cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гардыян II
Жыццё да прыходу да ўлады
Будучы імператар Марк Антоній Гардыян Семпраніян Раман Афрыкан нарадзіўся каля 192 года. Гэта дата вылічаецца з «Гісторыі Аўгустаў», згодна якой на момант смерці Гардыяну II было 46 гадоў. Яго бацька, сям’я якога, магчыма, паходзіла з Малой Азіі, зрабіў паспяховую кар’еру. Сапраўднае імя маці Гордыяна невядомае. У «Гісторыі Аўгустаў» паведамляецца, што яе клікалі Фабія Арэсціла і што яна з’яўлялася праўнучкай імператара Антаніна Пія, аднак гэтыя дадзеныя лічацца сучаснымі гісторыкамі выдуманымі. Калі Гардыяна II можна атаясамляць з тым Антоніем Гардыянам, якому прысвечаны праца «Жыцці сафістаў», то тады яго маці, меркавана, была ўнучка вядомага сафіста і палітычнага дзеяча II стагоддзя. Мала вядома верагоднай інфармацыі пра жыццё Гардыяна II і яго кар’еру да паўстання ў Афрыцы, якое ўзвяло яго на прастол. Крыніцай, што падае найболей поўную інфармацыю, з’яўляецца біяграфія трох Гардыянаў у «Гісторыі Аўгустаў», якая напоўнена рознымі няпэўнымі фактамі, з-за чаго даводзіцца адлучаць праўду ад выдумкі.
«Гісторыя Аўгустаў» сцвярджае, што Гардыян II быў вучнем сына вядомага пісьменніка эпохі дынастыі Севераў, які насіў такое ж імя (сучасныя гісторыкі лічыць гэтыя дадзеныя не годнымі даверы), які пакінуў яму ў спадчыну бібліятэку з 62 тысяч скруткаў. Пададзеная ў той жа працы кар’ера Гардыяна — пры Геліягабале, прэтар і консул-суфект пры Аляксандры Северы, магчыма паказана дакладна, але няма ніякіх іншых пацверджанняў гэтаму паведамленню, апроч аднаго надпісу з палесцінскага горада Кесарыя, які пацвярджае факт знаходжання Гардыяна на пасту консула-суфекта.
Калі Гардыян II з’яўляецца чалавекам, якому прысвечаны твор «Жыцці сафістаў», то ў гэтым выпадку ён, мусібыць, быў камандуючым, які дыслакаваўся блізу Антыёхіі ў Сірыі, і намеснікам Ахаі. Таксама Гардыян II займаў пасаду консула-суфекта да прыезду яго бацькі ў Афрыку ў 237 годзе, найхутчэй, у самым канцы кіраванні Аляксандра Севера ці падчас кіравання Максіміна Фракійца. У 237 годзе ён стаў легатам Афрыкі пры Гардыяне Старэйшым. Хоць было незвычайна, што былы консул служыў у якасці легата пры намесніку, але ў той час сынs намеснікаў часта знаходзіліся на пастах пры сваіх бацьках. У дадзеным пэўным выпадку, Гардыяну I, якому было амаль 80 гадоў, было вельмі выгадна і зручна мець у якасці памочніка сына-.
Выгляд і асабістыя якасці
Найболей поўную характарыстыку Гардыяна II пакінуў аўтар яго біяграфіі ў «»:
"«В науках Гордиан подавал большие надежды, выделялся он и своей наружностью. Он обладал исключительной памятью, отличался замечательной добротой: когда в школе секли кого-нибудь из мальчиков, он не мог удержаться от слез»."
"«Он был в высшей степени жаден до фруктов и овощей, вообще же — весьма умерен в пище; он постоянно поглощал какие-нибудь свежие фрукты. Ему очень нравилось холодное питье, летом он охотно пил только холодное и притом в большом количестве. Он отличался крупным телосложением и потому предпочитал холодное»."
На нешматлікіх манетах Гардыян II пададзены абсалютна лысым і значна больш поўным, чым яго бацька.
Кіраванне і згуба
У пачатку 235 года Аляксандр Север загінуў ад рук мяцежных салдатаў у Маганцыяку ў Ніжняй Германіі. У выніку імператарам стаў Максімін Фракіец. Сутыкнуўшыся з мясцовай элітай, якая забіла пракуратара Максіміна, Гардыян I быў змушаны браць удзел у поўнамаштабным паўстанні супраць Максіміна і быў абвешчаны імператарам.
Дакладна невядома, ці знаходзіўся Гардыян II у Тысдры (сучасны, Туніс) познай зімой ці ранняй вясной 238 года ў той дзень, калі пракуратар Максіміна Фракійца быў забіты, а Гардыян I абвешчаны імператарам. У біяграфіі Максіміна і яго сына ў «Гісторыі Аўгустаў» расказваецца, што Гардыян II быў публічна абвешчаны імператарам разам са сваім бацькам у Тысдры перад тым, як абодва прынцэпсы адправіліся ў Карфаген]]. Аднак у біяграфіі трох Гардыянаў сцвярджаецца, што Гардыян II стаў імператарам некалькі дзён апасля ўжо ў Карфагене. Адзін фрагментарна захаваны папірус з Егіпта паведамляе, што ўступ на пасаду Гардыяна II адбыўся не адначасна з яго бацькам, але інтэрпрэтацыя тэксту з’яўляецца меркаванай. Сучасны падзеям грэчаскі гісторык Герадыян аўтар не згадвае Гардыяна II у апісанні падзей у Тысдры ў пачатку паўстання, але ён жа паказвае, што калі весткі пра паўстанне дайшлі да Рыма некалькі дзён апасля, бацька і сын ужо былі разам абвешчаны імператарамі сенатам. Разам з імператарскай вартасцю Гардыян, як і яго бацька, атрымаў тытул Афрыканскі.
Нягледзячы на захопленую падтрымку жыхароў Карфагена і поспех у Рыме, які вітаў навіну пра паўстанне, Гардыян II і яго бацька паўсталі перад сур’ёзнай небяспекай, якая пагражала іх уладзе. Капеліян, намеснік суседняй правінцыі Нумідыя, быў асабістым ворагам Гардыяна I і ў яго дырэктыве знаходзілася вялікая колькасць войскаў. Пазнаўшы пра абвяшчэнне Гардыянаў імператарамі, Капеліян сабраў разам усіх сваіх салдатаў, якія пацвердзілі вернасць Максіміну, і высунуўся на Карфаген. Гардыян II быў прызначаны камандуючым сіламі атрада (улучаючы добраахвотнікаў з ліку жыхароў Карфагена), арганізаванага для абароны горада. Аднак карфагенцы не маглі супрацьстаяць дасведчанаму войску пад камандаваннем Капеліяна. Вось, што расказвае Герадыян пра бітву:
"«Во время столкновения численное превосходство было на стороне карфагенян, но они не имели боевого порядка, не были обучены военным делам <…> и были лишены оружия и военных орудий. Каждый прихватил из дома либо маленький меч, либо топор, либо дротики, употребляемые на псовой охоте; нарезав оказавшиеся под рукой шкуры и распилив бревна на куски случайных форм, каждый, как мог, изготовлял прикрытия для тела. Нумидийцы же — меткие копьеметатели и настолько великолепные наездники, что управляют бегом коней без узды, с помощью одной лишь палки. Они с большой легкостью повернули массу карфагенян, которые, не выдержав их напора, побросав все, обратились в бегство. Тесня и топча друг друга, те в большей степени были погублены своими, нежели врагами»."
Падчас бітвы Гардыян II быў забіты. Яго цела так і не было знойдзена. Карфаген быў захоплены Капеліянам, а Гардыян I скончыў самагубствам. Абодва Гардыяны кіравалі цягам усяго толькі трох тыдняў. Нумідыйскі намеснік уладкаваў сапраўдны пагром у Карфагене, а правінцыю Афрыка разрабаваў. Мяцеж Гардыянаў з’яўляецца навочнай ілюстрацыяй таго, што любое паўстанне вырачана скончыцца крахам, калі яно не абапіраецца на падтрымку рэгулярнай арміі.
Гардыян II не быў апошнім прадстаўніком нашчадкаў свайго бацькі, які заняў прастол. Паўстанне супраць Максіміна Фракійца працягнулася ў Рыме на чале з сенацкімі стаўленікамі Бальбінам і Пупіенам, абвешчаных імператарамі, і сына сястры Гардыяна II Гардыяна III, якога абвясцілі цэзарам. Да канца 238 года Гардыян III стаў аднаасобным уладцам рымскай дзяржавы. Гардыян II будзе абагаўлёны на загад яго пляменніка, атрымаўшы, такім чынам, прызнанне пасля смерці, чаго яму не атрымалася дасягнуць пры жыцці.
Малькальм III
Малькальм III Вялікі Правадыр (Máel Coluim mac Donnchada, Malcolm III Canmore,  — ) — кароль Альбы (Шатландыі) (1058—1093), сын караля Дункана I.
Біяграфія
Малькальм III стаў каралём Шатландыі пасля забойства Лулаха.
Жонка караля Маргарыта паспрабавала рэфармаваць шатландскую царкву ў французскім духу, хоць з павагай адносілася да традыцый пустэльніцтва, закладзеных святым Калумбам. Яна ўгаварыла мужа склікаць сабор вышэйшага духавенства краіны, на якім сама старшынствавала, у той час як кароль выконваў ролю перакладчыка. Маргарыце ўдалося ліквідаваць шэраг парушэнняў, якія прысутнічалі ў шатландскай царкве.
У 1077 годзе ў Шатландыі пачаліся ўнутраныя міжусобіцы. Кіраўнік Марэя, сын Лулаха, заявіў пра свае правы на шатландскі прастол і падняў мяцеж. Малькальм атрымаў над ім перамогу, але захаваў яму жыццё, і Маэлснехтайн дажыў да 1085 года. Пачынаючы з гэтага часу і да 1091 года Шатландыя жыла ў міры.
У 1091 годзе Малькальм, незадаволены кіраваннем Вільгельма II Рудага, сабраў армію і напаў на Англію, але затым абодва караля аднавілі мірны дагавор у Абернеці. Аднак Вільгельм не вельмі хацеў выконваць умовы дагавора, і напружанасць паміж Англіяй і Шатландыяй захоўвалася. У 1093 годзе Вільгельм цяжка захварэў. Спужаўшыся пякельных пакут за парушэнне дагавора, ён запрасіў Малькальма ў Глостэр для новых перамоў. Але пакуль Малькальм дабраўся да месца іх правядзення, Вільгельм акрыяў. Ён сустрэў Малькальма груба і запатрабаваў ад яго з'явіцца ў Лондан на суд баронаў для рашэння спрэчных пытанняў. Малькальм заявіў, што не лічыць сябе васалам англійскага караля, і вярнуўся дамоў. Разумеючы, што ў такой сітуацыі вайна непазбежная, ён вырашыў нанесці ўдар першым. Сабраўшы армію, у лістападзе 1093 года Малькальм перайшоў мяжу з намерам аблажыць крэпасць Алнвік. Але там ён патрапіў у засаду і загінуў ад рукі свайго сваяка Аркіла Марэла, Бамбара. У тым жа бітве быў смяротна паранены і яго старэйшы сын Эдуард.
Чырвоная гвардыя (Расія)
Чырвоная гвардыя (Кра́сная гва́рдия) — добраахвотныя ўзброеныя атрады, якія ствараліся рабочымі, сялянамі і казакамі падчас рэвалюцыі 1917 года ў Расіі, асноўная форма ўзброеных арганізацый бальшавікаў падчас падрыхтоўкі і ажыццяўлення Кастрычніцкай рэвалюцыі і першых месяцаў Грамадзянскай вайны. Атрады Чырвонай гвардыі агульнарасійскага камандавання не мелі, ствараліся і расфармоўваліся рашэннямі партыйных і савецкіх органаў на месцах.
Кюрдгаджы
Кюрдгаджы (Kürdhacı) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Маўсесашэн (арм.: Մովսէսաշեն), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Сафала
Сафала (Sofala, афіц. Nova Sofala) — гістарычны порт у Мазамбіку, пры ўпадзенні ў Індыйскі акіян ракі Сафалы, ранейшая сталіца аднайменнай правінцыі.
Сафала — найстаражытная вядомая па дакументах гавань Паўднёвага паўшар'я. Яшчэ адзін са спадарожнікаў Васка да Гамы выказаў здагадку, што ў старажытнасці гэты бераг называўся Афірам і менавіта адсюль паходзіла царыца Саўская. У гэтай сувязі згадвае Сафалу ў «Страчаным раі» Джон Мільтан.
Надзейныя звесткі пра існаванне Сафальскай гавані з'яўляюцца ў арабскіх крыніцах VIII стагоддзя. Пачынаючы з 915 года тут гаспадарылі арабы і персы, якія прынеслі ў Паўднёвае паўшар'е іслам. Па рацэ і яе прытокам з глыбінь Афрыканскага кантынента дастаўлялася для продажу арабам золата.
У XIV стагоддзі кантроль за гандлем перайшоў да султана Кілвы, сталіца якога была размешчана далёка на поўначы, на тэрыторыі цяперашняй Танзаніі. У XV стагоддзі Сафала становіцца галоўным портам дзяржавы Манаматапа са сталіцай у Вялікім Зімбабвэ. У 1489 г. Сафалу наведаў першы еўрапеец — партугалец Перу да Кавільян.
У 1505 годзе гаванню авалодалі партугальцы. Тут узнікла першая партугальская калонія на поўдзень ад экватара. З прывазнога каменя еўрапейцы пабудавалі форт і будынак гандлёвай факторыі. У сувязі з інтэнсіўнай высечкай прыбярэжных лясоў гавань Сафалы, якая раней была здольная ўмясціць да сотні суднаў, заглейлася і ператварылася ў пясчаную водмель.
Па гэтай прычыне ў 1890 г. у 20 мілях на поўнач быў заснаваны сучасны порт Бейра, у які перамясціўся не толькі гандаль, але і кіраванне Сафальскай правінцыяй. Пры будаўніцтве Бейры выкарыстоўваўся камень, які вызваліўся пасля зносу старадаўніх будынкаў Сафалы.
Андрэй Пакроўскі
Андрэй Пакроўскі (нар.  —) — беларускі празаік і мастак.
Біяграфія
Жыве ў Мінску.
Творчасць
Аўтар кнігі апавяданняў «Як я перастаў верыць у Дзеда Мароза» (Логвінаў, 2012).
Прызнанне
Лаўрэат конкурсаў Беларускага ПЭН-цэнтра. З кнігай «Як я перастаў верыць у Дзеда Мароза» трапіў у шорт-ліст прэміі «Дэбют» і лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2012 год.
Курганне (археалагічны помнік, Жлобінскі раён)
Курганне — археалагічныя помнікі: курганныя могільнікі каля в. Курганне Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці.
Могільнік — 1
Знаходзіцца паміж вёскай і р. Добасна. 55 курганоў вышынёй 0,5 — 2,5 м, дыяметрам 10 — 12 м. Выявіў і даследаваў 28 насыпаў у 1972 — 1976 У. У. Багамольнікаў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на спіне галавой на захад (у адным выпадку — на ўсход), сустракаецца трупаспаленне. Адзін курган пусты.
Знойдзены ганчарныя гаршкі, пярсцёнкападобныя і сяміпрамянёвыя скроневыя кольцы, пацеркі (дробны бісер, шкляныя пазалочаныя цыліндрычныя і бочачкападобныя, сердалікавыя біпірамідальныя, бурштынавыя прызматычныя, металічныя), авальнае і абаранкападобныя крэсівы, лірападобныя спражкі, каса, серп, прасліцы. Асабліва багаты курган з двайным пахаваннем, дзе знойдзены крыж-складзень, паясны кручок з выявамі конскіх галовак, бронзавыя спражка і паясное кольца з інкруставаным раслінным і геаметрычным арнаментам, крэсівы, жалезныя паясныя кольцы і інш.
Могільнік належаў радзімічам, і датуецца XI — 1-й трэццю XII стст.
Могільнік — 2
Знаходзіцца побач з могільнікам — 1, на захад ад яго. 35 курганоў вышынёй 1 — 2 м, дыяметрам 10 — 12 м. Выявіў і даследаваў 7 насыпаў у 1972 г. У. У. Багамольнікаў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце і ў яме.
Знойдзены нож, ганчарная кераміка, шкляныя пазалочаныя, сердалікавыя біпірамідальныя пацеркі і вялікія яйкападобныя буйназярністыя пацеркі.
Належаў дрыгавічам. Датуецца XI — XII стст.
Могільнік — 3
Знаходзіцца за 1 км ад могільніка — 2. 3 курганы вышынёй 2 м, дыяметрам 12 — 1З м. Выявіў і абследаваў у 1972 г. У. У. Багамольнікаў. Раскопкі не праводзіліся.
Перу да Кавільян
Пе́дру або Пе́ру да Кавілья́н (Pêro da Covilhã, каля 1450—1530, Эфіопія) — партугальскі падарожнік і мараплавец XV стагоддзя, які пражыў трыццаць гадоў пры двары эфіопскіх імператараў. Яго заслугі: указанне на магчымасць абмінуць Афрыку морам, апісанне індыйскіх гаваняў і залатых рудняў у Сафале, першае дакладнае азнаямленне еўрапейцаў з Эфіопіяй.
Біяграфія
Вызначыўся ў кастыльскай вайне пры Афонсу V, затым служыў у Берберыі, а пасля — у гвардыі караля Жуана II. Цудоўна валодаў арабскай мовай. У 1487 годзе разам з Афонсу дэ Паівам быў адпраўлены каралём Жуанам II на пошукі прэсвітара Іаана і зямлі, з якой у Еўропу прывозяць карыцу і іншыя спецыі. 7 мая 1487 года партугальцы, забяспечаныя неабходнай інфармацыяй і грашыма, адправіліся ў дарогу і пад відам гандляроў прыбылі ў Каір, адкуль Кавільян у суправаджэнні некалькіх маўраў адплыў у бок Індыі, наведаўшы Суэц (Тора), Адэн, Армуз, Гоа, Калікут і Сафальскі бераг у Мазамбіку, у той час як яго таварыш Паіва адправіўся ў Абісінію (Эфіопію). Яны дамовіліся сустрэцца ў Каіры. Пасля вяртання ў Каір у 1490 годзе Кавільян даведаўся пра смерць Паівы ў Эфіопіі. Падчас знаходжання ў Егіпце ён напісаў для караля справаздачу пра сваё падарожжа, у якім даў яму савет шукаць шлях у Індыю не па сушы, а па моры, плывучы на поўдзень ад Гвінеі ў бок Вострава Месяца (Мадагаскара). Пасланне Кавільяна, дастаўленае ў Партугалію яўрэямі-гандлярамі, праславіла яго імя, праз і некалькі гадоў задума марскога падарожжа ў Індыю была ажыццёўлена Васка да Гамам.
Тым часам сам Кавільян у 1493 годзе паехаў па следзе Паівы ў Эфіопію, дзе імператар Аляксандр прыняў яго вельмі ласкава, даў землі і добрае месца пры двары, аднак вярнуцца на радзіму не дазваляў да самай смерці. У 1507 годзе да яго далучыўся нейкі падрэ з экспедыцыі Трыстана да Кунья. У 1520 годзе ў Эфіопію прыбыло партугальскае пасольства, для якога Кавільян дамогся ад імператара розных палёгак, але так і не атрымаў дазволу вярнуцца. Увогуле, Кавільян правёў у Эфіопіі больш за тры дзясяцігоддзі жыцця. Запісы Кавільяна пасля яго смерці былі страчаны.
Коханавічы
Ко́ханавічы (, Кохановичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Данкельдская дынастыя
Данкельдская дынастыя — дынастыя каралёў Шатландыі, якая займала прастол у 1034—1040 і 1058—1290 гадах). Асобныя прадстаўнікі былі таксама графамі Ханцінгдана, Атала, Аркнейскіх астравоў і інш.
Родапачынальнікам дынастыі быў Крынан Данкельдскі (975—1045), які ажаніўся з Бетак, дачкой караля Шатландыі Малкальма II. Яго сын, Дункан I (каля 1001—1040), у 1018 годзе стаў каралём Стратклайда, а ў 1034 годзе — каралём Шатландыі. Яго сыну Малькальму III Кэнмару ў спрэчцы з іншымі прэтэндэнтамі ўдалося замацаваць шатландскую карону за Данкельдскай дынастыяй, якая кіравала Шатландыяй да канца XIII стагоддзя.
Мірык (Лачын)
Мірык (Mirik) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Мірык (арм.: Միրիկ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Салонін
Публій Ліцыній Карнелій Салонін Валярыян (Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus; 242 — 12 красавіка 260) — рымскі імператар і суправіцель Галіена ў 260 годзе.
Біяграфія
Салонін нарадзіўся каля 242 года. Ён быў малодшым сынам імператара Галіена і Карнеліі Салоніны з Віфініі.
У 258 годзе, пасля смерці старэйшага сына Галіена Валярыяна, тытул цэзара перайшоў да юнага Салоніна. Праз два гады, у 260 годзе з дапамогай свайго настаўніка Сільвана і гальскага палкаводца Постума Салонін атрымаў званне Аўгуста і камандуючага легіёнамі па ўсёй рэйнскай мяжы. Але ў адсутнасць Галіена, які душыў незлічоныя паўстанні на Усходзе і знаходзіўся ўвесь час там, намінальная ўлада фактычна прыналежала Салоніну, але палітычныя справы вырашаў па ўсёй бачнасці Сільван. Гэта становішча спраў аказалася фатальным для іх абодвух.
Пасля сваркі Сільвана і Постума апошні сабраў свае атрады і абсадзіў іх у Кёльне. Пасля захопу горада Салонін быў схоплены і забіты разам з Сільванам. Потым Постум абвясціў сябе імператарам так званай Гальскай імперыі.
Кваліфікацыя да чэмпіянату свету па снукеры 2015
Кваліфікацыя да чэмпіянату свету па снукеры 2015 праходзіла з 8 па 15 красавіка 2015 года ў міжнародным спартыўным цэнтры «Ponds Forge» у Шэфілдзе, Англія.
Рэферы
Ніжэй прадстаўлены спіс усіх васьмі рэферы, якія працавалі ў кваліфікацыі чэмпіянату, а таксама матчы, якія яны абслугоўвалі ў рамках турніру.
Першы дзень (8 красавіка)
Выбылі: Роры Мак-Лаўд (57),  Эшлі Карці,  Эліат Слесар (87),  Хусэйн Вафаі Аюры (117),  Мартын Гоўлд (25),  Рыс Кларк,  Альфрэд Бёрдэн (56),  Стывен Холуарт (110),  Майкл Лэслі (101),  Рос М’юр (94),  Бары Пінчэс (90)
Другі дзень (9 красавіка)
Выбылі: Крыс Мелінг (91),  Майкл Джорджыу (86),  Алан Тэйлар (102),  Майкл Уослі (88),  Джэймі Рыс Кларк,  Джоэль Уолкер (83),  Лю Хаацян (73),  Лу Нін (107),  Шон О’Саліван,  Ханс Бланкерт,  Найджэл Бонд (61),  Джо О'Конар,  Марк Оўэнс,  Брэндан Сэрджант,  Адыт’я Мехта (53),  Ітара Сантас,  Ян Гловер (108),  Ахмед Саіф (113),  Майкл Томлінсан,  Рыян Эванс,  Дэвід Морыс (51)
Трэці дзень (10 красавіка)
Выбылі: Онг Цзя Цзюнь,  Крыс Норбэры (104),  Энтані Хэмілтан (54),  Аляксандр Урсенбахер (114),  Ніка Элтан,  Ян Бэрнс (85),  Зак Сурэці (92),  Хамад Міа (96),  Радыён Юдзін,  Джон Эстлі (81),  Джэймі Коўп (59)
Чацвёрты дзень (11 красавіка)
Выбылі: Олівер Браўн,  Івайла Пекаў,  Сідні Уілсан,  Лі Пэйдж (103),  Кайрэн Уілсан (55),  Тоні Драга (93),  Тор Чуан Леонг (118),  Алекс Борг (98),  Сакіб Насір,  Эндру Норман (100),  Мартын Мак-Крадэн,  Лу Чэньвэй (106),  Джэймс Уатана (116),  Дэніэл Уэлс,  Джордж Прэгнал,  Уільям Леманс,  Дэвід Грэйс (105),  Лукаш Клекерс,  Эдэн Шараў,  Джэймс Кэхіл (79),  Скот Дональдсан (89)
Пяты дзень (12 красавіка)
Выбылі: Алекс Дэйвіс (76),  Фрэйзер Патрык (77),  Майкл Уайт (17),  Цянь Пэнфэй (84),  Эндру Пэджэт (82),  Джэк Лісоўскі (44),  Майк Дан (45),  Цаа Юйпэн (65),  Пітэр Эбдан (28),  Джэрард Грын (41),  Род Лоўлер (36)
Шосты дзень (13 красавіка)
Выбылі: Чжоу Юэлун (75),  Цяпчая Ун-Нух (49),  Крыс Уэйкелін (70),  Дамінік Дэйл (30),  Пітэр Лайнс (62),  Лі Уолкер (112),  Олівер Лайнс (78),  Сэм Бэйрд (72),  Маркус Кэмбэл (64),  Стыў Дэвіс (115),  Лука Брэсэль (47),  Напон Саянхам (71),  Ліам Хайфілд (74),  Дарыл Хіл,  Бэн Вуластан (29),  Гэры Уілсан (37),  Марк Джойс (43),  Танават Тырапонгпайбун (111),  Дэвід Гілберт (34),  Джымі Уайт (66),  Дэчават Пумджаенг (39)
Восьмы дзень (15 красавіка)
Выбылі: Кен Доэрці (46),  Джэк Джонс (109),  Джэймі Бёрнэт (48),  Джо Свэйл (67),  Юй Дэлу (52),  Адам Дафі,  Мічэл Ман (99),  Марк Кінг (33),  Ігар Фігейрэда (95),  Майкл Холт (26),  Том Форд (63),  Сяа Гадун (23),  Эндру Хігінсан (50),  Лі Хан (60),  Лян Вэньбо (22),  Фергал О’Браен (27)
Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі ў кваліфікацыі чэмпіянату. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага іграка.
Паходня (таварыства)
Паходня — гісторыка-культурнае таварыства. Заснавана 12 сакавіка 1986 у г. Гродна як клуб па ініцыятыве супрацоўнікаў Інстытута біяхіміі АН БССР, з пачатку 1991 — таварыства.
Гісторыя дзейнасці
Намаганнямі таварыства стала традыцыйнае правядзенне ў Гродне Купалля, Дзядоў, калядных вечарын. Члены таварыства ўдзельнічалі ў раскопках Гродзенскага Старога замка, пабудове помніка паўстанцам 1863 (Воранаўскі раён), аднаўленні старажытнага гарадскога гадзінніка на званіцы Гродзенскага фарнага касцёла, працавалі па добраўпарадкаванні былой сядзібы Ф. Багушэвіча ў в. Кушляны Смаргонскага раёна, на Гродзенскіх могілках, у арганізацыі фестываляў музыкі «Рок-крок» у 1988 у адкрыцці помніка А. Гаруну ў Кракаве (Польшча), з 1990 у фестывалях беларускай музыкі «Басовішча» на Беласточчыне (Польшча), правядзенні збору сродкаў для помніка К. Каліноўскаму ў Гродне і інш.
З экскурсіямі наведвалі мясціны, якія звязаны з гісторыяй Беларусі, у т.л. поле, дзе адбылася Грунвальдская бітва 1410. З 1988 таварыства актыўна ўдзельнічае ў экалагічным руху, праводзіць вечарыны, прысвечаныя выдатным дзеячам XVII—XIX стст., сустрэчы з вучонымі-гісторыкамі, літаратарамі, мастацтвазнаўцамі, мастакамі, краязнаўчыя канферэнцыі (да 100-годдзя Гродзенскага рэвалюцыйнага гуртка, 125-годдзя паўстання 1863—1864, 400-годдзя Статута ВКЛ 1588 і інш.). У 1990 пры таварыстве створана скауцкая суполка, у 1991 — хор царкоўнай песні «Бацькаўшчына».
Вось як характарызавалася дзейнасць таварыства, збоку партыйнага кіраўніцтва БССР:
Нягледзячы на ўсе перашкоды з боку партыйнага кіраўніцтва, сярод членаў таварыства былі 13 камуністаў і 34 камсамольцы.
Сабор Святога Якава
Сабор Святога Якава — каталіцкая святыня ў галісійскім горадзе Сант'яга-дэ-Кампастэла, дзе спачываюць яго мошчы. Найбуйнейшы паломніцкі цэнтр сярэднявечнага каталіцтва, канчатковы пункт на шляху Святога Якава. Гістарычная частка горада, які склаўся вакол сабора, уключана ў.
Гісторыя
Мошчы Святога Якава былі ў Галісіі пустэльнікам Пелаё ў 814 годзе, у праўленне Астурыйскага караля Альфонса II. На месцы адкрыцця была ўзведзена часовая капліца, якую ў IX стагоддзі змянілі адзін за адным два каменных сабора. У 997 годзе храм спаліў хаджыб. Вароты і званы царквы ён павёз з сабой у Кордаву і перадаў у.
Цяпер існуючы сабор заклаў у 1075 кастыльскі кароль Альфонса VI. Ён будаваўся з граніту на вобраз і падабенства тулузскай. У 1895 годзе быў апублікаваны знойдзеная ў саборы рукапіс —, які прыпісваецца пяру аднайменнага пантыфіка. Ён утрымлівае каштоўныя звесткі аб будаўніцтве храма. У 1128 раманскі сабор — адзін з самых ёмістых ў Еўропе — быў асвечаны.
Павілле
Павілле (Павелле, Павіленне ) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе Беларусі і поўдні Літвы. Ахоплівае частку тэрыторый сучасных Віцебскай, Мінскай і Гродзенскай абласцей Беларусі і паўднёвыя раёны Літвы ў басейне ракі Вілія (Вялля). На тэрыторыях беларускага Павілля размешчаны сем раёнаў: Астравецкі, Ашмянскі, Валожынскі, Маладзечанскі, Вілейскі, Мядзельскі і Смаргонскі. Агульная плошча — каля 12 тыс. км² (5,8 % плошчы Беларусі).
Агульныя звесткі
Павілле размешчана ў басейне ракі Вілія, на Нарачана-Вілейскай нізіне і Ашмянскім узвышшы. Тэрыторыя Павілля прыблізна супадае з Маладзечанскай вобласцю (1944—1960).
Даследванні
Першым даследчыкам старажытнасцей Беларускага Павілля быў Я. П. Тышкевіч, які па праву лічыцца адным з заснавальнікаў беларускай навуковай археалогіі. Важнейшай работай, у якой сабраны звесткі па археалогіі, архітэктуры, этнаграфіі, фальклору і тапаніміцы рэгіёну, з’яўляецца манаграфія «Вілія і яе берагі», якую завяршыў яго брат, К. П. Тышкевіч, у 1858 годзе. Падчас падарожжа К. П. Тышкевіч наведаў каля 300 вёсак і мястэчак, зрабіў падрабязныя апісанні шматлікіх гарадзішч і помнікаў старажытнай архітэктуры і правёў раскопкі некаторых могільнікаў.
У 1850-я гады вялікія разведачныя працы ў Павіллі правёў Адам Кіркор. У працы «Археалагічнае падарожжа па Віленскай губерні» ён змясціў кароткія гістарычныя даведкі пра Міхалішкі, Свір, Дабраўляны, Мядзел і іншыя мясціны.
Ф. В. Пакроўскі ў канцы XIX стагоддзя раскапаў каля 100 курганоў толькі ў межах сучасных Мядзельскага і Астравецкага раёнаў.
У пачатку XX стагоддзя тэрыторыі абследвалі С. Яроцкі, П. С. Рыкаў, Х. Цэглак-Галубовіч і У. Галубовіч.
У другой палове XX стагоддзя і пазней Павілле даследавалі А. Р. Мітрафанаў, М. А. Ткачоў, Я. Г. Звяруга, М. М. Чарняўскі і многія іншыя археолагі.
У выніку працы некалькіх пакаленняў археолагаў Павілле аказалася адным з найбольш грунтоўна даследаваных рэгіёнаў Беларусі. Па ступені археалагічнага асваення з ім хіба што могуць параўнацца ваколіцы Мінска ды яшчэ 2-3 рэгіёны краіны. Здабытыя матэрыялы дазваляюць даволі поўна ўстанавіць гісторыю насельніцтва за амаль два апошнія тысячагоддзі.
Малаеды
Малае́ды (, Малоеды) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Андрапаўза
Андрапаўза — нястача тэстастэрону пры пераходзе да старасці. Сустракаецца ў 10-20 % мужчын пераважна пасля 50 гадоў. Вядзе да імпатэнцыі.
Папярэджанне
Развіццё немачы прадухіляе харчаванне пераважна бялкамі (белае курынае мяса, грыбы, малако, тварог, яйкі і ялавічына) і складанымі вугляводамі (бабовыя, хлеб, гародніна і крупы). У якасці крыніцы тлушчаў варта ўжываць алей, арэхі, смятану, сыр і тлустыя гатункі рыбы. Нядужасць таксама папярэджваюць пешыя прагулкі, пад'ёмы па лесвіцы, разгадванне галаваломак (крыжаванкі), ранішняя гімнастыка, рэгулярныя палавыя сувязі, чытанне і язда на веласіпедзе, уніканне перанапругі, недасыпу, палення і спірту.
Прычыны
Ранняму ўзнікненню немачы спрыяе ненармаваны працоўны дзень, хранічны стрэс, паўсядзённае пераграванне і пераахаладжэнне, Іанізавальнае выпраменьванне,, шум і працяглая адсутнасць палавых зносінаў.
Праявы
Недамаганне выяўляецца праз патлівасць, пачашчанае сэрцабіцце, галавакружэнне, перапады артэрыяльнага ціску, раздражняльнасць, нервознасць,, пагаршэнне памяці і здольнасці засяроджваць думкі, атлусценне, змяншэнне мышачнай сілы і зніжэнне палавой цягі.
Брэнч
Брэнч — прозвішча.
Дактрына Гедройца
Дактрына Гедройца або Дактрына Гедройца-Мерашэўскага — палітычная дактрына, якая заклікала да прымірэння краіны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Дактрына была распрацавана ў асяродку паваенных эмігрантаў з II Рэчы Паспалітай і названа ў гонар публіцыста Ежы Гедройца. Дактрына таксама часам называецца ў гонар Юліюша Мерашэўскага, які зрабіў значны ўнёсак у яе стварэнне.
Гісторыя
Гедройц распрацаваў дактрыну ў 1970-я гады ў часопісе «Культура» разам з Юліюшам Мерашэўскім (дактрына часам называецца Дактрынай Гедройца-Мерашэўскага ) і іншых эмігрантаў з «групы Мезон-Лафіт»  Дактрына сугучна з міжваенным праектам «Праметэізм» Юзафа Пілсудскага.
Дактрына заклікала да аднаўлення добрых стасункаў паміж краінамі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. Дзеля гэтага Польшчы трэба было б адкінуць імперскія амбіцыі і спрэчныя тэрытарыяльныя патрабаванні, прызнаўшы пасляваенныя змены межаў. Дактрына падтрымлівала незалежнасць Беларусі і Украіны. Яна таксама адстойвала ідэю аднолькавай значнасці як усіх краін Усходняй Еўропы, так і Расіі, адмаўляючы неабходнасць выпрацоўкі адмысловага стаўлення да Расіі. Дактрына не была варожай да Расіі, але заклікала і Расію, і Польшчу адмовіцца ад барацьбы за дамінаванне над іншымі краінамі Усходняй Еўропы – у гэтым кантэксце галоўным чынам краінамі Балтыі, Беларуссю і Украінай (таму іншая назва дактрыны – «Дактрына УЛБ», УЛБ — скарачэнне ад Украіна, Літва, Беларусь).
Першапачаткова дактрына адлюстроўвала погляды паваеннай польскай эміграцыі, асабліва блізкай да польскага ўраду ў выгнанні ў Лондане, галоўным чынам заклікаючы да прызнання пасляваеннага статуса-кво. Пазней яна была перапрацавана на дасягненне мэты па вывядзенні Беларусі, Украіны і Літвы з савецкай, а пазней расійскай зоны ўплыву.
Дактрына крытыкавалася некаторымі аглядальнікамі і палітыкамі, асабліва ў ХХІ стагоддзі. Паводле некаторых экспертаў, цягам апошніх гадоў Міністэрства замежных спраў Польшчы адышло ад рэалізацыі палажэнняў дактрыны. Тым не менш, гучаць і меркаванні аб тым, што дактрына па-ранейшаму працуе і Мінстэрства замежных спраў Польшчы працягвае яе рэалізацыю.
Хадатавічы
Хада́тавічы (, Ходатовичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Руская курэнцыя
«Руская» («тутэйшая») курэнцыя — сістэма грашовага ліку на тэрыторыі беларуска-літоўскіх губерняў ў XVIII ст., якая адлюстравала курсы абарачэння паўнавартасных манет на мясцовых рынках у адрозненне ад афіцыйна вызначаных — канстытуцыйнай курэнцыі.
У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў 1726 — 1762 гг. Згодна рускай курэнцыі паўнавартасныя наміналы манет пераводзіліся на парытэтныя ім сумы ў медных шэлегах: злоты чырвоны = ад 20 злотых 15 грошаў да 22 злотых 15 грошаў у шэлежнай манеце, талер = 9 злотым 15 грошам, тымф = 1 злотаму 15 грошам, шастак = 15 грошам.
Квінціл
Квінціл быў братам імператара Клаўдзія II Гоцкага. Па ўсёй бачнасці адбываўся з Ілірыка. У кіраванне свайго брата ён камандаваў італійскімі войскамі блізу Аквілеі, а таксама імаверна быў пракуратарам Сардзініі.
Пасля смерці Клаўдзія ў 270 годзе Квінціл быў абвешчаны Аўгустам легіянерамі і сенатам. Па яго просьбе абагавілі яго брата. Аднак неўзабаве легіёны пакінулі Квінціла і перайшлі на бок Аўрэліяна. Паводле адной версіі Квінціл скончыў жыццё самагубствам, выкрыўшы сабе вены, паводле другой быў забіты ў Аквілеі , а паводле трэцяй памёр сваёй смерцю. У розных крыніцах паказваецца розная працягласць яго кіравання. У «Гісторыі Аўгустаў» гаворыцца што Квінціл праваладарыў усяго 17 дзён. У Зосіма тэрмін кіравання Квінціла больш працяглы. Як б там ні было за час свайго кіравання Квінціл паспеў выпусціць шматлікі тыраж манет, што робіць дапушчэнне пра тэрмін яго валадарання ў некалькі месяцаў найболей імаверным.
Мыгыдэрэ
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Мехвадзор (арм.: Մեղվաճոր), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Статут аўтаноміі Галісіі
Статут аўтаноміі Галісіі 1936 года — статут аўтаноміі, які цалкам абапіраўся на рэферэндум 28 чэрвеня, але не атрымаў зацвярджэння ў парламенце з-за грамадзянскай вайны ў Іспаніі, а таксама з-за што Галісія кантралявалася паўстанцамі з пачатку баявых дзеянняў.
Пётр Міхайлавіч Брэнч
Пётр Міха́йлавіч Брэнч (,, Расійская імперыя — ) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, міністр мясцовай прамысловасці БССР (1951—1953).
Біяграфія
У 1927 годзе скончыў Віцебскую прафесійна-тэхнічную школу металістаў імя Калініна, у 1927—1928 слухач Аршанскага рабочага факультэта.
Эцьен II дэ Блуа
Эцьен-Анры дэ Блуа (Étienne II de Blois; каля 1046 —, Рамле, Палесціна) — граф Блуа (Эцьен II), граф Бры, Шартра, Мо і інш., пфальцграф Шампані.
Сын Цібо III, графа Блуа і Герсенды Мэнскай. Удзельнік і адзін з кіраўнікоў 1-га крыжовага паходу. Загінуў у другой бітве пры Рамле 19 мая 1102 года.
Быў у шлюбе з Адэляй Нармандскай, прынцэсай Англійскай. Адным з іх дзяцей быў будучы кароль Англіі Стэфан.
Сям’я Эцьена
Жонка: (з 1081—1083, Шартр) Адэль Нармандская (каля 1062—1137), дачка караля Вільгельма Заваёўніка. Не менш за 12 дзяцей, у тым ліку:
Галавакружэнне
Галавакружэ́нне — адчуванне няўпэўненасці ў вызначэнні ўласнага прасторавага месцазнаходжання, уяўнае вярчэнне вакольных прадметаў або ўласнага цела, адчуванне няўстойлівасці, згуба раўнавагі, сыход глебы з-пад ног. У шэрагу выпадкаў галавакружэнне суправаджаецца млосцю, ванітамі, падвышанай патлівасцю, змяненнем частаты пульсу, ваганнямі артэрыяльнага ціску. Прыступы галавакружэння доўжацца ад некалькіх хвілін да некалькіх гадзін. Апрача суб'ектыўных разладаў, нярэдка здараецца ністагм.
Карл Людвіг Гардынг
Ка́рл Лю́двіг Га́рдынг (Karl Ludwig Harding;  — ) — нямецкі астраном, які адкрыў астэроід Юнону.
У 1804 годзе Іаган Іеранімус Шротэр наняў Гардынга ў якасці рэпетытара для свайго сына. У тым жа годзе Гардынг адкрыў Юнону ў абсерваторыі Шротэра. Пазней Гардынг працаваў у Гётынгене памочнікам Гауса.
Апроч Юноны, Гардынг адкрыў тры каметы і апублікаваў «Atlas novus coelestis», каталог зорнага неба, які змяшчае 120 тысяч зорак.
Аўталаўка
Аўталаўка — аўтамабіль (як правіла, развазны аўтамабіль або невялікі грузавік), абсталяваны для гандлю з яго. З'яўляецца часткай дробнарознічнай нестацыянарнай гандлёвай сеткі. Ужываецца ў сельскіх раёнах з невысокай шчыльнасцю насельніцтва, дзе нявыгадна абсталяванне сталых гандлёвых пунктаў, а таксама для продажу хуткага харчавання, напояў (напрыклад, падчас масавых мерапрыемстваў), на кірмашах і перасоўных рынках.
Альбянка
Альбя́нка (, Альбянка) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.
Гісторыя
30 ліпеня 1964 года вёска Пахабаўшчына была перайменавана ў вёску Альбянка.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карцэвіцкага сельсавета.
Малыбей
Малыбей (Malıbəy) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Мелікашэн (арм.: Մելիքաշեն), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Афонсу V
Афонсу V Афрыканец (Afonso V o Africano;, Сінтра — , Сінтра) — кароль Партугаліі з Авіскай дынастыі. Кіраваў з 9 верасня 1438 па 1440 пад рэгенцтвам маці Элеаноры Арагонскай, з 1440 па 1448 пад рэгенцтвам герцага Каімбрскага Педру, з 1448 па 1477 і з 1477 па 1481 год — самастойна.
Біяграфія
Афонсу V — сын караля Партугаліі Дуартэ I і каралевы Партугаліі Элеаноры Арагонскай. Яго бацька памёр рана, і Афонсу ўзышоў на партугальскі прастол у шасцігадовым узросце. Рэгенткай пры ім спачатку была яго маці, а потым яго дзядзька Педру, герцаг Каімбры. Педру не спяшаўся перадаваць уладу Афонсу пасля яго паўналецця. І толькі дзякуючы падтрымцы Арагона, забяспечанай маці, Афонсу разбіў Педру ў бітве пры Альфарабейры ў 1449 годзе і Афонсу V атрымаў каралеўскую ўладу.
У 1451 годзе Афонсу V удалося выдаць сваю сястру Элеанору за імператара Фрыдрыха III з роду Габсбургаў.
Афонсу V усяляк заахвочваў і падтрымліваў экспедыцыі Генрыха Мараплаўца. У яго кіраванне Партугалія пачала займацца рабагандлем, а з 1457 года пачалася чаканка крузаду з золата, якое прывозілі з Гвінеі. Папа Мікалай V сваёй булай ад 8 студзеня 1455 года перадаў Афонсу V, Генрыху Мараплаўцу і іх нашчадкам выключнае права на мараплаўства, гандлёвую манаполію і права на рабагандаль. У 1456 годзе былі адкрыты астравы Зялёнага Мыса, яны былі перададзены для засялення ад імя Партугаліі ордэну рыцараў Хрыста (былым тампліерам). У 1460 годзе партугальскія караблі дасягнулі Гвінеі, і ў той жа год памёр Генрых Мараплавец.
Замежнапалітычныя інтарэсы караля Афонсу V галоўным чынам былі накіраваны на Паўночную Афрыку, хоць спачатку ў яго былі зусім іншыя памкненні. Пасля падзення Канстанцінопаля і аблогі ў 1456 годзе Бялграда туркамі Папа Рымскі Калікст III заклікаў да новага крыжовага паходу супраць мусульман. Афонсу V паабяцаў Папе прыняць удзел у паходзе з войскам колькасцю ў 12 тысяч чалавек. Аднак з-за смерці Папы ў 1458 годзе крыжовы паход так і не адбыўся. Сабранае з вялікімі фінансавымі выдаткамі войска Афонсу V адправіў на поўдзень.
Мартунашэн (Кашатаг)
Мартунашэн (Մարտունաշեն), Караджалы (Qaracallı) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Афонсу V
Біяграфія
У 1474 годзе памірае яго зяць, кароль Кастыліі Энрыке IV. Афонсу V актыўна ўключаецца ў барацьбу за кастыльскі прастол. Калісьці ён прэтэндаваў на руку сястры памерлага караля прынцэсы Ізабелы (якая пасля стала каталіцкай каралевай). Калі гэтыя планы разваліліся, Афонсу V ажаніўся з дачкой Энрыке IV Хуанай Бельтранехай і стаў ізноў прэтэндаваць на кастыльскі трон.
У бітве пры Тора ў 1476 годзе Партугалія пацярпела паражэнне ад каталіцкіх каралёў, якія баранілі атрыманы кастыльскі прастол. Афонсу V адправіўся ў Нансі, дзе беспаспяхова спрабаваў прыцягнуць на свой бок французскага караля Людовіка XI. Цяжка перажываючы сваё паражэнне пры Тора, ён нават падумваў аб тым, каб адрачыся ад прастола і не вяртацца ў Партугалію з Францыі, і марыў здзейсніць паломніцтва ў Іерусалім. Аднак Людовіку XI удаўся ўгаварыць Афонсу вярнуцца дамоў. Паводле мірнага дагавора, заключанага ў Алькасавашы, Афонсу V цалкам адмаўляўся ад прэтэнзій на кастыльскі прастол, а Іспанія адмаўлялася ад прэтэнзій на Паўночную Афрыку. У 1477 годзе Афонсу V адрокся ад прастола на карысць сына Жуана II, які неўзабаве вярнуў каралеўства свайму бацьку.
28 жніўня 1481 года кароль Партугаліі Афонсу V памёр ад чумы ў Сінтры.
Сям'я і дзеці
Афонсу V быў двойчы жанаты. 6 мая 1447 года ён першы раз ажаніўся са сваёй кузінай, інфантай Ізабелай дэ Каімбра (1432—1455), дачкой Педру (1392—1449), 1-га герцага Каімбра (1415—1449), і Ізабелы дэ Урхель (1409—1459). Дзеці ад першага шлюбу:
30 мая 1475 года другі раз (Папа Рымскі не прызнаў другі шлюб) ажаніўся з інфантай Хуанай Бельтранехай (1462—1530), дачкой Энрыке IV (1425—1474), караля Кастыліі (1454—1474), і Жуаны Партугальскай (1439—1475). Другі шлюб бяздзетны.
Таксама меў пазашлюбнага сына ад Марыі Суарыш да-Кунья, дачкі Фернана дэ Са Алькафарада, камердынера каралёў Дуартэ I і Афонсу V, і Філіпы да-Кунья:
Мамлюкскі султанат
У 1261 годзе пад уладу султаната перайшлі ісламскія святыні Аравіі — Мекка і Медзіна. У 1382 годзе каста мамлюкаў арганізавала пераварот і абвясціла султанам свайго прадстаўніка Баркука, выхадца Чаркесіі. Заснаваная Баркукам чаркеская дынастыя Бурджытаў кіравала Мамлюкскім султанатам да канца яго існавання. У 1517 годзе султанат быў заваяваны Асманскай імперыяй. Егіпет атрымаў аўтаномны статус, ім кіравалі турэцкія намеснікі — пашы.
Узвышэнне
Палкі мамлюкаў склалі аснову егіпецкіх войскаў пры Аюбідах. У кожнага султана і высокапастаўленага эміра быў свой асабісты корпус, а султан ас-Саліх Аюб (1240—1249) асабліва спадзяваўся на іх. Яго мамлюкі, якія налічвалі ад 800 да 1000 вершнікаў, называліся бахры ( — мора, вялікая рака), бо іх казармы былі размешчаны на нільскім востраве Рода. Яны былі галоўным чынам кыпчакамі, які паходзілі са стэпаў Паўночнага Прычарнамор'я.
У 1249 годзе Людовік IX Французскі ўзначаліў крыжовы паход у Егіпет, захапіў Даміету і павольна прасоўваўся на поўдзень. Тым часам ас-Саліх Аюб памёр, і яго спадчыннікам стаў яго сын Туран-шах. Але да прыбыцця новага султана на фронт, мамлюкі-бахрыты разграмілі крыжакоў у бітве пры Мансуры і захапілі Людовіка ў палон (1250). Туран-шах стаў надзяляць паўнамоцтвамі людзей са свайго асяроддзя, асабліва з асабістай гвардыі му`азія, ушчамляючы тым самым інтарэсы бахрытаў. 2 мая 1250 года, праз чатыры тыдні пасля паланення Людовіка IX, група бахрытаў забіла Туран-шаха II.
Войны з манголамі і крыжакамі
Пасля смерці Туран-шаха ў Егіпце і Сірыі пачаўся дзесяцігадовы перыяд палітычнай нестабільнасці, калі розныя групоўкі змагаліся за ўладу. У 1254 годзе, калі адна з такіх груповак пад кіраўніцтвам Кутуза набрала сілу, большасць бахрытаў бегла з Каіра і паступіла на службу да аюбідскіх эміраў у Сірыі. Тым часам буйныя сілы манголаў пад правадырствам Хулагу ўварваліся на Блізкі Усход. У 1258 годзе яны разрабавалі Багдад і, працягнуўшы рух на захад, у 1259 годзе захапілі Алепа і Дамаск Кутуз і бахрыты дамовіліся адкласці ў бок свае рознагалоссі, каб разам супрацьстаяць агульнай пагрозе. Аднак, Хулагу з асноўнай часткай арміі, даведаўшыся пра смерці вялікага хана Мункэ, вымушаны быў пайсці на ўсход, і ў Палесціне застаўся толькі параўнальна нешматлікі корпус пад камандаваннем Кітбукі. Кутуз і бахрыты разбілі манголаў Кітбукі пры Айн-Джалуце (1260). Мангольская пагроза часова паменшылася, суперніцтва паміж мамлюкамі аднавілася, і правадыр бахрытаў, Бейбарс, забіўшы Кутуза, абвясціў сябе султанам.
Змена сітуацыі
У 1377 годзе ў Сірыі ўспыхнула паўстанне, якое распаўсюдзілася на Егіпет, улада перайшла да чаркесаў Барака і Баркука. У 1382 годзе апошні бахрыцкі султан Хаджы II быў зрынуты з прастола і султанам стаў Баркук, паклаўшы канец Бахрыцкай дынастыі. Баркук быў зрынуты ў 1389 годзе, але зноў заняў Каір у 1390 годзе. Ён стаў заснавальнікам дынастыі Бурджытаў.
Партугала-егіпецкая вайна
У 1505 годзе Кансух аль-Гаўры накіраваў егіпецкі флот у Індыю. У 1508 годзе аб'яднаны егіпецка-індыйскі флот нанёс паражэнне партугальцам. Але ў 1509 годзе партугальцы разграмілі егіпецкія караблі ў бітве пры Дыу, і рэшткі егіпцян вярнуліся ў Егіпет. У 1511 годзе асманскі султан Баязід II адправіў у Егіпет порах і лес для будаўніцтва караблёў. У 1515 годзе новы егіпецка-асманскі флот падышоў да Емена, захапіў Забід, аднак аблога Адэна скончылася няўдачай.
Але пасля прыходу да ўлады Селіма I супрацоўніцтва Асманскай імперыі і мамлюкаў скончылася.
Асманы і заход Мамлюкскага султаната
У той час як асманскі султан Баязід II ваяваў у Еўропе, новы віток канфлікту разгарэўся ў 1501 годзе паміж Егіптам і дынастыяй Сефевідаў, якая кіравала Персіяй. Шах Ісмаіл I адправіў пасольства да венецыянцам праз Сірыю c прапановай аб'яднацца ў вайне супраць турэцкай Порты. Мамлюкскі султан аль-Ашраф Кансух аль-Гаўры быў абвінавачаны Селімам I у прадастаўленні бяспечнага шляху пасланцам Сефевідаў праз Сірыю па шляху ў Венецыю і ўкрывальніцтве бежанцаў. Каб змякчыць яго, аль-Гаўры арыштаваў венецыянскіх купцоў у Сірыі і Егіпце, але праз год адпусціў.
Пасля Чалдыранскай бітвы 1514 года Селім I напаў на васала Егіпта, бейлік Дулкадзірыды, і паслаў галаву яго кіраўніка султану аль-Ашрафу Кансуху. Вайна пачалася ў 1515 годзе, што прывяло да пазнейшага ўключэння Егіпта і яго васалаў у склад Асманскай імперыі. Мамлюкская кавалерыя не магла супрацьстаяць асманскай артылерыі і янычарам. 24 жніўня 1515 года ў бітве пры Мардж Дабіку Султан аль-Гаўры быў забіты. Сірыя ўвайшла ў склад Асманскай імперыі. Туркаў паўсюль віталі як вызваліцеляў ад мамлюкаў.
Мамлюкскі султанат існаваў да 1517 года, калі ён быў заваяваны Асманскай імперыяй. Асманскі султан Селім I 20 студзеня захапіў Каір, цэнтрам улады стаў Стамбул. Хоць і не ў той жа форме, як у султанаце, Асманская імперыя захавала мамлюкаў, як кіруючы клас у Егіпце, і дынастыі Бурджы ўдаўся аднавіць большую частка свайго ўплыву, але Егіпет застаўся ў васальнай залежнасці ад Асманскай імперыі.
Незалежнасць мамлюкаў ад Порты
У 1768 годзе султан Алі-бей аль-Кабір абвясціў незалежнасць ад Асманскай імперыі, аднак туркі здушылі мяцеж і захавалі ўладу. Да гэтага часу рабы-рэкруты з Грузіі былі прыняты ў асманскую армію.
У 1798 годзе Напалеон Банапарт падчас Егіпецкага паходу нанёс паражэнне войскам мамлюкаў у бітве пры пірамідах і цалкам выбіў іх з Верхняга Егіпта. Мамлюкі па-ранейшаму выкарыстоўвалі кавалерыйскую тактыку падчас нападу, адзінай зменай стала выкарыстанне мушкетаў.
Пасля вываду французскіх войскаў з Егіпта ў 1801 годзе мамлюкі аднавілі барацьбу за незалежнасць, гэтым разам супраць Асманскай і Брытанскай імперый. У 1803 годзе лідары мамлюкаў Ібрагім Бей і Усман Бег напісалі ліст рускаму генеральнаму консулу і папрасілі яго выступіць у якасці пасродніка паміж імі і султанам, каб весці перамовы пра спыненне агню і вяртанне іх на Радзіму ў Грузію. Пасол Расіі ў Стамбуле катэгарычна адмовіўся быць пасроднікам, таму што ўрад Расіі баяўся дапусціць вяртанне мамлюкаў у Грузію, дзе нацыянальна-вызваленчы рух быў на ўздыме і мог яшчэ больш узмацніцца з вяртаннем мамлюкаў.
У 1805 годзе жыхары Каіра паднялі паўстанне. Гэта была спрыяльная магчымасць для захопу ўлады мамлюкамі, але ўнутраная напружанасць і здрада перашкодзілі ім скарыстацца гэтай магчымасцю. У 1806 годзе мамлюкі неаднаразова наносілі паражэнне турэцкім войскам, і ў чэрвені гэтага года бакамі быў заключаны мірны дагавор, паводле якога Мухамед Алі, прызначаны туркамі кіраўніком Егіпта 26 сакавіка 1806 года, павінен быў быць зняты з пасады, і дзяржаўная ўлада ў Егіпце павінна была перайсці ў рукі мамлюкаў. Тым не менш яны зноў не змаглі скарыстацца гэтым выпадкам у сувязі з супярэчнасцямі паміж кланамі, і Мухамед Алі застаўся ва ўладзе.
Канчатак улады мамлюкаў у Егіпце
Мухамед Алі разумеў, што ў канчатковым выніку яму прыйдзецца мець справу з мамлюкамі, калі ён жадае кіраваць Егіптам. Мамлюкі па-ранейшаму мелі ў Егіпце феадальныя ўладанні, і іх зямля ўсё яшчэ была крыніцай багацця і ўлады. Пастаяннае напружанне сіл для падтрымання ваеннай улады, неабходнай для абароны мамлюкскага рэжыму ад еўрапейцаў, у канчатковым выніку павінна было саслабіць іх да крайняй ступені, і Мухамед Алі зразумеў, што трэба спыніць мамлюкскае валадарства.
1 сакавіка 1811 года Мухамед Алі запрасіў усіх вядучых мамлюкаў у свой палац, каб адсвяткаваць абвяшчэнне вайны вахабітам у Аравіі. Каля 600—700 мамлюкаў прыбыло ў Каір. Побач з брамай Аль-Азаб, на вузкай дарозе з узгорка Мукатам, войскі Мухамеда Алі напалі з засады на мамлюкаў і забілі практычна ўсіх. Гэта падзея атрымала назву «Разня ў цытадэлі». На працягу тыдня сотні мамлюкаў былі забіты па ўсім Егіпце; у адной цытадэлі Каіра — больш за 1000 чалавек. Усяго ў Егіпце было забіта прыкладна 3000 мамлюкаў і іх сваякоў.
Мамлюкскія султаны
З 1250 да 1382 года ў Егіпце кіравалі султаны з дынастыі Бахрытаў, якіх змянілі Бурджыты.
Контркультура
Контркультура (contra + cultura — супраць + апрацоўка) — супраціўленне здушэнню творчых парываў асобы праз адмаўленне каштоўнасцей, правілаў і ідэалаў паноўнай масавай культуры. Спалучае ў сабе анархізм, фрэйдызм і экзістэнцыялізм. Паняцце увёў у 1960 г. амерыканскі грамадазнавец для абазначэння дзейнасці бітнікаў і хіпі.
Альхоўка (Нясвіжскі раён)
Альхо́ўка (, Ольховка) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карцэвіцкага сельсавета.