cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хіраптэралогія
Міжнародная ноч кажаноў
Свята кажаноў адбываецца ў ноч восеньскага раўнадзенства 21 верасня. Гісторыя свята бярэ пачатак у антычнай старажытнасці, калі яно называўся па-іншаму і насіла містычны, а не прыродаахоўны характар. У цяперашні час праводзіцца ў шэрагу Еўрапейскіх краін, дзе найбольш папулярна экалагічная палітыка.
Замкавы парк (Нясвіж)
Замкавы парк, або парк Антонія — парк у Нясвіжы, частка палацава-паркавага комплексу Радзівілаў.
Уваход на тэрыторыю паркавага ансамбля пачынаецца каля старадаўніх варот, упрыгожаных гербам роду Радзівілаў «Трубы». На ім намаляваны: знак улады — арол, на грудзях якога размяшчаецца шчыт з трыма паляўнічымі ражкамі і манаграма Антонія Вільгельма Радзівіла. За варотамі адкрываецца від на Замкавую алею — дамбу даўжынёй 450 м, абсаджаную векавымі дрэвамі. Сярод насаджэнняў, якія яе атачаюць, пераважаюць клён вастралісты і вярба плакучая, сустракаецца і серабрыстая, якая выгадна вылучаецца на зялёным фоне іншых пасадак. Земляная дамба, з’явілася ў 1870—1875. Да гэтага часу замак злучаўся з горадам доўгім разборным драўляным мостам, які добра бачны на гравюры Т. Макоўскага. Мост меў абароннае значэнне, але, згубіўшы гэту функцыю, быў заменены дамбай. Сама алея з’яўляецца ўжо часткай парку Антонія, названага так у гонар Антонія Вільгельма Радзівіла.
Цяпер парк Антонія ўключае пад’язную дамбу і тэрыторыю, якая непасрэдна прымыкае да замка. Характар пейзажу амаль не мяняецца да моста, перакінутага цераз роў да вежавых варот замка. У парку ў 1961 быў разбіты невялікі скверык і ўстаноўлена скульптура «Спадарожнік» у гонар першага штучнага спадарожніка Зямлі. Тут расце адзіны ў Нясвіжы экзэмпляр гледычыі трохліставай. Азеляненне прызамкавага ўчастка выконвалася на трох узроўнях: па броўцы рова, па грэбені вала і на ўнутрызамкавых дворыках.
У Замкавым парку знаходзіцца вялікая колькасць экзатычных раслін. У 1954 па праекту архітэктара Рудэнкі ва ўнутраным дворыку замка быў разбіты сквер партэрнага тыпу. Цэнтральная частка сквера мела выгляд эліпса, а на пярэднім плане знаходзіцца калодзеж, упрыгожаны дэталямі кавальскай работы мясцовых умельцаў, і скульптура «Амур з чашай». Пасля рэканструкцыі пачатку 21 стагоддзя расліннасць знікла з дворыка, застаўся толькі калодзеж.
Невялічкі двор (конны, або гаспадарчы) у паўднёвай частцы замка перад былымі стайнямі, пабудаванымі ў крапасным вале, аформлены групай блакітных елак, кветкамі, а сцяна і вежа замка абвіты дзікім вінаградам. Самы маленькі замкавы двор (інтымны) размешчаны ва ўсходняй частцы, паміж палацава-замкавым комплексам і валам. Тут высаджаны ясень і блакітная елка. Крытая лесвіца ў выглядзе пергалы, павітай вінаградам, вядзе на крапасны вал.
На вале замка ў розны час высаджваліся кусты — махровыя формы глогу, розныя віды бэзу, язміну. Вінаград дзявочы пяцілістковы, амурскі і культурны, актынідныя выкарыстаны ў аздабленні замкавых сцен і відавых альтанак. 3 вонкавага боку рова замак акружаны шырокай аб’язной дарогай, абсаджанай клёнам вастралістым.
У Замкавы парк уваходзяць таксама алеі, якія атачаюць замак па беразе абароннага рова і дзве паляны. Тэатральная паляна, размешчаная на поўдзень ад замка, мае выгляд паўкола. У былыя часы прыдворны тэатр у цёплую пару года даваў на ёй тэатралізаваныя пастаноўкі, і гледачы знаходзіліся на іншым боку абароннага рова. Другая паляна размешчана на ўсход ад замка і ўпрыгожана трыма дэкаратыўнымі бронзавымі вазамі на гранітных пастаментах (усталяваны ў 1992, скульптар Валерый Янушкевіч).
Шарашэўскі сельсавет
12 кастрычніка 1940 года ўтвораны Шарашоўскі пассавет у складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 17 снежня 1956 года ў складзе Пружанскага раёна. 26 лютага 2002 года да пассавета далучана тэрыторыя скасаванага Крыніцкага сельсавета. 29 мая 2015 года Шарашоўскі пассавет рэарганізаваны ў Шарашэўскі сельсавет.
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (без Шарашова) — 758 чалавек, з іх 86,8 % — беларусы, 6,5 % — украінцы, 3,8 % — рускія.
Кесон (суднарамонт)
Кесон у гідратэхніцы (ад caisson «скрыня») — адкрытая знізу камера з воданепранікальнымі сценкамі і столлю для работы пад вадой і ў воданасычаным грунце.
Найбольш распаўсюджаныя кесоны з жалезабетону, бываюць таксама сталёвыя і драўляныя. Выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве помпавых станцый, вадазабораў, шлюзаў, глыбокіх фундаментаў маставых апор, для праходкі тунеляў і інш.
Сінод Рускай праваслаўнай царквы
Можа азначаць:
Кесон (суднарамонт)
Вада з рабочай камеры выціскаецца напампаваным паветрам. Для дастаўкі людзей і матэрыялаў выкарыстоўваюцца шлюзавыя апараты, якія злучаюцца з кесонам шахтавымі трубамі. З апусканнем кесону пад уздзеяннем уласнай вагі зверху нарошчваецца муроўка сцен збудавання ці фундамента. На патрэбнай глыбіні камеру запаўняюць муроўкай або бетонам, і кесон застаецца ў збудаванні.
Ірына Міхайлаўна Гаўрыленка
Ірына Міхайлаўна Гаўрыленка (нар., г. Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1979 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1979—1991 гадах архітэктар, старшы архітэктар інстытута «Мінскграмадзянпраект». У 1991—2007 гадах архітэктар, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў інстытута «Мінскпраект». З 2007 года галоўны архітэктар праектаў УП «Мінскпраект».
Член Беларускага саюза архітэктараў з 2007 года.
Творчасць
Асноўныя працы (усе ў Мінску): 10-12 павярховы жылы дом з убудавана-прыбудаванымі памяшканнямі па вуліцы Старажоўскай, 9-павярховы 3-секцыйны эксперыментальны жылы дом па вуліцы Бурдзейнага, рэканструкцыя будынка Нацыянальнага банка па вуліцы Леніна; група шматпавярховых жылых дамоў з аб’ектамі сацкультбыту па вуліцы Гамарніка — Лагойскі тракт, блок абслугоўвання пры інтэрнатах Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта па вуліцы Францыска Скарыны, жылы дом у мікрараёне «Лошыца-1», ЗАГС Савецкага раёна, універсам «Радзівілаўскі» і кафэ «Маэстра» ў ГЦ «Сталіца», студэнцкія інтэрнаты № 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 студэнцкага жылога комплексу па праспекце Дзяржынскага, шматпавярховыя цагляныя жылыя дамы з убудаванымі памяшканнямі па праспекце Незалежнасці (у складзе аўтарскага калектыва), рэканструкцыя парку Дружбы народаў, маладзёжная эстрада, аддзел ЗАГС Маскоўскага раёна, шматкватэрны жылы дом з памяшканнямі грамадскага прызначэння па праспекце Дзяржынскага, адміністрацыйна-гаспадарчы блок з дэпазітарыем музея Вялікай Айчыннай вайны па вуліцы Ціміразева.
Каніфоль
Каніфоль, каліфоня (colophonia resina — калафанійская смала) гарпіус — цвёрдая фракцыя, якая астаецца ад смол хвойных дрэваў пасля адгонкі лятучых рэчываў.
Ужываецца для праклейкі паперы, у электратэхнічнай прамысловасці, у вытворчасці лакаў, лінолеуму, сургучу, замазак.
Палец нагі
Пальцы ног — часткі ступні чалавека, якія з'яўляюцца найбольш дыстальнымі па адносінах да цела. Пальцы ног — важная частка рухальнага апарата. Падчас перамяшчэння, хады і бегу яны разам са ступней вытрымліваюць вагу цела, перамяшчаюць яе і дапамагаюць захоўваць раўнавагу пры змене становішча цэнтра цяжару.
Імагініфер
Імагініфер (Imaginifer) - чалавек, які нёс штандар з выявай імператара, які служыў пастаянным напамінкам пра вернасць войска імператару. Ранг імагініфера з'явіўся ў легіёнах пасля таго, як быў заснаваны культ імператара ў часы кіравання Аўгуста. «Imago» уяўляў сабой аб'ёмны партрэт з металу, які неслі толькі ў першай кагорце.
Палец нагі
Апісанне
У нармальнага, фізічна здаровага чалавека на ступні знаходзіцца пяць пальцаў. Крайнія пальцы ступні (I і V) называюцца так жа, як аналагічныя пальцы рук — вялікі і мезенец, а астатнія тры называюць нумарамі II, III, IV, пачынаючы лік з вялікага пальца. Вялікі палец — унутраны, самы шырокі палец, мезенец — самы тонкі і кароткі. З тыльнага боку ступні канцы пальцаў пакрытыя пазногцямі, якія прадстаўляюць сабой ахоўныя рагавыя пласціны. З унутранага боку ступні, пальцы валодаюць мяккімі падушачкамі. Пальцы ног валодаюць меншай рухомасцю, чым пальцы рук. У працэсе эвалюцыі людзі ў сувязі з пераходам на прамахаджэнне і неабходнасцю падтрымліваць вагу цела страцілі супрацьпастаўленасць вялікіх пальцаў на нагах, якая захавалася ў чалавекападобных малпаў, паколькі ногі выкарыстоўваюцца імі, гэтак жа як і рукі, для хапання. Вялікія пальцы ног чалавека размяшчаюцца паралельна як адзін аднаму, так і астатнім пальцам.
Шкілет
У кожным з пальцаў маецца унутраная аснова — некалькі костак, якія называюцца фалангамі. Між фалангамі размяшчаюцца рухомыя міжфалангавыя суставы. Фалангі пальцаў ног адрозніваюцца ад фаланг кісці сваімі невялікімі памерамі. Акрамя вялікага пальца, які мае толькі дзве фалангі: асноўную і канцавую, пальцы стоп, гэтак жа як і пальцы на руках, маюць 3 фалангі: асноўную, сярэднюю і канцавую. Фалангі з'яўляюцца трубчастымі косткамі. У падставе блізкай да ступні фалангі (асноўнай) знаходзіцца пляскатая ямка, складнік сустаў з галоўкай адпаведнай плюсневай костцы ў ступні.
Дактыласкапія
На кончыках пальцаў ног, гэтак жа, як і на руках, маецца унікальны ўзор, які складаецца з канцэнтрычных разор. Індывідуальнасць малюнка гэтых разор так жа дазваляе ідэнтыфікаваць чалавека па адбітках, як і ў выпадку з адбіткамі пальцаў рук. Узоры пальцаў ног выкарыстоўваюць у радзільнях, для ідэнтыфікацыі нованароджаных, паколькі адбіткі на руках яшчэ недастаткова выразныя.
Жураў
Жураў — прозвішча, таксама Брама-кран.
Гаеўская
Гае́ўская — прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Апіялогія
Апіялогія (ад apis «пчала» і λόγος — логас) — навука, якая даследуе меданосных пчол.
Аляксандр Мітрафанавіч Бондараў
Аляксандр Мітрафанавіч Бондараў (30 мая 1923, Нікалаеўка, Похвістнеўскі раён Самарскай вобласці — 9 ліпеня 1996, Тальяці) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, малодшы лейтэнант, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. Беларус. Скончыў сярэднюю школу.
У войску з 1941 года. У 1942 годзе скончыў Куйбышаўскае ваеннае пяхотнае вучылішча.
У ходзе Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Заходнім, Цэнтральным, Варонежскім, 1 і 2 Украінскіх франтах. Удзельнічаў у абароне Масквы, Курскай бітве, вызваленні Украіны, Польшчы, Чэхаславакіі і Германіі. Двойчы быў паранены.
У 1947 годзе скончыў курсе ўдасканалення афіцэрскага складу. Член КПСС з 1946 года. У 1953 годзе па стане здароўя звольнены з Чырвонай Арміі.
У 1954 годзе скончыў Куйбышаўскі педагагічны інстытут, працаваў у сярэдняй школе ў Похвістневе, затым выкладаў у Тальяці у ПТВ.
Памёр у 1996 годзе. Пахаваны на Баныкінскіх могілках Тальяці.
Подзвіг
У канцы верасня 1943 года 167-я стралковая дывізія, у якой служыў Бондараў выйшла да Дняпра. Бондараў ўзначаліў перадавы атрад салдат, з якімі захапіў востраў у плыні ракі. У ноч на 27 верасня атрад Бондарава пераправіўся на правы бераг і ў рукапашнай сутычцы захапіў перадавыя акопы праціўніка.
Пры падтрымцы танкаў немцы перайшлі ў контратаку, але атрад Бондарава паспяхова адбіў і яе, і шэсць наступных, знішчыўшы пры гэтым 7 танкаў.
У лістападзе 1943 года Аляксандр Бондараў прымаў удзел у вызваленні Кіева. Ён на чале ўзвода аўтаматчыкаў танкавым дэсантам з боем прабіліся ў тыл суперніка і зладзілі засаду на дарозе Кіеў — Васількоў — Фастаў, па якой адступалі часткі вермахта. У ходзе бою было знішчана да 300 салдат праціўніка і калона аўтамашын, было ўзята ў палон каля 500 салдат.
Званне Героя Савецкага Саюза А. М. Бондараву прысвоена 10 студзеня 1944 «за адвагу, гераізм і умелае камандаванне падраздзяленнямі пры фарсіраванні Дняпра і вызваленні Кіева».
Памяць
Ганаровы грамадзянін Похвістнеўскага раёна Самарскай вобласці.
Алеся (спявачка)
Алеся (сапраўднае імя — Вольга Анатолеўна Ярмоленка, па мужу  Мінец; нарадзілася 27 жніўня 1976, ) — беларуская эстрадная спявачка, салістка гурта Сябры.
Дачка спевака Анатоля Ярмоленкі. Скончыла Мінскі ўніверсітэт культуры. Сваю музычную кар’еру распачала з песні «Жаўраначка» на беларускай мове. Спявае на беларускай і рускай мовах.
Мае сына, які вядомы пад сцэнічным псеўданімам DJ Anatol'.
Шакей (Акмолінская вобласць)
Шакей — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Куншалганскай сельскай акругі. Код КАТА — 114645300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 381 чалавек (214 мужчын і 167 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 278 чалавек (163 мужчыны і 115 жанчын).
NGC 3253
NGC 3253 (іншыя абазначэнні — UGC 5674, MCG 2-27-21, ZWG 65.43, IRAS10257+1257, PGC 30829) — спіральная галактыка з перамычкай (SBbc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
HMS E21
HMS E21 — брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1915 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 12 чэрвеня 1915 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 1 кастрычніка 1915 года.
30 ліпеня 1918 года E21 патапіў аўстрыйскае гандлёвае судна Vila.
У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.
Фазан звычайны
Фазан, таксама Бажан (Phasianus colchicus) — птушка з сямейства фазанавых, атрада курападобныя. Адносіцца да адамашненых птушак і з’яўляецца распаўсюджаным аб’ектам палявання.
Пашырэнне
Насяляе адкрытыя ландшафты з купінамі расліннасці, палі і цалінныя лугі, рачныя даліны з густымі зараснікамі, зарослыя яры і ўскрайкі невялікіх дрэвастояў з густым падлескам паблізу вадаёмаў. У горы пранікае па рачных далінах да вышыні 500—700 м.
Першапачаткова азіяцкі від, інтрадуцыраваны ў іншых частках свету. Прыродны арэал — ад Каўказа і Малой Азіі да даліны Амура, Японіі і Тайваня. Інтрадуцыраваны таксама ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы, на Гаваях і ў Новай Зеландыі.
Асаблівасці біялогіі
Харчуюцца на зямлі, часта адпачываюць і начуюць на дрэвах.
Гняздо ў ямцы пад прыкрыццем травы альбо галін, высцілка з сухой травы (тоўстай у аснове і тонкай у высцілцы). У пачатку выседжвання даволі правільнай формы, але матэрыял выступае за гняздо. Выпадкова гняздзіцца на мурах руін, парослых расліннасцю, вельмі рэдка — у гнёздах іншых птушак або вавёрак, на дрэвах.
Яйкі (звычайна 8-12, вялікія кладкі могуць быць знесены 2 самкамі), крыху падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом, без плям, аліўкава-карычневыя, аліўкавыя, карычневыя або шэрыя. Памеры: 45 х 36 мм.
Падвіды
Гібрыды розных азіяцкіх падвідаў (адрозніваюць 9) сустракаюцца ў Еўропе.
Ананке (спадарожнік)
Ананкэ (ад Ἀνάγκη) — нерэгулярны спадарожнік Юпітэра, вядомы таксама як Юпітэр XII.
Адкрыццё
Быў адкрыты 28 верасня 1951 г. астраномам Сетам Барнс Нікалсанам у абсерваторыі Маўнт-Вільсан, штат Каліфорнія. Афіцыйную назву атрымаў у 1975 годзе ў гонар каханай Зеўса з грэчаскай міфалогіі.
Арбіта
Ананкэ здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 21 280 000 км за 629 дзён, 18 гадзін і 29 хвілін. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,2435. Нахіл рэтраграднай арбіты да лакальнай плоскасці Лапласа 148,9 °. Ананкэ даў назву групе спадарожнікаў, якія круцяцца па падобных арбітах вакол Юпітэра.
Мікалай Апалонавіч Пыхачоў
Біяграфія
Паходзіў з дваранаў Палтаўскай губерніі. У арміі з 1867. Скончыў 3-е Аляксандраўскае вучылішча (1869). Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. У 1986—1904 — камандзір лейб-гвардыі Маскоўскага палка, у 1904—1905 — камандзір 1-й брыгады 2-й гвардзейскай пяхотнай дывізіі. У 1906—1908 — камандуючы 23-й пяхотнай дывізіяй. З 1908 па 1917 камандаваў Асобным корпусам памежнай варты.
Барабінск
Барабінск (Барабинск) — горад (з 1917) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Барабінскага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 31,7 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1893 годзе.
Горад размешчаны на паўднёвым усходзе Заходне-Сібірскай раўніны, на Барабінскай нізіне, на левым беразе ракі Ом, за 302 км на захад ад Новасібірска. Чыгуначная станцыя на Транссібірскай магістралі.
Канюшына лугавая
Канюшына лугавая (Trifolium praténse) — расліна з роду, сямейства , падсямейства.
Назва
Канюшына лугавая, валашок, дзенцяліна, канічына, красная дзятліна, чырвоная дзяццеліна , канюшына , красная курыга, курыжка, тройца, цацкі.
Батанічнае апісанне
Канюшына лугавая— двухгадовая, але часцей шматгадовая травяністая расліна, дасягае ў вышыню 15-55 см.
Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў
Падрыхтоўка дакументаў для сесіі праходзіла ў аўральным рэжыме пад кіраўніцтвам Ю. А. Дзянісава. Спачатку абмяркоўвалася занясенне ў пералік асобных помнікаў гісторыі і архітэктуры, аднак даволі хутка ўзяло верх меркаванне, што «ўніверсальная каштоўнасць культурнага і прыроднага ландшафту Вялікага Санкт-Пецярбурга, сфарміраванага ў гістарычна кароткі тэрмін гіганцкімі высілкамі Расійскай дзяржавы, пераўзыходзіць каштоўнасць яго складовых частак».
Канюшына лугавая
Батанічнае апісанне
Галінастыя сцеблы прыўздымаюцца.
Лісце трайчатае, з шырокаяйкападобнымі дробназубчастымі долямі, лісточкі па краях суцэльныя, з далікатнымі вейчыкамі па краях.
Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў
Значэнне
Аб'ект «Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга» стаў адным з першых у практыцы ЮНЕСКА выпадкаў надання статусу помніка велізарнаму культурна-прыроднаму ландшафту, на тэрыторыі якога вядзецца актыўнае гаспадарчая дзейнасць і пражываюць сотні тысяч людзей. У яго ўвайшлі нават тыя аб'екты, сувязь якіх з цэнтрам Пецярбурга далёка не відавочная, як, напрыклад, старажытнаруская Арэхаўская крэпасць на Ладазе і Ліндулаўскі гай. Прыгарадныя зоны складаюцца не толькі з палацава-паркавых комплексаў, але і прыродных ландшафтаў, помнікаў прамысловай (Сестрарэцкі зброевы завод), фартыфікацыйнай (фарты Кранштата) і сядзібнай архітэктуры. Кансервацыя такіх вялікіх участкаў сучаснага гарадскога ландшафту звя звязана вялікімі складанасцямі, пра што сведчыць выключэнне са спісу тыпалагічна падобнага ландшафту даліны Эльбы з Дрэздэнам (2009) з-за планаў будаўніцтва новага моста цераз Эльбу.
У 2012 годзе Урад Санкт-Пецярбурга зацвердзіла мэтавую праграму «Захаванне і развіццё тэрыторый «Канюшанная» і «Паўночная Каломна – Новая Галандыя», размешчаных у гістарычным цэнтры Санкт-Пецярбурга, на 2013-2018 гады».
Канюшына лугавая
Батанічнае апісанне
Суквецці галоўкі друзлыя, шарападобныя, часта сядзяць парамі і нярэдка прыкрытыя двума верхнімі лістамі. Вяночак чырвоны, зрэдку белы або неаднакаляровы; чашачка з дзесяццю жылкамі.
Плод — яйкападобны, аднанасенны боб; насенне то круглявае, то вуглаватае, то жаўтлява-чырвоныя, то фіялетавае.
Цвіце ў чэрвені-верасні. Плады спеюць у жніўні-кастрычніку.
Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў
Значэнне
У выніку пераходу Санкт-Пецярбурга да праграмна-мэтавага метаду планавання ў 2014 годзе Праграма захавання гістарычнага цэнтра стала часткай дзяржаўнай праграмы «Эканамічнае і сацыяльнае развіццё тэрыторый Санкт-Пецярбурга», якую прынялі  30 чэрвеня 2014 года тэрмінам на 6 гадоў.
Курыруе выкананне дзяржаўнай праграмы Камітэт па эканамічнай палітыцы і стратэгічнаму планаванню Санкт-Пецярбурга. Галоўным экспертна-кансультацыйным органам, які суправаджае рэалізацыю Праграмы, з'яўляецца Савет па захаванні і развіцці тэрыторый гістарычнага цэнтра Санкт-Пецярбурга пры Урадзе Санкт-Пецярбурга, створаны ў 2013 годзе.
Будаўніцтва Охта-цэнтра
Планы будаўніцтва ў Пецярбургу вышыннага Охта-цэнтра выклікалі заклапочанасць ЮНЕСКА. У чэрвені 2007 года ў Новай Зеландыі прайшла 31-я сесія камітэта сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У рашэнні сесіі па аб'екце сусветнай спадчыны «Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаная з ім група помнікаў» адзначана, што «планы, прадстаўленыя краінай-удзельніцай 18 студзеня і 5 сакавіка 2007 года, не адпавядаюць патрабаванням камітэта, а таксама не змяшчаюць выразных граніц і буферных зон усіх аб'ектаў, уключаючы Ленінградскую вобласць», і прынята настойлівая рэкамендацыя да органаў улады Расіі «прыпыніць рэалізацыю праекта, уключаючы дазволы на правядзенне прац, пакуль усе матэрыялы, якія тычацца справы, не будуць разгледжаны, і пакуль не будуць разгледжаны ўсе матэрыялы, якія тычацца гэтага пытання, і не будзе праведзена ўсебаковая ацэнка пагроз аб'екту сусветнай спадчыны». У снежні 2010 года праект Охта-цэнтра быў замарожаны на нявызначаны час.
Нацыянальны ўрад (1863—1864)
Нацыянальны ўрад — вярхоўны орган улады, які дзейнічаў падчас паўстання 1863—1864 гадоў на землях былой Рэчы Паспалітай.
Часовы нацыянальны ўрад быў утвораны ў ноч з 22 на 23 студзеня 1863 года ў выніку рэарганізацыі Цэнтральнага нацыянальнага камітэта, з’яўляўся найвышэйшым органам выканаўчай улады ў часы паўстання 1863—1864 гадоў. 22 студзеня Часовы нацыянальны ўрад выдаў Маніфест пра пачатку паўстання, прыняў пастанову аб вызваленні сялян ад прыгону (пры ўмове падтрымкі паўстання). Урад прапанаваў Людвіку Мераслаўскаму заняць пасаду дыктатара паўстання. Але пасля дзвюх няўдалых сутычак з расійскімі войскамі ён падаў у адстаўку. Пасля пераходу ініцыятывы ў рукі «белых» Часовы нацыянальны ўрад быў перайменаваны ў Нацыянальны ўрад.
Нацыянальны ўрад быў адначасова і найвышэйшым заканадаўчым і выканаўчым органам улады паўстанцаў, была створана свая спецслужба, якая адказвала, сярод іншага, за збор падаткаў, працу тайнай пошты, цэнзуру прэсы.
Нацыянальны ўрад прыпыніў сваю дзейнасць 10 красавіка 1864 года ў выніку арышту апошняга дыктатара паўстання Рамуальда Траўгута.
Канюшына лугавая
Батанічнае апісанне
Размнажаецца як насеннем, так і вегетатыўна.
Распаўсюджанне і экалогія
Расце на ўсёй тэрыторыі Еўропы, у Паўночнай Афрыцы (Алжыр, Марока, Туніс), Заходняй і Сярэдняй Азіі. На тэрыторыі Расіі сустракаецца ў еўрапейскай частцы, Сібіры, на Далёкім Усходзе і Камчатцы.
Хімічны склад
У зялёнай масе ўтрымліваюцца эфірныя і тлустыя алеі, дубільныя рэчывы, гліказіды трыфалін і ізатрыфалін, арганічныя кіслоты (п-кумаравая, саліцылавая, кетаглутаравая), сітастэролы, ізафлавоны, смолы, вітаміны (аскарбінавая кіслата, тыямін, рыбафлавін, каратын, такаферол). У перыяд цвіцення ў надземнай частцы змяшчаецца бялок (20-25 %), тлушчы (2,5—3,5 %), каратын (да 0,01 %), аскарбінавая кіслата (да 0, 12 %), свабодныя амінакіслоты (да 1,5 %), абалоніна (24-26 %), безазоцістыя экстрактыўныя рэчывы (больш за 40 %), солі кальцыя і фосфару. У траве і кветках знойдзены флавоны і флаванолы (кемпферол, кверцэцін, праталецін і інш.), ізафлавоны (геністэін, фармонанецін і інш.).
У лісці змяшчаецца маакіаін — флаваноіды з групы птэракарпанаў, які валодае фунгіцыднымі ўласцівасцямі.
У каранях пасля скошвання надземнай часткі назапашваецца да 150 кг/га азоту.
Змест эфірнага алею ў кветках дасягае 0,03 %, у яго склад уваходзяць фурфурол і метылавакіслы кумарын.
У насенні выяўлена да 12 % паўвысыхальнага тлустага алею.
Класіфікацыя
Від Канюшына лугавая уваходзіць у род трыбу  падсямейства  сямейства.
Разнавіднасці
Вылучаюць некалькі разнавіднасцяў гэтага віду:
Значэнне і прымяненне
З лісця атрымліваюць вітамінныя канцэнтраты. Эфірны алей ўжываюць у араматычных кампазіцыях.
З лісця рыхтуюць салаты, імі запраўляюць зялёныя супы, бацвінню. Сухое расцёртае лісце ў мінулым дадавалі да мукі пры выпечцы жытняга хлеба, а таксама выкарыстоўвалі для падрыхтоўкі соусаў і пры вытворчасці сыроў. На Каўказе маладыя кветкавыя галоўкі, якія яшчэ не распускіліся, квасяць, як капусту і дадаюць у зялёныя салаты.
З’яўляецца адной з найбольш каштоўных кармавых траў. Па пажыўнасці сена яна амаль не саступае люцэрне. Расліна шырока выкарыстоўваецца на зялёны корм, для нарыхтоўкі сена, сенажу і сіласу. Пасля ўборкі насення салома ідзе на корм. Назапашаны ў каранях азот застаецца ў глебе пасля заворвання, што спрыяе павышэнню ўрадлівасці палёў. Шырока культывуецца як кармавая расліна. З каранёў выдзелена антыгрыбковае рэчыва — трыфалірызін.
Каштоўны меданос, але нектар даступны толькі пчолам з доўгім хабатком, таму Мёдапрадуктыўнасць складае ўсяго 6 кг мёду з гектара пасеваў. Мёд ставіцца да лепшых гатункаў, доўга не зацукрываецца.
Транссібірская магістраль
Транссібірская магістраль — чыгунка праз Еўразійскі кантынент, якая злучае Еўрапейскую частку Расіі, яе найбуйныя прамысловыя раёны і сталіцу краіны з яе сярэднімі (Сібір) і ўсходнімі (Далёкі Усход) раёнамі. Даўжыня 9 288,2 км, гэта самая доўгая чыгунка ў свеце. У 2002 годзе была завершаная поўная электрыфікацыя.
Налюцік
Налю́цік — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 33 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 1 км на паўночны захад ад возера Цёста, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Сяло, у басейне ракі Аўсянка.
Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,22 км, найбольшая шырыня 0,08 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, спадзістыя, верхняя частка пад ворывам, ніжняя пад лесам. На поўначы забалочаная пойма шырынёй 0,2 км.
Марына Андрэеўна Гаеўская
Біяграфія
Скончыла ў 1978 годзе архітэктурны факультэт БПІ. У 1978—2004 гадах архітэктар, вядучы архітэктар, начальнік групы архітэктараў у інстытуце «Белдзяржпраект»; у 2004—2006 гадах загадчык групай архітэктараў КУП «Мінскпраект»; у 2009—2010 гадах галоўны архітэктар праектаў УП «АрхКомплексПраект»; з 2010 года вядучы эксперт, галоўны эксперт РУП «Галоўдзяржбудэкспертыза».
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1990 года.
HMS E56
HMS E56 — брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1916 гадах на верфі William Denny and Brothers у Дамбартане, дзе судна было спушчана 19 чэрвеня 1916 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 8 жніўня 1916 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Харыджы, дзе была ўключана ў Дзевятую падводную флатылію.
У 1923 годзе лодка была прададзена на металалом.
Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі
Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі ( — ) — рускі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант, камандзір Асобнага корпуса памежнай варты (1917—1918).
Біяграфія
Скончыў 2-ю Кіеўскую класічную гімназію. У арміі з лютага 1876 года, паступіў радавым у Праабражэнскі лейб-гвардыі полк. Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. У 1879 год узведзены ў афіцэры. У памежнай варце з 4 студзеня 1881 года, атрадны афіцэр Валынскай брыгады. Служыў у Камышынскім атрадзе і Санкт-Пецярбургскай брыгадзе. З 1893 года — у штабе АКМВ, з 1914 — памочнік камандзіра, а з сакавіка 1917 года — яго камандзір. З усталяваннем савецкай улады прызначаны начальнікам Галоўнага ўпраўлення памежнай аховы пры Наркамаце фінансаў (сакавік 1918), аднак 6 верасня 1918 года звольнены.
Памёр у 1918 годзе, акалічнасці смерці невядомыя.
Капа (лікавая адзінка)
Капа́ (копа; sexagena) — лікавая адзінка ў Вялікім княстве Літоўскім з XIV ст., роўная 60 штукам. Паняцце чэшскага паходжання (kopa — куча), з’явілася ў Вялікім княстве Літоўскім разам з распаўсюджваннем чэшскай манеты — пражскіх грошаў, таму што 60 пражскіх грошаў прыраўноўвалася да 1 пражскай грыўні срэбра (253,17 г). Таксама ўжывалася паняцце паўкапа. Пражскі грош на той час быў вельмі распаўсюджанай манетай у Еўропе, таму пражская грыўня сталася міжнароднай грашовай і вагавай уліковай адзінкай.
Спачатку капа была толькі грашова-вагавай лікавай адзінкай тоеснай рублю, а паўкапа — палціне, бо па ўтрыманню срэбра 1 пражская грыўня была блізкая да наўгародскай грыўні-рубля, якая была ў той час распаўсюджанай уліковай адзінкай у ВКЛ . Пасля на копы пачалі лічыць розныя рэчы, напрыклад «капа снапоў» — 60 снапоў.
У сувязі з паступовым памяншэннем, з канца першай паловы XIV стагоддзя, утрымання срэбра ў пражскіх грошах ішло і паступовае павялічэнне іх колькасці ў рублі. У канцы XIV стагоддзя ў рублі лічылі 96 грошаў, а ў 1432 — 100 грошаў. У гэты час канчаткова склалаўся лічбавы змест уліковага рубля — 100 грошаў. Лічбавы змест капы заставаўся нязменным — 60 грошаў, таму верагодна капа і стала ўніверсальнай лікавай адзінкай. Выкарыстоўвалася да XIX стагоддзя.
Магчыма ад капы паходзіць назва капейкі.
NGC 3254
NGC 3254 (іншыя абазначэнні — UGC 5685, MCG 5-25-18, ZWG 154.20, IRAS10265+2944, PGC 30895) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Людміла Аляксандраўна Жлоба
Біяграфія
Нарадзілася 16 мая 1947 года ў Новасібірску.
Скончыла ў 1971 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1968—1969 гадах працавала ў бюро тэхнічнай эстэтыкі АНАПіК ў Новасібірску. 3 1970 года працавала ў Новакузнецку ў інстытуце «Кемераўграмадзянпраект», з 1973 года ў інстытуце «Мінскпраект» (старшы, вядучы архітэктар, кіраўнік групы). У 1999 годзе пераведзена начальнікам архітэктурна-праектнага аддзела і галоўным архітэктарам праектаў ва УП «Гарархбюро» пры Камітэце архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкама. У 2007—2010 гадах галоўны архітэктар праектаў «Мінскграда». У 2010—2011 гадах вядучы эксперт «Дзяржбудэкспертыза» ў Мінску.
Творчасць
У Расіі выканала праект дэталёвай планіроўкаі жылога раёна «Тырган» (1970-72) і праект забудовы цэнтра гэтага раёна (1973) у г. Пракоп’еўску.
Аўтар мемарыяла ахвярам трагедыі на Нямізе (1999, у сааўтарстве з архітэктарамі Святланай Барысовіч, Аляксандрам Чадовічам і скульптарам Генадзем Буралкіным ; 2000, у сааўтарстве з архітэктарамі Святланай Барысовіч, Генадзем Лаўрэцкім і скульптарам Міхаілам Іньковым ).
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1989). Узнагароджана дыпломам Саюза архітэктараў БССР (1983), дыпломам 1-й ступені і медалём Саюза архітэктараў СССР (1984), сярэбраным медалём ВДНГ СССР (1988), дыпломам Беларускага саюза архітэктараў (1993), дыпломам Нацыянальнага фестывалю архітэктуры Рэспублікі Беларусь (Мінск, 2000), дыпломам Міжнароднага саюза архітэктараў у Сафіі (2000), дыпломам Нацыянальнага фестывалю архітэктуры Рэспублікі Беларусь (Мінск, 2001), дыпломам лаўрэата VI Нацыянальнага фестывалю архітэктуры (Мінск, 2005).
Тамара Васільеўна Міронава
Тамара Васільеўна Міронава (нар. 3 лютага 1950, Вільня, ЛітССР) — беларуская актрыса. Народная артыстка Беларусі (2022).
Біяграфія
У 1973 годзе паступіла на працу ў Магілёўскі абласны тэатр драмы і камедыі ў Бабруйску, у 1988 годзе была запрошана ў Мінск у тэатр «Дзе-Я?», у якім пасля адыходу М. Трухана выконвала абавязкі мастацкага кіраўніка, з 2000 года працавала ў тэатры «Вольная сцэна» пры Беларускім саюзе тэатральных дзеячаў. З 2001 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.
У 2020 годзе засталася сярод 13 акцёраў трупы, якія не сышлі ў жніўні з тэатра ў знак пратэсту супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, жорсткага разгону пратэстоўцаў, катаванняў затрыманых, ціску на тэатр і звальнення дырэктара Паўла Латушкі.
Творчасць
У бягучым рэпертуары (2020) выконвае ролі: Агата («Паўлінка» Я. Купалы); Ганна («Вечар» А. Дударава); Баба з фіялетавым носам («» паводле М. Гогаля); Куліна («Людзі на балоце» паводле І. Мележа); Маланка (ва ўзросце) («Дзве душы» М. Гарэцкага); Хэлена («Юбілей ювеліра» ); Зінаіда («Зямля Эльзы» ); Мальгрэта («Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» паводле Я. Баршчэўскага).
Узнагароды
Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2011), нагрудным знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2010). Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (2013).
Лаўрэат мноства рэспубліканскіх і міжнародных тэатральных і кінафестываляў: на фестывалі ў Эдынбургу (Шатландыя) у 1995 годзе была адзначана ў прэсе як найлепшая актрыса ў фармаце тэатраў малых форм; у 2002 годзе была адзначана прызам за найлепшую жаночую ролю на фестывалі нямецкай драматургіі; у гэтым жа годзе ў беларускай прэсе Т.Міронава названа актрысай года і ўзнагароджана дыпломам «За высокія творчыя дасягненні і значны ўклад у тэатральнае мастацтва Беларусі».
У 2022 годзе указам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прысвоена ганаровае званне Народнай артысткі Беларусі.
Харапа
Хара́па (урду ہڑپہ) — археалагічны помнік на месцы старажытнага горада. Знаходзіцца на поўдзень ад былога рэчышча р. Раві ў штаце Пенджаб у Пакістане. Агульная плошча – 150 га. Горад належаў да Індскай цывілізацыі.
Археалогічныя даследаванні
Першыя археалагічныя раскопкі на месцы старажытнага горада былі праведзеныя ў 1872 г. брытанскім даследчыкам Артурам Канінгемам. У 1875 г. ён апублікаваў свае матэрыялы і зрабіў выснову, што яго знаходкі жывёльных выяў не адносяцца да вядомай індыйскай культуры. Аднак навуковы свет паставіўся да яго высноў скептычна.
Буйнамаштабныя раскопкі пачаліся ў 1920 г. і доўжыліся да 1940 г. У 1920–1921 гг. праца вялася пераважна на паўночным ўзгорку (курган F), зроблены раскоп даўжынёй 152 м і шырынёй каля 5 м. У 1926–1927 гг. было даследавана амаль 5 тыс. кв. м. і выяўлена 350 найменняў знаходак, у тым ліку ўзоры пісьма і пячатак. У наступным годзе былі выяўленыя рэшткі гаспадарчых будынкаў. У 1937–1938 гг. К. Н. Шастры раскапаў каля 50 пахаванняў (могільнік R37) на паўднёвым захадзе ад асноўнага гарадскога мура.
Раскопкі ўзнавіліся пасля ІІ Сусветнай вайны ў 1946 г., калі Морцімер Вілер даследаваў сцены галоўнай цытадэлі (курганы A i B). Апублікаваныя матэрыялы пераканаўча паказалі, што Харапа была заснаваная не арыйскім насельніцтвам. Аднак пазней археалагічныя пошукі увесь час перапыняліся неспрыяльнай палітычнай сітуацыяй.
У 1986 г. быў прапанаваны міжнародны міждысцыплінарны праект далейшых раскопак (HARP), які ўключаў сучасныя перадавыя метады даследавання. Пад эгідай гэтага праекта пошукі вядуцца да нашых дзён.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні паказалі, што гісторыя старажытнай Харапы падзяляецца на некалькі перыядаў. Найстаражытнейшы ахоплівае 3300–2800 гг. да н. э., калі на паўночна-заходнім ускрайку будучага горада ўзнікла неалітычнае паселішча земляробаў. Яны будавалі цагляныя хаціны з агменямі, ужывалі шліхтаваны крэмень, радовішча якога знаходзілася за 700 км ад Харапы. Але ўжо ў канцы неаліту мясцовыя жыхары ўзвялі два муры з сырой цэглы (каля 2 м у вышыню), якія абаранялі вуліцы, арыентаваныя з поўдня на поўнач на плошчы 10 га. Былі знойдзеныя печ для вытворчасці керамікі, а таксама ракавіны марскіх малюскаў, што сведчыць пра ажыццяўленне аддаленага гандлю.
Матэрыялы ад гарадской забудовы наступных двух перыядаў амаль не захаваліся з прычыны крадзяжу цэглы падчас раскопак на пабудову мясцовай лініі чыгункі. Затое багатую інфармацыю даюць могілкі. Нябожчыкаў хавалі галавою на паўночны ўсход ці скурчанымі ў позе зародка. Ля галавы размяшчалі керамічныя пасудзіны, упрыгожаныя малюнкамі паўлінаў, дрэў, лісця і зорак. Верхні пласт пахаванняў адметны вялікімі пасудзінамі, у якія клалі нябожчыкаў. Выявы на кераміцы нагадваюць матывы з Рыгведы.
Асноўнай крыніцай харчавання насельніцтва Харапы былі пшаніца і ячмень. Яны трымалі кароў, авечак і коз. Амаль нічога не вядома пра ролю палявання. Пакуль знойдзеныя толькі рэшткі самоў, якіх лавілі ў рацэ, а таксама марскіх рыбін.
Койтас (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 424 чалавекі (213 мужчын і 211 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 169 чалавек (92 мужчыны і 77 жанчын).
Бердск
Бе́рдск (Бердск) — горад (з 1944) у Расіі, горад-спутнік Новасібірска. Насельніцтва 90,7 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1716 годзе.
Брама-кран
Усярэдзіне брамы размешчаны дзве пары барабанаў дыяметрам 6 і 6,5 метраў, здольныя падымаць да 4 тон грузу. У рух механізм прыводзіла чацвёра рабочых. Кран быў здольны падняць груз на вышыню да 11 ці нават да 27 метраў, калі трэба было падняць, напрыклад, карабельную мачту.
Бердск
Электрамеханічны завод, завод біяпрэпаратаў, лёгкая і харчовая прамысловасць.
Брама-кран
У 1945 годзе драўляная частка канструкцыі згарэла, каменная частка атрымала сур'ёзныя пашкоджанні. Пасля Другой сусветнай вайны будынак быў адноўлены ў сваім ранейшым выглядзе і служыць зараз часткай воднай экскурсіі па горадзе па Мотлаве.
Брама-кран адлюстравана на 5-гульдэнавых манетах Вольнага горада Данцыга 1932 года. У наш час гэта адзін з самых вядомых сімвалаў Гданьска.
Катастрофа Су-34 у Ейску
Катастрофа Су-34 у Ейску — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 17 кастрычніка 2022 года а 18 гадзін 25 хвілін у горадзе Ейск. Знішчальнік-бамбардзіроўшчык Су-34 паваліўся на дзевяціпавярховы жылы дом.
Загінулі 15 чалавек, пацярпелі 19.
Следчы камітэт Расіі асноўнай версіяй катастрофы назваў тэхнічную няспраўнасць паветранага судна.
Па дадзеных выдання The Bell, гэтая катастрофа — як мінімум, дзясятая небаявая страта расійскай авіяцыі з пачатку ўварвання Расіі ва Украіну.
C1 Ariete
С1 Арыетэ (C1 Ariete) — італьянскі асноўны баявы танк. Створаны ў 1984 годзе на аснове германскага танка «Леапард-2», першы прататып з’явіўся ў 1986 годзе. Вырабляўся серыйна з 1995 па 2002 год, агульны выпуск склаў 200 машын. З 2005 года рыхтуецца да вытворчасці яго палепшаны варыянт.
Лушчыкі
Назву Лу́шчыкі маюць:
Велікасельскі сельсавет (Пружанскі раён)
Велікасе́льскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Вялікае Сяло.
1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Старавольскага сельсавета (вёскі Абруб, Зарэчча, Лазоўка, Перадзельск, Стараволя).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 970 чалавек, з іх 88,2 % — беларусы, 5,1 % — палякі, 4,6 % — украінцы.
HMS E55
HMS E55 — брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1916 гадах на верфі William Denny and Brothers у Дамбартане, дзе судна было спушчана 5 лютага 1916 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 25 сакавіка 1916 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Харыджы, дзе была ўключана ў Дзевятую падводную флатылію.
Дэкларацыя Бальфура 1926 года
Дэкларацыя Бальфура 1926 года (Balfour Declaration of 1926) — заключная справаздача канферэнцыі краін Брытанскай імперыі, якая адбылася ў 1926 годзе. Дакумент атрымаў сваю назву па імі лорда Артура Бальфура, першага графа Бальфурскага.
HMS E55
У 1922 годзе лодка была прададзена на металалом.
Дэкларацыя Бальфура 1926 года
Асноўнымі прынцыпамі, закладзенымі ў Дэкларацыю Бальфура 1926 года, сталі:
Акрамя гэтага, упершыню быў прапанаваны прынцып, паводле якога генерал-губернатары перасталі выконваць ролі глаў дзяржаў-дамініёнаў і дыпламатычных прадстаўнікоў Вялікабрытаніі. Таксама ўпершыню быў закладзены прынцып сумеснага манарха, пры якім усе краіны канстытуцыйнай манархіі ўнутры Садружнасці больш не прызнавалі манарха Вялікабрытаніі главой сваёй дзяржавы і атрымлівалі магчымасць мець уласнага манарха, але пры гэтым асоба манарха заставалася адзінай для ўсіх краін Садружнасці.
Дакумент увайшоў у аснову і атрымаў свой працяг у матэрыялах Вэстмінстэрскага статуту 1931 года.
Бэйлік (Лачын)
Бэйлік (Bəylik) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
NGC 3255
NGC 3255 (іншыя абазначэнні — OCL 817, ESO 127-SC20) — рассеянае скопішча ў сузор’і Кіль.
Бітва за Вільню (1918—1919)
Бітва за Вільню (1918—1919) — барацьба за горад паміж польскімі добраахвотніцкімі атрадамі віленскай Самаабароны супраць адступаючых нямецкіх войскаў, мясцовых камуністаў (31 снежня — 3 студзеня 1919 года) і наступаючай Чырвонай арміі (4 студзеня — 5 студзеня 1919 года). На некаторы час большая частка Вільні апынулася пад кантролем палякаў, але пад ударамі колькасна большых сіл бальшавікоў абаронцы былі вымушаны пакінуць горад. Некаторыя гісторыкі лічаць гэтыя падзеі пачаткам польска-савецкай вайны.
Гістарычны кантэкст
У пачатку XX стагоддзя горад Вільня знаходзіўся ў складзе Расійскай імперыі. У 1914 годзе пачалася Першая сусветная вайна, у якой Расія ваявала на баку Антанты супраць Цэнтральных дзяржаў. У выніку наступу Германскай імперыі ў 1915 годзе горад быў заняты нямецкімі войскамі. З-за паражэння ў Першай сусветнай пад канец 1918 года немцы пачалі паступова адступаць з тэрыторыі былой Расійскай Імперыі. Пакінутыя імі тэрыторыі спяшаліся заняць рэгулярныя часткі РККА і атрады прарасійскіх бальшавікоў. У той час Вільня стала аб’ектам тэрытарыяльных спрэчак паміж краінамі, якія пачалі стварацца на абшарах колішняй Расійскай імперыі — Беларускай Народнай Рэспублікай (БНР), а таксама Літоўскай і Польскай рэспублікамі. У горадзе з сакавіка 1918 года працаваў урад Літвы, а ад пачатку снежня і ўрад БНР. 15 снежня ў горадзе сфарміраваўся прарасійскі камуністычны (бальшавіцкі) Віленскі гарадскі савет рабочых дэпутатаў.
Найбольш шматлікай нацыянальнай групай у Вільні, апроч яўрэяў, былі палякі. Яшчэ да аднаўлення незалежнасці Польшчы дзеячы часткі насельніцтва Віленшчыны, якое лічыла сябе часткай польскага народа, вялі падрыхтоўчую працу, каб пазней далучыць гэтыя зямлі да адроджанай польскай дзяржавы. Фарміраванне польскіх ваенных атрадаў у Вільні пачалося 10 верасня 1918 года пры падтрымцы Саюза польскіх вайскоўцаў (СПВ). Быў створаны Грамадскі камітэт, які, у сваю чаргу, стварыў Камітэт грамадскай бяспекі. У яго складзе, з дазволу СПВ у Вільні, удзельнічаў капітан Станіслаў Бабятынскі. Ва ўмовах наступлення бальшавікоў была праведзеная спроба аб’яднаць польскае, літоўскае, беларускае і яўрэйскае насельніцтва для супольнай абароны горада, якая, аднак, скончылася няўдала. Абарону горада ўзяла на сябе нядаўна створаная польская Краёвая самаабарона Літвы і Беларусі, якую з 8 снежня узначальваў генерал Уладзіслаў Вэйтка. У склад Краёвай самаабароны ўваходзіла Самаабарона Віленскай зямлі на чале з генералам Еўгеніюшам Канткоўскім, якая пад канец снежня 1918 года мела каля 1200 добраахвотнікаў з жыхароў горада і наваколля. З гэтых сілаў былі сфарміраваны два палкі пяхоты і адзін полк уланаў. Таксама актыўна дзейнічала віленская Польская ваенная арганізацыя (ПВА) пад кіраўніцтвам Вітольда Галамбёўскага.
29 снежня 1918 года польскія ўлады ў Варшаве загадалі распусціць Краёвую самаабарону Літвы і Беларусі, прапанаваўшы яе апалчэнцам уступіць у Войска польскае. Генерал Вэйтка быў прызначаны кіраўніком Ваеннай акругі Літвы і Беларусі, генерал Адам Макрэцкі  — ваенным камендантам Вільні, яго намеснікам — маёр Станіслаў Бабятынскі, капітан Зыгмунт Клінгер — начальнікам штаба. Атрады Самаабароны Віленскай зямлі былі рэарганізаваныя ў І Брыгаду, а яе камандзірам стаў генерал Баляслаў Крэйчмер, але звонку брыгада мала нагадвала злучэнне рэгулярнай арміі. Польскія атрады ў Вільні атрымалі загад абараняць горад ад чырвоных войскаў.
Польскія сілы
Пад канец снежня польская І Брыгада Самаабароны Вільні мела наступную структуру:
Пазней да іх далучыўся Афіцэрскі легіён.
Заняцце палякамі Вільні
Да канца 1918 года рэгулярныя часткі Войска Польскага не здолелі дайсці да Вільні. Прычынай былі цяжкасці, створаныя немцамі на акупаванай тэрыторыі, якая аддзяляла Вільню ад Польшчы. Камандаванне польскай самаабароны ў Вільні, лічачы, што 5 студзеня немцы здадуць Вільню бальшавікам, прымае рашэнне самастойна заняць горад і выціснуць з яго нямецкія войскі. 31 снежня 1918 года камандзір Ваеннай акругі Літвы і Беларусі генерал Уладзіслаў Вэйтка выдаў загад аб мабілізацыі, у якім паведамлялася :
Фактычным кіраўніком польскай самаабароны па уласнай волі стаў ротмістр Уладзіслаў Дамброўскі, які пазней фармальна атрымаў гэту пасаду ад генерала Вэйткі. Немцы ў той час рыхтаваліся да эвакуацыі з горада і не супраціўляліся польскім сілам. У ноч з 2 на 3 студзеня польскія скауты, чыгуначнікі і сябры Польскай ваеннай арганізацыі занялі віленскі чыгуначны вакзал.
Бой з камуністамі на вуліцы Вароняй
Ва ўмовах адступлення нямецкіх войскаў з горада 1 студзеня з падполля выйшлі мясцовыя камуністы, якія пачалі нападаць на фарміраванні польскай самаабароны. Іх штабам стаў будынак на вуліцы Вароняй, дзе знаходзілася сядзіба Віленскага гарадскога савета рабочых дэпутатаў. Гэтая арганізацыя была створана 15 снежня 1918 года і складалася ў большасці з жыхароў Вільні рознай нацыянальнасці, а таксама некалькіх асоб з іншых гарадоў. Старшынёй Савета стаў Казімеж Ціхоўскі, ранейшы сакратар петраградскай групы Сацыял-дэмакратыі Царства Польскага і Літвы (СДЦПіЛ), а сакратаром прэзідыума — Ян Кулікоўскі, паляк з Троцкага павета, сябра СДЦПіЛ і Камуністычнай рабочай партыі Польшчы. Атрады польскай самаабароны пад кіраўніцтвам ротмістра Дамброўскага (2-і батальён і каля 30 салдат 3-га батальёна) атакавалі будынак Савета ўвечары 1 студзеня. Падчас тых баёў асаблівым гераізмам вылучыўся сяржант Станіслаў Квяткоўскі. Камуністы здаліся 2 студзеня а 14-й гадзіне. У выніку бойкі з польскага боку загінуў 1 чалавек, чатыры было паранена; з боку камуністаў загінула 3 чалавекі, 5 здзейсніла самагубства, а 76 трапіла ў палон. Сярод самагубцаў быў камендант народнай міліцыі Л. Чаплінскі і віленскі шавец Баніфацы Вежвіцкі. Пасля бою, апрача палонных, польская самаабарона захапіла больш за 1000 кулямётаў і 600 гранат, у большасці нямецкіх.
Першая атака Чырвонай арміі
2 студзеня да Вільні пачалі падыходзіць рэгулярныя войскі савецкай Заходняй арміі з трох напрамкаў: ад Немянчына, Маладзечна і Ліды. Камандзір польскай самаабароны генерал Вэйтка вывеў частку сіл (частку палка віленскіх уланаў, 3 батальён і Афіцэрскі легіён) у раён Новай Вілейкі, каб перакрыць дарогу чырвоным. У Вільні засталіся астатнія віленскія уланы, 1-ы батальён Брыгады, 4-ы батальён ПВА і іншыя дробныя атрады, якія ўзначаліў ротмістр Уладзіслаў Дамброўскі.
Заняць Вільню павінна была ўзмоцненая 5-м Віленскім палком А. Зянковіча бальшавіцкая 2-я стралковая брыгада Пскоўскай дывізіі Уладзіміра Аляксандравіча Альдэрогея, якая 1 студзеня знаходзілся каля Падброддзя. Адначасова з Маладзечна на Вільню накіроўваліся 144-ы і 146-ы палкі 17-й стралковай дывізіі Рыгора Максімавіча Барзінскага і атрад Заходняй дывізіі Уладзіміра Аляксеевіча Яршова. Камандаванне 2-й стралковай брыгады для заняцця Вільні накіравала праз Падброддзе на Міцкуны 4-ы полк, каб разам з 1-ым палком заняць чыгуначную станцыю ў Новай Вілейцы. Адначасова 5-ы Віленскі полк быў накіраваны з Падброддзя праз Немянчын на Вільню. Бальшавіцкія войскі атрымалі загад разграміць супраціўленне палякаў.