cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
8-я кавалерыйская дывізія СС «Фларыян Гаер»
Баявы шлях дывізіі
У пачатку верасня 1944 года дывізія была перададзена ў склад 6-й арміі. Кавалерыя СС, прыбыўшы ў раён горада Зібенбурген, спешылася і была адпраўлена ў наступ каля горада Капальна Тэрміт. Пасля правала наступа дывізія адыйшла да ракі Марас, а затым — да Клуя. У лістападзе дывізія дайшла да Кішварды. Працягваючы лістападаўскае адступленне, дывізія дайшла да Мішкольца, одтуль часткі дывізіі адыйшлі ў прадмесце Будапешта. Спешаныя кавалерысты СС удзельнічалі ў снежаньскіх баях за прадмесце горада. Пасля поўнага акружэння горада дывізія смагалася спачатку ў кварталах Пешта, а потым адступіла ў кварталы Буды на іншым беразе Дуная. Нямецкае камандаванне не здолела належным чынам арганізаваць снабжэнне сваіх акружаных войск, а ўсе спробы прарвацца да горада не далі вынікаў. Уначы 12 лютага рэшткі гарнізона горада пайшлі на прарыў кальца савецкіх войскаў. Дзякуючы раптоўнасці, большай частцы гарнізона пашанціла вырвацца з горада. Але савецкія войскі своечасова здолелі зладзіць пагоню і асноўная маса прарваўшыхся войскаў была знішчана. З складу 8-й кавалерыйскай дывізіі СС да нямецкіх пазіцый выйшлі адзінкі. Яны разам з запаснымі фарміраваннямі дывізіі пайшлі на фарміраванне новай, 33-й кавалерыйскай дывізіі СС (3-й венгерскай).
Кайзершмарн
Кайзершмарн (Kaiserschmarrn, таксама Kaiserschmarren - кайзераўскі (імператарскі) амлет) - салодкая мучная страва аўстрыйскай, у прыватнасці, венскай кухні.
Для прыгатавання кайзершмарна выкарыстоўваецца цеста для салодкіх блінцоў: мука, малако, яйкі, цукар і драбок солі. Цеста выліваецца на патэльню і смажыцца да таго часу, пакуль ніжні бок не будзе гатовы. Затым цеста ў працэсе падсмажвання падзяляюць лапатачкай (двума відэльцамі) на невялікія кавалачкі і смажыцца да ўтварэння хрумсткай скарыначкі. Кайзершмарн падаюць, пасыпаўшы цукровай пудрай, звычайна з ванільным соусам або павідлам (узварам) (традыцыйна з слівы). Магчымы і іншыя варыянты прыгатавання - з даданнем разынак, міндаля, арэхаў і інш. Калі загадзя ўзбіць яечны бялок з цукрам, кайзершмарн атрымаецца асабліва паветраным. Паводле легенды кайзершмарн быў любімай стравай аўстрыйскага імператара Франца Іосіфа I (1830-1916), адкуль і пайшла назва. Іншая легенда абвяшчае, што імператар вельмі любіў палачынкі (салодкія блінцы). Калі яны выходзілі занадта тоўстымі ці рваліся ў працэсе падрыхтоўкі, прыдворны кухар падаваў іх прыслузе ў форме кайзершмарна, бо яны былі непрыдатныя для стала імператара (A Schmarrn des am Kaiser zu servieren). Земэльшмарн рыхтуецца аналагічна кайзершмарну, але замест мукі выкарыстоўваюцца размочаныя ў малацэ і здробненыя булачкі (Semmel - булачка).
Васіль Васільевіч Дурдзінец
Дурдзінец Васіль Васільевіч (Дурдинець Василь Васильович; нар. года) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Украіны ў 1997 годзе.
З 1960 года — камсамольскі работнік. З 1970 года займаў пасады ў абласных і цэнтральных органах улады УССР. У 1982 годзе стаў першым намеснікам міністра ўнутраных спраў УССР.
У 1990 і 1994 гадах абіраўся дэпутатам Вярхоўнай Рады Украіны. У 1996—1997 гадах — першы віцэ-прэм’ер Украіны. У ліпені 1997 года часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра. У 1999—2002 гадах быў міністрам па надзвычайных сітуацыях.
У 2002 годзе стаў надзвычайным і паўнаважным паслом Украіны ў Венгрыі, пакінуўшы гэтую пасаду ў 2003 годзе.
Аляксей Мікалаевіч Кулакоўскі
Аляксей Мікалаевіч Кулакоўскі (, вёска Кулакі, Слуцкі павет, Мінская губерня — ) — беларускі пісьменнік. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1974). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1931 г. скончыў Рагачоўскую прафтэхшколу і некаторы час загадваў дрэваапрацоўчай арцеллю ў Касцюковічах. З гэтага ж года перайшоў на журналісцкую работу — адказны сакратар шматтыражкі, загадчык аддзела клімавіцкай раённай газеты «Камуна», адказны сакратар жлобінскай раённай газеты «Шлях сацыялізму», а са жніўня 1934 г. — намеснік загадчыка аддзела газеты «Чырвоная змена». У 1936—1939 гг. вучыўся ў Мінскім настаўніцкім інстытуце, пасля заканчэння выкладаў у Цяцерынскай сярэдняй школе на Магілёўшчыне. У канцы 1939 г. быў прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны — камандзір узвода, камандзір роты (Сталінградскі, Украінскі франты). Быў тройчы паранены. Пасля дэмабілізацыі (1945) працаваў загадчыкам аддзела ў газеце «Сталинская молодежь», у часопісе «Беларусь», адказным сакратаром газеты «Літаратура і мастацтва». У 1953—1958 гг. — галоўны рэдактар часопіса «Маладосць». Быў намеснікам адказнага сакратара, адказным сакратаром праўлення СП БССР (1965—1976). У 1977—1986 гг. — дырэктар Літаратурнага музея Янкі Купалы. У 1972 г. у складзе дэлегацыі БССР прымаў удзел у рабоце XXVII сесіі Генеральнай Асамблеі ААН.
Творчасць
Першае апавяданне надрукаваў у 1945 г. Людзям пасляваеннай вёскі прысвяціў першы зборнік апавяданняў «Сад» (1947), маладым рабочым — аповесць «Гартаванне» (1949). Складаныя гаспадарчыя і духоўныя праблемы вёскі, чалавек працы, яго клопаты і турботы, багаты ўнутраны свет выяўлены ў зборніках «Новыя сустрэчы» (1950), «Хораша ўзыходзіць сонца» (1952), «Незабыўнае рэха» (1956) і аповесці «Тры зоркі» (1963). Значнасцю грамадскай праблематыкі, высокім этычным пафасам, мастацкай дасканаласцю вылучаецца аповесць «Нявестка» (1956). Аповесці «Тут я жыву…» (1960), «Расце мята пад акном» (1966), зборнікі «Першае чаканне» (1965), «Родныя шыроты» (1978), раман «Васількі» (1979) адлюстроўваюць жыццё горада з першых пасляваенных гадоў. Вайна ў яе суровым і мужным абліччы паказана ў рамане-дылогіі «Расстаёмся ненадоўга» (1953—54) і «Сустрэчы на ростанях» (1961—62), рамане «Сцежкі зведаныя і нязведаныя» (1972), аповесцях «Да ўсходу сонца» (1957), «Твой шлях перад табою» (1965), «Дзе каму жыць» (1971), «Маршрут ад Клічава» і «Хлебарэз» (абедзве 1983). У аповесці «Дабрасельцы» (1958) моцна выявіўся сатырычны пачатак. Яго творам уласцівы асаблівая ўвага да бытавой дэталі, паказ сацыяльна і грамадска значнага праз штодзённыя людскія клопаты, турботы, у яркіх бытавых карцінах і характарах і узаемаадносінах.
Аўтар кніг нарысаў «Зоркі салігорскія» (1960), «Салігорцы» (1964). Для дзяцей выдаў зборнік апавяданняў «На возеры» (1950), кнігу аповесцей «Белы сокал» (1985). Зрабіў літаратурны запіс кнігі В. Казлова «Людзі асобага складу» (1952). Пераклаў раманы Ш. Рашыдава «Мацней за буру» (з П. Кавалёвым, 1963) і Р. Файзі «Яго вялікасць Чалавек» (1978).
Экранізацыі
Па матывах аповесці «Нявестка» А. Макаёнак напісаў сцэнарый мастацкага фільма «Шчасце трэба берагчы» (пастаўлены ў 1958).
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986, пасмяротна) за творы літаратуры і мастацтва для дзяцей, за кнігу аповесцей «Белы сокал».
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі «Знак Пашаны», Дружбы народаў і медалямі.
Міхаіл Ісакавіч Куслік
Міхаіл Ісакавіч Куслік (Куслик Михаил Исаакович;,  — , ) — савецкі вучоны ў галіне хірургіі, артапедыі і траўматалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1935), прафесар (1932). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1947).
Біяграфія
Скончыў 1-ы Ленинградскі медыцынскі інстытут (1925). У 1925-32 аспірант, ардынатар, загадчык артапедычнага аддзялення НДІ траўматалогіі, у 1932-41 прафесар Інстытута фізкультуры, адначасова (1938-65) загадчык кафедры артапедыі і пратэзавання ЛІДУВа. У 1945-65 загадчык артапедычнага аддзялення НДІ траўматалогіі і артапедыі і адначасова навуковы кіраўнік у НДІ артапедыі і пратэзавання ў Ленінградзе.
Тарвас (спадарожнік)
Тарвас (Tarvos) — трыццаць пяты па аддаленасці спадарожнік планеты Сатурн. Адкрыты 23 верасня 2000 года астраномам Джонам Кавеларсам.
Тарвас названы ў гонар быка-гіганта Тарваса Трыгарануса з кельцкай міфалогіі. Уваходзіць у кельцкую групу спадарожнікаў Сатурна.
Белуш
Белуш — прозвішча.
Хелін
Хелін (нарв.: Helin) — возера ў Нарвегіі.
Знаходзіцца ў камуне Вестре Slidre і Ванг. Плошча возера 9,47 км². Размешчана на вышыні 870 м над узроўнем мора. Воды возера выкарыстоўваюцца мясцовай гідраэлектрастанцый для вытворчасці энергіі.
NGC 3347C
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Іван Сяргеевіч Квітко
Іван Сяргеевіч Квітко (, с. Пясчанае, Старабільскі раён, Луганская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1941 г. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года.
Працаваў начальнікам аддзела па справах будаўніцтва і архітэктуры Мінаблвыканкама, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце, намеснік начальніка аддзела сельскага будаўніцтва Дзяржбуда БССР.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты забудовы Цэнтральнай (1949) і Прывакзальнай плошчы (1955) у Барысаве, цэнтра калгаса «Новы побыт» Мінскага раёна (1960), генплан Старобіна (1965).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі.
Свенск
Свенск (, Свенск) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 18 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Слаўгарад, за 86 км ад Магілёва, за 80 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў, каля ракі Касалянка.
Гісторыя
Упершыню вёска згадваецца ў 1870 годзе пад назвай Свенскаполле; уладанне двараніна Я. Р. Корнрумпфа, які валодаў тут 1800 дзесяцінамі зямлі (1882). У 1910 годзе маёнтак належаў Эйхэльману; 4 двары, 16 жыхароў.
Інфраструктура
У вёсцы дзейнічаюць ДУА «Свенская сярэдняя школа», ДУА «Свенскі яслі-сад», фізкультурна-аздараўленчы комплекс, комплексны прыёмны пункт, крама.
Чэмпіянат свету па снукеры 2005
Чэмпіянат свету 2005 (World Snooker Championship 2005, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 2005 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 16 красавіка па 2 мая 2005 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 71-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £1,121,800, з якіх £250,000 атрымаў пераможца.
Сутунг (спадарожнік)
Сутунг (Suttungr) — сорак пяты па аддаленасці спадарожнік планеты Сатурн. Адкрыты 23 верасня 2000 года астраномамі Брэтам Глэдманам, Джонам Кавеларсам і іншымі. Названы ў гонар Сутунга, ётуна са скандынаўскай міфалогіі, сына Гілінга.
Бабаеўскі раён
Баба́еўскі раён (Бабаевский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Бабаева, які размешчаны за 292 км ад Волагды.
Валянцін Канстанцінавіч Сіманенка
Сіманенка Валянцін Канстанцінавіч (Симоненко Валентин Костянтинович; нар. года ў Адэсе) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Украіны ў 1992 годзе.
Бабаеўскі раён
Геаграфія
Бабаеўскі раён мяжуе з Кічменгска-Гарадзецкім, Белазерскім, Кадуйскім, Усцюжэнскім і Чагадошчанскім раёнамі, а таксама з Ленінградскай вобласцю на захадзе. Плошча раёна складае 9233,30 км².
Валянцін Канстанцінавіч Сіманенка
У 1962 годзе скончыў Адэскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Быў накіраваны працаваць на будоўлю Кіеўскай ГЭС, дзе працаваў майстрам. З лютага па жнівень 1963 года працаваў інжынерам-канструктарам Адэскага кінапрадпрыемства, са жніўня 1963 года па верасень 1965 года — канструктарам у праектным інстытуце «Укрдзіпрагідроліз» у Адэсе. У 1965—1970 гадах працаваў у будаўнічай арганізацыі. Са снежня 1970 года па красавік 1973 года — дырэктар будаўнічага завода № 3 «Адэзалізабэтон».
Бабаеўскі раён
Гісторыя
Бабаеўскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Валянцін Канстанцінавіч Сіманенка
У 1973—1976 гадах быў загадчыкам аддзела ў гаркаме КПСС у Адэсе. Да 1980 года — першы сакратар райкама КПСС Прыморскага раёна Адэсы, з верасня 1980 года па верасень 1983 года — другі сакратар гаркама КПСС у Адэсе.
З сакавіка 1983 года па сакавік 1992 года — старшыня выканкама Адэскага гарсавета народных дэпутатаў. З сакавіка па ліпень 1992 года — прадстаўнік прэзідэнта Украіны ў Адэскай вобласці. З 11 ліпеня 1992 года — першы намеснік прэм’ер-міністра Украіны. 2—12 кастрычніка 1992 года часова выконваў абавязкі прэм’ер-міністра краіны. 7 лістапада 1992 года звольнены з пасады першага віцэ-прэм’ера.
У 1990—1992 і 1994—1998 гадах быў дэпутатам Вярхоўнай Рады. Быў таксама дарадцам прэзідэнта Украіны. У канцы 1990-х гадоў адышоў ад палітыкі і заняўся навуковай працай, атрымаўшы званне прафесара ў 2000 годзе.
Часночніца чаранковая
Часно́чніца чаранковая, Часночнік лекавы (Alliaria petiolata) — кветкавая расліна роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Двухгадовая травяністая расліна вышынёю 20—100 см з пахам часнаку. Сцёблы адзіночныя, простыя або галінастыя, унізе апушаныя. Ніжняе лісце доўгачаранковае, ныркападобнае, выемчата-гародчатае, сярэдняе — сэрцападобнае, верхняе — сядзячае, трохвугольнае, зубчастае. Кветкі белыя, у гронках. Плод — стручок.
Арэал
Пашырана ў Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Марока). Натуралізавалася на тэрыторыі Паўночнай Амерыкі і Аргенціны. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў вільготных месцах, у лясах, сярод хмызняку, у агародах, па ярах. Ценевынослівая расліна, мезафіт і эўтроф (нітрафіл).
Ахоўваецца ў Латвіі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Выкарыстанне
Харчовая, лекавая расліна. Часночніца чаранковая спажываецца як прыправа (замест часнаку); лісце мае вітамін C, насенне — да 30 % алею.
Кічменгска-Гарадзецкі раён
Кі́чменгска-Гарадзе́цкі раён (Кичменгско-Городецкий район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Кічменгскі Гарадок.
Геаграфія
Кічменгска-Гарадзецкі раён мяжуе з Велікаусцюжскім, Нюксенскім, Нікольскім і Бабушкінскім раёнамі, а таксама з Камстрамской і Кіраўскай абласцямі. Плошча раёна складае 7061 км².
Гісторыя
Кічменгска-Гарадзецкі раён быў утвораны 13 жніўня 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 16 096 чалавек.
Марыя Гімбутас
Марыя Гімбутас (Marija Gimbutienė, Marija Gimbutas; 23 студзеня 1921 г., Вільня — 2 лютага 1994 г., Лос-Анджэлес) — выбітная літоўская археолаг, стваральніца курганнай гіпотэзы прарадзімы індаеўрапейцаў.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і Даніэлюса і Веранікі Алсейка ў Вільне, якая ў той час уваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1931 г. яе сям’я пераехала ў Каўнас. З 1936 г. прымала ўдзел у этнаграфічных даследаваннях. У 1941 г. выйшла замуж за літоўскага архітэктара Юргіса Гімбутаса.
У 1942 г. скончыла гуманітарны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1946 г. абараніла доктарскую дысертацыю па этналогіі ў Цюбінгенскім універсітэце. З 1949 г. жыла ў ЗША. Працавала і выкладала ў Гарвардскім і Каліфарнійскім універсітэтах. Праводзіла раскопкі у Югаславіі, Грэцыі і Італіі. У 1981 г. наведала СССР, чытала лекцыі ў Вільнюсе і Маскве.
Мела 3 дачок.
Памерла ў Лос-Анджэлесе. У 1994 г. перапахавана на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.
Навуковыя погляды
Марыя Гімбутас найбольш вядома курганнай гіпотэзай паходжання індаеўрапейцаў, якую яна высунула ў 1956 г.
Недрэватн
Плошча 4,80 км². Размешчана на вышыні 0 м над узроўнем мора. Агульная даўжыня берагавой лініі — 14,06 км.
NGC 3348
NGC 3348 (іншыя абазначэнні — UGC 5875, MCG 12-10-77, ZWG 333.54, PGC 32216) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Партрэт Міхаіла V Казіміра Радзівіла Рыбанькі (карціна Аўгусціна Мірыса)
«Партрэт Міхаіла V Казіміра Радзівіла Рыбанькі» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная да 1762 года (1700—1790). Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь ( ЗЖ 219. НММ РБ). Памер карціны —.
Партрэт адлюстроўвае Міхаіла V Казіміра Радзівіла Рыбаньку. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы. Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію. Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 годзе.
У зборах князёў Радзівілаў у Нясвіжы была і копія ХІХ ст. з гэтага партрэта, якая таксама цяпер захоўваюцца ў калекцыі НММ РБ.
Лукава
Назву Лу́кава маюць:
Георгій Канстанцінавіч Кескевіч
Георгій Канстанцінавіч Кескевіч (, г.п. Каменец, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1974 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў раённым архітэктарам Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці, з 1975 года — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар Полацкага аддзела Віцебскграмадзянпраекта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1982 года. Пражывае ў г. Віцебск.
Творчасць
Асноўныя працы: прыбудова да будынка РІВЦ (1986) і інтэрнат (1987) па вул. Савецкай у Верхнядзвінску, універсам, два 143-кватэрныя дамы для маласямейных з дзіцячай малочнай кухняй у мікрараёне Задзвінне ў Полацку (1987); у аўтарскім калектыве: вытворча-лабараторнага корпуса «Белдзіпразем» і абласнога цэнтра па налічэнні і выплаце пенсій па вул. Праўды (1979), прыбудова да будынка аддзялення перавозкі пошты па чыгунцы (1986) у Віцебску.
Альфрэд Розенберг
Альфрэд Розенберг (Alfred Rosenberg;, Рэвель, Расійская імперыя — , , Германія) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Германіі, галоўны ідэолаг Нацыянал-Сацыялістычнай Нямецкай Работніцкай Партыі (NSDAP), рэйхсміністр па справах усходніх земляў ад 1941.
Прызнаны ваенным злачынцам на Нюрнбергскім працэсе (1.10.1946) і пакараны смерцю праз павешанне.
Жыццё ў Расійскай Імперыі
З сям'і прыбалтыйскіх немцаў: бацька — купец з Латвіі, маці — ураджэнка Эстоніі. Дзяцінства правёў у Эстоніі. У 1910 паступіў у Вышэйшую Тэхнічную школу ў Рызе, адкуль у 1915 разам са школай быў эвакуіраваны ў Маскву, дзе ў 1917 атрымаў дыплом архітэктара (дыпломная праца — праект крэматорыя). У кастрычніку 1917 падтрымліваў бальшавікоў, але пасля перайшоў на скрайнія антыбальшавіцкія пазіцыі. У 1918 уцёк у акупаваную немцамі Прыбалтыку, дзе спрабаваў уступіць у антыбальшавіцкі ваенны Добраахвотніцкі корпус.
Дзейнасць у NSDAP
У 1918 пераехаў у Мюнхен, дзе ўступіў у акультна-нацыяналістычную суполку «Туле», што стала адной з крыніц Нямецкай Работніцкай Партыі (DAP, надалей — NSDAP), у якую ўступіў у студзені 1919 раней за Адольфа Гітлера. У тым самым годзе пачаў працаваць у партыйнай газеце «Völkischer Beobachter» («Народны аглядальнік»), рэдактарам якой стаў у 1923. У 1923—1924 узначальваў партыю ў сувязі з арыштамі кіраўніцтва пасля няўдалага «Піўнога путчу». У 1929 заснаваў Ваенную Лігу за Нямецкую Культуру, а пазней і Інстытут па вывучэнні нямецкага пытання. У 1930 абіраецца ў Рэйхстаг. У 1933 прызначаны кіраўніком упраўлення замежнай палітыкай NSDAP.
Розенберг лічыцца аўтарам ключавых паняццяў нацыскай ідэалогіі, як «расавая тэорыя», «жыццёвая прастора» (Lebensraum), «канчатковае вырашэнне яўрэйскага пытання», адмовы ад Версальскага дагавору, змагання з «дэгенератыўным мастацтвам» і крытыкай хрысціянства. У 1920-1930-х пачаў выдаваць кнігі антысеміцкага зместу (1920 — «След яўрэяў у змене свету» і «Нізкая мараль у Талмудзе», 1922 — брашура «Прырода, асноўныя мэты і прынцыпы NSDAP», 1930 — «Міф ХХ стагоддзя»), што сталі падмуркам нацыскай ідэалогіі. Паводле яго расавае тэорыі на самым нізе антрапалагічнай лесвіцы размяшчаліся негры і семіты, на версе — «арыйцы» (скандынавы, фіны, галандцы, брытанцы і фламандцы на чале з немцамі). У адрозненні ад іншага кіраўніцтва Рэйху не лічыў славян ніжэйшай расай, а казаў, што пры спрыяльных умовах яны маглі б быць інтэграваныя ў арыйскую расу і нямецкую культуру. У той самы час японцам, як нямецкім саюзнікам, быў нададзены тытул «ганаровых арыйцаў».
Другая Сусветная вайна
17 ліпеня 1941 ачоліў Рэйхміністэрства для акупаваных раёнаў Усходу (Reichministerium für die Besetzten Ostgebiete ці Ostministerium). Розенберг прапанаваў стварыць на захопленых землях СССР 4 Рэйхскамісарыяты: Остланд (Ostland), Украіна (Ukraine), Каўказ (Kaukasus) і Масква (Moskau), аднак былі створаныя толькі першыя два. Палітычнай мэтай акупацыі лічыў максімальнае паслабленне Расіі, шляхам раз'яднання яе земляў і перадачы іх новым адміністрацыйным утварэнням — Беларусі, Дону, Украіне. Выступаў за стварэнне вакол Расіі санітарнага кардону з буферных дзяржаў — Беларусі, Украіны, Цэнтральнай Азіі, якія б залежалі ад Рэйха, адначасова валодаючы пэўным самакіраваннем. Выступаў за роспускі калгасаў і надзяленне зямлёй сялян, спрыяў росту нацыянальнай свядомасці акупаваных народаў з мэтай мабілізацыі іх на змаганне з Расіяй.
На сканчэнні вайны быў арыштаваны аліянтамі. На Нюрнбергскім працэсе 1 кастрычніка 1946 за злачынствы супраць чалавецтва і за ўдзел у развязванні вайны быў асуджаны на смерць праз павешанне.
Сям'я
Быў жанаты двойчы: у першы раз у 1915—1923 з этнічнай эстонкай Гільдай Леезман, і ў другі ад 1925 з Гедвігай Крамер, ад якой меў сына, які памёр у дзяцінстве, і дачку Ірэнэ (1930-).
Германій
Германій  (Germanium) Ge — хімічны элемент IV групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 32.
Прыродныя крыніцы
Па распаўсюджанасці ў прыродзе займае 53-е месца. Уласных мінералаў у яго няшмат, радовішчы бедныя, прамысловага значэння не маюць.
Выкарыстанне
Паўправадніковая электроніка, інфрачырвоныя дэтэктары, высокадакладныя тэрмометры.
Авіякатастрофа пад Смаленскам 10 красавіка 2010 года
Авіякатастрофа пад Смаленскам адбылася ў 09:56 па мінскім часе 10 красавіка 2010 года.
Храналогія падзей
10 красавіка 2010 гады самалёт Ту-154М ВПС Польшчы, які выконваў рэйс з Варшавы у Смаленск для наведвання катыньскага мемарыяла, пацярпеў крушэнне пры заходзе на пасадку на аэрадром Смаленск-Паўночны. Па дадзеных начальніка кіравання інфармацыі МНС Расіі Ірыны Андрыянавай, катастрофа адбылася ў 10:56 па маскоўскім часе. Меркавана, самалёт закрануў дрэва, выконваючы зніжэнне.
Існуюць і іншыя небеспадстаўныя меркаванні аб прычыне катастрофы. У тым ліку, што лятак разбурыўся яшчэ ў паветры ў выніку некалькіх выбухаў на борце.
У эфіры «Эхо Москвы» губернатар Смаленскай вобласці Сяргей Антуфьеў завіў, што самалёт зваліўся з-за дотыку верхавіны дрэў, пасля чаго ў паветры ў яго адвалілася хваставая частка. Таксама ў эфіры было заяўлена, са спасылкай на «РИА Новости», што катастрофа адбылася з-за памылкі экіпажа.
Прэс-сакратар адміністрацыі Смаленскай вобласці Андрэй Еўсеенкаў паведаміў, што самалёт спрабаваў зайсці на пасадку тры-чатыры разы ва ўмовах моцнай смугі. Таксама ён паведаміў, што дыспетчар прапанаваў экіпажу здзейсніць пасадку ў Мінску, але экіпаж вырашыў садзіцца ў аэрапорце Смаленска.
Прадстаўнік міністэрства транспарта і камунікацый Беларусі паведаміў, што «ніякіх запытаў ад экіпажа самалёта з нагоды пасадкі беларускаму боку не паступала». Па яго словах, у перыяд транзітнага праходжання самалёта «ніякіх заўваг не было, борт ішоў на ўсталяванай вышыні, па ўсталяваным маршруце».
Ахвяры
У выніку катастрофы Ту-154М (101) загінулі ўсе 96 асоб, якія знаходзіліся на борце: 89 пасажыраў і 7 членаў экіпажа.
Ваенныя дзеячы
Загінула шэсць з сямі вышэйшых камандзіраў польскіх узброеных сіл. Міністра абароны Багдана Кліха не было на гэтым борце.
Палітычныя наступствы
Часова выконваючым абавязкі кіраўніка дзяржавы стаў маршал сейма Браніслаў Камароўскі. У бліжэйшыя два тыдні павінна быць абвешчана дата прэзідэнцкіх выбараў, якія мусяць прайсці не пазней як праз два месяцы пасля іх прызначэння. У выніку катастрофы прэм'ер-міністр Дональд Туск пазбавіўся шэрагу асноўных палітычных супернікаў на наступных прэзідэнцкіх выбарах — самога прэзідэнта Леха Качыньскага, старшыні Нацбанка Славаміра Скшыпка, амбудсмана Януша Каханоўскага і кандыдата ад левых сіл Ежы Шмайдзіньскага.
Велікаусцюжскі раён
Велікау́сцюжскі раён (Великоустюгский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Вялікі Усцюг, які размешчаны за 450 км ад Волагды.
Геаграфія
Велікаусцюжскі раён мяжуе з Нюксенскім і Кічменгска-Гарадзецкім раёнамі, а таксама з Архангельскай і Кіраўскай абласцямі. Плошча раёна складае 7 720 км².
Гісторыя
Вялікі Усцюг заснаваны ў 1147 годзе выхадцамі з Растова-Суздальскага княства ў месцы зліцця рэк Сухона і Юг. У XVI стагоддзі Усцюг, размешчаны на скрыжаванні сухаземных дарог, якія ідуць на Урал і ў Сібір, з рачнымі, якія вялі ў Еўропу праз Дзвіну і Белае мора стаў важным гандлёвым вузлом. У час росквіту заможныя ўсцюжскія купцы ўзводзілі і ўпрыгожвалі шматлікія цэрквы, будавалі каменныя дамы. Велікаусцюжскі раён быў утвораны 19 чэрвеня 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 54 616 чалавек. Дзякуючы гэтаму раён з’яўляецца самым населеным у вобласці.
Дубчаны
Дубча́ны (, Дубчаны) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы захад ад Ліды.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Дубчаны ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Ігнацыя Масальскага, біскупа віленскага.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя вёска Тарноўскай воласці Лідскага павета, 206 жыхароў, 252 дзесяціны зямлі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года вёска Тарноўскай гміны Лідскага павета, 44 жылыя пабудовы, 208 жыхароў. З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Зялёная кітайская сцяна
Зялёная кітайская сцяна  — праект, закліканы прадухіліць пашырэнне пустыняў на тэрыторыі Кітайскай Народнай Рэспублікі. Афіцыйнае англійскае найменне праекта гучыць як The Three-North Shelterbelt Development Program.
Назва праекта ўзята па аналогіі з Вялікай Кітайскай сцяной, што праходзіць паралельна будучай паласе насаджэнняў. Падобныя і іх функцыі: калі старажытнае збудаванне абараняла Кітай ад паўночных варвараў, новы праект закліканы абараніць яго ад пясчаных бур.
Зялёная сцяна — найбуйнейшы праект па азеляненню ў гісторыі чалавецтва. Яго асноўная мэта — спыніць апустыньванне паўночнага Кітая, які мае засушлівы клімат і досыць густазаселенага.
Апустыньванне ў Кітаі
У апошнія гады ў Пекіне выклікаюць усё большую трывогу азіяцкія пылавыя буры, ад якіх пакутуюць перш за ўсё паўночныя раёны краіны, якія прылягаюць непасрэдна да пустынь. Кожны год ад наступу пустыняў Кітай губляе каля 1300 км² карыснай тэрыторыі. Наступствы апустыньвання так ці інакш адчуваюць на сабе 400 мільёнаў чалавек. Ад спякоты пустыняў сярэднегадавая тэмпература ў Пекіне ўжо паднялася на некалькі градусаў. Ад кітайскіх пылавых бур пакутуюць таксама Карэя і Японія, у якіх яны прыводзяць да гразевых дажджоў і забруджвання рэк. Пыльныя буры, якія кітайцы паэтычна завуць «жоўтымі цмокамі», бываюць настолькі моцныя, што пыл з Кітая быў знойдзены нават на заходнім узбярэжжы ЗША.
Прычыны апустыньвання
Як і ў шматлікіх краінах свету, апустыньванне — следства дзейнасці чалавека. Сельская гаспадарка, якая хутка развіваецца, выкарыстоўвае глебы вышэй межаў іх магчымасцей, парушаючы іх структуру і пазбаўляючы іх пажыўных рэчываў. Беднае расліннае покрыва яшчэ больш памяншаецца пры выпасе скаціны і высечцы лясоў, і глеба страчвае ўстойлівасць да эрозіі. З часам раслінны пласт ці вымываецца ападкамі, ці высыхае і выносіцца ветрам.
Таксама на працэс апустыньвання ўплывае развіццё прамысловасці. На момант утварэння КНР у 1949 годзе 8% плошчы краіны былі пакрыты лясамі. Аднак пры індустрыялізацыі узнікла патрэбнасць у паліве, і праблема была вырашана за кошт павелічэння высечкі лясоў.
Яшчэ адной праблемай з'яўляецца рост спажывання вады прамысловасцю, сельскай гаспадаркай і насельніцтвам. Яна вырашаецца апроч іншага за кошт будаўніцтва новых артэзіянскіх свідравін і плацін, што прыводзіць да памяншэння ваданоснасці рэк (часам рака вычэрпваецца раней, чым дасягне моры) і спаду ўзроўню грунтавых вод. Да прыкладу, другая па даўжыні рака Кітая Хуанхэ застаецца ў нізоўях перасохлай прыкладна па паўгода.
Асноўныя прынцыпы
Узвядзенне Зялёнай сцяны пачалося ў 1970-я гг. пасля культурнай рэвалюцыі і будзе працягвацца аж да 2050 г. Пры гэтым будуць азелянёныя 350 000 кв.км плошчы краіны, што прыкладна эквівалентна плошчы Германіі.
Пацярпелыя ад апустыньвання рэгіёны (уключаючы непасрэдна пустыні) займаюць плошчу каля 2,6 млн кв.км, што складае прыкладна 28 % плошчы ўсёй КНР.
Лес як нельга лепш падыходзіць для такіх мэт, як памяншэнне хуткасці ветру і процідзеянне эрозіі глебы. З гэтай мэтай у Кітаі будзе ўкаранёная сапраўдная зялёная сцяна — ахоўны пояс з дрэў, травы і хмызнякоў, які праходзіць праз 13 правінцый, даўжынёй больш за 4500 км і шырынёй каля 100 км. Дрэвы будуць затрымліваць рух ветру і пяску, а карані — умацоўваць структуру глебы і перашкаджаць яе эрозіі. У такіх умовах для раслін важны хуткі рост і ўстойлівасць да пясчаных бур — і гэта пры тым, што сярэднегадавы ўзровень ападкаў у гэтых рэгіёнах складае ўсяго 100—200 мм. Галоўным чынам плануецца пасадка таполяў і тамарыксаў, якія непатрабавальныя да навакольнага асяроддзя і пры гэтым адрозніваюцца хуткім ростам. У будучыні будуць таксама высаджвацца генетычна мадыфікаваныя ці кланіраваныя таполі.
З прычыны таго, што монакультуры адрозніваюцца павышанай уразлівасцю да шкоднікаў і захворванняў, укараняюцца перш за ўсё змяшаныя лясы. Але ў Зялёную сцяну ўваходзяць і ворныя землі.
У праекце задзейнічаны ўвесь кітайскі народ. Так, па законе кожны грамадзянін Кітая ад 11 да 60 гадоў абавязаны пасадзіць на працягу года ад трох да пяці дрэў ці выплаціць адпаведны падатак.
Ужываюцца розныя варыянты азелянення. Традыцыйны метад мяркуе скопванне пясчаных дзюн і выраўноўванне зямлі экскаватарамі і бульдозерамі, пасля чаго высаджваюцца расліны, галоўным чынам рукамі людзей. Іншы метад — высейванне насення з выкарыстаннем самалётаў; з самалёта скідваецца насенне, якое знаходзіцца на першай стадыі паспявання і загорнутыя ў шарыкі з суглінку. Такім спосабам былі азелянёныя ўжо больш за 1000 км². Падчас праекта «Зялёная сцяна» гэты метад быў выведзены Кітаем на рыначны ўзровень.
Структурная рэформа лясной гаспадаркі
У 2003 г. Кітай пачаў структурную рэформу прадпрыемстваў лясной прамысловасці. Падчас рэформы лясныя раёны былі перададзены ў арэнду сялянам, а іх правы юрыдычна засведчаны; цяпер селянін лічыцца ўласнікам тых дрэў, якія ён сам пасадзіў. Акрамя таго, сяляне атрымалі права апрацоўваць зямлю, якую абкладаюць падаткам, або перадаць сваё права карыстання іншым асобам ці фірмам. Гэта рэформа дала сялянам стымул укладваць сродкі ў насаджэнне лясоў.
Дасягненні
На гэты момант Зялёная сцяна размяшчаецца на тэрыторыі 13 правінцый, займаючы плошчу каля 220 000 кв.км — гэта адпавядае плошчы Вялікабрытаніі. У некаторых абласцях ужо навочна бачныя вынікі праекта: мясцовасці, дзе жыхары былі вымушаны кожны дзень чысціць дамы ад пяску, ізноў прыдатныя для жыцця, а пылавыя буры сталі значна меней пагібельнымі. Па падліках, ужо высаджаныя лясы затрымоўваюць каля 200 млн тон пяску ў год.
Гольмій
Гольмій (Holmium) Ho — хімічны элемент III групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 67. Адносіцца да лантаноідаў.
Прымяненне
Атрыманне люмінафорных матэрыялаў.
Віктар Міхайлавіч Кільчыцкі
Віктар Міхайлавіч Кільчыцкі (нар., Быхаў, Магілёўская вобласць) — савецкі і ўкраінскі архітэктар. Заслужаны архітэктар Украіны (2006).
Біяграфія
Скончыў Усць-Каменагорскі будаўніча-дарожны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Арэнбургграмадзянпраекце (1971—1975), кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў у Магілёўграмадзянпраекце (1975—1980), Гомельграмадзянпраекце.
У 1982—1992 і 1997—2002 гадах працаваў у Галоўным упраўленні мостабудавання і архітэктуры Чарнавіцкай вобласці, у 1989—1992 гадах — намеснікам галоўнага архітэктара Чарнавіцкай вобласці, у 1997—2002 гадах — начальнік праектна-вытворчага і архітэктурна-планавага бюро. У 1992—1997 гадах — галоўны архітэктар інстытута «Чернівціархпроект». З 2009 года дацэнт кафедры будаўніцтва і архітэктуры Чарнавіцкага ўніверсітэта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Жыве ў Чарнаўцах.
Творчасць
Асноўныя працы: Дом піянераў у Орску, генпланы раённых цэнтраў Ілек, Адамаўка, Дом Саветаў у Наватроіцку Арэнбургскай вобласці (1970—1975), жылы дом у Чэрыкаве Магілёўскай вобласці (1983), багажнае аддзяленне Магілёўскага вакзала (1985) , будынак навукова-тэхнічнага аб’яднання (цяпер тэхнапарк) у Магілёве.
Узнагароды
Узнагароджаны дыпломам I ступені ВДНГ БССР.
Кіпрыян (мітрапаліт Кіеўскі)
Кіпрыя́н (каля 1330 — 16.9.1406) — царкоўны дзеяч ВКЛ і Маскоўскага княства, пісьменнік. Кананізаваны праваслаўнай царквой.
Жыццё і дзейнасць
Верагодна, быў балгарынам, але некаторыя даследчыкі лічаць яго ўраджэнцам ВКЛ. У пачатку 1370-х г. жыў у Візантыі. У 1373 г. наведаў ВКЛ і Цвер, у 1374 г. выступіў ініцыятарам кананізацыі віленскіх мучанікаў. У 1375 г. вялікі князь літоўскі Альгерд з прычыны варожых адносін з Масквой папрасіў канстанцінопальскага патрыярха прызначыць для ВКЛ асобнага мітрапаліта. Падтрымліваючы Альгерда і не жадаючы канчатковага падзелу Кіеўскай мітраполіі, Філафей прыняў кампраміснае рашэнне: 2.12.1375 пасвяціў Кіпрыяна ў мітрапаліта «кіеўскага, рускага і літоўскага» з тым, каб ён пасля смерці мітрапаліта Аляксея (у Маскве) зноў аб’яднаў абедзве часткі мітраполіі, стаўшы мітрапалітам «кіеўскім і ўсяе Русі». Жыў у ВКЛ. Пасля смерці мітрапаліта Аляксея летам 1378 прыехаў у Маскву, але вялікі князь маскоўскі Дзмітрый Іванавіч Данскі не прыняў Кіпрыяна і выслаў яго. Новы вялікі князь Васіль I Дзмітрыевіч у 1390 прыняў Кіпрыяна ў Маскве як «мітрапаліта кіеўскага і ўсяе Русі». У 1404—05 наведаў ВКЛ. Вянчаў Васіля І Дзмітрыевіча з княжной ВКЛ Софіяй Вітаўтаўнай.
Аб’яднаўчая дзейнасць мітрапаліта Кіпрыяна праходзіла не толькі на ўзроўні Кіеўскай мітраполіі, яна пралягала і ў больш высокай сферы. Кіпрыян, як і многія прадстаўнікі грэчаскага духавенства, назіраючы ўзрост небяспекі з боку асманаў для Візантыі, пераносілі гэта ў царкоўную сферу. Рамейская імперыя з’яўлялася цэнтрам праваслаўнага свету, у сувязі з чым небяспека яе заваявання мусульманамі ўяўлялася як небяспека для ўсяго праваслаўнага свету. Адным са шляхоў выратавання праваслаўя ў цэлым і Візантыі ў прыватнасці ўяўлялася з’яднанне дзвюх хрысціянскіх цэркваў. Кіпрыян на сваім роўні спрабаваў замірыць цэрквы. У 1396—1397 гг. ён неаднаразова сустракаўся з вялікім князем літоўскім Вітаўтам і польскім каралём Уладзіславам ІІ. У 1397 г. Кіпрыян з прапановай склікання царкоўнага аб’яднаўчага сабора ў Літоўскай Русі звярнуўся ў Канстанцінопаль,
Погляды і літаратурная спадчына
Быў прыхільнікам збліжэння ВКЛ і вялікага княства Маскоўскага. Лічыцца аўтарам рада твораў, у т.л. «Летапісу аб пачатку зямлі рускай», «Жыція св. мітрапаліта Пятра», «Зводнай кормчай», 4 пасланняў Сергію Раданежскаму і інш. У сваім летапісе паказаў гісторыю Маскоўскага княства з пункта гледжання адзінства гісторыі ўсходніх славян, упершыню ў маскоўскай гістарыяграфіі даў звесткі па гісторыі ВКЛ.
101-я Даманавіцкая партызанская брыгада
101-я Даманавіцкая партызанская брыгада — партызанская брыгада. Дзейнічала на тэрыторыі Даманавіцкага і Васілевіцкага раёнаў. 18 лістапада 1943 года брыгада (743 партызаны, чатыры атрады) злучылася з часцямі Чырвонай Арміі.
Гісторыя
Партызаны ў красавіку — ліпені 1943 года вялі аперацыі па разгрому нямецкіх гарнізонаў у вёсках Даманавічы, Каплічы, Савічы. 23 жніўня разам з брыгадамі Васілевіцкай імя П. К. Панамарэнкі і 99-й Калінкавіцкай разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Ведрыч. 26 жніўня вывелі са строю чыгуначны ўчастак Галявіцы — Калінкавічы, знішчылі два масты на чыгуначным участку Жлобін — Калінкавічы. У верасні вялі баі з карнікамі каля вёсак Бабовічы і Хутар. 3 і 7 кастрычніка збілі два нямецкія самалёты. У ноч на 18 лістапада разам з часцямі Чырвонай Арміі вызвалілі Васілевічы. 26—29 лістапада навялі праз балоты пераправы, што спрыяла наступленню часцей Чырвонай Арміі.
Склад
Брыгада была створана на базе Даманавіцкага атрада, арганізаванага ў маі 1942 года. Пры фарміраванні брыгады, атрад быў разбуйнены на тры: атрады «За Радзіму», «Мсцівец», імя Чапаева. Пазней быў арганізаваны атрад «Смерць фашызму».
Памяць
У 1975 годзе ў вёсках Даманавічы і Халоднікі Калінкавіцкага раёна ў гонар брыгады былі ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі.
Дыспрозій
Дыспрозій (Dysprosium) Dy — хімічны элемент III групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 66. Адносіцца да лантаноідаў.
Прымяненне
Спецыяльныя сплавы, якія валодаюць магнітнымі ўласцівасцямі пры вельмі нізкіх тэмпературах.
Клімат
Клімат (Κλίμα, літар. нахіл) — шматгадовы рэжым надвор’я, які вызначаецца геаграфічнымі ўмовамі ў тым ці іншым рэгіёне.
NGC 3349-1
NGC 3349-1 (іншыя абазначэнні — MCG 1-28-2, ZWG 38.2, VV 514, PGC 31989) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Леў.
Клімат
Клімат з’яўляецца вынікам фізічных (кліматаўтваральных) працэсаў, якія адбываюцца ў атмасферы і на зямной паверхні (такіх як прыток, ператварэнне і аддача і перанос цеплавой, кінетычнай і іншых форм энергіі, выпарэнне, кандэнсацыя і перанос вільгаці і г.д.) і знаходзяцца пад уплывам геаграфічных фактараў.
NGC 3349-1
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Клімат
Фактары кліматаўтварэння
Клімат фарміруецца ў выніку ўзаемадзеяння кліматаўтваральных працэсаў — цеплаабарота, вільгацеабарота і атмасфернай цыркуляцыі. Гэта тры вялікія працэсы, якія вызначаюць кліматаўтварэнне і стан кліматычнай сістэмы на Зямлі.
Пад цеплаабаротам разумеецца паступленне і пераўтварэнне сонечнай радыяцыі ў атмасферы і на зямной паверхні. Разнастайныя працэсы і з’явы, якія адбываюцца ў атмасферы і ствараюць розныя тыпы надвор’я, працякаюць за кошт праменнай энергіі, якая паступае на Зямлю ад Сонца (гл. раздзел “Радыяцыйны рэжым атмасферы і падсцілаючай паверхні”).
Акрамя цеплаабарота паміж зямной паверхняй і атмасферай працякае бесперапынны рух вады, або вільгацеабарот. Ён складаецца з працэсаў выпарэння, пераноса вадзяной пары паветранымі масамі, кандэнсацыі яго ў атмасферы, выпадзення ападкаў і сцёку (гл. раздзел “Водны рэжым атмасферы”). У вільгацеабароце ўдзельнічае сонечная энергія. Так, на выпарэнне затрачваецца вялікая колькасць цяпла, якое знаходзіцца ў атмасферы ў скрытай форме. У працэсе кандэнсацыі скрытае цяпло параўтварэння вылучаецца ў атмасферу і ўдзельнічае ў фарміраванні цеплавога рэжыма і клімата Зямлі.
Цепла- і вільгацеабарот паміж акіянамі, кантынентамі і атмасферай ажыццяўляецца за кошт агульнай цыркуляцыі атмасферы, пад якой разумеецца сістэма буйнамаштабных паветраных цячэнняў на Зямлі. Асноўнымі складаючымі агульнай цыркуляцыі атмасферы з’яўляюцца розныя тыпы паветраных мас, атмасферныя франты, цыклоны і антыцыклоны. У той жа час, узнікненне цыркуляцыйных плыняў паветраных мас вызначаецца нераўнамерным размеркаваннем атмасфернага ціску, прычынай якога з’яўляецца нераўнамернае размеркаванне цяпла. Гэта сведчыць аб тым, што агульная цыркуляцыя атмасферы ўдзельнічае ў цепла- і вільгацеабароце і ўсе гэтыя тры кліматаўтваральныя працэсы ўзаемазвязаныя і ўзаемадзейнічаюць узгоднена.
Аднак, узаемадзеянне кліматаўтваральных працэсў адбываецца па-рознаму ў залежнасці ад геаграфічных фактараў клімату. Усю іх разнастайнасць можна звесці да некалькіх груп:
Акрамя таго, на сучасны клімат вялікі ўплыў аказвае гаспадарчая дзейнасць чалавека, або антрапагенны фактар. Уздзеянне чалавека на клімат выклікае вялікую заклапочанасць у грамадстве. Па віне чалавека змяняецца газавы склад атмасферы, выкідваецца вялікая колькасць цяпла, пылу, парніковых газаў, знішчаецца расліннасць і жывёльны свет. Асушэнне і арашэнне, будаўніцтва вадасховішчаў таксама ўплывае на клімат.
Кліматычныя паясы
Пад уздзеяннем геаграфічных фактараў глабальны клімат мадэфіцыруецца (распадаецца) на кліматычныя паясы і асобныя тыпы лакальных кліматаў, якія выступаюць характарыстыкай ландшафта. Іх фарміраванне залежыць ад тэмпературных умоў, пераважных паветраных мас і вятроў.
Уплыў клімату і змяненняў клімату на прыродныя і антрапагенныя сістэмы
Атмасферныя працэсы ўздзейнічаюць на людзей і на ўсялякую гаспадарчую дзейнасць.
У выніку антрапагеннага ўздзеяння на асобныя элементы кліматычнай сістэмы акрэсліўся працэс пацяплення глабальнага клімату. Так, за апошнія 100 гадоў у выніку ўзмацнення парніковага эфекту атмасферы сярэдняя глабальная тэмпература Зямлі ўзрасла на 0,6 °C. Разаграванне атмасферы спарадзіла планетарны працэс апустыньвання Зямлі. Звышгукавая авіяцыя і касмічныя караблі, ядзерныя выпрабаванні разбураюць азонавы слой — ахоўны шчыт біясферы. Антрапагенныя змяненні хімічнага складу атмасфернага паветра абвастрылі праблему кіслотных дажджоў, якія разбураюць прыродныя сувязі і парушаюць устойлівасць развіцця не толькі кліматычнай, але і прыроднай сістэмы, што адмоўна ўплывае на грамадскую жыццядзейнасць.
Слаўня
Гісторыя
У апошняй чвэрці XVIII стагоддзя належала князю Галіцыну, 39 двароў, 222 жыхары. У 1873 годзе 275 рэвізскіх і 311 прышлых сялянаў. У 1884 годзе ў Навабычанскай воласці Быхаўскага павету, 107 двароў, у тым ліку 2 кравецкія, 1 калёсны, 1 бандарны, 2 кавальскія, 537 жыхароў, жыхары 20 двароў у адыходніцтве. У 1886 годзе 103 двары, 686 жыхароў, вятрак, заезны дом. У 1910 годзе ў Бычанскай воласьці Быхаўскага павета, каля ракі Слаўнянка. У 1912 годзе існавала аднакласная царкоўнапрыходская школа. У 1926 годзе двухкамплектная школа.
Шарлота Рэмплінг
Tэсса Шарлота Рэмплінг, OBE (анг. Tessa Charlotte Rampling) (нар. 15 лютага 1946 года. Стэрмэр, Графства Эсэкс) — англійская актрыса кіно і мадель.
Крык (карціна)
«Крык» (Skrik; 1893—1910) — група карцін, выкананых у жанры экспрэсіянізму нарвежскім мастаком Эдвардам Мункам, які намаляваў напоўненую адчаем фігуру на фоне крывава-чырвонага неба. Пейзаж на фоне — від Осла-фіёрда з пагорка Экеберг, у горадзе Осла, Нарвегія.
Мунк стварыў некалькі версій «Крыку», а менавіта 4, выкарыстоўваючы розныя тэхнікі. У музеі Мунка прадстаўлены адзін з двух варыянтаў, выкананых алеем, і адна пастэль. Нарвежскі Нацыянальны музей мастацтва, архітэктуры і дызайну змяшчае ў сваёй галерэі другую версію, выкананую алеем. Чацвёртая версія, выкананая пастэллю, належыць нарвежскаму мільярдэру Петэру Олсену. Мунк таксама стварыў літаграфіі (1895) гэтага твора.
Крык зрабіўся мішэнню некалькіх крадзяжоў. У 1994 годзе карціна была скрадзена з нацыянальнай галерэі. Некалькімі месяцамі пазней яна была вернутая на сваё месца. «Крык» і іншы вядомы твор мастака «Мадонна» былі скрадзеныя з музея Мунка. Абедзве карціны былі вернутыя ў 2006 годзе. Атрымаўшы некаторыя пашкоджанні, карціны зноў былі выстаўленыя на паказ у маі 2008, пасля рэстаўрацыі.
Мірон (Хадакоўскі)
Мірон, свецкае імя: Міраслаў Хадакоўскі (Mirosław Miron Chodakowski;,  — , паблізу Смаленска) — архіепіскап гайнаўскі, брыгадны генерал Войска Польскага, праваслаўны ардынарый Войска Польскага.
Біяграфія
Вучыўся ў Варшаўскай Духоўнай семінарыі (1972—1976), затым у Вышэйшай Духоўнай семінарыі ў Яблечна. У 1978 г. пастрыжаны ў расафор і рукапаложаны ў дыяканы, у 1979 г. узведзены ў іераманахі і пастрыжаны ў мантыю. З 1979 г. кіраваў манастыром Св. Ануфрыя і выкладаў у Вышэйшай семінарыі. Кіраваў аднаўленнем Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра. У 1984 г. атрымаў сан ігумена, у 1990 г. — архімандрыта. У 1998 г. выбраны епіскапам гайнаўскім, вікарыем Варшаўскай епархіі. У 1998 г. прызначаны праваслаўным ардынарыем Войска Польскага, атрымаў пасаду брыгаднага генерала. У 2003 г. абараніў доктарскую дысертацыю ў Хрысціянскай Багаслоўскай акадэміі (Варшава). З 2008 г. — архіепіскап. Неаднаразова наведваў Казахстан, Расію, Украіну. Загінуў у авіякатастрофе пад Смаленскам разам з прэзідэнтам Л. Качынскім і інш.
Георгій Аляксеевіч Зорын
Георгій Аляксеевіч Зорын (, г. Кіраў, Расія — ) — юрыст-крыміналіст. Доктар юрыдычных навук (1991), прафесар (1990).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя праблемы крыміналістыкі; крыміналістычная тактыка і методыка; асновы пенітэнцыярнай крыміналістыкі; метадалогія пераадолення крыміналістычных памылак; стратэгія і тактыка абвінавачвання і абароны па крымінальных справах; метады барацьбы з міжнароднай злачыннасцю і раскрыцця інсцэніровак.
Этран
Этран (Ätran) — рака ў Швецыі. Этран упадае ў праліў Катэгат недалёка ад горада Фалькенберг.
Уздоўж ракі праходзіць дарога, пабудаваная больш за тысячу гадоў таму. У Сярэднявеччы ля ўзбярэжжа ракі Этран адбылося некалькі бітваў.
Арнольд Мак-Мілін
Арнольд Мак-Мілін (Arnold Barratt McMillin; нар., Ньюкасл) — брытанскі філолаг-славіст, прафесар, папулярызатар беларускай літаратуры.
Біяграфія
Вучыўся ў Лонданскім універсітэце. Універсітэт скончыў у 1964 годзе і ў 1971 годзе абараніў тут дысертацыю (доктар славянскай філалогіі). Выкладаў рускую мову і літаратуру ва ўніверсітэтах Лондана (1965—1976) і Ліверпуля (1976—1988). У 1988—2006 гадах — прафесар рускай літаратуры Лонданскага ўніверсітэта. У 1984—1986 гадах быў прэзідэнтам Брытанскай універсітэцкай асацыяцыі славістаў, у 1978—88 г.— брытанскім прадстаўніком у Міжнародным камітэце славістаў, пазней стаў сябрам Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў.
Сябра і віцэ-прэзідэнт Англа-беларускага таварыства, удзельнік выдання (у 1965—1971 гадах рэдактар) «The Journal of Byelorussian Studies».
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Аўтар васьмі манаграфій і больш 100 артыкулаў, прысвечаных беларускай літаратуры, і звыш 500 кніжных рэцэнзій, укладальнік 13 зборнікаў. Аўтар больш за 30 артыкулаў, прысвечаных рускай літаратуры і музыцы.
Першая манаграфія «Беларуская літаратурная лексіка XIX стагоддзя» (The Vocabulary of the Byelorussian Language in the 19th Century) была напісана на падставе доктарскай дысертацыі і апублікавана Англа-беларускае таварыствам (1971). Ейным працягам стала «Гісторыя беларускай літаратуры: ад пачаткаў да сённяшняга дня» (A History of Byelorussian Literature from its Origins to the Present Day) — першая англамоўная гісторыя беларускай літаратуры (1977).