cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ракаў)
Архітэктура
Помнік архітэктуры неаготыкі. 3-нефная 2-вежавая базіліка з трансептам і круглай апсідай. У архітэктурным афармленні шырока выкарыстаныя неагатычныя элементы: ступеньчатыя контрфорсы, высокія спічастыя аконныя праёмы і нішы, зубчатыя фрызы, аркатурныя паясы, ружа-акно на фасадзе. У інтэр'еры — спічастыя скляпенні.
Павел Уладзіміравіч Далгоў
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у калінінградскай «Балтыцы», а ў 2011 годзе далучыўся да футбольнай акадэміі пецярбургскага «Зеніта». У 2013 годзе ён дэбютаваў у моладзевым першынстве Расіі па футболе ў складзе «Зеніта», выйшаўшы на замену ў матчы першага тура супраць «Краснадара». У жніўні 2013 года стаў іграком рэзервовай каманды «Зеніт-2», якая выступала ў ПФЛ (трэці дывізіён), пазней разам з камандай выйшаў у ФНЛ.
У 2015 годзе Андрэ Вілаш-Боаш перавёў нападніка ў склад асноўнай каманды «Зеніта», і 1 жніўня ў 3-м туры чэмпіянату ён дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць «Церака», выйшаўшы на замену на 81-й хвіліне замест Арцёма Дзюбы. 10 кастрычніка 2015 года правёў свой першы матч у Лізе чэмпіёнаў, выйшаўшы на замену на 62-й хвіліне замест Аляксандра Разанцава ў матчы з «Гентам».
У лютым 2017 года перайшоў у махачкалінскі «Анжы», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады. У сезоне 2017 стаў таксама выступаць у ПФЛ за фарм-клуб «Анжы-2». У лютым 2018 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна і ў сакавіку быў арандаваны «аўтазаводцамі» на сезон 2018. У ліпені 2018 года вярнуўся з арэнды ў «Анжы».
Сезон 2018/19 правёў у Прэм’ер-лізе ў махачкалінскім клубе, а ў ліпені 2019 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у краснаярскі «Енісей». У студзені 2020 года перайшоў у «Том», пакінуў клуб у верасні 2020 года. У лютым 2021 года далучыўся да «Зеніта-2». У ліпені 2021 года перайшоў у пермскі «Амкар», аднак па сямейных абставінах хутка вярнуўся ў Санкт-Пецярбург. У студзені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў «Зеніт-2» і стаў іграком ліпецкага «Металурга».
У ліпені 2022 года падпісаў кантракт з казахстанскім «Атырау». У студзені 2023 года перайшоў у «Чайку» з Песчанакопскага.
Дубіўка (Тарашчанскі раён)
Дубіўка (Дубі́вка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Кадзуа Ісігура
Кадзуа Ісігура (нар., Нагасакі, Японія) — брытанскі пісьменнік японскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 2017 года.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і акіянографа Ісігура Сідзуо. У 1960 годзе сям’я Ісігура пераехала ў брытанскі горад Гілфард, адміністрацыйны цэнтр графства Сурэй, куды бацьку Кадзуо запрасілі на даследчую працу ў Нацыянальным інстытуце акіянаграфіі. Кадзуо паступіў у школу першай ступені ў Стафтане, а затым працягнуў навучанне ў граматычнай гімназіі Сурэя. Пасля сканчэння школы ўзяў акадэмічны адпачынак тэрмінам на адзін год і адправіўся ў падарожжа па ЗША і Канадзе. Марыў стаць музыкантам, граў у клубах.
У 1974 годзе Кадзуо паступіў у Кенцкі ўніверсітэт, дзе ў 1978 годзе атрымаў ступень бакалаўра англійскай мовы і філасофіі. Быў сацыяльным работнікам у Лондане. У 1980 годзе атрымаў ступень магістра мастацтваў ва ўніверсітэце Усходняй Англіі. Ва ўніверсітэце адзін з семінараў, якія наведваў Кадзуо, вёў Малькальм Р. Брэдберы. У 1983 годзе Ісігура атрымаў брытанскае грамадзянства.
Творчасць
Кадзуа Ісігура быў ганараваны Букераўскай прэміяй за раман «Рэшта дня», які выйшаў у 1989 годзе. Па матывах твору быў зняты аднайменны фільм, які атрымаў восем намінацыяў прэміі «Оскар».
Раман «Не адпускай мяне» паводле версіі часопіса «Time», увайшоў у лік ста найлепшых англамоўных раманаў за апошняе стагоддзе.
Кадзуа Ісігура сааўтар слоў некалькіх песень альбомаў джазавай спявачкі Стэйсі Кент «Сняданак у ранішнім трамваі» 2007 года («Breakfast On the Morning Tram») і «Зменлівыя агні» 2013 года («The Changing Lights»).
Беларускія пераклады
Раман «Не адпускай мяне» на беларускую мову пераклала Ганна Янкута (2019).
Вэлыкы Амэлянык
Вэлыкы Амэлянык (Вели́кий Омеляник) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Мікалай Раманаў
Мікалай Раманаў:
Аляксандр Багдановіч
Аляксандр Багдановіч:
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі — беларускі інжынер-мостабудаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2014).
Пэчэніжскі раён
Пэчэніжскі раён (Печенізький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Харкаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Пэчэнігы (Печеніги).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 10229 чалавек, плошча — 467,5 км².
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі
Біяграфія
Скончыў кафедру «Масты і танэлі» факультэта транспартных камунікацый Беларускага політэхнічнага ўніверсітэта ў 1979 годзе.
Пэчэніжскі раён
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі
Біяграфія
З 1980 па 2016 гады працаваў у ААТ «Мостабуд». Прайшоў шлях ад майстра да генеральнага дырэктара.
Пэчэніжскі раён
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 4 сельскіх саветаў.
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі
Біяграфія
Пазней заняў пасаду генеральнага дырэктара рэспубліканскай асацыяцыі дарожных арганізацый «Беласдар».
Пэчэніжскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 11 сяло.
Тадэвуш Энрыкавіч Паўлоўскі
Узнагароды
Мае ўзнагароды: Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь, Ордэн Пашаны, Знак «Ганаровы транспартнік», Знакі «Ганаравы дарожнік» І і ІІ ступені.
Знешняя палітыка Расіі
Знешняя палітыка Расіі — узаемаадносіны Расіі з іншымі краінамі. Вызначаецца прэзідэнтам Расіі і ажыццяўляецца міністэрствам замежных спраў.
Расія з’яўляецца адным з ключавых удзельнікаў міжнародных адносін. З’яўляецца адным з пяці пастаянных членаў Савета бяспекі ААН. Нароўні з астатнімі сталымі членамі СБ, яна нясе асаблівую адказнасць за падтрыманне міжнароднага міру і бяспекі. Расія ўваходзіць таксама ў «Вялікую дваццатку» эканамічна развітых дзяржаў, раней таксама ўваходзіла ў «Вялікую васьмёрку» (з 2014 года далучэнне да яе прыпынена), з’яўляецца членам многіх іншых міжнародных арганізацый, уключаючы Савет Еўропы і АБСЕ. Асаблівае месца займаюць арганізацыі, створаныя на прасторы былога СССР, у асноўным пры вядучай ролі Расіі: СНД, ЕАЭС, АДКБ, ШАС.
Разам з Беларуссю складаее Саюзную дзяржава Расіі і Беларусі.
У цяперашні час Расія падтрымлівае дыпламатычныя адносіны са 189 дзяржавамі — членамі ААН, а таксама з назіральнікамі пры ААН: і часткова-прызнанымі дзяржавамі: З дзяржаў-членаў ААН Расійская Федэрацыя не мае дыпламатычных адносін з наступнымі дзяржавамі: З дзяржаў-членаў ААН Расійская Федэрацыя спыніла дыпламатычныя адносіны з наступнымі дзяржавамі: Міжнародная супольнасць прызнае Расію дзяржавай-прадаўжальнікам СССР. Гэта азначае, што, з міжнародна-прававога пункту гледжання, Расія і СССР — адна і тая ж дзяржава (у адрозненне ад паняцця «правапераемнік», якое азначала змену адной дзяржавы іншай). Дзякуючы гэтаму Расія працягнула ажыццяўленне ўсіх міжнародных правоў і выкананне міжнародных абавязацельстваў СССР. Сярод іх асабліва важныя статус пастаяннага члена Савета бяспекі ААН, членства ў іншых міжнародных арганізацыях, правы і абавязацельствы па міжнародных дагаворах, маёмасці і даўгах перад іншымі дзяржавамі.
Вера Міхайлаўна Слабадзянюк
Вера Міхайлаўна Слабадзянюк (нар. Зубава;  —) — беларуская спартсменка і трэнер (парашутны спорт). Майстар спорту СССР (1959), заслужаны трэнер БССР (1976). Жонка Анатоля Слабадзянюка — спартсмена-парашутыста, рэкардсмена свету.
Біяграфія
З 1976 інструктар-парашутыст Мінскага аэраклуба ДТСААФ БССР.
Спартыўная кар'ера
Чэмпіёнка свету па паветранай акрабатыцы і срэбраны прызёр у шматбор'і ў асабістым першынстве (1960, Сафія). Абсалютная чэмпіёнка Усесаюзнай спартакіяды па тэхнічных відах спорту (1961). Пераможац і прызёр міжнародных і ўсесаюззных спаборніцтваў. Рэкардсменка свету, СССР.
Калынавэ (Тарашчанскі раён)
Калынавэ (Калинове) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 3599
IC 3599 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Всэваладзіўка
Всэваладзіўка (Все́володівка) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Іванаўка (Клімаўскі раён)
Іванаўка (Ивановка) — вёска ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Дакладна вядома аб існаванні вёсцы ў сярэдзіне XIX ст. у складзе Гомельскага павета Магілёўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Аднак з 16 студзеня 1919 года ў складзе Гомельскай губерні РСФСР, пасля чаго была перададзена ў 1922 годзе ў склад Чуравіцкай воласці Навазыбкаўскага павета, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Себежскі павет
Се́бежскі павет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Пскоўскай і Полацкай губерняў, Полацкага намесніцтва, Беларускай і Віцебскай губерняў, якая існавала ў 1772—1927 гадах. Цэнтр — горад Себеж.
Гісторыя
Себежскі павет у складзе Пскоўскай губерні Расійскай імперыі быў утвораны ў 1772 годзе пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай. У 1776 годзе павет быў перададзены ў Полацкую губерню (з 1778 г. — намесніцтва). У 1796 г. павет адышоў да Беларускай губерні, а ў 1802 г. — да Віцебскай. 24 сакавіка 1924 г. Віцебская губерня была скасавана, і павет быў перададзены ў Пскоўскую губерню. 1 жніўня 1927 г. павет быў скасаваны разам з губерняй.
Насельніцтва
Па дадзеных перапісу 1897 года, ў павеце пражывала каля 92,1 тыс. чал. У тым ліку беларусаў - 47,1%; рускіх - 47,1%; яўрэяў - 3,8%; палякаў - 1,5%. У павятовым горадзе Себеж пражывала 4326 чал.
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў склад павета ўваходзіла 17 валасцей:
Сучаснае становішча
У цяперашні час тэрыторыя павета (у межах на 1917 г.) уваходзіць у склад Расійскай Федэрацыі.
Зімовыя Алімпійскія гульні 2002
Зімовыя Алімпійскія гульні 2002, афіцыйна вядомыя як Гульні XIX Алімпіяды (англ.: 2002 Winter Olympics), міжнароднае спартыўнае мерапрыемства, якое адбылося ў амерыканскім горадзе Солт-Лэйк-Сіці 8—22 лютага 2002.
Спаборніцтвы
Беларускім аматарам спорту гульні ў Солт-Лэйк-Сіці запомніліся паспяховым выступленнем хакейнай каманды Беларусі (перамога над Швецыяй у чвэрцьфінале і чацвёртым месцам на турніры).
Дашаб
Дашаб — вывараны, канцэнтраваны садавінавы сок. Вырабляецца з вінаграднага, абрыкосавага ці тутавага соку без дадавання цукру. Мае кансістэнцыю густога соусу. Выкарыстоўваецца як заправа да салатаў і мясных страў, у якасці паўфабрыкату пры вырабе дэсертаў, халвы, шароца, чурчхелы, суджука. Выкарыстоўваецца таксама ў лячэбных мэтах. Распаўсюджаны на Каўказе і Бліжнім Усходзе.
Зялёны Кут (Клімаўскі раён)
Зялёны Кут (Зелёный Кут) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнік у 1930-х.
З 1937 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года ў Клімаўскім раёне.
Тынура
Тынура (Tinnura) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 272 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 72 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 8010. Тэлефонны код — 0785.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Anna.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
V стагоддзе
5 стагоддзе пачалося 1 студзеня 401 года і скончылася 31 снежня 500 года.
Саур
Сау́р — горны хрыбет на мяжы Усходне-Казахстанскай вобласці Рэспублікі Казахстан і Кітаі, адносіцца да горнай краіны Саур-Тарбагатай, дзе з’яўляецца другім састаўным кампанентам, першы — горы Тарбагатай.
Працягласць хрыбта — 140 км. Плошча абледзянення — 16,6 км². Вышэйшая кропка — гара Музтау (3816 м над узроўнем мора).
Хрыбет складзены са сланцаў, вапнякоў, вулканагенных адкладаў, гранітаў, пясчаніку.
На хрыбце радовішчы вугалю і гаручых сланцаў.
M77 (аб’ект Месье)
Messier 77 (M 77,, Месье 77, іншыя абазначэнні — IRAS02401-0013, UGC 2188, KUG 0240-002, MCG 0-7-83, Arp 37, ZWG 388.98, 3C 71, PGC 10266) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога, а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Абацтва Сен-Дэні
Абацтва Сен-Дэні (Abbaye de Saint-Denis) — бенедыкцінскае абацтва ў Сен-Дэні, паўночным прыгарадзе Парыжа, галоўны манастыр сярэдневяковай Францыі.
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010
Медальны залік
Цікавым з'яўляецца неадпаведнасць колькасці залатых, сярэбраных і бронзавых узнагарод — сярэбраных на адну больш, бронзавых на адну менш. Гэта звязана з тым, што ў мужчынскай індывідуальнай біятлоннай гонцы нарвежац Уле-Эйнар Б'ерндален і беларус Сяргей Новікаў паказалі абсалютна аднолькавы час.
Абацтва Сен-Дэні
У I стагоддзі на гэтым месцы існавала рымскае паселішча пад назвай Катуліяк. Паводле падання, сюды, з адсечанай галавой у руках, прыйшоў з Манмартра першы біскуп Парыжа святы Дыянісій Парыжскі (часта атаясамляецца з Дыянісіем Арэапагітам).
M77 (аб’ект Месье)
Гл. таксама
Ускраіны M77
Абацтва Сен-Дэні
У 475 г., з блаславення святой Жэнеўевы над магілай святога пабудавалі першую базіліку. Пры каралю Дагаберы I тут быў заснаваны манастыр бенедыкцінаў, і ў 630 г. базіліка была перабудавана і стала галоўным храмам манастыра.
Найбольшага росквіту абацтва дасягнула ў часы абата Сугерыя, пры ўдзеле якога ў 1137—1144 гг. была пабудавана манастырская царква — першы будынак у гатычным стылі, які аказаў уплыў на развіццё готыкі ў Францыі. У пачатку XIII ст. Людовік IX Святы загадаў перанесці ў базіліку прах сваіх папярэднікаў і стварыць для іх надмагіллі. З гэтага моманту царква служыла магільным склепам французскіх каралёў. Абацтва, дзе пахаваны амаль усе (за выключэннем трох чалавек) каралі Францыі, а таксама члены іх сем’яў, часта называюць «каралеўскі некропаль Францыі».
Каралі
У базіліцы пахаваны ўсе каралі Францыі, акрамя трох, а таксама некалькі іншых манархаў. Рэшткі каралёў, якія памерлі да ўзвядзення абацтва, былі перанесены з разбуранага абацтва Сен-Жэнеўеў. Некаторыя з іх:
Кысліўка (Тарашчанскі раён)
Кысліўка (Кислі́вка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Кырданы (Тарашчанскі раён)
Кырданы (Кирдани́) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Насельніцтва — 753 чалавекі (2023).
Гісторыя
Паводле мясцовых паданняў вёска спалена войскамі хана Батыя падчас нашэсця на Русь у 1240 годзе.
Жуцаўская культура
Паходжанне
Жуцаўская культура ўяўляла сабой гібрыд даіндаеўрапейскай раннебалтыйскай нарвенскай культуры з прышлымі індаеўрапейскімі культурамі шарападобных амфар і шнуравай керамікі. У далейшым жуцаўская культура эвалюцыянавала ў культуру самбійскіх курганоў жалезнага веку
Гаспадарка
Пахавальны абрад — трупапалажэнне нябожчыкаў у ямах у скручаным становішчы; пахаванні адзінкавыя і групавыя.
Сярод керамічных вырабаў найбольш пашыранымі былі гаршкі з выразнай шыйкай і амфары, арнаментаваныя гарызантальнымі шнуравымі адбіткамі, насечкамі, нарэзкамі, наколамі, наляпнымі гафрыраванымі каўнерыкамі-валікамі.
Сярод упрыгажэнняў — падвескі з прасвідраваных зубоў жывёл, бурштынавыя трубачкі-пацеркі, кружкі з адтулінамі, стылізаваныя фігуркі чалавека і інш.
На Беларусі
На тэрыторыі Беларусі найбольш выразныя матэрыялы культуры выяўлены на беларускім Панямонні (стаянкі Лічыцы, Ярэмічы, Русакова, а таксама ў пахаваннях каля пас. Краснасельскі).
Тэйлер
Тэйлер — прозвішча.
Гарадок (Луцкі раён)
Гарадок (Городо́к) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Рычард Тэйлер
Рычард Тэйлер (Richard H. Thaler; нар. года, Іст-Орындж, штат Нью-Джэрсі) — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы за 2017 год.
Біяграфія
Бакалаўр (1967) Заходняга рэзервовага ўніверсітэта Кейза (Кліўленд), магістр (1970) і доктар філасофіі (1974) Рочэстэрскага ўніверсітэта. Выкладаў у Рочэстэры, Корнелскім і Чыкагскім універсітэтах. Лаўрэат прэміі Самуэльсана (2005).
Вядомы як тэарэтык у галіне фінансавых і эканамічных паводзінаў дзякуючы сумеснай працы з Нобелеўскім лаўрэатам эканамістам-псіхолагам Даніэлем Канеманам; аўтар так званай «тэорыі падштурхоўвання» (Nudge theory, «кіраванага выбару»).
Быў адным з дарадцаў прэзідэнта ЗША Барака Абамы.
Усушкаўскі сельсавет
Усу́шкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Усушак.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Усушкаўскі (Усушскі) сельсавет у складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чавускім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Ваўкавіцкага і Даўгамохаўскага сельсаветаў. 16 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Хацкавіцкага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ваўкавічы, а сельсавет перайменаваны ў Ваўкавіцкі.
Haro 30
Haro 30 (таксама IC 3600) — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Забалатці (Луцкі раён)
Забалатці (За́болотці) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Адэрады (Луцкі раён)
Адэрады (Одера́ди) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Малыя Шчытнікі
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XVI стагоддзя як шляхецкая ўласнасць у Берасцейскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе ў Берасцейскім старостве, належала зямянам Гарнастаевым. У 1742 годзе ў прысядзібным парку пабудаваны з цэглы невялікі касцёл.
Гладкі (пасёлак)
Гладкі (Гладкий) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Малыя Шчытнікі
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1821 годзе пан Ф. Паніхвіцкі сумесна з мясцовым святаром А. Будзіловічам пабудаваў мураваную праваслаўную царкву з драўлянай званіцай. У 1886 годзе сяло, цэнтр маёнтка Шчытнікі; 96 мужчын, 102 жанчыны. У 1890 годзе маёнтак належаў пані В. Дхумоўскай, якая мела, якая мела 437 дзесяцін зямлі.
Кіўшавата
Кіўшавата (Ківшовата) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Малыя Шчытнікі
Гісторыя
У 1905 годзе вёска (78 жыхароў) у Лышчыцкай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
Гладкі (пасёлак)
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў 1920-х.
Малыя Шчытнікі
Гісторыя
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі на фронце 10 жыхароў.
Гладкі (пасёлак)
Гісторыя
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
M53 (аб’ект Месье)
M53 (каталог Месье) — шаравое скопішча ў сузор'і Валасоў Веранікі.
Клетачныя мембраны
Таўшчыня мембраны складае 7-10 нм. Плазмалема забяспечвае цэласнасць клеткі, абмяжоўвае цытаплазму і захоўвае яе ад знешніх уздзеянняў, прымае ўдзел у працэсах абмену рэчываў паміж клеткай і пазаклетачным асяроддзем.
Унутрыклетачныя мембраны падзяляюць клетку на спецыялізаваныя замкнёныя адсекі — кампартменты ці арганэлы, у якіх падтрымліваюцца неабходныя ўмовы ўнутрыклетачнага асяроддзя. Клетачная мембрана здольна прапускаць пэўныя рэчывы з навакольнага асяроддзя ўнутр клеткі, а рэчывы, што ўтвараюцца ў цытаплазме, — вонкі. Гэта забяспечвае клетцы магчымасць жывіцца, дыхаць і вызваляцца ад шкодных рэчываў.
Паколькі праз мембрану праходзяць не любыя рэчывы, а толькі пэўныя, гэту ўласцівасць мембраны называюць выбіральнай пранікальнасцю. Вельмі важна, што на працягу жыцця перамяшчэнне рэчываў у абодвух напрамках пастаянна кантралюецца і змяняецца. Гэта дазваляе жывым клеткам існаваць у зменлівых умовах навакольнага асяроддзя.
Склад і структура біямембран
Асноўнымі кампанентамі мембраны з'яўляюцца ліпіды і бялкі. Ліпіды складаюць каля 40 % масы мембран. Сярод іх пераважаюць так званыя складаныя ліпіды — фосфаліпіды.
Малекулы фосфаліпідаў размяшчаюцца ў выглядзе двайнога слоя (ліпідны біслой). У цытаплазматычнай мембране гідрафільныя галоўкі фосфаліпідаў павернуты да знешняга і ўнутранага бакоў мембраны, а гідрафобныя хвасты — унутр мембраны.
. У састаў мембран уваходзяць бялкі двух тыпаў: інтэгральныя і перыферычныя. Інтэгральныя бялкі больш ці менш глыбока пагружаны ў мембрану або пранізваюць яе наскрозь. Перыферычныя бялкі размяшчаюцца на знешняй і ўнутранай паверхнях мембраны, прычым многія з іх забяспечваюць узаемадзеянне плазмалемы з надмембраннымі і ўнутрыклетачнымі структурамі. Некаторыя з інтэгральных бялкоў выконваюць функцыю іонных каналаў, розных транспарцёраў і рэцэптараў.
Мембраны — структуры інварыябельныя, вельмі падобныя ў розных арганізмаў. Некаторае выключэнне складаюць, мабыць, археі, у якіх мембраны ўтвораны гліцэрынам і тэрпеноідавымі спіртамі.
Функцыі біямембран
Плазмалема выконвае шэраг функцый, важнейшымі з якіх з'яўляюцца бар'ерная, рэцэпторная і транспартная.
Бар'ерная функцыя — цытаплазматычная мембрана акружае клетку з усіх бакоў, выконваючы ролю бар'ера — перашкоды паміж складана арганізаваным унутрыклетачным змесцівам і клетачным асяроддзем. Бар'ерную функцыю забяспечвае перш за ўсё ліпідны біслой, які не дазваляе змесціву клеткі расцякацца і які перашкаджае пранікненню ў клетку чужародных рэчываў.
Напрыклад, мембрана пераксісом засцерагае цытаплазму ад небяспечных для клеткі пераксідаў. Выбіральная пранікальнасць азначае, што пранікальнасць мембраны для розных атамаў ці малекул залежыць ад іх памераў, электрычнага зарада і хімічных уласцівасцей. Выбіральная пранікальнасць забяспечвае адлучэнне клеткі і клетачных кампартментаў ад навакольнага асяроддзя і забеспячэнне іх неабходнымі рэчывамі.
Транспартная функцыя — праз мембрану адбываецца транспарт рэчываў у клетку і з клеткі. Транспарт праз мембраны забяспечвае: дастаўку пажыўных рэчываў, выдаленне канчатковых прадуктаў абмену, сакрэцыю розных рэчываў, стварэнне іонных градыентаў, падтрыманне ў клетцы адпаведнага pH і іоннай канцэнтрацыі, патрэбных для працы клетачных ферментаў.
Часціцы, якія з-за нейкага чынніку не здольныя прайсці фосфаліпідны біслой (напрыклад, з-за гідрафільных уласцівасцей, бо мембрана ўсярэдзіне гідрафобная і не прапускае гідрафільныя рэчывы, ці з-за буйных памераў), але неабходныя для клеткі, могуць прайсці скрозь мембрану праз адмысловыя бялкі-пераносчыкі (транспарцёры) і бялкі-каналы ці шляхам эндацытозу.
Пры пасіўным транспарце рэчывы праходзяць ліпідны біслой без страты энергіі, шляхам дыфузіі. Варыянтам гэтага механізму з'яўляецца палегчаная дыфузія, пры якой рэчыву дапамагай прайсці праз мембрану якая-небудзь адмысловая малекула. У гэтай малекулы можа быць канал, які прапускай рэчывы толькі аднаго тыпу.
Актыўны транспарт патрабуе выдаткаў энергіі, бо адбываецца супраць градыенту канцэнтрацыі. На мембране існуюць адмысловыя бялкі-помпы, у тым ліку АТФаза, якія актыўна ўпампоўваюць у клетку іоны калію (K+) і выпампоўваюць з яе іоны натрыю (Na+).
Матрычная функцыя — забяспечвае вызначанае ўзаемаразмяшчэнне і арыентацыю мембранных бялкоў, іх аптымальнае ўзаемадзеянне;
Механічная функцыя — забяспечвае аўтаномнасць клеткі, яе ўнутрыклетачных структур, таксама злучэнне з іншымі клеткамі (у тканінах). Вялікую ролю ў забеспячэнні механічнай функцыі маюць клетачныя сценкі, а ў жывёл — міжклетачнае рэчыва.
Рэцэпторная функцыя — у цытаплазматычнай мембране ёсць бялкі, здольныя ў адказ на дзеянне розных фактараў знешняга асяроддзя змяняць сваю прасторавую структуру і такім чынам перадаваць сігналы ўнутр клеткі. Такім чынам, цытаплазматычная мембрана забяспечвае раздражняльнасць клетак (здольнасць успрымаць раздражняльнікі і пэўным чынам рэагаваць на іх), ажыццяўляючы абмен інфармацыяй паміж клеткай і навакольным асяроддзем.
Да рэцэпторных бялкоў адносяцца антыгенраспазнавальныя рэцэптары лімфацытаў, рэцэптары гармонаў і нейрамедыятараў і інш. У ажыццяўленні рэцэпторнай функцыі, акрамя мембранных бялкоў, важную ролю адыгрываюць элементы глікакаліксу.
Касякіўка
Касякіўка (Косякі́вка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Клетачныя мембраны
Функцыі біямембран
У цытаплазматычнай мембране могуць быць лакалізаваны спецыфічныя рэцэптары, якія рэагуюць на розныя фізічныя фактары. Напрыклад, у плазмалеме святлоадчувальных клетак жывёл размешчана спецыяльная фотарэцэпторная сістэма, ключавую ролю ў функцыянаванні якой адыгрывае зрокавы пігмент радапсін. 3 дапамогай фотарэцэптараў светлавы сігнал ператвараецца ў хімічны, што, у сваю чаргу, прыводзіць да ўзнікнення нервовага імпульсу.
Ферментатыўная функцыя — мембранныя бялкі нярэдка з'яўляюцца ферментамі. Напрыклад, плазматычныя мембраны эпітэліяльных клетак кішэчніка маюць стрававальныя ферменты.
Ажыццяўленне генерацыі і правядзення біяпатэнцыялаў — з дапамогай мембраны ў клетцы падтрымліваецца сталая канцэнтрацыя іонаў: канцэнтрацыя іона K+ усярэдзіне клеткі значна вышэй, чым звонку, а канцэнтрацыя Na+ значна ніжэй, што вельмі важна, бо гэта забяспечвае падтрыманне рознасці патэнцыялаў на мембране і генерацыю нервовага імпульсу.
Маркіроўка клеткі — на мембране ёсць антыгены, якія дзейнічаюць як маркеры — «цэтлікі», што дазваляюць апазнаць клетку. Гэта глікапратэіны (г.зн. бялкі з далучанымі да іх разгалінаванымі алігацукрыдавымі бакавымі ланцугамі), што маюць ролю «антэн». З-за незлічонага мноства канфігурацыі бакавых ланцугоў магчыма зрабіць для кожнага тыпу клетак свой адмысловы маркер. З дапамогай маркераў клеткі могуць распазнаваць іншыя клеткі і дзейнічаць узгоднена з імі, напрыклад, пры фарміраванні органаў і тканін. Гэта ж дазваляе імуннай сістэме распазнаваць чужародныя антыгены.
Мембранныя арганэлы
Гэта замкнёныя асобныя ці злучаныя адна з адной часткі цытаплазмы, адлучаныя ад гіялаплазмы мембранамі. Да аднамембранных арганэл адносяцца эндаплазматычная сетка, апарат Гольджы, лізасомы, вакуолі, пераксісомы; да двухмембранных — ядро, мітахондрыі, пластыды. Звонку клетка абмежавана так званай плазматычнай мембранай. Будова мембран розных арганэл адрозніваецца па складу ліпідаў і мембранных бялкоў.
Торпэ
Торпэ (Torpè) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Нуора.
Насельніцтва складае 2719 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 92 км². Паштовы індэкс — 8020. Тэлефонны код — 0784.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Саўт-Бенд (Індыяна)
Саўт-Бенд — горад і цэнтр акругі Сент-Джозеф у ЗША, штат Індыяна. Саўт-Бенд стаіць на рацэ Сент-Джозеф. З’яўляецца чацвёртым па велічыні горадам Індыяны. Вядомы сваім раёнам пад назвай «Мічыяна» і ўніверсітэтам Нотр-Дам. Саўт-Бенд быў заснаваны гандлярамі пушнінай у XVIII стагоддзі, у 1865 годзе стаў горадам. У сярэдзіне XX стагоддзя моцна спрыяла развіццю горада рака. У горадзе пасяліліся шматлікія кампаніі, у тым ліку «Studebaker Corporation», «Oliver Farm Equipment Company» і інш. Пасля піку ў 132 445 жыхароў у 1960 годзе насельніцтва значна скарацілася. Шмат у чым гэтаму спрыяла закрыццё некаторых кампаній цяжкай прамысловасці. Але па выніках перапісу 2000 года за 10 гадоў насельніцтва вырасла на 2,2 %, упершыню з 1960 года. На сённяшні дзень у горадзе найбольш развітыя ахова здароўя, адукацыя і малы бізнес.
Сяргей Фёдаравіч Старасветаў
Сяргей Фёдаравіч Старасветаў (нар. 1954) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2014).
Біяграфія
Рана страціў бацьку, маці адна расціла трох дзяцей. Пасля заканчэння ПТВ і службы ў войску пачаў працаваць ва Упраўленні механізацыі № 79 машыністам вежавага крана.
Разам з жонкай 8 гадоў працавалі на будаўніцтве саўгаса «Беларускі» ў Пскоўскай вобласці, будавалі горад нафтавікоў Лангепас у Заходняй Сібіры.
Стаў кіраваць ААТ «УМ № 79» у 2007 годзе. Ва ўпраўленні працуе каля 500 чалавек, палова з іх — машыністы вежавых кранаў.
У канцы красавіка 2018 года Старасветава ўшаноўвалі ў ліку іншых на конкурсе «На найлепшае дасягненне ў будаўнічай галіне Рэспублікі Беларусь за 2017 год». Ён стаў пераможцам у намінацыі «Кіраўнік года».
А праз некалькі тыдняў пасля гэтага ён быў затрыманы па падазрэнні ў хабарніцтве. У выніку С. Старасветава асудзілі на пяць гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму з канфіскацыяй усёй маёмасці і забаронай пяць гадоў займаць пэўныя пасады.
IC 3601
IC 3601 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Алэксандрыўка (Луцкі раён)
Алэксандрыўка (Олекса́ндрівка) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Славенка Дракуліч
Славе́нка Дра́куліч (Slavenka Drakulić; 1949, Рыека) — вядомая харвацкая пісьменніца і публіцыстка, якая жыве ў Швецыі.
Нарадзілася ў 1949 годзе ў колішняй Югаславіі. Вывучала параўнальнае літаратуразнаўства і сацыялогію ва ўніверсітэце ў Заграбе. У 1982—1992 гг. займалася журналістыкай у харвацкіх выданнях, дзе пісала пераважна на феміністычныя тэмы.
На пачатку 1990-х гадоў эмігравала з Харватыі з-за палітычных прычын. Друкавалася ў розных еўрапейскіх газетах.
Ахотын
Ахотын (Охо́тин) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Джанлуіджы Буфон
Джанлуіджы Буфон (Gianluigi Buffon, ) — італьянскі футбаліст, брамнік. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Красюкы
Красюкы (Красюки́) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сахноўшчынскі раён
Сахноўшчынскі раён (Сахновщинський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Харкаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сахноўшчына (Сахновщина).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 22032 чалавекі, плошча — 1169,9 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 15 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 63 вёскі.
Сёмакы (Луцкі раён)
Сёмакы (Сьомаки́) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Аршанскае права
Аршанскае права — своеасаблівы юрыдычны статут гарадскога саслоўя, які ў адпаведнасці з нормамі магдэбургскага права сфарміраваўся ў Оршы на працягу XIV — XVII стст. У 1562 г. вялікі князь ВКЛ Жыгімонт II Аўгуст задаволіў просьбу аршанцаў прызнаць законным выбранне на сходзе ў 1559 г. войтам горада М. Мыльнікава. У склад гарадскога самакіравання было выбрана яшчэ 6 чалавек. Сход даручыў ім адміністрацыйныя і судовыя функцыі і абавязваў штогод рабіць справаздачу, а калі гораду будзе нанесена шкода «каждый мает дати подлуг маетности свое не ровняючы богатого ку убогому». Адзін з пунктаў пастановы патрабаваў, каб: «И стого шлюбу нашого не мает жадин выступить, одно маит один за другого стояти». Парушальніка чакала канфіскацыя ўсёй маёмасці. 31 жніўня 1577 г. вялікі князь ВКЛ Стафан Баторый зацвердзіў пастановы гараджан і права на самакіраванне. Адначасова па просьбе аршанцаў вызваліў іх ад павінасці «для пашни замковае на пригон сохою, на жниве з серпом, на сеножаць с косою… ходити».
Як сведчыць велікакняжацкая грамата ад 23 лістапада 1593 г., аршанцы ўдасканалілі прынцыпы магдэбургскага самакіравання ў горадзе. Паводле аршанскага права, яно складалася з войта і 4 сотнікаў, якія «будут вместо лавников». Аршанцы хоць і наблізілі функцыі абраных у самакіраванне да магдэбургскай тэрміналогіі, аднак захавалі традыцыйныя назвы пасад. У 1620 г. горад атрымаў грамату на поўнае магдэбургскае права, якое аршанцы выкарысталі для таго, каб скласці ў сакавіку 1621 г. уласны статут, што рэгуляваў жыццё горада і адносіны паміж гараджанамі. З тэксту статута відаць, што гараджане аспрэчвалі юрыдычны аўтарытэт магдэбургскага права і былі нязгодныя з шэрагам яго норм. На іх думку, у ім недакладна вызначаны прынцыпы падзелу маёмасці. Не згадзіліся яны і з тым, каб пасяджэнні гарадскіх судоў праводзіліся (з улікам святочных дзён) паводле каталіцкіх канонаў і тлумачылі гэта тым, што «… в месте оршанском все обыватели места того — русь наследовцы религии закону греческого послушенства церкви восходнее, межи которыми отчасти знайдутся люди римского закону». Не было, на іх думку, у гэтым праве «дэкларацыи досконалое» аб меры пакарання за паклёп і хлуслівае сведчанне на судзе. Адхілялі яны не толькі пэўныя нормы магдэбургскага права, але і ўстарэлыя нормы вечавога права. Патрэбныя нормы яны бралі ў Статуце ВКЛ 1588, статутах «головных мест Кракова и Вилна», пастановах соймаў, у асабістым вопыце. Аршанскі статут змяшчаў 23 раздзелы. Яго нормы рэгулявалі дзейнасць гарадской рады, яе судовыя функцыі, маёмасныя і асабовыя адносіны жыхароў горада. У адносінах да таго, хто ўзнімае руку на прадстаўніка гарадскога самакіравання, прадугледжвалася жорсткае пакаранне. Як сведчыць грамата караля Рэчы Паспалітай Жыгімонта III Ваза ад 16 студзеня 1627 г. яшчэ ў 1619 г. сваю самастойнасць у арганізацыі гарадскога жыцця аршанцы пашырылі і на рэлігійныя адносіны.
Філіп Пінель
Філіп Пінель (Philippe Pinel;  — ) — французскі ўрач, заснавальнік псіхіятрыі ў Францыі. Працаваў у парыжскіх бальніцах Бісетр і Сальпетрыер; атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы рэформе ўтрымання і лячэння псіхічна хворых. Член Французскай акадэміі навук.
Пій I
Пій I (Pius I) — дзясяты рымскі біскуп (Папа Рымскі) (140—154/155). Звесткі пра яго амаль адсутнічаюць, толькі складзены ў 11 ст. спіс свяшчэнных кніг (т.зв. «Фрагмент Мураторы») мае згадку пра біскупа Пія — брата Гермы, аўтара «Пастыра» папулярнага твора раннехрысціянскай літаратуры.
Людовік IX (кароль Францыі)
Людовік IX Святы (Louis IX, Saint Louis; 25 красавіка 1214 — 25 жніўня 1270) — кароль Францыі ў 1226—1270 гадах. Сын Людовіка VIII і Бланкі Кастыльскай. Кіраўнік 7-га і 8-га крыжовых паходаў.
Ягор Мікалаевіч Патапаў
Ягор Патапаў (нар., , Расія) — расійскі футбаліст, абаронца казахстанскага клуба «Мактаарал» з Атакента.
Клубная кар’ера
Выхаванец пецярбугскага футбола, пасля выступлення ў клубе «Русь» перабраўся ў эстонскі «Лакаматыў» з Йыхві. Па выніках сезону 2014 «Лакаматыў» выбыў у другі дывізіён, і Патапаў перайшоў у літоўскі клуб «Гранітас». У канцы сезону 2015 «Гранітас» быў дыскваліфікаваны літоўскай федэрацыяй футбола і неўзабаве спыніў існаванне, і абаронца вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, дзе стаў выступаць у аматарскім клубе «Зорка».
У канцы 2016 года стаў іграком кыргызскага «Дардоя», у складзе якога выйграў Кубак Кыргызстана і бронзавыя медалі чэмпіянату, прымаў удзел у матчах Кубка АФК. У лютым 2018 года далучыўся да складу дэбютанта беларускай Вышэйшай лігі — клуба «Смалявічы» — і неўзабаве падпісаў з ім кантракт. Стаў іграком стартавага складу беларускага клуба, у ліпені не гуляў з-за траўмы.
Са студзеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў мазырскай «Славіі» і ў лютым падпісаў кантракт. Пачынаў сезон 2019 у стартавым складзе мазыран, у маі атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў ліпені, пасля чаго чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У студзені 2021 года па заканчэнні кантракт пакінуў «Славію».
У лютым 2021 года стаў іграком казахстанскага «Кайсара», а ў сакавіку 2022 года папоўніў склад дэбютанта казахстанскай Прэм’ер-лігі «Мактаарала».
Кірыл Аляксандравіч Гоманаў
Кірыл Гоманаў (нар., Віцебск) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Іслач».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у Віцебску, ва ўзросце 13 гадоў перабраўся ў акадэмію брэсцкага «Дынама». У студзені 2021 года далучыўся да брэсцкага «Руха», у складзе якога выступаў у юнацкім першынстве Беларусі.
У жніўні 2022 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Іслаччу». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 13 жніўня 2022 года, калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы з брэсцкім «Дынама» (1:2). У красавіку 2023 года падоўжыў кантракт з клубам да канца 2025 года.
IC 3602
IC 3602 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
M64 (аб’ект Месье)
M64 (каталог Месье), галактыка Чорнае вока / Сіняк (Blackeye) — спіральная галактыка ў сузор’і Валасоў Веранікі.
Крыва (Тарашчанскі раён)
Крыва (Кри́ва) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вербавы Выгар
Вербавы Выгар (Вербовый Выгор) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў 1920-х пад назвай Вігар.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Трыей
Трыей (Triei) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Альястра.
Насельніцтва складае 1115 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 39 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 8040. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Cosma e Damiano.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Дзівы і чары
«Дзівы і чары» — зборнік вершаў Янкі Купалы, выдадзены ў 2017 годзе выдавецтвам «Мастацкая літаратура» ў серыі «Жывая класіка дзецям». Мастак выдання — Валянціна Макаранка, мастацкае афармленне серыі Надзеі Барай, укладальніцай кнігі выступіла Аксана Спрынчан.
Лічыцы (археалагічны помнік)
Выявіў і даследаваў 100 м2 у 1984—1985 гадах М. М. Чарняўскі. Культурны пласт да 0,5 м. Знойдзены трапецыі, ланцэтападобныя вастрыі, псеўдаразцы, скрабкі на пласцінах і адшчэпах, рэжучыя прылады, сякеры, аднапляцовачньм нуклеусы, у т.л. прызматычныя для вузкіх пласцін. Крамянёвы інвентар у большасці адносіцца да яніславіцкай культуры. Выяўлены і познанеалітычныя комплексы, прадстаўленыя пераважна керамікай. Гэта фрагменты посуду культуры шарападобных амфар з адбіткамі лінейнага штампа, крамянёвыя вырабы і фрагменты керамікі з гафрыраваным каўнерыкам культуры шнуравой керамікі. Сустракаюдца адзінкавыя фрагменты ляпнога посуду сярэднябронзавай тшцінецкай культуры. У сярэдневякоўі стаянка была пашкоджана хрысціянскім могільнікам. Датуецца VIII—VI і 2-й паловай III—сярэдзінай II тысячагоддзяў да н.э.
Шэпэль (вёска)
Шэпэль (Ше́пель) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Забаральскай вясковай абшчыны.
Ярэмічы (археалагічныя помнікі)
Ярэмічы — археалагічныя помнікі: стаянкі каменнага і бронзавага вякоў каля вёскі Ярэмічы (Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць)
Стаянка—1
Знаходзіцца за 0,5 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Грудкі, на дзюне левабярэжжа р. Нёман. Выявіў у 1962 годзе і даследаваў у 1965 годзе М. М. Чарняўскі (ускрыта 18 м2). Памеры 140х80 м; пашкоджана землянымі выпрацоўкамі. Культурны пласт у цэнтры 0,7 м.
Знойдзены крамянёвыя трохвугольныя і кароткія тронкавыя наканечнікі стрэл, нажы, скрабкі, разцы і іншае, фрагменты керамікі (з расліннымі дамешкамі і грабеньчата-накольчатым арнаментам; з арганічнымі і мінеральнымі дамешкамі, аздобленыя шнуравым арнаментам і адбіткамі лінейнага штампа). Адносіцца да культуры нёманскай шнуравой керамікі і тшцінецкай культуры.
Стаянка—2
Знаходзіцца за 0,3 км на поўнач ад вёскі, на дзюне пасярод левабярэжнага поплаву р. Нёман, ва ўрочышчы Быстрыца. Выявіў у 1973 годзе М. М. Чарняўскі. Культурны пласт да 0,5 м. Знойдзены матэрыялы нёманскай неалітычнай культуры.
Кірылаўка (Клімаўскі раён)
Кірылаўка (Кирилловка) — сяло ў Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кірылаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Кірылаўка заснавана ў канцы XVIII стагоддзя. У XIX стагоддзі ў ёй дзейнічаў бровар.
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі.
У 1917 годзе тут была ўсталявана савецкая ўлада, адноўленая пасля перыяду германскай акупацыі ў 1918 годзе. У 1919 годзе сяло перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Чуравіцкага раёна Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Клімаўскім раёне Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці.
Падчас Другой сусветнай вайны сяло знаходзілася пад нямецкай акупацыяй, а 9 сакавіка 1942 года сяло было спалена нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Сяло аднавілі і ў 1944 годзе яно ўвайшло ў склад Чуравіцкага раёна Бранскай вобласці. З 1956 года зноў у Клімаўскім раёне.
Да 2005 года адміністрацыйны цэнтр Кірылаўскага сельсавета.
Шадыра
Шадыра — беларускае прозвішча.
Гарадышчэ (Баратынска вясковая абшчына)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баратынскай вясковай абшчыны.
Амстэрдамскі вольны ўніверсітэт
Амстэрдамскі вольны ўніверсітэт (Vrije Universiteit Amsterdam) — нідэрландская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Амстэрдам.
Факультэт міжнародных эканамічных адносін БДЭУ
Факультэт міжнародных эканамічных адносін — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта. Створаны ў 1992 годзе, у 1998 годзе факультэт атрымаў сучасную назву.
M85 (аб’ект Месье)
M85 (каталог Месье) — эліптычная галактыка ў сузор'і Валасоў Веранікі.
Эміль Вікенцьевіч Змачынскі
Эміль Вікенцьевіч Змачынскі (, в. Падзернае, Мінская губерня —, Краснаярскі край, СССР) — беларускі вучоны-хімік. Кандыдат хімічных навук (1915).
Біяграфія
Стваральнік і першы загадчык кафедры фармпрэпаратаў, загадчык кафедры арганічнай хіміі Пермскага ўніверсітэта (1925—1928). Загадчык кафедры агульнай і неарганічнай хіміі (1928—1937), стваральнік і першы дэкан хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1931, пасля 1934—1936).
Рэпрэсаваны. Загінуў у зняволенні. Рэабілітаваны ў 1957 годзе.
Аўтар прац у галіне неарганічнай хіміі, праблем развіцця хімічнай прамысловасці, даследванняў беларускага торфу.
Баратын (Луцкі раён)
Баратын (Бора́тин) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Баратынскай вясковай абшчыны.
IC 3603
IC 3603 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Белае (возера, Верхнядзвінскі раён, басейн Росіцы)
Бе́лае — возера ў Беларусі, у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Росіца за 24 км ад горада Верхнядзвінск на мяжы з Латвіяй.
Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1,68 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Плошча вадазбору 2,79 км². Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход.
Джавані Балдзіні
Джавані Балдзіні (Giovanni Boldini) — італьянскі жывапісец. Адзін з лепшых партрэтыстаў канца XIX — пачатку XX стагоддзя.
Белае (возера, Верхнядзвінскі раён, басейн Росіцы)
Каналам злучана з возерам Чорнае.
Джавані Балдзіні
Біяграфія і творчасць
Нарадзіўся ў Ферары 31 снежня 1842, сын мастака. Вучыўся ў фларэнційскай Акадэміі мастацтваў, з 1869 працаваў у Лондане, дзе атрымаў вядомасць як партрэтыст. У 1872 пасяліўся ў Парыжы і стаў выстаўляць свае працы ў Салоне. Сябраваў з Эдгарам Дэга, Джонам Сарджэнтам, Полем Элё. Пакінуў партрэты шматлікіх выбітных фігур цудоўнай эпохі, быў адным з найбольш вядомых і добра аплачваных партрэтыстаў свайго часу. Заваёўваў гран-пры на Сусветных выстаўках у Парыжы — у 1889 і 1900. Памёр у Парыжы 12 студзеня 1931.
ТЭ10
ТЭ10 — серыя цеплавозаў з секцыённай магутнасцю 3000 конскіх сіл, якія выпускаліся ў агульнай складанасці з 1958 па 2007 гады, г. зн. на працягу паўстагоддзя. Канструкцыя цеплавоза ТЭ10 была распрацавана на Харкаўскім заводзе транспартнага машынабудавання, але ў 1960 годзе выпуск яго мадыфікацый наладзіў ў сабе Луганскі (Варашылаўградскі) цеплавозабудавальны завод, прычым канструкцыя была настолькі змянёна, что гэта быў ужо фактычна другі лакаматыў. Пераважна цеплавозы серыі ТЭ10 выпускаліся ў двухсекцыённым грузавым варыянце, але таксама было пабудавана пяць з паловай соцен пасажырскіх аднасекцыённых лакаматываў (ТЭП10) і (ТЭП10Л). Усяго было пабудавана 19 183 секцыі цеплавозаў ТЭ10 усіх мадыфікацый. З іх 339 секцый выпусціў Харкаўскі завод, а 18 787 секцый Луганскі (Варашылаўградскі) завод.
Гісторыя
У 1957—1958 гадах на харкаўскіх заводах «Электрацяжмаш» і Харкаўскім заводзе транспартнага машынабудавання пад кіраваннем А. А. Кірнарскага быў спраектаваны аднасекцыённы цеплавоз магутнасцю 3000 конскіх сіл супраць 2000 конскіх сіл у секцыі цеплавоза ТЭ3, з нязначна большай масай. Стварэнне такога цеплавоза было новым не толькі для СССР, але і для замежных краін, бо ТЭ10 быў самым магутным цеплавозам у свеце.
Гвіда Бухвальд
Гвіда Ульрых Бухвальд (Guido Ulrich Buchwald; нар. ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1990 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Баіў
Баіў (Баї́в) — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баратынскай вясковай абшчыны.
Урцулей
Урцулей (Urzulei) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Альястра.
Насельніцтва складае 1443 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 11 чал./км². Займае плошчу 130 км². Паштовы індэкс — 8040. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Малыя Зводы
Малы́я Зво́ды (, Малые Зводы) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчаны за 31 кіламетр на паўночны захад ад Брэста, за 6 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы.