cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генерал-фельдмаршал (Расія)
Генерал-фельдмаршал — вышэйшае воінскае званне ў Расіі з мяжы XVII і XVIII стагоддзяў да 1917 г. Па Табелі аб рангах — воінскі чын I класа, роўны генерал-адміралу на флоце, канцлеру і сапраўднаму таемнаму саветніку I класу ў грамадзянскай службе.
Знакам адрознення быў фельдмаршальскае жазло, з XIX стагоддзя скрыжаваныя жазлы сталі паказвацца таксама на пагонах і ў пятліцах у генерал-фельдмаршалаў.
У XVIII стагоддзі шэраг прысваенняў быў зроблены грамадзянскім асобам: Ф. А. Галавіну, Н. Ю. Трубяцкому, А. І. Шувалаву, А. П. Бястужаву-Руміну (раней канцлер, гэта значыць з захаваннем класа), К. Г. Разумоўскаму, Н. І. Салтыкову («генерал-фельдмаршал па флоце»). Нярэдка чын прысвойваўся замежнікам, не якія служылі ў рускай арміі. Сярод іх такія вядомыя палкаводцы, як герцаг Уэлінгтан, Іозеф Радэцкі і Мольтке Старэйшы, а таксама некалькіх манархаў і членаў іх сем'яў (у 1872 Аляксандр II даў фельдмаршальскія жэзлы чацвярым Гогенцолернам).
Да моманту адмены Табелі аб рангах у 1917 годзе ў жывых быў толькі адзін рускі генерал-фельдмаршал — Нікола Петравіч-Негаш (Мікалай I), кароль Чарнагорыі. Апошні генерал-фельдмаршал рускай службы Дзмітрый Аляксеевіч Мілюцін памёр у 1912 годзе.
Спіс генерал-фельдмаршалаў
Як ганаровае званне гэты чын насілі не служыўшыя ў рускай арміі замежныя палкаводцы:
Катастрофа двух Мі-24 у Рутшуру (2017)
27 студзеня 2017 года блізу горада Рутшуру правінцыі Паўночнае Ківу пацярпелі крушэнні два баявых верталёта Мі-24 ВПС ДРК. Экіпаж першага складаўся з грузінскіх наймітаў. На другім былі беларускія ваенныя спецыялісты. Разам з імі ляцелі яшчэ трое кангалезскіх вайскоўцаў.
Верталёты
Адзін з верталётаў, якія разбіліся пад Рутшуру, меў бартавы нумар 9Т-HM-11 (серыйны № 3532421420315), другі — 9T-HM12 (серыйны № 3532421420271). Абодва належалі ВПС ДРК.
Экіпажы
Двое грамадзян Грузіі раней служылі ў ваенна-паветраных сілах сваёй краіны, але былі звольнены ў сувязі са скарачэннямі. Пасля гэтага яны з’ехалі ў Дэмакратычную Рэспубліку Конга, дзе знайшлі вакантныя месцы ва ўзброеных сілах. Грамадзяне Беларусі, згодна з анлайн-выданнем «Политринг», якія складалі другі экіпаж, з’яўляліся ваеннымі спецыялістамі, накіраванымі ў краіну для падтрымкі і падрыхтоўкі кангалезскіх вайскоўцаў. Аднак як паведамілі ў праграме Навіны «24 гадзіны» на СТБ, яны дзейнічалі як прыватныя асобы. У беларусаў на борце было двое кангалезцаў, у грузінаў — адзін.
Катастрофа
27 студзеня абодва верталёта праводзілі патруляванне ў раёне горада Рутшуру. Мэтай іх місіі было вызначыць межы тэрыторыі, занятай паўстанцамі з руху M23, што адстойвае інтарэсы народнасці тутсі. Як паведамлялася, яны былі збіты з пераносных ЗРК «Страла» баевікамі. Аднак па даных Defence.ru са спасылкай на бельгійскае агенцтва Belga, пры выкананні разведвальнага палёту, адзін з верталётаў зачыпіў лопасцямі апорнай шрубы верхавіны дрэў у раёне гары Мікена на вышыні каля 500 метраў і пацярпеў крушэнне. Другі верталёт, страціўшы візуальны кантакт з першай машынай, прыняў меры да яе пошуку, але таксама разбіўся. Некатарыя крыніцы сцвярджалі, што прычынай катастрофы маглі стаць дрэнныя ўмовы надвор’я. Першапачаткова гаварылася і аб тэхнічных непаладках.
Вайскоўцы ДР Конга, якія ляцелі з беларусамі, выжылі. Той, што быў з грузінскім экіпажам, трапіў у палон да баевікоў і пазней забіты.
Паведамленні аб расійскіх вайскоўцах
31 студзеня генерал арміі ДРК Леон Мушале (Léon Mushale) заявіў, што падчас крушэння загінулі двое расійскіх вайскоўцаў. Яшчэ адзін расійскі лётчык знаходзіцца ў палоне ў паўстанцаў. Пасольства Расіі ў ДРК не пацвердзіла паведамленні аб гібелі расійскіх лётчыкаў пры крушэнні верталётаў. Па даных дыпмісіі, грамадзян Расіі сярод членаў экіпажа не было.
Дэма
Дэма, таксама, дэмазапіс, дэмаальбом — «чарнавая», прызначаная для дэманстрацыі музычнага матэрыялу.
Першацвет (часопіс)
Першацвет — беларускі літаратурна-мастацкі і інфармацыйна-публіцыстычны часопіс для моладзі. Выходзіў з кастрычніка 1992 да студзеня 2002 года ў Мінску на беларускай мове. Асвятляў літаратурны працэс на Беларусі: друкаваў вершы і прозу маладых літаратараў, інтэрв’ю з прадстаўнікамі маладзёжных рухаў, артыкулы па мастацтве, філасофіі і экалогіі. Меў рубрыкі «Проза», «Кунсткамера», «Школа перакладу», «Школа філасофіі», «Скрыжаванне», «Траянскі конь», «Ён і Яна», «Літаратурная вучоба».
Кумла
Кумла (швед. Kumla) — горад у Швецыі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Кумла, якая ўваходзіць у лен Эрэбру, за 15 км на поўдзень ад цэнтра лена, горада Эрэбру.
З 1965 года ў Кумле знаходзіцца Kumlaanstalten — найбуйнейшая турма ў Швецыі (з 257 зняволенымі), у якой змяшчаюцца найбольш небяспечныя злачынцы, у тым ліку Міхайла Міхайлавіч — забойца міністра замежных спраў Швецыі Ганны Лінд.
Футбольны клуб IFK Kumla гуляе ў 3-й лізе чэмпіянату Швецыі.
Дзюранс
Дзюра́нс (Durance) — рака на паўднёвым усходзе Францыі, левы прыток ракі Рона (басейн Міжземнага мора).
Даўжыня ракі 323,5 (350 ) км. Плошча вадазбору 14 342 км². Сярэдні расход вады 190 м³/с. Выток ракі знаходзіцца ў Коцкіх Альпах. Перасякае адгор’і Праванскіх Альпаў і працякае па Ронскай нізіне. Упадае ў Рону каля горада Авіньён. Жыўленне ракі снегавое (у верхнім цячэнні) і дажджавое. На рацэ каскад ГЭС.
Тросна (возера, Гарадоцкі раён)
Тро́сна — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 2,5 км на захад ад вёскі Казловічы, у басейне ракі Лужаснянка.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,27 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км.
Схілы катлавіны вышынёй 7—10 м, на поўначы нізкія. Праз возера цячэ рака Трасцянка (выцякае з возера ).
Касцёл Святой Кацярыны і кляштар бенедыкцінак (Вільнюс)
Касцёл Святой Кацярыны і кляштар бенедыкцінак (Šventos Kotrynos bažnyčia, kościół Śwętej Katarzyny) — рымска-каталіцкі культавы комплекс у Вільнюсе, выдатны помнік архітэктуры віленскага барока. Ансамбль касцёла Святой Кацярыны і будынак кляштара бенедыкцінак уключаны ў Рэгістр культурных каштоўнасцяў Літоўскай Рэспублікі, код 643, ахоўваецца дзяржавай як аб’ект нацыянальнага значэння. Размяшчаецца ў Старым горадзе па вуліцы Вільняўс, 30 (Віленская,). Кляштар — буйнейшы архітэктурны ансамбль эпохі барока ў Вільні.
Ансамбль бенедыкцінскага кляштара размешчаны ў квартале, абмежаваным вуліцамі Бянядзікціню (Бенедыкцінскай, ), Шв. Ігнота (Святога Ігнація, ), Вільняус (Віленскай, ), мяжуючы на паўднёвым усходзе з тэрыторыяй дамініканскага кляштара.
Гісторыя
Каля 1620 года кляштар спрабавалі заснаваць Мікалай і Кацярына Гарадзіскія, якія ў сваёй камяніцы размясцілі некалькі манашак э Нясвіжа, але яны памерлі, не паспеўшы ўзаконіць фундацыю. Рэальным фундатарам кляштара стаў у 1622 годзе біскуп А. Валовіч, які запрасіў яшчэ 12 манашакі ўзяў будаўніцтва пад сваю апеку.
У XVII—XVIII стст. налічвалася каля 30—40 законніц, меўся навіцыят, існавала школа (да 1843). Віленскія бенедыкцінкі выдавалі досыць многа кніжак, асабліва ў XVIII ст., іх бібліятэка па колькасці была другой у хэлмінскай кангрэгацыі (цяпер у Літоўскай нацыянальнай бібліятэцы імя Марцінаса Мажвідаса). 3 1625 кляштару належаў маёнтак Вязынь (Ашмянскі павет).
Амаль уся зямельная ўласнасць канфіскавана пасля 1793 года.
Найноўшы час
У 1922 годзе ў скверы перад касцёлам быў адкрыты помнік кампазітару Станіславу Манюшку (бюст скульптара Баляслава Балзукевіча на пастаменце, які застаўся ад помніка Аляксандру Пушкіну пасля эвакуацыі бюста рускага паэта з Вільні ў 1915 годзе).
Кляштар існаваў да 1942 года. У час Другой сусветнай вайны касцёл моцна пацярпеў. Пасля вайны ў будынку, перададзеным у распараджэнне Вільнюскага мастацкага музея, размяшчаўся склад. У памяшканнях былога кляштара былі размешчаны розныя ўстановы і жылыя кватэры.
З касцёлам і кляштарам увесну 1966 года азнаёміўся Іосіф Бродскі, які жыў непадалёк на вуліцы Ліейіклас
Побач з вуліцай стаяць два касцёлы, яны не належаць да ліку знакамітых, але гэта ўсё ж сапраўднае вільнюскае барока — правінцыйнае, пазней, цудоўнае. Бліжэй двухвежавы белы касцёл Св. Кацярыны; трохі далей круглы купал Дамініканцаў, знутры дзіўнай выгляду і як бы няправільнай формы — «вушная ракавіна Бога» з апошняга верша цыкла
Пра касцёл таксама ідзе гаворка ў частцы другой цыкла «Літоўскі дывертысмент» (1971) Бродскага.
Пасля змены дзяржаўнага ладу храм у 1990 годзе ў парадку рэстытуцыі быў перададзены ў распараджэнне курыі Вільнюскага архібіскупства.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой будынак у стылі позняга барока з дэкорам у стылі ракако. Пры рэканструкцыі па праекце Глаўбіца былі надбудаваны дзве вежы на галоўным фасадзе (які выходзіць у сквер) у стылі ракако. Паміж імі над фасадам быў пабудаваны новы франтон. Вежы маюць чатыры ярусы. Амаль поўная адсутнасць дэкаратыўных элементаў на ніжнім ярусе засяроджвае ўвагу на багата дэкараваны ў стылі барока партале, абрамленым пілястрамі і калонамі, упрыгожаны рэльефным картушам з гербамі і арнаментамі. Капітэлі пілястраў другога яруса іанічнага ордара, вокны і нішы арнаментаваны. Трэці ярус нязначна адрозніваецца ад другога. Досыць высокі франтон паміж вежамі робіць незаўважнай адлучанасць веж ад корпуса нефа. Чацвёрты ярус прыкметна звужаецца. Гэта звужэнне згладжваецца ажурнымі рашоткамі, дэкаратыўнымі вазамі, вуглавымі пілястрамі, якія вырастаюць з валют. У пышнае перапляценне рашоткі ўпісана лічба «1743». Вышыня пятага яруса ў два разы меншая за чацвёрты. Сілуэты веж завяршаюцца шлемамі цыбулепадобнай формы.
Вытанчаны дэкаратыўны франтон быў узведзены над прэзбітэрыем. Больш вузкі і нізкі, чым корпус нефа, прэзбітэрый завяршаецца паўкруглай апсідай. Кампазіцыю галоўнага фасада характарызуе рытмічная раўнавага вертыкальных ліній пілястраў і гарызантальных ліній карнізаў. Арнаментыка франтона над прэзбітэрыем з дзвюма нішамі для статуй формаў ранняга ракако, якія адлюстроўваюць Святога Бенедыкта і Святую Кацярыну, абапал акна другога яруса.
Вышыня нефа 20 м. Бакавы неф быў пераўтвораны ў калідор, у плане царква стала аднанефнай і асіметрычнай. У інтэр'еры скляпенні цыліндрычныя з люнетамі, дзевяць пышных алтароў позняга барока і амбон.
Чатырохвугольная капліца Божага Провіду каля паўднёвага бакавога фасада (каля Віленскай вуліцы) прыбудавана ў пачатку XVIII стагоддзя, перабудавана ў 1746 годзе ў шасцігранную звонку і паўкруглую знутры. Па вуглах на высокім цокалі стаяць парныя белыя калоны. Над карнізам узвышаецца барабан, над купалам з 12-вугальным дахам — шасцівугольны ліхтар.
Губернскі сакратар
Губернскі сакратар — пасада ва ўстановах мясцовага кіравання Расійскай імперыі (1708—1917), а таксама грамадзянскі чын XII класа ў «Табелі аб рангах» (1722—1917).
Прызначаўся на пасаду губернатарам. Ад кандыдатаў на пасаду губернскага сакратара не патрабавалася дваранства. Функцыі: арганізацыя справаводства губернскай канцылярыі, з 1775 года кіраваў выканаўчым органам губернскага кіравання — яго канцылярыяй. Па Установе губернскага кіравання ад 2 студзеня 1845 года ўзначальваў канцылярыю прысутнасці. Меў двух памочнікаў, з якіх 1-ы кіраваў рэвізійным сталом, а 2-і з'яўляўся і перакладчыкам.
Кандыдат на прысваенне чыну Губернскага сакратара неабавязкова быў дваранінам. Правіламі аб парадку вытворчасці ў чыны па грамадзянскай службе ад 25 чэрвеня 1834 года было ўсталявана, што чын Губернскага сакратара дае яго ўладальніку права на асабістае ганаровае грамадзянства. Закон ад 9 снежня 1856 года «Аб тэрмінах вытворчасці ў чыны па службе грамадзянскай» усталяваў, што для атрымання чыну Губернскага сакратара прытрымлівалася не менш за 3 гады праслужыць у ніжэйшым чыне — калежскім рэгістратарам; столькі жа гадоў службы патрабавалася і для вытворчасці ў вышэйшы чын. Пры атрыманні чыну за адрозненне тэрмін мог скарачацца напалову. За бездакорную службу Губернскі сакратар мог атрымаць ордэн Станіслава 3-й ступені.
Курыльск
Курыльск (Курильск, да 1947 — Сяна) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Курыльскага раёна Сахалінскай вобласці. Насельніцтва 2,1 тыс. чал. (2005).
Горад размешчаны на востраве Ітуруп (Курыльскія астравы) на беразе Ахоцкага мора, марскі порт, аэрапорт.
Паселішча было заснавана ў канцы XVIII стагоддзя рускімі землепраходцамі на месцы селішча карэнных жыхароў айнаў, якое існавала з II тыс. да н.э. Паселішча на момант прыходу рускіх землепраходцаў звалася Шана, у літаральным перакладзе з айнскага «вялікае паселішча ў ніжняй плыні ракі».
Венера (планета)
Вене́ра (народныя назвы — Вечарні́ца, Мілаві́ца, Зарніца ) — другая ўнутраная планета Сонечнай сістэмы з перыядам абароту 224,7 зямных сутак. Названая імем Венеры, багіні кахання з рымскага пантэона. Гэта адзіная з васьмі асноўных планет Сонечнай сістэмы, якая атрымала назву ў гонар жаночага боства.
Курыльск
У 1800 годзе без аб’яўлення вайны занята японскімі войскамі. У 1855 Ітуруп адышоў да Японіі па Сімодскаму дагавору ў складзе Паўднёвых Курыл, у 1945 вернуты Расіі.
Венера (планета)
Венера — трэці паводле яркасці аб'ект на небе Зямлі пасля Сонца і Месяца і дасягае бачнай зорнай велічыні -4,6. Паколькі Венера бліжэйшая да Сонца, чым Зямля, яна ніколі не аддаляецца ад Сонца больш чым на 47,8° (для зямнога назіральніка). Лепш за ўсё яна відаць незадоўга да ўзыходу або праз пэўны час пасля заходу Сонца, што дало падставу называць яе таксама Вячэрняя зорка ці Ранішняя зорка.
Курыльск
У Курыльску знаходзяцца рыбазавод па ўзнаўленні гарбушы, сейсмічная станцыя, метэастанцыя, станцыя цунамі, краязнаўчы музей.
Венера (планета)
Венера класіфікуецца як землепадобная планета, і часам яе называюць «сястрой Зямлі», таму што абедзве планеты падобныя памерамі, сілай цяжару і складам. Аднак умовы на гэтых планетах вельмі адрозніваюцца. Паверхню Венеры хаваюць надзвычай густыя аблокі сернай кіслаты з высокай адбівальнай здольнасцю, што перашкаджае ўбачыць яе паверхню ў бачным святле (але яе атмасфера празрыстая для радыёхваляў, з дапамогай якіх пасля і быў даследаваны рэльеф планеты). Спрэчкі пра тое, што знаходзіцца пад густой воблачнасцю Венеры, працягваліся да дваццатага стагоддзя, пакуль многія з таямніц Венеры не былі прыадкрытыя планетолагамі. У Венеры найшчыльнейшая сярод вядомых землепадобных планет атмасфера, якая складаецца галоўным чынам з вуглякіслага газу. Гэта тлумачыцца тым, што на Венеры няма кругаабароту вугляроду і жыцця, якое магло б перапрацоўваць яго ў біямасу.
У глыбокай старажытнасці Венера, як мяркуюць, настолькі разагрэлася, што падобныя да зямных акіяны, якія, як лічыцца, на ёй былі, цалкам выпарыліся, пакінуўшы пасля сябе пустэльны пейзаж з мноствам плітападобных скал. Адна з гіпотэзаў мяркуе, што праз слабасць магнітнага поля вадзяная пара (расшчэпленая сонечным выпраменьваннем на элементы) была вынесена сонечным ветрам у міжпланетную прастору. Устаноўлена, што атмасфера планеты і цяпер губляе вадарод і кісларод у суадносінах 2:1.
Атмасферны ціск на паверхні Венеры ў 92 разы большы, чым на Зямлі. Дэталёвае картаграфаванне паверхні планеты праводзілася на працягу апошніх 22 гадоў, у прыватнасці праектам «Магелан». Паверхня Венеры носіць выразныя прыкметы вулканічнай дзейнасці, а атмасфера змяшчае шмат серы. Некаторыя эксперты мяркуюць, што вулканічная дзейнасць на Венеры працягваецца і цяпер. Аднак відавочных доказаў гэтаму не было знойдзена, таму што пакуль ні на воднай з вулканічных западзін — кальдэр — не было заўважана лававых патокаў. Вельмі малая колькасць ударных кратараў сведчыць пра тое, што паверхня Венеры адносна маладая: ёй прыблізна 500 мільёнаў гадоў. Ніякіх сведчанняў тэктанічнага руху пліт на Венеры не выяўлена, магчыма таму, што яе літасфера цераз адсутнасць вады занадта вязкая і, такім чынам, недастаткова рухомая. Мяркуюць таксама, што Венера паступова губляе ўнутраную высокую тэмпературу.
Асноўныя звесткі
Сярэдняя адлегласць Венеры ад Сонца — 108 млн км (0,723 а. а.). Адлегласць ад Венеры да Зямлі змяняецца ў межах ад 40 да 259 млн км. Яе арбіта вельмі блізкая да кругавой — эксцэнтрысітэт складае ўсяго 0,0068. Перыяд абароту вакол Сонца роўны 224,7 зямных сутак; сярэдняя арбітальная хуткасць — 35 км/с. Нахіл арбіты да плоскасці экліптыкі роўны 3,4°.
Венера верціцца вакол сваёй восі, якая адхілена на 2° ад перпендыкуляра да плоскасці арбіты, з усходу на захад, гэта значыць у кірунку, які процілеглы кірунку вярчэння большасці планет. Адзін абарот вакол восі займае 243,02 зямных сутак. Камбінацыя гэтых рухаў дае велічыню сонечных сутак на планеце 116,8 зямных сутак. Цікава, што адзін абарот вакол сваёй восі ў адносінах да Зямлі Венера здзяйсняе за 146 сутак, а сінадычны перыяд складае 584 сутак, гэта значыць роўна ў чатыры разы даўжэй. У выніку, у кожным ніжнім злучэнні Венера павернута да Зямлі адным і тым жа бокам. Пакуль невядома, ці з'яўляецца гэта супадзеннем, ці тут дзейнічае гравітацыйнае прыцягненне Зямлі і Венеры.
Па памерах Венера даволі блізкая да Зямлі. Радыус планеты роўны 6051,8 км (95 % зямнога), маса - 4,87кг (81,5 % зямной), сярэдняя шчыльнасць — 5,24 г/см³. Паскарэнне свабоднага падзення роўнае, другая касмічная хуткасць —.
Атмасфера
Атмасферу на Венеры адкрыў рускі навуковец М. В. Ламаносаў 6 чэрвеня 1761 года (па новым стылі).
Атмасфера Венеры складаецца ў асноўным з вуглякіслага газу (96 %) і азоту (амаль 4 %). Вадзяны пар і кісларод утрымліваюцца ў ёй у вельмі малых колькасцях (0,02 % і 0,1 %). Венерыянская атмасфера ўтрымлівае ў 105 разоў больш газу, чым зямная. Ціск каля паверхні дасягае 93 атм, тэмпература — 750 К (475 °C). Гэта перавышае тэмпературу паверхні Меркурыя, які знаходзіцца ўдвая бліжэй да Сонца. Прычынай такой высокай тэмпературы на Венеры з'яўляецца парніковы эфект, які ствараецца шчыльнай вуглекіслотнай атмасферай.
Шчыльнасць атмасферы Венеры каля паверхні ўсяго толькі ў 14 разоў меншая за шчыльнасць вады. Нягледзячы на павольнае вярчэнне планеты, перападу тэмператур паміж дзённым і начным бокам планеты не назіраецца — настолькі вялікая цеплавая інерцыя атмасферы.
Хмарны покрыў размешчаны на вышыні і складаецца з некалькіх слаёў. Хімічны склад аблокаў не вызначаны. Мяркуецца, што ў іх могуць прысутнічаць кропелькі канцэнтраванай сернай кіслаты, злучэнні серы і хлору. Вымярэнні, праведзеныя з борта касмічных апаратаў, якія спускаліся ў атмасферу Венеры, паказалі, што хмарны покрыў не вельмі шчыльны, і, хутчэй за ўсё, нагадвае лёгкую смугу.
Дзмітрый Васілевіч Паўлычка
Дзмітрый Паўлычка (Павличко Дмитро Васильович,, Станіславаўскае ваяводства, Польская Рэспубліка — , Кіеў) — украінскі паэт, грамадска-палітычны дзеяч, Герой Украіны. Аўтар слоў есню «Два кольори».
Венера (планета)
Атмасфера
Падчас пралёта «Galileo» каля Венеры была праведзена здымка інфрачырвоным спектрометрам NIMS, і нечакана высветлілася, што на хвалях даўжынёй 1,02, 1,1 і 1,18 мкм сігнал карэлюе з тапаграфіяй паверхні, гэта значыць для адпаведных частот існуюць «вокны», праз якія відаць паверхню Венеры.
Дзмітрый Васілевіч Паўлычка
Біяграфія
У 1945 годзе ваяваў у складзе Украінскай паўстанцкай арміі, за што пасля быў на 8 месяцаў зняволены савецкай уладай.
Венера (планета)
Атмасфера
У ультрафіялетавым святле хмарны покрыў выглядае як мазаіка светлых і цёмных палос, выцягнутых пад невялікім вуглом да экватара. Іх назіранні паказваюць, што хмарны покрыў круціцца з усходу на захад з перыядам 4 сутак. Гэта азначае, што на ўзроўні хмарнага покрыва дзьмуць вятры з хуткасцю.
Дзмітрый Васілевіч Паўлычка
Біяграфія
Першыя крокі ў літаратуры рабіў у Львове, у 1964 годзе пераехаў у Кіеў. У 1971—1978 гадах быў галоўным рэдактарам часопіса «Всесвіт», які друкаваў па-ўкраінску творы сусветнай літаратуры. Сам быў вядомы як плённы перакладчык з розных моў.
З часоў перабудовы актыўна ўдзельнічаў у палітычным жыцці, заўсёды падтрымліваў нацыянальныя сілы. Неаднаразова быў дэпутатам Вярхоўнай Рады, у 1990-я — паслом Украіны ў Славакіі і Польшчы.
Венера (планета)
Атмасфера
Аб нявырашаных праблемах, звязаных з атмасферай планеты, выказаўся супрацоўнік Інстытута даследаванняў Сонечнай сістэмы Таварыства Макса Планка (ФРГ) Дзмітрый Цітоў :
У венерыянскай атмасферы маланкі б'юць у два разы часцей, чым у зямной. Гэта з'ява атрымала назву «электрычны цмок Венеры». Прырода такой электрычнай актыўнасці пакуль невядомая. Упершыню гэты феномен быў зафіксаваны апаратам «Венера-2». Прычым выявілі яго як перашкоды ў радыёперадачы.
Па звестках савецкага апарата «Венера-8», асветленасць каля паверхні планеты пры вышыні Сонца 5,5° над гарызонтам складае 350±150 люкс, г. зн. толькі нязначная частка сонечнага выпраменьвання дасягае паверхні планеты. Пры знаходжанні Сонца ў зеніце асветленасць складае ўжо 1000-3000 люкс. На Венеры ніколі не бывае ясных дзён.
Паводле дадзеных апарата «Венера-экспрэс» у атмасферы Венеры быў знойдзены азонавы слой. Ён змешчаны нашмат вышэй зямнога — на вышыні каля 100 км — і змяшчае ў сотні разоў менш азону. Мяркуецца, што азонавы слой на Венеры утвараецца пад уплывам сонечнага выпраменьвання з вуглякіслага газу. Навукоўцы падкрэсліваюць, што канцэнтрацыя азону ў атмасферы Венеры характэрная для неарганічнага сцэнарыя ўтварэння.
Клімат
Разлікі паказваюць, што пры адсутнасці атмасферы максімальная тэмпература паверхні Венеры не была б больш 80 °C. У рэчаіснасці ж тэмпература на паверхні Венеры (на ўзроўні сярэдняга радыуса планеты) — каля 750 К (477 °C), прычым яе сутачныя ваганні нязначныя. Ціск — каля 93 атм, шчыльнасць газу амаль на два парадкі вышэйшая, чым у атмасферы Зямлі. Гэтыя факты расчаравалі многіх даследчыкаў, якія лічылі, што на гэтай, так падобнай на нашу, планеце ўмовы блізкія да тых, што былі на Зямлі ў каменнавугальны перыяд, і таму там можа існаваць падобная біясфера. Першыя вызначэнні тэмпературы, здавалася, маглі апраўдаць такія надзеі, але ўдакладненні (у прыватнасці, пры дапамозе спускальных апаратаў) паказалі, што з-за парніковага эфекту каля паверхні Венеры выключана ўсякая магчымасць існавання вадкай вады.
Гэты эфект у атмасферы планеты, які прыводзіць да моцнага разагравання паверхні, ствараюць вуглякіслы газ і вадзяны пар, якія інтэнсіўна паглынаюць інфрачырвоныя (цеплавыя) прамяні, што выпускаюцца нагрэтай паверхняй Венеры. Тэмпература і ціск спачатку падаюць з павелічэннем вышыні. Мінімум тэмпературы 150—170 К (−125… −105 °C) адзначаны на вышыні, а па меры далейшага ўздыму тэмпература расце, дасягаючы на вышыні  310—345 К (35—70 °C).
Вецер, вельмі слабы каля паверхні планеты (не больш за ), у раёне экватара на вышыні звыш 50 км узмацняецца да. Назіранні з аўтаматычных касмічных станцый выявілі ў атмасферы навальніцы.
Паверхня і ўнутраная будова
Даследаванне паверхні Венеры стала магчымым з развіццём радыёлакацыйных метадаў. Найбольш падрабязную карту склаў амерыканскі апарат «Магелан», які зняў 98 % паверхні планеты. Картаграфаванне выявіла на Венеры шырокія ўзвышшы. Найбуйнейшыя з іх — Зямля Іштар і Зямля Афрадыты, якія параўнальныя па памерах з зямнымі мацерыкамі. Ударных кратараў на Венеры адносна няшмат. Значная частка паверхні планеты геалагічна маладая (каля 500 млн гадоў). 90 % паверхні планеты пакрыта застылай базальтавай лавай.
У 2009 годзе была апублікавана карта паўднёвага паўшар'я Венеры, складзеная з дапамогай апарата «Венера-экспрэс». На аснове дадзеных гэтай карты ўзніклі гіпотэзы аб наяўнасці ў мінулым на Венеры акіянаў вады і моцнай тэктанічнай актыўнасці.
Прапанавана некалькі мадэлей ўнутранай будовы Венеры. Згодна з найбольш рэалістычнай з іх, на Венеры ёсць тры абалонкі. Першая — кара таўшчынёй прыкладна 16 км. Далей — мантыя, сілікатная абалонка, якая распасціраецца на глыбіню парадку 3300 км да мяжы з жалезным ядром, маса якога складае каля чвэрці ўсёй масы планеты. Паколькі ўласнае магнітнае поле планеты адсутнічае, то можна дапусціць, што ў жалезным ядры няма перамяшчэння зараджаных часціц — электрычнага току, які спараджае магнітнае поле, такім чынам, руху рэчыва ў ядры не адбываецца. Гэта значыць, што яно знаходзіцца ў цвёрдым стане. Шчыльнасць ў цэнтры планеты дасягае 14 г/см³.
Рэльеф
Апараты «Венера-15» і «Венера-16» у 1983-1984 гадах з дапамогай радара закартаграфавалі вялікую частку паўночнага паўшар'я. Амерыканскі «Магелан» з 1989 па 1994 год зрабіў больш падрабязнае (з разрозненнем 300 м) і амаль поўнае картаграфаванне паверхні планеты. На ёй выяўленыя тысячы старажытных вулканаў, якія вывяргалі лаву, сотні кратараў, арахноіды, горы. Паверхневы слой (кара) вельмі тонкі; аслаблены высокай тэмпературай, ён слаба перашкаджае прарыву лавы вонкі. Два венерыянскія кантыненты — Зямля Іштар і Зямля Афрадыты — па плошчы не менш за Еўропу кожны, аднак па працягласці іх некалькі пераўзыходзяць каньёны Парнгэ, названыя ў гонар гаспадыні лесу у ненцаў, якія з'яўляюцца самай вялікай дэталлю рэльефу Венеры. Нізіны, падобныя на акіянскія западзіны, займаюць на Венеры толькі адну шостую паверхні. Горы Максвела на Зямлі Іштар узвышаюцца на 11 км над сярэднім узроўнем паверхні. Горы Максвела, а таксама вобласці Альфа і Бэта з'яўляюцца адзінымі выключэннямі з правіла аб назвах, прынятага МАС. Усім астатнім раёнах Венеры дадзены жаночыя імёны, у тым ліку рускія: на карце можна знайсці Зямлю Лады, раўніну Снягуркі і каньён Бабы-Ягі.
Ударныя кратары — рэдкі элемент венерыянскага пейзажу. На ўсёй планеце маецца толькі каля 1000 кратараў. На здымку два кратары дыяметрамі каля. Унутраная вобласць запоўнена лавай. «Пялёсткі» вакол кратараў уяўляюць сабой участкі, пакрытыя раздробненай пародай, выкінутай вонкі падчас выбуху пры ўтварэнні кратара.
Від з Зямлі
Венеру лёгка распазнаць, бо па бляску яна нашмат пераўзыходзіць самыя яркія зоркі. Адметнай прыкметай планеты з'яўляецца яе роўны белы колер. Венера, гэтак жа як і Меркурый, не адыходзіць на небе на вялікую адлегласць ад Сонца. У моманты элангацый Венера можа аддаліцца ад Сонца сама больш на 47,8°. Як і ў Меркурыя, у Венеры ёсць перыяды ранішняй і вячэрняй бачнасці: у старажытнасці лічылі, што ранішняя і вячэрняя Венеры — розныя зоркі. Венера — трэці па яркасці аб'ект на нашым небе. У перыяды бачнасці яе бляск у максімуме каля -4,4m.
У тэлескоп, нават невялікі, можна лёгка ўбачыць і праназіраць змену бачнай фазы дыска планеты. Яго ўпершыню назіраў у 1610 Галілей.
Праходжанне па дыску Сонца
Так як Венера размешчана бліжэй да Сонца, чым Зямля, з Зямлі можна назіраць праходжанне Венеры па дыску Сонца. Пры гэтым планета выглядае як маленькі чорны дыск на фоне вялізнага свяціла. Аднак гэта вельмі рэдкая з'ява. На працягу прыкладна двух з паловай стагоддзяў здараецца чатыры праходжанні — два снежаньскія і два чэрвеньскія. Апошняе адбылося 6 чэрвеня 2012 года. Наступнае праходжанне будзе толькі 11 снежня 2117 г.
Упершыню назіраў праходжанне Венеры па дыску Сонца 4 снежня 1639 г. англійскі астраном Джэрэмі Хоракс (1619-1641). Ён жа прадвылічыў гэтую з'яву.
Аналагічныя візуальныя даследаванні праводзіліся ў 40 пунктах пры ўдзеле 112 чалавек. На тэрыторыі Расіі арганізатарам іх быў М. В. Ламаносаў, які звярнуўся 27 сакавіка ў Сенат з данясеннем, у якім абгрунтоўваў неабходнасць падрыхтоўкі з гэтай мэтай астранамічных экспедыцый у Сібір, хадайнічаў аб выдзяленні грашовых сродкаў на гэта дарагое мерапрыемства, ён склаў кіраўніцтва для назіральнікаў і г. д. Вынікам яго намаганняў стала накіраванне экспедыцыі Н. І. Папова ў Іркуцк і С. Я. Румоўскага — у Селенгінск. Немалых намаганняў таксама каштавала яму арганізацыя назіранняў у Санкт-Пецярбургу, у Акадэмічнай абсерваторыі, пры ўдзеле А. Д. Красільнікавай і Н. Г. Курганава. У іх задачу ўваходзіла назіранне кантактаў Венеры і Сонца — бачнага дотыку краёў іх дыскаў. М. В. Ламаносаў, які больш за ўсё цікавіўся фізічным бокам з'явы, ведучы самастойныя назіранні ў сваёй хатняй абсерваторыі, выявіў светлавы абадок вакол Венеры.
Гэта праходжанне назіралася ва ўсім свеце, але толькі М. В. Ламаносаў звярнуў увагу на тое, што пры судотыку Венеры з дыскам Сонца вакол планеты з'явілася «тонкае, як волас, ззянне». Такі ж светлы арэол назіраўся і пры сыходжанні Венеры з сонечнага дыска.
М. В. Ламаносаў даў правільнае навуковае тлумачэнне гэтай з'явы, лічачы яе вынікам рэфракцыі сонечных прамянёў у атмасферы Венеры. «Планета Венера, — пісаў ён, — акружана шчыльнай паветранай атмасферай, такою (калі не большаю), як і тая, што абліваецца вакол нашага шара зямнога». Так упершыню ў гісторыі астраноміі, яшчэ за сто гадоў да адкрыцця спектральнага аналізу, пачалося фізічнае вывучэнне планет. У той час пра планеты Сонечнай сістэмы амаль нічога не было вядома. Таму наяўнасць атмасферы на Венеры М. В. Ламаносаў разглядаў як бясспрэчны доказ падабенства планет і, у прыватнасці, падабенства паміж Венерай і Зямлёй. Эфект убачылі многія назіральнікі: Т. Бергман, П. Варгентын, Шапо д'Атэрош, С. Я. Румоўскі, але толькі М. В. Ламаносаў правільна яго растлумачыў. У астраноміі гэты феномен рассейвання святла, адлюстраванне светлавых прамянёў пры слізгальным падзенні (у М. В. Ламаносава — «пупырь»), атрымаў яго імя — «з'ява Ламаносава».
Цікавы другі эфект, які назіраўся астраномамі з прыбліжэннем дыска Венеры да знешняга краю дыска Сонца або пры аддаленні ад яго. Дадзеная з'ява, адкрытая таксама М. В. Ламаносавым, не была здавальняюча вытлумачана, і яе, відаць, варта расцэньваць як люстраное адлюстраванне Сонца атмасферай планеты — асабліва вялікае яно пры нязначных вуглах слізгання, пры знаходжанні Венеры паблізу Сонца. Вучоны апісвае яго наступным чынам :
Даследаванні планеты з дапамогай касмічных апаратаў
Венера даволі інтэнсіўна даследавалася з дапамогай касмічных апаратаў. Першым касмічным апаратам, прызначаным для вывучэння Венеры, быў савецкі «Венера-1». Пасля спробы дасягнення Венеры гэтым апаратам, запушчаным 12 лютага 1961 г., да планеты накіроўваліся савецкія апараты серыі «Венера», «Вега», амерыканскія «Марынер», «Піянер-Венера-1», «Піянер-Венера-2», «Магелан», еўрапейскі «Венера-экспрэс», японскі «Акацуки». У 1975 касмічныя апараты «|Венера-9» і «Венера-10» перадалі на Зямлю першыя фатаграфіі паверхні Венеры; у 1982 годзе «Венера-13» і «Венера-14» перадалі з паверхні Венеры каляровыя выявы. Зрэшты, умовы на паверхні Венеры такія, што ні адзін з касмічных апаратаў не прапрацаваў на планеце больш за дзве гадзіны. Раскосмас плануе адпраўку станцыі «Венера-Д» са спадарожнікам планеты і больш жывучым зондам, які павінен прапрацаваць на паверхні планеты не меней месяца, а таксама комплексу «Венера-Глоб» з арбітальнага спадарожніка і некалькіх спускальных модуляў.
Храналогія
Спіс паспяховых запускаў касмічных апаратаў, якія перадалі звесткі пра Венеру.
Асаблівасці наменклатуры
Паколькі аблокі хаваюць паверхню Венеры ад візуальных назіранняў, яе можна вывучаць толькі радыёлакацыйнымі метадамі. Першыя, грубыя карты Венеры былі складзеныя ў 1960-я гг. на аснове радыёлакацыі, якая праводзілася з Зямлі. Светлыя ў радыёдыяпазоне дэталі велічынёй ў сотні і тысячы кіламетраў атрымалі ўмоўныя абазначэнні, прычым існавала некалькі сістэм такіх абазначэнняў, якія не мелі ўсеагульнага хаджэння, а выкарыстоўваліся лакальна групамі навукоўцаў. Адны ўжывалі літары грэчаскага алфавіта, іншыя — лацінскія літары і лічбы, трэція — рымскія лічбы, чацвёртыя — найменні ў гонар знакамітых навукоўцаў, якія працавалі ў сферы электра- і радыётэхнікі (Гаус, Герц, Папоў). Гэтыя абазначэнні (за асобнымі выключэннямі) цяпер выйшлі з навуковага ўжытку, хоць яшчэ сустракаюцца ў сучаснай літаратуры па астраноміі. Выключэннем з'яўляюцца вобласць Альфа, вобласць Бэта і горы Максвела, якія былі ўдала супастаўленыя і атаясамлены з удакладненымі дадзенымі, атрыманымі з дапамогай касмічнай радыёлакацыі.
Першую карту часткі венерыянскай паверхні паводле дадзеных радыёлакацыі склала Геалагічная служба ЗША ў 1980 годзе. Для картаграфавання была выкарыстана інфармацыя, сабраная радыёзондам «Піянер-Венера-1» («Піянер-12»), які працаваў на арбіце Венеры з 1978 па 1992 год.
Правілы наймення дэталей рэльефу Венеры былі зацверджаны на XIX Генеральнай асамблеі Міжнароднага астранамічнага саюза ў 1985 годзе, пасля абагульнення вынікаў радыёлакацыйных даследаванняў Венеры аўтаматычнай міжпланетнай станцыямі. Было вырашана выкарыстоўваць у наменклатуры толькі жаночыя імёны (акрамя трох названых раней гістарычных выключэнняў)
Някратарныя формы рэльефу Венеры атрымліваюць імёны ў гонар міфічных, казачных і легендарных жанчын: узвышшам даюцца імёны багінь розных народаў, паніжэнням рэльефу - іншых персанажаў з розных міфалогій:
Спадарожнік Венеры
Да 1770 года пошукі спадарожнікаў Венеры былі практычна спынены, у асноўным з-за таго, што не ўдавалася паўтарыць вынікі папярэдніх назіранняў, а таксама ў выніку таго, што ніякіх прыкмет наяўнасці спадарожніка не было выяўлена пры назіранні праходжання Венеры па дыску Сонца ў 1761 і 1769 годзе.
У Венеры (як і у Марса і Зямлі) існуе квазіспадарожнік, астэроід 2002 VE68, які абарочваецца вакол Сонца такім чынам, што паміж ім і Венерай існуе арбітальны рэзананс, у выніку якога на працягу многіх перыядаў абароту ён застаецца непадалёк ад планеты.
У XIX стагоддзі існавала гіпотэза, што ў мінулым спадарожнікам Венеры быў Меркурый, які пасля быў ёю «страчаны». У 1976 Том ван Фландэрн і К. Р. Харынгтан на падставе матэматычных разлікаў паказалі, што гэтая гіпотэза добра тлумачыць вялікія адхіленні (эксцэнтрысітэт) арбіты Меркурыя, яго рэзанансны характар абарачэння вакол Сонца і страту вярчальнага моманту як у Меркурыя, так і ў Венеры. Таксама тлумачыцца набыццё Венерай вярчэння, адваротнага асноўнаму ў Сонечнай сістэме, разагрэў паверхні планеты і ўзнікненне шчыльнай атмасферы.
Тэрафарміраванне Венеры
Венера — кандыдат на тэрафарміраванне. Па адным з планаў меркавалася развеяць ў атмасферы Венеры генетычна мадыфікаваныя сіне-зялёныя водарасці, якія, перапрацоўваючы вуглякіслы газ (які складае 96 % атмасферы Венеры) у кісларод, значна паменшылі б парніковы эфект і панізілі б тэмпературу на планеце.
Аднак для фотасінтэзу неабходная вада, якой, паводле апошніх дадзеных, на Венеры практычна няма (нават у выглядзе пары ў атмасферы). Таму для рэалізацыі такога праекта неабходна ў першую чаргу даставіць на Венеру ваду — напрыклад, з дапамогай бамбардзіроўкі яе водна-аміячнымі астэроідамі ці іншым шляхам.
Вераніка Уладзіміраўна Стоцкая
Вераніка Уладзіміраўна Стоцкая (нар., г. Валгаград, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1991 годзе Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці інтэр’ер і абсталяванне (выкладчыкі С. Б. Баткоўскі, А. Ф. Ткачук). З 1991 года рацуе ў АМ-2 інстытута «Белдзяржпраект».
Член Саюза архітэктараў з 1998 года.
Творчасць
Адміністрацыйны будынак у раёне скрыжаванні вул. Гарадзецкай — Шафарнянскай у г. Мінску (2003—2005; сааўтары Б. Р. Цыёнскі, С. Л. Стоцкі, А. Ю. Камінская); рэканструкцыя будынка па пр. Пераможцаў, 119 пад дзіцячую клінічную бальніцу, дэкаратыўныя агароджы і малыя формы (1997—2003; сааўтар С. Л. Стоцкі); інтэр’еры рэстарана «Рандэву» ў г. Мінску (1998; сааўтары B. І. Карака, С. Л. Стоцкі); асноўныя інтэр’еры міжкалгаснага санаторыя «Вечалле» ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці (1995; сааўтары В. Ф. Ачайкін, Б. Р. Цыёнскі, С. Л. Стоцкі); адміністрацыйны корпус «Машэрава, 2003». Фізкультурна-аздараўленчы цэнтр (1995—1997; сааўтары В. Ф. Ачайкін, Б. Р. Цыёнскі, С. Л. Стоцкі);
Узнагароды
Дыплом БСА ў намінацыі «Інтэр’ер» конкурсу архітэктурных ідэй «Дом, інтэр’ер, чалавек» у рамках рэспубліканскага фестывалю «Архітэктура-2002»;
Сям'я
У шлюбе з архітэктарам Сяргеем Стоцкім.
IC 3780
IC 3780 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Альвеста
Альвеста (швед. Alvesta) — горад і адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны ў лене Крунуберг, у паўднёвай частцы Швецыі. Размешчаны за 330 км на поўдзень ад Стакгольма, за 18 км на захад ад цэнтра лена горада Векшэ. Насельніцтва — 8017 чал. (2010).
Арыямард (сын Дарыя I)
Арыямард — персідскі военачальнік, быў сынам Дарыя І і Парміс, адзінай дачкі Смердыса.
Удзельнік выправы Ксеркса І на Грэцыю ў 480 да н.э. Кіраваў каўказскімі народамі москі і тыбарэны, якія атаясамліваюцца з народамі мушкі і табаль з асірыйскіх крыніц і мешэк і тубаль з Бібліі.
Сэмэніўскі раён (Чарнігаўская вобласць)
Сэмэніўскі раён (Семенівський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сэмэніўка (Семенівка).
Утвораны ў 1926 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 17956 чалавек, плошча — 1470 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 17 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад, 4 пасёлкі і 67 сёлаў.
Вядомыя асобы Рагачова
Вядомыя ўраджэнцы Рагачова:
Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Дварэ́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Дварэц.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1441 чалавек, з іх 93,8 % — беларусы, 5,1 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
1797 год у гісторыі астраноміі
1797 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Форлі-дэль-Саніа
Форлі-дэль-Саніа (Forlì del Sannio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ізернія.
Насельніцтва складае 769 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 26 чал./км². Займае плошчу 32 км². Паштовы індэкс — 86084. Тэлефонны код — 0865.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вера Рыгораўна Тарасік
Пра самабытны талент В. Тарасік пісаў Змітрок Бядуля. Стварыла на сцэне каларытныя народныя характары, напр. Агата і Марыля («Паўлінка» і «Раскіданае гняздо», Я. Купала), Ганна («Модны шляхцюк», К. Каганец), Ульяна («Хам», Э. Ажэшка), Дарота і Мар'я («Бязвінная кроў» і «Пісаравы імяніны», У. Галубок).
Ягаднае (Акмолінская вобласць)
Ягаднае — сяло ў Астраханскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жарсуацкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 33 км на паўночны захад ад цэнтра пасёлка Астраханка. Код КАТА — 113639700.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 254 чалавекі (130 мужчын і 124 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 121 чалавек (67 мужчын і 54 жанчыны).
Тытулярны саветнік
Тытуля́рны саве́тнік — грамадзянскі чын IX класа ў Табелі аб рангах Расійскай імперыі. Тытулаваўся «ваша благароддзе».
Адпаведны вайсковаму чыну капітана пяхоты, штабс-капітана арміі, штабс-ротмістра кавалерыі, казацкага пад'есаула і лейтэнанту ваеннага флоту Расійскай імперыі. З 1845 г. даваў асабістае дваранства.
Вэрэсаевэ
Вэрэсаевэ (Вересаєве) — сяло ў Сакскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Верасаеўскаму сельскаму савету.
IC 3781
IC 3781 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лебаганг Эстэр Рамалепе
Лебаганг Эстэр Рамалепе (нар., Га-Кгапане, ПАР) — паўднёваафрыканская футбалістка, абаронца жаночай футбольнай каманды «Дынама-БДУФК (Мінск)».
Біяграфія
У 2016 годзе была капітанам нацыянальнай зборнай прымала ўдзел у Алімпійскіх гульнях 2016 у Рыа. Гуляла ў складзе каманд «Ma-indies Ladies» і «Kanatla Ladies».
У ліпені 2020 года падпісала кантракт з мінскім «Дынама».
Складанае слова
Складанае слова – слова з дзвюма і больш асновамі.
Складанне — такі спосаб словаўтварэння, пры якім з некалькіх утвараецца адно, складанае слова: частакол, прыродакарыстанне, далягляд.
Выдзяляюць наступныя тыпы складання:
Бяздоннае (возера, Гарадоцкі раён)
Бяздоннае — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на паўднёвы захад ад горада Гарадок, за 1 км на поўнач ад вёскі Астраўляне, у басейне ракі Усыса.
Складанае слова
1) словаскладанне, калі новае слова ўтвараецца з некалькіх самастойных (штораніцы, малавядомы, кілават–гадзіна);
2) асноваскладанне, пры якім аб’ядноўваюцца ў новае слова некалькі асноў, паміж якімі выкарыстоўваецца злучальная галосная (вялікарослы, светла-зялёны, чарнабровы);
Бяздоннае (возера, Гарадоцкі раён)
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,08 км. Даўжыня берагавой лініі 0,3 км.
Схілы катлавіны пад сельгасугоддзямі. Злучана ручаём з возерам Вялікае Астраўлянскае, на паўночным усходзе выцякае ручай у раку Астраўлянка.
Складанае слова
3) асноваскладанне з адначасовым далучэннем суфікса, ці складана-суфіксальны спосаб (зернепагрузка, сталеліцейны, бурапенны).
Складанаскарочаныя словы (абрэвіятуры) могуць утварацца з:
1) частак слоў ці часткі і поўнага слова (гарпасёлак ад гарадскі пасёлак, селмаг ад сельскі магазін);
2)  пачатковых літар ці гукаў слоў, пры гэтым абрэвіятура пішацца з вялікіх літар (НАН ад Нацыянальная акадэмія навук, ЦУМ ад Цэнтральны ўніверсальны магазін Мінска);
3)  пачатковых літар і часткі слоў (БелТА ад Беларускае тэлеграфічнае агенцтва) і інш.
Літаратура
[https://www.yaklass.by/p/belaruskaya-mova/23297/sklad-slova-slova-tvarenne-i-arfagrafiia-6339/utvarenne-i-pravapis-skladanykh-slo-skladanaskarochanyia-slovy-6694/re-fec67537-6c70-40f4-ad4c-4f2e900350e6 Утварэнне і правапіс складаных слоў. Складанаскарочаныя словы]
Вярчальная дыфузія
Вярчальная дыфузія  — працэс, пры якім устанаўліваецца або падтрымліваецца раўнаважнае статыстычнае размеркаванне энергіі па вярчальных ступенях свабоды ансамбля часціц або малекул. Вярчальная дыфузія (дыфузія вярчэння) з’яўляецца аналагам звычайнай (трансляцыйнай) дыфузіі.
Для многіх біяфізічных працэсаў важнымі з’яўляюцца характарыстыкі выпадковага кручэння малекул у растворы. Згодна з законам раўнамернага размеркавання энергіі па ступенях свабоды, малекулы большага памеру будуць пераарыентоўвацца ў растворы павольней, чым маленькія аб’екты. Такім чынам, вымяраючы характэрныя часы пераарыентацыі малекул, можна судзіць аб іх агульнай масе і аб яе размеркаванні ў аб’екце. Пры роўнай энергіі, сярэдні квадрат праекцыі вуглавой скорасці на кожную з галоўных восей аб’екта адваротна прапарцыянальны моманту інерцыі па гэтай восі. Адкуль вынікае, што існуе тры значэнні характэрнага часу рэлаксацыі пры пераарыентацыі, якія адпавядаюць кожнай з трох галоўных восей. Некаторыя са значэнняў могуць быць роўныя, калі аб’ект сіметрычны ў галоўных восях. Напрыклад, шарападобныя часціцы маюць дзве характэрныя часавыя канстанты, якія адпавядаюць вярчальнай дыфузіі. Значэнні часавых характарыстык можна вылічыць, выкарыстоўваючы, па аналогіі з.
Эксперыментальна гэтыя велічыны вызначаюцца метадамі, , , і іншымі бiяфiзiчнымi метадамі. Усе тры часавыя каэфіцыенты вызначыць даволі складана, звычайна вымярэнню даступны толькі адзін з іх. Калі адзін з іх значна пераўзыходзіць іншыя, то магчыма вызначыць два каэфіцыенты (для доўгіх, выцягнутых часціц у форме моцна пляскатага па двух восях эліпсоіда, як некаторыя з вірусаў).
Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка
Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка (, Іркуцк, Расія — ) — эканаміст. Доктар эканамічных навук (1994). Старшыня эканамічнага савета Беларускай навукова-прамысловай асацыяцыі (з 1992).
Біяграфія
Скончыў Кіеўскі інстытут інжынераў грамадзянскай авіяцыі (інжынерна-эканамічны факультэт, 1976), Акадэмія народнай гаспадаркі пры Урадзе Расійскай Федэрацыі (дактарантура, 1994). Працаваў у Дзяржаўнай планавай камісіі БССР (1979—1986, галоўны спецыяліст), НВА «Спектр» (1986—1988, галоўны эканаміст), Мінскам вытворчам аб’яднанні вылічальнай тэхнікі (1988—1992, намеснік генеральнага дырэктара па эканоміцы), ТАА «Консорциум Наука Экономика Право» (з 1994, генеральны дырэктар), часопіс «Директор» (з 1999, галоўны рэдактар), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2013, прафесар кафедры міжнароднага бізнесу).
Аніва
Аніва — тапонім:
Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: праблемы эканомікі і функцыянавання прадпрыемстваў ва ўмовах рынку, удасканалення арганізацыйна-эканамічнага механізма інвацыйнага працэсу на мікра- і макраўзроўнях.
Гельберг
Гельберг — прозвішча
Зборная Кыргызстана па футболе
Найвышэйшае месца ў рэйтынгу ФІФА зафіксавана ў красавіку 2018 года, калі зборная займала 75-е месца. Самае нізкае месца зафіксавана ў сакавіку 2013 года, калі зборная займала 201-е месца.
Лік Архімеда
Лік Архімеда  — безразмерная велічыня, якая выкарыстоўваецца пры разліку руху вадкасці, які ўзнікае з-за неаднароднасці яе шчыльнасці. Велічыня названа ў гонар старажытнагрэчаскага вучонага Архімеда.
Парміс
Парміс (па-эламску Uparmiya) — прадстаўніца дынастыі Ахеменідаў, адзіная вядомая дачка Смердыса, сына Кіра II; жонка караля Дарыя І.
Разам са сваімі цёткамі, дочкамі Кіра II Атосай і Артыстонай каля 522 да н.э. стала жонкай Дарыя I як задатак прызнання апошняга каралём Персіі. Узгадваецца некалькі разоў у Герадота (Гісторыя III, 88; VII, 78) і ў персепальскіх таблічках.
З яе дзяцей вядомы толькі Арыямард.
Фарнелі
Фарнелі (Fornelli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ізернія.
Насельніцтва складае 2014 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 88 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 86070. Тэлефонны код — 0865.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro Martire da Verona (29 aprile) e, co-patrono, San_Domenico_abate.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Аніва (горад)
Ані́ва (Анива, у 1886—1905 — Лютога, у 1905—1946 — Рудака) — горад (з 1946 г.) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аніўскага раёна Сахалінскай вобласці. Насельніцтва 8,1 тыс. чал. (2005). Заснаваны як вёска ў 1886 годзе.
Размешчаны на поўдні вострава Сахалін, пры ўпадзенні ракі Лютогі, у бухту Ласосяў (заліў Аніва), за 37 км на поўдзень ад горада Южна-Сахалінск.
У горадзе размешчаныя прадпрыемствы харчовай прамысловасці. Асновай эканомікі горада з’яўляецца рыбалоўства. Вядзецца прамысловая здабыча гарбушы, кеты. Чыгуначная станцыя ў цяперашні час не існуе ў сувязі з ліквідацыяй чыгуначнай лініі.
1795 год у гісторыі астраноміі
1795 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.