cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Атлас (спадарожнік)
Атлас (Ἄτλας) — чацвёрты па аддаленасці ад планеты натуральны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як Сатурн XV.
Арбіта
Атлас здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна за 14 гадзін і 36 хвілін на адлегласці 137670 км, прычым яго арбіта праходзіць проста па экватары. Нахіл арбіты 0,009 ° да экватара Сатурна, эксцэнтрысітэт арбіты 0,0012. Атлас з'яўляецца спадарожнікам-«пастухом», уздзейнічаючы сваёй гравітацыяй на знешні край кольца A. Акрамя гэтага, у 2004 годзе на яго арбіце было выяўлена тонкае кольца R/2004 S 1.
Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання — беларускі парламент, абраны на парламенцкіх выбарах 17 кастрычніка 2004. Дзейнічаў да лістапада 2008. Склад Палаты прадстаўнікоў — 110 дэпутатаў.
Пан (спадарожнік)
Пан (Πάν) — унутраны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як Сатурн XVIII.
Адкрыццё
Пан быў знойдзены ў 1990 годзе Маркам Шоўолтэрам ў кольцах Сатурна пры аналізе фотаздымкаў, зробленых у 1981 АМС Вояджэр-2, і атрымаў часовае абазначэнне S/1981 S 13. 16 верасня 1991 г. спадарожнік атрымаў афіцыйную назву ў гонар міфалагічнага Пана.
Арбіта
Пан здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна на адлегласці ў сярэднім 133583 км за 13 гадзін і 48 хвілін, пры гэтым яго арбіта праходзіць проста па экватары. Спадарожнік рухаецца ўсярэдзіне дзялення Энке знешняга кольца A. Пры гэтым ён з'яўляецца спадарожнікам-«пастухом», уздзейнічаючы сваёй гравітацыяй, ён ачышчае наваколлі сваёй арбіты ад часціц кольца. Існаванне спадарожніка ўнутры дзялення Энке было прадказана яшчэ ў 1985 годзе, калі «Вояджэр» пралятаў міма Сатурна.
Джэнтльмен
Джэнтльмен (gentleman — літаральна: высакародны чалавек) — 1) гістарычная назва чалавека высакароднага паходжання, арыстакрата ў Англіі. 2) У Вялікабрытаніі і іншых англамоўных краінах — чалавек, які строга трымаецца свецкіх правіл паводзін, таксама пачцівы зварот да мужчын. 3) Чалавек, які вызначаецца выхаванасцю ў паводзінах, далікатнасцю і зграбнасцю адзення.
Нукуалофа
Нукуалофа — сталіца каралеўства Тонга. Насельніцтва — 24 310 чалавек. Знаходзіцца на востраве Тангатапу. У Нукуалофа ёсць марскі порт і аэрапорт.
Прыродныя ўмовы
Нукуалофа размешчана на найбуйнейшым каралавым востраве Тангатапу. Клімат у гэтай мясцовасці трапічны акіянічны. Тэмпература паветра на працягу года вагаецца ад +20 да +26°С. Найбольш гарачы і вільготны сезон доўжыцца са снежня па красавік. Ападкаў выпадае каля 1500 мм. Натуральная расліннасць прадстаўлена галоўным чынам трапічнымі лясамі, хмызнякамі і пальмамі.
Насельніцтва, мова, веравызнанне
Колькасць насельніцтва горада — каля 34 тысяч чалавек. У горадзе пражываюць у асноўным танганцы (96 %). Афіцыйныя мовы  — тангійская і англійская. Вернікі галоўным чынам мармоны.
Джэнтылескі
Джэнтылескі — прозвішча.
Чарлз Джэнкс
Чарлз Джэнкс (Charles Jencks;, , ЗША — ) — амерыканскі архітэктар, які стаяў ля вытокаў і распрацоўваў тэорыю постмадэрнізму ў сучаснай архітэктуры; архітэктурны крытык; гісторык архітэктуры; аўтар шматлікіх артыкулаў і манаграфій; практыкуючы архітэктар, ландшафтны дызайнер.
У 1961 г. Чарлз Джэнкс скончыў Гарвардскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра (спецыялізацыя па англійскай літаратуры); у 1965 годзе атрымаў ступень магістра мастацтваў у Школе дызайну Гарвардскага ўніверсітэта (англ. Harvard Graduate School of Design); у 1965 годзе абараніў дысертацыю па гісторыі архітэктуры ва ўніверсітэцкім каледжы Лондана.
Чарлз Джэнкс чытаў лекцыі ў многіх універсітэтах па ўсім свеце, у тым ліку ў Пекіне, Шанхаі, Парыжы, Токіа, Мілане, Венецыі, Франкфурце, Квебеку, Манрэалі, Осла, Варшаве, Барселоне, Лісабоне, Цюрыху, Вене і Эдынбургу. У ЗША чытаў лекцыі ў Гарвардзе, Калумбійскім універсітэце, Прынстане, Еле.
Мідраўшчына
Мі́драўшчына (, Мидровщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Нумеа
Нумеа (Nouméa) — сталіца Новай Каледоніі. Насельніцтва складае 97 579 чалавек (2009). Порт на беразе Ціхага акіяна. Выплаўка нікелю. Вываз нікелю, жалезных руд, медзі. Плошча горада — 67,19 км².
Гісторыя
Першым еўрапейцам, які заснаваў паселішча ў наваколлях быў брытанец Джэймс Падан у 1851 годзе. Заклапочаныя кантролем над востравам, французы ўсталявалі паселішча побач ў 1854 годзе, пераехаўшы з Балады з поўначы вострава. Гэтае паселішча першапачаткова называлася Порт-дэ-Франс, але пазней, у 1866 годзе было перайменавана ў Нумеа. Спачатку зона выкарыстоўвалася як папраўчая калонія, і пазней як цэнтр для перапрацоўкі нікелю і золата.
Падчас Другой сусветнай вайны Нумеа выкарыстоўвалася як штаб арміі ЗША ў Паўднёвым Ціхім акіяне. Комплекс штаб-кватэры арміі пасля вайны быў выкарыстаны ў якасці асновы для рэгіянальнай міждзяржаўнай арганізацыі: Паўднёвай Ціхаакіянскай Камісіі, якая пазней стала называцца як Сакратарыят ціхаакіянскай супольнасці.
П’етра Джэрмі
П’етра Джэрмі (Pietro Germi;,  — , ) — італьянскі акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст.
Скончыў Эксперыментальны кінацэнтр у Рыме. Сацыяльна-крытычныя фільмы «Аблудная моладзь» (1947), «У імя закону» (1949, у савецкім пракаце «Пад небам Сіцыліі»), «Дарога надзеі» (1950), «Горад абараняецца» (1951), «Машыніст» (1956) і «Бесхарактарны мужчына» (1958, у апошніх сыграў галоўныя ролі) паставілі Джэрмі ў лік найбольш значных майстроў неарэалізму. Карысталіся поспехам яго сатырычныя трагікамедыі пра сіцылійскія норавы: «Развод па-італьянску» (1961), «Спакушаная і пакінутая» (1964), «Альфрэда, Альфрэда» (1971) і вясёлая і гарэзлівая камедыя «Серафіна» (1969).
Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Спіс членаў Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання (працаваў у 2004—2008 гадах). Поўны склад Савета Рэспублікі – 64 члены Савета Рэспублікі.
Палаца-паркавы ансамбль (Юрцава)
Сядзіба Любамірскіх — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры гістарызму. Размешчаны на ўсходняй ускраіне в. Юрцава Аршанскага раёна, на правым беразе р. Скунья.
Гісторыя
Сфарміраваны ў другой палове XIX стагоддзя ў фальварку Кацішын, які належаў К. Любамірскаму, пазней Я. Грабоўскаму.
Доўгі час у сядзібе змяшчаўся Рэспубліканскі шпіталь інвалідаў Другой сусветнай вайны.
Архітэктура
Уяўляў сабой вялікі архітэктарскі ансамбль інтэрпрэтаваных формаў сярэдневяковага палацава-замкавай архітэктуры. Галоўны фасад сіметрычнай дзевяцівосевай кампазіцыі фланкіраваны глыбокімі рызалітамі з буйнымі кутнімі пілонамі і вылучаны ў цэнтры ганкам. З панадворку фланкіраваны моцнымі васьміграннымі вежамі, якія былі завершаны зубчастымі парапетамі. Берагавы нахіл мясцовасці раскрывае цокальны паверх, члянёны аконнай аркатурай, першы паверх з арачнымі вокнамі ў гатычных стральчатых нішах, другі — з прамавугольнымі вокнамі ў арачных нішах з клінападобнымі перамычкамі. Плоскасныя фасады будынку апяразаныя прафіляваным карнізам з аркатурным фрызам — адзіным элементам архітэктарскага дэкору. Планіроўка калідорная са скляпеністымі перакрыццямі памяшканняў цокальнага паверху. На кожным паверсе вуглавых вежаў размешчаныя круглыя ў плане залы.
Адам Міхайлавіч Скірмунт
Адам Скірмунт (другая палова XVIII ст.  — каля 1820 года) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Атлас зорнага неба
Атлас зорнага неба — зборнік карт, якія паказваюць нерухомыя або павольна зменлівыя аб'екты зорнага неба, з якіх адны назіраюцца непасрэдна - зоркі, туманнасці, галактыкі; іншыя ўведзеныя па дамоўленасці - межы і лініі сузор'яў; некаторыя маюць адмысловы характар ​​- радыянт метэорных патокаў.
Адам Міхайлавіч Скірмунт
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Скірмунтаў. Нарадзіўся ў сям’і Міхала Скірмунта, старасты васількаўскага. Меў брата Тамаша, харунжага пінскага.
У 1773 г. ён быў абраны паслом на сойм ад Пінскага павета. Удзельнічаў у працы сейма да канца яго тэрміну, г. зн. да красавіка 1775 г. У гэтым годзе Адам Скірмунт быў ужо пінскім земскім суддзёй. На апошнім пасяджэнні ў якасці прадстаўніка шляхты Берасцейскага ваяводства ён быў абраны суддзёй сеймавага суда. Удзельнічаў у працы сейміка Пінскага павета, які выбіраў паслоў на Чатырохгадовы сойм. Канцлер Таргавіцкай канфедэрацыі, канфедэрацкі суддзя. У лістападзе 1790 г. быў ўзнагароджаны ордэнам Св. Станіслава.
Прадстаўляў пінскую шляхту на апошнім сойме Рэчы Паспалітай у Гародні ў 1793 г. Паводле Эвы Зяліньскай, Адам Скірмунт пагаджаўся задаволіць прэтэнзіі Расіі, але быў праціўнікам Прусіі, настойваў на эвакуацыі яе войск з тэрыторыі Рэчы Паспалітай і кампенсацыі нанесенай імі шкоды. У 1794 г. як кандыдатура расійскага пасла Восіпа Ігельстрома і біскупа Юзафа Касакоўскага ён быў уключаны ў склад Пастаяннай Рады. Адбылося гэта насуперак меркаванню караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Аднак «усходнія апекуны» таксама крытыкавалі Адама Скірмунта, які часта аспрэчваў прапановы расійскага пасла.
Атлас зорнага неба
Гістарычныя атласы
Атласы зорнага неба працяглы час ўтрымлівалі акрамя малюнкаў зорак графічныя фігуры сузор'яў. Гэта дыктавалася не толькі традыцыяй або эстэтычным пачуццём аўтараў, але і астранамічнай практыкай таго часу: каардынаты зорак на небе фіксаваліся з дапамогай слоўнага апісання іх становішча ў постацях персанажаў сузор'яў, пры гэтым дасягалася дакладнасць да 8 хвілін дугі.
Адам Міхайлавіч Скірмунт
Біяграфія
Апрача палітычнай дзейнасці Адам Скірмунт актыўна ўдзельнічаў у будаўніцтве канала Агінскага. За ягоныя сродкі будавалася частка канала ад Гаравахі да Вяляцічаў. Быў пінскім канюшым, падкаморым, старастам (1775) і войтам (1792). Уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы.
Атлас зорнага неба
Гістарычныя атласы
Некаторыя гістарычныя атласы:
Адам Міхайлавіч Скірмунт
Біяграфія
Пры выкананні службовых абавязкаў Адам Скірмунт злоўжываў сваім становішчам. Так, 7 мая 1792 г. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі зацвердзіў рашэнне Асэсарскага суда Вялікага Княства Літоўскага павыніках разгляду скаргі пінскіх мяшчан на супрацьзаконную дзейнасць гетмана Міхала Казіміра Агінскага, старасты пінскага Тамаша Скірмунта, войта пінскага Адама Скірмунта і камісара Себасцьяна Бароўскага.
У выніку шляхцічы былі прызнаныя каралём і вялікім князем вінаватымі ў тым, што пазбавілі пінскіх мяшчан законных прывілеяў, прысвоілі гарадскую маёмасць, наклалі вялізарныя падаткі на гандаль і прамысловасць і г. д. Суд прызнаў справядлівасць скаргі і прымусіў адмяніць усе незаконныя акты, якія парушалі правы пінчукоў. Адначасна ў земскім судзе Пінскага павета разглядаўся пазоў Адама Скірмунта да гетмана Міхала Казіміра Агінскага, які быў вінаваты яму значную суму грошай і не спяшаўся яе вяртаць. Суд падтрымаў пазоў і абавязаў гетмана выплаціць Адаму Скірмунту 1 тыс. чырвоных злотых па набытых у гетмана аблігацыях і амаль 2,5 тыс. злотых як працэнтаў за ранейшы доўг. Судовыя працэсы не пашкодзілі палітычнай кар’еры Адама Скірмунта.
Вадзяны млын (Лужкі)
Вадзяны млын — будынак у в. Лужкі (Шаркаўшчынскі раён). Помнік прамысловага дойлідства XIX — пачатку XX ст. Пабудаваны каля запруды на правым беразе р. Мнюта.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане трохпавярховы будынак пад высокім двухсхільным дахам. Цокальны паверх з бутавага каменю. Прафіляваны карніз аддзяляе два верхнія паверхі, надбудаваныя ў 1912 г. з цэглы. Унутры на кожным паверсе вылучаныя тры памяшканні: вялікае цэнтральнае і два вузкія тарцовыя. Унізе заходняй часткі будынка ў камеры ўстаноўленыя две турбіны. У цэнтральным памяшканні цокальнага паверху зманціраваныя механізмы перадачы і рэгулявання руху турбін. На другім паверсе ўстаноўленыя жорны і прыстасаванні для сарціроўкі мукі. Адсюль па транспарцёры мука падаецца на трэці паверх.
Геката
Гека́та (Ἑκάτη) — старажытнагрэчаская багіня месяцавага святла, асацыяваліся з цемрай, чарадзействам, начнымі мроямі, ростанямі дарог.
Краснапольскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Краснапо́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Краснаполле.
Геката
Паходжанне
Згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, Геката была дачкой тытанаў Перса і Астэрыі. Існуюць таксама паданні пра яе паходжанне ад Зеўса і Дземетры. Паколькі ў паэмах Гамера яна не ўзгадваецца, некаторыя даследчыкі лічаць, што культ Гекаты распаўсюдзіўся ў Старажытнай Грэцыі дастаткова позна. Яны сцвярджаюць, што вобраз багіні быў запазычаны з Фракіі або Карыі.
Функцыі
Геката не ўваходзіла ў шэраг алімпійскіх багоў, аднак выконвала надзвычай важныя даручэнні. Да яе звярталіся Зеўс, Дземетра, Персефона і інш. Яна дапамагла багам-алімпійцам ў змаганні з гігантамі і такім чынам адзіная з тытанаў захавала чароўную ўладу. Па запыту Дземетры Геката спускаецца ў падземны свет, дзе валадарыць Аід, і знаходзіць Персефону.
Краснапольскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Краснапольскага раёна Калінінскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Краснапольскага местачковага Савета.
Геката
Функцыі
Як багіня месяцавага святла і цемры Геката была звязана з могілкамі, дзе яе можна бачыць разам з чорным сабакам (чорныя сабакі прыносіліся ёй у ахвяру), алкалоіднымі і ўзбуджальнымі раслінамі (часнык, мандрагора, беладонна і інш.), якімі можа лячыць і атручваць. Звяртацца за дапамогай да Гекаты лічылася не зусім бяспечна, бо яна часам даруе, а часам і адымае. Як багіня магіі, Геката заступалася за Медэю, шанавалася начнымі злодзеямі, юнакамі, згубіўшымі шлях на моры і на сушы. Геката ахоўвала межы, раздарожжы, дзверы, вокны. На ростанях ўсталёўвалі яе выявы з трыма тварамі, што сачылі за парадкам руху.
Функцыі багіні цалкам раскрываюцца ў яе дадатковых імёнах:
Астраномія
Старажытныя грэкі называлі днямі Гекаты першыя трое сутак маладога месяца. У наш час, імем Гекаты названа малая планета (100) Геката.
Свята-Георгіеўская царква (Яглевічы)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўны храм у в. Яглевічы (Івацэвіцкі раён). Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Архітэктура
Трохзрубная пабудова. Да квадратнага ў плане асноўнага аб’ёма прылягаюць з усходу пяцігранная апсіда, з захаду — бабінец. Асноўны аб’ём накрыты стромкім двухсхільным гонтавым дахам, да якога прымыкае шатровае пакрыццё апсіды, завершанай шасцігранным барабанам з галоўкай. Сцены зрубаў ашаляваныя гарызантальна, верхняя і ніжняя часткі дэкарыраваныя паясамі вертыкальнай шалёўкі. Вокны вялікія, прамавугольныя. Галоўны фасад утварае прысадзістая званіца, падзеленая карнізам на два ярусы і завершаная двухсхільным пакрыццём. У інтэр'еры цэнтральны аб’ём звязаны з алтарным зрубам і бабінцам вялікім праёмамі. Хоры — на другім ярусе бабінца.
Хваёвы алей
Хваёвы алей, эфірны алей хвоі — эфірны алей, атрымліваемы з ігліцы і маладых галінак хвоі звычайнай.
Празрыстая вадкасць жоўта-зялёнага колеру з прыемным пахам. Шчыльнасць 0,88—0,92 г/см³ пры тэмпературы 20 °С. Складаецца пераважна з тэрпенавых спіртоў і іх эфіраў. Добра раствараецца ў этылавым спірце, бензіне, дрэнна — у вадзе.
Неапаль
Неа́паль (ад грэч.: Νέα Πόλις — новы горад; Napoli) — трэці па велічыні горад Італіі пасля Рыма і Мілана і самы буйны горад паўднёвай Італіі.
Неапаль з'яўляецца сталіцай рэгіёна Кампанія. Насельніцтва самога Неапаля складае прыкладна адзін мільён чалавек, а разам з прыгарадамі вакол Неапаля жывуць тры мільёны чалавек. Горад размешчаны на беразе Неапалітанскага заліва ў непасрэднай блізкасці ад знакамітага вулкана Везувій. Неапаль мае міжнародны аэрапорт і буйны марскі порт. Ваенна-марская база.
Гісторыя
Заснаваны каля 600 да н.э. як грэчаская калонія выхадцамі з г. Кумы. У 326 да н.э. заваяваны рымлянамі. У канцы V ст. н.э. ў складзе остгоцкай дзяржавы. 3 сярэдзіны VI ст. тут замацаваліся візантыйцы. У 1139 г. горад быў заваяваны нарманамі і далучаны да Сіцылійскага каралеўства, пасля 1266 г. яго сталіца. У 1268 г. быў захоплены французскім герцагам Карлам Анжуйскім. У 1282—1442, 1501—04 сталіца Неапалітанскага каралеўства. 3 1504 г. — у складае Каралеўства Абедзвюх Сіцылій. У 1799 г. тут абвешчана Партэнапейская рэспубліка. У 1806—15 Неапаль — сталіца залежнага ад Францыі Неапалітанскага каралеўства, з 1815 — Каралеўства Абедзвюх Сіцылій.
Неапаль — адзін з цэнтраў рэвалюцыі 1848—49 у Італіі. У 1860 г. горад быў вызвалены войскамі Дж. Гарыбальдзі і ўвайшоў у склад аб'яднанага Італьянскага каралеўства. У час фашысцкай дыктатуры Б. Мусаліні — буйная ваенна-марская база. Пасля выхаду Італіі з ІІ Сусветнай вайны акупаваны ў 1943 г. нямецкімі войскамі; вызвалены ў выніку паўстання (т.зв. Чатыры дні Неапаля).
Транспарт
Вузел чыгунак і аўтадарог. Порт у Неапалітанскім заліве Тырэнскага мора. Міжнародны аэрапорт.
Метрапалітэн.
Прамысловасць
Нафтаперапрацоўка і нафтахімія, металургія, машынабудаванне, лёгкая, харчовая прамысловасць (вялікія макаронныя фабрыкі).
Навука, адукацыя, культура
Неапалітанскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха II дзейнічае з 1224 года. Кансерваторыя. Абсерваторыі. Батанічны сад. Марскі акварыум. Нацыянальны музей, буйнейшы ў Еўропе археалагічны музей, мастацкія галерэі. Оперны тэатр «Сан-Карла». Цэнтр міжнарднага турызму.
Планіроўка і архітэктура
Размешчаны амфітэатрам на прыбярэжных пагорках. У цэнтральнай частцы захавалася антычная рэгулярная планіроўка.
Сярод помнікаў: раннехрысціянскія катакомбы з фрэскамі (II—V ст.), баптыстэрый Сан-Джавані з мазаікамі (V ст.), замкі Кастэль дэль Ова (з XII ст.) і Кастэль Нуова (1279—84, перабудаваны ў 1443—53, Г. Сагрэра; трыумфальная арка Альфонса Арагонскага са статуямі і рэльефамі, 1452—67, арх. і скульпт. Г. Сагрэра, скульпт. Ф. Лаўрана, П. да Мілана, рэнесанс), гатычныя касцёлы, часткова перабудаваныя ў стылі барока, — Сан-Ларэнца, Сан-Даменіка (абодва XIII ст.), Санта-Марыя дэль Карміне (1283—1300), сабор (1294—1323); палацы і касцёлы ў стылях рэнесансу і барока; у стылі класіцызму — кляштар Чэртоза ды Сан-Марціна (1325, Ф. ды Віта, Т. ды Камаіна; 1580—1623, Дж. Дозіо, са зборам неалалітанскага і еўрапейскага жывапісу XVII—XVIII ст.), тэатр «Сан-Карла» (1737—1816), касцёл Сан-Франчэска ды Паала (1817—46, П. Б'янкі). 3 пабудоў XX ст. вылучаюцца будынак вакзала (1954—60, арх. Дж. Вакара, М. Кампанела, інж. П. Л. Нерві і інш.) і інш.
Наваколлі
Каля Неапаля руіны старажытнарымскіх гарадоў Пампеі і Геркуланум, Палацца Рэале ў Казерце (з 1752, Л. Ванвітэлі).
Сачавіца харчовая
Апісанне
Расліна дасягае да 60 см (у асноўным 40 см) вышынёй, насенне расце ў стручках, звычайна з двума насенінамі ў кожным. Корань стрыжнёвы, разгалінаваны. Сцябло прамое, галінастае, чатырохграннае. Лісце складанае, з 2—8 парамі лісточкаў з маленькімі вусікамі. Кветкі дробныя, ружовыя, белыя, фіялетава-сінія, сабраны ў суквецці. Плод — боб, двухстворкавы, з адным гняздом, сплюшчаны. Насенне плоскае, лінзападобнае, афарбоўка ад жоўтага да чорнага (у культуры пераважаюць сарты зялёнай, чырвонай і карычневай афарбоўкі).
Вырошчванне
Сачавіцу вырошчваюць на лёгкіх суглінках, чарназёмах, супесках.
Сачавіца — святлалюбная расліна, таму яе мэтазгодна высаджваць на паўднёвых схілах. Добрымі папярэднікамі для яе з’яўляюцца кукуруза і бульба. Асноўная апрацоўка глебы заключаецца ў лушчэнні і зяблевым ворыве. Вясной поле скародзяць і ажыццяўляюць культывацыю. Пад асноўную апрацоўку можна дадаць суперфасфат (6-10 г на 1 м²). Кіслую глебу варта правапнаваць. Сачавіцу можна сеяць у раннія тэрміны, пры тэмпературы глебы +5-6 °C. Невялікіх замаразкаў яна не баіцца. Сеюць суцэльнымі радамі і закаткоўваюць. Як узыйшла, скародзяць. Ураджай збіраюць у некалькі прыёмаў, паколькі паспяванне адбываецца нераўнамерна.
Харчовая каштоўнасць
Насенне сачавіцы змяшчае да 3 % тлушчаў, 35 % бялкоў і 4,5 % мінеральных рэчываў. У складзе ёсць таксама вітаміны групы B.
Культура таксама лічыцца каштоўным кормам для жывёлы, на корм ідуць зерне, мякіна, салома і зялёная маса. Сена па каштоўнасці не саступае сену з канюшыны.
Уранаметрыя
«Уранаметрыя» (Uranometria) — атлас зорнага неба, складзены Іаганам Баерам. Быў упершыню апублікаваны ў Аўгсбургу (Германія) ў 1603 годзе з поўнай назвай Uranometria: omnium asterismorum continens schemata, nova methodo delineata, aereis laminis expressa (прыкладна, Уранаметрыя, укладзеная з схемамі ўсіх сузор’яў, нарысаваных паводле новага метаду і выяўленых гравіроўкай на медзяных пласцінах). Само слова «Уранаметрыя» паходзіла ад Ураніі, музы астраноміі, а таксама грэчаскага слова uranos oυρανός, якое азначала неба або нябёсы. Літаральна «Уранаметрыя» перакладаецца як «вымярэнне неба» (параўнайце з «геаметрыяй» — «вымярэнне зямлі»).
Ва «Уранаметрыі» ўпершыню былі прынятыя абазначэнні паводле літар грэчаскага алфавіту. Гэтыя абазначэнні, вядомыя як абазначэнні Баера, выкарыстоўваюцца і сёння. Баерам былі прапанаваныя і новыя сузор'і, якія ўваходзяць у склад 88 сучасных сузор'яў.
Руднянскі сельсавет (Расонскі раён)
Рудня́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Рудня.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Расонскага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расонскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сяляўшчынскага сельсавета.
Пагранічнае Дворышча
Паграні́чнае Дво́рышча (, Пограничное Дворище) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Таццяна Анатолеўна Арцюшына
Тацця́на Анатолеўна Арцю́шына (нар. 2 жніўня 1953, Бабруйск) — беларускі ўрач-педыятр, палітык.
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут са спецыяльнасцю ўрач-педыятр, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь са спецыяльнасцю менеджар-эканаміст.
У 2000—2004 член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад Магілёўскай вобласці, член камісіі па эканоміцы, бюджэту і фінансах.
У 2004—2008 дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па Бабруйскай-Ленінскай выбарчай акрузе № 63, член Пастаяннай камісіі па працы, сацыяльнай абароне, справах ветэранаў і інвалідаў. Не замужам.
Новы Двор (Шаршунскі сельсавет)
Но́вы Двор (, Новый Двор) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Гісторыя
Першапачаткова Новы двор быў спадчыным уладаннем сям'і Статкевічаў. Каля 1590 года належаў Смаленскаму ваяводу Пятру Дарагастайскаму. Пазней вядомымі ўладальнікамі маёнтка былі віленскі харужы Марцін Гурскі і яго жонка Марыя Саламярэцкая (памерла неўзабаве пасля 1627 года), дачка князя Багдана Саламярэцкага (крычаўскага і алучыцкага старосты). Марыя была швагеркай Багдана Статкевіча. У 1695 годзе (альбо 1668) Новы Двор набылі менскі падстароста Марцін Казімір Валадковіч (памёр у 1716 г.) і яго жонка Алена Кастравіцкая. Маёнтак заставаўся ва ўласнасці сям'і аж да 1917 года. Апошнімі трыма ўладальнікамі вёскі былі: Людвік Ксаверый Валадковіч (нар. у 1813 г.), ганаровы куратар школ Віленчыны, яго сын Язэп Габрыэль Валадковіч (1851-1913) і сын Язэпа, Людвік Лявон Валадковіч (1878-1930).
З 20 студзеня 1960 года па 1968 год Новы Двор з’яўляўся цэнтрам Рагаўскога сельсавета.
Кузняцоў
Кузняцоў — распаўсюджанае рускае прозвішча.
Касцёл Святога Духа (Язвіны)
Касцёл Святога Духа — каталіцкі храм, размешчаны за 1,5 км ад вёскі Язвіны Драгічынскага раёна. Пабудаваны ў 1750 годзе. Помнік архітэктуры барока.
Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Лаганец шурпатаваласісты
Лаганец шурпатаваласісты (Leontodon hispidus) — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Еўропе, Турцыі, на Каўказе.
Верхачэнскі сельсавет
Верхачэ́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Верхачэнне.
Лаганец шурпатаваласісты
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 10-70 см вышынёй. Уся расліна або толькі лісце пакрытыя двойчывілаватымі або простымі кучаравымі валасінкамі. Лісточкі абгорткі па краі голыя. Сямянкі светла-карычневыя, 4-6 мм даўжынёй, з больш-менш кароткім носікам; чубок рэдкі, з кароткіх валасінак.
Верхачэнскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Струнскі сельсавет у складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Струнск. 21 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Верхачэнне, сельсавет перайменаваны ў Верхачэнскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Палатоўскага сельсавета.
Лаганец шурпатаваласісты
Распаўсюджанне
Ва Украіне від расце сярод кустоў, на лугах, стэпавых і камяністых схілах — амаль на ўсёй тэрыторыі, акрамя стэпу; пасля перапынку з’яўляецца ў гарах на поўдні Украіны і на Тарханкуцкім паўвостраве. Меданосная, харчовая, кармавая расліна.
Окленд
Окленд — найбуйнейшы горад Новай Зеландыі з насельніцтвам каля 1,3 мільёна чалавек, што складае больш за чвэрць усяго насельніцтва краіны. Тэрыторыя, якую займае Вялікі Окленд, з’яўляецца самай вялікай урбанізаванай вобласцю Новай Зеландыі. Геаграфічна і адміністрацыйна ў склад Вялікага Окленда ўваходзяць: Окленд-Сіці (Auckland City) — цэнтральная і найбольш урбанізаваных частка горада, Норт-Шор-Сіці (North Shore City), Манукау-Сіці (Manukau City), Уаітакерэ-Сіці (Waitakere City), а таксама ўрбанізаваныя часткі раёнаў Папакура (Papakura District), Родні (Rodney District) і Франклін (Franklin District).
Гарады-пабрацімы
Окленд падтрымлівае адносіны на ўзроўні гарадоў-пабрацімаў з наступнымі гарадамі: За выключэннем Гамбурга і Голуэя усе гарады-пабрацімы Окленда знаходзяцца ў межах Ціхаакіянскага рэгіёна.
Сан-Марына на Еўрапейскіх гульнях 2019
Сан-Марына прымала ўдзел на II Еўрапейскіх гульнях, якія праходзілі ў чэрвені 2019 года ў горадзе Мінску. Краіна была прадстаўлена 5 спартсменамі ў 3 відах спорту.
Удзел
На гэтых гульнях Сан-Марына прадстаўлена ў 3 відах спорту 5 спартсменамі.
Сядзібна-паркавы ансамбль (Янавічы)
Сядзібна-паркавы ансамбль Яленскіх —  помнік сядзібна-паркавага дойлідства позняга класіцызму. Пабудаваны ў першай палове XIX ст. у в. Янавічы (Клецкі раён).
Архітэктура
Ансамбль уключае мураваную гасподу, гаспадарчыя пабудовы і парк эканамічнага тыпу са ставам. Гаспода — аднапавярховы прамавугольны ў плане аб'ём з вальмавым дахам (раней мансардавым). Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучаная лоджыяй з каланадай, дваровага — круглаватым эркерам. Пластычнасцю апрацоўкі вылучаюцца ліштвы прамавугольных аконных праёмаў і аздобленыя рустам вуглы будынку. У анфіладнай сіметрычна-восевай планіроўцы цэнтральнае месца адведзенае зале-ратондзе і вестыбюлю.
Выкарыстоўваецца як жылы будынак. Ансамбль былой сядзібы — помнік рэспубліканскага значэння.
Джэрсі (трыкатаж)
Джэрсі (jersey — ад назвы вострава Джэрсі) — асновавязаная тканіна (трыкатаж) з шарсцяных, баваўняных, шаўковых ці сінтэтычных нітак, а таксама адзенне з такой тканіны.
Джэрсейская парода
Джэрсейская парода буйной рагатай жывёлы — старажытная культурная парода малочнага кірунку. Выведзена ў Вялікабрытаніі (востраў Джэрсі). Паходзіць ад мясцовай жывёлы Нармандыі і Брэтані. Займае першае месца ў свеце па тлустамалочнасці. Гадуюць у многіх краінах Еўропы, у ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Новай Зеландыі і інш.
Быкоў Джэрсейскай пароды выкарыстоўваюць у скрыжаваннях з каровамі іншых малочных парод для павышэння тлустамалочнасці.
Канстытуцыя жывёлы далікатная, сухая: галава маленькая, лёгкая, шыя доўгая плоская, грудзі вузкія, вымя добра развітое, ногі тонкія, кароткія. Масць светла-бурая, бурая, часам з белымі лапінамі. Жывая маса быкоў 600—700 кг, кароў 360—400 кг. Сярэднегадавы надой 3-3,5 тон (рэкордны — 11,5 тон), тлустасць малака 6-6 %.
3-ці Беларускі фронт
Трэці Беларускі фронт — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне савецкіх войскаў у Вялікай Айчыннай вайне.
Утвораны 24 красавіка 1944 года у выніку перайменавання Заходняга фронту.
Склад фронту
Першапачаткова ў яго склад былі ўключаныя 5, 31, 39-я і 1-я паветраная арміі. У наступным у яго ўваходзілі 2-я і 11-я гвардзейскія, 3, 21, 28, 33, 43, 48, 50-я арміі, 5-я гвардзейская танкавая і 3-я паветраная арміі.
Удзел у аперацыях і бітвах
У кастрычніку 1944 года фронт сіламі 39-й і 1-й паветранай армій ўдзельнічаў у Мемельскай аперацыі 1-га Прыбалтыйскага фронту, у выніку якой была ізаляваная і прыціснутая да Балтыйскага мора Курляндская групоўка праціўніка. Войскі фронту прасунуліся на глыбіню ад 30 да 60 км у Усходнюю Прусію і ў Паўночна-Усходнюю Польшчу, авалодалі гарадамі Шталупенен (Несцераў), Голдап, Сувалкі.
У студзені-красавіку 1945 войскі 3-га Беларускага фронту ўдзельнічалі ва Усходне-Прускай стратэгічнай аперацыі, падчас якой 13-21 студзеня правялі Інстэрбургска-Кёнігсбергскую аперацыю.
З 6 па 9 красавіка войскі фронту правялі Кёнігсбергскую аперацыю, у выніку якой авалодалі крэпасцю і горадам Кёнігсберг.
25 красавіка, завяршыўшы ліквідацыю Земландскай групоўкі войскаў праціўніка, авалодалі портам і горадам Пілай (Балтыйск).
Расфарміраванне фронту
15 жніўня 1945 года на падставе загаду НКО СССР ад 9 ліпеня 1945 г. фронт расфарміраваны, палявое ўпраўленне пакладзена на фарміраванне ўпраўлення Баранавіцкай ваеннай акругі.
Порплішча
По́рплішча  — аграгарадок у Беларусі, цэнтр сельсавета Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. Насельніцтва 688 чал. (2010).
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Порплішча датуецца 8 ліпеня 1511 года, калі яго ўладальнік Сямён Чартарыйскі прадаў Порплішча разам з двума суседнімі сёламі Юрыю Зяновічу.
У XVI—XVII стст. за 5 км на ўсход ад Порплішча, пры дарозе Докшыцы — Галубічы, узнік аднайменны фальварак. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1628 г. у Порплішчы збудавалі першую царкву. У XVII ст. маёнткам валодалі Радзівілы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Порплішча апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Вілейскім павеце Мінскай, пазней Віленскай губерні. Станам на 1795 год тут было 45 двароў. Праз вёску праходзіў паштовы тракт з Дзісны на Вілейку. У 1864 годзе адкрылася народнае вучылішча. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 24 двары.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Порплішча апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дунілавіцкага павета Наваградскага, з 1922 г. Віленскага ваяводства. У 1922 годзе адкрылася школа. Станам на 1930 год — 71 двор, 608 дзесяцінаў зямлі, управа гміны, пастарунак паліцыі, пошта, 7-класная школа, чыгуначны прыпынак, царква. У 1937 годзе ў цэнтры вёскі збудавалі касцёл.
У 1939 годзе Порплішча ўвайшло ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 г. зрабілася цэнтрам Порплішчанскага сельсавета. Бальшавікі зачынілі касцёл, знеслі вежу (адноўленыя ў 1993 годзе). З 24 студзеня 1958 года вёска ў складзе Валодзькаўскага сельсавета, з 24 красавіка 1959 года — у складзе Крулеўшчынскага сельсавета, з 29 снежня 1961 года — цэнтр адноўленага Порплішчанскага сельсавета.
Станам на 2001 год у вёсцы было 293 двары, на 1 студзеня 2006 г. — 276 двароў. У 2009 годзе царкоўны прыход супольна з святаром БЭМП пакрылі сайдынгам вежу і купал царквы, а ў 2011 годзе зафарбавалі інтэр’ер. На думку старшыні добраахвотнага таварыства аховы помнікаў Антона Астаповіча, гэта з’яўляецца крымінальным злачынствам. Ён звярнуўся ў пракуратуру з лістом, у якім просіць прыцягнуць ад адказнасці арганізатараў і выканаўцаў прац у адпаведнасці з ч.2 арт. 344 КК за наўмыснае пашкоджанне гістарычна-культурнай каштоўнасці групай асоб.
1-ы Прыбалтыйскі фронт
1-ы Прыбалты́йскі фронт (20 кастрычніка 1943 — 24 лютага 1945) — фронт РЧСА ў час Вялікай Айчыннай вайны, які дзейнічаў на прыбалтыйскім кірунку.
Гісторыя
Утвораны на паўночна-заходнім і заходнім напрамках 20 кастрычніка 1943 года на падставе загаду Стаўкі ВГК ад 16 кастрычніка 1943 г. шляхам перайменавання Калінінскага фронту.
З 1 па 21 лістапада 1943 года войскі фронту вялі наступ на Віцебска-Полацкім кірунку. Пры падтрымцы 2-га Прыбалтыйскага фронту атрымалася ўклініцца ў абарону немцаў на глыбіню 45—55 км і глыбока ахапіць Гарадоцкую і Віцебскую групоўкі нямецкіх войскаў.
У выніку праведзенай Гарадоцкай аперацыі 1943 года была разгромлена групоўка немцаў і знішчаны выступ у абароне праціўніка. У выніку была зайнята выгадная пазіцыя каля Віцебска.
У лютым—сакавіку 1944 года, сумесна з Заходнім фронтам войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту правялі Віцебскую аперацыю. У выніку аперацыі ўдалося палепшыць становішча, прарваць абарону праціўніка, глыбока ахапіць віцебскую групоўку праціўніка.
З 23 чэрвеня ва ўзаемадзеянні з войскамі 3-га Беларускага фронту ў ходзе Віцебска-Аршанскай аперацыі было разгромлена левае крыло нямецкай групы армій «Цэнтр». Савецкія войскі выйшлі на подступы да Полацка.
Развіваючы поспех, без аператыўнай паўзы была праведзена Полацкая аперацыя. У выніку была разгромленая полацкая групоўка немцаў і прасунуліся левым крылом на 120—160 км. Былі створаны выгадныя ўмовы для развіцця наступлення на Даўгаўпілс і Шаўляй.
У ліпені войскі фронту правялі Шаўляйскую аперацыю. У выніку была разгромленая Панявежыска-Шаўляйская групоўка праціўніка. Пасля разгарнулі наступ на Рыгу з мэтай перарэзаць сухапутныя камунікацыі нямецкай групы армій «Поўнач» з Усходняй Прусіяй, выйшлі да Рыжскага заліва, але ў жніўні адышлі на 30 км на поўдзень.
Брацкая магіла (Трабы)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Трабы, Іўеўскі раён, Мінская вобласць.
1-ы Прыбалтыйскі фронт
Гісторыя
На пачатку лютага 1945 года войскі фронту, разам з 3-м Беларускім фронтам ўдзельнічалі ў аперацыі па ліквідацыі прыціснутай да мора усходнепрускайю групоўку праціўніка на Земландскім паўвостраве і ў раёне Кёнігсберга (Калінінград). Арміі фронту, якія дзейнічалі ў Курляндыі, былі перададзеныя ў 2-гі Прыбалтыйскі фронт. З 17 лютага ўсе намаганні фронту засяродзіліся на ліквідацыі варожай Земландскай групоўкі.
Брацкая магіла (Трабы)
Гісторыя
Пахавана 26 ваеннаслужачых (19 — прозвішчы ўстаноўлены; 1 — прозвішча невядома) і 6 партызан, якія загінулі ў пачатку ліпеня 1944 года пры вызваленні вёскі ад нямецкіх войскаў. Сярод пахаваных — воіны 6-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі імя А. Я. Пархоменкі і партызаны брыгады імя Аляксандра Неўскага.
1-ы Прыбалтыйскі фронт
Гісторыя
24 лютага 1945 года фронт быў скасаваны, а яго войскі, ператвораныя ў Земландскую аператыўную групу войскаў, уключаны ў склад 3-га Беларускага фронту.
Брацкая магіла (Трабы)
Гісторыя
6 лістапада 2018 года ў брацкую магілу былі перапахаваны астанкі яшчэ двух невядомых ваеннаслужачых Чырвонай арміі, якія загінулі ў 1941 годзе на тэрыторыі Трабаў. Перад перазахаваннем прайшоў урачысты мітынг-рэквіем, прысвечаны воінам, якія загінулі ў перыяд вызвалення Іўеўшчыны ад нямецкіх войскаў.
Помнік
У 1954 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.
Уладзімір Саўчанка
Уладзімір Саўчанка:
Рычард Трэвітык
Рычард Трэвітык (Richard Trevithick;, Ілаган, Корнуэл — , Дартфард, Кент) — англійскі вынаходнік.
Біяграфія
Атрымаў сярэднюю адукацыю ў Камбарне, веды ў галіне паравой тэхнікі набыў самаадукацыяй, што дазволіла яму заняць пасаду інжынера ў розных кампаніях. Ініцыятар стварэння і прымянення стацыянарных машын, якія працуюць пры высокіх цісках (атрымаў патэнт на «машыну высокага ціску» у 1800). Засвоіў на практыцы цыліндрычныя паравыя (так званыя «корнвалійскія») катлы (1815). З 1797 будаваў мадэлі паравых вазьніц, а ў 1801 пачаў будаваць арыгіналы вазьніц, апошняя з якіх прайшла паспяховыя выпрабаванні ў Корнуэле і Лондане (1802—1803). У 1803—1804 пры дапамозе Дж. Стыла Трэвітык пабудаваў для завадской Мертыр-Тыдвілскай чыгункі (Паўднёвы Уэльс) першы ў гісторыі паравоз, які апынуўся занадта цяжкім для чыгунных рэек і не мог выкарыстоўвацца. Другі паравоз Трэвітык і Стыла таксама не атрымаў прымянення, толькі ў 1808 Трэвітык пабудаваў паравоз больш дасканалай канструкцыі, які развіваў хуткасць да 30 км/гадз.; дэманстраваў яго ў прадмесці Лондана. Паравоз атрымаў назву «Catch Me Who Can» («Злаві мяне, хто зможа»). У мэтах прапаганды паравоза Трэвітык пабудаваў за свой кошт кальцавую дарогу ў парку, дзе «Злаві …» спаборнічаў у хуткасці з коньмі і перавозіў людзей дзеля забавы. Але, не атрымаўшы падтрымкі ад буйных фінансістаў, Трэвітык збяднеў (1811) і ў 1816 з’ехаў у Паўднёвую Амерыку — у Перу, пасля няўдалага ўдзелу ў іспана-перуанскай вайне вярнуўся ў Англію ў 1827, памёр у поўнай галечы.
Васкрэсэнскэ
Васкрэсэнскэ (Воскресенське) — тапонім ва Украіне.
Кай (Папа Рымскі)
Кай (Caius; ? — ) — біскуп Рыма з 17 снежня 283 па 22 красавіка 296. Нарадзіўся ў Далмацыі, быў сваяком імператара Дыяклетыяна. Пакараны разам са сваёй пляменніцай св. Сасанай і некалькімі прыдворнымі і святарамі. Шануецца ў Харватыі і на поўначы Італіі. Паводле каталіцкіх крыніцах, пахаваны ў катакомбах святога Каліста.
Фёдар Уладзіміравіч Стрыкаў
Фёдар Уладзіміравіч Стрыкаў (нар. 2 снежня 1947, в. Мадора, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць, БССР) — ганаровы дарожнік, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання (2004—2008).
Біяграфія
У 1971 годзе пасля заканчэння дарожна-будаўнічага тэхнікума пачаў працаваць у Дзяржынскім раёне тэхнікам МБУ-2. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў майстрам, прарабам на будаўніцтве мастоў, намеснікам дырэктара, дырэктарам завода жалезабетонных маставых канструкцый. З 1997 года генеральны дырэктар РУП «Дарбудіндустрыя», якое аб’ядноўвае 11 прадпрыемстваў у Беларусі і ва Украіне.
З 17 кастрычніка 2004 года да лістапада 2008 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Жыве ў г. Фаніпаль.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (2003).
Нацыянальны атлас Беларусі
Нацыянальны атлас Беларусі — фундаментальнае навукова-даведачнае афіцыйнае дзяржаўнае выданне Рэспублікі Беларусь: картаграфічны твор (атлас), у якім змешчана сучасная інфармацыя пра Беларусь, ён характарызуе прыродныя ўмовы і рэсурсы, дэмаграфічную, эканамічную, гістарычную сітуацыю ў Беларусі.
Гісторыя
Перадумовай да стварэння Нацыянальнага атласа стаў Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі ад 12 мая 1999 года № 269. Быў вызначаны каардынацыйны савет, які складаўся з 10 чалавек, большасць з якіх — дырэктары навукова-даследчых інстытутаў з навуковымі ступенямі: І. І. Пашкевіч, Г. І. Кузняцоў, А. І. Кавалёў, А. В. Казулін, М. П. Касцюк, У. Ф. Логінаў, В. І. Парфёнаў, М. М. Пікулік, І. І. Пірожнік, С. К. Рахманаў. Заказчык атласа — Дзяржаўны камітэт па зямельных рэсурсах, геадэзіі і картаграфіі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь. Атлас створаны каля 450 спецыялістамі з больш чым 60 арганізацый. Атлас выйшаў у свет у 2002 годзе.
Пасля 2020 года плануецца абнавіць «Нацыянальны атлас Беларусі» і стварыць электронную версію атласа.
Апісанне
Атлас складаецца з 19 раздзелаў.
Фармат кнігі — 40×47 см, яе вага — каля 5 кілаграмаў. Змест кнігі дае поўнае ўяўленне пра Беларусь: пра яе тэрыторыю, клімат, жывёльны і раслінны свет, экалогію, насельніцтва, прамысловасць, сельскую гаспадарку, навуку, адукацыю, культуру, знешнія сувязі, гісторыю.
Першы прадстаўніцкі наклад кнігі склаў 2 тысячы асобнікаў.
Крытыка
Віктар Цемушаў у 2003 годзе падрабязна разглядзеў і раскрытыкаваў чатыры гістарычныя карты з раздзела «Гісторыя» Нацыянальнага атласа Беларусі.
Васкрэсэнскэ (Мікалаеўская вобласць)
Васкрэсэнскэ (Воскре́сенське) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вітаўскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны на рацэ Інгул за 6 км ад Мікалаева. Заснаваны ў XVIII ст. на базе дзяржаўнага сяла Ораш як адміралцейскае паселішча Чарнаморскага флоту Расійскай імперыі. Сучасная назва паходзіць ад Уваскрасенскай царквы, збудаванай у 1793 г.
Пухлякі
Пухлякі́ (, Пухляки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Пецькавічы
Пе́цькавічы (, Петьковичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Гісторыя
У 1779 годзе вёска, 8 гаспадарак, 27 мужчын. Ва ўласнасці біскупа Масальскага. Пасля другога падзела Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1858 г. вёска маёнтка Новы Двор, 21 мужчына, ва ўладанні Валадковічаў. У лютым 1867 г. жыхары адмовіліся ўплочваць нядоімкі, супраціўляліся вопісу маёмасці. У 1870 г. вёска адносілася да Галавачоўскай сельскай грамады. У 1897 г. вёска, 12 гаспадарак, 91 жыхар. Фальварак, двор, 12 чалавек, у Радашковіцкай воласці Вілейскага павета. Ад лютага да снежня 1918 г. знаходзілася на тэрыторыі, занятай войскамі кайзераўскай Германіі. Ад ліпеня 1919 года да ліпеня 1920 года на тэрыторыі Польскай Рэспублікі. Ад 1919 года ў складзе БССР. У 1921 годзе ў вёсцы жыў 91 чалавек, 17 гаспадарак, фальварак складаўся з 1 гаспадаркі, меў 7 жыхароў. Ад 20 жніўня 1924 года ўваходзіла ў склад Шаршунскага сельсавета Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1926 годзе складалася з 20 гаспадарак, у якіх жылі 113 чалавек. Ад 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну ад канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нямецкімі войскамі, 10 жыхароў загінулі. Ад 8 жніўня 1959 года ў Мінскім раёне, ад 20 студзеня 1960 года ў Рагаўскім сельсавеце. У 1997 годзе складалася з 22 двароў, у якіх жылі 39 чалавек. Адносілася да калгасу «Савецкі» (цэнтр — вёска Шаршуны).
Касцёл і калегіум езуітаў (Юравічы)
Касцёл і калегіум езуітаў — сакральны комплекс у в. Юравічы (Калінкавіцкі раён). Размешчаны ў цэнтры вёскі, на беразе р. Прыпяць. Касцёл захаваўся часткова, не дзейнічае. Помнік архітэктуры позняга барока.
Гісторыя
У другой палове XVII ст. у Юравічах з'явіліся прадстаўнікі каталіцкага ордэна езуітаў, з дзейнасцю якіх звязваюць з'яўленне цудоўнага абраза Маці Божай і ўзвядзенне тут сакральнага комплексу. 8 верасня 1673 адбылося асвячэнне капліцы, у якую ўрачыста ўнеслі цудоўны абраз.
Комплекс пабудаваны ў 1726—1746 гг. на месцы драўлянага кляштара, узведзенага ў другой палове XVII ст. У 1756 тут адкрылася школа, пераўтвораная ў 1778 годзе ў калегіум. У 1820 годзе, пасля ліквідацыі ордэна езуітаў, кляштар перададзены мазырскім бернардзінцам.
Пасля здушэння вызваленчага паўстання расійскія ўлады зачынілі Юравіцкі кляштар, аднак у 1841 будынкі вярнулі каталікам.
Пасля паўстання 1863—1864 гг., у лістападзе 1864 г., зноў закрыты і ў 1865 г. перабудаваны паводле праваслаўных канонаў: захоўвалася форма купалаў франтальных вежаў, над дахам прапаноўвалася ўзняць дзевяць макавак і купал над алтарнай часткай, змяняўся абрыс аконных праёмаў. Работы ажыццяўляліся пад кіраўніцтвам губернскага архітэктара Іванова, аўтара першага праекта. Унутры касцёла галоўны алтар быў закрыты іканастасам, восем бакавых алтароў выратаваў ад разбурэння мясцовы архірэй.
У 1958 годзе па загадзе мясцовага старшыні калгаса храм пачалі разбіраць на цэглу.
З 1990-х гг. — дзеючы праваслаўны жаночы манастыр у гонар Ражства Прасвятой Багародзіцы. З 2006 г. — дзеючы праваслаўны мужчынскі манастыр. У наш час вядзецца аднаўленне комплексу Беларускім экзархатам Маскоўскага патрыярхату.
Архітэктура
Комплекс уключае касцёл і корпус калегіума, аб'яднаныя ў адзіную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю. Размешчаныя на высокім узгорку, за высокай мураванай агароджай з уязной брамай (захаваліся паўднёвая і заходняя сцены), абкружаны пладовым садам. Па вуглах агароджы і абапал брамы круглыя ў плане вежы з байніцамі.
Калегіум
Корпус калегіума — двухпавярховы П-падобны ў плане будынак. Яго сіметрычная аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя падкрэсленая дзвюма трох'яруснымі вежамі на вуглах дваровага фасада. Сцены рытмічна расчлянёныя пілястрамі, аконныя праёмы маюць фігурныя абрамленні. Планіроўка галерэйная з вялікай залай у цэнтры. Перакрыцці абодвух паверхаў скляпеністыя.
Фенрыр
Фенрыр  — у германа-скандынаўскай міфалогіі велізарны воўк, дзіця Локі і волаткі Ангрбоды.
Вораг багоў Фенрыр (Жудасны воўк) быў другім з дзяцей Локі. Першапачаткова багі палічылі яго недастаткова небяспечным і дазволілі жыць у Асгардзе. Воўк вырас сярод асаў і стаў настолькі вялікі і жудасны, што карміць яго адважваўся толькі Цюр, бог вайсковай адвагі. Каб засцерагчы сябе, асы вырашылі скаваць Фенрыра ланцугом, але магутны воўк лёгка рваў самыя моцныя ланцугі (Ледзінг і Дромі). У рэшце рэшт асам хітрасцю ўсё ж удалося скаваць Фенрыра чароўным ланцугом Глейпнір, якую гномы зрабілі з шуму каціных крокаў, жаночай барады, каранёў гор, мядзведжых жыл (у старажытнасці сухажыллям прыпісвалі ўласцівасці нерваў), рыбінага дыхання і птушынай сліны. Усяго гэтага больш няма ў свеце. Глейпнір была тонкая і мяккая, як шоўк. Але, каб воўк дазволіў надзець на сябе гэты ланцуг, Цюру прыйшлося ўкласці руку яму ў пашчу ў знак адсутнасці злых намераў. Калі Фенрыр не змог вызваліцца, ён адкусіў руку Цюра. Асы прыкавалі Фенрыра да скалы глыбока пад зямлёй і ўваткнулі меч паміж яго сківіцамі. Ручка (мяча) уперлася пад язык, а лязо — у паднябенне. І так распірае меч яму сківіцу. Дзіка ён вые, і бяжыць сліна з яго пашчы ракою, што клічацца Вон. І так ён будзе ляжаць, пакуль не прыйдзе канец свету.
У дзень Рагнарока, згодна з прадраканнем Вёльвы, Фенрыр разарве свае кайданы (паводле «Старэйшай Эды»). У фінале бітвы Фенрыр заб’е Одзіна, а за свайго бацьку адпомсціць Відар — старажытнаскандынаўскі бог помсты і бязмоўя, сын Одзіна і веліканшы Грыд.
Нягледзячы на гэта прароцтва, асы не забілі Фенрыра, таму што «так шанавалі багі сваё свяцілішча і свой прытулак, што не хацелі апаганьваць іх крывёю ваўка».
Хвастаткі
Хваста́ткі (Thecla) — род (падсямейства?) матылёў сямейства.
Род налічвае больш за 50 відаў, пашыраных пераважна ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар'я.
Дзённыя матылі. Крылы хвастатак шырокія. Размах крылаў 1,5—3,5 см. Ніз крылаў афарбаваны ў буры колер з аранжавымі або чырвонымі плямамі і белай палосай або белымі плямамі. На задніх крылах маюцца «хвосцікі». Вусені кароткія і тоўстыя. Кормяцца на лісцевых дрэвах.
Ліхтэнштэйн на Еўрапейскіх гульнях 2019
Ліхтэнштэйн прымала ўдзел на II Еўрапейскіх гульнях, якія праходзілі ў чэрвені 2019 года ў горадзе Мінску. Краіна была прадстаўлена аднім спартсменам. Зборная Ліхтэнштэйна была самой малой на гульнях.
2-гі Беларускі фронт
2-і Беларускі фронт — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ва ўзброеных сілах СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны. Фронт дзейнічаў у 1944 — 1945 гадах у Беларусі, Польшчы і Усходняй Прусіі.
Першае фарміраванне
Фронт утвораны 24 лютага 1944 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 17 лютага 1944 з мэтай наступу ў Беларусі. Ў фронт ўвайшлі 47-я армія, 61-я армія, 70-я армія і Дняпроўская ваенная флатылія. Авіяцыйныя сілы фронту склала 6-я паветраная армія.