cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Косава (горад)
Паходжанне назвы
Тапонім «Косаў», імаверна, мае сувязь з асновай «касы́» і вытворным прозвішчам Косаў. Таксама магчыма, што пачатковае «к» мае пратэтычнае паходжанне. Паводле народнага падання, у XIII ст. у часе набегаў татараў каваль Каса рабіў зброю; мясцовыя жыхары абараняліся ад ворагаў, калі ішлі да каваля, казалі, што ідуць да Касога; месца, дзе ён жыў, паступова пачалі зваць Косавым. Паводле іншай версіі, вакол Косава было шмат сенажацяў, якія ўвосень гучна скошвалі і ад гэтага моцнага шуму пайшла назва.
Гісторыя
Паселішча на месцы Косава ўзнікла ў X—XI ст., захавалася гарадзішча X—XII ст., даследаванае Юрыем Кухарэнкам, Пётром Лысенкам, Леанідам Побалем і Паўлам Рапапортам.
Упершыню згадваецца ў прывілеі 1494 года вялікага князя Аляксандра на наданне паселішча свайму маршалку Івану Літавору Храптовічу.
У 1510 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары выдаў прывілей на правядзенне ў мястэчку таргоў і кірмашоў. У гэты час Косаў стаў цэнтрам павета, аднак згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформай (1565—1566) увайшоў у склад Слонімскага павета Новагародскага ваяводства. З 1517 года да пачатку XIX ст. належала Осцікам, Сангушкам, Мялешкам, Сапегам, Флемінгам, Чартарыйскім. З 11 мая 1569 года мястэчка перайшло да Льва Сангушкі-Кашырскага. Станам на 1597 год—79 двароў, 2 вуліцы, 27 корчмаў, шынок, царква, касцёл (з 1526).
З 1611 года Косавам валодалі Сапегі. У 1626 паводле фундацыі Льва Сапегі тут збудавалі новы касцёл. У другой пал. 18 ст. мястэчка перайшло да Пуслоўскіх, якія збудавалі ў ім суконную фабрыку, цагельню, гуту і бровар.
У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Косаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Слонімскім павеце Слонімскай, з 1797 Літоўскай, з 1801 у Гродзенскай губерні. У 1825—1855 у мястэчку працавала суконная мануфактура. У 1838 годзе за 1,5 км ад Косава ва ўрочышчы Мерачоўшчына граф Вандалін Пуслоўскі збудаваў тут палац і дэндралагічны парк. Станам на 1845 у Косаве існавала фабрыка дываноў і іншыя прадпрыемствы, на якіх налічвалася каля 200 рабочых. У 1850-я працавала вінакурнае прадпрыемства. У 1861 мястэчка зрабілася цэнтрам воласці. У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864) пад Косавым адбыўся бой паміж паўстанцамі і расійскімі карнымі войскамі. У 1865 адкрылася народнае вучылішча. У 1867 пачаў працаваць млын (у 1881 абсталяваны паравым рухавіком). У 1868 у мястэчку збудавалі мураваную царкву Святога Антонія, у 1878 — Траецкі касцёл. Паводле вынікаў перапісу 1897 года — 431 будынкі, 2 царквы, касцёл, капліца, народнае вучылішча, суконныя фабрыкі, гарбарня, пошта, 58 крамаў, рэгулярна праводзілася па 8 кірмашоў. 15—16 кастрычніка 1900 у Косаве адбыліся хваляванні навабранцаў (каля 900 чал.) у часе перастрэлкі з паліцыяй некалькі чалавек застрэленыя.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 мястэчка занялі нямецкія войскі; да восені 1918 непадалёк стаяў фронт. Ад чыгуначнай станцыі Косаў-Палескі немцы правялі вузкакалейныя чыгункі ў лясныя масівы Гуліна і Міхаліна Ружанскай пушчы. Разрабаваны палац, загінулі сад і аранжарэя.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Косаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе атрымаў статус горад і стаў цэнтрам павета. За польскім часам тут меўся міравы суд, паліцэйская камендатура. З 1922 дзейнічаў шпіталь на 930 ложкаў, у 1923 адкрыўся лесапільны завод «Тартак». 3 лютага 1927 у Косаве адбылася дэманстрацыя рабочых, арганізаваная падпольным райкамам Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі; паліцыя расстраляла дэманстрацыю, гэты дзень увайшоў у беларускую гісторыю пад назвай Косаўскага расстрэла. У 1930-я ў месце дзейнічала электрастанцыя магутнасцю 100 кВт.
У 1939 Косаў увайшоў у БССР, дзе ў 1940 стаў цэнтрам раёна. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 12 ліпеня 1944 горада знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1942 у Косаве існавала гета; у часе аперацыі партызанаў усе іўдзеі былі вызвалены і схаваліся ў лясы, але ў выніку нямецкай агітацыі, якая абяцала ім спакойнае жыццё ў гета, частка іўдзеяў вярнуліся з лясоў, адразу ж усіх іх расстралялі. У Косаве і раёне акупанты знішчылі 3112 чалавек, дзейнічала раённая антыфашысцкая арганізацыя.
З 20 верасня 1947 года ў складзе Івацэвіцкага раёна
Адукацыя
У Косаве працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова.
Медыцына
Медыцынскія паслугі надае бальніца.
Культура
Дзейнічаюць дом культуры, бібліятэка.
Славутасці
тэрыторыі рымска-каталіцкіх могілак на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада —
Святы Лаўрэнцій
Святы Лаўрэнцій Рымскі (Laurentius — «увянчаны лаўрам»; каля 225 — 10 жніўня 258) — архідыякан рымскай хрысціянскай абшчыны, пакараны падчас ганенняў, учыненых імператарам Валерыянам.
Святы Лаўрэнцій лічыцца заступнікам горада Альба, камуны Сельва-дзі-Кадорэ.
Абдулахі Махамед Саадзі
Абдулахі Махамед Саадзі — першы прэзідэнт Самалійскага рэгіёну Эфіопіі (студзень—ліпень 1993).
Біяграфія
У пачатку 1956 года Саадзі адправіўся ў Самалі, дзе пачаў сваю палітычную кар’еру. У снежні 1964-га ён выступіў на Генеральнай Асамблеі ААН з нагоды вайны ў Агадэне. У 1964 годзе эміграваў у Кенію, дзе пачаў свой бізнес. У пачатку 1976-га вярнуўся ў Самалі, каб працягнуць сваю палітычную барацьбу, удзельнічаўшы ў самалійска-эфіопскай вайне.
У 1977 годзе Саадзі быў прызначаны прадстаўніком ФВЗС у Кувейце. Пазней уступіў у ізноў створаны Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна. Хутка самалійскі ўрад запатрабаваў яго вяртання, але, баючыся судовага пераследу, той звярнуўся за палітычным сховішчам у шведскае пасольства ў Кувейце, а затым пераехаў у Швецыю.
Саадзі быў сярод першых 45 членаў Цэнтральнага Камітэта Вызваленчага Фронту, створанага ў 1992 годзе. 23 студзеня 1993 года ён быў абраны прэзідэнтам зноў створанага эфіопскага штата Самалі, але ў ліпені адхілены ад пасады. Гэты пост заняў Хасан Джыра Калінле.
Asguard
«Asguard» (Асгард) — гурт з Беларусі, які грае ў стылі меладычны дэз-метал.
Амар Сівары
Энрыке Амар Сі́вары (Enrique Omar Sívori;, Сан-Нікалас-дэ-лос-Араёс, Буэнас-Айрэс — , Сан-Нікалас-дэ-лос-Араёс , Буэнас-Айрэс) — аргенцінскі і італьянскі футбаліст (нападнік), трэнер. Выступаў за зборныя Аргенціны і Італіі, трэніраваў зборную Аргенціны. На клубным узроўні гуляў за «Рывер Плэйт», «Ювентус» і «Напалі».
Уладальнік «Залатога мяча», які ўручаецца найлепшаму футбалісту года ў Еўропе. Двойчы найлепшы футбаліст Італіі, 1 раз быў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Італіі. Па версіі МФФІІС Сівары займае 36-е месца сярод футбалістаў свету і 16-е месца сярод найлепшых футбалістаў Паўднёвай Амерыкі ў XX стагоддзі. Уваходзіць у ФІФА 100.
Asguard
Гісторыя
Матэрыял для наступнага прома-альбома «Summis Desiderantess Effectibus» запісваецца ўвосень 1999 г. і ў 2000-м выдаецца на ўкраінскім лэйбле «Bloodheart Prod». Пасля запісу альбома гурт адыгрывае шэраг буйных канцэртаў і ўдзельнічае ў турах з «Sanatorium», польскімі «Hate» і «Nomad». У 2001 адбываецца міні-тур з «Behemoth», гурт выступае на канцэртах разам са знакамітымі «Dementor» і «Vader».
Рынгштрасэ
Рынгштрасэ (Ringstraße; літар. «кальцавая вуліца») — буйная вуліца ў Вене, якая апяразвае цэнтральны раён — Унутраны горад.
Амар Сівары
Пераход Сівары з «Рывер Плейта» ў «Ювентус» стаў самым дарагім на момант свайго здзяйснення. Сівары — рэкардсмен Серыі A па колькасці галоў у адным матчы — 6 мячоў. Вядомы не толькі футбольнымі дасягненнямі, але і недысцыплінаванымі паводзінамі: падчас гульні ў Італіі з-за мноства дыскваліфікацый прапусціў 33 матчы.
Рынгштрасэ
Гісторыя
Рынгштрасэ пракладзеная на месцы старых гарадскіх сцен Вены, якія былі збудаваны ў XIII стагоддзі і ўзмоцнены пасля турэцкай аблогі 1529 года. Умацаванні страцілі ваенны сэнс ужо ў канцы XVIII стагоддзя, рэвалюцыя 1848 года дала штуршок да прыкметных зменаў.
У 1850 годзе прыгарады Вены былі далучаныя да горада і сталі яго раёнамі з другога па дзявяты. У выніку, сцены ператварыліся ў актыўную перашкоду руху ўжо ўнутры горада. У 1857 годзе імператар Франц Іосіф I выдаў знакаміты дэкрэт «Гэта мая воля» ), загадаўшы разабраць гарадскія сцены і засыпаць роў. Акрамя таго, дэкрэт прадпісваў памер новай Рынгштрасэ, а таксама размяшчэнне і функцыю будынкаў на ёй. Бульвар і будынкі задумваліся як паказчык велічы Габсбургаў і Аўстра-Венгерскай імперыі. З больш практычнай боку, стварэнне Рынгштрасэ капіравала вопыт Напалеона III, чыё стварэнне бульвараў у Парыжы паказала, што столь шырокія вуліцы не даюць рэвалюцыянерам будаваць на іх барыкады.
Asguard
Гісторыя
Альбом «Black FireLand» запісваецца гуртам узімку 2001 года, аднак у сілу рознагалоссяў з лэйблам яго выпуск адкладаецца. Пасля чарговай серыі канцэртаў (у тым ліку з "Sinister) група касуе дамову з «Fatal Ecstasy Prod», а ў 2002 падпісвае кантракт на 3 альбома з каліфарнійскім лэйблам «Devil Doll Records/This Dark Reign», на якім і выходзіць «Black FireLand». У вядучых сусветных часопісах («Revolver», «Terrorizer», «Kerrang») альбом атрымлівае высокія адзнакі, і трапляе ў топ 20 у чартах амерыканскіх радыёстанцый. На тэрыторыі Беларусі і СНД альбом выходзіць на лэйбле More Hate Prod.
У 2004 годзе група перавыдае свае першыя працы ў альбоме «Wikka», для выпуску якога дадаткова запісваюцца бонус-трэкі (напрыклад, кавер на песню «Leather Rebel» «Judas Priest»). Па апытаннях «Музычнага часопіса» «Asguard» атрымлівае статус гурту года ў Беларусі.
Рынгштрасэ
Гісторыя
Уздоўж Рынга пракладзеныя трамвайныя шляхі.
Секцыі вуліцы
Рынгштрассе складаецца з некалькіх секцый і апяразваюць цэнтр горада практычна з усіх бакоў, акрамя паўночна-ўсходу, дзе замест Рынгштрасэ ўздоўж Дунайскага канала праходзіць набярэжная Франца-Іосіфа. Секцыі Рынгштрасэ пачынаючы з паўночнага канца набярэжнай Франца-Іосіфа і супраць гадзіннікавай стрэлкі:
Asguard
Гісторыя
Услед за гэтым пачынаецца запіс новага матэрыялу для канцэптуальнага альбома «Dreamslave» у студыі беларускай абласной філармоніі, у працы над якім задзейнічаецца жывая секцыя струнных і духавых прылад Акадэміі музыкі. Канчатковым гучаннем альбома займаўся Lazar з «Rossomahaar». Альбом выдаецца ў 2005 і атрымлівае станоўчыя водгукі і зноў займае першыя шэрагі ў амерыканскіх метал хіт-парадах.
Пасля канцэртнага тура ў падтрымку выпушчанага альбома група бярэцца за запіс яго працягу, аднак запіс перарываецца чарговым турам. Аднак затым у сілу шэрагу акалічнасцяў група спыняе сваю дзейнасць.
Праз год удзельнікі групы знаходзяць у сабе сілы для працягу сваёй дзейнасці, але вырашаюць гуляць у іншым стылі і гучанні. Для падтрымання атмасферы папярэдняга альбома група захоўвае частку песень старога ўзору, а астатні матэрыял перапісвае нанова. Над гучаннем альбома працуе Goran Finnberg «The Mastering Room AB», вядомы сваімі працамі з «In Flames» і «Dark Tranquillity». Новы стыль музыкі характарызуюць як «Hybrid Metal».
Альбом выдаецца ў жніўні 2007 года лэйблам «This Dark Reign Rec.» для тэрыторыі Амерыкі, і «Go-Records» для тэрыторыі Беларусі. На тэрыторыі Еўропы і СНД дыстрыбутарам выступіў «Possession productions». Таксама «Metalism records» выпускае digipack-версія альбома, у якое апроч непасрэдна альбома ўключаны DVD з канцэртнымі выступамі гурта.
У жніўні 2009 года гурт распаўся.
BorsodChem
«БоршадХем» — хімічнае прадпрыемства Венгрыі, заснаванае ў 1949 годзе ў Казінцбарцыцы (медзье Боршад-Абаўй-Земплен) ў якасці «Боршадскага хімічнага завода».
На 2020 год прадпрыемства выпускала метылендыфенілдыізацыянат (МДІ), талуілендыізацыянат (ТДІ), полівінілхларыд (ПВХ) і хлор-лугавыя вырабы. «БоршадХем» быў іх вядучым вытворцам у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, а таксама адным з найбольшых прамысловых прадпрыемстваў Венгрыі. Прадпрыемства мела даччыную вытворчасць у Чэхіі (Острава) і гандлёвыя прадстаўніцтвы ў яшчэ 6 краінах.
Будова
На 2020 год ЗАТ «БоршадХем» уключала па 6 падраздзяленняў у Венгрыі і за мяжой. У Венгрыі дзейнічалі: ТАА «Вытворчасць і збыт аконных рамаў БХ», ТАА «Пастаўшчык палімераў», ТАА «Фармалін БХ-КХ» і ТАА «Электрастанцыя БХ» у Казінцбарцыцы (медзье Боршад-Абаўй-Земплен, а таксама Асяродак распрацоўкі ў Гёдзёлё (медзье Пешт) і гандлёвае прадстаўніцтва ў Будапешце. За мяжой працавалі ТАА «Мараўскія хімічныя заводы» ў Чэхіі (Острава) і 5 гандлёвых прадстаўніцтваў у Бразіліі (Баруэры, штат Сан-Паўлу), Турцыі (Стамбул) і 3 краінах Еўропы: Італіі (Мілан), Польшчы (Катавіцы) і Харватыі (Заграб).
Гісторыя
У 1949 годзе ў горадзе Казінбарцыка на паўночным усходзе Венгрыі заснавалі 1-ы ў краіне хімічны завод. У 1954 годзе «Боршадскі прамысловы трэст», «Боршадскі коксахімічны завод» і «Сажоменцкі хімічны завод» злучылі ў «Боршадскі хімічны камбінат». На прадпрыемстве сталі выпускаць такія азотныя ўгнаенні, як аміяк, мачавіна і нітрыт. У 1958 годзе прадпрыемства налічвала 1397 супрацоўнікаў. У 1963 годзе да камбіната далучылі «Берэнтэйскі хімзавод» і пачалі вырабляць па 6000 тон полівінілхларыду (ПВХ) за год. У 1967 годзе дабудавалі капралактамавы завод і пашырылі азотны завод. У 1969 годзе ўвялі 2-ю чаргу вытворчасці ПВХ гадавой магутнасцю 25 000 тон. За 1969 год «Боршадскі хімічны камбінат» («БХК») выпусціў на 3-х азотных заводах 126 866 тон аміяку, што склала 30,6% яго вытворчасці ў Венгрыі. У выніку «БХК» стаў 6-м па велічыні хімічным прадпрыемствам краіны. У 1973 годзе лік супрацоўнікаў вырас да 5425 чалавек. У 1978 годзе адчынілі 3-ю чаргу вытворчасці ПВХ магутнасцю 150 000 тон за год. У 1991 годзе прадпрыемства пераўтварылі ў акцыянернае таварыства. На пачатку 1990-х гадоў запусцілі завод ізацыянату, дзе сталі вырабляць метылендыфенілдыізацыянат (МДІ). На пачатку 2000-х вытворчасць пышырылі выпускам талуілендыізацыянату (ТДІ). У 2007 годзе прадпрыемства набыў англійскі інвестхолдынг «Перміра» (Лондан). У 2011 годзе яго прадалі кітайскаму холдынгу «Ваньхуа» (Яньтай, правінцыя Шаньдун).
The Times
The Times — штодзённая газета ў Вялікабрытаніі, адна з самых вядомых газет у свеце. Выходзіць у друк з 1785 года.
Оўлуярві
Оўлуярві (фін. Oulujärvi) — возера ў Паўночнай Остработніі (Фінляндыя). Плошча возера 828 кв. км., сярэдняя вышыня над узроўнем мора 122,7 м, сярэдняя глыбіня каля 7 м. Оўлуярві з’яўляецца чацвёртым па велічыні возерам Фінляндыі.
Геаграфія
Каля 500 астравоў, у тым ліку буйны востраў Манамансала. Берагі звілістыя, пакрытыя лесам. Ледастаў з сярэдзіны лістапада да сярэдзіны мая. З возера выцякае рака Оўлуёкі, якая ўпадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора. Суднаходства, рыбалоўства.
Айрын
Ураган «Айрын» (Hurricane Irene) — тайфун, трапічны цыклон, які прайшоў у канцы жніўня 2011 года. Ураган «Айрын» з’яўляецца актыўным Атлантычным ураганам, які прычыніў значную шкоду шматлікім краінам Карыбскага басейна, усходняму ўзбярэжжу ЗША і атлантычнаму ўзбярэжжу Канады. Узнік на ўсход ад Малых Антыльскіх астравоў. Меў папераменна ад першай да трэцяй катэгорыі небяспекі з парывамі ветра да 190 км/гад.
Эвакуацыю абвясцілі ў некаторых частках штатаў Дэлавэр, Мэрыленд, Нью-Джэрсі і Паўночная Караліна.
Надзвычайнае становішча абвясцілі ў 6 штатах: Паўночная Караліна, Мэрыленд, Вірджынія, Дэлавэр, Нью-Джэрсі і Нью-Ёрк.
27 жніўня ў ЗША было абвешчана пакінуць дамы каля мільёна чалавек у штаце Нью-Джэрсі, 315 тысячам — у Мэрылендзе, 200 тысячам — у Вірджыніі, 100 тысячам — у Дэлавэры, 270 тысячам — у Нью-Ёрку.
Крысціян IV (кароль Даніі)
Крысціян IV (Christian 4.; 12 красавіка 1577, Фрэдэрыксберг, Сталічная вобласць — 28 лютага 1648, Розенборг, Сталічная вобласць) — кароль Даніі і Нарвегіі з 4 красавіка 1588 года, пры якім дацкая дзяржава дасягнула вяршыні сваёй магутнасці. Займаў трон 59 гадоў — даўжэй, чым хто-небудзь у дацкай гісторыі.
Чэмпіянат свету па футболе 1942
Чэмпіянат свету па футболе 1942 — адменены чэмпіянат свету па футболе ФІФА. Павінен быў прайсці з 12 чэрвеня па 5 ліпеня 1942 года і стаць 4-м па ліку ў гісторыі, аднак з-за міжнароднай абстаноўкі на фоне падзей Другой сусветнай вайны быў адменены. Афіцыйным 4-м па ліку стаў пасляваенны чэмпіянат свету па футболе 1950 года, які прайшоў з 24 чэрвеня па 16 ліпеня ў Бразіліі.
Дом па Камсамольскай вуліцы, 8а (Магілёў)
Дом па Камсамольскай вуліцы, 8а — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва.
Гісторыя
Пабудаваны ў апошняй трэці XIX ст. на Біскупскім завулку як жылы будынак, быў прыватнаўласніцкім. Да 1917 г. верхні паверх быў жылым, на ніжнім знаходзіліся гандлёвыя крамы. У 1920-я гг. тут размяшчаліся кватэра і майстэрня мужчынскага краўца Шапіры.
У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак быў пашкоджаны. Адноўлены ў 1948 г. і выкарыстоўваўся як жылы.
У 1999 г. рэканструяваны. Зараз знаходзіцца ў прыватнай уласнасці.
Архітэктура
Трохпавярховы цагляны атынкаваны будынак. Несіметрычны, мае мансарду. Аконныя праёмы — лучковыя без абрамленняў на першым і другім паверхах. Правая частка трохпавярховай паловы будынка на дзве восі вылучана рызалітам з дзвярным праёмам. Уваход з літым чыгунным навесам, завершаны атыкам з сухарыкамі.
Дэкор фасада складаецца з падвоеных міжпавярховых цяг на першым і другім паверхах. Фасад завершаны фрызам у выглядзе гзымса. Дах двухсхільны. У левай частцы будынка маецца аднапавярховая прыбудова з аднасхільным дахам.
Яважына Слёнска
Яважына Слёнска (Jaworzyna Śląska, Königszelt) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, размешчаны за 410 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 60 км на паўднёвы захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Свідніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Яважына Слёнска. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,34 км². Насельніцтва 5,2 тыс. чалавек.
Сяргей Міхайлавіч Вакар
Сяргей Міхайлавіч Вакар (, г. Орша — ) — беларускі. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1978).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў у галіне станковай і манументальнай скульптуры.
Творчасць
Вялікай Айчыннай вайне прысвечаны кампазіцыі: «Рэйкавая вайна» (1957), «Юныя Мсціўцы» (1958), «Подзвіг Пятра Купрыянава», «Стаяць насмерць» (1961). Стварыў шэраг скульптурных партрэтаў дзяржаўных дзеячаў (Леніна, Дзяржынскага), герояў грамадзянскай — Г. Д. Гая (1969) і Айчыннай войнаў — Героеў Савецкага Саюза М. А. Кедышкі М. П. Шмырова (Бацькі Міная) (1970), К. П. Арлоўскага (1972), К. С. Заслонава (1973), Я. Налепкі (1974), дзеячаў беларускай культуры (Ф. Скарыны, М. Багдановіча, М. Гусоўскага і інш.). Скульптурная кампазіцыя «Францыск Скарына» (1964; таніраваны гіпс, вышыня 46 см) паказвае асветніка і першадрукара седзячы, паглыбленым у роздум, у руках гравіравальная дошка — сімвал працы і майстэрства.
У 1960-70-я стварыў партрэты сваіх сучаснікаў: праходчыка Салігорскага калійнага камбіната І. Акалелава (1961), пісьменнікаў У. Караткевіча (1968), П. Панчанкі (1969), Я. Брыля (1976), графіка А. Кашкурэвіча (1975), касманаўта П. Клімука.
Скульптар часам адмаўляўся ад дакладнасці ў перадачы гістарычнага аблічча гістарычнай асобы на карысць абагульненага вобраза. Прастата і строгасць кампазіцыйнай пабудовы, яснасць і выразнасць пластычнага рашэння характарызуюць і манументальныя работы Вакара: помнікі віцэ-адміралу В. П. Дразду ў Буда-Кашалёве (1964, арх. В. Занковіч, Л. Левін), Ф. Э. Дзяржынскаму ў Дзяржынаве Стаўбцоўскага раёна (1977, арх. Ю. Казакоў), герою Грамадзянскай вайны У. М. Азіну ў Полацку (1979, арх. Ю. Казакоў), а таксама шэраг помнікаў-бюстаў і мемарыяльных дошак.
Аўтар помніка Тарасу Шаўчэнку на бульвары Шаўчэнкі (1976) ў Мінску.
NGC 3407
NGC 3407 (іншыя абазначэнні — UGC 5978, MCG 10-16-17, ZWG 291.7, PGC 32626) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Вехатніца
Вехатні́ца (, Вехотница) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з 1387 г. З 1411 г. ва ўладанні вялікага князя ВКЛ Вітаўта. З 1569 г. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Яну Патоцкаму. У 1836 г. прыватная вёска, 23 двары, 201 жыхар.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 69 двароў, 112 жыхароў.
Інфраструктура
Крама, ФАП, аддзяленне сувязі.
Васіль Піліпавіч Маргелаў
Васі́ль Пілі́павіч Марге́лаў (27 снежня 1908 (9 студзеня 1909 па новым стылі), Екацярынаслаў, Расійская імперыя — 4 сакавіка 1990, Масква) — савецкі военачальнік, камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі ў 1954—1959 і 1961—1979 гадах, Герой Савецкага Саюза (1944), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1975).
Аўтар і ініцыятар стварэння тэхнічных сродкаў ПДВ і метадаў прымянення частак і злучэнняў паветрана-дэсантных войскаў, многія з якіх ўвасабляюць сабой той вобраз ПДВ УС СССР і УС Расіі, які існуе ў цяперашні час. Сярод людзей, якія маюць дачыненне да гэтых войскаў, лічыцца дэсантнікам № 1.
Юнацкія гады
В. Ф. Маркелаў (пасля Маргелаў) нарадзіўся 27 снежня 1908 г. (9 студзеня 1909 г. па новым стылі) у горадзе Екацярынаславе (цяпер Дніпро, Украіна), у сям’і выхадцаў з Беларусі. Па нацыянальнасці беларус. Бацька — Піліп Іванавіч Маркелаў, рабочы-металург. (Прозвішча Маркелаў у Васіля Піліпавіча пасля было запісана як Маргелаў з-за памылкі ў партбілеце.)
У 1913 годзе сям’я Маргелавых вярнулася на радзіму Піліпа Іванавіча — у мястэчка Касцюковічы Клімавіцкага павета (Магілёўская губерня). Маці В. Ф. Маргелава, Агаф’я Сцяпанаўна, была родам з суседняга Бабруйскага павета. Па некаторых звестках, В. Ф. Маргелаў ў 1921 годзе скончыў царкоўна-прыходскую школу (ЦПШ). Падлеткам працаваў грузчыкам, цесляром. У тым жа годзе паступіў вучнем у гарбарную майстэрню, неўзабаве стаў памочнікам майстра. У 1923 годзе паступіў чорнарабочым ў мясцовы «Хлебапрадукт». Ёсць звесткі, што ён скончыў школу сельскай моладзі, і працаваў экспедытарам па дастаўцы паштовых адпраўленняў на лініі Касцюковічы — Хоцімск.
З 1924 года працаваў у Екацярынаславе на шахце імя М. І. Калініна чорнарабочым, затым канагонам.
У 1925 годзе накіраваны зноў у БССР, лесніком у леспрамгас. Працаваў у Касцюковічах, у 1927 годзе стаў старшынёй рабочага камітэта леспрамгаса, абраны ў мясцовы Савет.
Пачатак службы
У Чырвоную Армію прызваны ў 1928 годзе. Накіраваны вучыцца ў Аб’яднаную беларускую ваенную школу (АБВШ) імя ЦВК БССР у Мінску, залічаны ў групу снайпераў. З II-га курса — старшына кулямётнай роты. У красавіку 1931 з адзнакай скончыў Мінскае ваеннае вучылішча (былую АБВШ).
Ваенныя гады
У гады савецка-фінскай вайны (1939—1940) камандаваў Асобным разведвальным лыжным батальёнам 596-га стралковага палка 122-й дывізіі. Падчас адной з аперацый узяў у палон афіцэраў шведскага Генеральнага штаба.
Пасля заканчэння савецка-фінскай вайны прызначаны на пасаду памочніка камандзіра 596-га палка па страявой частцы. З кастрычніка 1940 года — камандзір 15-га асобнага дысцыплінарнага батальёна (15адысб). 19 чэрвеня 1941 г прызначаны камандзірам 3-га стралковага палка 1-й мотастралковай дывізіі (аснову палка склалі байцы 15адысб).
У Вялікую Айчынную вайну — камандзір 13-га Гвардзейскага стралковага палка, начальнік штаба і намеснік камандзіра 3-й гвардзейскай стралковай дывізіі. З 1944 года — камандзір 49-й гвардзейскай стралковай дывізіі 28-й арміі 3-га Украінскага фронту. Кіраваў дзеяннямі дывізіі пры фарсіраванні Дняпра і вызваленні Херсона, за што ў сакавіку 1944 года быў удастоены звання Героя Савецкага Саюза. Пад яго камандаваннем 49-я гвардзейская стралковая дывізія ўдзельнічала ў вызваленні народаў Паўднёва-Усходняй Еўропы.
Памяць
Імем Васіля Піліпавіча Маргелава названа вуліца ў Віцебску.
Азарычы (Слаўгарадскі раён)
Аза́рычы (, Азаричи) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.
Геаграфія
Побач з вёскай цячэ рака Рудзея, левы прыток ракі Расты.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў інвэнтары Дубровенскім за 1560 год. На карце 1777 года адзначаны Азарычы і вадзяны млын. У метрыцы Прапойскай царквы Раства Багародзіцы за 1859 год зафіксавана в. Азарыч. У 1877 годзе пабудавана мураваная Траецкая царква.
Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслуг.
Джордж Коэн
Джордж Рэджынальд Коэн (George Reginald Cohen;, Лондан — ) — англійскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1966 года ў складзе нацыянальнай зборнай Англіі.
Сандалі
Сандалі (σανδάλιον, мн. л. σανδάλια) — лёгкі абутак з падэшвы (часта без абцасаў), замацоўваецца на назе папружкамі або вяроўкамі.
Гісторыя
Сандалі — адзін з самых старажытных відаў абутку ў народаў, якія жылі ў цёплым клімаце. Старажытныя сандалі (каля 10 тыс. гадоў назад), добра захаваліся пад пластом вулканічнага попелу, выяўленыя пры раскопках пячоры Форт-Рок у штаце Арэгон. Таксама сандалі былі распаўсюджаны ў старажытных вавіланян, егіпцян, грэкаў і рымлян. Старажытныя егіпцяне выраблялі гэты абутак з саломы, лыка або папірусу.
Рымляне называлі свае сандалі solea. Сандалі прызначаліся для таго, каб гарачы пясок не прыпякаў ступні ног і чалавек не стамляўся ад спякоты і знямогі.
Сапраўдны пераварот сандалі перажылі ў 20-я гады 19-га стагоддзя, калі гэты від абутку зведаў вялікія перайначванні.
Тыпы сандаль
Сандалі адрозніваюцца па тыпах, у асноўным па тыпу падэшвы і абцаса:
Вялікая гавань
Вялікая гавань (Il-Port il-Kbir) — найбуйнейшая гавань на Мальце, вядомая таксама пад сваёй англійскай назвай Гранд-Харбар. У якасці гавані яе выкарыстоўвалі ў старажытнасці яшчэ фінікійцы, а пазней яна была істотна палепшана, з’явіліся докі, прыстані і ўмацаванні.
Вялікая гавань на працягу 268 гадоў мела вялікае стратэгічнае значэнне для гаспітальераў, а таксама не страціла яго пасля прыходу на востраў брытанцаў.
23 верасня 1551, 1555 ці 1556 года (паводле розных крыніц), па Вялікай гавані прайшоў разбуральны смерч (F3 / F4). Сфарміраваўшыся над вадой, смерч патапіў мноства караблёў (у тым ліку і 4 караблі Мальтыйскага ордэна), пасля чаго выйшаў на сушу і забіў каля 600 чалавек. Нягледзячы на ​​назву смерча, сталіцы Мальты — Валеты — у той час не існавала, паколькі Вялікі магістр мальтыйскіх рыцараў асабіста заклаў першы камень у яе падмурак 28 сакавіка 1566 года.
Вялікая гавань стала полем бітвы паміж гаспітальерамі і туркамі падчас Вялікай аблогі Мальты ў 1565 годзе. У гады Другой сусветнай вайны на працягу блакады Мальты, многія докі і ваенныя збудаванні ў гавані, уключаючы Форт Святога Эльма, былі разбураны войскамі нацысцкага блоку, у прыватнасці Італіяй і Германіяй. Таксама буйны ўрон быў нанесены Валеце і яшчэ тром найбліжэйшым гарадам.
Пасля сыходу з вострава брытанскай арміі гавань страціла сваё ваеннае значэнне, але па-ранейшаму застаецца актыўнай у плане міжнароднага гандлю.
На паўночным захадзе гавань замыкае паўвостраў Себарас, на якім занаходзіцца частка Валеты і яе прыгарада Фларыны. Гэты паўвостраў таксама аддзяляе Вялікую гавань з гаванню Марсаксет. Паўднёва-ўсходні бераг гавані сфарміраваны мноствам бухт і мысаў, з боку якіх у гавань упадаюць чатыры невялікія ручаі. Таксама на гэтым баку размяшчаюцца гарады Каспікуа, Біргу і Сінгея. Большасць насельніцтва Мальты жыве ў радыусе трох кіламетраў ад Вялікай гавані, што робіць гэты раён самым густанаселеным у краіне, а таксама адным з самых шчыльназаселеных у Еўропе.
Чэмпіянат свету па футболе 1946
Чэмпіянат свету па футболе 1946 — адменены чэмпіянат свету па футболе ФІФА. Першапачаткова павінен быў стаць 5-м па ліку ў гісторыі, але з-за катастрафічных наступстваў і шкоды, прычыненай Другой сусветнай вайной, быў адменены, як і ЧС-1942, які павінен быў стаць чацвёртым. Афіцыйным 4-м па ліку стаў пасляваенны ЧС-1950 у Бразіліі з 24 чэрвеня па 16 ліпеня. А пятым па ліку стаў чэмпіянат свету па футболе 1954 года, які прайшоў з 16 чэрвеня па 4 ліпеня ў Швейцарыі.
Геаграфія Фінляндыі
Геаграфія Фінляндыі
Геаграфічнае размяшчэнне
Фінляндская Рэспубліка — дзяржава на поўначы Еўропы. Яе паўночная частка знаходзіцца за Паўночным палярным кругам. На захадзе Фінляндыя мяжуе са Швецыяй, на поўначы — з Нарвегіяй, на ўсходзе — з Расіяй. Марскія межы краіны праходзяць Фінскім залівам на поўдні і Батнічным — на захадзе.
Плошча краіны складае 337030 км². Найбольшая даўжыня краіны з поўначы на поўдзень 1160 км, максімальная шырыня — 540 км. Агульная даўжыня берагавой лініі 1070 км. Ля берагоў Фінляндыі знаходзіцца каля 180 тыс. невялікіх астравоў. Фінляндыя — краіна вялікіх лясоў і шматлікіх азёр. Лясы складаюць яе асноўнае багацце, іх называюць «зялёным золатам Фінляндыі».
Агульнае апісанне
Фінляндыя  — краіна размешчаная ў Паўночнай Еўропе. Мяжуе са Швецыяй (межы — 586 км), з Нарвегіяй (729 км), з Расійскай Федэрацыяй (1313 км). Агульная працягласць сухапутнай мяжы — 2628 км. Берагавая лінія — 1126 км. Паўночная трэць тэрыторыі знаходзіцца за Палярным кругам.
Рэльеф
Большая частка краіны пакрыта лясамі з невысокімі ўзгоркамі, мае 187888 азёр і 179584 астравоў. Паўднёвае і паўднёва-заходняе ўзбярэжжа даволі моцна парэзаны; Аландскі архіпелаг распасціраецца амаль да берагоў Швецыі.
Рэкі і азёры
У Фінляндыі налічваецца каля 190 тыс. азёр, якія займаюць 9 % яе плошчы. Самае знакамітае возера Сайма на паўднёвым усходзе, што мае важнае значэнне для сплаву лесу і транспарціроўкі грузаў ва ўнутраных раёнах, не забяспечаных чыгуначнымі і аўтамабільнымі дарогамі. Азёры Пяйяне на поўдні, Нясіярві на паўднёвым-захадзе і Оўлуярві ў цэнтральнай частцы Фінляндыі разам з рэкамі таксама адыгрываюць важную ролю для воднага паведамлення. Шматлікія невялікія каналы злучаюць рэкі і возера краіны, часам у абыход вадаспадаў. Найбольшая значэнне мае Сайменскі канал, які злучае возера Сайма з Фінскім залівам ля Выбарга (частка канала праходзіць па тэрыторыі Ленінградскай вобласці).
Раслінны і жывёльны свет
Амаль 2/3 тэрыторыі Фінляндыі пакрыта лясамі, якія пастаўляюць каштоўную сыравіну для лесаперапрацоўчай і цэлюлозна-папяровай прамысловасці. У краіне растуць паўночна- і паўднёватайговыя лясы, а на крайнім паўднёвым-захадзе — змешаныя хвойнай-шырокаліставыя. Клён, вяз, ясень і ляшчина пранікаюць да 62 ° п.ш., яблыня сустракаецца на 64 ° п.ш. Хваёвыя пароды распаўсюджваюцца да 68 ° п.ш. Паўночней распасціраюцца лесатундра і тундра.
Трэць тэрыторыі Фінляндыі займаюць балоты (уключаючы забалочаныя лясы. Торф шырока выкарыстоўваецца як падсцілка для жывёлы і значна радзей у якасці паліва. У шэрагу раёнаў праведзена меліярацыя балот.
Юбілейнае (Акмолінская вобласць)
Юбілейнае — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Юбілейнай сельскай акругі. Код КАТА — 114875100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 688 чалавек (335 мужчын і 353 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 631 чалавек (308 мужчын і 323 жанчыны).
Праабражэнская (Валгаградская вобласць)
Праабражэнская (Преображе́нская) — станіца ў Валгаградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кіквідзенскага раёна і Праабражэнскага сельскага паселішча. Размешчана за 270 км на паўночны захад ад Валгаграда, на левым беразе ракі Бузулук (басейн Дона), за 40 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Філонава (на лініі Валгаград — Паворына).
Бузулук (прыток Хапра)
Бузулук (Бузулу́к) — сярэдняя рака ў Валгаградскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Хапёр. Даўжыня — 314 км, плошча басейна — 9510 км². Сярэдні расход вады — 12,5 м³/с.
Вытокі на заходніх схілах Прыволжскага ўзвышша, жыўленне снегавое. Цячэнне раўніннае, у вярхоўях рака часам перасыхае. У басейне размешчана звыш 600 невялікіх азёр. Басейн ракі ў ніжнім і сярэднім працягу ўваходзіў у Вобласць Войска Данскога.
Пілава Гурна
Пілава Гурна (Piława Górna, Ober-Peilau, Gnadenfrei) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, размешчаны за 410 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Дзержанёўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 20,93 км². Насельніцтва 6,6 тыс. чалавек.
Фурэсё (возера)
Фурэсё (дацк. Furesø) — возера, на паўночным усходзе Зеландыі, Данія. Плошча воднага люстра — 941 га. Максімальная глыбіня — 37,7 м.
Бузулук (значэнні)
Бузулук:
Пяянэ
Пя́янэ (Päijänne) — другое па велічыні (пасля возера Сайма) возера ў Фінляндыі, знаходзіцца на поўдні краіны, прыкладна за 100 км на поўнач ад Хельсінкі і за 77 км на ўсход ад Тамперэ. Знаходзіцца на тэрыторыі нацыянальнага парку Пяянэ. Пяянэ — самае глыбокае возера ў Фінляндыі, яго глыбіня дасягае 95,3 м. Мае выцягнутую форму з поўдня на поўнач. Паходжанне — ледавікова-тэктанічнае. Возера мае сцёк у Фінскі заліў праз раку Кюміякі (Кюменэ). Берагавая лінія моцна парэзаныя. Возера замярзае са снежня па красавік.
На возеры 1886 астравоў, найбуйнейшы з якіх Вірмайлансаары.
На беразе возера знаходзіцца горад Ямся.
NGC 3408
NGC 3408 (іншыя абазначэнні — UGC 5977, MCG 10-16-16, ZWG 291.6, IRAS10490+5842, PGC 32616) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Converse
Converse — амерыканская гандлёвая марка.
Фірму заснаваў Маркус Мілс Конверс (англ. Marquis Mills Converse) у 1908 г. У першыню кеды з’явіліся ў баскетбольных магазінах у 1917 г. Тады яны насілі назву «All-Star». Спачатку кеды не карысталіся папулярнасцю, пакуль знакаміты баскетбаліст Чак Тэйлар не ўзяў удзел у іх рэкламе. Тады ж кеды змянілі сваю назву на «Chuck Taylor All-Stars».
Асаўцы (Гомельскі раён)
Геалогія
Каля вёскі размяшчаецца Асаўцоўскае радовішча паскоў. Пластавы паклад дробна- і сярэднезярністых пяскоў звязаны з адкладамі надпоймавай тэрасы Сажа. Радовішча эксплуатуецца, пяскі прыдатны на вытворчасць сілікатнай цэглы, сценавых блокаў.
Гісторыя
Вёска вядома з 18 ст. Непадалёк ад вёскі знаходзяцца шэраг помнікаў археалогіі.
Да 21 чэрвеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Давыдаўскага сельсавета.
Дынаміка насельніцтва
У 1882 годзе — 19 двароў.
У 1909 — 50 двароў, 278 жыхароў.
Уэска (правінцыя)
Уэ́ска (Huesca, Uesca) — правінцыя на паўночным усходзе Іспаніі, у складзе аўтаномнай супольнасці Арагон. Адміністрацыйны цэнтр — Уэска.
Геаграфія
Тэрыторыя 15 626 км² (6-е месца сярод правінцый краіны).
Дэмаграфія
Насельніцтва — 228 566 тыс. (42-е месца; даныя 2010 г.).
Ралан Пеці
Ралан Пеці, часам Ралан Пці (Roland Petit, 13 студзеня 1924, Вілемомбль, Сен-Сен-Дэні—, Жэнева) — французскі танцоўшчык і харэограф.
NGC 3409
NGC 3409 (іншыя абазначэнні — MCG -3-28-12, PGC 32470) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ралан Пеці
Прызнанне і ўзнагароды
Афіцэр Нацыянальнага ордэна за заслугі ў галіне літаратуры і мастацтва (1965), кавалер Ордэна Ганаровага легіёна. (1974), лаўрэат галоўнай Нацыянальнай прэміі Францыі ў галіне літаратуры і мастацтва (1975), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі за пастаноўку балета Пікавая дама ў Вялікім тэатры (2001) і іншыя ўзнагароды.
Смерць Яна Хрысціцеля
Смерць Яна Хрысціцеля (таксама Адсячэнне галавы Яна Хрысціцеля) — падзея новазапаветняга апавядання, звязаная з забойствам пророка Яна Хрысціцеля. З’яўляецца адной з цэнтральных падзей у Евангеллях, запісана ў Матф. 14:1-12 і Марк. 6:14-30. Ірад Антыпа, уражаны танцам Саламеі, падчас піру даў слова сваёй падчарацы, што дасць ёй усё, чаго та б не пажадала, пават палову царства. Дзяўчына выйшла параіцца са сваёй маці Ірадыядай, а тая, маючы злосць на Яна Хрысціцеля, загадала прасіць галаву Яна Хрысціцеля. Цар не рашыўся парушыць слова і выканаў крывавы загад.
Падзея шырока святкуецца ў царкве: 29 жніўня ў каталіцкай царкве і 11 верасня ў праваслаўнай, а таксама ў народным славянскім календары.
Падзея шырока адлюстравана ў мастацтве, шматлікія вядомыя мастакі адлюстравалі смерць Яна Хрысціцеля ў сваіх творах.
Біблейскае апавяданне
Сінаптычныя Евангеллі апавядаюць, што Ірад, які быў тэтрархам Галілеі пад сцягам Рымскай імперыі, заключыў ў турму Яна Хрысціцеля, таму што апошні выкрываў Ірада за развод з жонкай і незаконны шлюб з Ірадыядай, жонкай свайго брата Ірада Філіпа I. У дзень нараджэння Ірада, дачка Ірадыяды (якога Іосіф Флавій вызначае як Саламея) танцавала перад тэтрархам і яго гасцямі. Яе танец так дагадзіў Іраду, што падчас п’янкі ён абяцаў даць ёй усё, што б яна не пажадала, нават да паловы свайго царства. Калі дачка спытала ў маці, што яна павінна патрабаваць, Ірадыяда загадала прасіць галаву Яна Хрысціцеля на талерцы. Хоць Ірад быў здзіўлены і засмучоны просьбай, ён неахвотна згадзіўся і паслаў воінаў у турму, якія і выканалі загад.
Яўрэйскі гісторык Іосіф Флавій таксама распавядае ў сваіх Іудзейскіх старажытнасцях, што Ірад забіў Яна, заявіўшы, што ён зрабіў гэта таму, што вялікі ўплыў Яна быў над народам, што магло справакаваць паўстанне, таму Ірад палічыў за лепшае [паставіць] яго да смерці. Ірад таксама заяўляў, што многія іўдзеі верылі, што ваенная катастрофа, якая адбылася з Ірадам рукамі Арэты, бацькам яго ранейшай жонкі, была Божым пакараннем за яго няправедныя паводзіны.
Ні адна з крыніц не дае дакладную дату, калі адбылася гэтая падзея, верагодна, каля 28-29 н.э. Іосіф Флавій дадае, што смерць Яна Хрысціцеля адбылася ў крэпасці Махерон.
Народнае святкаванне
Дзень адсячэння галавы Іаана Прадцечы сяляне лічылі пачаткам восені: «З Яна-паста мужык восень сустракае, баба сваё бабіна лета пачынае». Патрабавалася захаванне строгага паста і адмовы ад працы дзеля здароўя людзей і жывёлы. У гэты дзень сцерагліся хадзіць у лес, бо лічылі, што тады змеі сыходзяць на зіму ў свае норы, пад зямлю. ДЗень прызнаваўся адным з самых небяспечных святаў: дзіця, які нарадзіўся ў гэты дзень, будзе няшчасным, а атрыманая ў гэты дзень рана не загоіцца (паўднёва-славянскае павер’е). У той дзень тыдня, на які яно прыйшлося, цэлы год не пачыналі ніякіх важных спраў (ворыва, сяўбы, не выпраўляліся ў дарогу, не ладзілі вяселля).
Па народным павер’і, у дзень Усячэння нельга ставіць на стол нічога круглага: ні страў, ні талерак, таму што гэта нагадвала галава Яна Прадцечы, прынесеную на талерцы, а таксама ўжываць у ежу круглую ​​садавіну ці гародніну (яблыкі, бульба, кавуны, лук, рэпу). Забаранялася браць у рукі нож, серп, касу, сякеру. Гародніна нельга было рэзаць, хлеб трэба было ламаць. Па беларускім павер’і, на працягу года адсечаная галава Іаана Хрысціцеля амаль прырастае да свайго месца, але толькі толькі людзі ў дзень адсячэння стануць рэзаць хлеб, галава зноў адпадае. Беларусы Віцебшчыны баяліся варыць бацвінне, верачы, што калі яна будзе чырвонага колеру («як кроў»), то на працягу года ў доме пральецца чыя-небудзь кроў. У беларускім Палессі існуе павер’е, што месяцовыя плямы — гэта галава Яна Хрысціцеля.
Адлюстраванне ў мастацтве
Сцэны з падзеяў вакол смерці Яна Хрысціцеля былі надзвычай распаўсюджаныя ў мастацтве, першапачаткова часцей за ўсё ў невялікіх сцэн Прэдэлы, а затым у якасці прадмета для буйных самастойных работ. Падзея была аблюстравана ў творах:
Бузулук (прыток Самары)
Бузулук (Бузулу́к) — рака ў Расіі, працякае па заходняй частцы Арэнбургскай вобласці. Левы прыток ракі Самары. Даўжыня — 248 км, плошча басейна — 4460 км². Выток на паўночных схілах Агульнага Сырта. Працякае па разараным стэпе. Пры ўпадзенні ў Самару размешчаны горад Бузулук. У нізоўях ракі Бузулук знаходзяцца стаянкі Лабазы I і Лабазы II, якія адносяцца да эпохі верхняга палеаліту.
Марыс Бежар
Марыс Бежар (Maurice Béjart, уласнае імя — Марыс-Жан Бержэ, Maurice-Jean Berger; 1 студзеня 1927, Марсель — 22 лістапада 2007, Лазана) — французскі танцоўшчык і харэограф, тэатральны і оперны рэжысёр, адзін з найбуйнейшых харэографаў другой паловы XX стагоддзя. Член Французскай акадэміі мастацтваў.
Біяграфія
Сын Гастона Бержэ (1896—1960), філосафа, буйнога адміністратара, міністра адукацыі (1953—1960), члена Акадэміі маральных і палітычных навук (1955). Сямігадовым страціў маці. Пад уплывам убачанай пастаноўкі Сержа Ліфара вырашыў прысвяціць сябе балету. Вучыўся ў Ралана Пеці. У 1951 паставіў свой ​​першы балет (у Стакгольме, у суаўтарстве з Біргіт Кульберг). У 1954 заснаваў кампанію фр. Ballet de l’Etoile, у 1960 — фр. Ballet du XХe Siècle ў Бруселі. У 1987 пераехаў у Лазану, дзе заснаваў кампанію фр. Béjart Ballet. Прыняў іслам.
Творчасць
Ставіў сюжэтныя і бессюжэтныя сімфанічныя балеты і сінтэтычныя спектаклі з выкарыстаннем розных відаў сцэнічнага мастацтва. Прынцыпова новае вырашэнне рытмічных і прасторава-часавых задач, элементы драматычнай ігры абумоўліваюць іх дзейснасць і дынамічнасць. Сярод пастановак: «Сімфонія для аднаго чалавека» (у галоўнай партыі) П. Шафера і П. Анры, «Вясна свяшчэнная» і «Пятрушка» І. Стравінскага, «Балеро» М. Равеля, «9-я сімфонія» на музыку Л. Бетховена, «Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева, «Ніжынскі, клоўн божы» на музыку П. Чайкоўскага і Анры.
Працаваў у кіно, у тым ліку — з Клодам Лелушам (Адны і іншыя, 1981).
Узнагароды
У 1986 г. быў прысвечаны ў рыцары Імператарам Японіі. Ганаровы грамадзянін Лазаны.
Карл-Маркс-Гоф
Карл-Маркс-Гоф (Karl-Marx-Hof) — адзін з самых вядомых муніцыпальных жылых дамоў у Вене, размешчаны ў Гайлігенштаце ў Дзёблінге, 19-м раёне горада.
Дом быў пабудаваны ў 1927—1930 гадах архітэктарам Карлам Энам. Даўжыня Карл-Маркс-Гофа складае 1100 м, так што ён з’яўляецца найдаўжэйшым жылым будынкам у свеце. Карл-Маркс-Гоф працягнуўся на чатыры прыпынкі трамвая.
12—14 лютага 1934 года Карл-Маркс-Гоф быў найважнейшым апорным пунктам лютаўскага паўстання. Ён быў узяты ўрадавымі войскамі на другі дзень баёў з прымяненнем артылерыі.
У 1924—1930 гадах у Вене, акрамя Карл-Маркс-Гофа, было пабудавана нямала муніцыпальных дамоў, комплексаў і цэлых мікрараёнаў. Сярод іх ёсць і «амаль цёзка па прозвішчу» — Карл-Марк-Гоф, таксама размешчаны ў Дзёблінзе і названы ў гонар венскага муніцыпальнага дзеяча, доктара Карла Марка.
Багушаў-Горцы
Багушаў-Горцы (Boguszów-Gorce, Gottesberg-Rothenbach) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, размешчаны за 440 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 90 км на паўднёвы захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Валбжыхскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Паўстаў у выніку аб'яднання гарадоў Багушаў і Горцы ў 1973 годзе. Займае плошчу 27,02 км². Насельніцтва 15,3 тыс. чалавек.
Роў (фартыфікацыя)
Роў у ваеннай справе — невыбуховая земляная загарода ў выглядзе глыбокай і шырокай выемкі ў грунце.
Прызначаны для спынення ці запавольвання руху праціўніка і стварэння ўмоваў для яго знішчэння сродкамі паражэння. Можа спалучацца з іншымі згародамі і натуральнымі перашкодамі.
Таксама: такая загарода ў складзе абарончых збудаванняў, напрыклад, вакол паселішча або замку ці крэпасці. Такі роў быў звычайна замкнёны і запоўнены вадой. Як і ў выпадку валаў, маглі існаваць некалькі абводаў равоў. Вядомыя са старажытнасці.
Старажытнарускія абарончыя равы вакол гарадзішчаў мелі глыбіню ад ~1 м (Высоцк, Янава і інш.) да некалькіх метраў і нават да дзесяткаў метраў (пры ўмове папярэдняга існавання зручна змешчаных і потым дапрацаваных натуральных яроў — Гродна, Ваўкавыск, Наваградак, Турэйск.). Шырыня — ад метра да сумарнай шырыні ў дзесяткі метраў для некалькіх абводаў (агульная шырыня ўсіх валоў і равоў на гарадзішчы Збочна — 90 м).
Вішнявічы
Вішняві́чы (, Вишневичи) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XVIII ст. У 1796 г. належала Адаму Ельскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 9 двароў, 78 жыхароў.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 23 двары, 33 жыхары.
Беларускі гістарычны раман
Белару́скі гістары́чны рама́н — мастацкія творы напісаныя беларускімі аўтарамі ў жанры гістарычнага раману.
У літаратуразнаўстве
Многія даследчыкі (Л. Аляксандрава, І. Варфаламееў, А. Баканаў, Г. Ленобль, В. Малкіна) разглядаюць гістарычны раман як асобны жанр са сваёй унутрыжанравай класіфікацыяй. Іншыя ж лічаць неправамерным наданне гістарычнаму раману самастойнага жанравага статусу, таму што, на іх думку, ён, нягледзячы на своеасаблівасць тыпалагічных формаў і вялікую колькасць тэматычных разнавіднасцей, не мае ўласнажанравых адзнак, якія адрознівалі б яго ад рамана.
Ацэнкі
Паводле Віктара Марціновіча, гістарычны раман — адзіны жанр у беларускай літаратуры, які пасля смерці сапраўднага майстра, Уладзіміра Караткевіча, знайшоў пераемніка і захавальніка традыцый класіка, Уладзіміра Арлова.
Рускамоўны гістарычны раман
Тэматычна рускамоўная гістарычная проза другой паловы ХХ ст., адлюстроўвае два асноўныя тэматычныя блокі:
Некаторыя раманы:
Юрый Брэзан
Юрый Брэзан (в.-лужын. Jurij Brězan, , Рэкельвіц — , Каменц) — лужыцка-нямецкі пісьменнік.
Біяграфія
Юрый Брэзан нарадзіўся ў 1916 годзе. Вучыўся ў школе ў Баўтцене — горадзе, які лічыцца цэнтрам верхнялужыцкай культуры. Пасля прыходу да ўлады фашыстаў ён таемна працаваў у лужыцкай арганізацыі «Домавіна» і быў актыўным удзельнікам руху супраціву сярод лужычанаў. У 1937—1938 гадах эміграваў у Прагу. Пасля вяртання быў арыштаваны і ў 1938—1939 гадах знаходзіўся ў зняволенні. З 1942 па 1944 гады быў салдатам вермахта і трапіў у палон да амерыканскіх войскаў.
У 1945—1948 працаваў прадстаўніком моладзі ў «Домавіне». З 1949 годзе стаў пісьменнікам.
Творчасць
Выбітным лужыцкім пісьменнікам XX стагоддзя Юрый Брэзан стаў дзякуючы сваім раманам, якія былі перакладзеныя амаль на 30 моваў. Трылогія пра Фелікса Ханушэ (1958—1964) — сацыяльны раман пра лужыцкага сельскага хлопчыка — разглядалася ў ГДР як прыклад сацыялістычнага рэалізму. У папулярным невялікім рамане «Стары бацька» (1982), дзе аўтар не спалохаўся выкарыстання трывіяльных творчых прыёмаў, гаварылася аб годнасці людской смерці, якую выбірае сабе чалавек. У творах Брэзана шмат элементаў з лужыцкага фальклору. Так, на аснове вобраза чараўніка Крабата Брэзан стварыў шырокі філасофскі эпас «Крабат» (першая частка выйшла ў 1976 годзе), у якім на фоне лужыцкіх народных легенд размясціў апавяданне аб сучасным прагрэсе. З дапамогай містычнага вобраза Крабата ён спрабаваў выявіць унутраныя асцярогі навукоўцаў-прыродазнаўцаў, якія не ведаюць этычна-маральных межаў.
За час сваёй літаратурнай кар’еры Юрый Брэзан атрымаў мноства прэмій у ГДР. У 1969—1989 гг. Юрый Брэзан быў намеснікам старшыні Саюза пісьменнікаў ГДР.
Беларускія пераклады
Верш «Калі б сёння зноў Хрыстос з’явіўся» пераклаў на беларускую мову Ніл Гілевіч.
Інтэрнацыянальнае (Акмолінская вобласць)
Інтэрнацыянальнае — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Інтэрнацыянальнай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 55 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Ясіль. Код КАТА — 114875200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 671 чалавек (321 мужчына і 350 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 509 чалавек (252 мужчыны і 257 жанчын).
Кот-д’Івуар
Кот-д’Івуар (Côte d'Ivoire, літ. Бераг Слановай Косці) — дзяржава на поўдні Заходняй Афрыкі, на ўзбярэжжы Гвінейскага заліва. Мяжуе на захадзе з Ліберыяй і Гвінеяй, на поўначы з Малі і Буркіна-Фасо, на ўсходзе з Ганай. Насельніцтва 18,1 млн чал. (2005). Дзяржаўная мова — французская.