cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху
Лік вязняў з ружовым трохвугольнікам
Аднак гомасексуальныя мужчыны не заўсёды насілі ружовы трохвугольнік на адзенні. Гэта прымянялася толькі да нямецкіх зняволеных і зняволеных з «пратэктарату». Усіх замежных зняволеных, звычайна, пазначалі чырвоным трохвугольнікам («палітычны зняволены»). Яўрэі атрымвалі дадаткова жоўты трохвугольнік. Існуюць таксама дадзеныя і пра іншыя пазнакі. У прыватнасці, у некаторых лагерах гомасексуальныя вязні насілі жоўтую стужку з пазнакай А (ад Arschficker, ад Arsch — «азадак» і ficken — абсц. «») ці 175 (па параграфе 175).
Першымі зняволенымі, дэпартаванымі ў канцлагеры за аднаполыя кантакты, аказаліся мужчыны, адпраўленыя ўжо ў 1933 годзе ў лагер. Па ўспамінах зняволеных, гомасексуалаў дастаўлялі ў гэты лагер амаль кожны дзень. Аднак масавы характар дэпартацыя гомасексуальных мужчын у канцэнтрацыйныя лагеры атрымала толькі з 1935 года пасля ўзмацнення жорсткасці антыгомасексуальнага заканадаўства і стварэння.
Часта дэпартацыі ў лагеры адбываліся ў выніку аблаў на начныя ўстановы, дзе збіралася гомасексуальная публіка. Прыкладам, у сакавіку 1935 года была праведзена серыя аблаў на начныя ўстановы ў Берліне, у выніку чаго былі арыштаваны 413 гомасексуальных «парушальнікаў маралі», якія былі змешчаны ў канцэнтрацыйныя лагеры пад «ахоўны арышт». У 1936 годзе ў канцэнтрацыйны лагер Дахау пасля некалькіх аблаў на гей-бары ў Мюнхене таксама былі дастаўлены некалькі сотняў чалавек.
Захаваліся некалькі нацысцкіх актаў, па якіх можна атрымаць некаторую інфармацыю пра колькасць гомасексуальных зняволеных у Асвенціме (Аўшвіцы). Паводле захаваных актаў 1941 года, у лагеры сярод 9396 зняволеных з пазнакай «175» знаходзіліся 40 чалавек. Узрост такіх зняволеных складаў ад 21 до 60 гадоў. На пачатак 1945 года лік зняволеных, якія насілі ружовы трохвугольнік у Бухенвальдзе, складала каля 200 чалавек. Адносна ліку «ружовых трохвугольнікаў» у канцлагеры няма дакладных дадзеных, аднак ёсць падставы меркаваць, што іх колькасць складала некалькі сотняў чалавек.
Паводле ўспамінаў Гары Паўлі (Harry Pauly), былога зняволенага «», размешчнага ва Усходняй Фрызіі, у гэтым лагеры каля 20 % усіх зняволеных складалі гомасексуальныя мужчыны, а ў многіх суседніх лагерах іх лік таксама быў высокім.
Паводле даследавання нямецкага сацыёлага, смяротнасць сярод зняволеных з ружовым трохвугольнікам удвая перавышала смяротнасць палітычных зняволеных. Лаўтман лічыць, што ўзровень смяротнасці гомасексуальных вязняў даходзіў да 60 %. Для параўнання: сярод палітычных складзеных канцлагераў смяротнасць складала 42 %, сярод — 35 %.
Утрыманне зняволеных з ружовым трохвугольнікам
Пра ўтрыманне гомасексуальных зняволеных у канцэнтрацыйных лагерах можна, у прыватнасці, судзіць па ўспамінам былых зняволеных Бухенвальда. Агульны лік зняволеных з ружовым трохвугольнікам у Бухенвальдзе складала менш 1 %. Большасць з іх былі кастрыраваны. Сярод усіх зняволеных «ружовыя трохвугольнікі» лічыліся самай нізкай кастай. Зняволеныя канцлагераў часта ставіліся да гомасексуалаў з варожасцю.
Да восені 1938 года зняволеныя з ружовым трохвугольнікам Бухенвальда знаходзіліся ў адным блоку з палітычнымі зняволенымі. З кастрычніка 1938 года яны ўтрымліваліся асобна і былі прызначаны ў так званую, дзе ім даводзілася працаваць у цяжкіх умовах на каменяломні. У адрозненне ад іншых зняволеных, якія прызначаліся ў штрафную каманду часова, «ружовыя трохвугольнікі» былі прызначаны на гэтыя працы на пастаяннай аснове.
З лета 1942 года разам з іншымі зняволенымі яны былі скіраваны на працу на ваенную прамысловасць. Узімку 1944 года гомасексуальныя зняволеныя Бухенвальда былі скіраваны ў падраздзяленне Бухенвальда — лагер смерці для падземнай вытворчасці ўзбраенняў. У выніку нечалавечых умоў працы з 8 па 13 лютага 1945 года загінулі 96 гомасексуальных зняволеных, што склала больш паловы ўсіх зняволеных з ружовым трохвугольнікам, якія змяшчаліся ў Бухенвальдзе. Доля зняволеных з ружовым трохвугольнікам, што транспартаваліся праз Бухенвальд далей у розныя лагеры смерці, у адносінах да іх агульнага ліку, у лагеры была значна вышэй, чым па іншых катэгорыях зняволеных.
Паводле ўспамінаў аднаго са зняволеных лагера Дахау, асуджаныя за гомасексуальныя кантакты мужчыны знішчаліся лагерным кіраўніцтвам і доўга не заставаліся ў жывых у лагеры. Былыя вязні Заксенхаўзена таксама паказваюць на то, што гомасексуальныя мужчыны і яўрэі былі асабліва пагарджанымі эсэсаўцамі вязнямі ў гэтым лагеры.
Паводле ўспамінаў былога вязня Заксенхаўзена, гомасексуальныя зняволеныя павінны былі спаць у адных толькі начных кашулях і ім забаранялася хаваць рукі пад коўдру. Пры гэтым вокны барака былі пакрыты сантымятровым пластом лёду. Лагерны кантроль праводзіў некалькі разоў за ноч агляды, і складзеныя, заспетыя ў пасцелі ў портках ці са схаванымі пад коўдру рукамі, караліся: іх аблівалі вядром воды і прымушалі цягам гадзіны стаяць на марозе. Практычна ўсе зняваленыя, што падвергліся дадзенай працэдуры, атрымлівалі запаленне лёгкіх і неўзабаве адпраўляліся ў лагерны медычны пункт. Зняволеныя з ружовым трохвугольнікам вярталіся жывымі з медычнага пункта вельмі рэдка.
У многіх канцэнтрацыйных лагерах гомасексуальныя зняволеныя ўтрымваліся ў ізаляцыі ад іншых вязняў у асобых блоках. У лагеры Заксенхаўзен «ружовым трохвугольнікам» забаранялася ўступаць у гутарку з «трохвугольнікамі» іншага колеру і нават падыходзіць бліжэй чым на пяць метраў да іх блокаў. Мэта такой забароны складалася нібы ў абароне «нармальных» зняволеных ад «спакушэння». Такая ізаляцыя спрыяла змяншэнню шанцаў гэтай групы вязняў на выжыванне ва ўмовах канцлагера.
Як адзначае нямецкі гісторык і публіцыст Ханс-Георг Шцюмкэ, ізаляцыя гомасексуальных зняволеных спрыяла таму, што яны практычна не бралі ўдзел у самакіраванні лагерам і іх прызначэнне на ролю капа было практычна немагчыма. Аднак ёсць і зусім процілеглыя думкі. У прыватнасці, Стэфан Рос, заснавальнік Музея Халакосту Новай Англіі (New England Holocaust Museum), лічыць, што каля 20 % ахоўнікаў канцлагераў, што ахоўвалі яўрэяў, былі гомасексуаламі. Па сведчанні гісторыка, шмат капа былі гомасексуаламі. Нагляднікі вербаваліся з ліку гомасексуальных крымінальных элементаў.
Доследы па «вылячэнні» гомасексуальных мужчын
Бухенвальд «уславіўся» сваімі доследамі на зняволеных. У прыватнасці, захавалася шматлікая лагерная дакументацыя па пастаноўцы доследаў з гармонавымі прэпаратамі над гомасексуальнымі зняволенымі, праводжаныя па сакрэтным указе СС доктарам. У 1943 годзе рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер, даведаўшыся пра даследаванні дацкага доктара Вернета па «лячэнні гомасексуальнасці», запрашае яго праводзіць даследаванні ў Рэйху на базе Бухенвальда. Доследы на людзях былі пачаты Вернетам у ліпені 1944 года. Захавалася дэталёвая дакументацыя пра правядзенне ім аперацый над 12 гомасексуаламі Бухенвальда, у выніку якіх ім у пахвінную вобласць ушывалася капсула з «мужчынскім гармонам», якая павінна была зрабіць з іх гетэрасексуалаў. Першым паддоследным Вернета стаў 55-гадовы каталіцкі тэолаг, прысуджаны ў 1936 годзе па § 175 і пасля адбывання катаргі ў 1944 годзе скіраваны пад «ахоўны арышт» у Бухенвальд. Некаторыя са зняволеных згаджаліся на аперацыю самахоць у надзеі быць вызваленымі з лагера пасля «вылячэння».
У 1944 годзе па ўказе Гімлера зняволеныя, над якімі была праведзена аперацыя па ўшыванні «мужчынскага гармону», скіроўваліся ў жаночы канцэнтрацыйны лагер, у якім утрымліваліся мноства жанчын, асуджаных за прастытуцыю. Лагернае кіраўніцтва давала жанчынам указанне зблізіцца з «вылечанымі» мужчынамі і ўступіць з імі ў палавы кантакт. Аднак і гэта да канца не ўхіляла сумневы лагернага кіраўніцтва.
Праверку на «вылячэнне» (Abkehrprüfung) асуджаных гомасексуальных мужчынаў практыкавалі і іншых канцэнтрацыйных лагерах. Для гэтага мужчын скіроўвалі ў. У выпадку здзяйснення палавога кантакту з прастытуткай рабіўся вынік пра «паляпшэнне стану» зняволенага, у адваротным выпадку рабілася выснова пра яго «невылечнасць». Да нашых дзён дайшлі дакументы, што даказваюць правядзенне падобных «экзаменаў» у канцэнтрацыйных лагерах Равенсбрук і. Аднак не захавалася ніякіх указанняў на тое, што хто-небудзь з гомасексуальных мужчын быў вызвалены пасля паспяховага праходжання падобнага «тэсту».
Анексаваныя і акупаваныя тэрыторыі
З пачаткам пашырэння Германіі дзяржаўная прапаганда стала ўжываць тэрмін «Стары рэйх» для абазначэння Германскай імперыі ў межах 1937 года. Тэрыторыя Трэцяга рэйха да 1940 года, пашыраная за кошт Аўстрыі («аншлюс» 13 сакавіка 1938 года), чэшскіх Судзецкай вобласці (1 кастрычніка 1938 года) і пратэктарату Багеміі і Маравіі (16 сакавіка 1939 года), Мемельланда (22 сакавіка 1939 года), польскіх тэрыторый і, а таксама бельгійскіх абласцей  і Морэснэт (18 мая 1940 года), стала звацца Вялікагерманскай імперыяй (Großdeutsches Reich).
Не выклікае сумневу той факт, што стаўленне нацыстаў да мужчынскай гомасексуальнасці на акупаваных тэрыторыях было трохі іншым, чым усярэдзіне Рэйха і на далучаных да яго абласцях. Гэта было злучана, у прыватнасці, і з нацысцкай ідэалогіяй «расавай гігіены» і рознаму стаўленню да «найвышэйшых» і «найніжэйшых» рас. Апроч таго, прававое пытанне гомасексуальнымі адносінамі на акупаваных тэрыторыях мела розную гісторыю. Раманскія дзяржавы, такія як Францыя, Нідэрланды, Бельгія і Італія пад уплывам французскага ліберальнага заканадаўства XIX стагоддзя не ведалі крымінальнай кары за добраахвотныя аднаполыя кантакты паміж паўналетнімі асобамі, тым часам як у такіх краінах, як Швецыя, Аўстрыя і Чэхаславакія, такія кантакты караліся. Таму імгненны пераход да новага права на акупаваных тэрыторыях не праводзіўся, бо нацысты актыўна супрацоўнічалі з мясцовай крымінальна-паліцэйскай адміністрацыяй.
Хоць землі, што ўваходзілі ў «Стары рэйх» і новыя рэйхсгау, утвораныя на анексаваных і акупаваных тэрыторыях, фармальна з’яўляліся раўнапраўнымі кіраванымі тэрыторыямі (Verwaltungsbezirk), новыя тэрыторыі мелі адрозную ад «Старога рэйха» прававую прастору. Такім чынам, крымінальнае права «Старога рэйха» не мела сілу на новых тэрыторыях, на іх дзеяла ўласная заканадаўчая база.
На афіцыйна анексаваных тэрыторыях — былых польскіх землях, улучаных у Германскую імперыю ў выглядзе зноў утвораных рэйхсгау Вартэланд і Данцыг — Заходняя Прусія ці далучаных да правінцый Усходняя Прусія (адміністрацыйная акруга ) і Верхняя Сілезія (адміністрацыйная акруга ), а таксама бельгійскіх тэрыторыях Эйпен-Мальмедзі і Морэснэт, улучаных у адміністрацыйную акругу Рэйнскай правінцыі, на грамадзян Рэйха шырылася крымінальнае заканадаўства Германскай імперыі. У той жа час на паказаных польскіх тэрыторыях для польскіх грамадзян спачатку працягвала дзеяць польскае крымінальнае заканадаўства, якое ўжо ў снежні 1941 года было заменена на асаблівыя правілы.
На тэрыторыях, якія былі фактычна анексаваны, хоць і ніякай афіцыйнай анексіі не дэкларавалася, уся заканадаўчая ўлада перадавалася ў рукі, якой было даручана выдаваць уласныя законы на гэтых тэрыторыях. Французскія дэпартаменты Мозель, Ніжні Рэйн і Верхні Рэйн, улучаныя ў склад утвораных так званых абласцей грамадзянскага кіравання і, а таксама  і югаслаўскія тэрыторыі Славеніі ( і ) прызначаліся для наступнай германізацыі і падначаленню імперскаму заканадаўству.
Акупаваныя тэрыторыі, , Украіны, , , і Беларусі былі ператвораны ў рэйхскамісарыяты, на якіх дзеяла мясцовае заканадаўства, заснаванае на ідэалогіі расавай гігіены. Тэрыторыя Нідэрландаў падлягала хуткай германізацыі, у сувязі з чым на ёй уводзілася заканадаўства, падобнае таму, што існавала ў Рэйху. Пра стаўленне да гомасексуальнасці на тэрыторыях рэйхскамісарыятаў Нарвегія, Украіна і Остланд нічога не вядома. У пратэктараце Багемія і Маравія, польскім і на  таксама ўводзіліся адмысловыя ўказы, датычныя крымінальнага пераследу гомасексуальных мужчын.
На тэрыторыях, што знаходзяцца пад кантролем вайсковага кіравання — у Францыі, Бельгіі, Даніі, Сербіі, Грэцыі, а таксама на так званых «аператыўных зонах» ( і Пярэднія Альпы) не распачыналася ніякіх спроб па крыміналізацыі гомасексуальных кантактаў.
Тэрыторыя Аўстрыі
Аўстрыя была далучана да Германскай імперыі 13 сакавіка 1938 года. Паводле закона пра далучэнне Аўстрыі да Германскага рэйха, на яе тэрыторыі «да наступнай дырэктывы» працягвала дзеяць аўстрыйскае крымінальнае заканадаўства, якое гэтак і засталося ў сіле аж да 1945 года.
Аўстрыйскі крымінальны кодэкс 1852 года ў параграфах 129 і 130 утрымліваў цэлы пералік так званых злачынстваў, якія класіфікаваліся як садамія. «Ненатуральная распуста з асобамі свайго пола» крыміналізавалася ў часткі Ib параграфа 129 і шырылася як на мужчын, гэтак і на кабет. Прыкладам, з 1924 па 1935 год аўстрыйскімі суднамі былі асуджаны 136 жанчын за добраахвотныя аднаполыя сексуальныя кантакты.
Стужка
Стужка — тонкая палоска з тканіны або другога матэрыялу (паперы, металу, палімера).
Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху
Тэрыторыя Аўстрыі
§ 129. Злачынствам лічацца і караюцца наступныя віды распусты: I. Ненатуральная распуста: <…> b) з асобай таго ж пола
Даволі вольная фармулёўка тэксту параграфа дазваляла суддзям інтэрпрэтаваць яго досыць шырока. У каментарыях да дадзенага артыкула ўтрымліваліся ўказанні пра прымяненне кары ў выглядзе турэмнага зняволення тэрмінам ад аднаго года до пяці гадоў, а ў выпадках ужывання пагроз і гвалту — тэрмінам ад пяці да дзесяці гадоў.
Пасля далучэння Аўстрыі да Рэйха дадзены параграф быў захаваны без змен, бо ён з'яўляўся нават больш цвёрдым, чым адпаведныя параграфы крымінальнага кодэкса Германіі, што было ў зацікаўленнях гестапа. У той жа час лік вынесеных прысудаў па § 129 Ib пасля аншлюса Аўстрыі значна ўзрос. У прыватнасці, колькасць вынесеных у 1938 годзе прысудаў па гэтым параграфе падвоілася ў параўнанні з папярэднім годам. У 1939 годзе гэта тэндэнцыя да павелічэння захавалася. З пачаткам вайны лік вынесеных прысудаў скараціўся, што зусім не азначае змяншэння пераследу, аднак зараз большасць выпадкаў «аднаполай распусты» не даводзіліся да грамадзянскага суда, а разглядаліся, прыкладам, вайсковымі судамі.
Тэрыторыя Польшчы
У выніку тэрыторыя гэтай краіны была падзелена на некалькі частак. Заходнія яе часткі, на якіх таксама жыло і нямецкае насельніцтва, былі анексаваны Рэйхам і ўлучаны ў склад правінцый Усходняя Прусія і Верхняя Сілезія, рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія і Вартэланд. Рэштка Польшчы была ператворана ў так званае Генерал-губернатарства.
На тэрыторыях ізноў утвораных рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія і Вартэланд быў уведзены ў дзеянне крымінальны кодэкс Германскай імперыі. Аднак з пастановай «Пра прававое становішча яўрэяў і палякаў на тэрыторыях далучаных усходніх абласцей» ад 4 снежня 1941 года для асоб з польскім грамадзянствам было ўведзена асобае заканадаўства.
Рэшткавыя тэрыторыі акупаванай Польшчы былі ператвораны ў Генерал-губернатарства, якое фармальна не з'яўлялася часткай Вялікагерманскай імперыі і населенае «асобамі польскай нацыянальнасці без грамадзянства». Пры гэтым уся поўнасць судовай і выканаўчай улады на гэтай тэрыторыі знаходзілася ў руках СС і паліцыі, якія падначальваліся Генрыху Гімлеру.
Дачыненне да гомасексуальнасці на тэрыторыі Генерал-губернатарствы шмат у чым залежала ад «расавай прыналежнасці». Палякаў, якія здзяйснілі «ненатуральную распусту» паміж сабой без удзелу асоб нямецкай нацыянальнасці, афіцыйна не пераследавалі. Аднак не ніякай інфармацыі пра тое, наколькі дзяржаўныя ўстановы Генерал-губернатарства выконвалі гэта ўказанне.
У дырэктыве статс-сакратара імперскага міністэрства юстыцыі Германіі генеральным пракурорам ад 22 студзеня 1941 года паказваецца, што прымяненне імперскага заканадаўства ў дачыненні абортаў і злачынстваў супраць маралі (у тым ліку і гомасексуальных кантактаў), прама не датычных нямецкага насельніцтва, павінны карацца менш сурова, чым аналагічныя выпадкі, у якіх замяшаны прадстаўнікі нямецкага народа, бо яны не шкодзяць чысціні «нямецкай расы».
Паводле ўказа рэйхсфюрара СС Генрыха Гімлера ад 11 сакавіка 1942 года, справы палякаў, якія вінаваціліся ў аднаполай распусце, у выпадках, што не закраналі нямецкае насельніцтва, перадаваліся асобна ад агульных выпадкаў у крымінальную паліцыю, якая разглядала патрэбу крымінальнага пераследу.
У той жа час дырэктыва ад 4 снежня 1941 года «Пра крымінальнае судаводства ў дачыненні палякаў і яўрэяў ва ўсходніх абласцях» надзяляла крымінальную паліцыю і СС шырокімі паўнамоцтвамі для ажыццяўлення парадку, аж да накладання пакарання смерцю. Нямецкі даследнік піша, што імавернасць таго, што польскія гомасексуальныя мужчыны былі дэпартаваны ў канцлагеры па дадзенай пастанове, вельмі высокая.
Рэйхскамісарыят Нідэрланды
Германскія войскі 10 мая 1940 года. Краіна падлягала поўнай германізацыі з наступным улучэннем у склад Рэйха, аднак Гітлер аддаў перавагу дзеяць паступова і стварыў на тэрыторыі Нідэрландаў рэйхскамісарыят, урадавы апарат якога (з выняткам міністраў і каралеўскага двара, якія эмігравалі ў Лондан), заставаўся ранейшым. Забеспячэннем правапарадку таксама займалася галандская крымінальная паліцыя.
31 ліпеня 1940 года Артур Зейс-Інкварт выдаў асаблівы ўказ № 81, які ўводзіў у сілу на тэрыторыі Рэйхскамісарыята Нідэрланды падобнае з нямецкім антыгомасексуальнае заканадаўства. Так, паводле пастановы, гомасексуальныя кантакты караліся турмой да чатырох гадоў, а ў выпадках выкарыстання залежнага становішча партнёра — до 6 гадоў. За гомасексуальную прастытуцыю і спакушэнне непаўналетніх агадвалася катарга тэрмінам до 10 гадоў. У той жа час у пастанове казалася, што ў дачыненні нямецкіх грамадзян прыярытэт маюць законы Германіі.
У той жа час пераслед гомасексуалаў у Нідэрландах не насіў такіх маштабаў як у Рэйху. Гэта тлумачыцца тым, што крымінальны пераслед у рэйхскамісарыяце ўскладаўся на галандскую паліцыю, якая была і так перагружана аблавамі на яўрэяў і правядзеннем нагляднай чыннасці. Пік антыгомасексуальнага пераследу ў Нідэрландах даводзіцца на перыяд з ліпеня 1940 па люты 1941 года, калі на тэрыторыі рэйхскамісарыята знаходзіўся Гербет Клем (Herbert Klemm), які займае ў паказаны перыяд пасаду кіраўніка аддзела юстыцыі рэйхскамісарыята. У 1941 годзе ў Нідэрландах назіраецца імклівае падзенне ліку заведзеных крымінальных спраў не толькі спраў па пытаннях гомасексуальнасці, але і ў цэлым. Асноўная ўвага паліцыі была засяроджана на яўрэях і барацьбе з супрацівам.
Адным з найболей вядомых удзельнікаў Супраціву ў Нідэрландах быў гомасексуал. Група Арондэуса займалася вырабам фальшывых дакументаў для яўрэяў. Апроч самога Арондэуса ў групу ўваходзілі яшчэ два гомасексуалы: кравец Шурд Бакер і пісьменнік Ёхан Брауер. 27 сакавіка 1943 года група Арондэуса падарвала амстэрдамскі архіў рэгістрацыі насельніцтва, тым самым знішчыўшы захоўваныя там спісы амстэрдамскіх яўрэяў. Праз некалькі дзён Арондэус быў арыштаваны і пакараны смерцю 1 ліпеня. Арондэусу прыпісваюцца перадсмяротныя словы: «Ведайце, гомасексуалы — не баязліўцы!». Пасля вызвалення ўрад Нідэрландаў ганараваў Арондэуса медаля.
Акупаваная Францыя
У XX стагоддзі ў французскім заканадаўстве не было ніякіх абмежаванняў на добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж паўналетнімі. Яшчэ ў 1791 годзе ў Францыі быў прыняты, заснаваны на правах чалавека і грамадзяніна, які касаваў кары за злачынства супраць маральнасці. Пазней гэта яшчэ раз было пацверджана і крымінальным кодэксам Напалеона 1810 года.
Пасля імклівага захопу Францыі Рэйхам у 1940 годзе тэрыторыя краіны была падзелена на чатыры зоны. Паўночныя дэпартаменты былі ўлучаны ў мілітарызаваную бельгійскую зону. Захад і поўнач разам з Парыжам пераўтвораны ў «акупаваную зону» і знаходзіўся пад кіраваннем нямецкай вайсковай адміністрацыі. Тэрыторыя паўднёвей Луары уяўляла сабою «свабодную зону», што знаходзілася пад кіраваннем рэжыму Вішы. Усходнія дэпартаменты Мозель, Ніжні Рэйн і Верхні Рэйн былі перададзены Рэйху. У 1942 годзе тэрыторыя «свабоднай зоны» таксама была занята нямецкім войскам і непасрэдна падначалена Рэйху.
Анексія дэпартаментаў Мозель, Ніжні і Верхні Рэйн хоць афіцыйна і не дэкларавалася, тым не менш гэтыя тэрыторыі былі ўлучаны ў склад Германскай імперыі. Адмысловым указам Гітлера ад 20 жніўня 1940 года на тэрыторыі Эльзас і Латарынгія, прызначаных для хуткай германізацыі, уводзілася нямецкае грамадзянскае кіраванне. Па планах Гітлера гэтыя вобласці павінны былі цягам дзесяці гадоў цалкам германізавацца, а ўсё не падлеглае германізацыі насельніцтва летам 1940 года было выселена ў паўднёвыя рэгіёны Францыі.
Пасля анексіі Эльзаса і Латарынгіі ў дачыненні да гомасексуальнасці нічога практычна не змянілася. Аднак услед за высыланнем французскіх яўрэяў, цыган і іншага не падлеглага германізацыі насельніцтва ў паўднёвыя рэгіёны Францыі дэпартацыі падвергліся і іншыя «расава непаўнавартыя» катэгорыі асоб, у тым ліку і гомасексуальныя мужчыны. Прыкладам, з чэрвеня 1940 года па красавік 1942 года з Верхняга Эльзаса былі выправаджаны 95 гомасексуальных мужчын (а таксама 19 членаў іх сем'яў). Некалькі гомасексуальных мужчын, сярод іх і, былі адпраўлены ў выпраўленча-працоўны лагер.
З 30 чэрвеня 1942 года на тэрыторыі Эльзаса і Латарынгіі набыло моц крымінальнае заканадаўства Рэйха, а разам з ім і § 175 і 175a.
На астатняй акупаванай тэрыторыі Францыі гомасексуальныя кантакты паміж французамі акупацыйныя ўлады не цікавілі, аднак сустрэчы з нямецкімі салдатамі маглі пераследавацца: паводле ананімнага сведчання, французскі гомасексуал быў адпраўлены ў Бухенвальд, а яго нямецкі палюбоўнік — на ўсходні фронт. Адносна колькасці пераследаваных нацысцкім рэжымам гомасексуальных мужчын на акупаваных тэрыторыях Францыі дадзеных няма.
На тэрыторыі Паўднёвай Францыі, якая фармальна заставалася незалежнай, але фактычна кіраванай калабарацыянісцкім рэжымам Вішы пад кіраваннем Анры Петэна, 6 жніўня 1940 года ўказам Петэна № 744 былі занесены змены ў абзац 1 артыкула 334 Крымінальнага кодэкса Францыі, якія падымалі ўзрост згоды для гомасексуальных кантактаў до 21 года. Закон агадваў кару ў выглядзе турэмнага зняволення на тэрміны ад шасці месяцаў до трох гадоў за гомасексуальныя кантакты з асобамі маладзей 21 года.
Пасля 1945 года гэта прававая норма была захавана прэзідэнтам Шарлем дэ Голем, пяройдучы ў абзац 3 артыкула 331, і скасавана толькі 4 жніўня 1982 года падчас прэзідэнцтва Франсуа Мітэрана.
Іншыя краіны
Урад Мусаліні ў Італіі ізноў увёў крымінальную адказнасць за гомасексуальныя кантакты. Пераследы гомасексуалаў таксама праводзілі ўрады Славакіі, Харватыі, калабарацыянісцкія ўрады Даніі і Нарвегіі.
Лесбіянкі ў Трэцім рэйху і на акупаваных тэрыторыях
У той жа час ціск грамадства прымушаў многіх лесбіянак падладжвацца пад эталон «ідэальнай арыйскай жанчыны», што азначала не толькі адпаведны выгляд. Многія лесбіянкі бралі шлюб, у тым ліку і з гомасексуальнымі мужчынамі, і вялі падвойнае жыццё. Жанчыны, якія не траплялі пад рамкі «пурытанскай маралі», маглі былі быць прылічаны да прастытутак і арыштаваны як «асацыяльныя». Згодна § 361 Крымінальнага кодэкса Германіі, для вінавачання ў прастытуцыі не патрабавалася заняцця прастытуцыяй прафесійна, для гэтага было досыць «падазроных паводзін», здольных «абцяжарваць» атачальных, ці прапановы сябе ў якасці сексуальнага партнёра. У якасці «асацыяльных» у канцэнтрацыйныя лагеры пад «ахоўны арышт» нярэдка таксама змяшчаліся і жанчыны, затрыманыя падчас рэйдаў па лесбійскіх барах і начных клубах.
Апроч таго, маглі быць выкарыстаны і іншыя падставы для арышту лесбіянак. Шцюмкэ прыводзіць гісторыю жыццю адной жанчыны, якая служыла ў люфтвафэ і была асуджана за лесбійскія адносіны па законе «Пра падрыў вайсковай сілы» і дэпартавана ў канцлагер Бютцаў у Мекленбургу, дзе падвяргалася ізаляцыі ў асобным блоку з шасцю іншымі лесбіянкамі.
Лесбіянак не адносілі да асаблівай катэгорыі вязняў у лагерах. У тым ліку ў Аўстрыі, дзе крымінальна пераследавалася і жаночая гомасексуальнасць, яны часта прылічаліся да катэгорыі «асацыяльных» і пазначаліся «». Нягледзячы на гэта, існуюць дадзеныя пра тое, што ў некаторых выпадках у асабістых справах дэпартаваных у лагеры жанчын ставілася пазнака «лесбіянка», у тым ліку і ў якасці афіцыйнай прычыны затрымання, аднак у гэтых выпадках зняволеныя атрымвалі чорныя ці чырвоныя трохвугольнікі — як «асацыяльныя» ці палітычныя зняволеныя. Існуюць некаторыя дадзеныя і пра выкарыстанне «ружовага трохвугольніка» з пазнакай LL (Lesbische Liebe — лесбійскае каханне) у жаночым канцэнтрацыйным лагеры Равенсбрук. Лік такіх зняволеных у гэтым лагеры, аднак, невядомы.
Рэабілітацыя асуджаных па параграфе 175 у паваенны час
Наступствы нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі давалі пра сабе вынікі на працягу яшчэ працяглага часу пасля сканчэння вайны. Успадкаваны ад нацысцкай Германіі параграф 175 працягваў дзеяць у ФРГ у яго нацысцкай рэдакцыі да 1969 года без змен. Усе спробы абскарджання закона ў судовым парадку ў разнастайных інстанцыях адхіляліся, і суды не знаходзілі прыкмет нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі і ідэалогіі «расавай гігіены» ў нацысцкай рэдакцыі параграфа 175. у сваім рашэнні ад 10 мая 1957 года таксама не знайшоў прыкмет нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі ў нацысцкай версіі параграфа 175 і пацвердзіў, што гэты параграф «не супярэчыць ідэям свабоднай дэмакратычнай дзяржавы».
Урад ФРГ доўгі час не прызнаваў гомасексуальных мужчын ахвярамі рэпрэсій Трэцяга рэйха. Гэта злучана, найперш, з тым, што законы, на падставе якіх гомасексуальныя мужчыны пераследаваліся нацыстамі, працягвалі дзейнічаць без змены і ў дэмакратычнай дзяржаве. Федэральны закон пра пакрыццё шкоды асобам, што пераследваліся ў часы нацыянал-сацыялізму (Bundesentschädigungsgesetz), які быў выдадзены ў чэрвені 1956 года і ўступіў у сілу заднім днём 1 кастрычніка 1953 года, не шырыўся на гомасексуальных мужчын, нават калі яны былі дэпартаваны ў канцэнтрацыйныя лагеры. Заявы пра пакрыццё шкоды і зусім перасталі прымацца пасля 31 снежня 1969 года.
У 1958 годзе выйшаў «Закон пра пераадоленне наступстваў вайны» (Allgemeine Kriegsfolgengesetz), які даваў былым гомасексуальным вязням канцлагераў магчымасць па заяве атрымаць пакрыццё. Заявы прымаліся толькі да 31 снежня 1959 года. У агульнай складанасці былі пададзены ўсяго 14 заяў.
Ва Усходняй Германіі таксама не было ніякіх рэабілітацый для пераследаваных гомасексуалаў. Яшчэ ў 1948 годзе ў савецкай зоне акупацыі былыя гомасексуальныя вязні беспаспяхова спрабавалі дамагчыся афіцыйнага прызнання ў якасці ахвяр нацызму. Аднак былым зняволеным з «ружовым трохвугольнікам» было адмоўлена ў членстве ў «Саюзе пераследаваных ахвяр нацызму» (Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes). У ГДР з 1950 года рэпрэсаваныя ў Трэцім рэйху групы былі рэабілітаваны і атрымалі кампенсацыі. Гомасексуальныя вязні ў іх лік не ўваходзілі.
З 25 жніўня 1998 года быў прыняты закон «Пра скасаванне нацыянал-сацыялістычных неправавых прысудаў», які касаваў шэраг прысудаў, вынесеных нацысцкім рэжымам і рэабілітаваў асуджаных, аднак і ён не закрануў прысуды, вынесеныя па параграфам 175 і 175а. Гэта было выпраўлена толькі 23 ліпеня 2002 года, калі Бундэстаг зрабіў змены ў гэты закон, дапоўніўшы спіс рэабілітаваных асуджанымі па § 175 і 175a п. 4 у нацысцкай рэдакцыі ад 1935 года. Змены набылі моц 27 ліпеня 2002 года. У той жа час прысуды па § 175a п. 3 (гомасексуальнае «спакушэнне» асобы маладзей 21 года) скасаваны не былі. Апроч таго, прысуды па тых жа самых § 175 і 175a п. 4, вынесеныя ўжо ў ФРГ пасля 1945 года, дагэтуль застаюцца легітымнымі.
Большасць архіўных матэрыялаў, што тычацца пераследаў гомасексуальных мужчын у Трэцім рэйху і захоўваных пасля вайны ў Гамбургскім дзяржаўным архіве, у сувязі са «скарачэннем матэрыялаў, якія не ўяўляюць каштоўнасці», былі знішчаны працаўнікамі архіва ў 1986—1996 гады. Больш 50 навукоўцаў з усяго свету выказалі пратэст падобным дзеянням, аднак ні кіраўніцтва архіва, ні гамбургскі сенат не прызналі здзяйснення грубай памылкі ў знішчэнні матэрыялаў. Пытанне пра прычыны знішчэння матэрыялаў застаецца дагэтуль спекуляцыйным, бо, знішчыўшы гэтыя матэрыялы, архіў парушыў указанне захоўваць усе матэрыялы, што тычацца ахвяр нацызму.
Адкрыццё мемарыялаў гомасексуальным ахвярам нацызму
З 1970-х гадоў нямецкія ЛГБТ-арганізацыі пачынаюць узносіць памінальныя вянкі да канцэнтрацыйных лагераў, у якіх утрымліваліся гомасексуальныя зняволеныя. Часта падобныя ўскладанні вянкоў здзяйсняліся пад канец чэрвеня і былі прымеркаваны да святкавання ўгодкаў Стоўнвалскіх бунтаў, а не да дат вызвалення лагераў. Аналагічныя спробы адбываюцца і ў іншых краінах, прыкладам у Нідэрландах.
9 снежня 1984 года на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера Маўтхаўзен у Аўстрыі па ініцыятыве ЛГБТ-актывістаў была ўсталявана ў выглядзе ружовага трохвугольніка, прысвечаная гомасексуальным ахвярам.
У лютым 1985 года група актывістаў з Мюнхена па прыкладзе аўстрыйцаў скіравала просьбу ў Міжнародны камітэт Дахау, што складаецца з былых яго вязняў, у якой прасіла пра дазвол усталяваць аналагічную памятную дошку на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера Дахау. Урачыстае адкрыццё мемарыяла планавалася зрабіць 29 красавіка 1985 года ў дзень 40-годдзя вызвалення Дахау, аднак агульны сход камітэта адцягваў разгляд заявы. У маі 1987 года, гэтак і не дачакаўшыся рашэння па сваёй заяве, актывісты ўладкавалі дэманстрацыю падчас святкавання чарговых угодкаў вызвалення лагера. У лютым 1988 года памятная дошка была ўсталявана актывістамі самавольна ў евангелічнай царкве, размешчанай на тэрыторыі былога лагера. Толькі праз дзесяць гадоў пасля першай спробы ўсталявання мемарыяла, ён быў, нарэшце, афіцыйна прызнаны і перасунуты ў цэнтральную экспазіцыю музея.
Першае афіцыйнае прызнанне гомасексуалаў ахвярамі рэпрэсій урадам ФРГ адбылося ў маі 1985 года, калі на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера быў адкрыты мемарыял гомасексуальным зняволеным. Тады прэзідэнт ФРГ Рыхард фон Вайцзэкер стаў першым у гісторыі краіны афіцыйнай урадавай асобай, што прызнаў гомасексуалаў ахвярамі нацызму ў сваім адкрытым звароце да народу.
У 1989 годзе ў Берліне ля ўваходу ў метро была таксама ўсталяваная памятная дошка ў выглядзе ружовага трохвугольніка. У 1994 годзе ва Франкфурце-на-Майне быў адкрыты мемарыял. У 1995 годзе ўпершыню на тэрыторыі мемарыяльнага комплексу, размешчанага ў былым канцэнтрацыйным лагеры Заксенхаўзен, у святочнай цырымоніі чарговых угодкаў вызвалення ўзяў удзел гомасексуальны зняволены. У студзені 1999 года на тэрыторыі Заксенхаўзена прайшла першая памятная цырымонія ў гонар гомасексуальных вязняў лагераў. У выніку ініцыятывы 27 мая 2008 года ў Берліне быў адкрыты. У красавіку 2015 года на месцы лагера для гомасексуалаў Клінкерверк (падраздзяленне Заксенхаўзена) быў адкрыты мемарыяльны парк.
Пераслед гомасексуалаў і Халакост
З кожным годам расце лік даследаванняў гісторыі пераследу гомасексуалаў у часы Трэцяга рэйха. Нароўні з абагульненнем фактаў адным з галоўных спрэчных пытанняў, якім задаюцца даследчыкі, застаецца пытанне пра прылічэнне пераследу гомасексуалаў да халакосту і дапушчальнасці яго параўнання з «». Гэта абмеркаванне праходзіць у рамках існай дыскусіі пра прызнанне так званых яўрэйскіх ахвяр халакосту, такіх як, безнадзейна хворыя і інвалідаў, сведак Іеговы і іншых. У прыватнасці, гомасексуалы сярод іншых неяўрэйскіх ахвяр разглядаюцца ў і ізраільскім музеі Яд ва-Шэм. Атаясненне пераследу гомасэксуальных мужчынаў з халакостам характэрна і для французскіх даследнікаў.
Параўнанне пераследу гомасексуалаў з пераследам яўрэяў іграла вялікую ролю ў амерыканскім 1960—1970-х гадоў. У 1974—1975 гадах падчас гучнай грамадскай дыскусіі вакол прыняцця законапраекта пра забарону дыскрымінацыі геяў і лесбіянак выступала супраць гэтага законапраекта. У адказ на гэта праваабаронцы завілі пра аналагічнасць гамафобных і антысеміцкіх матываў злачынстваў, паказаўшы на сумны досвед Трэцяга рэйха і правядучы паралель паміж ружовым трохвугольнікам і, пасля чаго той хутка стаў знакам гей-руху ў ЗША.
Аж да выхаду ў 1985 годзе ў ЗША кнігі «Ружовы трохвугольнік» для шырокай амерыканскай публікі заставаліся невядомымі даследаванні нямецкіх аўтараў, перш за ўсё дадзеныя Лаўтмана пра колькасць гомасексуальных ахвяр нацызму, у сувязі з чым гэта лік значна завышаўся. Так, прыкладам, у 1978 годзе актывіст, былы адначасна і яўрэем, і гомасэксуалам, у сваёй знакамітай «Прамове Надзеі», хібна згадваў пра 300 тысяч гомасексуальных ахвяр Трэцяга рэйха. У гэтыя гады зусім назіралася тэндэнцыя да перабольшання колькасці ахвяр, і некаторыя амерыканскія крыніцы таго часу прыводзілі лічбы, што даходзілі да аднаго мільёна.
Шэраг нямецкіх даследчыкаў праводзяць выразнае адрозненне паміж пераследам гомасексуалаў і пераследам яўрэяў, спасылаючыся на ідэалагічна розныя матывы і мэты гэтых пераследаў і, у сувязі з гэтым, рознае стаўленне да абедзвюх пераследаваных груп на тэрыторыі Рэйха і па-за яго. Тым часам як гомасексуальнасць пераследавалася, галоўным чынам, толькі ў межах Рэйха, яўрэі вынішчаліся паўсюдна.
Адлюстраванне тэмы ў культуры
У адрозненне ад велізарнага ліку існых інтэрв’ю, прысвечаных яўрэйскім ахвярам Халакосту, гомасексуальныя ахвяры Трэцяга рэйха практычна не ахоплены ў працы па інтэрв'юяванню, праводжанай музеямі і іншымі інстытутамі, якія вывучаюць гісторыю. Некаторыя прабелы ў гэтай працы ў апошні час кампенсуюцца незалежнымі дакументальнымі фільмамі, прысвечанымі лёсу гомасексуалаў, якія перажылі нацысцкі тэрор. Асаблівае значэнне маюць наступныя фільмы-інтэрв'ю (па стане на 2002 год): «Мы насілі вялікую „А“ на назе» (Wir hatten ein großes „A“ am Bein, Германія, 1991), «Але я была дзяўчынкай» (…but I was a girl, Нідэрланды, 1999; фільм расказвае гісторыю ), «Шчаслівы быць тым, хто я ёсць» (Just happy the way I am, Славенія-Нідэрланды, 1999) і «» (, ЗША, 2000).
Сярод найболей значных літаратурных твораў-мемуараў, што выйшлі до 2000 года, можна вылучыць толькі два: кніга «Мужчыны з ружовым трохвугольнікам» (Die Männer mit dem rosa Winkel, 1972) і біяграфія П’ера Зееля «Я, П'ер Зеель, дэпартаваны гомасексуал» (Moi, Pierre Seel, deporte homosexuel, 1994). Аўтабіяграфія П'ера Зееля паслужыла асновай да фільма «» (Un amour à taire, Францыя, 2005). У 2010 годзе выйшла аўтабіяграфічная кніга «Шлях ружовага трохвугольніка» (Itinéraire d’un Triangle rose, супольна з Жанам-Люкам Швабам).
Сярод іншых матэрыялаў, што апісваюць жыццё гомасексуалаў у Трэцім рэйху, можна паказаць аўтабіяграфічны раман «» (Christopher and His Kind, 1976), а таксама  (Вялікабрытанія, 2011) і драму  «» (Bent, Вялікабрытанія, 1997). У 2013 годзе ў Германіі выйшаў дакументальны фільм «Гукі цішыні» (Klänge des Verschweigens), прысвечанага лёсу кампазітара.
У 1995 годзе амерыканскім прапаведнікам, юрыстам і антыгей-актывістам ў суаўтарстве з Кевінам Абрамсам была апублікавана кніга «», у якой ён сцвярджаў пра гомасексуальнасць многіх высокапастаўленых асоб у нацысцкай партыі, у тым ліку і самога Адольфа Гітлера, і ўвязваў гомасексуальнасць нацыстаў з іх жорсткасцю, выяўленай у час халакосту.
Копыціў
Копыціў (Ко́питів) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Канстанцін Іванавіч Шабуня
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Даўгінава (зараз ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў Мінскі педагагічны інстытут. У 1940—1941 гг. выкладчык БДУ. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1946—1947 гг. старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР, у 1948—1956 гг. кансультант, загадчык сектара, намеснік загадчыка аддзела ЦК КПБ. З 1956 года загадчык сектара публікацый, гісторыі Беларусі дасавецкага грамадства Інстытута гісторыі АН БССР. Адначасова ў 1946—1972 гг. выкладаў у ВНУ Мінска. У 1968—1971 гг. загадчык кафедрай у Інстытуце народнай гаспадаркі імя У. У. Куйбышава.
Навуковая дзейнасць
Займаўся даследаваннямі гісторыі сялянства і сельскай гаспадаркі на тэрыторыі Беларусі ў эпоху капіталізму. Адзін з аўтараў і рэдактараў «Гісторыі Беларускай ССР» (т. 1—2, 1955; т. 1—5, 1972—1975).
Аўтар больш за 100 навуковых прац. Сярод апублікаванага: манаграфія «Аграрнае пытанне і сялянскі рух на Беларусі ў рэвалюцыі 1905—1907 гг.» (1962).
Свята-Успенская царква (Пабеда)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у вёсцы Пабеда Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці. Некаторыя крыніцы адносяць царкву да вёсак Мікіціха і Лоўжа.
Гісторыя
Ва ўсходняй частцы вёскі. Пабудавана ў 1900—1906 гадах з цэглы. У 1959 годзе была зачынена і выкарыстоўвалася ў якасці склада. Рэканструкцыя храма пачалася ў 1989 годзе, потым адкрылася нядзельная школа і была адноўлена святая крыніца каля храма, якая існавала з XVII стагоддзя.
Архітэктура
Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Аснову аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі складае прадаўгаваты прамавугольны ў плане аб’ём з 3 рознавялікімі гранёнымі апсідамі, накрыты 2-схільным дахам. Над галоўным фасадам узведзена 3-купалле. Бакавыя фасады расчлянёны 5 аркамі, у кожнай па 2 вузкія арачныя праёмы і 1 люкарне. Фасады дэкарыраваны шматлікімі абломамі і профілямі. На чырвоным фоне сцен кантрастна вылучаюцца пабеленыя дэталі архітэктурнага дэкору (абломы і профілі, руст, ліштвы, пілястры).
Звышцякучасць
Звышцякучасць тлумачыцца наступным чынам. Паколькі атамы гелію з’яўляюцца базонамі, квантавая механіка дапускае знаходжанне ў адным стане адвольнага ліку часціц. Паблізу абсалютнага нуля тэмператур усе атамы гелію аказваюцца ў асноўным энергетычным стане. Паколькі энергія станаў дыскрэтная, атам можа атрымаць не любую энергію, а толькі такую, якая роўная энергетычным зазору паміж суседнімі ўзроўнямі энергіі. Але пры нізкай тэмпературы энергія сутыкненняў можа апынуцца менш гэтай велічыні, у выніку чаго рассейванне энергіі папросту не будзе адбывацца. Вадкасць будзе цячы без трэння.
Гісторыя адкрыцця
Звышцякучасць вадкага гелія-II ніжэй лямбда-пункту (T = 2,172 Да) была эксперыментальна адкрыта ў 1938 П. Л. Капіцай (Нобелеўская прэмія па фізіцы за 1978). Ужо да гэтага было вядома, што пры праходжанні гэтага пункту вадкі гелій адчувае фазавы пераход, пераходзячы з цалкам «нармальнага» стану (званага гелій-I​​) у новы стан так званага гелія-II, аднак толькі Капіца паказаў, што гелій-II цячэ наогул (у межах эксперыментальных хібнасцей) без трэння.
Асноўныя факты
На сённяшні дзень устаноўлена, што каэфіцыент глейкасці ў гелія-II менш 10−12 Па·с, у той час як у гелія-I паблізу тэмпературы 4,22 К гэты каэфіцыент мае велічыню парадку 10−6 Па·с.
Двухвадкасная мадэль гелію-II
У рамках двухвадкаснай мадэлі, гелій-II ўяўляе сабой сумесь двух узаемапранікальных вадкасцей: звышцякучай і нармальнай кампанент. Звышцякучая кампанента ўяўляе сабой уласна вадкі гелій, які знаходзіцца ў квантава-карэляванам стане, аналагічным стане бозэ-кандэнсату (аднак, у адрозненне ад кандэнсату разрэджаных пароў атамаў, гелій знаходзіцца ў рэжыме моцнай сувязі). Гэтая кампанента рухаецца без трэння, валодае нулявой тэмпературай і не ўдзельнічае ў пераносе энергіі ў форме цеплыні. Нармальная кампанента ўяўляе сабой газ квазічасціц двух тыпаў: фанонаў і ратонаў, г. зн. элементарных узбуджэнняў квантавакарэляванай вадкасці; яна рухаецца з трэннем і ўдзельнічае ў пераносе энергіі.
Пры нулявой тэмпературы ў гелію адсутнічае свабодная энергія, якую можна было б выдаткаваць на нараджэнне квазічасціц, і таму гелій знаходзіцца цалкам у звышцякучаму стане. Пры павышэнні тэмпературы шчыльнасць газу квазічасцмц (перш за ўсё, фанонаў) расце, і доля звышцякучай кампаненты падае. Паблізу тэмпературы лямбда-пункту канцэнтрацыя квазічасціц становіцца гэтак вялікая, што яны ўтвараюць ужо не газ, а вадкасць квазічасціц, і, нарэшце, пры перавышэнні тэмпературы лямбда-пункту макраскапічныя квантавая кагерэнтнасць губляецца, і звышцякучая кампанента знікае зусім. Адносная доля нармальнай кампаненты паказана на малюнку справа.
Гэтая мадэль, па-першае, добра тлумачыць разнастайныя тэрмамеханічныя, светамеханічныя і т. п. з'явы, якія назіраюцца ў гелію-II, а па-другое, трывала грунтуецца на квантавай механіцы.
Праспект Пераможцаў (Мінск)
Пераможцаў праспект (да 1980 — Паркавая магістраль, да 2005 — праспект Машэрава) — праспект у Мінску. Перайменаваны ў гонар пераможцаў у Вялікай Айчыннай вайне 1941—45 і Другой сусветнай вайне 1939—45 да 60-годдзя Вялікай Перамогі.
У 12—13 стагоддзях на гэтым месцы было старажытнае паселішча. Забудова праспекта пачалася ў 1960-я. Састаўная частка другога гарадскога кальца. Працягласць — каля 9 км ад скрыжавання вуліц Багдановіча і Няміга да Мінскай кальцавой аўтадарогі.
Уздоўж праспекта ўзведзены жылы раён (1983) з групы 9—16-павярховых дамоў, шматлікія грамадскія будынкі. Забудова спалучаецца з зялёнымі масівамі і вадаёмамі.
Перасячэнні
Перасякаецца з вуліцамі:
Журыўка (Мыкалаіўскі раён)
Журыўка (Журі́вка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Мандэльбахталь
Мандэльбахталь (Mandelbachtal) — абшчына ў Германіі, у зямлі Саар. Уваходзіць у склад раёна Саарпфальц. Насельніцтва — 11650 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 57,71 км². Абшчына падзяляецца на 8 сельскіх акруг.
Аламорф
Аламорфы — тоесныя па значэнні морфы, якія адрозніваюцца пазіцыяй у слове, значыць знаходзяцца з адносінах дадатковай дыстрыбуцыі. Іх ужыванне акрэслена законамі мовы.
Помста
Помста — акт расплаты за прычыненае зло шляхам нанясення крыўдзіцелю фізічнай, матэрыяльнай або маральнай шкоды. Звычай помсты вядомы з ранняй стадыі родавага ладу. Помста за забойства сваяка або нанясенне яму цялесных пашкоджанняў называлася кроўнай. Яе суб'ектам (мсціўцам) з'яўляўся род, адсюль сінонім кроўнай помсты - родавая помста. З узнікненнем прававых адносін помста страціла функцыі абароны сваякоў і ператварылася ў стыхійны, часам дзікі самасуд. Паколькі такі звычай моцна ўкараніўся ў псіхалогію людзей і нават у традыцыю цэлых народаў, пераадолець яго заканадаўчымі актамі было цяжка, таму ў старажытным праве з'явілася мера пакарання, роўная прычыненай шкодзе: «вока за вока, зуб за зуб». Пазней яе замянілі штрафам і іншымі формамі спагнання. З узнікненнем дзяржавы і права функцыі ўзаемнай абароны і грамадскага пакарання перайшлі да судоў і спецыяльных дзяржаўных органаў. Аднак крывавая помста ў некаторых народаў захавалася і да нашых дзён. Помста як з'ява існуе ва ўсіх сферах чалавечай дзейнасці і ў злачынным свеце.
Лузернета
Лузернета (Lusernetta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 491 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 70 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 0121.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.
Армянскія царскія дынастыі
Апроч іх у Арменіі ў розны час існавалі і лакальныя царствы і кіравальныя дынастыі, прыкладам такія як Васпураканскае, Сюнікскае, Ванандскае і іншыя. Аднак, у адрозненне ад іх, толькі прадстаўнікі вышэйпаказаных дынастый насілі тытулы «цара Арменіі» ці аналагічныя тытулы ўсеармянскіх манархаў (прыкладам, старажытнаўсходні тытул — «цар цароў»).
Эрлі (правінцыя Савона)
Эрлі (Erli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 265 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 17030. Тэлефонны код — 0182.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Кацярына Александрыйская.
Бярэзніца
Назву Бярэ́зніца маюць:
Цэнтр банкаўскіх тэхналогій
Адкрытае акцыянэрнае таварыства «Цэнтр банкаўскіх тэхналогій» — арганізацыя, асноўнай дзейнасцю якой з’яўляецца развіццё інфармацыйных тэхналогій у грашова-крэдытнай сістэме Рэспублікі Беларусь, у тым ліку аўтаматызацыя дзейнасці Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь, яго ўстаноў і прадпрыемстваў.
Гісторыя
РУП «Цэнтр банкаўскіх тэхналогій» утворанае ў 1997 годзе. 31 снежня 2008 году пераўтворана ў ААТ «Цэнтр банкаўскіх тэхналогій».
Акцыянерамі з’яўляюцца Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь, ААТ «ААБ Беларусбанк», ААТ «Белаграпрамбанк», ААТ «Парытэтбанк».
Ісаевэ
Ісаевэ (Іса́єве) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Верона
Верона — горад на паўночным усходзе Італіі, у рэгіёне Венета, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Верона. Насельніцтва — 262,1 тысяч чалавек (2006 г.). Размешчаны на рацэ Адыджэ. Важны транспартны вузел на шляху з Венецыі ў Мілан і з Паданскай раўніны ў Аўстрыю (праз перавал Брэнер).
Верону штогод наведваюць сотні тысяч турыстаў, у тым ліку шмат замежнікаў, з-за яго славутасцяў і розных штогадовых мерапрыемстваў, такіх як адкрыццё опернага сезона.
Горад абавязаны сваім гістарычнымі помнікамі і эканамічным значэннем свайму геаграфічнаму становішчу.
Заступнікам горада лічыцца святы Зінон, дзень горада — 21 мая.