cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ампер (адзінка вымярэння)
Ампер названы у гонар французскага фізіка Андрэ Ампера.
Кратныя і дзельныя адзінкі
Найменні кратных і дзельных адінак утвараюць, дадаючы стандартныя прыстаўкі СІ да слова “ампэр”:
Конка-дэла-Кампанія
Конка-дэла-Кампанія (Conca della Campania) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Казерта.
Насельніцтва складае 1390 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 53 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 81044. Тэлефонны код — 0823.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Папская швейцарская гвардыя
Швейцарская гвардыя — адзін з відаў узброеных сіл Ватыкана.
Гісторыя
Была створана па распараджэнні Папы рымскага Юлія II, вядомага заступніка мастацтва. Але ён увайшоў у гісторыю і як адзін з самых ваяўнічых Папаў - Юлій II вёў бесперапынныя войны на працягу ўсяго пантыфікату (1503-1513). Маючы патрэбу ў падначаленым яму войску, ён спыніў свой выбар на швейцарскіх салдатах, якія служылі ў той час у шматлікіх еўрапейскіх краінах і якія лічыліся лепшымі салдатамі ў Еўропе. 22 студзеня 1506 г, калі Юлій II зладзіў прыём у гонар першых 150 швейцарскіх гвардзейцаў, лічыцца афіцыйнай датай стварэння гвардыі.
Былі ў гісторыі гвардыі моманты, калі неабходнасць яе існавання ставілася пад сумнеў. У пачатку XIX стагоддзя Швейцарская Канфедэрацыя адмяніла наёмную ваенную службу за межамі краіны, а ў 1970 Папа Павел VI, імкнучыся падтрымаць міратворчы вобраз Рымска-каталіцкай царквы, абвясціў аб роспуску ваенных падраздзяленняў Ватыкана.
Мікалай Карпавіч Ільін
Мікалай Карпавіч Ільін (нар., в. Альхавік, Лёзненскага раёна, Віцебскай вобласці) — работнік сельскай гаспадаркі і будаўнічай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1974).
Біяграфія
З 1947 года па 1951 год працаваў у сельскай гаспадарцы. У 1951 годзе быў прызваны на ваенную службу і 4 гады служыў у Ваенна-марскім флоце СССР.
У 1954—2002 гадах працаваў ваграншчыкам на Мінскім камбінаце будаўнічых матэрыялаў (з 1994 года ААТ «Керамін»). 14 гадоў узначальваў прафсаюзны камітэт прадпрыемства.
За паспяховае выкананне вытворчых планаў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 студзеня 1974 года Ільіну М. К. было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы».
На Алеі Славы ў гарадскім пасёлку Лёзна знаходзіцца стэла ў гонар М. К. Ільіна.
Пікорнавірусы
Пікорнавірусы, Энтэравірусы або Кішэчныя вірусы (Picornaviridae, ад pico — маленькі і rna — РНК) — сямейства простых дробных РНК-геномных вірусаў — паразітаў чалавека, малпаў і іншых млекакормячых. Змяшчаюць адналанцужную геномную РНК станоўчай палярнасці (гэта значыць той жа палярнасці, што і мРНК). У сямейства ўключаны роды энтэравірусаў, рынавірусаў, афтавірусаў, кардыёвірусаў і інш.
Памер капсіда складае каля 27-30 нм, памер генома — каля 7-8 тысяч асноў. Геном прадстаўлены суцэльнай аднанітачнай пазітыўнай замкнутай РНК, кавалентна злучанай з поліпептыдам. Капсід пабудаваны па кубаідальным тыпе з 60 капсамераў. Вірыён мае форму ікасаэдра, памер 24-30 нм.
Размнажэнне пікорнавірусаў адбываецца ў цытаплазме заражанай клеткі. Да пікорнавірусаў адносяцца ўзбуджальнікі такіх захворванняў як поліяміэліт, рыніт, яшчур, гепатыт А і інш.
Вэлыка Навасілка
Вэлыка Навасілка (Велика Новосілка) — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вяліканавасёлкаўскага раёна Данецкай вобласці Украіны, на р. Мокрыя Ялы (басейн Дняпра), у 45 км ад чыгуначнай станцыі Роя. Харчовыя прадпрыемствы.
IC 2194
IC 2194 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міхал Вівег
Міхал Вівег (Michal Viewegh) (нарадзіўся 31 сакавіка 1962) — чэшскі пісьменнік і публіцыст, самы паспяховы на сённяшні дзень празаік.
Біяграфія
Пачаў друкавацца ў 1983 годзе, у часе навучання ва ўніверсітэце. Пасля атрымання дыплома некаторы час працаваў па спецыяльнасці (настаўнікам). З 1993 года на працягу двух гадоў быў рэдактарам у выдавецтве «Чэшскі пісьменнік», пасля займаўся выключна ўласнай творчасцю.
Лаўрэат прэміі Іржы Ортэна за 1993 год.
Жукаўка (рака)
Жу́каўка — рака ў Беларусі, у Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці, найвялікшы прыток ракі Грэбля (басейн Дняпра).
Вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Бялынкавічы. Рэчышча на працягу 6 км каналізаванае (ад вёскі Гаўрыленка да вёскі Баронькі)
Энтэравірусы
Энтэравірус (Enterovirus) — род простых дробных РНК-геномных вірусаў з сямейства пікорнавірусаў.
Асноўным месцам знаходжання энтэравірусаў з'яўляецца кішэчны тракт млекакормячых. Назва энтэравірусы звязана з іх рэпрадукцыяй ў СКТ, аднак энтэрыт яны выклікаюць рэдка.
Уключаюць 67 патагенных для чалавека сератыпаў (3 тыпу вірусаў поліяміэліту, 23 тыпы вірусаў Каксакі A і B, 31 тып рэхавірусаў, энтэравірусы чалавека 68-71-га сератыпаў), энтэравірусы жывёл.
Устойлівыя да эфіру, дэтэргентаў, нізкіх значэнняў pH, доўга выжываюць у навакольным асяроддзі.
Hotline Miami 2: Wrong Number
Hotline Miami 2: Wrong Number — камп’ютарная інды-гульня ў жанры 2D Top-Down action, распрацаваная Dennaton Games. Выдаўцом з’яўляецца Devolver Digital. Падзеі гульні адбываюцца да і пасля падзей першай часткі, але сюжэт сфакусаваны на падзеях, што адбыліся пасля знішчэння Джэкетам (галоўным героем першай часткі) рускай мафіі па даручэннях, атрыманых з загадкавых паведамленняў па тэлефоне.
Hotline Miami 2 з’яўляецца апошняй гульнёй у серыі.
Гульнявы працэс
Гульнявы працэс шмат у чым падобен на першую частку, але ў адрозненне ад яе ў Wrong Number з'явіліся ўзроўні складанасці (класічны і складаны). Складаны ровень адкрываецца пасля праходжання гульні на класічнай складанасці. На ім усе ўзроўні перавернуты і таксама маюць нязначныя змены ў некаторых дэталях, трохі змяняецца колеравая палітра, больш сур’ёзныя праціўнікі, а фіксацыю на цэлі выкарыстоўваць нельга.
У гульні з'явілася 13 кіраваных персанажаў. У кожнага з іх уласнае бачанне гісторыі, як у Джэкета і Байкера ў арыгінальнай гульні. Маскі з першай часткі прысутнічаюць ў гульні, таксама дададзены новыя маскі, што даюць новыя здольнасці. Кожны персанаж мае асаблівыя здольнасці: Коры можа рабіць перакаты пад варожым агнём, у Марка ёсць два пісталеты-кулямёты, якімі ён можа страляць у розныя бакі, разводзячы рукі, Алекс і Эш выкарыстоўваюць бензапілу і пісталет адпаведна, Тоні не выкарыстоўвае зброю, але яго ўдары смяротныя.
Анансаваны з выхадам гульні рэдактар узроўняў выйшаў восенню 2015 года.
Сюжэт
Сюжэт у гульні падаецца рваным аповедам і скача ад аднаго перыяду часу да іншага. Ён ахапляе падзеі да, пасля і падчас падзей арыгінальнай гульні.
Храналагічна сюжэт пачынаецца ў 1985 годзе. Халодная вайна з СССР перарасла ў гарачую фазу, на Гаваях ідуць баі з савецкім дэсантам. У цэнтры падзей атрад «Прывідныя Ваўкі», у склад якіх уваходзіць салдат па мянушцы «Барада» (другарадны персанаж першай часткі), Джэкет (галоўны герой першай часткі) і яшчэ двое салдатаў - афраамерыканец Барнс і таўстун Дэніэлс. Нягледзячы на поспехі атрада, амерыканцы прайграюць у бітве, і атраду даюць загад захапіць найболей небяспечныя савецкія зоны, улучаючы электрастанцыю. Падчас апошняга задання Барнс гіне, тым часам як Барада выцягвае параненага Джэкета да выбуху электрастанцыі. Барада перадае экстраннае паведамленне пра эвакуацыю простым тэкстам без шыфру, раскрываючы сябе і ўсю аперацыю ворагу. Перад эвакуацыяй Барада аддае Джэкету іх супольную фатаграфію, якую раней зрабіў Эван Райт, прапануючы Джэкету сустрэцца як-небудзь і «узяць нешта за кошт установы» (дадзеная фраза часта мільгала ў прадаўнікоў у першай частцы гульні, у якіх Джэкет бачыў Дэна). Пасля вайны на Гаваях усіх салдат распускаюць і Барада пераязджае ў Сан-Францыска, дзе, як і марыў, адкрывае сваю крамку, але гіне праз паўгода падчас ядзернай бамбардзіроўкі горада, што паставіла канец вайне з СССР.
Паводле вынікаў мірнага дагавора рускія могуць жыць у Амерыцы і вольна і бяскарна рабіць што заўгодна. Урад звяртаецца да Генерала, былога Палкоўніка атрада «Прывідныя Ваўкі», за дапамогай супраць рускай мафіі, якая квітнее ў Амерыцы на працягу чатырох гадоў. Ён стварае арганізацыю «50 дабраславенняў», якая наймае розных забойцаў на выкананне іх заданняў па зачыстцы рускіх штабоў, выстаўляючы гэтыя атакі як напады бандытаў, якія самі падпісваюцца на дадзеную працу і не могуць проста так выйсці. Апроч герояў папярэдняй часткі, Джэкета і Байкера, у склад працаўнікоў арганізацыі ўваходзяць нацыяналіст Джэйк і Рыхтэр у пацучынай масцы з першай часткі. Джэйк гіне падчас зачысткі чарговага штаба рускай мафіі, але калі яму ўдаецца ўнікнуць гэтай долі, яго крыху пазней ліквідуе агент «50 дабраславенняў», каб засцерагчы сакрэтнасць арганізацыі (дадзены варыянт развіцця падзей не з’яўляецца кананічным).
У 1991 годзе праз два гады пасля падзей першай часткі Джэкета арыштоўваюць праваахоўныя органы. У судзе Джэкет сцвярджае, што на забойствы яго падштурхоўвала руская мафія, тым самым збіваючы расследаванне, бо ён адзіны ведаў, што насамрэч ён працаваў на Генерала. Шмат хто ўспрымае яго крывавыя прыгоды як гераічнасць, сярод іх — «Фанаты», група з пяці чалавек. Пісьменнік Эван піша кнігу пра прыгоды Джэкета, збіраючы доказы ад свайго сябра дэтэктыва Мэні Парда. Па матывах дадзеных забойстваў здымаецца фільм «Паўночная Жывёла» з акцёрам Марцінам Браўнам у галоўнай ролі. Пасля забойства боса рускай мафіі яе ўзначальвае яго Сын, які спрабуе вярнуць лідарскую пазіцыю мафіі, знішчаючы Калумбійскі Картэль.
Большасць з персанажаў гінуць падчас падзей дадзенай часткі. Марцін Браўн быў забіты падчас здымак фільма пісталетам з сапраўднымі патронамі. Адзін з наймітаў рускай мафіі быў забіты Фанатамі пасля таго, як ён пакінуў мафію, яго кінула дзяўчына, а сам ён прыняў наркотыкі вытворчасці мафіі. Фанаты штурмуюць адзін са штабоў рускай мафіі, аднак амаль усе гінуць ад рук Сына. Пазней высвятляецца, што Сын падчас штурму сам спажыў новы прадукт мафіі, пасля чаго ў магутным наркатычным прыходзе зрываецца з даху, забіўшы чатырох Фанатаў і некалькіх сваіх людзей. Тоні, адзіны выжылы, сцягвае целы Марка і Коры ў пакой, але дэтэктыў Парда забівае яго. Кожны з іх перад смерцю сустракае Рычарда — галюцынацыю ў форме чалавека ў масцы пеўня, які кажа ўсім, што іх дзеянні прывядуць іх да смерці, аднак героі не надаюць гэтаму значэння. Усе героі, якія так ці інакш перажылі падзеі гульні, знішчаны ў выніку фінальных дзеянняў, што ставіць кропку ў сюжэце Hotline Miami.
Сярод іншага, пісьменнік Эван звязваецца з Рыхтэрам, які збіраецца схавацца ад «50 дабраславенняў» на Гаваях і просіць Эвана аплаціць квіток яго маці ў памен на яго гісторыю. Высвятляецца, што арганізацыя прымусіла яго выконваць гэтыя забойствы, пагражаючы забіць яго пажылую і хворую маці. Пасля забойства цяперашняй дзяўчыны Джэкета на загад арганізацыі Рыхтэра садзяць у турму, да яго дасылаюць агента ліквідаваць яго, але Рыхтэр забівае яго, а пазней падчас бунту збягае пад прыкрыццём паліцыянта. Дэтэктыў Парда расследуе загадкавыя забойствы невядомага «Мясніка Маямі», які не пакідае доказаў на месцы злачынстваў; дэтэктыў таксама выкарыстоўвае сваё становішча, каб забіваць розныя групы злачынцаў. Аднак пазней яму сніцца кашмар, дзе яго раскрывае, спрабуе арыштаваць і забівае паліцыя, даводзячы факт, што Парда і ёсць «Мяснік Маямі», які сваімі забойствамі хоча прыцягнуць увагу і дамагчыся славы. Пасля кашмару Парда барыкадуецца дома ў надзеі схаваць сваё дачыненне да злачынстваў. Спробы Эвана напісаць кнігу пра Джэкета азмрочваюцца, калі яго сям’я можа разваліцца з-за яго апантанасці працай над кнігай; тое ж самае пацвярджае Рычард у галюцынацыі, які таксама тлумачыць, што яго кніга не будзе мець значэння. Гулец можа зрабіць выбар: або працягнуць дапісваць кнігу, або ўз’яднацца з сям'ёй.
Пад канец гульні, на Гаваях, Рыхтэр са сваёй маці глядзяць экстранны рэпартаж з месца забойствы прэзідэнтаў ЗША і СССР, меркавана забітых кілерамі з арганізацыі. З’яўляецца Рычард, які кажа Рыхтэру, што наступныя падзеі няможна змяніць, і Рыхтэр згаджаецца. СССР расцэньвае забойства прэзідэнта як акт агрэсіі і скідае ядзерныя бомбы на Гаваі і Маямі. Усе астатнія героі гінуць. Апошняя сцэна паказвае зняволенага Джэкета перад выбухам.
Пры пачатку гульні на высокім узроўні складанасці ўсе мёртвыя сюжэтныя персанажы з’яўляюцца за сталом і змушаны ўступаць у дыялог з Рычардам, які зноў папярэджвае ўсіх, што іх дзеянні ў выніку ні да чаго не прывядуць. Усе героі паміраюць у тым парадку, у якім раней памерлі ў гульні, аднак Барада памірае апошнім; перад гэтым ён пазнае ў Рычардзе знаёмага, і Рычард кажа яму, што ён не жадаў Барадзе ўсяго гэтага і хацеў бы сустрэцца пры іншых акалічнасцях. Пасля Рычард умыкае праектар з фільмам «Паўночная Жывёла», а ўсе героі змушаны перажыць усе падзеі зноў.
Вэлыка Пысарыўка
Вэлыка Пысарыўка — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вэлыкапысарыўскага раёна Сумскай вобласці Украіны, на рацэ Ворскла (басейн Дняпра), за 33 км ад чыгуначнай станцыі Кырыкіўка (на лініі Сумы—Багадухіў).
Заводы масларобны, будматэрыялаў.
Красніца (Чашніцкі раён)
Кра́сніца (, Красница) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Іванскага сельсавета.
Энергія хваль
Эне́ргія хва́ляў, экалагічна чыстая, узнаўляемая энергія, якая выпрацоўваецца ў выніку хвалявання марской вады. Патэнцыяльна ў хвалях схавана вялізарная колькасць энергіі, якая можа ў будучыні стаць адной з асноўных крыніц энергіі для ўсяго чалавецтва. Аднак на цяперашні момант распрацоўка хвалевых энергетычных наладаў знаходзіцца на ступені вопытных узораў.
Для хвалевых энергетычных наладаў (ХЭН), якія выкарыстоўваюцца ў цяперашні час для аўтаномнага спажыўца, магутнасць ветравага хвалявання вызначаецца на пагонны метр фронту хвалі. Так пры вышыні хвалі 10 метраў і перыядзе 15 секунд магутнасць ХЭН можа дасягаць 2000 кВт/п.м.
У натуральных варунках ветравыя хваляванні з’яўляюцца нерэгулярнымі і для адзнакі ўдзельнай магутнасці ХЭН неабходна ведаць доўгатэрміновую статыстыку па вышыні і перыядах хваляў.
Энергія хваляў выкарыстоўваецца двума спосабамі: плавучыя платформы качаюцца на хвалях, і гэты рух выкарыстоўваецца для вярцення турбінаў; налады, у якіх хвалі якія б'юцца аб бераг праганяюць паветра пад ціскам праз турбіну. Качаючыеся платформы працуюць наступным чынам: лінейны генератар на сталых магнітах (ланцуг сталых магнітаў на 4-х метровым стрыжні) прывязана да якара, які ляжыць на глыбіні каля 30 метраў. Ахопліваючая стрыжань медная катушка замацавана ў паплавок, г.зн. у шкляны буй, які разам з хвалямі гуляе ўверх і ўніз. Катушка пад час руху перасякае лініі магнітнага поля, і ў ёй узнікае электрычны ток. У цяперашні час збудаваны некалькі вопытна-прамысловых ХЭНаў у Нарвегіі і Ісландыі. У 2002 годзе ўведзена ў карыстанне хвалевая вопытная электрастанцыя ў Партугаліі, якая пры ўздзеянні хваляў вышынёй да 5 метраў выпрацоўвае ў год 6-10 млн. кВт·г. электраэнергіі. Але ўдзельныя капіталаўкладанні ў будаўніцтва ХЗН дасягаюць 5000$/кВт, і іх выкарыстоўванне ў прамысловых маштабах не эфектыўна. Аднак трэба адзначыць, што паводзіны хваляў болей сталыя, а гаматнасць энергіі ў іх у 50 разоў вышэй чым у ветры. Таму патэнцыял выкарыстоўвання энергіі хваляў вельмі вялікі.
Белая хвароба (п’еса)
«Белая хвароба» (Bílá nemoc) — фантастычная п’еса Карэла Чапека, напісаная ў 1937 годзе. Сюжэт пабудаваны вакол пандэміі нейкай невядомай хваробы і пошуку сродкі ад яе ў кантэксце разгортвання еўрапейскай вайны.
Стварэнне
Чапек працаваў над п’есай з сакавіка па снежань 1936 года, напярэдадні Другой сусветнай вайны і драматычных для Чэхаславакіі падзей — Мюнхенскай змовы 1938 года і наступнай акупацыі краіны. Прэм’ера адбылося 29 студзеня 1937 году ў саслоўным тэатры ў Празе, у тым жа годзе п’еса выйшла асобным выданнем у выдавецтве Францішака Баравога, а таксама была экранізавана кінарэжысёрам Гуга Гаасам, які сам выканаў галоўную ролю доктара Галена (сюжэт фільма некалькі адрозніваецца ад арыгінальнай п’есы).
Першы паказ п’есы высока ацанілі такія чэшскія крытыкі, як Ёзэф Трэгер і Вацлаў Чэрны з другога боку, правы палітычны дзеяч Іржы Стржыбрны, а таксама фашысцкая славацкая народная партыя крытыкавалі п’есу, назваўшы яе «шкоднай». Макс Брод прадказаў, што п’еса будзе мець поспех за мяжой, а Томас Ман паслаў Чапеку ліст, дзе даў высокую ацэнку «Белай хваробе». Чапек быў пазней узнагароджаны дзяржаўнай прэміяй. У 1937 году п’еса была пастаўлена ў Лондане, пастаноўку асвятляў пацыфісцкі часопіс Peace News. Прэм’ера на іўрыце адбылася ў тэатры Габіма ў Тэль-Авіве 28 верасня 1938 году, за дзень да Мюнхенскага змовы.
Першы пераклад п’есы на рускую мову быў зроблены Т. М. Аксэль у 1950 годзе, п’еса неаднаразова перавыдавалася на рускай мове.
Сюжэт
У свеце бушуе эпідэмія раней невядомай смяротнай хваробы, званай «белай хваробай», або «хваробай Чэнга» (па прозвішчы кітайскага доктара, што адкрыў яе), якая губляе людзей старэйшых за 45 гадоў. Паўсюль пануе паніка. Аднак урад нейкай еўрапейскай краіны на чале з маршалам-дыктатарам (намёк на нацысцкую Германію), нягледзячы на ​​эпідэмію, заняты падрыхтоўкай да заваявальнай вайны.
Герой п’есы — доктар Гален (алюзія на вядомага рымскага доктара Галена) вынаходзіць лекі ад гэтай хваробы, але мае намер лячыць не ўсіх запар, а толькі бедных, для чаго патрабуе ад пацыентаў даведкі аб даходах. Ён абяцае вылечыць усіх астатніх, як толькі ўрад спыніць падрыхтоўку да вайны. Урад, імкнучыся падтрымліваць грамадскі парадак, спансуе былога калегу Галена, які прадае багатым нібыта лекі ад «белай хваробы», што ліквідавалі ў рэчаіснасці толькі сімптомы захворвання.
Тым часам урад краіны пачынае вайну, уварваўшыся ў суседнюю маленькую краіну (алюзія на Чэхаславакію). У адказ на гэта іншыя еўрапейскія краіны, уключаючы Вялікабрытанію, абвяшчаюць вайну агрэсару. У разгар ваеннай кампаніі «белай хваробай» захворвае сам маршал-дыктатар, ён выклікае Галена і патрабуе вылечыць сябе. Гален патрабуе ад яго спыніць вайну. Дыктатар спачатку спрабуе пераканаць доктара, затым згаджаецца. Доктар спяшаецца ў рэзідэнцыю дыктатара са сваім лекамі, але гіне ад рук натоўпу, наладжанага на вайну да пераможнага канца.
Яўген Сямёнавіч Чыжыкаў
Яўген Сямёнавіч Чыжыкаў (, Мінск — ) — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1968).
Шыялоўка
Шыяло́ўка (, Шияловка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Дакудаўскага сельсавета.
Пётр Сцяпанавіч Ржавускі
Пётр Сцяпанавіч Ржавускі (8.11.1914, в. Курганне, Мінская вобласць —) — беларускі ўрач-хірург і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1965).
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1941). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Галоўны ўрач (1945—1946, 1949—1953), загадчык хірургічнага аддзялення (1946—1955) Маладзечанскай гарадской бальніцы. Загадчык хірургічным аддзяленнем (1955—1958), галоўны ўрач (1958—1972), хірург (1972—1989) Маладзечанскай абласной дзіцячай бальніцы. Хірург Маладзечанскай дзіцячай паліклінікі (1990—1991).
Ладзіслаў Кліма
Ладзіслаў Кліма (Ladislav Klíma;  — ) — чэшскі празаік, драматург і паэт, а таксама арыгінальны філосаф.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Дамажліцах у сям'і канцылярскага служачага. З маладосці цікавіўся філасофіяй, наведваў гімназію да 1895 года, калі яго выключылі за непрыязнае выказванне ў адрас манархіі. Пасля гэтага перайшоў у заграбскую гімназію, але, не скончыўшы яе, вярнуўся ў Прагу, дзе жыў на самоце і пачаў друкавацца ў часопісах. Не маючы скончанай адукацыі, жыў з спадчыны, якую атрымаў ад сваякоў, а таксама дзякуючы фінансавай дапамозе сяброў, сярод якіх быў вядомы паэт Отакар Бржэзіна.
Філасофія Л. Кліма заснавана на тэорыях саліпсізму і валюнтарызму. Знаходзіўся пад уплывам філасофскіх поглядаў Джорджа Берклі, Артура Шапенгаўэра і Фрыдрыха Ніцшэ.
Кліма пісаў філасофскія артыкулы і творы мастацкай літаратуры, але вялікая частка яго твораў засталася ў рукапісах і была выдадзеная толькі пасля яго смерці. Паводле ўласных словаў, Кліма сам знішчыў 90 % сваіх твораў. Збор твораў быў выдадзены толькі ў 1990-х гадах.
Пад уплывам сваёй філасофіі Ладзіслаў Кліма адмаўляў здабыткі цывілізацыі, злоўжываў алкаголем. Памёр ад сухотаў.
Беларускія пераклады
«Чалавечую трагікамедыю» на беларускую пераклаў Макс Шчур.
Жанакарганскі раён
Жанакарганскі раён (Жаңақорған ауданы) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Кызылардзінскай вобласці Казахстана.
Вільгельм Калінскі
Вільгельм Калінскі (, Варшава — ) — дзеяч каталіцкай царквы, педагог. Доктар тэалогіі (1783).
Біяграфія
З шляхецкага роду. З 1762 года ў ордэне ксяндзоў-місіянераў. Вучыўся ў Сандаміры і Варшаве. 3 1772 года святар, прафесар Семінарыі Свентакшыскага ў Варшаве. 3 1774 года прафесар гісторыі царквы ў Віленскай семінарыі, адначасова цэнзар. Быў саветнікам біскупа І. Масальскага ў справах асветы і царквы. Разам з Т.Гусаржэўскім рэфарміраваў семінарыю.
3 1782 года выкладаў на кафедры гісторыі царквы і маральнай тэалогіі ў Галоўнай школе ВКЛ. Аўтар шматлікіх моў і казанняў, у т. л. 3 моў да сялян Паўлаўскай рэспублікі, у якіх падтрымаў рэформы П. К. Бжастоўскага, заклікаў сялян да сумленнасці, працавітасці і г.д.
ДРЭС
ДРЭС, Дзяржа́ўная раённая электраста́нцыя — гістарычная назва найбольш магутных цеплавых электрастанцый на арганічным паліве, якія выпрацоўваюць толькі электрычную энергію. Назва выкарыстоўваецца ў краінах былога СССР. ДРЭС вапрацоўваюць таксама і цеплавую энергію для населенага пункту, у якім яна знаходзіцца, але яе доля ў параўнанні з усёй энергіяй, што выпрацоўвае ДРЭС, невялікая. Да нядаўняга часу ДРЭС з'яўляліся кандэнсацыйнымі электрастанцыямі, але зараз звычайна новыя ДРЭС будуюць (або перабудоўваюць старыя) з парагазатурбіннымі ўстаноўкамі.
Беларускія ДРЭС
Адметнасць беларускай энергасістэмы — высокі ўзровень цеплафікацыі: большасць электраэнергіі выпрацоўваецца на цеплаэлектрацэнтралях (ЦЭЦ). Цеплавыя электрастанцыі, якія выпрацоўваюць толькі электраэнергію (у тым ліку і ДРЭС), выкарыстоўваюцца калі магутнасцей ЦЭЦ недастаткова альбо калі спажыванне цеплавой энергіі скарачаецца, бо выкарыстоўванне ЦЭЦ толькі для адтрымоўкі электраэнергіі не эканамічна.
Жураўка (рака)
Жураўка — рака ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці, прыток ракі Волчас (басейн Дняпра). Даўжыня 4,1 км. Рэчышча прыроднае.
Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы СССР»
Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы СССР» — дзяржаўная ўзнагарода СССР.
Заснаваны Указам Прэзідыума ВС СССР ад 13 ліпеня 1950 года. Аўтар малюнка медаля — мастак П. М. Вераменка.
Статут медаля
Медалём «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы СССР» узнагароджваліся ваеннаслужачыя пагранічных войскаў МДБ, МУС, КДБ СССР і асобы з ліку грамадзянскага насельніцтва: Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы СССР» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля медаля «Партызану Айчыннай вайны» II ступені.
У 1966 годзе змянялася апісанне медаля, у 1977 і 1980 палажэнне аб ім.
Медалём маглі ўзнагароджваць паўторна, за новыя подзвігі і адзнакі. Па стану на 1 студзеня 1995 медалём «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы СССР» здзейснена прыкладна 67 520 узнагароджанняў.
Пасля распаду СССР медаль быў адноўлены ў якасці ўзнагароды Расійскай Федэрацыі.
Апісанне
На аверсе медаля намаляваная фігура ўзброенага аўтаматам ППШ салдата, які стаяў на варце каля пагранічнага слупа, на заднім плане — горы.
На рэверсе медаля надпіс рэльефнымі літарамі «За отличие в охране государственной границы СССР». У ніжняй частцы па акружнасці размешчаны дубовыя галіны, перавітыя стужкай. У верхняй частцы намаляваная выпуклая пяціканцовая зорка, а ў ніжняй — серп і молат.
Абодва бакі медаля па акружнасці абрамлены выпуклым борцікам. Медаль пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай зялёнай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм з чырвонымі палоскамі па краях стужкі шырынёй 3 мм кожная.
Фантэгрэка
Фантэгрэка (Fontegreca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Казерта.
Насельніцтва складае 856 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 95 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 81010. Тэлефонны код — 0823.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж
Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Мінску. Размешчаны па адрасе вул. Сацыялістычная, 5. З’яўляецца філіялам БНТУ.
Гісторыя
Развіццё машынабудавання ў 1950-я гады, будаўніцтва новых і рэканструкцыя старых прадпрыемстваў аб’ектыўна патрабавалі падрыхтоўкі спецыялістаў сярэдняга звяна тэхнічнага профілю для прамысловасці БССР.
Распараджэннем Савета Міністраў СССР ад 7 жніўня 1954 года № 8634-Р і загадам Міністэрства аўтамабільнага, трактарнага і сельскагаспадарчага машынабудавання СССР ад 16 жніўня 1954 года № 148 быў створаны Мінскі вячэрні аўтамеханічны тэхнікум.
17 жніўня 1957 года тэхнікум быў перайменаваны ў Мінскі вячэрні машынабудаўнічы тэхнікум. А 2 чэрвеня 1960 — у Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум з прафесійна-тэхнічнай вучылішчам пры ім.
Загадам Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР ад 8 жніўня 1966 года № 603 Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум з прафесійна-тэхнічнай вучылішчам пры ім рэарганізаваны ў Мінскі машынабудаўнічы тэхнікум.
Загадам Міністра аўтамабільнага і сельскагаспадарчага машынабудавання СССР ад 2 чэрвеня 1990 года № 350 тэхнікум першым у БССР рэарганізаваны ў каледж.
Пазней, 16 кастрычніка 2001 года, Мінскі машынабудаўнічы каледж перайменаваны ва ўстанову адукацыі «Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж».
29 жніўня 2002 года МДМК быў рэарганізаваны шляхам далучэння да яго ўстановы адукацыi «Мінскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 94 машынабудавання».
А 30 снежня 2015 года ў сувязі з далучэннем каледжа да Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта ён быў перайменаваны ў Філіял БНТУ «Мінскі дзяржаўны машынабудаўнічы каледж».
Грыбавецкі сельсавет
Грыбаве́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Шалаёўка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Збышынскі сельсавет у складзе Чачэвіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Збышын. 21 студзеня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Грыбавец, сельсавет перайменаваны ў Грыбавецкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэвіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Кіраўскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 24 чэрвеня 1960 года ў склад Баравіцкага сельсавета перададзена вёска Зеляніца. 31 студзеня 1966 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Шалаёўка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 9 населеных пунктаў. 23 снежня 2009 года скасаваны, трыторыя далучана да Баравіцкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 342 чалавекі, з іх 93,0 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 1,2 % — украінцы.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: Боркі, Грыбава Слабада, Грыбавец, Грыбавецкае Лясніцтва, Збышын, Пільнікі, Стары Юзін і Шалаёўка.
Нойнкірхен
Нойнкірхен — тапонім.
Нойнкірхен (Зігерланд)
Нойнкірхен (Neunkirchen) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Зіген-Вітгенштайн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 39,6 км². Афіцыйны код — 05 9 70 036.
Камуна падзяляецца на 6 сельскіх акруг.
Дункан Лоўрэнс
Дункан Дэ Моар (Duncan De Moor), таксама вядомы як Дункан Лоўрэнс (Duncan Laurence; нар. 11 красавіка 1994, Спейкенісе, Нідэрланды) — нідэрландскі поп-спявак, пераможца конкурсу песні «Еўрабачанне-2019», які адбыўся ў Тэль-Авіве, Ізраіль з песняй «Arcade».
Біяграфія
У 2019 году прадстаўляў Нідэрланды на конкурсе «Еўрабачанне-2019» у Тэль-Авіве (Ізраіль) з песняй «Arcade». У выніку перамог у шоу, атрымаўшы 492 бала (231 бал ад журы і 261 бал ад гледачоў).
Ён павінен быў выступіць у фінале Еўрабачання-2021 у прамым эфіры, але здаў станоўчы тэст на каранавірус. Арганізатары паведамілі, што выканаўца можа выступіць у іншай форме. У фінале было паказана выступленне артыста з генеральнай рэпетыцыі.
Асабістае жыццё
Як было сказана ў яго акаўнце Instagram у кастрычніку 2018 года, Лоўрэнс здзейсніў камінг-аўт як бісексуал. На прэс-канферэнцыі незадоўга да фіналу «Еўрабачання» Лоўрэнс пацвердзіў сваю арыентацыю: «я больш, чым проста мастак, я чалавек, я жывая істота, я бісексуал, я музыкант, я змагаюся за ідэі. І я ганаруся, што у мяне ёсць шанец паказаць, кім я з’яўляюся».
П’ер Ардыці
Кінадэбют Ардыці адбыўся ў 1971 г. у фільме «Блезом Паскаль», далей быў пераважна заняты ў тэлевізійных серыялах. Пачынаючы з 1980 г., сыграўшы ў «Мой амерыканскі дзядзечка» з Жэрарам Дэпардзьё, Ардыці пачаў здымацца ў рэжысёра Алена Рэнэ. Буйным поспехам стала роля ў «Афёра Дрэйфуса» (1994) і ў невялікай ролі ў чатырохсерыйны фільм «Граф Монтэ Крыста» 1998 г. У 2006 г. ён зняўся ў фільме «Сэрца».
П’ер Ардыці - уладальнік «Сезара» за лепшую мужчынскую ролю ў фільме «Меладрама» 1987.
Ураган-М
9П140МБ «Ураган-М» — рэактыўная сістэма залпавага агню беларускай вытворчасці, створаная на базе БМ-27 «Ураган» і ўпершыню прадстаўленая ў Мінску ў 2019 годзе. Распрацоўкай выкарыстоўваюцца ракеты 9М27 калібра 220 мм.
Гісторыя
Сістэма, верагодна, была створана ў 2010-х гадах дзяржаўным вытворцам зброі ААТ «ВОЛАТАВТО» для замены састарэлых БМ-27 савецкай вытворчасці. Распрацоўка не толькі паступіла на ўзбраенне беларускай арміі, але і пайшла на экспарт. Як мяркуецца, першымі пакупнікамі «Ураган-М» сталі краіны Афрыкі і Сірыя.
Апісанне
Сістэма «Ураган-М» створана на базе ўсюдыходнага трохвосевага паўнапрываднага грузавіка МАЗ-631705. У адрозненні ад састарэлага чатырохвосевага ЗІЛ-135 версіі «Ураган», з новай машынай ў мадэрнізацыі больш чым удвая павялічыўся запас ходу. Таксама значна павялічылася хуткасць на дарогах з цвёрдым пакрыццём.
На транспартным сродку знаходзіцца ўпакоўка з 16 пускавымі трубкамі для снарадаў калібра 220 мм. Трубкі размешчаны ў два пласта па шэсць. Трэці пласт змяшчае толькі чатыры. Як і ў папярэдняй версіі, пакет труб можа паварочвацца гарызантальна на 60° па кірунку руху (30° з кожнага боку). Па вертыкалі пакет труб можна рэгуляваць пад вуглом 0-55°. Адпаведна, тэхналогія пускавой ўстаноўкі была зменена мінімальна, бо ўсе ракеты БМ-27 павінны быць прыдатны да выкарыстання. Сістэма абсталёўваецца спадарожнікавай навігацыяй. Цэнтр кіравання агнём батарэі размешчаны на грузавым аўтамабілі МАЗ-6317, які замацаваны на сістэме кіравання батальёна і звязаны з РЛС артылерыйскай разведкі.
Для перазарадкі выкарыстоўваецца машына 9Т452МБ. Гэты аўтамабіль таксама створаны на базе грузавіка МАЗ-631705. 9Т452МБ транспартуе 16 ракет і мае кран, з дапамогай якога снарады паасобку мацуюцца да пускавых труб ракеты-носьбіта «Ураган-М». Працэс перазарадкі для ўсіх пускавых труб займае ад 14 да 31 хвіліны.
Універсітэт Паўднёва-Усходняй Еўропы
Універсітэт Паўднёва-Усходняй Еўропы (Универзитет на Југоисточна Европа) — македонская дзяржаўна-прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Цетава.
Арнаўт Даніэль
Біяграфія. Творчасць
Дваранін з нараджэння, атрымаў адукацыю, але, як паведамляе яго сярэднявечная «біяграфія», «пакінуў навукі дзеля спеву».
Лірыка Даніэля туманная, вершы нязграбныя. Сярэднявечны аўтар яго жыццяпісу заўважае, што ён «абраў род твора ў вытанчаных рыфмах, так што песні яго нялёгка ні зразумець, ні запомніць». Але Дантэ высока цаніў яго рыцарска-прыдворныя песні і называў Даніэля «першым спеваком кахання». У XXVI песні «Боскай камедыі» ад асобы паэта Гвіда Гвініцэлі ён называе Даніэля лепшым паэтам.
Творчасць Даніэля — росквіт цёмнага стылю. Даніэль першы з трубадураў стаў пісаць свае творы ў форме сексціны. Яго сексціна Lo ferm voler qu’el cor m’intra («Сляпую страсць, што ў сэрца ўваходзіць…») паслужыла ўзорам для пераймання такім паэтам як Дантэ і Петрарка.
Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч
Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Маладзечне. Скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт ў 2001 годзе, у 2010 годзе скончыў Акадэмію кіравання. З 2007 года на дзяржаўнай службе. Займаў розныя пасады ў Міністэрстве лясной гаспадаркі, Міністэрстве эканомікі, Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 18 верасня 2017 года — намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь. 4 чэрвеня 2020 года прызначаны на пасаду старшыні Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Рэспублікі Беларусь.
IC 2195
IC 2195 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Коцелы
Коцелы ці Катлы — шляхецкі род гербу «Пелікан».
Паходжанне
Паводле падання, запісанага ў гербоўніках А. Каяловіча, К. Нясецкага і інш., паходзілі ад князя Коцела, які прыняў хрышчэнне ад святых Кірілы і Мяфодзія. З гэтай прычыны змяшчалі над радавым гербам выяву з княжацкай шапкай. На самай справе паходзілі з баяр. Першы вядомы прадстаўнік роду — Кацёл, які ў 1440—1443 гадах атрымаў ад вялікага князя Казіміра пацвярджэнне на маёнткі Смыкаў, Камарын і Зазарце ў Крамянецкім павеце.
Вуліца Карбышава (Брэст)
Вуліца Карбышава — вуліца ў цэнтральнай частцы Брэста. Названая ў 1964 годзе ў гонар Дз. М. Карбышава (старыя назвы — Пятроўская, Стэфана Баторыя, 1 Мая). Працягласць каля 2000 м — ад вул. Арджанікідзэ да вул. Інтэрнацыянальнай. Забудавана шматпавярховымі жылымі дамы, размешчаны крамы, офісы арганізацый КУТПП "Брэсцкі канцэрн «Мясамалпрам», КУП «Брэстпладаагароднінапрам», унітарнае гандлёвае прадпрыемствам «Брэсцкі рынак», сярэдняя школа № 20, школа-сад № 5, РУП «Сняжынка», дзіцячыя яслі-сады № 10 і 27.
Саліпсізм
Саліпсізм (ад лац. solus — адзіны і ipse — сам) — спрэчны філасофскі падыход, крайняя форма суб'ектывізму, у якой ёсць толькі суб’ект, а ўся рэчаіснасць толькі сума яго ўражанняў. Заснавальнікам гэтай тэорыі лічыцца сафіст Горгій, які сцвярджаў, што:
Лічыцца, што паняцце «саліпсізм» увёў Рэнэ Дэкарт. Саліпсізм набліжаецца да ўсходняй філасофіі.
Луі Жак Мандэ Дагер
Луі Жак Мандэ Дагер (Louis Jacques Mandé Daguerre, 18 лістапада 1787 — 10 ліпеня 1851) — французскі мастак, хімік і вынаходнік, адзін з стваральнікаў фатаграфіі.
Біяграфія
Дагер выкарыстаў камеру абскуру для стварэння дэкарацый, аднак ніяк не мог замацаваць выяву на экране. Дагер правёў велізарную колькасць даследаванняў, эксперыментуючы з хімічнымі рэчывамі, а потым даведаўся пра Нісефора Н’епса, які займаўся прыкладна такімі ж даследаваннямі. Дагер піша яму ліст, і Н’епс прапануе заключыць дамову аб супрацоўніцтве. У канцы 1820-х гадоў разам з Жазефам Н’епсам працаваў над стварэннем метаду фатаграфіі. Дагератыпія была вынайдзена пасля смерці Н’епса пасля 1833 года, практычна выпадкова, як вынік чарговага вопыту.
У 1839 годзе Дагер прадставіў працэс атрымання дагератыпа Французскай акадэміі навук. Пасля гэтага яго імя і яго тэхналогія сталі вядомыя ва ўсім свеце. Імя Н’епса было практычна забыта.
Прынцып Дагера праяўляць з дапамогай ртутных пароў быў арыгінальны і надзейны, і заснаваны, без сумневу, на ведах, атрыманых Дагерам ад Н’епса. Н’епс нічога не зрабіў, каб развіць далей сваё вынаходства пасля 1829 года, роўна як і яго сын Ісідар, які стаў партнёрам Дагера пасля смерці бацькі.
Вялікія раўніны
Вялікія раўніны (анг.: Great Plains) — перадгорнае плато ў ЗША і Канадзе, на ўсход ад Скалістых гор. Вышыня 700-1800 м над узроўнем мора. Даўжыня каля 3600 км, шырыня ад 500 да 800 км.
Геаграфія
На Вялікіх раўнінах размешчаны тэрыторыі канадскіх правінцый Альберта, Манітоба і Саскачэван і амерыканскіх штатаў Нью-Мексіка, Тэхас, Аклахома, Каларада, Канзас, Небраска, Ваёмінг, Мантана, Паўночная Дакота і Паўднёвая Дакота.
Пятро Паўлавіч Сушко
Пятро Паўлавіч Сушко (, вёска Сушкі,, Віцебская вобласць — ) — беларускі паэт, перакладчык, член Саюза пісьменнікаў з 1984 года.
Вялікія раўніны
Геаграфія
Вялікія раўніны з поўначы на поўдзень дзеляцца на такія асноўныя зоны: плато Місуры, цэнтральныя Высокія раўніны, плато Льяна-Эстакада і Эдуардс. У шэрагу раёнаў назіраецца эрозія горных парод. На поўдні пераходзяць у Мексіканскае нагор’е.
Пятро Паўлавіч Сушко
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і беларускага паэта Паўла Сушко (1909—1974).
Вялікія раўніны
Геаграфія
Клімат у межах раўнін кантынентальны. Расліннасць стэпавая (прэрыі).
Пятро Паўлавіч Сушко
Творчасць
Друкавацца П. Сушко пачаў у 1954 годзе ў Мёрскай раённай газеце «Зара камунізму» (верш «Цёплы дожджык»). Аўтар зборнікаў сатырычных і гумарыстычных вершаў, баек, мініяцюр, вершаваных фельетонаў, пародый і эпіграм: «Ганарлівы сучок» (1975), «Восці напагатоў» (1978), «Парнаская кузня» (1981). Яго кніга «Паэтычнае веча» — першы ў беларускай літаратуры вянок парадыйных санетаў, якія вызначаюцца глыбокім філасофскім зместам. Плённа працуе і ў лірыцы. Яго зборнік «Пратокі» (1976) і вянок санетаў «Зямля гаючых траў» вызначаюцца глыбінёй пачуццяў, узнёсласцю думак, арыгінальнасцю вобразаў. Для дзяцей пісаў зборнікі «Вясёлы Бай» (1980), «Чмялёва гушкалка» (1986), «Ехаў кот у лес па дровы» (1990). Напісаў жартоўныя варыяцыі на фальклорныя тэмы «Касіў Ясь канюшыну» (1976), вянок гумарыстычных актаў «Роздум ля Парнаса» (1983, пад псеўд. Кірша Рымар).
Цеплаэлектрацэнтраль
Цеплаэлектрацэнтраль, ЦЭЦ — прадпрыемства, якое вырабляе электрычную і цеплавую энергіі.
Цеплавыя электрастанцыі, як і ўсе цеплавыя рухавікі, падчас працы выкідваюць у навакольнае асяродзе цеплату (гл. другі закон тэрмадынамікі). На ЦЭЦ гэтую цеплату перадаюць спажыўцам, пры гэтым эканоміцца паліва, якое пры адсутнасці ЦЭЦ было б спалена ў кацельнай. Цеплата ад ЦЭЦ да спажыўцоў звычайна падаецца ў выглядзе пары або гарачай вады.
Выдзяляюць прамысловая — для цеплазабеспячэння прамысловых прадпраемстваў — і ацяпляльныя — для ацяплення і забяспячэння гарачай вадой жылых і грамадзкіх памяшканняў — ЦЭЦ. Існуюць таксама прамыслова-ацяпляльныя ЦЭЦ.
ЦЭЦ могуць быць на арганічным або ядзерным паліве. Апошнія называюцца атамнымі цеплаэлектрацэнтралямі (АЦЭЦ) і шырокага ўжытку не атрымалі, у першую чаргу з-за неабходнасці знаходжання ядзернага рэактара ў раёне вялікага цепласпажывання, а значыць — у месцы пражывання вялікай колькасці людзей. На ЦЭЦ могуць выкарыстоўвацца розныя тыпы рухавіка для прывада электрагенератара: паравая, газавая турбіны, рухавік унутранна згарання.
Патрэбнасць у цяпле ад ЦЭЦ на працягу года звычайна нераўнамерна, таму, дзеля зніжэння выдаткаў на абсталяванне, максімум цепласпажывання пакрываюць не за кошт камбініраванага спосабу, а з дапамогай спецыяльных танных пікавых крыніцаў цеплаты: воданагравальных, паравых катлоў. Адносіна колькасці цеплаты, якая выпрацоўваецца на ЦЭЦ камбінаваным спосабам, да ўсяго цяпла, якое выпрацоўвае ЦЭЦ, называецца каэфіцыентам цеплафікацыі.
Адлегласць, на якую рацыянальна транспартаваць цеплавую энергію ад ЦЭЦ, абмяжоўваецца некалькімі кіламетрамі — пры перадачы цяпла парам, і да 20 — 30 км — для вадзяных цеплавых сетак. Таму магутнасць ЦЭЦ абмежавана.
ЦЭЦ невялікай магутнасці (да некалькі мегават) называюць міні-ЦЭЦ.
Генрых V (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)
Генрых V (Heinrich V; ці 1086 —, ) — кароль Германіі ў 1106—1125 гадах, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1111—1125 гадах, апошні прадстаўнік Салічнай дынастыі, сын Генрыха IV і Берты Савойскай.
Прыход да ўлады
Калі яго старэйшы брат Конрад паўстаў супраць бацькі, Генрых быў прызначаны спадчыннікам, але ў снежні 1104 Генрых сам паўстаў супраць свайго бацькі і пакорай Папе прыцягнуў на свой бок духоўную партыю. Змірыўшы свавольных васалаў і перамогшы багемскіх князёў, ён падняў пасля ўзыходжання на прастол значэнне каралеўскай улады.
Адносіны з польскімі князямі
У 1109 годзе польскі князь Збігнеў, выгнаны малодшым братам Баляславам Крывавустым, звярнуўся да Генрыха з просьбай падтрымаць яго ў барацьбе за вярхоўную ўладу ў Польшчы. Генрых пагадзіўся, папярэдне запатрабаваўшы ад Баляслава аддаць палову каралеўства брату, усталяваць двоеўладдзе ў Польшчы і выплаціць германскаму імператару 300 марак. Адмова Баляслава прывяла да ваеннага ўварвання Генрыха на тэрыторыю Сілезіі. Аднак вырашальная бітва пад Глогавам (бітва на Сабачым Полі) скончылася паражэннем Генрыха, які адмовіў у падтрымцы Збігневу і перастаў умешвацца ва ўнутраныя справы польскага каралеўства.
Барацьба за інвестытуру
Неўзабаве яму прыйшлося ўступіць у барацьбу з Папам Пасхаліем II з-за правы інвестытуры. У 1110 Генрых з трыццацітысячным войскам уступіў у Італію, і Папа вымушаны быў заключыць з ім дагавор, па якім біскупы павінны былі вярнуць усе імперскія лены. Абвяшчэнне дагавора перад каранацыяй у царкве Св. Пятра выклікала смуту сярод біскупаў; Папа адмовіўся ад каранавання, але Генрых узяў яго ў палон разам з усімі кардыналамі і вымусіў у яго прызнанне за каронай права інвестытуры, гэтак жа як і абяцанне ніколі не адлучваць яго ад царквы; пасля чаго ён быў каранаваны (13 красавіка 1111).
Ледзь толькі ён вярнуўся ў Германію, як Пасхалій абвясціў дагавор вымушаным і дазволіў свайму легату, архібіскупу Гвіда В'енскаму, адлучыць імператара ад царквы. На гэта адлучэнне Генрых звярнуў мала ўвагі, тым больш, што быў заняты вайной супраць германскіх князёў. У 1113 годзе Генрых V здушыў мяцеж графа Бар, авалодаўшы коштам вялікіх ахвяр яго крэпасцю. У 1114 годзе Генрых V здушыў бунт, узначалены графам Вігбертам, і захапіў у палон самога графа. Для асуджэння мяцежнікаў кароль сабраў курыю князёў у Вюрцбургу. Граф Вігберт быў прысуджаны да смяротнага пакарання з канфіскацыяй усіх яго ўладанняў. Прысуд быў прыведзены ў выкананне. У той час як паўстанне саксонскіх князёў было, відаць, падушана перамогай, здабытай военачальнікам Генрыха, Гоерам Мансфельдскім, пры Варэнштэце, успыхнула зноў паўстанне рэйнскіх і вестфальскіх князёў; Генрых быў пераможаны ў бітве пры Вельфесхольцы, у Вельфскага лесу на рацэ Віпер пад Мансфельдам (11 лютага 1115). Яго военачальнік Хоер фон Мансфельд загінуў у гэтым баі, а сам Генрых вымушаны быў бегчы з Саксоніі. На саборы ў Фрытцлары 1118 года, які праходзіў пад старшынствам папскага легата Куна фон Ураха, ён быў у другі раз адлучаны ад царквы. Гэта акалічнасць і смерць маркграфіні Мацільды, землямі і маёнткамі якой ён жадаў завалодаць, заахвоцілі яго даручыць абарону Германіі князям Швабіі, які яшчэ заставаліся вернымі, а самому зноў адправіцца ў Італію.
Завалодаўшы спадчынай Мацільды, ён выгнаў з Рыма Пасхалія II і пасля яго смерці дамогся абрання Рыгора VIII, якому, аднак, духоўная партыя выставіла суперніка ў асобе Геласія II. Апошні зноў адлучыў імператара ад царквы, але вымушаны быў бегчы ў Францыю. Пасля смерці Геласія Папам стаў архібіскуп в'енскі Гвіда пад імем Калікста II. Паспяшаўшыся ў Германію, дзе працягваліся міжусобіцы, Генрых улагодзіў князёў усталяваннем земскага міру і абяцаннем вярнуць кожнаму аднятае ў яго. Пасля міжусобіц, якія доўжыліся яшчэ два гады, ён пацвердзіў гэтыя абяцанні на Вормскім сойме 1121. Тут князі злучыліся з ім, так што Калікст, які яшчэ раз адлучыў Генрыха ад царквы, павінен быў пагадзіцца на тое, каб у Германіі біскупы абіраліся ў прысутнасці імператара ці яго паслоў і каб толькі пасля ўручэння ім каралём скіпетра ўступалі ў валоданне царкоўнымі ленамі. Гэты дагавор вядомы пад назвай Вормскага канкардата (1122).
Апошнія гады жыцця
Генрыху даводзілася яшчэ некалькі разоў уступаць у барацьбу з непакорлівымі князямі, прычым часцей за ўсё яму не везла ў гэтай барацьбе. Напачатку 1125 года хвароба падобная на рак, ад якой ён даўно пакутаваў, абвастрылася. Ён памёр 23 мая 1125 года ва ўзросце 38 гадоў ва Утрэхце. Быўшы бяздзетным, ён перадаў свае ўладанні пляменніку Фрыдрыху Швабскаму і тым самым прызнаў яго спадчыннікам без неабходнага фармальнага вылучэння. Пахаваны ў Кафедральным саборы Шпаера, у фамільным склепе. Са смерцю Генрыха V скончылася кіраванне Салічнай дынастыі.
Сям'я і дзеці
Генрых V быў у шлюбе з Мацільдай, дачкой караля Англіі Генрыха I, але дзяцей не пакінуў. З ім згас Салічны, або Франконскі, імператарскі дом. Яго пераемнікам стаў Лотар Саксонскі.
Эдуард Канстанцінавіч Агуновіч
Эдуард Канстанцінавіч Агуновіч (, Рэчыца —, Мінск) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў у 1959 годзе Віцебскае мастацка-графічнае педагагічнае вучылішча, у 1966 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут з дыпломам выдатніка. Вучыўся ў В. Дзежыца, А. Мазалёва, А. Кашкурэвіча, У. Сухаверхава.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1971 года. Жыў у Мінску.
Творчасць
Працаваў у галіне кніжнай і станковай графіцы, жывапісу, займаўся распрацоўкай экспазіцый музеяў i выставак, мастацкім афармленні спектакляў.
Аўтар экспазіцыі ў Доме-музеі 1-га з’езда РСДРП у Мінску (1966 і 1980), мемарыяльнага музея Ф. Э. Дзяржынскага ў г. п. Івянец (1968), музея савецка-польскай баявой садружнасці ў в. Леніна Горацкага раёна (1968), філіяла Дзяржаўнага музея БССР у Заслаўі (1971), Літаратурным музеі М. Багдановіча і яго філіала па вул. Талстога ў Мінску (Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь, 1993), Літаратурна-мемарыяльным музеі Я. Коласа, Літаратурным музеі Я. Купалы ў Мінску (1976 ) і яго філіялаў у в. Вязынка Маладзечанскага раёна (1972) і в. Харужанцы, Ушацкім музеі народнай славы (Віцебская вобласць); экспазіцыя павільёна Беларусі на Лейпцыгскім кірмашы (1980; залаты медаль), Левантыйскім кірмашы (залаты медаль), кірмашы ў Нью-Дэлі (1976); інтэр’ер Беларускага пасольства ў Вільнюсе; помнік-капліца Ефрасінні Полацкай (1995), помнікі М. Доўнар-Запольскаму і 100-мільённай тоне беларускай нафты (усе ў г. Рэчыца).
Аўтар афармлення спектакля «Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы (1979), станковых прац: серыі «Дзяцінства» (1977, літаграфія), «Маці» (1979, афорт). Аўтар знака-лагатыпа Першага з’езда беларусаў свету «Еўфрасіння Полацкая збірае пад свой крыж беларусаў свету» (1993).