cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ужгарад
Эканоміка
Найбольшую ўдзельную вагу ў агульным аб'ёме рэалізаванай прадукцыі, работ і паслуг займае гуртовы і раздробны гандаль, гандаль транспартнымі сродкамі і паслугі па іх рамонце — 75,2 %, прамысловасць − 14,5 %, будаўніцтва — 4,4 %, транспарт — 2,3 %, аперацыі з нерухамасцю — 1,5 %, гатэльны і рэстаранны бізнес — 0,6 %, фінансавая дзейнасць — 0,3 %. Інвестыцыйную дзейнасць у горадзе здзяйсняюць інвестары з 28 дзяржаў. Найбольшая колькасць інвестыцый накіраваная ў развіццё апрацоўнай прамысловасці (35,3 млн. $), гандаль і побыт (8,8 млн. $), гатэлі і рэстараны (2,3 млн. $) і будаўніцтва (1,4 млн. $).
Прамысловасць
Ужгарад — найістотнейшы эканамічны цэнтр Закарпацця, тут знаходзіцца больш за 5 тыс. суб'ектаў гаспадарання, з іх 90 % — прыватнай або калектыўнай уласнасці. Асноўныя галіны прамысловасці — харчовая, лёгка, дрэваапрацоўчая, мэблевая, выраб машын і абсталявання. Вядучыя прадпрыемствы горада, скарыстаўшы ўнутраныя рэзервы і замежныя інвестыцыі, правялі рэканструкцыю і мадэрнізацыю вытворчасці, выпускаюць на сёння канкурэнтаздольную прадукцыю на ўнутраным і знешнім рынках.
Транспарт
Ужгарад — найбольшы транспартны вузел Закарпацкай вобласці, праз які праходзіць нізка еўрапейскіх аўташляхоў —, , , а таксама міжнародныя аўтадарогі , і аўтамабільны шлях нацыянальнага значэння. Дзейнічаюць чыгуначная станцыя і аэрапорт. У горадзе размешчаны пункт пропуску на граніцы са Славакіяй Ужгарад — Вышне-Нямецке.
Ужгарад — адзіны абласны цэнтр Украіны, у якім адсутнічае электратранспарт.
Адукацыя і навука
3 гімназіі.
Вышэйшыя навучальныя ўстановы:
Культура
У Ужгарадзе дзейнічаюць Закарпацкі абласны тэатр лялек і Закарпацкі абласны дзяржаўны ўкраінскі музычна-драматычны тэатр.
Архітэктура і славутасці
Ужгарад адносіцца да катэгорыі гарадоў са значнай архітэктурнай спадчынай. Зберагліся ансамблі, асобныя ўнікальныя будынкі — помнікі архітэктуры дзяржаўнага і мясцовага значэння. Гістарычна сфарміраваная забудова цэнтральнай часткі горада — жыллёвыя кварталы, падзеленыя гаспадарскімі пабудовамі на вузкія дзялянкі. Гэтая забудова адносіцца ў асноўныму да XIX стагоддзя. Пераважная большасць будынкаў малапавярховыя (да трох паверхаў).
Якасна іншым этапам горадабудаўнічага развіцця стала забудова 30-х гадоў XX стагоддзя. Гэта яскравы прыклад чэшскага функцыяналізму, узор удалага выкарыстання адкрытых прастораў у планаванні і фарміраванні маштабнага гарадскага асяродку. Пасляваенная забудова вялася ў асноўным за межамі гістарычнай часткі. Яна ў пэўнай меры аднастайная па характары архітэктуры і адрозніваецца іншымы падыходамі ў планаванні. Вялікія па памерах плошчы, шырыня вуліц і тыповыя жыллёвыя будынкі паўднёвай часткі кантрастуюць з гістарычна сфарміраваным характарам забудовы горада.
Унікальнымі помнікамі архітэктуры з'яўляюцца Гаранская ратонда — храм Св. Ганны ХІ ст., Ужгарадскі замак (XII—ХVIII стст.) — найстарэйшы помнік фартыфікацыйнага мастацтва і архітэктуры, Крыжаўзвіжанскі сабор (1644), аформлены ў стылі позняга барока, Шалесціўская царква святага Міхаіла (пабудаваная ў 1777 без адзінага цвіка), Цэгальнянская царква (1802), абласная філармонія — колішняя сінагога (1902), Пакроўская царква, пабудаваная расійскімі эмігрантамі як храм-помнік загінуўшым у I сусветнай вайне (1930).
Тахкурана (воласць)
Тахкурана (Tahkuranna) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 103,4 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 2010 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Уулу.
Воласць была ўтворана 19 снежня 1991 года і да 1 чэрвеня 1995 года насіла імя Уулу.
Пасля рэформы 2017 была далучана да воласці Хяэдэмеэстэ.
Канейшэй
Кане́йшэй (Kaneišiai), традыцыйная беларуская назва — Канейшы  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Рымшэная. Насельніцтва 41 чал. (2001 г.).
Шаўляйскі раён
Шаўляйскі раён (Шаўляйскае раённае самакіраванне; Šiaulių rajono savivaldybė) — муніцыпальнае ўтварэнне на паўночным захадзе Літвы ў Шаўляйскім павеце. З этнаграфічнага пункту гледжання, большая частка раёна размешчана ў межах Жамойці і толькі частка ўсходняй паловы раёна адносіцца да Аўкштайтыі.
Населеныя пункты
Колькасць насельніцтва (2001):
Староствы
Шаўляйскі раён падраздзяляецца на 11 старостваў:
Вупыр
Вупыр — дэманалагічная істота ў славянскай, фіна-ўгорскай і іншых міфалогіях, мярцвяк, які па начах выходзіў з магілы, нападаў на людзей і піў іх кроў. У беларусаў вера ў яго была распаўсюджана мала.
Апісанне
Вупырамі станавіліся людзі, якія памерлі «няправільнай» смерцю (самазабойцы, памерлыя ад ран ці эпідэмій), пахаваныя з парушэннем рытуалу (неадпетыя, неадплаканыя, памерлыя без споведзі), вялікія грэшнікі (забойцы, п’яніцы, ведзьмы, чараўнікі). Казалі, што святая зямля не прымае такіх людзей. У адрозненне ад «правільных» нябожчыкаў, якія знайшлі сваё супакаенне на «тым» свеце, вупыры застаюцца на мяжы «таго» і «гэтага» светаў. Удзень яны знаходзяцца ў сваёй магіле, а па начах выходзяць адтуль і наведваюць хаты сваіх ворагаў, а часам здараецца, і родных. Вупыры кладуцца на чалавека, які спіць, і доўгім языком высмоктваюць кроў з сэрца ахвяры. Нападаюць яны пераважна на маладых людзей і дзяцей.
Знешні выгляд вупыра захоўвае асноўныя рысы, якія чалавек меў пры жыцці, толькі вусны яго становяцца пухлымі ад пастаяннага смактання, язык — доўгі і тонкі як змяінае джала, а твар — чырвоны ад выпітай крыві. Цела вупыра не паддаецца тленню.
Каб знішчыць вупыра, раскопвалі яго магілу, галаву адрывалі і заціскалі паміж ног тварам уніз, а ў цела забівалі асінавы кол. У якасці засцярогі ад вупыра выкарыстоўвалі мак-самасей: ім пасыпалі магілу, дарогу ад магілы да хаты і хату. Лічылася, што вупыр павінен пазбіраць ці пералічыць мак, а паколькі яму неабходна было з першымі пеўнямі вярнуцца ў магілу, у гэтую ноч ён не паспяваў зрабіць ніякай шкоды. Засцярогамі ад вупыра лічыліся таксама часнок, цыбуля, запаленая перад акном грамнічная свечка.
Каб не дапусціць пераварочвання нябожчыкаў у вупыроў, старанна прытрымліваліся ўсіх правіл, выконвалі ўсе звычаі і забароны пры пахаванні і памінанні.
Герат (горад)
Гера́т  — горад у заходнім Афганістане, у правінцыі Герат. Вышыня над узроўнем мора метраў. Размешчаны ў даліне ракі Герыруд, якая цячэ з гор цэнтральнага Афганістана ў пустыню Каракум у Туркменістане. З'яўляецца трэцім па вялічыні горадам Афганістана, важным гандлёвым цэнтрам (развіта вытворчасць він). Колькасць жыхароў складае каля 249 000 чалавек (2002 год). Асноўная колькасць жыхароў — таджыкі, другая па велічыні этнічная група гэта пуштуны.
мэр - Зана Вахідэ.
Куфштайн
Куфштайн — горад, акруговы цэнтр у Аўстрыі, у федэральнай зямлі Ціроль. Размешчаны на беразе ракі Ін, у даліне, якая падзяляе два альпійскія кражы, ля аўстра-баварскай мяжы.
Уваходзіць у склад акругі Куфштайн. Насельніцтва складае 17 896 чалавек (на 29 лютага 2008 года). Займае плошчу 39,37 км².
Воўкіў (Пэрэмышлянскі раён)
Воўкіў (Во́вків) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Оксфардшыр
О́ксфардшыр (Oxfordshire або ) — цырыманіяльнае неметрапольнае графства на поўдні Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўднёва-усходняя Англія. Сталіца і найбуйнейшы горад — Оксфард. Насельніцтва — 620 тыс. чалавек (35-е месца сярод графстваў; даныя 2007 г.).
Геаграфія
Агульная плошча тэрыторыі 2605 км² (22-е месца сярод цырыманіяльных графстваў і 19-е месца сярод неметрапольных графстваў).
Адміністрацыйны падзел
У складзе графства выдзелена 5 адміністрацыйных раёнаў і акруг.
Леза
Леза (Lesa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 2402 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 200 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 28040. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марцін Турскі.
Карабішчы
Карабішчы́ (, Коробищи) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Да 24 жніўня 1983 года вёска ўваходзіла ў склад Высокаўскага сельсавета, да 27 снежня 1985 года — знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета , да 8 красавіка 2004 года — уваходзіла ў склад Высокаўскага сельсавета.
Вёска размешчана за 11 км на паўночны ўсход ад Оршы. Побач праходзіць міжнародная аўтамагістраль Корк — Омск (у межах Беларусі — магістраль М1).
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Няцеч)
Гісторыя
Касцёл, першапачаткова асвечаны пад тытулам Пана Езуса, быў заснаваны тут у 1715 годзе. Ваўкавыскі лоўчы Казімір Станіслаў Калушэўскі і яго жонка Марыяна з Невяроўскіх фундавалі ў Нецечы касцёл і 19 жніўня 1715 г. надалі новастворанай рыма-каталіцкай парафіі фундуш: 3 валокі зямлі, 10 прыгонных сялян і карчму. Першым пробашчам парафіі стаў ксёндз Антоні, родны брат фундатара.
Апошні будынак святыні, асвечаны пад тытулам Міхала Арханёла, пабудаваны з дрэва на цагляных пабеленых слупах на старых могілках у 1837 годзе (капітальна перабудаваны, а на ўваходным камяні-прыступку перад дзвярыма ў сакрыстыю адзначаны 1821 год) у стылі класіцызму маршалкам Станіславам Ласковічам, лідскім павятовым старастам. Да 1860-х гг. пры касцёле існавала парафіяльная школа, а таксама шпіталь, які фундавалі Францішка Буржымоўская, кс. Носевіч і кс. Сіпайла. Да гэтага ж часу існавала і капліца на могілках.
Перад ІІ Сусветнай вайной парафія налічвала амаль 4000 вернікаў. У 1943 фашысты расстралялі мясцовага пробашча кс. Аляксандра Аўгусціновіча разам з іншымі васьмю каталіцкімі святарамі з ваколіц Ліды. Пасля вайны касцёл быў зачынены. Вернуты парафіянам у 1989 годзе. У 1990 святыню, ужо аб’яўленую помнікам архітэктуры, рэстаўрыравалі.
Да парафіі па-ранейшаму належыць капліца ў в. Бахматы. Цікава мясцовая традыцыя будаўніцтва прыдарожных каплічак на ўчастках перад хатамі ў выглядзе драўляных слупкоў з завяршэннямі «домікамі» з укрыжаваннем ці фігуркай Маці Божай.
Архітэктура
Касцёл пабудаваны ў цэнтры вёскі, арыентаваны алтаром на ўсход.
Прамавугольны ў плане накрыты двухсхільным дахам аб’ём з трохграннай алтарнай часткай. На фасадах будынка вылучаны канструкцыйны каркас у выглядзе цагляных слупоў. Драўляныя прасценкі ашаляваны і прарэзаны аконнымі праёмамі. Галоўны фасад вылучаны 4 калонамі і завершаны трохвугольным шчытом з вежачкай-званіцай над ім. Унутраная прастора 4 гранёнымі слупамі падзелена на 3 нефы, цэнтральны з якіх (а таксама і паніжаны прэсбітэрый) перакрыта цыліндрычным падшыўным дашчатым скляпеннем, бакавыя — плоскай падшыўной столлю. Унутраныя перагародкі вылучаюць у алтарнай частцы дзве сіметрычныя бакавыя сакрысціі. Алтарнай перагародкай аддзелены аб’ёмы апсіды. Над уваходам — хоры на 2 калонах.
У інтэр’еры 3 алтары. Галоўны алтар уяўляе сабою барокавы табернакль у атачэнні фігур святых Антонія і Юзафа, над ім змешчаны абраз Святой Сям’і. Бакавыя алтары трактаваны як дзвюхкалонныя мураваныя дарычныя порцікі, левы — Маці Божай Вастрабрамскай, правы — Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса. Над уваходам зроблены хоры на двух слупах.
Касцёльны ўчастак абнесены бутавай агароджай з уваходнай брамай у выглядзе 4 цагляных атынкаваных слупкоў. Злева ад касцёла, у куце ўчастка, стаяла двух’ярусная драўляная званіца, якую ў першай трэці ХХ ст. змяніла цагляная і атынкаваная, трох’ярусная, накрытая чатырохсхільным дахам з глаўкай. Перад касцёлам у 1990 г. айцы рэдэмптарысты ўсталявалі высокі драўляны вулічны крыж.
NGC 4537
NGC 4537 (іншыя абазначэнні — NGC 4542, UGC 7746, MCG 9-21-21, ZWG 270.11, PGC 41864) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы. Адкрыта Джонам Гершэлем 17 лютага 1831 года.
Гэты аб’ект занесены ў «Новы агульны каталог» некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4537, NGC 4542.
Непераможнае Сонца (раман)
«Непераможнае Сонца» — раман расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваны ў жніўні 2020 года. Раман выйшаў з маркіроўкай «18+».
Кніга 1
Дзеянне рамана адбываецца ў пачатку 2020 года. Масквічка Аляксандра (Саша) Арлова атрымлівае ў падарунак на сваё 30-годдзе ад свайго бацькі — макароннага магната — 30 тысяч еўра, якія яна павінна патраціць на падарожжа па свеце. Яна едзе ў Стамбул, дзе знаёміцца ​​з жанчынай па імі Соф'я ( «Со»), якая запрашае яе на яхту свайго мужа — амерыканскага мільянера Ціма.
На яхце Саша завязвае знаёмства з Фрэнкам, а пазней становіцца яго палюбоўніцай. Фрэнк — амерыканец, вывучае гісторыю рымскага імператара Каракалы, ужываючы метад «некраэмпатыі». Згодна з гэтым метадам, каб зразумець чалавека, які даўно памёр, трэба прыняць яго форму і скапіяваць абставіны яго жыцця. Фрэнк носіць прычоску і бараду як у Каракалы, апранаецца гэтак жа і падарожнічае па месцах, дзе бываў гэты рымскі імператар. Саша пачынае падарожнічаць па Турцыі разам з ім. Па дарозе з Шанлыўрфы ў Харан Фрэнка нечакана забіваюць двое невядомых усходняй знешнасці, прычым у тым жа месцы і такім жа спосабам, як быў забіты Каракала.
У Сашы застаюцца ад Фрэнка дзве старадаўнія маскі Сонца і Месяца, вырабленыя з электрума і ўпрыгожаныя чорным каменем на лбе. Таксама яна знаходзіць запіску Фрэнка, дзе ён просіць вярнуць гэтыя маскі Ціму і Со. Аляксандра, засынаючы ў адной гэтых масак, бачыць містычныя сны, у якіх адчувае сябе хлопчыкам-падлеткам Варыем Авітам, які стане будучым імператарам Геліягабалам.
Аляксандра адпраўляецца назад у Стамбул і ў самалёце да яе падсаджваецца прафесар Стамбульскага ўніверсітэта Ахмет Гекчэн, які ведае пра Фрэнка, маскі, Ціма і Со. Ён пакідае Сашы сваю візітоўку.
У Стамбуле Цім распавядае Сашы гісторыю пра антычны культ Sol Invictus («Непераможнае Сонца»). Таксама ён распавядае, што рымскі імператар Геліягабал быў галоўным жрацом гэтага культу і кіраваў светам, танцуючы перад святым чорным каменем, які таксама зваўся Sol Invictus. Ён перевёз гэты камень з храма ў Сірыі ў Рым, але пасля забойства Геліягабала сляды каменя губляюцца. Аказваецца, што гэты камень — глыба чорнага базальту канічнай формы «памерам з халадзільнік» — захоўваецца на яхце Ціма. Два невялікіх абломка ад гэтага каменя, якія адкалоліся пры перавозцы каменя Геліягабалам у Рым, упрыгожваюць маскі, якія першапачаткова належалі імператару Каракале. Пры дапамозе каменя можна кіраваць сусветам, а маскі дазваляюць з ім звязвацца. Аднак для таго, каб актываваць камень, патрэбны soltator — асаблівы чалавек, які будзе танцаваць перад каменем асаблівы містычны танец. Цім і Со просяць Сашу знайсці салтатара.
Кніга 2
Саша засыпае ў масцы з жаданнем даведацца, дзе менавіта ёй трэба шукаць салтатара і бачыць сон, у якім імператар Антанін Геліягабал піша лацінскую фразу Varius Avitus Adero (Varius Avitus [Варый Авіт] — гэта імя Геліягабала да таго, як яго абвесцілі імператарам, а Adero азначае «я там буду»). Саша разумее, што фраза намякае на кубінскі курорт Варадэра. Перад ад'ездам яна сустракаецца з Ахметам Гекчэнам, які распавядае, што камень з'яўляецца свайго роду праектарам, які стварае свет і ён нясе вялікую небяспеку.
На Кубе Саша сустракае прастытутку Наомі, твар якой падобны на твар Геліягабала з яе сноў. Саша і Наомі займаюцца каханнем у масках. Заснуўшы ў масцы Сонца, Наомі даведваецца пра ўсю гісторыю і разумее, што яна прызначаная танцаваць для каменя. Саша звязваецца з Цімам і Со, кажучы, што знайшла салтатара, а яны запрашаюць Сашу з Наомі прыехаць у іх вілу на востраве Тэнэрыфэ.
Прыехаўшы на вілу, Саша і Наомі знаходзяць там камень і аказваецца, што Цім і Со — гэта старажытныя божаствы — эоны. Наомі пачынае танцаваць перад каменем асаблівы танец, які павінен знішчыць свет. Раптам пасярэдзіне танца ў залу ўрываецца Ахмет Гекчэн з двума памочнікамі — тымі самымі мужчынамі, што забілі Фрэнка. Адзін з гэтых мужчын забівае Наомі. Жадаючы знішчыць камень, Ахмет Гекчэн з падручнымі падбягаюць да яго, але, калі яны дакранаюцца да каменя, узнікае ўспышка, якая спальвае іх дашчэнту. Саша разумее, што Наомі паспела станцаваць знішчэнне свету, але не паспела выканаць танец яго стварэння, таму свет цяпер знікне. Тады Саша пачынае танцаваць перад каменем сама, ствараючы новы свет.
Саша расплюшчвае вочы і разумее, што знаходзіцца на трэнінгу па медытацыі (рэтрыце) у Тайландзе ў трох гадзінах язды ад Бангкока. Яна памятае адразу два жыцці, адно — гэта апісаную вышэй гісторыю пра містычны камень і іншае, дзе яна падарожнічала па Турцыі, Кубе, Канарскім астравам і Тайланду. Яна разумее, што стварыла новы свет, дзе няма каменя, Ціма і Со, але Фрэнк і Наомі жывыя і здаровыя.
Пачынаецца каранцін з-за пандэміі каранавіруса, і Саша не можа сустрэцца з Фрэнкам і Наомі ў гэтым новым свеце, але спадзяецца сустрэцца з імі ўжо пасля каранціну.
Меркаванні крытыкаў
Расійскі літаратурны крытык і літаратуразнаўца Мікалай Падасакорскі лічыць, што «„Непераможнае Сонца“ можна вызначыць як акультны раман, з адпаведнымі аўтарскімі задачамі і спецыфікай жанру». На думку Кацярыны Дайс, «у гэтым рамане Віктар Пялевін перасягнуў сам сябе. Так, мы кожны год на працягу многіх гадоў чакалі новы раман Пялевіна. Але гэта — не чарговы тэкст, гэта — святая кніга, якую ён нарэшце стварыў, суадносная з Бібліяй, Махабхаратай або «Дыялогамі» Платона. Гэта кніга, якая напісана напярэдадні Апакаліпсісу і адначасова адмяняе яго».
Абвінавачанні ў плагіяце
Першым аб плагіяце ў рамане Віктара Пялевіна «Непераможнае Сонца» паведаміў тэлеграм-канал «Беспощадный пиарщик». Па меркаванню аўтараў канала, Пялевін запазычыў ідэі з рамана дзесяцігадовай даўнасці малавядомага аўтара Алесі Градавай «Танец з жыццём». Пісьменніца Алеся Градава лічыць, што яе раман «Танец з жыццём», выдадзены ў 2010 годзе выдавецтвам АСТ, стаў крыніцай натхнення для Віктара Пялевіна.
Мікалай Аляксандравіч Цытовіч
Мікалай Аляксандравіч Цытовіч (, в. Мхінічы, Чэрыкаўскі павет (па іншых даных в. Бель Крычаўскага павета ), Магілёўская губерня, Расійская імперыя цяпер, Магілёўская вобласць — ) — расійскі вучоны і педагог ў галіне механікі грунтоў, геамеханікі і інжынернай геалогіі, доктар тэхнічных навук, прафесар, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1943), лаўрэат Сталінскай прэміі (1950), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1952), заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР (1969), Герой Сацыялістычнай Працы (1980).
Заснавальнік інжынернага мерзлатазнаўства (геакрыялогіі), які доўгі час узначальваў савецкую школу механікі грунтоў.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 мая 1900 года ў сяле Мхінічы (цяпер у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці, Беларусь) у сям’і сельскіх настаўнікаў.
У 1918 годзе скончыў поўны курс Мсціслаўскай мужчынскай гімназіі і да 1920 года працаваў настаўнікам фізікі ў сельскай школе.
У 1921 годзе М. А. Цытовіч паступіў у інстытут грамадзянскіх інжынераў, які скончыў з адзнакай у 1927 годзе, атрымаўшы спецыяльнасць інжынера-будаўніка. Як лепшага выпускніка яго залічылі аспірантам кафедры супраціўлення матэрыялаў.
Аспіранцкі перыяд жыцця Мікалая Аляксандравіча быў вельмі насычаным і плённым. У гэтыя гады ён упершыню сутыкаецца з праблемамі мерзлатазнаўства і, у прыватнасці, з нябытнасцю навукова абгрунтаваных прынцыпаў і метадаў праектавання і будавання розных інжынерных аб’ектаў у вобласці вечнай мерзлаты. Ён знаёміцца з заснавальнікам мерзлатазнаўства М. І. Сумгіным і пры яго падтрымцы арганізуе мярзлотную лабараторыю для вывучэння фізіка-механічных уласцівасцяў мёрзлых грунтоў і лёду. У гэтай лабараторыі М. А. Цытовічам упершыню былі праведзены выпрабаванні мёрзлых узораў грунту пры кароткачасовых нагрузках і эксперыментальна даказана, што супраціў мёрзлых грунтоў вонкавай нагрузцы залежыць ад іх складу, вільготнасці і тэмпературы.
У 1930 годзе яго запрашаюць у якасці кансультанта ў Камісію па вывучэнні вечнай мерзлаты АН СССР, і ён бярэ ўдзел у праектаванні некалькіх буйных прамысловых аб’ектаў, змесцаваных у вобласці распаўсюджання Вечнай мерзлаты шматгадовамёрзлых парод.
У 1931 годзе Мікалаем Аляксандравічам супольна з М. І. Сумгіным была напісана і апублікавана асобным выданнем першая інструкцыя па даследаванні вечнай мерзлаты ў будаўнічых мэтах. У 1932 годзе М. А. Цытовіч завяршае аспіранцкі этап свайго творчага жыцця абаронай дысертацыі на суісканне навуковай ступені «кандыдат тэхнічных навук».
У 1934 годзе Мікалай Аляксандравіч сістэматызуе і абагульняе матэрыялы даследаванняў па механіцы грунтоў і публікуе навучальны дапаможнік «Асновы механікі грунтоў». У 1937 годзе М. А. Цытовічам супольна з М. І. Сумгіным была напісана і апублікавана буйная абагульняльная праца «Асновы механікі мёрзлых грунтаў», у якой былі падведзены вынікі даследаванняў фізічных і фізіка-механічных уласцівасцяў мёрзлых грунтоў і іх узаемадзеяння са збудаваннямі, выкладзены асновы разліку і канструявання падмуркаў на мёрзлых грунтах, а таксама разгледжаны асаблівасці працэсаў прамярзання горных парод і злучаных з імі з’яў. Выданне гэтай кнігі, якая адразу ж была перакладзена на некалькі замежных моў, шмат у чым абумовіла далейшае паспяховае развіццё інжынернага мерзлатазнаўства ў СССР і за мяжой.
Член-карэспандэнт АН СССР па аддзяленні геагноза-геаграфічных навук (1943) — за заслугі ў станаўленні інжынернага мерзлатазнаўства і механікі грунтоў. У 1947 годзе М. А. Цытовіча запрасілі на працу ў Маскву ў Інстытут мерзлатазнаўства РАН на пасаду намесніка дырэктара. Адначасна Прэзідыум АН СССР даручыў яму арганізаваць базу АН СССР у горадзе Якуцку.
У 1947—1953 гадах старшыня Прэзідыума Якуцкага філіяла АН CCCP
У 1952 годзе М. А. Цытовіч пераходзіць на працу ў Маскоўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Загадчык кафедры механікі грунтоў, асноваў і падмуркаў, дзе прапрацаваў па 1984 год.
Увайшоў у першапачатковы склад Нацыянальнага камітэта СССР па тэарэтычнай і ўжытковай механіцы (1956)
З 1957 па 1978 год ён быў прэзідэнтам Нацыянальнай асацыяцыі СССР Міжнароднага грамадства механікі грунтоў і будоўлі падмуркаў, а ў 1978—1984 гадах яго ганаровым старшынёй.
Усяго М. А. Цытовіч апублікаваў каля 360 навуковых прац, у тым ліку 25 манаграфій, большасць з якіх перакладзена на замежныя мовы. Пад яго навуковым кіраўніцтвам падрыхтавана больш за 60 кандыдацкіх і 20 доктарскіх дысертацый.
Памёр 26 красавіка (па іншых дадзеных 26 жніўня ) 1984 года. Пахаваны ў Маскве на Ўвядзенскіх могілках.
Катынь (прыпыначны пункт)
Ка́тынь (Ка́тынь) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж станцыяй Ракітная і прыпыначным пунктам 443 км. Прыпыначны пункт размешчаны ў вёсцы Станцыя Катынь Смаленскага раёна.
Жэмчуг
Жэмчуг, таксама Перл — цвёрдыя вапняковыя ўтварэнні перламутравага рэчыва шарападобнай або няправільнай формы, якія развіваюцца ўнутры ракавін некаторых малюскаў (марскіх і прэснаводных).
Назва
Слова жэмчуг кітайскага паходжання.
Апісанне
Памерам ад дробных зярнят да галубінага яйца. Можа класіфікавацца як мінерал класа арганічных злучэнняў. Складзены пераважна з вуглякіслага кальцыю (арганіту). Колер белы, ружовы, жаўтаваты, іншы раз чорны, шэры, карычневы. Бляск характэрны перламутравы, вясёлкавы.
Пашырэнне
Утвараецца ў выніку раздражнення мантыі малюска якім-небудзь чужародным прадметам (пясчынкай, паразітам і інш.). Здабываецца ў Чырвоным моры і Персідскім заліве, каля берагоў Шры-Ланкі, Японіі, Аўстраліі, Венесуэлы. Прэснаводны жэмчуг з даўніх часоў здабываўся ў Расіі, Шатландыі, Германіі, Кітаі, у краінах Паўночнай Амерыкі. Вырошчваецца штучна.
Выкарыстанне
Шануецца як каштоўны камень. Выкарыстоўваецца для вытворчасці ювелірных упрыгожванняў (каралі, брошкі, пярсцёнкі, жамчужнае шыццё), нярэдка ў спалучэнні з каштоўнымі металамі і камянямі.
Валошчына (Пэрэмышлянскі раён)
Валошчына (Воло́щина) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ганачыўка
Ганачыўка (Ганачі́вка) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нівы (Бярозаўскі раён)
Ні́вы (, Нивы) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета. Размешчана за 27 км ад Бярозы, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Белаазёрск.
Гісторыя
Вядомы ў сярэдзіне XIX ст. ў Слонімскім павеце Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года ў Пескаўскай воласці, працавалі хлебазапасны магазін і кузня. Маёнтак Нівы належаў Пуслоўскаму (1 вярста ў бок Ярцавіч). З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы.
З 1921 года ў складзе Польшы. У 1924 годзе ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства, фальварак і вёска.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска ў Альшэўскім сельсавеце.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, ад іх рук загінулі 7 жыхароў вёскі. Пасля вызвалення 30 сакавіка 1946 года ворагамі савецкай улады забіты 5 савецкіх актывістаў, у 1968 годзе на іх магіле быў пастаўлены абеліск.
З 1954 года ў Ніўкаўскім сельсавеце. З 12 студзеня 1960 года ў Белаазёрскім сельскім (з 25 чэрвеня 1960 пасялковым) савеце. З 22 студзеня 1963 года ў складзе Здітаўскага сельсавета, з 7 кастрычніка 1968 года ў Белаазёрскім пасялковым Савеце. Паводле перапісу 1970 года дзейнічала ДРЭС. З 15 сакавіка 1971 года ў Белаазёрскім сельсавеце.
З 17 верасня 2013 года вёска ў складзе Пескаўскага сельсавета.
Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна
Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна (Клавдия Алексеевна Кузьмина;,  — ) — савецкі і расійскі медык. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1971), у 1972—1989 гадах загадчыца кафедры ў Саратаўскім медыцынскім інстытуце (цяпер універсітэт). Аўтар кнігі «Лячэнне пчаліным мёдам і ядам».
Біяграфія
Скончыла з адзнакай лячэбны факультэт Саратаўскага медыцынскага інстытута, дзе вучылася ў 1943—1948 гадах. Скончыла аспірантуру там жа. У 1952 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю, а ў 1970 годзе абараніла доктарскую дысертацыю. Аўтар 170 друкаваных прац, 9 манаграфій.
Узнагароды
Узнагароджана ордэнам «Знак пашаны» і медалём «За доблесную працу».
Мёдлінг
Мёдлінг (Mödling) — акруговы цэнтр Аўстрыі, у федэральнай зямлі Ніжняя Аўстрыя.
Уваходзіць у склад акругі Мёдлінг. Насельніцтва складае 23 288 чалавек (на 31 снежня 2005 года). Займае плошчу 9,95 км².
Маджора
Насельніцтва складае 1804 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 167 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 28014. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agapito.
Карачуна
Карачуна́ (Karačiūna) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Осінг
Осінг (саманазва: Lare Osing, Suku Osing) — аўстранезійскі народ, што насяляе ўсходні ўскраек вострава Ява ў Інданезіі. Агульная колькасць (2023 г.) — 345 000 чалавек.
Паходжанне
Відавочна, осінг маюць агульнае паходжанне з яванцамі. Іх родная мова сфарміравалася на аснове старажытнай яванскай мовы. У другой палове XV ст. крызіс індуісцкай дзяржавы Маджапахіт выклікаў міграцыю часткі яванцаў на ўсход, дзе склалася індуісцкая дзяржава Бламбанган, якая праіснавала да 1743 г. пакуль не была ўключана ў склад султаната Матарам. Лічыцца, што назва осінг значыць на іх мове адмаўленне. Тым не меней, пасля заваявання мясцовае насельніцтва паступова прыняло іслам, хаця працягвала захоўваць некаторыя старажытныя звычаі, сувязі з суседнімі індуісцкімі дзяржавамі Балі, асобную гаворку і тоеснасць.
Асаблівасці культуры
Асноўным заняткам осінг здаўна з'яўляецца сельская гаспадарка. Дзякуючы ўрадлівым глебам у рэгіёне, населеным гэтым народам, практыкуецца камерцыйнае вырошчванне кавы, гваздзіку, тытуню і іншых культур. Акрамя таго жыхары прыбярэжных вёсак займаюцца рыбалоўствам, унутраных раёнаў — здабычай вулканічнай серы. У апошнія дзесяцігоддзі паступова развіваецца абслугоўванне турыстаў.
У мінулым вёскі асноўвалі на схілах гор. Яны мелі раскіданую планіроўку. Вясковай сацыяльнай і эканамічнай адзінкай была сямейная дворагаспадарка. У яе склад уваходзіла некалькі асобных будынкаў — гасцёўня і спальня, кухня, гаспадарчая пабудова. Часцяком будынкі ўяўлялі сабою па́лі без сцен і ўнутраных перагародак пад адзіным дахам. Спалі на цыноўках, агароджаных тонкімі тканінамі для захавання прыватнага жыцця асобных пар. У жылых пабудовах ладзілі чатырохнахільныя дахі, у гаспадарчых — трохнахільныя. Звычайна дворагаспадарка давала прытулак пашыранай сям'і на чале мужчыны-гаспадара, але існавалі і малыя нуклеарныя сем'і.
Осінг вядомы як выдатныя разьбяры па дрэву і вытворцы батыку з малюнкамі, якія адлюстроўваюць навакольную прыроду.
Мова
Родная мова осінг паходзіць ад старажытнай яванскай мовы і часцяком разглядаецца як дыялект сучаснай яванскай мовы. Падзяляецца на некалькі мясцовых гаворак. Акрамя таго, вылучаюць 2 стылі гаворкі — паўседзённы осінг і болей вытанчаны бесік. Апошні выкарыстоўваецца ў рэлігійных і рытуальных мэтах.
Рэлігія
Большасць сучасных венікаў спавядае іслам. Тым не меней, у осінг захаваліся старажытныя анімістычныя ўяўленні, шанаванне продкаў. Традыцыйныя вясковыя святы часцяком нагадваюць балійскія.
Дзіянісій Хлявінскі
Дзіянісій Хлявінскі (Dionizy Chlewiński,  — ) — беларускі рэлігійны дзеяч, філамат.
Біяграфія
Скончыў Духоўную семінарыю ў Вільні (1816) і прыняў сан святара. Потым служыў ва ўніверсітэцкім касцёле і адначасова вывучаў права. Жыў пры касцёле Св. Яна. У чэрвені 1818 года напісаў працу на конкурс «Пра падаткі», і 31 кастрычніка 1818 года быў прыняты сябрам-карэспандэнтам таварыства філаматаў. Дзейным сябрам таварыства стаў 16 сакавіка 1819 года, а 9 траўня на агульным паседжанні таварыства Тамаш Зан павіншаваў яго з гэтай нагоды. У таварыстве Хлявінскі займаўся рознымі арганізацыйнымі пытаннямі, быў памочнікам бібліятэкара, а затым бібліятэкарам таварыства. Хлявінскі быў адзіным святаром сярод філаматаў.
Памяць пра Хлявінскага засталася ў перапісцы філаматаў. Так у лісце Францішка Малеўскага да Ануфрыя Петрашкевіча ад 19 лістапада 1820 года напісана што інфармацыю пра бібліятэку філаматаў можа даць ксёндз (Хлявінскі). Ян Чачот на імяніны Хлявінскага напісаў знакамітую песню «Ды пакіньце ж горлы драць» на беларускай мове. У лісце да Міцкевіча ад 16 лістапада 1819 года Чачот пісаў: ''«Ой, мілыя нашы браты! І на вашай мове для нас склаўся вершык. Спявалі мы „Да пакіньце горла драць“. Матыў маем для яе найцудоўны! Тамаш (Зан) з гэтай песняй не толькі ў нас, але і перад спевакамі ў пансіёне выстаўляўся. І здабыў сабе вялікую славу! Старыя былі яшчэ ў большым захапленні. „Ах, як цудоўна! От гэта, — казалі, — сапраўды народны спеў! А які цудоўны матыў! Што там вашы італьянскія ля, ля, ля… як неба ад зямлі!“ … Да імянін Дзіянісія я напісаў некалькі мужыцкіх песень, сярод якіх астатняя „Да пакіньце ж горла драць“, найбольш прыйшлася даспадобы Тамашу; прыдумаў, як ведаеш, да яе матыў і гэтай песняй усюды, як цыган на кірмашы, хваліцца …»''. А ў лісце да Міцкевіча ад 10 мая 1820 года Тамаш Зан піша пра філаматаў: ''«Ян (Чачот) страшыць сваімі трывогамі. Міхал (Рукевіч) прапануе меры перасцярогі, наш ксяндзуля (Хлявінскі) дае эканамічныя распараджэнні і парады наконт абраднасці»''.
Пад канец 1820 года Хлявінскі стаў пробашчам ў парафіі Стараельня пад Наваградкам, парафія была маленькай — 40 дымоў. Пробашч са Стараельні яшчэ нейкі час падтрымліваў кантакты з таварыствам, пра што сведчыць тое, што ён выступіў на паседжанні 7 траўня 1821 года, даваў свае кнігі філаматам. Аднак адлегласць і занятасць аслабілі сяброўскія сувязі. Тым не менш у 1828—1829 гадах Хлявінскі разам з Ігнатам Дамейкам перакладаюць на польскую мову для літоўскіх татараў Каран. Упершыню фрагмент гэтага перакладу (1-7 суры) быў выдадзены ў 1848 годзе ў Познані.
У 1846 годзе ксёндз Хлявінскі стаў пробашчам і дэканам ў Лідзе, дзе і служыў на працягу 20 гадоў. Узнагароджаны медалём і крыжам за вайну 1853—1856 гадоў. Перад паўстаннем 1863 годаў ствараў на Лідчыне таварыствы цвярозасці. Да канца 1859 года 39 408 чалавек на Лідчыне публічна, у храмах, прынялі на сябе абавязак ўстрымлівацца ад ужывання алкаголю.
А ў 1866 годзе ўзнагароджаны залатым наперсным крыжам. У 1866 годзе, нягледзячы на сталы ўзрост, Хлявінскі пераведзены пробашчам касцёла ў вёску Асава Радунскага дэканата Лідскага павета. З 1870 года служыў у Эйшышках і ў гэтым жа годзе памёр ва ўзросце 77 гадоў (з іх 54 гады — святарства).
Ігнат Дамейка ў сваіх мемуарах, называў яго «вельмі руплівым і працавітым святаром».
Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі
Мі́нскае тавары́ства се́льскай гаспада́ркі — грамадская арганізацыя гаспадарчага (а пазней і палітычнага) характару, якая існавала з 20 жніўня 1876 г. па 1 мая 1921 г. і мела ў сваім складзе галоўным чынам сярэднезаможных і заможных землеўласнікаў Мінскай губерні. Сядзіба таварыства знаходзілася большую частку часу свайго існавання ў Мінску — спачатку ў дваранскім доме, пасля на Захараўскай вуліцы ў доме Паўлоўскага (да 1898 г.), а затым (з 1898 г.) — у доме № 47 на Захар’еўскай вуліцы, набытым у графа Караля Эмерыкавіча Чапскага (1860—1904). Таварыства атрымала сваю вядомасць і ўплыў у Мінскай губерні (і шырэй) дзякуючы намаганням галоўных кіраўнікоў арганізацыі — доўгачасовага і аўтарытэтнага віцэ-старшыні (1888—1907), старшыні (1907—1921) Эдварда Адамавіча Вайніловіча; графа Караля Эмерыкавіча Чапскага (1860—1904); графа Ежы Эмерыкавіча Чапскага (1861—1930); віцэ-старшыні (1907—1917, 1918—?) Рамана Аляксандравіча Скірмунта (1868—1939) і інш. Таварыства выйшла ў шэрагі самых эфектыўных і прагрэсіўных гаспадарчых арганізацый Расійскай Імперыі. Дзякуючы свайму лідару Эдварду Вайніловічу Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі стала ўзорным і цэнтральным у літоўска-беларускім краі, на якое ў сваёй дзейнасці аглядаліся сельскагаспадарчыя таварыствы астатніх літоўска-беларускіх губерняў, што дазваляла паслабляць негатыўнае ўздзеянне дыскрымінацыйных законаў, уведзеных расійскімі ўладамі пасля паўстання 1863—1864 гадоў у адносінах да мясцовых каталіцкіх дваран. Па сутнасці, у канцы XIX — пачатку XX ст. Эдвард Вайніловіч стаў неафіцыйным лідарам карэнных (каталіцкіх і польскамоўных) дваран літоўска-беларускіх губерняў. Менавіта лідары і члены Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі вылучыліся на ролю лідараў у распрацоўцы і рэалізацыі ідэй «краёвасці» ў 1905—1918 гг., сталі галоўнымі заснавальнікамі Краёвай партыі Літвы і Беларусі (1907). Пасля падзення расійскага самаўладдзя ў ходзе Лютаўскай рэвалюцыі (1917) лідары таварыства станоўча ўспрынялі працэс палітычнага самавызначэння беларусаў і сталі актыўнымі прыхільнікамі палітычнай суб’ектнасці Беларусі (аж да стварэння беларускай дзяржаўнасці), робячы для таго канкрэтныя крокі. У 1918 г. выступілі з праектам стварэння Вялікага Княства Літоўска-Беларускага, а ў 1919—1921 гг. былі прыхільнікамі стварэння польска-беларускай федэрацыі.
Стварэнне Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (1876)
Першым нефіліяльным сельскагаспадарчым таварыствам у шасці губернях Паўночна-Заходняга краю было Віцебскае таварыства сельскай гаспадаркі, статут якога быў зацверджаны 28 ліпеня (8 жніўня) 1876 г. Міністэрствам дзяржаўных маёмасцей Расійскай імперыі. Неўзабаве 20 жніўня (1 верасня) 1876 г., калі быў зацверджаны статут, было створана Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі (1876—1921) па ініцыятыве будучага міністра ўнутраных спраў (1879—1880) Расійскай імперыі Льва Савіча Макава (1830—1883), які атрымаў ва ўласнасць маёнтак Блонь (Мар’іна Горка) і Навасёлкі ў Ігуменскім павеце, канфіскаваныя расійскай уладай пасля Студзеньскага паўстання (1863—1864) у мясцовай каталіцкай шляхты. Галоўнай задачай таварыства ставілася падтрымка рускага землеўладання ў Мінскай губерні, а таксама падтрымка развіцця сельскай гаспадаркі рускіх уладальнiкаў маёнткаў, каб супольнымі сіламі падарваць эканамічнае і колькаснае дамінаванне карэнных землеўласнікаў, аслабленых разбуральнымі вынікамі паўстання, увядзеннем «выключнага заканадаўства» і кантрыбуцыямі, выштурхнуць іх з маёнткаў.
Першапачаткова яго ўзначаліў мінскі губернскі маршалак (1877—1897) Васіль Іванавіч Паўлаў, які быў рускім па паходжанні, а членамі сельскагаспадарчага таварыства сталі пераважна чыноўнікі губернскай канцылярыі. Адно з палажэнняў Статута сцвярджала, што сябрамі таварыства могуць быць толькі «асобы рускага паходжання» (праваслаўныя па веравызнанню). Так, сузаснавальнікамі і першымі членамі сталі Міхаіл Іванавіч Казарынаў, Аляксандр Васілевіч Лучынскі, Іван Андрэевіч Бунге (праваслаўны дваранін нямецкага паходжання), Мікалай Мікалаевіч Галіневіч (праваслаўны дваранін беларускага паходжання), Мікалай Мартынавіч Гарцінг, Пётр Васілевіч Занцэвіч, Уладзімір Мікалаевіч Токараў (1869—1875), Павел Міхайлавіч Хамянтоўскі, Уладзімір Мацвеевіч Яргольскі і інш. Аднак дыскрымінацыя мясцовых землеўладальнікаў каталіцкага веравызнання («палякаў») не спрыяла эфектыўнасці працы таварыства, праяўленні гаспадарчых альбо прадпрымальніцкіх ініцыятыў былі рэдкасцю на яго пасяджэннях.
Пашырэнне складу і новыя задачы таварыства сельскай гаспадаркі (1878)
У 1878 г. губернскі маршалак Паўлаў быў вымушаны прыцягнуць да працы таварыства і мясцовых дваран каталіцкага паходжання («палякаў»). Так у 1878 г. аднымі з першых запрашэнні да членства ў арганізацыі атрымалі былы мінскі павятовы маршалак (1863—1872) Леў Апалінарыевіч Ваньковіч (1831—?) і землеўладальнікі Аляксандр Аляксандравіч Скірмунт (1830—1909), Аляксандр Ігнатавіч Горват (каля 1796—1888), Эдвард Фартунатавіч Здзяхоўскі (1836—1900), Мельхіёр Каралевіч Ваньковіч (1843—1892), Віктар Фларыянавіч Свіда, Зыгмунт Свянціцкі, Стэфан Верашчака, Віктар Цюндзявіцкі, Ян Кукевіч і малады Эдвард Адамавіч Вайніловіч (1847—1928). Але гэта быў толькі пачатак. Як пісаў ва ўспамінах Эдвард Вайніловіч, «мундзiры» на пасяджэннях Таварыства саступілі месца «сапраўдным гаспадарам». У канцы 1878 колькасць членаў таварыства дасягнула 64 чалавек. Большасць з іх належала да мясцовай шляхты каталіцкага веравызнання. З самага пачатку, як адзначыў Вайніловіч у мемуарах, «раз і назаўсёды было сказана, <…> што рэпутацыя сельскагаспадарчага таварыства павінна быць без дакору і заганы». На першае месца ставілася добрасумленнае выкананне сваіх кантрактаў па арэндзе і гандлi, клопат аб прыбытковасці спраў таварыства ніколі не павінен быў ставіць пад сумненне ўзятыя перад кліентамі абавязкі.
Пасля Віцебскага і Мінскага таварыстваў пачалі ўзнікаць аналагічныя сельскагаспадарчыя таварыствы і ў іншых літоўска-беларускіх губернях (Магілёўскае (1879), Віленскае (1899), Ковенскае (1900) і Гродзенскае таварыствы сельскай гаспадаркі (1901)), дзе таксама ў іх складзе пачалі пераважаць дваране-каталікі. Гэта спрыяла значнай актывізацыі дзейнасці таварыства. Цікавасць землеўладальнікаў краю да таварыстваў трымалася не толькі з мэтай паляпшэння прыбытковасці маёнткаў, але і на жаданні да аб’яднання і камунікацыі ў рамках адной арганізацыі. Прычым гэта датычыла не толькі гаспадарчых спраў. Хутка ў дзейнасці сельскагаспадарчага таварыства пачала праяўляцца і публічная дзейнасць мясцовага грамадства літоўска-беларускіх губерняў, якое было пазбаўлена земстваў, што меліся пасля земскай рэформы ў іншых губернях Расійскай імперыі.
Так, напачатку 1880-х гг. прадстаўнікі сельскагаспадарчых таварыстваў літоўска-беларускіх губерняў прынялі ўдзел у спробе палітычнага рэфармавання Расійскай імперыі пры правядзеннi г.зв. «акруговых з’ездаў», ідэя арганізацыі якіх належала расійскаму міністру ўнутраных спраў Міхаілу Лорыс-Мелікаву (1825—1888). Міністр паспрабаваў прыцягнуць да абмеркавання дзяржаўных праблем (галоўным чынам, праблем развіцця сельскай гаспадаркі ў дзяржаве) землеўладальнікаў імперыі. Ад рускіх губерняў, якія мелі земствы, прадстаўнікі-землеўладальнікі выбіраліся земствамі, а ад беларуска-літоўскіх земляў (з-за адсутнасці там земстваў) абраць прадстаўнікоў было даручана сельскагаспадарчым таварыствам. Акруговыя з’езды павінны былі абраць дэпутатаў на Усерасійскі з’езд, які многія лічылі пачаткам расійскага парламента. Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі (МТСГ) паводле сваіх выбараў накіравала ў Смаленск на з’езд V акругі, у якую размеркавалі Мінскую, Магілёўскую, Смаленскую і Калужскую губерні, Эдварда Вайніловіча і Віктара Свіду. Выбраныя ў Магілёўскім таварыстве сельскай гаспадаркі таксама мясцовыя дваране-каталікі (І. Мянжынскі, А. Сянажэцкі) прадстаўлялі Магілёўскую губерню.
Дэпутаты ад беларускіх земляў вельмі актыўна ўдзельнічалі ў дыскусіях на Смаленскім з’ездзе, прычым у першую чаргу з гаспадарчымі ініцыятывамі (крэдытаванне, падаткі), у той час як расійскія земцы выступалі выключна з ліберальнымі палітычнымі ініцыятывамі, што вельмі ўразіла і здзівіла Эдварда Вайніловіча. У выніку І. Мянжынскі стаў адным з двух дэпутатаў, абраных для ўдзелу ва Усерасійскім сходзе. Эдвард Вайніловіч трапіў у лік запасных. Аднак «парламент» так і не быў створаны. Бомба Ігната Грынявіцкага 1 сакавіка 1881 г. абарвала жыццё расійскага імператара Аляксандра II і перакрэсліла праекты ліберальных рэформ у Расійскай імперыі.
У 1883 г. Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі арганізавала ў Мінску сельскагаспадарчую выстаўку. Выстаўка мела поспех, які стаў прычынай значнага росту колькасці сяброў таварыства. Менавіта з гэтага часу яно набыло выразныя рысы арганізацыі з карэнных дваран Мінскай губерні. «Асобы рускага паходжання» былі канчаткова адсунутыя ў таварыстве на другі план, а сама паспяховая дзейнасць таварыства сельскай гаспадаркі значна паляпшала эканамічнае становішча мясцовых дваран-каталікоў, у чым была немалая роля Эдварда Вайніловіча.
Пачатак росквіту (1888)
У 1888 г. Эдвард Вайніловіч (1847—1928) быў аднагалосна абраны віцэ-старшынём Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (МТСГ) і стаў яго фактычным кіраўніком, бо пасаду старшыні, якая мела выключна ганаровы характар, звычайна займаў мінскі губернатар (у 1888 г. ім быў генерал-лейтэнант князь Мікалай Мікалаевіч Трубяцкі). З гэтага часу пачаўся сапраўдны ўзлёт дзейнасці сельскагаспадарчага таварыства ў Мінскай губерні. Справы заўсёды паспяхова вырашаліся дзякуючы таленту, актыўнасці і кемлівасці яго членаў, у першую чаргу — Эдварда Вайніловіча. Хутка склад таварыства станавіўся болей прадстаўнічым, бо далучаліся людзі справы, якія праяўлялі зацікаўлены клопат аб росквіце і дабрабыце гаспадаркі маёнткаў як спадчынных, так і набытых.
Сфера гаспадарчай дзейнасці таварыства ў 1880—1890-я гг. пастаянна пашыралася: у 1891 г. таварыства набыло бойню ў Мінску; у 1893 г. створана Таварыства ўзаемнага крэдыту; у 1896 г. быў заснаваны Гандлёвы аддзел таварыства, які прыносіў велізарныя прыбыткі; у 1901 г. пачало дзейнічаць Таварыства ўзаемнага страхавання (ад агню), якое мела свае філіялы ва ўсіх шасці беларуска-літоўскіх губернях. Таварыства займалася нарыхтоўкамі і пастаўкамі збожжа ваеннаму міністэрству Расійскай імперыі і продажам ячменю піваварным заводам Санкт-Пецярбурга і Масквы. Таварыства пастаўляла лясныя матэрыялы данецкім каменнавугальным шахтам, экспартавала лес, наладзіла гандлёвыя зносіны з Варшавай па збыце масла і малочных прадуктаў, займалася ўпарадкаваннем мінскіх конскіх кірмашоў, стварэннем узорнага кірмашу на Залатой Горцы па продажы коней і іншай жывёлы. Мінскім таварыствам сельскай гаспадаркі былі таксама створаны суполка вінакурных заводчыкаў, акцыянернае таварыства крухмалапатачнага завода «Сокал» і лясная біржа.
Пры таварыстве, па меры развіцця арганізацыі, ствараліся секцыі, якія займаліся асобнымі пытаннямі развіцця мясцовай гаспадаркі (аграномія, жывёлагадоўля, вінакурэнне, лесагадоўля і г.д.), і філіялы МТСГ у многіх павятовых цэнтрах Мінскай губерні. Хутка вырасталі бюджэт і дывідэнды арганізацыі, былі створаны і значныя фонды грамадскага прызначэння. Таварыства стварала рабочыя месцы, чым дазвалала зарабіць тым людзям, якія адносіліся да «асоб польскага паходжання» і па расійскіх законах, прынятых пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў, не маглі працаваць на дзяржаўнай службе ў «заходніх губернях». Дзейнасць таварыства прыводзіла да таго, што прадукцыя мясцовых маёнткаў (каровы, свінні) выціскала з рынку прывозную (стэпавую рагатую жывёлу, авечкі) і сваёй канкурэнцыяй зніжала цэны для пакупнікоў.
Ва ўмовах дзеяння ў «заходніх губернях» абмежавальных, дыскрымінацыйных законаў у адносінах да «польскага» (польскамоўнага і каталіцкага) дваранства, МТСГ выступала абаронцам інтарэсаў мясцовых землеўласнікаў (у тым ліку праз дзейнасць сваіх юрыстаў) перад расійскай уладай, «заўсёды і ў кожнай акалічнасці лічыла сябе прадстаўніком класа землеўласнікаў у Заходнім краі і мела абавязкам не давесці да страты годнасці і гонару гэтага саслоўя». У канцы 1890-х гг. у шэрагі Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (МТСГ) у якасці членаў уступілі браты граф Караль Чапскі (1860—1904) і граф Ежы Чапскі (1861—1930) і хутка занялі ў таварыстве адно з вядучых месцаў — па прычыне сваёй кампетэнтнасці, гаспадарчага таленту, асабістых якасцей. Яны хутка знайшлі агульную мову і паразуменне з Вайніловічам. Мінскі гарадскі галава (1890—1901) граф Караль Чапскі (1860—1904) на кожным пасяджэнні МТСГ праяўляў прыметную актыўнасць і быў абраны членам Рады МТСГ. Пасля смерці брата Караля ўжо граф Ежы Чапскі (1861—1930) быў абраны ў Раду таварыства. Аднак у члены Рады МТСГ запрашаліся і рускiя ўладальнiкi маёнткаў Мінскай губерні, каб заўпэўніць афіцыйныя ўлады, што таварыства не ствараецца выключна па нацыянальным прынцыпе і не займаецца змоўніцкай антыўрадавай дзейнасцю. Акрамя таго, Вайніловіч і іншыя кіраўнікі таварыства імкнуліся наладзіць і замацаваць добрыя адносіны з рускімі ўласнікамі ў губерні, супрацоўніцтва з якімі ў земстве ўжо тады бралася пад увагу. У склад таварыства ўвайшло шмат высокапастаўленых асоб, бо ўрэшце стала гонарам быць членам МТСГ. Эдвард Вайніловіч як старшыня МТСГ здолеў займець кантакт з усімі прадстаўнікамі афіцыйнай расійскай улады ў губерні і змог дабіцца іх павагі ў адносінах да сябе і сваёй арганізацыі.
Членамі МТСГ былі прадстаўнікі і іншых літоўска-беларускіх губерняў, дзе пачаткова не мелася сельскагаспадарчых таварыстваў. Калі мясцовыя ўмовы дазвалялі ім стварыць свае губернскія аграрныя таварыствы, яны выходзілі са складу МТСГ. У Мінск таксама прыязджалі павучыцца і набыць вопыт усе, хто планаваў стварыць у сябе падобныя ж арганізацыі, — на агульных сходах МТСГ часта прысутнічалі госці з польскіх губерняў (з Варшавы, Любліна, Седлеца, Сувалкаў і інш.). Пазней усе яны сталі лічыць МСТГ сваёй «калыскай».