cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дуброва (Панізоўскае сельскае паселішча)
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 31 км на поўнач ад Рудні, за 19 км на паўночны захад ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня, на беразе ракі Рутавеч. За 33 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Аквамарин
«Аквамарин» (Аквамарын) — альбом беларускага гурта «J:морс», запісаны ў мінскай студыі «Селах» у 2009 годзе. Музычны гід «Experty.by» на спецыяльным цэтліку да CD рэкамендаваў альбом для праслухвання як адзін з лепшых на Беларусі у 2009 музычным годзе.
Крытыка
Музычны журналіст Дзмітрый Безкаравайны лічыць, што альбом «атрымаўся моцным, шчыльным і гучным». Музычны крытык Сяргей Будкін адзначыў, што гэтым альбомам гурт пацвердзіў статус лідараў айчыннага поп-року. Музычны журналіст Зміцер Падбярэзскі даў характарыстыку альбому: «з аднаго боку, у ім група дэманструе свае ранейшыя стылістыку, гарманічны арсэнал, манеру выкананьня; з другога – спробы парваць павуціньне ўласнага ранейшага вобразу». Музычны крытык Алег Клімаў пахваліў музычную частку альбома, а тэкставую назваў «пудрай для мазгоў».
Стара-Загора
Ста́ра-Заго́ра (Стара Загора) — шосты па велічыні горад Балгарыі. Насельніцтва 161.531 чалавек (на 15 снежня 2010 года).
Транспарт
Вузел чыгунак і аўтамабільных дарог. За 9 км на поўдзень ад горада размешчаны аэрапорт Стара-Загора.
Адукацыя
У горадзе размешчаны Фракійскі ўніверсітэт
Альбрэхт Мядзведзь
Альбрэхт I Брандэнбургскі (ням. Albrecht I. von Brandenburg, таксама Альбрэхт Мядзведзь (ням. Albrecht der Bär), Альбрэхт Баленштэдскі (ням. Albrecht von Ballenstedt; каля 1100 - 18 лістапада 1170, меркавана Штэндаль) — граф з роду Асканія, заснавальнік Брандэнбургскай маркі і першы маркграфа Брандэнбурга. Альбрэхт ўнёс значны ўклад у каланізацыю ўсходніх зямель. Пры Альбрэхце Брадэнбургскім марка ўвайшла ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Януш Быхавец
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Быхаўцаў герба «Магіла». Меў братоў Базыля і Аляксандра Пракопа.
Валодаў купленымі маёнткамі Таўкачэвічы (з 1617 г.) і Грэбені Дудзічы (з 1621 г.) у Менскім ваяводстве. У 1616—1621 гг. трымаў арэндай у суме 5000 злотых польскіх маёнтак Шацк у тым жа ваяводстве ад князя Аляксандра Галаўчынскага, ваяводы мсціслаўскага.
Януш Быхавец канфліктаваў з суседам Андрэем Вінкам, які жыў у суседнім Шацку. Яны рабілі ўзаемныя шляхецкія наезды, а ў 1620 годзе Вінка са збройным атрадам знішчыў Кавалевічы і суседнія Таўкачэвічы з рэзідэнцыяй Быхаўца, ды забіў апошняга. Гэтая справа разбіралася ў трыбуналах праз нашчадкаў забітага, скончылася ў Навагрудку ў 1628 годзе. Быхаўцам былі пацверджаныя правы на зямлю. Таўкачэвічы і Грэбені Дудзічы адышлі да брата Базыля, які быў апекуном яго дзяцей. Але неўзабаве яны праз доўг перайшлі да Заранкаў герба Корчак, а ў 1748 годзе былі канчаткова выкупленыя імі ва ўласнасць.
Снярдвы
Сня́рдвы (Śniardwy) — самае вялікае возера ў Польшчы ў складзе Мазурскіх азёр.
Плошча 113,8 км², глыбіня да 23 м. Сцёк у басейн ракі Нараў. Рыбалоўства, суднаходства, турызм.
Любоў Віктараўна Ляўшун
Любоў Віктараўна Ляўшун (нар., Віцебск) — беларускі філолаг-медыявіст. Спецыяліст па ўсходнеславянскай сярэднявечнай кніжнасці. Доктар філалагічных навук (2012), дацэнт (2019).
Біяграфія
Нарадзілася  года ў Віцебску. Вучылася ў сярэдняй школе № 21 г. Віцебска.
Скончыла ў 1988 годзе філалагічны факультэт БДУ, у 1991 годзе — аспірантуру Інстытута сусветнай літаратуры імя М. Горкага ў Маскве.
У 2011 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Катэгорыя творчага метаду ва ўсходнеславянскай пісьменнасці XI—XVII стагоддзяў».
У 1991—2012 гадах працавала ў Інстытуце мовы і літаратуры імя Я. Коласа і Я. Купалы НАН Беларусі: навуковы супрацоўнік, кіраўнік сектара беларускай літаратуры. З 2012 года навуковы кансультант Беларускага экзархата. У 2012—2018 гадах намесніца дырэктара па навуцы Цэнтра сямейнага выхавання «Наша гарадзішча». З 2018 года прафесар кафедры стылістыкі англійскай мовы Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: усходнеславянская медыявістыка, тэорыя і гісторыя ўсходнеславянскай сярэднявечнай кніжнасці і культуры беларускіх зямель.
БелАЗ-75570
БелАЗ-75570 — кар'ерны самазвал грузападымальнасцю 90 тон, распрацаваны як машына высокага тэхнічнага ўзроўню новага класа груза-пад'ёмнай на шынах радыяльнай канструкцыі 27.00R49 з гідра-механічнай трансмісіяй.
У канструкцыі самазвала ужытыя новыя тэхнічныя рашэнні па цэлым шэрагу вузлоў, сілавых элементаў і сістэм з выкарыстаннем сучасных камплектуючых вырабаў.
Прадугледжана камплектацыя самазвала наступнымі вузламі і сістэмамі:
Наталля Яўгенаўна Гусева
Наталля Яўгенаўна Гусева (у першым замужжы — Мурашкевіч;, Звянігарад, Маскоўская вобласць) — кінаактрыса савецкага кіно 1980-х гадоў, якая атрымала шырокую вядомасць пасля выканання ролі Алісы Селязнёвай у дзіцячым пяцісерыйным тэлефільме «Госця з будучыні». У 1983—1988 гадах знялася ў пяці мастацкіх фільмах.
З 1994 года — прафесійны біяхімік, кіраўнік вытворчасці імунабіялагічных прэпаратаў. У 2008 годзе, пасля дваццацігадовага перапынку, прыняла ўдзел у некалькіх кіна- і тэлепраектах.
Біяграфія
Нарадзілася 15 лютага 1972 года ў Звянігарадзе Маскоўскай вобласці.
Роля Алісы ў «Госці з будучыні» прынесла Гусевай усесаюзную папулярнасць. Лісты прыхільнікаў ішлі Наташы нават з-за межаў Савецкага Саюза, але да славы, якая абрынулася на яе, яна апынулася зусім не гатовая. У Наташы былі нейкі час праблемы з паставай, бо яна хадзіла, нізка апусціўшы галаву, каб яе не знайшлі прыхільнікі.
У лістападзе 1987 года, знаходзячыся ў Мінску, куды прыехала з бабуляй, пазнаёмілася з будучым мужам Дзянісам Мурашкевічам. Ён патрапіў да яе ў нумар у гасцініцы «Мінск» у скрынцы з-пад тэлевізара, загорнуты ў прасціну і без верхняй адзежы.
Наша гісторыя
Наша гісторыя — беларускі навукова-папулярны ілюстраваны часопіс.
Наталля Яўгенаўна Гусева
Біяграфія
Наталля ніколі не марыла стаць прафесійнай актрысай, бо з дзяцінства захаплялася біялогіяй і здымкі ў кіно лічыла дзіцячай прыгодай. У юнацтве, як і большасць савецкіх школьнікаў, была членам піянерскай арганізацыі і УЛКСМ. Скончыўшы школу ў 1989 годзе, яна паступіла ў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт тонкіх хімічных тэхналогій на кафедру біятэхналогіі, які скончыла ў 1994 годзе. Пасля гэтага Наталля Мурашкевіч працавала навуковым супрацоўнікам НДІ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі імя М. Ф. Гамалеі. Наталля з’яўлялася адным з кіраўнікоў кампаніі дыягностыкі ў галіне інфекцыйных захворванняў, якая распрацоўвае і вырабляе імунаферментныя тэст-сістэмы для дыягностыкі шэрагу інфекцыйных захворванняў.
Наша гісторыя
Першы нумар часопіса выйшаў 17 жніўня 2018 года. Выдаўцом яго выступіла рэдакцыя інтэрнэт-партала «Наша Ніва». Першы наклад быў раскуплены за некалькі дзён, таму быў выдадзены дадатковы наклад.
Рубрыкі часопіса: Адкуль наш род, Біяграфія, Палітыка, Рэч Паспалітая, Вайсковая слава, СССР, Народы Беларусі, Пра-свет, Турыстычныя кірункі, Наша страва, Кухонныя гісторыі, Простыя рэчы, Гаспадарка, Анекдоты, Комікс.
У сакавіку 2021 года ў аднабаковым парадку «Белсаюздрук» спыніў распаўсюд часопіса «Нашай Нівы», «﻿Белкніга», даччыная сетка крамаў Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, таксама адмовілася яго прадаваць, у красавіку гэтак жа зрабіла «Акадэмкніга», якая належыць Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, таксама стала вядома, што «Белпошта» скасуе дамову з яго выдаўцом з ліпеня 2021 года.
8 ліпеня 2021 года разам з іншымі журналістамі «Нашай Нівы» быў арыштаваны Андрэй Дынько нібыта за арганізацыю пратэстаў. 12 ліпеня 2021 года сумеснай заяваю дзесяці арганізацый, у тым ліку Праваабарончага цэнтра «Вясна», Беларускай асацыяцыі журналістаў, Беларускага Хельсінскага камітэта, Беларускага ПЕН-цэнтра, галоўны рэдактар быў прызнаны палітычным зняволеным.
Іван Пятровіч Фурман
Іван (Яніс) Пятровіч Фурман (, Сенненскі павет, Магілёўская губерня —, Віцебск) — беларускі мастацтвазнавец і краязнавец.
Біяграфія
Нарадзіўся на фальварку Леонтава ў лютэранскай сям'і землеўладальніка з латышскіх сялян.
З 1909 па 1913 навучаўся ў Пскоўскай землямернай вучэльні, адразу пасля заканчэння вучобы пачаў працаваць у Віцебскай губернскай землеўпарадкавальнай камісіі. Калежскі сакратар (19 красавіка 1914). Пасля кароткай службы ў 100-м пяхотным Астроўскім палку - старшы землямер (1917), з сакавіка 1919 землямер-інструктар па Віцебскім павеце, з 1920 - кіраўнік работ у тым жа павеце, з 1922 загадчык землямерна-тэхнічнай часткай Віцебскага губернскага зямельнага ўпраўлення. Адначасова з 1923 землямер-рэвізор у Невельскім павеце, з 1926 раённы землеўпарадчык у Гарадоцкім раёне.
Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча; затым Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута (1918).
Член Камісіі па ахове помнікаў гісторыі і культуры Віцебскага акруговага таварыства краязнаўства. З 1931 года супрацоўнік Віцебскага краязнаўчага музея.
Памёр у Віцебску пасля цяжкай хваробы.
Навуковая дзейнасць
Займаўся даследваннямі беларускага народнага мастацтва, творчасці віцебскіх мастакоў — гравёраў. Каб абараніць таленавітых мастакоў ад палітычнай дыскрэдытаціі з боку «змагароў» за «пралетарскае рэвалюцыйнае» мастацтва, якія набывалі моц ў сярэдзіне 20 — х — пачатку 30 — х гадоў, Іван Фурман падкрэсліваў ў іх творах краязнаўчыя і этнаграфічныя матывы. Ён піша:
"Ксілаграфіі Мініна, Юдовіна, Гарбаўца маюць вялікае значэнне ў жыцці мастацтва нашага краю. Да гэтых гравюр будуць звяртацца не толькі знаўцы мастацтва, але і ўсякі, хто вывучае мясцовы край, і асабліва той, хто вывучае архітэктуру і быт краю, бо ў гравюрах памянёных мастакоў даволі поўна адлюстраваны знешні від горада Віцебска і яго ўнутранае жыццё."
Футбольная форма
У футбольных правілах Правіла 4: Экіпіроўка гульцоў вызначае вопратку і абутак, у якіх гульцы могуць выходзіць на поле.
Абавязковыя элементы
Шчыткі павінны быць цалкам закрытыя гетрамі. Яны павінны быць зробленыя з падыходнага матэрыялу (пластмаса, гума) і павінны забяспечваць дастатковую ступень абароны.
Экіпіроўка варатара
Форма варатара павінна адрознівацца ад формы палявых гульцоў і суддзяў.
Дадатковая экіпіроўка
Дазваляецца дадатковая экіпіроўка пры ўмове, што яна бяспечная для самога гульца і для астатніх: павязкі, налакотнікі, накаленнікі. Варатары заўсёды носяць пальчаткі (хоць няма правіл, якія забараняюць рабіць гэта палявым гульцам). Дазволенае насіць ачкі для карыгавання зроку і абароны ад сонца або пражэктараў (пры ўмове, што яны не зваляцца і нікога не параняць).
Забароненая экіпіроўка
Ювелірныя вырабы і гадзіннікі безумоўна забароненыя. Заклейванне ювелірных вырабаў ліпкай стужкай лічыцца недастатковай мерай бяспекі. Таксама забароненыя скураныя і гумовыя рамяні і стужкі.
Забаронена паказваць схаваныя пад футболкай лозунгі або рэкламу. За гэта гулец штрафуецца арганізатарам спаборніцтва.
Пакаранні за парушэнні
Гульню спыняць не абавязкова. Як толькі мяч апынаецца па-за гульнёй, гулец выходзіць з поля і выпраўляе экіпіроўку. Як толькі мяч ізноў апынаецца па-за гульнёй, суддзя правярае экіпіроўку і дазваляе (або не дазваляе) увайсці на поле. Калі гулец заходзіць на поле без дазволу суддзі, яму паказваецца жоўтая картка.
Пасля вынясення папярэджання гульня ўзнаўляецца вольным ударам у карысць процілеглай каманды.
Запасныя гульцы
Праверка правільнасці экіпіроўкі гульцоў, якія выходзяць на замену, уваходзіць у абавязкі запаснога арбітра. Запасныя гульцы, якія не ўдзельнічаюць у матчы, павінны знаходзіцца ў трэніравальнай форме, адрознай ад футбалістаў на поле.
Архітэктурны макет
Архітэктурны макет — аб'ёмна-прасторавая выява праектаванага або існага будынка, а таксама цэлага архітэктурнага ансамбля. Выконваецца ў розных маштабах з гіпсу, дрэва, кардону, пап'е-машэ, пластмас і іншых матэрыялаў.
Віды архітэктурных макетаў
Архітэктурныя макеты адрозніваюцца:
па маштабе:
па асноўным матэрыяле:
па тыпу:
па ступені механізаванасці і электрычным аснашчэнні:
Левы тэрарызм
Левы тэрарызм сыходзіць сваімі каранямі ў анархічны тэрарызм пачатка XX стагоддзя і атрымаў развіццё падчас халоднай вайны. Сучасны левы тэрарызм развіўся ў кантэксце палітычных хваляванняў 1968.
Распаўсюджванне
Левы тэрарызм атрымаў распаўсюджванне ў асноўным у краінах Заходняй Еўропы, Лацінскай Амерыцы, Азіі і ЗША. Большасць з леварадыкальных тэрарыстычных арганізацый спыніла сваю актыўную дзейнасць у канцы ХХ стагоддзя.
Пералік найбуйнейшых леварадыкальных тэрарыстычных арганізацый:
Заразіха галінастая
Заразі́ха галінастая (Orobanche ramosa) — паразітная расліна сямейства заразіхавыя.
Апісанне
Кветкі сіне-блакітныя, сабраныя ў коласападобныя суквецці. Плод — каробачка. У адной расліне заразіхі можа ўтварыцца да 15 тысяч вельмі дробных насенін (маса 1000 сямян — 0,001 г). Распаўсюджваюцца яны ветрам і захоўваюцца ў глебе некалькі гадоў.
Значэнне
Пашкоджвае каранёвую сістэму канопляў і іншых культур. На пашкоджаных каранях з'яўляюцца зорчатыя ўздуцці, з якіх развіваюцца разгалінаваныя мясістыя чырвона-бурыя сцеблы заразіхі галінастай вышынёй 10-20 см. Заразіха галінастая забірае ў раслін вялікую колькасць пажыўных рэчываў і вады, з прычыны чаго сцяблы канопляў не развіваюцца і маюць прыгнечаны выгляд. Ураджай валакна і яго якасць зніжаюцца.
Унутраная Манголія
Унутраная Манголія — аўтаномны рэгіён на поўначы Кітая, заснаваны 1 мая 1947 года, першым з усіх аўтаномных раёнаў КНР. Сталіца — Хух-Хота, найбуйнейшы горад — Баатоу. Насельніцтва 23840000 чалавек (23-е месца сярод правінцый, аўтаномных раёнаў і гарадоў цэнтральнага падпарадкавання КНР; даныя 2004 г.
Гісторыя
Супраціўленне мясцовага насельніцтва першапачаткова насіла мірны характар ​​(Дугуйланскі рух), але да пач. XX ст. перарасло ва ўзброеныя выступленні. У 1911—1916 усе 49 хашунаў былі ахоплены хваляваннямі, а насельніцтва 35 хашунаў выступіла за далучэнне да Манголіі Знешняй, якая абвясціла сваю незалежнасць і пасылала войскі ў дапамогу паўстанцам. Заключаны ў 1915 у Кяхце дагавор паміж Расіяй, Знешняй Манголіяй і Кітаем, па якім тэрыторыя Унутраная Манголія ў складзе 4 аймакоў Халхі і Кабдоскай акруг прызнавалася часткай Кітая на правах шырокай аўтаноміі, вымусіў урад Знешняй Манголіі адклікаць войскаў.
Аднак барацьба за нацыянальнае вызваленне працягвалася. У кастрычніку 1925 г. ва Унутранай Манголіі была арганізавана Народна-рэвалюцыйная партыя (НРП), якая абапіралася на дапамогу Мангольскай Народнай Рэспублікі (МНР) і Камуністычнай партыі Кітая (КПК). У 1939-42 група патрыятычна настроеных князёў на чале з Дэмчыг Донравам, абапіраючыся на дапамогу Японіі, стварыла на часткі тэрыторыі «Мангольскую аўтаномную дзяржаву» — Мэнцзян. У 1945-46 пасля вызвалення войскамі СССР і МНР Унутранай Манголіі ад японцаў там узніклі розныя палітычныя рухі, якія выступалі за поўную незалежнасць, далучэнне да МНР або за шырокую аўтаномію ў складзе Кітая.
Кіраўніцтва КПК на чале з Мао Цзэдунам у сакавіку 1946 распусціла НРП і 23 красавіка 1947 склікала аб’яднаўчы з’езд народных прадстаўнікоў заходняй і ўсходняй частак Унутранай Манголіі, які 1 мая 1947 абвясціў стварэнне аўтаномнага раёна Унутраная Мангонія.
Бальшая Беразіна
Бальшая Беразіна (Большая Березина) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 10 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 14 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 17 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Бярэзіна. За 12 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Забор’е (Руднянскі раён)
Забор’е (Заборье) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Круглоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 79 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўночны захад ад Рудні, за 8 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 10 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
NGC 2923
NGC 2923 (іншыя абазначэнні — ZWG 92.8, NPM1G +16.0191, PGC 27306) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Імперыя Вялікіх Маголаў
Імперыя Вялікіх Маголаў (саманазва  — Gurkâniyân) — назва дзяржавы, якая ўзнікла на тэрыторыі сучасных Індыі, Пакістана і паўднёвага Афганістана. Дзяржава існавала з 1526 па 1858 гады (фактычна да сярэдзіны XIX стагоддзя). Назва «Вялікія Маголы» з'явілася ўжо пры англійскіх каланізатарах. Тэрмін «магол» ужываўся ў Індыі для пазначэння мусульман Паўночнай Індыі і Цэнтральнай Азіі.
Імперыя заснавана Бабурам, вымушаным разам са сваімі паплечнікамі адвандраваць з Сярэдняй Азіі на тэрыторыю Індастана. У складзе войска Бабура былі прадстаўнікі розных народаў і плямёнаў, якія ўваходзілі ў склад дзяржавы Цімурыдаў таго часу, такія, як, напрыклад, цюркскія, магольскія  і іншыя плямёны.
Бабур паходзіў з цюркізаванага мангольскага роду Барлас і адносіўся да дынастыі Цімурыдаў. В. Бартольд паведамляе, што некаторыя факты дазваляюць заяўляць, што мова маголаў быў мангольскай. Аднак гісторык В. П. Юдзін сцвярджаў, што маголы былі цюркамоўнымі плямёнамі.
Заснавальнік імперыі Бабур нарадзіўся ў горадзе Андыжан, які размяшчаўся ў Ферганскай даліне, што ўваходзіла ў склад дзяржавы Цімурыдаў. Заснаваную Бабурам дынастыю індусы па прынятай імі традыцыі сталі зваць Маголамі. Еўрапейскія падарожнікі XVII стагоддзі звалі гэту дынастыю «Вялікія Маголы».
Вялікіх маголаў можна зваць і цімурыдамі таксама як і Бабурыдамі па імі заснавальніка дынастыі і дзяржавы Бабура. Члены дынастыі былі двухмоўнымі і размаўлялі на цюркскай і персідскай мовах. Бабурыды насілі тытул «падзішах», запазычаны ў персаў і прыняты Бабурам у 1506 годзе.
Аляксандр Сяргеевіч Патупа
Аляксандр Сяргеевіч Патупа (,, РСФСР — ) — фізік, філосаф, пісьменнік, папулярызатар навукі.
Біяграфія
Жыў і вучыўся ў г. Ейску Краснадарскага края. Кандыдат у майстры спорту па шахматах. У Мінску з 1961 г.
Скончыў фізічны факультэт МДУ імя М. В. Ламаносава (кафедра квантавай тэорыі, 1967). Кандыдат фізіка-матэматычных навук (тэарэтычная фізіка, 1970). Каля 50 публікацый і 30 выступаў на міжнародных, усесаюзных і рэспубліканскіх канферэнцыях у вобласці квантавай тэорыі, фізікі высокіх энергій, касмалогіі, электрадынамікі. Даследчая праца ў Інстытуце фізікі АН БССР, Белдзяржуніверсітэце. З 1992 г. дырэктар Цэнтра даследаванняў будучыні (прагнастычныя і сацыялагічныя даследаванні). Больш 15 комплексных рэпрэзентатыўных і экспертных сацыялагічных апытанняў. Больш 100 публікацый у зборніках і перыёдыцы і 60 выступаў на міжнародных і рэспубліканскіх канферэнцыях па праблемах прагназавання, сацыялогіі, паліталогіі, эканомікі, правы.
Доктар філасофіі (стратэгічнае прагназаванне і інфармацыйныя тэхналогіі, 1995), прафесар, сапраўдны член IAIPT(Міжнароднай акадэміі інфармацыйных працэсаў і тэхналогій), IALBA (Міжнароднай акадэміі лідараў бізнесу і адміністрацыі), NYAS (Нью-ёркскай акадэміі навук), IIS (Міжнароднага інстытута сацыялогіі), WFS (Міжнароднага грамадства «Свет будучыні»), AAAS (Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі), NGS (Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША), член Савета РАТТ (Беларускай асацыяцыі Фабрыкаў Думкі).
Навуковыя, навукова-папулярныя і навукова-мастацкія кнігі (фізіка элементарных часціц, касмалогія, гісторыя навукі, прагностыка): «Бег за бесконечностью» (1977, сер. «Еўрыка», пер. у Балгарыі, Венгрыі), «Контакт, или Несколько мыслей и диалогов, подслушанных долгим зимним вечером XXI века» (1990), «Открытие Вселенной — прошлое, настоящее, будущее» (1991), тры ротапрынтных выданні Інстытута фізікі АН БССР (1968—1971).
Мастацкія кнігі: «Фантакрим-CCI»(1989), «Ловушка в цейтноте»(1990), «Нечто невообразимое» (1992), два мікравыданні (1989); публікацыі ў літаратурных часопісах і зборніках. Член IPC (Міжнароднага ПЭН-Клуба).
Публіцыстычная дзейнасць: больш 300 артыкулаў у газетах і часопісах; член BAJ (Беларускай асацыяцыі журналістаў).
Выкладчыцкая дзейнасць: курсы статыстычнай фізікі, фізікі высокіх энергій, фізікі атамнага ядра, квантавай хіміі і хімічнай кінетыкі, вышэйшай матэматыкі, гісторыі прадпрымальніцтва, адмысловыя лекцыі на міжнародных школах маладых вучоных.
Выдавецкая дзейнасць (1989—1996): арганізатар і генеральны дырэктар выдавецка-паліграфічнай кампаніі «Эридан», найстарэйшага прыватнага выдавецтва Беларусі, які выпускае кнігі (больш 26 млн экз.), газеты, часопісы. ВПК «Эридан» першай у РБ узнагароджана «Факелам Бірмінгема» ў 1995 г.
Грамадская дзейнасць: старшыня Назіральнага камітэта Беларускай Праваабарончай Канвенцыі і Назіральнага Сойма «Хельсінкі-CCI», прэзідэнт Беларускага Саюза прадпрымальнікаў (2001—2007), Ганаровы Старшыня БСП (2008), віцэ-старшыня Беларускай Канфедэрацыі прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў, (2001—2007) член Савета Беларускай Еўра-Атлантычнай Асацыяцыі; праца па фарміраванні палітыка-прававой прасторы рыначных рэформ, стратэгіі глабальнай і еўрапейскай інтэграцыі, эвалюцыі 3-га сектары, праваабарончая дзейнасць. У партыях ніколі не знаходзіўся.
Медалі: International Man of the Year (1997-98, Cambridge), Outstanding People of the 20th Century (1999, Cambridge), За высокія дасягненні ў навуцы (2004, IAIT, Мінск), За высокія дасягненні ў навуцы (залатая, 2005, IAIT, Мінск)
Сям'я
Жонка, Патупа Любоў Нілаўна, 1955 г.н., менеджар; дачка, Алена, 1975 г.н., юрыст, МBА, Інтэрнэт-«Оскар»-2005 Golden Link Award; сын, Андрэй, 1976 г.н., юрыст, журналіст; унук, Антон, 2002 г.р.
Дняпроўская гідраэлектрастанцыя
Дняпро́ўская ГЭС, ДнепраГЭ́С — пятая ступень найніжэйшай часткі каскада гідраэлектрастанцый на рацэ Дняпро. Размяшчаецца ў Дняпроўскім раёне горада Запарожжа. Утварае найстарэйшае на Дняпры Дняпроўскае вадасховішча. У 1930-я гады вядомая пад назвай Дняпрэльстан (скарачэнне ад «Дняпроўская электрастанцыя»).
Будаўніцтва
Будаўніцтва Дняпроўскай ГЭС пачалося 15 сакавіка 1927 года ў рамках праграмы індустрыялізацыі. У выніку пад’ёму вады пасля будаўніцтва плаціны былі затоплены больш за 50 населеных пунктаў.
Першы гідраагрэгат уведзены ў эксплуатацыю 10 красавіка 1932 года, а да 1939 года былі запушчаны ўсе 9 гідраагрэгатаў станцыі агульнай магутнасцю 560 тыс. кВт. 8 турбінаў былі пастаўлены амерыканскай кампаніяй «Ньюпарт Ньюс» (Newport News Shipbuilding and Drydock Company (NNS), яшчэ адна турбіна была савецкай копіяй амерыканскай. 5 генератараў паставіла амерыканская кампанія «General Electric», яшчэ 4 аналагічныя вырабленыя на Ленінградскім заводзе «Электросила».
17 верасня 1932 года за асабліва выдатную работу на ДнепраГЭСе былі ўзнагороджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга амерыканскія інжынеры-кансультанты — Франк Фейфер, Вільгельм Мефі, Фрыдрых Вінтэр, Георг Біндэр і інжынеры «General Electric» Чарльз Джон Томсан, Х’ю Лінкальн Купер.
Гісторыя
17 ліпеня 1933 года быў здзейснены першы рэйс з Кіева да Херсона праз ДнепраГЭС: першым пасля ліквідацыі парогаў дыстанцыю прайшоў цеплаход «В. Я. Чубар».
18 жніўня 1941 года пасля атрымання інфармацыі пра прарыў нямецкіх войскаў у раёне Запарожжа супрацоўнікі НКУС падарвалі плаціну ДнепраГЭС. У выніку выбуху 20 тон толу (паводле іншых звестак — аманалу) у плаціне ўтварылася прабоіна даўжынёй 175,5 метраў і вышынёй 21,2 м, праз якую ўніз рынулася амаль шасціметровая хваля, якая зруйнавала будынкі ў берагавой зоне. Найбольш ад разводдзя пацярпелі жыхары нізіннага раёна горада. Загадзя пра выбух ані мясцовае насельніцтва, ані ваеннае кіраўніцтва папярэджаныя не былі, і савецкая контраразведка нават спярша арыштавала выканаўцаў выбуху як варожых дыверсантаў, але пасля ўмяшання кіраўніцтва выпусціла. Колькасць ахвяр у выніку выбуху не пацвярджаецца дакументальна; называюцца лічбы ад 20 тысяч да 80—120 тысяч ваенных і грамадзянскіх.
Пасля захопу Запарожжа нямецкія будаўнічыя часткі аднавілі зруйнаваную частку плаціны, а замест выведзенага з ладу абсталявання прыбыло нямецкае. Улетку 1942 года станцыя аднавіла дзейнасць.
22 красавіка 1972 года пачалося будаўніцтва другой чаргі Дняпроўскай ГЭС. У 1974 годзе ўведзены ў эксплуатацыю першы гідраагрэгат, а ў 1981 годзе станцыя выйшла на поўную магутнасць.
У 1996 годзе пачалася рэканструкцыя ў сувязі з старэннем абсталявання. Яна дазволіла павялічыць магутнасць Дняпроўскай ГЭС-1 на 42 МВт і пабольшыць ККД агрэгатаў на 3 %. У 2007 годзе пачаўся другі этап рэканструкцыі, дзякуючы якому магутнасць станцыі павялічылася на 85,2 МВт — такім чынам сумарная магутнасць ДнепраГЭС склала 1610,6 МВт.
Эрмітаж
Гісторыя музей пачынаецца з калекцый твораў мастацтва, якія пачала набываць у прыватным парадку расійская імператрыца Кацярына II. Першапачаткова гэта калекцыя месцавалася ў палацавым флігелі — Малым Эрмітажы (ад ermitage — месца адзіноты, келля), адкуль і замацавалася агульная назва будучага музея. У 1764 Кацярына II набыла першыя зборы галандскага ды фламандскага жывапісу, таму гэты год лічыцца датай заснавання музея; а ў 1852 з моцна разрослай калекцыі быў сфармаваны і адкрыты для наведвання публікі Імператарскі Эрмітаж.
Сучасны Дзяржаўны Эрмітаж уяўляе сабой складаны музейны комплекс. Асноўная экспазіцыйная частка музея займае пяць будынкаў, размешчаных уздоўж набярэжнай ракі Нявы ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, галоўным з якіх лічыцца Зімовы палац.
З 1990 пост генеральнага дырэктара Дзяржаўнага Эрмітажа займае Міхаіл Барысавіч Піятроўскі, які змяніў на гэтым пасту свайго бацьку, вядомага гісторыка і археолага Барыса Барысавіча Піятроўскага.
На сённяшні дзень калекцыя музея налічвае каля трох мільёнаў твораў мастацтва і помнікаў сусветнай культуры, пачынаючы з каменнага веку і да нашых дзён.
Уваход у музей вольны для дзяцей і студэнтаў, а кожны чацвер — для ўсіх.
Калекцыя музея
Экспазіцыя музея паказвае развіццё сусветнага мастацтва з каменнага веку да канца XX стагоддзя. Вялікае значэнне мае збор першабытнага мастацтва і археалагічных культур з тэрыторыі былога СССР, асабліва найбагацейшая ў свеце калецыя т.з. скіфскага золата, унікальныя знаходкі з курганоў Пазырыка, помнікі іншых культур Вялікага Стэпу. Прадстаўлены так званыя «палеалітычныя Венеры» з сяла Касцёнкі, шматлікія ўзоры керамікі, бронзавае ліццё, каменныя пліты з петрогліфамі.
Карцінная галерэя «старых майстроў» адлюстроўвае акадэмічныя густы збіральнікаў — расійскіх імператараў. У гады фарміравання збору асабліва шанаваліся фларэнційцы Высокага Адраджэння, балонская школа, «малыя галандцы», круг Рубенса і Т’епола, французскія класіцызм і ракако. Італьянскія і старанідэрландскія «прымітывы», іспанская і англійская школы жывапісу пры гэтым апыняліся на перыферыі. З гэтым звязана вядомая няпоўнасць калекцыі — адсутнасць у ёй твораў такіх вялікіх, цэнтральных для развіцця жывапісу майстроў, як Дуча, Джота, Мазача, П'еро дэла Франчэска, Мантэнья, Беліні, Ван Эйк, Мемлінг, Босх, Груневальд, Дзюрэр, Гольбейн, Брэйгель, Вермеер.
Сярод жамчужын збору старога еўрапейскага жывапісу — тацішчаўскі дыптых Рабера Кампена, «Мадонна Бенуа» Леанарда да Вінчы, «Юдзіф» Джарджонэ, «Жаночы партрэт» Карэджа, «Св. Себасцьян» Тыцыяна, «Лютніст» Караваджа, «Вяртанне блуднага сына» Рэмбранта, «Дама ў блакітным» Гейнсбара. Музей мае багатымі сходамі карцін Рубенса, Рэмбранта, ван Дэйка, Пусэна, Тыцыяна, Веранезэ, Клода Ларэна і інш.
Марк Шагал
Марк Шагал (, Віцебск — ) — беларускі і французскі мастак. Бацька — Захар Мордухавіч. Дзед — Мордух Сегал, з невядомых прычын змяніў прозвішча на Шагал. Прадзедам Марка Шагала быў вядомы мастак Хаім Сегал, які распісваў сінагогі. Пры нараджэнні будучага мастака назвалі Маісеем, імя на Марка ён змяніў, калі пераехаў у Санкт-Пецярбург.
Біяграфія
Пачатковую адукацыю атрымаў традыцыйную яўрэйскую — па Торы, Талмуду, з вывучэннем старажытнаяўрэйскай мовы. Увосені 1900 года паступіў у гарадское чатырохкласнае вучылішча з рамесным ухілам, дзе дасягнуў поспехаў толькі ў маляванні і геаметрыі. У сям’і Шагалаў маляванне ў адпаведнасці з догмамі іўдаізму лічылася грэшным заняткам. Тым не менш, маці згадзілася з жаданнем сына і сама прывяла яго ў школу-майстэрню Іегуды Пэна, дзе ён правучыўся два месяцы. У 1907 годзе Марк Шагал накіраваўся працягваць мастацкую адукацыю ў Санкт-Пецярбург. Вучыўся ў рысавальнай школе пры Таварыстве заахвочвання мастацтваў, у прыватнай школе А. Званцавай.
У 1910 годзе Марк Шагал паехаў у Парыж, дзе наведваў даступныя ўсім жадаючым, так званыя «свабодныя Акадэміi» — знакамітую Гранд Шам’ер на Манпарнасе i Ла Палет. Але галоўнай яго акадэміяй сталі Луўр з палотнамі старых мастакоў, мастацкія салоны i крамы Парыжу, у якіх можна было ўбачыць палотны імпрэсіяністаў, постімпрэсіяністаў i авангарда 1900-х гадоў. У 1912 годзе Марк Шагал упершыню прыняў удзел у Асеннім Салоне.
Летам 1914 года ён вярнуўся ў Віцебск. У верасні 1918 года з рэкамендацыі Анатоля Луначарскага прызначаны паўнамоцным прадстаўніком па справах мастацтваў Віцебскай губерні, кіраваў мастацкім афармленнем Віцебска ў гонар першай гадавіны Кастрычніцкага перавароту. Стварыў Віцебскую народную мастацкую школу і ўзначальваў яе некаторы час. З 1919 года кіраваў «Вольнай майстэрняй жывапісу», дапамагаў у стварэнні. У чэрвені 1920 года Марк Шагал пераехаў у Маскву, афармляў спектаклі i глядзельную залу Камернага яўрэйскага тэатра, выкладаў у працоўнай калоніі для беспрытульнікаў «III Інтэрнацыянал» пад Масквой. У 1922 годзе Марк Шагал з сям’ёй пераехаў у Берлін, дзе яшчэ ў 1914 годзе адбылася яго выстаўка і засталіся работы, а ў 1923 годзе пераехаў у Парыж. З гэтага часу сталіца Францыі стала для яго ўжо больш чым «другі Віцебск». Мастак шмат працаваў, падарожнічаў па Францыі і за яе межамі. У 1930-я гады адбыліся яго першыя рэтраспектыўныя выстаўкі. Мастак быў узнагароджаны першымі прэміямі. Тым не менш у 1937 годзе, у пісьме з нагоды смерці Іегуды Пэна (было апублікаванае ў менскіх газетах «Акцябр» і «Звязда»), Марк Шагал сцвярджаў: «хоць я і жыву ў Парыжы ўжо з 1910 года з невялікімі перапынкамі, я ўсё ж душэўна застаўся адданы маёй радзіме, што паказаў як мог у сваім мастацтве».
У 1940 годзе Музей сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку запрасіў Шагала ў Амерыку, і ў чэрвені 1941 года разам з сям’ёй і сваімі работамі ён адплыў у Нью-Ёрк, дзе ў 1943 годзе сустрэўся з членамі Яўрэйскага антыфашысцкага камітэта Саламонам Міхоэлсам і І. Феферам, якія прыехалі з Масквы ў Амерыку, і перадаў з імі на радзіму «Письмо моему родному Витебску».
У 1947 годзе Марк Шагал упершыню пасля вайны прыехаў у Парыж у сувязі з адкрыццём сваёй рэтраспектыўнай выстаўкі, арганізаванай Музеем сучаснага мастацтва, а ў 1948 годзе вярнуўся ў Францыю назаўсёды. Менавіта ў гэты перыяд яго творчасць набыла сусветную вядомасць. Адна за другой адбываюцца выстаўкі жывапісу, графікі, скульптуры мастака. Ён удастойваецца ганаровых званняў i ўзнагарод, сярод якіх — вышэйшая ўзнагарода Францыі Вялікі крыж Ганаровага Легіёна. На працягу 1950—1970-х гадах ён выканаў мноства вітражоў i керамічных пано для вядомых сабораў Францыі.
У 1973 годзе ў Ніцы адкрыўся Нацыянальны музей «Біблейскае пасланне Марка Шагала». У гэтым жа годзе Марк Шагал прыязджаў у Маскву i Ленінград і перадаў у дар Дзяржаўнаму музею выяўленчага мастацтва імя А. С. Пушкіна 75 сваіх літаграфій, даў інтэрв’ю «Литературной газете», аднак у родны Віцебск патрапіць не здолеў. У 1997 годзе на радзіме мастака, у Віцебску, быў адкрыты мемарыяльны Дом-музей Марка Шагала. Нашчадкі мастака перадалі ў дар музею калекцыю яго графічных работ. Пачынаючы з 1991 года, у Віцебску штогод праходзяць Міжнародныя Шагалаўскія чытанні, адкрыты помнік Марку Шагалу работы віцебскага мастака А. Гвоздзікава.
На працягу творчасці Марк Шагал звяртаўся да розных відаў выяўленчага і прыкладнога мастацтва, але ўсё ж перавагу аддаваў жывапісу. У яго жывапісе знайшлі сваё ўвасабленне нацыянальныя звычаі, роднасныя сувязі, віцебскія краявіды. На палотнах Марка Шагала жывуць рамеснікі і гандляры, мяснікі і рабіны, местачковыя скрыпачы і блазны, а таксама сяляне, жывёлы, цэрквы і дамы Віцебска, і, перш-наперш, бацькоўскі дом («Віцебск», «Стары Віцебск», «Сіні дом у Віцебску», «Анёл над Віцебскам», «Я і мая вёска»). Шмат работ мастака прысвечана тэмам прыроды і кахання («Над горадам», «Бэла і Іда», «Бэла ў белым каўнерыку», «Шпацыр», «Блакітныя закаханыя», «Ружовыя закаханыя», «Зялёныя закаханыя», «La Mariée»).
Не абыдзена ў творчасці мастака і біблейская тэма («Белае распяцце», «Падзенне анёла», 17 палотнаў пад агульнай назвай «Біблейскае пасланне»). Творы Марка Шагала вылучаюцца жывапісным тэмпераментам, эмацыянальнасцю, пластычнай выразнасцю, сакавітым колерам і мяккім лірызмам. Свае сюжэты мастак трактуе ў гратэскна-сімвалічным і іранічна-фантастычным духу. З жывапісам шчыльна звязаная і графіка мастака. Асноўныя тэмы яго графічных работ — адвечныя моманты чалавечага і прыроднага існавання («Адам і Ева», «Мацярынства», «Каін і Авель»), родны горад (серыя літаграфій «Успаміны аб Віцебску»), тэатр і цырк. Вялікую частку графічных работ мастака складаюць ілюстрацыі да «Мёртвых душ» М. Гогаля, «Баек» Ж. Лафантэна, казак «Тысяча і адна ноч» і іншых выданняў.
Марк Шагал таксама добра вядомы як скульптар, керамік, майстар мазаік і габеленаў, але больш за ўсё як майстар вітража. Свае вітражныя работы ён ствараў не толькі для французскіх сабораў, але і для храмаў Рэймса, Цюрыха, Майнца, будынкаў ААН у Нью-Ёрку, сінагогі Медыцынскага цэнтра «Хадаса Эйн Керэм» у Іерусаліме, гатычнага сабора ў Мецы.
Марк Шагал пакінуў значную літаратурную спадчыну — дзённікі, лісты і вершы.
У 2016 годзе ў Віцебску з’явілася вуліца Шагала, яшчэ раней — праезд Шагала. У чэрвені 2017 плошча Марка Шагала з’явілася ў Іерусаліме.
Кніга Юдзіф (Скарына)
Кніга Юдзіф («Книги Иудифъ вдовици») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 9 лютага 1519 года.
Змест кнігі
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («Зуполъне выложены на руский языкъ докъторомъ Франциском Скориною изъ славнаго града Полоцька напредъ Богу ко чти и людемъ посполитым к научению»), а на адвароце — прадмова, у якой Скарына коратка выкладае гісторыю Асірыйскай, Вавілонскай і Персідскай дзяржаў, а таксама абставіны патрыятычнага ўчынку Юдзіфі. У канцы прамовы асветнік указвае, што першапачаткова кніга была напісана на халдзейскай мове. На 3-26 аркушах выдадзены тэкст 16 раздзелаў кнігі Юдзіф, на апошнім аркушы — кароткае пасляслоўе.
Друкарскія асаблівасці выдання
Захавалася 9 экзэмпляраў выдання.
Чачэна-Інгушская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Чачэна-Інгушская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (Нохч-ГІалгІайн Автономни Совецки Социалистически Республика, Нохч-ГІалгІай Автономни Советски Социалистически Республика, Чечено-Ингушская Автономная Советская Социалистическая Республика, скарочана Чачэна-Інгушская АССР) — аўтаномная рэспубліка ў складзе РСФСР, якая існавала з 1936 па 1944 гг. і з 1957 па 1992 гг.
Першая Чачэна-Інгушская АССР
Падчас Другой сусветнай вайны ў 1942 — 1943 гг. невялікая частка Чачэна-Інгушскай АССР была акупавана нацысцкай Германіяй. У лютым 1944 г. чачэнцы і інгушы былі абвінавачаны ў калабарацыянізме і дэпартаваны ў Казахстан і Кыргызстан (аперацыя «Сачавіца»). 7 сакавіка 1944 г. Чачэна-Інгушская АССР была скасавана і ператворана ў Грозненскую акругу ў складзе Стаўрапольскага края. Аднак ужо 22 сакавіка акруга быў таксама скасавана, а былая тэрыторыя рэспублікі была падзелена паміж Паўночна-Асецінскай АССР, Дагестанскай АССР, Грузінскай ССР і зноў створанай Грозненскай вобласцю РСФСР.
Nikkei 225
Nikkei 225 (Nikkei 225, Stock Average, яп. 日経平均株価', 日経225) – адзін з найважнейшых фондавых індэксаў Японіі. Упершыню індэкс быў апублікаваны 7 верасня 1950 года Такійскай фондавай біржай пад назвай TSE Adjusted, Stock Price Average. З 1970 года індэкс вылічваецца японскай газетай The Nihon Keizai, Shimbun. 15 лютага 2021 года індэкс Nikkei 225 пераадолеў адзнаку ў 30 000 пунктаў, што стала самым вялікім вынікам за апошнія 30 гадоў. Прычынай росту з'яўляецца праграма грашова-крэдытнага стымулявання, рэалізаваная Банкам Японіі для змякчэння фінансавых вынiкаў пандэміі COVID-19. Па стану на канец 2022 года найбольшы ўплыў на індэкс аказвае кампанія Tokyo Electron (TYO: 8035).
Разлік індэкса
Індэкс шляхам вызначэння сумы "скарэкціраваных цэн акцый" і дзялення гэтай сумы на "дзяльнік". "Скарэкціраваная цана" акцыі - гэта яе цана, памножаная на каэфіцыент карэкціроўкі цаны. Каэфіцыент карэкціроўкі цаны звычайна роўны 1 для большасці акцый, але для акцый з адносна высокай цаной гэты каэфіцыент ніжэй. "Дзельнік" карэктуецца пры змене кошыка акцый, а таксама падчас драбнення акцый або зваротнага драбнення, каб прадухіліць рэзкую змену індэкса гэтымі нярынкавымі падзеямі. Індэкс Nikkei 225 складаецца з акцый кампаній. Акцыі ўзаемных фондаў, біржавыя фонды, фонды нерухомасці і прывілеяваныя акцыі не ўключаюцца. Адбіраюцца найбольш гандлюемыя акцыі. Калі кампанія ў індэксе выпадае з-за зліцця або банкруцтва, замену шукаюць у тым жа рынкавым сектары. Са студзеня 2010 года індэкс абнаўляецца кожныя 15 секунд падчас гандлёвых сесій. Пры гэтым спіс кампаній, якія ўваходзяць у Nikkei 225, пераглядаецца штогод, у кастрычніку.
Савецкая рэспубліка
Савецкая рэспубліка — асаблівы тып рэспубліканскай формы праўлення, аснову якой складаюць асаблівыя прадстаўнічыя органы — Саветы. Рэспубліка такога роду ўпершыню ўзнікла ў Расіі ў 1917 годзе і затым была створана яшчэ ў шэрагу сацыялістычных дзяржаў. У выніку краху камуністычных рэжымаў назіралася адмова ад савецкай формы праўлення ў карысць іншых формаў рэспубліканскай улады.
Мангун-Тайга
Мангун-Тайга, Мунгун-Тайга (Мөңгүн-Тайга — Срэбраная гара) — горны масіў на тэрыторыі Мангун-Тайгінскага кажууна, у міжрэччы Мугура (з поўначы), Шара-харагай (з усходу і паўднёвага ўсходу) і Талайты (з захаду), на ўсходзе Алтая. Расійская частка Алтайскіх гор лічыцца часткай Заходняй Сібіры, але Мангун-Тайга ў 1932 годзе была перададзена (разам з поўначчу Убсунурскай катлавінай) са складу Манголіі ў склад Тувінскай Народнай Рэспублікі, а ў 1944 годзе (пасля ўваходжання Тувы ў Расію) стала разам з усёй Тувой лічыцца часткай Усходняй Сібіры.
Савецкая рэспубліка
Існавалі 3 віды савецкіх рэспублік:
Мангун-Тайга
Ля ўсходняга падножжа масіва ляжыць возера Хіндыктыг-Холь. Тут знаходзіцца найвышэйшая кропка Тывы і ўсёй Усходняй Сібіры — гара Мангун-Тайга (3970,5 м). Гісторыя заваявання вышэйшай пункту Усходняй Сібіры пачалася ў 1946 годзе.
Масіў складзены крышталічнымі сланцамі і пясчанікамі, прарываецца ў цэнтры масіва інтрузіямі гранітаў. У высакагор’і — ледавікі агульнай плошчай каля 44 км².
Аравійская пустыня
Аравійская пустыня (араб. الصحراء الشرقية) — пустыня ў Афрыцы (Егіпет), паўночна-ўсходняя частка Сахары. Размешчана паміж далінай Ніла і Чырвоным морам, на поўдні (22 ° з. ш.) Пераходзіць у Нубійскую пустыню. У замежнай геаграфіі пад Аравійскай пустыняй часта разумеюць комплекс пустынных рэгіёнаў Аравійскага паўвострава.
Рэльеф і клімат
У рэльефе пераважаюць плато (сярэдняя вышыня каля 500 м). З усходу Аравійская пустыня акружаная горным ланцугом, найвышэйшыя кропкі якога:
Шырокія прасторы Аравійскай пустыні занятыя барханамі, пясчанымі масівамі, а ў цэнтральнай яе частцы назіраюцца выхады карэнных парод. Вялікая частка тэрыторыі абсалютна незаселеная з-за частых пясчаных і пылавых бур, а таксама моцных вятроў, малой колькасці ападкаў, высокіх тэмператур з звычайнымі для пустыняў вялікімі сутачнымі амплітудамі.
Будынак рэальнага вучылішча (Рагачоў)
Гісторыя
Быў пабудаваны на грошы мецэната Васіля Васільевіча Іолшына і яго жонкі Варвары Аляксееўны ў 1903—1907 гадах для Рагачоўскага рэальнага вучылішча.
Раней чым у іншых будынках Рагачова тут з’явілася сістэма паравога ацяплення, а ваду пераганялі з калодзежа ў памяшканні з дапамогай электрычнасці.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны пабудова была спаленая, але яе аднавілі ў 1950-х.
У першыя дзесяцігоддзі савецкай улады тут месціліся педагагічны тэхнікум і настаўніцкі інстытут, а пасля вызвалення ад акупантаў тут размясцілася гарадская школа № 2, якая цяпер носіць імя В. М. Калеснікава.
Архітэктура
На 1-м паверсе навучальнага будынка размяшчаліся кватэра дырэктара, яго кабінет, прыёмная, архіў, бібліятэка, пакой для Закона Божага каталіцкага веравызнання, падрыхтоўчыя класы, канцылярыя, фізічны кабінет, хімічная лабараторыя, вучнёўская, шынэльная, гімнастычная зала, буфет, парадны вестыбюль, пакой швейцара. На 2-м паверсе гэтага ж будынка размяшчаліся актавая зала (у стылі мадэрн), малявальныя класы, кабінет інспектара. У кутняй часткі 2-га паверха была ўладкованая дамавая царква ў імя Святой Вялікапакутніцы Барбары. Падлогі на гэтых двух паверхах пакрываў паркет. Ацяпленне было паравым. У падвальным памяшканні гэтага будынка размяшчаліся 4 кватэры для служыцеляў, 1 пакой для перагонкі вады (насос), электрастанцыя (святло), два пакоі для дроў, дзве кладоўкі і клазет.
Ахова
Будынак, які з’яўляецца адной з нямногіх дарэвалюцыйных пабудоў у Рагачове, унесены ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей РБ.
Вайсэнфельс
Ва́йсэнфельс (Weißenfels ) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт.
Уваходзіць у склад раёна Вайсэнфельс. Падпарадкоўваецца кіраванню Вайсэнфельзер Ланд. Насельніцтва складае 29 669 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 24,74 км². Афіцыйны код — 15 2 68 035.
Гісторыя
Вайсэнфельс раней належаў цюрынгенскім графам; з 1657 быў рэзідэнцыяй герцагаў Саксен-Вейсэнфельсскіх, бакавой лініі дому саксонскіх курфюрстаў; гэта лінія загасла са смерцю Іагана-Адольфа II у 1746 годзе горад з’яўляецца сталіцай чаравіковай справы ў Германіі, у гэтым горадзе маецца музей, прысвечаны чаравіковай справе.
Дэні Папен
Дэні Папен (Denis Papin; 22 жніўня 1647, Блуа — 1712) — французскі матэматык, фізік і вынаходнік.
Папен нарадзіўся ў французскім горадзе Блуа ў 1647 годзе. Ва ўніверсітэце Анжэ ён вывучаў медыцыну і атрымаў ступень доктара. Але ўрачом Папен не стаў. Шмат у чым яго лёс прадвызначыла сустрэча з галандскім фізікам Х. Гюйгенсам, пад уплывам якога Папен пачаў вывучаць фізіку і механіку. У 1688 годзе ён апублікаваў са сваімі канструктыўнымі дапаўненнямі апісанне прадстаўленага Гюйгенсам у Парыжскую акадэмію навук праекта паравога рухавіка ў форме цыліндру з поршнем.
Папен вывучаў працу поршня ў цыліндры. У 1690 годзе ў Марбургу ён стварыў паравы рухавік, які здзяйсняў карысную працу за кошт награвання і кандэнсацыі пара. Гэта быў адзін з першых паравых катлоў. Канструкцыю паравой машыны (цыліндр і поршань) Дэні Папен падказаў Лейбніц.
Папен таксама прапанаваў канструкцыю цэнтрабежнага насоса, сканструяваў печ для плаўкі шкла, паравую павозку, вынайшаў некалькі машын для ўздыму вады.
З 1707 ён жыў у Лондане. Апошняя інфармацыя пра жыццё Дэні Папена — яго ліст ад 23 студзеня 1712 года.
Золата (раман)
Золата — незакончаны раман Ядвігіна Ш., напісаны ім у 1920 годзе. Адзін з першых твораў буйнога эпічнага жанру ў беларускай літаратуры.
Раман «Золата» ўпершыню быў апублікаваны ў газеце «Беларус».
Апісанне
Раман спалучае ў сабе рэалістычныя, рамантычныя і дэтэктыўныя прыёмы і сродкі і раскрывае тэму ўлады грошай, іх згубнага ўплыву на чалавека. Падзеі ў рамане адбываюцца на Беларусі пасля адмены прыгоннага права.
Цэнтральнымі героямі з'яўляюцца Мікола Стрончык, яго дачка Зося, Васіль Дубінскі, Прузына Салянічышка, Алёкса Гуронак, карчмар Лейба. Сюжэт твора будуецца вакол дэманічнай па натуры Зосі. Яна кахае Алёксу, якога бацькі хочуць ажаніць з багатай Прузынай. Люта ненавідзячы сваю саперніцу, Зося робіць закаханага ў яе Васіля Дубінскага забойцам Прузыны (яе кінулі ў калодзеж). Падазроным жа ў злачынстве аказаўся не Васіль, а Алёкса, які з-за гэтага вымушаны эмігрыраваць у Амерыку.
Зося ў хуткім часе выходзіць замуж за Васіля, сумеснае жыццё для якога становіцца невыносным, трагічным. У стане афекту (калі нованароджаную дачку назвалі Прузынаю) ён кідаецца ў калодзеж. Самагубства Васіля ўспрымаецца як божае пакаранне, помста за заўчасную смерць дзяўчыны. У рамане перавага аддаецца сюжэту, дзеянню, меладраматычным сцэнам, а не псіхалагічнаму раскрыццю вобразаў, раскрыццю сацыяльна-класавых канфліктаў.
Золата (значэнні)
Золата
Стараселле (возера)
Старасе́лле — возера ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. На пойме ракі Прыпяць, за 26 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Хойнікі, прыкладна за 6 км на ўсход ад Нароўлі, за 3,5 км на захад ад вёскі Тульгавічы.
Плошча паверхні 0,32 км². Даўжыня 3,18 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Даўжыня берагавой лініі 7,83 км. Возера старычнае. Катлавіна падзяляецца на 3 рукавы. Берагі высокія (да 1 м), парослыя хмызняком. Заходнія берагі возера забалочаныя.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, плотка, лінь, краснапёрка, акунь і іншыя віды рыб.
Уленбек
Уленбек — прозвішча.
Каляндры
Каляндры (праз calandre ад κύλινδρος — «каток», «вал») — машына для бесперапыннага фарміравання ліста палімеру, гумы, тэкстылю або паперы метадам прапускання праз яго паміж абарачальнымі валамі. У выніку каляндравання атрымліваецца палатно неабходнай таўшчыні і шырыні. Таксама каляндры выкарыстоўваюцца для нанясення малюнка, ўзору метадам. Асноўнымі характарыстыкамі каляндраў з’яўляецца лік валкоў, іх даўжыня, дыяметр і ўзаемнае размяшчэнне.
Апісанне
Геаметрыя каляндравых валкоў з’яўляецца вызначальным фактарам якасці паверхні ліста. Для абароны валаў ад зносу ўжываюць высакахуткаснае газапалымянае напыленне цвёрдых сплаваў (больш працяглая абарона) або храмаванне (больш распаўсюджана).