cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кішынёў
Гісторыя
У горадзе ў 1874—1917 гг. жыў і працаваў беларускі этнограф, пушкініст А. Н. Шыманоўскі.
У студзені 1918 года Кішынёў у складзе Румыніі. З 1940 года ў складзе СССР, сталіца Малдаўскай ССР. У Другую Сусветную вайну (ліпень 1941-жнівень 1944) акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі. З 1991 года сталіца незалежнай Рэспублікі Малдова.
Архітэктура
Кішынёў падзяляецца на Ніжні горад з сярэднявечнай планіроўкай і Верхні горад з рэгулярнай планіроўкай. Сярод помнікаў: Царква Раства Маці Божай (Мазаракіеўская, 18 стагоддзе), кафедральны сабор (1830-35, архітэктар А.І.Мельнікаў), трыумфальная арка.
У 1918-40 гг. Кішынёў забудоўваўся невялікімі асабнякамі з цэглы і вапняку. У 2-ю Сусветную вайну моцна пашкоджаны. Паводле генплана 1947 года (кіраўнік А.Шчусеў) рэканструяваны цэнтр горада, пракладзены праспекты, узведзены адміністрацыйныя будынкі, забудавана Прывакзальная плошча. У 1955-80 гг. створаны добраўпарадкаваныя жылыя раёны (Рышканаўка, Батаніка, Баюканы).
Прамысловасць
Машынабудаванне, харчасмакавая (вінаробныя, пладоваагароднінакансервавая), дрэваапрацоўчая, лёгкая (гарбарна-абутковая, трыкатажная).
Гарады-пабрацімы
Станам на 2013 год, у Кішынёва маецца 16 гарадоў-пабрацімаў :
Барыс Ільіч Казановіч
Бары́с Ільі́ч Казано́віч (Борис Ильич Казанович; 10 ліпеня 1871, Магілёў, Расійская імперыя — 2 чэрвеня 1943, Панчава, Югаславія) — генерал-лейтэнант, удзельнік Белага руху падчас грамадзянскай вайны,.
Джордан Рэнэ Хупер
Джордан Рэнэ Хупер (нар., ЗША) — амерыканская баскетбалістка, форвард.
Кар’ера
Пачынала сваё захапленне баскетболам у старэйшай школе Альянсу, штат Невада. Потым былі 4 гады ва Ўніверсітэце Небраскі, дзе была стабільным гульцом стартавай пяцёркі. У 2013 годзе яна была выклікана ва ўніверсітэцкую зборную ЗША, з якой заваявала золата Універсіяды ў Казані.
У 2014 была задрафтавана «Тулсай Шок», у складзе якой правяла 35 гульняў з паказнікамі 5.7 ачкоў і 2.3 падборы у сярэднім за гульню. Па сканчэнню сезона ў WNBA форвард на год з’ехала ў турэцкі «Бешыкташ», але потым вярнулася ў «Тулсу».
У сезоне 2015/16 амерыканка паспрабавала свае сілы ў Пуэрта-Рыка, Аўстраліі і Ліване, а потым зноў вярнулася ў элітную амерыканскую лігу — «Далас Вінгз».
Новы гульнявы сезон 2016 форвард праводзіць у Турцыі, а ў 2017 выступае спачатку за «Канектыкут Сан», а потым за «Атланту Дрым».
Наступныя тры сезоны 2017—2019 Хупер правяла ў Аўстраліі і Ізраілі. Пры тым амерыканка была адной з лепшых у складзе сваіх камандаў: у сезоне 2018/19 яна набірала ў сярэднім 18.1 ачкоў, 8.6 падбораў, 1.2 перадачу і 1.4 перахоп, а ў наступным годзе — 13.0 ачкоў, 9.7 падбораў, 1.5 перадачы і 1.3 перахопу.
Гульнявы сезон 2020/21 пачынала лістападаўскім кантрактам з «Энерга Торунь».
Гадаба
Гада́ба — аўстраазіяцкі народ у Паўднёвай Азіі. Жывуць пераважна ў індыйскіх штатах Андхра-Прадэш і Арыса. Агульная колькасць (2022 г.) — 156000 чал.
Культура
Асноўны гаспадарчы занятак — земляробства. Вырошчваюць рыс, проса, манга, гародніну. Рыс складае асноўны рацыён. З проса робяць лёгкі алкагольны напой, які п'юць нават дзеці. Распаўсюджана жывёлагадоўля. У адрозненні ад некаторых суседніх народаў, што спавядаюць індуізм, гадаба ядуць мяса, у тым ліку змяінае і ялавічыну. У мінулым важную ролю адыгрывалі збіральніцтва і паляванне. Традыцыйныя рамёствы — пляценне і апрацоўка драўніны.
Гадаба жывуць у вёсках, якія налічваюць да 80 хацін. Пераважаюць вялікія пашыраныя сем'і, што тлумачыцца раннімі шлюбамі для прыцягнення ў гаспадарку большай колькасці працоўных рук. Шлюбы арганізуюцца шляхам перагавораў з бацькамі нявесты, магчымы гвалтоўны захоп або сумеснае бегства. У першым выпадку сваякі нявесты атрымоўваюць выкуп і падарункі. У выпадку адмовы нявесты выкуп вяртаецца да бацькоў жаніха. Паколькі вясельныя цырымоніі патрабуюць значных выдаткаў, іх часцяком адкладаюць на нявызначаны тэрмін, але жаніх з нявестай жывуць разам ў яго доме. Падчас вяселля нявеста сядзіць на каленах сваёй маці, жаніх — свайго бацькі. Госці абавязаны прынесці падарункі і грашовую дапамогу маладым. Дазволены разводы і паўторныя шлюбы. Сустракаецца палігінія.
Сем'і аб'ядноўваюцца ў экзагамныя патрылакальныя роды і групы родаў. Апошнія могуць мець правадыроў. На чале вясковых абшчын стаяць старэйшыны. Яны займаюцца зборам падаткаў, арганізуць рамонт ірыгацыйных збудаванняў.
Мова
Кожная з этналінгвістычных груп гадаба размаўляе на асобнай мове. Усе яны ня маюць афіцыйнай пісьменнасці. Адукацыя магчыма толькі на іншых мовах.
Рэлігія
Большасць вернікаў-гадаба прытрымліваецца традыцыйных культаў, якія спалучаюць анімістычныя ўяўленні пра існаванне шматлікіх духаў, культ продкаў і веру ў кола сансары. Гадаба ня маюць выяў багоў, але ў вёсках ёсць невялікія алтары для ахвярапрынашэнняў. У кожнай хаціне частку памяшкання прысвячаюць духам продкаў. Цырымоніі арганізуюцца вясковымі святарамі дысары і першасвятарамі гунья.
Санталы
Гісторыя
Продкі санталаў мігрыравалі ў Паўднёвую Азію ў каменным веку з усходу і маглі быць заснавальнікамі энеалітычнай культуры медных скарбаў на ўсходзе паўвострава Індастан і пласкагор'я Дэкан. У санталаў доўгі час не было пісьмовай гісторыі. Згодна вусным паданням, яны паходзяць з яек птушак, што прыляцелі з-за мора.
Першасным месцам рассялення санталаў лічаць плато Чхота-Нагпур на ўсходзе Індыі. У 1 тысячагоддзі н. э. плямёны мунда, што насялялі гэту мясцовасць, былі аб'яднаны дынастыяй раджаў Нагбансі. У 1585 г. яна трапіла ў залежнасць ад Вялікіх Маголаў, у 1772 г. — ад Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. Землі санталаў кіраваліся дынастыяй індуісцкага паходжання, якая атрымала аўтаномію ў межах Брытанскай Індыі. Аднак прыгнёт мясцовых феадалаў і ліхвяроў стаў прычынай міграцый на пагорыстыя землі поўначы і ў дэльту Ганга. Брытанскія ўлады прадстаўлялі ім лясістыя тэрыторыі ў арэнду для далейшай апрацоўкі. Акрамя таго, санталы актыўна ўдзельнічалі ў паўстаннях мунда. Асабліва кровапралітным было паўстанне 1854 - 1856 гг. У 1914 г. прадстаўнікі санталаў прынялі ўдзел у руху племянных супольнасцяў Тана-Бхагатс. У 1925 г. была распрацавана арыгінальная пісьмовасць на мове санталі, пачала выдавацца сантальская літаратура.
Пасля абвяшчэння незалежнасці Індыі сантальскія нацыяналісты ўдзельнічалі ў руху за абвяшчэнне асобнага штата Джаркханд, у палітычным жыцці якога адыгрываюць важную ролю. У нашы дні санталы Індыі і Бангладэш маюць афіцыйны статус племянной супольнасці, які гарантуе асобныя правы і прывілегіі ў карыстанні зямлёй, выплаце падаткаў, атрыманні адукацыі.
Традыцыйная культура
Асноўны гаспадарчы занятак — сельская гаспадарка, хаця ў мінулым важную ролю адыгрывалі паляванне і збіральніцтва. Да пачатку XX ст. дамінавала падсечнае земляробства, але скарачэнне лясоў і пераход да вырошчвання рысу прывялі да сталага землекарыстання на абваднённых тэрыторыях. Санталы вырошчваюць рыс, некалькі відаў проса, бабовыя, гарчыцу, тытунь, бавоўнік, гародніну і г. д. Жывёлагадоўля мае дадатковае значэнне. Трымаюць свойскую птушку, кароў, коз, свінняў. Апрацоўка зямлі лічыцца мужчынскім заняткам, нагляд за свойскай жывёлай — жаночым або дзіцячым. Жанчыны таксама займаюцца забеспячэннем гаспадаркі палівам, вадой, угнаеннямі. Традыцыйныя рамёствы — пляценне вяровак, апрацоўка драўніны і жалеза. Развіта адыходніцтва — сезонная праца ў прамысловасці, на плантацыях і шахтах.
Асноўны від паселішча — вёска. У нашы дні сантальскія вёскі ўключаюць 400 - 1000 жыхароў. У буйных змяшаных паселішчах санталы селяцца паасобку. Хаціны будуюць з гліны або гліністай зямлі, дах крыюць чарапіцай. У цэнтральнай частцы хаціны кхунты знаходзіцца сямейны алтар.
Традыцыйная вопратка — саронг панчы. У дзяцей і мужчын ён нагадвае насцегнавую повязь, у жанчын складаецца з ніжняй часткі да кален і з верхняй у выглядзе зморшчыннай абгорткі. Але ў нашы дні носяць сучаснае адзенне. Жанчыны аддаюць перавагу сары з баваўняных тканін без галаўной накідкі.
Кухня санталаў надзвычай разнастайная. Асноўная паўседзённая ежа — вараны рыс, пшанічны або прасяны хлеб, напоі з проса. Ужываюць усе віды мяса, казурак, чарвякоў, вусеняў, змеяў. Ядуць тры разы на дзень.
У сельскай мясцовасці пераважаюць вялікія пашыраныя сем'і на чале бацькі або старэйшага брата. Антраполагі налічваюць у санталаў 18 формаў шлюбных адносін, аднак найбольш распаўсюджаны выкуп нявесты. Санталы практыкуюць палігінію, сярод іх ня рэдкія разводы і паўторныя шлюбы. Большая частка маёмасці і зямля ўспадкоўваюцца мужчынамі. Адлік сваяцтва толькі па мужчынскай лініі. Старыя чальцы сям'і карыстаюцца павагай. Менавіта яны займаюцца выхаваннем і сацыялізацыяй дзяцей. Ва ўзросце 8 - 10 гадоў хлопчыкі праходзяць абрад прысвячэння ў мужчынскі свет. Ім на скуру ставіцца знак рода. Дзяўчынкі лічацца дарослымі і годнымі да шлюба пасля першай менструацыі. Яны таксама атрымоўваюць ўпрыгожванні ў выглядзе татуіроўкі.
Усе санталы падзяляюцца на 12 буйных і 164 малых родаў, кожны з якіх мае свой сацыяльны статус. У мінулым таксама існавала прафесійная спецыялізацыя некаторых родавых груп. У мінулым мужчынскія родавыя зборы мелі важную судовую функцыю, у нашы дні — рытуальную. Вялікую ролю сярод санталаў адыгрываюць харызматычныя лідары. Санталы традыцыйна пазбягаюць цесных узаемаадносін з несанталамі. У народным фальклоры "іншаземцы" звычайна малююцца як пагроза.
Санталы маюць багатую вусную спадчыну — міфы, казкі, легенды, генеалагічныя паданні. Песні выконваюцца ў гонар багоў, але таксама развіты рамантычныя спевы. Вылучаюцца мужчынскія і жаночыя танцы. Святы суправаджаюцца тэатральнымі відовішчамі.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія санталаў політэістычная. Налічваецца каля 150 багоў. Рэлігійныя цырымоніі арганізуюцца вяскомымі святарамі наеке.
З XIX ст. актыўна распаўсюджваецца хрысціянства. Большасць хрысціян-санталаў належаць да розных плыняў пратэстантызму.
Мова
Санталі стала пісьмовай мовай толькі ў XIX ст. Большая частка сантальскай літаратуры складаецца з рэлігійных тэкстаў і запісаў фальклору.
Караль Станіслаў Радзівіл (1669—1719)
Караль Станіслаў Радзівіл (,  —, Белая) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. падканцлер (1690—1698) і канцлер вялікі літоўскі (1698—1719).
Валодаў таксама мястэчкамі Глыбокім і Смаргонню ў Ашмянскім павеце, Карэлічамі, Ішкальдзю і Грэскам у Новагародскім павеце, Бялынічамі ў Аршанскім павеце. Быў старостам берасцейскім, камянецкім, крычаўскім і іншых. Князь Свяшчэннай Рымскай імперыі на Нясвіжы і Алыцы, ардынат на Нясвіжы і Алыцы (1669). Кавалер ордэна Белага арла (1705).
Біяграфія
З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў герба «Трубы», сын Міхала Казіміра, падканцлера вялікага літоўскага, і Кацярыны з Сабескіх.
Навучаўся ў Люблінскім езуіцкім калегіуме, падарожнічаў Аўстрыяй, Італіяй, Францыяй, Нідэрландамі. Выконваў дыпламатычныя даручэнні ў Англіі і Партугаліі. У 1689 годзе па смерці свайго старэйшага брата ваяводы троцкага Юрыя Юзафа Радзівіла (1668—1689) атрымаў у спадчыну Нясвіжскую і Алыцкую ардынацыі.
У 1685 годе атрымаў урад стольніка, у 1686 годзе — канюшага вялікага літоўскага. Абіраўся паслом на соймы 1687, 1688 і 1690 гадоў. У 1690 годзе стаў падканцлерам вялікім літоўскім. Быў маршалкам Галоўнага Трыбунала ў 1694 і 1700 гадах. У 1698 годзе атрымаў урад канцлера.
Ваяваў супраць татараў і туркаў. З 1695 года змагаўся з Сапегамі за права валодаць Нойбургскімі маёнткамі.
У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) быў прыхільнікам Аўгуста Моцнага (у 1706—1709 гадах часова заняў бок Станіслава Ляшчынскага). Імкнуўся займаць цэнтрысцкую пазіцыю ў барацьбе магнацкіх груповак за ўладу і карыстаўся сімпатыяй з боку шляхты, ад якой атрымаў мянушку Юстус («справядлівы»).
Падтрымліваў Уніяцкую царкву, заснаваў базыльянскі манастыр у Міры. Яго партрэт аўтарства Лявона Тарасевіча змясцілі ў Супраслеўскім «Літургіконе». Збудаваў касцёлы ў Налібаках і іншыя. Надаў прывілем цэхам Міру. Вёў дзённікі, якія ахопліваюць 1684—1687 і 1689—1719 гады.
Спачыў у Нясвіжы 10 ліпеня 1720 года.
Галерэя
У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт XVIII ст. пэндзля невядомага мастака, які цяпер захоўваецца ў Валынскім краязнаўчым музеі.
Бюст
Бюст Караля Станіслава Радзівіла аздабляе ўязную браму ў замак у Белай. Яго паставілі па смерці Караля Станіслава на заказ яго жонкі.
BMW E53
BMW X5 — сярэднепамерны красовер ад нямецкага аўтавытворцы BMW. Аўтамабіль быў прадстаўлены ў 1999 годзе на аўтасалоне ў Дэтройце. Літара «Х» азначае, што аўтамабіль мае поўны прывад, а лічба «5» — што базай паслужыла 5-я серыя (BMW E39), аднак X5 карацей E39, але пры гэтым вышэй і шырэй. Кузаў Е53 нагадвае BMW E46 Touring. Машына прыстасаваная для язды па ўсіх тыпах дарожнага пакрыцця, гэтым яна абавязана вялікаму клірансу і пастаяннаму прываду на ўсе колы.
Клецкае гарадзішча
Гарадзішча — гарадзішча ў Клецку, размешчанае на паўночна-заходняй ускраіне горада, на левым карэнным беразе р. Лань. Адносіцца да эпохі Кіеўскай Русі, датуецца XI—XIII стагоддзямі.
BMW E53
BMW Х5 Е53 быў распрацаваны ў той час, калі BMW Group ўжо належаў брэнд Land Rover і  таму ён мае шмат агульных кампанентаў і канструкцыю з Range Rover L322, у прыватнасці сістэму Hill Descent і Off Road, а таксама рухавік і электронныя сістэмы ад BMW E39. У адрозненне ад Range Rover, першы X5 быў распрацаваны ў якасці спартыўнага аўтамабіля, і яго пазадарожныя магчымасці значна менш, чым у Land Rover.
Клецкае гарадзішча
Апісанне
Складаецца з дзядзінца і вакольнага горада, раздзеленых ровам шырынёй 30 м, глыбінёй 6—7,5 м.
BMW E53
Машына выпускалася на заводзе ў горадзе Спартанберг, Паўднёвая Караліна (ЗША), як для амерыканскага, так і для еўрапейскага рынку. У ЗША продаж стартаваў у 1999 годзе, а ў Еўропе ў 2000. Разам са з’яўленнем малодшага брата (X3) у 2003 годзе быў абноўлены і X5. Машына атрымала новыя пярэднія фары і заднія ліхтары, рашотку радыятара і злёгку зменены капот і новыя рухавікі 4.4 л (valvetronic ад BMW E65) і дызельны 3,0 л 218 к. с.
У 2006 годзе вытворчасць машыны ў кузаве E53 была спынена ў сувязі з пастаноўкай на канвеер наступнага пакалення E70, якое паступіла ў продаж у ЗША зімой 2006/2007, а ў Еўропе вясной 2007 года.
Клецкае гарадзішча
Апісанне
Дзядзінец займае прыроднае ўзвышша, якое аддзелена ад берага шырокім і глыбокім ярам, мае форму круга дыяметрам 80 м, узвышаецца над поймай ракі на 9—10 м. На краях пляцоўкі, а боку поля выяўлены рэшткі вала вышынёй 0,6—1,2 м. Пляцоўка і яе схілы здзірванелыя. Вакольны горад эліпсоіднай формы, памерам 400x100 м, прымыкае да дзядзінца з усходняга боку. 3 паўночна-ўсходняга боку захаваліся рэшткі абарончага вала вышынёй каля 1 м і рова глыбінёй 1,2—1,4 м шырынёй 10 м (у паўднёва-ўсходняй частцы вакольнага горада вал і роў разараны).
BMW E53
Версія 4.6 is
У 2001 годзе баварцы пабудавалі прататып BMW X5 Le Mans з 6-літровым маторам ад спорт-прататыпа BMW V12 LMR. У чэрвені таго ж года знакаміты гоншчык Ганс-Ёахім Штук усталяваў на гэтым аўтамабілі рэкорд хуткасці для гэтага класа машын, разагнаўшы X5 Le Mans да 311 км/г на Нюрбургрынгу. Неўзабаве пачалася вытворчасць красовера BMW X5 4.6is, створанага па матывах машыны-рэкардсмена.
Ад іншых версій BMW X5 4.6is адрозніваецца наяўнасцю спойлераў пад пярэднім і заднім бамперамі, заніжанай падвескай і коламі дыяметрам 20 цаляў (спераду — 275/40, ззаду — 315/35).
Клецкае гарадзішча
Даследванне
Даследаваў у 1964, 1965, 1967 гг. П. Ф. Лысенка на плошчы 116 м². Культурны пласт дзядзінца каля 1 м. Знойдзены фрагменты шкляных бранзалетаў, шыферныя прасліцы, прадметы ўзбраення, прылады працы і быту, збожжа, косці свойскіх і дзікіх жывёл.
BMW E53
Рухавікі
На рынак машына была выведзена з двума рухавікамі: У 2001 годзе да іх дадалі яшчэ два маторы: У 2003 пры правядзенні фэйсліфцінга былі замененыя маторы V8 4.4i і дызельны 3.0d. У 2004 годзе матор 4.6is быў заменены на 4.8is магутнасцю 360 к. с. (265 кВт) — BMW X5 4.8is.
Клецкае гарадзішча
Даследванне
У культурным пласце (0,7—1,2 м) вакольнага горада выяўлены рэчы, адначасовыя знаходкам ніжняга гарызонта дзядзінца.
BMW E53
Каробка перадач
На BMW Х5 Е53 усталёўвалася 5-ступеньчатая механічная, 5-ступеньчатая аўтаматычная, 6-ступеньчатая аўтаматычная і 6-ступеньчатая механічная каробка перадач.
Этнас
Этнас — сукупнасць людзей, якая сфарміравалася на пэўнай тэрыторыі, мае асаблівасці біялагічнага (знешні выгляд), сацыяльнага (сямейна-бытавыя, абшчынныя і іншыя адносіны паміж людзьмі), культурнага (мова, духоўная і матэрыяльная культура), псіхалагічнага (псіхічны склад, свядомасць) характару пры наяўнасці ў яе членаў групавой самасвядомасці (этнічная самасвядомасць), якая адлюстроўвае ўвесь комплекс пералічаных асаблівасцей і параўноўвае сваю супольнасць з іншымі па дадзеных прыкметах.
Рэверс (нумізматыка)
Рэверс — адваротны бок манеты, процілеглы аверсу. Рэверсам прынята лічыць бок з наміналам манеты, хоць бывае, што бок з наміналам з'яўляецца аверсам.
Дубінкі (Мінскі раён)
Дубі́нкі (, Дубинки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Клецкае гарадзішча
Даследванне
Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАНБ.
Рух Супраціўлення
Рух Супраціўлення — супраціўленне акупацыйным уладам на акупаваных Германіяй і яе саюзнікамі тэрыторыях у гады Другой сусветнай вайны, а таксама ўласна ў Германіі.
Прымала розныя формы: грамадзянскае непадпарадкаванне, прапаганда, сабатаж і дыверсіі на прадпрыемствах, дапамога беглым ваеннапалонным і збітым пілотам, узброенае супраціўленне. Найбольшы размах набыло ў СССР, Польшчы і Югаславіі, а з заходнееўрапейскіх краін — у Італіі. Асобныя атрады, разведвальна-дыверсійныя і арганізатарскія групы для дзеянняў на акупаванай тэрыторыі Еўропы ствараліся на тэрыторыі Вялікабрытаніі. Самы вядомы з такіх атрадаў у 1942 годзе здзейсніў замах на імперскага пратэктары Багеміі і Маравіі Р. Гейдрыха.
Вынікі руху
Дзякуючы руху Супраціўлення, істотна паскорыўся разгром краін Восі. Таксама рух стаў яскравым прыкладам барацьбы супраць імперыялістычнай рэакцыі; знішчэння мірных жыхароў і іншых ваенных злачынстваў; за мір ва ўсім свеце.
Пырнік
Пы́рнік (Elytrigia) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Шматгадовыя, пераважна карэнішчавыя травы вышынёю 30—150 см. Сцёблы ўзыходныя, унутры полыя. Лісце чаргаванае, пляскатае або ўздоўж згорнутае, вузкалінейнае, шурпатае, шыза-зялёнае ці шараватае. Кветкі дробныя, сабраныя ў агульнае суквецце — рыхлы колас. Плод — зярняўка.
Распаўсюджанне
Адрозніваецца каля 30 відаў (5 відаў ). Пашыраны ва ўмераным і халодным клімаце. На тэрыторыі Беларусі не сустракаецца. Два віды, якія раней уваходзілі ў род і маюць традыцыйныя беларускамоўныя назвы са словам пырнік цяпер уключаюцца ў род : і, яны трапляюцца на лугах, лясных палянах, узлесках, палях і агародах.
Выкарыстанне
Некаторыя віды культывуюцца як кармавыя расліны, выкарыстоўваюцца ў селекцыі мароза- і холадаўстойлівых пшанічна-пырнікавых гібрыдаў.
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2016)
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША 2016 года — 58-я выбары прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі, якія праходзілі ў аўторак 8 лістапада 2016 года. Кандыдат ад Рэспубліканскай партыі бізнесмэн Дональд Трамп і кандыдат на пасаду віцэ-прэзідэнта дзеючы губернатар штата Індыяна Майк Пэнс перамаглі кандыдата ад Дэмакратычнай партыі былога дзяржсакратара Хілары Клінтан і кандыдата на пасаду віцэ-прэзідэнта дзеючага сенатара Ціма Кейна. Чакаецца, што Трамп уступіць на пасаду ў якасці 45-га прэзідэнта ЗША 20 студзеня 2017 года, а Майк Пэнс стане 48-м віцэ-прэзідэнтам.
Жыхары краіны абралі выбаршчыкаў, якія, у сваю чаргу, будуць галасаваць, грунтуючыся на выніках сваёй юрысдыкцыі, за будучага прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта праз Калегію выбаршчыкаў 19 снежня 2016 года.
Серыя прэзідэнцкіх праймерыз і партыйных нарад у 50 штатах, акрузе Калумбія і тэрыторыях ЗША адбылася з лютага па чэрвень 2016 года. Гэты працэс вылучэння партыямі кандыдатаў таксама быў ускоснымі выбарамі, дзе выбаршчыкі галасавалі за дэлегатаў на канвенцыю па вылучэнню кандыдатаў ад партый, якія ў сваю чаргу абіралі кандыдатаў у прэзідэнты ад сваіх партый. 19 ліпеня 2016 года кандыдатам у прэзідэнты ад Рэспубліканскай партыі стаў бізнесмен і тэлевядучы Дональд Трамп, які перамог у праймерыз Рэспубліканскай партыі сенатара штата Тэхас Тэда Круза, губернатара штата Агая Джона Кейсіка, сенатара ад штата Фларыда Марка Рубіа і іншых кандыдатаў. У выпадку абрання Трамп стане самым узроставым прэзідэнтам ЗША, абраным на пасаду. 26 ліпеня 2016 года кандыдатам у прэзідэнты ад Дэмакратычнай партыі стала былы дзяржсакратар і сенатар ад штата Нью-Ёрк Хілары Клінтан, якая перамагла ў праймерыз Дэмакратычнай партыі сенатра ад штата Вермонт Бэрні Сандэрса. Клінтан стала першай жанчынай-кандыдатам у прэзідэнты ЗША, вылучаным ад буйной палітычнай партыі.
Апроч таго, на выбарах удзельнічалі кандыдаты ад трэціх партый і незалежныя кандыдаты, два з якіх мелі матэматычную магчымасць перамагчы на выбарах: кандыдат ад Лібертарыянскай партыі і былы губернатар штата Нью-Мексіка Гэры Джонсан, за якога жыхары маглі галасаваць ва ўсіх 50 штатах і ў акрузе Калумбія (538 выбаршчыкаў), і кандыдат ад Зялёнай партыі Джыл Стайн, за якую жыхары маглі галасаваць у 44 штатах і акрузе Калумбія (480 выбаршчыкаў). Імёны Джонсан і Стайн, якія таксама вылучаліся ў кандыдаты ад сваіх партый на выбарах 2012 года, былі ўнесены ў буйныя агульнанацыянальныя апытанні. Па меншай меры яшчэ 24 кандыдаты ад трэціх партый і незалежныя кандыдаты з'яўляліся ў выбарчых бюлетэнях у некаторых штатах. Былы галоўны палітычны дырэктар Рэспубліканскай канферэнцыі ў Палаце прадстаўнікоў і былы афіцэр ЦРУ Эван Мак-Малін лідыраваў, па меншай меры, у адным апытанні ў сваім родным штаце Юта.
9 лістапада 2016 года Дональд Трамп забяспечыў сабе больш за 270 галасоў выбаршчыкаў, большасць з 538 членаў Калегіі выбаршчыкаў, неабходную для таго, каб стаць абраным прэзідэнтам ЗША. Яго перамога, якая лічылася малаімавернай паводле большасці перадвыбарных прагнозаў, у сродках масавай інфармацыі была названа «шакавальнай».
Валяр’ян лекавы
Валяр’я́н ле́кавы (Valeriana officinalis) — від раслін роду падсямейства. У медыцынскіх мэтах выкарыстоўваюць карэнішча і карані расліны. Ужываецца ў якасці седатыўнага лекавага сродку і як (у дачыненні да гладкай мускулатуры органаў страўнікава-кішачнага тракту (СКТ) і мочавыдзяляльнай сістэмы). Валодае таксама жоўцегонным дзеяннем, павялічвае СКТ, пашырае.
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2016)
Працэдура
Другі артыкул Канстытуцыі ЗША прадугледжвае, што прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт ЗША павінны быць прыроджанымі грамадзянамі краіны ва ўзросце не менш за 35 гадоў і жыць на тэрыторыі ЗША не менш за 14 апошніх гадоў. Кандыдаты на пасаду прэзідэнта, як правіла, спрабуюць атрымаць прызначэнне ад адной з палітычных партый. У такім выпадку кожная партыя распрацоўвае метад выбара кандыдата, які лічыць самым прыдатным (напрыклад праймерыз). Традыцыйна папярэднія выбары з'яўляюцца непрамымі выбарамі, у якіх выбаршчыкі галасуюць за партыйных дэлегатаў, якія бяруць на сябе абавязацельствы кандыдата. Пасля гэтага дэлегаты ад партыі атрымліваюць афіцыйнае прызначэнне кандыдата, які балатуецца ад партыі. Усеагульныя выбары ў лістападзе таксама з'яўляюцца ўскоснымі выбарамі, дзе народ ЗША галасуе за дэлегатаў Калегіі выбаршчыкаў. Гэтыя выбаршчыкі непасрэдна абіраюць прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта.
Валяр’ян лекавы
Назва
Валяр’ян лекавы, аўрыян, валерыана, валяр’ян, дуброўка, валяр’яна, капроўнік, капроўнік лесавы, валяр’янка, рута, грудоўка.
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2016)
Працэдура
Барак Абама, дзеючы прэзідэнт ад Дэмакратычнай партыі і былы сенатар ад штата Ілінойс, не меў права балатавацца на трэці тэрмін паводле Дваццаць другой папраўкі да Канстытуцыі. У адпаведнасці з дадзенай папраўкай тэрмін яго прэзідэнцтва заканчваецца 20 студзеня 2017 года ў 12:00 EST.
Валяр’ян лекавы
Батанічнае апісанне
Валяр’ян лекавы — шматгадовая травяністая расліна, дасягае ў вышыню 1,5 (1,2—1,8 ) м.
Карэнішча — кароткае, тоўстае (даўжынёй да 4 см, таўшчынёй да 3 см), з друзлы масяродкам, часта полае, з папярочнымі перагародкамі. Ад карэнішча адыходзяць з усіх бакоў шматлікія тонкія даданыя карані, часам падземныя парасткі — сталоны. Карані часта аддзеленыя ад карэнішча, гладкія, ломкія, таўшчынёй да 3 см, даўжынёй да 10-12 см. Колер карэнішча і каранёў звонку — жаўтлява-карычневы, на зломе — ад жаўтлявага да карычневага. Пах моцны, духмяны. Смак воднай вытрымкі рэзкі, саладкавата-гаркаваты.
Сцябло — прамастаячае, дудчатае, бароздавае, бліжэй да суквецця разгалінаванае. На адным кусце развіваецца некалькі сцеблаў.
Лісце: ніжняе і сярэдняе — доўгачаранковае, верхняе — сядзячае, супратыўнае, часам чарговае або сабранае па тры-чатыры ў, перыстарассечанае.
Кветкі — духмяныя, дробныя, да 4 мм у дыяметры, абодваполыя, з падвойным калякветнікам, белыя, бледна-фіялетавыя ці ружаватыя, сабраны ў буйныя верхавінныя і пазушные шчытковападобныя або мяцельчатыя галінастыя суквецці. Вяночак варонкападобны, з пяцілопасцевым выгібам. Тычынак тры. Цвіце з другога года жыцця амаль усё лета.
Пылковае зерне трохбораздавае, шарападобна-пляскатай формы. Даўжыня палярнай восі 37,4-46,2 мкм, экватарыяльны дыяметр 41,8-50,6 мкм (без шыпоў). У абрысе з полюса круглява-трохкутныя, з экватара — шырокаэліптычныя. Разоры шырынёй 8-12 мкм, кароткія, краі няроўныя, канцы прытуплены; мембрана разор пакрыта нераўнамерна крупчастай скульптурай. Шырыня мезакольпіума 30,8-39,6 мкм, дыяметр апакольпіума 12-18 мкм. Экзіна таўшчынёй да 3 мкм (без шыпоў), стрыжаньковы пласт бачны. Скульптура шыпаватая, шыпы з шырокай падставай, адцягненымі і тонказавостранымі канцамі вышынёй да 1,5 мкм. Дыяметр падставы шыпоў 1-1,2 мкм, адлегласць паміж імі 1-4 мкм. Тэкстура крупчастая. Пылок жоўтага колеру.
Формула кветкі: .
Арэал і экалогія
Радзімай з’яўляецца Міжземнамор’е. Распаўсюджаная ва ўмеранай і субтрапічнай зонах, у тым ліку практычна на ўсёй еўрапейскай частцы Расіі.
Расце на забалочаных і нізінных лугах, на травяных і тарфяных балотах, па берагах рэк, азёр і канаў, у забалочаных лясах, сярод зараснікаў кустоў, на палянах і ўзлесках. Уведзены ў культуру, і патрэба ў валяр’яне лекавым як лекавай сыравіне задавальняецца за кошт вырошчвання гэтай расліны на плантацыях.
Выкарыстанне
Прэпараты з яго каранёў і карэнішча дзейнічаюць на арганізм шматбакова: як агульназаспакаяльны, сасударасшыральны сродак, рэгулююць дзейнасць сэрца, паляпшаюць кровазабеспячэнне сардэчнай мышцы, расшыраюць бронхі. Акрамя таго, валяр’ян супакойвае, узмацняе страўнікавую сакрэцыю і жоўцявыдзяленне. Ужываецца як заспакаяльны сродак для паляпшэння дзейнасці сэрца пры нервовым узбуджэнні, бяссонніцы, галаўным болі, а таксама пры неўрозах сэрца, якія суправаджаюцца сэрцабіццем, пры неўрозах страўніка з болямі спазматычнага характару, запорамі, уздуццем кішэчніка, а таксама пры клімактэрычных расстройствах. Эфектыўнасць валяр’яну больш высокая, калі яго ўжываюць сістэматычна і працяглы час.
Вату
Вату (код ISO 4217 — VUV, знак — Vt) — грашовая адзінка Вануату (у перакладзе з аднаго з мясцовых дыялектаў — «камень»). Афіцыйная валюта з 1983 г, калі яна замяніла новагебрыдскі франк (курс абмену: 1 франк = 1 вату).
У звароце знаходзяцца манеты вартасцю: 1, 2, 5, 10, 20, 50 і 100 вату, банкноты вартасцю: 100, 200, 500, 1000 і 5000 вату.
Тарас на Парнасе
«Тарас на Парнасе» (у раннім рукапісе загаловак, магчыма, аўтарскі — Узлезшы на Парнас, што відзеў там Тарас, у спісах і публікацыях ёсць і іншыя варыянты назвы) — сатырычна-гумарыстычная ананімная паэма Канстанціна Вераніцына, помнік беларускай літаратуры ХІХ ст.
Аўтарства
Паэма напісана, найбольш верагодна, у 1850-я г. Доўга распаўсюджвалася ў рукапісах, упершыню апублікавана ў газеце «Минский листок» (№ 37 за 16.5.1889).
Перспектывы для даследчыкаў адкрыў спіс паэмы з паметай: «К. Вераніцын, 15.4.1855, Гарадок». Канстанцін Вераніцын (1834—1904) вучыўся ў Віцебскай гімназіі, Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі і Горы-Горацкім інстытуце. Магчыма, у напісанні паэмы ўдзельнічаў яго гімназічны таварыш Ялегі Пранціш Вуль.
Паэма адыграла вялікую ролю ў станаўленні беларускай літаратурнай мовы, развіцці беларускай літаратуры; перакладзена на многія мовы свету.
Сюжэт
Сюжэт твора — прыгоды палясоўшчыка Тараса, які, выправіўся ў пушчу, а трапіў на Парнас — месца, дзе жылі багі і паэты. Вобразы старажытных багоў і герояў у паэме зніжаны, аўтар скептычна ставіцца да эстэтыкі класіцызму. 3 сімпатыяй і майстэрствам створаны вобраз Тараса — адзін з першых рэалістычных вобразаў чалавека з народа ў беларускай літаратуры. У паэме даецца яскравая, напоўненая мноствам рэалій карціна побыту беларускіх сялян. Сатырычныя выпады скіраваны супраць псеўданароднай эстэтыкі, славянафільскай ідэалізацыі патрыярхальнага побыту, сентыменталізму. Паэма сцвярджала неўміручасць народа, яго таленавітасць і жыццялюбства.
Літаратар Альгерд Бахарэвіч дапускае, што радкі, якія служаць ключом да разумення паэмы, знаходзяцца ў чацвёртай страфе:
Ён заўважае, што ў час, калі стваралася паэма, толькі адгрымела опіумная вайна паміж Кітаем і Англіяй, чуткі пра якую, несумненна, дайшлі і да К. Вераніцына. І Тарас, відавочна, бачыць опіумны мак (Papaver somniferum). «Стаяў я доўга і дзівіўся, разявіў зяпу і глядзеў», — распавядае Тарас пра свой стан, выкліканы ўздзеяннем апіятаў. Потым з’яўляецца галюцынацыя, «кудравы крылаты хлапчына», які тлумачыць галоўнаму герою, што ён апынуўся на дарозе з таго свету на Парнас.
У аснове мовы твора ўсходнебеларускія гаворкі, якімі аўтар віртуозна валодае. Адчуваецца цесная сувязь з фальклорам, народным гумарыстычным апавяданнем.
Казармы (Клецк)
Казармы — будынкі пачатку XX стагоддзя ў Клецку, размешчаныя па вул. Казарменная, 4-8. Помнікі архітэктуры стылю мадэрн.
Гісторыя
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя з дрэва, цэглы і бутавага каменю для кавалерыйскага гарнізона. Тры тыпавыя будынкі казарм і стайні складалі ансамбль сіметрычна-восевай планіроўкі. Цяпер казармы выкарыстоўваюцца пад жыллё.
Архітэктура
Казармы — П-падобныя ў плане аднапавярховыя будынкі, накрытыя вальмавымі дахамі. У цэнтры манументальныя двухпавярховыя мураваныя аб’ёмы з скразнымі праездамі ў выглядзе шырокіх арак (перакрыцці плоскія па бэльках). Сцены цэнтральных аб’ёмаў завершаны фігурнымі ўвагнута-выпуклымі шчытамі. Вуглы ўмацаваны буйнымі контрфорсамі. Элементы архітэктурнага дэкору — ліштвы квадратных аконных праёмаў, профілі з чырвонай цэглы, вылучаюцца на фоне бутавых сцен. Галоўны фасад фланкіраваны рызалітамі бакавых крылаў. Планіроўка памяшканняў калідорная.
Дубіцкая Слабада
Дубі́цкая Слабада́ (, Дубицкая Слобода) — вёска ў Беларусі, у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Павал Урбан
Павал (Павел, Паўла) Урбан (Paviel Urban; псеўданім Паўлюк Вазёрны;  — ) — дзеяч беларускай эміграцыі, гісторык.
Біяграфія
Нарадзіўся 27 сакавіка 1924 г. у вёсцы Закаліўе ў БССР. Бацька меў 9 гектараў зямлі і быў раскулачаны ў калектывізацыю. Бацькі Кастусь і Аўгіння — звычайныя сяляне, у сям’і было сямёра дзяцей. У 1933 г. Павел Урбан пайшоў у школу, але закончыў толькі 7 класаў, бо ў 1940-м годзе было ўведзена платнае навучанне. У 1940 годзе паступіў у школу фабрычна-завадскога навучання ў Віцебску.
Паводле Барыса Рагулі, у час вайны вёска Закаліўе знаходзілася ў партызанскай зоне — жыхары нацярпеліся і ад немцаў, і ад партызанаў, і пра ваенны час Павел Урбан успамінаў так: "«На пачатку студзеня 1943 году немцы абкружылі ўначы і спалілі вёску Слабодку, што ляжала крыху воддаль ад Закаліўя. Спалілі яе разам з ейнымі жыхарамі, а там жыла і сястра майго бацькі, у якой было сямёра дзяцей — усе дзяўчынкі. Іхні бацька памёр яшчэ перад вайной. Прычынай для гэткай зверскай акцыі было тое, што партызаны забаранілі старасту вёскі накіроўваць людзей з падводамі для вывазу нарыхтаванага лесу або для ачысткі ад снегу шашы, якая вяла ў Лепель і праходзіла каля вёскі Студзёнкі, дзе размяшчаўся нямецкі гарнізон пасля таго, як партызаны выкурылі яго з мястэчка Пышна. Стараста вёскі Слабодка са сваім сынам, які калісьці вучыўся са мной у адной клясе, нейкі час хаваўся ў недалёкім лесе ад магчымага пакарання яго немцамі. Былі яны ў лесе і ў тую страшную ноч, а пасля падаліся да партызанаў. Па дарозе яны і былі расстраляныя партызанамі недалёка ад вёскі Пуцілкавічы»."
Падчас нямецкай акупацыі служыў у беларускай паліцыі ў Лепелі, паводле Барыса Рагулі — каб уратавацца ад вывазу ў Германію. У чэрвені 1944 г., калі набліжаўся фронт, разам з аддзелам дапаможнай паліцыі пакінуў Лепель. Трапіў у 30-й грэнадзёрскую дывізію войскаў пры СС, што неўзабаве была перакінута ў Францыю: служыў абознікам у батальёне, які хутка перайшоў на бок амерыканцаў. Зноў апынуўся ў Германіі, у арміі генерала Уласава, аднак яго дывізія была раззброена амерыканцамі і перададзена пад кантроль савецкіх вайсковых злучэнняў.
Пасля вайны трапіў у лагер для перамешчаных асоб у Інгальштаце. Пераехаў у Рэгенсбург і пачаў вучыцца ў беларускай гімназіі. Скончыў беларускую гімназію імя Я. Купалы. Пакідаў Германію ўжо з другога лагера, які знаходзіўся ў вёсцы Міхельсдорф, недалёка ад гораду Кам: у 1948 годзе выехаў з сябрамі ў Вялікабрытанію, працаваў на вугальных шахтах.
З 1950 года ў Бельгіі, скончыў гістарычны факультэт Лёвенскага ўніверсітэта. Падчас навучання быў сакратаром і скарбнікам лювенскай студэнцкай арганізацыі (колькасць беларускіх студэнтаў даходзіла да 50 чалавек), сакратаром Саюза Беларусаў Бельгіі. Удзельнічаў у студэнцкім харавым і танцавальным ансамблі. Абараніў дысертацыю «Вялікае Княства Літоўскае ў часы вялікага князя Аляксандра (1492—1506)», за якую атрымаў ступень кандыдата гістарычных навук. Стаўся дактарантам Лювенскага Універсітэту (гэта давала права на стыпендыю), праз нейкі час выехаў у Рым, дзе збіраў матэрыялы для доктарскай дысертацыі ў багатай бібліятэцы Усходняга Інстытуту. Меў таксама доступ у Ватыканскую бібліятэку і нават у Ватыканскі сакрэтны архіў. Пропускі сюды дапамог атрымаць кардынал Тысеран, які сам і запрапанаваў дапамогу. У Рыме сышоўся бліжэй з айцом Аляксандрам Надсанам, які вучыўся тады ў Грыгарыянскім інстытуце. Пасябраваў са спеваком Пётрам Конюхам і айцом Пётрам Татарыновічам, які вёў беларускія перадачы на Ватыканскім радыё.
Напрыканцы снежня 1955 г. пераехаў у Мюнхен, уладкаваўся на працу ў Інстытут вывучэння СССР, дзе працаваў да 1972 года. Быў навуковым супрацоўнікам і рэдактарам. Пазней узначальваў аддзел, які рыхтаваў да выдання біяграфічныя даведнікі. Адначасна быў сябрам Прэзідыума Навуковай Рады і сакратаром гэтай Рады. Рыхтаваў матэрыялы і пісаў артыкулы для Беларускай рэдакцыі радыё «Свабода» і газеты «Бацькаўшчына». Быў скарбнікам і адміністратарам выдавецтва «Бацькаўшчына». Рыхтаваў матэрыялы і пісаў артыкулы для часопіса «Запісы БІНіМ», газеты «Бацькаўшчына», беларускай рэдакцыі радыё «Свабода» ў Мюнхене.
З 1974 года — супрацоўнік беларускай рэдакцыі радыё «Свабода». Пакінуў яе ў 1989 г. у сувязі з выхадам на пенсію.
Уладзімір Міхайлавіч Лятун
Уладзімір Міхайлавіч Лятун (, в. Смалінец, —, ) — беларускі скульптар. Аўтар эскіза першай сучаснай беларускай дзяржаўнай ўзнагароды — медалю Ф. Скарыны (1989).
Творчасць
Працаваў у тэхніцы станковай і манументальнай скульптуры. Працы скульптара захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, музеі Вялікай Айчыннай вайны, музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах Беларускага саюза мастакоў, мастацкіх галерэях і музеях Беларусі, Расіі і Польшчы. У кастрычніку 2001 года сям'я Ул. Летуна перадала ў дар Магілёўскаму мастацкаму музея 62 аўтарскія працы скульптара.
Уладзімір Лятун і Янка Купала
Да стагоддзя з дню нараджэння Я. Купалы выканаў два юбілейныя медалі (бронза, гіпс) і два бюсты для тыражавання: «Янка Купала» (фарфор, метал), а таксама «Малады Янка Купала» (гіпс, метал), якія захоўваюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы. У 1984 годзе стварыў два скульптурныя партрэты паэта (бронза, гіпс). У 1997 годзе стварыў памятны медаль, прысвечаны 115-годдзю Я. Купалы і Купалаўскаму мемарыяльнаму заказніку «Акопы». Незавершаным застаўся скульптурны партрэт Я. Купалы для філіяла літаратурнага музея Купалы ў Яхімоўшчыне, над якім скульптар працаваў у апошнія дні жыцця.
Кіна
Кіна (код ISO 4217 — PGK, знак — K) — грашовая адзінка Папуа-Новай Гвінеі.
У звароце знаходзяцца манеты вартасцю:
банкноты вартасцю:
Да 1976 г. аплатным сродкам былі аўстралійскія грашовыя знакі. Раней - на тэрыторыі Папуа да 1906 г. хадзілі англійскія фунты, а да 1914 г. у Новай Гвінеі - германскія маркі.
Падчас японскай акупацыі ўжываліся выпушчаныя для Акіяніі (уключаючы аб-у Гілберта, Бруней, Саравак, Паўн. Барнэа і Саламонавы выспы) купюры серыі О ў 1/2, 1, 10 шылінгаў і 1 фунт стэрлінгаў.
Якаў Сямёнавіч Малайчук
Я́каў Сямё́навіч Малайчу́к (, в. Дзераўная Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці —, ) — беларускі харавы дырыжор, краязнаўца. Заснавальнік адзінага на Беларусі музея Рыгора Шырмы, які знаходзіцца ў Пружанах.
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Дзераўная (цяпер у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці) ў сялянскай сям’і. Бацька загінуў на вайне ў 1945 годзе.
У 1961 Якаў скончыў Імянінскую сярэднюю школу і паступіў у Брэсцкае музычнае вучылішча (дырыжорска-харавое аддзяленне). На трэцім курсе забраны на вайсковую службу. Скончыў вучылішча ў 1968 годзе і накіраваны на працу дырэктарам Ружанскай музычнай школы. Тут адразу зладзіў хор, які неўзабаве займеў папулярнасць па ўсёй Берасцейшчыне.
З 10 лютага 1971 — дырэктар Пружанскай музычнай школы. Менавіта ў час яго знаходжання на пасадзе дырэктара музычная школа ператварылася ў дзіцячую школу мастацтваў, а ў 1978 яна атрымала імя Рыгора Шырмы. У 1982 годзе пры школе Якуб Сямёнавіч стварыў мемарыяльны музей у імя славутага дырыжора. На пасадзе дырэктара працаваў да 15 чэрвеня 2005 года, пасля — выкладчык гэтай школы.
У 1976 Якаў Малайчук стварыў пры пружанскім Палацы культуры хор, які ўзначальваў да 1992 года. З 2003 кіруе народным камерным хорам пружанскага Палацу культуры. Хор з’яўляецца дыпламантам разнастайных конкурсаў і фестываляў, выконвае творы беларускіх і замежных кампазітараў, духоўныя спевы.
У 1999 годзе ўзнагароджаны медалём Францыска Скарыны за значны асабісты ўнёсак у памнажэнне духоўнага і інтэлектуальнага патэнцыялу.
Спіс зорак сузор’я Трыкутніка
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Трыкутніка да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Еськавічы (Мінскі раён)
Е́ськавічы (, Еськовичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Літ
Літ (litas, мн. ч. litai) — валюта Літоўскай Рэспублікі з 1922 па 1941 і з 1993 па 2015 год.
Міжнародны код валюты па ISO 4217 — LTL.
Гісторыя
Часавыя банкноты з датай эмісіі 10 верасня 1922 былі выпушчаныя 25 верасня 1922 г. Літ быў уведзены ў зварот 1 кастрычніка, але фактычна — 2 кастрычніка 1922. Абмен аўксінаў на літ ажыццяўляўся па курсе, які штотыдзень усталёўваўся міністрам фінансаў з улікам суадносін маркі і долара. Першапачатковыя суадносіны былі 175 : 1. Па ім былі пералічаныя чыгуначныя і паштовыя тарыфы, падаткі, аблігацыі, уклады ў ашчадных касах і г. д. Банкноты друкаваліся ў Англіі, Чэхаславакіі і Германіі. Манеты выпуску 1925 г. таксама чаканіліся за мяжой. Эмісія манет 1936 і 1938 гг. чаканілася ў Каўнасе.
Пасля ўзнаўлення незалежнасці (1991) у якасці аплатнага сродку выкарыстоўваліся з 5 жніўня 1991 г. часавыя грошы «агульныя талоны», т. н. «вагноркі», ад прозвішча прэм'ер-міністра Літвы Гедыміна Вагноруса. C 1 кастрычніка 1992 яны былі абвешчаныя адзіным законным аплатным сродкам.
Манеты і банкноты
Літ дзеліцца на 100 цэнтаў.
Манеты
На аверсе ўсіх манет літаў і цэнтаў — намінал, на рэверсе — герб.
Манеты 9 наміналаў: У 1991 годзе быў выпушчаны калекцыйны набор манет ад 1 цэнта да 5 літаў. У 2000 і 2003 гадах былі выпушчаныя калекцыйныя наборы ад 1 да 5 цэнтаў 1991 г  і ад 10 цэнтаў да 5 літаў. Такі жа набор будзе выпушчаны ў 2008 годзе. Склад і памеры манет з набораў такія жа, як і ў манет, пералічаных вышэй.
Юбілейныя манеты
Акрамя таго, выпускаюцца юбілейныя манеты рознай вартасці.
1 літ (1997) да 75-годдзю Літоўскага банка і літа.
1 літ (1997) да 75-годдзю Літоўскага банка і літа (залатая манета).
10 літаў (1999), выпушчаная ў рамках міжнароднай праграмы «Самыя маленькія манеты міру. Гісторыя золата» (залатая манета). Вага 1 244 гр. Адчаканена 5 500 штук. 1 літ (1999) да 10-годдзю Балтыйскага шляху. 1 літ (2004) да 425-годдзю Вільнюскага ўніверсітэта 1 літ (2005) з выявай Палаца кіраўнікоў у Вільнюсе. 500 літаў (2005) з выявай Палаца кіраўнікоў у Вільнюсе (залатая манета). Вага 31 10 гр. Адчаканена 1 000 штук.
Банкноты
Банкноты 9 наміналаў:
Банкноты друкуюцца за межамі Літвы. Спачатку яны друкаваліся United States Banknote Corporation, пазней брытанскай кампаніяй De La Rue і нямецкай Giesecke & Devrient GmbH.
У 1991 годзе былі выпушчаныя першыя банкноты пасля аднаўлення незалежнасці Літвы. Варта адзначыць, што банкнота ў 50 літаў была выпушчаная з памылкай. На банкноце, намалявана на каньку Кафедральнага Сабора, па цэнтры, статуя Св. Алены. Яна трымае крыж у правай руцэ, як і на самім Саборы ў рэчаіснасці. На банкноце 1991 г Св. Алена трымае крыж у левай руцэ.http://www.banknotes.com/LT49.JPG
Малая Антанта
Малая Антанта — альянс Чэхаславакіі, Румыніі і Югаславіі, створаны ў 1920—1921 гады. Мэтай саюза было стрымліванне венгерскага ірэдэнтызму, а таксама прадухіленне ўзнаўлення манархіі Габсбургаў у Аўстрыі ці Венгрыі.
Гэты альянс атрымаў падтрымку Францыі, якая падпісала ваенныя пагадненні з кожнай з трох удзельніц Малой Антанты. Для Францыі Малая Антанта давала магчымасць адкрыцця другога фронту ў выпадку ўзброенага канфлікту з Германіяй.
Барысаўскі аб’яднаны музей
Барысаўскі аб'яднаны музей — музей, заснаваны 21 снежня 1946 года у г.Барысаў як краязнаўчы музей. Адкрыты для наведвальнікаў 17 снежня 1950 г. З 1988 г. называўся Барысаўскі дзяржаўны аб'яднаны музей, з 2002 г. сучасная назва. Дырэктар А.С.Раховіч.
Малая Антанта
Першапачатковыя мэты альянсу з часам станавіліся ўсё менш актуальнымі. Узброеныя сілы Венгрыі саступалі сукупнай ваеннай моцы трох дзяржаў Малой Антанты. Аднаўленне манархіі ў Аўстрыі ці Венгрыі таксама станавілася з кожным годам усё менш верагодным.
Таксама, з часам, сярод краін удзельніц узніклі разыходжанні ў поглядах, адкуль зыходзіць знешняя пагроза. Чэхаславакія асцерагалася нападу нацысцкай Германіі і пад кіраўніцтвам прэзідэнта Эдварда Бенеша пайшла на збліжэнне з Савецкім Саюзам. Румынія разглядала СССР як патэнцыйную пагрозу сваёй нацыянальнай бяспекі і тэрытарыяльнай цэласнасці. Пасля таго, як прэм'ер-міністрам Румыніі стаў Аляксандр Аверэску, Румынія ў сваёй знешняй палітыцы стала арыентавацца на Італію і Германію. Югаславія асцерагалася тэрытарыяльных прэтэнзій з боку фашысцкай Італіі і стала займаць прагерманскую палітыку па шматлікіх пытаннях. Югаславія і Румынія ўвайшлі ў 1934 г. у склад ваенна-палітычнага саюза Балканская Антанта без удзелу Чэхаславакіі. Можна выказаць здагадку, што пытанне стабільнасці і непарушнасці межаў на Балканах было для Югаславіі і Румыніі важней, чым нацыянальная бяспека Чэхаславакіі. Малая Антанта пачала распадацца ў 1936 г. і канчаткова знікла ў 1938 г. у сувязі са спыненнем існавання Чэхаславакіі ў выніку Мюнхенскай змовы.
Барысаўскі аб’яднаны музей
Фонды
Прадстаўлены матэрыялы і фотадакументы пра аднаўленне і развіццё пасляваеннага горада, які ператварыўся ў сучасны прамысловы цэнтр, дзе працуюць больш за 40 прамысловых прадпрыемстваў. Экспануюцца ўзоры выпускаемай прадукцыі, а таксама творы скульптараў і мастакоў, народных майстроў — ураджэнцаў Барысаўшчыны.
Аляксандр Паўлавіч Куцепаў
Алякса́ндр Па́ўлавіч Куце́паў (Александр Павлович Кутепов; 28 верасня 1882 года, Чарапавец Наўгародская губерні, Расійская імперыя — 26 студзеня 1930 года) — рускі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі (1920),, актыўны ўдзельнік Белага руху. У 1928—1930 гадах — старшыня Рускага агульнавоінскага саюза (РАВС). 26 студзеня 1930 года быў выкрадзены ў Парыжы савецкімі агентамі. Дакументы пра абставіны, месцы і часу смерці да гэтага часу з’яўляюцца сакрэтнымі.
Рудзянец (значэнні)
Рудзянец
Падмноства
Падмно́ства — мноства, якое з’яўляецца часткай іншага, большага мноства. Больш фармальна, мноства B з’яўляецца падмноствам мноства A, калі любы элемент B з’яўляецца адначасова элементам A:
Уласцівасці падмностваў
Падмноства мае наступныя ўласцівасці, якія вынікаюць непасрэдна з яго вызначэння:
Уласнае падмноства
Мноства B з’яўляецца ўласным падмноствам мноства A, калі:
Калі мноства B з’яўляецца ўласным падмноствам A, гэта абазначаецца так: B \subset A
Відавочна, што
Усе астатнія ўласцівасці ўласных падмностваў аналагічныя да адпаведных уласцівасцяў падмностваў.
Mulțime
Спіс аб’ектаў PGC (920001—921000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (920001—921000)
Загацце (Мінскі раён)
Зага́цце (, Загатье) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупіцкага сельсавета.
Вельф I
Вельф I (Welf, —) — граф у Аргенгау, сеньёр Альтдорфа і Равенсбурга, родапачынальнік дынастыі Старэйшых Вельфаў
Біяграфія
Вельф I — першы дакладна вядомы прадстаўнік роду. Дакладнае яго паходжанне не вядома. Паводле сямейнай легенды паходжанне роду выводзілі ад Эдэкона, гунскага або скіфскага правадыра ў часы Атылы (каля 450 года), бацькі Адаакра. Аднак дакладна дрэва роду прасочваецца толькі пачынаючы з Вельфа I, па імі якога род і атрымаў сваю назву. Па адной з версій Вельф быў сынам графа Рутарда (Ruthard), які набыў уладанні ў раёне Мааса і Мозеля, і Ірменгільды. Па іншай версіі — ён сын графа Ізембарда.
Вельф I меў уладанні ў Баварыі і Швабіі. У 819 годзе яму ўдалося выдаць сваю дачку Юдыт за імператара Людовіка Набожнага, што паслужыла адпраўным пунктам ва ўзвышэнні роду. Пазней яшчэ адна яго дачка, Эма, ажанілася з сынам імператара Людовіка ад першага шлюбу — Людовікам Нямецкім.
Вельф памёр каля 3 верасня 825 года. У тым жа годзе яго ўдава стала абатысай манастыра Шэле каля Парыжа.
Шлюб і дзеці
Жонка: Хелвіга Саксонская (пам. пасля 833), магчыма дачка саксонскага правадыра Відукінда, абатыса ў Шэле (каля Парыжа) з 825
Парк Бустамантэ
Бустамантэ (Parque Bustamante) — гарадскі парк у муніцыпалітэце Правідэнсія ў Сант’яга. Размешчаны на месцы былога вакзала чыгуначнай станцыі і прылеглага сартавальнага парку. На поўначы абмежаваны праспектам Правідэнсія, на поўдні — вуліцай Марын, на захадзе — вуліцай Рамона Карнісера, на ўсходзе — бульварам Генерала Бустамантэ.
У парку маюцца веласіпедныя дарожкі, літаратурнае кафэ, скейтпарк. У апошнія гады вакол парку адчынены шэраг новых рэстаранаў. Парк з’яўляецца папулярным месцам актыўнага адпачынку на вольным паветры, штогод тут ладзяць тэатральны фестываль. Пад паркам праходзіць 5-ая лінія санцьягскага метрапалітэну, у самім парку размешчана станцыя «Парк Бустамантэ».
Гісторыя
Парк атрымаў сваю назву ў гонар Хасэ Антоніё Бустамантэ — чылійскага генерала, які змагаўся з індзейскімі плямёнамі чакабука і майпу падчас станаўлення Чылі.