cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстанцінаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 15 лістапада 1957 года ў склад Шэметаўскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (вёскі Багацькі, Венцавічы, Каладзянка, Калодна, Каўзані, Кругліца, Лукашэвічы, Міхалоўшчына і хутар Калодна). З 31 жніўня 1959 года ў складзе Мядзельскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 10 мая 1960 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Свірскаму пассавету.
Рынхастэгіум
Рынхастэ́гіум (Rhynchostegium) — род брыевых імхоў сямейства.
Распаўсюджанне
Пашыраны ва ўмераных і трапічных абласцях. Наземныя, наскальныя і водныя імхі. Утвараюць рыхлыя бледна-зялёныя або цёмна-зялёныя дзярнінкі.
Віды
На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца наступныя 3 віды:
Сетунь
Вытокам ракі з'яўляецца сажалка каля вёскі Салар'ева Ленінскага раёна Маскоўскай вобласці (хоць існуе таксама версія, што выток размешчаны каля вёскі Румянцава Маскоўскай вобласці). Вусце - рака Масква ніжэй Беражкоўскага моста (раней ла вусця размяшчаўся Красналужскі мост), насупраць Новадзявочага манастыра.
Тэрыторыя, прылеглая да абодвух берагоў ракі ў межах Масквы (ад МКАДа да вусця) ўключана ў створаны ў 2003 годзе прыродны заказнік «Даліна ракі Сетунь» - самы вялікі прыродны заказнік, які знаходзіцца ў межах Масквы. Яго плошча складае 693,2 гектара.
Кінбурнская бітва (1787)
Кінбурнская баталія (1(12) кастрычніка 1787) — бітва паміж рускімі войскамі пад камандаваннем генерал-аншэфа А. В. Суворава і турэцкім дэсантам на Кінбурнскай касе (сучасная Мікалаеўская вобласць) у час руска-турэцкай вайны (1787—1792).
Рускія войскі разбілі турэцкія. Перамога пры Кінбурне стала першай значнай перамогай рускіх войскаў у гэтай вайне, а таксама фактычна завяршыла кампанію 1787 года.
Перад падзеямі
Кінбурнская крэпасць з’явілася першым аб’ектам нападу турэцкіх войскаў у вайне. Гэта было звязана з яе выгодным стратэгічным становішчам недалёка ад турэцкай крэпасці Ачакаў (такім чынам, яна магла з’яўляцца базай для падрыхтоўкі захопу Ачакава), а таксама ад базы рускага флоту ў Херсоне, які абараняў яе (у выпадку поспеху рускі флот быў бы спалены). Акрамя таго, авалоданне Кінбурнам адчыняла шлях да аднаўлення турэцкага кантролю над Крымам.
Бітва
Турэцкі флот у складзе 3 лінейных караблёў, 4 фрэгатаў, 4 бамбардзірскіх суднаў (плывучых батарэй), 14 кананерскіх лодак на працягу верасня 1787 года абстрэльваў Кінбурн і выяўляў агнявыя кропкі рускіх войскаў. 1(12) кастрычніка ў 9 гадзін раніцы турэцкі дэсант пачаў высаджвацца на бераг. Адразу пасля высадкі Гасан-паша загадаў адвесці караблі, каб яго войска не спадзявалася на эвакуацыю, турэцкі флот стаў падтрымліваць нападаючых агнём.
Падчас высадкі турак Сувораў знаходзіўся ў царкве, дзе ішла служба ў гонар свята Пакроваў Прасвятой Багародзіцы. Афіцэрам, якія звярнуліся да яго з весткамі пра пачатак высадкі туркаў і будаванне тымі ўмацаванняў, ён загадаў не адкрываць агню ў адказ і чакаць высадкі ўсіх турэцкіх войскаў. Сам ён працягваў слухаць літургію. Спакой Суворава надаў упэўненасці ў сабе рускім воінам.
Каля гадзіны дня, выкапаўшы 15 траншэй, турэцкія войскі падышлі на блізкую адлегласць да крэпасці. У гэты час у Кінбурне было 1500 чалавек пяхоты, а яшчэ 2500 пяхоты і лёгкай конніцы стаяла ў якасці рэзерву ў 30 вёрстах ззаду ад крэпасці. Атакуючых турак налічвалася каля 6000 чалавек. Калі туркі падышлі да крэпасці на адлегласць 200 шагоў, рускія далі залп з усіх пушак і пачалася контратака. Атрад палкоўніка Ілавайскага, які абыйшоў крэпасць злева па беразе Чорнага мора, і Арлоўскі пяхотны полк на чале з генерал-маёрам Ракам, справа, ударылі з флангаў, а затым батальён Казлоўскага палка на чале з Суворавым ударыў у фронт. Значныя сілы турак і вялікія страты сярод Арлоўскага палка вымусілі рускіх адысці, пры гэтым сам Сувораў быў паранены карцеччу ў бок і ледзь не быў забіты турэцкім салдатам.
У выніку другой атакі, у якой удзельнічалі свежыя рэзервы, атрымалася выцесніць турэцкія войскі з касы і яны, нясучы значныя страты, сталі эвакуіравацца на караблі. Сувораў у гэтай атацы быў паранены ў руку. Каля 10 гадзін вечара бой скончыўся поўнай перамогай Расіі.
Страты бакоў
Страты туркаў склалі 4000—4500 чалавек, рускіх — 450—500 чалавек.
Пасля бітвы
Сувораў у гонар перамогі пабудаваў царкву Пакрова Прасвятой Багародзіцы. Кацярына II узнагародзіла яго ордэнам Андрэя Первазваннага. Для праславіўшыхся ў бітве была выпушчаная спецыяльная медаль.
Шчурыўці (Гайсынскі раён)
Шчурыўці (Щу́рівці) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Асманская Грэцыя
Асманская Грэцыя альбо «Туркакратыя» (Τουρκοκρατία) — перыяд у гісторыі Грэцыі, калі большасць раёнаў сучаснай грэчаскай дзяржавы знаходзілася ў складзе Асманскай імперыі.
Звычайна асманскі перыяд лічыцца з падзення Канстанцінопаля ў 1453 годзе, але пранікненне асманскіх войскаў на грэчаскую тэрыторыю, у Малую Азію і паўднёвую частку Балканаў пачалося раней. Калі разглядаць асманскае заваяванне ўсёй Малой Азіі і грэчаскага паўвострава, то яно пачалося яшчэ ў 1071 годзе, але на тэрыторыю Грэцыі асманы прасунуліся толькі ў 15 стагоддзі, пасля чаго паступова заваявалі ўвесь рэгіён, за выключэннем Іанічных астравоў. Грэкі некалькі разоў спрабавалі зрынуць асманскае валадарства шляхам паўстанняў, апошнім з якіх стала паспяховая вайна за незалежнасць, якая пачалася ў 1821 годзе і скончылася стварэннем сучаснай грэчаскай дзяржавы ў 1832 годзе.
Заваяванне
Асманы дасягнулі Візантыйскай імперыі, у якую ўваходзіла большая частка грэкамоўнага свету на працягу больш чым 1100 гадоў, калі тая была смяротна паслабленая пасля рабавання Канстанцінопаля крыжакамі ў 1204 годзе. Асманскаму ўварванню ў Грэцыю папярэднічалі перамогі над сербамі ў бітве на Марыцы ў 1371 годзе і ў бітве на Косавым полі ў 1389 годзе. У 1453 годзе туркі захапілі Канстанцінопаль і прасунуліся на подзень Грэцыі, захапіўшы Афіны ў 1458 годзе. На Пелапанесе грэкі трымаліся да 1460 года, а венецыянцы і генуэзцы працягвалі кантраляваць частку астравоў, але да 1500 года большая частка тэрыторыі Грэцыі, у тым ліку астравоў, знаходзілася ў руках Асманскай імперыі. Кіпр быў заваяваны ў 1571 годзе, а Крыт заставаўся пад уладай Венецыянская рэспублікі да 1669 года. Адзінай часткай грэкамоўнага свету, якая пазбегла доўгатэрміновага асманскага ўплыву, былі Іанічныя астравы, якія заставаліся ў складзе венецыянскай дзяржавы да захопу Першай Французскай рэспублікай у 1797 годзе, пасля чаго перайшлі да Брытанскай Імперыі ў 1809 годзе і былі прыяднаныя да Грэцыі ў 1864 годзе.
Усталяванне панавання Асманскай імперыі на грэчаскіх землях выклікала дзве хвалі міграцыі грэкаў. Першая хваля была звязана з прадстаўнікамі грэчаскай інтэлегенцыі, такімі як Вісарыён Нікейскі, Георгіас Гемістас Пліфон і Маркас Мусурас, якія імігравалі ў краіны Заходняй Еўропы і сталі ўплывовымі дзеячамі эпохі Адраджэння. Фактычна буйнамаштабная іміграцыя грэкаў у заходнія краіны, у першую чаргу ў італьянскія ўніверсітэты, пачалася значна раней, пасля заваёвы Канстанцінопаля крыжакамі, стварыўшы новую плынь грэчаскай дыяспары. Другая хваля міграцыі была звязана з унутранымі перасяленнямі грэкаў, якія пакідалі раўніны грэчаскага паўвострава і рассяляліся ў горных раёнах, якія, у асноўным, заставаліся некранутымі асманскай адміністрацыяй і салдатамі.
Адміністрацыя
Кіраўніком Асманскай імперыі з'яўляўся султан, які меў атрыбуты абсалютнага манарха, але быў звязаны традыцыямі і ўмоўнасцямі свайго часу. Гэтыя абмежаванні мелі, у асноўным, рэлігійны характар, а «Каран» быў асноўным стрымліваючым фактарам адзінаўладдзя султана і, такім чынам, з'яўляўся своеасаблівай «канстытуцыяй».
Асманскае кіраванне на грэчаскіх землях характарызавалася дзвюма асноўнымі функцыямі: падтрымка ваенных установаў, якія мелі феадальны характар, і збор падаткаў. Кавалерыя султана складалася цалкам з туркаў, якія атрымлівалі землі альбо надзелы ў залежнасці ад ранга асобнага кавалерыста. Усім немусульманам было забаронена карыстацца конямі, што рабіла падарожжы цяжкімі. Асманы падзялілі Грэцыя на 6 санджакаў, на чале якіх стаялі санджак-беі, падсправаздачныя султану, сталіцай якога ў 1453 годзе стаў Канстанцінопаль. Перад гэтым падзелам была ўсталявана сістэма мілетаў, якая падзяляла народы Асманскай імперыі на аснове рэлігіі.
Заваяваная грэчаская зямля была падзелена паміж асманскімі вяльможамі, якія атрымлівалі яе ў якасці феадальных надзелаў і знаходзіліся непасрэдна пад уладай султана. Гэтая зямля не магла быць перададзена па спадчыне і вярталася ў валоданне султана пасля смерці феадала. На працягу жыцця вяльможы, якія былі, як правіла, кавалерыстамі ў арміі султана, жылі заможна на даходы ад сваіх маёнткаў, на якіх працавалі сяляне.
Асманы ўсталявалі гэтую феадальную сістэму па-над існуючай сістэмай сялянскага землеўладання. Сяляне працягвалі валодаць сваёй уласнай зямлёй, якая заставалася спадчыннай. Асманскі ўрад ніколі не накладаў на сялян ваенныя абавязкі. Усім немусульманам на тэрыторыі імперыі было забаронена насіць зброю, але гэта правіла ігнаравалася, напрыклад на Крыце амаль кожны чалавек меў зброю.
Тым не менш, грэкі плацілі Асманскай імперыі вялікія падаткі, уключаючы «падатак дзецьмі» — кожнага пятага хлопчыка з хрысцянскіх сем'яў забіралі ў корпус янычараў, дзе яны праходзілі ваенную падрыхтоўку ў арміі султана. Таксама існавала шмат рэпрэсіўных законаў, а часам асманы здзяйснялі масавыя забойствы грамадзянскага насельніцтва. У судзе слова грэка не магло супрацьстаяць слову турка.
Пад кіраўніцтвам асманскай адміністрацыі грэчаскае грамадства адначасова заахвочвалася і абмяжоўвалася: з аднаго боку турэцкі рэжым даваў прывілеі і свабоду асобным суб'ектам, якія знаходзіліся ўва ўладзе, з іншага боку ён прынёс тыранію, якая стваралася супрацьзаконнымі дзеяннямі адміністрацыйнага персаналу, над якім ажыццяўляўся толькі аддалены і няпоўны кантроль. Фактычна «раі» забіваліся і падзвяргаліся масавым капрызам асманскіх кіраўнікоў, а часам і грэчаскіх памешчыкаў. Тэрмін «рая» быў створаны для абазначэння абяздоленых, ахопленых падаткамі і сацыяльна непаўнавартасных суб'ектаў насельніцтва.
Эканоміка
У перыяд Асманскай імперыі эканамічнае становішча большай часткі Грэцыі значна пагоршылася. На хрысціянскае насельніцтва былі ўзвалены цяжкія нягоды падаткаабкладання, і большасць грэкаў стала займацца натуральнай сельскай гаспадаркай, у той час як у папярэднія эпохі гэты раён быў моцна развітым і урбанізаваным. Выключэннем былі толькі Канстанцінопаль і Іанічныя астравы пад кіраўніцтвам Венецыянскай рэспублікі, дзе многія грэкі жылі ў дастатку. Грэкаў моцна абурала пагаршэнне эканамічнай сітуацыі ў краіне.
Пасля 1600 года асманы звярнуліся да ваеннага кіравання на асобных участках Грэцыі, што справакавала моцны супраціў і прывяло да эканамічнай разрухі і паскоранага скарачэння колькасці насельніцтва. Асманскія зямельныя надзелы, якія раней атрымліваліся непасрэдна ад султана, з часам станавіліся спадчыннымі маёнткамі, стварыўшы новы клас асманскіх памешчыкаў. Гэта прыводзіла да дэпапуляцыі і скарачала колькасць свабодных грэчаскіх фермераў, робячы іх прыгоннымі сялянамі і прымушаючы іх пакідаць раўніны і ісці ў горы, каб пазбегнуць беднасці.
Рэлігія
Сусветны Патрыярх Грэчаскай праваслаўнай царквы атрымаў вялікую ўладу пад абаронай султана, стаўшы духоўным лідарам усяго праваслаўнага насельніцтва імперыі, грэчаскага і славянскага. Патрыярх быў падсправаздачны султану і адказваў за пакорлівасць праваслаўнага насельніцтва, а ў абмен меў шырокія паўнамоцтвы ў праваслаўных суполках, у тым ліку славянскіх народаў. Ён кантраляваў суды, школы і цэрквы на тэрыторыі грэчаскіх абшчын Асманскай імперыі. Гэта рабіла праваслаўных святароў, нароўні з мясцовымі магнатамі, уплывовымі кіраўнікамі грэчаскіх гарадоў. Некаторыя грэчаскія гарады мелі губернатараў, якія прызначаў Султан, у той час як іншыя (такія як Афіны) з'яўляліся самакіравальнымі муніцыпалітэтамі. Некаторыя раёны і астравы, такія як паўвостраў Мані, частка Крыта і Эпір, заставаліся фактычна незалежнымі ад асманскага кіраўніцтва на працягу стагоддзяў. У ваенных канфліктах паміж Асманскай Імперыяй і іншымі дзяржавамі грэкі часта паўставалі супраць асманаў, напрыклад у бітве пры Лепантэ (1571), у сялянскіх паўстаннях на Эпіры (1600–1601), у Асманска-венецыянскай вайне (1684–1699) і ў паўстанні Арлова (1770). Праваслаўная царква згуляла ключавую ролю ў захаванні грэчаскай спадчыны, і ў 19 стагоддзі грэчаская праваслаўная вера стала сімвалам грэчаскай нацыянальнасці.
Нягледзячы на тое, што Асманская дзяржава не прымушала насельніцтва прымаць іслам, хрысціяне сутыкаліся з дыскрымінацыяй, прызначанай для вылучэння іх нізкага статусу ў імперыі, і з жорсткімі адносінамі з боку мясцовых асманскіх уладаў, што прывяло да пераходу ў іслам пэўнай часткі насельніцтва. Рэгіёнамі Грэцыі з найбольшай канцэнтрацыяй асманска-грэчаскіх мусульман былі Грэчаская Македонія, Эпір і Крыт. Па логіцы мілетаў, грэчаскія мусульмане, нягледзячы на захаванне элементаў грэчаскай культуры і мовы, класіфікаваліся проста як «мусульмане», але большасць грэчаскіх хрысціян лічылі іх здраднікамі сваіх этна-рэлігійных абшчын.
Некаторыя грэкі сталі навамучанікамі, напрыклад святы Эфраім Навамучанік альбо святы Дзімітрый Навамучанік, у той час як некаторыя іншыя, прыняўшы іслам, станавіліся крыпта-хрысціянамі (у тайне заставаліся паслядоўнікамі хрысціянства), каб пазбегнуць цяжкіх падаткаў і схаваць сваю ідэнтычнасць, падтрымліваючы цесную сувязь з праваслаўнай царквой. Крыпта-хрысціяне рызыкавалі быць забітымі, калі б былі злоўлены на практыкаванні абрадаў немусульманскай рэлігіі. Былі і выпадкі, калі грэкі з тэакратычнай і візантыйскай шляхты прымалі іслам, напрыклад Іаан Цэлепес Камнін ці Месіх-паша.
Візантыйскія гісторыкі адзначалі ліберальную прыроду асманскіх султанаў. Напрыклад, Баязід I свабодна прызнаваў хрысціянства ў грамадстве, а Мурад II прыняў рэформы злоўжыванняў, якія былі распаўсюджаны сярод грэчаскіх кіраўнікоў. Пераслед хрысціян меў месца падчас кіравання Селіма I, вядомага як Селім Грозны, які спрабаваў выкараніць хрысціянства ў Асманскай імперыі. Ён загадаў зачыніць усе хрысціянскія цэрквы, і да таго часу, як гэты загад быў адменены, хрысціяне моцна пераследваліся падчас яго кіравання.
Падаткаабкладанне
Грэкі плацілі падатак на зямлю і цяжкі падатак на гандаль, які выкарыстоўваў заможных грэкаў для запаўнення дзяржаўнай казны. Грэкі, як і іншыя хрысціяне, таксама павінны былі плаціць джызію, ці ісламскі падушны падатак, які павінны былі плаціць усе немусульмане імперыі замест закята, які плацілі мусульмане ў якасці аднаго з пяці слупоў ісламу. Няздольнасць плаціць джызію магла прывесці да зняволення альбо нават смерці. Апроч таго, грэкі заўсёды павінны былі мець пры сабе квітанцыю аб аплаце джызіі альбо маглі быць падвергнуты турэмнаму зняволенню.
Большасць грэкаў не павінна была служыць у войску, але маладых хлопцаў забірала і ператваралі на мусульман для службы ў асманскай арміі. Акрамя таго, дзяўчын маглі забраць для службы ў якасці адалісак у гарэмах. Гэтая практыка мела назву «падатак дзецьмі» (дэўшырмэ). Кожнага пятага хлопчыка з хрысцянскіх сем'яў расцілі як мусульманіна і забіралі ў корпус янычараў, элітнай часткі арміі Асманскай імперыі. Гэта выклікала шмат супраціву, напрыклад, грэчаскі фальклор распавядае пра мяці, якая пакалечыла сваіх дзяцей, каб пазбегнуць іх выкрадання. Тым не менш, уваходжанне ў корпус янычараў давала грэчаскім хлопцам магчымасць мець такі ж высокі статус, як губернатар ці нават вялікі візір. Адным з яскравых прыкладаў стаў Паргалі Ібрагім-паша, які нарадзіўся ў сям'і грэчаскага рыбака і стаў адным з самых давераных дарадцаў султана Сулеймана I і дзяржаўным дзеячам з асабістым палацам.
Супрацьстаянне грэчаскага насельніцтва цяжкаму падаткаабкладанню прыводзіла да трагічных наступстваў. Напрыклад, у 1705 годзе асманскія афіцыйныя асобы былі адпраўлены з Наўсы ў Македонію для пошукаў новых янычараў і былі забіты паўстанцамі, якія супрацівіліся дэўшырмэ. Паўстанцы былі абезглаўленыя, а іх адсечаныя галовы былі выстаўлены на паказ у горадзе Фесалонікі. У некаторых выпадках грэкі баяліся адмаўляцца ад сваіх уласных сыноў, якія потым вярнуцца ў якасці прыгнятальнікаў. У іншых выпадках сем'і плацілі афіцыйным асобам, каб яны прасачылі за тым, каб іх дзеці атрымалі лепшае жыццё ў якасці ўрадавых службовых асобаў.
Насельніцтва
Уключэнне грэчаскіх земляў у склад Асманскай імперыі мела доўгатэрміновыя наступствы. Эканамінчая актыўнасць у значнай ступені знізілася, а насельніцтва скарацілася, па меншай меры, у нізінных раёнах (асманскія перапісы ігнаравалі шмат горных раёнаў). У Фракіі і Грэчаскай Македоніі рассялялася шмат туркаў, а грэчаскія хрысціяне, напрыклад валахады, пераўтвараліся ў мусульман асабліва ў паўднёва-заходняй Македоніі. Пасля выгнання з Іспаніі ў 1492 годзе габрэі-сефарды імігравалі на тэрыторыю Грэцыі і сяліліся, у асноўным, у Фесалоніках, якія сталі галоўным габрэйскім цэнтрам Асманскай імперыі. Падчас асманскага кіраўніцтва грэчаскія рэгіёны сталі больш адрэзанымі адзін ад аднаго, бо толькі мусульмане мелі права ездзіць на кані, што зрабіла падарожжы больш цяжкімі. Грэчаская культура і адукацыя значна знізіліся (за выключэннем Грэчаскай праваслаўнай царквы).
Уплыў на традыцыі
Пасля 16 стагоддзя былі напісаны многія грэчаскія народныя песні, натхнёныя ладам жыцця грэчаскага народа, разбойнікамі і ўзброенымі канфліктамі на працягу стагоддзяў асманскага валадарства. Клефтавыя песні (Κλέφτικα τραγούδια) альбо балады сталі адным з паджанраў грэчаскай народнай музыкі і былі тэматычна арыентаваныя на жыццё клефтаў. Вядомыя канфлікты былі ўшанаваны ў народных казках і песнях, такіх як «Песня пра Даскалаяніса» (To tragoudi tou Daskalogianni) 1786 года пра паўстанне на чале з Даскалаянісам.
Заняпад Асманскай імперыі
Пасля няўдалай асманскай аблогі Вены ў 1683 годзе Асманская імперыя ўступіла ў працяглы заняпад і ў ваенным змаганні супраць хрысціянскіх дзяржаў, і ўнутры краіны, што прывяло да росту карупцыі, рэпрэсій і палітычнай неэфектыўнасці. Гэта выклікала шмат хваляванняў, якія прыводзілі да бунтаў і мецяжоў. Паколькі ўсё больш раёнаў выходзілі з-пад асманскага кантролю, адміністрацыя звярнулася да ваеннага кіравання на грэчаскіх тэрыторыях, але гэта толькі выклікала далейшы супраціў. Акрамя таго, гэта прывяло да эканамічнага спаду і паскоранага скарачэння колькасці насельніцтва.
Іншай прыкметай заняпаду імперыі было тое, што асманскія землеўладанні, якія раней атрымлівалі туркі атрымлівалі непасрэдна ад султана, станавіліся спадчыннымі маёнткамі (чыфтлікамі), якія маглі быць перададзенымі ў спадчыну. Новы клас асмаснкіх памешчыкаў ператварыў свабодных грэчаскіх фермераў на прыгонных сялян, што прывяло да яшчэ большай беднасці і дэпапуляцыі на раўнінах. Большую частку Афінаў займалі сельскагаспадарчы землі, іхняе насельніцтва было беднае і ізаляванае, а таксама не дапускалася да Акропаля, дзе сяліліся заможныя туркі.
Французскі дыпламат і філэлін Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян пасля свайго візіту на Суніян у 1806 годзе пісаў: «Вакол мяне былі магілы, цішыня, бедствы, смерць і некалькі грэчаскіх маракоў, якія бесклапотна спалі на руінах Грэцыі. Я назаўжды адмовіўся ад гэтага боскага месца, мая галава была нпоўнена веліччу гэтага месца ў мінулым і яго гібеллю сёння». Тым не менш, агульны стан грэчаскага насельніцтва быў падмацаваны вяртаннем некаторых грэкаў з гор падчас 17 стагоддзя.
З іншага боку, становішча адукаваных і прывілеяваных грэкаў у Асманскай імперыі значна палепшылася ў 17 і 18 стагоддзях. Па меры таго, як імперыя стнавілася ўсё больш населенай і пачала адчуваць сваю адсталасць па адносінах да еўрапейскіх дзяржаў, набіралася ўсё больш і больш грэкаў, якія мелі адміністрацыйныя, тэхнічныя і фінансавыя навыкі, якіх бракавала асманам.
З канца 1600-х гадоў грэкі пачалі займаць самыя высокія пасады ў Асманскай дзяржаве. Фанарыёты, клас багатых грэкаў, якія жылі ў канстанцінопальскім раёне Фанар, станавіліся ўсё больш магутнымі. Іх падарожжы ў Заходнюю Еўропу ў якасці купцоў альбо дыпламатаў прывялі да пераняцця перадавых ідэй лібералізму і нацыяналізму, і такім чынам сучаснагрэчаскі нацыяналістычны рух нарадзіўся сярод фанарыётаў. Многія грэчаскія купцы і вандроўцы знаходзіліся пад уплывам ідэй Французскай рэвалюцыі, і ў пачатку 17 стагоддзя новая эпоха грэчаскага Асветніцтва была пачата ў многіх грэчаскіх гарадах і населеных пунктах.
Грэчаскі нацыяналізм таксама падтрымліваўся агентамі Кацярыны Вялікай, праваслаўнай кіраўніцы Расійскай імперыі, якая спадзявалася атрымаць землі Асманскай імперыі, у тым ліку сам Кастанцінопаль, падбухторваючы хрысціянскія паўстанні. Тым не менш, падчас расійска-турэцкай вайны 1768 года грэкі не арганізавалі паўстанне, расчараваўшы расійскае кіраўніцтва. Кючук-Кайнарджыйскі дагавор 1774 года даў Расіі права рабіць «прадстаўленні» да султана ў абарону праваслаўных грамадзян, пасля чаго Расійская імперыя стала рэгулярна ўмешвацца ва ўнутраныя справы Асманскай імперыі. У спалучэнні з ідэямі Французскай рэвалюцыі 1789 года гэта пачало злучаць грэкаў са знешнім светам і прывяло да развіцця актыўнага нацыяналістычнага руху, аднаго з самых прагрэсіўных таго часу.
Грэцыя прымала ўскосны ўдзел у Напалеонаўскіх войнах, але адзін з эпізодаў меў важныя наступствы для яе. Калі французы на чале з Напалеонам Банапартам захапілі Венецыю ў 1797 годзе, яны таксама атрымалі Іанічныя астравы, завяршыўшы такім чынам 400 гадоў венецыянскага валадарства над німі. Астравы сталі Рэспублікай Сямі Астравоў, якая знаходзілася ў залежнасці ад Францыі і валодала мясцовай аўтаноміяй. Гэта быў першы раз, калі грэкі кіравалі сваёй тэрыторыяй пасля падзення Трапезундскай імперыі ў 1461 годзе.
Сярод тых, хто займаў кіруючыя пасады на астравах быў Іаан Кападыстрыя, якому пазней было наканавана стаць першым кіраўніком незалежнай Грэцыі. Да канца напалеонаўскіх войнаў у 1815 годзе Грэцыя паўстала з-пад шматвяковай ізаляцыі. Брытанскія і французскія пісьменнікі і мастакі пачалі наведваць краіну, а багатыя еўрапейцы пачалі збіраць грэчаскія старажытнасці. Гэтыя «філэліны» адыгралі важную ролю ў мабілізацыі і падтрымцы грэчаскай незалежнасці.
Паўстанні да 1821 года
Мясцовыя бунты, якія хутка душыліся асманскімі сіламі, такія як сялянскія паўстанні на Эпіры ў 1600 і 1611 гадах, адбываліся па ўсім паўвостраве.
У 1571 годзе хрысціянскі флот у бітве пры Лепанце ўключаў у сябе дзясятак караблёў з грэчаскімі капітанамі і членамі экіпажаў з Крыта і Іанічных астравоў. Поспех Святой лігі ў гэтай бітве выклікаў паўстанні ў розных частках паўвострава, такіх як Факіда і Пелапанес, але ўсе яны былі задушаны ў наступным годзе. Падчас Крыцкай вайны (1645–1669) маніёты дапамагалі Франчэску Маразіні і венецыянцам на Пелапанесе. Апроч таго, грэкі актыўна дапамагалі венецыянцам падчас Марэйскай вайны ў аперацыях ў Іанічным моры і на Пелапанесе.
Найбуйнейшым паўстаннем таго перыяду стала Паўстанне Арлова, якое адбылося падчас расійска-турэцкай вайны (1768–1774) і выклікала ўзбройныя хваляванні ў мацерыковай Грэцыі і на астравах. У 1778 годзе грэчаскі флот, сабраны Ламбрасам Кацонісам, з сямідзесяці судоў, якія пераследваліся турэцкімі эскадрамі ў Эгейскім моры, захапіў востраў Кастэларыза і змагаўся з асманскімі сіламі ў марскіх бітвах да 1790 года.
Курмангазы (Атыраўская вобласць)
Курмангазы  — сяло ў Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Уваходзіць у склад Атыраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 231035300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1088 чалавек (547 мужчын і 541 жанчына). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 2015 чалавек (1001 мужчына і 1014 жанчын).
Аляксандр Леанідавіч Маліноўскі
Кар'ера
Трэнерскую кар'еру пачаў у польскім «Радаме» (Д3) (1998—2001). У лістападзе 2001 прыняў клуб «Калпортэр» (цяпер — «Вівэ») з Кельцаў, які ў маі 2003 года прывёў да перамог у чэмпіянаце і Кубку Польшчы. Пазней яшчэ двойчы вяртаўся ў «Вівэ», у 2008—2009 быў першым трэнерам мінскага «Дынама».
Ярмалынці (Гайсынскі раён)
Ярмалынці (Ярмоли́нці) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Нямецкая дэмакратычная партыя
Няме́цкая дэмакраты́чная па́ртыя (Deutsche Demokratische Partei, скар. DDP) — ліберальная партыя ў Германіі перыяду Веймарскай рэспублікі, якая ўдзельнічала ў фарміраванні практычна ўсіх імперскіх урадаў да 1932 года.
Генрых II Валуа
Генрых II (Henri II, 31 сакавіка 1519, Сен-Жэрменскі палац — 10 ліпеня 1559, Турнэльскі гатэль, Парыж, Францыя) — кароль Францыі з 31 сакавіка 1547 года, другі сын Францыска I ад шлюбу з Клод Французскай, дачкой Людовіка XII, з Ангулемской лініі дынастыі Валуа.
Лячэбны факультэт ГДМУ
Апісанне
Лячэбны факультэт — гэта першы факультэт Гомельскага дзяржаўнага медычнага ўніверсітэта, які быў адкрыты ў 1990 годзе.
Кафедры
У структуры факультэта (загад рэктара ад 01.03.2018 № 59) наступныя кафедры:
Артрадыры
Артрадыры (Arthrodira, Arthrodiriformes) — падклас (ці атрад) вымерлых панцырных акулападобных рыб.
Мелі цела даўжынёй да 6 м, укрытыя касцявым панцырам галаву і пярэднюю частку тулава, голы хвост. Жылі ў марскіх і прэсных вадаёмах. Вядомыя з адкладаў позняга сілуру — ранняга карбону. На Беларусі рэшткі выяўлены ў Аршанскай упадзіне ў лагунна-марскіх адкладах сярэдняга дэвону. Асобныя віды маюць стратыграфічнае значэнне.
Эталон
Этало́н (étalon) — сродак вымярэнняў (або комплекс сродкаў вымярэнняў), якія забяспечваюць прадастаўленне і (або) захоўванне адзінкі фізічнай велічыні, а таксама перадачу яе памеру ніжэйстаячым па паверачнай схеме сродках вымярэнняў і зацверджанае ў якасці эталона ва ўстаноўленым парадку.
Амітабх Бачан
Амітабх Бачан (хіндзі अमिताभ बच्चन, пры нараджэнні: Амітабх Харыванш Бачан; 11 кастрычніка 1942) — індыйскі, палітык, і.
Біяграфія
З чэрвені 1973 г. Амітабх Бачан жанаты на актрысе Джай Бхадуры. У іх двое дзяцей: дачка Швета і сын Абхішэк, таксама акцёр. Сын Амітабха, Абхішэк Бачан, з 2007 года жанаты на актрысе Айшварыі Рай.
Кобраўцы
Ко́браўцы (, Кобровцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Амітабх Бачан
Кар’ера ў кіно
Амітабх Бачан дэбютаваў у кіно ў 1969 годзе ў фільме «Сем індыйцаў» («Saat Hindustani»), дзе ён згуляў адну з галоўных роляў. Хоць фільм не меў камерцыйнага поспеху, за ролю ў ім Бачан атрымаў нацыянальную кінапрэмію як лепшы новы акцёр. За наступны фільм, Любоў ніколі не памрэ («Anand»), у якім галоўную ролю гуляў Раджэш Кхан, Бачану была прысуджана ўзнагарода часопіса «Filmfare» лепшага акцёру другога плана.
Аднак сапраўдны поспех прыйшоў да Бачана толькі пасля выканання ў 1973 годзе галоўнай ролі ў фільме «Зацягнутая адплата» («Zanjeer»), у якім ён гуляў «злоснага маладога чалавека», паліцэйскага, які самастойна супрацьстаяў злу.
IC 713
IC 713 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор'і Леў.
Дзмітрый Ільіч Гардон
Дзмітрый Ільіч Гардон (Дмитро Ілліч Гордон; нар., Кіеў, УССР) — украінскі журналіст, тэлевядучы, палітык. Дэпутат Кіеўскай гарадской рады (2014—2016).
Біяграфія
У 1983 годзе паступіў у Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Пасля трэцяга курса пайшоў у войска.
У 1995 годзе стварыў уласную газету — тыднёвік свецкай хронікі «Бульвар» (з 2005-га «Бульвар Гардона»).
У 2020 годзе быў адным з спікераў форуму «Big Money» ў Адэсе.
Суруга (заліў)
Заліў Суруга (駿河湾) — заліў на ціхаакіянскім узбярэжжы галоўнага японскага вострава Хонсю. Берагі заліва ўваходзяць у тэрыторыю прэфектуры Сідзуока. Аддзелены ад акіяна паўвостравам Ідзу і дзякуючы гэтаму, у значнай ступені абаронены ад акіянскіх хваль. Шырыня заліва ля ўваходу — 56 км, даўжыня — 59 км. Глыбіня больш 2500 метраў: па дне заліва праходзіць жолаб Суруга.
На заліве стаіць некалькі буйных гарадоў: Сідзуока, Сімідзу, Нумадзу, Яідзу. Развіта рыбалоўства і водныя віды спорту.
Тэор
Тэор (Teor) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Удзінэ.
Насельніцтва складае 2044 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 125 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 33050. Тэлефонны код — 0432.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Катушонкі
Катушо́нкі (, Катушонки) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ветрынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.
Чалавек, які закопвае норы
«Чалавек, які закопвае норы» (Earthstopper on the Banks of the Derwent) — карціна англійскага мастака Джозефа Райта, завершаная ў 1773 годзе. На карціне выяўлены чалавек у чырвонай куртцы, які закопвае ноччу пры святле месяца і ліхтара лісіныя норы на беразе ракі Дэрвент у Дэрбішыры. Норы закопваюцца для таго, каб у далейшым паляўнічы на ліс мог забіць звера, які не мае магчымасці схавацца пад зямлёй (верагодна, гэты закапвацель і ёсць паляўнічы; побач з ім намалявана яго сабака і конь). Знізу злева карціна падпісана надпісам J Wright P/1773. Верагодна, намаляваная мясцовасць — Чэрч Рокс (Church Rocks), на поўдні Матлока.
Карціна была напісана ў «італьянскі» перыяд творчасці Райта; мастак, вядомы сваёй перадачай незвычайнага асвятлення, на дадзенай карціне прамаляваў ландшафт (што раней было незвычайна для яго, так як ландшафт ён выкарыстаў раней у якасці фону для партрэтаў). У гэты перыяд тура па Італіі быў намаляваны яшчэ шэраг карцін з ландшафт амі; у працяг турнэ праца з гэтым жанрам была асабліва навострана ў карцінах аб вывяржэнні Везувія. Проціпастаўленне халоднага святла месяца і цёплага святла ліхтара, якія асвятляюць паляну, стварае на карціне асабістую прастору вакол капальніка. Карціна вельмі дэталёвая, прамаляваная ажно да латы на лапаце, асобна варта адзначыць прамалёўку лахманоў.
Згодна з даследчыкам творчасці Райта Бенедыктам Нікалсанам, гэта карціна натхніла паэта Фрэнсіса Наэля Кларка Мандзі (Francis Noel Clarke Mundy), які пазней заказаў Райта ўласны партрэт, на вершы са зборніка Needwood Forest:
Яго ліхтары мігочуць на паляне, Адзін, як магільшчыкі са сваёй лапатай, Прыходзіць са сваіх пячор, каб выгнаць Паўночных драпежнікаў з лесу…
Карціна выстаўлялася ў 1773 годзе і была набыта графам Філіпам Ёркам, членам Лонданскага каралеўскага таварыства і другім графам Хардвікскім; яна знаходзілася ў сям'і Ёркаў, пакуль яе не прадаў пяты граф Хардвікскі, Чарльс Ёрк, якога празвалі «Шампанскім Чарлі» і вядомым сваёй марнатраўнасць. Карціну ў 1880 годзе купіла сям'я Крысці (Christie), у якой яна знаходзілася да продажу ў 1950 годзе Скулі (Scully). У выніку карціна была набыта біёграфам Райта Бенедыктам Нікалсанам, які прадаў яе праз Artfond у калекцыю Музея і мастацкай галерэі Дэрбі.
Японская мова
Япо́нская мо́ва (саманазва: 日本語, にほんご, にっぽんご, ) — мова японцаў і фактычна дзяржаўная мова Японіі, са спрэчным сістэматычным становішчам сярод іншых моў. Родная мова для 122 млн чалавек (9-е месца ў свеце), свабодна валодаюць — каля 140 млн чалавек. Пашыраная пераважна ў Японіі, а таксама ў асяроддзі японскіх эмігрантаў.
Першыя пісьмовыя сведчанні існавання японскай мовы датуюцца VIII стагоддзем. Японская мова запісваецца трыма графічнымі сістэмамі — дзвюма складовымі азбукамі кана (хірагана і катакана) і спрошчанымі пасля 1946 года кітайскімі іерогліфамі. Хірагана выкарыстоўваецца для дапісання марфем ва ўласна японскіх ці даўно запазычаных словах, аснова ці нейкая частка якіх запісаная іерогліфамі, альбо для запісу слоў, якія больш не запісваюцца іерогліфамі (пасля рэформы ці з нейкіх іншых прычын). Катакана выкарыстоўваецца да запісу запазычанняў і выклічнікаў. Існуе таксама лацінізаваны алфавіт рамадзі для перадачы японскіх фанем.
Слоўнік японскай мовы налічвае больш за мільён слоў. На японскую лексіку ў значнай ступені паўплывала кітайская мова. Пасля другой сусветнай вайны мае месца актыўнае запазычанне англійскіх слоў.
Нацумэ Сосэкі з'яўляецца адным з аўтараў, якія сфарміравалі сучасную літаратурную японскую мову. У 1946 годзе была праведзена рэформа іерагліфікі ў мэтах яе спрашчэння. Быў таксама складзены спіс найчасцей ужываных іерогліфаў, а іерогліфы, якія ў яго не ўвайшлі, пачалі выкарыстоўваюцца вельмі рэдка. У выніку таго, што ў Кітаі падобная рэформа таксама была асобна праведзена пасля Другой сусветнай вайны, сёння японская іерагліфіка і кітайская іерагліфіка КНР адрозніваюцца, а кітайцы дыяспары ў Паўднёва-Усходняй Азіі і кітайская дзяржава на Тайвані засталіся пры старых варыянтах напісання.
Паводле граматычнага строю, мова аглюцінатыўная з пераважна сінтэтычным выражэннем граматычных значэнняў.
На поўдні Японскага архіпелага знаходзіцца пэўная частка ідыёмаў (гл. рукюскія мовы), якія могуць лічыцца як асобнымі ад японскай мовамі, так і яе дыялектамі. З імі японская мова ўтварае сям'ю япона-рукюскіх моў. Сувязі сям'і з'яўляюцца нявызначанымі, аднак існуе гіпотэза аб належнасці япона-рукюскае сям'і да алтайскіх моў. Тым не менш, калі разглядаць рукюскія мовы як дыялекты японскае мовы, японская мова становіцца адзінай, а значыць — мовай-ізалятам (мова, якая не ўваходзіць у якую-небудзь моўную галіну, групу ці сям'ю) або непасрэдна ўваходзіць у алтайскую сям'ю моў (гіпатэтычна).
Дыялекты
Дзякуючы геаграфічным асаблівасцям Японіі (мноства ізаляваных астравоў, высокія горныя хрыбты) існуе больш за дзясятак дыялектаў мовы. Яны адрозніваюцца па слоўнікавым запасе, марфалогіі, ужыванні службовых часцін, а ў некаторых выпадках — і па вымаўленні. Сярод распаўсюджаных дыялектаў можна вылучыць (关西弁),  (东北弁) і  (关东弁),  Токіа і наваколля. Носьбіты розных далёкіх дыялектаў часта не разумеюць адзін аднаго, хоць кожны японец ведае літаратурную японскую мову. Найбольшыя моўныя адрозненні існуюць паміж паўднёвымі (астравы Рукю), і паўночнымі раёнамі Японіі. Асноўная тэрыторыя дзеліцца на заходнюю і ўсходнюю групы. На аснове такійскага дыялекту была створана «агульная мова» (共通語 кё:цу:го). Стандартызаваны дыялект з 1886 года стаў вывучацца ў навучальных установах. Згладжванне дыялектычных асаблівасцей таксама звязана з актыўным выкарыстаннем агульных дыялектаў у СМІ.
Зычныя
Асаблівасцю японскай мовы з'яўляецца тое, што за зычным, як правіла, павінен ісці галосны. Так, словы ў японскай мове не могуць пачынацца збегам зычных, а паміж галоснымі са спалучэнняў зычных могуць стаяць толькі і спалучэнні з першым, а ў канцы слова акрамя галосных можа быць толькі насавы зычны.
Заходняе аператыўнае камандаванне
Заходняе аператы́ўнае кама́ндаванне — аператыўнае аб’яднанне Сухапутных войскаў Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь у заходняй частцы тэрыторыі Беларусі, створанае ў 2001 годзе на базе 28-га армейскага корпуса.
Гісторыя
Пасля таго, як Беларусь атрымала незалежнасць, на базе Беларускай ваеннай акругі былі створаны нацыянальныя Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь. У 1993 годзе 28-я Чырванасцяжная агульнавайсковая армія была ператворана ў 28-ы армейскі корпус, а у 2001 годзе — у Заходняе аператыўнае камандаванне.
NGC 4038
NGC 4038 — галактыка ў сузор’і Воран.
Галактыкі NGC 4038 і NGC 4039 — узаемадзейнічаюць і атрымалі назву «галактыкі антэн».
Гэта найбліжэйшая да нас пара буйных галактык, якія сутыкаюцца, аддалена на 63 млн светлавых гадоў. Пад уздзеяннем сіл прыцягнення ў галактык з'явіліся доўгія «антэны», якія складаюцца з газу і зорак.
Яўза
Я́ўза (Яуза) — малая рака ў Маскоўскай вобласці і ў Маскве, левы прыток ракі Масквы (самы буйны ў межах сталіцы). Даўжыня — 48 км. Працягласць ракі ў межах сталіцы складае 27,6 км. Вусце Яўзы знаходзіцца ў цэнтры г. Масквы, ля Вялікага Усцьінскага моста.
Спасылкі
(файл метак KMZ для Google Earth)
Спіс аб’ектаў PGC (1694001—1695000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1694001—1695000)
Грамакі
Грамакі́ (, Громаки) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрнеўскага сельсавета, да 22 лютага 2012 года — у склад Ардацкага сельсавета.
Балыкшы
Балыкшы — пасёлак у Атыраўскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Атырау. Адміністрацыйны цэнтр Балыкшынскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 231037100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 11207 чалавек (5267 мужчын і 5940 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 12954 чалавекі (6036 мужчын і 6918 жанчын).
Дубна (прыпыначны пункт)
Ду́бна (, Дубно)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 2,1 км на поўнач ад вёскі Дубна; на лініі Масты — Гродна, паміж прыпыначным пунктам Заполле і станцыяй Чарлёна.
Новыя Вайханы
Новыя Вайханы — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, на правым беразе ракі Усыса. Цэнтр Вайханскага сельсавета. За 14 кіламетраў на захад ад горада Гарадок і 17 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Гарадок, за 53 кіламетры ад Віцебска.
У другой палове XIX ст. пагост Вайханы ў Вайханскай воласці Гарадоцкага павета Віцебскай губерні. Дзейнічалі народнае вучылішча, бібліятэка Свята-Пакроўская царква, вінзавод. У 1887 годзе ў вёсцы адкрыта царкоўнапрыходская школа. З 20 жніўня 1924 г. вёска — цэнтр Вайханскага сельсавета Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі (з 20 лютага 1938 г. — Віцебскай вобласці). У 1926 годзе ў вёсцы дзейнічалі гандлёвая лаўка, саматужная шавецкая майстэрня, школа 1-й ступені, хата-чытальня. У 1933 г. у вёсцы працавала кузня і калгас «1 Мая».
Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. па снежань 1943 г. Новыя Вайханы на акупіраванай тэрыторыі.
У 1970 годзе вёска цэнтр саўгаса «Вайханы».
Транспарт
Праз Новыя Вайханы пралягаюць аўтамабільныя дарогі Гарадок—Новыя Вайханы—Казінова і  Баравыя-Астраўляне-Байцэрава.
Гібралтарскі праліў
Гібралта́рскі пралі́ў (па-арабску: جبل طارق, ісп.: Estrecho de Gibraltar) — праліў, які злучае Міжземнае мора з Атлантычным акіянам.
Даўжыня праліву складае 65 км, шырыня — 14—44 км. Глыбіня ў фарватары дасягае 338 метраў, найбольшая глыбіня — 1181 м.
Па берагах Гібралтарскага праліва размешчаныя стромкія скальныя масівы, якія ў старажытнасці называліся Геркулесавымі слупамі — Гібралтарская скала на поўначы і Муса на поўдні праліва.
Дзякуючы свайму зручнаму геаграфічнаму размяшчэнню, гэты праліў мае вялікае эканамічнае і стратэгічнае значэнне, знаходзіцца пад кантролем англійскай фартэцыі і ваенна-марской базы Гібралтар. У раёне праліва размешчаныя іспанскія порты Сеўта, Ла-Лінея, Альхесірас, а таксама мараканскі Танжэр.
Многія гады Іспанія і Марока супольна вывучалі пытанне пабудовы пад пралівам чыгуначнага і/або аўтамабільнага тунеля, аналагічнага таму, які злучае Францыю ды Англію пад пралівам Ла-Манш. У 2003 была распачатая новая праграма даследванняў, разлічаная на тры гады.
Амерыканскія і брытанскія будаўнікі, са свайго боку, разглядалі магчымасць пабудовы моста праз праліў. Такі мост мусіў бы стаць самым высокім (звыш 900 метраў) і самым працяглым (15 км) з тых, што існуюць на Зямлі.
Ціток
Цітоў — прозвішча.
Уладзімір Васільевіч Здановіч
Біяграфія
У 1973 г. скончыў Сялецкую сярэднюю школу. Працаваў рабочым на маторарамонтным заводзе ў Бярозе, у Сігневіцкім будаўніча-мантажным упраўленні. У 1974—1976 гадах праходзіў службу ў Савецкай арміі, пасля вяртання год працаваў токарам у бярозаўскай «Сельгастэхніцы».
1978 г. — паступіў на гістарычны факультэт БДУ. У 1983 г. накіраваны на працу ў БрДУ імя А. С. Пушкіна. Займаў пасады асістэнта. старэйшага выкладчыка, дацэнта кафедры гісторыі славянскіх народаў, дэкана факультэта інстытуцкай падрыхтоўкі, загадчыка кафедры славянскіх народаў, гісторыі Беларусі, прарэктара па навуковай працы і эканоміцы.
У 1988 годзе У. В. Здановіч абараніў дысертацыю на тэму «Камсамол Беларусі — памочнік партыйных арганізацый у павышэнні баявой актыўнасці партызанскіх фарміраванняў», атрымаў навуковую ступень кандыдата гістарычных навук. Навуковым кіраўніком даследавання быў доктар гістарычных навук А. М. Мацко, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У кастрычніку 2016 года абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945 гг.) у адлюстраванні айчыннай гістарыяграфіі» (навуковы кансультант: член-карэспандэнт НАН Беларусі А. А. Каваленя).
Удастоены знака «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2011), Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і ўпраўлення адукацыі Брэсцкага аблвыканкама.
Айшварыя Рай
Айшварыя Рай Бачан (ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ, ऐश्वर्या राय, Aishwarya Rai Bachchan; , , Карнатака, Індыя) — індыйская і фотамадэль. Пераможца конкурсу «Міс свету» 1994 года.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і афіцэра гандлёвага флоту Крышнарая Рая і пісьменніцы Врынды Рай, ёсць старэйшы брат. Родная мова Айшварыі тулу, таксама валодае англійскай, хіндзі, маратхі і тамільскай мовамі. У дзяцінстве вучылася класічнай музыцы і танцам. У раннім узросце з сям’ёй пераехала ў Бамбей, дзе наведвала Arya Vidya Mandir high school ў прыгарадзе Сантакруз. Пасля заканчэння каледжа Ruparel College (да яго год правучылася ў Jai Hind College) паступіла ва ўніверсітэт, дзе пачала вывучаць архітэктуру, але затым стала мадэллю. У 1994 годзе перамагла на конкурсе «Міс Свету». Пасля ўдзельнічала ў рэкламнай кампаніі Pepsi, здымалася для часопіса Vogue Magazine.
На працягу некалькіх гадоў сустракалася з Салманам Ханам. Пасля яны рассталіся. Праз некаторы час сустракалася з акцёрам Вівекам Абероям. 14 студзеня 2007 абвясціла аб заручынах з акцёрам Абішэкам Бачанам, сынам Амітабха Бачана, і 20 красавіка таго ж года выйшла за яго замуж. 16 лістапада 2011 Айшварыя Рай у адной з клінік Мумбаі нарадзіла дачку. Пра гэта напісаў у сябе ў «Твітэры» Амітабх Бачан.
Яблуннэ
Яблуннэ (Я́блунне) — вёска ў Бэрэзніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Зяткіўці (пасёлак)
Зяткіўці (Зятківці) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Суаярві
Суаярві (Суоярви, карэл., Suojärvi) — горад (з 1940 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Суаярвскага раёна Карэліі. Насельніцтва 11,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 16 стагоддзі. Знаходзіцца на беразе возера Суаярві.
Татэмізм
Татэмізм — некалі амаль універсальная і сёння яшчэ існая рэлігійна-сацыяльная сістэма, у аснове якой ляжыць своеасаблівы культ так званага татэма. Тэрмін гэты, ўпершыню ўжыты Лонгам у канцы XVIII ст., запазычаны ў паўночнаамерыканскага племя аджыбвэ, на мове якіх totem азначае назву і знак, герб клана, а таксама назву жывёлы, якой клан аказвае спецыяльны культ. У навуковым сэнсе пад татэмізм маецца на ўвазе клас (абавязкова клас, а не індывід) аб'ектаў або з'яў прыроды, якім тая ці іншая першабытная сацыяльная група, род, фратрыя, племя, часам нават кожны асобны пол унутры групы (Аўстралія), а часам і індывід (Паўночная Амерыка) — аддаюць адмысловую глыбокую пашану, з якімі лічаць сябе роднасна звязаным і ад імя якога сябе называюць.
Аўгуст Крог
Шэк Аўгуст Стынберг Крог (Аўгуст Крог, дацк. Schack August Steenberg Krogh) (15 лістапада 1874, Грэнаа - 13 верасня 1949, Капенгаген) — дацкі фізіёлаг (з румынскімі каранямі па матчынай лініі), прафесар факультэта заафізіялогіі ва Універсітэце Капенгагена ў 1916-1945 гадах. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1920).
Адкрыў механізм рэгулявання прасвету капіляраў, газаабмену ў лёгкіх, выявіў анатама-фізіялагічныя асаблівасці капілярнай сценкі, увёў у практыку метады мікратонаметрыі, дыферэнцыяльнай манаметрыі, вызначэння мінутнага аб’ёму крыві і інш.
IC 715-1
IC 715-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Чаша.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тэрца-д’Акуйлея
Терца-д'Акуйлея (Terzo d'Aquileia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Удзінэ.
Насельніцтва складае 2660 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 95 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 33050. Тэлефонны код — 0431.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Супраненцкі сельсавет
Супране́нцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свірскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Супраненты.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Свірскага сельсавета.
Качанава (Полацкі раён)
Кача́нава (, Кочаново) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ветрынскага сельсавета.
Да 19 студзеня 1973 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Ветрынскага пассавета, пасля — у складзе Руднянскага сельсавета.
Рональд Рос
Сэр Рональд Рос (Ronald Ross; 13 мая 1857, Алмора, Індыя — 16 верасня 1932, Лондан) — індыйскі ўрач і паразітолаг шатландскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1902).
Філасофскае таварыства Дэрбі
Філасофскае таварыства Дэрбі (Derby Philosophical Society) — Джэнтэльменскі клуб у Дэрбі, заснаваны ў 1783 годзе Эразмам Дарвінам. Клуб меў шмат выдатных членаў і iнiцыiраваў адкрыццё першай агульнай бібліятэкі ў Дэрбі, якая была адкрыта для пэўных колаў публікі.
Гісторыя
Клубы і грамадскія таварыствы былі вельмі ўласцівы грамадскаму жыццю геаргіанскай Брытаніі. Многія востра цікавіліся навукай ці, як гэта называлася, натурфіласофіяй, што моцна спрыяла развіццю і распаўсюджванню ідэй еўрапейскага Асветніцтва. Некаторыя з таварыстваў былі неафіцыйнымі гурткамі, але іншыя з’яўляліся высокаарганізаванымі таварыствамі з правіламі і абмежаваннямі, і часам нават са сваімі ўласнымі памяшканнямі і будынкамі. Аднак толькі нешматлікія нажылі мастацкі кніжны збор, навуковыя прылады або натуральныя экспанаты, як тое праз набыццё, так і праз атрыманне ў спадчыну.
Філасофскае таварыства Дэрбі было заснавана ў 1783 годзе Эразмам Дарвінам і групай ягоных паплечнікаў, адразу пасля таго, як ён пераехаў з Лічфілда ў Дэрбі і кароткага перыяду, у які ён жыў са сваёй новай жонкай Элізабет. Клуб быў урачыста адкрыты ў 1784 годзе ў доме Дарвіна на Фул-стрыт. Ён звярнуўся да членаў са словамі, у якіх ён распавёў пра свае надзеі на развіццё таварыства, якое ўключала ў сябе набыццё бібліятэкі і стварэнне публікацый. Мяркуецца, што ён таксама спадзяваўся правесці сумесныя пасяджэння з «лунацікамі», членамі Бірмінгемскага «Lunar Society».
У таварыства было некалькі мэт, тым не менш, клуб стварыў значную калекцыю кніг і меў мноства гасцей, звесткі аб некаторых з іх захаваліся ў дакументах.
Таварыства арганізоўвала сустрэчы на ​​Кінгс Хэд Ін (King's Head Inn) непадалёку ад дома Дарвіна на Фул-стрыт, дом 3.