cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свята-Васкрасенская царква (Вялікая Слабада)
Свята-Васкрасенская царква — два праваслаўныя храмы ў вёсцы Вялікай Слабадзе Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Першая царква ў вёсцы была ўзведзена ў 1863 годзе з дрэва на могілках. У канцы XIX стагоддзя пачалося будаўніцтва новага мураванага храма, якое не было скончана ў сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны.
Бярозаўка (Чэрвеньскі раён)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Балетазнаўства
Балетазнаўства  — навука пра балет, уключае ў сябе тэорыю, гісторыю харэаграфіі, балетную крытыку.
Свята-Васкрасенская царква (Вялікая Слабада)
Архітэктура
Новая царква вырашана ў традыцыях народнага храмабудаўніцтва XIX стагоддзя. Прамавугольны зруб пад двухсхільным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобным купалам на гранёным барабане. Да фасада далучаны прытвор, над якім надбудавана чатырохгранная шатровая званіца з макаўкай. З тыльнага боку далучана апсіда з бакавымі рызніцамі, завершаная макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі са скошанымі вугламі аконнымі праёмамі. Уваход накрыты двухсхільным казырком.
Бярозаўка (Чэрвеньскі раён)
Да 25 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Дамавіцкага сельсавета.
Балетазнаўства
Гісторыя
Пачатак асэнсавання паэтыкі танца быў пакладзены ў агульных філасоўскіх працах мысляроў Старажытнага свету («Пра скокі» Лукіяна, 2 ст. н.э.).
У эпоху Адраджэння ў трактатах і падручніках былі сфармуляваны правілы, распрацавана і сістэматызавана тэрміналогія спачатку бальнага танца, затым сцэнічнага танца: (ды Ферара) — «Пра мастацтва танцаваць і вадзіць хоры» (на мяжы 14 — 15 стст.); Г. Эбрэа — «Трактат аб танцы» (1463); А. Карнацана — «Кніга аб мастацтве танцавання» (1465); Ф. Кароза — «Танцоўшчык» (1581);  — «Архесаграфія» (1588); Ч. Негры — «Літасці кахання» (1602).
Практыка балета 17 стагоддзя паказана ў працах К. Ф. Менетрые («Пра балеты старадаўнія і сучасныя паводле правіл тэатра», 1682, і інш.). Кніга «Харэаграфія, або Мастацтва запісу танца…» (1700) адбіла ўзровень тэхнікі і выканальніцкага мастацтва.
У 18 стагодзі пачалася актыўная распрацоўка эстэтыкі балета з пазіцый Асветніцтва і пад уплывам Вальтэра, Ж. Ж. Русо, Д. Дзідро, Ф. М. Грыма, Ж. д’Аламбера, якія выступалі супраць прыдворнага балета ў «Энцыклапедычным слоўніку навук, мастацтваў і рамёстваў» (т. 1 — 35, 1751 — 80), у палемічных артыкулах па пытаннях музыкі (у прыватнасці, Русо ў «Новай Элаізе», 1761, і «Музычным слоўніку», 1768).
На працягу ўсяго 18 стагоддзя выходзілі працы, прысвечаныя тэорыі і практыцы пантамімы, што мела велізарнае значэнне ў перыяд фармавання дзейснага танца. Адно з найбольш значных даследаванняў належыць англічаніну («Гісторыя мімаў і пантамім», 1728); у Германіі, Францыі, Італіі былі апублікаваны кнігі Ф. Ланга (1727), Ш. Лебрэна (1727), (1750), К. Ф. Буланжэ дэ Рыверы (1751), І. Ф. Геца (1784), (1785), В. Рэкуэна (1797). Харэографы, якія змагаліся за дзейсны балет, выказвалі ў тэарэтычных працах свае погляды на правы і задачы харэаграфічнага тэатра.
Класічная праца Ж. Ж. Навера «Лісты аб танцы і балетах» (1760, апошняе прыжыццёвае выданне пад назвай «Лісты аб пераймальных мастацтвах наогул і аб танцы ў прыватнасці», 1807) не страціла значэнне і ў другой палове 20 стагоддзя. Не меншую цікавасць уяўляюць «Пісьма Гаспара Анджаліні г-ну Наверу аб пантамічных балетах» і прадмовы да лібрэта, напісаныя ім для сваіх балетаў, у якіх Анджаліні ўступіў у дыскусію з Наверам (60 — 70-е гг. 18 ст.).
Працы, прысвечаныя гісторыі танца, стварылі Уівер («Нарыс гісторыі танцаў», 1712), Ж. Банэ («Агульная гісторыя танца», 1723), («Танец старадаўні і сучасны, або Гістарычны трактат аб танцы», 1754). Дэ Каюзак напісаў раздзел пра танец у «Энцыклапедычным слоўніку навук, мастацтваў і рамёстваў».
На працягу 18 стагоддзя і пачатку 19 стагоддзя выходзілі шматлікія мемуары, аналы, агляды, апісанні свят, біяграфічныя слоўнкі, храналогічныя спісы, дзе адводзілася месца балетнаму рэпертуару і балетным артыстам (напрыклад, «Гісторыя тэатра і тэатральны слоўнік» братоў Парфэ, т. 1 — 7, 1756). Першы балетны даведнік выпусціў С. Компан («Слоўнік танца, які змяшчае гісторыю, правілы і падставы танцавальнага мастацтва», 1787). З часу, калі балет стаў публічным відовішчам, па меры ягонай прафесіяналізацыі пачынала фармавацца і балетная крытыка (у газетах Францыі, Англіі, Італіі і іншых краін).
На Беларусі
На Беларусі адным з першых з артыкулам пра балетнае мастацтва «Як стварыць беларускі балет?» (газета «Савецкая Беларусь», 24 лістапада 1922) выступіў беларускі пісьменнік З. Бядуля.
Станаўленне беларускага нацыянальнага балетазнаўства пачалося ў пачатку 1960-х гадоў. Звесткі па гісторыі развіцця харэаграфіі на Беларусі змешчаны ў кнізе «Беларускі музычны тэатр» Б. Смольскага (1963).
Першай кнігай, прысвечанай непасрэдна беларускай харэаграфіі, з’явілася манаграфія Ю. Чурко «Беларускі балет» (1966). У 1983 годзе апублікаваны «Беларускі балетны тэатр», у 1988 годзе — «Беларускі балет у асобах», у 1999 годзе — «Лінія, што ідзе ў бясконцасць» таго ж аўтара, дзе разглядаюцца важнейшыя пытанні гісторыі і тэорыі беларускага балетнага мастацтва, аналізуюцца найлепшыя спектаклі і найбольш яркія акцёрскія работы. У апошніх дзвюх змешчаны шэраг нарысаў з творчымі партрэтамі вядомых дзеячаў балетнага тэатра — харэографаў, кампазітараў, мастакоў, дырыжораў, танцоўшчыкаў-выканаўцаў.
Аб творчасці вядучых майстроў беларускага балета распавядае Т. Мушынская ў сваёй кнізе «Гармонія дуэта» (1987) і «Гаркавы смак ісціны» (1993).
Творчасці аднаго з першых беларускіх харэографаў прысвечана манаграфія Л. Алексютовіч «Балетмайстар Канстанцін Алексютовіч» (1984).
Беларускаму балету таксама прысвечаны асобныя артыкулы крытыкаў-мастацтвазнаўцаў Э. Шумілавай, Т. Цюрынай і інш.
Выганашчанскае (заказнік)
Выганашча́нскае — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Брэсцкай вобласці.
Заказнік быў створаны як гідралагічны заказнік у 1968 годзе на мяжы Ганцавіцкага, Івацэвіцкага і Ляхавіцкага раёнаў Пастанаўленнем Савета Міністраў БССР ад 18.11.68 № 342 з мэтай захавання аднаго з буйнейшых леса-балотных масіваў Еўропы на галоўным еўрапейскім водападзеле рэк Балтыйскага і Чорнага мораў басейнаў рэк Шчары і Ясельды.
Геаграфія
Плошча заказніка — 43 тыс. га, працягласць з поўначы на поўдзень — 27 км, з захаду на ўсход — 46 км. У заказнік уваходзяць азёры Выганашчанскае і Бабровіцкае, а таксама прылеглая тэрыторыя, якая прадстаўляе сабою ў асноўным забалочаную раўніну. Каля 10 тыс. лет таму на гэтым месцы знаходзілася вялізнае прыледавіковае возера плошчай каля 500 км².
Фаўна
Фаўна заказніка прадстаўлена прыкладна 58 відамі сысуноў, 220 відамі птушак, 7 відамі паўзуноў і 12 відамі земнаводных. Многія віды занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Азёры багатыя рыбай.
Флора
На тэрыторыі заказніка флора прадстаўлена прыкладна 250 відамі раслін, у тым ліку тут растуць (па няпоўных даных) 19 відаў раслін і грыбоў, уключаных у Чырвоную кнігу Беларусі:, , , , , , , , , , , , , , , , , ,.
У заказніку сустракаюцца рэдкія для рэгіёна віды раслін: каўлінія малая,,.
Выкарыстанне
Заказнік «Выганашчанскае» — аб'ект экалагічнага турызму. Частка Агінскага канала, пабудаванага ў 1767—1783 гг., знаходзіцца на тэрыторіі заказніка.
Адміністрацыя заказніка знаходзіцца ў горадзе Івацэвічы.
Па-за часам
«Па-за часам» — студыйны альбом «Песняры» пад кіраваннем І. Свечкіна, які выйшаў на лэйбле «GO-Records» у 2009 годзе.
NGC 1296
NGC 1296 (іншыя абазначэнні — MCG -2-9-25, IRAS03164-1314, PGC 12341) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ціханава (Вяземскі раён)
Ціханава (Тихоново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Харбін
Харбін  — горад у паўночна-ўсходнім Кітаі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Хэйлунцзян, згодна з сучасным кітайскім адміністрацыйным падзелам Харбін з’яўляецца горадам субправінцыйнага значэння. Транспартны вузел, буйны эканамічны і культурны цэнтр. Насельніцтва з прыгарадамі — 9,5 мільёнаў жыхароў.
Гісторыя
Заснаваны ў 1898 годзе на месцы рыбацкага паселішча ў сувязі з будаўніцтвам Кітайскай Чанчуньскай чыгункі; тут знаходзілася яе цэнтральная адміністрацыя, склалася вялікая расійская дыяспара. Пасля грамадзянскай вайны ў Расіі Харбін — адзін з галоўных цэнтраў белай эміграцыі. У 1932—1945 гадах акупіраваны японскімі войскамі, фармальна ў складзе Маньчжоў-го. 18—20 жніўня 1945 года ў ходзе савецка-японскай вайны заняты Чырвонай Арміяй і Амурскай ваеннай флатыліяй.
Адукацыя, навука, культура
Дзейнічае шэраг ВНУ. У будынку царквы Св. Сафіі цяпер музей рускай гісторыі.
Прымае наведвальнікаў заапарк. Праходзяць Харбінскі летні музычны фестываль (ліпень) і Зімовы фестываль ледзяных збудаванняў.
Адміністрацыйны падзел
Харбін у адміністрацыйна-тэрытарыяльным плане дзеліцца на:
Беларусы ў Харбіне
Сярод эмігрантаў 1920—1940-х гг. у горадзе быў значны беларускі асяродак. У оперным тэатры працавалі спявак М. Забэйда-Суміцкі, дырыжор І. Райскі і яго сын Б. Райскі. У Харбіне знаходзіліся беларускія місіянеры ордэна марыянаў на чале з Ф. Абрантовічам (1928—1939) і А. Цікотам (1939—1948), святары Я. Германовіч (В. Адважны), Т. Падзява, К. Найловіч.
Эстамп
Эста́мп (estampe, ад stampa) — графічны твор мастацтва зроблены спосабам друкаванага адбітку. Паводле спосаба выканання падзяляецца на высокі, глыбокі, плоскі (гл. Літаграфія) і трафарэтны друк (шаўкаграфія).
У Еўропе тэхнікі эстампа сталі вядомыя з XV стагоддзя. Спачатку не як самастойны раздзел выяўленчага мастацтва, а толькі як тэхнічны прыём размнажэння выяў. Першыя адбіткі рабіліся з гравіраваных драўляных дошак. Набываліся яны тымі, хто не мог сабе дазволіць унікальныя працы.
Энрыка Каруза
Энрыка Каруза (, Неапаль —, Неапаль) — італьянскі оперны спявак (тэнар).
Быў вядучым салістам у нью-ёркскім тэатры Метраполітэн-опера з 1903 па 1920 г.
Shape of You
«Shape of You» — песня брытанскага аўтара-выканаўца Эда Шырана, выдадзеная 6 студзеня 2017 года ў якасці першага сінгла з яго трэцяга студыйнага альбома ÷ гуказапісным лэйблам Asylum Records.
Інфармацыя пра песню
4 студзеня 2017 года Эд Шыран апублікаваў 6-секундны відэатызер, які змяшчаў першы радок новай песні. 6 студзеня падчас эфіру радыёперадачы Breakfast Show на BBC Radio 1 музыкант заявіў, што песня «Shape of You» стваралася для Рыяны, з думкамі пра тое, што кампазіцыя падышла б для Рыяны, ён пачаў дадаваць у тэкст розныя дэталі (прыкладам, Van The Man on the jukebox), але толькі потым вырашыў, што ён сам будзе выканаўцам песні. Шыран не пісаў яе мэтна для новага альбома, але потым вырашыў, што «Гэта будзе пацешна».
Кампазіцыя
«Shape of You» утрымвае ў сабе рысы жанраў дэнсхол і, а таксама элементы акустыкі. Пад акампанемент марымбы і перкусіі Шыран расказвае гісторыю пра знаёмства ў бары. «Shape of You» напісана ў танальнасці До♯ мінор, тэмпе 96 удару ў хвіліну; паслядоўнасць акордаў — C♯m-F♯m-А-B, ; вакальны дыяпазон ахапляе 2 актавы ад Соль♯3 до Соль♯5.
Гарадышчэ-Пуставарыўскэ
Гарадышчэ-Пуставарыўскэ (Городище-Пустоварівське) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1684
NGC 1684 (іншыя абазначэнні — MCG -1-13-31, IRAS04500-0311, PGC 16219) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Арыён.
Жвір
Жвір, гравій — рыхлая абломкавая асадкавая парода, складзеная з абгладжаных абломкаў горных парод і мінералаў памерамі ад 1 да 10 мм (паводле некаторых прамысловых класіфікацый ад 5 да 70 мм ).
Паводле ўтварэння адрозніваюць жвір рачны, азёрны, марскі і ледавіковы. У чыстым выглядзе намнажэнні жвіру сустракаюцца рэдка, часцей у сумесі з пяском і галькай. Большасць пакладаў жвіру прымеркаваны да антрапагену, радзей да неагену, дэвону, мелавога перыяду і інш.
Жвір можа ўтвараць паклады (лінзападобныя або пластавыя), належыць да карысных выкапняў. Здабываецца адкрытым спосабам. Выкарыстоўваецца жвір для вытворчасці бетону, пры будаўніцтве дарог, фільтрацыйных пабудоў і інш.
На тэрыторыі Беларусі пясчана-жвіровы матэрыял пашыраны ў антрапагенавых адкладах і сканцэнтраваны пераважна ў межах Беларускай грады і Паазер’я. Разведана 248 радовішчаў, з іх выкарыстоўваецца 82.
IC 4329A
IC 4329A — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Цэнтаўр.
Чапчугава (Смаленская вобласць)
Чапчугава (Чепчугово) — сяло ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 1297
NGC 1297 (іншыя абазначэнні — ESO 547-30, MCG -3-9-17, PGC 12373) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Лудскі сельсавет
Лу́дскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Луды.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Граўжышкоўскага сельсавета.
Мікалай Іванавіч Кулябка-Карэцкі
Мікалай Іванавіч Кулябка-Карэцкі (, в. Унашава, Клінцоўскі раён, Бранская вобласць —, , СССР) — грамадскі дзеяч, публіцыст. Належаў да маларасійскага дваранскага роду Кулябкаў.
Біяграфія
Пахаваны на Літаратарскіх мастках.
Ала-дэй-Сардзі
Ала-дэй-Сардзі (Alà dei Sardi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ольбія-Тэмпіа.
Насельніцтва складае 1940 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 10 чал./км². Займае плошчу 189 км². Паштовы індэкс — 7020. Тэлефонны код — 079.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Аўгусцін Аўрэлій.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Іван Ільіч Люднікаў
Іван Ільіч Люднікаў (13(26).09.1902 — ) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза (1943), генерал-палкоўнік (1945). Удзельнік вызвалення Віцебска ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Ганаровы грамадзянін Цярнопаля (1969) і Віцебска (1974).
Біяграфія
Нарадзіўся ў пасёлку Крывая Каса (цяпер Сядова, Наваазоўскі раён, Данецкая вобласць). Працаваў на шахтах Данецка і Макееўкі. У Чырвонай гвардыі з 1917 года, у Чырвонай арміі з 1918 года. З 1925 г. — камандзір узвода і роты ў 13-й Дагестанскай стралковай дывізіі, затым — курсавы камандзір і начальнік штаба батальёна ва Уладзікаўказскай пяхотнай школе. У 1925 годзе скончыў Адэскае пяхотнае вучылішча, у 1938 годзе — Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. У 1939—1941 гадах выконваў абавязкі начальніка Жытомірскага пяхотнага вучылішча. Вялікую Айчынную вайну сустрэў на Паўднёва-Заходнім фронце, затым ваяваў на Паўднёвым, Паўночна-Каўказскім, Сталінградскім, Данскім, Цэнтральным, 1-м Украінскім, 3-м Беларускім франтах.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны быў камендантам Порт-Артура, камандуючым групоўкі савецкіх войскаў у Кітаі на Ляадунскім паўвостраве да 1947 года. Займаў пасаду намесніка Галоўнакамандуючага Групы савецкіх войскаў у Германіі. У 1952 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Акадэміі Генштаба. З 1959 па 1963 год узначальваў Вышэйшыя стралкова-тактычныя курсы ўдасканалення каманднага складу пяхоты «Выстрел». У 1963—1968 гадах начальнік факультэта Акадэміі Генеральнага штаба. З 1968 года ў адстаўцы. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га і 3-га скліканняў. Аўтар кніг «Пад Віцебскам» (1962), «Агністы востраў» (1971), «Праз навальніцы» (1973, 2-е выданне) і іншых.
Памёр 22 красавіка 1976 года. Пахаваны ў Маскве, на Новадзявочых могілках.
Факультэт гісторыі і сацыялогіі ГрДУ імя Янкі Купалы
Гісторыя
Гістарычны факультэт Гродзенскага педінстытута адкрыты ў 1954 годзе. У сувязі з пераходам Гродзенскага педінстытута на 5-гадовы тэрмін навучання, загадам Міністэрства асветы БССР быў створаны гісторыка-філалагічны факультэт з аддзяленнямі гісторыі, беларускай мовы і літаратуры, рускай мовы і літаратуры. У 1960 годзе ўсе факультэты інстытута перайшлі на 4-гадовы тэрмін навучання, гісторыка-філалагічны факультэт быў падзелены на гістарычны факультэт і філалагічны факультэт. У 1967 годзе гістарычны факультэт быў ператвораны ў гісторыка-педагагічны з 5-гадовым тэрмінам навучання. З 1979 года зноў гістарычны факультэт. У 1994 годзе на базе гістарычнага факультэта і кафедры беларускай культуры створаны факультэт гісторыі і культуры. У 2001 годзе факультэт гісторыі і культуры зноў перайменаваны ў гістарычны факультэт. З 2007 года — факультэт гісторыі і сацыялогіі.
У 2013 годзе шляхам аб’яднання факультэта гісторыі і сацыялогіі, факультэта турызму і сервісу, кафедры журналістыкі і кафедры лінгвістыкі і міжкультурных камунікацый філалагічнага факультэта створаны факультэт гісторыі, камунікацыі і турызму.
Чорнае (Смаленская вобласць)
Чорнае (Чёрное) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Дружба (Валодарскі раён)
Дружба (Дру́жба) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вішанька (Руднянскі сельсавет)
Ві́шанька (, Вишенька) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Завадзіўка (Валодарскі раён)
Завадзіўка (Зава́дівка) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Рэканкіста
Рэканкіста (ісп. і парт. Reconquista, адваёўванне) — працэс заваявання маўрытанскіх каралеўстваў на Пірэнейскім паўвостраве хрысціянамі, а таксама, у шырокім разуменні, наступныя ганенні і прымусовае хрышчэнне мусульман і іудзеяў. Хрышчоных маўраў звалі «Марыскі», а хрышчоных іудзеяў — «Мараны». Функцыя прымусу да хрышчэння і сачэння за тым, каб новазвернутыя хрысціяне не вызнавалі свае ранейшыя культы, была ўскладзена на інквізіцыю. Хрышчоныя марыскі і мараны (калі яны пазней не былі спаленыя па абвінавачваннях у звароце да ранейшай веры) у Іспаніі растварыліся бясследна. У Партугаліі жа нашчадкі хрышчоных яўрэяў, з'яўляючыся каталікамі, тым не менш захоўваюць сваю самасвядомасць. У цяперашні час гэта, галоўным чынам, людзі з заможных слаёў насельніцтва, якія пражываюць у раёне горада Порту. Іх можна адрозніць ад астатняга насельніцтва Партугаліі па характэрных прозвішчах.
Рэканкіста пачалася ў раёне Кавадонгі сённяшняй Астурыі, якая адзіная не была заваявана маўрамі. Яе ініцыяваў князь Пелаё у 722. Рэканкіста ішла з пераменным поспехам, што звязана з тым, што феадальныя звады прымушалі хрысціянскіх уладароў дужацца адзін з адным і са сваімі васаламі. Здараліся і відавочныя няўдачы, напрыклад бітва пры Аларкосе. Скончылася рэканкіста ў 1492, калі Фердынанд II Арагонскі і Ізабела I Кастыльская выгналі апошняга маўрытанскага ўладара з Іберыйскага паўвострава. Яны аб'ядналі большую частку Іспаніі пад сваёй уладай (Навара была ўключана ў склад Іспаніі ў 1512).
Барацьба супраць маўраў, зрэшты, не ўтрымлівала хрысціянскія каралеўствы ад дужання адно з адным або заключэнняў часовых саюзаў з ісламскімі ўладарамі. Маўрытанскія каралі часта мелі хрысціянскіх жонак або маці. Пазней у Кастыліі было досыць ваеннай моцы заваяваць апошняе каралеўства Гранаду, але яна доўга аддавала перавагу замест гэтага атрымліваць даніну. Гандаль праз Гранаду складаў галоўны шлях афрыканскага золата ў сярэдневяковую Еўропу. У час Крыжовых паходаў барацьба супраць маўраў успрымалася як бітва за ўвесь хрысціянскі мір. Рыцарскія ордэны, такія як тампліеры, былі створаныя для барацьбы з маўрамі, а Папы Рымскія заклікалі еўрапейскіх рыцараў да барацьбы на Іберыйскім паўвостраве. Існуе шырокая арабская літаратура, якая апісвае выгнанне арабскага насельніцтва паўвострава, якое яны лічылі (і лічаць) сваёй радзімай. У цяперашні час у асяроддзі мусульманскіх экстрэмістаў, асабліва арабскіх (Усама бэн Ладэн), распаўсюджана перакананне, што з хрысціянскімі заваяваннямі мусульманскіх зямель (у тым ліку і з акупацыяй Пірынейскага паўвострава) трэба змагацца аж да поўнага вызвалення гэтых тэрыторый і вяртання іх у мусульманскі мір.
Пераносныя значэнні
У канцы 20 стагоддзя ў розных рэгіёнах міру ў паняцця Рэканкіста ўзніклі новыя значэнні.
Мексіка і ЗША
Паняцце Рэканкіста часта выкарыстоўваецца ў ультраправых, кансерватыўных палітычных кругах ЗША для апісання дэмаграфічнай сітуацыі на паўднёвым-захадзе краіны, дзе, у выніку бескантрольнай нелегальнай міграцыі за апошнія дзесяцігоддзі, мексіканцы і іншыя выхадцы з Лацінскай Амерыкі ізноў сталі большасцю насельніцтва. Для даведкі, тэрыторыя паўднёвага захаду да вайны 1848 г. з'яўлялася мексіканскай тэрыторыяй з хай і малалікім (каля 50.000), але ўсё ж іспанамоўным насельніцтвам. Паражэнне Мексікі ў вайне прывяла да наплыву сюды белых англамоўных перасяленцаў, якія абсалютна пераважалі ў рэгіёне да канца 1970-х гадоў, але пачалі здаваць свае пазіцыі ў апошнія гады.
Манрэаль і Квебек у Канадзе
Паняцце Рэканкіста таксама нярэдка можна сустрэць у англа- і франкамоўных публікацыях Канады і ЗША, якія апісваюць развіццё дэмалінгвістычнай сітуацыі ў сучаснай правінцыі Квебек, асабліва датычна галоўнага мегаполіса правінцыі, а некалі найвялікшага горада краіны (цяпер другога па велічыні пасля Таронта) — Манрэаля. Для даведкі, тэрыторыя сучаснага Квебека і Манрэаля да 1759 г. (гл. Новая Францыя) з’яўлялася французскай тэрыторыяй з хай і нешматлікім (каля 60.000), але ўсё ж франкамоўным каталіцкім насельніцтвам. Паражэнне Францыі ў вайне з Вялікабрытаніяй прывяло да наплыву ў Манрэаль белых англамоўных перасяленцаў, якія абсалютна пераважалі ў горадзе канца 1930-х гадоў, але асабліва пачалі здаваць свае пазіцыі ў апошнія гады з развіццём квебекскага нацыяналізму і прыняцця такіх законаў як Хартыя французскай мовы, якія аднавілі французскае аблічча Манрэаля. Англамоўнае насельніцтва складае па дадзеных за 2006 толькі 12,5 % насельніцтва горада і 8,2 % насельніцтва правінцыі.
Высокі друк
Высо́кі дру́к.
1) Тэхналогія вытворчасці гравюры, пры якой паверхню друкарскай формы гравіруюць (выразаюць канаўкі). На паверхню валікам альбо тампонам наносіцца фарба, якая не патрапляе ў канаўкі. Да формы прыціскаецца папера, на якой атрымоўваецца адбітак паверхні пакрыты незафарбаванымі лініямі.
2) У паліграфіі адзін са спосабаў друку, пры якім адбітак друкуецца з формы, якая мае выступаючыя (друкуючыя) і паглыбленыя (прабельныя) элементы. Да пачатку 1990-х найбольш пашыраны спосаб друку кніг, часопісаў і газет, пры якім тэкст набіраўся з літар.
Рэвальвер
Рэвальвер — тып кароткастволавай агнястрэльнай зброі. У адрозненне ад пісталета, патроны ў ім размяшчаюцца ў няз'ёмным барабане (умяшчальнасць 5—8 патронаў), ячэйкі якога з'яўляюцца адначасова патроннікамі. Падача чарговага патрона ажыццяўляецца шляхам правароту барабана. Для перазарадкі ў большасці рэвальвераў барабан адкідваецца набок.
Рэвальвер быў запатэнтаваны 25 лютага 1836 года Сэмюэлем Кольтам.
Вартасці і недахопы
Вартасці:
Недахопы
Плошча Перамогі (Гомель)
Плошча Перамогі — адна з плошчаў Гомеля. Названая ў 1960 годзе ў гонар перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.
Гісторыя
Пачала фармавацца ў канцы 1950-х гадоў, з узвядзеннем будынка Гомельскай абласной бібліятэкі, які займае паўднёвы бок плошчы і з'яўляецца яе кампазіцыйным акцэнтам. На усходнім і заходнім боку размешчаны два 5-павярховых жылых дома, на першым паверсе аднаго з якіх размешчана крама. У цэнтры - сквер партэрнага тыпу. У 1970-я гады на скрыжаванні вуліц Камсамольскай і Чырвонаармейскай пабудаваны інтэрнат Беларускага ўніверсітэта інжынераў чыгуначнага транспарту.
Геранёнскі замак
Геранёнскі замак — помнік палацава-замкавай архітэктуры канца XV — XVIII ст. каля в. Геранёны ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі.
Гісторыя
Замак пабудаваны, верагодна, на мяжы XV—XVI ст., калі Геранёнамі валодаў канцлер ВКЛ і віленскі ваявода Ольбрахт Гаштольд. Геранёны пачынаюць звацца ў дакументах «мураванымі» (murata) не пазней за 1510 год. Да 1542 года замкам валодалі Гаштольды, потым — вялікія князі літоўскія і каралі польскія Жыгімонт Стары і Жыгімонт II Аўгуст, да 1588 года — розныя асобы, пазней Сапегі, з 1643 года — падскарбі Мікалай Кішка. У вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 замак разбурыла рускае войска. З канца XVII ст. інвентары паказваюць паступовае далейшае разбурэнне. З 1670 года замак і в. Геранёны на дзяржаўным утрыманні. У 1708 годзе ў замку з атрадам шведскага войска размяшчаўся польскі кароль Станіслаў Ляшчынскі. Пасля Паўночнай вайны 1700—1721 замак прыйшоў у заняпад.
У пачатку ХІХ ст. у Геранёнскім замку ўжо не жылі, у сярэдзіне стагоддзя значную частку руін разабралі на ўзвядзенне ў в. Ліпнішкі розных гаспадарчых будынкаў. Напалеон Орда замаляваў у сярэдзіне XIX ст. толькі руіны замка вышынёй да першага паверху.
Архітэктура
Замак размяшчаўся на штучнай выспе, насыпанай з зямлі, выкінутай з рова, які абкружаў замчышча. Перад ровам быў земляны вал вышынёй 9-10 м, шырынёй каля 15 м і даўжынёй па перыметры больш за 700 м. Вал у плане нагадваў выцягнуты прамавугольнік з закругленымі вугламі. Абарона замка не была разлічана на прыродныя перашкоды і не мела штучнага абваднення. Толькі знешні абарончы роў на асобных участках мог напаўняцца вадой у час веснавога таяння снегу або ўвосень, калі ішлі дажджы. Характар першапачатковых навальных канструкцый Геранёнскага замка не высветлены, але, відаць, гэта былі звычайныя драўляныя сцены. Замак меў выгляд квадрата (27x27 м), на кожным вугле якога стаялі мураваныя цыліндрычныя вежы (дыяметр 8 м).
Даследаванне (1972, М. Ткачоў) уцалелых рэшткаў сцен і вежаў паказала, што яны былі складзены ў традыцыйнай для Беларусі тэхніцы паласатай муроўкі з шырокім выкарыстаннем каменю і цэглы, якая ішла ў асноўным на абліцоўку вежаў. Вапнавы раствор мае нязначны дамешак тоўчанай гліны і вызначаецца трываласцю. Сцены замка таўшчынёй 1,4 м на асобных участках дасягаюць цяпер вышыні 4 м. Першапачаткова яны былі не намнога вышэйшыя за вонкавы абарончы вал, які прызначаўся, магчыма, у першую чаргу для прыкрыцця замка ад прамога абстрэлу. Завяршэнне замкавых сцен было, відаць, цаглянае. Падмуркі вышынёй 1 м зроблены з вялікіх камянёў (70x50 см), пакладзеных на вапне. Прамежкі паміж імі старанна заштукаваны кавалкамі цэглы і раствору.
Двухметровай таўшчыні сцены вежаў складзены з каменю (муроўка лусковая) і звонку абліцаваны цэглай (муроўка гатычная). Таўшчыня вапнавага раствору 2-3,5 см. Цэгла — буйнапамерная, баразнаватая, памерамі 29,5 x 13(14) x 6(8,5) см. Глыбіня залягання падмурка вежаў і сцен каля 1 м. Падмуркі перавязаны, а лініі каменнай і цаглянай муроўкі супадаюць. Аднолькавыя тэхніка муроўкі і памеры цэглы сведчаць пра адначасовасць будавання сцен і вежаў. Паўночна-заходняя вежа мела скляпеністае перакрыцце, якое раздзяляла 2 ніжнія паверхі (захаваўся аконны праём ніжняга паверха вышынёй 1 м і шырынёй 0,6 м з гатычнай аркай).
Апроч самога замка мураванымі былі нарожныя рандэлі і брама на акаляючым замак вонкавым вале. Пазней уздоўж унутранага боку валу была памураваная падпорная сценка.
Пытанне жылых памяшканняў замка вывучанае не цалкам. Часам як апісанне замкавага палацу разглядаюць згадку 2-павярховага часткова мураванага дома ў інвентары 1765 г., аднак пры параўнанні з іншымі інвентарамі Геранёнаў з гэтага перыяду выглядае больш імаверным, што размова пра асобны будынак «на прыезд панскі», узведзены, відаць, нават за межамі замкавых валоў. Гэтак жа не адносіўся, імаверна, да замка і драўляны жылы будынак, згаданы ў 1560-х.
Пры раскопках знойдзена плоская і карытападобная чарапіца, якой накрывалі дахі вежаў, а таксама дахі над баявым ходам сцен і палац.
Фартыфікацыя
Геранёнскі замак узводзіўся ў тыя часы, калі значна вырасла роля артылерыі. У сувязі з гэтым асноўны цяжар абароны сталі пераносіць на вонкавыя ўмацаванні — равы і валы. Замак быў адной з першых у ВКЛ спробаў фартыфікаці ва ўмовах прымянення агнястрэльнай зброі, мяркуецца, што замак у лініі абароны меў прататып бастыёну.
Валы рабілі такія высокія, каб яны надзейна закрывалі галоўную частку замкавага будынка, і на значнай адлегласці ад яго. У Геранёнскім замку, напрыклад, валы аднесены на 80 м. Цэнтр абароны тут акцэнтаваны на знешнім вале (цяпер дасягае вышыні 10 м). З унутранага боку яго зроблена мураваная сцяна таўшчынёй 1,25 м і вышынёй 4,5 м, якая выконвала ролю падпорнай сценкі і надзейна прадухіляла апаўзанне вала ўнутр замкавага двара. Пад яе заслонай у час аблогі маглі перамяшчацца воіны гарнізона, пра што сведчыць брукаваная дарожка каля самага нізу сцяны. Пасля адной з падсыпак вала будаўнікі вымушаны былі падмацаваць сценку невялікімі контрфорсамі — «бычкамі», узведзенымі амаль праз кожныя 3-3,5 м. Падпорная сцяна і «бычкі» выкананы ў тэхніцы паласатай муроўкі з выкарыстаннем вялізных (каля 1 м) абчасаных камянёў і цэглы, пакладзеных на вапне. Цэгла, як і на замку, баразнаватая. Адрэзкі падпорнай сценкі зыходзіліся ў вуглах вала і пераходзіць у 7-кантовыя вежы-рандэлі (таўшчыня сцен 1,75 м), якія з’яўляліся важнымі агнявымі пунктамі. Можна меркаваць, што яны былі 2-павярховыя, з белечным перакрыццем, ніжні паверх (выш. каля 4,5 м) поўнасцю знаходзіўся ў тоўшчы вала. Тут, напэўна, хавалі ваенныя прыпасы і рыштунак. 2-і паверх пачынаўся ад паверхні вала і нагадваў 7-кантовы мураваны бастыён з перыметрам сцен каля 25 м. Гэта дазваляла размясціць тут некалькі гармат або некалькі дзясяткаў салдат. На 2-і паверх вяла мураваная лесвіца, якая пачыналася каля самага нізу падпорнай сцяны, у стыку яе з рандэлем. Значную агнявую сілу можна было сканцэнтраваць і на самім земляным вале. На асобных участках, асабліва з усходу, дзе быў уезд у замак, шырыня вяршыні вала дасягае цяпер 6-7 м. На такой пляцоўцы можна было размясціць ці традыцыйныя драўляныя сцены вянковай або парканнай канструкцыі ці характэрныя для XVI—XVII ст. земляныя брустверы. Абарончы роў тут дасягае глыбіні 4 м і шырыні 15 м.
Дадатковай перашкодай на шляху ў замак з’яўляўся і мураваны Геранёнскі Мікалаеўскі касцёл (пабудаваны ў 1519). Абнесены сцяной, ён прымыкаў непасрэдна да абарончага рова перад брамай.
З ваеннага пункту гледжання Геранёнскі замак у пачатку XVI ст. быў магутным збудаваннем. Ён увабраў у сябе амаль усе вядомыя тады элементы фартыфікацыі, якія дазвалялі на працягу доўгага часу процістаяць тагачаснай тактыцы і тэхніцы аблогі.
IC 4330
IC 4330 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пераклад зборніка «Кабзар» Сыракомлі
Пераклад зборніка «Кабзар» Сыракомлі (Kobzarz) — польскамоўны няпоўны пераклад зборніка Тараса Шаўчэнкі, здзейснены Уладзіславам Сыракомлем. Кніга апублікаваная пасмяротна, хаця падрыхтаваў яе пісьменнік яшчэ пры жыцці.
Пераклад Сыракомлі цалкам выдаваўся чатыры разы: у 1863 г. у Вільні, 1872 г. (у складзе 10-томнага збору твораў) у Варшаве, 1883 г. у Львове і 1993 г. зноў у Вільні. У 1955 г. у Варшаве выдалі зборнік выбраных твораў Шаўчэнкі, у якім змясцілі 9 перакладаў Сыракомлі.
Змест
У сваім перакладзе Уладзіслаў Сыракомля імкнуўся перадаць эстэтычную вартасць арыгіналу. У той жа час перакладчык змякчаў вобраз «ляхаў» і, прыхільна ставячыся да Украіны, усюды ствараў яе станоўчы вобраз. Адаптуючы зборнік пад беларускага чытача, Сыракомля ўжывае збольшага сілаба-танічны верш, нехарактэрны польскай паэзіі, нават там, дзе Шаўчэнка выкарыстоўвае сілабічны верш, традыцыйны для польскай мовы. Часам перакладчык змяняе форму верша, вольна адступае ад арыгіналу.
Юфанава
Юфанава (Юфаново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
NGC 1685
NGC 1685 (іншыя абазначэнні — MCG -1-13-32, IRAS04500-0301, PGC 16222) — галактыка ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Залужскі сельсавет (Старадарожскі раён)
Залу́жскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Залужжа.
Утвораны 23 чэрвеня 1940 года ў складзе Старадарожскага раёна Мінскай вобласці БССР з населеных пунктаў Дражненскага (Барок, Залужжа, Ляды, Млынок) і Жыцінскага (Арэхава, Зялёная Дуброва, Паўлаўка) сельсаветаў. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дражнаўскага сельсавета.
Айзенштат (значэнні)
Айзенштат
Меер Бенцыянавіч Айзенштат
Меер Бенцыянавіч Айзенштат (, Клецк — ) — скульптар, графік.
Біяграфія
Скончыў рамеснае вучылішча ў Мінску. Працаваў «у прыватных прадпрымальнікаў па слясарнай частцы і электратэхніцы». У перыяд Першай сусветнай вайны быў прызваны на ваенную службу; дэзерціраваў, быў асуджаны. Па вызваленні вярнуўся ў Мінск, дзе прыняў удзел у працы аддзела Камісарыята асветы Беларусі.
Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў у прыватнай студыі Я. М. Кругера ў Мінску (1916—1917). Вучыўся ў Маскве на Адзіным мастацкім рабфаку ВМАТЭМАЙСу (1923—1926), у ВМАТЭМАЙСе — ВМАТЭІНе (1926—1930) у І. М. Чайкова, В. І. Мухінай, С. Ф. Булакоўскага, І. С. Яфімава, У. А. Фаворскага і іншых.
Жыў у Маскве. Працаваў у станковай, манументальнай і манументальна-дэкаратыўнай скульптуры. Займаўся партрэтам («К. Ф. Рылееў»,, 1935, гіпс; «А. С. Пушкін», 1936, мармур; «Фельдмаршал М. І. Кутузаў», 1947, фарфор), анімалістыка («Малпа», 1929, дрэва; «Шымпанзэ», 1935, бронза; «Ільвяня», 1940, фаянс); ствараў скульптурна-архітэктурныя і тэматычныя кампазіцыі («Чырвоная армія», 1930, гіпс; «Піянеры», 1932, гіпс; «Калгасніца», 1939, гіпс; «Школьніца», 1955, гіпс; «Фізкультурніца», 1959, гіпс). Выконваў мадэлі для Гжэльскага і іншых керамічных заводаў.
Творчасць
З 1927 — удзельнік выставак (2-я Усебеларуская мастацкая выстаўка ў Мінску). Экспанент выставак: «Мастакі РСФСР за XV гадоў» (1933—1934), выстаўка-агляд твораў маладых мастакоў (1936), маскоўскіх скульптараў (1937), маскоўскіх мастакоў (1940), «Вялікая Айчынная вайна» (1943), вясновая выстаўка твораў маскоўскіх жывапісцаў і скульптараў (1947), вясновая выстаўка твораў маскоўскіх мастакоў (1955) у Маскве. Член Саюза мастакоў СССР (з 1932); удзельнік многіх усесаюзных выставак.
Персанальныя выстаўкі Айзенштадта адбыліся ў Маскве (1986, 1991).
Творы знаходзяцца ў многіх музейных зборах, у тым ліку ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, Дзяржаўным Рускім музеі, Дзяржаўным музеі А. С. Пушкіна (літаратурным) і іншых.
Лазанская канферэнцыя 1922 – 1923
Лазанская канферэнцыя 1922 – 1923. Адбылася 20 лістапада 1922 – 4 лютага 1923 гг. і 23 красавіка – 24 ліпеня 1923 г. у г.Лазана (Швейцарыя). Склікана па ініцыятыве Вялікабрытаніі, Францыі і Італіі пасля грэка-турэцкай вайны 1919 – 1922 гг., удзельнічалі прадстаўнікі Вялікабрытаніі, Францыі, Італіі, Грэцыі, Румыніі, Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, Японіі, Турцыі, ЗША (апошнія прадстаўляў назіральнік). Пры абмеркаванні шэрагу прыватных пытанняў на канферэнцыю былі дапушчаны дэлегаты Албаніі, Бельгіі, Іспаніі, Партугаліі, Нідэрландаў, Нарвегіі і Швецыі.
Быў падпісаны Лазанскі мірны дагавор 1923 г., прынята канвенцыя аб чарнаморскіх пралівах (у абмеркаванні ўдзельнічалі таксама прадстаўнікі СССР і Балгарыі), якая прадугледжвала дэмілітарызацыю праліваў, дапускала праход праз Басфор і Дарданелы гандлёвых і ваенных (з некаторымі абмежаваннямі) суднаў любой краіны. Канвенцыя не была ратыфікавана ў СССР, яна перагледжана на канферэнцыі Мантро 1936 г. Астатнія 15 дакументаў, падпісаных на канферэнцыі, тычыліся больш прыватных пытанняў, у т.л. вяртання палонных, узаемнага абмену грэчаскага і турэцкага насельніцтва.
NGC 1298
NGC 1298 (іншыя абазначэнні — UGC 2683, MCG 0-9-62, ZWG 390.63, NPM1G -02.0115, PGC 12473) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Эрыдан.
Спіс гарадоў Украіны паводле насельніцтва
Спіс гарадоў Украіны паводле колькасці насельніцтва. У спіс уключаны гарады з насельніцтвам не менш за 200.000 чалавек па стане на 1 студзеня 2012. Колькасць насельніцтва прыводзіцца адносна названага горада без уліку пасяленняў, якія складаюць яго прыгарады.
Зрайкы
Зра́йкы (Зра́йки) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Парны лік
Па́рны лік (dualis) - ужываўся для пазначэння двух прадметаў, парных ці па натуры (часткі цела і г.д.) ці па звычаю.
Падзел на адзіночны, парны і множны лік, магчыма, з'яўляецца перажыткам той далёкай эпохі, калі лічэнне рэдка ўжывалася на практыцы, і граматычных формаў, што азначалі "адзін", "два, пара" і "шмат", было досыць у большасці практычных выпадкаў.
Парны лік быў не толькі ў індаеўрапейскай сям'і моў, але і ў семіцкіх мовах, а таксама і некаторых іншых сем'ях. У пераважнай большасці сучасных індаеўрапейскіх моў парны лік знік, пакінуўшы толькі дзе-нідзе сляды свайго існавання. Сістэма парнага ліку ў індаеўрапейскай прамове была, верагодна, больш багатая формамі, чым яго сістэмы ў асобных індаеўрапейскіх мовах, хоць, несумнеўна, ужо ў эпоху прамовы была толькі адна форма для назоўнага, вінавальнага і клічнага склонаў ва ўсіх імянных асноў.
Адрозненне формаў роднага і меснага (Genitvus і Locativus) парнага ліку ў авестыйскай (у іншых індаеўрапейскіх мовах ёсць толькі адна форма для гэтых двух склонаў), а таксама прысутнасць у розных асобных індаеўрапейскіх мовах двух тыпаў канчатка для давальнага і творнага парнага ліку прымушаюць выказаць здагадку, што ў індаеўрапейскай прамове формы роднага і меснага, а таксама давальнага і творнага адрозніваліся паміж сабою і толькі ў асобных мовах супалі. Прычым розніца паміж родным і месным захавалася ў зэндзе, а розныя формы давальнага і творнага размеркаваліся па розных асобных мовах (гл. "Давальны склон"). Здагадкі гэтыя маюць толькі вядомую ступень верагоднасці і даказаны быць не могуць.
Гістарычнымі формамі індаеўрапейскага парнага ліку з'яўляюцца толькі тры формы: адна для назоўнага, вінавальнага і клічнага склонаў, адна для роднага і меснага, і адна для давальнага, адкладальнага і творнага.
Індаеўрапейскі лічэбнік *H₁oḱtōu "восем" з'яўляецца формай парнага склона ад асновы *H₁oḱtō, якая не дайшла да нас, параўн. у картвельскіх мовах: ოთხი [otxi], лазск. otxo "чатыры".
Парны лік у старажытнарускай мове
Парны лік існаваў і ў старажытнарускай мове (як і ў іншых славянскіх), але рана (XIII стагоддзе) пачаў замяняцца множным. У XIV стагоддзі правільнае ўжыванне формаў парнага ліку сустракаецца яшчэ часта, але побач ужо прысутнічаюць розныя другасныя формы, якія паказваюць на забыццё першаснага значэння спрадвечных формаў парнага ліку.
Лічэбнік "два", ж.р. "дзве" (стар.-руск. дъва, дъв) захаваў тыповыя канчаткі старажытнарускага парнага ліку: — а, і -, Гэтыя канчаткі, а таксама -і ўжываліся амаль ва ўсіх выпадках, акрамя вельмі невялікай групы слоў старажытнага скланення на кароткі -u (гл. ніжэй). У протаславянскім дыялекце індаеўрапейскай прамовы, парны лік утвараўся ў адных скланеннях - падваеннем галоснага асновы, у іншых - далучэннем канчатка i; па фанетычных законах протаславянскай мовы, доўгае *-ō у скланенні на -о перайшло ў *-а (*stolō>стала), дыфтонг *-ai ў скланенні на -а – у ѣ (*genai>женѣ), доўгае *-ū – у -ы (*sunū>сыны), доўгае *-ī – у -и (*noktī>ночи).
Парны лік назоўнікаў
У назоўным склоне:
Пры скланенні назоўнікаў, у давальным і творным склонах прыстаўляўся канчатак -ма, а ў родным і месным – канчатак -у (пасля мяккага зычнага -ю), увачавідкі воочию ("въ очию"), дваюрадны (стрыечны) ("двою родный"):
Парны лік займеннікаў
Асабовыя займеннікі гучалі так:
Формы жаночага і ніякага роду ва ўсіх займеннікаў у парным ліку супадалі.
Займеннік 1 асобы ў вінавальным склоне меў форму, адрозную ад назоўнага: на.
наз., клічн.. (асаб.) в, ва, я,  и; (указ.) та,   т;      она, он;       си, сии
він. (асаб.)             на   -//-
дав.-тв. (асаб.)           нама; вама; има,  (указ.) тма,   онма,   сма,
Парны лік дзеясловаў
Цяперашні час
1-я ас. несев, станев, знаев, хвалив
2-я і 3-я ас. несета, станета, знаета, хвалита
(У праславянскай і стараславянскай 3-я асоба мела адмысловы канчатак, аналагічны 2-й ас. мн.л.: несяце, станеце, ведаеце, хваліце)
Аорыст
1-я ас. несохов, стахов, знахов, хвалихов, быхов
2-я і 3-я ас. несоста, стаста, знаста, хвалиста, быста
(3-я асоба аорыста ў праславянскай і стараславянскай: несосте, стасте, знасте, хвалисте, бысте)
Імперфект
1-я ас. несяхов, хваляхов, бяхов
2-я і 3-я ас. несяста, хваляста, бяста.
(У стараславянскай:
1-я ас. несахов, стаахов, знаахов, хвалахов, бахов
2-я ас. несашета, стаашета, знаашета, хвалашета, башета)
3-я ас. несашете, стаашете, знаашете, хвалашете, башете)
Загадны лад
1-я ас. несв, станв, знаив, хвалив
2-я і 3-я ас. неста, станта, знаита, хвалита
У сучаснай беларускай мове
У наш час у беларускай мове ёсць толькі некаторыя, нешматлікія рэшткі парнага ліку. Формы парнага (замест множнага) ліку захавалі назвы некаторых парных прадметаў: вочы, плечы, калены, вушы. Да яго ж узыходзяць формы квазі-назоўнага склону множнага ліку (насамрэч назоўнага, вінавальнага, клічнага парнага) пры лічэбніках: два кані, а таксама тры, чатыры кані, формы ўскосных склонаў лічэбніка два: дву-х, дву-м, дву-ма, дзе дву- ёсць родны-месны парнага ліку, ускладнены канчаткамі займеннікаў па тыпу ты-х, ты-м і г.д.: формы творнага ў лічэбнікаў дзвюма, трыма, чатырма, дзе ма = старажытнаму канчатку давальнага і творнага парнага ліку -ма. Лічэбнік дванаццаць (назоўны, вінавальны, клічны жаночага роду), дзвесце (замест дзве сце, назоўны, вінавальны, клічны ніякага роду).
Прыклады ўжывання парнага ліку
. (Павучанне Уладзіміра Манамаха)
(Слова аб палку Ігараве)
(Кіева-Пячэрскі патэрык)
Ямнава (Смаленская вобласць)
Ямнава (Ямново) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Глыбокі друк
1) У эстампе на вырытай пласціне фарбай запаўняюцца канаўкі, а з паверхні фарба змываецца. Чым глыбей канаўкі, тым больш больш фарбы пераходзіць з пласціны на адбітак. Добра перадае паўтаны. Гэткім чынам ствараюцца наступныя віды гравюры: аквацінта, афорт, белы штрых, лавіс, меца-цінта, мяккі лак, пункцірная гравюра, разцовая гравюра, сухая іголка, траўлёны штрых, рэзерваж.
2) У паліграфіі скарыстоўваўся пераважна для друка ілюстраваных часопісаў, фотаальбомаў, партрэтаў.
Вялікі Бор (Чэрвеньскі раён)
Вялі́кі Бор (, Великий Бор) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Капустынці (Валодарскі раён)
Капустынці (Капу́стинці) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Травунія
Травунія (серб. Травунија або Травуња, лат. Terbounia) — сярэдневяковая сербская вобласць. Знаходзілася ў сённяшняй усходняй Герцагавіне і паўднёвай Далмацыі (цяпер частка Харватыі).
Травунія межавала з Захум’ем на захадзе, з горадам Рагуза або Дуброўнік да паўднёвым-усходзе, з Дукляй на поўдні і Сербіяй на поўначы. Яе берагавая лінія праходзіла ад Дуброўніка да Каторскай бухты.
IC 4331
IC 4331 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арцакена
Арцакена (Arzachena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ольбія-Тэмпіа.
Насельніцтва складае 12863 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 56 чал./км². Займае плошчу 229 км². Паштовы індэкс — 07020, 07021. Тэлефонны код — 0789.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Андрыяны
Андрыяны (Андрианы) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кайдакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
З горада Лодзь
«З горада Лодзь» (Z miasta Łodzi) — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1969 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Дыпломны фільм рэжысёра.
Апісанне фільма
Кшыштаф Кеслёўскі, апісаў свой фільм наступным чынам: «Гэта партрэт горада, дзе адны людзі працуюць, а другія блукаюць у пошуках Бог ведае чаго… Горада поўнага дзівацтваў, поўнага ўсялякіх недарэчных статуй і розных кантрастаў… поўнага руін, халупак, закавулкаў».
Марыскі
Марыскі (аль-барайкос; разам з маранамі — cristiano nuevo, cristaos novos), у Іспаніі і Партугаліі — мусульмане, якія афіцыйна (як правіла, сілком) прынялі хрысціянства.
Некаторыя марыскі таемна працягвалі вызнаваць іслам і з прычыны гэтага з'яўляліся аб'ектам пераследаў іспанскай інквізіцыі, як і мараны — яўрэі, якія прынялі хрысціянства ў аналагічнай сітуацыі.
У 1502 годзе была выдадзеная прагматыка Каталіцкіх каралёў, паводле якой усе мусульмане Арагонскага і Кастыльскага каралеўстваў былі абавязаныя прыняць хрысціянскую веру або пакінуць межы Іспаніі. Мячэці ператвараліся ў цэрквы. У XVI ст. быў разбураны пышны мінарэт XII ст. пры Кардоўскай мячэці, была ўзведзеная пяціярусная званіца.
Марыскі неаднаразова паднімалі паўстанні. Самае буйнае адбылося ў 1568—1571 гг. і прывяло да знішчэння шматлікіх яшчэ заставаўшыхся ў жывых захавальнікаў старажытных культурных традыцый.
Іван Іосіфавіч Церашкоў
Іван Іосіфавіч Церашкоў (, Буда-Кашалёва, Рагачоўскі павет, Гомельская губерня — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1979), прафесар (1992). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Склгчыў Мінскую вышэйшую партыйную школу (аддзяленне журналістыкі, 1948), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1951). Працаваў у Чыгуначным раённым камітэце ЛКСМБ г. Гомеля (1944—1946, першы сакратар), газеце «Камунар» Рагачоўскага гаркама КПБ (1948—1950, рэдактар), Мінскім абласным камітэце КПБ (1953—1957, лектар), Беларускім лесатэхнічным інстытуце імя С. М. Кірава (дацэнт кафедры палітычнай эканоміі і навуковага камунізму), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1961, у 1968—1974 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1984—1993, прафесар кафедры палітычнай эканоміі).
Навуковыя інтарэсы: эканамічная тэорыя; палітэканомія сацыялізму.
Узнагароды
Ордэн Айчыннай вайны II ступені, медаль «За баявыя заслугі» і інш.