cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Патрыс Лумумба
Працаваў пісарам, паштовым служачым у бельгійскай кампаніі. З канца 1940-х гадоў удзельнік прафсаюзнага руху Бельгійскага Конга. Кіраваў выданнем газет «Uhuru» («Свабода»), «Independance» («Незалежнасць»). У 1958 годзе заснаваў партыю Народны Рух Конга. За сваю дзейнасць неаднаразова арыштоўваўся бельгійскімі каланіяльнымі ўладамі. У 1958-59 гадах дэлегат канферэнцыі народаў Афрыкі ў г. Акра (Гана), у 1960 годзе ўдзельнік бельгійска-кангалезскай канферэнцыі ў Бруселі. З чэрвеня 1960 года прэм'ер-міністр Конга. 14 верасня 1960 года скінуты генералам С. С. Мабуту, арыштаваны і забіты.
Аляксандра-Неўская лаўра
Гісторыя
Першае ўзгадванне ў дакументах — ліпень 1710, калі Пётр I, агледзеў месца паблізу Чорнай рэчкі (цяперашняя рэчка Манастырка) і даў распараджэнне будаваць тут Аляксандра-Неўскі манастыр на мяркуемым месцы перамогі ў 1240 войскаў Св. князя Аляксандра Неўскага над шведамі ў Неўскай бітве.
У Аляксандра-Неўскай лаўры пахаваныя Міхаіл Ламаносаў, Аляксандр Сувораў, Фёдар Дастаеўскі. У Фёдараўскай царкве — Міхаіл Рыгоравіч Хамутоў.
Палацава-паркавы комплекс Горватаў (Нароўля)
Палацава-паркавы комплекс Горватаў — помнік архітэктуры позняга класіцызму сярэдзіны XIX ст., размешчаны з паўночна-ўсходняга боку г. Нароўлі (Нараўлянскі раён) на правым беразе ракі Прыпяць. Пабудаваны ў 1850 г. уладальнікам вакольных зямель заможным дваранінам Даніэлем Ігнатавічам Горватам (1810—1868) як прыватная рэзідэнцыя і цэнтр вялізнага нараўлянскага маёнтка і належаў роду Горватаў да 1918 г., пакуль не быў нацыяналізаваны савецкай уладай без кампенсацыі Горватам. Быў самай шыкоўнай рэзідэнцыяй з усіх, якія належалі Горватам, меў прадметы мастацтва еўрапейскага значэння, і з'яўляўся адной з самых шыкоўных і значных дваранскіх сядзіб у Мінскай губерні Расійскай імперыі. У савецкі час у палацы месціліся школа (а ў канікулярны перыяд — дом адпачынку), у часы Другой сусветнай вайны — нямецкая камендатура, пасля вайны — беларускамоўная школа, пазней школа-інтэрнат, з якой пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 г. вывезлі дзяцей-сірот у іншае месца. Палац быў пакінуты пустым і пачаў паступова прыходзіць да заняпаду і развалу, нягледзячы на тое, што атрымаў статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь. 12 лістапада 2020 г. Андрэй Горват, бізнесмены Пётр Кузняцоў (Гомель) і Аляксандр Баранаў (Мазыр) разам набылі на аўкцыёне руіны будынка былога палаца Горватаў у Нароўлі, пад вельмі абмежавальныя ўмовы на 5 гадоў — кансервацыі, рэстаўрацыі і пераводу ў камерцыйнае выкарыстанне.
Аўтар праекта і будаўніцтва
Дакладна не вядома, хто з'яўляецца архітэктарам праекта палаца. Аднак захавалася інфармацыя, што ў аздабленні палацавых пакояў прымала ўдзел сама жонка Даніэля Ігнатавіча Горвата (1810—1868) — Іфігенія Горват (з роду Ратынскіх), якая мела вялікую прыхільнасць да мастацтва і з веданнем справы падыходзіла да дэкарыравання інтэр'еру палаца.
Архітэктура
Палац уяўляе сабой двухпавярховы будынак з умацаванымі сценамі таўшчынёй да 1 метра. Па цэнтры галоўнага і бакавых фасадаў плоскія рызаліты з уваходнымі парталамі і тэрасамі. Вуглы дваровага фасада фланкіраваныя гранёнымі эркерамі. Развітыя лесвіцы ў мінулым падводзілі да ўваходаў з чатырох бакоў будынка. Плоскасць сцен другага паверху па ўсім перыметры ўпрыгожана пілястрамі. Галоўны фасад завершаны прамавугольным атыкам, на якім раней быў надпіс: "DIH 1850 г. " (абазначаў дату пабудовы і імёны ўладальнікаў Даніэля (D) і Іфігеніі (I) Горватаў (H). На цокалях паўднёвага фасада ляжалі бронзавыя львы, якія былі схаваны пад час нямецкай акупацыі ў 1941 г. і да нашага часу не знойдзены. На цокалях паўночнага фасада ляжалі сфінксы.
Парк
Парк пейзажнага тыпу плошчай 8,2 га быў разбіты адначасова з будаўніцтвам палаца і канчаткова сфармаваўся да 1870 г. У парку растуць пераважна мясцовыя пароды дрэў: дуб, ясень, ліпа, елка, сасна. Пераважаюць маладыя пасадкі. Кампазіцыйна ён падзелены на два ўчасткі насаджэннямі граба. У паўднёвай частцы знаходзіцца палац, перад якім арганізаваны вялікі круглы газон. Па восі палаца размешчаны выязныя вароты, пабудаваныя з цэглы па праекце Тадэвуша Раствароўскага. Ад іх на працягу 1,5 км у паўднёвым напрамку пралягае часткова ацалелая алея італьянскіх таполяў (зараз вул. Кастрычніцкая). Не захавалася каштанавая алея, якая вяла да сядзібы і была арыентавана на поўнач з выгінам на ўсход. Прыблізна пасярэдзіне яе была стайня, дзе трымалі коней для выездаў.
Раней на месцы, дзе зараз размяшчаецца стадыён, была сажалка. Існуе легенда, што ў ёй патанула адзіная дачка Даніэля Ігнатавіча Горвата. Няўцешны бацька загадаў засыпаць вадаём і засеяць гэтае месца травой.
Шырокая лесвіца з боку фасада палаца, арыентаванага на р. Прыпяць, вядзе да тэрасы, на якой размяшчаўся фантан, пабудаваны ў стылі ампір. Фантан уяўляе сабой басейн са скругленымі вугламі, з двух бакоў абрамлены паўкруглымі лаўкамі з усталяванымі адзін супраць аднаго манументальнымі тронамі на ляпных ільвіных лапах. Па цэнтры басейна на нізкім цыліндрычным цокалі была ваза, якую трымалі сірэны.
На паўночным усходзе ад сядзібы размяшчаўся ружоўнік, на захадзе – лядоўня і аранжарэя. У палацава-паркавы ансамбль уваходзяць таксама некаторыя былыя гаспадарчыя пабудовы.
Гісторыя
У 1876 г. на тэрыторыі парку нараўлянскага палаца Горватамі быў пахаваны дваранін-каталік Андрэй Ліневіч (1814—1876), адміністратар нараўлянскага маёнтка Артура Даніэлевіча Горвата (1831—1903).
У пачатку XX ст. у нараўлянскім палацы пражываў выдавец беларускамоўнага буквара-катэхізіса «Элементаж для добрых дзетак-каталікоў» (1862), адзін з лідараў Студзеньскага паўстання (1863—1864), паўстанцкі начальнік Вільні (1863), сібірскі катаржанін, а таму вельмі аўтарытэтная сярод каталіцкага маянтковага дваранства беларуска-літоўскіх губерняў асоба — Аляксандр Уладзіслававіч Аскерка (1830—1911), дачка якога Ядвіга была жонкай Эдварда Артуравіча Горвата (1866—1935), уласніка Нароўлі. Хоць Аляксандр Аскерка быў пахаваны ў Вільні на могілках Росі, Эдвардам Горватам у горватаўскай фамільнай каталіцкай капліцы, якая знаходзілася ў сядзібным парку вакол нараўлянскага палаца Горватаў, быў створаны кенатаф з надпісам «Grobowiec Aleksandra Oskierki» як напамін аб асобе.
Палац Эдварда Горвата ў Нароўлі, паводле здагадкі мемуарыста Андрэя Раствароўскага (1899—1980), быў месцам, дзе неўзабаве пасля расійскай рэвалюцыі (1905) адбыўся перадвыбарчы з’езд каля 60 землеўласнікаў Рэчыцкага павета, для выбрання ўпаўнаважаных для выбараў у парламент Расійскай імперыі, таму жанчыны з палаца выехалі на той час у маёнтак Вадовічы, а дзеці — у маёнтак Рудакоў.
Кандытарская фабрыка
У 1913 г. на тэрыторыі сядзібы Эдвард Артуравіч Горват (1866—1935) пабудаваў кандытарскую фабрыку. У савецкія часы фабрыка была нацыяналізавана ўладамі без кампенсацыі Горватам і атрымала назву «Чырвоны Мазыранін». Да цяперашняга часу на тэрыторыі фабрыкі «Чырвоны Мазыранін» захаваліся вытворчыя будынкі фабрыкі Эдварда Горвата, зробленыя з чырвонай цэглы ў эклектычным стылі, у якім спалучаюцца рысы раманскага (аркатура, байніцы) і гатычнага стыляў (стральчатыя аркі і праёмы).
Продаж руін будынка былога палаца і рэстаўрацыя
Звяртаючы ўвагу на сугучнасць прозвішчаў, беларускі пісьменнік і журналіст Андрэй Іванавіч Горват (нар. у 1983 г.) з юнацкіх гадоў пачаў вывучаць гісторыю шляхецкага роду Горватаў і гісторыю родавых сядзіб, каб даведацца пра патэнцыйныя сваяцкія адносіны. Сам Андрэй Горват паходзіць з прыгонных сялян вёскі Прудок (Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць, Беларусь) і лічыць, што яго продкі, паводле ўласных генеалагічных даследаванняў, могуць паходзіць ад шляхціца Кандрата Горвата (сына Гілярыя-Ваўрынца Нікшыча-Горвата), нашчадкі якога збяднелі і перайшлі ў стан сялян. Андрэй Горват таксама з 2006 г. хадзіў з думкай, каб набыць занядбаны і струхлелы будынак былога палаца Горватаў у Нароўлі, каб папярэдзіць яго поўны заняпад і знішчэнне і захаваць напамін аб слаўным родзе Горватаў. У занядбаным будынку абваліўся дах, многа дзе адсутнічала падлога і вокны.
12 лістапада 2020 г. Андрэй Горват, бізнесмены Пётр Кузняцоў (Гомель) і Аляксандр Баранаў (Мазыр) разам набылі за 53 357 беларускіх рублёў 63 капейкі (прыблізна 21 тысяча долараў ЗША) ва ўласнасць на аўкцыёне руіны былога палаца Горватаў у Нароўлі, пад вельмі абмежавальныя ўмовы на 5 гадоў — кансервацыі, рэстаўрацыі і пераводу ў камерцыйнае выкарыстанне. Калі ўмовы не будуць выкананы за 5 гадоў, то руіны будынка былога палаца павінны быць вернуты ва ўласнасць беларускай дзяржавы. Андрэй Горват узяў кіраванне па частковай кансервацыі і антыаварыйным работам з дапамогай валанцёраў і краўдфандзінгу. Сам Горват выказваўся, што хацеў бы зрабіць з палаца Горватаў у Нароўлі музейны комплекс з функцыямі гатэля і рэстарана.
У мастацтве
Летам 1982 г. у Нароўлі кінастудыя «Беларусьфільм» здымала большасць сцэн кінастужкі «Культпаход у тэатр» (рэжысёр Валерый Давідавіч Рубінчык), у тым ліку каля нараўлянскай альтанкі, у клубе фабрыкі «Чырвоны Мазыранін» і будынку былога палаца Горватаў.
У 2009 г. Адам Глобус (нар. 1958) малюе карціну «Залаты пыл. Нароўля, шакаладная фабрыка Чырвоны мазыранін».
2020 год у гісторыі астраноміі
2020 год будзе адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Рэнфрушыр
Рэ́нфрушыр (Renfrewshire, Siorrachd Rinn Friù) — адна з 32 абласцей Шатландыі. Мяжуе з абласцямі Паўночны Эйршыр, Глазга, Заходні Дамбартаншыр, Інверклайд і Усходні Рэнфрушыр.
Пазітыўная свабода
Пазітыўная свабода характарызуецца як магчымасць і наяўнасць рэсурсаў для рэалізацыі свайго ўласнага патэнцыялу (гэта можа мець на ўвазе і свабоду ад унутраных бар'ераў); выкарыстоўваецца ў якасці проціпастаўлення негатыўнай свабодзе, якая з'яўляецца свабодай ад знешніх абмежаванняў. Неад'емнай часткай канцэпцыі пазітыўнай свабоды з'яўляецца ўяўленне аб тым, што свабода вызначаецца здольнасцю грамадзян браць удзел у кіраванні ці ў добраахвотнай кааперацыі (у выпадку з анархістамі).
Ісая Берлін у сваім эсэ «Дзве канцэпцыі свабоды» (1958) піша пра тое, што пазітыўнае значэнне свабоды …маецца на ўвазе ў адказе на пытанне: «Што ці хто служыць крыніцай кантролю ці ўмяшання і вымушае чалавека здзяйсняць гэта дзеянне, а не якое-небудзь іншае, ці быць такім, а не іншым?».
Пазітыўнае паняцце свабоды з'яўляецца цэнтральнай ідэяй сацыял-лібералізму (у ЗША таксама выкарыстоўваюць скарочаную назву — лібералізм), што адрознівае яго ад класічнага лібералізму. Таксама ўяўленні аб пазітыўнай свабодзе аказалі ўплыў на палітычную філасофію сацыял-дэмакратыі.
Ягелоны
Ягелоны (Jagiellonowie) — валадарская дынастыя Вялікага Княства Літоўскага (1377—1381, 1382—1387, 1440—1572), Польшчы (1386—1572), Венгрыі (1440—1444, 1490—1526) і Чэхіі (1471—1526). Галіна роду Гедзімінавічаў.
Заснавальнік дынастыі — Ягайла (~1350-1434), сын вял. кн. Альгерда і ўнук Гедзіміна, заняў літоўскі сталец у 1377. У 1381 Ягайла быў скінуты са стальца сваім дзядзькам Кейстутам, але ў 1382 вярнуў сабе сталец. У лютым 1386 Ягайла, ахрысціўшыся ў каталіцтва, ажаніўся з польскай каралевай Ядвігай Анжуйскай (1370—1399; на стальцы з 1382), дачкой венгерскага і польскага караля Людовіка Анжуйскага (Лаяша I), і заняў польскі сталец пад імем Уладзіслава II Ягайлы (правіў да 1434). У 1387 ён перадаў уладу ў ВКЛ свайму брату Скіргайлу, і да 1440 яе трымалі прадстаўнікі іншых галін роду Гедзімінавічаў.
Пасля смерці Уладзіслава II Ягайлы (1434) польскі сталец пераняў яго сын Уладзіслаў III, у 1440 ён быў абраны і венгерскім каралём пад імем Уласла V (правіў да 1444). Уладзіслаў III быў старэйшым сынам Уладзіслава II Ягайлы ад чацвёртага шлюбу з Соф'яй Гальшанскай, ад папярэдніх шлюбаў у Ягайлы было дзве дачкі, першая — Елізавета-Баніфацыя памёрла амаль адразу пасля нараджэння, другая — Ядвіга Ягелонка памёрла яшчэ пры жыцці бацькі ў 1431 годзе.
У 1471 старэйшы сын Казіміра Ягелончыка — Уладзіслаў Ягелончык быў абраны каралём Чэхіі пад імем Уладзіслава II (правіў да 1516), а ў 1490 — каралём Венгрыі пад імем Уласла VI (правіў да 1516). Ягелоны займалі венгерскі і чэшскі стальцы да 29.8.1526, калі адзіны сын і спадчыннік Уладзіслаў Ягелончык (Уласла VI) — Людовік (Лаяш II; правіў у 1516—1526) загінуў у бітве з асманамі пры Махачэ. Правы на венгерскі і чэшскі стальцы перайшлі да Габсбургаў праз шлюб Людовікавай сястры Ганны з эрцгерцагам Фердынандам I Аўстрыйскім, іх нашчадкі правілі ў Венгрыі і Чэхіі да 1918.
Пасля смерці Казіміра Ягелончыка (1492) улада ў Польшчы перайшла да яго трэцяга сына — Яна-Ольбрэхта (правіў у 1492—1501), а ўлада ў ВКЛ да яго чацвёртага сына — Аляксандра Ягелончыка (правіў у 1492—1506), пасля смерці Яна-Ольбрэхта (1501), Аляксандр Ягелончык заняў і польскі сталец (правіў да 1506). Пасля смерці Аляксандра Ягелончыка польскі і літоўскі стальцы заняў пяты сын Казіміра Ягелончыка — Жыгімонт Стары (правіў у 1506—1548), яго сын — Жыгімонт Аўгуст яшчэ пры жыцці бацькі заняў літоўскі сталец (1529), а пасля смерці бацькі і польскі (правіў у 1548—1572). Пры ім паміж ВКЛ і Польшчай была заключана Люблінская унія (1569), якая канчаткова звязала дзве краіны ў федэратыўную дзяржаву — Рэч Паспалітую. З гэтага часу каралём польскім і вял. кн. літоўскім магла быць толькі адна і тая ж асоба. Пасля смерці Жыгімонта Аўгуста дынастыя Ягелонаў па мячы спынілася.
Уладаркай Польшчы і ВКЛ стала сястра Жыгімонта Аўгуста — Ганна Ягелонка (пам. 1596), наступны кароль і вял.кн. — французскі прынц Анры (Генрык) Валуа (правіў 1573—1574) абіраўся з умовай, што возьме шлюб з Ганнай Ягелонкай, але ў хуткім часе ён кінуў польскі і літоўскі стальцы і вярнуся ва Францыю дзе, пасля смерці караля — яго брата, сталец быў вакантны і стаў наступным французскім каралём. Пасля Генрыка Валуа на стальцы Польшчы і ВКЛ быў абраны трансільванскі ваявода Стэфан Баторый (правіў у 1576—1586), які таксама абіраўся з умовай, што возьме шлюб з Ганнай Ягелонкай, але іх шлюб быў бяздзетны. Пасля Стэфана Баторыя каралём польскім і вял. кн. літоўскім быў абраны Жыгімонт Ваза (правіў у 1587—1632), сын другой сястры Жыгімонта Аўгуста — Кацярыны Ягелонкі і шведскага караля Юхана III, іх нашчадкі валодалі польскім і літоўскім стальцамі да 1668. Гэта ўжо быў час панавання ў Рэчы Паспалітай шведскай дынастыі Вазаў — нашчадкаў Ягелонаў па кудзелі.
Каса-Расада
Ка́са-Раса́да (La Casa Rosada, Ружовы дом) — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта Аргенціны, размешчаная ў цэнтры Буэнас-Айрэса на ўсходнім боку плошчы Пласа-дэ-Мая. Хоць Каса-Расада з’яўляецца месцам працы прэзідэнта, жыве ён у рэзідэнцыі Кінта-дэ-Алівас ў наваколлях горада.
Гісторыя
Будаўніцтва прэзідэнцкага палаца Каса-Расада пачалося ў канцы XVI стагоддзя. Яшчэ ў 1594, неўзабаве пасля заснавання горада Хуанам дэ Гараем на гэтым месцы быў пабудаваны форт Хуана-Бальтазара Аўстрыйскага, у 1713 перабудаваны ва ўмацаваны замак Сан-Мігель, які стаў рэзідэнцыяй іспанскіх каланіяльных уладаў. У 1825 па распараджэнні прэзідэнта Бернардзіна Рывадавія замак быў аформлены ў неакласічным стылі, і заставаўся рэзідэнцыяй уладаў Буэнас-Айрэса да 1857, калі па загадзе прэзідэнта Хуста Хасэ дэ Уркісы быў разабраны для пабудовы будынка мытні, які быў збудаваны ў італьянскім стылі Эдвардам Тэйларам і стаў самым вялікім будынкам горада.
У 1862 з заснаваннем пасады прэзідэнта яго рэзідэнцыяй стаў адміністрацыйны флігель ацалелага замка, пры прэзідэнтах Барталомэ Мітрэ і Дамінга Сарм'ента рэканструяваны з даданнем унутраных двароў і паціа і выфарбаваны з цёмна-карычневага ў ружовы колер, што павінна было стаць сімвалам прымірэння дзвюх асноўных палітычных партый краіны — унітарыстаў і федэралістаў, чыімі колерамі былі адпаведна белы і чырвоны.
У 1873 побач з рэзідэнцыяй прэзідэнта па праекце Карла Кільберга ў стылі Другой імперыі быў збудаваны Цэнтральны паштамт. У 1882 па распараджэнні Хуліа Рока прэзідэнцкая рэзідэнцыя была аформлена Энрыке Абергам у стылі паштамта, і ў 1884 Франчэска Тамбурыні злучыў іх у італьянскім стылі. Пасля зносу мытні ў 1898 на яго месцы было пабудавана ўсходняе крыло палаца.
Сучасны стан
У наш час славутасці палаца ўключаюць:
Авіньёнскі ўніверсітэт
Авіньёнскі ўніверсітэт (Avignon Université) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Авіньён.
Агульная характарыстыка
Створаны ў 1303 годзе падчас знаходжання Рымскіх Пап у Авіньёне. Авіньёнскі ўніверсітэт з’яўляецца адным з найстарэйшых універсітэтаў Францыі. Папскі легат яшчэ ў 1227 годзе стварыў багаслоўскую акадэмію ў Авіньёне. Зародкі медыцынскай адукацыі ў горадзе існавалі яшчэ з 1297 года.
Цукерка
Цукеркі — цукрыстыя кандытарскія вырабы пераважна мяккай кансістэнцыі.
Маюць у сабе цукру да 70%, тлушчаў да 40%, вады 3—20%. Энергетычная каштоўнасць 100 г 380—600 ккал. Вырабляюць на аснове ўзбітага цукрова-патачнага сіропу з рознымі напаўняльнікамі.
Бываюць цукеркі: карамель, глазураваныя (шакаладнай, цукровай, памаднай глазурай), неглазураваныя, шакаладныя, ірыс, дражэ. Паводле начынкі (корпуса) адрозніваюць цукеркі памадныя, пралінавыя, жэлейныя, фруктова-гыльяжныя, грыльяжныя, лікёрныя, збіўныя, двухслойныя і інш.
Жайрзінью
Жаі́р Венту́ра Фі́лью (Jair Ventura Filho; ;, Дукі-ды-Кашыяс, Бразілія), больш вядомы як Жаірзі́нью ці Жаірзі́нья (Jairzinho, МФА: ) — бразільскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Вайсковыя могілкі (Бабінавічы)
Апісанне
На вайсковых могілках пахаваны 1273 савецкія воіны і партызаны, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў. Сярод пахаваных — воіны 159-й стралковай і 11-й гвардзейскай стралковай 5-й і 11-й гвардзейскай армій, што загінулі ў чэрвені 1944 года. У 1966 годзе на могілках быў пастаўлены помнік — скульптура воіна.
Дуброва
Назву Дубро́ва маюць:
Дзяніс Васільевіч Вятчынаў
Дзяніс Васільевіч Вятчынаў Денис Васильевич Ветчинов (, Шантабэ, Казахстан —, Цхінвал, Паўднёвая Асеція) — маёр расійскай арміі, намеснік камандзіра 135-га мотастралковага палка 19-й мотастралковай дывізіі па выхаваўчай рабоце, Герой Расійскай Федэрацыі.
У 1999 скончыў Омскае агульнавайскавое каманднае вучылішча. Прымаў удзел у контртэрарыстычнай аперацыі ў Чачэнскай рэспубліцы. 9 жніўня 2008 года, на другі дзень вайны ў Паўднёвай Асеціі, загінуў у бою ў Цхінвалі.
Калона, у складзе якой знаходзіўся Д. Вятчынаў, а таксама расійскія журналісты і камандуючы 58-й арміяй генерал-лейтэнант Хрулёў. Пры ўездзе ў горад калона трапіла ў засаду грузінскага спецназа, завязаўся няроўны бой. Маёр Ветчинов, не разгубіўшыся, адкрыў адказны агонь з аўтамата і асабіста знішчыў трох нападаўшых. Падабраўшы трафейны кулямёт, ён працягваў абстрэльваць лясны масіў, дзе знаходзіўся вораг. Выходзячы да БТРу з групай журналістаў быў паранены ў ногі грузінскім спецназаўцам, які адкрыў агонь па салдатам і журналістам. Застраліўшы ворага, Вятчынаў стаў прыкрываць агнём камадуючага палком і камандуючага арміяй. У гэты момант атрымаў раненне ў галаву і памёр па дарозе ў шпіталь.
Пахаваны 15 жніўня ў Валгаградзе.
Узнагароды:
Бад-Кроцынген
Бад-Кроцынген (Bad Krozingen, Bad Chrozige) — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Брайсгау — Верхні Шварцвальд. Насельніцтва — (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 35,66 км². Афіцыйны код — 08 3 15 006.
Хуліа Рока
Хуліа Архенціна Рока (Julio Argentino Roca;,  — , ) — аргенцінскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Аргенціны.
У 1879 годзе быў прызначаны ваенным міністрам; узначальваў экспедыцыю на Рыа-Негра супраць індзейцаў. Хоць экспедыцыя была малапаспяховай, тым не менш уплыў Рока ўзмацніўся, і ў 1880 годзе федэралісты выставілі яго кандыдатам у прэзідэнты; правінцыі Буэнас-Айрэс і Карыентэс, якія супрацівіліся яго абранню, былі ўціхаміраны, і ў тым жа годзе ён быў абраны ў прэзідэнты з вялікім перавагай. Рока прабыў прэзідэнтам да 1886 года, прытрымліваючыся прымірыцельнай палітыкі.
Пасля ён быў прэзідэнтам сената, а ў 1893 годзе, стоячы на чале ўрадавых войскаў, здушыў паўстанне.
З 1898 года па 1904 год ізноў займаў прэзідэнцкую пасаду.
Міхаіл Сяргеевіч Вашчынін
Міхаіл Сяргеевіч Вашчынін (,  — ) — грамадзянскі інжынер , архітэктар.
Біяграфія
Паходзіў са старадаўняга роду курскіх дваран, нарадзіўся ў Курску.
Прафесійная дзейнасць
Пасля заканчэння вучылішча М. Вашчынін быў прыкамандзіраваны да Тэхніка-Будаўнічага камітэта Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі з адлічэннем у распараджэнне таварыства севастопальскай чыгункі, якая будавалася ў той час, а ў канчы 1873 года пераведзены на растова-ўладзікаўказскую чыгунку, дзе яму даручылі вытворчасць саманных пабудоў. У 1875-78 гадах удзельнічаў у збудаванні станцыённых будынкаў і мастоў на ўральскай горназаводскай чыгункі: тут ім, між іншым, пабудаваны вакзал 1-га класа ў г. Пярмі. У 1878 годзе паступіў на дзяржаўную службу малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення ў Магілёве і разам з тым на працягу шасці гадоў выконваў абавязкі гарадскога архітэктара. З 1885 года М. Вашчынін займаў пасаду губернскага інжынера ў Віцебску і прымаў дзейны ўдзел ва ўсіх падуладных будаўнічаму аддзяленню тэхнічных працах.
Творчасць
У 1878 годзе ў Магілёўскай губерні збудаваў пяць мураваных цэркваў, з якіх адна на месцы стаянкі Пятра I у г. Чавусах, у час барацьбы са шведамі. Акрамя гэтага трохпавярховы мураваны будынак для паралельных класаў і кватэры начальніка жаночай гімназіі, двухпавярховы драўляны будынак гарадскога вучылішча і рамеснай школы, з домам пры іх для наглядчыка, гаспадарчыя пабудовы для воінскага абозу і запасныя вайсковыя крамы і парахавы пограб.
Фрыдрых Алерс-Хестэрман
Фрыдрых Алерс-Хестэрман (Friedrich Ahlers-Hestermann;,  — , ) — нямецкі жывапісец і пісьменнік.
Быў членам Гамбургскага клуба мастакоў з 1897 года і Гамбургскай асацыяцыі мастакоў з 1832 года і студэнтам Акадэміі Маціса ў Парыжы. Пасля Першай сусветнай вайны быў сузаснавальнікам Гамбургскага сецэсіёна. Разам з жонкай, руска-нямецкай мастачкай Аляксандрай Паверынай (1885—1963) жыў у Гамбургу, Мюнхене, Кёльне і Берліне. У эпоху нацыянал-сацыялістаў адышоў ва ўнутраную эміграцыю. Пасля Другой сусветнай вайны быў прызначаны дырэктарам-заснавальнікам Гамбургскай дзяржаўнай мастацкай школы.
Адміністрацыйны падзел Іспаніі
Іспанія з'яўляецца ўнітарнай дзяржавай. Аднак Краіна Баскаў і Каталонія маюць шырокую аўтаномію.
Асноўнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай у Іспаніі з'яўляецца аўтаномная супольнасць (comunidad autónoma; часам у беларускіх тэкстах выкарыстоўваецца тэрмін аўтаномная вобласць). У наш час у краіне налічваецца 17 аўтаномных супольнасцей. Утварэнне аўтаномных супольнасцей прадугледжана Канстытуцыяй 1978 года, (у прыватнасці артыкул 152.1 устанаўлівае істытуцыянальную аснову гэтых аўтаномных супольнасцей - Заканадаўчая Асамблея, абіраная ўсеагульным галасаваннем, Савет Урада з выканаўчымі функцыямі і Старшыня аўтаномнай супольнасці, абіраны Заканадаўчай Асамблеяй), іх межы, як правіла, супадаюць з межамі правінцый, якія ўваходзяць у гістарычныя вобласці, хоць некаторыя рэгіёны сталі развіваць сваю ідэнтычнасць толькі пасля пераходу да дэмакратыі (прыклады — Мадрыд, Рыёха). Аўтаномныя супольнасці маюць уласныя статуты; урады супольнасцей падзяляюць уладу з цэнтральным урадам. Прадстаўнічымі органамі аўтаномных супольнасцей з'яўляецца парламенты (Parlamento), у Астурыі — генеральная ўправа (Junta General), у Мурсіі, Эстрэмадуры і Мадрыдзе — сходы (Asamblea), у Арагоне, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне і Валенсіі — палаты (cortes), выканаўчымі органамі — урады (Gobierno), у Галісіі, Эстрэмадуры, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне — управы (Junta), у Арагоне і Навары — дэпутацыі (Diputación), у Андалусіі, Астурыі і Валенсіі — саветы (Consejo), кожны з гэтых выканаўчых органаў складаецца са старшыні (Presidente) і саветнікаў (Consejero).
У сваю чаргу аўтаномныя супольнасці падзяляюцца на правінцыі (provincias) — іх налічваецца 50, плюс два так званыя аўтаномныя гарады (ciudades autónomas) у Афрыцы — Сеўту і Мелілью. Прадстаўнічымі органамі правінцый з'яўляюцца правінцыйныя дэпутацыі (Diputación provincial), выканаўчымі органамі — управы ўрада (Junta de Gobierno), кожная з якіх складаецца са старшыні (Presidente) і вакалаў (Vocal).
Правінцыі падзяляюцца на камаркі, а камаркі, у сваю чаргу, падзяляюцца на муніцыпіі (аж да асобных паселішчаў і нават кварталаў у рамках населеных пунктаў). Прадстаўнічым органам муніцыпія з'яўляецца — аюнтам'ента (Ayuntamiento), выканаўчым — управа мясцовага ўрада (Junta de Gobierno Local), кожная з якіх складаецца з алькальда (alcalde) і вакалаў (Vocal)
Вячаслаў Рыгоравіч Пінчук
Вячаслаў Рыгоравіч Пінчук (, с. Астрагляды, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне вывучэння працэсаў умацавання і разбурэння паверхневых металаў пры трэнні. Доктар тэхнічных навук (1995), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1973), прафесар (1997).
Біяграфія
Скончыў Пермскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча (1957); Пермскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. М. Горкага (спецыяльнасть «Радыёфізіка», 1966); Фізіка-тэхнічны інстытут АН УССР, г. Харкаў (аспірантура, спецыяльнасць «Фізіка цвёрдага цела», 1972). Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (з 1972, фізічны факультэт, кафедра фізіка цвёрдага цела, 1972—1976; кафедра агульнай фізікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: фізіка трываласці металаў пры нагружэнні, у тым ліку пры нізкіх тэмпературах (крыягенная фізіка) і пры фрыкцыйным нагружэнні.
NGC 2976
NGC 2976 (іншыя абазначэнні — UGC 5221, MCG 11-12-25, ZWG 312.23, KUG 0943+681, PGC 28120) — спіральная галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Фёдар Якаўлевіч Аляксееў
Фёдар Якаўлевіч Аляксееў (,  — 11 (23) лістапада 1824, ) — расійскі жывапісец, адзін з заснавальнікаў рускага гарадскога пейзажа. Сучаснікі называлі яго «рускім Каналетам». Найбуйнейшы майстар рускай ведуты.
Біяграфія
Сын вартаўніка Акадэміі навук. У 1764 годзе быў прыняты па прашэнні бацькі ў навучанне ў Імператарскую Акадэмію мастацтваў, да гэтага вучыўся ў гарнізоннай школе. У 1767 годзе сярод вучняў класа арнаментнай скульптуры, якім кіраваў Луі Ралан, далей у «маляўнічым класе» у Генрыха Фондэрмінта і Антоніа Перэзаноці. Скончыў Акадэмію мастацтваў з атэстатам 1-й ступені са шпагай (1773). У час навучання ўзнагароджваўся медалямі: малы сярэбраны (1771), малы залаты (1773). Атрымаў права на пенсійны працяг адукацыі за мяжой.
У 1773—1777 гадах удасканальваўся як тэатральны мастак у Венецыі, дзе пісаў і пейзажы («Набярэжная Ск’явоні ў Венецыі», 1775, Мастацкі музей, Мінск, «Унутраны выгляд двара з садам. Лоджыя ў Венецыі», 1776).
Пасля вяртання ў Расію працаваў дэкаратарам Імператарскіх тэатраў (1779—1786). Вольны час прысвячае капіраванню твораў італьянскіх майстроў гарадскога пейзажа (Дж. А. Каналета, Б. Белота, К. Ж. Вернэ) у Эрмітажы. Гэтыя копіі прынеслі жывапісцу поспех і вядомасць, дзякуючы чаму ён змог пакінуць працу над тэатральнымі дэкарацыямі і заняцца любімай справай — пейзажам.
У 1790-х гадах выступіў з краявідамі Санкт-Пецярбурга («Выгляд Палацавай набярэжнай ад Петрапаўлаўскай крэпасці», 1794, Траццякоўская галерэя), за якія ў 1794 годзе атрымаў званне акадэміка.
З 1803 года і да канца жыцця Ф. Я. Аляксееў выкладаў у пейзажным класе Акадэміі мастацтваў перспектыўны жывапіс.
1 тысячагоддзе да н.э.
1 тысячагоддзе да н.э. — прамежак часу ад 1 студзеня 1000 да н.э. да 31 снежня 1 да н.э., перыяд Жалезнага веку і паслядоўнай змены панавання імперый.
Звычайны попаўзень
Звычайны попаўзень (Sitta europaea) — невялікая птушка з сямейства попаўзеневых.
Апісанне
Даўжыня цела 14 см, размах крылаў 22,5-27 см. Зверху шэра-блакітны, ніз крэмава-белы з іржавымі бакамі. Праз вока ідзе чорная паласа. Паўночна- і ўсходне-еўрапейскі падвіды з белым нізам цела. У маладых іржавага налёту на баках няма. Часта поўзае па ствалах дрэў уніз галавой або па ніжнім баку галін. Спеў гучны.
Пашырэнне
Арэал: ад Еўропы (акрамя поўначы) праз Азію да Сахаліна і Японіі, праз паўночны ўсход Кітая да Паўднёвай Азіі і Індыі; Малая Азія, Блізкі Усход, Паўночна-Заходняя Афрыка. Насяляе спелыя лісцевыя лясы, а таксама бары і вялікія паркі з лісцевымі дрэвамі, групы дрэў сярод палёў. На поўначы часта хваёвыя лясы. Можа пасяляцца каля чалавечага жылля, узімку карыстаецца кармушкамі. У Альпах даходзіць да 2600 м, на Каўказе — да 1800 м, на Атласе — 1850 м. Звычайны від для Беларусі.
Месцы зімовак у межах гнездавога арэала.
Асаблівасці біялогіі
У пошуках корму спрытна перасоўваецца па ствалах і галінах дрэў, часцяком уніз галавой ці нават дагары нагамі.
Гняздо ў дупле (часцей за ўсё натуральным або пасля дзятла), шпакоўнях, рэдка ў нары ў ярах або скальных шчылінах. Улётная адтуліна аблеплена глінай або глеем (часам з прымессю гною). Подсціл з няшчыльна ўкладзеных тонкіх кавалкаў сасновай кары з прымессю трэсак і сухога лісця, калі няма сасны — кара бярозы ці іншых лісцевых дрэў.
Яйкі (звычайна 6-9, часам 4-13) з рознымі канцамі, асіметрычныя, белыя з даволі вялікімі, светла-ржава-чырвонымі або чырвона-фіялетавымі плямамі, часта згушчанымі на шырэйшым канцы.
Лукені луа Німі
Лукені луа Німі (Lukeni lua Nimi, або Ntinu Nimi a Lukeni; меркавана 1380 — 1420 гг.) — легендарны заснавальнік Каралеўства Конга, першы маніконга.
Згодна паведамленням еўрапейскіх місіянераў XVI - XVIII стст., Лукені луа Німі нарадзіўся ў вобласці Мпембаказі ў міжрэччы Конга і Лувуа. Пазней міжрэчча часцяком называлі "маці манархаў Конга". У паданнях Лукені луа Німі малюецца то правадыром атрада воінаў, то рамеснікам, што меў вялікі аўтарытэт сярод суайчыннікаў і судзіў спрэчкі. Яму прыпісваецца заваяванне буйной вобласці ўздоўж ракі Конга (пазней трансфармавана ў правінцыю Нсунды).
Ёзэф Блатэр
Ёзэф «Зэп» Блатэр (Joseph «Sepp» Blatter, 10 сакавіка 1936 года, Фісп, Вале, Швейцарыя) — восьмы прэзідэнт ФІФА (1998—2015).
Біяграфія
Нарадзіўся 10 сакавіка 1936 года.
У 1956 годзе скончыў юрыдычны факультэт універсітэта ў Лазане. Стаў членам асацыяцыі спартыўных журналістаў Швейцарыі. З 1948 па 1971 выступаў за адзін з аматарскіх швейцарскіх футбольных клубаў. У 1962 годзе пачаў кар’еру ў швейцарскай турыстычнай фірме. У 1964 годзе стаў генеральным сакратаром Швейцарскай хакейнай асацыяцыі. У 1972 годзе, быўшы прадстаўніком фірмы Longines прыняў удзел у падрыхтоўцы Алімпійскіх гульняў у Мюнхене. Ёсць інфармацыя, што ён быў суддзёй па часе ў час баскетбольнага фіналу СССР — ЗША, і што менавіта ён заявіў пра недагуляныя тры секунды. Усё памятаюць, што гэта прывяло да паражэння амерыканцаў. У 1975 годзе стаў тэхнічным дырэктарам ФІФА. У 1981 годзе зацверджаны на пост генеральнага сакратара гэтай арганізацыі яе прэзідэнтам Жуанам Авеланжам. У 1998 годзе ў барацьбе за пост прэзідэнта ФІФА выйграў на выбарах у прэзідэнта УЕФА Ленарта Юхансана. У 1999 годзе ўвайшоў у склад Міжнароднага алімпійскага камітэта. У 2001 годзе яго імя было ў цэнтры скандалу, звязанага з банкруцтвам кампаніі-партнёра ФІФА ISL/ISMM.
Найбуйнейшы ў гісторыі ФІФА скандал разгарэўся ў канцы мая 2015 года, калі ў атэлі ў Цюрыху за два дні да выбараў прэзідэнта ФІФА па запыце амерыканскага правасуддзя швейцарская паліцыя затрымала сем высокапастаўленых чыноўнікаў арганізацыі па падазрэнні ў карупцыі. Усяго абвінавачванні былі прад’яўленыя 14 былым і дзеючым футбольным чыноўнікам. Па дадзеных Міністэрства юстыцыі ЗША, за 24 гады яны атрымалі хабару на суму каля 150 млн долараў. Хоць Блатэр на кангрэсе арганізацыі 29 мая быў пераабраны на чарговы тэрмін, аднак праз чатыры дні абвясціў пра сыход у адстаўку на фоне карупцыйных скандалаў.
У пачатку кастрычніка 2015 года камітэт па этыцы Міжнароднай федэрацыі футбола (ФІФА) ў рамках расследавання прыняў рашэнне пра адхіленне Ёзэфа Блатэра і прэзідэнта УЕФА Мішэля Плаціні ад занятых імі пасад і любой футбольнай дзейнасці на 90 дзён з магчымасцю падаўжэння дыскваліфікацыі, але не больш чым на 45 дзён. Падставай для гэтага рашэння стаў перавод Блатэрам плацяжу ў памеры 2 млн швейцарскіх франкаў са сродкаў ФІФА на рахункі Плаціні ў 2011 годзе. Камітэт ФІФА па этыцы абвясціў, што запэўненне Блатэра пра наяўнасць вуснага пагаднення па плацяжы Плаціні было непераканаўчым, і яно было адхілена арбітражнай палатай. 21.12.2015 Ёзэф Блатэр і Мішэль Плаціні былі адхіленыя ад футбольнай дзейнасці на 8 гадоў.
Разведзены, мае дачку.
Капот (еўрапейскае адзенне)
Капот, Шэрачок (capote) — шырокі жаночы і мужчынскі плашч з капюшонам, папулярны ў Заходняй Еўропе ў XVIII—XIX стагоддзях.
Акрамя гэтага капотам называлі адзежыну, якую насілі на жупан мужчыны ў XVIII—XIX стагоддзях. Шылася звычайна з сукна, мела зашытыя рукавы, складкі ад пояса ззаду, басонныя ўпрыгажэнні на крысах. Падшывалася аксамітам, падбівалася лёгкім футрам. Капоты былі звычайна пашыраны ў мяшчанскім асяроддзі.
Карабанава (Руднянскі раён)
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 25 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, у 1,5 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Карабанаўка. У 3 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Пасялковая на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Алкайд
Алка́йд (Alcaide), алька́льд (Alcalde) — ад القاضى, al-qāḍī (кадзі, «суддзя») — у сярэднявечнай Партугаліі і Іспаніі часоў Рэканкісты адміністрацыйная і ваенная пасада, функцыі якой прыкладна адпавядалі функцыям ваяводы на Русі. Пазней трансфармавалася ў пасаду юрыдычнага характару: алкайд ад імя караля сачыў за выкананнем законаў на даручанай яму тэрыторыі.
У наш час у Іспаніі і некаторых краінах Лацінскай Амерыкі алькальдам завецца кіраўнік муніцыпалітэта (гарадской адміністрацыі).
Рыгор Васілевіч Сангушка
Рыгор Васілевіч Сангушка (? — 1555?) — князь, прадстаўнік кавельскай галіны роду Сангушкаў.
Сын Васіля Сангушкі і яго першай жонкі Ганны.
Яго жонкай (шлюб заключаны да 1553) была Настасся Гарнастай (? — запэўна да 1563), дачка новагародскага ваяводы і земскага падскарбія Івана Гарнастая. Меў з ёй дзяцей:
Пасля смерці Рыгора Сангушкі яго жонка выйшла замуж паўторна за смаленскага ваяводу Філона Кміту.
Карл (вялікі герцаг Бадэнскі)
Карл Людвіг Фрыдрых (Karl Ludwig Friedrich von Baden;,  — , ) — вялікі герцаг Бадэна з 10 чэрвеня 1811 года. Апошні прадстаўнік старэйшай галіны роду Цэрынгенаў.
Біяграфія
Сын прынца Карла Людвіга Бадэнскага і Амаліі Гесэн-Дармштацкай, унук Карла Фрыдрыха Бадэнскага. Карл быў родным братам расійскай імператрыцы Лізаветы Аляксееўны. Стаў спадчынным прынцам Бадэна пасля смерці свайго бацькі ў 1801 годзе. 30 жніўня 1801 года быў узнагароджаны ордэнам Св. Андрэя Першазванага. Праз дзесяць гадоў ён змяніў на прастоле дзеда Карла Фрыдрыха. Удзельнічаў у Венскім кангрэсе, на якім за Бадэнам былі замацаваныя тэрыторыі, набытыя ў Напалеонаўскіх войнах. У 1818 годзе ён выдаў новую канстытуцыю.
Пасля смерці Карла, які не пакінуў спадчыннікаў мужчынскага полу, трон Бадэна заняў яго дзядзька Людвіг I.
Інверклайд
Інверкла́йд (Inverclyde, Inbhir Chluaidh) — адна з 32 абласцей Шатландыі. Мяжуе з абласцямі Паўночны Айршыр і Рэнфрушыр.
Заброддзе
Назву Забро́ддзе маюць:
Эмендынген
Эмендынген (Emmendingen) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Эмендынген. Насельніцтва — (на 2016 год). Плошча — 33,79 км². Афіцыйны код — 08 3 16 011.
Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Шлем
Шле́м — частка засцерагальнага ўзбраення, прызначаная для абароны галавы, таксама спецыяльны галаўны ўбор у некаторых родах сучасных войскаў, элемент рыштунку ў лётчыкаў, касманаўтаў, вадалазаў, засцерагальны галаўны ўбор у спорце, прамысловасці.
Шлемы вядомыя з часоў ранняй бронзы і выкарыстоўваюцца да гэтага часу. Шлемы вырабляліся з розных матэрыялаў — акрамя металічных вядомы шлемы з дрэва (Мезаамерыка), скуры ці нават касцей (напрыклад, чукчы выкарыстоўвалі шлемы з аленевых рэбраў). Сучасныя шлемы цывільнага прызначэння, як правіла, вырабляюцца з пластыку.
Нягледзячы на ўсю разнастайнасць форм, шлемы заўсёды абаранялі верхнюю частку чэрапа, а таксама, як правіла, патыліцу і галаву па баках да ўзроўню вушэй, непараўнальна радзей твар і шыю. Ахова галавы ад страсення мозгу патрабуе ад шлема цвёрдай канструкцыі. Для зручнасці нашэння і для паляпшэння ахоўных уласцівасцей, як правіла, шлемы мелі, а сучасныя заўсёды маюць сістэму амартызацыі ўдару — падкладку або падвеску (сучасныя шлемы практычна ўсе маюць менавіта падвеску).
Брыгітэ Бірляйн
Брыгітэ Бірляйн (Brigitte Bierlein; нар., , Аўстрыя) — аўстрыйскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч. З 3 чэрвеня 2019 года па 7 студзеня 2020 года канцлер у службовым урадзе Аўстрыі.
Макар Ксенафонтавіч Шалай
Макар Ксенафонтавіч Шалай (17 лютага 1906, в. Цельцы, цяпер Расонскі раён, Віцебская вобласць — 29 кастрычніка 1937, Мінск, БССР, СССР) — беларускі літаратурны крытык.
Біяграфія
Нарадзіўся 17 лютага 1906 года ў вёсцы Цельцы. Скончыў партшколу ў Віцебску. У 1925-26 сакратар Народнага дома пры выканкаме Расонаў. Член Беларускай літаратурна-мастацкай камуны (1927-28). Друкаваўся ў часопісе «Росквіт». Працаваў у газеце «Чырвонаармейская праўда». Выступаў з рэцэнзіямі на творы П. Брoўкі, А. Александровіча, Я. Скры­гана, Г. Брэскай і інш. У 1928 паступіў у БДУ (пры дапамозе наркама асветы А. Баліцкага і П. Шукайлы). З успамінаў Я. Скры­гана:
З восені 1928 — чалец Маладняка, потым БелАППа.
Першы арышт
Арыштаваны 15 сакавіка 1933 па справе «Беларускай народнай грамады». Пасля катаванняў вызвалены з дыягназам шызафрэнія. Пасля вызвалення вярнуўся на радзіму. У сярэдзіне 1930-х г. выкладаў літаратуру ў Расонскай СШ. Быў жанаты, гадаваў дзіця.
Другі арышт і расстрэл
Другі раз арыштаваны 17 лістапада 1936, верагодна, у горадзе Расоны Віцебскай вобласці. Перавезены ў Мінск. З успамінаў С. Грахоўскага:
Рэабілітацыя
Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 20 ліпеня 1957. Асабовая справа Ш. № 6742-п захоўваецца ў архіве КДБ Віцебскай вобласці.
Сяргей Міхайлавіч Краўцоў
Сярге́й Міха́йлавіч Краўцо́ў (нар., Мінск, БССР, СССР) — савецкі і беларускі яхтсмен, удзельнік Алімпійскіх гульняў , і , чэмпіён свету, чэмпіён СССР , заслужаны майстар спорту СССР.
Дасягненні
На чэмпіянаце свету 1988 года ў алімпійскім класе Тарнада ў Таліне разам з рулявым Юрыем Канавалавым.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года ў Пусане быў сёмым у класе разам з рулявым Юрыем Канавалавым.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне быў дзявятым у классе разам з рулявым Юрыем Канавалавым.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года, выступаючы за Зборную каманду Беларусі ў Саване ў якасці рулявога, быў дванаццатым у класе разам са шкотавым Сяргеем Мясніковым.
З 2010 года ганяецца ў класе швертботаў «эМ-Ка» ў якасці аматара. Жыве ў Мінску.
Адукацыя
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры.
Гран-пры Сінгапура
Гран-Пры Сінгапура - гонка ў календары Чэмпіянату Свету па Формуле-1. Гран-пры праходзіць у Сінгапуры на Marina Bay Street Circuit, трасе, якая праходзіць па гарадскіх вуліцах горада. Гонка стала першай сярод усіх гран-пры, якая праводзілася пры штучным асвятленні ноччу. Таксама траса з'яўляецца першай гарадской трасай Формулы-1 у Азіі. Першым пераможцам Гран-Пры Сінгапура быў іспанскі пілот каманды Renault F1 Фернанда Алонса.
Вытокі
Упершыню гран-пры быў праведзены ў 1961 годзе пад назвай Orient Year Grand Prix. У наступны год гонка атрымала назву Гран-Пры Малайзіі, бо Сінгапур з'яўляўся адным са Штатаў Малайзіі. Пасля 1965 года, калі Сінгапур атрымаў незалежнасць, гонка атрымала сваю цяперашнюю назву. Заезды праводзіліся па вуліцах горада, што выклікала шмат нязручнасцей для жыхароў і муніцыпалітэту. Па гэтых прычынах, у 1973 годзе правядзенне Гран-Пры Сінгапура было спынена.
Формула-1
У лістападзе 2007 года Урад Сінгапура пры падтрымцы Сінгапурскага Агенцтва па Турызму і тэлекамунікацыйнай кампаніі SingTel падпісалі дамоўленасць з босам Формулы-1 Берні Эклстоўнам аб аднаўленні гран-пры і ўключэнні яго ў афіцыйны каляндар Формулы-1 з 2008 года. Усе 110.000 квіткоў былі распрададзены на першы гран-пры пасля аднаўлення. Гран-пры Сінгапура стаў 15 этапам чэмпіянату 2008 года, першым этапам, які праводзіўся ноччу пры штучным асвятленні. Гэта было зроблена для павялічэння тэлеаўдыторыі за кошт еўрапейскіх тэлегледачоў, якія атрымалі магчымасць сачыць за гонкай у больш зручны час. Гонка была выйграна пілотам каманды Renault F1 Фернанда Алонса, чыя перамога была, як потым высветлілася, спланавана з дапамогай махлярства з боку боса каманды Флавіа Брыаторэ і другога пілота каманды Нельсана Піке-малодшага.
За выключэннем дробных змен у паваротах 1, 2, 3 і 10 дзеля павелічэння верагоднасці абгонаў, профіль трасы амаль што не змяняўся.
Спонсары
Ад самага пачатку Гран-Пры ў 2008 годзе і да гэтага часу асноўным спонсарам з'яўляецца мясцовая тэлекамунікацыйная кампанія SingTel. Гонка мае афіцыйную назву SingTel Singapore Grand Prix.
Алыка
Алыка (Олика) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ківэрцаўскам раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 2977
NGC 2977 (іншыя абазначэнні — UGC 5175, MCG 13-7-35, ZWG 350.30, KARA 393, IRAS09388+7505, PGC 27845) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян Уладзіслаў Сангушка
Ян Уладзіслаў Сангушка (? — 1652) — рэчыпаспалітаўскі арыстакрат. Войт магілёўскі, староста суражскі.
З ковельскай галіны княжацкага роду Сангушкаў, сын віцебскага ваяводы Сямёна Самуэля Сангушкі і яго першай жонкі Ганны з Завішаў. Жанаты з Ганнай з Радзівілаў (? — 1659), дачкой 2-га клецкага ардыната Яна Альбрэхта Радзівіла. Меў адзінага сына Гераніма, старосту суражскага.
Чырвоная Зорка
Чырвоная Зорка — шматзначны тэрмін
Пейслі
Пе́йслі (Paisley, Pàislig) — горад у Шатландыі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Рэнфрушыр.
Паводле падання святы Мірын пабудаваў тут першую каталіцкую царкву ў Шатландыі да часоў Рэфармацыі.
Вальдкірх (Брайсгау)
Вальдкірх (Waldkirch) — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Вальдкірх падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург і ўваходзіць у склад раёна Эмендынген. Плошча — 48,47 км². Часткай горада таксама з’яўляюцца бліжэйшыя паселішчы Бухольц, Кальнау, Зугенталь і Зіензбах.
Станам на 31 снежня 2009 года насельніцтва складае.
Капот
Капот — шматзначны тэрмін.
Тэхніка
Капот — адкідное вечка, якое закрывае матор або які-небудзь механізм у аўтамабілі і прадухіляе пранікненне пылу, вільгаці і гэтак далей:
Качаны (Руднянскі раён)
Качаны (Кочаны) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Смалігоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, за 6 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Грэбелька. За 6 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Галынкі на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Валерый Георгіевіч Кескевіч
Валерый Георгіевіч Кеске́віч (нар., Брэст — верасень ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1973 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1973 годзе працаваў у Гродзенскім філіяле інстытута «Белкалгаспраект», з 1974 года ў інстытуце «Брэстграмадзянпраект» (з 1986 года галоўны архітэктар праектаў). З 1994 г. кіраўнік персанальнай творчай майстэрні. З 1997 г. галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Брэстпраект».
Творчасць
Асноўныя работы (усе ў Брэсце): комплекс гаражоў аблвыканкама па вуліцы Герояў абароны Брэсцкай Крэпасці (1978, у сааўтарстве), будынак выдавецтва газеты «Зара» (1984, у сааўт.), жылы дом на бульвары Касманаўтаў (1985, у сааўт.), Брэсцкі аэравакзал (1986, у сааўт., Дзяржаўная прэмія БССР 1988), гандлёвы цэнтр «Кантыненталь» (1997), комплекс жылых 5-ці павярховых дамоў па вул. Фруктовай (2000) , Брэсцкі лядовы палац (2000) , гандлёва-забаўляльны цэнтр па вул. 28 ліпеня (2001) , Брэсцкі лёгкаатлетычны манеж (2003) , спартыўны комплекс «Вікторыя» (2005), Цэнтр вяслярных відаў спорту (2007), будынак сярдняй школы № 1 (2011), рэканструкцыя Брэсцкага тэатра лялек і інш.
Узнагароды
3 1975 удзельнічае ва ўсесаюзных і міжнародных архітэктурных конкурсах. Лаўрэат міжнароднага конкурсу ЮНЕСКА і Міжнароднага саюза архітэктараў «Жыллё — заўтра» (1984).
На 11-м Рэспубліканскім аглядзе-конкурсе на лепшы архітэктурны твор года праца «Універсальны спартыўны комплекс гульнявых відаў спорту на 5000 месцаў у г. Брэсце» была прызнана лепшым праектам года. Праект рэканструкцыі Брэсцкага тэатра лялек атрымаў ад міжнароднага журы 14-га Рэспубліканскага конкурсу лепшых архітэктурных праектаў 2008—2009 гадоў першае месца ў намінацыі «Рэканструкцыя».
Герхард Эрэн
Герхард Ёзэф Арнольд Эрэн (Gerhard Josef Arnold Erren; 4 сакавіка 1901, Мітэнбрук, Германская імперыя — 17 ліпеня 1984, Бергедорф, Гамбург, ФРГ) — нямецкі гебітскамісар горада Слоніма, ваенны злачынец, адказны за знішчэнне тысячаў яўрэяў.
Біяграфія
Герхард Эрэн нарадзіўся 4 сакавіка 1901 года. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне і пасля яе заканчэння належаў да розных фрайкораў і саюзаў памежнай аховы. Скончыўшы педагагічную адукацыю, уладкаваўся працаваць настаўнікам спорту ў Верхняй Сілезіі. У пачатку кастрычніка 1928 года ажаніўся з Марыяй Мюлер. 1 мая 1933 года Эрэн ўступіў у НСДАП. Прайшоўшы спецыяльны курс у Фогельзангу з 1937 па 1939 год быў кіраўніком таварыства ў нацыянал-сацыялістычным маладзёжным трэніровачным цэнтры ў Крозінзэе. Са снежня 1939 г. па ліпень 1941 года праходзіў службу ў вермахце. Са жніўня 1941 па ліпень 1944 года займаў пасаду гебітскамісара горада Слоніма і быў там мясцовым і палітычным кіраўніком НСДАП. Эрэн быў адказным за вынішчэнне яўрэяў.