cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карл Манэ Георг Сігбан
Біяграфія
Аўтар навуковых прац па спектраскапіі рэнтгенаўскага выпрамянення, ядзернай фізіцы і ядзернай спектраскапіі.
Прапанаваў новыя метады атрымання рэнтгенаўскіх спектраў высокага раздзялення, вывучыў рэнтгенаўскія спектры хімічных элементаў і адкрыў новыя спектральныя лініі.
Выявіў дысперсію рэнтгенаўскіх прамянёў. Сканструяваў шэраг спектральных прылад.
Член Шведскай АН (1922), Лонданскага каралеўскага таварыства (1933). Замежны член АН СССР (1958).
IC 4849
IC 4849 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2296
NGC 2296 (іншыя абазначэнні — IC 452, MCG -3-18-3, IRAS06464-1650, CGMW 1-397, PGC 19643) — адбівальная туманнасць у сузор’і Вялікі Пёс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яблунэвэ (Наваград-Валынскі раён)
Яблунэвэ (Яблуне́ве) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Сымон Аляксеевіч Хурсік
Сымон Аляксеевіч Хурсік (псеўданім: С. Багун;, вёска Снусцік, , Мінская вобласць — ) — беларускі празаік і перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння Мінскага беларускага педагагічнага тэхнікума (1925) настаўнічаў у мястэчку Валынцы, у Полацку. Працаваў у рэдакцыі газеты «Чырвоная Полаччына». У 1930 г. скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Арыштаваны ДПУ БССР 19 ліпеня 1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі» і асуджаны на 5 гадоў высылкі ў Іашкар-Алу. Працаваў настаўнікам у школах Марыйскай і Чувашскай АССР, Казахскай ССР. У гады Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на 4-м Украінскім і 1-м Беларускім франтах, двойчы кантужаны. Пасля вайны зноў настаўнічаў. Другі раз быў арыштаваны 21 чэрвеня 1947 і высланы ў п. Айдабул Какчэтаўскай вобласці.
Рэабілітаваны 13.10.1958 г.
З 1964 г. жыў у Карагандзе.
Творчасць
Упершыню выступіў у друку з апавяданнем у 1924 (газета «Савецкая Беларусь»). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Першы паўстанак» (1925), «Шляхамі навальніц» (1930) і аповесці «Чорны мост» (1929-1930, часопіс «Маладняк»).
Вершы С. Хурсіка друкаваліся ў газеце «Чырвоная Полаччына» (1926 - 27 гг.).
Пасля зняволення да пісьменніцкай працы не вярнуўся.
(2258) Вііпуры
(2258) Вііпуры (Viipuri) — астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 7 кастрычніка 1939 года фінскім астраномам Ір'ё Вяйсяля ў абсерваторыі Турку, Фінляндыя і названы ў гонар горада Выбарг, які ў 1939 годзе ўваходзіў у склад Фінляндыі і насіў назву Viipuri. У 2003 годзе, паводле даных змянення крывой бляску, быў вызначаны перыяд вярчэння астэроіда з дакладнасцю да 0,005 гадзіны.
Маці з плошчы Мая
«Маці з плошчы Мая» (Madres de Plaza de Mayo) — аргенцінская праваабарончая арганізацыя, створаная ў 1977 годзе ў адказ на распачаты ваеннай дыктатурай Хорхэ Відэлы працэс нацыянальнай рэарганізацыі і з мэтай пошуку зніклых дысідэнтаў. Пазней мэтай руху стала таксама раскрыццё злачынстваў супраць чалавецтва рэжыму, асуджэння і пакарання.
Назва руху паходзіць ад плошчы Мая перад прэзідэнцкай рэзідэнцыяй у Буэнас-Айрэсе, дзе 30 красавіка 1977 года пачаліся жаночыя пратэсты, якія патрабавалі звестак пра лёс сваіх зніклых дзяцей. Пратэсты заставаліся сядзячымі, але з увядзеннем надзвычайнага стану былі разагнаныя паліцыяй.
Пасля аднаўлення дэмакратыі «Маці з плошчы Мая» працягнулі свае дэманстрацыі з патрабаваннямі пакарання ваенных, якія ўдзельнічалі ў звяржэнні Ісабель Перон, і дабіліся сваёй мэты ў 1985 годзе.
«Маці з плошчы Мая» сталі першай арганізацыяй, узнагароджанай прэміяй Сахарава за свабоду думкі (1992).
Стварэнне
У 1976—1983 гадах ваенная хунта ў Аргенціне праводзіла гэтак званую брудную вайну — тэрор, пераслед і выкраданні дысідэнтаў, сацыялістаў, левых пераністаў (партызан-мантанерас). Пасля катаванняў эскадроны смерці хавалі забітых у палях ці безыменных магілах.
30 красавіка 1977 года 13 жанчын на чале з Асусенай Вільяфлор дэ Вінсенці сабраліся на плошчы Мая перад прэзідэнцкім палацам Каса Расада ў Буэнас-Айрэсе, нягледзячы на забарону сходаў больш за тры чалавекі. У кожнай з іх ваенныя «забралі» прынамсі аднаго нашчадка.
Такія шэсці сталі паўтарацца шточацвер, паступова колькасць удзельніц расла. Яны насілі белыя шалікі як сімвал падгузкаў сваіх зніклых дзяцей, на якіх пісалі іхнія імёны і даты нараджэння. Шпацыруючы парамі, мацяркі спрабавалі дамагчыся ад урада спынення парушэння правоў чалавека.
Дзейнасць
«Маці з плошчы Мая» сталі першым значным арганізаваным рухам, які супрацьстаяў аргенцінскаму рэжыму. Такая нетрадыцыйная для жанчын Лацінскай Амерыкі актыўнасць стала шмат для каго нечаканасцю і дапамагла прыцягнуць увагу да парушэнняў правоў чалавека на міжнароднай арэне і разбурыць прапагандысцкія міфы хунты.
Улады рэагавалі рэакцыйнымі метадамі, называючы дзяячак руху «вар’яткамі».
10 снежня 1977 годзе, у Міжнародны дзень правоў чалавека, «Маці з плошчы Мая» распаўсюдзілі газету з імёнамі сваіх зніклых дзяцей. Той жа ночы заснавальніца руху Асусена Вільяфлор была выкрадзеная, катаваная і выкінутая з самалёта ; падобны лёс спаткаў яшчэ з тузін дзяячак руху. Рэшткі некаторых з іх дагэтуль не знойдзеныя. Знікненне французскіх манашак Леані Дуке і Аліс Дамон выклікала міжнароднае абурэнне і заклікі да ААН расследаваць злачынствы супраць чалавецтва, аднак аргенцінскія ўлады заявілі пра сваю недатычнасць да выкрадання французскіх грамадзянак.
У 2005 годзе судмедэксперты выявілі рэшткі цел, зарытых на беразе пляжу Санта Тэрэсіта каля Буэнас-Айрэса. Па выніках ДНК-тэсту сярод іх былі ідэнтыфікаваныя Асусена Вільяфлор і яшчэ дзве з пачынальніц руху, «зніклых» у 1977.
У 1983 годзе ваенныя дыктатуры пачалі раскрываць інфармацыю пра злачынствы рэжыму, назваўшы колькасць зніклых падобным чынам — больш за 9000 чалавек. Аднак «Маці з плошчы Мая» сцвярджаюць, што іхняя колькасць магла дасягаць 30 000. Большасць з іх былі старшакласнікамі, студэнтамі, маладымі спецыялістамі, прафсаюзнымі работнікамі ва ўзросце найчасцей да 35 гадоў.
У 2003 годзе Кангрэс скасаваў дзеянне гэтага, а ў 2005 годзе ён і ўвогуле быў прызнаны неадпаведным канстытуцыі. За часам кіравання Нестара Кіршнера расследаванне ваенных злачынстваў аднавілася. Большасць удзельнікаў хунты былі асуджаныя за злачынствы супраць чалавечнасці.
У 1986 годзе «Маці з плошчы Мая» падзяліліся на дзве часткі. Першая, вядомая як «заснавальнікі», сканцэнтравалася на заканадаўчай дзейнасці, пошуку парэштак зніклых дзяцей, давядзенні злачынцаў да суду. Больш радыкальнае крыло — «Асацыяцыя Мацярок з плошчы Мая» — працягнулі палітычную дзейнасць, якой займаліся іхныя зніклыя дзеці. Яны адмовіліся ад дзяржаўнай дапамогі і кампенсацый, паабяцаўшы не прызнаваць сваіх дзяцей мёртвымі, пакуль дзяржава перад імі не павініцца. Гэтую фракцыю падтрымала моладзь, прыхільная да сацыялізму.
26 студзеня 2006 года ўдзельніцы «Асацыяцыі Мацярок з плошчы Мая» правялі свой «Апошні марш супраціву», паколькі лічаць, што «ворага ў Доме ўрада больш няма». Яны ўхвалілі дзейнасць прэзідэнта Нестара Кіршнера ў прызнанні неканстытуцыйнымі «Закона поўнага спынення» і «», паводле якіх злачынцы заставаліся непакаранымі. «Маці з плошчы Мая — заснавальнікі» працягваюць як шточацвярговыя, так і штогадовыя маршы ў памяць пра змаганне з дыктатурай.
Бабулі
У 1977 годзе паўстала яшчэ адна жаночая арганізацыя, «Бабулі з плошчы Мая» (Asociación Civil Abuelas de Plaza de Mayo). Гэта аб’яднанне жанчын, якія займаюцца пошукам дзяцей, чые маці былі забітыя ў часы дыктатуры.
Яўген Віктаравіч Баркоўскі
Яўген Віктаравіч Баркоўскі (нар., Мінск, БССР) — біяхімік, доктар біялагічных навук (1987), прафесар (1989).
Біяграфія
Пасля заканчэння школы з залатым медалём скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1969), дзе і застаўся працаваць. У 1998 годзе стажыраваўся ў ЗША. Навуковыя працы па малекулярных механізмах рэгуляцыі метабалічнага стану імунакампетэнтных клетак, тэарэтычным канфармацыйным аналізе бялкоў.
Беларускі прафсаюз работнікаў радыёэлектроннай прамысловасці
Беларускі прафсаюз работнікаў радыёэлектроннай прамысловасці (РЭП) — беларускі прафесійны саюз. Нягледзячы на тое, што прафсаюз у назве ўказвае прыналежнасць да яго толькі работнікаў радыёэлектроннай прамысловасці, ён абараняе таксама і супрацоўнікаў гандлёвай, адукацыйнай, вытворчай і іншых сфераў.
Заснаваны ў 1990-х гадах. Адзін з самых масавых незалежных прафсаюзаў Беларусі. У прафсаюз звяртаюцца супрацоўнікі Мінскага метрапалітэну, ААТ «БАТЭ» (Барысаў), РУВП «Граніт» (Мікашэвічы) і г.д. У 2000-х гадах пры прафсаюзе РЭП працавала ініцыятывай групы студэнтаў разнастайных навучальных установаў Мінска. 21 жніўня 2008 г. пасля арганізацыйнага сходу членаў прафсаюза была створана прафсаюзная група «Студэнцкая Рада».
У красавіку 2022 года МУС прызнала прафсаюз РЭП экстрэмісцкім фарміраваннем. Стварэнне такога фарміравання або ўдзел у ім з’яўляецца ў Беларусі крымінальным злачынствам.
19 ліпеня 2022 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь спыніў дзейнасць прафсаюза па прычыне таго, што кіраўніцтва і шэраг членаў прафсаюза прымала ўдзел у так званай «дэструктыўнай дзейнасці, масавых мерапрыемствах, якія парушалі грамадскі парадак, распаўсюджвалі інфармацыйную прадукцыю эстрэмісцкага зместу».
Рут Груцбаўх
Рут Груцбаўх (Ruth Grützbauch; нар., Вена) — аўстрыйскі астраном, навуковы камунікатар і аўтар.
Нарадзілася малодшай з шасці дзяцей у венскім раёне Верынг і скончыла матура ў школе ў Зімерынгу. У 1996 годзе яна пачала вывучаць астраномію ў Венскім універсітэце і атрымала дыплом у 2003 годзе. Падчас атрымання доктарскай ступені яна набыла міжнародны досвед у Нотынгемскім універсітэце ў Англіі, Падуанскай абсерваторыі ў Італіі і Абсерваторыі Ла-Сілья ў Чылі. У 2007 годзе ёй была прысвоена вучоная ступень доктар прыродазнаўчых навук пасля завяршэння дысертацыі па карлікавых галактыках.
У якасці постдоку праводзіла пазагалактычныя даследаванні ў Нотынгемскім універсітэце і Лісабонскім універсітэце і праводзіла назіранні ў абсерваторыі Маўна-Кеа на Гаваях.
2004 год у гісторыі астраноміі
2004 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Яварыўка (Наваград-Валынскі раён)
Яварыўка (Яворі́вка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Малое Белае
Малое Белае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свіна́ (выцякае з возера), за 52 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Полацк, каля вёскі Белае.
Плошча паверхні возера 0,94 км². Даўжыня каля 2,1 км, найбольшая шырыня 0,87 км. Даўжыня берагавой лініі каля 6,4 км. Найбольшая глыбіня 11 м, сярэдняя — 4,7 м. Плошча вадазбору 1 км². Аб'ём вады 4,22 млн м³. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны пясчаныя, вышынёй 11—12 м, на ўсходзе да 20 м. Берагі пясчаныя, на паўднёвым усходзе тарфяністыя. Мелкаводдзе вузкае. Дно да глыбіні 2,5—4 м пясчанае, глыбей — высланае сапрапелем. Мінералізацыя вады 60—80 мг/л, празрыстая. Возера мезатрофнае, зарастае слаба. Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй да 25 м, падводныя макрафіты пашыраны да глыбіні 5 м, імхі да 8 м. У паўднёва-заходняй частцы Малое Белае мяжуе з возерам Вялікае Белае і аддзяляецца ад яго перашыйкам шырынёй каля 50 м.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб. Расце ахоўны від раслін — палушнік азёрны, занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
IC 4850
IC 4850 — галактыка тыпу *+N ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Васюк
Васюк — прозвішча.
Руднаўскі сельсавет
Ру́днаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Руднае.
Владын
Владын (Вла́дин) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Гідроідныя
Гідроідныя (Hydrozoa) — клас кішачнаполасцевых жывёл тыпу жыгучых.
Адрозніваюць 2 падкласы, каля 2800 відаў. Пераважна марскія жывёлы, існуюць таксама прэснаводныя форма (каля 30 відаў, на Беларусі трапляюцца гідры).
Цела цыліндрычнае, з двух слаёў клетак. У большасці гідроідных чаргуюцца бясполае пакаленне (сядзячыя паліпы) і палавое (плаваючыя медузы). У некаторых паліпы пры пачкаванні ўтвараюць вялікія калоніі. Палавыя пакаленні (медузы) раздзельнаполыя, свабодна плаваюць у вадзе. Драпежнікі, жывяцца дробнымі арганізмамі.
Тутэйшыя (літаратурнае аб’яднанне)
Таварыства «Тутэйшыя» — беларуская літаратурная арганізацыя канца ХХ ст. (1986/1987 — 1990). Пазнейшая афіцыйная назва — Таварыства маладых літаратараў пры СП БССР.
Кіраўніцтва Таварыства:
Альхоўка (Клінцоўскі раён)
Альхоўка (Ольхо́вка) — сяло ў Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Первамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 1964 г. Указам Прэзідыума ВС РСФСР сяло Чартавічы перайменавана ў Альхоўку.
Народная Воля
«Народная Воля» — беларуская грамадска-палітычная газета, выдаецца з ліпеня 1995 года на беларускай і рускай мовах. Галоўны рэдактар з моманту заснавання — Іосіф Сярэдзіч.
Гісторыя
Створана Іосіфам Сярэдзічам, які дагэтуль працаваў галоўным рэдактарам «Народнай газеты» — афіцыйнай газеты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (законнага парламента). Газета займала ўмераную цэнтрысцкую пазіцыю, імкнучыся адлюстраваць палітычныя погляды большасці грамадзян. 17 сакавіка 1995 г. Указам № 113 Аляксандр Лукашэнка прызначыў галоўным рэдактарам «Народнай газеты» Мікалая Галко, не зважаючы на тое, што правам прызначаць галоўнага рэдактара сваёй уласнай газеты валодаў толькі Вярхоўны Савет. Каб выканаць свой грамадскі абавязак перад чытачамі, Іосіф Сярэдзіч быў вымушаны стварыць новую газету «Народная Воля», першы нумар якой выйшаў 11 ліпеня 1995 г. Яе чытачамі стала значная частка аўдыторыі «Народнай газеты».
Выключэнне з каталога (2005—2008)
З лістапада 2005 года газета была выключана з каталога «Белпошты» і распаўсюджавалася валанцёрамі. У канцы лістапада 2008 года з’явілася інфармацыя аб тым, што, магчыма, у хуткім часе газета «Народная Воля» вернецца ў дзяржаўную сетку распаўсюджвання і падпісныя каталогі «Белпошты», а таксама зможа друкавацца ў Беларускім доме друку. І ўжо 25 лістапада газета заключыла дамовы з «Белсаюздрукам» і «Белпоштай» на распаўсюд выдання праз рознічную сетку кіёскаў і па падпісцы. Таксама заключана дамова на друкаванне газэты ў сталічным Беларускім доме друку. Раней выданне друкавалася ў Смаленску.
25 студзеня дырэктару РУП «Белсаюздрук» І. В. Дудзічу быў накіраваны ліст, у якім рэдакцыя з-за просьбаў чытачоў аб немагчымасці набыць газэту ў рознічным продажы, заклікала кіраўніцтва «Белсаюздрука» павялічыць колькасьць прадаваных выданьняў да 7500 экзэмпляраў. Але кіраўніцтва РУП «Белсаюздрук» у сваім лісьце заявіла, што не плануе прымаць у продаж большы наклад.
Спроба закрыцця
25 красавіка 2011 года Міністэрствам інфармацыі пададзеныя пазовы ў Вышэйшы гаспадарчы суд аб спыненні выпуску газет «Наша Ніва» і «Народная Воля» у адпаведнасці з падпунктам 2.2. пункта 2 ст.51 закона Беларусі «Аб сродках масавай інфармацыі» ў сувязі з вынясеннем рэдакцыям названых выданняў на працягу года двух і больш пісьмовых папярэджанняў. «Народная Воля» кожны год атрымлівала па 2-3 папярэджанні.
Вышэйшы гаспадарчы суд адхіліў скаргу рэдакцыі «Народнай волі» на папярэджанне Мінінфармацыі і пакінуў санкцыю ў сіле.
17 чэрвеня 2011 года на прэс-канферэнцыі для цэнтральных і рэгіянальных беларускіх СМІ Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, адказваючы на пытанне наконт падачы іску аб закрыцці дзвюх газет, заявіў :
Забароны і рэпрэсіі
25 жніўня 2020 года Беларускі дом друку адмовіўся друкаваць свежы нумар «Народнай Волі» быццам з-за паломкі станка. У гэтыя ж тэрміны і па той жа прычыне не выйшлі ў свет тры нумары «Комсомольской правды в Белоруссии» і па нумару «БелГазеты» і «Свободных новостей плюс» — усе чатыры газеты асвятлялі пратэсты ў Беларусі.
Пасля «Народная Воля» друкавалася некаторы час у Маскве, але маскоўская друкарня АТ «Прайм принт Москва» разарвала дамову з рэдакцыяй, і папяровы выпуск газеты спыніўся. 13 лістапада 2020 года ўвесь тыраж «Народнай Волі» (друкаваўся ў Расіі) быў канфіскаваны з рэдакцыі невядомымі людзьмі, якія не прад’явілі дакументаў (меркавана сілавікі). Акрамя таго, на «Народную волю» падала ў суд «Белпошта» за непастаўку накладу.
Станам на студзень 2021 года з прычыны адмовы беларускіх друкарняў друкаваць, а «Белпошты» і «Белсаюздрука» распаўсюджваць, «Народная Воля» па-ранейшаму не друкуецца.
Чакалася, што з 2 красавіка 2021 года адновіцца выданне газеты ў папяровым выглядзе, але ААТ «Полиграфический комплекс», з якой рэдакцыя заключыла дамову, у апошні момант адмовілася друкаваць наклад і вярнула аванс, каб, па словах яго ўладальнікаў, не страціць бізнэс: на маскоўскую друкарню «наехалі на вельмі высокім узроўні». Газета выходзіць толькі ў фармаце .pdf.
У чэрвені 2021 года з факультэта журналістыкі БДУ адлічылі Глафіру Жук, бо дзяўчына не здала сесію, увесь час якой яна была за кратамі. Як журналістка «Народнай Волі» ў маі 2021 года яна асвятляла справу студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ ў Доме правасуддзя ў Мінску, але за гэта яе 29 мая затрымалі, абвінавацілі ў несанкцыянаваным пікеце і асудзілі на 30 сутак.
У 2021 годзе Белпошта па пазове аб страчанай выгадзе ад нерэалізаваных накладаў выйграла суд у газеты, якую перасталі друкаваць у Беларусі і Расіі: эканамічны суд Мінска задаволіў патрабаванні на агульную суму на больш чым 108000 BYN.
Пекінскі батанічны сад
Пекінскі батанічны сад — батанічны сад, размешчаны на паўночна-заходняй ускраіне Пекіна, паміж паркам Сяншань і гарой Юйцюаньшань у гарах Сішань. Быў заснаваны ў 1955 годзе. Плошча батанічнага саду — 564 000 м².
У садзе знаходзяцца дзесяткі выставачных раёнаў і залаў, такіх як сад дрэў, участкі са шматгадовымі цыбульнымі, ружоўнік, клумбы з півонямі, традыцыйны кітайскі сад лекавых раслін, сад з дзікімі фруктовымі дрэвамі, раён ахоўных раслін, раёны водных раслін і вінаграднікаў, участкі з відамі на мяжы знікнення і выставачныя цяпліцы для трапічных і субтрапічных раслін. Таксама на тэрыторыі саду знаходзяцца некалькі будысцкіх храмаў.
У садзе расце 6000 відаў раслін, уключаючы 2000 відаў дрэў і кустоў, 1620 разнавіднасцяў трапічных і субтрапічных раслін, 500 відаў кветак і 1900 відаў фруктовых дрэў і водных раслін, традыцыйных для Кітая.
Самымі папулярнымі месцамі саду з’яўляюцца:
У садзе ёсць экспазіцыі лекавых раслін, араматычных раслін і сукулентаў. Выстаўка дэкаратыўных раслін з’яўляецца ўражлівай, з незлічоным мноствам сартоў, кветкамі і травой. Толькі разнавіднасцяў архідэй больш, чым 300 відаў. Акрамя таго, у садзе ёсць цяпліцы, выставачная зала нацыянальных відаў плошчай 11000 квадратных метраў. Будынкі, лабараторыі класіфікацыі раслін, Навукова-даследчыя памяшканні і лекцыйная зала размешчаны вакол унутранага двара і злучаныя аркамі і рашоткамі.
Сад півонь быў адкрыты для публікі ў 1981 годзе. Ён займае плошчу ў 100 000 квадратных метраў і складаецца з трох аддзелаў.
Калекцыя раслін уключае ў сябе мноства рэдкіх відаў. Існуе, напрыклад, Метасеквоя, упершыню выяўленая ў раёнах Хубэй і Сычуань кітайскімі навукоўцамі ў 1940 годзе. Паколькі яна першапачаткова лічылася вымерлай на працягу трацічнага перыяду (65 млн гадоў таму), то выяўленне жывых асобнікаў у Кітаі стала вялізным сюрпрызам для батанікаў.
Сярод іншых раслін саду прадстаўнікі пажадлівых раслін роду.
IC 4851
IC 4851 — галактыка тыпу SBab ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Блакада Гродна (1706)
Блакада Гродна - эпізод Паўночнай вайны 1706 года, калі рускае войска пад камандаваннем генерал-фельдмаршал-лейтэнанта Г. Б. Агільві пазбегла капітуляцыі, быўшы блакаваная шведскай арміяй Карла XII ў раёне Гродна.
(266) Аліна
(266) Аліна (Aline) — астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 17 мая 1887 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізам у Венскай абсерваторыі і названы ў гонар Лінды фон Шустэр (ням. Linda von Schuster), дачкі аўстрыйскага астранома, прафесары, дырэктары Венскай абсерваторыі.
Блакада Гродна (1706)
Перадгісторыя
У 1705 годзе расійскае войска заваявала Курляндыю і перапыніла шляхі забеспячэння Карла XII, які дзейнічаў у Польшчы, з Ліфляндыяй. Пасля гэтага галоўная руская армія (Г. Б. Агільві і А.І. Рэпнін, каля 23 тыс чалавек) засталася на зімовых кватэрах у раёне Гродна. Сюды ж па запрашэнні Пятра I прыбыў Аўгуст ІІ, які пасля ад'езду Пятра ўзначаліў саюзную армію. Кавалерыя А.Д. Меншыкава размяшчалася ў Мінску (12 тыс.), астатнія рускія часткі дыслакаваліся ў Полацку, Смаленску і Оршы.
Шведская армія на чале з каралём зімавала ў Варшаве; асобным корпусам стаяў генерал К.Г. Реншэльд.
Блакада
Пасля аблогі Гродна шведы занялі Нясвіж і аблажылі Ляхавічы. У гэты час рускі гарнізон Гродна цярпелі недахоп ежы, а таксама ад хвароб. Гэта забрала жыццё каля 8000 салдат. Пасля блакады яго асноўных войскаў у Гродна Пётр меў у Беларусі толькі 12 000 чалавек. Знаходзячыся ў Мінску, Пётр меў зносіны з абложаным гарнізонам праз нейкага паручніка Якаўлева, які рабіў шлях у Гродна, апрануты польскім селянінам. Акрамя таго, 14 000 ўкраінскіх казакоў Мазепы было загадана пастаянна атакаваць ворага. Пётр I не хацеў даваць адкрыты бой Карлу XII так далёка ад Расеі. Таму ён загадаў Гродзенскаму гарнізону пратрымацца да вясны, калі рака вызваліцца ад лёду. Пасля гэтага яны павінны былі адступіць за Нёман у напрамку Брэста і далей да Дняпра, што яны паспяхова зрабілі да мая 1706 года.
Карл памылкова ацаніў кірунак расійскага адступлення, чакаючы адступлення на ўсход, дзе ён размясціў свае галоўныя сілы. Даведаўшыся занадта позна пра хуткае адступленне расейскага войска на паўднёвы-захад, ён пачаў пераслед, у надзеі дагнаць рускіх кароткім шляхам праз балоты Палесся. Тым не менш, яны апынуліся непраходнымі, і Карлу давялося адмовіцца ад пераследу рускіх і шукаць бітвы з саксонцамі.
Наступствы
Страціўшы рускую армію, Карл XII спачатку ўмацаваў свае пазіцыі ў Вялікім княстве Літоўскім (перамога ля Клёцка, узяцце Ляхавічаў), затым вярнуўся ў Польшчу, прайшоў Сілезію і заняў Саксонію. 13 верасня 1706 года ў Альтранштедте быў падпісаны мірны дагавор, па якім Аўгуст II выйшаў з вайны, выплаціў кантрыбуцыю і пазбавіўся кароны Рэчы Паспалітай. Таксама шведы занялі пакінутую рускімі Курляндыю.
NGC 2297
NGC 2297 (іншыя абазначэнні — ESO 87-40, FAIR 256, IRAS06440-6339, PGC 19524) — спіральная галактыка з перамычкай (SBbc) ў сузор’і Жывапісец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Балярка (Наваград-Валынскі раён)
Балярка (Боля́рка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Нэлі Закс
Леані Нэлі Закс (, Берлін —, Стакгольм) — паэтэса, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1966).
Зборнікі «Wohnungen des Todes» («Жытло смерці», 1946), «Sternverdunkelung» («Зорачнае зацьменне», 1949), «Und Niemand weiß weiter» («І ніхто не ведае, як быць далей», 1957), «Flucht und Verwandlung» («Уцёкі і ператварэнне», 1959) былі адзначаны крытыкай як выбітныя з’явы паэзіі. У 1960 годзе ў Германіі Закс прысудзілі прэмію Ганнэты фон Дростэ-Шульхоф, у 1965 — Прэмію Міра заходнегерманскай асацыяцыі кнігавыдаўцоў. У 1966 годзе, разам Шмуэлем Агнонам, атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры «… за выбітныя лірычныя і драматычныя творы, з трапяткім натхненнем і сілай, якія перадаюць лёс Ізраіля і яго народа».
Беларускія пераклады
На беларускую мову асобныя вершы Нэлі Закс перакладалі Лявон Баршчэўскі, Арцём Арашонак.
Станіслаў Цясара
Стані́слаў Цяса́ра (Stanisław Tessaro; 24 чэрвеня 1891, Бяла Падляска, Царства Польскае — 9 сакавіка 1933, Пшэмысль, Польская Рэспубліка) — польскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал Войска Польскага, камандзір шэрагу вайсковых адзінак, у тым ліку другі кіраўнік Корпуса аховы памежжа (1929—1930).
Біяграфія
Станіслаў Цясара нарадзіўся 24 чэрвеня 1891 года ў павятовым горадзе Бяла Падляска. Навучаўся ў варшаўскім рэальным вучылішчы і школе імя Вітольда Урублеўскага, якую скончыў у 1909 г. Падчас вучобы удзельнічаў у студэнцкім руху за незалежнасць: уваходзіў у таемныя самаадукацыйныя суполкі, далучыўся да школьнага страйку 1905 г. Завяршыў вышэйшую адукацыю ў львоўскай паліэхніцы на факультэце машынабудавання.
У 1909 годзе Станіслаў Цясара адным з першых увайшоў у Саюз актыўнай барацьбы, а ў наступным годзе стаў сябрам Стралковага звяза. У гэтых арганізацыях ён прайшоў усе этапы камандавання, дасягнуўшы ў 1912 г. звання афіцэра, а пасля сканчэння вышэйшага навучальнага курсу звяза атрымаў нагрудны знак «Парасон». У наступным годзе стаў камендантам акругі стралковага звязу ў Дамброўскім вугальным басейне і адным з кіраўнікоў акругі Польскай сацыялістычнай партыі, дзе выконваў сваю працу пад пазыўным «Мар’ян». Увосень 1913 года падчас аднаго з выступаў акругі ў Сасноўцы завязалася калатніна з ужываннем агястрэльнай зброі, у выніку якой Цясара быў затрыманы паліцыяй, аднак яму ўдалося збегчы з пастарунка і пакінуць Дамброву. Некаторы час пасля гэтага афіцэр узначальваў Стралковы звяз у Вільні, а ў 1914 г. — у Кракаве.
Падчас Першай сусветнай вайны Станіслаў Цясара ваяваў у складзе польскіх легіёнаў, дзе адразу стаў камандзірам другой кадравай роты, якая падпарадкоўвалася трэцяму батальёну. Неўзабаве яму было даверана кіраванне ўсім батальёнам 1-га пяхотнага палка, на пасадзе галоўнакамандуючага якога Цясара працаваў да ліпеня 1917 г. Хутка ўзрастаў ранг званняў афіцэра: 29 верасня 1914 г. ён атрымаў тытул паручніка, а менш чым праз год — капітана, што, верагодна, было звязана з атрыманым ім раненнем у бітве пад Анэліным. Пасля прысяжнага крызісу ў ліпені 1917 г. Цясара быў затрыманы і пераведзены ў мястэчка Шчыпёрна пад Калішам, дзе выконваў функцыі кансператыўнага каменданта нямецкага лагера. Знаходзячыся ў няволі, прадстаўляўся добраахвотнікам і шараговым жаўнерам легіёнаў, насіў форму сяржанта, аднак быў выкрыты і вывезены ў Германскую імперыю. Вярнуўся на радзіму толькі ў кастрычніку 1918 года і па прыбыцці стаў выконваць абавязкі каменданта восьмай акругі Польскай вайсковай арганізацыі ў Замасці. Пад канец вайны па загадзе Эдварда Рыдз-Сміглага правёў мабілізацыю ваеннапалонных у Замосцкай акрузе. Разам з прызначэннем Цясару звання маёра, якое адбылося 4 лістапада таго ж года, ён быў прызначаны начальнікам акругі «Замасць». У гэты час маёр Цясара стаў адным з арганізатараў хэлмскага пяхотнага палка, пазней пераназванага з прызначэннем 35-га нумару.
У наступныя гады служыў на пасадах камандзіра 35-га рэзервовага палка, 2-га палка 2-й пяхотнай дывізіі легіёнаў (1919—1920), другой пяхотнай брыгадай легіёнаў (1921) і трыццатай пяхотнай дывізіі ў Кобрыне (1926). У 1920 г. атрымаў званне палкоўніка, што паспрыяла ягонаму назначэнню на пасаду часова выконваючага абавязкі камандзіра 2-й пяхотнай дывізіі ў 1920—21 гадах.
16 сакавіка 1927 г. польскі прэзідэнт Ігнацы Масціцкі па прапанове маршала Юзафа Пілсудскага прызначыў Станіслава Цясару брыгадным генералам са старшынствам ад 1 студзеня 1927 г. і 12-м нумарам у адпаведным корпусе.
Захварэў на пнеўманію 4 сакавіка 1933 г., у сувязі з чым трапіў у вайсковы шпіталь, дзе памёр праз пяць дзён ад інфаркта міякарда. 13 сакавіка цела брыгаднага генерала было перавезена са шпітальнай капліцы ў кафедральны касцёл Пшэмысля, пасля чаго па чыгунцы дастаўлена ў Варшаву для адпявання ў гарнізонным касцёле. Пахаваны на варшаўскіх ваенных могілках 14 сакавіка 1933 года.
Кітабы
Кітабы ствараліся татарамі, што пасяліліся на Беларусі і ў Літве ў XIV—XV ст. і паступова забылі сваю родную мову. Мяркуецца, што кітабы пачалі стварацца не пазней за ХVІ ст., але самыя старажытныя з вядомых грамадскасці датуюцца сярэдзінай ХVІІ ст.
Навуковая значнасць
У кітабах адлюстраваны побыт, звычаі, традыцыі татар-перасяленцаў, таму іх тэксты — каштоўны матэрыял для лінгвістаў, этнографаў, літаратуразнаўцаў, гісторыкаў. Кітабы «з’яўляюцца самым каштоўным матэрыялам для даследавання старой мовы, бо бадай не маюць уплываў царкоўна–славянскіх, а поўнасцю пабудаваны на аснове народнай, перадаючы нават асаблівасці гукавыя (дзеканне і г.д.)».
Змест і форма
Змест кітабаў — тэксты, якія тлумачаць Каран, апісанні мусульманскіх рытуалаў і асноўных мусульманскіх абавязкаў, цытаты з Карана і выказванні прарока Мухамеда (хадзісы), усходнія казкі, прыгодніцкія аповесці. Часта сустракаюцца рэлігійныя легенды і апавяданні, напр., пра смерць Мар'ямы — маці Ісуса Хрыста, усходняя легенда Мірадж — апавяданне пра начную вандроўку прарока Мухамеда ў Іерусалім і потым да Боскага трона, маральна-этычныя павучанні для моладзі (пра шанаванне бацькоў, гасцей, бедных, сірот, суседзяў ды інш.), варажба па літарах Карана, разгадка сноў. Акрамя кітабаў выдзяляюць напісаныя арабскім пісьмом тафсіры, таджвіды, хамаілы. Кітабы напісаны і чытаюцца справа налева, тэкст пачынаецца там, дзе ў славянскіх кнігах заканчваецца. У бібліятэках Вільнюса і Мінска захоўваюцца кітабы аб'ёмам ад 70 да 1000 старонак. Радок у такіх манускрыптах суцэльны, няма падзелу на словы, адсутнічаюць знакі прыпынку і напісанні з вялікай літары. Новы твор (раздзел) пачынаецца словам «баб» (раздзел, пачатак новага зместу) ці «хікайет» (аповесць, апавяданне). Іншы раз гэтых слоў няма, тады на палях выпісваюцца першапачатковыя словы (першы сказ) раздзела.
Мова кітабаў
Кітабы — шматмоўныя рукапісы, але дамінуе ў іх тагачасная беларуская народна-дыялектная мова. Некаторае павелічэнне ў кітабах ХІХ ст. тэкстаў, якія адчулі ўплыў польскай крэсавай мовы, рашаючага значэння на агульную ацэнку не аказвае. Мова кітабаў адрозніваецца ад мовы старажытных беларускіх пісьмовых помнікаў, яна блізкая да беларускай народнай мовы.
Храм у гонар святога праведнага Іаана Кармянскага (Квасоўка)
Храм у гонар святога праведнага Іаана Кармянскага — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Квасоўка Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці.
Кітабы
Мова кітабаў
Спалучэнне (і нават перакрыжаванне) усходніх (арабскіх, цюркскіх) і славянскіх (беларускіх) моўных традыцый у манускрыптах назіраецца дастаткова часта. Напрыклад, у Кітабе А.Хасяневіча (1832) у сказе з апавядання пра Мар'яму: «аднаго дня Іса прарок / йего мілосьць / ласка божэйе над нім / да маткі свайей мувіл» выкарыстоўваецца традыцыйная ўсходняя ўстаўка-парантэза, яна не характэрная славянскім тэкстам. У гэтым жа тэксце ў сказе: «рэкла (Марйама): І / сыну мой Іса / астаньсе здароў / а йа ўжо адыйду» выкарыстоўваецца цюркскі выклічнік «і» побач з беларускай клічнай формай «сыну». Усё гэта разам фарміруе адметную стылістыку тэксту.
Старая плошча (Масква)
Старая плошча — пешаходная вуліца ва ўсходняй частцы Кітай-горада ў Маскве. Праходзіць ад плошчы Ільінскія Вароты да плошчы Варварскія Вароты. Сфармавалася пад канец XVIII стагоддзя як праезд уздоўж крапасной сцены. Сучасны від склаўся ў 1900-x гадах, калі былі перабудаваны прылеглыя да плошчы кварталы Кітай-горада. У 1930-х была знесена сцяна, што адлучала Старую плошчу ад Кітайгародскага (Кітайскага) праезду.
Назва Старая плошча ў гутарковай гаворцы асацыявалася з вышэйшым кіраўніцтвам, таму што ў савецкі перыяд у доме № 4 па Старай плошчы знаходзіўся Цэнтральны камітэт КПСС. Па стане на 2018 год гэты будынак займае Адміністрацыя прэзідэнта.
Назва Старая плошча характэрна тым, што ўтрымлівае дзве тапаграфічныя памылкі і не адпавядае рэчаіснасці. Першае, Старая плошча насамрэч з'яўляецца вуліцай, а другое, гістарычна яна з'явілася пазней Новай плошчы.
Гісторыя
У XIV—XV стагоддзях на месцы сучаснай Старой плошчы рос лес, што бараніў Крэмль ад нападаў з усходу. Пасля стварэння крапасной сцяны для абароны ад Крымска-нагайскіх набегаў у 1530-х гадах тэрыторыі будучых Старой і Новай плошчаў сталі часткай Кітай-горада.
У 1783 годзе на месца плошчаў быў перанесены таўкучы рынак, які раней знаходзіўся на Манежнай плошчы. Для яго пад аркамі Кітайгародскай сцяны былі ўсталяваны больш за дзвесце драўляных крам, а праз тры гады дадаткова збудавалі яшчэ 74 каменных. Па традыцыі XVIII стагоддзя зваць плошчай кожнае гандлёвае месца з крамамі, новая тэрыторыя атрымала назву Новай плошчы — у супрацьстаўленне старой Краснай плошчы.
У час пажару 1812 года згарэлі ўсе драўляныя пабудовы, у тым ліку гандлёвыя крамы. Дзякуючы гэтаму з'явілася магчымасць пашырыць праходы ўздоўж сцяны. Тым часам праезд ад Варварскіх да Ільінскіх варот стаў звацца Старай плошчай, а ад Ільінскіх да Уладзімірскіх — Новай. Будаванне ішло толькі па цотным боку вуліцы, бо з процілеглага боку знаходзілася Кітайгародская сцяна.
У 1870-х гадах гэтыя плошчы сталі зваць наадварот: Старую — Новай, а Новую — Старой.
Кітабы
Мова кітабаў
Філалагічная праца перакладчыка(ў) і капіістаў мела свядомы характар, што знаходзіла адлюстраванне ў імкненні пісаць аднастайна. З гэтай прычыны можна казаць пра існаванне ў кітабах літаратурна-пісьмовых нормаў. Яны ў сваю чаргу фарміраваліся пад уплывам некалькіх фактараў: ранейшых копій (і з гэтай прычыны адлюстроўвалі нормы беларускай мовы ранейшых эпох), кірылічных літаратурных (асабліва рэлігійных) крыніц і жывых народных гаворак. Гэта таксама надавала кітабам своеасаблівы каларыт.
Старая плошча (Масква)
Гісторыя
У 1899 годзе блышыны рынак, перанесены на Старую плошчу з Манежнай больш за стагоддзе назад, пераехаў у слабаду Садоўнікі за Вялікі Вусцьінскі мост. Крамы і гандлёвыя ўстановы былі зачынены і ў будынках засталіся толькі склады і канторы.
У пачатку XX стагоддзя на Старай плошчы былі пабудаваны два вялікія гандлёвыя дамы і адна гасцініца. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі гэтыя будынкі занялі савецкія партыйныя арганізацыі. У 1934 годзе сцяна Кітай-гарады была знесена, Старую плошчу злучылі з Кітайгародскім праездам тэрасамі і ўсходамі, заасфальтавалі і пасадзілі дрэвы. Такім чынам быў сфармаваны яе сучасны від.
Кітабы
Вывучэнне
Найбольш грунтоўна кітабы даследаваў Антон Антановіч. У кнізе «Беларускія тэксты, пісаныя арабскім пісьмом, і іх графіка-арфаграфічная сістэма» (Вільнюс, 1968) ён разгледзеў 24 арыгінальныя тэксты, сярод іх 8 кітабаў.
Храм у гонар святога праведнага Іаана Кармянскага (Квасоўка)
Гісторыя
11 верасня 2009 года быў асвечаны паклонны крыж на месцы будучага храма. У 2012 годзе была пабудавана малая капліца.
8 лістапада 2012 года прыступілі да закладкі падмуркаў. Вясной 2013 года пачалося ўзвядзенне сцен храма.
27 мая 2017 года архіепіскап Арцемій здзейсніў чын асвячэння храма, названага ў гонар праведнага Іаана Кармянскага.
Пры храме дзейнічае нядзельная школа.
Варварыўка (Наваград-Валынскі раён)
Варварыўка (Варва́рівка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Броныкыўскай вясковай абшчыны.
Канстанцін Іванавіч Астрожскі
Канстанці́н Іва́навіч Астро́жскі ( —, Тураў) — вялікалітоўскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, мецэнат. Вялікі гетман літоўскі (1497—1500, 1507—1530), староста брацлаўскі, звянігародскі і вінніцкі (з 1497), маршалак валынскі і староста луцкі (з 1499), кашталян віленскі (1513—1522), ваявода троцкі (1522—1530). Выдатны палкаводзец, войскі пад яго камандаваннем здабылі перамогу ў больш за 60-ці бітвах, у тым ліку ў бітве пад Оршай (1514).
Біяграфія
Сын астрожскага князя Івана Васілевіча і Васілісы, дачкі бельскага князя Івана Уладзіміравіча. Пэўны час ідэнтыфікацыя асобы маці была спрэчнай, урэшце, гэта вызначыў прывілей ад 20/21 снежня 1522 года на імя К. І. Астрожскага, які называе яе поўным імем і перадае яе «двор» Смаляны ў Аршанскім павеце Канстанціну Іванавічу і яго сыну Ільі.
Вайсковую службу пачаў удзелам у барацьбе з крымскімі татарамі і ў маскоўска-літоўскай вайне (1492—1494). Магчыма, у 1494—1496 года служыў імператару Максіміліяну I і браў удзел у яго кампаніі на поўначы Італіі, прынамсі пра гэта згадваў, пасол Жыгімонта Старога ў Іспаніі. У 37-гадовым узросце атрымаў урад вялікага гетмана літоўскага. Паводле Попісу 1528 года, выстаўляў са сваіх зямель 426 вершнікаў, т.б. меў каля 41 тыс. падданых. У барацьбе з крымскімі татарамі і маскоўцамі К. І. Астрожскі, як адзначана ў надпісу на надмагіллі, здабыў 63 перамогі. Асабліва вядомая перамога над маскоўскім войскам у бітве пад Оршай на Крапіўне (8 верасня 1514). Апякун праваслаўя ў ВКЛ, будаваў цэрквы, у т.л. у Вільні. Быў двойчы жанаты з Таццянай з Гальшанскіх, пасагам за якой атрымаў вялікія вотчыны (частка Глуска, Гальшан, Раманава з Копысем і Баранню і інш.) і Аляксандрай са Слуцкіх. Ад першага шлюбу меў сына Ілью, ад другога — Канстанціна-Васіля. Пахаваны ў Кіева-Пячорскай лаўры.
Валодаў 91 горадам і мястэчкам, у т.л. Астрог, Дарагабуж, Гарадзец, Здалбунаў, Красілаў, Палонае, Роўна, Свіцязь, Тураў, Чуднаў і інш., а таксама падараванымі вялікім князем двары ў Вільні, Менску і Луцку. Падданыя К. І. Астрожскага з 1518 года мелі прывілей на бязмытны гандаль на луцкіх торгах і кірмашах.
У 1491—1530 гадах у Астрогу пабудавана каменная пяціверхая Богаяўленская царква і Траецкі манастыр. У 1507 годзе падарыў Дзерманскаму Траецкаму манастыру рукапіснае Евангелле, пабудаваў і ўклаў фундуш на царкву ў Смалявічах, ахвяраваў грошы на будаўніцтва Жыдзічынскага манастыра.
Свята-Мікалаеўская царква (Бабінічы)
Бабініцкая Свята-Мікалаеўская царква — страчаны праваслаўны храм у аграгарадку Бабінічы Віцебскага раёна.
Архітэктура
Даўжыня з трох'яруснай званіцай 9½ сажня, найбольшая шырыня 4 2/3 сажня, вышыня малітоўнай залы 3 сажні, вышыня званіцы 6 сажняў. Храм вянчалі дзве галавы — адна на купале над малітоўнай залай, другая на званіцы. Фасады чляніліся 9 прамавугольнымі і 2 паўкруглымі вокнамі і 4 на васьмігранным барабане купала. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр'ера з'яўляўся іканастас даўжынёй 2 сажні 2 аршыны і вышынёй 3 сажні. Пры храме ў 1899 г. пабудавана аднакласная царкоўнапрыходская школа — драўляны абшыты цёсам і крыты жалезам будынак на 16 акон памерамі 10х4 сажні, вышынёй 2 сажні. Па архіўных звестках, у вёсцы была яшчэ адна драўляная Свята-Мікалаеўская царква і драўляны малітоўны дом (пабудаваны ў 1910 г.), дах якога быў упрыгожаны па цэнтры цыбульчатай галоўкай. Галоўка лунала і над званіцай.
Тамара Рыгораўна Цулукідзэ
Тамара Рыгораўна Цулукідзэ (,, Грузія — ) — беларуска-грузінская празаік, драматург, крытык, перакладчыца. Заслужаная артыстка Грузінскай ССР (1934).
Біяграфія
Нарадзілася ў сям'і настаўніка. У 1924 г. скончыла Тбіліскі дзяржаўны тэатральны інстытут і была прынята ў трупу Акадэмічнага тэатра імя Шота Руставелі. Як «жонка ворага народа» (яе муж, вядомы рэжысёр Сандро Ахметэлі, быў расстраляны), з 1937 па 1946 г. знаходзілася ў турмах, лагерах, на лесапавале, на земляных работах, працавала санітаркай, медсястрой у Краснаярскім краі. У Сыктыўкары (Комі АССР) арганізавала тэатр лялек. У 1946 г. была вызвалена, а праз два гады пераехала ў Курск, дзе працавала рэжысёрам абласнога тэатра лялек. Тут паўторна была арыштавана па ранейшай справе і выслана ў Краснаярскі край, дзе пазнаёмілася з рэпрэсаваным пісьменнікам Алесем Пальчэўскім (у 1948—1955 гг. жыў у Краснаярскім краі), стала яго жонкай. Рэабілітавана ў 1956 г. Зноў працавала ў тэатры імя Шата Руставелі. З 1958 г. жыла ў Мінску.
Творчасць
Літаратурную працу пачала з рэцэнзій і артыкулаў пра тэатр у 1933 г. у грузінскай і савецкай перыёдыцы. З 1959 г. выступала ў беларускім друку. Пісала на беларускай, грузінскай і рускай мовах. Выдала кнігі для дзяцей «Театр кукол в школе» (1957), «Когда поднимается занавес» (1963), «К детям пришел вожатый» (1967), зборнікі пазнавальных нарысаў «Голубой факел» (1965, 2-е дапоўненае выданне ў 1970), аднаактовых п'ес — «Твое честное слово» (1973). У Тбілісі выйшла кніга мемуараў «Всего одна жизнь» (1983) і напісаны па-грузінску зборнік апавяданняў «Вяртанне» (1989).
Пераклала з грузінскай мовы на беларускую раман Ц. Данжашвілі «На Алазані» (з А. Пальчэўскім, 1959), асобныя творы іншых празаікаў.
Паўднёва-Усходні Сулавесі
Паўднёва-Усходні Сулаве́сі (Sulawesi Tenggara) — правінцыя на паўднёвым усходзе вострава Сулавесі ў Інданезіі. Плошча - 38 140 км². Насельніцтва (2014 г.) - 2 417 962 чал. Адміністрацыйны цэнтр — Кендары.
Геаграфія
Правінцыя Паўднёва-Усходні Сулавесі займае паўднёва-усходнюю ўскраіну вострава Сулавесі, а таксама бліжнія астравы Бутон, Вавоні, Кабаэна, Муна, Туканг-Бесі і інш. Значная частка тэрыторыі пакрыта гарамі і пагоркамі, на схілах якіх захаваліся першародныя лясы з рэдкімі відамі флоры і фаўны. На поўдні вылучаецца рэгіён з вапняковымі глебамі і саваннамі. Каля ўзбярэжжа Сулавесі і астравоў шмат каралавых рыфаў.
На поўначы Паўднёва-Усходняга Сулавесі здабываюць нікель. На ўсходзе ад вострава Сулавесі вядзецца здабыча нафты іншаземнымі кампаніямі. На востраве Бутон маюцца багатыя запасы высокаякаснага прыроднага асфальта.
Клімат субэкватарыяльны пасатны, у гарах пераходны да ўмеранага. Сярэдняя гадавая тэмпература амаль не змяняецца на працягу года і ў нізінах трымаецца каля +28 °C. Найбольш вільготныя месяцы прыпадаюць на лістапад — сакавік.
Насельніцтва
Рост насельніцтва ў Паўднёва-Усходнім Сулавесі : Этнічны склад насельніцтва правінцыі стракаты, прадстаўлены бугамі, бітунгцамі, муна, баджа, талакі. Большасць вернікаў спавядае іслам.
Эканоміка
Эканоміка правінцыі Паўднёва-Усходні Сулавесі залежыць ад экспарту сырой нафты. Асноўныя спажыўцы — Кітай і Нідэрланды. Большасць насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай, накіраванай пераважна на спажыванне. Таварны характар маюць плантацыі дрэў, якія даюць каштоўную драўніну. У гарадах працуюць дробныя прадпрыемствы пераважна харчовага прызначэння.
Нацыянальная металургічная акадэмія Украіны
Нацыянальная металургічная акадэмія Украіны — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхналагічнага профілю, якая знаходзіцца ў Дніпры.
IC 4852
IC 4852 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Апулей
Луцый Апуле́й (Lucius Apuleius; каля, Мадаўра, Афрыка, Рымская імперыя — каля ) — старажытнарымскі пісьменнік, аратар.
Біяграфічныя звесткі
Апулей нарадзіўся ў горадзе Мадаўра на мяжы Гетуліі і Нумідыі ў сучасным Алжыры. Дата яго нараджэння вызначаецца аб’ектыўнымі звесткамі і на падставе яго творчасці. Агульнапрыняты гісторыкамі год 124/125 н.э. Апулей быў сынам заможнага высокага рангу чыноўніка і атрымаў добрую адукацыю. Вучыўся ён адразу ў родным горадзе, а пазней у Карфагене, дзе выявіў схільнасць да рыторыкі і філасофіі. Атрымаўшы пасля бацькавай смерці значны спадак і свабоду дзеяння, выехаў у Афіны. Там, далучыўшыся да школы платонікаў, працягваў вывучаць філасофію, а пасля таго шмат падарожнічаў, наведаў розныя далёкія правінцыі імперыі і ўрэшце прыбыў у Рым. У сталіцы дасканала авалодаў лацінскай мовай і пачаў выступаць у судзе ў якасці адваката. Жыццё ў вялікім горадзе вымагала значных сродкаў, калі запас іх вычарпаўся, а заробак аказаўся недастатковым, прыйшлося яму вярнуцца на радзіму ў Мадаўру. Тут пражыў некалькі гадоў, займаючы ў гарадской управе значныя пасады.
Схільнасць да падарожжаў не пакідала яго ўвесь час, і ён нарэшце выбраўся ў Александрыю, але ў дарозе цяжка захварэў і мусіў спыніцца ў невялікім горадзе Эе ў Трыпалі. Тут сустрэўся з мясцовым жыхаром, былым сваім калегам па вучобе ў Афінах, Панціянам і пры яго садзеянні ці мо спакусіўшыся спакойным бязбедным жыццём прыстаў у прымы да яго маці Пудэнтылі. Удаве было больш за сорак гадоў, і хцівыя сваякі (малодшы сын і брат нябожчыка мужа Пудэнтылі) абвінавацілі Апулея ў тым, што быццам ён, маладзейшы за жонку на гадоў 15, адурманіў яе чарамі, каб завалодаць маёмасцю. Абвінавачанне ў магіі пагражала смерцю. Тым не менш, Апулей паспяхова абараніўся ад зробленых яму на судзе закідаў і апісаў гэты працэс у сваім творы пад загалоўкам «Апалогія».
І ўсё ж пазней за ім замацавалася слава мага. Садзейнічала гэтаму, відаць, не столькі «Апалогія», колькі яго раман «Метамарфозы, ці Залаты асёл», дзе як у фабуле асноўнага зместу, так і ў дадатковых устаўленых навелах шмат містычна-магічных тэм.
У пазнейшы перыяд жыцця ён выбраў сабе сталым месцам жыхарства Карфаген, дзе карыстаўся павагай і славай прамоўцы і займаў пасаду вярхоўнага жраца.
Дата смерці Апулея невядомая. Яшчэ пры яго жыцці ў горадзе былі пастаўлены дзве яго статуі, аднак верагоднага вобраза Апулея няма. Захаваўся адзін медальён IV ці V стагоддзя з яго імем. Адлюстраваны ён там такім, як малюе яго абвінаваўчы акт, цытаваны ў «Апалогіі» — правільны, да нейкай ступені жаночы, твар, акружаны доўгімі густымі кучаравымі пасмамі.
Творчасць
Яго творы паведамляюць шмат цікавага пра побыт, умовы жыцця і норавы людзей.
Авантурна-алегарычны раман «Метамарфозы» больш вядомы пад загалоўкам «Залаты асёл» (эпітэт «залаты» даваўся звычайна творам, якія мелі вялікі поспех). Твор складаецца з 11 раздзелаў (кніг), напісаных ад першай асобы. Кампазіцыя яго вельмі складаная. У асноўную фабулу ўплецены 12 навел (у т.л. казка пра Амура і Псіхею, кн. 4—6), большасць якіх носіць авантурна-крымінальны і эратычны характар. З’яўленне твора адносяць на гады 170—175 н.э. Герой рамана, месца дзеяння, легенды і павер’і грэчаскія, а мова яго лацінская. Рэалістычныя і сатырычныя малюнкі з жыцця рымскай правінцыі II ст. н.э. спалучаюцца тут з эротыкай, фантастыкай і містыкай, — гэта адзін з першых псіхалагічных раманаў у еўрапейскай літаратуры.
3 літаратурнай спадчыны пісьменніка захаваліся таксама «Апалогія, ці Слова ў абарону супраць абвінавачання ў магіі», зборнік урыўкаў з рытарычных прамоў «Фларыды», навукова-філасофскія трактаты і інш.
На беларускую мову «Метамарфозы» пераклаў Пятро Бітэль.
Стэфан Шмялеўскі
Стэфан Шмялеўскі (, г. Гаўр, Францыя) — французскі дыпламат. Пасол Французскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь (2002—2006).
Біяграфія
Скончыў ліцэй П'ера дэ Ферма, Факультэт філалогіі і гуманітарных навук (г. Тулуза), Універсітэт Ламаносава (г. Масква). Уладальнік ступені магістра па філалогіі (руская мова).
Стэфан Шмялеўскі з'яўляецца Капітанам 1-га рангу ваенна-марскога флота ў запасе, былым слухачом Інстытута Вышэйшай Адукацыі Нацыянальнай Абароны (48-ы нацыянальны выпуск), а таксама Інстытута Вышэйшай Адукацыі Унутранай Бяспекі (9-ы нацыянальны выпуск)
NGC 2298
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Цэпіна
Цэпіна (Цепина) — крэпасць і горад у заходняй частцы Радопскіх гор, на поўдні Балгарыі, цяпер у руінах. Размяшчаўся ў 6 км ад вёскі Доркава ў паўночна-ўсходняй частцы Чэпінскай даліны на вышыні 1136 метраў над узроўнем мора.