cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свята-Міхайлаўская царква (Гомель)
Вылеўская царква
Першапачатковы іканастас быў двух’ярусным, у 1912 годзе на сродкі вернікаў ён быў дабудаваны да чатырохяруснага. Царква ў 1915 годзе валодала сядзібнай зямлёю ў 2 дзесяціны 800 квадратных сажаняў, ворнай зямлёю ў 33 дзесяціны 520 квадратных сажаняў, сенажатнай зямлёю ў 10 дзесяцін, двума плябаніямі і бібліятэкай.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі царква дзейнічала да 1930-х гадоў. Потым была закрыта, у час нямецкай акупацыі зноў адкрыта, і з таго часу больш не зачынялася. У міжваенны перыяд настаяцелем прыхода быў Іаан Кашуба, пасломшчыкам — Васіль Кузьмінскі. У 1930—31 гадах яны былі рэпрэсаваны як антысавецкія агітатары, аднак пасля вайны вярнуліся на ранейшыя пасады. З 1961 года і да адсялення вёскі ў храме служыў протаіерэй Васіль Канцавы.
Гомельская царква (з 2001 года)
У выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС 26 красавіка 1986 года вёска Вылева апынулася радыелагічна забруджанай, жыхары былі выселены і царква апынулася закінутай.
Спачатку планавалася перанесці будынак у гарадскі пасёлак Церахоўку. Але ў 2000 годзе быў распрацаваны план правядзення мерапрыемстваў па пераносе храма ў Гомель. 6 чэрвеня 2000 года выйшла пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь аб пераносе царквы з вёскі Вылева ў Гомель. Прыход храма быў заснаваны яшчэ ў 1997 годзе. 13 снежня 2001 года быў закладзены і асвечаны падмурак царквы. У канцы ліпеня 2002 года зруб быў перавезены і падрыхтаваны да зборкі. Да канца 2005 года вонкавыя працы былі завершаны, пачалася ўнутраная аздоба царквы. Царква была адрэстаўравана архітэктарам Уладзімірам Мелехам.
Храм быў асвечаны мітрапалітам мінскім і слуцкім Філарэтам 26 красавіка 2006 года, у дваццатую гадавіну Чарнобыльскай аварыі. У 2007 годзе занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-кльтурнай спадчыны рэгіянальнага значэння. З 2014 года настаяцелем у царкве служыць протаіерэй Ігар Альшанаў. Тады ж царква — адзіная ў Гомельскай епархіі — атрымала статус вайсковай.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства з рысамі псеўдарускага стылю. Крыжова-купальны храм з пяціграннай апсідай. Над сяродкрыжжам асноўнага аб’ёму ўзвышаецца вялікі шлемападобны купал на светлавым васьмерыку. Дамінантай кампазіцыі з’яўляецца двух’ярусная званіца над бабінцам, увянчаная шатровым дахам. Галоўныя і бакавыя ўваходы вылучаны ганкамі з казыркамі. Сцены гарызантальна ашаляваны, прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі з ліштвамі, сандрыкамі і дэкаратыўнымі рашоткамі.
Перакрыцце аб’ёмаў бэлечнае плоскае. Дах бляшаны двухсхільны, пакаты над трансептамі і бабінцам і вальмавы над апсідай. Істотных зменаў у архітэктурным абліччы будынка не было. Як сведчыць выяўлены на сцяне званіцы запіс, царкву афарбавалі «''Дзяніс і Яфім П. Я. 15 верасня 1909 года''».
Захавалася апісанне царквы ў страхавым лісце 1910 года:
… драўляная, але на цагляным цокале, унутры абчасана, а звонку абшыта дошкамі і пафарбавана звонку і ўнутры алейнай фарбай, пакрыта жалезам, выфарбаваным алейнай фарбай. Даўжыня царквы, улічваючы і званіцу, 12 сажаняў, найбольшая шырыня 8 сажаняў, вышыня да верху карніза 3 сажані. На царкве маецца адна вялікая галоўка і адна меншая (над алтаром), вялікіх вокнаў 22 штукі, дзвярэй вонкавых, створкавых, абшытых жалезам 5 штук і адна аднастворкавая, унутры 5 штук. Іканастас даўжынёй 12 аршын, вышынёй 9 аршын. Званіца ў тры ярусы, агульнай вышынёю да верху карніза 17 аршынаў.
Цвёрды арэшак
«Цвё́рды арэ́шак» (Die Hard) — амерыканскі баявік, зняты ў 1988 годзе. Галоўную ролю выканаў Брус Уіліс.
Зеленаградск
Зеленаградск (да 1946 года — Кранц, Cranz, Krańc, Krantas) — горад-курорт у Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Зеленаградскай гарадской акругі.
29 сакавіка 1999 года Зеленаградск прызнаны курортам федэральнага значэння, якія спецыялізуюцца на бальнеятэрапіі.
Горад размешчаны на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, на Калінінградскім паўвостраве, за 24 км на паўночны захад ад Калінінграда.
Хвоя кедравая еўрапейская
Хвоя кедравая еўрапейская, Кедр сібірскі (Pinus cembra) — від дрэў з роду.
Батанічнае апісанне
Дрэва вышынёй 20—25 м, з густой шырокай яйцападобнай кронай. Ігліца па 5 у пучках, цвёрдая, з блакітнаватымі вусцейкавымі палоскамі, вызубленая па краі. Шышкі яйцападобныя, прамастойныя.
Арэал
Пашырана ў Альпах і Карпатах. На тэрыторыі Беларусі інтрадукавана з сярэдзіны XIX стагоддзя, адзінкавыя дрэвы зберагліся ў некаторых парках.
Значэнне і выкарыстанне
Устойлівая да гарадскіх умоў. Можа выкарыстоўвацца ў азеляняльных пасадках. Мае шэраг дэкаратыўных форм, якія адрозніваюцца характарам росту і афарбоўкай ігліцы: калонападобную, карлікавую, залацістую.
IC 3261
IC 3261 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гампрынер-Зеле
Гампрынер-Зеле (Gampriner Seele) — адзінае возера ў Ліхтэнштэйне. Утварылася пасля паводкі Рэйна з вялікай эрозіяй ў 1927 годзе, знаходзіцца на вышыні 435 метраў над узроўнем мора і размешчана ў вёсцы Бендэрн у муніцыпалітэце Гампрын. Гампрынер-Зеле акружана шчыльнымі пасадкамі: растуць трыснёг, жывыя загарадзі і дрэвы. Пасля ачысткі вады яе якасць стабілізавалася на ўзроўні класа B. Трубаправод паблізу ўнутранага канала забяспечвае возера прэснай вадой і кіслародам.
Спіс мячэцей Іжэўска
Іжэўск — горад на ўсходзе Еўропы (Удмурція) з насельніцтвам каля 650 тыс. жыхароў.
Мячэці Іжэўска:
Валянцін Іванавіч Ермаловіч
Валянцін Іванавіч Ермаловіч (, в. Малыя Навасёлкі, Койданаўскі раён, Мінская акруга, БССР —, Магілёў, Беларусь) — акцёр. Заслужаны работнік культуры БССР (1988).
Біяграфія
Да вайны закончыў 9 класаў Дзяржынскай СШ. У 1944 годзе мабілізаваны ў Чырвоную армію, з баямі прайшоў Заходнюю Беларусь, Польшчу, Усходнюю Прусію, Германію. Чатыры разы быў паранены. У 1944 годзе родныя атрымалі, з паведамленнем, што Валянцін Ермаловіч загінуў у верасні ў Польшчы.
У 1946 г. скончыў 10 класаў Дзяржынскай СШ і паступіў вучыцца ў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут на акцёрскі факультэт. У 1950—1956 гг. акцёр Пінскага, потым Магілёўскага абласных драматычных тэатраў. З 1956 г. выкладчык асноў рэжысуры і майстэрства акцёра Магілёўскага культурна-асветнага вучылішча. З 1978 г. рэжысёр Краснапольскага народнага тэатра Магілёўскай вобласці. Працаваў рэжысёрам многіх тэатральных калектываў.
Пры канцы 1980-х гадоў старшыняваў у мясцовай філіі асацыяцыі «Мартыралог Беларусі». Адшукаў месца пахаваньня закатаванага класіка беларускай літаратуры Цішкі Гартнага. Казаў пра рэпрэсаваную беларускую мову.
Памяць
У 1992 годзе пры Магілёўскім гарадскім Цэнтры культуры і вольнага часу быў створаны народны тэатр «Валянцін», названы так у гонар Ермаловіча.
4 верасня 2015 года на доме па вуліцы Першмайскай № 42 у Магілёве, дзе жыў Валянцін Ермаловіч, адкрытая мемарыяльная дошка (граніт, бронза; скульптар Уладзімір Конанаў). На ўрачыстым адкрыцці прысутнічалі намеснік старшыні Магілёўскага гарвыканкама Андрэй Кунцэвіч, гістарык Ігар Пушкін, скульптар Уладзімір Конанаў, родныя і блізкія Валянціна Ермаловіча, прадстаўнікі тэатральных калектываў, грамадскіх аб’яднанняў, творчая інтэлігенцыя, моладзь, жыхары горада Магілёва.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, 9 медалямі, Граматай Вярхоўнага Савета БССР (1978) і інш. Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1986), лаўрэат Усесаюзных фестываляў самадзейнай мастацкай творчасці (1988; 1991) і інш.
Сям’я
Браты Валянціна Ермаловіча: Мікола (1921—2000) — публіцыст і літаратуразнаўца, і Лявон (1923—2004) — партызан, узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені і іншымі, пасля вайны працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры.
Красназнаменск
Назву Красназнаменск маюць:
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Выяўленчае мастацтва Беларусі разнастайнае па стылях, напрамках і жанрах. Самыя цікавыя творы беларускага жывапісу і скульптуры розных эпох можна ўбачыць у мастацкіх музеях краіны.
Буйнейшы збор твораў мастацтва мае Нацыянальны мастацкі музей Беларусі. Ён актыўна прапагандуе нацыянальнае мастацтва. Тут пастаянна праходзяць выставы твораў беларускіх мастакоў.
Цікавыя калекцыі твораў беларускага мастацтва ў Віцебскім абласным мастацкім музеі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі, Полацкай мастацкай галерэі.
Спаса-Праабражэнскі сабор (Чарнігаў)
Спаса-Праабражэнскі сабор — пяцікупальны храм у Чарнігаве, дзеючы храм-музей. Уваходзіць у склад нацыянальнага архітэктурна-гістарычнага запаведніка «Чарнігаў старажытны». Найстарэйшы захаваны помнік старажытнарускага дойлідства. Пра яго былое багатае ўнутранае ўбранне сведчаць рэшткі фрэсак, разьбяныя пліты хораў, падлогі, калоны.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Графіка
У Беларусі графіка вядома з XI-XII ст. , калі гравюрамі аздабляліся рэлігійныя рукапісныя кнігі (Аршанскае Евангелле, Полацкае Евангелле, Тураўскае Евангелле і інш.). У сувязі з пачаткам і пашырэннем кнігавыдавецкай справы (дзейнасць Ф. Скарыны і яго паслядоўнікаў) узнікла друкаваная графіка. У XVII-XVIII ст. пашырыўся дыяпазон графікі ў кніжным мастацтве Беларусі.
Спаса-Праабражэнскі сабор (Чарнігаў)
На працягу стагоддзяў ён неаднаразова перабудоўваўся. У Спаса-Праабражэнскім саборы спачывае прах князя, апетага ў «Слове аб Палку Ігаравым», Ігара Чарнігаўскага і іншых князёў той эпохі.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Графіка
З XIX ст. графіка пачала выкарыстоўвацца ў газетна-часопісных выданнях. У першай трэці XX ст. хутка і плённа развіваліся выдавецкая (яе вядомыя прадстаўнікі — Я. Драздовіч, А. Ахола-Вало, М. Філіповіч, Б. Малкін і інш.) і станковая графіка (А. Астаповіч, Я. Мінін, З. Гарбавец і інш.). У 1927 г. лепшыя ўзоры беларускай кніжнай графікі былі паказаны на міжнароднай выстаўцы ў Лейпцыгу. З 1930-х гг. мастацтва графікі знаходзілася ў заняпадзе.
Спаса-Праабражэнскі сабор (Чарнігаў)
З’яўляецца самым старым будынкам у Чарнігаве, Украіне і адным з нешматлікіх уцалелых будынкаў дамангольскай Русі. У 1989 годзе разам з Гістарычным цэнтрам Чарнігава, сабор быў уключан у папярэдні спіс Сусветнай спадчыны.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Графіка
У 1960-1970-я гг. майстры беларускай графікі (А. Кашкурэвіч, В. Шаранговіч, Г. Паплаўскі, Я. Кулік, М. Купава, У. і М. Басалыгі) зацікавіліся традыцыямі народнага мастацтва, пачалі ўдзяляць больш увагі гісторыка-культурнай спадчыне беларускага народа. У 1980-1990-я г. найбольшых поспехаў беларуская графіка дасягнула ў афармленні кніг для дзяцей і юнацтва (В. Славук, М. Селяшчук, У. Савіч, М. Рыжы, Т. Беразенская і інш.).
Спаса-Праабражэнскі сабор (Чарнігаў)
Гісторыя
Заснаваны каля 1030—1036 гадоў чарнігаўскім князям Мсціславам Уладзіміравічам, а закончыў будаўніцтва Святаслаў Яраславіч. У 1239 годзе храм быў часткова разбураны пры нашэсці мангольскага хана Батыя. Зноў пацярпеў у 1611 годзе ад войска Рэчы Паспалітай. Быў адбудаваны ў 1675 годзе, але ў 1750 г. істотна пашкоджаны пажарам. Рэстаўраваны ў 1770—1799 гадах.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Графіка
У XXI стагоддзі беларускую графіку паспяхова прадстаўляюць такія маладыя мастакі, як Юрый Якавенка, Павел Татарнікаў, Раман Сустаў, Андрэй Ярашэвіч, Тамара Шэлест і іншыя творцы.
Жывапіс
На Беларусі жывапіс як самастойны від мастацтва пачаў фарміравацца ў XI—XII ст. Развіваўся пад значным уплывам візантыйскага выяўленчага мастацтва (фрэскі Полацкай Спаса-Ефрасіннеўскай царквы і інш.).
Спаса-Праабражэнскі сабор (Чарнігаў)
Архітэктура
У плане сабор уяўляе сабой трохнефны храм з шасцю (ці васьмю) слупамі, трыма апсідамі і пяццю купаламі-банямі. Галоўны будынак працягнуўся на 28,25 м з усходу на захад і на 19,20 м з поўначы на поўдзень. Аб’ёмна-пастаровая кампазіцыя сабора надала яму арыгінальную форму піраміды. Фасады аформлены пілястрамі і цаглянымі арнаментамі.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Жывапіс
Манументальнага жывапісу перыяду феадалізму захавалася вельмі мала, але з архіўных і літаратурных крыніц вядома, што многія палацы і храмы гэтага перыяду былі ўпрыгожаны фрэскавымі роспісамі, напрыклад, княжацкія палацы ў Вільні, Троках, Полацку, Гродне, Віцебску; цэрквы ў Мураванцы, Сынкавічах, Супраслі, касцёл у Ішкалдзі, сцены, скляпенні і слупы якога былі ўпрыгожаны фігурамі розных святых асоб, арнаментам.
У той жа час захаваліся многія створаныя беларускімі майстрамі фрэскі ў збудаваннях, якія ў наш час апынуліся на тэрыторыі Польшчы. У першыя гады кіравання Ягайлы ў Польскае каралеўства былі запрошаны майстры з рускіх земляў. Так, напрыклад, з Вільні Ягайла прывёз 11 рускіх майстроў, а паводле падання яго прыдворным жывапісцам быў Якуб Венджык з Беларусі. Польскі гісторык Ян Длугаш пісаў, што кароль Уладзіслаў перад лацінскай мовай і мастацтвам аддаваў перавагу рускай. Візантыйская традыцыя XV—XVI ст. прадстаўлена цыкламі размалёвак у храмах на тэрыторыі сучаснай усходняй Польшчы: касцёла-калегіяты ў Вісліцы (1430-я г.), капліцы Св. Тройцы ў Люблінскім замку (1418), касцёлаў у Сандаміры (1430-я г.), Дабравешчанскай царквы Супрасля (мастак Нектарый Сербін, 1557 ). Гэтыя ансамблі адрозніваюцца ад рамана-гатычных помнікаў наяўнасцю поўнага комплексу фрэсак, якія пакрываюць, паводле візантыйскага канона, скляпенні і сцены храмаў.
Беларускі манументальны жывапіс XIV—XVI стст. з’яўляецца натуральным працягам традыцый жывапісу Кіеўскай Русі і захоўвае рысы візантыйскага мастацтва: манументальнасць, вытанчаны каларыт, гарманічныя прапорцыі і дакладны малюнак. Але разам з гэтым напрамкам шырокае развіццё атрымлівае жывапіс, цесна звязаны з дэмакратычнымі мастацкімі ідэаламі, створаны пад непасрэдным уздзеяннем фальклорна-паэтычных уяўленняў аб прыгажосці.
Брэда
Брэда (Breda) — горад у Нідэрландах, у правінцыі Паўночны Брабант. Насельніцтва — 169,9 тыс. жыхароў (2006).
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Жывапіс
Агульным для мастацтва гэтага перыяду з’яўляецца ідэйна-вобразны пачатак, дзе галоўнае месца належыць духоўнамі свету чалавека, што аказвае ўплыў на эвалюцыю і самой мастацкай мовы, якая становіцца больш даходлівай. Узмацняецца экпрэсія, нарастае драматызм. Вобразы святых падзяляюцца рэалістычнымі, нярэдка масцовымі рысамі, высокімі маральна-этычнымі якасцямі.
Брэда
Гісторыя
Горад Брэда быў заснаваны ў X стагоддзі пры зліцці суднаходных рэк Марк і Аа. У XI стагоддзі быў феодам Свяшчэннай Рымскай Імперыі. Першым сюзерэнам Брэды, чыё імя дайшло да нашых дзён, быў Генрых Брунесхаймскі (1080—1125). У 1252 годзе Брэда атрымала правы горада, што дало гараджанам ёй магчымасць узвесці крапасную сцяну вакол горада.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Жывапіс
У XVI—XVIII ст. меў месца росквіт партрэтнага жанру (напр., партрэты князёў, мітрапалітаў і інш.). На працягу XVIII—XIX ст. у беларускім жывапісе праявіліся рысы класіцызму, рэалізму, рамантызму (творы І. Аляшкевіча, В. Ваньковіча, Я. Дамеля, Я. Сухадольскага). Патрыятычныя ідэі, сацыяльныя матывы адлюстраваліся ў блізкай да рэалізму творчасці К. Альхімовіча (карціны «На этапе», «Пахаванне Гедзіміна»), Н. Сілівановіча («Салдат з хлопчыкам»), Я. Сухадольскага («Бітва пры Грунвальдзе») і інш. У пачатку XX ст. творчасць М. Шагала і К. Малевіча паклала пачатак мастацтву авангарда ў Віцебску. Традыцыі нацыянальнай гісторыі і культуры знайшлі адлюстраванне ў творчасці Я. Драздовіча, М. Філіповіча, П. Сергіевіча, М. Сеўрука і інш. На працягу 1950—80-х гадоў галоўную тэматычную лінію беларускага жывапісу складала асэнсаванне сутнасці і наступстваў былой вайны (партызанскі цыкл і серыя «Лічбы на сэрцы» М. Савіцкага, «3 ліпеня 1944 года» В. Волкава, «Абаронцы Брэсцкай крэпасці» І. Ахрэмчыка, «Партызаны ў разведцы» Я. Ціхановіча і інш.). З 1960-х гадоў у жывапісе пераважалі абагульненасць форм, сімвалічнасць і манументальнасць вобразаў, т.зв. «суровы стыль» (творы М. Савіцкага, У. Стальмашонка, Г. Вашчанкі, В. Ткачова і інш.). Важнае месца ў жывапісе займала тэма духоўнай і гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі («Кастусь Каліноўскі» А. Гугеля і Р. Кудрэвіч, творы Л. Шчамялёва, А. Марачкіна, Г. Вашчанкі і інш.) У 1970—1990-я гады ў жывапісе актывізаваліся творчыя пошукі, эксперыменты мастакоў, пашырыўся абстрактна-асацыятыўны метад, узмацнілася мастацкая экспрэсія (творы А. Ксёндзава, В. Альшэўскага, Фелікса Янушкевіч, Р. Заслонава, А. Задорына і інш.), ускладнілася выяўленчая мова манументальнага і манументальна-дэкаратыўнага мастацтва. Сучасны беларускі жывапіс прадстаўлены такімі персаналіямі, як Ганна Сілівончык, Васіль Пяшкун, Альгерд Малішэўскі, Раіса Сіплевіч, Андрэй Савіч і інш.
Брэда
Гісторыя
У 1327 годзе Адэлхейд Гаверэнска-Брэдская прадала Брэду герцагу Брабанта Жану III. У 1350 годзе горад быў перапрададзены Яну II Васенарскаму, які памёр у 1377 годзе. У 1403 годзе яго спадчынніца Ёхана Поланенская (1392—1445) выйшла замуж за Энгельберта I Насаўскага. Такім чынам Брэда стала ўладаннем Насаўскага дому і заставалася ў гэтым статусе да 1795 года.
Калі Брэда стала рэзідэнцыяй Аранска-Насаўскай дынастыі, то гэта прыцягнула ў горад іншых дваран, якія пабудавалі свае рэзідэнцыі ў старых кварталах. У 1534 годзе Хенры III Насау-Брэдскі перабудаваў гарадскія ўмацаванні. У 1534 годзе моцны пажар знішчыў 90 % горада, у тым ліку цэрквы, капэлы і ратушу; засталося толькі каля 150 дамоў і галоўная царква. Падчас Васьмідзесяцігадовай вайны Брэда была ў 1581 годзе ўзята пры нечаканым нападзе фламандска-іспанскіх войскаў, якімі камандаваў Клод дэ Берлемон. Войскі спагналі сваю лютасць на жыхарах горада, забіўшы каля 500 чалавек. У 1590 годзе горад быў узяты Морыцам Насаўскім, 68 пікінёраў якога пракраліся ў горад водным шляхам, хаваючыся пад грузам торфу, падчас аблогі Брэды. У 1625 годзе, пасля дзесяцімесячнай аблогі горад здаўся іспанцам пад камандаваннем Спінолы. У 1637 годзе пасля чатырохмесячнай аблогі Брэда была ўзята Фрэдэрыкам-Генрыхам Аранскім, і ў 1648 годзе, паводле Вестфальскага міру, канчаткова адышла да Рэспублікі Злучаных правінцый.
Англійскі кароль Карл II правёў у Брэдзе большую частку свайго выгнання ў часы кромвелеўскіх Рэспублікі і Пратэктарата, таму што яго сястра Марыя была ўдавой Вільгельма II. У 1660 годзе ў Брэдскай дэкларацыі Карл II выказаў умовы свайго вяртання ў Англію.
У 1667 годзе ў Брэдзе было падпісана Брэдскае пагадненне, якое паклала канец Другой англа-галандскай вайне. У 1746—1748 гадах тут праходзіў Брэдскі кангрэс, на якім англійскія і французскія дыпламаты спрабавалі спыніць вайну за аўстрыйскую спадчыну.
У 1795 годзе ў Брэду ўвайшлі французскія войскі, якія прынеслі з сабой ідэі Французскай рэвалюцыі. Новая ўлада ліквідавала старыя саслоўі; у прыватнасці, сышло ў гісторыю баронства Брэда. 9 снежня 1813 года падчас кампаніі 1813 года крэпасць Брэда была ўзята атрадам рускага генерал-маёра Бенкендорфа.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
Акварэль
З 18 ст. набылі шырокую вядомасць акварэльныя выявы помнікаў беларускага дойлідства, выкананыя Ф. Смуглевічам, М. Львовым, М. Івановым. У XIX — пач. XX ст. у тэхніцы акварэлі малявалі жанравыя сцэны і пейзажы Л. Альпяровіч, С. Богуш-Сестранцэвіч, Г. Вейсенгоф, Я. Дамель, К. Кастравіцкі (Карусь Каганец), М. Кулеша, Н. Орда, Ю. Пешка, Ф. Рушчыц. У 1920-1930-я гады акварэль актыўна выкарыстоўвалі А. Астаповіч. В. Волкаў, У. Кудрэвіч, М. Лебедзева, Л. Леятман, М. Малевіч, М. Сеўрук, М. Філіповіч, Н. Галоўчанка і інш. У гады Вялікай Айчыннай вайны сродкі акварэлі вельмі шырока выкарыстоўвалі мастакі, якія малявалі карыкатуры і плакаты. У 1950-1960-я значна пашырыліся выяўленчыя прыёмы, тэхніка акварэлі, а з гэтым уславіліся творы В. Цвіркі, У. Стальмашонка, Л. Марчанкі, А. Паслядовіч, В. Паўлаўца, Т. Вашчанкі, I. Пратасені і іншых.
Скульптура ў Беларусі
На тэрыторыі Беларусі найбольш раннія помнікі скульптуры, знойдзеныя пры раскопках на стаянцы Асавец і звязаныя з культам продкаў, адносяцца да каменнага веку. У пачатку X ст. былі створаны мініяцюрныя касцяныя фігуркі птушак і жывёл, а таксама шклоўскі ідал. У XII-XIII ст. былі зроблены знойдзеныя ў Полацку, Мінску, Тураве, Пінску каменныя і шыферныя абразкі з рэльефнымі выявамі святых.
У наступныя стагоддзі творы скульптуры вызначаліся манументальнай трактоўкай формы, выцягнутымі прапорцыямі фігур. Шмат майстроў-разбяроў — выхадцаў з Беларусі — у XVII ст. працавала ў Расійскай дзяржаве, дзе яны аздаблялі палацы і храмы высокамастацкай разьбой па дрэве. Захавалася нямала ўзораў культавай скульптуры стылю барока XVII-XVIII ст. у касцёлах і уніяцкіх храмах Беларусі. У XVII-XVIII ст. узнікла свецкая скульптура (бюсты магнатаў, гістарычных дзеячаў). 3 канца XVIII ст. пачаў развівацца класіцызм (рысы якога заўважаюцца ў творчасці К. Ельскага), пазней рэалізм (В. Смакоўскі, Р. Слізень). Рысы мадэрнізму ўласцівы творам Я. Тышынскага, І. Багушэўскага, В. Бубноўскага і інш. У савецкі перыяд скульптары стваралі партрэты, помнікі дзеячам рэвалюцыйнага руху, гісторыі і культуры, партыйным кіраўнікам, партызанам і інш. У манументальнай скульптуры вылучаюцца шматфігурныя гарэльефы для Манументу Перамогі ў Мінску (З. Азгур, А. Бембель, А. Глебаў, С. Селіханаў), рэльефы на Кургане Славы, у комплексах Брэсцкая крэпасць-герой (А. Бембель, А. Кібальнікаў), Хатынь (С. Селіханаў). У Мінску створаны помнікі Я. Купалу (А. Анікейчык, Л. Гумілеўскі, А. 3аспіцкі), Я. Коласу (З. Азгур), а ў Полацку — Ф. Скарыне (А. Глебаў) і інш.
Турцыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Турцыя брала ўдзел ў конкурсе «Еўрабачанне» з 1975 па 2012 год. У 1975 годзе прадстаўніца Турцыі Семіха Янкі з песняй «Seninle bir dakika» заняла апошняе масца, набраўшы ўсяго 3 балы. Пасля гэтага дзяржава была апошняй на конкурсе яшчэ двойчы: у 1983 і 1987 гадах, пры гэтым абодва разы краіна не атрымала ніводнага бала.
Доўгі час удзел Турцыі ў конкурс быў не вельмі паспяховым, з 1975 па 1996 гады краіне толькі аднойчы ўдалося ўвайсці ў топ-10, гэта адбылося ў 1986 годзе, калі краіну прадстаўляў гурт Klips ve Onlar, з песняй «Halley», яны занялі 9-е месца.
У 1997 годзе краіна ўпершыню ўвайшла ў топ-3, трэцяе месца заняла Шэбнем Пакер, яна выконвала песню «Dinle». Яшчэ праз некалькі гадоў, у 2003, Сертаб Эрэнер з песняй «Everyway That I Can» здабыла для Турцыі першую і адзіную перамогу. З гэтага моманту вынікі краіны на конкурсе палепшыліся, з моманту ўвядзення паўфіналаў у 2004 годзе, краіна толькі аднойчы не змагла ўвайсці ў фінал: у 2011. А ў фіналах пры гэтым, амаль заўсёды была ў топ-10. У 2010 годзе, гурт MaNga спыніўся за крок да перамогі, заняўшы другое месца.
14 снежня 2012 года, мясцовы вяшчальнік TRT аб’явіў аб тым, што Турцыя адмаўляецца ад удзелу ў конкурсе 2013 года. Прычынай гэтага стала незадаволенасць краіны сістэмай галасавання на Еўрабачанні, а таксама асаблівае становішча краін «Вялікай пяцёркі», якія заўсёды, незалежна ад вынікаў, маюць права ўдзелу адразу ў фінале конкурса. Праз год, краіна зноў адмовілася ад удзелу, а 14 мая 2014, было аб'яўлена, што краіна больш ніколі не павернецца на конкурс.
За ўсю гісторыю ўдзелу Турцыя набрала ў фінале 1995 балаў, а ў паўфінале — 790 балаў.
Гісторыя галасавання
Станам на год гісторыя галасавання Турцыі выглядае наступным чынам:
Сант-Антыёка
Востраў Сант-Антыёка (Isola di Sant'Antioco, Isula 'e Sàntu Antiògu) — востраў на паўднёвым захадзе італьянскага аўтаномнага рэгіёна Сардзінія. Плошча — 108,9 км². Насельніцтва (2018 г.) — 14 061 чалавек.
Геаграфія
Востраў Сант-Антыёка месціцца за 58 км на паўднёвы захад ад Кальяры, сталіцы Сардзініі. Гэта другі па плошчы востраў аўтаномнага рэгіёна і чацвёрты на тэрыторыі Італіі. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 18 км. Найбольшая шырыня — 9,56 км.
Суша складаецца з вапнякоў, гліны, мела, мергеля і іншых асадкавых парод, якія назапашваліся з перыяду мезазоя, калі востраў з'яўляўся дном старажытнага плыткаводнага мора. У алігацэнавы перыяд яны былі падняты над паверхняй мора дзякуючы інтэнсіўнай вулканічнай дзейнасці. Землятрусы стварылі шматлікія парывы і рашчыліны ў пародзе, запоўненыя лавай. У нашы дні гэтыя лававыя струмені прадстаўлены выхадамі базальта і андэзіта. Адна з найбольшых рашчылін разлучыла Сант-Антыёка з Сардзініяй. Пасля заканчэння ледавіковага перыяда яна была запоўнена марской вадою і ператварылася ў праліў паміж астравамі.
Заходняя ўзбярэжжа паднятае, са стромкімі вертыкальнымі ўцёсамі і нешматлікімі пляжамі. Заходняе ўзбярэжжа нізкае, у нашы дні штучна злучана мастом з Сардзініяй. На поўдзень ад перасмыка цягнуцца пясчаныя пляжы з водмелямі і выдмамі. Унутраная частка пагорыстая. Найвышэйшы пункт дасягае 271 м. Буйных вадацёкаў няма.
Клімат міжземнаморскі з прахалоднымі містралямі ўзімку і спякотнымі сірока ўлетку.
Гісторыя
У сярэднявеччы Сант-Антыёка фармальна залежыў ад Візантыі. У рэчаіснасці тут кіравалі суддзі Кальяры. У XV - пачатку XVI стст. пад кантролем Арагона. Востраў часцяком узгадваўся як стаянка піратаў. Пасля 1713 г. стаў часткай валоданняў Савойскай дынастыі. У 1861 г. — Італіі.
Асаблівасці культуры
Востраў Сант-Антыёка атрымаў сваю назву ў гонар Антыёха Сульцыса, першага хрысціянскага мучаніка Сардзініі. Дзень Антыёха святкуецца 13 снежня і з'яўляецца найбольш яркім святам на востраве.
Адміністрацыйна тэрыторыя вострава падзяляецца паміж камунамі Сант’Ант’ёка і Каласета. Жыхары Каласеты — нашчадкі лігурыйскіх каланістаў, якія ў 1738 г. перасяліліся з Табаркі на тэрыторыі сучаснага Туніса на суседні востраў Сан-П'етра, а потым ў 1770 г. заснавалі Каласету. Яны размаўляюць на дыялекце табарчына. Астатнія астравіцяне размаўляюць на сардзінскай мове.
Дзюрок (парода свіней)
Дзюрок — парода свіней мяснога кірунку. Выведзена ў 1860 годзе ў ЗША, дзе і цяпер найбольш пашырана. На Беларусі гадуюць на племянной ферме ў Гродзенскім раёне з 1987 года. Выкарыстоўваюць у прамысловым скрыжаванні і пры стварэнні спецыяльных мясных ліній.
Жывёлы з шырокімі і глыбокімі грудзямі, доўгім тулавам, аркападобнай спіной і звіслым крыжам, з вялікімі кумпякамі. Масць ад цёмна- да светла-чырвонай м залаціста-рыжая. Жывая маса дарослых кнуроў да 277, матак 245 кг, даўжыня тулава адпаведна 171 і 162 см. Пладавітасць 9-10 парасят за апарос.
Хорхэ Кастыльё
Хорхэ Хасэ Кастыльё Касальдэрэй (нар., ) — іспанскі мастак і скульптар.
Большую частку дзяцінства ён разам з сям’ёй пражыў у Аргенціне. У 1955 годзе вярнуўся ў Іспанію, дзе стварыў шмат малюнкаў тушшу і гуашы ў сюррэалістычнай манеры. З 1962 года жыў у Барселоне і Нью-Ёрку.
Касцілью вельмі захапляўся творчасцю Пабла Пікаса, і гэты ўплыў праяўляецца ў яго карцінах, афортах і літаграфіях. Яго сталёвая скульптура «Ушанаванне веласіпедыста» стаіць на плошчы Сантс у Барселоне.
Алмерэ
Алмерэ (Almere) — горад у Нідэрландах, у правінцыі Флеваланд.
Насельніцтва — 178,9 тыс. жыхароў (2006).
Горад пабудаваны на месцы асушанага возера, будаўніцтва пачалося ў 1970-х гадах.
Гальята
Гальята (Gagliato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катандзара.
Насельніцтва складае 563 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 94 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 88060. Тэлефонны код — 0967.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Конь у паліто (помнік)
Конь у паліто — помнік знакамітаму герою рускай прымаўкі, усталяваны ў чэрвені 2007 года ў цэнтры Сочы, які ўвасабляе анекдатычны вобраз, які фігуруе ў прыказцы: «Хто, хто? Конь у паліто!»
Аўтар помніка — сочынскі скульптар Акоп Халафян.
Апісанне помніка
Важны конь у дарагім англійскім паліто, з чарай віна ў левым капыце і фірмавай трубкай у пракураных конскіх зубах, сядзіць, выцягнуўшы пярэднія канцавіны. Конь усміхаецца шырокай конскай усмешкай: !
Размяшчэнне
Знаходзіцца на вуліцы Тэатральная ў Цэнтральным раёне горада Сочы, Краснадарскі край, Расія.
Гісторыя стварэння
Фігура каня ў паліто была выраблена ў 2007 годзе сочынскім скульптарам А. А. Халафянам. Матэрыялам для стварэння помніка паслужыў кавалак вадаводнай трубы вялікага дыяметра з чорнага металу вагой больш за 80 кг. У працы скульптар выкарыстоўваў кавальскі горан, молат, кавадла і зварніцкі апарат.
Фінансаванне ўзяў на сябе адзін з сочынскіх мецэнатаў, сума выдаткаў склала 120 тысяч рублёў. Помнік быў куплены горадам Сочы.
Партызанскі атрад імя Сяргея
Партызанскі атрад імя Сяргея — савецкі партызанскі атрад, створаны 8 студзеня 1942 года ў Себежскім раёне Калінінскай вобласці РСФСР на базе групы ваеннаслужачых-акружэнцаў на чале з Сяргеем Барысавічам Майсеенкам, якая на тэрыторыі Беларускай ССР папоўнілася мясцовымі групамі. З мая 1942 года пачала насіць назву атрад імя Сяргея, у гонар загінулага 18 мая 1942 года камандзіра атрада С. Б. Майсеенкі.
Гісторыя дзейнасці
Да ліпеня 1942 года атрад дзейнічаў самастойна, аднак у некаторых крыніцах указана, што 21 мая 1942 года ў сувязі з недахопам зброі і для актывізацыі баявых дзеянняў адбылося аб’яднанне атрадаў імя Сяргея і «Дубняка» (налічваў 70 чалавек). Рашэнне аб аб’яднанні было прынята на агульным сходзе партызан двух атрадаў у в. Мыленкі (Асвейскі раён). Камандзірам аб’яднанага падраздзялення быў выбраны С. Х. Каракін. Да аб’яднання атрад налічваў 56 чалавек. Новаствораны атрад атрымаў назву «Сяргееўскі».
12 чэрвеня 1942 года партызанскі атрад І. К. Захарава і «Сяргееўскі» агульнай колькасцю да 200 чалавек нанеслі ўдар па мястэчку Полішчына, якое служыла акупантам базай для барацьбы з партызанамі і мясцовым насельніцтвам.
У ліпені 1944 года атрад у складзе 196 чалавек злучыўся з Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміяй.
Агнеса
Агне́са (ад Ἁγνή [Hagnḗ] — «чыстая», «нявінная» ці  — «ягня» ) — жаночае імя грэчаскага або лацінскага паходжання.
Вядома на Беларусі з XVI ст. як Агнешка (1567), Агнежка (1556), Ягнешка (1560). Вытворныя формы: Агу́ня, Ягу́ня, Агу́ся, Ягу́ся, Агне́ша, А́га, А́гна, А́ся.
Імяніны: 21 студзеня, 6 сакавіка, 20 красавіка, 27 жніўня.
Новаайдарскі раён
Новаайдарскі раён (Новоайдарський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Луганскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Новаайдар (Новоайдар).
Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складае 42 484 чалавекі, плошча — 1835,88 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 16 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак сельскага тыпу і 44 сяла.
Крыўлянскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Глыбокаўскі сельсавет у складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Глыбокае. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Крыўлянскі, цэнтр перанесены ў вёску Крыўляны. 20 мая 1957 года ў склад сельсавета з Мацеевіцкага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Пруск і Якаўчыцы). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Камянецкага раёна. 13 кастрычніка 1961 года у склад сельсавета з Якаўчыцкага сельсавета перададзены вёскі Багны, Баляўшчына, Вялікія Сяхновічы (з крухмальным заводам), Грыцэвічы (з канторай нарыхтоўкі жывёлы), Карды, Мацеевічы, Новыя Дворы, Семенаўцы, у склад Якаўчыцкага сельсавета перададзены вёскі Агароднікі, Барздзілы, Вандалін, Вежкі, Мацясы, Пруск, Свішчы, Стаўпы, Якаўчыцы. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кобрынскага раёна. 4 студзеня 1965 года ў склад сельсавета са Сцяпанкаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Арэпічы, Вярхі, Налезнікі, Рэчыца і Селішчы), якія 31 сакавіка 1965 года вернуты ў склад Сцяпанкаўскага сельсавета Брэсцкага раёна. З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 15 населеных пунктаў. 11 мая 2012 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Якаўчыцкага сельсавета (вёскі Агароднікі, Барздзілы, Вандалін, Вежкі, Малыя Якаўчыцы, Мацясы, Свішчы, Стаўпы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (15 населеных пунктаў) — 1362 чалавекі, з іх 87,4 % — беларусы, 8,1 % — украінцы, 3,2 % — рускія.
Якаў Ісакавіч Бакінік
Якаў Ісакавіч Бакінік (1904, Адэса — 7 мая 1945) — савецкі хімік, вучоны ў галіне фатаграфічнай тэхналогіі, доктар хімічных навук.
Біяграфія
Быў членам Адэскага аддзялення рускага таварыства аматараў светазнаўства. Працаваў навуковым супрацоўнікам у лабараторыі ў, дзе займаўся распрацоўкай адсарбцыйнай тэорыі фатаграфічнага праяўлення, даследаваннем ўплыву адсорбцыі на  дзеянне фарбавальнікаў і успрымальнасці эмульсій да аптычнай сенсібілізацыі.
Аўтар манаграфій «Курс агульнай фатаграфіі» (з суаўтарамі, 1936), «Аптычная сенсібілізацыя фатаграфічных слаёў» (1937) «Каляровая фатаграфія» (1939), «Інструкцыя для атрымання каляровых малюнкаў па спосабе „храмаколер“» (1940), «Тэорыя і практыка каляровай фатаграфіі» (1941). У 1927—1934 гадах прымаў удзел у складанні «Тэхнічнай энцыклапедыі» пад рэдакцыяй, аўтар артыкулаў па тэматыцы «фатаграфія».
Быў прызваны ў народнае апалчэнне ў жніўні 1941 года, затым служыў начальнікам хімічнай лабараторыі на 2-м Прыбалтыйскім фронце; інжынер-капітан. Узнагароджваць ордэнам Чырвонай Зоркі (1944), медалём «За абарону Масквы» (1944). Загінуў на фронце ў апошнія дні Вялікай Айчыннай вайны — 7 мая 1945 года ў Курляндыі.
Сабор Сан-Паўлу
Сабор Сан-Паўлу (Catedral da Sé de São Paulo) — каталіцкі кафедральны сабор горада Сан-Паўлу, Бразілія. Адзін з найбуйнейшых неагатычных храмаў у свеце.
Гісторыя
Гісторыя сабора пачынаецца з 1589 года, калі было прынята рашэнне аб будаўніцтве галоўнай царквы калоніі ў невялікім пасёлку Сан-Паўлу. Працы працягваліся больш за 20 гадоў і толькі да 1616 на месцы цяперашняга сабора збудаваны храм, у якім знаходзілася кафедра біскупа. У 1745 годзе стары будынак быў разбураны, а замест яго пабудавана невялікая сціплая царква, якая прастаяла да 1911 года.
Будаўніцтва цяперашняга сабора пачаўся ў 1913 годзе па праекце нямецкага архітэктара Максіміліяна Эміля Неля, які надаў будынку неагатычны стыль. Будаўніцтва вялося амаль паўстагоддзя - сабор быў асвячоны ў 1954 годзе, а працы па ўзвядзенні вежаў скончыліся толькі ў 1967 годзе.
У 2000-2002 гадах праведзена маштабная рэканструкцыя, у ходзе якой выраблены рамонт нефа, вежаў і ўнутранага і знешняга аблічча.
Архітэктура
Сабор з'яўляецца найбуйнейшым рэлігійным будынкам Сан-Паўлу: ён мае вышыню 111 м і шырыню - 46 м. Планіроўка памяшканняў храма нагадвае лацінскі крыж з пяццю нефамі і 30-метровым купалам. Агульны архітэктурны стыль будынка - неагатычны, пры гэтым, купал выкананы ў стылі Рэнесансу па вобразу сабора Санта-Марыя-дэль-Фьоре ў Фларэнцыі. Для афармлення інтэр'ераў выкарыстана каля 800 тон мармуру, унутраныя капітэлі ўпрыгожаны зернямі кавы, ананасамі і фігурамі жывёл.
Умяшчальнасць сабора складае 8 тыс. чалавек.
Крыпта
У крыпце, размешчанай пад галоўным алтаром маецца падземная царква, аформленая мармуровымі скульптурамі Франсіскам Леапольда э Сільва, якія адлюстроўваюць гісторыю Іова і Ераніма Стрыдонскага
Тутака ж маюцца грабніцы ўсіх біскупаў і архібіскупаў Сан-Паўлу. Адменна варта адзначыць бронзавую грабніцу бацькі Дыёгу, рэгента Бразіліі падчас маленства імператара Педру II; і правадыра індзейскага племя Гуаіяназ — Тыбірыча, які спрыяў заснаванню горада.
Орган
У саборы ўстаноўлены арган, створаны ў 1954 годзе італьянскай фірмай Balbiani & Rossi. Адзін з найбуйнейшых у Лацінскай Амерыцы інструментаў мае 5 клавіятур, 329 прыпынкаў, 120 рэгістраў і 12 тыс. труб, а таксама афармленне ў гатычным стылі.
Дзюрок
Дзюрок:
Беларусь (газета, Мінск)
«Беларусь» — штодзённая палітычна-эканамічная і літаратурная газета. Выдавалася на беларускай мове ў Мінску (21.10.1919 — 9.7.1920).
Рэдактар-выдавец у 1919 годзе Ядвіга Луцэвіч, з 1920 года рэдактар Язэп Лёсік, выдавец — Часовы беларускі нацыянальны камітэт, з 12.3.1920 прадстаўнік БНК Кузьма Цярэшчанка (Тарэшчанка). Газета лічылася пераемніцай газеты «Звон» (27 нумароў улучаны ў суцэльную нумарацыю). Неаднаразова канфіскоўвалася польскімі ўладамі, выходзіла з «белымі плямамі» цэнзуры. Развівала традыцыі газеты «Наша ніва», аб’ядноўвала нацыянальныя палітычныя партыі і групоўкі, якія адстойвалі ідэю суверэннай, непадзельнай і незалежнай Беларускай Рэспублікі ў этнаграфічных межах беларускага народа.
Разнастайныя матэрыялы газеты — ад рэдакцыйных артыкулаў і літаратурных твораў да карэспандэнцый з гарадоў, мястэчак і вёсак — знітоўвала ідэя адраджэння Беларусі, яе дзяржаўнасці і культуры, народнай гаспадаркі, самабытнага духоўнага аблічча нацыі. Гістарычную ролю Беларусі газета бачыла ў сінтэзе лепшых бакоў «усходняга» і «заходняга» тыпаў культуры, прымірэнні аднабокіх сацыяльна-палітычных тэндэнцый. Выкрывала грабежніцкую палітыку польскіх улад на Беларусі. Разнастайныя матэрыялы былі прысвечаны арганізацыі беларускай арміі. Шмат месца газета адводзіла барацьбе за стварэнне беларускіх школ. У артыкулах на эканамічныя тэмы шукала шляхі да аднаўлення сельскай гаспадаркі, прамысловасці і рамяства ў краіне. Асаблівае значэнне надавалася працоўнай кааперацыі, якая, на думку сацыялістычнага крыла аўтарскага калекгыву газеты, прывядзе Беларусь да дэмакратычнага сацыялізму. Газета апублікавала шэраг даследаванняў Я. Карскага па гісторыі беларускай літаратуры і культуры. Значнае месца займаў літаратурны аддзел. Друкаваліся творы Я. Купалы, З. Бядулі, М. Гарэцкага, К. Каганца, Я. Коласа, М. Чарота, У. Галубка і інш. Рэгулярна асвятляла тэатральнае жыццё ў Мінску.
ЦСКА Масква (баскетбольны клуб)
ЦСКА (ЦСКА) — расійскі баскетбольны клуб з горада Масква. Другі па колькасці трафеяў клуб у Еўропе пасля мадрыдскага «Рэала».
Шкляныя валокны
Шкляныя валокны (Шкловалакно) — валакно або комплексная нітка, што фармуецца са шкла. У такой форме шкло дэманструе незвычайныя для шкла ўласцівасці: не б'ецца і не ламаецца, а замест гэтага лёгка гнецца без разбурэння.
Шкловалакно натуральнага паходжання сустракаецца ў месцах, дзе ў мінулым адбываліся вывяржэнні вулканаў, назва гэтага віду валокнаў -валасы Пеле.
Арлова
Арло́ва — жаночая форма рускага прозвішча Арлоў.
Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч
Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч (нар., в. Дзівін, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры (2001).
Ялецкае княства
Ялецкае княства — феадальная дзяржава ва Усходняй Еўропе. Цэнтр — Ялец (цяпер горад, цэнтр Ялецкага раёна Ліпецкай вобласці, Расія). Утварылася ў апошняй трэці XIV ст. пасля падзелу Казельскага княства. Родапачынальнікам ялецкіх князёў стаў сын казельскага князя Івана Цітавіча Фёдар. Княства займала тэрыторыю на захад ад р. Дон уздоўж яго прытока Сасны. Паўночныя рубяжы княства даходзілі да нізоўяў прытоку Дона р. Красівая Меча. На поўдні яго тэрыторыя даходзіла да вусця р. Варонеж. На захадзе, прыкладна ў раёне Ліўнаў, княства межавала з ВКЛ. У 1363 літоўскія войскі захапілі г. Коршаў на тэрыторыі Ялецкага княства, але далейшыя наступствы гэтай падзеі невядомы. Відаць, пасля маскоўскага паходу зімой 1379 — 1380 гг. у напрамку Трубчэўска і Старадуба ўплыў ВКЛ тут быў заменены на кантроль Масквы. Невыпадкова, што ў 1380 г. ялецкі князь Фёдар Іванавіч удзельнічаў у Кулікоўскай бітве ў якасці ваяводы серпухаўскага князя Уладзіміра Андрэевіча. У канцы XIV ст. (да 1389 г.) ялецкія князі трапілі ў залежнасць ад Разані. Пасля паходу сярэднеазіяцкага заваёўніка Цімура (Тамерлана) да Яльца ў 1395 г. і шэрагу татарскіх нападаў пачатку XV ст. Ялецкае княства прыйшло ў заняпад. У 1414 г., калі татары ваявалі разанскія і ялецкія землі, забілі аднаго з мясцовых князёў і зруйнавалі Ялец, астатнія ялецкія князі вымушаны былі з'ехаць у Разанскую зямлю. Пасля гэтага княства больш не ўпамінаецца. Яго абшар, які стаў часткай Поля, выкарыстоўвалі татары Вялікая Арды ў якасці качэўяў. Каля 1463 г. ялецкія землі фармальна былі далучаны да Вялікага княства Маскоўскага. Такім чынам, ВКЛ і яго саюзнік Вялікае княства Разанскае падзялілі ялецкія ўладанні. У маскоўска-разанскім дагаворы 1483 г. Ялец з навакольнымі мясцінамі быў названы вотчынай Івана III. Толькі ў 1592 г. горад быў адноўлены на старым месцы пад маскоўскай уладай, пасля ўтвораны Ялецкі павет.
Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч
Біяграфія
Скончыў у 1975 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1975—1976 гадах архітэктар праектнага інстытута «Гроднаграмадзянпраект»; у 1977 годзе старэйшы архітэктар Гомельскага філіяла праектнага Інстытута «Белкалгаспраект»; з 1978 года зноў у «Гомельграмадзянпраекце»: старэйшы архітэктар (1978—1980), вядучы архітэктар (1980—1985), галоўны архітэктар праектаў (1985—1988); з 1988 года ў праектным інстытуце «Гомельпраект»: галоўны архітэктар (1988—2001), кіраўнік архітэктурнай майстэрні (з 2001). Выйшаў на пенсію, але працягвае працаваць.
Член Саюза архітэктараў СССР (1983), абраны членам-карэспандэнтам Беларускай акадэміі архітэктуры (2001).
Творчасць
Асноўныя працы: Вяслярная база прафсаюзаў; 10-павярховыя жылыя дамы ў тунэльнай апалубцы (№ 1 і 2), 9-павярховыя жылыя дамы (№ 6,22,23,24) у мікрараёне № 18; 16-павярховыя жылыя дамы ў тунэльнай апалубцы (№ 3 і 15) у мікрараёне № 19; 5-7-9-14-павярховыя жылыя дамы ў мікрараёне № 22 — усе ў Гомелі; піянерскі лагер на 240 месцаў у н.п. Сцюдзёная Гута Гомельскай вобласці; адміністрацыйна-жылой корпус у санаторыі «Сонечны бераг»; 25-павярховы жылы комплекс на вуліцы «9 мая» і 25-павярховы жылы комплекс з двухузроўневай падземнай аўтастаянкай на Ленінскім праспекце ў г. Хімкі Маскоўскай вобласці; грамадска-забаўляльны цэнтр «Арктыка» ў г. Нар’ян-Мар.
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (БДУ) — найстарэйшы ўніверсітэт Беларусі, знаходзіцца ў Мінску, афіцыйна пачаў працу 30 кастрычніка 1921.
Перадумовы
У канцы XIX ст. расійскі ўрад вымушаны быў усё часцей звяртацца да пытанняў асветы, навукі, абмяркоўваць планы стварэння новых навучальных устаноў, у т. л. універсітэтаў. Да гэтага ўрад падштурхоўвалі звароты з месцаў, ад губернскіх і гарадскіх улад. Так, пад уплывам ліберальных настрояў 1860-х гадоў, калі сталі пакрыху разблытвацца путы прыгонніцтва, віцебскае дваранства ўзняло пытанне аб неабходнасці адкрыцця ўніверсітэта ў беларускіх губернях. Але нават зварот да цара з боку міністра адукацыі на гэты конт застаўся без увагі. І ў пачатку XX ст. станоўча вырашыць набалелае пытанне не ўдалося, хаця мясцовыя ўлады рашуча запэўнівалі, што ўніверсітэт стане «трывалай апорай рускага пачатку супраць іншапляменнага ўплыву». Між тым у беларускім грамадстве добра ўсведамлялі высакародную місію ўніверсітэта як цэнтра не толькі спецыяльнай адукацыі, але перш-наперш агульнай, дасягненне якой якраз і павінна ісці праз адукацыю спецыяльную.
Царскія ўлады пабаяліся ствараць універсітэт ў «Паўночна-Заходнім краі» перш за ўсё з-за магчымасці разбудзіць тут праз студэнтаў, іх адукаванасць і павышаную грамадскую актыўнасць, заглушаныя рэцыдывы нацыяльна-палітычнай барацьбы. Да гэтай высновы прыйшла ў 1906—1907 гг. спецыяльная камісія Міністэрства асветы. Спробы з боку ўлад Смаленска, Мінска, Віцебска пераканаць царскі ўрад у адваротным, у тым, што ўніверсітэт стане «магутным рассаднікам рускай культуры на Беларусі», не далі вынікаў.
Першыя спробы стварэння
Першыя рэальныя крокі да стварэння беларускага ўніверсітэта зрабіў урад (Народны сакратарыят) Беларускай Народнай Рэспублікі, заявіўшы аб сабе ў сакавіку 1918. Над праектам універсітэта пачалі працаваць вядомыя беларускія вучоныя, атрымаўшыя адукацыю і сфарміраваўшыяся як вучоныя ў Маскве і Санкт-Пецярбургу. Першасная роля належала М. Доўнар-Запольсмкаму і Я. Карскаму. Вядома, што Я. Карскі у сваім выступленні на Усебеларускім кангрэсе 1917 акцэнтаваў увагу прадстаўнікоў розных колаў беларускага грамадства, узрушаных рэвалюцыйнымі падзеямі, на неабходнасці хутчэйшага стварэння на Беларусі свайго нацыянальнага ўніверсітэта. Яго праект статута Беларускага ўніверсітэта скора быў надрукаваны ў газеце «Вольная Беларусь». Аднак ва ўмовах нямецкай акупацыі Беларусі, разлікі на рэалізацыю ўніверсітэцкіх планаў зноў сталі нерэальнымі. Не мог быць рэалізаваны і план бальшавікоў аб замацаванні ў 1918 за Беларуссю Юр’еўскага ўніверсітэта і пераводзе яго ў адзін з незанятых нямецкімі войскамі гарадоў — Віцебск ці Смаленск. Намаганнямі Беларускага нацыянальнага камісарыята ў Маскве і Беларускім культурна-асветным таварыствам ў Коўне былі створаны правобразы класічнага ўніверсітэта — Беларускі народны ўніверсітэт. Але гэта былі не сапраўдныя ўніверсітэты і за межамі Беларусі.
У выніку рэвалюцыйных падзей да ўлады прыйшлі бальшавікі і Саветы, якія былі вымушаны ўлічваць імкненне народаў былой Расійскай Імперыі да рэалізацыі сваіх нацыянальных задач. Таму, адной з першых пастаноў ЦВК ССРБ стаў дэкрэт 25 лютага 1919, якім вызначаліся канкрэтныя меры па стварэнню ў Мінску ўніверсітэта. Для ўзгаднення арганізацыйных пытанняў у Маскву выехаў старшыня ЦВК А. Мяснікоў, які абгрунтаваў правамернасць лютаўскага дэкрэта «меркаваннямі эканамічнага, тэхнічнага і культурна-бытавога характару». Былі выдзелены грошы (1 млн рублёў), створана спецыяльная камісія пры губернскім камісарыяце народнай асветы пад кіраўніцтвам Я. Карскага. У яе склад увайшлі А. Чарвякоў, В. Іваноўскі, Марэк, Андэрсан, Маслоўскі, Камінскі, Фрумкіна і інш. За 2 месяцы камісія арганізавала падрыхтоўчыя курсы для жадаючых паступаць ва ўніверсітэт. Аднак справу стварэння ўніверсітэта з-за абставін палітычнага характару, цэнтральныя органы ўлады палічылі за лепшае трымаць пад непасрэдным кантролем. Таму пры Народным камісарыяце асветы РСФСР была ўтворана і маскоўская камісія. Ужо 10 сакавіка 1919 на пасяджэнні Мінскай камісіі па арганізацыі БДУ было разгледжана пытанне аб перадачы ўніверсітэту будынка былога камерцыйнага вучылішча, у якім размяшчаліся ваенныя курсы Заходняй дывізіі. Пад плануемы ўніверсітэт адвялі памяшканне былой мужчынскай гімназіі на вуглу вул. Губернатарскай і Падгорнай, будынкі духоўнай семінарыі на Аляксандраўскай вуліцы, былога жаночага духоўнага вучылішча на рагу вуліц Шырокай і Міхайлаўскай, былога ваеннага шпіталя, губернскай земскай бальніцы, рэальнага вучылішча Хайкіна, гімназіі Фальковіча і інш. . Але толькі ў 1921 спецыяльнай пастановай Прэзідыума ЦВК ССРБ ад 18 красавіка быў афіцыйна зацверджаны спіс будынкаў, якія пераходзілі БДУ. Акрамя пералічаных будынкаў, у спіс былі ўключаны памяшканні фабрыкі «Вікторыя», яўрэйскай бальніцы, Рускага сходу, гаспадарка «Лошыца» з фальваркамі «Зацішша», «Дуброва», «Прылукі», лясная дача Ваньковіча. Першае праўленне БДУ і бібліятэка размясціліся ў будынках гімназіі Фальковіча і вучылішча Хайкіна.
Даваенны перыяд
Арганізацыйныя работы па адкрыцці ўніверсітэта зацягнуліся ў сувязі з часовай акупацыяй Мінска. У маі 1921 года быў аб’яўлены прыём на рабочы факультэт, а 11 ліпеня на ўрачыстым пасяджэнні ў гарадскім тэатры быў абнародаваны тэкст Дэкрэта аб адкрыцці Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. 30 кастрычніка адбыўся ўрачысты сход, прысвечаны пачатку заняткаў.
1 лістапада 1921 г. на трох факультэтах — рабочым, медыцынскім і грамадскіх навук — пачаліся рэгулярныя заняткі для 1390 студэнтаў. На ўсіх факультэтах БДУ ў 1921—1922 гг. працавалі 14 прафесараў, 49 выкладчыкаў, 10 асістэнтаў, 5 лабарантаў і загадчыкаў кабінетаў.