cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Катынскі расстрэл
Нямецкае расследаванне
Польская камісія таксама падтрымала высновы немцаў, пра што і паведаміла ў справаздачы, скіраванай у Лондан ураду ў выгнанні. Паводле службовай справаздачы, «члены камісіі ПЧК атрымалі магчымасць разам агледзець як равы, гэтак і дакументы». Хоць немцы не давалі палякам самастойна праглядаць на месцы знойдзеныя дакументы, у палякаў не паўстала падазрэнняў у падробцы дакументаў. У прыватнасці, палякі адзначылі, што немцы не хавалі яўрэйскіх імёнаў шэрага забітых, хоць гэты факт і супярэчыў іх прапагандысцкім усталёўкам, па якіх яўрэі маглі фігураваць вылучна ў ролі катаў. Усяго ў Катыні былі знойдзены 3184 дакументы (лісты, паштоўкі, дзённікі, урыўкі газет); усе яны мелі даты не пазней 6 мая 1940 года. Урыўкі газет немцы ў большасці выкідвалі ў лес, і палякі іх свабодна падбіралі; галоўным чынам гэта аказаўся «Głos Radziecki», савецкая газета на польскай мове за вясну 1940 года. З мясцовымі жыхарамі палякі мелі зносіны свабодна, прытым, па іх словах, жыхары «цалкам пацвярджалі нямецкую версію як пра тое, што Казіныя Горы — даўно вядомае месца пакарання смерцю, гэтак і пра тое, што польскія афіцэры былі расстраляныя бальшавікамі». Дэталёвыя запісы такога роду гутарак і аповедаў ёсць у кнізе польскага пісьменніка Юзафа Мацкевіча (удзельніка эксгумацыі).
Паводле высноў камісіі, палякі былі забіты ў красавіку-маі 1940 года. Нягледзячы на факт нямецкага паходжання куль, які немцы, як адзначаецца ў справаздачы, спрабавалі ўсяляк схаваць, у ПЧК не было сумневаў у вінаватасці НКУС: «ды й давераныя супрацоўнікі НКУС — выканаўцы катынскага злачынства — маглі мець зброю любога паходжання» — адзначалі палякі.
Савецкае расследаванне
З кастрычніка 1943 года ў Смаленскай вобласці пачала дзейнічаць адмысловая камісія з прадстаўнікоў НКУС і НКДБ, створаная дырэктывай Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі. Галоўнымі мэтамі гэтай камісіі былі: пошук не абследаванага немцамі пахавання, падрыхтоўка падробленых дакументаў і асабліва лжэсведак. Афіцыйная справаздача пра чыннасць камісіі абвяшчала, што ёю былі дапытаны 95 сведкаў, правераны 17 заяў, пададзеных у НДК, разгледжаны і вывучаны розныя дакументы, што адносяцца да справы, праведзена экспертыза, агледжана месца размяшчэння катынскіх магіл. Далей у справаздачы, з прывядзеннем шматлікіх сведкавых сведчанняў, сцвярджалася, што да захаду ад Смаленска знаходзіліся тры лагеры асаблівага прызначэння для польскіх ваеннапалонных: ОН-1, ОН-2 і ОН-3. Палонныя, якія знаходзіліся там, былі заняты на дарожных працах. Улетку 1941 года гэтыя лагеры не паспелі эвакуяваць, і палонныя былі захоплены немцамі. Некаторы час яны па-ранейшаму працавалі на дарожных працах, але ў жніўні-верасні 1941 года былі расстраляныя. Расстрэлы здзяйсняліся «нямецкай ваеннай установай, што хаваецца пад умоўнай назвай „штаб 537-га будаўнічага батальёна“ на чале з обер-лейтэнантам Арнесам». Штаб яго знаходзіўся на былым лецішчы НКУС у Казіных Гарах (у Катынскім лесе). Увесну 1943 года немцы раскапалі магілы і вынялі адтуль усе дакументы, датаваныя пазней вясны 1940 года, а праводзілых гэтыя раскопы савецкіх палонных расстралялі. Мясцовых жыхароў сілай і пагрозамі прымусілі даваць ілжэсведчанні.
Такім чынам, у гэтай «зусім сакрэтнай» справаздачы была выкладзена версія падзей і пашыраная сістэма довадаў (сведкавыя сведчанні і г. д.), на якую потым абапіралася афіцыйная «Камісія Бурдэнкі».
У 1990-я гады на допыце ў Галоўнай ваеннай пракуратуры РФ шмат хто са сведак, дапытаных камісіяй «органаў» у 1943 годзе і якія засталіся жывымі, адмовіўся ад сваіх сведчанняў як дадзеных пад ціскам.
12 студзеня 1944 года НЛК абвясціла пра стварэнне «Адмысловай камісіі па ўсталяванні і расследаванні акалічнасцей расстрэлу нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў Катынскім лесе (блізу Смаленска) ваеннапалонных польскіх афіцэраў», старшынём якой быў прызначаны галоўны хірург Чырвонай Арміі, акадэмік Н. Н. Бурдэнка. 14 студзеня пачаліся раскопы; сама ж камісія вяла эксгумацыйныя працы і апытанні сведак 5 дзён — з 17 па 23 студзеня. Былі эксгумаваны і даследаваны 925 трупаў. Паводле сцвярджэння камісіі на целах забітых былі знойдзены некалькі дакументаў з датамі пазней вясны 1940. Пазней расследаванне Галоўнай Ваеннай Пракуратуры РФ давяло, што дакументы з'яўляліся плёнам прамой фальсіфікацыі. Падчас працы камісій Мяркулава-Круглова і Бурдэнкі частка польскіх магіл (у тым ліку асобныя магілы генералаў і перш за ўсё не до канца раскапаная немцамі магіла № 8) была знішчана; частка чэрапаў была вынята Бурдэнкам «для калекцыі», а абезгалоўленыя рэшткі звалены ў бязладзіцы.
26 студзеня камісія Бурдэнкі апублікавала выніковае паведамленне, што шмат у чым паўтарала (аж да памылак у напісанні прозвішчаў) тэкст справаздачы камісіі «органаў».
Катынская справа ў Нюрнбергу
З 20 лістапада 1945 года па 1 кастрычніка 1946 года ў Нюрнбергу праходзіў судовы працэс над 23 галоўнымі вайсковымі злачынцамі ў Міжнародным вайсковым трыбунале (МВт). Па патрабаванні савецкага боку катынскі эпізод быў занесены ў выточны абвінаваўчы вынік трыбунала.
14 лютага 1946 года зам галоўнага савецкага вінаваўцы палкоўнік Ю. У. Пакроўскі падаў дэталёвае вінавачанне па Катынскай справе, што было заснавана на матэрыялах камісіі Бурдэнкі і ўскладвала віну за арганізацыю расстрэлаў на нямецкі бок. 1-3 ліпеня 1946 года суд выслухаў сведкаў. Сведкамі вінавачання выступілі былы зам обер-бургамістра Смаленска прафесар-астраном Б. В. Базілеўскі, прафесар В. І. Празароўскі (як эксперт-медык) і балгарскі эксперт М. А. Маркаў, былы член міжнароднай камісіі па Катыні, які падпісаў яе вынік. Рыхтавалі для такой ролі і бургамістра Смаленска Б. Г. Меньшагіна, аднак яго сведчанні былі «нязручнымі». Маркаў быў арыштаваны з усталяваннем у Балгарыі камуністычнага ўрада, потым вызвалены, пасля чаго кардынальна змяніў свае погляды на Катынь; яго роля на працэсе складалася ў кампраметацыі высноў міжнароднай камісіі. Базілеўскі на судзе паўтарыў сведчанні, дадзеныя ў камісіі НКУС-НКДБ і потым перад замежнымі журналістамі ў камісіі Бурдэнкі; у прыватнасці, заявіўшы, што пра расстрэл палякаў немцамі яму нібы паведаміў бургамістр Меньшагін; сам Меньшагін ва ўспамінах заве гэта хлуснёй.
Камісія Кангрэса ЗША 1951—1952
У 1951 годзе была створана адмысловая камісія Палаты прадстаўнікоў Кангрэса ЗША па пытанням Катынні пад старшынствам Р. Дж. Мэдана. Вынік Камісіі аб'яўляў СССР вінаватым у катынскім забойстве на падставе наступных прыкмет:
Як сведчаць рассакрэчаныя ў 2012 годзе дакументы, Белы дом быў упэўнены ў савецкай віне ў Катынскай трагедыі адпачатку, але нічога не распачынаў па палітычных меркаваннях. Яшчэ ў 1943 годзе Рузвельт атрымаў ад Чэрчыля матэрыялы брытанскага расследавання, праведзенага паслом Вялікабрытаніі пры ўрадзе Польшчы ў выгнанні Оўэнам О’Мэлі, які адназначна сцвярджаў віну СССР. У 1944 годзе Рузвельт сам даручыў правесці расследаванне свайму адмысловаму эмісару на Балканах Джорджу Эрлу. Аднак даклад Эрла, што таксама адназначна абвяшчаў пра вінаватасць СССР, быў пакладзены пад сукно з пісьмовай забаронай Эрлу публікаваць яго. Пад сукно ж былі пакладзены ў 1945 годзе і справаздачы амерыканскіх вайскоўцаў, якіх у 1943 годзе немцы вазілі ў Катынь.
Савецка-польская камісія навукоўцаў па вывучэнні гісторыі дзвюх краін
У гады перабудовы ў СССР пачала працаваць польска-савецкая камісія гісторыкаў па цяжкіх пытаннях. Адпачатку працы польская частка камісіі ўчыніла над рэзкай крытыкай версіяй камісіі Бурдэнкі і, спасылаючыся на абвешчаную ў СССР палітыку галоснасці, патрабавала падаць дадатковыя матэрыялы. Савецкая частка камісіі, не мясцуючы ніякімі новымі дакументамі, адмаўлялася змяняць ранейшую афіцыйную пазіцыю. Тым не менш, праца камісіі (май 1987 — студзень 1990) дазволіла разгарнуць у друку ПНР адкрытае абмеркаванне ўсіх гэтых пытанняў, і версія пра вінаватасць НКУС атрымала там паўсюднае шыранне.
Прамых довадаў віны СССР камісія не знайшла, аднак у снежні 1987 года ў польскім сектары ЦК, на аснове працы камісіі, была падрыхтавана «запіска чатырох» пра патрэбу прызнаць віну сталінскага рэжыму. Яе падпісалі сакратары ЦК чэлесы Палітбюро А. Н. Якаўлеў, В. А. Мядзведзеў, міністр замежных спраў Э. А. Шэварднадзэ і міністр абароны маршал С. Л. Сакалоў. Аднак тады запіска ў позву ўлучана не была і на Палітбюро не разглядалася.
Вясной-летам 1989 года былі выяўлены дакументы, якія сведчаць, што справы палякаў падлягалі разгляду на Асобай нарадзе НКУС СССР. Асобы, якія змяшчаліся ўва ўсіх 3 лагерах, былі этапаваны ў падпарадкаванне абласных кіраванняў НКУС і ў статыстычных справаздачах надалей не фігуравалі. 21 ліпеня 1989 года гісторык Юрый Зара (сын пракурора М. Д. Зары, які меркавана быў забіты ці скончыў з сабой у Нюрнбергу з-за сумневаў у катынскай справе) — параўноўваючы спісы НКУС Смаленскай вобласці на асоб, якія выбывалі з лагера ў Казельску «у распараджэнне кіравання справамі НКУС Смаленскай вобласці» (вясна 1940 года) з эксгумацыйнымі спісамі з нямецкай «Белай кнігі» па Катыні, выявіў, што гэта — адны і тыя ж асобы, прытым чарговасць ляжачых у магіле (па Белай кнізе) супадала з чарговасцю спісаў на адпраўленне. Зара склаў даклад начальніку КДБ У. А. Кручкову, але той адмовіўся працягваць расследаванне. Перспектыва публікацыі гэтых дакументаў, аднак, прымусіла кіраўніцтва СССР у красавіку 1990 года афіцыйна прызнаць савецкую адказнасць за Катынскі расстрэл.
Расследаванне Інстытута нацыянальнай памяці
З 1991 года зборам і вывучэннем матэрыялаў, злучаных з Катынскім расстрэлам, у Польшчы займалася Галоўная камісія па даследаванню злачынстваў супраць польскага народа — Інстытут нацыянальнай памяці (з 1998 года Інстытут нацыянальнай памяці — Камісія па расследаванню злачынстваў супраць польскага народа).
Расследаванне Галоўнай ваеннай пракуратуры СССР і РФ
27 верасня 1990 года Галоўная ваенная пракуратура прыступіла да расследавання крымінальнай справы па факце забойстваў у Катыні, якая атрымала парадкавы нумар 159. Падчас вядзення справы дзеяння шэрага высокапастаўленых службовых асоб СССР былі кваліфікаваны па пункце «б» артыкула 193-17 КК РСФСР 1926 года, як «перавышэнне ўлады, што мела цяжкія наступствы пры наяўнасці асабліва абцяжарвальных акалічнасцей». Следства дакладна выявіла гібель у выніку выканання рашэнняў «тройкі» 1803 польскіх ваеннапалонных і вызначыў асобу 22 з іх.
21 верасня 2004 года ГВП РФ прыняла рашэнне пра спыненне крымінальнай справы па «катынскім расстрэле» ў сувязі са смерцю вінаватых.
Па ініцыятыве польскага боку падчас расследавання па справе разглядалася версія пра генацыд польскага народа падчас падзей вясны 1940 года. ГВП злічыла гэту версію такой, што не пацвердзілася, і крымінальную справу па прыкметах генацыду была спынена за адсутнасцю падзеі злачынства.
8 мая 2010 польскаму боку былі перададзены 67 тамоў адкрытых матэрыялаў расійскага расследвання, астатнія 116 тамоў, паводле паведамлення ГВП, утрымліваюць дзяржаўную таямніцу. 26 студзеня 2011 года Вярхоўны суд Расіі прызнаў законным засакрэчванне матэрыялаў справы, адхіліўшы скаргу асветніцкага цэнтра «Мемарыял» на рашэнне Масгарсуда пра адмову рассакрэціць матэрыялы справы. У працэсе паступовага рассакрэчвання матэрыялаў, усяго ў 2010 — 2011 гг. польскаму боку былі перададзены копіі 148 тамоў. 35 тамоў з «сакрэтнымі» і «цалкам сакрэтнымі» артыкуламі і копіямі зусім сакрэтнага рашэння аб спыненні расследавання дагэтуль не перададзены.
Заява ТАСС
22 лютага 1990 года загадчык Міжнародным аддзелам ЦК КПСС В. Фалін скіраваў на імя М. С. Гарбачова запіску, у якой паведаміў аб новых архіўных знаходках (у першую чаргу дакументах, выяўленых Ю. Зарой). Ён паказваў, што апублікаванне такіх матэрыялаў цалкам падарве афіцыйную пазіцыю савецкага ўрада (пра «недаказанасць» і «адсутнасць дакументаў») і рэкамендаваў тэрмінова вызначыцца з новай пазіцыяй. У сувязі з гэтым прапанавалася паведаміць Ярузельскаму, што прамых сведчанняў (загадаў, дырэктыў і г. д.), якія дазваляюць назваць дакладны час і канкрэтных вінаватых катынскай трагедыі, не знойдзена, але «на падставе азначаных індыцый можна зрабіць выснову пра тое, што гібель польскіх афіцэраў у раёне Катыні — справа рук НКУС і персанальна Берыі і Мяркулава».
13 красавіка 1990 года, падчас візіту ў Маскву Ярузельскага, было апублікавана заява ТАСС аб катынскай трагедыі, якая абвяшчала:
«Выяўленыя архіўныя матэрыялы ў сваёй сукупнасці дазваляюць зрабіць выснову пра непасрэдную адказнасць за злачынствы ў катынскім лесе Берыі, Мяркулава і іх памагатых.
Савецкі бок, выяўляючы глыбокае шкадаванне ў сувязі з катынскай трагедыяй, заяўляе, што яна ўяўляе сабой адно з цяжкіх злачынстваў сталінізму».
Гарбачоў перадаў Ярузельскаму выяўленыя этапныя спісы НКУС з Казельска, Асташкава і Старабельска.
Услед за тым Галоўная ваенная пракуратура СССР пачала расследаванне па факце катынскага забойства.
Абнародаванне Пакета № 1
Увесь той час, калі савецкія і польскія гісторыкі вялі пошук дакументаў па Катыні, ключавыя дакументы Палітбюро, злучаныя з Катынню, працягвалі захоўвацца ў сакрэтнай Асобай тэчцы Архіва ЦК КПСС (надалей Прэзідэнцкага архіва); М. С. Гарбачоў ведаў пра іх існаванне. Б. М. Ельцын атрымаў дакументы Асобай тэчкі асабіста ад Гарбачова пры перадачы апошнім улады. Праз 8 месяцаў, 24 верасня 1992 года, быў выкрыты пакет № 1, што ўтрымліваў дакументы, злучаныя з Катынню. 14 кастрычніка копіі гэтых дакументаў былі ўручаны кіраўніком Дзяржаўнай архіўнай службы Рудольфам Піхоя прэзідэнту Польшчы Леху Валенсе і такім чынам абнародаваны ; адначасна яны былі перададзены ў расійскі часопіс «Вопросы истории», дзе праз 3 месяцы адбылася іх публікацыя. У наш час у навуковай літаратуры гэтыя дакументы адназначна прызнаюцца сапраўднымі.
Судовыя разборы
24 кастрычніка 2008 года Хамоўніцкі суд Масквы адхіліў скаргу сваякоў расстраляных афіцэраў на адмову ГВП у палітычнай рэабілітацыі загінулых. Пасля гэтага 15 сваякоў 12 забітых афіцэраў падалі скаргу на РФ у Еўрапейскі суд па правах чалавека, звінаваціўшы Расію ў неэфектыўным расследаванні і грэблівым дачыненні да сваякоў ахвяр. 16 красавіка 2012 года Палата ЕСПЧ вынесла рашэнне, у якім кваліфікавала расстрэл палонных афіцэраў «савецкай таемнай паліцыяй» як ваеннае злачынства. Пры гэтым Палата адмовілася разглядаць пытанне пра Катынскі расстрэл па сутнасці, бо асноўныя следчыя дзеянні па гэтым пытанні былі зроблены да ўступу ў сілу ў Расіі Еўрапейскай Канвенцыі пра абарону праў чалавека і асноўных свабод, канвенцыя ж зваротнай сілы не мае. Таксама Палата вырашыла, што ў адносінах да заяўнікаў, якія нарадзіліся да 1940 года і мелі эмацыйную сувязь са сваімі сваякамі — ахвярамі Катынскага расстрэлу, расійскія ўлады выявілі нялюдскі зварот у парушэнне артыкула 3 Канвенцыі, тады як у дачыненні іншых заяўнікаў артыкул 3 Канвенцыі парушана не была. У выніку Палата абавязала Расію выплаціць 10 пазоўнікам з 15 па 5000 еўра кожнаму ў выглядзе кампенсацыі судовых выдаткаў. Пасля абскарджання заяўнікамі гэтай пастановы, у кастрычніку 2013 года Вялікая палата суда большасцю галасоў вынесла пастанову пра тое, што суд не мае паўнамоцтваў разглядаць скаргу на парушэнне артыкула 2 Канвенцыі і што артыкул 3 не быў парушаны, а аднагалосна — пра тое, што артыкул 38 быў парушаў Расійскай Федэрацыяй.
Афіцыйная пазіцыя ўлады РФ
У. У. Пуцін у статусе прэзідэнта і прэм'ер-міністра Расіі некалькі разоў рабіў заявы, што асуджаюць Катынскі расстрэл як злачынства сталінскага рэжыму, разам з тым выказаўшы «асабістую думку», што расстрэл быў помстай Сталіна за паразу ў савецка-польскай вайне 1920 года, у якой ён асабіста браў удзел як член Рэўваенсавета Паўднёва-заходняга фронту. Аналагічныя заявы рабіў і прэзідэнт Д. А. Мядзведзеў, заклікаючы да далейшага расследавання і падкрэсліўшы нязменнасць расійскай пазіцыі, 18—19 красавіка 2010 года.
28 красавіка 2010 года, па просьбе Д. А. Мядзведзева, дакументы «пакета № 1» былі афіцыйна апублікаваны на сайце Расархіва. Вядзецца паступовая праца па рассакрэчванні і перадачы польскаму боку матэрыялаў крымінальнай справы; па стане на 2011 год 35 з 183 тамоў крымінальнай справы, а таксама тэкст пастановы Галоўнай ваеннай пракуратуры пра закрыццё крымінальнай справы ў 2004 годзе, заставаліся засакрэчанымі. У заяве польскім СМІ Мядзведзеў таксама засудзіў спробы паставіць пад сумнеў дакументы «асобай тэчкі» :
«Спробы паставіць гэтыя дакументы пад сумнеў, казаць пра тое, што іх нехта сфальсіфікаваў, гэта проста несур'ёзна. Гэта робіцца тымі, хто спрабуе абяліць прыроду рэжыму, які стварыў Сталін у пэўны перыяд у нашай краіне».
У 2011 годзе расійскія афіцыйныя асобы заявілі пра гатоўнасць разгледзець пытанне аб рэабілітацыі ахвяр расстрэлу. Аднак ахвяры дагэтуль не рэабілітаваныя, у абвінаваўчае заключэнне не ўвайшлі Сталін, Молатаў і іншыя кіраўнікі СССР, якія прынялі палітычнае рашэнне аб знішчэнні польскіх грамадзян. Крымінальная справа па «Катынскаму злачынству» была закрытая, пасля чаго справу засакрэцілі.
Падтрымка першай савецкай версіі падзей
Пасля афіцыйнага прызнання адказнасці НКУС СССР за расстрэлы польскіх афіцэраў некаторыя савецкія і расійскія гісторыкі, палітыкі, юрысты і публіцысты працягвалі настойваць на сапраўднасці высноў камісіі Бурдэнкі пра тое, што расстрэлы праводзіліся нямецкімі акупантамі ў 1941 годзе. Да канца 1991 года такія сцвярджэнні друкаваліся ў савецкіх ваенных часопісах.
Аргументы пра недатычнасць да гэтага злачынства савецкага боку выказвалі, у прыватнасці, замяшчальнік Старшыні Камітэта Дзярждумы па канстытуцыйным заканадаўстве і дзяржаўным будаванні, член фракцыі КПРФ Віктар Ілюхін, лідар партыі «Вялікая Расія» Андрэй Савельеў , публіцысты Аляксандр Шыракарад, Юрый Мухін і Уладзіслаў Швед, гісторык Андрэй Фурсаў , журналіст і паліткансультант Анатоль Васерман , Сяргей Стрыгін, журналістка Алена Пруднікава , амерыканскі прафесар, спецыяліст па сярэднявечнай англійскай літаратуры Гровер Фер.
У прэсе ў падтрымку дадзенай версіі (у тым ці іншым яе выглядзе) выказваліся шэсць дактароў гістарычных навук: Жукаў Ю. М., Калеснік А. М., Сахараў В. А., Плотников А. Ю. , Асадчы І. П. і Зімонін В. П.. 19 красавіка 2010 года ў Дзяржаўнай думе КПРФ арганізавала круглы стол на тэму «Катынь — прававыя і палітычныя аспекты». У яго працы ўзялі ўдзел прыхільнікі першай савецкай версіі катынскага расстрэлу. Вынікам праведзенай працы стаў ліст В. І. Ілюхіна прэзідэнту Расіі Д. А. Мядзведзеву.
На думку прыхільнікаў савецкай версіі ключавыя дакументы катынскай справы («Пакет № 1») сфальсіфікаваны з мэтай перакруціць ролю Іосіфа Сталіна і СССР у гісторыі XX стагоддзя.
Аргументы прыхільнікаў савецкай версіі
Камісія еўрапейскіх медыкаў (прадстаўнікі Даніі, Фінляндыі, Бельгіі, Румыніі, Славакіі, Венгрыі, Югаславіі), якая працавала ў Смаленску з 29 красавіка па 1 мая 1943 гады) выявіла наступнае :
Этнічныя беларусы ў ліку расстраляных
Як адзначыў міністр культуры Беларусі Павел Латушка, у Катыні ляжаць і беларусы — праваслаўныя і каталікі, якія на 1939 год жылі ў Заходняй Беларусі.
Да верасня 1939 года Заходняя Беларусь уваходзіла ў склад польскай дзяржавы. Таму падчас верасеньскай мабілізацыі 1939 года ў склад войска польскага трапіла вялікая колькасць этнічных беларусаў. Даследчык гісторыі сталінскіх рэпрэсій Ігар Кузняцоў выказаў думку, што гэта былі альбо этнічныя беларусы, альбо беларусы, якія запісваліся палякамі, бо беларусы-каталікі — гэта людзі, якія свядома вызначалі сябе як палякаў. Таму можна сцвярджаць, што сярод польскіх вайскоўцаў, расстраляных ў 1940 годзе ў Катыні, Харкаве і Медным, дакладна ёсць вялікая колькасць этнічных беларусаў.
Свята-Мікалаеўская царква (Забор’е)
Свята-Мікалаеўская царква — праваслаўны храм у в. Забор’е Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1914 годзе з дрэва на месцы храма, разабранага з дазволу Імператарскай археалагічнай камісіі.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя храма складаецца з трох’яруснай званіцы, нізкага бабінца, квадратнай у плане малітоўнай залы і пяціграннай апсіды з рызніцай. Шатровыя дахі званіцы і асноўнага аб’ёму завершаны макаўкамі на гранёных барабанах. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.
Алена Пчолка
Алена Пятроўна Пчолка (сапраўднае імя Вольга Пятроўна Косач, 5 (17) ліпеня 1849, Гадзяч — 4 кастрычніка 1930) — украінская пісьменніца, мецэнатка, перакладчыца, этнограф, фалькларыстка, публіцыст, грамадскі дзеяч, член-карэспандэнт Усеўкраінскай акадэміі навук (1925); маці паэтэсы Лесі Украінкы, сястра прафесара Міхаіла Драгаманава.
Нангархар (правінцыя)
Нангархар (пушту ننګرهار) — правінцыя на ўсходзе Афганістана ля пакістанскай мяжы. На поўначы мяжуе з правінцыяй Кунар. Тут размяшчаўся ўмацаваны раён Тора-Бора, дзе ў 2001 годзе хаваўся Усама бін Ладэн.
IC 5001
IC 5001 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вялікая Арменія
Вялікая Арменія, Каралеўства Арменія — незалежная дзяржава ад 190 г. да н.э да 428 г. н.э., распасціралася ад Каспійскага да Міжземнага мораў.
Піка сваёй магутнасці дасягнула пры Тыгране II.
Антоніу Гутэрыш
Антоніу Мануэ́л дэ Аліве́йра Гутэ́рыш (António Manuel de Oliveira Guterres ;, ) — партугальскі палітык, генеральны сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. У мінілым займаў пасады Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў (2005—2015), прэм’ер-міністра Партугаліі (1995—2002) і прэзідэнта Сацыялістычнага інтэрнацыянала (1999—2005).
Біяграфія
Антоніу Гутэрыш нарадзіўся ў Лісабоне ў 1949 годзе. Атрымаў вышэйшую адукацыю у Вышэйшым тэхнічным інстытуце, дзе потым выкладаў у 1973—1975 гадах і быў звязаны з моладзевымі каталіцкімі рухамі. У 1974 годзе заняўся палітыкай, далучыўшыся да Сацыялістычнай партыі Партугаліі. У 1992 годзе стаў Генеральным сакратаром партыі, а ў 1995—2002 гадах узначальваў урад Партугаліі. Падчас яго прэм'ерства адбылася Сусветная выстава ў Лісабоне (Экспа 98), Макаа быў перададзены Кітаю, а інданезійскія войскі скончылі акупацыю Партугальскага Тымора, які стаў незалежнай дзяржавай Усходні Тымор.
У 2005—2015 гадах працаваў Вярхоўным камісарам ААН па справах бежанцаў. Акрамя роднай партугальскай мовы таксама ведае іспанскую, французскую і англійскую.
Асабістае жыццё
У 1972 годзе Гутэрыш ажаніўся з Луізай Амеліяй Гімарайнш, якая памерла ад рака ў 1998 годзе. Ад гэтага шлюбу ў Гутэрыша засталося двое дзяцей. У 2001 годзе ажаніўся з Катарынай Маркеш дэ Алмейда Ваш Пінту, выхоўвае прыёмнага сына.
Нітрыт
Нітрыт — соль азоцістай кіслаты HNO2. Нітрыты тэрмічна меней устойлівыя, чым нітраты. Прымяняюцца ў вытворчасці азафарбавальнікаў і ў медыцыне.
Біялагічная роля
Нітрыты трапляюць у кроў чалавека двума шляхамі: прамым утрыманнем або з нітратамі, якія ў крыві чалавека ператвараюцца ў нітрыты. Яны - яд для гемаглабіна чалавека. Двухвалентнае жалеза ў гемаглабіне крыві акісляецца да трохвалентнага і атрымліваецца метгемаглабін. Ён не здольны пераносіць О2 ці СО2.
Еўрапейская паўднёвая абсерваторыя
Еўрапейская паўднёвая абсерваторыя (European Southern Observatory, ESO) — міжурадавая еўрапейская навукова-тэхналагічная арганізацыя ў галіне наземнай астрафізікі. Удзел бяруць 13 краін.
Магутнасці
Арганізацыя выкарыстоўвае абсерваторыю Ла-Сілья-Параналь, якая складаецца з некалькіх пляцовак у пустыні Атакама (Чылі).
Параналь
На пляцоўцы на гары Параналь змешчаны «Вельмі вялікі масіў тэлескопаў» (Very Large Telescope Array, VLT) і сумешчаны з ім інтэрферометр (VLT Interferometer, VLTI).
Супрацоўніцтва
Арганізацыя ўдзельнічае ў распрацоўцы звышвялікага аптычнага і інфрачырвонага тэлескопа E-ELT (дыяметр галоўнага люстра ад 30 да 60 метраў).
NGC 2411
NGC 2411 (іншыя абазначэнні — UGC 3914, MCG 3-20-5, ZWG 87.13, PGC 21315) — галактыка ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шырвінтас
Гісторыя
Першыя ўспаміны аб Шырвінтах адносяцца да 1475 года, калі тут быў пабудаваны першы касцёл. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Шырвінты апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. Пасля таго як паз Шырвінты прайшоў паштовы тракт Вільня — Вількамір у 1879 годзе тут была заснавана паштовая станцыя.
У снежні 1920 года ў наваколлі Шырвінтаў прайшлі баі войскамі літоўцаў і палякаў, якія ўжо занялі Вільню. Пасля гэтага Шырвінты знаходзіліся ў нейтральнай зоне паміж Літоўскай Рэспублікай і Польшчай, але потым увайшлі ў склад Літвы. У 1940 годзе паселішча ўвайшло ў склад СССР.
З 1950 года Шырвінтас атрымаў статус горада і стаў цэнтрам раёна.
Астраханскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Астраханскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (Астраханский государственный медицинский университет) — медыцынская вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Астрахань. Заснаваны ў 1918 годзе.
Гісторыя
У канцы 1918 года, па ўказанні У. І. Леніна, быў арганізаваны Астраханскі дзяржаўны ўніверсітэт з медыцынскім факультэтам. Па распараджэнні Народнага Камісарыята аховы здароўя РСФСР С. Р. Залкінд быў адкліканы з войска і прызначаны дэканам медыцынскага факультэта. Ён быў першым арганізатарам вышэйшай медыцынскай навучальнай установы ў Астрахані, якая ў далейшым адыграла важную ролю ў падрыхтоўцы медыцынскіх кадраў для абласцей Ніжняга Паволжа, Паўночнага Каўказа і Калмыцкай вобласці. У 1922 годзе ўсе факультэты ўніверсітэта, акрамя медыцынскага, былі скасаваныя, а ўніверсітэт пераўтвораны ў медыцынскі інстытут. У 1922 годзе, а потым у 1970 годзе, студэнты і выкладчыкі інстытута прымалі ўдзел у ліквідацыі эпідэміі халеры. У 1927 годзе інстытут атрымаў у карыстанне будынак былой армянскай духоўнай семінарыі, які стаў базавым адміністрацыйным і тэарэтычным корпусам ВНУ. У 1937 годзе пабудаваны першы студэнцкі інтэрнат.
У 1948 годзе створана студэнцкае навуковае таварыства (СНТ). У 1963 годзе пабудаваны другі, у 1966 годзе — трэці, у 1976 — чацвёрты і ў 1980 годзе — пяты студэнцкія інтэрнаты. У 1977 годзе адкрыта ЦНДЛ.
У 1987 годзе пабудаваны новы (сёння — галоўны) тэарэтычны корпус. У 1988 годзе адкрыты музей гісторыі ВНУ, у 1993 годзе — факультэты ўдасканалення ўрачоў, паслядыпломнай падрыхтоўкі, замежных студэнтаў.
У 1995 годзе перайменаваны ў Астраханскую дзяржаўную медыцынскую акадэмію. 31 кастрычніка 2014 года акадэмія была перайменавана ў Астраханскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт.
AR-10
Вінтоўка AR-10 была распрацаваная Юджынам Стонэрам (Eugene Stoner), працаваўшым у кампаніі Armalite — падпадзяленні амерыканскай карпарацыі Fairchild Engine and Airplane Corp, да 1955 года. Вінтоўка прызначалася для ўдзелу ў конкурсе на новую вінтоўку калібра 7.62мм для Войска ЗША, на замену састарэлым вінтоўкам М1 Garand. Нажаль для фірмы Armalite вінтоўка AR-10 спазнілася да пачатку конкурсу, ды і канструкцыя яе была занадта перадавой для вельмі кансерватыўна наладжаных амерыканскіх вайскоўцаў таго часу. У любым выпадку, у 1957 годзе амерыканцы прынялі на ўзбраенне 7.62мм аўтаматычную вінтоўку М14, а AR-10 была даведзеная да вытворчасці толькі да пачатку 1960х. У ЗША выпуск гэтай вінтоўкі быў мінімальны, бо фірма Armalite пераключылася на распрацоўку малакалібернай аўтаматычнай вінтоўкі для Войска ЗША на базе AR-10. Ліцэнзія на вытворчасць AR-10 была прададзеная галандскаму арсеналу Artillerie Inrichtingen. Агульная колькасць вырабленых у пачатку 1960х гадоў вінтовак AR-10 ацэньваецца прыкладна ў 10 000 штук, частка з якіх закупілі Судан і Партугалія. Далей развіццё лініі AR-10 ішло толькі ў выглядзе яе малакалібернага нашчадка, серыі вінтовак M16/ AR-15, і на пару дзесяцігоддзяў аб існаванні AR-10 практычна забыліся.
Аднак жа, рэарганізаваная кампанія Armalite амаль дваццаць гадоў вырашыла аднавіць выпуск вінтовак серыі AR-10, на гэты раз ужо для грамадзянскага і паліцыянтскага рынка. Новая вінтоўка ўяўляла сабой зваротны крок у развіцці сямейства — калі перш вінтоўка AR-15 была атрыманая шляхам памяншэння AR-10, то адроджаная AR-10 пад азначнікам AR-10B уяўляла сабой павялічаную AR-15, якая адпавядае па ўсіх параметрах вінтоўцы М16А2 (за выключэннем аўтаматычнага агню). "Арыгінальныя" AR-10 практычна не адрозніваецца ад AR-15 самых першых узораў. Асноўныя адрозненні — гэтае размяшчэнне дзяржальні зараджання над ствольнай скрынкай, а не ззаду яе, і плыўна рэгуляваны па далёкасці цалік прыцэла.
Дзяніс Каршук
Дзяніс Каршук (нар., г. Мінск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард. Майстар спорту. Адзінаццаціразовы чэмпіён Беларусі.
Кар’ера
Пасля заканчэння гульнявой кар’еры стаў кіраўніком фітнэс-клуба «Densport» у Мінску. Выступаў у Непрафесійнай баскетбольнай лізе Беларусі за «Віталюр», стаў чемпіёнам НБЛ-2015/16 і 2022/23.
Свята-Георгіеўская царква (Краснасельскі)
Свята-Георгіеўская царква — мураваны праваслаўны храм у г. п. Краснасельскі Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Заводскай, 2.
Гісторыя
У 1996 годзе было распачата будаўніцтва храма. 11 студзеня 2003 года храм быў асвячоны.
Архітэктура
Вышыня храма з купаламі 36,9 метраў і з крыжом 40,79 метраў.
Твор архітэктуры ў стылізаваных формах старажытнарускага царкоўнага дойлідства. Вырашана кубападобным аб’ёмам, да якога далучана паўкруглая апсіда, нізкі прытвор, бакавыя паперці. Асноўны аб’ём завершаны 5-купаллем — цыбулепадобныя купалы на цыліндрычных барабанах (цэнтральны светлавы). Ідэнтычныя фасады па цэнтры вылучаны рызалітамі, завершанымі кілепадобнымі аркамі, па баках высокія арачныя аконныя праёмы. Кілепадобнае 3-лопаснае завяршэнне мае прытвор, над дахам якога ўзведзена макаўка на цыліндрычным барабане. Вырашэнне фасадаў 2-колернае: на жоўтым фоне цаглянай муроўкі вылучаны чырвонай цэглай фрызавая частка, маленькія крыжы пад вокнамі.
Ардэны (дэпартамент)
Ардэны (Ardennes) — дэпартамент на паўночным усходзе Францыі, на мяжы з Бельгіяй, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Шампань-Ардэны. Парадкавы нумар — 8. Адміністрацыйны цэнтр — Шарлевіль-Мезьер. Насельніцтва — 290 тыс. чалавек (75-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 6229 км². Праз дэпартамент працякае рака Мез.
Дэпартамент уключае 4 акругі, 37 кантонаў і 463 камуны.
Гісторыя
Ардэны — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Утвораны на тэрыторыі былых правінцый Шампань, Аргона.
Петралонская пячора
Петралонская пячора (Σπήλαιο Πετραλώνων) — пячора ў Грэцыі, размешчаная паблізу вёскі Петралона на паўвостраве Халкідзікі, у 55 км ад горада Салонікі. Пячора мае карставае паходжанне, знаходзіцца на заходнім схіле гары Катсіка, на вышыні прыкладна 270 м над узроўнем мора. Пры ўваходзе ў пячору створаны Антрапалагічны музей Петралоны. Петралонская пячора з'яўляецца месцам выяўлення парэшткаў старажытнага чалавека Еўропы і мае сляды выкарыстання чалавекам агню, якія лічацца найстаражытнейшымі.
Даследаванне
Пячора была адкрыта ў маі 1959 года Філіпам Кадзарыдзісам, жыхаром вёскі Петралона. Пячора стала сусветна вядомай, калі 16 верасня 1960 года іншы жыхар Петралоны Хрыстас Сарыянідзіс знайшоў у пячоры чэрап архантрапа. Археалагічныя і антрапалагічныя даследаванні пачаліся неўзабаве пад кіраўніцтвам прафесара антрапалогіі Арыса Пуліанаса, які ўстанавіў, што знойдзенаму архантрапу каля 700 тысяч гадоў, адпаведна ён з'яўляецца найстаражытным чалавекам Еўропы. Шкілет дагістарычнага чалавека быў знойдзены сярод рэшткаў прымітыўных прылад працы, а таксама слядоў ачага. Петралонская пячора таксама лічыцца найстаражытным помнікам выкарыстання чалавекам агню. Чэрап петралонскага архантрапа цяпер захоўваецца ва ўніверсітэце Арыстоцеля ў Салоніках.
Гэтыя дадзеныя заснаваныя на дэталёвым вывучэнні стратыграфіі пячоры, складзенай 34 разнаўзроставымі пластамі, ядзерным, а таксама на фацыяльным і палеанталагічным аналізе. Сярод акамянеласцяў даследчыкамі былі знойдзеныя парэшткі львоў, гіен, мядзведзяў, пантэр, сланоў, насарогаў, плейстацэнавага мегацэрына (сямейства аленявых), бізонаў, а таксама 25 відаў птушак, 16 відаў грызуноў і 17 відаў рукакрылых. Узрост некаторых астанкаў каля 5 млн гадоў.
Даўжыня Петралонскай пячоры складае каля 2 кіламетраў. Уваход ўяўляе сабой штучны тунэль, працягласцю каля 100 метраў (тунэль пабудаваны ў 1974 годзе ), ён праходзіць праз схіл гары, які падвергнуўся эрозіі і ахоплівае стары, натуральны ўваход. Тэмпература ў пячоры застаецца пастаяннай на працягу ўсяго года на ўзроўні каля 17 градусаў па Цэльсію. Па баках праходаў уладкаваны вітрыны, якія змяшчаюць каменныя і касцяныя прылады, косткі, сківіцы і зубы розных жывёл, знойдзеных ў пячоры. Немалую цікавасць для турыстаў уяўляюць і некалькі залаў з мудрагелістымі сталактытамі, сталагмітамі і сталагнатамі.
Абдзіжаміл Карымавіч Нурпеісаў
Абдзіжаміл Карымавіч Нурпеісаў (Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов;, с. Какарал,  Казалінскі павет, Сырдар’інская вобласць, Туркестанская АССР, РСФСР, СССР — , Алма-Ата, Казахстан) — казахскі пісьменнік. Народны пісьменнік Казахстана (1985). Пісаў на казахскай і рускай мовах.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 22 кастрычніка 1924 года ў с. Какарал Казалінскага павета Сырдар’інскай вобласці Туркестанскай АССР РСФСР (цяпер — Аральскі раён, Кызылардзінская вобласць, Казахстан).
У 1942 годзе скончыў сярэднюю школу. У 18 гадоў прызваны ў Чырвоную Армію. Пасля таго, як пачаў службу ў рэзервовым пяхотным палку пад Сталінградам і скончыў кароткатэрміновыя курсы палітработнікаў, з вясны 1944 года прымаў удзел у баях па вызваленні Прыбалтыкі.
У 1950 годзе паступіў у Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага ў Маскве, які скончыў у 1956 годзе. У 1962—1964 гадах быў галоўным рэдактарам часопіса «Жулдыз», кансультантам Саюза пісьменнікаў КазСРР. Узначальваў Міжнародны казахскі ПЭН-клуб.
Памёр 5 лютага 2022 года ва ўзросце 97 год.
Творчасць
Друкуецца з 1949 года. Першы раман «Курляндыя» (1950, 2-я рэд. пад назвай «Доўгачаканы дзень», 1958) пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны. Шырынёй сацыяльных абагульненняў, глыбінёй псіхалагічнага аналізу, самабытнымі нацыянальнымі характарамі вызначаецца трылогія «Кроў і пот» (кн. 1—3, 1961—70; аднайменны фільм 1979) пра падзеі Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Актуальнасцю і вастрынёй праблематыкі вылучаецца раман «Абавязак» (на рускай мове, 1984). Працуе ў жанры нарыса і літаратурна-крытычнай эстэтыкі (кнігі «Роздумы», 1972; «Край блакітных гор», 1979).
Нітрыды
Нітрыды — злучэнні азота з менш электраадмоўнымі элементамі, напрыклад, з металамі (AlN; TiNx; Na 3N; Ca3N2; Zn3N2; і г. д.) і з неметалам (NH3, BN, Si3N4).
Чамзінка (Чамзінскі раён)
Чамзінка (Чаунза) — рабочы пасёлак у Мардовіі, адміністрацыйны цэнтр Чамзінскага раёна і Гарадскога паселішча Чамзінка. Размешчаны на рацэ Нуя, за 45 км (па прамой) і 52 км (па аўтадарозе) на паўночны ўсход ад Саранска. Побач з пасёлкам праходзіць дарога Р178 «Саранск — Самара».
Заснаваны ў 1624 годзе. Сярэдняя тэмпература студзеня −11,3 °C, ліпеня 19,5 °C.
1976 год у гісторыі тэлебачання
1976 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Боцеў (гара)
Бо́цеў (да 1950 г. Юмрукчал) — гара ў Балгарыі, вышэйшы пункт Балканскіх гор (2376 м). Схілы стромкія, вяршыня плоская, пакрытая лугамі. Гара знаходзіцца на тэрыторыі абшчыны Карлава ў Плоўдзіўскай вобласці.
Гара названа ў гонар балгарскага паэта і рэвалюцыянера Хрыста Боцева, да 1950 г. называлася Юмрукчал — «кулак-гара» (балг. юмрук — «кулак», чал — «высокая горная вяршыня»), у перыяд з 1942 па 1946 г. — Фердзінандаў Врх у гонар цара Балгарыі.
На вяршыні гары знаходзіцца метэастанцыя.
Гара ўваходзіць у склад рэзервата «Джэндэма». Паўднёвы схіл гары, які мае назву Райскія скалы, папулярны сярод альпіністаў.
IC 5002
IC 5002 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карона Бразільскай імперыі
Карона была замоўлена бразільскаму ювеліру з Рыа-дэ-Жанэйра Карлушу Мартыну імператарам Педру II. Яе вырабілі з 18-каратнага золата, інкруставалі 596 каштоўнымі камянямі, галоўным чынам дыяментамі, і 80 жамчужынамі па 8 мм кожная. З абруча-асновы кароны выходзяць 8 паўдуг, у злучэнні якіх знаходзіцца шар (дзяржава) з крыжам; форма паўдуг надае кароне падабенства з глобусам - адным з сімвалаў Партугаліі, а затым і Бразіліі. Унутры кароны знаходзіцца шапка з зялёнага аксаміту.
Агульная вага кароны складае 2.77 кг, дыяметр — 205 мм, вышыня — 31 см.
Пачынаючы з 1943 года, імператарскія рэгаліі захоўваюцца ў музеі ў Петропалісе.
ФК Аталанта
«Атала́нта» (Atalanta Bergamasca Calcio) — італьянскі футбольны клуб з горада Бергама, які размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя. Сваё прозвішча «нерадзуры» яны арымалі дзякуючы выступам у кашулях з сіне-чорнымі вертыкальнымі палосамі, а таксама чорным трусам і чорным шкарпэткам.
У сезоне 2010/11 клуб атрымаў заахвочванне ў Серыю A. «Аталанта» дасягала паўфіналу Кубка ўладальнікаў кубкаў у 1988 годзе, калі яшчэ выступала ў другім па значнасці дывізіёне Італіі. Гэта па-ранейшаму з’яўляецца найлепшым паказчыкам выступу клубаў не з першага дывізіёна ў буйных турнірах УЕФА, гэта значыць такі ж вынік мае і англійскі «Кардыф Сіці».
Гісторыя
Першым футбольным клубам горада Бергама быў «Бергама», заснаваны ў 1903 годзе швейцарскімі імігрантамі і выступаў у зоне Ламбардыі чэмпіянату Італіі. 17 кастрычніка 1907 года група ў складзе Эўджэніа Ур’я, Джуліа і Феруча Амаці, Алесандра Фарліні і Джавані Раберці ўтварыла спартыўнае таварыства «Атланта», якое атрымала сваю назву ў гонар гераіні старажытнагрэчаскай міфалогіі. У 1913 годзе ў грамадстве была ўтворана футбольная секцыя, а ў 1914 годзе «Атланта» была прызнана Італьянскай федэрацыяй футбола і пачала ўдзельнічаць у другой групе чэмпіянату Ламбардыі. У 1920 годзе каманда паднялася ў першую групу.
Раней, у лютым 1920 года спартыўнае таварыства «Аталанта» і спартыўна-фехтавальнае таварыства «Бергамаска», якія паглынулі ў 1913 годзе футбольны клуб «Бергама», аб’ядналіся ў футбольны клуб «Аталанта». Быў прыняты кампрамісны чорна-сіні варыянт колераў клуба (колеры таварыства «Аталанта» былі чорна-белымі, а таварыства «Бергамаска» — сіне-белымі). Першым трэнерам стаў натуралізавы аргенцінец Чэзарэ Лаваці.
У 1928 годзе спецыяльна для клуба быў пабудаваны стадыён, названы ў гонар фашыста Марыа Бруманы, пазней перайменаваны ў «Атлеці Адзуры д’Італія». У дэбютным сезоне 1928/29 у нацыянальным чэмпіянаце «Аталанта» стала толькі 14-й у сваёй падгрупе і на наступны год была размеркавана ў створаную Серыю B. У сезоне 1932/33 з-за праблем з фінансаваннем «Аталанта» ледзь не знялася з чэмпіянату. Толькі дзякуючы продажу ў «Амбразіяну-Інтэр» галкіпера зборнай Карла Чэрэзолі клуба ўдалося дагуляць турнір.
Першы раз патрапіць у Серыю A атрымалася ў 1937 годзе, аднак паводле вынікаў гэтага года «Аталанта» вярнулася назад у Серыю B, але пры гэтым здолела зарабіць 120 тысяч лір на продажы ў «Рому» свайго найлепшага паўабаронцы Джузэпэ Баномі. Пасля клуб часцяком зарабляў на продажы сваіх лідараў у вядучыя каманды краіны. Вяртанне ў эліту адбылося ў 1940 годзе. «Аталанта» трывала замацавалася ў Серыі А і набыла рэпутацыю «правінцыйнага жаху». У 1948 годзе бергамаскі пад кіраўніцтвам Іва Фіярэнціні занялі рэкордны для сябе пяты радок у чэмпіянаце. У 1952 годзе «Аталанта» адзначылася чарговым гучным продажам: шведскі форвард Хасэ Епсан быў прададзены ў «Напалі» за 105 млн лір, для чаго спатрэбіўся ўдзел мэра горада. У 1955 годзе матч «Аталанты» супраць «Трыесціны» быў паказаны па тэлебачанні ўпершыню ў гісторыі бергамскага клуба.
Праз тры гады каманда змагалася за выжыванне, але была прымусова адпраўлена ў Серыю B «за парушэнне спартыўных прынцыпаў», у 1960 годзе бергамаскі былі рэабілітаваны, але да таго часу яны ўжо і так вярнуліся ў Серыю А. 2 чэрвеня 1963 года на поле міланскага «Сан-Сіра» «Аталанта» заваявала першы трафей у сваёй гісторыі, абыграўшы ў фінале Кубка Італіі «Тарына» з лікам 3:1, дзякуючы хет-трыку будучага чэмпіёна Еўропы і віцэ-чэмпіёну свету Анджэла Даменгіні. У наступным сезоне адбыўся дэбют у Кубку ўладальнікаў кубкаў, дзе ў першым раўндзе ў дадатковы час ігракі бергамскага клуба саступілі будучаму пераможцу — лісабонскаму «Спортынгу».
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
NGC 2412
NGC 2412 — зорка ў сузор’і Малы Пёс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Джаўзджан (правінцыя)
Джаўзджан (пушту جوزجان, тадж. Ҷӯзҷон) — правінцыя на поўначы Афганістана ля узбекскай мяжы. На ўсходзе мяжуе з правінцыяй Балх, а на захадзе з Фар'яб.
Гісторыя
У X стагоддзі тут знаходзілася княства, якім кіравала мясцовая дынастыя Ферыгунідаў, якая знаходзілася ў васальнай залежнасці ад Саманідаў. Радзіма генерала Дустума. Асноўнае насельніцтва узбекі і таджыкі. 2-4 жніўня 1998 захоплены рухам Талібан. У правінцыі развіта газавая прамысловасць.
Петэр Медзьешы
Петэр Медзьешы (Medgyessy Péter; нар., ) — венгерскі палітык і 5-ы прэм’ер-міністр Венгерскай Рэспублікі з 2002 па 2004 год. 25 жніўня 2004 года падаў у адстаўку з-за рознагалоссяў з адным з партнёраў па кааліцыі — Саюзам свабодных дэмакратаў, але працягваў выконваць абавязкі прэм’ер-міністра яшчэ на працягу 30 дзён, як таго патрабуе Канстытуцыя, а таксама некалькі дадатковых дзён, пакуль яго пераемнік Ферэнц Дзьюрчань не быў зацверджаны парламентам.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Будапешце, вывучаў эканамічную тэорыю ва Універсітэце эканамічных навук імя Карла Маркса (цяпер — Універсітэт Корвіна), які скончыў у 1966 годзе, затым вярнуўся ў дактарантуру. Валодае французскай і румынскай мовамі, рускай і англійскай.
У 70-х гадах быў агентам контрразведкі Міністэрства ўнутраных спраў пад кодавым імем D-209. З 1966 па 1982 год займаў кіруючыя пасады ў дэпартаментах міністэрства фінансаў. У 1982 годзе стаў намеснікам міністра фінансаў, а ў 1987 годзе — самім міністрам. Падатковая сістэма, створаная пры Медзьешы, была для Венгрыі важным крокам на шляху да свабоднай рынкавай эканоміцы. У перыяд паміж 1988 і 1990 гадамі быў намеснікам прэм’ер-міністра па эканамічных пытаннях, у 1990—1996 гадах — адміністрацыйным дырэктарам і старшынёй праўлення розных венгерскіх банкаў. Калі Дзьюла Хорн сфармаваў урад, у 1996 годзе Медзьешы вярнуўся на пасаду міністра фінансаў. Па завяршэнні тэрміну паўнамоцтваў ўрада працаваў у якасці кіраўніка выканаўчага савета банка «Inter-Europa» і віцэ-прэзідэнтам страхавой кампаніі «Atlasz». Гэтыя пасады ён захоўваў у перыяд з 1998 па 2001 год, а 27 мая 2002 года венгерскі парламент прагаласаваў за прызначэнне Медзьешы прэм’ерам-міністрам Венгерскай Рэспублікі. Ён узначальваў урад да жніўня 2004 года, калі падаў у адстаўку ў сувязі з распадам кааліцыйнага ўрада і быў заменены Ферэнцам Дзьюрчанем.
Жанаты, мае двух дзяцей: сына і дачку.
Эрых Фрыд
Да 2-й сусвернай вайны жыў у Вене. Пасля аншлюсу Аўстрыі нацыстамі эміграваў разам з маці ў Лондан. Памёр у Бадэн-Бадэне падчас літаратурнай паездкі. Пахаваны на могілках Кэнзэл Грын у Лондане.
У 1944 выходзіць першы зборнік вершаў «Германія» ў эмігранцкім выдавецтве аўстрыйскага ПЭН-цэнтра. Пасля вайны супрацоўнічае з літаратурнымі часопісамі, працуе палітычным каментатарам у нямецкай рэдакцыі ВВС. Вядомаць паэту зрабілі «Вершы» (1958) і адзіны раман «Салдат і дзяўчына» (1960) у перакладах Дылана Томаса. З 1963 Фрыд належыў да «Групы 47», у гэты ж перыяд перакладае п'есы Шэкспіра на нямецкую мову.
Вядомасць і прызнанне (Брэменская літаратурная прэмія, Дзяржаўная аўстрыйская прэмія, Прэмія Георга Бюхнера) прыйшлі ў 70-гадовым узросце, калі паэт быў ужо цяжка хворы.
Фіялка персікалістая
Фіялка персікалістая (Viola persicifolia) — травяністая шматгадовая расліна сямейства фіялкавыя, від роду Фіялка, які расце ў цэнтральнай, паўночнай і ўсходняй Еўропе і паўночнай Азіі.
Батанічнае апісанне
Расліна з паўзучым карэнішчам.
Сцябло вышынёй 10-30 см. Лісце вузкае трохкутнае, 7-15 мм у папярочніку.
Кветкі дыяметрам 10-15 мм з’яўляюцца позняй вясной або раннім летам, круглявыя пялёсткі блакітнаватага або жаўтлява-белага колеру з кароткімі зялёнымі або жаўтлявымі шпорамі.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Расліна аддае перавагу вапнавым глебам у сырых месцах.
Айвар
Айвар (ајвар, ад havyar — ікра)  — страва балканскай кухні, від салаты, пастападобная маса з перасмажанага або печанага чырвонага балгарскага перцу. Ужываецца як прыправа да гарніру і мясных страў, а таксама як самастойная страва з хлебам.
У залежнасці ад колькасці капсаіцына ў перцы айвар можа быць даволі вострым. Да перцу часта дадаюць часнок і баклажаны. Ікра толькі з баклажанаў называецца пінджур.
Рэчкаўскі сельсавет (Вілейскі раён)
Рэ́чкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Рэчкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 5 ліпеня 1946 года ў складзе Вілейскага раёна. 6 верасня 1957 года ў склад Рабунскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Баравыя, Камары, Лейлава, Ліпневічы, Міхнічы і Татараўшчына). 12 чэрвеня 1958 года ў склад сельсавета з Кузьміцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Варонічы, Грыгаркі, Губы, Кішкарэпы, Навікі і Стражы). 18 мая 1959 года ў склад Касцяневіцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Альшэўцы, Дзеракі, Івашынавічы, Карэкаўцы, Лявонавічы і Рындзевічы). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 24 ліпеня 1995 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Куранецкага сельсавета.
Сяргей Мікалаевіч Даўгалёў
Сяргей Мікалаевіч Даўгалёў (нар. 1982, в. Старыя Журавічы, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1982 годзе ў в. Старыя Журавічы Рагачоўскага раёна. Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Працоўную дзейнасць пачынаў вядучым ветэрынарным урачом у дапаможным гаспадарцы ААТ «Лоеўскі Агратэхсэрвіс». У 2008—2012 гадах узначальваў Лоеўскую ветэрынарную станцыю, кіраваў КСУП «Страдубка» Лоеўскага раёна і ПСУП «Лоеў Агра» ААТ «Лоеўскі Агратэхсэрвіс». З 2012 па 2016 гады працаваў гандлёвым агентам прыватнага прадпрыемства «Алнікор» г. Гродна, а таксама ветэрынарным урачом ветупраўлення ВСУП «ГРУПА-СТС» г. Рэчыца. У 2016 годзе назначаны першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лоеўскага райвыканкама. 3 верасня 2020 года прызначаны прэзідэнтам на пасаду старшыні Акцябрскага раённага выканаўчага каммітэта. 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Рэчыцкага райвыканкама.