cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
СІ (міжнародная сістэма адзінак вымярэння)
СІ (SI, Système International d'Unités) — міжнародная сістэма адзінак, сучасны варыянт метрычнай сістэмы. СІ з’яўляецца самай распаўсюджанай сістэмай адзінак у свеце, як у побыце, так і ў навуцы і тэхніцы. У цяперашні час СІ прынята ў якасці стандартнай сістэмы адзінак большасцю краін свету і амаль заўсёды выкарыстоўваецца ў вобласці навукі, нават у тых краінах, у якіх у побыце выкарыстоўваюцца традыцыйныя адзінкі. У гэтых нешматлікіх краінах (напрыклад, у ЗША), азначэнні традыцыйных адзінак былі зменены — яны пачалі вызначацца праз адзінкі СІ.
СІ шырока ўжываецца ў свеце, як у бытавых вымярэннях (напрыклад, у гандлі), так і ў навуцы. Толькі адна прамыслова развітая краіна, ЗША, не выкарыстоўвае метрычную сістэму ў якасці асноўнай у сваёй камерцыйнай дзейнасці і стандартызацыі. Вялікабрытанія афіцыйна прыняла частковае ўвядзенне метрычнай сістэмы, не маючы, аднак, намеру замены сваіх брытанскіх адзінак цалкам. Канада таксама прыняла СІ, але брытанская ці амерыканская сістэма па-ранейшаму дапускаецца законам для выкарыстання, і шырока прымяняецца ў многіх галінах жыцця канадскага грамадства, асабліва ў рознічным гандлі прадуктамі харчавання, будаўніцтве і чыгунцы. У Ліберыі і М’янме таксама шырока выкарыстоўваюцца адзінкі вымярэння брытанскай сістэмы. Гэтыя так званыя імперскія адзінкі з’яўляюцца агульнымі пры вымярэнні дыяметра або дыяганалі многіх рэчаў, напрыклад, роварных колаў, барабанаў, камп’ютарных манітораў і памераў іншых кампанентаў камп’ютара.
Міжнародная сістэма адзінак СІ складаецца з набору адзінак вымярэння і набору кратных і дробных прыставак да іх. Сістэма таксама вызначае стандартныя скарочаныя абазначэнні для адзінак і правілы запісу вытворных адзінак. Сістэма СІ не з’яўляецца нязменнай, яна ёсць набор стандартаў, у якім ствараюцца адзінкі вымярэння і карэктуюцца іх значэнні ў адпаведнасці з міжнароднымі дагаворамі ў залежнасці ад узроўню сучаснага развіцця вымяральных тэхналогій. Вызначэнні адзінак СІ разглядаюцца і аналізуюцца на Міжнароднай канферэнцыі па мерах і вагах, якая праводзіцца раз на чатыры гады ў Парыжы. Міжнародны стандарт ISO 1000 (ICS 01060) апісвае Міжнародную сістэму СІ і рэкамендацыі па выкарыстанні кратных і вытворных адзінак.
Агульныя звесткі
СІ была прынятая XI Генеральнай канферэнцыяй па мерах і вагах, некаторыя наступныя канферэнцыі занеслі ў СІ рад змен.
СІ вызначае сем асноўных і вытворныя адзінкі фізічных велічынь (далей — адзінкі), а таксама набор прыставак. Устаноўлены стандартныя скарочаныя абазначэнні для адзінак і правілы запісу вытворных адзінак.
Асноўныя адзінкі: кілаграм, метр, секунда, ампер, кельвін, моль і кандэла. У рамках СІ лічыцца, што гэтыя адзінкі маюць незалежную размернасць, г. зн. ні адна з асноўных адзінак не можа быць атрымана з іншых.
Вытворныя адзінкі атрымліваюцца з асноўных з дапамогай алгебраічных дзеянняў, такіх як множанне і дзяленне. Некаторым з вытворных адзінак у СІ прысвоены ўласныя назвы.
Прыстаўкі можна выкарыстоўваць перад назвамі адзінак; яны азначаюць, што адзінку трэба памножыць або падзяліць на вызначаны цэлы лік, ступень ліку 10. Напрыклад, прыстаўка «кіла» азначае множанне на 1000 (кіламетр = 1000 метраў). Прыстаўкі СІ называюцца таксама дзесятковымі прыстаўкамі.
Міжнародныя і рускія абазначэнні
У Расіі дзейнічае ГОСТ 8.417—2002, які прадпісвае абавязковае выкарыстанне адзінак СІ. У ім пералічаныя адзінкі фізічных велічынь, дазволеныя да ўжывання, прыведзеныя іх міжнародныя і рускія абазначэнні і ўстаноўленыя правілы іх выкарыстання.
Паводле гэтых правілаў, пры дагаворна-прававых адносінах у вобласці супрацоўніцтва з замежнымі краінамі, а таксама ў пастаўляемых за мяжу разам з экспартнай прадукцыяй тэхнічных і іншых дакументах дазваляецца ўжываць толькі міжнародныя абазначэнні адзінак. Ужыванне міжнародных абазначэнняў абавязкова таксама на шкалах і таблічках вымяральных прыбораў. У астатніх выпадках, напрыклад, ва ўнутраных дакументах і звычайных публікацыях можна выкарыстоўваць ці міжнародныя, ці рускія пазначэнні. Не дапускаецца адначасова ўжываць міжнародныя і рускія абазначэнні, за выключэннем публікацый па адзінках велічынь.
Гісторыя
СІ з'яўляецца развіццём метрычнай сістэмы мер, якая была створана французскімі навукоўцамі і ўпершыню шырока ўкаранёна пасля Вялікай Французскай рэвалюцыі. Да ўвядзення метрычнай сістэмы адзінкі выбіраліся выпадкова і незалежна адна ад адной. Таму перавод з адной адзінкі ў іншую быў складаным. Да таго ж, у розных месцах ужываліся розныя адзінкі, часам з аднолькавымі назвамі. Метрычная сістэма павінна была стаць зручнай і адзінай сістэмай мер і ваг. Метрычная сістэма была задумана групай навукоўцаў (сярод іх быў Антуан Лавуазье, вядомы як «бацька сучаснай хіміі»), сфарміраванай па запыту Нацыянальнага схода і Людовіка XVI у Францыі для стварэння адзінай і рацыянальнай сістэмы мер. 1 жніўня 1793 году Нацыянальны сход прыняў новую адзінку метр для вымярэння даўжыні, а таксама іншыя дзесятковыя адзінкі з папярэднімі вызначэннямі і тэрміны.
Адзін з камітэтаў МКМВ прапанаваў шэраг змяненняў у азначэнні асноўных адзінак вымярэння ў сістэме СІ. Сустрэча МКМВ у кастрычніку 2010 году паказала, што прапанова не была поўнай, і, як чакаецца, гэтае пытанне будзе разгледжана ў 2015 годзе.
Адзінкі СІ
Назвы адзінак СІ пішуцца з малой літары, пасля пазначэнняў адзінак СІ кропка не ставіцца, у адрозненне ад звычайных скарачэнняў.
Вытворныя адзінкі
Вытворныя адзінкі могуць быць выражаны праз асноўныя з дапамогай матэматычных аперацый множання і дзялення. Некаторым з вытворных адзінак, для зручнасці, прысвоены ўласныя назвы, такія адзінкі таксама можна выкарыстаць у матэматычных выразах для ўтварэння іншых вытворных адзінак.
Новае вызначэнне
На XXIV Генеральнай канферэнцыі па мерах і вагах 17-21 кастрычніка 2011 года была аднагалосна прынятая рэзалюцыя, у якой, у прыватнасці, прапанавана ў будучай рэвізіі Міжнароднай сістэмы адзінак перавызначыць чатыры асноўныя адзінкі СІ: кілаграм, ампер, кельвін і моль. Мяркуецца, што новыя вызначэнні будуць грунтавацца на фіксаваных лікавых значэннях пастаяннай Планка, элементарнага электрычнага зарада, пастаяннай Больцмана і пастаяннай Авагадра, адпаведна. Усім гэтым велічыням будуць прыпісаны дакладныя значэнні, заснаваныя на найбольш дакладных выніках вымярэнняў, рэкамендаваных Камітэтам па дадзеных для навукі і тэхнікі (CODATA). У рэзалюцыі сфармуляваны наступныя палажэнні, якія тычацца гэтых адзінак :
Вышэй і далей Х замяняе адну або больш значных лічбаў, якія будуць вызначаныя ў далейшым на падставе найбольш дакладных рэкамендацый CODATA.
Рэзалюцыя не прадугледжвае змяняць сутнасць азначэнняў метра, секунды і кандэлы, аднак для падтрымання адзінства стылю, плануецца прыняць новыя, цалкам эквівалентныя існуючым, вызначэнні ў наступным выглядзе:
У выніку рэалізацыі намераў, сфармуляваных у рэзалюцыі, СІ ў сваім новым выглядзе стане сістэмай адзінак, у якой :
c
у дакладнасці роўная 299792458 м/с;
h
у дакладнасці роўная 6,626 06X Дж·с;
e
у дакладнасці роўны 1,602 17X Кл;
k
у дакладнасці роўная 1,380 6X Дж/К;
NA
у дакладнасці роўны 6,022 14X моль−1;
kcd
манахраматычнага выпраменьвання частатой 540 Гц у дакладнасці роўная 683 лм/Вт;
Адзінкі, якія не ўваходзяць у СІ
Некаторыя адзінкі, якія не ўваходзяць у СІ, па рашэнні Генеральнай канферэнцыі па мерах і вагах «дапускаюцца для выкарыстання сумесна з СІ».
У розных абласцях часам выкарыстоўваюцца і іншыя адзінкі.
Некаторыя краіны не прынялі сістэму СІ, або прынялі яе толькі часткова і працягваюць карыстацца англійскай сістэмай мер ці падобнымі адзінкамі.
Кратныя і дробныя адзінкі
Дзесятковыя кратныя і дробныя адзінкі ўтвараюць з дапамогай стандартных множнікаў і прыставак СІ, якія далучаюцца да назвы або абазначэння адзінкі.
Правілы напісання абазначэнняў адзінак
Глядзіце таксама правілы выкарыстання прыставак СІ.
Шыцікаў Лог
Шыцікаў Лог (Шитиков Лог) — пасёлак у Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Вядомы з 1930-х гадоў.
Да 1937 года тэрыторыя ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Замішаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
Білапільскі раён
Білапільскі раён (Білопільський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Сумскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Білапілля (Білопілля).
Утвораны ў 1923 годзе. Ліквідаваны 19 ліпеня 2020 года.
Насельніцтва раёна на года складае 50906 чалавек, плошча — 1500 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх, 2 пасялковых і 24 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 7 пасёлкаў сельскага тыпу і 115 сёлаў.
Ханс Шпрынгінклее
Біяграфічных звестак пра мастака вельмі мала. Невядомыя ні дакладная дата яго нараджэння, ні дата смерці. Першая пісьмовая згадка яго імя адносіцца да 1520 года: пастановай Нюрнбергскай гарадской рады яму было даручана ўпрыгожыць пакоі палацавага замка да візіту імператара Карла V. У 1547 годзе друкар і гравёр Іаган Нойдзёрфер Старэйшы паведамляў, што Шпрынгінклее жыў у доме Дзюрэра. Вядомыя яго гравюры 1512—1513 гадоў; аднак пасля 1524 года сведчанні пра яго жыццё адсутнічаюць. Верагодна, ён жыў у Нюрнбергу да 1540 года.
Герб Кірыбаці
Герб Кірыбаці быў афіцыйна прыняты ў 1979 годзе пасля атрымання незалежнасці брытанскай калоніяй Астравы Гілберта (ранейшая назва краіны).
Ханс Шпрынгінклее
У якасці супрацоўніка Дзюрэра Ханс Шпрынгінклее прымаў актыўны ўдзел у стварэнні некаторых гравюр на дрэве па замовах імператара Максіміліяна I: («Таерданк», «Вайскуніг»), Трыўмфальная арка імператара Максіміліяна I.
Герб Кірыбаці
На гербе намаляваны жоўты фрэгат, які ляціць над ўзыходамм сонцам. Пад выявай сонца - бел-сінія палоскі, якія сімвалізуюць Ціхі акіян і тры групы астравоў Рэспублікі Кірыбаці (астравы Гілберта, Фенікс і Лайн).
Ханс Шпрынгінклее
У слоўніку Наглера згадваецца семдзесят тры гравюры на дрэве, якія прыпісваюць Шпрынгінклею.
Герб Кірыбаці
17 сонечных прамянёў сімвалізуюць 16 астравоў архіпелага Гілберта і востраў Банаба (раней Ошэн), узыход сонца - трапічнае сонца, бо Кірыбаці размешчана па абодвы бакі экватара. Фрэгат ўвасабляе сілу, свабоду і нацыянальны танец Кірыбаці. Пад гербавым шчытом размешчаны нацыянальны дэвіз: «Te Mauri Te Raoi Ao Te Tabomoa» (у перакладзе з мовы кірыбаці «Здароўе, мір і росквіт»).
Ханс Шпрынгінклее
З 1516 года Шпрынгінклее выконваў ілюстрацыі да Бібліі, выдадзенай у Нюрнбергу Антонам Кобергерам. Ён таксама аформіў некалькі выданняў кнігі «Вертаград духоўны» (Hortulus animae), для якой было створана больш за сто гравюр на дрэве.
Герб Кірыбаці
Сучасны варыянт герба Кірыбаці быў прапанаваны яшчэ 1 мая 1937 года падчас існавання брытанскай калоніі Астравы Гілберта і Эліс.
Таргавіцкая канфедэрацыя
Таргавіцкая канфедэрацыя — саюз магнатаў Рэчы Паспалітай супраць прагрэсіўных рэформ Чатырохгадовага сойма 1788—1792 г., які выкарыстала Расійская імперыя з мэтай рэстаўрацыі там дзяржаўнага ладу, што існаваў да прыняцця Канстытуцыі 3 мая 1791 г. Акт Таргавіцкай канфедэрацыі падпісаны ў Санкт-Пецярбургу 27 красавіка 1792 г., фіктыўна абвешчаны ў мястэчку Таргавіца (Украіна) 14 мая 1792 г., праз 3 дні пасля пачатку інтервенцыі Расійскай імперыі ў Рэч Паспалітую.
Акт Таргавіцкай канфедэрацыі называў расійскія войскі сяброўскімі, скасоўваў усе рашэнні Чатырохгадовага сойма, у т.л. Канстытуцыю 3 мая 1791 г., заклікаў шляхту злучыцца для «абароны рэспубліканскіх свабод» і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. У ВКЛ адпаведныя канфедэрацыі ў ваяводствах і паветах ствараліся пры падтрымцы царскіх войск; у іх кіраўніцтва ўваходзілі маршалкі і па 6 канцылярыстаў, з якіх 2 дэлегаваліся ў Генеральную канфедэрацыю ВКЛ (Генеральнасць). Апошнімі былі створаны канфедэрацыі Віцебскага ваяводства (акт абвешчаны 16 кастрычніка 1792 г. у мястэчку Чарэя, маршалак В. Гласко) і Мазырскага павета (27 кастрычніка 1792 г., маршалак М. К. Аскерка). Удзельнікі канфедэрацый прысягалі змагацца супраць Канстытуцыі 3 мая 1791 г., прынцыпу спадчыннасці каралеўскага трона, абавязваліся ўмацоўваць панаванне каталіцтва, агульнашляхецкую роўнасць, непадзельнасць дзяржавы і захаванне уніі ВКЛ з Польшчай.
Генеральная канфедэрацыя ВКЛ абвешчана ў Вільні 14 (25) чэрвеня 1792 г. у складзе 12 радцаў (Ю. Касакоўскі, П. Касакоўскі, С. Мануцы, А. Ромер, К. Рамановіч, Г. Швыкоўскі, М. Гедройц, Ю. Нарбут, М. Ю. Данкевіч, І. Штэйн, А. Снарскі, Ф. Контрым); маршалак — А. М. Сапега. Канфедэрацыю падтрымалі каля 40 тыс. шляхціцаў ВКЛ. Паводле ўказа Кацярыны II ад 25 чэрвеня (6 ліпеня) 1792 г. у паветах ствараліся канфедэрацкія суды. Генеральнасць 1 чэрвеня 1792 г. патрабавала, каб на працягу 2 тыдняў усе грамадзяне прысягнулі на вернасць ёй, 24 ліпеня 1792 г. забараніла секвестр і экзекуцыю шляхецкіх уладанняў, 7 жніўня 1792 г. увяла цэнзуру і пашпартную сістэму рэгістрацыі пераходаў, 14 жніўня 1792 г. пазбавіла пасад і права голасу шляхціцаў, якія запісаліся ў мяшчанства і «падазроныя клубы», 15 верасня 1792 г. вызваліла з-пад арышту епіскапа Віктара Садкоўскага. 13 жніўня 1792 г. Генеральная канфедэрацыя ВКЛ пагадзілася злучыцца з Генеральнай кароннай канфедэрацыяй пры ўмове захавання ранейшай уніі ВКЛ з Польшчай, самастойнага судаводства і правядзення соймаў у Гародні, для чаго 14 жніўня — 22 верасня 1792 г. правяла новую прысягу мясцовых ураднікаў і войска. Канфедэрацыі Кароны і ВКЛ злучыліся ў Генеральную канфедэрацыю абодвух народаў у Берасці 11 верасня 1792 г.
24 верасня 1792 г. Генеральнасць пераехала ў Гародню для падрыхтоўкі там вальнага сойма пад наглядам расійскага пасла Я. Я. Сіверса. 30 жніўня 1792 г. яна падпарадкавала сабе збор дзяржаўных падаткаў, аднак з-за скаргаў на ўціск паборцаў пры збіранні правіянту і фуражу для расійскіх войск 22 верасня 1792 г. перадала збор падаткаў мясцовым канфедэрацыям і трымальнікам маёнткаў. Прусія ўвяла войскі на тэрыторыю Рэчы Паспалітай, а Расія абвясціла ноту аб падрыхтоўцы другога падзелу Рэчы Паспалітай і не дазволіла шляхце сабрацца ў лютым 1793 г. на выбарчыя соймікі, Генеральнасць для абароны краіны 11 лютага 1793 г. загадала мясцовых канфедэрацыям склікаць паспалітае рушанне і абраць ротмістраў. У сувязі з гэтым 10 сакавіка 1793 г. Сіверс прадаставіў павятовым маршалкам ранг ваявод і 6 мая 1793 г. дазволіў правесці шляхецкія выбары на Гарадзенскі сойм 1793 г. 27 мая 1793 г. зачынены канфедэрацкія суды і адноўлены земскія. Ухваленнем на сойме 2-га падзелу Рэчы Паспалітай і дагавора з Расіяй Таргавіцкая канфедэрацыя канчаткова скампраметавала сябе і 15 верасня 1793 г. распушчана.
Альпінізм
Альпінізм — від спорту, узыходжанне на цяжкадаступныя горныя вяршыні ў спартыўных ці іншых мэтах. Афіцыйная гісторыя альпінізму пачынаецца з 1786 года (узыходжанне швейцарцаў Ж.Бальмы і М.Пакара на Манблан у Альпах). З 2-й паловы 19 стагоддзя ўзнікаюць альпінісцкія клубы ў Англіі, Аўстрыі, Італіі, Швейцарыі. Да канца 19 стагоддзя ў Альпах былі адолены многія вяршыні, пракладзены складаныя маршруты. Па меры вывучэння і даследвання іншых горных сістэм, удасканалення сродкаў зносін пашыралася геаграфія альпінізму, які актыўна развіваецца з 1950-х гадоў пасля пакарэння найвышэйшых вяршыняў свету.
Альпінізм патрабуе добрай фізічнай і спецыяльнай падрыхтоўкі, спецыяльнага адзення, абутку, харчавання для жыццезабеспячэння ва ўмовах высакагор’я і адпаведнага рыштунку (вяроўкі, ледарубы, скальныя і лёдавыя кручкі, карабіны і інш.) для страхоўкі спартсменаў. Пры ўзыходжанні на вяршыні вышынёй больш за 8000 м часта выкарыстоўваюць кіслародныя апараты. У альпінізме прынята класіфікацыя маршрутаў паводле іх складанасці (усяго 6 катэгорый). Альпінісцкую падрыхтоўку атрымліваюць у спецыяльных альплагерах і школах. Узыходжанне робяць, як правіла, у складзе групы, з інструктарам або гідам-правадніком (на пачатковым этапе) ці самастойна. У горных раёнах дзейнічае спецыяльная горнавыратавальная служба. Нацыянальныя федэрацыі і альпінісцкія саюзы розных краін аб'яднаны (з 1932) у Міжнародны саюз альпінісцкіх асацыяцый. Праводзяцца альпініяды.
На Беларусі альпінізм развіваецца з 1950-х гадоў. Дзейнічае з 1955 года федэрацыя альпінізму і скалалажання. З 1973 года праводзіцца першынство краіны па альпінізме.
Літаратура
Klättring
Іван Вікенцьевіч Дабравольскі
Іван Вікенцьевіч Дабравольскі —, , , фалькларыст, і музычны дзеяч.
Біяграфія
Выхадзец з Магілёўшчыны. Быў рэгентам хору і капельмайстрам духавой і інструментальнай музыкі магілёўскага епіскапа. Каля 1810 года разам з капэлай пераехаў у Астрахань, дзе правёў больш за 30 гадоў. 3 пачатку 1840-х гадоў працаваў настаўнікам музыкі ў Гродзенскай гімназіі, узначальваў аматарскі аркестр, які выконваў творы кампазітараў-класікаў.
У 1816—1818 гадах ён выдаваў «Азиатский музыкальный журнал». Гэта была першая ў Расіі спроба выкарыстання літаграфскага спосабу ў нотадрукаванні, а таксама запісу, публікацыі і апрацоўкі з ужываннем прыёмаў еўрапейскай кампазітарскай тэхнікі музычнага фальклору народаў Сярэдняй Азіі і Каўказа. У часопісе друкаваліся і інструментальныя п'есы для хатняга музіцыравання, у т.л. самога Дабравольскага («Паланэз» для скрыпкі і інш.).
Дубына (Вінніцкі раён)
Дубына (Дуби́на) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Хадавая частка транспартнага сродка
Хадавая частка лакаматыва
Хадавая частка ў розных відаў лакаматываў выконваецца па-рознаму, у залежнасці ад тыпу сілавы ўстаноўкі. У цяперашні час лакаматывы, як правіла, абапіраюцца на 2 (радзей 3) каляскі, якія забяспечваюць лакаматыву максімальную плыўнасць ходу і ўпісанне ў крывыя. Каляскі могуць быць двухвосевыми або трохвосевыми. Трохвосевыя каляскі робяцца для магутных лакаматываў з вялікай сілай цягі. У выпадку неабходнасці далейшага павелічэння магутнасці лакаматыў робяць шматсекцыйным, злучаючы лакаматыўныя секцыі паміж сабой. Кожная такая секцыя можа быць як самаходнай (гэта значыць з магчымасцю выкарыстання ў якасці асобнага лакаматыва), так і разлічанай толькі на выкарыстанне сумесна з іншымі секцыямі (напрыклад, у выпадку размяшчэння недублюемага абсталявання ў розных секцыях).
Каляскі электравоза
Каляска электравоза складаецца з рамы, колавых пар з буксамі, рысорнага падвешвання і тармазнога абсталявання. Да каляскі мацуюць цягавыя электрарухавікі. У электравозаў з несочлененнымі каляскамі цягавыя намаганні перадаюцца упряжными прыборамі (аўтасчэпкамі), размешчанымі на раме кузава. Рама кузава абапіраецца на каляскі праз спецыяльныя апорныя прылады. На сучасных электровозах ўжываюць, як правіла, індывідуальны прывад. Пры гэтым адрозніваюць два выгляду падвескі цягавых электрарухавікоў — апорна-восевую і рамную.
Хадавая частка вагона
Хадавая частка вагонаў ўключае ў сябе колавыя пары, буксы з падшыпнікамі і рысорна падвешванне, якія ўспрымаюць ад вагона нагрузку і якія забяспечваюць яго бяспечнае і плыўнае рух. У чатырохвосевых і шматвосевых вагонах гэтыя элементы аб'яднаны ў каляскі, якія забяспечваюць больш лёгкае праходжанне вагонамі крывых участкаў і больш плаўны ход.
Колавыя пары
Колавая пара, якая складаецца з восі і двух напрэсаваных на ёй пад ціскам колаў дыяметрам 950...1050 мм, ўспрымае ўсе нагрузкі, якія перадаюцца ад вагона на рэйкі ў працэсе руху рухомага састава.
Буксы
Буксы служаць для перадачы ціску ад вагона на шыйкі восяў колавых пар, а таксама абмежавання падоўжнага і папярочнага перасоўванняў колавай пары.
Рысоры
Для змякчэння удараў і памяншэння амплітуды ваганняў вагона пры праходжанні па няроўнасцях шляху паміж рамай вагона і колавай парай размяшчаюць сістэму пругкіх элементаў і гасителей ваганняў (ресорное падвешванне). У якасці пругкіх элементаў ужываюць шрубавыя спружыны, ліставыя рысоры, резинометаллические элементы і пнеўматычныя рысоры (резинокордовые абалонкі, запоўненыя паветрам).
Гасільнікі ваганняў
Гасільнікі ваганняў прызначаныя для стварэння сіл, якія ліквідуюць або, хоць бы, якія памяншаюць амплітуды ваганняў вагона або яго частак. На чыгунках Расійскай Федэрацыі найбольш шырокае распаўсюджванне атрымалі гідраўлічныя і фрыкцыйныя гасільнікі ваганняў. Прынцып дзеяння гідраўлічных гасителей заключаецца ў паслядоўным перамяшчэнні вязкай вадкасці пад дзеяннем расцягваюць або сціскальных сіл з дапамогай поршневай сістэмы з адной паражніны цыліндру ў іншую.
У фрыкцыйных гасителях ваганняў сілы трэння ўзнікаюць пры вертыкальным і гарызантальным перасоўванні клінаў гасільнік, якія труцца аб фрыкцыйныя планкі, умацаваныя на калонках бакавін калясак.
Каляскі вагона
Каляскамі называюцца прылады, якія забяспечваюць бяспечны рух вагона па рэйкаваму пуці, з мінімальным супрацівам і неабходнай плыўнасцю ходу. Каляскі складаюць аснову вагонных хадавых частак і з'яўляюцца адным з найважнейшых вузлоў грузавых і пасажырскіх вагонаў, якія забяспечваюць узаемадзеянне рухомага складу з верхнім будынкам шляху чыгуначнага палатна. У калясках аб'ядноўваюцца рамай колавыя пары з букс, сістэма рысорнай падвешвання і часткі тармазной рычажной перадачы. Дзякуючы магчымасці размяшчэння ў калясках некалькіх паслядоўна размешчаных прыступак (ярусаў) рысор у спалучэнні з рознага роду гасителями ваганняў і прыладамі, якія забяспечваюць устойлівасць становішча кузава, ствараюцца ўмовы для дасягнення добрай плыўнасці ходу вагона. Канструкцыя злучэння калясак з кузавам дазваляе без цяжкасці пры неабходнасці выкаціць іх. Гэта палягчае агляд і рамонт хадавой часткі вагона. Каляскі могуць вольна паварочвацца адносна кузава вагона дзякуючы наяўнасці пятника на раме кузава і подпятника на калясцы.
Па колькасці восяў каляскі бываюць двух-, трох-, чатырох - і шматвосевыя. У цяперашні час найбольш распаўсюджаныя двухвосевыя каляскі.
На калясках пасажырскіх вагонаў ўсталёўваюцца гідраўлічныя гасільнікі ваганняў сумесна з спружыннымі рысорамі. Для змякчэння бакавых штуршкоў ад набегания реборды колаў на рэйкі пры ўваходзе ў крывыя каляскі абсталююць возвращающими прыладамі (люльками). Каляскі пасажырскіх вагонаў маюць падвойнае рысорнае падвешванне, якія забяспечваюць вялікую плыўнасць ходу. (гл. ніжні малюнак)
У калясках грузавых вагонаў выкарыстоўваюцца фрыкцыйныя гасільнікі ваганняў, яны не маюць люлечного прылады і маюць, як правіла, одноуровневое рысорна падвешванне. (гл. верхні малюнак). Восьмиосные паўвагоны і цыстэрны ўсталёўваюцца на четырехосные каляскі, асновай якіх з'яўляюцца тыя ж двухвосевыя, але звязаныя паміж сабой штампосварной злучальнай бэлькай.
Каляскі большасці ізатэрмічных вагонаў адрозніваюцца ад іншых грузавых калясак падвойным рысорным падвешваннем — цэнтральнае падвешванне на ліставых замкнёных рысорах, буксавае на спружынах.
Каляскі хуткаснага цягніка
У цягніках TGV адна колавая каляска на два сумежных вагона. Такая канструкцыя неабходна для таго, каб у выпадку зходу цягніка з рэек ён не перавярнуўся і для прадухілення эфекту тэлескапічнасці (вагоны ўваходзяць адзін у аднаго пры лабавым сутыкненні цягніка з якім-небудзь перашкодай, наносячы сур'ёзныя пашкоджанні пасажырам). Ўласную каляску маюць толькі галаўныя (уласна галаўны і хваставы) вагоны.
Хадавая частка трамвая
Хоць трамвай і рухаецца па рэйках падобна чыгуначныму рухомаму саставу, яго канструкцыя хадавой часткі істотна адрозніваецца. Гэта абумоўлена меншай вагай трамвайнага вагона, меншай хуткасцю руху, неабходнасцю праходзіць крывыя малога радыусу і абмежаванняў па шумнасці. Сучасныя трамвайныя вагоны выконваюцца (за рэдкімі выключэннямі, такімі як ULF або Bombardier Cobra) з каляскавымі хадавымі часткамі.
Сучасныя трамвайныя вагоны маюць колы з пругкімі гумовымі элементамі, што зніжае шумнасць пры руху. Высокападлогавыя вагоны могуць мець каляскі маставога або рамнага тыпу з колавымі парамі. Каляскі нізкападлогавых вагонаў могуць не мець колавых пар: кожнае кола падвешваецца на раме каляскі праз індывідуальную буксу.
Каляскі трамвайных вагонаў могуць мець адно - і двухузроўневае (падвойнае) падрысорванне. Пры аднаўзроўневым падрысорванні буксы колавых пар падвешваюцца на раме каляскі праз гумовыя пругкія элементы, а рама каляскі да кузава — праз рысоры або спружыны. На старых вагонаў тыпаў сустракалася схема жорсткага падвешвання рамы каляскі да кузава і рысорнага падвешвання колавых пар.
Пры падвойным падрысорванні буксы колавых пар (або колаў) падвешваюцца да рамы каляскі праз пругкія элементы і рама каляскі да кузава таксама падвешваецца праз пругкія элементы.
Абедзве схемы падвешвання маюць свае вартасці і недахопы. Схема з аднаўзроўневым подвешиванием мае вялікую непадрысораную масу, што павялічвае яе шкоднае ўздзеянне на рэйкавы пуць. Аднак такая канструкцыя дазваляе трамвайнаму вагону рухацца з большай хуткасцю.
Каляскі з падвойным подрессориванием менш шумныя, аказваюць меншае ўздзеянне на рэйкавы шлях, але часта не дазваляюць вагону развіваць вялікія хуткасці.
Сваім вядомым знешнім выглядам трамвайная каляска абавязаная электрамагнітнаму рэйкаваму тормазу — вісіячай паміж колаў над самой рэйкай сталёвы бэльцы.
Хадавая частка аўтамабіля
Хадавая частка складаецца з: Хадавая частка аўтамабіля прызначана для перамяшчэння аўтамабіля па дарозе, без трасяніны і вібрацый. Механізмы і дэталі хадавой часткі звязваюць колы з кузавам, гасяць яго ваганні, якія ўспрымаюць і перадаюць сілы, дзейсныя на аўтамабіль.
Знаходзячыся ў салоне легкавога аўтамабіля, кіроўца і пасажыры адчуваюць павольныя ваганні з вялікімі амплітудамі, і хуткія ваганні з малымі амплітуда. Ад хуткіх ваганняў абараняе мяккая абіўка сядзенняў, гумовыя апоры рухавіка, скрынкі перадач і гэтак далей. Абаронай ад павольных ваганняў служаць пругкія элементы падвескі, колы і шыны.
Уваходзіць у склад шасі.
Каляска шасі самалёта
Многоколесное, звычайна парнае шасі складаецца з калясак, у шэрагу выпадкаў са сваімі качалками, амартызатарамі, механізмамі подкоса і іншымі складанымі інжынернымі рашэннямі. Яно хаваецца ў адмысловыя поласці ў крыле і фюзеляжы самалета.
Касцюхніўка
Касцюхніўка (Костюхні́вка) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
IC 3477
IC 3477 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ардара (Італія)
Ардара (Ardara) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сасары.
Насельніцтва складае 847 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 38 км². Паштовы індэкс — 7010. Тэлефонны код — 079.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Алена Іванаўна Хлопцава
Алена Іванаўна Хлопцава (нар., Мінск) — беларуская вяслярка (акадэмічнае веславанне), алімпійская чэмпіёнка 1980 года, неаднаразовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка СССР. Заслужаны майстар спорту СССР (1980).
Біяграфія
Скончыла Беларускі ДІФК, выступала за «Спартак» Мінск. У дзяцінстве займалася плаваннем, ужо ў 12 гадоў была майстрам спорту СССР. Хлопцава выйграла залаты медаль у двойках парных з Ларысай Паповай на Алімпійскіх гульнях у Маскве ў 1980 годзе і бронзавы медаль у чацьвёрках парных на Гульнях у Барселоне 12 гадоў пазней (адзіны медаль весляроў з Аб'яднанай каманды на Гульнях у Барселоне). Чэмпіёнка свету 1981, 1982 і 1983 гадоў у чацьвёрках парных. Узнагароджана ордэнамі «Знак Пашаны» і Дружбы народаў.
Лівадыйскі палац
Лівадыйскі палац — знакаміты помнік архітэктуры і гісторыі XIX—XX ст. у Крыме, былая рэзідэнцыя расійскіх імператараў.
Размешчаны ў пасёлку Лівадыя ў Ялцінскім рэгіёне Крыма ў 3 км ад Ялты.
Архітэктар — Мікалай Пятровіч Красноў.
Маёнтак Патоцкага
У 1834 годзе Лівадыя (Лівадыя з грэчаскай мовы — палянка, лужок) была набытая ў камандзіра грэцкага Балаклаўскага батальёна Хвядоса Рэвеліёцы графам Львом Севярынавічам Патоцкім. У маёнтку Патоцкага, па праекце Ф. Эльсона быў пабудаваны панскі дом, аранжарэі, а таксама закладзены ландшафтны парк.
Савецкі перыяд
У 1925 годзе ў былым царскім палацы быў адчынены санаторый для сялян, у 1931 г. ператвораны ў кліматычны лячэбны камбінат.
З 4 па 11 лютага 1945 года ў Лівадыйскім палацы праходзіла Крымская (Ялцінская) канферэнцыя кіраўнікоў трох саюзных дзяржаў — СССР, ЗША і Вялікабрытаніі (І. В. Сталін, Ф. Д. Рузвельт, У. Чэрчыль), а таксама пражывала амерыканская дэлегацыя на чале з прэзідэнтам Ф. Д. Рузвельтам.
У 1953 годзе быў зноў адкрыты санаторый.
16 ліпеня 1974 года па рашэнні УЦСПС і Цэнтральнага Савета па кіраванні курортамі прафсаюзаў Лівадыйскі палац быў адкрыты для наведвальнікаў з 2 аддзеламі — гісторыка-мемарыяльным (размешчаным у парадных залах палаца, дзе была адкрыта экспазіцыя «Крымская (Ялцінская) канферэнцыя 1945 года») і выставачнага.
Краснаволя (Манэвыцкі раён)
Краснаволя (Красново́ля) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Баторына
Бато́рына, Бато́рын — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Нарач, на поўдні ад горада Мядзел, каля вёсак Круці, Азаркі, Шыкавічы. Уваходзіць у Нарачанскую групу азёр.
Плошча паверхні 6,25 км². Найбольшая глыбіня 5,5 м. Даўжыня 3,5 км, найбольшая шырыня 2,4 км. Аб’ём вады 15,03 млн. м³. Плошча вадазбору 92,4 км². Даўжыня берагавой лініі 15 км.
Схілы катлавіны вышынёй 3—6 м, пераважна разараныя. Берагі нізкія, забалочаныя, асабліва заходні, які зліваецца з забалочанай поймай і пераходзіць у балота. Мелкаводдзе пясчана-ілістае. Надводная расліннасць утварае паласу ад 150 да 300 м. На паўднёвым усходзе невялікія ўчасткі сплавіны. Большая частка дна возера выслана сапрапелем.
Возера слабапраточнае. З’яўляецца водапрыёмнікам балотных водаў (упадаюць 10 меліярацыйных каналаў, рака Кубля). Злучана пратокай (Баторынскі ручай ) з возерам Мястра.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, судак, мянтуз, лешч, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.
Бярнард Ваяводка
Бярнард Ваяводка (Bernard Wojewódka; ?,  — ліпень ) — матэматык, друкар i перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Кракаве. Аўтар кнігі па матэматыцы «Алгарытм — навука лічбы» (Кракаў, 1553). Па запрашэнні дзеяча рэфармацыі Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1553 пераехаў у Берасце, дзе ўзначаліў першую на тэрыторыі сучаснай Беларусі друкарню, якая дзейнічала ў 1550—1570-я гады.
Творчасць
Першыя выданні друкарні (Вялікі i Малы Катэхізісы, перакладныя тэалагічныя творы Крыштафа Імлера, Урбана Рэгіуса) адпавядалі патрэбам рэфармацыйнага руху, які быў накіраваны супраць каталіцкай царквы i меў антыфеадальны характар. На думку даследчыкаў, Ваяводка прымаў таксама ўдзел у падрыхтоўцы да выдання Берасцейскай Бібліі 1563 года — помніка польскамоўнага кнігадрукавання на Беларусі.
Кялістба
Кялістба, горнае возера ў Ленінгорскім раёне Паўднёвай Асеціі, буйнейшае возера Кельскага вулканічнага нагор'я (плато) і Паўднёвай Асеціі. Плошча 1,28 км², максімальная глыбіня 65 метраў. Знаходзіцца на вышыні 2920 м над узроўнем мора. Жыўленне снегавое. Паводле генетычнага тыпу з'яўляецца запрудным.
У выніку запаўнення катлавіны алахтонным матэрыялам, алювіям і пралювіям часовых і сталых вадатокаў возера актыўна дэградуе. Да таго ж, рака Ксані, якая выцякае з возера, рызмывае плаціну на паўднёвым ускрайку возера.
Ялцінская канферэнцыя
Ялцінская (Крымская) канферэнцыя саюзных дзяржаў (4 - 11 лютага 1945) — адна з сустрэч лідараў краін антыгітлераўскай кааліцыі - СССР, ЗША і Вялікабрытаніі, прысвечаных усталяванню пасляваеннага сусветнага парадку. Канферэнцыя праходзіла ў Лівадыйскім палацы ў Ялце, у Крыме.
Герб Тувалу
Аснову герба Тувалу складае шчыт з жоўтай асадкай, упрыгожаны малюнкамі з васьмі мідый і васьмі лісцін банана. У цэнтральнай частцы знаходзіцца малюнак хаціны пад блакітным небам на зямлі, пакрытай зелянінай. Пад падмуркам хаты - стылізаваныя блакітныя і залатыя акіянічныя хвалі.
Пад гербавым шчытом размешчаны нацыянальны дэвіз Тувалу, які адначасова з'яўляецца назвай нацыянальнага гімна краіны: «Tuvalu mo te Atua» (у перакладзе з мовы тувалу «Тувалу - за Усемагутнага Бога»).
Герб Тувалу быў намаляваны на нацыянальным сцягу краіны ў 1995-1996 гадах.
Буквар
Буква́р, а́збука, леманта́р — дапаможнік для навучання пісьму. Буквар дапамагае засвоіць друкаваныя і рукапісныя літары і іх гукавыя значэнні, навучыцца чытаць разам найпрасцейшыя склады і словы і правільна разумець чытанае, умець чытаць і разумець тэксты, пісаць простыя словы і сказы.
Назва
Назва «буквар» упершыню з'явілася ў выданні Святадухавага брацтва 1618 года (Еўе); у 1631 гэты зачын падтрымаў Спірыдон Собаль. Ад гэтай пары букваром сталі называць кнігі для навучання пісьму не толькі ў беларускай, але і ў іншых славянскіх мовах: рускай, украінскай, балгарскай, серба-харвацкай.
Пазней на Беларусі стаў таксама выкарыстоўвацца тэрмін «лемантар» (ад elementarius — пачатковы).
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі (მიხეილ ჭიაურელი; 25 студзеня [6 лютага] 1894, Тыфліс, Расійская імперыя —, ) — грузінскі кінаакцёр, рэжысёр тэатра, кіно, мультыплікацыі, мастак-мультыплікатар, сцэнарыст, скульптар, педагог; народны артыст СССР (1948). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1947, 1950).
Буквар
Гісторыя
Першы друкаваны буквар на беларускіх землях пад назвай «Наука ку читаню и розуменю писма словенскаго» быў выдадзены ў 1596 Лаўрэнціем Зізаніем у віленскай друкарні Мамонічаў. Аднак фактычна кнігі, па якіх навучаліся грамаце, выдаваліся і раней. Да з'яўлення першага падручніка людзі вучыліся чытаць і пісаць па кнігах Святога Пісання — «Псалтыры» і «Часаслове». Так, Францыск Скарына ў сваім перакладзе «Псалтыры» побач з тытульнымі літарамі на пачатку раздзелаў змяшчаў малюнкі прадметаў, якія пачыналіся з гэтай літары — спосаб, які выкарыстоўваецца і ў сучасных букварах.
У 1618 годзе ў друкарні Святадухавага брацтва ў Еўі была выдадзена кніга пад назвай «Букварь языка славенска», у працы над якой удзельнічаў Мялецій Сматрыцкі. У 1631 годзе Спірыдон Собаль выдаў уласны «Букваръ сиречъ, начало ученіа детем начинающим чтенію извыкати». Увогуле ў перыяд паміж 1590 і 1653 гадамі на тэрыторыі сучаснай Беларусі выйшлі 16 элементарных падручнікаў, што складала больш за палову ўсіх выданняў на ўсходнеславянскіх землях.
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі
Біяграфія
У 1921 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі Тэатра рэвалюцыйнай сатыры пры Грузінскім аддзяленні РОСТ. З 1922 па 1924 гады жыў у Германіі, дзе займаўся ў скульптурных майстэрнях, пасля чаго з 1924 па 1926 гады працаваў як скульптар у Тыфлісе (аўтар першай скульптуры У. Леніна ў Грузіі).
Буквар
Гісторыя
У 1679 годзе Сімяон Полацкі выдаў ва ўласнай друкарні ў Маскве «Букварь языка славенска», па якім вучыў царскіх дзяцей Пятра і Соф'ю Аляксеевічаў.
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі
Біяграфія
З 1926 па 1928 гады — акцёр і рэжысёр «Рабочага тэатра», «Чырвонага тэатра» пры Пралеткульце. З 1926 па 1941 гады — рэжысёр і мастацкі кіраўнік арганізаванага ім у 1934 годзе сумесна з Давідам Дзнеладзэ Грузінскага тэатра музычнай камедыі імя В. Абашыдзэ на базе перасоўнага музычна-драматычнага тэатра «Кааптэатр», які існаваў з 1926 года.
Буквар
Гісторыя
XX стагоддзе было адзначана выхадам у свет лемантароў і буквароў Цёткі («Беларускі лемантар», 1906, Пецярбург), Каруся Каганца, Сцяпана Некрашэвіча («Лемантар», 1922, Берлін ), Надзеі Сіўко, Анатоля Клышкі. Буквар апошняга аўтара атрымаў некалькі ўзнагарод на міжнародных, ўсесаюзных і беларускіх кніжных выставах, зведаў 23 перавыданні і з'яўляецца адзіным, па якім дагэтуль вывучаюць беларускую мову ў школах.
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі
Біяграфія
З 1928 года — рэжысёр трэста АТ «Дзяржкінапрам Грузіі» (з 1938 — Тбіліская кінастудыя, цяпер — «Грузія-фільм»), з 1940 года — мастацкі кіраўнік гэтай студыі. У 1946—1955 гадах — рэжысёр кінастудыі «Масфільм», у 1955—1957 гадах — Свярдлоўскай кінастудыі. Выкладаў у кінаакцёрскай школе пры Тбіліскай кінастудыі, у 1950—1960 гадах — педагог УДІКа (Масква) (з 1951 — прафесар).
Член УКП(б) з 1940 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-3 скліканняў (1937—1954). Памёр 31 кастрычніка 1974 года на 81-м годзе жыцця ў Тбілісі. Пахаваны ў Пантэоне дзеячаў грузінскай культуры на гары Мтацмінда.
Вароны (Віцебскі раён)
Вароны — аграгарадок (да 2008 — вёска), цэнтр Варонаўскага сельсавета Віцебскага раёна на беразе возера Палонскага. За 12 км ад Віцебска на аўтадарозе Віцебск – Лёзна (мяжа з Расійскай Федэрацыяй). Плошча 237,8393 га.
Гісторыя
Назва вёскі паходзіць ад мянушкі і прозвішча Варона. Вёска вядома як маёнтак з XVI ст. у Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць паноў Крывашэенкаў. У маёнтак уваходзілі вёскі Паповічы, Семянкова і Гонавічы. У 1600 г. уласнасць пана Івана Клызы, які ў 1634 г. прадаў маёнтак пану Васілю Абуховічу.
У XIX ст. маёнтак у Каралёўскай воласці Віцебскага павета і губерні. У кастрычніку 1812 г. на паўднёвай ускраіне вёскі, непадалёку ад шашы Віцебск—Смаленск адбыўся бой французска-расійскіх войск, на месцы якога, на сродкі вайсковай часці Ямбургскіх уланаў пастаўлены помнік-абеліск з літым чыгунным крыжам. У 1905 г. маёнтак (2 двары, 15 жыхароў) належаў мешчаніну-стараверу Хруцкаму, які меў тут 100 дзесяцін зямлі.
З 20 жніўня 1924 г. у Рудніцкім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі. У 1926 г. у вёсцы 20 двароў, 87 жыхароў. У 1936 г. сюды пераселены жыхары вёсак Старынкі, Гаравічы, у 1939 г. — населеных пунктаў Лускі, Прудзіна, Пунькі і Кузьменкі. У 1941 г. у вёсцы 95 двароў, 380 жыхароў. Падчас Другой сусветнай вайны, у кастрычніку 1943 г., нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі тут 90 двароў і 6 мірных жыхароў. Вывезена ў Трэці Рэйх 36 чал. На фронце загінула 13 вяскоўцаў. У баях за вызваленне вёскі і наваколля загінулі 3582 воіны Савецкай арміі і партызанаў. З 16 ліпеня 1954 г. — цэнтр сельсавета. У 1969 г. у вёсцы 180 двароў, 527 жыхароў.
На 1 студзеня 2003 г. — 313 двароў, 659 жыхароў. У вёсцы размешчана цэнтральная сядзіба камунальнага ўнітарнага сельгаспрадпрыемства «Вароны».
Інфраструктура
Сярэдняя школа. Дом культуры і бібліятэка. Камбінат бытавога абслугоўвання. Аддзяленне сувязі. Магазіны.
Холбарн
Холбарн (Holborn) — старадаўняя лонданская вуліца, якая праходзіць па тэрыторыі Сіці, Кэмдэна і Вэстмінстэра. Названа па рэчцы, якая цяпер ужо не існуе.
Заходняя частка вуліцы завецца Хай-Холбарн і служыць мяжой паміж кварталамі Блумсберы і Ковент-Гардэн. Адсюль на захад вядуць Шафтсберы-авеню і Нью-Оксфард-стрыт. З поўдня на Холбарн выходзяць Друры-лейн і Лінкальнс-Ін-Філдс. На ўсходзе мяжой Холбарна з'яўляецца плошча Холбарн-серкус, адкуль пабудаваны ў 1863-69 гг. Холбарнскі віядук дазваляе дабрацца да Ньюгейта («новых варотаў») у Сіці.
Даўней усходнюю частку Холбарна засялялі судзейскія чыноўнікі, якія працавалі непадалёк у судзе Олд-Бейлі або ў адвакацкай канторы Грэйс-ін. Іншай славутасцю Холбарна з'яўляецца квартал Хатан-гардэн, дзе з XVI стагоддзя сяліліся лонданскія ювеліры. Аднак самым знакамітым жыхаром Холбарна быў Дзікенс, які часта згадвае гэты раён у сваіх раманах.
Царква Святы Этэльдрэды на тэрыторыі Холбарна — найстарэйшая каталіцкая царква Англіі.
Царква Святога Лаўрэнція (Нюрнберг)
'''Царква Св. Лаўрэнція''' (Kirche St. Lorenz) — адна з найзначнейшых сярэднявечных цэркваў былога вольнага імперскага горада Нюрнберга і адна з першых цэркваў у Германіі, якая стала лютэранскай (1529). Св. Лаўрэнцій утварае горадабудаўнічы пандан да больш старой царквы Св. Себальда і да імператарскага замка.
Першыя згадкі капэлы Laurentius у Нюрнбергу адносяцца да 1235 і 1258 гадоў; план гэтай капэлы быў часткова ўсталяваны пры раскопках у 1929 годзе. Сучасны выгляд царква набыла ў XV стагоддзі.
Царква, якая моцна пацярпела пры паветраных налётах падчас Другой сусветнай вайны, была адноўлена ў 1949 годзе. У значнай меры дах і перакрыцці былі разбураны пры паветраных налётах. Кроквы канструяваліся нанова, прычым кроквы падоўжнага нефа рэканструяваліся па прычыне недахопу аўтэнтычных матэрыялаў са сталі. Выконваліся таксама новыя замкавыя камяні, на якіх можна бачыць важных прадстаўнікоў пратэстанцкай гісторыі царквы (Марцін Лютэр, Іаган Себасцьян Бах).
Царкоўны арган з’яўляецца другім па велічыні ў Германіі (у Пасау самы вялікі арган Германіі) і самым вялікім сярод арганаў у евангелічных царквах Германіі.
Крынычнэ (Манэвыцкі раён)
Крынычнэ (Крини́чне) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Букса
Букса (ад BüchseBüchse — скрынка, першапачаткова з самшыта) — сталёвая або чыгунная скрынка, усярэдзіне якой размешчаны падшыпнік слізгацення, ўкладыш, змазачных матэрыял і прылада для падачы змазачнага матэрыялу да шыйцы восі, альбо падшыпнік качэння і змазачны матэрыял.
Буксуе з'яўляецца сувязным звяном паміж колавай парай і рамай вагона, лакаматыва або іх каляскай. Для абмежавання перамяшчэння буксуе мае накіроўвалыя, ланцужкі, шпінтоны або жорстка злучаецца з рамай каляскі небудзь колавай парай. Для прадухілення забруджвання змазкі буксуе мае уплотняющее прылада. Другі спосаб мацавання (бяссківічная букса) добры адсутнасцю дэталяў, схільных да трэння слізгацення, такія буксы надзейней сківічных.
Букса з падшыпнікам слізгацення
Шыйка восі колавай пары верхняй бокам абапіраецца на падшыпнік слізгацення з укладышам з антыфрыкцыйнага матэрыялу (як правіла, бабіт). У ніжнюю частку скрынкі буксы заліваецца змазачнае масла. Да ніжняй баку шыйкі восі колавай пары масла падаецца польстэрам. Корпус буксы зачынены вечкам.
Наваліс
Нава́ліс (сапраўднае імя — Фры́дрых фон Га́рдэнберг Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg;,  — , ) — нямецкі пісьменнік, адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў нямецкага рамантызму.
Букса
Букса з падшыпнікам слізгацення
Польстэрная шчотка — тэкстыльны выраб, апранаецца на польстэрную пласціну, тканкавая паверхня яе змазвае шыйку восі. Тэкстыльныя ніткі, якія звісаюць з польстэрнай шчоткі, з'яўляюцца кнотам, па якім маслп паступае да шыйцы восі.
На чыгуначнай станцыі аглядчык вагонаў абыходзіць склад, адкрывае вечка кожнай буксы, правярае яе тэхнічны стан, пры неабходнасці далівае алей з палівачкі (масленкі). У XXI стагоддзі буксы з падшыпнікамі слізгацення можна ўбачыць, бадай, толькі ў музеях, іх выцеснілі буксы з падшыпнікамі качэння.
Букса з падшыпнікам качэння
Шыйка восі колавай пары круціцца ў роликовом падшыпніку качэння, змазка — консистентная («ВРА» або «Буксол»). Тэхнічнае абслугоўванне і рэгуляванні вырабляюцца, як правіла, у вагонным дэпо.
Буксы з падшыпнікамі качэння аказваюць меншае супраціў руху, лакаматыву лягчэй везці цягнік.
Наваліс
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1772 годзе ў сям’і буйнога землеўладальніка. Наваліс быў рознабакова адукаваным чалавекам: у 1790 годзе ён слухаў філасофію ў Іене ў прафесара Фіхтэ, з 1791 па 1793 гады вывучаў юрыспрудэнцыю ў Лейпцыгу і Вітэнбергу, у 1797—1798 гадах вучыўся ў горнай акадэміі Фрайбургу. Дзякуючы сваім падарожжам па шматлікіх навучальных установах, ён быў знаёмы з многімі выбітнымі людзьмі свайго часу — братамі Шлегелямі, Людвігам Тыкам, Фрыдрыхам Шылерам. У 1795 годзе Наваліс пабраўся шлюбам з Сафі Кюн, у якую быў моцна закаханы. Яна рана памерла, але яе вобраз знайшоў увасабленне ва ўсіх гераінях Наваліса. З ёй звязанае ўяўленне аўтара аб узвышаным каханні і ідэальнай каханай жанчыне.
Пасля сканчэння ўніверсітэта ў 1797 годзе, Наваліс пачаў вывучаць багаслоўе, імкнучыся да спазнання свету. У адным з сваіх артыкулаў — «Хрысціянства ці Еўропа» (ён быў апублікаваны пасмяротна) — ён выказваў меркаванне, што Германія здольная рушыць наперад толькі з дапамогай сярэднявечнай каталіцкай царквы і раіў кінуць усе сілы на яе адраджэнне. Але будучы сапраўды адукаваным і разважлівым чалавекам, Наваліс разумее, што закідваць навуку і камерцыйныя адносіны нельга — без гэтага Германія ніколі не выйдзе са стану задворкаў Еўропы. І тады ён прапаноўвае кампраміс паміж царквой, гандлем і навукай. Роля арганізатара грамадскага працэсу ў разважаннях Наваліса была адведзена каталіцкай веры.
Наваліс не паспеў увасобіць у жыццё хоць якія-небудзь са сваіх прапаноў. Ён памёр ва ўзросце 29 год ад сухотаў.
Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Алег Лойка, Лявон Баршчэўскі.
Зарванка
Зарванка (За́рванка) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Іванкіўці (Тыўрыўскі раён)
Іванкіўці (Іва́нківці) — вёска ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Спіс членаў Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання (з 12 кастрычніка 2016 па 6 снежня 2019 года)
Крутабярозка
Крутабярозка (Крутоберезка) — вёска ў Навазыбкаўскай гарадской акрузе Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго была перададзена ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 па 1937 гады ў Заходняй вобласці, да 1944 года ў складзе Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці. Да 2009 года ў складзе Замішаўскага сельскага паселішча Навазыбкаўскага раёна.
IC 3478
IC 3478 — галактыка тыпу SB0 (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.