cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пагадненне аб асацыяцыі з Еўрапейскім Саюзам
Тлумачэнне
Увогуле еўрапейская палітыка суседства ўключае супрацоўніцтва з такімі краінамі як Азербайджан, Алжыр, Арменія, Беларусь, Грузія, Егіпет, Ізраіль, Іарданія, Ліван, Лівія, Марока, Малдова, Палесцінская аўтаномія, Расія, Сірыя, Туніс і Украіна.
Меранэ
Меранэ (Meerane) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Цвікау. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Меранэ. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 19,77 км². Афіцыйны код — 14 1 73160.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Гнеўкава (Шумяцкі раён)
Гнеўкава (Гневко́во) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Гнеўкава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Алена Пятроўна Ювалава
Але́на Пятро́ўна Юва́лава (7 верасня 1937 — 31 снежня 2011) — савецкі і расійскі -медыевіст, кандыдат мастацтвазнаўства, вядучы навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага інстытута мастацтвазнаўства. Адзін з аўтараў Вялікай савецкай энцыклапедыі.
Біяграфія
Скончыла аддзяленне мастацтвазнаўства МДУ імя М. В. Ламаносава (1962). Кандыдацкая дысертацыя: «Скульптурны ансамбль у заходнім хоры Наўмбургскага сабора і праблемы высокай готыкі ў нямецкай скульптуры» (1972).
Растаў
Ра́стаў (, Растов) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 20 км на захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 223 км ад Гомеля, 13 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
Праз вёску праходзіць меліярацыйны канал, злучаны з ракой Пціч.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Капцэвічы.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з 3 кароткіх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і злучаных прамалінейнай вуліцай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Парэчча-Арэса» з цэнтрам у Парэччы, жывёлагадоўчая ферма. Крама.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. Па дадзеных на 1897 год вёска Растаў таксама вядомая як Адальфін. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны воін». Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 9 двароў і забілі 47 жыхароў. У магіле ахвяр фашызму, у цэнтры вёскі, пахаваны расстраляныя карнікамі ў красавіку 1942 года 4 партызанскія сям'і (14 жыхароў); у 1970 годзе ўстаноўлена стэла. 25 жыхароў загінулі на фронце. У 1966 годзе да вёскі далучаны суседні пасёлак Багданаў.
Бохан
Бохан — выпечаны хлеб пераважна круглай формы, а таксама беларускае прозвішча.
Ота Грыбель
Ота Грыбель (ням.: Otto Griebel,,  — , ) — нямецкі мастак і графік, які працаваў у такіх кірунках жывапісу, як новая прадметнасць і рэвалюцыйны, сацыялістычны рэалізм.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў сям’і абіўшчыка. У 1909 годзе ён пачынае навучанне на мастака-афарміцеля, затым паступае ў дрэздэнскую Вышэйшую школу мастацтваў, дзе знаёміцца ​​з Ота Дзіксам. З 1911 года і да прызыву ў дзейнае войска ў 1915 годзе ён вывучае роспіс па шкле ў Ёзэфа Галера ў Школе прыкладнога мастацтва ў Дрэздэне, піша свае першыя карціны алеем.
У 1933 годзе, пасля прыходу ў Германіі да ўлады нацыянал-сацыялістаў, Грыбель быў арыштаваны гестапа, а яго працы абвешчаныя «чужым камуністычным мастацтвам». Большая частка яго палотнаў загінула падчас бамбардзіроўкі Дрэздэна ў лютым 1945 года амерыканцамі. Пасля заканчэння вайны мастак да 1960 года выкладаў на Рабоча-сялянскім факультэце ў дрэздэнскай Вышэйшай мастацкай школе.
Грыбель быў таксама артыстам лялечнага тэатра.
Валасень звычайны
Валасень звычайны (Gordius aquaticus) — від паразітычных чарвей з групы валаснёў, распаўсюджаны ў Еўропе.
Апісанне
Даўжыня ад 75 мм да амаль 1 метра (987 мм). Самцы карычневага колеру. Рот на пярэднім завостраным канцы субтэрмінальны. Клаакальная адтуліна авальная. Лопасці задняга канца цела кароткія і шырокія (памеры паміж 42,3 × 33 і 400 × 73,3 µm). Гладкая кутыкула. У самак задні канец цела не двухлопасцевы, з цэнтральным размяшчэннем клаакальнай адтуліны.
Крутаякі
Крутаякі (Крутояки) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Крутаякі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Трэці шлях (супольнасць)
«Трэці шлях» — міжнародная супольнасць маладых беларусаў, якія жывуць у Беларусі і ў беларускай дыяспары. Дэкларуе ліберальныя каштоўнасці. Створана ў 2004 годзе як спосаб удзелу ў грамадскім і палітычным жыцці Беларусі, а таксама адкрытая дэмакратычная дыскусійная пляцоўка, на якой абмяркоўваюцца тэмы, важныя для сённяшняй і заўтрашняй Беларусі. Заснаваная ў жніўні 2004 года магістрантамі ЕГУ і іх калегамі. Падставай для стварэння супольнасці з'явілася зачыненне ўладамі Беларусі ЕГУ, а таксама абвяшчэнне рэферэндуму аб падаўжэнні прэзідэнцкіх паўнамоцтваў А. Р. Лукашэнкі.
Місія, мэты і прынцыпы супольнасці
Місія супольнасці — спрыянне мадэрнізацыі Беларусі ў паспяховую і канкурэнтаздольную краіну з прыярытэтам ліберальных каштоўнасцяў
Стратэгічныя мэты супольнасці:
Каштоўнасці ўдзельнікаў супольнасці:
Дадатковыя звесткі
Адметная перавага супольнасці — размеркаваная сеткавая структура, заснаваная на выкарыстанні інфармацыйных тэхналогій, стаўка на здольных маладых беларусаў, адпавядаючых якасным крытэрам, што прад’яўляюцца да прадстаўнікоў эліты.
Знешнепалітычная арыентацыя Беларусі (бачанне) — роўнааддалены статус Беларусі, прагматычныя адносіны з Расіяй, ЕС і НАТА. Няўступ у НАТА, ЕС, неўваходжанне ў РФ, рэфармаванне праекту Саюзнай дзяржавы ў эканамічны замест палітыка-эканамічнага, удзел у формах рэгіянальнай кааперацыі ў межах нацыянальных інтарэсаў, адказнасць за ўзятыя краінай палітычныя і эканамічныя абавязальніцтвы.
Пакаленне Адраджэння
Пакаленне Адраджэння — праграма супольнасці, накіраваная на маладых, актыўных і здольных беларусаў, якія жывуць у Беларусі і за мяжой. Мэта праграмы — спрыяць адукацыі ўстойлівай і ўплывовай супольнасці здольных маладых беларусаў рознай прафесійнай і ідэйнай прыналежнасці, якія пражываюць у Беларусі або прыналежаць беларускай дыяспары, матываваных да доўгатэрміновай падтрымкі дэмакратычных ператварэнняў у Беларусі і яе трансфармацыі ў дзяржаву з адкрытым грамадствам і паспяховай эканомікай. У яе рамках з 2007 года рэалізуюцца адукацыйныя, сеткавыя і інфармацыйныя праекты сумесна з партнерамі з Славакіі, Германіі, Польшчы, Балтыйскіх і Паўночных краін.
Кайнар (Какпекцінскі раён)
Кайнар — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тасайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635065300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 265 чалавек (136 мужчын і 129 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 131 чалавек (70 мужчын і 61 жанчына).
Выру
Выру (Võru, на вырускай мове — Võro — горад у Эстоніі, адміністрацыйны цэнтр павета Выру.
Гісторыя
Афіцыйнай датай заснавання Выру прынята лічыць 21 жніўня 1784 года, калі генерал-губернатар Ліфляндыі падпісаў загад пра ўтварэнне новага горада.
Ігар Аляксандравіч Марзалюк
І́гар Алякса́ндравіч Марзалю́к (нар., , Магілёўская вобласць) — беларускі гісторык і археолаг, палітык, прапагандыст рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (2019), доктар гістарычных навук (2003), прафесар.
Біяграфія
Паводле словаў самога Марзалюка, па кудзелі ён паходзіць з «польскай каталіцкай шляхты» Мсціслаўскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага і ганарыцца сваімі польскімі каранямі.
Пра сваю культурную ідэнтычнасць Ігар Марзалюк адзначыў у 2013 годзе:
У 1992 годзе скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. Завочна скончыў аспірантуру. У 1996 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Магілёў у XII—XVIII стст. (па матэрыялах археалагічнага даследавання і пісьмовых крыніц)» (навук. кіраўнік — Г. В. Штыхаў). Працаваў археолагам у Магілёўскай архітэктурна-рэстаўрацыйнай фірме «АРТ-М». З 1996 па 1999 год старшы выкладчык кафедры філасофіі, а з 1999 па 2002 гг. — дацэнт кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін МДУ імя А. А. Куляшова. У 1990-х гадаў быў членам апазіцыйнай да Аляксандра Лукашэнкі партыі Беларуская сацыял-дэмакратычная грамада, насіў значок з бела-чырвона-белым сцягам.
У 2003 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Этнаканфесійныя і сацыякультурныя стэрэатыпы насельніцтва беларускіх зямель у X—XVII стст.». Называў сябе самым маладым доктарам гістарычных навук (насамрэч такім быў Дзяніс Дук). У 2004—2016 гадах загадчык кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін МДУ імя А. А. Куляшова. З восені 2016 года — дэпутат, старшыня пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі па навуцы, культуры і адукацыі.
27 жніўня 2020 паведаміў, што ў яго здарыўся мікраінсульт. Праблемы са здароўем, заявіў Марзалюк, праявіліся пасля атрыманых пагроз: «Як тут не хвалявацца, калі адраджэнцы ў тэлеграме жадаюць смерці, смерці сям’і, пагражаюць забойствамі… Калі гэта дэмакратыя, то супраць такой дэмакратыі я гатовы ісці са зброяй у руках». Дагэтуль у СМІ з’явілася відэа, дзе Марзалюк ідзе хістаючыся па горадзе.
Сям’я
Жанаты з Аленай Марзалюк, старшай навуковай супрацоўніцай Магілёўскага гістарычнага музея. Сын — Альгерд (нар. 2002).
Працоўная і навуковая дзейнасць
Займаўся археалагічнымі раскопкамі на Магілёўшчыне, вёў даследчыцкую работу ў архівах Магілёва, Мінска, Вільнюса. Удзельнічаў у навуковых канферэнцыях і чытаў лекцыі па гісторыі Беларусі ў Польшчы, Германіі і Чэхіі. Узначальвае абласную грамадскую арганізацыю «Магілёўскае краязнаўчае таварыства».
Аўтар даследаванняў па гісторыі Магілёва, у т.л. кнігі «Магілёўская даўніна ў пытаннях і адказах» (1997, у сааўтарстве з А. Р. Агеевым і І. А. Пушкіным; 2-е выд. перапрац. і дап. 1999). Аўтар вучэбнага дапаможніка «Гісторыя рэлігіі Беларусі (10—18 ст.)» (1997), манаграфіі «Магілёў у 12—18 ст. Людзі і рэчы» (1998).
У ліпені 2014 Марзалюк паведаміў, нібы знайшоў «берасцяную грамату». Але вучоныя не прызнаюць гэты прадмет граматай, бо на ім не відаць ніводнай літары.
Палітычная дзейнасць
Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання (2012—2016, пастаянная камісія па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы). З 2016 г. — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання, старшыня камісіі Палаты прадстаўнікоў па адукацыі, культуры і навуцы.
Неаднаразова выказваўся ў падтрымку «Дэкрэта аб дармаедстве».
У пачатку красавіка 2017 г., у адказ на зварот да яго магілёўскіх праваабаронцаў аб дапамозе ў вызваленні і рэабілітацыі асуджаных удзельнікаў акцыі, Ігар Марзалюк паведаміў, што накіраваў запыт начальніку УУС Магілёўскага аблвыканкама «з просьбай інфармавання аб прычынах затрымання» ўдзельнікаў праведзенага 15 сакавіка ў Магілёве «Маршу недармаедаў». У сваім адказе Марзалюк таксама піша, што калі затрыманыя парушылі заканадаўства, то адміністрацыйнае спагнанне, накладзенае на іх, правамернае, і меры па іх вызваленні і рэабілітацыі не могуць быць прынятыя. Адказ Марзалюк даў на рускай мове, нягледзячы на тое што заканадаўства аб зваротах грамадзян абавязвае даваць адказ на мове звароту, у гэтым выпадку беларускай.
19 красавіка 2019 года, падчас штогадовага паслання прэзідэнта Беларусі вельмі эмацыйна адрэагаваў на словы прэзідэнта аб суверэнітэце рэспублікі: ён плакаў, энергічна ківаў і апладзіраваў. 6 мая 2019 года дэпутат ўрачыста адкрыў немудрагелістыя металічныя парэнчы на тэрыторыі гарадскога парку напярэдадні Дня Перамогі.
Гістарычныя погляды
У 2019 годзе ў артыкуле «Настаўніцкай газеты» ахарактарызаваў паўстанне 1863—1864 гадоў выключна польскім, а Кастуся Каліноўскага назваў носьбітам польскага нацыяналізму. У сакавіку 2019 года ў інтэрв’ю тэлеканалу «Беларусь 1» выказаўся пра асобу Кастуся Каліноўскага: «''Ёсць фігуры, якія могуць быць культавымі для нейкай субкультуры. Але чалавек, які называе, скажам, праваслаўе „сабачай верай“ (калі ў нас 80 % праваслаўных), ці можа такі чалавек быць нацыянальным героем краіны?''».
У красавіку 2019 года падтрымаў знос крыжоў у Курапатах: «У межах зоны гісторыка-культурнай каштоўнасці, паводле беларускага заканадаўства, без дазволу Міністэрства культуры нельга ўзводзіць спаруды… У нас перад Вялікаднем прынята наводзіць парадак на месцах смутку, на месцах, дзе сапраўды загінулі людзі».
9 лістапада 2020 года ў эфіры Сталічнага тэлебачання сцвярджаў, што ''«… казкі пра беларускіх князёў з павязкамі — гэта легенда аўстрыйская, пра аўстрыйскі чырвона-бела-чырвоны, украдзеная беларускімі нацыяналістамі ў пачатку 90-х гадоў ХХ стагоддзя і ўведзеная ў іх кніжачку. Калі казаць пра бел-чырвона-белы, то ён узнік у 1917 годзе. Чырвоная паласа з’явілася для таго, каб сімвалізаваць лютаўскую рэвалюцыю. На жаль, самая вялікая трагедыя гэтага палотнішча бел-чырвона-белага — гэта тое, што яго сапраўды выкарыстоўвалі беларускія нацыяналісты-калабарацыяністы, якія бралі ўдзел у супрацоўніцтве з нацыстамі''». Свярджаў таксама, што лозунг «Жыве Беларусь», "… калі мы кажам не пра словаспалучэнне, а пра прывітанне, то мы адкрываем статут Саюза беларускай моладзі і бачым, што калі вы ніжэй па статусу, вы падыходзіце да старэйшага і вітаецеся: «Жыве Беларусь», прычым выкідваеце руку — зігуеце. А вам у адказ ваш начальнік лаканічна адказвае: «Жыве».
У 2022 годзе адзначалася тэндэнцыйнасць выказванняў Ігара Марзалюка пра Наталлю Арсенневу і рэакцыю беларускіх хрысціянскіх дэмакратаў на «вызваленчы паход Чырвонай арміі» 1939 года ў Заходнюю Беларусь. Паводле палітолага Вольфа Рубінчыка, пачынаючы з 2010-х гадоў Марзалюк — больш прапагандыст, чым даследчык.
У 2023 годзе на прапагандысцкай тэлеперадачы сфальсіфікаваў звесткі пра нібыта ўжыванне беларускага бела-чырвона-белага сцяга ў злачынствах Другой сусветнай вайны. Марзалюк паказаў вядомае фота з акругі Галіцыя на мяжы з Румыніяй, знятае 11 траўня 1943 года, якое змяшчае выяву здзекаў нацыстаў з яўрэяў перад расстрэлам, пры гэтым у аднаго з нацыстаў на чорна-белым фота павязка з трох ліній. Марзалюк схлусіў, што гэта фота з Беласточчыны, а на руцэ ў карнікаў бела-чырвона-белы сцяг.
Грамадзянская пазіцыя
У 2016 годзе ў інтэрв’ю «Радыё Свабода» выказаўся ў гамафобным духу : У лютым 2023 года на дзяржаўным тэлеканале СТБ выказаўся за «пазітыўную дыскрымінацыю» рускай мовы на карысць беларускай. Прапанаваў выкладаць гуманітарныя прадметы ў школах па-беларуску. За што быў раскрытыкаваны актывістамі рэжыму Лукашэнкі.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Пашаны (2019), медалём «За працоўныя заслугі», нагрудным знакам Міністэрства адукацыі «Выдатнік адукацыі», ганаровымі граматамі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, медалём «За ўмацаванне парламенцкага супрацоўніцтва» Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.
Асер
Асер (Auxerre) — горад у Францыі, размяшчаецца ў дэпартаменце Ёна ў рэгіёне Бургундыя — Франш-Кантэ на рацэ Ёна.
Гісторыя
Назва Асера паходзіць ад лацінскага Autissiodurum. Ён быў значным цэнтрам і ў гальскія, і ў рымскія часы. Біскуп Герман Асерскі ў V стагоддзі заклаў саборную царкву, існы будынак якой будавалася з XI па XVI стагоддзі, пераважна ў гатычным стылі. Яна знакамітая сваімі вітражамі XIII стагоддзя. Паралельна за саборам ішло будаўніцтва і царквы Св. Еўсевія. Епіскапская пахавальня размешчана ў крыпце царквы Сен-Жэрмен IX стагоддзя, у ёй таксама спачываюць святыя мошчы біскупа Аарона Асерскага.
У раннім Сярэднявеччы горад быў цэнтрам аднайменнай епархіі. Біскупы Асера валодалі функцыямі графа і біскупа адначасова. Пры гэтым біскупы давалі ф’ефы сеньёра, беручы з іх даніну. У VIII-IX стагоддзі было створана графства Асер. У XI стагоддзі яно апынулася аб’яднана з графствамі Невер і Танер. Аб’яднанне захоўвалася да другой паловы XIII стагоддзя.
У 1273 годзе графства пасродкам шлюбу перайшло пад кіраванне Жана I дэ Шалон, сеньёра дэ Рашфор, які стаў родапачынальнікам дома Шалон-Асера. У 1370 годзе Жан IV дэ Шалон-Асер прадаў графства Асера каралю Францыі за 31 000 ліўраў. Канчатковае далучэнне Асера да Францыі адбылося толькі ў 1490 годзе.
Славутасці
У Асеры вырабляецца знакамітае віно шаблі.
Спорт
У горадзе размяшчаецца футбольны клуб «Асер».
Расійская акупацыя Мікалаеўскай вобласці
Расійская акупацыя Мікалаеўскай вобласці — ваенная акупацыя, якая пачалася 26 лютага 2022 года пасля таго, як расійскія войскі ўварваліся ва Украіну і напалі на горад Мікалаеў і пачалі захоп і акупацыю частак Мікалаеўскай вобласці, даходзячы да Вазнясенска. Цэнтр вобласьці — Мікалаеў не быў захоплены рускімі войскамі. Аднак горад Снігураўка быў захоплены і да 10 лістапада 2022 года заставаўся пад кантролем Расіі, выконваючы функцыі адміністрацыйнага горада. Некалькі іншых невялікіх населеных пунктаў таксама былі захопленыя расійскімі войскамі. Да 11 лістапада ўкраінскія войскі вярнулі кантроль амаль над усёй вобласцю, толькі Кінбурнскі паўвостраў заставаўся пад расійскай акупацыяй.
Афіцыйная назва акупацыйнай улады — Мікалаеўская вайскова-грамадзянская адміністрацыя (Николаевская военно-гражданская администрация), створаная недзе да 13 жніўня 2022 года.
Стварэнне Адміністрацыі
Расійскія войскі занялі горад Снігураўка, які знаходзіцца прыблізна ў 60 км (37,3 мілі) ад сталіцы вобласці Мікалаева. Расія працягвае акупаваць навакольныя населеныя пункты каля мяжы з Херсонскай вобласцю, а таксама некалькі населеных пунктаў у нацыянальным парку «Белабярэжжа Святаслава».
27 чэрвеня 2022 года Служба бяспекі Украіны заявіла аб затрыманні былога дэпутата Мікалаеўскага гарсавета, які супрацоўнічаў з расійскімі войскамі ў Мікалаеўскай вобласці. У яго была ідэя аддзяленьня Мікалаеўскай вобласьці ад Украіны і стварэньня пры падтрымцы Расіі сэпаратысцкага анкляву пад назвай «Мікалаеўская Народная Рэспубліка». Планавалася, што сепаратысцкі анклаў будзе існаваць да таго часу, пакуль не скончыцца вайна Расіі ва Украіне, затым плануецца далучэнне «МНР» да Расіі. Расейцы нібыта таксама абяцалі калабарантам кіруючую пасаду ва ўпраўленні «МНР» у якасці ўзнагароды за працу, калі ім удасца акупаваць рэгіён.
Анэксія
8 жніўня 2022 года намесніца кіраўніка Херсонскай ваенна-цывільнай адміністрацыі Кацярына Губарава заявіла аб анексіі акупаваных тэрыторый Мікалаеўскай вобласці. Яна таксама заявіла, што ў некаторых акупаваных гарадах пачала працаваць расійская мабільная сувязь. Паводле яе слоў, такое рашэнне прынята ў мэтах забеспячэння насельніцтва сацыяльнымі выплатамі на «вызваленых» тэрыторыях, а таксама для наладжвання мабільнай сувязі і тэлевяшчання.
13 жніўня 2022 года ў артыкуле, апублікаваным ТАСС, сцвярджалася, што губернатар акупаваных тэрыторый Юрый Барбашаў заявіў, што ў Снігураўцы адбудзецца рэферэндум аб далучэнні да Расіі. Рэферэндум будзе падобны да рэферэндуму ў Херсонскай вобласці.
11 верасня, пасля буйнога ўкраінскага контрнаступлення, было абвешчана, што прапанаваныя рэферэндумы аб анексіі будуць адкладзеныя на «нявызначаны» тэрмін.
30 верасня Расія афіцыйна заявіла аб анексіі Херсонскай, Запарожскай, Луганскай і Данецкай абласцей. Акупаваныя раёны Мікалаеўскай вобласці, уключаючы Снігурыўку і Аляксандраўку, увайшлі ў склад Херсонскай вобласці, на якую прэтэндуе Расія. Пасля гэтага Генеральная Асамблея Арганізацыі Аб'яднаных Нацый прыняла рэзалюцыю, у якой заклікала краіны не прызнаваць тое, што яна назвала «спробай незаконнай анэксіі», і запатрабавала ад Расіі «неадкладна, цалкам і безумоўна выйсці».
Дэакупацыя
Паведамлялася, што пасля паўднёваўкраінскага контрнаступлення расійскія войскі пакідаюць Снігурыўку і эвакуююць насельніцтва ў Крым і акупаваную Херсонскую вобласць. За гэты час украінскія войскі адбілі Цярновыя Поды і Любаміраўку на захад ад акупаванага Цэнтральнага.
9 лістапада міністар абароны Расіі Сяргей Шайгу заявіў аб адводзе расейскіх войскаў з правага берага Дняпра. На наступны дзень украінскія сілы зноў увайшлі ў горад Снігурыўка і паднялі ўкраінскі сцяг. Некалькі іншых невялікіх населеных пунктаў заставаліся пад расейскім кантролем. Да 11 лістапада ўкраінскія войскі вярнулі кантроль амаль над усёй вобласцю, толькі Кінбурнскі паўвостраў заставаўся пад расейскай акупацыяй.
Пярсцёнак Усеўладдзя
Пярсцёнак Усяўладдзя — галоўны Пярсцёнак, створаны Саўранам, у творчасці Дж. Р. Р. Толкіна. (артэфакт)
Асаблівасці
У Пярсцёнка ёсць свая асабістая воля. Такім чынам, калі Пярсцёнак пачуў прызыў гаспадара Саўрана, ён сам «збег» ад Горлума, і падвярнуўся Більбу, каб выйсці з Туманных гор, дзе жыў доўгі час Горлум.
Гісторыя
У час, калі эльфы стваралі дзевятнаццаць чароўных Пярсцёнкаў, Саўран у тайне стварыў дваццаты, каб кіраваць іншымі. Такім чынам ён хацеў падпарадкаваць сабе ўсе вольныя народы Міжзем’я. «Адзін Пярсцёнак каб кіраваць іншымі…». Падчас Аблогі Барад-Дура (бітвы Апошняга саюза), Ісілдур абломкам Нарсіла адрэзаў палец Саўрана з Пярсцёнкам Усяўладдзя і забраў яго сабе. Але аднойчы оркі напалі на яго і забілі на рацэ, пасля чаго Пярсцёнак згубіўся на 2000 гадоў… Яго знайшоў хобіт Дэагорл, якога забіў Смеагорл (Горлум), і пражыў у гарах з Пярсцёнкам каля 500 гадоў… Аднойчы хобіт Більба Бэгінс з Шыра знайшоў яго, праходзячы праз Туманныя горы (пра гэта апавядаецца ў Хобіце). Більба праз 60 гадоў перадае Пярсцёнак свайму пляменніку Фроду, які адносіць яго ў Мордар і кідае ў жарало вулкана Арадруін (апавядаецца ва Уладары Пярсцёнкаў).
Джон Хартфілд
Джон Хартфілд (John Heartfield, сапраўднае імя Гельмут Герцфельд, Helmut Herzfeld;,  — , там жа) — нямецкі мастак, фатограф, плакатыст і дэкаратар. Брат публіцыста і выдаўца Віланда Герцфельда.
Біяграфія
Вучыўся ў мюнхенскай Школе прыкладнога мастацтва (1907—1911) і ў вучылішчы мастацкага рамяства ў берлінскім Шарлотэнбургу (1912—1914). У 1915 годзе Хельмут Херцфельд амерыканізаваў свае імя і прозвішча, стаўшы Джонам Хартфілдам — такім чынам ён выказаў свой пратэст супраць германскага ваеннага патрыятызму, які захліснуў краіну пасля пачатку Першай сусветнай вайны. Спачатку належаў да групы «палітычных дадаістаў». У 1930—1931 гадах жыў у СССР, у 1933—1950 гадах на эміграцыі ў Празе і Лондане. У 1950 годзе вярнуўся ў ГДР. Стваральнік пралетарскага антыфашысцкага, антыімперыялістычнага фотамантажнага плаката; працаваў таксама ў часопісах, кіно і як мастак кнігі. Лаўрэат Нацыянальнай прэміі ГДР (1957). Яго творчасць вядома з прычыны яго актыўнай барацьбы з нацысцкім рэжымам.
EcooM
Аналітычны Цэнтр EcooM — кампанія у Беларусі, якая спецыялізуецца на правядзенні сацыялагічных і маркетынгавых даследаванняў, палітычным і кіраўнічым кансультаванні. Створана ў 2003 годзе. Кіраўніком цэнтра з’яўляецца Сяргей Рыгоравіч Мусіенка, якому належыць 50 % «Медыяфакт-Эка», такая ж доля ў Святланы Канаплёвай.
Цэнтр не мае ўласнага інтэрнэт-сайта. З 2004 года Аналітычны цэнтр ЕСООМ з’яўляецца традыцыйным партнёрам Цэнтравыбаркаму. Аднак ужо першы досвед EcooM падчас рэферэндуму 2004 года выклікаў крытыку з боку экспертаў. Тады адрозненні паміж ацэнкамі балтыйскага філіяла Gallup Organization і Аналітычнага цэнтра ЕСООМ апынуліся вельмі вялікімі. Паводле адных даных, за змену Канстытуцыі прагаласавала 48,4 % насельніцтва, паводле іншых — 82,3 %.
Цэнтр мае права праводзіць сацыялагічныя апытанні, якія адносяцца да выбараў прэзідэнта, таму актыўнасцю ЭКООМ адзначаецца адзін раз на 5 гадоў — у перыяд прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі. Акрамя цэнтра, такое права дадзена яшчэ 8 дзяржаўным структурам. Цэнтр публікаваў даследаванні ў 2006 годзе, 2010 годзе (тады атрымаў права рабіць экзіт-полы). У 2015 годзе, калі таксама былі прэзідэнцкія выбары, даследаванняў ЭКООМ ці спасылак на іх выявіць не ўдалося.
У 2020 годзе паводле сацыялагічнага даследавання, праведзенага аналітычным цэнтрам напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў, больш за 69,4 % апытаных па тэлефоне рэспандэнтаў былі гатовыя прагаласаваць за Аляксандра Лукашэнку, а рэйтынгі астатніх прэтэндэнтаў у кандыдаты не перавышалі сумарна 14,6 %. Рэйтынг даверу дзеючаму прэзідэнту паводле EcooM складаў 78,3 %. Гэтыя лічбы выразна адрозніваліся ад вынікаў даследаванняў Інстытута сацыялогіі НАНБ, якія праводзіліся ў сакавіку — пачатку красавіка і паказалі рэйтынг Лукашэнкі ў сталіцы на ўзроўні 24 %. Пра рэкордна нізкі ўзровень папулярнасці дзеючага прэзідэнта таксама сведчыла з’яўленне мема Саша 3%.
Такія вынікі ЭКООМ паставіў пад сумнеў дырэктар даследчага цэнтра East Андрэй Елісееў, звярнуўшы ўвагу на тое, што яны істотна не адпавядаюць вынікам апытання Інстытута сацыялогіі, але «фантастычна супадаюць з тым так званым сакрэтным дакументам, які выставіў паўтара тыдня таму вядоўца БТ Андрэй Крывашэеў». На думку сацыёлага НІСЭПД Аляксандра Саснова, цэнтру ЭКООМ «зверху» далі заданне, якое ён выконвае :
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2020 г. кіраўнік «EcooM» Сяргей Мусіенка ў складзе аўтарскага калектыва ўзнагароджаны Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва «за вялікі ўклад у фарміраванне патрыятычнай самасвядомасці грамадзян, стварэнне праекта „Гордасць ЗА Беларусь“».
Пустасел
Пустасел (Пустосел) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Азёрнага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Пустасел абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Бамбергскі вершнік
Бамбергскі вершнік (Bamberger Reiter) — конная статуя рыцара, размешчаная на адным са слупоў каля ўваходу ў Бамбергскі кафедральны сабор. Створаны ў першай палове XIII стагоддзя невядомым скульптарам, каменны вершнік з'яўляецца адным найвядомейшых твораў мастацтва эпохі Сярэднявечча.
Гісторыя стварэння
Бамбергскі вершнік упрыгожвае паўночную калону ва ўваходу ў Георгіеўскі хор. Навукоўцы спрачаюцца пра дакладную дату стварэння скульптуры. Лічыцца, што вершніка паставілі да асвячэння сабора ў 1237 годзе. Паводле даследаванняў, за ўсю гісторыю існавання вершніка яго не перамяшчалі, змяніўся толькі знешні выгляд скульптуры.
Першапачаткова статуя была пакрыта яркай фарбай. На белым кані сядзеў горды рыцар у пунсовай мантыі з вышытымі залатымі і сярэбранымі зоркамі. Пазалочаныя шпоры ўпрыгожвалі карычневыя боты. Насычаны зялёны колер пастамента вылучаў скульптуру на фоне каменнай сцяны. Конь рыцара падкаваны — у пачатку XIII стагоддзя гэта было вялікай рэдкасцю.
Асаблівасці кампазіцыі
У гісторыі мастацтва «Бамбергскі вершнік» знакаміты тым, што займае асаблівае месца ў гістарычным працэсе зараджэння і эвалюцыі кампазіцыі коннай статуі. Манумент размешчаны такім чынам, што яго добра бачна нават здалёк, з галоўнага нефа. Ён пастаўлены высока, на кансолі, і ўспрымаецца як «у поўным сэнсе слова самадастатковае цэлае», адзначала А. П. Ювалава. «Можа нават здацца, што майстар кінуў тут выклік ансамблеваму, сістэмнаму мысленню французскай готыкі». Аднак майстар паказаў сябе сапраўдным мастаком сталай нямецкай готыкі, «па-новаму звязаўшы статую з прасторай храма». Фігура каня пастаўлена строга паралельна плоскасці слупа, але фігура вершніка найбольш выразная пры поглядзе з вугла, у тры чвэрці, што даволі незвычайна для гатычнай скульптуры таго часу, як і індывідуальныя, партрэтныя рысы вершніка. Балдахін, які ахінае фігуру, можна тлумачыць у якасці Новага, Нябеснага Іерусаліма. Аднак самае важнае тут, што ў гістарычнай перспектыве кампазіцыя статуі з'яўляецца ўнікальнай пераходнай формай ад скульптуры, трывала звязанай з гатычнай архітэктурай, да свабодна пастаўленага коннага манумента на пастаменце, кампазіцыя якога ў поўнай меры сфарміруецца шмат пазней, у эпоху італьянскага Адраджэння.
Праблема ідэнтыфікацыі вершніка
Існуе некалькі гіпотэз пра значэнне скульптуры. Мяркуецца, што яна можа адлюстроўваць аднаго з каралёў ці імператараў данай эпохі, біблейскіх вешчуноў, або з'яўляецца зборным вобразам рыцара Сярэднявечча.
Іштван I Святы
Паводле адной з гіпотэз, правобразам Бамбергскага вершніка мог стаць першы кароль Венгерскага каралеўства Іштван I Святы, пры якім у Венгрыі было ўведзена хрысціянства. На гэта паказваюць роднасныя сувязі паміж ім і пахаваным у саборы Генрыхам II.
«Даказана, што ў Бамбергу караля Венгрыі Іштвана I шанавалі. Гэтаму не варта дзівіцца: у XIII стагоддзі Бамберг меў вялікія калоніі ў іншых частках Еўропы, што звяртала ўвагу насельніцтва далёка за межы Франконіі. З гэтага пункта гледжання, увасабленне вобраза венгерскага караля ў скульптуры вершніка здаецца верагодным.»
«Легенды таксама пацвярджаюць гэтую гіпотэзу. У паданнях XII і XIII стагоддзяў часта гаворыцца пра тактоўнасць Іштвана. Паводле адной з легенд, ён, быўшы яшчэ язычнікам, заехаў у Бамбергскі сабор на кані — гэта тлумачыць матыў скульптуры. Каня можна разглядаць як этнічны сімвал Венгрыі, які традыцыйна асацыюецца з качавымі плямёнамі гунаў.»
Марына Рыгораўна Аксёнцава
Марына Рыгораўна Аксёнцава — беларуская оперная спявачка (мецца-сапрана).
Бамбергскі вершнік
Іштван I Святы
Легенда пра прыбыццё Іштвана I на кані ўвасабляецца Антонам Краусам у манументальным жывапісе.
Марына Рыгораўна Аксёнцава
Біяграфія
Марына Аксёнцава нарадзілася ў Віцебску, выпускніца школы №28.
У 1991 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю (клас Марыі Гулегінай, пазней Валянціны Раговіч).
Бамбергскі вершнік
Імператар Канстанцін
Існуе гіпотэза, паводле якой вершнік паказвае рымскага імператара Канстанціна I Вялікага. Упершыню такое вытлумачэнне прапанаваў О. Гартыг, аўтар кнігі «Бамбергскі вершнік і яго загадка». У сваёй працы Гартыг даказваў, якое вялікае значэнне ў заходнееўрапейскай ідэалогіі XII—XIII стст. займала фігура імператара. У якасці аргументу, які пацвярджае гэтую тэорыю, выступае размяшчэнне статуі і позірк вершніка — ён накіраваны да заходняга хора сабора. Паводле легенд, перад тым, як прыняць хрысціянства, у Канстанціна быў відзеж: на заходнім боку небасхілу ён убачыў крыж.
Марына Рыгораўна Аксёнцава
Біяграфія
З 1993 года салістка Вялікага тэатра Беларусі.
Гастролі
Гастралявала ў Італіі з камерным аркестрам Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Беларусі (1995, 1998), з трупай тэатра ў Венгрыі, Польшчы.
Саюз рускай моладзі
Саюз рускай моладзі (СРМ; Союз русской молодежи) — маладзёжная руская нацыянальная арганізацыя на акупіраванай нямецкімі захопнікамі тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну.
Ушкумей
Ушкумей — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тасайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635065500.
Саюз рускай моладзі
Дзейнасць
Зімой 1944 года пры НСРПР пачала стварацца моладзевая арганізацыя Саюз рускай моладзі. Вясной 1944 у склад СРМ увайшла моладзевая секцыя Актанаўскага Саюза барацьбы супраць бальшавізму.
Ушкумей
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 303 чалавекі (167 мужчын і 136 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 218 чалавек (111 мужчын і 107 жанчын).
Саюз рускай моладзі
Дзейнасць
Створаны 7 мая 1944 г. у Барысаве. Дзейнічаў пад кантролем нямецкіх акупацайных улад і спецслужбаў. Кіраўнікі: капітан Я. Лазараў (мужчынская частка саюза), Чагірова (жаночая частка).
У сувязі з хуткім вызваленнем Чырвонай Арміяй тэрыторыі Беларусі СРМ шырокую дзейнасць разгарнуць не змог. Яго праца працягвалася ў Германіі. Асноўны ўплыў СРМ распаўсюджваў на вайсковую моладзь, якая знаходзілася ў Рускай вызваленчай арміі пад камандаваннем генерал-лейтэнанта А. А. Уласава.
Строй
Чальцы СРМ у якасці параднага строя выкарыстоўвалі светлыя кашулі з наплечнікамі і цёмныя нагавіцы/спадніцы, фуражыркі. На левы рукаў прышываўся тарчык у колерах расійскага сцяга 1896 года. У якасці сцяга СРМ выкарыстоўваўся расійскі трыкалор 1896 года з надпісам РАСІЯ і выявай святога Георгія.
Кіраўнікі саюза на левае рукаво прышывалі бела-блакітна-чырвоны шэўрон.
Чальцы СРМ патрапілі на хроніку парада 22 чэрвеня 1944 года ў Мінску, на шматлікія фотаздымкі: на чыгуначным вакзале ў Барысаве, акцыя на нямецкіх могілках у Мінску.
Асноўныя прынцыпы СРМ
Патрыятызм. Антыбальшавізм. Антымарксізм. Працавітасць. Высокі ўзровень маральных якасцяў. Любоў да навукі і мастацтва. Любоў да спорту.
Зубава Буда
Зубава Буда (Зу́бова Бу́да) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Зубава Буда абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Локса
Локса (Loksa) — горад у павеце Хар’юмаа, Эстонія.
Месцазнаходжанне
Знаходзіцца на поўначы Эстоніі на беразе Балтыйскага мора.
Эканоміка
У горадзе дзейнічае прадпрыемства Loksa Shipyard Ltd. — A.P. Moller-Maersk Group.
Церакты (Какпекцінскі раён)
Церакты — сяло ў Какпекцінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Церакцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635067100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 939 чалавек (472 мужчыны і 467 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 801 чалавек (428 мужчын і 373 жанчыны).
Сяргей Барысавіч Баткоўскі
Сяргей Барысавіч Баткоўскі (, г. Петраград — ) — беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969).
Біяграфія
Скончыў у 1940 годзе Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член Саюза архітэктараў СССР з 1945 года.
Уладзімір Дзмітрыевіч Станкевіч
Уладзімір Дзмітрыевіч Станке́віч ( — ) — беларускі рэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1964).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. У 1949 годзе скончыў Беларускі тэатральны інстытут. З 1950 года працаваў у Рэспубліканскім Доме народнай творчасці. З 1956 года рэжысёр, у 1959—1981 гадах галоўны рэжысёр на Рэспубліканскай студыі тэлебачання.
Творчасць
Сярод рэжысёрскіх прац У. Д. Станкевіча тэлевізійныя спектаклі «Свой хлеб» Л. Арцішчава (1959), «Слова пра паэта» (1960) і «Ля сіняй бухты» (1976) Б. Бур’яна, «У хоры» Г. Леберэхта (1960), «Выпадковыя сустрэчы» Р. Назарава (1961), «Толькі б кахаць» Р. Раманава (1966), «Машэка» Е. Міровіча (1984), «На вастрыі» К. Крапівы (1984); дакументальныя тэлевізійныя фільмы «Знаёмцеся, Беларусь» (1967), «Біяграфія маёй рэспублікі» (5-я серыя, 1968); тэлевізійны мастацкі фільм «Мы — хлопцы жывучыя» (1974, паводле аповесці і па сцэнарыю І. Сяркова).
Таксама Уладзімір Станкевіч стварыў шэраг тэлевізійных перадач з серыі «Творчыя партрэты», музычных перадач «Блакітны агеньчык», рэпартажаў, трансляцый грамадска-палітычных падзей ў краіне.
Сяргей Барысавіч Баткоўскі
Біяграфія
3 1946 года ў Мінску. Працаваў у інстытутах «Белдзяржпраект», Беларускім аддзяленні «Саюздзіпрагандлю», «Белпрампраект», «Мінскпраект» (у 1960—1965 галоўны архітэктар). 3 1978 года загадчык кафедры інтэр’ера і абсталявання Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.
Творчасць
Асноўныя работы ў Мінску: рэканструкцыя карпусоў хімічнага і біялагічнага факультэтаў БДУ (1950), крыты плавальны басейн інстытута фізкультуры (1953), павільён білетных кас чыгуначнага вакзала (1955), 10-павярховы жылы дом на плошчы Я. Коласа (1957), паліграфічны камбінат імя Я. Коласа (1956), жылыя дамы на праспекце Ф. Скарыны (1958, Дзяржаўная прэмія БССР 1968), карпусы гадзіннікавага завода (1963), павільён ВДНГ БССР (1968), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (усё ў сааўтарстве). Помнік Я. Купалу ў Араў-парку пад Нью-Ёркам (1973, са скульптарам А. Анікейчыкам); бюст Героя Савецкага Саюза лётчыка-касманаўта СССР П. I. Клімука ў Брэсце (1978, са скульптарам I. Міско) і інш.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія БССР 1968 года за ўдзел у стварэнні архітэктурнага ансамбля Ленінскага праспекта ў Мінску. Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны» (1968), Дружбы народаў (1981), медалямі.
Сям'я
Меў дачку Вольгу Баткоўскую, якая працавала ў апараце Беларускага саюза архітэктараў. Памёрла 19 лістапада 2020 года ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19.
Ратміравічы
Ратмі́равічы (, Ратмировичи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 20 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 180 км ад Гомеля, 0,5 км ад прыпыначнага пункта Заазершчына на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Экалогія і прырода
Вакол вёскі лес.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.
Інфармацыя
Планоўка складаецца з дугападобнай і прамалінейнай вуліц шыротной арыентацыі, злучаных двума завулкамі. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Майсееўка» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, брыгада. Лясніцтва, аддзяленне сувязі, бібліятэка, крама.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя, ва ўласнасці царквы. У 1775 годзе каралеўскім прывілеем аддадзена ва ўладанне абознаму літоўскаму М. С. Лапату. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ўласнасць казны. На 1908 год у Брожскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Станцыя сацыялізму». З 1934 года працавалі смолзавод, паравы млын, гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў красавіку 1942 года нямецкія акупанты амаль цалкам спалілі вёску (64 двары з 76) і забілі 17 жыхароў. 31 жыхар загінуў на фронце.
Да 20 чэрвеня 1985 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасаўскага сельсавета.
Антон Адольфавіч Бохан
Антон Адольфавіч Бохан (, в. Каўшалёва, Верхнядзвінскі раён) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Член КПСС з 1945 года. З 1931 у МТС, Шаркаўшчынскім раённым аддзеле НКУС БССР. З ліпеня 1942 камісар партызанскіх атрадаў, у студзені - чэрвені 1944 - Асвейскай партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ. У 1944-74 на партыйнай і гаспадарчай рабоце ў Полацкай і Віцебскай абласцях.
Элін Пялін
Элі́н Пялі́н (Елин Пелин; сапраўднае імя Дзімітр Іваноў Стаянаў (Димитър Иванов Стоянов);, с. ,  — , , Балгарыя) — балгарскі пісьменнік. Акадэмія Балгарскай АН (1940).
Дзяцінства і юнацтва
Элін Пялін нарадзіўся 8 ліпеня 1877 года ў Байлаве, невялікім сяле пад Сафіяй. Пры хрышчэнні атрымаў імя Дзімітр Іваноў Стаянаў. Бацька — Іван Стаянаў, больш вядомы як Ёта Варджыята — земляроб, муляр, цясляр і вынаходнік. Вядомы яго праект вятрака, пазней апісаны ў аднайменным апавяданні яго сына. У сям’і Стаянавых высока шанавалася адукацыя. Пазней Элін Пялін згадваў, што ў той час яго бацька быў адзіным пісьменным чалавекам у сяле. У дзяцінстве ў Эліна Пяліна было шмат кніг: «Пад няволяй» Івана Вазава, а таксама сачыненні Любена Каравелава і Хрысты Боцева. Атрымаў пачатковую адукацыю ў родным сяле, а затым у 1890—1891 гадах вучыўся ў гімназіі ў Софіі, у 1892—1894 гадах у Злаціцы, якую так і не скончыў. У гэтыя гады захапіўся балгарскай і рускай літаратурай. З 1895 па 1896 працаваў настаўнікам у Байлаве. У 1896 годзе спрабаваў паступіць у Рысавальнае вучылішча. Маляванне, нароўні з чытаннем, было адным з яго ўпадабаных заняткаў. Аднак Стаянава не прынялі ў вучылішча, і ён быў вымушаны вярнуцца ў сяло, дзе напісаў свае першыя літаратурныя творы. З восені 1899 года пражывае ў Сафіі, дзе сутыкаецца з фінансавымі праблемамі.
У Сафіі
У перыяд з 1904 па 1905 Дзімітр Стаянаў выпускае часопіс «Сельская гутарка» ў Самакаве. Дзякуючы хадайніцтву Івана Шышманава атрымлівае месца бібліятэкара ва Універсітэцкай бібліятэцы (1903—1907), у 1906 годзе быў у камандзіроўцы ў Францыі, падчас якой наведаў Парыж і Нансі. У 1905 годзе разам з Аляксандрам Бажынавым Дзімітр Стаянаў на працягу дваццацідзённага тура наведвае Італію — Венецыю і Фларэнцыю. Разам з Пеём Яваравым у перыяд з 1910 па 1916 працуе апекуном сховішча Нацыянальнай бібліятэкі. У 1924 годзе стаў наглядчыкам дому-музея Івана Вазава, дзе прапрацаваў дваццаць гадоў аж да сыходу на пенсію. У кастрычніку 1944 года, пасля перавароту 9 верасня, Станіслаў Вірхаў спрабаваў здзейсніць замах на Эліна Пяліна, прыхільніка манархіі, але замест яго забіў Барыса Руменава. У 1940 годзе стаў членам Балгарскай акадэміі навук. У тым жа годзе ўзначаліў Саюз балгарскіх пісьменнікаў. Дзімітр Стаянаў памёр 3 снежня 1949 года ў Сафіі, ва ўзросце 72 гадоў.
Творчасць
Друкаваўся з 1895 года. Зборнік «Апавяданні» (т. 1—2, 1904—1911), аповесці «Геракавы» (1911), «Зямля» (1922) пра сацыяльнае расслаенне вёскі, пратэст сялян супраць прыгнёту. У зборніку вершаў у прозе «Чорныя ружы» (1928), зборнікі апавяданняў «Пад манастырскай лазою», «Я, ты, ён» (абодва 1936) абараняў гуманізм, асуджаў дэкадэнцтва, дэспатызм манарха-фашыстаў. Пісаў для дзяцей.
Пераклады
На беларускую мову яго асобныя вершы і апавяданні пераклалі Н. Гілевіч, В. Нікіфаровіч.
Вернер Грэф
Вернер Грэф (Werner Graeff;,  — , Блэксберг, Вірджынія) — нямецкі скульптар, жывапісец, графік, фатограф, кінарэжысёр і вынаходнік.
У 1921 годзе пачаў вучыцца ў Баўхаўсе ў Веймары. Трапіў пад уплыў Тэа ван Дусбурга, а таксама Піта Мандрыяна. У 1922 годзе стаў членам групы «Дэ Стэйл» («Стыль») і друкаваў артыкулы па гісторыі мастацтва. Да эміграцыі ў Іспанію ў 1934 годзе быў членам нямецкага Веркбунда. З 1950 года ў яго канструктывісцкіх карцінах з’явіліся фігуратыўныя элементы.
Мікалай Анісімавіч Шастапалаў
Мікалай Анісімавіч Шастапалаў (19 снежня 1909, горад Рамны, Сумская вобласць — 2 ліпеня 1984) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці.
Біяграфія
З 1927 года працаваў як рабочы. Член КПСС з 1931 года. З 1931 года ў Чырвонай Арміі. З чэрвеня 1941 года на фронце. У партызанах з сакавіка 1942 года: камандір групы, атрада, у снежні 1942 — маі 1943 і верасні 1943 — ліпені 1944 гадоў — 27-й партызанскай брыгады імя В. І. Чапаева, у маі — жніўні 1943 года камандаваў партызанскім злучэннем Слуцкай зоны, адначасова член падпольнага міжрайкама КП(б)Б. У 1944—1971 гадах на савецкай і адміністратыўна-гаспадарчай рабоце.
Лар’ян
Лар’ян (Lorient, An Oriant) — партовы горад і камуна на паўночным захадзе Францыі, размяшчаецца ў дэпартаменце Марбіян рэгіёна Брэтань.
Гісторыя
Горад Лар’ян узнік у першай палове XVII стагоддзя ў вусці ракі Блавэ падчас росквіту гандлю з Індыяй. Першапачаткова склады для марскога гандлю размяшчаліся ў Порт-Луі, а ў 1628 годзе на ўсход ад Порт-Луі былі пабудаваны дадатковыя склады, якія сталі вядомыя як усходнія (Orient — усход). Пасля 1664 года ў Лар’яне была пабудавана суднаверф французскай Ост-Індскай кампаніі, што спрыяла далейшаму росту горада.
Падчас Другой сусветнай вайны ў горадзе знаходзілася база нямецкіх падводных лодак. Горад падвяргаўся масіраваным авіяналётам саюзнікаў і быў практычна цалкам разбураны, асабліва моцныя бамбардзіроўкі праводзіліся ў студзені—лютым 1943 года. У сучасным Лар’яне пераважае архітэктура 1950-х гадоў.
Эканоміка
Асноўнае значэнне ў эканоміцы Лар’яну мае порт, галоўнымі галінамі ў эканоміцы ёсць гандаль, рыбалоўства, пасажырскія перавозкі.
Культура
Для прыцягнення турыстаў праводзяцца спартыўныя спаборніцтвы на вадзе і штогадовы з 1971 года, агульна-кельцкі фестываль этнічнай музыкі.
Трудовая смена
«Трудовая смена» — газета ў горадзе Полацку Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1980 года.
Гісторыя
У канцы 1970-х гадоў колькасць работнікаў на ААТ «Полацк-Шкловалакно» складала больш за 7 тысяч чалавек. Штомесячная насценная газета «За камуністычны труд» не магла ў поўнай меры адлюстроўваць усе падзеі, што адбываліся ў калектыве прадпрыемства. Таму кіраўніцтва неаднаразова хадайнічала ў вышэйшыя дзяржаўныя і партыйныя інстанцыі аб заснаванні шматтыражнай газеты прадпрыемства.
Газета заснавана загадам Дзяржаўнага Камітэта БССР па справах выдавецтва, паліграфіі і кніжнага гандлю № 200 ад 24 верасня 1979 года «Аб выданні шматтыражнай газеты» з 1 студзеня 1980 года. Загадам таксама ўсталёўвалася, што газета будзе выхадзіць на 4 палосах палавіннага фармату, перыядычнасцю 1 раз у тыдзень. 10 студзеня 1980 года працаўнікі ААТ «Полацк-Шкловалакно» атрымалі першы нумар газеты. На падставе загаду ў штаце газеты з’явіліся першыя супрацоўнікі: рэдактар Уладзімір Міхайлавіч Рыбакоў і карэспандэнт Арсень Яфімавіч Войтаў.
ХАП Грысхабер
ХАП Грысхабер, першапачаткова Гельмут Андрэас Паўль Грысхабер (,  — ) — нямецкі графік, ксілограф і мастак. У 1926-27 гадах вучыўся друкарскаму мастацтву ў Ротлінгене.
У 192—1928 гадах вывучаў мастацтва ў Штутгарце. Затым ён наведаў Парыж, Лондан, Егіпет, Аравію і Грэцыю. У пачатку нацысцкага рэжыму, з 1933 па 1940 год, Грысхаберу было забаронена займацца сваёй прафесіяй. За гэты час ён зарабляў на жыццё рабочым у горадзе Ройтлінген. Ваенныя гады ён правёў у нямецкай арміі і, як ваеннапалонны, прымусова працаваў у бельгійскіх шахтах. Пасля вайны ён вярнуўся ў Германію, жыў у невялікім катэджы на Ахальме і засяродзіўся на выкананні маштабных гравюр на дрэве і плакатаў. З 1951 па 1953 г. выкладаў у мастацкай школе «Bernsteinschule». Паміж 1955 і 1960 гадамі ён выкладаў у Акадэміі прыгожых мастацтваў у Карлсруэ ў якасці пераемніка Эрыха Хекеля.