cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Імперыя
Тэарэтычна І. народу існавала і пасля падзення рэспублікі, але цалкам перайшла да імператара (глядзі Прынцыпат), і пазней надавалася імператару законам (г.зв. lex de imperio), надаваўшым вярхоўную ваенную І. пажыццёва наўсёй тэрыторыі Рымскай І. разам з іншымі шырокімі паўнамоцтвамі, якія ў апошнія гады рэспублікі былі далучаныя да надзвычайнай І., якая надавалася некаторым палкаводцам. Наданне І. суправаджалі знешнія адзнакі, перш за ўсё — ліктары.
2) Тэрыторыя, на якую распаўсюджваецца ўлада, нададзеная І. ў сэнсе 1).
3) Найменне манархічных дзяржаваў, галавой якіх з’яўляецца імператар. Гэта звычайна вялікія дзяржавы, якія склаліся з некалькіх народаў ці дзяржаваў.
І. называлася Рымская дзяржава пасля ўсталявання ў канцы 1 ст. да н.э., пры Аўгусце аднаасобнай улады імператара. Пазней І. былі Візантыя, Дзяржава франкаў пасля 800 г., Свяшчэнная Рымская імперыя, Расія, Францыя пры Напалеоне I і Напалеоне III, Аўстрыя — з 1804 г. (з 1868 г. — Аўстра-Венгрыя) да 1918 г., Германія — з 1871 да 1918 г.
4) Вялікія дзяржавы, са значнымі залежнымі тэрыторыямі. Тут імперыю ўтварае метраполія і яе калоніі і дамініёны (напрыклад, Брытанская імперыя).
Плебейскія гульні
Плебейскія гульні (Ludi Plebeii) — рэлігійныя гульні, якія праходзілі ў Старажытным Рыме ў сярэдзіне (16-18) лістапада. Гульні арганізоўвалі плебейскай эдылы. Перад 207 да н. э. гульні працягваліся 1 дзень, а ў канцы Рымскай рэспублікі ўжо 14 дзён з 4 па 17 лістапада. У 4 ст. страцілі сваю значнасць. У календары Філакала пазначаны толькі з 12 па 16 лістапада.
Ludi Plebeii як і Ludi Romani суправаджалі equorum probatio - афіцыйны парад кавалерыі эквітаў. Таксама яны папярэднічалі ахвярапрынашэнням і святочнаму абеду ў гонар Юпітэра пры ўрачыстасцях Epulum Jovis.
Гомсін камень Куранецкі
«Гомсін камень Куранецкі» — вялікі валун каля вёскі Куранец Вілескага раёна. Найбуйнейшы ледавіковы валун Вілейшчыны, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
Камень вельмі вялікі, а калісьці быў яшчэ большы, пакуль у пачатку ХХ стагоддзя яго часткова не ўзарвалі, пасля чаго ад яго адваліліся пяць буйных кавалкаў. Гомсін камень адносяць да той групы культавых камянёў, якія ў беларускай міфалогіі маюць назвы камяні-краўцы, або камяні-шаўцы. У такіх камянях па легендзе жывуць або чэрці, або змеі, або абстрактныя шаўцы-краўцы, якія вельмі дбайна і за невялікую плату шыюць або адзенне, або боты. Паводле павер'яў, пашытыя такім чынам боты і адзенне нельга надзяваць у царкву, бо там яны адразу распаўзуцца.
Пра ўзнікненне валуна захавалася такая легенда. ''«Некалі на месцы камня стаяла хата шаўца па прозвішчы Гомсін. Ён быў філосаф, ні ўва што не верыў, не хадзіў у царкву і не зважаў ні на якія святы. І вось на Вялікдзень, калі ўсе людзі пайшлі ў царкву, шавец вырашыў у гэты дзень замест адной пары ботаў пашыць дзве. Пасмейваючыся з аднавяскоўцаў, ён узяўся за працу. Калі людзі вярталіся з царквы, Гомсін усё яшчэ працаваў. Але калі аднавяскоўцы наблізіліся да шаўцовай хаты, на чыстым блакітным небе раптам з'явілася хмара, лінуў дождж, у той жа самы момант грымнула, і маланка ўдарыла ў саму хату. Уражаныя і спалоханыя людзі пападалі на калені і прыкрылі вочы рукамі. Калі ўсё сціхла, і людзі наважыліся адсланіць вочы, то замест шаўцовай хаты яны ўбачылі велізарны камень, быццам ніколі і не стаяла нічога іншага на тым месцы. Многія з сялян і дагэтуль упэўненыя, што, як нахілішся да каменя, то пачуеш крык пеўня і грукат шавецкага малатка. Яшчэ яны сцвярджаюць, што ледзь не кожнае лета ў камень б'е пярун».'' А камень і сапраўды ў многіх месцах расколаты.
Падсвільскі сельсавет
Падсві́льскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Падсвілле.
Утвораны 20 чэрвеня 2013 года ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці шляхам рэарганізацыі Падсвільскага пассавета ў сельсавет. 30 жніўня 2018 года скасаваны вёска Раз’езд Замошша, хутары Гразі і Пунькі.
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (38 населеных пунктаў без Падсвілля) — 1148 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 1,7 % — рускія, 1,1 % — палякі.
Карзуноўскі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жгіўня 1924 года ў складзе Смілавіцкага раёна Мінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карзуны. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Смілавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Смілавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Пухавіцкага раёна, з 12 сакавіка 1935 года — у складзе Рудзенскага раёна, які 6 ліпеня 1935 года перайменаваны ў Смілавіцкі, а 11 лютага 1938 года зноў у Рудзенскі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года тэрыторыя сельсавета акупіравана нямецкімі войскамі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Смілавіцкага сельсавета.
Хорсенс (камуна)
Хорсенс (Horsens Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Цэнтральная Ютландыя. Плошча — 515,22 км², што складае 1,20 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 80102 чал. (мужчыны — 40056, жанчыны — 40046; іншаземныя грамадзяне — 4799).
Лукас Кранах Старэйшы
Лукас Кранах Старэйшы (Lucas Cranach der Ältere;, , Верхняя Франконія — , ) — нямецкі жывапісец і графік эпохі Рэнесансу, майстар жывапісных і графічных партрэтаў, жанравых і біблейскіх кампазіцый, сінтэзаваў у сваёй творчасці гатычныя традыцыі з мастацкімі прынцыпамі Адраджэння. Адзін з заснавальнікаў «»; выпрацаваў вытанчаны стыль з гарманічным злучэннем фігур і пейзажу. Прыдворны жывапісец саксонскага курфюрста Фрыдрыха Мудрага ў Вітэнбергу (1505—1550), кіраўнік буйной майстэрні, прыхільнік ідэй Рэфармацыі і сябар Лютара.
Біяграфія
Лукас Кранах нарадзіўся ў Кронахе, Верхняя Франконія. Дату яго нараджэння і прозвішча бацькі, які працаваў у Кронахе мастаком, даследчыкам вызначыць не ўдаецца. З нараджэння Кранах насіў прозвішча Зюндэр (іншыя варыянты вымаўлення — Зундэр, Зондэр), пасля стаў называцца Лукасам і ўзяў у якасці прозвішча назву роднага мястэчка, якая гучала тады як Кранах. Як мяркуецца, выяўленчаму мастацтву Кранах першапачаткова вучыўся ў свайго бацькі.
З ранняга юнацтва ён вандраваў па Германіі ў пошуках прызвання. У 1493 годзе малады чалавек адправіўся на Святую зямлю — у Палестыну. У 1501 годзе мастак прыехаў у Вену, дзе прабыў да 1504. Менавіта да Венскага перыяду адносяцца яго першыя вядомыя карціны, падпісаныя «Лукас Кранах». Затым ён паступіў на службу да саксонскага курфюрста Фрыдрыха Мудрага. У 1508 Кранаху было падаравана дваранства і ў тым жа годзе ён пабываў у Нідэрландах. Ён узначальваў мастацкую майстэрню, у якой было больш за дзесяць памочнікаў, выдаваў кнігі, сумяшчаючы гэтыя заняткі з кніжным гандлем. Паступова мастак стаў самым багатым бюргерам Вітэнберга, неаднаразова абіраўся бургамістрам горада.
Творчасць
Рана набыў вядомасць як аўтар гравюр, партрэтаў, алтарных кампазіцый, выяў на міфалагічныя тэмы. Рэнесансныя прынцыпы мастак спалучаў з элементамі гатычнай традыцыі. Ранняя творчасць развівалася ў двух кірунках: аднаму былі ўласцівы трагізм і жыццёвасць вобразаў, дынамізм і асіметрыя кампазіцый (партрэт Ганны Куспініян, 1502—03, і інш.), напружанасць і экспрэсіўнасць каларыту («Галгофа», каля 1500; «Укрыжаванне», 1503); другі вызначаўся ідылічнасцю і паэтычным успрыняццем прыроды, якая ў яго карцінах набыла раўнапраўнасць з асноўным сюжэтам («Адпачынак на шляху ў Егіпет», 1504). Апошні кірунак паслужыў у вялікай ступені асновай станаўлення Дунайскай школы жывапісу.
У перыяд работы ў Вітэнбергу канчаткова склаўся супярэчлівы творчы стыль Л. Кранаха, у якім адлюстравалася складанасць эпохі. Для манеры мастака характэрны амаль супрацьлеглыя якасці: мяккасць, лірызм, тонкія колеравыя спалучэнні, але і напружанасць, дынамізм кампазіцыйнай пабудовы, кантраснасць фарбаў.
Гуманістычныя ідэалы рэнесанснага мастацтва ўвасоблены ў «Алтары Св. Кацярыны» (1506), «Княжацкім алтары» (1510), карцінах «Мадонна з дзіцем пад яблыняй» (пасля 1525), «Кардынал Альбрэхт Брандэнбургскі перад Укрыжаваннем» (каля 1520—25) і інш. Сяброўства з М. Лютэрам абумовіла з'яўленне ў творчасці Л. Кранаха работ, што адлюстравалі ідэі Рэфармацыі і стварылі першыя ўзоры пратэстанцкай іканаграфіі (гравюра «Пропаведзь Іаана Хрысціцеля», 1516, і інш.). У некаторых творах антычнай і біблейскай тэматыкі бачны ўплывы італьянскага і нідэрландскага мастацтва: «Венера і Амур» (1509), «Німфа адпачывае каля крыніцы» (1518), «Суд Парыса» (1529), «Юдзіф з галавой Алаферна» (каля 1530), «Венера» (1532), «Адам і Ева» (1533) і інш. Творчасць Л. Кранаха паўплывала на развіццё бытавога жанру («Паляванне на аленяў», 1529; «Прадажнае каханне», 1532; «Фантан маладосці», 1546). Майстар партрэта (партрэты герцага Генрыха Набожнага Саксонскага, 1514; М. Лютэра як юнкера Іорга, 1522; І. Шойрынга, 1529; аўтапартрэт, 1550, і інш.). Графічным творам уласцівы выразнасць, напружанасць штрыха: «Святы Георг стаіць з двума анёламі» (1506), серыі «Страсці» (1509), «Апосталы» (каля 1515). Ілюстрацыі да малітоўніха імператара Максіміляна (1515) і інш.
Славіта
Славіта (Слові́та) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Фёдар Фаміч Дуброўскі
Фёдар Фаміч Дуброўскі (, вёска Замошша,, Віцебская вобласць — ) — генерал-маёр (1943). Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
У 1918 г. добраахвотна ўступіў у Чырвоную Армію. Удзельнік Грамадзянскай вайны на Заходнім фронце. З 1929 г. старшыня калгаса, сельсавета, дырэктар МТС у Віцебскай вобласці. У 1932 годзе скончыў Вышэйшую цэнтральную калгасную школу. Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939 г., савецка-фінляндскай вайны ў 1939—1940. У Вялікую Айчынную вайну арганізатар падполля на тэрыторыі Віцебскай вобласці. З красавіка 1942 г. камандзір партызанскага атрада, у жніўні 1942 — чэрвені 1944 г. камандзір Чашніцкай партызанскай брыгады «Дубава». З 1944 г. працаваў сакратаром Чашніцкага Раённага Камітэта КП(б)Б Віцебскай вобласці, дырэктарам саўгасаў імя У. І. Леніна, «Новыя Зялянкі». Памёр 3 сакавіка 1970 г. пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.
Памяць
Імем Ф. Ф. Дуброўскага названы вуліцы ў Чашніках, Ушачах, калгас ва Ушацкім раёне і Новалукомльскае ПТВ № 83 (сучасны Новалукомльскі дзяржаўны прафесійны ліцэй будаўнікоў імя Ф. Ф. Дуброўскага ).
Субтрапічны лес
Субтрапічны лес (Subtropical evergreen forest) — лес, распаўсюджаны ў субтрапічных паясах.
Падпадзяляюцца на падзоны гемігілей, мусонных змешаных лясоў і міжземнаморскіх летнясухіх лясоў і хмызнякоў.
У субтрапічных лясах Міжземнамор’я пераважаюць зараснікі жорсткалістяныx вечназялёных хмызнякоў і невысокіх дрэў. Дрэвы стаяць рэдка, а паміж імі буйна развіваюцца розныя травы і хмызнякі. Тут растуць ядлоўцы, высакародны лаўр, сунічнае дрэва, якое штогод скідае кару, дзікія масліны, пяшчотны мірт, ружы. ) Субтрапічны клімат Міжземнамор’я — сухі, ападкі ў выглядзе дажджу выпадаюць зімой, нават слабыя маразы здараюцца вельмі рэдка, лета засушлівае і спякотнае.
Гемігілей распаўсюджаныя ў раёнах з залішнім увільгатненнем на працягу ўсяго года (паўднёвы ўсход ЗША, поўдзень Бразільскага пласкагор’я, паўднёвы ўсход Афрыкі, Паўночны востраў Новай Зеландыі) субтропікаў на ўсходніх ускраінах мацерыкоў характарызуюцца больш вільготным кліматам. Атмасферныя ападкі выпадаюць нераўнамерна, але дажджоў бывае больш летам. Гэта значыць у той час, калі расліннасць асабліва мае патрэбу ў вільгаці. Тут пераважаюць густыя вільготныя лясы з вечназялёных дубоў, магнолій, камфоравага лаўра. Шматлікія ліяны, зараснікі высокіх бамбукаў і розныя хмызнякі ўзмацняюць своеасаблівасць вільготнага субтрапічнага лесу.
Ад вільготных трапічных лясоў субтрапічны лес адрозніваецца меншай краявіднай разнастайнасцю, памяншэннем колькасці эпіфітаў і ліян, а таксама з’яўленнем у дрэвастою іглічнай, дрэвападобнай папараці.
Падкаморы
Падкаморы (Podkomorzy ад subcamerarius, подкоморий, подкоморник) - ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Галоўны межавы суддзя, які займаўся пытаннямі размежавання валадарстваў (па спрэчках аб межах маёнткаў). Быў ураднік земскага шляхецкага суда, які абіраўся з шляхты. Уваходзіў у кола асоб, якія адказвалі за бяспеку першай асобы дзяржавы. Пасада была даволі прэстыжнай (сярод такіх былі шляхціцы Сабескі і Храпавіцкі).
Маскалёўскі сельсавет
Маскалё́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Маскалі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Падалескага сельсавета.
Цярэнцій Іванавіч Брагонін
Цярэнцій Іванавіч Брагонін (1909—1944) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Цярэнцій Брагонін нарадзіўся 10 лістапада 1909 года ў вёсцы Сухі Данец (цяпер — Багучарскага раёна Варонежскай вобласці) у сялянскай сям’і. Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў у калгасе, затым грузчыкам на станцыі Ізварына Краснадонскага гарадскога савета і на шахце ў Варашылаўградскай (цяпер Луганскай) вобласці. Быў членам ВКП(б). У ліпені 1941 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях на Заходнім, Данскім, Бранскім, Цэнтральным, Беларускім франтах. Удзельнічаў у разведвальных аперацыях за лініяй фронту, карэктаваў артылерыйскі агонь, удзельнічаў у адбіцці контратакаў праціўніка. Так, 21 ліпеня 1943 года Брагонін разам з радыстам пераправіўся праз Аку і паспяхова карэктаваў агонь артылерыі па нямецкім агнявым кропках. Пры фарсіраванні Дзясны Брагонін ноччу пераправіўся праз раку і сыграў важную ролю ў забеспячэнні пераправы для пяхотных частак.
Да верасня 1943 года гвардыі старэйшы сяржант Цярэнцій Брагонін камандаваў аддзяленнем разведкі 156-га гвардзейскага артылерыйскага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. У ноч з 26 на 27 верасня 1943 года Брагонін ў ліку перадавых падраздзяленняў дывізіі пераправіўся праз раку і замацаваўся на яе заходнім беразе. Брагонін карэктаваў агонь дывізіёна артылерыі, забяспечваючы пераправу палкавых падраздзяленняў. У выніку карэкціроўкі Брагоніна былі знішчаны 2 кулямёты, каля роты пяхоты, 2 мінамёты. Падчас баёў за пашырэнне плацдарма ў раёне вёсак Валынкі і Галкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. За перыяд з 29 верасня па 4 кастрычніка дзякуючы цэлеўказанням Брагоніна артылерыя знішчыла 2 гарматы, 2 кулямёта і больш за 100 нямецкіх салдат і афіцэраў. У баях Брагонін аўтаматным агнём знішчыў каля 20 салдатаў і афіцэраў праціўніка.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 лістапада 1943 года за «паспяховае фарсіраванне Дняпра, трывалае замацаванне плацдарма на яго заходнім беразе і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» гвардыі старшы сяржант Цярэнцій Брагонін быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
21 студзеня 1944 года Брагонін загінуў у баі за горад Мазыр, так і не атрымаўшы высокай узнагароды. Пахаваны ў горадзе Калінкавічах на брацкіх могілках партызан і савецкіх воінаў.
Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі і медалём. Навечна залічаны ў спісы асабовага саставу воінскай часці. У гонар Брагоніна названы вуліцы ў Калінкавічах і Багучары.
Томас Мор
Томас Мор (Sir Thomas More альбо Saint Thomas More;, Лондан — , Лондан) — англійскі мысляр, пісьменнік.
У 1516 годзе напісаў кнігу «Утопія», у якой паказаў сваё разуменне найлепшай сістэмы грамадскага ладу на прыкладзе выдуманай астраўной дзяржавы.
NGC 4302
NGC 4302 (іншыя абазначэнні — UGC 7418, MCG 3-32-9, ZWG 99.27, VCC 497, KCPG 332B, PGC 39974) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Томас Мор
Адмовіўся прызнаваць Генрыха VIII кіраўніком царквы Англіі і лічыў яго развод з Кацярынай Арагонскай несапраўдным. У 1535 годзе быў пакараны ў адпаведнасці з Актам аб здрадзе. У 1935 годзе прылічаны да ліку святых Каталіцкай Царквы.
У парламенце
Першым дзеяннем Мора ў Парламенце было выступленне за памяншэнне збораў на карысць караля Генрыха VII. У адплату за гэта Генрых заключыў у турму бацьку Мора, які быў выпушчаны на свабоду толькі пасля выплаты значнага выкупу і самаадыхода Томаса Мора ад грамадскага жыцця. Пасля смерці Генрыха VII у 1509 г. Мор вяртаецца да кар’еры палітыка. У 1510 г. ён стаў адным з двух малодшых шэрыфаў Лондана.
Гольдвасэр
Гольдвасэр (Danziger Goldwasser, złota woda) — папулярны моцны лікёр, настоены на травах. Утрымоўвае буйныя часціцы 22-каратнага золата. Напой быў вынайдзены ў 1598 годзе галандцам Амброзіусам Вермёлем, які пражываў у Гданьску (Данцынгу).
Сновычы
Сновычы (Сно́вичі) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Польская кухня
Польская кухня — кулінарныя традыцыі Польшчы, якія развіваліся пад уплывам еўрапейскіх (нямецкай, італьянскай, французскай) кухань, так і ўсходніх (турэцкай, яўрэйскай).
Папулярныя польскія стравы: пельмені, крупы, макароны, галубцы, свіныя адбіўныя, тушанае мяса, квашаніна, свіная рулька. Супы (суп з капусты, ячменны суп, боршч, курыны суп, таматавы суп, агурочны суп, грыбны суп, халаднік), стравы з капустай і бульбай, мізэрыя, хлеб (жытні, пшанічны), тварог, усе віды мяса (асабліва свініна, птушка і ялавічына), гатаваныя рознымі спосабамі, і ў меншай ступені, марская і прэснаводная рыба.
Групавая скорасць
Групава́я ско́расць хваль — скорасць руху групы або цуга хваль, якія ўтвараюць у кожны момант часу лакалізаваны ў прасторы хвалевы пакет.
Прыбліжана характарызуе распаўсюджанне негарманічных хваль. Пры адсутнасці паглынання групавая скорасць роўная скорасці пераносу энергіі хвалі (скорасці перадачы сігналу).
Групавая скорасць
u
звязана з фазавай скорасцю
v
формулай Рэлея: дзе
λ
— даўжыня хвалі.
Групавую скорасць выкарыстоўваюць пры вымярэнні далёкасці ў гідра- і радыёлакацыі, пры зандзіраванні атмасферы, у сістэмах кіравання касмічнымі аб'ектамі і інш.
Daphne oleoides transcaucasica
Daphne oleoides transcaucasica — падвід віду роду  сямейства.
Арэал
Натуральнымі абласцямі распаўсюджання з’яўляюцца Паўднёвы Каўказ, Турцыя і Іран.
Расце на сухіх скалістых схілах.
Дурава (пасёлак станцыі)
Дурава (Дурово) — пасёлак станцыі ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Уваходзіць у склад Дураўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 75 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 6 км на ўсход ад горада Сафонава, у 2 км на поўдзень ад аўтадарогі.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Інфраструктура
Чыгуначная станцыя Дурава.
Дарожная гаспадарка.
Транспарт
Аўтамабільны і чыгуначны транспарт.
Цэрэаліі
Цэрэаліі (cerealia) — старажытнарымскае свята і гульні ў гонар багіні ўрадлівасці і земляробства Цэрэры. Праводзіліся з 12 красавіка і працягваліся восем дзён. У ахвяру прыносіліся мядовыя соты, плады, свінні. Рымляне ладзілі святочныя трапезы, запрашаючы ўсіх прахожых, каб уласкавіць Цэрэру. З III стагоддзя да н.э. вядомы гульні, таксама прысвечаныя Цэрэры (ludi Ceriales) у Вялікім цырку.
Салава (Львоўская вобласць)
Салава (Солова́) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сан-Джыліа
Сан-Джыліа (San Gillio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 2581 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 323 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Egidio abate.
Ікаст-Бранэ (камуна)
Ікаст-Бранэ (Ikast-Brande Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Цэнтральная Ютландыя. Плошча — 736,41 км², што складае 1,71 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 39893 чал. (мужчыны — 20269, жанчыны — 19624; іншаземныя грамадзяне — 1800).
Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь
Генера́льная пракурату́ра Рэспу́блікі Белару́сь — галоўная ўстанова Беларусі па нагляду за выкананнем заканадаўства, аб'яднае дзяржаўныя праваахоўныя органы, якія з'яўляюцца органамі папярэдняга следства і ажыццяўляюць паўнамоцтвы ў сферы вядзення дасудовага крымінальнага працэсу.
Генеральная пракуратура падпарадкоўваецца Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь.
З 9 верасня 2020 года пасаду генеральнага пракурора займае Андрэй Швед.
Гісторыя
У канцы 1921 г., у адпаведнасці з рашэннем II з’езда дзеячаў юстыцыі Беларусі ў рэспубліцы былі створаны органы аховы рэвалюцыйнай законнасці. Палажэннем аб Народным камісарыяце юстыцыі Беларускай ССР (зацверджана Прэзідыумам ЦВК Беларускай ССР 3 студзеня 1922 г.) пры судовых органах рэспублікі ўводзіліся пасады пракурора касацыйнага і рэвалюцыйнага трыбуналаў і сяброў (таварышаў) пракурора, якія знаходзіліся пры Савеце народных суддзяў, а таксама выконвалі функцыі нагляду за законнасцю ў паветах. У апараце Наркамата юстыцыі БССР быў створаны аддзел аховы рэвалюцыйнай законнасці ў складзе загадчыка аддзела (нарком юстыцыі) і таварышаў (сяброў) пракурора.
26 чэрвеня 1922 г. з мэтай нагляду за выкананнем законнасці і правільнай пастаноўкі барацьбы са здлачыннасцю пастановай 3-й сесіі ЦВК БССР заснавана дзяржаўная пракуратура і прынята Палажэнне аб пракурорскім наглядзе. Спачатку пракуратура існавала на правах аддзела Наркамата юстыцыі. Узначальваў яе ў якасці пракурора рэспублікі народны камісар юстыцыі, які быў адказны перад Прэзідыумам ЦВК БССР і падсправаздачны яму. Пракуратура ажыццяўляла нагляд за дакладным выкананнем законаў шляхам праверкі законнасці дзеянняў служачых дзяржаўных устаноў, грамадскіх і прыватных арганізацый і грамадзян, апратэстоўвання пастаноў, што супярэчылі закону, узбуджэння супраць вінаватых крымінальнага праследавання, непасрэднага нагляду за дзейнасцю органаў дазнання і следства, а таксама органаў Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення БССР. У кампетэнцыю пракуратуры ўваходзіў таксама наагляд за законнасцю і абгрунтаванасцю судовых рашэнняў, выкананнем законнасці ў месцах пазбаўлення волі.
З утварэннем СССР (снежань 1922 г.) пачаўся працэс пераўтварэння пракуратуры ва ўсесаюзны орган. У 1923 г. заснавана Пракуратура Вярхоўнага суда СССР. Пракурору Вярхоўнага Суда СССР былі нададзены шырокія паўнамоцтвы права заканадаўчай ініцыятывы, права дарадчага голасу ў пасяджэннях Прэзідыума ЦВК і СНК СССР, калегій наркаматаў. Ён ажыццяўляў канстытуцыйны нагляд, нагляд за дзейнасцю Аб’яднанага дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення і інш. 20 чэрвеня 1933 г. пастановай ЦВК і СНК СССР утворана Пракуратура СССР, на якую было ўскладзена і кіраўніцтва дзейнасцю пракуратур саюзных рэспублік. Разам з тым Пракуратура БССР па-ранейшаму знаходзілася ў сістэме Наркамата юстыцыі. Пракурор БССР, як і раней, з'яўляўся наркомам юстыцыі рэспублікі. Але кіруючыя работнікі пракуратуры сталі прызначацца са згоды Пракурора СССР. Пракурор БССР прызначаўся і адклікаўся Пракурорам СССР па ўзгадненні з ЦВК БССР.
Пасля распаду СССР у 1991 г. Пракуратура СССР перастала існаваць як самастойны дзяржаўны орган. У адпаведнасці з Дэкларацыяй аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь утварыў на базе існуючых на тэрыторыі рэспублікі органаў пракуратуры іх адзіную сістэму, падначаленую Генеральнаму пракурору Рэспублікі Беларусь.
29 студзеня 1993 г. Вярхоўны Савет РБ XII-га склікання прыняў Закон «Аб Пракуратуры Рэспублікі Беларусь».
Структура
Сістэму Генеральнай пракуратуры складаюць:
Задачы
У адпаведнасці з артыкулам 4 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб пракуратуры Рэспублікі Беларусь» ад 8 мая 2007 г. № 220-З задачамі пракуратуры з'яўляюцца забеспячэнне вяршэнства права, законнасці і правапарадку, абарона правоў і законных інтарэсаў грамадзян і арганізацый, а таксама грамадскіх і дзяржаўных інтарэсаў.
Функцыі
У мэтах выканання сваіх задач пракуратура ажыццяўляе нагляд за:
Мяжанскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Браслаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Карасінскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года ў склад сельсавета з Дрысвяцкага сельсавета перададзена вёска Пашавічы. У 1971 годзе скасаваны вёскі Варнішкі, Едлінова, хутар Мар’янова. 26 сакавіка 1973 года скасаваны хутар Гарвелішкі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 44 населеныя пункты. 8 красавіка 2004 года Мяжанскаму сельсавету былі перададзеныя 43 населеныя пункты скасаванага Зарачскага сельсавета (Асінаўка, Баярунішкі, Бужаны, Бяляны, Вярбоўка, Гусароўшчына, Дудзішкі, Ельна, Емяльянішкі, Жвірблі, Жвірыні, Заеленцы, Зазоны, Запруддзе, Зарачча, Злота, Зыбкі, Іланцы, Кавалішкі, Каленкішкі, Коханішкі, Краснасельцы, Крукі, Майшулі, Мар’янполле, Міхалішкі, Мякяны, Надбярэжжа, Павялішкі, Пляўшкеты, Пузыры, Пустошка, Пучкінішкі, Пушкарышкі, Пятроўшчына, Раткуны, Рожава, Свілюкі, Струста, Урбаны, Усяны, Шавялішкі, Юцішкі).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1566 чалавек, з іх 65,3 % — беларусы, 19,0 % — рускія, 13,9 % — палякі.
Усходнія каталіцкія цэрквы
Усходнія каталіцкія цэрквы — хрысціяне, якія выкарыстоўваюць усходнюю абраднасць, але ўваходзяць у склад Каталіцкай Царквы і прызнаюць уладу Папы. Уніяты маюць аўтаномію ў складзе Каталіцкай Царквы.
Берасцейская унія
'Гал. артыкул Берасцейская унія'
Арганізацыя
Кодэкс Канону Усходніх Цэркваў (Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium) 1962 аглашоны Янам Паўлам II падзяліў цэрквы на:
Бузачы
Бузачы (Бозащы) — паўвостраў на паўночна-ўсходнім узбярэжжы Каспійскага мора. Уваходзіць у склад Менгістаускай вобласці Казахстана. Тэрыторыя - каля 16780 км².
Паўвостраў Бузачы ўяўляе сабою паўночны выступ паўвострава Мангышлак. Сфарміраваўся ў выніку адступлення Каспійскага мора. Абрысы вельмі зменлівы. Пейзажы прадстаўлены пераважна пустыннымі мелавымі раўнінамі. Клімат рэзка кантынентальны з кароткай, але прахалоднай зімой і доўгім спякотным летам. Сярэднегадавая тэмпература — 10,5 °C.
На Бузачы вядзецца здабыча нафты і газу.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ула)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — рымска-каталіцкі храм у пасёлку Ула Полацкага ваяводства.
Гісторыя
Улянскія землі належалі Быстрыцкім, потым Лукомскім, Прысецкім, Меншыкавым, Патоцкім, а потым былі прададзеныя Рэўтам і ў іх руках заставаліся да нядаўняга часу.
На руінах знішчанага замк Яўстафій Лукомскі, каралеўскі сакратар, і Браніслаў Прысецкі, войт вількамірскі, збудавалі ў 1669 годзе драўляную святыню пад тытулам Святога Духа і аддалі айцам дамініканам, а на ўтрыманне айцоў вылучылі невялікі маёнтак. На жаль, у 1782 годзе адзін са спадкаемцаў фундатара Прысецкага адабраў яго ў дамініканцаў, і тыя мусілі пакінуць Улу. Імаверна, гэта быў не самастойны кляштар, а толькі рэзідэнцыя дамініканцаў з Чашнікаў. У 1800 годзе чарговы ўдальнік Улы Ігнацій Рэўт, маршалак шляхты Лепельскага павета, аднавіў зямельнае дараванне касцёлу, а архібіскуп магілёўскі Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч зацвердзіў Ульскі касцёл як парафіяльны. Апрача ксяндзоў-дамініканцаў, ва Уле на могілках у капліцы служылі капеланы дыяцэзыяльныя.
Шмат цікавай інфармацыі пра абслугоўванне парафіі падаюць Ульскія метрычныя кніжкі. Так, напрыклад, з іх можна даведацца, што статус пробашчаў мясцовыя ксяндзы атрымалі толькі ў 1812 годзе, што былі часы, калі Ула мела ажно трох вікарыяў, што доўгі час пры дыяцэзыяльных ксяндзах вікарнымі былі ксяндзы бернардзіны. Цікавая метрычная кніжка з надпісам: «Кніга метрык хросных касцёлу парафіяльнага Ульскага, паводле інструкцыяў, дадзеных візытатарам у 1828 годзе ў часе візыты генеральнай, а 1829 года месяца красавіка, з разнастайных аркушоў і шпаргалак сабраная». З тых кніжак вядома, што пробашчамі Ульскімі былі: у 1825 годзе ксёндз Альхімовіч, у 1834 годзе ксёндз дэкан Галецкі, ксёндз Сульжынскі, бернардзін вікарны. Ад 1848 года ксяндзы вікарныя дыяцэзыяльныя. Ксёндз Рачкоўскі, ксёндз Аношка, у 1856 годзе ксёндз Якусевіч (вікарны ксёндз Мотуз), у 1864 годзе ксёндз Мотуз, у 1878 годзе ксёндз Батановіч, у 1901 годзе ксёндз Зэльба, ксёндз Була, ксёндз Юхно, ксёндз Канапацкі, ксёндз Мяжвінскі, у 1907 годзе ксёндз Мацкевіч, ксёндз Казлоўскі, ксёндз Тэадор Кулікоўскі.
З 1853 па 1864 год ксяндзы Янусевіч і Мотуз рупіліся пра будаўніцтва цяперашняй святыні. І ўдалося гэта праз неверагодныя высілкі ксяндза Матуза. Незвычайны гэта быў чалавек. Просты, можа троху сярмяжны, жыў толькі дзеля сваёй ідэі. Касцёл, парафія былі адзінай мэтай жыцця — пакладаў на гэта ўсе працы і малітвы. Разумеў ён людзей, разумелі і любілі яго парафіяне. Як бацька, караў непаслухмяных, выскачак, дбаў пра прыгожае набажэнства, сам вучыў людзей чытаць, цэлымі гадзінамі праседжваў у касцёле на ўслонах, навучаючы людзей спяваць. І плён яго працы застаўся багаты — сёння ўся парафія ўмее чытаць і спявае найлепей у ваколіцы.
Цяжка не затрымацца над асобай аднаго з ульскіх пробашчаў, які хаця і нядоўга быў ва Уле, прыгожую па сабе пакінуў памяць. Быў гэта ксёндз Мяжвінскі. Не раз называлі яго вар’ятам, хворым, але меў ён толькі адну хваробу, такую рэдкую ў нашым часе, што любіў касцёл і народ больш за самога сябе, свае выгоды. Тым толькі можна патлумачыць шалёную прывязанасць народу, якую здабываў сабе ўсюды. Ужо прайшло часу, як ксёндз Мяжвінскі выехаў з Улы, змушаны да гэтага акалічнасцямі, якія не залежалі ад касцёльных уладаў, а народ яшчэ і сёння памятае дзейнасць гэтага Божага апостала. Найвялікшы плён прынесла яго энергічнае змаганне з п’янствам, якое зменшылася сярод людзей. Добра ведаючы беларускую мову, прамаўляў ён да сэрцаў людзей, і быў заўсёды пачуты. Шмат зрабіў пасля яго ксёндз Мацкевіч, але і яго, на жаль, хутка прыбралі. Сталае перасоўванне ксяндзоў фатальна адбівалася на стане парафіі.
Вельмі прыемная ўльская парафія, заселеная пераважна каталіцкім людам, але мае пэўныя цяжкасці ў абслугоўванні. Вельмі невыгодны геаграфічны стан парафіяльнага касцёла. Знаходзіцца на паўвыспе, адрэзаны рэкамі ад усёй парафіі, што прынамсі два разы на год ускладняе даезд людзям да касцёлу, а пробашчу выезд да парафіянаў. Знаходжанне ад даўніх часоў ксяндзоў у капліцы за ракою, каля самай Улы, неяк лагодзіла гэтую цяжкасць. Аднак не раз бывала, што на рацэ лёд, а пробашч, пакліканы да хворага ў малым чоўне, прывязаным да вяроўкі, пераплывае Дзвіну, заглядаючы ў вочы смерці, якая ў кожную хвіліну можа надыйсці.
Раней на тэрыторыі парафіі было некалькі ўніяцкіх цэркваў, а нават пару з іх пабудавалі айцы дамініканцы. Гэтак, ва Усвеі царкву пабудаваў ксёндз-дамініканін Дамброўскі. Была таксама ўніяцкая царква ў Марцінаве ад 1796 да 1839 года. Старая драўляная капліца ёсць за Дзвіной на могілках, дзе, як казалі, жылі капеланы. Ёсць капліцы ў Нізгалаве, Паўазер’і, Обалі, Ляхаве. Недалёка ад Нізгалава знаходзіцца Сокарава. Каля ўязной брамы стаіць ладны каменны крыж, як помнік памятнай бітвы. Тут над возерам Паўазёр’е ва ўрочышчы Ласіная Гара пацярпеў вялікую паразу Хаванскі.
Ёсць капліца ў Ляхаве, зусім не выбітная, але мае скарб, вартасць якога большая за ўсе скарбы зямныя — цудоўны абраз Маці Божай. Цікавая гісторыя гэтага абраза. Землі Ляхава і капліца і цвінтар належалі здаўна аселай тут сям’і Дварэцкіх-Багдановічаў. Адзін з Багдановічаў — Юзаф, у 1862 годзе меў у Шатроўскім старостве маёнтак Новікі. Там была ўніяцкая царква, прызначаная на закрыццё, апошні пробашч айцец Лапа ў 1839 годзе мусіў царкву пакінуць і аддаць праваслаўнаму духавенству. У той час Юзаф Багдановіч цяжка хварэў, а лекары акрэслілі яго стан як безнадзейны. З гарачай верай прасіў хворы, каб прывезьлі да яго цудоўны абраз з Шатроўскай капліцы, што і зрабілі. І як толькі паднеслі абраз да ложка, хворы ачуняў у тую ж хвіліну. Пабожны паабяцаў Богу, што пабудуе капліцу да цудоўнага абразу. Тым часам у Новіках царкву забралі, а мясцовы «архірэй» аддаў цудоўны абраз сям’і Багдановічаў. На абразе надпіс: «За аздараўленне і апеку Найсвяцейшай Маткі Боскай, з пачуццём удзячнасці на пабудаваным у яе гонар алтары складае 1862 года сакавіка 19 дня Юзаф Багдановіч».
У пачатку XX стагоддзя Ула была невялікім мястэчкам у Віцебскай губерні ў Лепельскім павеце, заселеным пераважна яўрэямі, не мела гандлёва-прамысловага значэння, не дапамагала ў гэтай сітуацыі нават добрая камунікацыя па Дзвіне і Рыга-Арлоўскай чыгунцы. Ула мела да 2.000 жыхароў. Людзі пераважна займаліся земляробствам, часткова сплавам лесу, часткова выходзілі ў заробкі. Гандаль суцэльна знаходзіўся ў руках яўрэяў. Падчас прабашчоўства ксяндза Мацкевіча паўстала кааператыўная крама, але хутка збанкрутавала.
Ульская парафія мела 4.860 вернікаў, была адной з найвялікшых сярод іншых, а што яшчэ выгодней для пробашча — менш разьлеглая. Найдалейшая мясцовасць знаходзіцца ад касцёлу за 25 вёрст. Апроч некалькіх двароў і невялікай колькасці шляхты, парафію складаюць вяскоўцы. Ёсць шмат вёсак чыста каталіцкіх, асабліва паблізу ад касцёлу. Тлумачыцца гэта часткова тым, што прадчуваючы надыходзячы пераслед, шмат уніятаў перайшло на лацінскі абрад.
У парафіі Ула было чатыры двары, некалькі фальваркаў і 45 вёсак. Люд быў выключна пабожны. Вельмі любілі спяваць у касцёле. Дзіўныя ўражанні выклікаў касцёл у святочныя дні. Багабойны беларус з ахвотаю наведваў святыню. У шэрых сярмягах жанчыны, з хусткамі на галовах, летам найчасцей у лапцях, перапаўнялі касцёл. Поўна было іх у свята ад самага ранку, дзе манатонным спевам праслаўлялі Пана над Панамі. А колькі ў тым спеве надзеі і смутку, што здаецца, уся людская душа ў ім адбіваецца! Мелі ўльскія парафіяне і свае заганы, пра якія цяжка прамаўчаць. Асабліва быў распаўсюджаны крадзеж прыватнага лесу, прытым большасць вяскоўцаў уяўлялі гэту з’яву за дазволеную. «Лес Божы» — прыжылася прымаўка ў людзей. Яшчэ больш распаўсюджанай заганай былі забабоны: загаворы, знахарства, настолькі гэта з’ява была звыклая, што ніхто гэтага не хаваў, а наадварот, уважалі за з’яву звыклую і дазволеную.
Архітэктура
Ульскі касцёл мураваны, з дзвюма нізкімі вежамі. У касцёле ўсё дыхала традыцыяй. Бачым алтары з вельмі старажытнымі абразамі, як напрыклад, абраз Маці Божай у срэбных шатах. Злева вельмі стары абраз святога Антонія. Раней тут выстаўлялася на Вялікі тыдзень труна Ісуса Хрыста. Пры дапамозе спецыяльнага механізму статуя Панскага Змёртвыхпаўстання з манстранцыяй і Гостыяй падымалася досыць высока над труной. Касцёл патрабаваў абнаўлення, якое і пачалося ўвесну 1914 года. Парафіяне абклаліся добраахвотным падаткам і ў валасной управе зрабілі пра гэта юрыдычную ўхвалу. Пробашч ксёндз Тэадор Кулікоўскі энергічна заняўся рэстаўрацыяй святыні.
Каменныя валы Сцеберацкія
«Каменныя валы Сцеберацкія» — група з пяці вертыкальна пастаўленых невялікіх валуноў у лясным урочышчы Сівіха паблізу вёскі Сцеберакі Вілейскага раёна. Камяні маюць статус геалагічнага помніка прыроды дзяржаўнага значэння.
Паводле народнага падання, камяні — валы і араты, якія скамянелі за працу на Вялікдзень. Паданне лічыцца пазнейшым, а ранейшае прызначэнне мясціны звязваецца з балцкай міфалогіяй Сусветнай восі, арыентаванай вертыкальна на Палярную зорку.
Камяні пастаўлены вертыкальна і арыентаваны ў кірунку поўдзень-поўнач, на іх паверхнях (павернутых да чалавека, які стаіць звернуты да поўначы) выбітыя знакі — «слупы» і «рогі». Балцкія назвы, што імаверна адносіліся да гэтых двух тыпаў выяў («слуп» — stabas, «рог» — ragas), напэўна і далі ўрочышчу назву ўзору *Stabarãgiai, ад якой пазней пайшла назва вёскі Сцеберакі.
Знакі «слуп з паўсферай наверсе» ў першую чаргу вядомы з надмагільных камянёў, якія распаўсюджаныя на тэрыторыі Беларусі ў першую чаргу ў рэгіёне на поўнач ад Мінска і да цячэння Дзвіны. Пахаванні, на якіх ставіліся такія камяні, датуюцца часам не ранейшым за XVI стагоддзе. Археалагічныя раскопкі вакол Сцеберацкіх камянёў паказалі адсутнасць пахаванняў і непасрэдна каля іх, і паблізу.
У адрозненне ад семантыкі выкарыстання знаку «слуп» (сусветная вось, якая злучае з нябеснай сферай), семантыка выкарыстання знаку «рог» на Сцеберацкіх камянях застаецца нявысветленай.
Опава
О́пава (Opava, Opawa), раней таксама Тропау (Troppau) — горад у Чэхіі, на тэрыторыі Мараўскасілезскага краю, на рацэ Опаве (прыток Одры), адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна.
Насельніцтва 59,4 тыс. жыхароў (2006). Плошча 90,6 км ².
Эканоміка
У Опаве развіты машынабудаванне і металаапрацоўка, харчовая, у тым ліку цукровая, і тэкстыльная прамысловасці.
Адукацыя
У горадзе размешчаны Універсітэт Сілезіі Чэшскай Акадэміі Навук.
NGC 4304
NGC 4304 (іншыя абазначэнні — ESO 380-20, MCG -5-29-34, FAIR 310, IRAS12195-3312, PGC 40055) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сан-Джорджа-Канавезэ
Сан-Джорджа-Канавезэ (San Giorgio Canavese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 2544 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 125 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 10090. Тэлефонны код — 0124.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giorgio.
Вялікі камень Мішуцкі
«Вялікі камень Мішуцкі» — буйны ледавіковы валун каля вёскі Мішуты (Вілейскі раён), геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
Даўжыня яго каля 5 метраў, узвышаецца над зямлёй на 1,5, а ў абводзе камень дасягае 12,5 метраў. Навукоўцы кажуць, што на паверхні можна бачыць толькі невялікую частку таго, што схавана ў зямлі, і поўная вага яго дасягае сама меней 150 тон. Мясцовыя людзі сцвярджаюць, што велічэзны камень цягнецца пад зямлёй на поўнач далей за 5 м.
Пра тое, што камень быў культавым, гавораць 84 штучныя паглыбленні ў ім. Як лічыцца, выбілі іх 2-2,5 тыс. гадоў таму. Магчыма яны выкарыстоўваліся, каб наліваць тлушч альбо алей, класці кнот і запальваць агонь. Магчыма, у ямкі налівалася а кроў ахвярных жывёл. Камяні з падобнымі паўсферычнымі паглыбленнямі шырока распаўсюджаны на поўнач ад Беларусі. Звычайна такія камяні размяшчаюцца па схілах рэк і ручаёў. Большасць даследчыкаў бачаць у камянях з ямкамі праяву культу памерлых. Некаторыя вызначаюць ім ролю таксама і ў культах сонца ці ўрадлівасці.
Флараліі
Флараліі (ludi florales) — у Старажытным Рыме свята рымскай багіні вясны Флоры, якое адзначалася з 28 красавіка па 3 мая. Падчас свята людзі, упрыгожаныя кветкамі і апранутыя ў каляровую адзежу, танчылі, а на сталах стаялі стосы кветак. Рымляне прыносілі дары Флоры мёдам і малаком. Верагодна, гэта свята пазней было выцеснены гульнямі ў гонар Флоры — флараліямі, заснаванне якіх адносіцца да 238 года да н.э., калі быў асвечаны храм Флоры.
Флараліі лічацца аднымі з найстарэйшых афіцыйных святаў старажытнага Рыма, уведзенымі яшчэ Цітам Тацыем.
Мілена Дравіч
Мілена Дравіч (Милена Дравић нар. 5 кастрычніка 1940, Бялград, Каралеўства Югаславія) — сербская актрыса.
Сцінка (Золачыўскі раён)
Сцінка (Сті́нка) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Скакунчыкавыя
Эвалюцыйная гісторыя скакунчыкаў застаецца не да канца высветленая. У розны час іх прылічвалі да насякомаедных, да далёкіх сваякоў капытных, аб'ядноўвалі з тупайямі і зайцападобнымі. Цяпер на падставе малекулярных даследаванняў іх адносяць да надатраду Afrotheria, аб'ядноўвае тэнрэкаў, златакратоў, трубказубаў, сланоў, сірэн і даманаў.
Павел Андрэевіч Дудчык
Павел Андрэевіч Дудчык (, вёска Казённыя Паршні, Аршанскі раён — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
У Вялікую Айчынную вайну з мая 1942 г. на Калінінскім, Паўночна-Заходнім, 2-м Прыбалтыйскім, 1-м Украінскім і 4-м Украінскім франтах. Вызначыўся ў баях пад горадам Ліепая і за вёску Берзі (сучасны Добэльскі край, Латвія) у снежні 1944 г.: артылерыйская батарэя пад камандаваннем капітана Дудчыка за 6 гадзін адбіла 11 варожых контратак, знішчыла каля 200 гітлераўцаў, падбіла 8 танкаў і прымусіла ворага адступіць. Герой Савецкага Саюза (29.06.1945 г.).
Да 1959 г. у Савецкай Арміі, палкоўнік. Працаваў начальнікам штаба грамадзянскай абароны на Мінскім аўтазаводзе. Памёр і пахаваны ў Мінску.
Дзьякава (Сафонаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Альпійскі пояс
Альпійскі пояс - геаграфічны і горны пояс, размешчаны вышэй cубальпійскага пояса і ніжэй нівальнага пояса (пояса вечных снягоў). Таксама біём гэтага пояса.
Для альпійскага пояса характэрныя значная асветленасць і інтэнсіўнасць сонечнай радыяцыі. Сярэднегадавыя тэмпературы паветра негатыўныя. Моцныя вятры. Звыш 1000 мм атмасферных ападкаў у год з доўгім, а часта і нета снежным покрывам. Ніжняя мяжа альпійскага пояса заканамерна павышаецца ад прыморскіх да кантынентальных частках мацерыкоў.
Для альпійскага пояса характэрна амаль поўная адсутнасць дрэў і хмызнякоў. Травяністыя супольнасці складзеныя нізкарослымі шматгадовымі раслінамі, у тым ліку вечназялёнымі. Нярэдка сустракаюцца расліны ў форме падушак і разетак.
Многія віды раслін, якія растуць у альпійскім поясе, ксераморфны. Гэта звязана з моцным разаграваннем паверхні раслін у дзённыя гадзіны (да +50 °C).
Начныя тэмпературы ў альпійскім поясе нават летам могуць апускацца ніжэй за нуль, што выклікае прамярзанне венцаў, але не прыводзіць да іх адмірання: днём кветкі адтаваць і працягваюць квітнець.
Існуюць два віды альпійскіх лугоў:
Для альпійскага пояса Анд характэрныя падушкавідныя расліны.
Жывёл, якія жывуць у альпійскім поясе, можна ўмоўна падзяліць на дзве групы:
Тэрыторыі, якія адносяцца да альпійскага пояса, выкарыстоўваюцца як летнія пашы.
Луіджы Паніцоні
Луіджы Паніцоні (Luigi Panizzoni, Aloyzy Panizzoni Aloyzius Panizzoni; 11 верасня 1729, Вічэнца — 11 жніўня 1820, Рым ) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 3 лістапада 1745 г. у Рыме. Пасля высвячэння на ксяндза выкладаў у езуіцкіх калегіумах у Ларэта (філасофія) і Прата (матэматыка). Выдаў падручнік па геаметрыі.
У 1783 г. пераехаў на Беларусь. Прэфект бібліятэкі Полацкага езуіцкага калегіума (1784—1785), сакратар беларускіх правінцыялаў Таварыства Ісуса Францішка Караў і Францішка Любавіцкага (1785—1789). Пераклаў з італьянскай мовы на лаціну і выдаў у Полацку працу Паскуале Дэ Матэі (1705—1779) Piissima praxis in honorem S. Ignatii Lojolae, Fundatoris Societatis Jesu: tum decem Dominicis tum novem diebus eius festum praecedentibus ipsoque die festo absolvenda (1790). Цягам ХІХ ст. гэтая кніга некалькі разоў перавыдавалася ў розных краінах Еўропы. У 1789 г. пераведзены ў Дынабург, дзе быў інструктарам ІІІ прабацыі (1789—1791, 1792—1793), прэфектам бібліятэкі (1791—1792) і духоўнікам (1793).
У снежні 1793 г. разам Антоніа Месераці і Бернардзіна Скардыяло быў накіраваны генеральным вікарыям Габрыэлем Лянкевічам у Парму, дзе пад патранатам герцага Фердынанда І (1751—1802) мелася распачацца праца па аднаўленні Таварыства Ісуса. Спачатку ўзначальваў навіцыят, а пасля смерці А. Масераці (1796) заняў пасаду віцэ-правінцыяла. З 1811 г. — правінцыял Італіі. Адыграў значную ролю ў падрыхтоўцы аднаўлення Таварыства Ісуса ва ўсім свеце. Менавіта яму 7 жніўня 1814 г. пад час урачыстай цырымоніі ў касцёле Іль-Джэзý Папа Пій VII уручыў булу Sollicitudo omnium ecclesiarum.
Жодзіна
Жо́дзіна (афіц. транс.: Žodzina) — горад абласнога падпарадкавання, які знаходзіцца на тэрыторыі Смалявіцкага раёна (не ўваходзіць у яго склад) Мінскай вобласці Беларусі. Насельніцтва — 64 303 чал. (2017).
Соф’я Слуцкая
Соф'я Слуцкая (у шлюбе Радзівіл; — 9(19) сакавіка ) — княгіня, праваслаўны дзеяч з роду Алелькавічаў.
Жодзіна
Назва
Ранейшая назва Жодзіна — «Жодзін».
Соф’я Слуцкая
Паходжанне
Пачынальнікам роду лічыцца Аляксандр (Алелька), сын Уладзіміра кіеўскага, унук Альгерда — вялікага князя літоўскага. Алелькавічы таксама мелі дынастычныя сувязі з вялікімі князямі маскоўскімі, праз Настассю, дачку вял. кн. маскоўскай Соф'і Вітаўтаўны. Дзед Соф'і Слуцкай Юрый вызначаўся набожнасцю: уласнаручна перапісаў Евангелле для Слуцкага Траецкага манастыра, заснаваў багатую бібліятэку. З трох яго сыноў прыхільнасць праваслаўю захаваў толькі старэйшы — бацька Соф'і, князь Юрый IIІ Юр'евіч, які быў жанаты з Барбарай з роду Кішак. Ад гэтага нядоўгага шлюбу нарадзілася дачка Соф'я — апошняя прадстаўніца Алелькавічаў.
Жодзіна
Назва
Паходзіць ад назвы рэчкі, на сутоку якой з Плісай паселішча ўзнікла. Рачная назва зафіксаваная ў выглядзе «Паджодзінка», у ёй вылучаецца балцкі гідранімічны корань жод- / жад-.
Соф’я Слуцкая
Біяграфія
У раннім узросце страціла маці, адразу за ёй пайшоў з жыцця і бацька. Апеку над сіратой, якая стала ўладальніцай вялікай латыфундыі, прынялі на сябе яе сваякі Хадкевічы: староста жамойцкі Юрый, пасля яго смерці — кашталян віленскі і староста берасцейскі Геранім. Пасля смерці дзядзькоў Аляксандра (1591) і Яна Сымона (1592) да Соф'і адышло ўсё Слуцкае княства з гарадамі Слуцк і Капыль.
Жодзіна
Назва
Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Žadalis, Žadikė, Žad-upys. Корань Žad- звязаны з моўным гняздом, у якім літоўскае žadas «мова, маўленне; прытомнасць», žodis «слова».
Соф’я Слуцкая
Біяграфія
Хадкевічы пазычылі ў князёў Радзівілам значныя грашовыя сумы і хацелі выкарыстаць сваю апеку, выплаціўшы даўгі пасагам малалетняй Соф'і, таму і сасваталі 11-гадовую дзяўчынку за нясвіжскага князя Януша Радзівіла, сына віленскага ваяводы Крыштафа. Перад вяселлем абвастрыліся фінансавыя спрэчкі двух кланаў, Хадкевічы скасавалі заручыны сваёй выхаванкі. Аднак Радзівілы рашуча заявілі, што не жадаюць адмаўляцца ад нявесты. Спрэчкі ледзь не выліліся ў баявыя дзеянні. Пры пасярэдніцтве караля Жыгімонта ІІІ Вазы бакі паразумеліся. Хадкевічы адмовіліся ад апекі, атрымалі 360000 злотых і 500 валок зямлі, іх доўг быў скасаваны. Новы дзень вяселля прызначылі на 1 кастрычніка 1600 г., на свята Пакрова Багародзіцы. Соф’я Слуцкая і Януш Радзівіл павянчаліся па праваслаўнаму абраду ў адным з сабораў Брэста.
Жодзіна
Назва
Значэнне мусіла прасунуцца ад «мовіць» да «цекці», так жа сама як стараіндыйскае nadī «рака, водная плынь» пайшло ад *nad- «гучаць, шумець, раўсці, цурчэць».