cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
МіГ-21
Распрацоўка
У СССР, у сваю чаргу, зрабілі выснову, што дзве ракеты — нікчэмна мала, і наступныя мадыфікацыі МІГ-21 былі здольныя ўжо несці чатыры ракеты паветра-паветра. Апроч таго, ужо выпушчаныя самалёты дапрацоўваліся (а на новых самалётах гэта выраблялася на заводзе-вытворцы) пад гарматнае ўзбраенне і неслі пад фюзеляжам 23-мм гармату ГШ-23Л.
Далейшым развіццём самалёта МІГ-21 сталі мадыфікацыі з усталёўкай спачатку Р-13-300 з цягай 63 кН, потам рухавіка Р-13Ф-300 з цягай 65 кН надалей рухавіка Р-25-300 з цягай 71 кН, што ў выніку на тону павялічыла падрыхтаваную вагу самалёта. Мадыфікацыя з рухавіком Р-25-300, прынятая на ўзбраенне ў 1972 годзе, звалася МІГ-21біс і магла цалкам канкураваць па ЛТХ са сваім тагачасным амерыканскім канкурэнтам — F-16A (прынятым на ўзбраенне ў 1979 годзе), моцна саступаючы яму па масе карыснай нагрузкі і авіёніцы.
У 1977 годзе са з’яўленнем МіГ-29 самалёт канчаткова састарэў і пачаў паступова выцясняцца новымі. Распрацаваная ў 1993 годзе апошняя мадыфікацыя МіГ-21 была абсталявана магутнай БРЛС «Дзіда», новай электрычнай сістэмай і прыстасавана для нясення сучаснай зброі. Гэта мадыфікацыя прызначалася для продажу на экспарт, а таксама мадэрнізацыі старых МіГ-21, якія стаяць на ўзбраенні ў замежных краін.
Характарыстыкі самалёта агульныя для ўсіх мадыфікацый
Характарыстыка чэхаславацкага S-106 (МіГ 21Ф-13) Aero S-106:
Трэцяе пакаленне
Папярэднія мадыфікацыі маглі несці дубальтовую гармату ГШ-23 у падвесным кантэйнеры ГП-9, які мацаваўся на цэнтральным пілоне. Аднак такім чынам кантэйнер займаў цэнтральны пілон, на якім мог бы быць падвесны паліўны бак, бомба, ці кантэйнер з выведвальнай апаратурай. Апроч таго В’етнамская вайна ясна паказала, што гармата патрэбна знішчальніку не часам у адменных выпадках, а заўсёды — пры кожным баявым вылеце. Улічваючы ўсё гэта, МІГ-21СМ атрымаў убудаваную ў фюзеляж гармату ГШ-23Л з боекамплектам у 200 снарадаў. С укараненнем убудаванай гарматы аптычны прыцэл АСП-ПФ быў заменены прыцэлам АСП-ПФД. З-за ўбудаванай гарматы давялося крыху зменшыць запас паліва — да 2650 літраў. Каб кампенсаваць гэта, быў распрацаваны новы падвесны бак аб’ёмам 800 літраў, прытым адлегласць ад яго да зямлі засталася ранейшай. Гэты бак можна было падвешваць толькі на цэнтральным пілоне, падкрылавыя маглі несці толькі 490-літровыя бакі. На чатырох падкрылавых пілонах у розных спалучэннях маглі падвешвацца ракеты Р-3С, Р-3Р, блокі УБ-16-57 ці УБ-32-57 (першыя нясуць 16, другія — 32 некіраваныя ракеты С-5), некіраваныя ракеты С-24, бомбы і запальныя бакі калібрам да 500 кг. Максімальная маса баявой нагрузкі — 1300 кг. Самалёт таксама можа абсталёўвацца аэрафотаапаратам АФА-39. Апроч таго, у 1968 на ўзбраенне МІГ-21 паступіла кіраваная ракета «паветра-зямля» Х-66. Знішчальнікі МІГ-21СМ будаваліся ў 1968—1971 гадах толькі для ВПС Савецкага Саюзу заводам № 21 у Горкім.
Уяўлялі сабою мадыфікацыі знішчальнікаў «ГЛ» і «МФ» з павялічаным запасам паліва і магутнейшым рухавіком Р-13Ф-300.
Галоўнай новаўвядзеннем стаў рухавік Р-25-300, які развіваў цягу без фарсажу 4100 кгс, на фарсажы — 6850 кгс, а на надзвычайным фарсажы — 7100 кгс (па некаторых крыніцах — нават 9900 кгс). Фарсаж зараз распальваўся за карацейшы час. Хуткаўздымнасць машыны павялічылася амаль у 1,6 разу.
Паколькі высветлілася, што занадта вялікі запас паліва на МІГ-21СМТ (3250 літраў) пагаршае лётныя характарыстыкі, на МІГ-21бис аб’ём унутраных бакаў зменшылі да 2880 л. Такім чынам, пасля доўгіх пошукаў было дасягнута аптымальнае спалучэнне аэрадынамікі самалёта і аб’ёму яго паліўнай сістэмы.
На самалёце таксама ўсталёўваліся: больш дасканалая РЛС «Сапфір-21М» (С-21М ці РП-22М), дапрацаваны аптычны прыцэл, што дазволіў зняць абмежаванні пры стральбе з гарматы пры вялікіх перагрузках, і новая сістэма аўтаматызаванага кантролю стану самалёта і рухавіка, што скараціла час тэхнічнага абслугоўвання. Рэсурс МІГ-21біс дасягнуў 2100 гадзін.
На самалёце захаваліся перашкодаабароненая лінія сувязі «Блакіт-М», якая забяспечвае ўзаемадзеянне з наземнай аўтаматызаванай сістэмай кіравання «Паветра-1»; катапультавае крэсла КМ-1М, прымальнік паветранага ціску ПВД-18.
У НАТА гэтыя знішчальнікі атрымалі кодавую назву Fishbed L.
Падчас вытворчасці самалёты МІГ-21біс сталі абсталёўваць пілатажна-навігацыйным комплексам (ПНК) «Палёт-ОІ», прызначаным для выканання заданняў блізкай навігацыі і заходу на пасадку пры аўтаматычным і дырэктарным кіраванні. У склад комплексу ўваходзяць: Апроч таго, комплекс выкарыстоўвае сігналы гідрадатчыка АГД-1, курсавыя сістэмы КСІ, датчыка паветранай хуткасці ДВС-10 і датчыка вышыні ДВ-30.
Звонку МІГ-21біс з сістэмай «Палёт-ОІ» адрозніваўся дзвюма невялікімі антэнамі, размешчанымі пад паветразаборнікам і над кілем. Ва Ўсходняй Еўропе такія знішчальнікі атрымала толькі ГДР. Там яны атрымалі лакальнае пазначэнне МІГ-21біс-САК(САУ), што азначала «МІГ-21біс з сістэмай аўтаматычнага кіравання».
Крыс Уолстэнхолм
Кры́стафер То́ні Уо́лстэнхолм (Christopher Tony Wolstenholme; года), болей вядомы як Крыс Уолстэнхолм (Chris Wolstenholme) — брытанскі музыка, басіст і бэк-вакаліст рок-гурта Muse. На жывых выступах часам грае на гітары ці клавішных, на якіх яго пазней падмяніў Морган Нікалс.
МіГ-21
Трэцяе пакаленне
У НАТА МІГ-21біс з сістэмай «Палёт-ОІ» атрымалі кодавае пазначэнне Fishbed-N.
МІГ-21біс выпускаўся з 1972 па 1985 год на Горкаўскім авіязаводзе № 21; усяго было выпушчана 2013 асобнікаў. Адной з першых гэтыя знішчальнікі закупіла Фінляндыя. Першыя самалёты былі дастаўлены туды ў 1977, дзе яны замянілі МІГ-21Ф-13.
Крыс Уолстэнхолм
Біяграфія
Крыс Уолстэнхолм вырас у Ротэрхэме. Пераехаўшы ў Тынмут, Дэван, пачаў граць у пост-панк гурце на барабанах, у той час як Мэцью Беламі і Дамінік Говард гралі асобна ад яго. Але, праз два гады беспаспяховага пошуку басіста, яны запрасілі яго на месца бас-гітарыста ў новаствораны гурт Rocket Baby Dolls, пазней перайменаваны ў Muse.
У траўні 2010 года ён пераехаў у Дублін, Ірландыя, са сваёй жонкай Келі і чатырма дзецьмі. Уолстэнхолм з жонкай чакаюць пятага дзіця, якое мусіць з’явіцца на свет увосень 2010 года. Ён застаецца адданым заўзятарам футбольнай каманды Ротэрхэм Юнайтэд. З’яўляецца ганаровым доктарам мастацтваў Плімуцкага ўніверсітэта.
МіГ-21
Трэцяе пакаленне
У цэлым лік магчымых камбінацый узбраення склаў 68 (на знішчальніках ранніх мадыфікацый яно было роўнае 20). Частка самалётаў МІГ-21біс аснашчалася абсталяваннем для падвескі ядзернай бомбы.
Вайна ў В’етнаме
Баявая дзейнасць МіГ-21 у В’етнаме пачалася ў красавіку 1966 года, калі ён прыйшоў на дапамогу МіГ-17, што ваяваўу цяжкіх умовах. Маленькі, хуткі і досыць манеўраны, Міг-21 зрабіўся сур’ёзным супернікам для McDonnell Douglas F-4 Phantom II. ЗША былі змушаны нават пачаць праграму па адпрацоўцы тактыкі паветранага бою з МіГ-21. Ролю МіГ-21 пры адпрацоўцы выконваў Northrop F-5.
У В’етнаме пілоты МІГ-21 прытрымваліся савецкай дактрыны паветранага бою, выкарыстоўваючы навядзенне са станцыі наземнага кантролю. Упадабанай тактыкай стала следаванне за амерыканскім баявым звяном знізу і ззаду. Набраўшы хуткасць Мігі выпускалі ракеты К-13 і сыходзілі на базу. Такая тактыка прымушала таксама заўчасна скідаць бомбы.
Галоўнай перавагай МІГ-21 з’яўляецца вельмі высокая манеўранасць на віражах. Галоўнай заганай была нястача убудаванай гарматы на першых мадыфікацыях. Менавіта В’етнамская вайна паказала памылковасць думкі, што ракеты могуць цалкам замяніць гарматы (ахвярай гэтай памылкі быў і асноўны супернік Мігу — амерыканскі «Фантом»).
Па савецкіх дадзеных у агульнай суме в’етнамскія знішчальнікі (усіх тыпаў) у паветраных баях збілі 350 самалётаў суперніка, пры страце 131 свайго. Па амерыканскіх дадзеных, было збіта 195 в’етнамскіх самалётаў (усіх тыпаў), пры страце 77. Па дадзеных ACIG Team в’етнамскія МІГ-21 атрымалі 78-80 паветраных перамог, пры страце 91-95 самалётаў. 2 студзеня 1967 амерыканскай авіяцыяй збіты 5-7 МІГ-21. 23 жніўня 1967 года ў паветраным бою паміж 10-ю Мігамі і 50-ю амерыканскімі знішчальнікамі, в’етнамскія лётчыкі збілі два «Фантома» і адзін «Тандерчыф», не панесячы страт (адзін самалёт быў пашкоджаны). В’етнамскія знішчальнікі неслі страты і ад «сяброўскага агню»: толькі за перыяд 1966—1968 гадоў в’етнамскай сістэмай СПА было збіта шэсць МІГ-21.
Араба-ізраільскі канфлікт
16 жніўня 1966 года іракскі лётчык Мунир Радфа сагнаў МІГ −21 з Ірака ў Ізраіль.
У 1967 годзе шэсць алжырскіх МІГ-21 былі захоплены Ізраілем.
Пасля знішчэння ізраільскай авіяцыяй металургічнага завода ў Абу-Забале (люты 1970, загінула каля 70 працоўных ), пабудаванага пры ўдзеле савецкіх спецыялістаў, прэзідэнт Егіпта Насер змушаны быў звярнуцца да Масквы з просьбай пра стварэнне «эфектыўнага ракетнага шчыта» супраць ізраільскай авіяцыі і пасылкі ў Егіпет рэгулярных савецкіх частак супрацьпаветранай абароны і авіяцыі.
Да канца года колькасць асабовага складу савецкага вайсковага кантынгенту ў Егіпце склала 15 — 20 тысяч чалавек. Усяго ў раёнах Каіра, Александрыі, Асуана, у зоне канала і іншых месцах быў разгорнуты 21 савецкі зенітна-ракетны дывізіён. На вайсковых аэрадромах блізу Каіра, Александрыі і Асуана базаваліся два палкі савецкіх знішчальнікаў МІГ-21. Савецкія войскі склалі галоўную сілу ў адбіцці ізраільскіх авіяналётаў на Егіпет, якія аднавіліся летам 1970 года.
14 траўня 1970 года два сірыйскіх МІГ-21 былі збіты ізраільскімі знішчальнікамі «Міраж III». Яшчэ адзін МІГ-21 быў збіты «Міражом» на наступны дзень.
3 чэрвеня 1970 года тры егіпецкіх МІГ-21 былі збіты ізраільскімі знішчальнікамі «Міраж III».
22 чэрвеня 1970 года савецкі МІГ-21 ракетай пашкодзіў ізраільскі штурмавік A-4 «Скайхок».
25 ліпеня 1970 года савецкі МІГ-21 збіў ізраільскі штурмавік A-4 «Скайхок».
30 ліпеня савецкія МІГ-21 былі злоўлены ў пастку, у паветраным бою было збіта чатыры «МіГа» і пашкоджаны адзін ізраільскі «Міраж III».
Інда-пакістанскі канфлікт
Адной з самых удалых старонак баявога ўжывання МІГ-21 з’яўляецца яго служба ў ВПС Індыі. Набыццё ёю знішчальнікаў МІГ-21 адкрыла новую эпоху для яе ВПС. Гэта быў першы баявы самалёт незаходняга паходжання ў арсенале Індыі. Першая яго сустрэча с пакістанскімі знішчальнікамі адбылася 4 снежня 1965 года. Тады індыйскі пілот ракетамі здолеў пашкодзіць пакістанскі «Сэйбр».
4 снежня, у першы дзень вайны, індыйскае МІГ-21 збіў пакістанскі «Сэйбр». Таксама ў гэты дзень на пакістанскім аэрадроме індыйскімі МІГ-21 быў знішчаны самалёт DHC-3.
5 снежня індыйскія Мігі на аэрадроме знішчылі яшчэ тры самалёта Pilatus P-3.
6 снежня перад поўднем МІГ-21ФЛ эскартавалі самалёты HF-24 «Марут» на нізкай вышыні. Пасля штурмоўкі камандзір «Марутаў» вырашыў адхіліцца да захаду ў пошуках магчымай цэлі. У той момант, калі «Маруты» пайшлі ў атаку пілот аднаго з МІГ-21 капітан Самар Бмкрам Шах убачыў самалёт, які ён прыняў за Cessna O-1. Зрабіўшы рэзкі разварот уніз, каб вызначыць тып машыны, Шах адначасна паглядзеў інстынктыўна назад каб пераканацца што на хвасце нікога няма. Ён убачыў два F-6 на адлегласці прыкладна 1500 метраў, а трэці F-6 — вышэй, Шах, што знаходзіўся на вышыні каля 200 метраў неадкладна ўключыў фарсаж і падняў нос самалёта. Абодва F-6, якія набліжаліся да самалёта не распачалі спробы рушыць услед за МІГ-21. Шах вырашыў атакаваць пакістанскі самалёт, імкнучыся не праскочыць міма яго. Першы F-6 накіраваўся ўбок куды пайшлі «Маруты». Шах прыладзіўся за пакістанскім знішчальнікам і даў залп са сваіх 23-мм гармат с адлегласці каля 600 метраў. F-6 перавярнуўся і зваліўся на зямлю. Таксама ў гэты дзень, па заявах індыйцаў, МІГ-21 збіў пакістанскі C-130 (пакістанскім бокам гэта не пацверджана).
17 снежня дыспетчар папярэдзіў Мігі, якія патрулявалі паветра, што нізкалётны самалёт на вялікай хуткасці набліжаецца да аэрадрома. «Старфайтер» па незразумелых прычынах не стаў атакаваць аэрадром і індыец сеў яму на хвост. Індыец выпусціў дзве ракеты К-13А, другая ракета паразіла цэль, але пакістанец змог працягнуць лёт. Тады індыец дапоўніў ракетную атаку залпам з гармат. Пасля гэтага ён стаў вяртацца на аэрадром, а пашкоджаны F-104 выбухнуў сярод пясчаных узгоркаў. Пазней у гэты дзень індыйскія МІГ-21 збілі яшчэ два «Старфайтера» ужо над пакістанскай тэрыторыяй, а індыйскі пілот Шах змог падбіць адзін F-104. Па дадзеных пакістанцаў, 17 снежня быў страчаны толькі адзін «Старфайтер».
Апроч ужывання ў якасці перахопніка, індыйскія ВПС таксама выкарыстоўвалі МІГ-21 на ўсходняй мяжы для заваёвы панавання ў паветры і штурмавых дзеянняў. Найболей уражальным быў налёт 14 снежня на рэзідэнцыю губернатара Ўсходняга Пакістану. Шэсць МІГ-21ФЛ, далі па рэзідэнцыі некалькі залпаў 57-мм ракет, пасля чаго губернатар кінуўся ў найблізкую траншэю і на кавалачку паперы напісаў заяву пра адстаўку.
Наступнай сустрэчай індыйскіх Мігаў с пакістанскімі самалётамі сталі 90-ыя. У 1997 годзе індыйскі МІГ-21біс, ракетай R.550 Magic, падбіў пакістанскі самалёт AV. 10 жніўня 1999 года, пасля сканчэння Каргільскай вайны, МІГ-21біс збіў пакістанскі выведвальны самалёт Br.1150 Atlantique.
Егіпецка-лівійская вайна
За час кароткачасовага ваеннага канфлікту паміж Егіптам і Лівіяй адбылося зусім няшмат паветраных баёў.
22 ліпеня, на другі дзень вайны, лівійскі Mirage 5 збіў егіпецкі МІГ-21. На наступны дзень поспех спадарожнічаў егіпцянам, у паветраных баях «дваццацьпершыя» збілі 3-4 «Міраж 5» і 1 МІГ-23, не панесячы страт.
У 1979 годзе, пасля сканчэння вайны, адбыўся паветраны бой паміж двума егіпецкімі МІГ-21 і двума лівійскімі МІГ-23. Егіпцяне збілі адзін «дваццацьтрэці», не панесячы страт.
ВПС Кубы
10 траўня 1980 года патрульны катэр HMBS «Flamingo» Багамскай берагавой аховы заўважыў чужыя рыбацкія судны ў раёне выспы Кай Санта Дамінга. Імі сталіся два кубінскіх рыбацкіх судна. Пасля працяглай пагоні патрульны катэр адкрыў стральбу. Экіпаж патрульнага катэра арыштаваў і ўзяў на буксір абодва рыбацкіх судна. Кубінскія маракі паспелі паведаміць пра абстрэл сваім уладам, зазначыўшы што іх атакуе невядомы карабель. На дапамогу выляцела пара МІГ-21, якія здзейснілі некалькі праходаў над ім і выканалі папераджальную стральбу. Абодва знішчальніка вярнуліся на аэрадром і падрыхтаваліся да паўторнага вылету, падрыхтаваўшы блокі НУРС. МіГі пайшлі ў атаку і знішчылі патрульны катэр, забіўшы чатырох чальцоў экіпажа, астатнія перабеглі на арыштаваныя судны. Цягам наступных трох дзён Кубінскія ВПС учынялі паказальныя лёты над выспамі Багамскага архіпелага. Улічваючы тое, што HMBS «Flamingo» быў патоплены ў Багамскіх тэрытарыяльных водах, Кубе давялося выплаціць кампенсацыю за карабель і сем’ям загінулых маракоў.
Не менш за 26 кубінскіх МІГ-21 былі страчаны пад час вайны ў Анголе.
Эфіёпа-самалійская вайна
Падчас канфлікту МІГ-21 знаходзіўся на ўзбраенні ВПС Самалі, а таксама на ім лёталі кубінскія лётчыкі, якія ваявалі на боку Эфіёпіі. Самалійскія лётчыкі збілі на ім 4 эфіёпскіх МІГ-21, 3 F-5, 3 DC-3 і 1 Canberra. Разам з тым самалійцы страцілі не менш за 7 МІГ-21 у баях с эфіёпскімі F-5.
ВПС КНДР
19 студзеня 1967 года ў водах паўночней 38-й паралелі знішчальнікамі МІГ-21 быў патоплены вартавы карабель ВМС Паўднёвай Карэі «Танг По».
23 студзеня 1968 года ў Японскім моры караблі ВМФ КНА пры падтрымцы знішчальнікаў МІГ-21 вымусілі ўвайсці ў паўночнакарэйскія тэрытарыяльныя воды і адбуксіравалі ў порт Вонсан выведвальны карабель «Пуэбла» ВМС ЗША (частка сакрэтнага абсталявання была перададзена СССР). Карабель вернуты не быў.
14 ліпеня 1977 года знішчальнік МІГ-21 ВПС КНДР збіў амерыканскі шрубалёт CH-47D «Чынук».
Афганістан
Бoльшую частку самалётаў, перакінутых савецкай арміяй пад час Афганскай вайны (1979—1989), складалі знішчальнікі, у т.л. і МІГ-21. Нягледзячы на малую баявую нагрузку (звычайна 2-4 РБК-250, ФАБ-250 ці ОФАБ-250), істотная частка баявых вылетаў давялася менавіта на іх; прытым, з лепшага боку паказала сябе «знішчальная» мадыфікацыя МІГ-21біс. За малы час рэагавання ім далі мянушку «вясёлыя».
У 1985 годзе на аэрадроме Шынданд у выніку дыверсіі былі знішчаны 13 афганскіх МІГ-21.
На МІГ-21 быў збіты і загінуў савецкі генерал Мікалай Уласаў.
Ранняй раніцай 12 студзеня 1994 два МІГ-21 Паўночнага альянсу збілі над Кабулам два МІГ-21 муджахедаў, адзін пілот трапіў у палон.
30 студзеня «дваццацьпершыя» Паўночнага альянсу збілі два Су-22 муджахедаў. Да канца года альянскія МІГ-21 і Су-22 збілі яшчэ тры самалёты (у тым ліку адзін Су-22 і адзін МІГ-21) муджахедскай арганізацыі Дастума і Гульбудзінна.
У 1995 годзе знішчальнікі Альянсу збілі адзін Су-22 і адзін Су-20 Талібанскіх і Дастума-Гульбудзінскіх паветраных сіл.
15 чэрвеня 1995 года талібанскія знішчальнікі збілі два шрубалёта Мі-8 Паўночнага альянсу.
Ірана-іракская вайна
Таксама іракцам даводзілася змагацца с сірыйскімі разведвальнымі самалётамі. У красавіку 1981 года іракскі МІГ-21МФ збіў сірыйскага разведчыка МІГ-21Р. Ірак выкарыстоўваў свае МІГ-21 і як знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі, у тым ліку супраць іранскага суднаходства ў Персідскім заліве. Вядомы ўдалы налёт «Мігаў» на канвой 1 кастрычніка 1980 года, калі бомбамі былі выведзены са строю судны «Іран Бадр» і «Таха».
Распад Югаславіі
Пасля пачатку распаду Югаславіі, знішчальнікі МІГ-21 перайшлі ў рукі да новаўтвораных дзяржаў на яе тэрыторыі. Сербскія "Міг"і ўжываліся для змагання с парушальнікамі меж, а таксама для ўдараў па наземных цэлях у Харватыі і Босніі. Некалькіх парушальнікаў «Мігі» прымусілі прызямліцца.
7 студзеня 1992 года сербскія МІГ-21 атакавалі верталёты AB.205 Еўрапейскага саюзу, у выніку адзін верталёт быў збіты; гэты інцыдэнт прывёў да адстаўкі сербскага міністра абароны.
6 жніўня 1995 года адбыўся паветраны бой паміж сербскім МІГ-21 і харвацкім J-22, абодва самалёты прамахнуліся і разышліся.
Падчас вайны было страчана прынамсі 5 сербскіх МІГ-21 (3 збіты агнём з зямлі, 2 меркавана збіты).
Югаславія скарыстала свае МІГ-21 падчас вайны з НАТА. На іх рахунку прынамсі адна збітая крылатая ракета «Тамагаўк». На перахоп самалётаў НАТА вылеты не здзяйсняліся. У выніку ўдараў авіяцыі Альянса, на зямлі было знішчана 33 югаслаўскія МІГ-21. Узброены імі 83-і авіяполк пасля вайны быў расфарміраваны з-за высокіх страт матчасткі.
Кітай
Кітай выкарыстоўваў МІГ-21 савецкай вытворчасці і ўласнай (J-7) для абароны паветраных меж
Паводле дадзеных ACIG, 5 кастрычніка 1965 года кітайскі МІГ-21 збіў амерыканскага разведчыка RA-3B (паводле дадзеных гісторыка ВПС ЗША Ставерэна, амерыканскі бок аспрэчыў страту самалёта, а кітайцы не прадэманстравалі ні абломкаў, ні пілотаў, але паводле дадзеных ACIG страта пацверджана і вядомы лётчык, які збіў самалёт).
3 студзеня 1966 кітайскі МІГ агнём 57мм НУРС збіў амерыканскі БПЛА «Файрбі». Незвычайны выбар узбраення звязаны з адсутнасцю ў Кітая ўласных кіраваных ракет «паветра-паветра».
Самымі напружанымі для кітайскіх МіГаў перыядам стаў канец 1960-х — пачатак 1970-х. У гэтыя гады колькасць парушальнікаў лічылася сотнямі. З 1969 да 1971 года знішчальнікі J-7I над паўднёвымі раёнамі краіны атрымалі больш 300 паветраных перамог (шэсць пілатаваных самалётаў-парушальнікаў, а таксама больш 300 разведвальных і агітацыйных аэрастатаў).
Іншыя канфлікты
21 кастрычніка 1989 года сірыйскі знішчальнік МІГ-21біс па памылцы ўварваўся ў паветраную прастору Турцыі. Там ён перахапіў турэцкі самалёт BN-2 Islander, які ён прыняў за «парушальніка сірыйскай мяжы». Чаргой з гарматы ён збіў турэцкі самалёт.
ВПС Ірака ўжывалі Мігі падчас вайны ў Персідскім заліве (1991). Іх дзеянні супраць авіяцыі Шматнацыянальных сіл сталіся безвыніковымі — імі не быў збіты ніводны самалёт Шматнацыянальных сіл, а даследчыкі, якія займаліся дзеяннямі ВПС Ірака ў гэтай вайне, не адзначаюць ніякіх заяў на паветраныя перамогі з боку іракскіх пілотаў. Актыўны ўдзел Мігаў у вайне скончыўся ў першы ж дзень пасля няўдалай спробы перахопу самалётаў ВМС ЗША. Падчас вайны 56 іракскіх МІГ-21 было знішчана (з іх 4 у паветры — два амерыканскімі F-15 і два амерыканскімі F/A-18) і 32 пашкоджана.
Эфіопскія МіГ-21 удзельнічалі ў вайне з Эрытрэяй 1998—2000 гадоў. У гэтым канфлікце абодва бока ўжывалі савецкую авіятэхніку. Тры МіГ-21 былі збіты эрытрэйскімі МіГ-29 у паветраных баях.
9 верасня 2008 года J-7 (кітайскі МІГ-21) ВПС Шры-Ланкі збіў перароблены пад штурмавік самалёт Zlin-143 Тамільскіх Тыграў.
ВПС Сірыі ўжываюць свае МІГ-21 у грамадзянскай вайне. Станам на сярэдзіну 2014 года ў баявых дзеяннях збіта ці разбіліся прынамсі 8 самалётаў гэтага тыпу.
Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі
Прыведзеныя ніжэй характарыстыкі адпавядаюць мадыфікацыі МіГ-21біс
Масонства
Масо́нства — вучэнне і практыка міжнароднага тайнага таварыства элітарнага тыпу, якое аб’ядноўвае людзей розных нацыянальнасцей і веравызнанняў пад эгідай пошуку «сапраўдных шляхоў духоўнага аднаўлення грамадства». Масоны не маналітныя, унутры руху існуюць розныя традыцыі.
Гісторыя
Асноўны метад дзейнасці таварыства — спроба ўплываць на гістарычныя падзеі праз намаганні сваіх адэптаў у розных сферах грамадскай дзейнасці і вядучых дэяржаўных установах. Класічнае масонства ўяўляла сабой рэлігійна-этычны рух, удзельнікі якога імкнуліся стварыць тайную сусветную арганізацыю з мэтай аб’яднання чалавецтва ў братэрскім саюзе, незалежна ад ято нацыянальных, палітычных, сацыяльных, рэлігійных і іншых адрозненняў.
Гістарычны карані масонства — у брацтвах «вольных муляраў» (будаўнічых саюзах), што ўзніклі ў Германіі ў ХІІ—ХІІІ ст. Вызначэнне «вольны» азначала апрацоўшчыка «вольных» парод каменю (мармур, вапняк). Таварыствы «вольных муляраў» (цэхі, ложы) пашырыліся ў Англіі, Італіі, Францыі. 3 канца XVI ст. англійскія ложы пачалі прымаць у свае рады т.зв. «пабочных муляраў» — заможных адукаваных людзей, якія садзейнічалі адукацыі і маральнаму ўдасканаленню астатніх членаў лож.
Уласна будаўнічыя таварыствы зніклі ў пач. XVIII ст., але брытанскія «пабочныя муляры», захоўваючы энешнюю атрыбутыку дзейнасці апошніх, пачалі выкарыстоўваць ложы для абмеркавання праблем маральнага выхавання асобы і грамадства ў цэлым. У 1717 брытанскія ложы ўтварылі Вялікую брытанскую ложу. Па яе даручэнні масон Дж. Андэрсан распрацаваў у 1721 «Кнігу канстытуцый» — першы сістэматызаваны зборнік прынцыпаў масонаў, якія забаранялі масонам быць атэістамі і вальнадумцамі, падтрымліваць афіцыйныя ўлады і прымаць удзел у палітычных рухах, замацоўвалі асноўныя іерархічныя ступені лож — вучань, падмайстар, майстар, уводзілі асобнае званне — наглядчык (сачыў за правільным выкананнем рытуалаў). Кожнага члена ложы звалі «братам», прымаліся асобы не маладзей за 25 гадоў і толькі пры згодзе ўсіх «братоў». Так званая Вялікая ложа аб’ядноўвала майстроў і наглядчыкаў усіх лож краіны і ўзначальвалася Вялікім майстрам. Рытуал выконваўся ў кожнай ложы з выкарыстаннем традыцыйных мулярскіх інструментаў (малаток, навугольнік, цыркуль, грунтвага) і адзення (пальчаткі, капялюш, фартух).
У далейшым арганізацыйная іерархія масонства ўскладнілася. Меліся ложы з 33 ступенямі (градусамі) і нават з 99. 3 XVIII ст. масонства пашырылася ў Францыі, Германіі, Швецыі, Расіі, ЗША і іншых краінах. Яго ідэйныя арыенціры (пошук эфектыўных метадаў матэрыяльнага і маральнага прагрэсу грамадства, знакаміты дэвіз масонаў: «свабода, роўнасць, братэрства», імкненне ўзвысіцца над класавымі, партыйнымі супярэчнасцямі) былі прыцягальнымі для многіх дзяржаўных дзеячаў, пісьменнікаў, філосафаў розных краін.
У XVIII—XIX ст. масоны падтрымлівалі рэвалюцыйныя і антыклерыкальныя рухі. Масонам быў правадыр нацыянальна-вызвольнага руху Італіі Джузэпэ Гарыбальдзі.
У Беларусі і Літве масонскія ложы пачалі дзейнічаць у другой палове XVIII ст. як залежныя ад польскага і расійскага масонства. Першая палова ХІХ стагоддзя была пікам уплыву масонства ў Заходняй Еўропе. Вядомымі беларускімі масонамі былі Антон Луцкевіч і Вацлаў Ластоўскі, яны далучыліся да «брацтва», бо спадзяваліся такім чынам забяспечыць сабе патрэбныя знаёмствы для развіцця беларускага руху.
У ісламскіх краінах масонства забараняюць, лічачы, што яно звязанае з сіянізмам. Цэрквы — як каталіцкая, так і пратэстанцкія, і праваслаўныя — ставяцца да масонства рэзка негатыўна. Пэўны антыклерыкалізм масонства абумовіў варожасць Ватыкана да таварыства, многія папскія булы (у т.л. Льва XIII у 1884) абвяшчалі масонству анафему.
Гаравыя 2
Назву Гаравы́я 2 маюць:
Скульптурны парк Умедален
Скульптурны парк Умедален — мастацкая выстава і сад скульптур ва Умеа ў Швецыі.
Гісторыя
Мастацкая выстава была арганізавана ўпершыню ў 1994 годзе і ў цяперашні час з’яўляецца пастаяннай выставай ў садзе скульптур на папярэднім участку бальніцы участку.
Франсуа Жырардон
Франсуа Жырардон (François Girardon; 17 сакавіка 1628 - 1 верасня 1715) — французскі скульптар.
Фрыц Прэгль
Фрыц Прэгль (Fritz Pregl;,  — , ) — аўстрыйскі хімік і ўрач, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1923) «за вынаходства метаду мікрааналіза арганічных рэчываў».
Шэльф
Шэльф (shelf) — выраўненная вобласць падводнай ускраіны мацерыка, якая прымыкае да сушы і характарызуецца агульнай з ёй геалагічнай будовай.
Агульная плошча шэльфаў складае каля 32 мільёнаў км². Найбольш шырокі шэльф у паўночнай ўскраіны Еўразіі, дзе яго шырыня дасягае 1,5 тыс. кіламетраў, а таксама ў Берынгавым моры, Гудзонавым заліве, Паўднёва-Кітайскім моры, ля паўночнага ўзбярэжжа Аўстраліі.
Залескі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Зале́скі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Залессе.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Глыбоцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Капыльшчынскага і Лучайкаўскага сельсаветаў. 27 сакавіка 1959 года ў склад Мамайскага сельсавета перададзены 13 населеных пунктаў (Антаполле, Вугляне, Дзмітраўшчына Першая, Дзмітраўшчына Другая, Залессе, Калеснікі, Кісарэўшчына Першая, Кісарэўшчына Другая, Кухты, Малейкава, Паўлова, Прудавое і Пыршчына). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. У 1965 годзе ў склад сельсавета з Лужкоўскага сельсавета Мёрскага раёна перададзены 22 населеныя пункты (Барысаўка, Беразнянка, Верацеі I, Верацеі II, Гарманава, Емяльянчыкі, Ізабеліна, Ілаўка, Кавалёва, Клінавое, Кузьмічова, Кушлева, Лучайка, Навука, Падорка, Пад’ельцы, Парэчча, Правальнова, Рубашкі, Ткачы, Хлусы, хутар Гарадзец). 30 ліпеня 1966 года ў склад адноўленага Шаркаўшчынскага раёна перададзены 21 населены пункт (Барысаўка, Беразнянка, Верацеі I, Верацеі II, Гарадзец, Гарманава, Емяльянчыкі, Ізабеліна, Ілаўка, Кавалёва, Клінавое, Кузьмічова, Кушлева, Лучайка, Навука, Падорка, Пад’ельцы, Парэчча, Правальнова, Рубашкі і Ткачы). 12 верасня 1966 года ў склад сельсавета Шкунціцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна перададзены 2 населеныя пункты (Барсукі і Краўцы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 39 населеных пунктаў. 28 сакавіка 2011 года скасавана вёска Насыры.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1165 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 0,5 % — палякі.
Праліў Бігля
Праліў Бігля — праліў, які адасабляе галоўны востраў архіпелага Вогненная Зямля і астравы на поўдні ад яго Остэ і Наварына, а таксама маленькія астравы.
На беразе праліва размешчаны такія вядомыя населеныя пункты, як горад Горад Ушуая, ваенная база Пуэрта-Уільямс, рыбацкая вёска Пуэрта-Тора, які лічыцца самым паўднёвым населеным пунктам у свеце.
Праліў названы ў гонар карабля «Бігл (ь)», на якім Чарлз Дарвін падчас свайго знакамітага падарожжа абмінуў Паўднёвую Амерыку.
Праліў вузкі, месцамі ўсяго 5-6 кіламетраў.
Гарадзілава
Назву Гарадзі́лава маюць:
Мацільда Феліксаўна Кшасінская
Мацільда Феліксаўна Кшасінская (, Лігава (пад Пецярбургам) —, ) — расійская артыстка балета і педагог польскага паходжання, прыма-балерына Марыінскага тэатра, заслужаная артыстка Яго Вялікасці Імператарскіх тэатраў.
Дачка Ф. І. Кшасінскага. Вучылася ў Пецярбургскім тэатральным вучылішчы. У 1890—1917 гадах выступала ў Марыінскім тэатры, а таксама Монтэ-Карла, Варшаве, Вене, Парыжы, антрэпрызе Сяргея Дзягілева. Яе выкананне вылучалася бравурнасцю, жыццярадаснасцю, пікантнасцю, класічнай завершанасцю. Сярод партый: Млада, Нікія («Млада», «» Л. Мінкуса), фея Дражэ, Адэта-Адылія, Аўрора («Шчаўкунок», «Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Пахіта («» Э. Дэльдэвеза), Каламбіна («Арлекінада» Р. Дрыга), Ліза («Марная засцярога» Ф. Герольда), Эсмеральда (аднайменны балет Ц. Пуні) і інш.
NGC 3523
NGC 3523 (іншыя абазначэнні — UGC 6105, MCG 13-8-53, ZWG 351.54, IRAS10594+7523, PGC 33367) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Мацільда Феліксаўна Кшасінская
З 1920 года ў Францыі, адкрыла ў 1929 годзе балетную студыю ў Парыжы.
NGC 3523
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спаса-Праабражэнскі манастыр (Охар)
Охарскі Спаса-Праабражэнскі манастыр колішні мужчынскі манастыр, які існаваў у XVII—пачатку XX ст. каля в. Охар (цяпер Чэрыкаўскі раён Магілёўскай вобласці) на беразе ракі Сож.
Меў 2 драўляныя храмы: Праабражэння (1711) з разьбяным 3-ярусным іканастасам і шанаваным абразом Маці Божай і Успення (1843). У 1918 манастыр закрыты. Будынкі не захаваліся.
Гісторыя
Паводле падання, заснаваны як праваслаўны пустэльнікам ці будаўніком Аркадзем. Першы ігумен вядомы з 1669 года. У 1708 годзе у час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў знішчаны шведамі, пазней адбудаваны. Прывілеем караля Аўгуста II 1720 года пацверджана прыналежнасць манастыра да праваслаўнай царквы і захавана яго зямельная ўласнасць. У 1842 годзе прыпісаны да Магілёўскага Богаяўленскага манастыра, з 1870 года самастойны.
Марская яшчарка
Марская яшчарка, таксама Марская ігуана (Amblyrhynchus cristatus) — ігуана, якая жыве выключна на Галапагаскіх астравах. Мае ўнікальную сярод сучасных яшчарак здольнасць праводзіць большую частку часу ў моры.
Харчаванне
Марскія ігуаны сілкуюцца водарасцямі, скусваючы іх з камянёў. Маладыя асобіны трымаюцца блізка ад берага. Дарослыя асобіны адплываюць ад берага, хвалепадобна выгінаючы цела. Самцы адплываюць ад берага далей, чым самкі. Кроў падчас плавання для эканоміі кіслароду паступае толькі да жыццёва важных органаў.
На беразе яшчарка грэецца на сонцы, трымаючыся на камянях з дапамогай магутных кіпцюроў. Чорная афарбоўка дапамагае сагрэцца. Лішак солі, праглынуты з ежай, выводзіцца з дапамогай адмысловых залоз праз ноздры.
Размнажэнне
У шлюбны сезон на самцы з'яўляюцца чырвоныя плямы. Супернікі змагаюцца, бадаючыся галовамі. Размнажэнне: яйцакладка.
Эпанім
Эпані́м (ἐπώνῠμος — літар. той, хто даў імя, heros eponimus) — бажаство, рэальны ці легендарны чалавек ці герой, у гонар якога атрымаў сваё імя які-небудзь геаграфічны аб’ект (горад, рака, гара, месяцавы кратар і г.д., напр. Пялей, сын Эака — эпанім гары Пелія, ці Архамен — эпанім аднайменнага горада), народ, племя ці часавы прамежак (напрыклад, год).
Эпанім (у навуцы) — назва з’явы (напрыклад, хваробы), паняцця, структуры ці метаду паводле імя чалавека, які выявіў ці апісаў іх (ацёк Квінке, закон Вакернагеля, сімвал Кронекера і да т.п.).
Данелія
Данелія — прозвішча.
Гараны
Назву Гара́ны маюць:
Аляксандр Іванавіч Казарскі
Аляксандр Іванавіч Казарскі (нар., Дуброўна, Віцебская вобласць, Беларусь — , Мікалаеў) — ваенны дзеяч.
Біяграфія
Казарскі Аляксандр Іванавіч нарадзіўся ў сям’і адстаўнога губернскага сакратара, кіраўніка маёнткам князя Любамірскага.
Ва ўзросце 10 год яго забраў да сябе ў г. Мікалаеў сваяк, надворны саветнік Васілій Сямёнавіч Казарскі. З яго дапамогай паступіў у мараходнае вучылішча. 14 лютага 1814 года адбылося ўзвядзенне ў мічманы. Казарскі пачаў плаваць на брыганцінах, потым камандаваў на Дунаі атрадам грабных судоў.
У 1828 годзе ў час руска-турэцкай вайны камандаваў невялікім транспартным суднам «Сапернік». У канцы 1828 года яго назначылі камандуючым брыгам «Меркурый». Судна хадзіла з 44-пушачным фрэгатам «Штандарт» і брыгам «Арфей». Неаднойчы гэтыя караблі праводзілі разведку. За адвагу пры штурме Варны яго ўзнагародзілі залатой шабляй.
У 1831 годзе А. І. Казарскі адшукаў найкарацейшы водны шлях з Колы (Мурманск) у Пецярбург па рэках і азёрах з Белага мора ў Ладажскае возера (праз 100 гадоў гэты шлях рэалізаваны ў Беламорска-Балтыйскі канал).
Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі
Фёдар Мікалаевіч Дамінікоўскі (, — ) — беларускі гісторык, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1935).
Біяграфія
Скончыў Варонежскі ўніверсітэт у 1927 годзе. З 1915 года ў Яраслаўлі, дзе ў 1918—1920 гадах працаваў на будоўлі. Удзельнічаў у рабоце беларускага студэнцкага зямляцтва ў Варонежы, яго сакратар. Працаваў настаўнікам у Арэнбургу. З 1929 года працаваў у Цэнтры хімічнай лабараторыі Беларускага НДІ сельскай і лясной гаспадаркі імя Леніна (з 1933 года ў складзе Глебавага інстытута АН БССР). У 1934 годзе ва Усесаюзным інстытуце сельскай гаспадаркі ў Саратаве. З 1935 года ў Маскве ў Інстытуце паўночнай зерневай гаспадаркі.
Удзельнік абароны Масквы ў час Вялікай Айчыннай вайны. З жніўня 1943 года загадчык кафедры геалогіі і глебазнаўства БДУ, адначасова (з кастрычніка 1944 года) вучоны сакратар савета ўніверсітэта. Даследваў гісторыю навукі і культуры Беларусі, аўтар больш як 200 артыкулаў біябібліяграфічнага слоўніка «Выдатныя дзеячы беларускай зямлі» (1945—1947 гг., рукапіс захоўваецца ў аддзеле рэдкіх кніг і рукапісаў Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я. Коласа АН Беларусі).
Анатоль Уладзіміравіч Хіневіч
Анатоль Уладзіміравіч Хіневіч (нар. ) — беларускі бард, праграміст, палітычны зняволены, абвінавачаны і асуджаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Хіневіч скончыў Інстытут Сахарава ў БДУ, з 2014 па 2018 працаваў у КУП «Цэнтр інфармацыйных тэхналогій Мінгарвыканкама», удзельнічаў у распрацоўцы афіцыйнага сэрвісу Мінгарвыканкама. На працы неаднаразова быў на дошцы гонару і атрымліваў граматы.
Таксама Хіневіч вядомы як бард і выканаўца ўласных песен, прымаў удзел у «Бардаўскай восені-2017». Вершы Хіневіча друкаваліся ў часопісе «Дзеяслоў».
Палітычны пераслед
Хіневіч быў затрыманы 20 верасня 2020 на так званым «Маршы справядлівасці» (агулам тады толькі ў Мінску было затрымана каля 200 чалавек), затрыманне трапіла на відэа журналістаў onliner.by, па адміністрацыйнай справе ён атрымаў 15 сутак арышту і штраф 20 базавых адзінак, якія адбываў у ІЧУ Жодзіна. Увечары 28 кастрычніка яго затрымалі зноў: міліцыянты ўзламалі дзверы ў кватэры бацькоў Анатоля, правялі ператрус, а сам Хіневіч быў змешчаны ў СІЗА Жодзіна. Яму прад’явілі абвінавачванні па ч. 2 арт. 363 Крымінальнага кодэкса (Супраціў супрацоўніку органаў унутраных спраў або іншай асобе, якая ахоўвае грамадскі парадак).
Амаль два месяца Хіневіч утрымліваўся ў СІЗА Жодзіна, напрыканцы снежня быў этапаваны ў Мінск, дзе павінен быў адбыцца судовы разгляд яго справы.
Прысуд Хіневіч адбывае ў папраўчай калоніі № 3 (Віцьба), вядома, што пэўны час ён працаваў у швейным цэху. З калоніі дасылае ў лістах свае малюнкі, вершы, мемы.
9 чэрвеня 2021 сімвалічнай «хроснай» Анатоля Хіневіча стала член Еўрапейскага парламента : «я ўзрушана такім неправамерным і беззаконным абыходжаннем з Анатолем і далучаюся да галасоў міжнароднага грамадства, патрабуючы спыніць масавыя арышты».
Любляніца
Любляніца (Ljubljanica), Лайбах (Laibach) — рака ў Славеніі працягласцю 41 км. Каля 20 км яе плыні праходзяць па падземных карставых пячорах. На Любляніцы размешчана сталіца Славеніі Любляна, за 10 км ад яе ўпадзення ў Саву.
Панаітан
Панаітан (Panaitan) — найбуйнейшы востраў у Зондскага праліва. Уваходзіць у склад Інданезіі. З'яўляецца часткай нацыянальнага парка Уджунг-Кулон. Плошча — 170 км². Сезонна наведваецца турыстамі. Сталага насельніцтва няма.
Панаітан знаходзіцца на поўдні Зондскага праліва ў 8,2 км ад паўвострава Уджунг-Кулон на востраве Ява. Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт дасягае 329 м. На паўднёвым захадзе ўдаецца прасторны заліў Касуарыс (каля 40 км²) — рэшта старажытнай кальдэры. На поўначы і поўдні вострава вялікія пясчаныя пляжы.
Значная частка паверхні пакрыта лясамі. Востраў насяляюць рэдкія жывёлы — леапарды, малпы і алені.
Геркулесавы слупы
Геркулесавы слупы (Columnae Herculis) — назва, якой карысталіся ў Антычнасці для азначэння вышынь, якія атачаюць уваход у Гібралтарскі праліў. Паўночная скала (з боку Еўропы) — гэта Гібралтарская скала (размешчаная ў валоданні Вялікабрытаніі Гібралтар), а ў якасці паўднёвага слупа (з боку Паўночнай Афрыкі) выступае альбо гара Джэбель-Муса ў Марока, альбо гара Ача, размешчаная побач з Сеутай.
Грэчаскія міфы, пазней запазычаныя рымлянамі, апавядаюць пра 12 подзвігаў Геракла, адным з якіх было выкраданне кароў волата Герыёна. Са слоў Страбона, які цытаваў Піндара, вынікае, што падчас свайго падарожжа на захад Геракл адзначыў самую далёкую кропку свайго маршруту. Гэтая кропка і служыла мяжой для мараплаўцаў у антычную эпоху, таму ў пераносным сэнсе «Геркулесавы слупы» — гэта край, мяжа свету і выраз «дайсці да Геркулесавых слупоў» азначае «дайсці да мяжы».
Некаторыя рымскія крыніцы сцвярджаюць, што калі на шляху ў Геракла паўсталі Атласкія горы, ён не стаў узбірацца на іх, а прабіў сабе шлях наскрозь, такім чынам праклаўшы Гібралтарскі праліў і злучыўшы Міжземнае мора з Атлантычным акіянам. Дзве гары, якія ўтварыліся па берагах праліва, сталі называцца імем героя. Дыядор Сіцылійскі жа, наадварот, сцвярджаў, што Геракл не прабіў пярэсмык, а наадварот, звузіў ужо існуючы канал, каб пачвары з акіяна не маглі патрапіць у Міжземнае мора.
Калі верыць Платону, міфічная Атлантыда размяшчалася за Геркулесавымі слупамі.
Спіс вуліц Віцебска
У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, плошчы, праспекты, праезды, тупікі, набярэжныя Віцебска.
NGC 3524
NGC 3524 (іншыя абазначэнні — UGC 6158, MCG 2-28-50, ZWG 66.112, KCPG 267B, PGC 33604) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пуэрта-Тора
Пуэрта-Тора — маленькая чылійская вёска на востраве Наварына (архіпелаг Вогненная Зямля) на беразе праліва Бігля. У ёй пражываюць каля 50 чалавек — рыбакі і члены іх сем'яў.
Не лічачы антарктычных станцый, Пуэрта-Тора — самае паўднёвае пасяленне ў свеце (хаця такімі часам прызнаюць Пуэрта-Уільямс, але часцей — горад Ушуая).
У канцы XIX стагоддзя на месцы вёскі быў невялікі горад, сваім узнікненнем абавязаны «залатой ліхаманцы».
Клімат у вёсцы параўнальна мяккі — летам сярэдняя дзённая тэмпература складае 9-10 °С, зімой — каля 0 °C.
Гарачкі
Назву Гара́чкі маюць:
Канюшына
Канюшына (Trifolium) — род раслін сямейства, падсямейства.
Назва
Навуковая назва роду — trifolium — азначае «трохліснік».
Канюшына атрымала сваю беларускую назву за тое, што падабаецца каням, бо з’яўляецца салодкай.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, двухгадовыя і аднагадовыя травяністыя расліны з узыходнымі, прамастойнымі або распасцёртымі аблісцелымі сцёбламі, стрыжнёвымі, цыліндрычнымі і верацёнападобна патоўшчанымі каранямі (у некаторых відаў карэнішча). На дробных карэньчыках утвараюцца каранёвыя клубеньчыкі, у якіх месцяцца клубеньчыкавыя бактэрыі, што засвойваюць азот паветра. Лісце чаргаванае, трайчастае ці пальчата-складанае з 5—9 суцэльнакрайнімі лісцікамі з прылісткамі. Кветкі дробныя, двухполыя, зігаморфныя (матыльковага тыпу), рознага колеру, у галоўчатых цыліндрычных, шарападобных і іншых суквеццях. Плод — дробны струк.
Арэал і экалогія
Адрозніваецца больш за 200 відаў. Пашыраны ва ўмераных і субтрапічных абласцях Паўночнага паўшар’я. Некаторыя віды ёсць ў гарах Паўднёвай Амерыкі і трапічнай Афрыкі. На Беларусі 15 дзікарослых відаў найбольш вядомыя:, , , ; у Чырвоную кнігу Беларусі занесены 2 віды: і. Растуць на лугах, пашах, у лясах, акультураныя часам дзічэюць.
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 244 відаў :
Значэнне і выкарыстанне
Кармавая (мае шмат пратэіну), сідэральная (азотфіксавальная — павялічвае ўрадлівасць глебы), лекавая, меданосная і дэкаратыўная расліна.
Кветкі канюшыны разам з кветкамі лёну ўпрыгожваюць сучасны герб Беларусі.
Піндар
Біяграфія і творчасць
Паходзіць з роду жрацоў Апалона, якія абслугоўвалі знакаміты храм у Дэльфах. Сын Дыфанта (або Скапеліна) і Клеодзікі.
Быў вядомы як аўтар пераможных гімнаў на гонар атлетаў, якія паспяхова выступалі на Алімпійскіх і Дэльфійскіх гульнях. Вершы характарызуюцца як архаічна-кансерватыўныя і цяжкавагавыя. На знак павагі да паэта, яго дом адзіны быў пакінуты цэлым, калі Аляксандр разбурыў Фівы.
Адзін з найлепшых твораў Піндара — «Дзесятая піфійская ода» — прысвечаны расповеду пра гіпербарэйцаў, народ, з якога паходзіць Лета-Латона, маці Апалона ды Артэміды. Менавіта ў Гіпербарэю адлятаў на зіму Апалон — сонечны бог. Паэт не пераказвае ўсяго міфа, а толькі нагадвае пра яго яркімі вобразамі.
Піндар з падазронасцю ставіўся да філасофіі, а таксама да пошукаў вучоных свайго часу. З'явы, што даследуюцца вучонымі, для паэта — цуды багоў, а чалавеку, на яго думку, не варта ўмешвацца ў іх справы. Прыгажосць для Піндара — гэта найбольш дасканалыя словы, якія багі дазволілі яму ўжыць для раскрыцця сваіх думак. Прычым стыль Піндара заўсёды лічыўся надзвычай цяжкім: ён пазбягаў звычайнай, размоўнай лексікі, выказваўся ўзвышана. Увогуле ён быў выразнікам арыстакратычных ідэалаў — перш за ўсё сумлення, гонару, вернасці абавязку. Піндар — і першы сярод аўтараў харавой лірыкі — твораў, прысвечаных багам і героям: дыфірамбаў (у гонар бога Дыяніса), пеанаў (у гонар Апалона), гімнаў (у гонар цароў і алімпійскіх чэмпіёнаў).
Існуюць шматлікія скульптурныя выявы, якія атаясамляюцца з Піндарам, але дастатковай пэўнасці ў аніводным выпадку няма
Кызылтан (Акмолінская вобласць)
Кызылтан — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Артакскай сельскай акругі. Код КАТА — 115652400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 508 чалавек (255 мужчын і 253 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 394 чалавекі (193 мужчыны і 201 жанчына).
Гарбачоўка
Назву Гарбачо́ўка маюць:
.aero
.aero — агульны дамен верхняга ўзроўню для авіятранспартных кампаній. Для яго рэгістрацыі трэба прадаставіць рэгістратару дакумент, які пацвярджае прыналежнасць да авіяцыі (клуб авіабудаўнікоў, авіякампанія, аэрапорт, кампанія, якая абслугоўвае авіяцыю і да т.п).
Парк Добельнс
Парк Добельнс — парк у цэнтры Умеа, Швецыя. Гэта быў першы парк ва Умеа, створаны ў 1865 годзе. Ён названы ў гонар генерал Георга Карл фон Добельна, і помнік яму быў узведзены ў парку ў 1867 годзе. Падрыхтоўка да стварэння парку пачалася ў 1865 годзе, і было вырашана зрабіць сад у англійскім стылі
Парк размешчаны паміж рэзідэнцыяй графства, Остар Кюркагатанам, Старгатанам і Остра Страндгатанам.
Парк быў названы ў якасці гарадскога сада, але пасля таго, як помнік быў узняты ў 1867 годзе, ён атрымаў назву парка Добельнса. У 1888 годзе вялікі пажар знішчыў большую частку парку і многія кусты і дрэвы былі моцна пашкоджаны. Помнік застаўся без пашкоджанняў. У 1897 годзе пачаў працу шырокамаштабны праект па аднаўленні парка.
Вэнортспаркен
Вэнортспаркен (парк гарадоў-пабрацімаў) — парк у цэнтры Умеа, Вестэрботэн, Швецыя.
Гісторыя
Парк быў пабудаваны ў 1858 годзе па ініцыятыве садовага грамадства Умеа (заснаванага ў 1851 годзе). Тым не менш, парк быў разбураны пасля пажару горада ў 1888 годзе. Ён быў адноўлены і атрымаў сваю цяперашнюю форму і назву ў 1985 годзе пасля капітальнай рэканструкцыі. У той час самаробны паток ва ўсходняй і паўночнай частках быў дададзены ў зеляніны і мэбляваныя плямы былі прысвечаныя шасці гарадам-пабрацімаў ​​Умеа. Гэтыя плямы былі ўпрыгожаны артэфактамі, якія сімвалізуюць кожны горад: Хельсінгёр у Даніі, Вааса ў Фінляндыі, Петразаводск у Расіі, Харстад у Нарвегіі, Вюрцбург у Германіі і Саскатун у Канадзе.
Скульптура Tellus мастака Антэ Дальштэдта мае выгляд шара з размяшчэннем шасці гарадоў-пабрацімаў. Гэта было таксама ўзнята ў 1985 годзе і падкрэслівае падвойную тэму парка.
Старыя імёны вобласці з’яўляецца Кюркторгет (Царкоўная плошча) і Сколпаркен (школьны парк).
Alectoris
Самым распаўсюджаным відам роду з’яўляецца, доўгі час лічыўся адным відам з. З-за даволі рознага вакальнага рэпертуару навукоўцы ў апошні час пачалі адрозніваць абодва віды.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ад Балканскага паўвостраву да Кітай; на Каўказ, у Цэнтральнай Азіі, паўднёвым Казахстане, паўднёвым Алтаі, Туве і ў гарах Еўразіі (Джунгарскі Алатау, поўнач Цянь-Шаня, Ілі і поўначы Алатау, Каратау, Саўыр і гд.). Селіцца на камяністых схілах гор, парослых рэдкім хмызняком. Зімой адкачоўвае ў перадгор’і. З’яўляецца аб’ектам палявання.
Гарэт Бары
Кар’ера
Гарэт прайшоў футбольную школу ў клубе «Брайтан энд Хоўв Альбіён», пасля чаго перайшоў у склад «Астан Вілы», у якой правёў 12 гадоў, з’яўляючыся капітанам каманды. У чэрвені 2009 года перайшоў у склад «Манчэстэр Сіці».
У верасні 2013 года на правах арэнды далучыўся да «Эвертана», у ліпені 2017 года клуб выкупіў іграка. У жніўні 2017 года перайшоў у «Вест Бромвіч Альбіён». У жніўні 2020 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
За нацыянальную зборную дэбютаваў у 2000 годзе ў таварыскай сустрэчы са зборнай Егіпта.
Дасягненні
«Астан Віла»:
«Манчэстэр Сіці»:
Асабістыя звесткі
Бары звязаны шлюбам са сваёй сяброўкай дзяцінства Луізай з 2007 года, з якой мае двух дзяцей: сына Оскара і дачку Фрэю.
Сіна-Тыбецкія горы
Сіна-Тыбецкія горы, Сычуаньскія Альпы, Хуандуаньшань — горы ў Кітаі.
Даўжыня каля 750 км, шырыня да 400 км. Вышыня ад 5000—6500 м на захадзе да 1000—1200 м на ўсходзе, найбольшая вышыня 7590 м (гара Гунгашань).
Горы — частка старажытнай платформы, якая актывізавалася мезазойскімі рухамі; расчлянёна разломамі на шэраг блокаў, складзеных з гнейсаў, крышталічных сланцаў, пясчанікаў, вапнякоў. Перыферыйныя грады, якія далучаюцца да Сычуаньскай катлавіны, складзены з базальтаў і асадкавых тоўшчаў. Горы сейсмічныя. Радовішчы жалезнай руды, золата, медзі.
Субтрапічны клімат заходняй ускраіны Сычуаньскай катлавіны з вышынёй рэзка пераходзіць да кантынентальнага клімату Тыбецкага нагор’я. Каля паўднёвых падножжаў гор — 1200 мм ападкаў (максімум летам), на наветраных схілах — больш за 2000 мм, па меры набліжэння да Тыбецкага нагор’я — да 600 мм за год.
Да вышыні 2000 м субтрапічныя вечназялёныя лясы з эндэмікамі, якія з вышынёй пераходзяць у мяшаныя лясы; у адкрытых на паўднёвых далінах трапляецца ціс. На вышыні 2000—4000 м пераважаюць хвойныя (галоўным чынам піхтавыя, радзей яловыя) лясы, вышэй за 4000 м размешчаны альпійскія лугі і стэпы.