cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Куты (Бускі раён)
Куты (Кути́) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Здымак (фільм)
«Здымак» (Zdjęcie) — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1968 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.
Апісанне фільма
Стары фотаздымак двух маленькіх хлопчыкаў, у салдацкіх шапках і з вінтоўкамі ў руках. Камера адпраўляецца на пошукі гэтых двух хлопчыкаў, цяпер дарослых мужчын, і фіксуе іх эмоцыі, калі яны сутыкаюцца са здымкам.
Хуан Карлас Гансалес
Хуан Карлас Гансалес, меў мянушку Канарыа (Juan Carlos "Canario" González Ortiz;  — ) — уругвайскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1950 у складзе нацыянальнай зборнай Уругвая.
Свянтнікі Гурнэ
Свянтнікі Гурнэ (Świątniki Górne) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 20 км на поўдзень ад цэнтра Кракава і за 320 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Свянтнікі Гурнэ. Чыгуначная станцыя. Плошча 4,43 км². Насельніцтва 2,4 тыс. чалавек.
Tom Tailor
«Tom Tailor» — нямецкая, якая выпускае паўсядзённае адзенне. Заснавана ў 1962 годзе ў Гамбургу Гансам Генрыхам Пюньерам. Спецыялізуецца ў асноўным на адзенні і сярэдняй цэнавай катэгорыі для мужчын, жанчын, моладзі і дзяцей. Асноўныя рынкі збыту для кампаніі — Францыя, Германія, Аўстрыя, Швейцарыя і краіны Бенілюкс.
Audi V8
Audi V8 (Typ 4С) — першы аўтамабіль вышэйшага класа кампаніі Audi. Вырабляўся з 1988 па 1994 год. Усе аўтамабілі Audi V8 выпускаліся з поўным прывадам. З’яўляецца першым серыйным раскошным седанам са стандартнай паўнапрываднай трансмісіяй.
Усяго было выпушчана 21.565 аўтамабіляў.
Апісанне
Audi V8 дэбютаваў у 1988 годзе на Парыжскім аўтасалоне. Серыйная вытворчасць пачалася ў кастычніку 1988 года на заводзе ў.
Аўтамабіль пабудаваны на платформе седана Audi 100 C3/200 C3 (Typ 44) і меў кузаў з тым жа індэксам 44, што і Audi 100. Аднак сам кузаў быў цалкам новым, толькі невялікая колькасць дэталяў была ўзаемазаменнай. Ад Audi 100 quattro была ўзятая таксама незалежная двухрычажная задняя падвеска. Усе астатнія сістэмы аўтамабіля былі арыгінальнымі.
Назва мадэлі выразна паказвала на тып рухавіка — аўтамабіль абсталёўваўся васьміцыліндравым V-падобным рухавіком з чатырма клапанамі на цыліндр. Першапачаткова яго аб'ём складаў 3,6 літраў і меў магутнасць у 250 к.с. (340 нм пры 4000 аб / хв), быў даступны толькі четырехдыяпазонавы аўтамат ZF. Пасля мадэрнізацыі ў 1990 годзе на Audi V8 сталі ўсталёўваць механічныя скрынкі перадач на пяць хуткасцяў, а з 1991 года сталі даступныя шасціступеньчатыя ручныя КПП і новыя 4,2 літровыя рухавікі магутнасцю ў 280 конскіх сіл (400 Нм пры 4000 аб / хв).
З 1991 года выпускалася падоўжаная на 316 міліметраў версія — Audi V8L. Амаль усе аўтамабілі з доўгай колавай базай былі пабудаваныя на заводзе Steyr-Daimler-Puch ў Грацы (Аўстрыя) на аснове субпадраду.
У 1994 годзе на змену V8 прыйшла Audi A8. Усяго было выпушчана 16.648 машын з рухавіком 3,6 л, каля 5.000 — з рухавіком 4,2 л, і 245  аўтамабіляў V8L.
Audi V8 quattro DTM
У 1990 годзе на трасу выйшлі Audi V8, адаптаваныя для гонак DTM. Ганс-Ёахім Штук, Вальтэр Рэрль і Фрэнк Елінскі сфарміравалі каманду Schmidt Motorsports. Штук выйграў чэмпіянат праз год, і Audi прадставіла яшчэ адну каманду — Audi Zentrum Reutligen, якая склалася з Франка Біла і Хубера Хаўпта. Біла выйграў чэмпіянат у 1991 годзе. Усяго ў 1990—1991 гг. у гонках DTM Ганс-Ёахім Штук і Франк Біла на V8 quattro прынеслі 18 перамог на 36 этапах.
NGC 1649
NGC 1649 (іншыя абазначэнні — NGC 1652, ESO 55-SC32) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1649, NGC 1652.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рафаэл Герэйру
Рафаэл Адэліну Жазэ Герэйру (Raphaël Adelino José Guerreiro; нар., , Іль-дэ-Франс, Францыя) — партугальскі футбаліст, абаронца нямецкага клуба «Баварыя» з Мюнхена і нацыянальнай зборнай Партугаліі.
Рафаэл нарадзіўся ў сям’і францужанкі і выхадца з Партугаліі.
Дасягненні
«Барусія» Дортмунд
Партугалія
Таццяна Рыгораўна Паспелава
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і дактароў тэхнічных навук Рыгора Паспелава і Ірыны Фёдаравай.
Працуе ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Электразабеспячэнне», прафесар).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: аптымізацыя энергетычных сістэм; энергаэфектыўнасць і энергазберажэнне; аднаўляльныя крыніцы энергіі.
IC 4299
IC 4299 — галактыка тыпу SBa (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эдмон Гандзінэ
Біяграфія
Спачатку спалучаў літаратурную кар’еру з адміністрацыйнай, аднак затым сышоў у адстаўку з пасады намесніка начальніка аддзела ў Міністэрстве фінансаў Францыі, каб цалкам прысвяціць сябе працы драматурга. Стварыў каля 40 п’ес, дэбютаваўшы аднаактовай камедыяй «Занадта цікаўны» (Trop curieux), пастаўленай на сцэне Камеды Франсэз 25 чэрвеня 1863 года.
Гандзінэ найбольш вядомы як аўтар лібрэта да трох опер Леа Дэліба: «Так сказаў кароль» (1873), «Жан дэ Нівель» (1880) і «Лакмэ» (1883), дзве апошнія — у суаўтарстве з Філіпам Жылем. Ён таксама супрацоўнічаў з кампазітарамі Раберам Планкетам і.
Узведзены ў званне рыцара ордэна Ганаровага легіёна ўказам ад 14 жніўня 1869 года.
Імем Гандзінэ ў 1899 годзе названа вуліца ў Парыжы (rue Edmond Gondinet).
Ружамберак
Ружамберак (Ružomberok, Rosenberg, Rózsahegy) — горад у паўночнай Славакіі, размешчаны на зліцці рэк Ваг і Рэвуца каля падножжа Вялікай Фатры і Нізкіх Татраў. Насельніцтва каля 30 тыс. чалавек.
Гісторыя
Ружамберак упершыню згадваецца ў 1233 годзе. Магдэбургскае права атрымаў у 1318 годзе. У XVI ст. у Ружамбераку ўтвараецца вядомая лютэранская школа для дваранскіх дзяцей, у 1729 годзе ўзнікае каталіцкая школа гэткага ж тыпу, у якой вучыліся шматлікія выбітныя асобы Славакіі, напрыклад, Антон Берналак.
У XIX ст. Ружамбрак быў важным цэнтрам працоўнага і марксісцкага руху ў Чэхаславакіі.
У цяперашні час Ружамберак — важны прамысловы цэнтр паўночнай Славакіі.
Роман Губнік
Роман Губнік (нар., , Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2009—2020). Мае брата Міхала Губніка, які таксама з’яўляецца футбалістам.
Клубная кар’ера
Роман з шасці гадоў займаўся футболам у школах клубаў ТІ, «Усецін», «Тэскома». З 1998 года гуляў за чэшскі клуб «Сігма» (Оламаўц). У 2007 годзе за 2 млн еўра перайшоў у склад расійскага клуба «Масква». У пачатку 2009 года быў аддадзены ў арэнду ў пражскую «Спарту». Пасля таго як ён адгуляў год у «Спарце», «Масква» перадала яго ў арэнду «Герце» да чэрвеня 2010 года. Пасля зняцця футбольнага клуба «Масква» з чэмпіянату Расіі па футболе 2010 усе правы на футбаліста атрымала «Герта».
У верасні 2013 года падпісаў пагадненне з чэшскім клубам «Вікторыя» (Пльзень). Разам з «Вікторыяй» стаў чэмпіёнам Чэхіі ў сезоне 2014/15. У верасні 2015 года быў аддадзены ў арэнду «Сігме», у канцы года вярнуўся ў «Вікторыю». У жніўні 2020 года перайшоў у «Сігму» ўжо на трывалай аснове і стаў капітанам каманды. Завяршыў кар’еру па заканчэнні сезона 2021/22.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Чэхіі. Дэбют за нацыянальную зборную Чэхіі адбыўся 5 ліпеня 2009 года ў матчы супраць зборнай Мальты. Яго першы гол за зборную быў забіты 12 жніўня 2009 года ў гульні супраць зборнай Бельгіі.
Дваццаць восьмая зорка
Дваццаць восьмая зорка — альбом беларускага рок-гурта Мроя, запісаны ў 1989 годзе, выдадзены ў 1990 і перавыдадзены ў 1997 ды 2009 гадах.
Дадатковыя звесткі
Улетку 1989 года беларускія музычныя журналісты Анатоль Мяльгуй і Вітаўт Мартыненка пішуць ліст на ўсесаюзную фірму грамзапіса «Мелодыя» з прапановай зрабіць запіс песень таленавітых музыкаў з гурта Мроя з наступным іх выданнем. Акрамя гэтага яны апублікавалі дзясяткі артыкулаў, каб прыцягнуць увагу да катастрафічнага стану беларускай музыкі. Кіраўнікі «Мелодыі» адрэагавалі даволі хутка і праз некалькі месяцаў даслалі ў Мінск вялікую перасоўную станцыю МСА дзеля запісу альбома гурта.
У 1997 годзе альбом быў перавыдадзены на касеце фірмай BMAgroup.
У 2006 песня «Шмат» з гэтага альбому была ўключаная ў зборнік «Чарнобыльскі вецер».
У 2009 годзе BMAgroup перавыдала альбом на CD у серыі «Беларускі Музычны Архіў». У перавыданне дадаткова ўвайшлі песні «Паляваньне на вядзьмарак» і «Ён яшчэ вернецца», а таксама кліп і відэа-запіс песні «Я — рок-музыкант» з канцэрта «Музыкі свету — дзецям Чарнобыля», які адбыўся ў 1993 годзе.
Ланэрыўка
Ланэрыўка (Лане́рівка) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 1215
NGC 1215 (іншыя абазначэнні — MCG -2-8-55, HCG 23B, PGC 11687) — спіральная галактыка (Sa) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ленск
Ленск (Ленск) — горад (з 1963) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ленскага ўлуса Якуціі. Насельніцтва 24,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны да 1663 года.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Лены, на Прыленскім плато, за 840 км ад Якуцка. Аўтамабільнай дарогай звязаны з горадам Мірны. Аэрапорт (рэйсы ў Мірны, Якуцк, Іркуцк). Буйны порт на Лене (дастаўка грузаў для алмазаосных раёнаў Якуціі).
Алмазная прамысловасць, прамысловасць будматэрыялаў, харчовая прамысловасць, лесная і дрэваапрацоўчая прамысловасць.
Населены пункт заснаваны не пазней 1663 як паселішча «прамысловых» людзей на месцы эвенкійскага стойбішча Мухтуй (вёска Мухтукуеўская) — эвенк. «вялікая вада».
У XVIII стагоддзі для абслугоўвання 2-й Камчацкай экспедыцыі Вітуса Берынга была адчынена ямская паштовая станцыя Мухтуя. У XIX — пачатку XX стагоддзяў з'яўляўся месцам палітычнай ссылкі. Імклівы рост горада ў XX стагоддзі звязаны з адкрыццём і распрацоўкай алмазных радовішчаў у басейне Вілюя. Пасёлак быў найбольш блізкім (280 км) ленскім паселішчам да кімберлітавай трубкі «Мір» і стаў базай для будаўніцтва горада Мірны. У 1956 ад Мухтуі да будучага Мірнага пачалася пракладка аўтадарогі, пачаў будавацца порт.
Пасля паводкі ў 2000 годзе горад амаль цалкам адбудаваны зноў. Статус горада і новае імя «Ленск» (па рацэ Лена) былі прысвоеныя ў 1963.
Розум (значэнні)
Розум — шматзначны тэрмін.
Чырвоная Слабада (Чэрвеньскі раён)
Чырво́ная Слабада́ (, Чирвоная Слобода) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Сезон 2018 ФК Прамень Мінск
У 2018 годзе футбольны клуб «Прамень» з Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
1 Футбаліст пакінуў «Смалявічы» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)
Прыйшлі ў клуб
1 Раней — у арэндзе 2 Падаўжэнне арэнды 3 У арэнду
Пакінулі клуб
1 З арэнды 2 У арэнду
Прыйшлі ў клуб
1 З арэнды 2 У арэнду 3 Раней — у арэндзе
Скала (горад)
Скала (Skała) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 20 км на поўнач ад цэнтра Кракава і за 280 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скала. Плошча 2,97 км². Насельніцтва 3,8 тыс. чалавек.
Сезон 2018 ФК Прамень Мінск
Пакінулі клуб
1 З арэнды 2 У арэнду 3 Прыйшоў у каманду 20 ліпеня з тальяцінскай «Лады»
Сеп’яна
Сеп'яна (Seppiana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 166 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 33 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 28030. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Ambrogio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 4300
IC 4300 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1216
NGC 1216 (іншыя абазначэнні — MCG -2-8-56, HCG 23C, PGC 11693) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Крымскія татары
Кры́мскія тата́ры (саманазва: qırımtatarlar, qırımlar) — цюркамоўны народ, які насяляе Крым. У выніку міграцыйных працэсаў і прымусовага перасялення ў савецкі час буйныя абшчыны крымскіх татар узніклі ў краінах Цэнтральнай Азіі, Румыніі, Балгарыі, Турцыі і г. д. Агульная колькасць (на 2013 г.) — 452 тысячы чал.
Крымскія татары адыгралі значную ролю ў фарміраванні беларускіх татар. У 2009 годзе ў Беларусі жыло 12 чалавек, якія вызначалі сваю тоеснасць як крымскія татары.
Рассяленне
Пражываюць у асноўным у Крыме (каля 253 тыс. у 2001 г ) і прылеглых раёнах Украіны, а таксама ў Турцыі, Румыніі (20,3 тыс. у 2011 годзе ), Узбекістане (90 тыс., ацэнкі ад 10 тыс. у 2000 г. да 100 тыс. ), Расіі (2449 у 2010 г., у асноўным у Краснадарскім краі), Балгарыі (3 тыс.).
Мова
Размаўляюць на крымскататарскай мове.
Этнагенез
Крымскія татары сфарміраваліся як народ у Крыме і з'яўляюцца нашчадкамі розных народаў, якія мігравалі на тэрыторыю паўвострава. Асноўныя этнічныя групы, якія засялялі ў розныя часы Крым і якія прынялі ўдзел у фарміраванні крымскага народа — гэта таўры, скіфы, сарматы, аланы, булгары (протабалгары), грэкі, готы, хазары, печанегі, полаўцы, італьянцы, чаркесы, малаазійскія туркі.
Пасля прыняцця ханам Узбекам ісламу ў якасці дзяржаўнай рэлігіі, мусульманства стала актыўна распаўсюджвацца ў Крыме.
У выніку перавагі на тэрыторыі паўвострава атрымаў імя «татары» палавецкамоўнага насельніцтва і ісламскай рэлігіі пачаліся працэсы асіміляцыі і кансалідацыі стракатага этнічнага кангламерату ў адзіную крымскую нацыю. На працягу некалькіх стагоддзяў склалася сучаснае нацыянальнае аблічча крымскіх татараў і крымскататарская мова на аснове палавецкай мовы.
Крымскататарскі народ складаецца з трох субэтнасаў: таты (цэнтральны Крым), ялыбойцы (паўднёвы бераг Крыма) і нагаі (стэпавы Крым). Гэтыя субэтнасы размаўляюць на розных дыялектах крымскататарскай мовы, якія належаць да розных груп цюркскай сям'і.
Герой Народных узброеных сіл В’етнама
Герой Народных узброеных сіл (Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân) — адна з вышэйшых дзяржаўных узнагарод Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам.
Апісанне
Прысуджаецца за выключна выдатныя дасягненні ў баі, ваеннай службе і працы, рэвалюцыйны гераізм у справе нацыянальнага вызвалення, забеспячэння нацыянальнай абароны і абароны народа. Званне прысуджаецца таксама калектывам, лаяльным да сацыялістычнай айчыне — В’етнама, з добрым унутраным адзінствам і супрацоўніцтвам з партыяй і масавымі арганізацыямі.
Гісторыя
Дэкрэтам Хо Шы Міна 10 лютага 1952 года ў якасці вышэйшай узнагароды было заснавана ганаровае званне «Герой патрыятычнага супраціву». Тады ж гэта званне было прысвоена першым 4-м кавалерам. У 1955 годзе было заснавана як вышэйшае званне «Герой арміі», прысуджаемае разам з «Залатой зоркай Героя арміі». У 1970 Найменне ўзнагароды было заменена на званне «Герой Народных узброеных сіл ДРВ» і адпаведна Найменне зоркі — на «Залатая зорка Героя Народных узброеных сіл Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам».
У Народна-вызваленчай арміі Паўднёвага В’етнама ў 1965 годзе было заснавана ў якасці вышэйшай узнагароды званне «Герой вызваленчай вайны». Пасля аб’яднання Паўночнага і Паўднёвага В’етнама ў 1975 годзе заснавана адзінае званне «Герой Народных узброеных сіл В’етнама», якое атрымалі і ўсе ўзнагароджаныя раней ранейшымі гэтымі званнямі.
Усяго па стане на 2006 год вядома аб 3 738 фактах прысваення звання, у тым ліку 36 двойчы герояў і 4 тройчы героя. Воінам і грамадзянам гэтае званне ўручалася 149 раз за подзвігі на «вайне супраціву з французамі», 859 разоў за «вызваленчую вайну супраць ЗША», 279 разоў за ўдзел у іншых баявых дзеяннях і за подзвігі ў мірны час. Іншыя ўзнагароджання — гэта ўзнагароды воінскіх частак і працоўных калектываў.
Сярод удастоеных гэтага звання — міністр абароны В’етнама генерал арміі Фунг Куанг Тхань, лепшы ас в’етнамскай знішчальнай авіяцыі (11 перамог) Нгуен Ван Кок, лётчык-знішчальнік Фам Туан, савецкі ваенны саветнік В. М. Замкоў, грэчаскі камуніст Нгуен Ван Лап (Костас Сарантыдыс).
Мансі
Ма́нсі (саманазва: мāньси), раней вядомыя як вагу́лы (вогулы) — угорскі народ, карэнныя насельнікі Урала і Заходняй Сібіры. Агульная колькасць у Расіі (2010 г.) — 12 269 чалавек.
Мансі маюць агульнае паходжанне з венграмі і ханты. У сярэднявеччы мансі насялялі заходні і ўсходні схілы Уральскіх гор, аднак наступ рускіх і комі вымушаў перасяляцца з Урала ў Заходнюю Сібір. У XV—XVI стст. на тэрыторыі Урала і Заходняй Сібіры склалася некалькі дзяржаўных аб’яднанняў мансі. Да пачатку XVII ст. яны былі заваяваны рускімі.
Паходжанне
Згодна тэорыі, сфарміраванай савецкімі і венгерскімі лінгвістамі ў сярэдзіне XX ст., агульнымі продкамі мансі, ханты і венграў былі тубыльцы поўдню Заходняй Сібіры эпохі неаліту. На мяжы II—I тысячагоддзяў да н. э. з-за кліматычных змен яны падзяліліся на паўднёвую і паўночную галіны. Прадстаўнікі паўночнай рушылі ў лесастэпавую зону ўздоўж ракі Об. Пахаладанне, што пачалося ў VII ст. да н. э. прывяло да таго, што яны апынуліся ў зоне тайгі. Рассяленне на захад прывяло да адасаблення мансі. Лінгвістамі знойдзены сведчанні ранніх кантактаў мансі і ханты з іншымі моўнымі групамі Сібіры.
Гісторыя
У сярэднявеччы мансі насялялі заходні і ўсходні схілы Уральскіх гор. Паўднёвай мяжой для іх з’яўлялася рака Пышма. На поўначы паселішчы мансі цягнуліся да Ямала, дзе ў 30 км ад Салехарда знойдзена паселішча і свяцілішча Усць-Палуй. Археолагі выяўляюць умацаваныя гарадзішчы, пабудаваныя на ўзвышшах каля рэк. Асноўнымі заняткамі былі конегадоўля, паляванне, рыбалоўства. Было таксама вядома земляробства. Падчас раскопак знаходзяць вырабы з керамікі і металаў, у тым ліку рэчы з Сярэдняй Азіі і Ірана.
У старажытнарускіх летапісах паўночныя мансі і населеныя імі землі былі вядомы пад назвай Югра. Звесткі пра іх з’яўляюцца ў XI ст. . Відавочна, назва Югра і больш позняя назва вагулы былі запазычаны ў комі. У 1193—1194 гг. наўгародскі ваявода Ядрэй арганізаваў ваенную экспедыцыю супраць Югры. Ён захапіў югорскі горад, але падчас аблогі другога пацярпеў паражэнне. З экспедыцыі вярнулася толькі 80 чалавек. Сярод рэчаў, якімі тубыльцы абяцалі адплаціць наўгародцам за зняцце аблогі былі срэбра, сабалінае і іншае футра. У XIII ст. Югра пералічвалася ў наўгародскіх дакументах як падпарадкаваная тэрыторыя. Наступ рускіх і комі вымушаў мансі перасяляцца з Урала ў Заходнюю Сібір, дзе яны ў сваю чаргу захопівалі землі ханты і ненцаў.
Пасля далучэння да Расіі мансі былі вымушаны выплочваць ясак. Паўночныя мансі станавіліся лёгкай ахвярай з боку качавых ненцаў. Мансі, што заставаліся на Урале і поўдні Заходняй Сібіры пакутвалі ад захопу іх зямель з боку прыватных заводаў і нават сялян. Відавочна, на першых парах асноўная ўлада над супляменнікамі захоўвалася ў родавай арыстакратыі. Вагульскі князцы ўзгадваліся ў дакументах XVIII ст. У 1822 г. кіраванне і суд былі перададзены дзяржаўным органам. У 1714—1718 гг. дзякуючы высілкам мітрапаліта Філафея Ляшчынскага мансі намінальна прынялі праваслаўе. Прыхільнікі традыцыйнай веры аказвалі місіянерам супраціўленне.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі быў адменены ясак. У 1930 г. створана Асцяка-Вагульская нацыянальная акруга (зараз Ханты-Мансійская аўтаномная акруга — Югра). У 1931 г. была створана пісьмовасць на мове мансі. У той жа час савецкая палітыка раскулачвання і барацьбы з рэлігіяй прывяла да заняпаду звычаёвага ладу. Мансі станавіліся ахвярамі палітычных рэпрэсій. У пасляваенны час адбывалася ліквідацыя дробных і стварэнне буйных паселішчаў, што далей садзейнічала разбурэнню родавых адносін і страты тэрыторый. Развіццё нафтавай і газавай прамысловасці павялічвала колькасць іншаэтнічных перасяленцаў.
Этнаграфічныя групы
У наш час прынята вылучаць некалькі этнаграфічных груп мансі :
Матэрыяльная культура
За некалькі стагоддзяў, якія суправаджаліся войнамі і міграцыямі, лад жыцця мансі моцна змяніўся. У 1904 г. расійскі этнограф Канстанцін Насілаў пісаў :
Яшчэ нядаўна ваяўнічы, бадзёры, які ведаў, як тапіць, здабываць з руд Урала жалеза, медзь, срэбра, які меў гандлёвыя зносіны з суседзямі, войны, народ гэты цяпер зусім ўпаў, зусім ператварыўся ў пячорнага чалавека і так далёка сышоў ад нашэсця цывілізацыі ў свае непраходныя лясы, так зашыўся ў глуш сваёй тайгі, так ізаляваўся, што, здаецца, ужо больш не з’явіцца на сусветнай сцэне, а, ціха вымрэ, сыдзе зусім з твару нашай планеты.
Асноўнымі заняткамі мансі сталі паляванне і рыбалоўства. Паляванне было накіравана на здабычу мяса і футра. Апошнім выплочвалі ясак, выкарыстоўвалі ў гандлёвых зносінах. Рыбалоўства пераважала сярод жыхароў ніжняй плыні рэк. Сезонна выязджалі здабываць рыбу на раку Об. Паўночныя мансі некаторы час займаліся аленегадоўляй. Распаўсюджана збіральніцтва. Традыцыйныя рамёствы: апрацоўка драўніны, бярозавай кары, ткацтва з валокнаў крапівы і лёну, аздабленне тканін пацеркамі і аплікацыяй.
У XVII — першай палове XX стст. мансі жылі ў невялікіх паселішчах паул ад 1 да 10 жытлаў з гаспадарчымі пабудовамі. Занятак паляваннем вымушаў шмат перамяшчацца, таму кожная сям'я мела жытлы за межамі паселішча. Для мансі характэрна значная разнастайнасць жытлаў. У канцы XIX ст. налічвалася каля 30 розных тыпаў. Сталым зімовым, а часам і летнім жыллём большасці мансі з’яўлялася зрубная хата без столі, з вельмі пакатым двухсхільным дахам, пакрытая пашытымі кавалкамі бярозавай кары. . Дзверы арыентаваны на поўдзень. Пярэдняя частка даха выдавалася наперад і абапіралася на слупы. Яшчэ адзін слуп ўсталёўваўся непасрэдна насупраць жытла. Да яго прывязвалі свойскую жывёлу. Узімку ў вокны ўстаўлялі лёд, улетку нацягвалі рыбны пузыр. У куце хаты, справа ці злева ад дзвярэй, ладзілі агмень з жэрдак, абшмараваных глінай. Уздоўж сцен месціліся земляныя нары, якія пакрывалі цыноўкамі і скурамі. Часовыя сезонныя жытлы рабілі ў лодках або ў лесе. Імі маглі быць буданы, заслоны, зімовыя яміны і г. д. Паўночныя аленегадоўцы запазычылі ў ненцаў чум.
Паўднёвыя і ўсходнія мансі аддавалі перавагу апранаць палатняныя кашулі і ворную адзежу, упрыгожаную гафтам з рознакаляровых нітак. Паўночныя і часткова заходнія мансі перанялі традыцыю ненцаў мець вопратку з аленевай скуры. У ніжняй плыні рэк Паўночная Сосьва і Об шылі вопратку з птушынага пер’я, насілі халаты, упрыгожвалі іх аплікацыямі. Важны элемент мужчынскай і жаночай вопраткі — пояс. Замужнія жанчыны абавязкова пакрывалі галаву хусткай. Абутак шылі са скур. Жаночыя прычоскі адрозніваіся ў залежнасці ад мясцовасці, але паўсюдна запляталі косы.
Традыцыйнай ежай мансі з’яўляліся рыба і мяса. Рыбу елі волкай, варанай, марожанай, вяленай, вэнджанай, сушонай. З вантроб рыбы выпальвалі тлушч, які ўжывалі ў чыстым выглядзе ці змешвалі з ягадамі. Мяса вялілі і вэндзілі. Далікатэсам лічыліся абсмаленыя вавёрчыны страўнікі, набітыя арэхамі. Існавалі рэлігійныя забароны на ўжыванне ў ежу некаторых відаў рыб, птушак і жывёл. Мансі не ядуць грыбы. Да з’яўлення чаю пілі ваду або ягадныя і травяныя ўзвары.
Грамадства
Наяўнасць у мансі позняга сярэднявечча дзяржаўных утварэнняў і вылучэнне пласта ваеннай арыстакратыі (князёў і мурз) дазваляе меркаваць пра складаную грамадскую арганізацыю. Аднак да XIX ст., калі пачалося этнаграфічнае вывучэнне гэтага народа, яна была разбурана, у тым ліку пад уплывам асіміляцыі.
У паўночных мансі і ханты захаваўся падзел на 2 экзагамныя групы сир Пор і Мось, якія часцяком завуцца фратрыямі. Кожная група лічыць, што паходзіць ад асобнага продка: Пор — ад мядзведзя, Мось — ад жанчыны-гарбаткі. У іх маюцца асобныя сакральныя цэнтры для арганізацыі святаў, асобныя звычаі, чальцы аднаго сир кпяць з чальцоў іншага. Шлюбы знутры сваёй групы забаронены, паколькі чальцы лічацца сваякамі. Даследаванні канца XX ст. паказалі, што ў мінулым падзел на 2 фратрыі быў характэрны для ўсіх мансі, але ў некаторых тэрытарыяльных груп пачаў знікаць ужо ў XVIII ст. Падзел на 2 галіны арыстакратыі існаваў у Пелымскім і Кондскім княствах XVI ст. Паходжанне сир выклікае спрэчкі ў навукоўцаў. Высоўваецца меркаванне, што яны склаліся ў пачатку жалезнага века, калі старажытныя угры рассяляліся на Урале і ў Заходняй Сібіры, дзе прышлыя аб’ядноўваліся ў адну экзагамную групу, а абарыгеннае насельніцтва — у іншую.
Асноўнымі сацыяльнымі адзінкамі мансі з’яўляюцца сям'я і абшчына пэўнага паселішча. Паколькі паселішчы фарміраваліся пераважна са сваякоў, то абшчына мела сваяцкі характар. Перасяленне ў буйныя паселішчы ў другой палове XX ст. не перашкодзіла традыцыі. Мансі, асабліва жанчыны, добра памятаюць паходжанне той або іншай сям’і з пэўнага пакінутага паселішча, яе прыналежнасць да сир, але замест абшчыннай арганізацыі вылучаецца род рут па мужчынскай лініі. Галоўным у сям’і быў муж, аднак маладыя жанчыны ўдзельнічалі ў выбары партнёра. Шлюбу папярэднічала сватаўство. Бацькі жаніха абавязваліся выплаціць за нявесту кампенсаванне, звычайна матэрыяльнымі прадметамі. Вяселле было сціплым. Яго адзначалі спачатку ў сям’і невясты, потым — жаніха. Звычайна маладыя пачыналі жыць разам да поўнай выплаты кампенсавання. Дзецям давалі імёны памерлых продкаў або новыя, невядомыя імёны, паколькі верылі, што наяўнасць розных людзей з адным імям — дрэнны знак. Пасля хрысціянізацыі часцяком мелі 2 імя — традыцыйнае і хрысціянскае.
Фальклор
Фальклор мансі пачаў вывучацца адносна позна, у XIX ст., венгерскімі і фінскімі вучонымі. Яны вылучылі наступныя жанравыя формы :
Мансі захавалі багатую міфалогію. Міфы звычайна кароткія, іх ведаюць толькі пэўныя асобы, але апавядаюцца яны вялікай колькасці слухачоў, прычым не адзін дзень. Вылучаюцца гераічныя і касмаганічныя міфы. Галоўнымі захавальнікамі вуснай народнай творчасці да з’яўлення пісьма былі спевакі і казачнікі.
Танцавальныя традыцыі захаваліся пераважна ў паўночных мансі. Падчас святаў танцавалі ўсе. Першымі заўсёды танцавалі мужчыны, затым жанчыны і толькі потым дзеці. Выкарыстоўваліся розныя рухі. Жаночыя танцы адрозніваліся мернасцю і плыўнасцю ў рухах. У мінулым жанчыны пры гэтым затулялі твар хусткай. Мужчынскія танцы адрозніваліся хуткімі тэмпамі выканання, у іх прысутнічалі скачкі і прысяданні, рэзкія развароты. Мужчыны заўсёды танцавалі на напаўсагнутых нагах. Танцор імкнуўся ўвасобіць навакольны свет, перадаць звычкі звяроў і птушак. У мансі існуюць такія танцы, як «Танец пугача», «Танец сарокі», «Танец зборшчыц ягад», «Танец мянтуза», «Танец паляўнічых», «Танец аленегадоўцаў» і інш.
Мова
Родная мова мансі належыць да ўгорскай галіны фіна-ўгорскай моўнай сям’і, блізкая да моў ханты і венграў. Падзяляецца на 4 буйныя дыялекты. Навуковае вывучэнне пачалося з XVIII ст., калі па загаду Васіля Тацішчава быў складзены «Слоўнік вагульскай мовы». У 1930-х гг. быў створаны алфавіт на аснове лацінкі, у 1937 г. пераведзены на кірыліцу. У наш час літаратурная мова вывучаецца ў школах, выкарыстоўваецца ў некаторых друкаваных СМІ. Заходнія і паўднёвыя мансі ўжо не карыстаюцца роднай мовай як сродкам зносін. Сярод усходніх мансі таксама адбываецца хуткая русіфікацыя.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія мансі спалучала політэізм, татэмізм і шаманізм. Мансі падзялялі сусвет на верхні (нябесны), сярэдні (зямны) і ніжні (падземны). Кожная частка сусвета падзялалася на пэўныя сферы. Зямны свет падзяляўся на гарызанталі адносна плыняў рэк. Пантэон налічваў каля 300 бажаствоў мужчынскага і жаночага полу. Галоўную ролю сярод іх адыгрываў Тōрум, які жыў у верхнім свеце разам са сваім бацькам Корс, дзедам Ōпыль-ōйка, богам грому Сяхыл-Тōрум, богам Месяца Ётпос ōйка, сонечнай багіняй Хōтал-Эква і г. д. Сярод багоў сярэдняга свету найбольш шанаваліся заступнікі пэўных месцаў, паселішчаў і рэк, асабістыя заступнікі, багіня агню Нāй,  Мир Суснэ Хум, сын Тōрум, якому вярхоўны бог перадаў кантроль ў сярэднім сусвеце, яго маці Калтась-ӭква і яго крылаты конь Товлынг-лув. Мансі верылі, што падземным светам кіруе бог Хуль ōтыр, што насылае на людзей хваробы.
Вылучаліся дробныя багі або духі, якія ахоўвалі чалавека, яго сям’ю і абшчыну. Мансі выраблялі антрапаморфныя выявы такіх духаў. Яны перадаваліся ад аднаго пакалення да наступнага. Акрамя таго, у якасці сямейных фетышаў існавалі выпадкова знойдзеныя, незвычайныя ў адносінах да паўсядзённасці прадметы. Імі маглі быць вырабы старажытнай бронзаліцейнай вытворчасці, незвычайнай формы камяні, наканечнікі стрэл неалітычнай эпохі і г. д. Духі-ахоўнікі часцяком уяўляліся як продкі і заснавацелі, прымалі форму жывёл — лася, мядзведзя, птушак, казурак. Так, фратрыя Пор паўночных мансі лічыць сваім продкам і культурным героем мядзведзя. Яе чальцы арганізуюць мядзвежыя святы яны пике.
Каля жытла будавалі культавыя свірны, дзе захоўвалі татэмы, рытуальную зброю, ахвярапрынашэнні. У якасці ахвяр выкарыстоўвалі здабытую дзічыну, коняў, свойскіх аленяў і г. д. Праваслаўныя місіянеры XVII—XVIII стст. паведамлялі пра чалавечыя ахвярапрынашэнні. Некаторыя супольныя рытуалы праводзіліся пад наглядам шамана. У мансі існавала некалькі катэгорый шаманаў. Вышэйшай была лылынг пупин няйт — шаманы «жывых» духаў. Галоўнай функцыяй шаманаў з’яўлялася лекаванне.
У выніку кантактаў з сібірскімі татарамі сярод мансі некаторы час распаўсюджваўся іслам, аднак ён істотна не адбіўся на наступным развіцці гэтага народа. У XVIII ст. пры падтрымцы ўладаў адбывалася актыўная хрысціянізацыя. У 1714—1718 гг. большасць мансі намінальна прынялі праваслаўе, хаця працягвалі захоўваць многія традыцыйныя звычаі.
Алег Кашавы
Памяць
У 1953 годзе вуліца ў Партызанскім раёне атрымала імя А. Кашавога. Устаноўлены бюст (1971) і мемарыяльная дошка.
Oodji
Oodji (ад oggi — «сёння») — расійская кампанія, якая кіруе сеткай крам моладзевага адзення. Заснавана ў 1998 годзе ў Санкт-Пецярбургу, да 2011 года працавала пад маркай «OGGI» і гандлявала толькі жаночым адзеннем і аксесуарамі. У 2010 годзе ў кампаніі з’явіліся планы выхаду на рынак мужчынскага і дзіцячага адзення, і пасля змены наймення брэнда ў 2011 годзе быў асвоены гандаль мужчынскім адзеннем , а з 2012 года — таксама абуткам і дзіцячым адзеннем.
NGC 1650
NGC 1650 (іншыя абазначэнні — MCG -3-13-1, PGC 15931) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спіс аб’ектаў PGC (1797001—1798000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1797001—1798000)
Бішэлье
Бішэлье (Bisceglie) — горад і камуна ў правінцыі Барлета-Андрыя-Трані рэгіёна Апулія ў Італіі, на беразе Адрыятычнага мора. Насельніцтва горада —.
Гісторыя
У 1512 годзе горад вернуты пад уладу іспанскай кароны, пры якой была ўзведзена новая сістэма ўмацаванняў. Сведчанні вялікага мінулага — царква Санта-Маргерыта, пабудаваная ў XII стагоддзі ў раманскім стылі, нарманскі замак з галоўнай вежай, абацтва святога Аданія XI стагоддзя і нядаўна адноўлены сабор у раманскім стылі, распачаты ў канцы XI стагоддзя і асвечаны ў 1295 годзе.
Заступнікамі камуны шануюцца святыя Маўр, Сергій і Панталеон, святкаванне ў першую нядзелю жніўня.
Славутасці
Царква імя святой Маргарыты, пабудаваная ў раманскім стылі ў XIII стагоддзі. Нарманскі замак і вежа. Царква Сант-Адаэна (XII стагоддзе). Сабор XIV стагоддзя. Гроты Санта-Крочэ.
Вілюйск
Вілюйск (Вилюйск) — горад (з 1783 оода) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Вілюйскага ўлуса Якуціі. Насельніцтва 10,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1634 годзе. Да 1821 года меў назву Аленск (Оленск).
Благавешчанскі раён (Алтайскі край)
Благавешчанскі раён (Благове́щенский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пгт Благавешчанка, размешчаны за 275 км ад Барнаула.
Вілюйск
Горад размешчаны на правым беразе ракі Вілюй (прыток Лены), за 592 км на паўночны захад ад Якуцка. У горадзе працуе аэрапорт, прыстань на рацэ Вілюй. Прамысловасць будматэрыялаў, лясная і дрэваапрацоўчая прамысловасць.
Рыеці (значэнні)
Рыеці — горад.
Благавешчанскі раён (Алтайскі край)
Геаграфія
Раён размешчаны ў заходняй частцы края ў межах Кулундзінскай раўніны. Мяжуе на поўначы — з Суецкім, на паўночным усходзе — з Баеўскім, на ўсходзе — Зав’ялаўскім, на поўдні — з Родзінскім, на захадзе — з Кулундзінскім і Табунскім раёнамі края.
Рэльеф — раўнінны. Запасы гліны, жвіру, пяску, мірабіліту. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня — −18,2 °C, ліпеня — +19,8 °C. Колькасць атмасферных ападкаў — 300—310 мм. На тэрыторыі раёна больш за 20 горка-салёных і прэсных азёр, у ліку найбуйнейшых Кулундзінскае і Кучукскае; працякаюць рэкі Кулунда і Кучук, а таксама Кулундзінскі магістральны канал. Глебы каштанавыя і паўднёвыя чарназёмы. Растуць: бяроза, таполя, хвоя, асіна, глог, стэпавыя травы.
NGC 1221
NGC 1221 (іншыя абазначэнні — MCG -1-9-2, PGC 11739) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Крыж Святога Пятра
Крыж Святога Пятра (таксама вядомы як перавернуты крыж) — звычайны лацінскі крыж (намаляваны ў адпаведнасці з рымска-каталіцкай традыцыяй), перавернуты на 180 градусаў. Крыж святога Пятра з 4 стагоддзя з'яўляецца адным з сімвалаў святога Пятра, які, як мяркуюць, быў укрыжаваны галавой ўніз ў 65 годзе н.э. падчас кіравання ў Рыме імператара Нерона.
Сонечнае зацьменне 25 лютага 1971 года
Сонечнае зацьменне 25 лютага 1971 года — частковае сонечнае зацьменне 149 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,7872 і дасягнула свайго максімуму ў 09:38:07 UTC у пункце з каардынатамі 61° пн. ш. 34° з. д..
Зацьменне 25 лютага 1971 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1971 годзе і 162-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 31 жніўня 1970 года, наступнае — 22 ліпеня 1971 года.
Язоўкі
Язо́ўкі (, Язовки) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Да 27 лістапада 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Калодзежскага сельсавета.
П’ешцяны
П'е́шцяны (Piešťany, Pistyan, Pöstyén) — курортны горад у заходняй Славакіі на рацэ Ваг ля падножжа Паваскага Інаўца. Насельніцтва каля 30 тыс. чалавек.
Гісторыя
П'ешцяны ўпершыню згадваюцца ў 1113 годзе. Уся гісторыя горада звязаная з мінеральнымі крыніцамі. Першае падрабязнае апісанне гаючых крыніц П'ешцянаў адбываецца ў 1545 годзе ў лісце каралеўскага дарадцы Юрая Вернера. Далей пра іх згадваюць лекары аўстрыйскага імператара і рымскага папы Сікста V. У 1642 годзе П'ешцяны атрымлівае гарадскія правы. У XVIII ст. тут узнікае санаторны гарадок Цепліцэ. У 1772 тут будуецца бальнеалагічны санаторый. Бурны росквіт наступае ў 1889 годзе, калі санаторыем кіравала фірма «Аляксандр Вінтэр і сыны».
У 1917 годзе тут сустракаюцца нямецкім імператар Вільгельм II, аўстрыйскі імператар і венгерскі кароль Карл I і балгарскі цар Фердынанд I і вырашаюць працягнуць вайну да пераможнага канца.
Сёння П'ешцяны вядомы курортны горад, знакаміты перш за ўсё лячэннем рэўматычных захворванняў.
Біяполе
Біяполе — апошні студыйны альбом беларускага рок-гурта Мроя. Запісаны ў верасні 1990 года. Выдадзены на кампакт-касеце ў 1991 годзе. Прэзентацыя альбома «Біяполе» адбылася ў Тэатральна-мастацкім інстытуце ў 1990 годзе. Перавыдадзены Літаратурна-Мастацкай Суполкай у 1997 годзе.
Дадатковыя звесткі
Альбом атрымаў імя паводле назвы трэцяга трэка. Запісваўся з новым гітарыстам — Венедыктам Конеў-Петушковічам, які раней працаваў гукарэжысёрам гурта. Песня «Хоп-Гоп» (іншыя назвы «Хоп-Гоб» ці «Марш гопніка») спяваецца ад першай асобы. У ёй згадваюцца песні «Felicità» італьянскага дуэта Al Bano і Romina Power, якая выйшла ў 1982 годзе, савецкі поп-гурт «Ласкавы май», песня «Синий туман» Вячаслава Дабрыніна, якая выйшла ў 1988 годзе. Песня «Халі-Галі» таксама выконваецца ад першай асобы, у ёй згадваецца брытанскі гурт Depeche Mode, які ўзнік у 1980 годзе. У альбом не ўвайшлі песні «Так і трэба», «Беларуская Афрыка». Пазней у зборнік «Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990» увайшлі песні «Гуляй, душа», «Я ў лесе ягады збіраў», «Я на сямі вятрах», «Хоп-Гоп» (пад назвай «Марш гопніка») ды «Краіна крывавых дажджоў». Песню «Халі-галі» перазапісаў гурт N.R.M. на альбоме ŁaŁaŁaŁa, якая пазней таксама ўвайшла ў зборнік Made in N.R.M.. Песню «Краіна крывавых дажджоў» у 1999 годзе выканаў гурт N.R.M. на альбоме Акустычныя канцэрты канца XX стагодзьдзя.
IC 4301
IC 4301 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скавіна
Скавіна (Skawina) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 20 км на поўдзень ад цэнтра Кракава і за 310 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Скавіна. Чыгуначная станцыя. Плошча 20,5 км². Насельніцтва 24,4 тыс. чалавек.
Рыеці (правінцыя)
Рыеці (Provincia di Rieti) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Лацыа.
Геаграфія
Правінцыя размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы Лацыа. На захадзе па рацэ Тыбр мяжуе з правінцыяй Вітэрба, на паўднёвым захадзе — з Рымскай метраполіяй. На поўначы мяжуе з рэгіёнам Умбрыя, на ўсходзе — з рэгіёнам Марке.
Рэльеф у асноўным гарысты. Буйныя горы: Тэрмініла (2217 м), Лага (2458 м). Буйныя вадасховішчы: Вале-дэль-Сальта, Лага-дэль-Сальта (найбуйнейшае ў рэгіёне), Лага-дэль-Турана.
На поўдні правінцыі арганізаваны запаведнік Монці-Лукрэці, на паўднёвым усходзе — запаведнік Мантанье-дэла-Дукеса, паміж вадасховішчамі Сальта і Турана — запаведнік Монтэ-Навенья-э-Монтэ-Сервія.
У правінцыі захаваліся замкі, крэпасці і францысканскія санктуарыі.
Сабор Святой Ядвігі
Сабор Святой Ядвігі (Sankt-Hedwigs-Kathedrale) — каталіцкі сабор на Бебельплац у Берліне. У саборы размяшчаецца кафедра архібіскупа берлінскага, кардынала Райнера Вёлькі.
Намерам Фрыдрыха было прапанаваць шматлікім каталіцкім імігрантам, якія прыбылі ў Берлін, асабліва з Верхняй Сілезіі, месца для пакланення. Таму царква была прысвечана заступніку Сілезіі і Брандэнбурга, Святой Ядвізе Сілезскай. Будынак быў спраектаваны Георгам Венцэслаусам фон Кнобельсдорфам па ўзоры Пантэона ў Рыме, і будаўніцтва пачалося ў 1747 годзе, але неўзабаве было некалькі разоў перапынялася і затрымлівалася з-за прычын эканоміі. Ён не быў адкрыты да 1 лістапада 1773, калі сябар караля, Ігнацы Красіцкі, біскуп вармінскі (пазней гнезненскі архібіскуп), старшынстваваў на адкрыцці сабора.
Пасля пагромаў Крыштальнай ночы, якія адбыліся ў ноч з 9 на 10 лістапада 1938 года Бернхард Ліхтэнберг, канонік сабора Святой Ядвігі з 1931 года, публічна маліўся за яўрэяў у вячэрняй малітве. Пазней Ліхтэнберг быў арыштаваны нацыстамі і сканаў па дарозе ў канцлагер Дахау. У 1965 годзе рэшткі Ліхтэнберга былі перанесены ў крыпту сабора.
Сабор цалкам згарэў у 1943 годзе падчас паветраных налётаў на Берлін і знаходзіўся на рэканструкцыі з 1952 па 1963 гады.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005 (14-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 2005 года.
Бамбардзіры
Па стане на 3 ліпеня 2005
Стрэза
Стрэза (Stresa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 5155 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 155 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 28838. Тэлефонны код — 0323.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Амвросій Медыяланскі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 1222
NGC 1222 (іншыя абазначэнні — MCG -1-9-5, MK 603, KUG 0306-031, IRAS03064-0308, PGC 11774) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сонечнае зацьменне 31 жніўня 1970 года
Сонечнае зацьменне 31 жніўня 1970 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 144 сараса.
Зацьменне 31 жніўня 1970 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1970 годзе і 161-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 сакавіка 1970 года, наступнае — 25 лютага 1971 года.
NGC 1651
NGC 1651 (іншае абазначэнне — ESO 55-SC30) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Іванавіч Руцкі
Аляксандр Іванавіч Руцкі (1904—1985) — беларускі спецыяліст у галіне электратэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1945), прафесар (1964). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізіка-матэматычнае аддзяленне, 1926), Ленінградскі электратэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцы, сеткі і сістэмы», 1934).
Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (1934—1941 і з 1946, энергетычны факультэт, кафедра «Электрычныя станцыі», у 1946—1971 — загадчык кафедры, адначасова дэкан факультэта, з 1971 — прафесар-кансультант).
Памёр у 1985 годзе.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: даследаванні ў галіне ланцугоў са сталлю і іх прымяненне ў разліках магнітных ланцугоў; электрадынамічная стойкасць і аэрадынамічная стабільнасць токаправодзячых канструкцый з гібкімі правадамі; абсталяванне электрастацый і падстанцый.
Узнагароды
Узнагароды: званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1954), ордэн Чырвонай Зоркі (1944) і інш.
Царква Усіх Святых (Ліда)
Царква Усіх Святых — мураваны праваслаўны храм у горадзе Лідзе Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры горада на вуліцы Астроўскага, 5.
Гісторыя
Пабудавана ў 2006 годзе з цэглы. Праектныя працы выканаў заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь Леанід Васільевіч Макарэвіч.
Архітэктура
Вырашана цэнтрычным кубападобным аб’ёмам, завершаным па цэнтры цыліндрычным светлавым барабанам з цыбулепадобным купалам, па вуглах — цыбулепадобнымі галоўкамі на цыліндрычных шыях. На алтарным фасадзе выступаюць 3 паўкруглыя апсіды. Архітэктурная выразнасць дасягаецца інтэнсіўнай крапоўкай фасадаў вертыкальна цягнутымі лапаткамі, якія вылучаюць арачныя праслы і вузкія высокія арачныя аконныя праёмы.
Страус
Афрыканскі страус (Struthio camelus) — бяскілевая нялётная птушка, адзіны сучасны прадстаўнік сямейства.
Назва
Яго навуковая назва ў перакладзе з грэчаскай азначае «верабей-вярблюд».
Агульная характарыстыка
Афрыканскі страус — самая буйная з сучасных птушак. Яго рост дасягае 270 см, маса да 175 кг. Самец большы за самку.
Страус мае шчыльны целасклад, доўгую шыю і невялікую сплошчаную галаву. Дзюба прамая, плоская, з рагавым «кіпцюром» на наддзюб’і, даволі мяккая. Вочы вялікія — самыя буйныя сярод наземных жывёл, з густымі вейкамі на верхнім павеку. Кожнае вока памерам з мозг. Ротавая шчыліна даходзіць да вачэй.
Страусы не лятаюць. Для іх характэрна поўная адсутнасць кіля і слабаразвітая грудная мускулатура. Шкілет не пнеўматычны, за выключэннем сцегнавой косткі. Крылы ў страусаў недаразвітыя; два пальцы на іх канчаюцца кіпцюрамі, або шпорамі. Заднія канечнасці доўгія і моцныя, усяго з двума пальцамі. Адзін з пальцаў заканчваецца падабенствам рагавога капыта — на яго птушка абапіраецца пры бегу.
Апярэнне ў страуса мяккае і кучаравае. Пёры растуць па ўсім целе больш-менш раўнамерна, птэрыліі адсутнічаюць. Будова пяра прымітыўная: бародкі амаль не счэплены адна з адной, таму шчыльных пласцінак-пацерак не ўтвараюць. Не апераны галава, шыя і сцёгны. На грудзях таксама маецца голы ўчастак скуры, грудны мазоль, на які страус абапіраецца, калі кладзецца. Колер апярэння ў дарослага самца чорны; пёры хваста і крылаў белыя. Самка страуса афарбаваная аднастайна — у шаравата-бурыя колеры; пёры крылаў і хваста — брудна-белыя.
Страус — адзіная сучасная птушка, у якой ёсць мачавы пузыр.
Пашырэнне
Пашыраны ў Афрыцы, раней трапляўся (да 1941 года) у Сірыі і на Аравійскім паўвостраве (вынішчаны).
Жыве ў пустынях і стэпах, зрэдку з зараснікамі кустоў.
Страус утварае некалькі падвідаў, якія адрозніваюцца памерамі, колерам скуры на шыі, некаторымі біялагічнымі рысамі — лікам яек у кладцы, наяўнасцю ў гняздзе подсцілу, будовай шкарлупіны яйка.
Асаблівасці біялогіі
Палігам. Трымаецца групамі да 5—6, радзей да 30—40 птушак.
3—6 самак адкладваюць 6—8 яец (самыя вялікія з птушыных) у агульнае гняздо. Дыяметр яйка афрыканскага страуса можа дасягаць 15—18 см.
Вывадкавая птушка.
Кольскі паўвостраў
Ко́льскі паўвостраў — паўвостраў на паўночным захадзе Еўрапейскай часткі Расіі, у Мурманскай вобласці. Абмываецца Баранцавым і Белым морамі. Плошча каля 100 тыс. км².
Страус
Развядзенне
Разводзяць на фермах (дзеля пёраў для ўпрыгожанняў і мяса).
Кольскі паўвостраў
Гісторыя
год Да пачатку XX стагоддзя Мурманам звалі толькі паўночнае ўзбярэжжа паўвострава — ад мыса Святога Носа да нарвежскай мяжы, але ў далейшым гэта паняцце пашырэла, і цяпер пад ім маецца на ўвазе ўвесь Кольскі паўвостраў. Паўднёвае ўзбярэжжа паўвострава гістарычна падзяляюць на Церскі і Кандалакшскі берагі.
Геалогія і рэльеф
Кольскі паўвостраў з’яўляецца паўночна-ўсходняй ускраінай Балтыйскага шчыта і складзены пераважна крышталічнымі пародамі дакембрыю і ніжняга палеазою.
Берагавая лінія слабапарэзаная. Паўночны бераг стромкі і высокі, паўднёвы — нізінны, спадзісты. У заходняй частцы горныя масівы: Хібіны (гара Часначор — 1191 м) і Лаўазёрскія тундры (1120 м). Усходняя частка больш плоская, раўніннасць парушаецца водападзельнай градой Кейвы.
Клімат
Клімат паўвострава разнастайны. На поўначы, якая саграваецца цёплай плынню, ён субарктычны марскі. Да цэнтра паўвострава кантынентальнасць нарастае — тут клімат умерана-халодны. Сярэднія тэмпературы студзеня-лютага ад мінус 8—11 °C на поўначы паўвострава да мінус 13—15 °C у цэнтры; ліпеня, адпаведна, ад плюс 8—11 °C да плюс 12—14 °C. Снег лажыцца ў кастрычніку і цалкам сыходзіць да сярэдзіны мая (у горных раёнах напачатку чэрвеня).
Гідралогія
Па Кольскім паўвостраве працякае шмат рэк: Паной (самая доўгая рака на паўвостраве), Тулома (самая паўнаводная рака паўвострава), Варзуга, Кола, Ёканга, Церыберка, Варонняя, Умба і інш. Паўвостраў багаты азёрамі, самыя буйныя — Імандра, Умбозера, Лавозера.
Расліннасць
На поўначы — тундравая расліннасць, паўднёвей лесатундра і тайга.
Жывёльны свет
Вадаёмы багатыя рыбай: сёмга і палія, сіг, стронга, харыус, шчупак і інш. У морах, якія абмываюць паўвостраў, у багацці траска, камбала, палтус, мойва, селядзец, краб, марская капуста.
Карысныя выкапні
Радовішчы апатыта-нефелінавых руд (Хібіны), жалеза, нікеля, плацінавых металаў, рэдказямельных металаў, будаўнічых і ювелірна-вырабных камянёў. Хібінскія апатыта-нефелінавыя радовішчы ўнікальная па запасах і якасці база фасфатнай сыравіны. Здабыча вядзецца адкрытым і падземным спосабамі.
Навуковыя даследаванні
У 1970 годзе тут была закладзена Кольская звышглыбокая свідравіна. У 1994 годзе яе глыбіня склала рэкордныя 12 262 метры.
Ваеннае карыстанне
На паўвостраве размешчана мноства баз Паўночнага флоту.