cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзяржаўны ўніверсітэт у Элізабэт-Сіці
Дзяржаўны ўніверсітэт у Элізабэт-Сіці (Elizabeth City State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Элізабэт-Сіці у штаце Паўночная Караліна.
Агульная характарыстыка
Кампус і шэсць навакольных будынкаў уключаны ў гістарычную акругу, занесеную ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў у 1994 годзе.
Папоўка (Первамайскае сельскае паселішча)
Папоўка (Поповка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Папоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Воласагалоў чалавечы
Распаўсюджанне
Касмапаліт. Сустракаецца на ўсіх мацерыках, але часцей за ўсё ў трапічных рэгіёнах з цёплым вільготным кліматам.
Апісанне
Цела даўжынёй 3-5 см. Пярэдняя галоўная частка вузкая і доўгая, займае 2/3 даўжыні цела, нагадвае валасок, дзякуючы чаму від і атрымаў такую назву. У ёй размешчаны стрававод. Задні канец самца закручаны ў спіраль. Там знаходзяцца кішачнік і органы рэпрадукцыі. Яйцы валасагаловаў бочкападобныя, жаўтлявыя з празрыстымі полюсамі, памерам 50-54 х 23-26 мкм.
Жыццёвы цыкл
Паразітуе толькі ў чалавека. Прамежкавых гаспадароў няма. Жыве ў тоўстай кішцы. Тонкі галаўны канец чарвя пагружаны ў слізістую абалонку кішачніка для фіксацыі і харчавання. Сілкуецца крывёй і клеткамі сценкі кішачніка. Сталая самка адкладае ў прасвет кішачніка яйцы, якія трапляюць у навакольнае асяроддзе з фекаліямі хворага. Свежавыдзеленыя яйцы неінвазійныя, спеюць ад 2-х тыдняў да 3-4 месяцаў у залежнасці ад тэмпературы і вільготнасці навакольнага асяроддзя (пры 24 °С — 4 тыдні). Яйцы захоўваюць жыццяздольнасць 1-2 гады.
Дагавор аб Антарктыцы
Дагавор аб Антарктыцы — дагавор, які прадугледжвае дэмілітарызацыю раёна Антарктыды, выкарыстанне яго ў выключна мірных мэтах і ператварэнне ў зону, свабодную ад ядзернай зброі. Дагавор заключаны 1 снежня 1959 года ў Вашынгтоне і набыў моц 23 чэрвеня 1961 года пасля яго падпісання 12 дзяржавамі — першапачатковымі ўдзельнікамі. Галоўная мэта дагавора — забяспечыць выкарыстанне Антарктыкі ў інтарэсах усяго чалавецтва. Таксама прадугледжваецца свабода навуковых даследаванняў і заахвочваецца міжнароднае супрацоўніцтва. Забараняюцца любыя ядзерныя выбухі і захаванні радыеактыўных матэрыялаў у Антарктыцы. На студзень 2010 года удзельнікамі дагавора з'яўляюцца 46 дзяржаў, 28 з якіх з'яўляюцца кансультатыўнымі бакамі.
Чарнаярка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Чарнаярка — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі ім.Кайгельды. Код КАТА — 635045400.
Дагавор аб Антарктыцы
У 1982 годзе, як частка Сістэмы Дагаворы аб Антарктыцы і выканання яго IX Артыкула, набыла моц Канвенцыя па захаванні марскіх жывых рэсурсаў Антарктыкі (АНТКАМ). Практычнае ўжыванне палажэнняў гэтай Канвенцыі на практыцы рэгулююцца Камісіяй АНТКАМ, штаб-кватэра якой знаходзіцца ў аўстралійскім горадзе Хобарт у штаце Тасманія.
Чарнаярка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 170 чалавек (80 мужчын і 90 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 147 чалавек (73 мужчыны і 74 жанчыны).
Слабада (Шумяцкі раён)
Слабада (Слобода) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Слабада абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Багатырскі сельсавет
Багаты́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Польныя Багатыры.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці, з 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галынкаўскага сельсавета.
Ота Ліліенталь
Карл-Вільгельм Ота Ліліенталь (, Анклам -, Берлін) — нямецкі інжынер, адзін з піянераў авіяцыі.
Біяграфія
Ота Ліліенталь нарадзіўся 23 мая 1848 года ў памеранскім мястэчку Анклам. Нямецкі інжынер і першы лётчык-даследчык распрацаваў, пабудаваў і выпрабаваў 11 лятальных апаратаў. Навуковае абгрунтаванне прычын лунання птушак, зробленае Ліліенталем, шмат у чым вызначыла развіццё авіяцыі. Здзейсніў больш за 2 тыс. палётаў на планёрах ўласнай канструкцыі. У адрозненне ад многіх піянераў авіяцыі не спрабаваў адразу ўзляцець, а доўга бегаў па ўзгорках спрабуючы вызначыць цэнтр пад'ёмнай сілы. Першы «палёт» здзейсніў проста падціснуўшы калені. Упершыню распрацаваў біплан, калі вырашыў павялічыць плошчу крыла, якое мела абмежаваны запас трываласці, зрабіў надбудову з яшчэ аднаго крыла. У 1866 годзе Ота стаў практыкантам на машынабудаўнічым заводзе Шварцкопфа і неўзабаве атрымаў запрашэнне паступіць у невялікае канструктарскае бюро пры ім жа. Улетку 1870 г. Ота з адзнакай завяршыў навучанне ў Каралеўскай рамеснай акадэміі, быў прызваны ў войска падчас нядоўгай франка-прускай вайны. Увосень 1881 г. Ліліенталь задумаў паправіць фінансавыя справы больш надзейным спосабам і адкрыў у Берліне майстэрню па вырабе катлоў. Недахопу ў замовах не было, майстэрня ператварылася ў завод, а Ота прыбудаваў да яе ўчастак, прызначаны для працы над лятальнымі апаратамі. 10 жніўня 1896 года Ота Ліліенталь загінуў у Берліне падчас палёту.
Allium apulum
Allium apulum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Італіі.
Апісанне
2n = 2x = 16.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Эндэмік Апуліі, паўднёвая Італія. Расце ў скалістых і камяністых асяроддзях, у міжземнаморскіх гарыгах і макі.
Пагрозы і ахова
Асноўнымі пагрозамі з’яўляюцца турызм, рэкрэацыйнае развіццё, рэкрэацыйныя мерапрыемствы (на ўзбярэжжы прымаюць шмат турыстаў, асабліва летам) і пажары (макі і гарыгі часта пакутуюць ад пажараў).
У Нацыянальным чырвоным спісе Італіі від мае статус LC.
Дзісенскі павет (1921—1940)
Дзі́сенскі павет (Powiat dziśnieński) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Глыбокае.
Гісторыя
Былы павет Віленскай губерні Расійскай імперыі. З 1919 года акупаваны польскімі войскамі. З 24 кастрычніка 1919 года ў складзе Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў пад польскай адміністрацыяй. Часовай сядзібай уладаў стала Глыбокае. З 7 лістапада 1920 года пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый, у склад навастворанага Дунілавіцкага павета перададзены гміны Паставы і Луцк.
У 1921 годзе павет адышоў да Польшчы паводле Рыжскага мірнага дагавора. З 19 лютага 1921 года ў складзе Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года павет перададзены ў склад Віленскай зямлі, з якой 20 студзеня 1926 года створана Віленскае ваяводства.
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Дзісенскі павет са снежня 1939 года ў складзе Вілейскай вобласці. года скасаваны, тэрыторыя падзелена на раёны.
Складаўся з 21 вясковай гміны, 2 гарадоў і 1 мястэчка.
Насельніцтва
Насельніцтва (1919) — 193 263 чалавек, з іх палякаў 38,6 %, беларусаў 24,0 %, яўрэяў 2,7 %, іншых нацянальнасцей (у асноўным рускіх) 33,7 %. На тэрыторыі павета знаходзілася 3118 населеных пунктаў, з якіх 3 мелі больш за 1 тыс. жыхароў. Найбуйнейшым з іх была Дзісна, у якой пражывалі 4445 чалавек.
Бітва пры Сантандэры
Бітва пры Сантандэры (Batalla de Santander) — наступальная аперацыя войскаў нацыяналістаў на паўночным фронце ў жніўні 1937 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі з мэтай захопу правінцыі і горада Сантандэр.
Планы і сілы бакоў
Пасля падзення Більбаа 19 чэрвеня нацыяналісты вырашылі працягнуць наступленне на поўначы і акупаваць Сантандэр. Але наступленне рэспубліканскай арміі на мадрыдскім фронце пры Брунетэ на месяц адтэрмінавала аперацыю на поўначы. Брунецкая аперацыя скончылася ў канцы ліпеня, і Франсіска Франка, жадаючы скончыць з рэспубліканцамі на поўначы, вярнуў на гэты фронт часці, якія ён раней перакінуў пад Мадрыд. Наступленне стала немінучым. Сілы нацыяналістаў і італьянцаў налічвалі 65 тысяч салдат і афіцэраў, 126 гармат, 60—70 танкаў і бронемашын, больш за 200 самалётаў, арганізаваных у 8 іспанскіх брыгад і 3 італьянскія дывізіі пад агульным камандаваннем генерала Фідэля Давілы.
Месяц без баёў дазволіў рэспубліканскім уладам Сантандэра фармальна мабілізаваць каля 90 тысяч чалавек. Але ўзброеныя сілы былі недысцыплінаваным апалчэннем, якое напалову складаліся з баскаў, парадкам дэмаралізаваных крушэннем «Жалезнага пояса» і падзеннем Більбаа. У рэспубліканцаў таксама заставалася каля 30 танкаў і больш за 40 самалётаў.
Лінія фронту размяшчалася на горным хрыбце Кантабрыі, самыя высокія вяршыні якога знаходзіліся ў руках ўрада. Адзіным уразлівым месцам быў Рэйнаскі выступ, размешчаны на поўдзень ад горнага хрыбта, які складаў урадавы фарпост на Кастыльскім плато. У камандавання рэспубліканцаў узнікла спрэчка — ці абараняць Рэйнаскі выступ? З аднаго боку, ён быў ўразлівы з-за канфігурацыі лініі фронту, з другога — патрэбен, бо там знаходзіўся важны ваенны завод. Выступ можна было выкарыстоўваць для нанясення контрудара. Генерал Марыана Гамір Улібары, нягледзячы на супрацьдзеянне многіх афіцэраў, вырашыў не здаваць горад, сцягнуўшы туды лепшыя войскі Паўночнага фронту.
Ход аперацыі
Франкісты вырашылі двума збежнымі ўдарамі зрэзаць Рэйнаскі выступ. 14 жніўня войскі нацыяналістаў, пасля бамбардзіроўкі ўрадавых пазіцый артылерыяй і авіяцыяй, павялі наступленне на горад Рэйнаса. Першай мэтай сталі зброевы завод каля горада і чыгуначны вузел. У першы дзень наварскія брыгады прарвалі рэспубліканскую паўднёвую лінію фронту, адначасова італьянскі корпус прарваў фронт у Сынчылья, прасоўваючыся ў бок перавала Эль-Эскуда і Арыя. 16 жніўня наварскай брыгадзе ўдалося зламаць супраціў басконскай дывізіі ў Партылья-дэ-Суана і захапіць ваенны завод, непашкоджаны з-за адмовы рабочых разбурыць яго. У мяшку ў Рэйнаса засталося шэсць тысяч рэспубліканскіх салдат.
17 жніўня італьянскай дывізіі «23 сакавіка» атрымалася захапіць перавал Эль-Эскуда, такім чынам атачыўшы і прымусіўшы здацца 22 батальёны рэспубліканцаў, і сустрэцца з астатняй арміяй у горадзе Сан-Мігель-дэ-Агуаё. Знішчэнне гэтай групоўкі з яе значнай колькасцю сіл, стала сур’ёзным маральным ударам для астатняй арміі рэспубліканцаў. Адсюль наступленне працягвалася ў двух кірунках: з аднаго боку, з поўдня на поўнач, праз чатыры даліны, якія адкрываюць шлях ад гор да Кантабрыйскага мора, да горада Тарэлавега, што дазваляла перарэзаць шлях адступлення рэспубліканцаў у Астурыю. З іншага боку, італьянскія войскі сталі наступаць уздоўж узбярэжжа на захад і дасягнулі рэк Асон і Агуэра.
З 18 жніўня рэспубліканскі фронт стаў рассыпацца. Патрапаныя батальёны пачалі здавацца ворагу (нярэдка — у поўным складзе) або без супраціву адступалі на поўнач, да мора. Генерал Улібары пачаў усеагульную эвакуацыю ў Астурыю, якая ўсё яшчэ заставалася вернай Рэспубліцы. 24 снежня нацыяналісты захопліваюць Тарэлавегу, а ў 18:00 займаюць пераправу ў Барэда, і сухапутнае паведамленне з Астурыяй перарываецца. Шырока распаўсюджваюцца ўцёкі палітычных і ваенных камандзіраў Рэспублікі.
25 жніўня прэзідэнт Краіны Баскаў Хасэ Антоніа Агірэ эвакуіруецца самалётам з Сантандэра ў напрамку Францыі, а генерал Улібары з часткай свайго генеральнага штаба, савецкі ваенны саветнік Гораў і некаторыя палітыкі на борце падводнай лодкі накіроўваюцца ў Хіхон. Астатнія вайскоўцы ўступілі ў кантакт з камандаваннем італьянскага корпуса і дамовіліся здаць Сантандэр без бою ў абмен на жыццё, свабоду і права на свабодны выезд за мяжу яго былых абаронцаў і жыхароў. Генерал Эторэ Бастыка пагадзіўся, і ў 8 гадзін раніцы 26 жніўня 1937 года салдаты з 4-й наварскай брыгады і італьянскай дывізіі Літорыа прасоўваюцца да сталіцы і ўваходзяць у яе каля поўдня, захоплена вітаюцца сваімі прыхільнікамі. У Сантандэры нацыяналісты бяруць у палон 17000 чалавек.
Вынікі
Франкісты, якія працягвалі наступленне, да 17 верасня занялі ўсю тэрыторыю Кантабрыі. Ні ў адным іншым месцы грамадзянскай вайны нацыяналісты не дамагаліся такіх значных ваенных поспехаў. Колькасць палонных, якія дасталіся мяцежнікам, было найбольшым за ўвесь перыяд вайны: амаль 60 000 чалавек. Здабычай франкістаў сталі важны порт, неразбураныя эканамічныя аб’екты і да 40 000 адзінак стралковай зброі.
Парэчча (Акцябрскі раён)
Парэ́чча (, Поречье) — аграгарадок, цэнтр Парэцкага сельсавета Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Размяшчэнне
За 18 км на захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 218 км ад Гомеля, 11 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На рацэ Пціч (прыток Прыпяці), на захадзе меліярацыйны канал, злучаны з Прыпяццю.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з доўгай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой на поўдні далучаецца Г-падобная вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У 1987 годзе пабудаваны 50 цагляных хат, у якіх змясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. Цэнтр сельскагаспадарчага ААТ «Парэчча-Арэса», 2 малочнатаварныя фермы, зерняток, механічны парк. Сярэдняя школа (пры ёй з 1983 года гісторыка-краязнаўчы музей, якому 04.06.1991 г. прысвоена званне «народны»), дзіцячы сад, участковая бальніца, аптэка, лясніцтва, аддзяленне сувязі, Цэнтр вольнага часу, бібліятэка, лазня, комплексны прыёмны пункт, 3 крамы.
Гісторыя
З 20 жніўня 1924 года цэнтр Парэцкага сельсавета Глускага, з 28 чэрвеня 1939 года Акцябрскага, з 25 снежня 1962 года Светлагорскага, з 30 ліпеня 1966 года — адноўленага Акцябрскага раёнаў. Да 26 ліпеня 1930 года ў складзе Бабруйскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Камсамольская праўда», працавалі гамарня і вадзяны млын. Пачатковая школа ў 1930-я гады ператворана ў сямігадовую. У канцы 1930-х гадоў сяло, вёска, засценак і фальварак аб'яднаны ў адзін населены пункт — Парэчча.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны партызаны разграмілі апорны пункт акупантаў які размяшчаўся ў вёсцы. У красавіку 1942 года карнікі спалілі 13 двароў і забілі 169 жыхароў. У 0,2 км на ўсход ад вёскі, па дарозе ў гарадскі пасёлак Акцябрскі з сакавіка 1943 года размяшчаўся аэрадром Палеска-Мінскага партызанскага злучэння (у 1973 годзе пастаўлены мемарыяльны знак). У баях каля вёскі загінулі 13 салдат (пахаваны на могілках). 83 жыхары загінулі на фронце, на ўшанаванне іх памяці ў 1967 годзе ў цэнтры вёскі адкрыты помнік — скульптура воіна. Адразу пасля вызвалення ў вёсцы быў адкрыты дзіцячы дом для дзяцей, бацькі якіх загінулі падчас вайны.
У склад Парэцкага сельсавета да Вялікай Айчыннай вайны ўваходзіла вёска Вовін, спаленая акупантамі і не адноўленая пасля вайны, да 1962 года — вёска Чырвоная Дуброва, да 1966 года — пасёлак Багданаў.
Клаўдзія Сямёнаўна Трысцень
Клаўдзія Сямёнаўна Трысцень (Сачанка) (нар., вёска Зеляночы Васілевіцкага (зараз — Калінкавіцкага) раёна Гомельскай вобласці) — беларуская доктарка, педагог, паэтка. Арганізатар рэгіянальнай і нацыянальнай дзіцячай стаматалагічнай сістэмы. Аўтар больш за 50 паэтычных твораў.
Кандыдат медыцынскіх навук. Аўтар 4 манаграфій, больш за 200 навуковых артыкулаў, 44 навукова-папулярных у газетах і часопісах, 3 зборнікаў вершаў, 1 паэмы, больш за 50 паэтычных твораў. Піша на беларускай і рускай мовах. Жыве ў горадзе Баранавічы. Замужам. Мае двух сыноў.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і Сямёна Еўстафьевіча і Марыі Рыгораўны Сачанак, у якой акрамя сваіх пяці дзяцей выхозваўся яшчэ і пляменік, які рана страціў маці. Скончыла ў 1958 годзе Скрыгалаўскую сярэднюю школы (Мазырскі раён), пасля чаго паступае ў Мінскае зубаўрачэбнае вучылішча, якое скончвае ў 1962 годзе. Пасля двухгадовай работы ў Рэсцянскай вучастковай бальніцы (Чаўскі раён Магілёўскай вобласці) паступае ў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут на стаматалагічны факультэт. Пасля заканчэння інстытута ў 1969 годзе працуе дзіцячым стаматолагам, загадчыкам аддзялення (з 1975), галоўным урачом (з 1985 да 2002 года) Баранавіцкай дзіцячай стаматалагічнай паліклінікі. У 1992 годзе абараняе кандыдатскую дысертацыю на тэму «Прафілактыка карыеса ў дзяцей горада з нізкім утрыманнем фтора ў вадзе». У 1998 годзе ўдзельнічала ў распрацоўцы Нацыянальнай праграмы прафілактыкі карыеса зубоў і хвароб перыядонта сярод насельніцтва Рэспублікі Беларусь. У 2002—2004 гг. працавала ў Баранавіцкім дзяржаўным вышэйшым педагагічным каледжы. З 2004 года — ў Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце: загадчыкам кафедры спецыяльных дысцыплін дашкольнай адукацыі (да 2006 г.), дацэнтам кафедры дашкольнай адукацыі і тэхналогіі (да 2017 г.), дацэнтам кафедры тэорыі і практыкі фізічнай культуры. Пры падтрымцы Фонда Дрэйфуса паспяхова реалізавала ў 2005—2006 гг. праект па зніжэнню колькасці карыеса ў дзяцей горада Баранавічы. З’яўлаецца экспертам і ўдзельнікам праекта «Студэнцкая майстэрня інавацый» БарДУ. Сябра рэдакцыйнай калегіі часопіса «Целитель». Актыўны папулізатар здаровага ладу жыцця. Аўтар 44 навукова-папулярных артыкулаў у газетах і часопісах.
Узнагароды
1968 — Ганаровая грамата Мінскага абкама камсамолу 1981 — Ганаровая грамата аддзела аховы здароўя Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта 1983 — Дыплом ВДНГ СССР 1984 — Ганаровая грамата Баранавіцкага гарадскога камітэта КПБ 1986 — Ганаровая грамата Баранавіцкага гарадскога камітэта КПБ 1990 — значок «Выдатнік аховы здароўя» 2001 — Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя і Беларускай стаматалагічнай асацыяцыі. 2007, 2008, 2011, 2013 — Ганаровая грамата Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Качскі Ран
Качскі Ран (કચ્છનું મોટું રણ) — пустынная мясцовасць, знакамітая сваімі саланчакамі Вялікім і Малым Ранам, на захадзе індыйскага штата Гуджарат і поўдні пакістанскай правінцыі Сінд. Агульная тэрыторыя — 27 454 км².
Этымалогія
Кач (કચ્છ) — назва мясцовасці на захадзе Гуджарата паміж паўвостравам Катхіявар і дэльтай ракі Інд. Мае санскрытскае паходжанне. У старажытнай індыйскай міфалогіі значыла бязлюдны бераг. Ран (રણ) на мове гуджараці азначае саляную пустыню.
Геаграфія
Качскі Ран пачаў фарміравацца ў эпоху мезазоя, калі стаў часткай плыткаводдзя Аравійскага мора. На яго месцы сфарміравалася возера, суднаходнае ў часы Аляксандра Македонскага. Яго ўзровень паступова зніжаўся з-за заглейвання, адбыўся падзел на Вялікі і Малы Ран. Падчас кароткага сезона мусонаў глей затапляецца. Акрамя таго, у Качсчкі Ран упадае некальки рэк, вядуць сезонныя адгалінаванні ад дэльты Інда. Сярэдняя глыбіня складае каля 0,5 м. Незатопленымі застаюцца толькі пясчаныя выдмы, дзе ратуюцца дзікія жывёлы. У астатнія сезоны вада выпараецца. На паверхні застаецца соль. Качскі Ран мае адзін з самых высокіх гадавых паказчыкаў выпарэння. Сярэдняя летняя тэмпература трымаецца каля +44°C, але можа падвышацца да +50°C. Мінімальная зімовая тэмпература набліжаецца да 0°C.
Для флоры Качскага Рана характэрны метлюжкакветныя травы і калючыя хмызнякі. Сярод прадстаўнікоў фаўны вылучаюцца дзікія аслы і каты, антылопы, ваўкі, гіены, фламінга. Усяго налічваецца каля 50 відаў сысуноў і 200 відаў птушак.
Гісторыя
Першыя людзі з'явіліся на тэрыторыі Качскага Рана ў неаліце. Археолагамі тут знойдзены помнікі Індскай цывілізацыі: Дхалавіра і Хірасара. Пазней ён уваходзіў у склад буйных дзяржаў Індастана, адсюль вывозілі соль. Пасля ўсталявання брытанскай каланіяльнай улады ў 1803 г. здабыча і продаж солі былі абмежаваны спецыяльным падаткам. У 1930 г. М. Гандзі арганізаваў саляны паход — антыкаланіяльную акцыю супраць падатка. У 1947 г. Качскі Ран быў падзелены паміж незалежнымі Індыяй і Пакістанам. Большая частка ўвайшла ў склад Індыі.
Ахова
76% плошчы Качскага Рана уваходзяць у склад ахоўваемых тэрыторый:
Чарнатка
Чарнатка (Чернатка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Чарнатка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Карагандыколь
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 894 чалавекі (474 мужчыны і 420 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 406 чалавек (216 мужчын і 190 жанчын).
Подгаць
Размяшчэнне
За 20 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 225 км ад Гомеля, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На поўначы меліярацыйны канал.
Экалогія і прырода
Вакол вёскі лес.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з кароткай шыротнай вуліцы. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як хутар у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. На 1925 год у Граб'ёўскім сельсавеце Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 28 жыхароў. 10 жыхароў загінулі на фронце.
Гунскія катлы
Гунскія катлы (Hunnic cauldrons) — характэрная рыса матэрыяльнай культуры гунаў у выглядзе металічных ёмістасцяў для падрыхтоўкі ежы.
(тулава) мелі выцягнутую цыліндрычную форму, канічны паддон і забяспечваліся рамкавымі ручкамі, нярэдка з грыбападобнымі навершаннямі. Матэрыялам дадзеных сасудаў з’яўлялася бронза. Ад скіфскіх катлоў адрозніваўся меншымі памерамі. Датаваныя пераважна V—VI стагоддзем н. э. і распаўсюджаныя ад Цэнтральнай Еўропы да. Мяркуецца, што гунскія катлы выконвалі важную сакральна-сімвалічную функцыю.
Параметры «Сімбірскага» гунскага катла з Сярэдняга Паволжа (Ульянаўская вобласць): вышыня 59 см, дыяметр 31 см. Аналагічны кацёл з Кабардзіна-Балкарыі важыў меркавана 15-20 кг.
Гунскія катлы з Бураціі мелі іншую форму.
Геаграфія
Гунскія катлы знойдзены ў Польшчы, Венгрыі , Румыніі, Малдове , Татарстане , Башкартастане, Туве, Кабардзіна-Балкарыі , Сіньцзяне, Краснадарскім краі (Анапа) , а таксама на тэрыторыі Валгаградскай (Калачоўскі раён) , Курганскай, Арэнбургскай, Ульянаўскай і Чэлябінскай абласцей. У захоўваецца гунскі кацёл з  (Архангельская вобласць)
Уінстан-Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт
Уінстан-Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт (Winston-Salem State University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Уінстан-Сейлем у штаце Паўночная Караліна.
Агульная характарыстыка
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы.
Універсітэт быў заснаваны як Сейлемская індустрыяльная акадэмія 28 верасня 1892 года. Яна пачалася з 25 вучняў і аднаго выкладчыка ў адным пакоі. У 1895 годзе вучэльня была прызнана штатам Паўночная Караліна. У 1925 годзе генеральная асамблея Паўночнай Караліны перайменавала вучэльню ў педагагічны каледж, а дзяржаўны савет па адукацыі Паўночнай Караліны дазволіў яму прысвойваць дыпломы настаўнікаў пачатковых класаў.
Універсітэт займае 7-е месца ў Злучаных Штатах па рэйтынгу ВНУ па індэксе сацыяльнай мабільнасці.
Валянціна Аляксандраўна Ніжэгародава
Валянціна Аляксандраўна Ніжэгародава (нар., Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванка магілёўскага футбола. Акрамя роднага ФК «Надзея-Дняпро», таксама бараніла колеры ФК «Мінск». У сезоне 2017 выступала за расійскую «Данчанку» (10 матчаў). У студзені 2018 года падпісала кантракт з мінскай «Зоркай».
Рыгор Дзмітрыевіч Румянцаў
Рыгор Дзмітрыевіч Румянцаў (студзень 1888 — в. Горка, Красцецкі раён, Наўгародская вобласць — 27 жніўня 1961) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці.
Нябёсы
Нябёсы — тэрмін, які абазначае як фізічнае неба, так і бясконцы працяг Сусвету над ім; прысутнічае ва ўсіх рэлігіях і святых тэкстах, у прыватнасці ў Бібліі. У значэнні Нябёсы нябёсаў — меркаванае, для вернікаў, месцазнаходжанне пасля смерці.
Шыбнева (Шумяцкі раён)
Шыбнева (Шибнево) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Шыбнева абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мамай (Усходне-Казахстанская вобласць)
Мамай — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карагандыкольскай сельскай акругі. Код КАТА — 635047300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 435 чалавек (223 мужчыны і 212 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 381 чалавек (206 мужчын і 175 жанчын).
Андрэй Паўлавіч Пятроў
Андрэй Паўлавіч Пятроў (Андрей Павлович Петров; 2 верасня 1930, Ленінград — 15 лютага 2006) — расійскі кампазітар, музычны і грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1980).
Ізяслаў (князь новагародскі)
Ізяслаў (XIII ст.) — князь новагародскі.
Андрэй Паўлавіч Пятроў
Творчасць
Скончыў Ленінградскую кансерваторыю (1954).
Ізяслаў (князь новагародскі)
Згадваецца без тытула пад 1237 годам Галіцка-Валынскі летапісам, калі галіцкі князь Даніла «наведе Литву Миндога Изяслава Новогородьского» на мазавецкага князя Конрада. Некаторыя даследчыкі лічаць, што згадка ўдзелу Ізяслава побач літоўскага князя Міндоўга ў паходзе супраць мазавецкага князя сведчыць пра ўладу Міндоўга над Новагародкам. На чым грунтуецца такая думка не ясна, бо простая згадка двух асоб разам сведчыць хутчэй за роўнасць. Запіс Ізяслава ў тэксце пасля Міндоўга можа сведчыць, што ў вачах галіцкага летапісца новагародскі князь меў ніжэйшы статус або меншае значэнне агулам, або сітуацыі менавіта гэтага пахода, але можа зусім ні пра што не сведчыць.
Андрэй Паўлавіч Пятроў
Творчасць
У творчасці побач з сучаснай тэматыкай звяртаецца да гістарычных, легендарных і класічных сюжэтаў. У сімфанічнай музыцы 1990-х гадоў дамінуе рэлігійная тэматыка.
Ізяслаў (князь новагародскі)
На думку Аляксандра Краўцэвіча, Міндоўг меў уладанні ў літоўскіх землях, а князь у Новагародку быў самастойным, магчыма, ахрышчаным літоўцам. Аднак, імя Ізяслаў свецкае і не магло належаць ахрышчанаму літоўцу, цяперашнія веды анамастыкі дазваляюць рабіць выснову пра яго паходжанне з роду Рурыкавічаў і адпаведна княжацкі тытул.
Пра далейшы лёс Ізяслава нічога не вядома. Выказвалася думка пра яго тоеснасць са свіслацкім князем Ізяславам, згаданым аднойчы ў паходзе князя Данілы супраць яцвягаў у 1256 годзе. Таксама ёсць і прапановы атаясняць яго нават з полацкім князем Ізяславам, які ў 1260-я гады заключыў дагавор з рыжанамі, арцыбіскупам і Ордэнам, дзе адзначаў сваю залежнасць ад вялікага князя Войшалка.
На думку Аляксея Шаланды, новагародскі князь Ізяслаў мог быць цесцем Міндоўга, такім чынам, яго дачка — невядомая імем першая жонкай літоўскага князя — маці Войшалка і прынамсі адной дачкі, пазней жонкі князя Шварна.
Андрэй Паўлавіч Пятроў
Творчасць
Сярод твораў: оперы «Пётр Першы» (паст. 1975), «Маякоўскі пачынаецца» (паст. 1983); балеты «Станцыйны наглядчык» (паводле А. Пушкіна, паст. 1956), «Бераг надзеі» (паст. 1959), «Стварэнне свету» (паст. 1971); вакальна-харэаграфічная сімфонія «Пушкін» (паст. 1979); аперэты «Мы хочам танцаваць» («У рытме сэрца», паст. 1967), «Аб бедным гусары…» (паст. 1986); для аркестраў: сімфанічная паэма «Рада і Лойка» (паводле М. Горкага, 1954), сімфанічны цыкл «Песні нашых дзён» (1964), «Паэма памяці загінуўшых у гады блакады Ленінграда» (1966), сімфонія-фантазія «Майстар і Маргарыта» (паводле М. Булгакава, 1986), сімфонія «Час Хрыста» (1995) і інш.
Аўтар песень, музыкі да драматычных спектакляў, кінафільмаў (больш за 50), у т.л. «Я крочу па Маскве», «Сцеражыся аўтамабіля», «Службовы раман», «Жорсткі раманс», «Старыя клячы», тэлесерыял «Пецярбургскія тайны».
Аўтар кніг «Дыялог пра кінамузыку» (1982, з Н. Калеснікавай), «Час. Музыка. Музыканты» (1987).
Эдуард Мікалаевіч Арцем’еў
Эдуард Мікалаевіч Арцем’еў (Эдуард Николаевич Артемьев; 30 лістапада 1937, г. Новасібірск — 29 снежня 2022) — рускі кампазітар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі (1985).
Творчасць
Скончыў Маскоўскую кансерваторыю (1960). У творчасці шырока выкарыстоўвае серыйную тэхніку, алеаторыку, электронную музыку. Сярод твораў: араторыя «Я забіты пад Ржэвам» на словы А. Твардоўскага (1963), кантата «Рытуал» (1980), сімфонія «Пілігрымы» (1985); электронная музыка — «Мазаіка Венецыі», «Варыяцыі на адзін тэмбр», «Сем варот у свет Саторый»; вакальна-інструментальны цыкл «Цяпло зямлі»; музыка да кінафільмаў (больш за 80).
Прэміі і ўзнагароды
Дзяржаўная прэмія Расіі імя братоў Васільевых, 1988.
Бразільская Антарктыка
Бразільская Антарктыка (Antártida Brasileira) — сектар Антарктыкі ад 60° паўднёвай шыраты да Паўднёвага полюсу і паміж 28° і 53° заходняй даўгаты.
У красавіку 1958 года міністэрства замежных спраў Бразіліі намервалася заявіць пра свае правы на землі ў Антарктыцы ў сектары ад 34°40′ заходняй даўгаты да 53°20′ заходняй даўгаты, аднак гэта так і засталося ў планах.
Бразілія падпісала Дагавор аб Антарктыцы 16 мая 1975 года, зрабіўшы абмоўкі з нагоды сваіх падстаў для тэрытарыяльных прэтэнзій. Аднак у 1986 годзе сектар Бразільская Антарктыка быў абвешчаны зонай бразільскіх інтарэсаў, хоць афіцыйна ніякія тэрытарыяльныя прэтэнзіі пры гэтым не высоўваліся. Тэрыторыя Бразільскай Антарктыкі перасякаецца з Аргенцінскім і Брытанскім сектарамі.
Бразілія з кожным годам умацоўвае сваю прысутнасць у Антарктыцы. З 1984 года працавала круглагадоваяантарктычная станцыя «Камандантэ Ферас», якая размяшчалася, праўда, у афіцыйным сектары Бразіліі па-за межамі Бразільскай Антарктыкі. У 2008 годзе першым з глаў дзяржаў тэрыторыю наведаў Прэзідэнт Бразіліі Луіс Інасіу Лула да Сілва. Праўда, яшчэ раней, у лютым 2005 года, Зямлю каралевы Мод наведала нарвежская каралева Соня, але яна не з'яўляецца афіцыйным главой дзяржавы. За месяц да візіту прэзідэнта базу наведалі 13 бразільскіх парламентарыяў. У 2012 годзе станцыя была знішчана пажарам.
Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Губіна)
Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў — колішні каталіцкі комплекс, які існаваў у вёсцы Губіна Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Касцёл святога Антонія быў пабудаваны ў 1714 годзе стольнікам полацкім Янам Пакашам, асвечаны ў 1715 годзе біскупам Бжастоўскім.
На грошы Яна Пакаша быў пабудаваны двухпавярховы будынак кляштара францысканцаў, паслядоўнікаў Францыска Асізскага. Пазней быў атрыманы дазвол на адкрыццё пры касцёле парафіяльнай школы і пабудаваны яе будынак.
У 1910 годзе мелася вялікая бібліятэка і захоўваліся архівы францысканцаў. У пачатку XX стагоддзя касцёл у Губіне наведвалі 1815 чалавек.
У архівах вобласці Губінскі касцёл у 1924 годзе ўзгадваецца як дзеючы. Апошняя імша адбылася ў 1929 годзе. Пазней касцёл быў закрыты, з яго знялі крыжы. Пасля ў будынку зрабілі клуб, праводзілі сходы, танцы. У 1942 годзе касцёл пераўтварылі ў амбар.
Пасля вызвалення ад немцаў мясцовыя жыхары пачалі разбіраць сцены на цэглу. Да цяперашняга часу захаваліся толькі вежа і кут будынка.
Архітэктура
Касцёл меў форму крыжа, з’яўляўся помнікам архітэктуры барока. Трохнефавая і двухвежавая базіліка з трансептам, але без апсіды. Праз скрысцію далучаўся да кляштарнага корпуса. На галоўным фасадзе ўзвышаліся дзве трох’ярусныя чацверыковыя вежы з фігурнымі ківорыямі і шчытом паміж імі. Фігурнымі шчытамі завяршаліся крылы трансепта і апсіды.
Унутраная прастора магутнымі слупамі і аркамі падзялялася на тры нефы з цыліндрычнымі скляпеннямі. У інтэр’еры меліся тры алтары, сярод якіх мастацкай работай вызначаліся галоўны — Найсвяцейшай Дзевы Марыі і бакавы — Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай. На левым слупе прэсбітэрыя навешаны быў амбон без ярка акрэсленай стылевай трактоўкі.
Пробашчы парафіі
У гісторыі захаваліся нямногія імёны святароў Губінскага касцёла. 45 гадоў кіраваў Камена-Губінскай парафіяй у сярэдзіне XIX стагоддзя ксёндз Франц Міхайлавіч Нарвайша, які меў крыж і медаль. Ігуменам парафіі быў больш за 12 гадоў ксёндз Бема. Вікарнымі былі Міхаіл Рафаілавіч і Ян Сабас. Шмат зрабіў для касцёла і парафіянаў ксёндз Фелікс Зарэмба, які кіраваў парафіяй у 1910—1914 гадах.
Allioideae
Allioideae — падсямейства аднадольных раслін сямейства парадку. Раней разглядалася як асобнае сямейства, Alliaceae. Назва падсямейства паходзіць ад наменклатурнай назвы роду Allium. Распаўсюджаны на ўсіх кантынентах, акрамя Аўстраліі і Антарктыды.
Апісанне
Падсямейства змяшчае як добра вядомыя садовыя расліны, так і пустазельныя расліны, такія як прадстаўнікі роду.
Таксанамія
Калі Ліней раней апісваў тыпавы род у сваёй працы Species plantarum у 1753, такую назву мелі трыццаць відаў. Ён змясціў Allium у групу, якую назваў «Hexandria monogynia» (г.зн. шэсць тычынак і адзін песцік), якая ў цэлым змяшчала 51 род.
У 1763 годзе, які прапанаваў канцэпцыю сямействаў раслін, уключыў Allium і роднасныя роды ў групу Лілейныя як Раздзел IV, Les Oignons (цыбулі), або Cepae на лаціне. Сістэма афіцыйна прызнана першым афіцыйным заснаваннем надродавай групоўкі ў сямействы (Ordo) у 1789 годзе. У гэтай сістэме Allium быў адным з чатырнаццаці родаў у Ordo VI, Asphodeles (Asphodeli), трэцяга класу (Stamina epigyna) Аднадольных.
Пазней дэ Кандоль вярнуў назву сямейства Liliaceae з Asphodeli. Ён падзяліў Лілейныя на серыю парадкаў (Ordres), і другі парадак быў названы «Asphodèles», заснаваны на сямействе Жусьё з такой назвай, у якім ён змясціў Allium. Тэрмін «Alliaceae» затым зноў з’явіўся ў сваёй падсямейнай форме, Allieae, у ў Florula Belgica (1827) з шасцю родамі.
Шчамілаўка (вёска)
Шчамілаўка (Щемиловка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Allioideae
Таксанамія
З тых часоў большасцю аўтарытэтаў Alliaceae разглядаліся як Allieae у сямействе Liliaceae (або Aspholecaceae, частковы сінонім). У 1830 годзе Ліндлі, першы англійскі сістэматык, які лічыў Alliaceae часткай трыбы Asphodeleae, аддзяляючы іх ад Liliaceae, як ён іх разумеў. Ён таксама апісаў блізкароднасную трыбу (стар. 274), якія разам з Allieae пазней перайдуць у Amaryllidaceae. Да моманту сваёй апошняй працы ў 1846 годзе ён зразумеў, што Liliaceae, якія значна пашырыліся, былі вельмі разнастайныя ў са шматлікімі падраздзяленнямі, і ўжо былі  («усеагульнымі»). Ён увабраў у гэтае сямейства Asphodeleae і стварыў падатрад Scilleae, які лічыў эквівалентам Allieae Лінка.
Шчамілаўка (вёска)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Шчамілаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Allioideae
Сучасная эпоха
У пачатку XX стагоддзя былі выказаны сумненні наконт размяшчэння родаў лілейных у межах Liliaceae, грунтуючыся выключна на пазіцыі завязі. быў першым сістэматыкам, які прапанаваў падзяліць іх, і ў сваёй сістэме ён апісвае Alliaceae і Gilliesiaceae як новыя сямействы, асобныя ад Liliaceae (1911). Гэты падыход пазней быў прыняты шэрагам іншых аўтарытэтаў, такіх як (1985) і Ран (1998).
Шчамілаўка (вёска)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Allioideae
Сучасная эпоха
У 1926 годзе перамясціў трыбы Allieae і Gilliesieaes з Liliaceae у Amaryllidaceae, хоць гэта не было паўсюдна прынята. Такім чынам, Allieae па-рознаму разглядаліся як Liliaceae, Amaryllidaceae або Alliaceae. Далейшае вывучэнне гетэрагеннасці Liliaceae, праведзенае (1969), пацвердзіла вылучэнне гэтых дзвюх трыб у Alliaceae, і з гэтага часу гэта сямейства разглядалася як незалежная сутнасць, за выключэннем, які вярнуўся да вельмі шырокай канцэпцыі Liliaceae.
Філагенетычны аналіз
У 1996 годзе малекулярна-філагенетычнае даследаванне rbcL-гена паказала, што быў недарэчны ў Alliaceae, і аўтары выключылі яго з сямейства. Яны таксама паднялі Brodiaeeae да рангу сямейства як. Яны скарацілі Allieae да двух родаў, і, а астатнія віды з Allieae перавялі ў Gilliesieae. Гэта абмежаванне, якое Група філагеніі пакрытанасенных раслін прыняла ў класіфікацыі APG 1998 года і якое пазней стала вядома як Alliaceae sensu stricto.
У Сістэме APG II 2003 года, Alliaceae можна было прызнаць sensu stricto або sensu lato, як згадвалася вышэй. Неўзабаве пасля публікацыі APG II ICBN захаваў назву Amaryllidaceae для сямейства, якое ў APG II называлася Alliaceae sensu lato.
Калі Сістэма APG III была апублікаваная ў 2009 годзе, альтэрнатыўныя абмежаванні былі спынены, і Alliaceae больш не прызнаваліся. Alliaceae sensu stricto стала падсямействам Allioideae Amaryllidaceae sensu lato. Некаторыя батанікі не прытрымліваліся строга філагенезу пакрытанасенных раслін і прызналі паменшаную версію Alliaceae рангам сямейства.
Паслядоўныя перагляды класіфікацыі Групы філагенезу пакрытанасенных раслін (APG) змянілі абмежаванне сямейства. У версіі 1998 Alliaceae былі асобнай сям’ёй; у версіі 2003 спалучэнне Alliaceae з Agapanthaceae і Amaryllidaceae sensu stricto было рэкамендавана, але неабавязкова; у версіі 2009 дазволена толькі шырокае апісанне Amaryllidaceae, а Alliaceae зведзены да падсямейства Allioideae.
Многія з раслін, якія калісьці ўваходзілі ў сямейства Alliaceae, былі аднесены да падсямейства Brodiaeoideae (а не да падсямейства Allioideae).
Найбольш буйныя роды: Allium (260—690 відаў), Nothoscordum (25), і Tulbaghia (22). Некаторыя з агульных абмежаванняў незразумелыя. Ipheion, Nothoscordum, і, магчыма, іншыя не з’яўляюцца.
Падзел
Allioideae падзяляецца на чатыры трыбы:, , і. Першыя тры адпавядаюць тром падсямействам старэйшага сямейства Alliaceae (Alliodiae, Tulbaghioideae і Gilliesioideae). было дададзена ў 2014 годзе шляхам падзелу Gilliesieae на дзве асобныя трыбы, якія адпавядаюць першапачатковым трыбам у Gilliesioideae, узвышаючы Iphiae nom. nud. да трыбы Leucocoryneae.
Allieae змяшчае толькі адзін род (Milula аб’ядноўваецца з Allium у апошніх сістэмах). Tulbaghieae змяшчае два роды, і. Gilliesieae і Leucocoryneae ўтрымліваюць астатнія пятнаццаць родаў. Allieae з’яўляецца таксонам клады, якая складаецца з Tulbaghieae і Gilliesieae.
Allieae
Характарызуецца простымі або шматплоднымі цыбулінамі, часам з бакавымі карэнішчамі. Покрыўкі лісця доўгія, лісточкі калякветніка свабодныя і вяночак адсутнічае. Пакрывала утвараецца з 2-5 прыкветкаў. Становішча рыльца апікальнае адносна завязі. Завязь звычайна мае два, чатыры ці мноства семязачаткаў на ў двух падоўжных радах. Адзін род і больш за 500 відаў. Распаўсюджаны па ўсім Паўночным паўшар’і.
Gilliesieae
Характарызуецца простымі або шматплоднымі цыбулінамі, часам з бакавымі карэнішчамі. Покрыўкі лісця доўгія, лісточкі калякветніка больш-менш зрослыя і вяночкі адсутнічаюць. Пакрывала утвараецца з 1-2 прыкветкаў. Рыльца больш-менш гінаасноўнае. Завязь звычайна мае дзве Семязавязі на, побач. Кветкавая сіметрыя зігаморфная, перагародкавыя нектарнікі адсутнічаюць. Дзевяць родаў родам з Паўднёвай Амерыкі.
Роды
, наступныя васемнаццаць родаў уключаны ў Allioideae:.
Былыя роды
Роды, , , , , , , , , , і  знаходзяцца ў сямействе  (альт.  падсям. ). быў адноўлены ў  з  (цяпер сегрэгат Agavaceae). Phil. уключаны ў.
Распаўсюджанне
Глабальнае распаўсюджанне адпавядае трыбавай структуры: Allieae прымеркаваны да Паўночнага паўшар’я (Паўночная Амерыка, Паўночная Афрыка, Еўропа і Азія), Tulbaghieae — да Паўднёвай Афрыкі, Gilliesieae — да Паўднёвай Амерыкі, і Leucocoryneae у Паўднёвай Амерыцы, за выключэннем двух відаў, якія распаўсюджваюцца на поўдзень Паўночнай Амерыкі. Такім чынам, чатырнаццаць з 18 родаў з’яўляюцца эндэмічнымі для ўмеранай Паўднёвай Амерыкі.
Выкарыстанне
Некаторыя з відаў роду з’яўляюцца важнымі харчовымі раслінамі, напрыклад,, , ,  і. Віды родаў, , , , , і культывуюцца як дэкаратыўныя.
Allium archeotrichon
Батанічнае апісанне
Цыбуліна адзінкавая; цыбулінкі адсутнічаюць. Лісце і ліставыя похвы густа пакрыты валаскамі. Галінкі суквецця прыкладна паралельныя. Сегменты калякветніка да 6 мм даўжынёй. Пылавікі жоўтыя ці пурпурова-ружовыя. Пылок жоўты. 2n = 2x = 16.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Эндэмік Грэцыі — Усходнія Эгейскія астравы (Родас, Тылас, Сімі).
Сарыбел
Сарыбел (, до 2011 г. — Нова-Цімафееўка ) — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Сарыбельскай сельскай акругі. Код КАТА — 635049100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1168 чалавек (550 мужчын і 618 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 897 чалавек (451 мужчына і 446 жанчын).
Герд Карл Бініг
Герд Карл Бініг (Gerd Karl Binnig; ) — нямецкі фізік, у 1986 годзе сумесна з Генрыхам Рорэрам атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы за вынаходства сканавальнага тунэльнага мікраскопа. Распрацоўкі Бініга пашырылі магчымасці нанатэхналогій, дазволіўшы не толькі візуалізаваць асобныя атамы, але і маніпуляваць імі.
Біяграфія
Бініг скончыў курсы падрыхтоўкі да ўніверсітэту ў гімназіі імя Рудольфа Коха ў 1966 г. у Афенбаху-на-Майне. Вучыўся ва Універсітэце імя Гётэ ў Франкфурце, там жа ў 1978 годзе скончыў аспірантуру па тэме «тунэльная спектраскапія звышправодных (SN) x». У тым жа годзе прыняў прапанову IBM аб працы ў Даследчым цэнтры кампаніі ў Цюрыху. Там Бініг сустрэў Рорэра. Працуючы разам, навукоўцы ўняслі ключавыя ўдасканаленні ў канструкцыю сканавальнага тунэльнага мікраскопа, у тым ліку стварылі зонд з адзіным атамам на лязо. З дапамогай створанага ў 1981 годзе інструмента Бініг і Рорэр прадэманстравалі структуру паверхні крышталёў, ланцугоў ДНК і ўпершыню назіралі карціну аддзялення віруса ад клеткі-гаспадара. У 1983 г. ён атрымаў за гэта прэмію Ота Клунга як лепшы малады навуковец Германіі. У 1986 годзе Бініг, сумесна з Рорэрам атрымалі Нобелеўскую прэмію па фізіцы за вынаходства сканавальнага тунэльнага мікраскопа. Знаходзячыся ў творчым адпачынку ў Стэнфардзе (ЗША) сумесна з калегам па даследчым цэнтры IBM у Цюрыху Крыстафам Герберам і прафесарам Стэнфардскага ўніверсітэта Келвінам Квейтам стварылі атамна-сілавы мікраскоп, які адкрыў новыя перспектывы ў мікраскапіі. У адрозненне ад сканавальнага тунэльнага мікраскопа, які дазваляе даследаваць толькі паверхню металаў і паўправаднікоў, атамна-сілавы мікраскоп дазваляе даследаваць дыэлектрычныя матэрыялы. У 1994 годзе ён заснаваў фірму Delphi Creative Technologies GmbH, якая спецыялізавалася на аналізе малюнкаў рознага маштабу — ад мікрафатаграфіі да спадарожнікавых карт. Пазней фірма была пераназвана спачатку ў Definiens GmbH, а ў 2006 годзе ў Definiens AG і зарэгістравана ў Мюнхене. Ад Definiens AG аддзялілася фірма Definiens Imaging GmbH, якая паспяхова дзейнічае ў галіне праграмнай, аб'ектна-арыентаванай класіфікацыі малюнкаў. У цяперашні час Бініг узначальвае даследчую дзейнасць у кампаніі.
Первамайскі (Шумяцкі раён)
Первамайскі (Первома́йский) — сяло ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло Первамайскі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло было пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Еўжэніу Дога
Еўжэніу Дога (Eugen Doga; нар. 1 сакавіка 1937, с. Мокра Рыбацкага раёна, Малдова) — малдаўскі кампазітар. Народны артыст Малдовы (1982), народны артыст СССР (1987).
Біяграфія
Яго творчасць, пераважна песенная, цесна звязана з малдаўскім музычным фальклорам. Сярод твораў: балет «Лучафэрул» (1983); кантаты, сімфоніі, уверцюры, струнныя квартэты, 9 хароў на вершы Я. Гукава, рамансы, песні, музыка да спектакляў драматычнага тэатра, тэле- і кінафільмаў (больш за 100), у т.л. «Паўтары» (1972), «Табар адыходзіць у неба» (1976), «Мой ласкавы і пяшчотны звер» (1978). «Марыя, Мірабеля» (1982).
Прэміі і ўзнагароды
Дзяржаўная прэмія Малдовы (1980), прэмія Румыніі (1982), Дзяржаўная прэмія СССР (1984).
Тамара Пятроўна Аўсяннікава
Тамара Пятроўна Аўсяннікава (нар., в. Сяўкі, Лоеўскі раён) — беларуская паэтэса, празаік, педагог.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1949 годзе ў вёсцы Сяўкі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці. Скончыла філалагічны факультэт БДУ (1971), працавала настаўніцай, бібліятэкаркай, інжынерам, метадыстам, загадчыкам крамы. Атрымала другую вышэйшую адукацыю эканаміста (Магілёўскі тэхналагічны інстытут, 1999).
Першая публікацыя — артыкул «Непрыручаная птушка», выйшаў 1 снежня 2000 года ў газеце «Магілёўская праўда».