cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Аляксандравіч (сын Аляксандра III)
Раманы
У 1902 годзе Міхаіл сустрэў прынцэсу Беатрыса Саксен-Кобургскую і Гоцкую. Яны палюбілі адзін аднаго і сталі перапісвацца на яе роднай англійскай мове. Міхаіл гаварыў на французскай і англійскай мовах свабодна. Спачатку здавалася, што яны ўступляць у шлюб; Тым не менш, Праваслаўная Царква забараняе шлюб стрыечных братоў, а бацька Міхаіла і маці Беатрысы былі братам і сястрой. Мікалай адмовіўся дазволіць шлюб, і да ўзаемнага расчаравання Міхаіла і Беатрысы, іх раман скончыўся.
Увага Міхаіла пераключылася на Аляксандру Касакоўскую (1875—1923), вядомую як «Дзіна», якая была яго сястры Вольгі. Бацька Дзіны, Уладзімір Касакоўскі, быў адвакатам, Дзіна была. Сябры прапанавалі Міхаілу зрабіць Дзіну сваёй палюбоўніцай, але ён адкінуў гэтую ідэю і ў ліпені 1906 года ён напісаў Мікалаю просьбу дазволу ажаніцца з ёй. Мікалай і ўдава імператрыца Марыя былі ашаломленыя. Абодва лічылі, што прадстаўнікі дынастыі павінны ўступаць у шлюб з роўнымі сабе, і ў адпаведнасці з любыя дзеці шлюбу паміж людзьмі шляхетнага і простага паходжання не атрымлівалі спадчыны. Мікалай пагражаў адмяніць ваенную камісію Міхаіла і выслаць яго з Расіі, калі ён ажэніцца без яго дазволу. Марыя адхіліла Дзіну ад пасады фрэйліны Вольгі і ўзяла Міхаіла ў Данію да сярэдзіны верасня.
Неўзабаве пасля вяртання ў Расію тры брытанскія газеты 24 верасня 1906 года абвясцілі, што Міхаіл павінен быў ажаніцца з, але ні ён, ні Патрыцыя нічога не ведалі пра гэта. Букінгемскі палац выступіў з аспрэчаннем. Тым не менш, праз два гады, у кастрычніку 1908 гады, Міхаіл наведаў Лондан, дзе сустракаўся з Патрыцыяй. Было падобна, што маці Міхаіла намышляла жаніць яго з больш прыдатнай нявестай і ініцыятар фальшывага паведамлення, карэспандэнт Reuters Гай Берынгер, прыдумаў зашмат складаны план. Міхаіл і Дзіна збіраліся бегчы, але іх планы не здзейсніліся, так як Дзіна знаходзілася пад наглядам тайнай паліцыі. Пад ціскам сям’і, і не ў змозе бачыць Дзіну, у жніўні 1907 года Міхаіл, здавалася, губляе цікавасць. Дзіна з’ехала жыць за мяжу. Яна ніколі не выйшла замуж і лічыла сябе законнай нявестай Міхаіла, але іх раман быў скончаны.
У пачатку снежня 1907 года Міхаіл быў прадстаўлены, жонцы калегі, а з 1908 года яны пачалі глыбокае сяброўства. Наталля была простым чалавекам, у яе была дачка ад першага шлюбу. У жніўні 1909 года яны сталі палюбоўнікамі і ў лістападзе 1909 года Наталля з’язжае ад свайго другога мужа ў кватэру ў Маскве, за якую плаціў Міхаіл. У спробе прадухіліць скандал Мікалай пераводзіць Міхаіла да Чарнігаўскіх у Арле, у 250 мілях ад Масквы, але Міхаіл падарожнічаў адтуль некалькі раз у месяц, каб убачыць Наталлю. Іх адзінае дзіця, Георгій, названы ў гонар брата Міхаіла, нарадзіўся ў ліпені 1910 года, да яе разводу з яе другім мужам. Для таго, каб дзіця магло быць прызнаны яго, а не як Вульфертам, Міхаіл змяніў дату разводу. Мікалай выдаў указ, які даў хлопчыку прозвішча «Брасаў», што пайшло ад маёнтка Міхаіла ў Брасаве. Гэта было маўклівае прызнанне таго, што Міхаіл быў бацькам.
У маі 1911 года Мікалай дазволіў Наталлі пераехаць з Масквы ў Брасава і даў ёй прозвішча «Брасава». У маі 1912 года Майкл адправіўся ў Капенгаген на пахаванне свайго дзядзькі караля Фрэдэрык VIII, дзе ён захварэў язвай страўніка, якая турбавала яго на працягу некалькіх гадоў. Пасля водпуску ў Францыі, дзе за Міхаілам і Наталляй сачыла ахоўнае аддзяленне, Міхаіл быў пераведзены назад у Санкт-Пецярбург, каб камандаваць Шевалье Гардам. Ён узяў Наталлю ў сталіцу з сабой і пасяліў яе ў кватэры. Яна была цуралася грамадства, і на працягу некалькіх месяцаў ён перавёз яе на вілу ў Гатчыне.
Два прапрадзеды Міхаіла II былі роднымі братамі: Фрыдрых Гесен-Касельскі і Карл Гесен-Касельскі, а дзве прапрабабулькі — стрыечкамі: Амалія Гесен-Дармштацкая і Луіза Гесен-Дармштацкая.
Кафедральны сабор Векшэ
Кафедральны сабор Векшэ (Växjö domkyrka) — сабор у шведскім горадзе Векшэ. Галоўная царква дыяцэзіі Векшэ. Гатычны будынак XII стагоддзя. Будынак не раз гарэў і перабудоўваўся.
Гісторыя
Паводле легенды, сабор знаходзіцца на месцы драўлянай царквы, пабудаванай Святым Зігфрыдам, місіянерам з Ёрка, які прапаведаваў у Швецыі ў XI стагоддзі. Лічыцца, што місіянер пахаваны ў даным саборы. На гарадскім гербе Векшэ намаляваны Святы Зігфрыд, які трымае ў адной руцэ біскупскі посах, а ў іншай — мадэль сабора.
У XII стагоддзі Векшэ стаў цэнтрам біскупства, а драўляную царкву замяніла мураваная. У 1276 годзе царква была знішчана пажарам. Неўзабаве яна была адноўлена. У XV стагоддзі царква была пашырана, да яе дабудаваны дзве вежы. Яшчэ тройчы за сваю гісторыю царкву знішчалі пажары: у 1570 і 1611 гг. царкву падпальвалі датчане, а ў 1740 годзе пажар адбыўся з-за траплення маланкі.
У XIX стагоддзі ўбранне царквы было значна зменена. У 1957—1960 гадах былі праведзены рэстаўрацыйныя работы па аднаўленні познесярэдневяковага ўбрання царквы. Апошняя рэстаўрацыя сабора праходзіла ў 1995 годзе.
Хары
Ха́ры, Джамбі — рака ў Інданезіі, на востраве Суматра.
На рацэ размешчаны горад Тэлайнапура (Джамбі). Ад яго пачынаецца марское суднаходства.
Кастрычнік (кінатэатр, Магілёў)
«Кастрычнік» — шырокафарматны кінатэатр у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру, 23.
Гісторыя
Адкрыты ў 1969 годзе. На 1-м паверсе знаходзяцца глядзельная зала на 800 месцаў і касавая зала. У савецкія часы ў вестыбюлі пастаўлены гульнявыя аўтаматы, у фае 2-га паверху — устаноўка дзённага кіно, відэазала. Праводзіліся рэтраспектыўныя і тэматычныя паказы кінастужак, арганізуюцца выстаўкі фотапрац і выяўленчага мастацтва. Пры кінатэатры працаваў клуб выхаднога дня для падлеткаў і кінатэатр маладзёжнага фільма.
Архітэктура
Кінатэатр пабудаваны па праекце архітэктара А. Кучарэнкі ў маляўнічым месцы, недалёка ад Пелагееўскага гарадзішча. Пры будаўніцтве ўдала выкарыстаны пагорысты рэльеф, у які арганічна ўпісалася парадная лесвіца, якая вядзе да галоўнага уваходу кінатэатра. Будынак павернуты адносна чырвонай лініі забудовы пр. Міру, што дае магчымасць успрымаць яго з розных краявідных пунктаў горада. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка грунтуецца на спалучэнні глухой сцяны 2-га паверху (аформлена пано на тэмы Вялікага Кастрычніка) і зашклёнага аб’ёму 1-га паверху, дзе размешчаны фае, буфет, касавая зала.
Уладзімір Сяргеевіч Каравай
Уладзі́мір Сярге́евіч Карава́й (нар., в. Міцкевічы, Вілейскі павет, Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка) — беларускі правазнавец і палітык. Міністр юстыцыі БССР (1986—1988). Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (1997—2000). Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 мая 1936 года ў в. Міцкевічы Вілейскага павета Віленскага ваяводства (цяпер — Смаргонскі раён Гродзенскай вобласці).
Працоўную дзейнасць пачаў у 1954 годзе інструктарам Смаргонскага раённага камітэта ЛКСМБ. У 1955—1959 гадах служыў у Ваенна-марскім флоце. Пасля звальнення ў запас паступіў на юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1964 годзе абраны народным суддзёй народнага суда Гомельскага раёна, у 1965 годзе — народным суддзёй народнага суда Веткаўскага раёна, у 1965 годзе — членам Гомельскага абласнога суда.
Са жніўня 1969 года па 1973 год працаваў інструктарам Гомельскага абкама КПБ. З сакавіка 1973 года па сакавік 1978 года працаваў намеснікам старшыні Гомельскага абласнога суда па крымінальных справах. З сакавіка 1978 года — старшыня Гомельскага абласнога суда.
Працаваў дэпутатам Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў, членам рэвізійнай камісіі і прапагандыстам Гомельскага абкама КПБ, членам бюро першаснай партыйнай арганізацыі, выкладчыкам Універсітэта марксізму-ленінізму пры Гомельскім абкаме КПБ.
25 снежня 1986 года прызначаны Міністрам юстыцыі БССР. 19 лістапада 1988 года абраны Старшынёй Вярхоўнага Суда БССР, знаходзіўся на гэтай пасадзе да сыходу ў адстаўку 4 студзеня 1997 года.
З 10 студзеня 1997 года па 2000 год — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (па прэзідэнцкай квоце). З’яўляўся старшынёй Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве.
Петрапаўлаўскія могілкі (Магілёў)
Петрапаўлаўскія могілкі, або Лупалаўскія могілкі — закрытыя могілкі Магілёва, размешчаныя ў пачатку бульвара Непакорных, паміж вуліцамі Ганчарнай і Крылова. Закрыты для пахаванняў у 1964 годзе. Плошча складае 2,4 га. Назва Лупалаўскія паходзіць ад назвы прадмесця, каля якога размяшчаліся могілкі, а Петрапаўлаўскія — ад Петрапаўлаўскай царквы, якая знаходзілася непадалёк.
Hitachi
Hitachi (Хітачы, Хітаці) — японская электратэхнічная кампанія па вытворчасці прамысловага і бытавога абсталявання, электратэхнікі, абсталявання сувязі; адна з вядучых у краіне манаполій па ядзерных рэактарах. Заснавана ў 1910 годзе. Мае больш як 100 заводаў у Японіі. Больш за 15 % сваёй прадукцыі экспартуе.
ФК Арсенал Лондан
«Арсенал» (Arsenal Football Club) — прафесійны англійскі футбольны клуб, размяшчаецца на поўначы Лондана. Выступае ў англійскай Прэм’ер-лізе і з’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў Англіі. «Арсенал» 13 разоў станавіўся чэмпіёнам, 14 разоў выйграваў Кубак Англіі.
Клуб заснаваны ў 1886 годзе на паўднёвым усходзе Лондана. У 1913 годзе каманда пераехала на стадыён «Хайберы» (Highbury) ў паўночнай частцы брытанскай сталіцы. «Хайберы» быў дамашняй арэнай «Арсенала» да жніўня 2006 года, калі клуб пабудаваў новы 60-тысячны стадыён «Эмірэйтс».
Арсенал правеў большую частку сваёй гісторыі ў элітным дывізіёне англійскага футбола, у 1992 годзе стаў адным з клубаў-заснавальнікам англійскай Прэм’ер-лігі. Таксама клуб з’яўляецца рэкардсменам па колькасці сезонаў, праведзеных запар у найвышэйшым дывізіёне чэмпіянату Англіі, пачынаючы з 1919 года.
У 2014 годзе часопіс Forbes надрукаваў рэйтынг самых дарагіх футбольных каманд свету, у якім «Арсенал» заняў 5 радок. Кошт клуба склаў $1,33 млрд.
Плакальшчык
Плакальшчык — прафесія. Платныя плакальшчыкі прысутнічаюць на пахаванні, выказваюць смутак па памерлым.
Прафесія вядомая з глыбокай старажытнасці, вобразы плакальшчыкаў сустракаюцца ў старажытнаегіпецкім і старажытнагрэчаскім мастацтве. Платон згадвае пра карыйскія гімны, якія выконваліся іх хорамі. Ппрарок Ерамія паведамляе пра жанчын-лямантух і заклікае іх смуткаваць аб сваім народзе.
ФК Арсенал Лондан
Гісторыя
У 1925 годзе на пасаду галоўнага трэнера «Арсенала» быў прызначаны Герберт Чэпмен. Пад кіраўніцтвам Чэпмена ў 1924 годзе каманда «Хадэрсфілд Таўн» заняла першае месца ў лізе. З гэтым чалавекам звязаныя першыя поспехі «Арсенала». Яго рэвалюцыйныя тактыка і спосабы трэніроўкі, у спалучэнні з зорнымі ігракамі, такімі як Алекс Джэймс і Кліф Бастын, дапамаглі клубу стаць дамінуючым у 1930-х гадах. Паміж 1930 і 1938 гадамі «Арсенал» выйграў у Першым дывізіёне 5 разоў і двойчы станавіўся ўладальнікам Кубка Англіі, хоць Чэпмен і не ўбачыў усіх гэтых дасягненняў, бо памёр у 1934 годзе ад пнеўманіі.
Уласнікі і кіраўніцтва
Станам на 26 верасня 2018 года амерыканскі бізнесмен Стэн Кронке з’яўляецца аднаасобным уладальнікам клуба.
Плакальшчык
тым не менш, старадаўняя прафесія да гэтага часу існуе. Так, у Бразіліі карыстаецца папулярнасцю нашчадкавая плакальшчыца Іта Роша, прысутная, у прыватнасці, на пахаванні мадэльера. Філіпінскі фільм 2003 «Лэдзі, якія плачуць», гераіні якога зарабляюць такім жа чынам, заслужыў высокую ацэнку крытыкаў.
ФК Арсенал Лондан
Уласнікі і кіраўніцтва
У жніўні 2007 года кампанія «Red and White Holding» абвясціла пра куплю ў Дэвіда Дэйна 14,58 % акцый «Arsenal Holdings» за 75 млн фунтаў стэрлінгаў. Кампанія «Red and White Holding» належыць расійскаму мільянеру Алішэру Усманаву і яго партнёру Фархаду Мошыры ў роўных долях, па 50 %.
У сакавіку 2009 года Стэн Кронке набыў частку акцый Дэні Фізмана і аўтаматычна стаў другім па памерах акцыянерам каманды. Аднак, ужо ў маі таго ж года ў СМІ пачалі з’яўляцца паведамленні пра тое, што Стэн Кронке стаў найбуйнейшым акцыянерам «Арсенала». Ён набыў акцыі, якія належылі сям’і Кар, і тым самым давёў сваю долю да 28,3 %. А ў красавіку 2011 года Кронке ужо меў 62,89 %. Неабходна адзначыць, што Стэн Кронке, набываючы акцыі «Арсенала», пазбягаў сустрэч з прэсай і не спяшаўся раскрываць свае планы наконт каманды. З-за гэта новы ўласнік атрымаў ад фанатаў «кананіраў» мянушкі «маўчун» і «маўклівы Стэн».
У жніўні 2018 года Кронке выкупіў долю Алішэра Усманава.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Нацыянальныя
¹ Разделены тытул
Міжнародныя
Ліга чэмпіёнаў УЕФА
Кубак уладальнікаў кубкаў УЕФА
Кубак ярмарак
Кубак УЕФА/Ліга Еўропы УЕФА
Суперкубак УЕФА
Дымітр Ежы Вішнявецкі
Дымітр Ежы Вішнявецкі (Dymitr Jerzy Wiśniowiecki) (19 снежня 1631 — 28 ліпеня 1682) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Каралеўства Польскага, ваявода белзскі (1660—1678), ваявода (1678—1681) і кашталян кракаўскі (1681—1682); польны (1668—1676) і вялікі каронны гетман (1676—1682), стражнік вялікі каронны (1658—1660), староста белацаркоўскі, камянецкі, салескі, струмілаўскі, брагінскі, любомльскі.
Актыўны палітычны дзеяч часу праўлення Міхала Вішнявецкага і Яна Сабескага.
Біяграфія
Пасля смерці бацькі Януша Вішнявецкага апеку над Дымітрам узяў Іерамія Вішнявецкі. Разам з ім Дзмітрый прымаў удзел у абароне Збаража і ў бітве пад Берастэчкам ў час паўстання Хмяльніцкага. Падчас шведскага патопу быў на баку Карла X Густава. Ужо вясной 1656 года ён вярнуўся да польскага караля Яна Казіміра. У 1658 годзе стаў стражнікам каронным. У 1660 годзе ён стаў сенатарам як ваявода белзскі. Звязаўся з прафранцузскай партыяй, які групіравалася каля польскага караля і каралевы Марыі Людвікі.
Падчас рокашу Любамірскага быў на баку двара, а ўжо ўвесну 1668 года быў прызначаны гетманам польным каронным. Пасля адрачэння ад трона Яна Казіміра стаў прыхільнікам аўстрыйскай партыі, аднак падчас элекцыі ў 1669 годзе падтрымаў кандыдатуру свайго стрыечнага брата Міхала Вішнявецкага. Як польны гетман удзельнічаў у бітвах з туркамі і татарамі. Быў удзельнікам Хоцінскай бітвы, дзе камандаваў цэнтрам польскага войска.
Пасля смерці караля падтрымаў аўстрыйскага кандыдата Карла Латарынгскага, аднак пасля выбару Сабескага змірыўся з ім. У 1676 годзе Дзмітрый атрымаў булаву гетмана вялікага кароннага, аднак не меў палкаводчы талент, таму знаходзіўся ў цені караля Сабескага. З самага пачатку кар'еры знаходзіўся ў супрацьстаянні з Сабескім, быў адным з галоўных апазіцыянераў караля. Будучы прыхільнікам Габсбургаў, супрацьстаяў намерам польскага караля на збліжэнне з Францыяй.
Атэван
Атэва́н (Օթևան) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. За 41 км на паўднёвы ўсход размешчаны горад Аштарак, а за 22 км на захад размешчаны горад Талін. За 2 км на поўдзень размешчана сяло Какавадзор, ад якога ідзе асфальтаваная дарога на поўдзень, до трасы Ерэван — Гюмры. За 2 км на паўднёвы ўсход размешчана сяло Дыян, з захаду знаходзяцца сёлы Верын-Базмаберд і Мецадзор, але праз горную мясцовасць да іх з сяла прамой дарогі няма. З паўночнага ўсходу размешчана самая высокая кропка Арменіі — гара Арагац.
Славутасці
У сяле захаваліся руіны царквы XII ст. і замка.
Максім Архіпавіч Ляўкоў
Максі́м Архі́павіч Ляўко́ў (, в. Кавалі, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер, Магілёўская вобласць — , Мінск, турма НКУС) — беларускі дзяржаўны дзеяч. З 1931 — наркам юстыцыі і пракурор БССР. Старшыня Цэнтральнай камісіі па справах былых чырвонагвардзейцаў і партызан.
Біяграфія
З сялянскай сям'і. Удзельнік 1-й сусветнай вайны. З 1918 — ваенны камісар Рудабельскай воласці Бабруйскага павета. З 1933 — сакратар ЦВК БССР. У 1932-1937 — член ЦК КП(б)Б. Арыштаваны 13.7.1937 у Мінску па адрасе: вул. Савецкая, д. 31. Асуджаны тройкай НКУС 28.10.1937 як «агент польскай разведкі і член нацыянал-фашысцкай арганізацыі» да ВМП. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда БССР 21.9.1957. Справа Л. № 10936-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Кафедральны сабор Гётэбарга
Кафедральны сабор Гётэбарга (Göteborgs domkyrka, або Gustavi domkyrka) — лютэранскі храм у цэнтры шведскага горада Гётэбарга.
Гісторыя
Сучасны сабор гэта трэці будынак, узведзены на гэтым месцы. Першы будынак быў урачыста асвячоны ў 1633 годзе ў гонар караля Густава II Адольфа, які загінуў годам раней у бітве пры Люцэне. У 1665 годзе была створана Гётэбаргская дыяцэзія і царква стала кафедральным саборам. Пасля таго, як першыя будынкі былі знішчаны пажарамі, у 1804 годзе пачалося новае будаўніцтва. Пры будаўніцтве быў часткова выкарыстаны падмурак ранейшых пабудоў, хоць не ўсе часткі сучаснага сабора адпавядаюць старым планам. Праект будаўніцтва быў створаны архітэктарам Карлам Вільгельмам Карлбергам. З прычыны таго, што ён памёр за год да асвячэння, будаўніцтва было скончана яго вучнем Юстусам Ф. Вейнбергам. Аднак на момант асвячэння (21 мая 1815 года) працы яшчэ не былі завершаны. Вежа была ўрачыста адкрыта толькі 10 праз гадоў, а яшчэ праз 2 гады будаўніцтва было цалкам завершана.
Сабор рэстаўраваўся 3 разы: у 1904 годзе, у 1954—1957 гадах і ў 1983—1985 гадах.
Архітэктура
Кафедральны сабор Гётэбарга створана ў стылі класіцызму. У інтэр'еры пераважае белы колер. Кафедра ў стылі ампір створана А. М. Фалькранцам.
Сабор акружана паркам, які знаходзіцца на месцы старых могілак.
Пылюшнік альпійскі
Пылю́шнік альпійскі (Thalictrum alpinum) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна вышынёй 5—15 (да 20) см. Сцябло простае, голае, часам з адным лістом. Лісце двойчыперыстае, у прыкаранёвай разетцы. Ліставыя пласцінкі круглаватыя, скурыстыя, 3—5-зубчастыя. Кветкі паніклыя, чырванавата-бураватыя, у галінастай гронцы. Плод — шматарэшак. Асобныя плодзікі амаль сядзячыя, рабрыстыя, крыху сагнутыя.
Расліна ядавітая.
Распаўсюджанне і экалогія
Пылюшнік альпійскі распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы, Азіі і Паўночнай Амерыкі. Расце ў тундры і на горных лугах, па берагах горных ручаёў, на скалах і марэнах каля ледавікоў. Цвіце ў чэрвені—ліпені.
Ахоўваецца на тэрыторыі Расіі (Башкартастан, Комі).
Гаспадарчае значэнне
Лекавая і дэкаратыўная расліна.
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Вале́рый Гу́р’евіч Ціхі́ня (нар., , Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі юрыст, член-карэспандэнт НАН Беларусі, доктар юрыдычных навук, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.
Эсек’ель Гарай
Эсек’ель Марсела Гарай Гансалес (Ezequiel Marcelo Garay González; нар., , Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны (2007—2015). Алімпійскі чэмпіён 2008 года.
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
Нарадзіўся 1 кастрычніка 1940 года ў в. Капаткевічы Петрыкаўскага раёна ў сям’і служачага. Скончыў школу ў в. Зеляночы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
Футболам Эсек’ель пачаў занімацца ў клубе з роднага горада Расарыа «Ньюэлс Олд Бойз», за які дэбютаваў у 18 гадоў у хатнім матчы супраць клуба «Хімнасія і Эсгрыма».
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
Працоўны шлях пачаў у 1956 годзе справаводам народнага суда Васілевіцкага раёна. Пасля заканчэння ў 1963 годзе Белдзяржуніверсітэта працаваў навуковым супрацоўнікам Мінскага НДІ судовых экспертыз, загадчыкам крыміналістычнай лабараторыі БДУ, з 1966 года — у органах пракуратуры.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
У снежні 2005 года Гарай далучыўся да клуба Ла Лігі «Расінг», згуляўшы за каманду 7 поўных матчаў. Клуб з Кантабрыі ў той сезон ледзь пазбег вылету, заняўшы 17 месца. Наступны сезон Гарай згуляў вельмі шыкоўна, гэта значыць у 31 гульні ён забіў 9 галоў, столькі з абаронцаў з буйных еўрапейскіх лігаў забіў у той год толькі абаронца «Інтэра» Марка Матэрацы (9). У гульнях супраць «Рэала» Гарай адзначыўся тройчы: у хатняй перамозе 2:1 і пры гасцявой паразе з лікам 1:3. «Расінг» скончыў чэмпіянат на высокім для сябе 10 месцы.
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі са снежня 1974 года займаўся навуковай і педагагічнай дзейнасцю.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
18 мая 2008 года «Рэал» выкупіў трансфер аргенцінца, аднак даў дазвол адгуляць гульцу ў клубе яшчэ адзін сезон у арэндзе. Сума ўгоды склала каля 10 млн еўра. З лета 2009 года Эсек’ель стаў выступаць за «Рэал». У першым сезоне ён правёў у чэмпіянаце 20 матчаў і дапамог камандзе стаць віцэ-чэмпіёнам Іспаніі, аднак з прыходам улетку 2010 года на трэнерскі масток «сметанковых» Жазэ Маўрынью, Гарай страціў месца ў асноўным складзе.
Хітрук
Хітрук — рускае прозвішча.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
5 ліпеня 2011 года ігрок перайшоў у партугальскую «Бенфіку» за 5,5 млн еўра, падпісаўшы кантракт на чатыры гады. Паводле дагавора ў адваротным кірунку адправіўся Фабіу Куэнтран. У пачатку 2014 года рэгулярна хадзілі чуткі пра магчымы пераход Эсек’еля ў склад піцерскага «Зеніту».
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
На сесіі Вярхоўнага Савета БССР у кастрычніку 1989 года выбраны міністрам юстыцыі БССР.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
25 чэрвеня 2014 года расійскі клуб «Зеніт» падпісаў Гарая, выклаўшы за іграка 15 млн еўра, пры гэтым партугальскі клуб атрымаў толькі 6 млн еўра, гэта значыць 40 % ад сумы. Астатнюю частку сумы атрымаў мадрыдскі «Рэал».
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
У 1990—1991 гадах — сакратар ЦК КПБ. У 1990—1996 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, намеснік Старшыні Вышэйшай атэстацыйнай камісіі, Старшыня Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
31 жніўня 2016 года перайшоў у «Валенсію». Пакінуў каманду па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2020 года.
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
3 1996 па 1999 гады займаўся педагагічнай дзейнасцю, з’яўляўся прэзідэнтам Беларускага фонду прававога супрацоўніцтва.
Эсек’ель Гарай
Клубная кар’ера
У ліпені 2021 года, пасля года без клуба, абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Біяграфія
У верасні 1999 года абраны загадчыкам кафедры грамадзянска-прававых дысцыплін і міжнароднага права Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта і на гэтай пасадзе працуе па цяперашні час.
Эсек’ель Гарай
Міжнародная кар’ера
Эсек’ель выклікаўся ў склад моладзевай зборнай Аргенціны, яго партнёрамі па той зборнай былі Серхіа Агуэра, Фернанда Гага, Ліянель Месі і іншыя. Гарай дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны 22 жніўня 2007 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Нарвегіі, дзе аргенцінцы саступілі з лікам 1:2.
Вільгельм Карл фон Урах
Вільге́льм II фон У́рах (Wilhelm Karl Florestan Gero Crescentius von Urah, Vilhelmas Urahas, Mindauhas II;, Манака — , Рапала, Італія) — нямецкі прынц з роду фон Урах, абвешчаны каралём Літоўскага каралеўства пад імём Міндаўгаса ці Міндоўга ІІ.
Раннія гады
Прынц Вільгельм Карл Фларэстан фон Урах, граф фон Вюртэмберг быў старэйшым сынам першага герцага Урахскага Вільгельма I (прадстаўніка марганатычнай галіны Вюртэмбергскага герцагскага (пазней — каралеўскага) дома) і яго другой жонкі, Фларэсціны з Манака.
Вільгельм Карл нарадзіўся ў Манака. У 4 гады атрымаў у спадчыну ад бацькі герцагства Урах. З дзяцінства быў адным са спадчыннікаў трона Манака. У 1913 годзе быў адным са спадкаемцаў на трон Албаніі, але яго абышоў іншы прынц — Вільгельм Від. Германскі ўрад таксама рыхтаваў яго на трон Латарынгіі.
Згодна з сямейнай традыцыяй Вільгельм Карл паступіў на службу ў вюртэмбергскую армію ўжо ў 1890-ыя гады і ўжо падчас Першай сусветнай вайны камандаваў 26-й германскай дывізіяй. З лістапада 1914 года ўдзельнічаў у германскім наступленні на Францыю і, потым, Бельгію. У студзені таго ж года ўдзельнічаў у баях у Польшчы. У лістападзе 1915 года ўдзельнічаў у кампаніі супраць Сербіі. Змагаўся ў бітве на Соме.
Кароль Літвы
16 лютага 1918 года Літва была абвешчана незалежнай дзяржавай. 11 ліпеня 1918 года Літоўская Тарыба абвясціла Літву канстытуцыйнай манархіяй. На літоўскі трон было вырашана запрасіць Вільгельма Карла фон Ураха (адным з крытэрыяў выбара была ўмова, што кароль павінен быць каталіком). Вільгельм прыняў прапанову, ён павінен быў пераехаць з сям’ёй у Вільню і пачаць вывучаць літоўскую мову. паколькі ён рабіўся другім каралём гэтай дзяржавы, то ён павінен быў узысці на трон пад імём Міндоўга Другога. Але тым фактам, што каралём стаў не прадстаўнік дынастыі Гагенцолернаў, былі незадаволены акупацыйныя ўлады Германіі, чые войскі тады займалі краіну. Пасля працяглых спрэчак у Тарыбе 2 лістапада 1918 года рашэнне аб манархічным ладзе было адазвана. Вільгельм Карл так і не быў каранаваны каралём Літвы, фармальна з’яўляючыся ім напрацягу каля ста дзён. Цікава, што ён ніколі ў жыцці не бываў у Літве.
У 2012 годзе буйнейшае манархічнае аб’яднанне Літвы, Асацыяцыя «Каралеўскі дом Літвы», прызнала ўнука Міндоўга ІІ, Ініга фон Ураха, легітымным спадкаемцам літоўскага каралеўскага стальца.
Манэгаская спадчына
Паколькі ў стрыечнага пляменіка Вільгельма Карла па маці, манэгаскскага князя Луі II, не было законнанароджаных дзяцей, Вільгельм Карл павінен быў атрымаць у спадчыну прастол княства Манака. Падчас Першай сусветнай вайны пытанне пераходу ў спадчыну прастолу Манака заклапаціла французскі ўрад, які не жадаў бачыць яго ўладаром падданага варожай Германіі. Пры французскай дыпламатычнай падтрымцы Луі ІІ прызнаў сваёй спадкаемкай пазашлюбную дачку, Шарлоту, якая была замужам за французскім арыстакратам. Вільгельм Карл фон Урах, які нарадзіўся ў Манака і бавіў большую частку часу на Рыўеры, не мог пагадзіцца з гэтым рашэннем. Яго патомкі да гэтага часу лічаць цяперашніх правіцеляў Манака (нашчадкаў Шарлоты) узурпатарамі.
Сям’я і дзеці
Вільгельм Карл быў жанаты два разы. У 1892 годзе ён ажаніўся з баварскай прынцэсай Амаліяй (1865—1912) — дачкой Карла Тэадора Баварскага. Па жаночым лініям яна (як і шмат якія іншыя з еўрапейскіх арыстакратаў) паходзіла ад Аўгуста III і Станіслава Ляшчынскага — каралёў Рэчы Паспалітай і Вялікіх князей Літоўскіх, што верагодна было станоўчым фактарам для Вільгельма Карла яшчэ не абранага каралём. Ад Амаліі ён меў дзевяць дзяцей: У 1924 ён ажаніўся з баварскай прынцэсай Вільтрудай, дачкой караля Баварыі Людвіга III.
Эсек’ель Гарай
Клубныя
«Ньюэлс Олд Бойз»
«Рэал»
«Зеніт»
«Валенсія»
Міжнародныя
Аргенціна
Валерый Гур’евіч Ціхіня
Узнагароды
За вялікія заслугі ў галіне юрыспрудэнцыі ўзнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986) і трыма медалямі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы прысвечаны ўдасканаленню нацыянальнага заканадаўства. Прымаў удзел у падрыхтоўцы законапраектаў (праект Грамадзянскага кодэкса, праект Кодэкса законаў аб працы і інш.). Асноўны навуковы напрамак — праблемы фарміравання дэмакратычнай прававой дзяржавы ў Рэспубліцы Беларусь, міжнароднае прыватнае права, грамадзянскі працэс.
Аўтар каля 400 навуковых прац, у тым ліку 29 манаграфій і 15 падручнікаў.
Пад яго навуковым кіраўніцтвам працуюць 15 кандыдатаў і саіскальнікаў.
Аўтамеч
Аўтаме́ч (Հովտամեջ) — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана за 4 км на паўночны захад ад горада Вагаршапат, за 2 км на паўночны захад ад сяла Цахкунк, за 1 км на паўднёвы захад ад сяла Цыяцан, за 5 км на поўдзень ад сяла Дохс, за 6 км на паўднёвы ўсход ад сяла Агаўнатун і за 2 км на ўсход ад сяла Гехакерт.
Славутасці
Сельская царква была пабудавана ў 19 стагоддзі.
Канстанцін Кашыц
Канстанці́н Ян Казімір Яўстах Ка́шыц (—1881) — пісьменнік, кандыдат дыпламатычных навук, стваральнік рыфмаваных сатыр, якія выдаваў пад псеўданімамі «Загадка», «Крыжык», «Дагератып», «Пастка», удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
У 1838—1842 гг. К. Кашыц вучыўся ў Дэрпцкім універсітэце, дзе вывучаў дыпламатыку. Кандыдат дыпламатычных навук, член мясцовай арганізацыі «Палонія». У матэрыялах «Палоніі» праходзіць інфармацыя, што К. Кашыц меў дачыненне да справы Шымана Канарскага, аднак у іншых крыніцах гэты факт пацверджання не знаходзіць.
Валодаў маёнткамі Тарнова, Белагруда, Малое Вольжава. Яшчэ ў час паўстання на зямлі Канстанціна Кашыца быў устаноўлены помнік (крыжы) загінулым у баі паўстанцам. Прыхільнік «белых». З вясны 1863 г. выконваў абавязкі цывільнага кіраўніка па Навагрудскім павеце, аднак выступаў супраць пашырэння паўстання. Пазней ён сцвярджаў, што пагадзіўся на кіраўніцтва з мэтай нейтралізаваць актыўнасць прыхільнікаў узброенага выступлення.
20 красавіка 1863 г. Кашыц адмовіўся ад выканання сваіх абавязкаў і выехаў у Рыгу, затым у Пецярбург і далей у Мінск. 17 чэрвеня 1864 г. ён быў арыштаваны і падчас допыту 30 ліпеня 1864 г. даў аб’ёмныя і шчырыя паказанні, па выніках якіх былі раскрыты шэраг членаў і дзеянні навагрудскай паўстанцкай арганізацыі. Рашэннем часовага палявога аўдытарыята ў Вільні Кашыц быў прысуджаны да смяротнага пакарання, аднак гэтае рашэнне перагледзеў М. Мураўёў і па канфірмацыі ад 15 студзеня 1864 г. «за заслугі перад следствам» ён быў пакараны ссылкай у Казанскую губерню з утрыманнем пад пільным паліцэйскім наглядам. Правы і маёнткі былі захаваныя за Кашыцам. Пасля выплаты ім 9000 рублёў срэбрам з маёнткаў быў зняты секвестр.
Паводзіны Кашыца ў перыяд разбіральніцтва з удзельнікамі паўстання ў далейшым становяцца сталай прычынай нападак на яго. Гэта відаць ва ўспамінах, прысвечаных перыяду этапавання і ссылкі. Пра негатыўнае стаўленне да Кашыца з боку былых паўстанцаў згадвае Якуб Гейштар. Спыняецца на гэтым факце і Рышард Мяніцкі, які пісаў, што да канца жыцця за Канстанцінам Кашыцам быццам цені цягнуліся ''«слушныя папрокі і кляймо здрадніка. Пасля вяртання палякі не жадалі прымаць яго ў сваіх дамах, не жадалі з ім размаўляць»''.
З 22 мая 1865 г. Кашыц знаходзіўся ў Цывільску. 25 мая 1866 вымушаны быў «дабраахвотна» падпісаць акт продажу маёнтку Тарноўшчына з фальваркамі Рубікі, Шчытнікі, Белагруда, Чыжэўшчына, Банцавічы, усяго каля 2500 дзесяцін зямлі расійскаму палкоўніку, удзельніку здушэння паўстання, пазней генерал-лейтэнанту, Дзмітрыю Маўрасу, за 56300 рублёў і дом у Рызе ацэначным коштам 25000 руб.
19 сакавіка 1866 г. ён атрымаў дазвол на трохмесячную паездку ў Мінскую губерню для продажу свайго маёнтку, пасля чаго ў Цывільск болей не вярнуўся. У 1866 г. ён выехаў на чатыры месяцы ў Пецярбург, а 2 студзеня гэтага ж года выехаў у Маскву. У 1867 г. Кашыц атрымаў дазвол на выезд за мяжу, а ў снежні 1868 г. яму было дазволена пражыванне ў Рызе. Некалькі разоў затым Кашыц прыязджаў у свой маёнтак Обрын Навагрудскага павета. У красавіку 1869 г. ён быў вызвалены з-пад паліцэйскага нагляду, а ў 1872 г. атрымаў дазвол на свабодны выбар месца пражывання. З 1876 г. Кашыц жыў у маёнтку Обрын і займаўся гаспадаркай. Маёнтак Обрын з’яўляўся ўласнасцю сям’і Кашыцаў да 1939 г.
Сям’я
Жанаты з Юліяй Весялоўскай (Несялоўскай?) (нар. 1830). Меў сыноў Юзафа Калікста (нар. 1855) і Аляксандра Фелікса (нар. 1857), дачку Ванду Людвіку (нар. 1860).
Успаміны
Канстанцін Кашыц пакінуў успаміны, прысвечаныя перыяду навучання ў Дэрпцкім універсітэце, якія захоўваюцца ў Аддзеле рукапісаў Нацыянальнай бібліятэкі ў Варшаве (BN, rkps 2981), апрацаваныя праф. Янам Трынкоўскім.
Хітыназоі
Хітыназоі (Chitinozoa) — група выкапнёвых жывёльных арганізмаў, якія адносіліся да прасцейшых.
Біялагічнае апісанне
Ракавіны трывалыя, хіцінападобныя, цыліндрычнай або канічнай формы, 1-, 2- і 3-слойнай будовы, з гладкай або арнаментаванай паверхняй. Адзіночныя формы, утваралі таксама ланцугападобныя нагрувашчванні.
Арэал
Жылі ў морах. На Беларусі рэшткі хітыназоі выяўлены ў адкладах ардовіку, сілуру, ніжняга дэвону. Па рэштках хітыназоі вызначаюць узрост геалагічных адкладаў.
Фёдар Савельевіч Хітрук
Фёдар Савельевіч Хітрук (, Цвер —, Масква) — савецкі і расійскі мультыплікатар, рэжысёр, сцэнарыст, педагог, перакладчык. Народны артыст СССР (1987).
Лаўрэат двух Дзяржаўных прэмій СССР (1976, 1982), Нацыянальнай прэміі ГДР (1971).
Біяграфія
Фёдар Хітрук нарадзіўся 18 красавіка (1 мая) 1917 года ў Цверы, сярэднім з трох братоў ў яўрэйскай сям'і. Бацька — слесар, а пазней інжынер Савелій Давыдавіч Хітрук (1887—1983), у апошнія гады жыцця — пенсіянер рэспубліканскага значэння, паходзіў з Полацка; маці — Ганна Антонаўна Хітрук (народжаная Нахамчык, 1893—1985), была родам з Рыгі.
Скончыў мастацкі тэхнікум у 1937 годзе. У 1937—41 гадах і з 1947 года працаваў на кінастудыі «Саюзмультфільм». Арганізатар і кіраўнік мультыплікацыйнай майстэрні на Вышэйшых рэжысёрскіх і сцэнарных курсах; выкладаў у Школе-студыі «ШАР». Як мастак удзельнічаў у стварэнні больш 200 мультфільмаў. З 1961 года быў рэжысёрам маляваных фільмаў. Творчасць Хітрука адметная грамадзянскасцю тэмы, арыгінальнасцю выяўленчай мовы, лаканічнасцю формы: «Гісторыя аднаго злачынства» (1962; прыз Усесаюзнага кінафестывалю, 1964), «Канікулы Баніфацыя» (1965, галоўны прыз Усесаюзнага кінафестывалю, 1966), «Чалавек у рамцы» (1967), «Фільм, фільм, фільм!» (1968), «Віні-Пух» (серыя мультфільмаў, 1969-72), «Юнак Фрыдрых Энгельс» (1970, з В.Курчэўскім і мультыплікатарамі ГДР, прызы Міжнародных кінафестываляў у Лейпцыгу і Обергаўзене, Нацыянальная прэмія ГДР, 1971), «Востраў» (1973, прызы Усесаюзнага і Міжнародных кінафестываляў у Кракаве, Кане, 1974), «Ікар і мудрацы» (1976, прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Лейпцыгу), «Дару табе зорку» (1979), «Леў і бык» (1983, прыз Усесаюзнага кінафестывалю, 1984) і іншыя.
Растаропша
Аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны са сцёбламі вышынёй да 1,5 м. Лісце буйное, плямістае, чаргаванае, зубчастае з калючкамі. Кветкі дробныя, трубчастыя, пераважна пурпуровага колеру, сабраныя ў буйныя кошыкі дыяметрам 3—6 см. Плод — сціснутая з бакоў сямянка з хахалком.
Растаропша плямістая — лекавая і дэкаратыўная расліна. Плады растаропшы ўтрымліваюць алей, прыдатны ў ежу.
Стоўнвалскія бунты
Стоўнвалскія бунты, або Стоўнвалскае паўстанне (Stonewall riots) — серыя беспарадкаў і спантаных дэманстрацый супраць паліцэйскага рэйду, якія пачаліся ў ноч на 28 чэрвеня 1969 года ў гей-бары Стоўнвал-ін на Крыстафер-стрыт (Грынвіч-Вілідж, Нью-Ёрк). Гэтыя сутыкненні часта прыводзяцца ў якасці першага выпадку ў гісторыі, калі прадстаўнікі ЛГБТ-супольнасці аказалі супраціўленне ўзаконенай дзяржавай сістэме праследавання сексуальных меншасцей. Лічыцца, што бунты сталі вызначальнай падзеяй, якая адзначыла пачатак масавага рухі за выкананне правоў чалавека ў дачыненні да ЛГБТ у ЗША і ва ўсім свеце. Паводле слоў гісторыка Дэвіда Картэра, гэта «было для гей-руху тым жа, чым падзенне Бастыліі было для пачатку Вялікай французскай рэвалюцыі».
У 1960-х гадах паліцэйскія рэйды на гей-бары ў ЗША былі звычайнай справай. Але ў чэрвені 1969 года паліцыя хутка страціла кантроль над сітуацыяй, таму што каля Стоўнвал-ін сабраўся натоўп, які нечакана аказаў супраціўленне. Гэта сутыкненне ў наступныя дні працягнулася ў масавых пратэстах і беспарадках. На працягу некалькіх тыдняў жыхары гей-квартала хутка арганізаваліся ў групы актывістаў, якія сканцэнтравалі сілы на стварэнні месцаў для геяў і лесбіянак, дзе можна было б адкрыта гаварыць пра сваю сексуальную арыентацыю, без рызыкі быць пры гэтым арыштаванымі.
Пасля Стоўнвалскіх бунтаў геі і лесбіянкі Нью-Ёрка пераадолелі гендарныя, класавыя і пакаленчыя адрозненні, стаўшы згуртаванай супольнасцю. На працягу шасці месяцаў былі сфарміраваны дзве праваабарончыя гей-арганізацыі, якія сканцэнтраваліся на актыўнай пратэстнай тактыцы, і заснаваны тры газеты для падтрымкі правоў геяў і лесбіянак. На працягу некалькіх гадоў арганізацыі па абароне правоў гомасексуалаў былі заснаваны ў ЗША і ва ўсім свеце. 28 чэрвеня 1970 года ў памяць пра бунты праведзены першыя маніфестацыі гей-прайда ў Нью-Ёрку, Лос-Анджэлесе, Чыкага, Сан-Францыска, Атланце і Таронта. Пазней падобныя маршы былі арганізаваны ў іншых гарадах і краінах. Сёння гей-прайды праводзяцца штогод па ўсім свеце летам (часцей у канцы чэрвеня).
Антанімія
Антанімія — тып семантычных адносін лексічных адзінак, якія маюць процілеглае значэнне (антонімаў ). Антанімічныя пары належаць да адной часціны мовы: назоўнікаў («дабро — зло»), прыметнікаў («шырокі — вузкі»), дзеясловаў («браць — аддаваць»), прыслоўяў («далёка — блізка»). Паводле структуры падзяляюцца на аднакарэнныя («замкнуць — адамкнуць») і рознакарэнныя («сумны — вясёлы»). Вылучаюць поўную, няпоўную (частковую) і кантэкстуальную антанімію. Поўныя антонімы адрозніваюцца ўсімі сваімі значэннямі («будаваць — разбураць»); частковыя супрацьпастаўляюць па адным або некалькіх значэннях («радасць — смутак»); кантэкстуальныя ўспрымаюцца толькі ў пэўным кантэксце: «Ласка і гнеў, ціша і бура! Я вітаю вас, калі вы прыходзіце ў сваім часе, калі выконваеце вы адвечную волю жыцця» (Якуб Колас). Мнагазначнае слова можа мець антонімы да кожнага ці некалькіх сваіх значэнняў («глыбокая рака — мелкая рака»), («глыбокія веды — павярхоўныя веды»). Антанімія не ўласцівыя словам з канкрэтным значэннем («шафа», «бяроза», «стадыён»), вузкаспецыяльным тэрмінам, уласным імёнам, лічэбнікам, займеннікам і службовым словам.
Амалія Баварская
Герцагіня Амалія Марыя Баварская (Amalie Maria, Herzogin in Bayern,  — ) — адзіная дачка баварскага герцага Карла Тэадора і яго жонкі Сафіі Саксонскай.
Амалія нарадзілася ў Мюнхене. 4 ліпеня 1892 года ў горадзе Тэгернзэе адбылося яе вяселле з герцагам Вільгельмам фон Урахам (марганатычная галіна Вюртэмбергскага дому), які ў 1918 год быў абвешчаны каралём Літвы і ўтрымліваў гэты тытул трохі больш за сто дзён. Амалія нарадзіла яму дзевяць дзяцей:
Амалія памерла ў Штутгарце ва ўзросце 46 гадоў пасля нараджэння дзявятага дзіцяці.
Кейптаўнская мітраполія
Мітраполія Мыса Добрай Надзеі (Кейптаўнская мітраполія, Ιερά Μητρόπολη Καλής Ελπίδος) — епархія Александрыйскай Праваслаўнай Царквы на тэрыторыі Намібіі, Свазіленда, Лесота, а таксама правінцый ПАР: Паўночна-Капскай, Заходне-Капскай, Усходне-Капскай, Фры-Стэйт, Квазулу-Натал.
Гісторыя
Мітраполія Мыса Добрай Надзеі з кафедрай у Кейптаўне была заснавана патрыяршым і сінадальным указам Александрыйскай Праваслаўнай Царквы ў 1968 годзе, быўшы вылучанай са складу Іаганесбургскай мітраполіі.
Артур Пен
Артур Хілер Пен (Arthur Hiller Penn;, , Пенсільванія — , ) — амерыканскі кінарэжысёр і кінапрадзюсар.
Джузэпэ Фарына
Эміліа Джузэпэ «Ніно» Фарына (Emilio Giuseppe «Nino» Farina,  — ) — італьянскі аўтагоншчык. Ён застаўся ў гісторыі як пераможца першага афіцыйнага этапу ў гісторыі чэмпіянатаў свету Формулы-1 і першы чэмпіён свету ў гэтых гонках.
Фарына прыняў удзел у складзе завадской каманды Alfa Romeo у першым сезоне ў 1950 годзе. Атрымаўшы 3 перамогі ў 6 еўрапейскіх этапах (на Гран-пры Вялікабрытаніі, Швейцарыі і Італіі), Фарына стаў чэмпіёнам свету, апярэдзіўшы Хуана-Мануэля Фанхіа на 3 ачкі.
У 1951 годзе Фарына атрымаў усяго адну перамогу, саступіўшы ў чэмпіянаце Фанхіа і двум гоншчыкам Ferrari. У 1952 годзе Фарына пераходзіць у Ferrari, але саступае ў чэмпіянаце свайму больш маладому напарніку Альбетра Аскары — 2 месца ў выніковым заліку.
У чэмпіянаце 1953 Фарына заняў 3 месца, атрымаўшы ў ім ўсяго адну перамогу — у Гран-пры Германіі 1953 (пасля страты кола). У 1954 годзе ён трапіў у сур’ёзную аварыю ў Монце і не змог працягнуць сезон. Вярнуўся ў гонкі ў 1955 годзе, нават нягледзячы на вымушаную неабходнасць звярнуцца да дапамогі морфія. Атрыманыя траўмы вымусілі яго ў канцы года абвясціць аб сваім сыходзе.
У 1956 году Фарына прыняў удзел у гонцы Індыянапаліс 500, але не прайшоў кваліфікацыю, і на гэтым канчаткова завяршыў кар’еру аўтагоншчыка. Фарына загінуў у дарожнай аварыі ў 1966 годзе, накіроўваючыся на Гран-пры Францыі 1966.
Аўташэн (Арарат)
Аўташэ́н (Հովտաշեն) — сяло ў марзе Арарат, у цэнтры Арменіі. Размешчана за 6 км на поўдзень ад горада Масіс, за 12 км на паўночны захад ад горада Арташат, за 3 км на захад ад сяла Мргавет і за 2 км на ўсход ад сяла Нарамарг.
Пылюшнік смярдзючы
Пылю́шнік смярдзючы (Thalictrum foetidum) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—70 см з кароткім паўзучым карэнішчам. Сцябло прамастойнае, апушанае. Лісце чаргаванае і ў прыкаранёвай разетцы, тройчы-чатырохраздзельнае. Лісцікі круглаватыя, трохзубчастыя. Кветкі шматлікія, чырванавата-бурыя з чатырма пялёсткамі. Тычынкі павіслыя, фіялетава-жоўтыя. Суквецце — рыхлыя мяцёлка. Плод — шматарэшак.
Расліна ядавітая.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, умераных і трапічных (Бутан, Індыя, Пакістан, Непал) абласцей Азіі. Святлолюбівая і ценевынослівая расліна. Ксерафіт, мезафіт, мезатроф.
Расце ў горных стэпах і на горных лугах, узлесках, у хмызняках. Цвіце ў чэрвені—ліпені.
Ахоўваецца на тэрыторыі Малдовы, Данецкай, Запарожскай і Хмяльніцкай абласцей Украіны, Амурскай і Цюменскай абласцей Расіі.
Гаспадарчае значэнне
Лекавая расліна.
Эстэргам
Э́стэргам (Esztergom, Ostrihom , Gran ) — горад у паўночнай Венгрыі, размешчаны на паўднёвым беразе Дуная. Рака ўтварае ў гэтым месцы мяжу са Славакіяй, а на процілеглым беразе знаходзіцца славацкі горад-пабрацім Штурава. Горад размешчаны прыкладна за 50 кіламетраў на паўночны захад ад Будапешта.
Насельніцтва Эстэргама паводле даных на 2009 год — 30 928 чалавек.
Эстэргам — важны культурны і рэлігійны цэнтр краіны, рэзідэнцыя Эстэргамскага архібіскупа, які носіць тытул прымаса Венгрыі. У Эстэргаме размешчаны Венгерскі канстытуцыйны суд.
Гісторыя
Эстэргам — адзін з найстаражытных гарадоў Венгрыі. Першымі вядомымі жыхарамі гэтага паселішча былі кельты. У часы Рымскай імперыі тут знаходзілася ўмацаванае паселішча пад назвай Сальвіа Мансіа. Паводле некаторых звестках менавіта тут імператар-філосаф Марк Аўрэлій напісаў сваю галоўную працу — кнігу «Разважанні».
Пасля Вялікага перасялення народаў на гэтых землях аселі германскія плямёны і авары, а пазней — славяне, якія ахрысцілі рымскае паселішча Стрэгам, што стала пасля асновай для сучаснай назвы горада, размешчанага ў важнай пераправы праз Дунай. Стрэгам стаў адной з галоўных крэпасцей Нітранскага княства і Вялікай Маравіі. Пасля прыходу мадзьяраў напачатку X стагоддзя Эстэргам стаў праз некалькі дзесяцігоддзяў рэзідэнцыяй вялікага князя Гезы і да XII стагоддзя адной з рэзідэнцый венгерскіх каралёў. З X па сярэдзіну XIII стагоддзя Эстэргам быў цэнтрам эканамічнага, палітычнага і рэлігійнага жыцця краіны, яе фактычнай сталіцай. У 976 годзе тут нарадзіўся сын Гезы Вайк, які прыняў пры хрышчэнні імя Іштван і ўвайшоў у гісторыю як Іштван Святы. У 1001 ён быў каранаваны ў Эстэргаме. У перыяд яго кіравання быў утвораны аднайменны камітат і Эстэргамскае біскупства, якое да XVIII стагоддзя адпавядала сённяшняй Славакіі і ўяўляла сабой галоўную царкоўную правінцыю каралеўства. Эстэргамскі архібіскуп валодаў тытулам вярхоўнага святара Венгрыі.
У XIII—XIV стст. горад перажыў некалькі нашэсцяў: у сярэдзіне XIII стагоддзя манголаў, у 1304 годзе арміі чэшскага караля Вацлава III. Аднак горад хутка аднавіўся і на працягу XIV—XV стагоддзяў выпрабоўваў бурны ўздым. У горадзе былі пабудаваны каралеўскі палац і сабор Св. Адальберта, функцыянавалі грамадскія бальніцы, маставыя былі брукаваныя.
Падчас Другой сусветнай вайны знакаміты эстэргамскі мост праз Дунай быў ўзарваны нямецкімі войскамі. Да 2001 мост паміж Эстэргамам і Штуравам адсутнічаў, паміж абодвума гарадамі існавала толькі паромнае паведамленне. У 2000 пачалося аднаўленне моста, якое завяршылася год праз.
Транспарт
У Эстэргам з Будапешта ідзе чыгунка, а таксама шаша ўздоўж правага берага Дуная. Горад звязаны рэгулярным аўтобусным і чыгуначным паведамленнем з Будапештам і суседнімі гарадамі. Час шляху на цягніку і аўтобусе да Будапешта — трохі больш за гадзіну. Са славацкім горадам Штурава на іншым беразе Дуная Эстэргам злучае мост Марыі Валерыі.
Чурэк
Чурэк — ляпёшка з прэснага цеста (можа быць розным), ужываецца народамі Сярэдняй Азіі і Закаўказзя замест хлеба.
Міхаіл Быкаў
Міхаіл Быкаў:
Нацыянальная бібліятэка медыцыны ЗША
Нацыянальная бібліятэка медыцыны ЗША (NLM) — самая вялікая медыцынская бібліятэка ў свеце, заснаваная ў 1836 годзе.
Размешчана ў Бетэсда (штат Мэрыленд, ЗША) і з'яўляецца адной з устаноў Нацыянальных інстытутаў здароўя (NIH). NLM каардынуе працу 6000 медыцынскіх бібліятэк, якія размешчаны на тэрыторыі ЗША. Праводзіць вялікую навуковую працу ў вобласці біямедыцынскіх інфармацыйных тэхналогій, у тым ліку стварэнне баз даных і сайтаў, якія знаходзяцца ў адкрытым доступе.
Нацыянальны цэнтр біятэхналагічнай інфармацыі (NCBI) з'яўляецца падраздзяленнем NLM і таксама працуе над шэрагам навуковых праектаў.
Чувашская кухня
Чувашская кухня мае падабенства з татарскай і башкірскай. З мясапрадуктаў выкарыстоўваецца пераважна бараніна. З яе гатуюць розныя стравы, у тым ліку і традыцыйны шыртан — разрэзаную кавалачкамі і запраўленую спецыямі бараніну, зашытую ў страўнік барана і засмажаны ў духоўцы. Агародніну для першых страў не пасіруюць, а кладуць у сырым выглядзе. Гатуюць таксама мучныя вырабы з мясной і рыбнай начынкай, стравы з цеста, агародніны, найбольш папулярны — гарбуз.
Якуцкая кухня
Якуцкая кухня — кухня якутаў, у рацыёне харчавання якіх асноўнай з’яўляецца другая страва. Халодныя закускі ў меню адсутнічаюць. З мяса ўжываецца свініна, каніна, аляніна, ялавічына, пераважна ў натуральным выглядзе. Асноўныя прыёмы тэрмічнай апрацоўкі — варанне і смажанне. Папулярнымі з’яўляюцца стравы з рыбы. На гарнір гатуюць кашы, макаронныя вырабы. Агародніну гатуюць рэдка. Шырока ўжываюцца малочныя прадукты: малако, тварог і стравы на іх аснове. Стравы гатуюць вялікімі порцыямі, што абумоўлена кліматычнымі ўмовамі Якуціі.
Макачы
Ма́качы — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 46 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Булыгі, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,31 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,62 км. Даўжыня берагавой лініі 2,05 км. Плошча вадазбору 14,7 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны на ўсходзе і поўдні вышынёй да 8 м, параслі лесам. Берагі забалочаныя. Злучана пратокай з ракой Палата.
Аўшар
Аўша́р (Ավշար) — сяло ў марзе Арарат, у цэнтры Арменіі. Размешчана на трасе Ерэван — Сцепанакерт, на чыгунцы Ерэван — Ерасх, за 4 км на паўночны захад ад горада Арарата, за 3 км на паўночны захад ад сяла Наякерт і за 2 км на паўднёвы ўсход ад сяла Айгаван.
Эгаш Маніш
Антоніу Каэтану ды Абрэу Фрэйры Эгаш Маніш (António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz;, — , ) — партугальскі псіхіятр і нейрахірург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1949) «за адкрыццё тэрапеўтычнага ўздзеяння лабатаміі пры некаторых псіхічных захворваннях». Падзяліў прэмію з Уолтэрам Гесам, узнагароджаным «за адкрыццё функцыянальнай арганізацыі прамежкавага мозгу як каардынатара актыўнасці ўнутраных органаў».
Аўшэн
Аўшэ́н (Ավշեն) — сяло ў марзе Арагацотн, на паўночным захадзе Арменіі. Размешчана на паўночны захад ад Апарана і на поўнач ад Аштарака.