cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Будынак
Канструкцыі будынкаў
Апорныя канструкцыі забяспечваюць трываласць, калянасць і ўстойлівасць будынка ў цэлым і яго асобных частак пад дзеяннем нагрузак ад вагі людзей, мэблі, абсталявання, ветравых, сейсмічных, снегавых і іншых часовых нагрузак. Па сучасным нарматывам будаўніцтва трываласць апорных канструкцый павінна ўлічваць нават ўстойлівасць будынка ў магчымых тэрактах і пры выбухах бытавога газу. Канструкцыі, якія агароджваюць, падзяляюць памяшканні будынка, аддзяляюць ўнутраны аб'ём будынка ад знешняга асяроддзя. Галоўнае прызначэнне якія агароджваюць канструкцый — забеспячэнне цеплааховы, гукаізаляцыі, вогнеўстойлівасці і да т. п. Але разам з тым якія агароджваюць канструкцыі павінны валодаць неабходнай трываласцю і калянасцю. Канструкцыі будынка, якія агароджваюць, дзеляцца на 3 віда: апорныя, саманясучыя і навясныя (напрыклад, сцены вытворчых прадпрыемстваў і некаторых іншых каркасных будынкаў, якія ўяўляюць з сябе панэлі, якія мацуюцца да апорнаму каркаса).
У склад будынкаў ўваходзяць камунікацыі ўнутры будынкаў, неабходныя для іх эксплуатацыі, такія як:
Канструктыўныя сістэмы будынкаў
Канструктыўнай сістэмай называецца сукупнасць узаемазвязаных канструкцый, якія забяспечваюць трываласць, калянасць і ўстойлівасць будынка. Нараўне з тэрмінам «канструктыўная сістэма» ў тэхнічнай літаратуры ў тым жа значэнні выкарыстоўваецца таксама тэрмін «канструктыўная схема». Апошні тэрмін пераважна ўжываць для характарыстыкі схемы размяшчэння апорных канструкцый (напрыклад, падоўжная, папярочная канструктыўная схема).
Апорныя канструкцыі будынка падзяляюцца на апорныя, пралётныя і камбінаваныя.
Апорныя канструкцыі ўспрымаюць і перадаюць падмуркам намаганні ад уласнай вагі, якія абапіраюцца на іх пралётных канструкцый, тэхналагічнага абсталявання і архітэктурных дэталяў. Да апорным канструкцыям будынкаў ставяцца апорныя сцены, каркасы, ствалы (ядра калянасці) і абалонкі.
Пралётныя канструкцыі выкарыстоўваюцца для перакрыцця ўнутраных і вонкавых памяшканняў будынка. Асноўныя тыпы пралётных канструкцый: бэлькі, рыгеля,аркі, пліты перакрыццяў і пакрыццяў, скляпенні, купалы, абалонкі, лесвічныя пляцоўкі і маршы. Да пролетными канструкцый таксама ставяцца перамычкі над праёмамі ў сценах, але яны не ўплываюць на тып канструктыўнай сістэмы. Таму пры іх класіфікацыі ўлічваюцца толькі тыя пралётныя канструкцыі, якія перакрываюць памяшканняў будынка.
Камбінаваныя канструкцыі адначасова з'яўляюцца апорнымі і пралётнымі канструкцыямі. Напрыклад, абалонкі, якія перакрываюць вялікія зальныя памяшканні (выставачных памяшканняў, крытых стадыёнаў і т . п.) і якія абапіраюцца непасрэдна на падмуркі, з'яўляюцца характэрным прыкладамі камбінаваных канструкцый будынка.
Канструктыўныя сістэмы вызначаюцца тыпам апорных і пралётных апорных канструкцый.
Шматпавярховыя будынкі, як правіла, маюць жорсткія ва ўласнай плоскасці перакрыцця. Канструктыўныя асаблівасці такіх перакрыццяў не істотна ўплываюць на асаблівасці сумеснай прасторавай працы апорнай сістэмы будынка. Таму канструктыўныя сістэмы такіх будынкаў, у асноўным, вызначаюцца тыпам апорных апорных канструкцый.
Аднапавярховыя будынкі, у адрозненне ад шматпавярховых, маюць самыя разнастайныя тыпы пралётных канструкцый (бэлькі, пліты, аркі, скляпенні, купалы, абалонкі) але, як правіла, усяго два тыпу апорных канструкцый (каркасы і сцены). Таму канструктыўную сістэму аднапавярховага будынка ў асноўным вызначае тып пралётнай канструкцыі яго пакрыцця.
Канструктыўныя сістэмы шматпавярховых будынкаў
II — сценавая,
III — ствольная (ядро),
IV — абалонкавая (труба),
I+II — каркасна-сценавая,
I+III — каркасна-ствольная,
I+IV — каркасна-абалонкавая,
II+III — ствольна-сценавая,
II+IV — абалонкава-сценавая,
III+IV — ствольна-абалонкавая (труба ў трубе). ]] Асноўныя канструктыўныя сістэмы (на класіфікацыйнай схеме ў зялёных кружках):
I+II — Каркасна-сценавыя (будынка з няпоўным каркасам).
I+III — Каркасна-ствольныя (спалучэнне рамнага або стойкавага каркаса з унутраным ствалом).
I+IV — Абалонкава-каркасныя (спалучэнне знешняй рашэцістай абалонкі і ўнутранага стойкавага каркаса).
III+IV — Абалонкава-ствольныя (спалучэнне знешняй металічнай абалонкі і ўнутранага ствала).
II+IV — Абалонкава-сценавыя (спалучэнне знешняй металічнай абалонкі і ўнутраных апорных сцен).
Канструктыўныя сістэмы аднапавярховых будынкаў
У аднапавярховых будынках ужываюць два тыпу апорных канструкцый (каркасы і апорныя сцены) і іх спалучэння. Аднапавярховыя будынкі адрозніваюцца разнастайнасцю тыпаў канструкцый пакрыццяў. Таму ў класіфікацыі канструктыўных сістэм аднапавярховых будынкаў, у адрозненне ад шматпавярховых, неабходна адначасова ўлічваць тып апорных канструкцый і тып канструкцый пакрыцця.
Анатоль Васільевіч Лакціёнаў
Анатоль Васільевіч Лакціёнаў (нар. , Тайга, Кемераўская вобласць, Расія) — спецыяліст у галіне горнага машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990). Акадэмік Беларускай інжынернай тэхналагічнай акадэміі (1993), Беларускай горнай акадэміі (2003), Міжнароднай акадэміі экалогіі (1998).
Біяграфія
Скончыў Томскі політэхнічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Горная электрамеханіка», кваліфікацыя «Горны інжынер-электрамеханік», 1959), Інстытут горнай справы імя А. А. Скачынскага (г. Люберцы, Маскоўская вобласць; аспірантура, спецыяльнасць «Горныя машыны», 1969). Працаваў у Сібірскім дзяржаўным праектна-канструктарскім і эксперыментальным інстытуце горнага машынабудавання (1959—1966, інжынер-канструктар, кіраўнік групы), Падмаскоўным навукова-даследчым і праектна-канструктарскім вугальным інстытуце (1969—1973, горны аддзел, старшы навуковы супрацоўнік), Новамаскоўскім філіяле Маскоўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута імя Д. І. Мендзялеева (1973—1979, кафедра «Тэхнічная механіка», дацэнт), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1979, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра фізікі і тэхнічнай механікі, прафесар, у 1995—2009 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: кінематыка і дынаміка выканаўчых механізмаў і машын.
Узнагароды
Званне «Ударнік камуністычнай працы» (1973); ганаровая грамата Новамаскоўскага філіяла Маскоўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута імя Д. І. Мендзялеева (1979); нагрудныя знакі «Победитель социалистического соревнования 1978 г.» (1979), «Вынаходнік СССР» (1985); Грамата Міністэрства адукацыі і навукі Рэспублікі Беларусь (1995); званне "Ветеран труда УО «ВГТУ» (2009).
Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Гомель)
Гісторыя
Прыход быў зарэгістраваны ў 1999 годзе. З 7 студзеня 2000 года набажэнствы здзяйсняліся ў пасажырскім вагоне. У жніўні 2004 года пачалося ўзвядзенне сцен храма. У 2005 годзе было скончана будаўніцтва капліцы.
8 кастрычніка 2010 года храм быў асвячоны. Асвячэнне здзейсніў архіепіскап Арыстарх.
У 2012 годзе скончана будаўніцтва званіцы.
Архітэктура
За аснову роспісу быў узяты стыль Віктара Міхайлавіча Васняцова. Працу выканаў гомельскі мастак У. Пацееў.
Еланэцкі раён
Еланэцкі раён (Єланецький район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мікалаеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Еланэць (Єланець).
Утвораны ў 1926 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 15681 чалавек, плошча — 1017 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 11 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 36 сёлаў.
Хрыстафор Калумб
Хрыстафор Калумб (Cristoforo Colombo, Cristóbal Colón, Cristóvão Colombo) — італьянскі мараплавец родам з Генуі на службе Іспанскай кароны, якому звычайна прыпісваюць першаадкрыццё Амерыкі.
Сёння вядома, што першымі, хто дасягнуў Амерыкі, былі вікінгі яшчэ за 500 год да з'яўлення там экспедыцый Калумба. Тым не менш першаадкрывальнікам Амерыкі лічыцца Хрыстафор Калумб, таму што менавіта пасля яго падарожжаў пачалася гістарычна і колькасна значная каланізацыя гэтай часткі свету і няспыннае засяленне яе зямель людзьмі з іншых мацерыкоў.
Усяго Калумб здзейсніў 4 плаванні да Амерыкі:
Маладосць Хрыстафора Калумба
Знешнасць Калумба вядомая па партрэтах, якія былі напісаны ўжо пасля яго смерці. Барталомэ дэ Лас-Касас, які бачыў Калумба ў 1493 годзе, апісвае яго так: Ростам быў высокі, вышэй сярэдняга, твар яго быў доўгі і выклікаў павагу, нос арліны, вочы сінявата-шэрыя, скура белая, з чырванню, барада і вусы ў маладосці былі рудаватыя, але ў працах пасівелі.
Вучыўся ў Павійскім універсітэце. Прыкладна ў 1470 годзе ажаніўся з доннай Феліпэ Маніс дэ Палестрэла, дачкой мараплаўца часоў прынца Энрыке. Да 1472 года Калумб жыў у Генуі, а з 1472 года — у Савоне. У 1470-я гады ўдзельнічаў у марскіх гандлёвых экспедыцыях. Мяркуюць, што яшчэ ў 1474 годзе астраном і географ Паала Тасканелі паведаміў яму ў лісце, што, паводле яго меркавання, да Індыі можна дабрацца значна карацейшым марскім шляхам, калі плыць на захад. Відаць, ужо тады Калумб задумаўся пра свой праект марскога падарожжа ў Індыю. Зрабіўшы ўласныя разлікі на падставе саветаў Тасканелі, ён вырашыў, што зручней усяго плыць праз Канарскія астравы, ад якіх да Японіі, паводле яго меркавання, заставалася каля пяці тысяч кіламетраў.
З 1476 года Калумб пераязджае ў Партугалію, дзе жыве дзевяць гадоў. Вядома, што ў 1477 годзе Калумб наведаў Англію, Ірландыю і Ісландыю, дзе мог азнаёміцца са звесткамі ісландцаў пра землі на захадзе. За гэты час ён паспявае пабываць таксама ў Гвінеі ў складзе экспедыцыі Дыёгу дэ Азамбужа, якая адправілася туды ў 1481 годзе для будаўніцтва крэпасці Эльміна (Сан-Жоржы-да-Міна). Першы зварот Калумба з прапановай плыць у Індыю на захад быў у 1475—1480 гадах (дакладны час невядома). Ён адрасаваў яго да ўрада і купцоў роднай Генуі. Водгуку не было. У 1483 годзе ён прапануе свой праект партугальскаму каралю Жуану II, але пасля доўгага вывучэння праект адпрэчваецца.
У 1486 годзе Калумб змог зацікавіць сваім праектам герцага Медзіна-Селі. Паколькі яго ўласных фінансаў было недастаткова для арганізацыі экспедыцыі на захад, Медзіна-Селі звёў Калумба з каралеўскімі фінансавымі саветнікамі, купцамі і банкірамі і са сваім дзядзькам — кардыналам Мендосам.
Узімку 1486 года Калумб быў прадстаўлены Педра Гансалесу дэ Мендосе, архібіскупу Таледа і вялікаму кардыналу Іспаніі, які, у сваю чаргу, пасадзейнічаў аўдыенцыі ў каталіцкіх каралёў. Для вывучэння прапаноў Калумба была прызначана камісія багасловаў, касмографаў, юрыстаў, манахаў і прыдворных на чале з Талаверам. Камісія засядала чатыры гады, але з прычыны скрытнасці Калумба і яго нежадання раскрываць планы так і не вынесла канчатковага вердыкта.
20 красавіка 1488 года Калумб, які рухаўся за каралеўскім дваром з горада ў горад, нечакана атрымаў ліст ад партугальскага караля з прапановай вярнуцца ў Партугалію:
Калумб накіроўвае свае прапановы і па іншых адрасах: ад караля Англіі Генрыха VII у лютым 1488 года ён атрымаў добразычлівы адказ, але без якіх-небудзь пэўных прапаноў.
У 1491 годзе ў Севільі адбылося паўторнае асабістае спатканне з Фердынандам і Ізабелай. Вынік для Калумба быў ізноў несуцяшальны: «З прычыны велізарных выдаткаў і высілкаў, неабходных для вядзення вайны, пачатак новага прадпрыемства не ўяўляецца магчымым». Да перамоў было вырашана вярнуцца пасля заканчэння вайны.
У 1491 годзе Калумб звяртаецца да герцага Медзіна-Сідонія, найбуйнейшага магната, уладальніка каля ста гандлёвых караблёў, але і ад яго атрымлівае адмову.
Калумб у лютым 1492 года пераязджае ў Кордаву, а затым дэкларуе намер эміграваць у Францыю.
Тут крок насустрач зрабіла каралева Ізабела. Ідэя будучага вызвалення Труны Гасподняй настолькі захапіла яе сэрца, што яна вырашыла не даваць гэтага шанцу ні Партугаліі, ні Францыі. Хоць Іспанскае каралеўства і было ўтворана ў выніку дынастычнага шлюбу Фердынанда Арагонскага і Ізабелы Кастыльскай, іх манархіі захавалі, аднак, асобныя самастойныя адміністрацыі, кортэсы і фінансы. «Я закладу свае каштоўнасці», — сказала яна.
30 красавіка 1492 года каралеўская пара даруе Калумбу і яго спадчыннікам тытул «дон» (гэта значыць робяць яго дваранінам) і пацвярджае, што, у выпадку поспеху заакіянскага праекта, ён будзе Адміралам Мора-Акіяна і віцэ-каралём усіх зямель, якія ён адкрые ці набудзе, і зможа перадаць гэтыя тытулы па спадчыне. Тым не менш, грошы на падрыхтоўку экспедыцыі Калумбу трэба было шукаць самастойна за кошт недаатрыманых дзяржаўных падатковых плацяжоў Яе Вялікасці каралевы Кастыліі. Да таго ж па дагаворы восьмую частку расходаў павінен быў несці сам Калумб, у якога наогул не было ні гроша.
Аднак Калумбу дапамог Марцін Алонса Пінсон. Адзін з караблёў, — «Пінта» — быў яго ўласным, і падрыхтаваў ён яго за свой рахунак; грошай на другі карабель ён даў Хрыстафору ў доўг, каб Калумб мог зрабіць свой фармальны ўнёсак па дагаворы.
Экспедыцыі Хрыстафора Калумба
У перыяд паміж 1492 і 1504 гадамі Хрыстафор Калумб распачаў чатыры даследчыя экспедыцыі па загадзе іспанскіх Каталіцкіх каралёў. Падзеі гэтых экспедыцый ён апісваў у сваім бартавым журнале. Нажаль, арыгінал часопіса не захаваўся, але Барталомэ дэ Лас Касас зрабіў частковую копію гэтага журнале, якая дайшла да нашых дзён і дзякуючы якой сталі вядомыя многія дэталі апісаных экспедыцый.
Першая экспедыцыя
3 жніўня 1492 года флагманскі карабель «Санта Марыя» і каравелы «Нінья» і «Пінта» экспедыцыі Хрыстафора Калумба выйшлі з Паласа ў адкрытае мора. Каравеламі камандавалі іх уладальнікі браты Марцін Алонса Пінзон і Вісентэ Яньес Пінсон. Пасля раптоўнай паломкі шчоглы на каравэле «Пінта» на трэці дзень падарожжа экспедыцыя была прымушана спыніцца на месяц на Канарскіх астравах. 6 верасня пасля пачынкі экспедыцыя рушыла далей. У бартавым журнале, які ў дастаткова добрым стане захаваўся да нашых дзён, Калумб адзначаў, што падарожжа было надзвычай цяжкім. Неаднойчы на караблях паўставала небяспека бунту матросаў, неспакойна паводзілі сябе скептычныя афіцэры і нават сам капітан каравелы «Пінта» выступаў ініцыятарам інтрыгаў.
12 кастрычніка маракі ўбачылі невядомую зямлю. На наступны дзень Калумб высадзіўся на невялікім востраве, які ён назваў Сан-Сальвадор (гэта адзін з Багамскіх астравоў). На востраве іспанцы спаткалі мясцовых жыхароў, гэта былі аравакі — народ, які ў хуткім часе згінуў.
28 кастрычніка Калумб высадзіўся на паўночным усходзе Кубы. 6 снежня быў адкрыты востраў Гаіці, якому за прыгажосць і падабенства да радзімы Калумб даў назву Эспаньёла.
25 снежня «Санта-Марыя» села на рыфы. З абломкаў карабля на Эспаньёле пабудавалі форт. Калумб пакінуў тут 39 маракоў, а сам 16 студзеня 1493 павёў два ўцалелых караблі ў Іспанію, куды экспедыцыя прыбыла 15 сакавіка.
Другое падарожжа
Другая экспедыцыя Калумба (1493-96) складалася ўжо з 17 караблёў (флагман — «Марыя-Галантэ») і налічвала 1500—2500 чалавек. Сярод іх былі не толькі маракі, а і манахі, чыноўнікі, прыдворныя. З сабою везлі хатнюю жывёлу, вінаградную лазу, насенне.
У ходзе экспедыцыі была цалкам падпарадкавана Эспаньёла, заснаваны горад Санта-Дамінга. Пачалося адкрыццё Малых Антыльскіх астравоў, адкрыты астравы Пуэрта-Рыка і Ямайка, даследавана паўднёвае ўзбярэжжа Кубы.
Трэцяе падарожжа
Быў адкрыты востраў Трынідад, а таксама частка ўзбярэжжа мацерыка Паўднёвай Амерыкі паблізу вусця ракі Арынока. Аднак у ходзе экспедыцыі Калумб быў адхілены ад улады і перапраўлены ў Іспанію.
Чацвёртае падарожжа
Хрыстафор Калумб усё ж хацеў знайсці новы шлях ад адкрытых ім зямель у Паўднёвую Азію, да крыніцы спецый. Ён быў упэўнены, што такі шлях існуе, бо назіраў ля берагоў Кубы моцнае марское цячэнне, якое ідзе на захад праз Карыбскае мора. Кароль, урэшце, даў Калумбу дазвол на новую экспедыцыю.
У ходзе малалікай чацвёртай экспедыцыі (1502-04) Калумбу ўдалося дасягнуць берагоў Цэнтральнай Амерыкі ў раёне сучасных Беліза і Гандураса і даказаў, што Атлантычны акіян аддзяляе ад Паўднёвага мора, пра якое ён чуў ад індзейцаў, непераадольны бар'ер. Ён таксама першым паведаміў пра індзейскія народы, якія жывуць ля Паўднёвага мора.
Масавая каланізацыя Эспаньёлы
Тым часам у Іспанію стала паступаць золата, здабытае на Эспаньёле, і жэмчуг, сабраны на Жамчужным беразе (паўднёвае ўзбярэжжа Карыбскага мора). У Заходнюю Індыю накіраваліся сотні і тысячы ахвотнікаў атрымаць багацці. З 1502 года пачалося масавае засяленне іспанцамі Антыльскіх астравоў.
Іспанцы ўчынілі масавыя зверствы над мясцовым насельніцтвам. У 1515 годзе карэнных жыхароў Гаіці было ўжо меней 15 тысяч, а да сярэдзіны XVI стагоддзя яны цалкам вымерлі. На Эспаньёлу сталі завозіць рабоў з Малых Антыльскіх астравоў, а таксама «дзікуноў» з Кубы, Ямайкі і Пуэрта-Рыка. Калі карэннае насельніцтва стала знікаць і там, узмацнілася масавае паляванне на рабоў у Паўднёвай Амерыцы, а затым сталі завозіць рабоў з Афрыкі.
Экспедыцыі ў Паўднёвую Амерыку сучаснікаў Хрыстафора Калумба
Адразу ж пасля адмены ў 1499 годзе манапольнага права Хрыстафора Калумба на адкрыццё новых зямель у Заходняй Індыі, туды пачалі рыхтаваць свае экспедыцыі ўдзельнікі папярэдніх падарожжаў знакамітага мараплаўца. Першымі сталі Педра Алонса Нінья (май, 1499—1500), Алонса дэ Ахеда (20 мая 1499 — люты 1500, 1502), Вісентэ Яньес Пінсон (снежань 1499—1500), Радрыга дэ Бастыдас (кастрычнік 1500—1502). У гэтай экспедыцыі яго суправаджалі Васка Нуньес дэ Бальбоа і Хуан дэ ла Коса).
Педра Алонса Нінья ў 1499—1500 гг. наведаў Жамчужны бераг на захад ад заліва Парыя ў Карыбскім моры і прывёз на радзіму 38 кг жэмчугу — гэта была сама багатая заморская здабыча іспанцаў у XV стагоддзі.
З Алонса Ахеда ў экспедыцыю ў 1499 годзе адправіўся таксама прадстаўнік фларэнційскіх банкіраў, якія фінансавалі прадпрыемства, — Амерыга Веспучы, у якасці лоцмана і картографа Хуан дэ ла Каса і натарыус Радрыга дэ Бастыдас. Ахеда прайшоў да паўднёваамерыканскага мацерыка на шыраце прыкладна 5° пн.ш. і накіраваўся на паўночны захад, прайшоў 1200 км уздоўж узбярэжжа Гвіяны і Венесуэлы да дэльты Арынока, далей — праз пралівы ў Карыбскае мора і да Жамчужнага берага.
Тым часам Амерыга Веспучы, рухаючыся на паўднёвы ўсход, адкрыў вусці рэк Амазонка і Пара. Падняўшыся на лодках на 100 кіламетраў уверх па цячэнні, ён так і не змог высадзіцца на бераг з-за густога лесу. Рух далей на паўднёвы ўсход быў вельмі ўскладнены моцным сустрэчным цячэннем. Так было выяўлена Гвіянскае цячэнне. Усяго Веспучы адкрыў каля 1200 кіламетраў паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі. Вяртаючыся назад на поўнач і паўночны захад, Веспучы высадзіўся на Трынідадзе, а пазней злучыўся з караблямі Ахеды. Сумесна яны абследавалі ўзбярэжжа на захад ад Жамчужнага берага, адкрылі ўсходнюю частку Карыбскіх Андаў, удзельнічалі ва ўзброеных сутычках з недружалюбнымі індзейцамі, адкрылі астравы Кюрасаа і Аруба — самыя заходнія з Малых Антыльскіх.
Заліў на захадзе Ахеда назваў Венесуэла («маленькая Венецыя»). Пазней гэта назва распаўсюдзілася на ўвесь паўднёвы бераг Карыбскага мора да дэльты Арынока. Усяго Ахеда абследаваў больш за 3000 кіламетраў паўночнага берага невядомай сушы і так і не знайшоў ёй канца, а гэта азначала, што такая зямля павінна быць мацерыком.
У снежні 1499 года за акіян адправіўся яшчэ адзін удзельнік першай экспедыцыі Калумба — Вісентэ Яньес Пінсон. Ён першым з іспанцаў перасек экватар, а 26 студзеня 1500 года выйшаў, як пазней апынулася, да самага ўсходняга ўскрайка паўднёваамерыканскага кантынента — мыса Сан-Рокі. Пінсон высадзіўся на бераг і аформіў акт уступлення ў валоданне краінай, якая пасзней атрымае назву Бразілія. Рухаючыся адсюль на паўночны захад, Пінсон другі раз пасля Веспучы адкрыў вусце Пары, Амазонкі, дасягнуў Гвіяны і вусця Арынока.
У кастрычніку 1500 года Бастыдас адплыў з Кадыса на двух караблях. Пасля дасягнення берагоў Паўднёвай Амерыкі Бастыдас даследаваў каля 1000 км узбярэжжа Карыбскага мора, адкрыў вусце ракі Магдалены, а таксама Дар'енскі заліў і заліў Ураба (паўночнае ўзбярэжжа Калумбіі). Удзельнікі экспедыцыі першымі даследавалі ўнутраныя вобласці кантынента ў раёне Сьера-Невада-дэ-Санта-Марта. Быў вымушаны вярнуцца ў Санта-Дамінга, папярэдне першым з еўрапейцаў ступіўшы на Панамскі перашыек. За час плавання ў 1502 годзе Бастыдас знайшоў шмат золата, але пасля абвінавачвання ў незаконным гандлі быў арыштаваны губернатарам Эспаньёлы Франсіскам дэ Бабадылья і адпраўлены ў Іспанію.
У гэты ж час адбылося яшчэ некалькі не толькі іспанскіх (асноўная мэта якіх складалася ў пошуках золата, жэмчугу і захопе рабоў для продажу ў Іспаніі), але і партугальскіх экспедыцый (Адкрыццё 24 красавіка 1500 года Бразіліі Педру Алварыш Кабралам, дзве экспедыцыі да бразільскіх берагоў 1501—1502 і 1503—1504 гадоў Гансала Каэлью з удзелам Амерыга Веспучы), у выніку якіх сталі вырысоўвацца абрысы паўночнага і ўсходняга ўзбярэжжаў новага кантынента, прычым апынулася, што значная яго частка знаходзіцца на поўдзень ад экватара, а значыць, ён не можа быць Азіяй.
Апошнія гады жыцця
Цяжка хворага Калумба перавезлі ў Севілью. Ён не змог дамагчыся аднаўлення дараваных яму правоў і прывілеяў, а ўсе грошы патраціў на таварышаў па падарожжах.
20 мая 1506 года ў Вальядалідзе Калумб прамовіў свае апошнія словы: «У твае рукі, Божа, я ўручаю мой дух». Пахаваны ў Севільі, але сучаснікі амаль не заўважылі яго смерці. Велізарнае значэнне адкрыццяў Калумба для Іспаніі было прызнана толькі ў сярэдзіне XVI стагоддзя, пасля заваявання Мексікі, Перу і дзяржаў на поўначы Андаў, калі ў Еўропу пайшлі судны з срэбрам і золатам.
Лёс рэштак
Пасля смерці Калумба ў 1506 годзе яго прах спачатку быў пахаваны ў Севільі (Іспанія), але затым імператар Карл V вырашыў выканаць яго перадсмяротнае жаданне і пахаваць яго на зямлі Вест-Індыі. Рэшткі Калумба ў 1540 годзе адвезлі на востраў Эспаньёла (так называлі ў той час Гаіці) і пахавалі ў Санта-Дамінга. Калі на мяжы XVIII і XIX стагоддзяў частка Эспаньёлы перайшла ад іспанцаў да французаў (і стала называцца Гаіці), прах быў перавезены на Кубу ў кафедральны сабор Гаваны. Пасля выгнання з гэтага вострава іспанцаў у 1898 годзе прах мараплаўца зноў вярнулі ў Санта-Дамінга, а затым — у Севілью.
Магіла Калумба ў Севільскім кафедральным саборы
Аднак у канцы XIX стагоддзя падчас рэстаўрацыі кафедральнага сабора Санта-Дамінга, найстарэйшага ў Новым Свеце, была выяўлена скрыня з касцьмі, на якой было напісана, што яны належаць Калумбу. Пасля гэтага паміж Севільяй і Санта-Дамінга ўзнікла спрэчка за права лічыцца месцам, дзе пахаваны вялікі мараплавец.
У 2003 годзе даследаваннем гэтага пытання занялася група генетыкаў і антраполагаў на чале з прафесарам судовай медыцыны Гранадскага ўніверсітэта і Акадэміі ФБР у Квантыка Хасэ Антоніа Ларэнтэ. Аналіз меркаваных рэштак Калумба, эксгумаваных у Севільі, паказаў, аднак, што яны належаць даволі кволаму 45-гадоваму мужчыну, тады як Хрыстафор Калумб, насупраць, быў вельмі дужага складу, а памёр ва ўзросце ад 55 да 60 гадоў.
Цяпер чарга за даследаваннем іншых рэштак, якія былі эксгумаваны ў кастрычніку 2003 года ля падножжа маяка-помніка Калумбу ў Санта-Дамінга. Пры гэтым нельга выключыць, што рэшткі Хрыстафора Калумба наогул былі згублены падчас шматлікіх пераездаў.
Галоўныя дасягненні
У выніку чатырох удалых падарожжаў праз Атлантычны акіян у 1492—1504 Калумб першым сярод еўрапейцаў пераплыў i апісаў рэгіён Карыбскага мора, у тым ліку Багамскія астравы, Кубу, Гаіці (1492), большую частку Малых Антыльскіх астравоў, Ямайку (1493), а таксама мацярык Паўднёвая Амерыка паблізу вусця ракі Арынока (1498) i берагі Паўночнай Амерыкі на паўднёва-заходнім узбярэжжы Карыбскага мора (1502). Вяртаючыся ў Еўропу дастаўляў невядомыя ў Старым Свеце расліны (у тым ліку, кукурузу, бульбу, тытунь i какаву), залатыя ўпрыгожанні, каштоўныя камяні і шмат іншых багаццяў Новага Свету.
У ходзе экспедыцый Калумба з'явіліся першыя еўрапейскія паселішчы ў Цэнтральнай Амерыцы. Калумб таксама стварыў першыя карты, апісанні Карыбскага рэгіёна і яго насельнікаў, якіх у час першага падарожжа ён назваў індзейцамі, памылкова звязаўшы іх з Індыяй.
З падарожжаў Калумба распачаліся адкрыцці і даследаванні Паўночнай і Цэнтральнай Амерыкі, а таксама крывавая канкіста, грабежніцкая эксплуатацыя, прымусовая хрысціянізацыя абарыгенаў.
Герб Хрыстафора Калумба
Калумбу за яго вялікія адкрыцці каталіцкімі манархамі быў падараваны дваранскі герб, на якім «замак Кастыліі і леў Леона (castillo — замак, león — леў) суседнічалі з выявамі адкрытых ім астравоў, а таксама якараў — сімвалаў адміральскага тытула». Яго сын Дыега ажаніўся з пляменніцай герцага Альбы і запатрабаваў ад іспанскай кароны перадачы Панамскага перашыйка (краіны Верагуа), адкрытага яго бацькам падчас апошняга падарожжа. Спрэчкі наконт статусу гэтых зямель і права нашчадкаў Калумба на іх зацягнуліся амаль на 30 гадоў. У 1536 г. унук Калумба абвясціў пра адмову ад прэтэнзій на адкрытыя дзедам зямлі і на даходы з іх, за што кароль Карлас I узнагародзіў яго вялікай пенсіяй з тытуламі маркіза Ямайкі і герцага Верагуа. У далейшым гэтыя тытулы насілі нашчадкі старэйшай дачкі Дыега — малодшыя Альварэшы, а затым Фітцджэймсы (нашчадкі герцага Бервіка). У XIX стагоддзі носьбіт тытула «герцаг Верагуа» ў знак свайго паходжання ад Калумба змяніў прозвішча «Фітцджэймс» на «Крыстобаль Колан» (Cristóbal Colón). Ад малодшай дачкі Дыега паходзіць гвадалесцкая галіна каталонскага роду Кардона.
Крытыка
Хрыстафор Калумб быў выдатным мараплаўцам, амбітным арганізатарам, але ж зрабіў вялікую памылку, калі занізіў даўжыню экватара i памеры Зямлі. У выніку ён паверыў у магчымасць хуткага дасягнення Індыі і іншых азіяцкіх краін, рухаючыся праз Атлантычны акіян на захад. Падчас першай экспедыцыі, да канца няўпэўнены ў сваёй задуме, махляваў з картамі і запісамі пройдзеных адлегласцяў.
Пры жыцці крытыкаваны за сціплую здабычу, якую ён дастаўляў у Іспанію, няўдалае і аўтакратычнае кіраванне новымі калоніямі. У 1500 г. быў арыштаваны каралеўскімі ўладамі пасля скарг іспанскіх каланістаў з Эспаньёлы. У 2006 г. у Вальядалідзе быў знойдзены судовая справаздача з паведамленнямі сведак. У ёй Хрыстафор Калумб абвінавачваўся ў занадта жорсткіх пакараннях каланістаў і індзейцаў, продажы свабодных людзей у рабства. Хаця ў выніку манархі Іспаніі памілавалі яго, ён вёў шматгадовыя спрэчкі дзеля захавання ўлады і абяцаных яму прывілеяў.
Сезон 2020 ФК Асіповічы
У 2020 годзе футбольны клуб «Асіповічы» з Асіповіч прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Станам на жнівень 2020 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Мікалай Камеданус
Мікалай Камеданус (Рамеданус; ? — ) — дзеяч каталіцкай царквы. Паходзіў з Польшчы. Месца атрымання адукацыі невядома, не меў навуковай ступені, але ведаў жамойцкую мову. Пробашч троцкі, відаць, быў сакратаром вялікага князя літоўскага Вітаўта. У 1422 годзе прызначаны Ягайлам і Вітаўтам на пасаду біскупа жамойцкага, зацверджаны рымскім папам у 1423 годзе і паўторна ў 1425 годзе, кансекраваны ў другой палове 1427 — першай палове 1428 года. Некаторыя гісторыкі атаясамлівалі Камедануса з віленскім біскупам Мікалаем Дзержкавічам.
Оракская мова
Оракская мова (саманазва: ујилта кэсэни ) — мова оракаў — карэннага малалікага народа Сахаліна. Адносіцца да тунгуса-маньчжурская моўнай сям'і. У 2010 годзе заставалася толькі 50 носьбітаў мовы, 47 з іх пражывалі ў Расіі.
Захаванне і адраджэнне
Нягледзячы на вельмі нізкую колькасць паўнавартасных носьбітаў мовы, існуе рух за яе рэвіталізацыю. Пры падтрымцы рэгіянальных уладаў і нафтаздабываючых кампаній, якія працуюць у традыцыйным арэале рассялення оракаў, па-оракску выдаюцца дзіцячыя кнігі, у сяле Вал адкрытыя факультатыўныя курсы роднай мовы пры школе.
Эдвард Дэвід Бёрт
Эдвард Дэвід Бёрт (Edward David Burt; нар.  ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Бермудскіх астравоў. Прэм'ер-міністр Бермудскіх астравоў з 19 ліпеня 2017 года. На сённяшні дзень, самы малады прэм'ер-міністр астравоў, які ўступіў на пасаду ва ўзросце 38 гадоў.
Біяграфія
Нарадзіўся 23 лістапада 1978 года на Бермудскіх астравах.
Вучыўся ва універсітэце Джорджа Вашынгтона па дзвюх спецыяльнасцях у галіне фінансаў і інфармацыйных сістэм і атрымаў ступень магістра ў галіне распрацоўкі інфармацыйных сістэм.
IC 3303
IC 3303 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уладзіслаў Уладзіміравіч Пятаў
Уладзіслаў Уладзіміравіч Пятаў (нар. , Віцебск) — беларускі спецыяліст у галіне парашковай металургіі і кампазіцыйных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (2005), прафесар (2007).
Біяграфія
Скончыў Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання, металарэзныя станкі і інструменты», 1982), Беларускі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1987). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1982—1984 і з 1988, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Машыны і тэхналогіі высокаэфектыўных працэсаў апрацоўкі», прафесар, у 2007—2011 — прарэктар па навуковай рабоце, са снежня 2016 — кафедра «Тэхналогія і абсталяванне машынабудаўнічай вытворчасці», прафесар). Навуковыя інтарэсы: парашковая металургія; экструзія матэрыялаў.
Узнагароды
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009).
Каласін (правінцыя)
Каласін (тайск. กาฬสินธุ์) — правінцыя ў паўночна-ўсходняй частцы Тайланда, за 520 км ад Бангкока. Насельніцтва — 981655 чалавек (2011). Адміністрацыйны цэнтр — горад Каласін.
На гербе намаляваны краявід, які складаецца з сажалкі і гор. Вада ў гэтай сажалцы цёмнага колеру, бо назва рэгіёна перакладаецца як «чорная вада». Такі герб сімвалізуе ўрадлівасць земляў правінцыі.
Атлантыда (фільм, 2019)
«Атланты́да» (Атлантида) — украінскі мастацкі фільм рэжысёра Валянціна Васяновіча, які выйшаў на экраны ў 2019 годзе.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 26-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Усходняя Украіна ў найбліжэйшай будучыні. Пустыня, малапрыдатная для жыцця чалавека. У былога салдата Сяргея, які пакутуе на ПТСР, узнікаюць праблемы з адаптацыяй да новай рэальнасці. Калі плавільны завод, на якім ён працуе, нарэшце зачыняецца, ён знаходзіць нечаканы спосаб спраўляцца са сваімі праблемамі — дабраахвотніцкая місія «Чорныя цюльпаны», прысвечаная пошуку і эксгумацыі ваенных трупаў. Працуючы разам з Кацяй, ён разумее, што лепшая будучыня магчымая. Ці навучыцца ён жыць без вайны і прымаць сябе такім, які ён ёсць?
Уільям Оўтрэд
Уільям Оўтрэд (William Oughtred, 5 сакавіка 1575 — 30 чэрвеня 1660) — англійскі матэматык. Вядомы як вынаходнік лагарыфмічнай лінейкі (1622) і адзін са стваральнікаў сучаснай матэматычнай сімволікі. Яго вучнямі былі Крыстафер Рэн і Джон Валіс. Працы Оўтрэда аказалі значны ўплыў на развіццё алгебры.
Віта (правінцыя Трапані)
Віта (Vita) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трапані.
Насельніцтва складае 2237 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 252 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 91010. Тэлефонны код — 0924.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Раберта Стэла
Раберта Стэла (Roberto Stella; 22 ліпеня 1952 — 11 сакавіка 2020, Кома, Італія) — італьянскі лекар, прэзідэнт Медыцынскай асацыяцыі правінцыі (Ламбардыя).
Біяграфія
У 1978 годзе скончыў медыцынскі факультэт Міланскага ўніверсітэта. Спецыялізаваўся на агульнай гематалогіі ў Павіі, займаў пасаду каардынатара Нацыянальнай камісіі па бесперапыннай медыцынскай адукацыі і Нацыянальнага міждысцыплінарнага медыцынскага таварыства першай дапамогі.
Апошнія гады жыцця працаваў ў Буста-Арсіцыа і ўзначальваў Медыцынскую асацыяцыю правінцыі. У лістападзе 2017 года быў зноў пераабраны на гэтую пасаду (чацверты раз запар). Стэла стаў адным з першых італьянскіх лекараў, якія працавалі з пацыентамі, заражанымі каранавірусам Covid-19.
У пачатку сакавіка 2020 года Раберта Стэла быў шпіталізаваны ў бальніцу Святой Ганны ў Кома з дыхальнай недастатковасцю, пасля чаго ў яго пацвердзілі наяўнасць каранавіруса. 6 сакавіка стан лекара стабілізаваўся, аднак на працягу выходных зноў рэзка пагоршылася. Раніцай 11 сакавіка Стэла памёр ад ускладненняў, выкліканых паражэннем COVID-19.
У Раберта Стэлы засталіся жонка і двое дзяцей.
Саванакхет
Саванакхет — горад у Лаосе, на рацэ Меконг, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Саванакхет. Другі па велічыні горад Лаоса. «Другі мост тайска-лаоскай дружбы» цераз Меконг, адкрыты ў 2007 годзе, злучае горад з тайландскай правінцыяй Мукдахан. Шаша звязвае горад з памежным в’етнамскім пунктам Лаабаа (правінцыя Куангчы). Аэрапорт.
Ганак
Га́нак (ganek, ад с.-в.-ням.: ganc, уваход) — лёгкая прыбудова перад уваходам y будынак, звычайна слупавой канструкцыі.
Здаўна пашыраны ў многіх народаў Еўропы ў жыллёвых, культавых, сядзібна-палацавых пабудовах. На Беларусі найбольш характэрны для сядзібна-палацавых пабудоў, а таксама для корчмаў, аўстэрый, ратушаў і інш. Пад уплывам стылю класіцызму ў 2-й палове XVIII—XIX ст. ганкі афармлялі порцікамі, трохвугольнымі або ступеньчатымі франтонамі. У гандлёвых радах, гасціных дварах, лямусах, некаторых храмах яны ператвараліся ў працяглыя па ўсім фасадзе ці навокал храма аркадныя галерэі. У вясковым будаўніцтве набылі пашырэнне ў 2-й палове XIX ст.
Цяпер у мураваным індывідуальным і тыпавым будаўніцтве сценкі ганка ўтвораны нярэдка з фігурна выгнутых металічных элементаў. У шматпавярховых, секцыйных, блакіраваных дамах, дамах вежавага тыпу і інш. ганкі — уваходы ў пад’езды — афармляюць казыркамі, дэкаратыўнымі кратамі, мазаічнымі пано і інш.
Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны
Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны (International Society for Krishna Consciousness, МТСК) таксама вядомае як Рух Харэ Крышна — індуісцкая вайшнаўская рэлігійная арганізацыя,     заснаваная ў 1966 годзе ў Нью-Ёрку Бхакціведантай Свамі Прабхупадай з мэтай пропаведзі санатана-дхармы.
Па сваім веравучэнні і духоўным практыкам Рух Харэ Крышна прыналежыць да манатэістычнай традыцыі гаўдыя-вайшнавізма, якая з'яўляецца адной з галін вайшнавізму - пераважнага кірунку ў індуізме. Паслядоўнікі гаўдыя-вайшнавізму лічаць Крышну вярхоўнай выявай Бога і вядомыя як крышнаіты ці вайшнавы. Філасофія і багаслоўе гаўдыя-вайшнавизма грунтуюцца на такіх святых тэкстах індуізму, як «Бхагавад-гіта» и «Бхагавата-пурана», якія, паводле рэлігійнай традыцыі індуізму, былі напісаны больш 5000 гадоў назад. Канчаткова веравучэнне і практыка, выкарыстоўваная цяпер Рухам Харэ Крышна склалася напачатку XVI стагоддзі ў вучэнні Шры Чайтанні Махапрабху (1486—1534), прызнаванага гаудыя-вайшнавамі на аснове Святых пісанняў - Ведаў, Самім Крышнай. Ён абвясціў, што ўніверсальным духоўным шляхам усіх людзей, незалежна ад веравызнання, паходжанні і нацыянальнасці, з'яўляецца бхакці-ёга, "шлях кахання і адданасці ў служэнні Богу", Асноўным выглядам духоўнай практыкі Чайтання абвясціў калектыўны спеў ведычнай мантры «Харэ Крышна Харэ Крышна Крышна Крышна Харэ Харэ Харэ Рама Харэ Рама Рама Рама Харэ Харэ», з дапамогай якой чалавек навучаецца ўваходзіць ў трансцэндэнтны стан свядомасці ("самадхі"), які прызнаецца Ведамі як самы натуральны стан свядомасці і адчувае абсалютную асалоду і каханне. З дапамогай гэтай маха-мантры (малітвы) вайшнавы просяць Вярхоўнага Бога (Крышну) і Яго ўвасобленую энергію Кахання (Хару - Шры Радху) даць ім магчымасць з каханнем служыць Богу і іншым жывым істотам. Вонкава правільнае апяванне мантры "Харэ Крышна" павінна выявіцца ў адносінах з атачальнымі ў выглядзе павагі, веры, даверы і каханні, асновай чаго з'яўляецца чысціня, літасць, аскетызм (здольнасці ахвяраваць сабой дзеля блізкага) і праўдзівасць у характары.
На сённяшні дзень, Рух Харэ Крышна мае больш 400 храмаў па ўсім свеце, а таксама 60 сельскагаспадарчых абшчын, 50 школ і 60 вегетарыянскіх рэстаранаў. За апошнія два дзесяцігоддзі, Рух Харэ Крышна выпрабаваў найвялікі рост і набыў шмат паслядоўнікаў у краінах Усходняй Еўропы і ў Індыі.
Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны часта выступае аб'ектам акадэмічных даследаванняў. Клаус Клостэрмаэр, нямецка-канадскі релігіявед і індолаг, прафесар Манітобского ўніверсітэта ў Канадзе характарызуе Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны як «самае праўдзіва індуісцкае з усіх шматлікіх індыйскіх рухаў на Захадзе», а Гэвін Флад, прафесар індуізму і параўнальнага рэлігіязнаўства ў Оксфардскім універсітэце сцвярджае, што «Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны з поўным правам лічыць сябе спадчыннікам сапраўднай ведычнай традыцыі». Навукоўцы адзначаюць, што як у Індыі, так і за яе межамі, Рух Харэ Крышна карыстаецца падтрымкай індуісцкіх культурных і грамадскіх арганізацый, якія шануюць унёсак Руху Харэ Крышна ў распаўсюд індуісцкай рэлігіі і ведычнай культуры.
Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны атрымала пахвальныя водгукі ад лідараў Рэспублікі Індыя. Па меркаванні дзявятага прэзідэнта Індыі Шанкара Даял Шармы, Міжнароднае таварыства свядомасці Крышны ўнесла значны ўнёсак у «распаўсюд паслання бхакці па ўсім свеце», а «дзейнасць Руху Харэ Крышна засяроджана на адраджэнні згубленых ведаў і ўсведамленні нашымі людзьмі сваёй вялікай духоўнай і культурнай спадчыны…» Паводле Ш. Д. Шарме, заснавальнік Міжнароднага таварыства свядомасці Крышны Бхакціведанта Свамі Прабхупада, «вынікаючы прыкладу Шры Чайтаньі Махапрабху з рашучасцю і адданасцю прапаведаваў пасланне свету і гармоніі…» і яго праца «прынесла новы сэнс у жыцці тысяч людзей». У 1998 годзе тагачасны прэм'ер-міністр Індыі Атал Біхары Ваджпаі назваў вандраванне Бхакціведанты Свамі Прабхупады ў 1965 годзе з Індыі ў ЗША і заснаванне ім Міжнароднага таварыства свядомасці Крышны «адным з найвялікіх духоўных падзей XX стагоддзі».
Рух Харэ Крышна часта падвяргаецца крытыцы расійскага праваслаўнага антыкульціста А. Л. Дворкіна.
Структура МТСК
МТСК было створана па ўзоры традыцыйных ведычных манаскіх ордэнаў ("матхаў"). Матх (у перакладзе з бенгалі - вайшнаўскі манастыр). У ведычнай культуры, ва ўмовах адсутнасці буйных "цэркваў", гістарычна заўсёды пераважалі "малыя" арганізацыйныя формы з моцнай дэцэнтралізацыяй. Вышэйшы кіравальны орган знаходзіцца ў Маяпуры (Заходняя Бенгалія, Індыя).
Асноўныя прынцыпы
Крышнаіты прытрымліваюцца чатырох прынцыпаў, яны суадносяцца з пералічанымі ў святых тэкстах індуізму чатырма асновамі брахманской культуры, якія лічацца слупамі дхармы:
Рэлігійная практыка
Рэлігійная практыка паслядоўнікаў Таварыства свядомасці Крышны традыцыйная і мала чым адрозніваецца ад практыкі іншых школ вайшнавізму. Яна складаецца з паўтарэння і спеваў гімнаў (мантр), пакланення скульптурным малюнкам Крышны, правядзення ягьи (вогненных ахвярапрынашэнняў), самскар (бытавых абрадаў) г.д.
Маха-мантра "Харэ Крышна"
Галоўнай ведычнай мантрай лічыцца маха-мантра "Харэ Крышна", яна гучыць так:
Мантру «Харэ Крышна» можна паўтараць ўнутрана ў розуме, шэптам дзеля сябе (джапа) або гучна апяваць пад акампанемент музычных інструментаў (киртана). Бхакціведанта Свамі Прабхупада кажа аб практыцы паўтарэння мантры «Харэ Крышна» наступнае: "Свядомасць Крышны не з'яўляецца чымсьці штучна навязаным розуму. Гэта свядомасць - першапачатковая, натуральная энергія жывой істоты. Калі мы слухаем трансцэндэнтны гук мантры Харэ Крышна, гэта свядомасць адраджаецца. Гэты найпросты метад медытацыі рэкамендаваны дзеля цяперашняй эпохі. Можна пераканацца на практыцы, што паўтор гэтай маха-мантры, ці вялікай песні вызвалення, дазваляе адразу ж адчуць трансцэндэнтны экстаз, які прыходзіць непасрэдна з духоўнай сферы. Паўтарэнне мантры Харэ Крышна адбываецца на духоўным узроўні, таму гэтая гукавая вібрацыя выходзіць за рамкі ўсіх ніжэйшых узроўняў свядомасці: пачуццёвага, разумовага і інтэлектуальнага. Таму кожны можа прыняць удзел у спевах і паўторы мантры, і дзеля гэтага не патрабуецца валодаць ніякімі асаблівымі якасцямі ".
Валерый Мікалаевіч Сакевіч
Валерый Мікалаевіч Сакевіч (нар. , в. Драчылава, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогій і абсталявання механічнай і фізіка-тэхнічнай апрацоўкі. Доктар тэхнічных навук (2005), дацэнт (2008, спецыяльнасць «Механіка»), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Трываласць лятальных апаратаў», кваліфікацыя «Інжынер-фізік», 1978). Працаваў у Інстытуце фізікі цвёрдга цела і паўправаднікоў АН Беларусі (1978—1994), Інстытуце тэхнічнай акустыкы НАН Беларусі (1994—2009), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2009 — загадчык кафедры «Механіка», з 2015 — дацэнт, прафесар кафедры «Фізіка і тэхнічная механіка»).
Жамойцкае біскупства
Жамойцкае біскупства, Жамойцкая дыяцэзія (у XV—XVI стагоддзях таксама Медніцкае біскупства) — царкоўна-адміністрацыйная адзінка Рымска-Каталіцкай царквы ў Вялікім Княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім з цэнтрам у Медніках (Ворнях).
Прызначалася для жамойтаў (тым часам для ліцвінаў у Вялікім Княстве Літоўскім існавала Віленскае біскупства) і ахопліва парафіі літоўскай Жамойці — Жамойцкага староства і Упіцкага павета Троцкага ваяводства, прэтэндавала на частку Ковенскага павета (Ваўкавішкі, зарэчная ковенская частка Кейданаў і іншыя). Населеныя жамойтамі землі таксама ўваходзілі ў склад Самбійскага біскупства Прусіі (ужо ў 1435 годзе Базельскі царкоўны сабор задаволіў просьбу біскупа самбійскага Міхала Юнгэ дазволіць карыстацца ў царкоўным жыцці мовамі мясцовых насельнікаў Самбіі, у тым ліку «мовай жамойтаў»).
Гісторыя
Ад пачатку, з усяго відаць, падпарадкоўвалася Папу Рымскаму, з 1427 года — Гнезненскай мітраполіі. На чале стаяў біскуп жамойцкі, першы біскуп — Мацей з Вільні.
У XV ст. налічвала 19 касцёлаў, у пачатку XVII ст. — каля 50 касцёлаў, у XVIII ст. — каля 200 касцёлаў (разам з філіяльнымі). З 1587 года існавалі тры дэканаты, з 1636 года — 6 дэканатаў.
Мова
У пасланні да кардыналаў Рымскай курыі з нагоды прызначэння ў 1417 годзе першага каталіцкага біскупа для Жамойці Мацея львоўскі архібіскуп Ян і віленскі біскуп Пётр пісалі: «Дастойнага пана Мацея, магістра вольных навук, пробашча Віленскага, Ліцвіна, які поўнасцю валодае жамойцкай гаворкай <…> мы высвяцілі на кафедру». Тое, што першы жамойцкі біскуп досыць добра ведаў «жамойцкую гаворку», паўтаралася яшчэ ў адным пасланні гэтых жа іерархаў. Само ж новае біскупства стваралася для «народу Жамойтаў», што неаднаразова падкрэслівалася ў афіцыйных дакументах (gens Samagitarum у 1409 годзе, gens Samaytarum у 1416 годзе). У просьбе вялікага князя Вітаўта да папы Марціна V аб прызначэнні новага біскупа для «жамойцкага народа» Мікалая (1423 год) зноў зазначалася, што гэтым разам ужо другі жамойцкі біскуп ведае «гаворку жамойцкага народа» (sciensque gentis Samaitice ydioma ). Такім парадкам, жамойцкія біскупы мусілі вольна валодаць жамойцкай мовай. У 11-й кнізе сваіх хронікаў Ян Длугаш зазначыў пра першага жамойцкага біскупа Мацея, што той «добра ведаў мовы літоўскую і жамойцкую», чым засведчыў існаванне дзвюх асобных моў — літоўскай і жамойцкай. Апроч таго, апісваючы эпізоды хрышчэння ліцвінаў і жамойтаў, храніст адзначыў: пры хрышчэнні ліцвінаў польскія святары не мелі патрэбы ў перакладчыках, якія спатрэбіліся ім пры хрышчэнні жамойтаў. Яшчэ адным сведчаннем адрознення лічыцца грамата вялікага князя Аляксандра да біскупа жамойцкага Марціна ад 1503 года, дзе зазначалася нізкая адукацыя парафіяльных ксяндзоў у Жамойці і тое, што яны былі няздольныя карыстацца ў набажэнствах «гаворкай літоўскай або гэтай жамойцкай». У 1507 годзе Барташ Табаравіч, брат якога біскуп віленскі Войцех Табар атрымаў аналагічную паводле зместу грамату, аформіў фундацыю на касцёл у Таўрогах з прызначэннем туды святароў, якія б ведалі «гутарковую жамойцкую мову» і маглі б навучаць парафіян слову Божаму ў «мове жамойтаў».
28 лютага 1506 года кароль польскі і вялікі князь літоўскі Аляксандр накіраваў у Ватыкан дакумент, у якім прасіў заснаваць асобную Прускую каталіцкую мітраполію, якая мелася стаць асобным царкоўным княствам на чале з архібіскупам. Да гэтага княства-мітраполіі прапанавалася далучыць Жамойцкае біскупства, што фактычна значыла вылучэнне тэрыторыі Жамойці са складу Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, у самім дакуменце Жамойць мела непрывабную характарыстыку: адзначалася, што праз яе тэрыторыю было небяспечна падарожнічаць з Прусіі ў Рыгу. Як зазначае Павел Урбан, гэты праект сведчыў пра іншароднасць Жамойці ў складзе Вялікага Княства Літоўскага і большую этнічную блізкасць жамойтаў з карэнным насельніцтвам Прусіі.