cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алгебра
Старажытны свет
Геаметрычны падыход да алгебраічных праблем абмяжоўваў далейшае развіццё навукі. Напрыклад, можна было складаць велічыні аднолькавай размернасці (даўжыні, плошчы, аб'ёмы), але нельга было казаць пра здабыткі больш чым трох множнікаў, бо не было паняцця чатырохмернага аб'ёму. Спробы адмовіцца ад геаметрычнай трактоўкі з'явілася ў Дыяфанта Александрыйскага, які жыў у III стагоддзі. У яго кнізе «Арыфметыка» з'яўляецца літарная сімволіка і спецыяльныя абазначэнні для ступеней да 6-й. Былі ў яго і абазначэнні для адмоўных ступеней, адмоўных лікаў, а таксама знак роўнасці (адмысловага знака для складання яшчэ не было), кароткі запіс правіл множання дадатных і адмоўных лікаў. На далейшае развіццё алгебры істотна паўплывалі даследаваныя Дыяфантам задачы, якія прыводзяць да складаных сістэм алгебраічных ураўненняў, у тым ліку да сістэм, дзе колькасць ураўненняў была меншай за колькасць невядомых. Для такіх ураўненняў Дыяфант шукаў толькі дадатныя рацыянальныя рашэнні.
З VI стагоддзя цэнтр матэматычных даследаванняў перамясціўся ў Індыю, Кітай, краіны Блізкага Усходу і Сярэдняй Азіі. Кітайскія навукоўцы распрацавалі метад паслядоўнага выключэння невядомых для рашэння сістэм лінейных ураўненняў, далі новыя метады прыбліжанага рашэння ўраўненняў вышэйшых ступеней. Індыйскія матэматыкі, а іменна Арыябхата I, Брамагупта, выкарыстоўвалі адмоўныя лікі, удасканалілі літарную сімволіку. Але толькі ў працах вучоных Блізкага Усходу і Сярэдняй Азіі алгебра аформілася ў самастойную галіну матэматыкі, якая займаецца рашэннем ураўненняў. У IX стагоддзі ўзбекскі матэматык і астраном Мухамед аль-Харэзм напісаў трактат «Кітаб аль-джэбр Валь-мукабала», дзе даў агульныя правілы для рашэння ўраўненняў першай ступені. Слова «аль-джэбр» (аднаўленне), ад якога новая навука атрымала сваю назву, азначала перанос адмоўных складнікаў ураўнення з адной часткі ў іншую са зменай знака. Навукоўцы Усходу вывучалі рашэнне кубічных ураўненняў, аднак не здолелі атрымаць агульнай формулы для іхніх каранёў.
У Еўропе вывучэнне алгебры пачалося ў XIII стагоддзі. Адным з буйных матэматыкаў гэтага часу быў італьянец Леанарда Пізанскі, вядомы па мянушцы Фібаначы. Яго «Кніга абака» 1202 года ўяўляе сабой трактат са звесткамі па арыфметыцы і алгебры, у тым ліку і пра квадратныя ураўненні. Першым значным самастойным дасягненнем заходнееўрапейскіх вучоных стала адкрыццё формулы для каранёў кубічнага ўраўнення, апублікаванай у 1545 годзе. Гэта было заслугай італьянскіх алгебраістаў Сцыпіёна дэль Фера, Ніколы Тартальі і Джыралама Кардана. Вучань Кардана Ладавіка Ферары рашыў і ўраўненне 4-й ступені. Вывучэнне некаторых пытанняў, звязаных з каранямі кубічных ураўненняў, прывяло італьянскага алгебраіста Рафаэля Бамбелі да адкрыцця камплексных лікаў.
Развіццё сімволікі
Адсутнасць зручнай і развітой сімволікі стрымлівала далейшае развіццё алгебры: самыя складаныя формулы даводзілася апісваць словамі. У канцы XV стагоддзя Лука Пачолі зрабіў спробу ўвесці алгебраічную сімволіку, аднак большага поспеху ў гэтай справе дасягнуў у канцы XVI стагоддзя французскі матэматык Франсуа Віет, які ўвёў літарныя абазначэнні не толькі для невядомых, але і для адвольных сталых велічынь. Сімволіка Віета была ўдасканалена яго паслядоўнікамі. Канчатковы выгляд ёй надаў у XVII стагоддзі французскі філосаф і матэматык Рэнэ Дэкарт, які ўвёў абазначэнні для паказчыкаў ступеней, якія прымяняюцца да гэтага часу.
Паступова пашыраўся запас лікаў, з якімі можна было выконваць дзеянні. Пачалі шырока ўжывацца адмоўныя лікі, затым — камплексныя, навукоўцы сталі свабодна выкарыстоўваць ірацыянальныя лікі. Аказалася, што, нягледзячы на ​​такое пашырэнне запасу лікаў, устаноўленыя раней правілы алгебраічных пераўтварэнняў захоўваюць сваю сілу. Нарэшце, Дэкарт здолеў вызваліць алгебру ад неўласцівай ёй геаметрычнай формы. Усё гэта дало магчымасць разглядаць пытанне рашэння ўраўненняў у самым агульным выглядзе, рашаць геаметрычныя задачы з дапамогай ураўненняў. Напрыклад, задача аб знаходжанні пункта перасячэння дзвюх прамых звялася да рашэння сістэмы ўраўненняў, якім задавальнялі пункты гэтых прамых. Такі падыход да рашэння геаметрычных задач атрымаў назву аналітычнай геаметрыі.
Развіццё алфавітнай сімволікі дазволіла ўстанавіць агульныя сцвярджэнні адносна ўраўненняў: тэарэма Безу аб дзялімасці мнагачлена
P(х)
на двухчлен
(х — а)
, дзе
a
ёсць корань гэтага мнагачлена, формула Віета для суадносін паміж каранямі квадратнага ўраўнення і яго каэфіцыентамі; правілы, якія дазваляюць ацэньваць колькасць рэчаісных каранёў ураўнення, агульныя метады выключэння невядомых з сістэмы ўраўненняў і г. д.
Далейшыя поспехі
Асабліва далёка ў сферы рашэння сістэмы лінейных ураўненняў удалося прасунуцца ў XVIII стагоддзі, для іх былі атрыманы формулы, якія дазваляюць выразіць рашэнне праз каэфіцыенты і свабодныя складнікі. Далейшае вывучэнне такіх сістэм ураўненняў прывяло да тэорыі матрыц і вызначнікаў. У канцы XVIII стагоддзя было даказана, што любое алгебраічнае ўраўненне з камплекснымі каэфіцыентамі мае хаця б адзін камплексны корань. Гэта сцвярджэнне называецца асноўнай тэарэмай алгебры. На працягу двух з паловай стагоддзяў увага алгебраістаў была прыкавана да задачы аб вывадзе формулы для рашэння агульнага ўраўнення 5-й ступені. Трэба было выразіць рашэнне гэтага ўраўнення праз яго каэфіцыенты з дапамогай арыфметычных аперацый і каранёў, гэта значыць развязаць ураўненне ў радыкалах. Толькі ў XIX стагоддзі італьянец Паола Руфіні і нарвежац Нільс Абель незалежна адзін ад аднаго даказалі, што такія формулы не існуюць (гл. Тэарэма Абеля-Руфіні). Гэтыя даследаванні былі завершаны французскім матэматыкам Эварытсам Галуа, чые метады дазволілі для гэтага ўраўнення вызначыць, развязваецца яно ў радыкалах ці не. Адзін з самых выдатных матэматыкаў у гісторыі Карл Фрыдрых Гаус высвятліў, калі можна пабудаваць цыркулем і лінейкай правільны
n
-вугольнік: дадзеная задача была напрамую звязана з вывучэннем каранёў ураўнення
. Высветлілася, што яна вырашальная толькі тады, калі лік
ёсць просты лік Ферма ці здабытак некалькіх розных простых лікаў Ферма. Тым самым малады студэнт, а Гаусу на той час было ўсяго дзевятнаццаць гадоў, рашыў задачу, якой беспаспяхова займаліся навукоўцы больш чым два тысячагоддзі.
Лінейная алгебра
Лінейная алгебра — частка алгебры, якая вывучае вектары, вектарныя, або лінейныя прасторы, лінейныя адлюстравання і сістэмы лінейных ураўненняў. Да лінейнай алгебры таксама адносяць тэорыю вызначальнікаў, тэорыю матрыц, тэорыю форм (напрыклад, квадратычных), тэорыю інварыянтаў (часткова), тэнзарнае злічэнне (часткова). Сучасная лінейная алгебра робіць акцэнт на вывучэнні вектарных прастор.
Лінейная, або вектарная прастора V(F) над полем F — гэта ўпарадкаваная чацвёрка, дзе прычым, зададзеныя аперацыі адпавядаюць наступным аксіёмам — аксіёмам лінейнай (вектарнай) прасторы: Эўклідавыя прасторы, афінныя прасторы, а таксама многія іншыя прасторы, якія вывучаюцца ў геаметрыі, вызначаюцца на аснове вектарнай прасторы. Аўтамарфізмы вектарнай прасторы над полем ўтвараюць групу адносна множання, ізаморфную групе нявыраджаных квадратных матрыц, што звязвае лінейную алгебру з тэорыяй груп, у прыватнасці з тэорыяй лінейных прадстаўленняў груп.
Пераход ад канечнамерных вектарных прастор, якія звычайна выкарыстоўваюцца ў лінейнай алгебры, да бесканечнамерных лінейных прастор знайшоў сваё адлюстраванне ў некаторых раздзелах функцыянальнага аналізу. Іншым натуральным абагульненнем з'яўляецца выкарыстанне не поля, а адвольнага кольца. Для модуля над адвольным кальцом не выконваюцца асноўныя тэарэмы лінейнай алгебры. Агульныя ўласцівасці вектарных прастор над полем і модуляў над кальцом вывучаюцца ў алгебраічнай К-тэорыі.
Тэорыя груп
Непустое мноства G з зададзенай на ім бінарнай аперацыяй называецца групай (G,*), калі выкананы наступныя аксіёмы:
Паняцце групы ўзнікла ў выніку фармальнага апісання сіметрыі і эквівалентнасці геаметрычных аб'ектаў. У тэорыі Галуа, якая і дала пачатак паняццю групы, групы выкарыстоўваюцца для апісання сіметрыі ўраўненняў, каранямі якіх з'яўляюцца карані некаторага паліномнага ўраўнення. Групы паўсюдна выкарыстоўваюцца ў матэматыцы і прыродазнаўчых навуках, часта для выяўлення ўнутранай сіметрыі аб'ектаў (групы аўтамарфізмаў). Амаль усе структуры агульнай алгебры — асобныя выпадкі груп.
Тэорыя кольцаў
Кальцо — гэта мноства R, на якім зададзены дзве бінарныя аперацыі: + і × (так званыя складанне і множанне), з наступнымі ўласцівасцямі:
Універсальная алгебра
Універсальная алгебра з'яўляецца спецыяльным раздзелам агульнай алгебры, які займаецца вывучэннем характэрных для ўсіх алгебраічных сістэм уласцівасцей. Алгебраічная сістэма ўяўляе сабой адвольнае непустое мноства з зададзеным (магчыма, бесканечным) наборам канечнаарных аперацый над ім і канечнаарных адносін:, ,. Мноства A ў гэтым выпадку называецца носьбітам (або асноўным мноствам) сістэмы, набор функцыянальных і прэдыкатных знакаў з іх арнасцямі — яе сігнатурай. Сістэма з пустым мноствам адносін называецца ўніверсальнай алгебрай (у кантэксце прадмета — часцей проста алгебрай), а з пустым мноствам аперацый — мадэллю або сістэмай адносін, рэляцыйнай сістэмай.
У тэрмінах універсальнай алгебры, напрыклад, кальцо — гэта універсальная алгебра, такая што алгебра — абелева група, і аперацыя + дыстрыбутыўная злева і справа адносна \times. Кальцо называецца асацыятыўным, калі мультыплікатыўны групоід з'яўляецца паўгрупай. Раздзел разглядае як уласна ўніверсальныя алгебры, так і спадарожныя структуры: маноід ўсіх эндамарфізмаў, група усіх аўтамарфізмаў , рашотак усіх падалгебр і ўсіх кангруэнцый.
Універсальная алгебра знаходзіцца на стыку логікі і алгебры.
Дзмітрый Кузьміч Марозаў
Дзмітрый Кузьміч Марозаў (1912—1981) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Дзмітрый Марозаў нарадзіўся 30 кастрычніка 1912 года ў вёсцы Казіміраўка (цяпер — Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння фінансавага тэхнікума працаваў бухгалтарам у Віцебскай вобласці. У 1934 годзе Марозаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1938 годзе ён скончыў Маскоўскае пяхотнае вучылішча. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. Са жніўня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Да чэрвеня 1944 года палкоўнік Дзмітрый Марозаў камандаваў 850-м стралковым палком 277-й стралковай дывізіі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Беларускай ССР. У чэрвені-ліпені 1944 года полк Марозава паспяхова дзейнічаў пры прарыве нямецкай абароны на паўднёвым усходзе ад Віцебска, вызваленні Вільнюса і Каўнаса, пераправе праз Лучэсу, Бярэзіну, Вілію і Нёман. 18-21 жніўня 1944 года ён выйшаў да мяжы з Усходняй Прусіяй, нанёсшы праціўніку вялікія страты.
Аляксандр Іванавіч Родзін
Алесь Ро́дзін, поўнае імя Аляксандр Іванавіч Ро́дзін (, г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі мастак.
Дзмітрый Кузьміч Марозаў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўмелае кіраўніцтва баявымі дзеяннямі палка, узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» палкоўнік Дзмітрый Марозаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 6161.
Аляксандр Іванавіч Родзін
Біяграфія
Нарадзіўся ў Баранавічах у 1947 годзе. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1972 годзе.
Дзмітрый Кузьміч Марозаў
Біяграфія
Пасля заканчэння вайны Марозаў працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1949 годзе ён скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе. У 1956 годзе ў званні палкоўніка Марозаў быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Феадосіі. Памёр 20 студзеня 1981 года, пахаваны на Новых могілках Феадосіі.
Быў таксама узнагароджаны чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэраг медалёў.
Аляксандр Іванавіч Родзін
Біяграфія
Мастак-авангардыст, аўтар футурыстычных карцін і шматгадовы арганізатар фестываляў эксперыментальнага мастацтва «Дах».
Карціны выстаўляліся ў Францыі, Італіі, Нідэрландах, Бельгіі і іншых краінах. Доўгі час працаваў у берлінскім арт-цэнтры «Тахелес». Адрэстаўраваныя творы мастака ў 2022 годзе прадстаўлены ў Мінску.
Творчасць
Працаваў у галіне жывапісу, графікі. Аўтар твораў «Мегаполіс» (1975), «Міфалагема тысячагоддзя. Нон стоп панарама» (1986—2000), «Двайны стандарт» (1986), «Ноч неапазнаных сутнасцей» (1987), «XXI стагоддзе» (1989—1991), «Пустэльнікі» (1993—1996), «Апакаліпсіс» (1994—1997), «Кругі пазнання» (1996—1997), цыкла «Сіндром Адраджэння» (1996—1997), паліпціха «Стварэнне сусвету» (1999—2001). Творчасці ўласцівы сюррэалістычная манера выканання, графічнасць, дэталізацыя сюжэта, спалучэнне абстрактнасці мыслення і фігуратыўнасці выяў.
Каменны век
Каменныя прылады вырабляліся з розных відаў каменя. Так, крэмень і вапняковыя сланцы выкарыстоўваліся ў якасці рэжучыя інструментаў і зброі, а з базальту і пясчаніку вырабляліся рабочыя інструменты, напрыклад, камяні для ручных млыноў. Таксама атрымалі шырокае выкарыстанне драўніна, косці, шкарлупіна, аленевы рог.
У дадзеным перыядзе шырокае выкарыстанне тэхналогій упершыню значна паўплывала на чалавечую эвалюцыю. Арэал чалавека пашырыўся ад саван Усходняй Афрыкі да ўсіх куткоў астатняга свету. У канцы каменнага стагоддзя адбылося прыручэнне некаторых дзікіх жывёл і пачалася выплаўленьне меднай руды для вытворчасці металу. Каменны век ставіцца да дагістарычнаму перыяду чалавечага развіцця, бо ў гэты час чалавецтва яшчэ не навучылася пісаць (што характарызуе традыцыйны пачатак гістарычнага летазлічэння).
Тэрмін «каменны век» выкарыстоўваецца для абазначэння археолагамі шырокага перыяду чалавечага развіцця папярэдняга эпосе металаў. Яшчэ ў I стагоддзі да н. э. Ціт Лукрэцый Кар выказаў здагадку, што эпосе металаў папярэднічаў час, калі асноўным зброяй і прыладай чалавека былі камяні. Ідэя аб выдзяленні прапанаваная французскім антыкварам Нікола Маудэлем у 1734 годзе. Прапанова навукова абгрунтавана дацкім археолагам Томсанам у 1836, які вылучыў у перыядзе развіцця чалавецтва 3 культурна-гістарычныя эпохі (каменны, бронзавы і жалезны век). У 60-х гадах XIX стагоддзя англійская вучоны Джон Лібок падзяліў каменны век на дзве больш дробныя эпохі — палеаліт і неаліт, а ў канцы таго ж дзесяцігоддзя французскі археолаг Г. Мартылье распрацаваў больш дробную перыядызацыю (шэльская, мусцьерская, салютрэйская, арыньякская, мадленская, робенгаузенская). Аднак у розных рэгіёнах зямнога шара чалавецтва развівалася нераўнамерна, каменныя прылады ў некаторых культурах шырока выкарыстоўваліся нават у эпоху металаў. Таму лепш выкарыстоўваць тэрмін «каменныя вяка», чым «каменны век» для абазначэння дадзенага перыяду. Часовы перыяд пачатку і завяршэння каменнага веку таксама з'яўляецца спрэчным.
Каменны век у археалогіі
Дакладныя даты гэтага перыяду з'яўляюцца нявызначанымі, спрэчнымі і залежаць ад канкрэтнага рэгіёну. Аднак, можна казаць аб каменным веке ў цэлым, як пра перыяд для ўсяго чалавецтва, хоць у некаторых культурах да гэтага часу не з'явілася металургія, пакуль яны не сутыкнуліся з уплывам больш тэхналагічна развітых цывілізацый. Тым не менш, у цэлым гэты перыяд пачаўся каля 3 млн гадоў таму, пачынаючы з першага гамінід, які жыве ў Афрыцы, які здагадаўся выкарыстоўваць каменны інструмент для вырашэння бытавых задач. Большасць аўстралапітэкаў, верагодна, не выкарыстоўвалі каменныя прылады, хоць іх культура таксама вывучаецца ў рамках дадзенага перыяду.
Бо да нашага часу пераважна дайшлі толькі каменныя знаходкі, то на іх аснове вядуцца археалагічныя даследаванні ўсяго перыяду. Археолагі праводзяць розныя вымярэння каменных прылад, каб вызначыць іх тыпалогію, прызначэнне і тэхналагічнае выкарыстанне. Нярэдка інструменты каменнага стагоддзя даходзяць да нас у паўразбураным стане, раздзел эксперыментальнай археалогіі займаецца іх аднаўленнем або стварэннем копій.
Сучаснае выкарыстанне тэрміна
Адна з праблем у выкарыстанні тэрміна «каменны век» заключаецца ў тым, што судзіць аб узроўні развіцця дагістарычных супольнасцяў можна толькі на падставе каменных прылад, а не па тыпу і складанасці прылады грамадскай арганізацыі, крыніц атрымання харчавання або адаптацыі да суровага клімату. Гэта вынікала з археалагічных метадаў, якія ўжываліся ў дзевятнаццатым стагоддзі, калі і была распрацавана трохузростная гістарычная сістэма. Галоўная мэта тых метадаў заключалася ў правядзенні максімальнай колькасці археалагічных раскопак для знаходжання каменных прылад. Сучасныя метады археалогіі грунтуюцца на куды больш шырокім зборы інфармацыі, якая значна пашырыла нашы веды аб тых дагістарычных часах і дазволіла зразумець, што нават у старажытныя часы ў чалавечым грамадстве мелася складаная арганізацыйная сістэма, што робіць тэрмін «каменны век» у яго сучасным разуменні састарэлым для абазначэння названага часовага перыяду. Цяпер нам вядома, што на развіццё старажытных супольнасцей аказвала ўплыў мноства розных фактараў, такіх як сельская гаспадарка, рэлігія або арганізаваныя паселішчы, а каменныя прылады былі адным з інструментаў, якія ў цяперашні час не могуць цалкам адлюстроўваць ўзровень развіцця старажытнага грамадства, яго вераванні і побыт.
Яшчэ адна праблема, звязаная з паняццем каменнага веку, заключаецца ў тым, што тэрмін быў створаны для апісання археалагічнай культуры старажытнай Еўропы, і што яго нельга прымяніць у дачыненні да іншых рэгіёнаў свету, такіх як Паўночная і Паўднёвая Амерыка, Акіянія, дзе плямёны земляробаў або паляўнічых-збіральнікаў выкарыстоўвалі камень аж да іх еўрапейскай каланізацыі. Таксама выкарыстанне металаў у жыцці старажытных людзей насіла куды менш важны характар, чым прынята думаць, і тэрміны медны, бронзавы і жалезны векі з'яўляюцца не зусім прымальнымі для абазначэння дадзеных перыядаў чалавечай гісторыі. Так, напрыклад у той час, калі ва ўсім свеце актыўна выкарыстоўваліся вырабы з жалеза, у Амерыцы жалеза было невядома аж да 1492 года (у хаду былі медзь, срэбра і золата), а ў Акіяніі да XVII стагоддзя.
Наступны пасля каменнага стагоддзя бронзавы стаў часовай эпохай, на працягу якой людзі навучыліся вырабляць бронзавыя інструменты з медзі і волава і выкарыстоўваць іх у паўсядзённым жыцці. Пераход з каменнага стагоддзя ў бронзавы для большай часткі чалавецтва, якое жыло ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Афрыцы адбыўся ў перыяд з 6 да 2,5 тыс. гадоў да н. э. Аднак, у некаторых рэгіёнах зямнога шара, такіх як Цэнтральная і Паўднёвая Афрыка каменны век непасрэдна перайшоў у жалезны. Звычайна лічыцца, што на Блізкім Усходзе і ў Паўднёва-Усходняй Азіі каменны век завяршыўся каля 6 тыс. гадоў да н. э., а ў Еўропе і астатніх краінах Азіі каля 4 тыс. гадоў да н. э. Аднак, культура інкаў у Паўднёвай Амерыцы жыла на ўзроўні каменнага стагоддзя аж да 2 тыс. гадоў да н. э., калі золата, медзь і срэбра ўвайшлі ва ўжытак і сталі выкарыстоўвацца паўсюдна. Аўстралія заставалася ў каменным стагоддзі аж да XVII стагоддзя н. э.
Таксама мы ведаем пра тое, што пераход ад каменнага стагоддзя ў бронзавы быў ня адначасовым, а займаў досыць доўгі час. Пераход ажыццяўляўся пачаткам выкарыстання золата і медзі, што было пацверджана ў знаходках неалітычных паселішчаў. Гэты пераходны перыяд вядомы як медны век або энеаліт. Ён быў кароткім і працякаў толькі ў асобных рэгіёнах, таму што бронзавы сплаў з'явіўся і стаў распаўсюджвацца даволі хутка, як толькі пачалася выплаўленьне медзі. Напрыклад, у знойдзенай ледзяной муміі Эці прыблізна 33 стагоддзя да н. э. былі выяўленыя як медная сякера і нож, так і крэмень, што кажа аб суседстве ў адным часу тэхналогій каменнага і меднага векаў. Сумеснае выкарыстанне каменных і металічных прылад працягвалася аж да ранняга Сярэднявечча. У Еўропе і Паўночнай Амерыцы каменныя жорны ўжываліся аж да канца XX стагоддзя, а ў шматлікіх рэгіёнах выкарыстоўваюцца і па гэты дзень.
Палеаліт
Перыяд старажытнай гісторыі чалавецтва, які захапляў часовую эпоху з моманту вылучэння чалавека з жывёльнага стану і з'яўлення першабытна-абшчыннага ладу да канчатковага адступлення леднікоў. Тэрмін быў прыдуманы археолагам Джонам Лібакам у 1865 годзе. У палеаліце чалавек пачаў выкарыстоўваць каменныя прылады ў сваім штодзённым жыцці. Каменны век ахоплівае большую частку гісторыі чалавецтва (каля 99% часу ) на зямлі і пачынаецца 2,5, або 2,6 млн. гадоў таму. Каменны век характарызуецца з'яўленнем каменных інструментаў, сельскай гаспадаркі і завяршэннем плейстацэну каля 10 тыс. гадоў да н. э. эпохі палеаліту заканчваецца з надыходам мезаліту, які ў сваю чаргу завяршыўся неалітычнай рэвалюцыяй.
У часы палеаліту людзі жылі разам у невялікіх супольнасцях, такіх як плямёны і займаліся збіраннем раслін і паляваннем на дзікіх жывёл. Палеаліт характарызуецца выкарыстаннем пераважна каменных прылад, хоць таксама ўжывалася драўніна і касцяныя прылады. Прыродныя матэрыялы адаптаваліся чалавекам для выкарыстання іх у якасці інструментаў, так былі ў хаду скура і раслінныя валакна, але, улічваючы іх недаўгавечнасць яны не змаглі захавацца да нашых дзён. Чалавецтва на працягу палеаліту паступова эвалюцыянавала ад ранніх прадстаўнікоў роду Homo, такіх, як Homo habilis, якія выкарыстоўвалі простыя каменныя прылады да анатамічна сучаснага чалавека (Homo sapiens sapiens). У канцы палеаліту, падчас г. зв. сярэдняга і верхняга палеаліту людзі пачалі ствараць першыя творы мастацтва і сталі займацца рэлігійнымі і духоўнымі абрадамі, такімі як пахаванне мёртвых і рэлігійныя рытуалы. Клімат у часы палеаліту уключаў ледніковыя і міжледнікоўе перыяды, у якіх клімат перыядычна змяняўся ад цёплых да халодных тэмператур.
Ранні палеаліт
Перыяд, які пачаўся з канца эпохі пліяцэну, у якім пачалося першае выкарыстанне каменных прылад продкамі сучаснага чалавека Homo habilis. Гэта былі параўнальна простыя прылады, вядомыя як калуны. Homo habilis асвоілі каменныя прылады ў эпоху алдувайскай культуры, якія выкарыстоўваліся ў якасці каменных сардэчнікаў. Гэтая культура атрымала сваю назву ў гонар месца, дзе былі знойдзены першыя каменныя прылады — алдувайскай цясніны ў Танзаніі. Людзі існавалі пераважна за кошт мяса памерлых жывёл і збіральніцтва дзікарослых раслін, так як паляванне ў гэты час не была яшчэ распаўсюджаная. Каля 1,5 млн гадоў таму з'явіўся больш развіты чалавечы выгляд — Homo erectus. Прадстаўнікі гэтага віду навучыліся выкарыстоўваць агонь і стваралі больш складаныя інструменты з каменя, а таксама пашырылі свой арэал за кошт асваення Азіі, што пацвярджаецца знаходкамі на плато Жайкудан ў Кітаі. Каля 1 млн гадоў назад чалавек асвоіў Еўропу і пачаў выкарыстоўваць каменныя сякеры.
Сярэдні палеаліт
Перыяд пачаўся каля 200 тыс. гадоў таму і з'яўляецца найбольш вывучанай эпохай, на працягу якой жылі неандэртальцы (120-35 тыс. гадоў таму). Найбольш вядомыя знаходкі неандэртальцаў ставяцца да мастэрыянскай культуры. У рэшце рэшт неандэртальцы вымерлі і былі заменены сучаснымі людзьмі, якія ўпершыню з'явіліся ў Эфіопіі каля 100 тыс. гадоў таму. Нягледзячы на тое, што культура неандэртальцаў лічыцца прымітыўнай, ёсць дадзеныя, што яны шанавалі сваіх старых і практыкавалі рытуалы пахавання, якія ладзіліся ўсім племем. У гэты час адбылося пашырэнне арэалу людзей і засялення імі незасвоеных тэрыторый, такіх як Аўстралія і Акіянія. Народы сярэдняга палеаліту дэманструюць неабвержныя доказы, што ў іх пачатак пераважаць абстрактнае мысленне, выказанае, напрыклад у арганізаваным пахаванні памерлых. Нядаўна, у 1997 годзе на падставе аналізу ДНК першага неандэртальца навукоўцы Мюнхенскага ўніверсітэта зрабілі выснову - адрозненні ў генах занадта вялікія каб лічыць неандэртальцаў продкамі краманьёнцаў (гэта значыць сучасных людзей). Гэтыя высновы былі пацверджаны вядучымі спецыялістамі з Цюрыха, а пазней і ўсёй Еўропы і Амерыкі. На працягу доўгага часу (15-35 тысяч гадоў) неандэртальцы і краманьёнцы суіснавалі і варагавалі. У прыватнасці, на стаянках і неандэртальцаў і краманьёнцаў былі выяўленыя абгрызеныя косці іншага выгляду. У прыватнасці гэтага меркавання прытрымліваецца прафесар бардоскага Універсітэта Жан-Жак Юблен.
Верхні палеаліт
Каля 35-10 тыс. гадоў таму завяршыўся апошні ледніковы перыяд і сучасныя людзі на працягу дадзенага перыяду рассяліліся па ўсёй Зямлі. Пасля з'яўлення першых сучасных людзей у Еўропе (краманьёнцаў) адбыўся адносна хуткі рост іх культур, найбольш вядомыя з якіх: Шатэльперонская, Арыньякская, Салютрэйская, Гравецкая і Мадленская археалагічныя культуры.
Паўночная і Паўднёвая Амерыка былі каланізаваныя людзьмі праз Берынгаў перашыек, які быў пазней затоплены павышэннем ўзроўню сусветнага акіяна і ператварыўся ў Берынгаў праліў. Старажытныя людзі Амерыкі, палеаіндзейцы хутчэй за ўсё сфармаваліся ў самастойную культуру каля 13,5 тыс. гадоў таму. У цэлым, на планеце сталі пераважаць супольнасці паляўнічых-збіральнікаў, якія выкарыстоўвалі розныя тыпы каменных інструментаў у залежнасці ад рэгіёна.
Мезаліт
Перыяд паміж палеалітам і неаліту X-VI тысяч гадоў да нашай эры. Перыяд пачаўся з завяршэння апошняга ледніковага перыяду і працягваўся да павышэння ўзроўню сусветнага акіяна, што выклікала неабходнасць людзей адаптавацца да навакольнага абстаноўцы і знаходзіць новыя крыніцы свайго пражытка. У гэтым перыядзе з'явіліся мікраліты — мініяцюрныя каменныя інструменты, якія значна пашырылі магчымасці прымянення каменя ў паўсядзённым жыцці старажытных людзей. Аднак, тэрмін «мезаліт» таксама выкарыстоўваецца і ў якасці абазначэння каменных інструментаў, якія былі прывезены ў Еўропу з Старажытнага Блізкага Усходу. Микролитические інструменты значна павысілі эфектыўнасць палявання, а ў больш развітых паселішчах (напрыклад, Лепенскі Вір) выкарыстоўваліся таксама і для рыбалоўлі. Верагодна, у гэтай часовай эпосе адбылося прыручэнне сабакі ў якасці памочніка на паляванні.
Першая вядомая бітва ў гісторыі чалавецтва адбылося ў перыяд мезаліту на плато ў Егіпце, вядомым як Могілкі 117.
Неаліт
Новы каменны век характарызаваўся з'яўленнем сельскай гаспадаркі і жывёлагадоўлі падчас так званай неалітычнай рэвалюцыі, развіццём ганчарнага рамяства і з'яўленнем першых буйных паселішчаў людзей, такіх як Чатал-Гуюка і Іерыхон. Першыя культуры неаліту з'явіліся каля 7000 да н. э. у зоне так званага «ўрадлівага паўмесяца». Сельская гаспадарка і культура распаўсюдзіліся ў Міжземнамор'е, даліне Інда, Кітаі і краінах Паўднёва-Усходняй Азіі.
Павелічэнне колькасці насельніцтва прывяло да ўзрастання патрэбы ў расліннай ежы, што спрыяла хуткаму развіццю сельскай гаспадаркі. Пры вядзенні сельскагаспадарчых работ сталі прымяняцца каменныя прылады для апрацоўкі глебы, а пры зборы ўраджаю пачалі выкарыстоўвацца прыстасаванні для жніва, драбнення рэзкі раслін. Упершыню пачалі будавацца буйнамаштабныя каменныя збудаванні, такія як вежы і сцены Іерыхона або Стоўнхендж, што дэманструе з'яўленне ў неаліце значных людскіх і матэрыяльных рэсурсаў, а таксама форм супрацоўніцтва паміж вялікімі групамі людзей, якія дазвалялі весці працы над буйнымі праектамі. У нейкай ступені дадзенае з'ява заклала аснову ў развіцці сацыяльнай іерархіі і з'яўленню эліт. Хоць некаторыя грамадства позняга неаліту фармаваліся ў якасці плямёнаў са складанай іерархіяй (напрыклад, культура старажытных Гавайскіх астравоў), большасць чалавечых супольнасцей неаліту былі параўнальна простымі і не мелі эліты. У цэлым, у неалітычных культурах было прыкметна больш іерархічных супольнасцей, чым у папярэдніх ім палеалітычных культурах паляўнічых-збіральнікаў. У эпоху неаліту з'явіўся рэгулярны гандаль паміж рознымі селішчамі, людзі пачалі перавозіць тавары на значныя адлегласці (многія сотні кіламетраў). Паселішча Скара-Брэй, размешчанае на Аркнейскіх астравах недалёка ад Шатландыі, з'яўляецца адным з лепшых прыкладаў неалітычнай вёскі. У селішчы выкарыстоўваліся каменныя ложкі, паліцы і нават памяшканні для туалетаў.
Харчаванне
Крыніцамі харчавання людзей у каменным веку служылі жывёлы і расліны на тэрыторыі распаўсюджвання чалавека. Людзі ўжывалі мяса і ўнутраныя органы жывёл, у тым ліку печань, ныркі і мозг. Малочныя прадукты і раслінныя прадукты, багатыя вугляводамі, такія як бабовыя і збожжавыя крупы людзі ўжывалі мала. У ежу выкарыстоўваліся лісце і карані раслін. Мяса жывёл здабывалася пераважна паляваннем, хоць у канцы каменнага веку пачало з'яўляцца жывёлагадоўля. Таксама, задоўга да сельскагаспадарчай рэвалюцыі неаліту павялічылася спажыванне бабовых раслін, пра што кажуць археабатанічны знаходкі ў Ізраіле. Больш за тое, апошнія дадзеныя сведчаць аб тым, што людзі пачалі апрацоўваць і ўжываць у ежу дзікія збожжавыя культуры больш за 23 тыс. гадоў таму ў верхнім палеаліце.
У канцы ледавіковага перыяду 15-9 тыс. гадоў таму адбылося першае ў галацэне масавае выміранне жывёл у Азіі, Еўропе, Паўночнай Амерыцы і Аўстраліі. Гэта падзея выклікала значнае змяненне ў культуры харчавання старажытных людзей і спрыяла развіццю сельскай гаспадаркі, дзякуючы якому прадукты расліннага паходжання надоўга ўвайшлі ў рацыён чалавека. Гэта выміранне магло адбыцца з-за масавай палявання людзей на дзікіх жывёл, такіх як маманты, хоць шматлікія навукоўцы лічаць, што выміранне жывёл звязана са зменай клімату.
Месцы жыхарства і асяроддзе пражывання
Прыкладна 2 мільёны гадоў таму людзі ўпершыню пачалі будаваць антрапагенныя структуры ў Усходняй Афрыцы, майструюць з дапамогай найпростых механізмаў з камянёў і галін дрэў. Каля 500 тыс. гадоў назад людзі пачалі выкарыстоўваць каменнае кола для ўзвядзення сваіх збудаванняў. Некаторыя з збудаванняў гэтага перыяду былі выяўленыя блізу Ніцы ў Францыі. Месцы пражывання чалавека ў каменным веку былі выяўленыя па ўсім зямным шары.
Мастацтва
Дагістарычнае мастацтва можна прасачыць толькі па знаходкам каменнага веку. Звесткі аб музычнай культуры першабытных людзей можна атрымаць на аснове першабытных музычных інструментаў, а дадзеныя аб выяўленчым мастацтве на аснове наскальнага жывапісу, да якой адносяцца петрагліфы і наскальныя роспісы. Невядома, ці выконвала дагістарычнае мастацтва рэлігійную функцыю. Старажытныя людзі падчас сваіх рытуалаў выконвалі танцы, спявалі песні і гралі на розных музычных інструментах.
Рэлігія
Сучасныя даследаванні і паглыблены аналіз знаходак каменнага стагоддзя сведчаць аб існаванні абрадаў і вераванняў ў людзей у дагістарычныя часы. Дзейнасць людзей каменнага стагоддзя выходзіла за рамкі задавальнення надзённых патрэбаў, такіх як пражытак, пошук жылля і выраб адзення. У старажытныя часы практыкаваліся абрады, якія тычацца смерці і пахавання чалавека, хоць яны моцна адрозніваліся ў асобных культур. У каменным стагоддзі па ўсёй бачнасці пачала распаўсюджвацца культура танца, якой суправаджаліся усе абрады.
Старажытныя людзі ўжо ў часы сярэдняга палеаліту, па ўсёй бачнасці хавалі сваіх мёртвых. Для ўпрыгожвання цела нябожчыка і яго магілы выкарыстоўваліся фарбы з яркай пылка раслін, охра і многія іншыя сродкі. У каменным стагоддзі пачалі фармавацца ідэі пра жыццё пасля смерці і рэлігійныя пачуцці людзей. Таксама праводзіліся рытуалы звязаныя з пакліканнем дажджу, падрыхтоўкай да палявання, лячэннем хворых.
Абмен і гандаль
Абмен харчавання, розных матэрыялаў і інструментаў быў распаўсюджаны яшчэ ў самых ранніх культур каменнага веку. Таксама праводзілася гандаль з селішчамі, якія знаходзяцца на вялікіх адлегласцях адзін ад аднаго. Знаходкі каменных прылад, упрыгожванняў, матэрыялаў для вытворчасці зброі, а таксама іншых вырабаў дапамаглі вызначыць месцы праходжання гандлёвых маршрутаў старажытнасці. З з'яўленнем іерархічнага ладу грамадства, правадыры плямёнаў атрымлівалі частку прыбытку ад гандлю ўласнага племя. Аднак, нават у канцы каменнага стагоддзя гандаль вялася прымітыўнымі спосабамі, першабытныя людзі не паведамлялі сваім супляменнікам аб прадаваных таварах.
Telefónica
Telefónica S.A. — іспанская тэлекамунікацыйная кампанія. Штаб-кватэра — у Мадрыдзе.
Дзейнічаючы, галоўным чынам, на рынках Іспаніі і Лацінскай Амерыкі, кампанія з'яўляецца адной з найбуйнейшых кампаній сектара традыцыйнай і мабільнай сотавай сувязі ў свеце, з'яўляецца чацвёртай у свеце па памеры кліенцкай базы і шосты па рыначнай капіталізацыі. Створаная ў 1924 годзе, да лібералізацыі рынка сувязі ў 1997 годзе Telefónica была адзіным аператарам тэлефоннай сувязі ў Іспаніі, але і дагэтуль займае дамінантнае становішча на рынку, з рыначнай доляй каля 75 % у 2004 годзе. З 1997 года іспанскі ўрад прыватызаваў кампанію.
Баначыч
Баначыч — прозвішча.
Кагор
Кагор — два розных віды віна.
Кагор у праваслаўі
У Рускай праваслаўнай царкве кагорам называюць мацаванае дэсертнае віно, якое традыцыйна прымяняецца ў сакрамэнце Эўхарыстыі.
Калі Расійская імперыя яшчэ не вырабляла ўласнага віна, яго завозілі, у тым ліку для рэлігійных мэтаў, з Грэцыі і Італіі. А ў 1733 годзе Свяцейшы Сінод прызнаў кагор адзіным віном, прыдатным для царкоўных патрэб. Гэта тлумачылася яго насычаным непранікальным чырвоным колерам: нават пасля развядзення вадой перад Эўхарыстыяй віно не губляла яркага чырвонага колеру, які сімвалізуе кроў Хрыста.
Цікава адзначыць, што грэчаскія віны, якія раней выкарыстоўваліся падчас набажэнстваў, былі, як правіла, салодкімі. Вернікі прывыклі да іх густу, таму французскія Каоры, якія вырабляюцца для Расіі, таксама паступова станавіліся ўсё саладзей. А вось традыцыйныя каоры, як некалькі стагоддзяў назад, так і сёння, былі і застаюцца сухімі вінамі. Па французскіх стандартах, сёння ў каоры дапускаецца 2 г/л цукру.
Eesti Raudtee
Eesti Raudtee (EVR) — нацыянальная чыгуначная кампанія Эстоніі. Заснавана ў 1992 годзе на базе эстонскай часткі Прыбалтыйскай чыгункі.
Працягласць шляхоў, прыналежных EVR, складае 691 км (усё — каляіны 1520 мм). Кампанія таксама ўжыццяўляе грузавыя перавозкі па чыгунках Эстоніі. Пасажырскія перавозкі (у тым ліку па электрыфікаваных лініях (агульная даўжыня — 192 км) у наваколлі Таліна ажыццяўляюцца кампаніяй Elron (был. Elektriraudtee). Кампаніі Edelaraudtee прыналежаць былыя вузкакалейныя лініі Талін — Лілі — Пярну і Лілі — Вільяндзі. У кіламетражы ліній EVR гэтыя пляцоўкі не ўлічаны. Кампанія ўжыццяўляе грузавыя перавозкі, унутраныя пасажырскія перавозкі (абслугоўваюцца дызель-паяздамі) і міжнародныя перавозкі (адзіны цяпер існы цягнік далёкага прытрымлівання Талін — Масква і пушчаны 27 мая 2012 года дызель-поезд Талін — Санкт-Пецярбург, які быў заменены складам расійскага фармавання ў 2015 годзе).
Грэгары Лемаршаль
Біяграфія
Грэгары Лемаршаль нарадзіўся ў мястэчку Ла-Тронш, недалёка ад Шамберы, дэпартамент Савоя. У два гады ў яго выявілі мукавісцыдоз.
Удзельнічаў у мясцовых тэлевізійных конкурсах (Tremplin des étoiles ў 1999 годзе) і перадачах (Graines de Stars ў 1999 годзе).
22 снежня 2004 г. стаў пераможцам чацвёртага сезону французскай Star Academy, стаўшы першым у гісторыі праекта пераможцам-мужчынам. За яго прагаласавала 80 % тэлегледачоў.
18 красавіка 2005 выйшаў яго першы альбом «Je deviens moi» (Я станаўлюся сабой).
У студзені 2006 г. ён атрымлівае прэмію — «Адкрыццё года» на NRJ Music Awards. З 9 мая па 26 мая 2006 г. ён з вялікім поспехам гастралюе па Францыі, Бельгіі і Швейцарыі. 29,30,31 мая і 24 чэрвеня Грэгары выступіў у легендарнай «Алімпіі».
У лютым 2007 ён заяўляе, што вымушаны зрабіць паўзу з-за дрэннага здароўя. Нягледзячы на гэта, запланаваны другі альбом. У пачатку красавіка ён праспяваў Vivo per lei з Элен Сегара.
У лютым 2007 года стан здароўя спевака сур'ёзна пагаршаецца, яму патрабуецца перасадка лёгкіх. 30 красавіка 2007 года ён памёр. Пахаваны на могілках мястэчка Саназ ў Савоі.
7 чэрвеня 2007 г. была афіцыйна зарэгістраваная Асацыяцыя супраць мукавісцыдоза імя Грэгары Лемаршаля — «Association Gregory Lemarchal». 18 чэрвеня 2007 г. быў прадстаўлены шырокай публіцы яго другі альбом.
Бялёва (урочышча)
Бялёва — урочышча ў Беларусі, каля в. Бялёў Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці, помнік прыроды. Купалападобнае ўзвышша вышынёй да 184 м, плошча складае 30 км², стромка абрываецца да забалочаных паніжэнняў шырынёй 100—600 м. Вылучаецца надзвычай вялікім для нізіннага Прыпяцкага Палесся перападам вышыняў — да 45 м. На паверхні Бялёва субканцэнтрычныя пясчаныя грады вышынёй 5—10 м. Паходжанне канчаткова не высветлена: мяркуюць, што гэта кальцавы кам ці тэктанічная структура.
Выпраўленчая калонія № 9
Выпраўленчая калонія № 9 — выпраўленчая ўстанова, мужчынская калонія строгага рэжыму ў Горках Магілёўскай вобласці Беларусі. Размешчана на поўдні горада, за чыгуначнымі пуцямі і станцыяй Пагодзіна, па адрасе вул. Дабралюбава, 16. Разлічана на 1500 чалавек. У розныя гады ў Горацкай калоніі № 9 адбывалі частку свайго тэрміну апазіцыйныя актывісты Зміцер Дашкевіч, Мікалай Дзядок, Аляксей Мілюкоў і Васіль Парфянкоў, Міхаіл Жамчужны, прызнаны праваабарончымі арганізацыямі Беларусі палітвязнем.
Гісторыя
Створана на базе цагельні ў Горках пастанова Саўміна БССР «Аб стварэнне новых і ўмацаванні матэрыяльна-тэхнічнай базы існуючых выпраўленча-працоўных калоній МУС БССР» ад 6 лютага 1957 года. Вясной таго ж года пачалося будаўніцтва асноўнай агароджы, жылых будынкаў і вытворчых карпусоў. На будаўніцтве аб’екта ўстановы да сакавіка 1964 гады былі задзейнічаны асуджаныя, якія знаходзіліся на палегчаным рэжыме. Асноўным відам работ быў выпуск чырвонай цэглы, гліну для якога асуджаныя здабывалі па ўсёй тэрыторыі Горацкага раёна. З сакавіка 1964 года ў калоніі ўжо ўтрымліваліся раней асуджаныя асобы, а ў 1975 годзе прадпрыемства перапрафілявана на выпуск прамысловай прадукцыі.
Аляксей Мілюкоў
4 верасня 2013 г. Аляксей Мілюкоў і яго бацька Алег Жалноў, вядомы бабруйскі блогер, зафіксавалі на відэакамеру парушэнне правіл дарожнага руху (незаконная паркоўка) супрацоўнікамі міліцыі, пасля чаго з вусновай заявай звярнуліся да супрацоўнікаў ДАІ. Тыя, у сваю чаргу, абвінавацілі Алега Жалнова ў тым, што ён перашкаджае ім выконваць свае абавязкі. У выніку абодвух бацьку і сына, як яны сцвярджаюць, гвалтам зацягнулі ў міліцэйскі будынак.
У студзені 2014 г. супраць Аляксея Мілюкова было ўзбуджана крымінальная справа па артыкуле 364 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь — «Гвалт або пагроза ўжывання гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў». 18 ліпеня 2014 года Мілюкоў быў асуджаны на тры гады «хіміі» і атрымаў штраф 50 мільёнаў беларускіх рублёў за нанясенне маральнай і фізічнай шкоды супрацоўніку ДАІ. У верасні 2016 года ён быў асуджаны паводле артыкула 415 Крымінальнага кодэксу нібыта за ўхіленне ад адбыцця пакараньня ў выглядзе абмежавання волі і змешчаны ў Горацкую калонію. Беларуская дэмакратычная апазіцыя прызнае яго палітвязнем.
У верасні 2017 года ў знак пратэсту супраць дзеянняў адміністрацыі калоніі Мілюкоў аб‘явіў галадоўку.
Суперкубак Польшчы па баскетболе сярод жанчын
Суперкубак Польшчы па баскетболе сярод жанчын — баскетбольнае спаборніцтва сярод жанчын у Польшчы, якое складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Польшчы і ўладальнікам Кубка Польшчы. У выпадку калі кубак і чэмпіянат выйграла адна каманда, то ў Суперкубку гуляюць чэмпіён краіны і фіналіст Кубка.
Юнісон
«Юнісон» — беларуска-брытанскае прадпрыемства, якое займаецца вытворчасцю легкавых і спецыялізаваных аўтамабіляў. Заснаванае ў 1996 годзе як сумеснае беларуска-брытанска-амерыканскае прадпрыемства «Форд Юніён». У 2000 годзе пераўтворанае ў СП ЗАТ «Юнісон».
Прадукцыя
Выпускаюцца наступныя маркі аўтамабіляў:
NGC 3188
NGC 3188 (іншыя абазначэнні — UGC 5569, MCG 10-15-65, MK 31, ZWG 290.28, KUG 1016+576B, PGC 30183) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міжнародная федэрацыя тэніса
Гісторыя
Неабходнасць стварэння міжнароднай арганізацыі, якая б спрыяла супрацоўніцтву нацыянальных федэрацый тэніса і стандартызацыі правіл гульні, наспела ў пачатку дваццатага стагоддзя, у перыяд хуткага росту папулярнасці гульні і павелічэння колькасці міжнародных спаборніцтваў. 1 сакавіка 1913 года прадстаўнікі 12 нацыянальных тэнісных арганізацый, сабраўшыся на ўстаноўчым сходзе ў Парыжы, прынялі рашэнне аб заснаванні Міжнароднай Федэрацыі лаўн-тэніса (International Lawn Tennis Federation). Краінамі-заснавальнікамі былі:
Праз паўтары гады ILTF была змушана прыпыніць сваю работу з-за пачатку Першай сусветнай вайны.
Дзейнасць была адноўлена ў 1919 годзе. У 1922 годзе засноўваецца Савет па Правілах, у задачу якога ўваходзіла распрацоўка ўніфікаваных правіл гульні, і барацьба за міжнароднае прызнанне ILTF арганізацыяй, адказнай за правілы тэніса.
Шэраг важных падзей адбываецца ў 1923 годзе:
У 1924 годзе МАК афіцыйна прызнаў ILTF кіруючай арганізацыяй сусветнага тэніса.
Да 1939 года, перад пачаткам Другой сусветнай вайны, ILTF налічвае 59 членаў. Падчас вайны дзейнасць арганізацыі зноў была прыпынена, а штаб-кватэра перанесена ў Лондан, дзе яна знаходзіцца дагэтуль. Першая пасляваенная канферэнцыя адбылася 5 ліпеня 1946 года.
У 1948 годзе ўпершыню прымаюцца стандарты на тэнісныя мячы.
З пачатку 50-х гадоў адбываецца імклівая прафесіяналізацыя сусветнага тэніса, у 1951 годзе «восем тыдняў» былі пашыраны да 210 дзён у годзе.
У 1963 годзе да 50-годдзя арганізацыі засноўваецца Кубак Федэрацыі —жаночы камандны чэмпіянат, падобны на той, які праводзіўся тады незалежнай арганізацыяй, Кубак Дэвіса.
Гістарычнае для тэніса рашэнне прымаецца 30 сакавіка 1968 года на надзвычайнай сесіі ў Парыжы — прафесійным гульцам дазволены доступ на ўсе турніры ILTF, у тэнісе пачынаецца адкрытая эра. ILTF арганізуе серыю турніраў Гран-пры, упершыню ў спаборніцтвах гэтай арганізацыі тэнісістам дадзена магчымасць атрымліваць грошы за свае выступленні.
«Правілы паводзін» (Code of Conduct), якія рэгулююць нормы спартыўных паводзін падчас спаборніцтваў, зацвярджаюцца ў 1975 годзе.
У 1977 годзе з назвы федэрацыі знікае слова «Lawn» і літара L з абрэвіятуры — своеоасаблівае прызнанне факту, што большасць тэнісных турніраў больш не праводзіцца на траве.
Кубак Дэвіса — галоўнае каманднае спаборніцтва ў мужчынскім тэнісе — пераходзіць пад эгіду ITF у 1979 годзе па просьбе арганізацыйнага камітэта.
На Алімпіядзе ў Сеуле 1988 года, у год 75-годдзя ITF, тэніс пасля 64-гадовага перапынку вяртаецца ў якасці алімпійскага віду спорту.
Структура і кіруючыя органы
ITF аб’ядноўвае 205 нацыянальных тэнісных арганізацый, 145 маюць статус паўнапраўных членаў і 60 асацыяваных. Акрамя таго, на правах асацыіраваных членаў у ITF уваходзіць 6 рэгіянальных аб’яднанняў.
У цяперашні час Прэзідэнтам ITF з’яўляецца Дэвід Хагерці.
Турніры ITF
Міжнародная федэрацыя тэніса штогод арганізуе шэраг турніраў, а таксама прымае непасрэдны ўдзел у арганізацыі і правядзенні спаборніцтваў па тэнісе на Алімпійскіх гульнях і турніраў Вялікага Шлема. Пры правядзенні спаборніцтваў федэрацыя цесна супрацоўнічае з арганізацыямі прафесійных спартсменаў ATP і WTA.
Спаборніцтвы, якія праводзяцца пад эгідай ці з удзелам ITF:
Чэмпіянат свету па версіі ITF
Пачынаючы з 1978 года (для пар з 1996) федэрацыя вызначае чэмпіёнаў свету па версіі ITF. У цяперашні час для дарослых спартсменаў улічваюцца вынікі выступаў у турнірах Вялікага шлема, выніковым турніры года і турнірах ATP і WTA, якія праводзяцца сумесна з ITF.
Пік Ісмаіла Самані
Пік Ісмаіла Самані (Қуллаи Исмоили Сомонӣ), да 1998 года Пік Камунізму — гара ў горнай сістэме Памір. Вышыня 7495 м. Названы ў гонар Ісмаіла Самані.
Леантаполіс
Леантапо́ліс, таксама Лео́нтас (Leontos) — старажытнаегіпецкі горад у дэльце Ніла. Старажытнаегіпецкая назва Тарэ́му («зямля рыбы»). Рэшткі Леантаполіса месцяцца на пагорку Тэль-эль-Мукдам каля сучаснага егіпецкага паселішча Кафр-аль-Мукдам.
Мяркуецца, што быў заснаваны ў канцы 2 тысячагоддзя да н. э. або ў пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. Страбон паведамляў, што грэчаская назва паходзіць ад гарадскога храма, дзе трымалі львоў. З'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам 11 нома. Відавочна, Леантаполіс з'яўляўся цэнтрам кіравання фараона Шэшонка III. У 553 г. н. э. існавала Леантаполіская хрысціянская епархія.
Хезбала
Хезбала, Хезбалах, Хізбала, Хізбалах (араб. ‮ حزب الله ‬ «партыя Алаха», выраз ўзяты з Карана (5:56): «Бо партыя Алаха — яны перамогуць») — ваенізаваная ліванская шыіцкая арганізацыя і палітычная партыя, якая выступае за стварэнне ў Ліване ісламскай дзяржавы па ўзоры Ірана. У аснове ідэалогіі ляжыць ідэалогія Рухолы Хамейні, створаная лідарам ісламскай рэвалюцыі ў Іране. Лічыцца тэрарыстычнай арганізацыяй у Канадзе, Нідэрландах, Ізраілі, ЗША і Егіпце, а таксама часткова ў Аўстраліі і Вялікабрытаніі.
Карыстаецца фінансавай і ваеннай падтрымкай Ірана і Сірыі.
У сваім маніфесце 1985 года арганізацыя абвясціла трыма сваімі асноўнымі мэтамі: «выправаджэнне любых каланіяльных устаноў з Лівана», «прывядзенне фалангістаў да адказу за іх злачынствы», і «ўстанаўленне ў краіне ісламскага рэжыму».
Elron
Eesti Liinirongid AS, камерцыйная назва Elron (да 2013 года Elektriraudtee AS — Электрыраўдтээ) — эстонская дзяржаўная кампанія, аператар прыгарадных электрацягнікоў у Таліне і Хар'юмаа, а таксама дызельных цягнікоў, што курсуюць па ўсёй Эстоніі. Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў Таліне.
Герб Гродзенскага раёна
Герб Гродзенскага раёна — геральдычны сімвал Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 410.
Апісанне
Герб Гродзенскага раёна ўяўляе сабой варажскі шчыт, у чырвоным полі якога намалявана галава зубра залацістага колеру з серабрыстымі рогамі.
NGC 3188A
NGC 3188A (іншыя абазначэнні — MCG 10-15-64, MK 30, KUG 1016+576A, PGC 30179) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Бальнеалогія
Бальнеалогія (ад лац. balneum — купанне і logos - навука, вучэнне) — раздзел медыцыны, які вывучае лячэбныя мінеральныя вады, а менавіта іх уласцівасці, класіфікацыю і крытэрыі ацэнкі тэрапеўтычнага ўплыву на арганізм пры розных захворваннях.
Сцяг Гродзенскага раёна
Апісанне
Сцяг Гродзенскага раёна ўяўляе сабой чырвонае прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры якога — герб раёна.
Аляксей Львовіч Рыбнікаў
Аляксей Львовіч Рыбнікаў (Алексе́й Льво́вич Ры́бников;, Масква) — савецкі і расійскі кампазітар, Народны артыст Расіі (1999), лаўрэат міжнародных і грамадзянскіх прэміяў.
Аўтарская дзейнасць
Аўтар музыкі да рок-опер «Юнона і Авось» і «Зорка і смерць Хаакіна Мур'еты», а таксама да дзясяткаў фільмаў, такіх як: «Вам і не снілася...», «Той самы Мюнхаўзен», «Прыгоды Бураціна», «Праз церні да зор», «Вялікае касмічнае падарожжа», «Пра Чырвоную Шапачку», «Вусаты нянь», «Казкі... казкі... казкі старога Арбату» і інш..