cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ален Багасян
Клубная
Багасян пачаў сваю кар’еру ў марсельскім «Алімпіку», дзе ён гуляў у складзе дубля. У 1992 годзе з мэтай атрымання гульнявой практыкі ён перайшоў у футбольны клуб «Істр», які гуляў на той момант у другой французскай лізе. Пасля сезону ў «Істры» ён вярнуўся ў «Алімпік». У 1994 годзе Алена Багасяна купіў італьянскі клуб з Серыі A «Напалі». Пасля трох гадоў гульні ў неапальскім клубе ён перайшоў у склад «Сампдорыі». За генуэзскі клуб футбаліст гуляў адзін сезон, пасля перайшоў у «Парму», у складзе якой у фінале Кубка УЕФА 1998/99 абыграў сваю былую каманду «Алімпік» з лікам 3:0.
У 2002 годзе Багасян падпісаў кантракт з клубам іспанскага прэм’ер-дывізіёна «Эспаньёл». Пасля сезону гульні ў іспанскім клубе Ален завяршыў кар’еру прафесійнага футбаліста.
Міжнародная
Багасян адхіліў прапанову выступаць за Арменію, сваю гістарычную радзіму, быў іграком асновы зборнай Францыі з 1997 па 2002 год. Удзельнічаў у чэмпіянатах свету 1998 і 2002. Стаў чэмпіёнам свету ў 1998 годзе.
Хларапласты
Хларапласты — зялёныя пластыды, якія сустракаюцца ў клетках раслін і некаторых бактэрый. З іх дапамогай адбываецца фотасінтэз. Хларапласты ўтрымоўваюць хларафіл. З'яўляюцца дзвухмембраннымі арганеламі. Пад двайнай мембранай маюцца тылакоіды (мембранныя ўтварэнні, у якіх знаходзіцца электронтранспартны ланцуг хларапластаў).
Зялёны колер хларапластаў абумоўлены прысутнасцю ў іх асноўных фотасінтэтычных пігментаў — хларафілаў. Хларапласты ўтрымліваюць таксама дапаможныя пігменты — аранжавыя, жоўтыя або чырвоныя караціноіды.
У раслін у адной клетцы ліста можа знаходзіцца некалькі дзясяткаў хларапластаў, а ў некаторых водарасцей — толькі 1—2 гіганцкія хларапласты (напр. у хларэлы або спірагіры).
Часцей за ўсё хларапласты маюць форму дваякавыпуклай лінзы. Як і для мітахондрый, для хларапластаў характэрна двухмембранная будова. Паміж вонкавай і ўнутранай мембранамі знаходзіцца міжмембранная прастора. Вонкавая мембрана роўная, яна абмяжоўвае хларапласт. Унутраная мембрана ў працэсе развіцця хларапласту ўтварае замкнутыя дыскападобныя ўтварэнні — тылакоіды. Стосікі ляжачых адзін на другім тылакоідаў называюцца гранамі.
У мембранах тылакоідаў размешчаны фотасінтэтычныя пігменты, якія паглынаюць святло, а таксама ферменты, што ўдзельнічаюць у пераўтварэнні энергіі святла.
Унутранае асяроддзе хларапласту — строма. У ёй змешчаны кальцавыя малекулы ДНК, усе тыпы РНК, рыбасомы, запасныя рэчывы (ліпіды, зерні крухмалу) і розныя бялкі, у тым ліку ферменты, якія ўдзельнічаюць у фіксацыі вуглякіслага газу.
Асноўная функцыя хларапластаў — ажыццяўленне фотасінтэзу. Акрамя таго, у іх адбываецца сінтэз АТФ, некаторых ліпідаў і бялкоў.
Хларапласты здольны дзяліцца, дзякуючы чаму іх колькасць у клетцы можа павялічвацца.
Aespa
Назва
Назва гурта з’яўляецца камбінацыяй літары «æ» (гэта значыць Avatar X Experience, літ. пераклад: Аватар Х Досвед) з іншым англійскім словам, «aspect», што значыць «двухбаковы». Гэта сімвалізуе ідэю «сустрэчы з іншай версіяй сябе (аватарам) і даследваннем новага свету». Таксама ў дзень іх дэбюта была абвешчана назва іх фандома «MY» (마이, чытаецца як «май»), што перакладаецца як «найдаражэйшы сябар» з мовы Кванні, краіны, дзе жывуць аватары.
2016—2019: пераддэбютная дзейнасць
Ніннін была прадстаўлена як удзельніца прэ-дэбютнай групы трэйні SM Rookies 19 верасня 2016 года. У складзе групы яна з’явілася на Rookies Princess: Who’s the Best?, якая была часткай праграмы My SMT. Ніннін таксама ўзяла ўдзел у запісе некалькіх кавераў для карэйскай анімацыйнай тэлепраграмы Shining Star у 2017.
Карына ўпершыню з’явілася ў кліпе Тэміна на песню «Want» у лютым 2019 года, а таксама выступіла з ім на некалькіх музычных шоу.
2020—2021: дэбют і першы міні-альбом Savage
26 кастрычніка 2020 года SM Entertainment абвясціла свае планы наконт дэбюта новага гурта, першага дзявочага пасля дэбюта Red Velvet у 2014 годзе і ўвогуле першага айдал-гурта пасля дэбюта NCT у 2016. Назва гурта і ўдзельніцы былі абвешчаны па чарзе, пачынаючы з 27 кастрычніка (спачатку Вінтэр, пасля Карына, Ніннін і Жызель). Заснавальнік SM Entertainment, Лі Су Ман, растлумачыў канцэпт гурта на Сусветным форуме індустрыі культуры 2020, які адбыўся 28 кастрычніка. Відэа-трэйлер з чатырма ўдзельніцамі быў выпушчаны 2 лістапада. Пасля кампанія анансавала выпуск дэбютнай песні Aespa, «Black Mamba», 17 лістапада. Гурт дэбютаваў у прамым эфіры на шоу KBS2 Music Bank 20 лістапада 2020 года, выканаўшы свой першы трэк «Black Mamba». Песня дасягнула першага месца ў чартах відэакліпаў музыкі жанра K-pop на найбуйнейшым ў Кітаі сэрвісе жывой трансляцыі музыкі, QQ Music. Песня трымалася на вяршыне чарта на працягу трох тыдняў і прынесла Aespa першую перамогу ў музычным шоу SBS Inkigayo 17 студзеня 2021.
29 студзеня 2021 года SM Entertainment абвясціла, што Aespa выпусціць рэмейк песні «Forever», якая была напісана Ю Ён Джынам для каляднага альбома SM Entertainment Winter Vacation in SMTOWN.com у 2000 годзе. Версія песні ў выкананні Aespa апісваецца як «балада сярэдняга тэмпу, якая характарызуецца гукам акустычнай гітары» з «цёплым тэкстам аб абяцанні вечнасці каханаму». Трэк быў выпушчаны 5 лютага таго ж года.
4 траўня 2021 года SM Entertainment анансавала выпуск другога сінгла Aespa, «Next Level», апісаўшы песню як хіп-хоп трэк танцавальнага характару з «завадным» рэпам, «энергічнымі» басамі і «магутным вакалам». Трэк выкарыстоўвае сэмпл аднайменнай амерыканскай песні як аснову. Песня была выпушчана 17 траўня. Адразу пасля рэлізу яна дасягнула дзявятага месца ў чарце Gaon Digital Chart, а потым другога, стаўшы першым хітом Aespa, які трапіў у пяцёрку найлепшых у Паўднёвай Карэі. «Next Level» стала трэцяй песняй гурта, якая трапіла ў чарт Billboard World Digital Song Sales, дасягнуўшы трэцяга месца. 22 ліпеня 2021 года SM Entertainment абвясціла, што Aespa падпісала кантракт з агенцтвам Creative Artists Agency для іх будучага прасоўвання ў ЗША. 10 верасня 2021 года кампанія абвясціла, што рэміксы «Next Level» будут выпушчаны 14 верасня, разам з відэакліпам і візуальным відэа «Next Level (IMLAY Remix)».
14 верасня 2021 года SM Entertainment абвясціла аб выпуску першага міні-альбома гурта, Savage. Альбом складаецца з шасці трэкаў, а галоўны сінгл мае такую ж назву, як і альбом. Ён быў выпушчаны 5 кастрычніка. Альбом заняў першую і найвышэйшую для Aespa пазіцыю ў чарце US Billboard 200, дасягнуўшы 20-га месца, а таксама ўпершыню ўвайшоў у чарт Gaon Album Chart, заняўшы адну з топавых пазіцый. На пятнаццаты дзень пасля выхаду ажно 513 292 копіі міні-альбома былі распроданы. Гурт выканаў сваі песні на Парадзе Мэйсі да Дня Падзякі 2021, што зрабіла іх першым карэйскім дзявочым гуртам, які выступіў на гэтым мерапрыемстве. 2 снежня Aespa выйгралі свой першы дэсан (карэйская ўзнагарода) у катэгорыі «Сцэна года» на цырымоніі Asia Artist Awards. Праз два дня, 4 снежня, гурт атрымаў другі дэсан (у катэгорыі «Запіс года»), ужо на прэміі Melon Music Awards 2021.
4 лістапада кампанія абвясціла, што гурт збіраецца зрабіць рэмейк на песню S.E.S. «Dreams Come True», які будзе выпушчаны 20 снежня. Музычны кліп быў спрадзюсаваны Lucid colour, харэаграфія была пастаўлена вядомай карэйскай сола-выканаўцай БоА. У відэа таксама прысутнічалі галаграфічныя матылі і крылы, якія былі ў арыгінальным кліпе 1998 года. Песня дасягнула восьмага месца ў чарце Gaon Digital Chart і сёмага ў чарце Billboard World Digital Songs.
26 снежня SM Entertainment абвясціла склад свайго новага супергурта, Got the Beat, у які ўвайшлі Карына і Вінтар. Гурт дэбютаваў 3 студзеня 2022 года з сінглам «Step Back».
2022: выступ на Coachella і другі міні-альбом Girls
8 студзеня 2022 года гурт быў выбраны пераможцам прэміі «Артыст года» на цырымоніі Golden Disc Awards.
19 красавіка 2022 года было абвешчана, што Aespa будзе ўдзельнічаць у фестывале Coachella, які праходзіў 23 красавіка, і выступіць на другім тыдні. Спіс іх песень да выступлення складаўся з «Savage», «Next Level», «Black Mamba» ды англійскай версіі тады яшчэ невыпушчанай песні «Life’s Too Short», якая, як высветлілася, уваходзіць у склад песень іх будучага міні-альбома.
1 чэрвеня 2022 года SM Entertainment абвясціла, што Aespa падпісала кантракт з амерыканскім лэйблам Warner Records. Кампанія таксама зрабіла аб’яву аб выпуску другога міні-альбома Aespa, Girls, 8 ліпеня. Альбом складаецца з дзевяці песень, галоўны сінгл мае аднайменную назву; таксама ў альбом уваходзяць іх ранейшыя сінглы «Black Mamba», «Forever» і «Dreams Come True» (які раней быў выпушчаны ў складзе альбома 2021 Winter SMTOWN: SMCU Express у снежні 2021 года). Дзве іншыя песні, «Illusion» і «Life’s Too Short» (англійская версія), былі выпушчаныя раней за альбом (1 і 24 чэрвеня, адпаведна).
1 ліпеня 2022 года кампанія паведаміла, што Aespa прыме ўдзел у «Палітычным форуме высокага ўзроўню ААН па ўстойлівым развіцці (ПФВУ) 2022 г.» 5 ліпеня 2022 года. Паведамлялася, што яны выступяць з прамовай, якая будзе суправаджацца выступам. 14 снежня 2022 гурт выпусціць калабарацыйны сінгл «Beautiful Christmas», запісаны разам з калегамі па лэйбле Red Velvet для альбома SM Town 2022 Winter SM Town: SMCU Palace.
Сусвет Aespa
Гурт мае свой уласны сусвет, у якім адбываюцца падзеі з тэкстаў іх песень і міні-фільмаў. Гэты сусвет з’яўляецца часткай SM Culture Universe і звязаны з сусветамі іншых артыстаў SM Entertainment, звычайна згадваецца, як Квання. У Кванні жывуць віртуальныя вобразы ўдзельніц гурта — аватары. Аватараў завуць таксама, як і ўдзельніц, але з прыстаўкай «æ» (æ-Карына, æ-Жызель, æ-Вінтэр, æ-Ніннін, чытаецца як «эй-Карына»). Рэальны і віртуальны сусветы звязаныя між сабою і могуць уступаць у кантакт. Тады аватары з’яўляюцца ў нашым свеце і знаходзяцца сярод людзей. Гісторыю сусвету Кванні магчыма праглядзець не толькі ў песнях Aespa, але і ў іншых гуртах, напрыклад NCT.
Рэкламныя дамовы
10 лютага 2021 года Aespa сталі міжнароднымі амбасадарамі Givenchy, што зрабіла іх першымі K-pop артыстамі, якія былі абраныя як прадстаўнікі гэтага французскага дома моды. У жніўні таго ж года Aespa падпісалі дамову аб рэкламе карэйскага брэнда касметыкі Clio, карэйскага брэнда прадукцыі па догляду за скурай Mediheal , французскага спартыўнага брэнда Eider, , а ў верасні таксама падпісалі кантракт з KB Kookmin Bank. 23 лістапада 2021 года Aespa былі абраныя як музы італьянскага брэнда духоў Acqua di Parma. 8 красавіка 2022 года Aespa сталі мадэлямі карэйскага брэнда напояў Lotte Chilsung’s Tamz Zero. У верасні 2022 года Aespa сталі міжнароднымі амбасадарамі швейцарскага гадзіннікавага і ювелірнага брэнда Chopard.
Багата-Ушчэлына
Багата-Ушчэлына (Багата Ущелина) — вёска ў Бахчысарайскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Галубынскаму сельскаму савету.
NGC 962
NGC 962 (іншыя абазначэнні — UGC 2013, MCG 5-7-4, ZWG 505.3, PGC 9682) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Авен.
Фасівачка
Фасівачка (Фасі́вочка) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Норберт Вінер
Норберт Вінер (Norbert Wiener;, Калумбія, штат Місуры, ЗША — , Стакгольм, Швецыя) — амерыканскі навуковец, выдатны матэматык і філосаф, заснавальнік кібернетыкі і тэорыі штучнага інтэлекту.
Біяграфія
Норберт Вінер нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і. Яго бацька, Леа Вінер (1862—1939), нарадзіўся ў Беластоку колішняй Расійскай імперыі, вучыўся ў Мінскай, а пасля ў Варшаўскай гімназіі, паступіў у Берлінскі тэхналагічны інстытут, пасля заканчэння другога курса пераехаў у ЗША, дзе ў выніку стаў прафесарам на кафедры славянскіх моў і літаратуры ў Гарвардскім універсітэце. Бацькі маці, Берты Кан, былі выхадцамі з Германіі.
К 14 гадам Норберт Вінер вывучыў вышэйшую матэматыку, у 18 гадоў стаў доктарам філасофіі Гарвардскага ўніверсітэта. Ранняе развіццё Вінера адлюстравана ў яго кнізе «Я вундэркінд» (1953). З 1919 выкладчык, з 1932 прафесар Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Займаўся матэматычнай логікай і тэарэтычнай фізікай. Як матэматык стаў вядомы ў 20-30-я гг. XX ст. дзякуючы сваім працам па тэорыі патэнцыялу, гарманічных функцый, шэрагах і пераўтварэннях Фур'е, агульнаму гарманічнаму аналізу. Вялікае значэнне ў тэорыі выпадковых працэсаў атрымала ўведзеная Вінерам мера ў прасторы непарыўных функцый («вінераўская мера»).
П’ер Вейрон
П'ер Вейрон (фр. Pierre Veyron;, Эз, Францыя — , там жа) — французскі аўтагоншчык. Найбольшую вядомасць атрымаў дзякуючы перамозе ў гонцы 24 гадзіны Ле-Мана, і як даў імя аднаму з самых вядомых суперкараў ў гісторыі - Bugatti Veyron.
У 1932 годзе Вейрон пачынае працаваць з Бугаці. Ён працаваў тэставым кіроўцам і адначасова інжынерам праектыроўшчыкам. Таксама займаўся даводкай новых аўтамабіляў. Як завадскі кіроўца Бугаці ён удзельнічаў у заездах да 1937 года. У сезоне 1933 і 1934 ён нават выйграваў берлінскую гонку АФУС. У 1939 ён падняўся на вяршыню сваёй кар'еры, перамогшы разам з Жан-П'ерам Віміле гонку 24 гадзіны Ле-Мана.
Ганс-Георг фон Фрыдэбург
Ганс-Георг фон Фрыдэбург (Hans-Georg von Friedeburg; — ) — нямецкі ваенна-марскі дзеяч, генерал-адмірал (1945), галоўнакамандуючы германскімі ВМС (1945).
Гюнксэ
Гюнксэ (Hünxe) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Везель. Насельніцтва — чалавек (на 31 верасня 2019 года). Плошча — 106,8 км². Афіцыйны код — 05 1 70 016.
Фасава (Макарыўскі раён)
Фасава (Фа́сова) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Галубіцкі сельсавет (Петрыкаўскі раён)
Галубі́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Галубіца.
15 жніўня 1974 года цэнтрам Ляскавіцкага раёна ўсталявана вёска Галубіца. 20 лютага 1975 года з Ляскавіцкага сельсавета ў склад Брынёўскага сельсавета перададзены вёскі Баклань, Дарашэвічы і Ляскавічы. 2 верасня 1975 года Ляскавіцкі сельсавет перайменаваны ў Галубіцкі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Галубіца. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Снядзінскага сельсавета (вёскі Белін, Мардзвін, Снядзін, Судзібар і Таргашын).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 1328 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы.
Давід Лімберскі
Да́від Лі́мберскі (David Limberský; нар., Пльзень, ЧССР) — чэшскі футбаліст, абаронца клуба «Іскра» (Домажліцы) і былы ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі.
Клубная кар’ера
Выхаванец пльзенскай «Вікторыі», там жа выступаў большую частку прафесійнай кар’еры — у Гамбрынус Лізе і Другой лізе Чэхіі. Пераможца Другой лігі Чэхіі 2002/03 у складзе гэтага клуба. Аддаваўся ў арэнду ў «Модэну» (Серыя A) і «Тотэнхэм Хотспур» (англійская Прэм’ер-ліга; не гуляў). Сезон 2007/08 правёў у пражскай «Спарце», затым вярнуўся ў родны клуб. У яго складзе стаў уладальнікам Кубка Чэхіі, чатырохразовым чэмпіёнам Чэхіі, двухразовым уладальнікам Суперкубка Чэхіі.
Заставаўся іграком асновы «Вікторыі» да лета 2021 года, калі пакінуў клуб і папоўніў склад «Іскры» з трэцяга дывізіёна.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за маладзёжныя зборныя Чэхіі, удзельнічаў у моладзевым чэмпіянаце свету 2003 года, дзе забіў 2 гала ў 3 матчах. За дарослую зборную Чэхіі гуляе з 2009 года.
Дасягненні
Спарта (Прага)
Вікторыя (Пльзень)
Альпен
Альпен (Alpen) — камуна, размешчаная на Ніжнім Рэйне на паўночным захадзе зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, адміністрацыйная частка раёна Везель, адміністрацыйная акруга Дзюсельдорф. Насельніцтва — чалавек (на 31 сакавіка 2019 года). Плошча — 59,54 км². Афіцыйны код — 05 1 70 004.
Багатыр (Крым)
Багатыр (Богатир) — вёска ў Бахчысарайскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Зялёнаўскаму сельскаму савету.
Чэрвона Гірка (Макарыўскі раён)
Чэрвона Гірка (Черво́на Гірка́) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 972
NGC 972 (іншыя абазначэнні — UGC 2045, MCG 5-7-10, ZWG 505.12, KUG 0231+290, IRAS02312+2905, PGC 9788) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Мар’яніўка (Бандурыўскі сельсавет)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бандурыўскага сельсавета.
Берасцейская вежа
Берасцейская вежа — сярэднявечнае фартыфікацыйнае збудаванне ў Брэсце.
Існавала ў ХІІІ — 1-й пал. ХІХ ст. ў Брэсце (Берасці). Пабудавана ў 1270—1280-я гады ўладзімір-валынскім князем Уладзімірам Васількавічам, які ў той часам сярод іншага валодаў і Берасцем. Уладзімір абнавіў драўляную фартыфікацыю Берасцейскага дзяцінца і дадаткова ўмацаваў яго каменнай вежай-«стаўпом», верагодна, прамавугольнага плану, памерамі 5,9х6,3 метры і вышынёй, паводле летапісу, роўнай Камянецкай вежы, пабудаванай ім жа раней. Згадваецца Іпацьеўскім летапісам як «столп высотою яко Каменецкнй». Адносілася да тыпу манументальных абарончых вежаў, прызначаных для адбіцця атак з выкарыстаннем камнямётных машын. Пазней уваходзіла ў абарончую сістэму Берасцейскага замка. Паводле даследаванняў архітэктара І. Лаўроўскай, берасцейская вежа-данжон месцілася асобна па-за межамі замка (верагодна, побач з бернардзінскім касцёлам). Была складзена з брусковай цэглы на вапнавай рошчыне. Верагодна, выява Берасцейскай вежы змешчана на гарадскім гербе 1554 года. Разам з вежай Уладзімір заклаў і першую мураваную царкву Берасця. Вежа прастаяла да 1831 года, калі яе разабралі пры будаўніцтве Брэсцкай крэпасці.
Любоў Іванаўна Мазалеўская
Біяграфія
Унучка Рыгора Мазалеўскага. Вучылася ў Скідальскім вучылішчы і Гродзенскай прыватнай гімназіі. У 1920 годзе, падчас польска-савецкай вайны, з адступаючай Чырвонай Арміяй з’ехала на ўсход. Скончыла Беларускую драматычную студыю ў Маскве (1926), працавала ў Тэатры імя Якуба Коласа (Віцебск) і Тэатры імя Янкі Купалы (Мінск), на кінастудыі, выкладала ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Арганізатар, галоўны рэжысёр (1956—1961, 1963—1964) Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача (Мінск).
Творчасць
Сярод тэатральных пастановак Л. Мазалеўскай: «Папараць-кветка» (1957) і «На хвалях Серабранкі» (1961) І. Козела, «Горад майстроў» Т. Габэ (1956), «У пошуках радасці» В. Розава (1958), «Даходнае месца» А. Астроўскага, «Пакуль вы маладыя» І. Мележа, «Закон Лікурга» паводле Т. Драйзера, «Аксамітны сезон» М. Пагодзіна, «Гардзячка» паводле Т. Ян і інш.
Знялася ў шэрагу карцін беларускай кінастудыі.
Беларус (альманах)
Альманах «Беларус» — літаратурны альманах беларускіх пісьменнікаў замежжа «Беларус». Змяшчаць свае творы ў альманаху могуць толькі тыя аўтары, якія пастаянна пражываюць па-за межамі Беларусі. Галоўным рэдактарам і ўкладальнікам з’яўляецца Марат Клакоцкі, рэдактар газеты «Беларус» у 2003—2010 гадах.
У альманаху за 2007 год на амаль 200 старонках часопісу змешчаныя творы 18 аўтараў з 9 краін свету.
Сярод аўтараў: Ніна Аксёнчык, Віталь Воранаў, Яна Літвінава, Макс Шчур (Чэхія), Станіслаў Бабкевіч (Латвія), Ірына Варабей, Пётра Мурзёнак (Канада), Зміцер Давыдзенка (Масква, Расія), Віталь Зайка, Сяржук Сокалаў-Воюш (Нью-Ёрк, ЗША), Янка Запруднік, Вольга Прысмыцкая (Нью-Джэрсі, ЗША), Антось Зелянкоўскі (Фларыда, ЗША), Віктар Кавалеўскі (Аўстралія), Пятрусь Капчык, Іна Снарская (Украіна), Анатоль Маўчун (Польшча).
У альманаху за 2008 год на 205 старонках часопісу змешчаныя творы 19 беларускамоўных аўтараў з 9 краін свету.
Сярод аўтараў: Станіслаў Бабкевіч, Лявон Баравы, Уладзімір Блюднік, Ірына Варабей, Віталь Воранаў, Юрый Гіль, Зміцер Давыдзенка, Віталь Зайка, Віктар Кавалеўскі, Людміла Карайчэнцава, Павел Касцюкевіч, Ілля Куніцкі, Анатоль Маўчун, Пётр С. Мурзёнак, Пётр П. Мурзёнак, Юрый Пелюшонак, Сяржук Сокалаў-Воюш, Антось Тадароўскі, Макс Шчур.
У альманаху за 2009 год на 280 старонках часопісу змешчаныя творы 23 беларускамоўных аўтараў з 9 краін свету.
Сярод аўтараў: Георгі Аскерка, Станіслаў Бабкевіч, Лявон Баравы, Уладзімір Блюднік, Ірына Варабей, Віталь Воранаў, Зміцер Давыдзенка, Барыс Данілюк, Юрый Жвалікоўскі Віталь Зайка, Віктар Кавалеўскі, Віялета Кавалёва, Людміла Карайчэнцава, Цімох Ліякумовіч, Алег Мінкін, Пётр С. Мурзёнак, Пётр П. Мурзёнак, Сяржук Сокалаў-Воюш, Аляксандр Тарановіч, Юрась Шамецька, Макс Шчур, Валянціна Якімовіч, а таксама Брайтан-Бруклінскі Вядзьмак.
У альманаху за 2010 год на 282 старонках часопісу змешчаныя творы 24 беларускамоўных аўтараў з 10 краін свету.
Сярод аўтараў: Аляксей Арцёмаў, Лявон Баравы, Аляксандр Баршчэўскі, Ірына Варабей, Віталь Воранаў, Зміцер Давыдзенка, Барыс Данілюк, Віталь Зайка, Янка Запруднік, Віктар Кавалеўскі, Віялета Кавалёва, Якуб Лапатка, Цімох Ліякумовіч, Анатоль Маўчун, Алег Мінкін, Пётр С. Мурзёнак, Вольга Прысмыцкая, Эмігідыюш Рыжы, Іна Снарская, Сяржук Сокалаў-Воюш, Аляксандр Тарановіч, Дзмітрый Шатыловіч, Макс Шчур, Валянціна Якімовіч.
У альманаху за 2011 год на 240 старонках часопісу змешчаныя творы 19 беларускамоўных аўтараў з 10 краін свету.
Сярод аўтараў: Лявон Баравы, Ірына Варабей, Віталь Воранаў, Зміцер Давыдзенка, Юрый Жвалікоўскі, Віталь Зайка, Віктар Кавалеўскі, Аліна Кузьміч, Якуб Лапатка, Цімох Ліякумовіч, Анатоль Маўчун, Эмігідыюш Рыжы, Міхась Скіба, Іна Снарская, Сяржук Сокалаў-Воюш, Аляксандр Тарановіч, Юрась Шамецька, Макс Шчур, Валянціна Якімовіч.
У альманаху за 2012 год на 331 старонках часопісу змешчаныя творы 24 беларускамоўных аўтараў з 10 краін свету.
Сярод аўтараў: Аляксей Арцёмаў, Лявон Баравы, Ірына Варабей, Сяргей Вітушка, Віталь Воранаў, Зміцер Давыдзенка, Віталь Зайка, Віктар Кавалеўскі, Людміла Карайчэнцэва, Якуб Лапатка, Цімох Ліякумовіч, Анатоль Маўчун, Алег Мінкін, Пётр С. Мурзёнак, Пётр Пятровіч Мурзёнак, Эмігідыюш Рыжы, Таццяна Саланко, Іна Снарская, Сяржук Сокалаў-Воюш, Аляксандр Тарановіч, Юрась Шамецька, Дзмітрый Шатыловіч, Макс Шчур, Валянціна Якімовіч.
Чэрвона Слабодка (Макарыўскі раён)
Чэрвона Слабодка (Червона Слобода) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Тыцыян Юстынавіч Табідзэ
Тыцыян Юстынавіч Табідзэ (ტიციან ტაბიძე; 21 сакавіка (2 красавіка) 1895, сяло Чквішы, Кутаіская губерня- 16 снежня 1937) — грузінскі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і сельскага святара. З 1905 года вучыўся ў Кутаіскай гімназіі - там жа, дзе і У. У. Маякоўскі. Рана пачаў пісаць вершы, з 6 класа гімназіі (1912 год) друкаваў вершы і пераклады рускіх і французскіх паэтаў на грузінскую мову - спачатку ў кутаіскіх газетах, а затым і ў тыфліскіх. Скончыў у 1917 годзе гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. У Маскве зблізіўся з рускімі сімвалістамі. Адзін з арганізатараў грузінскай сімвалісцкай групы «Блакітныя рогі» (1915), рэдагаваў орган гэтай групы «Барыкады». Кожнага паэтычнага госця Тбілісі першымі сустракалі, як правіла Тыцыян Табідзэ і Паала Яшвілі. Табідзэ ў гэтых адносінах працягваў традыцыю славутага паэта Аляксандра Чаўчавадзэ. У верасні 1924 яны сустрэлі Сяргея Ясеніна. У 1931 годзе Грузію наведаў Барыс Пастарнак, дзе і адбылася гістарычная сустрэча двух паэтаў, якія сталі блізкімі сябрамі. У пачатку 1937 года ў Маскве і Ленінградзе прайшлі творчыя вечары Тыцыяна Табідзэ; у тым жа годзе ён быў рэпрэсаваны, расстраляны 16 снежня 1937. Рэабілітаваны пасмяротна.
На беларускую мову асобныя вершы пераклаў Максім Лужанін.
Мар’яніўка (Райгарадская вясковая абшчына)
Мар’яніўка (Мар'я́нівка) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Пульсана
Пульсана (Pulsano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Таранта.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Trifone e Madonna dei Martiri (si festeggia anche la Madonna di Lourdes).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Honoris causa
Рэкамендуецца, каб такія ступені зазначаліся ў біяграфічных даных у якасці ўзнагароды, а не як элемент адукацыі. Што тычыцца выкарыстання гэтага ганаровай ступені, палітыка вышэйшых навучальных устаноў звычайна патрабуе, каб атрымальнікі ўстрымліваліся ад выкарыстання ступені тады, калі яна можа ўвесці кагосці ў аману наконт адукацыі яе атрымальніка і каб атрымальнік ганаровай доктарскай ступені абмяжоўваў выкарыстанне тытула «доктар» толькі зносінамі з адпаведнай вышэйшай навучальнай установай, а не ў рамках больш шырокага грамадскага выкарыстання.
Зонсбек
Зонсбек (Sonsbeck) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Везель. Насельніцтва — 8596 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 55,28 км². Афіцыйны код — 05 1 70 040.
Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.
Honoris causa
Гісторыя
Амерыканскі святар Тэадор Хесбург, прэзідэнт Універсітэта Нотр-Дам у штаце Індыяна, з’яўляецца рэкардсменам па колькасці ганаровых ступеняў, атрымаўшы іх 150 за ўсё жыццё.
Кантраверсійны характар
Сёння атрымальнікі ганаровых ступеняў, асабліва тыя, хто не маюць папярэдняй навуковай кваліфікацыі, часам падвяргаюцца грамадскай крытыцы, калі яны настойваюць на тым, каб іх называлі доктарам, паколькі ганаровае званне можа ўвесці шырокую грамадскасць у аману адносна іх кваліфікацыі. У XX і XXI стагоддзях некаторыя ўніверсітэты і каледжы былі абвінавачаныя ў прадастаўленні ганаровых ступеняў у абмен, напрыклад, на буйныя ахвяраванні.
Прысуджэнне ганаровай ступені палітычным дзеячам можа выклікаць пратэсты з боку выкладчыкаў або студэнтаў. Так, у 2001 годзе Джордж Буш малодшы атрымаў ганаровую ступень у Ельскім універсітэце, дзе ў 1968 годзе атрымаў ступень бакалаўра гісторыі. Некаторыя студэнты і выкладчыкі з-за вырашылі байкатаваць 300-годдзе адкрыцця ўніверсітэта.
У 1985 годзе ў якасці жэсту знявагі Оксфардскі ўніверсітэт прагаласаваў за тое, каб адмовіць Маргарэт Тэтчэр у ганаровай ступені ў знак пратэсту супраць скарачэння ўрадам фінансавання вышэйшай адукацыі ў Вялікабрытаніі. Гэтая ўзнагарода раней прысуджалася ўсім прэм’ер-міністрам, які атрымаў адукацыю ў Оксфардзе.
У 2005 годзе ва Універсітэце Заходняга Антарыё Генры Маргенталер, гінеколаг, які ўдзельнічаў у судовай справе аб дэкрыміналізацыі абортаў у Канадзе, быў удастоены звання ганаровага доктара права. Але было сабрана больш за 12 тысяч подпісаў з просьбай аб тым, каб універсітэт адмяніў сваё рашэнне. Было праведзена некалькі мітынгаў пратэсту, у тым ліку адзін у дзень прысуджэння ганаровай ступені (сустрэчная петыцыя ў падтрымку ступені Маргенталера сабрала 10 000 подпісаў).
У 2007 годзе пратэстоўцы запатрабавалі, каб Эдынбургскі ўніверсітэт адмяніў ганаровую ступень, прысуджаную зімбабвійскаму дыктатару Роберту Мугабэ ў 1984 годзе. Пасля ўніверсітэт абвясціў аб планах перагледзець сваю палітыку атрымання ганаровых ступеняў і пазбавіць некаторых дзеячоў іх ганаровых ступеняў, якія іх не заслугоўвалі. Пры разглядзе пытання аб адмене ганаровай ступені палітычнага дзеяча будуць улічвацца такія прычыны, як парушэнне правоў чалавека або карупцыя. У выніку было абвешчана, што Мугабэ пазбавілі ганаровай ступені. Універсітэт таксама планаваў правесці больш строгую працэдуру адбору патэнцыйных атрымальнікаў ганаровых ступеняў у спробе выправіць тэндэнцыю прысуджэння ступеняў знакамітасцям. Студэнты Масачусецкага ўніверсітэта ў ЗША таксама папрасілі ўніверсітэт адклікаць ганаровую ступень, якая была прысуджана Мугабэ больш за дваццаць гадоў таму, і 12 чэрвеня 2008 года папячыцелі аднагалосна адмянілі ганаровую ступень Роберта Мугабэ. Мічыганскі дзяржаўны ўніверсітэт таксама адмяніў сваю ганаровую ступень для яго.
У красавіку 2009 года Універсітэт Арызоны адмовіўся даць ганаровую ступень прэзідэнту ЗША Бараку Абаму з-за адсутнасці ў яго дастатковых кваліфікацыйных дасягненняў да гэтага часу. Таксама разгарэлася спрэчка аб прысуджэнні Універсітэтам Нотр-Дам у Індыяне Абаму ганаровай ступені, паколькі ВНУ з’яўляецца рымска-каталіцкай, а Абама прытрымліваецца ліберальных поглядаў на аборты і падтрымлівае даследаванні эмбрыянальных ствалавых клетак, што супярэчыць афіцыйнай пазіцыі Ватыкана.
Вольга Андрэеўна Бертэль
Вольга Андрэеўна Бертэль (в. Вялікія Кавалічы, Гродзенскі павет —, Гродна) — дзяржаўны і палітычны дзеяч. Член ВКП (б). Жонка заходне-беларускага камуністычнага і рэвалюцыйнага дзеяча Аляксандра Бертэля (1902—1939).
Біяграфія
Падчас бітвы за Гродна пры далучэнні Заходняй Беларусі мясцовыя жыхары і польскія салдаты спалілі дом Бертэляў, застрэліўшы мужа і дачку, а таксама параніўшы сына. Вольга Андрэеўна моцна абгарэла, ратуючы другога сына.
З 1946 года была на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1946—1965 гадах была рабочым, а пазнее і майстрам Гродзенскага гарбарнага завода № 4.
Абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 2-га склікання, Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання.
Памерла ў 1986 годзе ў Гродне.
Люлебургаз
Люлебургаз (Lüleburgaz), горад у Турцыі, буйнейшы горад правінцыі Кыркларэлі (Мармуроваморскі рэгіён). Звыш 100 тыс. жыхароў (2010). Развітая прамысловасць.
Славуты мячэццю і мастом 16 стагоддзя, пабудаванымі пры вялікім везіры Сакалу Мехмет Пашы.
Андронік V Палеалог
Андронік V Палеалог (Ανδρόνικος Ε 'Παλαιολόγος; 1400—1407) — імператар-суправіцель Візантыйскай імперыі са сваім бацькам Іаанам VII Палеалогам, які ў сваю чаргу таксама з'яўляўся намінальным суправіцелем Мануіла II.
Андронік V Палеалог быў адзіным вядомым сынам Іаана VII Палеалога і Ірэны (Ірыны) Гатылузіа, дачкі архонта в. Лесбас Франчэска Гатылузіа.
Архідныя
Архідныя, Ятрышнікавыя (Orchidaceae) — самае вялікае сямейства аднадольных раслін.
Арэал
Пашыраны ўсюды, акрамя палярных абласцей і пустынь. Найбольш разнастайныя і шматлікія ў тропіках і субтропіках Амерыкі і Паўднёвай Азіі; на Беларусі 36 відаў з родаў, , , , , , , , , , і інш.
Апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны, наземныя (з карэнішчамі або падземнымі клубнямі) і эпіфіты. Лісце суцэльнае, у эпіфітных форм і сапратрофаў рэдукаванае да лускавінак. Кветкі няправільныя, у коласападобных ці гронкападобных суквеццях часам даўжынёю да 2-3 м, радзей адзіночныя. Калякветнік яркі, пахучы, вычварнай формы, падвоены. Ніжнія пялёсткі (т.зв. губа) складанай будовы, звычайна выступаюць з кветкі і ўтвараюць «пасадачную пляцоўку» для насякомых-апыляльнікаў. У многіх архідных магчыма самаапыленне. Характэрная асаблівасць — зрастанне тычынкі са слупком з утварэннем калонкі. Плод — каробачка. Ад апылення да выспявання насення і пладоў праходзіць да двух і болей гадоў. У некаторых відаў насенне прарастае толькі пасля пападання ў іх грыбоў, што ўтвараюць эндатрофную мікарызу
Сістэматыка
Аб’ядноўвае 600—700 родаў, больш за 20 тыс. відаў (паводле інш. звестак, каля 800 родаў, 35 тыс. відаў).
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, харчовыя, дэкаратыўныя расліны. Плады ванілі выкарыстоўваюць у харчовай прамысловасці, з высушаных карэнішчаў ятрышнікаў і некаторых іншых відаў атрымліваюць лекавы сродак —. У культуру архідныя ўведзены больш за 1 тыс. гадоў назад у Кітаі. У Еўропе паявіліся на мяжы XVI—XVII ст., у пач. ХХ ст. распрацаваны спосаб іх вырошчвання ў аранжарэях з насення, заражанага грыбам-сімбіёнтам.
Ваенны міністр ЗША
Ваенны міністр ЗША (United States Secretary of War, даслоўна Сакратар вайны ЗША) — кіраўнік Ваеннага міністэрства ЗША, быў членам кабінета прэзідэнта Злучаных Штатаў, пачынаючы з адміністрацыі Джорджа Вашынгтона. Аналагічная пасада, была створана для выканання ваенных функцый Кангрэсам Канфедэрацыі паводле Артыкулаў Канфедэрацыі паміж 1781 і 1789 годамі. Бенджамін Лінкальн, а пазней Генры Нокс займалі гэту пасаду. Калі Вашынгтон заняў пасаду першага прэзідэнта ў адпаведнасці з Канстытуцыяй, ён прызначыў Нокса на гэтую пасаду.
У 1947 годзе ваеннае міністэрства і ваенна-марское міністэрства былі рэарганізаваны ў рамках навастворанага міністэрства абароны ЗША. Ваенны міністр быў заменены міністрам арміі і міністрам ваенна-паветраных сіл, якія, разам з міністрам ваенна-марскога флоту, з 1949 года перасталі быць членамі Кабінета ЗША, і засталіся пры міністры абароны, які стаў членам Кабінета. Міністр арміі, як правіла, лічыцца прамым пераемнікам ваеннага міністра ЗША. Міністр абароны заняў месца ваеннага міністра ў Кабінеце і лініі наследавання пасады прэзідэнта.
Спіс ваенных міністраў ЗША
Бенджамін Лінкальн быў першым чалавекам, прызначаным на пасаду ваеннага міністра Кантынентальным Кангрэсам і займаў гэтую пасаду з 1781 года па 1783 год. Пасля яго адстаўкі пасаду ваеннага міністра заняў Генры Нокс, які застаўся міністрам і першым Кабінеце ЗША Джорджа Вашынгтона.
Канстанцін Акімавіч Антонаў
Канстанцін Акімавіч Антонаў ( —, Масква) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант Савецкай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
5 жніўня 1919 года ўступіў у РСЧА. З кастрычніка 1937 па люты 1940 год праходзіў навучанне ў Ваеннай акадэміі РСЧА імя М. В. Фрунзэ, пасля заканчэння якой быў прызначаны начальнікам 2-га аддзела Упраўлення пагранвойскаў НКУС БССР.
З 6 ліпеня 1942 года выконвае пасаду начальніка штаба Упраўлення пагранічных войскаў НКУС Туркменскай акругі, з 27 ліпеня 1944 года і да канца вайны служыў на той жа пасадзе ў Беларускай акрузе.
Дэпутат Вярхоўнага савета Беларускай ССР (1947, 1959). Дэлегат XIX з’езда КПСС (1952).
Гародныця (Нэмірыўскі раён)
Гародныця (Горо́дниця) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Серная кіслата
Серная кіслата H2SO4 — моцная двухасноўная кіслата, якая адпавядае вышэйшай ступені акіслення серы (+6). Пры звычайных умовах канцэнтраваная серная кіслата — цяжкая алеістая вадкасць без колеру і паху. У тэхніцы сернай кіслатой называюць яе сумесі з вадой, так і з серным ангідрыдам SO3. Калі малярныя адносіны SO3:H2O < 1, то гэта водны раствор сернай кіслаты, калі > 1, — раствор SO3 ў сернай кіслаце (олеум).
Багатэ (Білагірскі раён)
Багатэ (Багате) — сяло ў Білагірскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Багатаўскаму сельскаму савету.
IC 2985
IC 2985 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вінілхларыд
Вінілхларыд (хлорысты вініл, хлорвініл, хлорэтылен, хлорэтэн, этыленхларыд) — арганічнае рэчыва; бескаляровы газ са слабым саладкаватым пахам, які мае формулу C2H3Cl і ўяўляе сабой простае хлорвытворнае этылену. Рэчыва з'яўляецца надзвычай вогне- і выбуханебяспечным, вылучае пры гарэнні таксічныя рэчывы. Вінілхларыд - моцны яд, які аказвае на чалавека канцэрагеннае, мутагеннае і тэратагеннае дзеянне.
Прамысловая вытворчасць вінілхларыду уваходзіць у першую дзесятку вытворчасці найбуйнейшых шматтанажных прадуктаў асноўнага арганічнага сінтэзу; пры гэтым амаль ўвесь выраблены аб'ём выкарыстоўваецца для далейшага сінтэзу полівінілхларыду (ПВХ), манамерам якога і з'яўляецца вінілхларыд.
Шнурыў Ліс
Шнурыў Ліс (Шнурів Ліс) — вёска ў Макарыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Берынгія
Берынгія, Берынгаў мост — сухапутны мост на месцы сучасных Берынгава праліва, часткова Берынгава мора і Паўночнага Ледавітага акіяна, які злучаў у старажытнасці Паўночную Амерыку і Еўразію.
Мяркуюць, што ў перыяды пахаладання клімату Зямлі ў сувязі з ростам ледавікоў на палярных шапках узровень сусветнага акіяна значна паніжаўся. У выніку гэтага з'яўляліся вялізарныя ўчасткі сушы, якія ў наш час знаходзяцца пад вадой. Вывучэнне дна мора каля Берынгава праліва паказала, што за апошнія 2,6 мільёнаў гадоў суша ў гэтым рэгіёне агалялася прыкладна 6 разоў. Апошні раз Берангаў мост існаваў у 35 — 15,5 тысячагоддзях да н. э. Яго шырыня магла дасягаць 1600 км. Канчаткова сучасныя геаграфічныя абрысы ўзбярэжжа набыло толькі ў 6 тысячагоддзі да н. э.
Прыродныя ўмовы
Лічыцца, што падчас апошняга аледзянення Берынгія і суседнія землі Сібіры заставаліся свабоднымі ад ледзянога покрыву. Большую частку тэрыторыі займала травяністая тундра. Знойдзены рэшткі дрэваў, што сведчыць пра тое, што ў пэўныя прамежкі часу клімат быў даволі цёплы і вільготны для росту лясоў. Заходняя частка Берынгіі была больш сухой і халоднай, чым усходняя.
Міграцыі
Берынгія была натуральным мастом для міграцыі жывёл і людзей. Так, з Азіі ў Паўночную Амерыку перасяліліся маманты, львы і мядзведзі, а з Паўночнай Амерыкі ў Азію — вярблюды і коні. Цікава, што апошнія два віды на сваёй прарадзіме пазней вымерлі. Найбольш абгрунтаваная версія засялення людзьмі Амерыкі таксама абапіраецца на думку, што міграцыя адбывалася ў прамежку часу 70 — 12 тысячагоддзяў да н. э. праз Берынгію.
ФК Нім Алімпік
«Нім Алімпік» (Nîmes Olympique) — французскі футбольны клуб з горада Нім. Заснаваны ў 1937 годзе. Трохразовы фіналіст Кубка Францыі (1958, 1961, 1996).
Белен (Мюнстэр)
Белен (Beelen) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Варэндорф. Насельніцтва — 6287 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 31,35 км². Афіцыйны код — 05 5 70 012.
NGC 976
NGC 976 (іншыя абазначэнні — UGC 2042, MCG 3-7-27, ZWG 462.27, IRAS02311+2045, PGC 9776) — галактыка ў сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Бабруйскі раён
Бабру́йскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці. Цэнтр — горад Бабруйск.
Геаграфія
Бабруйскі раён размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Магілёўскай вобласці. Плошча раёна — 1,6 тыс. км². Мяжуе з Глускім, Асіповіцкім і Кіраўскім раёнамі Магілёўскай вобласці, Рагачоўскім, Жлобінскім, Светлагорскім і Акцябрскім раёнамі Гомельскай вобласці.
Большая частка раёна размешчана ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Пераважаюць вышыні 150—170 м над узроўнем мора. Найвышэйшы пункт 183,5 м (каля п. Глуша), самая нізкая адзнака — 131,2 м у даліне р. Бярэзіна каля в. Палянкі.
Раён прымеркаваны да ўсходняй часткі Беларускай антэклізы, у межах Бабруйскага пахаванага выступу. Зверху залягаюць пароды антрапагенавага ўзросту магутнасцю ад 40-60 да 100—150 м. У іх складзе найбольшае значэнне маюць водна-ледавіковыя і ледавіковыя ўтварэнні бярэзінскага, дняпроўскага і сожскага ледавікоў. Бабруйскі пахаваны выступ мае даўжыню 130 км, шырыню — 20-50 км. Найбольш узнятая ўсходняя частка ў раёне Бабруйска, дзе фундамент залягае на глыбіні каля 0,2 — 0,25 км. Складзены пераважна з біятытавых, амфібалітавых гранітаў-гнейсаў.
Ландшафты Бабруйскага раёна — спадзістахвалістая, пласкахвалістая марэнная раўніна з узгоркамі, лагчынамі, катлаванамі, ярамі, западзінамі. Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя, супясчана-сугліністыя, тарфяна-балотныя. Ворныя землі, участкі шыракаліста-яловых, хваёвых, бярозавых лясоў, пазапоймавых лугоў.
Гісторыя
Раён утвораны 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР шляхам аб’яднання скасаваных Бабруйскага 1-га і Бабруйскага 2-га раёнаў. Цэнтр — горад Бабруйск. Раён уключаў 28 сельсаветаў: Багушоўскі нацыянальны рускі, Баравіцкі, Бераснёўскі, Бортнікаўскі, Брожскі, Варатынскі, Восаўскі, Гарадзецкі, Гарбацэвіцкі, Кавалёўскі, Казуліцкі, Каменкаўскі (Каменскі), Капусцінскі нацыянальны рускі, Лешчанскі, Любоніцкі, Малеўскі, Міхалёўскі, Мышкавіцкі, Падрэцкі, Паўлавіцкі, Продзвінскі, Рымавецкі, Старцаўскі, Сычкаўскі, Туркоўскі, Харлапавіцкі, Хімоўскі, Цялушскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 12 лютага 1935 года Баравіцкі, Бераснёўскі, Гарадзецкі, Казуліцкі, Капусцінскі нацыянальны рускі, Лешчанскі, Любоніцкі, Мышкавіцкі, Падрэцкі, Паўлавіцкі, Старцаўскі і Харлапавіцкі сельсаветы перададзены ў склад новаўтворанага Кіраўскага раёна. У 1937 годзе Багушоўскі нацыянальны рускі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Багушоўскі, Міхалёўскі, Туркоўскі сельсаветы, Каменкаўскі сельсавет перайменаваны ў Слабодкаўскі. 11 красавіка 1960 года скасаваны Рымавецкі сельсавет. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны Бярозаўскі, Завалочыцкі, Казловіцкі, Каткаўскі, Клятнянскі, Слаўкавіцкі, Хваставіцкі сельсаветы скасаванага Глускага раёна, горад Асіповічы, Восаўскі, Замошскі, Зборскі, Каменіцкі, Карытненскі, Лапіцкі, Ліпеньскі, Пагарэльскі, Свіслацкі, Ясенскі сельсаветы скасаванага Асіповіцкага раёна. 25 лютага 1962 года ўтвораны Барысаўшчынскі сельсавет, Восаўскі сельсавет перайменаваны ў Пратасевіцкі, Мальеўскі (Малеўскі) сельсавет — у Ламбаўскі. 6 студзеня 1965 года адноўленаму Асіповіцкаму раёну перададзены горад Асіповічы, рабочы пасёлак Градзянка, Замошскі, Зборскі, Каменіцкі, Карытненскі, Лапіцкі, Ліпеньскі, Пагарэльскі, Пратасевіцкі, Свіслацкі, Ясенскі сельсаветы. 30 ліпеня 1966 года адноўленаму Глускаму раёну перададзены гарадскі пасёлак Глуск, Барысаўшчынскі, Бярозаўскі, Завалочыцкі, Казловіцкі, Каткаўскі, Клятнянскі, Слаўкавіцкі, Хваставіцкі сельсаветы. 29 студзеня 1968 года Продзвінскі сельсавет перайменаваны ў Вішнёўскі. 20 снежня 1982 года ўтвораны Гарохаўскі сельсавет, скасаваны Ламбаўскі сельсавет. 22 лютага 2013 года Глушанскі пассавет рэарганізаваны ў Глушанскі сельсавет. 20 лістапада 2013 года скасаваны Восаўскі і Гарохаўскі сельсаветы.
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Мінск — Бабруйск — Гомель, Бабруйск — Рабкор; аўтамабільныя дарогі Мінск — Бабруйск — Гомель, Слуцк — Бабруйск — Рагачоў, Крычаў — Бабруйск — Івацэвічы, Магілёў — Бабруйск — Рагачоў, Магілёў — Бабруйск — Мазыр. Па р. Бярэзіне ажыццяуляецца суднаходства, рачны порт — Бабруйск.
Барыс Сямёнавіч Акрэсцін
Бары́с Сямё́навіч Акрэ́сцін (Борис Семёнович Окрестин;, Масква — , ) — ваенны лётчык, гвардыі старшы лейтэнант, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Б. С. Акрэсцін нарадзіўся ў Маскве. скончыў 7 класаў школы. Вучыўся ў аэраклубе «Метрабуда», працаваў у ім авіятэхнікам і лётчыкам-інструктарам. У 1942 годзе прызваны на службу ў РСЧА. У дзеючай арміі з верасня 1942 г. на Сталінградскім, Паўднёвым, 4-м Украінскім, 3-м Беларускім франтах. Удзельнік Сталінградскай бітвы, вызвалення Украіны і Беларусі. У 1943 годзе ўступіў у ВКП(б).
Намеснік камандзіра эскадрыллі 74-га гвардзейскага штурмавога авіяпалка 1-й гвардзейскай авіядывізіі гвардыі старшы лейтэнант Акрэсцін да канца снежня 1943 г. выканаў 381 баявы вылет, знішчыў больш за 40 танкаў, 2 бронеаўтамабілі, 2 самалёты і вялікую колькасць іншай баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка. Лятаў на самалётах По-2 і Іл-2. У баі над горадам Нікапаль (Днепрапятроўская вобласць) быў цяжка паранены. Удзельнічаў у вызваленні горада Талачын (Віцебская вобласць), штурмаваў эшалоны праціўніка на ўчастку чыгункі Орша—Талачын.
6 ліпеня 1944 г. за 20 км на паўднёвы ўсход ад Мінска (у раёне вышыні 247 за 3 км на паўночны захад ад вёскі Абчак ) у час баёў па ліквідацыі варожай групоўкі, якая прарывалася з мінскага «катла», самалёт Б. Акрэсціна быў падбіты. Лётчык накіраваў ахопленую агнём машыну на калону праціўніка. Пахаваны Б. С. Акрэсцін на Вайсковых могілках у Мінску.
Коржыўка (Нэмірыўскі раён)
Коржыўка (Ко́ржівка) — вёска ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Райгарадской вясковай абшчыны.
Арнольд фон Вінкельрыд
Арнольд фон Вінкельрыд або Эрні Вінкельрыд (Arnold von Winkelried; пам. года, Земпах) — легендарны швейцарскі народны герой, змагар за незалежнасць ад Габсбургаў, удзельнік бітвы пры Земпаху.
Альшэва (Мінск)
Альшэ́ва — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска.
Арнольд фон Вінкельрыд
Вінкельрыд лічыцца жыхаром кантона Унтэрвальдэн. У ходзе бітвы пад Земпахам ён прыняў на сябе ўдар варожых дзід, чым забяспечыў перамогу швейцарскага войска над герцагам Леапольдам Аўстрыйскім.
Для швейцарцаў Арнольд фон Вінкельрыд стаў увасабленнем самаахвяравання ў імя выратавання радзімы, аднак гістарычнасць яго асобы падвяргаецца сумневу.
Альшэва (Мінск)
Гісторыя
Месцілася за 400 метраў на поўнач ад галоўнай брамы Кальварыі. У 1800 годзе фальварак, уласнасць расійскага прапаршчыка П. І. Мендзялеева. З 1934 года вёска ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Фрунзенскі раён. Ад назвы вёскі ўзнікла вуліца Альшэўская, пераназваная ў 1969 годзе ў вуліцу Альшэўскага. Вясковыя дамы былі знесеныя ў канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў, калі там пачалося будаўніцтва шматпавярховых дамоў. Прыкладна на месцы вёскі цяпер месціцца будынак Выканаўчага камітэта Мінскага раёна і рог вуліц Альшэўскага і Бірузова.
У 2009 годзе сквер атрымаў назву Альшэўскі ў гонар вёскі. У 2017 годзе запланаваная станцыя Мінскага метрапалітэна атрымала назву Альшэўская.
Каракі
Каракі (рус. коряки; саманазвы: чавчыв, нымылгын, алутальу і інш.) — карэнныя насельнікі Паўночнай Камчаткі. Агульная колькасць ў Расіі — 7953 (2010 г.).
Гісторыя
Агульнымі продкамі каракаў былі палеазіяцкія паляўнічыя эпохі неаліту, якія насялялі ўзбярэжжа Ахоцкага мора. На Камчатке яны з’явіліся пазней за ітэлменаў. Існуюць таксама гіпотэзы, што продкі каракаў некаторы час насялялі Берынгію, аб іх сувязі з ніўхамі.
Са старажытнейшых часоў асноўным заняткам каракаў на поўначы Камчаткі былі лоў рыбы і паляванне на ластаногіх і іншых звяроў. У XI—XVI стст. частка насельніцтва перайшла да аленегадоўлі. У кан. XVII ст. налічвалася прыкладна 10-11 тыс. чалавек. Найбольш шматлікія моўныя і тэрытарыяльныя групы: паланцы (2,6 тыс. чал.), ітканцы, паранцы, камянцы і інш.
Адносіны паміж каракмі і рускімі, якія з’явіліся тут ў XVII ст., былі складанамі. З аднаго боку, аленяводам-каракам патрабавалася дапамога ў барадзьбе з ваяўнічымі чукчамі, з другога — узбярэжныя каракі аказвалі супраціўленне абіраўшым іх казакам. У выніку ваенных сутычак з казакамі і эпідэміі воспы да кан. XVIII ст. колькасць карэнных насельнікаў скарацілася да 4,8 тыс. чал., але ў кан. XIX ст. зноў вырасла да 7,3 тыс. чал. (1897 г.).
Колькасць каракаў у Расіі:
У 1930—2007 гг. існавала Каракская аўтаномная акруга з цэнтрам у Палане. Асноўным насельніцтвам там былі рускія (64,5 % у 1979 г. і 50,6 % ў 2005 г.). Каракі складалі адпаведна толькі 16,2 % у 1979 г. і 26,7 % ў 2005 г. З’яўленне каракскай літаратурнай мовы, выкладанне яе ў школах, знаёмства з агульнай культурнай спадчынай садзейнічалі гуртаванню каракаў.
Традыцыйная культура
Каракі, што жылі на ўзбярэжжы, здаўна займаліся паляваннем на ластаногіх марскіх звяроў і кітоў, ловам ласасёвых рыб, у меньшай ступені здабычай футра. Для лову рыбы выкарыстоўвалі завалы, сеткі, вуды і гаплікі на доўгім рамяні, якія нагадвалі гарпун. Для перамяшчэння па вадзе ладзілі чаўны і байдары. Рыбалоўства дапаўнялася паляваннем на птушак і капытных, збіральніцтвам дзікарослых ягад і карэнняў.
Традыцыйная вопратка глухога пакрою са скур аленяў ці марскіх звяроў. Мужчыны насілі кухлянкі з капелюшамі і нагруднікамі, скураныя штаны, футравыя шапкі з навушнікамі, узімку — рукавіцы. Жанчыны — падвоены футравы камбінезон да кален.
Асноўныя жанры фальклору — казкі, гістарычныя паданні, замовы, загадкі, песні. Апошнія спяваліся паасобку («асабістыя») ці разам («родавыя»). Папулярны духавы музычны інструмент — г’эйнэчг’ын. Каракі славяцца разьбярствам па дрэве са складанымі ўзорамі. Сёння традыцыйная культура каракаў зберагаецца фальклорнымі і аматарскімі гурткамі. У Палане створаны народны харэаграфічны ансамбль «Мэнго».