cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альгерд
Імя
Імя Альгерд — з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў. Такія імёны дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівыя іменнікам народаў індаеўрапейскага паходжання.
Першай асновай імені Альгерд бачаць Alg-, якая празрыстая ў імёнах літ. Alg-(i)-mantas, Alg-(i)-minas, Kant-algas, Kint-algas, Min-algas, Vis-algas , прусск. Wiss-alge, Wan-alge, таксама ў старапрускіх аднаасноўных імёнах Algam, Algecz, Algutte.
Іменную аснову Alg- звязваюць з агульнабалцкім *algā́ «узнагарода» (слова захавалася ў літоўскай, латышскай, старапрускай мовах). У раннелітоўскую эпоху яно мела значэнне «(ваенная) здабыча». Далей вядуць да індаеўрапейскага *algṷh- «цана, менавая вартасць».
Аснова Gerd- (Gird-) звязаная з літ. gerdas «чутка», girdėti «чуць», далей да індаеўрапейскага *gṷer- «хваліць, славіць; абвяшчаць, вітаць», ад якога таксама girti «хваліць, славіць», garsas «гук, памоўка, вестка». Гэтая ж аснова і ў імені Гердзень, у якім яна пашыраная антрапанімічным пашыральнікам -en-.
Імя Альгерд, такім чынам, значыць, «слаўны здабычай», і гэта адпавядае каштоўнасцям княска-ваярскага раннелітоўскага асяроддзя.
Біяграфія
Сын Гедзіміна. У 1318 годзе ажаніўся з віцебскай князёўнай Марыяй, не пазней за 1325 год, пасля смерці віцебскага князя, атрымаў княства як спадчыну жонкі. Калі ў 1341 годзе Гедзімін надзяляў сыноў, Альгерд да Віцебскага княства атрымаў Крэва і землі паабапал Бярэзіны. У 1345 годзе разам з братам Кейстутам скінуў з віленскага стальца іншага свайго брата Яўнута, стаў вялікім князем.
Альгерд адбіваў наступ Тэўтонскага ордэна (гл. бітва на Стрэве, 1348; вайна Тэўтонскага ордэна і ВКЛ). У 1342 годзе дапамог Пскову супраць немцаў, яго сын Андрэй стаў пскоўскім князем. Паспяхова праводзіў палітыку аб’яднання зямель колішняй Русі ў адзінай дзяржаве — Вялікім княстве Літоўскім. Яшчэ толькі князем віцебскім, дапамагаў Смаленску супраць Масквы. Далучыў да ВКЛ землі колішняга Чарнігаўскага княства (каля 1355). Залежным ад яго было і Смаленскае княства. У 1356, 1359 і 1362 гадах далучыў гарады Ржэў, Мсціслаў і Таропец.
У канцы 1362 года, пасля бітвы на Сініх Водах, далучыў да ВКЛ Падольскую, Валынскую і Пераяслаўскую землі, паўднёвае Падняпроўе, прычарнаморскія землі ў вусці Серата, басейнах Днястра і Паўднёвага Буга. Пасадзіў удзельным князем у Кіеве свайго сына Уладзіміра, Падолле перадаў навагародскім князям Карыятавічам, войскі якіх складалі значную частку сіл у бітве на Сініх Водах. У падтрымку цверскіх князёў здзейсніў тры паходы на Маскву (1368, 1370, 1372). Спрабаваў падпарадкаваць сабе Пскоў і Ноўгарад, вёў барацьбу з Польшчай за Валынь, Падляшша і Галіцыю (1349—1351, 1366; гл. вайна за галіцка-валынскую спадчыну). За яго часам тэрыторыя ВКЛ павялічылася ў больш за 2 разы.
Жыў больш за 80 гадоў, кіраваў дзяржавай 32 гады. Ад дзвюх жонак — Марыі Віцебскай і Ульяны Цвярской — меў 12 сыноў, у т.л. Ягайлу, Андрэя, Свідрыгайлу, Скіргайлу, Уладзіміра.
Праблема веравызнання
Альгерд ажыццяўляў ураўнаважаную рэлігійную палітыку, мусіць, з гэтай прычыны ні сучаснікі, ні пазней гісторыкі не здолелі вызначыцца датычна яго веравызнання — быў ён паганцам ці праваслаўным. Праз гэту неадназначнасць узнікаюць спекуляцыі, часта даследчыкі абмяжоўваюцца агульнымі сцвярджэннямі, наогул не звяртаючыся да агляду крыніц, напрыклад, калі Альгерд быў літовец, то мусіў быць паганцам, або наадварот — панаваў над значнай часткай Русі, займаўся царкоўнымі справамі, мусіў быць праваслаўным.
Хрышчэнне ў Віцебску
Пачынаючы ад дарэвалюцыйнай расійскай гістарыяграфіі, хрышчэнне Альгерда звязваюць са шлюбам з віцебскай княжной, за якою пасля смерці цесця ён атрымаў Віцебскае княства. У. Ц. Пашута, сцвярджаў, што такія абставіны атрымання Альгердам Віцебскага княства няпэўныя, бо вядомыя толькі з Хроніка Быхаўца (далей ХБ), якая не толькі вядома міфічнымі звесткамі, але ў гэтым прыватным выпадку памылкова паведамляе, што віцебскую княжну звалі Ульянай. З верагодных крыніц вядома, што першай альгердавай жонкай была не Ульяна, т.б. не выпадае верыць ХБ ні ў пытанні альгердава хрышчэння, ні ў абставінах атрымання Альгердам Віцебскага княства. За ХБ шмат дзе гэтая памылка паўторана, у т.л. у Густынскім летапісе, дзе дадаецца, што Альгерд ахрысціўся з усімі баярамі і народам, калі паводле ХБ ахрысціўся Альгерд толькі сам без баяраў і народу. Аднак, пра абставіны атрымання Альгердам Віцебскага княства кажуць больш раннія крыніцы, якія праўда нічога не кажуць пра яго хрышчэнне. Такім чынам, адмаўляючы верагоднасць паведамлення ХБ, немагчыма адмаўляць факту шлюба Альгерда з віцебскай княжной, вядомага і з іншых тагачасных крыніц. Зыходзячы з таго, што віцебская княжна напэўна была хрысціянкай, а шлюбы хрысціян з паганцамі і наогул іншавернымі былі забароненыя Трульскім саборам (691), шлюб Альгерда мог адбыцца толькі пасля хрышчэння. Прынамсі, практыка хрышчэнняў перад шлюбамі з рускімі княжнамі сярод гедзімінавых сыноў была звычайнай, так Любарт і Яўнуцій ахрысціліся ў Дзмітрыя і Івана, а Нарымонт ахрысціўся ў Глеба, верагодна, каб заняць сталец у Ноўгарадзе.
Такім чынам, у крыніцах няма верагодных звестак пра самае хрышчэнне Альгерда, але тыя ж крыніцы верагодна паведамляюць пра падзеі, якія не маглі адбыцца пры паганстве Альгерда. Гэта датычыць не толькі шлюбу з хрысціянкай, але і Гандлёвага дагавору Гедзіміна з Ордэнам (1.11.1338) на ўмовах якога цалавалі крыж «каралі» Полацка і Віцебска, тым часам ім былі адпаведна Нарымонт і Альгерд, у адрозненне ад Гедзіміна з інш. дзецьмі і баярамі, якія прысягалі паводле паганскага звычаю.
Падзеі ў Пскове
Акалічнасці пскоўскіх падзей 1342 года вядомыя толькі з пазнейшых крыніц. Асноўны іх змест у тым, што Альгерда, яшчэ толькі князем віцебскі і крэўскі, пскавічы паклікалі яго на дапамогу супраць немцаў. Немцы былі адагнаны і пскавічы прапанавалі Альгерду заняць вакантны пскоўскі сталец, сам Альгерд адмовіўся, але пасадзіў на стальцы свайго старэйшага сына Андрэя. Сучасныя падзеям наўгародскія і пскоўскія летапісы нічога не кажуць пра гэтыя падзеі. Падрабязнасці дае толькі малодшага ізводу, спіс 2-й паловы XV ст., болей за 100 гадоў пазней — паводле яго, пскавічы «паддаліся Літве» не атрымаўшы дапамогі супраць немцаў ад наўгародцаў і вялікага князя ўладзімірскага, яны выгналі свайго князя і паклікалі на дапамогу Альгерда, апошні «загадаў ахрысціць свайго сына», якога ахрысцілі пад імем Андрэй, пакінуў яго на стальцы і вярнуўся ў Літву. Паводле некаторых даследчыкаў, дарослы сын Альгерда быў не хрышчоны і імя Андрэй ён атрымаў у Пскове, такім чынам і Альгерд на іх думку быў не хрышчоны. Пскоўскія летапісы канца XV ст. у спісах канца XV—XVII ст. даюць троху іншае, Альгерд прыйшоў на дапамогу і прывёў свайго сына Андрэя, пскавічы прапанавалі Альгерду ахрысціцца і заняць пскоўскі сталец, Альгерд адмовіўся ад хрышчэння, але ахрысціў свайго сына, бо Андрэй было яго малітоўнае імя, і пакінуў яго на пскоўскім стальцы. Пазнейшы дадае, што Альгерд адмовіўся ахрысціца, бо, маўляў, ужо хрышчоны і другім разам хрысціцца не хачу.
Свецкае імя Вінгольт (паводле некаторых даследчыкаў, літоўскае і г.зн. паганскае) для Андрэя вядомае толькі з «Хронікі Быхаўца», дзе даецца разам з несапраўднымі звесткамі пра яго. З крыніц дзеці Альгерда ад першага шлюбу вядомыя толькі як Андрэй, Дзмітрый, Уладзімір, Канстанцін, Фёдар, Фядора і Агрыпіна, т.б., напэўна, пад хроснымі імёнамі, бо ракло звычайна не агалошвалася. У адрозненне, альгердавы дзеці ад другога шлюбу вядомыя ў найперш пад свецкімі імёнамі — Ягайла, Скіргайла, Карыбут, Карыгайла, Лунгвень, Віганд і Свідрыгайла.
Тры віленскія мучанікі
Адным з доказаў паганства Альгерда часта даюць гісторыю трох віленскіх мучанікаў, быццам дружыннікаў Альгерда, якіх ён загадаў забіць за прыняцце хрысціянства. Аднак, імя Альгерда як праследвальніка мучанікаў з’явілася толькі ў пазнейшых рэдакцыях іх Жыція, у першых рэдакцыях імя літоўскага князя-паганца не названа, а час падзей неакрэслена вызначаны як «калісьці», т.б. вельмі неакрэслена для блізкага часу, улічваючы, што кананізацыя адбылася ў 1374 годзе. Таксама важна, што менавіта да Альгерда звярнуліся віленскія хрысціяне па перадачу ім месца смерці мучанікаў пад будаўніцтва царквы. Кананізацыяй святых займаўся альгердаў прыхільнік мітрапаліт Кіпрыян, напэўна, па волі Альгерда ў рэчышчы стварэння асобнай ад Масквы мітраполіі для ВКЛ (гл. пра г.зв. «Літоўскую мітраполію»). У першых рэдакцыях царкоўнай службы мучанікам, апроч іншага, у багародзічнах акравершам было зашыфравана імя Дзмітрый — на думку Агіцкага, гэта імя аўтара службы, але часам акравершам шыфраваліся і імёны заказчыкаў, паводле ж Кіева-Пячэрскага патэрыка Дзмітрый было хрысціянскім імем Альгерда.
Сведчанні пра пахаванне
Сведчанні пра пахаванне Альгерда захавалі тры крыніцы, адна з іх сучасная падзеі — хроніка Германа Вартберга, дзве астатнія пазнейшыя — хроніка Яна Длугаша і яшчэ болей позні Ніканаўскі летапіс.
Герман Вартберг адзначае, што пры пахаванні Альгерда былі спаленыя каштоўныя рэчы і 18 коней, іншых падрабязнасцей храніст не дае. Я. Длугаш дае болей падрабязнасцяў, у т.л. адрозных ад сведчання Вартберга, ён адзначае што Альгерд быў спалены ў багатым строі і з 1 канём, таксама ўказвае і на месца спалення — Кукавейцкі гай паблізу Мейшаголы. Пры гэтым, паводле даследаванняў літоўскіх археолагаў, няма пэўна датаваных 13-14 ст. літоўскіх пахаванняў з трупаспаленнем. Выяўленыя буйныя могільнікі сяр.-кан. 13 ст. у Кернаве, а таксама выяўлены ў 2009 буйны могільнік 14 ст. у Вяркяй (у межах Вільнюса), змяшчаюць толькі трупапалажэнні, гэта прыводзіць археолагаў да высновы, што ўжо ў 13 ст. літоўцы перанялі пахавальны абрад у русінаў і спаленне памерлых не практыкавалі. Наогул, звесткі пра спаленне літоўцамі памерлых сустракаюцца адно ў ордэнскіх храністаў, а ў царкоўных сачыненнях і апісаннях веры літоўцаў (напр. Еранім Пражскі, Сільвіа Пікаламіні) спаленне памерлых не згадваецца.
Сукупнасць звестак Я. Длугаш пра Альгерда агулам сумнеўная. Так, паводле Длугаша, Альгерд не памёр у 1377 годзе, а перадаў уладу Ягайлу і жыў у Мейшагале, году альгердавай смерці храніст не ведае. Смерць Альгерда ў 1377 годзе вядома з надзейных крыніц і сумневу ў даследчыкаў не выклікае. Таксама Я. Длугаш неадкротна адзначаў, што целы літоўскіх князёў палілі ў Вільні на Свентарогу, але слядоў спаленняў археолагамі там не выяўлена. Я. Длугаш не тлумачыць чаму Альгерд быў спалены не на Свентарогу, як папярэднія князі, а ў Кукавейцкім гаі — тлумачэнні спрабваў даць Т. Баранаўскас. З крыніц, прычым позніх, вядомы толькі адзін Кукавейцкі гай, яго звязваюць з легендарным князем Кукавойтам, гэты гай месціўся паблізу Вількаміра, а не каля Мейшаголы. Шматгадовыя расшуканні В. Вайткявічуса выявілі згадку XVII ст. пра Кукавейцкі фальварак паблізу Мейшагалы і курганны могільнік побач, з чаго Вайткявічус выводзіць магчымасць існавання ў гэтым месцы культавага гаю з могільнікам. Праўда, паводле звестак Вайткявічуса, выяўлены могільнік не мае матэрыялаў XIV ст., месцаў спалення на тэрыторыі гіпатэтычнага гаю таксама не выяўлена. Пазней Я. Длугаш піша пра спаленне на Свентарогу Кейстута, указваючы, што пры гэтым разверзлася зямля і праглынула вогнішча. Таксама паводле Длугаша Альгерд быў жанаты толькі аднойчы — з невядомай на імя цвярской княжной і з ёю меў усіх сваіх дзяцей. Пэўна, Длугаш, хоць і жыў пры двары альгердава ўнука Казіміра і быў выхавальнікам альгердавых праўнукаў, пэўных звестак біяграфіі Альгерда не меў.
Такім чынам, звесткі Длугаша супярэчаць вядомым крыніцам і сучасным навуковым даследаванням, звесткі Вартберга наадварот — цалкам адпавядае тэндэнцыі ордэнскіх храністаў паказваць літоўцаў паганцамі, якія здзяйсняюць адмысловыя культы.
Імя ў К.-П. патэрыку
Паводле Кіева-Пячэрскага патэрыка, у хрышчэнні меў імя Дзмітрый. Апроч запісу на памінанне Альгерда-Дзмітрыя сярод інш. вялікіх князёў, у патэрыку ёсць запіс на памінанне Альгерда ад яго нашчадкаў — мсціслаўскіх князёў Лугвенавічаў.
Біццё манеты
Меркаванні даследчыкаў пра час пачатаку біцця срэбранага дынарыя («пенязі») разыходзяцца. Манета вельмі высокай пробы — 937, вагой каля 1 грама. Характэрнай асаблівасцю гэтых манет, апроч выявы наканечніка дзіды і крыжа, ёсць кірылічны надпіс «ПЕЧАТ», што азначае «пячатка», як атрыбут вялікага князя. Відавочна, за прататып для літоўскіх дынарыяў узяты першыя старажытнарускія манеты з надпісам «ПЕЧАТЬ». Відаць, эмісія дынарыяў значна не паўплывала на грашовае абарачэнне ў Літве. Да нашых дзён не зарэгістравана ніводнай знаходкі скарбаў дынарыяў. Вядомы толькі адзінкавыя яго знаходкі, якія паходзяць, пераважна, з магільнікаў (жальнікаў) на беларуска-літоўскім памежжы. Верагодна, манеты выконвалі інфармацыйна-рэпрэзентатыўную функцыю — абвяшчалі пра існаванне Літоўская дзяржава.
Enteridiidae
Enteridiidae — сямейства слізевікоў атраду ліцэяльных. Налічваючы каля 60 відаў у сямі родах, ён уключае, безумоўна, самую вялікую частку атраду. Віды сямейства распаўсюджаныя па ўсім свеце.
Апісанне
Пладовыя целы вельмі розныя па памеры і форме. Гэта альбо вельмі маленькія спарангіі, альбо вялікія эталіі адпаведна псеўдаэталіі. Гранулы дыкцыдзіну заўсёды адсутнічаюць. Перыдый пастаянны і поўны.
Сістэматыка
Сямейства было ўпершыню апісана ў 1982 годзе Мары Л. Фарам. Яны складаюцца з сямі родаў з каля шасцідзесяці відаў, палова з якіх — віды роду.
Ларыса Іванаўна Цімошык
Ларыса Іванаўна Цімошык — беларуская журналістка.
Біяграфія
У 1987—1992 гадах вучылася на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала ў аддзеле культуры газеты «Звязда» (1992—2015). Адначасова з 2008 года — старшы выкладчык кафедры літаратурна-мастацкай крытыкі Інстытута журналістыкі БДУ. Выкладае курсы «Праблемы літаратуры і мастацтва ў СМІ», «Аглядальнік па культуры», «Культурастваральная дзейнасць СМІ». Галоўны рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва» (2016—2019). Член Саюза журналістаў Беларусі.
Як гартавалася сталь (раман)
«Як гартавалася сталь» — аўтабіяграфічны раман савецкага пісьменніка Мікалая Аляксеевіча Астроўскага, напісаны ў 1932 годзе.
У 1937 годзе паводле рамана ў Маскоўскім тэатры рабочай моладзі пастаўлены спектакль (рэжысёр І. Я. Судакоў).
Dinteranthus
Dinteranthus — род раслін сямейства.
Апісанне
Гэта суперсукулентныя расліны, якія разам з прадстаўнікамі родаў і  адносяць да групы «жывых камянёў». Расліны сустракаюцца на невялікай тэрыторыі ў Капскай правінцыі ПАР, у даліне Аранжавай ракі, дзе летам выпадае адносна шмат дажджоў.
Род названы па імені, які ўнёс вялікі ўклад у даследаванне флоры пустыні Наміб.
Сваім вонкавым выглядам больш, чым іншыя «жывыя камяні», падобныя на маленькія шарыкі — іх даўжыня і шырыня амаль аднолькавыя, а ў некаторых відаў шчыліна паміж парай лісця толькі ледзь намечана. Нават у тых выпадках, калі яна досыць глыбокая, гэтае выманне практычна не парушае агульнай шарападобнай формы. Маладыя расліны сустракаюцца паасобку, але з часам большасць відаў утвараюць невялікія групы.
Віды
Паводле інфармацыі базы даных The Plant List, род уключае 5 відаў :
NGC 5466
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Капыраўшчына
Капыраўшчына (Капыревщина) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Капыроўшчына з’яўлялася валасным цэнтрам Дарагабужскага павета Вялікага Княства Літоўскага. З 1503 па 1611 гады ў складзе Рускага царства.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ярцаўскі ільнозавод пачалі будаваць у в. Капыраўшчына ў 1952 годзе, першы цэх запушчаны праз тры гады.
Крапыўнык (Старасамбірскі раён)
Крапыўнык (Кропи́вник) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Наосі Накамура
(中村 直志; нар. ) — японскі футбаліст. У 2006 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Суд Еўрапейскага саюза
Суд Еўрапейскага саюза — інстытут судовай улады Еўрапейскага саюза. Суд праводзіць свае пасяджэнні ў Люксембургу, і ў яго склад уваходзяць Еўрапейскі суд (вышэйшая інстанцыя), Суд агульнай юрысдыкцыі (першая інстанцыя) і Трыбунал грамадзянскай службы.
Суд быў заснаваны ў 1952 годзе і называўся Суд Еўрапейскага аб’яднання вугля і сталі (з 1958-га — Суд Еўрапейскіх супольнасцяў). З уступленнем у сілу Лісабонскага дагавора суд ў 2009 годзе памяняў назву на цяперашнюю і фармальна ўключыў у сябе Еўрапейскі суд разам з двума падпарадкаванымі палатамі: Суд агульнай юрысдыкцыі (былы Суд першай інстанцыі) і Трыбунал грамадзянскай службы.
Юрысдыкцыя
Суд рэгулюе разнагалоссі паміж дзяржавамі-членамі; паміж дзяржавамі-членамі і самім Еўрапейскім саюзам; паміж інстытутамі ЕС; паміж ЕС і фізічнымі або юрыдычнымі асобамі, у тым ліку служачых яго ворганаў. Суд дае заключэнні па міжнародных пагадненнях; ён да таго ж выносіць папярэднія пастановы па запытах нацыянальных судоў аб тлумачэнні ўстаноўчых дагавораў і нарматыўна-прававых актаў ЕС. Рашэнні Суда ЕС абавязковыя для выканання на вобласці ЕС. Па агульнаму правілу юрысдыкцыя Суда ЕС распаўсюджваецца на сферы кампетэнцыі ЕС. У адпаведнасці з Маастрыхцкай дамовай Суду прадастаўлена права накладаць штрафы на дзяржавы-удзельніцы, якія не выконваюць яго пастановы.
Гісторыя
У адпаведнасці з Парыжскім дагаворам 1951 года, у якім была заснавана еўрапейская супольнасць па вуглю і сталі, шэсць дзяржаў-членаў-заснавальнікаў стварылі еўрапейскую супольнасць па вуглю і сталі. Пасля, у адпаведнасці з рымскімі дамовамі 1957 года, у якіх былі заснаваны еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам) і Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС), суд Еўрапейскай камісіі быў заменены судом Еўрапейскіх супольнасцяў (CJCE). Пасля гэтага апошняя стала агульнай юрысдыкцыяй ўсіх трох абшчын. З 2009 года і Лісабонскай дамовы мы гаворым пра CJUE, а не CJCE.
Сродкі прававой абароны ў сувязі з невыкананнем і захаваннем дагавораў
Суд можа быць перададзены на разгляд у выпадку падазрэння ў парушэнні адным з дзяржаў-членаў дагавора ў адпаведнасці з артыкуламі 258—260 дамовы аб функцыянаванні Еўрапейскага Саюза (TFUE). Канфіскацыя можа быць праведзена камісіяй або дзяржавамі-членамі, якія могуць паказаць на парушэнні права Саюза іншай дзяржавы-члена.
Ініцыяванне камісіяй працэдур па парушэнні дагавораў адыгрывае важную ролю ў падтрыманні судовай сістэмы ў рамках Саюза. Камісія ў якасці захавальніка дагавораў абавязаная ўмешвацца, калі яна канстатуе парушэнне дзяржавамі-членамі мэтаў права Саюза. У выпадку пагрозы парушэння або парушэння дагавораў камісія аўтаматычна не ініцыюе судовы працэс, а можа паспрабаваць дасягнуць дружалюбнага рашэння шляхам перамоваў. Сама працэдура падзелена на два этапы :
Матываванае заключэнне з’яўляецца умовай прымальнасці скаргі ў Еўрапейскі суд. Яна дазваляе атрымаць інфармацыю аб становішчы спраў і заслухаць пісьмовыя і вусныя заўвагі дзяржавы-члена. Матываванае заключэнне прадастаўляецца нават у тым выпадку, калі дзяржава-член падае апеляцыю ў сувязі з парушэннем дагавора іншай дзяржавай-членам: у гэтым выпадку яно павінна звярнуцца ў камісію, як гэта прадугледжана ў артыкуле 259 ТФЕС.
Пасля падачы скаргі Еўрапейскі суд выносіць рашэнне, парушыла дзяржава-член заканадаўства ЕС. Калі суд пацвердзіць гэта парушэнне, адпаведнае дзяржава-член «абавязана прыняць меры, звязаныя з прывядзеннем у выкананне рашэння суда». Калі якая-небудзь дзяржава-член не сочыць за рашэннем суда, суд можа па просьбе камісіі запатрабаваць выплаты аднаразовай сумы або штрафу.
Папярэдняе пытанне
Працэдура дасудовай перадачы (або дасудовае пытанне, ці дасудовае выключэнне) забяспечвае адзінае і правільнае прымяненне права Саюза (артыкул 267 ТФЕС). Нацыянальныя суды могуць разам з дасудовым пытаннем задаваць пытанні аб тлумачэнні права Саюза або рэчаіснасці судовай практыкі Суда. Суддзя павінен перадаць становішча для тлумачэння, калі яно стварае праблему тлумачэння або рэчаіснасці, зыход якой вызначае разгляданы ім спрэчка, пры ўмове, што яго рашэнне не падлягае абскарджанню і што дадзены акт не з’яўляецца ясным.
Хадайніцтва аб адмене
З апеляцыяй на адмену, паводле артыкулаў 263 і 264 TFUE, органы, а таксама іншыя ўстановы ЕС могуць кантралявацца. Дзяржавы-члены, органы ЕС, фізічныя і юрыдычныя асобы могуць заявіць у скарзе, што юрыдычны акт з’яўляецца незаконным. Асобныя асобы павінны быць непасрэдна і індывідуальна закрануты, каб атрымаць права на падачу скаргі. Скарга павінна быць пададзеная на працягу двух месяцаў у адпаведнасці з пунктам 6 артыкула 263 TFUE. У адпаведнасці з артыкулам 256 tfue суд ЕС прымае рашэнне ў першай інстанцыі, а суд ЕС-у другой инстанции.
Для апеляцый на адмену, якія не звязаны з ўстановамі, якія ўваходзяць у склад органаў ЕС, можна — паводле статуту ўстановы-прадугледзець папярэдні працэс (напрыклад, патрабаванне аб тым, каб Камісія ЕС займалася гэтай справай да падачы скаргі).
Прыцягненне да адказнасці
Суд Еўрапейскага Саюза, згодна з артыкулам 268 TFUE, кампетэнтны разглядаць спрэчкі, якія тычацца кампенсацыі шкоды, аб якім гаворыцца ў другім і трэцім падпунктах артыкула 340 гэтага ж дагавора. Такім чынам, у дачыненні да пазабіржавы адказнасці Саюз павінен пакрыць у адпаведнасці з агульнымі прынцыпамі, агульнымі для правоў дзяржаў-членаў, шкода, прычыненую яго ўстановамі або агентамі пры выкананні імі сваіх функцый. Такім чынам, гэта дапушчальна толькі ў дачыненні да дэліктнага адказнасці.
У адпаведнасці з артыкулам 340 TFUE дагаворная адказнасць Саюза рэгулюецца правам, дастасавальным да дагаворах у адпаведнай дзяржаве-члене. У адпаведнасці з артыкулам 272 TFUE Суд Еўрапейскага Саюза валодае юрысдыкцыяй выносіць рашэнні на падставе арбітражнай агаворкі, якая змяшчаецца ў дамове публічнага або прыватнага права, заключаным саюзам або ад яго імя. Аднак у адваротным выпадку нацыянальныя суды былі б кампетэнтныя ў адпаведнасці з артыкулам 274 TFUE.
У адпаведнасці з артыкулам 256 кампетэнтнымі судамі з’яўляюцца суд першай інстанцыі і суд другой інстанцыі.
Спрэчкі аб дзяржаўнай службе
У адпаведнасці з артыкулам 270 Tfue Суд Еўрапейскага Саюза кампетэнтны выносіць рашэнні па любым спрэчцы паміж Саюзам і яго агентамі, г.зн. яго ўстановамі, службовымі асобамі або любымі іншымі службоўцамі. У адпаведнасці з артыкулам 256 tfue суд разглядае такія спрэчкі ў першай інстанцыі. У адпаведнасці з гэтай жа артыкулам апеляцыя можа быць пададзена на падставе яе рашэння ў суд.
Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі
У галіне агульнай знешняй палітыкі і агульнай палітыкі бяспекі суды Еўрапейскага Саюза валодаюць невялікай кампетэнцыяй, і Лісабонскі дагавор не змяніў гэтага. Толькі супраць абмежавальных мер, абвешчаных Саветам ЕС, могуць падаць скаргу адпаведныя асобы.
Прасторы бяспекі, свабоды і правы
Што тычыцца былога трэцяга кампанента (супрацоўніцтва паліцыі і судовых органаў па крымінальных справах), то юрысдыкцыя судоў Еўрапейскага Саюза была абмежаваная. У прынцыпе, кампетэнцыя гэтых юрысдыкцый прымяняецца з часу Лісабонскай дамовы. Разам з тым захоўваюцца некаторыя асаблівасці: суды Еўрапейскага Саюза ў адпаведнасці з артыкулам 276 TFUE не ўпаўнаважаны прымаць рашэнні аб рэчаіснасці або адноснасці паліцэйскіх мер (у тым ліку ў дачыненні да падтрымання грамадскага парадку і ўнутранай бяспекі), а таксама іншых мер пераследу.
Працоўная мова
Французская мова з’яўляецца рабочым мовай суда.
Будынак суда ЕС
Усе судовыя органы Саюза грунтуюцца ў Люксембургу, аддзеленыя ад палітычных інстытутаў, якія базуюцца ў Бруселі і Страсбургу. Суд размешчаны ў будынку палаца, які ў цяперашні час пашыраецца, у Люксембургскім квартале Кірхберг. У 1996 годзе ў мэтах пашырэння супольнасці задача па далейшым пашырэнні і патроенай патэнцыялу суда была ўскладзена на групу, якую ўзначальвае Дамінікам Перо. Архітэктар акружае будынак цалкам артаганальных кольцам, якое ўпісваецца ў ландшафт і месціць у сябе офісы і кабінеты суддзяў і генеральных адвакатаў, а таксама вялікі дарадчы зала. Ніжэй гэтага асноўнага корпуса вялікая галерэя сувязі рэарганізавана, пашырана, служачы касцяком для цэлага ў яго ролі сувязі з перадгор’ямі другога пашырэння, у той жа час ён размяркоўвае руху да двух новых 103-метровым вежам, самым высокім у краіне. Усе гэтыя аперацыі былі завершаны ў 2008 годзе. Трэцяя вежа, яшчэ больш вялікая, распрацоўваецца архітэктарам Дамінікам Перо.
23 ліпеня 1952 г. Люксембург быў абраны штаб-кватэрай суда з установай еўрапейскага супольнасці па углю і сталі. Яго першае слуханне было праведзена 28 лістапада 1954 года ў будынку ўнізе вілы Вобан, дзе ён знаходзіўся да 1959 года, дзе ён быў пераведзены ў будынак ўзбярэжжа Эйха, а затым у будынак палаца ў 19728 годзе.
У 1965 годзе дзяржавы-члены заснавалі Люксембург у якасці пастаяннага месца знаходжання суда. Будучыя судовыя органы (суд першай інстанцыі і суд Дзяржаўнай службы) будуць таксама грунтавацца ў горадзе. Рашэнне было пацверджана Еўрапейскім Саветам у Эдынбургу ў 1992 годзе. Аднак ні ў адной пісьмовай форме не прадугледжваецца стварэнне будучых органаў У Люксембургу. Эдынбургскае рашэнне было далучана да Амстэрдамскага дагавору. У сувязі з ніцкі дамовай Люксембург заявіў, што ён не будзе прэтэндаваць на месца апеляцыйных палат Упраўлення па гарманізацыі на ўнутраным рынку, нават калі яму прыйдзецца стаць судовым органом8.
Архіў
Суд перадаў свае гістарычныя запісы ў гістарычны архіў Еўрапейскага Саюза ў Фларэнцыі. На міжнароднай канферэнцыі, якая адбылася 9 снежня 2015 года ў Фларэнцыі, старшыня суда Коен Ленаертс афіцыйна адкрыў гістарычныя дакументы суда для даследавання і публікі.
Спіс аб’ектаў PGC (1897001—1898000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1897001—1898000)
Баргальі
Баргальі (Bargagli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 2760 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 169 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 16021. Тэлефонны код — 010.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione della Vergine Maria.
Крышылавічы
Крышы́лавічы (, Крышиловичи) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Нацкага сельсавета. Размешчаны за 24 км на паўночнага ўсходу ад горада і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы), на левым беразе р. Нача.
Крапыўнык (Далынскі раён)
Крапыўнык (Кропи́вник) — вёска ў Далынскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.
Віргіліюс Нарэйка
Віргіліюс-Кястуціс Леона Нарэйка (Virgilijus Kęstutis Noreika; 22 верасня 1935, Шаўлі—3 сакавіка 2018, Вільнюс) — літоўскі оперны спявак (тэнар), педагог. Прафесар. Народны артыст СССР (1970).
Біяграфія
Пачаў выступаць у 19-гадовым узросце. У 1958 годзе скончыў кансерваторыю ў Вільнюсе. Ад 1957 года яшчэ не скончыўшы кансерваторыю стаў салістам Літоўскага тэатра оперы і балета (Вільнюс). . Працаваў прафесарам кафедры сольных спеваў Літоўскай акадэміі музыкі.
NGC 5467
NGC 5467 (іншае абазначэнне — IC 973) — зорка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Крапыўнык (Калушскі раён)
Крапыўнык (Кропи́вник) — вёска ў Калушскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.
Інтха
Інтха (саманазва: အင်း, літаральна азёрныя людзі) — тыбета-бірманскі народ, які насяляе ўзбярэжжа возера Інле ў М’янме. Агульная колькасць (2022 г.) — 104 000 чалавек.
Паходжанне
Інтха вераць у тое, што паходзяць з поўдню М’янмы. Меркавана ў XIV ст. яны былі вымушаны пад ціскам монаў мігрыраваць на Шанскае нагор’е. Правадыры шанаў забаранілі ім сяліцца на зямлі, таму яны ўпадабалі для жыцця возера Інле і толькі пазней сталі сяліцца на яго берагах. З іншага боку, інтха размаўляюць на супольнай мове з дану, якую часам пазіцыянуюць як архаічны дыялект бірманскай мовы.
Культура
Інтха селяцца як на плыткаводдзі возера Інле, так і на яго берагах. Асноўныя традыцыйныя заняткі — рыбалоўства і земляробства. Воды Інле пакрыты плаваючай расліннасцю, што абцяжарвае выяўленне рыбы. Таму інтха вынайшлі асобы спосаб лову, калі адна нага выкарыстоўваецца для грэблі. На берагах возера вырошчваюць рыс, тэхнічныя культуры і гародніну. Зямлю апрацоўваюць з дапамогай буйвалаў, мяса і малако якіх не ўжываюць. Інтха знакаміты «плывучымі агародамі», што ладзяцца на скрутках трыснёгу, засыпаных торфам. «Агароды» знаходзяцца на плыткаводдзі, вырошчваемыя расліны жывяцца вадою з возера метадам натуральнай гідрапонікі. Старыя агароды часцяком урастаюць у дно, што складае пэўную праблему. З 1960-х гг., калі плошча «плывучых агародаў» рэзка павялічылася, паверхня возера скарацілася амаль на трэць. Акрамя таго, выкарыстанне ўгнаенняў прывяло да забруджвання вады фасфатамі і арганічнымі рэчывамі.
Традыцыйная ежа — вараны рыс, рысавыя аладкі, розныя супы, кары з рыбы і гародніны. Папулярны напой — зялёная гарбата з соллю.
У нашы дні важнымі заняткамі сталі абслугоўванне турыстаў, праца ў прамысловасці ў буйных гарадах, дробныя рамёствы, у тым ліку ткацтва, рамонт лодак, што застаюцца галоўным транспартным сродкам, ювелірная справа.
Аснову народнай вопраткі складаюць саронг і камізэлька. У мінулым яны вырабляліся з тканіны з валокнаў лотасу. У наш час такую тканіну робяць у якасці сувеніру, мужчыны аддаюць перавагу штанам, шортам і кашулям, а жанчыны — спадніцам з бавоўны.
Для паселішчаў інтха характэрна раскіданая планіроўка. Жытлы звычайна знаходзяцца ў атачэнні агародаў. Вельмі важны доступ да вады, паколькі транспартыроўка адбываецца на лодках. Хаціны каркаснага тыпу месцяцца на па́лях. У мінулым яны былі аднакамернымі, зараз жа будуюцца жытлы з некалькімі пакоямі або нават з некалькімі паверхамі. Пад хацінамі трымаюць лодкі, запасы дроваў і г. д.
Асновай грамадства з'яўляецца малая нуклеарная сям'я. Маладыя самі абіраюць сабе пару. Шлюбы з блізкімі і стрыечнымі сваякамі забаронены. Бацькі жаніха бяруць на сябе выдаткі на вяселле, падарункі і часам — будаўніцтва хаціны для новай сям'і. Немаўляты не маюць імён, завуцца традыцыйнымі мянушкамі. Ініцыяцыяй для хлопчыкаў можа лічыцца часовае прыняцце манаства. Яно суправаджаецца асобым святам і ўрачыстым пострыгам валасоў. Юнакі праводзяць у будысцкіх кляштарах некалькі гадоў, дзе атрымоўваюць адукацыю.
У сувязі з развіццём турызму інтха старанна захоўваюць музычную культуру, вельмі падобную на музычную культуру шанаў. Асабліва вылучаюцца групавыя мужчынскія танцы, якія суправаджаюць пахаванні і сустрэчы сваякоў.
Рэлігія
Большасць вернікаў спавядаюць будызм напрамку Тхеравада.
Мар’інагорская гімназія
Мар’інагорская гімназія — навучальная ўстанова сярэдняга тыпу. Знаходзіцца ў г.Мар’іна Горка.
Гісторыя
8 сакавіка 1993 года ў мікрараёне Новая Зара была адкрыта ў новым будынку сярэдняя школа № 5. 3 1997/98 навучальнага года школа атрымала статус школы-гімназіі, а ў сакавіку 2002 г. — статус гімназіі.
Гімназія супрацоўнічае з Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэтам, Ваеннай акадэміяй, Мінскім вышэйшым каледжам МУС РБ.
Спасылкі
Не памыліцца з выбарам
Бітва пад Жоўтымі Водамі
Бітва пад Жоўтымі Водамі (Битва під Жовтими Водами, Bitwa pod Żółtymi Wodami) — першая буйная перамога паўсталых казакоў, у саюзе з перакопскімі татарамі (конніца), над польскімі сіламі ў ходзе паўстання Багдана Хмяльніцкага.
Паўстанне. Польскі наступ
У студзені 1648 года Багдан Хмяльніцкі адправіўся ў Сеч, адкуль ён і яго прыхільнікі выбілі польскі гарнізон, Хмяльніцкі быў абраны гетманам. Затым ён заручыўся падтрымкай крымскага хана, які выслаў яму татарскую конніцу на чале з Тугай-беем, пачаўся прыток добраахвотнікаў (у асноўным сялян) у яго шэрагі.
Гетман вялікі каронны Мікалай Патоцкі вырашыў авалодаць Сеччу і захапіць Хмяльніцкага. План яго складаўся ў тым, каб, наступаючы двума атрадамі (адзін — праз стэп, іншы — на байдаках па Дняпры), авалодаць замкам Кодак, а затым расправіцца з запарожскімі казакамі.
Гэта і было зроблена. У красавіку 1648 г. з Корсуня ў напрамку крэпасці Кодак выступілі два атрады: па Дняпры на байдаках плыў атрад наказнага гетмана Барабаша (4-6 тыс. рэестравых казакоў і наёмная нямецкая пяхота ландскнехты), а праз стэп рухаўся атрад жаўнераў і драгунаў на чале з другім сынам Мікалая Патоцкага, маладым 24-гадовым Стэфанам Патоцкім (5-6 тыс. чалавек і 12 гармат). Абодва атрады павінны былі злучыцца ў Каменнага Затона. Драбненне сілаў і асабліва вылучэнне ў самастойную калону рэестравых казакоў з'яўлялася буйной тактычнай памылкай Патоцкага, якой умела скарыстаўся Хмяльніцкі.
У пачатку красавіка польскія магнаты вызначалі сілы Хмяльніцкага ў 2 тыс. казакоў і 500 коннікаў Тугай-Бея. Фактычна, польскую шляхту сустрэла да 8 тыс. казакоў з пяццю гарматамі і некалькі тысячаў татараў. Польскае камандаванне недаацанілі сілы праціўніка і напышліва ігнаравала баявыя якасці паўстанцаў. Гэта была другая буйная памылка польскага камандавання.
Пераход рэестравых казакоў на бок Хмяльніцкага
22 красавіка 1648 г. з Запарожжа выступіў атрад Хмяльніцкага, рушыў насустрач польскаму войску і неўзабаве выйшаў да патоку Жоўтыя Воды (прыток р. Інгулец). Тут казакі размясціліся табарам, узмацніўшы яго землянымі абарончымі збудаваннямі. Татары сталі ў баку за балотамі, заняўшы чакальнае становішча.
Хмяльніцкі меў дакладныя дадзеныя аб наступленні праціўніка і пра яго план. План Хмяльніцкага заключаўся ў тым, каб не дапусціць злучэння двух атрадаў праціўніка і знішчыць іх паасобку, ужыўшы для гэтага розныя спосабы. У дачыненні да атрада Барабаша арганізоўвалася ўздзеянне агітацыйнага парадку, а атрад Патоцкага планавалася разбіць ў адкрытым баі.
Па беразе Дняпра Хмяльніцкі расставіў казацкія пасты з задачай ўвайсці ў перамовы з рэестравымі казакамі і дамагчыся іх далучэння да паўсталых запарожскіх казакоў.
3 мая да Каменнага Затону прыбыў атрад рэестравых казакоў і нямецкіх ландскнехтаў, які плыў па Дняпры. Казакоў сустрэў Хмяльніцкі, і яму ўдалося схіліць іх на свой бок. У ноч з 3-га на 4-е мая рэестравыя казакі перабілі сваіх старшынь, прыхільнікаў польскай улады, разам з іх камандзірам гетманам Барабашам (па адных звестках ўтапілі іх, па іншых - закалолі пікамі ), а таксама ландскнехтаў і 4 мая прыбылі ў лагер паўстанцаў на Жоўтых Водах.
Умацаваны лагер Патоцкага
Да вечара гэтага ж дня да размяшчэння запарожскіх казакоў падышоў атрад Стэфана Патоцкага, які рухаўся стэпам. Пасля няўдалай спробы пераправіцца на левы бераг Жоўтых Вод атрад прыступіў да арганізоўвання ўмацаванага лагера на правым беразе ракі. Было паслана данясенне вялікаму кароннаму гетману Мікалаю Патоцкаму з просьбай аб дапамозе, але ганец быў схоплены татарамі, і данясенне не дайшло.
Бой 5 мая
Раніцай 5 мая Патоцкі загадаў драгунам і польскім харугвамі з артылерыяй выходзіць з лагера для атакі казакоў. У гэты час і Хмяльніцкі рыхтаваў сваё войска для актыўных дзеянняў.
Як толькі палякі пачалі выступаць з лагера, казакі зайгралі ў трубы, ударылі ў катлы, віхурай вырваліся ў поле, перайшлі рэчку і накіраваліся на польскіх шляхціцаў. У гэты час драгуны павярнулі направа, у бок ад польскіх харугваў, і полем перайшлі на бок казакоў. Польскія артылерысты не паспелі адкрыць агонь і вымушаныя былі павярнуць назад у лагер і ўсталяваць гарматы на валах. Схаваліся ў лагеры і каронныя харугвы. Вораг зноў аказаўся аслабленым колькасна і маральна.
Аблога польскага лагера
6 мая ў 11 гадзін раніцы казакі пайшлі на штурм лагера польскай шляхты. Пачаўшыйся бой працягваўся да 17 гадзін. Польскія шляхціцы паспяхова адбівалі атакі казакоў. Дождж, які пачаўся вымусіў спыніць перастрэлку, паколькі адсырэў порах.
Паўсталыя цесна абклалі лагер праціўніка, пазбаўлены вады і травы. Разумеючы безнадзейнасць свайго становішча, Патоцкі ўступіў у перамовы з казакамі аб умовах адступлення. Хмяльніцкі зацягнуў перамовы на цэлыя суткі, а затым запатрабаваў здаць гарматы і пры выкананні гэтай умовы абяцаў прапусціць палякаў. 7 мая польскія шляхціцы здалі свае гарматы казакам.
Падзеі 8 мая. Перамога Хмяльніцкага
Раніцай 8 мая польскі атрад паспешна рушыў у зваротны шлях. Верныя свайму слову, казакі не чапалі шляхціцаў і толькі ішлі за імі на невялікай адлегласці. Усё было спакойна да Княжых Байракоў (каля 6 км ад Жоўтых Вод).
Патоцкі загадаў зрабіць з калёс вагенбург і насыпаць вал. Татары ўзялі ў казакоў польскія гарматы, абстралялі лагер, які паспешліва будаваўся, і з усіх бакоў уварваліся ў яго. Нешматлікія пакінутыя шляхціцы былі ўзятыя ў палон. Малады Патоцкі быў смяротна паранены.
Вынікі
У выніку перамогі ў бітве пад Жоўтымі Водамі Багдан Хмяльніцкі адбіў першую атаку ўладаў Рэчы Паспалітай, не даўшы ім здушыць паўстанне на яго ранняй стадыі. Больш таго, разбіўшы польскія войскі і паланіўшы іх кіраўнікоў. С. Патоцкага і С. Чарнецкага, Хмяльніцкі прадэманстраваў сілу і баяздольнасць сваёй арміі. Гэта дапамагло ў распальванні антыпольскіх бунтаў,але ў той жа час паскорыла прыняцце польскімі ўладамі больш дзейсных мер па падаўленню паўстання.
Радыні
Радыні (Рядыни) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Бітва пад Жоўтымі Водамі
Памяць
У дні, калі адзначалася 350-годдзе пачатку Вызваленчай вайны Хмяльніцкага, побач з урочышчам Княжы Байрак, на ваколіцы вёскі Жоўта-Аляксандраўка Пяціхацкага раёна, адкрыты помнік перамогі на Жоўтых Водах. На адной з гранітных глыбаў адчаканены герб гетмана Багдана Хмяльніцкага, на другой — герб крымска-татарскага роду Гірэяў. Стылізаваны украінскі ручнік лагічна ператвараецца ў баявы сцяг — сімвал воінскай доблесці і саюза запарожскага казацтва і крымска-татарскага войска, якія атрымалі на Жоўтых Водах легендарную перамогу.
Радыні
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска Радыні абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Радыні не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Бітва пры Гвадараме
Планы і сілы бакоў
Генерал Эміліа Мола, арганізатар і кіраўнік ваеннага перавароту, планаваў скаардынаванае паўстанне гарнізонаў па ўсёй Іспаніі. Ён разумеў, што путч у Мадрыдзе пад камандаваннем генерала Хаакіна Фанхуля будзе цяжка ажыццявіць з-за шматлікіх прыхільнікаў Народнага Фронту, таму планавалася, што Мола накіруе калону рэгулярных войскаў з поўначы, каб падтрымаць паўстанне ў сталіцы. Калі гэта не атрымаецца, генерал Франсіска Франка рушыць з Іспанскага Марока праз Гібралтарскі праліў і будзе наступаць на горад з поўдня і захаду.
Рэспубліка не магла разлічваць на свае рэгулярныя вайсковыя часці, таму ўрад Хасэ Хіраля выдаў дэкрэт аб роспуску падраздзяленняў, каб спыніць мяцеж. Асноўнай узброенай сілай урада ў пачатковы перыяд вайны сталі калоны апалчэнцаў. У жніўні ў Мадрыдзе было каля 40 000 міліцыянтаў, якія ўступілі ў калоны па 300 чалавек у кожнай. Рэспубліка мела перавагу ў баях пры Гвадараме як у артылерыі, так і ў паветры.
Баявыя дзеянні
19 ліпеня, пасля таго як Мола захапіў кантроль над Наварай, ён адправіў палкоўніка Франсіска Гарсія-Эскамеса на поўдзень на чале калоны, каб падтрымаць пераварот у Гвадалахары. Калі паўстанцы былі прыкладна ў 30 кіламетрах ад сваёй мэты, яны даведаліся, што пераварот у Гвадалахары ўжо праваліўся, і яна знаходзіцца ў руках урадавых войскаў, дасланых з Мадрыда.
21 ліпеня іншая калона паўстанцаў у складзе двухсот або трохсот чалавек пад камандаваннем палкоўніка Рыкарда Серадора пакінула Вальядалід. Адначасова яшчэ адна калона рушыла захапіць іншы важны перавал, Альта-дэль-Леон, размешчаны на захад ад Самасьеры. Прыбыўшы на месца, мяцежнікі выявілі, што перавал ужо быў заняты праціўнікам, але ім удалося іх адтуль выцесніць да 25 ліпеня.
Калоны Эскамеса і Серадора не змаглі прасунуцца да Мадрыда з-за недахопу боепрыпасаў, таму яны ўмацаваліся, рыхтуючыся супрацьстаяць контратацы рэспубліканскіх войскаў. Некаторы час іх становішча было адчайным, пакуль, нарэшце, не прыбылі боепрыпасы, якія генерал Франка даслаў з Андалузіі. Рэспубліканцы прыступілі да бамбардзіровак населеных пунктаў, занятых паўстанцамі, у тым ліку Авілы і Сеговіі.
Урадавая калона пад камандаваннем палкоўніка Хуліа Мангада рушыла да Авілы, каб паспрабаваць з тылу ізаляваць сілы мяцежнікаў у Альта-дэль-Леоне. У сваім прасоўванні Мангада заняў некалькі гарадоў, захопленых паўсталай грамадзянскай гвардыяй, але не змог прасунуцца далей, баючыся страціць сувязь з Мадрыдам. Да 27 ліпеня баі заціхлі.
Генерал Мола змяніў кірунак ўдару. 5 жніўня 1936 года ён распачаў апошнюю спробу прарвацца да Мадрыда праз плато Альта-дэ-Леон. Менавіта тады камандуючы нацыяналістаў заявіў, што іспанская сталіца будзе ўзята яго чатырма калонамі пры падтрымцы пятай, якая ўдарыць з тылу (так нарадзіўся тэрмін «пятая калона»). Але планы генерала заняць горад да 15 жніўня праваліліся, і ўжо 10 жніўня мяцежнікі перайшлі на гэтым участку фронту да абароны. На Сьера-дэ-Гвадарама стаў утварацца пазіцыйны фронт.
Вынікі
Праз сур’ёзныя страты рэспубліканцы ўсё ж дасягнулі поспеху, хоць і няпоўнага. Разбіць сілы Молы не ўдалося, аднак спроба мяцежнікаў авалодаць сталіцай з поўначы таксама павярнулася правалам.
Баявыя дзеянні з першых дзён адрозніваліся жорсткасцю з абодвух бакоў. Палонных расстрэльваліся. Па ацэнкавых дадзеных, у гэтых першых баях загінула не менш за 5000 чалавек.
Усю астатнюю частку вайны фронт у Сьера-дэ-Гвадарама заставаўся нязменным, аж да апошняга наступлення нацыяналістаў у канцы сакавіка 1939 года.
Вусце (Ярцаўскі раён)
Вусце (Устье) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вусце абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Вусце не вярнулі БССР.
Народны альбом. Ненаўмысны шэдэўр
'''«Наро'дны альбо'м. Ненаўмы'сны шэдэ'ўр»''' — беларускі дакументальны фільм, створаны Сяргеем Будкіным і Яўгенам Шапчыцам на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе.
Сюжэт
Мы вяртаемся ў той час, калі задумваўся праект, і праходзім з удзельнікамі 20-гадовы шлях ажно да рыхтавання рымэйку на сцэне ў верасні 2016 года. Усе, хто меў дачыненне да «Народнага альбому», пасталелі. Лёс раскідаў іх па розных тусоўках і нават краінах. Сяброўскія стасункі не захаваліся. Ці змогуць удзельнікі сабрацца разам? А калі змогуць, ці здолее новая інсцэнізацыя паўтарыць поспех папярэдняй?
Лаўрыў (Старасамбірскі раён)
Лаўрыў (Лаврі́в) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5469
NGC 5469 (іншыя абазначэнні — ZWG 74.136, NPM1G +08.354, PGC 50740) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Келіманэ
Келіманэ, раней Сан-Марцін-дэ-Келіманэ (Quelimane) — горад у Мазамбіку.
Геаграфія
Горад Келіманэ знаходзіцца ў цэнтральнай частцы мазамбікскага ўзбярэжжа Індыйскага акіяна, у правінцыі Замбезія. Келіманэ з'яўляецца галоўным горадам правінцыі Замбезія. Гэта акіянскі і рачны порт, буйны індустрыяльны цэнтр. У наваколлях горада знаходзяцца шматлікія плантацыі, на якіх вырошчваюцца какосавыя пальмы (пальмавы алей з'яўляецца адным з асноўных экспартных тавараў), сізаль і чай. Важную ролю ў эканоміцы горада граюць таксама рыбалоўства і рыбакансервная прамысловасць. Келіманэ з'яўляецца канчатковай станцыяй чыгункі, якая злучае ўнутраныя раёны Мазамбіка з акіянскім узбярэжжам. Аэрапорт. З 1954 года Келіманэ - цэнтр каталіцкага біскупства.
Насельніцтва горада расце хуткімі тэмпамі. Так, калі ў 1970 годзе тут налічвалася 71786 чалавек, у 2008 годзе - 192876.
Бальяска
Бальяска (Bogliasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя. Насельніцтва складае 4571 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 1 039 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 16031. Тэлефонны код — 010.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая.
Келіманэ
Гісторыя
Келіманэ быў заснаваны ў Сярэднявеччы арабскімі купцамі з Амана і Занзібара. У 1498 годзе горад наведаў па шляху ў Індыю партугальскі мараплавец Васка да Гама. У 1530 Келіманэ быў захоплены Партугаліяй. Ў 1761 годзе ён атрымлівае статус горада, у 1763 у Келіманэ ўпершыню абіраецца гарадскі парламент.
У XVIII-XIX стагоддзях праз порт Келіманэ ажыццяўляўся масавы вываз з Афрыкі рабоў. У 1862 годзе ў горад быў прызначаны англійскім консулам Давід Лівінгстан.
Горад Келіманэ цікавы для турыстаў сваёй добра захаванай каланіяльнай архітэктурай XVIII-XIX стагоддзяў (напрыклад, Кафедральным сабор Носа Сеньёра да Вібрамента).
Дайсукэ Саката
(坂田 大輔; нар. ) — японскі футбаліст. У 2006 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Urbi et Orbi
З выраза Urbi et Orbi пачыналіся важныя абвяшчэнні ў Старажытным Рыме. Звычай урачыста прамаўляць папскае блаславенне з нагоды асабліва значных падзей сфарміраваўся да XIII стагоддзя.
У сучаснай практыцы Папа штогод абвяшчае Urbi et Orbi двойчы: на святы Нараджэння Хрыстова і Вялікдня. Апроч гэтага, Папа прамаўляе Urbi et Orbi падчас цырымоніі сваёй інтранізацыі пасля абрання, пры абвяшчэнні юбілейнага года і ў рэдкіх выпадках для блаславення паломнікаў.
На святы Раства і Вялікдня Папа Рымскі прамаўляе Urbi et Orbi з цэнтральнага балкона базілікі Святога Пятра. Уласна перад тэкстам блаславення абвяшчаецца папскага пасланне з нагоды свята, а таксама віншаванне вернікам ва ўсім свеце на розных мовах (у віншаваннях Яна Паўла II і Бенедыкта XVI колькасць моў магла перавышаць 60).
Раней існавала практыка выкладаць папскае блаславенне «Гораду і Свету» ў дзень святых апосталаў Пятра і Паўла (у базіліцы Святога Пятра) і на святы Узнясення Гасподняга (у Латэранскай базіліцы) і Унебаўзяцця (у базіліцы Санта-Марыя-Маджорэ), аднак яна была спынена ў 1870 годзе пасля ліквідацыі Папскай дзяржавы. Атрыманне папскага блаславення Urbi et Orbi можа даваць магчымасць для атрымання індульгенцыі.
Тэкст блаславення на латыні:
Sancti Apostoli Petrus et Paulus, de quorum potestate et auctoritate confidimus, ipsi intercedant pro nobis ad Dominum.
Amen.
Precibus et meritis beatæ Mariae semper Virginis, beati Michaelis Archangeli, beati Ioannis Baptistæ et sanctorum Apostolorum Petri et Pauli et omnium Sanctorum misereatur vestri omnipotens Deus et dimissis omnibus peccatis vestris, perducat vos Iesus Christus ad vitam æternam.