cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Царква Сурб Тарос (Нахічэвань-на-Доне)
Гісторыя
Будаванне царквы Сурб Тарос у Нахічэвані-на-Доне амаль супала з будаваннем храма Св. Георгія Перамаганосца (Царква Сурб Геворк) у 1783—1786 гады. Царква Сурб Тарос была закладзена ў 1783 годзе ў свята Св. Тароса. Яе будаванне меркавалася ў паўднёва-ўсходняй частцы горада. 22 лістапада 1786 года, пасля пабудовы царквы, яна была асвячона.
Малазымэновэ
Малазымэновэ (Малозимено́ве) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Царква Сурб Тарос (Нахічэвань-на-Доне)
Гісторыя
З 1863 года пры царкве дзейнічала царкоўна-прыходская школа. Каля царквы знаходзіліся могілкі. Могілкі таксама мела назва «Феадораўскія». Імя царквы перайшло і на назву вуліцы Феадораўскай. Пазней яна паслядоўна пераназывалася ў 2-ю Інжынерную, вуліцу М. Сар'яна.
У наш час на месцы разбуранай Феадораўскай царквы пустка з металічнымі прыватнымі гаражнымі боксамі.
Святары
Святарамі царквы Сурб Тарос з 1843 года з'яўляліся:
Універсітэт «ESIC»
Універсітэт «ESIC» (ESIC Universidad) — іспанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Пасуэла-дэ-Аларкон каля Мадрыда.
Гісторыя
Установа заснавана як Вышэйшая школа камерцыйных інжынераў (Escuela Superior de Ingenieros Comerciales, ESIC) у 1965 годзе святарамі каталіцкага ордэна Найсвяцейшага Сэрца Ісуса. Пазней установа змяніла назву на Школа бізнесу і маркетынгу «ESIC» (ESIC Business and Marketing School). Тады гэта быў цэнтр пры некалькіх універсітэтах.
У 2019 годзе Мадрыдскі рэгіянальны парламент ухваліў законапраект, які дазваляў стварыць універсітэт, каб навучальная ўстанова магла выкладаць і выдаваць свае ўласныя ступені і кваліфікацыі, не прывязваючыся да іншага ўніверсітэта. Рашэннем рэгіянальнага парламента, які ўхваліў прапанову большасцю галасоў, завяршыўся працэс, ініцыяваны ўстановай у ліпені 2014 года, калі яна запытала дазвол ва ўрада сталічнага рэгіёна на стварэнне ўніверсітэта.
Мікола Хведаровіч
Мікола Хведаровіч, сапраўднае імя Мікалай Фёдаравіч (Хведаравіч) Чарнушэвіч (6 красавіка (24 сакавіка) 1904, мяст. Капыль, цяпер горад Мінскай вобласці —, ) — беларускі паэт, празаік, перакладчык. Брат пісьменніка Нічыпара Чарнушэвіча.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў мястэчку Капыль Слуцкага павета. У 1915—1918 гадах праз Першую сусветную вайну ў бежанстве. Жыў у прытулку для дзяцей бежанцаў у расійскай Калузе, вучыўся ў гарадскім вучылішчы, дзе, у прыватнасці, матэматыку выкладаў Канстанцін Цыялкоўскі. Вярнуўшыся з бежанства, вучыўся ў вучылішчы мястэчка Цімкавічы, потым у Капыльскай працоўнай школе 2-й ступені. У 1918 годзе ўступіў у камсамол.
У 1919 годзе баец бальшавіцкага харчатрада (дзейнічаў у Пацейкаўскай, Старыцкай і Целядовіцкай валасцях Слуцкага павета). З 1921 года ў часці асобага прызначэння. У 1923 годзе сакратар камсамольскай ячэйкі ў Цыраўскай воласці і загадчык хаты-чытальні. У 1924 годзе камісар Слуцкага ваенкамата па дапрызыўнай падрыхтоўцы. У 1926 годзе ўступіў у камуністычную партыю.
У 1928 годзе скончыў рабфак у Менску, у 1931 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Паралельна з вучобай працаваў адказным сакратаром часопіса «Весткі ЦК КП(б)Б», потым у «Партыйным работніку» і «Бальшавіку Беларусі». У 1932—1933 гадах рэдактар двухтыднёвіка «Чырвоная Беларусь». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1934 года. У 1933—1934 гадах загадчык кабінета маладога аўтара СП БССР. У 1934—1937 гадах адказны сакратар часопіса «Полымя рэвалюцыі», сакратар часопіса «Минск». Быў членам літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і «Беларуская асацыяцыя пралетарскіх пісьменнікаў». У 1934 годзе быў дэлегатам Першага ўсесаюзнага з’езда пісьменнікаў. У 1932 годзе разам з Іларыем Барашкам і Пятром Глебкам ездзіў у Сярэднюю Азію, наведаў калгасы і саўгасы Узбекістана, у 1935 годзе ў складзе дэлегацыі беларускіх пісьменнікаў наведаў Грузію. Патрапіў пад палітычныя рэпрэсіі, у 1936 годзе выключаны з ВКП (б). Арыштаваны 3 жніўня 1938 года ў Менску па адрасе вуліца Маскоўская, дом 24, кватэра 10. 16 ліпеня 1940 года асуджаны асобай нарадай НКУС на 8 гадоў пазбаўлення волі па сфабрыкаванай справе «за ўдзел у антысавецкай нацыяналістычнай арганізацыі». Знаходзіўся ў зняволенні ў лагерах на Кольскім паўвостраве, удзельнічаў у будаўніцтве Манчагорска, з 1941 ва Усцьвытлагу (пасёлак Важаёль Комі АССР). З 1946 года працаваў у Каршы Узбекскай ССР загадчыкам планава-эканамічнага аддзела. Паўторна арыштаваны 22 траўня 1949, сасланы ў Енісейск Краснаярскага края. Рэабілітаваны 28 верасня 1955 года.
У 1956 годзе вярнуўся ў Мінск.
Творчасць
З артыкуламі ў друку пачаў выступаць у 1924 годзе. Першы верш («Ураджайнае») надрукаваў у 1925. У 1929 годзе выйшла першая кніга («Настроі»). Выйшлі таксама кнігі паэзіі «Рытмы» (1930), «Баявыя песні» (1930), «Тэмпы-кантрасты» (1931), «Вайна за мір» (1932), «Ха» (жарты, пародыі, 1932), «Усім сэрцам» (1937), «Залаты лістапад» (1957), «Перазвон бароў» (1961), «Пасля навальніцы» (выбранае, 1965), «Зоркі на камені» (1968), «Крынічка» (1978), «Любістак» (выбранае, 1984). Выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах (1974). Для дзяцей выдаў кніжкі «Сонечны зайчык» (1961), «Лясныя званочкі» (1968), «Крылы» (1973), «Светлы дзянёк» (1984).
Выдаў кнігі ўспамінаў «Памятныя сустрэчы» (1960, 3-е выданне перапрацаванае ў 1977), «Незабыўнае» (1976) і аповесць «Споведзь перад будучыняй» (1978).
Пераклаў, раман Аляксандра Фадзеева «Апошні з удэге» (з Алесем Звонакам, 1935), паэмы Эдуарда Багрыцкага «Дума пра Апанаса» (часопіс «Маладняк», 1930) і Шата Руставелі «Віцязь у тыгравай шкуры» (з Алесем Звонакам, 1966), паэмы Аляксандра Пушкіна «Каўказскі нявольнік» (1937), «Бахчысарайскі фантан» (1938), «Казку пра цара Салтана» (часопіс «Полымя рэвалюцыі», 1937), раман У. Кочатава «Браты Яршовы» (з Іванам Грамовічам, 1960), кнігу паэзіі Шандара Пецёфі «Ліра і меч» (1971), п’есы М. Стэгліка, А. Палявога, А. Талбузіна. Пераклаў творы Людміла Стаянава.
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат прэміі венгерскага агенцтва па літаратуры і мастацтву «Артысіуз» (1981) за прапаганду венгерскай паэзіі на беларускай мове.
Тупічына 1
Тупі́чына 1 (, Тупичино 1) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Чарневічы, пазней у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Частотная мадуляцыя
Частотная мадуляцыя (ЧМ, FM (Frequency modulation)) — від аналагавай мадуляцыі, пры якім інфармацыйны сігнал кіруе частатой апорнага вагання. У параўнанні з амплітуднай мадуляцыяй тут амплітуда застаецца сталай.
Гісторыя
Першым прапанаваў выкарыстоўваць шырокапалосную частотную мадуляцыю ў радыёсувязі амерыканскі электрык і радыёінжынер Эдвін Армстронг. У 1914 годзе ён запатэнтаваў рэгенератыўны радыёпрымач, у 1918 годзе — супергетэрадзінны і ў 1922 годзе — звышрэгенератыўны. Частотная мадуляцыя была запатэнтавана ім 26 снежня 1933 года. 6 лістапада 1935 года ў Інстытуце радыёінжынераў (папярэднік IEEE) у Нью-Ёрку Армстронг выступіў з дакладам на тэму «Спосаб змяншэння перашкод радыёсувязі з дапамогай сістэмы частотнай мадуляцыі». Даклад быў апублікаваны ў 1936 годзе.
Ужыванне
Частотная мадуляцыя ўжываецца для высакаякаснай перадачы гукавага (нізкастотнага) сігналу ў радыёвяшчанні (у дыяпазоне УКХ), для гукавога суправаджэння тэлевізійных праграм, перадачы сігналаў колернасці ў тэлевізійным стандарце SECAM, відэазапісе на магнітную стужку, музычных сінтэзатарах.
Высокая якасць кадавання аўдыёсігнала абумоўлена тым, што ў радыёвяшчанні пры ЧМ ужываецца вялікая (у параўнанні з шырынёй спектра сігналу АМ) дэвіяцыя апорнага сігналу, а ў прыёмнай апаратуры выкарыстоўваюць абмежавальнік амплітуды радыёсігналу для ліквідацыі імпульсных перашкод. Такая мадуляцыя завецца шырокапалоснай ЧМ. У радыёсувязі ўжываецца вузкапалосная ЧМ з невялікай дэвіяцыяй чашчыні апорнай.
Карпачоў
Карпачоў — прозвішча.
Кучурган (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Кучурган (Кучурга́н) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Дантэ Габрыэл Расеці
Дантэ Габрыэл Расеці (Dante Gabriel Rossetti, сапр. імя Габрыэл Чарлз Дантэ;, Лондан — ) — англійскі жывапісец і паэт.
Творчасць
Вучыўся ў Лондане ў рысавальнай школе Х. Сэса (з 1843 г.), у Акадэміі мастацтваў (з 1845 г.), пазней у М. Браўна.
IC 2699
IC 2699 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дантэ Габрыэл Расеці
Творчасць
Жывапісныя работы вызначаюцца парадаксальным спалучэннем інтэнсіўнасці пачуццяў гераінь (пісаў выключна жаночыя персанажы) і знешняй статычнасці, скаванасці поз і жэстаў; аб’яднаннем аб’ёмна выпісаных фігур з умоўным дэкаратыўным фонам (часта ўзор з лісця і кветак); яркай паліхроміяй і тонкай лінеарнасцю кампазіцый, якія папярэднічалі стылю мадэрн: «Дзяцінства Марыі» (1849), «Дабравешчанне» (1850), «Беата Беатрыкс» (1863), «Каханая» (1865—1866), «Сон Дантэ» (1870—1871) і інш. Размаляваў хол Оксфардскага таварыства ў Лондане (1857), афармляў кнігі, рабіў эскізы вітражоў і пано (з У. Морысам).
Літаратурным творам уласцівы жыццёвасць і пераканаўчасць вобразаў, пластычнасць мовы, дакладнасць метафар, нечаканасць асацыяцый і сакавітасць дэталей: зборнікі «Вершы» (1870), «Балады і санеты» (т. 1—2, 1881). Аўтар п’есы «Трагедыя караля», філасофскай паэмы «Цяжар Ніневіі» (1856) і інш., перакладаў.
Бібліяграфія
I. Collected works, 2 vv., 1886; Letters, 2 vv., 1895; Preraphaelite diaries a. letters, 1900; Letters to his publisher, F. S. Ellis, L., 1928.
II. Swinburne A. C., Essays a. studies, 1875; Sharp W., D. G. Rossetti, 1882; Hamilton W., The aesthetic movement in England, 1882; Pater W., D. G. Rossetti (the English poets, ed. Ward, v. IV), 1883; Knight J., Life of D. G. Rossetti, 1887 (с библиограф.); Benson A. C., D. G. Rossetti (English men of letters), 1904; Brooke S. A., A study of Clough Arnold, Rossetti a. Morris, 1908; Boas F. S., Rossetti a. his poetry, 1914; Dupré H., Un italien d’Angleterre, P., 1921; Caine H., Recollections of Rossetti, 1928, Bachschmidt F. W., Das italienische Element in D. G. Rossetti, Münster Diss., Breslau, 1930; Klenk H., Nachwirkung D. G. Rossettis, Erlanger Diss., 1932; Waller R. D., The Rossetti Family, 1824—1854, 1932; Klinnert A., D. G. Rossetti u. St. George, Diss., Würzburg, 1933. Венгерова З., Собр. сочин., т. I., СПБ., 1913, Д. Г. Россетти.
III. Rossetti W. M., Bibliography of the works of D. G. Rossetti, 1905.
Рыджэнтс-парк
Рыджэнтс-парк (Regent’s Park, гэта значыць «парк рэгента») — адзін з галоўных каралеўскіх паркаў Лондана, які раскінуўся на плошчы ў 188 га на мяжы паміж Вэстмінстэрам (на поўдзень) і Кэмдэнам (на поўнач).
Гісторыя
Даўней адносіўся да паляўнічых угоддзяў Генрыха VIII. З уваходжаннем тэрыторыі ў межы горада быў у 1810-я і 1820-я года разбіты і засаджаны па праекце Джона Нэша як месца забаў сямейства прынца-рэгента (будучыні Георга IV). З 1838 года адкрыты для ўсіх жадаючых. З 1836 па 1861 гады на тэрыторыі парку дзейнічала абсерваторыя Бішапа.
Апісанне
Рыджэнтс-парк з'яўляецца папулярным месцам адпачынку жыхароў і госцяў Лондана. У парку модна арандаваць палі для футбола і рэгбі і тэнісныя корты. У азёрах парку жыве шмат вадаплаўных птушак. Улетку працуе пракат лодак. У цэнтры Рыджэнтс-парку разбіты ружоўнік.
Сярод асноўных славутасцяў — Лонданскі заапарк (у паўночна-усходняй частцы парку), прыватная рэзідэнцыя пасла ЗША, Цэнтральная мячэць Лондана і розныя будынкі Лонданскага ўніверсітэта.
Станіслаў Глябовіч
Станіслаў Глябовіч (? — 1513) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Намеснік мерацкі ў 1492—1495, маршалак гаспадарскі ў 1492—1511, намеснік віцебскі ў 1495—1501, браслаўскі з 1501, полацкі з 1502, ваявода полацкі з 1505. Разам з братамі Юрыем і Пятром уваходзіў у велікакняжацкую раду. Вызначыўся на дыпламатычнай службе — удзельнічаў у пасольствах да вялікага князя маскоўскага ў 1492, 1499, 1503, 1504, 1511.
Сям'я
Паходзіў з роду Глябовічаў гербу «Ляліва». Сын смаленскага намесніка Глеба і Мілохны Ганны Рачкоўны. Ажаніўся з Соф'яй Корчаўскай (памерла пасля 1537), пакінуў дзяцей:
Chanodichthys erythropterus
Chanodichthys erythropterus — прэснаводная рыба. Сустракаецца ў водах Кітая ад Янцзы на поўдні да р. Амур на поўначы, жыве на востраве Тайвань, у Заходняй Карэі, у Ляохэ. Распаўсюджаная гэтая рыба ў р. Усуры і возеры Ханка.
Доўжа
Назву До́ўжа маюць:
Chanodichthys erythropterus
Трымаецца пераважна ў тоўшчы вады. Дасягае даўжыні каля 102 см. і масы 9 кг. Драпежная рыба. Сілкуецца маляўкамі карася. У рацыён уваходзяць і лічынкі насякомых і аднадзёнак ў перыяд іх масавага лёту.
Палаваспеласць ва ўзросце 6 гадоў, даўжынёй каля 40 см. Ловяць на спінінг, на блешню або на «гумку» (прынада — жывец), а таксама сеткамі.
Карпук
Карпук — прозвішча.
Камарыўка (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Камарыўка (Комарі́вка) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Гімн Францыі
24 лістапада 1793 года Канвент выбірае Марсельезу ў якасці дзяржаўнага гімна Францыі. Марсэльеза перажыла розныя рэжымы і няміласьць.
Пасля падзей 1848 года, калі рэвалюцыйная хваля пракацілася па ўсёй Еўропе, Марсельеза становіцца песняй барацьбітоў за волю на ўсім свеце: у Італіі, Польшчы, Венгрыі. Яна гучыць на палях бітваў і падчас Парыжскай Камуны ў 1871 годзе. Апошні раз была забароненая рэжымам Вішы падчас Другой сусветнай вайны (з 1940 па 1944 гімнам Францыі была песня «Маршал, мы тут!»), але ў 1944 зноў аб'яўляецца гімнам Францыі.
Пераклад на нямецкую мову
На нямецкую мову Марсельеза была перакладзеная Шэлінгам.
Мыгаі
Мыгаі (Мигаї́) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Заторы (гміна)
Зато́ры (Zatory) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пултускага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Заторах. Плошча гміны складае 121,62 км². Станам на 2011 год у гміне Заторы пражывалі 4841 чалавек, шчыльнасць — 40 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 37 населеных пунктаў.
Карпілаў
Карпілаў — прозвішча.
Мікалай Аркадзевіч Розум
Мікалай Аркадзевіч Розум (, Пасека,, Мінская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Воранаўскага раённага выканаўчага камітэта (2011—2021).
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў у 1976 годзе шафёрам калгаса «Пасека» Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. У 1984 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці механізацыя сельскай гаспадаркі. Пасля заканчэння інстытута ў 1984 годзе працаваў у сельскагаспадарчых арганізацыях Воранаўскага раёна: загадчыкам майстэрнямі, галоўным інжынерам.
З 1997 па 2011 гады — дырэктар даччынага прадпрыемства «Воранаўская сельгастэхніка» Гродзенскага ўнітарнага прадпрыемства «Аблсельгастэхніка».
З лютага 2011 года да 30 красавіка 2021 года — старшыня Воранаўскага раённага выканаўнага камітэта.
Маначыльёні
Маначыльёні (Monacilioni) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 680 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 25 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 86040. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Янка Весялінавіч
Янка Весялінавіч (, вёска Салаш, Сербія —, там жа) — сербскі пісьменнік. Сын святара. У зборніках апавяданняў «Карціны сельскага жыцця» (кнігі 1-2, 1886-88), «Палявыя кветкі» (1890-91) і інш. сентыментальна-рамантычнае адлюстраванне жыцця сялян. Весялінавіч паказаў трагізм існавання сельскай інтэлігенцыі («Белая варона», 1890). Раман «Гайдук Станка» (1896) прысвечаны першаму паўстанню сербаў супраць турэцкага рабства.
Шынок
Шынок (szynk ад Schenke ) — невялікі пітны дом, карчма, месца продажу спіртных напояў. Гістарычна назва ўжывалася ў Польшчы, Беларусі і Украіне.
У адрозненне ад карчмы ў шынку няма жылых пакояў. Шынком таксама называлі ўласна залу абслугоўвання ў карчме.
Шынкарствам (утрыманнем шынкоў) найчасцей займаліся яўрэі. Яны гандлявалі ў лавачках на першых паверхах сваіх дамоў або ў драўляных будках. У Гродне ў пачатку XVIII стагоддзя былі 54 піўныя шынкі і 12 мядовых, а ў другой палове XVIII стагоддзя налічвалася ўжо 120 шынкоў (з іх 28 — у цэнтры горада), 27 корчмаў (у тым ліку 6 на Гарадніцы) і 32 заезджыя дамы.
У Мінску ў 1976 годзе адкрыўся піўны бар «Шынок у Лявона», які хутка набыў папулярнасць сярод жыхароў горада. Каб патрапіць туды, трэба было купіць білет, які каштаваў 2,50 руб. Разам з пропускам ішоў адзін з трох комплексаў халодных закусак да піва.
Уліна 1
Улі́на 1 (, Улино 1) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сямібратняе гарадзішча
Сямібратняе гарадзішча — сіндскае (меоцкае) гарадзішча, размешчанае ў нізоўях ракі Кубані (прыкладна ў 12 км к захаду ад ст. Варэнікоўскай, 45,1 градусаў паўночнай шыраты, 37,5 градусаў усходняй працягласці) Крымскага раёна Краснадарскага краю. Было буйным гарадскім цэнтрам старажытнай Сіндыкі.
Характарыстыкі
Сваёй назвай гарадзішча абавязана сямі вялікім курганам, каля якіх і было выяўлена. Працяглы час народ называў гэтыя курганы Сямібратнімі, выказваючы здагадку, што тут пахаваны сем родных братоў. Аднак раскопкі сведчаць, што курганы насыпаны не адначасова, а будавалісь на працягласці цэлага стагоддзя. Такім чынам, тут у розны час пахаваны прадстаўнікі адной дынастыі сіндскіх цароў.
Гарадзішча мае форму трапецыі, шырокай стараной (320 м) на поўнач к даліне Кубані; на ўсходзе і захадзе знаходзяцца рэшткі равоў. Магутныя абарончыя сцены (таўшчыня ад 2,5 метраў, вышыня 6 метраў, маюцца вежы і курціны), датуюцца пачаткам V веку да н.э.
Датаванні — гарадзішча пабудавана  к канцу 6 стагоддзя. да н. э. і праіснавала не менш 300 гадоў.
Знойдзена кераміка як мясцовай вытворчасці, гэтак і антычны импорт.
Правяраемая версія
Страбон пісаў — у Сіндыке недалёка ад мора ляжыць горад Лабрыта. Мажліва, што Сямібратняе гарадзішча і ёсць горад Лабрыта – дадзеная версія правяраецца, але пакуль яшчэ не пацверджана.
Беларускі вучоны Сяргей Даніленка зрабіў высновы аб месцазнаходжанні тут Асгарда на аснове аналізу антычных і сярэдневяковых крыніц і найноўшых палеаландшафтных дадзеных.
Доўгі час даследчыкі беспаспяхова спрабавалі звязать месцазнаходжанне Асгарда з наваколлямі сучаснага расійскага горада Азоў, бо ён размешчаны ў месцы ўпадання ракі Дон у Азоўскае мора, на што паказвалі сярэдневяковыя крыніцы.
Даніленка ж у сваім доказе абапіраецца ў тым ліку на абсалютна новыя дадзеныя, атрыманыя ў час вывучэння грэчаскай каланізацыі на Таманскім паўвостраве (2006−2013 гг.) Баспорскай археалагічнай экспедыцыяй Дзяржаўнага Гістарычнага музея Расіі супольна з Еўразійскім аддзелам Германскага археалагічнага інстытута. Згодна ім, старажытны Танаіс, у адрозненне ад сучаснага, напрасткі ўпадаў у Чорнае мора. Танаіс, ён жа Дон, мінуў балоцістую мясцовасць на месцы сучаснага Азоўскага мора, а яго вусце — сучасны Керчанскі праліў — практычна супадаў з вусцем Гіпаніса (Кубані). Прычым абодва вусці падавалі сабой падзеленыя вялікім востравам два вялікіх водных рукавы, якія можна атаясамліваць з Ванаквіслам і Танаквіслам — двума рукавамі Танаіса — упамянёнымі ў старажытных скандынаўскіх сагах як месца рассялення ванаў і асаў.
Па здагадцы Даніленкі, легендарнымі ванамі з'яўляюцца каланізаваўшыя ў сярэдзіне І тыс. да н.э. Керчанскі паўвостраў іанійскія грэкі, іанійцы, этнонім якіх на пракрыце гучаў як «яваны». Асамі, у сваю чаргу, з'яўляліся сінды («народ ракі» на пракрыце), племя пакуль дыскусійнага паходжання, якое ў гэты ж час стварыла зачаткі дзяржаўнасці на Таманскім паўвостраве.
Даніленка зважае на адну з этнапалітычных груп сіндаў — аспургіян. Яны ўяўлялі сабой цяжкаўзброеных кавалерыстаў, адзначаных спецыфічным пахавальным рытуалам. Аспургіяне — яны ж As-puraukas, гэта значыць «жыхар дужасці», «жыхар горада асаў» ці «жыхар Асгарда, асгардец».
Кендал
Кендал (Kendall) — прозвішча.
Эдвард Колі Бёрн-Джонс
Эдуард Колі Бёрн-Джонс (Sir Edward Burne-Jones;, г. Бірмінгем, Вялікабрытанія — ) — англійскі мастак, майстар дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Прадстаўнік прэрафаэлітаў.
Гірскэ (Вэлыкамыхайліўскі раён)
Гірскэ (Гірське́) — вёска ў Вэлыкамыхайліўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Эдвард Колі Бёрн-Джонс
У 1859 і 1862 працаваў у Італіі. Зазнаў уплыў Д. Г. Расеці. Звяртаўся да стылізацыі ў духу італьянскага кватрачэнта. Яго дэкаратыўныя кампазіцыі 1870—90-х г. на рэлігійныя і легендарныя сюжэты («Залатая лесвіца», «Кароль Кафетуа і жабрачка», «Любоў сярод руін») адметныя трохі манерным, гнуткім лінейным рытмам, цягай да арнаментальнасці, рысамі рамантычнай усхваляванасці і ідэалізацыі. Выкананыя ім для майстэрняў У. Морыса ілюстрацыі (да «Збору Джэфры Чосера», 1896, разам з У. Морысам), эскізы габеленаў, мазаік, вітражоў, прадметаў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва спрыялі адраджэнню англійскіх мастацкіх рамёстваў.
Пётр Глябовіч
Пётр Глябовіч (? — пасля 1522) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
У 1502 быў часовым намеснікам новагародскім. У 1511—1522 староста крэўскі.
Сям'я
Паходзіў з роду Глябовічаў гербу «Ляліва». Сын смаленскага намесніка Глеба і Мілохны Ганны Рачкоўны. Яго жонкай была Ганна з невядомага роду. Дзяцей не пакінуў.
Казіс Грынюс
Казіс Грынюс (Kazys Grinius; 17 снежня 1866, вёска Сялямос Буда Саснавской воласці Марыямпальскага павета, Сувалкское губерня — 4 чэрвеня 1950, Чыкага, ЗША) — літоўскі палітык, Прэзідэнт Літоўскай рэспублікі з 7 чэрвеня па 17 снежня 1926.
IC 2700
IC 2700 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Люсі (аўстралапітэк)
Лю́сі (Lucy) — шкілет жаночай асобіны аўстралапітэка афарскага, знойдзены французска-амерыканскай экспедыцыяй на чале з Дональдам Джохансанам, у той час — куратарам Кліўлендскага музея натуральнай гісторыі, 24 лістапада 1974 года ў даліне ракі Аваш (лагчына Данакіль) у Эфіопіі. Люсі, якая паводле ацэнак жыла 3,2 млн гадоў таму і загінула ў выніку падзення з вышыні, — першы вядомы навуцы прадстаўнік свайго віду.
Гісторыя адкрыцця
У канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў антрапалагічныя экспедыцыі ў Эфіопіі, якія працавалі ў даліне ракі Ома, выявілі шмат шкілетных рэшткаў аўстралапітэкавых, якія былі падобныя на аўстралапітэкаў афрыканскіх. Фрагменты шкілета былі таксама знойдзены і ў іншых месцах, у тым ліку ў Кеніі, каля возера Рудольф (Туркана). У 1972-1974 гадах у Афарской нізіны працавала французска-амерыканская экспедыцыя, члены якой знайшлі некалькі сотняў фрагментаў шкілета, які належаў дарослай жаночай асобіны. Захаванасць шкілета была каля 40 % — унікальная з'ява ў антрапалогіі. Пасля знаходкі ў лагеры навукоўцаў панавала ўсеагульнае ўзбуджэнне, на магнітафоне грала песня гурта The Beatles «Люсі на нябёсах ў алмазах» (Lucy in the Sky with DiamondsLucy in the Sky with Diamonds), якая і дала імя знаходцы. Пластыкавая копія Люсі выстаўлена ў Нацыянальным музеі Эфіопіі Адыс-Абебе. Люсі з'яўляецца адным з галоўных персанажаў у французскай мультфільме «Эвалюцыя» (fr:Pourquoi j'ai pas mangé mon père) 2015 года.
Апісанне
Рост Люсі складаў усяго 105 см, вага — 27 кг. У Люсі быў маленькі мозг (каля 400 см³); таз з косткамі ніжніх канечнасцяў былі падобныя па функцыянальнасці з чалавечымі, што сведчыла аб тым, што прадстаўнікі гэтага віду былі прамахадзячымі. Ацэнкі, зробленыя па зубах, кажуць аб тым, што Люсі загінула ў 25-30 гадоў.
Дзмітрый Іванавіч Захарчук
Дзмітрый Захарчук — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Воранаўскага раённага выканаўчага камітэта (з 2021).
Біяграфія
Пррацаваў першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта.
З 30 красавіка 2021 — старшыня Воранаўскага раённага выканаўнага камітэта.
Белы востраў (Карскае мора)
Бе́лы востраў (Белый остров) — востраў, які знаходзіцца ў Карскім моры, аддзелены пралівам Малыгіна ад паўвострава Ямал. Уваходзіць у Ямала-Ненецкую аўтаномную акругу.
Плошча вострава 1900 км², вышыня да 24 м. Паверхня пакрытая балотамі і арктычнай тундравай расліннасцю. На востраве шмат азёр.
У 1933 годзе на востраве адкрыта палярная станцыя.
Джон Нэш
Джон Нэш (англ. John Nash; 18 студзеня 1752, Лондан — 13 мая 1835, Лондан) — брытанскі архітэктар, найбуйнейшы прадстаўнік брытанскага ампіру («рэгенцкі стыль»).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Лондане ў сям'і слесара. Вучыўся архітэктуры ў Роберта Тэйлара. Скончыўшы курс навучання, з'ехаў у Уэльс, дзе заняўся прадпрымальніцкай дзейнасцю, аднак у 1784 разарыўся. Пасля гэтага вярнуўся да архітэктарскай працы. Пасля некалькіх гадоў працы над загараднымі дамамі ў 1792 вярнуўся ў Лондан. У 1811 годзе атрымаў ад прынца-рэгента (будучы кароль Георг IV) даручэнне распрацаваць план забудовы мясцовасці, якая пазней атрымала назву Мэрылбан-парку. Складзены Нэшам план быў рэалізаваны да 1818 годзе. Гэты праект, у прыватнасці, складаецца з планіроўкі і забудовы Рыджэнт-стрыт, Рыджэнтс-парка і прылеглых кварталаў.
Стаўшы прыдворным архітэктарам, Нэш спраектаваў яшчэ мноства будынкаў і збудаванняў. Па яго праектах створаны Сент-Джэймс-Парк, комплекс Трафальгарскай плошчы, тэатр Хэймаркет, Мармуровая арка. У 1815—1822 перабудаваў ва ўсходнім стылі Каралеўскі павільён у Брайтане. Нэш таксама кіраваў рэканструкцыяй Букінгемскага палаца, пасля якой гэты палац стаў рэзідэнцыяй каралеўскай сям'і.
Пасля смерці заступніка Нэша Георга IV у 1830 годзе яго праціўнікі, сярод якіх быў і герцаг Уэлінгтан, зрабілі ўсё, каб адхіліць яго ад дзейнасці ў камісіі па рэканструкцыі Букінгемскага палаца. Пасля чаго Нэш вымушаны быў выдаліцца ў сваё памесце, дзе і памёр у 1835 годзе.
Фліс
Фліс (fleece — аўчына, ад адной з марак ) — сінтэтычнае трыкатажнае палатно з поліэстэру для вырабу цёплай вопраткі. Вынайдзены ў 1979 годзе тэкстыльнай кампаніяй.
Гісторыя
Фліс з’явіўся ў Масачусетсе ў 1979 годзе, калі кампаніі Malden Mills (цяпер Polartec LLC) і Patagonia распрацавалі Synchilla (сінтэтычная шыншыла). Гэта была новая, лёгкая, трывалая ворсавая тканіна, закліканая імітаваць, а ў некаторых адносінах і пераўзыходзіць шарсцяную. Генеральны дырэктар Malden Mills Аарон Фаерштэйн наўмысна адмовіўся патэнтаваць палярны фліс, дазволіўшы матэрыялу вырабляцца танна і шырока многімі пастаўшчыкамі, што прывяло да хуткага і шырокага прызнання матэрыялу. Кампанія Malden Mills зарэгістравала PolarFleece ў якасці гандлёвай маркі ў Бюро па патэнтах і таварных знаках ЗША 6 кастрычніка 1981 года.
Выкарыстанне
З флісу робяць шапкі,, звычайна спартыўныя або турыстычныя. Кофта або куртка з флісу часта служыць сярэднім элементам «трохслаёвага» адзення, якое выкарыстоўваецца прыхільнікамі альпінізму, экстрэмальных відаў спорту (першы пласт складае, трэці — куртка з «дыхалючай» ). Флісавыя курткі і талстоўкі носяць у якасці самастойнага адзення. Ён можа быць часткова выраблены з перапрацаваных пластыкавых бутэлек, вельмі лёгкі, мяккі і лёгка сціраецца.
Характарыстыкі
Лёгкая, цёплая і мяккая тканіна, фліс валодае некаторымі добрымі якасцямі воўны, але важыць значна менш самых лёгкіх ваўняных тканін. Фліс класіфікуецца па вазе — у грамах на квадратны метр. Адзенне з флісу традыцыйна бывае рознай таўшчыні: мікра, 100, 200 і 300, прычым 300 — самы тоўсты і найменш эластычны.
Ён гідрафобны, утрымліваючы менш за 1 % сваёй вагі ў вадзе. Ён захоўвае свае ізаляцыйныя якасці нават у вільготным стане. Яго можна сціраць ў пральнай машыне, і ён хутка сохне. Гэта добрая альтэрнатыва воўны для тых, хто пакутуе на алергію або адчувальны да воўны. Ён таксама можа быць выраблены з перапрацаваных поліэтылентэрэфталатных (ПЭТ) бутэлек або нават з перапрацаванага флісу.
Звычайны палярны фліс не з’яўляецца ветраахоўным і не ўпітвае вільгаць (хоць гэта часта разглядаецца як перавага, гл. вышэй). Фліс лёгка генеруе, што прыводзіць да назапашвання ворсу, пылу і поўсці хатніх жывёл. Ён таксама схільны да пашкоджанняў пры высокатэмпературным мыцці, сушцы ў барабане або прасаванні ў незвычайных умовах. Нізкаякасны поліэфірны фліс таксама схільны да пілінгавання.
Завады (гміна)
Зава́ды (Zawady) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Завадах. Плошча гміны складае 112,67 км². Станам на 2012 год у гміне Завады пражывалі 2887 чалавек, шчыльнасць — 25,62 чал./км².
Players Championship 2018 (снукер)
Players Championship 2018 (таксама вядомы як Ladbrokes Players Championship 2018 ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 19 па 25 сакавіка 2018 года ў «Venue Cymru» у Ландудна, Уэльс. Прызавы фонд турніру склаў £380,000, з якіх £125,000 атрымаў пераможца.
Прызавыя грошы
Кампанія Ladbrokes у другі раз запар спансавала Players Championship. Прызавы фонд не змяніўся ў параўнанні з мінулым годам склаў £380,000. Колькасць прызавых грошай пераможцы таксама засталася на тым жа ўзроўні — £125,000. Толькі пераможцы турніраў Трайной кароны, а таксама рэйтынгавых турніраў у Кітаі атрымалі ў сезоне больш за гэтую суму.
Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады. Пры гэтым, у адрозненне ад большасці рэйтынгавых турніраў сезона 2017/2018 нават тыя снукерысты, якія прайгравалі ў стартавых матчах гэтага спаборніцтва атрымлівалі рэйтынгавыя ачкі.
Удзельнікі
На Players Championship 2018 года прымалі ўдзел 16 снукерыстаў, якія займалі найвышэйшыя пазіцыі ў асобным аднагадовым рэйтынгу сезона пасля адкрытага чэмпіянату Гібралтара. Па ім жа быў утвораны і пасеў гульцоў на турніры.
Са снукерыстаў, якія ўваходзілі ў топ-16 афіцыйнага рэйтынгу перад пачаткам турніру, чацвёра не ўвайшлі ў топ-16 аднагадовага рэйтынгу — Бары Хокінс (8-ы ў афіцыйным рэйтынгу і 24-ы ў аднагадовым рэйтынгу), Марка Фу (10-ы і 56-ы), Алістэр Картэр (11-ы і 26-ы) і Сцюарт Бінэм (13-ы і 29-ы). Са снукерыстаў, якія не ўваходзілі ў топ-16 сусветнага рэйтынгу, на турніры прынялі ўдзел Раян Дэй (17-ы ў афіцыйным рэйтынгу і 10-ы ў аднагадовым рэйтынгу), Стывен Магуайр (18-ы і 13-ы), Грэм Дот (23-і і 16-ы) і Янь Бінтаа (25-ы і 15-ы).
Джад Трамп павялічыў свой рэкордны вынік паводле колькасці ўдзелаў на турніры, згуляўшы на восьмым Players Championship (з васьмі розыгрышаў).
Адзіным дэбютантам спаборніцтва стаў кітаец Янь Бінтаа (15).
З усіх удзельнікаў спаборніцтва раней пераможцамі станавіліся Шон Мёрфі (2011), Дзін Цзюньхуэй (2013), Марк Ален (2016) і Джад Трамп (2017).
Самым узроставым удзельнікам Players Championship 2018 стаў 42-гадовы Марк Уільямс, якому споўнілася 43 гады падчас турніру. Джону Хігінсу і Роні О'Салівану таксама было па 42 гады, а Грэму Доту — 40. Самым маладым снукерыстам на турніры стаў 18-гадовы Янь Бінтаа. Луку Брэсэлю было 23 гады, а Кайрэну Уілсану — 26.
Ніжэй прадстаўлена табліца з інфармацыяй пра ўсіх удзельнікаў спаборніцтва.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У 15 матчах Players Championship гульцы аформілі 28 соценных брэйкаў. Колькасць брэйкаў, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 91 серыі, што ў сярэднім азначае каля 6.1 паўсоценных серый у матчы.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Вялікая Усходнеазіяцкая канферэнцыя
Вялі́кая Усхо́днеазія́цкая канферэ́нцыя (Канферэ́нцыя Вялі́кай Усхо́дняй А́зіі, Такі́йская канферэ́нцыя;, сучаснымі іерогліфамі — 大東亜会議) — саміт, які праходзіў у Токіа з 5 па 6 лістапада 1943 года. У канферэнцыі прынялі ўдзел прадстаўнікі сямі дзяржаў-членаў Вялікай Усходнеазіяцкай сферы ўзаемнага росквіту на чале з Японскай імперыяй.
Галоўнай задачай канферэнцыі, арганізатарам якой выступіла Японія, было падкрэсленне ролі Японіі як «вызваліцеля» Азіі ад заходняга каланіялізму і лідара сярод краін Усходняй Азіі. У сутнасці, канферэнцыя была мерапрыемствам дзяржаў, прадстаўнікі якіх былі запрошаны ў Токіа, якія знаходзіліся ў залежнасці ад Японіі ці былі акупаваны Узброенымі сіламі Японіі, і толькі дзве з іх — Маньчжоу-го і Тайланд — мелі дыпламатычнае прызнанне з боку хоць бы некалькіх дзяржаў за выключэннем краін «восі» і іх саюзнікаў (у прыватнасці, Маньчжоу-го прызналі Сальвадор і Дамініканская Рэспубліка, а Тайланд, больш за тое, уваходзіў у склад Лігі Нацый).
Перадумовы
У перыяд з моманту ўступлення Японскай імперыі ў Другую сусветную вайну ў снежні 1941 года па май 1942 год сілы Японскай імператарскай арміі падпарадкавалі сабе значную частку брытанскіх, французскіх і амерыканскіх калоній на Азіяцкім кантыненце і ў Ціхім акіяне, а менавіта: невялікія часткі Французскага Індакітая і Брытанскай Індыі, Малаю, Бірму, Філіпінскі архіпелаг, Галандскую Ост-Індыю (Інданезійскі архіпелаг), частку Новай Гвінеі і шэраг ціхаакіянскіх астравоў, такіх, як Саламонавы астравы і астравы Гілберта, Гуам і атол Уэйк. Акрамя таго, з 1931 года Японіяй кантралявалася тэрыторыя Маньчжурыі, на якой была створана марыянетачная дзяржава Маньчжоу-го, а з 1937 года, пасля серыі паспяховых ваенных дзеянняў у Кітаі падчас Япона-кітайскай вайны, таксама ўсход Унутранай Манголіі (дзяржава Мэнцзян) і шэраг кітайскіх тэрыторый, якія межавалі з узбярэжжам Усходне-Кітайскага і Паўднёва-Кітайскага мораў.
Большасць акупаваных японцамі тэрыторый, за выключэннем тых, дзе ствараліся марыянетачныя дзяржавы, захоўвала каланіяльны характар, які практычна нічым не адрозніваўся ад ранейшых формаў кіравання. Першапачаткова, пакуль японскія армія і флот з поспехам ваявалі супраць англа-амерыканскіх сіл у межах Ціхаакіянскага тэатра ваенных дзеянняў, японскі ўрад не меў патрэбы ў прадастаўленні гэтым дзяржаўным фарміраванням, цалкам кантралюемым Японіяй, большай самастойнасці. Аднак у 1943 годзе, з пагаршэннем японскіх пазіцый на Ціхім акіяне (бітва за Мідуэй), чыноўнікі МЗС Японіі і прыхільнікі паназіятызму ў палітычных і ваенных колах імперыі пасадзейнічалі прасоўванню праграмы прадастаўлення незалежнасці" розным часткам Усходняй Азіі, акупаваным Японіяй. Аўтары праграмы рабілі стаўку на тое, што пагроза вяртання еўрапейскага каланіялізму выкліча рост незадаволенасці карэнных народаў Азіі і паспрыяе больш актыўнаму іх удзелу ў вайне на баку Японіі. Японскае ваеннае кіраўніцтва, разумеючы прапагандысцкую каштоўнасць і значную фармальнасць такога кроку, падтрымала ідэю. З гэтай мэтай 31 мая 1943 года быў афіцыйна ўхвалены дакумент «Аб асноўных прынцыпах палітычнага кіраўніцтва ў Вялікай Усходняй Азіі». У ім гаварылася, што для працягу і завяршэння вайны трэба «ўмацаваць палітычную згуртаванасць дзяржаў і нацый Вялікай Усходняй Азіі вакол імперыі» і звярнуць асаблівую ўвагу на ўзмацненне іх ваеннага супрацоўніцтва з Японіяй. Так, у перыяд са жніўня па кастрычнік 1943 гады з'явіліся Дзяржава Бірма, Філіпінская рэспубліка, Свабодная Індыя, Каралеўства Камбоджа, якія атрымалі ўяўную незалежнасць, але на самой справе працягвалі кантралявацца Японіяй.
30px Дзяржава Бірма
Дзяржава афіцыйна атрымала незалежнасць 1 жніўня 1943 года, пасля чаго японская ваенная адміністрацыя Бірмы перадала свае паўнамоцтвы бірманскаму ўраду і была распушчана. Урад узначаліў адвакат і былы палітвязень доктар Ба Мо, які і прадставіў Бірму на Такійскай канферэнцыі.
30px Кітайская рэспубліка
Калабарацыянісцкі рэжым Ван Цзінвэя, які афіцыйна, як і легітымны рэжым Чан Кайшы, называўся «Кітайскай рэспублікай», быў абвешчаны 30 сакавіка 1940 года на акупаваных Японіяй падчас Япона-кітайскай вайны ўсходне-кітайскіх тэрыторыях. У студзені 1943 года японскі ўрад прыняў рашэнне аб шэрагу саступак Кітайскай рэспубліцы (вяртанне сэтльментаў, адмена права экстэрытарыйнасці і г.д.), з-за чаго 9 студзеня таго ж года ўрад Ван Цзінвэя абвясціў вайну Вялікабрытаніі і ЗША.
На канферэнцыі кітайскую дэлегацыю ўзначальваў сам Ван Цзінвэй.
30px Маньчжоу-го
Маньчжоу-го (таксама Маньчжурская імперыя) было заснавана ў 1932 годзе на занятай японцамі тэрыторыі Маньчжурыі. Гэта дзяржава была найбольш актыўным усходнеазіяцкім саюзнікам Японскай імперыі ў ваенным стаўленні: Маньчжурская імператарская армія, якая на 1943 год налічвала каля 200 000 чалавек, брала ўдзел у баях на Халхін-Голе і Хасане, у бітвах Япона-кітайскай вайны.
На канферэнцыі ў Токіа Маньчжоу-го ўяўляў прэм'ер-міністр дзяржавы генерал Чжан Цзінхуэй, вядомы сваёй праяпонскай пазіцыяй.
30px Свабодная Індыя
21 кастрычніка 1943 года ў Сінгапуры быў сфарміраваны ўрад т.зв. «Свабоднай Індыі» (больш вядомая як «Азад Хінд»). Паколькі большая частка Брытанскай Індыі, на кіраванне тэрыторыяй якой прэтэндаваў урад, знаходзілася па-за зонай японскай акупацыі, ён пазіцыянаваў сябе як урад у выгнанні. Аднак, нягледзячы на гэта, улады «Свабоднай Індыі» ўсёткі кантралявалі частку індыйскіх тэрыторый, такіх як Андаманскія і Нікабарскія астравы, а таксама частку сучасных індыйскіх штатаў Маніпур і Нагаленд на ўсходзе Індыі. На першым жа пасяджэнні ўрад абвясціў вайну Вялікабрытаніі і ЗША.
Індыйскім прадстаўніком у Токіа быў старшыня ўрада Свабоднай Індыі Субхас Чандра Бос, які па сумяшчальніцтве ўзначальваў Індыйскі легіён СС. Паводле афіцыйнага рэгламенту канферэнцыі, Бос прысутнічаў на ёй у ролі «назіральніка». Гэта было шмат у чым абумоўлена як раз тым, што сінгапурскі ўрад Індыі знаходзіўся «ў выгнанні», што не дазваляла яго кіраўніку быць паўнавартасным удзельнікам саміту.
30px Каралеўства Тайланд
Тайланд быў адзінай краінай з тых, што ўдзельнічалі ў канферэнцыі, утворанай без пасродніцтва Японіі (гісторыя сучаснага Тайланда бярэ пачатак з XIII стагоддзя), адзінай, якая была членам Лізе Нацый і адзінай, якая мела дыпламатычнае прызнанне з боку краін Антыгітлераўскай кааліцыі. Саюз Тайланда з Японіяй і абвяшчэнне ім вайны Вялікабрытаніі і ЗША былі навязаны японскімі ўзброенымі сіламі, якія ўварваліся на тайскую тэрыторыю ў снежні 1941 года і ў адваротным выпадку пагражалі акупацыяй дзяржавы.
У якасці прадстаўніка Тайланда ў Токіа быў першапачаткова запрошаны тайскі прэм'ер-міністр маршал Плек Пібунсанграм, аднак у выніку замест яго на канферэнцыю прыбыў дыпламатычны дзеяч прынц Ван Вайтаякон. Гэтым рашэннем маршал падкрэсліў, што Тайланд не з'яўляецца залежнай ад Японіі дзяржавай. Акрамя таго, ад'езд прэм'ер-міністра ў неспакойны для краіны час мог прывесці да яго звяржэння, чаго асцерагаўся Пібунсанграм.
30px Філіпінская рэспубліка
Фармальная незалежнасць Філіпінаў была абвешчана 14 кастрычніка 1943 года, але, нягледзячы на гэта, японскі кантынгент працягваў прысутнічаць на астравах аж да іх вызвалення амерыканскімі войскамі. Да ўлады прыйшоў урад на чале з нацыяналістам Хасэ Пасьяна Лаўрэлем. Філіпінская рэспубліка стала адзінай краінай-удзельніцай канферэнцыі, якая на момант яе правядзення не знаходзілася ў стане вайны са ЗША і Вялікабрытаніяй. Вайну гэтым дзяржавам Філіпіны абвясцілі толькі ў верасні 1944 года.
Філіпіны ў Токіа прадстаўляў сам прэзідэнт Лаўрэль.
Не прысутнічалі
На канферэнцыю былі запрошаны дэлегаты далёка не ўсіх краін Вялікай Усходнеазіяцкай сферы ўзаемнага росквіту, у рамках якой была арганізавана канферэнцыя. У прыватнасці, дэлегаты з боку В'етнама (які, зрэшты, на той момант дэ-юрэ не лічыўся незалежнай дзяржавай) і Камбоджы не былі запрошаны з салідарнасці да вішысцкай Францыі — намінальна кантроль над былым Французскім Індакітаем належаў Японіі і вішысцкаму ўраду ў роўнай ступені.
Не прысутнічалі на канферэнцыі і прадстаўнікі карэнных народаў, якія пражывалі на тэрыторыях японскіх генерал-губернатарстваў Карэя і Тайвань, а менавіта карэйцаў і ханскіх кітайцаў, нягледзячы на сваю адносную шматлікасць.
Нарэшце, на канферэнцыі не было прадстаўнікоў Інданезіі. Пытанне аб прадастаўленні незалежнасці былым Брытанскай Малаі і Галандскай Ост-Індыі быў больш складзены. 31 мая 1943 года Генеральны штаб Японскай імператарскай арміі ў аднабаковым парадку прыняў рашэнне аб далучэнні гэтых тэрыторый да Японскай імперыі. Гэта дзеянне значна падарвала намаганні японскай прапаганды, накіраваныя на прэзентацыю Японіі як вызваліцельніцы азіяцкіх народаў. Лідары руху за незалежнасць Інданезіі Ахмед Сукарна і Махамад Хата, якія таксама супрацоўнічалі з японскімі ўладамі, былі запрошаны ў Токіа неўзабаве пасля заканчэння Канферэнцыі для правядзення неафіцыйных пасяджэнняў.
Умовы правядзення
Месцам для правядзення канферэнцыі быў выбраны будынак Імперскага парламента Японіі ў Касумігасэкі — адным з цэнтральных раёнаў Токіа. Будаўніцтва гэтага велізарнага гранітнага збудавання пачалося ў канцы 1920-х гадоў і завяршылася толькі ў 1936 годзе.
На працягу дня 5 лістапада дэлегацыі краін-удзельніц прыбывалі ў Аэрапорт Ханэда, дзе іх сустракалі японскія чыноўнікі на чале з прэм'ер-міністрам Хідэкі Тадзё. Затым дэлегаты садзіліся ў чорныя легкавыя аўтамабілі, якія дастаўлялі іх да будынка японскага парламента.
Выступленне Тадзё
Пасля пачатку пасяджэння з прамовай выступіў прэм'ер-міністр Японіі Хідэкі Тадзё, які выказаў афіцыйную пазіцыю Японскай імперыі наконт становішча ў т.зв. «Вялікай Усходняй Азіі». Тадзё раскрытыкаваў імперыялістычны характар знешняй палітыкі ЗША і Вялікабрытаніі, пры гэтым падкрэсліўшы факт суперніцтва паміж дзвюма вялікімі дзяржавамі.
"На працягу мінулых стагоддзяў Брытанская імперыя шляхам махлярства і агрэсіі набыла вялікія тэрыторыі па ўсім свеце і падтрымлівала сваё панаванне над іншымі нацыямі і народамі ў розных рэгіёнах, трымаючы іх у нястачы і зводзячы адзін з адным. З іншага боку — Злучаныя Штаты, якія, скарыстаўшыся бязладзіцай і замяшаннем у Еўропе, усталявалі сваю перавагу над Амерыканскім кантынентам, працягнуўшы свае шчупальцы да Ціхага акіяна і Усходняй Азіі пасля вайны з Іспаніяй. Затым, карыстаючыся сваім узвышэннем пасля Першай сусветнай вайны Злучаныя Штаты сталі імкнуцца да сусветнай гегемоніі. Зусім нядаўна, з пачатку цяперашняй вайны, Злучаныя Штаты ў яшчэ большай ступені актывізавалі сваю імперыялістычную дзейнасць, імкнучыся пракрасціся ў Паўночную Афрыку, Заходнюю Афрыку, Атлантычны акіян, Аўстралію, Блізкі Усход і нават у Індыю, мабыць, спрабуючы ўзурпаваць месца Брытанскай імперыі."
Паводле меркавання Тадзё, «рост прэстыжу і магутнасці Японіі разглядаўся Амерыкай і Англіяй з непрыязнасцю, якая ўзрастала», што і падштурхнула Японію да пачатку ваенных дзеянняў, каб засцерагчы сябе ад нападу з боку гэтых дзяржаў.
Ваенныя дзеянні ва Усходняй Азіі і Ціхім акіяне японскі прэм'ер-міністр ахарактарызаваў тэрмінам «Вялікая Усходнеазіяцкая вайна». Гэта вайна, у яго ўяўленні, была накіравана «на знішчэнне зла і аднаўленне правасуддзя» і падтрымана народамі Вялікай Усходняй Азіі, завошта Тадзё публічна падзякаваў дэлегатаў, якія прадстаўлялі гэтыя народы. Асаблівы акцэнт ён зрабіў на асобе запрошанага на канферэнцыю старшыні сінгапурскага ўрада Індыі ў выгнанні (Азад Хінд) Субхаса Чандры Боса — прадстаўніка і — фармальна — лідара адной з самых шматлікіх азіяцкіх нацый, нароўні з кітайскай.
Выступленні дэлегатаў
Апроч дэлегатаў, у памяшканні, дзе праходзіла канферэнцыя, прысутнічала некалькі перакладчыкаў. Прадстаўнікі дзяржаў гаварылі на розных мовах: Ван Цзінвэй і Чжан Цзінхуэй — на кітайскай, Ба Мо, Хасэ Лаўрэль і Субхас Чандра Бос — на англійскай. Тадзё звяртаўся да прысутных на японскай мове.
Выступаючы з прамовай, Ба Мо — старшыня бірманскага ўрада — выказаў падзяку ў адрас Японіі, дзякуючы якой, паводле слоў Ба Мо, яго мары пра яднанне народаў Усходняй Азіі сталі рэальнасцю. Ён таксама падкрэсліў неабходнасць гэтага яднання, адзначыўшы: «Мая азіяцкая кроў заўсёды цягнула мяне да іншых азіятаў». Пасля бірманскі лідар ужыў словазлучэнне «азіяцкая кроў» яшчэ некалькі разоў і заклікаў усіх прысутных рушыць услед за яе поклікам. Вайну супраць ЗША і Вялікабрытаніі ён назваў «часам, калі трэба думаць не розумам, а крывёй». Як і іншыя дэлегаты, Ба Мо часта казаў пра «мільярд азіятаў», гатовых ваяваць за сваю свабоду пад кіраўніцтвам Японіі. Праз некалькі дзясяткаў гадоў, нашмат пазней заканчэння Другой сусветнай вайны, у сваіх мемуарах Ба Мо жорстка крытыкаваў японскую палітыку ваеннага перыяду, вінавацячы японцаў у жорсткасці і самаўпраўнасці ў стаўленні да бірманцаў.
Прэзідэнт Філіпінскай рэспублікі Хасэ Пасьяна Лаўрэль даў высокую ацэнку дзеянням японскіх арміі і флоту і адзначыў, што японскія перамогі «апраўдалі прэстыж усіх азіяцкіх краін».
Рэзкаму асуджэнню з боку дэлегатаў, асабліва кіраўніка індыйскага ўрада ў выгнанні Субхаса Чандры Боса, падверглася дзейнасць Лігі Нацый, якую Японія часткова супрацьпастаўляла сістэме новага парадку ва Усходняй Азіі. Дэлегаты адзначылі, што Ліга насамрэч абараняла інтарэсы заходняга каланіялізму, пры гэтым не лічачыся з пазіцыяй карэнных жыхароў калоній. Падчас свайго выступлення Субхас Чандра Бос заўважыў: «…у калідорах і вестыбюлях Лігі Нацый я правёў шмат дзён, стукаючы ў адны дзверы за іншымі, у дарэмнай спробе атрымаць слуханне па пытанні індыйскай свабоды» і рэзка раскрытыкаваў абыякавасць гэтай арганізацыі да руху за індыйскую незалежнасць. Па выніках канферэнцыі выступлення Боса і Ба Мо апынуліся самымі яскравымі.
Па заканчэнні выступленняў унутры будынка Парламента дэлегаты выйшлі на вуліцу, дзе была ўзведзена канструкцыя, у цэнтры якой размяшчаўся вялікі японскі сцяг, а па баках — сцягі ўсіх краін-удзельніц канферэнцыі: па тры злева і справа ад японскага. Перад сцягамі знаходзіліся трыбуна, за якой па чарзе выступалі кіраўнікі дэлегацый, і некалькі радоў сядзенняў, прызначаных як для замежных гасцей, так і для японскіх чыноўнікаў і ваенных кіраўнікоў. Перад Парламенцкім будынкам сабраўся вялікі натоўп, які суправаджаў прамову кожнага аратара авацыямі і апладысментамі.
Сумесная дэкларацыя
У канцы свайго выступлення Хідэкі Тадзё агучыў т.зв. «Сумесную дэкларацыю Вялікай Усходняй Азіі», у якой былі адлюстраваны асноўныя пазіцыі і намеры дзяржаў Усходне-Азіяцкай сферы ўзаемнага росквіту.