cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Французская мова
Адметнасці французскай мовы
У французскай мове аксітанальны націск (падае на апошні склад слова, а дакладней, фанетычнага слова). Адметнасць французскага маўлення — утварэнне адзінага фанетычнага слова з агульным націскам з граматычных груп.
Большая схільнасць французскай мовы да аналітычнага тыпу праяўляецца ў аналітычных формах складаных часоў (passé composé, passé immédiat, future immédiat, plus-que-parfait, passé antérieur, futur antérieur), станаў, ступеней параўнання. Праяўляецца тэндэнцыя да марфалагічнай нязменнасці слова. Адпаведна, такія граматычныя значэнні як род, лік, склон выражаюцца з дапамогай сінтаксісу; часта ўжываюцца службовыя словы (3 віды артыкляў, дэтэрмінатывы (займеннікавыя прыметнікі) mon, ce і г.д., прыдзеяслоўныя займеннікі je, tu, il і г.д., побач з самастойнымі займеннікамі moi, toi, lui).
У сінтаксісе французская мова характарызуецца наступнымі тэндэнцыямі:
Базавы лексічны фонд складаюць словы лацінскага паходжання (акрамя таго, з літаратурнай лацінскай мовы былі запазычаны многія словаўтваральныя мадэлі і сінтаксічныя звароты), а таксама пэўная колькасць гальскіх (гальскі субстрат) і франкскіх слоў (франкскі суперстрат).
Таксама ў французскай мове шмат запазычанняў з арабскай, англійскай, італьянскай, іспанскай і іншых раманскіх моў. Колькасць запазычанняў у размоўнай французскай мове (прыблізна слоў) ацэньваюць у 13 % (гэта 4200 слоў). Рэйтынг запазычанняў выглядае наступным чынам : Адметнай рысай французскай лексікі з'яўляюцца так званыя этымалагічныя дублеты, у асноўным лацінскага паходжання. Гэта словы, якія паходзяць з аднаго кораня, але адно з іх, размоўнае, у выніку моўнай эвалюцыі дэфармавалася, а другое, «навуковае», было запазычана ў адукаваных колах у «чыстым» выглядзе. Сярод этымалагічных дублетаў пераважаюць пары «размоўны» назоўнік / «навуковы» прыметнік, напрыклад:
Пісьмовая французская мова
Французская пісьменнасць грунтуецца на лацінскім алфавіце, да якога дадалі лігатуры і дыякрытычныя знакі.
Пісьмовая форма значна адрозніваецца ад вуснай і вызначаецца схільнасцю да іншага, сінтэтычнага, моўнага тыпу. Гэта звязана з тым, што правапіс французскіх слоў, у асноўным, грунтуецца на гістарычным прынцыпе, а развіццё французскай мовы з 5 ст. характарызавалася пераходам ад сінтэтычнага (класічная лацінская мова) да аналітычнага моўнага тыпу.
Гісторыя французскай мовы
Гісторыя французскай мовы пачынаецца з заваявання Галіі рымскімі войскамі пад камандаваннем Юлія Цэзара ў 58-50 гг. да н.э. У той час насельніцтва Галіі складалі шматлікія кельцкія плямёны, якія размаўлялі на розных мовах. Пасля захопу Галіі пачынаецца доўгі працэс раманізацыі гэтага края, у выніку чаго лацінская мова была прынята галамі. Падчас раманізацыі лацінская мова моцна змянілася. У першую чаргу, гэта закранула яе фанетычную і граматычную сістэмы. Мяркуюць, што найстаражытнейшым тэкстам на romana lingua, старафранцузскай мове, з'яўляюцца «Страсбургскія клятвы» (842). Першае сведчанне існавання «раманскай мовы» адносіцца да 813 года, калі падчас Турскага сінода епіскапам раяць чытаць пропаведзі на народнай мове, бо іначай іх не разумеюць прыхаджане. Першы мастацкі тэкст на старафранцузскай мове — (880—881), у якой бачаць вялікі ўплыў пікардска-валонскай гаворкі.
У параўнанні з сучаснай для старафранцузскай характэрна
Македонская мова
Македонская мова — паўднёваславянская мова ўсходняй (балгарска-македонскай) падгрупы. Прызнанне і дэнамінацыя моцна палітызаваныя — у Грэцыі называецца славянскай мовай, у Балгарыі нярэдка лічыцца дыялектам балгарскай мовы.
Распаўсюджана ў Паўночнай Македоніі, Албаніі, Балгарыі, Канадзе, Грэцыі, Румыніі, Сербіі. Колькасць носьбітаў — 1,6 млн.чал., у т.л. у Македоніі (1986) — 1,39 млн.чал. .
Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы у Паўночнай Македоніі.
Пісьменнасць
Пісьменнасць на аснове кірылаўскай графікі сербскага варыянту. Літаратурная норма была створаная ў 1945 на аснове цэнтральнага дыялекту. Пераклад Бібліі — у 1990.
Дыялекты
Паўночны дыялект, больш блізкі да сербскай мовы, займае вобласць на Пн ад Скопле і Куманава, а таксама Дольній Полаг. Паўднёвы (іначай паўднёва-усходні ) дыялект распаўсюджаны каля Геўгеліі, Струміцы, возера Дойран, і дасягае ваколіц Салонікаў; мае шмат дробных адменаў. Цэнтральны дыялект, аснова літаратурнай нормы, займае ваколіцы Біталь, Прылеп, Велес, Кічава (Вардарская Македонія), і найменей выказвае ўплыў сербскай і балгарскай моваў; у некаторых класіфікацыях падзяляецца на паддыялекты ваколіц Велеса, Прылепа, Кічава і вобласці Дэбар—Гальчнік.
Гісторыя
Тэндэнцыя да ўтварэння асобай літаратурнай македонскай мовы на землях гістарычнай Македоніі аформілася пад канец 19 ст., выражаная ў кнізе К. П. Місіркава «Аб македонскім пытанні» (Сафія, 1903). З 1943, пасля абвяшчэння федэрацыйных прынцыпаў новай Югаславіі, быў пачаты масавы друк па-македонску, папулярызацыя твораў македонскіх аўтараў (К. Рацын, К. Недзелкоўскі, В. Маркоўскі і інш.) Першая афіцыйная кадыфікацыя арфаграфіі адбылася ў 1945, першая школьная граматыка К. Кепескі выпушчана ў 1946, нармалізацыя лексікі — у трохтомным слоўніку 1961—1966.
Вядомыя дзеячы ў гісторыі македонскай літаратурнай мовы — А. Шопаў, С. Янеўскі, В. Малескі, Б. Конескі, К. Кепескі, Б. Відоескі і інш.
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Бялыніцкага раёна
Гісторыка-культурныя каштоўнасці Бялыніцкага раёна — аб’екты архітэктуры, археалогіі, гісторыі і мастацтва, помнікі горадабудаўніцтва і запаведныя мясціны на тэрыторыі Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці, якія знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай Рэспублікі Беларусь.
У Бялыніцкім раёне гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі прызнаны 74 аб’екты, з якіх 70 — помнікі археалогіі, 4 — помнікі гісторыі. Усе аб’екты — гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння.
Бітва на Уле
Бітва на Уле (26 студзеня 1564) — эпізод Лівонскай вайны (1558—1583), бітва паміж маскоўскімі і вялікалітоўскімі войскамі, адбылася на рацэ Уле на палях калі сяла Іванск пад Чашнікамі.
Вялікалітоўскае войска пад камандаваннем вялікага гетмана Мікалая Радзівіла Рудога, Рамана Сангушкі і Рыгора Хадкевіча, колькасцю ў 8—10 тысяч кавалерыі, перамагло маскоўскую армію пад камандаваннем ваяводы Пятра Шуйскага, колькасцю да 24 тысяч чалавек). Перамога, разам з наступнай перамогай літвінаў на Дуброўне пад Оршай у тым жа годзе, сарвала планы вялікага маскоўскага паходу 1564 года.
Вялікалітоўскае камандаванне ведала пра рух П. Шуйскага і выслала кавалерыю напярэймы праз лясы. Маскоўскае камандаванне даведалася пра падыход непрыяцеля і пастроіла свае войскі ў баявы парадак. Імклівая франтальная атака, спалучаная з нападам з тылу, павярнула маскоўскае войска наўцёкі. Вялікалітоўская кавалерыя гнала праціўніка «5 міляў» і здабыла вялікі палон.
Адзначаецца, што мясцовыя сяляне прыносілі важныя звесткі пра рух маскоўскага войска, і нават удзельнічалі ў бітве; маскоўскага ваяводу Пятра Шуйскага забіў сякерай адзін з мясцовых сялян.
Марцін Міхал Крышпін-Кіршэнштэйн
Марцін (Марцыян) Міхал Крышпін-Кіршэнштэйн (? — 20 жніўня 1700) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Вучыўся ў Падуанскім універсітэце. Служыў у вялікалітоўскім войску, палкоўнік (1667). Вялікі літоўскі падстолі (1687-1689) і падчашы (1689—1697), кашталян троцкі з 1697; цівун віленскі з 1673, староста плунгянскі, аршанскі ў 1676—1699; пасол на соймы 1667, 1692, 1696.
Належаў да каралеўскай партыі, выступаў супраць групоўкі Сапегаў.
Сям'я
Сын вялікага літоўскага падскарбія Гераніма Крышпіна-Кіршэнштэйна і Ганны Млоцкай, дачкі аршанскага старосты Андрэя Млоцкага. Быў жанаты з Янай Валадковіч, дачкой новагародскага ваяводы Крыштафа Валадковіча.
Пакінуў дзяцей Казіміра Францішка, Ежы Гераніма, дачку Кацярыну Аляксандру, якая выйшла за падканюшага літоўскага Яна Казіміра Бяганскага.
Даўгердзішскі сельсавет
Даўгердзішскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Даўгердзішкі.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 38 населеных пунктаў.
Братэрскі хаўрус
«Братэрскі хаўрус» (1661), вайсковая канфедэрацыя, утвораная ў Палудавічах на поўначы Беларусі ў час вайны 1654—1667. Ахапіла абедзве дывізіі войска Рэчы Паспалітай і пазбавіла магчымасці арганізаваць контрнаступленне.
Катош
Катош (Kotosh) — назва археалагічнага помніка каля сучаснага горада Уанука, а ў больш шырокім сэнсе — археалагічнай традыцыі, тыпавым помнікам каторай з'яўляецца Катош.
Катошская традыцыя існавала ў Перу ў 2300—1200 гг. да н.э., гэта значыць у позні архаічны перыяд. Катошцы культывавалі расліны, інтэнсіўна выкарыстоўвалі марскія рэсурсы, будавалі сталыя паселішчы і шматпакаёвыя цырыманіяльныя збудаванні. Характэрнымі для катошскага храма з'яўляюцца выявы скрыжаваных рук. У Катошы таксама былі выўлены і больш познія пласты, якія адносяцца да чавінскай культуры.
General Cup 2013 (снукер)
General Cup 2013 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 9 па 13 верасня 2013 года ў «General Snooker Club», у Ганконгу. Турнір стаў пятым розыгрышам «General Cup», які праходзіў у 2004 і 2009 гадах, а з 2011 года праходзіць штогод. Пераможца турніру атрымаў HK$, а аўтар максімальнага брэйка мог атрымаць HK$, а таксама алмазны кі, кошт якога равняўся HK$.
Пераможцам турніру стаў Марк Дэвіс, які перайграў у групавым этапе англічан Рыкі Уолдэна (3ː1) і Шона Мёрфі (3ː2) і саступіў мясцоваму фаварыту Марке Фу (2ː3), выйшаўшы ў паўфінал з другога месца, пасля чаго разграміў у апошніх паядынках Бары Хокінса (6ː1) і лідара сусветнага рэйтынгу Ніла Робертсана ў фінале (7ː2). Гэтая перамога прынесла Дэвісу чацвёрты прафесійны тытул, а таксама другую снукерную перамогу за два тыдні (7 верасня 2013 года ён стаў трохразовым чэмпіёнам свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі).
Турнір
General Cup 2013 года стаў пятым розыгрышам гэтага турніру, які быў заснаваны ў 2004 годзе, пасля чаго праходзіў у 2009, а з 2011 года праводзіцца штогод. З самога заснавання General Cup праходзіць у General Snooker Club у Ганконгу.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў HK$280,000, а таксама яшчэ па HK$2,000 за кожную соценную серыю. Пераможца турніру атрымаў HK$120,000, што прыкладна равнялася £15,000 (на £5,000 больш, чым за перамогу на этапе PTC). Апроч таго, вялікі прыз быў падрыхтаваны для аўтара максімальнага брэйка, у суме ў тры разы перасягнуўшы прыз за перамогу на спаборніцтве.
Экзонім
Экзонім (ад ἔξω [экза] «па-за» + ὄνομα [онама] «імя») — назва краіны, народа і яго прадстаўнікоў або мовы, ужываная ў дачыненні да іх выключна замежнікамі. Паняцце адваротнае экзоніму — эндонім.
Напрыклад, назва "Германія" — беларускі экзонім, Allemagne — французскі. Эндонімам жа для гэтай краіны служыць нямецкае Deutschland.
Першым з двух паняццяў убачыў свет "эндонім". Адбылося гэта ў 1957 у тапанімічнай працы аўстралійскага географа Марселя Аўрасо (Marcel Aurousseau) «Паходжанне геаграфічных назваў» (1957). Неўзабаве ж нарадзіўся і адваротны тэрмін "экзонім".
Экзонімы могуць утварацца ад розных каранёў (Германія і Deutschland), узнікаць у выніку фанетычнай ці арфаграфічнай трансфармацыі эндоніма ў іншых мовах (так у англійскі London па-іспанску будзе Londres, па-галандску — Londen, па-фінску — Lontoo). Таксама з'яўляюцца экзонімы шляхам калькавання: так французская назва Нідэрландаў Pays-Bas атрымалася перакладам эндоніма Nederland, што азначае "нізінныя землі".
Змяніць экзонімы на эндонімы
Вельмі часта ўрады дзяржаў, асабліва маладых, вітаюць ужыванне эндонімаў у дачыненні да іх па-за межамі краіны. Так афіцыйная Беларусь (ды і простыя грамадзяне) у ХХІ стагоддзі даволі беспаспяхова спрабуюць адвучыць Расію ад экзоніма Белоруссия. А вось іншыя прыклады з гісторыі:
Экзонімы для Беларусі
Беларускі ўрад і беларусы лічаць, што эндонім Беларусь мусіць ужывацца ва ўсіх мовах. Але дагэтуль большасць моваў свету аддае перавагу або калькам, або форме "Беларусія": дацкая форма Hviderusland, галандская Wit-Rusland, эстонская Valgevene, фарэрская Hvítarussland, фінская Valko-Venäjä, нямецкая Weißrussland, грэчаская Lefkorosía (Λευκορωσία), венгерская Fehéroroszország, ісландская Hvíta-Rússland, шведская Vitryssland, турэцкая Beyaz Rusya, кітайская 白俄罗斯 — усё літаральна 'Белая Русь'; або французская Biélorussie, італьянская Bielorussia, партугальская Bielorrússia, і іспанская Bielorrusia. Народ Беларусі працягвае змагацца за сваю праўду і, хоць гэта і няпроста, але ёсць надзея, што, як Шры-Ланка або Таіланд, з цягам часу даможацца свайго.
Ала
Назву Ала́ маюць:
Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Заснаванне
Кангрэс заснаваны ў верасні 2010 года прадстаўнікамі беларускай і літоўскай грамадскасці як штогадовае публічнае мерапрыемства, арыентаванае як на інтэлектуальную супольнасць, так і шырокія грамадскія колы Беларусі і іншых краін: экспертаў, журналістаў, грамадскіх дзеячоў, студэнтаў і г. д.
Сярод заснавальнікаў Кангрэса ў 2010 годзе былі прадстаўнікі наступных арганізацый: Універсітэт Вітаўта Вялікага (Літва), Інстытут палітычных даследаванняў «Палітычная сфера» (Беларусь—Літва), Інстытут Вялікага княства Літоўскага (Літва), Міжнародны кансорцыум «ЕўраБеларусь» (Беларусь—Літва), Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў (Беларусь—Літва). Пасаду старшыні арганізацыйнага камітэта з моманту ўтварэння Кангрэса займае палітолаг, дырэктар інстытута «Палітычная сфера» Андрэй Казакевіч.
Мэты Кангрэса
Кангрэс заснаваны з мэтай інтэграцыі даследчыкаў і экспертаў у палітычнай, сацыяльнай і гуманітарнай сферах, спрыянню больш глыбокаму разуменню Беларусі ў акадэмічных і грамадскіх асяродках краін рэгіёну і свету. Кангрэс з'яўляецца месцам прэзентацыі вынікаў даследаванняў, а таксама вынікаў працы навукоўцаў і экспертаў на працягу года. Акрамя гэтага, Кангрэс дзейнічае для абмеркавання перспектыўных даследчых і грамадскіх праектаў, абмену меркаваннямі і ідэямі, усталявання нефармальных кантактаў.
Навуковыя кірункі, формы працы
Дысцыплінарны прыярытэт Кангрэса: сацыяльна-палітычныя навукі, гісторыя, гуманітарныя навукі.
Традыцыйна ў межах Кангрэса фармуецца шэраг секцый па наступных кірунках: паліталогія, міжнародныя адносіны, сацыялогія, эканоміка, гісторыя, філалогія, лінгвістыка, рэлігіязнаўства, культуралогія, мастацтвазнаўства, гендэрныя даследаванні, бібліістыка, тэалогія, псіхалогія. Праца Кангрэса спалучае традыцыйныя пасяджэнні спецыялістаў (у адмысловых секцыях) з супольнымі экспертнымі панелямі і дыскусіямі па актуальным тэмах беларускай палітыкі, культуры, грамадства, рэгіянальнага і міжнароднага супрацоўніцтва.
У межах Кангрэса праводзіцца шэраг дадатковых культурных і грамадскіх мерапрыемстваў (канцэрты, выставы, публічныя дыскусіі, прэзентацыі).
Асноўнымі працоўнымі мовамі Кангрэса з'яўляюцца: беларуская і англійская мовы. Дадатковымі мовамі камунікацыі з'яўляюцца: літоўская, польская і руская мовы. Дакладчыкі могуць прадстаўляць тэзісы і рабіць даклады на беларускай, англійскай, літоўскай, польскай і рускай мовах.
2011 год: I Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 23—25 верасня 2011 года ў Каўнасе (Літва).
Арганізатары і партнёры: Універсітэт Вітаўта Вялікага (Літва), Інстытут палітычных даследаванняў «Палітычная сфера» (Беларусь—Літва), Інстытут Вялікага княства Літоўскага (Літва), Міжнародны Кансорцыум «ЕўраБеларусь» (Беларусь—Літва), Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў (Беларусь—Літва), Сайт экспертнай супольнасці «Наше мнение» (Беларусь), Агенцыя гуманітарных тэхналогій—Цэнтр сацыяльных інавацый (Беларусь), Няўрадавая арганізацыя «Цэнтр усходняй палітыкі» (Літва), Еўрапейскі цэнтр па пытаннях меншасцяў (Германія), часопіс «Arche» (Беларусь), праграма «Лятучы ўніверсітэт» (Беларусь).
Кангрэс адбыўся ў межах 8 секцый і сабраў каля 200 удзельнікаў і гасцей з 14 краін свету.
Па выніках Кангрэса быў выдадзены першы том Працоўных матэрыялаў Кангрэса (Т. 1, 2012).
2012 год: II Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 28—30 верасня 2012 года ў Каўнасе (Літва).
Арганізатары і партнёры: Інстытут палітычных даследаванняў «Палітычная сфера» (Беларусь—Літва), Універсітэт Вітаўта Вялікага (Літва), Інстытут Вялікага княства Літоўскага (Літва), Міжнародны Кансорцыум «ЕўраБеларусь» (Беларусь—Літва), Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў (Беларусь—Літва), партал «Новая Еўропа» (Беларусь), партал «Наше мнение» (Беларусь), праграма «Лятучы ўніверсітэт» (Беларусь), часопіс «Arche» (Беларусь), Агенцыя гуманітарных тэхналогій—Цэнтр сацыяльных інавацый (Беларусь), Фонд імя Конрада Адэнаўэра (Германія), Агенцтва ЗША па міжнародным развіцці (ЗША), Няўрадавая арганізацыя «Pact» (ЗША), партал «Belarus Digest» (Беларусь), Studium Europy Wschodniej (Польшча), партал «Belarusian Review» (Беларусь), Lithuanian Development Cooperation (Літва), Асамблея няўрадавых дэмакратычных арганізацый (Беларусь), Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі, Фонд Маршала «Германія—ЗША» (ЗША).
У 2012 годзе Кангрэс складаўся ўжо з 20 секцый, удзел у ім прыняло да 400 чалавек (у тым ліку, каля 100 гасцей і журналістаў).
Па выніках Кангрэса выйшаў другі том Працоўных матэрыялаў Кангрэса (Т. 2, 2013).
2013 год: III Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 11—13 кастрычніка 2013 года ў Каўнасе (Літва).
Арганізатары і партнёры: Інстытут палітычных даследаванняў «Палітычная сфера» (Беларусь—Літва), Універсітэт Вітаўта Вялікага (Літва), Інстытут Вялікага княства Літоўскага (Літва), Міжнародны Кансорцыум «ЕўраБеларусь» (Беларусь—Літва), Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў (Беларусь—Літва), партал «Новая Еўропа» (Беларусь), партал «Наше мнение» (Беларусь), праграма «Лятучы ўніверсітэт» (Беларусь), часопіс «Arche» (Беларусь), Агенцыя гуманітарных тэхналогій—Цэнтр сацыяльных інавацый (Беларусь), Беларускі калегіум (Беларусь), Studium Europy Wschodniej (Польшча), партал «Belarusian Review» (Беларусь), Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі, Фонд Маршала «Германія—ЗША» (ЗША), Фонд імя Конрада Адэнаўэра (Германія), даследчы праект «BIPART» (Беларусь).
У межах Кангрэса было прадстаўлена 14 секцый, акрамя таго, адбыўся шэраг публічных падзей: прэзентацый, круглых сталоў, кінапаказаў.
У 2013 годзе ўдзел у Кангрэсе ўзяло не менш за 400 чалавек з 25 краін.
Пачынаючы з 2013 года, была заснаваная Прэмія Кангрэса за лепшую навуковую публікацыю ў галіне сацыяльных і гуманітарных дысцыплін на працягу года. Прэмія аб'яўляецца ў трох намінацыях: сацыяльныя навукі (палітычныя навукі, сацыялогія), гуманітарныя навукі (філасофія, філалогія, лінгвістыка, мастацтвазнаўства), гісторыя).
Па выніках Кангрэса быў падрыхтаваны трэці том Працоўных матэрыялаў Кангрэса (Т. 3, 2014).
2014 год: IV Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 3—5 кастрычніка 2014 года ў Каўнасе (Літва).
Арганізатары і партнёры: Інстытут палітычных даследаванняў «Палітычная сфера» (Беларусь—Літва), Універсітэт Вітаўта Вялікага (Літва), Інстытут Вялікага княства Літоўскага (Літва), Міжнародны Кансорцыум «ЕўраБеларусь» (Беларусь—Літва), Беларускі інстытут стратэгічных даследаванняў (Беларусь—Літва), партал «Новая Еўропа» (Беларусь), партал «Наше мнение» (Беларусь), праграма «Лятучы ўніверсітэт» (Беларусь), часопіс «Arche» (Беларусь), Агенцыя гуманітарных тэхналогій—Цэнтр сацыяльных інавацый (Беларусь), Беларускі калегіум (Беларусь), Studium Europy Wschodniej (Польшча), партал «Belarusian Review» (Беларусь), Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі, Фонд Маршала «Германія—ЗША» (ЗША), Фонд імя Конрада Адэнаўэра (Германія), Дэпартамент па супрацоўніцтву ў галіне развіцця МУС Літоўскай Рэспублікі, VšĮ Geopolitinių studijų centras (Літва).
У 2014 годзе ўдзел у Кангрэсе ўзялі больш 400 чалавек з 23 краін свету.
Па выніках Кангрэса быў падрыхтаваны чацвёрты том Працоўных матэрыялаў Кангрэса (Т. 4, 2015).
2015 год: V Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 2—4 кастрычніка 2015 года ў Каўнасе (Літва).
У працы Кангрэса ўзялі ўдзел больш за 450 удзельнікаў і 80 гасцей з 19 краін свету.
2016 год: VI Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Адбыўся 7—9 кастрычніка 2016 года ў Каўнасе (Літва).
У 2016 годзе ўдзел у Кангрэсе ўзялі каля 500 удзельнікаў і гасцей з больш чым 20 краін.
2017 год: VII Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Сёмы Міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі адбыўся 15—17 верасня ў Варшаве.
2019 год: VIII Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі
Восьмы Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі адкрыўся ў Вільні 27 верасня, ён доўжыўся тры дні. На яго сабралася каля 520 навукоўцаў. Урачыстае адкрыццё і пленарнае пасяджэнне адбылося ў касцёле Святой Кацярыны. Падтрымку аказаў Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт.
Гл. таксама
Прэмія Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі
NGC 3788
NGC 3788 (іншыя абазначэнні — UGC 6623, KCPG 295B, MCG 5-28-9, ARP 294, ZWG 157.10, VV 228, KUG 1137+321, PGC 36160) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Чорныя Брады (прыпыначны пункт)
Чо́рныя Брады́ (, Чёрные Броды)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Чорныя Брады; на лініі Бабруйск — Рабкар, паміж прыпыначнымі пунктамі Мошны і Заазершчына.
NGC 3788
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Навасёлкі (Навасёлкаўскі сельсавет, Пастаўскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — аграгарадок у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Навасёлкаўскага 1-га сельсавета. У 1954—1991 гадах у складзе Юнкаўскага сельсавета, у 1991—1992 гадах у складзе Лукашоўскага сельсавета. З 24 жніўня 1992 года цэнтр Навасёлкаўскага сельсавета.
Ключ 26
Ключ 26 卩 (піньінь jié) са значэннем «пячатка» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 12 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).
Варыянты значэння
Старажытны знак паходзіць ад выявы чалавекі, які сядзіць з падагнутымі нагамі. Ад гэтай выявы таксама паходзяць іерогліфы 㔾 «бутон, пупышка» і 卩 «калена». У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «каленца бамбуку», «эканомія», «пячатка пасла».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 卩.
Герб Ізраіля
Герб дзяржавы Ізраіль — адзін з дзяржаўных сімвалаў дзяржавы Ізраіль, уяўляе сабой геральдычны шчыт з намаляванай на ім менорай (сямісвечнікам), што стаяла ў Іерусалімскім храме. Сямісвечнік абрамлены аліўкавымі галінамі, якія сімвалізуюць мір; пад асновай меноры надпіс іўр. ישראל - «Ізраіль». Геральдычны шчыт заўсёды сіні, але малюнак меноры і аліўкавых галін можа быць белага (як на прэзідэнцкім сцягу) або залатога колеру (у большасці астатніх месцаў, напрыклад на вокладцы ізраільскага пашпарта).
На арцы Ціта, прысвечанай заваяванню Іудзеі і размешчанай у Рыме на імператарскіх форумах ёсць выява палонных іудэяў, якія нясуць менору (мяркуема, з Другога Іерусалімскага храма). Менавіта гэтая менора ўзята за аснову выявы меноры на гербе Ізраіля.
Аляксееўка (Гомельскі раён)
Аляксе́еўка (, Алексеевка) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Урыцкага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года пасёлак уваходзіў у склад Старабеліцкага сельсавета.
Канфедэрацыя Кміціча
Канфедэрацыя Самуэля Кміціча (1660), вайсковая канфедэрацыя (рокаш), утвораная пад кіраўніцтвам Самуэля Кміціча ў Драгічыне ў час вайны 1654—1667. Ахапіла дывізію правага крыла войска Рэчы Паспалітай.
Жаніцьба Цярэшкі
Жаніцьба Цярэшкі («Цярэшка») — беларуская народная гульня для нежанатай моладзі. У даўніну мела сакральнае значэнне. З’яўлялася репетыцыяй вясельных абрадаў (маладыя людзі выбіралі сабе пару, жартоўна «жаніліся»). Нярэдка пары, якія складаліся ў час гульні, потым сапраўды браліся шлюбам. Падчас абраду выкарыстоўваліся традыцыйныя, народныя інструменты: беларуская дуда, скрыпка, у пазнейшы час гармонік. Старэйшыя сяляне з большасці ставіліся да гульні грэбліва з-за яе нясціпласці. На Поўначы Беларусі і сёння ў вёсках жывуць людзі, якія гулялі ў «Цярэшку» ў маладыя гады. Упершыню абрад быў адноўлены ў 1998 годзе ў Івесі, на Глыбоччыне, намаганнямі Наталлі Нікіфаровіч і калектыву, які пазней узяў назву Народны тэатр фальклору «Цярэшка». Абрад набыў агульнанацыянальную вядомасць у 1998 годзе, калі калектыў быў запрошаны на сталічнае тэлебачанне і паказаў яго ў папулярнай на той час праграме «Запрашаем на Вячоркі». У аснову глыбоцкай Цярэшкі пакладзены мясцовыя гульнявыя традыцыі вёсак Запруддзе, Псуя, Празарокі. На Глыбоччыне абрад з’яўляецца папулярнай каляднай забавай і штогод ладзіцца там у перадкалядны перыяд. Падчас экспедыцыі кафедры этналогіі і фальклору БДУКМ у вёску Івесь, Глыбоцкага раёна студэнтам пашанцавала праінтэрв’юіраваць Васіля Радзюша, цымбаліста-віртуоза, які падзяліўся навыкамі ігры на дыятанічных цымбалах і прадэманстраваў мелодыі да каляднай містэрыі «Жаніцьба Цярэшкі па-глыбоцку». Была зафіксаваная самабытная версія шырокавядомага танца «Лявоніха» ў міноры. Гэты танец некалі быў неадрыўным ад «Жаніцьбы». Выкананне «Цярэшкі» Васіля Радзюша стала галоўным музычным стрыжнем пры стварэнні праграмы: гэта чаргаванне «цярэшак» і «Лявоніхі» пры злучэнні і перакручванні пар «бабулек» і «дзядулек». У выніку «Жаніцьба Цярэшкі па-глыбоцку » была запісаная на відэа ў снежні 2013 г.
Фрагменты абраду былі запісаныя Зінаідай Мажэйка ў фільме "Памяць стагоддзяў", у 1982 годзе на Паазер'і. Запіс быў зроблены ў хаце Валянціны Крыцкай, у вёсцы Аношкі, Лепельскага раёна.
Падрыхтоўка да гульні
«Цярэшку» ладзілі пераважна ў зімовы час, у дні гадавых свят (Каляды, Новы Год, дні перад Вялікім постам). З-за нясціпласці гульні ніводны паважаны сямейны дом не дазволіў бы спраўляць яе пад сваім дахам, таму «Цярэшка» найчасцей спраўляўся ў карчме, абавязкова ў канцы гулянкі, пасля доўгіх танцаў. Карчмар мог усклікнуць: «Ну што ўсё скокі ды скокі! Валей бы Цярэшку жанілі!». У карчме адразу ж пачынаўся гоман: «Будуць Цярэшку жаніць! Будуць Цярэшку жаніць!». Пажылыя людзі сыходзілі ў іншыя памяшканні карчмы, а моладзь распачынала гульню.
Ход гульні
На ролю «бацькі з маткаю» абіралі жанатых жанчыну і мужчыну, якія арганізоўвалі «вяселле». «Маткай» ці «сваццяй» часта рабілася жвавая ўдава, салдатка ці задзірыстая маладая дзяўчына. Разам з «бацькам» яны весела бегалі сярод маладзёнаў, падгаворваючы іх хутчэй выбіраць сабе «пару». Прычым уздзейнічалі часцей на хлопцаў, бо дзяўчаты спрабавалі адмовіцца ў складанні пар і застацца на гульні ў якасці гледача.
Кожная пара падыходзіла да «бацькі» з «маткаю» і прасіла ў іх дабраславення. Усё праходзіла камічна і жартоўна, але часам былі і спрэчкі, асабліва калі дзяўчыне не падабаўся хлопец, з якім яна была ў пары. Іншым разам дзяўчына наадварот з радасцю ўступала ў «шлюб» з пэўным хлопцам. Так ці інакш, па парам размяркоўваліся ўсе амаль жадаючыя, і адмаўляць было не прынята.
«Бацька» з «маткай» дабраслаўлялі кожну пару словамі: «Дай Бог вам шчасця і нішчасця, харошую долю ў волю, уцечкі на печкі дзеткі ў клеткі». Часам яны выказваліся і не вельмі сціпла: «Беражы, зяцёк, нашу дачушку, йяна у нас адна, — ні бедна, ты ж цяпер узяў яе і спі з дачкою». Музыкі пачыналі граць і спяваць песні.
Пасля спеваў пачыналіся гульні. Дзяўчыны разбягаліся, хлопцы лавілі іх. Потым разбягаліся і хаваліся хлопцы. Нагуляўшыся, ладзілі вясельнае застолле.
У «Цярэшцы» магло удзельнічаць да дзесяці і болей пар моладзі. «Бацька» з «маткаю» стараліся жартамі і вясёлымі заклікамі падштурхнуць да гульні як мага болей народу, каб меней засталося ў гледачах. Іх роля была ў тым, каб зрабіць атмасферу максімальна пазітыўнай, пераканаць удзельнікаў адкінуць страх і комплексы. Нярэдка гульня прымала вельмі нясціплыя формы: абдымкі, пацалункі, розныя жарты. Разыходзілася моладзь позна, за поўнач. Калі дзяўчыне было далёка вяртацца дадому, новы «супруг» абавязаны быў правесці яе. Нярэдка здаралася, калі пары, якія стыхійна склаліся ў час гульні, пазней сапраўды браліся шлюбам.
М’ёльнір
М’ёльнір (Mjöllnir «знішчальнік») — у германа-скандынаўскай міфалогіі молат бога Тора. Быў выкаваны з непрапарцыйна кароткай ручкай з-за свавольстваў Локі. М’ёльнір быў настолькі цяжкі, што ніхто не мог яго нават падняць, акрамя Тора і яго сына Магне. Акрамя таго, Тор апранаў чароўныя Жалезныя рукавіцы, дзякуючы якім молат станавіўся кідальных зброяй, якая заўсёды паражае цэль і вяртаецца назад у рукі кідальніка. Таксама, ён насіў пояс сілы Мегінг’ёрд, які падвойвае сілу таго, хто яго носіць. М’ёльнір быў настолькі магутнай зброяй, што яго ўдар выклікаў маланкі і гром.
М’ёльнір у скандынаўскай міфалогіі
М’ёльнір выраблены карлікамі-дзвергамі Брокам і Сіндры пры спрэчцы з Локі аб майстэрстве Кузняцоў. Молат быў прызнаны асамі лепшым стварэннем гномаў, Локі прайграў спрэчку, і яму зашылі рот, бо Одзін забараніў каму-небудзь з асаў або дзвергаў секчы галаву Локі (у спрэчцы на заклад Локі паставіў сваю галаву). М’ёльнір — універсальная зброя, якая жыве сваім уласным жыццём: ён то ляцеў ад Тора, то прылятаў назад, а часам і самому Тору даводзілася вызваляць сваю зброю з палону, ім забівалі і ажыўлялі. У адной з паездак у Ётунхейм Тор забіў сваіх казлоў, якія цягнулі яго калясніцу замест коней, а раніцай пры дапамозе свайго молата ажывіў іх.
Кароткая ручка молата — следства спробы Локі перашкодзіць яго вырабу. Адзін час быў выкрадзены ётуном Трымам, але дзякуючы хітраму Локі вернуты Тору.
Уплыў на культуру
М’ёльнір лічыўся сімвалам Тора. Копіі молата былі папулярнымі ў Скандынавіі, людзі насілі іх на шыі як кудмені. Таксама яны ўжываліся ў святых цырымоніях — ім асвячалі вяселлі. Іх падкладалі пад ложак маладым, каб у іх было шмат дзяцей. Пасля прыняцця хрысціянства людзі доўга яшчэ насілі адначасова крыж і кудмень — копію М’ёльніра. Амулеты ў выглядзе малаточкаў Тора з’яўляюцца паказчыкам прысутнасці сярэднявечных скандынаваў. Цяпер Молат Тора на гербе выкарыстоўвае шведская камуна Турас.
Молат Тора з’яўляецца адным з вядомых элементаў скандынаўскай культуры ў цэлым і міфалогіі ў прыватнасці. Вырабляюцца ювелірныя ўпрыгажэнні «па матывах» і нават скульптуры. У маі 2013 года М’ёльнір пад назвай «Молат Тора» быў унесены ў пералік зацверджаных надмагілляў ветэранскага Дэпартамента ЗША пад нумарам 55.
Новая Ніва
Назву Новая Ніва маюць:
Добасна
Добасна — тапонім:
Менора
Менора (מְנוֹרָה, літ.: свяцільня) — залатая сямісвечкавая свяцільня, якая, паводле Бібліі, знаходзілася ў Скініі Збору падчас туляння яўрэяў па пустыні, а затым і ў Іерусалімскім храме, да разбурэння Другога храма.
З'яўляецца адным з самых старажытных сімвалаў іўдаізму і яўрэйскіх рэлігійных атрыбутаў. У цяперашні час выява меноры (нараўне з Маген Давідам) з'яўляецца найбольш распаўсюджанай нацыянальнай і рэлігійнай яўрэйскай эмблемай. Менора намаляваная і на гербе Дзяржавы Ізраіль.
Хэндлі-Пэйдж
Хэ́ндлі-Пэйдж (Handley Page, афіц. Handley Page, Ltd.) — колішняя брытанская авіяцыйная кампанія. Заснавана Ф. Хэндлі-Пэйджам як «Хэндлі-Пэйдж, Лімітэд» (чэрвень 1909). Баявыя самалёты кампаніі няспынна былі на ўзбраенні Каралеўскіх ВПС з 1918 па 1962 год. У далейшым, пасля адмовы ад уваходжання ў дзве вялікія аб'яднаныя брытанскія авіякасмічныя карпарацыі (паводле плану міністра абароны Д. Сэндзіса), кампанія прайграла шэраг заказаў, панесла цяжкія фінансавыя страты і, у выніку, збанкрутавала (1970).
Загор’е (Ушацкі раён)
Заго́р’е (, Загорье) — вёска ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
NGC 3787
NGC 3787 (іншыя абазначэнні — MCG 4-28-15, ZWG 127.17, ARAK 306, PGC 36154) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Яхімаўшчынскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Масцішчанскі сельсавет у складзе Юрацішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Масцішча. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 25 красавіка 1958 года цэнтр перанесены ў вёску Яхімаўшчына, сельсавет перайменаваны ў Яхімаўшчынскі сельсавет. 3 красавіка 1959 года ў склад Багданаўскага сельсавета Валожынскага раёна перададзены 26 населеных пунктаў (вёскі Багданцы, Барэйкаўшчына, Вайгяны, Вораўшчына, Галубіцкаўшчына, Гаяўцы, Іванішкі, Ладзецяняты, Макары, Чырвоная Горка, Чырвоная Горка 2-я, хутары Альтарыя, Букаты, Забалаць, Зенькаўшчына, Зузанполь, Касоўшчына, Людымы, Масцішча, Мокры Янаў, Палішчы, Праца, Рапушыха, Сяргееўка, Тракуціха і Якунька), у склад сельсавета з Трабскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Брагі, Гаявішча, Дубаносы, Загорцы, Занямонцы, Запольцы, Кавалі, Куцькі, Палудаўшчына, Паякунь і Скаварада). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. 13 лютага 1960 года ў склад Багданаўскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Гнілуха, Дзедава Балота, Добавічы, Клім, Магенцы, Мазоліха, Малы Гаст, Моргавічы, Родзеўшчына, Саманіны, Самароднікі і Чорны Луг). 29 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Даўгердзішскага сельсавета.
Мурла
Мурла (Murlo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Насельніцтва складае 2200 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 115 км². Паштовы індэкс — 53016. Тэлефонны код — 0577.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Свіння (грыб)
Свіння, падгруздак чорны (Russula adusta) — шапкавы базідыяльны грыб з роду сямейства.
Апісанне
Ядомы грыб.
Экалогія і распаўсюджванне
Распаўсюджаны часцей у паўночнай частцы лясной зоны, пераважна ў хваёвых лясах. Расце у эўкаліптавых лясах Аўстраліі. Пладаносіць у чэрвені—верасні, паасобку або групамі. Звычайны на тэрыторыі Беларусі грыб.
Аўкштайты
Аўкштайты (аўкшайты) — група балцкіх плямёнаў, якая вылучылася ў 1-м тыс. н.э. на тэрыторыі Літвы. Упершыню згадваюцца ў Дузбургскай хроніцы ў сувязі з падзеямі 1294—1300 гадоў. У сярэдневякоўі аўкштайтамі называлі паўднёва-ўсходнія плямёны літоўцаў у адрозненне ад заходніх — жэмайтаў. Цяпер аўкштайты — этнаграфічная група літоўцаў, якія жывуць пераважна ў паўднёва-ўсходняй частцы Літоўскай Рэспублікі, гавораць на аўкштайцкім дыялекце літоўскай мовы.
Астравы (Гомельскі раён)
Астравы́ (, Островы) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Урыцкага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Старабеліцкага сельсавета.
Тэрыторыя
Тэрыторыя (terrritorius) — частка паверхні зямнога шара з вызначанымі межамі.
Ванв
Ванв (Vanves) — камуна ў Францыі, у рэгіёне Іль-дэ-Франс, дэпартамент О-дэ-Сен. З’яўляецца прыгарадам Парыжа і самым густанаселеным горадам Францыі. Размешчаны на паўднёвы захад за 5,6 км ад цэнтра сталіцы.
1 студзеня 1860 года тэрыторыя горада Парыжа была павялічана за кошт навакольных камун. Па гэтай прычыне абшчына Ванв страціла прыкладна адну траціну сваёй плошчы, якая адышла да Парыжа.
Іахім фон Зандрарт
Іахім фон Зандрарт Старэйшы (ням.: Joachim von Sandrart d. Ä.;, Франкфурт-на-Майне — , ) — нямецкі жывапісец, графік і гісторык мастацтва, гістарыёграф, перакладчык.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і, якая паходзіла з ваколіц горада Монс у Генегау. Бацькі яго былі купцамі ў Франкфурце-на-Майне. У 1653 годзе атрымаў у Рэгенсбургу пацвярджэнне сваіх дваранскіх правоў і фамільнага герба ў Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Жывапісу і графіцы пачаў навучацца з 9-гадовага ўзросту спачатку ў Нюрнбергу (у 1615 годзе), а затым у Празе (1620—1621, у Эгідзія Садэлера). У 1625—1629 гадах вывучаў жывапіс ва Утрэхце ў Герыта ван Хонтхорста. У наступныя шэсць гадоў разам са сваім настаўнікам падарожнічаў па Англіі і Італіі. У Італіі шмат маляваў, у тым ліку для рымскага банкіра Джустыніяні і па замове папы Урбана VIII. У першую чаргу гэта былі шматлікія партрэты, а таксама палотны на біблейскія тэмы для інтэр’ераў рымскіх цэркваў.
У 1635 годзе вярнуўся ў Франкфурт-на-Майне. У 1637—1645 гадах жыў і працаваў у Амстэрдаме, дзе быў прызнаным знаўцам мастацтваў, гандляром прадметамі раскошы і мастаком. У Амстэрдаме напісаў для баварскага герцага Максіміліяна I такія палотны, як серыю «Дванаццаць месяцаў» і алегорыю «Дзень і ноч». Пасля смерці свайго цесця ў 1645 годзе атрымаў у спадчыну замак Штокау каля Інгальштата і перасяліўся ў яго з Нідэрландаў.
У 1649 годзе, пасля заканчэння Трыццацігадовай вайны, прыехаў у Нюрнберг, дзе маляваў партрэты паслоў розных еўрапейскіх дзяржаў. Найбольш значным яго творам там з’яўляецца вялікая карціна «Вялікі банкет міру (Das große Friedensmahl)», якая паказвае ўрачыстае баляванне шведскага караля Карла X Густава з імператарскімі і шведскімі камісарамі ў рамках мірнага кангрэса. У 1653 годзе быў узведзены ў дваранства Пфальц-Нойбурга (Pfalz-Neuburgischer Rat). Пасля таго, як у Вене напісаў партрэты імператара Фердынанда III, яго жонкі і эрцгерцага Леапольда, ён атрымаў таксама аўстрыйскае дваранства. У 1676 г. герцагам Аўгустам Саксен-Вейсенфельскім прыняты ў арыстакратычна-інтэлектуальнае асветніцкае «Пладаноснае таварыства», дзе эмблемай фон Зандрарта была чырвоная елка.
У 1670—1673 гадах жыў і працаваў у Аўгсбургу, дзе адкрыў прыватную Акадэмію жывапісу, папярэдніцу цяперашняй аўгсбургскай Вышэйшай школы мастацтваў. У 1675 годзе напісаў палатно «Сон Якава» для царквы Басаногіх у Аўгсбургу.
Чыжоўка (прыпыначны пункт)
Чыжо́ўка (, Чижовка)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Чыжоўка; на лініі Гомель — Калінкавічы, паміж раз'ездам Палессе і станцыяй Якімаўка.
Дзмітрый Юр’евіч Сабалеўскі
Дзмітрый Юр’евіч Сабале́ўскі (нар. ) — вучоны ў галіне механікі грунтоў і геатэхнікі і прадпрымальнік, доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (1999).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. Сын Ю. А. Сабалеўскага, заснавальніка беларускай нацыянальнай школы гатэхнікі. У 1981 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут і працуе ў ім. У 1993—1995 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры. Адначасова з 1993 года на пасадзе дырэктара кампаніі «ЭкоТэхІнвест».
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па праблемах дылатансіі ў механіцы грунтоў і зярністых асяроддзях, спецыяльнага фундаментабудавання, падземнага будаўніцтва, экалагічнай геатэхнікі і інш. Сааўтар шэрагу патэнтаў.
Сярод апублікаванага:
Гольша (рака)
Гольша, Галыша — рака ў Горацкім і Дрыбінскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Проня (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 37 км, з іх 29 км на тэрыторыі Горацкага раёна. Плошча вадазбору 225 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,4 м³/с.
Агульныя звесткі
Пачынаецца за 3 км на паўночны захад ад вёскі Чапялінка Горацкага раёна, вусце за 1 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Дрыбін. Вадазбор на паўночнай ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны.
Даліна ракі скрынкападобная, глыбока ўрэзаная, шырыня яе 0,5—1 км. Абалона двухбаковая, месцамі забалочаная, шырынёй 0,2—0,7 км. Рэчышча каналізаванае на 10 км ад вытоку, ніжэй вольна меандруе, звілістае, шырыня ракі ў ніжнім цячэнні ў межань 8—10 м. Берагі стромкія, абрывістыя, параслі лесам.
Станкабудаванне Беларусі
Станкабудаванне Беларусі — складовая частка машынабудаўнічай і металаапрацоўчай прамысловасці, якая ў сваю чаргу ўключана ў прамысловы комплекс Беларусі і падпарадкавана Міністэрству прамысловасці Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Утварэнне «Станкатрэста» 29 мая 1929 года з’яўляецца датай афіцыйнага стварэння самастойнай галіны. У 1930 годзе на аснове аб’яднання станкабудаўнічых і інструментальных трэстаў заснавана Дзяржаўнае ўсесаюзнае аб’яднанне станкаінструментальнай прамысловасці Саюзстанкаінструмент. Рэканструкцыя дзеючых прадпрыемстваў і будаўніцтва новых дазволілі павялічыць вытворчыя магутнасці па выпуску металарэзных станкоў у гады 1-й пяцігодкі (1929-32) у 2,5 разы. За гады 2-й пяцігодкі (1933-37) лік станкабудаўнічых заводаў павялічылася ў 1,8 разы, а выпуск станкоў узрос больш чым у 2 разы. Для падрыхтоўкі спецыялістаў адкрыты Маскоўскі станкаінструментальны інстытут; арганізаваны станкабудаўнічыя факультэты пры МВТУ імя М. Э. Баўмана і Ленінградскі політэхнічны інстытут імя М. І. Калініна.
У 1970-я гады ў эканоміцы БССР робіцца акцэнт на тэхнічнае перааснашчэнне прамысловасці, укараненне высокаэфектыўнай тэхнікі. За 1970—1985 гг. было ўведзена 186 прамысловых прадпрыемстваў: завод аўтаматычных ліній у Баранавічах, інструментальны завод у Оршы, заводы сельскагаспадарчага машынабудавання ў Лідзе і Бабруйску.
У незалежнай Рэспубліцы Беларусь станкабудаванне было захавана ў поўным аб’ёме і з’яўляецца часткай былога станкабудавання Савецкага Саюза.
Прадпрыемствы
Асноўная прадукцыя: станкі спецыяльныя такарныя (вертыкальныя і гарызантальныя) з ЛПК і з цыклавым праграмным кіраваннем.
Гуманізм
Гуманізм (ад humanitas — чалавечнасць, humanus — чалавечны, homo — чалавек) — светапогляд, у цэнтры якога знаходзіцца ідэя чалавека як найвышэйшай каштоўнасці; узнік як філасофская плынь у эпоху Адраджэння.
Гуманізм сцвярджае каштоўнасць чалавека як асобы, яго правы на свабоду, шчасце, развіццё, праяву сваіх здольнасцей.
Этымалогія і азначэнне
Слова «гуманізм» паходзіць ад лацінскага паняцця humanitas, упершыню выкарыстанага Цыцэронам для апісання каштоўнасцей, звязаных з ліберальнай адукацыяй, чымсьці накшталт сучаснага мастацтва, філасофіі, гісторыі, літаратуры. Слова зноў усплыло падчас італьянскага Адраджэння, калі umanista дасягнула англійскай мовы ў XVI стагоддзі. Слова не выкарыстоўваўся як -ізм, а як -іст для апісання групы людзей, якія вывучаюць і прапагандуюць адукацыю на аснове класічнай літаратуры. У пачатку XIX стагоддзя ён выкарыстоўваўся ў Германіі як гуманізм з рознымі значэннямі, і адтуль ён зноў увайшоў у англійскую мову з двума рознымі абазначэннямі, адзін з якіх звязаны з вывучэннем класічнай літаратуры, які застаўся акадэмічным тэрмінам, а другі быў больш папулярызаваны і азначаў нерэлігійны падыход да жыцця, што азначае антытэзу тэізму. Хутчэй за ўсё, менавіта баварскі тэолаг Фрыдрых Імануіл Нітамер увёў тэрмін гуманізм для апісання новай класічнай праграмы, якую ён планаваў прапанаваць у нямецкіх сярэдніх школах. Неўзабаве свет прынялі іншыя навукоўцы, такія як Георг Фойгт і Якаў Буркхарт. У XX стагоддзі гэтае слова ўдакладнілася, дайшоўшы да сучаснага значэння, што азначае натуралістычны падыход да жыцця з акцэнтам на дабрабыт і свабоду людзей.
Даць вызначэнне гуманізму — складаная задача, якая раскрывае супярэчнасці вакол гуманізму. З аднаго боку, гуманізм вызначаецца як заступнік чалавечай свабоды і годнасці, з другога — ён звязаны з прыгнётам (праз тое, што ён з’яўляецца пабочным прадуктам сучаснасці). У 1974 годзе філосаф Сідні Хук вызначыў гуманізм, або гуманістаў, па негатыўных характарыстыках. Па-першае, гуманісты выступаюць супраць навязвання адной культуры ў розных цывілізацыях, не належаць да царквы ці ўсталяванай рэлігіі, не падтрымліваюць дыктатуры, не апраўдваюць гвалт за сацыяльныя рэформы або больш лаяльныя да арганізацыі, чым іх абстрактныя каштоўнасці.
Аляксандр Аляксандравіч Кеда
Аляксандр Аляксандравіч Кеда (нар., в. Турэц, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі оперны спявак (бас). Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2003).
Жыццё і творчасць
Скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю (1980, клас дацэнта С. Асколкава). З 1980 года — саліст Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.
Сярод партый:
З трупай тэатра гастраляваў у Германіі, Іспаніі, Італіі, Польшчы, Партугаліі, Швейцарыі, Тайландзе.
Алімпійскі камітэт Азербайджана
Алімпійскі камітэт Азербайджана (Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi) — арганізацыя, якая прадстаўляе Азербайджан ў міжнародным алімпійскім руху. Заснаваны ў 1992 годзе; зарэгістраваны ў МАК у 1993 годзе.
Штаб-кватэра размешчана ў Баку. З'яўляецца членам МАК, ЕАК і іншых міжнародных спартыўных арганізацый. Ажыццяўляе дзейнасць па развіцці спорту ў Азербайджане. Цяперашні Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў з'яўляецца прэзідэнтам Алімпійскага камітэта Азербайджана з 1997 года.
Залужэнне
Залу́жэнне (, Залуженье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
За 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца возера Лужэнец.
Іскуі Абалян
Іскуі Мірыкаўна Абалян  — беларуская армянскага паходжання. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь. Упраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў.
Біяграфія
Нарадзілася 23 снежня 1970 года ў Бішкеку, Кіргізстан.
З двух гадоў жыве ў Расіі, у Смаленску. У дзяцінстве вучылася ў музычнай школе (ім. Глінкі) па класе фартэпіяна. У 1986 годзе скончыла смаленскае музычнае вучылішча па класе тэорыя музыкі; далей — Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі — харавое дырыжыраванне.
Сваю кар’еру пачала ў 1996 годзе з перамогі ў Нацыянальным музычным конкурсе «Зорная ростань». Стаўшы яго пераможцам, атрымала пуцёўку на Міжнародны конкурс маладых выканаўцаў «Славянскі базар — 96».
Пасля гэтага прадставіла Беларусь на музычным конкурсе «Вільнюс-96», дзе стала ўладальніцай Трэцяй прэміі і Прыза глядацкіх сімпатый.