cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван Фёдаравіч Крук (актывіст)
Біяграфія
16 мая 2010 г. на І.Крука склалі пратакол паводле часткі 2 артыкула 22.9. АК РБ за распаўсюд  бюлетэня «Прававая дапамога насельніцтву» без выходных даддзеных. Суддзя Астравецкага раёна Янкоўскі 17 чэрвеня вынес пастанову пра спыненне адміністрацыйнай справы паводле артыкула 22.9 КоАП ў адносінах да І. Крука ў сувязі з адсутнасцю склада правапарушэння і сканчэннем тэрмінаў накладання адміністрацыйнага спагнання.
06 ліпеня 2010 г. І. Крук быў асуджаны Астравецкім раённым судом на 1 міліён 50 тысяч рублёў за паклёп падчас выбарчай кампаніі ў парламент у 2010 г. Кіраўнік спраў райвыканкаму М.Зімніцкі аказваў ціск на аднаго з выбаршчыкаў, які паставіў подпіс за вылучэнне І. Крука ў кандыдаты ў дэпутаты, з тым каб той адмовіўся ад свайго подпісу. Калі на чыноўніка райвыканкаму была напісана скарга ў абласную выбарчую камісію, той падаў на І. Крука ў суд.
У лютым 2011 г. І. Крук ініцыяваў збор подпісаў у Астраўцы пад адкрытым лістом да генеральнага пракурора РБ, ЦВК і еўрапейскіх структураў з фактамі парушэнняў выбарчага заканадаўства падчас прэзідэнцкіх выбараў у 2010 г. і з патрабаваннем спыніць рэпрэсіі адносна ўдзельнікаў падзей 19 снежня ў Мінску. Ліст падпісала 49 чалавек.
Кандыдат у дэпутаты ў Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання ў 2012 г. Паводле рашэння партыі АГП зняў сваю кандыдатуру і заклікаў да байкоту выбараў.
Вылучаўся кандыдатам у дэпутаты Гродзенскага абласнога і Астравецкага раённага Савета дэпутатаў у 2014 г., аднак не быў зарэгістраваны. 28 сакавіка 2014 г. Іван Крук накіраваў адкрытую заяву пракурору Астравецкага раёна А.І. Марцінчыку па факце незаконных дзеянняў членаў Астравецкай раённай выбарчай камісіі па адмове ў рэгістрацыі кандыдатам у дэпутаты.
Кандыдат у дэпутаты на парламенцкіх выбарах ў 2016 г па Гродзенскай Цэнтральнай акрузе № 51.
І. Крук актыўны ўдзельнік антыядзернага супраціву. Удзельнічаў у стварэнні аргкамітэта руху «Астравецкая АЭС – гэта злачынства», збіраў подпісы грамадзян супраць АЭС. Лічыць пабудову Беларускай АЭС – ваенна-палітычным праектам Расіі, накіраваным супраць Еўрапейкага Саюзу, які робіць Беларусь і палітычна і эканамічна яшчэ больш залежнай ад Расіі.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае двух сыноў. Жонка - Вольга Крук.
Спасылкі
http://pyx.by/rus/news/444/
http://nashaniva.by/?c=ar&i=26699 https://docs.rferl.org/be-BY/2010/03/22/adzin_dzen_palitviaznia.pdf
http://spring96.org/ru/news/10030
http://naviny.by/article/20161015/1476523783-belorusskaya-aes-zona-sekretnosti-no-1
http://naviny.by/rubrics/society/2012/11/27/ic_news_116_406180 https://spring96.org/be/news/5778
https://www.svaboda.org/a/772156.html
Сяргей Анатольевіч Старасцін
Сяргей Анатольевіч Старасцін (Серге́й Анато́льевич Ста́ростин;, Масква — , Масква) — выбітны расійскі лінгвіст, паліглот, спецыяліст у галіне кампаратывістыкі, усходазнаўства, каўказазнаўства і індаеўрапеістыкі. Сын літаратара, перакладчыка, паліглота Анатоля Старасціна, брат філосафа і гісторыка навукі Барыса Старасціна. Член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук Аддзялення літаратуры і мовы (мовазнаўства). Загадчык Цэнтрам кампаратывістыкі Інстытута ўсходніх культур і антычнасці РГГУ, галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута мовазнаўства РАН, ганаровы доктар Лейдэнскага ўніверсітэта (Нідэрланды).
Біяграфія
Нарадзіўся 24 сакавіка 1953 года ў Маскве. Лінгвістыкай пачаў захапляцца ўжо ў школьныя гады. Скончыў аддзяленне структурнай і прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта МДУ імя Ламаносава ў 1975 г. У якасці асноўнай мовы вывучаў японскую. Яшчэ студэнтам апублікаваў працу па рэканструкцыі праяпонскай мовы, якая зрабіла вялікае ўражанне на спецыялістаў. У перыяд вучобы рэгулярна ўдзельнічаў у лінгвістычных экспедыцыях на Паўночны Каўказ. Валодаў фенаменальнай здольнасцю хутка засвойваць і творча прерапрацоўваць велізарныя аб'ёмы інфармацыі. Адразу пасля заканчэння МДУ паступіў у аспірантуру ў Інстытут усходазнаўства АН СССР. Кандыдацкая дысертацыя (1979) на тэму «Рэканструкцыя старажытнакітайскай фаналагічнай сістэмы» (была рэкамендавана апанентамі для абароны ў якасці доктарскай), доктарская дысертацыя (1992) па праблемах алтайскай рэканструкцыі. 30 мая 1997 г. абраны членам-карэспандэнтам Расійскай акадэміі навук па Аддзяленні літаратуры і мовы (мовазнаўства). Удзельнічаў у шэрагу міжнародных праектаў у Нідэрландах, ЗША (у тым ліку ў Інстытуце Санта-Фэ, куды яго рэкамендаваў нобелеўскі лаўрэат па фізіцы Мюрэй Гел-Ман, да яго ніколі не было ніводнага лінгвіста). Акрамя навуковай дзейнасці, займаўся выкладаннем.
Памёр 30 верасня 2005 года ад інфаркту міякарда пасля лекцыі ў РДГУ.
ЖФК Русенгард Мальмё
«Русенгард» (FC Rosengård — Rosengård Malmö) — жаночы футбольны клуб з горада Мальмё. Утвораны ў 1970 годзе. У цяперашні час гуляе ў першай па рангу лізе Швецыі — Дамалсвенскане.
Падляшскія мучанікі
Трынаццаць падляшскіх мучанікаў — сяляне-ўніяты в. Сядлецкай губерні Расійскай імперыі (цяпер у Люблінскім ваяводстве, Польшча), якія загінулі 14 (26) студзеня 1874 года пры абароне сваёй царквы ад ператварэння яе ў праваслаўную ў час ліквідацыі Брэсцкай уніі на Падляшшы (у Царстве Польскім).
Ушанаванне памяці
У 1875 у Парыжы ў іх гонар быў выбіты медаль з надпісам «Братам-русінам, замардаваным маскоўскім царызмам, за вернасць царкве і Польшчы. 1874» з імёнамі 18 уніятаў, забітых у Пратуліне і Дралёве. У 1991 зроблена эксгумацыя, рэшткі забітых сялян перанесены ў парафіяльны касцёл у Пратуліне. 6 кастрычніка 1996 13 падляшскіх мучанікаў урачыста беатыфікаваны ў Рыме. Ад 1998 у дзейнічае санктуарый падляшскіх мучанікаў.
Зашчырына (курганны могільнік)
Зашчырына — курганны могільнік каля вёскі Зашчырына Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Могільнік знаходзіцца за 0,2 км на ўсход ад вёскі, побач з могілкамі.
Апісанне
46 курганоў вышынёй 0,3-1 м, дыяметрам 3-10 м. Каля асновы насыпаў прасочаны раўкі і перамычкі. Выявіў у 1955 годзе Л. В. Аляксееў, даследавала ў 1975 годзе З. М. Сяргеева. Раскапана 6 курганоў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце галавой на захад і паўдневы захад. Знаходкі — бронзавыя спіральныя і пласціністыя пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, бронзавыя вітыя бранзалеты з завязанымі канцамі, фрагменты ляпнога і ганчарнага посуду. Могільнік датуецца XI—XII ст., належыў крывічам. Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Віцебскім краязнаўчым музеі.
Макра
Макра (Macra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 66 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 3 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 12020. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Ластаўневыя
Ластаўневыя (Asclepiadoideae) — падсямейства двухдольных зрослапялёсткавых раслін сямейства.
Сістэматыка
Згодна з APG II Asclepiadoideae лічыліся асобным сямействам Asclepiadaceae. Аднак малекулярныя дадзеныя сведчаць аб тым, што група эвалюцыйна паходзіць ад Apocynaceae, і, таму згодна з апошняй батанічнай сістэматыкай APG III таксон быў рэкатэгарызаваны як падсямейства сямейства Apocynaceae. У яго ўваходзяць 214 родаў, з якіх больш за тры дзясяткі сукулентных, і каля 2 400 відаў.
Агульная біямарфалагічная характарыстыка
Кусты, паўкусты, шматгадовыя ці аднагадовыя травяністыя расліны, часта з павойнымі сцебламі. Лісце размяшчаецца чаргова, супратыўна або кольцава. Ліставыя пласціны — простыя, цэльнакрайнія, без прылісткаў. Кветкі правільныя, абодваполыя, адзінкавыя або сабраны ў суквецці. Плод — сухая лісцянка, якая раскрываецца па шве. Насенне часцей за ўсё мае чубок шаўкавістых валасінак.
Распаўсюджанне
Прадстаўнікі гэтага сямейства распаўсюджаныя пераважна ў тропіках і субтропіках. Распаўсюджаны ў Амерыцы, Афрыцы, Усходняй Азіі. Некаторыя нешматлікія віды растуць ва ўмераных шыротах.
Выкарыстанне
Некаторыя віды сямейства выкарыстоўваюць як лекавыя расліны. Прымяняюцца пры сардэчных, гінекалагічных і іншых захворваннях. Многія віды вырошчваюць як дэкаратыўныя расліны.
Ментавайцы
Ментава́йцы або ментава́і (саманазвы Tschagallelegat, Sigalagan) — карэнныя насельнікі астравоў Ментавай у Інданезіі. Агульная колькасць - 74 000 чал. (2016 г.).
Паходжанне
Ментавайцы адносяцца да так званай протамалайскай галіны аўстранезійскай групы народаў Інданезіі — папярэднікаў малайскіх народаў. Іх продкі насялілі астравы Ментавай у прамежку паміж 2000 г. да н. э. і 500 г. да н. э. Звычайна яны аддавалі перавагу жыццю ў глыбі астравоў, што тлумачыцца асаблівасцямі мясцовай геаграфіі. Берагі астравоў нізкія, часцяком забалочаныя, іх насельнікам стала пагражаюць малярыя і цунамі. Узвышшы цэнтральнай часткі астравоў багатыя лесам і рэкамі, дзе лягчэй было знайсці здабычу падчас палявання або збіральніцтва, пітную ваду і камень для майстравання прыладаў працы і зброі. Аднак такі лад жыцця абумовіў ізаляцыю ад знешняга свету, якая асабліва адчувалася на вялікім востраве Сіберут. Нягледзячы на тое, што суседні востраў Суматра з'яўляецца адным з найстаражытнейшых цэнтраў чалавечай цывілізацыі, ментавайцы прытрымліваліся прымітыўнага ладу да канца XX ст. На востраве Сіберут захавалася група ментавайцаў, якая і ў нашы дні працягвае жыць абасоблена ў джунглях.
Гісторыя
Назвы "Ментавай" (Mentawai) і ментавайцы (Orang Mentawai), відавочна, паходзяць ад жыхароў Суматры. У еўрапейскай літаратуры яны ўпершыню былі ўжыты ў 1799 г. брытанцам Джонам Крыспам, які як служачы Брытанскай Ост-Індскай кампаніі наведаў астравы Ментавай у 1792 г. і стаў першым еўрапейцам, які пакінуў нататкі аб жыцці астравіцян. Яшчэ раней, у 1606 г. астравы Ментавай з'явіліся на партугальскіх картах. У XVIII ст. яны былі вядомы галандцам пад назвай Насау.
Самі ментавайцы мелі розныя саманазвы ў залежнасці ад месца пражывання, але еўрапейскія назіральнікі XIX ст. прыводзяць быццам бы іх агульныя назвы "Тчагалелегат" (Tschagallelegat) і "Сігалаган" (Sigalagan).
У 1824 г. Вялікабрытанія і Нідэрланды заключылі дагавор, згодна якому Суматра і суседнія астравы траплялі ў зону каланіяльных інтарэсаў Нідэрландаў. 10 ліпеня 1864 г. архіпелаг Ментавай быў афіцыйна абвешчаны валоданнем Нідэрландаў. Аднак каланіяльныя ўлады фактычна не прысутнічалі на астравах. У 1901 г. па запрашэнню галандскіх чыноўнікаў на Ментавай прыбылі нямецкія місіянеры. Першая спроба ахрысціць тубыльцаў скончылася забойствам місіянера. Толькі ў 1915 г. святары дамагліся прыняцця хрысціянства з боку часткі астравіцян.
У 1945 г. астравы Ментавай былі ўключаны ў склад незалежнай дзяржавы Інданезія. Сюды былі пераселены выхадцы з Суматры і Явы, што паўплывала на значныя змены ў жыцці астравіцян. Інданезійскія чыноўнікі ўвялі забароны на распаўсюджаныя сярод тубыльцаў татуіроўкі, пілаванне зубоў, абавязвалі апранацца ў еўрапейскую адзежу. Найбольшага ўплыву яны дасягнулі на малых астравах Сіпора, Паўночны Пагай і Паўднёвы Пагай. Іх жыхары былі ўцягнуты ў грашовую эканоміку, вытворчасць камерцыйных сельскагаспадарчых культур, атрымалі магчымасць вучыцца ва ўрадавых і місіянерскіх школах. Важнае значэнне ў працэсе змен мела развіццё турызму.
На вялікім востраве Сіберут сітуацыя пачала мяняцца толькі ў апошнія два дзесяцігоддзі XX ст. Аднак многія мерапрыемствы інданезійскага ўрада там не мелі поспеху. Частка астравіцян адмовілася пакідаць лес. Але і тыя, хто перасяліўся ў вёскі, часцяком працягваюць стары лад жыцця, не маюць магчымасці атрымоўваць паўнавартую школьную адукацыю і вельмі абмежавана ўцягнуты ў грашовыя адносіны.
Асаблівасці культуры
Асноўнымі заняткамі ментавайцаў доўгі час заставаліся паляванне, рыбалоўства і збіральніцтва. Палявалі з дапамогай лукаў з атручанымі стрэламі. Рыбу лавілі з берага або ладзілі лодкі з суцэльных бярвенняў. Збіралі малюскаў, ядомае карэнне, дзікарослыя плады, але найбольшую важнасць для забеспячэння ежай мела сагавая пальма. Разам з гэтым, здаўна існавала матычнае земляробства. Вырошчвалі клубневыя культуры, а таксама фруктовыя дрэвы.
Асноўны тып паселішча — вёска. Яна звычайна складаецца з некалькіх доўгіх хацін на па́лях (ума). Суродзічы аднаго роду займаюць адну або больш хацін, кіруюцца старэйшынам. Адзінага вясковага кіравання няма. Сем'і патрыярхальныя, адлік сваяцтва вядзецца па бацькоўскай лініі. Прамымі нашчадкамі з'яўляюцца сыны, але пры жыцці бацька можа перадаць частку маёмасці дачцы.
Крывінка
Крывінка, Крывіна, Ніжняя Крывіна — рака ў Сенненскім і Бешанковіцкім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Заходняя Дзвіна.
Ментавайцы
Асаблівасці культуры
У мінулым мужчыны апраналі насцегнавыя павязкі, жанчыны — лубяныя спадніцы. Таксама плялі з галін шыракаполыя капелюшы. У наш час распаўсюджана вопратка з пакупных тканін. Ментавайцы вядомы сваім мастацтвам татуіроўкі і звычаем пілаваць зубы.
Крывінка
Даўжыня 34 км. Плошча вадазбору 637 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰.
Ментавайцы
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія ментавайцаў заснавана на анімістычных уяўленнях аб існаванні душы ў жывых істот і прадметаў. Ментавайцы шануюць духаў прыроды, але таксама вераць у злых духаў, якія прыносяць няшчасці і хваробы. Лячэннем, правядзеннем рэлігійных абрадаў і пахаванняў займаюцца шаманы.
Крывінка
Асноўны прыток — рака Бярозка (з правага боку)
Ментавайцы
Рэлігія
З 1915 г. сярод ментавайцаў распаўсюджваецца хрысціянства. У нашы дні яго спавядае 80% вернікаў.
Крывінка
Выцякае з возера Багданаўскага за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Запруддзе Сенненскага раёна, цячэ па Чашніцкай раўніне, вусце за 0,3 км на ўсход ад вёскі Верхняе Крывіна Бешанковіцкага раёна. Даліна ракі да вёскі Асавец (Бешанковіцкі раён) невыразная, ніжэй на плыні — шырынёй 0,2—0,5 км. Абалона забалочаная, да вёскі Асавец шырынёй 2—3 км, ніжэй 50—100 м. Рэчышча ад вытоку на працягу 19,5 км каналізаванае, яго шырыня 4—8 м, у нізкай плыні 10—15 м.
У басейне Крывінкі знаходзяцца азёры Багданаўскае, Сянно, Вобранка, Крыльцова, Кулікоўскае, Рубаўскае, Сукрэменскае, Тухінскае.
Марак
Мара́к — чалавек, які працуе на транспартным ці спецыяльным судне або служыць на ваенным караблі.
Марак — агульнае вызначэнне занятку. У залежнасці ад функцый ці спецыялізацыі маракі могуць быць падзелены на больш дакладныя прафесіі, напрыклад: капітан, штурман, лоцман, матрос і г.д. У залежнасці ад таго, у якую каманду (службу, часць) маракі ўваходзяць на судне ці караблі, яны належаць да гэтай або некалькіх каманд, напрыклад, палубнай каманды.
Ніканава (Смаленская вобласць)
Ніканава (Никоново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
NGC 4697
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Манга (спявак)
Джузэпэ Манга (Giuseppe Mango, больш вядомы пад сваімі сцэнічнымі псеўданімамі Манга,  — ) — італьянскі спявак і музыкант.
Spirit (альбом Depeche Mode)
«Spirit» — чатырнаццаты альбом англійскага гурта «Depeche Mode», выдадзены 17 сакавіка 2017 лэйбламі «Columbia Records» і «Mute Records».
Аперацыя «Affenkäfig»
«Клетка малпы» («Affenkäfig») — крыптонім антыпартызанскай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад у Другой сусветнай вайны супраць савецкіх партызан і мясцовага насельніцтва ў Гарадоцкім, Мехаўскім, часткова Невельскім (Расія) раёнах у лістападзе 1942 г.
Праводзілася сіламі, батальёна з ахоўнай дывізіі і паліцэйскімі з мясцовых гарнізонаў. 11 лістапада нямецкія карныя часткі пачалі сцягваць кальцо акружэння вакол лагераў 4-й Беларускай партызанскай брыгады, пад ахову якой пайшло насельніцтва з вёсак. Манеўруючы ў лясіста-балоцістай мясцовасці, партызаны пазбягалі адкрытых сутыкненняў з варожымі танкамі і замацаваліся ў цяжкадаступным для праціўніка лясным масіве. Не дасягнуўшы намечанай мэты, нямецкія падраздзяленні знішчылі 58 вёсак, у т.л. Ахрамеева, Вусце, Гумнічына, Падранды, Петрачыха, Рудзіха, Янава і інш., расстралялі больш за 1200 чал.: пераважна старых і жанчын з малалетнімі дзецьмі, якія там засталіся. У нямецкай справаздачы аб аперацыі «Waldwinter» адзначана, што адшукаць жывёлу і прадукты харчавання 286-я ахоўная дывізія не змагла з-за амаль поўнасцю разбураных 12-й танкавай дывізіяй вёсак у Гарадоцкім раёне ў выніку праведзенай аперацыі.
Паяўрэ (Ігналінскі раён)
Пая́ўрэ (Pajaurė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Віленскія беларускія настаўніцкія курсы (1915)
Віленскія беларускія настаўніцкія курсы (першыя) дзейнічалі са снежня 1915 па 23 верасня 1916 ў Вільні. Створаны школьнай камісіяй Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны ва ўмовах германскай акупацыі для падрыхтоўкі настаўнікаў для віленскіх беларускіх школ. Выкладчыкі: А. Пашкевіч (Цётка), Б. Пачопка (загадчык курсаў), С. Іваноўская, В. Ластоўскі, І. Луцкевіч, А. Луцкевіч, У. Рымша, Ю. Менке і інш. Дадаткова выкладаліся краязнаўства, польская і нямецкая мовы, асновы рэлігіі, гімнастыка, маляванне, школьная гігіена, садоўніцтва і агародніцтва. Курсы скончылі 10 чал.
Нова-Нікольскае (Бабінскае сельскае паселішча)
Нова-Нікольскае (Ново-Никольское) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вячаслаў Разумовіч
Вячаслаў Разумовіч (псеўд. Хмара; каля 1886 — пасля 1937) — беларускі вайсковы і грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нейкі Разумовіч падчас усталявання савецкай улады ў Гродне ў жніўні 1920 года быў памочнікам гродзенскага ваенкама. На «працэсе 45-ці» ў Беластоку ў маі 1923 года сцвярджалася, што В. Разумовіч быў пры бальшавіках у Гродне камендантам горада. Пасля прыходу польскіх войскаў уцёк з Гродна ў Літву. Атрымаў у верасні 1920 года паўнамоцтвы на арганізацыю ў Віленскай і Гродзенскай губернях партызанскіх атрадаў для барацьбы з палякамі. У канцы 1920 года ад’ютант Беларускага асобнага батальёна літоўскай арміі. Пасля супрацоўнічаў з польскай дэфензівай. З верасня 1924 года — у Празе. Спрабаваў шантажаваць літоўскі ўрад сувяззю з антыпольскай партызанкай. У 1930—1937 гадах выдаў на чэшскай мове дакументальна-біяграфічную трылогію «Grimassy světové války: Vzpominki atamana partizánů» («Грымасы сусветнай вайны: Успаміны атамана партызанаў»).
Шэшэнкара
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1672 чалавекі (849 мужчын і 823 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 983 чалавекі (495 мужчын і 488 жанчын).
Іван Уладзіміравіч Бельскі
'''Іван Уладзіміравіч кн. Бельскі''' (? — пасля 1446) — князь бельскі (1420—1435), князь наўгародскі (1445—1446). Сын Уладзіміра Альгердавіча.
Удзельнічаў у паходзе Вітаўта на Маскву і стаянні на Угры (1408). У 1420 годзе атрымаў ва ўдзел горад Белы ў Смаленскай зямлі. У 1422 годзе ажаніўся з Васілісай (пам. да 1484) дачкой Андрэя Гальшанскага. У 1432 годзе як сведка падпісаў дагавор з Ордэнам. Падчас феадальнай вайны ў ВКЛ (1432—1437) спачатку падтрымліваў Жыгімонта Кейстутавіча, але калі Свідрыгайла Альгердавіч узяў у заклад яго жонку Васіліну, вымушаны быў перайсці на бок Свідрыгайлы. У 1435 годзе ў бітве пад Вількамірам трапіў у палон да Жыгімонта Кейстутавіча і быў у зняволенні да 1440 года.
Л. Вайтовіч дапускае, што князь Ілля, згаданы ў адным з запісаў Кіева-Пячэрскага памянніка (паз. 131 паводле нумарацыі Вайтовіча) сярод сваякоў Алелькавічаў — гэта Іван Уладзіміравіч, запісаны пад хрысцільным імем.
Апроч сыноў, меў дачку Васілісу, жонку князя астрожскага Івана Васілевіча.
Меў 7 дзяцей, у т.л. сыноў Фёдара і Сямёна.
Кукарава
Ку́карава (, Кукорево) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.
Вёска знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад горада Беразіно, на рацэ Клявіца
Разец
Разе́ц — востраканцовая прылада з пласціны ці адшчэпа крэменю, прызначаная для разьбы, гравіроўкі, выразання пазоў і расчлянення косці, рога, дрэва.
Рабочая частка, або галоўка разца, звычайна ў форме двухграннага вугла, утварае пры перасячэнні граней вузкі кант, які нясе асноўную функцыянальную нагрузку. Адна з граней галоўкі разца звычайна афармлялася з дапамогаю спецыяльнага тэхнічнага прыёму — разцовага сколу, вузкай пласцінкі, адшчэпленай ударным спосабам у тарцовай плоскасці загатоўкі. Другая грань атрымлівалася пры простым абломванні канца пласціны метадам усячэння яго крутой рэтушшу або шляхам зняцця другога разцовага сколу.
У залежнасці ад спосабу падрыхтоўкі рабочай часткі вылучаюць 3 асноўныя тыпы разцоў:
Былі шырока распаўсюджаны ў эпоху позняга палеаліту. На тэрыторыі Беларусі існавалі на працягу каменнага веку.
Палеагляцыялогія
М. Р. Гросвальд, адзін з заснавальнікаў айчыннай і сусветнай гляцыялагічнай школы, пісаў, што яшчэ ў сярэдзіне XX стагоддзя палеагляцыялогію атаясамлівалі з палеаледавікавядзеннем, аднак ужо цяпер з'явіліся даследаванні ў галіне палеаснегаведзяння, па старажытных марскім льдам, палеамерзлотавядзення і па іншых напрамках. Палеагляцыялогія вывучае таксама гісторыю існуючых прыродных льдоў для выяўлення сучасных тэндэнцый у іх дынаміцы і стварэння асноў для прагнозу будучых кліматычных змен.
Палеагляцыялогія блізкая да палеагеаграфіі, гляцыяльнай геалогіі і геамарфалогіі, чацвярцічнай геалогіі (геалогіі чацвярцічнага перыяду) і палеагідралогіі. Аднак гэтыя і іншыя падобныя дысцыпліны вывучаюць фізіка-геаграфічную абстаноўку ў мінулым, развіццё зямной кары і рэльефу зямной паверхні пад уплывам зледзяненняў, у той час як прадметам палеагляцыялогіі з'яўляюцца самі прыродныя льды мінулага.
Галоўнай задачай палеагляцыялогіі з'яўляецца рэканструкцыя для розных храналагічных зрэзаў фізічных параметраў ледзяных утварэнняў, памераў, формы і будынкаў ледзяных цел, іх геаграфічнага распаўсюджанню, балансу масы і яго складнікаў, тэмпературнага рэжыму і цеплавога балансу, дынамікі і геалагічнай дзейнасці, механізмаў утварэння і дэградацыі. Асаблівае месца ў палеагляцыялогіі адводзіцца аналізу прамых і зваротных сувязяў прыродных льдоў у глабальнай сістэме атмасфера — акіян — суша — абледзяненне.
Метады палеагляцыялогіі
Метады палеагляцыялогіі грунтуюцца на комплексным выкарыстанні двух асноўных груп фактаў.
Першая група ахоплівае дадзеныя аб слядах экзарацыі (ледавіковай эрозіі) і ледавіковай акумуляцыі, рэчавым складзе ледавіковых адкладаў, іх дакладных радыёізатопных, палеатэмпературных, палеанталагічных, палеамагнітных характарыстыках. Гэтыя факты грунтуюцца таксама на аналізе размаху і размеркавання гляцыёізастатычных рухаў зямной кары, рэліктавых крыягенных тэкстур і іншых прыкмет халодных кліматаў і старажытных зледзяненняў.
Другая група фактаў заключае ў сябе дадзеныя назіранняў на сучасных ледавіках, у тым ліку звесткі аб залежнасці формы іх падоўжных і папярочных профіляў ад планавых памераў, аб інтэнсіўнасці і механізмах масаэнергаабмена льдоў з атмасферай, акіянам і зямной карой.
У сучаснай палеагляцыялогіі ўжываюць некалькі падыходаў:
На аснове палеагляцыялагічных метадаў быў даказаны пліацэнавы (а некаторыя спецыялісты мяркуюць, што нават і міацэнавы) ўзрост пачатку кайназойскіх зледзяненняў палярных абласцей Зямлі, а таксама сінхроннасць этапаў разрастання ледавіковых пакроваў Паўночнага і Паўднёвага паўшар'яў. Былі таксама атрыманы ацэнкі аб'ёмаў старажытных ледавікоў і эвстатычных паніжэнняў узроўню Сусветнага акіяна. Дасягнення палеаляцыялогіі дазволілі шэрагу вядучых гляцыёлагаў свету вылучыць канцэпцыю, згодна з якой старажытныя аблядненні распаўсюджваліся не толькі на сушу, але і на шэраг кантынентальнага шэльфа і глыбокіх палярных басейнаў.
Ужо ў 1990-х гадах на аснове комплексных метадаў палеагляцыялогіі і дэдуктыўнага метаду пазнання была створана мадэль Панарктычнага ледавіковага покрыва і закладзены асновы новага навуковага напрамку - марынагляцыялогіі. А ўжо ў пачатку новага тысячагоддзя была прапанавана мадэль Арктычнага ледавіковага покрыва, які перакрываў магутнымі ўзаемазлучанымі ледавіковымі шчытамі арктычную сушу і кантынентальныя шэльфы Паўночнага паўшар'я, уключаючы ўсю гіганцкую вобласць Паўночнага палярнага басейна.
Падляшша
Падляшша — гістарычны рэгіён на захадзе Вялікага Княства Літоўскага, а потым у складзе Кароны Каралеўства Польскага, які ахопліваў Дарагічынскую, Мельніцкую і Бельскую землі.
Беларускай гістарычнай навукай разглядаецца як гістарычная вобласць на захадзе этнічнай тэрыторыі беларусаў у басейне Заходняга Буга і Нарава.
Назву рэгіёна (вядомая з XV ст.) выводзяць ад слова «палексяне» (polexiane) — назвы аднаго з яцвяжскіх плямёнаў, ад выразу «зямля пад ляхамі» (што значыць на мяжы з Польшчаю) або «зямля пад лесам» (адсюль лацінская назва Падляшша — Subsilvania).
Лоцман
Лоцман (ад loodsman) — марак ці рачнік, па кваліфікацыі — капітан-суднавадзіцель, які добра ведае берагавое становішча і мясцовы фарватар і праводзіць па ім марскія ці рачныя судны, асабліва ў месцах, якія ўяўляюць небяспеку. Лоцман абавязаны праводзіць па фарватары кожнае судна пры ўваходзе і пры выхадзе яго з порта. Лоцмана дастаўляюць на Лоцманскім боце (катары), (часам на верталёце) да судна, якое запытала лоцмана, і ён праводзіць судна па бяспечным маршруце. Аднак прысутнасць лоцмана на борце судна не здымае з капітана адказнасці за бяспеку. Усе ўказанні лоцмана носяць толькі рэкамендацыйны характар.
За паслугі лоцмана спаганяецца лоцманскі збор — плата за правядзенне суднаў па фарватары. Пры немагчымасці забеспячэння судна лоцманам на мачтах берагавых пастоў пры ўваходзе ў гавань падымаюць лоцманскія сігналы — для ўказання глыбінь і рэкамендуемага курсу пры ўваходзе ў гавань. На суднаходных рэках і ўнутраных вадаёмах, часцей за ўсё, функцыі капітана і лоцмана сумяшчаюцца, а для абазначэння фарватара, глыбінь і бяспечнага курсу служаць буі, бакены і берагавыя створныя знакі.
Hipparchia hermione
Hipparchia hermione — від дзённых матылькоў з роду Hipparchia у складзе падсямейства Аксамітніцы.
Этымалогія лацінскай назвы
Герміёна (грэчаская міфалогія) — дачка цара Спарты Менелая і Алены.
Альцыёна (грэчаская міфалогія) — дачка Эола, жонка фесалійскага цара Кеіка. Алцыёна кінулася ў мора і была пераўтвораная багамі ў зімародка.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 27-34 мм. Верхні бок крылаў шаравата-карычневы, са светла-жоўтай перавяззю, які ў самцоў з пясочным напыленнем. На задніх крылах унутраны край перавязі даволі моцна выгнуты. Ніжні бок пярэдніх крылаў аналагічны афарбоўцы верхняга боку.
Арэал і месцапражыванне
Паўднёвая Нарвегія, Паўднёва-Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Еўропа на ўсход да Цэнтральнай Украіны, Беларусі, Смаленскай і Бранскай абласцей Расіі. Лакальны па ўсёй Польшчы і Беларусі. У Прыбалтыцы і Літве.
Насяляе ўзлескі і паляны сухіх сасновых і змешаных лясоў, прасекі і вырубкі ў хваёвых лясах, рэдкалессе. Аддае перавагу сонечным месцам з пясчанай глебай. Лакальны, але звычайны, у некаторыя гады масавы від.
Біялогія
Развіваецца ў адным пакаленні на працягу года. Час лёту матылькоў доўжыцца з канца чэрвеня да сярэдзіны жніўня. Матылі часта харчуюцца на кветках Knautia arvensis і чабора (Thymus). Кармавыя расліны вусеняў: Brachypodium pinnatum, Brachypodium sylvaticum, Festuca ovina, Festuca rubra.
Ахова
Уключаны ў Чырвоную кнігу Латвіі (3 катэгорыя).
Касцёл Святога Антонія Падуанскага
Касцёл Святога Антонія Падуанскага — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар святога Антонія Падуанскага.
19-я армія (Германская імперыя)
19-я а́рмія (19. Armee / Armeeoberkommando 19 / A.O.K. 19) — воінскае аб’яднанне армейскага узроўню Імперскай Германскай Арміі падчас Першай сусветнай вайны. Была сфармавана ў 1918 годзе ў Францыі на базе Паўднёвай арміі. Удзельнічала толькі ў баявых дзеяннях на Заходнем фронце.
Гісторыя баявых дзеянняў
19 армія была адной з трох армій (разам з 17-й і 18-й), якія былі ўтвораныя ў канцы 1917 (пачатку 1918) года з войскаў, якія былі перакінутыя з Усходняга фронту. Яны павінны былі прыняць удзел у Вясновым наступленні Людэндорфа. Германцы адчувалі, што гэта адзіны шанц перамагчы перад тым, як прыбудзе вялікая армія з неабмежаванымі рэсурсамі са ЗША. Яны таксама мелі часовую перавагу над супернікам у 50 дывізій, якія яны змаглі зняць з Усходняга фронту пасля падпісання Брэсцкага міру.
Нова-Нікольскае (Траццякоўскае сельскае паселішча)
Нова-Нікольскае (Ново-Никольское) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Акус
Акус (Accous) — населены пункт і камуна ў Францыі, у правінцыі Аквітанія, у дэпартаменце Атлантычныя Пірэнеі.
Паводле звестак на 1999 год, у камуне жылі 434 чалавекі, а шчыльнасць насельніцтва складала 7 чалавек/км² (сярод 2290 камун Аквітаніі Аку знаходзіцца на 795-м месцы з пункту гледжання колькасці насельніцтва, у той час як з пункту гледжання плошчы ён знаходзіцца на 101-м месцы).
Аляксандр Ісаевіч Салжаніцын
Алякса́ндр Іса́евіч Салжані́цын (,, РСФСР — , Масква, Расійская Федэрацыя) — выдатны рускі пісьменнік, публіцыст, гісторык, паэт і грамадскі дзеяч.
Атрымаў шырокую вядомасць, апрача літаратурных твораў (што, як правіла, закранаюць вострыя грамадска-палітычныя тэмы), таксама гісторыка-публіцыстычнымі творамі па гісторыі Расіі XIX—XX стагоддзяў.
Былы дысідэнт, на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў (шасцідзясятыя, сямідзясятыя і васьмідзясятыя гады XX стагоддзя) змагаўся супраць камуністычнага рэжыму ў СССР.
У апошнія дзесяцігоддзі стаяў на кансерватыўных пазіцыях, з’яўляючыся адным з натхняльнікаў праваслаўна-патрыятычнага руху.
Бацька Ігната Салжаніцына, вядомага дырыжора і піяніста.
Дзяцінства і юнацтва
Аляксандр Ісаевіч (Ісаакавіч ) Салжаніцын нарадзіўся 11 снежня 1918 г. у Кіславодску. Бацька — Ісаакій Сямёнавіч Салжаніцын, рускі праваслаўны селянін з Паўночнага Каўказа. Маці — Таісія Захараўна Шчэрбак, дачка ўкраінскага шляхціча. Бацькі Салжаніцына пазнаёміліся ў час навучання ў Маскве і неўзабаве павянчаліся ў Беларусі. Ісаакій Салжаніцын у час Першай сусветнай вайны пайшоў на фронт добраахвотнікам і служыў афіцэрам. Ён загінуў да нараджэння сына, 15 чэрвеня 1918 года, ужо пасля дэмабілізацыі (у выніку няшчаснага выпадку на паляванні). Ён апісаны пад імем Сані Лажаніцына ў эпапеі «Чырвонае кола» (на падставе ўспамінаў маці А.Салжаніцына).
Сям’я маці была цалкам разбурана ў выніку бальшавіцкіх канфіскацый.
У 1924 годзе Салжаніцын пераехаў з маці ў Растоў-на-Доне, з 1926 па 1936 гады вучыўся ў школе, жывучы надзвычай бедна. Даводзілася хаваць звесткі пра службу бацькі ў царскім войску.
У малодшых класах падвяргаўся кпінам за нашэнне крыжыка і нежаданне ўступаць у піянеры, атрымаў вымову за наведанне царквы. Пад уплывам школы шчыра прыняў камуністычную ідэалогію, у 1936 годзе ўступіў у камсамол. У старэйшых класах захапіўся літаратурай, пачаў пісаць эсэ і вершы; цікавіўся гісторыяй, грамадcкім жыццём. У 1937 годзе задумаў «вялікі раман пра рэвалюцыю» 1917 года.
У 1936 годзе паступіў у Растоўскі дзяржаўны ўніверсітэт. Не жадаючы рабіць літаратуру асноўнай спецыяльнасцю, абраў фізіка-матэматычны факультэт. Ва ўніверсітэце вучыўся на «выдатна» (сталінскі стыпендыят), працягваў літаратурныя практыкаванні, у дадатак да ўніверсітэцкіх заняткаў самастойна вывучаў гісторыю і марксізм-ленінізм. Скончыў універсітэт у 1941 годзе з адзнакай.
Ад пачатку літаратурнай дзейнасці востра цікавіўся гісторыяй Першай Сусветнай Вайны і сацыялістычнай рэвалюцыі. У 1937 годзе пачаў збіраць матэрыялы па «Самсонаўскай катастрофе», напісаў першыя раздзелы «Жніўня Чатырнаццатага» (з артадаксальных камуністычных пазіцый). У 1939 годзе паступіў на завочнае аддзяленне факультэта літаратуры Інстытута філасофіі, літаратуры і гісторыі ў Маскве. Перапыніў навучанне ў 1941 годзе ў сувязі з вайной.
Цікавіўся тэатрам, летам 1938 года спрабаваў здаць іспыты ў тэатральную школу Юрыя Завадскага, але беспаспяхова.
У жніўні 1939 года здзейсніў з сябрамі падарожжа на байдарцы па Волзе. Жыццё пісьменніка з гэтага часу і да красавіка 1945 года апісана ў паэме «Дарожанька» (1948—1952).
27 красавіка 1940 года ажаніўся са студэнткай Растоўскага ўніверсітэта Наталляй Рашатоўскай (1918—2003), з якой пазнаёміўся ў 1936 годзе.
Падчас вайны
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны не быў адразу мабілізаваны (прызнаны «абмежавана прыдатным» па здароўі). Актыўна дабіваўся накіравання на фронт. У верасні 1941 года разам з жонкай атрымаў размеркаванне школьным настаўнікам у Марозаўск Растоўскай вобласці, аднак ужо 18 кастрычніка быў прызваны і накіраваны ў грузавы конны абоз радавым. Падзеі лета 1941 — вясны 1942 года апісаныя Салжаніцыным у няскончанай аповесці «Любі рэвалюцыю» (1948).
Намагаўся атрымаць накіраванне ў афіцэрскае вучылішча, у красавіку 1942 года быў накіраваны ў артылерыйскае вучылішча ў Кастраму ; у лістападзе 1942 года выпушчаны ў званні лейтэнанта, накіраваны ў Саранск, дзе размяшчаўся запасны полк па фарміраванні дывізіёнаў артылерыйскай інструментальнай разведкі.
У дзеючым войску з лютага 1943 года, служыў камандзірам батарэі гукавой разведкі 794 Асобнага армейскага разведвальнага артылерыйскага дывізіёна (пазней — 68 Сеўска-Рэчыцкай 2-ога Беларускага фронту (палявая пошта № 07900 «Ф»). Баявы шлях — ад Арла да Усходняй Прусіі . Быў узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны і Чырвонай Зоркі, у лістападзе 1943 года атрымаў чын старшага лейтэнанта, у чэрвені 1944 года — капітана.
На фронце вёў ваенныя дзённікі, шмат пісаў, адсылаў свае творы маскоўскім літаратарам для рэцэнзавання; у 1944 годзе атрымаў добразычлівы водгук Б. А. Лаўранёва.
Арышт і зняволенне
На фронце Салжаніцын працягваў цікавіцца грамадcкім жыццём, аднак стаў крытычна ставіцца да Сталіна (за «перайначанне ленінізму»); у перапісцы са старым сябрам (Мікалаем Віткевічам) непаважна выказваўся пра «Пахана», пад якім угадваўся Сталін, захоўваў у сябе складзеную разам з Віткевічам «рэзалюцыю», у якой параўноўваў сталінскія парадкі з прыгонным правам і казаў пра стварэнне пасля вайны «арганізацыі» для аднаўлення так званых «ленінскіх» норм. Лісты выклікалі падазрэнне ваеннай цэнзуры, і ў лютым 1945 Салжаніцын і Віткевіч былі арыштаваны.
Чэшскі журналіст Т. Ржэзач (аўтар распаўсюджванай на Захадзе кнігі «Спіраль здрады Салжаніцына», якая з’явілася «вынікам добрасумленнай працы аўтара і настойлівай сумеснай працы з ім супрацоўнікаў 10 Упраўлення МУС ЧССР і 5 Упраўлення КДБ СССР» ), вылучыў версію пра «самаданос», у якім Салжаніцын, апрача сябе, абвінаваціў чатырох чалавек, адзін з якіх, М. Віткевіч, быў асуджаны на дзесяць год.
Пасля арышту Салжаніцын быў дастаўлены ў Маскву; 27 ліпеня завочна асуджаны Асобай нарадай да 8 год выпраўленча-працоўных лагераў (па артыкуле 58, пункт 10, частка 2, і пункт 11 Крымінальнага Кодэксу РСФСР).
У жніўні накіраваны ў лагер у Новы Ерусалім, 9 верасня 1945 пераведзены ў лагер «Калужскія Вароты».
У чэрвені 1946 запатрабаваны ў сістэму спецтурмаў 4-га Спецаддзела НКУС, у верасні накіраваны ў спецінстытут для зняволеных («шарашку») пры авіяматорным заводзе ў Рыбінску, праз пяць месяцаў — на «шарашку» ў Загорск, у ліпені 1947 — у аналагічную ўстанову ў Марфіна (пад Масквой). Працаваў па спецыяльнасці — матэматыкам. У Марфіне Салжаніцын пачаў работу над аповесцю «Любі рэвалюцыю». Пазней заключныя дні на Марфінскай шарашцы апісаныя Салжаніцыным у рамане «У крузе першым», дзе сам ён выведзены пад імем Глеба Нержына, а яго сукамернікі Дзмітрый Панін і Леў Копелеў — пад імёнамі Дзмітрыя Салагдзіна і Льва Рубіна.
У снежні 1948 жонка завочна разышлася з Салжаніцыным.
У маі 1950 Салжаніцын быў этапаваны ў Бутыркі (праз канфлікт з кіраўніцтвам «шарашкі»), у жніўні накіраваны ў Стэплаг — асобы лагер у Экібастузе. У лагеры быў шахцёрам, муляром, ліцейнікам, некаторы час — брыгадзірам, удзельнічаў у забастоўцы. Пазней лагернае жыццё атрымае літаратурнае ўвасабленне ў апавяданні «Адзін дзень Івана Дзянісавіча», а забастоўка зняволеных — у кінасцэнарыі «Ведаюць ісціну танкі».
Зімой 1952 у Салжаніцына выявілі рак, ён быў прааперыраваны ў лагеры.
Вызвалены 13 лютага 1953.
У зняволенні Салжаніцын цалкам расчараваўся ў марксізме, з цягам часу паверыў у Бога і схіліўся да праваслаўна-патрыятычных ідэй (поўнае адмаўленне камуністычнай ідэалогіі, роспуск СССР і стварэнне славянскай дзяржавы на тэрыторыі Расіі, Беларусі і Украіны, усталяванне ў новай дзяржаве аўтарытарнага ладу з паступовым пераходам да дэмакратыі, накіраванне рэсурсаў будучай краіны на духоўнае, маральнае і рэлігійнае развіццё народа). Ужо на «шарашцы» вярнуўся да пісальніцтва, у Экібастузе складаў вершы, паэмы («Дарожанька», «Прускія ночы») і п’есы ў вершах («Палоннікі», «Баль пераможцаў») і завучваў іх на памяць.
Пасля вызвалення Салжаніцын быў накіраваны ў ссылку на пасяленне «назаўжды» (сяло Берлік Кактарэкскага раёна Джамбульскай вобласці, паўднёвы Казахстан). Працаваў настаўнікам матэматыкі і фізікі ў 8-10 класах мясцовай сярэдняй школы імя Кірава.
У канцы 1953 здароўе рэзка пагоршылася, даследванне выявіла ракавую пухліну, у студзені 1954 ён быў накіраваны ў Ташкент на лячэнне, у сакавіку выпісаны са значным паляпшэннем. Хвароба, лячэнне, ацаленне і бальнічныя ўражанні леглі ў аснову аповесці «Ракавы корпус», якая была задуманая вясною 1955.
У ссылцы напісаў п’есу «Рэспубліка Працы» (пра лагер), раман «У крузе першым» (пра сваё знаходжанне на «шарашцы») і нарыс «Працершы вочы („Гора ад розуму“ вачыма зэка)».
У чэрвені 1956 рашэннем Вярхоўнага Суда СССР Салжаніцын быў вызвалены без рэабілітацыі «за адсутнасцю ў яго дзеяннях складу злачынства».
У жніўні 1956 вяртаецца са ссылкі ў Цэнтральную Расію. Жыве ў вёсцы Мільцава (паштовае аддзяленне Торфапрадукт Курлоўскага раёна Уладзімірскай вобласці), выкладае матэматыку ў Мязінаўскай сярэдняй школе Гусь-Хрустальнага раёна. Тады ж сустрэўся са сваёй былой жонкай, якая канчаткова вярнулася да яго ў лістападзе 1956 (паўторна шлюб зарэгістраваны 2 лютага 1957).
6 лютага 1957 рашэннем Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР Салжаніцын рэабілітаваны.
З ліпеня 1957 жыў у Разані, працаваў настаўнікам астраноміі сярэдняй школы № 2.
Першыя публікацыі
У 1959 Салжаніцын напісаў апавяданне «Щ-854» пра жыццё простага зняволенага з рускіх сялян, у 1960 — апавяданні «Не стаіць сяло без праведніка» і «Правая кісць», першыя «Драбняткі», п’есу «Святло, якое ў табе» («Свяча на ветры»). Перажыў пэўны крызіс, не маючы магчымасці надрукаваць свае творы.
У 1961 пад уражаннем ад выступлення Аляксандра Твардоўскага (рэдактара часопіса «Новый мир») на XXII з’ездзе КПСС, перадаў яму «Щ-854», папярэдне выключыўшы з апавядання найбольш палітычна вострыя, загадзя непраходныя праз савецкую цэнзуру фрагменты. Твардоўскі ацаніў апавяданне надзвычай высока, запрасіў аўтара ў Маскву і стаў дабівацца публікацыі твора. М. С. Хрушчоў пераадолеў супраціўленне членаў Палітбюро і дазволіў публікацыю апавядання. Апавяданне пад назвай «Адзін дзень Івана Дзянісавіча» было надрукавана ў часопісе «Новый мир» № 11, 1962, адразу ж перавыдадзена і перакладзена на замежныя мовы.
30 снежня 1962 Салжаніцын быў прыняты ў Саюз пісьменнікаў СССР.
Неўзабаве пасля гэтага ў часопісе «Новый мир», (№ 1, 1963) былі надрукаваныя «Не стаіць сяло без праведніка» (пад назвай «Матронін двор») і «Выпадак на станцыі Кочатаўка» (пад назвай «Выпадак на станцыі Крэчатаўка» ).
Першыя публікацыі выклікалі аграмадную колькасць водгукаў пісьменнікаў, грамадскіх дзеячаў, крытыкаў і чытачоў. Не толькі і не столькі праз іхнія ўражвальныя рэалістычнасць і шчырасць, колькі таму, што гэта быў першы выпадак выдання кніг па палітычна значнай тэме з 1920-х гадоў, да таго ж напісаных не членам партыі. Пісьмы чытачоў — былых зняволеных (у адказ на «Івана Дзянісавіча») паклалі пачатак «Архіпелагу ГУЛАГ».
Апавяданні Салжаніцына вылучаліся на фоне твораў таго часу сваімі мастацкімі якасцямі і грамадзянскай смеласцю. Гэта падкрэслівалі на той час многія, у тым ліку пісьменнікі і паэты. Напрыклад, Ганна Андрэеўна Ахматава адзывалася пра «Матронін двор» так: "- Але… Дзіўная рэч… Дзіўна, як маглі надрукаваць… Гэта страшней за «Івана Дзянісавіча»… Там можна ўсё на культ асобы сапхнуць, а тут… Бо гэта ў яго не Матрона, а ўся руская вёска пад паравоз трапіла і ўшчэнт… Дробязі таксама дзіўныя… Памятаеце — чорныя бровы старога, як два масты адзін адному насустрач?.. Вы заўважылі: у яго лавы і зэдлічкі бываюць то жывыя, то мёртвыя… А прусакі пад шпалерамі шастаюць? Запомнілі? Як далёкі шум акіяна! і шпалеры ходзяць хвалямі… А якая выключная старонка, калі ён раптам бачыць Матрону маладой… І ўсю вёску бачыць маладою, то бок такою, якая яна была да ўсеагульнага спусташэння…"
Летам 1963 Салжаніцын стварае чарговую, пятую па чарзе, усечаную «пад цэнзуру» рэдакцыю рамана «У крузе першым», прызначаную для друку (з 87 раздзелаў). Чатыры раздзелы з рамана выбраныя аўтарам і прапанаваныя «Новаму миру» «…для спробы, пад відам „Урыўка“…».
Апавяданне «Для карысці справы» апублікавана ў часопісе «Новый мир» № 7 за 1963.
28 снежня 1963 рэдакцыя часопіса «Новый мир» і Цэнтральны дзяржаўны архіў літаратуры і мастацтва вылучаюць «Адзін дзень Івана Дзянісавіча» на здабыццё Ленінскай прэміі за 1964 год (у выніку галасавання Камітэта па прэміях прапанова была адхілена ).
У 1964 Салжаніцын упершыню аддае свой твор у самвыдат — цыкл «вершаў у прозе» пад агульнай назвай «Драбняткі».
Летам 1964 пятая рэдакцыя «У крузе першым» абмяркоўваецца і прынята да надрукавання ў 1965 «Новым миром». Спроба публікацыі не атрымалася. Твардоўскі знаёміцца з рукапісам рамана «Ракавы корпус» і нават прапануе яго для прачытання Хрушчову (зноў — праз яго памочніка Лебедзева).
Салжаніцын сустракаецца с Варламам Шаламавым, які раней добразычліва адгукнуўся пра «Івана Дзянісавіча», і прапануе яму сумесна працаваць над «Архіпелагам».
Восенню 1964 п’еса «Свяча на ветры» прынята да пастаноўкі ў Тэатры імя Ленінскага камсамола ў Маскве.
«Драбняткі» праз самвыдат трапляюць за мяжу і пад назвай «Эцюды і дробныя апавяданні» надрукаваныя ў кастрычніку 1964 у Франкфурце ў часопісе «Грані» (№ 56) — гэта першая публікацыя ў замежнай рускай прэсе твора Салжаніцына, непрынятага ў СССР.
У 1965 Салжаніцын ездзіць у Тамбоўскую вобласць з Барысам Мажаевым для збору матэрыялаў пра сялянскае паўстанне (у паездцы вызначаецца назва рамана-эпапеі пра рускую рэвалюцыю — «Чырвонае кола»), пачынае першую і пятую часткі «Архіпелага» (у Салатчы Разанскай вобласці і на хутары Коплі-Мярдзі ля Тарту), завяршае працу над апавяданнямі «Як шкада» і «Захар-Каліта», публікуе ў «Літаратурнай газеце» (спрачаючыся з акадэмікам Вінаградавым) артыкул «Не обычай дёгтем щи белить, на то сметана» у абарону рускай гаворкі: "Яшчэ не позна выгнаць тое, што ёсць публіцыстычны жаргон, а не руская гаворка. Яшчэ не позна выправіць склад нашай пісьмовай (аўтарскай) мовы, так, каб вярнуць ёй размоўную народную лёгкасць і свабоду." 11 верасня КДБ праводзіць вобыск на кватэры сябра Салжаніцына В. Л. Тэўша, у якога Салжаніцын захоўваў частку свайго архіва. Забраныя рукапісы вершаў, «У крузе першым», «Драбнятак», п’ес «Рэспубліка працы» і «Баль пераможцаў».
Хмары над Салжаніцыным згушчаюцца. ЦК КПСС выдае закрытым тыражом і распаўсюджвае сярод наменклатуры «дзеля абвінавачання аўтара» «Баль пераможцаў» і пятую рэдакцыю «У крузе першым». Салжаніцын піша скаргі на незаконную канфіскацыю рукапісаў міністру культуры СССР Дземічаву, сакратарам ЦК КПСС Брэжневу, Суславу і Андропаву, перадае рукапіс «Круга-87» на захаванне ў Цэнтральны дзяржаўны архіў літаратуры і мастацтва.
Чатыры апавяданні прапанаваныя рэдакцыям «Огонька», «Октября», «Литературной России», «Москвы» — адхілены ўсюды. Газета «Известия» набрала апавяданне «Захар-Каліта» — гатовы набор рассыпаны, «Захар-Каліта» перададзены ў газету «Правда» — адмова Абалкіна.
У гэты самы час у ЗША выйшаў зборнік «А.Салжаніцын. Выбранае» : «Адзін дзень…», «Кочатаўка» і «Матронін двор»; у ФРГ у выдавецтве «Пасеў» — зборнік апавяданняў на нямецкай мове.
Дысідэнцтва
Ужо к сакавіку 1963 Салжаніцын страціў прыхільнасць Хрушчова (непрысуджэнне Ленінскай прэміі, адмова друкаваць раман «У крузе першым»). Пасля прыходу да ўлады Брэжнева Салжаніцын практычна страціў магчымасць легальна друкавацца і выступаць. У верасні 1965 КДБ канфіскаваў архіў Салжаніцына з яго найбольш антысавецкімі творамі, што пагоршыла становішча пісьменніка. Карыстаючыся пэўнай пасіўнасцю ўлады, у 1966 ён пачаў актыўную грамадcкую дзейнасць (сустрэчы, выступленні, інтэрв’ю замежным журналістам). Тады ж пачаў распаўсюджваць у самвыдаце і свае раманы «У крузе першым» і «Ракавы корпус». У лютым 1967 г. Салжаніцын таемна скончыў мастацкае даследванне «Архіпелаг ГУЛАГ».