і, як вынік, сумесна з калегамі выдае серыю манаграфій: «Неотектоника территории Припятского прогиба» (1980), «Рельеф Белорусского Полесья» (1982), «Неотектоника и полезные ископаемые Белорусского Полесья» (1984). У суаўтарстве з Б. М. Гурскім і Р. І. Лявіцкай друкуе манаграфічнае абагульненне пра рэльеф — «Рельеф Белоруссии» (1988), а пазней самастойнае выданне — «История формирования рельефа Белоруссии» (1990).
Перыяд навуковай дзейнасці А. В. Мацвеева ў 1980-х гадах характарызуецца рознапланавымі даследаваннямі. Акрамя акрэсленых праблем, ён разам з вучнямі вызначае дыферэнцыяцыю і ступень праяўлення асноўных класаў геалагічных працэсаў (экзагенных, эндагенных, тэхнагенных), даследуе кальцавыя і лінейныя структуры, іх адлюстраванне ў фізічных палях Зямлі, крышталічным фундаменце, платформавым чахле і рэльефе зямной паверхні, паказвае іх уплыў на фарміраванне карысных выкапняў. Друкуе па гэтай тэматыцы шэраг манаграфій і кніг, распрацоўвае методыку і стварае карты рацыянальнай арганізацыі тэрыторыі асобных раёнаў Беларусі.
3 пачатку 1990-х гадоў даследаванні А. В. Мацвеева звернуты да пытанняў утварэння пакладаў карысных выкапняў, прагнозаў радовішчаў (будаўнічыя матэрыялы, алмазы, россыпы цяжкіх металаў і інш.). Ён удзельнічае ў распрацоўцы «Праграмы паскарэння геолагаразведачных работ па развіццю мінеральна-сыравіннай базы Рэспублікі Беларусь на 1993—1995 гады і да 2000 года» і выкананні шэрагу праектаў гэтай праграмы.
Доўгі час выкладаў шэраг спецыяльных дысцыплін на геаграфічным факультэце Белдзяржуніверсітэта, сумесна з В. П. Якушкай, Г. І. Каратаевым і інш. склаў дапаможнікі для студэнтаў і вучняў сярэдняй школы («Геоморфология и математика», «Хрестоматия по физической географии БССР», «Пра рэльеф Беларусі»).
У 1993—1998 гадах Аляксей Васільевіч Мацвееў — дырэктар Інстытута геалагічных навук АН Беларусі.
Яго навуковыя вынікі былі адзначаны ў 1994 годзе выбраннем акадэмікам АН Беларусі і Міжнароднай акадэміі навук Еўразіі, у 1995 годзе — членам Нью-Ёркскай акадэміі, у 1996—1997 гадах быў прызнаны чалавекам года Амерыканскім біяграфічным інстытутам і Міжнародным біяграфічным цэнтрам у Кембрыджы. У 1998 годзе А. В. Мацвееву прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь».
На пачатку ХХІ стагоддзя А. В. Мацвееў вывучае небяспечныя (экстрэмальныя) геалагічныя працэсы, асаблівасці іх праяўлення. Складае серыю рознамаштабных рэгіянальных карт гэтых працэсаў, укараняе іх у зацікаўленых установах. А. В. Мацвееў з’яўляецца кіраўніком і выканаўцам шэрагу праектаў па лініі Беларускага рэспубліканскага фонда фундаментальных даследаванняў. У гэты перыяд ён у сааўтарстве выдае манаграфіі «Геология Беларуси», «Основы геологии Беларуси», «Палеогеография кайнозоя Беларуси», «Линеаменты территории Беларуси». Сумесна з калегамі складае карты: геамарфалагічную, чацвярцічных адкладаў, экстрэмальных геамарфалагічных працэсаў і інш., якія ўвайшлі ў Нацыянальны атлас Беларусі.
А. В. Мацвееў прызнаны лідар беларускай школы геолагаў-чацвярцічнікаў. Ён з’яўляецца старшынёй Камісіі па вывучэнню чацвярцічнага перыяду і геамарфалогіі. Удзельнічае ў распрацоўцы стратыграфічных схем чацвярцічных і галацэнавых адкладаў Беларусі. Фундаментальныя даследаванні ён дапаўняе практычнымі распрацоўкамі.
Аўтар каля 400 надрукаваных работ, у тым ліку 23 манаграфій і кніг.
Прэны (Астравецкі раён)
Прэ́ны (, Прены) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Шэйх Мансур
Шэйх Мансу́р ("пераможца", сапраўднае імя — Ушурма; 1765, паводле іншых звестак 1760, Алды, Чачня — ) — ваенны, рэлігійны і палітычны лідар каўказскіх горцаў пад канец 18 стагоддзя. Адзін з выбітных дзеячаў Каўказскай вайны 1785—1791. Нацыянальны герой чачэнскага народа.
Дзяцінства і юнацтва
Належыў да тайпа Элістанжхой. Бацька Шаабаз быў родам з сяла Элістанжы. Некаторы час сям’я жыла ў сяле Хатуні, затым — у сяле Алды. У дзяцінстве вывучаў Каран у дагестанскага мулы.
Правадыр антырасійскага паўстання
Пад канец 18 стагоддзя пачаў прапаведаваць сваё рэлігійнае вучэнне сярод чачэнцаў і падбухторыў іх супраць Расіі. Аддзел колькасцю ў 2000 чалавек з 2 гарматамі на чале з палкоўнікам Дэ П'еры, пасланы для захопу Мансура і яго аднадумцаў, быў разбіты 6 ліпеня 1785 ля паселішча Алды. Сам П’еры загінуў. У ліку палонных апынуўся ад’ютант Пётр Баграціён.
Поспех у гэтай бітве заахвоціў Мансура распачаць шэраг наступальных дзеянняў супраць расійскіх умацаванняў і станіцаў Каўказскай лініі. Гарнізоны, што займалі ўмацаванні ад Маздоку да Уладзікаўказа, не былі ў стане засцерагчы дарогу ў Грузію ад нападаў з боку чачэнцаў. З прычыны гэтага ў 1786 годзе толькі што збудаваныя ўмацаванні (Пацёмкіна, Грыгарыпаль, Уладзікаўказ) былі пакінуты і гарнізоны выведзеныя на лінію.
Асноўнымі сваімі мэтамі Мансур ставіў змаганне з рабствам, феадаламі, кроўнай помстай, і ў цэлым, замену горскіх адатаў на мусульманскія законы шарыяту.
Рух Мансура, які распаўсюдзіўся сярод кабардзінцаў і закубанцаў, хутка ахапіў увесь Паўночны Каўказ. Змаганне з Мансурам і туркамі, якія з’явіліся да яго на дапамогу, падчас вайны 1787—1791 запатрабавала вялікіх высілкаў і каштавала Расіі шматлікіх ахвяр.
Пасля некалькіх удалых паходаў, а галоўнае — пасля перамогі 30 верасня 1790 генерала Германа над турэцка-горскім аддзелам турэцкага ары Батал-бея на беразе Кубані, сілы Мансура былі знясілены і ён з апошнімі аддзеламі адышоў у занятую туркамі Анапу. 22 чэрвеня 1791, падчас штурму і ўзяцця расійскімі войскамі Анапы, Мансур быў паранены і патрапіў у палон.
Памёр у ссылцы ў Шлісельбургскай крэпасці (паводле іншых дадзеных — у Салавецкім манастыры).
Юліуш Косак
Юліуш Косак (Juliusz Kossak;, в. Вісніч, каля Кракава — ) — польскі жывапісец, ілюстратар. Бацька В. Косака.
Біяграфічныя звесткі
Вывучаў права ў Львоўскім універсітэце, жывапісу вучыўся ў Я. Машкоўскага. Падарожнічаў па Валыні, Падоллі, землях б. ВКЛ. Удзельнічаў у падзеях аўстрыйскай рэвалюцыі (1848) у Львове. 3 1851 жыў у Пецярбургу, з 1852 — у Варшаве, Бруселі, у 1855—61 у Парыжы вучыўся ў А.Вернэ. У 1862—68 кіраўнік мастацкага аддзела варшаўскага часопіса «Tygodnik Ilustrowany» («Ілюстраваны штотыднёвік»). Пасля падарожжаў па Баварыі і Аўстрыі асеў у Кракаве.
Творчасць
Шмат увагі аддаваў гістарычнаму жанру, напісаў шэраг батальных карцін з гісторыі Польшы і ВКЛ XV—XVII ст.: «Уладзіслаў Ягайла пад Грунвальдам» (1862), «Выручэнне Смаленска» (1879), «Сабескі пад Венай» (1882), «Паход татараў» (1887), «Уезд Яна III у Вену» (1897). Вайне 1812 года прысвечана карціна «Т. Тышкевіч пераходзіць Дзвіну» (1890) і інш. Ілюстраваў гістарычную «Трылогію» Г. Сянкевіча, творы А. Міцкевіча («Пан Тадэвуш», «Гражына» і інш.), Ю. Славацкага, Дж. Байрана. Аўтар партрэтаў дзяржаўных дзеячаў Рэчы Паспалітай, гісторыка І. Лялевеля і інш.
Парк Перамогі (Маладзечна)
Парк Перамогі — буйнейшы парк горада Маладзечна. Размяшчаецца ў Цэнтральным раёне Маладзечна побач з Цэнтральнай плошчай на тэрыторыі былога Гелянова. Абмежаваны вуліцамі Вялікі Гасцінец, Машэрава, Чкалава і Хмяльніцкага. Плошча парку займае 45 га. З’яўляецца часткай водна-зялёнага дыяметра горада.
На невялікім пагорку ў пачатку парку Перамогі размяшчаецца абеліск у гонар вызвалення Беларусі.
Гісторыя
Пастанаўленнем ад 17 кастрычніка 1945 года было вырашана закласці ў Маладзечне парк і выдзеліць пад яго тэрыторыю ў 45 га, такім чынам парк стаў другім па памеры на ўсёй тэрыторыі Беларусі, саступаючы толькі Парку Перамогі ў Мінску. Закладзены парк быў у красавіку 1946 года ў гонар Перамогі над нацысцкай Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне.
Першапачаткова парк меў плошчу ў 10 га. Да ўрагану 2005 года ў парку расло каля 7000 дрэваў 16 відаў, і яшчэ 4 віды хмызняковых, парк займаў 43 га.
Рэканструяваны ў 2011 годзе да Рэспубліканскага фестываля-кірмаша працаўнікоў вёскі «Дажынкі».
Dolce Vita (альбом)
«Dolce Vita» (Салодкае жыцця) — сёмы студыйны альбом украінскага гурта «Океан Ельзи», які было прэзентаваны 10 Сакавіка 2010 года. У падтрымку альбома праведзены шырокамаштабны «Тур Dolce Vita», што на працягу 2010 года ахапіў больш за 80 гарадоў ва Ўкраіне, Расіі, Беларусі, Еўропе і ЗША.
Калоніі Нідэрландаў
Гісторыя
Нідэрландская імперыя ўтварылася ў выніку гандлёвых, каланіяльных, навукова-даследчых экспедыцый у першай палове XVII стагоддзя. Імперыя хутка пашыралася і ўжо да XVIII стагоддзя складалася з тэрыторыю Гвіяны, Інданезіі, факторый у Індыі, на Цэйлоне, Фармозе і інш. За сваю гісторыю Нідэрландская імперыя ўключала мноства тэрыторый у шматлікіх частках свету. Яна мела шмат супернікаў, галоўным з іх была Брытанская імперыя. Нідэрландская каланіяльная імперыя павялічвалася і памяншалася ў розныя перыяды гісторыі, страчваючы шматлікія свае ўладанні і набываючы іншыя. Так, у 60-70-х гадах XVII стагоддзя Галандыя была вымушана саступіць Англіі свае ўладанні ў Паўночнай Амерыцы (уключаючы сучасны Нью-Ёрк), а паводле Ам'енскаму міру 1802 з Вялікабрытаніяй Галандыя (Батаўская рэспубліка) адмовілася ў яе карысць ад Трынідада, Цэйлона і Капскай вобласці ў Паўднёвай Афрыцы.
Канчатковая яе ліквідацыя адбылася пасля Другой сусветнай вайны з вызваленнем Інданезіі ў выніку вайны за незалежнасць. Цяпер у залежнасці ад Нідэрландаў знаходзіцца толькі некалькі заморскіх тэрыторый у Карыбскім басейне — Аруба, Кюрасаа і Сінт-Маартэн; з 10 кастрычніка 2010 астравы Банайрэ, Саба і Сінт-Эстаціўс у сувязі з распадам Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў увайшлі ў склад Нідэрландаў як асобныя абшчыны, але валюта і заканадаўства там засталіся ранейшыя.
Аляксандр Іванавіч Ганжа
Аляксандр Іванавіч Ганжа (, в. Хмялёўка, Старадубскі раён, Бранская вобласць —) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
З 1954 года машыніст экскаватара будаўніча-мантажнага ўпраўлення «Васілевічы 3-я» Светлагорскага раёна, з 1962 машыніст экскаватара Хойніцкага будаўніча-мантажнага ўпраўлення тэсту Калінкавічывадбуд.
Званне Героя прысвоена за датэрміновае выкананне планаў 8-й пяцігодкі па меліярацыі зямель Беларускага Палесся.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1971-75.
Рудзішкі (хутар)
Ру́дзішкі (, Рудишки) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Карценева
Карце́нева (, Картенево) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавета.
Іван Пятровіч Ганенка
Іва́н Пятро́віч Гане́нка (, г.  — ) — савецкі партыйны дзеяч, адзін з арганізатараў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў ў 1938 годзе. Удзельнік Грамадзянскай вайны. З 1924 года на камсамольскай, прафсаюзнай і партыйнай працы.
З 26 сакавіка 1941 па 1 верасня 1943 года сакратар ЦК КП(б)Б, адначасова ў 1941—42 гадах член Ваеннага савета 13-й арміі, намеснік начальніка палітупраўленняў Заходняга і Волхаўскага франтоў, з 1942 года намеснік начальніка БШПР.
У 1945—47 гадах загадчык аддзела прамысловасці і камуністычнага будаўніцтва ЦК КП(б)Б. З 1948 1-ы сакратар Полацкага абкама КП(б)Б. З 3 чэрвеня 1950 па 20 верасня 1952 года сакратар і член Бюро ЦК КП(б)Б. У 1952—61 інспектар ЦК КПСС, 1-ы сакратар Астраханскага абкама КПСС.
З 1961 года на пенсіі.
Памёр у 1995 годзе, пахаваны на Новадзявочых могілках.
Атрады народнай самаабароны
Атрады народнай самаабароны (Yekîneyên Parastina Gel, YPG) — баявое крыло Курдскага вярхоўнага камітэта, якое непасрэдна ўдзельнічае ў сірыйскім узброеным канфлікце. Афіцыйна YPG не звязаны з якой-небудзь пэўнай палітычнай партыяй, але дэ-факта з’яўляюцца ў першую чаргу баявым крылом PYD. Сваёй асноўнай задачай ставяць падтрыманне правапарадку і абарону жыццяў грамадзян у рэгіёнах Сірыі, населеных пераважна курдамі.