cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карл X Густаў
Біяграфія
У 1655 годзе, імкнучыся да ўсталявання на Балтыцы шведскага панавання, кароль пачаў вайну з Рэччу Паспалітай. Вайна развівалася з пераменным поспехам, да таго ж сітуацыя ўскладнілася з уступленнем у яе ўлетку 1656 года Расіі. У першай палове 1657 года шведы былі вымушаны ачысціць Рэч Паспалітую ад сваіх войскаў і засяродзіцца ў яе паўночнай частцы. Улетку яны сутыкнуліся з цэлай кааліцыяй дзяржаў — Рэчы Паспалітай, Аўстрыі, Брандэнбурга і Даніі.
У 1658 годзе каралю атрымалася скласці перамір’е з Расіяй. Тым не менш, апынуўшыся перад тварам шматлікіх праціўнікаў, Карл Густаў вырашыў адмовіцца ад планаў падзелу Рэчы Паспалітай і праз Шлезвіг-Гольштэйн напасці на Данію. Скарыстаўшыся тым, што Бельты замерзлі, шведскія войскі на чале з каралём па лёдзе перайшлі пралівы, занялі в. Фюн і з’явіліся ў Зеландыі. Датчане запыталі міру, які быў падпісаны напачатку 1658 года ў Роскіле. Швецыя атрымала Сконэ, Блекінгэ, Халанд, в. Борнхальм і нарвежскую вобласць Тронхейм.
У 1659 і 1660 гадах шведы і датчане актыўных баявых дзеянняў не вялі, а праз англа-французскіх пасрэднікаў высвятлялі ўмовы мірнага пагаднення. Па Капенгагенскаму міру 1660 г. Швецыя была вымушана вярнуць Даніі Борнхальм і Тронхейм. Паводле ж умоў Аліўскага мірнага дагавора, складзенага ў гэтым жа годзе, межы паміж Рэчай Паспалітай і Швецыяй заставаліся ранейшымі, аднак польская галіна дынастыі Васа адмаўлялася ад сваіх дамаганняў на шведскую карону і прызнавала шведскае валадарства над Ліфляндыяй і Эстляндыяй.
Сям’я
З 1654 года быў жанаты з Гедвігай Элеанорай Гольштэйн-Готарпскай. Ад гэтага шлюбу нарадзілася толькі адно дзіця — будучы кароль Карл XI.
Помнікі
У Мальмё, цэнтры лена Сконэ, ёсць помнік — конная статуя Карла X Густава, які адваяваў правінцыю ў датчан. Мясцовыя жыхары апавядаюць, што нібы пры ўстаноўцы помніка паўстала пытанне, у які бок ён павінен стаяць тварам. Калі кароль будзе звернуты да Даніі, тое гэта было б занадта ваяўніча, а тварам да Швецыі — нелагічна, таму помнік паставілі бокам да абедзвюх краін.
М-464
М-464 — тыпавы праект панэльных дамоў, спраектаваны ў пачатку 1970-х гадоў, які вырабляецца на ДБК-1 горада Мінска з 1976 года, як і серыя М-111-90. Гэтая серыя — найбуйнейшая тыпавая серыя сталіцы. Дамы гэтага праекта, апроч Мінска, можна сустрэць ва ўсей Мінскай вобласці. Дамы серыі М-464 фарміруюць воблік такіх мінскіх жылых раёнаў, як Серабранка, Усход, Зялёны луг, Паўднёвы-Захад. Пазнейшая мадыфікацыя М-464БК фарміруе воблік Уручча, Шабаноў, Малінаўкі, Кунцаўшчыны. З 2002 года новыя мікрараёны сталіцы пачалі забудоўвацца дамамі серыі М-464-У — каранёвай мадэрнізацыяй М-464БК.
М-464-М
З 2004 года пачалося будаўніцтва, мабыць, самай цікавай мадэрнізацыі 464-й серыі. У адрозненне ад іншых мадыфікацый, панэльна-каркаснае выкананне дазваляе рабіць вольную планіроўку кватэр. Апроч эркераў, з’явіўся так званы фальшдах, дазволіўшы павялічыць памер тэхнічнага паверха і павысіць эстэтычную якасць дома. У мэтах забеспячэння шчыльнасці забудовы, рэгламентаванай генеральным планам горада Мінска, УП «Мінскпраект» у 2009 годзе распрацавала праектную дакументацыю 16-павярховага жылога дома ў канструкцыях серыі М-464-М, будаўніцтва якога пачалося ў 3 квартале 2011 года.
Агульныя звесткі
Адметнай рысай усіх дамоў 464-й серыі (апроч М-464-М) з’яўляецца інтэграцыя канала смеццеправода ў панэлі лесвічных пралётаў, з-за чаго яны маюць асаблівую форму. У серыі М-464БК нумар кожнага пад’езда выкладзены керамічнай пліткай на экране, які хавае уваход у прымальную камеру смеццеправода. У адрозненне ад М-464 і М-464БК, паверхавасць якіх складае 9 паверхаў, М-464-М і М-464-У маюць паверхавасць у 10 паверхаў.
Уладзімір Сямёнавіч Мурахвер
Уладзімір Сямёнавіч Мурахвер (нар., г. Ананьеў, Адэская вобласць, УССР) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Заслежаны дзеяч мастацтва Беларусі (1990). Муж Л. М. Мягковай.
Каўшары
Каўшары́ (, Ковшары) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйгердаўскага сельсавета.
Да 15 мая 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Даўгердзішскага сельсавета, да 30 мая 1988 года — у склад Трабскага сельсавета.
1908 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1908 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Эксперымент Мілгрэма
Эксперымент Стэнлі Мілгрэма (Stanley Milgram) — вядомы эксперымент у сацыяльнай псіхалогіі, упершыню апісаны ў 1963 годзе псіхолагам Стэнлі Мілгрэмам з Ельскага ўніверсітэта ў артыкуле «Падпарадкаванне: даследаванне паводзінаў» («Behavioral Study of Obedience»), а пазней у кнізе «Падпарадкаванне аўтарытэту: эксперыментальнае даследаванне» («Obedience to Authority: An Experimental View», 1974).
Уступ
У сваім эксперыменце Мілгрэм спрабаваў праясніць пытанне: колькі пакутаў гатовыя прычыніць звычайныя людзі іншым, зусім бязвінным людзям, калі такое прычыненне болю ўваходзіць у іхнія рабочыя абавязкі? У ім была прадэманстраваная няздольнасць паддоследных адкрыта супрацьстаяць «начальніку» (у дадзеным выпадку даследчыку, апранутаму ў лабараторны халат), які загадваў ім выконваць заданне, нягледзячы на моцныя пакуты, што прычыняюца іншаму ўдзельніку эксперымента (у рэальнасці падсадному акцёру). Вынікі эксперымента паказалі, што патрэба падпарадкавання аўтарытэтам укаранёная ў нашай свядомасці настолькі глыбока, што паддоследныя працягвалі выконваць указанні, нягледзячы на маральныя пакуты і моцны ўнутраны канфлікт.
Перадгісторыя
Фактычна Мілгрэм пачаў свае пошукі, каб праясніць пытанне, як нямецкія грамадзяне ў гады нацысцкага панавання маглі прымаць удзел у знішчэнні мільёнаў бязвінных людзей у канцэнтрацыйных лагерах. Пасля наладкі сваіх эксперыментальных методык у Злучаных Штатах Мілгрэм планаваў адправіцца з імі ў Германію, жыхары якой, як ён меркаваў, надта схільныя да падпарадкавання. Аднак пасля першага ж праведзенага ім у Нью-Хейвэне (штат Канектыкут) эксперымента стала ясна, што ў паездцы ў Германію няма патрэбы і можна працягваць займацца навуковымі пошукамі побач з домам. «Я выявіў столькі падпарадкавання, — казаў Мілгрэм, — што не бачу патрэбы праводзіць гэты эксперымент у Германіі».
У далейшым эксперымент Мілгрэма ўсё-такі быў паўтораны ў Нідэрландах, Германіі, Іспаніі, Італіі, Аўстрыі і Іарданіі, і вынікі аказаліся такімі ж, як і ў Амерыцы. Падрабязная справаздача аб гэтых эксперыментах апублікаваная ў кнізе Стэнлі Мілгрэма «Obedience to Authority» (1973) або, напрыклад, у кнізе Меўса і Рааэймакерса (Meeus W. H.J, & Raaijmakers Q. A. W. (1986). «Administrative obedience: Carrying out orders to use psychological-administrative violence». «European Journal of Social Psychology», 16, 311—324).
Апісанне эксперымента
Удзельнікам гэты эксперымент быў прадстаўлены як даследаванне ўплыву болю на памяць. У доследзе бралі ўдзел эксперыментатар, паддоследны і акцёр, які граў ролю другога паддоследнага. Заяўлялася, што адзін з удзельнікаў («вучань») павінны завучваць пары слоў з доўгага спісу, пакуль не запомніць кожную пару, а другі («настаўнік») — правяраць памяць першага і караць яго за кожную памылку ўсё больш моцным электрычным разрадам.
У пачатку эксперымента ролі настаўніка і вучня размяркоўваліся паміж паддоследным і акцёрам «паводле лёсавання» з дапамогай складзеных лістоў паперы са словамі «настаўнік» і «вучань», прычым паддоследнаму заўжды даставалася роля настаўніка. Пасля гэтага «вучня» дэманстратыўна прывязвалі да крэсла з электродамі. «Настаўнік» атрымліваў «дэманстрацыйны» удар напружаннем 45В.
Пасля інструктажу пачынаўся эксперымент і «настаўнік» зачытваў «вучню» спіс асацыятыўных параў слоў, якія «вучань» павінны быў запомніць. Затым «настаўнік» зачытваў першае слова з пары і чатыры варыянты адказу. «Вучань» мусіў выбраць слушны варыянт і націснуць адпаведную яму адну з чатырох кнопак, якія знаходзяцца ў яго пад рукой. Адказ вучня адлюстроўваўся на светлавым табло перад настаўнікам. У выпадку памылкі «настаўнік» паведамляў, што адказ няправільны, паведамляў, удар якім напружаннем атрымае «вучань», націскаў на кнопку, якая нібыта карала «вучня» ўдарам току і затым паведамляў слушны адказ. Пачаўшы з 15В, «настаўнік» з кожнай новай памылкай мусіў павялічваць напружанне з дыяпазонам у 15В аж да 450В. Пры дасягненні 450В эксперыментатар патрабаваў, каб «настаўнік» працягваў выкарыстоўваць апошні выключальнік (450В). Пасля трохразовага выкарыстання апошняга перамыкача эксперымент спыняўся.
Насамрэч акцёр, які граў ролю «вучня», толькі рабіў выгляд, што атрымлівае ўдары, адказы вучня былі стандартызаваныя і падбіраліся такім чынам, каб у сярэднім на кожны слушны адказ было тры памылковыя. Такім чынам, калі «настаўнік» дачытваў пытанні да канца першага ліста, вучню назначаўся ўдар у 105В, пасля гэтага «настаўнік» браў другі ліст, а эксперыментатар прасіў пачынаць зноў з 15В, і, дасягнуўшы канца ліста, пачынаць чытаць пытанні спачатку, пакуль вучань не вывучыць усе пары. Гэтым самым «настаўніку» давалася магчымасць асвоіцца і прывыкнуць да сваіх абавязкаў, апроч таго яўна паказвалася, што эксперымент не спыніцца пры дасягненні канца пераліку пытанняў.
Калі паддоследны праяўляў няўпэўненасць, то эксперыментатар патрабаваў працягу адной з прадвызначаных фразаў :
Гэтыя фразы гаварыліся па парадку, пачынаючы з першай, калі «настаўнік» адмаўляўся працягваць эксперымент. Калі «настаўнік» адмаўляўся далей, гаварылася наступная фраза са спіса. Калі «настаўнік» адмаўляўся пасля 4-ай фразы, эксперымент перапыняўся.
Апроч таго, былі дзве спецыяльныя фразы. У выпадку, калі паддоследны пытаўся, ці не атрымае «вучань» пашкоджанняў, эксперыментатар адказваў: «Нягледзячы на тое, што ўдары токам могуць быць балючымі, яны не прывядуць да доўгачасовых пашкоджанняў тканкаў» («Although the shock may be painful, there is no permanent tissue damage»). Калі паддоследны звяртаў увагу да таго, што «вучань» адмаўляецца працягваць, эксперыментатар адказваў: «Падабаецца гэта вучню, ці не, вы мусіце працягваць, пакуль ён не вывучыць правільна ўсе пары слоў» («Whether the learner likes it or not, you must go on until he has learned all the word pairs correctly»). Па ходзе эксперымента ў фільме Мілгрэма відаць, што эксперыментатар пры неабходнасці ўжываў і іншыя фразы, напрыклад, запэўніваў, што ён сам нясе адказ, калі з «вучнем» штосьці здарыцца. Пры гэтым, аднак, эксперыментатар ніяк не пагражаў няўпэўненым «вучнем».
Удзельнікі атрымлівалі грашовую ўзнагароду ў памеры 4.5 долара за ўдзел у эксперыменце, аднак перад пачаткам эксперыментатар папярэджваў, што грошы выплачваюцца за прыход у лабараторыю, і яны застануцца ў паддоследных незалежна ад таго, што адбудзецца далей. Праведзеныя ў далейшым даследаванні на 43 суб’ектах, якія бралі ўдзел без узнагароды, але былі студэнтамі таго ж Ельскага ўніверсітэта, паказалі падобныя вынікі.
Асноўны варыянт эксперымента
У першым варыянце эксперымента, які быў апісаны Мілгрэмам у яго працы «Behavioral Study of Obedience», «вучань» знаходзіўся ў суседнім з «настаўнікам», гукаізаляваным памяшканні. «Настаўнік» не чуў воклічаў «вучня», але на 300 вольтах той пачынаў выразна для «настаўніка» стукаць у сцяну. Пасля гэтага вучань пераставаў выдаваць адказы пры дапамозе табло. Эксперыментатар патрабаваў трактаваць адсутнасць адказу на працягу 5—10 секунд як няправільны адказ і назначаць наступны ўдар. На наступным удары (315В) таксама чуліся стукі ў сцяну без адказу на табло, у далейшым ад вучня не падавалася ні адказаў, ні гукаў.
Вынікі
У адной серыі доследаў асноўнага варыянта эксперымента 26 паддоследных з 40, замест таго, каб злітавацца над ахвярай, працягвалі павялічваць напружанне (да 450В) да таго часу, пакуль даследчык не аддаваў распараджэнне скончыць эксперымент. Толькі пяць паддоследных (12,5 %) спыніліся напружання ў 300В, калі ад ахвяры з’явіліся першыя прыкметы незадаволенасці (стук у сцяну) і адказы перасталі паступаць. Яшчэ чатыры (10 %) спыніліся на напружанні 315В, калі ахвяра другі раз стукала ў сцяну, не даючы адказу. Два паддоследныя (5 %) адмовіліся працягваць на ўзроўні 330В, калі ад ахвяры перасталі паступаць як адказы, так і стукі. Па аднаму чалавеку — на трох наступных узроўнях (345, 360 і 375В). Астатнія 26 з 40 дайшлі да канца шкалы.
Дыскусіі і здагадкі
За некалькі дзён да пачатку свайго эксперымента Мілгрэм папрасіў некалькіх сваіх калегаў (студэнтаў-выпускнікоў, якія спецыялізуюцца ў галіне псіхалогіі ў Ельскім універсітэце, дзе праводзіўся эксперымент) азнаёміцца з планам даследавання і паспрабаваць угадаць, колькі паддоследных-«настаўнікаў», нягледзячы ні на што, павялічвацьмуць напружанне разраду да таго часу, пакуль іх не спыніць (пры напружаннні 450В) эксперыментатар. Большасць апытаных псіхолагаў выказалі здагадку, што такім чынам паступяць ад аднаго да двух адсоткаў усіх паддоследных.
Таксама былі апытаныя 39 псіхіятраў. Яны далі яшчэ менш дакладны прагноз, выказаўшы здагадку, што не больш за 20 % паддоследных працягнуць эксперымент да паловы напружання (225В) і толькі адзін з тысячы павысіць напружанне да мяжы. Такім чынам, ніхто не чакаў ашаламляльных вынікаў, якія былі атрыманы — насуперак усім прагнозам, большасць паддоследных падпарадкаваліся ўказанням навукоўца, які кіраваў эксперыментам, і караў «вучня» электрашокам нават пасля таго, як той пачынаў крычаць і біць у сцяну нагамі.
Для тлумачэння праяўленай паддоследнымі жорсткасці было выказана некалькі здагадак.
Пры далейшых эксперыментах ніводная з гэтых здагадак не пацвердзілася.
Людзі ўсведамлялі небяспеку электрычнага току для «вучня»
Яшчэ ў адным эксперыменце вывучалася здагадка, што паддоследныя недаацэньвалі патэнцыйную фізічную шкоду, якую яны прычынялі ахвяры. Перад пачаткам дадатковага эксперымента «вучню» была дадзена інструкцыя заявіць, што ён мае хворае сэрца і не вытрымае моцных удараў токам. У працэсе эксперымента «вучань» пачынаў крычаць: «Усё! Выпусціце мяне адсюль! Я казаў вам, што ў мяне хворае сэрца. Маё сэрца пачынае мяне турбаваць! Я адмаўляюся працягваць! Выпусціце мяне!». Аднак паводзіны «настаўнікаў» не змяніліся; 65 % паддоследных добрасумленна выконвалі свае абавязкі, даводзячы напружанне да максімума.
Паддоследныя не былі садыстамі
Здагадка, што паддоследныя атрымлівалі асалоду ад пакутаў ахвяры, была аспрэчана некалькімі эксперыментамі.
Дадатковыя эксперыменты
Калі Мілгрэм мае рацыю і удзельнікі эксперымента — такія ж звычайныя людзі, як мы, то пытанне: «Што можа прымусіць людзей паводзіць сябе падобным чынам?» набывае асабісты характар: «Што можа прымусіць нас дзейнічаць такім чынам?». Мілгрэм упэўнены — у нас глыбока ўкаранілася разуменне неабходнасці падпарадкавання аўтарытэтам. На яго думку, у эксперыментах, што ён праводзіў, вырашальную ролю іграла няздольнасць паддоследных адкрыта супрацьстаяць «начальніку» (у дадзеным выпадку даследчыку, апранутаму ў лабараторны халат), які загадваў паддоследным выконваць заданне, нягледзячы на моцны боль, які прычыняўся «вучню».
Мілгрэм прыводзіць важкія доказы, якія пацвярждаюць яго здагадку. Яму было відавочна, што, калі б даследчык не патрабаваў працягваць эксперымент, паддоследныя хутка б выйшлі з гульні. Яны не жадалі выконваць заданне і мучыліся, бачачы пакуты сваёй ахвяры. Паддоследныя малілі эксперыментатара дазволіць ім спыніцца, а калі той ім гэтага не дазваляў, то працягвалі задаваць пытанні і націскаць на кнопкі. Аднак пры гэтым паддоследныя пакрываліся потам, дрыжалі, мармыталі словы пратэсту і зноў малілі аб вызваленні ахвяры, хапаліся за галаву, так моцна сціскалі кулакі, што іхнія пазногці ўразаліся ў далоні, кусалі вусны да крыві, а некаторыя пачыналі нервова смяяцца. Вось што расказвае чалавек, што назіраў за ходам эксперымента:
Я бачыў, як у лабараторыю ўвайшоў салідны бізнесмен, які ўсміхаўся і быў упэўнены ў сабе. За 20 хвілін ён быў даведзены да нервовага зрыву. Ён дрыжаў, заікаўся, пастаянна тузаў сябе за мочку вуха і заломваў рукі. Адзін раз ён ударыў сябе кулаком па лбе і прамармытаў: «О Божа, хопіць гэтага». І тым не менш, ён працягваў рэагаваць на кожнае слова эксперыментатара і беспярэчна яму падпарадкаваўся.
Мілгрэм правёў некалькі дадатковых эксперыментаў і ў выніку атрымаў даныя, якія яшчэ больш пераканаўча сведчаць пра слушнасць яго здагадкі.
Паддоследныя адмаўляўся падпарадкоўвацца чалавеку яго рангу
Так, у адным выпадку ён унёс у сцэнарый істотныя змены. Цяпер даследчык загадваў «настаўніку» спыніцца, у той час як ахвяра адважна настойвала на працягванні эксперымента. Вынікі гавораць самі за сябе: калі працягваць патрабаваў усяго толькі такі ж паддоследны, як і яны, паддоследныя ў 100 % выпадкаў адмовіліся выдаць хоць адзін дадатковы электрычны разрад.
У іншым выпадку даследчык і другі паддоследны мяняліся ролямі такім чынам, што прывязаным да крэсла аказваўся эксперыментатар. Пры гэтым другі паддоследны загадваў «настаўніку» працягваць, у той час як даследчык бурна пратэставаў. І зноў ніводзін паддоследны не дакрануўся да кнопкі.
Пры канфлікце аўтарытэтаў паддоследны спыняў дзеянні
Схільнасць паддоследных да беспярэчнага падпарадкавання аўтарытэтам была пацверджаная вынікамі яшчэ аднаго варыянта асноўнага даследавання. На гэты раз «настаўнік» аказваўся перад двума даследчыкамі, адзін з якіх загадваў «настаўніку» спыніцца, калі ахвяра маліла аб вызваленні, а другі настойваў на працягванні эксперымента. Супярэчлівыя загады бянтэжылі паддоследных. Збітыя з панталыку паддоследныя пераводзілі позірк з аднаго даследчыка на другога, прасілі абодвух кіраўнікоў дзейнічаць узгоднена і аддаваць аднолькавыя каманды, якія можна было б без роздумаў выконваць. Калі ж даследчыкі працягвалі «сварыцца» адзін з адным, «настаўнікі» спрабавалі зразумець, хто з іх двух галоўней. У канчатковым выніку, не маючы магчымасці падпарадкоўвацца менавіта аўтарытэту, кожны паддоследны-«настаўнік» пачынаў дзейнічаць зыходзячы са сваіх найлепшых намераў і спыняў караць «вучня».
Высновы
На думку Мілгрэма, атрыманыя звесткі сведчаць пра наяўнасць цікавага феномена: «Гэтае даследаванне паказала надзвычай моцна выражаную гатоўнасць нармальных дарослых людзей ісці невядома як далёка, кіруючыся ўказанням аўтарытэта».
Шведская кухня
З-за вялікіх памераў Швецыі для шведскай кухні заўсёды былі характэрны рэгіянальныя адрозненні. Гістарычна склалася, што на крайняй поўначы ўжываліся стравы з аленіны і дзічыны, некаторыя з якіх маюць свае карані ў саамскай культуры, у той час як свежая гародніна грае вялікую ролю на поўдні.
Шведская кухня адрозніваецца немудрагелістасцю. Яна ўвабрала ў сябе традыцыі сялянскай ежы (сыр, хлеб, каўбаса), багатая стравамі з рыбы, мяснога фаршу, дзічыны і вядомая сваімі дэсертамі і выпечкай. Шведы высока цэняць дары мясцовай прыроды: ягады, грыбы, спецыі, а таксама прадукты харчавання мясцовай вытворчасці (малако, сыр, каўбаса).
Шведы традыцыйна вельмі адкрыты для замежных уплываў, пачынаючы ад французскай кухні на працягу 17 і 18 стагоддзяў, і да сушы і кавы латэ сёння. У якасці фаст-фуда піца і хот-догі паўсюдна сталі часткай шведскай культуры з 1960 года. Дваццаць гадоў праз, тое ж самае можна сказаць і пра кебаб і фалафель, бо многія невялікія рэстараны спецыялізуюцца на гэтых стравах.
Агульныя рысы
Асноўнымі прадуктамі шведскай кухні з'яўляюцца малочныя прадукты, свежы і мяккі (часта салодкі) хлеб, ягады і садавіна, ялавічына, морапрадукты і рыба. Бульбу часта падаюць у якасці гарніру, пераважна адварную. Шведская кухня мае вялікую разнастайнасць хлеба розных формаў і памераў, яго пякуць з жыта, пшаніцы, аўса, суцэльнага збожжа, кіслага цеста. Хлеб можа быць белы, цёмны, у форме тонкіх аладак і хрумсткіх пласцін. Ёсць шмат гатункаў салодкага хлеба, і ў некаторыя дадаюць спецыі. Шмат мясных страў, і, асабліва, тэфтэлі, падаюцца з бруснічным варэннем. Для шведскай кухні характэрны фруктовыя супы з высокай глейкасцю, напрыклад, суп з ягад шыпшыны і чарнічны суп (blåbärssoppa), якія падаюць гарачымі або халоднымі. Сметанковае масла і маргарын з'яўляюцца асноўнымі крыніцамі тлушчу, хоць аліўкавы алей робіцца ўсё больш папулярным. Традыцыі шведскай выпечкі адрознівае разнастайнасць дражджавых булачак, печыва і пірожных, многія з іх з'яўляюцца надзвычай папулярнымі падчас фікі.
Гісторыя
Здаўна лоў рыбы рэгуляваў колькасць шведскага насельніцтва і структуру гандлю. Рыбу салілі і вэндзілі. Соль зрабілася адным з асноўных прадуктаў гандлю на пачатку скандынаўскага сярэднявечча, якое пачалося каля 1000 года. Капусту квасілі разам з ягадамі, яблыкамі і г.д. Зімой яны выкарыстоўваліся у тыя часы як крыніца вітаміну С (сёння квашаная капуста вельмі рэдка выкарыстоўваецца ў шведскай кухні). Бруснічнае варэнне, усё яшчэ папулярнае, напэўна, найбольш традыцыйны і тыповы шведскі спосаб дадаць свежасці даволі цяжкай ежы, напрыклад, стэйкі і рагу.
Шведскія доўгія зімы з'яўляюцца прычынай адсутнасці свежай гародніны ў многіх традыцыйных рэцэптах. Таму ў старажытнасці рэдкія гароднінныя культуры, якія падтрымоўвалі насельніцтва падчас зімы, былі вельмі важнымі. Разнастайныя караняплоды, такія як рэпа і бручка (па-англійску называецца "шведка") паступова былі выцеснены бульбай на працягу 18 стагоддзя. Адсутнасць спецый зрабіла паўсядзённую ежу даволі лагоднай на сённяшні густ, хоць шэраг мясцовых зёлак і раслін выкарыстоўваліся пры гатаванні страў са старажытных часоў. Традыцыя стрыманасці ў спецыях захавалася і да сённяшніх дзён.
Тыповыя стравы
Традыцыйныя шведскія стравы па-ранейшаму з'яўляюцца вельмі важнай часткай шведскай кухні, нягледзячы на тое, што ў сучаснай шведскай кухні шмат інтэрнацыянальных страў. На міжнародным узроўні найбольш вядомай шведскай кулінарнай традыцыяй з'яўляецца шведскі стол (smörgåsbord) разам з добра вядомымі шведскімі стравамі, такімі як, напрыклад, граўлакс і тэфтэлі.
У Швецыі традыцыйна чацвер быў днём супу, бо пакаёўкі мелі паўдня выхаднога, а суп было лёгка прыгатаваць загадзя. Адзін з самых традыцыйных шведскіх супаў,які і да гэтага часу падаецца ў многіх рэстаранах і хатніх гаспадарак кожны чацвер разам з блінамі, з'яўляецца жоўты гарохавы суп (ärtsoppa). Гэта звязана са старой традыцыяй, дзе гарох асацыяваўся з богам Торам. Гэтая немудрагелістая страва — густы суп, у асноўным складаецца з варанага жоўтага гароху, цыбулі, солі і невялікіх кавалачкаў свініны. Ён часта ўжываецца з гарчыцай і тонкімі блінамі (pannkakor). Ва ўзброеных сілах Швецыі таксама для прызыўнікоў кожны чацвер ставяць на стол гарохавы суп і бліны.
Бульбу ядуць цэлы год у якасці асноўнай крыніцы вугляводаў. Многія традыцыйныя стравы гатуюцца з бульбы. Толькі ў апошнія 50 гадоў макароны і рыс сталі звычайнай з'явай на абедзенным стале. Ёсць некалькі розных відаў бульбы: самая папулярная — гэта маладая бульба, якая спее ў пачатку лета і якую ядуць на традыцыйным свяце сярэдзіны лета. Маладую бульбу ставяць на стол з марынаваным селядцом, цыбуляй, смятанай, а ў якасці традыцыйнага дэсерту — першыя клубніцы года.
Сярод грыбоў у Швецыі найбольш высока цэняцца лісічкі, якія лічацца далікатэсам. Лісічкі звычайна ўжываюць у якасці гарніру разам са стэйкам або абсмажанымі з цыбуляй і соусам на адкрытым бутэрбродзе. На другім месцы па папулярнасці і смаку ідуць баравікі (karljohansvamp), названыя ў гонар Карла XIV Юхана, які зрабіў іх папулярным прадуктам харчавання. У жніўні на традыцыйным свяце ракаў (kräftskiva) шведы ядуць ракаў у вялікай колькасці, вараных і марынаваных у булёне з соллю, цукрам і вялікай колькасцю кропу.
Морапрадукты
Абмежаваны выбар рыбы і іншых морапрадуктаў з'яўляецца важнай часткай шведскай кухні. Ласось з Нарвегіі становіцца ўсё больш папулярным. Марынаваны падсалоджаны селядзец, inlagd sill, з'яўляецца найбольш традыцыйнай шведскай закускай. Крэветкі і амары — асноўная ежа на ўзбярэжжы Скагерак.
Ласункі
У летні час тарты з рознай сезоннай садавіны карыстаюцца папулярнасцю, асабліва з клубніцамі і крэмам для торта. Клубніцы таксама часта ядуць з цукрам і малаком або вяршкамі. У канцы лета і ўвосень пякуць яблычныя тарты і пірагі. Яблычны пірог часта падаюць з ванільным крэмам, але часам з марожаным або ўзбітымі вяршкамі.
У перыяд зімовых святаў сярод традыцыйных цукерак і пірожных сустракаюцца:
Цукеркі
Сярод іншых цукерак:
Напоі
Швецыя з'яўляецца адной з 10 першых краін у свеце па ўжыванню кавы. Узровень спажывання малака ў Швецыі таксама вельмі высокі, які саступае толькі Фінляндыі. Малако закупляецца ў малочных пакетах, і зусім не выпадкова, што Tetra Pak, найбуйнейшы ў свеце вытворца скрынак для малака, быў заснаваны ў Швецыі. Малако лічыцца стандартным напоем падчас ежы на працягу будных дзён у многіх сем'ях, і для дзяцей, і для дарослых.
На Ражство Хрыстова звычайна гатуюць глёг.
Фруктовыя супы
Фруктовыя супы, такія як шыпшынавы і чарнічны, звычайна ядуць або п'юць гарачымі ўзімку.
Алкагольныя напоі
Найбольш важныя з моцных алкагольных напояў у шведскай кухні называюцца агульным тэрмінам Brännvin, які ўключае два асноўныя віды: Акавіта і гарэлка. Рэнат (Renat) часта лічыцца нацыянальнай гарэлкай Швецыі. Да іншых папулярных марак адносяцца Explorer Vodka і Абсалют. Апошняя з'яўляецца адным з самых вядомых у свеце брэндаў алкагольных напояў. Большасць гатункаў Brännvin маюць каля 40 % алкаголю.
Вытворчасць моцных напояў мае традыцыі, якія ўзыходзяць да 18 стагоддзя. Найбольшага росквіту дасягнула ў 1840-х гадах. З 1880-х гадоў дзяржаўная Systembolaget валодае манаполіяй на продаж алкаголю з утрыманнем больш чым 3,5% алкаголю. Раней у сельскай мясцовасці Швецыі выраблялі самагон (Hembränt), але яго вытворчасць зменшылася ў апошнія гады ў сувязі з больш ліберальнымі правіламі ўвозу алкаголю, а таксама павелічэннем кантрабанды.
Піва
Таксама ў Швецыі шырока спажываюць піва. Тыповае шведскае піва — гэта светлы лагер, напрыклад, Pripps Blå і Norrlands Guld. У апошнія дзесяцігоддзі па ўсёй Швецыі адкрылася шмат невялікіх бровараў, якія прапануюць багаты спектр гатункаў і смакаў, напрыклад, Nils Oscar Brewery, Dugges Ale och Porterbryggeri і Närke Kulturbryggeri. Шмат маленькіх бровараў у Швецыі пераймаюць стыль саматужнага піваварства ў ЗША (American Pale Ale і American IPA).
Дамінік Франсуа Араго
Дамінік Франсуа Жан Араго (Dominique François Jean Arago;  — ) — французскі фізік і астраном, брат Жака Араго і Эцьена Араго.
Біяграфія
Дамінік Франсуа Жан Араго нарадзіўся 26 лютым 1786 г. у Эстажеле, каля Перпіньяна.
Ва ўзросце 18 гадоў Араго паступіў у політэхнічную школу, а ў 1806 атрымаў месца сакратара ў «Бюро даўгот». Працуючы на гэтай пасады, ён працягваў разам з Бія і іспанскімі камісарамі Шэ і Радрыгесам вымярэнне мерыдыяна на прасторы ад Барселоны да вострава Фарментара, пачатае Деламбрам і Мешэнам, і быў на Мальёрцы як раз у той час, калі ў Іспаніі пачалося паўстанне супраць Напалеона. Там Араго быў арыштаваны і правёў некалькі месяцаў у зняволенні ў Бельверскай цытадэлі паблізу Пальмы. Будучы вызвалены, ён спрабаваў пераправіцца ў Алжыр, каб адтуль пераплысці ў Марсель на алжырскім караблі, але карабель захапіў іспанскі крэйсер, і Араго даставілі ў форт Розас. Нарэшце па хадайніцтве дзей ён быў вызвалены і зноў спрабаваў вярнуцца ў Марсель, але паблізу самой гавані паднялася бура, і карабель Араго прыбіла хвалямі да Сардзінскага берагу, адкуль, аднак, яму ўдалося, дабрацца да Алжыра. Але ранейшы дзей ужо быў забіты, а новы кіраўнік унёс Араго ў спіс рабоў і выкарыстаў яго як перакладчыка на судах карсараў. Толькі ў 1809 г., па неаднаразоваму хадайніцтве французскага консула, Араго атрымаў свабоду і, нарэшце, дасягнуў Марселя, ледзь уратаваўшыся ад пераследу англійскага фрэгата. Нягледзячы на ўсе прыгоды, Араго здолеў зберагчы вынікі сваіх назіранняў, якія ён прадставіў у працы «Recueil d'observations géodésiques, astronomiques et physiques». Неўзабаве пасля гэтага, ва ўзросце ўсяго толькі 23 гадоў, ён быў абраны ў Акадэмію навук на месца Лаланда, якое вызвалілася, і прызначаны Напалеонам I прафесарам Політэхнічнай школы.
У 1812 годзе ў яго нарадзіўся сын Франсуа Віктар Эмануіл, будучы дыпламат, міністр юстыцыі і міністр унутраных спраў Францыі.
Навуковыя заслугі
Заслугі Араго ў гэтых галінах навукі велізарныя. Валодаючы праніклівым розумам і незвычайнай назіральнасцю, ён дадаваў новае ў кожны з раздзелаў, якім займаўся. Так, напрыклад, жывучы самотна на сваіх геадэзічных станцыях у Іспаніі, ён заўважыў, што яго зрок свабодна пранікаў да марскога дна, ўсяенага падводнымі камянямі, і гэта простае назіранне прывяло яго да цікаўных даследаваннях аб адносінах святла, які адлюстроўваецца ад паверхні вады пад вострымі вугламі, да святла, які ішоў прама з марскога дна. Даведаўшыся пра гэтыя адносіны, ён ужыў яго да адкрыцця падводных камянёў з дапамогай турмалінавай пласцінкі, выразанай паралельна восі падвойнага праламлення. Араго зрабіў цэлы шэраг адкрыццяў, якія значна прасунулі навуку наперад. Самым плённым перыядам яго дзейнасці быў час з 1811 па 1824 На працягу гэтых трынаццаці гадоў Араго:
Назіраючы з Гумбальтам ў 1825 сілу магнетызму з дапамогай пампаванняў стрэлкі нахілення, ён паказаў свайму супрацоўніку, што качанні стрэлкі хутка спыняюцца, калі каля яе знаходзяцца металічныя або неметалічныя целы. Гэта назіранне ён ужыў да тлумачэння з'яў пры кручэнні ледзяных або шкляных гурткоў над магнітнай стрэлкай, якая знаходзіцца ў спакоі. Да канца жыцця Араго не пераставаў рабіць вельмі важныя і карысныя адкрыцці. Так, адкрыўшы каляровую палярызацыю, ён вынайшаў палярыскоп, фотаметрыю, цыанаметр і мноства іншых карысных прыбораў для вывучэння аптычных з'яў. Свае назіранні над каляровай палярызацыяй ён з поспехам ужыў да вывучэння святла, атмасферы і Сонца і адкрыў так званую «сярэдні пункт палярызацыі» (пункт, у якім палярызацыя непрыкметная). Араго ўжыў інтэрферэнцыі святла да тлумачэння зіхацення зорак; гэтая тэорыя прыведзена Гумбальтам у 4-м томе яго «Падарожжы ў роўнадзенныя краіны». Калі ў 1835 Уітстан, даследуючы хуткасць электрычнасці і святла, пабудаваў дасціпны прыбор з люстэркаў, Араго хутка зразумеў, што падобнай прыладай можна вызначыць хуткасць святла, і прадставіў у 1838 г план новых вопытаў. Механік Брэге заняўся вырабам гэтых прыбораў, але тут сустрэлася мноства цяжкасцей, і толькі ў 1850 яму ўдалося дамагчыся здавальняючых вынікаў, але дагэтуль ў Араго моцна аслаб зрок, так што ён не мог займацца вопыты. На пасяджэнні Інстытута 29 красавіка 1850 г ён адкрыта заявіў: «я прымушаны абмежавацца толькі выкладаннем задачы і ўказаннем на верныя спосабы яе вырашэння». Два таленавітых фізіка — Фізо і Фуко — не замарудзілі скарыстацца яго каштоўнымі ўказаннямі, вызначылі хуткасць святла ў атмасферы і ў сваіх дакладах Акадэміі навук, першы ў 1850 г., другі ў 1851, далі цвёрдыя асновы тэорыі святла, аспрэчыўшы гіпотэзу заканчэння. Шматлікія адкрыцця і працы Араго выкладзены ў яго творах, якія падзеленыя Гумбальтам на 5 частак: астранамічныя (асабліва вядомая сярод іх «Агульназразумелая астраномія», або выклад публічных астранамічных лекцый Араго з 1812 да 1845, перакладзеная на рускую мову), а таксама працы па оптыцы, электрамагнетызме, метэаралогіі і фізічнай геаграфіі.
У 1806 Араго дакладна вымераў парыжскі мерыдыян, вызначаны ў 1718 годзе Жакам Касіні. Гэты мерыдыян з'яўляўся да 1884 нулявым мерыдыянам. Ён праходзіць праз Парыжскую абсерваторыю і пазначаны з дапамогай слупкоў па ўсім Парыжу, а таксама з дапамогай спецыяльных адзнак (бронзавых Араго-медальёнаў у гонар знакамітага фізіка) на маставых, тратуарах і будынках, у тым ліку і на Луўры. Акрамя таго, Араго апублікаваў першую ў сусветнай навуковай літаратуры грунтоўную працу аб шаравой маланкі, падагульняючы сабраныя ім 30 назіранняў відавочцаў, чым паклаў пачатак даследавання гэтай прыроднага з'явы.
Яго імя ўнесена ў спіс найвялікшых вучоных Францыі, змешчаны на першым паверсе Эйфелевай вежы.
У гонар Араго названы астэроід (1005) Араго, Адкрыты ў 1923 годзе і кратар Араго на Месяцы.
Грамадская дзейнасць
Значную цікавасць прадстаўляе яго аўтабіяграфія, у якой Араго праяўляе сябе ідэальна сумленным, непрадузятым, цвёрдым чалавекам і грамадзянінам, якім ён і быў на самай справе, па сведчанні яго біёграфаў-сучаснікаў. Араго апублікаваў мноства артыкулаў у «Mémoires», «Comptes rendus» і ў «Annales de chimie et de physique», якія ён выдаваў разам з Гей-Люсакам, прычым у адным толькі гэтым часопісе ім было змешчана больш за 80 артыкулаў, а пачынаючы з 1824 года Араго размясціў цэлую серыю папулярных твораў у «Annuaire des longitudes», частка якіх не раз перакладалася на іншыя мовы і таксама змешчана разам з «Eloges» і іншымі яго артыкуламі ў Баралеўскім выданні прац Араго («Oeuvres», 17 тамоў, Парыж, 1854—1862; нямецкі пераклад Ханкеля, з уводзінамі А. Гумбальта, 16 тамоў, Лейпцыг, 1854—1860). Яго сачыненні адрозніваюцца ясным выкладаннем цяжкіх навуковых пытанняў. Араго адыгрываў немалаважную ролю таксама ў палітыцы. Ён быў у свой час адным з самых папулярных людзей у Францыі. Выбарчай калегіяй у Перпіньяне ён быў абраны ў 1831 г. членам палаты дэпутатаў, дзе і далучыўся да самых крайніх «левых». Будучы членам урада 1848 г., Араго выконваў адначасова абавязкі па ваенным і марскім міністэрствам і ў той жа час быў членам выканаўчай камісіі. Як дзяржаўны дзеяч, Араго цвёрда адстойваў асноўныя пункты дзяржаўнага ладу супраць дэмагагічных і сацыялістычных рухаў і праявіў незвычайную рашучасць у цяжкія дні чэрвеньскай катастрофы. Услед за гэтым ён удзельнічаў у Нацыянальным сходзе, у званні члена Ваеннага камітэта. Пасля дзяржаўнага перавароту 2 снежня 1851 Араго заняў месца дырэктара абсерваторыі, нягледзячы на тое, што адмовіўся прынесці новаму ўраду службовую прысягу, ад якой і быў вызвалены. Памёр у Парыжы 2 кастрычніка 1853 года. Адкрыццё помніка Араго ў Перпіньяне адбылося 21 верасня 1879 г.
Макаўня
Ма́каўня (, Маковня) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Машанацкага сельсавета.
Грынвіцкі мерыдыян
Грынвіцкі мерыдыян (нулявы мерыдыян) — геаграфічны мерыдыян, які праходзіць праз вось пасажнага інструмента Грынвіцкай абсерваторыі. Грынвіцкі мерыдыян служыць пачаткам адліку геаграфічных даўгот; з'яўляецца сярэднім мерыдыянам нулявога гадзіннага пояса. Мясцовы сярэдні сонечны час на грынвічскім мерыдыяне шырока ўжываецца ў астраноміі (для сінхранізацыі сусветнага часу).
1909 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1909 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
.fr
.fr — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Францыі.
NGC 7428
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Герб Віцебска
Вытрымка з адпаведнага вялікакняжацкага прывілею:
У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 9 лютага 2004.
Афіцыйнае апісанне:
Аднак 2 чэрвеня 2009 герб Віцебска зацвердзілі наноў, з іншым апісаннем.
Апісанне
Герб горада Віцебска ўяўляе сабой іспанскі шчыт, у блакітным полі якой выява абразу Збавіцеля, звернутага направа, вакол яго галавы зверху праваруч — літары «IΣ» і леваруч — літары «ХΣ» з тытламі, ніжэй праваруч і леваруч — дзве літары «З» з тытламі. У ніжняй частцы шчыта выява накіраванага лязом налева срэбнага меча з залатой ручкай. Шчыт размяшчаецца ў чырвоным картушы барочнай формы, які дапаўняецца чырвонымі кветкамі і зялёнымі стужкамі. Пад ім знаходзяцца дзве лаўровыя галіны зялёнага колеру, пераплеценыя чырвонай стужкай. Герб завяршае херувім з распасцёртымі крыламі. У якасці трымальнікаў тарчы выявы двух анёлаў са стужкамі блакітнага колеру ў руках.
.ga
.ga — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Габона.
Тонгва
Гісторыя
Продкі тонгва і серана перасяліліся з усходу ў Каліфорнію каля 3500 - 2500 гадоў таму. Сучасная назва тонгва ўпершыню была занатавана толькі ў 1903 г. Лічыцца, што саманазва кіж больш старажытная. Частка навукоўцаў мяркуе, што да прыбыцця еўрапейцаў тонгва маглі мець кантакты з палінезійцамі.
У 1994 г. штат Каліфорнія прызнаў самастойную нацыю тонгва-габрыелінья. Для далейшага эканамічнага развіцця нацыі было адчынена казіно, але яго эксплуатацыя выклікала разлад сярод тонгва і падзел у 2001 г. і 2006 г. на фракцыі.
Традыцыйная культура
Тонгва насялялі адзін з найбольш урадлівых рэгіёнаў Каліфорніі. Іх асноўнымі заняткамі былі збор жалудоў, рыбалоўства і паляванне. Тонгва ўмелі вырабляць складаныя разборныя лодкі з хваёвых дошак, ведалі кераміку і пляценне. Важную ролю адыгрываў гандаль з астраўнымі і з кантынентальнымі плямёнамі. Замест грошай выкарыстоўвалі ракавіны.
Тонгва верылі ў багоў і духаў, у тым ліку ў стваральніка сусвету Quaoar, хтанічную багіню Tolmalok, бога неба Weywot, багіню зямлі Chehooit, багіню ўрадлівасці Manisar і г. д. Папулярнасцю карысталіся апавяданні пра трыкстэра-каёта Tukupar Itar.
Вялікую ролю ў духоўным жыцці адыгрывалі шаманы. Абрады ініцыяцыі ўключалі галаданне, выпрабаванні на цягавітасць і боль ад укусаў мурашак. У абрадах выкарыстоўваліся галюцынагены.
Красна Гірка (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Красна Гірка (Красна Гірка) — пасёлак у Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйна падпарадкавана Ноўгарад-Сівэрскаму гарадскому савету.
Чарнаручча (Лёзненскі раён)
Чарнару́чча (, Черноручье) — вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лёзненскага сельсавета.
Макрусінка
Макру́сінка (, Мокрусинка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Машанацкага сельсавета.
1912 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1912 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Ганс Мульчэр
Ганс (Ханс) Мульчэр (Hans Multscher; пам. каля 1467) — нямецкі скульптар і жывапісец, прадстаўнік ульмскай школы ў мастацтве готыкі, папярэднік Паўночнага Адраджэння.
Жыццё і творчасць
Дакладная дата нараджэння невядомая. Пачатковую адукацыю як мастак і скульптар атрымаў у роднай яму вобласці Альгай, на поўдні сучаснай Баварыі. Затым падвышаў сваё майстэрства, вандруючы па Германіі і Еўропе навучаючыся ў розных майстроў, у тым ліку ў Клауса Слютэра, знаёмячыся з новымі плынямі ў мастацтве, у першую чаргу ў паўночнай Францыі і Нідэрландах. У 1427 годзе становіцца грамадзянінам горада Ульм. У тым жа годзе бярэ шлюб з Адэльгейд Кіцын. Ва Ульме стаў вядомым майстрам скульптуры і жывапісу, мастацкае атэлье Мульчэра было ў ліку найбуйнейшых у горадзе. У гэтай майстэрні таксама працаваў брат Ганса, скульптар Генрых Мульчэр.
У 1429 годзе Г. Мульчэр заканчвае свайго «Вялікапакутніка» на заходнім партале Ульмскага сабора.
Міхаіл Фёдаравіч Гантман
Міхаіл Фёдаравіч Гантман (, в. Дукора, БССР —, Кіеў, Украіна) — мастак кіно, маляр.
Біяграфія
У 1938—1941 гадах навучаўся ў Віцебскам мастацкай вучылішчы. Скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (1949). У 1949—1963 гадах працаваў на Кіеўскай кінастудыі мастацкіх фільмаў імя Даўжэнка, у 1964—1986 гадах мастаком творчага аб’яднання «Мастак».
Наталля Аляксандраўна Лаўрова
Наталля Аляксандраўна Лаўрова (Ната́лья Алекса́ндровна Лавро́ва;,  — , Пензенская вобласць) — расійская гімнастка, чатырохразовая чэмпіёнка Еўропы, пяціразовая чэмпіёнка свету, першая двухразовая алімпійская чэмпіёнка па мастацкай гімнастыцы ў групавых практыкаваннях (акрамя яе гэтага пазней дабіліся Алена Пасевіна і Анастасія Блізнюк у групавых практыкаваннях, а таксама Яўгенія Канаева ў асабістым мнагабор’і). Першая гімнастка, якой удалося выйграць Алімпійскія гульні ў 16 гадоў. Заслужаны майстар спорту Расіі (2000), трэнер зборнай Расіі па мастацкай гімнастыцы. Загінула ў аўтамабільнай аварыі.
Міхаіл Фёдаравіч Гантман
Біяграфія
Асноўныя жанры — краявід, нацюрморт, тэматычныя карціны.
Удзельнік рэспубліканскіх (з 1954), усесаюзных (з 1955), замежных (з 1957) мастацкіх выставаў.
Палеазой
Палеазой (πᾰλαιός — старажытны, грэч. Ζωή — жыццё) — геалагічная эра старажытнага жыцця. Палеазой пачаўся 542 млн гадоў таму і працягваўся каля 290 мільёнаў гадоў.
За палеазойскую эру праявілася два тэктагенезы: каледонскі і герцынскі. Час праявы калядонскага тэктагенезу прыходзіцца на першую палову палеазою, герцынскага — на другую. Гэта дазваляе вылучыць ранні палеазой і позні, прыблізна аднолькавай працягласці — 160—170 млн.гадоў. Ранні палеазой падзяляецца на тры перыяды (сістэмы): кембрый, ардавік, сілур. Узроставыя межы — 570—410 млн гадоў таму назад, працягласць 160 млн гадоў. Позні палеазой падзяляецца на тры перыяды (сістэмы): дэвон, карбон, перм. Узроставыя межы — 410—240 млн гадоў таму назад, працягласць 170 млн гадоў таму назад.
Клімат
На ранні дэвон прыпадае максімум засушлівасці другой арыднай фазы палеазою. З сярэдзіны дэвону клімат пачынае змякчацца. Ранні карбон з'яўляецца самай гуміднай эпохай палеазою з гарачавільготным, больш-менш раўнамерным кліматам. У другой палове карбона намецілася шыротная тэрмічная занальнасць. У пермі-трыясе адзначаюць яшчэ адну буйную арыдную фазу, калі амаль уся Еўразіяцкая прастора ўяўляла сабой арыдную вобласць.
Арганічны свет
Менавіта ў палеазой жывыя арганізмы выйшлі на сушу і адбылася «шкілетная рэвалюцыя», калі многія арганізмы абзавяліся панцырамі, ракавінамі і шкілетамі.
Свет палеазою — гэта панаванне членістаногіх: павукі, скарпіёны, гіганцкія стракозы, прусакі, жукі. У вадзе жылі рыбы, на аснове якіх у дэвоне з'явіліся земнаводныя і насякомаедныя невялікія рэптыліі.
1913 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1913 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Сент-Шапель
Святая капела (Сент-Шапель) (Sainte Chapelle) — капліца-рэлікварый. Знаходзіцца на тэрыторыі былога Каралеўскага палаца (затым Кансьержэры) на востраве Сітэ ў Парыжы. Выканана ў гатычным стылі. Мае невялікія памеры: даўжыня 35 м, шырыня 11 м. Лічыцца адной з самых прыгожых гатычных цэркваў невялікіх памераў. Трэці па наведвальнасці манумент Парыжа.
Гісторыя
Капела была задумана як сховішча рэліквій, вывезеных крыжакамі з разрабаванага падчас крыжовага паходу Канстанцінопаля ў 1239 годзе, сярод іншых, цярновы вянок. Думка займець «цярновы вянок, заліты крывёю Хрыста» здалася вельмі прывабнай каралю Францыі Людовіку IX (Святому). Ён купляе яго, па некаторых дадзеных за 137000 ліўраў, у Лацінскага імператара Балдуіна II, і цярновы вянок вязуць у Парыж. Здабыццё рэліквіі такога рангу прадмета запатрабавала годнага апраўлення, а менавіта пабудовы новай царквы на месцы старой знесенай каралеўскай капліцы Святога Мікалая. Узведзена ў рэкордныя тэрміны, за трыццаць тры месяцы, з 1242 па 1248 года, пад кіраўніцтвам П'ера з Монтрэйля, аднаго з найбуйнейшых дойлідаў готыкі, па ўзоры аналагічнага збудавання пры Сен-Жэрменскім замку. Пабудова каштавала казне 40 тысяч ліўраў, што абыйшлося ў тры разы танней кошту цярновага вянка. Дата закладкі капелы невядомая, але ёсць дакладная дата дня асвячэння Сент-Шапель - 26 красавіка 1248 года.
Асаба
Асаба (ولاية العصابة, Assaba) — вобласць на поўдні Маўрытаніі.
Геаграфія
На паўднёвым захадзе мяжуе з вобласцю Кудзімага, на захадзе з абласцямі Куркул і Бракна, на поўначы з вобласцю Такант, на ўсходзе з вобласцю Ход-эль-Гарбі, на поўдні з Малі.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Вобласць падзяляецца на 5 дэпартаментаў:
Федэральная акруга
Федэральная акруга — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка прамога федэральнага падпарадкавання ў некаторых краінах-федэрацыях. Звычайна федэральнай акругай з'яўляецца тэрыторыя сталіцы дзяржавы, часам — з прылеглай тэрыторыяй.
Кірвелі
Да 15 мая 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Даўгердзішскага сельсавета, да 19 студзеня 1965 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Юрацішкаўскага пассавета.
Царква Сімяона і Ганны (Санкт-Пецярбург)
Царква Сімяона і Ганны (афіцыйная назва — царква святых і праведных Сімяона Богапрыімца і Ганны Прарочыцы) — дзеючая праваслаўная царква ў Санкт-Пецярбургу, знаходзіцца на рагу вуліцы Бялінскага і Махавой вуліцы, помнік архітэктуры, адзін з найстарэйшых храмаў Санкт-Пецярбурга. З’яўлялася капітульным храмам ордэна Святой Ганны. Будавалася ў 1728—1734 гадах.
Храм адносіцца да Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, уваходзіць у склад Цэнтральнай благачыннай акругі.
Чарніцы (Лёзненскі раён)
Чарні́цы (, Черницы) — вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лёзненскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Чарніцкага сельсавета.
Вылячэнне згорбленай жанчыны
Вылячэнне згорбленай жанчыны — падзея новазапаветнага апавядання, адзін з цудаў Ісуса Хрыста.
Біблейскае апавяданне
Падзея запісана ў Евангеллі паводле Лукі 13:10-17.
Паводле Евангелля Ісус вучыў у адной з сінагог у суботу, і там была жанчына, якая была паралізаваная на працягу васямнаццаці гадоў. Яна была скурчаная і не магла выпрастацца. Ісус, убачыўшы яе, падышоў да яе і сказаў ёй: «Жанчына, ты вызваляешся ад хваробы тваёй.»
Затым Ён усклаў на яе рукі, і яна адразу выпрасталася і пачала славіць Бога.
Абураючыся, што Ісус ацаліў у суботу, начальнік сінагогі сказаў народу: ''«Ёсць шэсць дзён для працы. У гэтыя дні і прыходзьце ацаляцца, не ў дзень суботні.»''
На гэта Ісус адказаў яму: ''«Крывадушнік! ці не адвязвае кожны з вас вала свайго альбо асла ад ясляў у суботу, і ці не вядзе паіць? А гэтую дачку Аўраамаву, якую звязаў сатана вось ужо васямнаццаць гадоў, ці не трэба было вызваліць яе ад путаў тых у дзень суботні?»''
Калі ён сказаў гэта, усе Яго праціўнікі былі прыніжаныя, а людзі былі ў захапленні ад усіх выдатных рэчаў, якія Ён рабіў.
Гэты цуд паказвае каштоўнасць жыцця чалавека перад цяжкімі рэлігійнымі правіламі фарысеяў, якія нават самі фарысеі не маглі выканаць.
Віцебская абласная філармонія
ДКУ «Віцебская абласная філармонія» — дзяржаўная канцэртная ўстанова Упраўлення культуры Віцебскага аблвыканкама. Філармонія створана ў 1989 годзе на базе гастрольна-канцэртнага аддзялення Беларускай дзяржаўнай філармоніі ў Віцебску. Размешчана на плошчы Леніна ў будынку былога Палаца культуры упраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва (вул. Леніна, 69). У 2005 годзе праведзена рэканструкцыя будынка. У чэрвені 2007 года тут усталяваны нямецкі духавы орган «Glatter-Gotz».
У склад Віцебскай абласной філармоніі ўваходзяць
Будынак
Будынак для Палаца культуры упраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва пабудавана на месцы дарэвалюцыйнага гарадскога тэатра ў 1957 годзе (арх. А. Ефрамёнак) на аснове тыпавога праекта клуба. Архітэктура будынка мае класічныя формы. Галоўны фасад вылучаны 6-калонным порцікам карынфскага ордэра з франтонам. Па галоўнай восі размешчаны вестыбюль, фае і глядзельная зала на 450 месцаў. У тарцовых частках знаходзяцца памяшканні для клубнай работы.
1915 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1915 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.