cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абраз Маці Божай Юравіцкай
Цікавыя факты
На Юравіцкім абразе размяшчалася срэбная карона, што ўскосна сведчыць пра малавядомы, але важны момант — магчыма, мясцовы абраз Маці Божай быў каранаваны (агулам у свеце налічваецца менш за тры дзясяткі каранаваных абразоў)
Яэль Зусман
Яэль Зусман (יואל זוסמן, імя пры нараджэнні Юліус Зусман, Julius Sussman; 24 кастрычніка 1910, Кракаў, Аўстра-Венгрыя — 1982) — ізраільскі юрыст. Член Вярхоўнага суда Ізраіля з 1953 года, старшыня з 1976 па 1980 год. Старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі Ізраіля на выбарах у кнэсет 4-га склікання. Прафесар Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме, аўтар шэрагу даведнікаў і манаграфій у вобласці правазнаўства. Лаўрэат Прэміі Ізраіля за 1975 год.
Біяграфія
Юліус Зусман нарадзіўся ў 1910 годзе ў Кракаве (у той час у складзе Аўстра-Венгрыі) у сям'і Меіра і Ніхі Зусман. Атрымаў традыцыйную яўрэйскую і агульную адукацыю. Скончыў гімназію ў Вісбадэне, затым вывучаў юрыспрудэнцыю ў Веймарскай рэспубліцы — у Берлінскім, Франкфурцкім і Гайдэльбергскім універсітэтах, атрымаўшы ў 1933 годзе ступень доктара права у апошнім.
У 1934 годзе ажаніўся з Ханай Саламон. У гэтым жа годзе іміграваў у падмандатную Палесціну, дзе атрымаў адвакацкую ліцэнзію ў 1937 годзе. Дадатковую юрыдычную адукацыю атрымаў у Кембрыджы і Лонданскім універсітэце, атрымаўшы ступень бакалаўра права. З 1939 па 1948 год вёў прыватную адвакацкую практыку ў Тэль-Авіве. У 1941 годзе ўступіў у шэрагі «Хаганы» і ў час Вайны за незалежнасць Ізраіля займаў пасаду намесніка галоўнага ваеннага пракурора. У 1949 годзе Зусман быў прызначаны суддзёй акруговага суда ў Тэль-Авіве, дзе прапрацаваў да 1953 года. У 1952 годзе заўдавеў, праз два гады жаніўшыся другім раз з Рынай Клібанавай (памерла ў 1967 годзе).
У 1953 годзе заняў пасаду суддзі Вярхоўнага суда Ізраіля. У 1959 годзе ўзначальваў Цэнтральную выбарчую камісію Ізраіля на выбарах у кнэсет 4-га склікання. У 1969 годзе быў старшынёй камісіі па расследаванні падпалу мячэці Аль-Акса. Таксама ўзначальваў камісіі па зацвярджэнні ваенных юрыстаў і па грамадзянскай судовай працэдуры. З 1970 года — пастаянны выконваючы абавязкі старшыні Вярхоўнага суда Ізраіля і з 1976 па 1980 год — старшыня Вярхоўнага суда. Выйшаў у адстаўку ў 1980 годзе па дасягненні 70-гадовага ўзросту.
Зусман быў вядомы як «германафіл» (наколькі гэта было магчыма для ізраільцяніна пасля Халакоста), рэкардсмен Вярхоўнага суда па адсылках да нямецкай культуры і права ў сваіх судовых рашэннях і паслядоўны прыхільнік дакладнага выканання судовай працэдуры, сам сябе называючы «фармалістам». Строгасць і эфектыўнасць грамадзянскай судовай працэдуры ўяўляла для яго не самастойную каштоўнасць, а сродак у дасягнення высвятлення дакладных акалічнасцей справы і ўсталявання справядлівасці. У той жа час у адным са сваіх самых вядомых судовых рашэнняў Зусман аддаў перавагу не дакладнаму прытрымліванню пастаўленых фармальнасцей, а адсылцы да паняццяў «натуральнага права», якое мае прыярытэт перад звычайнымі законамі. Гэта рашэнне было вынесена па справе «„Ерэдор“ супраць Цэнтральнай выбарчай камісіі ў кнэсет 6-га склікання». Партыйны спіс «Ерэдор» (таксама вядомы як Сацыялістычны спіс), сфарміраваны ізраільскімі арабамі і яўрэямі крайне левых поглядаў, нягледзячы на фармальную адпаведнасць патрабаванням да кандыдатаў на ўдзел у выбарах у кнэсет, не быў дапушчаны да іх Цэнтральнай выбарчай камісіяй на падставе таго, што яго праграма заклікала да ліквідацыі Ізраіля, а ў яго склад уваходзілі члены арганізацыі, прызнанай незаконнай міністэрствам абароны Ізраіля. Апеляцыя спісу была адхілена суддзямі Агранатам і Зусманам (трэці суддзя, Хаім Коэн, напісаў асобную думку, якая абапіралася як раз на фармальныя аспекты права). У сваёй частцы рашэння Зусман зрабіў адсылку да гісторыі Веймарскай дэмакратыі, якая не здолела абараніць сябе ад антыдэмакратычных элементаў, і пісаў, што прававая дзяржава павінна абараняць свой канстытуцыйны лад.
Апроч дзейнасці на пасадзе суддзі Вярхоўнага суда, Зусман быў таксама навукоўцам-прававедам, прафесарам юрыдычнага факультэта Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме і аўтарам шэрагу манаграфій і даведкавых выданняў па пытаннях права, у прыватнасці ў такіх абласцях як вэксальнае права, трацейскія суды і грамадзянская судовая працэдура. Ім таксама напісаны шматлікія артыкулы на юрыдычную тэму ў Яўрэйскай энцыклапедыі. У 1975 годзе Зусман быў ганараваны Прэміяй Ізраіля ў вобласці права.
У Яэля Зусмана было трое дзяцей — дачка Дафна ад першага шлюбу і сыны Амнон і Амір ад другога. Ён памёр у 1982 годзе і быў пахаваны на тэль-авіўскіх могілках Кір'ят-Шауль.
Прозвішча
Прозвішча — спадчыннае радавое імя, якое паказвае на прыналежнасць чалавека да аднаго роду, які вядзе пачатак ад агульнага продка, або ў вузейшым разуменні — да адной сям'і.
Структура прозвішча
Прозвішча складаецца, першым чынам, з каранёвай асновы (якая мае або мела ў мінулым якое-небудзь лексічнае значэнне), але таксама можа складацца з прыстаўкі, суфікса і канчатку.
Мужчынскія і жаночыя прозвішчы
У беларускай мове і некаторых іншых славянскіх мовах, а таксама ў латышскай, жаночыя прозвішчы, як правіла, адрозніваюцца па форме ад мужчынскіх — у сілу марфалагічных асаблівасцяў мовы.
У некаторых мовах, напрыклад у літоўскай, прозвішчы маюць розныя формы для мужчын, замужніх і незамужніх жанчын.
Узнікненне прозвішчаў
Узнікненне прозвішчаў у сучасным разуменні адбылося позна, і было звязана, відавочна, з пашырэннем эканамічных сувязяў і неабходнасцю рэгулявання інстытута спадкаемства. Відавочна, што ўпершыню яны з'явіліся ў эканамічна развітых абласцях Паўночнай Італіі ў X—XI стст. У далейшым працэс актыўнага станаўлення прозвішчаў пачаўся і на паўднёвым усходзе Францыі, у П'емонце і паступова ахапіў усю Францыю. У Англіі працэс станаўлення прозвішчаў пачаўся пасля яе заваявання нарманамі ў 1066 і скончыўся да XV стагоддзя, хоць ва Уэльсе і Шатландыі фарміраванне прозвішчаў ішло і ў XVIII стагоддзі. Падобная сітуацыя склалася і на тэрыторыі Германіі, дзе фарміраванне прозвішчаў нямецкіх сялян ішло яшчэ і ў XIX стагоддзі. На мяжы XV—XVI стст. прозвішчы дасягнулі Даніі. У 1526 годзе кароль загадаў усім дацкім дваранам абзавесціся прозвішчамі. З Даніі і Германіі прозвішча перайшлі да шведаў.
Кам’яна Грэбля
Кам’яна Грэбля (Кам'яна́ Гре́бля) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1789
NGC 1789 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC37) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адытыўнасць
Адытыўнасць (ад additivus — "дададзены") — уласцівасць велічыні, якая палягае ў тым, што значэнне велічыні, адпаведнае цэламу аб'екту, роўнае суме ягоных складаючых частак, якім бы чынам не быў разбіты аб'ект.
IC 4444
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сонечны сарас 122
Сонечны сарас 122 — серыя з 70 сонечных зацьменняў, якая пачалася 17 красавіка 991 года і будзе працягвацца да 17 мая 2235 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Навагрудская ратуша
Навагрудская ратуша існавала ў XVII-XIX стагоддзях у Навагрудку. Упершыню ўзгадваецца ў соймавай канстытуцыі 1652 года. Мяркуюць, што ў 1654 годзе пад ратушу прыстасаваны будынак камяніцы на рынку. Падчас пажару 1751 ён пашкоджаны, пазней адноўлены: на рагу будынка пабудавана 2-ярусная вежа, завершаная купалам і флюгерам з выявай Архангела Міхаіла. У 1818 годзе Навагрудская ратуша значна рэканструявана: зменены агульная планіроўка, аконныя і дзвярныя праёмы, на ўзроўні 2-га паверха галоўнага фасада, арыентаванага на плошчу, зроблена галерэя (апіралася на 4 калоны). Ратуша набыла рысы класіцызму: рустоўка на вуглах будынка і на гранях вежы 1-га паверха, нішы на 2-м паверсе. У такім выглядзе яна існавала да пажару 1862 года, калі была моцна пашкоджана і больш не аднаўлялася.
Каля 1900 года на месцы Навагрудскай ратушы ўзведзены будынак магістрата (верагодна, былі выкарыстаныя фундаменты і часткі муру ратушы).
У Вялікую Айчынную вайну будынак цалкам разбураны.
Анжу
Анжу́:
Зборная Сірыі па футболе
Зборная Сірыі па футболе — нацыянальная футбольная каманда Сірыі. Кіруючы орган — Сірыйская футбольная асацыяцыя. Зборная Сірыі ніколі не ўдзельнічала ў фінальнай стадыі чэмпіянату свету.
Квітнэвэ (Сквырскі раён)
Квітнэвэ (Квітне́ве) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вуліца Рэпіна (Наваполацк)
Вуліца Рэпіна (, Улица Репина) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка, названая ў гонар рускажа мастака Ільі Рэпіна.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала) і цягнецца з паўднёвага ўсходу на паўночны захад паралельна вуліцы Блахіна. Працягласць вуліцы складае 180 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Астраханскае ханства
Астраханскае ханства — феадальная дзяржава, якая існавала ў 1466—1556 на землях, абмежаваных з усходу ніжнім цячэннем Волгі, з захаду — ніжнім цячэнні Дона, з поўдня — рэкамі Кубань і Церак. Сталіца — г. Астрахань.
Дзяржава ўзнікла ў 1466, у часы распаду Залатой Арды. Ханства было канчаткова пераможанае і захопленае Расійскім царствам у 1556.
Быткоўшчына
Бытко́ўшчына (, Бытковщина) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 33 км на поўнач ад Баранавіч, за 26 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы. Насельніцтва 20 жыхароў, 11 гаспадарак (2005).
Гісторыя
У 1909 годзе вёска ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Баранавіцкім павеце Навагрудскага ваяводства. З 1939 года ў БССР.
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Паўднёвая Чала
Паўднёвая Чала́ (, Чала́-Намдо) — правінцыя на паўднёвым захадзе Паўднёвай Карэі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Муангун. Размешчана на поўдні Карэйскага паўвострава, на паўднёвым захадзе Рэспублікі. Абмываецца водамі Жоўтага мора і Карэйскага праліва. Утворана ў 1896 годзе на аснове паўднёвай частцы гістарычнай правінцыі Чала. Скарочаная назва — Чала-Поўдзень (全南, 전남, Чанам).
Геаграфія
На астравах Жоўтага мора ўтвораны найбуйнейшы ў краіне нацыянальны парк Тадахэхэсан.
Адміністрацыйны падзел
Чала-Намдо падзелена на 5 гарадоў («сі») і 17 паветаў («кун»). Далей даныя іх назвы на беларускай мове і запіс на хангылі і ханчы.
Катастрофа Ту-134 пад Берлінам
Авіякатастрофа Ту-134 пад Берлінам — буйная авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 12 снежня 1986 года. Авіялайнер Ту-134А авіякампаніі «Аэрафлот» выконваў рэйс SU-892 па маршруце Мінск—Прага—Берлін, але пры заходзе на пасадку ў Берліне паваліўся на зямлю за 3 км ад аэрапорта Берліна. З 82 чалавек, якія знаходзіліся на борце (73 пасажыры і 9 членаў экіпажа), выжылі 10.
Храналогія падзей
Ту-134А борт СССР-65795 выконваў рэйс SU-892 з Мінска ў Берлін, але з-за дрэннага надвор’я ў Берліне (туман) экіпаж ажыццявіў пасадку ў Празе. Калі надвор’е ў Берліне палепшылася, рэйс 892 выляцеў з Прагі і пасля набору вышыні заняў эшалон FL220 (6700 метраў). На яго борце акрамя 9 членаў экіпажа знаходзіліся 73 пасажыры; сярод іх — настаўнікі і 27 нямецкіх школьнікаў з 10А класа сярэдняй школы горада Шверына, якія ляцелі дадому пасля экскурсіі ў Мінск.
Калі лайнер падыходзіў да Берліна, неба было цалкам зацягнута кучавымі аблокамі вышынёй 60 метраў, стаяў туман і дзьмуў свежы паўднёва-ўсходні вецер. Дыспетчар перадаў экіпажу, што яны першыя ў чарзе на пасадку, а таксама адразу дазволіў заход на пасадку з прамой па сістэме ILS на УПП № 25L. Заход быў выкананы без заўваг, экіпаж правёў усе неабходныя перадумовачныя працэдуры, пасля чаго лайнер з уключаным аўтапілотам, знаходзячыся за 13,5 км ад УПП, увайшоў у глісаду. Дыспетчар перадаў, што гарызантальная бачнасць складае 900 метраў, а на УПП ў пазіцыі A — 1700 метраў, у пазіцыі B — больш за 1000 метраў. Экіпаж давыпусціў закрылкі на 38°.
Усё спачатку праходзіла без адхіленняў, але дыспетчар уключыў (з мэтай праверкі) пасадкавыя агні на УПП № 25R, якая на той момант праходзіла рамонт і была зачыненая. Пра гэта дыспетчар на англійскай мове папярэдзіў экіпажы беларускага і венгерскага Ту-134 (другі заходзіў на пасадку следам за першым), хоць па правілах радыёабмену гэта і не прадугледжвалася. Але бортрадыст беларускага Ту-134, які дрэнна валодаў англійскай мовай, няправільна зразумеў інфармацыю і ўспрыняў паведамленне дыспетчара як указанне ажыццяўляць пасадку на УПП № 25R, што і пацвердзіў, а следам КПС даў каманду: «25 правая, перастроіць хуценька».
УПП № 25L знаходзілася за 460 м ад УПП № 25R, а яе ўваходны тарэц быў на 2200 метраў бліжэй. Камандзір адключыў аўтапілот і пачаў выконваць манеўр уручную. Хоць дыспетчар і паспрабаваў удакладніць, што паласа № 25R зачыненая на рамонт, а агні ўключаныя толькі для праверкі, але пілоты ў гэты момант перагаворваліся паміж сабой і не пачулі паведамленне дыспетчара. Рэйс 892 хутка адвярнуў направа і яго кіраўнік сігнал ILS на час знік.
Убачыўшы па экране радыёлакатара, што рэйс 892 значна ўхіліўся направа, дыспетчар перадаў: «Аэрафлот 892, вам заходзіць на 25 левую, 25 левую». Экіпаж пацвердзіў атрыманне інфармацыі, пасля чаго КПС даў каманду: «Перастаў назад», а штурман: «Налева 230 градусаў». Таксама дыспетчар даў указанне: «Давярніце налева, давярніце налева!» (замест рэкамендацыі КПС судна сысці на другі круг).
Лайнер у гэты час быў за 450 м правей пасадачнай глісады і на 60 метраў ніжэй за яе. На вышыні 110 метраў экіпаж уключыў аўтапілот, але рэжым рухавікоў пры гэтым не павялічваў, і гэта прывяло да таго, што хуткасць палёту ўпала да 263 км/г, а вертыкальная хуткасць зніжэння ўзрасла да 7 м/с. Самалёт працягваў выконваць левы разварот, калі ў 103 метрах ад зямлі пры вертыкальнай хуткасці 9 м/с спрацавала сістэма GPWS (небяспечная хуткасць збліжэння з зямлёй), а за 40 м спрацавала сігналізацыя ВПР. Сыход на другі круг быў не выкананы ў парушэнні інструкцыі па прычыне эканоміі паліва (для паніжэння сабекошту авіяперавозкі) і пагрозе дэпрыміравання КПС і экіпажа.
А 17:04 CET (паводле іншых звестак, а 18:00 CET) за 3 км ад тарца УПП № 25L рэйс SU-892 у непасадачным становішчы (шасі прыбраныя, закрылкі не давыпушчаныя цалкам) зачапіў верхавіны дрэў лесу і ўрэзаўся ў зямлю блізу Бонсдарфа. Авіяпаліва загарэлася, якое выцекла з бакаў, што выклікала пажар.
Тое, што рэйс SU-892 знік з экранаў радыёлакатара, заўважылі толькі а 17:15, а ўжо а 17:30 да месца катастрофы прыбылі першыя выратавальныя службы. Непасрэдна на месцы падзення былі знойдзеныя 12 пасажыраў, якія выжылі; пазней у шпіталях 2 з іх памерлі ад атрыманых траўмаў. Усяго ў катастрофе загінулі 72 чалавекі — усе 9 членаў экіпажа і 63 пасажыры; сярод іх апынуліся 20 нямецкіх школьнікаў.
На 2018 год гэтая авіякатастрофа (па колькасці ахвяр) займае другое месца ў Германіі пасля катастрофы Іл-62 у 1972 годзе (156 загінулых) і дзявятае з удзелам авіялайнера Ту-134.
Расследаванне
Вынікі расследавання камісіі былі апублікаваныя ў красавіку 1987 года. Пры заходзе на пасадку экіпаж (КПС) быў абавязаны прыняць рашэнне пра сыход на другі круг у шасці выпадках :
Наступствы катастрофы
Але такіх кароткіх паведамленняў хапіла, каб па горадзе пачалі распаўсюджвацца чуткі аб тым, што нібыта рускі экіпаж быў п’яны, альбо самалёт быў няспраўны. У выніку ў горадзе паўсталі антысавецкія настроі, таму ў дзень пахавання 18 снежня перамяшчэнні савецкіх вайскоўцаў былі абмежаваныя, а іх сем’ям не рэкамендавана выходзіць на вуліцу.
У выніку выяўлення вінаватых у катастрофе па віне пілатавання экіпажа, пры наяўнасці правяраючага ад авіяатрада з кантролем працы экіпажа і несвоечасовай (нечаканай) інфармацыі кіраўніком палётаў у момант пасадкі, галоўны штурман Беларускага УГА — Леанід Дзямідавіч Лагун, па ўскоснай віне, быў пераведзены ў штурманы першага класа Мінскага лётнага атрада. Начальніку кіравання БУГА — В. М. Курылу Міністэрствам ГА (МГА) вынесена вымова.
У 2010 годзе на месцы катастрофы быў устаноўлены памятны знак.
Экіпаж
Склад экіпажа рэйса SU-892 :
У салоне самалёта працавалі дзве сцюардэсы:
NGC 1790
NGC 1790 — група зорак у сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Красналісы
Красналісы (Краснолі́си) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Сфінкс (кот)
Сфінкс — адна з некалькіх парод бяспоўсцевых катоў, выведзена ў пачатку 1960-х гадоў у Канадзе. Сфінксы вельмі ласкавыя і разумныя, лёгка паддаюцца дрэсіроўцы, маюць добрую памяць. Каты сярэдніх памераў, маюць мускулісты целасклад, вялікія вушы.
Патрабуе больш корму, бо затрачваецца больш энергіі на цеплаабмен. Адчувальныя да сонечнага выпраменьвання, з-за адсутнасці поўсці могуць атрымаць сонечны апёк.
IC 4445
IC 4445 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вясёлкавая вуліца (Мінск)
Вясёлкавая вуліца — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска.
На вуліцы размешчана штаб-кватэра Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.
Помнік Гётэ (Берлін)
Помнік Гётэ (Goethe-Denkmal) працы скульптара Фрыца Шапера знаходзіцца ў Берліне ва ўсходняй частцы Вялікага Тыргартэна па вуліцы Эбертштрасэ, паміж Брандэнбургскімі варотамі і вуліцай Ленэштрасэ. Помнік з карарскага мармуру быў урачыста адкрыты ў 1880 годзе. У канцы XX стагоддзя ў мэтах засцярогі ад прыроднага ўздзеяння была часова заменена на бетонную копію.
Берлінскі камітэт Гётэ заклікаў усталяваць помнік Гётэ ў Берліне яшчэ ў 1860 годзе, але спачатку не знайшоў падтрымкі. У 1861 годзе было прынята рашэнне ўзвесці ў Берліне помнікі паэтам Гётэ, Шылеру і Лесінгу. У 1868—1871 гадах быў створаны помнік Шылеру на плошчы Жандарменмаркт, помнік Гётэ з'явіўся ў 1880 годзе, а помнік Лесінгу  — у 1890 годзе.
У маі 1872 года быў абвешчаны конкурс на праект помніка Гётэ, у якім узялі ўдзел пяцьдзясят удзельнікаў. Найбольшую падтрымку ў публікі атрымаў праект малавядомага ў той час скульптара Фрыца Шапера. Тым не менш, камітэт не мог прыняць канчатковае рашэнне і рэкамендаваў дапрацаваць чатыры лепшыя праекты. У 1873 годзе заказ на помнік Гётэ ўсёткі атрымаў Фрыц Шапер, які працаваў над ім у 1876—1880 гадах. Спачатку Шапер паказаў паэта ў маладосці, але ў канчатковым варыянце Гётэ выглядаў ужо сталым мужчынам каля сарака гадоў. На ўрачыстай цырымоніі адкрыцця 2 чэрвеня 1880 гады прысутнічалі многія вядомыя прадстаўнікі культуры і палітыкі.
Вышыня помніка Гётэ дасягае шасці метраў, вышыня скульптуры паэта на круглым пастаменце складае 2,72 метра. Каля падножжа помніка размясціліся тры алегарычныя жаночыя скульптуры: Лірыкі ў вобразе музы з лірай, Драмы з пісьмовымі прыладамі і геніем з паходняй смерці і алегорыі Навукі, якая чытае.
Падымаецца вецер
«Падымаецца вецер» (風立ちぬ) — поўнаметражны анімацыйны фільм рэжысёра Хаяо Міядзакі, зняты на студыі «Гіблі» і выпушчаны ў 2013 годзе.
Фільм заснаваны на падзеях з жыцця японскага авіяканструктара Дзіра Харыкосі, які стаў вынаходнікам вядомых японскіх знішчальнікаў. Акрамя сапраўднага лёсу вынаходніка Харыкосі, яшчэ адной перадумовай для стварэння фільма паслужыла ўласная біяграфія Міядзакі: у некаторых персанажах можна пазнаць яго бацькоў, а адлюстраваны ў фільме свет — гэта свет іх маладосці. Галоўны герой, Дзіра Харыкосі, паказаны летуценнікам, якім з’яўляецца сам Міядзакі: вядома, што да таго, як стаць мульціплікатарам, ён хацеў быць авіяканструктарам. У аснове сюжэта таксама ляжыць апавяданне пісьменніка Тацуа Хоры «Падымаецца вецер».
Упершыню «Падымаецца вецер» быў прадстаўлены ў 2013 годзе на 70-м Венецыянскім кінафестывалі. У той жа самы кінасезон стужка атрымала прэмію кінакрытыкаў Нью-Ёрка і прэмію Нацыянальнага савета кінакрытыкаў ЗША як найлепшы мультфільм года, трапіла ў асноўныя конкурсныя намінацыі прэмій «Оскар» (2014) і «Залаты глобус» (2014). На прэзентацыі ў Венецыі, Міядзакі аб’явіў аб заканчэнні кар’еры.
Ганаровы донар СССР
Ганаровы донар СССР  — нагрудны знак, зацверджаны Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР ад 24 чэрвеня 1944 года.
Парадак уручэння
Нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» узнагароджваліся асобы, якія шматразова здалі кроў для выратавання жыцця хворых і пацярпелых пры абароне сацыялістычнай Айчыны, ахове дзяржаўнай мяжы СССР і грамадскага парадку, стыхійных бедствах і няшчасных выпадках, адначасова праводзяць работу па ўключэнні насельніцтва ў шэрагі донараў.
Узнагароджанне нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» ажыццяўлялася Выканаўчым камітэтам Саюза таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца СССР, Міністэрствам аховы здароўя СССР, начальнікам Цэнтральнага ваенна — медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны СССР, начальнікам медыцынскага ўпраўлення Міністэрства ўнутраных спраў СССР і начальнікам ваенна-медыцынскага ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР.
Парадак падання да ўзнагароджання нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» зацвярджалася сумесна выканаўчым камітэтам Саюза таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца СССР, Міністэрствам аховы здароўя СССР і адпаведнымі медыцынскімі службамі Міністэрства абароны СССР, Міністэрства ўнутраных спраў СССР, Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР.
Нагрудны знак «Ганаровы донар СССР» носіцца на правым баку грудзей і размяшчаецца ніжэй дзяржаўных узнагарод СССР. Разам з нагрудным знакам «Ганаровы донар СССР» узнагароджанаму ўручалася пасведчанне ўстаноўленага ўзору. Для заахвочвання донараў заснаваны таксама знакі «Донар СССР» трох ступеняў і «Кропля крыві».
За ўсю гісторыю існавання дадзенага знака ім было адзначана каля 50000 чалавек. У 1980-1990-х гадах да знака пры ўручэнні дадавалася яго паменшаная копія (фрачны знак або фрачнік), і пасведчанне аб прысваенні звання. Колькі было выдадзена фрачнікаў дакладна невядома, але, як мяркуецца, каля 12000 штук. І знак, і фрачнік вырабляліся з алюмінія і мацаваліся да адзення з дапамогай шпількі. Лекары і донары дадзены знак называюць «ордэнам крыві».
Цікавыя факты
Да моманту атрымання звання «Ганаровы донар СССР» донары, па стане на 1991 год, у сярэднім здавалі 22 літра крыві.
Былі выпадкі дапамогі савецкіх донараў пацярпелым у Афрыцы. 19 красавіка 1984 года пасля выбуху будынка ў ангольскім горадзе Уамба спатрэбілася кроў для пералівання пацярпелым. Першымі на дапамогу параненым прыйшлі савецкія медыкі і ваенныя саветнікі. У тым жа годзе пасля падрыву дыверсантамі нямецкага судна «Арэндзее» у порце Луанды савецкія грамадзяне аддалі донарскую кроў нямецкім маракам.
Казятынскі раён
Казятынскі раён (Козятинський район) — былая адміністрацыйная адзінка на поўначы Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Казятын (Козятин).
Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на года складае 40537 чалавек, плошча — 1120 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 32 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 3 пасёлкі сельскага тыпу і 66 сёлаў.
Фядот Пракопавіч Падалян
Фядот Пракопавіч Падалян (, в. Руса-Крыклівец, Альгопальскі павет, Падольская губерня, цяпер Крыклівец, Вінніцкая вобласць — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну.
Біяграфія
Нарадзіўся 17 ліпеня 1909 года ў вёсцы Руса-Крыклівец Альгопальскага павета Падольскай губерні (цяпер Крыклівец, Вінніцкая вобласць) у сям’і селяніна. З 1928 года на культурна-асветнай і гаспадарчай працы.
З 1931 года — у Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1938 года.
Вялікую Айчынную вайну сустрэў пад Слонімам, з красавіка 1942 года ў партызанах: радавы, камандзір узвода, роты, атрада. З красавіка па ліпень 1943 года з’яўляўся камандзірам 11-й Быхаўскай партызанскай брыгады. З ліпеня — камандзір, а з лістапада 1943 года кіраўнік Быхаўскай ваенна-аператыўнай групы, адначасова ў лістападзе 1943 — лютым 1944 года — сакратар Быхаўскага падпольнага райкама партыі.
У пасляваенныя гады перадаў у Быхаўскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей сцяг 11-й Быхаўскай партызанскай брыгады, які быў пашыты рукамі быхаўскіх партызанак з бардовага плюшу і марлі. Таксама падараваў музею машынку, на якой падчас вайны друкаваліся матэрыялы для падпольнай газеты «Партызан Быхаўшчыны» і лістоўкі.
Памёр 4 студзеня 1971 года. Пахаваны на Васкрасенскіх могілках у Магілёве.
Узнагароды
Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, ордэнамі Чырвонага Сцяга і Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Улічваючы вялікія заслугі Фядота Падаляна ў развіцці партызанскага руху на Быхаўшчыне, у дзень святкавання 25-годдзя вызвалення раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў рашэннем гарадскога Савета дэпутатаў працоўных яму прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Быхава». Яго імем названа вуліца ў Быхаве.
Крымскае ханства
Крымскае ханства — феадальная дзяржава, якая існавала ў 1428—1783 на землях Крымскага паўвострава (акрамя паўднёва-ўсходняй часткі, якая кіравалася непасрэдна Асманскай імперыяй), а таксама Паўночнага Прычарнамор'я паміж ніжнімі цячэннямі Дняпра да вусця Дона і Кубані, узбярэжжа да Грузіі. Плошча да 26 тыс. км². Насельніцтва 180—300 тыс. чал. (у асн. татары, у паўднёвай частцы таксама італьянцы, грэкі, армяне, караімы, яўрэі, туркі, французы, на поўначы ад Перакопскага перашыйка нагайцы). Сталіца — горад Бахчысарай.
Гісторыя
Да сярэдзіны XV ст. тэрыторыя Крымскага ханства належала ханам Залатой Арды. Заснавальнікам Крымскага юрта (удзела) лічаць Арам-Цімура, які атрымаў яго ад свайго дзядзькі хана Менгу-Цімура ў 2-й палове XIII ст. У канцы XIII ст. военачальнік Нагай намагаўся заснаваць новую ардынскую дзяржаву з цэнтрам у Крыме. Да XV ст. Крымскі юрт узначальваў намеснік залатаардынскага хана. Яму падпарадкоўваўся аглан — галоўны начальнік аб'яднанага войска ў час набегаў, туман — начальнік 10-тысячнага войска. Сфарміраваліся 4 асноўныя саслоўі: арыстакратыя, духавенства, народ і нявольнікі (рабы). Сярод арыстакратыі вылучаліся ўрадавая і родавая групы, якія кіравалі асноўнымі справамі Крымскага юрта. Духоўнае саслоўе ўзнікла ў XIII ст. з прыняццем ісламу, на чале яго стаяў муфтэй. Народ (татары і інш.) быў свабодным, нявольнікамі былі ваеннапалонныя або купленыя, пераважна ў рускіх землях.
У сувязі з аслабленнем і распадам Залатой Арды ў сярэдзіне 15 ст. ў Крыме ўсталявалася дынастыя Гірэяў. Першы крымскі хан Хаджы-Гірэй падтрымліваў добрыя адносіны з вялікім князем ВКЛ і каралём Польшчы Казімірам Ягелончыкам, вялікімі князямі маскоўскімі Васілём II і Іванам III. Пры ім сталіца Крымскага ханства перанесена з Кыркіча ў Бахчысарай. У 1466 г. ханам стаў Менглі-Гірэй. Яго замацаванню на стальцы садзейнічалі туркі, якія пасля заваявання Візантыі асадзілі ў 1475 г. генуэзскія крэпасці ў Крыме. 3 гэтага часу Крымскае ханства — васал Асманскай імперыі. У выніку перагавораў паміж турэцкім і крымскім бакамі вырашана, што турэцкі султан будзе прызначаць крымскіх ханаў з нашчадкаў Гірэяў, не будзе караць смерцю нікога з гэтага роду. Да Асманскай імперыі адышлі стратэгічныя крымскія пункты: Кафа, Гезлеў, Балаклава, Керч. Асманскі ўрад пільна сачыў, каб крымскія ханы не ўмацоўваліся на сваім стальцы. Да 1757 г. на крымскім троне змяніліся 62 ханы, кожны з якіх панаваў у сярэднім 5 гадоў, больш за 20 панаванняў было ад некалькіх месяцаў да 2 гадоў. Многія ханы прызначаліся на сталец па 2-4 разы. За службу крымскім татарам турэцкі ўрад плаціў грошы.
Боян Дубаіч
Боян Дубаіч (Bojan Dubajić / Бојан Дубајић; нар. ) — сербскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Пачаў кар’еру ў сербскім клубе «Інджыя», дзе гуляў у асноўным у другім дывізіёне. У 2010 годзе на правах арэнды гуляў таксама за клуб «Раднічкі» (Сомбар). У сезоне 2010/11 правёў за «Інджыю» чатыры матчы ў сербскай Суперлізе.
З 2013 па 2016 год выступаў у другім дывізіёне Швейцарыі — спачатку ў «Лугана», пазней быў арандаваны клубам «Ле-Мон» і праз паўгады перайшоў у яго склад на трывалай аснове. Усяго правёў у Чэлендж-лізе 76 матчаў і забіў 12 галоў. У другой палове 2016 года гуляў за тайландскі клуб «Сісакет», аднак у канцы года пакінуў яго ў якасці свабоднага агента.
У студзені—лютым 2017 года праходзіў прагляд ва ўкраінскім клубе «Александрыя», але беспаспяхова. У сакавіку 2017 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Гарадзея». З цягам часу замацаваўся ў аснове беларускай каманды і ў чэрвені 2017 года падоўжыў кантракт да канца сезона 2018. Па выніках чэмпіянату 2017 з 12 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. Пачатак сезона 2018 прапусціў з-за траўмы, з мая вярнуўся ў стартавы склад. У кастрычніку і лістападзе ў двух матчах запар (супраць «Смалявічаў» і «Мінска») адзначаўся хет-трыкамі.
У снежні 2018 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з барысаўскім БАТЭ. У пачатку сезона 2019 рэдка з’яўляўся на полі з-за траўмы, аднак паступова заваяваў месца ў складзе. У сезоне 2020 страціў месца ў складзе. У снежні 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў барысаўскі клуб.
У лютым 2021 года стаў іграком казахстанскага клуба «Актабэ», а ў ліпені 2021 года перабраўся ў кіпрскі «Эносіс», дзе гуляў да канца сезона 2021/22, пасля чаго завяршыў кар’еру.
З верасня 2022 года стаў футбольным агентам. У студзені 2023 года прывёз у БАТЭ сербскага паўабаронцу Сеада Ісламавіча.
Чорнагалоўка
Чорнагалоўка (Черноголо́вка) — горад у Маскоўскай вобласці Расіі, навукаград. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне гарадская акруга Чорнагалоўка, мае статус горада абласнога падпарадкавання з адміністрацыйнай тэрыторыяй. Размешчаны на рацэ Чорнагалоўка (басейн Клязьмы), за 21 км на поўнач ад Нагінска, на паўночны ўсход ад Масквы (за 59 км ад Крамля, 43 км ад МКАД).
Насельніцтва — 21 621 чал. (2017).
Выбой
Выбой, Круцяжы — рака ў Пінскім раёне раёне Брэсцкай вобласці Беларусі і Зарэчненскім раёне Ровенскай вобласці Украіны, правы прыток ракі Прыпяць.
Прэмія імя Л. Мазалеўскай
'''Прэмія імя Л. Мазалеўскай''' — тэатральная прэмія Беларусі. Заснавана ў 1992 годзе Міністэрствам культуры Беларусі і Беларускім саюзам тэатральных дзеячаў. Прысуджаецца раз у 2 гады за творчыя дасягненні ў галіне тэатральнага мастацтва для дзяцей. Названа ў гонар беларускай артысткі і тэатральнага рэжысёра Любові Мазалеўскай.
Рыка Грос
Рыка Грос (ням.: Ricco Groß; нар. года, Бад-Шлема, акруга Карл-Маркс-Штат, ГДР) — адзін з самых тытулаваных нямецкіх біятланістаў, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён, дзевяціразовы чэмпіён свету па біятлоне. Мае на сваім рахунку некалькі стартаў у кубку свету па лыжных гонках.
Біяграфія
Рыка Грос нарадзіўся ў пасёлку Бад-Шлема на паўднёвым усходзе Германіі, зараз жыве ў Рупольдынгу — адным з найбуйнейшых цэнтраў сусветнага біятлона. Біятлонам Рыка захапіўся ў 1983 годзе, а ў 1990 годзе трапіў у нацыянальную зборную каманды Германіі.
Са жніўня 2015 па 30 красавіка 2018 года быў старшым трэнерам мужчынскай зборнай Расіі па біятлоне. У маі 2018 года нямецкі спецыяліст узначаліў мужчынскую зборную Аўстрыі па біятлоне.
Анжу (вобласць)
Анжу́ (Anjou) — гістарычная вобласць на захадзе Францыі, у ніжнім цячэнні Луары. Па тэрыторыі прыблізна адпавядае сучаснаму дэпартаменту Мэн і Луара.
Андрэй Сяргеевіч Ігнатовіч
Андрэй Ігнатовіч (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік магілёўскага «Дняпра».
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскага РДВАР, у 2020 годзе выступаў за юнацкую каманду «Мінска», а ў 2021 годзе далучыўся да магілёўскага «Дняпра». У першай палове сезона 2021 выступаў за рэзервовую каманду магіляўчан «Дняпро-Юні» ў Другой лізе, а летам быў пераведзены ў асноўную каманду, дзе стаў другім брамнікам. Дэбютаваў за магілёўскі клуб 26 верасня 2021 года ў матчы супраць «Баранавічаў» (2:2), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін.
У сезоне 2022, пасля таго як «Дняпро» атрымаў месца ў Вышэйшай лізе, стаў выступаць за дубль, таксама быў рэзервовым брамнікам у асноўнай камандзе. 20 кастрычніка 2022 года ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з гродзенскім «Нёманам» (0:2).
Кальцова (Новасібірская вобласць)
Кальцова (Кольцо́во) — рабочы пасёлак у Новасібірскай вобласці Расіі, мае статус навукаграда. Уваходзіць у Новасібірскую агламерацыю. З 2005 года — самастойная гарадская акруга ў складзе Новасібірскай вобласці. Насельніцтва — 15 938 чал. (2017). Размешчаны за 25 км ад цэнтра Новасібірска і 10 км ад новасібірскага Акадэмгарадка.
NGC 1791
NGC 1791 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC41) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Кальцова (Новасібірская вобласць)
Плошча Кальцова (на 2008 год) — 18,84 км². Гісторыя Кальцова непарыўна звязана з гісторыяй Дзяржаўнага навуковага цэнтра вірусалогіі і біятэхналогіі «Вектар» (ДНЦ ВБ «Вектар»).
NGC 1791
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 4446
IC 4446 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Брацкая магіла (Крупкі, 1941—1944)
Бра́цкая магіла — вайсковае пахаванне 1941—1944 гадоў у Беларусі, у горадзе Крупкі Мінскай вобласці.
Апісанне
Брацкая магіла знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада на могілках. Пахаваны 30 воінаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну пры вызваленні раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (прозвішчы пахаваных невядомы) і Герой Савецкага Саюза Якаў Дзмітрыевіч Бяляеў.
Стэла з чорнага мармуру ўстаноўлена ў 1962 годзе. Вышыня стэлы — 2,7 м, шырыня — 1,2 м.
Тэціароа
Тэціаро́а (Tetiaroa, Tetiʻaroa) — атол у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Наветраных астравоў Таварыства. Плошча — 5,8 км². Насельніцтва (2017 г.) — 240 чалавек.
Геаграфія
Тэціароа месціцца за 40 км на паўнач ад Папеэтэ, сталіцы Французскай Палінезіі. Уяўляе сабою замкнёны каралавы рыф тна вяршыні старажытнага падводнага вулкана. На паверхні вылучаюцца 13 астраўкоў, што атачаюць лагуну глыбінёй да 30 м. Яна злучаецца з акіянам толькі падчас прыліваў.
Клімат трапічны мусонны. Сярэднядзённая тэмпература на працягу года вагаецца ад +24,9 °C да +27,3 °C. Найбольш вільготны месяц — снежань, калі ўзровень ападкаў дасягае 329,9 мм. Аднак у верасні ён не перавышае 66,5 мм.
Прырода
Хаця вапняковыя глебы Тэціароа не адрозніваюцца ўрадлівасцю, большасць астраўкоў пакрыты густой расліннасцю. На іх сустракаюцца какосавая пальма, казуарына, панданус, фікус, папараці і інш. Фаўна прадстаўлена птушкамі і крабамі. На пляжах размножваюцца некалькі відаў марскіх чарапах. Лагуна Тэціароа цікава наяўнасцю маладых акул.
Гісторыя
Тэціароа з’яўляўся месцам збораў арыёры, вышэйшых колаў таіцянскай супольнасці. Падчас археалагічных раскопак на 3 астраўках былі выяўлены рэшткі каменных платформ для стральбы з лука і танцаў. Відавочна, першым еўрапейцам, які наведаў атол, быў Вільям Блай падчас пошукаў мяцежнікаў з карабля «Баўнці» (1792 г.). Пазней Тэціароа перайшоў у валоданне таіцянскіх манархаў. У 1902 г. яго набыў канадзец Дж. Уолтэр Уільямс, які пабудаваў тут рэзідэнцыю і стварыў какосавую плантацыю.
У 1967 г. атол быў набыты акцёрам Марланам Бранда. У 1970 г. была пабудавана невялікая вёска з аэрадромам. У 1983 г. на Тэціароа здымаўся кінафільм «». Пасля смерці М. Бранда яго нашчадкі здалі 2 астраўкі ў арэнду на 99 гадоў для будаўніцтва атэля «Бранда». У нашы дні большасць сталых насельнікаў — супрацоўнікі гэтага прадпрыемства.
Баршчагоўка
Баршчагоўка - гістарычная мясцовасць, прамысловая зона, жылы масіў у межах і за межамі Кіева. Так называецца тэрыторыя размешчана на заходняй мяжы горада паміж чыгункамі Кіеў - Корасцень, Кіеў - Фастаў, Святошынскага лесу і ўздоўж Кальцавой дарогі. Па тэрыторыі працякае аднайменная рака Баршчагоўка. Баршчагоўка ўваходзіць да тэрыторый сучаснага Кіева-Святошынскага раёна Кіеўскай вобласці і Кіева.
Развіццё
У 1974 быў адкрыты кінатэатр «Лейпцыг».
У лютым 1975 была запушчана першая ва Украіне галіна хуткаснага трамвая, які звязаў Мікольскую Баршчагоўку з цэнтральнымі раёнамі горада.
Кальцова
Назу Кальцова маюць:
Вызарак
Вы́зарак (, Вызорок) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 22 км на поўнач ад Баранавіч. Насельніцтва 50 жыхароў, 27 гаспадарак (2005).
Гісторыя
У 1909 годзе ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Цырынскай гміне Навагрудскага павета.
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Ямы (Сквырскі раён)
Ямы (Я́ми) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Яўген Міхайлавіч Багданчук
Яўген Міхайлавіч Багданчук (, в. Чамяры, ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1975).
Біяграфія
Удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1960 года на будаўніцтве Бярозаўскай ДРЭС, з 1965 — Лукомскай ДРЭС. У 1969—1980 гадах машыніст экскаватара ўчастка трэста «Белэнергабудмеханізацыя» на будаўніцтве Лукомскай ДРЭС.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за вытворчыя поспехі.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1975—1980 гадах.
Рад Тэйлара
У матэматыцы, рад Тэ́йлара — прадстаўленне функцыі ў выглядзе бесканечнай сумы ступенных складнікаў, лікавыя каэфіцыенты пры якіх вылічваюцца праз значэнні вытворных функцыі ў нейкім пэўным пункце:
Ідэя радоў Тэйлара была фармальна ўведзена англійскім матэматыкам Брукам Тэйларам у 1715 годзе. Калі рад Тэйлара будуецца ў пункце
, выгляд рада спрашчаецца: Такія рады называюцца радамі Маклорэна, у гонар шатландскага матэматыка Коліна Маклорэна, які шырока выкарыстоўваў гэты асобны выпадак у 18-м стагоддзі.
Адно з галоўных прымяненняў радоў Тэйлара — прыбліжэнне функцый. На практыцы, каб прыбліжана вылічыць значэнне функцыі, бяруць некаторы канечны лік складнікаў рада (па сутнасці, замяняючы рад так званым мнагачленам Тэйлара). Пры гэтым колькасныя ацэнкі пагрэшнасці атрымліваюцца з тэарэмы Тэйлара. Рад Тэйлара функцыі ёсць граніца паслядоўнасці мнагачленаў Тэйлара гэтай функцыі пры нарастанні іх ступеней. Функцыя можа не быць роўнай свайму раду Тэйлара, нават калі ён збягаецца ва ўсіх пунктах. Функцыі, роўныя свайму раду Тэйлара ў адкрытым прамежку (або ў адкрытым крузе на камплекснай плоскасці), называюцца аналітычнымі.
Азначэнне
Няхай ƒ(x) — некаторая рэчаісна- ці камплексназначная функцыя, бясконца дыферэнцавальная ў рэчаісным ці камплексным пункце a.
Тады рад Тэйлара функцыі ƒ(x) у пункце a — гэта ступенны рад, пабудаваны наступным чынам: што з дапамогай знака сумы можна запісаць як дзе n! — фактарыял ліку n, а ƒ(n)(a) — значэнне n-ай вытворнай функцыі ƒ у пункце a. Па азначэнню, вытворная функцыі ƒ нулявога парадку ёсць сама функцыя, а (x − a)0 і 0! абодва роўныя 1. У выпадку рад таксама называецца радам Маклорэна.
Прыклады
Рад Маклорэна для любога мнагачлена супадае з самім мнагачленам.
Рад Маклорэна для (1 − x)−1 у x = 0 ёсць геаметрычны рад
такім чынам, рад Тэйлара для x−1 у :
Інтэгруючы вышэйпрыведзены рад Маклорэна, атрымліваем рад Маклорэна для log(1 − x), дзе log абазначае натуральны лагарыфм:
і адпаведны рад Тэйлара для log(x) у :
а ў агульным выпадку, адпаведны рад Тэйлара для log(x) у некаторым пункце a = x_{0} мае выгляд:
Рад Тэйлара для паказчыкавай функцыі ex у a = 0 такі:
Паказчыкавая функцыя ex раскладваецца так па x таму, што вытворная функцыі ex — гэта ізноў ex, і e0 раўняецца 1.
(14) Ірэна
(14) Ірэна  — астэроід галоўнага пояса, які належыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 19 мая 1851 года англійскім астраномам Джонам Хайндам у абсерваторыя Бішапа, Вялікабрытанія і названы ў гонар старажытнарымскай багіні свету Эйрэны.
Назва прапанаванае Джонам Гершэлем было звязана з Сусветнай выстаўкай, якая праходзіла ў лонданском Гайд-парку з 1 мая па 15 кастрычніка 1851 года, стала вяхой у гісторыі прамысловай рэвалюцыі. Пакрыццё зорак астэроідам назіралася чатыры разы. Па выніках гэтых назіранняў стала магчыма гаварыць пра сферычную форму гэтага астэроіда.
Асноўная тэарэма алгебры
Асно́ўная тэарэ́ма а́лгебры сцвярджае, што поле камплексных лікаў алгебраічна замкнута, г. зн.
Усякі непастаянны мнагачлен (ад аднае зменнай) з камплекснымі каэфіцыентамі мае па меншай меры адзін корань на полі камплексных лікаў.
Дадзенае сцвярджэнне справядліва і для мнагачленаў з рэчаіснымі каэфіцыентамі, бо ўсякі рэчаісны лік з'яўляецца камплексным, з нулявой уяўнай часткай.
Не існуе строга алгебраічнага доказу тэарэмы — усе наяўныя прыцягваюць неалгебраічныя канцэпцыі, накшталт паўнаты мноства рэчаісных лікаў або тапалогіі камплекснай плоскасці. Да таго ж, тэарэма не з'яўляецца «асноўнай» у сучаснай алгебры — яна атрымала гэту назву ў часы, калі асноўным напрамкам алгебры быў пошук рашэнняў алгебраічных ураўненняў з рэчаіснымі і камплекснымі каэфіцыентамі.
Доказ
Самы просты доказ гэтай тэарэмы даецца метадамі камплекснага аналізу. Выкарыстоўваецца той факт, што функцыя, якая аналітычная на ўсёй камплекснай плоскасці і не мае асаблівасцей на бесканечнасці, ёсць канстанта. Таму функцыя 1/p, дзе p — мнагачлен, павінна мець хоць адзін полюс на камплекснай плоскасці, і адпаведна, мнагачлен мае хоць адзін корань.
Вынік
n
каранёў, з улікам іх кратнасці.
Доказ выніку
У мнагачлена f(x) ёсць корань a, значыць, па тэарэме Безу, яго можна запісаць у выглядзе (x-a) g(x), дзе g(x) — іншы мнагачлен. Прыменім тэарэму да g(x) і будзем прымяняць яе такім жа чынам да таго часу, пакуль на месцы g(x) не апынецца лінейны множнік.
Гісторыя
Як здагадка гэтая тэарэма ўпершыню сустракаецца ў нямецкага матэматыка Пітэра Роўтэ (пам. 1617). Першыя доказы асноўнай тэарэмы алгебры належаць Жырару, 1629 г., і Дэкарту, 1637 г., у фармулёўцы, якая адрозніваецца ад сучаснай. Маклорэн і Эйлер удакладнілі фармулёўку, надаўшы ёй форму, раўназначную сучаснай:
Усякі мнагачлен з рэчаіснымі каэфіцыентамі можна раскласці ў здабытак лінейных і квадратычных множнікаў з рэчаіснымі каэфіцыентамі.
Д'Аламбер першым у 1746 годзе апублікаваў доказ гэтай тэарэмы. Ён грунтаваўся на леме, што для любога пункта, які не з'яўляецца коранем мнагачлена, знойдзецца пункт з меншым модулем мнагачлена ў ім, г.зн. Гэты доказ быў бы строгім, калі б Д'Аламбер мог даказаць, што на камплекснай плоскасці значэнне модуля мнагачлена дасягае найменшага значэння. У другой палавіне XVIII стагоддзя з'яўляюцца доказы Эйлера, Лапласа, Лагранжа і іншых. Ва ўсіх гэтых доказах дапускаецца, што нейкія «ідэальныя» карані мнагачлена існуюць, а затым даказваецца, што прынамсі адзін з іх з'яўляецца камплексным лікам.
Гаус першым даў доказ без гэтага дапушчэння, адзіным выкарыстаным ім, але недаказаным сцвярджэннем была тэарэма Бальцана — Кашы для мнагачлена. Яна сцвярджае, што мнагачлен з рэчаіснымі каэфіцыентамі, які прымае як дадатнае, так і адмоўнае значэнне, мае корань. Доказ Гауса, па сутнасці, утрымлівае пабудову поля раскладання мнагачлена.
Гандлёвыя рады (Мінск)
Гандлё́выя рады́ — гістарычны гандлёва-складскі комплекс у Мінску па адрасе вул. Герцэна, 1, помнік архітэктуры класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
У пачатку XIX ст. (да 1817 г.) пабудаваныя 12 мураваных гандлёвых крам, якія былі вядомыя як Бернардзінскія крамы. У выніку архітэктурна-археалагічных даследаванняў устаноўлена, што рады ўзведзены на месцы былых могілах, пад якімі захаваўся культурны пласт 12-17 стст.
У 1838 г. да іх прыбудаваныя яшчэ чатыры, а ў пачатку 1860-х гадоў — тры крамы з усходняга боку і мураваны аднапавярховы будынак з заходняга, які быў таксама прыстасаваны пад гандлёвае памяшканне.
У сярэдзіне 1870-х гадоў гандлёвыя рады называліся мясныя. У другой палове XIX — пач. XX ст. вядомыя як Віленчукі. У пачатку XX ст. тут знаходзіліся малочныя, мясныя, каўбасныя і бакалейныя крамы, крама гатовага адзення, майстэрні кравецкая і абівання мэблі, пасудная лаўка і гарадская дэзінфекцыйная камера.
У гады Другой сусветнай вайны гандлёвыя рады часткова разбураныя. У 1950-я рады прыстасаваныя пад жылыя памяшканні.
Цяпер тут месцяцца рэстарацыі.
Архітэктура
Гандлёвыя рады ўяўляюць сабой аднапавярховы выцягнуты ў плане будынак, пакрыты двухсхільным дахам, пад якім праходзіць прафіляваны карніз. Доўгая мураваная пабудова паўколам агінае касцёл бернардзінцаў і арыентавана на былую плошчу Высокага рынку (сучасная пл. Свабоды).
Галоўны фасад вырашаны плоскасна і падзелены на два ярусы карнізам. Рытм фасада ставараюць неглыбокія прарэзаныя па перыметры будынка нішы, у якіх размешчаны аконныя і дзвярныя праёмы, якія вядуць у асобныя гандлёвыя памяшканні. Захавалася сем больш позніх і амаль цалкам перабудаваных крам, дванаццаць ранніх не захавалася.
Пад лаўкамі былі сутарэнні. Адно з іх амаль квадратнае плошчай 14,4 м², у ім захаваліся рэшткі цыліндрычных скляпенняў. Другое мае форму правільнага чатырохвугольніка плошчай 13,8 м².
Брытанская (археалагічная) школа ў Афінах
Брытанская (археалагічная) школа ў Афінах (British School at Athens, BSA) — брытанскі археалагічны інстытут у Афінах, Грэцыя.
Заснавана ў 1886 годзе і стала чацвёртай падобнай установай у Грэцыі.
Валодае вядомай бібліятэкай у больш за 60 тысяч тамоў.
Уключае археалагічную лабараторыю Фітч (Fitch Laboratory).
Школа праводзіць пастаянныя раскопкі ў Кносе на востраве Крыт.
Дзейнічае музейная экспазіцыя.
IC 4447
IC 4447 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валапас.
NGC 1792
NGC 1792 (іншыя абазначэнні — ESO 305-6, MCG -6-12-4, AM 0503-380, IRAS05035-3802, PGC 16709) — галактыка ў сузор’і Голуб.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вуліца Левітана (Наваполацк)
Вуліца Левітана (, Улица Левитана) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка, названая ў гонар рускага мастака габрэйскага паходжання Ісака Левітана.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад перпендыкулярна вуліцы Блахіна. Працягласць вуліцы складае 150 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Крывашыінці
Крывашыінці (Кривоши́їнці) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
У ХІХ стагоддзі сяло Крывашыінці было ў складзе Вэрхіўскай воласці Сквырскага павета Кіеўскай губерні.