cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вяйкэ-Пакры
Геаграфія
Вяйкэ-Пакры знаходзіцца ва ўсходняй частцы Балтыйскага мора за 40 км на паўднёвы захад ад Таліна, сталіцы Эстоніі. На захадзе аддзелены пралівам (каля 530 м) ад другога буйнога вострава Суур-Пакры. На ўсходзе аддзелены залівам Палдыскі (2,7 км) ад горада Палдыскі.
Асновай вострава з’яўляецца вапняковае плато, што ўзвышаецца да 17 м над узроўнем мора. Астатнія часткі складзены асадкавымі пародамі. На поўначы вылучаецца тарфяное балота (болей за 10 га). На поўдні месцяцца 2 невялікіх возера. Славутасць Вяйкэ-Пакры — валун вышынёй 4,5 м і ў акружнасць 21,1 м.
Прырода
Траціна вострава Вяйкэ-Пакры пакрыта шырокалісцевым лесам, астатняя частка — лугамі і балотам. Характэрныя расліны: бяроза пушыстая, асіна, ядловец звычайны, вольха шэрая, светлыя парэчкі, мякатніца адналістая і г. д. Жывёльны свет прадстаўлены такімі відамі, як гальштучнік, скапа, жаўна, лебедзь-клікун, малая крачка і інш.
Гісторыя
Першая пісьмовая ўзгадка пра астравы Пакры з’явілася ў 1283 г., калі Эрык V перадаў іх у маёмасць манахам-цыстэрцыянцам. У 1628 г. Вяйкэ-Пакры перайшоў у валоданне рыжскага немца Томаса фон Рама. Да 1940 г. асноўнае насельніцтва складалі шведы і немцы, якія займаліся рыбалоўствам і жывёлагадоўляй.
Пасля савецкай акупацыі Эстоніі востраў быў перададзены ў армейскія патрэбы. Тут існаваў ваенны гарадок, тэрыторыя вострава выкарыстоўвалася ў якасці палігона.
У 1996 г. разам з іншымі астравамі Пакры быў перададзены ўладам незалежнай Эстоніі. З 1998 г. уваходзіць у склад ландшафтнага запаведніка. На Вяйкэ-Пакры вядзецца абмежаваная эканамічная дзейнасць, сюды наведваюцца турысты.
Харальд II Шэрая Шкура
Харальд II Шэрая Шкура (Шэры Плашч) Harald Gråfell (935 — каля 965 або каля 970 ) — кароль (конунг) Нарвегіі (961—965 / 970), сын Эйрыка I Крывавая сякера і Гунхільд, прадстаўнік дынастыі Хорфагераў. Меў мянушку «Шэры плашч».
Біяграфія
Пасля гібелі бацькі Харальд з маці і братамі перабраўся спачатку на Аркнейскія астравы, а затым у Данію да Харальда Сінязубага, праціўніка Хокана Добрага. Дацкі кароль выхаваў Харальда як уласнага сына і ўсяляк дапамагаў яму і астатнім сынам Эйрыка Крывавай сякеры ў паходах супраць Хокана. У 961 Харальд і яго браты ў чарговы раз былі разбіты Хоканам, але неўзабаве той памёр ад ран, атрыманых у баі, і завяшчаў Нарвегію сынам Эйрыка. Харальд, як старэйшы з пакінутых у жывых братоў, стаў каралём, але ўлада яго распаўсюджвалася толькі на заходнія раёны. Тронхейм і Вікен былі яму непадуладныя. Харальд і яго браты скарысталіся разладам паміж ярлам Сігурдам, які правіў у Тронхэйме, і яго малодшым братам Хротгарам. Той заманіў Сігурда з малою дружынай на пір, падчас якога ён быў забіты сынамі Эйрыка Крывавай сякеры. Аднак яны не змаглі ўтрымаць Тронхейм і вярнуліся на поўдзень Нарвегіі. У Тронхейме стаў кіраваць Хокан Сігурдсан. Ён не плаціў падаткаў Харальду і яго братам, часта ваяваў з імі, помсцячы за бацьку. Нарэшце пры чыімсці пасярэдніцтве яны памірыліся, і Хокан стаў кіраваць у Тронхейме, як ярл, прызнаўшы над сабой сюзерэнітэт Харальда.
Праз некаторы час Харальд са сваім братам Гудрадам і войскам адправіўся на поўнач, каб захапіць Тронхэйм, а ярл Хокан Сігурдсан, які кіраваў Тронхэймам, напаў на паўднёвыя землі братоў і забіў свайго дзядзьку Хротгара, перабежчыка, якому была даручана іх абарона. Затым ён адправіўся ў Данію, дзе спыніўся на зіму ў Харальда Залатога, ўнука Горма Старога. Тым часам Харальд і Гудрад без супраціву захапілі Тронхэйм. Яны сабралі там належныя ім падаткі і прымусілі насельніцтва заплаціць вялікі выкуп. Пакінуўшы там правіць свайго брата Эрлінга, яны сышлі на поўдзень, але неўзабаве ў Тронхэйм насельніцтва падняло мяцеж і Эрлінг быў забіты.
Lordi
Lordi — хард-рок-гурт з Фінляндыі. У 2006 годзе перамог на конкурсе песні «Еўрабачанне» з песняй «Hard Rock Hallelujah».
Новы Томысль
Новы Томысль (Nowy Tomyśl) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Новатамыскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Новы Томысль.
Алерод (камуна)
Алерод (Allerød Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Ховедстадэн. Плошча — 67,44 км², што складае 0,16 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 23493 чал. (мужчыны — 11597, жанчыны — 11896; іншаземныя грамадзяне — 913).
Міхайлаўка (Гродзенскі раён)
Міха́йлаўка (, Михайловка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Да 20 лістапада 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Скідзельскага сельсавета.
Гаэтана Саві
Гаэтана Саві (Gaetano Savi   ;, Скарперыя, — , Піза) — італьянскі натураліст (прыродазнавец), батанік і міколаг.
Біяграфія
Гаэтана Саві нарадзіўся ў 1769 годзе.
У 1819 годзе была апублікавана яго праца ''Sulla Magnolia grandiflora e sulla Magnolia acuminata. Osservazioni (inedite) del prof. Gaetano Savi (con una tavola in rame)''.
У 1820 годзе была апублікавана яго праца Alcune osservazioni botaniche inedite di Gaetano Savi, professore, etc..
У 1827 годзе была апублікавана яго праца Scelta di generi di piante coi loro respettivi caratteri, di Gaetano Savi, Pisa ecc..
Гаэтана Саві памёр у 1844 годзе.
Навуковая дзейнасць
Гаэтана Саві спецыялізаваўся на мохападобных, насенных раслінах і на мікалогіі.
NGC 4250
NGC 4250 (іншыя абазначэнні — UGC 7329, MCG 12-12-5, ZWG 335.9, 7ZW 447, IRAS12150+7105, PGC 39414) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чэрыкаў
Чэ́рыкаў  — горад раённага падпарадкавання ў Магілёўскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Чэрыкаўскага раёна, на рацэ Сож, на скрыжыванні аўтадарог Магілёў — Касцюковічы і Бабруйск — Крычаў. За 77 км ад Магілёва, за 32 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў. Насельніцтва 8165 чал. (2017).
Назва
У форме «Чериков» назва сустракаецца ўжо ў 1699 г. Назва Чэрыкаў антрапанімічнага, адыменнага паходжання. На ўсходзе цяперашняй Беларусі частыя прозвішчы з фармантам -ік- (> -ык-), пасля якога можа быць канцавы суфікс -аў.
Асновы, якія пашыраюцца фармантам -ік-, могуць пашырацца і іншымі фармантамі або самастойна ўтвараць аснову прозвішча, як у шэрагу: Біба — Бібоў — Бібель — Бібік, Бібікаў. Мяркуецца, што гэты фармант з дымінутыўным (памяншальным) значэннем. Паводле паходжання ён балцка-славянскі, бо ёсць таксама ў літоўскай і прускай мовах.
Корань Чэр- таксама ў такіх прозвішчах з усходу Беларусі тыпу Чэ́ранда, Чэ́расеў, Чэ́рачэнь. Этымалогія гэтага кораня ў беларускай антрапаніміі недастаткова прасветленая. Той жа корань у балцкіх азёрных назвах Чэрас (каля Мёраў і ў вярхах ракі Таропы), ад кораня Ker-.
Асабістае імя, што легла ў аснову назвы Чэрыкаў, В. Жучкевіч прапаноўваў звязваць са словамі чертить, чертало, але пакідаў па-за ўвагай скарачэнне Чэр-т- у Чэр-. Згодна з народна-этымалагічнай версіяй, на месцы пазнейшага Чэрыкава «рэзалі авечак», каб аплаціць даніну татарам, і назва паселішча пайшла ад выразу «чырык (авечак)».
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Чэрыкаў датуецца 1460. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) ён увайшоў у склад Аршанскага павета Віцебскага ваяводства. У 1578 годзе мястэчка стала цэнтрам староства Магілёўскай эканоміі.
У пачатку XVII стагоддзя Чэрыкаў атрымаў статус горада. У 1641 годзе кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў гораду Магдэбургскае права і герб: «у блакітным полі срэбны мур з трыма вежамі, у цэнтральнай — брама з збройным рыцарам з дзідай у руцэ».
Сутыкненне цягнікоў пад Евангелісмасам
28 лютага 2023 года на поўдзень ад недалёка ад вёскі  у  (правінцыя Фесалія, Грэцыя) лоб у лоб сутыкніліся два цягнікі (пасажырскі і таварны). У выніку крушэння 57 чалавек загінулі, 85 паранены і ад 50 да 60 абвешчаны зніклымі без вестак. Гэта самая буйная чыгуначная катастрофа ў гісторыі чыгунак Грэцыі.
Чэрыкаў
Вялікае Княства Літоўскае
У кастрычніку 1648 года казакі на чале з Крывашапкай занялі Чэрыкаў, адкуль рабілі набегі на шляхецкія маёнткі Мсціслаўскага ваяводства. Неўзабаве казакоў разбіў аддзел полацкай шляхты на чале з князем Лукомскім. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) горад спустошылі маскоўскія захопнікі.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Чэрыкаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Статус паселішча панізілі да мястэчка. У 1773 годзе Чэрыкаў зноў атрымаў статус горада і стаў цэнтрам павета Мсціслаўскай правінцыі (у 1796—1802 гадах — Беларускай, пазней — Магілёўскай губерні). У 1781 годзе расійскія ўлады даравалі яму новы герб. На 1787 год у горадзе было 300 дамоў, дзейнічалі 2 царквы, працавала школа. У 1789 годзе адкрылася 2-класнае вучылішча. У канцы XVIII стагоддзя праз Чэрыкаў прайшоў тракт Магілёў — Чавусы — Крычаў — Мсціслаў, у XIX стагоддзі — Маскоўска-Варшаўская шаша. У гэты час на Сажы існавалі тры прыстані; праводзіліся конныя кірмашы, працаваў цукровы завод. На 1811 год у горадзе было 364 двары, на 1839 год працавалі 2 плісавыя, 1 палатняная, 1 гарбарная, 1 паташная і 2 медзеплавільныя мануфактуры. У пачатку 1840-х гадоў — 380 драўляных і 2 мураваныя будынкі, працавалі 39 крамаў, на 1848 год — 407 дымоў.
У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864) Я. Жукоўскі сфарміраваў у Чэрыкаве паўстанцкі аддзел, які пазней злучыўся з Горацкім аддзелам Л. Звяждоўскага. На 1865 год у горадзе было 15 мураваных (астрог, 2 адміністрацыйныя будынкі, паштовая станцыя, застаўны шашэйны дом, 9 крамаў і 2 жылыя дамы) і 566 драўляных будынкаў (царква, касцёл, 4 малітоўныя школы, 54 крамы, гарадскі млын, 505 жылых дамоў). План складаўся з 4 плошчаў, 12 вуліц, 13 завулкаў, частка з якіх была брукаванай. На 1880 год у Чэрыкаве было 564 будынкі. У 1886 годзе пачала дзейнічаць метэаралагічная станцыя. У 1904 годзе ў горадзе працавалі 23 дробныя прадпрыемствы, 162 рамеснікі, бальніца на 20 ложкаў. У 1913 годзе працавалі вінны завод, лесапільна-мукамольны завод, млыны.
Сутыкненне цягнікоў пад Евангелісмасам
Сутыкненне
Першыя чатыры вагоны пасажырскага цягніка сышлі з рэек, а першыя два вагоны загарэліся і былі амаль цалкам знішчаны. Пасажыры збеглі праз вокны. Многія запанікавалі. Значная частка вагонаў загарэлася, а некаторыя былі нахілены пад вуглом не менш за 45 градусаў.
Арва Антонавіч Метс
Арва Антонавіч Метс ( — ) — рускі паэт, тэарэтык і практык рускага верлібра, перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 красавіка 1937 года Таліне ў сям’і лютэранкі і праваслаўнага.
Скончыў Ленінградскі бібліятэчны інстытут. Працягнуў вучобу ў Літаратурным інстытуце імя А. М. Горкага. Быў арганізатарам літаратурных вечароў у Маскве. У 1975—1991 гг. працаваў у аддзеле паэзіі часопіса «Новы мір». Кіраваў літаратурным клубам «На Таганке». Яго вершы публікаваліся ў літаратурных часопісах СССР і Расіі. Пры жыцці выйшлі тры яго кнігі. Пасмяротнае выданне 2006 году з’яўляецца амаль поўным зборам яго тэкстаў. Вершы Метса публікаваліся таксама ў перакладзе на ангельскую, нямецкую, хіндзі і іншыя мовы.
Арва Метс пра сабе
Пасля паэтаў, якія не любяць прастату, я жадаю — да яе вытокаў. Жадаю дадому, дзе бацька — садоўнік і збірае кнігі. Маці мая ўсё паўнее І затыхаецца - быццам нясе на сабе мяне, маю паэзію, заблытанае жыццё і пошукі.
Чэрыкаў
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Чэрыкаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала горад разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Чэрыкаў вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёна Калінінскай, у 1927—1930 гг. Магілёўскай акругі, з 1938 года — у Магілёўскай вобласці. У Другую сусветную вайну з 17 ліпеня 1941 года да 1 кастрычніка 1943 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
Палькі
Палькі (Пальки) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Чэрыкаў
Найноўшы час
У 1959—1962 і 1965—1966 гадах Чэрыкаў уваходзіў у склад Крычаўскага раёна, у 1962—1965 гадах — у склад Краснапольскага раёна. У 2002 годзе адбылося афіцыйнае зацвярджэнне гістарычнага гарадскога герба.
Культура
Дзейнічаюць дом культуры, Чэрыкаўскі гісторыка-краязнаўчы музей, бібліятэкі.
Адукацыя
У Чэрыкаве працуюць 2 сярэднія, вячэрняя, спартыўная школы, школа мастацтваў.
Забудова
У сучасным плане горада галоўныя вуліцы з’яўляюцца працягам аўтамагістраляў. У цэнтры ўтварылася 3—5-павярховая забудова. У цэлым жа пераважаюць будынкі сядзібнага тыпу. Вядзецца будова 5-павярховых дамоў.
Сутыкненне цягнікоў пад Евангелісмасам
Сутыкненне
Экстраныя службы і вайскоўцы неадкладна пачалі ратавальную аперацыю.
Ахвяры
Станам на вечар 2 сакавіка пацверджана гібель 57 чалавек, восемдзесят пяць атрымалі раненні (з іх 25 атрымалі сур’ёзныя раненні, 66 шпіталізаваны, шасцёра шпіталізаваны ў рэанімацыі ). Ідэнтыфікацыя некаторых ахвяр аказалася складанай, паколькі тэмпература ўнутры першага вагона дасягала 1300 °C.
Наступствы
У сувязі са здарэннем Прэзідэнт Грэцыі Катэрына Сакелярапулю вымушана была прыпыніць свой візіт у Малдову, а міністр транспарта падаў ў адстаўку. У краіне абвешчана трохдзённая жалоба.
Прафсаюз работнікаў метрапалітэна прыпыніў запланаваны страйк у Афінскім метро з павагі да ахвяр сутыкнення. Між тым прафсаюз работнікаў чыгунак Грэцыі абвясціў аб правядзенні 2 сакавіка 24-гадзінны забастоўкі. Члены студэнцкіх аб’яднанняў і прадстаўнікі радыкальных арганізацый у Афінах выйшлі на акцыі пратэсту да галоўнага офіса кампаніі Hellenic Train. Пачаліся беспарадкі. Былі пашкоджаны аўтобусныя прыпынкі і вітрыны крам. Грэчаскія сілавікі ўжылі слезацечны газ і светлашумавыя гранаты. Быў прыпынены рух транспарту на вуліцах. Акцыі пратэсту таксама прайшлі ў Ларысе і Салоніках.
Тым часам паліцыя дапытала двух чыгуначнікаў і арыштавала начальніка станцыі Hellenic Trains. Затрыманы сцвярджаў, што пераход з лініі ўверх (у паўночным кірунку) на лінію ўніз (у паўднёвым кірунку) не працаваў і што пасажырскі цягнік павінен быў заставацца на лініі ўверх, каб пазбегнуць грузавога цягніка. Ён таксама сцвярджаў, што прапусціў цягнік на чырвоны сігнал святлафора.
Mr. Lordi
Mr. Lordi, сапраўднае імя Томі Путаансуу (Tomi Petteri Putaansuu; нар., Рованіемі, Фінляндыя) — фінскі музыкант, заснавальнік і лідар гурта Lordi і аўтар большасці яе песень.
Эпізааталогія
Эпізаатало́гія, ветэрынарная эпідэміялогія — раздзел ветэрынарыі, навука, якая вывучае заканамернасці ўзнікнення, развіцця і пашырэння інфекцыйных захворванняў жывёл, распрацоўвае меры прафілактыкі і барацьбы з імі.
Навуковай асновай эпізааталогіі паслужылі даследаванні ў галіне бактэрыялогіі канца XIX ст. і даследаванні Л. Пастэра, Р. Коха, І. І. Мечнікава, Д. І. Іваноўскага. Значны ўклад у развіццё навукі ўнеслі расійскія і савецкія вучоныя Л. І. Цэнкоўскі, Х. І. Гельман, А. І. Кальнінг, С. М. Вышалескі.
Развіццё эпізааталогіі звязана з дасягненнямі ў галіне мікрабіялогіі, імуналогіі, клінічнай дыягностыкі, фармакалогіі, паразіталогіі, зоагігіены і інш.
Грунвальды
Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,30 км. Даўжыня берагавой лініі 1,05 км.
Схілы катлавіны невыразныя, месцамі разараныя. Упадае ручай.
Акмолінская вобласць (Казахстан)
Акмолінская вобласць (Ақмола облысы) Казахстана знаходзіцца ў Паўночным Казахстане. У цэнтры вобласці знаходзіцца сталіца Казахстана Астана, адміністрацыйна не ўваходзіць у вобласць.
Мяжуе на захадзе з Кастанайскай, на поўначы — з Паўночна-Казахстанскай, на ўсходзе — з Паўладарскай і на поўдні — з Карагандзінскай абласцямі.
Вобласць размешчана ў непасрэднай блізкасці да такіх развітых рэгіёнам Расіі, як Урал, Цюменская, Томская, Омская і Новасібірская вобласці, з якімі маюцца ўстаноўленыя доўгачасовыя эканамічныя сувязі, напрацоўваюцца новыя. Атрымліваюць далейшае развіццё эканамічныя сувязі з суседнімі рэгіёнамі Казахстана. Захоўваецца тэндэнцыя пашырэння рынку збыту прадукцыі, што вырабляецца ў вобласці.
Акмолінская вобласць — аграрна-прамысловы рэгіён. (Гл. «Асваенне цаліны»)
Адміністрацыйні падзел
У складзе вобласці
Малы арлец
Малы падворлік, малы арлец (Aquila pomarina) — птушка з атраду сокалападобных (Falconiformes) сямейства ястрабіных (Accipitridae). Занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.
Апісанне
У палявых умовах з вялікай цяжкасцю адрозніваюць ад падворліка вялікага.
Пашырэнне
Арэал разарваны: Цэнтральная і Усходняя Еўропа, Балканы, Малая Азія і Каўказ, Індыя. На Беларусі распаўсюджаны на гнездаванні, пералётны і транзітна мігрыруючы від.
Жыве ў старых лісцевых альбо мяшаных дрэвастоях паблізу адкрытых тэрыторый, абалон, пашаў, рачных далін, на ўсходзе — у лесастэпах. У Карпатах, на Балканах і Каўказе — таксама ў сухіх горных лясах да вышыні 1800 м, у выключных выпадках — да 2200 м.
Пералётны (індыйскія папуляцыі аселыя). Месца зімовак заходніх папуляцый — у паўднёва-ўсходняй Афрыцы.
Асаблівасці біялогіі
Аснову корму складаюць земнаводныя і дробныя грызуны, радзей корміцца птушкамі і паўзунамі. Паляўнічы ўчастак складае ў сярэднім 360 га.
Гняздуецца парамі. Тэрыторыі пар звычайна на адлегласці 3-5 км. Можа займаць гнёзды іншых вялікіх птушак, якія перабудоўвае. Свае размяшчае бліжэй да ствала, у кроне (часцей за ўсё на лісцеым дрэве) на вышыні 6-26 м ад зямлі. Аснова — з сухіх галін, высцілка — з галінак (часта з прымессю травяністых раслін альбо дзярніны і лісця), па краях гнязда — свежыя галінкі хвойных дрэў. Новае гняздо дыяметрам 55-90 см, старое 70-170 см.
Яйкі 2 (часам 1-3), уздутыя або амаль эліптычныя. Афарбоўка зменлівая; галоўныя тыпы: белыя з іржавымі альбо бурымі мазкамі; белаватыя з глыбокімі светлымі фіялетавымі плямамі і чырвона-ржавымі на паверхні; бела-рыжаватыя з рэдкімі, глыбокімі светла-фіялетавымі мазкамі і густымі, вялікімі, цёмна-бурымі на паверхні. Памеры: 65 × 52 мм.
У месцы гнездавання прылятае ў другой палове сакавіка — першай палове красавіка. Наседжванне доўжыцца каля 43 сутак. Птушаняты вылупліваюцца ў апошнія дні траўня-чэрвені. Пры наяўнасці ў гняздзе 2 птушанят адно з іх гіне на 3-4 дзень жыцця. Злёткі пакідаюць гняздо ў першай палове жніўня. Адлёт да канца верасня.
Ясіль
Ясіль — горад у Казахстане, цэнтр Ясільскага раёна Акмолінскай вобласці. Да 1997 года ўваходзіў у Тургайскую вобласць.
Размешчаны на правым беразе ракі Ішым. Вузел чыгуначных ліній на Астану, Карталы, Аркалык.
Паўночны флот ВМФ СССР
Чырво́насцяжны Паўно́чны флот Вае́нна-Марско́га Фло́ту СССР — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ВМФ СССР.
Паўночная ваенная флатылія
У чэрвені 1933 года ў сувязі з абвастрэннем міжнароднай абстаноўкі было вырашана стварыць у басейне Баранцавага мора Паўночную ваенную флатылію. Для яе фарміравання ў маі—верасні 1933 года з Балтыйскага мора былі пераведзены 2 атрады караблёў. Першапачаткова флатылія базіравалася ў Мурманску. Да канца 1933 года флатылія мела ў сваім складзе 3 эсмінцы, 3 вартавых карабля і 3 падводныя лодкі (тыпу Д), якія былі арганізацыйна зведзены ў асобныя дывізіёны эсмінцаў, вартавых караблёў і падводных лодак. Акрамя таго, у яе ўваходзілі 3 тральшчыка, некалькі дапаможных суднаў, часткі берагавой абароны Мурманскага УР, пасты назірання і сувязі на ўзбярэжжы Кольскага заліва, гідраграфічная служба и служба тыла. Пасля завяршэння асноўных работ па стварэнню галоўнай базы ў Палярным туды былі пераведзены з Мурманска надводныя караблі (у кастрычніку 1934 года) і ПЛ (кастрычнік 1935 года), а таксама штаб, палітаддзел і іншыя ўстановы флатыліі. У верасні 1935 года ў Кольскі заліў было перабазіравана звяно самалётаў «МБР—2» — першае падраздзяленне марской авіяцыі флатыліі.
Перад вайной
Загадам наркама абароны СССР ад 11 мая 1937 года Паўночная ваенная флатылія была пераўтворана ў Паўночны флот. Былі прынятыя меры па далейшаму ўмацаванню яго карабельнага складу, удасканаленню баявой і палітычнай падрыхтоўкі асабістага складу. У часы савецка-фінскай вайны П. ф. паспяхова выканаў шэраг важных задач па падтрымцы і забеспячэнню баявых дзеянняў сухапутных войск.
Вялікая Айчынная вайна
У Вялікую Айчынную вайну Паўночны флот уступіў у складзе 8 эсмінцаў, 15 падводных лодак, 7 вартавых караблёў, 15 вартавых катараў, 2 тральшчыкаў і міннага загараджальніка. Авіяцыя флоту налічвала 116 самалётаў.
Для абароны караблі Паўночнага флота здзейснілі 838 выхадаў у мора. Да вырашэння гэтай задачы прыцягвалася вялікая колькасць авіяцыі флоту. Важнай задачай з'яўлялася абарона ўнутраных марскіх зносін. Усяго за час вайны Паўночны флот забяспечыў праводку каля 1,5 тысячы суднаў у складзе знешніх і звыш за 2,5 тысячы суднаў у складзе ўнутраных канвояў.
Дзеянні па парушэнні марскіх камунікацый праціўніка Паўночны флот вёў пераважна сіламі ПЛ і авіяцыі. Асноўная роля пры гэтым у першыя 2 гады вайны належала ПЛ, а з 2-й паловы 1943 — авіяцыі Паўночнага флоту. Шырока практыкаваліся сумесныя дзеянні разнастайных сіл флота.
Усяго за часы Вялікай Айчыннай вайны праціўнік страціў звыш 200 баявых караблёў і дапаможных суднаў, больш 400 транспартных суднаў (агульным танажом звыш 1 мільёна тон), каля 1300 самалётаў. Больш за 48 тысячы маракоў былі адзначаны высокімі дзяржаўнымі ўзнагародамі, 85 было прысвоена званне Герой Савецкага Саюза, у тым ліку двум — двойчы.
У складзе Паўночнага флота 12 баявых караблёў, часцей і злучэнняў атрымалі назву гвардзейскія, 47 былі ўзнагароджаныя ордэнамі (з іх 3 двойчы), 14 былі прысвоены ганаровыя назвы.
1945—1991 гады
У ліпені 1962 года атамная ПЛ Паўночнага флота «Ленінскі камсамол» здзейсніла працяглы паход пад льдамі Паўночнага Ледавітага акіяна.
У 1963 годзе паспяховы паход пад льдамі і ўсплыванне ў геаграфічнай кропцы Паўночнага полюса ажыццявіла атамная ПЛ пад камандаваннем капітана 2-га рангу Ю. А. Сысоева; яе экіпаж узняў там Дзяржаўны сцяг СССР і Ваенна-марскі сцяг СССР. У лютым-сакавіку 1966 года некалькі атамных ПЛ Паўночнага флота пад камандаваннем контр-адмірала А. І. Сарокіна здзейснілі першы ў гісторыі групавой кругасветны паход у падводным становішчы. Паўночны флот удзельнічаў у вучэнні «Поўнач» і манеўрах «Акіян».
7 мая 1965 года Паўночны флот быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга за выдатныя заслугі перад Радзімай, масавы гераізм, самааданую стойкасць, мужнасць і высокую баявую актыўнасць, праяўленыя ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі пры абароне савецкага Запаляр'я ў часы Вялікай Айчыннай вайны.
Понт-Канавезэ
Понт-Канавезэ (Pont-Canavese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 3822 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 199 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 10085. Тэлефонны код — 0124.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Costanzo di Niardo.
Чатырохвугольны шанец
Чатырохвугольны шанец (Viereckschanze) — тып месцаў пакланення на тэрыторыі заходняй і цэнтральнай Еўропы, вядомы з перыяду латэнскай культуры (датуюцца II ст. да н. э. — І ст. н. э.) і прыпісваны кельтам.
Назва паходзіць ад марфалогіі аб'ектаў, якія нагадваюць прастакутны шанец абароны. Яны складаюцца з плоскай або злёгку ўвагнутай вобласці з абрысам чатырохвугольніка, акружанай валам і праходзячым звонку ровам са стромкімі сценкамі і з папярочным перасекам ў форме літары «V». Унутр вяла адкрытая брама ў вале, часам дзве брамы, з розных бакоў, нярэдка з усходу, але ніколі з поўначы. Брама уяўляла сабой прагал у вале, але не ў ірве. Памеры гэтых аб'ектаў вельмі розныя — ад 50 да 200 м, як правіла, ад 70 да 90 м, а іх плошча складае ад 1600 м² да 25000 м².
Унутры некаторых шанцаў знаходзяцца рэшткі падземных і наземных збудаванняў, часам шыбы глыбінёй ад некалькіх да 35 метраў (самая глыбокая ў Вольфратсхаузене каля Мюнхена). У шыбах знаходзяць фігуры, чалавечыя косткі і мноства іншых прадметаў. Большая частка паверхні вала была не забудавана.
Больш за ўсё такіх збудаванняў былі знойдзены на тэрыторыі паўднёвай Германіі і Аўстрыі — каля 250, прыкладна 30 сканцэнтравана у ніжнім цячэнні Сены, каля 10 знаходзіцца на тэрыторыі Багеміі. Адзін, яшчэ не правераны аб'ект, размешчаны ў Маравіі, у вёсцы.
Кальвішкей (Ігналінскі раён)
Ка́львішкей (Kalviškiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Рымшэ. Насельніцтва 14 чал. (2001 г.).
Астравецкая рэспубліка
Астравецкая Рэспубліка (Republika Ostrowiecka) — самакіраванне, усталяванае 27 снежня 1905 года падчас Першай рускай рэвалюцыі у гарадах Астровец, Ілжа і Цмелеў.
Падчас рэвалюцыі 1905-1907 гадоў у Астроўцы пачаліся масавыя выступленні рабочых. Першапачатковыя патрабаванні эканамічнага характару неўзабаве змяніліся на антырускія. Кульмінацыяй хвалі забастовак, мітынгаў і вулічных дэманстрацый стала абвяшчэнне 27 снежня 1905 года рэспублікі ў горадзе і яго ваколіцах. Узначаліў яе Ігнат Бернер — блізкі паплечнік Юзафа Пілсудскага. Царская адміністрацыя была ліквідавана, створаны рэвалюцыйны ўрад і арганізавана народная дружына. Рэспубліка пала ў сярэдзіне студзеня 1906 года пасля ўвядзення ў Астровец рускіх войскаў, узмоцненых артылерыяй.
Міхаіл Уладзіміравіч Ахендоўскі
Біяграфія
Нарадзіўся 27 кастрычніка 1973 гады ў горадзе Дубасары, Рэспубліка Малдова. У 1997 годзе скончыў з адзнакай Інстытут міжнародных адносін Кіеўскага універсітэта ім. Тараса Шаўчэнкі па спецыяльнасці «міжнароднае права». Працоўную дзейнасць пачаў у 1991 годзе ў Нарыльскім горна-металургічным камбінаце ім. Завенягина. З 1993 года працаваў у таварыстве з абмежаванай адказнасцю "Юрыдычная фірма «Проксі» на пасадах рэферэнта, юрыста, намесніка дырэктара. З 2002 года — начальнік прававога ўпраўлення, віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай тэлекампаніі Украіны. З чэрвеня 2003 года і да прызначэння ў лютым 2004 года членам Цэнтральнай выбарчай камісіі — намеснік дырэктара ТАА "Юрыдычная фірма «Проксі». Сябра Украінскай асацыяцыі міжнароднага права. 6 ліпень 2013 года таемным галасаваннем абраны Кіраўніком ЦВК. «За» прагаласавала 11 членаў ЦВК з 14.
Навасёлкі (Абухаўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, на правым беразе Нёмана. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Рылькава (Смаленская вобласць)
Рылькава (Рыльково) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Навасёлкі (Абухаўскі сельсавет)
Злучана дарогамі з вёскамі Селюкі і Загорцы.
Рылькава (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Марскі старт
Марскі старт (Sea Launch) — плывучы касмадром для запуска ракет мадыфікацыі «Зеніт 3SL» сямейства «Зеніт» міжнародным кансорцыумам па эксплуатацыі касмадрома «Марскі старт». Стартавая кропка знаходзіцца ў акваторыі Ціхага акіяна па каардынатах 0°00′ п.ш. 154°00′ з.д., каля Вострава Калядаў.
Генры Форд II
Генры Форд II (англ.: Henry Ford II;, Дэтройт — , Дэтройт) — прэзідэнт Ford Motor Company з 1945 па 1960. Унук Генры Форда.
Заслугі
Узяў кіраванне Ford Motor Company ў свае рукі пасля вайны. Дзякуючы таму, што ён наняў таленавітых менеджэраў, кампанія выбралася з даўгоў. Сярод гэтых менеджэраў, па мянушцы «вундэркінды», быў Роберт Макнамара, які пайшоў пасля працаваць міністрам абароны ЗША ва ўрад Кенэдзі.
Марскі старт
Гісторыя
Ідэя марскога касмадрома складаецца ў тым, каб дастаўляць ракету-носьбіт па моры на экватар, дзе маюцца найлепшыя ўмовы для запуску (можна максімальна эфектыўна выкарыстоўваць хуткасць кручэння Зямлі). Дадзены спосаб быў выкарыстаны ў 1964-1988 гадах на марскім касмадроме «Сан-Марка», які прадстаўляў сабой нерухомую заякараную платформу ля экватара ў кенійскіх тэрытарыяльных водах.
Кампанія «Марскі старт» была створана для рэалізацыі аднайменнага праекта ў 1995 годзе. Яе заснавальнікамі сталі Boeing, расійская РКК «Энергія», нарвежскае суднабудаўнічае прадпрыемства Kvaerner (цяпер Aker Solutions), украінскія прадпрыемствы КБ «Паўднёвае» і ВА «Южмаш». Летам 2009 года кампанія «Марскі старт» заявіла пра сваё банкруцтва, пасля рэарганізацыі вядучую ролю ў праекце атрымала РКК «Энергія».
Стварэнне кансорцыума
У 1993 годзе, пасля таго як стала ясна, што не будзе створана больш магутная ракета-носьбіт, чым Scout-2 для касмадрома «Сан-Марка» (карысная нагрузка пры запусках з «Сан-Марка» не перавышала 200 кг), Расія і ЗША прыступілі да кансультацый па пытанні аб стварэнні праекта, які пасля атрымаў назву «Марскі старт».
Міжнародны кансорцыум Sea Launch Company (SLC) створаны ў 1995 годзе. У яго ўваходзілі амерыканская фірма Boeing Commercial Space Company (даччынае прадпрыемства аэракасмічнай карпарацыі «Боінг»), якая забяспечвала агульнае кіраўніцтва і фінансаванне (40% капіталу), расійская Ракетна-касмічная карпарацыя «Энэргія» (25%), украінскія КБ «Паўднёвае» (5%) і «ВА Южмаш» (10%), а таксама нарвежская суднабудаўнічая кампанія Aker Kværner (20%). Штаб-кватэра кансорцыума знаходзіцца ў каліфарнійскім горадзе Лонг-Біч. У якасці выканаўцаў па кантрактах прыцягнутыя расійскія «КБ транспартнага машынабудавання» і ЦКБ «Рубін».
Пачатковы кошт праекта складаў $3,5 млрд.
Банкруцтва і рэарганізацыя
22 чэрвеня 2009 года кампанія абвясціла пра сваё банкруцтва і фінансавую рэарганізацыю ў адпаведнасці з раздзелам 11 Кодэкса ЗША пра банкруцтва. Паводле дадзеных, названых у заяве кампаніі, яе актывы складалі ад 100 да 500 млн. долараў, а даўгі - ад 500 млн. да 1 млрд. долараў. Па дадзеных выдання «Камерсант», да страт прывяло тое, што не ўдалося забяспечыць планаваную інтэнсіўнасць запускаў: першапачаткова планавалася ажыццяўляць па 2-3 паслядоўных запуска за адзін выхад на стартавую пазіцыю.
«Мы хочам запэўніць нашых заказчыкаў, пастаўшчыкоў і партнёраў, што пасля падачы заявы «Марскі старт» мае намер працягнуць сваю дзейнасць. Рэарганізацыя, згодна раздзела 11, дае нам магчымасць працягнуць сваю дзейнасць і сканцэнтраваць намаганні на распрацоўцы планаў нашага далейшага развіцця», - паведаміла кампанія.
1 красавіка 2010 года савет дырэктараў міжнароднага кансорцыума Sea Launch Company (SLC) прыняў рашэнне аддаць ракетна-касмічнай карпарацыі (РКК) «Энергія» «галоўную ролю» ў праекце «Марскі старт». У канцы ліпеня 2010 г., згодна з рашэннем суда, Energia Overseas Limited (EOL), якая з'яўляецца даччынай кампаніяй карпарацыі «Энергія», атрымала 95% акцый кансорцыума «Марскі старт», Boeing - 3% і Aker Solutions - 2%.
Абмяркоўваецца праект перанясення порта базавання і наземнай інфраструктуры абслугоўвання з Лос-Анджэлеса ў Совгавань або Уладзівасток.
22 жніўня 2014 года на фоне баявых дзеянняў на ўсходзе Украіны было абвешчана, што «Марскі старт» прыпыняе дзейнасць да сярэдзіны 2015 года. У канцы снежня 2014 года віцэ-прэм'ер РФ Дзмітрый Рагозін заявіў, што хутчэй за ўсё ракеты «Зеніт» больш не будуць выкарыстоўвацца ў гэтым праекце, а месца ЗША зоймуць краіны БРЫКС.
У 2014-2015 гг. расійскім бокам праводзіліся перамовы аб продажы праекта з ЗША, Кітаем, Бразіліяй, ААЭ і Аўстраліяй. 30 сакавіка 2016 года Раскосмасам было паведамлена аб хуткім закрыцці пагаднення па продажы праекта. Пры гэтым імя пакупніка не называлася. У чэрвені 2016 года Раскосмас зноў правёў перамовы з Аўстраліяй аб продажы «Марскога старта».
У верасні 2016 года стала вядома, што даччыная кампанія «S7 Group» - «С7 касмічныя транспартныя сістэмы» стане пакупніком і аператарам міжнароднага праекта «Марскі старт».
27 верасня 2016 года быў падпісаны кантракт паміж S7 Group і групай кампаній Sea Launch на набыццё карабля і платформы Odyssey з усталяваным на іх абсталяваннем ракетнага сегмента, наземнага абсталявання ў базавым порту (ЗША) і таварнага знака Sea Launch. Па словах Генеральнага дырэктара «S7 Group» Уладзіслава Філёва, пасля канчатковага закрыцця пагаднення, якое чакаецца завяршыць праз 6 месяцаў, інвестыцыі групы кампаній S7 могуць скласці да $160 млн. У гэты ж дзень, 27 верасня, было падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве паміж РКК «Энергія» і S7 Group. Плануецца, што праект стане цалкам расійскім. У гэтым выпадку кіраванне праектам «Марскі старт» будзе перанесена з Швейцарыі ў Маскву.
Касмічныя запускі
Дэманстрацыйны спадарожнік быў запушчаны 28 сакавіка 1999 года. У кастрычніку таго ж года быў паспяхова праведзены першы камерцыйны запуск.
На 31 мая 2014 года адбылося 36 запускаў ракеты «Зеніт», у тым ліку 32 паспяховых, 1 часткова паспяховы і 3 няўдалых.
Стартавая кропка
Стартавая кропка - акваторыя Ціхага акіяна ў кропцы з каардынатамі 0°00' п.ш. 154°00' з.д., ля Вострава Калядаў. Па сабранай за 150 год статыстыцы гэты ўчастак Ціхага акіяна лічыцца спецыялістамі найбольш спакойным і аддалёным ад марскіх шляхоў. Аднак, ужо некалькі разоў няпростыя ўмовы надвор'я прымушалі пераносіць час запуску на некалькі дзён.
Ракета-носьбіт Зеніт-3SL
У якасці ракеты-носьбіта выкарыстоўвалася трохступеньчатая ракета Зеніт-3SL - мадыфікацыя ракеты-носьбіта «Зеніт-2» з разгонным блокам ДМ. Галоўны распрацоўшчык - КБ «Паўднёвае» (Днепр), выраблялася на дняпроўскім заводзе «Южмаш».
Ракета-носьбіт «Сункар» для Марскога старта
Па стане на канец верасня 2016 года, для запускаў са стартавай платформы Odyssey разглядаюцца розныя варыянты. Як паведаміла прэс-сакратар «S7 Group» Ганна Бажына - кампанія гатова супрацоўнічаць па гэтым пытанні з украінскімі калегамі і ажыццяўляць старты на базе ракеты «Зеніт». Адначасова з гэтым прапрацоўваюцца іншыя варыянты, у тым ліку стварэнне новай ракеты. Па словах прэзідэнта РКК «Энергія» Уладзіміра Солнцава - РКК «Энергія» гатовая паскорыць распрацоўку новай ракеты-носьбіта «Сункар» для запускаў з плавучага касмадрома «Марскі старт». Пры ўмове падтрымкі фінансавання стварэння гэтай ракеты кампаніяй «S7 Group», новая ракета-носьбіт «Сункар» можа быць створана на працягу пяці гадоў.
Іншыя ракеты-носьбіты
25 лістапада 1995 года генеральным канструктарам РКК «Энергія» ў Федэральнае касмічнае агенцтва, Міністэрства абароны РФ, Дзяржаўны камітэт Расійскай Федэрацыі па абаронных галінах прамысловасці і РАН была накіравана інжынерная запіска з прапановай аб уключэнні праекта па стварэнні ракеты-носьбіта «Квант» у Федэральную касмічную праграму.
Адначасова з гэтай прапановай РКК «Энергія» вяла перамовы з амерыканскай фірмай «Rockwell Automation», якая праявіла цікавасць да сумеснага стварэння ракеты-носьбіта «Квант» і яе эксплуатацыі ў рамках праграмы «Марскі старт». Цікавасць была абумоўлена значным попытам на той момант на ракеты-носьбіты лёгкага класа на амерыканскім рынку паслуг па запуску невялікіх касмічных апаратаў, а таксама жаданнем фірмы «Rockwell Automation» удзельнічаць у працах па стварэнні і эксплуатацыі плавучага касмадрома «Марскі старт».
Марскі сегмент
Марскі сегмент комплекса «Марскі старт» складаецца з двух марскіх судоў: стартавай платформы (СП) «Odyssey» і зборачна-каманднага судна (СКС) «Sea Launch Commander».
Стартовая платформа (СП)
Стартавая платформа «Odyssey» мае сваю гісторыю. Гэта былая самаходная нафтаздабываючая платформа «OCEAN ODYSSEY», пабудаваная ў Йокосуке, Японія ў 1982-1984 гг. Платформа адпавядала класу для неабмежаванага раёна мараплавання. Буравая вышка платформы была цалкам накрыта і абсталявана падаграваючай падлогай, каб можна было працаваць пры тэмпературы навакольнага паветра да -35°C. 22 верасня 1988 года, падчас здабычы нафты ў Паўночным моры, на платформе адбыўся моцны пажар, які ўвайшоў у сусветную гісторыю найбуйнейшых марскіх катастроф. Пасля пажару платформа была часткова дэмантаваная і па прамым прызначэнні больш не выкарыстоўвалася. У 1992 платформа прайшла рамонт і пераабсталяванне ў буравую платформу на Выбаргскім суднабудаўнічым заводзе. Пазней было прынята рашэнне выкарыстоўваць яе ў праекце «Марскі старт». У 1996-1997 платформа прайшла пераабсталяванне на верфі «Rosenberg» у Ставангеры, Нарвегія і пачала называцца «Odyssey». Другі этап пераабсталявання СП праходзіў на Выбаргскім суднабудаўнічым заводзе, пераназваным да гэтага часу ў «Кварнэр-Выбарг-Верф».
Характарыстыкі стартавай платформы: даўжыня 133 м, шырыня 67 м, вышыня 60 м, водазмяшчэнне 46 тыс.тон.
Зборачна-каманднае судна (ЗКС)
Зборачна-каманднае судна «Sea Launch Commander» было пабудавана спецыяльна для праекта «Марскі старт» кампаніяй «Kvaerner Govan Ltd.», Глазга, Шатландыя у 1997 годзе. У 1998 ЗКС было даабсталявана на кананерскім суднарамонтным заводзе, Санкт-Пецярбург. ЗКС абсталявана сістэмамі і абсталяваннем, якія дазваляюць правядзенне на яго борце комплексных выпрабаванняў ракеты-носьбіта і разгонного блока, запраўку разгоннага блока высокакіпячымі кампанентамі паліва і газаў, зборку ракеты-носьбіта. ЗКС выконвае таксама функцыі цэнтра кіравання пры падрыхтоўцы і пуску ракеты-носьбіта. На ЗКС размяшчаюцца камандны пункт кіравання палётам разгоннага блока і сродкі прыёму і апрацоўкі тэлевымярэнняў.
Віталь Вольскі
Віталь Вольскі, сапр.: Віталь Фрыдрыхавіч Зэйдэль-Вольскі (,  —, Мінск) — беларускі , , , , літаратуразнавец, краязнавец, палітычны дзеяч. Кандыдат філалагічных навук (1934). Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1971). Бацька Артура Вольскага і дзед Лявона Вольскага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і служачага. З 1918 года працаваў на Трубачным заводзе, потым у Камісарыяце гарадской гаспадаркі Петраграда. З 1919 года — у Чырвонай Арміі, удзельнічаў у Грамадзянскай вайне. Служыў у пагранічных войсках і органах ВЧК. З 1926 года — старшы інспектар Галоўрэперткома БССР, у 1927 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі. З 1928 года — старшы інструктар кінафікацыі Белдзяржкіно, з 1929 — дырэктар Віцебскага мастацкага тэхнікума, з 1930 — дырэктар Беларускага драматычнага тэатра ў Віцебску. У 1932—1936 гг. працаваў дырэктарам Інстытута літаратуры і мастацтва АН БССР. З красавіка 1942 г. загадваў аддзелам у рэдакцыі сатырычнай газеты-плаката «Раздавім фашысцкую гадзіну», з лістапада 1943 — у рэдакцыі часопіса «Беларусь». У 1948—1954 гадах — навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры АН БССР. Узначальваў праўленне Літфонда БССР (1953—1966).
Кантраверсія
У 1932 годзе крытык і пісьменнік Віталь Зэйдэль-Вольскі напісаў артыкул-данос «Аб рэцыдывах нацыянал-дэмакратызму ў творчасці мастака Мініна » пра тое, як беларускі мастак Яфім Мінін займаецца класавым шкодніцтвам, і кінуў на яго цяжкае ў той час абвінавачванне ў нацыянал-дэмакратызме.
У артыкуле аўтар пісаў: «Экслібрыс, зроблены для Шлюбскага, характэрны сваім голым этнаграфізмам. У цэнтры яго знаходзіцца курган. З левага боку кургана сядзіць стары селянін і грае на цымбалах. На кургане сядзіць таксама стары і грае ў дуду. Побач з ім яшчэ адзін стары ў саламяным капялюшы стаіць і грае на трубе. Нацдэм Шлюбскі з задавальненнем знаходзіў у гэтых экслібрысах работы Мініна яскравыя адбіткі беларускага „нацыянальнага адраджэння“».
Зяць Галубка, мастак Яўген Ціхановіч адзначае: «''Дык хто ж напісаў п’есу "Несцерка"? (...) я пісаў аб тым, што бачыў рукапіс п’есы пры вобыску ў мінскай кватэры Галубка восенню 1937 г. (...) нікому другому, як Вольскаму-Зэйдэлю — чэкісту, пісьменніку і драматургу — далі матэрыял на экспертызу (...). усе тыя абвінавачванні, якія інкрымінаваліся Галубку Вольскі-Зэйдэль падпісаў уласнаручна. Халодны разлік забойцы такі: ніхто ніколі не дазнаецца, калі прысвоіць драматургічны твор — п’есу "Несцерка", тым больш што ніхто і ніколі не пачне варушыць творы "ворага народа". (...) мы даведаліся, хто падпісаў пратакол, з якога бачна, што Галубок аказаўся ворагам народа па экспертызе В. Вольскага-Зэйдэля. Зараз давайце паглядзім у твар Вольскага. Думаеце, па знешнім выглядзе ён нагадвае забойцу, стукача, правакатара. Зусім не — сярэдняга росту, вочы шэрыя і вельмі добрыя (...), бародка-эспаньёлка (...) Цяжка паверыць у тое, што такі чалавек загубіў не толькі Галубка, але і другіх, бо ён быў на пастаяннай службе па пошуках ворагаў народа сярод беларускай інтэлігенцыі (...). Мы хочам адабраць драматургічны твор у Вольскага — пасмяротна вярнуць яго сапраўднаму аўтару — У. Галубку...''»
Творчасць
Аўтар п’ес «Цудоўная дудка» (1938, пастаўлена ў 1939), «Дзед і жораў» (1939, пастаўлена ў 1939), «Несцерка» (1940, пастаўлена ў 1941, аднайменны фільм па сцэнарыю аўтара, 1955), «Машэка» (1946, пастаўлена ў 1954) — усе яны ўключаны ў зборнік «П’есы» (1962), а таксама аўтар сцэнарыяў дакументальна-краязнаўчых фільмаў «Белавежская пушча» (1946), «Бярэзінскі запаведнік» (1965).
Напісаў кнігі краязнаўчых нарысаў і апавяданняў «Па лясных сцежках» (1948), «У лясах над Бярозай» (1955), «Месяц за месяцам» (1956), «На бабровых азёрах» (1957), «Чайкі над Нараччу» (1959), «Родны край» (1961), «Афрыканскае падарожжа» (1963), «Эль Махрыб» (1965), «Старонкі нашай гісторыі» (1966), «Падарожжа па краіне беларусаў» (1968), «Месяц за месяцам» (1969), «Палессе» (1971), «Кніга падарожжаў» (1971), «Лёс Дункана» (1978), «Дзень добры, Бяроза» (1984). У 1977 г. выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.
Пераклаў на беларускую мову сатырычную паэму І. В. Гётэ «» (1940), раманы, «Выпрабаванне» (1937), М. Кульбака «Зельманцы» (1960), асобныя вершы Баліса Сруогі.
NGC 4251
NGC 4251 (іншыя абазначэнні — UGC 7338, MCG 5-29-50, ZWG 158.60, PGC 39492) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сважэндз
Сважэндз (Swarzędz) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Сважэндз.
Мінск (камп’ютар)
«Мінск» — сямейства савецкіх лічбавых ЭВМ, прызначаных для ўжывання ў вышэйшай адукацыі і навуцы.
Распрацоўваліся і вырабляліся, як вынікае з назвы, у г. Мінск, з 1959 па 1975 гг. Вытворчасць вялася на Мінскім заводзе ЭВМ імя Арджанікідзэ. Таксама быў наладжаны выпуск у Гомелі і Брэсце.
Канструктарскае бюро і завод былі створаны адначасова (у канцы 50-х гг.) і працавалі побач — гэтым тлумачыцца і якасць машын, і рэкордна кароткі тэрмін іх запуску ў вытворчасць.
Марскі старт
Зборачна-каманднае судна (ЗКС)
Характарыстыкі ЗКС: даўжыня 203 м, шырыня 32 м, вышыня 50 м, водазмяшчэнне 27 тыс.тон, максімальная хуткасць 21 вузел.
Спасылкі
(3D-мадэль — файл KMZ для Google Earth)
Ілек (прыток Урала)
Іле́к (Иле́к, Елек) — рака ў Акцюбінскай вобласці Казахстана і Арэнбургскай вобласці Расіі, самы буйны левабярэжны прыток Урала.
Даўжыня ракі 623 км, плошча вадазбору 41,3 тыс.км². Сярэднегадавы расход вады 39,8 м³/с (за 112 км ад вусця). Сярэдні аб’ём гадавога сцёку 1569 м³. Рака ўтвараецца на паўночна-заходніх схілах гор Мугаджар пры зліцці рэк Караганда і Жарык. Ілек мае шырокую, добра распрацаваную даліну з двума надпойменнымі тэрасамі. Рэчышча разгалінаванае. Замярзае рака ў другой палове лістапада, вызваляецца ад лёду ў другой палове красавіка.
Прытокі: Малая Пясчанка, Вялікая Пясчанка, Карабутак, Тамды, Іккырашан, Сарак-Салды і інш.
БАТЭ (пляжны футбол)
БАТЭ — беларускі футбольны клуб з горада Барысаў. Хатні стадыён — Барысаў-Арэна. Каманда была заснавана ў 1996 годзе. Першы беларускі клуб, які прайшоў у групавы этап Лігі чэмпіёнаў і Лігі Еўропы.
Мікола Дварэцкі
Мікола Дварэцкі (, мяст. Іказнь Дзісенскага пав. Віленскай губ. (цяпер Браслаўскі раён Віцебскай вобл.) —, Лембарк, Польшча; Псеўданім: Мікола Базылюк) — беларускі рэлігійны дзеяч, паэт, публіцыст.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў праваслаўнай сям’і Васіля і Мар’яны Дварэцкіх. Быў наймалодшым з дзевяці дзяцей браслаўскага рыбака.
Пасля 1-й сусветнай вайны сям’я Міколы Дварэцкага вярнулася з бежанства ў Беларусь. Вучыўся ў 7-гадовай школе ў Вільні. Пасля заканчэння школы працаваў краўцом, потым рыбаком на Віленскіх і Аўгустоўскіх азёрах. Прымаў удзел у заходнебеларускім грамадска-палітычным, культурным і рэлігійным жыцці. Дзеяч Беларускай хрысціянскай дэмакратыі; 25.11.1928 на з’ездзе БХД быў абраны членам яе ЦК, на пачатку 1930-х адзін з ініцыятараў утварэння праваслаўнай фракцыі БХД. Актыўна супрацоўнічаў з Беларускім інстытутам гаспадаркі і культуры. Друкаваўся ў заходне-беларускіх, пераважна хадэцкіх, перыядычных выданнях (з 1921) пад псеўданімам Мікола Базылюк. Арыштаваны польскімі ўладамі ў 1928. У 1920—1930-я друкаваўся ў беларускай прэсе як паэт і празаік. У 1939—1941 настаўнік у Мёрах. У 1942 адпраўлены немцамі на прымусовыя работы ва Усходнюю Прусію. З 2-й пал. 1940-х жыў у Лашцы на польскім Памор’і. Некаторы час працаваў на чыгунцы ў Гданьскай павятовай дарожнай управе ў мясцовасці Штутава. Апошнія гады жыцця правёў у Лембарку непадалёку ад Гданьска.
Старае (Акатаўскае сельскае паселішча)
Старае (Старое) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Плавы
Плавы́ (, Плавы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Белалобая гусь
Белалобая гусь (Anser albifrons) — птушка з роду гусей сямейства качыных.
Распаўсюджанне
Белалобая гусь гняздуецца ў тундры Еўразіі, Грэнландыі і Паўночнай Амерыкі. Гусі з Еўропы зімуюць ля Міжземнага, Чорнага і Каспійскага мораў. Ляціць таксама ў Сярэднюю Азію, Індыю, Кітай, Карэю і Японію.
Насяляе кантынентальныя вадаёмы сярод кусцікавай тундры; у паслягнездавы перыяд: марскія ўзбярэжжы, а таксама стэпы і сельскагаспадарчыя палі паблізу вялікіх вадаёмаў.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо звычайна сярод травяністай расліннасці, няроўнасцей тэрыторыі, неакуратна высланае сухой расліннасцю і пухам.
Яйкі (4-6) часта амаль эліптычныя, белыя з жаўтаватым або шэрым адценнем. Памеры: 81 × 54 мм
Падвіды
Адрозніваюцца 2 падвіды:
Суур-Пакры
Геаграфія і прырода
Востраў Суур-Пакры аддзелены ад большага па плошчы вострава Вяйкэ-Пакры пралівам, які ў самай вузкай частцы не перавышае 530 м, а ў глыбіню дасягае 16 м. Поўнач і захад складзены вапнякамі, сустракаюцца прыбярэжныя скальныя ўздымы. На поўначы Суур-Пакры існуе 12 невялікіх азёр прыроднага і штучнага паходжання. Поўдзень вострава нізкі, пакрыты лесам, часткова забалочаны. На востраве гняздуюць пералётныя птушкі.
Гісторыя
Першая пісьмовая ўзгадка пра астравы Пакры з'явілася ў 1283 г., калі Эрык V перадаў іх у маёмасць манахам-цыстэрцыянцам. У 1345 г. быў выкуплены за 34 маркі 5 шведскімі сем'ямі. Іх нашчадкі займаліся рыбалоўствам і сельскай гаспадаркай. У перыяд распаўсюджвання прыгонніцтва яны захоўвалі асабістую свабоду, што было падцверджана ў 1770 г.
У 1940 г. пасля пачатку савецкай акупацыі Эстоніі востраў быў перададзены ў карыстанне арміі, пасля II Сусветнай вайны пераўтвораны ў ваенны палігон. У 1996 г. перададзены цывільным уладам незалежнай Эстоніі. З 1998 г. паўночная частка Суур-Пакры у складзе ландшафтнага запаведніка.
Мілавідская бітва
Мілавідская бітва (1863) — бітва паміж паўстанцамі і расійскімі войскамі ў час паўстання 1863—1864.