cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стэндаль
Літаратурная кар'ера
У 1820 г. у Італіі пачынаецца праследаванне карбанарыяў, у тым ліку Стэндаля, што прымушае яго праз два гады вярнуцца ў Радзіму. Агіда да рэстаўрацыйнага аўстрыйскага рэжыму, які пачаў кантраляваць поўнач Італіі, ён пазней перадае на старонках свайго рамана «Пармскі манастыр». Парыж сустрэў маладога пісьменніка не надта ветліва, бо і сюды дайшлі чуткі пра яго падазроныя італьянскія знаёмствы. Ён прымушаны нават друкавацца ананімна, у англійскіх часопісах. Толькі праз стагоддзе быў высветлены аўтар гэтых артыкулаў. У Парыжы ён публікуе маніфест французскага рамантызму — трактат «Расін і Шэкспір».
За 1820-я Стэндаль набыў сабе ў літаратурных салонах вядомасць нястомнага і дасціпнага спрачальніка. У той жа перыяд ён выдае некалькі твораў, якія сведчаць аб яго руху ў бок рэалізму. Свой першы раман «Арманс» ён выдае ў 1827 г, а пасля — аповесць «Ваніна Ваніні» (1829). У той жа год атрымлівае прапанову стварыць даведнік па Рыме, ён адгукаецца і піша «Прагулкі па Рыме», які ўяўляў апавяданні французскіх падарожнікаў, што наведвалі Італію.
У 1830 г. выдае раман «Чырвонае і чорнае», заснаваны на здарэнні, аб якім аўтар даведаўся ў газетным раздзеле крымінальнай хронікі. Твор зрабіўся выдатным помнікам сацыяльна-псіхалагічнага рэалізму. Наогул гэты год быў дастаткова цяжкім у жыцці пісьменніка, які не меў пастаяннага заробку. Ён маляваў пісталеты на палях рукапісаў і пісаў шматлікія тастаменты.
Пасля звяржэння Бурбонаў паступае на дзяржаўную службу, прызначаны французскім консулам у Трыесце, а пасля ў Чывікатэкіі, дзе і працуе да самай смерці. У 1832 г. пачынае пісаць «Успаміны эгатыста», а праз 2 гады — «Люсьен Левен», які пазней кідае. У 1835-36 гг. захоплены напісаннем аўтабіяграфічнага рамана «Жыццё Анры Брулара». Выклапатаўшы сабе працяглы водпуск, праводзіць 3 надта прадуктыўныя гады ў Парыжы, дзе піша «Запіскі турыста» (1838) і свой апошні раман «Пармскі манастыр». Цікава ведаць, што ён калі не прыдумаў слова «турыст», то прынамсі ўвёў яго ў шырокае карыстанне. Увагу шырокага кола чытачоў прыцягнуў да Стэндаля А. дэ Бальзак, які напісаў «Эцюд пра Бейля». Незадоўга да смерці Стэндаль атрымлівае яшчэ адзін водпуск, які дазваляе яму апошні раз вярнуцца ў Парыж.
У маладосці Стэндаль захварэў на сіфіліс, які ў той час не ўмелі эфектыўна лячыць. Стэндаль быў прымушаны прымаць лекі з ртуці і ёдыд калію, якія з цягам гадоў пагоршылі яго становішча. Акрамя таго хвароба прагрэсавала. 22 сакавіка 1842 года ён упаў на вуліцы, страціў прытомнасць і праз некалькі гадзін памёр.
Сан-Джорджа-ла-Малара
Сан-Джорджа-ла-Малара (San Giorgio la Molara) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Беневента.
Насельніцтва складае 3178 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 49 чал./км². Займае плошчу 65 км². Паштовы індэкс — 82020. Тэлефонны код — 0824.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 2238
IC 2238 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Жоўтая сітаўка
Жо́ўтая сі́таўка, пліска жоўтая (Motacilla flava) — невялікая стройная птушка сямейства сітаўкавых, жыве на шырокай тэрыторыі Еўропы, Азіі, Афрыкі і Аляскі. Як і іншыя віды сітавак, вылучаецца сваім доўгім хвастом, якім пастаянна калыхае з боку ў бок, а таксама яркім жоўтым апярэннем брушка ў дарослых птушак.
Апісанне
Даўжыня цела 16-18 см, размах крылаў 23-27 см. Верх цела аліўкава-зялёны, ніз жоўты. Афарбоўка галавы вельмі адрозніваецца ў розных падвідаў (асабліва ў гнездавы перыяд). Могуць быць формы, падобныя да горнай і жоўтагаловай плісак. У паслягнездавы перыяд афарбоўка ў абодвух полаў менш кантрастная, таму падвіды ў палявых умовах амаль не адрозніваюцца. Маладыя больш аднатонныя. Голас: кароткі шчабятлівы спеў.
Галоўныя рысы падвідаў у гнездавы перыяд:
Пашырэнне
Арэал: Палеарктыка (акрамя крайняй поўначы і часткі Вялікабрытаніі, а таксама часткі крайняга поўдня, Аравійскага п-ва, Гімалаяў, паўднёвага ўсходу Кітая, Карэі і Японіі), поўнач і ўсход Аляскі. На поўначы насяляе кусцістую тундру з групамі кустоў і карлікавых дрэў; у сярэдніх шыротах — лугі і пашы з адзінкавымі кустамі, у далінах рэк, палі з нізкай расліннасцю (напр., канюшына, люцэрна) і купкамі кустоў (нават далёка ад вады), пясчаныя дзюны ўздоўж рэк; на поўдні — таксама групы кустоў на ўзвышшах салёнах балот, рачныя паплавы. На Каўказе даходзіць да 2500 м, у Карпатах — да 700 м. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ладзіць на зямлі, пад прыкрыццем густых травяністых раслін (часта на схілах яроў). Знешняя частка з кароткіх, тоўстых і завялых сцёблаў і лістоў траў, якія выступаюць у розныя бакі па-за краі гнязда, сярэдняя частка — з вузейшых лістоў траў; высцілка з тонкіх, сухіх травінак і даволі тоўстага слоя валосся.
Яйкі (4-6, часам 3-7) пераважна сярэднепадоўжаныя з даволі вострым вузейшым канцом, жаўтаватыя, бела-карычневыя або шаравата-белыя з вельмі густымі і дробнымі светла-карычневымі плямкамі, якія часта закрываюць фон, часам прысутнічаюць цёмныя воласападобныя штрышкі.
Валуй
Валу́й, Сыравежка смуродная, Бычок (Russula foetens) — шапкавы базідыяльны грыб з роду сямейства.
Народныя назвы
Валуй , малюк, сапляк, суплекь, салёнік, валойка, прыбалотуха, бычок, сыравежка заможная , карова, вялуй, валовік, валуйка, кабылка.
Апісанне
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 4—15 см, у маладых грыбоў амаль шарападобная, клейкая, у старых пукатая або плоска-распасцёртая, жаўтаватая ці жоўта-бурая, з бугрыста-рубчастым краем. Мякаць шчыльная, белая, едкая, з непрыемным пахам сырасці. Пласцінкі прырослыя, спачатку белыя, потым жаўтаватыя, з бурымі дробнымі плямамі, часцяком з кропелькамі вільгаці. Ножка белаватая, цыліндрычная, часам з патаўшчэннем, з пустотамі або пустая, вельмі жорсткая. Споры амаль шарападобныя, барадаўчатыя, светла-жоўтыя.
Спажыванне
Нізкаякасны ядомы грыб. Спажываецца толькі солены і марынаваны (пасля вымочвання і адварвання). Па вонкавым выглядзе да яго крыху падобны неядомы валуй несапраўдны, або хрэнавы грыб.
Паводкі ў Эміліі-Раманьі (2023)
У маі 2023 года серыя паводак абрынулася на гарады Балоння, Чэзена, Фарлі, Равена і Рыміні і іх наваколлі ў італьянскім рэгіёне Эмілія-Раманья. Першыя патопы адбыліся 2—3 мая і прывялі да гібелі 2 чалавек. Яшчэ адна серыя паводак пачалася 16 мая. У выніку апошняй загінула па меншай меры чатырнаццаць чалавек і 50 000 былі вымушаны пакінуць свае дамы.
Бедства стала следствам таго, што за два тыдні выпала сямімесячная норма ападкаў, а гэта выклікала разліў 23 рэк па ўсім рэгіёне. У некаторых раёнах амаль палова сярэднегадавой нормы ападкаў выпала ўсяго за 36 гадзін. Больш за тое, адбылося прынамсі 300 апоўзняў, 43 гарады аказаліся закрануты паводкамі.
Дэпартамент грамадзянскай абароны краіны абвясціў у правінцыі найвышэйшы ўзровень небяспекі. У выратавальных аперацыях па ўсім рэгіёне ўдзельнічалі, акрамя іншых людскіх рэсурсаў, члены Protezione Civile, італьянскага Чырвонага Крыжа , і розных узброеных і паліцэйскіх сіл, уключаючы італьянскую армію, ваенна-марскі флот, ваенна-паветраныя сілы і карабінераў.
Паводка стала самай магутнай у Італіі за апошнія 100 гадоў.
Шаркаўшчына (значэнні)
Назву Шаркаўшчына маюць:
Падзорны мост
Падзорны мост — аўтадарожны бэлечны мост цераз раку Пражку (фактычна — праз былы Сальнабуянскі канал) у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Знаходзіцца на тэрыторыі Адміралцейскага завода. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Бердаў мост. Ніжэй па цячэнні рака Пражка ўпадае ў Вялікую Няву.
Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Нарвская». Злучае Мацісаў і Каломенскі востраў. Мост атрымаў сучасную назву 4 ліпеня 1977 года ад Падзорнага вострава, які тут існаваў.
Рур (прыток Мааса)
Рур (Rur, Roer) — рака ў Бельгіі, Германіі і Нідэрландах, правы прыток Мааса. Даўжыня ракі — 170 км, плошча вадазборнага басейна — 2340 км².
У ніжнім цячэнні сцёк Рура зарэгуляваны плацінамі. Паводкі зімой і вясной. Несуднаходная.
На Руры стаяць гарады Моншау, Гаймбах, Нідэген, Дзюрэн, Юліх, Гайнсберг (Германія), у вусці — порт Рурмонд і гістарычнае паселішча Сінт-Адыліенберг (Нідэрланды).
Помнік Карлу Марксу (Канава)
Помнік Карлу Марксу — помнік у вёсцы Канава Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Устаноўлены ў гонар заснавальніка марксізму, дзеяча міжнароднага камуністычнага руху Карла Маркса ў 1971 годзе. Бюст К. Маркса размешчаны ў цэнтры вёскі, каля будынка праўлення калгаса імя К. Маркса.
Клічаўскі сельсавет
Клі́чаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Клічаў.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Клічаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. 14 жніўня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага Наталаўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 27 верасня 1938 года Клічаў атрымаў статус гарадскога пасёлка. 10 ліпеня 1939 года Клічаўскі сельсавет скасаваны, замест яго ўтвораны Клічаўскі пассавет і Дзмітраўскі сельсавет.
Вэстмінстэрскі сабор
Вэстмінстэрскі сабор (англ. Westminster Cathedral) — галоўны каталіцкі храм Англіі і Уэльса. Размешчаны ў цэнтральным лонданскім раёне Вэстмінстэр. Вылучаецца сярод навакольнай забудовы незвычайнай неавізантыйскай архітэктурай і высокай кампанілай. Пабудаваны ў 1895—1903 гг. У інтэр'еры — вельмі рэдкія для англійскіх цэркваў мазаікі. У крыпце сабора пахаваны А. К. Бенкендорф — апошні пасол Расійскай імперыі ў Вялікабрытаніі.
Мікалай Ігнатавіч Крукоўскі
Мікалай Ігнатавіч Крукоўскі (, в. Машкова, Аршанскі раён, Віцебская вобласць —, Мінск) — беларускі філосаф, культуролаг. Доктар філасофскіх навук (1986), кандыдат філалагічных навук (1956), прафесар (1988). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Падчас Другой сусветнай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт. Ваяваў у партызанскай брыгадзе Канстанціна Заслонава. Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені, медалём «За адвагу», медалём «Партызану Айчыннай вайны» I ступені.
Пасля вайны скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1950). З 1963 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, з 1994 года прафесар кафедры філасофіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў. Адначасова з 1998 года ў Нацыянальным навукова-асветніцкім цэнтры імя Францыска Скарыны.
Навуковая дзейнасць
У 2017 годзе выдадзены Збор твораў у 5 тамах
Карал Сабіна
Карал Са́біна (Karel Sabina, псеўданімы Arian Želinský, Leo Blass,, — , ) — чэшскі грамадскі і палітычны дзеяч, пісьменнік і журналіст.
К. Сабіна вывучаў філасофію і права ў Пражскім і Венскім універсітэтах. У 1830-х гг. далучыўся да грамадска-палітычнай дзейнасці. Быў у ліку стваральнікаў у 1844 годзе тайнага гуртка «Чэшскі рыпіл», які выступаў за дэмакратычную рэспубліку. Падчас Рэвалюцыі 1848—1849 гг. у Чэхіі быў лідарам радыкальных дэмакратаў, рэдактарам газет і часопісаў, сябрам Сватавацлаўскага камітэта і яго ваеннай арганізацыі, саюза «Slovanská lípa». У час Пражскага паўстання змагаўся на барыкадах, быў арыштаваны да восені 1848 г. У 1849 годзе зноў арыштаваны і ў 1853 г. прыгавораны да пакарання смерцю, якое было зменена на 18 гадоў зняволення. Вызвалены з турмы ў 1857 г. па амністыі. У 1859—1872 гг. з'яўляўся інфарматарам аўстрыйскай паліцыі. У 1872 г. выкрыты і па рашэнню суда чэшскіх патрыётаў выгнаны з Чэхіі. Тайна вярнуўся ў Прагу і займаўся літаратурнай дзейнасцю.
Творчасць
К. Сабіна аўтар крытычных і тэарэтычных літаратурных твораў, рамантычных апавяданняў і раманаў, лібрэта оперы Б. Сметаны «Прададзеная нявеста».
Чэхі
Чэхі (Češi) — заходнеславянскі народ, асноўнае насельніцтва Чэшскай Рэспублікі. Жывуць таксама ў сумежных краінах, ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Сербіі, Украіне і г. д. Агульная колькасць (2012 г.) — 10 213 000 чал. Родная мова — чэшская.
Паходжанне
У пач. IX ст. на тэрыторыі Чэхіі і сумежных краін склалася Вялікая Маравія. У 863 г. мараўскі князь Расціслаў запрасіў з Візантыі місіянераў-асветнікаў Кірыла і Мяфодзія для пашырэння хрысціянства. Дзякуючы іх дзейнасці ўзнікла царкоўнаславянская мова, зразумелая для ўсіх славян, а таксама пісьмо глаголіца. Аднак пазней пад уплывам нямецкіх місіянераў у Вялікай Маравіі пачаў распаўсюджвацца каталіцызм.
У пач. X ст. Вялікая Маравія распалася пад ціскам венграў, якія захапілі яе ўсходнюю частку. У заходняй частцы ў 1085 г. вакол Прагі склалася асабіста чэшская дзяржава. Паводле легенды, назва народа паходзіць ад імя Чэха, які прывёў свой народ на гару Ржып; брата Руса і Леха, якія нібы далі пачатак славянскім народам чэхам, русам і ляхам.
Позняе Сярэднявечча і Рэнесанс
У XIII — XV ст. чэшскія землі перажывалі эканамічны росквіт дзякуючы эксплуатацыі радовішчаў серабра і іншых металаў, што садзейнічала росту гарадоў і грашовай гаспадаркі. Аднак у 1306 г. дынастыя чэшскіх каралёў Пржамысловічаў перарвалася. Новыя манархі мелі нямецкае паходжанне. Чэшскае каралеўства ўвайшло ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Актыўнае развіццё гаспадаркі і асваенне новых зямель унутры краіны суправаджаліся нямецкай каланізацыяй. Прычым, нямецкія перасяленцы мелі пэўныя палёгкі, што ў эпоху Сярэднявечча разглядаліся як прывілегіі, якія надавалі адносна высокі статус тым, хто іх атрымоўваў. Разам з каланістамі ў Чэхіі пашыраўся ўплыў нямецкай мовы і культуры. Гэта прасочваецца нават у перыяд кіравання Карла IV, хаця ён традыцыйна разглядаецца як час росквіту чэшскай сярэднявечнай культуры.
Незадаволеннасць чэхаў выявілася ў дзейнасці чэшскага рэфарматара Яна Гуса (каля 1370 — 1415 гг.) і ў руху гусітаў. Хаця гэты рух першасна меў рэлігійны характар, гусіты імкнуліся спыніць нямецкі культурны ўплыў у самой Чэхіі і сумежных славянскіх землях.
Нават пасля паражэння паўстання ў 1434 г. чэшскія рэфарматары працягвалі сваю працу, перакладалі на чэшскую мову Біблію, аднымі з першых сярод славян распачалі кнігадрукаванне. Для таго, каб дасягнуць поспеху Каталіцкая царква таксама была вымушана ўлічваць моўныя і культурныя інтарэсы чэхаў. Відавочна, чэшскі нацыянальны ўздым XV - XVI стст. аказаў моцны ўплыў на дзейнасць беларускага першадрукара Францыска Скарыны.
Нацыянальнае адраджэнне
Ужо ў XVI ст., калі з Новага Свету пачало паступаць таннае срэбра, і ў Еўропе адбывалася рэвалюцыя коштаў, эканоміка чэшскіх зямель пачала набываць больш аграрны характар а гарады як цэнтры культуры згубілі сваю значнасць. Падчас Трыццацігадовай вайны пратэстанты былі выгнаныя з Чэхіі. Сярод іх быў вядомы вучоны і педагог Ян Амос Каменскі.
Аднак у XIX ст. чэшскі нацыянальны рух зноў адрадзіўся. Гэтаму спрыялі наступныя фактары:
Значную ролю ў нацыянальным адраджэнні адыгралі Іозеф Даброўскі, Іозеф Юнгман, Антанін Леапольд Дворжак, Францішак Палацкі і інш., якія пачалі перагляд чэшскай літаратурнай мовы, набліжэнне яе да народнай, стварылі працы па гісторыі мовы, літаратуры і ўсяго чэшскага народа, заснавалі сучасную нацыянальную музычную культуру. Многія з чэшскіх нацыянальных дзеячаў арыентаваліся на панславізм, падтрымлівалі цесныя адносіны з выбітнымі асобамі са Славакіі, з Расіі, Сербіі і Харватыі. Але большасць панславістаў працягвалі арыентавацца на дынастыю Габсбургаў.
У 1804 г. была абвешчана Аўстрыйская імперыя, якая ў 1867 г. трансфарміравалася ў Аўстра-Венгрыю. Чэхі падобна венграм жадалі атрымаць для сваёй краіны асобны статус. У другой палове XIX ст. Чэхія з'яўлялася адным з найбольш паспяхова эканамічна развітых цэнтраў імперыі. Большая частка мясцовых прадпрымальнікаў падтрымлівала задуму наяўнасці аўтаноміі, а разам з ёю - чэшскі нацыяналізм. Адным з яго паслядоўных лідараў стаў прафесар Томаш Масарык.
Чэхі дамагліся адкрыцця Нацыянальнага музея, Чэшскай Акадэміі, чэшская мова была прыраўнана да нямецкай у судаводстве і ў школе. Рух за нацыянальную школу быў усеагульным. Да канца XIX ст. большасць чэхаў стала пісьменнай. Але спроба зрабіць чэшскую мову роўнай да нямецкай у адміністрацыйным справаводстве (1897 г.) выклікала рэзкую незадаволенасць з боку нямецкіх насельнікаў.
У 1918 г. была створана незалежная дзяржава Чэхаславакія, якая ў 1992 г. падзялілася на Чэшскую рэспубліку і Славацкую рэспубліку.
Этнаграфія
У сучаснасці чэхі ўяўляюць сабою даволі адзіную этнічную супольнасць, хаця традыцыйна існуе падзел на жыхароў Багеміі, Маравіі (гл. Маравы) і чэшскай Сілезіі. У мінулым таксама вылучаліся наступныя этнаграфічныя групы:
Асноўныя заняткі
Сельская гаспадарка здаўна адыгрывала важную ролю ў жыцці насельнікаў чэшскіх зямель. Пераважала земляробства — вырошчванне зёлкавых культур. Бабовыя (пераважна гарох і сачавіцу) саджалі для ўнутранага спажывання. З XIII — XV стст. чэхі таксама вырошчвалі хмель і вінаград. Характэрна, што ў Чэхіі заўсёды ацэньваліся вінныя, а не сталовыя сарты вінаграду. З XVII ст. шырока распаўсюдзіліся каноплі і лён, якія давалі сыравіну для тэкстыльнай прамысловасці.
Асноўнымі земляробчымі прыладамі працы былі прамянёвая барана, серп, рала, плуг, мадэрнізаваны мясцовымі ўмельцамі ў 1827 г. паліцай, злучанай у адно цэлае з лямешам, кароткая каса і г. д. Ужо ў другой палове XIX ст. сельская гаспадарка зведала моцныя тэхнічныя змены.
Жывёлагадоўля мела істотнае значэнне ў горных раёнах. У далінах буйную свойскую жывёлу трымалі для апрацоўкі глебы. У сельскай мясцовасці і гарадах разводзілі гусакоў і свінняў. Ужо ў эпоху позняга Сярэднявечча капалі сажалкі для гадоўлі карпаў.
Чэхія — краіна, дзе шмат стагоддзяў развіваліся гарады і горная справа. Рамеснікі складалі асобны пласт насельніцтва. Чэхі здаўна добра вядомы як дасведчаныя абутнікі, півавары, вытворцы мэблі і шкляных вырабаў. Традыцыі, назапашаныя рамеснікамі і работнікамі мануфактур, перадаваліся праз пакаленні. Яшчэ ў сярэдзіне XX ст. вылучаліся прадстаўнікі старых рудняў і бровараў, якія падтрымлівалі старыя звычаі - мелі асаблівую святочную вопратку, шанавалі святых заступнікаў сваіх прафесій і святкавалі асобныя прафесійныя дні. У другой палове XIX ст. назіралася шырокая міграцыя ў гарады з сельскай мясцовасці. У выніку ў канцы стагоддзя ў прамысловасці працавала каля паловы дарослага насельніцтва.
Жытло
Сельскія паселішчы здаўна будаваліся кампактна або раскідана. Кампактную, добра выяўленую планоўку мелі вёскі, што з'яўляліся адміністрацыйнымі цэнтрамі. Прычым такія вёскі ўзніклі не пазней за X ст. Яны мелі пляц, які мог набываць розную форму. Вёскі з круглымі пляцамі называлі кругавымі. Хаты ўзводзіліся франтонам на пляца ці вуліцы. Двары абавязкова агароджваліся. За дваром ладзіліся гаспадарчыя пабудовы, далей цягнуліся палеткі. У далёкім мінулым вёскі мелі толькі адзін уезд з брамай, таму вёску ў пэўны момант можна было зачыніць ад чужынцаў.
Характэрнай асаблівасцю Чэхіі з'яўляецца наяўнасць шматлікіх гарадоў з насельніцтвам ад 2 тысяч да 20 тысяч чалавек. Многія з іх былі заснаваны ў эпоху Сярэднявечча і да нашай пары захоўваюць гарадскія прывілегіі. Яны былі заснаваны як гандлёвыя цэнтры, таму маюць тыповую планіроўку. Галоўная частка складаецца з плошчы, каля якой узведзены ратуша і/або касцёл. Вакол яе растуць жылыя кварталы. Некаторыя малыя гарады выцягнуты ўздоўж дарог і рэк, таму больш нагадваюць планіроўкай вялікія вёскі.
У Чэхіі таксама сустракаюцца паселішчы іншых тыпаў. Як правіла, яны належылі нямецкім перасяленцам.
Жытлы трохкамерныя, тыповыя для славян. Яны ўмяшчалі непасрэдна хату, сенцы і камору, якая выкарыстоўвалася для гаспадарчых патрэб. Характэрны жылыя пабудовы з падвойным апалам. Хату абагравалі толькі ўзімку. Для гэтага карысталіся печчу. У цёплую пару гатавалі сняданак на адкрытым агмені, што знаходзіўся ў сенцах або прызбе.
У старажытнасці найбольш папулярным матэрыялам для пабадоў была драўніна. Але ў наш час яна сустракаецца вельмі рэдка. З XVIII ст. пераважалі пабудовы з каменю і гліны. Пад уплывам немцаў шырока выкарыстоўвалася каркасная фахверкавая тэхніка. Дахі крылі саломай, трыснёгам, галінкамі, мохам, драўлянай дранкай. Грэбень даха ўмацоўвалі дзірваном. Усярэдзіне жытло тынкавалі глінай і бялілі. Франтон і перадпакой усяляк упрыгожвалі.
Вопратка
Ужо ў эпоху Адраджэння на тэрыторыі большай часткі чэшскіх зямель шырока распаўсюдзіліся гарадская вопратка, таму чэшскія нацыянальныя строі зведалі моцны ўплыў агульнаеўрапейскай моды.
Для заходніх раёнаў былі характэрныя доўгія жаночыя кашулі з сабранымі рукавамі і каўняром, гарсет і прыталены станік, што шнураваліся спераду, некалькі ніжніх спадніц, шырокі фартух, хустка, накрухмалены каптур для дарослых жанчын і тонкія палоскі тканіны для дзяўчын. Жанчыны таксама апраналі белыя або чырвоныя панчохі, драўляныя чаравікі, узімку - кажушкі з авечай скуры.
Мужчынская адзежа складалася з кароткіх штаноў, кашулі з вялікімі абшэўкамі, шыйнай хусткі, камізэлькі, сініх або белых панчох, часам - фартуха, доўгага пінжака і доўгіх ботаў.
У горнай Сілезіі і Усходняй Маравіі народныя строі доўгі час захоўвалі большую арыгінальнасць. Там жанчыны апраналі простыя споднія кашулі без рукавоў з палатна, наверх - дадатковая кароткая кашуля, пярэдні і задні фартухі. Мужчыны насілі скураныя або палатняныя штаны, абабітыя па баках, шырокія кашулі без абшэвак, грубыя ваўняныя панчохі, футравыя шапкі або лямцавыя капялюшы. У святочныя дні капелюшы ўпрыгожваліся кветкамі або белым курыным пер'ем.
Да канца XIX ст. традыцыйная вопратка практычна выйшла з ужытку.
Кулінарыя
Нават у нашы дні чэшская кухня не адрозніваецца вялікай разнастайнасцю. З даўніх часоў асновай ежы былі стравы з мукі і бабовых. Цікава, што зараз грэчку вырошчваюць амаль выключна як кармавую культуру. Але яшчэ два - тры стагоддзі таму грачаныя праснакі і хлеб былі шырока вядомы ў горных раёнах. Яны хутка чарсцвелі, але лепш захоўваліся. Адданасць да такога "пастуховага хлеба" і грачанай кашы захавалася толькі ў некалькіх месцах Маравіі.
Да XIX ст. ніякай гародніны, акрамя капусты, чэхі амаль не ўжывалі. Значную ролю ў змене кулінарных традыцый адыграла бульба. Зацірка з бульбы і капусты стала вельмі распаўсюджанай, хаця і лічылася ежай беднякоў. Вядомасцю карыстаюцца чэшскія кнедлікі з мукі і бульбы, а таксама бульбяныя клёцкі шкубанкі. Гатуюць брамборак, бульбяныя бліны з алеем, макам і тварагом.
Вельмі папулярны малочныя стравы, асабліва тварог. Прычым, яго робяць не толькі з каровінага, але і авечага малака. Мяса ядуць рознае, найбольш свініну і птушку.
З эпохі Сярэднявечча ў Чэхіі варылі хмельнае піва. У нашы дні яно лічыцца нацыянальным напоем. На поўдні Маравіі вырошчваюць вінаград, з якога гатуюць самаробнае хатняе светлае віно. Кава стала вядома ў XVII ст., але разглядалася як напой багатых. У XIX ст. каву пілі ўжо ўсе пласты насельніцтва, але звычаную паўседзённую каву варылі са смажанага аўса. Натуральную ўжывалі па святах.
Фальклор
Чэшская фальклорная спадчына багатая на такія жанры як казкі, гістарычныя паданні, песні, балады і г. д. Ва Усходняй Маравіі папулярны так званыя вакальныя спевы. У астатніх частках Чэхіі — інструментальныя, звычайна аднагалосыя спевы.
Відавочна, адным з найбольш старажытных тыпаў танца былі карагоды і кругавыя танцы. З апошніх у Чэхіі распаўсюджаны тачывы, якія суправаджаюцца скокавымі песнямі. З Чэхіі паходзяць таксама танцы полька і абкрочак.
Песні і танцы суправаджаліся акампаніментам дуды, флейты, скрыпкі, цымбал. Вылучаліся прафесійныя музыкі кантары.
З іншых відаў народнага мастацтва распаўсюджаны калядныя і вялікодныя відовішчы. Першыя суправаджаюцца паэтычнымі і жартоўнымі выступамі, часам музычнымі ўстаўкамі. Вялікодныя відовішчы маюць значна больш рэлігійны характар. З XVIII ст. існуе лялечны тэатр, падобны на беларускую батлейку.
Мова
Чэшская мова — заходнеславянская. Мае дзяржаўны статус у Чэшскай рэспубліцы. Шырока выкарыстоўваецца ў грамадскім ужытку, сродках масавай інфармацыі і г. д.
Рэлігія
Больш за палову насельніцтва Чэхіі адкрыта не адносіць сябе да веруючых. Большая частка вернікаў — каталікі, ёсць пратэстанты.
Чэхі на Беларусі
У 2009 г. у Рэспубліцы Беларусь жыло 121 чал., які вызнаваў сваю тоеснасць як чэх. З іх 15 чал. назвалі сваёй роднай мовай чэшскую, 26 - беларускую.
Гістарычныя дзеячы
Значнымі асобамі чэшскага паходжання, якія адыгралі вялікую ролю ў гісторыі ўсёй Еўропы былі Ян Гус, дзеяч Рэфармацыі, і педагог-гуманіст Ян Амос Каменскі.
Дзеячы мастацтва
Сярод чэхаў нямала значных фігур сусветнага мастацтва. Паэт Яраслаў Сейферт быў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры. Яраслаў Гашэк, Карэл Чапек дапаўняюць плеяду чэшскіх пісьменнікаў з сусветным імем. Чэшскаму народу належаць таксама кампазітары Бедржых Сметана і Антанін Дворжак; мастак Альфонс Муха; кінарэжысёр Мілаш Форман; фатограф Ян Саўдэк.
Спартсмены
Чэхія — традыцыйна моцная хакейная дзяржава. У ліку знакамітых чэшскіх хакеістаў — Дамінік Гашэк і Ярамір Ягр. Таксама да знакамітых спартсменаў-чэхаў адносяцца тэнісісты Іван Лендл і Марціна Наўрацілава; лёгкаатлеты Эміль Затапек і Ян Жалезны; футбалісты Ёзэф Масапуст і Павел Недвед.
Венгерская кухня
У Беларусі венгерскі культурны ўплыў у сярэднявеччы адчуваўся значна больш, чым цяпер, дасягнуўшы максімуму пры Стэфане Баторыі, які значную частку свайго праўлення правёў у Беларусі (памёр у Гародні). Многія жаўнеры з яго 40-тысячнага венгерскага войска аселі ў Беларусі, паступова асіміляваўшыся. У венграў добра развітая культура вінаробства, на працягу многіх стагоддзяў венгерскае віно, асабліва такай, было ўлюбёным напоем шляхты Рэчы Паспалітай.
Новацярушскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Сухамільскі сельсавет у складзе Старобінскага раёна Слуцкай акругі. Цэнтр — вёска Сухая Міля. З 1927 года ў Бабруйскай акруге. Пасля скасавання акруговай сістэмы ў 1930 годзе ў Старобінскім раёне БССР. З 1935 года ў Старобінскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу ў 1938 годзе ў Старобінскім раёне Мінскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці.
Скасаваны 23 сакавіка 1987 года, тэрыторыя далучана да Зажэвіцкага сельсавета. На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: вёскі Абідземля, Загор’е, Красны Бераг, Крываль, Лесаўня, Новая Грамата, Новыя Цярушкі, пасёлак Крываль.
Верашчака
Верашча́ка — традыцыйная беларуская, польская і літоўская страва, вядомая з «саскіх» (саксонскіх) часоў, ад сярэдзіны XVIII ст.
Пры двары караля Аўгуста III у Варшаве быў славуты кухмістр Верашчака, аўтар адмысловага спосабу падавання кілбасы: кілбаса, якая падавалася «на верашчаку», рэзалася ў талерцы, перакладалася кавалкамі сала і палівалася вострай падлівай. Есці яе трэба было лыжкай, адсюль і прымаўка: «за караля Саса лыжкай кілбаса».
У класічнай польскай кулінарыі верашчака, або кілбаса па-старапольску, дагэтуль гатуецца з белай кілбасы, зваранай у піве напалам з вадой, затым пакрышанай на кавалкі і вельмі хутка (каля 1 хв.) патушанай у густым заквашаным цыбулевым соусе. Неўзабаве верашчака выйшла за межы каралеўскага двара і зазнала шэраг мадыфікацый у розных мясцінах і сацыяльных пластах Польшчы і ВКЛ. Напрыклад, у канцы XVIII ст. у Нясвіжы частавалі «каўбасой, так званай верашчакай, з соусам падрыхтаванай» наведвальнікаў бернардынскага кляштару. У адным з варыянтаў верашчака ўяўляла сабою густы суп з кілбасой, паўгускамі ды ячнай кашай. Стравы падобнай рэцэптуры, з мясцовымі адрозненнямі, вядомыя па ўсёй Беларусі пад назвай верашчака, часцей мачанка: падсмажаныя кавалачкі сала, каўбасы, свіныя рабрынкі з вострымі прыправамі падкалочваюць мукой і тушаць у печы. У Літве і на паўночным захадзе Беларусі верашчаку тушаць на бураковым квасе. Ядуць як мачанне для бліноў.
Гаймбах (Айфель)
Гаймбах (Heimbach) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — 4440 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 64,8 км². Афіцыйны код — 05 3 58 012.
Агюст Шэўрола
Агюст Шэўрола (фр. Louis Alexandre Auguste Chevrolat,, Парыж - ) — выбітны французскі энтамолаг.
Служыў у гарадскім падаткавым кіраванні; ў 1856 г. выйшаў у адстаўку. З ранніх гадоў пад кіраўніцтвам Латрэйля, Дэжана і іншых вядомых энтамолагаў пачаў займацца вывучэннем сістэматыкі жукоў, і ў гэтай галіне стаў выдатным спецыялістам; прыблізна 2 000 відаў жорсткакрылых апісаны Шэўрола.
Махровая тканіна
Махровая тканіна (прастамоўная назва — «махра») — натуральная тканіна, паверхня якой складаецца з ворсу (петляў асноўных нітак). Ворс можа быць як адзінарным (аднабаковым), так і падвойным (двухбаковым). Акрамя аднабаковай і двухбаковай, адрозніваюць таксама тканіну з рэльефным малюнкам у структуры махры і тканіну са стрыжаным ворсам (стрыжаная махра).
Уласцівасці махровай тканіны
Махровыя тканіны звычайна менш шчыльныя, чым варсаваныя. У адрозненне ад чыста варсаваных, ворс у іх узнікае за кошт свабоднай падачы петляў няшчыльна нацягнутай асновы, з-за чаго яны і атрымліваюцца, як правіла, менш устойлівымі і раўнамернымі. Аднак гэтая асаблівасць ані не псуе характэрныя якасці махровай тканіны, а наадварот — надае ёй непаўторную прыродную асаблівасць «вольнага дыхання». Таксама яны валодаюць лёгкім масажным уздзеяннем на цела чалавека і не выклікаюць раздражнення скуры. Дзякуючы сваім унікальным натуральным якасцям і здольнасці добра паглынаць вільгаць, дазваляючы целу свабодна дыхаць, махровыя тканіны выкарыстоўваюцца для вырабу халатаў, ручнікоў, хатніх тапкаў, пасцельнай бялізны, купальных прасцін, артапедычных вусцілак, матрацаў і падушак, розных чахлоў для пасцельных і іншых індывідуальных прыладаў, а таксама — жаночых пракладак новага пакалення. Махровыя тканіны адрозніваюцца па тыпу шчыльнасці, скрута ніткі і вышыні завесы, бо менавіта ад іх залежыць знешні выгляд і якасць махровага вырабу. Шчыльнасць махровых матэрый вымяраецца ў грамах на квадратны метр і вагаецца ад 300 да 800 адзінак. Чым вышэй шчыльнасць — тым больш пухнаты выраб з махры. У махровых вырабах не дапушчальна празмерная прысутнасць штучных валокнаў, паколькі ўсе яны, у сілу сваёй прыналежнасці да індывідуальнага туалету, прызначаныя для мыцця пры высокіх тэмпературах, чаго не здольныя вынесці сінтэтычныя дадаткі. Адзінае магчымае адхіленне ў дачыненні да вытворчасці махровай тканіны — прымешка поліэстэравай ніткі пры вырабе асновы палатна. З’яўляючыся прыродным матэрыялам, махра хутка камечыцца. Незмінальныя махровыя тканіны вырабляюцца з даданнем хімічных валокнаў у суадносінах не больш за 20 адсоткаў штучных матэрыялаў на 80 працэнтаў натуральнага кампанента. Вырабы з махровых тканін асабліва рэкамендуемыя для алергікаў. Тканіна лёгка паддаецца мыццю і пасля шматразовых аперацый застаецца па-ранейшаму пухнатай і мяккай, не наносячы шкоды здароўю чалавека.
Склад махрыстай тканіны
Выпускаецца тканіна звычайна з бавоўны, лёну, радзей —. Махровыя тканіны ствараюцца часцей за ўсё на аснове бавоўны — экалагічна чыстага прыроднага матэрыялу. Бавоўна мяккая, далікатная, валодае цудоўнай уласцівасцю водапаглынання. Чым даўжэй зыходнае валакно, тым больш трывалы, пухнаты і мяккі гатовы выраб і тым лепш ён упітвае вільгаць. Махровае палатно на аснове лёну нададзена тымі ж характарыстыкамі. Адрозненне заключаецца толькі ў дыяметры ніткі (ільняная нітка больш тонкая). На аснове бамбука таксама вырабляецца махровае палатно. Да яго ўжывання звярнуліся зусім нядаўна, што абумоўлена аддаленасцю яго арэала. Аднак вырабы з даданнем бамбукавых валокнаў выглядаюць вельмі эфектна, адрозніваючыся асаблівым бляскам і далікатнасцю тканіны. Тканіна можа складацца як выключна з аднаго тыпу нітак, так і іх камбінавання (бавоўна і бамбук, лён і бамбук, бавоўна і лён).
Вырабы з махровай тканіны
Для вытворчасці ручнікоў ужываюць валокны малой і сярэдняй таўшчыні. Вельмі тонкія ніткі скручваюць удвая, павялічваючы такім чынам таўшчыню гатовага вырабу, хоць яго шчыльнасць, у стандартных адзінках вымярэння, застаецца той жа. Якасна выраблены і афарбаваны ручнік здольны вытрымаць не менш 500 пранняў. Далей па ступені вядомасці махровых вырабаў ідуць халаты. Яны лёгкія, зручныя, трывалыя і даўгавечныя. Акрамя гэтага, махровыя халаты, грэючы цела, дазваляюць яму свабодна дыхаць. У махровых вырабаў, чым мацней скручана нітка, тым яна горш паглынае вільгаць. Халаты з празмерна кручанымі ніткамі цяжэйшыя, грубейшыя навобмацак і менш камфартабельныя, чым вырабы, у якіх нітка скучана не занадта туга. Махровыя халаты часцей за ўсё выкарыстоўваюць пасля купання, паколькі тканіна, з якой яны выраблены, выдатна ўпітвае вільгаць. Халаты з махры бываюць двух тыпаў: ворсам вонкі (адзінарным ворсам) і ворсам вонкі і ўнутр (падвойным ворсам). Перавага пасцельнай бялізны з махровай тканіны ў тым, што яна значна мацнейшая за бязевыя пасцельныя прыналежнасці і валодае масажным эфектам. Не менш папулярнымі становяцца і артапедычныя матрацы, вырабленыя на аснове прыродных матэрыялаў і тканін, адной з якіх з’яўляецца махровая тканіна. Такія матрацы асабліва рэкамендаваныя людзям, якія пакутуюць на алергію ад розных штучныя кампанентаў падобных вырабаў. Сюды ж адносяцца і артапедычныя падушкі з махры, а таксама чахлы да іх. Вельмі зручнымі, камфортнымі і лячэбнымі з’яўляюцца артапедычныя на аснове баваўнянай махры. У халодны час яны захоўваюць цяпло, а ў цёплае — ствараюць прахалоду, упітваючы вільгаць і дазваляючы назе дыхаць.
Вырабы з махровай тканіны на аснове натуральных валокнаў выглядаюць пасля мыцця сапраўды гэтак жа, як і да яго, валодаючы такой жа мяккай, далікатнай і пухнатай фактурай. Адзінае абмежаванне да махровых вырабаў — ім проціпаказана прасаванне. Прасаванае махровае палатно выглядае ненатуральна і вельмі неахайна.
Старэ Багачавіцы (гміна)
Ста́рэ Багачаві́цы (Stare Bogaczowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Валбжыхскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Старэ Багачавіцы. Плошча гміны складае 86,89 км². Станам на 2004 год у гміне Старэ Багачавіцы пражывалі 4112 чалавек, шчыльнасць — 47,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Меланжавая пража
Мела́нжавая пра́жа — пража з валокнаў, афарбаваных у розныя колеры. Можа быць баваўнянай, шарсцяной, штучнай. Валакно звычайна афарбоўваюць перад прадзеннем; можа быць выкарыстана натуральная афарбоўка валокнаў.
Тканіны з такой пражы называюцца меланжавымі. Да найбольш распаўсюджаных баваўняных тканін з меланжавай пражы адносяцца трыко,, трыко касцюмнае, дыяганаль, каверкот, сукно; іх не падвяргаюць адбельванню. Для шарсцяных тканін да назвы дадаюць слова «меланж» — напрыклад, сукно-меланж, драп-меланж.
Скалат
Гісторыя
Першая згадка пра Скалат як пра сяло сустракаецца ў пісьмовых крыніцах, датаваных 1512 г., калі ён уваходзіў да Церабаўлянскага павета Рускага ваяводства. На мяжы XVI—XVII ст. ад караля Жыгімонта III Вазы мястэчка атрымала магдэбургскае права і ў 1600 г. ўжо стала лічыцца самакіраваным горадам. Уладальнікамі Скалата ў часы Рэчы Паспалітай былі шляхцічы Каліноўскія герба Калінава, пасля — Тарлы, а ў канцы XVIII ст. — Панятоўскія герба «Цёлак». У 1766 г. правы горада на магдэбурію былі пацверджаны граматай караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага.
Вялікага бедства жыхарам Скалата наносілі частыя напады татарскіх ордаў, рэгулярнага турэцкага войска. У 1675 г. войскі пашы Ібрагіма Шышмана цалкам разбурылі горад. Тады крэпасць горада спрабавалі ўзяць, але беспаспяхова, каронныя войскі пад камандаваннем караля Яна III Сабескага.
У 1734 г. па ініцыятыве Ганны Каліноўскай з Лянцкаронскіх быў заснаваны шпіталь для убогіх у горадзе. У 1772 г. па першым падзеле Рэчы Паспалітай, Скалат, як і Галічына, падпаў пад уладу манархіі Габсбургаў, і быў залічаны да Цярнопальскай акругі. Апошні ўладальнік маёнтка ў Скалаце ў аўстрыйскія часы пастаянна пражываў у Італіі, прадаў яго габрэю Свесскінду Разэнштоку. З 1867 г. Скалат стаў павятовым горадам. У 1897 г. праз Скалат прайшла чыгунка Цярнопаль — Грымайліў. Развіццё эканомікі абумовіла рост колькасці насельніцтва. Калі ў 1866 г. насельніцтва горада склала 4247 чал., то ў 1910 г. — ужо 6228 чал. У 1921—1939 гг. — у складзе міжваеннай Польшчы. На працягу 1940—1962 гг. Скалат быў адміністрацыйным цэнтрам Скалацкага раёна УССР.
Замак
Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы горада, у пойме ракі Гнілой. Пабудаваны ён у 1630 г. галіцкім мечнікам Кшыштафам Віхроўскім герба Помян у форме няправільнага чатырохвугольніка. На той час замак ахоўваў пад’езды да горада, а цяпер знаходзіцца ў самым цэнтры населенага пункта. З поўначы і ўсходу яго атачаў роў глыбінёй да 2 метраў, запоўнены рачной вадой. З двух іншых бакоў доступ да крэпасці перакрывалі балоты. Самай доўгай быў паўночны бок фарпоста (92 метра), паўднёвы і заходні мелі па 72 метра, самая кароткая — ўсходняя сцяна — мела 63 метра даўжынёй. На рагах стаялі (і стаяць да гэтага часу) пяцікутныя ў плане вежы. Верагодна, сажалка ля замка таксама мела пэўную ролю ў абароне замка: прынамсі, сведчанне аб ёй ёсць у касцёльных кнігах яшчэ за 1728 г.
Замак пацярпеў у 1648 і 1651 гг. падчас Хмяльніччыны: атрады казакоў захапілі і разбурылі крэпасць. Падчас войнаў з туркамі (1672—1675 гг.) крэпасць была моцна разбурана і страціла свае абарончыя функцыі. Улетку 1675 г., у прыватнасці, яе штурмавала войска Яна Сабескага — будучага караля. У канцы XVII ст. новы ўладальнік замка Ян Фірлей перабудаваў яго і выкарыстаў як сваё жыллё. На замкавым двары, паблізу ўсходняй сцяны, вырастае палац, у паўночна-ўсходняй сцяне з’яўляецца каменная ўязная брама з двума меньшымі ўваходамі па баках, пышна дэкараваная разным каменнем, вазамі і мемарыяльнай дошкай з апісаннем гісторыі замка. Старыя вежы таксама абнавілі: два верхніх яруса пабудавалі з цэглы і абліцавалі часанымі блокамі вапняка. Сцены замка з усіх бакоў дасягалі 6-метровай вышыні і двухметровай таўшчыні.
У канцы XIX ст. на сродкі графа Растоўскага архітэктар Тэадор Талеўскі адрэстаўраваў вежы замка ў неагатычным стылі. Палац на момант рэстаўрацыі знаходзіўся ў стане разбурэння, яго перабудавалі, але ў значна больш сціплым выглядзе. Побач выраслі аднапавярховыя гаспадарчыя памяшканні. Падчас Першай сусветнай вайны замак быў разбураны, але хутка адбудаваны. І за некалькі дзесяцігоддзяў адбылася новая сусветная вайна, і замак падвергнуўся новаму разбурэнню. Палац цалкам знікае. У 1960-х гг. была праведзена кансервацыя замка. Рэшткі ўваходнай брамы яшчэ прасочваюцца ў паўночна-ўсходняй частцы сцен. Да гэтай брамы вёў некалі драўляны мост. Зараз замак часткова рэстаўруецца і павольна аднаўляецца.
Кандоз
Кандоз — сяло ў Жанакарганскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кандозскай сельскай акругі. Код КАТА — 434047100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1331 чалавек (683 мужчыны і 648 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1149 чалавек (586 мужчын і 563 жанчыны).
Кірава (Крупскі раён)
Кі́рава (, Кирово), да 1918 г. Рыкаўка — пасёлак у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Гісторыя
У 1888 г. сюды пераехалі жыць некалькі семьяў з Літвы. Яны куплі зямлю ў памешчыка са Слабадскога маёнтка, грошы ўзялі з банка, потым доўга выплочвалі доўг. Літоўцы пабудавалі на купленай зямлі хаты, вёску назвалі Рыкаўка, таму што, як кажуць старажылы, непадалёку знаходзіўся вялікі лес, адкуль было чуваць рыканне мядзведзяў. У гады калектывізацыі вяскоўцы аб’ядналіся ў калгас «Светлая зара». Да 5 мая 1962 года пасёлак уваходзіў у склад Абчугскага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Акцябрскага сельсавета , да 31 сакавіка 1977 года — у склад Бобрскага сельсавета. На 01.01.1998 г. 2 гаспадаркі, 2 жыхара. Да 28 мая 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Абчугскага сельсавета.
Філіп Картэрэт
Філіп Ка́ртэрэт (Philip Carteret, 22 студзеня 1733 г. - 21 ліпеня 1796 г.) — брытанскі мараплавец, даследчык Ціхага акіяна.
Біяграфія
Нарадзіўся ў памешчыцкай сям'і на востраве Джэрсі. У 1747 г. паступіў на каралеўскую службу Вялікабрытаніі. Прымаў удзел у кругасветным падарожжы 1764 - 1766 гг.
У 1766 г. атрымаў званне капітана і ўзначаліў новую кругасветную экспедыцыю на караблі "Ластаўка". У ёй на другім караблі "Дэльфін" прымаў удзел Сэмюэль Уоліс. Абодва капітана мелі патаемны загад шукаць кантынент Terra Australis Incognita. "Ластаўка" і "Дэльфін" пакінулі Плімут у жніўні 1766 г., перасеклі Атлантычны акіян і ў красавіку 1767 г. праз Магеланаў праліў увайшлі ў Ціхі акіян. З-за дрэннага надвор'я караблі разышліся, і далейшае плаванне Філіпа Картэрэта працягвалася без суправаджэння.
Картэрэт падрабязна даследаваў паўднёва-ўсходнюю частку Ціхага акіяна і прыйшоў да высновы, што Саламонавы астравы не з'яўляюцца часткай невядомага кантынента. Пад час стаянкі ў Батавіі сярод членаў экіпажа "Ластаўкі" пачалася эпідэмія. Захварэў і сам капітан. Тым не менш, ён пакінуў Зондскі архіпелаг і праз Індыйскі і Атлантычны акіяны прывёў 20 сакавіка 1769 г. свой карабель у Вялікабрытанію.
Лазневы мост (Санкт-Пецярбург)
Лазневы мост — аўтадарожны кансольна-бэлечны мост цераз раку Пражка ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Мацісаў і Каломенскі востраў. Злучае вуліцу Дзекабрыстаў і Мацісаў завулак. Побач з мостам, на рагу з вуліцай Дзекабрыстаў, размешчаны музей-кватэра А. А. Блока (у гэтым доме паэт жыў з 1912 года да сваёй смерці ў 1921 годзе).
Філіп Картэрэт
Біяграфія
Вандроўка не прынесла Картэрэту вялікай славы. З-за хваробы і адсутнасці высокапастаўленых заступнікаў ён некалькі гадоў атрымоўваў палавінны аклад і не меў свайго карабля. У 1773 г. яго нарысы аб экспедыцыі былі ўключаны ў кнігу аб вандроўках у Ціхі акіян. Па невядомых прычынах рэдактар значна скараціў аповед Картэрэта на карысць іншым аўтарам і незаслужана прынізіў яго дасягненні. Поўная версія нарысаў была апублікавана толькі ў 1965 г.
Лазневы мост (Санкт-Пецярбург)
Вышэй па цячэнні знаходзіцца Мацісаў мост, ніжэй — Бердаў мост.
Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (2,2 км) — «Садовая». Назва моста вядома з 1820 года і ўтварылася ад назвы размешчанага побач будынка Мацісавых лазняў на Мацісавым востраве. Лазні працавалі з сярэдзіны XIX стагоддзя да 1950-х гадоў, у 2005 годзе яны былі знесены пад забудову. Мост таксама адметны тым, што ён ні разу не быў перайменаваны.
Філіп Картэрэт
Біяграфія
У 1779 г. Філіп Картэрэт зноў атрымаў у камандаванне карабель. Яго здароўе пагаршалася. У 1792 г. ён перажыў інсульт. Пайшоў у адстаўку ў званні віцэ-адмірала.
Апошнія гады жыцця мараплавец правёў разам з сям'ёй у Саўтгемптане, дзе памёр і быў пахаваны 21 ліпеня 1796 г.
Адкрыцці
Філіп Картэрэт упершыню адкрыў востраў Піткэрн і атол Кілінаілау, а таксама паўторна - астравы Хуан-Фернандэс, астравы Туамоту, Саламонавы астравы.
Рапартам Картэрэта карысталіся Джэймс Кук і Вільям Блай.
Памяць
Імя Картэрэта носіць адкрыты ім атол Кілінаілау.
Усходні Берлін
Усходні Берлін — частка горада Берліна, якая пасля Другой сусветнай вайны патрапіла ў савецкі сектар акупацыі. У 1949 Усходні Берлін стаў сталіцай ГДР і афіцыйна зваўся Берлін, сталіца ГДР. На савецкіх картах усходняя частка горада называлася як Дэмакратычны Берлін у процівагу Заходняму Берліну. Заходнія Саюзнікі ніколі не прызналі суверэнітэт Усходняй Германіі ў горадзе і рэгулярна пратэставалі супраць знаходжання ў Берліне Нацыянальнай народнай арміі ГДР.
У склад Усходняга Берліна ўваходзіла 11 акруг:
Цэнтрам сталіцы ГДР была плошча Александэрплац (Alexanderplatz, «Alex»), галоўнай вуліцай — Унтэр-дэн-Ліндэн (Unter den Linden). На захадзе гэта вуліца ўпіралася ў Брандэнбургскія вароты, за якімі пачынаўся Заходні Берлін, які аб’ядноўваў тры пакінутыя паваенныя зоны акупацыі — амерыканскую, брытанскую і французскую.
Барадаўкін
Барадаўкін — прозвішча.
Бен Кінгслі
Сэр Бен Кінгслі (Ben Kingsley; сапраўднае імя Крышна Панда Бханджы, Krishna Pandit Bhanji; нар. 31 снежня 1943) — брытанскі акцёр.
Біяграфія
Бен Кінгслі нарадзіўся 31 снежня 1943 года ў Скарбора, графства Іаркшыр. Бацька — урач Рахімтула Харджы Бханджы, гуджарацкага паходжання з Кеніі (у сваю чаргу яго бацька паходзіў з вострава Занзібар); маці — брытанская актрыса і мадэль Ганна Ліна Мэры Гудман, яўрэйскага паходжання. Сваю кар'еру пачаў з тэатральнай сцэны. Па парадзе бацькі ўзяў мілагучны сцэнічны псеўданім. З 1967 года член трупы Каралеўскага Шэкспіраўскага тэатра. Першая роля ў кіно — у фільме «Страх адкрывае дзверы» (1972). Пасля гэтага здымаецца ў тэлесерыялах. У 1982 годзе сыграў у карціне Рычарда Атэнбора «Гандзі», за ролю ў якой быў ганараваны прэміі «Оскар».
У 2000 годзе быў узнагароджаны Ордэнам Брытанскай Імперыі.
IC 2239
IC 2239 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Моншау
Моншау (Monschau) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ахен. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 94,62 км². Афіцыйны код — 05 3 54 020.
Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў. Горад размешчаны ў гарах Айфель, на рацэ Рур.
Бердаў мост
Вышэй па цячэнні знаходзіцца Лазневы мост, ніжэй — Падзорны мост.
Смаленск (станцыя)
Станцыя абсталявана касамі і турнікетамі. Навесы адсутнічаюць.
Ад станцыі адпраўляюцца цягнікі прыгараднага паведамлення па напрамках да станцый Вязьма, Уладзімірскі Тупік, Чырвонае, Рудня, Бранск-1, Сошна, Рослаў I. На станцыі спыняюцца ўсе цягнікі далёкага накіравання, якія прыбываюць з Санкт-Пецярбурга, Вязьмы, Калінінграда, Вільнюса, Мінска, Брэста, Оршы, Гродна, Магілёва і інш. Недалёка ад станцыі знаходзіцца Смаленскае лакаматыўнае дэпо.
Гісторыя
Адкрыта ў 1870 годзе ў складзе першага пускавога ўчастка Масква — Смаленск. З 1896 года (адкрыццё лініі Духаўская — Раненбург) стала вузлавой.
У 2009 годзе на паўднёвым боку (недалёка ад Калгаснай плошчы) адкрыты прыгарадны тэрмінал.
Далёкае накіраванне па станцыі
Па стане на ліпень 2016 года праз станцыю курсіруюць наступныя цягнікі далёкага накіравання:
Фёдар Пятровіч Літке
Фёдар Пятровіч Літке (17 верасня (28 верасня) 1797, Санкт-Пецярбург —, ) — граф (1866), рускі мараплавец, географ, даследчык Арктыкі, адмірал (1855), прэзідэнт Акадэміі навук у 1864—1882.
Мерцэніх
Мерцэніх (Merzenich) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 37,91 км². Афіцыйны код — 05 3 58 040.
Камуна падзяляецца на 4 сельскія акругі.
Джэймс Хедлі Чэйз
Джэймс Хедлі Чэйз (анг. James Hadley Chase, сапраўднае імя Рэнэ Брабазон Рэйманд (анг. Rene Brabazon Raymond); 24 снежня 1906, Лондан — 6 лютага 1985, Аскона, кантон Тычына) — брытанскі пісьменнік, аўтар больш за 90 дэтэктыўных раманаў. Вядомы таксама пад псеўданімамі Джэймс Л. Догерці, Рэйманд Маршал, Эмброз Грант.
Сан-Лупа
Сан-Лупа (San Lupo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Беневента.
Насельніцтва складае 845 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 57 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 82034. Тэлефонны код — 0824.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Фёдар Яфімавіч Агейчанка
Фёдар Яфімавіч Агейчанка (нар., Выдрэя, Лёзненскі раён — ) — савецкі вучоны ў галіне паталагічнай анатоміі. Доктар медыцынскіх навук (1943), прафесар (1946).
Біяграфія
У гады Вялікай Айчыннай вайны — начальнік патолагаанатамічнай лабараторыі (Бранскі, 2-і Прыбалтыйскі, Дальнеўсходні франты).
У 1945 годзе загадваў кафедрай паталагічнай анатоміі Кішынёўскага медінстытута. З 1954 года і да апошніх дзён прафесар Агейчанка кіраваў кафедрай паталагічнай анатоміі Мінскага медыцынскага інстытута.
Памёр Фёдар Яфімавіч 20 верасня 1954 года. Пахаваны ў Мінску.