cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эманацыя (фізіка)
Гісторыя
Вучэнне аб эманацыі цесна звязана з найноўшым адкрыццём так званых радыеактыўных рэчываў. У 1895 годзе Вільгельмам Рэнтгенам былі адкрыты асаблівыя Х-прамяні, якія маюць здольнасць пранікаць праз непразрыстыя для святла целы, дзейнічаць на фатаграфічную пласцінку, змешчаную ў светанепраніцаемы канверт і прымушаць свяціцца некаторыя солі, як, напрыклад, пласцінасінерадзістую соль барыя. Далейшыя даследаванні паказалі, што прамяні рэнтгена ня адхіляюцца магнітам, не адлюстроўваюцца, не прэламляюцца і наогул не выяўляюць з’яў, уласцівых звычайным праменям. Акрамя таго, гэтыя прамяні валодаюць уласцівасцю рассейваць электрычныя зарады; калі зарадзіць электраскоп і на некаторай адлегласці ад яго атрымліваць рэнтгенаўскія прамяні, то электраскоп разражаецца. Калі трубку, з дапамогай якой атрымліваюцца рэнтгенаўскія прамяні, зачыніць свінцовым экранам, то электраскоп не будзе губляць свайго зараду, так як прамяні рэнтгена праз свінец не праходзяць. Пасля адкрыцця рэнтгена з’явілася шмат даследаванняў, мэта якіх заключалася ў тым, каб знайсці прамяні рэнтгена ў прыродзе; адшукаць такія рэчывы, якія выпускалі б падобныя прамяні. Першы быў Нівенглаўскаму ўдалося паказаць, што сярністы кальцый (CaS), які мае здольнасць свяціцца ў цемры, будучы папярэдне падвергнуць асвятленню, выпускае акрамя бачных прамянёў яшчэ небачныя, якія праходзяць праз кардон і металы.
Антуан Бекерэль, пацвердзіўшы даследаванні Нівенглаўскага, паказаў, што, як злучэння ўрану, так і сам уран здольныя выпускаць прамяні, якія праходзяць праз непразрыстыя для святла цела і дзейнічаюць на фатаграфічную пласцінку. Прамяні ўрану, падобна рэнтгенаўскім, здольныя развіваць электрычныя зарады, але дзеянне гэтых прамянёў нікчэмна ў параўнанні з прамянямі рэнтгена: у той час як прамяні рэнтгена аказваюць дзеянне на фатаграфічную пласцінку на працягу некалькіх хвілін і нават секунд, для прамянёў ўрану патрабуецца некалькі дзён. Рэчывы, якія валодаюць гэтымі ўласцівасцямі, былі названыя радыеактыўнымі, а іх ўласцівасць выпускаць прамяні, падобныя рэнтгенаўскім, радыеактыўнасцю. Дзеянне прамянёў ўрану на зараджанае цела ў шмат разоў слабей, чым дзеянне рэнтгенаўскіх прамянёў. Пры выпрабаванні розных уранавых руд было выяўлена рознае іх дзеянне, прычым аказалася, што дзеянне на фатаграфічную пласцінку праз непразрыстыя цела не залежыць ад адсоткавага ўтрымання ўрану; так, напрыклад, па даследаванні Афанасьева, цэйнерыт выявіў больш слабое дзеянне, чым Аляксандр Самарскі, хоць у цейнерыце змяшчаецца 55,86% UO3, тады як у Самарскага толькі 11,99% UO3. Акрамя уранавых руд, Бекерэль даследаваў розныя солі ўрану, прычым яму ўдалося атрымаць зусім неактыўную соль ўрану. Гэта даследаванне паказала, што не сам уран, а нейкае іншае невядомае рэчыва валодае ўласцівасцю радыеактыўнасці. З прычыны гэтага з’явілася думка шукаць ва ўранавай рудзе актыўныя рэчывы. Перш за ўсё ўдалося мужу Кюры вылучыць рэчыва, па хімічных уласцівасцях вельмі падобнае да вісмута, але вельмі актыўнае; гэта рэчыва было названа палоніем. Акрамя палонія былі знойдзеныя яшчэ ў уранавай смаляной рудзе радыеактыўныя злучэнні свінцу і злучэнні торыя. Аднак усе гэтыя рэчывы пры даследаванні спектру іх не выявілі ніякіх новых спектральных ліній, з прычыны чаго існаванне асаблівых рэчываў, якія ўваходзяць у склад гэтых актыўных прэпаратаў, з’яўляецца сумніўным.
Пасля адкрыцця палонія мужам Кюры атрымалася вылучыць з уранавай руды вельмі актыўныя прэпараты барыю. У гэтых прэпаратах яны выказалі здагадку аб існаванні асаблівага элемента, вельмі падобнага ў хімічным дачыненні з барыем; меркаваны новы элемент жонкі Кюры назвалі радыем (radiare — выпраменьваць). Пасродкам некалькі разоў паўторанай фракцыянаванай крышталізацыі хларыстага злучэння з салянакіслотным растворам прэпаратаў, мужам Кюры атрымалася вылучыць ападкі, актыўнасць якіх была ў некалькі тысяч разоў больш за актыўнасць урану. Даследаванне спектру атрыманага прэпарата выявіла прысутнасць асаблівых ліній у спектры, даўжыня хваляў якіх: 3814,7; 4340,8 і 4683,2; полымя брунзенаўскай гарэлкі пры ўвядзенні ў яго прэпарата, які змяшчае радый, афарбоўвалася карміна-чырвоным колерам.
Г-жа Кюры вызначыла для радыя атамную масу 225; такім чынам, у перыядычнай сістэме радый змяшчаецца ў шэрагу торыя і ўрану і ў групе шчолачназямельных металаў. Іншую атамную масу для радыя даюць Рунге і Прэхт на падставе спектраскапічных даследаванняў: па іх вызначэнні атамная маса радыя — 257,8, то радый аказваецца найбольш цяжкім элементам, і, прыняўшы атамную масу за 257,8, прыйдзецца павялічыць лік шэрагаў у перыядычнай сістэме. Цяжкасць вызначэння атамнай масы радыя заключаецца ў тым, што ў атрыманых прэпаратах радыя змяшчаецца вельмі мала: пры апрацоўцы 1 тоны руды хларыстага радыя атрымліваецца менш 1 дэцыграма. Найбольш моцным прэпаратам з’яўляецца здабыты Гізелем брамісты радый (RaBr2), з чаго з 1 тоны руды атрымліваецца каля 1 грам; актыўнасць гэтага прэпарата ў сотні тысяч разоў пераўзыходзіць актыўнасць ўрану. Дзякуючы такой маленькай колькасці атрымоўванага прэпарата, кошт яго вельмі вялікі;
Прамяні
Прамяні, выпусканых прэпаратамі радыя, неаднастайныя; іх можна падзяліць на 3 групы: α-прамяні, β-прамяні і γ-прамяні. 1) α-прамяні вельмі моцна паглынаюцца целамі і адхіляюцца вельмі слаба магнітам, 2) β-прамяні паглынаюцца целамі, але слабей α-прамянёў, адхіляюцца магнітам вельмі моцна, прычым адхіленне ў магнітным полі адбываецца ў бок, процілеглы адхіленні α-прамянёў. 3) γ-прамяні амаль зусім не паглынаюцца целамі і магнітам зусім не адхіляюцца.
Стрыкач
«Стрыка́ч» — беларускі народны танец, вядомы на Віцебшчыне. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны.
Танец вясёлы, жыццярадасны. Выконваўся ў летні час на вечарынках дзяўчатамі з удзелам юнакоў, якіх называлі «стрыкачамі». Юнак, нібы нарваўшы крапівы, «стрыкаў» ёю дзяўчат, бегаў за дзяўчатамі прыпяваючы.
Сцэнічны варыянт танца быў створаны ў 1977 годзе балетмайстрам І. А. Серыкавым.
Фёдар Восіпавіч Шэхтэль
Фёдар Восіпавіч Шэхтэль (Франц-Альберт Шэхтэль, ням. Franz Albert Schechtel, 26 ліпеня (7 жніўня) 1859,  —, ) — рускі архітэктар, жывапісец і графік, сцэнограф. Адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў стылю мадэрн у расійскім і еўрапейскім дойлідстве, належыць да ліку найбуйнейшых дойлідаў мяжы XIX—XX стагоддзяў. Кавалер ордэнаў Св. Ганны і Св. Станіслава. З’яўляючыся славутым расійскім дойлідам, Шэхтэль так і не атрымаў дыплом архітэктара.
IC 4281
IC 4281 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокакваліфікаваным працаўнікам устаноў культуры, паліграфіі, друку, радыё і тэлебачання, іншых арганізацый, у тым ліку дзяржаўных органаў, якія ажыццяўляюць кіраванне і рэгуляванне ў сферы культуры, а таксама пісьменнікам, паэтам, удзельнікам самадзейнай творчасці, якія працуюць у сферы культуры пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў развіцці культуры.
Яраслаў Васілевіч Смелякоў
Яраслаў Васілевіч Смелякоў (Яросла́в Васи́льевич Смеляко́в; 26 снежня 1912 [8 студзеня 1913],, Валынская губерня — , ) — савецкі паэт і перакладчык, літаратурны крытык. У 1934—1937 і 1951—1955 гадах быў рэпрэсаваны. Рэабілітаваны ў 1956 годзе. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1967). Член Праўлення Саюза пісьменнікаў СССР і Саюза пісьменнікаў РСФСР.
Біяграфія
Яраслаў Смелякоў нарадзіўся 26 снежня 1912 (8 студзеня 1913) года ў Луцку (цяпер Украіна) у сям’і чыгуначнага рабочага. Дзяцінства правёў у вёсцы, дзе скончыў пачатковую школу. Затым ён вучыўся ў Маскве, у школе-сямігодцы.
Скончыў паліграфічную фабрычна-заводскую школу (1931). Працаваў у друкарні. Па патрабаванні сябра, журналіста Усевалада Іарданскага, прынёс свае вершы ў рэдакцыю моладзевага часопіса «Рост», але пераблытаў дзверы і трапіў у часопіс «Кастрычнік», дзе быў прыняты сваім кумірам, паэтам Міхаілам Святловым, які даў маладому паэту зялёную вуліцу. Па іроніі лёсу, у адзін з першых жа рабочых дзён у друкарні яму даверылі набіраць ўласныя вершы.
Займаўся ў літаратурных гуртках пры газеце «Комсомольская правда» і часопісе «Огонёк». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.
Пасля смерці Кірава ў 1934 годзе быў рэпрэсаваны і адбыў 3-гадовае зняволенне. У гэтыя ж гады Вялікага тэрору два блізкія сябра Я. В. Смелякова — паэты Павел Васільеў і Барыс Карнілаў — былі расстраляныя.
З 1937 года пасля вызвалення — адказны сакратар газеты «Дзяржынец» працоўнай камуны імя Дзяржынскага (Люберцы). У 1939 годзе адноўлены ў Саюзе пісьменнікаў СССР, адказны інструктар секцыі прозы.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З чэрвеня па лістапад 1941 года радавым на Паўночным і Карэльскім франтах. Трапіў у акружэнне, знаходзіўся ў фінскім палоне, у 1944 годзе вярнуўся з палону. У 1945 годзе трапіў пад Сталінагорск (цяпер горад Новамаскоўск Тульскай вобласці) у праверачна-фільтрацыйны спецлагер № 283 (ПФЛ № 283), дзе яго некалькі гадоў правяралі. Спецыяльныя (фільтрацыйныя) лагеры былі створаны рашэннем ДКА ў апошнія дні 1941 года з мэтай праверкі ваеннаслужачых РСЧА, што былі ў палоне, акружэнни ці пражывалі на акупаванай праціўнікам тэрыторыі. Парадак праходжання дзяржправерку («фільтрацыі») вызначаўся Загадам наркама ўнутраных спраў СССР № 001735 ад 28 снежня 1941 года, у адпаведнасці з якім вайскоўцы накіроўваліся ў спецыяльныя лагеры, дзе часова атрымлівалі статус «былых» ваеннаслужачых або «спецкантынгенту».
Тэрмін адбываў у лагерным аддзяленні № 22 ПФЛ № 283 пры шахце № 19 трэста «Красноармейскуголь». Шахта знаходзілася паміж сучаснымі гарадамі Данской і Паўночна-Задонск (з 2005 года мікрараён г. Данскога). На шахце працаваў лазеншчыкам, затым улікоўшчыкам.
На беларускую мову вершы перакладалі Мікола Аўрамчык, Міхась Калачынскі, Еўдакія Лось, Язэп Семяжон, Міхась Стральцоў, Максім Танк.
NGC 1157
NGC 1157 (іншае абазначэнне — PGC 11218) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сонечнае зацьменне 25 студзеня 1982 года
Зацьменне мела велічыню 0,5663 і дасягнула свайго максімуму ў 04:42:53 UTC у пункце з каардынатамі 69° пд. ш. 92° з. д..
Зацьменне 25 студзеня 1982 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1982 годзе і 186-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 31 ліпеня 1981 года, наступнае — 21 чэрвеня 1982 года.
NGC 1631
NGC 1631 (іншыя абазначэнні — ESO 551-21, MCG -3-12-17, IRAS04362-2045, PGC 15705) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вілейская ГЭС
Пры будаўніцтве 1-й чаргі ўсталяваны дзве турбіны тыпу ГА-8 вызначанай магутнасцю па 500 КВт кожная, пры будаўніцтве 2-й чаргі таксама дзве турбіны тыпу ГА-8 вызначанай магутнасцю па 500 КВт кожная. Работы выконвалі «Мінскводаканал», НВТАА «Малая энергетыка», «Мінскводбуд».
Герб Малдовы
Герб Малдовы ўяўляе сабой перасечаны шчыт, у верхняй частцы якога — чырвонае поле, у ніжняй — сіняе. У цэнтры шчыта намаляваная галава зубра, паміж рагамі якога размешчаная васьміканцовая зорка, справа ад галавы — пяціпялёсткавая ружа, злева — паўмесяц, звернуты і злёгку нахілены налева. Усе элементы на шчыце залацістыя (жоўтыя). Шчыт змешчаны на грудзях арла, які трымае ў дзюбе залаты крыж (арол-крыжак), у кіпцюрах: справа — зялёную аліўкавую галіну, злева — залаты скіпетр.
Герб Малдовы размешчаны ў цэнтры сцяга Малдовы.
Алёкмінск
Алёкмінск (Олёкминск) — горад (з 1783) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Алёкмінскага улуса Якуціі. Насельніцтва 9,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1635 годзе. Горад размешчаны на левым беразе Лены, за 530 км ад Якуцка.
Заслужаны геолаг Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны геолаг Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны геолаг Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокапрафесійным інжынерна-тэхнічным, навуковым працаўнікам, а таксама іншым працаўнікам геалагічных, геафізічных, гідрагеалагічных, тапографа-геадэзічных службаў і навукова-даследчых геалагічных арганізацый, якія працуюць па спецыяльнасці дзесяць і больш гадоў, за вялікія заслугі ў сферы геалогіі і выведкі нетраў, значны ўнёсак у стварэнне і пашырэнне мінеральна-сыравіннай базы Рэспублікі Беларусь, распрацоўку і ўкараненне ў геолагавыведную вытворчасць перадавых тэхналогій.
Клімаў Лог
Клі́маў Лог (, Климов Лог) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Сомінскае
Со́мінскае — возера ў Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, у басейне Агінскага канала, за 44 км на паўднёвы ўсход ад горада Івацэвічы.
Плошча паверхні 0,41 км², даўжыня 900 м, найбольшая шырыня 650 м, найбольшая глыбіня 33,5 м, даўжыня берагавой лініі 2,5 км. Катлавіна карставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, пад хмызняком, на паўночным захадзе разараныя. Берагі нізкія, забалочаныя, пад хмызняком. Дно возера да глыбіні 10 м выслана пяском, ніжэй сапрапелем. Зарастае расліннасцю да глыбіні 4 м.
На заходнім беразе возера вёска Соміна.
Свята-Дабравешчанская царква (Рацавічы)
Свята-Дабравешчанская царква — драўляны праваслаўны храм у в. Рацавічы Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
У 1886 годзе ў Рацавічах дзейнічала царква. Пры царкве была званіца. У 1892 годзе пры храме была адкрыта царкоўна-прыходская школа. 30 кастрычніка 1961 года была знята з рэгістрацыі і перададзена калгасу «Праўда» для пераабсталявання пад кінатэатр. Храм разабраны ў 1960-х гг.
У 1993 годзе на старым падмурку была пабудавана новая драўляная царква. У сакавіку 1993 года храм быў асвячоны епіскапам Канстанцінам. Новая царква паўтарае па архітэктуры старую.
Саюз амерыканска-беларускіх ветэранаў
Саюз амерыканска-беларускіх ветэранаў (САБВ; да 1965 г. — Беларускае вайсковае аб’яднанне) — беларуская арганізацыя ў ЗША. Створана 14 верасня 1964 г. у Пасэйку (штат Нью-Джэрсі) як Беларускае вайсковае аб’яднанне. У 1965 г. змяніла назву на Саюз амерыканска-беларускх ветэранаў. Сярод ягоных кіраўнікоў былі Андрэй Мінчук, Мікалай Партлезнік, Сымон Жамойда. 27 верасня 1966 г. суполка Саюзу была закладзена таксама ў Саўт-Рыверы. Андрэй Мінчук прапаноўваў утварыць вайсковы камітэт як складовую частку БККА, але атрымаў адмову старшыні камітэту. Іван Касяк у сваім адказе адзначыў, што згодна са статутам, БККА з’яўляецца парасонавай структурай, якая яднае пад сваёй шыльдай некалькі арганізацыяў. Старшыня БККА прапанаваў САБВ увайсці ў склад сваёй арганізацыі. А.Мінчук пагадзіўся, і да пачатку 1980-х гадоў члены САБВ выяўлялі актыўнасць у БККА ды жыцці беларускай дыяспары ў штаце Нью-Джэрсі. Найперш гэта тычылася рэпрэзентацыі беларусаў на розных маніфестацыях, парадах лаяльнасці, тыднях паняволеных народаў і г.д. Так, члены САБВ узялі актыўны арганізацыйны ўдзел у пахаванні прэзідэнта БЦР у Саўт-Рыверы, што прайло ў кастрычніку 1976 г.
Беларуская энергетычная сістэма
Беларуская энергетычная сістэма, створана як адзіная сістэма энергетыкі БССР ў 1962 годзе, фарміравалася ў межах энергетычнай сістэмы СССР. Цяпер уключае электрастанцыі, кацельныя, электрычныя і цеплавыя сеткі, якія маюць агульны режым работы на усёй тэрыторыі Беларусі. Узначальваецца і кіруецца ДВА «Белэнерга». На балансе (канец 2006) мае 31 цеплавую электрастанцыю (агульнай магутнасцю 7700 МВт), 23 блок-станцыі (агульнай магутнасцю 184,4 МВт), 26 малых ГЭС (агульнай магутнасцю 12 МВт), 38 раённых кацельных.
Уільям Франклін Уайт
Уільям Франклін Уайт (William Franklin Wight, 8 чэрвеня 1874 — 1954) — брытанскі батанік.
Біяграфія
У 1899—1900 гадах Уайт быў асістэнтам па батанічнай сістэматыцы ў Стэнфардзе. Ён займаўся таксама вывучэннем флоры Індыі.
Уільям Франклін Уайт памёр у 1954 годзе.
Навуковая дзейнасць
Уільям Франклін Уайт спецыялізаваўся на насенных раслінах.
Ушанаванні
У яго гонар былі названы наступныя віды раслін:
NGC 1632
NGC 1632 (іншыя абазначэнні — IC 386, NPM1G -09.0208, PGC 15769) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Заслужаны ратавальнік Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны ратавальнік Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны ратавальнік Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца асобам радавога і начальніцкага складу органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, работнікам аварыйна-выратавальных служб, якія знаходзяцца на службе ў органах і падраздзяленнях па надзвычайных сітуацыях пятнаццаць і больш гадоў у каляндарным вылічэнні альбо працуюць у аварыйна-выратавальных службах пятнаццаць і больш гадоў у каляндарным вылічэнні, за заслугі ў прадухіленні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару, высокія вынікі, дасягнутыя ў прафесійнай падрыхтоўцы, распрацоўку і засваенне новых узораў аварыйна-выратавальнай тэхнікі, сродкаў і спосабаў абароны ад надзвычайных сітуацый, за самаадданыя дзеянні, звязаныя з выкананнем службовых абавязкаў, актыўны ўдзел у падрыхтоўцы і выхаванні кадраў.
IC 4282
IC 4282 — галактыка тыпу dE? ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1158
NGC 1158 (іншыя абазначэнні — MCG ?3-8-49, NPM1G ?14.0147, PGC 11157) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Давід Павелка
Давід Павелка (David Pavelka; нар., Прага, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца пражскай «Спарты» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.
Востраў Каляд (Тасманія)
Востраў Каляд (Christmas Island) — востраў на ўсходзе Вялікага Аўстралійскага заліва. Разам з суседнімі астравамі Кінг і Навагодні складае групу так званых Навагодніх астравоў. Уваходзіць у склад аўстралійскага штата Тасманія.
Плошча — 0,635 км². Насельніцтва няма. Адкрыты ў 1799 г. брытанскімі мараплаўцамі. У нашы дні з’яўляецца запаведнікам, дзе ахоўваюцца дзікія птушкі. Востраў насяляюць калоніі пінгвінаў, кулікоў, гарбатак.
Сонечнае зацьменне 31 ліпеня 1981 года
Сонечнае зацьменне 31 ліпеня 1981 года — поўнае сонечнае зацьменне 145 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0258 і дасягнула свайго максімуму ў 03:46:37 UTC у пункце з каардынатамі 53° пн. ш. 134° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 108 км.
Зацьменне 31 ліпеня 1981 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1981 годзе і 185-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 4 лютага 1981 года, наступнае — 25 студзеня 1982 года.
Вайна за незалежнасць Літвы
Вайна́ за незале́жнасць Літвы́ — войны Літвы з бальшавіцкай Расіяй (снежань 1918 — жнівень 1919), бермантаўцамі (чэрвень 1919 — снежань 1919) і Польшчай (жнівень 1920 — лістапада 1920).
Перадумовы
У выніку падзелаў Рэчы Паспалітай тэрыторыя ВКЛ, а з ёй і Літвы, адышла да Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі пачаўся адраджэнцкі рух з мэтай стварэння нацыянальнай дзяржавы. У Першую сусветную вайну тэрыторыя Літвы апынулася пад нямецкай акупацыяй.
У гэты момант, 16 лютага 1918 Літоўская рада прыняла Акт аднаўлення незалежнасці, якім дэкларавала ўласнае права на самавызначэнне. Немцы, якія спачатку не ўспрынялі стварэнне на акупаванай тэрыторыі новай дзяржавы, 23 сакавіка 1918 прызналі яе, бо разлічвалі на стварэнне шэрагу сатэлітных дзяржаў (Мітэльойропы). Аднак немцы не дазволілі стварэнне літоўскага войска, паліцыі і дзяржаўных устаноў. 11 лістапада 1918 Германія падпісала перамір’е на Заходнім фронце, што азначала для яе паражэнне ў вайне і страту кантролю над Літвой у тым ліку. Адразу быў сфарміраваны нацыянальны ўрад на чале з Аўгусцінасам Вальдзямарасам.
23 лістапада 1918 года пачалося стварэнне нацыянальнага войска, аднак з-за недахопу сродкаў, узбраенняў і каманднага складу гэты працэс зацягнуўся. 20 снежня Антанас Смятона і Аўгусцінас Вальдзямарас звярнуліся па дапамогу да Германіі, якая да канца года сплаціла Літве сто мільёнаў марак у якасці рэпарацый. Тым часам у адсутнасць абодвух лідараў Тарыба адправіла кабінет Вальдзямараса ў адстаўку; новым прэм’ер-міністрам стаў Мікалас Сляжавічус. Праз некалькі дзён пасля сфарміравання ўрада ёй выдаў адозву з заклікам да абароны радзімы. Добраахвотнікам-ваенным было паабяцана бяскоштнае наданне зямлі.
Вайна з бальшавікамі
У лістападзе 1918 года спярша Германія, а пасля і Савецкая Расія анулявалі ўмовы Брэсцкага міру. З мэтай распаўсюджванню сусветнай пралетарскай рэвалюцыі бальшавікі напалі на Літву падобным чынам, як гэта адбылося з Азербайджанам, Арменіяй, Беларуссю, Грузіяй і Украінай.
8 снежня 1918 у Вільні быў створаны часовы рэвалюцыйны ўрад на чале з Вінцасам Міцкявічусам-Капсукасам, складзены выключна з бальшавікоў. На наступны дзень быў створаны савет рабочых дэпутатаў.
Пасля сыходу немцаў з Вільні яе 5 студзеня 1919 заняла Чырвоная армія. 1 студзеня мясцовыя камуністы захапілі ўладу ў Шаўлях. 18 студзеня была падпісана савецка-нямецкая дамова пра дэмаркацыю мяжы, якая спыніла наступ бальшавікоў на Коўна.
Нямецкія добраахвотнікі размясціліся ўздоўж лініі Гродна — Кашадары — Коўна, дапамогшы спыніць наступ Чырвонай арміі пад Кейданамі. 10 лютага была адбіта Шэта, што ўзняло баявы дух літоўскага войска. Яно здолела адваяваць таксама Езну, пасля чаго быў разбіты 7-ы стралковы полк бальшавікоў.
12 лютага бальшавікі пачалі наступ на Аліту. Падчас гэтай бітвы загінуў першы літоўскі афіцэр. Пасля страты камандзіра 1-ы пяхотны полк адступіў да Мар’ямпаля, а Аліта была адбіта нямецкімі войскамі ўночы з 14 на 15 лютага.
Набліжэнне бальшавікоў да Усходняй Прусіі занепакоіла Германію, таму дзеля падмацавання яна накіравала валанцёрскую брыгаду на адбіццё чыгункі, якая злучала Ліепаю, Мажэйкі, Радзівілішкі і Кейданы. У канцы лютага літоўскія партызаны пры падтрымцы нямецкай артылерыі ўзялі Мажэйкі і Сяды, адкінуўшы ворага да Куршанаў. 27 лютага 1919 валанцёры і партызаны разбілі полк латышскіх стралкоў пад. 7 сакавіка былі ўзяты Куршаны, 11 сакавіка — Шаўлі, наступнага дня — Радзівілішкі. 14 сакавіка літоўскія партызаны і немцы захапілі Шадаў.
Размешчаны ў Кейданах валанцёрскі полк у сакавіку здзейсніў некалькі вылазак у суседнія мястэчкі, захапіўшы Рэміголу, і, аднак яны неўзабаве былі вернуты бальшавікамі. За шэраг паспяховых аперацый 22 сакавіка полк атрымаў званне Асобнага панявежскага добраахвотніцкага палка. Тым часам у дэмаралізаваных бальшавіцкіх частках у Панявежы і Купішках адбыліся бунты, якія атрымалася здушыць толькі выклікам падмацавання з суседняе Латвіі. Бальшавікі нават пакінулі Панявеж, аднак вярнулі яго 4 красавіка.
У красавіку літоўская армія пачала наступ у бок Вільні, заняўшы Жослі і Еўе, аднак наступ быў спынены 8 красавіка. Тым часам 19 красавіка ў Вільню ўвайшлі польскія сілы, якія змусілі бальшавікоў адысці з поўдню Віліі. Літоўцы атрымалі магчымасць вызваліць войскі на паўночным усходзе краіны, і да 3 мая Асобны панявежскі добраахвотніцкі полк пры падтрымцы 18-га палка саксонскіх добраахвотнікаў захапіў, і Дзявалтаў.
Другі кірунак атакі літоўскага войска развіваўся з 18 мая ў бок Панявежа. 19 мая былі ўзяты Панявеж і, 25 мая — Субоч, 20 мая — Ракішкі, 1 чэрвеня — Купішкі. Наступ працягнуўся, і 10 чэрвеня літоўцы выйшлі на тэрыторыю, кантраляваную латышскімі партызанамі.
У канцы жніўня Чырвоная армія пацярпела паражэнне пад Езяросамі. 2 кастрычніка было ўзятае прадмесце Дзвінска Грыва. Літоўскае войска спыніла наступ на Дзвіне ля мяжы з Латвіяй. ЛітБел фактычна перастаў існаваць.
12 ліпеня 1920 у Маскве было падпісана літоўска-расійскае мірнае пагадненне, паводле якога Расія прызнавала незалежнасць Літвы і яе права на Віленскі край. Польшча і Беларуская Народная Рэспубліка не пагадзіліся з гэтымі ўмовамі.
Вайна з бермантаўцамі
Пасля паражэння Германіі ў вайне на тэрыторыі Латвіі дзейнічала Заходняя добраахвотніцкая армія Паўла Берманта, інакш вядомая як «бермантаўцы», складзеная з расійскіх ваеннапалонных, якія паабяцалі ваяваць супраць бальшавікаў, да якіх далучыліся члены фрайкора з Латвіі і Літвы. Афіцыйна гэтая армія падтрымлівала ў Грамадзянскай вайне Калчака, аднак фактычна яе заданнем было ўтрыманне кантролю над тэрыторыямі, страчанымі Германіяй у вайне.
У чэрвені 1919 года бермантаўцы перайшлі латвійска-літоўскую мяжу і захапілі горада Куршаны. На той час літоўцы змагаліся з бальшавікамі, таму да кастрычніка пад кантроль бермантаўцаў перайшлі вялікія тэрыторыі ў Жамойці, уключаючы Шаўлі, Біржы і Радзівілішкі. У захопленых гарадах бермантаўцы ўводзілі мовай справаводства маскальскую, рабавалі і абкрадалі мясцовае насельніцтва, якое дзеля абароны пачало арганізоўвацца ў партызанскія групоўкі.
З кастрычніка 1919 пачаліся сутычкі літоўскага войска з бермантаўцамі; 21 і 22 лістапада яны атрымалі перамогі пад Радзівілішкамі, здабыўшы мноства трафеяў, у тым ліку 30 самалётаў і 10 гармат. На гэтым сутычкі спыніліся пасля ўмяшальніцтва прадстаўніка Антанты, французскага генерала Анры Ніселя. Да 15 снежня Заходняя добраахвотніцкая армія была выведзена з Літвы.
Арнаваса
Арнаваса (Ornavasso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Аддыкцыя
Аддыкцыя, таксама залежнасць — навязлівая патрэба, якую адчувае чалавек, якая пасоўвае чалавека да пэўнай дзейнасці. Тэрмін часта ўжываецца для такой з'явы як наркаманія, але зараз прымяняецца і да іншых сфер, такіх як гульняманія, шопагалізм, абжорства ці гіпэррэлігіёзнасць. Фактары, якія ўплываюць на залежнасць: генетычныя, біялагічныя/фармакалагічныя і сацыяльныя.
Арнаваса
Насельніцтва складае 3320 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 128 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 28877. Тэлефонны код — 0323.
Аддыкцыя
Залежнасць у медыцынскім сэнсе вызначаецца як вострая патрэба ў выкарыстанні звычных стымулаў, якая суправаджаецца ростам талерантнасці і выяўленымі фізіялагічнымі і псіхалагічнымі сімптомамі.
Арнаваса
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Аддыкцыя
Дзеянні, якія ажыццяўляюцца праз залежнасць чалавека ад таго ці іншага рэчыва, якое ён прымае, у асноўным з'яўляюцца шкоднымі для арганізма чалавека. Яны перашкаджаюць чалавеку развівацца як разумова, гэтак і фізічна. Сярод гэтых звычак вылучаюць некалькі найшкаднейшых — наркаманія, алкагалізм, таксікаманія і тытунекурэнне.
Арнаваса
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Віктар Аляксандравіч Лісоўскі
Біяграфія
Нарадзіўся 17 кастрычніка 1965 года ў Баранавічах. Бацька — Аляксандр Аляксандравіч Лісоўскі — родам з вёскі Палонка Баранавіцкага раёна, маці — Фаіна Рыгораўна Лісоўская — родам з Баранавічаў. Збіраўся паступаць у Армавірскае авіяцыйнае вучылішча, аднак выбраў танкавыя войскі па прыкладзе бацькі.
У 1987 годзе з адзнакай скончыў Ульянаўскае гвардзейскае вышэйшае танкавае каманднае вучылішча, у 1998 годзе — Камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь (з адзнакай), у 2006 годзе — Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Расійскай Федэрацыі (з адзнакай і залатым медалём). Кандыдат ваенных навук, дацэнт.
З 1987 па 1994 год праходзіў ваенную службу на камандных пасадах у Цэнтральнай групе войскаў і Прыбалтыйскай ваеннай акрузе.
З 1994 па 1995 год працягнуў службу ў 72-м гвардзейскім Аб’яднаным вучэбным цэнтры падрыхтоўкі малодшых спецыялістаў на пасадзе намесніка камандзіра батальёна 3-га гвардзейскага танкавага палка па агнявой падрыхтоўцы.
З ліпеня 1998 па ліпень 1999 года — начальнік штаба — намеснік камандзіра 334-га гвардзейскага танкавага палка 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі.
З 2002 па 2007 год займаў пасады старшага выкладчыка кафедры аператыўнага майстэрства камандна-штабнога факультэта, дацэнта кафедры ваеннага майстэрства камандна-штабнога факультэта, начальніка кафедры аператыўнага майстэрства камандна-штабнога факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
З 2007 па 2010 год — начальнік Навукова-даследчага інстытута Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.
З 2010 года па 6 снежня 2016 года  — начальнік Мінскага сувораўскага ваеннага вучылішча.
З 6 снежня 2016 года па 15 ліпеня 2021 года працаваў начальнікам Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
15 ліпеня 2021 года прызначаны намеснікам начальніка Аб’яднанага штаба Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы.
Уладзімір Дзмітрыевіч Якутаў
Уладзімір Дзмітрыевіч Якутаў (нар., в. Рацькава, Ушацкі раён) — беларускі публіцыст, празаік. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1984 года.
Біяграфія
Вучыўся ў Рацькаўскай пачатковай СШ. У Вялікую Айчынную вайну быў у партызанскім атрадзе брыгады «Няўлоўныя». Пасля вызвалення раёна добраахвотна пайшоў на фронт. Дэмабілізаваны па раненні ў 1945 годзе. Працаваў сакратаром Булаўскага сельсавета Полацкага раёна (1945—1946). У 1946 накіраваны ЦК камсамола ў Літву, дзе працаваў сакратаром валаснога камітэта камсамола, інструктарам райкама партыі (1946—1961).
Скончыў гістарычны факультэт Вільнюскага ўніверсітэта (1954). Пераехаўшы ў Мінск, працаваў адказным сакратаром рэспубліканскага таварыства «Веды», намеснікам дырэктара па культрабоце тэхвучылішча № 53 (1961—1963), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ (1963—1973), старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі АН БССР (1973—1990). З 1990 года на пенсіі. Узначальвае культурна-творчую фірму «Русь Белая».
Творчасць
Пачатак літаратурнай дзейнасці датуецца 1962 годам. Апублікаваў шэраг навуковых прац па гісторыі Кампартыі Беларусі. Піша апавяданні, аповесці, біяграфічныя нарысы пра беларускіх партыйных і дзяржаўных дзеячаў (Д. Валковіч, М. Галадзед, З. Жылуновіч, П. Машэраў, С. Прытыцкі, А. Чарвякоў і інш.), пра Кастрычніцкую рэвалюцыю і грамадзянскую вайну («Агонія», «Віхурны досвітак»). Творы У. Якутава заснаваны на дакументах, фактычным матэрыяле. Аўтар аповесці «Янаўская элегія» («Маладосць». 1993. № 4).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.
Кругоўскі сельсавет
Круго́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрушскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Кругоўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Добрушскага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Ачоса-Руднянскага сельсавета.
Царква ў імя святога вялебнага Елісея Лаўрышаўскага (Мінойты)
Царква ў імя святога вялебнага Елісея Лаўрышаўскага — драўляны праваслаўны храм у в. Мінойты Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на могілках.
Гісторыя
Будаўніцтва храма было распачата ў кастрычніку 1995 года. 2 лістапада 1997 года храм быў асвячоны епіскапам Гурыем.
Архітэктура
Пабудавана з дрэва. Вырашана прамавугольнымі ў плане аб’ёмамі малітоўнай залы і апсіды, накрытых пластычным дахам з заломам, завершаным па ўскрайках цыбулепадобнымі галоўкамі. Уваход вылучаны 2-слуповым ганкам пад 2-схільным пакрыццём. Абшытыя сайдзінгам фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.
Ацылут
Ацылут (Ацылот; האצילות) — кабалістычны тэрмін, азначаючы «эманацыю» ці «праменевыпраменьванне». Тэрмін часта ўжываецца для азначэння пераноса чагосьці духоўнага з адной рэчы на іншую. Тэрмін запазычаны з сачынення Шлома ібн Габіроля «Крыніца жыцця» («Мекор Хаім»), напісанага па-арабску і перакладзенага ў 1150 годзе на старажытнаяўрэйскую, а потым на лацінскую мову («Fons vitæ»).
Тэрмін таксама можа ўжывацца кабалістамі ў вузкім сэнсе, для азначэння аднаго з чатырох светаў кабалы (Ацылут, Брыа, Іецыра, Асіа). Іцхак Лурыя і Машэ Кардавера (XVI ст.) увялі гэтых чатыры света ў кабалу, і свет Ацылут, па іх меркаванню, складаўся з дзесяці сфірот. Пазней кабалісты сталі тлумачыць Ацылот словам «перавага», маючы на ўвазе вышэйшы і найбольш дасканалы свет.
Сонечнае зацьменне 4 лютага 1981 года
Сонечнае зацьменне 4 лютага 1981 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 140 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9937 і дасягнула свайго максімуму ў 22:09:24 UTC у пункце з каардынатамі 44° пд. ш. 141° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 33 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 25 км.
Зацьменне 4 лютага 1981 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1981 годзе і 184-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 жніўня 1980 года, наступнае — 31 ліпеня 1981 года.
Кобзевічы
Ко́бзевічы (, Кобзевичи) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Канскі кінафестываль 1974
27-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 9 па 24 мая 1974 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду — Гран-пры Міжнароднага кінафестывалю — атрымаў фільм «» рэжысёра Фрэнсіса Форда Копалы.
Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца аўтарам укаранёных у вытворчасць вынаходcтваў, якія зрабілі істотны ўнёсак у тэхнічны прагрэс і мелі важнае дзяржаўнае значэнне, а таксама за шматгадовую вынаходніцкую дзейнасць.
Пяць паверхаў
«Пяць паверхаў» (Пять этажей) ― мастацкі фільм, які быў зняты ў 1918 годзе кінавыдавецтвам «Экран» В. А. Талдыкінай. Фільм не захаваўся. З’яўляецца першай акцёрскай працай заснавальніка беларускай мастацкай кінематаграфіі Юрыя Тарыча.
Сюжэт
Экранізацыя паводле. Сюжэт заснаваны на вельмі папулярнай у XIX стагоддзі французскай песні дэ Беранжэ «Les cinq étages» (1830).
Лёс фільма
Уладальнік вытворчага кінаатэлье А. Г. Талдыкін бачыў тэндэнцыю нацыяналізацыі савецкай уладай прыватнай кінапрамысловасці. У апошні год перад нацыяналізацыяй Талдыкін прыняў рашэнне закапаць у зямлю негатыў з фільмам «Пяць паверхаў» разам з іншымі негатывамі («Маскарад», «Стрэл», «Флавій Тэсіні» ― фільмы завершаныя ў 1919 годзе, нават не выйшлі на экран), каб яны не перайшлі ў рукі савецкай уладзе пасля нацыяналізацыі. У выніку, негатыў загінуў.
NGC 1162
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Maybach 57
Maybach 57 (шасі W240) — аўтамабіль прэміум класа з кузавам седан. Выпускаўся кампаніяй Daimler AG пад маркай Maybach з 2002 па 2013 год. Вырабляўся на заводзе Maybach Manufaktur ў Зіндэльфінгене.
Назва мадэлі паходзіць ад яе даўжыні — 5,7 м.
Maybach 57
Прадстаўлены ў 1997 годзе на Такійскім аўтасалоне як канцэпт-кар Mercedes-Benz Maybach. Заснаваны на платформе Mercedes-Benz S-Class W140 з выкарыстаннем электронных сістэмаў ад W220.
Maybach 57S
На аўтамабіле выкарыстаны рухавік V12 аб'ёмам 6 замест 5,5 літраў з трыма клапанамі на цыліндр і сістэмай twin-spark (2 свечкі на цыліндр). Магутнасць павялічана да 450 кВт (612 к.с.), у сваю чаргу максімальная хуткасць — з 250 км / г да 275 км / г. Максімальны крутоўны момант, абмежаваны электронікай на адзнацы ў 1000 Нм, знаходзіцца ў дыяпазоне 2000 — 4000 аб / хв.
Злёгку змяніўся вонкавы дызайн, дадаючы элементы агрэсіўнасць сілуэту. Сярод іншага зменена форма рашоткі радыятара, ужыты выхлапная сістэма з двума выхадамі, акантоўка фараў у колер кузава, 20-цалевыя колы.
Пастаўкі пачаліся восенню 2005 года.
Maybach Zeppelin 57
Zeppelin 57 і 62 былі прадстаўлены на Міжнародным аўтасалоне ў Жэневе ў 2009 годзе. Гэта дадаковы пакет раскошы, даступны як на 57 так і 62.
Пакет складаецца з адмысловай бэжавай скуры з чорным радком, кампанентаў інтэр'еру, лакіраваных чорным раяльным лакам і срэбраных куфляў з шампанскім з надпісам «Zeppelin».
Што тычыцца знешняга выгляду, колы замененыя на эксклюзіўныя храмаваныя 20-цалевыя. Заднія ліхтары — цёмна-чырвонага адцення. Акрамя таго, слова «Цэпелін» інтэгравана ў трохкутны знак брэнда (двайны М).
Рухавік застаўся 6,0 V12 цвін-турба, але з дадатковымі 28 к.с., агульнай магутнасцю 640 к.с.
Шчурок
Шчурок, шчур звычайны (Pinicola enucleator) — птушка сямейства.
Пашырэнне
Арэал: Паўночная Еўропа і астатняя частка Галарктыкі без крайняй поўначы і поўдня. У Азіі паўднёвая мяжа на поўначы Манголіі, у Амерыцы — на поўдзень праз горы на захад да Арызоны. Насяляе паўночныя раёны хваёвай тайгі з прымессю вольхаў і бяроз, а таксама мяшаныя лясы. У час пералётаў па-за гнездавым арэалам, галоўным чынам, у хваёвых лясах, асабліва з ягаднымі кусцікамі або падростам. Можа залятаць у гарады.
Аселы, часам пералётны (інвазійны) від. Падчас інвазій залятае аж да Цэнтральнай, Заходняй і Паўднёвай Еўропы (Францыя, Вялікабрытанія, Нідэрланды, Германія, Данія, Літва, Польшча, Славакія, Венгрыя, Аўстрыя, Швейцарыя, Італія, Украіна). Далятае да Масквы, Кірава, Азоўскага мора; у Японіі — да Хакайда. На тэрыторыі Беларусі практычна не гняздуецца, але часам залятае ўзімку падчас качовак і інвазій. Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС невялікая калонія шчурка пасялілася на тэрыторыі зоны адчужэння ў Нараўлянскім раёне.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца пупышкамі і насеннем хвоі, пладамі рабіны, ядлоўцу і інш.
Гняздо звычайна на елцы ці сасне ў развілцы галін бліжэй да ствала на вышыні 2—4 м ад зямлі, у некаторых месцах таксама ў ельніку або бярэзніку. Плоскае, аснова з тонкіх галінак хваёвых дрэў (звычайна елак, радзей сасны), бярозы i ядлоўцу, якія тырчаць ва ўсе бакі па-за гняздом. Сценкі з тонкіх сухіх галінак, кавалкаў ядлоўцу, травы і карэньчыкаў (звонку ўплецены кавалкі імхоў і лішайнікаў), высцілка з тонкіх карэньчыкаў, травінак, лішайнікаў, моху, часам з дамешкам шэрсці.
Яйкі (4, часам 3—5) звычайна крыху падоўжаныя з вострым вузейшым канцом, бела-блакітныя, светла-шэра-блакiтныя або зеленавата-блакітныя; глыбокія плямкі светла-шэра-фіялетавыя ці іржава-шэрыя, паверхневыя — большыя, рэдкія, карычнева-чорныя ці цёмна-пурпурова-карычневыя, згушчаныя на шырэйшым канцы.
Мышкавічы
Назву Мы́шкавічы маюць:
Плотніца (гміна)
Гміна Плотніца (Gmina Płotnica) — вясковая гміна ў міжваеннай Польшчы, якая ўваходзіла ў склад Столінскага павета Палескага ваяводства. Сядзіба была размешчана ў Плотніцы.
Гісторыя
Першапачаткова гміна створана ў складзе Пінскага павета. 7 лістапада 1920 года гміна была далучана да створанага Лунінецкага павета, які быў пад уладай Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 года разам з усім Лунінецкім паветам увайшла ў Палескае ваяводства. З 1 студзеня 1923 года гміна ўвайшла ў склад новастворанага Столінскага павета. 18 красавіка 1928 года да гміны далучана частка тэрыторыі гміны Радчыцк, а частка тэрыторыі самой гміны была далучана да гмін Столін і Хорск.
Населенныя пункты
Згодна з першым перапісам насельніцтва Польшчы, які прайшоў 30 верасня 1921 года, у гміне налічвалася 32 населеныя пункты.
Фелікс ды Сілва Авелар Братэру
Фелікс ды Сілва Авелар Братэру (Felix de Silva Avellar Brotero або Félix da Silva Avelar Brotero, або Felix de Avellar Brotero , 25 лістапада 1744 — 4 жніўня 1828) — партугальскі батанік , прафесар батанікі і сельскай гаспадаркі , міколаг , доктар медыцынскіх навук.
Біяграфія
Фелікс ды Сілва Авелар Братэру нарадзіўся ў Санту-Антан-ду-Тажал 25 лістапада 1744 года.
5 ліпеня 1778 года ён адправіўся ў Парыж. На працягу 12 гадоў, якія Братэру правёў у Парыжы, ён рупліва наведваў заняткі і інстытуты прыродазнаўчых навук. Фелікс ды Сілва Авелар Братэру з'ехаў з Парыжа пасля таго, як стаў сведкай падзей пачатку французскай рэвалюцыі.
Братэру быў прызначаны прафесарам батанікі і сельскай гаспадаркі ў Каімбрскім універсітэце ўказам ад 25 лютага 1791 года.
Навуковая дзейнасць
Фелікс ды Сілва Авелар Братэру спецыялізаваўся на Мохападобных, насенных раслінах і на мікалогіі.
Навуковыя працы
Фелікс ды Сілва Авелар Братэру напісаў мноства навуковых прац :
Аданталогія
Аданталогія (ад odus, родны склон odontos — зуб і …логія) — навука, якая вывучае будову, варыяцыі і эвалюцыю зубасківічнай сістэмы.
Аданталогія разглядае пытанні, звязаныя з анатоміяй, фізіялогіяй, паталогіяй і прафілактыкай захворванняў органаў жавання і падзі, разглядаючы іх у сувязі з агульным станам арганізму чалавека і сацыяльнымі ўмовамі яго існавання. Тэрапеўтычная аданталогія — састарэлы сінонім стаматалогіі, разглядае пытанні лячэння і прафілактыкі зубных захворванняў.
Антрапалагічная аданталогія
Антрапалагічная аданталогія — кірунак антрапалогіі, які вывучае эвалюцыйную, расавую і этнічную зменлівасць будовы зубной сістэмы сучаснага і выкапнёвага чалавека. Карыстаецца вымяральнымі і апісальнымі метадамі. Метады антрапалагічнай аданталогіі дазваляюць выпрацаваць крытэрыі расавых і ўзроставых адрозненняў, рэканструяваць асноўныя заканамернасці расагенезу і старажытных міграцый чалавека.
Методыку вымярэння зубоў у антрапалагічнай аданталогіі распрацаваў англійскі вучоны У. Г. Флаўэр, які падзяліў расы на буйназубых (аўстралійцы, тасманійцы), драбназубых (еўрапейцы, індыйцы) і сярэднязубых (кітайцы, амерыканцы, індзейцы, малайцы). Методыка некаторых апісальных расавых прыкмет структуры зубоў прапанавана амерыканскім антраполагам А. Грдлічкай, савецкі вучоны А. А. Зубаў удакладніў методыку і праграму даследаванняў.
Раследаванні зменлівасці зубной сістэмы старажытнага чалавека ў Беларусі праводзяць В. В. Гатальскі, Л. І. Цягака, В. В. Цягака і інш.
NGC 1633
NGC 1633 (іншыя абазначэнні — UGC 3125, MCG 1-12-14, ZWG 419.23, KCPG 101A, PGC 15774) — спіральная галактыка з перамычкай, якая знаходзіцца ў сузор’і Цялец. Адкрыта Уільямам Гершэлем у 1798 годзе.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Удачны
Удачны (Удачный) — горад (з 1987 года) у Расіі, у складзе Мірнінскага ўлуса Якуціі. Насельніцтва 15,5 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1967 годзе як пасёлак у сувязі з адкрыццём кімберлітавай трубкі «Удачная» і пачаткам прамысловых распрацовак радовішча.
Горад размешчаны за 30 км на поўдзень ад Паўночнага палярнага круга, побач з вытокамі ракі Марха, за 1370 км ад Якуцка, за 550 км ад Мірнага.
Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокапрафесійным працаўнікам будаўніцтва і будаўнічай індустрыі, якія працуюць у будаўнічых, навукова-даследчых, праектных, праектна-вышукальніцкіх, мантажных і іншых арганізацыях пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў вытворчай дзейнасці, распрацоўцы і ўкараненні прагрэсіўных праектаў і тэхналогій, перадавога досведу арганізацыі, механізацыі і аўтаматызацыі працы, дасягненне высокай эфектыўнасці вытворчасці і якасці будаўніча-мантажных прац.
Галактычная астраномія
Галактычная астраномія — раздзел зорнай астраноміі, які займаецца даследваннем якасцяў і размеркаванняў зорных сістэм – галактык, якія знаходзяцца па-за межамі нашай Галактыкі.
Віцебскі раён
Ві́цебскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці. Утвораны 17 ліпеня 1924 года (у сучасных межах з 1960 г.). Плошча — 2737,85 км². Раённы цэнтр — Віцебск. Працягласць раёна з поўдня на поўнач каля 100 км, з захаду на ўсход каля 50 км. Мяжуе: на ўсходзе з Лёзненскім раёнам і Смаленскай вобласцю Расійскай Федэрацыі, на паўночным усходзе з Пскоўскай вобласцю Расійскай Федэрацыі, на поўначы з Гарадоцкім раёнам, на захадзе з Шумілінскім і Бешанковіцкім раёнамі, на поўдні з Сенненскім раёнам.
Рэльеф
Паверхня раёна пагорыста-раўнінная, расчлененая далінамі рэк. Агульны нахіл тэрыторыі з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Амаль 2/3 тэрыторыі на вышыні 150—200 м. У цэнтры і на ўсходзе Віцебскае ўзвышша (вышыня 180—200 м, адносныя перавышэнні ад 10 да 25 м.), на захадзе Полацкая, на паўночным усходзе Суражская нізіны. Найвышэйшы пункт 266 м над узроўнем мора (каля былой вёскі Хамутоўка, Вымнянскі сельсавет), а самы нізкі — 120 м. (зрэз Заходняй Дзвіны ля вёскі Старое Сяло, Лятчанскі сельсавет). Невялікую паўночную частку раёна займае Гарадоцкае ўзвышша.
Раён налічвае 68 азёр. Больш 45 % плошчы занята лясамі, 5 % знаходзіцца пад вадой і балотамі. Азёры: Астравіта, Гародна, Замошша, Заронава, Мошна, Сяляева, Сосна і інш.
Заказнікі
Заказнікі рэспубліканскага значэння:
Заказнікі мясцовага значэння:
Гісторыя
У 1918 г. Віцебскі павет з’яўляўся тэрыторыяй шматлікіх антысавецкіх паўстанняў. У лістападзе 1918 г. было задушана паўстанне ў Вазнясенскай воласці. Адзін з лідараў паўстання быў расстраляны, 5 чал. было перададзена ЧК, а яшчэ 5 былі абвешчаны па-за законам. У ходзе раззбраення было адабрана каля 1500 вінтовак. Пасля стварэння Беларускай ССР Віцебскі павет увайшоў у яе склад, у лютым 1919 г. ў склад Літоўска-Беларускай ССР, павет у складзе Віцебскай губерні адышоў да РСФСР. Да 1920 г. ў Віцебскі павет уваходзілі 23 воласці. 3 сакавіка 1924 г. тэрыторыя павета ў межах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу 1920 г. была вернута ў склад Беларускай ССР.
17 ліпеня 1924 года ўтвораны Віцебскі раён у складзе Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — горад Віцебск. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Астровенскі, Бабініцкі, Войтаўскі, Машканскі, Пліскі, Рудакоўскі, Рудніцкі, Сініцкі, Сялюцкі, Чэрніцкі, Шумнянскі і Ялагаўскі (Ялагінскі). 29 кастрычніка 1924 года Чэрніцкі сельсавет перайменаваны ў Замастоцкі. 26 сакавіка 1927 года да раёна далучаны Бараўлянскі, Віцебскі, Даўжанскі, Заронаўскі, Кабішчанскі, Курынскі, Лятчанскі (Вялікалятчанскі), Мікалаёўскі, Міхалёўскі, Старасельскі сельсаветы скасаванага Кузняцоўскага раёна. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 15 лютага 1931 года раён скасаваны: Замастоцкі і Машканскі сельсаветы перададзены Багушэўскаму раёну; Астровенскі, Пліскі і Сініцкі сельсаветы — Бешанковіцкаму раёну; Кабішчанскі і Мікалаёўскі сельсаветы — Гарадоцкаму раёну; Заронаўскі сельсавет — Сіроцінскаму раёну; Войтаўскі і Курынскі сельсаветы — Суражскаму раёну; Бабініцкі, Бараўлянскі, Віцебскі, Даўжанскі, Лятчанскі (Вялікалятчанскі), Міхалёўскі, Рудакоўскі, Старасельскі, Сялюцкі, Шумнянскі, Ялагаўскі (Ялагінскі) сельсаветы ўключаны ў гарадскую рысу горада Віцебска.