cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ADR (транспарт)
Транспарціроўка небяспечных грузаў
На перавозку небяспечных грузаў, перавозчык абавязаны атрымаць папярэдні дазвол ад кампетэнтных органаў тых краін, праз тэрыторыю якіх будзе ажыццяўляцца транспарціроўка. У сваёй просьбе аб выдачы дазволу перавозчык павінен паведаміць графік і маршрут руху транспартных сродкаў з небяспечнымі грузамі, які намячаецца. Кампетэнтныя органы пры выдачы дазволу могуць змяніць маршрут руху, а таксама запатрабаваць, каб акрамя прадугледжанага правіламі службовага персаналу або аховы на транспартным сродку знаходзіўся прадстаўнік транспартнага прадпрыемства. У дазволе можа быць указана лімітавая хуткасць, якую павінен выконваць перавозчык, а таксама абмежаванні або забароны, якія тычацца руху ноччу і пры абмежаванай бачнасці.
Берген
Берген (Bergen) — другі па колькасці жыхароў (217 000—2008) горад Нарвегіі, сталіца фюльке Хордалан і буйны горад Заходняй Нарвегіі. Знаходзіцца на захадзе краіны, на беразе Паўночнага мора ў рэгіёне Мідтхорлан. Займае Бергенскі паўвостраў, які адасоблены ад мора астравамі Аскёй, Халснёй і Сутра. Буйны порт, цэнтр нафтавай прамысловасці. У горадзе працуе Бергенскі ўніверсітэт. Сярэдневяковая набярэжная Бергена з'яўляецца адным з аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 2000 годзе Берген быў прызначаны адной з культурных сталіц Еўропы.
ADR (транспарт)
Транспарціроўка небяспечных грузаў
Склад транспартных сродкаў, які перавозіць небяспечныя грузы, ні ў якім разе не павінен ўключаць больш аднаго прычэпа або паўпрычэпа. Транспартныя сродкі — цыстэрны, а таксама якія перавозяць вялікія рухомыя цыстэрны павінны быць трывалымі і сканструяваныя такім чынам, каб яны не былі схільныя да прамога удара спераду і ззаду.
Транспартныя сродкі, якія перавозяць небяспечныя грузы, падлягаюць у краінах іх рэгістрацыі тэхнічнаму агляду з мэтай праверкі іх стану і адпаведнасці агульным патрабаванням бяспекі. На кожны транспартны сродак, які прайшоў тэхнічны агляд, павiнен быць выдадзены кампетэнтным органам краіны рэгістрацыі спецыяльнае пасведчанне аб дапушчэнні яго да перавозкі небяспечных грузаў. Тэрмін дзеяння пасведчання — не больш за 1 год. Пасведчанне павінна быць складзена на мове краіны, якая яго выдала і, акрамя таго, калі гэта мова не з’яўляецца англійскай, французскай або нямецкай, на адной з гэтых моў пры ўмове, што ў пагадненнях, заключаных паміж зацікаўленымі краінамі, не змяшчаецца іншых указанняў.
Берген
Гісторыя
Заснаваны ў 1070 годзе Олафам III Ціхім. Да 1299 года з'яўляўся сталіцай Нарвегіі, прыкладна да 1830-х гг таксама быў самым буйным горадам краіны. У Сярэднявеччы — частка Ганзейскага саюза. У перыяд з 9 красавіка 1940 па 8 мая 1945 года быў акупаваны гітлераўскімі войскамі.
ADR (транспарт)
Транспарціроўка небяспечных грузаў
Каб пазбегнуць няшчаснага выпадку або здарэння, якія могуць адбыцца пры перавозцы, кіроўцу павінны быць дадзеныя кароткія пісьмовыя інструкцыі, якія датычацца: характару небяспекі, якую прадстаўляюць небяспечныя грузы, якія перавозяцца; аказання дапамогі пацярпелым ад сутыкнення з небяспечнымі рэчывамі або прадуктамі, якія імі выдзяляюцца; прыняцця мер у выпадку пажару і паломкі або пашкоджання тары або перавозяцца грузаў, асабліва калі гэтыя грузы рассыпаны або разліты на дарозе. Гэтыя інструкцыі складаюцца заводам вытворцам або грузаадпраўшчыкам для кожнага груза або класа грузаў на мове краіны паходжання грузу, а калі гэта мова не з’яўляецца мовай транзітных краін або краін назначэння, то інструкцыя складаецца таксама на мове названых краін. Адзін асобнік інструкцыі павінен абавязкова знаходзіцца ў кабіне кіроўцы. За выкананнем гэтага патрабавання павінны сачыць транспартнае прадпрыемства, якое абавязана прымаць меры для таго, каб зацікаўлены персанал быў добра азнаёмлены з гэтымі інструкцыямі і строга выконваў іх.
Пры вымушаным спыненні транспартнага сродку, якi перавозiць небяспечныя грузы, і якія ўяўляюць сабой небяспеку для карыстальнікаў дарогі, і калі персанал транспартнага сродку не можа хутка ліквідаваць гэтую небяспеку, кіроўца абавязаны неадкладна паведаміць у бліжэйшыя кампетэнтныя органы, пазначыўшы месца прыпынку 2 знакамі «Уезд забаронены».
Знакі небяспекі
Знакі небяспекі (ромбы) размяшчаюцца на абедзвюх бакавых баках і ззаду транспартнага сродку, і абодвух бакавых баках і да кожнага тарцовага боку кантэйнера, шматэлементнага газавага кантэйнера, кантэйнера-цыстэрны або пераноснай цыстэрны. Калі кантэйнер-цыстэрна або пераносная цыстэрна маюць некалькі адсекаў і ў іх перавозяцца два ці больш небяспечных грузаў, належныя знакі небяспекі павінны быць размешчаныя на кожнай бакавым боку ў месцы размяшчэння адпаведных адсекаў і адзін знак небяспекі кожнага ўзору, якi маецца на кожным бакавым баку, павінен быць размешчаны на абодвух тарцэвых баках.
Знакі небяспекі павінны мець памеры не менш 250х250 мм, адпавядаць знаку небяспекі, патрабаванаму для дадзенага небяспечнага грузу, а на цыстэрнах умяшчальнасцю не больш за 3 м3, малых кантэйнерах, могуць выкарыстоўвацца знакі небяспекі памерам 100х100 мм. У выпадку класаў 1 і 7, калі памеры і канструкцыя транспартнага сродку такія, што наяўная паверхня не дазваляе прымацаваць прадпісаныя знакі небяспекі, іх памеры могуць быць зменшаны да 100х100 мм.
Пры перавозцы небяспечных грузаў на транспартным сродку павінны змяшчацца дзве нейтральныя (без ідэнтыфікацыйных нумароў віду небяспекі і рэчыва) інфармацыйныя святлоадбівальныя таблічкі аранжавага колеру з чорнай аблямоўкай памерам 400х300 мм, якія вытрымоўваюць ўздзеянне агню як мінімум 15 хвілін. Калі канфігурацыя і канструкцыя аўтамабіля не дазваляе мець дастатковага месца для размяшчэння такой таблічкі, яе памеры можна паменшыць да 300 мм у даўжыню і 120 мм у вышыню, шырыня чорнай аблямоўкі — 10 мм. Адна таблічка прымацоўваецца спераду транспартнага сродку, а іншая — ззаду, перпендыкулярна падоўжнай восі транспартнага сродку. Аўтамабілі-цыстэрны або транспартныя сродкі з адной ці больш цыстэрнамі аб'ёмам больш за 3.000 літраў павінны па баках кожнай цыстэрны (або аддзялення цыстэрны) мець таблічку аранжавага колеру з указаннем ідэнтыфікацыйных нумароў віда небяспекі і рэчыва.
Ідэнтыфікацыйны нумар віда небяспекі складаецца мінімум з 3 лічбаў. Першая лічба абазначае асноўную небяспеку, а другая і наступныя — дадатковыя небяспекі. Падваенне лічбы, абазначае ўзмацненне адпаведнага віду небяспекі. Калі небяспека, з якой звязваюць тое ці іншае рэчыва, можа быць даволі дакладна ахарактарызаваная адной лічбай, пасля гэтай лічбы ставіцца 0. Наяўнасць літары «Х» перад абазначэннем небяспекі азначае строгая забарона на кантакт з вадой.
Краіны, якія прытрымліваюцца ADR
Па стане на ліпень 2016 г. да пагаднення ADR далучыліся наступныя краіны :
Даўгінаўскі сельсавет (Вілейскі раён)
Даўгі́наўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Даўгінава.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крывіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Даўгінава. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пагосцкага сельсавета, статус Даўгінава паніжаны да вёскі. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Вілейскага раёна. 27 снежня 1962 года ў склад сельсавета з Сіўцаўскага сельсавета Мядзельскага раёна перададзены 6 населеных пунктаў (Млечкі, Панкраты, Станькі, Хамутнае, Юшкаўка і Язні). 4 красавіка 1973 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ваўкалацкага сельсавета (12 населеных пунктаў: вёскі Баравыя, Бубны, Ваўкалатка, Ворнаўка, Вострава, Габітацыя, Дзямідкі, Заложына, Зосіна, Крупнікі, Мікуліна і Ясюкоўка) і 7 населеных пунктаў Мільчанскага сельсавета (вёскі Заброддзе, Кутнае, Лубень, Поня, Сіўцы і хутары Вязовец, Круглае). 17 сакавіка 1977 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мільчанскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Вардамічы, Замошша, Мільча, Нябышына, Руччо, Рэчкі, Саланое і Слабада). 30 кастрычніка 2009 года ў склад Жарскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Аношкі, Грышкавічы, Жызнава, Камена, Крывазнакі, Пагост і Стахі). 28 мая 2013 года ў склад сельсавета са Сцешыцкага сельсавета вернуты 7 населеных пунктаў (Аношкі, Грышкавічы, Жызнава, Камена, Крывазнакі, Пагост, Стахі).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (52 населеныя пункты) — 3288 чалавек, з іх 96,9 % — беларусы, 2,1 % — рускія, 0,4 % — палякі, 0,4 % — украінцы.
NGC 2505
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прыволжскі раён (Астраханская вобласць)
Прыволжскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у паўднёва-ўсходняй частцы Астраханскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Началава.
Геаграфія
Прыволжскі раён размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Астраханскай вобласці ў дэльце ракі Волгі і мяжуе на поўначы з Нарыманаўскім і Краснаярскім раёнамі, на ўсходзе з Валадарскім раёнам і тэрыторыяй горада Астрахані.
Плошча раёна складае 840,9 км².
0 студзеня
0 студзеня (нулявое студзеня) — неіснуючая каляндарная дата, якая выкарыстоўваецца ў некаторых астранамічных і тэхнічных матэрыялах.
У астраноміі
У 1955 годзе падчас з’езда Міжнароднага астранамічнага саюза была прынята асблівая версія юліянскага календара, якая пачыналася ў поўдзень 0 студзеня 1900 года. Такім чынам гэта дата стала дублінскім юліянскім днём.
Германская Усходне-Азіяцкая крэйсерская эскадра
Герма́нская Усхо́дне-Азія́цкая крэ́йсерская эска́дра (Ostasiengeschwader, называлася таксама проста «крэйсерскай эскадрай» — Kreuzergeschwader) — эскадра ваенна-марскога флоту Германскай імперыі, якая прызначалася для забеспячэння інтарэсаў Германіі ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне. Існавала пад гэтай назвай з 1897 па 1914 год.
Камароўскае балота
Пра ўзнікненне балота існуе набожнае паданне, звязанае з мінскім Свята-Мікалаеўскім манастыром. У гэтым паданні, што датуецца 1423 годам, гаворка ідзе пра нейкага юродзівага Федзьку, які стала ляжаў на цвінтары манастырскага храма. За свой назойлівы нораў ён меў мянушку Камар. Аднойчы, падпаўшы пад уплыў срэбралюбзтва, ён спакусіўся нарабаваным золатам памерлага разбойніка, які праліў нямала крыві. Федзька Камар пад покрывам ночы пайшоў з манастыра, перайшоў паўнаводную тады Свіслач і, паглыбіўшыся ў некрануты лес, паспрабаваў узяць сабе палову золата. Але ў гэты момант раскрылася зямля і паглынула юродзівага разам з мехам золата. І ў той жа час на гэтым месцы ўтварылася велізарнае балота, якое людзі называлі Камароўскім у гонар няўдалага грэшніка.
На Гарадскім выгане (Камароўскім балоце) 21 жніўня 1911 годзе паводле рашэння Мінскага губернскага земства была заснаваная Мінская балотная доследная станцыя — першая навуковая ўстанова на тэрыторыі Беларусі.
Карл Дэйвід Андэрсан
Карл Дэйвід Андэрсан (Carl David Anderson; 3 верасня 1905, Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША — 11 студзеня 1991, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі фізік-эксперыментатар. Вядомы адкрыццём пазітрона — дасягненне, за якое ён быў удастоены Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1936).
Кратонэ (правінцыя)
Кратонэ (Provincia di Crotone) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Калабрыя. Правінцыя размешчана на беразе Іанічнага мора і мяжуе з правінцыямі Катандзара і Казенца на паўднёвым захадзе і паўночным захадзе адпаведна. Найбуйнейшым вадаёмам правінцыі з’яўляецца вадасховішча Ампаліна, утворанае ў выніку будаўніцтва дамбы на аднайменнай рацэ.
На беразе мора размешчаны марскі запаведнік Капа-Рыцута плошчай 13 тысяч гектараў і з даўжынёй берагавой лініі 37 км. Акрамя таго, на тэрыторыі правінцыі размешчана частка нацыянальнага парка Сіла.
Сталіцай правінцыі з’яўляецца горад Кратонэ, размешчаны на ўзбярэжжы.
Прастыр (рукаў Стыра)
Прасты́р (Простир) — заходняе адгалінаванне (рукаў) ракі Стыр на тэрыторыі Варашскага раёна Ровенскай вобласці Украіны і Пінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Даўжыня 21 км, з якіх 10 км на тэрыторыі Беларусі.
Кратонэ
Кратонэ — старажытны горад-порт на беразе Тарэнцкага заліва, у італьянскім рэгіёне Калабрыя, з 1994 года адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.
Саарбрукен
Саарбрукен (Saarbrücken, Saarbrécken, Sarrebruck) — горад у Германіі, сталіца зямлі Саар.
Універсітэцкі і адзіны буйны саарландскі горад паўстаў у 1909 годзе з аб’яднання трох гарадоў Саарбрукена, Санкт-Ёгана і Мальштата-Бурбаха.
IC 5108
IC 5108 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вяйнё Іванавіч Юнус
Вяйнё Іванавіч Юнус (Väinö Junus; нар. 1905, Покізен-Пурская, Стараскворыцкая воласць, Царскасельскі павет, Санкт-Пецярбургская губерня — 15 лістапада 1937, Ленінград) — лінгвіст, пісьменнік і філолаг інгерманландскага паходжання, які стварыў у 1930-я гадах іжорскую літаратурную мову. Дацэнт ЛІФЛІ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1905 годзе ў сялянскай сям’і.
Прайшоў курс падрыхтоўкі настаўнікаў фінскай мовы ў Гатчыне, працаваў настаўнікам у Савецкай Карэліі і Ленінградскай вобласці, вучыўся ў Педагагічным інстытуце імя Герцэна, скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе вучыўся ў аспірантуры ў Мікалая Марра і Дзмітрыя Бубрыха. Пазней працаваў дацэнтам у ЛІФЛІ, выкладчыкам у Інстытуце імя Герцэна і навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мовы і мыслення.
У 1932 годзе Юнус разам з Дубавым і Лэнсу склаў кнігі для навучання іжорскай мове, у наступныя гады — два падручнікі, а ў 1936 годзе — іжорскую граматыку. Першыя кнігі былі заснаваныя на сойкінскім дыялекце, але граматыка 1936 года таксама пераняла рысы ніжнелужскага дыялекту.
Нараўне з лінгвістыкай Вяйнё Юнус цікавіўся выяўленчым мастацтвам. Ён праілюстраваў, сярод іншага, «Падзенне Кімас-возера» Генадзя Фіша і «Прыгоды бравага салдата Швейка» Яраслава Гашэка, якія з’явіліся на фінскай мове ў Ленінградзе.
Арыштаваны падчас сталінскіх рэпрэсій у верасні 1937 года, прысуджаны да смяротнага пакарання за контррэвалюцыйную дзейнасць. 15 лістапада 1937 года расстраляны.
Аферэнтацыя
Аферэнтацыя (ад afferens — «які прыносіць») — пастаянны паток нервовых імпульсаў, якія паступаюць у цэнтральную нервовую сістэму ад органаў пачуццяў, якія ўспрымаюць інфармацыю як ад знешніх раздражняльнікаў (экстэрарэцэпцыя), так і ад унутраных органаў (інтэрарэцэпцыя). Знаходзіцца ў прамой залежнасці ад колькасці і сілы, якія ўздзейнічаюць, а таксама ад стану — ці пасіўнасці — індывіда.
Алена Юр’еўна Муратава
Алена Юр’еўна Муратава (нар., г. Баксітагорск, Ленінградская вобласць, Расія) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (2016), дацэнт (1997), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Ленінградскі інстытут авіяцыйнага прыборабудавання (спецыяльнасць «Радыётэхніка», 1980), Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1988), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, спецыяльнасць «Руская мова», 1994; дактарантура, 2008). Працуе ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1988, філалагічны факультэт, кафедра агульнага і рускага мовазнаўства, прафесар). Навуковыя інтарэсы: анамастыка; лінгвапаэтыка; русістыка.
Яфрэм Смаленскі
Яфрэм Смаленскі (? — пасля 1238 года) — старажытнабеларускі пісьменнік, праваслаўны святар, манах, цудатворца, вялебны, вучань Аўрамія Смаленскага.
Згадванні
Паводле «Аповесці аб перамогах маскоўскай дзяржавы» (сярэдзіна XVII ст.), у якой апісываюцца падзеі Смуты пачатку XVII ст. ў Расіі (якая была цераз 350 гадоў пасля смерці Яфрэма Смаленскага), разам з Аўраміям Смаленскім Яфрэм Смаленскі маліўся за перамогу смалян над паўстанцамі:
Бэл
Бэл — прозвішча.
Захарава
Захарава — шматзначны тэрмін.
Апшэронскі паўвостраў
Апшэронскі паўвостраў (Abşeron yarımadası) — паўвостраў на паўднёвым захадзе Каспійскага мора. Уяўляе сабою працяг Вялікага Каўказскага хрыбта. Уваходзіць у склад Азербайджана. Тэрыторыя - 2 110 км². Насельніцтва (2008 г.) - 3,4 млн чал. На Апшэронскім паўвостраве знаходзіцца Баку, сталіца Азербайджана.
Геаграфія
Апшэронскі паўвостраў звычайна ўключаецца географамі ў фізіка-геаграфічны раён Вялікага Каўказа. Сфарміраваўся ў выніку субдукцыі (Гл. Тэктоніка пліт) у рэгіёне сейсмічнай актыўнасці. Для геалогіі паўвострава характэрны зрушэнні пластоў розных перыядаў.
Ландшафты Апшэронскага паўвострава вызначаюцца прыналежнасцю да зоны апускання сістэмы Вялікага Каўказа, таму толькі на захадзе і паўночным захадзе захаваліся горныя фармацыі, якія, аднак, не перавышаюць 340 - 350 м. На поўначы распаўсюджаны лёгкарухомыя пясчаныя выдмы, саланчакі, саляныя азёры, конусы гразевых вулканаў. Славутая прыродная мясціна поўначы — Янар Даг. На паўднёвым захадзе ўзвышаюцца Бакінскае і Гюздэкскае плато (260 - 310 м). Навакольныя даліны, таксама адметныя гразевымі вулканамі, месцяцца ніжэй узроўню акіяна, таму ўступы плато падаюцца высокімі. Усход Апшэронскага паўвострава — гэта нізінная раўніна. Узбярэжжа знаходзіцца ніжэй узроўню акіяну.
Карысныя выкапні — нафта, газ, бітум, вапняк, пясок, гліна, галіт, лекавыя гразі і інш.
Пераважаюць малаплодныя шэра-бурыя глебы. Нягледзячы на гэта, паўвостраў — важны цэнтр земляробства. Адзіная рака Сумгаітчай каля Сумгаіта ўлетку перасыхае. Для абрашэння сельскагаспадарчых зямель і забеспячэння насельніцтва пітной вадой у сярэдзіне XX ст. быў створаны Апшэронскі канал (74 км).
Клімат сухі субтрапічны. Сярэдняя тэмпература самага прахалоднага месяца лютага — +4°C, самага спякотнага месяца ліпеня — +26,4°C. Надвор'е залежыць ад вятроў. палярныя паветраныя масы фарміруюць моцныя вятры хазры. Яны паніжаюць тэмпературу на 5°C - 12°C. Паўднёвы вецер гілавар спрыяе ўзімку пацяпленню, а ўлетку прыводзяць да засухі. Сярэднегадавая норма ападкаў — каля 200 мм. Дажджы пераважна ідуць у канцы восені або ў пачатку вясны.
Прырода
Для аховы прыроды на паўднёвым усходзе паўвострава створаны Апшэронскі нацыянальны парк.
Басонныя вырабы
Басонныя вырабы (ад passement — «», «тасьма») — тэкстыльныя вырабы, прызначаныя для аздаблення:, тасьма, кутасы, махры і г. д. Часта — узорныя плеценыя, часам — з металічнымі ніткамі.
У Расійскай імперыі басонам таксама называлася каляровая тасьма, выкарыстоўвалася для нашыўкі на пагоны унтэр-афіцэраў (у выглядзе лычак), на мэблі і іншае.
Провідэнс
Провідэнс (анг. Providence) — сталіца і самы населены горад штата Род-Айленд, ЗША. Насельніцтва ў межах гарадскіх межаў складае 176862 жыхара (2005). Першае паселішча з'явілася ў 1636 годзе. Заснаваў горад і даў яму назву Роджэр Уільямс з вымаўленай ім фразы "God's merciful Providence", што азначае «Божае міласэрнае прадбачанне», калі ён знайшоў месца для новага пасялення пасля таго, як быў выгнаны пурытанамі з Масачусетса. Стаў адным з першых гарадоў ЗША, якія сталі на шлях індустрыялізацыі. Сёння Провідэнс - эканамічны, культурны і палітычны цэнтр штата Род-Айленд. У адпаведнасці з перапісам 2000 года, Провідэнс знаходзіўся ў дзясятку гарадоў па ўзроўні людзей, якія знаходзяцца за рысай беднасці сярод гарадоў з насельніцтвам больш за 100 000.
Геаграфія
Горад размешчаны на месцы зліцця трох рэк: Мошасук (Moshassuck), Вунаскватукет (Woonasquatacket) і Провідэнс, апошняя ўпадае ў заліў Нарагансет. Горад стаіць на некалькіх пагорках: Канстыт'юшэн Хіл, Каледж (або Праспект) Хіл, Федэрал Хіл, Таквотэн Хіл, Сміт Хіл, Крысціян Хіл і Вейбосет Хіл.
Плошча горада - 53,2 кв. км
Насельніцтва - 171.557 жыхароў (на 2008 г.)
Клімат
Клімат Провідэнса - вільготны кантынентальны, для яго характэрныя цёплае лета, халодная зіма і падвышаная вільготнасць круглы год. Дзякуючы блізкасці Атлантычнага акіяна, у Провідэнсе цяплей, чым у абласцях штата, размешчаных у глыбіні кантынента.
Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў
Адміністрацыйны падзел Каморскіх астравоў — падзел тэрыторыі Каморскіх астравоў на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Каморскія астравы складаюцца з 3 аўтаномных астравоў. Акрамя таго ў падзел уваходзіць чацвёрты востраў Маёта, на які прэтэндуюць Каморскія астравы, аднак, фактычна, востраў знаходзіцца пад юрысдыкцыяй Францыі.
Сцяг Радашковічаў
Апісанне
Палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, з трыма касіцамі, якое складаецца з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — чырвонага, сярэдняй — зялёнага і ніжняй — белага колеру.
Сцяг Радашковічаў незвычайны па сваёй форме. У пераважнай большасці сучасныя флагі, як у Беларусі, так і ў іншых краінах, — прамавугольныя. Гэты ж мае так званыя косы, якія найбольш часта сустракаліся ў сярэднія вякі.
Аўтар сцяга А. А. Шпунт.
Катандзара (правінцыя)
Катандзара (Provincia di Catanzaro) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Калабрыя. Правінцыя Катандзара знаходзіцца паміж Тырэнскім морам на захадзе і Іанічным морам на ўсходзе. У сваёй самай вузкай частцы адлегласць паміж марамі дасягае 30 км. Перашыек Катандзара (іншая назва — перашыек Марчэлінар), шырыня якога складае 2 км, злучае Piana di Sant’Eufemia і Corace Valley у заліве Скуілачэ. У наваколлях горада Марчэлінара ёсць кропка, з якой можна назіраць абодва моры.
Катандзара мяжуе з правінцыяй Козенца на поўначы, Кротоне на паўночным усходзе, Рэджа-Калабрыя на поўдні і Віба-Валенція на паўднёвым захадзе.
Публічны секс
Публічны секс — сексуальныя дзеянні, якія маюць месца ў грамадскіх або паўграмадскіх месцах. Грамадскія погляды адносна сексу і сексуальнасці моцна адрозніваюцца ў розных культурах і ў розныя часы. Тэрмін усе часцей ужываецца для апісання акта, які мае месца па-за жылля; можа адбывацца ў ярка выяўленых месцах (туалеты, кабінкі на пляжах, бальнічныя палаты, могілкі).
Да развіцця Інтэрнэту некаторыя геі сустракаліся ў грамадскіх месцах (паркі, прыбіральні і г. д.) у пошуках сексу. У Злучаным Каралеўстве, пачынаючы з 1990-х гг., развіваюцца паслугі па прадастаўленні магчымасцяў для сексу ў грамадскіх камерцыйных установах. Верагодна, гэта звязана са змякчэннем поглядаў на дадзенае правапарушэнне.
Па чутках, падобны секс практыкуецца ў многіх парках і на пляжах Ванкувера і Сан-Францыска. Часопіс «Нью-Ёрк» сцвярджае, што публічны секс даволі часта практыкуецца ў Нью-Ёрку, а перспектыва такога сексу з'яўляецца фантазіяй вялікага колькасці людзей.
У Злучаным Каралеўстве секс у паўграмадскіх месцах вядомы як догінг. Таксама існуе слэнгавы тэрмін «котэджынг», які ў гомасексуальным асяроддзі вызначае секс у грамадскіх туалетах у парках, студэнцкіх інтэрнатах, аэрапортах.
NGC 2506
NGC 2506 (іншае абазначэнне — OCL 593) — рассеянае скопішча ў сузор’і Аднарог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чарлз Бэл (фізіёлаг)
Біяграфія
Быў малодшым братам анатама і хірурга Джона Бэла (1763—1820). З 1828 года працаваў прафесарам па анатоміі ў Лондане, з 1836 года — прафесар ў Эдынбургу. Сярод навуковых дасягненняў адно з найважнейшых — адкрыццё сувязі перыферыйнай нервовай сістэмы з пэўнымі абласцямі мозгу. У 1811 годзе вучоны фармулюе тэорыю аб тым, што заднія карэньчыкі спіннога мозгу адказваюць за сэнсарныя функцыі, у той час як пярэднія карэньчыкі адказваюць за маторыку. Тэорыя Бэла была ў 1822 годзе пацверджана французскім фізіёлагам і функцыянальны падзел нервовых галін спіннога мозгу сёння вядомы як закон Бэла-Мажандзі.
У 1829 годзе за выбітны ўклад у развіццё фізіялогіі вучоны быў узнагароджаны медалём Каралеўскага навуковага таварыства Вялікабрытаніі.
IC 5109
IC 5109 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Джордж Элвуд Сміт
Джордж Элвуд Сміт (George Elwood Smith, нар. 10 мая 1930, Нью-Ёрк) — амерыканскі вучоны-фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2009) сумесна з Чарльзам Као і Уілардам Бойлам з фармулёўкай «за распрацоўку аптычных паўправадніковых сэнсараў — ПЗС-матрыц».
Цвік
Цвік — зробленая з цвёрдага металу, часцей за ўсё сталі, рэч, з аднаго бока завостраная, а з другога скончаны плоскім капялюшыкам, служыць для злучэння розных элементаў (звычайна дрэва), іх забіваннем. Для забівання цвікоў ужываецца малаток. Звычайна, пры працах патрабуючых хуткага забівання вялікай колькасці цвікоў карыстаюцца электрычнымі ці пнеўматычнымі малаткамі, якія патрабуюць спецыяльных цвікоў, злучаных платыкавым пасам.
Гісторыя
У старажытнасці чалавек вырабляў цвікі з костак рыбы, шыпоў раслін, з дрэва цвёрдых парод.
У эпоху бронзавай культуры з'явіліся першыя металічныя цвікі — літыя і кованыя. Потым цвікі сталі вырабляцца з меднага і жалезнага дрота.
У наш час цвікі вырабляюцца ў асноўным з жалеза. У асобных выпадках яны вырабляюцца з латуні, медзі, цынка і іншых матэрыялаў.
Тэхналогія вытворчасці
К канцу XIX стагоддзя каваныя цвікі складалі прадмет шырокай саматужнай вытворчасці. Вытворчасць, як правіла, заключалася ў наступным: рабочы браў жалезны прут, напальваў у горне, ударамі молата адцягваў яго на кавадле, завастраючы на канцы і пакідаючы патаўшчэнне на месцы будучай галоўкі. Затым прут ля галоўкі адсякалася і ўстаўляўся ў брусок з адтулінай, пасля чаго галоўка расплюшчвалася малатком.
Камала Харыс
Камала Дэйві Харыс (Kamala Devi Harris; нар. 20 кастрычніка 1964, Окленд, Каліфорнія) — амерыканскі юрыст і палітычны дзеяч, які прадстаўляе Дэмакратычную партыю. Сенатар ЗША ад Каліфорніі з 2017 года; да гэтага — генеральны пракурор Каліфорніі (з 2011 па 2017 гады), і акруговы пракурор Сан-Францыска (з 2004 да 2011 года), віцэ-прэзідэнт ЗША з 20 студзеня 2021 года.
Камала Харыс удзельнічала ў прэзідэнцкіх выбарах у Злучаных Штатах у 2020 годзе, балатуючыся на атрыманне прэзідэнцкай намінацыі ад Дэмакратычнай партыі; непрацяглы час была сярод лідараў дэмакратычных праймерыз, аднак у канцы 2019 года зняла сваю кандыдатуру і ўрэшце падтрымала пераможцу праймерыз Джозефа Байдэна. Кандыдат у віцэ-прэзідэнты ЗША ад Дэмакратычнай партыі, стала першай у гісторыі жанчынай афраамерыканскага і азіяцкага паходжання, якая стала кандыдатам у віцэ-прэзідэнты ЗША. 10 снежна 2020 абраны прэзідэнт ЗША Джозеф Байдэн і яго напарніца па перадвыбарнай гонцы Камала Харыс названы ўладальнікамі звання «Чалавек года» па версіі часопіса «Time».
Амерыга Веспучы
Амерыга (Амерыка) Веспучы (Amérigo Vespucci;, Фларэнцыя — , Севілья) — падарожнік, ад імя якога была названа Амерыка.
Віктар Віктаравіч Слінко
Віктар Віктаравіч Слінко, таксама Віктар Слінка (, в. Козікі,, Брэсцкая вобласць) — беларускі паэт.
Вершы піша з пятнаццаці гадоў. Друкуецца ў беларускіх газетах і часопісах. З самага пачатку заявіў пра сябе як пра паэта, здольнага на эмацыянальны палёт і рэфлексійны пошук.
Лаўрэат літаратурнай прэміі Таварыства вольных літаратараў «Гліняны Вялес» за кнігу «Штольні вясны», прэміі часопіса «Дзеяслоў» і «Залаты апостраф» за лепшую паэтычную публікацыю 2005 года.
Танец смерці
Гісторыя ўзнікнення
У аснове слова — арабскае مقابر, maqabir (могілкі, цвінтар). Яно перайшло ў французскую і пасля стала назвай і сюжэту, і своеасаблівага жанру выяўленчым мастацтве Заходняй Еўропы.
Думка пра часовасць жыцця і канец чалавечых пакут авалодала каталіцкай большасцю напярэдадні 1000 года. У свядомасці большасці былі першыя спробы адбіць гэтыя настроі ў вобразнай форме. Тым больш што ў аснове хрысціянскага вучэння ляжалі тыя ж навучанні аб марнасці жыцця і чалавечых асалод. Канец свету не наступіў у 1000 годзе, але ў перыяды народных хваляванняў, вайны, голаду і мора, бязладзіцы і занадта цяжкіх умоў жыцця катастрафічныя настроі зноў панавалі ў грамадстве. Яны пачалі новае жыццё ў афарызмах, дэвізах і да таго падобнае. Пачаліся і пошукі іх вобразных адбіткаў, сярод якіх жорсткі кароль, што вядзе вайну на знішчэнне чалавецтва і да таго падобнае.
Візантыйскае святарства прыслухоўвалася да падобных высноў мала, катастрафічныя прагнозы тут не панавалі. Сюжэт не меў распаўсюджання ў межах Візантыйскай імперыі.
Сюжэт падхапіла сярэднявечная драма, цесна звязаная ў той час з танцам. Адсюль з'яўленне назвы «Танец смерці». У спрошчаным выглядзе драма выглядала як нядоўгі дыялог паміж увасабленнем смерці і дваццаццю чатырма персанажамі з мэтай выхавання і дыдактыкі. Ініцыятыва была падхопленая французскай царквой, дзе містэрыю (павучальную драму) дапусцілі ў храм, а пасля і на храмавыя сцены. Знайшлося і візуальнае адллюстраванне дзеі ў выглядзе карагода, якім кіруе смерць або ў выглядзе чаргавання жывых прадстаўнікоў розных саслоўяў са шкілетамі памерлых. Адсутнасць забарон і канону спрыяла з'яўленню уласных інтэрпрэтацый сюжэту пры яго стварэнні ў розных майстроў. Апошнія пачалі насычаць «Танец смерці» ўласнымі асаблівымі дэталямі і настроямі. У візуальныя інтэрпрэтацыі прыйшлі настроі засмучэння, надзеі на пакаранне несправядлівасці прыгнечаных і бедных, іх уяўленне аб раўнанні ўсіх саслоўяў перад смерцю. Смерць падаюць як бязлітаснага прайдзісвета, магутную сілу, што прымушвае падпарадкоўвацца грэшнае чалавецтва уласнай музыцы. Шкілеты і мерцвякі ў карагодзе ігралі на музычных інструментах, і самі станавіліся ўдзельнікамі небяспечнага жахлівага танца. Спектаклі-містэрыі падобнага роду атрымалі распаўсюджанне ў сярэднявечнай Францыі. Па здагадках, выводзілі на памост, іх маці і настаўніка Элеазара. Часова дзейства трымала назву «Макавеяў танец». Магчымым з'яўленнем такой назвы магло быць таксама свята ў памяць пераносу мошчаў Макавеяў з Італіі ў нямецкі Кёльн у 1164 годзе. Захаваныя звесткі аб існаванні «Макавеева танца» на сценах у Парыжы ад 1380 года. Фігуры сценапісу на могілках мелі вершаванае павучальнае суправаджэнне.
Акрамя сценапісаў, сюжэт перанеслі ў мініяцюры, у храмавую скульптуру. Апошнія ўзоры паўплывалі на стварэнне разьбяных рэльефаў на дрэве і на стварэнне французскіх сярэднявечных дываноў.
Бытаванне сюжэта ў Брытаніі
У Парыжы існавалі манастырскія могілкі Нявінназабітых немаўлят. Гісторыя кажа, нібыта там былі захаваны рэліквіі нявінна забітых па загадзе цара Ірада немаўлят з горада Віфліема. Моцы Нявінназабітых немаўлят былі тады ў валоданні французскага караля Людовіка IX. Ён і перадаў іх парыжскаму манастыру, дзе были могілкі.
Фрэскі на могілках Нявінназабітых немаўлят у Парыжы былі крыніцай для з'яўлення тэмы ў мастацтве Брытаніі. Падчас захопу Парыжа салдатамі-англічанамі туды прыбылі і манахі. Манах скапіяваў фрэскі з могілкавага мура і перавёз іх у Лондан. Каля 1440 года «Танец смерці» быў створаны на сценах могілак манастыра св. Паўла, а таксама на сценах нейкай царквы ў горадзе. Захаваныя звесткі аб дыване з сюжэтам «Танец смерці», які таксама захоўваўся ў Таўэры.
Фразінонэ (правінцыя)
Фразінонэ (Provincia di Frosinone) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Лацыа. Правінцыя размешчана на ўсходзе Лацыа на мяжы з рэгіёнамі Абруца, Малізэ і Кампанія. Правінцыя створана каралеўскім дэкрэтам ад 6 снежня 1926 года. Яна ўключыла як тэрыторыі Лацыа, так Кампаніі, ад якой былі аддзелены вобласці, якія раней належалі Неапалітанскаму каралеўству.
Сядзіба Тукалаў (Малыя Шчытнікі)
Сядзіба Тукалаў — сядзібна-паркавы комплекс у в. Малыя Шчытнікі Брэсцкага раёна.
Гісторыя
Сядзіба паводле пісьмовых крыніц была вядома ўжо ў XVI ст. З 1512 г. да пачатку XVII ст. Шчытнікамі валодаў род Гарнастаяў, адзін з прадстаўнікоў якога Івашка Гарнастаевіч зрабіў даволі высокую кар’еру і выкупіў у Берасцейскім павеце шэраг фальваркаў. Пазней Шчытнікі былі ва ўласнасці Сапегаў. У 1708 г. Тэрэза Гасеўская выйшла замуж за гетмана вялікага літоўскага Казіміра Сапегу і запісала маёнтак Шчытнікі на мужа. Пасля яе смерці ў 1710 г. Шчытнікі набыў фельдмаршал Флемінг і яго жонка Францішка Ізабела, таксама з роду Сапегаў. Наступнымі ўладальнікамі двара сталі Чартарыйскія, а ад іх сядзібу набыў разам з Воўчынам род Панятоўскіх.
Адзін з нашчадкаў Панятоўскіх Станіслаў, падскарбі вялікі літоўскі, у 2-й палове XVIII ст. пабудаваў у Шчытніках уніяцкую царкву, якая неўзабаве была пашкоджана, а ў пачатку XIX ст. адноўлена новай уладальніцай фальварка Францішкай Талочка з даўняга роду Паніквіцкіх, дачкой Марціна Талочкі. Прыкладна ў 1820 г. пры Паніквіцкіх быў пабудаваны даволі вялікі драўляны палац на мураваным падмурку. Ад Паніквіцкіх сядзіба перайшла ва ўласнасць роду Тукалаў, у прыватнасці Соф’і Тукалы. У 1895 г. дом быў знішчаны пажарам, а ў пачатку XX ст. ён адноўлены. Былая сядзіба перабудавана пасля Другой сусветнай вайны пад жыллё. Царква была зачынена, занядбана, у 1980-я гады адноўлена і перададзена праваслаўным вернікам.
На сённяшні дзень ад ансамбля засталіся рэшткі парку, сажалка, часткова дом, мураваная вазоўня і капліца. Парк мае плошчу 3,5 га. Парк мае перспектыву аднаўлення, яго рэшткі з’яўляюцца дэндралагічнай каштоўнасцю.
Архітэктура
Сядзіба мела выгляд аднапавярховага прамавугольнага ў плане драўлянага будынка на мураваным падмурку, накрытага высокім і гладкім чатырохсхільным дахам. У сярэдняй частцы палац меў балкон і порцік, завершаны шчытком на чатырох чатырохгранных калонах. Дах будынка завершаны двума сіметрычна размешчанымі комінамі. Вокны мелі розную велічыню і былі афарбаваны ў белы колер. Сцены звонку ашаляваны дошкамі.
Набіліцы
Набіліцы — частка ткацкага станка, праз якую праходзяць ніткі асновы і якой прыбіваюцца адна да адной уточныя ніткі, гэта значыць рама, у якой умацоўваецца бёрда.
Назва
Сярод іншых назваў выкарыстоўваюцца такія: набілка, набілкі, лядо, набіліца, набыліца, набелкі, набілкі.
Апісанне працы
Дзякуючы рухомаму злучэнню з верхнімі брусамі рамы станка, набіліцы могуць гойдацца ўзад і наперад на манер арэляў. Пасля таго, як уток пракладзены праз зеў нітак асновы, майстар цягне раму набілкі на сябе, прыбіваючы зубцамі бёрда ўтокавую нітку да пракладзенай раней. Да набілкі могуць прывязваць шнур з процівагай: калі адпускаюць раму, яна вяртае набілку ў першапачатковае становішча.
Аляксей Анатольевіч Андраюк
Аляксе́й Анато́льевіч Андраю́к (нар., Брэст) — дырэктар прыватнага ўнітарнага вытворчага прадпрыемства «Студио А-3», старшыня абласной арганізацыі грамадскага аб'яднання Беларускі саюз архітэктараў, акадэмік грамадскай арганізацыі «Беларуская акадэмія архітэктуры», дацэнт кафедры архітэктурнага праектавання і малюнка ў навучальнай установе «Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт», удзельнік і прызёр розных міжнародных прафесійных конкурсаў, аўтар раздзела па гісторыка-горадабудаўнічаму аналізу Брэста ў канцэпцыі Генплана абласнога цэнтра і самавітай колькасці праектаў і пабудоў, вялікая частка якіх прысвечана роднаму гораду.
Дыван з Баё
Дыван з Баё (часам габелен з Баё; Bayeux Tapestry; Tapisserie de Bayeux) — помнік раннесярэднявечнага мастацтва, які ўяўляе сабой вышыўку па льняным палатне памерам 50 см на 70 м. Адлюстроўвае сцэны падрыхтоўкі нармандскага заваявання Англіі і бітвы пры Гастынгсе, створаны ў канцы XI стагоддзя. У наш час дыван выстаўлены ў адмысловым музеі ў горадзе Баё, у Нармандыі, і адносіцца да нацыянальнага здабытку Французскай рэспублікі. У 2007 годзе ЮНЕСКА ўключыла дыван з Баё ў рэестр «Памяць свету».
Розава
Розава — жаночая форма прозвішча Ро́заў.
Пазнякоў
Пазнякоў:
Жыта пасяўное
Жы́та пасяўное, Жыта (Secale cereale) — адна- ці двухгадовы від травяністых раслін сямейства Метлюжковыя.
Ужыванне
Жыта змяшчае мала глютэну, таму жытні хлеб больш шчыльны, «ацеслівы», чым пшанічны, але больш бяспечны для хворых на цэліякію.
Жыта — выдатная сыравіна для моцных алкагольных напояў, асабліва гарэлкі.
Геаграфія і валавы збор
Асноўны жытні пояс цягнецца па сярэдняй паласе Еўропы: пачынаючыся ў Германіі, ён цягнецца праз паўночную Польшчу, Беларусь і сканчваецца ў Расіі. Усе пералічаныя краіны ўтвараюць першую чацвёрку па валавым зборы жыта (2016), Германія, Расія і Польшча штогод збіраюць 2-3 млн тон жыта. Беларусь, Данія і Кітай — 0,5-1 млн.тон. У 2017 Беларусь сабрала 669 тыс.тон жыта і адкацілася на шостае месца — цяпер жыта беларускае паміж Даніяй і Украінай. У дзясятку стабільна ўваходзяць Канада і ЗША. Сустветны валавы збор 13,7 млн тон, за апошнія дзесяцігоддзі ён значна скараціўся: у 1992 адна Расія збірала столькі ж.
Міжнародны гандаль жытам вельмі нязначны і ў 2016 складаў 186 млн даляраў, для параўнання пшаніцы ў той год прадалі на 30 млрд $. Вядучымі экспарцёрамі з’яўляюцца Польшча і Германія (палова сусветнага экспарту).
Сен-Амер
Сен-Амер (Saint-Omer) — горад на поўначы Францыі ў рэгіёне О-дэ-Франс. З насельніцтвам амаль 15 000 жыхароў гэта 11-ты па велічыні горад у дэпартаменце Па-дэ-Кале.
З’яўляецца часткай рэгіянальнага прыроднага парку вярховых балот. Сельская гаспадарка і прырода займаюць важнае месца з першымі ў Францыі садовымі балотамі са складанай гідраграфіяй і сажалкамі, аднесенымі да нацыянальных запаведнікаў. Горад прапануе мноства крамаў, забаў і паслуг. Ён моцна залежыць ад сваёй крышталёвай фабрыкі «Arc International», другога па велічыні рэгіянальнага прыватнага працадаўцы. Гэта таксама горад з багатым мінулым. Яго спадчына і блізкасць да Англіі, Бельгіі і Нідэрландаў спрыяюць развіццю турызму.
Мосар
Мосар — вёска ў складзе Удзелаўскага сельсавета Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. За 24 км да паўночнага захаду ад Глыбокага.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1514 г. як уладанне Юрыя Зяновіча. Паводле граматы вял. князя Жыгімонта Аўгуста ад 11 кастрычніка 1554 г. Яну Міхайлавічу Зяновічу было дазволена пры сваім маёнтку Мосары над ракой Дзіснай закласці мястэчка, а таксама дадзена права на торг і заснаванне «вольных» корчмаў. У Мосары на начлег спыняўся Стэфан Баторый падчас паходу на Пскоў у час Лівонскай вайны. Ад Зяновічаў (Дэспат-Зяновічаў) маентак Мосар у 1-й пал. XVII ст. Мосар перайшоў да Марцыяна Валовіча, віленскага земскага пісара. У 1639 г. — да Пятра Карла Долмат-Ісайкоўскага герба «Прус І», лоўчага літоўскага. У 1657 г. дачка Пятра Карла Долмат-Ісайкоўскага — Соф’я, удава Самуэля Паца, у другі раз пабралася шлюбам — з Віктарам Канстанцінам Млечкай герба «Даліва» (або «Тры Ружы»), палкоўнікам жамойцкім. Іх дачка Канстанцыя атрымала Мосар у пасаг, пабраўшыся шлюбам з Янам Уладзіславам Бжастоўскім герба «Стрэмя», кашталянам троцкім. З таго часу Мосар на працягу больш чым 200 гадоў знаходзіўся ва ўладанні Бжастоўскіх.
У часы Станіслава Аўгуста Панятоўскага, у 1775-1790-я, пры Роберце і Ганне Бжастоўскіх у Мосары ўзведзены двухпавярховы палац у стылі класіцызму (знішчаны Чырвонай Арміяй пад час наступлення ў 1920-м) і касцёл Св. Ганны. Мосарскі палац нагадваў каралеўскую рэзідэнцыю у варшаўскіх Лазенках: з троннай залай, «асамблёвай, Саламона, ратунды» і інш. Асабліва вылучалася Каралеўская зала з генеалагічным дрэвам польскіх каралёў, а таксама арыгінальнай печчу ў выглядзе піраміды на 5 шарах і французскім камінам з бюстам караля Станіслава Аўгуста. У бальнай зале быў шыкоўны барочны камін з чорнага мармуру. Таксама вядомая Люстэркавая зала з люстэркавымі панелямі на сценах і Кітайская комната ва ўсходнім стылі. Палац акаляў пейзажный парк з дубовай алеяй і садам. У тыя часы нескалькі разоў у Мосары гасцяваў кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, які нават удзельнічаў тут у археалагічных раскопках як аматар даўніны.
У 1830-я гады маёнтак набыў пісьменнік і паэт Вінцэнт Рэут. У XVIII — 1-ай пал. XIX стст. існавала уніяцкая царква. Народнае вучылішча, адкрытае ў 1872 г., размяшчалася ў агульным доме, фінансавалася ў памеры 200 руб. у год. Пад 1885 г. у маёнтку Мосар было 558 жыхароў і 2030 дзесяцін зямлі. У аднайменнай вёсцы налічвалася 117 жыхароў.
У 1870-я гады Мосар набыў Эдмунд Пілсудскі. Наступным і апошнім ўладальнікам маёнтка быў яго сын Калікст Юзаф. З 1921 г. Мосар у складзе Польшчы, належаў Луцк-Казлоўскай гміне Дзісненскага павета Віленскага ваяводства. Буйнейшымі зямельнымі ўласнікамі былі Эдмунд Пілсудскі (1718 дзесяцін і 182 дзесяцін у Рэпішчы), Калікст Пілсудскі (165 дзесяцін) — родзічы Юзэфа Пілсудскага і інш. Нашчадак апошніх гаспадароў Мосыра, праз дачку Эдмунда Марыю — Анджей Яцына цяпер жыве ў ЗША, ён выказваў намер стварыць на месцы Мосарскага палаца музей і передаць яму сваю бібліятэку.
З 1939 Мосар у складзе БССР, з 12 кастрычніка 1940 — цэнтр Мосарскага сельсавета Дунілавіцкага раёна. З 20 студзеня 1960 знаходзіўся ў Глыбоцкім раёне, з 20 мая 1960 — ва Удзелаўскім сельсавеце. У 1997 у вёсцы налічваліся 494 жыхары і 231 двор.
Гаспадарка
Працуюць базавая школа, бібліятэка, клуб, музей, фельчарска-акушэрскі пункт, 2 крамы, аддзяленне сувязі, ільнозавод. Мосар — папулярны аб’ект турызму Беларусі.
Цікавыя факты
У касцёле Св. Ганны ў Мосары і на пляцоўцы за касцёлам праходзіць фэст дударскіх рэгіёнаў Дударскі рэй.
Вольга Мікалаеўна Галубовіч
Вольга Мікалаеўна Галубовіч (нар. ) — беларускі палітык, у 1990—1995 гадах — адзін з членаў Апазіцыі БНФ у складзе Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Абрана дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання ад Трактаразаводскай акругі № 24 г. Мінска. Была намеснікам старшыні Камісіі Вярхоўнага Савета па справах жанчын, аховы сям’і, мацярынства і дзяцінства, а таксама членам Часовай камісіі Вярхоўнага Савета па ацэнцы дзеянняў членаў ГКЧП і падтрымаўшых іх грамадска-палітычных утварэнняў, органаў дзяржаўнай улады і кіравання, службовых асобаў і грамадзянаў (1991 год).
Удзельнічала ў распрацоўцы і прыняцці Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі, падрыхтоўцы законапраектаў да нечарговай сэсіі Вярхоўнага Савета 24-25 жніўня 1991 года, на якой была абвешчана незалежнасць Беларусі. Сааўтар канцэпцыі пераходу Беларускай ССР на рыначную эканоміку (восень 1990 года), шэрагу законапраектаў.
Сон-трава
Сон-трава
IC 5110
IC 5110 — галактыка тыпу SB ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лаўстан
Лаўстан
Сялянская доля
«Сялянская доля» — газета аргнізацыі «Беларускае працоўнае сялянства». Выдавалася ў чэрвені 1921 — красавіку 1922 гг. у г. Каўнас (Літва) на беларускай мове, выходзіла нерэгулярна. Рэдакцыя стаяла на пазіцыях непадзельнасці і незалежнасці Беларусі, прапаведвала ідэю сацыяльнага і нацыянальнага самаўсведамлення сялянства, гуртавання яго сіл на вызваленчую барацьбу супраць польскай акупацыі. Асобныя публікацыі скіраваны на барацьбу за нзалежнасць Беларусі. Аддавала ўвагу выбарам у Віленскі сойм, пытанню далучэння Віленшчыны да Польшчы. Змясціла рэзалюцыі 1-й Усебеларускай канферэнцыі (верасень 1921 г., Прага), дэкларацыю ўрада БНР у сувязі з 4-й гадавінай абвяшчэння суверэнітэту Беларусі, матэрыялы пра кааперацыйны рух і школьнае пытанне. Друкавала творы П. В. Мядзёлкі, А. Смаленца, І. Дварчаніна (пад псеўд. І. Гудок), В. Мурашкі (В. Маслоўскай), В. Ластоўскага (пад псеўд. Юрый В.), Т. Грыба (пад псеўд. А. Небарака), М. Бяздольнага. Выйшла 7 нумароў.
Галовец
Гало́вец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Палата. Знаходзіцца за 26 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Кулькі.
Плошча паверхні возера 0,3 (0,28 ) км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 4,88 (4,9 ) км. Берагі возера нізкія, месцамі забалочаныя. У паўночнай частцы возера злучаецца пратокай з возерам Чарвятка. На поўдні выцякае ручай у раку Сосніца (прыток Палаты).
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Сцяг Слуцка
Сцяг Слуцка — афіцыйны геральдычны сімвал горада Слуцк Мінскай вобласці. Сцяг горада і Слуцкага раёна заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 лістапада 2008 года № 625 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 1 снежня 2010 года № Б-176.
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: верхняй — блакітнага колеру, ніжняй — зялёнага. Ніжняя паласа складае 1/5 шырыні сцяга. У цэнтры правага боку палотнішча — пегас белага колеру, на чырвонай гуньцы — жоўтая княжацкая карона, на якой манаграма «RD».
NGC 2507
NGC 2507 (іншыя абазначэнні — UGC 4172, MCG 3-21-10, ZWG 88.20, IRAS07587+1550, PGC 22510) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чырвоная дарожка
Чырвоная дарожка — традыцыйна выкарыстоўваецца для абазначэння маршруту прытрымлівання главаў дзяржаў у цырыманіяльных і афіцыйных мерапрыемствах, а ў апошнія дзесяцігоддзі стала распаўсюджанай з'явай таксама для ўшанавання знакамітасцей на афіцыйных мерапрыемствах.
Самыя першыя згадванні пра чырвоную дарожку сустракаюцца ў п'есе «Агамемнан» (458 г. да н.э).
Паняцце «red-carpet treatment» пайшло пасля прыёму ў 1821 годзе прэзідэнта ЗША Джэймса Манро.
Мінская балотная доследная станцыя
Доследы вяліся на 7,5 дзесяцінах балотнай глебы. Вывучаліся пытанні земляробзтва, раслінаводства, лугаводства, меліярацыі, глебазнаўства, аграхіміі і агратэхнікі. У 1912—1917 гадах выдаваўся адмысловы навуковы часопіс «Болотоведение» («Балотазнаўства») (з 1915 года выходзіў у Маскве), які друкаваў справаздачы пра дзейнасць станцыі, навуковыя артыкулы, прысвечаныя распрацоўцы і гаспадарчаму выкарыстанню балотаў, тарфянікаў, паведамленні пра новыя машыны па асушэнні забалочаных глебаў і здабычы торфу, агляды айчыннай і замежнай літаратуры па балотнай справе.
У 1912 годзе станцыя прыняла ўдзел у юбілейнай сельскагаспадарчай і саматужнай выставе, арганізаванай Смаленскім таварыствам сельскай гаспадаркі. У навуковым аддзеле экспанаваліся фатаздымкі балотаў, узоры балотавых глебаў і расліннасці, чорнага (моранага) дуба, у навукова-прыкладным — фатаздымкі даследчай балотнай гаспадаркі ў Лахве, узоры культураў, вырашчаных на даследчых дзялянках, адмысловыя прылады працы, балотныя чаравікі для коней. Тады ж супрацоўнікі станцыі ўдзельнічалі ў нарадзе па кармавых раслінах, лугаводству і асушэнні балотаў Беларусі.
У 1913 годзе Мінская балотная станцыя ператварылася ў раённую. Пад яе дзейнасць падпалі Мінская, Валынская, Гродзенская, Чарнігаўская і Магілёўская губерні.
У 1930 годзе на базе станцыі і аддзела асушэння і культуры балотаў Беларускага дзяржаўнага інстытута сельскай гаспадаркі арганізаваўся навукова-даследчы інстытут балотнай гаспадаркі.
Станцыя знаходзілася на рагу цяперашніх мінскіх вуліц Максіма Багдановіча і Сурганава.
Помнік Максіму Танку
Конкурс на стварэнне эскізных праектаў помніка быў абвешчаны ў 2012 годзе да 100-годдзя з дня нараджэння выдатнага паэта.
Апісанне
Помнік створаны па праекце скульптараў Івана Міско і Аляксандра Фінскага і архітэктара Армена Сардарава. Бронзавая фігура паэта ў поўны рост будзе ўсталявана на гранітным пастаменце вышынёй адзін метр. Паэт прадстаўлены ў руху: нібыта ён імкліва ідзе па брукаванай дарозе. Недалёка ад яе размесціцца валун з картушам у выглядзе раскрытай кнігі, дзе будуць выбіты радкі з верша Максіма Танка: «Ёсць адна песня песняў — пра Радзіму».
Анжуан
Анжуа́н — востраў у Індыйскім акіяне ў архіпелагу Каморскія астравы. З'яўляецца другім па велічыні востравам архіпелага. Насельніцтва вострава паводле перапісу 2003 года — 259 100 чал, па ацэнках на 2006 год — больш 270 000 чал. Анжуан уваходзіць у склад Саюза Каморскія астравы ў якасці аўтаномнага рэгіёна. Яго сталіца і найбуйнейшы горад — Муцамуду. З 2007 па 2008 год на тэрыторыі Анжуана існавала аднайменная непрызнаная дзяржава, ліквідаваная падчас аперацыі на востраве.
На востраве быў распаўсюджаны падвід ястраб-перапёлачнік вострава Анжуан, які, магчыма, з'яўляецца вымерлым.