cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Горкаўскі аўтамабільны завод
1961—1980 гады
У 1960-е завяршылася абнаўленне лінейкі грузавых аўтамабіляў. На канвеер усталі ГАЗ-52 (1961), ГАЗ-53 (1961) і ГАЗ-66 (1964), якія ўтварылі трэцяе пакаленне грузавых аўтамабіляў ГАЗ. На ГАЗ-53 і ГАЗ-66 пачалі ўсталёўваць новыя сілавыя агрэгаты з магутным карбюратарным рухавіком V8. Паўнапрывадны грузавік падвойнага прызначэння ГАЗ-66 быў першым сярод аўтамабіляў СССР ганараваны Дзяржаўнага знака якасці.
З пачатку 1960-х на змену знакамітай «21-й» «Волзе» вялася распрацоўка легкавога аўтамабіля ГАЗ-24 «Волга», доследна-прамысловая партыя якога была гатовая ў 1968 годзе, а з 1970 года пачалося масавая вытворчасць. Аўтамабіль быў адзначаны ўзнагародамі: залатымі медалямі на Міжнародных выставах у 1969 годзе ў Плоўдзіве (Балгарыя) і ў 1970 годзе ў Лейпцыгу (ГДР). Вытворчасць ветэрана ГАЗ-21 было згорнута ў ліпені 1970-га, а ў красавіку 1975 года, з вытворчасці быў зняты другі ветэран — ГАЗ-51А. Апошні легендарны грузавік, які сышоў з канвеера, адправіўся ў Музей гісторыі ГАЗ. У 1977 годзе пачаўся выпуск ГАЗ-14 «Чайка» — прадстаўніка трэцяга пакалення легкавых аўтамабіляў вялікага класа. Гэты аўтамабіль славіўся высокім тэхнічным узроўнем і камфортам.
Таксама ў 1970-я гады была праведзена рэарганізацыя вытворчасці: 24 жніўня 1971 года на базе заводаў-філіялаў і вытворчасцей галаўнога прадпрыемства створана вытворчае аб’яднанне «АўтаГАЗ». У 1973 годзе яна перайменавана ў «ГАЗ», у склад якога ўвайшлі 11 заводаў.
За паспяховае асваенне вытворчасці новых грузавых і легкавых аўтамабіляў для народнай гаспадаркі ў 1971 год у аўтазавод ГАЗ узнагароджаны ордэнам Леніна.
У гэтыя гады пачынаецца распрацоўка наступнага пакалення грузавых аўтамабіляў ГАЗ з прыцэлам на іх дызелізацыю, а таксама намячаецца істотная мадэрнізацыя «Волгі».
1981—1991 гады
У сакавіку 1981 года з канвеера завода сышоў 10-мільённы аўтамабіль ГАЗ.
У 1980-я гады, кіруючыся ўрадавай праграмай дызелізацыі, ГАЗ пачынае працу над грузавіком чацвёртага пакалення і дызельным рухавіком для яго. У 1984 годзе быў сабраны першы грузавы аўтамабіль ГАЗ-4301 з дызельным рухавіком паветранага астуджэння, самастойна распрацаваным спецыялістамі аўтазавода.
Дызелізацыя ў 1980-х гадах стала прыярытэтным напрамкам развіцця прадпрыемства. Рэканструкцыя, якая праводзілася ў сувязі з гэтай праграмай, аказалася самай значнай за ўсю гісторыю завода. Будаўніцтва завода дызельных рухавікоў пачалося ў 1984 годзе, але пуск завода аўтамабільных матораў ГАЗ адбыўся ўжо ў 1993 годзе.
На фоне гэтага даўгабуда ў вытворчасці легкавых аўтамабіляў намеціўся пэўны застой. «Новая Волга» ГАЗ-3102 з рухавіком з фаркамерно-паходневым запальваннем і пярэднімі дыскавымі тармазамі, якая з’явілася ў 1981 годзе, была не прынцыповай навінкай, а толькі глыбокім рэстайлінгам «24-кі». Да таго ж аб’ёмы яе вытворчасці былі абмежаваныя некалькімі тысячамі ў год. У выніку прэстыжная «31-я» мадэль «Волгі» заняла нішу паміж звычайнай «Волгай» і «Чайкай» і, як і апошняя, прызначалася выключна для абслугоўвання кіраўніцтва важных дзяржаўных устаноў. У той жа час ГАЗ-24, які быў мадэрнізаваны ў 1985 годзе і атрымаў індэкс ГАЗ-24-10, працягваў паступаць у таксапарк і ў абмежаванай колькасці прадавацца прыватным уладальнікам (пераважна праз сетку чэкавых крамаў «Бярозка»).
23 верасня 1987 з канвеера сышлі першыя ГАЗ-24-12 «універсал» і ГАЗ-24-13 «санітарная», вырабленыя на базе ГАЗ-24-10
У канцы 1980-х пачалася распрацоўка прынцыпова новага сямейства легкавых аўтамабіляў з пярэднім і поўным прывадам. Першым пачалося праектаванне прадстаўніцкага седана ГАЗ-3105, які пасля выпускаўся абмежаванай серыяй. Прызначаныя для масавага вытворчасці седаны ГАЗ-3103 (пярэдні прывад) і ГАЗ-3104 (поўны прывад) з-за крызісу ў 1990-х так і не сталі серыйнымі.
У 1989 годзе на хвалі перабудовы на заводзе пачаліся актыўныя работы па стварэнні малатанажнага грузавіка поўнай масай да 3,5 тон для патрэб малога бізнесу, які толькі з’явіўся ў той час. Дзякуючы сістэме канструявання САПР і паскоранай працэдуры выпрабаванняў будучыню сямейства «Газель» ўстала на канвеер ў рэкордна кароткія тэрміны — ужо ў першай палове 1990-х.
З канца 1989 года на канвеер устаў пераходны ад трэцяга да чацвёртага пакаленню грузавік ГАЗ-3307.
Праектная магутнасць і выпуск аўтамабіляў заводам да канца савецкага перыяду перавышалі 300 тысяч у год, каля паловы з ліку якіх складалі легкавыя аўтамабілі.
1992—2000 гады
Пасля распаду СССР прамысловасць Расійскай Федэрацыі пагрузілася ў глыбокі сістэмны крызіс. ГАЗ стаў адным з першых буйных прадпрыемстваў краіны, спрабавалі адаптавацца да новых рынкавых умоў. У лістападзе 1992 года Горкаўскі аўтамабільны завод быў ператвораны ў акцыянернае таварыства адкрытага тыпу (ААТ). Прэзідэнтам ААТ «ГАЗ» быў абраны Н. А. Пугін.
З пачатку 1990-х сярэднетанажны карбюратарны грузавік ГАЗ-3307 пераходнага пакалення, а таксама закліканыя яму на змену дызельныя мадэлі чацвёртага пакалення: ГАЗ-4301, ГАЗ-3306 і ГАЗ-3309 з арыгінальнымі дызелямі ГАЗ паветранага астуджэння, страцілі масавы рынак і ўжо не маглі забяспечыць поўнай загрузкі магутнасцяў і далейшага паспяховага фінансавага існавання велізарнага горадаўтваральнага прадпрыемства ва ўмовах адсутнасці дзяржпадтрымкі. Затое велізарны з часоў СССР адкладзены попыт на легкавыя аўтамабілі дазволіў ГАЗу павялічыць выпуск «Волгі» ў 1,8 разы (з ~70 да 125 тыс. машын у год).
Адначасна ажыццяўлялася перманентная мадэрнізацыя сямейства «Волга». Так, у 1992 годзе з’явіўся седан ГАЗ-31029, які адрозніваўся ад ранейшай мадэлі ГАЗ-24-10 пераважна асучасненым дызайнам пярэдняй і задняй частак кузава. Паралельна на базе «Волгі» быў створаны развазны пікап ГАЗ-2304 «Бурлак», так і не трапіўшы ў серыю па прычыне рэзкага павелічэння выпуску легкавой мадэлі. Дробнасерыйны седан бізнес-класа ГАЗ-3105, які намячаўся на месца «Чайкі», попыту не знайшоў з-за высокага кошту, які быў звязаны, перш за ўсё, з адсутнасцю айчынных тэхналогій вытворчасці сучасных камплектуючых і аксесуараў, а таксама канкурэнцыяй з боку прэстыжных іншамарак, якая ўсё ўзмацнялася.
Затое малатанажны грузавік «Газель», які з’явіўся ў ліпені 1994 года, поўнай масай 3,5 т стаў першай пасляваеннай серыйнай паўтаратонкай ГАЗ. Пазней сямейства «Газель» стала самай запатрабаванай малатанажнай серыяй у зараджаючымся класе LCV, надзвычай папулярным у дробнага і сярэдняга бізнесу і іншых галін постсавецкай эканомікі, стаўшы, такім чынам, сапраўдным выратавальнікам прадпрыемства і забяспечыўшы яму дастаткова ўстойлівыя перспектывы развіцця. Першы мільён «газеляў» будзе выпушчаны за 11 гадоў.
У снежні 1995 года быў сабраны 15-мільённы аўтамабіль маркі «ГАЗ».
Мікрааўтобус ГАЗ-32213 сямейства «Газель», засвоены вясной 1996 года, стаў асновай адроджанага масавага віду грамадскага транспарту — маршрутнага таксі.
У 1996 годзе ГАЗ стаў першым у Расіі вытворцам, які выкарыстаў на сваіх мадэлях рухавікі з 4 клапанамі на цыліндр. Гэта былі 2,3-літровыя 4-цыліндравыя маторы сямейства ЗМЗ-406. Аднак яны яшчэ доўга не маглі выцесніць маральна састарэлыя карбюратарныя рухавікі сямейства ЗМЗ-402, якія вядуць свой радавод з 1958 года, па прычыне іх ніжэйшага кошту.
У 1997 годзе была праведзена чарговая мадэрнізацыя «Волгі». Новая мадэль атрымала індэкс ГАЗ-3110. У тым жа годзе ГАЗ набыў ліцэнзію ў аўстрыйскай кампаніі Steyr на вытворчасць малалітражных дызельных рухавікоў для легкавых аўтамабіляў, мікрааўтобусаў і легкіх грузавікоў. Таксама ў 1997 годзе ГАЗ заключыў пагадненне з італьянскім канцэрнам Fiat аб стварэнні сумеснага прадпрыемства пад назвай «Ніжагорад-мотарс» па зборцы легкавых аўтамабіляў Fiat. Пад новае СП былі падрыхтаваныя плошчы цэхаў былога завода дызельных рухавікоў ГАЗ, якія прастойвалі пасля згортвання іх выпуску, але з-за дэфолту 1998 года праект не адбыўся. У другой палове 1998 года ў вытворчасць была запушчана другое сямейства малатанажных грузавікоў і мікрааўтобусаў ГАЗ «Собаль» поўнай масай да 2,8 т. У 1999 годзе пазадарожны грузавік падвойнага прызначэння ГАЗ-66, выпушчаны амаль мільённым накладам, быў заменены больш дасканалым капотным грузавіком ГАЗ-3308 «Садко», таксама прынятым на ўзбраенне Расійскай арміі.
З другой паловы 1990-х праводзіліся актыўныя працы па стварэнні сямейства малатанажных пікапаў і пазадарожнікаў ГАЗ-2308 «Атаман», ГАЗ-23081 «Атаман Ярмак» і ГАЗ-3106 «Атаман-2». У 1998 годзе на заднепрываднай платформе «Волга» быў распрацаваны «пераходны» седан ГАЗ-3111, закліканы ўмацаваць пазіцыі Газу ў бізнес-класе (сегмент Е2) да моманту асваення ў серыі перспектыўных мадэляў ГАЗ-3103 і ГАЗ-3104, заснаваных на платформе мадэлі ГАЗ-3105. Аднак пасля дэфолту 1998 года нават кошт не гэтак складанай мадэлі ГАЗ-3111 апынулася занадта высокай для «прасеўшага» рынку.
З канца 1990-х ГАЗ пачаў канструктарскія работы па стварэнні перспектыўнага сярэднетанажнага нізкарамнага грузавіка ГАЗ-3310.
У 1990-я гады ГАЗ разгарнуў супрацоўніцтва з сусветнымі вытворцамі абсталявання і аўтакампанентаў:
2000—2010 гады
У лістападзе 2000 года кантрольны пакет ААТ «ГАЗ» быў набыты кампаніяй «Базавы элемент», Алега Дзерыпаскі. У 2001 годзе ГАЗ увайшоў у склад аўтамабілебудаўнічага холдынгу «Руспрамаўта», які ў выніку кардынальнай рэструктурызацыі 2005 года ператвораны ў холдынг «Група ГАЗ», дзе ГАЗу адведзена роля галаўнога прадпрыемства. Адпаведна ўсе прадукты «Групы» былі размеркаваны паміж дывізіёнамі, сфармаванымі па вытворчаму, а не тэрытарыяльнаму прынцыпу. Спецыялізацыя ГАЗу па выпуску лёгкіх і сярэдніх камерцыйных аўтамабіляў была захавана. Па дадзеных «Групы» яна займае месца лідара ў Расіі па выпуску лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў.
Ужо ў канцы 2000 года на ГАЗе пачалася буйная рэарганізацыя. Пасля шэрагу перспектыўных напрамкаў, у тым ліку праграма выпуску пікапаў і пазадарожнікаў «Атаман», легкавы аўтамабіль ГАЗ-3115 сегмента D і шэраг іншых праектаў былі згорнутыя з-за недахопу фінансавых сродкаў і нізкай маркетынгавай прывабнасці. Была кардынальна рэарганізавана дылерская сетка (па сутнасці яна была створана з нуля), праведзена поўная фінансавая рэвізія прадпрыемства, шэраг няпрофільных актываў выведзены за рамкі ААТ. Гэтыя меры дазволілі спачатку паменшыць стратнасць, а да сярэдзіны дзесяцігоддзя выйсці на ўзровень рэнтабельнасці. Асноўная ўвага была нададзена развіццю найканкурэнтаздольнейшага напрамку — лёгкім камерцыйным аўтамабілях поўнай масай да 3,5 т (Light Commercial Vehicle), у сегменце якіх ГАЗ фактычна з’яўляецца манапалістам. У 2005 годзе прадпрыемства змагло асвоіць серыйны выпуск новага сямейства нізкарамных сярэднетанажных грузавікоў ГАЗ-3310 «Валдай», а агульнае ажыўленне эканомікі павысіла попыт і на традыцыйныя сярэднетанажныя грузавікі ГАЗ-3307, 3309 і ГАЗ-3308 «Садко». У 2005-м і 2006 гадах «Група ГАЗ» прадпрымала істотныя намаганні па пераадоленні тэхналагічнага і часовага адставання ад вядучых сусветных вытворцаў, пры гэтым для паскарэння асваення новай тэхнікі актыўна выкарыстоўваўся вопыт вядучых аўтавытворцаў. У лік стратэгічных мэтаў «групы ГАЗ» уваходзіла павелічэнне маштабаў бізнесу і ўваходжанне ў клуб глабальных гульцоў міжнароднага аўтамабільнага рынку. Асноўную ўвагу «Група ГАЗ» засяродзіла на сегментах лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў, легкавых аўтамабіляў класа Е і сілавых агрэгатаў. Дывізіён «LCV» у 2006 годзе быў павялічаны за кошт набыцця «групай ГАЗ» ангельскай фірмы LDV Group, якая спецыялізуецца на вытворчасці лёгкіх пярэднепрывадных фургонаў Maxus поўнай масай да 3,5 т. у траўні 2008 года ГАЗ прыступіў да зборкі ў Ніжнім Ноўгарадзе фургонаў і мікрааўтобусаў Maxus з ангельскіх буйнавузлавых камплектаў. Па меры лакалізацыі і пераходу на тэхналогію CKD зборкі, аб’ём вытворчасці Maxus павінен быў скласці 50 тыс. у год, але з-за крызісу і банкруцтва LDV праект да гэтай стадыі так і не дайшоў і быў згорнуты ў сярэдзіне 2009 года.
Да 2005 года функцыянаваў як адзінае ААТ «ГАЗ», у ходзе рэструктурызацыі зборачныя вытворчасці легкавых і грузавых аўтамабіляў выдзелены ў асобнае даччынае таварыства ААТ Аўтамабільны завод «ГАЗ» (Аўтамабільны завод «Горкаўскі аўтамабільны завод»). У жніўні 2009 года, пасля скарачэнняў, на ААТ «ГАЗ» (цяпер аб’ядноўвае аўтакампанентныя вытворчасці прадпрыемства) і ААТ Аўтамабільны завод «ГАЗ» працавала 27 000 чалавек, да 2013 года колькасць персаналу скарацілася ўжо да 25 000 чалавек.
З 2005 года Горкаўскі аўтазавод уваходзіў у адзін з найбуйнейшых аўтамабілебудаўнічых холдынгаў Расіі «Група ГАЗ». Прадпрыемства аб’ядноўвае два дывізіёна «Групы ГАЗ» — Дывізіён «Лёгкія камерцыйныя і легкавыя аўтамабілі» і Дывізіён «Аўтакампаненты». У Дывізіён «Лёгкія камерцыйныя і легкавыя аўтамабілі» ўваходзяць магутнасці ГАЗа па выпуску аўтамабільнай тэхнікі, у Дывізіён «Аўтакампаненты» — нарыхтоўчыя вытворчасці завода (металургічная, кавальская інструментальная і прэсава-рамная вытворчасці; вытворчасць арматуры, колаў і рулявога кіравання; корпус каляровага ліцця; завод аўтамабільных агрэгатаў; завод штампаў і прэс-формаў).
З-за канфлікту па цэнах на рухавікі з ЗМЗ у 2006—2008 гадах частка выпуску аўтамабіляў «Волга», «Собаль» і «ГАЗель» абсталёўваліся імпартнымі рухавікамі Chrysler 2,4 л.
Дывізіён «Легкавыя аўтамабілі» ажыццявіў у чэрвені 2007 года рэстайлінг салона седанаў «Волга» (31105 і 3102), але падзенне попыту на маральна састарэлы мадэльны шэраг і крызіс прымусілі ГАЗ згарнуць у канцы 2008 года вытворчасць дадзеных мадэляў. У развіццё легкавога мадэльнага шэрагу «Група ГАЗ» купіла ў 2006 годзе ў канцэрна DaimlerChrysler зборачнае прадпрыемства «Стэрлінг-Хілз», якое вырабляла сяреднеразмерныя седаны Chrysler Sebring і Dodge Stratus. На абсталяванні, якое было вывезенае з ЗША, з ліпеня 2008 года быў арганізаваны выпуск уласнай мадэлі сегмента Е Volga Siber. Аб’ём вытворчасці Volga Siber меркаваўся ў колькасці 65 тыс. у год, але мадэль апынулася непапулярнай, і пасля выпуску 8,7 тыс. аўтамабіляў зборка была згорнута ў канцы 2010 года.
У 2010 годзе ГАЗ вырабіў 70,3 тыс. грузавых аўтамабіляў (+78,1 % да 2009 году). Праз дылерскую сетку ААТ «ГАЗ» у 2010 годзе было рэалізавана 83,25 тыс. грузавых аўтамабіляў і аўтобусаў (+61,6 % да 2009 года), у тым ліку экспарт у больш чым 30 краін свету.
Калі доля Газу ў вытворчасці LCV і мікрааўтобусаў ў краіне складае каля 59 %, то ў вытворчасці легкавых аўтамабіляў яго доля ўпала да 0,4 % і на гэтым прысутнасць самастойнай маркі «ГАЗ» у легкавым сектары скончылася. Аднак прадпрыемства вярнулася ў легкавы сегмент за кошт зборкі замежных брэндаў Bmw, Volkswagen і Skoda.
ГАЗ і крызіс 2008—2010 гадоў
Ужо ў верасні 2008 года ГАЗ сутыкнуўся з фінансавым крызісам, а з кастрычніка — з крызісам збыту. У чацвёртым квартале 2008 года і ў студзені 2009 года ГАЗ некалькі разоў спыняў канвеер з мэтай разгрузкі затавараных пляцовак гатовай прадукцыі. У сувязі з узнікненнем сур’ёзнай запазычанасці перад пастаўшчыкамі, а таксама аферты па аблігацыях на суму $147 млн, у пачатку лютага Урадам РФ было прынята рашэнне аб аказанні фінансавай падтрымкі «Групе ГАЗ».
У сувязі з крызісам кіраўніцтва ГАЗу распачало розныя антыкрызісныя пакеты мер, так, з канца 2008 года ўведзены карацейшы працоўны тыдзень і скарочаны персанал (са 105 да 95 тыс.). Нягледзячы на прыпынак у лістападзе 2008 года канвеернага вытворчасці седанаў 31105 і 3102 маральна састарэлага сямейства «Волга», меркавалася ажыццявіць іх патанненне і пры наяўнасці попыту зноў запусціць у вытворчасць. Аднак аднаўлення попыту так і не настала і вясной-летам 2009 года легкавы канвеер быў дэмантаваны, у далейшым на ім мяркуецца зборка іншамарак. Планы па выпуску ў 2009 годзе новай мадэлі Volga Siber былі скарэкціраваны да 8 тыс., а пазней і да 3 тыс., фактычна было выраблена толькі 1717 седанаў, з якіх рэалізаваны 428 машын. У 2009 годзе Volga Siber была ўключана ў спіс расійскіх аўтамабіляў для цэнтралізаваных дзяржзакупак, але не патрапіла ў афіцыйны спіс легкавых мадэляў з датуемымі крэдытамі для фізічных асоб. У 2010 Siber трапіў у спіс мадэляў, уключаных у праграму ўтылізацыі, за кошт чаго ГАЗ змог вырабіць за 10 месяцаў 2010 года запланаваны аб’ём у 5,1 тыс. седанаў і згарнуў 31 кастрычніка іх вытворчасць.
6 мая 2009 года «Група ГАЗ» прадала малайзійскаму канцэрну Weststar свой брытанскі завод LDV Holdings, які належаў расейскаму канцэрну на працягу трох гадоў і выпускаў камерцыйныя аўтамабілі пад маркай Maxus. Пастаўкі зборачных камплектаў Maxus на ГАЗ былі спыненыя ў тым жа 2009 годзе, а мадэль выведзена з расійскага рынку.
Для захавання продажаў лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў ГАЗ распрацаваў версію «Газэль», патаннеўшую да $6 000, з рухавіком УМЗ-4216 і палегчанай кабінай. Аднак мадэль не карысталася попытам — была выпушчаная толькі абмежаваная партыя каля 700 машын.
4 лютага 2010 года «Група ГАЗ» пачала серыйны выпуск мадэрнізаваных сямействаў лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў «Газэль-Бізнэс» і «Собаль-Бізнэс». Продаж мадэрнізаваных аўтамабіляў праз дылерскую сетку распачаты 25 лютага 2010 года.
20 ліпеня 2010 года «Група ГАЗ» пачала серыйны выпуск дызельнай мадыфікацыі аўтамабіля «Газэль-Бізнэс».
У канцы кастрычніка 2010 года ГАЗ абвясціў аб пачатку вытворчасці 4-тонай версіі ГАЗ-33106 з рухавіком Cummins ISF 3.8.
23 снежня 2010 года канцэрн Daimler і «Група ГАЗ» падпісалі пагадненне аб арганізацыі вытворчасці лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў Mercedes-Benz Sprinter (серыі W901-W905) на Горкаўскім аўтазаводзе. Выпуск LCV пачаты ў 2013 годзе.
2011—цяперашні час
У сярэдзіне чэрвеня 2011 года Volkswagen Group Rus і група ГАЗ падпісалі пагадненне на восем гадоў аб кантрактнай зборцы 110 000 легкавых аўтамабіляў у год на магутнасцях ГАЗу. Пагадненне падпісана ў рамках пераходу Volkswagen на новы рэжым прамысловай зборкі аўтамабіляў у Расіі. Зборка мадэляў VW Jetta, Škoda Yeti і Škoda Octavia будзе ажыццяўляцца на базе лініі Volga Siber. Вытворчасць легкавых мадэляў ўласнай распрацоўкі ў бліжэйшы час пакуль не мяркуецца.
9 красавіка 2013 года было пачата серыйную вытворчасць аўтамабіля «Газель Next», якая з’яўляецца «Газеллю» другога пакалення. Першапачаткова гэты аўтамабіль быў распрацаваны з мэтай экспарту ў іншыя краіны. Плануецца пачаць экспарт гэтых аўтамабіляў у Турцыю, Польшчу і Германію. Выпуск «Газэлі Next» будзе ісці паралельна, разам з выпускам «Газэлі Бізнес». Спачатку з канвеера будзе схадзіць 45 новых лёгкіх камерцыйных грузавікоў у суткі, а праз два месяцы плануюць выпускаць 150 аўтамабіляў у суткі.
У сакавіку 2017 года ў СМІ распаўсюдзілася інфармацыя аб тым, што група ГАЗ плануе адрадзіць брэнд «Волга» для выпуску пад ім малатанажных грузавых аўтамабіляў.
6 снежня 2017 года на тэрыторыі ГАЗ падчас святкавання 85-годдзя завода Уладзімір Пуцін абвясціў аб вылучэнні кандыдатуры на выбары Прэзідэнта Расіі.
У 2019 годзе меркавалася перавесці прадпрыемства на чатырохдзённы працоўны тыдзень, праз санкцыі ЗША.
У 2020 годзе «Группа ГАЗ» запусціла продаж пазадарожных грузавікоў «Садко Некст» грузападымальнасцю да трох тон.
У студзені 2021 года «Группа ГАЗ» адкрыла продаж на новы сярэднетанажны грузавы аўтамабіль «Валдай NEXT».
18 лютага 2021 года «Группа ГАЗ» афіцыйна прэзентуе «Валдай NEXT» ва ўсіх дылерскіх аўтасалонах краіны.
Прадукцыя і збыт
У 2012 годзе завод выпускаў розныя мадэлі аўтамабіляў:
Акрамя гэтага, аўтазавод ўдзельнічае ў рэалізацыі нацыянальнага праекта «Ахова здароўя», пастаўляючы аўтамабілі хуткай дапамогі на базе аўтамабіля «ГАЗель» ва ўстановы аховы здароўя ва ўсіх рэгіёнах Расіі (80 % парку медыцынскіх аўтамабіляў краіны).
У 2010 годзе АЗ ГАЗ было адгружана 88 347 аўтамабіляў, што на 64,6 % больш, чым у 2009 годзе (53 668 адз.).
«ГАЗ» экспартуе сваю прадукцыю ў больш чым 30 краін свету. Традыцыйнымі рынкамі збыту з’яўляюцца краіны Усходняй Еўропы і СНД, Паўднёва-Усходняй Азіі, Паўднёвай Амерыкі, Блізкага Усходу і Афрыкі.
ГАЗ мае сертыфікат на адпаведнасць сістэмы якасці нацыянальным і міжнародным стандартам ISO 9001:2000, прысвоены экспертамі «TUV Management Service GmbH» (Германія).
Тададаха
Тададаха (анандага: Tahtootahoo), вядомы таксама як Ататар'ё (анандага: Atotarho) — легендарны правадыр анандага, чараўнік.
У міфалогіі іракезаў Тададаха выступаў як прыхільнік несупынных войн. Жыў у пячоры, меў скажоны твар і змей, заплеценых у валасы, посуд з чарапоў сваіх ворагаў. З-за магіі Тададаха таямніча памерла дачка Гаяваты.
Вандроўка прыхільнікаў міру Гаяваты і Дэганавайды да Тададаха з'яўляецца найбольш выразнай часткай міфаў пра стварэнне лігі іракезаў. Згодна паданням, Гаявата і Дэганавайда здолелі ўпэўніць Тададаха прыняць іх план аб'яднання плямён. Як толькі ён даў згоду, яго твар стаў чалавечым. Гаявата расплёў яго валасы і вызваліў іх ад змеяў.
У пазнейшы перыяд анандага давалі найменне тададаха вярхоўным правадырам іракезаў.
Улаганскі раён
Улаганскі раён або аймак (Улага́нский район, Улаган аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Улаган.
Улаганскі раён знаходзіцца на ўсходзе Рэспублікі Алтай. Мяжуе з Рэспублікай Тыва, натуральнай мяжой з’яўляецца Шапшальскі хрыбет. На поўдні мяжа з Кош-Агацкім раёнам праходзіць па хрыбтах Чыхачова і Курайскім; а на захадзе раён мяжуе з Ангудайскім раёнам па Сумультынскім хрыбце; на паўночным захадзе — з Чойскім раёнам па Сумульцінскім хрыбце. На поўначы мяжа з Турачацкім раёнам праведзена па адгор’ях хрыбтоў Сумультынскім, Алтын-Туу, Мамаргы.
Мамфлас
Мамфлас (Río Mamflas) — рака на поўначы вобласці Атакама ў Чылі, левы прыток ракі Кап’япа.
Адна з трох рэк, якія ўтвараюць раку Кап’япа (разам з рэкамі Харкера і Пуліда).
Зміевы валы
Зміевы валы — народная назва старажытных (меркавана са II ст. да н.э. па VII ст. н.э.) абарончых валаў па берагах прытокаў Дняпра на поўдзень ад Кіева. Іх рэшткі захаваліся і сёння па рэках Віць, Красная, Стугна, Трубеж, Сула, Рось і інш. Валы па часе стварэння адпавядаюць Зарубінецкай, Чарняхоўскай і Пянькоўскай археалагічным культурам.
Скіфская тэорыя
У II ст. да н.э. у Паўночным Прычарнамор'і з'яўляюцца сармацкія плямёны; для абароны ад іх скіфы-земляробы будуюць абарончыя збудаванні, у тым ліку Зміевы, Траянавы і Перакопскі вал.
Славянская тэорыя
Падобная да скіфскай тэорыі, але ў якасці будаўнікоў называюцца праславяне. Разнастайнасць тэорый засноўваецца на адсутнасці пэўных звестак пра культурную і этнічную прыналежнасць Зарубінецкай і Чарняхоўскай археалагічных культур. У Герадота яшчэ ў 5 стагоддзі да н.э. сустракаецца згадка, што народ на поўначы адгарадзіўся ад скіфаў сценамі.
Гоцкая тэорыя
Паводле гоцкай тэорыі, Зміевы і Траянавы валы былі пабудаваны паўночначарнаморскім каралеўствам готаў (якое асацыявалася з Чарняхоўскай культурай) для абароны ад качэўнікаў гунаў. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нацысцкая Германія выкарыстоўвала гэту тэорыю для абгрунтавання тэрытарыяльных прэтэнзій на Украіну і Крым. Афіцыйнай савецкай гісторыяй пасля вайны існаванне гоцкай дзяржавы ў Паўночным Прычарнамор'і адмаўлялася, у тым ліку па палітычных прычынах, прызнаваўся толькі факт міграцыі гоцкіх плямёнаў праз гэтыя тэрыторыі.
Казка пра Мікіту Кажамяку і Змея Гарыныча
Мікіта Кажамяка — герой народнай казкі, запісанай у некалькіх варыянтах у розных абласцях Расіі, Украіны і Беларусі на сюжэт змеяборства. Кажамяка (або Кірыл, Ілья Швец) да забіцця змея і вызвалення царэўны, як доказ волатаўскай сілы раздзірае некалькі складзеных разам бычыных скур. У найбольш поўных варыянтах (беларускім і ўкраінскім) дачка кіеўскага князя, выкрадзеная змеем, даведваецца, што ён баіцца аднаго Мікіты Кажамякі; просіць бацьку адшукаць волата, якога пасланцы князя застаюць за працай; ён ад нечаканасці раздзірае 12 скур. Спачатку адмаўляецца, але, крануты просьбамі і плачам дзяцей, прысланых князем, абмотваецца пянькой, абшмароўваецца смалой і пасля бою са змеем вызваляе князёўну. У памяць аб перамозе ўрочышча ў цэнтры Кіева з тых часоў клічацца Кажамякамі.
Герб Паўночнай Македоніі
Герб Рэспублікі Македонія прыняты народным зборам Македоніі 27 ліпеня 1947. Дызайн герба заснаваны на гербе СССР. Герб уяўляе толькі пейзажную характарыстыку і не ўтрымоўвае ніякіх гістарычных сімвалаў Македоніі. На гербе намаляваныя горы, вада (сімвалізуе рэкі) і сонца, герб апраўляюць асноўныя культуры, якія гадуюцца ў Македоніі (пшаніца, мак, тытунь і бавоўна). Унізе размешчаная стужка, вышытая народным арнаментам. Зверху — чырвоная пяціканцовая зорка.
Зміевы валы
Казка пра Мікіту Кажамяку і Змея Гарыныча
У паўночнарускім пераказе іншы канец. Змей, пераможаны Мікітам Кажамякам, моліць яго змілвацца і прапануе падзяліць з ім зямлю пароўну. Мікіта скаваў саху ў 300 пудаў, запрог у яе змея і правёў разору ад Кіева да мора; затым, дзелячы мора, ён забіў змея і ўтапіў яго труп, з тых часоў тая разора называецца Зміевымі валамі.
Апісанне
Умацаванне ўяўляла сабой штучна створаныя земляныя валы, якія дапаўняліся равамі. Асобныя іх участкі складаліся з некалькіх умацаваных ліній, якія разам уяўлялі значныя па маштабах будаўніцтва і працягласці збудаванні. Агульная працягласць валаў складала каля 1 тыс. км. Ствараліся яны, як правіла, уступам у бок стэпу, фронтам на поўдзень і паўднёвы ўсход і ўтваралі адзіную сістэму супрацьконных загарод, якія дасягалі 10—12 м у вышыню пры шырыні ля падножжа ў 20 м. Часта валы ўзмацняліся на верхніх пляцоўках драўляным частаколам (часам сценамі) з байніцамі і вартаўнічымі вышкамі. Працягласць асобных валаў складала ад 1 да 150 км. Для трываласці ў валы закладваліся драўляныя канструкцыі. Ля падножжаў валаў, звернутых у бок ворага, выкопваліся равы.
Выяўлена каля дзясятка розных канструкцый «зміевых валаў», у залежнасці ад характарыстак грунта, рэльефу і гідраграфіі мясцовасці. Асобныя ўчасткі валаў складаліся з некалькіх ліній умацаваных валаў і равоў з эшаланаваннем на глыбіню звыш 200 км. Ззаду валаў у шматлікіх месцах знойдзены прыкметы гарадзішчаў і ўмацаванняў, якія служылі для размяшчэння вайсковых фарміраванняў. На кірунках верагоднага руху праціўніка каля валаў выстаўляліся вартаўнікі, якія ў выпадку небяспекі распальвалі дымлівыя вогнішчы, якія з'яўляліся сігналам для збору падмацавання для адлюстравання нападу ворага.
Першыя пісьмовыя ўспаміны
Некалькі разоў валы Сярэдняга Падняпроўя згаданы летапісам: пад 1093 г. — два валы на поўдзень ад нізоўяў Стугны за Траполем (сучасная в. Трыполле), пад 1095 і 1149 гг. — абодва Пераяслаўскія валы, пад 1151 г. — вал на поўдзень ад сярэдняга цячэння Стугны на поўдзень ад Васілева (сучасны г. Васількаў). Пры гэтым летапіс не дае прамога адказу на пытанне аб значэнні валаў як штучных збудаванняў. Яны згадваюцца пры апісанні ваенных дзеянняў як супраць полаўцаў, так і паміж старажытнарускімі князямі, але без вызначэння іх пэўнай ролі ў гэтых дзеяннях. У летапісе пад 1223 г. гаворыцца пра з'яўленне ў паўднёварускіх стэпах орд Чынгісхана, якія прайшлі праз палавецкія ўладанні і, паводле аднаго з летапісных спісаў, «придоша близ Руси, идеже зовется вал Половечьский».
У лісце да германскага імператара Генрыха II Бруна паведамляў, што Уладзімір Святаславіч з дружынай два дні суправаджаў яго ў шляху да печанегаў да мяжы сваёй дзяржавы, якую ён акружыў (circumklausit) ад вандроўнага (качавога) ворага (vagum hostem) вельмі магутнай і вельмі доўгай (firmissima et longissima) «агароджай» (sepe). У літаратуры няма адзінага меркавання наконт значэння ўжытага Брунанам лацінскага тэрміна «sepe». Яго перакладаюць і як «пасекі, завалы», і як «частакол», і як «загарадзь», і як «плот, драўляная агароджа».
Кандэнсатар
Кандэнсатар — двухполюснік, якому ўласціва параўнальна вялікая ёмістасць і амічнае супраціўленне; прылада для захавання электрычнай энергіі. Звычайна складаецца з двух электродаў у форме пласцін (абкладак), падзеленых дыэлектрыкам, таўшчыня якога малая ў параўнанні з памерамі абкладак. Працэс назапашвання энергіі ў кандэнсатары, вядомы як "зарад", прыводзіць да назапашвання электрычнага зараду аднолькавай велічыні, але супрацьлеглай палярнасці, на кожнай з абкладак.
Кандэнсатары шырока выкарыстоўваюцца ў электронных схемах для раздзялення ланцугоў пастаяннага і пераменнага току, у сеціўных фільтрах, для згладжвання выхаднога напружання крыніц сілкавання, у рэзанансных контурах, і для многіх іншых мэтаў.
Назву "кандэнсатар" даў Алесандра Вольта ў 1782 годзе (ад італьянскага condensatore), падкрэсліўшы здольнасць прылады назапашваць большы электрычны зарад у параўнанні са звычайным ізаляваным правадніком. І хоць у англійскай мове назва condensor лічыцца архаічнай (сучасная назва – capacitor), у большасці еўрапейскіх моў ужываюцца вытворныя ад condensatore назвы.
Ніна Пятроўна Горык
Ні́на Пятро́ўна Го́рык (Ніна Петрівна Горик, у шлюбе Горык-Літвінюк; нарадзілася 7 верасня 1957 года, Забужжа Любамльскага раёна Валынскай вобласці, Украінская ССР) — валынская паэтэса, заслужаная настаўніца Украіны, грамадская дзяячка. Аўтар тэхнічных распрацовак урокаў па ўкраінскай літаратуры для 10-я класа, лаўрэатка прафесійнага Усеўкраінскага конкурсу «Настаўнік года», абласной асветніцкай прэміі імя Лесі Украінкі, «Мядовай прэміі — 2013».
Біяграфія
Яшчэ ў школе пачала пісаць вершы, была членам літаратурнай студыі, карэспандэнтам у мясцовай газеце. Скончыла з адзнакаю філалагічны факультэт Валынскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1974—1978).
Член Саюза пісьменнікаў Украіны з 1995.
Муж, палкоўнік міліцыі, загінуў на службе ў 2002 годзе, абараняючы людзей ад рабавання. Засталіся дачка Вольга і сын Тарас.
NGC 1232A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Лудхіяна
Лудхіяна — найбуйнейшы горад у індыйскім Пенджабе з насельніцтвам 3 487 882 чалавек паводле перапісу насельніцтва 2011 года. Насельніцтва горада істотна вырасла ў параўнанні з 2001 годам з прычыны міграцыі насельніцтва з усходніх штатаў — Утар-Прадэш, Біхара, Арыса і Дэлі. Плошча горада — 310 км². Горад размешчаны ў старым рэчышчы ракі Сатледж, якая працякае за 13 км на поўнач. Буйны прамысловы цэнтр паўночнай Індыі.
Лудхіяна размешчана за 100 км на захад ад сталіцы штата — Чандыгарха па шашы № 95.
Пётр Пятровіч Казакевіч
Пётр Пятровіч Казакевіч (нар., вёска Рудск, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскай гаспадаркі. Доктар тэхнічных навук (1998 (1999 )), прафесар (2008), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009).
Біяграфія
Скончыў БСГА (1977). З 1978 па 2003 працаваў у Цэнтральным навукова-даследчым інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі: малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі механізацыі апрацоўкі, ўборкі і перапрацоўкі льну, намеснік дырэктара па навуковай рабоце. З 2003 - у Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь: галоўны саветнік, загадчык сектара стратэгіі развіцця сельскай гаспадаркі. Адначасова - вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі апрацоўкі глебы і пасеву НПЦ НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі, а з 1999 па сумяшчальніцтве - прафесар кафедры эксплуатацыі машынна-трактарнага парку БДАТУ. 30 чэрвеня 2014 прызначаны Намеснікам Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі.
Навуковы і практычны ўклад
Навуковыя працы ў галіне механізацыі працэсаў аграэкалагічнаага паляпшэння дробназалежных тарфянікаў і забруджаных радыеактыўнымі рэчамі глеб, механічнай апрацоўкі глеб, апрацоўкі, ўборкі і перапрацоўкі льну. Пад яго навуковым кіраўніцтвам распрацаваны комплекс ільноўборачных машын для камбайнавай і раздзельнай уборкі льну з ужываннем рулоннай тэхналогіі загатоўкі льнотрасты, абгрунтавана эфектыўнасць прымянення льноўборачных машын ва ўмовах фарміравання льноўборачных атрадаў пры льнозаводах.
Аўтар больш за 125 навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфій, 17 аўтарскіх пасведчанняў. Падрыхтаваў 1 доктара і 2 кандыдытаў навук.
Герб Нідэрландаў
Герб Нідэрландаў — Вялікі Герб Каралеўства (Grote Rijkswapen) — асабісты герб манарха.
Курайскі хрыбет
Кура́йскі хрыбет — горны хрыбет на Усходнім Алтаі, Кош-Агацкі раён, Рэспубліка Алтай, водападзел рэк Башкаус і Чуя. Працягласць хрыбта каля 140 км, максімальная вышыня — 3446 м, вяршыня Вярхоўе Арталыка. На поўдні хрыбет мяжуе з Чуйскім і Курайскім стэпам. На ўсходзе прымыкае да хрыбта Чыхачова, з захаду аддзелены ад Айгулацкага хрыбта далінай ракі Чыбітка. Складзены метамарфічнымі пародамі. На паўднёвым схіле выходзяць кантынентальныя друзлыя асадкі палеагену і неагену. Паўночны схіл ніжэй гольцавай зоны пакрыты субальпійскімі лугамі і лісцевымі лясамі, паўднёвы — стэпавай расліннасцю.
Герб Нідэрландаў
Урад Нідэрландаў выкарыстоўвае малы варыянт, без мантыі і тэнта або складаецца толькі з шчыта і кароны. Кампаненты гербаў былі адрэгуляваныя Каралевай Вільгемінай у Каралеўскім дэкрэце ад 10 ліпеня 1907, якія былі пацверджаныя Каралевай Джуліянай у Каралеўскім дэкрэце ад 23 красавіка 1980. Леў з дыядэмай які трымае ў сваёй правай лапе меч з срэбра на блакітным фоне з сямю стрэламі ў левай— пазначае сем абласцей Саюза Утрэхта. Шчыт каранаваны (галандскай) каралеўскай каронай і падтрыманы двума львамі. Яны стаяць на скрутку з тэкстам «Je Maintiendrai» (сярэднявечная французская мова літаральна, «я вынесу»).
Зенькавічы
Зе́нькавічы (, Зеньковичи) — аграгарадок ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Зенькавіцкага сельсавета.
Абразок са святым з Турава
Абразок са святым з Турава — свінцовы абразок XIII стагоддзя, знойдзены пры раскопках у Тураве.
IC 4045
IC 4045 — галактыка тыпу E4 ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ключ 45
Ключ 45 屮 (піньінь chè) са значэннем «парастак» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.
Старажытны знак адлюстроўваў тонкую сцяблінку расліны, якая толькі прабілася з-пад зямлі.
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 屮.
Пранікальная рана
Пранікальная рана — рана, якая ўзнікае, калі прадмет, які яе выклікаў, пранікае ў (, брушную, сустаўную), чэрапа, камеру вока і інш. Пры пранікальных раненнях грудной клеткі і брушной поласці магчымы пашкоджанні размешчаных у іх органаў.
Усць-Канскі раён
Усць-Ка́нскі раён або аймак (Усть-Канский район, Кан-Оозы аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Усць-Кан. Раён размешчаны ў заходняй частцы Рэспублікі Алтай і ўваходзіць у горана-стэпавую зону. Тэрыторыя — 6244 км². У раёне 24 населеныя пункты ў складзе 11 сельскіх паселішчаў.
Эзіна-Ларыа
Эзіна-Ларыа (Esino Lario) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лека.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vittore.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Бармы
Ба́рмы, ба́рма — шыйныя каралі або круглы каўнер на ўрачыстым убранні візантыйскіх імператараў 10—15 ст., рускіх вялікіх князёў і цароў (14—пач. 18 ст.).
Вырабляліся з золата, серабра, парчы і іншай тканіны, упрыгожваліся жэмчугам, самацветамі, выявамі святых. Надзяваліся на каранацыі і ўрачысты выхад.
На Русі бармы ўпершыню згадваюцца ў духоўнай грамаце Івана Каліты, пад назвай «оплечья» вядомы з 1216.
Уладзімір Ільіч Савіч
Уладзімір Ільіч Савіч (, в. Яснаўка Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1982).
Біяграфія
У 1957 г. скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. З 1962 г. Беларускім НДІ нейралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі, з 1976 г. у Мінскім медыцынскім інстытуце (загадчык кафедры).
Навуковая дзейнасць
Усяго апублікаваў больш за 100 навуковыя працы, у іх ліку - манаграфія, шэраг брашур.
Навуковыя працы па пытаннях паталогіі, у тым ліку сасудзістай, галаўнога мозгу, нейраанкалогіі, выніках траўматычных пашкоджанняў нервовай сістэмы, метадах комплеснага вывучýня магістральных артэрый галавы.
Адсарбенты і носьбіты каталізатараў. Навуковыя асновы рэгулявання порыстай структуры
Змест
Манаграфія разлічана на на навуковых і інжынерна-тэхнічных работнікаў, якія займаюцца атрыманнем адсарбентаў і каталізатараў, а таксама рэгуляваннем іх порыстай структуры. Кніга адрасуецца выкладчыкам ВНУ, аспірантам і студэнтам хімічных і хіміка-тэхналагічных спецыяльнасцей, якія цікавяцца пазначанымі тэмамі калоіднай хіміі.
Ключавыя тэмы манаграфіі:
Бібліятэчнае апісанне:"Адсорбенты и носители катализаторов. Научные основы регулирования пористой структуры : монография / В. С. Комаров, С. В. Бесараб. — Москва : ИНФРА-М, 2014. — 202 с. : ил., табл. ; 21 см. — (Научная мысль). — Библиография: с. 172-200 (434 назв.). — 1000 экз. — ISBN 978-5-16-009581-3"
Іншыя дадзеныя
Рэцэнзентамі-аглядальнікамі выдання з’яўляюцца доктар хімічных навук Фама Фаміч Мажэйка і доктар хімічных навук Уладзімір Янокавіч Агабекаў.
Кніга перавыдавалася ў 2016, 2018, 2020, 2023 гадах.
Ківэрці
Ківерцы ці Ківэрці (Ківерці) — горад раённага значэння ў Валынскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Ківэрціўскага раёна, буйны чыгуначны вузел.
Гісторыя
Па адной з версій, назву «Ківерцы» гісторыкі звязваюць з назвай старажытнага племені ціверцаў, якое жыло на берагах ракі Днестр і ў вусце Дуная. У канцы XI ст. — пачатку XII ст. пад націскам качавых плямёнаў ціверцы адышлі на поўнач. Невялікімі групамі рассяліліся яны і па тэрыторыі Валыні. З часам назва перайначылася на «Ківерцы» і ў такім выглядзе замацавалася за месцам новага пражывання патомкаў прадстаўнікоў гэтага старажытнага племені.
У 1870—1873 г. паміж Роўна і Ковелем была пракладзена чыгунка, а за 7 км ад вёскі Ківерцы (цяпер Прылуцкае) была ўзведзена станцыя з аднайменнай назвай. У 1890 г. ваеннае ведамства Расійскай імперыі праклала праз Ківерцы шлях на Луцк, Львоў. Паселішча стала важным чыгуначным вузлом.
У пачатку 1946 г. у Ківерцах пачалі сяліцца дэпартаваныя ўкраінскія сем’і з Холмшчыны (гл. Аперацыя «Вісла»).
Чыгуначная станцыя
Ківерцы — вузлавая участковая чыгуначная станцыя Ровенскай дырэкцыі Львоўскай чыгункі паміж станцыямі Алыка (21 км) і Рожышча (18 км). Размешчана ў цэнтры горада. Ад станцыі бярэ пачатак лінія Ківерцы — Сапіжанка — Львоў (Підзамчэ) даўжынёй 182 км. Станцыю адкрылі ў 1873 г. пры будаўніцтве чыгункі Кіеў — Ковель. Спачатку была прамежкавай, пасля адкрыцця ў 1890 чыгункі на Луцк ператварылася на вузлавую. Электрыфікавана ў складзе лініі Роўна — Ковель у 2001 г. Лінія на Луцк электрыфікавана ў 2003 г.
Цягнікі далёкага спалучэння ідуць у львоўскім напрамку (праз Луцк, Стаяніў), ковельскім, кіеўскім (праз Шапятоўку, Наваград-Валынскі, Корасцень, Малын), казяцінскім (праз Шапятоўку, Бярдзічаў, далей да Дняпра, Харкава, Запарожжа, Новааляксееўкі, Адэсы), а таксама да Хэлма.
Парэз
Парэз
Гомельскі дзяржаўны цырк
Го́мельскі дзяржа́ўны цырк — стацыянарны цырк, размешчаны ў горадзе Гомелі. Цыркавы сезон доўжыцца з верасня па май, на працягу якога змяняюцца пяць-шэсць праграм.
Гісторыя
Будаўніцтва новага стацыянарнага цырка пачалося ў студзені 1966 года паводле паўторна выкарыстанага праекта, распрацаванага ў Цэнтральным навукова-даследчым і праектным інстытуце відовішчных і спартыўных збудаванняў (архітэктары М. Шульмейстар, Ю. Маторын, А. Кудраўцаў (Масква), Ш. Хінчын (Гомель)). Па аналагічных праектах збудаваны цыркі ў, , , Стаўрапалі,. Завяршылася будаўніцтва ў 1972 годзе.
Першае шоу ў ім адбылося 2 снежня 1972 года.
У 1986 годзе ў Гомельскім цырку падчас прадстаўлення загінула Ірына Асмус, вядомая па ролі Ірыска ў тэлеперадачы Абвгдэйка.
У 2006 годзе ля будынка цырка быў рэканструяваны фантан, а перад будынкам устаноўлены помнік вядомаму клоўну Карандашу.
У кастрычніку 2006 г. Гомельскаму Дзяржцырку было прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».
Архітэктура
Кампазіцыя складаецца з некалькіх аб’ёмаў, аб’яднаных адзіным прамавугольным у плане паверхам. У сілуэце будынка дамінуе чашападобнай формы амфітэатр, перакрыты пакатым сферычным купалам. Тут знаходзіцца відовішчная частка будынка (зала на 1856 месцаў з манежам, эстрадай і аркестравай пляцоўкай). Асноўны аб’ём размешчаны на прамавугольным у плане стылабаце. У ім знаходзяцца касавы вестыбюль, гардэробы, парадныя лесвіцы, развіты блок службовых, артыстычных і дапаможных памяшканняў. Амфітэатр абкружаны зашклёным фае з выхадам на тэрасу, зробленую на даху ніжняга аб’ёму. Вальеры для жывёл размешчаны ва ўнутраным дворыку і звязаны непасрэдна з манежам. Каля будынка плошча з басейнам, кветнікі, Піянерскі парк.
Шабалінскі раён
Шабалі́нскі раён або аймак (Шебали́нский район, Шабалин аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Шабаліно.
Геаграфія
Размешчаны ў горна-стэпавай зоне паўночна-заходняй часткі Рэспублікі Алтай, ахоплівае Семінскі, Чаргінскі і Ануйскі хрыбты. Калі ехаць па Чуйскім тракце, раён пачынаецца за мастом цераз раку Катунь, у сяле Усць-Сема. Гэта першы жалезабетонны мост цераз раку на Чуйскім тракце, пабудаваны ў канцы 1950-х гадоў. Стары Чуйскі тракт, які калісьці праходзіў ад горада Бійска праз сяло Алтайскае і Камарскі перавал, сустракаецца з новым у сяле Чарга.
Манты
Манты — традыцыйная мясная страва народаў Цэнтральнай Азіі, Турцыі, Манголіі, Карэі, Татарстана, Башкартастана, Крыма, Кіргізіі, Казахстана і Кітая, якая складаецца з дробна насечанага мяса ў тонка раскачаным цесте, прыгатаваная на пару ў мантаварцы.
Цеста
Цеста — прэснае і без дрожджаў, на вадзе, але уйгуры і дунгане ў зімовы час выкарыстоўваюць дражджавое цеста. Манты па форме ўяўляюць сабой вылеплены з цеста кубачак, які ляжыць на «донцы», у якога вяршыня можа быць закрыта герметычна, каб не выцякаў і ня выпараўся сок — інакш манты страцяць сакавітасць. Па форме манты могуць быць круглымі (і тады герметычна залепленыя), трох-чатырохкутнымі (тады з адтулінамі зверху). Такія манты называюць «гультаяватымі».
Барма (дойлід)
У 1555—1560 гадах з І. Поснікам (паводле некаторых меркаванняў, Барма і Поснік — адна і тая ж асоба) стварыў у Маскве на Краснай плошчы ўнікальны помнік архітэктуры — Пакроўскі сабор (сабор Васіля Блажэннага).
Карл VII (кароль Францыі)
Карл VII Пераможца (фр. Charles VII le Victorieux; 22 лютага 1403, Парыж — 22 ліпеня 1461, Меюн-сюр-Еўр) — кароль Францыі (абвешчаны ў 1422 годзе, каранаваны ў 1429 годзе) з дынастыі Валуа, пяты сын Карла VI Вар’ята і Ізабелы Баварскай.
Сям’я і дзеці
Пазашлюбная сувязь: Агнэса Сарэль (1421 — 9 лютага 1450):
Зорка (Уздзенскі раён)
Зо́рка (, Зорька) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
NGC 1233
NGC 1233 (іншыя абазначэнні — NGC 1235, IRAS03093+3907, UGC 2586, ZWG 525.6, MCG 6-8-3, ZWG 524.65, PGC 11955) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1233, NGC 1235.
Каралеўства Германія
Каралеўства Германія (regnum teutonicorum) — гісторыяграфічны тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння сярэдневяковых дзяржаў на тэрыторыі сучаснай Германіі; выкарыстоўваецца звычайна ў дачыненні да перыяду 919—962 гадоў у гісторыі Усходне-Франкскага каралеўства, або да германскіх тэрыторый у складзе Свяшчэннай Рымскай Імперыі.
Утварэнне каралеўства
У выніку Вердэнскага падзелу 843 года Франкская імперыя была падзелена на часткі паміж трыма сынамі імператара Людовіка I Набожнага, Лотарам I, Людовікам II Нямецкім і Карлам II Лысым. Старэйшы, імператар Лотар I, атрымаў так званае Сярэдзіннае каралеўства, якое пасля яго смерці ў 855 годзе распалася, у сваю чаргу, на 3 дзяржавы (каралеўствы Італія, Праванс і Латарынгія). Людовік II Нямецкі атрымаў Усходне-Франкскае каралеўства (Каралеўства ўсходніх франкаў), а Карл II Лысы — Заходне-Франкскае каралеўства (Францыя).
Герб Сан-Марына
Герб Сан-Марына з'явіўся ў XIV ст. Гэта сімвал свабоды і суверэнітэта самай старой рэспублікі ў свеце. Герб Сан-Марына упрыгожвае нацыянальны сцяг і эмблему футбольнай каманды FSGC.
Каралеўства Германія
Утварэнне каралеўства
Нашчадкі Людовіка II Нямецкага кіравалі Усходне-Франкскім каралеўствам да пачатку X стагоддзя. За гэты час яны пашырылі тэрыторыю сваёй дзяржавы за кошт Латарынгіі. Паводле Мерсенскага дагавора 870 года Людовік II Нямецкі далучыў усходнюю частку Латарынгіі, а ў 880 годзе паводле Рыбмонскага дагавора Людовік III Малодшы далучыў да сваіх уладанняў і заходнюю частку Латарынгіі.
Герб Сан-Марына
Апісанне
Герб складаецца з наступных дэталяў:
Каралеўства Германія
Утварэнне каралеўства
У 911 годзе са смерцю караля Людовіка Дзіцяці згасла ўсходнефранкская галіна Каралінгаў. Галоўным прэтэндэнтам на каралеўства, паводле старажытнагерманскага звычаю, быў кароль Заходне-Франкскага каралеўства Карл III Дурнаваты, аднак германская знаць адмовілася прызнаць яго правы, вырашыўшы выбраць новага караля з ліку герцагаў каралеўства. Першапачаткова карона была прапанавана самаму магутнаму з герцагаў — герцагу Саксоніі Атону I Найяснейшаму, аднак 75-гадовы герцаг адмовіўся ад прастола. У выніку, у лістападзе 911 года ў Форхгайме новым каралём быў абраны герцаг Франконіі Конрад. Яго выбар быў падтрыманы герцагамі Саксоніі, Баварыі і Швабіі. Аднак нядоўгае кіраванне Конрада I прывяло да таго, што цэнтральная ўлада практычна перастала кантраляваць становішча спраў у герцагствах, а Латарынгія аддзялілася ад Усходне-Франкскага каралеўства і перайшла пад кіраванне каралёў Заходне-Франкскага каралеўства.