cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дударскі рэй
Назва, месца правядзення
З гэтым рэгіёнам звязаная дзейнасць трупы Ігната Буйніцкага, які ўпершыню вывеў беларускую дуду на тэатральную сцэну і замацаваў вобраз дуды ў якасці нацыянальнага сімвала. У тэатральнай групе Буйніцкага быў дудар Адама Шульга. Па ўспамінах аднавяскоўцаў, мясцовыя музыкі (з цымбаламі, скрыпкай і дудой) заўжды віншавалі Буйніцкага на Вялікдзень. Захавалася таксама дуда падораная Ігнатам Буйніцкім дырыжору Міхалу Рагоўскаму пасля заканчэння сімфанічнага канцэрта кампазытара і дырыжора ў Вільні (12 лістапада, 1910 г.). Калі ў 1911 годзе Міхал Рагоўскі пераяжджаў з Вільні ў Парыж, то пакінуў падораныя інструменты ствараемаму ў фондзе калецыі Івана Луцкевіча, якая сталася асновай створанага ў 1921 годзе Беларускага музея ў Вільні. Пасля ліквідацыі музея ў 1944 годзе дуда трапіла ў фонд літоўскага музея, дзе захоўваецца па сённяшні дзень. Паходжанне дуды з беларускага музея пацвярджае надпіс на мяху дуды. Інструмент вядомы пад назвай «Дуда Ігната Буйніцкага».
Непадалёк Палівачоў жыў і дзейнічаў знакаміты на ўсю ваколіцу дудар Пётр Бурэц з вёскі Асінаўка, а таксама ягоны вучань Мікола Караткевіч (1932 г.н.) — магчыма апошні этнавясковы дудар. У вёсцы Шо жыў і дзейнічаў Уладзімір Забела (1928 г.н.) — дудар і арганізатар традыцыйных святаў. У Глыбокім нарадзіўся і вырас дудар і майстар дуд Дзмітрый Дзёмін, які стаў заслужаным культурным дзеячам Карэліі. Дзмітрый Дзёмін пачаў рабіць сваю версію копіі Глыбоцкай дуды, але трагічна загінуў у 2020 годзе. Дзмітрый быў не толькі дударом, але таксама майстрам, які займаўся вырабам марыйскай дуды — шувыр і эстонскай дуды — торупіл. Шматлікія інструменты засталіся ў музейных калекцыях у Карэліі. Глыбоцкі край — радзіма шматлікіх згадак, легенд і літаратурных твораў, прысвечаных беларускай дудзе. Пра дуду пісалі такія мясцовыя аўтары, як Янка Пачопка, Вацлаў Ластоўскі, Міхась Машара, Віталь Гарановіч, Віктар Арочка, Максім Нікіфаровіч і іншыя.
Неафіцыйным гімнам фэсту з’яўляецца мелодыя «Чы-чы, чы-чы, верабей…», запісаная ад дудара і апублікаваная ў «Дзіцячым сьпеўніку» Антона Грыневіча ў 1925 годзе ў Вільні. Другая вядомая мелодыя запісаная ад музыканта трупы Ігната Буйніцкага, гэта «Юрачка».
Гісторыя
Дагэтуль прайшлі чатыры фэсты, тры ў традыцыйнай форме (2017, 2018, 2019) і адзін (2020) у фармаце анлайн. У фэсце прымалі ўдзел вядомыя беларускія дудары і майстры: Юрась Панкевіч, Сяргей Чубрык, Дзяніс Сухі, Дзмітрый Дзёмін, а таксама госці з Польшчы, Славакіі, Чэхіі, Шатландыі, Партугаліі, Бельгіі, Латвіі, Харватыі і Македоніі. У анлайн фестывалі ўдзельнічалі дудары з Латвіі, Сербіі, Македоніі, Італіі, Іспаніі і Партугаліі.
Фэст праходзіць у Глыбокім, а таксама ў іншых мясцовасцях Глыбоцкага раёну — Удзела, Мосар, Падсвілле, Пліса, Празарокі.
У фэсце прымалі ўдзел акрамя беларусаў прадстаўнікі наступных этнарэгіёнаў: Вялікапольшча, Рэгіён казла і Суская зямля (Польшча), Арава і Нітра (Славаччына), Мараўская валахія (Чэхія), Шатландыя (Вялікабрытанія), Фландрыя і Валонія (Бельгія), Торыж-Вэдраш (Партугалія), Рэгіён Суйты (Латвія), Загор’е (Харватыя), Радавіш (Македонія).
Арганізацыя
Фэст ладзіць Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт. У працы над падрыхтоўкай фэсту і яго правядзеннем удзельнічаюць такія культурныя ўстановы Глыбокага як: Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка, Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей, Глыбоцкая дзіцячая школа мастацтваў (музычная школа), Глыбоцкая дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча і інш. У межах фэсту працуюць дзве сталыя экспазіцыі. У Глыбоцкай цэнтральнай бібліятэцы створаная сталая экспазіцыя «Дуда мая ты спеўная », прысвечаная беларускай дудзе. У калекцыю ўваходзяць кнігі, альбомы і мастацкія творы прысвечаныя тэме беларускай дуды і іншым дударскім традыцыям Еўропы. Калекцыя і экспазіцыя запачаткаваня ў 2017 годзе. Адкрыццё адбылося падчас першага фэсту дударскіх рэгіёнаў «Дударскі рэй». У сталай экспазіцыі Глыбоцкага гісторыка-краязнаўчага музея змешчаная копія Глыбоцкай дуды з вёскі Верацеі. Арыгінал Глыбоцкай дуды з вёскі Верацеі (каля Празарок) захоўваецца ў фондзе Нацыянальнага музея Літвы і датуецца 1849 годам (найстарэйшая з захаваных беларускіх дуд). Унікальнасць глыбоцкай дуды ў тым, што яе мех пашыты са скуры барсука, поўсцю навонкі. Музей ладзіў таксама выставы прысвечаныя іншым дударскім рэгіёнам, у тым ліку Польшчы і Славакіі.
У Глыбоцкай дзіцячай школе мастацваў (музычная школа) вядзецца вывучэнне дуды як дадатковага інструменту. Заняткі ў межах вывучэння духавых інструментаў вядзе дырэктар школы Мікола Лашкоў. Канцэрты і адмысловыя выступы ладзяцца таксама падчас фэсту.
Глыбоцкая дзіцячая мастацкая школа імя Язэпа Драздовіча падчас фэсту ладзіць адмысловыя тэматычныя выставы. Навучэнцы школы малюць дуду і дудароў.
Глыбоцкі дом рамёстваў падрыхтаваў цэлую серыю дударскіх сувеніраў, прысвечаных першаму дударскаму фэсту. Святлана Скавырка намалявала два адмысловыя дываны ў стылістыцы Язэпа Драздовіча, з выявамі дудароў, якія сталіся лагатыпамі і візітнымі картачкамі фэсту. Cкульптар па дрэву, Віктар Дудкевіч, выканаў цэлы шэраг фігурак дудароў, памятных драўляных медальёнаў з дударскімі матывамі, сувенірныя дуды; Арцём Фамін — аўтар памятных гліняных медальёнаў з лагатыпам дуды; Кацярына Кляпацкая робіць шапкі-магеркі, атрыбут паазерскага дудара. Майстрыха Юлія Арэхава выканала серыю выцінанак з дударом і карціны ў тэхніцы саломкі.
Алексій Слаў
Алексій Слаў — балгарскі самастойны валадар, дэспат (1207—1230). Паходзіў з дынастыі Асеняў. Сын сястры цароў Івана Асеня I, Пятра і Калаяна. Стрыечны брат цара Барыла і севастакратара Стрэза.
Біяграфія
Канфліктаваў з царом Барылам. У 1208 г. заключыў дагавор з лацінскім імператарам Генрыхам Фландрскім, які ганараваў яго тытулам дэспата.
Валодаў мноствам горных крэпасцей. Пад яго ўладай знаходзіліся Заходнія і Цэнтральныя Радопы і большая частка Усходняй Македоніі на ўсход ад ракі Струмы.
Першапачаткова яго рэзідэнцыя знаходзілася ў крэпасці Цэпіна, каля сучаснага сяла Доркава ў Радопах — (1207—1212). Пасля 1212 г. сталіца была перанесена ў крэпасць Мелнік.
Памяць
Праславіўся значнымі ахвяраваннямі манастырам, у прыватнасці Рожанскаму. Вядомая дароўная грамата манастыру Святой Багародзіцы Спілеатысы каля Мелніка.
NGC 2384
NGC 2384 (іншыя абазначэнні — OCL 618, ESO 559-SC9) — рассеянае скопішча ў сузор’і Вялікі Пёс.
Дэканат Мінск-Усход
Дэканат Мінск-Усход – дэканат Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Евангелле Барберыні
Евангелле належыць да групы рукапісаў з Паўднёвай Англіі вядомай як «Тыберыйская група», у якую таксама ўваходзяць Стакгольмскі Залаты Кодэкс, Веспасіянаўскі Псалтыр, , Беда Тыберыя і Наннамінстэрская кніга.
Гісторыя
Пасля таго, як гэта раскошнае Евангелле было паказана свету пасля пераезду ў Ватыканскую бібліятэку ў 1902 годзе, акадэмічная супольнасць у асноўным ігнаравала яго, пакуль у 2004 годзе яно не стала прадметам доктарскай дысертацыі. Ранейшыя запісы ўключаюць некалькі кароткіх параўнанняў яго з іканаграфіямі яго сучаснікаў і безвыніковыя дэбаты адносна месца яго вытворчасці. Былі таксама здагадкі пра калафон, просьбу да чытача маліцца за аднаго і яго ролю ў забеспячэнні сувязі з канкрэтным гістарычным кантэкстам. Невядома, ці з’яўляецца ён тым самым чалавекам, што і Вігбальд, аўтар «Quaestiones in Octateuchum».
Ілюмінацыя
Евангелле Барберыні змяшчае адну ілюмінаваную табліцу з, чатыры і пятнаццаць упрыгожаных ініцыялаў. Кніга прытрымліваецца даволі стандартнага фармату, у якім кожная асобная кніга Евангелля пачынаецца і вялікім упрыгожаным ініцыялам, або, у пачатку тэксту. Яшчэ адзін вялікі ўпрыгожаны ініцыял, які часта называюць «манаграмай Хрыста», падкрэслівае пачатак апавядання Мацвея пра ; іншыя ініцыялы ўстаўлены аналагічным чынам у ключавыя месцы ў іншых тэкстах Евангелля.
Ключом да разумення паходжання Евангелляў Барберыні з’яўляецца дзіўны кантраст паміж двума вельмі рознымі традыцыямі і стылямі жывапісу. З аднаго боку, гэта старанна прадуманыя і мудрагеліста аздобленыя ініцыялы, якія можна чакаць у астраўных рукапісах гэтага перыяду. Тэхнічнае майстэрства гэтых упрыгожванняў знаходзіцца, што і ў больш вядомых рукапісах, такіх як Келская кніга або. З іншага боку, у афармленні гэтага Евангелля выкарыстана шмат элементаў, якія, імаверна, тут не зусім дарэчныя, таму што яны больш нагадваюць матывы, якія сустракаюцца ў неастраўным або кантынентальным мастацтве, альбо таму, што яны занадта раннія і прадвяшчаюць тэндэнцыі больш позняга, нават.
Алесь Ліпай
Алесь Ліпай (, в. Андросаўшчына, Капыльскі раён —, Мінск) — беларускі журналіст і паэт. Сузаснавальнік (разам з Віталём Цыганковым) і кіраўнік Беларускага прыватнага агенцтва навін (БелаПАН, 1991) і сеціўнай газеты «Беларускія навіны».
Біяграфія
Скончыў сярэднюю школу ў Капылі. Затым факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1991), на якім выдаваў сценгазету «Лірнік». У 1988 г. стаў першым карэспандэнтам Радыё «Свабода» ў Беларусі. Пры канцы 1980-х гадоў — удзельнік Таварыства маладых літаратараў «Тутэйшыя». Удзельнічаў ва Устаноўчым з’ездзе Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне» ў Вільні — інфармацыйна забяспечваў працу гэтага форуму.
Аўтар беларускага перакладу Дагавора аб вывадзе ядзернай зброі з Беларусі, якую падпісалі старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі Станіслаў Шушкевіч і прэзідэнт ЗША Біл Клінтан. На пачатку 1990-х гадоў зладзіў перавоз у Беларусь звыш 1000 кніг, выдадзеных беларускай дыяспарай у Германіі, і распаўсюдзіў іх па школах і бібліятэках.
У кастрычніку 1991 стварыў незалежнае інфармацыйнае агенцтва БелаПАН, якое з цягам часу перарасло ў інфармацыйную кампанію. З часу ўзнікнення БелаПАНу — генеральны дырэктар кампаніі.
У чэрвені 1996 года падчас вызвалення закладнікаў, захопленых у дзіцячым садку, узяў інтэрв'ю ў тэрарыста, адцягнуўшы тым самым яго ўвагу на сябе. Намеснік старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў (1996—1998).
Член Саюза беларускіх пісьменнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтру. Першую кнігу паэзіі «Пад снегам» выдаў у 2000 годзе. У 2007 г. выйшаў зборнік паэзіі «Рэшта».
Развітацца з Алесем Ліпаем прыйшлі вядомыя журналісты Іосіф Сярэдзіч, Святлана Калінкіна, Марына Золатава, Сяргей Калякін, Уладзімір Глод, Аляксандр Тамковіч,, Аляксандр Фядута, Жанна Літвіна, а таксама маладыя рэпарцёры, палітыкі, палітолагі, культурныя дзеячы.
Пахаваны ў Рудзенску побач з маці і сястрой.
Крымінальны пераслед
14 чэрвеня 2018 г. Дэпартамент фінансавых раследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю (КДК) па Мінску і Мінскай вобласці правёў у кватэры А. Ліпая ператрус у межах узбуджанай (12 чэрвеня) крымінальнай справы па ч. 2 арт. 243 Крымінальнага кодэкса РБ, па факце ўхілення ад выплаты падаходнага падатку ў асабліва буйным памеры. Падставай для распачынання крымінальнай справы паслужылі атрыманыя з падатковых органаў матэрыялы праверкі А. І. Ліпая па фактах нявыплаты ім падаходнага падатку з даходаў у 2016—2017 гг. на агульную суму больш як 1,3 млн руб. у эквіваленце, атрыманых за мяжой. Тым самым Ліпай ухіліўся ад выплаты падаходнага падатку на агульную суму больш як 173 тыс. руб. 12 чэрвеня пасля выяўлення гэтага факта Ліпай прызнаў парушэнне заканадаўства і зрабіў выплату падаходнага падатку і пені ў памеры большым за 191 тыс. руб. . 12 верасня Упраўленне Следчага камітэта па гораду Мінску спыніла папярэдняе расследаванне на падставе п. 7 ч. 1 арт. 29 Крымінальна-працэсуальнага кодэкса (акалічнасці, якія выключаюць вытворчасць па крымінальнай справе у дачыненні да памерлага).
Сяргей Адамавіч Кавалёў
Сяргей Адамавіч Кавалёў (Сергей Адамович Ковалёв,, Сярэдзіна-Буда, Сумская вобласць, Украіна — , Масква) — савецкі дысідэнт, праваабаронца, грамадскі дзеяч. Першы ўпаўнаважаны па правах чалавека ў Расійскай Федэрацыі (1994—1995). Адзін з аўтараў расійскай Дэкларацыі правоў чалавека і грамадзяніна (1991 год) і 2-й главы Канстытуцыі Расіі — «правы і свабоды чалавека і грамадзяніна» (1993). Быў старшынёй Расійскага гісторыка-асветніцкага і праваабарончага таварыства «Мемарыял», прэзідэнт арганізацыі «Інстытут правоў чалавека».
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. У 1932 годзе яго сям’я пераехала пад Маскву, у пасёлак Падліпкі. У 1954 годзе скончыў біялагічны факультэт МДУ імя М. В. Ламаносава. Біяфізік, займаўся вывучэннем клеткавых мембран, спецыяліст у галіне нейронных сетак.
Жыў і працаваў у Маскве. Апублікаваў больш за 60 навуковых прац; у 1964 годзе атрымаў вучоную ступень кандыдата біялагічных навук, абараніўшы дысертацыю па тэме «Электрычныя ўласцівасці міакардыяльных валокнаў сэрца жабы». У 1964—1969 гадах працаваў у МДУ загадчыкам аддзела матэматычных метадаў у біялогіі міжфакультэцкай лабараторыі (лабараторны корпус «А»).
Кавалёў пачаў займацца грамадскай дзейнасцю з сярэдзіны 1950-х гадоў — ён браў удзел у барацьбе супраць «вучэння Лысенкі», прызнанага пасля антынавуковым. Абараняў генетыку.
Праваабарончая дзейнасць
У 1966 годзе арганізаваў у Інстытуце біяфізікі збор подпісаў пад зваротам у прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР у абарону А. Сіняўскага і Ю. Даніэля, якія былі асуджаныя па арт. 70 («антысавецкая прапаганда») за публікацыю сваіх мастацкіх твораў за мяжой. У 1969 годзе звольнены з пасады загадчыка аддзела матэматычных метадаў у біялогіі міжфакультэцкай лабараторыі МДУ. З 1968 года стаў актыўным удзельнікам руху ў абарону правоў чалавека ў СССР. У маі 1969 года ўвайшоў у склад «Ініцыятыўнай групы абароны правоў чалавека ў СССР» — першай незалежнай праваабарончай грамадскай асацыяцыі ў краіне. З 1971 года — адзін з вядучых удзельнікаў выдання «Хроніка бягучых падзей» — машынапіснага інфармацыйнага бюлетэня савецкіх праваабаронцаў.
28 снежня 1974 года арыштаваны па абвінавачванні ў «антысавецкай агітацыі і прапагандзе». У снежні 1975 года суд у Вільнюсе прысудзіў яго да 7 гадоў пазбаўлення волі і 3 гадоў высылкі (на суд прыязджаў А. Д. Сахараў). Тэрмін адбываў у калоніі строгага рэжыму Перм-36 і ў Чыстапольскай турме; у ссылку быў адпраўлены ў Магаданскую вобласць. Па адбыцці тэрміну высылкі пасяліўся ў горадзе Калініне (Цвер). У Маскву вярнуўся ў 1987 годзе. Да 1990 года працаваў у Інстытуце праблем перадачы інфармацыі АН СССР.
Сяргей Кавалёў — адзін з герояў дакументальнага фільма «Яны выбіралі свабоду», тэлекампанія RTVi, 2005).
У Вярхоўным Савеце РСФСР
У снежні 1989 года па рэкамендацыі Андрэя Сахарава вылучыў сваю кандыдатуру і падчас выбараў у сакавіку 1990 года быў абараны ў першым туры галасавання народным дэпутатам РСФСР ад аднай з маскоўскіх акруг. У 1990—1993 гадах — член Вярхоўнага Савета РСФСР, член Прэзідыума Вярхоўнага Савета, старшыня парламенцкага Камітэта па правам чалавека. Быў адным з аўтараў Дэкларацыі правоў чалавека і грамадзяніна, прынятай у студзені 1991 года. Камітэт па правах чалавека пад яго старшынствам правёў праз Вярхоўны Савет законы «Аб рэабілітацыі ахвяр палітычных рэпрэсій» (1991), «Аб надзвычайным становішчы» (1991).
12 снежня 1991 года, будучы членам Вярхоўнага Савета РСФСР, прагаласаваў за ратыфікацыю Белавежскага пагаднення аб спыненні існавання СССР.
У Дзяржаўнай Думе Расіі
У 1993—2003 гадах — дэпутат Дзяржаўнай Думы (у 1993 і 1995 гадах абіраўся адпаведна ў Варшаўскім і Чартанаўскім аднамандатных акругах Масквы, у 1999 — па федэральным спісе выбарчага блоку «Саюз правых сіл»). У студзені 1994 года вылучаўся на пасаду старшыні Дзяржаўнай Думы.
У 1993—1996 гадах — старшыня Камісіі па правах чалавека пры прэзідэнце Расійскай Фэдэрацыі. У студзені 1996 года ў адкрытым лісце на імя Барыса Ельцына заявіў аб сваёй адстаўцы з пасады старшыні камісіі, а таксама выхадзе з Прэзідэнцкага савета. У сваім лісце Кавалёў дае разгорнутую і рэзка адмоўную характарыстыку дзеянняў прэзідэнта Ельцына, кажа пра тое, што той адышоў ад палітыкі дэмакратычных рэформ і аддае перавагу сілавым метадам вырашэння палітычных праблем: <…> Я лічыў сваім абавязкам заставацца, хоць і «на грамадскіх пачатках», на сваіх пасадах унутры органаў дзяржаўнай улады да тых часоў, пакуль гэты статус дазваляў мне хоць неяк, хаця б у асобных выпадках, супрацьстаяць антыправавым і антыгуманным тэндэнцыям у дзяржаўнай палітыцы. Быць можа, і цяпер гэтыя магчымасці не да канца вычарпаныя. Але я не магу больш працаваць з прэзідэнтам, якога не лічу ні прыхільнікам дэмакратыі, ні гарантам правоў і свабод грамадзян маёй краіны.
У 1994—1995 гадах — першы Упаўнаважаны па правах чалавека ў Расійскай Федэрацыі. Журналіст «Эхо Москвы» Цімур Алеўскі адзначаў у 2012 годзе: «Быў такі амбудсмен Кавалёў, вядомы праваабаронца. Гэта быў першы амбудсмен, які ў 1995 годзе сядзеў у Грозным, для таго каб расійскія самалёты не бамбілі горад. Ён лічыў, што вось ён павінен там быць, каб паспрабаваць спыніць бамбардзіроўкі. Не спыніў і пазбавіўся сваёй пасады».
Быў адным з заснавальнікаў руху «Выбар Расіі» і партыі «Дэмакратычны выбар Расіі» (ДВР). Да 2001 года — член палітсавета ДВР. Пасля самаліквідацыі ДВР адмовіўся ўступаць у партыю СПС, застаючыся пры гэтым членам яе фракцыі ў Дзяржаўнай Думе.
У 1996—2003 гадах — член Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы. У снежні 2000 года фракцыя СПС у Дзярждуме панізіла Кавалёва на пасадзе: замест прадстаўніка СПС у дэлегацыі Расіі ў ПАСЕ ён стаў намеснікам прадстаўніка (які не мае права голасу). Новым прадстаўніком стаў Алег Навумаў. Дзмітрый Рагозін, старшыня думскага камітэта па міжнародных справах, адзначыў, што Кавалёў «займаў антырасійскія пазіцыі».
Кавалёў і Беларусь
Быў кіраўніком камісіі Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы ў справе зніклых у Беларусі і сцвярджаў: «Беларуская ўлада заведама датычная да знікненняў і найбольш верагодных забойстваў Ганчара і Красоўскага, — тлумачачы сваю пазіцыю: — Палітык стварае не толькі атмасферу ў краіне, ён стварае, калі хочаце, механізмы ўладнага самавольства». Пра Беларусь і Расію Сяргей Кавалёў казаў: «Месца права ў нашых краінах займае ўладнае самадурства».
Music Through Heartsongs (альбом)
«Music Through Heartsongs: Songs Based on the Poems of Mattie J.T. Stepanek» — чацвёрты студыйны альбом выканаўцы музыкі кантры Білі Гілмэна. Альбом з’яўляецца апошнім у супрацоўніцтве Білі Гілмэна з лэйблам «Epic Records». Альбом складзены цалкам з песень на вершы 13-гадовага хлопчыка Мэці Стэпанека хворага на мускульную дыстрафію, які памёр неўзабаве пасля выпуску альбома. Менавіта падчас свайго супрацоўніцтва з Стэпанекам, Білі зрабіўся амбасадарам амерыканскай Асацыяцыі хворых на мускульную дыстрафію (MDA).
Альбом не карыстаўся шырокім поспехам: пікавая пазіцыя ў «U.S. Billboard 200» дасягнула толькі 109-га радка.
Аляксандр Віктаравіч Студнеў
Аляксандр Віктаравіч Студнеў (нар. 1974, Магілёў, Магілёўская вобласць, Беларуская ССР, СССР) — беларускі палітычны дзеяч, старшыня Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта з 12 мая 2017 года.
Біяграфія
У 1997 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, а пасля — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З сакавіка 2007 года працаваў намеснікам старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта па пытаннях горадабудаўніцтва, архітэктуры, капітальнага будаўніцтва, ільготнага крэдытавання будаўніцтва жылля, экалогіі і інш.
Аляксандр Студнеў зрабіў кар'еру ў будаўнічай сферы і органах выканаўчай улады — ад майстра ў БУ-76 будаўнічага трэста № 12 да старшыні камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Магілёўскага аблвыканкама (з 2013 года). Узначальваў ІРУП «Белбудцэнтр».
12 мая 2017 года прызначаны старшынёй Бабруйскага гарвыканкама. 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Магілёўскага гарвыканкама.
Іван Васільевіч Сцяпанаў
Біяграфія
Іван Сцяпанаў нарадзіўся ў сакавіку 1908 года ў вёсцы Зыбалаўка (цяпер — Жукаўскі раён Калужскай вобласці). Пасля заканчэння пяці класаў школы пражываў і працаваў у Маскве. У чэрвені 1941 года Сцяпанаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Да верасня 1943 года гвардыі сяржант Іван Сцяпанаў быў кулямётчыкам 29-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. У перыяд з 28 верасня па 2 кастрычніка 1943 года Сцяпанаў агнём свайго кулямёта прыкрываў пераправу асноўных сіл на плацдарм у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, адбіўшы вялікую колькасць салдат і афіцэраў праціўніка. 2 кастрычніка 1943 года ў крытычны момант бою Сцяпанаў падняў сваіх таварышаў у атаку, адкінуўшы праціўніка, але і сам пры гэтым загінуў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года гвардыі сяржант Іван Сцяпанаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.
Старынкі
Назву Старынкі маюць:
IC 4965
IC 4965 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эдуард Сяргеевіч Піткевіч
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Паталагічная фізіялогія», 1964; аспірантура, 1967). Працаваў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1964—1999), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (2003—2011, кафедра нармальнай фізіялогіі, загадчык кафедры), Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 2011, факультэт фізічнай культуры і спорту, у 2011—2016 — загадчык кафедры лячэбнай фізкультуры і спартыўнай медыцыны, з 2016 — кафедра тэорыі і методыкі фізічнай культуры і спартыўнай медыцыны, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: павышэнні рэзістэнтнасці арганізма; фармакалогія спорту.
Узнагароды
Значок «Выдатнік аховы здароўя СССР» (1977), Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2007), Ганаровая грамата Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта (2011).
Уотэрфард
Уотэрфард — горад на поўдні Ірландыі. Насельніцтва — 48,3 тыс. чалавек (2016) — 5-ы па велічыні горад Рэспублікі Ірландыя. Плошча тэрыторыі — 41,6 км². Заснаваны ў 914 годзе, стаў першым горадам, заснаваным вікінгамі, самы стары горад Ірландыі. Уотэрфардскі музей скарбаў. Сабор Хрыста.
ЖФК Лакаматыў Масква
«Лакаматыў Масква» — расійскі жаночы футбольны клуб з горада Масква, заснаваны ў 2018 годзе. Выступае ў жаночай лізе чэмпіянату Расіі.
Крыванос
Крыванос — прозвішча.
Герб Бялынічаў
Герб Бялынічаў — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бялынічы Магілёўскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 91.
Апісанне
У блакітным полі варажскага шчыта выява Бялыніцкай Маці Божай з немаўляці на руках у залатым адзенні.
Герб горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бялыніцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2001 года № 13/11. Аўтар герба і мастак Л. В. Журавовіч.
Сцюдзянец
Назву Сцюдзяне́ц маюць:
NGC 2385
NGC 2385 (іншыя абазначэнні — MCG 6-17-8, ZWG 177.20, PGC 21080) — галактыка ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дом Жако
Дом Жако — жылы дом 1-й пал. XIX стагоддзя, выкананы ў стылі класіцызм. Размешчаны ў гістарычным цэнтры Санкт-Пецярбурга на рагу плошчы Мастацтваў (як дом 5) і Італьянскай вуліцы (як дом 4). Узведзены ў 1820—1830-я гады. Аўтарства падзялілі Павел Пятровіч Жако і Карл Іванавіч Росі, спраектаваны ў цэлым ансамбль плошчы Мастацтваў. Пасля будынак неаднаразова перабудоўваўся. У розны час дом належаў сям’і архітэктара Жако, букіністу і калекцыянеру П. Я. Дашкаву. Таксама вядомы тым, што ў 1910-х у склепе размяшчалася літаратурна-артыстычнае арт-кабарэ «Бадзяжны сабака», дзе збіраліся пісьменнікі Сярэбранага веку. У цяперашні час дом з’яўляецца жылым, акрамя склепа і параднага першага паверха, у якіх размяшчаюцца прадпрыемствы сферы абслугоўвання.
Жданаўская набярэжная
Жданаўская набярэжная — набярэжная па правым беразе ракі Жданаўка ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Вялікага праспекта Петраградскай стараны да Жданаўскай вуліцы.
Першапачаткова з 1730-х гадоў насіла назву Мікольская Набярэжная вуліца (ад завулка Талаліхіна да Афіцэрскага завулка, уключаючы частку сучаснай вуліцы Блахіна), па прыдзеле Мікалая Цудатворца. З 1783 года насіла назву набярэжная ракі Жданаўка (да 5 сакавіка 1871 года ў яе ўключаўся сучасны праспект Дабралюбава). Паралельна на розных участках насіла назву Кадэцкая вуліца (ад Вялікага праспекта да Малой Неўкі), Корпусная набярэжная, праспект з Тучкова моста.
Да 1969 года назва існавала ў форме набярэжная ракі Жданаўка. Паралельна з 1914 года з’яўляецца сучасная назва Жданаўская набярэжная. Паўночны ўчастак у 1930-я гады ўвайшоў у склад Жданаўскай вуліцы.
Іштван Эркень
І́штван Э́ркень (István Örkény; 5 красавіка 1912, Будапешт, — 24 чэрвеня 1979, Будапешт) — венгерскі,.
Творчасць
Аўтар зборнікаў навел і апавяданняў «Танец мора» (1941), «У снежнай віхуры» (1954), «Апавяданні-хвілінкі» (1968), аповесцей «Сям'я Тотаў» (1966), «Выстаўка ружаў» (1977), п'ес «Тоат і іншыя» (1967), «Кошкі-мышкі» (1969), «Кроўная радня» (1975), «Ключашукальнікі» (1977), успамінаў, рэпартажаў, нарысаў.
У яго творах сацыяльная і маральна-этычная праблематыка, выразная антываенная і антыфашысцкая скіраванасць; яны адметныя разнастайнасцю сатырычнай палітры, філасофскай ёмістасцю вобразаў і калізій, афарыстычнасцю мовы.
Пераклады
На беларускую мову яго аповесці пераклалі М. Гіль, Л. Хаўрус. У 1976 годзе ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы паводле яго п'есы пастаўлены спектакль «Гульня з кошкай».
Ордэн Кастуся Каліноўскага
Ордэн Кастуся Каліноўскага — колішняя беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн. Палажэнне аб ордэне было прынятае Вярхоўным Саветам Рэспублікі Беларусь 12-га склікання 13 красавіка 1995 года, узнагарода зацверджаная ўказам прэзідэнта ад 15 студзеня 1996 года № 26 «Аб зацвярджэнні апісання ордэнаў, медалёў і нагрудных знакаў да ганаровых званняў Рэспублікі Беларусь», скасаваная 16 чэрвеня 2004 года. Ніхто не быў афіцыйна ўзнагароджаны гэтым ордэнам.
Статус ордэна
Ордэнам Кастуся Каліноўскага мусілі ўзнагароджвацца грамадзяне:
Ордэн Кастуся Каліноўскага мусіў насіцца на левым баку грудзей і месціцца пасля ордэна Воінскай Славы.
Апісанне
Да выдання ўказа прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 верасня 1999 г. № 516 «Аб зацвярджэнні апісання ордэнаў, медалёў і нагрудных знакаў да ганаровых званняў Рэспублікі Беларусь» ордэн рэгуляваўся ўказам № 26, паводле якога меў наступнае апісанне:
Ордэн Кастуся Каліноўскага ўяўляе сабой знак, выкананы з двух чатырохкутнікаў, якія накладаюцца адзін на аднаго і фармуюць васьміканцовую зорку дыяметрам 44 мм, у цэнтры якой размешчаны круг дыяметрам 24 мм, у ім — рэльефная выява Кастуся Каліноўскага. Круг апраўлены вянком з дубовага і лаўровага лісця; у верхняй частцы круга на чырвоным эмалевым фоне знаходзіцца надпіс: «Кастусь Каліноўскі». Адваротны бок ордэна мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца нумар ордэна. Ордэн пры дапамозе вушкі і кольцы злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай муаравай стужкай чырвонага колеру з дзвюма жоўтымі палоскамі па баках.
Скасаванне
16 чэрвеня 2004 года пачаў дзейнічаць новы закон аб дзяржаўных узнагародах, паводле якога ордэн Кастуся Каліноўскага быў скасаваны і ўведзеныя чатыры іншыя, адпаведныя тым, якія існавалі за савецкім часам: за службу Радзіме, за асабістую мужнасць, Дружбы народаў і Ордэн пашаны.
У 2002 годзе да ўзнагароды пасмяротна была прадстаўлена старэйшая судовая выканаўца суда Рагачоўскага раёна Наталля Камарова за «ўзорнае выкананне службовых абавязкаў, значны ўнёсак у забеспячэнне законнасці і правапарадку». Аднак ніводзін чалавек так і не быў узнагароджаны ордэнам за ўвесь час яго існавання.
Альтэрнатыўны ордэн
У пачатку сакавіка 2008 годзе на Кангрэсе новай дыяспары і прадстаўнікоў дэмакратычных сіл Беларусі ў Таліне быў заснаваны ордэн Свабоды імя Кастуся Каліноўскага. 4 сакавіка тамсама першым ордэнам, які вырабіў з бронзы скульптар Алесь Шатэрнік, завочна быў узнагароджаны Зміцер Дашкевіч, адзін з лідараў «Маладога фронту». Пазней яго атрымалі таксама Аляксандр Казулін і Мікалай Аўтуховіч.
169-ы вучэбны цэнтр «Дэсна»
169-ы вучэбны цэнтр «Дэсна» імя князя Яраслава Мудрага (169 НЦ, в/ч А0665) — вайсковая часць Узброеных сіл Украіны, якая спецыялізуецца на падрыхтоўцы асабовага складу для розных родаў Сухапутных войскаў Украіны. Падпарадкоўваецца непасрэдна камандаванню сухапутных войскаў. Знаходзіцца ў пасёлку гарадскога тыпу Дэсна Чарнігаўскай вобласці.
Гісторыя цэнтра пачынаецца ў 1992 годзе, калі асабовы склад 169-га гвардзейскага акруговага вучэбнага цэнтра УС СССР прыняў прысягу на вернасць народу Украіны.
Падчас узброенага канфлікту на Данбасе цэнтр браў удзел у баявых дзеяннях, страціўшы 33 чалавекі асабовага складу. У ходзе расійскага ўварвання ва Украіну расійскімі войскамі былі нанесены ракетныя ўдары па аб’ектам цэнтра. У выніку ўдару загінулі 87 чалавек.
Структура цэнтра
У склад 169-га навучальнага цэнтра ўваходзяць наступныя падраздзяленні :
Ордэн Дружбы народаў (Беларусь)
Ордэн Дружбы народаў — дзяржаўная ўзнагарода сучаснай Беларусі.
Статут ордэна
Ордэнам Дружбы народаў узнагароджваюцца грамадзяне:
Апісанне
Ордэн Дружбы народаў уяўляе сабой знак, выкананы ў форме пяці- і дзесяціканцовай зорак. Пяціканцовая зорка, пакрытая чырвонай эмаллю і апраўленая па контуры выпуклымі кроплямі, накладваецца на дзесяціканцовую зорку дыяметрам 59 мм, якая ўтворана пяццю залацістымі пірамідальнымі гранямі і пяццю залацістымі пучкамі разбежных прамянёў. У цэнтры ордэна размешчана накладная выява зямнога шара з пяццю кантынентамі, асобныя дэталі якога пакрыты сіняй эмаллю. Зямны шар абрамлены абадком з выявай поціскаў рукі. Адваротны бок ордэна мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца нумар ордэна.
Ордэн пры дапамозе вушка і плоскага кальца, да якога прымацаваны прамавугольны знак памерам 14х14 мм, які ўяўляе ў мініяцюры Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь, злучаецца з муаравай стужкай сіняга колеру шырынёй 44 мм.
Барыл
Бары́л — цар Балгарыі, з дынастыі Асеняў — сын сястры цара Калаяна. Пры ім Балгарыя, саслабелая з-за экспансіі суседніх дзяржаў і сепаратызму буйных феадалаў, страціла шэраг абласцей на поўдні і захадзе.
Узыходжанне на прастол
Найбуйнейшы балгарскі медыевіст Васіл Златарскі мяркуе, што Барыл быў адным з арганізатараў змовы супраць цара Калаяна. З-за прэстыжу Златарскага яго меркаванне прымалася на веру. Сёння некаторыя балгарскія навукоўцы паказваюць на тое, што няма ніякіх сведчанняў у гістарычных крыніцах на карысць гіпотэзы Златарскага.
Барыл заняў прастол (кастрычнік 1207) у барацьбе з іншымі прэтэндэнтамі з дынастыі Асеняў — дэспат Алексій Слаў і Стрэз. Для таго, каб умацаваць свае пазіцыі ён ажаніўся з Ганнай-Аніссяй, якая была жонка Калаяна. Умацаваўшыся ў сваёй непрыступнай крэпасці Мелнік у Радопскіх горах, Алексій Слаў не прызнаў уладу Барыла. Стрэз бег у Рашку, пры падтрымцы сербаў авалодаў большай часткай Македоніі і стаў кіраваць там. Будучы цар Іван Асень II, сын Івана Асеня I бег спачатку да полаўцаў, а потым у адно з рускіх княстваў, меркавана ў Галіцка-Валынскае княства.
Вайна з крыжакамі
Скарыстаўшыся паслабленнем Балгарыі, лацінскі імператар Генрых I Фландрскі павёў супраць балгараў сваё войска, папоўненае новымі рыцарамі з Фландрыі і Нармандыі. Барыл пацяпреў разгромнае паражэнне каля Філіпопаля 1 жніўня 1208 года, нягледзячы на тое, што сабраў 33-тыс. войска. Дэспат Слаў падпарадкаваўся Генрыху і атрымаў у лен захопленыя ў балгараў зямлі. У 1209 годзе Барыл, асцерагаючыся аддзялення Македоніі, прызнаў Стрэза яе кіраўніком і даў яму тытул севастакратара. Балгарыя была яшчэ моцная: калі ў 1211 годзе імператар Генрых вяртаўся з паходу ў Грэцыю, Барыл паслаў атрады, каб заняць праходы ў горах паміж Фесалонікамі і Канстанцінопалем. Аднак Генрых прагнаў балгарскія войскі, а ўвосень 1211 года разбіў самага Барыла ў бітве.
Асуджэнне багамільства
Барыл спрабаваў беспаспяхова ўмацаваць сваё становішча скліканнем у 1211 годзе першы ў гісторыі Балгарыі сабор супраць багамілаў, вынікам якога стала складанне Барылава сінодзіка.
Саюз з Лацінскай імперыі
Пасля сваіх няўдач у войнах супраць Лацінскай імперыі Барыл аддаў перавагу аб’яднацца з ёй супраць сербаў і грэкаў. Генрых меў патрэбу ў саюзніку супраць Эпірскага царства і непакорлівых феадалаў. У 1213 годзе быў заключаны мірны дагавор паміж Барылам і Генрых I. Імператар ажаніўся з дачкой Калаяна, вяселле пышна адсвяткавалі ў Канстанцінопалі. Да саюза далучыўся Стрэз. Супраць Лацінскай імперыі і Балгарыі склалі кааліцыю эпірскі дэспат Феадор Ангел, дэспат Аляксей Слаў і сербскі князь Стэфан Першавенчаны. Балгара-лацінскі саюз не даў чаканых вынікаў. У 1214 года Стрэз быў забіты наймітамі напярэдадні кампаніі супраць сербаў. Генрых і Барыл здзейснілі сумесны паход у Сербію, але дзве арміі сутыкнуліся паміж сабой. Кожны з бакоў лічыў, што ваюе з сербамі. Пасля гэтай трагічнай падзеі паход быў спынены. У 1216 года Барыл быў пазбаўлены магутнага саюзніка — у Салоніках памёр Генрых І.
Мяцеж у Відзіне
У 1213 годзе супраць цара паднялі мяцеж чатыры баяры ў дунайскай горадзе Відзін. Да іх далучыліся тры палавецкія правадыры. Не ў стане зладзіцца ў адзіночку з іх, Барыл звярнуцца па дапамогу да венгерскага караля Андраша II. Венгры заваявалі для яго Відзін, захапіўшы пры гэтым Бялград і Бранічаў.
Звяржэнне
У 1218 годзе Іван Асень II вярнуўся ў Балгарыі. Спасатку ён меў толькі атрад рускіх наймітаў, але неўзабаве да яго далучыліся шматлікія незадаволеныя. Пасля няўдалай спробы зладзіцца з прэтэндэнтам на прастол, Барыл схаваўся ў Тырнаве. Праз сем месяцаў аблогі, горад паў. Барыл спрабаваў бегчы, але быў схоплены і аслеплены.
Сям’я
У 1207 года Барыл ажаніўся са сваёй цёткай, былой жонкай Калаяна. У 1213 года ён развёўся з ёй і адправіў яе ў манастыр, пасля чаго ажаніўся з пляменніцай імператара Генрыха І. У Барыла была дачка. У 1214 года яна была заручана са спадчыннікам венгерскага прастола Белам.
Пётр Аляксеевіч Кірычэнка
Пётр Аляксеевіч Кірычэнка  (нар. 1959, Горліўка, Сталінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта з 2012 года
Біяграфія
У 1982 годзе скончыў Данецкі політэхнічны інстытут (інжынер-будаўнік), у 1991  — Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання Кампартыі Беларусі (палітолаг). Выкладчык сацыяльна-палітычных дысцыплін у вышэйшых і сярэдніх навучальных установах. Праходзіў службу ў шэрагах Савецкай Арміі, працаваў у розных вытворчых арганізацыях і ў органах камуністычнай партыі. З 2005 года па 19 лістапада 2012 года — намеснік старшыні Гомельскага аблвыканкама. У распараджэнні Пятра Кірычэнкі былі пытанні ідэалагічнай працы, аховы здароўя, адукацыі, культуры, фізічнай культуры, спорту і турызму, сродкаў масавай інфармацыі, кінавідэапракату, маладзёжнай палітыкі, рэлігійных канфесій і нацыянальнасцяў, аздараўленні насельніцтва, сацыяльнай абароны, у тым ліку сацыяльныя пытанні па ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, гуманітарнай дапамогі, арганізацыйнага забеспячэння выбараў, рэферэндумаў і іншых важных грамадска-палітычных кампаній і мерапрыемстваў, якія праводзяцца ў вобласці, сувязяў з грамадскімі арганізацыямі, палітычнымі партыямі.
16 лістапада 2012 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прызначыў Пятра Кірычэнку старшынёй Гомельскага гарвыканкама.
У 2022 годзе Кірычэнка трапіў пад санкцыі Канады.
Казахі у Манголіі
Казахі ў Манголіі — жыхары Манголіі казахскага паходжання. З'яўляюцца другім па колькасці этнасам краіны і найбуйнейшым нацыянальным меншасцю. Колькасць казахаў у Манголіі па выніках перапісу 2010 года склала 101 526 чалавек (3,8% насельніцтва краіны). Большая частка мангольскіх казахаў пражывае на тэрыторыі Заходняй Манголіі ў аймаках Баян-Улгi (88,7 % насельніцтва) і Ховдом (11,5 %), а таксама ў сталіцы Улан-Батары,
Гісторыя
Асноўная група казахаў, расселившихся ў заходняй частцы Манголіі, былі кереi падраздзялення абак. Большасць з іх прыбыло ў гэтую краіну з Кітая ў 60-70-е гады XIX стагоддзя. Асноўныя прычыны перасялення былі наўпрост звязаныя з паўстаннямі тайпіна (1850-1864) і дунган (1862-1878) у Кітаі. З мэтай вырашэння зямельных праблем паўстанцаў кітайскае ўрад звярнуліся да палітыкі «асваення новых зямель». Яно закранула і кочевий казахаў у Сіньцзяне. Тут пачалі з'яўляцца земляробы з ліку дунган і кітайцаў. Якая апынулася без зямлі частка казахаў была вымушана міграваць ў Манголію. Гэта значыць, унутраная нестабільнасць у краі спрыяла масовому пераходу казахаў праз Мангольскі Алтай. «Мусульманскае паўстанне ў Заходнім Кітаі было выгадным для ваяўнічых казахаў-кірэеў. Яны перайшлі раку Кыран, перавалілі праз Алтайскія горы і занялі урянхайские зямлі да Булгына і Саксая», – піша падарожнік Г. Зн. Грумм-Гржимайло.
Колькасць і рассяленне
Колькасць казахаў у Манголіі па выніках перапісу 2010 года склала 101 526 чалавек (3,8% насельніцтва краіны). Казахі пражываюць на тэрыторыі 21 краю Манголіі, у 181 населеным пункце, галоўным чынам у Заходняй Манголіі. Найбольшай іх канцэнтрацыі адрозніваюцца аймаки Баян-Улгі (88,7 % насельніцтва) і Ховдом (11,5 %). Казахі таксама складаюць 90% насельніцтва 4-га мікрараёна Налайхскага раёна Улан-Батора. Мангольскія казахі ў большасці сваёй вядуць качавы лад жыцця і займаюцца пераважна жывёлагадоўляй.
Рэпатрыяцыя
У рамках праграмы рэпатрыяцыі, з Манголіі ў Казахстан у 90-я гады пераехала да 20 000 казахскіх сем'яў. Паколькі мангольскія казахі карыстаюцца кірыліцай, яны звычайна таксама знаёмыя з рускай мовай, а таму ў цэлым інтэгруюцца ў Казахстане лепш кітайскіх або іранскіх казахаў, але горш чым казахскія выхадцы з краін СНД (Узбекістан, Туркменістан). Менавіта мангольскія казахі сталі першымі «оралманами» у Казахстане ў 1991 годзе, рассяліліся на тэрыторыі Талды-Курганскай вобласці.
Адукацыя
У дзевяць гадзін вечара ў Манголіі выходзіць гадзіну радионовостей на казахскай мове. Кнігі і тэлебачанне адсутнічаюць. Казахскія школы ў Манголіі ў асноўным існуюць у Баян-Ульгийском аймаке, дзе многія прадметы выкладаюцца на казахскай мове. У астатніх раёнах Манголіі, казахская мова ў асноўным выкладаецца ўнутры сем'яў. У месцах дисперсного рассялення казахаў назіраецца іх частковая монголизация. У аймаке выдаецца казахскоязычная газета «Жаңа өмір» (Новае жыццё).
Спасылкі
Neonamad, казахі ў Манголіі Асамблея народаў Казахстана, аб казахах ў Манголіі
Усходняя Румелія
Усхо́дняя Руме́лія (Източна Румелия; Doğu Rumeli; Ανάτσλική Ρωμυλια — Anatoliki Romylia) — аўтаномная турэцкая правінцыя з 1878 па 1908 гады. З 1885 года пад фактычным кантролем Балгарыі. Цэнтр правінцыі — Філіпопаль.
Гісторыя
Усходняя Румелія была створана пасля Берлінскага кангрэса 1878 года, на якім адбыўся перагляд Сан-Стэфанскага мірнага дагавора. Усходняя Румелія мела пэўную аўтаномію ад Асманскай імперыі, але знаходзілася пад прамой уладай султана імперыі: ён прызначаў кіраванне вобласцю. Генерал-губернатар павінен быць з хрысціян, ён прызначаўся султанам са згоды вялікіх дзяржаў.
Правінцыя Усходняя Румелія складалася з зямель Сліўненскага і Філіпопальскага саджакаў, з дадаткам двух каз Адрыянопальскага. Усходняя Румелія, уключаючы вобласць верхняй Марыцы і Тунджы, была абмежавана з поўначы Балканамі, з усхода Чорным морам, з захада — водападзелам Марыцы і Іскыра, а з поўдня паласой, праведзенай з захада на ўсход паміж 41°36' і 42°12' паўночнай шыраты.
Але такая ўяўная аўтаномія праіснавала ўсяго 7 гадоў; у верасні 1885 года, пасля буйнога балгарскага паўстання ў гэтай вобласці тэрыторыя Усходняй Румеліі была далучана да Балгарыі, якая знаходзілася пад фармальным сюзэрэнітэтам Асманскай імперыі. У 1896 годзе, калі Порта прызнала прынца Фердынанда Кобургскага балгарскім князем, яна адначасова з гэтым прызначыла яго генерал-губернатарам Усходняй Румеліі.
Наступныя тэрытарыяльныя змены Балгарыі ў выніку Балканскіх, Першай і Другой сусветных войн не паўплывалі на прыналежнасць Усходняй Румеліі, якая засталася ў яе межах.
Ордэн Дружбы народаў
Ордэн Дружбы народаў — некалькі аднайменных узнагарод.
Губернатары Магілёўскай губерні
Губернатар Магілёўскай губерні — кіраўнік губерні ў складзе Расійскай імперыі, які валодаў адміністрацыйнай, судовай, ваеннай, фінансавай і палітычнай уладай. Губернатар прызначаўся імператарам згодна з дакладам міністра ўнутраных спраў з асоб, якія належалі вышэйшым колам дваранства. Губернатар з’яўляўся старшынёй губернскага праўлення, статыстычнага камітэта і губернскіх прысутнасцяў. Ён таксама быў старшынёй або членам розных губернскіх камісій і камітэтаў.
Вусны пякельныя
Вусны пякельныя (στόμα αδου) — папулярны ў сярэднявечнай іканаграфіі матыў — выява брамы пекла ў выглядзе раскрытай пашчы пачвары. Ён з’яўляецца ў англасаксонскім мастацтве і, верагодна, сыходзіць каранямі ў германскія легенды пра рагнарока. У XII—XIII стагоддзі распаўсюджваецца па ўсёй Еўропе (асабліва ў такіх сюжэтах, як «Страшны суд» і «»). У  вусце апраметнай супастаўлена са сківіцамі левіяфана. Эль Грэка быў адным з апошніх мастакоў, якія распрацоўвалі гэты сярэднявечны матыў.
Іканаграфія вуснаў пякельных заснавана на шэрагу біблейскіх вершаў, якія паказваюць лёс грэшнікаў. Так, у грэчаскім перакладзе 140-га псалма, выкананым, сказана: «рассыпаныя косткі нашы ў вуснах пякельных» (у беларускамоўным перакладзе Васіля Сёмухі гэтая фраза перакладзеная як «сыплюцца косткі нашыя ў шчэлепы апраметнай» ). У прарока Ісаі апісваецца, што з-за злачынстваў народа.
Іканаграфія вуснаў пякельных мае два асноўныя іканаграфічныя тыпы:
IC 4966
IC 4966 — галактыка тыпу *3 (патройная зорка) ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арцём Анатолевіч Сокал
Арцём Сокал (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца ўзбекскага клуба «Сурхан» з Тэрмеза.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай «Змены», пазней далучыўся да мінскага «Дынама», з 2011 года пачаў выступаць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. Сезон 2015 правёў у арэндзе ў Першай лізе ў клубе «Бяроза-2010». Па заканчэнні сезона «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і ў красавіку 2016 года Сокал, пакінуўшы «Дынама», стаў іграком магілёўскага «Дняпра», дзе спачатку гуляў у стартавым складзе, але пазней стаў выхадзіць на замену.
У ліпені 2016 года перайшоў у мінскае «Тарпеда», дзе замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага абаронцы. У сезоне 2017 быў капітанам сталічнай каманды. Сезон 2018 у Вышэйшай лізе таксама пачынаў у стартавым складзе, з верасня перастаў з’яўляцца на полі з-за траўмы. У студзені 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Тарпеда».
У сакавіку 2019 года стаў іграком «Гомеля». У складзе гомельскай каманды ў асноўным выхадзіў на замену, толькі ў чэрвені і ліпені з’яўляўся ў стартавым складзе, выступаў таксама за дубль. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».
У лютым 2020 года папоўніў склад «Энергетыка-БДУ». Замацаваўся ў складзе і стаў адным з асноўных ігракоў каманды, а ў 2021 годзе і капітанам.
У лютым 2022 года праходзіў прагляд у калінінградскай «Балтыцы», але беспаспяхова. Неўзабаве пачаў трэніравацца з «Гомелем» і ў сакавіку афіцыйна вярнуўся ў гэты клуб. Стаў асноўным абаронцам каманды. Па заканчэнні сезона 2022 пакінуў гомельскі клуб.
У лютым 2023 года стаў іграком узбекскага «Сурхана».
Міжнародная кар’ера
У 2011 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі да 19 гадоў. У 2012 годзе прыцягваўся да малодшай моладзевай зборнай (да 20 гадоў), а ў 2014 годзе гуляў за моладзевую зборную на Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002 (12-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2002-га года.
Перамогу ў турніры атрымаў мінскі МТЗ-РІПА, які разам з клубам «Пінск-900» і калінкавіцкай «Вертыкаллю» прайшоў у Першую лігу.
Казахі у Іране
Казахі Ірана — казахскае насельніцтва Ірана, у асноўным якія пражываюць у паўночнай частцы краіны. Казахі з'яўляюцца адным з афіцыйных народаў гэтай краіны. Агульная колькасць складае каля 5 000 чалавек. У 1990-я гады каля траціны іранскіх казахаў рэпатрыявалася ў Казахстан па праграме для оралманов, але адток часткова кампенсавалі казахі з Афганістана. Пазней частка оралманов вярнулася ў Іран.
Гісторыя і паходжанне
Казахі з'яўляюцца адносна малады дыяспарай Ірана. Большая частка іранскіх казахаў імігравалі ў Іран пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і рассяліліся на тэрыторыі остана Голестан. Першая хваля ўцекачоў ад калектывізацыі прыбыла ў Іран у 1929-1931 гадах з Мангышлака, прайшоўшы праз тэрыторыю Туркменіі. Па шляху ў многіх з іх рабавалі іх маёмасць і адбіралі дачок. Сучасныя казахі ў большасці сваёй так і пражываюць на той жа тэрыторыі.
У 1968 г. у Іране пражывала каля 400 казахскіх сем'яў. Казахі як правіла сяліліся побач з больш шматлікімі туркменамі, але ў сваіх асобных казахскіх махаллях. Падчас Ісламскай рэвалюцыі 1979 года туркемны і казахі рэгіёну Туркменаў-сахры патрабавалі цюркскай аўтаноміі. Міжнацыянальныя шлюбы ў іранскіх казахаў з прадстаўнікамі іншых этнасаў Ірана рэдкія, аднак маладое пакаленне іранскіх казахаў ужо дрэнна валодае казахскай і схільная лічыць сябе часткай общеисламской культуры Ірана, а не прадстаўнікамі казахскай дыяспары. Казахскія кварталы ёсць у такіх гарадах як Горган, Гомбеде-Кавус, Тюркпен. З цягам часу, некалькі дзясяткаў сем'яў казахаў з'явілася ў Тэгеране, Мешхед і іншых буйных гарадах Ірана.
Усе іранскія казахі атрымліваюць адукацыю на пэрсыдзкай мове. Сучасныя іранскія казахі паступова страчваюць казахскі і практычна не валодаюць рускай мовай, што абцяжарвае іх інтэграцыю ў сучасным Казахстане. Яны добра ведаюць фарсі, многія разумеюць туркменская, а ў якасці замежнай вывучаюць англійская. Казахскіх школ, газет і часопісаў на казахскай мове ў Іране ніколі не было. Аднак у 1994 годзе ў Іране стала выходзіць штодзённая одночасовая радыёпраграма на казахскай мове.
Альберт Хофман
Альберт Хофман (Albert Hofmann; — ) — выдатны швейцарскі вучоны, хімік, філосаф і пісьменнік, добра вядомы як «бацька» ЛСД.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Бадэне, Швейцарыя, навучаўся хіміі ва Універсітэце Цюрыха. Яго асноўная цікавасць была прысвечана хіміі раслін і жывёл, пазней ён правёў важныя даследаванні, якія адносяцца да хімічнай структуры агульнага для ўсіх жывёл рэчыва - хіціну, за гэту працу ён атрымаў доктарскую ступень. Хофман увайшоў у хіміка-фармацэўтычнае падраздзяленне Лабараторыі Сандоз (Sandoz Laboratories) (цяпер «Novartis»), змешчанай у Базелі, пачаўшы вывучаць лекавую расліну марская цыбуля і грыбок спарынья, як частка праграмы па ачыстцы і сінтэзу актыўных кампанентаў для выкарыстання ў фармацэўтычных мэтах.