cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вінданіса
Вінданіса (лац. Vindonissa, ад кельц. *uindo — белы) — рымскі ваенны лагер на тэрыторыі сучаснага горада Віндзіш у швейцарскім кантоне Ааргау.
Ляжаў пры зліцці рэк Аарэ і Рэус, ён быў павінны кантраляваць важныя гандлёвыя і ваенныя дарогі ў рымскай правінцыі Рэцыя. З 14 па 101 гг. н.э. у ім былі па чарзе раскватараваны 3 розныя легіёны, і затым, пасля працяглай паўзы, выкліканай алеманскім уварваннем, з 270 г. нанова адбудаваны каструм Вінданіса быў часткай Дунай-Ілер-Рэйнскага лімеса.
Гісторыя
Да прыбыцця рымлян на гэтым месцы размяшчаўся кельцкі апідум, пабудаваны, відаць, пасля паражэння гельветаў у бітве пры Бібракце ў 58 г. да н.э. Рымская армія заняла паселішча ў 15 г. да н.э. у выніку альпійскага паходу Друза і Тыберыя, пераняўшы старую сістэму равоў і валаў. Пасля ўсталявання мяжы на Рэйне ў 14 г. н.э. у Вінданісу з каструма Аўгуста Віндэлікорум (сучасны Аўгсбург) быў пераведзены XIII Парны легіён (Legio XIII Gemina), які пабудаваў першыя драўляныя жылыя баракі і новыя ўмацаванні вакол лагера. Каля 21 года лагер быў пашыраны ў заходнім кірунку; каля 30 года — пашыраны паўторна, і неўзабаве перанесены ў паўночна-ўсходнім кірунку.
У 44/45 г. XIII легіён быў заменены на пераведзены з ніжненямецкага каструма Ветэра XXI Імклівы легіён (Legio XXI Rapax), які пачаў масавую перабудову лагера ў камені. Паводле археалагічных даных, ваеннае паселішча займала цяпер амаль 21 га і мела форму няправільнага сямівугольніка, акружанага валам і равамі. З гэтага часу вядомыя руіны тэрмаў, валетудынарыума (ваенны лазарэт) і казармы. На поўдзень і ўсход ад лагера размяшчалася грамадзянскае паселішча (vicus); ны паўднёвы захад — форум і амфітэатр. XXI легіён, які ўдзельнічаў у жорсткім прыгнечанні паўстання гельветаў 68/69 г., быў заменены на XI Клаўдзіяў легіён (Legio XI Claudia), які заставаўся ў Вінданісе аж да страты ёю свайго ваеннага значэння.
У 259/260 г. пасля падзення Верхнегерманска-рэтыйскага лімеса на швейцарскае плато і, у прыватнасці, у раён Вінданісы ўварваліся плямёны алеманаў, якія з вялікімі цяжкасцямі былі выцеснены за Рэйн толькі каля 270 г. З прычыны таго, што мяжа зноў праходзіла па Рэйне, Вінданіса вярнула сваё стратэгічнае значэнне, аднак цяпер ужо як складовая частка Дунай-Ілер-Рэйнскага лімеса. Каля 300 г. было выбудавана новае ўмацаванне — Castrum Vindonissense, якое праіснавала прынамсі да 406 г.
Збудаванні
Вінданіса з'яўляецца адным з найважнейшых месцаў раскопак рымскіх ваенных паселішчаў на поўнач ад Альпаў: гісторыя археалагічных пошукаў складае тут больш за 100 гадоў; ёсць таксама сярэднявечныя звесткі пра выяўленне рымскіх манет і статуэтак. З іншага боку, паколькі на тэрыторыі лагера знаходзіцца сучасны горад, то раскопкі ў шэрагу выпадкаў уяўляюцца амаль немагчымымі. На сённяшні дзень нароўні з часткова рэканструяванымі баракамі ў лагеры, захаваліся руіны амфітэатра і вадавод I ст. н.э., які часткова выкарыстоўваецца дагэтуль. Акрамя таго выяўлены і даследаваны свяцілішчы, гавань, месцы пахаванняў, мансіа (заезны двор) і познеантычная выграбная яма. У канцы кастрычніка 2012 г. стала вядома пра выяўленне яшчэ адных рымскіх могілак на паўночным беразе Аарэ.
Музеефікацыя
Уздоўж месцаў раскопак у абшчыне Віндзіш пракладзены турыстычна-інфармацыйны маршрут «Сцежка легіянера» (ням. Legionärspfad), які распавядае пра гісторыю рымскага знаходжання ў Швейцарыі і пра асаблівасці паўсядзённага жыцця ў рымскім ваенным лагеры. Па арыгінальных чарцяжах з выкарыстаннем аўтэнтычных інструментаў адноўлены будынак казармы. Галоўным атракцыёнам з'яўляецца, мабыць, рэканструяваны кантуберній, у якім ёсць магчымасць пераначаваць «як легіянеры».
З восені 2010 г. маршрут «Сцежка легіянера» падпарадкоўваецца Музею Ааргау.
Civitas Vindoninsis
Пра значэнне грамадзянскага паселішча Вінданісы, як важнага рэгіянальнага цэнтра, у тым ліку ў перыяд і пасля падзення Рымскай імперыі, гаворыць той факт, што прыкладна да 600 г. Вінданіса была месцазнаходжаннем біскупа. Пазней біскупская кафедра была перанесена ў Канстанц (гл. таксама Канстанцкае біскупства), што абумовіла далейшы лёс горада. Дакументальна пацверджана два імі епіскапаў: Бубульк (Bubulcus) за 517 год, і Граматый (Grammatius) за 541—549 гг. Акрамя таго, у гэты ж час (V—VI стст.) у горадзе дзейнічаў манетны двор.
Спасылкі
Таварыства Pro Vindonissa
Беларус (клуб)
«Беларус» — клуб рабочых-беларусаў у Маскве ў 1919 г. Адкрыты 23 лютага 1919 г. культурна-асветным аддзелам Беларускага нацыянальнага камісарыята і Маскоўскай беларускай секцыяй РКП(б).
Мэты
Правядзенне палітычнай і культурна-асветніцкай работы сярод беларусаў, падрыхтоўка кадраў для работы на Беларусі.
Павел Сяргеевіч Мягкоў
Клубная кар’ера
Выхаванец мелітопальскага футбола, дарослую кар’еру пачаў у мясцовым клубе «Алком» у Другой лізе. У пачатку 2011 года, пасля таго як «Алком» спыніў існаванне, перабраўся ў луганскую «Зару», дзе стаў выступаць за моладзевы склад. Дэбютаваў у Прэм’ер-лізе 20 лістапада 2011 года ў матчы супраць харкаўскага «Металіста» (1:5), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін. Аднак, замацавацца ў асноўным складзе «Зары» не здолеў, згуляўшы за клуб толькі ў чатырох матчах Прэм’ер-лігі.
У лютым 2015 года перайшоў у «Александрыю». Па выніках сезона 2014/15 клуб перамог у Першай лізе і выйшаў у Прэм’ер-лігу. На працягу двух сезонаў Мягкоў выступаў за «Александрыю» ў Прэм’ер-лізе, правёўшы 19 матчаў і забіўшы 2 гола.
У чэрвені 2017 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Мінск». У складзе «Мінска» стаў трывалым іграком асновы, выступаў на пазіцыі левага абаронцы ці апорнага паўабаронцы. У снежні 2017 года стала вядома, што па заканчэнні сезона Мягкоў пакідае беларускі клуб.
У студзені 2018 года адправіўся на прагляд у ровенскі «Верас», і ў лютым афіцыйна стаў іграком гэтага клуба. У ліпені 2018 года, пасля таго як «Верас» памяняўся са «Львовам» месцам у Прэм’ер-лізе, пакінуў каманду. 26 верасня таго ж года перайшоў у польскі «Рух» з Хожава, падпісаўшы кантракт да 30 чэрвеня 2019 года з магчымасцю падаўжэння яшчэ на год.
У верасні 2019 года вярнуўся ва Украіну і стаў іграком запарожскага «Металурга». Сезон 2020/21 правёў у крэмэнчуцкім «Крэміні», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Краматорск». Пакінуў гэты клуб летам 2022 года.
Міжнародная кар’ера
У студзені 2012 года быў выкліканы Паўлам Якавенкам у склад моладзевай зборнай Украіны для ўдзелу ў Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу. Правёў на турніры адну гульню — 22 студзеня 2017 года супраць Латвіі (2:0).
Барысавы камяні
Барысавы камяні — манументальныя помнікі эпіграфікі XII ст. ў Беларусі — 7 вялікіх валуноў з высечанымі на іх 6-канцовымі крыжамі і надпісамі «Господи помози…». Назву атрымалі ад імя полацкага князя Барыса Усяславіча (кан. 1040-х — 1128).
Выяўленне
Першым згадаў адзін з Барысавых камянёў польскі гісторык Мацей Стрыйкоўскі, які служыў у віцебскім гарнізоне ў другой палове XVI ст., у сваёй «Хроніцы літоўскай і жамойцкай» ён піша:
Кожны знойдзе і сёння яўнае сведчанне, камень які выступае з Дзвіны, ад Дзісны, сённешняга закладзенага на нашай памяці места, у адной мілі, а ад Полацка сем, паміж Дрысаю і Дзісной, калі плыць уніз у Рыгу, на якім камяні ёсць крыж выразаны на рускі ўзор, такі, а таго князя Барыса ёсць надпіс пад ім…"
Асноўныя звесткі
Вядомы: (Усе — Віцебская вобласць.)
Астатнія не захаваліся. Гэтыя камяні знішчалі ў савецкі час у перыяд барацьбы з рэлігіяй. Рагвалодаў камень узарвалі ў 1930-х гг., камень ля в. Высокі Гарадзец у 1936 г. (нібыта для будаўніцтва шашы Мінск — Масква). Два камяні каля Дзісны (ля вёсак Балоткі і Накоўнікі) ўзарваны ў 1939 г. савецкімі войскамі, якія наступалі на Польшчу (паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Украіну, 1939).
Магчыма, да прыняцця хрысціянства (Х ст.) Барысавы камяні былі паганскімі фетышамі. Крыжы на валунах высечаны паводле загаду Рагвалода Усяславіча (у хрышчэнні Барыса) у першай трэці XII ст. з мэтай увекавечыць імя князя і, магчыма, для супрацьдзеяння узнаўленню паганскіх вераванняў.
У народзе камяні вядомы пад назвамі Барыс, Барыс-Хлебнік, Барыс-Глеб, Барысаглебскі, Пісар, Пісанік і інш. Існуе шмат паданняў пра камяні.
Джордж Браўн (ваенны)
Джордж Скрэтчлі Браўн (George Scratchley Brown; 17 жніўня 1918, Мантклер, Нью-Джэрсі — 5 снежня 1978, Эндрус, Мэрыленд) — амерыканскі ваенны дзеяч, генерал ВПС ЗША (1968), 8-ы старшыня Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў (1974—1978) і 8-ы начальнік штаба ВПС (1973—1974). Удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Браўн нарадзіўся 17 жніўня 1918 года ў Мантклеры, штат Нью-Джэрсі. Скончыў сярэднюю школу ў Лівенворце, штат Канзас, і, правучыўшыся год ва Універсітэце Місуры. У 1937 годзе атрымаў прызначэнне ў Ваенную акадэмію ЗША ў Вэст-Пойнце, Нью-Ёрк. Яе Браўн скончыў у 1941 годзе, пасля чаго паступіў на лётную падрыхтоўку ў Пайн-Блаф, штат Арканзас.
З 1942 да красавіка 1944-га ён служыў на розных пасадах, у тым ліку камандзірам 329-й бамбардзіровачнай эскадрыллі. Выконваў заданні па ахове марскіх канвояў у Атлантычным акіяне. 1 жніўня 1943 г. прыняў удзел у бамбардзіроўцы нафтаперапрацоўчыя завода ў румынскім Плаешці.
У 1946 году Браўн далучыўся да штаба камандавання СПА ў Мітчэл-Філд, Нью-Ёрк, у якасці памочніка начальніка штаба авіяцыі па аперацыях, а затым стаў памочнікам намесніка па аперацыях.
Падчас Карэйскай вайны ў ліпені 1950 гады стаў камандзірам 62-й групы на базе ВПС Макорд у Вашынгтоне, якая дзейнічала паміж Заходнім узбярэжжам і Японіяй. На працягу 1951 года i ў пачатку 1952 года кіраваў 56-м знішчальны авіяполк на базе ВПС Селфрыдж, штат Мічыган.
У ліпені 1953 года Браўн прыняў на сябе камандаванне 3525-м навучальным крылом на базе ВПС Уільямс у Арызоне. У 1956 годзе ён паступіў у Нацыянальны ваенны каледж, а пасля яго заканчэння ў 1957 годзе займаў пасаду начальніка штаба ВПС ЗША. У чэрвені 1959 года быў абраны памочнікам намесніка міністра абароны, а затым стаў памочнікам міністра абароны.
У жніўні 1963 года Браўн прызначаны камандуючым базы ВПС Макгуайр, штат Нью-Джэрсі. Са жніўня 1966 па жнівень 1968 служыў памочнікам старшыні Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў ў Вашынгтоне, акруга Калумбія. Затым ён прыняў камандаванне 7-й ваенна-паветранай арміяй, а таксама стаў намеснікам камандуючага па паветраных аперацыях Камандавання ваеннай дапамогі ЗША ў В’етнаме (MACV).
У верасні 1970 г. генерал Браўн уступіў на пасаду камандуючага Камандавання сістэм ВПС са штаб-кватэрай на базе ВПС Эндрус, штат Мэрылэнд.
Памёр 5 снежня 1978 года. Быў пахаваны на Арлінгтонскіх могілках.
Нацыянальная легенда Украіны
Адрозненне Прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны» — знак адрознення Прэзідэнта Украіны, устаноўлены для ўзнагароджання грамадзян за выдатныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны, умацаванні яе дзяржаўнасці, абароне Айчыны і служэнні ўкраінскаму народу, важкі ўклад у развіццё нацыянальнай эканомікі, навукі, адукацыі, культуры, мастацтва, спорту, аховы здароўя, а таксама за актыўную дабрачынную і грамадскую дзейнасць.
Гісторыя
Адрозненне Прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны» заснавана Указам Прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага 14 ліпеня 2021 года.
Указам было даручана Кабінету міністраў Украіны:
Дзяржаўнаму кіраванню справамі — забяспечыць ва ўстаноўленым парадку пры ўдзеле Нацыянальнага банка Украіны выраб знака адрознення і атрыбутаў да яго.
28 ліпеня 2021 года Кабінет міністраў Украіны прыняў Пастанову № 768, якой зацвердзіў Палажэнне аб Конкурсе на лепшы малюнак адрознення і ўтварыў камісію па правядзенні конкурсу.
Конкурс праводзіўся з 29 ліпеня па 6 жніўня 2021 года, прыём малюнкаў адрознення — да 4 жніўня 2021 года ўключна.
6 жніўня 2021 года на пасяджэнні камісіі па правядзенні ўсеўкраінскага конкурсу на лепшы малюнак адрознення Прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны» пераможцам была прызнана праца Гуземы Валерыі Міхайлаўны.
16 жніўня 2021 года Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі падпісаў Указ, якім зацвердзіў Палажэнне аб адрозненні, малюнак адрознення і малюнак узору бланка дыплома да адрознення.
Першае ўручэнне знака адрознення было запланавана на 22 жніўня 2021 года пры ўдзеле Прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага ў рамках святкавання 30-годдзя незалежнасці Украіны.
Узнагароджанне
20 жніўня 2021 года за выдатныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны і ўмацаванні яе дзяржаўнасці, важкі ўклад у развіццё нацыянальнага мастацтва, спорту, шматгадовую плённую прафесійную дзейнасць: 20 жніўня 2022 года за выдатныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны і ўмацаванні яе дзяржаўнасці, абароне Айчыны і служэнні Украінскаму народу, важкі ўклад у развіццё нацыянальнай адукацыі, мастацтва, спорту, аховы здароўя, а таксама шматгадовую плённую грамадскую дзейнасць:
Дом па Ленінградскай вуліцы, 5 (Мінск)
Дом па Ленінградскай вуліцы, 5 — жылы дом у Мінску. Пабудаваны ў 1937 годзе па праекце архітэктара А. П. Воінава для навукова-тэхнічных работнікаў. Цяпер частка 1-га паверха занята прадпрыемствам гандлю. Помнік эклектычнай архітэктуры з элементамі канструктывізму.
Архітэктура
Чатырохпавярховы прамавугольны ў плане цагляны будынак з пакатым вальмавым дахам пастаўлены на высокім цокалі, апрацаваным рустам. Галоўны фасад падоўжны, атынкаваны і дэкарыраваны ордарнымі элементамі. На ім вылучаюцца блокі 4 лесвічных клетак, якія маюць вертыкальнае стужкавае шкленне. Вакол лесвічных клетак згрупаваны балконы. Вокны прамавугольныя. Астатнія фасады без дэкору.
Канстанцін Грыбаў
Канстанцін Грыбаў (нар. ) — беларускі гандбаліст. Майстар спорту Беларусі.
Варатар мінскага клуба «Віцязь». Да 2020 года начальнік жаночай нацыянальнай зборнай каманды Беларусі.
Пабайскас
Паба́йскас (Pabaiskas, традыцыйная беларуская назва — Пабойск) — мястэчка ва Укмяргскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Пабайскаскай сянюніі. Размешчана на рацэ Жырная, за 6 км на поўдзень ад Укмярге. Насельніцтва на 2011 год — 234 чалавекі.
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Пабойск датуецца 1 верасня 1435 года, калі тут адбылася бітва паміж войскамі Жыгімонта Кейстутавіча і Свідрыгайлы Альгердавіча. У гэты час ён уваходзіў у склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.
У 1436 годзе ў Пабойску быў пабудаваны касцёл.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Пабойск апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Вількамірскім павеце Віленскай губерні.
Найноўшы час
Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Пабойск апынуўся ў складзе Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.
NGC 5895
NGC 5895 (іншыя абазначэнні — MCG 7-31-43, ZWG 221.42, PGC 54366) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстанцый I Хлор
Фла́вій Вале́рый Канста́нцый (Flavius Valerius Constantius), больш вядомы ў рымскай гістарыяграфіі як Канстанцый I Хлор — рымскі імператар як Цэзар у 293—305 гадах, як Аўгуст у 305—306 гадах. Бацька Канстанціна Вялікага і заснавальнік дынастыі Канстанцінаў. Мянушку Хлор (χλωρός, што азначае «бледны») атрымаў пазней ад візантыйскіх гісторыкаў.
Паходзіў з прыдунайскіх правінцый. У 293 годзе Дыяклетыян абвясціў Канстанцыя цэзарам. На гэтай пасадзе ён праводзіў кампаніі супраць узурпатара Алекта ў Брытаніі, на Рэйне супраць алеманаў і франкаў. Стаўшы аўгустам у 305 годзе, Канстанцый пачаў паспяховую карную кампанію супраць піктаў і скотаў. Аднак у наступным годзе ён сканаў у Эбаракуме. Яго смерць выклікала пачатак крызісу тэтрархіі.
Канстанцый насіў наступныя пераможныя тытулы: «Германскі Найвялікшы» — з 294 года, «Брытанскі Найвялікшы» — з 296 года, «Карпійскі Найвялікшы», «Армянскі Найвялікшы», «Мідыйскі Найвялікшы», «Адыябенскі Найвялікшы», «Персідскі Найвялікшы» — з 297 года, «Сармацкі Найвялікшы» — магчыма, з 299 года, «Сармацкі Найвялікшы» (другі раз) і «Германскі Найвялікшы» (другі раз) — з 301 года, «Брытанскі Найвялікшы» (другі раз) — з 306 года.
Жыццё да прыняцця ўлады
Флавій Валерый Канстанцый Хлор нарадзіўся ў Ілірыку 31 сакавіка меркавана ў 250 годзе. Паводле кнігі «Гісторыя Аўгустаў», ён быў сынам знатнага выхадца з Еўтропія і Клаўдзіі, пляменніцы імператараў Клаўдзія II і Квінтыла. Панегірыст Еўменій называе яго нават незаконнанароджаным сынам Клаўдзія. Сучасныя гісторыкі, такія як і аўтары PLRE, падазраюць, што гэты радавод быў прыдуманы Канстанцінам I Вялікім ужо пасля смерці Канстанцыя для ўмацавання сваёй улады, і што яго сям’я былі нязнатнага паходжання.
Канстанцый быў членам корпуса пратэктараў імператара пры Аўрэліяне і ўдзельнічаў у паходзе супраць Пальмірскага царства. Паводле зборніка біяграфій імператараў «Гісторыя Аўгустаў», у часы ўладарання Проба Канстанцый быў дуксам, але гэта, хутчэй за ўсё, выдумка аўтара. Паводле «Ананіма Валезія», Канстанцый быў яшчэ і ваенным трыбунам. Адзіная дакументальна пацверджаная пасада Канстанцыя — гэта прызначэнне яго прэзідам Далмацыі ў кіраванне Кара. Была выказана здагадка, што пасля паўстання Дыяклетыяна Канстанцый перайшоў на яго бок і ўзяў удзел у бітве пры Маргусе ў 285 годзе.
У 286 годзе Дыяклетыян прызначае свайго сябра Максіміяна суправіцелем і дае яму ў валоданне заходнія правінцыі, у той час як сам забірае ўвесь Усход, пачынаючы працэс, які ў канчатковым выніку прывядзе да падзелу Рымскай імперыі на дзве часткі — Заходнюю і Усходнюю. У 288 годзе, калі тэрмін яго знаходжання на пасадзе прэзіда Далмацыі скончыўся, Канстанцый быў прызначаны прэфектам прэторыя пры заходнім імператары Максіміяне. З тых часоў ён, як відаць, заняў значнае становішча пры імператарскім двары. На працягу перыяду 288—289 гадоў Канстанцый пад камандаваннем Максіміяна прымаў актыўны ўдзел у вайне супраць алеманаў, правядзення кампаній на тэрыторыі варварскіх плямёнаў за Рэйнам і Дунаем. Для ўмацавання сувязей паміж імператарам і яго ўплывовым военачальнікам у 289 годзе Канстанцый адмовіўся ад сваёй жонкі (або наложніцы) Алены і ажаніўся з дачкой імператара Максіміяна Феадорай.
Абвяшчэнне цэзарам
У 293 годзе Дыяклетыян, усведамляючы амбіцыі свайго суправіцеля, дазволіў Максіміяну садзейнічаць Канстанцыю ў атрыманні тытула імператара падчас новага падзелу імперыі. Дыяклетыян падзяляе адміністрацыю Рымскай імперыі на дзве паловы, якія адносяцца да заходняй і ўсходняй часткам. Кожнай паловай будзе кіраваць аўгуст пры падтрымцы цэзара. Абодва цэзары мелі права спадчыны пасля смерці аўгуста.
У Медыялане 1 сакавіка 293 года Канстанцый быў афіцыйна прызначаны цэзарам Максіміяна. Ён прыняў імя Флавія Валерыя і атрымаў у кіраванне Галію, Брытанію і, магчыма, Іспанію. Дыяклетыян, усходні Аўгуст, у імкненні захаваць баланс сіл у імперыі прызначае 21 мая 293 года ў Філіпопалі военачальніка Галерыя сваім цэзарам. Канстанцый быў старэйшым з двух цэзараў, і таму ў афіцыйных дакументах ён заўсёды меў прыярытэт, быўшы згаданым перад Галерыем. Сталіцай Канстанцыя была Аўгуста Трэвераў, размешчаная на рацэ Мазела. У гэтым горадзе імператар пачаў будаўніцтва грандыёзнага палацавага комплексу, які быў завершаны яго сынам. Комплекс займаў усю паўночна-заходнюю частку горада.
Першай задачай Канстанцыя пасля абвяшчэння цэзарам было задушыць паўстанне рымскага ўзурпатара Караўзія, які абвясціў сябе імператарам у Брытаніі і паўночнай Галіі ў 286 годзе. Пасля паражэння, нанесенага ім Максіміяну, той быў вымушаны прызнаць уладу мяцежніка. У канцы 293 года Канстанцый аблажыў і ўзяў штурмам галоўную базу і гавань Караўзія на кантыненце — Банонію. Вялікая дамба, якая стаяла на ўваходзе ў бухту, не дазволіла Караўзію паслаць да горад падмацаванне, і таму ўзурпатар быў вымушаны здаць горад. Неўзабаве пасля гэтага Караўзій быў забіты сваім скарбнікам Алектам, які абвясціў сябе імператарам.
Канстанцый правёў наступныя два гады ў нейтралізацыі пагрозы нападзення франкаў, якія былі саюзнікамі Алекта, бо паўночная Галія заставалася пад кантролем брытанскага ўзурпатара прынамсі да 295 года. Ён таксама ваяваў супраць алеманаў і дабіўся некаторых перамог у вусці Рэйна ў тым жа годзе. Адміністрацыйныя праблемы азначалі, што ён здзейсніў прынамсі адну паездку ў Італію ў той час. Нарэшце, у 296 годзе Канстанцый палічыў, што дастаткова ўмацаваўся на кантыненце, і здаў камандаванне войскамі на Рэйне Максіміяну. Ён арганізаваў дзве флатыліі. Адна, пад камандваннем самога Канстанцыя, выйшла з Баноніі, а другая пад камандаваннем прэфекта прэторыя Юлія Асклепіядота адплыла з вусця Сены. Дзякуючы моцнай смузе прэфект здолеў удачна пазбегнуць сустрэчы з галоўным флотам Алекта і высадзіўся з арміяй на востраве Уайт. Алект з усімі сіламі накіраваўся насустрач войску Асклепіядота, і гэта дало Канстанцыю магчымасць без перашкод высадзіцца ў Кенце. Аднак спроба не ўвянчалася поспехам, таму што з-за моцнай смугі частка караблёў не змагла далучыцца да асноўнага флоту, і цячэннем яе аднесла да вусця Тэмзы. Праз некаторы час імператар адправіўся на паўднёвы бераг Ла-Манша, а прэфекту ўдалося канчаткова разбіць Алекта дзесьці на поўначы Хэмпшыра або Беркшыра, у выніку чаго ўзурпатар загінуў. Аднак частка яго наймітаў з племені франкаў выратавалася і драпежнічала аж да Ландыніума, дзе іх перабілі легіянеры Канстанцыя, якія размінуліся з ім пры высадцы ля кенцкага ўзбярэжжа і абыходнай дарогай дабраліся да правінцыйнай сталіцы. Жыхары горада сустракалі імператара як вызваліцеля.
Канстанцый заставаўся ў Брытаніі на працягу некалькіх месяцаў, падчас чаго замяніў большую частку адміністрацыі ўзурпатара і правёў рэформы падзелу правінцыі. У выніку падзелу была ператворана ў Максіму Цэзарэйскую і Брытанію Першую, а  у Флавію Цэзарэйскую і Брытанію Другую. Па яго загадзе былі адноўлены вал Адрыяна і прыгранічныя крэпасці, а ў Ландыніуме пабудаваны манетны двор. З Галіі ў Брытанію быў адпраўлены шэраг майстроў для аднаўлення разбураных падчас баявых дзеянняў гарадоў. Летам 297 года імператар адправіўся ў Італію, каб сачыць за ёй у той час як Максіміян ваяваў з маўрамі ў Афрыцы, але неўзабаве вярнуўся назад у Галію.
Пасля вяртання ў Галію ў 297 годзе Канстанцый засяліў там мноства пустэльных зямель франкамі, каб кампенсаваць значныя страты, выкліканыя яго папярэднімі паходамі на саюзнікаў Алекта і Караўзія. У наступным годзе Канстанцый ваяваў у бітве пры Лінгоне супраць алеманаў, але яго атрад быў вымушаны бегчы. Канстанцый сам быў паранены і ў сувязі з блізкасцю ворага загадаў не адкрываць гарадскія вароты, а падняць яго на канатах на сцяну. Ён быў закрыты ў горадзе, але быў вызвалены сваёй арміяй праз шэсць гадзін і перамог ворага, які страціў 60 тысяч салдат. Імператар ізноў перамог варвараў, якія пераправіліся цераз заледзянелы Рэйн, каля Вінданісы, тым самым умацаваўшы абарону германскай мяжы. У 300 годзе Канстанцый правёў кампанію супраць франкаў на Рэйне. Аднак наступныя тры гады рэйнская мяжа працягвала займаць увагу Канстанцыя. У час свайго кіравання Канстанцый стварыў тры новыя легіёны: I Надзейны Флавіеў Гальскі, I Флавіеў Марсаў і XII Пераможны.
У 303 годзе Канстанцый сутыкнуўся з указам Дыяклетыяна, якія азначаў пачатак Вялікага ганення на хрысціян. З усіх чатырох тэтрархаў Канстанцый, які быў язычнікам, прыклаў мінімум намаганняў для рэалізацыі ўказу Дыяклетыяна ў заходніх правінцыях, якія былі пад яго непасрэдным кіраўніцтвам. Ён толькі абмежаваўся зачыненнем некалькіх цэркваў. Еўсевій Кесарыйскі сцвярджаў, што Канстанцый быў хрысціянінам.
Прызначэнне аўгустам і смерць
Паміж 303 і 305 годам Галерый пачаў дабівацца права ўзяць уладу Канстанцыя пасля сыходу Дыяклетыяна. У 304 годзе Максіміян Геркулій сустрэўся з Галерыем, верагодна, для абмеркавання гэтага пытання пераемнасці, і Канстанцый або не быў запрошаны, або не змог прыехаць на сустрэчу з-за напружанага становішча на Рэйне. Да 303 года, відаць, існавала сакрэтнае пагадненне паміж тэтрархамі, што сын Канстанцыя Канстанцін і сына Максіміяна Максенцый павінны былі быць прызначаны цэзарамі пасля адрачэння Дыяклетыяна і Максіміяна. Да канца 304 года Галерый пераканаў Дыяклетыяна (які ў сваю чаргу пераканаў Максіміяна) прызначыць цэзарамі сваіх стаўленікаў Флавія Севера і Максіміна Дазу.
У 305 годзе Канстанцый пераправіўся ў Брытанію і накіраваўся на крайнюю поўнач вострава, пачаўшы ваенную экспедыцыю супраць піктаў, і, відаць, атрымаў перамогу, пра што сведчыць пераможны тытул «imperator II», атрыманы ім 7 студзеня 306 года. Пасля вяртання ў Эбаракум на зімоўку Канстанцый планаваў працягнуць кампанію, але 25 ліпеня 306 года ён сканаў. Калі Канстанцый паміраў, ён рэкамендаваў свайго сына салдатам у якасці пераемніка, і пасля гэтага Канстанцін быў абвешчаны імператарам легіёнамі ў Эбаракуме. З Брытаніі цела Канстанцыя было перавезена ў Галію, дзе і было пахавана, як відаць, у Аўгусце Трэвераў.
У антычнай літаратуры Канстанцый Хлор паўстае выключна ў добрым святле. Відаць, ён сапраўды карыстаўся павагай у сваіх уладаннях дзякуючы ўмеламу кіраванню, а яго ваенныя дасягненні былі вельмі значнымі, нават калі і прымаць да ўвагі, што Брытанія была вернута намаганнямі прэфекта прэторыя. Канстанцый атрымлівае хвалу за тое, што ён не ўступіў у адкрытае супрацьстаянне з Галерыем і тым самым не ўвёў дзяржаву ў новую грамадзянскую вайну. Аднак з-за таго, што Галерый валодаў моцнай арміяй і буйнымі сродкамі, Канстанцый проста не меў іншага выхаду. Але цалкам магчыма, што раптоўная смерць утрымала яго ад спробы перавароту.
Асоба
У антычнай літаратуры Канстанцый I атрымлівае станоўчыя водгукі. Язычніцкія і хрысціянскія аўтары былі добрай думкі пра яго, як, напрыклад, Еўтропій:
"«Быў ён мужам вялікім і зычлівасці найвялікшай, намагаўся ўзбагаціць правінцыялаў і прыватных асоб, не імкнучыся да такога ж павелічэння дзяржаўнай казны, і казаў, што лепш грамадскае багацце трымаць у прыватных асоб, чым захоўваць яго ў адным куфры. Жыў ён так сціпла, што ў святочныя дні, калі жадаў зладзіць баль для сваіх шматлікіх сяброў, браў у пазыку ў прыватных асоб сярэбраны посуд для ўпрыгожвання стала свайго. Ён быў не толькі любімы, але ў Галіі нават шанаваўся нароўні з багамі і асабліва за тое, што ў яго кіраванне пазбавіліся нарэшце ад дыяклетыянавай небяспечнай разважлівасці і ад максіміянавай крыважэрнай безразважнасці »."
Еўсевій Кесарыйскі ў сваёй «Царкоўнай гісторыі» таксама станоўча гаворыць пра Канстанцыя:
Хрысціянскія аўтары хваляць яго за мяккае стаўленне да іх рэлігіі і невыкананне ўказу Дыяклетыяна аб ганенні. Да таго ж сваім умелым кіраваннем ён мог набыць пашану ў сваіх падданых.
У літаратуры
Канстанцый Хлор з’яўляецца адным з галоўных герояў аповесці Іўліна Во «Алена».
У легендах
Імя Канстанцыя засталося ў легендах брытаў — так, Гальфрыд Монмуцкі ў сваёй «Гісторыі каралёў брытаў» прысвячае яму некалькі раздзелаў. Паводле гэтага твора, Канстанцый быў пасланы ў Брытанію рымскім сенатам пасля таго, як брытанскі кароль Асклепіядот быў зрынуты Коелем. Коель пагадзіўся плаціць даніну Рыму, але памёр праз восем дзён. Канстанцый ажаніўся з дачкой Коеля Аленай і стаў каралём Англіі. Алена нарадзіла яму сына Канстанціна, які ўзыйшоў на прастол Брытаніі, калі яго бацька памёр у Ёрку праз адзінаццаць гадоў. Аднак Генрых Хантынгданскі развянчаў легенду пра тое, што Алена была дачкой брытанскага караля, бо Канстанцый развёўся з ёй яшчэ да брытанскага паходу.
Дзмітрый Васілевіч Курцэвіч
Дзмітрый Васілевіч Курцэвіч (Булыга; ? — ) — князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Курцэвічаў герба «Курч». Сын Васіля Іванавіча. У 1569 годзе падпісаў акт аб далучэнні Валыні да Кароны Польскай. Падстараста белацаркоўскі ў 1590—1595 гадах, дзяржаўца ванячынскі, войскі кіеўскі з 1592 года.
Анатоль Бойка
Анатоль Бойка:
Антоні Патоцкі
Антоні Патоцкі (, Койданава Мінскай губерніі —, Варшава) — пісьменнік і літаратурны крытык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і Аляксандара і Касыльды (у дзявоцтве Яблонская) Патоцкіх. Вучыўся ў гімназіях Мінска і Варшавы, вышэйшую адукацыю атрымаў у 1894—1897 гадах у парыжскай Школе палітычных навук. Калі ў Парыжы ўтварылася польскае артыстычна-літаратурнае кола, стаў яго сакратаром.
Беларус у Амерыцы
«Беларус у Амерыцы» — беларускі часопіс у ЗША. Выдаваўся ў верасні 1948 – сакавіку 1949 гг. у Саут-Рыверы на беларускай мове. Выдавец Я. Ніхаёнак. Змяшчаў хроніку эмігранцкага жыцця, матэрыялы праграмадска-палітычную сітуацыю ў свеце і на Бацькаўшчыне, абвесткі пра пошукі родных і блізкіх. Выйшлі 4 нумары.
Антоні Патоцкі
Біяграфія
У час Першай сусветнай вайны быў віцэ-прэзідэнтам Польскага нацыянальнага саюзу. У 1931 годзе быў камісарам польскага ўраду на сусветнай выставе ў Парыжы. Перад пачаткам вайны вярнуўся ў Варшаву і пасяліўся ў Hotelu Sejmowym.
У 1901 годзе Э. Пашкоўскі напісаў аб Патоцкім аповесць, дзе ён выведзены пад імем Юліка Блоцкага.
Творчасць
Быў аўтарам папулярных брашур: «Аб Яне Гутэнбергу і аб тым, як людзі навучыліся пісаць і друкавацца» (1899; 2-е выд., 1927), «Аб Крыштафу Калумбу або аб тым, хто першым адкрыў Амэрыку» (1925). Аўтар зборніку апавяданняў «Martosia i my» (1899) і інш., крытычных артыкулаў. У 1925 г. адзначаны Ордэнам Ганаровага легіёну. У 1935 адзначаны Залатым акадэмічным лаўрам Польскай акадэміі літаратуры.
Нацыянальны заслужаны акадэмічны ўкраінскі народны хор Украіны імя Рыгора Вяроўкі
Нацыянальны заслужаны акадэмічны ўкраінскі народны хор Украіны імя Рыгора Вяроўкі — украінскі прафесійны хор, заснаваны 11 верасня 1943 года.
Гісторыя
Арганізатарам і першым кіраўніком калектыву быў Рыгор Гур'евіч Вяроўка, які ўзначальваў яго разам з жонкай Элеанорай Скрыпчынскай. У першы хор увайшлі 134 выканаўцы: 84 харысты, 34 артысты аркестра, 16 артыстаў балета. Створаны першапачаткова ў Харкаве, з 1944 года калектыў базуецца ў Кіеве.
Хор прадстаўляў ўкраінскае мастацтва ў гарадах СССР, Румыніі (1952, 1956), Польшчы (1953), Фінляндыі (1954), Бельгіі і Люксембурга (1958), Германіі (1959), Югаславіі (1962) і іншых краінах.
У гонар заснавальніка калектыву ў 1965 годзе хору было прысвоена яго імя. У гэтым жа годзе калектыў узначаліў Анатоль Цімафеевіч Аўдзіеўскі. З 1965 года хору прысвоена званне заслужанага, з 1974 года – акадэмічнага, у 1997 годзе – статус рэспубліканскага.
У хоры ёсць творчая лабараторыя па аўтэнтычнаму выкананню народных песень, фальклорны калектыў, які сістэматычна запісвае і расшыфроўвае народныя песні, арганізоўвае цыкл сольных канцэртаў.
Анатоль Аўдзіеўскі ўпершыню ўвёў у народны хор жаночыя акадэмічныя галасы, пашырыўшы яго выканальніцкія магчымасці. Не задавальняла кіраўніка класічнае аднарэгістравае і аднатанальнае гучанне жаночых галасоў, як у ансамблях і харавых калектывах некаторых рэгіёнаў Украіны.
Хор Вярёўкі гастраляваў у Мексіцы, Канадзе, Францыі, Швейцарыі, Расіі, Беларусі, Польшчы, Германіі і шэрагу іншых краін, традыцыйна прымаў удзел у буйных дзяржаўных мерапрыемствах Украіны. Удастоены шматлікіх нацыянальных і міжнародных узнагарод, у прыватнасці за вялікі ўклад у справу міру і дружбы паміж народамі, узнагароджаны сярэбраным медалём Сусветнага савета міру. У 2019 годзе быў зняты поўнаметражны фільм пра хор.
Рэпертуар
У аснове рэпертуару — украінскі фальклор, песні і танцы.
Значная частка апрацоўкі ўкраінскіх песень выканана заснавальнікам хору Р. Вяроўкай, для якога характэрны такія прыёмы, як нізкі жаночы вакал, чаргаванне двух галасоў з унісонамі, актававае разгалінаванне, паралелізм квінтаў, тэрцый, трызвукаў, прынцып варыяцыйна-фактурнага гарманічнага развіцця, элементы тэмбравага поліфаніі.
Герцагства Святога Савы
Герцагства Святога Савы (војводство Светог Саве, Ducatus Sancti Sabae) — сярэдневяковае сербскае герцагства, заснаванае Стэфанам Вукшычам Косача ў 1435 годзе.
Нацыянальны заслужаны акадэмічны ўкраінскі народны хор Украіны імя Рыгора Вяроўкі
Рэпертуар
Пазней рэпертуар хору папоўніўся творамі Барыса Ляташынскага, Льва Рэвуцкага, Мікалая Лысенкі і іншых украінскіх кампазітараў.
Герцагства Святога Савы
Гісторыя
20 студзеня 1448 года Стэфан Вукшыч паслаў Фрыдрыху III паведамленне, пад якім падпісаўся «Герцаг Святога Савы, кіраўнік Захум'я і Прымор'і». а таксама запатрабаваў, каб Баснійскі кароль прызнаў гэты тытул.
Нацыянальны заслужаны акадэмічны ўкраінскі народны хор Украіны імя Рыгора Вяроўкі
Рэпертуар
У савецкі час у рэпертуары калектыву былі таксама песні, якія ўслаўлялі камуністычных дзеячаў і грамадскі строй СССР, у тым ліку, напрыклад, песня «Я слаўлю партыю».
У 2011 годзе рэзананс меў прэм'ерны спектакль забароненай у савецкі час народнай оперы Я. Станковіча «Калі цвіце папараць». У другой палове 2010 года хор выступаў таксама з крымскататарскімі, венгерскімі, польскімі кампазіцыямі, імкнучыся адлюстраваць спецыфіку розных рэгіёнаў Украіны або ў рамках мастацкага супрацоўніцтва з польскімі музыкамі.
Герцагства Святога Савы
Гісторыя
15 лютага 1448 года Стэфан Вукшыч падпісаў дагавор з Альфонса V, каралём Арагона. Паводле гэтага дагавора Герцагства Святога Савы трапляла ў васальную залежнасць ад Арагона, наўзамен атрымаўшы ваенную дапамогу ў барацьбе супраць Асманскай імперыі, Венецыі і баснійскага караля.
Электрычныя праваднікі
Электры́чныя праваднікі́ — рэчывы (целы, матэрыялы) з высокай электраправоднасцю. У адрозненне ад паўправаднікоў і дыэлектрыкаў маюць значную колькасць свабодных зараджаных часціц (носьбітаў зараду), якія ў электрычным полі набываюць упарадкаваны рух.
Герцагства Святога Савы
Гісторыя
Стэфан Вукшыч памёр у 1466 годзе. Улада над герцагствам перайшла да яго старэйшага сына Уладзіслава Херцагавіча. У 1482 годзе Уладзіслаў быў забіты туркамі на чале з яго малодшым братам, які прыняў іслам, Эрзеклі Ахмед Пашой. У складзе Асманскай імперыі зямлі герцагства былі пераназваны ў Герцагавіну (Зямлі Герцага) і вылучаны ў асобны санджак у складзе Баснійскага пашалыка
Электрычныя праваднікі
Асноўныя праваднікі — металы і іх сплавы, электраліты, плазма. У металах носьбітамі электрычнага току з'яўляюцца электроны, у электралітах — іоны, у плазме — электроны і іоны. Пры нізкіх тэмпературах многія металы і некаторыя паўправаднікі набываюць звышправоднасць і становяцца звышправаднікамі.
Металічныя праваднікі выкарыстоўваюцца ў электрычных кабелях і правадах, абмотках электрычных машын, трансфарматараў, прылад і апаратаў; электраліты — пераважна ў электрычных акумулятарах.
Адзін з найлепшых праваднікоў — серабро, выкарыстоўваецца для тонкіх правадоў вымяральных прылад, для электродаў, якія ўплаўляюць у кераміку, шкло і інш. Найбольш пашыраны праваднік — медзь, спалучае электраправоднасць з трываласцю, гнуткасцю, каразійнай устойлівасцю. Больш лёгкі і танны праваднік — алюміній, аднак з меншай электраправоднасцю і трываласцю. Медныя, алюмініевыя і сталеалюмініевыя правады шырока выкарыстоўваюцца ў лініях электраперадачы.
Каратагай (Паўладарская вобласць)
Каратагай — сяло ў Паўладарскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кенескай сельскай акругі. Код КАТА — 556047300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 289 чалавек (127 мужчын і 162 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 244 чалавекі (124 мужчыны і 120 жанчын).
NGC 5896
NGC 5896 (іншыя абазначэнні — MCG 7-31-44, ZWG 221.42, NPM1G +42.0408, PGC 54367) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян Дзмітрыевіч Курцэвіч
Ян Дзмітрыевіч Курцэвіч (Булыга; ? — пасля 1613) — князь.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Курцэвічаў герба «Курч». Сын Дзмітрыя Васілевіча. Падстараста чаркаскі ў 1601 годзе і белацаркоўскі з 1609 года.
Яго нашчадкі на аснове легендарных звестак зваліся князямі Карыятавічамі-Курцэвічамі.
Таццяна Мікалаеўна Білецкая
Біяграфія
Таццяна Білецкая нарадзілася 14 лютага 1963 года.
У 1982 годзе скончыла Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча (клас Г. М. Кірылавай).
У 2000 годзе скончыла Украінскую акадэмію танца па спецыяльнасці балетмайстар-рэпетытар (клас Э. М. Сцябляк).
З 1982 года — артыстка Нацыянальнай оперы Украіны імя Тараса Шаўчэнкі.
Выступала ў Францыі, Італіі, Канадзе, Японіі, ЗША, Швейцарыі, Іспаніі, Партугаліі, Германіі, Аргенціне, Бразіліі і інш.
Творчасць
Балерына лірыка-рамантычнага плана.
Сярод яе вядомых партый — Аўрора («Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Беласнежка («Беласнежка і сем гномаў» Б. Паўлоўскага), Балерына («Пятрушка» І. Стравінскага), Гамзаці («Баядэрка» Л. Мінкуса), Жызель («Жызель» А. Адана), Зобейда («Шахеразада» на музыку М. Рымскага-Корсакава), Карла («Венскі вальс»), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Клара («Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Ліза («Марнае засцярога» Ф. Геральда), Маўка («» ), Пахіта («Пахіта» Л. Мінкуса), Папялушка («Папялушка» С. Пракоф’ева), Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага) і іншыя.
Сара Калманаўна Рэйзен
Сара Калманаўна Рэйзен (, Койданава Мінскай губерніі —, Нью-Ёрк, ЗША) — паэтка, дзіцячая пісьменніца і перакладчыца.
Біяграфія
Пісала на ідыш. З 1933 года жыла ў ЗША. Аўтар шэрагу зборнікаў вершаў і прозы. Першая яе кніга «Сон і ява» выйшла ў Варшаве, другая «Вершы» — у Вільні, трэцяя «Вершы» — у 1955 годзе ў Нью-Йорку. Перакладала на ідыш творы А. С. Пушкіна, І. С. Тургенева, Л. М. Лермантава і інш.
Зацішша (Буда-Кашалёўскі раён)
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (21 сям'я) пераселены.
Размяшчэнне
За 18 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 29 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На ўсходзе меліярацыйны канал.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай пераважна двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 14 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр). Да 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Ліпскага сельсавета.
Аляксандр Ланін
Аляксандр Ланін (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі, варатар.
Выхаванец РЦАР, выклікаўся ў юнацкую (U-18) зборную Беларусі па гандболе. Затым гулец мінскага клуба «Віцязь».
Эрык Бецыг
Роберт Эрык Бецыг (Robert Eric Betzig, нар., Ан-Арбар, Мічыган, ЗША) — амерыканскі фізік, які працуе прафесарам фізікі і прафесарам малекулярнай і клетачнай біялогіі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Ён таксама з’яўляецца старэйшым навуковым супрацоўнікам у даследчым кампусе Janelia Farm у Эшберне, штат Вірджынія.
Ранняе жыццё і адукацыя
Бецыг нарадзіўся ў Ан-Арбары, штат Мічыган, у 1960 годзе ў сям’і Хелен Бецыг і інжынера Роберта Бецыга. Імкнучыся працаваць у аэракасмічнай прамысловасці, Бецыг вывучаў фізіку ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце і атрымаў ступень бакалаўра ў 1983 годзе. Затым ён працягваў вучыцца ў Карнельскім універсітэце, дзе яго кансультавалі Ааран Льюіс і Майкл Айзаксан. Там ён атрымаў ступень магістра і доктара філасофіі ў галіне прыкладной фізікі і інжынернай фізікі ў 1985 і 1988 гадах адпаведна. Для атрымання ступені доктара філасофіі ён засяродзіўся на распрацоўцы аптычных мікраскопаў з высокім разрозненнем, якія маглі бачыць з тэарэтычнай мяжой у 0,2 мікраметра.
Лабараторыя Бэла
Пасля атрымання доктарскай ступені Бецыг быў прыняты на працу ў AT&amp;T Bell Laboratories у аддзел даследаванняў фізікі паўправаднікоў у 1989 годзе. У тым годзе калега Бецыга, Уільям Мёрнер, распрацаваў першы аптычны мікраскоп, які мог бачыць за мяжу 0,2 мікраметра, вядомую як мяжа Абэ, але ён мог функцыянаваць толькі пры тэмпературах, блізкіх да абсалютнага нуля. Натхнёны даследаваннямі Мёрнера, Бецыг стаў першым чалавекам, які ў 1993 годзе выявіў асобныя флуарэсцэнтныя малекулы пры пакаёвай тэмпературы, вызначаючы іх становішча ў межах менш чым 0,2 мікраметра. За гэта ён атрымаў прэмію Уільяма Бэйкера за ініцыятывы ў галіне даследаванняў (раней вядомая як прэмія Нацыянальнай акадэміі навук за ініцыятывы ў галіне даследаванняў). Бецыг таксама быў узнагароджаны прэміяй Уільяма Макмілана ў 1992 годзе.
Кампанія Ann Arbor Machine Company
У 1994 годзе Бецыг быў расчараваны акадэмічнай супольнасцю і нявызначанасцю карпаратыўнай структуры Bell Laboratories, што прымусіла яго пакінуць абодзве. Ён правёў некалькі гадоў у якасці хатняга таты, перш чым вярнуцца ў працоўную сілу ў 1996 годзе, калі заняў пасаду віцэ-прэзідэнта па даследаваннях і распрацоўках кампаніі Ann Arbor Machine Company, якая належала сям’і Бецыг. Тут ён распрацаваў гнуткую адаптыўную сервагідраўлічную тэхналогію (FAST), але, патраціўшы мільёны даляраў на распрацоўку, прадаў толькі дзве прылады.
Вяртанне да акадэмічных колаў
У 2002 годзе Бецыг вярнуўся ў сферу мікраскапіі і заснаваў New Millennium Research у Акемасе, штат Мічыган. Натхнёны працай Майка Дэвідсана з флуарэсцэнтнымі бялкамі, ён распрацаваў фотаактываванаю лакалізацыйнаю мікраскапію (PALM), метад кантролю флуарэсцэнтных бялкоў, які выкарыстоўваў імпульсы святла для стварэння малюнкаў з больш высокім разрозненнем, чым лічылася магчымым раней. У гасцінай свайго старога супрацоўніка Bell Labs Харальда Геса Бецыг і Гес распрацавалі першы аптычны мікраскоп на аснове гэтай тэхналогіі. Яны пабудавалі свой першы прататып менш чым за два месяцы, што прыцягнула да іх шырокую ўвагу. У кастрычніку таго ж года даследчы кампус Даследчы кампус Janelia Farm Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза прыняў яго на працу, але яго лабараторыя ў той час яшчэ будавалася.
У пачатку 2006 года ён афіцыйна далучыўся да Janelia Farm у якасці кіраўніка групы, каб працаваць над распрацоўкай метадаў флуарэсцэнтнай мікраскапіі звышвысокага разрознення. Ён выкарыстаў гэтую тэхніку для вывучэння дзялення клетак у чалавечых эмбрыёнах. У 2010 годзе яму прапанавалі прэмію Макса Дэльбрука, але ён адмовіўся ад яе, і Сяавэй Чжуан атрымаў прэмію. У 2014 годзе Бецыг разам са Штэфанам Гелем і Уільямам Мёрнерам атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі. 31 мая 2016 года папам Францішкам ён быў прызначаны акадэмікам Папскай акадэміі навук.
Улетку 2017 года Бецыг далучыўся да выкладчыкаў Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі з сумесным прыёмам у Нацыянальную лабараторыю імя Лоўрэнса Берклі.
Дулебскі сельсавет
Дуле́бскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Дулебы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мачаскага сельсавета.
Мачулішчы
Геаграфія
Знаходзяцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Мінска. Прыпыначны пункт чыгункі на лініі Мінск — Асіповічы.
Гісторыя
Мачулішчы вядомыя з 1590 года як шляхецкая ўласнасць у складзе маёнтка Гатава. У 1600 годзе вёска Мочул, належала І. С. Корсаку, з 1791 года ўладанне каталіцкай царквы, з 1858 года дзяржаўная ўласнасць, у 1897 годзе вёска ў Сеніцкай воласці Менскага павета.
У 1924—1930 гадах Мачулішчы у Мінскай акрузе. З 1997 года гарадскі пасёлак.
У 2006 годзе ў падпарадкаванне Мачулішчанскаму пасялковаму Савету былі перададзеныя вёскі Аляксандрава і Мачулішчы. 21 снежня 2012 года была ліквідавана вёска Аляксандрава, 28 мая 2013 года яе тэрыторыя далучаная да Мачулішчаў. 15 жніўня 2014 года была ліквідавана вёска Мачулішчы, 22 кастрычніка 2014 года яе тэрыторыя далучаная да Мачулішчаў.
Эканоміка
Завод «Аэрамаш».
Жалва
Жа́лва (Želva, традыцыйная беларуская назва — Пазэльва) — мястэчка ва Укмяргскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Цэнтр Жалваўскай сянюніі. Размешчана на рацэ Жальвяле (Зэльве), за 22 км на ўсход ад Укмярге. Насельніцтва на 2011 год — 457 чалавек.
Засценкаўскі сельсавет
Засце́нкаўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Засценкі.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Новатухінскага і Чарнаручанскага сельсаветаў. 20 мая 1960 года ў склад Азярэцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Кіраёва, Косціна і Рэдзькі). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 77 населеных пунктаў.
Жалва
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Пазэльву датуецца 1373 годам. У 1385 годзе яна ўваходзіла ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.
Засценкаўскі сельсавет
Гісторыя
8 красавіка 2004 года да Засценкаўскага сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рэдзькаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Азёры, Вялікае Тхорына, Кіраёва, Косціна, Пятрыкі, Рэдзькі, Судзілавічы і Шэкі). 8 ліпеня 2008 года скасавана вёска Азёры.
Жалва
Вялікае Княства Літоўскае
У 1753 годзе ў Пазэльве збудавалі касцёл.
Засценкаўскі сельсавет
Гісторыя
14 верасня 2017 года Засценкаўскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Асінторфскага сельсавета.
Жалва
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Пазэльва апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Вількамірскім павеце Віленскай губерні.
Засценкаўскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 538 чалавек, з іх 94,2 % — беларусы, 4,5 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
Жалва
Пад уладай Расійскай імперыі
На 1859 год у Пазэльве было 30 будынкаў.
Засценкаўскі сельсавет
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў: аграгарадок Рэдзькі, вёскі Вялікае Тхорына, Ганчарова, Гічы, Дарожная, Засценкі, Іваноўшчына, Карумны, Кіраёва, Косціна, Новая Зямля, Новая Тухінь, Пятрыкі, Рыленкі, Сарвіры, Сенцюры, Судзілавічы, Шухаўцы, Шэкі і Якіменкі.