cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ізмаільская вобласць
Утварэнне
Пасля захопу румынскімі і нямецкімі войскамі, з 19 ліпеня 1941 г. да 25 жніня 1944 г. тэрыторыя Ізмаільскай вобласці знаходзілася пад уладай Румыніі ў складзе губернатарства Бесарабія.
14 лістапада 1945 г. была перайменаваная вялікая колькасць населеных пунктаў і адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак вобласці з мэтою зменьшыць прысутнасць румынскіх, турэцкіх і другіх іншамоўных элементаў у тапаніміцы рэгіёна, зрабіўшы яе максімальна савецкай (г.зн. рускай).
15 лютага 1954 г. вобласць скасавалі, яе раёны ўвайшлі ў склад Адэскай вобласці.
Насельніцтва
Паводле перапісу 1930 г. у межах будучай Ізмаільскай вобласці пражывала 550 тыс. чал., з якіх рускіх налічвалася 133 тыс. (24,25%), балгараў — 122 тыс. (22,26%), румын (малдаван) — 100 тыс. (18,19%), украінцаў — 82 тыс. (14,86%), немцаў — 60 тыс. (11,06%), гагаузаў — 21 тыс. (3,92%), іншых — 12 тыс. (2,25 %). Сапраўды ж украінцаў было значна больш - толькі ў Ізмальскім павеце прыкладна 20 тысяч жыхароў сёлаў Броска, Ларжанка, Матроска, Саф'яны, Кісліца, Гасан-Аспага (Першамайскае), Карамахмет (Шаўчэнкава), Дракула (Трудавое), Нерушай, Галілешты (Дэсантнае) і інш. было запісана рускімі. Балгараў сяла Вайсал (Васільеўка) былі запісаны румынамі, у той жа час сярод «іншых» налічвалася прыкладна 7 тыс. «ліпаван» (старавераў), якіх запісалі асобна ад рускіх.
Ачываронга
Ачываронга (афрык. Otjiwarongo) — горад у Намібіі. Горад Ачываронга размешчаны ў цэнтральнай частцы Намібіі, паміж «трохкутнікам Атаві» (Атаві і Цумеб), за 250 км на поўдзень ад сталіцы Віндхука. Ачываронга з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам вобласці Очозондьюпа. За 50 км на ўсход ад горада знаходзіцца горны масіў Ватэрберх. За 70 км на поўдзень - гара Эча.
Кутраф’яна
Насельніцтва складае 9308 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 165 чал./км². Займае плошчу 55 км². Паштовы індэкс — 73020. Тэлефонны код — 0836.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio di Padova.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі
Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі складаецца з трох карпусоў па вул. вул. Петруся Броўкі і двух на перасячэнні вуліц Гікалы і Платонава.
Тры вучэбна-лабараторныя карпусы ўніверсітэта па вул. Петруся Броўкі пабудаваны ў 1967—1972 гг. (архіт. П. Бяляеў). Яны размешчаны ўздоўж вуліцы і злучаны паміж сабой падземнымі пераходамі.
Архітэктура ўсіх карпусоў БДУІР вытрымана ў адзіным стылі, ёй уласціва манументальнасць і нараднасць кампазіцыі.
Галоўны корпус
Першы галоўны вучэбна-лабараторны корпус (вул. П. Броўкі. 6) пабудаваны ў 1967 г. з цэглы і зборнага жалезабетону.
Чатырохпавярховы П-падобны ў плане аб’ём з выступаючымі вуглавымі рызалітамі. Сцены па ўсім перыметры расчлянёны пілонамі. Рытм кампазіцыі галоўнага фасада ствараюць вертыкальныя лапаткі. Усе фасады, за выключэннем дваровага, атынкаваны.
Пад будынкам падвальныя памяшканні. Планіроўка корпуса калідорная з двухбаковым размяшчэннем кабінетаў і аўдыторый. Сувязь паміж паверхамі ажыццяўляецца праз парадную трохмаршавую лесвіцу ў цэнтральнай частцы і па 2 маршавых лесвіцах у бакавых крылах.
2-і корпус
Другі вучэбна-лабараторны корпус (вул. П. Броўкі, 4) пабудаваны ў 1969 годзе па праекце архітэктара П. Бяляева з цэглы і зборнага жалезабетону.
Складаецца з 2 аб’ёмаў, пастаўленых на крутым участку вул. П. Броўкі. Шасціпавяр’ховы прамавугольны ў плане будынак аддалены ад чырвонай лініі забудовы на 10 м. На 1-м паверсе размешчаны прасторны вестыбюль, бібліятэка з кнігасховішчам, чытальная зала. Да паўднёвага тарца шасціпавярховага аб’ёма прыбудаваны прамавугольны ў плане чатырохпавярховы з актавай залай на 900 месцаў і спартыўнымі заламі. Пластыку галоўнага фасада ствараюць жалезабетонныя рэбры на ўсю вышыню будынка. На тарцы выканана каляровае мазаічнае пано.
На ўзроўні 1-га паверха зроблены балкон спартыўнай залы, кабінеты выкладчыкаў і ўрача. У цэнтральным вестыбюлі-фае — 2 рады круглых калон. Планіроўка вучэбнага корпуса калідорная з двухбаковым размяшчэннем аўдыторый. Сцены атынкаваны пад граніт з украпінамі слюды. Міжкалонныя прасценкі маюць зубчастую паверхню. 3 боку двара сцены атынкаваны белай сілікатнай цэглай.
3-і корпус
Трэці вучэбна-лабараторны корпус узведзены ў 1972 г. Будынак пяціпавярховы, прамавугольны ў плане, на цокалі, з 2 выступаючымі ў бок двара двухпавярховымі аб’ёмамі аўдыторый і спартыўнага комплексу. У корпусе 7 аўдыторый на 100 і 2 на 250 месцаў кожная, гімнастычная і спартыўная залы, плавальны басейн, вучэбны тэлецэнтр. Архітэктурным акцэнтам корпуса з’яўляецца аб’ём 2-га паверха, які кансольна выступае па фронту будынка. Фасадная плоскасць спартыўнага комплексу вырашана ў выглядзе арнаментальнай рашоткі з буйнапамерных тыпавых жалезабетонных блокаў, што надае будынку рэльефнасць і дынамічнасць.
Унутраная планіроўка ідэнтычная 1-му і 2-му карпусам.
4-ы і 5-ы карпусы
Комплекс на перасячэнні вуліц Гікалы і Платонава пабудаваны ў 1980 г. з цэглы і зборнага жалезабетону (архіт. П. Бяляеў, М. Волкаў). Складаную па канфігурацыі плана аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю ўтвараюць вучэбна-лабараторны корпус № 4 і корпус № 5 з вылічальным цэнтрам. Прамавугольны ў плане 5-павярховы вучэбна-лабараторны корпус № 4 мае з боку галоўнага фасада 3 аўдыторыі на 150, з тыльнага фасада 2 аўдыторыі на 250 месцаў кожная. Узбагачаюць пластыку галоўнага фасада спараныя жалезабетонныя рэбры на ўзроўні 3—5-га паверхаў. Галоўны ўваход вылучаны буйнымі пілонамі на ўсю вышыню будынка. Корпус № 5 (з вылічальным цэнтрам) — дзевяціпавярховы будынак складанай у плане канфігурацыі. З’яўляецца дамінантай комплексу.
Эмануэль Вайгль
Эмануэль Вайгль (Emmanuel Weigl (Weygl, Weil); 24 красавіка 1737, Вена — 15 студзеня 1778, Полацк) — езуіцкі святар і педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса ў Вільні 24 снежня 1755 г. На высокім узроўні валодаў матэматыкай, геаметрыяй і геаграфіяй. Прафесар філасофіі ў Нясвіжскім (1770—1772) і Полацкім (1772—1778) езуіцкіх калегіумах. Выдаў тэзісы па філасофіі.
Ян Нікадзім Лапацінскі
Ян Нікадзім Лапацінскі (, Сар’я —, ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста мсціслаўскі (з 1767).
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Лапацінскіх гербу «Любіч», сын Мікалая Тадэвуша і Барбары з Копцяў. Меў братоў Юзафа, Станіслава і Тамаша Ігнація.
Неаднаразова абіраўся паслом на соймы. У 1791 на яго загад у Лявонпалі збудавалі мураваную калону ў гонар Канстытуцыі 3 мая.
Працягваў папаўняць фамільны архіў, бібліятэку і мастацкія зборы. Адкрыў у Лявонпалі ткацкую мануфактуру, майстэрні вырабу дываноў і капелюшоў, суконную фабрыку. Займаўся гравіраваннем, малюнкам, дробнай скульптурай, быў мецэнатам мастацтва і калекцыянерам. У культурнай гісторыі адзначыўся найперш сваімі гравюрамі па медзі.
Апошні перыяд жыцця правёў у сваім маёнтку ў Шаркаўшчыне, дзе яго і пахавалі.
Казімір Аскерка
Казімір Аскерка — дзяржаўны службовец, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Аскеркаў герба ўласнага. Нарадзіўся ў сям’і Ігнацыя Аскеркі і Соф’і Тэрэзы з Валовічаў.
У 1820 г. межавы суддзя Вілейскага павета. Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў. Меў маёнтак Цераздвор.
Сям’я
У першым шлюбе з Тэрэзай Прушаноўскай, у другім з Паўлінай з Бжастоўскіх, дачкой Аўгуста Бжастоўскага. Ад Паўліны меў дачку Эвеліну, замужам за Калікстам Пілсудскім, і сына Уладзіслава, у шлюбе з М. Бусоўнай.
Карпускулярна-хвалевы дуалізм
Карпускуля́рна-хва́левы дуалі́зм — уласцівасць мікрааб'ектаў (напрыклад, электронаў, нейтронаў, фатонаў), паводле якой іх свабодны рух адбываецца на законах распаўсюджвання хваль, а ўзаемадзеянне — па законах сутыкнення часціц (карпускул).
У сучаснай тэарэтычнай фізіцы прынцып дуальнасці лічыцца састарэлым, бо (як і мадэль атама Бора) апісвае квантава-механічныя аб'екты цераз паняцці класічнай фізікі: часціцы і хвалі.
Аднак, для навукова-папулярных і навучальных мэт прынцып карысны і цяпер, бо дазваляе наглядна і даступна растлумачыць, як паводзяць сябе мікрааб'екты.
Як класічны прыклад, святло можна трактаваць як паток карпускул (фатонаў), якія ў многіх фізічных эфектах праяўляюць ўласцівасці электрамагнітных хваляў. Святло дэманструе ўласцівасці хвалі ў з'явах дыфракцыі і інтэрферэнцыі пры маштабах, параўнальных з даўжынёй светлавой хвалі. Напрыклад, нават адзінкавыя фатоны, якія праходзяць праз двайную шчыліну, ствараюць на экране інтэрферэнцыйную карціну, якая вызначана ўраўненнямі Максвела. Характар ​​вырашанай задачы дыктуе выбар ўжыванага падыходу: карпускулярнага (фотаэфект, эфект Комптана), хвалевага ці тэрмадынамічнага.
Гісторыя
Дуалізм выяўлены для святла ў канцы 19 — пач. 20 ст.: доследы па інтэрферэнцыі, дыфракцыі і палярызацыі святла сведчылі пра яго хвалевую прыроду. Вывучэнне асаблівасцей узаемадзеяння святла з рэчывам (фотаэфект, эфект Комптана і інш.) паказала, што святло праяўляе ўласцівасці патоку часціц з пэўнымі значэннямі энергіі і імпульсу.
Французскі вучоны Луі дэ Бройль (1892—1987) выказаў у 1923 годзе гіпотэзу пра універсальнасць карпускулярна-хвалевага дуалізму. Ён сцвярджаў, што не толькі фатоны, але і электроны і кожныя іншыя часціцы маюць як карпускулярныя, так і хвалевыя ўласцівасці.
Доказы існавання хвалевых уласцівасцей электронаў (гл. хвалі дэ Бройля) атрыманы ў 1927 годзе амерыканскімі вучонымі К. Дэвісанам і пры назіранні інтэрферэнцыйнай карціны адбіцця электронаў ад монакрышталяў нікелю.
Выяўленыя інтэрферэнцыйныя эфекты пратонаў, нейтронаў, атамных пучкоў гелію, малекул вадароду і інш.
Карпускулярна-хвалевая дваістасць святла
Такія з'явы, як інтэрферэнцыя і дыфракцыя святла, пераканаўча сведчаць пра хвалевую прыроду святла. Тым жа часам заканамернасці раўназначнага цеплавога выпраменьвання, фотаэфекту і эфекту Комптана можна паспяхова вытлумачыць з класічнага пункту гледжання толькі на аснове ўяўленняў пра святло, як пра паток дыскрэтных фатонаў. Аднак хвалевыя і карпускулярныя спосабы апісання святла не супярэчаць, а ўзаемна дапаўняюць адзін другога, бо святло адначасова мае і хвалевыя, і карпускулярныя ўласцівасці.
Хвалевыя ўласцівасці святла гуляюць вызначальную ролю ў заканамернасцях яго інтэрферэнцыі, дыфракцыі, палярызацыі, а карпускулярныя — у працэсах ўзаемадзеяння святла з рэчывам. Чым больш даўжыня хвалі святла, тым менш імпульс і энергія фатона і тым цяжэй выявіць карпускулярныя ўласцівасці святла. Напрыклад, знешні фотаэфект адбываецца толькі пры энергіях фатонаў, вялікіх ці роўных працы выхаду электрона з рэчыва. Чым менш даўжыня хвалі электрамагнітнага выпраменьвання, тым больш энергія і імпульс фатонаў і тым цяжэй выявіць хвалевыя ўласцівасці гэтага выпраменьвання. Напрыклад, рэнтгенаўскае выпраменьванне дыфрагіруе толькі на вельмі «тонкай» дыфракцыйнай рашотцы — крышталічнай рашотцы цвёрдага цела.
Хвалі дэ Бройля
Фізіка атамаў, малекул і іх калектываў, у прыватнасці крышталяў, а таксама атамных ядраў і элементарных часціц вывучаецца ў квантавай механіцы. Квантавыя эфекты з'яўляюцца значнымі, калі характэрнае значэнне дзеяння (здабытак характэрнай энергіі на характэрны час або характэрны імпульс робіцца параўнальным з \hbar (пастаянная Планка). Калі часціцы рухаюцца са скарасцямі шмат менш за скорасць святла ў вакууме c, то прымяняецца нерэлятывісцкая квантавая механіка; пры скарасцях блізкіх да скорасці святла — рэлятывісцкая квантавая механіка.
У аснове квантавай механікі ляжаць ўяўленні Планка пра дыскрэтны характар змены энергіі атамаў, Эйнштэйна пра фатоны, дадзеныя пра квантаванасці некаторых фізічных велічынь (напрыклад, імпульсу і энергіі), якія характарызуюць ў пэўных умовах станыу часціц мікрасвету.
Дэ Бройль высунуў ідэю пра тое, што хвалевы характар ​​распаўсюджвання, выяўлены для фатонаў, мае ўніверсальны характар. Ён павінен выяўляцца для любых часціц, якія маюць імпульс p. Усе часціцы, якія маюць канечны імпульс p, маюць хвалевыя ўласцівасці, у прыватнасці, схільныя да інтэрферэнцыі і дыфракцыі.
Іншы выгляд формулы дэ Бройля: дзе  — хвалевы вектар, модуль якога  — хвалевы лік — значыць лік даўжынь хваль, якія ўкладваюцца на 2\pi адзінках даўжыні, \mathbf{n} — адзінкавы вектар у кірунку распаўсюджвання хвалі, Дж · с.
Даўжыня хвалі дэ Бройля для нерэлятывісцкай часціцы з масай m, якая мае кінэтычную энергію W_k У прыватнасці, для электрона, што паскараецца ў электрычным полі з рознасцю патэнцыялаў вольт Формула дэ Бройля эксперыментальна пацвярджаецца вопытамі па рассейванні электронаў і іншых часціц на крышталях і па праходжанні часціц скрозь рэчывы. Прыкметай хвалевага працэсу ва ўсіх такіх вопытах з'яўляецца дыфракцыйная карціна размеркавання электронаў (або іншых часціц) у прыёмніках часціц.
Хвалевыя ўласцівасці не праяўляюцца ў макраскапічных цел. Даўжыні хваль дэ Бройля для такіх цел настолькі малыя, што выяўленне хвалевых уласцівасцей аказваецца немагчымым. Урэшце, назіраць квантавыя эфекты можна і ў макраскапічным маштабе, асабліва яркім прыкладам гэтага служаць звышправоднасць і звышцякучасць.
Фазавая скорасць хваляў дэ Бройля свабоднай часціцы дзе  — цыклічная частата, W — кінэтычная энергія свабоднай часціцы, E — поўная (рэлятывісцкая) энергія часціцы,  — імпульс часціцы, m, v — яе маса і скорасць адпаведна, \lambda — даўжыня дэбройлеўскай хвалі. Апошнія суадносіны — нерэлятывісцкай набліжэнне. Залежнасць фазавай скорасці дэбройлеўскіх хваляў ад даўжыні хвалі паказвае на тое, што гэтыя хвалі адчуваюць дысперсію. Фазавая скорасць v_f хвалі дэ Бройля хоць і больш за скорасць святла, але адносіцца да ліку велічынь, прынцыпова няздольных пераносіць інфармацыю (з'яўляецца чыста матэматычным аб'ектам).
Салютрэйская культура
Салютрэ, Салютрэйская культура — археалагічная культура сярэдзіны позняга палеаліту, распаўсюджаная на тэрыторыі Францыі і Паўночнай Іспаніі. Змяніла арыньякскую культуру і перыгорскую культуру і, у сваю чаргу, змянілася мадленскай культурай. Датуецца (радыёвугляродным метадам) 18-15 тыс. гадоў да н. э. Упершыню вылучана Г. Мартылье ў канцы 60-х гг. XIX ст. і названая па стаянцы Салютрэ (Solutré, дэпартамент Сона і Луара ў Францыі).
Характарызуецца дбайна вырабленымі, апрацаванымі дасканалай адціскной рэтушшу крамянёвымі, т. зв. салютрэйскімі, наканечнікамі ў форме лаўровага або лазовага ліста, а таксама з выманнем. Частка з іх служыла наканечнікамі дзід і дроцікаў, частка — нажамі і кінжаламі. Разам з імі знаходзяць крамянёвыя скрабкі, разцы, праколкі, вострыя, касцяныя наканечнікі, іголкі з вушкамі, посахі, творы мастацтва і інш.
Габабіс
Габабіс — горад у Намібіі. Размешчаны ва ўсходняй частцы цэнтральнай Намібіі, за 200 км на ўсход ад сталіцы краіны Віндхука. З’яўляецца галоўным горадам вобласці Амахеке, а таксама цэнтрам аднайменнай акругі і выбарчага раёна. Насельніцтва — 19870 чалавек (на 2010 год). Заснаваны 6 жніўня 1845 года як місіянерская станцыя.
Біляіўка
Бяляеўка ці Біляіўка (Біляївка) — горад абласнога значэння ў Адэскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Біляіўскага раёна. Знаходзіцца на беразе ракі Днестр і возера Белае. У 1957 годзе Бяляеўка атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. Статус горада Бяляеўка атрымала ў 1979 годзе. 27 студзеня 2016 года горад Біляіўка атрымаў статус «горад абласнога значэння».
Таганрогскі заліў
Таганро́гскі заліў — заліў у паўночна-ўсходняй частцы Азоўскага мора, з'яўляецца яго найбуйнейшым і найбольш ізаляваным залівам.
Таганрогскі заліў аддзелены ад мора косамі Доўгая і Беласарайская. Даўжыня заліва складае каля 140 км, шырыня каля ўваходу 31 км. Мае вельмі роўны рэльеф дна. Яго сярэдняя глыбіня складае 4,9 м, аб'ём 25 км ³. Плошча Таганрогскага заліва 5600 км ².
У заліў упадаюць рэкі Дон, Кальміўс, Міус, Ея.
Парты: Марыупаль (Украіна), Таганрог і Ейск (Расія).
Бэрэзіўка
Бярозаўка ці Бэрэзіўка (Березі́вка) — горад раённага значэння ў Адэскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Бэрэзіўскага раёна. Узнікла ў 1802 годзе. У 1989 годзе колькасць насельніцтва складала 14 987 чалавек.
Рудавец (возера)
Рудаве́ц — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дружнянка (выцякае з возера), за 16 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Браслаў.
Плошча паверхні возера 0,28 км². Даўжыня 0,82 км, найбольшая шырыня 0,44 км, даўжыня берагавой лініі 2,04 км. Найбольшая глыбіня 1,6 м, сярэдняя 1 м. Плошча вадазбору 4,3 км². Аб’ём вады ў возеры 0,28 млн м³.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй ад 3—4 да 5—9 метраў. Берагі сплавінныя, вышынёй 0,3—0,4 м. Вакол возера пераўвільготненая пойма шырынёй 100—150 м. Дно возера выслана сапрапелем. Зарастае слаба. Растуць трыснёг, хвошч, рдзест плывучы, шышняк.
Возера дыстрафіруючае, слабапраточнае. У Рудавец упадаюць ручаі, выцякае рака Дружнянка.
IC 3058
IC 3058 — галактыка тыпу P (особлива галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзіза
Дзіза (Diso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 3186 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 300 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 73030. Тэлефонны код — 0836.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Filippo e Giacomo il Minore.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ханс Баўэр
Ханс Баўэр (Hans Bauer;, , Веймарская рэспубліка — , , ФРГ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Міжнародная
Бауэр прымаў удзел у пяці матчах нацыянальнай зборнай Германіі, у перыяд паміж 1951 і 1958 гадамі. Пік яго кар’еры прыйшоўся на момант яго ўдзелу ў чэмпіянаце свету 1954, які зборная ФРГ выйграла.
Факультэт права БДЭУ
Факультэт права — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Факультэт права створаны ў 1998 годзе на базе кафедры правазнаўства, якая была заснавана ў 1933 годзе.
На факультэце ажыццяўляецца падрыхтоўка юрыстаў па спецыяльнасці «Правазнаўства» (спецыялiзацыi «Гаспадарчае права» і «Прававое забеспячэнне знешнеэканамічнай дзейнасці»).
Працуе спецыялізаваны Савет па абароне кандыдацкіх дысертацый па спецыяльнасцях:
Цэзар Пуні
Цэзар Пуні, Чэзарэ Пу́ньі (Cesare Pugni; 31 мая 1802,, Сардзінскае каралеўства, Сардзінскае каралеўства — , , Расійская імперыя) — італьянскі кампазітар, які працаваў у тэатрах Мілана, Парыжа, Лондана і Санкт-Пецярбурга. Аўтар 312 балетаў, 10 опер, 40 мес, а таксама сімфоній, кантат і інш. Дзед вядомага расійскага мастака Івана Пуні.
Біяграфія
У 1822 годзе скончыў Міланскую кансерваторыю па класе кампазіцыі. У 1825—1834 гадах працаваў у тэатры «Ла Скала», дзе былі пастаўленыя такія яго балеты, як «Аблога Кале» (1827), «Агамемнан» (1828), «Адэлаіда Французская» (1829), «Макбет» (1830).
З 1834 па 1843 год працаваў у Парыжы, з 1843 па 1850 год — у Лондане, у якасці кампазітара балетнай музыкі пры Каралеўскім тэатры ў Хеймаркеце.
Гісара-Алай
Гісара-Алай — горная сістэма на поўдні Сярэдняй Азіі, паміж Памірам і Ферганскай катлавінай, у Кыргызстане, Таджыкістане і Узбекістане.
На поўдні абмежавана Каршынскім стэпам, Таджыкскай дэпрэсіяй і Алайскай далінай. Працягласць з захаду на ўсход каля 900 км, шырыня да 150 км.
Яго заходнюю і сярэднюю часткі складаюць Туркестанскі, Зераўшанскі хрыбты і Гісарскі хрыбет, усходнюю частку — Алайскі хрыбет з паўночнымі перадавымі ланцугамі. Пераважаюць вышыні каля 5000 м, максімальная вышыня да 5621 м (пік Ігла). Галоўныя грабяні хрыбтоў маюць тыповы альпійскі рэльеф; пашыраны карст. У паўночных ланцугах Алайскага і Туркестанскага хрыбта і інш. — плоскія выраўнаваныя паверхні. Развіты лёсавыя перадгор’і (адыры). Вечныя снягі і ледавікі (найбольшы ледавік Зераўшанскі даўжынёй 25 км у горным вузле Матча).
Уладзімір Пятровіч Асмалоўскі
Уладзімір Пятровіч Асмалоўскі (, Кіравакан, Арменія) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1976).
Гісара-Алай
Гісара-Алай — складкавае ўтварэнне герцынскага ўзросту, складзенае з асадкавых і метамарфічных парод з уключэннямі гранітаў, дыярытаў. З інтрузіямі звязаны радовішчы вальфраму, малібдэну, мыш’яку, золата, ртуці, сурмы; ёсць радовішчы вугалю.
Уладзімір Пятровіч Асмалоўскі
Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут (1969). Працаваў завучам школы ў Магілёскім раёне, з 1974 супрацоўнік Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ, з 1992 — Беларускага навукова-даследчага цэнтра дакументазнаўства і рэтраінфармацыі. Даследуе праблемы Кастрычніцкай рэвалюцыі, савецкага будаўніцтва ў 1921—1941, індустрыялізацыі БССР. Адзін з аўтараў калектыўнай манаграфіі «Бальшавікі Беларусі ў барацьбе за перамогу Кастрычніка» (1987).
Ян Дамель
Ян Да́мель (Jan Krzysztof Damel;, Мітава — , ) — беларускі мастак пачатку XIX стагоддзя, прадстаўнік мастацкай школы Віленскага ўніверсітэта. Пакінуў значны след у мастацтве Беларусі і Літвы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Курляндскім герцагстве ў сям’і купца. Агульпрынята годам нараджэння лічаць 1780, аднак дакладнае месца і дата нараджэння невядомыя. Адсутнасць метрыкі аб яго нараджэнні і супярэчлівыя згадкі пра ўзрост ў разнастайных крыніцах дазваляюць лічыць таксама годам нараджэння Дамеля 1777, 1778, 1779, 1781 і нават 1790.
Пра сям’ю Дамеля звестак яшчэ менш, чым пра дату нараджэння. Сам мастак піша, што яго бацька быў гандляром, жыў на тэрыторыі Курляндыі ў двары Беркер (верагодна, сённяшняя сядзіба Беркенэ, Латвія), пазней пераехаў у Жмудзь, жыў у Жагорах (сёння Жагары, Літва), дзе і памёр. Першы біёграф і сябра Яна Дамеля Адам Шэмеш у сваіх успамінах пра мастака зазначае, што яго бацькі былі шляхетнага паходжання, дзед быў палкоўнікам саксонскіх войскаў, пазней гэтыя звесткі былі скажоныя ў слоўніку мастакоў Эдварда Раставецкага, дзе палкоўнікам саксонскіх войскаў названы ўжо бацька, і паўтараліся ў шматлікіх выданнях ХХ і ХХІ стагоддзяў. Згадкі пра шляхетнае паходжанне Дамеля сустракаюцца ў рэгістры студэнтаў Віленскага ўніверсітэта, фармулярных спісах выкладчыкаў Віленскай губерніі і дакументах Мінскага галоўнага суда ў справе па абвінавачванні Ігната Цэйзіка. Сярод імёнаў крэўных вядома толькі імя бацькі – Ян.
Дзяцінства і школьныя гады правёў у Мітаве. У 1797 годзе пераехаў у Жамойць і жыў у Жагарах. Там на працягу аднаго года быў гувернёрам у гродскага пісара Бурневіча. Адтуль для вучобы пераехаў у Вільню. Па сведчанню яго сябра Адама Шэмеша «…акалічнасці яго нараджэння, выхавання, успаміны яго маладосці і нават пазнейшых гадоў нікому не вядомы»
З 1799 года навучаўся жывапісу ў Віленскім універсітэце ў Францішка Смуглевіча і Яна Рустэма.
Пасля заканчэння Віленскага ўніверсітэта і здачы адпаведных іспытаў, у 1809 годзе, Ян Дамель атрымаў ступень магістра свабодных мастацтваў і пачаў выкладаць у віленскай гімназіі. Трэба адзначыць, што з падачы Адама Шэмеша Дамелю прыпісвацца званне ад’юнкта пры кафедры жывапісу Віленскага ўніверсітэта, але згодна са штогадовымі імяннымі спісамі чыноўнікаў у Віленскім Імператарскім універсітэце і вучылішчах яго акругі, Ян Дамель ніколі не выкладаў на кафедры жывапісу, ён з’яўляўся настаўнікам малявання віленскай гімназіі.
Падчас навучання ў Віленскім універсітэце Дамель знаёміцца з Ігнатам Цэйзікам, які першапачаткова працаваў у канцылярыі, а пазней слухаў курсы хіміі, агульнай гісторыі, французкай мовы і малявання, аднак навуковай ступені не атрымаў. Прыяцельскія адносіны паміж студэнтамі перараслі ў сяброўства, якое працягвалася і пасля заканчэння навучання. Дамель выкладаў малюнак у віленскай гімназіі, Цэйзік займаўся арганізацыяй уласнай гаспадаркі ў Слуцкім павеце, бачыліся яны рэдка, таму кантакт падтрымліваўся праз ліставанне. 1811—1814 гады, бадай што, самы вывучаны перыяд жыцця мастака менавіта дзякуючы захаванай перапісцы. Сяброўскія лісты, якія сёння з’яўляюцца каштоўным скарбам для даследчыкаў, у 1815—1820 гадах падчас судовага працэсу сталі кампраматам і адной з прычын для асуджэння Дамеля на турэмнае зняволенне і ссылку ў Сібір. Асноўнымі фігурантамі судовай справы па падробцы асігнацый выступалі Ігнат Цэйзік і яго брат Фелікс, Дамеля абвінавачвалі ў пасобніцтве (дасылаў вяленевую паперу, з якой вырабляліся фальшывыя асігнацыі) і перадачы ўласнага пашпарта для выезда за мяжу. Нягледзячы на тое, што пасобніцтва Яна Дамеля ў падробцы асігнацый не было даказана, сам мастак у гэтым не прызнаўся і Ігнат Цэйзік яго не агаварыў, пастановай сената ён быў сасланы на пасяленне ў Сібір.
Ян Дамель уваходзіў у дзве масонскія ложы (віленская «Руплівы ліцвін» і мінская «Паўночная паходня»), ён не займаў ніякіх пасад і ў спісах значыўся як вучань або ганаровы чалец. На карысць ложы мастак служыў сваім талентам — распісваў палотны, якія аздаблялі месцы пасяджэнняў. Калі ж пачалася вышэйзгаданая судовая справа, браты-масоны Дамеля не пакінулі: былі напісаны лісты ў ложу Санкт-Пецярбурга «Астрэа» з просьбай паспрыяць у станоўчым вырашэнні працэсу, а падчас суда сабраты хадайнічалі аб яго вызваленні з-пад арышту і перадачы на парукі. Калі ж усё гэта не дапамагло і быў вынесены прысуд, кіраўніцтва Віленскай ложы «Руплівы ліцвін» звярнулася да іншых лож аб зборы ахвяраванняў на карысць няшчаснага Дамеля.
Ссылка доўжылася два гады. Яе дакладныя даты пазначае Адам Шэмеш пры апісанні дзённіка, што Дамель пісаў для сябраў ад выезду з Мінска 13 ліпеня 1820 года і да вяртання ў той самы горад 5 кастрычніка 1822 года. Сам дзённік і замалёўкі доўгі час захоўваліся ў калекцыі графа Канстанціна Тышкевіча ў Лагойску. На жаль, на сённяшні дзень невядомае месцазнаходжанне дзённіка, але, на шчасце, захаваліся некаторыя малюнкі, што сталі сапраўднай выяўленчай энцыклапедыяй народаў Дальняга Усходу (захоўваюцца ў музейных калекцыях Польшчы і Літвы).
Да 1822 года Дамель пражываў у Табольску. Пабываў у гэтыя гады ў Іркуцку, Томску, Енісейску. Талент мастака быў запатрабаваны сярод жыхароў і служачых Сібірскай губерні, Дамель ствараў афіцыйныя і сямейныя партрэты (Адам Шэмеш піша пра шматлікія партрэты ваенных і цывільных губернатараў, знакамітых чыноўнікаў і іншых асоб), а таксама алтарныя абразы для каталіцкіх (Марыя з маленькім Хрыстом для касцёла ў Томску) і пратэстанцкіх храмаў (Хрыстос з крыжам для евангелісцкага храма ў Табольску). Наяўнасць замоў з’яўлялася не толькі фінансавай падтрымкай для майстра, але і магчымасцю ўдасканалення свайго таленту і своеасаблівым служэннем, таму некаторыя палотны для храмаў ён пісаў задарма. Неўзабаве на творчасць і вясёлы характар мастака звярнуў увагу кіраўнік Сібіры — генерал-губернатар граф Міхаіл Спяранскі, які садзейнічаў вяртанню Дамеля ў Мінск.
Пасля вяртання з Сібіры Ян Дамель вырашае пасяліцца ў Мінску. Што кіравала мастаком пры выбары месца пражывання, застаецца таямніцай. Вядома, што Дамель жыў у самым цэнтры горада — на Высокім Рынку (сёння плошча Свабоды), некаторыя лічаць, што ў доме, які належаў яго сябру Юрыю Кабылінскаму, сакратару Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу (сёння плошча Свабоды, 15 — Галерэя Міхаіла Савіцкага).
Дамель стварае шматлікія партрэты мясцовай шляхты (Ашторпы, Гюнтэры, Тызенгаўзы, Ясінскія, Горваты, Кабылінскія і інш.), карціны на гістарычныя сюжэты (адыход французскага войска праз Вільню ў 1812 годзе; Павел І вызваляе Касцюшку з вязніцы; Сустрэча Яна ІІІ Сабескага з імператарам Леапольдам; смерць князя Панятоўскага і інш.) і алтарныя палотны для касцёлаў. Захаваліся ўспаміны аб тым, што ў якасці своеасаблівай майстэрні Дамель выкарыстоўваў сутарэнні касцёла імя Панны Марыі (сёння пл. Свабоды, 9). Менавіта там, у поўнай цемры, ён мог выставіць патрэбнае асвятленне і такім чынам дасягнуць неабходнай перадачы святла і ценю на палатне.
У 1831—1835 гадах здзейсніў падарожжа па Сібіры (ад Іркуцка да Кяхты), верагодна разам з Юзафам Кабылецкім, які падарожнічаў у тым жа рэгіёне ў 1831—1834 гг.
Творчасць
З сібірскай вандроўкі ад Іркуцка да Кяхты 1831—1835 гадоў Дамель прывёз альбом малюнкаў і акварэляў пад назвай «Mon sejour a Sibirie depuis 1831 au mois de Mars, j’usqu’e 1835 le 12 de Mars» да якога была далучана мапа падарожжа і аўтарскія анатацыі. У альбоме былі прадстаўлены панарамы гарадоў Табольска, Омска, Томска, Іркуцка, Енісейска, а таксама тыпы бухарскіх татараў, кіргізаў, манголаў, кітайцаў, самаедаў. Дамель браў тэмы з жыцця гарадоў і вёсак, без ідэалізацыі адлюстроўваў паўсядзённае жыццё найбяднейшых саслоўяў. Як і яго настаўнік Францішак Смуглевіч, канцэнтраваўся на асаблівасцях строяў дадзенага рэгіёна, звычаях, рамястве, будаўніцтве. Верная перадача строяў, іх дэталей, фізічных рысаў кожнай этнічнай групы дэманструе даследчыцкі характар малюнкаў, імкненне да найбольш праўдзівага адлюстравання  рэальнага жыцця іншых народаў і культур. Альбом быў выкананы ў тэхніцы акварэлі, гуашы, малюнку пяром і алоўкам. Частка з гэтых малюнкаў была выдадзена ў тэхніцы літаграфіі (7 літаграфій, якія паўтараюць сюжэты і кампазіцыі акварэлей і малюнкаў: татары, бухарцы ў Табольску, самаеды, сяляне з вакольц Табольска, панарама Омска, панарама Табольска, Бухтармы, Маймачэна). Альбом з’яўляецца адным з першых айчынных даследванняў культуры Ўсходу.
Эскізы Яна Дамеля знаходзіліся ў прыватных калекцыях графа Канстанціна Тышкевіча і Юзафа Ігнацыя Крашэўскага.
Творчасць мастака фарміравалася пад уплывам класіцызму, але ў шэрагу яго твораў адчуваецца імкненне да рамантычнага адлюстравання рэчаіснасці. Партрэтам Дамеля ўласцівая тонкая псіхалагічная характарыстыка.
Карціны і малюнкі Яна Дамеля займаюць ганаровае месца ў музеях Беларусі, Літвы і Польшчы.
Вядомыя творы
«Маленне аб чашы» — Нацыянальны мастацкі музей Беларусі. Знаходзіўся ў касцёле Узвышэння Святога Крыжа на Кальварыйскіх могілках. Захавалася апісанне твора ў Сыракомлі: «Сама капліца, пабудаваная ў першых гадах бягучага стагоддзя панам Паўлікоўскім, мае з вялікім алтаром велічную фрэску — выяву гары Іерусалімскай кальварыі, жалобнай крыжовай Галгофы. У цэнтры гэтай фрэскі вялікі, у пазалочанай раме, абраз Хрыста, які лічыцца адным з найлепшых твораў Дамэля. Пад гэтымі сімваламі пакуты і смерці, пад заслонаю тварэння ўласнага пэндзля, пад вялікім алтаром спачываюць астанкі самога Дамэля. Ані ў капліцы, ані ў надворнай яе сцяне грабніцы мастака няма — маўзалеем яму служыць уласны твор». У 2017 годзе была завершана рэстаўрацыя твора.
«Святая Канстанцыя» — Нацыянальны мастацкі музей Беларусі. Гэты твор згадвае Уладзіслаў Сыракомля ў нарысе «Вандроўкі па маіх былых ваколіцах»: «Направа бачым алтар тонкай работы — першых гадоў нашага стагоддзя, у ім карціна Дамеля з выявай Святой Канстанцыі ці Гэлены з крыжам, у даўнейшых строях… Касцельнае кіраўніцтва, ці то знайшоўшы ўборы Святой Гэлены занадта сучаснымі, ці то таму, што, як кажа паданне, рысы святой на ёй узяты з твару княжны… не дазволіла яго асвяціць».
«Партрэт Тадэвуша Касцюшкі» — Нацыянальны музей у Варшаве.
«Адступленне французскай арміі праз Вільню» — акварэль, якая стала асновай для гравюры ў «Віленскім альбоме», і пасля гэтага шматкроць рэпрыдукавалася. Знойдзены дзве акварэлі, адна знаходзіцца ў Каўнасе, а другая, з якой потым рабіліся шматлікія гравюры ў Віленскім альбоме, цяпер у Львове.
«Партрэт Томаша Ваўжэцкага» (?) — Літоўскі мастацкі музей у Вільні.
«Партрэт Марціна Пачобута-Адляніцкага» (?) — Літоўскі нацыянальны музей.
«Партрэт Філіпа Нерэя Галанскага», «Партрэт Юзафа Франка», «Партрэт Юзафа Казіміра Касакоўскага», «Партрэт Сымона Касакоўскага», «Партрэт Джона О’Конара» (каля 1812) — Нацыянальны музей у Варшаве. Гэтыя партрэты былі створаны для Віленскай галерэі слаўных палякаў Юзафа Канстанціна Багуслаўскага, прафесара тэалогіі і віленскага каноніка.
«Аўтапартрэт» (1817) — Нацыянальны музей у Варшаве. Мастак паставіўся да ўласнага вобраза з выключнай экспрэсіяй, на ўзор рамантычных партрэтаў, пз падкрэсліваннем рэзкіх, дапытлівых і нават жорсткіх характарыстык твару.
«Сустрэча караля Яна Сабескага з імператарам Леапольдам пад Венай» (1818) — Акруговы музей у Торуні. Захоўвалася ў зборах Антонія Ратынскага ў Сінчы, прывезена польскім афіцэрам у Торунь у 1920 г. Мастак зафіксаваў гістарычны анекдот, паводле якога падчас сустрэчы Габсбург не захацеў першы вітаць польскага караля, але калі Сабескі падняў руку, каб падкруціць вусы, то імператар прыўзняў капялюш.
«Заход сонца над Табольскам» (пасля 1820) — Нацыянальны музей у Кракаве, экспануецца ў філіяле ў Непаломіцах.
«Партрэт Станіслава Яна Богуш-Сестранцэвіча» (1820) — Літоўскі мастацкі музей у Вільні. Афіцыйны рэпрэзентатыўны партрэт магілёўскага архіепіскапа, каталіцкага мітрапаліта Расійскай імперыі.
«Аўтапартрэт» (1828?) — Нацыянальны музей у Варшаве. Ёсць версія, што дата расчытаная няправільна, і насамрэч аўтапартрэт мусіць быць датаваны 1820-м годам. Рамантычны аўтапартрэт, які малюе свядомага сваёй пазіцыі мастака. Існуе ў некалькіх варыянтах, якія адрозніваюцца дэталямі, адзін быў ва ўласнасці Генрыка Вайсенхофа, яшчэ адзін — у Таварыстве апекі над помнікамі мінуўшчыны ў Мінску, зараз таксама ў калекцыі Нацыянальнага музея ў Варшаве.
«Партрэт Марыі Ганны Равічовай» (каля 1830) — Нацыянальны музей у Варшаве. Партрэт належыць да тыповых партрэтаў, маляваных артыстам на замову для дэкарацыйнага ўпрыгажэння шляхецкіх сядзіб, у стылістыцы блізкай да бідэрмейера.
Таксама пяру Дамеля прыпісваліся незавершаны твор «Павел І вызваляе Касцюшку з турмы» (экспануецца ў доме-музеі Ваньковічаў) і адзін з абразоў («Святы Іосіф») у касцёле святога Тадэвуша ў Вішневе. Але гэтыя атрыбуцыі перагледжаны і аўтарства Дамеля на дадзены момант не пацвярджаецца.
Памяць
У гонар мастака 27 чэрвеня 2005 года Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь выпусціла мастацкі канверт з арыгінальнай маркай «225 гадоў з дня нараджэння Яна Дамеля».
Рэхобат (горад)
Рэхобат (англ.: Rehoboth) — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Намібіі, за 85 км на поўдзень ад сталіцы краіны Віндхука. Адзін з найбуйнейшых гарадоў вобласці Хардап. Плошча горада — 540 км². Насельніцтва — 20900 чалавек (2010).
Рэхобат знакаміты сваімі гарачымі крыніцамі. На захад ад яго знаходзіцца плаціна Ааноб і вадасховішча, якое забяспечвае горад вадой і служыць зонай адпачынку.
У канцы XVIII ст. каля крыніц пасяліліся дамара. У 1845 г. не далёка ад іх нямецкія місіянеры заснавалі горад, які прыцягваў паўднёваафрыканскіх крэолаў — нама, орлам і бастэраў. У нашы дні дамара і бастэры складаюць найбольш культурна ўплывовую групу насельніцтва.
Сучасны Рэхобат падзелены на 8 раёнаў, якія завуцца блокамі і абазначаюцца літарамі алфавіта. Блок D — месца жыцця найбольш багатых гараджан, у той час як блок C у часы апартэіду з'яўляўся гета для чарнаскурых і ў нашы дні застаецца найбольш беднай часткай Рэхобата. Мясціны вакол горада традыцыйна выкарыстоўваюцца для выпасу каракулевых авечак. Асновы мясцовай эканомікі: турызм, банкаўскае і транспартнае абслугоўванне.
Рыгор Астаф’еў
Рыгор Астаф'еў — збройнік 17 ст., майстар-пішчальнік родам з Оршы.
Працаваў у Маскве, куды ў 1658 вывезены разам з быхаўскім збройнікам Васілём у якасці яго вучня. Жыў у Броннай слабадзе сярод рамеснікаў - пасяленцаў з ВКЛ. У 1677 ён з Амелькам Сяргеевым зрабіў 4, ў 1678 – 10 пішчаляў.
Хусцкі раён
Насельніцтва раёна на года складае 96240 чалавек, плошча — 975 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 25 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 56 сёлаў.
Баляслаў Антонавіч Скрамблевіч
Баляслаў Антонавіч Скрамбле́віч (нар., г. п. Адэльск, Гродзенскі раён, БССР) — беларускі мастак.
Біяграфія
З сялянскай сям’і. Брат Мар’яна Скрамблевіча. Скончыў СШ у Адэльску. Працаваў у Гродне.
У 1969—1974 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, у 1974—1979 гадах — на факультэце дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (аддзяленне мастацкага металу) Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. З 1979 года працуе ў Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце. Член Беларускага саюза мастакоў з 1987 года.
Норман Тагард
Норман Тагард (нар. 3 ліпеня 1943 года) — амерыканскі вучоны і экс-астранаўт НАСА. Першы грамадзянін ЗША, які здзейсніў палёт у космас на касмічным караблі "Саюз"; гэта адбылося 14 сакавіка 1995 падчас палёту карабля «Саюз ТМ-21» да арбітальнай станцыі «Мір»
Баляслаў Антонавіч Скрамблевіч
Творчасць
Выконвае дэкаратыўныя кампазіцыі з металу з уключэннем шкла, каваныя брамы, краты, падсвечнікі, шрыфтавыя тэксты назваў станцый метро, устаноў, інтэр’еры, дробную пластыку.
Сярод твораў: інтэр’еры станцыі метро «Трактарны завод», гасцініцы «Беларусь», Рэспубліканскага Дому шлюбаў, рэзідэнцыі ўрада РБ, рытуальнай залы Дома афіцэраў у Мінску і інш.
Норман Тагард
Норман Тагард нарадзіўся ў горадзе Мар'яна штата Фларыда, але родным горадам лічыць Джэксанвіл.
Баляслаў Антонавіч Скрамблевіч
Творчасць
У выставах удзельнічае з 1978 (у Беларусі, Літве, Латвіі, Эстоніі, Расіі). Выстаўляліся творы дэкаратыўнай пластыкі «Ландыш», «Ранак, поўдзень, вечар», «Хай заўсёды будзе сонца», «Вясновы промень», «Нараджэнне новай формы», «Лік» і інш. Аўтар шматлікіх публікацый на тэмы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Сям’я
Мае дачку Валерыю, беларускага лінгвіста, выкладчыцу кафедры замежных моў Міжнароднага ўніверсітэта «МІТСО».
Слаіста-дажджавыя воблакі
Слаі́ста-дажджавы́я во́блакі (Nimbostratus, Ns) — шэрае воблачнае покрыва змрочнага выгляду са значным вертыкальным развіццём (да вышыні 8 км).
Здаецца размытым у выніку выпадзення ападкаў. Займае ўсё неба без прасветаў. Складзена з кропель (пры адмоўных тэмпературах пераахалоджаных) у сумесі са сняжынкамі, у цёплы час года ў ніжняй частцы воблака — буйныя кроплі дажджу. Узнікаюць пераважна пры ўзыходным руху паветра, як найбольш магутныя па вертыкалі часткі франтальных воблачных сістэм.
3 іх выпадае аблажны дождж або снег, зрэдку — ледзяны дождж.
Асобы беларускі збор
Асобны беларускі збор — спецыяльныя курсы падрыхтоўкі арганізатараў партызанскага руху для дзеяння на тэрыторыі Беларусі. Створаны паводле рашэння ЦК КП(б)Б. Дзейнічаў у красавіку—лістападзе 1942 года.
Структура
Размяшчаліся курсы каля г. Мурам Уладзімірскай вобласці. Адборам асабовага складу, фарміраваннем груп і атрадаў, займаўся ЦК КП(б)Б. Загадам Народнага камісарыята абароны СССР (НКА СССР) ад 14 красавіка 1942 года камандаванню Маскоўскай ваеннай акругі, Прыволжскай ваеннай акругі і Уральскай ваеннай акругі была дана дырэктыва аб адкамандзіраванні ў распараджэнне ЦК КП(б)Б 2500 ваеннаслужачых-беларусаў. Збор праводзіўся ў 99-м запасным палку. На зборы прайшлі навучанне сярэдняга камскладу 432 чал., малодшага — 515, радавых — 1666, з іх членаў партыі — 316, камсамольцаў — 640, беспартыйных — 1657. Акрамя таго, Галоўнае палітычнае ўпраўленне РСЧА адкамандзіравала ў распараджэнне ЦК КП(б)Б 60 партыйных і савецкіх работнікаў.
Вучэбная праграма
Праграма навучання распрацавана ў ЦК КП(б)Б і зацверджана Наркаматам абароны СССР. Уся праграма навучання была разлічана на 200 гадзін пры ўмове праходжання яе за 20 дзён. Да 20 мая 1942 года першы выпуск вялікай групы, якая скончыла навучанне, были сфармаваны першыя 12 партызанскіх атрадаў, а пазней было сфарміравана яшчэ 2 атрады. Усе атрады мелі агульную сістэму арганізацыі па 50 чалавек на чале з камандзірам, камісарам і начальнікам штаба, аднолькавая колькасць ўзбраення, боепрыпасаў, рыштунку. 27 мая на пасяджэнні Бюро ЦК КП(б)Б былі зацверджаны назва, раён дзеяння, камандны і асабісты склад, партарг кожнага партызанскага атрада. Былі вызначаны і баявыя заданні атрадаў. Асабліва ставілася задача сістэматычна інфармаваць ЦК КП(б)Б як пра сваё баявое жыццё і працу, так і аб дзейнасці ўсіх выяўленых партызанскіх атрадаў і падпольных арганізацый на месцах. Кожнаму атраду надавалася партатыўная радыёстанцыя «Поўнач».
Дзейнасць
У пачатку ліпеня 1942 года ўсе атрады праз «Віцебскія вароты» перапраўлены на акупіраваную тэрыторыю Беларусі. Атрады «Бясстрашны», «Быстры», «Навальніца», «Мсцівец» накіраваны ў Віцебскую вобласць; атрады «Бура», «Гвардзеец», «Знішчальнік», «Смерць фашызму» — у Мінскую, «Бальшавік», «За Радзіму», «Перамога» — у Магілёўскую, атрад «Меч» — у Гомельскую. Падрыхтаваных на зборы арганізатараў партызанскага руху перапраўлялі ў тыл ворага разам з дыверсійнымі групамі. Атрады і групы, забяспечаныя рацыямі, наладжвалі сувязь з партызанскімі атрадамі і падпольнымі арганізацыямі. За час існавання Асобага беларускага збору падрыхтавана 2865 чалавек. З іх сфарміраваны і накіраваны ў тыл ворага 15 атрадаў і 100 арганізатарскіх груп агульнай колькасцю асабовага складу ў 2378 чалавек; у тым ліку 60 інструктараў мінна-падрыўной справы і 2318 падрыўнікоў. Многія атрады выраслі ў партызанскія брыгады.
Ян Дамінік Лапацінскі
Ян Дамінік Лапацінскі (, мястэчка Лапаціна Мсціслаўскага ваяводства — ) — вялікалітоўскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч. Канонік віленскі (з 1732) і схаластык (з 1753), духоўны сакратар вялікі літоўскі (1755—1762), біскуп жамойцкі (з 1762).
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Лапацінскіх герба «Любіч», сын Лявона. Навучаўся ў семінарыі місіянераў у Варшаве. Быў пробашчам у Крожах, каралеўскім капеланам.
Прыхільнік Сапегаў, быў капеланам іх саюзніка Міхала Юзафа Масальскага, выхоўваў яго сына Ігнацыя. Зблізіўся з Чартарыйскімі, потым кантактаваў з гетманам вялікім літоўскім Міхалам Казімірам Радзівілам. Далей дзейнічаў у рэчышчы праграмы прыдворнай партыі Ежы Мнішка і яго саюзнікаў Радзівілаў.
У 1764 годзе ўдзельнічаў у абранні каралём і вялікім князем Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Супрацоўнічаў у рэалізацыі каралеўскіх планаў рэформ. Потым прыхільна паставіўся да Барскай канфедэрацыі, але адкрыта яе не падтрымаў. У 1771 годзе перад пагрозай арышту расійскімі войскамі выехаў у Прусію, пазней вярнуўся.
Быў добрым адміністратарам, імкнуўся ўзняць узровень адукацыі святароў. Аднавіў некалькі касцёлаў і біскупскіх рэзідэнцый, заснаваў духоўную семінарыю ў Варнях. Трымаў мастацкую галерэю.
Аўтар рэлігійных твораў. Пераклаў кнігі Лангле дзю Трэснуа «Збор кароткай касцёльнай гісторыі» і Верто д’Абера «Гісторыя партугальскай рэвалюцыі» (Вільня, 1753).
Бахчыўка
Бахчыўка (Бахчівка) — вёска ў Раздольнэнскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Серабранскаму сельскаму савету.
IC 3059
IC 3059 — галактыка тыпу Im ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вясёлыя рабяты (кніга)
«Вясёлыя рабяты» (Весёлые ребята) — збор гратэскных літаратурных анектодаў, створаны ў 1971—1972 гадах супрацоўнікамі рэдакцыі часопіса «» — кніжным графікам Наталляй Дабрахотавай-Майковай і мастаком-нонканфармістам. Анекдоты са збору маюць падабенства з літаратурнымі анекдотамі і часта памылкова прыпісваюцца яму. Найбольшае распаўсюджанне збор атрымаў шляхам самвыдату, а ў 1998 годзе быў упершыню афіцыйна выдадзены.
Аўтары
Наталля Аляксандраўна Дабрахотава-Майкова (нар. 7 ліпеня 1938) — расійская мастачка, перакладчыца. У 1960 годзе скончыла хімфак МДУ, два гады працавала па спецыяльнасці. Маляваць вучылася ў студыі пры клубе Серафімовіча, кіраўнік М. Т. Хазанаў. З 1962 года працуе мастаком-ілюстратарам. Шмат гадоў супрацоўнічала з часопісам «», зрэдку з іншымі часопісамі. У асноўным працавала з дзіцячай і навукова-папулярнай літаратурай (выдавецтвы «Молодая гвардия», «Детская литература», «Аванта+» і іншыя). З 1974 года працавала разам з сястрой Таццянай Аляксандраўнай Дабрахотавай-Майковай. Маці перакладчыцы Кацярыны Міхайлаўны Дабрахотавай-Майковай.
(18 ліпеня 1938 — 17 лістапада 1978) — расійскі мастак, прадстаўнік неафіцыйнага мастацтва. З 1955 па 1957 год вучыўся на хімфаку МДУ. У 1957 годзе паступіў у Маскоўскі тэкстыльны інстытут на мастацкае аддзяленне. У 1959 годзе быў выключаны за фармалізм. У 1960 годзе паступіў у Маскоўскі паліграфічны інстытут, які скончыў у 1965 годзе з адзнакай. У якасци дыплома прадставищ афармленне книги Льюиса Кэрала «Аліса ў краіне цудаў». Пятніцкі быў адной з асноўных фігур маскоўскага андэграўнда 1960–70-х гадоў.
Гісторыя стварэння
Суаўтар кнігі Наталля Дабрахотава-Майкова ў пасляслоўі 1996 года, напісаным да выдання 1998 года, паведамляе пра абставіны яе стварэння. Яна з’яўлялася пазаштатным мастаком часопіса «», якога летам 1971 года пасля вымушанага выхаду на пенсію галоўнай рэдактаркі, на думку яе каманды, чакаў крах. Тэксты гэтых першых пародый у асноўны корпус анекдотаў не ўвайшоў, аднак пачатак быў пакладзены. Пятніцкі жыў тады ў сям’і сваёй суаўтаркі і разам з яе сваячкамі зрабіў каляровыя маскі-партрэты Пушкіна, Гогаля, Талстога і Дастаеўскага (іх выявы можна было пазней убачыць на вокладцы выдання 1998 года; гэтыя артэфакты захаваліся і ў XXI стагоддзі выстаўляліся ў прыватнай галерэі на выставе Пятніцкага).
Распаўсюджанне
Першыя копіі кніжкі ўяўлялі сабой фота- і ксеракопіі рукапісу з ілюстрацыямі. Асобнікі мелі тытульную старонку з аўтарскай назвай «Вясёлыя рабяты». У больш позніх версіях пры перапрацоўцы ў машынапісны тэкст тытульны ліст быў згублены. Паводле Дабрахотавай-Майковай «''па той жа прычыне не атрымала шырокай агалоскі графічна-матэматычная Валодзіна кампазіцыя пра каханне бегемотаў, якое назіраў Ф. М. Дастаеўскі (царства яму нябеснае), з фіналам: „і нічога складанага ў гэтай навуцы няма“''». Пазней у масавай свядомасці тэкст, які страціў тытульны ліст і стаў ананімным, «набыў» аўтарства, якому сапраўды належыць шэраг парадыйных мініяцюр пра Пушкіна і Гогаля. Асобнікі анекдотаў у фармаце самвыдату разышліся па руках і мелі велізарны поспех.
У сваім блогу Дабрахотава-Майкова піша, што арыгінал існаваў у зялёным нататніку з нейкай канферэнцыі. У 1998 годзе яе сябар выдавец (выдавецтва «Арда») ажыццявіў маленькім накладам публікацыю «Вясёлых рабят». Па сцвярджэнні аўтаркі публікацыя была «не вельмі ўдалая, тэкст наборны і малюнкі пераблытаны».