cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ёдль
Ёдль, або Ё́длер, або Ё́длінг — форма спеву, для якой характэрныя адсутнасць слоў (але не заўжды), хуткае і рэзкае пераключэнне галасавых рэгістраў, г. зн. чаргаванне грудных і фальцэтных гукаў. Сама назва гэтай тэхніка была пашырана цірольцамі і з’яўляецца фактычна імітацыяй тых гукаў, якія атрымліваюцца падчас спеву. Як правіла, альпійскія спевакі ў гэтай своеасаблівай манеры спяваюць гукаспалучэнні кшталту «Hodaro», «Iohodraeho», «Holadaittijo» і г. д. Нягледзячы на тое, што ў масавай свядомасці большасці еўрапейцаў гэта вакальная тэхніка асацыюецца з жыхарамі Альпаў, яна пашыранах сярод многіх культур па ўсім свеце.
Physalacriaceae
Physalacriaceae — сямейства грыбоў парадку. Прадстаўнікі сямейства растуць на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды, і ва ўсіх кліматычных зонах. Сямейства прадстаўлена 23 родамі.
Марфалогія
Пладовыя целы большасць відаў сямейства шапканожкавыя, гіфальная сістэма пладовых тэл манамітычная, гэта значыць складаецца толькі з генератыўных гіф — танкасценных або са слаба патоўшчанымі сценкамі, якія змяшчаюць жывы пратапласт, якія актыўна растуць і здольныя да анастамазавання і ўтварэння базідый. Базідыі маюць булавападобную форму з колькасцю стэрыгм ад двух да чатырох. Базідыяспоры звычайна маюць эліпсоідную, цыліндрычную або кропляпадобную форму, бясколерныя, танкасценныя і не рэагуюць на рэагент Мельцэра.
Сістэматыка
Сямейства было ўведзена англійскім міколагам у 1970 годзе. У 2002 годзе, у выніку малекулярных даследаванняў была ўсталяваная прыналежнасць сямейства да падпарадку агарыкавых, а пазней была ўстаноўлена прыналежнасць да сямейства родаў грыбоў , і , якія адносіліся раней да іншых сямействаў.
Практычнае значэнне
Сямейства змяшчае віды ядомых грыбоў, сярод якіх адзін з самых папулярных грыбоў ва Усходняй Еўропе —, і від, які карыстаецца вялікай папулярнасцю ва ўсходнеазіяцкай кухні —. Шырока асвоены прамысловыя спосабы вырошчвання дадзеных грыбоў.
Троцкая харугва
Троцкая харугва — (Харугва Троцкага ваяводства, Chorągiew trocka) — геральдычны сцяг паспалітага рушэння Троцкага ваяводства Вялікага княства Літоўскага.
Апісанне
У 1566 годзе вялікакняжацкі герб на харугве размяшчаўся на белым геральдычным шчыце.
Гісторыя
Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гадоў, ваяводствы былі і ваеннымі акругамі, якія фармавалі тэрытарыяльнае воінскае падраздзяленне — частку войска, «пры якой ёсць харугва (сцяг) або значок».
Для яўнага адрознення ад каронных і пазначэння належнасці ваяводстваў да Вялікага княства Літоўскага, Статутам 1566 года было вызначана, што ўсе ваяводскія харугвы на пярэднім баку маюць выяву вялікакняжацкага герба «Пагоні». У 1564—1566 гадах усе ваяводствы атрымалі харугвы адзінага ўзору з дзяржаўнага скарбу. Вялікая харугва ваяводства ўяўляла сабой аднакаляровае прамавугольнае палотнішча ў «трыццаці і пяці локцяў» даўжынёй з дзвюма касіцамі.
Падобныя харугвы мелі ўсе паветы Троцкага ваяводства, толькі павятовыя харугвы былі з адной касіцай і меншага памеру.
У фондах Нацыянальнага музея Літвы захоўваецца фрагмент Троцкай харугвы — цэнтральная частка без касіц, часоў рэчыпаспалітаўска-маскоўскай вайны 1609—1618 гадоў. На думку беларускага даследчыка Андрэя Шулаева, гэтае палотнішча — харугва Троцкага павета.
Казімерас Сцяпонас Шаўліс
Казімерас Сцяпонас Шаўліс (Kazimieras Steponas Šaulys;  —, Лугана, Швейцарыя) — літоўскі рымска-каталіцкі святар, тэолаг, падпісант Акта аб незалежнасці Літвы 1918 года.
У 1895 годзе скончыў Каталіцкую духоўную семінарыю ў Коўне, пазней (1895—1899) вучыўся ў Духоўнай акадэміі ў Пецярбургу. Пасля вяртання ў Літву служыў у Паневяжысе, вікарным ксяндзом парафіі ў імя св. Пятра і Паўла.
Прымаў удзел у дзейнасці шматлікіх палітычных, адукацыйных, дабрачынных арганізацый. У 1917 годзе удзельнічаў у працы віленскай канферэнцыі, а праз год стаў адным з дваццаці падпісантаў Акту незалежнасці Літвы. Пасля анексіі Літвы СССР эміграваў у Швейцарыю, дзе пражыў рэшту жыцця.
Акцябрская (Вілейскі раён)
Акця́брская (, Октябрьская; Кастры́чніцкая, да 1964 года Кабылле) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 45 км на ўсход ад г. Вілейка, 148 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска Кабылле, ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Леана Гарайна. У 1908 г. вёска Кабылля ў Крайскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, у складзе Стаецкай сельскай грамады, 176 дзесяцін надзелаў.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Ільянскай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 г. ў Ільянскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Альковіцкім сельсавеце. З чэрвеня 1941 г. да 2 ліпеня 1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. Мінскай абласцей.
У снежні 1946 г. створаны калгас імя Калініна, які ў 1948 г. меў 1921 га ворыва, 20 гаспадарак. Затым землі ў складзе саўгаса «За Мір», меўся магазін.
30 ліпеня 1964 года вёска Кабылле была перайменавана ў вёску Кастрычніцкая.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.
Сыглаватэ
Сыглаватэ (Сигловате) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Франс Эміль Сіланпя
Франс Э́міль Сі́ланпя (Frans Eemil Sillanpää, 16 верасня 1888 — 3 чэрвеня 1964) — выдатны фінскі пісьменнік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1939).
Аўтар кніг прозы «Праведная галеча» (1919), «Памерлая ў маладосці» (1931), «Шлях мужчыны» (1932), «Людзі летняй ноччу» (1934) і інш.
У 1939 годзе стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры «За глыбокае пранікненне ў жыццё фінскіх сялян і выдатнае апісанне іх звычаяў і сувязі з прыродай».
Беларускія пераклады
Раман «Праведная галеча» на беларускую мову пераклаў Якуб Лапатка (2019).
Бланка Намюрская
Бланка Намюрская (Blanche de Namur, Blanka av Namur, Blanka av Namur, Blanca Namurcensis; 1320, Намюр — 1363, Цёнсберг) — старэйшая дачка маркграфа Намюра Жана I з роду Дамп’ераў, у замужжы — каралева Швецыі і Нарвегіі.
Адна з самых вядомых сярэднявечных шведскіх і нарвежскіх каралеў. Вяла актыўнае палітычнае і грамадскае жыццё. У народным асяроддзі пра яе былі складзеныя шматлікія апавяданні і песні.
Раннія гады
Бланка нарадзілася ў Намюрской крэпасці каля 1320 года. Яна была дачкой маркграфа Намюра Жана I з роду Дамп’ераў і яго жонкі Марыі д’Артуа з роду д’Артуа — адгалінавання дынастыі Капетынгаў, дачка Філіпа д’Артуа, сеньёра Конша, Нонанкура і Дамфрона. Па лініі бацькі яна мела паходжанне ад графаў Фляндрыі, па лініі маці — ад каралёў Францыі.
Бланш правяла сваё дзяцінства ў замку Вінендэйл, рэзідэнцыі графаў Фляндрыі, дзе атрымала адукацыю, прыстойную прынцэсе.
Магнус Эрыксан, кароль Швецыі і Нарвегіі, даведаўшыся аб прыгажосці дачкі маркграфа Намюра, у чэрвені 1334 года асабіста прасіў яе рукі. Яму адказалі згодай. Заручаная прынцэса адправілася ў Швецыю ў жніўні 1335 года.
Каралева Швецыі і Нарвегіі
Вяселле адбылося ў кастрычніку або пачатку лістапада 1335 года, магчыма, у замку Бохус. У якасці вясельнага падарунка ад мужа Бланка атрымала правінцыі Цёнсберг у Нарвегіі і Лёдэсе ў Швецыі і замак Ліндхольмен на востраве Хізінген. У 1353 годзе яна абмяняла Цёнсберг на Бохус, Марстранд, Эльфсісель, Ранрыке і Боргарсісель.
Блакітны гігант
Блакітны гігант — зорка спектральнага класа O або B. Блакітныя гіганты - маладыя гарачыя масіўныя зоркі, якія на дыяграме Герцшпрунга - Расела размяшчаюцца ў галіне галоўнай паслядоўнасці. Масы блакітных гігантаў дасягаюць 10-20 мас Сонца, а свяцільнасць у тысячы і дзясяткі тысяч перавышае сонечную.
Бланка Намюрская
Каралева Швецыі і Нарвегіі
24 чэрвеня (або 21 ліпеня) 1336 года ў царкве Святога Мікалая ў Стакгольме Бланка была каранаваная як каралева Нарвегіі, Швецыі і Сконэ. У наступным годзе яна нарадзіла свайго першынца.
Блакітны гігант
З прычыны высокай свяцільнасці блакітныя гіганты вельмі хутка расходуюць сваё тэрмаядзернае паліва, таму час іх існавання невялікі. У агульным выпадку працягласць знаходжання зоркі на стадыі галоўнай паслядоўнасці адваротна прапарцыйная кубу яе масы, такім чынам, для блакітных гігантаў гэты час складае каля 10 млн. гадоў.
Бланка Намюрская
Каралева Швецыі і Нарвегіі
Праўленне яе мужа прыйшлося на час эканамічнай і палітычнай нестабільнасці ў абодвух каралеўствах. У 1355 годзе іх старэйшы сын, Эрык, які павінен быў успадкаваць трон Швецыі, даведаўшыся, што яго малодшы брат Хакон ужо стаў каралём Нарвегіі, здзейсніў дзяржаўны пераварот. Ён ўзурпаваў уладу ў Швецыі і пачаў рыхтавацца да вайны з Даніяй, але раптам памёр пры загадкавых абставінах. З’явіліся чуткі, што яго, разам з жонкай, атруціла маці.
Сучасныя крыніцы паказваюць, што каралева Бланка была не толькі мудрай, але і прыгожай жанчынай. Аднак не захавалася ні аднаго яе прыжыццёвай выявы. На ўласнай пячатцы каралевы на дакуменце 1346 года намаляваная жанчына, апранутая ў доўгую сукенку без пояса, са скіпетрам у правай руцэ і каронай на галаве. Бланка Намюрская прывіла шведскаму каралеўскаму двару густ да мастацтва, утрымваючы прыдворных паэтаў і мастакоў. Некаторы час фрэйлінай каралевы была знакамітая святая Брыгіта Шведская.
Смерць
Неўзабаве пасля вяселля малодшага сына ў красавіку 1363 года, каралева Бланка памерла, як мяркуецца, у Цёнсбергу. Дакладны час яе смерці, як і месца пахавання да гэтага часу не выяўлена. Паводле завяшчання, каралеву павінны былі пахаваць у абацтве Вадстэна.
Шлюб і нашчадства
У кастрычніку — пачатку лістапада 1335 года Бланка Намюрская выйшла замуж за Магнуса Эрыксана (1316 — 1снежня 1374) з роду Фолькунгаў, караля Швецыі пад імем Магнуса II і караля Нарвегіі пад імем Магнуса VII, сына Эрыка Магнусана, герцага Седэрманландскага і прынцэсы Інгеборгі Нарвежскай. У гэтым шлюбе нарадзіліся пяцёра дзяцей. Тры дачкі, невядомыя па імені, памерлі ў маленстве і пахаваныя ў абацтве Ас. Выжылі толькі два сыны:
У культуры
Адна з шведскіх дзіцячых народных песень «Rida, rida ranka hästen heter Blanka» (Вязі, вязі на каленцы конік па імі Бланка) натхніла Альберта Эдэльфельта на напісанне вядомай карціны «Каралева Бланка» (1877). На ёй намаляваная каралева, якая катае на каленцы свайго малодшага сына Хокана.
Імя каралевы «Бланка Намюрская» носіць вядомае бельгійскае пшанічнае піва кампаніі Брасэры дзю Бок.
Рубен Віктаравіч Амбарцумян
Рубен Віктаравіч Амбарцумян (Ռուբեն Վիկտորի Համբարձումյան; нар. 28 кастрычніка 1941, Елабуга) — савецкі і армянскі матэматык. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія (1986, член-карэспандэнт з 1982), доктар фізіка-матэматычных навук (1975), прафесар (1976). Аўтар серыі прац па стахастычнай і інтэгральнай геаметрыі.
Біяграфія
Сын астрафізіка Віктара Амбарцумяна. Скончыў МДУ ў 1962 годзе, пачаў працу ў Інстытуце матэматыкі АН Армянскай ССР. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1968), доктар фізіка-матэматычных навук (1975), абарону правёў у Матэматычным інстытуце імя В. А. Сцяклова РАН. У 1979—1986 гадах — кіруючы кафедрай у Ерэванскім дзяржаўным універсітэце.
З 1990 па 2010 гады Амбарцумян быў галоўным рэдактарам часопіса «Весткі Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія: Матэматыка» (выдаваўся і на англійскай мове). З 2009 па 2013 год займаў пасаду дырэктара праекта «Freezwater», якім кіраваў з Фрыбургскім універсітэтам. Праект быў скіраваны на стварэнне ў прывяршыннай вобласці гары Арагац штучнага ледавіка для забеспячэння сельскіх угоддзяў перадгорных раёнаў паліўной вадой пад канец лета. У наш час чытае адмысловы курс у Расійска-армянскім (Славянскім) універсітэце. Выкладаў ва ўніверсітэтах ЗША, Канады, Індыі, Ізраіля, Францыі і Швейцарыі. Лаўрэат прэміі Кембрыджскага ўніверсітэта імя Рола Дэвідсана 1982 года.
Амбарцумян таксама займаецца гістарычнымі даследаваннямі: у 2015 годзе апублікаваў кнігу «Вільсанаўская Арменія», якая выйшла ў Германіі. Кніга была прысвечана спробе ўтварэння незалежнай Арменіі пасля Першай сусветнай вайны, у чым быў зацікаўлены Вудра Вільсан.
Nokia 6681
Nokia 6681 — трохдыяпазонны смартфон фірмы Nokia, аналаг мадэлі Nokia 6680, адрозніваецца адсутнасцю падтрымкі сеткі WCDMA і франтальнай камеры, больш яркімі каляровымі рашэннямі.
Пачатак выпуску — 1 квартал 2005.
Стэрэафанічны дынамік, струменевае відэа.
Спасылкі
Nokia 6681
Гарадзілавічы
Гарадзі́лавічы:
Стадзілка
Стадзілка (Стоділка) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Штэндаль
Штэндаль (Stendal) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Штэндаль. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Штэндаль-Ухтэталь. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 г.). Афіцыйны код — 15 3 63 114. Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў. Займае плошчу 82,31 км².
Стэфензія атласная
Стэфе́нзія атласная, труфля шаўкавістая (Stephensia bombycina) — від грыбоў роду сямейства. Умоўна ядомы грыб.
Апісанне
Пладовае цела грыба падземнае, круглява-клубнепадобнае, 2—3 см у дыяметры. Перыдый (знешняя абалонка) амаль гладкі, звіліста складкаваты, слаба апушаны, светлы, бураваты, з вузкай шчылінкай, якая вядзе ўнутр пладовага цела. Мякаць белаватая, шчыльная, з лабірынтападобнымі хадамі, у сярэдзіне ружавата-белаватая, з прэсным смакам і рэзкім сырным пахам. Сумкі вузкія, цыліндрычныя або мяшэчкападобныя, 8-споравыя, высцілаюць хады гіменіяльным слоем. Споры шарападобныя, гладкія, амаль бясколерныя, у масе светла-бураватыя.
Пашырэнне
Стэфензія атласная пашырана пераважна ў Заходняй Еўропе. На тэрыторыі Беларусі адзначаны ў Асіповіцкім і Мінскім раёнах.
Трапляецца адзінкавымі экзэмплярамі ў мяшаных і хвойных лясах з багатымі на гумус глебамі. Расце і пладаносіць у паверхневым слоі глебы. Утварае мікарызу з шыракалістымі дрэвамі. Пладовыя целы выспяваюць у ліпені—верасні.
Беларэцк
Беларэцк (Белорецк) — горад (з 1923) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Беларэцкага раёна Башкартастана. Насельніцтва 70,3 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1762 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Белая (басейн Камы), за 245 км ад Уфы.
АТ «Беларэцкі металургічны камбінат» (уваходзіць у склад ААТ «Мечэл»), завод рысор і спружын, завод механізаванага будаўнічага інструмента, швейная фабрыка. Харчовая прамысловасць. Развіты турызм, лыжны і горналыжны спорт.
Саамы
Саа́мы (саманазвы: Sámit, са̄мь; старыя назвы Лопь, лопари, Lappalaisiksi, Lappar, Lapper) — фіна-вугорскі народ, карэннае насельніцтва Скандынаўскага і Кольскага паўастравоў. Насяляюць землі ў Нарвегіі (37 890 чал. у 2011 г. ), Швецыі (каля 20 000 у 2009 г. ), Фінляндыі (9 350 чал. у 2009 г. ) і Расіі (1771 чал. у 2010 г. ). Саамская дыяспара існуе ў ЗША і некаторых іншых краінах. У 2009 г. на Беларусі жыло 2 чалавекі, якія вызначалі сваю этнічную тоеснасць як саамы.
Паходжанне
Карані саамаў - у людзей, якія выраблялі тэкстыльную кераміку, якія пачалі перамяшчацца з ранняй радзімы уральскіх моў з сярэдняга і верхняга цячэння Волгі на паўночны захад у другой і трэцяй чвэрцях другога тысячагоддзя да н. Групоўкі выкарыстоўвалі старажытныя рачныя шляхі на поўначы Расіі, якія выкарыстоўваліся тысячагоддзямі. Члены гэтых лінгвістычна заходне-уральскіх груп, якія апынуліся ў Азёрным краі Унутранай Фінляндыі, пазней сталі саамі. Яны дасягнулі Цэнтральнай Фінляндыі, магчыма, прыблізна за 1600 ці 1500 гадоў да пачатку часоў. Зыходзячы з распаўсюджанасці тэкстыльнай керамікі, члены гэтых абшчын, якія першапачаткова размаўлялі на адной мове, таксама заставаліся паміж Карэліяй, Ладогай і Ілмаярві, а яшчэ далей на ўсход і паўднёвы ўсход.
Прыблізна ў пачатку перыяду мова саамаў распаўсюдзілася з паўднёвай часткі Ладогі і Энінена на паўднёвае ўзбярэжжа Фінляндыі і ва Унутраную Фінляндыю, выцесніўшы некалькі старажытных моў, якія раней размаўлялі ў гэтым рэгіёне. Карэнныя саамы, магчыма, мелі нейкую прэстыж, калі сутыкаліся мовы, і таму носьбіты арыгінальных моў з цягам часу змянілі сваю мову на саамскую. Лінгвіст Антэ Айкіё выказаў здагадку, што саамы распаўсюдзіліся на поўнач Фенаскандыі ў дарымскі жалезны век (каля 650–0 да н.э.). Па меры распаўсюджвання мовы ў Фінляндыі і Скандынавіі яна распалася на некалькі розных дыялектаў. Пазней гэтыя дыялекты ператварыліся ў сучасныя саамскія мовы. Зыходзячы з генетычных бацькоўскіх ліній, можна выказаць здагадку, што калі продкі фінляндцаў прыбылі ў Фінляндыю з Эстоніі, большасць продкаў саамаў Паўднёвай Фінляндыі не мігравалі ў іншае месца, а змянілі сваю мову на балтыйскую.
У сярэднявеччы саамы перасяляліся ў рэгіёны Цэнтральнай Фінляндыі і Усходняй Карэліі. Яшчэ ў 16 стагоддзі ў Паўночнай Савоніі і Куусама ў 18 стагоддзі было саамі. Аднак на ранняй стадыі фокус самізацыі перамясціўся на поўнач, дзе ён сутыкнуўся з невядомай мовай, якая ўвайшла ў вобласць тысячамі гадоў таму, калі ледніковы перыяд адышоў. Гэта адлюстравана ў сучасных саамскіх мовах як запазычаныя словы, якія нельга вярнуць ні ў якую вядомую моўную форму.
У наш час існуе некалькі груп саамаў, фактычна адасобленых адна ад адной.
Традыцыйная культура
Доўгі час галоўнымі заняткамі саамаў з’яўляліся паляванне і рыбалоўства. Палявалі на працягу ўсяго года з дапамогай зброі і пастак. З канца сярэднявечча важную ролю адыгрывала паляванне на футравых звяроў, паколькі футра стала каштоўным таварам для развіцця гандлю. Рыбу лавілі пераважна з берага. Некаторыя групы саамаў спецыялізаваліся на лове ў рэках і азёрах, іншыя — на марскім узбярэжжы. У мінулым рыба складала асноўны рацыён у летнія месяцы. На марскім узбярэжжы таксама палявалі на ластаногіх. Збіральніцтва забяспечвала ядомымі травамі і карэннем, яйкамі птушак.
Відавочна, трыманне паўночных аленяў існуе з эпохі жалезнага века і першапачаткова мела дапаможны характар. Традыцыйна пастухі клапаціліся пра статак толькі ў халодныя месяцы, а ўлетку адпускалі на вольны выпас. У XVII ст. з распаўсюджаннем на поўначы дзяржаўнай улады і скарачэннем колькасці футравых звяроў сітуацыя змянілася. Скуры аленяў сталі галоўным таварам для гандлю і выплаты падаткаў. Гэта вымушала саамаў павялічваць статкі і мяняць лад жыцця на паўкачавы. Алені з’яўляліся крыніцай забеспячэння мясам, малаком, скурамі. Аленяў шырока ўжывалі для транспартыроўкі. У месцах, дзе вяліся горныя работы, перавоз грузаў на аленях быў падатковым абавязкам або магчымасцю падзарабіць. У 1887 г. на Кольскі паўвостраў перасяліліся комі, якія распаўсюдзілі сярод мясцовага насельніцтва перагонны метад аленегадоўлі.
Паўкачавы лад жыцця вымушаў саамаў мець сталыя зімовыя жытлы, якія будаваліся на мяжы тундры і лясной зоны, а таксама часовыя летнія. Да XVIII ст. найбольш распаўсюджаным тыпам сталага жытла была вежа — канструкцыя ў выглядзе ўсечанай піраміды. Яе каркас ладзіўся з драўляных жэрдак, сцены — з дзёрну. Падлога высцілалася галінамі і скурамі. У цэнтры рабіўся агмень з камянёў. У Скандынавіі вежы мелі конусападобную форму, будаваліся з бярвенняў. Пазней з’явіліся аднакамерныя бярвеністыя хаты тупа. Распаўсюджаная часовая летняя пабудова — конусападобны шацёр кувакса, які накрываўся чахлом з аленевых cкур.
Асновай сацыяльнай арганізацыі была сііда — тэрытарыяльная абшчына, якая кантралявала эксплуатацыю ўгоддзяў і рэгулявала міжсямейныя адносіны. З XIX ст. большасць сем’яў малыя нуклеарныя. Главой сям’і лічыўся мужчына.
Саамы маюць багаты вусны фальклор — казкі, легенды, міфы. Існуе традыцыя эпічных распеваў пад музыку ёйк. Эпас саамаў быў упершыню запісаны і апублікаваны ў XIX стагоддзі. У другой палове XX ст. з’явілася прафесійная літаратура на саамскіх мовах. У 1987 г. у Нарвегіі быў зняты першы мастацкі поўнаметражны фільм  Ofelaš на саамскай мове.
Рэлігія
Да канца XVIII ст. сярод саамаў была распаўсюджана традыцыйная рэлігія, для якой былі характэрны шанаванне багоў і духаў прыроды, а таксама духаў наайды — пасроднікаў паміж людзьмі і багамі. Ад Скандынавіі да Паўночнага Урала сустракаюцца сейды — мегалітычныя пабудовы саамаў, што, верагодна, ствараліся як тэрытарыяльныя або родавыя месцы шанавання. У саамскім фальклоры фігуруюць міфічныя істоты, накшталт небяспечных волатаў стала і вадзянікаў цьецьеэлмай. Арганізацыю рытуалаў праводзілі шаманы.
Хрысціянізацыя саамаў пачалася толькі ў XVI ст. З аднаго боку ёй займаліся лютэранскія місіянеры, якіх падтрымлівалі дацкія і шведскія ўлады, з другога — праваслаўныя манастыры. У наш час большасць вернікаў-саамаў спавядае хрысціянства.
Саамы ў Нарвегіі
Больш за палову ўсіх саамаў свету жывуць на тэрыторыі Нарвегіі, пераважна ў правінцыях Фінмарк, Нурлан і Тромс. Яны падзяляюцца на 3 групы так званых горных або паўночных саамаў, лульскіх саамаў і паўднёвых саамаў. Апошнія дзве групы вельмі блізкія па культуры і мове да саамаў суседняй Швецыі, падтрымліваюць з імі шчыльныя стасункі, традыцыйна займаюцца аленегадоўляй.
Паселішчы продкаў саамаў на поўначы Скандынаўскага паўвострава з’явіліся шмат тысячагоддзяў таму. Яны сяліліся ўздоўж фіёрдаў, вусцяў рэк і ў гарах, дзе займаліся пераважна рыбалоўствам і паляваннем. З XVII ст. сярод саамаў распаўсюдзілася камерцыйная аленегадоўля.
Кантакты паміж продкамі сучасных нарвежцаў і саамаў мелі даўнюю гісторыю, адлюстраваны ў скандынаўскіх сагах, пісьмовых крыніцах і вуснай народнай творчасці саміх саамаў. Гістарычныя крыніцы сведчаць, што паміж нарвежцамі і саамамі адбываліся як ваенныя сутычкі, так гандлёвыя і шлюбныя зносіны. З эпохі сярэднявечча нарвежскія каланісты паступова асвойвалі саамскія тэрыторыі ўздоўж берагоў Паўночнага Ледавітага акіяна. У мінулым лічылася, што гэты працэс уключаў асіміляцыю саамаў старажытнымі нарвежцамі. Аднак сучасныя даследаванні выявілі, што генетычная спадчына нарвежцаў і саамаў Нарвегіі значна адрозніваецца. Мяркуецца, што нарвежская каланізацыя паступова ізалявала саамаў ад узбярэжжа, вымушала іх пераходзіць да качавога ладу жыцця. Нарвежскія манархі імкнуліся збіраць з саамаў даніну.
Дагаворы 1751 г. са Швецыяй і 1826 г. з Расіяй вызначылі межы Нарвегіі на поўначы і распаўсюдзілі ўладу нарвежскай дзяржавы на значную групу саамаў, да якой перыядычна далучаліся саамы-мігранты з Фінляндыі і Кольскага паўвострава. Нарвегія прызнавала правы саамаў і абавязвалася абараняць іх. Нарвежскія ўлады і лютэранская царква праводзілі палітыку асіміляцыі паўночных тубыльцаў праз хрысціянізацыю і распаўсюджвання адукацыі на нарвежскай мове. Ужо ў XIX ст. практычна знікла традыцыйная рэлігія саамаў. Але палітыка асіміляцыі не заўсёды мела поспех, паколькі існавалі групы саамаў, што захоўвалі адрозны лад жыцця і сваю тоеснасць.
З пачатку XX ст. фарміруецца нацыянальны рух саамаў Нарвегіі. Яго першы этап ахапіў 1904 - 1912 гг., калі паўночная і паўднёвая групы саамаў выступалі самастойна і адстойвалі пераважна эканамічныя правы. У гэты час з’явіліся сродкі масавай інфармацыі, разлічаныя менавіта на саамаў. У 1917 г. у Тронхейме адбыўся першы адзіны кангрэс саамскага народа, на якім таксама прысутнічалі прадстаўнікі з Швецыі. У 1919 - 1921 гг. дзейнічала Цэнтральная рада саамі. Яна высоўвала патрабаванні пашырэння палітычных правоў і ўсталявання нацыянальнай аўтаноміі. Аднак пасля 1925 г. саамскі рух згубіў актыўнасць з-за немагчымасці высоўваць палітычныя патрабаванні без падтрымкі нарвежскай большасці. Рух аднавіўся толькі ў пасляваенны перыяд. У 1948 г. была складзена адзіная літаратурная мова, якую пачалі выкладаць у школах. У 1953 г. у Карашоку быў арганізаваны агульнаскандынаўскі кангрэс саамаў. Саамскія арганізацыі набылі палітычную вагу пасля 1970 г., што звязана са зменай дзяржаўнай палітыкі Нарвегіі ў адносінах да нацыянальных меншасцяў, а таксама поспехамі ў барацьбе за зямельныя правы.
У 1989 г. у Фінмарку адбылося першае пасяджэнне саамскага парламента Нарвегіі. Ён складаецца з 39 прадстаўнікоў і аказвае значны ўплыў на палітыку ўсёй краіны. У 1992 г. пачаў дзейнічаць лютэранская царкоўная рада саамаў у складзе Царквы Нарвегіі. У 1997 г. Харальд V прызнаў, што "нарвежская дзяржава складаецца з земляў двух народаў — нарвежцаў і саамаў".
Саамы ў Расіі
Землі саамаў трапілі пад кантроль Ноўгарада ў XIII—XIV стст., Маскоўскай дзяржавы — у канцы XV ст. Саамы былі вымушаны выплочваць даніну, на іх тэрыторыях сяліліся рускія і карэлы. З XVI ст. адбывалася паступовая хрысціянізацыя саамаў Кольскага паўвострава. Значную ролю ў распаўсюджванні праваслаўя адыграў Печангскі манастыр, заснаваны ў 1533 г. Паводле граматы Івана IV ад 1556 г., манастыр атрымоўваў у карыстанне частку зямель саамаў, а тубыльцы ператвараліся ў залежных сялян. Кольскія саамы доўгі час працягвалі падтрымліваць шчыльныя стасункі са сваякамі з Нарвегіі і Фінляндыі, назіраліся перасяленні саамаў, выкліканыя эпідэміямі або наступствамі Крымскай вайны. У 1866 г. з’яўляецца першае пісьмовае падцверджанне існавання аленегадоўлі ў саамаў Лавозера. Аднак перасяленне комі ў 1887 г., што занялі пашы для камерцыйнага выпасу аленяў, выклікала незадаволенасць лавозерскіх саамаў. Складаныя адносіны паміж саамамі і нашчадкамі комі заўважны і ў нашы дні.
У 1927—1928 гг. у Мурманскай вобласці ствараліся нацыянальныя сельскія саветы саамаў, але іх насельніцтва было даволі стракатым. У 1938 г. НКУС інспірыраваў справу нумар 46197, накіраваную на рэпрэсіі супраць саамскай інтэлігенцыі. З 1980-ых гг. адбываецца паступовае адраджэнне культуры расійскіх саамаў. Мова саамаў выкладаецца ў школах. З 1990 г. працуюць сродкі масавай інфармацыі на саамскай мове. Існуе шэраг грамадскіх арганізацый, якія займаюцца падтрыманнем мясцовай культуры і сувязяў з саамамі замежжа.
Саамы ў Фінляндыі
У нашы дні на тэрыторыі Фінляндыі жыве дзве кампактныя групы саамаў — так званыя горныя саамы, блізкія па мове і культуры да саамаў Швецыі і Нарвегіі, а таксама ўсходнія або кольскія саамы. Яны адрозніваюцца па веравызнанні. Большасць вернікаў з горных саамаў спавядае пратэстантызм, кольскіх саамаў — праваслаўе. У мінулым, колькасць моўных груп саамаў была яшчэ большай. Яны не лічылі сябе адзіным народам, але ў другой палове XX пад уплывам знешніх фактараў адбыўся працэс іх інтэграцыі. Фінскія саамы насяляюць пераважна Лапландыю.
Продкі саамаў з’явіліся на тэрыторыі сучаснай Фінляндыі ў эпоху мезаліта. Яны рана ўвайшлі ў кантакт з продкамі сучасных фінаў і карэлаў. Відавочна, у мінулым мяжа рассялення саамаў была значна далей на поўдзень, чым у сучасны перыяд. Аднак з першай паловы 1 тысячагоддзя да н. э. яна пачала паступова адсоўвацца на поўнач з-за міграцыі фінамоўнага насельніцтва з Усходняй Прыбалтыкі. З канца 1 тысячагоддзя заходнія землі саамаў на паўночна-ўсходнім узбярэжжы Батнічнага заліва знаходзіліся пад уплывам скандынаўскіх вікінгаў.
У XIII ст. Фінляндыя трапіла ў склад Швецыі. Шведскія манархі разглядалі ўсіх саамаў як сваіх падданых, хаця на самой справе кантралявалі толькі частку з іх. Адносіны да саамаў заставаліся жорсткімі. Акт 1335 г., што забараняў рабства, не распаўсюджваўся на саамскае насельніцтва, паколькі яно не спавядала хрысціянства. Хрысціянізацыя фінскіх саамаў пачалася толькі ў XVI ст. і суправаджалася рэпрэсіямі і забаронамі паганскіх звычаяў. У XVII ст. саамы фактычна згублі правы на зямлю, бо не займаліся земляробствам. Гэта адкрыла магчымасць далейшай каланізацыі паўночных рэгіёнаў з боку фінаў. Саамскія сем’і аказваліся ў залежным становішчы ад гандляроў і дзяржаўных чыноўнікаў. Сітуацыя істотна не змянялася падчас уваходжання Фінляндыі ў склад Расіі ў 1809 - 1917 гг.
У незалежнай Фінляндыі саамы атрымалі роўныя грамадзянскія правы з астатнім насельніцтвам, аднак каля 70% тэрыторый, якія яны насялялі, апынуліся ў маёмасці ўрада, астатнія ў большасці належылі фінам. З-за эканамічных цяжкасцяў і беспрацоўя многія саамы пераязджалі ў гарады або на поўдзень, дзе хутка гублялі культурныя карані і родную мову. Гэты працэс набыў асабліва востры характар у пасляваенны перыяд. Толькі ў 1991 г. быў прыняты закон аб мове саамаў, які дазваляў карыстацца ёю ў мясцовым кіраванні і адукацыі. Новы закон аб саамскай мове, што дзейнічае з 1 студзеня 2004 г., гарантуе магчымасць выкарыстання саамскіх моў у судзе і органах дзяржаўных паслуг. У 1995 г. саамы атрымалі на канстытуцыйнай аснове правы карэннага народа. Згодна фінскаму заканадаўству, саамамі могуць лічыць сябе тыя, хто атаесамляе сябе з саамскім народам або размаўляе на саамскіх мовах. З 1996 г. дзейнічае афіцыйны орган — Сход саамаў Samediggi.
NGC 5533
NGC 5533 (іншыя абазначэнні — UGC 9133, MCG 6-31-89, ZWG 191.72, IRAS14140+3534, PGC 50973) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Соры (Італія)
Соры (Sori) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 4351 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 332 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 16030. Тэлефонны код — 0185.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Margherita d'Antiochia.
Гарадкі
Назву Гарадкі́ маюць:
Закіпці
Закіпці (Закіпці) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру
Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру (Silberner Bär/Beste Regie) — адна з узнагарод Берлінскага міжнароднага кінафестывалю, якая прысуджаецца найлепшаму рэжысёру за фільм, уключаны ў асноўную конкурсную праграму фестывалю. Прэмія прысуджаецца штогадова, пачынаючы з 1956 года (за выключэннем 1969—1971, 1973—1974 і 1981 гадоў).
Зарычча (Туркіўскі раён)
Зарычча (Заріччя) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ракітніца
Ракі́тніца (, Ракитница) — аграгарадок у Беларусі, у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ракітніцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада Жабінка, за 20 км ад Брэста, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка, каля аўтамабільнай дарогі Мінск — Брэст.
Гісторыя
Да 4 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Рагозненскага сельсавета, да 6 верасня 2000 года — у склад Пятровіцкага сельсавета. З 2000 года цэнтр Ракітніцкага сельсавета.
Інфраструктура
Брэсцкае абласное ўпраўленне радыё і тэлебачання. Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі.
Усмань (рака)
У́смань ,Усманка (У́смань, У́сманка) — рака ў Расіі, левы прыток ракі Варонеж. Працякае па Варонежскай і Ліпецкай абласцях. У ніжнім цячэнні называецца Усманка.
Даўжыня ракі — 151 км, плошча вадазборнага басейна — 2840 км². Бярэ пачатак і цячэ па Окска-Данской раўніне. Жыўленне пераважна снегавое. Расход вады — за 117 км ад вусця — 1,99 м³/сек. Сярэдняя шырыня ракі — 10—20 метраў, на разліве да 50 м. Замярзае ў лістападзе — пачатку снежня, раскрываецца ў канцы сакавіка — красавіку.
Зварэць
Зварэць (Зворець) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Усмань (рака)
Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння.
У басейне ракі Варонежскі запаведнік.
Бернбург
Бернбург (Bernburg) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Зальцланд. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Бернбург. Горад размешчаны па абодвух берагах ракі Заале. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 55,15 км². Афіцыйны код — 15 1 53006.
Хуткая медыцынская дапамога
Хуткая медыцынская дапамога — від медыцынскай дапамогі, якая аказваецца грамадзянам пры захворваннях, няшчасных выпадках, траўмах, атручваннях і калі яны знаходзяцца ў іншых станах, якія патрабуюць тэрміновага медыцынскага ўмяшання.
Кантакты
У розных краінах нумар тэлефона, па якім можна было б выклікаць хуткую дапамогу, розны.
Званок бясплатны. Магчымасць дазвону да службы «хуткай дапамогі», згодна з дзеючым у большасці краін свету заканадаўствам аб сувязі, павінна быць забяспечана аператарам сувязі абаненту па-за ўсякай залежнасці ад стану асабовага рахунку абаненцкага нумара. Званок з мабільнага тэлефона на нумары адзінай службы выратавання можна ажыццявіць і без sim-карты.
Усе званкі ў буйных гарадах паступаюць у адзіную дыспетчарскую цэнтральную гарадскую станцыі хуткай дапамогі, адтуль яны размяркоўваюцца па раённых падстанцыях.
Ленінскі сельсавет (Горацкі раён)
Ле́нінскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Леніна.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Горацкага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Горацкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Варашылаўскага сельсавета. 7 верасня 2000 года ў склад новаўтворанага Ходараўскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Андзекалава, Блажкі, Гарадзец, Канюхі, Логавіна, Лукі, Сафонава, Стараселле і Сцяфанава). 13 чэрвеня 2002 года да сельсавета далучана частка скасаванага Горацкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Андрухі, Воўкаўшчына, Зайцава, Макараўка, Чашнікі і Шалаханаўка), а ў склад сельсавета з Ходараўскага сельсавета вернуты 4 населеныя пункты (Андзекалава, Блажкі, Канюхі і Лукі). 20 лістапада 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Ходараўскага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Гарадзец, Логавіна, Палішына, Сафонава, Стараселле, Сцяфанава і Ходараўка), а ў склад Паршынскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Андрухі, Воўкаўшчына, Зайцава, Макараўка, Чашнікі і Шалаханаўка).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1880 чалавек, з іх 94,0 % — беларусы, 4,5 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Гарадоцкі сельсавет
Назву Гарадо́цкі сельсавет маюць:
Жалезная зорка
Жалезная зорка — гіпатэтычны тып зоркі, якая можа ўзнікнуць ў Сусвеце за час каля 101500 гадоў (несувымерна больш, чым сучасны ўзрост Сусвету - каля 1,4·1010 гадоў). Мяркуецца, што падобная зорка можа сфармавацца за кошт халоднага нуклеасінтэзу, які ідзе шляхам квантавага тунэлявання, у выніку якога лёгкія ядры ператвараюцца ў ядро найбольш стабільнага з усіх ядраў ізатопа жалеза 56Fe. Элементы, больш цяжкія, чым жалеза, таксама ператвараюцца ў апошні шляхам радыеактыўнага распаду з выпраменьваннем альфа-часціц. Утварэнне такіх зорак магчыма толькі ў выпадку, калі пратон не распадаецца.
Дэсерт
Дэсерт (ад dessert з desservir — ачышчаць стол) — страва, якая падаецца пасля асноўнай і сама не з'яўляецца асноўнай, у канцы трапезы.
Дэсерт звычайна салодкі (напр., пірожнае або марожанае), але бывае і несалодкім з садавіны і/або арэхаў без цукру/мёду. У Кітаі сустракаюцца цукеркі з перцам і імбірам замест цукру, карэнныя амерыканцы да прыходу еўрапейцаў рабілі шакалад з перцам і спецыямі замест цукру. Дэсертам могуць быць піражкі, ікра, класічным французскім дэсертам лічыцца сыр. Не ўсе салодкія стравы з'яўляюцца дэсертамі, так у кітайскай кухні ёсць салодкія мясныя стравы (напр. свініна з ананасамі).
Такім чынам, дэсертам з'яўляецца выпечка: торты, печыва, вафлі, кексы, пірагі; розныя гатункі цукерак, пасціла, стравы з узбітых вяршкоў; салодкія фруктова-ягадныя сумесі (так званыя фруктовыя салаты); сокі, содавыя воды, узвары, кісялі; салодкія малочныя, шакаладныя і фруктова-ягадныя мусы, крэмы (напр. панакота), жэле; марозіва і вырабы з яго; чай, какава, кава, кава з марозівам (cafe' glace'); адмысловыя дэсертныя віны — т.б. усё тое, што можа падавацца на «трэцяе».
Паводле тэмпературы падачы дэсерты падзяляюцца на гарачыя і халодныя. Дэсерты падаюцца звычайна ў адмысловых дэсертных талерках. Дэсерты звычайна ядуць дэсертнай лыжкай — прамежкавай па памеры паміж супавай лыжкай і чайнай. Дэсертны стол таксама сервіруецца дэсертным нажом і дэсертным відэльцам.
Псуеўскі сельсавет
Псу́еўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Псуя.
Мерзебург
Мерзебург (Merseburg, Mjezybor, Międzybórz, Meziboř) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Заале. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Мерзебург. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2006). Займае плошчу 36,08 км². Афіцыйны код — 15 2 61036.
Псуеўскі сельсавет
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Востраўскага і Вуглоўскага сельсаветаў. 24 красавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Прошкаўскага сельсавета, таксама ў склад сельсавета з Зябкаўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Асінаўка, Гарані, Гразі, Дзіўнікі, Завулак Літоўскі, Завулак Рускі, Скрабатуны, Сшо, Церасполле, Хралы і Янова). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 3 ліпеня 1970 года ў склад сельсавета з Зябкаўскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Бабуліна, Васькавічы, Запалле, Ляпейкі, Чашкі і хутары Баяры, Бондары, Гаравыя, Гваздова, Каменкі, Карчомнае, Лаза, Паўлаўшчына, Целяшы), наўзамен у склад Зябкаўскага сельсавета перададзены 20 населеных пунктаў (вёскі Баравое, Барыскавічы, Гарохаўе, Дворыца, Крывічы, Прошкава, Прудаўё, Юркава і хутары Азёркі, Вусце, Выгары, Дварэц, Купелі, Малы Бор, Падавуты, Старына, Старыца, Хвашчова, Цагельня і Шабаны). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 37 населеных пунктаў. 27 верасня 2007 года скасавана вёска Васькавічы.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1027 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 3,6 % — рускія, 1,5 % — палякі.
Жоўты карлік
Жоўты карлік — тып невялікіх зорак галоўнай паслядоўнасці, якія маюць масу ад 0,8 да 1,2 масы Сонца і тэмпературу паверхні 5000-6000 K. Па выніках фотаметрыі яны маюць жоўты колер, хоць суб'ектыўна іх колер ўспрымаецца чалавекам як найбольш чысты белы (больш гарачыя зоркі будуць успрымацца чалавекам як блакітнаватыя або блакітныя). Асноўнай крыніцай іх энергіі з'яўляецца тэрмаядзерны сінтэз гелію з вадародам. Самым вядомым жоўтым карлікам з'яўляецца Сонца. Іншыя вядомыя зоркі: Эпсілон Эрыдана, Альфа Цэнтаўра А, Альфа Паўночнай Кароны В, Тау Кіта. Тэмпература паверхні жоўтых карлікаў складае 5000-6000 K, іх спектральныя класы G0V-G9V. Характарыстыка спектру: лініі H і K кальцыю інтэнсіўныя; лінія 4226 Ǻ і лінія жалеза даволі інтэнсіўныя; шматлікія лініі металаў; лініі вадароду слабеюць да класа K; інтэнсіўная паласа G. Час жыцця жоўтага карліка складае ў сярэднім 10 мільярдаў гадоў. Пасля таго, як згарае ўвесь запас вадароду, зорка ў шмат разоў павялічваецца ў памеры і ператвараецца ў чырвоны гігант. Прыкладам такога тыпу зорак можа служыць Альдэбаран. Чырвоны гігант выкідвае вонкавыя пласты газу, утвараючы тым самым планетарныя туманнасці, а ядро калапсуе ў маленькі, шчыльны белы карлік.
Кардынал-протапрэсвітар
Кардынал-протапрэсвітар (protopresbitero, ці радзей protoprete, primoprete) — у Калегіі кардыналаў — глава сану кардыналаў-святароў (часам іх называюць кардыналы-прэсвітары), першы кардынал-святар у парадку чарговасці. Як і ў выпадку з кардыналам-протадыяканам, з’яўляецца старэйшым па часе ўзвядзення ў сан кардыналам-святаром, але ў мінулым існавала некалькі выключэнняў з гэтага правіла. З XVII стагоддзя да канца XIX стагоддзя кардыналам-протапрэсвітарам звычайна з’яўляўся кардынал з тытулярнай царквой Сан-Ларэнца-ін-Лучына.
Кардынал-протапрэсвітар, мае пэўныя цырыманіяльныя функцыі, асабліва на канклаве, але, з улікам таго, што ўзрост кардынала-протапрэсвітара, як правіла, перавышае 80 гадоў, і ён не можа ўдзельнічаць у канклаве, гэтыя цырыманіяльныя абавязкі адышлі ў мінулае. З канца XVI стагоддзя да канца XIX стагоддзя, кардынал-протапрэсвітар, звычайна выбіраў для сябе тытулярную царкву Сан-Ларэнца-ін-Лучына.
Кардынал-протапрэсвітар мае гонар прамаўляць афіцыйную малітву для новага Папы на папскай інтранізацыі, пасля таго як кардынал-протадыякан надзявае на новага Папу палій і, перад тым як дэкан Калегіі кардыналаў надзявае на Папу пярсцёнак рыбака: так адбылося на інтранізацыі Папы Рымскага Бенедыкта XVI. Гэтага не адбылося на інтранізацыі Папы Францыска з прычыны адсутнасці кардынала-протапрэсвітара.
На гэты момант (з 14 снежня 2016 года) пасаду кардынала-протапрэсвітара Калегіі кардыналаў займае тайландскі кардынал Міхаіл Мічаі Кітбунчу, які ўзышоў на гэту пасаду пасля смерці бразільскага кардынала Паўлу Эварысту Арнса. Кардынал Кітбунчу быў узведзены ў сан Папам Янам Паўлам II, на кансісторыі ад 2 лютага 1983 года.
Зубрыця
Зубрыця (Зубри́ця) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бірск
Бірск (Бирск) — горад (з 1781) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бірскага раёна Башкартастана. Насельніцтва 41,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1663 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Белая (басейн Камы), за 102 км ад Уфы.
Бадэнская народная партыя
Бадэнская народная партыя, БНП (Badische Volkspartei, BVP) — рэгіянальная палітычная партыя ў нямецкай зямлі Бадэн-Вюртэмберг, заснаваная 5 чэрвеня 1959 года ў Карлсруэ. Яе першараднай мэтай з’яўляўся роспуск зямлі Бадэн-Вюртэмберг, якая існуе з 1952 года, каб тым самым дамагчыся аднаўлення Бадэна, як асобнай адміністрацыйнай адзінкі Германіі.
Падчас выбараў у сакавіку 1960 года БНП аб'ядналася з Нямецкай партыяй (ДП). Афіцыйна кааліцыя называлася як ДП/БНП. У выбарчым бюлетэні яна была паказаная як ДП. Кааліцыя дамаглася найлепшага выніку з 4,3 % у адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. У верасні таго ж года БНП спыніла супрацоўніцтва з ДП. Пасля правядзення рэферэндуму ў 1970 года, на якім грамадзяне прагаласавалі за працяг існавання Бадэн-Вюртэмберга, партыя самараспусцілася.
Пазарджыкская вобласць
Пазарджыкская вобласць — вобласць, з'яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў РА. Вобласць займае плошчу 4459 км². Адміністрацыйны цэнтр Пазарджык
Насельніцтва
У вобласці пражывае 312 254 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 261 260, туркі 20 448, 23 970 цыгане, і 5 045 жыхароў іншых нацыянальнасцей.
Абшчыны
У складзе вобласці налічваецца 11 абшчыны:
Юліяна Юр’еўна Каравулава
Юліяна Юр'еўна Каравулава (нар., ) — расійская эстрадная спявачка, былая салістка гурта 5sta Family, фіналістка «Фабрыкі зорак-5».
Дзяцінства
У 2003 годзе заняла другое месца на конкурсе «Асоба года», арганізаваным падлеткавым часопісам «Yes!». Пасля гэтага яна стала адной з салістак музычнай групы «Yes».
Фабрыка зорак
У 2004 годзе стала ўдзельніцай тэлепраекта Першага канала «Фабрыка зорак-5» пад кіраўніцтвам Алы Пугачовай, у якім дайшла да фіналу.
Падчас праекта выканала песню ў дуэце з Русланам Масюковым «Няма цябе», якая пазней перайшла да Алене Цярлеевай. Таксама была запісаная сольная кампазіцыя «Дождж». Да канца праекту Юліяна ўвайшла ў склад новай групы Максіма Фадзеева «Нэцке», у складзе якой запісала песні «Я джокер кіну на стол» і «Я трапіла ў сеткі»
Пасля «Фабрыкі зорак» каля паўгода вучылася ў Лондане. Некаторы час працавала рэдактарам часопіса «Yes!».
5sta Family
У 2011 годзе, пасля сыходу Лои, Юліяна стала салісткай гурта «5sta Family». За 4 гады знаходжання ў ёй група запісала некалькі хітоў і атрымала шэраг прэстыжных намінацый і прэмій, у ліку якіх «Залаты Грамафон 2013» за песню «мы Разам».
У 2014 годзе Юліяна Каравулава скончыла прадзюсерскі факультэт Расійскай акадэміі музыкі імя Гнесіных. Раней яна скончыла факультэт эстрадна-джазавага вакалу акадэміі Гнесіных.
20 верасня 2015 года Юліяна Каравулава абвясціла аб сыходзе з групы.
Сольная кар'ера
У траўні 2015 года, будучы ў складзе 5sta Family, Юліяна прэзентаваў свой дэбютны кліп на песню «Ты не такі». Аўтарам музыкі і слоў песні стала вядомая r'n'b-выканаўца Б'янка. Здымкі кліпа праходзілі ў Рыме. Песня стала хітом, а кліп па стане на лістапад 2016 года мае звыш 20 000 000 праглядаў на відэахостынгу Youtube.
Дэбютны сольны альбом «Пачуццё Ю» быў выпушчаны 30 верасня 2016 года. Яго прэзентацыя і першы сольны канцэрт Юльяны Каравулавай адбыліся 1 лістапада ў маскоўскім клубе RED.
Асабістая жыццё
Складаецца ў блізкіх адносінах з саўнд-прадзюсарам Андрэем Чорным, з якім пазнаёмілася на «Фабрыцы зорак». 23 снежня 2016 года Андрэй зрабіў Юлианне прапанову, калі спявачка выступала на лядовым катку ВДНГ са сваёй песняй «Внеорбитные» падчас здымак навагодняй перадачы «Блакітны агеньчык».
Onychocola canadensis
Onychocola canadensis ― адзін з відаў цвільных грыбоў, міцэліальны недэрматаоцымет. Належыць да сямейства.
Марфалогія
Адзін з узбуджальнікаў цвільных мікозаў. Не з’яўляецца самастойным патагенам. Магчымая клінічная форма: дыстальны. Па сістэме Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, адносіцца да IV групы ўмоўна-cnhfybwпатагенных арганізмаў. Паразітуе на кератынізаванных тканінах чалавека і жывёл (валасяным покрыве, пазногцях, скуры, рогах, капытах і г.д.) і выклікае захворванне скуры. Сустракаецца ў асноўным у раёнах з умераным кліматам (у Канадзе, Новай Зеландыі, Францыі). Апісаны ў 1990 годзе канадскім біёлагам Лінне Сіглер.
Даследванні
Звычайна мае жаўтлява-белы або бледна-шэры колер, расце павольна. У паветраным міцэліі утвараеца артраспора, і форма клетак ператвараецца з цыліндрычнай ў эліпсоідную. Артраспоры звычайна аднаклетачныя або двухклетачныя, у памеры 4-17 мм у даўжыню, ўтвараюць доўгія ланцугі. Даследаванні дазваляюць выказаць здагадку яго ўзнікненне з глебы, так як інфікаваныя пацыенты ў асноўным людзі, якія працуюць на зямлі ці жівуць там. Onychocola canadensis дыягнаставана на падставе знаходжанне сумяшчальных нітак на прамой мікраскапіі пазногця і паслядоўнай культуры ад паўторных узораў. Вынікі: у 10 пацыентаў было ўстаноўлена, што хвароба выяўлена дыстальным бакавым падногцевым оніхамікозам (6 хворых), белым павярхоўным оніхамікозам (1 пацыент), а таксама нязначнай прымешкай ў пазногцях трох хворых. У рэдкіх выпадках Onychocola canadensis выклікае павярхоўны дэрматомікоз на далонях і падэшвах. Onychocola canadensis часцей выяўляецца ў пажылых жанчын. Традыцыйнае лячэнне: 20 % рэзарцінавую мазь на аснове ланаліну бязводнага накладвалі на хворую ногцявую пласцінку на 72 гадзіны.
Stizus perrisi
Stizus perrisi — від вос з падсямейства.
Апісанне
Даўжыня цела самак 14-20 мм. Цела з белаватым малюнкам. Тэргіты брушка з перарванымі жоўтымі перавязямі. Вусікі самак 12-членікавыя (у самцоў складаюцца з 13 сегментаў). Унутраныя краі вачэй субпаралельныя (без выемкі). Брушка сядзячае (першы стэрніт брушка цалкам знаходзіцца пад тэргітам). У пярэднім крыле тры кубітальныя ячэйкі. Гняздуюцца ў зямлі.
Арэал
Арменія, Беларусь, Венгрыя,  Германія, Іспанія, Казахстан, Карэя, Кітай,  Кыргызстан, Літва, Польшча, Расія (Ніжагародская, Варонежская вобласць, Саратаўская, Растоўская і Арэнбургская вобласці, Алтай, Забайкальскі і Прыморскі краі), Румынія,  Сербія, Славакія, Турцыя, Узбекістан, Украіна, Францыя, Харватыя, Чэхія,  Японія (Хонсю).
Акаба (заліў)
Мае выцягнутую форму: даўжыня 175 (180 ) км і шырыня да 29 км. Глыбіня да 1828 м. Геаграфічна з’яўляецца часткай разлома Вялікай рыфтавай даліны. Заліў злучаны з Чырвоным морам пралівам Тыран, у якім размешчаны шэраг невялікіх астравоў.
Заходні бераг заліва (Сінайскі паўвостраў) належыць Егіпту, усходні Саудаўскай Аравіі. У паўночным ускрайку заліва размешчаны ізраільскі порт Эйлат (у Ізраілі таму распаўсюджана назва Эйлацкі заліў, מפרץ אילת) і іарданскі порт Акаба, імя якога носіць заліў. Для Іарданіі гэта адзіны выхад да мора. У апошнія гады раён Акаба-Эйлат набыў значэнне курортнай зоны. Да яе прылягае курорт Таба на егіпецкай тэрыторыі. Турыстаў прыцягвае празрыстая марская вада і багаты падводны жывёльны свет заліва.