cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андрэй Аляксандравіч Богуш
Андрэ́й Алякса́ндравіч Бо́гуш ( — ) — беларускі фізік-тэарэтык. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (1994). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1988), доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.
Ластаногія
Ластаногія (Pinnipedia) — парватрад млекакормячых атрада драпежных, які аб’ядноўвае цюленяў і маржоў. Раней разглядаўся ў якасці самастойнага атрада. Водныя млекакормячыя з верацёнападобным целам, з ператворанымі ў плаўнікі (ласты) пяціпальцавымі пярэднімі і заднімі канечнасцямі, пальцы якіх, забяспечаныя кіпцюрамі, злучаныя тоўстай скурай, накіраванымі гарызантальна заднім канечнасцям, поўнай зубной сістэмай (з разцамі, ікламі і карэннымі зубамі), адной або двума парамі смочак на чэраве, двурогай маткай і кольцападобным паследам. Поўсць у той ці іншай меры рэдукаваныя. Добра развіты тлушчавы пласт скуры, які надзейна абараняе арганізм ад страты цяпла. Вушныя і насавыя адтуліны пры ныранні зачыняюцца. Сілкуюцца рыбай, ракападобнымі, малюскамі.
Спіс памерлых у 2020 годзе
У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у 2020 годзе.
Новаваронеж
Новаваронеж (Нововоронеж) — горад (з 1987 года) у Расіі, у складзе Варонежскай вобласці. Насельніцтва 36,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1954 годзе як пасёлак гарадскога тыпу Нова-Грэсаўскі ў сувязі з будаўніцтвам Нова-Варонежскай АЭС. Новаваронеж з’яўляецца горадам асобага функцыянальнага прызначэння федэральнай значнасці з асобым рэжымам гаспадарчай дзейнасці. Размешчаны на левым беразе Дона, за 55 км ад Варонежа.
Атамная прамысловасць — аснова эканомікі горада, таксама прадстаўлены радыёпрамысловасць, вытворчасць будматэрыялаў, харчовая прамысловасць.
Палянская
Палянская — прозвішча.
Павел Казлоўскі
Павел Казлоўскі:
Drimia maritima
Drimia maritima — від кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Клубень пасылае на высокім сцябле суквецці дробных белых кветак, а затым разетку буйных цьмяных зялёных лістоў. Суквецці да 150 сантыметраў. Лісце шырокае ланцэтнае, даўжынёй да 50 сантыметраў. Клубні могуць дасягаць больш за 15 сантыметраў у дыяметры, вагой да 3 кілаграмаў і часта выступае з зямлі. У залежнасці ад разнавіднасці яны могуць быць белага або чырвонага колеру.
Распаўсюджанне
Краіны распаўсюджання: Іспанія — Канарскія астравы, Тэнэрыфэ; Алжыр [пн.]; Лівія [пн.]; Марока; Туніс; Кіпр; Егіпет — Сінай; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Албанія, былая Югаславія; Грэцыя [укл. Крыт]; Італія [укл. Сардзінія, Сіцылія]; Францыя [укл. Корсіка]; Партугалія; Гібралтар. Расце ў прыбярэжных раёнах Міжземнамор’я ў пясчанай глебе.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваўся ў лячэбных мэтах. Клубень утрымлівае сардэчныя гліказіды, якія стымулююць сэрца і дзейнічаюць як дыўрэтыкі ва ўмераных дозах, але ванітавыя і атрутныя ў вялікіх дозах. Сок цыбуліны выклікае пухіры пры кантакце са скурай.
Масунга
Масунга (Masunga) — невялікі гарадок і сталіца Паўночна-Усходняй акругі (Батсвана). Уваходзіць у склад Паўночна-Усходняй субакругі. Насельніцтва — 3175 чал. (На 2001 г.).
П’ер Перыньён
П’ер Перыньё́н (Pierre Pérignon; нар. 1638, Сент-Менэу — ) — якога звычайна клічуць дом Перыньён (ад domus — «спадар», зварот да духоўнай асобы ў Францыі) — французскі манах-бенедыкцін, які зрабіў значны ўнёсак у развіццё вытворчасці шампанскага. Вядомая марка шампанскага «Дом Перыньён» названа ў яго гонар.
У 19-гадовым веку ўступіў у ордэн бенедыкцінаў, з 1668 г. працаваў у старым абацтве Авіле каля Эпернэ, што меў шырокія ўладанні, значную частку якіх займалі вінаграднікі. Выконваючы абавязкі келара, Перыньён надаваў вытворчасці віна асаблівую ўвагу, у выніку за час сваёй працы падвоіўшы яго аб’ём. У знак прызнання яго заслуг Перыньён быў пахаваны ў той частцы абацтва, якая традыцыйна прызначалася для вечнага спачыну пробашчаў.
Перыньён быў адным з першых прапагандыстаў пеністага віна, якое зусім не пераважала ў яго эпоху, і надаў шэраг удасканаленняў тэхналогіі яго вытворчасці. Ён, аднак, не быў вынаходнікам шампанскага, перабольшанне ролі Перыньёна ўзыходзіць да выдадзенай у 1821 годзе кнігі дома Грусара пра гісторыю абацтва Авіле, якая мае мноства перабольшанняў. Перыньён адкрыў сакрэты купажавання, злучэння соку розных гатункаў вінаграда, і пачаў разліваць віны ў бутэлькі, што дазваляла ўтрымліваць вуглякіслы газ, які раней рваў бочкі. Апроч таго, менавіта Перыньён здагадаўся рабіць затычкі з кары коркавага дуба.
Андрэа Габрыелі
Андрэа Габрыелі (Andrea Gabrieli; 1532/1533, Венецыя —, Венецыя) — італьянскі кампазітар.
З 1536 года пявучы, з 1584 года першы арганіст сабора Святога Марка, з 1558 года арганіст царквы св. Ераміі (Венецыя). Выбітны прадстаўнік венецыянскай школы. Аўтар царкоўных мнагахорных твораў з удзелам аркестравых інструментаў і двух арганаў. Пісаў таксама свецкія творы, музыку да святочных цырымоній (перамога пры Лепанта, 1571, адкрыццё тэатра «Алімпіка» ў Вічэнцы, 1585, і інш), мадрыгалаў, арганныя п’есы. Сярод вучняў і пераемнікаў Г.-Х. Л. Хаслер, Дж. Крочэ, О. Векіё, А. Банк’еры, Дж. Габрыелі.
NGC 3514
NGC 3514 (іншыя абазначэнні — ESO 570-1, MCG -3-28-35, IRAS11015-1830, PGC 33430) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гай
Назву Гай маюць:
Лаўрэнцій (антыпапа)
Лаўрэнцій — антыпапа (498(501) — 505).
Быў прыхільнікам візантыйскага імператара, падтрымліваў спробы змягчэння фармулёўкі пра дзве прыроды Хрыста (451).
На выбарах папы у 498 змагаўся з Сімахам, іх прыхільнікі зацята біліся на вуліцах Рыма. У час візіту Сімаха да караля остготаў Тэадорыха ў Равене быў абвешчаны ў Рыме папам. Пазней залічаны ў спіс антыпапаў.
Антоні Асяндоўскі
Анто́ні Фердына́нд Асяндо́ўскі (1878; Люцын, цяпер Лудзенскі край, рэгіён Латгалія, Латвія — 1945; Гродзіск-Мазавецкі, цяпер Мазавецкае ваяводства, Польшча) — польскі пісьменнік, журналіст, падарожнік, хімік, географ. Сябар Французскай акадэміі навук.
Біяграфія
Навучаўся ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце, Сарбоне. Напісаў 130 кніг, перакладзены на 142 мовы. Працаваў найбольш у жанры «падарожнага раману». Шмат падарожнічаў па краінах свету. Валодаў 8 мовамі (з іх кітайскай і мангольскай).
Удзельнічаў у рэвалюцыі 1905. Да 1907 года — у вязніцы.
Ваяваў на баку белых у час грамадзянскай вайны ў Расіі. Дарадца адмірала Калчака.
У 1922 годзе вярнуўся ў Польшчу. У міжваенны перыяд чытаў лекцыі ў розных вышэйшых установах Польшчы. Кансультант ваеннай прамысловасці ў Міністэрстве ваенных спраў, эксперт у азіяцкіх пытаннях у Міністэрстве прамысловасці і гандлю.
Напісаў кнігу на англійскай мове пра падзеі ў Расіі ў час грамадзянскай вайны — «І звяры, і людзі, і богі», якая прынесла яму сусветную вядомасць. Раман «Ленін» меў вялікую папулярнасць у Еўропе і паказваў сапраўдную сутнасць бальшавіцкага лідара.
Памёр незадоўга да вызвалення Варшавы ад нацыстаў. Перад смерцю знішчыў свой архіў. Савецкія спецслужбы не былі пэўныя, што Асяндоўскі не інсцэнаваў смерць. Адразу па прыходзе савецкіх войскаў супрацоўнікі НКУС правялі эксгумацыю цела Асяндоўскага, пасля расплюшчылі вочы нябожчыку і гэтак сфатаграфавалі.
Творы яго былі забаронены ў ПНР, імя не згадвалі энцыклапедыі, даваенныя кнігі вышукваліся і знішчаліся. Толькі пасля 1989 года творы пачалі перавыдавацца.
Васількоўка (Акмолінская вобласць)
Васількоўка  — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Канысбайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 61 км на поўнач ад цэнтра сяла Зерэнда. Код КАТА — 115649200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 510 чалавек (247 мужчын і 263 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 503 чалавекі (241 мужчына і 262 жанчыны).
Scooter
«Scooter» ( МФА, транскрыпцыя: «Ску́тэр») — нямецкі музычны калектыў, заснаваны ў 1993 годзе і выконваючы электронную танцавальную музыку. Група вядомая ў многіх краінах свету, у тым ліку дзякуючы англамоўным тэкстам (за адзінкавымі выключэннямі) і назвах песень і кампазіцый. Нароўні з такімі калектывамі, як Tangerine Dream, Kraftwerk, Modern Talking, Rammstein, Scorpions, Boney M., Scooter з’яўляецца адной з самых паспяховых музычных гуртоў у гісторыі Германіі. Агульныя продажы альбомаў і сінглаў калектыва перавышаюць 30 мільёнаў копій. Група ўдастоена больш чым 80 залатых і плацінавых запісаў альбомаў і сінглаў. У 2009 годзе песня групы «Ti Sento» з альбома Under The Radar Over The Top ў 23-ы раз трапіла ў першую дзесятку германскага музычнага чарта. З моманту заснавання гэтага чарта ў 1956 годзе гэты вынік з’яўляецца рэкордным. На другім месцы з 13-цю трапленнямі размяшчаюцца Modern Talking і Ксав'ер Найду.
Найбольш паспяховымі альбомамі Scooter за межамі Германіі з’яўляюцца Jumping All Over the World, які заняў першае месца ў чартах Англіі і атрымаў плацінавую запіс у гэтай краіне у 2008 годзе, а также The Stadium Techno Experience, які зарабіў у 2003 годзе залаты статус у пяці краінах, два сярэбра і адну плаціну. Першым альбомам калектыва, якія трапілі ў чарты ЗША, стаў Scooter Forever ў 2017 годзе. Самым паспяховым альбомам ва Усходняй Еўропе — No Time to Chill, які прынёс шэсць залатых запісаў. Найбольш паспяховым альбомам у Германіі з’яўляецца Under the Radar Over the Top, які заняў у 2009 годзе другое месца ў чарце. Сярод найбольш паспяховых сінглаў групы вылучаюцца «Hyper Hyper», «Move Your Ass!», «Friends», «Back in the U.K.», «I’m Raving», «Fire», «How Much is The Fish?», «Faster Harder Scooter», «Posse (I Need You on the Floor)», «The Logical Song», «Nessaja», «Weekend!», «Maria (I Like It Loud)», «One (Always Hardcore») і «The Question Is What Is the Question?».
Іншыя праекты
Асноўны артыкул — Іншыя праекты групы Scooter
Стральба з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019
Стральба з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019 — спаборніцтвы па стральбе з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019 пройдуць з 23 па 29 чэрвеня 2019 года ў сталіцы Беларусі, у горадзе Мінск, у СОК «Алімпійскі». Будуць разгуляныя восем камплектаў медалёў. У спаборніцтвах возьмуць удзел 128 спартсменаў.
Змяшаны парны
{| class="wikitable"
Ліберыйскі долар
Ліберы́йскі дола́р (код ISO 4217: LRD) – афіцыйная валюта Ліберыі з 1847 да 1907 года і з 1943 года да нашых дзён. Дзеліцца на 100 цэнтаў. Звычайна вызначаецца знакам “$”, ці “L$” каб адрозніць ад іншых доларавых валют.
Першы долар
Першы ліберыйскі долар быў уведзены ў абарачэнне ў 1847 годзе. Ён замяніў долар ЗША і знаходзіўся ў абарачэнні да 1907 года, калі быў заменены Брытанскім Заходнеафрыканскім фунтам.
Канчыта Вурст
Томас Нойвірт (Thomas Neuwirth), нар. 6 лістапада 1988 года, Гмундэн) — аўстрыйскі поп-, больш вядомы пад псеўданімам Канчыта Вурст (Conchita Wurst). Пераможца конкурсу песні Еўрабачанне 2014.
Ліберыйскі долар
Другі долар
Амерыканская валюта замяніла Брытанскі Заходнеафрыканскі фунт у Ліберыі ў 1935 годзе. Пачынаючы з 1937 года Ліберыя чаканіла ўласныя манеты, якія існавалі паралельна з амерыканскім доларам. У 1943 годзе ліберыйскі долар быў зноў уведзены ў абарачэнне, стаўшыся нацыянальнай валютай. Пасля выбараў Чарльза Тэйлара ў 1997 годзе, была выпушчаная новая серыя банкнот.
Канчыта Вурст
Біяграфія
Том Нойвірт нарадзіўся 6 лістапада 1988 года ў горадзе Гмундэн, дзяцінства правёў у Штырыі, на паўднёвым усходзе Аўстрыі. Скончыў Школу моды ў Грацы ў 2011 годзе.
У 2006 годзе Том Нойвірт браў удзел у трэцім сезоне аўстрыйскага кастынг-шоу для маладых поп-выканаўцаў Starmania. У гэты ж час ён зрабіў камін-аўт як гей. Том заняў у гэтым конкурсе другое месца, саступіўшы першае Надзін Бейлер. У 2007 годзе ён заснаваў поп-рок бой-бэнд Jetzt anders!, які праіснаваў некалькі месяцаў.
У наш час жыве ў Вене.
Канчыта Вурст
Публічны дэбют у выяве Канчыты Вурст адбыўся ў 2011 годзе, калі Том Нойвірт прыняў удзел у кастынг-шоу тэлекампаніі ORF Die große Chance. У 2012 годзе ён заняў другое месца ў нацыянальным адборы на «Еўрабачанне 2012».
10 верасня 2013 года было абвешчана, што Канчыта Вурст будзе прадстаўляць Аўстрыю на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», які пройдзе ў Капенгагене. Гэта рашэнне аўстрыйскай нацыянальнай тэлекампаніі ORF выклікала спрэчкі ў краіне. Праз чатыры дні пасля абвяшчэння рашэння ORF больш за 31000 чалавек прагаласавалі супраць гэтага на старонцы «Anti-Wurst» у Facebook. У кастрычніку Міністэрства інфармацыі Беларусі атрымала петыцыю, якая заклікала тэлеканал БТРК выразаць выступленні Вурст з вяшчання Еўрабачання. У петыцыі заяўлялася, што гэта выступленне можа ператварыць Еўрабачанне «ў рассаднік садаміі». У адказ прадстаўнік Еўрабачання прыстрашыў выключэннем Беларусі з конкурсу. Сама Канчыта Вурст заявіла, што была гатовая да негатыўнай рэакцыі на сваю перамогу, але адзначыла, што многія людзі, якія мелі прадузятасці супраць яе, пазней ад іх адмаўляліся. Яна сказала, што ведае, што барадатая жанчына дзівіць і абурае шэраг людзей, аднак тым самым гэта дае магчымасць абмеркаваць гэту праблему і задумацца пра прыроду ксенафобіі. Пазней з падобнымі заявамі супраць артыста выступілі некаторыя расійскія кансерватыўныя арганізацыі. Журналісты адзначаюць, што гэта не першая «неадназначная жанчына» на Еўрабачанні: у 1998 годзе конкурс выйграла Дана Інтэрнэшнел, а ў 2007 годзе Верка Сярдзючка заняла другое месца, а травесці-артыст DQ — адзінаццатае, у 2002 годзе драг-квін трыа «Сёстры» прадстаўляла Славенію.
Ідэнтычнасць
Паводле афіцыйнага сайта праводзіцца мяжа паміж артысткай Канчытай Вурст і прыватнай асобай Томам Нойвіртам і падкрэсліваецца, што гэта два самастойныя чалавекі з уласнымі лёсамі, але якія«працуюць у зладжанай камандзе» і «выступаюць разам за талерантнасць і супраць дыскрымінацыі» Паводле псеўдабіяграфіі, Канчыта Вурст нарадзілася ў горах Калумбіі, недалёка ад Багаты, і правяла сваё дзяцінства ў Германіі. У інтэрв'ю 2011 года Канчыта Вурст заявіла, што была названа ў гонар сваёй бабулі, а таксама назвала імя свайго бацькі — Альфрэд Кнак фон Вурст. Па-нямецку «die Wurst» значыць «каўбаса», у сувязі з чым вобраз Тома часам завуць «барадатая каўбаска». У тым жа годзе Канчыта Вурст сумесна з танцоўшчыкам бурлеска Жакам Патрыякам далі таму ж выданню інтэрв'ю, у якім яны абвясцілі, што жанатыя ўжо чатыры гады.
Новахапёрск
Новахапёрск (Новохопёрск) — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Новахапёрскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 7,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1710 годзе.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Хапёр (прыток Дона), за 270 км ад Варонежа.
Толчы
Толчы (Tołcze) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
У 1939—1945 гадах знаходзілася ў Гродзенскім раёне БССР.
Hybrid Theory
«Hybrid Theory» (тэорыя гібрыдаў) — дэбютны студыйны альбом амерыканскага рок-гурту «Linkin Park». Альбом быў выпушчаны 24 кастрычніка 2000 года на лэйбле «Warner Bros. Records». З 2010 года «Hybrid Theory» мае брыльянтавы статус. Чатыры песні з альбома: «Papercut», «One Step Closer», «Crawling» i «In the End» былі выпушчаны як сінглы і мелі папулярнасць у розных чартах. Наібольшую папулярнасць меў апошні сінгл «In the End», які дасціг другой пазіцыі у чарте «Billboard Hot 100», а кліп на гэту песню у 2002 годзе выйграў у намінацыі «лепшае рок-відэа» на «MTV Video Music Award». Песня «Crawling» у 2002 годзе выйграла «Грэмі» у намінацыі «лепшае хард-рок выкананне». Тэксты песень з «Hybrid Theory» закранаюць праблемы вакаліста «Linkin Park» Чэстара Бэнінгтана.
Запіс
9 трэкаў з альбома былі запісаны у 1999 годзе як дэмазапісы. Гэтыя дэмазапісы гурт прэзентаваў розным лэйблам, но гэтыя лэйблы адказвалісь падпісваць кантракт з гуртам. Толькі Warner Bros. Records падпісаў кантракт з Linkin Park, і у пачатку 2000 года на студыі NRG Recordings пачалась запісь альбома, якая доўжылася 4 тыдня. Прадзюсарам стаў Дон Гілмор.
Бас-гітарысты Дэйв Фарэл і Кайл Крыснер не удзейнячалі у запісе, таму Linkin Park запрасілі да запісі Скота Козела і Яна Хорнбека. Скот і Ян ігралі на бас-гітары у некаторых трэках з альбому. Над песняй «With You» сумесна з Linkin Park працавалі The Dust Brothers.
Поспех
У першы тыдзень пасля выхада было продана 50 000 копій альбому, дзякуючы чаму Hybrid Theory заняў 16 пазіцыю у чарте Billboard 200. Праз 5 тыдняў альбом атрымаў залаты статус. У 2001 Hybrid Theory стаў самым прадаваемым альбомам года у ЗША. Па стане на 2010 было продана больш за 10 мільёнаў копій, что робіць альбом Hybrid Theory брыльянтавым.
Спіс кампазіцый
Бонусныя трэкі з японскага выдання
Лепель
Ле́пель (афіц. транс.: Liepieĺ) — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Лепельскага раёна, на беразе Лепельскага возера. За 115 км на паўднёвы захад ад Віцебска. Канцавая станцыя на чыгуначнай лініі Орша — Лепель. Аўтамабільнымі дарогамі злучаны з Полацкам, Мінскам, Віцебскам, Оршай, Улай. Насельніцтва 17 822 чал. (2017).
Паходжанне назвы
Назва паселішча пайшла ад назвы возера Лепель (пазней Лепельскае). Паводле Казіміра Бугі, назва возера балцкая, першапачаткова корань гучаў як Lēpja, назва звязаная з латышскім lēpa "вадзяная лілія", літоўскім lėpis "Calla palūstris (Белакрыльнік балотны)".
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1439 годзе, як вёска і маёнтак Лепель на востраве Лепельскага возера. У 1558—1583 гг. тут існаваў Лепельскі замак, а ў 1563 годзе паселішча атрымала статус горада. Размяшчалася на востраве і заходнім беразе возера (цяпер вёска Стары Лепель). У 1586 годзе Л. І. Сапега заснаваў за тры кіламетры ад Лепеля ў вёсцы Белай мястэчка Белы Лепель або Новы Лепель (цяпер горад Лепель), куды быў перанесены гандлёвы цэнтр, пабудаваны замак, царква і касцёл. Перададзены Сапегамі аднаму з віленскіх кляштароў. З 1793 г. у складзе Расіі, цэнтр Лепельскага павета.
У 1797—1807 гг. каля Лепеля створана Бярэзінская водная сістэма. У 1805 г. Лепель перададзены ў казну. У 1821 г. у Лепелі адкрыта аптэка, у 1830 годзе — 4-класнае вучылішча. Горад моцна пацярпеў ад пажару ў 1833 годзе. У 1835 годзе складзены генеральны план, паводле якога Лепель падзяляўся на цэнтр і 26 кварталаў. У 1841-44 гг. быў пабудаваны мураваны праваслаўны сабор, у 1857-76 гг. у цэнтры пастаўлены мураваны касцёл Святога Казіміра. У 1860 годзе быў скарэкціраваны генеральны план 1835 года. Лепель быў падзелены на 30 кварталаў і 4 плошчы. У 1864 годзе у горадзе больш за 2 тысячы жыхароў, стаялі 3 царквы, касцёл, капліца, 4 сінагогі, 38 мураваных і 562 драўляныя дамы, працавалі піваварны і гарбарны заводы, 2 цагельні. У 1893 годзе ў горадзе была заснавана метэастанцыя. 3 1902 годзе працавала настаўніцкая бібліятэка. Паводле перапісу 1897 года, у Лепелі налічвалася 6284 жыхары, было 800 драўляных, 10 мураваных дамоў. У пачатку 20 стагоддзя стаялі 772 дамы, дзейнічалі 12 дробных прадпрыемстваў, друкарня, 7 навучальных устаноў, у тым ліку жаночае Марыінскае вучылішча. Штогод тут праводзіліся 4 кірмашы.
3 1924 годзе ў БССР, стаў цэнтрам Лепельскага раёна. У 1925 годзе пабудавана чыгуначная станцыя. У 1935-38 гадах горад быў цэнтрам Лепельскай акругі. У 1938-41 гадах у Лепелі дзейнічаў калгасна-саўгасны тэатр.
У Вялікую Айчынную вайну ў Лепелі і раёне нацысты знішчылі 5229 чалавек. Дзейнічала антыфашысцкае падполле.
Эканоміка
У Лепелі працуюць прадпрыемствы машынабудавання і металаапрацоўкі, дрэваапрацоўчай і харчовай прамысловасці. Метэастанцыя. Лепельская ГЭС. Гасцініца. Дом паляўнічага.
Інфраструктура
У горадзе дзейнічаюць Лепельскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж, ліцэй, гімназія, 4 сярэднія школы, школа мастацтваў, Дом рамёстваў, Дом культуры, пры якім існуе народны тэатр «Пошук», Лепельскі краязнаўчы музей, 2 бібліятэкі. Ёсць метэастанцыя. Дзейнічае дзіцячы санаторый.
Гайдукоўка
Назву Гайдуко́ўка маюць:
Лагойскі раён
Лаго́йскі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай вобласці. Плошча раёна складае 2,4 тыс. км². Насельніцтва — 35,96 тыс. чалавек (2009). Адміністрацыйны цэнтр — горад Лагойск.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Менскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Лагойск. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў: Бясядскі, Гайненскі (Гаінскі), Калачоўскі, Коранскі, Кузевіцкі, Лагойскі, Моладскі, Падонкаўскі (Паданкаўскі), Слабадскі, Янушкавіцкі. 29 кастрычніка 1924 года Моладскі сельсавет перайменаваны ў Юркавіцкі. 24 верасня 1926 года скасаваны Лагойскі сельсавет. 22 верасня 1927 года да раёна далучаны Швабскі сельсавет скасаванага Зембінскага раёна. Пасля скасавання акруговага падзелу раён у прамым падпарадкаванні БССР. 18 студзеня 1931 года да раёна далучаны Астрошыцкі, Бяларуцкі, Прудзішчанскі сельсаветы скасаванага Астрашыцка-Гарадоцкага раёна. 11 чэрвеня 1932 года Юркавіцкі сельсавет рэарганізаваны ў Юркавіцкі нацыянальны польскі сельсавет, які 26 мая 1935 года быў рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года Лагойск атрымаў статус гарадскога пасёлка. У 1939 годзе Швабскі сельсавет перайменаваны ў Чырванашвабаўскі.
16 ліпеня 1954 года скасаваны Бясядскі, Прудзішчанскі і Слабадскі сельсаветы, 14 красавіка 1959 года — Калачоўскі сельсавет, 25 ліпеня 1959 года — Юркавіцкі сельсавет. 24 мая 1960 года скасаваны Коранскі і Кузевіцкі сельсаветы, утвораны Лагазінскі сельсавет. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Плешчаніцы, Акалоўскі, Акцябрскі, Задор’еўскі, Зарэцкі, Ізбішчанскі, Каменскі, Крайскі, Нястанавіцкі, Плешчаніцкі і Прусевіцкі сельсаветы скасаванага Плешчаніцкага раёна, Прылепскі і Юр’еўскі сельсаветы скасаванага Смалявіцкага раёна. 6 студзеня 1965 года Прылепскі і Юр’еўскі сельсаветы вернуты адноўленаму Смалявіцкаму раёну. 30 студзеня 1969 года Падонкаўскі сельсавет перайменаваны ў Знаменкаўскі. 30 студзеня 1976 года скасаваны Прусевіцкі сельсавет. 26 верасня 1983 года скасаваны Плешчаніцкі сельсавет. 20 кастрычніка 1995 года гарадскі пасёлак Лагойск і Лагойскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 26 снежня 1995 года ўтвораны Лагойскі сельсавет. 3 чэрвеня 1998 года Лагойск атрымаў статус горада раённага падпарадкавання. 3 красавіка 2008 года Чырванашвабаўскі сельсавет перайменаваны ў Швабскі. 30 кастрычніка 2009 года Плешчаніцкі пассавет рэарганізаваны ў Плешчаніцкі сельсавет, скасаваны Ізбішчанскі і Знаменкаўскі сельсаветы. 28 мая 2013 года скасаваны Зарэчанскі, Лагазінскі і Нястанавіцкі сельсаветы.
Геаграфія
Паўднёвая частка раёна размешчаная ў межах Лагойскага і Плешчаніцкага ўзвышшаў і мае буйнаўзгорысты градавы рэльеф. Абсалютныя вышыні вагаюцца ад 240 да 310 м, паўночна-заходняя частка — на Нарачанска-Вілейскай нізіне. На тэрыторыі раёна бяруць пачатак рэкі Ілія, Дзвінаса, Вяча, Гайна, Цна.
Раён мае запасы торфу і пяскова-жвіровых сумесяў.
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −7 °C, ліпеня +17,6 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 630 мм. Працягласць вегетацыйнага перыяду складае 188 дзён.
Пад лясамі каля 50 % тэрыторыі раёна, лясы ў асноўным хваёвыя.
У раёне размешчаныя 2 ландшафтныя заказнікі дзяржаўнага значэння: «Белая Русь» (4460 га), «Купалаўскі» (2000 га). 3 помнікаў прыроды мясцовага значэння можна вылучыць: Лагойскі парк (помнік садова-паркавага мастацтва 1-й паловы XIX ст.), Лагойскую крыніцу, Паграбішчанскія крыніцы, 4 заказнікі мясцовага значэння.
Насельніцтва
Агульная колькасць насельніцтва Лагойскага раёна на 1 студзеня 2008 г. складае 38,4 тыс. чалавек (у 2006 — 38,9 тыс.). Шчыльнасць насельніцтва — 16 чал/км². У раёне 318 населеных пунктаў, г. Лагойск і г.п. Плешчаніцы.
Ахова здароўя
У структуру ДУЗ «Лагойская ЦРБ» уваходзяць: цэнтральная раённая бальніца, 2 паліклінікі, Плешчаніцкая 2-ая раённая бальніца, 1 участковая бальніца, 7 бальніц сястрынскага дагляду, 24 ФАПы, 2 цэладзённыя пасты хуткай медыцынскай дапамогі.
Адукацыя
Рэалізацыю права грамадзян на атрыманне паўнавартаснай адукацыі ажыццяўляюць розныя тыпы навучальных устаноў: 23 дзіцячыя дашкольныя ўстановы, 1 гімназія, 15 сярэдніх агульнаадукацыйных школаў, 5 вучэбна-педагагічных комплексаў, 7 базавых агульнаадукацыйных школ, 1 вучэбна-педагагічны комплекс, 3 вучэбна-педагагічныя комплексы, 1 вячэрняя (зменная) агульнаадукацыйная школа, 2 дамы дзіцячай творчасці, дзіцячы сацыяльны прытулак, 2 дзіцячыя дамы сямейнага тыпу, Цэнтр карэкцыйна-развіццёвага навучання і рэабілітацыі, 2 прафесійна-тэхнічныя вучылішчы, УКК.
Агульнаадукацыйныя ўстановы наведваюць 4618 вучняў, дашкольныя — 1138 дзяцей.
Ахоп навучэнцаў раёна рознымі тыпамі дыферэнцыяванага навучання склаў: у 1—11 кл. — 49 %, 8—11 кл. — 72,5 %. 85 % школаў надаюць адукацыйныя паслугі на падвышаным і паглыбленым узроўні. Установы адукацыі раёна падтрымліваюць сувязі з 7 вышэйшымі навучальнымі ўстановамі.
Культура
У раёне ёсць неабходная база для арганізацыі вольнага часу, задавальнення запатрабаванняў і развіцці творчых здольнасцяў жыхароў: 2 дзіцячыя школы мастацтваў, дом рамёстваў, ганчарная майстэрня, 42 бібліятэкі, 29 клубных устаноў, раённы гісторыка-краязнаўчы музей, раённы Цэнтр культуры.
Памятныя мясціны
На тэрыторыі раёна захаваліся архітэктурныя помнікі: Свята-Мікалаеўская царква ў Лагойску (1824), помнікі народнага драўлянага дойлідства другой паловы Х1Х стагоддзя — касцёл у в. Амнішава і царква ў в. Ізбішча, капліца ў в. Жардзяжжа — помнік эклектычнай архітэктуры (другая палова Х1Х-пачатак ХХ стст).
Гісталогія
Гісталогія (ад Ίστίομ — тканка і Λόγος — веды, слова, навука) — раздзел біялогіі, які вывучае будову тканак жывых арганізмаў. Звычайна гэта робіцца рассяканнем тканак на тонкія пласты і з дапамогай мікратома. У адрозненне ад анатоміі гісталогія вывучае будову арганізма на тканкавым узроўні.
Гісталогія чалавека — раздзел медыцыны, які вывучае будову тканак чалавека.
Гістапаталогія — профіль мікраскапічнага вывучэння пашкоджанай тканкі, з'яўляецца важным інструментам патамарфалогіі (паталагічная анатомія), бо дакладны дыягназ рака і іншых захворванняў звычайна патрабуе гістапаталагічнага даследавання узораў тканак.
Гісталогія судова-медыцынская — раздзел судовай медыцыны, які вывучае асаблівасці пашкоджанняў на тканкавым узроўні.
Крыніца тканкі
Гісталагічнае даследаванне тканак пачынаецца з хірургіі, біяпсіі або аўтапсіі.
Гісторыя
Гісталогія зарадзілася задоўга да вынаходніцтва мікраскопа. Першыя апісанні тканак сустракаюцца ў працах Арыстоцеля, Галена, Авіцэны, Везалія. У 1665 годзе Р. Гук увёў паняцце клеткі і назіраў у мікраскоп клеткавую будову некаторых тканак. Гісталагічныя даследаванні праводзілі Мальпігі, А. Левенгук, Сваммердам, Н. Гру і інш. Новы этап развіцця навукі звязаны з імёнамі К. Вольфа і К. Бэра — заснавальнікаў эмбрыялогіі.
Тэрмін «гісталогія» ўвёў нямецкі анатам К. Маер у 1819 годзе.
У XIX стагоддзі гісталогія была паўнапраўнай акадэмічнай дысцыплінай. У сярэдзіне XIX стагоддзя А. Келікер, Лейдынг і іншыя стварылі асновы сучаснага вучэння аб тканках. Р. Вірхоў паклаў пачатак развіццю клеткавай і тканкавай паталогіі. Адкрыцці ў цыталогіі і стварэнне клеткавай тэорыі стымулявалі развіццё гісталогіі. Вялікі ўплыў на развіццё навукі аказалі працы І. І. Мечнікава і Л. Пастэра, якія сфармулявалі асноўныя ўяўленні аб імуннай сістэме.
Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне ў 1906 годзе прысудзілі двум гісталогам, Каміла Гольджы і Сант'яга Рамон-і-Кахалю. Яны мелі ўзаемна-супрацьлеглыя погляды на нервовую структуру галаўнога мозгу ў розных разглядах аднолькавых здымкаў.
У XX стагоддзі працягвалася ўдасканаленне метадалогіі, што прывяло да фармавання гісталогіі ў яе цяперашнім выглядзе. Сучасная гісталогія цесна звязана з цыталогіяй, эмбрыялогіяй, медыцынай і іншымі навукамі. Гісталогія распрацоўвае такія пытанні, як заканамернасці развіцця і дыферэнцыявання клетак і тканак, адаптацыі на клеткавым і тканкавым узроўнях, праблемы рэгенерацыі тканак і органаў і інш. Дасягненні паталагічнай гісталогіі шырока выкарыстоўваюцца ў медыцыне, дазволілі зразумець механізм развіцця хвароб і прапанаваць спосабы іх лячэння.
Метады даследавання
Метады даследавання ў гісталогіі ўключаюць падрыхтоўку гісталагічных прэпаратаў з наступным іх вывучэннем з дапамогай светлавога або электроннага мікраскопа. Гісталагічныя прэпараты ўяўляюць сабой мазкі, адбіткі органаў, тонкія зрэзы кавалачкаў органаў, магчыма, афарбаваныя адмысловым фарбавальнікам, змешчаныя на прадметнае шкло мікраскопа, залучаныя ў кансервуючае асяроддзе і пакрытыя покрыўным шклом.
Падрыхтоўка гісталагічнага прэпарата
Пасля збору матэрыялу яго падрыхтоўваюць да даследавання, што ўключае шэраг этапаў.
Помнік Тадэвушу Касцюшку (Золатурн)
Помнік Тадэвушу Касцюшку — статуя, усталяваная асацыяцыяй беларусаў у Швейцарыі ў швейцарскім горадзе Золатурне, з нагоды 200-годдзя з дня смерці Тадэвуша Касцюшкі. Помнік уяўляе сабой бронзавую постаць вышынёй 181 см. Знаходзіцца ў скверы ля пратэстанцкай царквы Золатурна.
Гісторыя
Ідэя ўсталяваць помнік Тадэвушу Касцюшку, які некаторы час жыў і памёр у Золатурне, узнікла ў 2010 годзе і належыць былому паслу Беларусі ў Швейцарыі Андрэю Кулажанку, а рэалізацыя стала магчымай, дзякуючы намаганням Беларускага аб'яднання ў Швейцарыі. 17 кастрычніка 2017 года помнік быў усталяваны, а 21 кастрычніка таго ж года адбылося яго ўрачыстае адкрыццё, на якім, у т.л., прысутнічалі ганаровыя госці з Беларусі, Польшчы, Літвы , а таксама прадстаўнікі беларускай дыяспары з розных краін.
Помнік быў выраблены на сродкі Беларускага аб'яднання ў Швейцарыі і сям'і Сапегаў у прыватнасці. Першапачаткова на помніку планавалася зрабіць надпіс па-нямецку і па-беларуску, які павінен быў выглядаць наступным чынам:
Акрамя таго, падчас урачыстай цырымоніі адкрыцця помніку прадстаўнікі беларускай дыяспары трымалі расцяжку з надпісам: «Выдатнаму сыну Беларусі ад удзячных суайчыннікаў».
Рэакцыяй беларусаў на канфлікт у Залатурне было пачаць збор сродкаў на помнік Т. Касцюшку на яго радзіме, у Мерачоўшчыне.
Гаі
Назву Гаі́ маюць:
Махалап’е
Махалап'е (Mahalapye) - горад на поўдні Цэнтральнай акругі (Батсвана). Уваходзіць у склад субакругі Махалап'е. Насельніцтва - 42 000 чал. (На 2008 г.). У горадзе размешчана аўтобусная і чыгуначная станцыя, пара гатэляў і рынак з мноствам магазінаў і закусачных.
Каміла Марцінкевіч
Камі́ла Вінцэ́нтаўна Марцінке́віч, у шлюбе Асіпо́віч (, Мінск —, Вільня) — беларуская піяністка, кампазітар, педагог, удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў 1860-я гады. Дачка В. Дуніна-Марцінкевіча.
Біяграфія
У 1861—63 гг. член мінскай арганізацыі кіраўнічага органа паўстанцаў Літоўскага правінцыяльнага камітэта. Удзельнічала ў вулічных дэманстрацыях, вучыла членаў нелегальных гурткоў рэвалюцыйным гімнам, уласным прыкладам натхняла на рэвалюцыйную барацьбу супраць самадзяржаўя. Першы раз была арыштавана і змешчана ў псіхіятрычную бальніцу ў чэрвені 1861 года. Выпушчана пасля маніфестацый пратэсту. Зноў арыштавана 3 лютага 1863 г.; саслана ў Салікамск (Пермская губерня). У ссылцы ажанілася з урачом Казімірам Асіповічам. Цяжка хворая, атрымала дазвол вярнуцца на радзіму ў 1880-х гг., дзе і памерла.
Пахаваная разам з мужам на Бернардзінскіх могілках у Вільні (месца II-77)
NGC 3515
NGC 3515 (іншыя абазначэнні — UGC 6139, MCG 5-26-44, ZWG 155.55, IRAS11018+2829, PGC 33467) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бітва пры Альфамбры
Бітва пры Альфамбры (Batalla de Alfambra) адбылася падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі з 5 па 8 лютага 1938 года ў басейне ракі Альфамбра, прыкладна ў 25 кіламетрах на поўнач ад горада Тэруэль.
Пасля захопу Тэруэля рэспубліканскай арміяй нацыяналісты пачалі контрнаступленне, каб адбіць яго. 5 лютага войскі Франсіска Франка прарвалі рэспубліканскія пазіцыі на поўнач ад Тэруэля ў напрамку ракі Альфамбра і разбілі аслабленыя дывізіі праціўніка.
Планы і сілы бакоў
Пасля захопу Тэруэля рэспубліканскай арміяй нацыяналісты 17 студзеня пачалі контрнаступленне з поўначы, каб захапіць узвышшы вакол горада. Але рэспубліканскім войскам арміі Леванта на чале з Эрнандэсам Сарабія пры падтрымцы інтэрнацыянальных брыгад да 27 студзеня ўдалося спыніць мяцежнікаў.
Франкісцкае камандаванне распрацавала новы план наступлення, каб зламаць рэспубліканскі супраціў і канчаткова акружыць горад Тэруэль з поўначы. Нацыяналісты засяродзілі сілы ў 100 000 чалавек і 500 гармат на чале з генералам Хуанам Вігонам. Кантынгент складаўся з трох іспанскіх карпусоў, італьянскага корпуса і кавалерыйскай дывізіі Хасэ Манастэрыа. З паветра наступленне падтрымлівалася легіёнам «Кондар» (70 самалётаў) і іспанскімі ВПС (40 самалётаў). Рэспубліканская абарона на гэтым участку фронту была слабой, паколькі большая частка войскаў была сканцэнтравана ў Тэруэле і ваколіцах. Рэспубліканская армія мела тут 13-ы армейскі корпус Карласа Рамэра Хіменэса з пяці дывізій, аслабленых папярэднімі баямі. Войскі мелі ў сваім распараджэнні вельмі мала артылерыйскіх гармат і ўдвая менш людзей, чым у праціўніка.
Ход баявых дзеянняў
На наступны дзень, нягледзячы на густы туман, кавалерыйскі полк з дывізіі Манастэрыа скарыстаўся разрывам і атакаваў Агуатон. Дзякуючы гэтаму быў адкрыты шырокі калідор для дзеянняў астатняй часткі кавалерыйскай дывізіі. Дзве брыгады коннікаў, пабудаваўшыся ў дзве шарэнгі (усяго каля 2000 шабляў), лавінай абрынуліся на пазіцыі рэспубліканцаў. За імі, у рэзерве, рухалася трэцяя брыгада з італьянскімі танкеткамі CV 3/35. У выніку дывізія рэспубліканцаў была разгромлена, нацыяналісты захапілі ўсю артылерыю, кулямёты і нават палявыя кухні. Затым кавалерыйская дывізія была падзелена, і ў той час як адны войскі рушылі на поўнач, займаючы Лідон, іншыя рушылі на поўдзень і занялі Каманьяс. Яшчэ адна брыгада рушыла ў напрамку Пералес-дэль-Альфамбра, пераследуючы дэзарганізаваныя рэспубліканскія войскі. Апоўдні кавалерыйская дывізія дасягнула правага берага ракі Альфамбра.
7 лютага, на трэці дзень наступлення, усе войскі нацыяналістаў выйшлі да ракі Альфамбра. Дзве рэспубліканскія дывізіі 13-га корпуса былі разбіты. На наступны дзень, 8 лютага, дывізіі Аранды, якія наступалі з поўдня, сышліся ў Пералес-дэль-Альфамбра з дывізіямі Ягуэ, якія наступалі з поўначы.
Рэспубліканскае камандаванне паспрабавала перахапіць ініцыятыву і, разумеючы, што не можа спыніць нацыяналістаў, вырашыла контратакаваць флангавым ударам у раёне Вівель-дэль-Рыа, паспрабаваўшы прасунуцца ў бок даліны ракі Хілока і перакрыць камунікацыі войскаў праціўніка. Чатыры брыгады, у тым ліку дзве інтэрнацыянальныя, павінны былі правесці атаку. 14 лютага рэспубліканцы контратакавалі ў раёне Вівеля, але не змаглі прарваць абарону, бо ў небе над полем бітвы панавала нямецкая і іспанская авіяцыя. Не дасягнуўшы поспеху, контрудар усё ж спыніў прасоўванне праціўніка ўздоўж ракі Альфамбра, паколькі франкістам прыйшлося затрымаць некаторыя войскі.
Вынікі
Рэспубліканцы страцілі больш за 1000 квадратных кіламетраў тэрыторыі, 7000 чалавек былі ўзяты ў палон, 15000 забіты і паранены. Страты толькі 13-га Рэспубліканскага армейскага корпуса пры адступленні з Сьера-Паламеры склалі 3000 чалавек, 3600 вінтовак, 60 кулямётаў і пяць 105-мм гармат.
Катастрофа ў Альфамбры падрыхтавала глебу для наступнага падзення Тэруэля. Да 17 лютага нацыяналісты акружылі горад і пачалі новае наступленне. 22-га бітва за Тэруэль скончылася адступленнем рэспубліканскай арміі.
Стараўляны
Стараўляны (Starowlany) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Галабурды
Назву Галабу́рды маюць:
Генкін
Ге́нкін — яўрэйскае прозвішча
Brachystegia
Brachystegia — род дрэў падсямейства, які з’яўляецца родным для трапічнай Афрыкі.
Апісанне
Дрэвы роду звычайна называюцца Міёмба, таму што яны з’яўляюцца дамінуючымі ў лясах Міёмба Цэнтральнай і Паўднёвай Афрыкі. Паміж відамі адбываецца гібрыдызацыя і таксоны паказваюць значныя адрозненні ў памеры ліставых пласцінак, іх форме і колькасці, што значна ўскладняе ідэнтыфікацыю. Маладое лісце мае вялікі дыяпазон чырвоных тонаў, калі няспелае, пазней звяртаюцца ў розныя адценні зялёнага.
Алег Цярэнцьевіч Прасмыцкі
Біяграфія
У 1972 годзе скончыў лячэбны факультэт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. З 1975 па 1982 г. загадчык аддзялення анестэзіялогіі і рэанімацыі 6-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. Дацэнт кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: паталагічная фізіялогія; інфузійных тэрапія; таксікалогія; анестэзіялогія; рэаніматалогія; прафілактыка і лячэнне тромбаэмбалічных ускладненняў у траўматалогіі і артапедыі і інш.
Каменскае (значэнні)
Каменскае — тапонім:
Гудэа
Гудэа (2144 — 2124 гг. да н. э.) — энсі (манарх) Лагаша, выбітны палітычны і культурны дзеяч старажытнага Шумера.
Паходжанне
Пра паходжанне Гудэа дакладна не вядома. Сам ён у адным з надпісаў называў сябе тым, хто не меў маці і не меў бацькі. Ён увайшоў у кола кіруючых асоб дзякуючы шлюбу з Нінгалу, дачкой лагашскага энсі Ур-Бабы, і пасля яго смерці атрымаў уладу манарха ў спадчыну.
Палітыка
Тытул энсі з’яўляўся традыцыйным для Лагаша. У Шумеры быў таксама вядомы тытул лугаля, відавочна тэакратычнага валадара, улада якога павінна была падцвярджацца багамі ў храме. Пазней у эпоху трэцяй дынастыі Ура тытул лугаль разглядаўся вышэйшым за энсі і належыў выключна прадстаўнікам гэтай дынастыі. Вядомы папярэдні выпадак, калі энсі Уруінімгіна, выбраны гараджанамі Лагаша, прыняў тытул лугаля праз год свайго кіравання, але пасля яго ніхто з манархаў Лагаша ім не карыстаўся. Нягледзячы на тое, што Гудэа быў надзвычай веруючым і выступаў ад імя багоў, ён таксама задаволіўся тытулам энсі і не абагаўляў сваю ўладу. Толькі пры трэцяй дынастыі Ура яго сталі называць богам Лагаша.
Унутраная палітыка Гудэа была накіравана на забеспячэнне бяспекі і справядлівасці. На клінапісных конусах у пабудаваным ім храме Нінгірсу паведамляецца, што энсі ачысціў дарогі і каналы, займаўся развіццём меліярацыі і жывёлагадоўлі, правёў амністыю, прыняў лагодныя законы і сумленна судзіў гараджан. Кіруючыя абавязкі былі размеркаваны паміж некалькімі буйнымі адміністратарамі, якія карысталіся даверам і атрымоўвалі каштоўныя падарункі ад манарха.
Гудэа называў сябе сапраўдным пастырам і пахваляўся тым, што пры яго валадарстве ўдовы атрымалі абарону ад багацеяў, жанчыны — права на частку спадчыны, ён выплаціў абавязкі і забяспечыў краіну харчам, пры гэтым «наступіў на шыю» злым і незадаволеным. Найбольш жорсткім пакараннем для «ганебных» стала выгнанне з Лагаша. Адным з важных аспектаў стала будаўнічая дзейнасць Гудэа. Ён пабудаваў і перабудаваў 15 грамадскіх храмаў, кожны з якіх атрымаў шчодрыя падараванні. Найбольшыя намаганні былі зроблены для будаўніцтва новага храма Нінгірсу.
Статуі Гудэа
Ад эпохі кіравання Гудэа ў Лагашы да нас дайшлі 27 статуй, выдатных прыкладаў высокага мастацтва шумерскіх майстроў канца 3 тысячагоддзя да н. э. Першыя статуі Гудэа былі знойдзены французскімі археолагамі ў 1920-я гг. у Гірсу. Да іх былі далучаны статуі з Лагаша і іншых гарадоў Шумера. Некаторыя статуі трапілі ў прыватныя і музейныя калекцыі пасля рабаўнічых раскопак марадзёраў. Не ўсе з іх захаваліся ў цэлым выглядзе. У сучаснай музейнай класіфікацыі прынята пазначэнне вядомых статуй лацінскімі літарамі ў залежнасці ад іх паходжання.
Статуі рабіліся для ўсталявання ў храмах у якасці падараванняў або павінны былі ўзносіць малітвы багам ад імя самога манарха. Большасць статуй мае сціплыя памеры, на іх зроблены клінапісныя прысвячэнні багам. Аднак адна статуя, што захоўваецца ў Луўры, дасягае 1,57 м і важыць болей за 1250 кг. Першыя невялікія статуі рабіліся з традыцыйных матэрыялаў накшталт вапняку і алебастру, але пазней для іх вырабу выкарыстоўвалі надзвычай цвёрды і важкі дыярыт, што прывозілі з далёкага Магану (магчыма, з тэрыторыі сучаснага Ірана або нават Пакістана). На адной са статуй выкарыстанне дыярыту тлумачыцца тым, што ён не каштоўны і ў той жа час неразбурны, яго можна класць у крыніцы з пітной вадой.
Відавочна, большасць статуй з’яўляюцца выявамі самога Гудэа. Звычайна ён выяўлены стоячы або седзячы ў традыцыйнай шумерскай вопратцы з пастуховым капялюшам і доўгай кашуляй. Толькі на 1 статуе вопратка нагадвае акадскую. Класічная выява паказвае Гудэа як маладога чалавека з паголенай галавой. Незалежна ад памераў формы паўтараюцца.
Гранітны (Акмолінская вобласць)
Гранітны — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Канысбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 115649300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 498 чалавек (241 мужчына і 257 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 515 чалавек (258 мужчын і 257 жанчын).
Казімір Смулька
Казімір Смулька (, вёска Пруднікі Дзісенскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі — 1965, Скужац, Польшча) — дзеяч беларускага хрысціянскага руху, каталіцкі святар.
Біяграфія
Паходзіў з сялянскай сям’і беларусаў-каталікоў, бацькі — Вікенцій і Варвара (з Пулінаў) Смулькі.
Скончыў 4-ю вышэйшую пачатковую навучальню ў Вільні (1915). У чэрвені 1915 года паспяхова здаў уступныя экзамены ў Віленскую духоўную каталіцкую семінарыю. У сувязі з Першай сусветнай вайной і ваеннымі падзеямі 1917—1921 гадоў давучваўся ў духоўнай семінарыі ў горада Улацлавак (Польшча). Пасля яе заканчэння пераехаў у Друю.
Першы манах у Друйскім кляштары айцоў марыянаў. Пасвячоны ў святары 19 снежня 1926 года. У якасці вікарыя Друйскага кляштара распачаў душпастырскую дзейнасць, адначасова выконваў абавязкі аканома. Пашыраў беларускую мову ў рэлігійным жыцці беларусаў-каталікоў Друйскай парафіі. У 1938 годзе выселены з кляштара польскімі ўладамі.
Да сярэдзіны 1965 года жыў у Доме марыянаў у мясцовасці Скужац недалёка ад горада Седльцы (Польшча), дзе і памёр у 1965 годзе. Пахаваны на мясцовых могілках.
Галавенчыцы
Назву Галаве́нчыцы маюць:
Кан’е
Кан'е (Kanye) — горад і сталіца Паўднёвай Акругі, знаходзіцца на ўсходзе Паўднёвай Акругі: у 45 хвилинах язды ад Габаронэ. Уваходзіць у склад субакругі Нгвакетсэ. Насельніцтва горада — 40628 чал. (На 2001 г.), агламерацыі — 48143 чал (на 2001 г.).
Фізічная антрапалогія
Фізічная антрапалогія, або біялагічная антрапалогія - галіна біялогіі, якая вывучае паходжанне і эвалюцыю фізічнай арганізацыі чалавека.
Этымалогія
Як навука і самастойная галіна біялогіі склалася да кан. XIX ст.
Практыка даследавання чалавека
Фізічная антрапалогія абапіраецца на шэраг практычных метадаў і напрамкаў даследавання чалавека, у тым ліку на антрапаметрыю (вымярэнне чалавечага цела), аданталогію, малекулярную біялогію, якая аналізуе генетыку і асаблівасці чалавечага арганізму на малекулярным узроўні, асцеалогію (вывучэнне костак і шкілета чалавека), нейрабіялогію, неўралогію, біяхімію, а таксама метады і дадзеныя іншых навуковых дысцыплін (палеанталогія, фізіка, хімія, гісторыя, археалогія, сацыяльна-культурная антрапалогія і г. д.).
Павел Паўлавіч Казлоўскі
Павел Паўлавіч Казлоўскі (, в. Ваўкоўня Пружанскага раёна) — беларускі дзяржаўны і ваенны дзеяч, міністр абароны Рэспублікі Беларусь (1992—1994).
Біяграфія
Скончыў Ташкенцкае агульнавайсковае каманднае вучылішча (1965), ваенныя акадэміі імя Фрунзе (1974) і Генштаба (1987). Служыў у савецкай арміі ў Сярэднеазіяцкай, Маскоўскай, Закаўказскай, Паўночна-Каўказскай ваеннай акругах на камандна-штабных пасадах. 3 1987 1-ы намеснік камандуючага, з 1989 камандуючы 28-й агульнавайсковай арміяй у Гродне. 3 1991 начальнік штаба — першы намеснік камандуючага войскамі БВА. У 1992-94 гадах — Міністр абароны Рэспублікі Беларусь.
Генерал-палкоўнік (1992), генерал-лейтэнант (1994).
Сачкоўцы
Сачкоўцы (Saczkowce) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Джорджа Мелоні
Джорджа Мелоні (Giorgia Meloni; нар., Рым, Італія) — італьянскі палітык, Прэм’ер-міністр Італіі з 2022 года.
Паўлаўск (Варонежская вобласць)
Паўлаўск (Павловск) — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Паўлаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 26,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1709 годзе Пятром I ян ваенная верфь (перанесена з Варонежу) і руская крэпасць.
Горад размешчаны на левым беразе Дона, пры ўпадзенні ў яго ракі Асярэдзь за 156 км ад Варонежа.
У Паўлаўску знаходзіцца буйнейшы ў Еўропе камбінат па здабычы і перапрацоўцы граніту — «Паўлаўскграніт». Таксама размешчаны суднабудаўніча-суднарамонтны завод, прадпрыемсты лёгкай і харчовай прамысловасці.
У Паўлаўску знаходзяцца 43 помнікі архітэктуры з іх 7 федэральнага значэння.
Галае
Назву Га́лае маюць:
Кот (значэнні)
Кот — агульная назва самцоў любых прадстаўнікоў драпежных млекакормячых сямейства каціных.
Лаўрэнцьеўскі летапіс
Лаўрэ́нцьеўскі ле́тапіс — летапісны звод, помнік старажытнарускага летапісання. Захаваўся ў адзіным спісе, перапісаным на пергаменце ў 1377 манахам Лаўрэнціем, ад яго імя летапіс і атрымаў назву, ва ўладзімірскім Раждзественскім манастыры для суздальскага князя Дзмітрыя Канстанцінавіча.
У складзе ЛЛ — Аповесць мінулых гадоў (найбольш поўны тэкст ) (даведзена да 1116) і летапісныя артыкулы, даведзеныя да 1305. Летапіс змяшчае спісы твораў Уладзіміра Манамаха, уключаныя ў артыкул 1096. Першапачаткова летапісам апісваліся падзеі Русі, затым, на працягу XII ст., асноўнай тэмай летапісных артыкулаў становіцца жыццё Уладзіміра на Клязьме. Некаторыя перыяды (898 - 922, 1263 - 1283, 1288 - 1294) не асветленыя летапісам. З пачатку XIII ст. вялікая ўвага нададзена Растоўскаму княству.
ЛЛ з'яўляецца адной з найкаштоўнейшых крыніц па гісторыі паўночна-ўсходняй Русі XII ст. ЛЛ паўплываў і на пазнейшыя летапісы — Троіцкі, Наўгародска-Сафійскі збор і інш. Да пачатку XVIII ст. захоўвалася ў Раждзественскім манастыры ва Уладзіміры на Клязьме. У 1792 куплены графам Мусіным-Пушкіным, які пазней падарыў яго Аляксандру I. Імператар перадаў летапіс у Публічную бібліятэку, якая зараз завецца Расійскай нацыянальнай бібліятэкай, дзе рукапіс захоўваецца па сённяшні дзень. Упершыню поўнасцю апублікаваны ў 1846 у Поўным зборы рускіх летапісаў (том 1).
Галачоўка
Назву Галачо́ўка маюць:
NGC 3516
NGC 3516 (іншыя абазначэнні — UGC 6153, MCG 12-11-9, ZWG 334.11, IRAS11033+7250, PGC 33623) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Моніка Белучы
Моніка Ганна Марыя Белучы (італ. Monica Anna Maria Bellucci;, Чыта-дзі-Кастэла) — італьянская кінаактрыса і фотамадэль.
Ідыш-беларускі слоўнік
Падрыхтоўка і выданне
У 1984 годзе Аляксандр Астравух трапіў у Мсціслаў, дзе, дзякуючы выкладчыку Алегу Хадыку, пачаў вывучаць ідыш. У 1997 годзе ў Мінску адбылася сустрэча лінгвіста Довіда Каца з рэстаўратарам, пасля якой Аляксандр Астравух пачаў працу над слоўнікам. Лёс выдання вызначыў удзел яго ўкладальніка ў семінары па вывучэнні ідыша ў 1999—2004 гадах, які праходзіў у Вільні.
Гарадок (Маладзечанскі раён)
Гарадо́к (, Городок) — аграгарадок у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Бярэзіна. З’яўляецца цэнтрам Гарадоцкага сельсавета. Насельніцтва 480 чал. (2006).
Ідыш-беларускі слоўнік
Падрыхтоўка і выданне
У 2008 годзе ў мінскім выдавецтве «Медысонт» выйшаў слоўнік, спонсарам якога выступіў прадпрымальнік з Санкт-Пецярбурга Андрэй Гарбенка. Гэта другі ідыш-беларускі слоўнік за ўсю гісторыю Беларусі (першы быў апублікаваны ў 1932 годзе). 26 верасня 2008 года ў Мінску адбылася прэзентацыя выдання. Адам Мальдзіс назваў слоўнік «сапраўднай энцыклапедыяй яўрэйскага жыцця», а Пётр Садоўскі — «жывым святам душы».