cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ганна Мікалаеўна Кісліцына
Ганна Мікалаеўна Кісліцына (нар. 8 верасня 1967, Драгічын, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі літаратурны крытык, літаратуразнаўца, публіцыст. Доктар філалагічных навук (2016).
Біяграфія
Яе бацькі — доктар філалагічных навук Міхась Тычына і літаратурны крытык Ала Кабаковіч.
Скончыла Беларускі філіял філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, аспірантуру Інстытута літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Пасля вучобы выкладала ў Беларускім гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа.
Аўтар манаграфій па гісторыі літаратуры. Вядзе калонку ў газеце «Звязда» і калонку на сайце «Новая Еўропа». З 2018 года вядзе рубрыку на TUT.BY з літаратурнымі і крытычнымі артыкуламі.
Чырвонаслабодскі вал
Чырвонаслабодскі вал — тэктанічная структура ў Салігорскім, Любанскім, Акцябрскім, Петрыкаўскім, Калінкавіцкім і Светлагорскім раёнах Беларусі, у заходняй частцы Маладушынска-Чырвонаслабодскай ступені Прыпяцкага прагіну, у яе паўднёвай прыўзнятай прыразломнай зоне.
Вылучаецца па паверхні саляноснай тоўшчы верхняга дэвону і больш выразна па паверхні галітавай падтоўшчы. Вал шырынёй 4—8 км цягнецца ў паўночна-заходнім напрамку на 150 км, на паўднёвым усходзе яго распасціранне змяняецца на паўночна-ўсходняе. Аб’ядноўвае Старобінскую, Новадуброўскую, Калінаўскую, Чырвонаслабодскую, Хвойненскую, Акцябрскую, Паўночна-Даманавіцкую, Казанскую і Коранеўскую адлюстраваныя прыразломныя, толькі ва ўсходняй частцы слаба ўскладненыя саляной тэктонікай, антыкліналі і брахіантыкліналі. Ва ўсходнім напрамку амплітуда вала і асобных падняццяў павялічваецца ад 50—100 м да 100—1000 м. На ўсходзе вал асіметрычны, яго крутое паўднёвае крыло павернута ў бок разломаў.
Па міжсалявых і падсалявых адкладах валу адпавядае Чырвонаслабодская зона падняццяў. Скляпенні падняццяў ссунуты на 1—2 км на поўдзень ад паднятых частак прыразломных структур па міжсалявых і падсалявых адкладах. Вал адлюстроўваецца і ў надсалявых утварэннях, затухаючы ўверх па разрэзе.
Чырвонаслабодскі вал прыразломны, ва ўсходняй частцы саляны і сфарміраваўся ў выніку блокавых рухаў фундамента, праяўленні салявой тэктонікі ў галітавай падтоўшчы верхняй саляноснай тоўшчы ва ўсходняй частцы ў асноўным належаць да позняга дэвону і карбону.
Іосіф Бетыні
Біяграфія
Вучыўся архітэктуры ў Польшчы і Італіі.
З 1818 года быў абласным архітэктарам у Бесарабскай вобласці. Дойлід І. Беціні быў запрошаны ў Кішынёў для ажыццяўлення шэрагу гідратэхнічных і нівеліровачных работ. Між іншага ён здзейсціў першыя спробы асушэння кішынёўскіх балот.
З 1827 па 1842 гады займаў пасаду віцебскага губернскага архітэктара.
Творчасць
Аўтар праекта Кішынёўскага гарадскога будынка прысутных месцаў
У 1832 годзе стварыў праект царквы ў Гарадку.
У 1832 годзе Дабравешчанская царква ў Віцебску была вернута ад уніятаў праваслаўным і адрамантавана ў 1833 годзе губернскім архітэктарам І. Беціні.
Таксама стварыў праект будынка пошты ў Дрысе.
Кухарэнка
Кухарэнка — прозвішча.
Лігаўскі праспект
Лігаўскі праспект (Ли́говский проспект; да 1956 года — Лігаўская вуліца) — магістраль паміж вуліцай Някрасава і Маскоўскі праспектам. Пракладзены па трасе засыпанага ўчастка Лігаўскага канала (адсюль назва). У XVIII—XIX стагоддзях у раёне сучаснага Лігаўскага праспекта стаялі рамізніцкія двары, чайныя і г.д. У 1848—1851 гадах пабудавана Крыжаўздвіжанская царква, у 1869 годзе — Дзіцячая бальніца прынца Ольдэнбургскага (арх. Ц. А. Кавос), цяпер Дзіцячая бальніца № 19 імя Раўхфуса (д. 8), у 1870—1871 гадах — Евангелісцкая бальніца (цяпер Фтыязіпульманалагічны інстытут, д. 2—4). У 1910—1911 гадах пабудаваны дом 44 (арх. С. П. Галензоўскі, І. А. Прэтра), у 1913—1914 гадах — дом 91 (арх. А. Л. Лішнеўскі). У доме 215 знаходзілася бібліятэка імя М. Горкага. На Лігаўскім праспекце жылі Ф. М. Дастаеўскі (д. 25), В. Г. Караленка (д. 29). У 1967 годзе была пабудаваная Канцэртная зала «Кастрычніцкая». У 1988 годзе ў д. 73 адкрыты музей хлебапякарскай справы.
Сідні Пэджэт
Сідні Эдвард Пэджэт (Sidney Edward Paget;,  — ) — брытанскі партрэтыст і ілюстратар віктарыянскай эпохі. Найбольш вядомы сваімі ілюстрацыямі, якія суправаджалі апавяданні Артура Конан Дойла пра Шэрлака Холмса, упершыню надрукаваныя ў «Strand Magazine».
Людовік Французскі (герцаг Арлеанскі)
Людовік III Арлеанскі (Louis d’Orléans;, , Францыя — , Мант-ла-Жалі, Францыя) — герцаг Арлеанскі, другі сын і чацвёртае дзіця ў сям’і Генрыха II, караля Францыі і Кацярыны Медычы. Брат трох каралёў Францыі — Францыска II, Карла IX і Генрыха III.
Біяграфія
У сям’і Генрыха II і Кацярыны Медычы доўга не нараджаліся дзеці. Толькі да 1544 нарадзіўся першы сын, а потым Елізавета і Клод. Людовік услед за імі нарадзіўся ў палацы Фантэнбло 3 лютага 1549 года і быў 2-м у чарзе атрымання ў спадчыну французскай кароны. Як і яго старэйшы брат, быў аддадзены на выхаванне да Дыяны дэ Пуацье. Паводле некаторых даных, яго жадалі зрабіць спадчыннікам герцага Урбінскага, але іх планам не было наканава здзейсніцца. Пасля хрышчэння, ён памёр у горадзе Мант-ла-Жалі 24 кастрычніка 1550 годзе.
Варвара Міхайлаўна Саламаха
Варвара Міхайлаўна Саламаха (нар., в. Рэпін, Акцябрскі раён, Гомельская вобласць) — работнік лёгкай прамысловасці (ткачыха), Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Біяграфія
Скончыла 7 класаў школы ў пасёлку Глуша Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1951 годзе пераехала ў Мінск і была прынята на тонкасуконны камбінат вучаніцай ткачыхі. У 1952 годзе паступіла вучыцца на завочнае аддзяленне Усесаюзнага тэхнікума лёгкай прамысловасці ў Мінску. З 1952 па 1992 год працавала ткачыхай на Мінскім тонкасуконным камбінаце (цяпер ААТ «Сукно»). За высокія вытворчыя дасягненні ў сёмай пяцігодцы была ўзнагароджана ордэнам Леніна.
Пэўны час працавала майстрам вытворчага навучання прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 43 г. Мінска.
Узнагароды
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 5 красавіка 1971 г. за выдатныя поспехі ў датэрміновым выкананні заданняў пяцігадовага плана і вялікі творчы ўклад у развіццё вытворчасці тканін, трыкатажу, абутку, швейных вырабаў і іншай прадукцыі лёгкай прамысловасці Варвары Міхайлаўне Саламаха было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».
У 1978 годзе была ўзнагароджана ганаровым знакам «Выдатнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі СССР».
Сігулда
Сігулда (Sigulda) — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сігулдскага края. Плошча 18,2 км². Насельніцтва 11 821 чал. (2016). Знаходзіцца за 53 км ад Рыгі. Знаходзіцца ў даліне ракі Гаўя. З-за радовішчаў чырвонага камню Сігулда мае мянушку «Швейцарыі ў Відзэмэ».
Гісторыя
Датай заснавання горада лічыцца 1207 год, калі Ордэнам Мечаносцаў быў заснаваны замак Зэгевольд, або Зігвальд (Siegwald — «Лес перамогі»). У выніку Лівонскай вайны ў 1561 годзе ўвайшла ў склад будучай Рэчы Паспалітай. У пачатку XVII стагоддзя перайшла да Швецыі, а ў 1721 годзе трапіла пад уладу Расіі. У савецкія часы была адміністрацыйным цэнтрам раёна.
Культура
У Сігулдзе кожнае лета праходзіць фестываль оперы пад адкрытым небам. Фестываль адзначаецца ў маі падчас цвіцення вішні.
Мераноўка (Цёмкінскі раён)
Мераноўка (Мереновка) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Бацюшкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Генюшы (Навагрудскі раён)
Генюшы́ (, Генюши) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ацмінаўскага сельсавета.
Кавалеўшчына (Новапагосцкі сельсавет)
Кавале́ўшчына (, Ковалевщина) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 17 снежня 1971 года хутар уваходзіў у склад Наўгародскага сельсавета.
Сімон Аман
Сімон Аман (Simon Ammann, нар., Грабс, Швейцарыя) — швейцарскі скакун з трампліна, 4-разовы алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету і ўладальнік Кубка свету. Адзіны швейцарац, які выйграваў алімпійскае золата ў скачках з трампліна. Дэбютаваў у вялікім спорце ў сезоне 1997—1998. Першы прафесійны скачок Сімон Аман здзейсніў 29 снежня 1997 г на этапе Кубка свету ў Оберстдорфе, дзе ён не толькі кваліфікаваўся, але і заняў выніковае 15 месца.
Кыну (прыпыначны пункт)
Кыну (Kõnnu) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў воласці Пых’я-Пярнумаа павета Пярнумаа. Знаходзіўся ў вёсцы Кыну на лініі Леле — Мыйзакюла.
Гісторыя
30 мая 2010 года станцыя закрыта з-за нізкага пасажырапатоку.
У 2017 годзе ўрад Эстоніі прыняў рашэнне не ўкладваць 17 000 000 еўра ў рамонт 70-кіламетровай чыгуначнай трасы Пярну — Леле. Рэгулярны рух цягнікоў паміж Пярну і Леле быў спынены 8 снежня 2018 года.
Аляксандр Сяргеевіч Бусырскі
Аляксандр Сяргеевіч Бусырскі ( — пасля ) — беларускі архітэктар. Прадстаўнік класіцызму.
Біяграфія
Скончыў Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў у 1830 годзе. У 1833-37 гадах займаў пасаду магілёўскага губернскага архітэктара.
Поўл Банг-Енсен
Поўл Банг-Енсен (Povl Bang-Jensen, нар. 6 красавіка 1909, Капенгаген, Данія — пам. 26 лістапада 1959, Нью-Ёрк, ЗША) — дыпламат сярэдзіны XX стагоддзя, быў на службе МЗС Даніі, а затым чыноўнікам у ААН.
Банг-Енсен працаваў адвакатам у 1934 года. У 1939 — 1948 гадах знаходзіўся на службе ў дацкай дыпламатычнай місіі ў Вашынгтоне, дзе ён працаваў саветнікам пасла Генрыка Каўфмана. Прымаў непасрэдны ўдзел у кіраванні пасольствам і наладжванні адносін са Злучанымі Штатамі падчас Другой сусветнай вайны.
У 1948 годзе з яго удзелам складзены даклад, у якім ён праводзіць аналіз дзяржаўнай бяспекі Даніі. У дакладзе, у прыватнасці, гаворка ідзе аб магчымай пагрозе савецкай акупацыі Даніі ці гвалтоўнае стварэнне расійскіх ваенных баз у Даніі. У гэты перыяд камуністы захапілі ўладу ў Чэхаславакіі, а беспарадкі ў Фінляндыі не выключалі падобнага сцэнарыя ў гэтай краіне. Каўфман паслаў Банг-Енсена ў Данію, каб прадставіць аналіз прэм'ер-міністру Гансу Гедтофту. Пазней Поўл Банг-Енсен выступаў з лекцыямі ў антыкамуністычных колах, дзе ён прадставіў некалькі змрочную інтэрпрэтацыю даклада.
У 1949 — 1958 гг. працаваў чыноўнікам у ААН. У 1956 годзе служыў у Спецыяльным Пятым камітэце ў Нью-Ёрку, расследваў падзеі здушэння паўстання ў Венгрыі ў 1956 годзе. Ім былі апытаныя больш за 80 сведак з ліку венгерскіх уцекачоў, якія ўцякалі ў ЗША ад камуністычнага рэжыму. Генеральны сакратар ААН Хамаршэльд запатрабаваў ад яго спіс сведак, але Банг-Енсен адмовіўся раскрыць спіс, баючыся, што яго атрымаюць камуністычныя спецслужбы і гэта пагражае сваякам уцекачоў рэпрэсіямі. Ён спаліў спіс на даху будынка Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, і за гэта быў звольнены з займаемай пасады. Праз сваю пазіцыю па гэтым пытанні стаў вядомым у Венгрыі.
У 1959 годзе Поўл Банг-Енсен быў знойдзены застрэленым на лаўцы ў парку Алей-Понд-Парк у Нью-Ёрку. Побач з ім ляжаў пісталет, а ў кішэні была знойдзеная перадсмяротная запіска. Расследаванне паліцыі паказала, што гэта было самагубства. Аднак журналісты раскрытыкавалі гэтае расследаванне, таму што было вядома, што Банг-Енсен быў леўшуном, а раненні знаходзілася з правага боку. Яго цела было спалена і пахавана ў Даніі. Надмагільны камень змешчаны ў Будапешце ў часы звяржэння камуністычнага рэжыму.
NGC 7763
NGC 7763 (іншыя абазначэнні — PGC 72565, NPM1G -16.0627) — галактыка ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Смілтэнэ
Смілтэнэ (Smiltene) — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Смілтэнскага краю. Плошча 7,8 км². Насельніцтва 5488 чал. (2016).
Пашына (Цёмкінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ходцы (аграгарадок)
Хо́дцы (, Ходцы) — аграгарадок (да 2006 года — вёска) у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Размешчана на аўтадарозе Р25 (Віцебск-Сянно) каля азёр Ходцы і Ліпна ў 36 км ад Віцебска і 21 км ад Сянно.
Ганадэрма бліскучая
Ганадэрма бліскучая або лакіраваная губа (Ganoderma lucidum) — губавы базідыяльны грыб з парадку паліпоравых.
Апісанне
Пладовыя целы аднагадовыя, радзей 2-3-гадовыя, паўкруглыя, памерам 3-8 X 10-25 X 2-3 см, з бакавой цыліндрычнай ножкай даўжынёй 5-10 см. Паверхня шапкі і ножкі пакрыта каштанава-бурай бліскучай скарынкай. Тканка пладовага цела губчата-коркавая. Паверхня гіменафора тытунёвага колеру, поры дробныя, круглявыя. Гіфы са спражкамі. Споры яйцападобныя, жаўтлявыя, памерам 7-13 X 6-8 мкм.
Пашырэнне
Пашырэнне: Еўропа, Азія, Паўночная Афрыка і Паўночная Амерыка; магчыма, касмапаліт. На Беларусі знойдзены адзінкавыя экзэмпляры.
Сустракаецца ў мяшаных лясах на адмерлай драўніне клёну, вольхі, бярозы, таполі, дуба, елкі.
Асаблівасці біялогіі
Выклікае белую гніль, якая паволі развіваецца і праяўляецца ў абясколерванні драўніны. Пладовыя целы ўтвараюцца ў ліпені — кастрычніку.
Выкарыстанне
Дэкаратыўны і лекавы від.
Ахова
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы і Літве.
Хівінскае ханства
Хівінскае ханства — дзяржава ў Сярэдняй Азіі ў XVI — пачатку XX стагоддзяў на тэрыторыі старажытнага Харэзма, паўночнай часткі Харасана і Туркменіі. Сталіцы — Вазір, Ургенч, Хіва. Узнікла ў 1512 годзе пад уладай узбексакага хана Ільбарса. У XVI — пачатку XVIII стагоддзяў ў Хівінскім ханстве ішла вострая міжусобная барацьба (улада была сканцэнтравана ў руках галоўных саветнікаў хана — інакаў), адначасова вяліся войны з качэўнікамі-туркменамі і іншаземнымі заваёўнікамі. У 1740 годзе ханства падпарадкаваў правіцель Ірана Надзір-шах. У 1763 годзе да ўлады прыйшоў інак Мухамед Амін, пры якім адбылася ўнутрапалітычная і эканамічная стабілізацыя ханства. Яго ўнук Ільтузар (1804—1806) абвясціў свябе ханам і заснаваў дынастыю Кунграт (кіравала да канца існавання Хівінскага ханства). Найбольшай магутнасці Хівінскае ханства дасягнула пры хане Мухамадзе Рахіме (1806—1825), які завяршыў яго аб'яднанне, правёў падатковую рэформу, падпарадкаваў суседнія ўладанні (аральскае, каракалпакаў і іншыя). У 1840-1860-я гады аднавіліся войны з Бухарскім эміратам і туркменамі, што прывяло да заняпаду дзяржавы. У 1873 годзе Хіву занялі расійскія войскі і Хівінскае ханства прызнала пратэктарат Расійскай імперыі пры захаванні ўнутрапалітычнай аўтаноміі. У пачатку 20 стагоддзя ў ханстве вырасла роля туркменскіх плямён на чале з Джунаід-ханам, які двойчы захопліваў уладу ў Хівінскім ханстве (1916 і 1918), што зноў выклікала міжусобіцы. У пачатку 1920 года Чырвоная Армія ўвайшла на тэрыторыю Хівінскага ханства і прымусіла хана 2 лютага 1920 года перадаць уладу рэўкаму Харэзмскай Народнай Савецкай Рэспублікі.
Суданская рэвалюцыя
Суданская рэвалюцыя (الثورة السودانية) — падзеі ў Судане 2018—2019 гадоў, звязаныя са звяржэннем прэзідэнта Амара аль-Башыра і наступным пераходным перыядам да дэмакратыі.
Перадумовы
Па выніках парламенцкіх выбараў 1986 г. створаны кааліцыйны ўрад. Няздольны вырашыць складаныя эканамічныя праблемы краіны, гэты ўрад скінуты 30 чэрвеня 1989 г. у выніку ваеннага перавароту з удзелам ісламскіх фундаменталістаў; дзейнасць канстытуцыі і палітычных партый прыпынена. Улада перайшла да Савета камандавання рэвалюцыяй на чале з генералам Амарам аль-Башырам (з 1998 г. прэзідэнт Судана). Значны ўплыў на ўрад атрымала ісламская фундаменталісцкая арганізацыя «Нацыянальны ісламскі фронт».
Ход падзей
З снежня 2018 г. у Судане пачаліся пратэсты супраць рэзкага павышэння цэнаў на хлеб, але неўзабаве пратэстны рух накіраваўся супраць аўтарытарнага кіраўніка краіны аль-Башыра. З пачатку пратэстаў загінулі як мінімум 32 актывіста. У лютым 2019 г. аль-Башыр абвесціў у краіне надзвычайнае становішча, абмежаваў свабоду сходаў, распусціў Кабмін і ўвёў у краіне рэжым надзвычайнага становішча на год. 6 красавіка тысячы актывістаў выйшлі на вуліцы сталіцы Судана Хартума з патрабаваннямі адстаўкі прэзідэнта. Пратэстоўцаў адагналі ад прэзідэнцкага палаца пры дапамозе слёзацечнага газу.
11 красавіка армія Судана здзейсніла ў краіне пераварот. Вайскоўцы вырашылі зняць з усіх пасадаў прэзідэнта Амара аль-Башыра, які кіраваў краінай 25 гадоў, і разагнаць урад. Міністр абароны краіны генерал-лейтэнант Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф аб’явіў аб арышце Амара аль-Башыра, роспуску парламента і дзеючых органаў улады. Акрамя таго, было аб’яўлена аб прыпыненні дзеяння Канстытуцыі і ўвядзенні надзвычайнага становішча ў краіне на тры месяцы.
Ваенны савет, што захапіў уладу ў краіне, узначаліў Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф, які перад гэтым некалькі месяцаў займаў пасаду першага віцэ-прэзідэнта. Але 12 красавіка ён падаў у адстаўку дзеля захавання адзінства ўзброеных сілаў, назваўшы сваім пераемнікам генерала Абдэль Фатаха Бурхана. Адстаўка адбылася на фоне масавых пратэстаў з патрабаваннем найхутчэйшых палітычных пераўтварэнняў.
Апазіцыя заклікала да найхутчэйшага стварэння пераходнага ўраду і распачала страйк каля міністэрства абароны ў Хартуме. 3 чэрвеня суданская армія пачала разгон лагера пратэстоўцаў. Вайскоўцы ўжылі зброю. Каля 100 чалавек загінулі, целы 40 чалавек былі знойдзены ў рацэ Ніл.
Ахвяры
Падчас пратэстаў і сутыкненняў загінулі 246 чалавек.
Наступствы
Апазіцыя і ваенны савет 5 ліпеня 2019 г. дасягнулі пагаднення аб раздзяленні ўлады ў пераходны перыяд да правядзення выбараў. Бакі дамовіліся стварыць Суверэнны савет Судана з пяці ваенных і пяці грамадзянскіх асоб, які павінен дзейнічаць як мінімум тры гады. 17 ліпеня Пераходны ваенны савет і апазіцыйны альянс «Сілы за свабоду і перамены» падпісалі ў Хартуме ў прысутнасці пасрэднікаў з Эфіопіі і Афрыканскага саюза палітычнае пагадненне, прызначанае пракласці шлях да дэмакратычных пераўтварэнняў у краіне.
З часам напружанасць у адносінах паміж вайскоўцамі і грамадзянскімі асобамі ўзрасла, паколькі ваенныя лідары пачалі патрабаваць рэформаў з боку «Сілы за свабоду і перамены» і заклікалі да адстаўкі асоб з кабінета міністраў.
Міхаіл Міхайлавіч Хвастоў
Міхаі́л Міха́йлавіч Хвастоў (нар., Казлоўшчына, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Міністр замежных спраў Беларусі з 27 лістапада 2000 года па 21 сакавіка 2003 года.
Ранняе жыццё
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1949 года ў вёсцы Казлоўшчына Глыбоцкага (цяпер Пастаўскага) раёна Віцебскай вобласці. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1975), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1989) — перакладчык-рэферэнт французскай і англійскай моў, юрыст.
Працоўную дзейнасць пачынаў рабочым саўгаса «Гарадоцкі» Віцебскай вобласці. Служыў у Савецкай арміі. У 1975—1982 гг. — кансультант, старшы кансультант Гандлёва-прамысловай палаты БССР. З 1982 года перайшоў на працу ў Міністэрства замежных спраў БССР.
Асабістае
Жанаты, мае дваіх дзяцей.
Наталля Рыгораўна Кухарэнка
Наталля Рыгораўна Кухарэнка (, в. Балотня, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць —, Расія) — работнік сельскай гаспадаркі (даярка), Герой Сацыялістычнай Працы (1954).
Біяграфія
Рана засталася сіратой, таму яшчэ падлеткам была вымушана працаваць нароўні з дарослымі. Некаторы час знаходзілася ў Ленінградзе, потым вярнулася на радзіму і чатыры гады працавала ў мясцовым саўгасе. У 1938 годзе пераехала ў Падмаскоўе і стала даяркай на малочнатаварнай ферме племзавода «Ніканаўскае» Бронніцкага (з 1965 года Раменскага) раёна Маскоўскай вобласці.
У 1951 годзе яна надаіла ад кожнай каровы ў сярэднім па 6992 кілаграмаў малака з утрыманнем 237 кілаграмаў малочнага тлушчу, у той час калі сярэдні надой па ферме склаў 6477 кілаграмаў малака на фуражную карову.
У наступныя гады Наталля Рыгораўна працягвала атрымліваць высокія надоі, шмат разоў з’яўлялася ўдзельніцай Выстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі (ВДНГ) СССР, узнагароджвалася медалямі і была прэміравана аўтамашынай «Победа».
Выбіралася дэпутатам Маскоўскага абласнога, Раменскага раённага і Ніканаўскага сельскага Саветаў дэпутатаў працоўных.
Узнагароды
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 сакавіка 1954 г. за дасягненне высокіх паказчыкаў у жывёлагадоўлі ў 1951 г. Наталлі Рыгораўне Кухарэнка было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароджана сямю медалямі ВДНГ СССР.
Рудакова (возера)
Рудако́ва — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 4 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Мядзел, за 2 км на захад ад вёскі Баяры. Уваходзіць у групу Мядзельскіх азёр і біялагічны заказнік «Рудакова». Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелкі ў межах Свянцянскага ўзвышша.
Плошча паверхні возера 0,24 км², даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,56 км. Даўжыня берагавой лініі каля 2 км. Найбольшая глыбіня 28,6 м. Плошча вадазбору 1,16 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны на ўсходзе і поўдні вышынёй 18—20 м (на поўначы і захадзе да 8 м), параслі хмызняком, на поўначы часткова разараныя. Берагі на ўсходзе і поўначы зліваюцца са схіламі катлавіны, на паўночным захадзе і паўднёвым усходзе нізкія. Мелкаводдзе пясчанае, глыбакаводная зона ілістая. Вада вызначаецца вельмі высокай празрыстасцю. Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 9—13 м.
Ясяновіца
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Васькавіцкага сельсавета.
Назва
Мясцовае тлумачэнне назвы вёскі звязана з тым, што тут многа было ясеняў.
Шарль Фур’е
Франсуа Мары Шарль Фур’е (François Marie Charles Fourier;, Безансон — , Парыж) — французскі філосаф, сацыёлаг, адзін з прадстаўнікоў утапічнага сацыялізму. З’яўляецца бацькам тэрміна фемінізм.
21 кастрычніка
21 кастрычніка — дзвесце дзевяноста чацвёрты (дзвесце дзевяноста пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Resinicium
Resinicium  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1968 годзе.
Мікалай Мікалаевіч Баярчыкаў
Мікалай Мікалаевіч Баярчыкаў (Никола́й Никола́евич Боя́рчиков;  — ) — савецкі і расійскі артыст балета і балетмайстар, галоўны балетмайстар Пермскага тэатра оперы і балета імя П. І. Чайкоўскага ў 1971—1977 гадах, галоўны балетмайстар, затым — мастацкі кіраўнік балетнай трупы Ленінградскага Малога тэатра оперы і балета — Санкт-Пецярбургскага тэатра оперы і балета імя М. П. Мусаргскага ў 1977—2007 гадах. Народны артыст РСФСР (1985).
Карсава
Карсава (Kārsava) — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Карсаўскага краю. Плошча 3,9 км². Насельніцтва 2386 чал. (2012).
Трынітарыі
Трынітарыі («Ордэн Найсвяцейшай Троіцы», Ordo Sanctissimae Trinitatis, OSsT) — каталіцкі жабрацкі манаскі ордэн, заснаваны ў 1198 г. французскім багасловам Жанам дэ Мата і пустэльнікам Феліксам дэ Валуа (Валезы) для выкупу палонных хрысціян з мусульманскага палону. Заснаванне ордэна было ўхвалена Папам Інакенціем III у Operante divine dispositionis clementia. Дэвізам ордэна стала фраза Gloria Tibi Trinitas et captivis libertas, Слава Табе Троіца, а палонным — свабода. Дзякуючы падтрымцы караля Філіпа II Аўгуста ордэн трывала абгрунтаваўся на тэрыторыі Францыі, жыхары якой звалі трынітарыяў «мацюрынцамі» (ад імя Св. Мацюрына, пры царкве якога ў Парыжы было заснавана французскае аддзяленне). У прастамоўі іх таксама звалі «братамі аслоў» ці «асліным ордэнам» (ordo asinorum), паколькі ім было забаронена ездзіць на канях (забарона знята Папам у XIII ст.).
Строгі статут забараняў трынітарыям есці ў звычайны час мяса і рыбу і мець якой-небудзь уласнасць. Выконваючы сваю асноўную задачу, за 437 гадоў (з 1258 да 1696) ордэн выкупіў з мусульманскага палону 30 732 нявольніка. Сродкі для выкупу трынітарыі, галоўным чынам, здабывалі зборам міласціны. Нярэдкія былі выпадкі, калі трынітарыі аддавалі сябе саміх у рабства за вызваленне палонных. Да прыкладу, у 1580 г. яны выкупілі з алжырскага палону Сервантэса, пасля чаго ён вярнуўся ў Іспанію і напісаў «Дон Кіхота». Апагеем уплыву ордэна быў XV ст. Акрамя выкупу палонных ордэн займаўся апекай над хворымі і беднымі, а таксама евангелізацыяй.
Распаўсюдзіўшыся ў Іспаніі, Італіі, Польшчы і іншых каталіцкіх дзяржавах, да канца XVIII ст. ордэн налічваў да 300 манастыроў. Ордэн дзейнічаў і на тэрыторыі сучаснай Украіны, Беларусі і Прыбалтыкі (Луцк, Камянец-Падольскі, Віцебск, Орша, Крывічы, Вільнюс). У гады Рэфармацыі ў Германіі, у Францыі ў перыяд Рэвалюцыі 1789 г. дзейнасць трынітарыяў была забаронена.
У XX ст. колькасць трынітарыяў зменшылася. Аднак напачатку XXI стагоддзя ордэн ізноў зведаў невялікі рост, колькасць трынітарыяў з 2000 па 2010 год вырасла з 557 да 612 чалавек. Паводле даных на 2010 год ордэн налічваў 612 членаў, у тым ліку 401 святара. Трынітарыям належаць 102 манастыры. Місіянерская арганізацыя трынітарыяў дзейнічае на востраве Мадагаскар. Сучасныя трынітарыі працягваюць выконваць сваю місію, напрыклад, падтрымліваюць праграму дапамогі бежанцам з Судана.
Адзенне манахаў-трынітарыяў: белыя плашчы з крыжамі (вертыкальная паласа — чырвоная, гарызантальная — сінія).
Другі і трэці ордэны
Ужо ў XIII стагоддзі нароўні з мужчынскімі мясцінамі ствараліся манастыры Другога ордэна (жаночага). Пачынаючы з XVII стагоддзя яны пачалі аб'ядноўвацца ў кангрэгацыі. У наш час існуюць тры асобныя кангрэгацыі (якія разам налічваюць 647 манашак у 91 манастыр) і 20 цалкам аўтаномных манастыроў з 260 манашкамі.
Набожныя парафіяне, якія дапамагаюць ордэну ў дзейнасці, існавалі яшчэ з XIII стагоддзя, аднак арганізацыйна яны былі аб'яднаны ў Трэці ордэн толькі ў 1584 годзе. У прыватнасці, да Трэцяга ордэна трынітарыяў належалі блажэнная Ганна Марыя Тайгі і блажэнная Елізавета Канары.
NGC 7764
NGC 7764 (іншыя абазначэнні — PGC 72597, ESO 293-4, MCG -7-48-27, VV 715, AM 2348-410) — галактыка ў сузор’і Фенікс.
Падселле (Цёмкінскі раён)
Падселле (Подселье) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Бацюшкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Рапаўка
Рапаўка (Раповка) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Бацюшкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Гніліца (Навагрудскі раён)
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ацмінаўскага сельсавета.
Каланіцы
Калані́цы (, Колоницы) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 17 снежня 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Наўгародскага сельсавета.
Камянец-Падольскі замак
Камяне́ц-Падо́льскі за́мак (Кам'яне́ць-Поді́льська форте́ця) — абарончы комплекс 11—19 стст. у горадзе Камянцы-Падольскім (цяпер раённы цэнтр Хмяльніцкай вобласці Украіны).
Размешчаны на скалістым мысе ракі Смотрыч, з паўночна-ўсходняга боку злучаны вузкім перашыйкам са. Паводле свайго сітуацыйнага размяшчэння замак ахоўваў подступы да плато, на якім ляжаў горад.
Гісторыя
Мяркуецца, што мураваныя ўмацаванні пабудаваны ў 11 ст. на аснове больш ранніх дрэва-земляных. Паводле меркавання іншых спецыялістаў (Т. Поляк), заходні каменны мур і далучаныя да яго 4 квадратныя ў плане вежы былі збудаваны ў 13 ст. Рэшткі ўмацаванняў перыяду Кіеўскай Русі выяўлены ў розных частках замка: у Дзённай вежы фрагмент муру з байніцамі; пасярэдзіне замкавага двара — рэшткі невялікай авальнай у плане вежы. У канцы 12 — пачатку 13 ст. тэрыторыя замка займала плошчу каля 550 м², шырыня была 22 м, даўжыня 25 м. З напольнага боку меўся каменны мур з зубцамі і шчылінападобнымі байніцамі.
У час Бату-хана 1240—1241 гадоў замак быў узяты мангольскім войскам; па загаду баскакаў абарончыя збудаванні былі разабраны. Ад мангольскага панавання Падолле і Камянец-Падольскі замак былі вызвалены пасля пераможнай бітвы каля Сініх Вод у 1362 годзе.
У 1393 годзе Камянец-Падольскі замак узяў вялікі князь Вітаўт, пасля таго як адмовіў яму ў паслушэнстве. У 1395 Ягайла перадаў Падолле кракаўскаму ваяводу (загінуў у 1399 у бітве на Ворскле), які пачаў значную разбудову Камянец-Падольскага замка. У 1411 Падолле і Камянец-Падольскі замак у пажыццёвае ўладанне ад Ягайлы атрымаў Вітаўт.
У 1432 вялікі князь Жыгімонт Кейстутавіч канчаткова перадаў Польшчы Заходняе Падолле і Камянец-Падольскі замак. З 1463 Камянец-Падольскі быў цэнтрам Падольскага ваяводства, рэзідэнцыя ваяводы знаходзілася ў замку.
У сярэдзіне 15 ст. замак перапланаваны — старыя вежы мадэрнізаваны, закладзена 10 новых (захавалася 8). У 3-й чвэрці 15 ст. рэалізавана канцэпцыя абаронча-гідратэхнічнага комплексу, якая мела на мэце штучнае аднаўленне затопленага вадою прыроднага каньёна. Наступная рэканструкцыя адбылася ў 1540-х гадах пад кіраўніцтвам вайсковага інжынера і прыдворнага архітэктара Жыгімонта Старога, які пабудаваў Новую Заходнюю вежу з барбаканам і Новую Усходнюю вежу (над даўнім калодзежам, які захаваўся да нашага часу, як і сама вежа), а таксама Польную браму з мостам (рэшткі выяўлены ў час даследаванняў), былі ўзведзены зубцы на паўднёвым муры. Стала 12 веж, прыстасаваных да агнястрэльнай зброі. Рэканструкцыя, у тым ліку пабудова Папскай вежы ў 1503—1513, праводзілася на датацыі рымскіх папаў Юлія ІІ і Льва Х, якія імкнуліся ўмацаваць цвярдыню на мяжы хрысціянскага свету з Турцыяй.
У 1621 у сувязі са з'яўленнем дальнабойнай артылерыі вайсковы спецыяліст Тэафіл Шомберг пабудаваў перад заходнім фасадам замка каменна-земляныя бастыённыя ўмацаванні новаітальянскай сістэмы, якія атрымалі назву Новая фартэцыя (замак).
Нягледзячы на мадэрнізацыю, у 1672 замак узяты турэцкім войскам на чале з султанам. Пад турэцкім панаваннем знаходзіўся да 1699. Турэцкія ўлады правялі сваю мадэрнізацыю фартэцыі, яе гарнізон дасягнуў 6 тысяч чал. Камянец-Падольскі замак стаў адной з наймагутнейшых асманскіх фартэцый. Касцёл св. Станіслава ў паўднёвай частцы замка быў перабудаваны ў мячэць.
У 2-й палавіне 18 ст. значную мадэрнізацыю Камянец-Падольскага замка правялі інжынеры Рэчы Паспалітай. У 1762 генерал-маёр кароннага войска шведскі інжынер Крысціян Дальке, які з 1759 быў камендантам фартэцыі, дабудаваў Паўднёвы дзядзінец (бастыён). У 1783 камендант рэканструяваў Польную (Польскую) браму. У 1790—1791 Станіслаў Завадзкі пабудаваў Паўночны дзядзінец (бастыён). Усе гэтыя змены сведчылі аб павышэнні ролі артылерыі ў абароне. Ва ўнутраным двары былі пабудаваны карпусы казарм.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) замак у складзе Расійскай імперыі. Расійскія ўлады праводзілі свае рэканструкцыі. Як вайсковая фартэцыя замак значыўся да 1812. У далейшым — гарнізонны аб'ект з турмою і шпіталем.
На сёння захаваліся 11 веж. Нягледзячы на шматлікія рэканструкцыі, замак — цэласны архітэктурны ансамбль. Унікальнай інжынернай пабудовай з'яўляецца, які некаторыя даследчыкі звязваюць з рымскім часам, што выклікае абгрунтаваныя пярэчанні іншых спецыялістаў.
У 1928 годзе ўрадам УССР замак разам са Старым местам Камянца-Падольскага абвешчаны рэспубліканскім гісторыка-культурным запаведнікам; з 1937 у замку знаходзіцца музей. Актыўныя археалагічныя, архітэктурныя і гістарычныя даследаванні замка пачаліся ў 1960-я гады і цяпер працягваюцца ўкраінскімі (Е. Пламяніцкая, А. Пламяніцкі, Г. Хацюн, І. Вінакур, М. Пятроў) і польскімі спецыялістамі (Т.Новак, П. Окань, Я. Рымша, Я. Янчыкоўскі). У 1990-я гады пачата рэстаўрацыя комплексу Старога і Новага замкаў, а таксама моста (знаходзіцца ў аварыйным стане); за ніжнюю дату рэстаўрацыі былі абраны 1540-я гады.
Размяшчэнне
Востраў, на якім знаходзіцца крэпасць, акружаны каньёнам. Па каньёне працякае рака, якая сваім цячэннем утварае пятлю — абцякае вакол высокай гары і, не даходзячы да свайго рэчышча некалькі метраў, паварочвае і цячэ далей. У тым месцы, дзе Смотрыч, абцякаючы востраў, робіць сваім рэчышчам пятлю, стаіць на рагу, утвораным двума ярамі, Камянецкі замак. З горадам ён злучаецца вузкаю паласою скалы, на якой пабудаваны.
Апісанне
Крэпасць уяўляе сабою многавугольнік выцягнутай формы. Яна абнесена высокімі сценамі з вежамі на кожным куце. Пачынаючы злева ад усходняй брамы замак уключае наступныя вежы:
Садовая вуліца (Санкт-Пецярбург)
Садовая вуліца (у 1923—1944 гадах — вуліца 3 ліпеня) — адна з цэнтральных вуліц Санкт-Пецярбурга. Праходзіць праз гістарычны цэнтр горада ад 1-га Садовага моста цераз Мойку паблізу Марсавага поля да месца злучэння канала Грыбаедава і Фантанкі па тэрыторыі двух астравоў дэльты Нявы: Спаскага (ад Мойкі да Крукава канала) і Пакроўскага (ад Крукава канала да месца злучэння канала Грыбаедава і Фантанкі). У створы вуліцы праз Крукаў канал перакінуты Стара-Мікольскі мост. Участак ад Мойкі да Гарохавай вуліцы адносіцца да Цэнтральнага раёна горада, а астатняя частка — да Адміралцейскага. Працягласць вуліцы — 4376 м, шырыня праезжай часткі — каля 8 м, а адлегласць паміж дамамі дасягае 18 м.
Вуліца мае вялікае культурна-гістарычнае значэнне — тут размешчана мноства помнікаў гісторыі і архітэктуры XVIII—XX стагоддзяў, у тым ліку Міхайлаўскі замак, Варанцоўскі палац, Гасціны двор, палац Юсупавых, Дом з чатырма каланадамі; акрамя таго, магістраль нясе важныя транспартныя функцыі, звязваючы адной лініяй цэнтральныя раёны горада. Тут па розных адрасах у свой час пражывалі Дзмітрый Мілюцін, Аляксей Курапаткін, Міхаіл Лермантаў, Дзям’ян Бедны, Іван Крылоў, Міхаіл Петрашэўскі, Юрый Лісянскі, Апалон Мікалаевіч Майкаў, Яўген Тарле, Сяргей Пракоф’еў.
Аляксандр Іванавіч Белавусаў
Аляксандр Іванавіч Белавусаў (нар., г. Кулоціна, Наўгародская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1973 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1973 года — архітэктар—кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у БелНДІдзіпрасельбудзе.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): эксперыментальны жылы дом з блок-пакояў і клеяфанерных панэляў у саўгасе «Мінскі» (1975), комплекс забудовы Бярэзінскага дзяржаўнага запаведніка (1982), калгаса «Савецкая Беларусь» (1974—1986).
Рудня (прыток Ментыні)
Ру́дня, Ментынь — ручай у Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ментынь (басейн Нёмана). Даўжыня 4,5 км. Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Губы, цячэ пераважна сярод лесу, упадае ў Ментынь за 1,3 км на паўночны ўсход ад вёскі Кузьмічы. Рэчышча на працягу 0,5 км ад вусця каналізаванае. На геаграфічных картах ХІХ — першай палове ХХ стагоддзяў назвай «Рудня» пазначана сучаснае русла ракі Ментынь на ўсім працягу.
На левым беразе, за 1,0 км на паўнёвы захад ад вёскі Губы — помнік прыроды мясцовага значэння, крыніца «Святая вада».
Аляксандр Іванавіч Белавусаў
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1982).
Красны Акцябр (Слаўгарадскі раён)
Кра́сны Акця́бр (, Красный Октябрь) — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гіжэнскага сельсавета.
Ліквідавана 10 снежня 2009 года.
Хідры (Кобрынскі раён)
У 1940—1954 гадах і з 1972 года цэнтр сельсавета.
Каралеўская бібліятэка (Варшава)
Каралеўская бібліятэка — прыватная прыдворная бібліятэка Станіслава Аўгуста Панятоўскага.
Гісторыя заснавання бібліятэкі
Бібліятэка была заснавана ў 1764 годзе пасля засяленння ў Каралеўскі палац у Варшаве новаабранага польскага караля Станіслава Агуста Панятоўскага. Бібліятэка была заснавана на базе прыватных збораў Панятоўскага і закупленых ім іншых прыватных кнігазбораў.
У 1780—1784 гадах для патрэб бібліятэкі было пабудавана новае памяшканне, якое прылягала да паўночнага крыла палаца «Пад бляхай». Інтэр'ер бібліятэкі спраектаваў каралеўскі архітэктар італьянскага паходжання Дамінік Мерліні. Будынак меў 56 метраў даўжыні і 9 метраў шырыні. З паўночнага боку будынак меў 15 вакон. На даху будынка знаходзілася назіральная тэраса. Кароль і яго госці выходзілі на тэрасу з Залы Каналета.
Пасля смерці караля ўладальнікам збораў, як тых, якія знаходзіліся ў будынку каралеўскай бібліятэкі, так і са збораў у бібліятэках іншых каралеўскіх рэзідэнцый, такіх як Казеніце і Лазенкі, стаў князь Юзаф Панятоўскі. У 1803 ці ў 1809 у бібліятэцы налічвалася 158 тыс. тамоў (паводле іншых дадзеных 15 580 тамоў) таксама астранамічныя і матэматычныя інструменты, медалі (54 тыс. штук), мінералы і помнікі старажытнасці якія на суму 25 тыс. злотых набыў Тадэвуш Чацкі. Усё гэта было перавезена ў Крэмэнэць у бібліятэку Крамянецкага калегіума. Пасля зачынення калегіума ў 1834 годзе, зборы бібліятэкі калегіума, разам са зборамі бібліятэкі Панятоўскага былі вывезены ў Кіеў, дзе яны сталі асновай для бібліятэкі Кіеўскага імператарскага ўніверсітэта святога Уладзіміра.
Каралеўская бібліятэка з'яўляецца адзіным будынкам з комплекса Каралеўскага замка, які ацалеў у часы Другой сусветнай вайны, а ў яе інтэр'ерах захаваліся арыгінальныя архітэктурныя ўпрыгожванні.
Бібліятэчныя зборы
Панятоўскі быў бібліяфілам, аматарам мастацтва і мецэнатам літаратуры. Акрамя кніг ён збіраў карціны, манеты і медалі, астранамічныя і метэаралагічныя прылады. На працягу 31 годасвайго панавання, Панятоўскі сістэматычна павялічваў зборы, набываючы кнігі і рукапісы гістарычнай і геаграфічнай тэматыкі, купляючы карты, атласы і глобусы. Калекцыю павялічвалі дарункі, куплянні і пастаянныя падпіскі. Кошт сабраных кніг, пасля смерці караля, ацэньваўся ў 222354 злотых.
На момант заснавання бібліятэкі ў 1778 годзе, зборы налічвалі каля 5 тыс тамоў. У 1783 годзе, калі бібліятэка была перанесена ў палац «Пад бляхай», колькасць кніг налічвала каля 7,5 тыс тамоў; в 1793 годзе каля 13 тыс. тамоў, а ў канцы існавання бібліятэкі ў гадах 1795—1798, колькасць кніг у бібліятэцы налічвала 15-20 тыс. тамоў. Гэта былі кнігі большай часткай на замежных мовах, паводле зместа іх можна было падзяліць на тры часткі: філасофія, мастацкая літаратура і гісторыя. Большая частка кніг мела пераплёты: выкананыя са скур афарбаваных у бронзавы, чырвоны ці зялёны колер, упрыгожаныя ажурнымі рамкамі ціснёнымі золатам, з размешчаным у цэнтры каралеўскім гербам, які з'яўляўся адначасова суперэкслібрысам.
Архіў
Станіслаў Аўгуст рабіў запісы сваіх размоў з высокапастаўленнымі гасцямі. Стэнаграфісты, на працягу некалькіх дзестякаў гадоў, склалі шмат дакуметаў аб яго панаванні. Архіў знаходзіўся ў Каралеўскім замку ў Варшаве а яго захавальнікам быў Хрысціян Вільгельм Фрызэ, а пасля яго, з сярэдзіны 1794 года, епіскап Ян Альбертрандзі. Архіў Станіслава Аўгуста складаўся з каля тысячы пераплеценых кніг, звязак папер, розных пакетаў і г. д. Пасля ад'езду Станіслава Аўгуста ў студзені 1795 года ў Пецярбург, архіў быў падзелены на чатыры часткі:
Вохтага
Вохтага (Во́хтога) — пасёлак гарадскога тыпу ў Гразавецкім раёне Валагодскай вобласці Расіі, цэнтр Вохтажскага муніцыпальнага ўтварэння. Насельніцтва — 6376 чалавек (перапіс 2010).
Макс Фрыш
Макс Фрыш (Max Frisch;  — ) — швейцарскі раманіст і драматург, які высока ацэнены ў пасляваеннай нямецкамоўнай літаратуры.
Вохтага
Размешчаны за 76 км на паўднёвы ўсход ад абласнога цэнтра — Волагды. Чыгуначная станцыя на лініі Волагда — Буй. Ад Вохтагі на ўсход адыходзіць буйная ведамасная (лесавозная) чыгунка з шырокай каляінай (Монзенская чыгунка).
Макс Фрыш
Біяграфія
Бацька Фрыша быў архітэктарам, маці служыла гувернанткай. Вучыўся з 1930 па 1932 год у Цюрыхскім універсітэце — вывучаў германістыку. Пасля смерці бацькі кінуў вучобу і паступіў на службу газетным рэпарцёрам. Тым часам піша «Юрг Рэйнгарт» (1934) і «Адказ з цішыні» (1937). У 1936 годзе паступае на архітэктурнае аддзяленне Цюрыхскай вышэйшай тэхнічнай школы і канчае яго ў 1940-м годзе. У гэты ж перыяд ён чытае раман Готфрыда Келера «Зялёны Генрых» і расчароўваецца ва ўласнай творчасці.
Падчас другой сусветнай вайны Фрыша заклікаюць у войска, дзе ён пачынае весці дзённік, які публікуе ў 1940-м годзе пад назвай «Лісткі з рэчавага мяшка», затым з'яўляецца раман «J'adore ce qui me brule», які з французскага перакладаецца як «Люблю тое, што мяне спальвае».
Нягледзячы на празаічную дзейнасць, Фрыш зарабляе на жыццё да 1950-х гадоў працай архітэктара. Пачынаючы з другой паловы 1940-х гадоў Фрыш працуе для тэатра і піша п'есы: «Санта Крус», «Яны зноў спяваюць», «Кітайская сцяна» і шматлікія іншыя.
Сусветную вядомасць Максу Фрышу прынеслі тры раманы: «Штылер» (1954), «Homo Faber» (1957) і «Назаву сябе Гантэнбайн» (1964).
У 1960-я гады Фрыш шмат падарожнічае, наведвае Японію, ЗША і іншыя краіны. У 1972 годзе ён пасяляецца ў Берліне, а напачатку 1980-х гадоў перасяляецца ў ЗША, дзе жыве ў Нью-Ёрку са сваёй спадарожніцай жыцця Эліс Лок-Керы, якой ён прысвячае частку сваіх дзённікаў. Гэтыя дзённікі, знойдзеныя ў архівах яго сакратаркі, апублікаваны ў сакавіку 2010 года. У іх месцяцца разважанні пра жыццё ў ЗША падчас прэзідэнцтва Рональда Рэйгана.
Французскі ціхаакіянскі франк
Французскі ціхаакіянскі франк (Change Franc Pacifique) — грашовая адзінка, якая выкарыстоўваецца ў заморскіх тэрыторыях Францыі:
Барыс Якаўлевіч Брэгвадзэ
Барыс Якаўлевіч Брэгвадзэ (,  —, ) — артыст балета і педагог, саліст Ленінградскага тэатра оперы і балета імя Кірава ў 1947—1967 гадах. Народны артыст РСФСР, прафесар, лаўрэат Сталінскай прэміі II ступені (1951).
Біяграфія
Барыс Якаўлевіч Брэгвадзэ нарадзіўся 19 сакавіка 1926 года ў Саратаве. Першапачатковую балетную адукацыю атрымаў у Саратаўскім тэатральным вучылішчы. У 1944 годзе скончыў студыю пры Саратаўскім тэатры оперы і балета. У 1942—1946 гадах быў артыстам Саратаўскага тэатра оперы і балета.
У 1946—1947 гадах вучыўся ў Ленінградскім харэаграфічным вучылішчы, у класе ўдасканалення педагога Б. В. Шаўрова, пасля чаго быў прыняты ў балетную трупу Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава. Танчыў на сцэне да 1967 года. У 1961 годзе, яшчэ да заканчэння сцэнічнай кар’еры, пачаў выкладаць у Ленінградскім харэаграфічным вучылішчы.
У 1963 годзе скончыў Ленінградскі інстытут культуры імя Н. К. Крупскай па спецыяльнасці «культурна-асветніцкая работа». У 1964 годзе стварыў і ўзначаліў інстытуцкую кафедру харэаграфіі, якой кіраваў аж да 2011 года. У 1984 годзе быў удастоены вучонага звання прафесара.
Акрамя таго, вёў пастановачную і педагагічную дзейнасць за мяжой. Выкладаў у Пражскай студыі балета (1970), Пражскім нацыянальным тэатры (1974, 1985, 1986, 1990), Венгерскім оперным тэатры (1979—1980), Нацыянальным оперным тэатры Фінляндыі (1981). У Пражскім нацыянальным тэатры аднавіў «Вечар балета».
Памёр 28 сакавіка 2012 года ў Санкт-Пецярбургу.
М
М — чатырнаццатая літара беларускага алфавіта. Паходзіць з кірыліцкай М («мыслеце»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай М («мі»). У старабеларускім графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала зычныя гукі «м», «м'» («масло», «мінута»). Мела таксама лічбавае значэнне «сорак». У рукапісах XIV — XVII стст. у сувязі з функцыыянаваннем розны пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначыць час і месца напісання помнікаў. У XVI ст. акрамя рукапіснай набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф.Скарына, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным. У сучаснай беларускай мове абазначае санорныя змычна-праходныя губна-губныя зычныя гукі «м», «м'» («мара», «мядунка—м'адунка»). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную формы. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах («МБА», «МАЗ»), як умоўнае скарачэнне слоў «метр» (30 м), «мора» (Балтыйскае м.). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне «трынаццаты» (група «М»), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (шыфр № 9 м).
Літаратура
Булыка, А. М / Алесь Булыка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 тамах. Том 1. А — Беліца. — Мн.: БелЭн, 1993. - С. 5.
21 красавіка
21 красавіка — сто адзінаццаты (сто дванаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Карламан (кароль франкаў)
Карламан (Carloman; - ) — кароль франкаў з 768 года, з дынастыі Каралінгаў.
Біяграфія
Карламан быў другім сынам Піпіна Кароткага і Бертрады Лаонскай, а таксама малодшым братам Карла Вялікага. Па падзеле, зробленым Піпінам перад смерцю ў 768 годзе, Карламан атрымаў кампактны, а фактычна разнастайны блок зямель, які ахоплівае тэрыторыю ад Суасона да Марселя і ад Тулузы да Базеля, г.зн. Эльзас, Бургундыю, Праванс, так званую Готыю, усходнюю частку Аквітаніі, Алеманію і, верагодна, паўднёвыя часткі Аўстразіі і Нейстрыі. З самага пачатку кіравання паміж братамі ўсталяваліся благія адносіны. Падчас паходу Карла ў 769 годзе для ўціхамірвання паўстання ў Аквітаніі Карламан не аказаў яму абяцанай дапамогі, чым наклікаў на сябе абвінавачванне ў вераломстве. Пагадненне паміж братамі ў 770 годзе, якое адбылося дзякуючы іх маці Бертрадзе, дазволіла ім некаторы час дзейнічаць згодна з італьянскай палітыкай, а потым распалася - верагодна, у сувязі са справамі Італіі, дзе Карламан быў больш схільны падтрымліваць лангабардаў, а Карл - папу. Паміж братамі гатовая была ўспыхнуць вайна, калі 4 снежня 771 года Карламан памёр у сваім палацы Самусі і быў пахаваны ў базіліцы Святога Рэмігія ў горадзе Рэймсе. Каралеўства Карламана захапіў яго брат Карл, а яго жонка Герберга і сын Піпін, які нарадзіўся ў 770 годзе, знайшлі прытулак у караля лангабардаў Дэзідэрыя.
Галіцкая грэка-каталіцкая мітраполія
Галіцкая мітраполія — грэка-каталіцкая (уніяцкая) мітраполія з цэнтрам у Львове і юрысдыкцыяй над Галіцыяй, заснаваная ў 1808 годзе папам Піем VII як цэнтральная мітраполія Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы. Спыніла існаванне ў 2005 годзе, калі цэнтр УГКЦ быў перанесены ў Кіеў.
Гісторыя
У 1596 годзе кіеўскі мітрапаліт Міхаіл Рагоза падпісаў Берасцейскую унію з каталіцкай царквой, і Кіеўская (праваслаўная) мітраполія ўвайшла ў унію з Рымам, аднавіўшы такім чынам першапачатковае адзінства царквы, якое доўжылася да расколу 1054 года. Толькі ў 1620 годзе, пасля пасвячэння Іерусалімскім Патрыярхам Феафанам III новага мітрапаліта і епіскапаў на прастолы, занятыя уніяцкімі кіраўнікамі, узніклі дзве паралельныя іерархіі, кіраўнікі якіх носяць аднолькавы тытул — Мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі — і кананічна лічаць гэту ж тэрыторыю «сваёй», хоць фактычна ажыццяўляюць свае паўнамоцтвы толькі ў адносінах да тых, хто прызнае іх юрысдыкцыю.