cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Знаць
Беларусь
Шляхта значна ўплыла на фарміраванне эліты беларускай нацыі. Пасля 1772 года ўладамі Расійскай імперыі быў уведзены жорсткі кантроль за прызнаннем беларускай шляхты ў расійскім дваранстве. Шляхта падтрымлівала і была асноўнай сілай антырасійскіх паўстанняў 1794, 1830—1831, 1863—1864 гадоў. Выклікала пэўную зайздрасць у расійскага дваранства, бо значная яе частка мела радаводы на больш за 400—500 гадоў глыбінёй, чаго не было ў большасці расійскіх дваран. У значнай частцы незаможная, трымалася за свае спадчынныя званні і правы, часта ставіла маральныя якасці вышэй за маёмасць. Складала болей за 10 % насельніцтва агулам, мела досвед ажыццяўлення сваіх палітычных правоў (у т.л. права на выбар вярхоўнай улады), таму фактычна была калыскай сучаснай дэмакратыі ў беларускім грамадстве. У канцы 1980-х гадоў створана Згуртаванне беларускай шляхты.
Расія
Паняцце «дваранін» у значэнні «служыцель [княжацкага/баярскага] двара», «чалавек з [княжацкага/баярскага] двара» або «прыдворны» з’явілася даўно, з XV ст. у Маскоўскай дзяржаве «слугі» двара вялікага князя — «дваране» сталі асновай прывілеяванага стану, а з 2-й паловы XVII ст. такая назва стала асноўнай для маскоўскага прывілеяванага стану. Ранейшая асноўная назва, успадкаваная з часоў Русі — «баярства», у Маскоўскай дзяржаве даволі рана сталі разумець як толькі вышэйшы слой гэтага стану.
Сангушкі
Сангушкі (Sanguszkowie, Сангушки) — княжацкі род герба «Пагоня Літоўская», прадстаўнікі якога займалі высокія дзяржаўныя пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Валодалі Ратнам, Ковелем, Ізяславам, Любомлем (на Валыні), ваколіцамі Пінску і Кобрынам (на Палессі), Смалянамі і Абольцамі (у Аршанскім павеце), Ракавам (у Менскім павеце), Горваллю (у Рэчыцкім павеце).
Сангушкі лічыліся сваякамі каралеўскай і вялікакняжацкай дынастыі Ягелонаў (Ягайлавічаў). У XV—XVI стст., як і іншыя нашчадкі Гедзіміна і Альгерда, страцілі правы ўдзельных князёў, аднак здолелі захаваць значныя маёнткі на правах уплывовых магнатаў. Спярша вызнавалі праваслаўе, з XVI ст. перайшлі ў каталіцтва.
Паходжанне
Даведзеным з’яўляецца паходжанне роду ад Фёдара (Федзькі) Альгердавіча (каля 1335—1404), удзельнага князя ў Ратне, Ковелі, Любамлі, у Пінскіх балотах і ў Кобрыне. Ад імя яго сына Сангушкі Федзькавіча (пам. 1443) пайшло радавае прозвішча (паводле меркавання Юзафа Вольфа, Сангушка — памяншальная форма ад Сямён, таксама існуюць версіі пра скарачэнне ад імя Аляксандр або Васіль).
У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, Сангушка-Кашырскія, згасла ў 1653 г. Малодшая лінія, Сангушка-Ковельскія, прыняла прозвішча Сангушка-Любартовіч згодна з легендай аб паходжанні ад малодшага брата Альгерда Любарта.
Князь Павел Караль Сангушка-Любартовіч (1682—1750), маршалак вялікі літоўскі, значна павялічыў уладанні роду ў выніку шлюбу з Марыянай Любамірскай, князёўнай Астрожскай. яго рэзідэнцыя ў Славуце (Украіна) была аздобленая вядомай калекцыяй персідскіх дываноў, вядомых як Сангушкаўскія дываны.
З далучэннем Галіцыі да СССР Сангушкі згубілі свае маёнткі і палац у Львове і эмігрыравалі ў Бразілію.
Станам на канец XX ст. род прадстаўляе адзін чалавек, князь Павел Францішак Раман (нар. 1973), які жыве ў Сан-Паўлу.
Агульная
Сангушка Федзькавіч, ж. — Ганна.
Існай галіны
Геранім Сангушка, ж. — Канстанцыя з Сапегаў
Галерэя
Іканаграфія роду Сангушкаў у наш час захоўваецца ў зборах Беларусі, Польшчы, Расіі, Украіны.
Чаромуха
Назву Чаро́муха маюць:
Міхаіл Лаўрэнцьевіч Вяроўкін
Біяграфія
Верагодна, паходзіў з Віцебшчыны. У 1839—1847 вучыўся ў Полацкай духоўнай семінарыі. У 1847—1853 гг. выкладаў у духоўным вучылішчы ў Віцебску. Працаваў у Полацкай духоўнай кансісторыі, віцебскім губернскім праўленні, губернскім статыстычным камітэце. З 1888 г. архіварыус Віцебскага цэнтральнага архіва старажытных актаў.
Дзейнасць
Адзін са складальнікаў і рэдактараў (В.17-26) «Гісторыка-юрыдычных матэрыялаў». У каментарыях да дакументаў падкрэсліваў ролю праваслаўнай царквы ў гісторыі Беларусі 16—17 ст. Публікацыю інвентароў суправаджаў уласнымі падлікамі агульнага даходу сялян, велічыні іх надзелаў, павіннасцей і інш. Аўтар вершаў і баек (друкаваліся ў газеце «Витебские губернские новости».)
Літаратура
Асветнікі зямлі беларускай Х-пачатак ХХст.
Юрый Паўлавіч Альбіцкі
Юрый Паўлавіч Альбі́цкі (, г. Ягор’еўск, Маскоўская вобласць, РСФСР — ) — беларускі мастак кіно. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1990), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1982).
Біяграфія
Скончыў у 1953 годзе Разанскае мастацкае вучылішча, у 1959 годзе — Усесаюзны інстытут кінематаграфіі ў Маскве. Вучыўся ў Ф. Багародскага і Ю. Піменава. Працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм» мастаком-пастаноўшчыкам, займаўся станковым жывапісам. Удзельнік мастацкіх выставак з 1959 года.
Член Саюза кінематаграфістаў Беларусі з 1963 года, член Беларускага саюза мастакоў з 1965 года.
Творчасць
Творы знаходзяцца ў фондах БСМ, Музеі гісторыі беларускага кіно.
Фільмаграфія
Паставіў кінакарціны і тэлефільмы:
Чаромушкі
Назву Чаро́мушкі маюць:
Капыльнікі
Капыльнікі (Копыльники) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Галаўня (хвароба раслін)
Галаўня — агульная назва хвароб раслін, узбуджальнікамі якіх пераважна з’яўляюцца грыбы родаў і, якія належаць да сямейства  парадку  класу. Некаторыя з грыбоў-узбуджальнікаў, зрэшты, ўжо не адносяць да гэтага класу, але хваробы, вызваныя імі, па традыцыі працягваюць называць «галаўнёй».
Галаўня з’яўляецца звычайна на метлюжковых, радзей на раслінах іншых сямействаў. Сярод іншых, вылучаюць такія віды  :
Сенічанята
Сенічаня́та (, Сениченята) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета. Размешчана за 38 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Моўчадзь на лініі Баранавічы—Ліда.
Гісторыя
У 1909 годзе ў Пачапаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, працавала народнае вучылішча.
З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.
У час Вялікай Айчыннай вайны з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 22 вяскоўцы.
Тангенцыяльнае паскарэнне
Тангенцыя́льнае паскарэ́нне — праекцыя паскарэння матэрыяльнага пункта на напрамак датычнай да траекторыі яе руху.
Тангенцыяльнае паскарэнне вызначае хуткасць змены велічыні хуткасці руху матэрыяльнага пункта. Яго велічыня вызначаецца як
У вектарнай форме
дзе \hat \tau — орт датычнай да траекторыі.
Пры прамалінейным руху тангенцыяльнае паскарэнне цела роўнае да яго агульнага паскарэння (бо нармальнае паскарэнне роўнае да нуля).
У выпадку, калі цела рухаецца раўнамерна, яго тангенцыяльнае паскарэнне роўнае да нуля.
Анатоль Мікалаевіч Казловіч
Анатоль Мікалаевіч Казловіч (, Горск, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР —, Мінск, Беларусь) — беларускі журналіст, пісьменнік, сцэнарыст, выкладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся 16 верасня 1946 года ў вёсцы Горск Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Горскай пачатковай школе, у Падкраіцкай сямігодцы, у 1964 годзе скончыў Малецкую сярэднюю школу. Працаваў памочнікам экскаватаршчыка ў Сігневіцкім будаўніча-мантажным упраўленні меліярацыі, фотакарэспандэнтам Бярозаўскай раённай газеты «Маяк камунізму».
У 1969 годзе Анатоль Казловіч скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, адначасова з вучобай працаваў у «Сельской газете». Пасля службы ў Савецкай арміі (служыў у званні лейтэнанта ў Слуцку; 1969—1971) працаваў карэспандэнтам «Сельской газеты». Каб глыбей пазнаць жыццё, уладкаваўся кантралёрам АТК на Мінскі станкабудаўнічы завод, у час жніва працаваў у калгасе памочнікам камбайнёра. У 1973 годзе Анатоль Казловіч быў прызначаны старшым рэдактарам беларускага тэлебачання, потым — рэдактарам аддзела нарыса і публіцыстыкі часопіса «Нёман». З 1977 года працаваў загадчыкам карэспандэнцкага пункта ў Беларусі, друкаваўся ў часопісах «», «», «». Па ўласным прызнанні, для здабыцця душэўнай раўнавагі публікаваўся і ў беларускамоўным друку, напрыклад у газеце «Літаратура і мастацтва», часопісе «Беларусь».
Дэбютаваў у рэспубліканскім друку ў 1964 годзе вершамі. Удзельнічаў у літаб’яднаннях «Крыніца» і «Узлёт». У калектыўным зборніку маладых беларускіх паэтаў «Рунь» (1970) змешчаны яго вершы. У 1981 годзе прыняты ў Саюз пісьменнікаў СССР (з 1991 г. у Саюзе пісьменнікаў Беларусі).
Працаваў на пасадзе галоўнага рэдактара фермерскай газеты «Новая зямля» (1993—1994), праваабарончага штомесячніка «Круг» (1994—1995), з 2000 года — першага намесніка галоўнага рэдактара газеты «Народная Воля». У 2000—2007 гадах Анатоль Мікалаевіч выкладаў журналісцкія дысцыпліны ў Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва (Мінск), у 2006—2007 гадах — у Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (Вільнюс). Прачытаныя ў ЕГУ лекцыі ляглі ў аснову кнігі «Восход и заход публициста» (2010).
У 1992 годзе на экраны ў Беларусі выйшаў тэлефільм «126 слов», зняты рэжысёрам Уладзімірам Арловым па «аўтабіяэкалаграфічным» рамане Анатоля Казловіча «Если бы да кабы» (твор на той момант яшчэ быў не апублікаваны). Кадры з гэтага тэлефільма выкарыстаны ў відэароліку «Анатолий Козлович. Про моего отца. Путешествие в детство», які ў 2021 годзе быў зняты сынам Анатоля Казловіча Мікалаем.
А. М. Казловіч пасля цяжкай хваробы памёр 14 кастрычніка 2011 года, пахавалі на могілках у Калодзішчах.
Сцэнарыст
Літаратурныя сцэнарыі дакументальных фільмаў:
Хуана Аўстрыйская
Хуана Аўстрыйская (Juana de Austria;,  — , ) — іспанская інфанта, дачка імператара Карла V. Заснавала ў Мадрыдзе манастыр басаногіх прынцэс, дзе і была пахавана.
Важнасць асобы Хуаны абумоўлена яе радаводам, яна была ўнучкай, дачкой, маці і сястрой каралёў. Хуана нарадзілася ў каралеўскім палацы ў Мадрыдзе, яе бацькамі былі Карл V і Ізабела Партугальская. Па бацькаўскай лініі яе бабкай і дзедам былі Філіп I і Хуана I Кастыльская, а па матчынай лініі кароль Партугаліі Мануэль і Марыя Арагонская. Яна была таксама сястрой караля Іспаніі Філіпа II і замяшчала яго на іспанскім троне падчас яго паездак у Англію, дзе ён ажаніўся з Марыяй I, з 1554 па 1556 і з 1556 па 1559 гады.
Хуана была названа так у гонар сваёй бабкі, Хуаны Вар'яткі, калі ёй было чатыры гады яна была аддадзена на выхаванне Леаноры дэ Маскарэнас і да васьмі гадоў магла чытаць на латыні і музіцыраваць. 11 студзеня 1552 года ва ўзросце сямнаццаці гадоў яна была аддадзена замуж за свайго кузена, спадчынніка партугальскага прастола Жуана Мануэля, якому было ў тую пару пятнаццаць гадоў. Гэты шлюб быў лёсавызначальным для абедзвюх краін Пірэнейскага паўвострава. Грунтуючыся на ім, іспанскі кароль Філіп атрымаў законнае права прэтэндаваць на партугальскі прастол, якім ён пазней скарыстаўся, стаўшы ў 1580 годзе каралём Партугаліі Філіпам I. Хуана ў канцы лістапада 1552 года прыбыла да лузітанскага двара.
Беларускі пасольскі клуб
Беларускі пасольскі клуб (БПК) — беларуская фракцыя ў парламенце Польскай Рэспублікі ў 1922—1927 і 1928—1930.
Створаны ў лістападзе 1922. Першапачаткова членамі БПК з'яўляліся 11 дэпутатаў (паслоў) сейма (Антон Аўсянік, Сяргей Баран, Уладзімір Каліноўскі (пасля яго замяніў Павел Валошын), Міхал Кахановіч, Пятро Мятла, Васіль Рагуля, Сымон Рак-Міхайлоўскі, ксёндз Адам Станкевіч, Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Якавюк і Фабіян Ярэміч) і 3 сенатары (Вячаслаў Багдановіч, Аляксей Назарэўскі, Аляксандр Уласаў). У працэсе сваёй дзейнасці клуб адстойваў сацыяльныя і нацыянальныя правы беларускага насельніцтва ў Польшчы. Cпачатку займаў лаяльную пазіцыю ў адносінах да польскага ўрада, але ў сярэдзіне 1923 перайшоў у апазіцыю; дапускаў тактычнае ўзаемадзеянне з польскімі левымі і цэнтрысцкімі партыямі. 24 чэрвеня 1925 з-за тактычных рознагалоссяў у БПК адбыўся раскол. Паслы сейма Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Рак-Міхайлоўскі, Павел Валошын і Пятро Мятла стварылі асобны пасольскі клуб Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Дэпутаты, якія засталіся ў БПК, займалі апазіцыйнае становішча ў дачыненні да пасольскага клуба БСРГ і польскага ўрада.
Пасля новых выбараў у сакавіку 1928 БПК быў створаны паўторна ў складзе 4 дэпутатаў сейма (Павел Каруза, Альбін Стэповіч, Кастусь Юхневіч і Фабіян Ярэміч) і 2 сенатараў (Вячаслаў Багдановіч і Васіль Рагуля). У сакавіку — лістападзе 1928 з'яўляўся аўтаномнай часткай аб'яднанага Украінска-беларускага клуба, затым дзейнічаў самастойна. У парламенце дзейнічаў паралельна з пракамуністычным беларускім сялянска-работніцкім пасольскім клубам «Змаганне», з якім вёў вострую ідэалагічную барацьбу. У розны час БПК узначальвалі Браніслаў Тарашкевіч (1922 — 1924), Васіль Рагуля (1924—1925), Фабіян Ярэміч (1925—1927, 1928—1930).
Ялуцавічы (Баранавіцкі раён)
Ялу́цавічы (, Ялуцевичи) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пачапаўскага сельсавета.
Хагедаш
Хагедаш або Цудоўны ібіс (Bostrychia hagedash) — афрыканская птушка з сямейства ібісавых.
Апісанне
Хагедаш даўжынёй 65-76 см і вагой прыкладна 1250 г. У залежнасці ад падвіда афарбоўка апярэння вар'іруецца паміж шэрым і аліўкавы-карычневым колерам, верхавыя крылы зялёныя з металічным бляскам. У супрацьлегласць многім іншым ібісам ў яго няма пер'яў-чуба. Сагнутая ўніз дзюба пафарбаваная таксама, як і апярэнне.
Распаўсюджанне
Хагедаш адносна часты ва ўсходняй і паўднёвай Афрыцы на поўдзень ад Сахары. Ён распаўсюджаны таксама ў Заходняй Афрыцы, толькі крыху радзей.
Паводзіны
Як і большасць ібісаў хагедаш таксама абшчынная птушка. У зграі, як правіла, ад 5 да 30 асобін, часам да 200. Птушкі часта выдаюць характэрны гучны покліч.
Чаронка
Назву Чаро́нка маюць:
Плавеяй
Плавея́й (Plavėjai), традыцыйная беларуская назва — Плаўлі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Насельніцтва 28 чал. (2001 г.). Захаваўся з рознымі знакамі (помнік археалогіі).
Брачыслаў Васількавіч
Брачыслаў Васількавіч (? — памёр пасля 1180) — князь віцебскі (1162 — пасля 1180). Прадстаўнік Ізяславічаў Полацкіх, галіны роду Рурыкавічаў.
Біяграфія
Напэўна, яшчэ адзін, але дакладна не датаваны, успамін пра Брачыслава ёсць у «Слове пра паход Ігараў». Прынамсі, на цяперашні час, большасць даследчыкаў трымаецца меркавання, што згаданыя «Словам» браты Ізяслаў, Брачыслаў і Усевалад Васількавічы — сыны Васількі Святаславіча, а не іншага Васількі, як прапануюць асобныя даследчыкі. Аўтар «Слова» папракае Брачыслава і Усевалада, што не аказалі дапамогі Ізяславу і той загінуў у баі з літоўцамі. Пры гэтым, цяжка рабіць высновы пра ступень справядлівасці папроку, таксама і пра адносіны братоў і іх біяграфіі.
Праблематыка
Значаная частка даследчыкаў атаясняе Брачыслава Васількавіча з Брачыславам, які ўспамінаецца пад 1158 годам, калі полацкі князь Рагвалод Барысавіч забраў у менскіх князёў Глебавічаў горад Ізяслаўль і аддаў Брачыславу, бо горад быў яго «отчынай». Неўзабаве Глебавічы захапілі Ізяслаўль, схапілі і закавалі Брачыслава, а яго брата Валодшу пасадзілі ў цямніцу. У 1160 годзе Рагвалод Барысавіч зноў ваяваў з Глебавічамі і вызваліў Брачыслава і Валодшу.
NGC 4191
NGC 4191 (іншыя абазначэнні — UGC 7233, MCG 1-31-26, ZWG 41.49, VCC 94, PGC 39034) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Брачыслаў Васількавіч
Праблематыка
Аднак, атаясненне Брачыслава Васількавіча з Брачыславам, удзельнікам падзей 1158—1160 гадоў, няпэўнае. Калі ў 1158 годзе летапіс называе Ізяслаўль «отчынай» Брачыслава Васількавіча, трэба дапусціць, што некалі ізяслаўскім князем быў Васілька Святаславіч. Такую акалічнасць адзначае напрыклад Э. Загарульскі, але не робіць адпаведных высноў. Пра княжанне ж Васількі Святаславіча ў Ізяслаўлі ні проста, ні ўскосна не вядома з крыніц, пагатоў, для гэтага няма храналагічнага месца. У 1128 годзе ў Ізяслаўлі жыў Брачыслаў, якога лічаць Давыдавічам, то бок тады горад мусіў належаць Давыду Усяславічу, а не Васільку Святаславічу. Пасля 1128 года Ізяслаўль як і Полацк трымалі кіеўскія намеснікі, бо вялікі князь Мсціслаў «паслаў мужоў па гарадах іх». Толькі ў 1132 годзе палачане прагналі кіеўскага намесніка і далі Васільку сталец у Полацку, менавіта тады Васілька згаданы ўпершыню, а Ізяслаўль тым часам, напэўна, заставаўся ў кіеўскіх руках. Пагатоў неімаверна, каб пры жыцці бацькі—Святаслава Усяславіча, Васілька Святаславіч мог мець асобны ўдзел, прынамсі да смерці большасці дзядзек і старэйшых стрыечных братоў, чаго пэўна не было.
Лемяшы (Смаленская вобласць)
Лемяшы (Лемеши) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Брачыслаў Васількавіч
Праблематыка
Такім чынам, даследчыкі ставяць асобна Брачыслава Давыдавіча ў Ізяслаўлі пад 1128 годам, і Брачыслава, ізяслаўскага князя ў 1158—1160 гадах, якога прапануюць спрабуюць атаясняць з Брачыславам Васількавічам. Брачыслаў Давыдавіч быў высланы ў Візантыю разам з бацькам у 1129 годзе, у ссылцы памерла яго жонка, але ён мог вярнуцца, як Рагвалод-Васіль у 1139 годзе, і Ізяслаўль быў "отчынай" для яго.
NGC 4191
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лемяшы (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Таўлант Джака
Таўлант Джака (Taulant Xhaka; нар., Прышціна, СФРЮ) — албанскі футбаліст, абаронца швейцарскага клуба «Базель» і нацыянальнай зборнай Албаніі.
Малодшы брат Таўланта — Граніт таксама прафесійны футбаліст і з’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі «Базеля».
Аркадзь Карпавіч Шмыгун
Аркадзь Карпавіч Шмыгун (, вёска Старая Шараеўшчына,  — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, маёр. Герой Савецкага Саюза (31.5.1945).
Біяграфія
У Чырвонай Арміі з 1930 г. Скончыў курсы «Выстрал» (1937). З жніўня 1944 г. на 1-м Беларускім фронце. Полк пад камандаваннем маёра А. Шмыгуна вызначыўся ў баях на тэрыторыі Польшчы і Германіі: фарсіраваў Віслу, 2 дні вёў баі за Варшаву. 16.4.1945 г. ў баі на подступах да Берліна Шмыгун А. К. ўварваўся ў акопы праціўніка і загінуў у гэтым баі. Пахаваны ў горадзе Дэмбна (Польшча). Узнагароды — медаль «Залатая Зорка», ордэн Леніна, ордэн Чырвонага Сцяга, ордэн Суворава ІІІ ступені, медалі. Імем Шмыгуна А. К. названа Хімоўская школа Бабруйскага раёна, дзе ён вучыўся.
Малое Залюбішча
Малое Залюбішча (Малое Залюбище) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Аблога Быхава (1660—1661)
Аблога Быхава, 1660—1661 — праводзілася казакамі і войскамі Рэчы Паспалітай у час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667.
У снежні 1659 года Быхаў занялі рускія войскі. Ваявода Фёдар Абярнібесаў 26.10.1660 паведамляў пра цяжкае становішча рускага войска, якое асаджалі казакі палкоўніка Дзяніса Мурашкі і гетмана С. Чарнецкага, што стаялі лагерам у Балкулабарскім манастыры. Паводле інфармацыі палкоўніка Гохварта, якая адносіцца да канца 1661, яго салдаты «голод и нужды всякие терпели, и траву, и лебеду, и мокрицу, и лошадиное мясо, и сырые говяжье кожы, варя, ели». У асаджаных было 18 палкавых гармат і 2 пішчалі-бамбарды. 1.12.1661 да Быхава падышло войска Рэчы Паспалітай у складзе 7 тыс. конных і пешых салдат з 11 гарматамі пад камандаваннем С. Чарнецкага. Рускі гарнізон Быхава інтэнсіўнай аблогі не вытрымаў і праз некалькі дзён горад сдаў.
Міжнародны аэрапорт Найбай
Міжнародны аэрапорт Найбай (Sân bay Quốc tế Nội Bài),  — аэрапорт сумеснага базавання, размешчаны за 45 кіламетраў ад цэнтра в’етнамскай сталіцы Ханоя. Адкрыты ў 1965 годзе.
Першы ў паўночнай частцы краіны і трэці ва ўсім В’етнаме аэрапорт па пасажырапатоку ў год. Міжнародны аэрапорт Найбай эксплуатуе дзве узлётна-пасадачныя паласы: 11R / 29L даўжынёй 3800 метраў з бетонным пакрыццём, абсталяваную па катэгорыі CAT II (адкрыта ў жніўні 2006 года) і больш старую 11L / 29R даўжынёй 3200 метраў з бетонным пакрыццём, абсталяваную па катэгорыі CAT I.
Малькава (Смаленская вобласць)
Малькава (Мальково) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Язвіна
Я́звіна (, Язвино) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, чыгуначная станцыя на лініі Віцебск-Полацк. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета. Да 2004 года з’яўлялася цэнтрам Язвінскага сельсавета. За 10 кіламетраў на ўсход ад гарадскога пасёлка Шуміліна, 30 кіламетраў ад Віцебска, на аўтадарозе Віцебск—Полацк, каля Мурожніцкага возера.
Чартоўскае
Чарто́ўскае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на захад ад горада Браслаў, за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Мяжаны, у басейне ракі Дрысвята.
Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,05 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, разараныя. Пойма забалочаная, шырынёй 100—250 м, парослая хмызняком. Упадае ручай з возера Глушанок, выцякае ручай у возера Муйса.
Рэгіёны Швецыі
Рэгіёны Швецыі — тры традыцыйныя часткі, па сутнасці тры групы правінцый, Швецыі. Рэгіёны не маюць цяпер якога-небудзь адміністрацыйнага значэння, аднак захоўваюць культурную і гістарычную значнасць. Часцей за ўсё іх называюць «landsdelar», што проста азначае «частка краіны».
Гістарычныя рэгіёны
Швецыя гістарычна падзелена на 4 рэгіёны: Гёталанд, Свеаланд, Норланд, Эстэрланд.
Чарты
Назву Чарты́ маюць:
Эвалдас Ігнатавічус
Э́валдас Ігната́вічус (Evaldas Ignatavičius;, Укмярге) — літоўскі дыпламат, пасол Літвы ў Рэспубліцы Беларусь з 2013 па 2016.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Укмярге. Скончыў філалагічны факультэт Віленскага ўніверсітэта (1992). У 1994 годзе скончыў курсы дыпламатыі ў Інстытуце міжнародных адносін Лідса (Вялікабрытанія). Працаваў у Аддзеле Усходняй і Цэнтральнай Еўропы Міністэрства замежных спраў Літвы (1991—1995). У 1995—1998 гадах займаў пасаду саветніка пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Польшча. У 1998—2000 гадах быў кіраўніком аддзела Усходняй Еўропы і Сярэдняй Азіі Міністэрства замежных спраў Літвы, затым працаваў генеральным консулам Літвы ў Калінінградзе.
У 2001—2002 гадах віцэ-міністр замежных спраў, у 2002—2003 гадах — дзяржаўны сакратар Міністэрства замежных спраў Літвы.
У 2002—2004 гадах працаваў выкладчыкам Інстытута міжнародных адносін і палітычных навук Віленскага ўніверсітэта. У 2004 годзе сакратар Міністэрствы замежных спраў і затым з 1 верасня 2004 года да 14 студзеня 2009 года Надзвычайны і паўнамоцны пасол Літоўскай Рэспублікі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. З 19 студзеня 2009 года сакратар Міністэрствы замежных спраў Літвы. З 2009 па 2012 — віцэ-міністр замежных спраў. 20 сакавіка 2013 года прызначаны паслом Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь.
Мазовія
Мазо́вія, радзей Мазоўша, Мазавецкая зямля (Mazowsze, ziemia mazowiecka, лац. Masovia, Masowien) — гістарычная вобласць у цэнтры Польшчы. Галоўны горад — Варшава. Жыхары Мазовіі завуцца мазаўшанамі.
У перыяд валадарання Конрада I (1207), які для абароны сваёй краіны ад спусташэнняў прусамі навёў на Прусію нямецкіх рыцараў, на тэрыторыі Мазовіі, якая была ў старажытны час часткай Польшчы, утварылася Мазавецкае княства. Калі ў 1526 са смерцю князёў Януша і Жыгімонта спынілася дынастыя Пястаў, што кіравала ў Мазовіі, кароль Жыгімонт I ізноў далучыў Мазовію да Польшчы.
Пры трэцім падзеле Рэчы Паспалітай, у 1795, Мазовія дасталася Прусіі, ад якой у 1807 была аддзелена і далучана да Герцагства Варшаўскага; у 1814 годзе ўвайшла ў склад Царства Польскага.
У XIV—XVII стагоддзях перасяленцы з паўночнай часткі Мазовіі актыўна каланізавалі паўднёвыя раёны Дзяржавы Тэўтонскага ордэна, у выніку чаго гэтыя землі атрымалі назву Мазурыя, гэта значыць зямля мазураў.
Вербавіцкі сельсавет
Ве́рбавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Вербавічы.
20 студзеня 2005 года скасаваны вёскі Гамарня, Данілееўка, Дворышча, Карпавічы, Ліхаўня, 9 чэрвеня 2006 года — вёска Цешкаў. 1 снежня 2009 года вёска Канатоп перададзена ў склад Нараўлянскага сельсавета. 29 снежня 2011 года скасавана вёска Белы Бераг.
Заходняя Русь (сайт)
«Заходняя Русь» (Западная Русь) — міжнародны сеціўны навукова-адукацыйны праект заходнерусісцкага накірунку.
Назва
Назва праекта ўзятая ад рускага імперскага назова тэрыторыі сучаснай Беларусі і Заходняй Украіны.
Гісторыя
Увесну 2010 года заходнерусісты Беларусі, Украіны і Расіі вырашылі стварыць нефармальнае адукацыйнае задзіночанне для распаўсюду сваіх ідэй. Мэтай праекта было агалошанае знішчэнне «нацыяналістычных міфаў» ва Украіне і Беларусі, а таксама «крытыка скажэння гісторыі ў савецкай гісторыяграфіі з апорай на традыцыі Рускай Праваслаўнай Царквы і на спадчыне дарэвалюцыйных навукоўцаў заходнерускай школы».
У 2017 годзе сайт удзельнічаў у стварэнні часопіса «Аспект», які прысвечаны сацыяльным і гуманітарным даследаванням і выдаецца дагэтуль пры ўдзеле «Заходняй Русі». Таксама рэдакцыя сайта ўдзельнічае ў выдавецтве часопіса «Нямігі літаратурнай».
Прапаганда заходнерусізму
Хоць сайт і падае сябе як навукова-адукацыйны, але шчырай прапаганды не пазбаўлены. У шмат якіх артыкулах прасочваецца ідэя непаўнавартасці беларусаў як асобнай нацыі. Беларуская ж мова прызнаецца «штучнай» і «неўласцівай» самім беларусам. З артыкула «Развагі беларуса пра сваю мову» (Размышления белоруса о своем языке): З самага пачатку беларуская мова была стораная штучна, у процівагу рускай з мэтай адарвання Белай Русі ад Расіі.
Крыш’яніс Валдэмарс
Крыш’я́ніс Ва́лдэмарс (Krišjānis Valdemārs, Кришьянис Вальдемар ці Христиан Вальдемар;, Курляндская губерня, Расійская імперыя, цяпер Талсінскі край, Латвія — , ) — выбітны латышскі публіцыст, выдавец, грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
Да 14 гадоў навучаўся ў павятовых школах, затым сам працаваў дарэктарам, памочнікам пісара і пісарам у розных мястэчках Латвіі. У 1849 годзе паступіў у гімназію ў Ліепаі, з 1854 па 1858 год вывучаў народную гаспадарку, дзяржаўнае права і філалогію ў Тартускім універсітэце. Пасля сканчэння ўніверсітэту перабраўся на жыхарства ў Пецярбург. З 1865 года працаваў у Міністэрстве дзяржаўнай маёмасці. З 1867 года жыў у Маскве.
Вялікую пашану Валдэмарс здабыў таксама як «бацька» латышскага флоту. У 1864 годзе ён заснаваў першую мараплаўную школу для латышоў у Айнажы. На ўзор гэтай школы яго намаганнямі па ўсёй Расіі ствараліся мараплаўныя класы, а сам Валдэмарс у 1873 годзе нават стаў сакратаром Рускага мараплаўнага таварыства.
Крыш’яніс Валдэмарс справядліва лічыцца адным з стваральнікаў латышскай нацыі. Яго руплівая праца на ніве змагання латышоў за права быць гаспадарамі на сваёй зямлі заслужыла найвялікшага прызнання ў памяці нашчадкаў. У гонар гэтага дзеяча былі названы дзясяткі вуліц і праспектаў у гарадох Латвіі і нават адзін ледакол. А ў 1926 годзе горад Сасмака, у якім шмат гадоў вучыўся і працаваў Валдэмарс, быў перайменаваны ў Валдэмарпілс.
NGC 4192A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Чахі
Назву Чахі́ маюць:
Рукаўшчына
Рукаўшчына (Руковщина) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячонкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Еменская Арабская Рэспубліка
Еменская Арабская Рэспубліка (ЕАР, Паўночны Емен) — дзяржава, якае існавала на паўднёвым захадзе Аравійскага паўвострава з 26 верасня 1962 па 22 мая 1990 года. Плошча: 195 тыс. км². Сталіца: Сана (134,6 тыс. жыхароў, даныя на 1977 год). Грашовая адзінка: Еменскі рыал.
Дзяржава знікла пасля аб'яднання ЕАР і НДРЕ ў Еменскую Рэспубліку 22 мая 1990.
Знешняя палітыка
1 лістапада 1928 паміж СССР і ЕАР заключаны дагавор пра сяброўства і гандль.
Асноўныя гандлёвыя партнёры: Японія, СССР, КНР, Аўстралія, Францыя, НДРЕ, ФРГ, Саудаўская Аравія.
Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі
Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі (БМАПА) — дзяржаўная вышэйшая медыцынская навучальная ўстанова Беларусі, якая знаходзіцца ў Мінску на вул. П. Броўкі д. 3 кор. 3. Займаецца перападрыхтоўкай спецыялістаў і павышэннем кваліфікацыі. Згодна дадзеным сайта арганізацыі, Акадэмія штогод рыхтуе 18 тыс. спецыялістаў па 81 спецыяльнасці Пры вну дзейнічае аспірантура і дактарантура.
Гісторыя Акадэміі
У 1931 годзе быў створаны Беларускі дзяржаўны інстытут удасканалення ўрачоў. Ён знаходзіўся ў Мінску на вул. Кастрычніцкай, д. 24. У час Вялікай Айчыннай вайны не дзейнічаў і аднавіў сваю дзейнасць у 1945 г.
У 1982 годзе Інстытут быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
У 2000 годзе на базе Інстытута была створана акадэмія з цяперашняй назвай. У 2004 г. пасля таго як ЕГУ быў пазбаўлены ліцэнзіі, у яго будынак на вул. П. Броўкі, 3/3 пераехала БМАПА, дзе і знаходзіцца ў цяперашні час. У 2008 г. пры Акадэміі быў створаны Прафесарскі лячэбна-кансультатыўны цэнтр. У цяперашні час БМАПА актыўна ўдзельнічае ў экспарце адукацыйных паслуг. На сайце арганізацыі адзначаецца: «У БелМАПА маецца вялікі вопыт па навучанні ў клінічнай ардынатуры і аспірантуры замежных грамадзян. Навучанне праводзіцца больш як па 50 медыцынскіх спецыяльнасцях. Геаграфія міжнародных зносін уключае ў сябе такія краіны як: Расія, Туніс, Емен, Сірыя, Эстонія, Іран, Іарданія, Швецыя, Непал, Ліван, Венесуэла, Замбія, Лівія, Індыя, Кітай ».
Спасылкі
Сайт вну
Карлукі
Карлукі ( , qorluqlar, қарлуқлар, 葛邏祿)  — старажытны народ у Цэнтральнай Азіі ў VII - XIII стст. н. э.
У кітайскіх пісьмовых крыніцах карлукі ўпершыню былі зафіксаваны пад 644 г. н. э. як алтайскі народ, падначалены усходнімі цюркітамі. Мяркуецца, што назва карлукаў паходзіць ад наймення ракі, прытока ракі Іртыш. Падзяляліся на тры племені.
У VIII ст. заснавалі дзяржаву ў Цэнтральнай Азіі, якая ахоплівала тэрыторыі Кыргызстана, паўночнага Таджыкістана, усходняга Узбекістана, паўднёва-усходняга Казахстана. У 751 г. выступілі як саюзнікі кітайцаў супраць арабаў у бітве на рацэ Талас, аднак у выніку перайшлі на бок арабаў. У 960 г. прынялі іслам. У 1211 г. добраахвотна падпарадкаваліся манголам.
Да нашчадкаў карлукаў адносіць сябе частка ўзбекаў і ўйгураў. Лічыцца, што чагатайская мова, на якой разўмаўлялі карлукі, стала асновай старажытнаўзбекскай, старажытнаўйгурскай і саларскай моў.
Ковель
Ковель (Ковель) — горад абласнога падпарадкавання ў Валынскай вобласці Украіны, на рацэ Тур'я. Адміністрацыйны цэнтр Ковельскага раёна. Плошча 47,3 км². Насельніцтва 68 тыс. чал. (2009).
Знаходзіцца за 70 км на паўночны захад ад Луцку. Адзін з найбуйнейшых чыгуначных вузлоў Заходняй Украіны. Праз горад праходзяць аўтамагістралі,  еўрапейскага значэння і ,  дзяржаўнага значэння.
Эканоміка
Завод сельскагаспадарчых машын, льнозавод; дрэваапрацоўчы, будматэрыялаў, мясны камбінаты.
Сельская рада (Украіна)
Сельская рада (сільська рада) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання другога ўзроўня ва Украіне.
Дом па Ленінскай вуліцы, 7 (Магілёў)
Дом па Ленінскай вуліцы, 7 — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Помнік жылой архітэктуры класіцызму. Размешчаны на рагу Ленінскай вуліцы і Спаскага завулка.
Архітэктура
Дом № 7 уяўляе сабой двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак з закруглепай вуглавой часткай. 3 боку галоўнага фасада знаходзіцца арачны праезд ва ўнутраны двор. Цэнтральная частка галоўнага фасада з мансардай вылучана трохвугольным франтонам і фрызам з трыгліфамі. Паверхі аддзелены карнізным паяском. Гладкія сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, абрамленымі на другім паверсе ліштвамі з замковым каменем. У вуглавой частцы дваровага фасада размешчаны ўваход у будынак, невялікі вестыбюль з лесвіцай на другі паверх, вакол якіх раней размяшчаліся жылыя памяшканні.
Чкалава
Назву Чка́лава маюць:
Усцюрт
Усцю́рт (Үстірт, Ustyurt, каракалп.: U'stirt, Üstyurt) — пустыннае плато на захадзе Цэнтральнай Азіі. Агульная плошча - каля 200 000 км². Прыкладная колькасць насельніцтва - 10 000 чал.
Геаграфія
Плато Усцюрт месціцца паміж Мангышлакам, залівам Кара-Багаз-Гол, Аральскім морам і дэльтай Амудар'і. Уваходзіць у склад Мангістаускай вобласці Казахстана, Каракалпакстана (Узбекістан) і Балканскага велаята Туркменістана.
Фарміраванне плато адбывалася на працягу некалькіх дзясяткаў мільёнаў гадоў першапачаткова як плыткаводдзя старажытнага мора, дзе назапашваліся арганічныя асадкі. Каля 4 млн гадоў таму пачалося падняцце плато ў выніку тэктанічных працэсаў. У перыяд 780 - 126 тысяч гадоў таму на Усцюрце існавалі рэкі і азёры, якія ў нашы дні ператварыліся ў саланчакі. У тэктанічныя расколіны прасочваліся воды. Яны руйнавалі верхні браняваны пласт. Такім чынам узнікалі глыбокія катлавіны. Абрывы на месцах старажытных рэк падмываліся падчас перыядычнага наступу Каспійскага мора. У выніку ўтварылася гіпсавая пустыня, абмежаваная крутымі абрывамі вышынёй да 150 - 400 м.
Для ўнутраных прастораў Усцюрта характэрны пейзажы з відавочнымі слядамі выветрывання — шматлікімі рашчылінамі, цяснінамі, карставымі агаленнямі, сухімі старажытнымі рэчышчамі, рознакаляровымі запасамі вапнякоў. На Усцюрце больш няма адкрытых вадаёмаў, аднак сустракаюцца калодзежы з прэснай вадой, дажджавая і адталая вада можа назапашвацца на дне катлавін.
Карысныя выкапні :
Клімат умераны кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня — -2,5°С — -5°С. У месцах з паніжаным рэльефам часам апускаецца да -40°С. Сярэдняя тэмпература ліпеня — +26°С — +28°С. Улетку на паверхні глебы магчымы тэмпературы да +40°С — +60°С.
Прырода
Паверхня плато Усцюрт — пустыня з шэра-бурымі глебамі, месцамі засоленымі з праслойкамі гіпсу і цвёрдай паверхняй. Флора пераходная, характэрная для паўднёвых салянкавых і паўночных палынных пустынь. Салянка сустракаецца пераважна на саланчаках, палын — паўсюдна. Распаўсюджаны таксама такія расліны, як саксаул, лох, джантак, трыснёг, тамарыск, кавыль і інш.
Фаўна адносна багатая і разнастайная. Усцюрт насяляюць 50 відаў сысуноў, 200 відаў птушак, 1 від земнаводных, 1 від рыб, шмат паўзуноў (у тым ліку 17 відаў яшчарак). Сярод жывёл вылучаюцца такія рэдкія віды, як гепард, каракал, медаед, джэйран, муфлон, чаротавы кот, дроп, маркут і г. д. На плато сустракаюцца здзічэлыя коні.
Для аховы прыроды Усцюрта на тэрыторыі Казахстана ў 1984 г. быў створаны Усцюрцкі дзяржаўны прыродны запаведнік, які займае 223 342 га.
Археалогія
Археолагі выявілі на Усцюрце старажытныя стаянкі, петрогліфы, магільні, крэпасці, свяцілішчы, караван-сараі. Самая знакамітая археалагічная знаходка была зроблена ў 1983 г. на захадзе плато каля калодзежа Бейтэ — 70 каменных мужскіх скульптур ад 1 м да 4 м у вышыню, пахавальныя курганы і ахвярнікі. Яны належылі масагетам (IV - III стст. да н. э.) У 1986 г. падчас даследавання сярэднявечных помнікаў з паветра на ўсходзе плато ўзбекскімі вучонымі былі заўважаны вялізарныя стралападобныя малюнкі, накіраваныя "навершам" на поўнач. Пры далейшым даследаванні аказалася, што яны ўяўляюць сабой каменныя агарожы да 800 - 900 м у даўжыню, да 400 - 600 м у шырыню і да 80 см у вышыню, абнесеныя валам. Высоўваецца меркаванне, што загадкавыя стралападобныя пабудовы з'яўляліся загонамі для свойскай жывёлы.
Чорная Лужа
Назву Чо́рная Лу́жа маюць:
Факультэт сацыякультурных камунікацый БДУ
Факультэт сацыякультурных камунікацый — структурнае падраздзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Факультэт быў створаны на базе філіяла БДУ г. Маскве 11 сакавіка 2004 года. У 2004-2005 навучальным годзе навучанне студэнтаў праводзілася па спецыяльнасцях 'Дызайн' і 'Міжнародныя адносіны'. Першы набор студэнтаў па ўсіх спецыяльнасцях быў праведзены ў 2005 годзе. Гуманітарны факультэт з'яўляецца самым маладым, але бясспрэчна паспяховым факультэтам БДУ, які забяспечвае падрыхтоўку высокакваліфікаваных спецыялістаў якасна новага ўзроўню. На ўсіх спецыяльнасцях студэнты паглыблена знаёміцца з камп'ютарнымі тэхналогіямі, што выклікана нарастальнай роляй камп'ютараў і тэхнічных сродкаў пры арганізацыі дзейнасці любога спецыяліста (у навучальным корпусе функцыянуе сучасная медыятэкі), Паглыбленае вывучэнне замежных моў абумоўлена працэсамі глабалізацыі, неабходнасцю актывізацыі ўзаемадзеяння з замежнымі партнёрамі.
Факультэт сацыякультурных камунікацый Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта быў створаны 11 сакавіка 2004 года. У 2004-2005 навучальным годзе навучанне студэнтаў праводзілася па спецыяльнасцях 'Дызайн' і 'Міжнародныя адносіны'. Асноўныя гістарычныя даты стварэння, рэарганізацыі і далучэння кафедраў:
Факультэт сацыякультурных камунікацый з'яўляецца самым маладым. На ўсіх спецыяльнасцях студэнты паглыблена знаёмяцца з камп'ютарнымі тэхналогіямі, што выклікана нарастальнай роляй камп'ютараў і тэхнічных сродкаў пры арганізацыі дзейнасці любога спецыяліста (у навучальным корпусе функцыянуе сучасная медыятэкі). Паглыбленае вывучэнне замежных моў абумоўлена працэсамі глабалізацыі, неабходнасцю актывізацыі ўзаемадзеяння з замежнымі партнёрамі.
Кафедры
На факультэце сацыякультурных камунікацый вядуць работу 9 кафедраў:
Дэканат
Дэкан факультэта Сяргей Важнік,кандыдат філалагічных навук, дацэнт Намеснік дэкана па вучэбнай рабоце Аляксандр Мікалаевіч Антаненка Намеснік дэкана па выхаваўчай рабоце Вольга Уладзіміраўна Нямковіч Намеснік дэкана па навуковай рабоце Вольга Анатольеўна Вераб’ёва
Валянціна Аляксееўна Лянькова
Валянціна Аляксееўна Лянько́ва (Валентина Алексеевна Ленькова; ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1973).
Біяграфія
Нарадзілася ў сяле Азяркі Тульскай губерні (Цёпла-Агароўскі раён Тульскай вобласці). У 1941 годзе скончыла Алма-Ацінскі зоаветэрынарны інстытут (сучасны Казахскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт). З 1948 года працавала ў Інстытуце мікрабіялогіі Акадэміі навук Казахскай ССР, у 1966—1987 гг. у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па этыялогіі, дыягностыцы і прафілактыцы інфекцыйных захворванняў сельскагаспадарчых жывёл.
Сярод апублікаванага:
Савіцкі сельсавет (Брагінскі раён)
Са́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Савічы.
Дональд Джохансан
Дональд Карл Джохансан (нар. 28 чэрвеня 1943 года, Чыкага, шт. Ілінойс, ЗША) — амерыканскі палеаантраполаг. Праславіўся знаходкай (сумесна з Морысам Тайебам і Івам Копенсам) шкілета аўстралапітэка, вядомага як «Люсі» у раёне лагчыны Данакіль (Эфіопія).
Савіцкі сельсавет (Брагінскі раён)
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года перададзены ў склад Брагінскага раёна, тады ж да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Грушанскага і Пучынскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Брагінскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Выграбна-Слабадскога сельсавета. 12 лістапада 1966 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сцепаноўскага сельсавета (3 населеныя пункты: Новы Сцепаноў, Перасяцінец і Стары Сцепаноў), з часткі сельсавета (5 населеных пунктаў: Выграбная Слабада, Вярховая Слабада, Жэрднае, Нежыхаў і Пучын) утвораны Слабадскі сельсавет. 8 студзеня 1987 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Піркаўскага (4 населеныя пункты: вёскі Ляды, Піркі, Сувіды і Чэрнеў) і Слабадскога (5 населеных пунктаў: вёскі Выграбная Слабада, Вярховая Слабада, Жэрднае, Нежыхаў і Пучын) сельсаветаў, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Грушнае. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Савіцкага сельсавета 8 населеных пунктаў. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Чамярыскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Новая Грэбля, Новыя Хракавічы, Старыя Хракавічы, пасёлкі Калінінскі і Ленінскі), сельсавет перайменаваны ў Хракавіцкі.
Дональд Джохансан
Акадэмічная кар'ера
Нарадзіўся ў Чыкага, шт Ілінойс. У 1966 годзе атрымаў ступень бакалаўра ў Ілінойскім універсітэце у Урбана-Шампейн, у 1970 і 1974 гадах — ступень магістра і доктара філасофіі ў Чыкагскім універсітэце.
У 1970, 1972 і 1973 гадах у якасці палеаантраполага прымаў удзел у палявых работах у складзе Міжнароднай даследчай экспедыцыі ў Ома (Эфіопія). Падчас адной з экспедыцый ён быў запрошаны французскім геолагам Морысам Тайебам прыняць удзел у геалагічных і палеанталагічных даследаваннях у Афарской катлавіне. У 1972 годзе Джохансан, Морыс Тайеб, Іў Копенс і Йон Кэлб наведалі Афар, дзе абралі ў якасці месца пошукаў багатыя акамянеласцямі наваколлі невялікай вёскі Хадар. У 1973 годзе прыбыў у Хадар ў якасці аднаго з кіраўнікоў (сумесна з М. Тайебам, І. Копенсам і Й. Кэлбам) Міжнароднай афарской даследчай экспедыцыі. Тут Джохансан зрабіў усё палеаантапалагічныя знаходкі, якія праславілі яго, уключаючы добра захаваўшыся шкілет самкі аўстралапітэка («Люсі», 1974) і пахаванне вялікай групы аўстралапітэкаў (AL 333, 1975).
У 1972 годзе Джохансан пачаў працу на факультэце фізічнай антрапалогіі ў Кліўлендскім музеі натуральнай гісторыі. У 1974 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі, абараніўшы дысертацыю па зубной сістэме шымпанзэ і атрымаў пасаду куратара факультэта Кліўлэндскага музея.
C 1974 года працаваў асістэнтам, а затым і ад'юнкт-прафесарам антрапалогіі Заходняга рэзервовага ўніверсітэта Кейза, а таксама меў званне ганаровага доктара таго ж універсітэта. Акрамя таго, працаваў ад'юнкт-прафесарам у (шт Агаё). .
Дварэцкае
Дварэ́цкае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1 км на ўсход ад вёскі Стадола, у басейне ракі Тросніца.
Дональд Джохансан
Акадэмічная кар'ера
У 1981 годзе ён заснаваў Інстытут паходжання чалавека (Institute of Human Origins) Берклі, шт Каліфорнія, які 1998 годзе ўвайшоў ва Універсітэт штата Арызона. У 2008 годзе Джохансан атрымаў званне ганаровага доктара Дзяржаўнага каледжа "Вэстфільд" (Westfield State College)
Завайцянскі сельсавет
Завайця́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Завайць.
Дварэцкае
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,55 км.
Завайцянскі сельсавет
26 красавіка 1962 года цэнтр Нараўлянскага сельсавета Гомельскай вобласці БССР перанесены ў вёску Заваць, сельсавет перайменаваны ў Завайцянскі. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе Ельскага раёна. У ліпені 1967 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Нараўлянскага пассавета перададзены 2 населеныя пункты (Ласка і Фізінкі). 1 снежня 2009 года скасаваны, аграгарадок Завайць і вёска Калінічы перададзены ў склад новаўтворанага Нараўлянскага сельсавета. 21 верасня 2010 года скасаваны вёскі Раманаўка, Смалегаў і Смалегаўская Рудня, якія знаходзіліся на ўліку на тэрыторыі сельсавета.
Дональд Джохансан
Акадэмічная кар'ера
У 1985 годзе група Джохансана вярнулася да даследаванняў на Афрыканскім кантыненце, пачаўшы працу ў цясніне Алдувай. У 1986 годзе член групы Цім Уайт выявіў шкілет Homo habilis узростам 1,8 млн. гадоў (OH 62).
Завайцянскі сельсавет
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (3 населеныя пункты: Завайць, Калінічы, Смалегаў) складала 278 чалавек, з іх 95,0 % — беларусы, 3,2 % — рускія, 1,1 % — немцы.
Дварэцкае
Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, разараныя. На ўсходзе пойма шырынёй да 25 м. Зарастае.
Дональд Джохансан
«Люсі»
24 лістапада 1974 года Джохансан здзейсніў адно з найбольш значных адкрыццяў у гісторыі палеаантрапалогіі. Падчас палеанталагічнай экспедыцыі ў Хадары (раён лагчыны Данакіль), аглядаючы разам са студэнтам Томам Грэем наваколлі лагера, ён выпадкова выявіў на схіле яра скамянелую костку, якая апынулася рэшткамі гамініда. У той жа дзень у гэтым месцы былі сабраныя акамянеласці, якія складалі 40 % шкілета самкі аўстралапітэка, які ў далейшым быў класіфікаваны як аўстралапітэк афарскі. У момант, калі косткі аглядалі ў экспедыцыйным лагеры, гучала песня групы «Бітлз» «Lucy in the Sky with Diamonds», дзякуючы чаму знаходка атрымала сваю назву.
Люсі з'яўлялася прамаходзячым гамінідам ростам ад 0,90 да 1,05 метра і пацвярджала здагадку Рэйманда Дарта аб тым, што аўстралапітэкі валодалі двухногай хадой. Акрамя таго, асаблівасці шкілета сведчылі аб тым, што Люсі была вегетарыянкай і вяла часткова драўняны лад жыцця. Першапачаткова Люсі не была выдзелена ў асобны від і лічылася ранняй разнавіднасцю Australopithecus africanus. Толькі пасля новых знаходак, у тым ліку добра захаванага чэрапа, было ўстаноўлена, што адрозненні Люсі ад Australopithecus africanus выходзяць за межы аднаго віду.
Джохансон сумесна з журналістам Мейтлэндам Ідзі быў у 1982 узнагароджаны у галіне навукі за кнігу «Lucy: The Beginnings of Humankind», дзе ў папулярнай форме распавядаецца пра гісторыю адкрыцця і даследавання Люсі.
«Першая сям'я»
У 1975 годзе ў Хадары на ўчастку AL 333 Джохансан зрабіў яшчэ адну выдатную знаходку, выявіўшы больш за 200 фрагментаў касцяных рэшткаў групы аўстралапітэкаў, якія атрымалі ў далейшым назву «Першая сям'я». Лічыцца, што рэшткі належаць як мінімум 13 асобінам віду Australopithecus afarensis узростам каля 3,2 млн гадоў.
Язёры
Язёры (, Езёры) — аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Язёрскага сельсавета. За 8 кіламетраў на захад ад горада Чэрыкаў, 100 кіламетраў ад Магілёва, 35 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Верамейкі, каля аўтадарогі Слаўгарад-Крычаў (3 км).
Гісторыя
7 верасня 1904 года ў маёнтку Язёры князя А. А. Абаленскага пажарам знішчаны двухпавярховы мураваны вінакурны завод з усімі апаратамі, посудам і кантрольным снарадам, а таксама скотны двор і 53 авечкі.
У 1916 годзе Язёрскі маёнтак быў прададзены з аўкцыёну за даўгі.
Да 18 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.
Спасылкі
Езеры
Васіль Паўлавіч Комлеў
Васіль Паўлавіч Комлеў (31 снежня 1918, сяло Верхатор, Ішымбайскі раён, Башкірская АССР — 2004 ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай вобласці. Кандыдат эканамічных навук (1959).