cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Валынецкі сельсавет (Кармянскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Валынецкі (Валынцаўскі) сельсавет у складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. 15 ліпеня 1935 года вёска Валынцы атрымала статус мястэчка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Валынцаў паніжаны да вёскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 26 верасня 2006 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Кароцькаўскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Валынцы, Жавуніца, Калюды, Кляпін, Кляпінская Буда, Корсунь і Ясень.
Красны Пахар (Крупскі раён)
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Жукоткы
Жукоткі ці Жукоткы (Жуко́тки) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Вейка Хакулінен
Вейка Ёханес Хакулінен (Veikko Johannes Hakulinen;  — ) — фінскі лыжнік, трохразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету. Акрамя таго, выступаў на спаборніцтвах нацыянальнага і міжнароднага ўзроўню ў такіх відах спорту, як біятлон, арыентаванне, лыжнае арыентаванне, крос, веславанне.
Хакулінен нарадзіўся ў карэльскім паселішчы Куркіёкі (цяпер у складзе Расіі).
Вайсковае званне — сяржант. Прафесія — спецыяліст лясной гаспадаркі.
Удзельнічаў у чатырох зімовых Алімпійскіх гульнях, на якіх заваяваў тры залатыя, тры сярэбраныя і адзін бронзавы медаль. На апошняй сваёй Алімпіядзе ў 1964 годзе ўдзельнічаў у якасці біятланіста, аднак у гонцы на 20 кіламетраў фінішаваў толькі 15-м.
Быў абраны спартыўнай персонай года ў Фінляндыі ў 1952, 1953, 1954 і 1960 гадах. За свае спартыўныя дасягненні ў 1955 годзе атрымаў медаль Хольменколена.
Хакулінен памёр у выніку дарожнай аварыі 24 кастрычніка 2003 года ў горадзе Валкеакаскі, дзе ён пражываў.
Караой (Тарбагатайскі раён)
Караой — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карасускай сельскай акругі. Код КАТА — 635847800.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 160 чалавек (93 мужчыны і 67 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 133 чалавекі (75 мужчын і 58 жанчын).
Куркіёкі
Куркіёкі (Куркиёки, Kurkijoki) — пасёлак (былы горад), адміністрацыйны цэнтр Куркіёкскага сельскага паселішча ў складзе Лахдэнпохскага раёна Рэспублікі Карэлія ў Расіі. Размешчаны ў Паўночным Прыладажжы, на аўтамабільнай дарозе А129, на ўзбярэжжы Куркіёкскага заліва Ладажскага возера. Насельніцтва — 933 жыхары (2013).
Руднянскі сельсавет
Назву Рудня́нскі сельсавет маюць:
Купленка (Крупскі раён)
Ку́пленка (, Купленка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Зайці (Чарнігаўскі раён)
Зайцы ці Зайці (Зайці́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Руднянскі сельсавет (Кармянскі раён)
Рудня́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Рудня.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ліцвінавіцкага сельсавета.
Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
Алякса́ндр Нічы́паравіч Аксё́наў (, в. Кунтараўка,  —, ) — беларускі і савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Бэз
Бэз (Syringa) — род кустоў, які належыць сямейству. Род уключае каля дзесяці відаў, распаўсюджаных у дзікім стане ў Паўднёва-Усходняй Еўропе (Венгрыя, Балканы) і ў Азіі, пераважна ў Кітаі.
Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
Біяграфія
У 1941 годзе скончыў Гомельскае педагагічнае вучылішча.
Бэз
Адзінага меркавання аб класіфікацыі роду Syringa пакуль не існуе. Па дадзеных розных крыніц, род уключае ад 22 да 36 відаў. Амаль усе яны ў натуральных умовах растуць у горных раёнах розных рэгіёнаў Еўразіі. Многія віды здаўна ўжываюцца ў азеляненні, аднак найбольшай папулярнасцю карыстаюцца сарты, атрыманыя на іх аснове. Сусветны сартымент гэтай культуры налічвае больш за 2300 апісаных сартоў, пры гэтым дзве траціны з іх атрыманы з удзелам бэзу звычайнага. Сарты адрозніваюцца па афарбоўцы, форме і памеры кветак, тэрмінах цвіцення, вышыні і габітусу кустоў і г. д.
Валія
Валія — кароль вестготаў паміж 415 і 419 гадамі, змяніў на пасадзе Атаўльфа і Сігерыка, якія ў тым жа годзе былі забіты.
Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір узводу 49-й гвардзейскай стралковай дывізіі, быў паранены на Сталінградскім фронце. На Беларусь вярнуўся ў 1944.
Бэз
У International Register and Checklist of Cultivar Names in the Genus Syringa L. сарты апісваюцца з указаннем формы кветкі — просты (S), махрысты (D) і кода афарбоўкі: белая (I), фіялетавая (II), блакітнаватая (III), бэзавая (IV), ружаватая (V), мажэнтавая (VI), пурпурная (VII), складаная ці пераходная (VIII).
Валія
Валія ўстанавіў мір з рымскім імператарам Ганорыям і прыняў пагадненне з Рымскай імперыяй, таксама вярнуў Ганорыю яго сястру Галу Плацыдыю, якая знаходзілася ў знатных закладніках яшчэ ў караля вестготаў Аларыха.
Кархіўка
Кархоўка ці Кархіўка (Кархі́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Валія
У выніку гэтага ў 417 г. Валія атрымаў дазвол на селішча са сваім народам у Аквітаніі, у якасці федэратаў імперыі. Таксама ён перанёс свой палац у Тулузу, якая застанецца сталіцай вестгоцкай дзяржавы да канца V стагоддзя.
Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
Біяграфія
Адразу пасля вайны пачаў займацца камсамольскай працай у Баранавіцкай і Гродзенскай абласцях, працаваў у Арэнбургу. Скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1957). З 1953 першы сакратар ЦК ЛКСМБ.
Валія
Да 418 г. у Іспаніі, вестготамі былі падпарадкаваны вандалы і аланы. Валія са сваім войскам жадаў авалодаць часткай Паўночнай Афрыкі, аднак задумка не ажыццявілася і ён быў змушаны вярнуцца ў Галію, дзе і памёр.
Разам з ім памёрла прамая спадчынная лінія дынастыі Балці, заснаваная Аларыхам I. Наследнікам стальца Уэльса стаў незаконны сын Аларыха - Тэадорых.
Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
Біяграфія
У 1959 прызначаны на пасаду намесніка старшыні КДБ БССР. З 1960 міністр унутраных спраў БССР. З 1965 — першы сакратар Віцебскага абкама. Другі сакратар ЦК КПБ з 1971. У 1978—1983 старшыня Савету Міністраў БССР.
З 1983 па 1985 пасол СССР у Польскай Народнай Рэспубліцы. Да 1989 займаў пасаду старшыні Дзяржаўнага камітэта СССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні. На гэтай пасадзе спрыяў дэмакратызацыі дзяржаўных СМІ. Пасля выхаду ў адстаўку Аксёнаў вярнуўся ў Беларусь, актыўнага ўдзелу ў палітычным жыцці не прымаў.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1955—1967 і 1971—1983, Вярхоўнага Савета СССР у 1966—1984 і 1986—1990, член Прэзыдыўму ВС БССР у 1975—1983.
Пахаваны 10 верасня 2009 года на Усходніх могілках у Мінску.
Узнагароды
Узнагароджаны чатырмаордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам Славы III ступені і ордэнам Айчыннай вайны I ступені, а таксама медалямі і Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР і Савету Міністраў Беларусі.
Лажкі
Лажкі́ (, Ложки) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Бела-Бярэжскі санаторый
Бела-Бярэжскі санаторый (Бело-Бережский санаторий) — пасёлак у Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Пасёлак узнік на мяжы XVIII—XIX ст. у сувязі з неабходнасцю забеспячэння вандроўных багамольцаў начлегам. Першапачаткова ўяўляў сабой аднапавярхую хату, якая размяшчалася насупраць Святых варот манастыра. Да 1841 года драўляны гатэль здрахлеў і быў заменены каменным будынкам.
У 1919 годзе на тэрыторыі манастыра была размешчана дачная калонія Маскоўскага аддзела народнай адукацыі, а з 1920 года — дзіцячая працоўная калонія.
На былой тэрыторыі манастыра пасля Другой сусветная вайны быў пабудаваны дзіцячы санаторый.
Тэрыторыя былога манастыра была перададзена пад нервова-саматычны санаторый, які з 1956 года быў перапрафіляваны ў дзіцячы санаторый. У 1950-1970-я гады тут было пабудавана некалькі новых жылых, навучальных і гаспадарчых карпусоў, кацельня і іншыя аб’екты.
Thetidia smaragdaria
Thetidia smaragdaria — від молей сямейства. Від быў упершыню апісаны Іаганам Хрысціянам Фабрыцыем у 1787 годзе як Phalaena smaragdaria.
Апісанне
Размах крылаў 27-35 мм. Адно пакаленне ў год з лётам імага з сярэдзіны чэрвеня да сярэдзіны ліпеня.
Лічынкі харчуюцца на і. Лічынкі можна знайсці з ліпеня па чэрвень наступнага года. Зімуе ў лічынкавай стадыі.
Арэал
Распаўсюджаны па ўсім Палеарктычным рэгіёне, сустракаецца ў многіх краінах Еўропы. Брытанскі падвід Thetidia smaragdaria maritima апошні раз быў заўважаны ў 1991 годзе ў Кенце і цяпер лічыцца вымерлым. У 2004 годзе моль была ўпершыню зафіксавана ў Швецыі.
Разня
Разня, крывавая лазня, бойня — тэрміны з ярка выяўленай негатыўнай (асуджальнай), якія выкарыстоўваюцца для абазначэння масавага забойства адносна безабароннага насельніцтва па палітычных матывах.
Масавыя кровапраліцці вядомыя з глыбокай старажытнасці (, забойства немаўлят) і Сярэдневякоўя. Французскі тэрмін massacre (літаральна «») атрымаў шырокае распаўсюджанне ў англійскай і іншых еўрапейскіх мовах для абазначэння масавага выразання гугенотаў у Варфаламееўскую ноч 1572 года. Дадзены тэрмін з’яўляецца ацэначным і эмацыйна афарбаваным; яго ўжыванне падкрэслівае адсутнасць маральнага абгрунтавання для пакаранняў смерцю.
Прафесар, разглядаючы суадносіны разні і генацыду ў дачыненні да вынішчэння армян туркамі у канцы XIX стагоддзя, падкрэслівае, што тэрмін «разня» або «бойня» мае на ўвазе знішчэнне значнай колькасці адносна безабаронных людзей па палітычных матывах. Пры гэтым матывы кровапраліцця не абавязкова рацыянальныя: напрыклад, гэта можа быць спантанная рэакцыя на хлуслівыя чуткі і дэзінфармацыю.
У найноўшы час масавыя гвалтоўныя дзеянні, накіраваныя супраць пэўнай рэлігійнай або этнічнай групы, называюцца таксама пагромамі. Намер пагромшчыкаў, як правіла, не канкрэтызаваны і складаецца ў прычыненні ахвярам ўсялякай шкоды-шляхам калецтва, рабавання, знішчэння маёмасці, і гэтак далей.
Музей чарцей
Музей Жмуйдзінавічуса, больш вядомы як Музей чарцей (Velnių muziejus) — адна са славутасцей Каўнаса, Літва. У музеі прадстаўлены каля 3 000, пераважна драўляных, фігур д’ябла з усяго свету.
Гісторыя
Калекцыя была заснавана літоўскім мастаком Антанасам Жмуйдзінавічусам (1876—1966), а пазней была дапоўнена закошт шматлікіх падарункаў. Найбольш цікавым экспанатам з’яўляецца відарыс Гітлера і Сталіна ў выглядзе чарцей, якія танчаць Танец смерці на чалавечых касцях.
Музей быў адкрыты ў 1966 годзе ў хаце мастака, а ў 1982 перанесены ў асобны будынак, адмыслова пабудаваны для музея. У музеі можна знайсці сувеніры, а таксама працуе «па-чартоўску вясёлая кавярня».
Лэўковычы (Чарнігаўскі раён)
Леўко́вічы ці Лэўко́вычы (Левко́вичі) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Вюрцбург
Вюрцбург (Würzburg) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя. Насельніцтва — каля 135,2 тыс. чалавек.
Геаграфія
Горад знаходзіцца на берагах ракі Майн. На заходнім беразе Майна на ўзвышшы знаходзіцца крэпасць Марыенберг, ад якой праз Стары мост (Alte Mainbrucke), можна патрапіць у цэнтр Старога горада.
Кіндыкты
Кіндыкты — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кіндыкцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635849100.
Франак Вячорка
Франці́шак Валянці́навіч Вячо́рка (нар. 26 сакавіка 1988, Мінск) — беларускі грамадскі дзеяч, журналіст, палітык. Старшы палітычны радца Святланы Ціханоўскай.
Кіндыкты
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1058 чалавек (540 мужчын і 518 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 570 чалавек (316 мужчын і 254 жанчыны).
Франак Вячорка
Біяграфія
Бацька — Вінцук Вячорка, старшыні Партыі БНФ у 1999-2007 гадах; маці — Ірына Паладзеўна Ползік, педагог, заснавальніца рыцарскага клуба «Вялікае княства», прадзюсар музычнага праекту «Легенды Вялікага княства».
У 1994—2001 гадах вучыўся ў сярэдняй школе № 20 (Гімназія № 8), у 2001--2005 -- Нацыянальным дзяржаўным гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа, які пазней працаваў у падполлі. Старшыня Вучнёўскага самакіравання ліцэя ў 2002-2004 гадах. Заснавальнік і галоўны рэдактар ліцэйскай газеты «Трыкутнік». Летам 2003 года арганізаваў шэраг акцый пратэсту ў абарону ліцэя.
У 2005 годзе Вячорка паступіў на факультэт журналістыкі БДУ. 18 лютага 2008 года быў адлічаны з трэцяга курсу з фармулёўкай «за акадэмічную непаспяховасць». Фармальнай прычынай адлічэння стала тое, што студэнт не змог своечасова здаць сесію: у гэты час Ф. Вячорка адбываў 15-сутачны адміністрацыйны арышт па абвінавачванні ў дробным хуліганстве, якое ён здзейсніў 16 студзеня 2008 года ў будынку суда Цэнтральнага раёна Мінска, дзе праходзіў працэс па справе актывісткі моладзевага дэмакратычнага руху Юліі Сіўцовай.
У 2008 пачаў навучанне ў Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (Вільнюс) на завочным аддзяленні па спецыяльнасці «Медыя і камунікацыі», аднак мусіў прыпыніць, бо быў забраны на тэрміновую вайсковую службу.
У 2009—2010 праходзіў тэрміновую вайсковую службу ў вайсковай часці 48694 супрацьпаветранай абароны ў Мазыры. Аспрэчваў свой прызыў у судзе. Паводле Ф. Вячоркі, медыцынскае абследаванне не было аб’ектыўным, а яго вынікі сфальшаваныя. У арміі вёў дзённік у інтэрнеце пра вайсковую службу. Быў пакараны за ўжыванне каманд на беларускай мове. Камісаваны па стане здароўя за тры месяцы да канца службы. Будучы салдатам, балатаваўся ў Мазырскі раённы Савет, але безвынікова.
У 2010 сем беларускіх навучальных установаў адмовілі Ф. Вячорку ва ўзнаўленні. У 2014 годзе закончыў Варшаўскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «Public Relations і Медыя Маркетынг». У 2018 годзе закончыў Амерыканскі Універсітэт па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны». Выкладае ў College of Europe.
Валодае беларускай, англійскай, рускай, французскай і польскай мовамі.
Палітыка
У 2001—2003 гадах Вячорка быў сябрам «Маладога Фронту», у 2005 стаў адным з заснавальнікаў Моладзі БНФ. Ад сакавіка 2006 — член і актывіст Партыі БНФ. У 2005—2006 — член прэс-групы штаба Аляксандра Мілінкевіча. Прадстаўнік Беларусі ў швейцарскай моладзевай арганізацыі CODAP, якая займаецца абаронай правоў чалавека і дзіцяці па ўсім свеце. 26 кастрычніка 2008 года абраны старшынёй моладзевай арганізацыі Партыі БНФ «Моладзь БНФ».
Член арганізацыйных камітэтаў многіх вулічных акцый (Еўрапейскі Марш 2007, Дзень Волі 2008, Народны сход), арганізатар перформансаў і флэшмобаў у абарону беларускай мовы, супраць кантролю над інтэрнэтам.
У 2020 годзе быў сярод арганізатараў вулічных пратэстаў.
Лупіхі
Лупіхі (Лупихи) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Касплянскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Франак Вячорка
Палітыка
З 2020 года з’яўляецца старшым дарадцам Святланы Ціханоўскай, суправаджае яе ў міжнародных паездках. Выступае ў беларускай і замежнай прэсе. З’яўляецца кіраўніком аддзелу міжнародных адносін Офісу Святланы Ціханоўскай.
Лупіхі
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 35 км на паўночны захад ад Смаленска, за 4 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 24 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Франак Вячорка
Грамадская дзейнасць
Франак Вячорка кіраваў укладаннем некалькіх музычных праектаў -- «Я люблю ліцэй», «Я люблю ліцэй: Веру ў Цябе», «Партызанская школа», «Янка Купала» (2007), «НезалежныЯ» (2008), каардынаваў праект па дубляванні замежных фільмаў на беларускую мову, у межах якога былі перакладзены «Шрэк 2», «Шрэк 3», «Крымінальнае чытво», «Любоў насамрэч».
Лэванькы
Ляванькі ці Лэванькы (Левоньки́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Лупіхі
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ніжняя Дуброўка (Смаленскі раён)
Ніжняя Дуброўка (Нижняя Дубровка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 10 км на паўночны захад ад Смаленска, за 0,1 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Альшанка. За 6 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Ракітная на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Франак Вячорка
Грамадская дзейнасць
Аўтар кнігі «Падарожны Дапаможнік для беларусаў».
Ніжняя Дуброўка (Смаленскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Франак Вячорка
Грамадская дзейнасць
Адзін з ініцыятараў кампаніі «Народны журналіст».
Адзін з вядучых папулярных курсаў беларускай мовы «Мова ці кава».
Адзін з заснавальнікаў і намеснік старшыні грамадскай ініцыятывы «Арт Сядзіба». У 2014 быў адным з ініцыятараў кампаніі прамоцыі беларускай вышыванкі і нацыянальнага арнаменту, за што газета «Наша Ніва» прызнала яго «чалавекам года».
У 2018 годзе быў адным з арганізатараў адзначэння 100-годдзя БНР каля Опернага тэатру ў Мінску.
Праца
Ад 2003 года супрацоўнічаў з Радыё Рацыя, Радыё Свабода, БелаПАН. Быў рэдактарам UDF.by, UFF-by.org, Moladz.by і іншых. Публікаваўся на англійскім сэрвісе Радыё Свабода, у часопісе The Atlantic і інш.
Ад 2008 працаваў каардынатарам прасоўвання тэлеканалу Белсат. Ад студзеня 2012 — на Радыё Свабода. Стыпендыят праграмы Вацлава Гаўла. На Радыё Свабода кіраваў аддзелам новых медыя.
З 2017 па 2020 працаваў спецыялістам у ў Вашынгтоне.
Ад 2019 году з’яўляецца прэзідэнтам міжнароднай арганізацыі Digital Communication Network.
Ад 2020 працуе старшым спецыялістам у.
Выкладае ў Каледжы Еўропы ў Варшаве.
Кіно
У 2005—2006 годзе Франак Вячорка выступіў як галоўны герой дакументальнага фільму «Урок беларускай мовы» польскага рэжысёра Міраслава Дэмбіньскага. Фільм паказвае змаганне дэмакратычнай беларускай моладзі супраць Аляксандра Лукашэнкі. Франак апавядае пра сваё дзяцінства, навучанне ў нелегальным Коласаўскім ліцэі, носіць турэмныя перадачы бацьку Вінцуку Вячорку, удзельнічае ў кампаніі адзінага кандыдата на прэзідэнта ад дэмакратычных сіл (2006) Аляксандра Мілінкевіча. Заканчваецца фільм кадрамі з брутальнага разгону акцыі 25 сакавіка 2006 года. Фільм быў паказаны на кінафестывалях, у кінатэатрах, школах розных краін: Польшчы, Германіі, Канадзе, Вялікабрытаніі, Літве, Нідэрландах і іншых. Фільм атрымаў 22 міжнародныя ўзнагароды, сярод іх «Movies that matter» (2007, Амстэрдам), «Prix Europa» (2007, Берлін) — як «Найлепшы дакументальны фільм Еўропы». Фільм дэманстравалі па тэлебачанні ў розных краінах, даступны да загрузкі ў сеціве.
Франак Вячорка быў адным са стваральнікаў і акцёрам у кінаспектаклі «Тутэйшыя» паводле аднайменнай п’есы Янкі Купалы. Фільм зняты польскім і беларускім рэжысёрамі — Дарыўшам Шадам-Бажэшкоўскім і Валерыем Мазынскім на замову тэлеканала «Белсат». У фільме ўдзельнічаюць зоркі беларускага тэатра і кіно: Павел Харланчук, Анатоль Кот, Дзяніс Тарасенка. Франак Вячорка сыграў пана. здымкі адбываліся ў польскім мястэчку Тыкоцін. Фільм дэманстраваўся на Белсаце, польскім тэлебачанні TVP, распаўсюджваўся на дысках і ў інтэрнеце, аднак вялікага поспеху не меў. Міністэрства культуры Беларусі палічыла тэлеспектакль «экстрэмісцкім» і забараніла да паказу ў Беларусі.
У лістападзе 2011 года пачаліся здымкі фільму «Форца Беларусь» (працоўная назва «Жыве Беларусь») паводле сцэнарыя польскага рэжысёра Кшыштафа Лукашэвіча і Франака Вячоркі. Заяўлены бюджэт фільму — 1,9$ млн. Дзеянне фільму адбываецца ў сучаснай Беларусі. Саліста папулярнага рок-гурта «Форца» — Мірона Захарку — гвалтоўна забіраюць у армію, дзе ён пачынае весці так званы «армейскі дзённік». Заканчваецца фільм падзеямі Плошчы-2010. У фільме выкарыстаныя некаторыя дэталі з біяграфіі Франака Вячоркі. У фільме здымаюцца польскія і беларускія акцёры Караліна Грушка, Дзмітрый «Vinsent» Папко, Анатоль Кот, акцёры Купалаўскага і Свабоднага тэатраў. Фільм выйшаў на еўрапейскія экраны ўвосень 2011.
Армія
15 кастрычніка 2008 года Мінская абласная ваенная медыцынская камісія прызнала Франака Вячорку прыдатным да вайсковай службы «з абмежаваннямі». Яму была дадзена адтэрміноўка ад службы да сакавіка 2009 года.
Аднак 16 студзеня 2009 года ваенкамат Савецкага раёна Мінска прызнаў Ф. Вячорку прыгодным да вайсковай службы, а суд гэтага ж раёна, дзе было абскарджана рашэнне ваенкамата, 23 студзеня пакінуў гэта рашэнне ў сіле. Рашэнне суда было прынятае ў адсутнасць Франака Вячоркі і яго адваката. 7 лютага Франак Вячорка прыняў прысягу ў 8-й радыётэхнічнай брыгадзе ў Баранавічах. Адсюль ён быў накіраваны ў Мазыр для праходжання тэрміновай службы ў вайсковай часці № 48694 супрацьпаветранай абароны.
Прысягу лідар моладзевай арганізацыі прымаў на беларускай мове. Пад канец прысягі замест словаў «Служу Рэспубліцы Беларусь!» Франак Вячорка сказаў «Жыве Беларусь!».
18 лютага 2009 года ён быў дастаўлены на абследаванне ў 432-і Галоўны ваенны клінічны медыцынскі цэнтр Узброеных сіл у Мінску. 19 лютага яго перавялі ў 222-і лячэбны цэнтр ВПС і войскаў СПА (Баранавічы), дзе ён праходзіць лячэнне ў сувязі з высокім артэрыяльным ціскам і праблемамі з сардэчнымі клапанамі. 23 ліпеня пакараны за ўжыванне каманды на беларускае мове. У войску на Франка Вячорку аказваўся псіхалагічны ціск. У выніку Міністэрства абароны падрыхтавала статуты на беларускай мове і канфлікт сябе вычарпаў.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Шаркаўшчынскі раён
Шаркаўшчынскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці Беларусі. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Віцебскай вобласці. Мяжуе з Браслаўскім, Мёрскім, Глыбоцкім, Пастаўскім раёнамі.
Утвораны 15 студзеня 1940 года. У 1962 годзе быў скасаваны, у 1966 — адноўлены. Раённы цэнтр — гарадскі пасёлак Шаркаўшчына, размешчаны за 210 км ад Віцебска і 195 км ад Мінска. Працягласць тэрыторыі з захаду на ўсход 60 км, з поўдня на поўнач — 30 км.
Геаграфія
Паверхня раёна плоскаўвагнутая, знаходзіцца ў межах Дзісненскай нізіны, якая ўтварылася на месцы былога Дзісенска-Полацкага прыледавіковага вадаёма. З поўначы і паўночнага захаду ўкліньваецца Браслаўская града. Рэльеф тэрыторыі пераважна раўнінны, што ўскладняе адток атмасферных ападкаў і стварае вялікія плошчы пераўвільготненых зямель. Пераважаюць дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы.
Сярэдняя тэмпература ў студзені −7, ліпені +17,8 °C. Ападкаў 564 мм за год. Вегетатыўны перыяд 185 сутак.
Найбольшая рака Дзісна з прытокамі Янка, Маціца, Бярэжа (злева) і Бярозаўка, Паловіца, Мнюта, Ілаўка (справа). На тэрыторыі раёна размешчана 11 азёр: Алашскае, Асвята, Барысаўка, Валозева, Вярхі, Даўбенішкі, Ілава, Карцэя, Княж, Рапсінак, Скно.
На тэрыторыі Шаркаўшчынскага раёна знаходзяцца:
Таксама ў раёне маюцца 18 тарфяных заказнікаў мясцовага значэння.
Гісторыя
Шаркаўшчынскі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска (з 12 кастрычніка 1940 г. гарадскі пасёлак) Шаркаўшчына. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 14 сельсаветаў: Беладворскі, Більдзюгскі, Варонкаўскі, Германавіцкі, Ёдскі, Каўшэлеўскі, Куштальскі, Навасёлкаўскі, Полаўскі, Пяліцкі, Ручайскі, Слабадскі, Шкунціцкі, Юзафоўскі. З 20 верасня 1944 года раён у складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Беладворскі, Варонкаўскі, Каўшэлеўскі, Куштальскі, Слабадскі і Юзафоўскі сельсаветы, Навасёлкаўскі сельсавет перайменаваны ў Буйкаўскі, Полаўскі сельсавет — у Жукоўшчынскі, утвораны Дулінаўскі і Корніцкі сельсаветы. З 20 студзеня 1960 года раён у складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года скасаваны Ёдскі сельсавет. 17 красавіка 1962 года раён скасаваны: Більдзюгскі і Корніцкі сельсаветы перададзены Браслаўскаму раёну, гарадскі пасёлак Шаркаўшчына, Буйкаўскі, Германавіцкі, Дулінаўскі, Жукоўшчынскі, Пяліцкі, Ручайскі, Шкунціцкі сельсаветы — Мёрскаму раёну.
30 ліпеня 1966 года Шаркаўшчынскі раён утвораны зноў, уключаў гарадскі пасёлак Шаркаўшчына, Буйкоўскі, Германавіцкі, Лужкоўскі, Пяліцкі, Ручайскі сельсаветы Мёрскага раёна, Більдзюгскі і Ёдскі сельсаветы Браслаўскага раёна, Дулінаўскі і Шкунціцкі сельсаветы Глыбоцкага раёна. 23 кастрычніка 1970 года Пяліцкі сельсавет перайменаваны ў Станіславоўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Шаркаўшынскага раёна 9 сельсаветаў, 371 населены пункт. 31 студзеня 1983 года ўсе населеныя пункты, якія ўваходзілі ў склад Шаркаўшчынскага пассавета, за выключэннем Шаркаўшчыны, перададзены ў склад Дулінаўскага сельсавета. 9 снежня 1987 года Дулінаўскі сельсавет перайменаваны ў Радзюкоўскі, скасаваны Шкунціцкі сельсавет. 16 кастрычніка 1989 года Буйкаўскі сельсавет перайменаваны ў Валожынскі. 20 кастрычніка 1995 года гарадскі пасёлак Шаркаўшчына і Шаркаўшчынскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 8 красавіка 2004 года скасаваны Ручайскі сельсавет, 10 кастрычніка 2013 года — Валожынскі сельсавет.
Насельніцтва
Буйнейшае паселішча — Шаркаўшчына (6,9 тыс. чал., 2009). Буйнымі сельскімі населенымі пунктамі з’яўляюцца Більдзюгі, Германавічы, Ёды, Гарадзец, Лужкі, Радзюкі, Станіславова.
Паводле нацыянальнага складу (перапіс насельніцтва 1999) пераважаюць беларусы — 89 %, рускіх — 6,9, палякаў — 2,7 %, украінцаў — 0,7 %.
Гаспадарка
Буйныя прадпрыемствы:
Раён па статыстыцы мае самыя нізкія зарплаты ў Беларусі.
Ліпуны
Ліпуны (Липуны) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 104 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 5 км на поўнач ад Смаленска, за 0,1 км на поўнач ад аўтадарогі. За 8 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Apantesis proxima
Apantesis proxima — від молей сямейства. Яго апісаў Фелікс Герэн-Меневіль у 1844 годзе.
Apantesis proxima раней быў членам роду Notarctia, які быў аб’яднаны з у выніку філагенетычнага і малекулярнага аналізу ў 2016 годзе.
Апісанне
Гэты від можна сустрэць у Паўночнай Амерыцы ад паўднёвага ўсходу Арэгона і паўднёвага Айдаха да Невады, заходняй Юты і Каліфорніі, а таксама ў Мексіцы.
Нівішчы (Смаленскі раён)
Нівішчы (Нивищи) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гнёздаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 54 жыхара (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на захад ад Смаленска, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 1 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Ракітная на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Цэрквы міру
Гісторыя
Цэрквы ўзніклі ў 2-й палавіне XVII стагоддзя ў выніку Вестфальскага міру, які завяршыў Трыццацігадовую вайну (1618—1648). Пад ціскам пратэстанцкай Швецыі каталіцкі імператар Фердынанд III Габсбург надаў сілезскім лютэранам права на пабудову трох святынь на тэрыторыі, падпарадкаванай непасрэдна яму.
Згода імператара на пабудову цэркваў міру мела дадатковыя абмежаванні:
Цэрквы былі збудаваныя ў Глогаве, Свідніцы і Явары. Нягледзячы на абмежаванні, яны сталі найбольшымі драўлянымі каркаснымі сакральнымі пабудовамі Еўропы дзякуючы перадавым канструктыўным і архітэктурным асаблівасцям.
Мажаны
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Льгіўка
Льгоўка ці Льгіўка (Льгі́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Клаэс Карпінен
Клаэс Карпінен (Klaes Karppinen;, Ісалмі — , Ісалмі, Фінляндыя) — фінскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён, пяціразовы чэмпіён свету.
Спартыўная кар’ера
На Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Гарміш-Партэнкірхене заваяваў залаты медаль у эстафетнай гонцы, у якой бег другі этап. Пачаўшы свой этап на другой пазіцыі, Карпінен прапусціў наперад прадстаўніка зборнай Швецыі і скончыў этап на трэцім месцы, але на наступных этапах партнёры Карпінена змаглі вывесці зборную Фінляндыі на першае месца. У гонцы на 18 км быў 7-м.
Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў фермерам, памёр у студзені 1992 года.
Бітва пад Салатамі
Назву Бітва пад Салатамі маюць дзве розныя гістарычныя падзеі, якія адбыліся ў сучаснай Літве каля двух розных населеных пунктаў з назвай Салаты (Салочэй):
Льгіў
Льгоў ці Льгіў (Льгів) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Матошка
Мато́шка (, Матошка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Макруха (Смаленскі раён)
Макруха (Макруха) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Катынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 12 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 37 км на захад ад Смаленска, за 3 км на поўдзень ад аўтадарогі. За 4 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Гусіна на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Маскалі (Чарнігаўскі раён)
Маскалі (Москалі́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Алгабас (Тарбагатайскі раён)
Алгабас — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кіндыкцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635849200.
Плёхіў (Чарнігаўскі раён)
Плёхаў ці Плёхіў (Пльо́хів) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Алгабас (Тарбагатайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 183 чалавекі (96 мужчын і 87 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 124 чалавекі (78 мужчын і 46 жанчын).
Малійкы
Малейкі ці Малійкы (Малі́йки) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Дылі
Ды́лі (тэтум Dili, Díli) — сталіца Усходняга Тымора. Знаходзіцца на паўночным узбярэжжы вострава Тымор.
Дылі — галоўны порт і камерцыйны цэнтр Усходняга Тымора.
Насельніцтва — 150 тыс. чалавек.
Заснаваны ў 1520 годзе партугальцамі, якія зрабілі Дылі ў 1596 годзе сталіцай Партугальскага Тымора. У часы Другой сусветнай вайны акупіраваны Японіяй.
Выбаргская губерня
Выбаргская губерня (Viipurin lääni, Viborgs län) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі з 1744 па 1917 гады (у 1783—1796 гадах Выбаргскае намесніцтва). У 1719—1744 гадах існавала Выбаргская правінцыя Санкт-Пецярбургскай губерні. У 1802 годзе была перайменаваная ў Фінляндскую губерню. У 1812 годзе губерня ўвайшла ў склад Вялікага княства Фінляндскага, а затым уваходзіла ў склад незалежнай Фінляндыі (1917—1940, 1941—1944).
Геаграфія
У склад губерні ўваходзіла большая частка так званай Старой Фінляндыі (Vanha Suomi або Gamla Finland), а менавіта паўднёвая частка Карэліі, самы паўднёвы ўскраек Савалакса і менш значныя часткі Нюланда і Тавастланда.
Рака Кюменэ з’яўлялася большай часткай заходняй мяжы губерні. На поўначы Выбаргская губерня межавала з Санкт-Міхельскай і Куапіаскай губернямі. Усходняя мяжа Выбаргскай губерні з Аланецкай губерняй (а разам з тым і частка ўсходняй мяжы Фінляндыі) праходзіла спачатку ўздоўж хрыбта, які належыць да сістэмы Манселькя, затым па возеры Унус-Ярві (Unusjärvi) і рацэ Ірстаанякі (Irstaanjoki), прытоку ракі Суаякі (Suojoki); далей мяжа ішлп прыблізна на поўдзень, робячы выгібы, да Ладажскага возера.
Паўднёва-ўсходняя мяжа губерні ішла па Ладажскім возеры на паўднёвы захад да заходняга берага возера, далей ідзе на захад, паварочвае на поўдзень і ідзе ўздоўж ракі Сястра (фін. Rajajoki, швед. Systerbäck) да Фінскага заліва, аддзяляючы Выбаргскую губерню ад Пецярбургскай. Паўднёвай мяжой Выбаргскай губерні быў Фінскі заліў.
Астравы ў Фінскім заліве
Да Выбаргскай губерні адносіліся і астравы, якія знаходзіліся далёка ад паўночнага берага заліва, у асноўным нават бліжэй да паўднёвага берага: Гогланд (фін. Suursaari або швед. Hogland), Вялікі Цютэрс (фін. Tytärsaari або швед. Tyterskär), Малы Цютэрс (Sayvi, або Vähä-Tytärsaari), Лавенсаары (фін. Lavansaari або швед. Lövskär), Пенінсаары і Сешер (фін. Seiskari, Seitskaarto або швед. Seitskär).
Да далучэння гэтых астравоў да СССР у 1940 годзе насельніцтва фінскага паходжання займалася рыбалоўствам, паляваннем на цюленяў і лоцманствам. Апошняе было тут асабліва неабходна, бо згаданыя астравы акружае мноства небяспечных скал, мялізнаў і падводных камянёў.
Машчаніца
Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Стараслабодскага сельсавета.
Дарувар
Гісторыя
Паселішча на месцы сучаснага мястэчка з'явілася да нашай эры. Кельцкія плямёны жылі каля гарачых лячэбных крыніц у Даруварскай даліне.
У складзе Рымскай імперыі мясцовыя кельты мелі аўтаномію, іх сталіца называлася Аква Балісае (Aqua Balissae) і знаходзілася на месцы сучаснага Дарувара. Горад і гарачыя крыніцы неаднаразова наведвалі імператары.
У VII стагоддзі рэгіён засялілі славяне. Горад да XVIII стагоддзя быў вядомы пад рознымі назвамі — Падбор'е, Топліцы, Дабракуча.
У 1543 годзе мястэчка захапілі туркі і ператварылі ў турэцкі ўмацаваны пункт на граніцы з імперыяй Габсбургаў. У 1699 годзе туркі былі выбіты аўстрыйскай арміяй.
У 1771 годзе Падбор'е і ваколіцы сталі ўласнасцю князя Антуна Янковіча. Ён пераназваў Падбор'е ў Дарувар (ад венгерскага «Daru» — журавель) і мэтанакіравана заняўся стварэннем вакол лячэбных крыніц курортнай інфраструктуры.
У 1837 годзе Дарувар атрымаў статус вольнага каралеўскага горада. У 1856 годзе была заснавана першая школа. У 1866 годзе пачала працаваць школа для дзяўчынак.
Падчас вайны за незалежнасць Харватыі ў 1990-х гадах у ваколіцах адбываліся баі, якія нанеслі Дарувару значную шкоду. З горада сышло шмат сербскага насельніцтва, якое да вайны складала 33,47%. Поасля заканчэння вайны разбураныя будынкі былі адноўлены.
У горадзе дзейнічае касцёл і Зала царства сведкаў Еговы.
Hedysarum neglectum
Hedysarum neglectum — від травяністых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 25-80 см. Лісце ў ліку 4-10 пар, эліптычнай або даўгавата-эліптычнай формы, 4 — 4,5 см даўжынёй, 0,5-1,6 см шырынёй, зверху голае, знізу апушанаея
Суквецце — друзлая гронка, на якой размешчана 15-30 кветак. Чашачка апушаная, 4-5 мм даўжынёй. Кветкі ліловага або лілова-пурпурнага колеру. Цвіце і плоданасіць з чэрвеня па ліпень. З’яўляецца перакрыжаванаапыляльнай раслінай.
Плод — сухі боб.
Лік храмасом 2n = 14.
Від апісаны з ракі Тозля (Усходні Казахстан).
Месца пражывання і арэал
Від сустракаецца ў высакагорным поясе, на камяністых схілах і субальпійскіх і альпійскіх лугах.
У Расіі сустракаецца ў Сібіры. Таксама насяляе ў Сярэдняй Азіі, Паўночнай Манголіі і Паўночна-Заходнім Кітаі.
Выкарыстанне чалавекам
Выкарыстоўваецца як лекавая, кармавая і сіласная расліна. Прыдатны для замацавання схілаў.
Ла-Гард
Ла-Гард — тапонім.
Міхайлаўка (Смаленскі раён)
Міхайлаўка (Михайловка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Катынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на захад ад Смаленска, за 6 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Дняпро. За 4 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Хейкі Хасу
Хейкі Хасу (Heikki Hasu; нар., Коўвала) — фінскі лыжнік і дваяборац, двухразовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету.
На Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы выступаў у лыжных гонках і дваябор’і. У дваябор’і заваяваў залаты медаль, на 15 балаў апярэдзіў свайго партнёра па камандзе Марці Хухталу. У лыжных гонках выступаў у гонцы на 18 км, і заняў у ёй 4-е месца, 37 секунд саступіўшы ў барацьбе за бронзу шведу Гунару Эрыксану.
На Алімпійскіх гульнях 1952 года ў Осла зноў выступаў і ў лыжных гонках, і ў дваябор’і. У дваябор’і на гэты раз заваяваў сярэбраны медаль, 4 балы саступіў нарвежцу Сімону Слотвіку, і на 11 балаў апярэдзіў іншага нарвежца Сверэ Стэнерсена. У лыжных гонках заваяваў залаты медаль у эстафеце, у якой бег першы этап, і шмат у чым вызначыў поспех сваёй каманды, скончыўшы свой этап на першым месцы з адрывам у 1 хвіліну і 18 секунд ад шведаў, якія займалі другое месца, гэтак жа выступаў у гонцы на 18 км, у якой як і на мінулай Алімпіядзе заняў 4-е месца, на гэты раз толькі 4 секунды саступіўшы ў барацьбе за бронзу свайму партнёру па камандзе Паава Лонкіле.
На чэмпіянаце свету 1950 у Лейк-Плэсідзе заваяваў золата ў дваябор’і і серабро ў лыжнай эстафеце.
Двойчы прызнаваўся спартсменам года ў Фінляндыі, у 1948 і 1950 гадах
Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў у сферы сельскай гаспадаркі, гэтак жа займаўся палітыкай, двойчы (ў 1962 і 1967 гадах) абіраўся ў эдускунту.
Ла-Гард (Вар)
Ла-Гард — камуна ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг, на паўднёвым усходзе Францыі. Плошча — 15,54 км², насельніцтва — 25 621 чалавек (2006) з тэндэнцыяй да стабілізацыі: 25 736 чалавек (2012), шчыльнасць насельніцтва — 1 566,0 чал./км².
The Battle for Middle-Earth
Уладар Пярсцёнкаў — Бітва за Міжзем'е — камп'ютарная гульня 2004 года, фірмы EA games, паводле знакамітага фільма Пітэра Джэксана Уладар Пярсцёнкаў.
Названая ад словаў пад канец другога фільма: "«Бітва за Хельмаву Падзь закончылася… Цяпер настаў час бітвы за Міжзем'е!»"
Жанр
Жанр «Бітвы за Міжзем'е»: стратэгія ў рэальным часе (RTS).
Сцэнарый
Сцэнарый той жа, што і ў фільме, аднак дабаўлена болей бітваў і заданняў… Таксама ўлічваецца варыянт іншага развіцця падзей, у выпадку перамогі зла.
Бітва
Гэта адзін з модаў гульні, у якім гулёк выбірае за каго гуляць з чатырох фракцый (Гондар, Рохан, Ізенгард, Мордар), супраць каго, на якой карце (мясцовасці), якога колеру ён будзе і г.д.. Таксама прысутнічае варыянт кожнага параметру наўгад.
Кампанія
Ёсць дзве кампаніі: Дабра і зла.
Кампанія зла
Пачынаецца за Ізенгард, дзе трэба вырубаць лес, будаваць лесапілкі, працягваецца да бітвы ў Хельмавай Падзі, і далей бітва ідзе за Мордар і Харадрымаў, заканчваецца бітвай у Мінас Тырыце.
Скугары
Скугары (Скугарі́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Масалова Гора
Масалова Гора (Мосолова Гора) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 3 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 2 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Дрэсна. За 7 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Армандастар
Армандастар — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кіндыкцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635849300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 51 чалавек (31 мужчына і 20 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 39 чалавек (23 мужчыны і 16 жанчын).
Мангольскі дзэрэн
Мангольскі дзэрэн (Procapra gutturosa) — капытная жывёла роду дзэрэнаў сямейства пустарогіх.
Апісанне
Маса цела самцоў 24-39 кг, самак 20-28 кг, даўжыня цела самцоў 105—148 см, самак 110—121 см, вышыня ў карку самцоў 62-84 см, самак 54-74 см, даўжыня хваста 9-12 см.
У самцоў цёмна-шэрыя чорныя рогі даўжынёй 18-28 см, у самак рагоў няма. Афарбоўка поўсці зверху жаўтлява-пясчаная, знізу белая.
Распаўсюджанне
Жыве ў стэпах і паўпустынях Манголіі, у Кітаі (Унутраная Манголія, Ганьсу). На тэрыторыі Расіі вельмі рэдкі, занесены ў Чырвоную кнігу, сустракаецца ў Даурыі, у Чуйскім стэпе (Горны Алтай) і Убсунурскай катлавіне (Тува) пры заходзе з Манголіі. Да канца 1930-х гадоў дзэрэн быў шматлікім у Туве, але пазней папуляцыя рэзка скарацілася. У цяперашні час дзэрэн у Расіі пастаянна сустракаецца толькі ў Даурскім запаведніку і яго ваколіцах на поўдні Забайкальскага краю
Падвіды
Дзэрэн утварае 2 падвіды : З прычыны нязначных марфалагічных адрозненняў ад намінатыўнага некаторыя даследчыкі лічаць вылучэнне другога падвіда неапраўданым.
Шыбырыніўка
Шыбырыніўка (Шибирині́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Шыбырыніўка было ў складзе Антонавыцкай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Макратчына
Макратчына (Мокрятчино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 19 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8 км на ўсход ад Смаленска, за 7 км на поўдзень ад аўтадарогі Смаленск — Дарагабуж — Вязьма — Зубцоў. За 3 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Духаўская на лініі Масква — Мінск.
Порт-Артур (значэнні)
Порт-Артур:
Мікалаеўка (Крупскі раён)
Мікала́еўка (, Миколаевка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Джоплін
Джоплін — прозвішча, тапонім.
Порт-Артур (Тэхас)
Порт-Артур (Port Arthur) — горад у акрузе Джэферсан, штат Тэхас. Паводле перапісу 2000 года насельніцтва горада — 57 755 чалавек. Порт-Артур знаходзіцца на заходнім беразе возера Сабін-лейк. Мост праз раку Нечэс злучае Порт-Артур і Брыдж-Сіці. Порт-Артур быў заснаваны Артурам Стылуэлам у канцы XIX стагоддзя, і калісьці быў цэнтрам найбуйнейшай нафтавай сеткі свету.
Сота (мова)
Сота, таксама сесота, сесута (саманазва: Sesotho) — мова, распаўсюджаная ў Паўднёвай Афрыцы, пераважна ў Лесота і ПАР. Родная мова народа басута. Належыць да моўнай групы банту. Агульная колькасць носьбітаў (2016 г.) - каля 5,7 млн.
Гісторыя
Мова сота сфарміравалася ў XIX ст. на аснове дыялекта секвена моў тсвана-сота, распаўсюджанага ў дзяржаве Машвешвэ I. Па яго прапанове місіянеры Парыжскай евангелічнай місіі склалі алфавіт на аснове лацінкі і пачалі друкаваць тэксты на прывезенай імі друкавальнай машыне. У 1842 г. імі была выдадзена арфаграфія і слоўнік сота. З 1966 г. сота з'яўляецца дзяржаўнай мовай Лесота.
У 1951 г. у ПАР для стандартызацыі мовы сота быў створаны камітэт мовы сота, які працаваў да 1957 г. З 1960 г. мова сота выкарыстоўваецца на радыё, з 1982 г. — на тэлебачанні. У 1994 г. набыла афіцыйны характар у ПАР.
Дыялекты
Мова сота мае лакальныя гутарковыя дыялекты, аднак іх колькасць з'яўляецца спрэчнай, паколькі некаторыя дыялекты адносяць да другіх моў групы тсвана-сота.
У нашы дні існуюць дыялектныя адрозненні ў пісьмовых мовах Лесота і ПАР. Прыклады гэтых адрозненняў:
Аль-Біруні
Абу Райхан Мухамад ібн Ахмад аль-Біруні (, Abu Rayhon Muhammad ibn Ahmad Al Biruniy) (Харэзм,  —, Газні) — вялікі узбекскі вучоны з Харэзма, аўтар шматлікіх капітальных прац па гісторыі, геаграфіі, філалогіі, астраноміі, матэматыцы, геадэзіі, мінералогіі, фармакалогіі, геалогіі і інш. У Еўропе быў вядомы пад лацінізаваным імем Альбероніус.
Апрача сваёй роднай харэзмскай мовы, аль-Біруні валодаў цюркскай, фарсі, санскрытам, арабскай мовай, а таксама ведаў грэчаскую, сірыйскую мовы, іўрыт і берберскія мовы.
Большую частку свайго жыцця Аль-Біруні правёў у Газні (тэрыторыя сучаснага Афганістана), дзе працаваў пры двары султана Махмуда Газнаві і яго наступнікаў Масуда і Маўдуда. Аль-Біруні прымаў удзел у паходах Махмуда ў Індыю, дзе таксама пражыў некалькі гадоў.
Корастэнь (Кулыкіўскі раён)
Ко́расцень ці Ко́растэнь (Ко́ростень) — вёска ў Кулыкіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алышыўскай пасялковай абшчыны.