cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лесапаласа
Лясныя палосы, або лесаахоўныя палосы — ахоўныя лясныя насаджэнні ў выглядзе шэрагаў дрэў і хмызнякоў, якія ствараюцца пасярод ворных земляў, на пашах, у садах, уздоўж арашальных і суднаходных каналаў, чыгунак і аўтамабільных дарог, па беражках яроў, на схілах і да т. п.
Лясныя палосы ствараюцца для пераадолення шкоднага ўплыву сухавеяў на ўраджай, паляпшэння воднага рэжыму глебы шляхам затрымання снегу і памяншэння выпарэння, для прадухілення эрозіі глеб і росту яроў, а таксама для аховы жалезных і аўтамабільных дарог ад снежных і пясчаных намецяў.
Лясныя палосы з'яўляюцца часткай ахоўных лесанасаджэнняў, якія выкарыстоўваюць у стэпавых, лесастэпавых і паўпустынных раёнах у прыведзеных вышэй мэтах, а таксама для замацавання пяскоў.
У месцах выкарыстання лясных палос паляпшаецца стан глебы, павялічваецца насычанасць яе кіслародам, павялічваецца колькасць перагною, становіцца больш разнастайнай флора (ствараюцца месцы для лепшага развіцця рэдкіх відаў раслін). Лясныя палосы прыцягваюць птушак (у дрэвах можна схавацца, пабудаваць гнёзды, знайсці шмат насякомых) і дзікіх жывёл (ствараюць магчымасць для іх перамяшчэння ці сезоннай міграцыі).
Вуліца 50 год ВЛКСМ (Бабруйск)
Вуліца 50 год ВЛКСМ (улица 50 лет ВЛКСМ) — вуліца ў Бабруйску, размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада, у жылым раёне, які называецца «Даманскі».
Забудова
На вуліцы размешчана шмат крам, гандлёвых цэнтраў, гарадская паліклініка № 6. Паміж вуліцамі Ульянаўскай і Ракасоўскага адразу за Палацам мастацтваў раскінуўся Маладзёжны парк з фантанам.
Атчаянны
Атча́янны (, Отчаянный) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
На ўсходзе мяжуе з лесам.
Размяшчэнне
У 5 км ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).
Гідраграфія
На поўдні меліярацыйныя каналы.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель.
Забудаваны драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. Напачатку 1930-х гадоў жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).
Нё-ле-Мін
Нё-ле-Мін (Nœux-les-Mines) — камуна ў Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Па-дэ-Кале, акруга Бецюн, кантон Нё-ле-Мін. Горад размешчаны за 6 км на поўдзень ад Бецюна і за 14 км на паўночны захад ад Ланса, за 2 км ад аўтамагістралі А26 «Англія». На паўночным усходзе камуны знаходзіцца чыгуначная станцыя Нё-ле-Мін лініі Арас — Дзюнкерк.
Лебедзь малы
Апісанне
Белы, жоўтая дзюба з чорным канцом. Малы лебедзь вельмі падобны да клікуна, але меншы ростам: даўжыня цела 115—127 см і 170—195 см размах крылаў. Важыць малы лебедзь каля 5—6 кг. Самка крыху меншая за самца.
Голас малога лебедзя таксама падобны да голаса клікуна, толькі цішэй і ніжэй. Акрамя гэтага ў малога лебедзя дзюба мае больш чорнага колеру, тады як у клікуна наадварот, чорны колер прысутнічае толькі на кончыку дзюбы.
Пашырэнне
Насяляе азёры, а таксама разлівы рэк у травяністай або балоцістай тундры; зімоўкі ў вусцях рэк, прыбярэжных азёрах, а таксама марскіх затоках.
Арэал на поўначы Палеарктыкі ад паўвострава Канін да вусця Калымы і вострава Аджон і Чукоткі. Пералётны від. Месца зімовак: паўночны захад Еўропы (галоўным чынам Галандыя, Брытанскія астравы і Ірландыя), лакальна Паўднёвая Еўропа, узбярэжжа Каспійскага мора, Паўднёвая, Цэнтральная і Усходняя Азія. На тэрыторыі Беларусі вельмі рэдкі, залётны ў час міграцый від.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ладзіць на купіне або сухім грунце, у месцы з добрым аглядам. Яно ў выглядзе кола, галоўным чынам з моху; верхняя частка з сухіх водных раслін, у высцілцы, акрамя таго, пух або пер’е.
Яйкі (2—5) пераважна падоўжаныя або набліжаныя да эліптычных, белаватыя (пад час наседжвання з’яўляюцца жоўта-карычневыя плямы).
Вектарная графіка
Агляд
Усе сучасныя дысплэі адлюстроўваюць вектарныя выявы ў растравым фармаце. Растравыя выявы, якія ўтрымліваюць значэнне для кожнага піксэля на экране, захоўваюцца ў памяці, і ўвесь экран абнаўляецца 30 і болей разоў за секунду. Цяпер тэрмін «вектарная графіка» выкарыстоўваецца пераважна ў кантэксце двухмернай камп’ютарнай графікі, якая з’яўляецца адным з спосабаў адлюстравання выявы на растравым дысплэі. Іншыя спосабы ўключаюць тэкст, мультымедыя і трохмернае адлюстраванне.
Асаблівасці
[[Выява:Bitmap VS SVG.svg|thumb|200px|right|Прыклад, які паказвае розніцу паміж вектарнай і растравай графікай пры павелічэнні.
a: зыходны вектарны малюнак;
b: ілюстрацыя, павялічаная ў 8 раз як вектарны малюнак;
c: ілюстрацыя, павялічаная ў 8 раз як растравы малюнак.
Перавагі такога спосаба рысавання над растравай графікай:
Тыповыя прымітыўныя аб’екты
Растравую выяву таксама можна лічыць прымітыўным аб’ектам. Канцэптуальна яна з’яўляецца прамавугольнікам.
NGC 3352
NGC 3352 (іншыя абазначэнні — UGC 5851, MCG 4-25-48, ZWG 124.61, PGC 32025) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Іосіфавіч Скрыган
Аляксандр Іосіфавіч Скрыга́н ( —  — вучоны, хімік, доктар хімічных навук (1966), прафесар (1968).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Труханавічы (зараз у Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1928 годзе скончыў Беларускую акадэмію сельскай і лясной гаспадаркі, у 1931 годзе — Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію. З 1932 года працаваў у Інстытуце хіміі Акадэміі навук БССР, у 1959—1979 гадах — у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі. У 1944—1976 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыі, у 1951—1952 і 1967—1970 гадах — намесніка дырэктара інстытута.
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаваных прац:
Гі Пармелен
Гі Пармелен (Guy Parmelin; ) — швейцарскі палітык, прадстаўнік Швейцарскай народнай партыі. Член Федэральнага савета, віцэ-прэзідэнт Швейцарыі ў 2020, прэзідэнт у 2021.
Дзітэр Асмус
Дзітэр Асмус (нар., ) — сучасны нямецкі жывапісец і графік новага рэалізму.
Жыццё і праца
Дзітэр Асмус нарадзіўся ў Гамбургу ў 1939 годзе. Падчас вайны часова жыў у Гюндэльсбю на поўначы Шлезвіг-Гальштэйн. Пасля заканчэння сярэдняй школы з 1960 па 1967 год вучыўся ў Гамбургскім універсітэце прыгожых мастацтваў. У адрозненне ад абстрактнага жывапісу, які панаваў у гэты час, яго цікавіў рэпрэзентатыўны жывапіс. Разам з Петэрам Нагелем, Дзітмарам Ульрыхам і Нікаласам Шцёртэнбекерам ён распрацаваў фармальныя асновы новага рэалізму на працягу чатырох гадоў. Калі ў 1964/65 годзе з’явіліся першыя рэалістычныя карціны, якія павінны былі быць прадстаўлены публіцы, мастакі заснавалі групу ZEBRA.
Сядзіба Альфрэда Ромера
Сядзіба Альфрэда Ромера — драўляны сядзібны дом мастака і этнографа Альфрэда Ромера ў в. Каралінова Пастаўскага раёна. Будынку прысвоены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці.
Гісторыя
Аднапавярховы сядзібны дом быў пабудаваны ў 1864 годзе, яго плошча — 536 квадратных метраў.
Пасля нацыяналізацыі маёмасці ў 1939 годзе ў сядзібе размяшчаўся часовы прытулак для жыхароў спаленай вёскі, бальніца, школа.
З 2005 года будынкам не карысталіся, ён прыйшоў у аварыйны стан. З 2020 года аб’ект спрабавалі прадаць чатыры разы, кожны раз зніжаючы кошт. 23 чэрвеня 2022 года на аўкцыёне ён пайшоў паніжэннем першапачатковага кошту на 80 % і быў праданы. Новы ўладальнік мае намер аднавіць сядзібу і выкарыстоўваць яе для патрэб аграэкатурызму.
Герберт Баер
Герберт Баер (, Хаг-ам-Хаўсрук —, Мантэсіта) — аўстрыйскі графічны дызайнер, мастак, фатограф, скульптар. З’яўляўся вядомым прадстаўніком мастацкага руху Баўхаўс.
Біяграфія
Герберт Баер нарадзіўся 5 красавіка 1900 года ў невялікай вёсцы каля Зальцбурга ў паўночнай частцы Аўстрыі. У 19 гадоў ён стаў вучнем мастака Георга Шмітхамера, у майстэрні якога займаўся стварэннем постараў і рэкламных плакатаў. Ва ўзросце 21 года Баер адправіўся ў Германію, дзе папрацаваў некаторы час у майстэрні венскага архітэктара Эмануэля Маргольда, неўзабаве далучыўся да мастацкага руху Баўхаўс.
У 1925 годзе Герберт прыняў на сябе кіраўніцтва друкавана-рэкламным цэхам школы Баухаўс у Дэсаў, тамсама ён адказваў за дызайн друкаваных выданняў.
З 1928 года Баер займаў пасаду арт-дырэктара нямецкага выдання часопіса «Vogue». У 1938 г. пераехаў у Амерыку, дзе на працягу наступных гадоў працаваў у сферы дызайну.
На працягу ўсяго творчага шляху Герберт Баер арганізаваў больш за 150 персанальных выставак, а яго працы прыцягвалі сур’ёзную ўвагу — працам Баера прысвячаліся артыкулы і кнігі. У наш час творчасць Баера знаходзіцца больш за ў 40 музеях Еўропы і Амерыкі, а таксама ў шматлікіх прыватных калекцыях. У фотаскульптуры «Метамарфоза» Баер спасылаўся на сваю вядомую вокладку часопіса школы Баухаўс ад 1928 года, у чарговы раз выкарыстоўваючы геаметрычныя целы, такія як кубы, сферы і конусы.
Асмус
А́смус — прозвішча.
Важагодскі раён
Важагодскі раён (Вожегодский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Вожага, які размешчаны за 170 км ад Волагды.
Гісторыя
Важагодскі раён быў утвораны 15 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 14 826 чалавек. Непасрэдна ў Вожазе месцяцца 41,52 % насельніцтва раёна.
Міграцыя жывёл
Міграцыя жывёл (ад лац. migrans) — рэгулярнае перамяшчэнне папуляцыі жывёл, падчас якога асобіны з адной вобласці пражывання перамяшчаюцца ў іншую, але затым вяртаюцца назад. Міграцыі найбольш распаўсюджаны ў птушак (пералёты птушак) і рыб (напрыклад, міграцыі ціхаакіянскага ласося). У звяроў міграцыі вывучаны менш, з прычыны таго, што яны вядуць больш скрытны лад жыцця. Прыклады міграцый у жывёл — міграцыя паўночных аленяў з тундры ў лесатундру з надыходам зімы, яна выклікана недахопам і цяжкасцямі здабычы корму ў занесенай снегам тундры. Міграцыі жывёл маюць ярка выяўлены прыстасавальніцкі (адаптыўны) характар і ўзніклі падчас эвалюцыі ў самых розных відаў.
Тыпы міграцый
Міграцыі можна падзяліць на актыўныя (жывёлы перамяшчаюцца самі) і пасіўныя (жывёлы перамяшчаюцца на льдах ці нясуцца вадой). Актыўныя міграцыі можна падзяліць па часавых інтэрвалах, у якія яны адбываюцца:
Прыклады міграцый
Як прыклады можна прывесці сезонныя перамяшчэнні мікраскапічных жывёл з глыбіннай часткі азёр на мелкаводдзі, звязаныя са зменамі тэмпературы вады, і міграцыю кітоў, якія восенню плывуць з прыпалярных раёнаў у субтропікі, дзе з'яўляюцца на свет іх дзіцяняты, а ў канцы вясны вяртаюцца назад у халодныя воды.
Тлумачэнне міграцый
Перамяшчэнне жывёл, выклікана неабходнасцю змянення ўмоў жыцця ці звязана з праходжаннем цыклу развіцця.
Джамбалонья
Джамбалонья, Джавані да Балонья (Giambologna, Giovanni da Bologna), сапраўднае імя Жан дэ Булонь (Jean de Boulogne) (1529, Дуэ, цяпер Францыя — 13 жніўня 1608, Фларэнцыя) — фларэнційскі скульптар-маньерыст і прадстаўнік ранняга барока.
Біяграфія
Джамбалонья быў родам з Габсбургскай Фландрыі. Вучыўся жывапісу ў Антверпене, потым пераехаў у Італію і вывучаў у Рыме антычную скульптуру.
Першы буйны ганарар Джамбалонья атрымаў ад рымскага папы Пія IV за гіганцкую бронзавую статую Нептуна для фантана Нептуна ў Балонні. Джамбалонья стварыў шматлікія скульптуры з мармуру і бронзы, у тым ліку для ўпрыгожвання фантанаў, для італьянскай шляхты і асабліва для Медычы. Вялікую частку свайго жыцця правёў у Фларэнцыі, куды пераехаў ў 1553 г.
Джамбалонья пахаваны ў капліцы, створанай па яго ўласным праекце ў царкве Сантысіма.
NGC 3353
NGC 3353 (іншыя абазначэнні — UGC 5860, IRAS10422+5613, MCG 9-18-22, ZWG 267.9, MK 35, HARO 3, PGC 32103) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юрый Канстанцінавіч Малевіч
Юрый Канстанцінавіч Малевіч (нар. 1953) — беларускі вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1996 г.), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Цалінаградскі дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1976 годзе. Клінічная ардынатура 1976—1978 годзе ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце акушэрства і гінекалогіі МЗ СССР, там жа з 1978 па 1980 вучоба ў аспірантуры.
У 1979 датэрмінова абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Функцыя знешняга дыхання падчас цяжарнасці».
Загадваў кафедрай акушэрства і гінекалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта ў 1997—2003 гг.; галоўны рэдактар рэцэнзаванага ​​часопіса «Медыцынская панарама».
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя напрамкі ў працы — паталогія цяжарнасці і родаў, аператыўнае акушэрства, гінекалагічная эндакрыналогія. Навуковыя працы па дыягностыцы і лячэнні генітальнай герпетычнай інфекцыі.
Хізы
Хізы́ (Chizy, , Хизы) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Свяцілавіцкага сельсавета. Ліквідавана ў 2011 годзе.
Хізы ў розны час сваёй гісторыі былі ваколіцай, вёскай, сяльцом, сялом і потым вёскай у Свяцілавіцкам сельсавеце Веткаўскага раёна (раней — Хізаўскага сельсавета Свяцілавіцкага раёна) Гомельскай вобласці Беларусі.
Этымалогія назвы «Хізы» верагодна ад «хаціны» — сціплае жыллё (у гаворцы яго насельнікаў). У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (81 сям'я) пераселены ў 1992 годзе ў чыстыя месцы.
Размешчана у 31 км на паўночны ўсход ад Веткі, 56 км ад Гомеля. Гідраграфія — у паселішчы Хізы цячэ рака Беседзь, прытока ракі Сож.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (10 насыпаў — 1,2 км на захад ад вёскі, ва ўрочышчы Дзедное). Хізы ставіцца да Палесся. У часы Кіеўскай Русі — гэта землі племя радзімічаў. У перыяд панавання Рэчы Паспалітай была ў валоданні вядомай «сожскай шляхты» (ад ракі Сож) фармавалася нараўне з «друцкай шляхтай» (ад ракі Друць) спрадвеку з этнічных беларусаў. Па Інвентары Чачэрскага староства вядомая з 1726 года як ваколіца Хізы Чачэрскага староства Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага правінцыі Рэчы Паспалітай. У 1726 г. ваколіца Хізы налічвала 13 дымоў баяраў чачэрскіх, якія былі на «службе першай» (у рэестры баяраў чачэрскіх Хізы былі трэцімі сярод іншых). І штогод Хізы плацілі падатак: 200 злотых «гібернага» падатку (ад баяраў, шляхцічаў) адрознівалася ад «цяглавага падушнага» падатку (з сялян). Гаспадарамі гэтых 13 дамоў (dym) «служылых людзей» у 1726 г. вёскі Хізы былі (з польскага тэксту захавана транскрыпцыя): Мірон Лапіцкі, Міхей Шілонек, Грішко Шілонек, Косцюк Атрохов, Карп Атрохов, Васіль Ловчок, Семен Янков, Міхал Мішчонек, Марко Мешчонек, Кузьма Драгуньонек, Левон Драгуньонек, Самус Крапшахо, Арасім Седровач.
За 1730 г. i 1765 г. (парафія ў 1765 г. - Гомельская) уладальнікамі Хізы былі шляхцічы Рэчыцкага павета Лапіцкія: Сымон, Андрэй, Пракоп, Салівон, Міхаіл, Ермалай, Якуб, Ян, Раман.
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) ваколіца Хізы — у складзе Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі. Згодна з Эканамічнымі заўвагамі Генеральнага межавання 1783 года Хізы яўляліся шляхецкай ваколіцай «агульнага валодання» прозвішчаў: Лапіцкі, Крупскі, Бекарэвіч, Кунцэвіч, Аўсеевіч, Маліноўскі, Шалюта. З 1785 года — яе часткай валодаў памешчык Дамінік Маліноўскі. Мешчанін Лапіцкі валодаў ў 1831 годзе 108 дзесяцінамі зямлі. У створаным ад ваколіцы Хізы паселішчы Хізаў памешчык Чарапанаў ў 1876 годзе валодаў 423 дзесяцінамі зямлі, вадзяным млыном і сукнавальняй. Жыхары ваколіцы Хізы вызнавалі хрысціянскую веру ў грэка-каталіцкай канфесіі (уніяты), наведвалі храм у суседняй шляхецкай ваколіцы Грамыкі і Жалезнікі (і інш.), якія былі прымусова пераведзены пасля польскага паўстання (1794 г., 1830 г., 1863 г.) ў Праваслаўную канфесію. Не выпадкова у 1835 годзе пабудавана драўляная праваслаўная царква і ў Хізах. Згодна з рэвізскімі казкамі 27 снежня 1864 года жыхары ваколіцы Хізы Крупскія ўтварылі побач ваколіцу Гарысты (Гарусты) і Малкаў. Паводле перапісу 1897 года ў Хізах змяшчалася школа граматы. З 1900 года гэта вёска і ваколіца ў Рэчкаўскай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. На момант 1910 года агульнае валоданне жыхарамі Хізы складала 2753 дзесяціны зямлі. Жыхары прыпісаны да Грамыцкага ужо праваслаўнага царкоўнага прыходу. Да паштовай-тэлеграфнай канторы ў мястэчку Ветка 20 вёрст, да валаснога праўлення ў рэчках — 10 вёрст. Жыхары вёскі Хізы прымалі ўдзел у Айчыннай вайне 1812 года, ў Першай сусветнай вайне і ў грамадзянскай вайне 1918—1921 гг. Пасля знішчэння Хізаўскай праваслаўнай царквы камуністычным рэжымам жыхары вёскі Хізы наведвалі царкву ў Рэчках, да ліквідацыі яе царкоўна-парафіяльнага савета ў 1920-х гадах. У 1926 годзе працавалі пачатковая школа, паштовы пункт, крама. Адміністрацыйна з 8 снежня 1926 года па 1992 год — гэта цэнтр Хізава-Гарыстаўскага сельсавета, з 1927 года — Хізоўскага сельсавета Свяцілавіцкага раёна, з 4 жніўня 1927 — Веткаўскага, з 1935 года Свяцілавіцкага, з 17 снежня 1956 г. Веткаўскага, з 25 снежня 1962 года Гомельскага, з 6 студзеня 1965 Веткаўскага раёнаў Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 Гомельскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас, працавалі 3 ветраныя млыны (з 1924-1926 гадоў) і кузня. У 1937—1938 гады савецкіх рэпрэсій былі пацярпелыя ад камуністычнага рэжыму жыхары вёскі Хізы. У час Вялікай Айчыннай вайны ў 1942 годзе акупанты забілі 11 жыхароў і ў 1943 годзе спалілі палову вёскі. Жыхары вёскі прынялі актыўны ўдзел у партызанскім руху ў 1941—1943 гадах. Пасля 1945 г. у Хізах дома аднаўлялі, наладжвалі мірнае жыццё. У баях за вёску загінулі 38 савецкіх салдат, у памяць аб загінуўшых у 1953 годзе ў цэнтры вёскі быў усталяваны абеліск. 73 жыхара загінулі, змагаючыся на Беларускім фронце (заклік Свяцілавіцкага РВК). У 1959 годзе вёска ўваходзіла ў склад саўгаса «Зарэчны» (цэнтр — вёска Гарысты). Размяшчаліся сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, 2 крамы.
Насельніцтва
У ваколіцы Хізы на момант 1927 года запісана пражывала «167 велікарусаў» (запісана з нацыянальнасцю «велікарусы» хоць ужо была абвешчаная афіцыйнае дзяржава «Беларуская ССР» — афіцыйна беларусаў там прызналі пазней), іншых — 4. Вялася 171 асабістая гаспадарка. Было 379 мужчын, 423 жанчыны. У 2011 годзе — жыхароў няма. Дынаміка засялення:
Геаграфія
На поўначы і захадзе Хізы мяжуюць з лесам, на поўдні — тарфяны заказнік. Старадаўнюю шляхецкую ваколіцу «Хізы» і утвораныя ад яе селішчы адрознівалі па тапаграфічнай карце да 1917 года:
Транспартная сетка на момант 1910 г. — дарога ў Рэчкаўскае валасное праўленне. На момант 1927 г. — на адлегласці 16 вёрст знаходзілася прыстань і прыпынак парахода каля мястэчка Ветка, і рынак (кірмашовы пункт). Да г. Гомеля — 40 вёрст. Цяпер — транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Свяцілавічы — Гомель. Планіроўка складаецца з амаль прамалінейнай шыротнай вуліцы. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.
Дніпроўскі метрапалітэн
Дніпроўскі мэтрапалітэн (Дніпровський метрополіте́н, да 17 сакавіка 2017 — Днепрапятроўскі) — адзін з відаў грамадскага транспарту ў Дніпры. Адкрыты 29 снежня 1995 года.
Налічвае 6 станцый, размешчаных на адной лініі. Даўжыня яе складае 7,1 км, час паездкі з аднаго боку ў другі — 12 хвілін. Інтэрвал руху: 7—20 хвілін. Метрапалітэн працуе з 05:35 да 23:00. Кошт жэтона складае 2 грыўны.
Гісторыя
Урачыстая закладка метрапалітэна адбылася 20 лютага 1981 года пасля правядзення пошукавых і праектных прац, што адбываліся з 1979 года. У 1990 годзе былі закуплены ўсе эскалатары, так як будаўніцтва знаходзілася ў завяршальнай стадыі (90% гатоўнасці) і адкрыццё было намечана на 1991 год. Адкрыццё метрапалітэна адбылося толькі 29 снежня 1995 года (першы метрапалітэн на тэрыторыі былога СССР, адкрыты пасля яго распаду), і з гэтага моманту колькасць станцый не змянялася.
Зялёны пояс (экалагічны рух)
Рух Зялёны пояс (Green Belt Movement) — няўрадавая арганізацыя, якая першапачаткова займалася аднаўленнем знішчаных лясоў Кеніі. У наш час дзейнічае на ўсім афрыканскім кантыненце.
Рух заснаваны Вангары Маатаі (1940—2011) у 1977 годзе; за сваю дзейнасць у гэтым руху Маатаі ў 2004 годзе стала лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру.
За 25 гадоў свайго існавання ўдзельнікі гэтага руху, галоўным чынам жанчыны, пасадзілі больш за 20 мільёнаў дрэў.
Віктар Міхайлавіч Чэбрыкаў
Віктар Міхайлавіч Чэбрыкаў (Ви́ктор Миха́йлович Че́бриков;, Екацярынаслаў — , Масква) — старшыня КДБ СССР (снежань 1982-1988), сакратар ЦК КПСС (30 верасень 1988 г. - 20 верасня 1989), кандыдат у члены Палітбюро ЦК КПСС (26 снежня 1983 года - 23 красавіка 1985), член Палітбюро ЦК КПСС (23 красавіка 1985 - 20 Верасень 1989), член ЦК КПСС (1981-1990), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР IX-XI скліканняў, народны дэпутат СССР (1989-1991). Генерал арміі (1983), Герой Сацыялістычнай Працы (1985), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1980). Член КПСС з 1944 г.
Куокле
Паходжанне
Першыя пісьмовыя звесткі аб куоклес датуюцца XV ст. Балтыйскія плямёны распрацавалі куоклес на аснове аналагічных музычных інструментаў фіна-угорскіх і славянскіх народаў рэгіёну. Ёсць паданне, што струны уяўляюць сабой сонца. На куоклес з Гістарычнага музея ў Рызе выяўлены руны.
Апарын
Апарын — прозвішча.
NGC 3354
NGC 3354 (іншыя абазначэнні — ESO 376-14, MCG -6-24-8, AM 1040-360, IRAS10407-3606, PGC 31941) — галактыка ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ланс (Францыя)
Ланс (Lens, Linse) — горад у Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Па-дэ-Кале, акруга Ланс, кантон Ланс. Чацвёрты па колькасці насельніцтва горад дэпартамента, размешчаны ў цэнтры раўніны Артуа, за 200 км на поўнач ад Парыжа і за 40 км на поўдзень ад Ліля. З поўначы горад абгінае аўтамагістраль А21 «Ракад Міньер». У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначны вакзал Ланс лініі Арас — Дзюнкерк, ад якога таксама адыходзяць мясцовыя лініі Ланс — Астрыкур і Ланс — Дон-Сенген.
Насельніцтва (2018) — чалавек.
Вуліца Кульман (Мінск)
Вуліца Кульман — вуліца ў Савецкім раёне Мінска. Названа ў гонар эстонкі Леэн (Хелены) Кульман (1920—1943), разведчыцы ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза.
Манкевіч
Манкевіч - прозвішча.
MP3
MP3 (больш дакладна, англ. MPEG-1/2/2.5 Layer 3; але не MPEG-3) — трэці пласт фармату кадавання гукавой дарожкі MPEG, ліцэнзуемы фармат файла для захоўвання аўдыёінфармацыі.
Джафна
Джафна (யாழ்ப்பாணம், යාපනය) — горад на поўначы Шры-Ланкі, адміністрацыйны цэнтр Паўночнай правінцыі.
Беларуская дэмакратычная апазіцыя
Беларуская дэмакратычная апазіцыя — сукупнасць розных палітычных партый, рухаў і іншыя аб’яднанняў грамадзян, якія выступаюць супраць аўтарытарнага кіравання Аляксандра Лукашэнкі, за аднаўленне дэмакратыі ў краіне, адраджэнне беларускай мовы і культуры. У 2020 годзе была адзначана Прэміяй імя Сахарава.
Джафна
Гісторыя
Горад мае вельмі старажытную гісторыю, ён згадваецца ў такім старажытным тэксце, як «Махавамса».
Беларуская дэмакратычная апазіцыя
Прыход Аляксандра Лукашэнкі да ўлады
У 1990 годзе Аляксандр Лукашэнка выбраны народным дэпутатам ВС БССР 12-га склікання; быў членам канстытуцыйнай камісіі. Стварыў фракцыю «Камуністы за дэмакратыю», якая выступала за захаванне СССР у дэмакратычнай форме. Праз папулісцкую рыторыку атрымаў рэпутацыю апантанага змагара за справядлівасць, у 1993 годзе Лукашэнка выбраны старшынёй часовай камісіі Вярхоўнага Савета па барацьбе з карупцыяй, створанай для вывучэння дзейнасці камерцыйных структур пры ўладзе. На гэтай пасадзе Лукашэнка абвінаваціў у карупцыі шэраг членаў кабінета Вячаслава Кебіча, а самога Кебіча называў галавой «прамаскоўскай мафіі». 1 красавіка 1994 года «камісія Лукашэнкі» ліквідавана як «выканаўшая задачу па расследаванні».
Джафна
Гісторыя
У канцы XX — пачатку XXI стст. горад апынуўся ў цэнтры грамадзянскай вайны, у выніку чаго моцна пацярпеў.
Беларуская дэмакратычная апазіцыя
Прыход Аляксандра Лукашэнкі да ўлады
У пачатку 1994 года была прынята новая Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь. Паводле яе ў ліпені 1994 года адбыліся прэзідэнцкія выбары, на якія выставілі свае кандыдатуры шэсць палітыкаў. Аляксандр Лукашэнка ўдзельнічаў у выбарах як незалежны кандыдат, базуючыся на папулісцкай праграме ў духу лозунгаў барацьбы з карупцыяй, павышэння заробкаў і інтэграцыі з Расіяй. Скандальным эпізодам перадвыбарчай кампаніі Лукашэнкі быў замах на яго жыццё, якія нібыта быў здзейснены каля Лёзна.
Джафна
Насельніцтва
Гістарычна ў Джафне жылі людзі розных веравызнанняў, аднак у выніку этнічных «чыстак», праведзеных у 1990-х гадах групоўкай «Тыгры вызвалення Таміл-Ілама», мусульмане былі выгнаныя з горада. У цяперашні час горад населены ў асноўным таміламі, 85 % якіх з’яўляюцца індуістамі.
Беларуская дэмакратычная апазіцыя
Прыход Аляксандра Лукашэнкі да ўлады
Сярод іншых кандыдатаў былі Станіслаў Шушкевіч, Зянон Пазняк і прэм’ер-міністр Беларусі Вячаслаў Кебіч, які лічыўся фаварытам. У першым туры Лукашэнка атрымаў 44,82 % галасоў. За Кебіча прагаласавалі 17,33 % выбаршчыкаў, 12,8 % прагаласавалі за Пазняка, а 10 % прагаласавалі за Шушкевіча. Лукашэнка быў падтрыманы шэрагам палітыкаў з дэмакратычнага стану, у тым ліку Анатолем Лябедзькам і Віктарам Ганчаром, якія бачылі ў ім супрацьвагу постсавецкай наменклатуры ў асобе Кебіча і будучы інструмент правядзення рэформ. Другі тур адбыўся 10 ліпеня, на ім А. Лукашэнка канчаткова перамог, атрымаўшы 80,1 % галасоў.
Супрацьстаянне Прэзідэнта з Вярхоўным Саветам
14 мая 1995 года адначасова прайшлі выбары ў Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га склікання прайшлі і рэспубліканскі рэферэндум. Закон надаваў палітычным партыям, калі яны мелі першасныя арганізацыі ў адпаведных акругах, права вылучаць кандыдатаў. Праз нізкую яўку выбаршчыкаў за два туры выбрана толькі 119 дэпутатаў, калі для фарміравання Вярхоўнага Савета трэба не менш за 174 дэпутаты (не менш за дзве траціны ад поўнага складу ў 260 чалавек). Разам з тым з-за адсутнасці кворуму не атрымалася працягнуць дзейнасць папярэдняга складу дэпутацкага корпуса. Назіральнікі канстатавалі ў гэты перыяд абвастрэнне барацьбы паміж прэзідэнцкай і заканадаўчай галінамі ўлады. Суддзя Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь Міхаіл Пастухоў адзначае, што выбары былі фактычна сарваныя выканаўчай уладай, і тлумачыць такую пазіцыю тым, што Аляксандр Лукашэнка не хацеў выбрання моцнага органа прадстаўнічай улады, які мог бы кантраляваць законнасць яго дзеянняў і рашэнняў і пры наяўнасці падстаў пачаць працэдуру імпічменту. Пасля выбараў выканаўчая ўлада адкрыта перашкаджала працы Вярхоўнага Савета 12 склікання, які паводле закону захоўваў свае паўнамоцтвы: Вярхоўны Савет пазбавілі службовых аўтамабіляў, дэпутатам, якія працавалі на прафесійнай аснове, перасталі выплочваць заробкі і пазбавілі матэрыяльна-тэхнічных умоў дзейнасці. Па рашэнні Канстытуцыйнага суда 29 лістапада 1995 года былі праведзены паўторныя выбары ў акругах, дзе яны не адбыліся, другі тур адбыўся 10 снежня. У выніку паўторных выбараў колькасць выбраных дэпутатаў дасягнула 198 чалавек, чаго было дастаткова для правамоцнасці новага складу Вярхоўнага Савета.
У парламент новага складу не атрымалася патрапіць ніводнаму прадстаўніку Беларускага Народнага Фронту, які меў моцную апазіцыйную фракцыю ў Вярхоўным Савеце 12-га склікання. Пры выбары Старшыні Вярхоўнага Савета акрэсліліся разыходжанні паміж Вярхоўным Саветам і прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам, які прапаноўваў прызначыць Старшынёй Вярхоўнага Савета былога прэм’ер-міністра Вячаслава Кебіча, хоць вага апазіцыі ў складзе Вярхоўнага Савета 13-га склікання была меншай, чым у папярэднім складзе. Паколькі пад уплывам «прэзідэнцкай вертыкалі» ў складзе Вярхоўнага Савета 13 склікання аказалася шмат прадстаўнікоў структур кіравання, кіраўнікоў калгасаў і саўгасаў і мала прафесійных палітыкаў і юрыстаў, новы парламент стаў праводзіць палітыку падтрымання рашэнняў Аляксандра Лукашэнкі. Без тлумачэння прычын з Канстытуцыйнага суда былі адкліканы ўсе прапановы, якія паступілі ад папярэдняга старшыні Вярхоўнага Савета Мечыслава Грыба наконт канстытуцыйнасці ўказаў прэзідэнта.
Аднак дэмакратычна настроеныя дэпутаты аб’ядналіся ў адзіную фракцыю і пачалі аказваць заўважны ўплыў на рашэнні парламенту. Яны патрабавалі справаздачы прэзідэнта і ўраду пра выкарыстанне бюджэтных і пазабюджэтных сродкаў, узнімалі пытанні да міністраў, выступалі за строгае выкананне Канстытуцыі і законаў.
Улетку 1996 года Аляксандр Лукашэнка выступіў з ініцыятывай правядзення рэспубліканскага рэферэндуму і прыняцця новай рэдакцыі Канстытуцыі, дзе ўсе ўладныя паўнамоцтвы пераходзілі да прэзідэнта. Пад ціскам выканаўчай улады Вярхоўны Савет 6 верасня 1996 года прызначыў рэспубліканскі рэферэндум па чатырох пытаннях, аднак гэта рашэнне парламенту па прапанове спікера Сямёна Шарэцкага было разгледжана Канстытуцыйным судом на прадмет адпаведнасці Канстытуцыі. У выніку суд 4 лістапада 1996 года вынес рашэнне, што на абавязковы рэферэндум не можа выносіцца пытанне пра ўнясенне змен і дапаўненняў у Канстытуцыю. У выніку рашэння Канстытуцыйнага суда Вярхоўны Савет змяніў сваю пастанову і прызнаў, што на абавязковы рэферэндум выносяцца толькі пытанні пра перанос Дня незалежнасці Рэспублікі Беларусь і пра выбарнасць кіраўнікоў мясцовых органаў улады. Не згаджаючыся з рашэннем Канстытуцыйнага суда і Вярхоўнага Савета, Аляксандр Лукашэнка выдаў два ўказы, дзе насуперак Канстытуцыі і Закону «Аб народным галасаванні (рэферэндуме) у Рэспубліцы Беларусь» вызначыў парадак уступлення ў сілу рашэнняў рэспубліканскіх рэферэндумаў аб зменах і дапаўненнях Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, а таксама пра несапраўднасць рашэння Канстытуцыйнага суда.
73 дэпутаты Вярхоўнага Савета звярнуліся 19 лістапада 1996 года ў Канстытуцыйны суд з прапановай пра адхіленне Аляксандра Лукашэнкі ад пасады ў сувязі з шматлікімі выпадкамі парушэння ім Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, якіх налічвалася 18 актаў. У той жа дзень Канстытуцыйны суд распачаў справу «Аб парушэнні Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А. Лукашэнкам Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь», якую ён павінен быў разглядаць 22 лістапада.
Умяшанне Расіі
Падпісанне пагаднення не дазволіла Канстытуцыйнаму суду пачаць 22 лістапада 1996 года разгляд справы, выніковае пасяджэнне суду было прызначана на 26 лістапада. Разам з тым раніцай 26 лістапада былі абвешчаны вынікі рэспубліканскага рэферэндума, які пазбаўляў Вярхоўны Савет сваіх паўнамоцтваў, а Канстытуцыйны суд у новых умовах спыніў справу аб парушэнні Канстытуцыі Аляксандрам Лукашэнкам пасля прыняцця пастановы Палатай прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пра адкліканне звароту дэпутатаў Вярхоўнага Савета з Канстытуцыйнага суда.
Разгон Вярхоўнага Савета
26 лістапада 1996 года пасля абвяшчэння вынікаў рэспубліканскага рэферэндума група дэпутатаў Вярхоўнага Савета, лаяльных да палітыкі кіраўніка дзяржавы, пад кіраўніцтвам намесніка Старшыні Вярхоўнага Савета Ю. Малумава прыняла закон «Аб спыненні паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання». Суддзя Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь адзначае, што для прыняцця рашэння пра датэрміновае спыненне паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета патрабуецца прынамсі дзве траціны галасоў ад ліку выбраных дэпутатаў, гэта значыць не менш за 134 галасы «за». Нягледзячы на тое, 27 лістапада была сфарміравана Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, пасля чаго Аляксандр Лукашэнка падпісаў Закон «Аб спыненні паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13 склікання».
Ляяльныя да прэзідэнта дэпутаты Вярхоўнага Савета 13-га склікання былі запрошаны ў Адміністрацыю Прэзідэнта, дзе 62 з 84 дэпутатаў у дзень абвяшчэння вынікаў рэферэндуму напісалі заяву з просьбай аб залічэнні ў Палату Прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу.
50 дэпутатаў Вярхоўнага Савета 13-га склікання праігнаравалі прапанову напісаць заяву аб уключэнні іх у склад Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу, каля 70 дэпутатаў працягвалі пасяджэнне Вярхоўнага Савета адначасова са стварэннем новага парламенту. Ад імя прэзідыума Вярхоўнага Савета дэпутатамі была прынятая заява аб непрызнанні вынікаў рэферэндуму 1996 года. На наступны дзень, 28 лістапада, калі дэпутатамі былі прызначаны эканамічныя слуханні з удзелам буйнейшых партый, будынак Вярхоўнага Савета быў зачынены «на рамонт», і сход дэпутатаў Вярхоўнага Савета 13-га склікання канчаткова згубіў прыкметы парламенцкай сесіі.
1996—1999
Вярхоўны Савет страціў магчымасць выконваць заканадаўчыя і прадстаўнічыя функцыі, але быў прызнаны міжнароднай супольнасцю. З лютага 1997 года дэпутаты Вярхоўнага Савета працягвалі сваю дзейнасць у якасці палітычных экспертаў і пачалі пераважна называць свае пасяджэнні «дэпутацкімі сходамі» замест былой назвы — «дэпутацкія сесіі». У гэты час максімальная колькасць дэпутатаў Вярхоўнага Савета была не большай за 50 чалавек.
10 лістапада 1997 створана грамадзянская ініцыятыва «Хартыя’97», якая накіравана на праваабарончую дзейнасць і аб’яднанне палітычных сіл, апазіцыйных да палітыкі Аляксандра Лукашэнкі. Хартыя, складзеная па аналогіі з Хартыяй’77, дэкларацыяй, што абвясціла прынцыпы пераадолення таталітарызму і аднаўлення дэмакратыі ў Чэхаславакіі, канстатавала парушэнні правоў чалавека ў Беларусі, разбурэнне нацыянальнай культуры. Першымі Хартыю падпісалі 104 вядомыя ў краіне палітыкі, грамадскія і культурныя дзеячы, журналісты. З найбольш значных дзяржаўных дзеячаў сярод іх былі другі міністр унутраных спраў Юрый Захаранка (1994—1995), міністр абароны Павел Казлоўскі (1992—1994), старшыня Нацыянальнага банка Станіслаў Багданкевіч (1991—1995) і старшыня ўрада Міхаіл Чыгір (1994—1996), міністр знешніх эканамічных сувязяў Міхаіл Марыніч (1994—1998), усе 3 старшыні Вярхоўнага Савета Станіслаў Шушкевіч (1991—1994), Мечыслаў Грыб (1994—1996) і Сямён Шарэцкі (1996). Пазней дакумент падпісалі больш за 100 000 грамадзян Беларусі.
Прэзідэнцкія выбары 1999 года
У 1999 годзе Вярхоўны Савет прызначыў выбары прэзідэнта Беларусі, паколькі паўнамоцтвы Лукашэнкі скончыліся ў гэтым годзе па Канстытуцыі 1994 года. У склад зацверджанай Вярхоўным Саветам Цэнтральнай выбарчай камісіі на чале з Віктарам Ганчаром увайшлі прадстаўнікі БНФ, АГП, Беларускай сацыял-дэмакратычнай грамады, Беларускай асацыяцыі журналістаў, а таксама прафесійных саюзаў. Цэнтрвыбаркам быў вымушаны працаваць у паўпадполлі, не маючы сталага памяшкання. Афіцыйныя структуры не рызыкавалі мець адносіны з ЦВК, бо гэта магло пагражаць прынамсі звальненнем з працы, а ў горшым выпадку прыцягненнем да крымінальнай адказнасці. Галасаванне прыйшлося праводзіць па кватэрах. 19 мая 1999 года вынікі выбараў былі падведзены, але не апублікаваныя з-за цяжкасцей з арганізацыяй выбараў.
21 жніўня 1999 года дэпутаты Вярхоўнага Савета, верныя Канстытуцыі 1994 года, прызначылі Сямёна Шарэцкага выконваючым абавязкі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Па сутнасці, спроба правесці выбары стала палітычнай акцыяй, якая паказала, што існуе неабходнасць ператварэнняў грамадства на падставе Канстытуцыі 1994 года. Адбылася актывізацыя беларускага грамадства і якасныя змены ў дэмакратычнай апазіцыі.
1999—2000
Увосень 1999 года крызіс, які ўзнік пасля выказванняў Зянона Пазняка на адрас старшыні ЦВК Віктара Ганчара, скончыўся расколам БНФ на дзве структуры: партыю БНФ пад кіраўніцтвам В. Вячоркі і Кансерватыўна-хрысціянскую партыю БНФ З. Пазняка. Дзейнасць самога Вярхоўнага Савета была дэзарганізавана ад’ездам яго старшыні Сямёна Шарэцкага ў Літву. Выконваць абавязкі старшыні ўзяўся Віктар Ганчар, але яго знікненне ў верасні 1999 фактычна паклала канец дзейнасці Вярхоўнага Савета.
Прэзідэнцкія выбары 2001 года
Прэзідэнцкія выбары адбыліся 9 верасня 2001 года. Аб’яднаная апазіцыя выставіла супраць А. Лукашэнкі адзінага кандыдата, прафсаюзнага дзеяча Уладзіміра Ганчарыка. Перамога А. Лукашэнкі была абвешчана ўжо пасля першага туру. Арганізацыя па бяспецы і супрацы ў Еўропе не прызнала легітымнасць выбараў з-за пераследу апазіцыі, байкоту апазіцыйнага кандыдата ў сродках масавай інфармацыі і фальсіфікацыяў вынікаў галасавання. Толькі Расія і некалькі аўтарытарных дзяржаў СНД прызналі легітымнасць выбараў.
Парламенцкія выбары і рэферэндум 2004 года
17 кастрычніка 2004 года адбыліся парламенцкія выбары, па выніках якіх у склад Палаты прадстаўнікоў не ўвайшоў ніводны прадстаўнік апазіцыі. Разам з выбарамі прайшоў рэферэндум, ініцыяваны Лукашэнкам, зняў канстытуцыйнае абмежаванне прэзідэнцтва двума тэрмінамі. Кансерватыўна-Хрысціянская Партыя — БНФ арганізавала байкот выбараў і рэферэндума.
2004—2006
Абласныя арганізацыі шэрагу апазіцыйных партый пазбавілі ўліку і зачынілі па прычыне неадпаведнасці патрабаванню аб пераўліку пад юрыдычным адрасам. Таксама абмяжоўвалася дзейнасць няўрадавых аб’яднанняў. У 2005 годзе пазбавілі ўліку 68 НУА. З 1284 заявак таго ж года на ўтварэнне новых НУА Міністэрства юстыцыі задаволіла толькі 61 (5 %).
У лістападзе 2004 года ў Літве прадстаўнікамі Еўрапейскай кааліцыі і Народнай кааліцыі «5+» было падпісана пагадненне аб утварэнні Аб’яднаных дэмакратычных сіл Беларусі (АДС).
Прэзідэнцкія выбары 2006 года
На выбарах 2006 года ад кандыдатамі ў прэзідэнты Беларусі ад апазіцыі сталі Аляксандр Казулін, старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі «Грамада», і Аляксандр Мілінкевіч, вылучэнец ад апазіцыйнага Кангрэса дэмакратычных сіл. У час перадвыбарчай кампаніі чыноўнікі агітавалі за Лукашэнку і абмяжоўвалі агітацыю за апазіцыйных кандыдатаў — Казуліна і Мілінкевіча. Ужываліся пагрозы звальнення і арышты членаў іх ініцыятыўных груп. Таксама ажыццяўлялася запалохванне журналістаў няўрадавых газетаў. Мясцовыя органы ўлады канфіскоўвалі апазіцыйныя ўлёткі і штрафавалі за іх распаўсюджанне, а таксама заміналі сходам апазіцыі. Да 18 сакавіка 8 з 30 давераных асоб Аляксандра Мілінкевіча знаходзіліся пад вартаю або ў зняволенні, у тым ліку старшыня Партыі Беларускага народнага фронту Вінцук Вячорка і старшыня Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатоль Лябедзька. Такія ж захады ўжылі да 80 удзельнікаў перадвыбарнае кампаніі Казуліна. Апазіцыйных агітавальнікаў, да таго ж, прыгняталі частымі спыненнямі для абшуквання.
2 сакавіка пры спробе рэгістрацыі на зладжаны ўрадам 3-ці Усебеларускі народны сход гвалтоўна затрымалі Казуліна. Прысутных журналістаў таксама збілі. Да таго ж, стралялі па аўтамабілі члена перадвыбарнага штаба Казуліна Юрыя Радзівіла. Падчас затрымання Казуліна звінавацілі ў двух правапарушэннях, што падпадалі пад Крымінальны кодэкс.
На прэс-нарадзе 16 сакавіка старшыня Камітэту дзяржаўнае бяспекі, генеральны пракурор і міністр унутраных спраў заявілі, што апазіцыя рыхтуе сілавы захоп улады ў дзень выбараў, а ўдзельнікі пратэстаў у той дзень будуць лічыцца тэрарыстамі паводле артыкула 289 Крымінальнага кодэксу. Лукашэнка ў тэлезвароце 17 сакавіка пагражаў прыхільнікам апазіцыі пераследам. Яго перадвыбарчы штаб таксама пагражаў дабрабыту выбаршчыкаў, што бралі ўдзел у недазволеных агітацыйных сходах апазіцыі.
Джынсавая рэвалюцыя
Увечары 19 сакавіка Казулін і Мілінкевіч заявілі прысутным на Кастрычніцкай плошчы Мінску 10 тысячам чалавек (усяго ў мітынгу паўдзельнічала каля 30 тысяч чалавек), што выбары не адпавядалі волевыяўленню народа, бо іх сфальсіфікавалі. Яны таксама запатрабавалі правядзення дэмакратычных выбараў 16 ліпеня 2006 года. Пасля ўдзельнікам было прапанавана прайсці да плошчы Перамогі, дзеля ўскладання кветак да помніку. Было таксама прапанавана на наступны дзень зноў прыйсці на плошчу. 20 сакавіка некалькі тысяч чалавек зноў сабраліся на плошчы разам з кандыдатамі ў прэзідэнты. Былі ўсталяваныя некалькі намётаў. Больш за 100 ўдзельнікаў і ўдзельніц акцыі пратэсту, уключаючы членаў штабоў кандыдатаў, былі затрыманы міліцыяй. 21 сакавіка Казулін адмовіўся працягваць удзел у акцыі пратэсту і заклікаў усіх пакінуць Кастрычніцкую плошчу і прыйсці на дэманстрацыю ў Дзень Волі (25 сакавіка). Але гэты заклік не быў падтрыманы іншымі. Аляксандр Мілінкевіч заявіў, што застанецца з моладдзю.
Нягледзячы на затрыманні, дэманстрацыя пратэсту працягвалася на плошчы 5 дзён, пакуль з 3:00 да 3:15 раніцы 24 сакавіка міліцыя не ліквідавала намётавы гарадок. 460 чалавек, якія знаходзіліся там, былі арыштаваны міліцыяй. Лукашэнка заявіў, што сам факт правядзення падобных акцый сведчыць пра дэмакратычнасць беларускага грамадства. За ўдзел ва ўсіх паслявыбарчых пратэстах затрымалі больш як 500 чалавек.
2006—2010
26—27 мая 2007 года адбыўся Кангрэс дэмакратычных сіл Беларусі. На ім была прынятая «Малая Канстытуцыя Беларусі», «Эканамічная платформа» і «Стратэгія дэмакратычных сіл Беларусі». Сустаршынямі АДС былі выбраны тагачасны лідар Партыі БНФ Вінцук Вячорка (адказны за інфармацыйна-мабілізацыйную і міжнародную працу), лідар Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатоль Лябедзька (адказны за распрацоўку пазітыўнай альтэрнатывы), лідар Партыі камуністаў Беларускае Сяргей Калякін (адказны за структурнае будаўніцтва), лідар Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) Анатоль Ляўковіч (адказны за выбарчыя кампаніі). У Палітычную Раду АДС увайшлі прадстаўнікі буйных партый Беларусі, грамадскага сектара, творчай інтэлігенцыі, прадпрымальнікаў.
9 сакавіка 2008 года «Малады Фронт», спасылаючыся на ідэйнае і структурнае раз’яднанне суб’ектаў АДС, выйшаў са складу гэта кааліцыі.
27 кастрычніка 2008 года «Еўрапейская кааліцыя» заявіла пра спыненне дзеяння дагавора аб утварэнні АДС, матывуючы гэта адыходам часткі суб’ектаў АДС ад прынцыпаў фарміравання кааліцыі.
Стаўленне грамадзян да апазіцыі
У ліпені 2009 года сацыялагічны цэнтр «Зеркало-инфо» правёў апытанне, паводле якога 40 % апытаных выказалі свой давер апазіцыі, 55 % — ураду. Пры гэтым апазіцыя атрымала самы высокі адмоўны рэйтынг (адказ «не давяраю зусім») — 34 %.
У чэрвені 2011 года, па даных зарэгістраванага ў Літве Незалежнага інстытута сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў (НІСЭПД), колькасць беларусаў, якія не давяраюць Аляксандру Лукашэнку, перавысіла колькасць тых, хто яму давярае. З апытаных толькі 13,1 % выказалі давер палітычным партыям, у той час як 60,9 % адказалі, што ім не давяраюць. Пры гэтым у апазіцыі да цяперашняй улады лічаць сябе 16,9 % апытаных (у снежні таго ж года — 21,3 %). Лукашэнку давяралі 43,4 %, а не давяралі 43,2 % (у снежні 39,1 % супраць 49,1 %), пры гэтым яго электаральны рэйтынг к параўнанні са снежнем павялічыўся з 31,5 % да 33,4 % (у сакавіку 2010 — 34,5 %).
У снежні 2013, па даных НІСЭПД, большасць беларусаў галасавала б за кандыдата, які не мае дачынення ні да ўлады, ні да апазіцыі. 15,8 % рэспандэнтаў выказалі давер апазіцыі, 63,4 % не давярае апазіцыі (у верасні — 15,3 % супраць 62,8 %). Толькі 13,9 % рэспандэнтаў прагаласавалі за прадстаўніка апазіцыі. Электаральны рэйтынг за Андрэя Саннікава склаў 3,2 % (у верасні было 3,1 %), Анатоля Лябедзькі — 0,7 % (1,4 %), Віталя Рымашэўскага — 0,3 % (0,6 %), Уладзіміра Някляева — 7,1 % (5,2 %). Электаральны рэйтынг Аляксандра Лукашэнкі склаў 34,8 % (у верасні — 42,6 %).
У сакавіку 2016 года, па даных НІСЭПД, у апазіцыі да цяперашняй улады сябе лічылі 18 % апытаных. Пра гатоўнасць узяць удзел у акцыях супраць пагаршэння эканамічнага становішча заявілі 18,2 %. Рэйтынг апазіцыйных палітычных партый, адзначаецца ў даследаванні, дасягнуў мінімальнага значэння ў 11,3 %. Электаральны рэйтынг Таццяны Караткевіч склаў 6,9 % (у снежні 2015 года было 9,9 %, на прэзідэнцкіх выбарах у кастрычніку 2015 года — 15,7 %), Мікалая Статкевіча — 2,9 %, кожнага з астатніх апазіцыйных палітыкаў — менш як па 1 %. Прапанову групы палітыкаў правесці ў маі 2016 года кангрэс дэмакратычных сіл падтрымлівалі 21,8 % рэспандэнтаў, не падтрымлівалі — 54,2 %, абыякавымі да яе былі — 18,9 %. Электаральны рэйтынг Аляксандра Лукашэнкі знізіўся да 27,3 %.
Дайніс Іванс
Дайніс Іванс (Dainis Īvāns; нар., Мадана) — латвійскі палітык і журналіст.
Біяграфія
Скончыў філалагічны факультэт Латвійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Выкладаў латышскую мову і літаратуру ў школе, працаваў у рыжскіх музеях, з 1986 года супрацоўнік часопіса «Skola un Ģimene» (Школа і сям’я). Публікаваўся з 1979 года, першапачаткова з артыкуламі пра літаратуру і тэатр. Набыў вядомасць ў 1986 годзе барацьбой супраць будаўніцтва Даўгаўпілскай ГЭС.
Дэлегат XIX канферэнцыі КПСС. Першы старшыня Народнага фронту Латвіі (1988—1990), пазней — член (з 1998 года) і старшыня (2002—2005) ЛСДРП. Народны дэпутат СССР (1989—1991), дэпутат (1990—1993) і віцэ-спікер (1990—1992) Вярхоўнага Савета Латвіі. Рэдактар ​​газеты «Literatūra, Māksla, Mēs» (Літаратура, мастацтва, мы) у 1995—1999 гадах. Дэпутат Рыжскай думы ў 2001—2009 гадах, у 2001—2005 гадах узначальваў думскі камітэт па культуры, у 2006—2009 гадах — камітэт па асяроддзі.
Віктар Фёдаравіч Гур’еў
Віктар Фёдаравіч Гур’еў ( — ) — беларускі оперны спявак.
Біяграфія
Нарадзіўся на Жытоміршчыне ў шматдзетнай сям’і, меў адзінаццаць братоў і сясцёр. У пошуках лепшай долі і ратуючыся ад голаду пераехалі на Данбас. Бацька працаваў на шахце, але добра спяваў, як і яго сыны.
Віктар Фёдаравіч ужо ў 10 гадоў пачаў выступы на сцэне ў складзе сямейнага хору, але гэта абарвалася з пачаткам вайны. У 1942 годзе сям’ю эвакуіравалі на Дон, у Растоўскую вобласць.
За гумарыстычны вершык пра паліцаяў і фашыстаў, 16-гадовага Віктара сагналі ў Германію. Ён патрапіў у Эрфурт, дзе змяшчаўся канцлагер, з якога вязняў вадзілі на працу на завод «Алімпія». Віктар працаваў у штамповачным цэху.
У 1945 годзе быў вызвалены з лагера саюзнікамі. Пасля фільтрацыі і праверак пачаў служыць у Савецкай Арміі на тэрыторыі Германіі, дзе трапіў у палкавы аркестр. Самастойна засвоіў кларнет, але было відавочна, што галоўныя музычныя перспектывы трэба звязваць з вакалам.
Паступіў у, якое скончыў з чырвоным дыпломам. Пасля скончыў Мінскую кансерваторыю.
З-за таго, што педагогі не маглі вызначыцца з тэмбрам голасу В. Гур’ева, яму неправільна падбіралі партыі, што прывяло да праблем з голасам. Спатрэбілася не толькі хірургічная аперацыя, але і працяглая рэабілітацыя, Віктар Фёдаравіч выканаў каля 200 маленькіх роляў, каб зноў авалодаць голасам на поўную моц. Ужо пазней ён выканаў шмат галоўных роляў у самых розных спектаклях.
У 1960—1992 гадах з’яўляўся салістам Тэатра оперы і балета Беларусі, атрымаў званне заслужанага артыста рэспублікі. Выканаў больш за 50 роляў. Сярод іх — Каварадосі («»), Хазэ («Кармэн»), Атэла ў, Герман («Пікавая дама») і іншыя.
Памёр 22 красавіка 2020 года ў Мінску.