cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Полацкі езуіцкі калегіум
Ператварэнне ў акадэмію
Прапанова аб стварэнні ў Полацку ўніверсітэта была выказана імператару Аляксандру I у 1807 годзе, калі ён другі раз наведаў гэты беларускі горад (упершыню ў Полацку і мясцовым калегіуме ён пабываў у чэрвені 1802 года). Імператару прапанова не адразу прыйшла даспадобы (на першым этапе яго рэфарматарскай дзейнасці былі адкрыты ўніверсітэты ў Дэрпце, Вільні, Харкаве, Казані), і спатрэбілася яшчэ 4 гады, перш чым 12 студзеня 1812 года сваім указам ён абвясціў: «Во уважение представленного Нам желания белорусского дворянства и пользы для науки от соревнования между несколькими училищами равной степени, признали мы за полезное возвести» калегіум у Полацкую езуіцкую акадэмію, якая атрымала статус універсітэта. Полацкая езуіцкая акадэмія была першай і на той час адзінай вышэйшай навучальнай установай тэрыторыі на сучаснай Беларусі. Урачыстасці з нагоды адкрыцця акадэміі прыйшліся на 10 чэрвеня 1812 года. Вайна Францыі з Расіяй наклала сумны адбітак на лёс акадэміі.
У царскім указе аб заснаванні акадэміі генералу ордэна прадпісвалася падрыхтаваць і прадставіць праект статута, які быў прадстаўлены ў Міністэртва ў 1814 годзе. У ім падрабязна былі выкладзены правы і абавязкі як выкладчыкаў, так і навучэнцаў, структура акадэміі, штаты, арганізацыя вучэбнага працэсу. Але статут так і застаўся праектам. Дзейнасць акадэміі рэгламентавалася палажэннямі Граматы, падпісанай Аляксандрам I 1 сакавіка 1812 года.
Пасля вяртання папы Пія VII у Рым і аднаўлення ордэна езуітаў, ён страчвае ролю сродка па ўмацаванні манархічнага ладу ў Расійскай імперыі. У Полацкай акадэміі пачынаецца рэктарская чахарда: у 1815 годзе замест А. Люстыга прызначаецца А. Ландэс, а яшчэ праз год — Р. Бжазоўскі. Міністэртва духоўных спраў і народнай адукацыі вынесла рашэнне без тлумачэння падстаў прыпыніць права акадэміі прысуджаць вучоныя ступені, але ўжо ў 1817 годзе гэтае права было адноўлена. У 1817 годзе кіраўнікі ўсіх езуіцкіх навучальных устаноў, якія падпарадкоўваліся акадэміі, як і рэктар самой акадэміі, былі абвінавачаны (і не без падстаў) Міністэрствам духоўных спраў і народнай адукацыі ў тым, што выкладчыкі падчас вучэбнага працэсу імкнуцца пераканаць юнакоў праваслаўнай і іншых веравызнанняў прыняць каталіцтва. Як вынік — чарговы ўказ Аляксандра I, у адпаведнасці з якім бацькі юнакоў іншых веравызнанняў, акрамя каталіцкага, былі вымушаны ў чэрвені—ліпені гэтага ж году забраць сваіх дзяцей. У 11 езуіцкіх навучальных установах імперыі такіх дзяцей аказалася 160 чал., у т. л. Полацкай акадэміі — 3, у Полацкім вучылішчы — 7.
Пасля выгнання ў 1820 годзе Таварыства Ісуса з Расійскай імперыі акадэмія спыніла сваё існаванне.
Навучальны працэс у акадэміі
Навучальны год у акадэміі працягваўся з 15 верасня да 15 ліпеня. Выключэннем сстаў 1812/13 навучальны год, калі заняткі ў сувязі з вайною пачаліся толькі 8 студзеня 1813 года. Набор на першы курс складаў у сярэднім 100—120 студэнтаў. Так, у 1813/14 навучальным годзе імі сталі 84 юнакі, у 1814/15 — 136, у 1816/1817 — 120, у наступным — 119. Агульная колькасць студэнтаў акадэміі складала звыш 800 чал.
Заняткі пачыналіся ў 8 і заканчваліся ў 16 гадзін. З 11 да 13 быў перапынак. Кожная лекцыя працягвалася гадзіну. У аўторак і чацвер было тольуі тры лекцыі — з 8 да 11 гадзін раніцы. Пасля абеду ў гэтыя дні студэнты займаліся музыкай, маляваннем, вучыліся танцаваць, выконвалі гімнастычныя практыкаванні, праводзілі спартыўныя спаборніцтвы. Расклад заняткаў улічваў найбольш спрыяльныя для выкладання галоўных дысцыплін гадзіны: з 9 да 10 і з 14 да 15 гадзін. Напрыклад, на першым курсе філасофскага факультэта ў гэтыя гадзіны выкладаліся логіка і метафізіка, на другім — фізіка, на трэцім — матэматыка, на чацвёртым — красамоўе; з 10 да 11 і з 15 да 16 гадзін выкладаліся адпаведна на першым курсе этыка, статыстыка альбо палітычная эканомія, на другім — хімія і фізіка, на трэцім — астраномія, грамадзянская альбо ваенная архітэктура, на чацвёртым — рымскае права і расійскае права. Мовы выкладаліся з 8 да 9 і з 13 да 14 гадзін штодня, пры гэтым цікава адзначыць, што студэнты два дні на тыдні павінны былі абавязкова наведваць заняткі па выбранай мове (нямецкай, французскай, грэчаскай, лацінскай, яўрэйскай, рускай, польскай і г. д.), а у астатнія дні ён мог вольна наведваць заняткі па іншых мовах. Беларуская мова не выкладалася і ў навучанні не ўжывалася.
Пасля закрыцця
У 1822 годзе будынкі былога калегіума былі перададзены Полацкаму вышэйшаму піярскаму вучылішчу (1822-1830), а ў 1835 г. яны перайшлі ў распараджэнне Полацкага кадэцкага корпуса.
Разбурэнне
У 1944 г. пасля выгнання немцаў з Полацка, які часова зьўляўся абласным цэнтрам, у будынку былога калегіума размясціўся шэраг адміністрацыйных устаноў і шпіталь. Тут жа ў аварыйных умовах пражывала звыш ста сем'яў палачанаў. У другой палове 1950-ых гг. адбылася спроба аднавіць будынак і прыстасаваць яго пад Сувораўскую вучэльню, але безвынікова. Стан помніку, пакінутага без нагляду, працягваў пагаршацца. У Полацк зачасцілі рэспубліканскія і абласныя камісіі з Мінску і Віцебску. Апошняя з іх, узначаленая тагачасным намеснікам старшыні Савета Міністраў БССР В. Г. Каменскімі і старшынёй Дзяржбуда БССР архітэктарам У. А. Каралём прыняла рашэнне аб «немэтазгоднасці і немагчымасці» аднаўлення комплексу. Будынкі былі зняты з уліку помнікаў гісторыі і культуры. На іх знішчэнне «целевым назначением» з бюджэта вобласці было вылучана 30 тысяч (тагачасных!) рублёў. У студзені 1964 г. касцёл Святога Стэфана і частка калегіума былі ўзарваны. Пасля разбурэння атрымалася каля 50 тысяч кубічных метраў «добраякаснай цэглы і шчэбня, якія прадпрыемствамі і насельніцтвам на працягу года былі выкарыстаны на добраўпарадкаванне горада». «За добра выкананыя працы па абрушэнни будынку кадэцкага корпуса ў горадзе Полацку» ўдзельнікам акцыі была аб'яўлена падзяка, двое з іх узнагароджаны ганаровымі граматамі гарвыканкама. Сапраўдныя дакуманты па рэалізацыі гэтага акта вандалізма, доўгі час надзейна схаваныя ад цікаўных у Полацкім архіве, нарэшце апублікаваны ў першым нумары гісторыка-літаратурнага часопіса «Полацкі летапісец».
На месцы зруйнаваных будынкаў у 1976—1979 гг. узведзены «прэстыжны» дзевяціпавярховы жылы дом для правінцыйнай эліты. Ад калегіума, схаванага за гэтай плоскай каробкай «з вушамі», захаваліся ў катастрафічным стане толькі паўднёвая частка галоўнага корпуса і заходняе крыло.
Частковае аднаўленне будынкаў
У 2003 годзе комплекс будынкаў былога калегіума быў перададзены Полацкаму дзяржаўнаму ўніверсітэту. Пасля заканчэння ў 2005 годзе рэканструкцыі і добраўпарадкавання прылеглай тэрыторыі у старых езуіцкіх мурах пачаліся заняткі студэнтаў. Сучасны Полацкі ўніверсітэт імкнецца да пераемнасці з традыцыямі калегіума і акадэміі езуітаў.
Архітэктура
Мураваны калегіум у Полацку лічыўся самым вялікім сярод кляштароў Беларусі. Да велічнага мураванага касцёла прылягалі драўляныя пабудовы. З 1750 г. на месцы знішчанага агнём манастыра ўзведзены мураваны. Высокія грунтовыя воды прымусілі прыняць спецыяльныя меры пры будаўніцтве: у аснаванне галоўнага будынка былі закладзены надземныя мураваныя вадасцёкі, якія дрэнавалі глебу, у сценах убудаваны вентыляцыйныя хады, склепы абсталяваны вадаспускамі.
Агромністы Е-падобны ў плане трохпавярховы калегіум займаў плошчу 7180 м2. Перад яго доўгім без выступаў фасад|фасадам адкрываўся цудоўны краявід: пад вокнамі, на тэрасе, утворанай схілам, умацаваным мураванай падпорнай сценкай, быў закладзены рэгулярны сад. Ніжэй цякла паўнаводная Дзвіна, за ёй ляжала зарэчная, больш нізкая частка Полацка і далей — роўныя палі і лясы. У бок сада быў арыентаваны парадны ўваход у калегіум. Вестыбюль злучаўся з вялікай параднай (летняй) сталоўкай, што знаходзілася ў сярэднім выступе калегіума. Выступ дасягаў па вышыні іншыя трохпавярховыя часткі калегіума. Падлога ў сталоўцы драўляная толькі каля сцен, пасярэдзіне была з кафляў і з ацяпляльнымі каналамі. На сценах віселі карціны, амбон направа ад увахода быў апрацаваны стукам. Да сталоўкі прылягала аднапавярховая кухня. Над ёй знаходзіўся музей з бібліятэкай, што ў разбяных шафах з пазалочанымі бюстамі змяшчала больш 23 тысяч тамоў. Астатнія памяшканні падзяляліся мураванымі сценамі. Зносіны ажыццяўляліся па калідору, што агінаў увесь будынак. Перакрыцці ўсіх паверхаў — скляпеністыя. Дах крыты дахоўкай. Пад цаглянымі і кафлянымі падлогамі пракладзены ацяпляльныя каналы. Каміны і печы амаль не ўжываліся.
Паралельна падоўжнай восі касцёла, з поўдня, праз вуліцу будуецца трохпавярховы, без склепаў, корпус, скончаны да 1778 г. На першым паверсе знаходзілася друкарня з кнігарняй, на другім — вучэльня, на трэцім — тэатр з прыбіральнямі для акцёраў. У сувязі з узрослай колькасцю вучняў з паўночнага боку прыбудоўваецца двухпавярховы канвікт (інтэрнат), павернуты ў плане пад прамым вуглом ад касцёла да пабудаванага раней галоўнага будынка.
У 1780 г. у Полацк прыязджае Кацярына II. Да гэтай падзеі адбудоўваюцца ў цэгле ўсе адна- і двухпавярховыя будынкі гаспадарчага двара. Яны размяшчаюцца ўздоўж рова Ніжняга замка, паварочваюць на поўдзень і завяршаюцца двухпавярховым флігель|флігелем з брамай, што вядзе на мост да Верхняга замка. Каля гэтага флігеля стаяў будынак аптэкі з лабараторыяй і сушыльняй (на гарышчы) для траў. У склепах аптэкі знаходзіўся калодзеж, злучаны сістэмай водаправодных труб з усімі маючымі патрэбу ў вадзе вытворчымі памяшканнямі і іншымі манастырскімі калодзежамі. Акрамя лямусаў, стаен, рамізніцкай, пякарні, вяндлярні, бровара тут працавалі майстэрні (слясарная, такарная, сталярная і г. д.), а таксама суконная фабрыка.
У 1784 г. у Полацк прыязджае архітэктар і матэматык Габрыэль Грубер, у далейшым кіраўнік ордэна. Тэатральны і галоўны карпусы злучаюцца ўзведзеным па яго ініцыятыве корпусам, у якім размяшчаюцца аздобленыя фрэскамі карцінная галерэя, музей, хімічная лабараторыя, абсерваторыя і кабінеты (архітэктурны, фізічны, прыродна-гістарычны, мінералагічны, этнаграфічны і інш.). Побач з гэтым корпусам зрабілі цэнтральны ўваход у калегіум. Апошнімі пабудовамі езуітаў у канцы XVIII ст. сталі два флігелі на поўдзень ад аптэкі: бурса (у 1797 г. на 24 чалавекі) і багадзельня.
Калегіум і канвікт расчляняліся звонку тасканскімі пілястрамі, пастаўленымі ў прасценках, — гэта скупы, але выразны дэкор, асабліва для будынка, што глядзіцца з далёкіх кропак. Падобны дэкор мелі грамадзянскія збудаванні ў другой палове XVII ст. і шматлікія манастырскія пабудовы XVIII ст. Пабудаваныя пасля 1773 г. на поўдзень ад касцёла трохпавярховыя карпусы аздабляліся прыгожымі ордэн іанічнымі пілястрамі, а вокны атрымалі абрамленні з трохкутнымі франтонамі.
У адрозненні ад аддаленых у глыбіню тэрыторыі калегіумаў XVII ст. тут пабудовы павернуты не толькі да галоўнай плошчы горада, як у калегіумах XVIII ст., але і ядро калегіума — галоўны корпус — мае план, канфігурацыя якога вынікае з патрэбы стварыць грандыёзны, працяглы, адкрыты пейзажу фасад. Падобныя прынцыпы планіроўкі можна знайсці ў шэрагу манастыроў XVIII ст. іншых ордэнаў.
Адукацыя
У 1620-ых гг. лекцыі па рыторыцы, паэтыцы і антычнай міфалогіі ў калегіуме чытаў паэт і мысляр М. К. Сарбеўскі. У 1797 г. у калегіуме навучалася 336 студэнтаў і 31 малады манах, якія рыхтаваліся стаць прафесарамі. Выкладаннем займаліся 24 прафесары.
У 1811 г. бібліятэка налічвала больш 40 тысяч тамоў і з'яўлялася найбагацейшым кнігазборам у Беларусі. Аснову кніжнага фонду складалі выданні XVI—XVIII стст. на польскай, лацінскай, французскай і нямецкай мовах, а таксама літаратура, выдадзеная ў Беларусі, у тым ліку ва ўласнай друкарні акадэміі. Сярод іх падручнікі па ўсеагульнай геаграфіі і гісторыі Рыма, слоўнікі, творы пісьменнікаў Я. Каханоўскага, П. Скаргі, М. Карыцкага, Н. Мусніцкага, А. Нарушэвіча і іншых. У бібліятэцы зберагаліся таксама і старажытныя рукапісы, каралеўскія граматы і іншыя дакуманты, дысертацыі, энцыклапедычныя выданні і дапаможнікі па асобных дысцыплінах.
Асобы корпус
Асобы стралковы корпус — групіроўка Узброеных сіл СССР на тэрыторыі Венгрыі ў 2-й пал. 1940-х — 1-й пал. 1950-х гг. Пасля Венгерскага паўстання (1956) быў заменены Паўднёвай групай войск у Венгрыі.
Кам. корпуса — ген.-лейт. Пётр Мікалаевіч Лашчанка, нач. штаба — ген.-маёр Г. А. Шчалбанін.
У склад корпуса (кастрычнік 1956) уваходзілі: 2-я і 17-я гвардзейскія механізаваныя дывізіі, 195-я знішчальная і 172-я бамбардзіровачная авіядывізіі, а таксама дапаможныя часці. У час выканання аперацыі «Хваля» ў склад корпуса былі перададзеныя 33-я гв. механізаванаяі 128-я гв. стралковая дывізіі, уведзеныя ў Будапешт на працягу 25.10.1956. Перад пачаткам аперацыі «Віхар» (4.11.1956) корпус быў дадаткова ўзмоцнены 2 танкавымі, 2 парашутна-дэсантнымі, 1 механізаваным і 1 артылерыйскім палкамі, а таксама 2 дывізіёнамі цяжкіх мінамётаў і рэактыўных установак.
Стварэнне
Пасля вываду Цэнтральнай групы войскаў з Аўстрыі (1955) і падпісання Варшаўскага дагавору (1955) значная частка афіцэрскага і салдацкага складу Цэнтральнай групы была пераведзеная ў Асобы корпус на тэрыторыю Венгрыі.
Назва «Асобы корпус» была атрыманая ў верасні 1955 згодна з прапановай тагачаснага Міністра абароны СССР Г. Жукава, на падабенства да назвы Асобага корпуса ў Манголіі, якім ён камандаваў у 1939.
Асноўнымі месцамі дыслакацыі частак корпуса былі: Дзёр, Корменд, Сомбатэлі, Папа, Секешфехервар, Кечкемет, Сольнак, Цэглед, Дэбрэцэн і інш. У Будапешце вайсковыя часткі корпуса не размяшчаліся, але там знаходзіліся штабныя кватэры некаторых частак і падраздзяленняў, а таксама вайсковы шпіталь.
У ліпені 1956 камандаванне корпуса (у т.л., выкан. абавязкаў нач. штаба палк. Малашэнка) атрымала задачу распрацоўкі плана «аднаўлення парадку». На той час адносіны паміж сав. войскам і венг. насельніцтвам былі добрымі, і сур’ёзнага процідзеяння камандаванне не чакала.
Пасля пачатку падзей 23 кастрычніка камандаванне корпуса не спяшалася ўводзіць у дзеянне план аднаўлення парадку; так, каля 17:00 (23.10.1956) Лашчанка адмовіўся высылаць войскі ў Будапешт «дзеля ліквідацыі беспарадкаў», чаго спрабаваў дамагчыся ад яго тагач. савецкі пасол у Венгрыі Ю. Андропаў, тлумачачы, што такая задача належыць толькі венгерскім паліцыі, службам бяспекі і войску, а ваеннае ўмяшанне не толькі перавышае паўнамоцтвы кам. корпуса, але і непажаданае, бо відавочна ўвязвае савецкія войскі ў венгерскія справы. Нарэшце, Лашчанка спаслаўся на тое, што загад на баявыя дзеянні корпусу даюць толькі Міністр абароны і Начальнік штаба УС СССР па пастанове савецкага ўраду.
Пасля перамір’я і вываду з Будапешта (30.10.1956) і дыслакацыі навокал Будапешта ўзмоцнены Асобы корпус у рамках аперацыі «Віхар» (4.11.1956) атрымаў задачу авалодаць Будапештам, быў паўторна ўведзены ў горад і вёў інтэнсіўныя баі з паўстанцамі і часткай венгерскіх урадавых сіл да 7.11.1956 (з асобнымі групамі — да 11.11.1956).
NGC 134
NGC 134 — яркая галактыка паўднёвага паўшар'я неба, якая размяшчаецца ў сузор’і Скульптара недалёка ад зоркі ? Скульптара, бачная амаль з рабра. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
NGC 134 з'яўляецца спіральнай галактыкай з перамычкай (тып SBbc) і размяшчаецца на адлегласці 60 мільёнаў светлавых гадоў. Дыск галактыкі несіметрычны і дэфармаваны — адзін канец дыска захіляць угару, а іншы — уніз. Дэфармацыі дыскаў галактык не рэдкія і звычайна з'яўляюцца вынікам гравітацыйнага ўзаемадзеяння паміж галактыкамі.<ref>
Уваходзіць у групу NGC 134 — невялікую групу галактык, якая складаецца з 7 членаў<ref> , якая належыць скопішчу Дзевы.
Підгір’я (Ратнэўскі раён)
Підгір’я (Підгі́р'я) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
Рэджайна
Рэджайна — сталіца і другі па колькасці насельніцтва горад канадскай правінцыі Саскачэван. У 2006 годзе насельніцтва горада складала 179,2 тыс. чалавек, метраполіі — 194,9 тыс. У раёнах Рэджайны і Саскатуна пражывае больш за 40 % жыхароў Саскачэвана.
Рэджайна была заснавана ў канцы XIX стагоддзя, у 1882 годзе селішча атрымала сучасную назву ў гонар каралевы Вікторыі.
Усыса
Усы́са, Гаражанка, Усыска — рака ў Гарадоцкім, Шумілінскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Обаль (басейн Заходняй Дзвіны).
Выцякае з возера Кашо, за 1,5 км на захад ад вёскі Прудок. Цячэ праз азёры Лугавое, Арэхавае, Шчарбакоўскае. У вярхоўі завецца Гаражанка. Упадае ў Обаль каля аграгарадка Мішневічы ў Шумілінскім раёне. Даўжыня ракі 50 км. Плошча вадазбору — 423 км². Вадазбор на паўднёва-заходніх схілах Гарадоцкага ўзвышша і Полацкай нізіне. Азёрнасць вадазбору 1 %. Шырыня даліны ракі 200—500 м, поймы 50—80 м. Рэчышча звілістае, берагі пераважна стромкія (вышынёй 1,5—2, месцамі да 6 м).
Асноўны прыток — Каменка. На рацэ горад Гарадок. Уздоўж ракі населеныя пункты Казінова, Старыя Вайханы і Новыя Вайханы, Крынічная, Хвешчанкі, Бегуны, Шыпуліна, Мішневічы, Скрыпкі і інш. У басейне Усысы возера Вялікае Астраўлянскае.
Адольф фон Карлавіц
Ганс Карл Адо́льф фон Ка́рлавіц (Hans Carl Adolph von Carlowitz;, г. , Каралеўства Саксонія — , г. ) — германскі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі.
Біяграфія
Перад вайной займаў пасаду саксонскага ваеннага міністра. Неўзабаве пасля пачатка Вайны, 24 жніўня 1914 года пакінуў міністэрства і быў прызначаны камандзірам ХХVII рэзервовага корпуса. Аднак ужо 28 кастрычніка быў адкліканы ў Дрэздэн і яму даручана зноў узначаліць міністэрства. 30 лістапада 1914 года ён зноў вярнуўся ў дзеючую армію, на гэты раз на пасаду камандзіра 12-й рэзервовай дывізіі. 20 красавіка 1915 года ён у трэці раз быў пастаўлены на чале Ваеннага міністэрства Саксоніі. З 21 жніўня 1916 года камандзір III рэзервовага, з 8 жніўня 1917 года — XIX АК (2-га Каралеўскага Саксонскага корпуса). 29 ліпеня 1917 года ўзнагароджаны ордэнам Pour le Merite, а 25 мая 1918 года атрымаў да яго дубовыя галіны.
7 жніўня 1918 года ён ўзначаліў 9-ю, а 22 верасня 1918 года — 2-ю армію. 13 лістапада 1918 года армія была расфармаваная.
NGC 5728
NGC 5728 (іншыя абазначэнні — MCG -3-37-5, IRAS14396-1702, PGC 52521) — галактыка ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прыдарожная капліца (Верхняе Чэрніхава)
Прыдарожная капліца — капліца ў в. Верхняе Чэрніхава Баранавіцкага раёна. Была пастаўлена пры ўездзе ў панскую сядзібу ў XIX ст.
Архітэктура
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Вырашана чатырохграннай двух’яруснай цаглянай вежай пад шатровым пакрыццём. Архітэктурнай выразнасцю надзелены другі ярус, крапаваны нішамі-экседрамі і вуглавымі пілястрамі, апяразаны высокім антаблементам.
Валерый Францавіч Марозаў
Валерый Францавіч Марозаў (нар., Мінск) — беларускі архітэктар. Доктар архітэктуры (2002), дацэнт (1991).
Біяграфія
Скончыў у 1965 годзе Мінскі будаўнічы тэхнікум, у 1971 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Мінскпраекце, з 1974 года — асістэнт, старшы выкладчык, з 2000 года загадчык кафедры тэорыі і гісторыі архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута. Кандыдат архітэктуры (1988), доктар архітэктуры (2002).
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў комплексаў праектных інстытутаў «Сельгаспраект», «Прамзернепраект», «Белбіясінтэз» (1971—1979), будынка Дома архітэктара (1972, 1-я прэмія на Рэспубліканскім конкурсе), у забудове гандлёва-грамадскага цэнтра па вул. Прытыцкага (1974) у Мінску.
Навуковая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў — архітэктура краін Усходняй Еўропы XVIII—XIX стагоддзяў. Апублікаваў звыш 150 артыкулаў у навуковых выданнях Беларусі, Расіі, Польшчы і Літвы. Аўтар кніг: «Палац у Гомелі» (1991); «Палац у Жылічах» (1992); «Атлас помнікаў архітэктуры і мемарыяльных комплексаў Беларусі» (у сааўт., 1988); «Гомель класічны. Эпоха. Мецэнаты. Архітэктура» (1997); «Гісторыя архітэктуры Беларусі. Эпоха класіцызму» (2006); «Архітэктура Беларусі. Нарысы эвалюцыі ў ўсходнеславянскім і еўрапейскім кантэксце. У 4 т. Т. 3, кн. 1. Іншая палова XVIII — першая палова XIX ст.» (у сааўт., 2007).
Узнагароды
1-я прэмія на Рэспубліканскім конкурсе на найлепшы праект Дома архітэктараў у Мінску ў 1972 годзе. Лаўрэат Нацыянальнага фестывалю архітэктуры «Мінск-2000» у намінацыях «Манаграфія пра архітэктуру» і «Цыкл артыкулаў пра архітэктуру» за кнігу «Гомель класічны. Эпоха. Мецэнаты. Архітэктура» і цыкл артыкулаў пра класіцызм у Беларусі.
Бібліятэка Полацкай езуіцкай акадэміі
Бібліятэка Полацкай езуіцкай акадэміі — буйнейшая бібліятэка Полацка ў канцы XVI — першай чвэрці XIX стст., адна з багацейшых бібліятэк даўняй Беларусі. Існавала пры Полацкай езуіцкай акадэміі (да 1812 — Полацкім езуіцкім калегіуме).
Гісторыя
Дакладная дата стварэння бібліятэкі невядомая. Напэўна, езуіты сталі актыўна папаўняць свае кніжныя калекцыі з часу адкрыцця Полацкага езуіцкага калегіума (1581). Полацкая езуіцкая бібліятэка хутка павялічвалася з пачатку XVII ст. за кошт набыцця новых кніг і атрымання выданняў у дар ад відных дзяржаўных і грамадскіх дзеячаў свайго часу. Неаднаразова бібліятэка калегіума цярпела падчас ваенных дзеянняў і пажараў (1682, 1705, 1750).
Кардынальна новымі былі ўмовы фарміравання бібліятэкі пасля 1772 года, калі пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай усходняя частка Беларусі была далучана да Расійскай імперыі. У ліку далучаных да Расіі гарадоў быў і Полацк. Праз год пасля першага падзелу, у 1773 годзе дзейнасць ордэна езуітаў была забаронена рашэннем папы Клімента XIV. Аднак Кацярына II забараніла агалашэнне папскага брэвэ на тэрыторыі Расіі і фармальна езуіты атрымалі магчымасць не выконваць патрабаванне пантыфіка, працягнулі сваю дзейнасць на тэрыторыі імперыі. Полацк фактычна стаў сусветнай сталіцай некалі магутнага, а цяпер апальнага Таварыства Ісуса. Пераезд у Полацк вялікай колькасці высокаадукаваных прадстаўнікоў ордэна з Францыі, Італіі, Галандыі і іншых краін суправаджаўся перамяшчэннем сюды іх кніжных збораў. У 1787 годзе ў інвентары кніг бібліятэкі Полацкага езуіцкага калегіума былі пазначаны кнігі 5576 аўтараў, пад імёнамі асобных з іх значылася да 50 выданняў. Галоўным чынам, гэта былі польскамоўныя выданні. З 1812 годзе, калі калегіум атрымаў універсітэцкі статус, сярод іншых прывілеяў, дараваных Полацкай акадэміі, быў атрыманы дазвол на ўвоз кніг з-за мяжы імперыі: «Академия может беспрепятственно выписывать из чужих краев, как морем, так и сухим путем, все нужные инструменты и книги…». Прычым, езуіцкая бібліятэка з’яўлялася своеасаблівым цэнтрам размеркавання літаратуры. Частка кніг, якія паступалі ў Полацк, адпраўляліся ў іншыя калегіумы, а таксама ў езуіцкія місіі.
Зборы
Багаццем і разнастайнасцю бібліятэкі былі ўражаны многія яе наведвальнікі, у тым ліку і імператар Аляксандр І. На завяршальным этапе існавання (напярэдадні выгнання езуітаў з Расійскай імперыі ў 1820 г.) бібліятэка Полацкага езуіцкага калегіума складалася з Галоўнай бібліятэкі (кнігі на еўрапейскіх і ўсходніх мовах — каля 30 тыс. тамоў), Польскай бібліятэкі (выдзелена з Галоўнай у 1817 г. і налічвала больш 10 тысяч тамоў), Студэнцкай бібліятэкі, бібліятэкі клерыкаў, бібліятэкі акадэмічнай канцылярыі, бібліятэкі крамы, бібліятэкі друкарні, бібліятэкі музычнай бурсы (548 нот розных твораў) і бібліятэкі касцёла, меўся таксама шэраг падручных бібліятэк у вучэбных памяшканнях і на руках у выкладчыкаў. Паводле правіл забаранялася блытаць кнігі паміж гэтымі бібліятэкамі. Ёсць звесткі, што напярэдадні закрыцця акадэміі яе кніжныя калекцыі налічвалі да 120 тысяч тамоў.
Арганізацыя працы
Кіраванне бібліятэкай даручалася прэфекту калегіума, чые абавязкі былі рэгламентаваны Статутам ордэна і ў якасці каго звычайна абіраўся выкладчык рыторыкі і паэтыкі. Прэфект адказваў за камплектаванне фонду; сачыў за выхадам новай літаратуры; закупаў яе і прапагандаваў сярод выкладчыкаў калегіума (акадэміі); захоўваў ключы ад кнігасховішча; дапускаў да збораў толькі тых карыстальнікаў, якім гэта было дазволена; сачыў, каб забароненыя кнігі не патрапілі да непадрыхтаванага чытача; кантраляваў вяртанне выдадзенай літаратуры (вёў сшытак кнігавыдачы); расстаўляў кнігі ў прадметным парадку; складаў каталогі бібліятэкі і прад’яўляў іх правінцыялу ордэна падчас праверкі; сачыў за чысцінёй і вільготнасцю ў памяшканнях. Дапамогу прэфекту аказвалі малодшыя магістры і клерыкі. У выніку дзейнасці прэфектаў і іх памочнікаў на большасці захаваных выданняў з бібліятэкі Полацкага езуіцкага калегіума маецца або рукапісная адзнака аб прыналежнасці да бібліятэкі, або адпаведны штамп ці экслібрыс.
Неўзабаве пасля пажару 1750 года, езуіты сталі ўзводзіць для калегіума пераважна мураваныя будынкі. У адным з іх і былі размешчаныя асноўныя кніжныя фонды. З паўночнай часткі галоўнага трохпавярховага фасаду, насупраць параднага пад’езду, прымыкала двухпавярховая пабудова. На верхнім яе паверсе ў грандыёзнай скляпеністай залы і знаходзілася бібліятэка. Сёння на гэтым жа месцы, у адроджаным Полацкім калегіуме, размяшчаецца чытальная зала Навуковай бібліятэкі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Лёс збораў
Пасля рашэння аб прымусовым закрыцці акадэміі ў 1820 годзе яе бібліятэка была часткова разрабаваная: «Наступіла сапраўднае рабаванне. На працягу некалькіх дзён бібліятэку без літасці расцягнулі. Рэдкія і дарагія кнігі прадаваліся за некалькі грошаў. Нават паліцыя дапамагала гэтаму раскраданню. Рабаванне было спынена камісіяй, прызначанай для прыняцця касцёла, бібліятэкі, рухомай і нерухомай маёмасці». Праз месяц пасля выдання царскага дэкрэту аб выгнанні езуітаў зборы Галоўнай бібліятэкі скарацілася да 13490 тамоў, Польскай — да 2434 (або 2436), Студэнцкай — да 3708, а ўсіх бібліятэк разам — да 23563 кніг, што азначае скарачэнне больш як у два разы. Рэшткі акадэмічнай бібліятэкі ў 1822 годзе былі перададзены полацкім піярам, якія ў 1822—1830 гадах у будынках колішняй акадэміі трымалі сваё вышэйшае вучылішча. Аднак неўзабаве і гэта вучылішча было закрыта, бо не адпавядала духу рэформ, якія праводзіліся Мікалаем I па распаўсюджванні праваслаўя і нейтралізацыі заходняга ўплыву ў Беларусі.
Пасля вывучэння і разбору бібліятэкі адмыслова прызначанай у 1830 годзе камісіяй асноўная і найбольш каштоўная частка збору полацкіх езуітаў і піяраў была размеркаваная паміж буйнейшымі публічнымі бібліятэкамі і навучальнымі ўстановамі Масквы і Пецярбурга, а невялікая частка перададзена «беларускім гімназіям». Створанаму ў 1835 годзе Полацкаму кадэцкаму корпусу пакінулі толькі 2080 кніг (1477 тытулаў) па ваеннай справе, матэматычных і прыродазнаўчых навуках.
П’янтэда
П'янтэда (Piantedo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 1188 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 198 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 23010. Тэлефонны код — 0342.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Універсітэт Мацея Бела ў Банска-Бістрыцы
Універсітэт Мацея Бела ў Банска-Бістрыцы — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Банска-Бістрыцы.
Агульная характарыстыка
Універсітэт Мацея Бела ў Банска-Бістрыцы з’яўляецца класічным універсітэтам і пацвердзіў свой універсітэцкі статус у 2010 годзе. Ён з’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі ўніверсітэтаў. Універсітэт названы ў гонар Мацея Бела, гісторыка, энцыклапедыста, філосафа, педагога, прапаведніка і асветніка першай паловы XVIII стагоддзя. Універсітэт прапануе класічны ўніверсітэцкі спектр адукацыйных праграм ва ўсіх трох узроўнях і формах навучання ў галіне педагагічных, сацыяльных, эканамічных, прававых, палітычных, гуманітарных і прыродазнаўчых навук, у галіне міжнародных адносін, эканомікі і матэматыкі, а таксама рэалізуе англамоўныя і часткова франкамоўныя праграмы. Універсітэт развівае сумесныя навучальныя праграмы і кантакты з найбуйнейшымі замежнымі ўніверсітэтамі, дзе студэнты маюць магчымасць завяршыць частку свайго навучання.
Міхаіл Кірылавіч Баброўскі
Міхаіл (Міхал) Кірылавіч Баброўскі (, в. Волька Выганоўская, цяпер Бельскі павет, Падляскае ваяводства, Польшча —, мяст. Шарашова Пружанскага павета) — славіст, арыенталіст, багаслоў, даследчык старажытных славянскіх рукапісаў і старадрукаваных кірылічных выданняў, доктар багаслоўя (1823) , канонік Брэсцкага капітула (1817).
Член Археалагічнай акадэміі ў Рыме, парыжскага і лонданскага азіяцкіх навуковых таварыстваў, Таварыства гісторыі і старажытнасцяў расійскіх пры Маскоўскім універсітэце, камітэта па выпрацоўцы харвацкага правапісу ў Далмацыі.
Міхаіл Баброўскі разам з Ігнатам Даніловічам лічыцца адным з першых творцаў «беларускага нацыянальнага адраджэння» альбо «беларускай нацыянальнай ідэі».
Валодаў беларускай мовай, за якую лічыў падляшскі дыялект без «акання», «дзекання», «цекання», з мяккімі «дзь» і «ць» і поўнымі канчаткамі інфінітываў, напрыклад «ходити».
Сям’я
Паходзіць са старадаўняга беларускага шляхецкага роду. Бацька — Кірыла Баброўскі — быў высвечаны на ўніяцкага святара берасцейскім грэка-каталіцкім біскупам Сімяонам Млоцкім у 1779 годзе, яго маці — Ганна з роду Крупскіх. У сям’і было пяцёра сыноў, аднак у жывых засталіся толькі старэйшы Язэп і малодшы Міхал.
Адукацыя
Навучаўся ў Кляшчэляўскай царкоўнай школе і піярскім вучылішчы ў Драгічыне, Беластоцкай гімназіі (скончыў у 1806 годзе) і Галоўнай духоўнай семінарыі пры Віленскім універсітэце (скончыў у 1812 годзе). У 1811 годзе атрымаў ступень магістра філалогіі, у 1812 годзе стаў магістрам багаслоўя, у 1814 — магістрам філасофіі. Прыняў пасвячэнне ў 1815 годзе, з 1817 года канонік брэсцкі.
Праца ў Віленскім універсітэце
У 1817—1822 гадах у замежнай навуковай камандзіроўцы ад Віленскага ўніверсітэта, наведаў славянскія землі, Францыю і Італію і вывез адтуль значную колькасць кніг, якія ён прадаў потым Віленскай семінарыі.
Следства і высылка
У сувязі са следствам, разгорнутым М. М. Навасільцавым па справе тайных студэнцкіх таварыстваў філаматаў і філарэтаў, быў разам з прафесарамі, І. Даніловічам, І. Лялевель адхілены ад выкладання і высланы з Вільні.
У 1824—1826 гадах знаходзіўся ў ссылцы ў базыльянскім манастыры ў Жыровіцах.
Дзякуючы заступніцтву мецэната М. П. Румянцава ў 1826 годзе Баброўскі атрымаў магчымасць вярнуцца ва ўніверсітэт
У 1833 годзе практычна быў сасланы ў мястэчка Шарашова, дзе быў святаром да канца жыцця. У сувязі з пераследаваннем грэка-католікаў перайшоў у праваслаўе. Займаўся навукай і выхаваннем пляменніка Паўла, бацька якога заўчасна памёр. Памёр ад халеры. Пахаваны на шарашоўскіх могілках за алтаром царквы св. Пятра і Паўла.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў унікальныя калекцыі славянскіх рукапісаў і старадрукаў, увёў у навуковы ўжытак многія помнікі пісьменства. Адзін з пачынальнікаў скарыназнаўства, які нанова адкрыў для еўрапейскай навукі імя Ф. Скарыны. Толькі невялікая частка яго рукапіснай спадчыны апублікавана пры жыцці, частка знікла адразу пасля смерці даследчыка.
Супрасльскі рукапіс
Яшчэ гімназістам зацікавіўся архівам і бібліятэкай Супрасльскага манастыра каля Беластока, дзе ў 1822 годзе выявіў Супрасльскі зборнік, адзін з вельмі важных кірылічных помнікаў царкоўнаславянскай мовы. Баброўскі паведаміў пра гэта, які ў 1825 годзе надрукаваў вынікі сваіх даследаванняў. Частка рукапісу (118 лістоў) трапіла да Копітара і захоўваецца ў Любляне; яна была выдадзена пад назвай «Monumenta linguae paleoslovenicæ е codice Supraslensi» (Вена, 1851). Частка (два сшыткі) захоўваецца ў пецярбургскай Расійскай нацыянальнай бібліятэцы; астатняя частка патрапіла ў бібліятэку графаў Замойскіх у Варшаве і захоўваецца цяпер у польскай Нацыянальнай бібліятэцы.
Іншая дзейнасць
Збіраў матэрыялы пра дзейнасць Швайпольта Фіёля, Францыска Скарыны, Івана Фёдарава, Пятра Мсціслаўца. Склаў навуковае апісанне старажытных кірылічных і глаголічных помнікаў пісьменства, якія захоўваюцца ў Ватыканскай бібліятэцы. Увёў у навуковы абарот шэраг важных помнікаў гісторыі і культуры.
За свае навуковыя працы Баброўскі быў абраны членам археалагічнай акадэміі ў Рыме, Азіяцкага грамадства ў Парыжы і Лондане,.
Памяць
Імя Баброўскага нададзена Лабараторыі вывучэння духоўнай культуры Падляшша (Масква) і вуліцы ў Шарашове.
Піскы-Рычыцкі
Піскы-Рычыцкі (Піски-Річицькі) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
Пясчанае (Паўладарская вобласць)
Пясчанае — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Пясчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 554863100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3443 чалавекі (1644 мужчыны і 1799 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1586 чалавек (769 мужчын і 817 жанчын).
Euzophera fuliginosella
Euzophera fuliginosella — від агнёвак роду Euzophera. Ён быў апісаны Хайнеманам у 1865 годзе.
Біялагічнае апісанне
Размах крылаў складае 15-20 мм.
Арэал
Сустракаецца ў большай частцы Еўропы, за выключэннем Вялікабрытаніі, Ірландыі, Нарвегіі і заходняй частцы Балканскага паўвострава.
Лічынкі харчуюцца на бярозах. .
Кляноўскі сельсавет
Кляно́ўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Кляны.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дубровенскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Дубровенскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Кляноўскага сельсавета 16 населеных пунктаў. 16 кастрычніка 1989 года ў склад Дабрынскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Вялікая Дзяцель, Вялікая Лыскаўка, Каўровае, Лугавая і Малая Лыскаўка). 10 кастрычніка 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зарубскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 573 чалавекі, з іх 95,6 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 0,7 % — азербайджанцы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: аграгарадкі Ляхаўка і Чырына, вёскі Быстрыёўка, Гладкія, Жарнеўка, Кляны, Кулакоўшчына, Пячонкі, Хаетчына і Цыбульскія.
Анатоль Васілевіч Багдановіч
Анатоль Васілевіч Багдановіч (, в. Мікольскае Дрысенскага павета Віцебскай губерні, цяпер в. Луначарскае Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці —, Херсон, Украіна) — беларускі і рускі мовазнавец, педагог.
Біяграфія
Брат Генадзя Багдановіча. Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта (1913). Настаўнічаў у Беларусі. З 1925 года пачаў друкавацца па пытаннях бел. мовазнаўства. З лютага 1926 г. дацэнт кафедры беларускай мовы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, адначасова ў Інбелкульце сакратар Арфаграфічнай камісіі, потым Камісіі беларускай літаратурнай мовы. Як лінгвіст высокай кваліфікацыі браў дзейсны ўдзел у стварэнні праектаў правапісу 1930 і 1933 гг. Не страціў навукова-пазнавальнага значэння і практычнай актуальнасці яго падручнік для тэхнікумаў і самаадукацыі «Беларуская мова». «Самавучыцель беларускай мовы» застаўся ў рукапісе. Пасля хвалі рэпрэсій супраць беларускай мастацкай і навуковай інтэлігенцыі, арышту брата Г. Багдановіча ў 1930 годзе пазбаўлены права выкладання ва ўніверсітэце. Пад пагрозай арышту ў 1934 годзе пакідае Беларусь. Працаваў у Астраханскім, Магнітагорскім, Краснадарскім педінстытутах, дзе выкладаў рускую мову. Падчас працы ў Краснадары ў суаўтарстве з іншымі педагогамі выдаў падручнік рускай мовы для адыгейскіх школ. Апошнія гады жыцця працаваў у Херсонскім педінстытуце на кафедры рускай мовы.
Дональд Кобурн
Дональд Лі Кобурн (Donald L. Coburn;, ) — амерыканскі , аўтар п’есы «».
NGC 418
NGC 418 (іншыя абазначэнні — ESO 412-9, MCG ?5-4-2, AM 0108-302, IRAS01082-3029, PGC 4189) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Поступэль
Поступэль (По́ступель) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забродскай вясковай абшчыны.
Чарнігаў (аэрадром)
Авіябаза «Чарнігаў» (Авіабаза Чернігів) або Аэрадром «Піўці» (Аеродром Півці) — авіябаза ва Украіне, размешчаная пад Чарнігавам (мікрараён Піўці).
Савецкі перыяд
У савецкія гады аб’ект меў статус ваенна-грамадзянскага аэрадрома першага класа, прыдатнага для прыёму любых лятальных апаратаў пры любых метэаўмовах. Адсюль выконваліся пасажырскія рэйсы па УССР на самалётах Ан-2. На «кукурузніках» таксама трэніраваліся курсанты ЧВАВЛ, а ваенныя выкарыстоўвалі самалёты Л-39. Палёты праходзілі кожны дзень, раз на тыдзень праводзіліся трэніроўкі парашутыстаў.
Для сувязі са сваім камандным пунктам войск СПА службамі аэрадрома выкарыстоўваўся пазыўны «Апельсін». Тут грунтаваліся тры радыёлакацыйныя групы.
Аэрадром выкарыстоўваўся для прыёму самалётаў Ан-12, Ан-26, Ан-22, Іл-76, а таксама Ан-124. Некалькі разоў тут сядаў і такі гігант, як Ан-225 «Мрыя».
Падчас аварыі на Чарнобыльскай АЭС
У 4 гадзіны раніцы 26 красавіка 1986 года на месца аварыі прыбыла перадавая каманда 1-й гвардзейскай арміі. На агульнай нарадзе паміж кіраўніцтвам станцыі і вайскоўцамі была прызнана немэтазгоднасць далейшага тушэння аварыйнага рэактара з зямлі. Было прынята рашэнне засыпаць яго сумессю свінцу і даламітаў для памяншэння выкідаў радыяцыі ў атмасферу. З аэрадрома паднялі на выкананне задання адзіны свабодны ў той час верталёт 1-га навучальнага авіяпалка ЧВВАВЛ Мі-8 з бартавым нумарам 20 (экіпаж: капітан Захараў, старшы лейтэнант Шыманскі, капітан Плоскі). На дашчатую платформу, падвешаную да верталёта, загрузілі мяшкі з даламітавым пяском і свінцом. Таксама на борт узялі чатырох салдат для абслугоўвання платформы. Было ажыццёўлена па меншай меры тры вылеты да аварыйнага рэактара.
27 красавіка на аэрадром прыбылі дзве верталётныя эскадрыллі з авіябаз у гарадах Кіраваград і Александрыя (верталёт Мі-6, Мі-8МТ). Усяго — 32 верталёты. 28 красавіка прыбыла дапамога з Кобрына — дзве эскадрыллі Мі-26. На ўсе машыны тут мантавалі платформы для пяску. Новапрыбылы асабісты склад раскватаравалі непасрэдна ў раёне Піўці.
Падчас ліквідацыі аварыі на ЧАЭС на аэрадроме праводзілі дэзактывацыю і санапрацоўку верталётнай тэхнікі і асабістага складу экіпажаў, якія ўдзельнічалі ў тушэнні аварыйнага рэактара. На пункце санітарнай апрацоўкі, разгорнутым пры аэрадроме, з 27 красавіка па 6 мая 1986 года кругласутачна праходзілі апрацоўку 50-60 верталётаў, 10-12 самалётаў і 350-400 членаў экіпажаў. Верталёты, якія прыляталі з зоны аварыі, цягнулі за сабой шлейф радыяцыйнага пылу, які асядаў у ваколіцах аэрадрома, дзе адразу жаўцела трава. Ужо 30 красавіка першая група работнікаў аэрадрома і членаў экіпажаў з 38 чалавек была адпраўлена ў маскоўскі шпіталь, 1 мая адправілі яшчэ 23. Калі паўстала пагроза распаўсюджвання радыяцыйнага забруджвання на сяло Піўці і наваколлі Чарнігава, было прынята рашэнне перанесці пункт санітарнай апрацоўкі на аэрадром Малійкы.
Далейшы лёс
Пасля распаду СССР, пры незалежнай Украіне, на тэрыторыі аэрадрома засталася толькі трэніровачная авіябаза. Па стане на 1992 год на аэрадроме грунтаваўся 701-ы авіяцыйны навучальны полк, які выкарыстоўваў самалёты Л-39.
Авіябаза была расфармаваная ў верасні 2004 года. На тэрыторыі часці пакінулі радыёлакацыйную ўстаноўку. У 2006 годзе планавалася ўстанаўленне радыёлакацыйнай станцыі метровага і сантыметровага дыяпазону.
Да 2014 годза авіябаза была практычна цалкам разбурана, на ўзлётных палосах пачалі расці дрэвы, тэрміналы цалкам разбураныя.
У сувязі з Крымскім крызісам і ўзброеным канфліктам на ўсходзе Украіны паўстала пытанне аб аднаўленні работы авіябазы. Планавалася эксплуатацыя самалётаў Ан-70. У 2018 годзе абмяркоўвалася стварэнне на базе аэрадрома грамадзянскага аэрапорта.
На снежань 2021 года на аэрадроме лёталі Let L-410, праводзіліся скачкі з парашутаў.
Дзмітрый Салошкін
Дзмі́трый Сало́шкін (нар., Мінск, БССР, СССР) — грамадскі і дзяржаўны дзеяч Беларусі. Член і намеснік старшыні Партыі БНФ.
Працаваў выкладчыкам спартыўнай медыцыны ў Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры.
Вылучаўся кандыдатам на выбарах дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў у 2004 годзе.
З 2013 года адказны сакратар Управы Сойма Партыі БНФ.
Рысавая папера (ядомая)
Рысавая папера — тонкія аладкі з рысавай мукі, па таўшчыні супастаўныя з паперай. Асноўныя інгрэдыенты: рыс, вада, соль. Часам дадаецца мука з тапіёкі (складаецца амаль цалкам з крухмалу).
Рысавая папера ў сухім выглядзе цвёрдая і крохкая, але калі яе размачыць у вадзе — лёгка згортваецца. Яна выкарыстоўваюцца ў азіяцкіх кухнях часцей за ўсё для заварочвання начынкі. Атрыманую страву часта называюць «спрынг-ролы» або «вясновыя ролы», а ў в’етнамскай кухні — нэмы. Таксама рысавая папера выкарыстоўваецца для ўпакоўкі цукерак як унутраная ядомая абгортка, каб ліпкая цукерка не прыліпала да цэлюлознай паперы.
Спосаб вырабу:
У залежнасці ад рамкі тканіны пры варэнні, рысавая папера мае круглую або квадратную форму.
Броды (Ратнэўскі раён)
Броды (Бро́ди) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Горская рэспубліка
У Саюз, а затым Горскую рэспубліку ўваходзілі сем самастойных «штатаў», выдзеленых па нацыянальнай прыкмеце і аб’яднаных па канфедэратыўнаму прынцыпу на тэрыторыях: Дагестана, Інгушэціі, Чачні, Асеціі, Карачаева-Балкарыі, Кабардзіна-Чаркесіі і Адыгеі, Нагайскіх стэпаў і, у некаторы перыяд, Абхазіі.
Першы Горскі ўрад
Кабінет міністраў Горскай рэспублікі быў прадстаўлены выхадцамі з амаль усіх рэгіёнаў Паўночнага Каўказа.
Гран-пры Расіі
Гран-пры Расіі (Russian Grand Prix) — этап Формулы-1, які праводзіцца ў Расіі ў Сочы на трасе «Сочы Аўтадром» у Алімпійскім парку з 2014 года.
Горская рэспубліка
Першы Горскі ўрад
Адначасова быў заключаны саюз паміж Горскім урадам Саюза аб’яднаных горцаў і Вайсковым урадам Церскага казацкага войска і створаны аб’яднаны Церска-Дагестанскі ўрад, у які ўвайшла большая частка членаў Горскага ўрада.
Гран-пры Расіі
14 кастрычніка 2010 года быў падпісаны кантракт на правядзенне Гран-пры да 2020 года з апцыёнам на падаўжэнне. З расійскага боку кантракт падпісаў генеральны дырэктар ААТ «Цэнтр перадачы тэхналогій будаўнічага комплексу Краснадарскага краю „Амега“» Міхаіл Капірулін, а фінансаванне гарантавалі подпісы пад асобнай дамовай кіраўніцтва  кампаніі «Базавы элемент» і
Горская рэспубліка
Першы Горскі ўрад
Горскі ўрад, аднак, мог разлічваць на прызнанне толькі на тэрыторыі Дагестана, прычым нават тут яго не ўсюды прызнавалі, асабліва ў аулах, мяжуючых з Чачнёй. Сам ўрад не меў пастаяннай рэзідэнцыі. Так, Гайдар Баматаў, міністр замежных спраў, пастаянна знаходзіўся ў Тыфлісе ў пошуках заступніцтва «знешняй сілы» — спачатку Турцыі, а пасля — Англіі. Галоўныя гарады Дагестана знаходзіліся пад уладай саветаў дэпутатаў і гарадскіх самакіраванняў, якія атрымлівалі падтрымку з савецкай Астрахані і ад салдацкіх эшалонаў, якія вярталіся па хатах з разлажыўшыхся Каўказскага і Персідскага франтоў Першай сусветнай вайны. Горскаму ўраду падпарадкоўваліся 1-ы і 2-гі Дагестанскія конныя палкі з складу белагвардзейскага Каўказскага туземнага корпуса. 1-ы Дагестанскі конны полк, які пасля ўдзелу ў Карнілаўскім мецяжы быў раскватараваны ў слабадзе Хасавюрт на поўнач ад Пятроўска (цяпер Махачкала), 1 лістапада 1917 узначаліў палкоўнік князь Нух Бек Шамхал Таркоўскі. Яму ўдалося вывесці полк у Тэмір-Хан-Шуру (цяпер Буйнакск) для далейшага перафармавання і выкарыстання ў ваенных дзеяннях супраць савецкіх войскаў. Да пачатку 1918 года становішча ў Тэмір-Хан-Шуры было крытычным. 2-гі Дагестанскі конны полк пад камандай палкоўніка Нахібашава не змог утрымаць Петровск і з вялікімі стратамі адышоў у напрамку на Шуру, спыніўшыся ў паселішчы Кумтор-Кале. Таркоўскі, прывёўшы свой полк у Тэмір-Хан-Шуру, прыступіў да фарміравання надзейных часцей, для чаго звёў два Дагестанскія палкі ў адзін, стварыўшы сабе базу ў паселішчы Кумтор-Кале і заняўшы бліжэйшую і апошнюю чыгуначную станцыю Шамхал.
Гран-пры Расіі
Першая гонка адбылася 12 кастрычніка 2014 года.
СССР
Праекты правядзення Гран-пры Формулы-1 у Расіі (СССР) з’явіліся яшчэ ў 1980-х гадах, замест Гран-пры Венгрыі 1986 года першая гонка ў сацыялістычнай краіне магла прайсці ў СССР.
У 1982 годзе глава Формулы-1 Берні Эклстоўн прыязджаў у СССР для правядзення перамоў пра правядзенне Гран-пры СССР, у 1983 годзе маскоўскі этап быў уключаны ў папярэдні каляндар чэмпіянату свету. Трасу планавалася арганізаваць на Вараб’ёвых гарах у Маскве. Бюракратычныя бар’еры перашкодзілі правядзенню Гран-пры.
Расія
У 2001 году прэзідэнтам Расіі Пуціным быў зацверджаны план будаўніцтва аўтадрома «Пулкаўскае кальцо» паблізу аэрапорта «Пулкава».
У 2003 годзе ўрадам Масквы быў зацверджаны праект будаўніцтва трасы ў раёне Малжанінаўскі (Паўночная акруга Масквы) для правядзення этапу Формулы-1.
У сакавіку 2008 года прайшлі перамовы Берні Эклстоўна з губернатарам Пецярбурга Валянцінай Матвіенка пра правядзенне Пецярбургскага этапу.
NGC 5729
NGC 5729 (іншыя абазначэнні — MCG -1-37-12, IRAS14394-0847, PGC 52507) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Горская рэспубліка
Першы Горскі ўрад
У выніку абвастрыўшыхся міжнацыянальных канфліктаў, пачатку грамадзянскай вайны на Паўночным Каўказе ў студзені-лютым 1918 года і які рушыўшага ўслед абвяшчэння Церскай савецкай рэспублікі, Церска-Дагестанскія і Горскі ўрады фактычна страцілі ўладу і распаліся. Апошнія іх рэшткі 5 сакавіка 1918 года беглі з Уладзікаўказа ў сацыял-дэмакратычную Грузію.
Другі горскі ўрад
11 мая 1918 года ў занятым турэцкімі войскамі Батуме па завяршэнні перамоваў з турэцкім урадам дэлегацыя кіраўнікоў Паўночнага Каўказа абвясціла незалежнасць Рэспублікі Саюза горцаў Паўночнага Каўказа і стварыла новы Горскі ўрад, які звярнуўся за падтрымкай да Турцыі і Германіі.
У склад урада ўвайшлі былыя члены ўрада Горскай рэспублікі і частка членаў Церска-Дагестанскага ўрада, у тым ліку прэм’ер-міністр А. А. Чармоеў і ваенны міністр князь Нух Бек Шамхал Таркоўскі.