cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санам (Судан)
У 1912 г. каля Санам былі знойдзены рэшткі старажытнага храма Амона. Мяркуецца, што ён быў пабудаваны фараонам Тахаркам падчас росквіту дзяржавы Куш. Пазней былі выяўлены рэшткі старажытнага паселішча, якое ўключала вялікі будынак накшталт палаца і некропаль з 1550 магільняў. Мяркуецца, што паселішча з'яўлялася важным цырыманіяльным цэнтрам.
У 2003 г. Санам разам з Джэбель-Баркал трапіў у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сінюха (значэнні)
Сінюха мае наступныя значэнні:
Белыя Карпаты
Бе́лыя Карпа́ты (Biele Karpaty, Bílé Karpaty), частка Заходніх Карпат, на ўсходзе Чэхіі і Славакіі. Белыя Карпаты служаць натуральнай мяжой паміж Чэхіяй і Славакіяй. Вышэйшы пункт — гара Велька Яворына, 970 м над узроўнем мора, якая знаходзіцца непадалёк ад г. Нова Места-над-Вагам.
Белыя Карпаты маюць змяшаную лясную і лугавую расліннасць. Пераважаюць змяшаныя лясы з перавагай букаў. Флора Белых Карпат разнастайная, некаторыя віды архідэй Чэхіі і Славакіі сустракаюцца толькі тут — у чэшска-славацкім запаведніку «Белыя Карпаты».
Восіп Антонавіч Казлоўскі
Во́сіп (Ю́заф) Анто́навіч Казло́ўскі (, засценак Казлоўскі, Прапойскае староства, цяпер Слаўгарадскі раён —, , Расійская імперыя) — беларускі, польскі і расійскі ,.
Біяграфія
3 беларускай шляхты. 3 1768 г. вучыўся ў Варшаўскай капэле пры касцёле Св. Яна. У 1773—1778 гг. настаўнік музыкі Міхала Клеафаса Агінскага ў Гузаве пад Варшавай, бываў у рэзідэнцыі Міхала Казіміра Агінскага ў Слоніме. У 1780-я г. па запрашэнні Р. А. Пацёмкіна пераехаў у Пецярбург, дзе хутка заваяваў усеагульнае прызнанне і аўтарытэт як кампазітар і арганізатар музычнага жыцця расійскай сталіцы (з 1799 г. «інспектар музыкі» імператарскіх тэатраў, з 1803 г. «дырэктар музыкі»). Тут сустракаўся з Міхалам Клеафасам Агінскім, выдаваў яго творы. У пачатку XIX ст. наведваў яго маёнтак Залессе на Гродзеншчыне, напісаў там музыку да спектакля «Дажынкі ў Залессі». Бываў у Гарадзішчы ў сядзібе Ракіцкіх, дзе браў удзел у канцэртах і даваў урокі музыкі Каралю Ельскаму. Пасля 1819 г. пераехаў у Прапойск (цяпер Слаўгарад), дзе працаваў кіраўніком хору і аркестра графа Мурамцава.
Творчасць
Папулярнасць і славу Казлоўскаму як кампазітару прынёс святочны паланэз «Гром перамогі, гучы», напісаны з нагоды ўзяцця Ізмаіла ў 1791 г., які фактычна стаў дзяржаўным гімнам Расійскай імперыі. Яго творы напісаны пераважна ў новых для тагачаснага рускага музычнага мастацтва жанрах: «Рэквіем» (1798 г., на смерць апошняга караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага), аркестравыя і фартэпіянныя паланэзы, лірычныя песні-рамансы, у т.л. 30 «Расійскіх песень», меладрамы (музыка да трагедый Ж.Расіна, У. А. Озерава, Я. Б. Княжніна, А.Грузінцава і іншыя).
Казлоўскі лічыцца класікам рускай музыкі даглінкаўскай пары, стваральнікам героіка-драматычнага і лірыка-псіхалагічнага кірунку ў сімфанічнай музыцы, з’яўляецца правадніком новых, прынесеных з Захаду жанрава-стылявых плыняў у рускім мастацтве, якія спрыялі яго «вестэрнізацыі» і якаснаму ўздыму. Галоўныя вобразна-эмацыянальныя сферы музыкі Казлоўскага — прыўзнята-святочная, трагедыйная («бетховенская») і лірыка-сентыментальная. У творах спалучаюцца рысы класічнага і рамантычнага светаадчуванняў. Творчасць Казлоўскага, знітаваная з культурамі Беларусі, Польшчы і Расіі, з’яўляецца яркім і дасканалым узорам мастацтва пераходнай пары, што падрыхтавала наступленне ўласна рамантычнай эпохі.
Слэнг эсперантыстаў
Слэнг эсперантыстаў — слэнг ужываемы ў эсперанта грамадстве. Ён ствараецца натуральным шляхам падчас эсперанта-сустрэч. Матэрыялам для яго стварэння служаць афіксы і словазлучэнні дзьвух каранёў слоў, з дапамогай якіх ствараюцца неалагізмы. Таксама адной з формаў слэнга з’яўляюцца эсперанта-лаянка, большая частка з якой запазычана з нацыянальных моў, але існуе і уласная. Аб’ектам эсперанта-слэнга з’яўляюцца самі эсперантысты, асаблівасці эсперанта-культуры і яе гісторыі.
Ненарматыўная лексіка
Лаянку ў эсперанта называюць sakro. У асноўным гэта пераклады з нацыянальнай мовы на эсперанта. Але сярод эсперантыстаў прымяняецца і уласцівая толькі ім лаянка. Як правіла, гэта адсылкі да стваральніка эсперанта Людвіга Заменгофа ці да вядомых эсперанта-творам.
Акрамя таго, эсперантыстам уласціва ствараць лаянку ўвыглядзе рыфм:
Паўстанне мас
Паўстанне мас (La rebelión de las masas) — сацыяльна-філасофскі трактат іспанскага філосафа XX стагоддзя Хасэ Артэгі-і-Гасета, які апісвае культурны крызіс Еўропы, звязаны з зменай ролі мас у грамадстве. Кніга была апублікавана ў Іспаніі ў 1930 годзе.
Крысціян Вайзэ
Крысціян Вайзэ (таксама Вейзэ, Christian Weise; псеўданімы — Siegmund Gleichviel, Orontes, Catharinus Civilis;,  — , там жа) — нямецкі і педагог. Пісаў п’есы для вучняў, драмы для тэатра («Трагедыя пра неапалітанскага паўстанца Мазаньела», 1683, і інш), сатырыка-дыдактычныя раманы, дзе абсмейвае захапленне іншаземнымі модамі («Тры найвялікшыя на свеце дурні», 1672, і інш.)
Сарнакі (гміна)
Сарна́кі (Sarnaki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ласіцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сарнаках. Плошча гміны складае 197,3 км². Станам на 2011 год у гміне Сарнакі пражывалі 5066 чалавек, шчыльнасць — 26 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 32 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Востраўскі сельсавет (Пінскі раён)
Во́страўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Востраў.
Гісторыя
Створаны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пінскага раёна Пінскай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Ласіцкага сельсавета.
Туркоўскі сельсавет (Бабруйскі раён)
Турко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Туркі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кавалёўскага сельсавета.
Салавей (фільм)
«Салавей» (Соловей) — беларускі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Белдзяржкіно» ў 1937 годзе.
Свята-Мікольскі жаночы манастыр (Магілёў)
Свя́та-Міко́льскі манасты́р — праваслаўны жаночы манастыр Беларускага экзархата Рускай праваслаўнай царквы ў горадзе Магілёве. На тэрыторыі манастыра знаходзяцца Свята-Мікольскі Сабор і храм прападобнага Ануфрыя Вялікага.
Гісторыя
Будаўніцтва манастыра пачалося ў XVII ст., калі кіеўскі мітрапаліт Пётр (Магіла), атрымаў згоду польскага караля і вялікага князя літоўскага Уладзіслава IV на будаўніцтва у Магілёве царквы Святога Мікалая. Падчас праўлення магілёўскай епархіяй епіскапам Сільвестрам (Косавым) ў 1637 г. была пабудавана часовая драўляная Мікольская царква. Будаўніцтва неацепленнага цаглянага храма пачалося ў 1669 г., а ў 1672 г. ён быў асвечаны біскупам Феадосіем I (Васілевічам).
У пачатку XVIII ст. манастыр быў падвергнуты нападу шведаў, а пазней — пасля вызвалення горада расійскімі войскамі — татарскіх і калмыцкіх палкоў. Свята-Мікольскі манастыр быў падпалены і значна пацярпеў падчас пажару. У 1719 г. апошнія манашкі манастыра перасяліліся ў Баркалабаўскі манастыр. У гэты ж час пачаў дзейнічаць мужчынскі манастыр, які праіснаваў да 1754 г. З 1754 г. да 1930-х гадоў XX ст. манастыр дзейнічаў як звычайны прыход.
Не пазбег ганенняў на царкву ў гады савецкай улады і горад Магілёў. Царкоўная рэчы храмаў манастыра былі канфіскаваны і выкарыстоўваліся не па прызначэнні, іканастас разбураны. А ў 1934 г. са смерцю святара Міхаіла Пляшчынскага Свята-Мікольскі сабор быў зачынены. У 1937 г. спыніла існаванне і Магілёўская епархія (адроджана ў 1989 г.).
З 1937 г. ў Свята-Мікольскім саборы знаходзілася перасыльная турма. У 1941 г. турма была зачынена. Комплекс моцна пашкоджаны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 г. у саборы размяшчалася кніжная база.
З 1956 года вяліся, т.зв. рэстаўрацыйныя работы, у ходзе якіх будынак Свята-Мікольскага храма прыйшоў у яшчэ большы заняпад, бо гэтыя работы вяліся не царквой, а свецкаю бязбожнаю камуністычнай ўладаю.
Адраджэнне манастыра; сучасная жыццё
У 1989 г. адбылося адраджэнне магілёўскай епархіі. Кіруючым архіерэем адноўленай епархіі быў прызначаны архіепіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Максім (Кроха). Першай настаяцелькай манастыра пасля яго аднаўлення стала ігумення Яўгенія (Валашчук). Шмат у чым дзякуючы Ўладыкі Максіму адрадзіўся і ўладкаваўся магілёўскі Свята-Мікольскі жаночы манастыр. 28 сакавіка 1991 г. быў асвечаны зімовы Ануфрыеўскі храм Свята-Мікольскага манастыра. 18 чэрвеня 1991 г. манастыр наведаў Свяцейшы Патрыярх Аляксій II. Свяцейшы Патрыярх прынёс у дар манастыру ліційнае панікадзіла.
5 жніўня 1993 г. ў Свята-Ануфрыеўскам храме прайшло паседжанне Святога Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы на якім быў прылічыны да ліку мясцовашанаваных святых Свяціцель Георгій (Каніскі).
У 1995 г. да Свята-Мікольскага храма падвялі ацяпленне. У 1996 г. пры манастыры было заснавана сястрыцтва ў імя святых мучаніц Веры, Надзеі, Любові і маці іх Сафіі. У тым жа 1996 г. быў пабудаваны двухпавярховы корпус для сясцёр.
У манастыры знаходзяцца спісы Магілёва-Брацкай іконы Божай Маці, Бялыніцкай іконы Божай Маці, а таксама іконы «Дабрадатнае неба».
6 жніўня штогод здзяйсняецца хрэсны ход ад манастыра да дома, дзе жыў і працаваў свяціцель Георгій (Каніскі). Філарэт (Вахрамееў), Мітрапаліт Мінскі і Слуцкі, Патрыяршы Экзарх ўсяе Беларусі неаднаразова наведваў манастыр са сваім пастырскім візітам. Цяпер у манастыры дзейнічае Нядзельная школа і моладзевы Святочны праваслаўны хор. Архіепіскап Максім, дзякуючы стараннай працы якога, быў вернуты да жыцця Свята-Мікольскі жаночы манастыр, пакоіцца цяпер на тэрыторыі манастыра каля Мікольскага сабора, там жа пахавана і ігумення манастыра — ігумення Яўгенія (Валашчук).
4 снежня 2010 г. ігуменняй манастыра прызначана ігумення Еўфрасіння.
Агароджа з уязной брамай
Узведзены ў 17—18 стагоддзях. Мураваная глухая сцяна, дэкарыраваная аркатурным поясам, абкружае трапецападобную тэрыторыю, мае 2 уваходы з заходняга і паўднёвага бакоў. У заходнім — галоўная ўязная брама: масіўная сцяна з лучковым праёмам у цэнтры, накрыта двухсхільным дахам. У паўднёва-ўсходнім баку агароджы ўбудавана невялікая аднаярусная квадратная ў плане шатровая капліца.
Ануфрыеўская царква
Пабудавана ў 1798 годзе ў паўночнай частцы комплексу, нобач з Мікалаеўскай. З’яўляецца «цёплай» — зімовай царквой. Крыжова-купальны храм. У аб’ёмнай кампазіцыі дамінуе сферычны купал на светлавым цыліндрычным барабане. Крылы трансепта завершаны трохвугольным франтонам і дэкарыраваны пілястрамі.
Жылы дом (шпіталь)
Узведзены ў 17 ст. ў паўднёвым баку агароджы. Аднапавярховы прамавугольны ў плане будынак. Гладкія сцены члянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Тарцовы фасад, што далучаецца да паўднёвай брамы, завершаны шчытом фігурнага абрысу, які дэкарыраваны 3 спаранымі арачнымі нішамі.
Званіца
Узведзена ў 17—18 стагоддзях. У паўднёва-заходнім баку агароджы, каля наўднёвай брамы. Квадратпае ў плане двух’яруснае збудаванне накрыта невысокім шатровым дахам. Першы ярус глухі, чацверыковы, яго вуглы ўмацаваны пілястрамі, грані дэкарыраваны арачнымі нішамі. Другі ярус — шасцерыковы — мае арачныя праёмы (праз адну на кожнай грані).
Мікалаеўская царква
Пабудавана ў 1669—72 гг. Уяўляе сабой трохапсідную крыжова-купальную базіліку з васьмігранным светлавым барабанам і цыбулепадобным купалам над сяродкрыжжам. Да цэнтральнага нефа з захаду далучаны прытвор. Галоўны фасад падзелены карнізамі па 3 ярусы і завершаны 2 вежамі з фігурным франтонам паміж імі. Першы масіўны ярус аздоблены 3 плоскімі паўцыркульнымі нішамі на ўсю вышыню, з’яўляецца п'едэсталам для наступных ярусаў. Другі дэкарыраваны «глухой» аркатурай, пілястры якой пакрыты ляпным раслінным арнаментам, спаранымі нішамі з гіркамі. У трэцім ярусе аркатурны матыў з паўкалонкамі прарысаваны больш дэталёва. Бакавыя фасады расчлянёны высокімі пілястрамі. Крылы трансепта завершаны фігурнымі шчытамі. Аконныя праёмы паўцыркульныя і лучковыя.
Інтэр’ер царквы ўпрыгожаны манументальным жывапісам 17 — пачатку 19 ст. Чатырох’ярусны іканастас (скразная разьба па дрэве, пазалота) зроблены мясцовымі майстрамі да 1672 г. Увенчаны скульптурным распяццем у абрамленні пышнай разьбы.
Святочны хор
У 1996 г. архіепіскап Максім (Кроха) дабраславіў Алену Цярэнцьеву на стварэнне моладзевага царкоўнага хору. Вывучэнне царкоўнага Статута, нястача набажэнскіх кніг і амаль поўная адсутнасць нотнай бібліятэкі для царкоўнага хору, — тыя праблемы з якімі сутыкнуўся малады на той час рэгент. 7 ліпеня 1996 на свята Нараджэння Іаана Хрысціцеля па дабраславенні іераманаха Мялеція (Сільчанка) створаны хор праспяваў Боскую Літургію ў Свята-Пакроўскай царкве в. Вейна Магілёўскага раёна. Гэта было першае набажэнства, з якога і пачалося жыццё новага царкоўнага калектыву.
25 снежня 1996 г. на свята свяціцеля Спірыдона Трыміфунскага, а таксама ў свой дзень нараджэння, Уладыка Максім запрасіў А. Цярэнцьеву і яе царкоўны хор праспяваць Боскую Літургію ў Трохсвяціцельскім Кафедральным саборы. 8 сакавіка 1997 г. рэгент А. Цярэнцьева разам са сваім калектывам пеўчых былі пераведзены ў Трохсвяціцельскі Кафедральны сабор г. Магілёва ў якасці Архірэйскага хору. Акрамя спеву на нядзельных і святочных набажэнствах хор стаўся годным суправаджаць архіепіскапа Максіма ў падарожжах на прыходы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі.
4 лістапада 1999 г. на свята Казанскага абраза Божай Маці ўпершыню хорам была праспявана Боская Літургія ў сценах Свята-Мікольскага жаночага манастыра. Дамінантны духоўна-канцэртны стыль спеву, які першапачаткова выкарыстоўваў хор, не ўпісваўся ў манастырскія службы, і з часам быў заменены на менш звыклы для хора — штодзённы. Змянілася і выява спеву: тэмпы выканання царкоўных спеваў сталі больш стрыманымі, кожнае слова спяваемае хорам, знайшло сваю значнасць і стала ясна прачытвацца пеўчымі.
6 жніўня 2002 г., ў дзень памяці архіепіскапа Магілёўскага і Беларускага Георгія (Каніскага), за руплівыя труды ў славу Царквы Хрыстовай, мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт, адзначыў харавы калектыў граматай, а рэгента А. Цярэнцьеву — Ордэнам Крыжа прападобнай Еўфрасінні Полацкай.
Традыцыйная сістэма васьмігалосся, што ўжываецца за набажэнствам, набыла больш поўны выгляд у сувязі з укараненнем у спявацкай практыцы хора падобнаў (даўнейшых манастырскіх распеваў). У хора ўстойліва замацаваўся асноўны рэпертуарны стылістычны накірунак — адраджэнне менавіта манастырскіх распеваў праваслаўнай духоўнай музыкі, галоўным чынам — кіеўскага, сцягавага і грэцкага, а таксама распеваў буйных праваслаўных манастыроў — Троіца-Сергіевай Лаўры, Кіева-Пячэрскай Лаўры, Свята-Успенскай Пачаеўскай Лаўры, Опцінай пустэльні, Валаамскага, Салавецкага і інш.
27 красавіка 2008 г., у Вялікдзень, мітрапаліт Філарэт узнагародзіў за заслугі перад Царквой рэгента Кастуся Карманава, Ордэнам свяціцеля Кірыла Тураўскага. У верасні 2012 г. заснавальнік хору А. Цярэнцьева была запрошана для стварэння хору ў новаствораным Храме святых Царскіх Пакутнікаў і ўсіх новапакутнікаў і спаведнікаў XX стагоддзя, а К. Карманаў стаў на пасаду галоўнага рэгента святочнага хору.
Цікавыя факты
У 1991 г. падчас работ па адраджэнні манастыра былі знойдзены шматлікія чалавечыя парэшткі. Верагодней за ўсё гэта ахвяры сталінскіх рэпрэсій, бо ў канцы 30-х гадоў на тэрыторыі храма знаходзілася турма.
Са жніўня 1915 г. па лістапад 1917 г. у Магілёве знаходзілася Стаўка Вярхоўнага Галоўнакамандуючага і імператар Мікалай II са сваёй вялікай сям’ёй падчас знаходжання ў стаўцы наведваў Свята-Мікольскі сабор.
Улетку 2000 г., падчас кананізацыі імператара Мікалая II Рускай Праваслаўнай Царквой у Магілёве цудоўным чынам быў знойдзены партрэт імператара, які цяпер асвечаны як ікона і размешчаны ў левай прыбудоўцы Свята-Мікольскага сабора, названай у гонар Святых царственных мучанікаў. Да іконы прымайстравана 5-рублёвая манета, якую цар-імператар Мікалай II падарыў хлопчыку Сямёну Халімаву падчас наведвання храма.
Штогод 5 і 6 жніўня ў г. Магілёве, здзяйсняюцца ўрачыстыя набажэнствы, прысвечаныя дню ўслаўлення Свяціцеля Георгія (Каніскага), архіепіскапа Магілёўскага і Беларускага. Гэта падзея адзначаецца ў Цэрквы Хрыстовай з 1993 года. Штогод, на працягу 10 гадоў, гэтыя памятныя ўрачыстасці ўзначальваў мітрапаліт Філарэт, Патрыяршы Экзарх усёй Беларусі. З 2014 года — мітрапаліт Павел, Патрыяршы Экзарх усёй Беларусі.
Унікальным з’яўляецца той факт, што на гэтых набажэнствах, што праходзяць у сценах Свята-Мікольскага жаночага манастыра, нароўні з саборам архіпастараў Беларускай Праваслаўнай Царквы, духавенствам, гарадскімі ўладамі і паломнікамі, бяруць удзел чатыры царкоўныя харавыя калектывы. Антыфонны спеў на чатыры хоры, за гэтымі набажэнствамі, загадзя размяркоўваецца манастырскім рэгентам Кастусём Карманавым, а рэпертуар спеваў сцвярджаецца кіруючым архірэем. Па словах Уладыкі Філарэта, такое набажэнства магчымае толькі ў адзіным храме Беларусі — Свята-Мікольскім саборы жаночага манастыра г. Магілёва, дзякуючы ўнікальнай архітэктуры храма (2 кліраса і 2 гаўбца).
Адэлаідскія раўніны
Раўніны можна ўмоўна падзяліць на тры часткі. У паўднёвай частцы размешчаны горад Адэлаіда, сталіца Паўднёвай Аўстраліі. Вобласць у цэнтры лічыцца «жытніцай» Паўднёвай Аўстраліі з палямі і вінаграднікамі, размешчанымі вакол гарадоў Вірджынія і Энгл Уейл. У паўночнай частцы галоўным чынам вырошчваюць збожжавыя (пшаніца, авёс) і рапсавыя культуры. Таксама развіта авечкагадоўля.
Адэлаідскія раўніны перасечаны вялікай колькасцю рэк і ручаёў, большасць з якіх перасыхае ў летнія месяцы. Да рэк адносяцца Анкапарынга, Торэнс, Літл Пара, рака Гоўлер, рака Лайт і рака Уэйкфілд.
Грамадзянская вайна ў Таджыкістане
Грамадзянская вайна ў Таджыкістане (Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон) — узброены канфлікт 1992—1997 гадоў у Таджыкістане паміж прыхільнікамі цэнтральнай улады і рознымі групоўкамі ў асобе Аб’яднанай таджыкскай апазіцыі. Вайна рушыла ўслед за абвяшчэннем незалежнасці краіны ў выніку распаду СССР.
Перадгісторыя
Перадумовамі да грамадзянскай вайны ў Таджыкістане паслужыў шэраг прычын: цяжкае эканамічнае становішча, кланавы светапогляд таджыкаў і высокая ступень іх рэлігійнасці. Падчас перабудовы ў Таджыкскай ССР пачалі ўзнікаць ісламісцкія і дэмакратычныя рухі. Касцяк апазіцыі склалі Партыя ісламскага адраджэння (ПІА), Дэмакратычная партыя Таджыкістана (ДПТ) і шэраг іншых рухаў. Супрацьстаянне паміж былой камуністычнай элітай і нацыянальна-дэмакратычнымі і ісламсцкімі сіламі перайшло з палітычнай сферы ў этнічна-кланавую.
Фактычна прэлюдыяй да будучай вайны сталі масавыя беспарадкі ў Душанбэ ў лютым 1990 года, з патрабаваннем адстаўкі Першага Сакратара ЦК Кампартыі Таджыцкай ССР Кахара Махкамава, які ў лістападзе таго ж года быў абраны першым прэзідэнтам Таджыкістана.
24 лістапада 1991 года ў Таджыкскай ССР прайшлі прэзідэнцкія выбары, перамогу на якіх атрымаў Рахмон Набіеў. Ён набраў 56,92% галасоў. Яго галоўны супернікі, якіх падтрымлівалі Дэмакратычная партыя Таджыкістана, Партыяй ісламскага адраджэння і мусульманскае духавенства, абвінаваціла ўлады ў фальсіфікацыі выбараў. У першыя некалькі месяцаў пасля выбараў у краіне падтрымлівалася крохкая раўнавага сіл — вядучым прадстаўнікам апазіцыі была гарантавана недатыкальнасць у абмен на згоду прытрымлівацца палітычных метадаў.
У пачатаку сакавіка 1992 Душанбінскай гарадскім судом быў асуджаны на два гады турэмнага зняволення адзін з кіраўнікоў апазіцыйнай арганізацыі «Растахез» «за паклёп на кіраўніка Вярхоўнага Савета Таджыкістана». 23 сакавіка перад прэзідэнцкім палацам пачаліся шматдзённыя мітынгі памірцы з патрабаваннямі адстаўкі ўрада. 21 красавіка прыхільнікі апазіцыі ўзялі ў якасці закладнікаў каля 20 чалавек, прыстрашыўшы расправіцца з імі, калі ўлады не пойдуць на саступкі. 1 мая прэзідэнт Набіеў выдаў указ аб фарміраванні асобага батальёна Нацыянальнай гвардыі і санкцыянаваў раздачу для сваіх прыхільнікаў 1800 аўтаматаў.
1992
5 мая ў адным з кішлакоў на Яванскай дарозе адбыліся сутыкненні паміж Нацыянальнай гвардыяй і апазіцыяй. 7 мая прэзідэнт падпісаў з сіламі апазіцыі пагадненне, па якім апошнім быў прадастаўлены кантроль над 8 міністэрствамі і прадугледжваўся роспуск гвардыі, а паўнамоцтвы прэзідэнта істотна абмяжоўваліся. 10 мая ў Душанбэ адбыліся сутычкі паміж КНБ і апазіцыяй, загінула 14 чалавек. 16 мая апазіцыянеры спыняюць ўсе свае мітынгі ў сталіцы.
27 чэрвеня ў паўднёвых раёнах Таджыкістана ўспыхнулі узброеныя сутыкненні, якія пачаліся з-за канфлікту мясцовага насельніцтва Вахшскага раёна з перасяленцамі з суседніх рэгіёнаў. Скарыстаўшыся сутычкамі на поўдні, узброеныя прыхільнікі Набіева захапілі мясцовую радыёстанцыю і паведамілі пра напад на Вахш 3000 атрада дэмакратаў-ісламістаў, паклікаўшы жыхароў Куляб, Ленінабада і ўзбекскае насельніцтва ў Курган-Цюбе пачаць узброеную барацьбу з ісламісцкімі дэмакратамі. У ходзе пяцігадзіннага бою, у якім з абодвух бакоў паводле даных рэспубліканскага МУС удзельнічала каля 400 чалавек і два БТР, загінулі 35 і былі паранены 56 чалавек.
29 чэрвеня ў Курган-Цюбэ пры пасярэдніцтве Даўлата Худаназарава было дасягнута пагадненне аб спыненні супрацьлеглымі бакамі баявых дзеянняў. 1 ліпеня з-за абвастрэння сітуацыі на поўдні ўрад прыняў пастанову аб ахове асабліва важных аб’ектаў у рэспубліцы, у адпаведнасці з якім часцям расійскай 201 МСД даручана ахова Нурэкскай ГЭС, Яванскага электрамеханічнага камбіната і інш.
24 жніўня ісламісцкімі баевікамі быў забіты генеральны пракурор Таджыкістана Нурула Хувайдулаеў. 31 жніўня аднавіліся сутыкненні ў Душанбэ. 25 верасня быў здзейснены напад ісламістаў на пасёлак імя Ламаносава пад Курган-Цюбэ, дзе засяродзіліся вялікія групы бежанцаў. Ісламісты праніклі ў мястэчка і адціснуўшы афіцэраў 191-га палка 201-й дывізіі, зладзілі разню. 27 верасня кулябскімі атрады пад камандаваннем былога выхавальніка ў калоніі для непаўналетніх афіцэра ўнутраных войскаў Лангары Лангарыева штурмам узялі Курган-Цюбэ. 24 кастрычніка гісарскія ўзброеныя групы пад камандаваннем былога старшыні Вярхоўнага Савета Сафаралі Кенджаева распачалі няўдалую спробу захапіць Душанбэ і былі выбіты з цэнтра горада на працягу некалькіх гадзін. 10 снежня ў сталіцу з боку Гісара з баямі ўвайшоў спецыяльны батальён міністра ўнутраных спраў Якуба Салімава.
1993
У пачатку 1993 г. асноўныя баявыя дзеянні перамясціліся ў Каратэгін (Гарм, Раміт) і Дарвазу (Тавільдара). 21 чэрвеня судовая калегія па грамадзянскіх справах Вярхоўнага суда Таджыкістана забараніла дзейнасць апазіцыйных партый (Дэмакратычнай партыі Таджыкістана, Ісламскай партыі адраджэння, народнага руху «Растахез» і таварыства «Лалі бадахшон»). Усе чатыры арганізацыі ўтварылі ваенна-палітычны блок — Аб’яднаную таджыкскую апазіцыю. Кааліцыя выступіла супраць афіцыйнай палітыкі ўладаў.
Неспакойная сітуацыя складвалася на таджыкска-афганскай мяжы, дзе сваю службу неслі расійскія памежнікі. З вясны баевікі таджыкскай апазіцыі пры падтрымцы афганскіх маджахедаў неаднаразова спрабавалі здзейсніць прарыў мяжы. Раніцай 13 ліпеня афганскія маджахеды сіламі аднаго батальёна (каля 200 чалавек) з ліку ваеннаслужачых 55-й пяхотнай дывізіі афганскіх узброеных сіл і баевікоў таджыкскай апазіцыі прарваліся на тэрыторыю Таджыкістана, уступіўшы ў бой з 12-й заставай расійскіх пагранвойскаў. Да вечара дня да месца бою падышлі часці расійскай 201-й мотастралковай дывізіі, якія выбілі маджахедаў з занятых пазіцый і аднавілі цэласнасць мяжы
Да лета інтэнсіўнасць ўзброеных дзеянняў пайшла на спад.
1994—1997
У 1994 годзе апазіцыя спрабавала актывізавацца, але не дасягнула адчувальных поспехаў. Абвастрыліся адносіны паміж кулябцамі і гісарцамі, якія карысталіся падтрымкай Узбекістана. У красавіку 1995 г. апазіцыя пачала контрнаступленне з тэрыторыі Афганістана, якое аднак зноў не дало ім поспехаў. У канцы красавіка ў Маскве прайшлі перамовы ўрада і апазіцыі на вышэйшым узроўні, вынікам чаго стала пагадненне аб працягу спынення агню яшчэ на месяц. У маі ў Кабуле прайшла сустрэча Рахмона і Саіда Абдула Нуры, дзе яны дамовіліся падоўжыць спыненне агню яшчэ на тры месяцы.
З красавіка 1994 па май 1997 пад эгідай ААН прайшло восем раўндаў перамоваў паміж варагуючымі бакамі, але самі іх лідары не мелі выразнай пазіцыі.
Мірнае пагаданне
27 чэрвеня 1997 г. у Маскве на дзявятай па ліку сустрэчы паміж прадстаўнікамі супрацьлеглых бакоў (Урадам РТ і Аб’яднанай таджыкскай апазіцыяй) пры пасярэдніцтве ААН было падпісана канчатковае мірнае пагадненне. Прэзідэнтам Таджыкістана (па выніках прэзідэнцкіх выбараў 1999 г.) застаўся прыхільнік свецкага праўлення Эмамалі Рахмон, аднак апазіцыя атрымала месцы ў парламенце, адміністрацыйныя пасады, дырэктарскія пасты на розных буйных прадпрыемствах, а радавыя байцы сіл апазіцыі ўвайшлі ў склад арміі. Пачаўся працэс вяртання бежанцаў з Афганістана. З 1998 года 27 чэрвеня з’яўляецца дзяржаўным святам «Дзень нацыянальнага адзінства». Пастановай нацыянальнага парламента ён абвешчаны непрацоўным.
Наступныя падзеі
Пасля прымірэння абстаноўка ў краіне паступова стабілізавалася. Працягваў весці ўзброеную барацьбу палявы камандзір Махмуд Худайбердыеў, які кантраляваў Курган-Цюбе. У 1998 годзе горад быў узяты пад кантроль ўрадавымі войскамі. Сам палявы камандзір загінуў пры нявысветленых абставінах у 2001 годзе, але доказаў яго гібелі да гэтага часу няма.
Малыя групы працягвалі супраціў аж да 2009 года, у прыватнасці атрад Мула Абдула кантраляваў цяжкадаступныя раёны.
Луі Гадэн
Луі Гадэн (Louis Godin;  — ) — французскі астраном.
Кіраўнік перуанскай часткі геадэзічнай экспедыцыі (пры ўдзеле Ш.-М. дэ ла Кандаміна, П. Бугера, Ж. Жусьё і інш.), арганізаванай Французскай Акадэміі навук для градуснага вымярэння Зямлі. Экспедыцыя працавала з 1735 да 1742 года і метадам трыянгуляцыі памерала дугу мерыдыяна ад 0°2'30" пн.ш. да 3°4'30" пд.ш. Па гэтым, Л. Гадэн некалькі гадоў заставаўся ў Ліме, выкладаў як прафесар матэматыкі Універсітэта Лімы. У канцы жыцця быў дырэктарам вучылішча гардэмарынаў у Кадысе. Аўтар шэрагу прац па астраноміі.
Марына Пятроўна Дзяругіна
Марына (Марыя) Пятроўна Дзяругіна (25.09.1924, Мінск —) — беларуская ўрач-педыятр, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1981).
Навуковая дзейнасць
Вывучала фізічнае развіццё дзяцей, распаўсюджанасць алергічных захворванняў, пытанні арганізацыі стацыянарнай дапамогі дзецям, у тым ліку спецыялізаванай.
Суаўтар (з Г. А. Калюжыным) неаднаразова перавыдаванага дапаможніка для маладых бацькоў «Ад калыскі да школы», ганараванага ў 1980 годзе дыпломам Усесаюзнага конкурсу за лепшы твор навукова-папулярнай літаратуры.
Бітва пад Кокенгаўзенам
Бітва пад Кокегаўзенам (23 чэрвеня 1601) — эпізод вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1629).
Перадумовы
Бітва паміж войскамі Шведскага каралеўства і ВКЛ на чале з вялікім гетманам ВКЛ К. Радзівілам і польным гетманам Я. К. Хадкевічам (каля 2000 жаўнераў, з якіх 1100 — пяхоты з 16 гарматамі ) каля Кокенгаўзена, стратыгічна важнай пераправы, адкуль праз Вількамір адкрывалася дарога на Вільню і Коўна. Шведы з пачатку мая 1601 г. спрабавалі ўзяць замак, але гарнізон з пяхоты ВКЛ трымаўся. На чале шведскага войска (4000 язды, 9000 пяхота, 17 гармат) быў пазашлюбны сын Карла — Карл Карласан Гуленгейм.
Дыспазіцыя бакоў
На прыбярэжным полі шырынёю каля 600 метраў, вялікі гетман расставіў вялікалітоўскія войскі наступным чынам, маршалак Крыштоф Манівід Дарагастайскі кіраваў правым крылом (гусарыяй), у цэнтры Я. Радзівіл і Я. К. Хадкевіч (каля 1000 коннікаў), а Пётр Стаброўскі на левым, К. Радзівіл з рэзервам быў на ўзгорку бліжэй да правага флангу.
Шведы сталі наступным чынам: у цэнтры пяхота пад абаронай іспанскіх кошаў, рвоў і артылерыі, па баках высунутая да праціўніка. Кавалерыя размешчана па абодвух баках (з права фінская рэйтарыя, з лева паспалітае рушэнне з Інфлянтаў). Рэльеф мясцовасці — з аднаго боку лес, з другога боку — Заходняя Дзвіна, не дазваляў ужываць якія-небудзь манеўры, таму было вырашана пратараніць шведскае левае крыло (правае было абароненае табарам і лесам). Частку сілаў К. Радзівіл пакінуў на блакіроўку шведскага абозу.
Вынікі
Шведы згубілі ў бітве 2000 чалавек, 12 харугваў, усю артылерыю, 200 вазоў з харчам і рыштункам. У палон трапіў К. К. Гуленхейм і быў адпраўлены ў Віленскі замак. Войскі ВКЛ страцілі 80 забітымі і 100 параненымі з якіх 20 памерла пазней, было пабіта шмат коней.
Вынікі перамогі не былі выкарыстаны напоўніцу, з-за ўнутранага канфлікту ў войску ВКЛ. Вялікі К. Радзівіл перад каралём абвінаваціў Я. К. Хадкевіча, у правакацыі непадпарадкавання камандаванню ў войску, якая прывяла да забойства большай часткі капітуляваўшых пад Кокенгаўзам шведаў. Пасля чаго войска ВКЛ раскалолася і да пачатку жніўня 1601 займалася вызваленнем Інфлянтаў ад шведаў двума групоўкамі. Я. К. Хадкевіч з 700 жаўнерамі пайшоў пад Рыгу, вызваліў Трэйдан і Зыгвальт. Сілы К. Радзівіла занялі Бержоны, Эргле, Шуен, а 14 ліпеня 1601 г. войскамі ВКЛ была занятая сталіца Інфлянтаў — Кесь (Вендэн).
IC 2132
IC 2132 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Афонсу III
Афонсу III Булонскі (Afonso III de Bolonha; 5 мая 1210, Каімбра — 16 лютага 1279, Каімбра) — пяты кароль Партугаліі; сын Афонсу II і яго жонкі Уракі Кастыльскай. Афонсу прыняў кіраванне ў свайго брата, караля Саншу II у 1247 годзе.
Закур’е
Заку́р'е (, Закурье) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Пачаевіцкага сельсавета.
Ягада
Ягада (bаcca) — цэнакарпны сакаўны шматнасенны плод раслін з тонкім скурыстым пазаплоднікам.
Ягада развіваецца як з верхняй завязі, так і з ніжняй; у апошнім выпадку яна нясе на сваёй верхавіне высмаглы калякветнік, напрыклад, у агрэста, парэчкі.
Кузняцоўка
Кузняцоўка — тапонім.
Лаціна (горад)
Лаціна (Latina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лаціна.
Насельніцтва складае 116 576 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 420 чал./км². Займае плошчу 278 км². Паштовы індэкс — 04100, 04013, 04010. Тэлефонны код — 0773.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марк.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Калішскі павет
Калішскі павет (Powiat kaliski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Каліш. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1159,99 км². Насельніцтва павета складае 83 тыс. чалавек.
Раз’езд 83 Тэрбенбес
83 Тэрбенбес — раз’езд у Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Саксаульскай сельскай акругі. Код КАТА — 433257680.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 70 чалавек (34 мужчыны і 36 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у раз’ездзе пражывалі 54 чалавекі (29 мужчын і 25 жанчын).
Савін (гміна)
Са́він (Sawin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Савіне. Плошча гміны складае 190,2 км². Станам на 2004 год у гміне Савін пражывалі 5698 чалавек, шчыльнасць — 30 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 27 населеных пунктаў.
IC 2134
IC 2134 — галактыка тыпу GCL (шаравое скопішча) ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пасяніцкі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пінскага раёна Пінскай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. Скасаваны 3 чэрвеня 1957 года, тэрыторыя сельсавета ўвайшла ў склад новаўтворанага Аснежыцкага сельсавета.
Рафагаць Махмутавіч Хабібулін
На момант сваёй гібелі меў налёт больш за 3300 гадзін, з іх на выкананне баявых задач — больш 2800. Выканаў больш за 2000 баявых вылетаў. Удзельнік двух чачэнскіх кампаній, асяціна-інгушскага канфлікту, вайны ў Паўднёвай Асеціі (2008).
Біяграфія
Нарадзіўся 28 сакавiка 1965 года ў вёсцы Вязовы Гай Старакулаткінскага раёна Ульянаўскай вобласці. Татарын.
Скончыўшы мясцовую сярэднюю школу, вырашыў стаць лётчыкам. Адправіўся паступаць у Качынскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў. У лётчыкі не прайшоў па здароўі і вырашыў паступаць у Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча, аднак і туды не прайшоў па конкурсе.
Восенню быў прызваны ў Савецкую армію і накіраваны ў Цэнтральную групу войск у чэхаславацкі горад Зволен у 30-ю гвардзейскую мотастралковую Іркуцка-Пінскую дывізію. Службу праходзіў радавым у 1983—1984 гадах у разведроце зенітна-ракетнага палка. Праз паўтара года службы падаў рапарт з просьбай накіраваць яго ў Сызранскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў, і неўзабаве яго просьба была задаволена.
Скончыўшы ў 1988 годзе вучылішча, у званні лейтэнанта Рафагаць Хабібулін быў накіраваны для праходжання службы ў 55-й Севастопальскі верталётны полк, які ў маі 1992 года стаў грунтавацца на аэрадроме паблізу горада Караноўск Краснадарскага краю.
Увосень 1992 года Хабібулін удзельнічаў у асяціна-інгушскім канфлікце. У 1993—1994 гадах быў камандзіраваны на баявыя дзеянні ў зоне грузіна-абхазскага канфлікту.
У 1994 годзе прымаў удзел у першай чачэнскай кампаніі, дзе атрымаў цяжкае раненне. На працягу васьмі месяцаў знаходзіўся ў шпіталях, пасля ўрачэбна-лётнай камісіі капітан Хабібулін вярнуўся ў строй. Выконваў баявыя задачы на ​​тэрыторыі Чачэнскай Рэспублікі да канца 1996 года, затым прымаў удзел у падтрыманні міру ў зоне грузіна-абхазскага канфлікту.
У 1999 годзе стаў удзельнікам другой чачэнскай кампаніі, атрымаў званне маёра.
У 2005 годзе скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя Ю. А. Гагарына.
Пасля завяршэння Чачэнскай вайны, да лета 2008 года працягнуў службу ў Расійскай арміі, выконваў абавязкі камандзіра асобнага верталётны палка на аэрадроме Ханкала ў Чачэнскай Рэспубліцы.
У жніўні 2008 года прымаў удзел у грузіна-паўднёваасяцінскім узброеным канфлікце, стаў падпалкоўнікам. У жніўні 2009 года, калі на базе асобнага верталётны палка і штурмавога авіяцыйнага палка была створана Будзёнаўская авіяцыйная база 1-й катэгорыі, палкоўнік Рафагаць Хабібулін стаў намеснікам камандзіра па лётнай падрыхтоўцы авіяцыйнай базы.
У 2012 годзе, будучы камандзірам 393-й Севастопальскай авіяцыйнай базы армейскай авіяцыі, палкоўнік Хабібулін з рук Прэзідэнта Расіі атрымаў ордэн Кутузава, якім ваенная база была ўзнагароджана «за паспяховае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым асабістым складам базы мужнасцi і гераізму».
Хабібулін загінуў 8 ліпеня 2016 года падчас ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі разам з лётчыкам-інструктарам Яўгенам Далгінам над горадам Пальміра, калі яны здзяйсняючы аблёт на сірыйскім верталёце Мі-25 (экспартны варыянт верталёта Мі-24), атакавалі атрад баевікоў тэрарыстычнай групоўкі «Ісламская дзяржава», якія прарвалі абарону сірыйскіх войскаў. Дзякуючы пілотам наступленне паўстанцаў было сарвана. На зваротным курсе агнём з зямлі верталёт быў падбіты ісламістамі і зваліўся ў раёне, падкантрольным сірыйскай урадавай арміі.
На момант сваёй гібелі падрыхтаваў 28 лётчыкаў да вядзення баявых дзеянняў у горнай мясцовасці з пасадкамі на высакагорныя пляцоўкі да 3000 метраў. Меў налёт больш 3300 гадзін, з іх на выкананне баявых задач — больш 2800 гадзін. Выканаў больш за 2000 баявых вылетаў. Ён валодаў усімі тыпамі і мадыфікацыямі верталётаў Мі-8, Мі-24 і Мі-28Н і быў дасведчаным лётчыкам-снайперам расійскіх ВПС.
Цырымонія развітання адбылася ў Караноўску, пасля чаго яго цела было дастаўлена на радзіму. Пахаванне прайшло 12 ліпеня ў яго роднай вёсцы Вязовы Гай.
Памяць
Яго імем названы вуліца ў Краснадары, вуліца і школа на радзіме лётчыка — у вёсцы Вязовы Гай.
28 сакавіка 2017 года на алеі Славы горада Караноўск Краснадарскага краю ўстаноўлены бюст.
12 ліпеня 2017 года адкрыты бюст у Старакулаткінскай сярэдняй школе № 2 Ульянаўскай вобласці.
13 ліпеня 2017 года адкрыты бюст у сяле Вязовы Гай, дзе пахаваны лётчык.
У ліпені 2017 года імя Р. Хабібуліна прысвоена верталёту армейскай авіяцыі Мі-8АМТШ Паўднёвага ваеннай акругі.
Узнагароды
Указам губернатара Ульянаўскай вобласці маці палкоўніка Хабібуліна Гальжыган Хабібуліна ўзнагароджана ганаровым знакам Ульянаўскай вобласці «За веру і цноту» за годнае выхаванне сына, забеспячэнне духоўна-маральнага развіцця і фарміраванне высокай грамадзянскай і актыўнай жыццёвай пазіцыі.
Бамбардзіроўка Гернікі
Бамбардзіроўка Гернікі — паветраны налёт нямецкага легіёна «Кондар» на горад Герніка падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі 26 красавіка 1937 года.
Гісторыя
Горад Герніка — гістарычны і культурны цэнтр Краіны Баскаў. Там знаходзіцца дрэва, пад якім даўней праходзілі народныя сходы і прыводзіліся да прысягі прадстаўнікі ўлады. У 1937 годзе знаходзіўся ў руках рэспубліканцаў, якія вялі абарону Більбаа. Тут, акрамя прыблізна 3700 мясцовых жыхароў, знаходзіліся салдаты рэспубліканскай арміі. Існавала ваенная прамысловасць — 3 фабрыкі, у тым ліку адна з двух у Іспаніі па вытворчасці авіяцыйных бомбаў, і фабрыка па вытворчасці стралковай зброі, у тым ліку аўтаматычных пісталетаў тыпу Маўзер 96К. Акрамя таго, у раёне бамбардзіроўкі размяшчаўся стратэгічна важны мост.
Такім чынам, тэарэтычна бамбардзіроўка магла быць апраўдана з ваеннага пункту гледжання.
Ахвяры і наступствы
Пасля бамбардзіроўкі ўзнік пажар, які знішчыў большую частку горада з-за позняга прыбыцця і неадэкватных дзеянняў пажарных з Більбаа. Менавіта пажар, а не непасрэдна авіяналёт з'явіліся прычынай катастрафічных разбурэнняў (не менш за 75% пабудоў).
Акрамя таго, каля 600 чалавек памерла ў бальніцы горада Більбаа, куды былі дастаўлены многія пацярпелыя з Гернікі і наваколля.
Праз два дні пасля бамбардзіроўкі войскі нацыяналістаў занялі Герніку, салдаты рыхтаваліся спілаваць Дрэва Гернікі, але падраздзяленне рэкетэ ўзяло яго пад ахову.
Рэзананс
Паведамленне пра бамбардзіроўку было надрукавана на наступны дзень ў газеце Times Джонам Стырам. У ім выкрывалі ўдзел Германіі ў іспанскай грамадзянскай вайне і, акрамя аб’ектыўнай інфармацыі, даваўся пачатак некаторым міфам пра Герніку (напрыклад, пра тое, што бамбёжка адбылася ў базарны дзень, калі сяляне з усёй акругі сабраліся ў горадзе, хоць у рэчаіснасці базарны дзень быў адменены ў сувязі з ваенным становішчам).
Неўзабаве з’явілася знакамітая карціна Пабла Пікаса «Герніка» (упершыню выстаўлена ў ліпені 1937-га).
Прапаганда франкістаў адмаўляла факт бамбёжкі і ўпарта сцвярджала, што горад быў падпалены самімі рэспубліканцамі ў рамках тактыкі «выпаленай зямлі» (такое сапраўды адбылося з горадам Ірун, таксама ў Краіне Баскаў).
Сёння баскскія нацыяналісты выкарыстоўваюць версію падзей у Герніке ў тым ліку як гістарычнае апраўданне свайго права на самавызначэнне.
Казаноўка
Казано́ўка (, Казановка) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Да 16 кастрычніка 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Іванскага сельсавета.
Удэм
Удэм (Uedem) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 8,4 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 8,2 тысяч. Плошча — 60,94 км². Афіцыйны код — 05 1 54 056.
Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.
Норма (Лацыа)
Норма (Norma) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лаціна.
Насельніцтва складае 3989 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 129 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 4010. Тэлефонны код — 0773.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Барбара.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пастаўская цэнтральная раённая бальніца
УАЗ «Пастаўская цэнтральная раённая бальніца» — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Пастаўскага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў Паставах.
Гісторыя
У 1940 годзеў Паставах была адкрыта раённая бальніца на 45 ложкаў. У 1944 годзе пасля вайны раённая бальніца аднавіла сваю працу.
На сённяшні дзень у сучасную структуру ўстановы аховы здароўя «Пастаўская цэнтральная раённая бальніца» ўваходзіць 6 бальніц, 27 ФАПаў і 3 аддзяленні хуткай медыцынскай дапамогі.
Ахову здароўя насельніцтва ў раёне забяспечваюць 102 лекары і 327 медработнікаў сярэдняга звяна.
Спіс лекава-прафілактычных устаноў
У сістэме аховы здароўя раёна 7 бальніц на 308 ложкаў:
Сэцымін (гміна)
Сэцы́мін (Secemin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Улашчоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сэцыміне. Плошча гміны складае 163 км². Станам на 2010 год у гміне Сэцымін пражывалі 5096 чалавек, шчыльнасць — 31 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтваў.
Булойчык
Булойчык — прозвішча.
Ялуцзян
Ялуцзя́н, таксама Ялу (鸭绿江), або Амнакан  — рака, якая вызначае мяжу паміж Кітаем і КНДР — на правым беразе размяшчаецца кітайская правінцыя Ляанін, на левым — правінцыя КНДР Пхёнан-Пукто.
Вахтэндонк
Вахтэндонк (Wachtendonk) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 7,8 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 7,5 тысяч. Плошча — 48,1 км². Афіцыйны код — 05 1 54 060.
Калмакі
Калмакі́ (, Колмаки) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Пачаевіцкага сельсавета.
Канінскі павет
Канінскі павет (Powiat koniński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Конін. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1578 км². Насельніцтва павета складае 130 тыс. чалавек.
Рорт
Рорт (Rheurdt) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва — 6545 чалавек (31 снежня 2020 года). Шчыльнасць насельніцтва — 218 чал/км².
IC 2135
IC 2135 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Голуб.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Спасылкі
IC 2135
Цюрых
Гісторыя
У старажытнарымскія часы Турыкум быў пунктам збору падаткаў. У 853 годзе Людовік II Нямецкі заснаваў тут жаночы манастыр Фраўмюнстэр для сваёй дачкі Хільдэгарды. Абатысы Фраўмюнстэра доўгі час карысталіся ў горадзе значнай уладай. Як горад згадваецца з 929 года.
З 1218 года Цюрых — імперскі горад. У 1351 годзе горад далучыўся да Швейцарскага саюза. У часы Рэфармацыі ў Цюрыху жыў і прапаведаваў Ульрых Цвінглі.
Эканоміка
Галоўны прамысловы і фінансавы цэнтр Швейцарыі. Цюрых з прылеглымі гарадамі Вінтэртур, Эрлікон, Дытыкон, Бадэн, Бруг і іншымі дае значную долю прадукцыі швейцарскай машынабудаўнічай і металаапрацоўчай прамысловасці. Заводы канцэрну «Броўн, Бовэры» вырабляюць турбіны, электраматоры, электравозы, розныя віды электраабсталявання. Звыш 80 % прадукцыі ідзе на экспарт. У горадзе ёсць таксама прадпрыемствы хімічнай, лёгкай, дрэваапрацоўчай, паліграфічнай, харчовай прамысловасці. Міжнародны аэрапорт.
У Цюрыху з 1941 дазволена эўтаназія. У пачатку XXI ст. горад стаў месцам суіцыдальнага «турызму», сюды прыязджаюць хворыя пераважна з Вялікабрытаніі, Германіі і Францыі, дзе эўтаназія забаронена. Штогод у Цюрых прыязджае больш за 200 турыстаў-самагубцаў.
Культура і адукацыя
Цюрых — знакаміты культурны цэнтр Швейцарыі. Тут знаходзяцца вядомыя ў Заходняй Еўропе оперны і драматычны тэатры. Цікавымі зборамі валодае Нацыянальны музей Швейцарыі (гісторыя, этнаграфія, народныя строі, мастацтва), карцінная галерэя «Кунстхаўз», музей Усходу.
У Цюрыху жылі і працавалі многія навукоўцы і дзеячы культуры — як швейцарцы, так і іншаземцы: Рабіндранат Тагор, Ёган Штраўс, Віктор Гюго, Рыхард Вагнер, Фёдар Шаляпін, Томас Ман, Альберт Эйнштэйн і іншыя.
Сярод навучальных устаноў горада – Цюрыхскі ўніверсітэт, Цюрыхскі ўніверсітэт мастацтваў, Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных навук, Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных эканамічных навук, Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных педагагічных навук і Швейцарская вышэйшая тэхнічная школа Цюрыха.
Славутасці
Захаваліся раманска-гатычныя саборы: Гросмюнстэр (12—15 стагоддзі) і Фраўмюнстэр (13—14 стагоддзі), ратуша (17 стагоддзе), барочныя дамы гільдыяў (17—18 стагоддзі), царква Святога Пятра.
Сусветны энергетычны крызіс (2021—2022)
[[File:Natural gas prices Europe and US.webp|thumb|400px|right|Цэны на прыродны газ у Еўропе і Злучаных Штатах, з 2018 па ліпень 2022 года.
]] Сусветны энергетычны крызіс пачаўся ў кастрычніку 2021 года.
Цэны на прыродны газ у Еўропе імкліва выраслі за апошнія месяцы на фоне пераходу на аднаўляльныя крыніцы энергіі і скарачэння паставак з Нарвегіі, Расіі і ЗПГ з ЗША, а таксама больш высокага попыту на энергію.