cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Людвіг фон Фалькенхаўзен
Першая сусветная вайна
З красавіка 1916 года — начальнік Камандавання берагавой абароны Паўночнай Германіі. З жніўня 1916 года — камандаваў 6-й арміяй на поўначы Францыі. З 21 красавіка 1917 года — генерал-губернатар Бельгіі. Сышоў у адстаўку ў лістападзе 1918 года.
Вольга Аляксандраўна Лапо
Вольга Аляксандраўна Лапо  — беларуская артыстка балета. Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2020).
Біяграфія
Танцоўшчыца лірыка-драматычнага плана, з поспехам выступала ў камедыйных ролях. Выконвала галоўныя партыі ў класічных і сучасных балетах: Марыя («» Б. Асаф’ева), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Папялушка («» С. Пракоф’ева), Ева («Стварэнне свету» А. Пятрова), Каламбіна («Арлекінада» Р. Дрыга), Джулія («Альпійская балада» Я. Глебава), Фрыгія («» А. Хачатурана), Радысачка («» К. Хачатурана), вальс («» на музыку Ф. Шапена).
У 1989—1992 працавала ў Дамаску (Сірыя), дзе арганізавала першую дзіцячую балетную школу ў Акадэміі мастацтваў.
Выкладчыца ў Беларускай дзяржаўнай харэаграфічнай гімназіі-каледжа.
Сям’я
Муж — народны артыст Беларусі Віктар Саркісьян.
Юзаф Сяліцкі
Юзаф Сяліцкі (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян полацкі (1784—1791)
Біяграфія
3 сакавіка 1765 года стаў полацкім войскім, а дзесьці ў 1769 атрымаў хоцлаўскае староства. Пры падтрымцы Антонія Тызенгаўза станавіўся паслом на соймы 1773, 1776, 1782.
У 1777 атрымаў пасаду рэгента канцылярыі ВКЛ. У 1784 па просьбе Станіслава Аўгуста саступіў Тадэвушу Жабу пасаду ваяводы полацкага, а сам задаволіўся кашталянствам таго ж ваяводства.
У верасні 1788, дзякуючы дамоўленасці з Тадэвушам Жабам, змог арганізаваць выбары свайго сына Антонія Сяліцкага паслом на Чатырохгадовы сойм. Сам прысутнічаў на пачатку сойма і нават абараняў Вайсковы дэпартамент Пастаяннай Рады.
З 1789 у Полацку, цяжка хварэе. Памёр 12 красавіка 1791.
Кавалер ордэна Святога Станіслава (1778), ордэна Белага Арла (люты 1788).
Валодаў фальваркам Юшкаў у Віцебскім ваяводстве і хоцлаўскім староствам.
Сям'я
Паходзіў з незаможнага роду Сяліцкіх, прадтаўнікі якога займалі пасады ў Полацкім ваяводстве. Сын Міхала Сяліцкага, рэгента канцылярыі ВКЛ.
Фабіян Казімір Борх
Фабіян Казімір Борх (Fabian Teofil Kazimierz Borch; ? — да 24 чэрвеня 1710) — вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Борхаў герба «Тры каўкі». Нарадзіўся ў сям’і палкоўніка Гедэона Яна, старасты люцынскага.
Хрыстафор Плантэн
Хрыстафор Плантэн (Christophorus Plantinus, Christophe Plantin, Christoffel Plantijn; май 1520, Сен-Авертэн —, ) — нідэрландскі выдавец і друкар французскага паходжання, гуманіст.
Фабіян Казімір Борх
Біяграфія
Генерал-ад’ютант кароннага войска, генерал-лейтэнант. У пачатку Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў пасланы каралём польскім і вялікім князем літоўскім Аўгустам II з місіяй да цара Пятра I, у бітве ўзяты ў палон шведамі і 7 гадоў зняволены ў Рызе. Вызвалены па просьбе Станіслава Ляшчынскага. У 1710 годзе генерал артылерыі літоўскай.
Хрыстафор Плантэн
Біяграфія
Атрымаў класічную адукацыю, выдаваў кнігі на лацінскай мове, інтэрнацыянальным для Еўропы таго часу. Пачынаючы з сярэдзіны XVI стагоддзя Плантэн з’яўляўся вядучым выдаўцом Еўропы, заснавальнікам фірмы Officina Plantiniana, якая мела філіялы ва ўсіх землях Германіі і Нідэрландаў, Англіі і Шатландыі, Францыі, італьянскіх дзяржаў, Іспаніі і Партугаліі. Выдавецтва Плантэна выпусціла больш за 40 кніг, што ўключаюцца ў лік значных для гісторыі кнігадрукавання; найвядомымі яго выданнямі з’яўляюцца Антверпенская Паліглота (1568—1573) і першы атлас зямнога шара — Theatrum Orbis Terrarum (1580). У 1570 годзе атрымаў званне Галоўнага каралеўскага друкара, што давала яму манаполію на выданне богаслужбовых кніг у іспанскіх уладаннях; агульны іх тыраж у 1571—1574 гадах склаў каля 75 000 экземпляраў. Дынастыя яго спадчыннікаў займалася кнігавыданнем да 1865 года. Даследчыкамі XX стагоддзя Плантэн разглядаўся як яскравы прадстаўнік фламандскага Рэнесансу, які аказаў істотны ўплыў на выдавецкую справу і кніжнае мастацтва Германіі і Францыі. Цалкам захавалася друкарня з друкаванымі станкамі і ўсім начыннем, з 1877 года з’яўляецца музеем Плантэна — Марэтуса.
Вядомыя асобы Орска
Вядомыя ўраджэнцы Орска:
Эсаяс ван дэ Велдэ
Эсаяс ван дэ Вэлдэ (Esaias van de Velde; 1587,  —, ) — нідэрландскі мастак і гравёр, з сям’і мастакоў ван дэ Велдэ.
Біяграфія
Сын антверпенскага мастака Ганса ван дэ Велдэ. Ахрышчаны 17 траўня 1587 года. Вучыўся ў Конінгслоа і Давіда Вінкбонса. У 1612 годзе стаў майстрам гільдыі Святога Лукі. Нягледзячы на ​​тое, што ён працаваў у Харлеме ўсяго толькі некалькі гадоў, з 1610 па 1618 гг., Эсаяс ван дэ Вельдэ лічыцца прадстаўніком Харлемскай школы жывапісу, якая ўнесла новы, эмацыйны аспект у галандскі пейзаж. Акрамя пейзажаў з асобнымі фігуркамі людзей Эсаяс пісаў гарадскія віды і жанравыя карціны. Пазней творчасць Эсаяс ван дэ Велдэ адрозніваецца багаццем кампазіцыі і яркім каларытам. Таксама мастак пісаў застольныя сцэны і кавалерыйскія бітвы, якія сталі ўзорам для многіх пакаленняў баталістаў. Быў прыдворным жывапісцам прынцаў Морыца і Фрэдэрыка Генрыха Аранскіх. Яго вучнямі былі Ян ван Гоен, Пітэр дэ Нэйн, Ян Аселейн, Пітэр ван Лар і іншыя. Захавалася вялікая колькасць гравюр, выкананых Эсаясам ван дэ Велдэ. Пахаваны 18 лістапада 1630 года.
Акадэмія навук Малдовы
Акадэмія навук Малдовы (Academia de Stiinte a Moldovei) — вышэйшая навуковая ўстанова Малдовы, вядучы цэнтр фундаментальных даследаванняў у галіне прыродазнаўчых і грамадскіх навук у краіне. Заснавана ў 1961 годзе на базе Малдаўскага філіяла Акадэміі навук СССР. Знаходзіцца ў Кішынёве. Яшчэ ў чэрвені 1946 года Прэзідыум АН СССР прыняў развязак пра стварэнне ў Кішынёве Малдаўскай навукова-даследчыцкай базы Акадэміі навук СССР. Яе дырэктарам стаў акадэмік Акадэміі навук СССР В. П. Волгін. У кастрычніку 1949 года навукова-даследчыцкая база была ператворана ў Малдаўскі філіял Акадэміі навук СССР. З 1954 года яго ўзначаліў гісторык Я. С. Гросул.
Урачыстае адкрыццё акадэміі адбылося 2 жніўня 1961 года.
Вядучыя кірункі даследаванняў Акадэміі: комплекс праблем, злучаных з падвышэннем прадукцыйнасці сельскай гаспадаркі, хімізаванне сельскай гаспадаркі; хімія біялагічна актыўных рэчываў; фізіка паўправаднікоў; ужыванне электрычных палёў і разрадаў у розных галінах тэхнікі; хімія комплексных злучэнняў; эканоміка; гісторыя, літаратура і мова малдаўскага народа.
У савецкі час Акадэмія выдавала «Весткі» (на малдаўскай і рускай мовах, з 1962), часопісы «Электронная апрацоўка матэрыялаў» (з 1965), «Малдаўская мова і літаратура» (на малдаўскай мове, з 1958) і іншыя, падрыхтавала да выдання Малдаўскую савецкую энцыклапедыю.
На 1 студзеня 2005 года ў Акадэміі навук працавалі 2107 супрацоўнікаў, з якіх 952 даследчыкі і 540 дактароў навук.
Адрас
Бул. Штэфан чэл Марэ 1, Кішынёў, MD 2001, Рэспубліка Малдова.
Каардынаты: 47.01333°N, 28.84731°W
Джон Генры Ньюман
Джон Генры Ньюман (, Лондан —, Бірмінгем) — англійскі кардынал, святы.
Біяграфія
Вывучаў англіканскую тэалогію ў Оксфардзе, 13 чэрвеня 1824 годзе стаў пастарам у англіканскай супольнасці. Падчас свайго падарожжа па Італіі блізка пазнаёміўся з каталіцтвам. Вярнуўшыся ў Англію, ён заснаваў у 1833 годзе Оксфардскі рух — англіканскі аднаўленчы рух, асноўнаю мэтаю якога было нанава адкрыць каталіцкую спадчыну ў літургіі, тэалогіі і царкоўных структурах.
Увосень 1845 года вырашыў перайсці ў каталіцтва, а 9 кастрычніка быў афіцыйна прыняты ў Каталіцкую Царкву.
У 1847 годзе ён атрымаў прэсвітарскае пасвячэнне і заснаваў у Англіі Араторый імя Святога Філіпа Нэры, а ў 1879 годзе Папа Леў XIII надаў яму годнасць кардынала.
19 верасня 2010 года Папа Бенедыкт XVI беатыфікаваў яго. 13 кастрычніка 2019 года Папа Францыск кананізаваў Джона Генры Ньюмана.
Дыфтэрыя
Дыфтэрыя, водра — небяспечнае інфекцыйнае захворванне, якое выклікае бактэрыя Corynebacterium diphtheriae. Інфекцыя перадаецца паветрана-кропельным шляхам. Характарызуецца запаленнем, часцей за ўсё слізістых абалонак рота- і насаглоткі, а таксама з'явамі агульнай інтаксікацыі, паразай сардэчна-сасудзістай, нервовай і вылучальнай сістэм.
Тысяча
Тысяча — натуральны лік паміж 999 і 1001, дзесяць сотняў, 10³. У Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння (СІ) ліку адпавядаюць прыстаўкі: кіло — для тысячы (10³) і мілі — для адной тысячнай (10−3). Пазначаецца таксама рымскай лічбай M (mille).
Інверна-е-Мантэлеонэ
Інверна-е-Мантэлеонэ (Inverno e Monteleone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Князі чарнігаўскія
Чарнігаўскае княства было адным з самых значных у Кіеўскай Русі. З 1097 года ў Чарнігаве кіравала дынастыя князёў, якія з'яўляліся нашчадкамі Святаслава Яраславіча.
Інверна-е-Мантэлеонэ
Насельніцтва складае 1142 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 127 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 27010. Тэлефонны код — 0382.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Князі чарнігаўскія
Бранскія князі (намінальна вялікія князі чарнігаўскія)
Пасля 1401 года Чарнігаўскае княства было паглынута Вялікім Княствам Літоўскім.
Даміяна Даміяні
Даміяна Даміяні (Damiano Damiani;, Пазіяна-дзі-Пардэнонэ — , Рым) — італьянскі і.
Біяграфія
Вучыўся жывапісу ў міланскай Акадэміі вытанчаных мастацтваў. У кіно з 1946 года — спачатку як мастак, затым памочнік рэжысёра, аўтар шэрагу кароткаметражных дакументальных фільмаў першага дзесяцігоддзя творчай дзейнасці, затым сааўтар сцэнарыяў. З 1960 года — пастаноўшчык поўнаметражных фільмаў.
NGC 6045A
NGC 6045A (іншыя абазначэнні — UGC 10177, DRCG 34-82, MCG 3-41-88, Arp 71, ZWG 108.112, IRAS16028+1753, PGC 57031) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Вуліца Асаналіева (Мінск)
Вуліца Асаналіева — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар Джумаша Асаналіева (1923—1944), удзельніка вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза.
Названа ў 1976 годзе. Асноўная забудова вуліцы адбывалася ў 1970-80-х гадах, існуюць некалькі жылых дамоў збудаваных у 1990-х і 2000-х гадах. З 2003 года на вуліцы існуе рынак.
Перасячэнні
Перасякаецца з вуліцамі:
Адольф Вёльфлі
Адольф Вёльфлі (ням.: Adolf Wölfli,,  — , Вальдау) — швейцарскі мастак-прымітывіст, адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў Ар брут.
Біяграфія і творчасць
У сямігадовым узросце быў кінуты бацькам-алкаголікам, па прафесіі каменячосам. Працаваў парабкам на фермах. Быў арыштаваны паліцыяй за абразу грамадскай маральнасці, пасля рэцыдыву абследаваны ўрачамі, у яго дыягнаставалі шызафрэнію.
З 1895 года да канца жыцця жыў у псіхіятрычнай клініцы Вальдау, пацыентамі якой у розны час былі таксама Вацлаў Ніжынскі, Фрыдрых Глаўзер і Роберт Вальзер. Тут ён ва ўзросце трыццаці пяці гадоў пачаў маляваць, пісаць вершы, ствараць музыку. Пакінуў гіганцкую спадчыну з дзясяткаў тысяч малюнкаў і калажаў, а таксама шэраг музычных і літаратурных твораў (вершаў і прозы).
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2016
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2016 — 2-ы чэмпіянат па кёрлінгу сярод змяшаных пар. Праводзіўся з 2 па 4 снежня 2016 года ў горадзе Мінск на арэне «Мінск-Арэна».
Мастацкая коўка
Мастацкая коўка — выраб рэчаў утылітарна-дэкаратыўнага прызначэння шляхам гарачага ці халоднага кавання металу; від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Гісторыя
Вядома з 4—3-га тысячагоддзя да н.э. ў Іране, Месапатаміі, Егіпце; халодная мастацкая коўка ў індзейцаў Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі да XVI стагоддзя н.э. У перыяд сярэдневякоўя дасягнула росквіту ў Заходняй Еўропе, дзе такім спосабам вырабляліся рашоткі для балконаў, дзвярэй, агароджаў, ліхтары, святцы, акаваныя жалезам куфры, дзверы ў касцёлах і інш. Традыцыі мастацкай коўкі як сярэдневяковага рамяства захаваліся ў народным мастацтве да XIX стагоддзя. Сярод твораў XV—XIX стагоддзяў вылучаюцца каваныя ліхтары, рашоткі, брамы Версаля (Францыя), Пецярбурга, Царскага Сяла (Расія). Шматлікія гарады спецыялізаваліся ў розных галінах кавальства: Герат (Афганістан), Масул (Ірак) — начынне, Дамаск, Мілан (Італія), Аўгсбург (Германія), Астрахань і Тула (Расія) — зброя, Нотынгем (Вялікабрытанія), Золінген (Германія), Паўлава (Расія) — нажы і інструменты. У XIX стагоддзі ручная мастацкая коўка выцеснілася штампоўкай і ліццём. Традыцыі мастацкай коўкі адрадзіліся ў XX стагоддзі ў творах прафесійных мастакоў.
Беларусь
На Беларусі па-мастацку выкаваныя посуд, зброя, прадметы побыту вядомы з XI—XII стагоддзяў. Росквіту мастацкая коўка дасягнула ў XVI—XVII стагоддзях у сувязі з арганізацыяй кавальскіх цэхаў у Берасці, Слуцку, Полацку, Віцебску, Магілёве і інш., дзе выраблялі рэчы утылітарнага і мастацкага характару — дэкаратыўныя ліхтары, падстаўкі пад вазоны, надмагільныя і царкоўныя крыжы «са ззяннем», накладкі на мэблю і дзверы, падсвечнікі і інш. Больш за 160 кавалёў з Беларусі ў другой палове XVII стагоддзя працавалі ў Маскоўскай дзяржаве. У XVIII стагоддзі буйнымі цэнтрамі кавальства былі Віцебск, Горадня, Пінск, Менск, Магілёў, дзе выраблялі балконныя і аконныя рашоткі, агароджы, вароты, надкупальныя крыжы, алтарныя перагародкі, флюгеры, завесы, замкі, дзвярныя ручкі і інш.
Асноўны від дэкору каваных агароджаў — спалучэнні S- і С-падобных завіткоў, скручванне жалезных прутоў вакол падоўжнай восі, арнаментальныя матывы ў выглядзе разетак, бегункоў, меандру, картушаў. Накладкі на мэблі і дзвярах аздаблялі прасечкай, гравіроўкай, насечкай у выглядзе геаметрычных узораў. У другой палове XIX стагоддзя ў сувязі з развіццём прамысловасці мастацкая коўка ў гарадах заняпала, але захавала свае традыцыі ў народным побыце.
Сярод майстроў мастацкай коўкі канца XIX — пачатку XX стагоддзя П. Багрым, С. Манко, А. Уласік і інш. У другой палове XX стагоддзя як мастацкі промысел выйшла з ужытку. У наш час мастацкая коўка вядома ў творчасці некаторых прафесійных беларускіх мастакоў: А. 3айцава, Б. Казакова, Я. Карманава, С. Ларчанкі, Ю. Любімава, В. Сташчанюка, А. Сурскага і інш.
Утліберг
Утліберг (Uetliberg) — гара ў Швейцарыі ў наваколлі Цюрыха. На гары размяшчаецца назіральная вышка, адкуль адкрываецца від на горад з вышыні птушынага палёту. На вышцы маецца карта з апісаннем ўсіх бачных у наваколлях гор.
Дабрацца да Утліберга можна за 25 хвілін з дапамогай электрычкі S10, якая адыходзіць кожныя паўгадзіны з цэнтральнага Цюрыхскага вакзала (Hauptbahnhof).
Эміль Адольф фон Берынг
Эміль Адольф фон Берынг (Emil Adolf von Behring; 15 сакавіка 1854, Гансдорф, Прусія - 31 сакавіка 1917, Марбург) — нямецкі лекар.
Біяграфія
Берынг атрымаў дыплом урача ў 1880 годзе. У тым жа годзе ён прайшоў стажыроўку ў берлінскай бальніцы Шарытэ, а затым атрымаў размеркаванне ў кавалерыйскі полк у Позене (цяпер Познань, Польшча). Наступная дэкада жыцця Берынга працякала ў войску. Як батальённы лекар і хірург, ён служыў спачатку ў Заходняй Прусіі, а затым па яго просьбе быў пераведзены ў Сілезію. Руціна клінічнай працы ніколі не прыцягвала Берынга, яго асноўныя інтарэсы скіроўваліся да навуковых даследаванняў. Яшчэ ў Позене Берынг зацікавіўся выкарыстаннем сродкаў дэзінфекцыі ў баявых умовах для лячэння інфекцыйных захворванняў, і з тых часоў ён імкнуўся цалкам прысвяціць сябе даследчай працы. Такая магчымасць прадставілася яму ў арміі ў 1887, калі ён паступіў у Бонскі фармакалагічны інстытут. Да дэмабілізацыі ў 1889 годзе Берынг паспеў прапрацаваць год у Акадэміі ваеннай медыцыны ў Берліне, займаючыся пераважна праблемамі антысептыкі. У 1889 Берынг далучыўся да даследчай групы піянера бактэрыялагічных даследаванняў Роберта Коха, дзе заняўся вывучэннем метадаў лячэння дыфтэрыі і слупняка; у 1890 ён сумесна з Сібасабура Кітасата паказаў - у развіццё адкрыццяў Эміля Ру і Аляксандра Ерсена, - што ў крыві перахварэлых на дыфтэрыю або слупняк утвараюцца антытаксіны, якія забяспечваюць імунітэт да гэтых хвароб як перахварэлым, так і тым, каму такая кроў будзе пераліта. У тым жа годзе на аснове гэтых адкрыццяў быў распрацаваны метад лячэння крывяной сыроваткай.
Да пачатку XX стагоддзя дыфтэрыя штогод выносіла тысячы дзіцячых жыццяў, а медыцына была нямоглая аблегчыць іх пакуты і выратаваць ад цяжкай агоніі. У калядную ноч 1891 года берлінскія дзеці, што паміралі ад дыфтэрыі, атрымалі першыя ўколы новай сыроваткі Берынга. Многія з іх былі выратаваны, але ўсё ж поспех быў толькі частковым, і сыроватка Берынга не стала надзейным сродкам, які выратаваў усіх дзяцей.
У гэты крытычны момант на дапамогу Берынгу прыйшоў яго калега і сябар, Паўль Эрліх. Дзякуючы сваім адкрыццям у імуналогіі Эрліх здолеў удасканаліць супрацьдыфтэрыйную сыроватку Берынга, разлічыць правільную дазоўку антытаксіна і атрымаць высокаканцэнтраваныя і вычышчаныя сыроваткі, якія сталі надзейнымі ў клінічным ужыванні. У 1894 годзе ўдасканаленая сыроватка была паспяхова апрабавана на 220 хворых дзецях. За выратаванне дзяцей Берынгу ў 1901 была прысуджана першая Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне "за работу па сыроватачнай тэрапіі, галоўным чынам за яе прымяненне пры лячэнні дыфтэрыі, што адкрыла новыя шляхі ў медыцынскай навуцы і дало ў рукі ўрачоў пераможную зброю супраць хваробы і смерці".
Абралы
Абралы — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Абралінскай сельскай акругі. Код КАТА — 632833100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 933 чалавекі (469 мужчын і 464 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 638 чалавек (312 мужчын і 326 жанчын).
Дзераза булавападобная
Назва
Сцябло дзеразы сцелецца па зямлі, чапляецца, дзярэцца — адсюль, мабыць, і назва. Лацінская назва Lycopodium уведзена ў навуку ў XVI ст. і азначае літаральна «воўчая лапка». Народныя назвы: бабін мур, цякун, вілак.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая вечназялёная расліна з паўзучым вілавата-галінастым сцяблом даўжынёй да 2 м. Ад сцябла адыходзяць вертыкальныя густааблісцелыя парасткі вышынёй 20-30 см са стробіламі на канцах. Для ўсіх дзеразовых характэрна дыхатамічнае галінаванне парасткаў.
Анатамічная будова сцябла прымітыўная. Маладыя сцяблінкі маюць пратастэлічную, а дарослыя — плектастэлічную будову. Звонку сцябло пакрыта эпідэрмай. Далей ідзе моцная кара. Клеткі ўнутраных слаёў кары маюць тоўстыя сценкі і ўтвараюць механічнае кальцо. Цэнтральная частка сцябла занята канцэнтрычным праводзячым пучком (стэлай). Ксілема ў пучку размяшчаецца ў выглядзе стужак, якія злучаны паміж сабой. Паміж участкамі ксілемы і вакол яе з перыферыі — флаэма. Асяродка няма, камбія ў пучку няма. За флаэмай ідзе слой перыцыкла, далей — эндадэрма, якая аддзяляе пучок ад кары. У кары сцябла ёсць ліставыя сляды — пучкі праводзячай тканкі, якія ідуць да жылак ліста.
Лісце сядзячае, ланцэтна-лінейнае, суцэльнакрайняе, пераходзіць на канцы ў доўгі белы валасок, размешчана густымі спіралямі, якія ўтвараюць на сцябле некалькі падоўжаных радоў. Лісты звонку адзеты эпідэрмісам з вусцейкамі. Стробілы на доўгіх ножках, па 2-3, радзей па 4-5 або адзіночныя. Мезафіл шматслойны з міжклетнікамі. Карані бакавыя з каранёвымі валаскамі, жывуць 2-5 гадоў.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна-касмапаліт, сустракаецца практычна па ўсім свеце, у тым ліку паўсюдна ў Расіі і Беларусі.
Расліна лясоў, пераважна хвойных, з якіх аддае перавагу светлым хвойнікам. Іншы раз утварае курціны накшталт «ведзьміных кольцаў».
Да глебаў абыякава, але часцей сустракаецца на пясках.
Асаблівасці біялогіі
Споры маюць дзве абалонкі — экзаспорый і эндаспорый. Унутранае змесціва споры складаецца з пратаплазмы, ядра, пластыд, да 50 % тлустага алею. Спелы спарангій лопаецца папярочнай трэшчынай. Да гэтага часу вось каласка некалькі разрастаецца, спарафілы рассоўваюцца і споры лёгка высяваюцца на зямлю.
Гаметафіт у дзеразы двухполы, утвараецца ў выглядзе камячка клетак накшталт цыбулінкі і называецца зарасткам. Ён не мае колеру, пазбаўлены хларафілу. Для нармальнага развіцця зарастка неабходна, каб у яго ўкараніліся гіфы грыба і сфарміраваўся сімбіёз. Толькі пасля гэтага гаметафіт будзе нармальна развівацца далей. Спелы зарастак разрастаецца дыяметрам да 2-3 см і набыве форму сподачка.
Зарасткі існуюць незалежна ад спарафіта. Развіваюцца яны павольна. Праз 6—15 гадоў пасля прарастання споры на верхнім баку зарастка ўтвараюцца антэрыдыі і архегоніі. Яны маюць такую ж будову, як і імхі. Антэрыдыі пагружаны ў тканку зарастка. У іх развіваюцца шматлікія двухжгуцікавыя сперматазоіды. Архегоніі таксама пагружаны ў зарастак брушкам, а шыйка ўзвышаецца над паверхняй зарастка. У брушку архегонія фарміруецца яйцаклетка і брушная канальцавая клетка. У шыйцы — 6-8 канальцавых клетак.
Апладненне адбываецца ў кропельна-вадкім асяроддзі. Для таго каб сперматазоіды змаглі даплысці да яйцаклеткі і апладніць яе, неабходна наяўнасць вады. Пасля апладнення развіваецца зігота.
Аплодненая яйцаклетка дзеліцца і фарміруе зародак, які мае сцяблінку, першасны лісцік і бакавы корань. На першых этапах зародак жывіцца за кошт спажыўных рэчываў зарастка. А пасля таго як у маладой расліны сфарміруюцца зялёныя лісты і карані, яна пераходзіць да самастойнага існавання. Так завяршаецца жыццёвы цыкл дзеразы булавападобнай.
Значэнне і ўжыванне
Споры дзеразы булавападобнай ужываюць з тымі ж мэтамі, што і ў.
Вялікае значэнне споры дзеразы маюць у металургіі, дзе іх выкарыстоўваюць для абсыпання формаў пры фасонным ліцці.
Ахова
У штатах Ілінойс, Аёва і Кентукі (ЗША) дзераза булавападобная мае ахоўны статус «у небяспецы» (Endangered).
Эўхеніа Касеру
Эўхеніа Касеру (Касерыу) (Eugeniu Coşeriu; 1921—2002) — нямецкі лінгвіст румынскага паходжання, спецыяліст па раманскім мовазнаўстве; прафесар, аўтар больш , ганаровы член Румынскай Акадэміі (1991).
Біяграфія
Нарадзіўся 27 ліпеня 1921 года ў сяле Міхэйлень Каралеўства Румынія, пазней — Малдаўская ССР, цяпер Рэспубліка Малдова.
Вучыўся ў ліцэі Liceul Teoretic «Ion Creangă» горада Бельцы, дзе аднакласнікамі былі Vadim Pirogan — бесарабскі пісьменнік, і Sergiu Grossu — румынскі пісьменнік. Пасля сканчэння Яскага ўніверсітэта (горад Ясы) Эўхеніа адправіўся ў 1940 годзе ў Італію, дзе працягнуў навуку ў Італьянскім інстытуце культуры ў Рыме. Тут у 1944 годзе ён атрымаў доктарскую ступень за дысертацыю пра ўплыў Chanson de geste (жанр французскай сярэднявечнай літаратуры эпічнага зместу) на паэзію паўднёвых славянскіх народаў. У 1944—1945 гадах Касеру працаваў у Падуанскім універсітэце, з 1945 па 1949 год — у Міланскім універсітэце.
Некаторы час працаваў у Лацінскай Амерыцы — у Уругвайскім Рэспубліканскім універсітэце, потым вярнуўся ў Еўропу і да канца жыцця працаваў у Цюбінгенскім універсітэце, Германія.
Памёр 7 верасня 2002 года ў Цюбінгене, Германія.
Гаасюн
Эканоміка
Гаасюн з’яўляецца важным портам і буйным прамысловым цэнтрам. Індустрыяльны парк Лінхай плошчай 2200 га, размешчаны на ўзбярэжжы і пабудаваны ў сярэдзіне 1970-х гадоў, уключае ў сябе сталеліцейны і суднабудаўнічы заводы, нафтахімічны комплекс і прадпрыемствы іншых галін прамысловасці. У горадзе ёсць таксама нафтаперапрацоўчы завод, развіта вытворчасць алюмінію, цэменту, угнаенняў, цукру, цэглы, чарапіцы, паперы і інш. Мае месца кансервавая прамысловасць, якая ўключае перапрацоўку рыбы і садавіны.
Герб Гомеля
Апісанне
Сучасны герб Гомеля ўяўляе сабой французскі шчыт, на блакітным полі якога намалявана залатая рысь, якая ляжыць.
Гісторыя
Пытанне наяўнасці гарадской сімволікі ў сярэднявечным Гомелі застаецца нявырашаным — архелагічныя ці пісьмовыя сведчанні пра герб Гомеля або нейкі адрозны знак, што выконваў бы функцыю герба, у X—XV стст. адсутнічаюць.
Першыя пісьмовыя звесткі пра герб Гомеля адносяцца да першага перыяду Новага часу. 21 сакавіка 1560 г. вялікі князь літоўскі Жыгімонт Аўгуст надаў гораду «печать местьскую з гербом Крыжа» адмысловым прывілеем (аднесенне дакумента да 1562 г., што сустракаецца ў асобных публікацыях, варта лічыць памылковым) : Падрабязнага апісання герба ў прывілеі не ўтрымлівалася. Колеравае спалучэнне «у чырвоным полі срэбны крыж» з’яўляецца меркаваным і было прапанавана геральдыстам Анатолем Цітовым як рэканструкцыя ў 1990-х гадах. Арыгінальная выява герба 1560 г. дагэтуль не выяўлена. Гісторык Міхаіл Спірыдонаў, які адшукаў тэкст адпаведнага прывілея, выказаў меркаванне, што гербам з крыжам Гомель карыстаўся нават пасля першага падзела Рэчы Паспалітай — да 1776 г., г.зн. да часу падаравання горада расійскай імператрыцай Кацярынай II графу Пятру Румянцаву-Задунайскаму. Аднак пэўныя дакументальныя сведчанні на гэты конт пакуль невядомыя. Гомельскі гісторык і археолаг А. А. Макушнікаў лічыць непераканаўчай рэканструкцыю герба А. Цітовым, як у графічным і колеравым сэнсе, так і ў сэнсе абранага для яе тыпу геральдычнага крыжа.
Розныя варыяцыі рэканструкцыі паводле А. Цітова выкарыстоўваюцца ў наш час як неафіцыйны геральдычны элемент (аздабленне інтэр’ераў, сувеніры і г.д.), а адна з версій прысутнічае на афіцыйнай сімволіцы ваеннай кафедры Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта (зацверджана ў 2017 г.) : У чорным барочным шчыце з падвойнай жоўтай аблямоўкай герб Гомеля (1560 г.) з перакрыжаванымі мячамі лязом уверх, накладзенымі на белую раскрытую кнігу і Кадуцэй.У гонар гэтага герба названы клуб рэканструкцыі і мадэлявання «Белы крыж» пры гістарычным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны, выява герба выкарыстоўваецца на атрыбутыцы клуба.
Падчас расійскага панавання імператрыца Кацярына II перадала Гомель «дзеля забавы» («для увеселения») графу Пятру Румянцаву-Задунайскаму. Ён дамогся вываду павятовай адміністрацыі ў вёску Беліца (цяпер — Старая Беліца), якая атрымала статус горада, а 16 жніўня 1781 года  — герб:
У верхняй частцы шчыта — частка герба Магілёўскага: у залатым полі палова Расійскага герба. У ніжняй — на балкітным полі рысь, якая спакойна ляжыць; бо звяроў такіх у наваколлях горада гэтага вельмі многа.
А. А. Макушнікаў характарызуе гэты герб як «штучна надуманы ў кабінетах стольных расійскіх канцылярый», што рысь чыноўнікі паставілі на герб, бо для наваспечанага горада ў расійскім гербоўніку не знайшлося «ганаровага звера» («почетной твари»).
У 1786 годзе павятовая адміністрацыя была пераведзена ў пабудаваны для яе на левым беразе ракі Сож цэнтр, за якім замацавалася тая ж назва з дадаткам слова «Новая» — Новая Беліца (сёння — Навабеліцкі раён Гомеля). Герб з выявай рысі, такім чынам, перайшоў да Новай Беліцы. Гомель як прыватнаўласніцкі горад афіцыйна герба не меў. У 1852 годзе ён быў пераўтвораны ў павятовы горад (Новая Беліца стала яго прадмесцем), 23 снежня 1855 года (4 студзеня 1856) сімволіка з рыссю была зацверджана ў якасці яго герба : Шчыт падзелены на дзве часткі: у верхняй паказаны Магілёўскі губернскі герб, а у ніжняй, на блакітным полі, рысь лежачы. Шчыт аздоблены каронай каменнага колеру.
Пасля лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. гомельскі герб быў відазменены: адлюстраваны ў верхняй частцы шчыта арол страціў свае імперскія рэгаліі (быў прыведзены да стандарту эмблемы Расійскай Рэспублікі), рысь жа па-ранейшаму адлюстроўвалася ў вычварным выглядзе, нагадваючы на вядомых выявах 1918 г., то мармуровага ката, то вавёрку. Гэта можна прасачыць, у прыватнасці, па выявах на бонах гомельскага гарадскога самакіравання і гомельскага земства (1918 г). Пасля канчатковага ўсталявання ў Гомелі савецкай улады розныя варыянты тутэйшага герба адышлі ў гісторыю. У 1929 г. у перадавым артыкуле газеты «Рабочий» падкрэслівалася неадпаведнасць старога герба з рыссю новаму індустрыяльнаму абліччу Гомеля, адзначалася, што гербам Гомелю «можа служыць не рысь, якая ляжыць у блакітным полі, а фабрычныя коміны, што сягаюць у неба». Да пачатку 1990-х гг. пытанне аб гарадскім гербе ў Гомелі сур’ёзна не падымалася. У 1990-я гг. гомельскі гарадскі савет рабіў захады па пошуках старадаўняга гомельскага герба, якія не далі станоўчага выніку. У 1997 г., напярэдадні адзначэння 200-годдзя стварэння палацава-паркавага ансамбля ў Гомелі, гэтае пытанне актуалізавалася і было вырашана на аснове перастварэння герба 1855 г.
Сучаснасць
У сучаснай Беларусі 16 ліпеня 1997 статус афіцыйнага геральдычнага сімвала Гомеля атрымаў герб часоў Расійскай імперыі, з якога былі прыбраны выявы гарадской кароны і верхняй часткі двухгаловага арла. Аўтарамі зацверджанага праекту з’яўляюцца А. П. Бялоў (мастацкі рэдактар) і Ю. Л. Сцяпанаў (мастак). Выява рысі ўпершыню за два стагоддзі атрымала большую рэалістычнасць. Выявы розных варыяцый сучаснага гомельскага герба даволі багата прысутнічаюць у гарадскім асяроддзі (манументальны роспіс, наддарожныя шыльды, скульптурныя ўвасабленні). «Пасведчанне аб рэгістрацыі герба г. Гомеля» і комплекс адпаведных дакументаў былі перададзены на захаванне ў Гомельскі абласны краязнаўчы музей.
Залатары
Залатары́ (, Золотари) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Волменскага сельсавета.
Камарынскі сельсавет
Кама́рынскі сельсавет (Комаринский сельский совет) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Камарын. Знаходзіцца на поўдні раёна.
Гісторыя
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Камарын. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Бярозкаўскага, Карлаўскага і Кацічаўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кіраўскага сельсавета.
17 лістапада 1959 года вёска Камарын атрымала статус гарадскога пасёлка, утвораны Камарынскі пасялковы савет. 26 верасня 1972 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне пассавета з Новаялчанскага сельсавета перададзена вёска Іванкі. 17 лістапада 2005 года скасавана вёска Скароднае. 26 верасня 2006 года ў склад Камарынскага пассавета былі перададзеныя ўсе населеныя пункты — Верхнія Жары, Гдзень, Ніжнія Жары — скасаванага Верхнежароўскага сельсавета. 20 жніўня 2008 года былі ліквідаваныя населеныя пункты Вяльмоў, Жалібор, Залессе, Калыбань, Крукі, Кулажын, Міхалёўка, Пасека, Пасудава, Прыстанскае, Чыкалавічы.
Зноў Камарынскі сельсавет утвораны 12 лістапада 2013 года ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці шляхам рэарганізацыі Камарынскага пассавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2766 чалавек, з іх 86,7 % — беларусы, 8,9 % — украінцы.
Радыеактыўнае забруджванне
Радыеактыўнае забруджванне — забруджванне мясцовасці і аб'ектаў, якія знаходзяцца на ёй, радыёактыўнымі рэчывамі.
Радыёактыўнае забруджванне адбываецца:
Тэрыторыя, якая была забруджаная, называецца зонай радыеактыўнага забруджвання.
Хібі дэ Банафіні
Хібі Марыя Пастар дэ Банафіні (4 снежня 1928 — 20 лістапада 2022) — аргентынская актывістка, адна з заснавальніц Асацыяцыі маці Пласа-дэ-Мая, арганізацыі аргентцінскіх маці, чые сыны падчас  ваеннай дыктатуры.
Маці Пласа-дэ-Мая (1979—1986)
Будучы прэзідэнтам Асацыяцыі Маці Пласа-дэ-Мая, пачынаючы з 1979 года, Банафіні выступала ў абарону правоў чалавека як у Аргенціне, так і за мяжой, атрымаўшы міжнароднае прызнанне; яна атрымала ў 1999 годзе. У 1980 годзе Банафіні запатрабавала неадкладнага ўліку ўсіх, у тым ліку яе сыноў. На фоне паступовага паслаблення абмежаванняў яна арганізавала Марш Супраціву ўздоўж 10 снежня 1982 года. Гэтая падзея адзначыла першы раз, калі група прайшла каля аднайменнай плошчы >, і ўпершыню да яе далучыліся вялікія натоўпы прыхільнікаў.
Пасля вяртання да грамадзянскага кіравання ў 1983 годзе ў арганізацыі пачалі ўзнікаць рознагалоссі ў сувязі з занадта асцярожным прагрэсам прэзідэнта Рауля Альфансіна ў пераследзе вінаватых у Бруднай вайне. Альфансін заснаваў у 1985 годзе ; але рашэнне абмежаваць разбіральніцтва дзевяццю вядучымі членамі, а таксама апраўдальныя прысуды, вынесеныя пяці з іх, выклікалі яшчэ большую антаганізацыю Банафіні, якая лічыла, што прэзідэнт адмовіцца ад далейшага судовага пераследу па палітычных меркаваннях. Асацыяцыя маці раскалолася ў 1986 годзе, стварыўшы дзве групы прыкладна з 2000 членаў кожная: асацыяцыю Маці Банафіні з Пласа-дэ-Мая і Маці з Пласа-дэ-Мая — Лінія заснавальнікаў. Банафіні, як правіла, атаясамлівалі з больш радыкальнай фракцыяй, якая вырашыла апраўдаць метады, што ўжывалі партызаны падчас дыктатуры.
Пасляваенная дыктатура
Пасля тэрактаў 11 верасня 2001 года Банафіні выклікала міжнародную палеміку, калі яна абараніла дзеянні тэрарыстаў-захопнікаў авіялайнераў, сказаўшы: «Я адчувала, што ў той момант было шмат людзей, якія былі шчаслівыя, і адчувала, што кроў многіх у той момант была адпомшчаная … таму што бамбардзіроўкі НАТА, блакады і мільёны дзяцей, якія паміраюць ад голаду ў гэтым свеце, гэта адбылося дзякуючы гэтай уладзе, на якую гэтыя людзі напалі сваімі целамі. І ўсе гэта ведалі». Банафіні падтрымала арганізацыі, якія абвінавачваюцца ў тэрарызме, такія як FARC. , лідар арганізацыі ЭТА, быў запрошаны ў якасці запрошанага выкладчыка ва Універсітэт Маці Пласа-дэ-Мая.
Журналіст раскрытыкаваў яе падтрымку тэрактаў, а Банафіні адказала: «Вярбіцкі — слуга Злучаных Штатаў. Ён атрымлівае заробак ад і, акрамя таго, што ён яўрэй, ён і цалкам амерыкафіл». Яе абвінавацілі ў антысемітызме, але яна адмовілася ад гэтага, заявіўшы, што проста мела намер назваць Вярбіцкага амерыканскім агентам. Вярбіцкі запытаў запісы інтэрв’ю ў часопіса, які іх апублікаваў, і пацвердзіў, што Банафіні сапраўды сказала тое, пра што паведаміла часопіс. У 2005 годзе яна выклікала яшчэ больш спрэчак, заявіўшы, што, паколькі Папа Ян Павел II «зрабіў шмат грахоў, ён [пойдзе] ў пекла». Яна дадала, што «не сказала больш таго, чаму мяне вучыў Рымска-каталіцкі касцёл».
Адносіны адміністрацыі і  з Банафіні былі вельмі блізкімі. Прэзідэнт Нестар Кіршнер прыняў Банафіні ў Каса-Расада на працягу некалькіх дзён пасля сваёй інаўгурацыі 25 мая 2003 года і рэгулярна кансультаваўся з ёй падчас свайго знаходжання на пасадзе.
Банафіні абвясціла ў студзені 2006 года, што яе арганізацыя спыніць свой штогадовы Марш Супраціву ў знак прызнання поспеху прэзідэнта Нестара Кіршнера ў прызнанні і  (дзве меры эпохі Альфансіна, якія фактычна спынілі большасць судовых пераследаў за Брудную вайну) неканстытуцыйнымі. Асацыяцыя Маці Пласа-дэ-Мая, якую ўзначальвала Банафіні, атрымала выгаду ад павелічэння дзяржаўнага фінансавання падчас адміністрацыі Кіршнера і пашырыла свой уплыў праз газету («La Voz de las Madres»), радыёстанцыю і ўніверсітэт.
Асацыяцыя таксама кіруе жыллёвай праграмай Sueños Compartidos («Агульныя мары»), якая фінансуецца з федэральнага бюджэту, і да 2008 года было пабудавана больш за 2600 адзінак жылля, прызначаных для жыхароў. Да 2011 года кампанія Sueños Compartidos завяршыла будаўніцтва 5600 адзінак жылля і мноства іншых аб’ектаў у шасці правінцыях і горадзе Буэнас-Айрэс. Яе растучы бюджэт, які склаў каля 300 мільёнаў долараў ЗША, выдзеленых паміж 2008 і 2011 гадамі (з якіх 190 мільёнаў долараў было выдаткавана), стаў прадметам пільнай увагі і выклікаў агульнанацыянальныя спрэчкі, калі выявіўся падазраваны выпадак сродкаў фінансавым дырэктарам Sueños Compartidos  і яго братам Пабла (павераны фірмы). Браты Шоклендэры, якія ў 1981 годзе былі асуджаныя за і правялі пятнаццаць гадоў у турме, заваявалі давер Банафіні і кіравалі фінансамі праекта без асаблівага кантролю ні з боку Маці Пласа-дэ-Мая, ні з боку ліцэнзіяра праграмы,. Іх супрацоўніцтва скончылася ў чэрвені 2011 года, пасля таго, як Банафіні стала вядома аб парушэннях у іх абыходжанні з фінансамі групы. Пасля расследавання, якое ініцыяваў федэральны суддзя, Сакратарыят грамадскіх работ скасаваў кантракт Sueños Compartidos у жніўні і перадаў незавершаныя праекты Намесніку міністра жыллёвага будаўніцтва і гарадскога развіцця.
Банафіні выказала падтрымку такім дзеячам, як Чэ Гевара, Фідэль Кастра, Аўгуста Сандзіна, Ясір Арафат, Уга Чавес, Эва Маралес і маці вязняў ЭТА. Яна абвясціла сябе супраць сацыял-дэмакратыі, капіталізму,, глабалізацыі і Міжнароднага валютнага фонду. Яна таксама напала на балівійскіх пратэстоўцаў за тое, што яны занялі, назваўшы іх «дзярмовымі»; і прапанавала гвалтоўна звярнуцца ў Вярхоўны суд за затрымкі прымянення Закона аб.
Асабістае жыццё
Нарадзілася ў 4 снежня 1928 года. Памерла ў Ла-Плаце 20 лістапада 2022 года ва ўзросце 93 гадоў.
Лімат
Лімат (Limmat) — рака ў Швейцарыі, правы прыток Аарэ. Даўжыня — каля 36 кіламетраў. Лімат выцякае з Цюрыхскага возера і працякае праз кантоны Цюрых і Ааргаў. Адразу пасля вытока Лімат працякае праз гістарычны цэнтр горад Цюрыха. Таксама на Лімаце стаяць гарады Дыцікон, Ветынген, Бадэн (усяго — шаснаццаць населеных пунктаў).
Лангоска
Лангоска (Langosco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 458 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 31 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 27030. Тэлефонны код — 0384.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 6045B
NGC 6045B (іншыя абазначэнні — DRCG 34-81, PGC 84720) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Борак Велькапольскі
Борак Велькапольскі (Borek Wielkopolski) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 300 км на захад ад Варшавы і за 70 км на поўдзень ад Познані. Уваходзіць у склад Гастыньскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Борак Велькапольскі. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 6,16 км². Насельніцтва 2,5 тыс. чалавек.
Памятны знак «У гонар дружбы і згоды канфесій Іўеўшчыны»
Памятны знак «У гонар дружбы і згоды канфесій Іўеўшчыны» — помнік у горадзе Іўе Гродзенскай вобласці Беларусі.
Гісторыя
На Іўеўскай зямлі стагоддзямі жылі ў згодзе беларусы, палякі, татары і яўрэі. Разнастайнасць нацыянальных традыцый і рэлігійных вераванняў надае тутэйшым мясцінам асаблівы каларыт. Шматнацыянальнае і шматканфесіянальнае Іўе называюць у народзе «маленькім Іерусалімам». У 2009 годзе ў горадзе пачаў працаваць музей нацыянальных культур.
У чэрвені 2012 года на цэнтральнай плошчы горада Іўе ўсталявалі памятны знак «У гонар дружбы і згоды канфесій Іўеўшчыны» як сімвал мірнага суіснавання праваслаўных, католікаў, мусульман і іудзеяў.
Пасля помнік быў дапоўнены барэльефамі і паўторна адкрыты 15 чэрвеня 2013 года.
Князі тмутараканскія
Тмутараканскае княства існавала з сярэдзіны X да пачатку XII стагоддзя на Таманскім паўвостраве. Цэнтрам княства быў горад Тмутаракань.
Памятны знак «У гонар дружбы і згоды канфесій Іўеўшчыны»
Помнік
Стэлы упрыгожаны рэлігійнымі сімваламі. На каталіцкай частцы манумента размешчана грэчаская анаграма Хрыста, выява папы Рымскага Яна Паўла ІІ з заклікам «Адчыніце дзверы Хрысту!», на праваслаўнай — выява Спаса Нерукатворнага і ікона Пакрова Прасвятой Багародзіцы, уверсе цытата з Евангелля «Я есть путь к истине и истина, и жизнь», на мусульманскай — паўмесяц і Каран, а іўдзейская стэла ўпрыгожана падсвечнікам — мінорай (сімвал дзяржавы Ізраіль) і словамі на рускай мове і іўрыце «Мир вам!».
Князі тмутараканскія
Вядомыя наступныя кіраўнікі княства:
Памятны знак «У гонар дружбы і згоды канфесій Іўеўшчыны»
Помнік
У сярэдзіне гэтай манументальнай групы, як разуменне таго, што пара «збіраць камяні» — горка з камянёў. Яна змешчана ў коле. Кола — як еднасць цыкла прыроды, жыцця, як сімвал Бога, а вада, што струменіцца па каменнях — гэта сімвал вечнасці.
Князі тмутараканскія
У сувязі з узмацненнем полаўцаў у канцы XI — пачатку XII стагоддзя Тмутараканскае княства пазбавілася сувязі з рускімі землям і спыніла сваё існаванне.
Аляксей Гаўрылавіч Венецыянаў
Аляксей Гаўрылавіч Венецыянаў (Алексе́й Гаври́лович Венециа́нов; 7(18).2.1780, ‒ 4(16).12.1847, с. Паддуб’е Цвярской губерні) — рускі жывапісец, адзін з заснавальнікаў бытавога жанру ў рускім жывапісе, акадэмік пецярбургскай АМ (1811).
Вучыўся ў В. Л. Баравікоўскага, служыў у Пецярбургу чыноўнікам (з 1807). У ранні перыяд пісаў інтымныя лірычныя партрэты; некаторыя з іх сваёй эмацыйнасцю блізкія рамантызму (партрэты А. І. Бібікава, 1805-08, Рускі музей, М. А. Фанвізіна, пастэль, 1812, Эрмітаж). У канцы 1807 годзе падрыхтаваў 4 афорты («Вяльможа» і інш.) для зробленага ім выдання «Журнала карыкатур на 1808 год у асобах» ‒ першага ў Расіі ілюстрацыйнага гумарыстычнага лістка, які быў забаронены цэнзурай за сатыру на бюракратызм і разбэшчанасць. У перыяд Айчыннай вайны 1812 выступіў з карыкатурамі на французаў і дваран-галаманаў. Адначасова стварыў шэраг жанравых малюнкаў, якія захавалі эпізоды гарадскога вулічнага жыцця і шляхецкага побыту. З 1819 года, пакінуўшы службу, пасяліўся ў вёсцы Сафонкава Цвярской губерні, дзе пачаў пісаць сцэны сельскага побыту і партрэты-тыпы сялян, «Спячы пастушок»., 1823-24, ‒ усе ў Рускім музеі; «На раллі. Вясна», 1820-я гг., «На жніве. Лета», 1820-я гг., «Галава старога-сяляніна», 1825, «Захарка», 1825, «Сялянка з валошкамі», 1820-я гг., — усё ў Траццякоўскай галерэі).
2021 год у гісторыі літаратуры
2021 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Айнабулак (гарадская адміністрацыя Семея)
Айнабулак — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Адміністрацыйны цэнтр Айнабулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 632835100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 230 чалавек (114 мужчын і 116 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 231 чалавек (126 мужчын і 105 жанчын).
NGC 3917
NGC 3917 (іншыя абазначэнні — UGC 6815, MCG 9-20-8, ZWG 269.5, ZWG 268.93, IRAS11481+5206, PGC 37036) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мікалай Дзмітрыевіч Філіп
Мікалай Дзмітрыевіч Філіп (3 сакавіка 1926, с. Сафія, Бельцкі павет — 15 мая 2009, Бельцы, Малдова) — малдаўскі фізік, ганаровы член Акадэміі навук Малдовы. Былы член КПСС.
Працаваў рэктарам у Бельцкім дзяржаўным універсітэце імя Алеку Русо.
Біяграфія
Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1962). Доктар фізіка-матэматычных навук (1979). Прафесар універсітэта (1980), вядучы спецыяліст у галіне радыёфізікі, працаваў па тэме «шыранне ўльтракароткіх радыёхваль».
У 1995 г. абіраецца ганаровым членам Акадэміі навук Малдовы. З 1997 года — сапраўдны член Міжнароднай акадэміі навук Вышэйшай школы. У 2000 г. — ганаровы доктар Яскага тэхнічнага ўніверсітэта імя Г. Асакі.
Н. Д. Філіп быў уключаны ў зборнік «2000 выбітных навукоўцаў 20-га стагоддзя», выдадзены Міжнародным біяграфічным цэнтрам.
Ушанаванне памяці
30 сакавіка 2010 года муніцыпальны Савет Бельцаў прыняў рашэнне пра прысваенне частцы вуліцы «26 Марта» імя акадэміка М. Філіпа.
Вуліца Калініна (Мінск)
Вуліца Калініна — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска, названая ў гонар М. І. Калініна ў 1946 г. Да гэтага часу называлася Мапроўскай. У 2020 г. некаторыя мінчане прапанавалі пераназваць яе ў вуліцу Быкава, але безвынікова. Цягнецца ад аднайменнай плошчы да вуліцы Я. Коласа, 1,1 км. Пераважная забудова: 5-павярховыя жылыя дамы і 2-павярховыя маласямейныя дамы барачнага тыпу. Сярод сацыяльна-значных аб’ектаў: гімназія № 18 (былая сярэдняя школа № 49) і сярэдняя школа № 73.
Гацукоўскі сельсавет
Гацуко́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Гацук.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Грэскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гацукі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Грэскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у Слуцкім раёне. З 5 снежня 1931 года ў складзе Уздзенскага раёна. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Грэскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Грэскім раёне Мінскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перайменаваны ў Гацук. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Уздзенскага раёна. 11 жніўня 1959 года ў склад Грэскага сельсавета Слуцкага раёна перададзена вёска Вераб’ёва. З 25 снежня 1962 года ў Слуцкім раёне. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Гацукоўскага сельсавета было 7 населеных пунктаў. 28 мая 2013 года ў склад сельсавета з Грэскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Вераб’ёва, Забелы, Ульянаўка, Швяды, Шышчыцы і Яўладавічы).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (8 населеных пунктаў) — 1697 чалавек, з іх 92,4 % — беларусы, 4,7 % — рускія, 2,0 % — украінцы.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.
(4) Веста
Веста (4 Vesta) — адзін з найбуйнейшых астэроідаў у галоўным астэроідным поясе. Сярод астэроідаў займае другое месца па масе і трэцяе месца па памеры, пасля Палады і Цэрэры. Гэта таксама самы яркі астэроід з усіх і адзіны, які падчас супрацьстаяння можна без высілкаў назіраць няўзброеным вокам. Веста была адкрыта 29 сакавіка 1807 года Генрыхам Вільгельмам Ольберсам і па прапанове Карла Гаўса атрымала імя старажытнарымскай багіні дому і хатняга агменю Весты.
Арбіта
Арбіта Весты ляжыць ва ўнутранай частцы пояса астэроідаў, у межах асноўнага люка Кірквуда на 2.5 а.а. Арбіта слабаэліптычная з умераным нахілам да плоскасці экліптыкі. Вялікая паўвось роўная 2.362 а.а., перыгелій 2.152 а.а., афелій 2.571 а.а., нахіл 7.133°, эксцэнтрысітэт 0.089, перыяд звароту 3.63 года.
Фізічныя характарыстыкі
Памеры Весты складаюць 578×560×458 км і калі бы асіметрыя формы была бы ледзь паменш, то паводле новай рэдакцыі паняцця "планета", яе вынікала бы аднесці менавіта да класа карлікавых планет. З планетамі Весту збліжае і складаная геалагічная гісторыя. Неўзабаве пасля фармавання пачалася дыферэнцыяцыя яе ўнутранай структуры: утварылася жалеза-нiкелевае ядро і каменная мантыя. За кошт цеплыні, вылучаемага пры распадзе радыяактыўных ізатопаў, ядро і значная частка мантыі расплавіліся. На працягу наступных эпох адбывалася паступовае астыванне і крышталізацыя парод мантыі і кары, што ў канчатковым выніку прывяло да надзвычайнай разнастайнасці мінералаў, складнікаў Весты. Аб гэтым мы можам судзіць па метэарытах і малых астэроідах V-тыпу, родапачынальніцай якіх з’яўляецца Веста.