cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эстонская Рэспубліка (1920—1940)
Стварэнне Эстонскай Рэспублікі
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі і ў працэсе распаду Расійскай імперыі на паўночна-заходніх тэрыторыях Расійскай імперыі ва ўмовах грамадзянскай вайны і нямецкай акупацыі 24 лютага 1918 года Сходам Старэйшын Эстонскага Маапяэва была абвешчаная незалежная дэмакратычная Эстонская Рэспубліка."'Sel saatuslikul tunnil on Eesti Maapäew kui maa ja rahwa seaduslik esitaja ühemeelsele otsusele jõudes rahwawolituse alusel seiswate Eesti politiliste parteidega ja organisatsionidega, toetades rahwaste enesemääramise õiguse peale, tarwilikuks tunnistanud, Eesti maa ja rahwa saatuse määramiseks järgmisi otsustawaid samme astuda: Eestimaa tema ajaloolistes ja etnografilistes piirides kuulutatakse tänasest peale iseseiswaks demokratliseks wabariigiks. Iseseiswa Eesti wabariigi piiridesse kuuluvad: Harjumaa, Läänemaa, Järwamaa, Wirumaa ühes Narwa linna ja tema ümbruskonnaga, Tartumaa, Wõrumaa, Wiljandimaa ja Pärnumaa ühes Lääne mere saartega — Saare-, Hiiu- ja Muhumaaga ja teistega, kus Eesti rahwas suures enamuses põliselt asumas… ' (арыгінальны тэкст, эст.)""«У гэтую вырашальную гадзіну Эстонскі Маапяэв (ландтаг) як законны прадстаўнік краіны і народа, абапіраючыся на права нацый на самавызначэнне, разам з палітычнымі партыямі і арганізацыямі, якія стаяць на пазіцыях народнага праўлення, прыйшоў да адзінагалоснага рашэння аб прызнанні неабходным распачаць наступныя крокі для вызначэння далейшага лёсу Эстоніі: Эстонія ў яе гістарычных і этнаграфічных межах з сённяшняга дня аб’яўляецца незалежнай дэмакратычнай Рэспублікай. У межы незалежнай Эстонскай Рэспублікі ўваходзяць: Хар’юмаа, Ляанэ, Ярва, Віру разам з горадам Нарвай і яго наваколлем, Тарту, Выру, Вільяндзі і Пярну разам з выспамі Балтыйскага мора — Саарэмаа, Хію, Мухумаа, а таксама іншымі, дзе спрадвечна пераважае эстонскае насельніцтва …» (з Маніфеста усім народам Эстоніі 24 лютага 1918 года)''"
21―22 студзеня (3-4 лютага) 1918 года былі праведзены выбары ў Эстонскі Устаноўчы сход.
Пасля адступлення нямецкіх войскаў рэальная незалежнасць была дасягнута ў ходзе Вызваленчай вайны, у рамках якой зноў створаная эстонская армія пад камандаваннем палкоўніка Ёхана Лайданера ў саюзе з расійскай Паўночна-Заходняй арміяй і пры дапамозе брытанскага флоту, а таксама шведскіх і фінскіх добраахвотнікаў адбілі спробы Чырвонай Арміі захапіць усю тэрыторыю Эстоніі.
2 лютага 1920 года паміж Расійскай Савецкай Федэратыўнай Сацыялістычнай Рэспублікай і Эстоніяй быў заключаны мірны дагавор, якім абодва бакі афіцыйна прызналі адзін аднаго (першы міжнародны дагавор абодвух дзяржаў).
Перыяд з 1920 па 1934 гады
Да восені 1921 года новая дзяржава атрымала міжнароднае прызнанне. 22 верасня 1921 года Эстонія стала членам Лігі нацый.
У снежні 1924 года эстонскімі камуністамі пры падтрымцы і садзейнічанні СССР была зроблена спроба ўзброенага паўстання, якая правалілася з-за абыякавасці рабочых і падтрымкі ўрада арміяй. Пасля гэтага кампартыя была забароненая, а камуністы страцілі істотную частку свайго палітычнага ўплыву на эстонскае грамадства. Незалежнасць краіны выклікала неабходнасць вырашыць, як менавіта будуць выкарыстоўвацца нацыянальныя рэсурсы, знайсці новыя рынкі. У пачатку 1920-х гадоў эканамічная сітуацыя ў краіне была вельмі складаная. Знясіленае даваеннае абсталяванне прамысловых прадпрыемстваў было састарэлым, якасць прадукцыі нізкім, прамысловасць моцна залежала ад імпартаванага сыравіны, многія прадпрыемствы былі разбураны ў час вайны. Эканамічная палітыка ўрада Эстоніі была накіравана на індустрыялізацыю краіны і на стварэнне экспортонаправленных галін. Банк Эстоніі выдаў крэдыты на заснаванне новых прадпрыемстваў. Эканоміка Эстоніі ў значнай ступені залежала ад гандлю з СССР, галоўнай артыкулам эстонскага экспарту ў СССР была папера.
Росту эканомікі дала імпульс зямельная рэформа — канфіскаваныя буйныя землеўладання астзейскіх немцаў былі перададзеныя малазямельным сялянам і ветэранам Вызваленчай вайны. Пасля эканамічнага спаду 1923—1924 гадах гадоў міністр фінансаў Ота Страндман ініцыяваў новую эканамічную палітыку, накіраваную на развіццё экспарту. Аднак падчас сусветнага эканамічнага крызісу (1929—1933) цэны на эстонскія экспартныя тавары рэзка ўпалі. У 1928 годзе была праведзена грашовая рэформа і марка была замененая на крону, курс якой быў прывязаны да брытанскага фунту стэрлінгаў. У 1929 годзе было падпісана гандлёвае пагадненне, а 4 жніўня 1932 года — пакт аб ненападзе паміж Эстонскай Рэспублікай і Савецкім Саюзам.
Падчас сусветнага эканамічнага крызісу ў Эстоніі на палітычную сцэну выйшла праварадыкальнай Ліга ветэранаў Вызваленчай вайны (Vabadussõjalaste Liit), скар. «вапсы» (vapsid). У 1933 годзе канстытуцыйны рэферэндум падтрымаў прапанаваныя «вапсами» змены — абмежаванне заканадаўчай улады парламента, памяншэнне колькасці парламентарыяў са 100 да 50 і ўзмацненне ўлады прэзідэнта, аж да магчымасці накладання прэзідэнтам вета на рашэнні парламента, увядзенне прамых выбараў прэзідэнта.
Дзяржаўны пераварот 1934 года і рэжым Пятса
Другая канстытуцыя ўступіла ў сілу ў студзені 1934 года, Канстанцін Пятс заняў пасаду прэм’ер-міністра ў абавязкі дзяржаўнага старэйшыны (прэзідэнта). Баючыся непазбежнай перамогі партыі «вапсов» на маючых адбыцца выбарах і, карыстаючыся прадстаўленымі новай канстытуцыяй амаль дыктатарскімі паўнамоцтвамі, 12 сакавіка 1934 года ён, сумесна з Ёханам Лайданерам, які зноў узначаліў эстонскую армію, здзейсніў дзяржаўны пераварот. У выніку ваеннага перавароту было ўстаноўлена аўтарытарнае кіраванне і абвешчана аб стане надзвычайнага становішча. Пятс быў абвешчаны Дзяржаўным Пратэктарам Эстоніі (Riigihoidja), Ліга ветэранаў была забароненая, каля 400 членаў гэтай арганізацыі было арыштавана, выбары адменены, паўнамоцтвы Рыйгікогу 5-га склікання, ухваліўшага дзеянні Пятса і Лайдонера, былі падоўжаныя. Нягледзячы на гэта, у кастрычніку 1934 года Дзяржаўны сход (Рыйгікогу) быў распушчаны.
Распачаты перыяд, званы «эпохай бязмоўя», характарызаваўся згортваннем парламенцкай дэмакратыі, аўтарытарным праўленьнем і узмацненнем эстонскага нацыяналізму. Краінай фактычна кіраваў трыумвірат, які складаўся з прэзідэнта (Канстанцін Пятс), галоўнакамандуючага арміяй (Ёхан Лайдонер) і міністра ўнутраных спраў (Каарел Ээнпалу). У сакавіку 1935 года ў Эстоніі была ўведзена аднапартыйная сістэма.
У Эстоніі была праведзена «палітыка эстонізацыі». У яе склад ўваходзіў шырокі комплекс мерапрыемстваўб у тым ліку і кампанія па змене і эстанізацыі прозвішчаў. Улічваючы індывідуальныя предпочетния Пятса, які фактычна паходзіў з рускамоўнай сям’і (яго маці была руская, а бацька-эстонец, прыняўшы праваслаўе) і атрымліваў адукацыю на рускай мове, у працэс эстонізацыі 1930-х гадоў найбольш актыўна ўцягваліся этнічныя эстонцы, якія мелі нямецкія прозвішчы, якія ім у XIX стагоддзі давалі астзейскія немцы. Пятс такім чынам адхіліўся ад руху вельмі правых, якія выступалі за супрацоўніцтва з нацысцкай Германіяй. У выніку да 1940 года сваё прозвішча змяніла больш за 200 000 грамадзян краіны. Найбольш папулярным метадам эстонизации быў літаральны пераклад нямецкіх элементаў прозвішчы на ​​эстонскую мова: Розенберг → Раазімяэ («ружовая гара»). Але ў многіх выпадках да нямецкага прозвішча дадаваўся толькі эстонскі канчатак. Цікава што нягледзячы на ​​тое што дзяржаўныя дзеячы заклікалі насельніцтва да выбару нейтральных, «сур’ёзных» імёнаў, на справе новыя эстонскія прозвішчы атрымліваліся значна больш паэтычнымі па гучанні (Тыэлейд — «знаходжанне ісціны», Ыннела — «шчаслівы»), а часам і зусім былі пазбаўленыя літаральнага сэнсу (напрыклад, Пярнаківі — «ліпавы камень», Лаанепыльд — «дрымучае поле»). Трэба памятаць, што, за рэдкім выключэннем, эстонзацыя імёнаў і прозвішчаў у гады першай рэспублікі практычна не закранула рускамоўнае насельніцтва краіны. Да 1940 годзе ў краіне працягвала пражываць звыш 100 000 грамадзян, якія захоўвалі неэстонскія (у асноўным рускія) прозвішчы. Аднак, у дачыненні да народнасці сэту эстонізацыя імёнаў прыняла гвалтоўны характар.
Разам з тым, эканоміка краіны, у асаблівасці яе прамысловасць, перажыла перыяд бурнага росту. У другой палове 1930-х гадоў пачаўся рост прамысловай вытворчасці (да 14 % у год). Да 1938 годзе доля прамысловасці ў нацыянальным даходзе дасягнула 32 %. Доля прамысловай прадукцыі ў эстонскім экспарце вырасла з 36 % у канцы 1920-х да 44 % да канца 1930-х. Былі створаны новыя прадпрыемствы, удасканалены вытворчыя тэхналогіі. Здабыча гаручага сланца да 1939 г. дасягнула 2 млн тон, было выраблена 181 тыс. тон сланцавага алею і 22,5 тыс. тон сланцавага бензіну. Вялікае значэнне для эканомікі краіны мелі тэкстыльная, хімічная і харчовая прамысловасць, металаапрацоўка, дрэваапрацоўка, вытворчасць паперы, здабыча торфу і фасфарытаў. Было развіта сельская гаспадарка. У некаторых галінах прамысловасці дамінаваў замежны капітал.
Галоўнымі гандлёвымі партнёрамі былі Вялікабрытанія і Германія. Доля СССР у знешнегандлёвым абароце да канца 1930-х прыкметна скарацілася. Эстонія экспартавала мясныя прадукты, масла, рыбу, яйкі, тэкстыльныя тавары, паперу, цэлюлозу, фанеру, сланцавы алей і бензін, цэмент і шкло; імпартаваліся прамысловая прадукцыя і сыравіна.
Асаблівасцю эканомікі Эстоніі 1930-х гадоў стала развіццё кааператыўнага руху. У 1939 годзе «Кааператыўны саюз Эстоніі» аб’ядноўваў звыш 3 тыс. кааператываў, якія налічвалі 284 тыс. членаў. 200 кааператыўных банкаў абслугоўвалі 77 тыс. кліентаў, мелі 52 % усіх дэпазітаў у краіне і выдалі 51 % усіх пазык. 314 малочных кааператываў з 32 тыс. членаў вырабілі 98 % алею і 17 % сыру Эстоніі.
Прыняцце ў 1937 годзе новай Канстытуцыі і наступныя падзеі
У 1937 годзе скліканы Пятсам Нацыянальны Сход (Rahvuskogu) ухваліў (апазіцыя байкатавала гэты акт) трэцюю канстытуцыю Эстонскай Рэспублікі, заснаваную на прапановах кіраўніка дзяржавы. Канстытуцыя ўступіла ў сілу 1 студзеня 1938 года. Зноў абраны парламент прыняў рашэнне аб амністыі палітычных зняволеных, як камуністаў, так і членаў Лігі ветэранаў.
У адпаведнасці з новай канстытуцыяй, Эстонія зрабілася прэзідэтскай рэпублікай на чале з Прэзідэнтам, які выбіраецца на 6 гадоў. Прэзідэнт атрымліваў ўлада распускаць урад і накладаць вета на рашэнні парламента. Больш таго, Прэзідэнт атрымаў і заканадаўчыя паўнамоцтвамі — у перыяд паміж сесіямі парламента і ў выпадку «дзяржаўнай неабходнасці» ён мог асабіста выдаваць законы ў выглядзе прэзідэнцкіх дэкрэтаў (Пятс шырока выкарыстаў гэтую магчымасць яшчэ да прыняцця канстытуцыі). У новай канстытуцыі захоўваліся ўсе асноўныя грамадзянскія правы, але заставалася магчымасць абмежаваць свабоду слова для захавання дзяржаўнай бяспекі і маралі. Выбарчы ўзрост быў павялічаны з 20 да 22 гадоў. Была ўведзена двухпалатная парламенцкая сістэма: Дзяржаўная дума (Riigivolikogu), члены якой абіраліся на 5 гадоў, і Дзяржаўны Савет (Riiginõukogu), які складаецца з 40 членаў, 10 з якіх прызначаліся прэзідэнтам. Такім чынам, Эстонія станавілася не парламенцкай, прэзідэнцкай рэспублікай. Адным з палажэнняў, якія істотна абмяжоўваюць дэмакратыю, стала тое, што рэферэндум, які мог бы змяніць канстытуцыю, мог адбыцца толькі па рашэнні прэзідэнта. 24 красавіка 1938 года парламент абраў К. Я. Пятса на пасаду прэзідэнта, і ў той жа дзень адбылася яго інаўгурацыя на гэты пост.
У 1938 годзе былі створаны «лагеры для гультаёў» — лагеры для прымусовай працы беспрацоўных. Там быў турэмны рэжым, 12-гадзінны працоўны дзень, і пакарання розгамі. У «лагеры для гультаёў» заключалі на тэрмін ад 6 месяцаў да 3-х гадоў усіх «хістаючыхся без працы і сродкаў да існавання».
15 чэрвеня 1920 года ухваліў праект першай канстытуцыі Эстонскай Рэспублікі.
Далучэнне Эстоніі да СССР
Пасля ўступлення ў сілу другой канстытуцыі 1934 года ў краіне адбыўся дзяржаўны пераварот, у выніку якога ў Эстоніі зацвердзіўся аўтарытарны рэжым на чале з Канстанцінам Пятсам.
23 жніўня 1939 года быў заключаны Дагавор аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам (пакт Молатава — Рыбентропа). Паводле сакрэтнага дадатковага пратаколу аб размежаванні сфер узаемных інтарэсаў ва Усходняй Еўропе на выпадак «тэрытарыяльна-палітычнага пераўладкавання», прадугледжвалася ўключэнне Эстоніі, Латвіі, Фінляндыі, Усходняй Польшчы і Бесарабіі ў сферу інтарэсаў СССР.
24 верасня 1939 года міністр замежных спраў СССР Молатаў у ўльтыматыўнай форме запатрабаваў ад Эстоніі заключэння пакта аб узаемадапамозе, які таксама «забяспечваў бы Савецкаму Саюзу права мець на тэрыторыі Эстоніі апорныя пункты або базы для флоту і авіяцыі». 16 чэрвеня 1940 года Молатаў уручыў эстонскаму амбасадару ўльтыматум, у якім патрабаваў неадкладнага ўводу ў Эстонію дадатковага кантынгенту савецкіх войскаў колькасцю 90 000 чалавек і зрушэння ўрада, пагражаючы ў адваротным выпадку акупацыяй Эстоніі. Пятс прыняў ультыматум.
Пад кантролем Чырвонай арміі ў Эстоніі были праведзены выбары у Рыйгівалікогу, створаны новы прасавецкі, але не камуністычны ўрад на чале з Іаганесам Варэс-Барбарусам. На выбары былі дапушчаныя толькі камуністы і ім спачуваючыя. 6 жніўня 1940 года Эстонія была ўключана ў склад СССР.
Аднаўленне незалежнасці
У перыяд распаду СССР было абвешчана аднаўленне Эстонскай Рэспублікі.
Бабруйская ЦЭЦ-1
Бабруйская ЦЭЦ-1 — прадпрыемства энергетыкі ў горадзе Бабруйск.
Гісторыя
Пастановай Савета Міністраў БССР ад 17.09.1946 года № 1761 было прадегледжано будаўніцтва Бабруйскай ЦЭЦ-1 магутнасцю 7,4 мВт на базе электрастанцыі гідролізнага завода з мэтай забеспячэння горада Бабруйска электраэнергіяй, а таксама электра- і цеплаэнэргіяй прадпрыемстваў, размешчаных у раёне ЦЭЦ-1.
У 1949 годзе была уведзена ў дзеянне турбіна фірмы АЕГ магутнасцю 2,4 мВт з прамысловым адборам пара ціскам 4 ата. Затым была ўстаноўленая другая турбіна фірмы АЕГ магутнасцю 5 мВт з прамысловымі адборамі пара 16,5 і 5,5 ата, катлы прадукцыйнасцю 12 т/гадзіна, якія працуюць на кусковым торфе, былі дэмантаваныя і на іх месцы ўстаноўленыя катлы прадукцыйнасцю 40т/гадзіна фірмы «Бакок-Верке», якія працуюць на фрэзерным торфе. Бабруйская ЦЭЦ-1 была аб’яднаная з гарадской электрастанцыяй.
На 3-й чэрзе пашырэння Бабруйскай ЦЭЦ-1 была уведзена турбіна АП-6 магутнасцю 6 мВт, катлаагрэгат БКЗ-75-39 кв прадукцыйнасцю 75 т/гадзіна, новая хімводаачыстка па схеме вапнавання, каагуляцыя, дзвюхступенчатае натрыйкаціаніраванне. 4-я чарга пашырэння (1965) — увод у дзеянне яшчэ аднога катла БКЗ-75-39 ФБ.
З 1953 года Бабруйская ЦЭЦ-1 працавала паралельна з Асіповіцкай гідраэлектрастанцыяй магутнасцю 2,1 мВа па лініі сувязі 35 кв. З 1959 года, пасля ўстаноўкі на падстанцыі ЦЭЦ-1 трансфарматара 31,5 мВа, яна пачала працаваць паралельна з энергасістэмай па лініі 110 кв праз падстанцыю «Мірадзіно». У далейшым магутнасць падстанцыі павялічвалася — устаноўленыя трансфарматары 25 і 40 мВа, сувязь з энергасістэмай па 2-м ЛЭП-110 кв праз размеркавальнае ўстройства 110 кв Бабруйскай ЦЭЦ-2.
Для забеспячэння пачатку цэнтралізаванага цеплазабеспячэння горада з цепланосбітам «гарачая вада» на ЦЭЦ-1 была уведзена сеткавая падагравальная налада, пабудавана і ўведзена ў 1967 годзе ў дзеянне цепламагістраль ЦЭЦ-1 — вул. Мінская.
У 1970 годзе Бобруйская ЦЭЦ-1 па загаду Белгалоўэнэрга была злучана з Бобруйской ЦЭЦ-2 (якая тады толькі будавалася) у адно прадпрыемства — Бабруйскую ЦЭЦ-2. ЦЭЦ-1 стала менавацца чаргой сярэдняга ціску — ЧСЦ Бабруйскай ТЭЦ-2.
З уводам новых магутнасцяў на Бабруйскай ЦЭЦ-2 было прынята рашэнне аб спыненні выпрацоўкі электраэнергіі на ЧСЦ і турбіны ў 1973—1974 гадах былі дэмантаваныя. З мэтай спынення спальвання торфу ў катлах Госплан СССР у 1977 годзе вызначыў: асноўнае паліва для Бабруйскай ЦЭЦ-1 — мазут. У 1982 году катлаагрэгаты ЦЭЦ-1 былі рэканструяваныя з перакладам на спальванне мазуту.
У сувязі з растам аб’емаў працы па аб’ектах цэнтралізаванага цеплазабеспячэння, у 1992 годзе з састава Бабруйскай ЦЭЦ-2 вылучана самастойнае прадпрыемства — Бабруйские цеплавыя сеткі з уключанымі ў іх састаў падраздзеленнямі былой ЦЭЦ-1.
У 1998 году уведзена ў дзеянне цепламагістраль ад ЦЭЦ-1 да вул. Кастрычніцкай, працягласцю 3,2 км. Увод дадзенай цепламагістралі ў працу значна палепшыў гідраўлічны рэжым у існуючых цеплавых сетках. У 1999 годзе кацёл № 3 пераведзены на спальванне прыроднага газу.
Марселу Рэбелу ды Соза
Марселу Нуну Дуартэ Рэбе́лу ды Соза (Marcelo Nuno Duarte Rebelo de Sousa; нар., Лісабон) — партугальскі палітык, 20-ы прэзідэнт Партугальскай Рэспублікі, былы міністр і член парламента, прафесар права, працаваў журналістам, палітычным аналітыкам і каментатарам.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Лісабоне. Яго бацькі: Бальтасар Рэбелу ды Соза, вядомы партугальская палітык, былы губернатар Мазамбіка і міністр ва ўрадзе Антоніу ды Салазара і Марыя дас Невес Фернандэс Дуартэ. Названы ў гонар Марселу Каэтану, які мусіў быць яго хросным бацькам.
Атрымаў юрыдычную адукацыю ў Лісабонскім універсітэце.
Прафесар правы і публіцыст, які спецыялізуецца ў адміністрацыйным праве на юрыдычным факультэце ва ўніверсітэце Лісабона, дзе ў цяперашні час выкладае закон.
Пачаў сваю кар’еру пры рэжыме «Новая дзяржава» як юрыст, а затым як журналіст.
У 1974 годзе Рэбелу ды Соза ўступіў у Сацыял-дэмакратычную партыю. У 1975—1976 г. дэпутат у парламенце Партугаліі. З 1981 года знаходзіўся на пасадзе дзяржсакратара савета міністраў. З чэрвеня 1982 году — міністра па справах парламента.
Быў лідарам Сацыял-дэмакратычнай партыі ў перыяд з 31 сакавіка 1996 года па 27 мая 1999 года. Стварыў правацэнтрысцкую кааліцыю, якая называлася «Дэмакратычны альянс», з Народнай партыяй у 1998 годзе. Віцэ-прэзідэнт Еўрапейскай народнай партыі (1997—1999).
У Марселу Рэбелу ды Соза была штотыднёвая праграма палітычнага аналізу, якая выходзіла кожную нядзелю на грамадскай тэлестанцыі RTP, па часе пасля аналагічнай праграмы на прыватным тэлеканале TVI.
Ферсмольд
Ферсмольд (Versmold) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Гютэрсла. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 84,81 км². Афіцыйны код — 05 7 54 048.
Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Аляксандра Кірылаўна Балабава
Аляксандра Кірылаўна Балабава (, в. Калінаўка, Горацкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
З 1944 працуе ў калгасе імя Леніна Горацкага раёна, з 1953 звеннявая льнаводчаскага звяна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак лёну.
IC 2814
IC 2814 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чыжэвічы (Брэсцкі раён)
Чыжэ́вічы (, Чижевичи) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Матыкальскага сельсавета. Размешчаны за 30 кіламетраў на паўночны захад ад Брэста, 12 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы, на поўнач Матыкальскі канал, на поўдзень возера Бяздоннае.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з 16 стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве ВКЛ. У 1569 годзе шляхецкая ўласнасць пана Богдана Кучук-Чыжэўскага.
Эві Захенбахер-Штэле
Эві Захенбахер-Штэле (Evi Sachenbacher-Stehle; 27 лістапада 1980, Траўнштайн, Баварыя) — тытулаваная нямецкая лыжніца, якая выступае за зборную Германіі з 1998 года. З 2012 года — член зборнай Германіі па біятлоне.
Лыжныя гонкі
Удзельнічала ў трох зімовых Алімпійскіх гульнях, у 2002 годзе ў Солт-Лейк-Сіці выйграла сярэбраны (індывідуальная гонка) і залаты (эстафета) медалі, у 2006 годзе ў Турыне ўдастоілася срэбра (эстафета), у 2010 годзе ў Ванкуверы атрымала срэбра (эстафета) і золата (камандны спрынт).
Захенбахер пяць разоў атрымлівала подыум Чэмпіянатаў свету, мае ў паслужным спісе залаты, бронзавы і тры сярэбраныя медалі. Дванаццаць разоў станавілася прызёркай этапаў Кубка свету, тройчы апынялася першай, чатыры разы другой і пяць — трэцяй.
Перад Алімпіядай у Турыне ў сувязі з павышаным утрыманнем у крыві гемаглабіну Захенбахер-Штэле разам з дванаццацю іншымі спартсменамі адхілілі ад спаборніцтваў на пяць дзён — Міжнародная федэрацыя лыжнага спорту палічыла, што выступленне з такой колькасцю чырвоных крывяных цельцаў можа быць небяспечным для здароўя лыжніцы. Як высвятлілася пазней, гемаглабін павялічыўся не з-за ўжывання допінгу, а стаў вынікам адаптацыі арганізма да высакагорнага клімату.
Асабістае жыццё
З ліпеня 2005 года замужам за гарналыжнікам Іаганесам Штэле. Па-за спортам з’яўляецца салдатам Бундэсвера.
Ланцк (гміна)
Ланцк (Łąck) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Плоцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ланцку. Плошча гміны складае 93,74 км². Станам на 2004 год у гміне Ланцк пражывалі 5245 чалавек, шчыльнасць — чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Баі на Халхін-Голе
Баі на Халхін-Голе (Халхын голын байлдаан або Халхын голын дайн «Халхін-Гольская вайна», ノモンハン事件 Номон-хан дзікэн) — неабвешчаны лакальны ўзброены канфлікт, які доўжыўся з вясны па восень 1939 года каля ракі Халхін-Гол на тэрыторыі Манголіі (прыкладна 900 км на ўсход ад Улан-Батара) недалёка ад мяжы з Маньчжоу-го паміж СССР, МНР з аднаго боку і Японскай імперыяй і Маньчжоу-го з іншай. Заключная бітва адбылася ў канцы жніўня і завяршылася поўным разгромам 23-й пяхотнай дывізіі 6-й асобнай арміі Японіі. Перамір’е паміж СССР і Японіяй было заключана 16 верасня 1939 года.
Ланцк (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 20 населеных пунктаў.
Баі на Халхін-Голе
У савецкай гістарыяграфіі гэтыя падзеі, як правіла, называюцца «ваенным канфліктам». Японскія гісторыкі лічаць, што гэта была сапраўдная лакальная вайна, прычым некаторыя аўтары называюць яе «Другой руска-японскай вайной» — па аналогіі з вайной 1904—1905 гг.
У японскай гістарыяграфіі тэрмін «Халхін-Гол» ужываецца толькі як назва ракі, а сам ваенны канфлікт называецца «інцыдэнтам каля Намон-Хана», па назве невялікага пасёлка ў гэтым раёне маньчжура-мангольскай граніцы.
Перадгісторыя канфлікту
У 1932 годзе завяршылася акупацыя Маньчжурыі японскімі войскамі. На акупаванай тэрыторыі была створана марыянетачная дзяржава Маньчжоу-го, якую планавалася выкарыстоўваць як плацдарм для далейшай агрэсіі супраць Кітая, Манголіі і СССР.
Паводле меркавання савецкага боку, пачатак канфлікту паклалі патрабаванні японскага боку аб прызнанні ракі Халхін-Гол граніцай паміж Маньчжоу-го і Манголіяй, хоць мяжа праходзіла за 20-25 км на ўсход ад яе. Асноўнай прычынай такога патрабавання было жаданне забяспечыць бяспеку чыгункі Халун-Аршан — Ганьчжур, якая будавалася японцамі ў гэтым раёне ў абыход Вялікага Хінгана, да граніцы СССР у раёне Іркуцка і возера Байкал, з-за таго, што месцамі адлегласць ад дарогі да мяжы было ўсяго два-тры кіламетры. Паводле слоў савецкага гісторыка М. Новікава, для абгрунтавання сваіх прэтэнзій японскімі картографамі былі сфабрыкаваны падробленыя карты з мяжой па Халхін-Голе і «выдадзены спецыяльны загад аб знішчэнні шэрагу аўтарытэтных даведкавых японскіх выданняў, на картах якіх прыводзілася правільная мяжа ў раёне ракі Халхін-Гол», але расійскі гісторык К. Я. Чарэўка адзначае, што адміністрацыйная мяжа па рэчышчы Халхін-Гола была пазначана на карце, выдадзенай на аснове расійскіх тапаграфічных здымак 1906 г. і на фізічнай карце Знешняй Манголіі Генштаба Кітайскай рэспублікі 1918 года.
У 1935 годзе пачаліся сутыкненні на мангола-маньчжурскай мяжы. Улетку таго ж года пачаліся перамовы паміж прадстаўнікамі Манголіі і Маньчжоу-го аб дэмаркацыі межы. Да восені перамовы зайшлі ў тупік.
12 сакавіка 1936 года паміж СССР і МНР быў падпісаны «Пратакол аб узаемадапамозе». З 1937 года ў адпаведнасці з гэтым пратаколам на тэрыторыі Манголіі былі разгорнуты часці Чырвонай Арміі ў выглядзе 57-га Асобага корпуса, якім паслядоўна камандавалі камдзівы І. С. Конеў і М. У. Фякленкі. Да мая 1939 года колькасць корпуса склала 5544 чал., у тым ліку 523 камандзіры і 996 малодшых камандзіраў.
Улетку 1938 года паміж савецкімі і японскімі войскамі каля возера Хасан адбыўся двухтыднёвы канфлікт, які скончыўся перамогай СССР.
У 1939 годзе пасля змены ў студзені японскага ўрада напружанасць на граніцы ўзмацнілася. Стаў высоўвацца лозунг пашырэння японскай імперыі «аж да Байкала». Пачасціліся напады японскіх войскаў на мангольскіх пагранічнікаў. У той жа час Японія вінаваціла Манголію ў наўмысным парушэнні граніц Маньчжурыі.
Прыгранічныя правакацыі
16 студзеня 1939 года ў раёне вышыні Намон-Хан-Бурд-Або група з 5 японскіх салдат з адлегласці каля 500 метраў абстраляла нарад з чатырох пагранічнікаў МНР.
17 студзеня на вышыні Намон-Хан-Бурд-Або 13 японскіх салдат напалі на нарад з трох пагранічнікаў МНР, захапіўшы ў палон начальніка заставы і параніўшы яшчэ аднаго салдата. 29 і 30 студзеня японскімі і баргутскімі кавалерыстамі былі прадпрыняты новыя спробы захапіць у палон вартаўнічыя нарады пагранічнікаў МНР. А ў лютым і сакавіку японцамі і баргутамі было здзейснена каля 30 нападаў на пагранічнікаў МНР.
Май
Уначы 8 мая група японцаў колькасцю да ўзвода з ручным кулямётам паспрабавала скрытна заняць выспу пасярэдзіне рэкі Халхін-Гол, якая належала МНР, але пасля кароткай перастрэлкі з пагранічнікамі МНР адступіла, страціўшы 3 салдат забітымі і аднаго палонным (Такадзакі Ітыра з разведатрада 23-й пяхотнай дывізіі).
11 мая атрад японскай кавалерыі (да 300 чалавек з некалькімі кулямётамі) прасунуўся на 15 км углыб тэрыторыі МНР і атакаваў мангольскую памежную заставу на вышыні Намон-Хан-Бурд-Або. З падыходам да мяжы падмацавання японцы былі адціснуты на зыходную мяжу. Гэта падзея ўмоўна лічыцца пачаткам поўнамаштабнага ўзброенага канфлікту.
14 мая разведатрад 23-й японскай пяхотнай дывізіі (300 вершнікаў пры падтрымцы звяна з пяці лёгкіх пікіруючых бамбардзіроўшчыкаў) атакаваў 7-ю памежную заставу МНР і заняў вышыню Дунгур-Або. 15 мая да занятай вышыні японцамі былі перакінуты да 30 грузавікоў з дзвюма ротамі пяхоты, 7 бранемашын і 1 танк.
Раніцай 17 мая камандзір 57-га адмысловага стралковага корпуса камдзіў М. У. Фякленка паслаў да Халхін-Гола групу савецкіх войскаў у складзе трох мотастралковых рот, сапёрнай роты і артылерыйскай батарэі РСЧА. Адначасова туды ж быў накіраваны дывізіён бранемашын МНР. 22 мая савецкія войскі перайшлі Халхін-Гол і адкінулі японцаў да мяжы.
У перыяд з 22 па 28 мая ў раёне канфлікту канцэнтруюцца значныя сілы. У складзе савецка-мангольскіх войскаў было 668 штыкоў, 260 шабель, 58 кулямётаў, 20 гармат і 39 бранемашын. Японскія сілы пад камандаваннем палкоўніка Ямагата складалі 1680 штыкоў, 900 шабель, 75 кулямётаў, 18 гармат, 6-8 бранемашын і 1 танк.
28 мая японскія войскі, якія мелі колькасную перавагу, перайшлі ў наступ, ставячы сваёй мэтай акружыць праціўніка і адрэзаць яго ад пераправы на заходні бераг Халхін-Гола. Савецка-мангольскія войскі адступілі, але план акружэння сарваўся дзякуючы дзеянням батарэі пад камандаваннем старшага лейтэнанта Ю. Б. Вахціна.
На наступны дзень савецка-мангольскія войскі правялі контрнаступленне, адціснуўшы японцаў на зыходныя пазіцыі.
Чэрвень
Хоць на зямлі ў чэрвені не адбылося ніводнага сутыкнення, у небе з 22 мая разгарнулася паветраная вайна. Першыя сутыкненні паказалі перавагу японскіх авіятараў. Так, за два дні баёў савецкі знішчальны полк страціў 15 знішчальнікаў, у той час як японскі бок — усяго адну машыну.
Савецкае камандаванне прыняло радыкальныя меры. 29 мая з Масквы ў раён баявых дзеянняў выляцела група лётчыкаў-асаў на чале з намеснікам начальніка ВПС РСЧА Я. У. Смушкевічам. 17 з іх былі героямі Савецкага Саюза, многія мелі баявы вопыт вайны ў Іспаніі і Кітаі. Яны прыступілі да навучання пілотаў, рэарганізавалі і ўмацавалі сістэму паветранага назірання, абвесткі і сувязі.
Для ўмацавання проціпаветранай абароны ў Забайкальскую ваенную акругу былі накіраваны два дывізіёны 191-га зенітна-артылерыйскага палка.
У пачатку чэрвеня Фякленка быў адкліканы ў Маскву, а на яго месца па прапанове начальніка аператыўнага аддзялення Генеральнага штаба М. В. Захарава быў прызначаны Г. К. Жукаў. Начальнікам штаба корпуса стаў камбрыг М. А. Багданаў, які прыбыў разам з Жукавым. Неўзабаве пасля прыбыцця ў чэрвені ў раён ваеннага канфлікту начальнікам штаба савецкага камандавання быў прапанаваны новы план баявых дзеянняў: вядзенне актыўнай абароны на плацдарме за Халхін-Голам і падрыхтоўка моцнага контрудару па супрацьстаялай групоўцы японскай Квантунскай арміі. Наркамат абароны і Генеральны штаб РСЧА пагадзіўся з высунутымі прапановамі Багданава. Да раёна баявых дзеянняў сталі сцягвацца неабходныя сілы: войскі падвозіліся па Транссібірскай чыгуначнай магістралі да Улан-Удэ, а далей па тэрыторыі Манголіі яны ішлі паходным парадкам на 1300—1400 км. Памочнікам Жукава па камандаванні мангольскай кавалерыяй стаў карпусны камісар Жам'янгійн Лхагвасурэн.
Для каардынацыі дзеянняў савецкіх войскаў на Далёкім Усходзе і часцей Мангольскай народна-рэвалюцыйнай арміі з Чыты ў раён ракі Халхін-Гол прыбыў камандуючы 1-й Асобнай Чырванасцяжнай арміяй камандарм 2-га рангу Р. М. Штэрн.
Паветраныя баі аднавіліся з новай сілай з 20 чэрвеня. У бітвах 22, 24 і 26 чэрвеня японцы страцілі больш за 50 самалётаў.
Ранняй раніцай 27 чэрвеня японскай авіяцыі ўдалося нанесці раптоўны ўдар па савецкіх аэрадромах, што прывяло да знішчэння 19 машын (японцы страцілі 2 бамбардзіроўшчыкі і 3 знішчальнікі).
Увесь чэрвень савецкі бок займаўся ўладкаваннем абароны на ўсходнім беразе Халхін-Гола і планаваннем вырашальнага контрнаступлення. Для забеспячэння панавання ў паветры сюды былі перакінуты новыя савецкія мадэрнізаваныя знішчальнікі І-16 і «Чайка», якімі ўпершыню ў свеце былі выкарыстаны баявыя некіраваныя ракеты «паветра-паветра», пазней выкарыстаныя для стварэння сістэм залпавага агню. Так, у выніку бою 22 чэрвеня, які атрымаў шырокую вядомасць у Японіі (у гэтым баі збіты і ўзяты ў палон вядомы японскі лётчык-ас Такэа Фукуда, які праславіўся падчас вайны ў Кітаі), была забяспечана перавага савецкай авіяцыі над японскай і ўдалося захапіць панаванне ў паветры. Усяго ў паветраных баях з 22 па 28 чэрвеня японскія авіяцыйныя сілы страцілі 90 самалётаў. Страты савецкай авіяцыі апынуліся значна меншымі — 38 машын.
У гэты ж час, 26 чэрвеня, была зроблена першая афіцыйная заява савецкага ўрада наконт падзей на Халхін-Голе. Па савецкім радыё прагучалі словы «ТАСС упаўнаважаны заявіць…». Навіны з берагоў Халхін-Гола з’явіліся на старонках савецкіх газет.
Ліпень
Да канца чэрвеня штабам Квантунскай арміі быў распрацаваны план новай памежнай аперацыі пад назвай «Другі перыяд намонханскага інцыдэнту». У агульных рысах ён быў ідэнтычны майскай аперацыі японскіх войскаў, але гэтым разам апроч задачы акружэння і знішчэння савецкіх войскаў на ўсходнім беразе ракі Халхін-Гол перад японскімі войскамі ставілася задача фарсіраваць раку Халхін-Гол і прарваць абарону Чырвонай Арміі на аператыўным участку фронту.
2 ліпеня японская групоўка перайшла ў наступ. У ноч з 2 на 3 ліпеня войскі генерал-маёра Кабаясі фарсіравалі раку Халхін-Гол і пасля бязлітаснага бою захапілі на яе заходнім беразе гару Баян-Цаган, размешчаную за 40 кіламетраў ад маньчжурскай мяжы. Адразу ж пасля гэтага японцы сканцэнтравалі тут свае галоўныя сілы і сталі надзвычай інтэнсіўна будаваць фартыфікацыйныя збудаванні і ўзводзіць эшаланаваную абарону. У далейшым планавалася, абапіраючыся на гару Баян-Цаган, якая панавала над мясцовасцю, правесці атаку ў тыл савецкіх войскаў, якія абараняліся на ўсходнім беразе ракі Халхін-Гол, адрэзаць і ў далейшым знішчыць іх.
На ўсходнім беразе Халхін-Гола таксама пачаліся бязлітасныя баі. Японцы, наступаючы сіламі двух пяхотных і двух танкавых палкоў (130 танкаў) супраць паўтары тысяч чырвонаармейцаў і дзвюх мангольскіх кавалерыйскіх дывізій колькасцю ў 3,5 тысячы коннікаў, першапачаткова мелі поспех. Са складанага становішча савецкія войскі выцягнуў загадзя створаны Жукавым рухомы рэзерв, які быў аператыўна ўведзены ў дзеянне. Жукаў, не чакаючы падыходу пяхотнага прыкрыцця, кінуў у бой прама з марша 11-ю танкавую брыгаду камбрыга М. П. Якаўлева (да 150 танкаў Т-37А, БТ-5, БТ-7 і АД-26), якая знаходзілася ў рэзерве, і 8-ы мангольскі бронедывізіён, абсталяваны бронеаўтамабілямі БА-6 з 45-мм гарматамі. Неўзабаве іх падтрымала 7-я мотабранявая брыгада (154 бранемашын БА-6, БА-10, ФАІ). Варта адзначыць, што Жукаў у гэтай сітуацыі, парушаючы патрабаванні баявога статуту РСЧА, дзейнічаў на свой страх і рызыку і насуперак меркаванню камандарма Штэрна. Варта адзначыць, што пасля Штэрн прызнаў, што ў той сітуацыі прынятае рашэнне апынулася адзіна магчымым. Аднак гэты ўчынак Жукава меў і іншыя наступствы. Па лініі асобага аддзела корпуса ў Маскву было перададзена данясенне, якое лягло на стол І. В. Сталіну, пра тое, што камдзіў Жукаў «наўмысна» кінуў у бой танкавую брыгаду без разведкі і пяхотнага суправаджэння. З Масквы была выслана следчая камісія на чале з намеснікам наркама абароны, камандармам 1-га рангу Р. І. Куліком. Аднак пасля канфліктаў камандуючага 1-й армейскай групы Жукава з Куліком, які стаў умешвацца ў аператыўнае кіраванне войскамі, наркам абароны СССР у тэлеграме ад 15 ліпеня абвясціў Куліку вымову і адклікаў у Маскву. Пасля гэтага на Халхін-Гол быў з Масквы накіраваны начальнік Галоўнага палітычнага ўпраўлення РСЧА камісар 1-га рангу Мехліс з даручэннем ад Л. П. Берыі «праверыць» Жукава.
Вакол гары Баян-Цаган разгарнуліся бязлітасныя баі. З абодвух бакоў у іх удзельнічала да 400 танкаў і бранемашын, звыш 800 артылерыйскіх гармат і сотні самалётаў. Савецкія артылерысты вялі агонь па праціўніку прамым навядзеннем, а ў небе над гарой у асобныя моманты знаходзілася да 300 самалётаў з абодвух бакоў. Асабліва адрозніліся ў гэтых баях 149-ы стралковы полк маёра І. М. Рэмізава і 24-ы мотастралковы полк І. І. Федзюнінскага.
На ўсходнім беразе Халхін-Гала да ночы 3 ліпеня савецкія войскі з прычыны колькаснай перавагі праціўніка адышлі да ракі, скараціўшы памер свайго ўсходняга плацдарму на яе беразе, аднак ударная групоўка японцаў пад камандаваннем генерал-лейтэнанта Масаомі Ясуокі не выканала пастаўленай перад ёю задачы.
Групоўка японскіх войскаў на гары Баян-Цаган апынулася ў наўакружэнні. Да вечара 4 ліпеня японскія войскі ўтрымлівалі толькі вяршыню Баян-Цагана — вузкую палоску мясцовасці ў пяць кіламетраў даўжынёй і два кіламетры шырынёй. 5 ліпеня японскія войскі пачалі адступленне ў бок ракі. Для таго, каб прымусіць сваіх салдатаў біцца да апошняга, па загадзе японскага камандавання быў падарваны адзіны пантонны мост цераз Халхін-Гол, які быў у іх распараджэнні. Урэшце, японскія войскі каля гары Баян-Цаган пачалі павальнае адступленне з занятых пазіцый да раніцы 5 ліпеня. Паводле ацэнкі некаторых расійскіх гісторыкаў на схілах гары Баян-Цаган загінула больш за 10 тысяч японскіх салдатаў і афіцэраў, хоць паводле ацэнак саміх японцаў іх агульныя страты за ўвесь перыяд баявых дзеянняў склалі 8632 чал. забітымі. Японскім бокам былі страчаны амаль усе танкі і большая частка артылерыі. Гэтыя падзеі сталі вядомыя як «Баян-Цаганскае пабоішча».
Вынікам гэтых баёў, як пазней Жукаў адзначаў у сваіх мемуарах, тое, што японскія войскі «больш не рызыкнулі перапраўляцца на заходні бераг ракі Халхін-Гол». Усе далейшыя падзеі адбываліся на ўсходнім беразе ракі.
Аднак японскія войскі працягвалі заставацца на тэрыторыі Манголіі, і ваеннае кіраўніцтва Японіі планавала новыя наступальныя аперацыі. Такім чынам, ачаг канфлікту ў раёне Халхін-Гала захоўваўся. Становішча дыктавала неабходнасць аднавіць дзяржаўную граніцу Манголіі і кардынальна вырашыць гэты памежны канфлікт. Таму Жукаў стаў планаваць наступальную аперацыю з мэтай поўнага разгрому ўсёй японскай групоўкі, якая знаходзілася на тэрыторыі Манголіі. <!--
Июль — август
57-й особый корпус был развёрнут в 1-ю армейскую (фронтовую) группу под командованием командарма Г. М. Штерна. В соответствии с постановлением Главного военного совета РККА для руководства войсками был учреждён Военный совет армейской группы в составе: командующий командарм 2-го ранга Г. М. Штерн, начальник штаба комбриг М. А. Богданов, командующий авиацией комкор Я. В. Смушкевич, комкор Г. К. Жуков, дивизионный комиссар М. С. Никишев.
К месту конфликта срочно стали перебрасываться новые войска, в том числе 82-я стрелковая дивизия. Из Московского военного округа была переброшена 37-я танковая бригада, имевшая на вооружении танки БТ-7 и БТ-5, на территории Забайкальского военного округа была проведена частичная мобилизация и сформирована 114-я и 93-я стрелковые дивизии.
8 июля японская сторона вновь начала активные боевые действия. Ночью они повели наступление крупными силами на восточном берегу Халхин-Гола против позиции 149-го стрелкового полка и батальона стрелково-пулемётной бригады, которые были совершенно не готовы к этой атаке японцев. В результате этой атаки японцев 149-му полку пришлось отойти к реке, сохраняя плацдарм всего в 3-4 километра. При этом были брошены одна артиллерийская батарея, взвод противотанковых орудий и несколько пулемётов.
Несмотря на то, что такого рода внезапные ночные атаки японцы в дальнейшем проводили ещё несколько раз, а 11 июля им удалось захватить высоту, они в результате контратаки советских танков и пехоты, которую возглавил командир 11-й танковой бригады комбриг М. П. Яковлев, были выбиты с высоты и отброшены на исходные позиции. Линия обороны на восточном берегу Халхин-Гола была полностью восстановлена.
С 13 по 22 июля в боевых действиях наступило затишье, которое обе стороны использовали для наращивания своих сил. Советская сторона принимала энергичные меры по укреплению плацдарма на восточном берегу реки, который требовался для проведения планируемой начштабом Богдановым наступательной операции против японской группировки. На этот плацдарм были переброшены 24-й мотострелковый полк И. И. Федюнинского и 5-я стрелково-пулемётная бригада.
23 июля японцы после артиллерийской подготовки начали наступление на правобережный плацдарм советско-монгольских войск. Однако после двухдневных боёв, понеся значительные потери, японцам пришлось отойти на исходные позиции. В это же время происходили интенсивные воздушные бои. С 21 по 26 июля японская сторона потеряла 67 самолётов, советская только 20.
Значительные усилия легли на плечи пограничников. Для прикрытия границы Монголии и охраны переправ через Халхин-Гол из Забайкальского военного округа был переброшен сводный батальон советских пограничников под командованием начальника штаба Кяхтинского пограничного отряда майора А. Булыги. Только за вторую половину июля пограничники задержали 160 подозрительных лиц, среди которых были выявлены десятки японских разведчиков.
Во время разработки наступательной операции против японских войск выдвигались предложения как в штабе армейской группы, так и в Генеральном штабе РККА, о переносе боевых действий с территории Монголии на маньчжурскую территорию, однако эти предложения были категорически отвергнуты политическим руководством страны. Маршал Советского Союза М. В. Захаров позднее вспоминал одно из сталинских высказываний по этому поводу:
В результате проведённой обеими сторонами конфликта работы к началу советского контрнаступления 1-я армейская группировка имела в своём составе около 57 тысяч человек, 542 орудия и миномёта, 498 танков, 385 бронемашин и 515 боевых самолётов, противостоящая ей японская группировка — специально сформированная императорским декретом японская 6-я отдельная армия под командованием генерала , имела в своём составе 7-ю и 23-ю пехотные дивизии, отдельную пехотную бригаду, семь артиллерийских полков, два танковых полка маньчжурской бригады, три полка баргутской кавалерии, два инженерных полка и другие части, что в общей сложности составляло более 75 тысяч человек, 500 артиллерийских орудий, 182 танка, 700 самолётов. Следует отметить, что в составе японской группировки большинство солдат имели боевой опыт войны в Китае.
Генерал Огису и его штаб также планировали наступление, которое было назначено на 24 августа. При этом с учётом печального для японцев опыта боёв на горе Баян-Цаган в этот раз охватывающий удар планировался на правом фланге советской группировки. Форсирование реки не планировалось.
Несмотря на общее превосходство в силах японской стороны, к началу наступления Штерну удалось достичь почти трёхкратного превосходства в танках и в 1,7 раза в самолётах. Для проведения наступательной операции были созданы двухнедельные запасы боеприпасов, продовольствия и горюче-смазочных материалов. Для перевозки грузов на расстояние в 1300—1400 километров было задействовано более 4 тысяч грузовиков и 375 автоцистерн. Следует отметить, что один автомобильный рейс с грузом и обратно длился пять дней.
В ходе наступательной операции советское командование, используя манёвренные механизированные и танковые части, планировало неожиданными сильными фланговыми ударами окружить и уничтожить противника в районе между государственной границей МНР и рекой Халхин-Гол. На Халхин-Голе впервые в мировой военной практике танковые и механизированные части использовались для решения оперативных задач в качестве основной ударной силы фланговых группировок, совершавших манёвр на окружение.
Наступающие войска были разделены на три группы — Южную, Северную и Центральную. Главный удар наносился Южной группой под командованием полковника М. И. Потапова, вспомогательный удар — Северной группой, командующий полковник И. П. Алексеенко. Центральная группа под командованием комбрига Д. Е. Петрова должна была сковать силы противника в центре, на линии фронта, тем самым лишить их возможности манёвра. В резерве, сосредоточенном в центре, находились 212-я авиадесантная, 9-я мотоброневая бригады и танковый батальон. Также в операции участвовали монгольские войска — 6-я и 8-я кавалерийские дивизии под общим командованием маршала X. Чойбалсана.
Наступление советско-монгольских войск началось 20 августа, тем самым упреждая наступление японских войск, назначенное на 24 августа.
Соотношение сил сторон перед началом наступления
Перед началом наступления, по состоянию на 20 августа 1939 года,
Август
Наступление советско-монгольских войск, начавшееся 20 августа, оказалось полной неожиданностью для японского командования.
В 6 часов 15 минут началась мощная артиллерийская подготовка и авиационный налёт на позиции противника. В воздух были подняты 153 бомбардировщика и около 100 истребителей. В 9 часов началось наступление сухопутных войск. В первый день наступления атакующие войска действовали в полном соответствии с планами, за исключением заминки, случившейся при переправе танков 6-й танковой бригады, так как при переправе через Халхин-Гол не выдержал тяжести танков наведённый сапёрами понтонный мост.
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі — дзейнасць у вобласці двухбаковых адносін Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі, звязаная з удзелам двух дзяржаў і іх узброеных сіл у сумеснай вайсковай дзейнасці, накіраванай на дасягненне агульных ваенна-палітычных мэтаў. Адной са складовых частак тут з’яўляецца ваенна-тэхнічнае супрацоўніцтва, якое мае на ўвазе гандаль прадукцыяй ваеннага прызначэння, а таксама яе распрацоўку і вытворчасць.
Баі на Халхін-Голе
Август
Уже 21-го и 22-го августа японские войска, придя в себя, повели упорные оборонительные бои, поэтому советскому командованию пришлось ввести в сражение резервную 9-ю мотоброневую бригаду.
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
Органы
Пытаннямі ваеннага супрацоўніцтва з іншымі дзяржавамі ў Мінабароны Расіі займаецца Галоўнае ўпраўленне міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва. У ваенным ведамстве Беларусі гэтыя функцыі выконвае Дэпартамент міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва.
Агульная характарыстыка
20 ліпеня 1992 года прэм’ер-міністр Беларусі В. Кебіч падпісаў з прэм’ер-міністрам Расіі Я. Гайдарам шэраг ваенных дамоў, згодна з умовамі якіх вярталася цеснае ваеннае супрацоўніцтва, якое на думку старшыні Вярхоўнага Савета С. Шушкевіча моцна абмяжоўвала суверэнітэт Беларусі.
Баі на Халхін-Голе
Август
Хорошо действовала в это время и советская авиация. Только за 24 и 25 августа бомбардировщики СБ совершили 218 боевых групповых вылетов и сбросили на противника около 96 тонн бомб. Истребителями за эти два дня в воздушных боях было сбито около 70 японских самолётов.
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
Агульная характарыстыка
Узаемадзеянне дзвюх дзяржаў будавалася на ўзаемных намаганнях бакоў па падтрыманні неабходнага ваеннага патэнцыялу дзвюх дзяржаў, арганізацыі і ажыццяўлення сумесных мер па прадухіленні ваеннай пагрозы і адбіцці магчымай агрэсіі на агульнай абароннай прасторы. Краіны сыходзяцца ў неабходнасці далейшага развіцця і ўдасканалення рэгіянальнай групоўкі войск (РГВ), якая функцыянуе з 2000 года. За гэты час праведзена серыя вучэнняў і трэніровак, падчас якіх вырашаны задачы аператыўнай сумяшчальнасці беларускага і расійскага элементаў РГВ, вызначаны аптымальны баявы склад групоўкі, створаны ўсе неабходныя сістэмы.
Баі на Халхін-Голе
Август
В целом же следует отметить, что командование 6-й японской армии в первый день наступления не смогло определить направление главного удара наступающих войск и не предприняло попытки оказать поддержки своим войскам, оборонявшимся на флангах. Бронетанковые и механизированные войска Южной и Северной групп советско-монгольских войск к исходу 26 августа соединились и завершили полное окружение 6-й японской армии. После этого началось её дробление отсекающими ударами и уничтожение по частям.
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
Агульная характарыстыка
Важным крокам па ўмацаванні абароннага патэнцыялу Саюзнай дзяржавы з’яўляецца далейшае развіццё адзінай рэгіянальнай сістэмы СПА. Штогод праводзяцца тактычныя вучэнні падраздзяленняў ВПС і войск СПА Беларусі з баявой стральбой на расійскіх палігонах.