cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Луцкая вайна
Прычыны канфлікту
Пасьля смерці вялікага князя Вітаўта 27 кастрычніка 1430 года кароль польскі Уладзіслаў Ягайла ўзяў на сябе фармальнае верхавенства ў ВКЛ, але ўрэшце ён прызнаў новым вялікім князем свайго малодшага брата Баляслава Свідрыгайлу. Польскі кароль спадзяваўся, што дзякуючы гэтаму бяздзетны сваяк прызнае сваімі пераемнікамі ў княстве сыноў старэйшага брата — Уладзіслава і Казіміра. Аднак Свідрыгайла жадаў стаць незалежным і заснаваць уласную дынастыю. Яшчэ ў 1430 г. ён зняволіў Ягайлу, узяў Вільню і Трокі і прымусіў Ягайлу афіцыйна прызнаць сваё княжанне ў Вялікім Княстве Літоўскім.
Становішча пагоршылася ўмяшаннем польскіх рыцараў, якія, даведаўшыся пра зняволенне караля, захапілі памежныя замкі, у тым ліку: Камянец-Падольскі, Чырвонаград і Скала-Падзільску. Нягледзячы на ​​загад караля, замкі засталіся акупаваныя палякамі, і, ў адплату, Свідрыгайла заняў Збараж і Алэска і разрабаваў, між іншым, Львоў і Тэрэбоўлю.
Шукаючы саюзнікаў для сваіх амбіцыйных планаў, Свідрыгайла заключыў пагадненне з малдаўскім гаспадаром Аляксандрам Добрым, татарамі і вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна Паўлам фон Русдорфам. Акрамя таго, ён прызнаў сваім пратэктарам нямецка-венгерскага караля Сігізмунда Люксембургскага.
Гэтыя дзеянні выклікалі вялікую заклапочанасць каралеўскага двара ў Вавелі. Нарэшце, паведамленне аб тым, што людзі князя Свідрыгайлы заключылі ў турму каралеўскага сакратара Яна Лутковіча з Бжэзі, прымусіла Ягайлу вырашыць расправіцца з братам сілай.
Баявыя дзеянні
Баі пачаліся ў трэцяй дэкадзе чэрвеня 1431 г. Кароль Уладзіслаў з галоўнымі сіламі рушыў 25 чэрвеня з Пшэмысля ў бок Гародні, а крыху раней два аддзелы рушылі да Збаража, Гарадла і іншых замкаў, якія кантраляваліся літвінамі. У пачатку ліпеня польскія войскі захапілі галоўныя гарады Валыні, якая пасля смерці князя Вітаўта лічылася часткай Кароны. Ягайла спадзяваўся, што дзякуючы гэтаму не спатрэбіцца далейшы паход, але з-за жорсткай пазіцыі брата ў сярэдзіне ліпеня пачаўся паход на літоўскія землі. Першая сутычка адбылася пад Устылугам, дзе польскія рыцары разбілі больш шматлікі русінска-татарскі атрад. Літвіны ж спалілі навакольныя ўмацаванні і адступілі.
У канцы ліпеня каралеўскае войска рушыла на Луцк, узмоцненае спазднелымі польскімі рыцарамі. Частка гэтых сілаў - каля 6000 ваяроў пад кіраўніцтвам князя Казіміра II - павінна была рушыць супраць русінаў у Белзскім княстве, паўстаўшых пад натхненнем ад Свідрыгайлы. Сам вялікі князь тым часам сабраў больш сілаў і заняў пазыцыю ў Луцку. 31 ліпеня шэсць польскіх харугваў сутыкнуліся на рацэ Стыр каля Луцка з аддзелам Свідрыгайлы, які, убачыўшы набліжэнне свайго брата з галоўнымі сіламі, загадаў адступіць і спаліў горад, заставіўшы 4-тысячны гарнізон на чале з аднім з найлепшых сваіх ваеначальнікаў, луцкага старасты Юршы. Падчас бою быў паранены і сам князь. Поспех прывёў да таго, што польскае войска на наступны дзень пачало аблогу Луцкага замка, але, нягледзячы на ​​намаганні і штурм 13 жніўня, замак не быў захоплены. У гэты дзень было падпісана 4-дзённае перамір'е.
17 жніўня літоўцы парушылі перамір'е: з замка быў зроблены набег на польскія пазіцыі; у гэты ж час другі аддзел захапіў Ратна і ўвайшоў на Холмшчыну, але там быў разбіты кавалерыяй мясцовага бургграфа Яна Цёлка. Літоўскае наступленне пацярпела крах і пад Крэменцэм, дзе перамогу атрымаў кавалерыйскі атрад Пятра Шафранца. 20 жніўня было заключана чарговае перамір'е, якое працягвалася да 26 жніўня. Аднак, не ведаючы пра гэта, у той жа дзень у вайну ўступілі тэўтонскія рыцары, якія напалі на Куявію і Добжынскую зямлю, а таксама малдаване, якія напалі ў тым ліку на на Галіч і Камянец-Падольскі. Аднак асобны польскі аддзел разбіў сілы гаспадара Аляксандра і прымусіў іх адступіць. Кароль Ягайла пасля заканчэння тэрміну перамір'я выдаў новую грамату аб перамір'і, але палякі пачалі новы наступ на Луцк, але зноў няўдала. Нарэшце 1 верасня Свідрыгайла таксама выдаў дакумент аб перамір'і. Бакі, у тым ліку тэўтонскія рыцары і малдаване, павінны былі спыніць любыя баявыя дзеянні да 24 чэрвеня 1433 года.
Наступствы
Завяршэнне канфлікту не прынесла поспеху Кароне, бо па ўмовах міру павінны былі захоўвацца ўладанні, якія існавалі на момант уступлення перамір'я ў сілу. Акрамя таго, дзяржава была ўцягнута ў некалькі гадоў барацьбы з Тэўтонскім ордэнам. Не была дасягнута і галоўная мэта — пазбаўленне Свірыгайлы велікакняжацкага тытула. Дамовіліся толькі аб размежаванні тавараў Кароны і Літвы, каб на гэтай ніве не было новых непаразуменняў.
Мір у Літве панаваў толькі да 1432 г., калі пачалася грамадзянская вайна паміж Свідрыгайлам і Жыгімонтам Кейстутавічам, у якую таксама былі ўцягнуты Тэўтонскі ордэн і Карона.
Конканскі бераг
Геаграфія
Як гістарычная вобласць Конканскі бераг цягнецца ад паўднёвай часткі Гоа да Дамана на поўначы, каля 724 км у даўжыню, ад 48 км да 96 км у шырыню. Агульная плошча каля 30 746 км². Часам Конкан вылучаюць па сучаснай адміністрацыйнай прыкмеце як бераг ад Мумбаі да Гоа.
Значныя тэрыторыі Конкана пакрыты ляснымі масівамі, асабліва заходнія схілы Гат. У вусцях рэк вылучаюцца мангравыя зараснікі. У іх нерасцяцца розныя віды рыб. На поўдні ўздоўж берага сустракаюцца каралавыя рыфы.
Апошнія дзесяцігоддзі прырода Конкана моцна церпіць ад экалагічнай нагрузкі ў выніку перанасялення, выкідаў цвёрдых адыходаў, каналізацыі, нафтапрадуктаў. Прадпрымаюцца намаганні для яе захавання. Найбуйнейшы горад і прамысловы цэнтр — Мумбаі.
Гісторыя
Згодна Пуранам Конкан быў створаны Парашурамам, аватарай Вішну, які стрэліў з лука і загадаў богу мора адступіць да месца, дзе ўпадзе яго страла. У перакладзе з санскрыта назва Конкана (कोण कण) перакладаецца як «кут зямлі», «частка зямлі». Пра тое, што Конкан быў заселены ў глыбокай старажытнасці, кажуць знаходкі петрогліфаў на схілах Заходніх Гат. З пачатку нашай эры ўзбярэжжа ператварылася ў важны рэгіён міжнароднага гандлю, дзе ўжо ў раннім сярэднявеччы дамінавала грашовая эканоміка. Археолагі знаходзяць рэчы, што паступалі на мясцовы рынак з іншых рэгіёнаў Індастана, Ірана, Міжземнамор'я і Аксума. У 1 тысячагоддзі н. э. астравы Сальсет і Элефанта ператварыліся ў важныя рэлігійныя цэнтры будызму, а потым індуізму. Лічыцца, што ў сярэднявеччы ў Конкане склаліся абшчыны хрысціян, зараастрыйцаў і юдэяў. У выніку ўзаемадзеяння розных этнасаў і культур на ўзбярэжжы ўзнікла асаблівая этна-лінгвістычная супольнасць конканцаў.
Конкан з'яўляўся прыцягальным раёнам для заваёўнікаў звонку. У XVI ст. партугальцы заснавалі свае калоніі ў Дамане, Гоа, Элефанце і Сальсеце. У 1613 г. у Сураце была адчынена першая факторыя Англійскай Ост-Індскай кампаніі. У 1687 г. цэнтрам англійскіх каланіяльных валоданняў у Паўднёвай Азіі стаў Бамбей. У 1664 — 1670 гг. большая частка Конкана трапіла ў склад імперыі маратхаў. У 1775 — 1818 гг. — Брытанскай Індыі. У 1947 г. брытанскія каланіяльныя тэрыторыі былі абвешчаны часткай незалежнай Індыі. Апошнімі часткамі Конкана, якія ўвайшлі ў яе склад, сталі партугальскія калоніі Даман і Гоа ў 1961 г.
У 1998 г. была адкрыта Конканская чыгуначная магістраль.
Канстанцін Дабрыніч
Канстанцін Дабрыніч (? — ) — наўгародскі пасаднік, сын і пераемнік Дабрыні, абвешчаны пасаднікам у 1017 годзе.
У 1018 годзе Яраслаў Мудры, патрываўшы на поўдні паразу ад Баляслава Храбрага і Святаполка, збег у Ноўгарад і прыгатаваўся збегчы далей, «за мора». Але Канстанцін Дабрыніч і наўгародцы, пасёкшы яго караблі, сказалі князю, што яны жадаюць біцца за яго з Баляславам і Святаполкам. Яны сабралі грошы, нанялі варагаў і самі ўзброіліся. Нягледзячы на гэту паслугу, Яраслаў у 1019 годзе чамусьці ўгневаўся на Канстанціна і зняволіў яго, паводле пазнейшых летапісных вестак, на 3 гады ў Растоў. Затым Дабрыніч быў пераведзены ў Мурам і тамака, на рацэ Ацэ, быў забіты ў 1022 годзе. Яго сынам, верагодна, быў Астрамір.
IC 4824
IC 4824 — галактыка тыпу IBm (змяшаная няправільная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Увіч
У́віч — рака ў Добрушскім і Веткаўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 15,5 км. Пачынаецца за 1 км на захад ад былой вёскі Марозаўка Добрушскага раёна, упадае ў старычнае возера на пойме Беседзі на паўднёвай ускраіне былой вёскі Новыя Грамыкі Веткаўскага раёна. Рэчышча каналізаванае.
Кыкава
Кыкава (Кикова́) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Стрыеўскай вясковай абшчыны.
Баявыя мастацтвы
Баявыя мастацтвы — мастацтвы вядзення рукапашнага бою. Навучанне баявому мастацтву ў адмысловай школе можа суправаджацца настаўленнем у веравызнанні заснавальніка віду адпаведнага мастацтва. Для засваення навыкаў вядзення бою выкарыстоўваюць пляску, адзінаборства і бойку больш за двух чалавек.
Для ўдасканалення баявога майстэрства выкарыстоўваюць трэніроўкі са зброяй: нажом, кіём, нунчаку, ланцугом, кап’ём i г.д.
Герб Светлагорска
Апісанне
У чырвоным полі іспанскага шчыта залатое сонца.
Выява герба была зацверджана рашэннем Светлагорскага гарадскога Савета дэпутатаў ад 28 чэрвеня 2000 года № 41, палажэнні аб іх — гарадскім выканаўчым камітэтам 27 верасня 2000 года № 531. Аўтар герба Б. К. Пірштук.
Бернар Арно
У красавіку 2018 года прызнаны найбагацейшым чалавекам Еўропы. 18 студзеня 2020 года Арно стаў самым багатым чалавекам у свеце, Forbes ацаніў яго багацце ў $117 млрд. Ужо праз тры дні ён зноў саступіў першынство заснавальніку Amazon Джэфу Безасу.
Вялікі афіцэр ордэна Ганаровага легіёна з 14 ліпеня 2011 года.
18 чэрвеня 2021 года багацце Бернара Арно за суткі павялічылася на $1,4 млрд і склала $200,4 млрд. Арно стаў другім чалавекам, багацце якога перавысіла $200 млрд, першым быў заснавальнік Amazon Джэф Безас.
Археалагічныя аб’екты Сербіі выключнага значэння
Археалагічныя аб’екты Сербіі выключнага значэння (Археолошка налазишта од изузетног значаjа/Arheološka nalazišta od izuzetnog značaja) — археалагічныя помнікі ў Сербіі, якія маюць найвышэйшы статус дзяржаўнай аховы, некаторыя з іх уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Пералічаныя аб’екты з’яўляюцца часткай спісу ахоўных аб’ектаў Культурнай спадчыны Сербіі.
Белрэстаўрацыя
У 1991 годзе ўтворана Галоўнае ўпраўленне па рэстаўрацыі і кансервацыі помнікаў гісторыі і культуры пры СМ Беларусі, якое ў 1996 рэарганізавана ў Камітэт па кансервацыі і рэстаўрацыі помнікаў пры Міністэрстве культуры Беларусі. .
Дзейнасць
Займалася спецыяльнымі будаўніча-мантажнымі, праектнымі і навукова-даследчымі працамі па рэстаўрацыі і кансервацыі помнікаў гісторыі, архітэктуры, горабудаўніцтва, садова-паркавага мастацтва, твораў станковага і манументальнага жывапісу, скульптуры, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, кнігі.
Фёдар Іванавіч Куляшоў
Фёдар Іванавіч Куляшо́ў ( — ) — вучоны ў галіне літаратуразнаўства, крытык, педагог. Доктар філалагічных навук (1964), прафесар (1965). Псеўданімы: Хведар Вясёлы; Фёдоров К.; Фёдараў К.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Вялікія Стралкі (зараз у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі) у сялянскай сям’і. Рана застаўся без бацькоў. Быў пастухом і парабкам. У 1925—1930 гадах выхоўваўся ў дзіцячых дамах у Бабруйску і Пірэвічах. У 1931—1933 гадах працаваў літаратурным супрацоўнікам рагачоўскай газеты «Камунар» і ўласным карэспандэнтам газеты «Савецкая Беларусь». У 1935 годзе скончыў Ленінградскі абласны настаўніцкі інстытут і працаваў выкладчыкам рускай мовы і літаратуры ў Кіраўску. Завочна вучыўся на аддзяленні мовы і літаратуры ў Ленін­градскім педагагічным інстытуце імя М. М. Пакроўскага, які скончыў у 1944 годзе.
Па некаторых звестках, упершыню Ф. І. Куляшоў быў арыштаваны на непрацяглы час у 1935 годзе. А 26 красавіка 1938 года зноў быў арыштаваны, асуджаны на 5 гадоў зняволення і знаходзіўся ў Варкутлагу. Па іншых звестках, Фёдар Іванавіч Куляшоў быў арыштаваны 26 сакавіка 1939 года і асуджаны 26 мая 1939 года Мурманскім абласным судом на 5 гадоў папраўча-працоўных лагераў па артыкуле 58, пункце 10 Крымінальнага кодэкса РСФСР «За захаванне антысавецкай літаратуры» (пры вобыску былі знойдзены раманы Б. Пільняка і Б. Ясенскага). 24 студзеня 1990 года быў рэабі­літаваны Вярхоўным судом РСФСР.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны Ф. І. Куляшоў знаходзіўся ў Растове-на-Доне і разам з сям’ёй быў эвакуіраваны ў Міяс. Да лютага 1942 года знахо­дзіўся ў працоўнай арміі, потым працаваў настаўнікам у адной са школ Міяскага раёна. З лістапада 1943 года працаваў пісарам ваенна-перасыльнага пункта ў Чалябінску, а ў пачатку 1944 года ў Чалябінскім механіка-машынабудаўнічым інстытуце выкладчыкам рускай мовы і літаратуры, у 1945—1950 гадах — у Кустанайскім настаўніцкім інстытуце. У 1950—1951 гадах Фёдар Іванавіч Куляшоў займаў пасаду загадчыка кафедры рускай літаратуры Кзыл-Ардынскага педагагічнага інстытута (Казахская ССР). У 1951—1955 гадах дацэнт кафедры рускай і ўсеагульнай літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта і па сумяшчальніцтве — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры Акадэміі навук БССР. У 1955—1961 гадах дацэнт кафедры рускай і ўсеагульнай літаратуры ў Сахалінскім універсітэце. У 1961 годзе Ф. І. Куляшоў вярнуўся ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт і працаваў там да 1990 года. У 1966—1969 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры, у 1985—1990 гадах — кансультант пры кафедры.
Навуковая дзейнасць
Друкавацца пачаў у 1946 годзе. Пісаў на рускай і беларускай мовах. Займаўся даследаваннямі гісторыі рускай літаратуры XIX — пачатку XX стагоддзя. Аўтар кніг пра творчасць Г. Дзяржаві­на, Я. Бара­­тынскага, Л. Талстога, М. Някрасава, А. Чэхава, В. Верасаева, М. Горкага, І. Мележа, А. Купрына, Я. Брыля, П. Пестрака, І. Шамякіна, М. Лынькова, М. Лобана, І. Чыгрынава і інш. Пад рэдакцыяй Ф. І. Куляшова і з яго ўступным артыкулам выйшаў у Маскве збор твораў А. Купрына ў 10 тамах.
Сярод апублікаванага:
Узнагароды і званні
Працоўныя заслугі Ф. I. Куляшова адзначаны ганаровым знакам «За выдатныя поспехі ў рабоце ў галіне вышэйшай адукацыі СССР», Ганаровай граматай Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР, медалём «Ветэран працы», трыма граматамі рэктарата Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Садружнасць Незалежных Дзяржаў
Садружнасць Незалежных Дзяржаў, СНД — міждзяржаўнае аб’яднанне, уключае большасць рэспублік былога СССР.
Удзельнікамі СНД з’яўляюцца: Азербайджан, Арменія, Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Малдова, Расія, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан.
Штаб-кватэра Садружнасці знаходзіцца ў Мінску, Беларусь.
Гістарычныя перадумовы
У снежні 1991, спыніў сваё існаванне Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік, і на палітычнай арэне з’явілася новае міжнароднае аб’яднанне — Садружнасць Незалежных Дзяржаў (СНД).
У 1990 быў адменены 6-ы артыкул Канстытуцыі СССР, у якім агаворвалася «кіруючая роля КПСС». Дагэтуль ўжо адбывалася фарміраванне палітычных партый шырокага спектра. Многія партыі, створаныя ў рэспубліках, выступалі з нацыяналістычных пазіцый, заклікалі да выхаду са складу СССР. Праявіўся крызіс нацыянальна-дзяржаўнага ўладкавання СССР. Аказалася, што ў краіне ёсць нямала этнічных канфліктаў сярод якіх, напрыклад, грузіна-абхазскі, армяна-азербайджанскі. У абстаноўцы галоснасці гэтыя канфлікты аказаліся на паверхні. У шэрагу рэспублік абвастрыліся адносіны паміж тытульнымі нацыямі і рускімі, але ў кіраўніцтва краіны не было праграмы вырашэння нацыянальных праблем, умення своечасова і эфектыўна рэагаваць на абвастрэнне этнічных канфліктаў. Спробы вырашыць праблему з дапамогай войскаў не прывялі да станоўчых вынікаў.
Першы крок у напрамку да незалежнасці зрабілі прыбалтыйскія рэспублікі — Літва, Латвія, Эстонія. Яны разлічвалі на тое, што па-за СССР ім удасца дасягнуць большых поспехаў. У сакавіку 1990 Вярхоўны Савет Літвы аб’явіў аб узнаўленні дзяржаўнага суверэнітэту.
Кіраўніцтва СССР імкнулася захаваць непарушнасць краіны. З гэтай мэтай у красавіку 1990 года быў прыняты закон «Аб размеркаванні паўнамоцтваў паміж Саюзам ССР і суб’ектамі федэрацыі». Рэспублікам прадастаўляліся больш шырокія магчымасці ажыццяўляць адзін з адным эканамічнае супрацоўніцтва, уступаць у адносіны з іншымі дзяржавамі, прымаць удзел у рабоце міжнародных арганізацый пры захаванні пэўнай ступені кантролю з боку саюзнага цэнтра. Гэты заканадаўчы акт захоўваў адзінства СССР і стрымліваў выхад са складу самастойных рэспублік. Аднак у рэальным жыцці падзеі сталі развівацца па-іншаму.
У чэрвені-ліпені 1990 года дзяржаўны суверэнітэт абвясцілі Расійская Федэрацыя і Украіна. Пачатак палітычнай самастойнасці Беларусі быў пакладзены 27 ліпеня 1990 года. У гэты дзень Вярхоўны Савет БССР прыняў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР. У ёй абвяшчалася вяршэнства на тэрыторыі рэспублікі Канстытуцыі Беларускай ССР і яе законаў.
Ва ўмовах эканамічнага і палітычнага крызісу 19-21 жніўня 1991 ў Маскве група вышэйшых дзяржаўных і палітычных кіраўнікоў зрабіла спробу спыніць перабудову шляхам увядзення надзвычайнага становішча ў краіне. Аднак іх дзеянні былі нейтралізаваны прыхільнікамі новага курсу. Жнівеньскія падзеі садзейнічалі рэзкаму паскарэнню палітычных працэсаў і змяненню палітычных сіл у краіне. На парадку дня стала пытанне аб самім існаванні СССР.
8 снежня 1991 года кіраўнікі Расіі Барыс Ельцын, Украіны Леанід Краўчук і Беларусі Станіслаў Шушкевіч падпісалі ў рэзідэнцыі Віскулі ў Белавежскай пушчы пагадненне аб дэнансацыі дагавора аб стварэнні Саюза ССР ад 1922 года і аб стварэнні Садружнасці Незалежных Дзяржаў, якое павінна было стаць прынцыпова іншым, у параўнанні з Савецкім Саюзам, аб’яднаннем рэспублік.
Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь ратыфікаваў Пагадненне аб утварэнні Садружнасці Незалежных Дзяржаў 10 снежня 1991 года.
Кіраўнікі іншых рэспублік СССР, акрамя Латвіі, Літвы, Эстоніі, Грузіі, выказалі жаданне, каб іх дзяржавы сталі раўнапраўнымі членамі — заснавальнікамі СНД.
Стварэнне СНД
Сустрэча кіраўніцтва 11 рэспублік (Азербайджан, Арменія, Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Малдова, Расійская Федэрацыя, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан, Украіна), на якой была прынята Дэкларацыя аб стварэнні на роўных правах Садружнасці Незалежных Дзяржаў, адбылася 21 снежня 1991 года ў Алма-Аце.
На першай сустрэчы кіраўнікоў дзяржаў СНД, якая прайшла 30 снежня 1991 года ў Мінску, было падпісана «Часовае пагадненне аб Савеце кіраўнікоў дзяржаў і Савеце кіраўнікоў урадаў Садружнасці Незалежных Дзяржаў», паводле якога засноўваўся вышэйшы орган арганізацыі — Савет кіраўнікоў дзяржаў. У далейшым у сталіцы Беларусі размясціліся каардэнуючыя органы СНД.
Арганізацыйны этап стварэння СНД завяршыўся ў 1993, каля 22 студзеня ў Мінску быў прыняты «Статут Садружнасці Незалежных Дзяржаў» — асноватворны дакумент арганізацыі.
Статут СНД
Згодна са Статутам Садружнасці Незалежных Дзяржаў, дзяржавамі-заснавальніцамі арганізацыі з’яўляюцца тыя дзяржавы, якія на момант прыняцця Статута падпісалі і ратыфікавалі Пагадненне аб стварэнні СНД ад 8 снежня 1991 года і Пратакол да гэтага Пагаднення ад 21 снежня 1991 года. Дзяржавамі-членамі Садружнасці з’яўляюцца тыя дзяржавы-заснавальніцы, якія прынялі на сябе абавязкі, што вынікаюць са Статута, на працягу 1 года пасля яго прыняцця Саветам кіраўнікоў дзяржаў. Акрамя таго, Статутам прадугледжваюцца катэгорыі асацыіраваных членаў — дзяржаў, якія ўдзельнічаюць у асобных відах дзейнасці арганізацыі на ўмовах, якія вызначаюцца пагадненнем аб асацыіраванным членстве, і наглядальнікаў — дзяржаў, чые прадстаўнікі могуць прысутнічаць на пасяджэннях органаў Садружнасці па рашэнню Савета кіраўнікоў дзяржаў.
Склад аб’яднання
Грузія ратыфікавала Пратакол да Пагаднення аб стварэнні СНД 3 снежня 1993 года. Аднак 12 жніўня 2008 года прэзідэнт краіны Міхаіл Саакашвілі заявіў аб жаданні выхаду дзяржавы са складу СНД, 14 жніўня 2008 года грузінскім парламентам было прынята адзінагалоснае рашэнне аб выхадзе Грузіі з арганізацыі.
Дзейнасць аб’яднання
На першым этапе свайго існавання Садружнасць садзейнічала рашэнню складанейшых праблем, звязаных з распадам СССР, садзейнічала станаўленню суверэнных незалежных дзяржаў, захаванню і далейшаму развіццю гістарычна сталых сувязей на постсавецкай прасторы. У далейшым СНД стала адзінай своеасаблівай платформай шматбаковага ўзаемадзеяння яе ўдзельнікаў практычна ва ўсіх сферах.
У эканамічнай сферы за два дзесяцігоддзі напрацавана шырокая міжнародна-прававая база развіцця гандлёва-эканамічных адносін, функцыянуе Эканамічны савет, Эканамічны суд, Камісія па эканамічных пытаннях пры Эканамічным савеце СНД, 39 дзеючых органаў галіновага супрацоўніцтва. Цяпер асноватворным дакументам, накіраваным на пошук узаемапрымальных рашэнняў усяго спектра эканамічных праблем, з’яўляецца Стратэгія эканамічнага развіцця Садружнасці Незалежных Дзяржаў на перыяд да 2020 года. Дакумент уяўляе сабой сістэму ўзгодненых дзяржавамі — удзельніцамі СНД поглядаў на агульныя мэты, вызначае прыярытэты і перспектывы далейшага сацыяльна-эканамічнага развіцця.
Палітычнае ўзаемадзеянне ў Садружнасці ажыццяўляецца на розных узроўнях і накіравана на выпрацоўку ўзгодненых падыходаў да вырашэння актуальных пытанняў рэгіянальнай і сусветнай палітыкі, якія ўяўляюць адзіны інтарэс. Неад’емным элементам палітычнага супрацоўніцтва дзяржаў-удзельніц Садружнасці стала дзейнасць Місіі наглядальнікаў ад СНД за выбарамі і рэферэндумамі, якая ажыццяўляе маніторынг выбарчых кампаній ва ўсіх дзяржавах — удзельніцах Садружнасці.
Герпеталогія
Герпеталогія (ад ἑρπετόν герпетон — паўзучая жывёла і λόγος логас — веданне, навука) — раздзел заалогіі, які вывучае земнаводных (або амфібій) і паўзуноў (або рэптылій). Часам навуку аб земнаводных называюць батрахалогіяй (ад βατραχον — жаба). Раздзел аб змеях называюць серпенталогіяй (ад лат. serpens, род. склон serpentis — змяя; анг. serpentology, фр. ophiologie, ад грэч. ophis — змяя).
Садружнасць Незалежных Дзяржаў
Дзейнасць аб’яднання
Прыкметнае развіццё за 20 гадоў існавання Садружнасці атрымала ўзаемадзеянне па парламенцкай лініі, важным інструментам якога з’яўляецца Міжпарламенцкая асамблея дзяржаў-удзельніц СНД, якая працуе над гарманізацыяй і ўзгадненнем мадэльнай заканадаўчай базы Садружнасці.
Кыянка (Наваград-Валынскі раён)
Кыянка (Кия́нка) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Стрыеўскай вясковай абшчыны.
Садружнасць Незалежных Дзяржаў
Дзейнасць аб’яднання
Асноўнай мэтай развіцця ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў-удзельніц СНД з’яўляецца пашырэнне партнёрскіх адносін у сферах, якія маюць узаемны інтарэс для ўмацавання нацыянальнай і сумеснай ваеннай бяспекі, што знайшло адлюстраванне ў Канцэпцыі ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў да 2015 года.
Асаблівае месца ў Садружнасці займае супрацоўніцтва ў папярэджанні і ліквідацыі наступстваў надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару. На тэрыторыях дзяржаў-удзельніц СНД захавана сістэма абмену гідраметэаралагічнай інфармацыяй і створана Міждзяржаўная гідраметэаралагічная сетка СНД. Праводзіцца работа па аптымізацыі сістэмы сувязі і перадачы інфармацыі. Узгоднены парадак узаемадзеяння нацыянальных гідраметэаслужб пры пагрозе ўзнікнення і ўзнікненні надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару.
Прыярытэтнае месца ў інтэграцыйных працэсах на прасторы Садружнасці належыць гуманітарнаму супрацоўніцтву. Дагэтуль Саветам па гуманітарнаму супрацоўніцтву пры падтрымцы Міждзяржаўнага фонду гуманітарнага супрацоўніцтва дзяржаў — удзельніц СНД рэалізавана больш за 250 праектаў. Найбольш запатрабаваныя сярод іх набылі статус пастаянна дзеючых. У іх ліку Маладзёжны сімфанічны аркестр краін СНД, Сеткавы ўніверсітэт СНД, Міждзяржаўная прэмія СНД «Зоркі Садружнасці» і «Садружнасць дэбютаў».
Актыўна развіваецца супрацоўніцтва ў галіне культуры. Шырока вядомыя ў Садружнасці міжнародныя музычныя фестывалі У.Співакова, Ю.Башмета, імя М.Растраповіча, імя М.Тарывердзіева, Міжнародны конкурс імя Арама Хачатурана, Міжнародны фестываль мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску», Адкрыты фестываль кіно краін СНД, Латвіі, Літвы і Эстоніі «Кінашок» у Анапе, Міжнародны кінафестываль «Залаты абрыкос» у Ерыване, Бакінскі міжнародны кінафестываль «Усход-Захад», Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад», кінафестываль «Зоркі Шакена» ў Алматы, Міжнародны кінафестываль краін СНД, Латвіі, Літвы і Эстоніі «Новае кіно XXІ стагоддзе», Міжнародны фестываль народнай творчасці краін СНД і Балтыі «Садружнасць», Маладзёжныя Дэльфійскія гульні дзяржаў — удзельніц СНД, Форум перакладчыкаў, пісьменнікаў і выдаўцоў краін СНД і Балтыі. Вялікі патэнцыял мае Міжнародная праграма «Культурныя сталіцы Садружнасці», а таксама праекты ў сферы міжкультурнага дыялога.
У сферы адукацыі фарміруецца агульная адукацыйная прастора, забяспечваецца роўны доступ грамадзян у агульнаадукацыйныя ўстановы, узаемнае прызнанне і эквівалентнасць дакументаў аб сярэдняй (агульнай), пачатковай прафесійнай і сярэдняй прафесійнай (спецыяльнай) адукацыі.
Створаны арганізацыйна-прававыя перадумовы для вырашэння пытанняў працоўнай міграцыі. У прыватнасці, прынята Канвенцыя аб прававым статусе рабочых мігрантаў і членаў іх сем’яў дзяржаў-удзельніц СНД, заснаваны Кансультацыйны савет па працы, міграцыі і сацыяльнай ахове насельніцтва.
Паглыбленне шматбаковага ўзаемадзеяння ў рамках СНД садзейнічае фарміраванню агульнай інфармацыйнай прасторы. Прыкметным крокам у гэтым напрамку стала стварэнне Асацыяцыі нацыянальных інфармацыйных агенцтваў дзяржаў — удзельніц СНД, Міждзяржаўнага інфармацыйнага пула, а таксама актывізацыя дзейнасці Мждзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Мір».
Вопыт супрацоўніцтва на прасторы Садружнасці шмат у чым паслужыў асновай для інтэграцыйных працэсаў у рамках ЕўрАзЭС, Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы.
Іншыя інтэграцыйныя аб’яднанні з удзелам краін СНД
СНД як міжнародная арганізацыя мае занадта невялікая колькасць «кропак судакранання» паміж яго членамі. Гэта прымушае лідараў краін Садружнасці шукаць альтэрнатыўныя інтэграцыйныя варыянты. На прасторы СНД сфарміраваліся некалькі арганізацый з больш канкрэтнымі агульнымі мэтамі і праблемамі:
Арганізацыя Дагавора аб калектыўнай бяспецы (АДКБ), у якую ўваходзяць Арменія, Беларусь, Казахстан, Кіргізія, Расія, Таджыкістан. Еўразійская эканамічная супольнасць (ЕўрАзЭС) — Беларусь, Казахстан, Кіргізія, Расія, Таджыкістан, краіны назіральнікі — Украіна, Малдова, Арменія. Ва ўсіх гэтых арганізацыях Расія фактычна выступае ў ролі лідыруючай сілы (толькі ў ШАС яна дзеліць гэту ролю з Кітаем).
Грузія, Украіна, Азербайджан і Малдова з’яўляюцца членамі ГУАМ — арганізацыі, створанай у кастрычніку 1997 года і названай па першых літарах назваў яе ўдзельнікаў.
2 снежня 2005 года было абвешчана аб стварэнні Садружнасці дэмакратычнага выбару (СДВ), у якую ўвайшлі Украіна, Малдова, Літва, Латвія, Эстонія, Румынія, Македонія, Славенія і Грузія. Ініцыятарамі стварэння Супольнасці сталі прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка і прэзідэнт Грузіі Міхаіл Саакашвілі. У дэкларацыі аб стварэнні супольнасці адзначаецца: «ўдзельнікі будуць падтрымліваць развіццё дэмакратычных працэсаў і стварэнне дэмакратычных інстытутаў, абменьвацца вопытам ва ўмацаванні дэмакратыі і павазе правоў чалавека, а таксама каардынаваць намаганні па падтрымцы новых і ўзнікаючых дэмакратычных таварыстваў».
Ваенныя арганізацыі СНД
21 снежня 1991 года кіраўнікамі 11 саюзных рэспублік — заснавальнікаў СНД быў падпісаны пратакол аб ускладанні камандавання Узброенымі Cилами СССР «да іх рэфармавання» на Міністра абароны СССР маршала авіяцыі Шапашнікава Яўгена Іванавіча. 14 лютага 1992 года кіраўніка 9 дзяржаў СНД прызначылі Шапашнікава Галоўнакамандуючым Аб’яднанымі ўзброенымі сіламі (АУС) СНД. Міністэрства абароны СССР стала называцца Галоўным камандаваннем АУС СНД. 24 снежня 1993 года Галоўкамат рэарганізаваны ў Штаб па каардынацыі ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў — удзельніц СНД, а з 1 студзеня 2006 года скасаваны і Штаб, яго функцыі перададзены Сакратарыяту Савета міністраў абароны дзяржаў — удзельніц СНД.
Галоўнакамандуючы Аб’яднанымі Узброенымі Сіламі СНД
Начальнік Генеральнага штаба Аб’яднаных Узброеных Сіл СНД — першы намеснік Галоўнакамандуючага Аб’яднанымі Узброенымі Сіламі СНД
Начальнікі Штаба па каардынацыі ваеннага супрацоўніцтва дзяржаў-удзельніц СНД
Сакратары Савета міністраў абароны дзяржаў-удзельніц СНД
У цяперашні час у рамках СНД існуюць дзве паралельныя калектыўныя ваенныя структуры.
Адна з іх — Савет міністраў абароны СНД, створаны ў 1992 годзе для выпрацоўкі адзінай ваеннай палітыкі. Пры ім існуюць пастаянны сакратарыят і Штаб па каардынацыі ваеннага супрацоўніцтва СНД (ШКВС).
Другая — Арганізацыя Дагавора аб калектыўнай бяспецы (АДКБ). У рамках АДКБ створаны калектыўныя сілы хуткага разгортвання ў складзе некалькіх батальёнаў мабільных войскаў, верталётнай эскадрыллі, армейскай авіяцыі.
У 2002—2004 гадах супрацоўніцтва ў ваеннай галіне развівалася ў асноўным у рамках АДКБ. У АДКБ рэгулярна праводзяцца сумесныя вучэнні.
Савецкая вуліца (Ліда)
Гісторыя
У канцы XVIII ст. склаліся чатыры папярочныя вуліцы рознай ступені развітасці, якія адыходзілі ў бакі ад галоўнай вуліцы. Па Віленскай вуліцы склаўся кампактны двухцэнтрава лінейны грамадскі цэнтр, абумоўлены камунікацыяй паміж дзвюма плошчам: галоўнай гандлёва-адміністрацыйнай шматвугольнага абрысу і культурна-гандлёвай трохвугольнай перад замкам. Уздоўж вуліцы быў созданы рад манументальных збудаванняў, якія адрозніваліся цеснай згрупаванасцю.
З поўдня на поўнач па вуліцы размяшчаліся фарны Крыжаўзвіжанскі касцёл (1747—1770), касцёл Дзевы Марыі (другая палова XVIII ст.) і кляштар кармелітаў, ратуша (XVIII ст.), сінагога (XVIII ст.), базыльянская царква з манастыром (XVIII ст.), касцёл Святога Іосіфа (1797—1825).
Да 1824 г. Віленская была выбрукавана каменем. Пажар 23 жніўня 1842 года ў Лідзе ўзнік з-за перагрэву печы ў яўрэйскай лазні. У выніку згарэлі касцёл піяраў, школьны двор, частка дамоў каля Рыначнай плошчы і 43 дамы ўздоўж вуліцы Віленскай, паводле іншых звестак, згарэлі 80 яўрэйскіх дамоў і 40 хрысціянскіх, а таксама павятовая драўляная паштовая кантора. На плане горада, складзеным пасля пажару, бачна, што гарадская тэрыторыя прасунулася на поўнач уздоўж Віленскай дарогі.
У сярэдзіне XIX стагоддзя, па ўспамінах Мірона Браніслава Нарбута, Ліда гэта ''«адна доўгая вуліца Віленская, якая праходзіць па ўсёй даўжыні горада на працягу вярсты. Папярок іншая вуліца — Каменская, па баках вуліцы кароткія: Сенатарская і Крывая і, нарэшце, Рынак»''.
6 кастрычніка 1891 г. у Лідзе здарыўся пажар, у якім згарэла большая частка горада, практычна ўся яго цэнтральная частка. Хутка пасля пажару вуліца Віленская была забудаваная цаглянымі двухпавярховымі будынкамі, напершых паверхах якіх размясціліся крамы, майстэрні, закусачныяі г. д.
У 1921 г. частка вуліцы Віленскай да чыгуначнага пераезду была перайменавана ў вуліцу Сувальскага палка, названую ў гонар , які не пусціў у Ліду часці Чырвонай Арміі, якія ўцякалі пасля паражэння пад Варшавай у 1920 годзе. У прастамоўі вуліца называлася проста Сувальскай.
На мяжы 1920-1930-х гадоў на вуліцы Сувальскай знаходзілася 20 галантарэйных крамаў, 14 з вырабамі тэкстыльнай прамысловасці, т.зв. мануфактура, 13 з таварамі спажывецкімі, 9 з т. зв. таварамі каланіяльнымі, 6 піўных, 5 крамаў з абуткам, 5 цукерняў, 3 кнігарні, 3 крамы з вяндлінамі (вэнджанасцямі), 3 з напоямі алкагольнымі, 2 з мэбляю і г.д., былі таксам 4 банкі. Яўгенія Ярмантовіч у сваёй кнізе «У цені замка Гедзіміна» (1995) апісвае вуліцу ў 1930-я гады: ''«Вуліца Сувальская была густа забудавана з абодвух бакоў. Паміж разнастайнымі крамамі і крамкамі амаль не было прамежкаў, так блізка суседнічалі яны паміж сабой. Стваралася ўражанне вялікага гандлёвага цэнтра»''.
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР ў 1939 годзе атрымала назву Савецкая.
У паваенны перыяд мерыдыянальны кірунак у планіроўцы горада быў прадстаўлены адной толькі Савецкай вуліцай. Такая сітуацыя захоўвалася да завяршэння праспекта Перамогі.
Размяшчэнне
Да скрыжавання з вул. Кірава арыентавана з паўдня на поўнач, пасля — з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Размешчана паміж праспектам Перамогі і ракой Лідзеяй. Пачынаецца ад скрыжавання вуліц Замкавай і Грунвальдскай каля плошчы 600-годдзя Ліды і Лідскага замка, перасякае вуліцу Ленінскую, з ўсходу прымыкае вуліца Таўлая, з захаду — вуліца Кірава, далей перасякае вуліцы Міцкевіча, 8 Сакавіка, з паўднёвага ўсходу прымыкае вуліца Фабрычная, завяршаецца за чыгуначнымі пуцямі скрыжаваннем з вуліцай Льва Талстога, пераходзячы ў вуліцу Свярдлова. Даўжыня вуліцы складае каля 1,8 км.
Стшыжаў
Стшыжаў (Strzyżów) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Стшыжоўскага павета Падкарпацкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшыжаў. Займае плошчу 13,89 км². Насельніцтва — 8920 чалавек.
NGC 2273A
NGC 2273A (іншыя абазначэнні — UGC 3504, MCG 10-10-9, ZWG 285.3, IRAS06356+6007, PGC 19397) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Будынак «Гроднасельбудпраекта»
Будынак «Гроднасельбудпраекта» — будынак у Гродне, размешчаны на рагу вуліц Карла Маркса (№ 31) і Будзённага (№ 4) і з дапамогай пергалы злучаны з раней пабудаваным будынкам паштамта. Пабудаваны ў 1973 годзе па індывідуальным праекце архітэктара В. Бажко як будынак Аблміжкалгасбуда і Аблміжкалгаспраекта, пасля інстытута «Гроднасельбудпраекта». Цяпер будынак займаюць адміністрацыйныя і камерцыйныя ўстановы.
Eumerus ornatus
Eumerus ornatus — від двухкрылых сямейства.
Аляксей Аляксандравіч Мардашоў
Аляксей Аляксандравіч Мардашоў (Алексе́й Алекса́ндрович Мордашо́в; нар., Чарапавец, Валагодская вобласць) — расійскі прадпрымальнік, мільярдэр. Уладальнік 77 % акцый, старшыня савета дырэктараў, генеральны дырэктар (2006—2014) ПАТ «Северсталь», генеральны дырэктар ЗАТ «Севергруп», старшыня Савета дырэктараў ПАТ «Сілавыя машыны», член Савета дырэктараў Nord Gold N.V. і старшыня Савета дырэктараў ЗАТ «Свеза». Уладальнік 32 % нямецкай турыстычнай кампаніі TUI Group.
У 2004 годзе фатаграфія Мардашова з’явілася на вокладцы першага нумара расійскага Forbes. Заснавальнік рускай рэдакцыі часопіса Пол Хлебнікаў назваў яго адным з найбольш вядомых і цытаваных расійскіх бізнесменаў у Расіі і за мяжой.
У лютым 2021 года з-за росту кошту акцый «Северсталі» багацце Мардашова дасягнула 30 млрд долараў ЗША і ён стаў самым багатым чалавекам у Расіі.
Нэмыльня
Нэмыльня (Неми́льня) — вёска ў Наваград-Валынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Стрыеўскай вясковай абшчыны.
Уладзімір Мікалаевіч Калюноў
Уладзімір Мікалаевіч Калюно́ў (Калюнов Владимир Николаевич; нар., Іванава) — вучоны-фізіёлаг і педагог, доктар біялагічных навук (1977), прафесар (1990).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Іванава (сучасны адміністрацыйны цэнтр Іванаўскай вобласці Расіі). Сын М. М. Калюнова. Скончыў 7 класаў сярэдняй школы. У 1949 годзе сям’я Калюновых пераехала ў Мінск, дзе Уладзімір Мікалаевіч скончыў сярэднюю школу і паступіў на вучобу ў Мінскі медыцынскі інстытут, які скончыў у 1958 годзе. У 1958—1960 гг. працаваў ўрачом Абласнога ўрачэбна-фізкультурнага дыспансера ў горадзе Маладзечна, загадчыкам кабінетам функцыянальнай дыягностыкі Рэспубліканскага ўрачэбна-фізкультурнага дыспансера ў Мінску. З 1960 года У. М. Калюноў у Інстытуце фізіялогіі акадэміі навук БССР на пасадзе малодшага навуковага супрацоўнікам, дзе ў 1965 годзе пад кіраўніцтвам акадэміка АН БССР І. А. Булыгіна абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «К анализу рецепторной функции некоторых экстрамуральных ганглиев вегетативной нервной системы». У 1966—1975 гг. на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка. У 1975 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Электрофизиологический анализ афферент-ных систем симпатических ганглиев» і да 1977 года ўзначальваў кафедру фізіялогіі жывёл і чалавека ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 1977 годзе вучоны вярнуўся ў Інстытут фізіялогіі, дзе да 1998 года займаў пасаду загадчыка лабараторыяй патафізіялогіі нервовай сістэмы.
Навуковая дзейнасць
У. М. Калюнову належаць навуковыя працы па фізіялогіі вегетатыўнай нервовай сістэмы, даследаванні па біясінтэзу, механізмам дзеяння фактара росту нервовай тканкі, яго ўздзеянню на развіццё і дыферэнцыяцыю сімпатычных нейронаў і міжнейронныя сувязі, ролі эндагенных пептыдаў ў марфагенэзе арганізма ў стадыі развіцця і інш. Распрацаваў эксперыментальныя мадэлі, якія даюць магчымасць вывучаць адаптыўны гамеастаз. Пад яго кіраўніцтва абаронены 10 кандыдацкіх і 2 магістрскія дысертацыі, шэраг дыпломных праектаў.
Аўтар 337 навуковых публікацый, у тым ліку 5 манаграфій і 137 артыкулаў. Адзін з аўтараў шэрагу патэнтаў.
Член Вучонага Інстытута фізіялогіі НАН Беларусі, рэдакцыйнай калегіі часопіса «Новости медико-биологических наук», Праўлення Беларускага таварыства фізіёлагаў і старшыня Праўлення яго Мінскага гарадскога аддзялення.
Антон Фёдаравіч Равінскі
Антон Фёдаравіч Равінскі (, в. Краглі, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі кандэнсаванага стану і фізічнай хіміі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1997), прафесар (1999).
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (фізіка-матэматычны факультэт, 1972; аспірантура, 1976).
Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (з 1977, фізіка-матэматычны факультэт, кафедра агульнай і тэарэтычнай фізікі, прафесар, у 1991—2003 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: вывучэнне ўласцівасцей высокатэмпературных звышправаднікоў і мультыфероікаў; атрыманне нанаматэрыялаў для сучаснай спінтронікі.
Тэрыторыя Новая Гвінея
Тэрыторыя Новая Гвінея (Territory of New Guinea) — гістарычная вонкавая тэрыторыя Аўстраліі і мандатная тэрыторыя Лігі Нацый (з 1946 – пад апекай ААН).
У 1914, пасля пачатку Першай сусветнай вайны, Германская Новая Гвінея апынулася пад аўстралійскай акупацыяй і 17 верасня 1914 капітулявала. Для кіравання калоніяй была створаная ваенная адміністрацыя, якая дзейнічала да 9 мая 1921. Пасля паразы Германіі ў вайне, 17 снежня 1920 Аўстраліі быў выдадзены мандат групы C Лігі Нацый на большую частку Новай Гвінеі. У красавіку 1921 яна афіцыйна ўвайшла ў склад Аўстраліі.
Айсіньгёро Ісінь
Айсіньгёро Ісінь, вялікі князь Гун (, 11 студзеня 1833 — 29 мая 1898) — маньчжурскі арыстакрат, дзяржаўны дзеяч Цынскай імперыі.
Біяграфія
Ісінь быў шостым сынам імператара, які кіраваў пад дэвізам «Даагуан», яго маці была манголкай з роду Барджыгін; яна не мела тытула «імператрыцы», а была толькі «наложніцай».
Пасля смерці імператара ў 1850 годзе быў апублікаваны яго сакрэтны ўказ аб спадчыннасці прастолу. Спадчыннікам стаў Айсіньгёро Ічжу (старэйшы зводны брат Ісіня), які ўзяў дэвіз праўлення «Сяньфэн», а Ісінь атрымаў тытул «вялікі князь Гун»; маці Ісіня атрымала тытул «удава наложніца» (у 1855 годзе пасмяротна была ўдастоена тытула «імператрыцы»).
Падчас Другой Опіумнай вайны у 1860 годзе, калі англа-французскія войскі падышлі да Пекіна, імператар збег у Горны прытулак ад летняй спёкі, а Ісіня пакінуў весці перамовы. Брытанскі і французскі паслы запатрабавалі, каб вялікі князь Гун да 23 кастрычніка прыняў умовы міру, пагражаючы ў адваротным выпадку спаліць Імператарскі палац у Пекіне. Пад уплывам рускага Пасланца Ігнацьева ён пагадзіўся падпісаць трактаты з Вялікабрытаніяй (24 кастрычніка) і Францыяй (25 кастрычніка). Каб хутчэй выдаліць замежныя войскі са сталіцы, імператар даслаў свае ратыфікацыі загадзя. 14 лістапада, у падзяку за выратаванне графам Ігнацьевым Пекіна ад разрабавання англа-французскімі войскамі, Айсіньгёро Ісінь ад імя цынскай імперыі падпісаў з Расіяй.
Уплывовасць вялікага князя пахіснулася, калі ў 1869 годзе ён, пры падтрымцы ўдовай імператрыцы Цыань, пакараў смерцю, аднаго з любімых еўнухаў Цысі, баючыся ўзмацнення іх уплыву, які традыцыйна лічыўся прыкметай дынастычнага заняпаду. У 1884 годзе Айсіньгёро Ісінь быў абвінавачаны ў непачцівых паводзінах у прысутнасці ўдовай імператрыцы і зрушаны з пасады. Свой век ён дажываў у сваёй пекінскай рэзідэнцыі.
IC 4825
IC 4825 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Будынак «Гроднаграмадзянпраекта»
Будынак «Гроднаграмадзянпраекта» — будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Дзяржынскага, 2/1.
Пабудаваны ў 1965 годзе па тыпавым праекце, у 1980 годзе зроблена прыбудова і надбудова 5-га паверху. У 1986 прыбудаваны аб’ём з актавай залай і сталовай па праекце архітэктара М. Жучко.
Архітэктура
Будынак цагляны, прамавугольны ў плане, галоўны ўваход вылучаны ганкам і казырком. Вонкавыя сцены апрацаваны светла-шэрай тынкоўкай, у інтэр’ерах актавай залы і сталовай — тэразітавай. Падлогі мазаічныя, паркетныя.
Моніка Віці
Моніка Віці (Monica Vitti, сапраўднае імя — Марыя Луіза Чэчарэлі (Maria Louisa Ceciarelli);,  — , ) — італьянская актрыса, пяціразовая лаўрэатка (больш толькі ў Сафі Ларэн).
Шыпуноўскі раён
Шыпуноўскі раён (Шипуно́вский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Шыпунова, размешчанае за 165 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны на паўднёвым захадзе края. Рэльеф раўнінны. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,1 °C, ліпеня +19,7 °C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 435 мм.
Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Чарыш, Алей, шмат азёр, самае буйное — Зяркальнае. Глебы — чарназёмы, пясчаныя, саланчакі. Растуць хвоя, таполя, бяроза, каліна, шыпшына, вярба, глог. Фаўна — лось, казуля, ліса, барсук, тхор, заяц, воўк; з птушак — гусь, качка, шэрая чапля, бугай, чайка, курапатка, глушэц; з рыб — карась, шчупак, акунь, мянтуз, язь, лешч, чабак, лін, таймень, нельма, харыус.
Плошча раёна — 4256 км².
Адзінаборства
Адзінабо́рства — бой адзін на адзін або баявое мастацтва, прадметам якога ёсць такі бой. Вылучаюць гульнявыя і баявыя адзінаборствы. Яны таксама падзяляюцца паводле паходжання на еўрапейскія, амерыканскія, афрыканскія і ўсходнія. У баявым мастацтве за мэту ставіцца ўдасканаленне адпаведнага мастацтва ўдзельніка бою.
Баявыя
Самбо, дзюдзюцу.
Тэрмометр супраціўлення
Тэрмометр супраціўлення — прыстасаванне для вымярэння тэмпературы, прынцып дзеяння якога заснаваны на залежнасці электрычнага супраціўлення рэчываў ад тэмпературы. Для вырабу тэрмометраў супраціўлення звычайна выкарыстоўваюць металы (плаціну, медзь) або паўправаднікі.
Тэрмометры супраціўлення выкарыстоўваюць разам з лагометрамі, вымяральнымі мастамі, нармуючымі пераўтваральнікамі, з дапамогай якіх непасрэдна вымяраюць супраціўленне, якое ўтварае тэрмометр супраціўлення.
Тэрмометр супраціўлення з металу
Металы, якія выкарыстоўваюцца ў тэрмометрах супраціўлення, павінны адпаведаць шэрагу патрабаванняў: не акісляцца, добра ўзнаўляць значэнне электрычнага супраціўлення ў інтэрвале рабочых тэмператур, як мага больш змяняць сваё супраціўленне пры змяненні тэмпературы.
Тураўскі замак
Тураўскі замак — абарончае збудаванне ў Тураве.
Тэрмометр супраціўлення
Тэрмометр супраціўлення з металу
Найлепш гэтым патрабаванням адпавядаюць медзь і плаціна.
Тураўскі замак
Гісторыя
У кан. Х ст. заснаваны драўляны грод. Умацаванні старажытнага Турава надзейна абаранялі яго ад набегаў непрыяцеля. У 1158 годзе горад вытрымаў жорсткую дзесяцітыднёвую аблогу войскаў паўднёварускай кааліцыі князёў, а ў 1160 — трохтыднёвую аблогу валынскіх князёў. У XIII ст. была пабудавана абарончая мураваная вежа-бергфрыд.
Тэрмометр супраціўлення
Тэрмометр супраціўлення з металу
У прамысловасці тэрмометры супраціўлення з метала звычайна градуіруюць наступным чынам: лічба, якая паказвае значэнне электрычнага супраціўлення гэтага тэрмометра пры 0 °C, і літара, якая паказвае метал, з якага зроблены гэты тэрмометр супраціўлення. Напрыклад: 10М, 50П.
Тураўскі замак
Гісторыя
У 1502 і 1521 гадах быў разрабаваны татарамі. У 1649 годзе захоплены і спустошаны гетманам Янушам Радзівілам. У 1654—1667 гг. спустошаны і разрабаваны маскоўцамі.
Тэрмометр супраціўлення
Медныя тэрмометры супраціўлення
Выкарыстоўваюцца для вымярэння тэмператур у дыяпазоне ад -50 °C да +200 °C. Залежнасць супраціўлення ад тэмпературы ў дадзеным дыяпазоне лінейна:
Тураўскі замак
Архітэктура
Тураўскі замак узнік на месцы драўлянага грода часоў Старажытнай Русі. Абарончая сістэма старажытнага горада будавалася на ўмелым злучэнні натуральных перашкод са штучнымі ўмацаваннямі, збудаванымі ў адпаведнасці з рэльефам мясцовасці і з улікам абарончай тактыкі таго часу.
Тэрмометр супраціўлення
Плацінавыя тэрмометры супраціўлення
Выкарыстоўваюцца для вымэрэння тэмператур у дыяпазоне ад -260 °C да +1100 °C. Залежнасць супраціўлення ад тэмпературы мае складаны характар, і ў дыяпазоне ад 0 да 650 выражаецца праз формулу:
Тураўскі замак
Архітэктура
Дзядзінец быў размешчаны на найбольш умацаванай мысавай частцы гарадзішча. Верагодна, па перыметры пляцоўкі дзяцінца калісьці праходзіў земляны вал. Пра гэта сведчаць захаваныя з заходняга боку невялікія ўзвышэнні. Апроч гэтага, дзяцінец некалі атачалі драўляныя сцены з вежамі. Знакаміты падарожнік Павел Шпілеўскі ў 1859 годзе пісаў пра рэшткі сямівежавага замка, умацаванага равамі і валамі.
Тэрмометр супраціўлення
Плацінавыя тэрмометры супраціўлення
дзе
Тураўскі замак
Архітэктура
У новых умовах і з уключэннем у маладую дзяржаву Вялікае Княства Літоўскае змяніліся функцыі і роля замка і яго абарончых умацаванняў. Грод падзяліўся на непасрэдна велікакняжацкі замак і гандлёва-рамесны горад.
Тэрмометр супраціўлення
Паўправадніковая тэрмометры супраціўлення
Выкарыстоўваюцца для вымярэння нізкіх тэмператур (да 100 К).
Тураўскі замак
Архітэктура
Найлепей гэта сімвалізуе з'яўленне мураванай вежы-бергфрыда, або вежы валынскага тыпу, падобнай на Камянецкую і Брэсцкую. Яна акрамя абарончай функцыі мела прэзентабельны характар і мусіла сімвалізаваць уладу князя.