cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дыястала
Дыястала (ад грэч. diastole — пашырэнне) — пашырэнне паражнін сэрца (звязана з расслабленнем цягліц перадсэрдзяў і страўнічкаў), падчас якога яно запаўняецца крывёй; разам з сісталай (скарачэннем) складае цыкл сардэчнай дзейнасці. Пры гэтым адкрыты  і  клапаны, а лёгачны і клапаны закрыты.
Пры надыходзе смерці сэрца знаходзіцца ў стане дыясталы.
Адам Сямёнавіч Славінскі
Ада́м Сямё́навіч Славі́нскі (сапр. Качаро́ўскі) (30 жніўня (11 верасня) 1885, Панінка, Наваград-Валынскага павета Валынскай губерні —, Масква, палігон Камунарка) — рэвалюцыянер, партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.
Біяграфія
Нарадзіўся 11 верасня 1885 года ў Панінцы Наваград-Валынскага павета Валынскай губерні (цяпер — Палонскі раён Хмяльніцкай вобласці Украіны). У 1907 і 1909 гадах арыштоўваўся за рэвалюцыйную дзейнасць. З 1907 года член Варшаўскай арганізацыі СДКПіЛ.
З 1912 года ў Санкт-Пецярбургу. У час Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ўзначальваў чырвонагвардзейскі атрад, потым Чырвоную гвардыю Маскоўска-Застаўскага раёна Петраграда. Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў Петраградзе.
Са студзеня 1918 года — у Менску, старшыня бюро Мінскай групы СДКПіЛ. У час нямецкай акупацыі (канец лютага — снежань 1918) член Менскага падпольнага райкама РКП(б), са жніўня 1918 года член краявога камітэта камуністычных арганізацый Беларусі і Літвы. Са снежня 1918 года начальнік Менскай гарадской міліцыі, загадчык Менскага губернскага аддзела ўпраўлення ўнутраных спраў, член Менскага губернскага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта. З лютага 1919 года камісар 52-й (Заходняй) стралковай дывізіі. За польскай акупацыяй, у пачатку 1920 года арганізатар партызанскага руху ў Менскай губерні, з траўня 1920 года начальнік палітычнага аддзела 57-й стралковай дывізіі. У ліпені — жніўні 1920 года старшыня Гродзенскага ВРК.
У 1920—1924 гадах народны камісар земляробства БССР. У 1924—1928 гадах прадстаўнік КПЗБ пры ЦК КП(б)Б, узначальваў Бюро дапамогі Кампартыі Заходняй Беларусі пры ЦК КП(б)Б. У 1928—1930 гадах адказны сакратар Менскага акруговага і гарадскога камітэтаў КП(б)Б, адначасова старшыня МОПРа БССР. У 1934—1937 гадах начальнік палітычнага аддзела Маскоўска-Беларуска-Балтыйскай чыгункі.
Член ЦБ КП(б)Б у 1920—1924 гадах, член ЦК КП(б)Б у 1925—1932 гадах, член ЦК КПЗБ у 1926—1935 гадах, член ЦК КПП з 1930 года, член ЦВК СССР у 1925—1929 гадах, член ЦВК БССР у 1920—1931 гадах, член Прэзідыума ЦВК БССР у 1922—1924 гадах.
Пазней у Маскве, старшыня кантрольна-інспектарскай групы Цэнтральнага ўпраўлення Наркамата шляхоў зносін СССР. 9 ліпеня 1937 года арыштаваны ў Маскве па адрасе вул. Серафімовіча, 2 (Дом урада), кв. 218. Абвінавачаны ў здрадзе радзіме і ўдзеле ў контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі. Расстраляны 3 лістапада 1937 года на палігоне Камунарка. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1955 годзе.
Ушанаванне памяці
У яго гонар названы вуліцы ў Мінску і Гродне, пасёлак Славінскі (цяпер вёска Славінск, Петрыкаўскі раён), пасёлак Славінскі (раней Пуцяты, Слуцкі раён).
Псалом 78
Псалом 78 (79 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіць у 11-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца. Галоўная тэма гэтага псалма — плач па разбураным Іерусаліме.
Астраўкі (возера, Лепельскі раён)
Астраўкі́ — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, за 30 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Суша.
Плошча паверхні возера 0,54 км². Даўжыня 1,74 км, найбольшая шырыня 0,92 км. Даўжыня берагавой лініі 5,61 км. Найбольшая глыбіня 12,7 м, сярэдняя 5 м. Аб’ём вады ў возеры 2,69 млн м³. Плошча вадазбору 102,1 км².
Катлавіна возера лопасцевай формы, складанага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і складаецца з 2 плёсаў. Вышыня схілаў катлавіны дасягае 10 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, на паўночным усходзе і паўночным захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны. На возеры 2 астравы агульнай плошчай 0,1 га. Да глыбіні 1,5—2 м дно возера выслана пяском, на большых глыбінях апясчаненымі адкладамі і гліністым ілам.
У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, мянтуз, лінь, язь і іншыя віды рыб. Сустракаецца сом.
Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў
Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў (нар., в. Падоры, Шумілінскі раён — ) — беларускі вучоны, філосаф. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1975).
Біяграфія
Нарадзіўся ў простай сялянскай сям’і. Скончыў ваеннае вучылішча. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны кіраваў на радзіме падпольнай групай, якая летам 1942 года цалкам улілася ў партызанскі атрад імя Варашылава Сіроцінскай (да лютага 1943 года) брыгады. Праз месяц яго прызначаюць начальнікам штаба атрада, дзе Пятру Пузікаву давялося не толькі распрацоўваць планы аперацый, але і самому ў іх удзельнічаць. А яны часта праходзілі на ўчастках Бешанковічы-Лепель, Шуміліна-Бешанковічы, Ула-Обаль, Лоўжа-Ула. Атрад вёў абарончыя баі ў раёне бешанковіцкіх весак Шавурына, Дворнікі.
Пасля вызвалення тэрыторыі Беларусі Пётр Дзмітрыевіч становіцца слухачом Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ і адначасова студэнтам Белдзяржуніверсітэта, якія скончыў адпаведна ў 1948 і 1949 гадах. Напачатку працаваў прапагандыстам, загадчыкам арганізацыйна-інструктарскага аддзела Сіроцінскага райкама партыі, загадчыкам аддзела прапаганды і агітацыі Ульскага райкама КПБ. Пасля быў прызначаны лектарам Віцебскага абкама КПБ. У 1955 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1955—1957 гадах ён выкладае філасофію ў Мінскім інстытуце народнай гаспадаркі імя Куйбышава, у 1957—1963 гадах працуе навуковым супрацоўнікам Інстытута філасофіі і права АН БССР, у 1963—1967 гадах зноў у Інстытуце народнай гаспадаркі. Тут становіцца старшым выкладчыкам, дацэнтам.
У 1967 годзе Петр Дзмітрыевіч Пузікаў — намеснік галоўнага рэдактара Беларускай Энцыклапедыі, праз пяць гадоў узначальвае Інстытут філасофіі і права Акадэміі навук БССР. У 1968 годзе ён паспяхова абараніў доктарскую дысертацыю, на наступны год стаў прафесарам.
20 лютага 1977 года пасля працяглай хваробы П. Д. Пузікаў памёр.
Навуковая дзейнасць
Асноўнае месца ў навуковай дзейнасці беларускага вучонага-філосафа займала даследаванне праблем дыялектычнага матэрыялізму, філасофскіх пытанняў прыродазнаўства, метадалогіі навуковага спазнання лагічнай структуры ведаў і шматлікіх іншых пытанняў. Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў з’яўляецца аўтарам сотні навуковых работ. Некаторыя з іх змешчаны ў кнігах, аўтарам якіх быў сам.
Джэймс Скот
Джэймс Скот, 1-ы герцаг Монмут і 1-ы герцаг Баклейх (James Scott, 1st Duke of Monmouth нар. 9.4.1649, Ротэрдам — пам. 15.7.1685, Лондан) — пазашлюбны сын Карла II і яго палюбоўніцы, Люцыі Уолтэр. Быў абезгалоўлены ў 1685 г. пасля няўдалай спробы зрынуць Якава II. Аб’яўляючы сябе законным каралём, Скот спрабаваў супрацьпаставіць сябе як пратэстанта каталіку Якаву II.
Нарадзіўся ў Ротэрдаме ў Нідэрландах. Яго маці мела рэпутацыю легкадумнай асобы і ў 1648 годзе стала палюбоўніцай палкоўніка Роберта Сідні.
Сур’ёзныя сумневы Скота наконт рэальнага бацькоўства пачаліся яшчэ ў юнацтве. Па словах сучаснікаў, калі Скот вырас, ён быў значна падобны на Роберта Сідні, чым на меркаванага бацьку Карла.
Пальчык
Назву Пальчык маюць:
Шасцівугольнік Сатурна
Гіганцкі гексагон — атмасферны феномен на планеце Сатурн, які не мае на сённяшні дзень строгага навуковага тлумачэння. Уяўляе сабой геаметрычна правільны шасцівугольнік з папярочнікам у 25 тыс. кіламетраў, які знаходзіцца на паўночным полюсе Сатурна. Як відаць, гексагон з'яўляецца даволі незвычайным віхрам. Прамыя сцены віхра сыходзяць углыб атмасферы на адлегласць да 100 кіламетраў. Пры вывучэнні віхра ў інфрачырвоным дыяпазоне назіраюцца светлыя ўчасткі, якія ўяўляюць сабой гіганцкія прарэхі ў воблачнай сістэме, якія распасціраюцца, як мінімум, на 75 кіламетраў углыб атмасферы.
Гісторыя адкрыцця
Упершыню гэта структура была заўважана на шэрагу здымкаў, перададзеных апаратамі Вояджэр-1 і Вояджэр-2. Паколькі аб'ект ні разу не трапіў у кадр цалкам і з-за нізкай якасці здымкаў, сур'ёзнага вывучэння гексагона не было.
Цікавасць да Гіганцкага гексагона паявілася пасля перадачы яго здымкаў апаратам КА Касіні. Той факт, што аб'ект зноў заўважаны пасля місіі Вояджэраў, якая праходзіла больш чвэрці стагоддзя назад, гаворыць пра тое, што Гексагон уяўляе сабой даволі ўстойлівае атмасфернае ўтварэнне.
Палярная зіма і ўдалы вугал агляду (з перспектывай) далі спецыялістам магчымасць разглядзець глыбінную структуру Гексагона.
Мяркуецца, што Гексагон не звязаны з аўраральнай актыўнасцю планеты ці яе радыёвыпраменьваннем, нягледзячы на тое, што структура размешчана ўсярэдзіне аўраральнага авала.
Разам з тым, аб'ект, па даных КА Касіні, верціца сінхронна з вярчэннем глыбінных слаёў атмасферы Сатурна і, магчыма, сінхронна з яе ўнутранымі часткамі. Калі гексагон нерухомы адносна глыбінных слаёў Сатурна (у адрозненне ад назіраемых верхніх слаёў атмасферы ў ніжэйшых шыротах), ён можа паслужыць апорай у вызначэнні сапраўднай скорасці вярчэння Сатурна.
Тлумачэнне феномена
На сённяшні дзень асноўным пунктам гледжання на прыроду феномена з'яўляецца мадэль, паводле якой Гіганцкі гексагон уяўляе сабой нейкую метастабільную хвалю або салітон, якая атачае полюс.
Акрамя таго, вучоныя з Оксфардскага ўніверсітэта змаглі ў лабараторных умовах змадэляваць узнікненне падобнага гексагона.
Фантан Трэві
Фантан Трэві (Fontana di Trevi) — самы буйны фантан Рыма, вышынёй 25,9 м і шырынёй 19,8 м.
Гэты фантан у стылі барока быў пабудаваны ў 1732—1762 гадах архітэктарам Ніколай Сальві. Ён прылягае да фасада палацца Полі (Palazzo Poli).
Велічны фасад палаца і фантан успрымаюцца як адзінае цэлае, і таму фантан здаецца яшчэ грандыёзней. З цэнтральнай нішы палаца як на калясніцы выязджае Нептун, які сядзіць на марской ракавіне, якую цягнуць трытоны і марскія конікі. У нішах па баках ад Нептуна размешчаны алегарычныя фігуры, а над імі — барэльефы. На правым барэльефе маладая дзяўчына паказвае рымскім салдатам, дзе знаходзіцца крыніца. Ад гэтай крыніцы праклалі акведук, па якім вада паступала ў Рым, і акведук, гэтак жа як і крыніца, атрымаў назву Acqua Vergine ( — вада,  — дзяўчына).
FTSE 100 Index
FTSE 100 Index (Financial Times Stock Exchange Index, нефармальна Footsie) — вядучы індэкс Лонданскай фондавай біржы. Разлічваецца незалежнай кампаніяй FTSE Group, якой сумесна валодаюць газета Financial Times і Лонданская фондавая біржа.
Пачаў разлічвацца з 3 студзеня 1984 года з узроўня 1000 пунктаў. Дасягнуў свайго рэкорднага значэння ў 6950,6 пункта 30 снежня 1999 г.
Крытэрыі адбору
Кампаніі, акцыі якiх улічваюцца ў разліку індэкса FTSE 100, павінны задавальняць умовам, якія выстаўляюцца FTSE Group:
Індэкс пераглядаецца штоквартальна, у першую пятніцу сакавіка, чэрвеня, верасня і снежня.
Беларускае тэлебачанне і радыё (газета)
«Беларускае тэлебачанне і радыё» — штотыднёвая газета на беларускай мове Дзяржаўнага камітэту БССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні. Заснавана ў 1957 г. Да 1960 г. называлася «Гаворыць Мінск», у 1960—1970 гг. — «Беларускае радыё і тэлебачанне», з 1970 г. «Беларускае тэлебачанне і радыё». Друкуе тэле- і радыёпраграмы, якія трансліруюцца і рэтрансліруюцца на Беларусі па 19 каналах, анонсы тэле- і радыёперадач, інтэрв’ю з іх удзельнікамі і стваральнікамі, тэхнічныя кансультацыі і іншае.
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання. Выбары прайшлі 3 сакавіка 1963 года.
Румянцава
Назву Румянцава маюць:
Псалом 79
Псалом 79 (80 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіць у 11-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца. Галоўная тэма гэтага псалма — малітва Ізраіля пра збавенне ад бедстваў.
Парабіта
Парабіта (Parabita) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
IC 3114
IC 3114 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Парабіта
Насельніцтва складае 9458 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 473 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 73052. Тэлефонны код — 0833.
IC 3114
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Парабіта
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пратэсты ў Іране (2022)
Масавыя пратэсты ў Іране пачаліся 18 верасня 2022 года пасля гібелі праваабаронцы і змагаркі за правы жанчын Махсы Аміні.
Перадгісторыя
У апошні час Іран узмацняў рэпрэсіі супраць нязгодных з кансерватыўным рэжымам, у тым ліку змагарамі за правы жанчын. Узмацняюцца і рэпрэсіі супраць саміх жанчын, у тым ліку тых, якія не маюць дачынення да палітычнага актывізму. Напрыклад, выносяцца смяротныя пакаранні за шлюбную здраду або за самаабарону ў сітуацыі хатняга гвалту.
22-гадовая Махса Аміні з іранскага Курдыстана прыехала ў Тэгеран праведаць сваякоў. 13 верасня 2022 года яе затрымаў спецыяльны атрад паліцэйскіх, якія сочаць за выкананнем шарыяцкіх нормаў. Дзяўчыну абвінавацілі ў тым, што яна замест хіджаба мела хустку. І з паліцэйскага пастарунка жывой яна ўжо не выйшла.
Паводле афіцыйнай версіі, Махса Аміні памерла ў пастарунку праз праблемы з сэрцам. Але, па звестках СМІ, дзяўчына памерла ў шпіталі. Туды яе даставілі з пастарунка моцна збітай, з пераламаным чэрапам, і яна знаходзілася ў стане комы. Пра яе смерць было аб’яўлена 16 верасня.
Ход пратэстаў
Пасля пахавання да магілы Махсы Аміні ў горадзе Сагез у іранскім Курдыстане сталі прыходзіць незадаволеныя людзі. Калі ў натоўпе пачуліся крыкі «Далоў дыктатара!», па пратэстоўцах адкрылі агонь на паражэнне, забіўшы і параніўшы некалькі чалавек. Гэта прывяло да масавых акцый пратэсту па ўсёй краіне.
Падчас пратэстаў жанчыны спальвалі хіджабы, зразалі валасы і дзяліліся гэтым у сацсетках. Людзі крычалі «Далоў дыктатара!» і «Жанчыны, свабода, жыццё!». Пратэстоўцы зрываюць партрэты рэлігійных лідараў з урадавых будынкаў, паляць хіджабы. У розных гарадах ідуць вулічныя баі. Паліцэйскія не даюць рады пратэстоўцам.
Да 23 верасня пратэсты ахапілі больш за пяцьдзясят гарадоў па ўсёй краіне. Да акцыі далучыліся студэнты ўніверсітэтаў і старшакласнікі.
Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Фолкер Цюрк заявіў, што падчас пратэстаў улады арыштавалі 14 тысяч чалавек, уключаючы дзяцей. Іран прызнаў, што падчас пратэстаў загінулі каля 200 чалавек. Праваабаронцы, якія адсочваюць рэпрэсіі, паведамлялі, што падчас пратэстаў было арыштавана больш за 19 700 чалавек. Па іх інфармацыі, як мінімум 530 чалавек былі забітыя ў выніку жорсткага задушэння дэманстрацый уладамі.
Рэакцыя
8 снежня ў Іране пакаралі смерцю першага ўдзельніка пратэстаў. 23-гадовага Махсена Шэкары павесілі. Рэвалюцыйны суд прызнаў яго вінаватым у «варожасці супраць Бога». Паводле абвінавачвання, 25 верасня актывіст блакаваў галоўную дарогу ў Тэгеране і параніў мачэтэ члена грамадзянскай міліцыі «Басідж».
У лютым 2023 года вярхоўны лідар Ірана аятала Алі Хаменеі распарадзіўся памілаваць дзясяткі тысяч зняволеных, у тым ліку частку арыштаваных падчас антыўрадавых пратэстаў. Хаменеі абвясціў, што памілаваныя будуць тыя, каму не выстаўленыя абвінавачванні ў шпіянажы, працы на замежныя спецслужбы, а таксама забойствах і пашкоджаннях дзяржмаёмасці. Падкрэслена, што вызваленне зняволеных прымеркаванае да гадавіны ісламскай рэвалюцыі. Таксама зняволеным, якія маюць права на памілаванне, загадалі напісаць «пакаянныя» лісты, у адваротным выпадку іх пакінуць пад вартай. 13 сакавіка кіраўнік судовай улады Галям Хасэйн Махсэні-Эджэі заявіў аб амніставанні 22 тысяч удзельнікаў пратэстаў, якія «не здзяйснялі крадзяжоў ці гвалтоўных злачынстваў».
Чханджын
Чханджын  — партовы горад на паўночным усходзе КНДР, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Хамгён-Пукто.
Назва
Назва ўтворана двума іерогліфамі: 清 (청) і 津 (진), што даслоўна перакладаецца як «чыстая пераправа». Паколькі горад быў заснаваны ў перыяд японскага каланіяльнага праўлення, першапачаткова агульнаўжывальным было японскае чытанне гэтых іерогліфаў «Сэйсін», і толькі пасля вызвалення Карэі ў 1945 назва горада пачалі прамаўляць на карэйскі манер — «Чханджын».
З пачатку XX стагоддзя
Да пачатку XX стагоддзя на месцы Чханджына знаходзілася невялікае рыбацкае паселішча у падножжа гары Пурён. У 1904 годзе падчас Руска-японскай вайны японскае камандаванне ацаніла выгаднае геаграфічнае становішча дадзенай мясцовасці і прыняло рашэнне стварыць там пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння сваёй сухапутнай арміі, якая дзейнічала супраць расійскіх войскаў у Маньчжурыі. Насельніцтва пасёлка да таго часу налічвала 100 сем’яў. У 1905 годзе з мэтай паляпшэння забеспячэння сухапутных сіл японцы пачалі будаўніцтва 90-кіламетровай чыгункі да Хверёна, якое было завершана ў 1906, ужо пасля падпісання Портсмуцкага міру. У 1907 годзе быў пабудаваны 17-кіламетровы ўчастак чыгункі да Ранама, дзе быў раскватараваны японскі гарнізон.
У 1913 годзе японская каланіяльная адміністрацыя прыняла рашэнне вылучыць частку тэрыторыі павета Пурён, стварыўшы там раён Сэйсін (Чханджын), які ў ходзе адміністрацыйнай рэформы 1914 года атрымаў статус горада.
У 1930-х гадах была пачата эксплуатацыя Мусанскага жалезаруднага радовішча, што паслужыла магутным штуршком да індустрыяльнага развіцця Чханджына: было пабудавана тры буйных металургічных завода, якія сталі асновай чорнай металургіі Карэі. У 1940 годзе пры тэхнічным супрацоўніцтве з фірмай Крупа на металургічных прадпрыемствах была праведзена мадэрнізацыя абсталявання, якая дазволіла істотна павялічыць выплаўленне чыгуну. Паралельна ішло развіццё іншых галін прамысловасці: былі пабудаваныя фабрыка штучнага шоўку, маслабойны, рыбаперапрацоўчы і рыбакансервавы заводы.
У 1943 годзе ў склад Чханджына былі ўключаныя пасёлак Чхонам з павета Пурён, а з павета Кёнсан — пасёлак Ёнсан і горад Ранам, дзе размяшчалася правінцыйная адміністрацыя Хамгён-Пукто і штаб 18-й пяхотнай дывізіі японскай арміі. У выніку Чханджын стаў чацвёртым па велічыні горадам Карэі. У 1945 ён зноў быў падзелены на Ранам і Чханджын.
Пасля вызвалення ад японскага панавання
У ходзе Савецка-японскай вайны у жніўні 1945 у Чханджыне (тады называўся Сэйсін, 清津) савецкімі войскамі быў высаджаны марскі дэсант, які больш за трох сутак вёў бой за кантроль над горадам. 16 жніўня 1945 года з падыходам 393-й і 335-й стралковых дывізій японскія войскі былі канчаткова выцеснены з горада.
16 жніўня 1945 года пасля трохдзённых баёў гарнізон горада капітуляваў перад часткамі Савецкай Арміі. 19 жніўня 1945 года ў Чханджыне быў размешчаны штаб Паўднёвага марскога абарончага раёна Ціхаакіянскага флоту. Пасля вываду савецкіх войскаў з тэрыторыі КНДР у снежні 1948 года ўрад СССР па просьбе паўночнакарэйскага кіраўніцтва прыняў рашэнне з прычыны адсутнасці ў маладой дзяржавы паўнавартаснага флоту стварыць у Чханджыне ваенна-марскую базу. Усяго ў горадзе грунтавалася 65 караблёў, уключаючы тарпедныя катэры, супрацьлодкавыя караблі і іншыя судны. Калі ў ходзе Карэйскай вайны узнікла пагроза захопу войскамі ААН тэрыторыі КНДР, савецкі ўрад 7 кастрычніка 1950 года пачаў эвакуацыю ў СССР караблёў і персаналу ВМБ у Чханджыне.
25 кастрычніка 1950 года горад быў узяты войскамі ААН, якія знаходзіліся там да снежня, пасля чаго вымушаныя былі пакінуць Чханджын пры контрнаступленні Карэйскай народнай арміі і Кітайскіх народных добраахвотнікаў. На пазнейшых этапах вайны Чханджын, будучы стратэгічна важным прамысловым цэнтрам, неаднаразова падвяргаўся масіраваным бамбаванням з боку войскаў ААН. Горад таксама быў адной з прыярытэтных мэтаў для Сёмага флоту ВМС ЗША, які падтрымліваў сухапутныя сілы саюзнікаў з мора, які неаднаразова наносіў удары па прамысловай інфраструктуры. Адно з найбольш разбуральных бамбаванняў адбылося 25 мая 1952 года, удзел у ім прынялі асноўныя сілы флоту на чале з флагманам — лінкорам «Аёва», якім, па сведчаннях амерыканскіх ваенных, удалося нанесці сур’ёзны ўрон гарадской прамысловасці.
Пасля Карэйскай вайны
Чханджын, як і шмат іншых гарадоў КНДР, моцна пацярпеў у ходзе Карэйскай вайны. Прамысловасць была практычна цалкам разбурана, сур’ёзны ўрон нанесены гарадской інфраструктуры, практычна ўдвая скарацілася насельніцтва. У адпаведнасці з рашэннем ТПК аб пераважным развіцці цяжкай індустрыі, асноўная ўвага ўрада і мясцовых уладаў была засяроджана на аднаўленні разбуранай прамысловасці і асабліва металургічнага завода ім. Кім Чхэка, які з’яўляўся адзіным у краіне вытворцам чыгуну і коксу. Да 1958 года пры фінансавым і тэхнічным садзейнічанні СССР атрымалася цалкам аднавіць коксавыя батарэі і даменныя печы завода, пацярпелыя ў ходзе бамбаванняў. КНР аказала дапамогу ў аднаўленні лакаматыўнага дэпо. Краіны СЭУ таксама аказалі садзейнічанне ў пасляваенным аднаўленні горада; напрыклад, спецыялісты з Румыніі і Чэхаславакіі дапамагалі аднаўляць фармацэўтычную фабрыку і правінцыйны шпіталь.
Польская Народная Рэспубліка накіравала сваіх спецыялістаў па гарадскім планаванні, якія прынялі ўдзел у распрацоўцы генеральнага плана аднаўленчых работ. У прыватнасці, польскія эксперты прапанавалі зноў аб’яднаць Чханджын і Ранам, а таксама ўзвесці ў нізінных раёнах горада (частка кварталаў раёнаў Пхохан і Сінам) гідратэхнічныя ахоўныя збудаванні, якія перашкаджалі б іх падтапленню падчас павадкаў. Аднак паўночнакарэйскія інжынеры не пагадзіліся з гэтай прапановай, спаслаўшыся на сур’ёзны недахоп будаўнічых матэрыялаў і працоўнай сілы на фоне масавых аднаўленчых работ. У выніку, было прынята часовае кампраміснае рашэнне: не будаваць у мясцовасці, схільнай да затаплення, шматкватэрных дамоў, пакінуўшы іх пад прыватны сектар, які размяшчаецца там і цяпер
У кастрычніку 1960 года ў склад горада быў уключаны павет Кёнсан і горад Ранам, а сам Чханджын выдзелены з правінцыі Хамгён-Пукто, стаўшы горадам цэнтральнага падпарадкавання. У кастрычніку 1967 года ён зноў стаў адміністрацыйным цэнтрам Хамгён-Пукто.
У 1975 годзе тут быў уведзены ў строй 98-кіламетровы трубаправод Мусан-Чанджын для дастаўкі руднага канцэнтрату на металургічны камбінат імя Кім Чака.
У 1977 годзе Чханджыну, у склад якога быў таксама ўключаны павет Муса, быў вернуты статус горада цэнтральнага падпарадкавання, аднак у 1985 паветы Пурён, Кёнсан і Муса былі аддзеленыя ад Чханджына, а сам горад зноў увайшоў у склад правінцыі Хамгён-Пукто, сталіцай якой ён застаецца і па гэты дзень.
Адміністрацыйны падзел
Чханджын падзелены на 7 раёнаў (구역), у склад якіх уваходзяць 82 гарадскіх квартала (동), 16 вёсак (리) і адзін рабочы пасёлак (로동자구)
Эканоміка
У 1985 годзе колькасць насельніцтва складала 500 тыс. чалавек, горад з’яўляўся важным прамысловым цэнтрам: тут дзейнічалі прадпрыемствы чорнай металургіі, машынабудавання, тэкстыльнай, хімічнай і харчовай прамысловасці.
Транспарт
Незамярзальны марскі порт і важны транспартны вузел.
Дзейнічае трамвайная лінія. Таксама працуе тралейбусная сістэма, якая складаецца з двух не звязаных паміж сабой ліній.
Помнікі
«Манумент вызвалення» — мемарыял савецкім воінам, загінулым пры вызваленні Карэі ад японскай акупацыі.
Консульствы
Консульскія ўстановы замежных дзяржаў, размешчаныя ў Чханджыне:
Марцінес
Марцінес — прозвішча, тапонім.
Астравецкі дэканат
Астравецкі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Уладзімір Ігнатавіч Зуй
Уладзімір Ігнатавіч Зуй (нар. 3 студзеня, 1941, в. Баброўнікі, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі географ і геафізік, кандыдат тэхнічных навук па спецыяльнасці «Распрацоўка і эксплуатацыя нафтавых, газавых і газакандэнсатных радовішчаў» (1977), доктар геолага-мінералагічных навук па спецыяльнасці «Геафізічныя метады пошукаў і разведкі карысных выкапняў» (2007), прафесар.
Біяграфія
Нарадзіўся 3 студзеня 1941 года ў вёсцы Баброўнікі Валожынскага раёна Мінскай вобласці. З 1948 па 1952 гг. вучыўся ў Галабурдскай пачатковай школе, а з 1952 па 1955 гг. — у Суднікаўскай сямігадовай школе Валожынскага (Івянецкага) раёна Мінскай вобласці. У 1970 годзе скончыў факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі Мінскага радыётэхнічнага інстытута. З 1973 па 1976 гг. — аспірант Маскоўскага інстытута нафтахімічнай і газавай прамысловасці ім. І. М. Губкіна. З 1981 па 2008 гг. — загадчык лабараторыі геатэрміі Інстытута геахіміі і геафізікі НАН Беларусі. З 2008 па 2010 гг. — загадчык аддзела РУП «БелНДГРІ» і Дзяржаўнага прадпрыемства «НПЦ па геалогіі». З 2011 па 2014 гг. — галоўны навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага прадпрыемства «НПЦ па геалогіі». З 2007 года працуе ў БДУ. З 2014 года — прафесар БДУ.
Навуковая дзейнасць
З’яўляецца ініцыятарам вывучэння рэсурсаў геатэрмальнай энергіі, генерацыі радыагеннага цяпла, выкліканага распадам доўгажывучых ізатопаў урану, торыя і калія ў геалагічных структурах Беларусі. Праводзіць вывучэнне геатэрмічных умоў і структуры цяплавога поля нетраў Беларусі. Выявіў шэраг анамалій размеркавання тэмпературы і шчыльнасці цеплавога патоку ў платформенным чахле рэспублікі і сумежных рэгіёнаў. З’яўляецца кіраўніком работ па стварэнню геатэрмічнага атласа Беларусі.
Галіна навуковых інтарэсаў:
Педагагічная дзейнасць
Чытальныя курсы:
Грамадская дзейнасць
Удзельнічаў у міжнародных праектах: Europrope, Eurobridge, Geothermal Atlas of Europe (з’яўляўся лідарам Савецкай рабочай групы і адным з рэдактараў гэтага Атласа), Atlas of Geothermal Resources of Europe, Special Report on Renewable Energy Sources (SRREN) у рамках міжнароднай Рады па змяненні клімату — IPCC, Фонду Сораса і інш. У цяперашні час удзельнічае ў якасці эксперта ў праекце ААН the UNECE Group of Experts on Energy Efficiency.
Удзельнік сімпозіумаў, канферэнцый і кангрэсаў: Сусветны геатэрмальны Кангрэс (World Geothermal Congress) у красавіку 2015 г. у Мельбурне, Аўстралія, дзе выступіў у якасці Старшыні адной з яго сесій і зрабіў два навуковыя даклады.
Асноўныя працы
Агульная колькасць навуковых публікацый - каля 250, у тым ліку 5 манаграфій, 1 навучальны дапаможнік, 2 геатэрмічных атласа (геатэрмічны Атлас Еўропы і Атлас геатэрмальных рэсурсаў Еўропы).
Інтэрбелум
Інтэрбелум (ад inter — паміж і bellum — вайна), ці міжваенны перыяд — гэта перыяд паміж войнамі. Тэрмін звычайна выкарыстоўваецца для абазначэння перыяду з 1918 па 1939 год, гэта значыць прамежку паміж Першай і Другой сусветнымі войнамі.
Аляксандр Пятровіч Новікаў
Аляксандр Пятровіч Новікаў (, г. Орша, Віцебская вобласць — ) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі паўправаднікоў і дыэлектрыкаў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1976). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1980—1989 і 1990—1997, выкладчык кафедры фізікі цвёрдага цела, навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі, прафесар кафедры цвердацельнай электронікі, прафесар кафедры фізічнай электронікі), Мінскім НДІ радыёматэрыялаў (1989, начальнік аддзела), ЗША (з 1998, супрацоўнік Gemesis Corporation, г. Сарасота, штат Фларыда).
Навуковыя інтарэсы: алмазныя матэрыялы; тэхналогія алмазнай электронікі і вырабаў на іх аснове; тэхналогія вырошчвання штучных алмазаў (у т. л. каляровых і алмазаў электроннай якасці).
Белавежскі нацыянальны парк
Белаве́жскі нацыянальны парк (Białowieski Park Narodowy) знаходзіцца ў Рэспубліцы Польшча (Падляскае ваяводства) ля мяжы з Рэспублікай Беларусь. Пад аховай знаходзіцца частка ляснога масіва Белавежскай пушчы.
Адміністрацыйны цэнтр парка размяшчаецца ў вёсцы Белавежа. Цяпер у склад парку ўваходзіць тры адміністрацыйныя адзінкі: Мяжа аховы Гвозня, Мяжа аховы Арлоўка і Цэнтр гатоўлі зуброў (з трыма рэзервацыямі гатоўлі і Рэзервацыяй паказу зубраў).
Прасторы Белавежскага нацыянальнага парку ў 1979 годзе, з нагоды вялікага значэння для культуры і спадчыны чалавецтва, унеслі ў прэстыжны спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 1992 годзе ЮНЕСКА пашырыла статус Сусветнай спадчыны аб’екта на прылеглы да парку беларускі участак «Белавежская пушча», які падлягаў ахове (4500 га). У выніку ў Белавежскай пушчы паўстаў адзін з сямі ў свеце і трох у Еўропе трансгранічны аб’ект сусветнай спадчыны.
Педагагічны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава
'''Педагагічны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава''' — адзін з факультэтаў Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.
Апісанне
Факультэт з’яўляецца адным з вядучых падраздзяленняў, якое рыхтуе спецыялістаў для сістэмы адукацыі і культуры.
Святаслаў Коўш
Святаслаў Аляксандравіч Коўш (,  —, , ЗША) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, пісьменнік.
Нарадзіўся ў сям’і беларускіх бежанцаў, выхадцаў з Вілейскага павета, сын праваслаўнага святара Аляксандра Коўша. Выпускнік Віленскай беларускай гімназіі (1934). Вучыўся на юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Член Беларускага студэнцкага саюза.
Пасля заканчэння ўніверсітэта пасвячоны ў дыяканы. Быў псаломшчыкам у вёсцы Засулле (цяпер Стаўбцоўскі раён). З 1939 года завуч сярэдняй школы ў Стаўбцоўскім раёне.
Падчас 2-ой сусветнай вайны быў старшынёй Клецкага павета (1941—1944). З 1944 года ў Германіі, камендант беларускага лагера для перамешчаных асоб у Ватэнштэце, арганізаваў беларускую гімназію імя М. Багдановіча і пачатковую школу.
З 1949 года жыў у ЗША. 6.2.1969 высвячаны на святара. У 1969—1977 гадах — настаяцель беларускага прыхода Св. Кірылы Тураўскага ў Рычманд-Гіле (Нью-Ёрк).
З 1970 года член епархіяльнай рады Беларускай праваслаўнай царквы Паўночнай Амерыкі і Канады.
У 1976—1786 гадах — настаяцель прыхода Св. Ефрасінні Полацкай у г. Саўт-Рывер (штат Нью-Джэрсі).
З 1977 года выбраны адміністратарам беларускіх праваслаўных прыходаў ЗША і Канады, якія падлягаюць юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату.
У 1976—1988 гадах старшыня Беларуска-Амерыканскага дапамогавага камітэта і рэдактар праваслаўнага часопіса «Царкоўны Сьветач».
Выдаваў «Беларускі праваслаўны каляндар». Аўтар кнігі балад і прозы «Русалчына балада», аповесці «На дарогах вайны» і інш.
Гарадэнкіўскі раён
Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 54427 чалавек, плошча — 747,22 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 31 сельскага саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак сельскага тыпу і 47 сёлаў.
Андрэй Уладзіміравіч Рум
Андрэй Рум (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Слуцк».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у Лідзе, на юнацкім узроўні выступаў за гродзенскі «Нёман», навучаўся ў мінскай Акадэміі АБФФ, пасля заканчэння якой у 2019 годзе трапіў у склад «Слуцка», дзе стаў выступаць за дубль. У 2020 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды клуба. Дэбютаваў за «Слуцк» 29 жніўня 2020 года ў матчы Кубка Беларусі супраць гомельскага «Лакаматыва» (2:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. 1 лістапада 2020 года ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з «Энергетыкам-БДУ» (2:0).
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2018 года гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы. У сакавіку 2019 годзе знаходзіўся ў складзе зборнай на элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы, але на поле не выхадзіў.
Беларускае жыццё (часопіс)
«Беларускае жыццё» — грамадска-палітычны і літаратурны часопіс нацыянальна-дэмакратычнага кірунку. Выдаваўся з чэрвеня 1919 у Вільні, з снежня 1919 да сакавіка 1920 у Мінску на беларускай мове лацінкай і з верасня 1919 кірыліцай як ілюстраваны штотыднёвік нерэгулярнай перыядычнасці.
Рэдактар-выдавец Ф. Аляхновіч, з 1920 літаратурны кіраўнік З. Бядуля.
Андрэй Уладзіміравіч Рум
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Беларускае жыццё (часопіс)
Часопіс выступаў за стварэнне самастойнай беларускай дзяржавы буржуазна-дэмакратычнага тыпу або алтэрнатыўнай федэрацыі народаў былога ВКЛ, якая, на думку рэдакцыі, магла б процістаяць Польшчы, Расіі і Германіі. Ва ўмовах польскай акупацыі рэдакцыя іншла на кампраміс, спадзеючыся на шчырасць абяцанняў «начальніка Польскай Дзяржавы» Ю. Пілсудскага, змясціла "Мемарыял Віленскай беларускай рады да Пілсудскага з просьбай дапамагчы аб’яднаць усю Беларусь «у незлежную дзяржаву, суседнюю і дружную з Польшчай» (5 верасня 1919). Аднак відавочна несумяшчальнасць паміж праграмай часопіса, аб’яўленай у артыкуле «Нашы мэты» (5 верасня 1919), дзе выдаўцы абвясцілі сваёй мэтай «уласную дзяржаўнасць», з планамі Пілсудскага, які ў звароце да жыхароў былога ВКЛ меў на ўвазе толькі культурна-нацыянальную аўтаномію і права на «вольную, нічым не звязаную гутарку аб сваіх патрэбах». У шэрагу праграмных артыкулаў часопіс выступаў супраць палітыкі бальшавікоў і адначасова супраць белагвардзейскай і нямецкай палітыкі зняволення Беларусі. Крытыкавалася палітыка Польшчы за няўвагу да нацыянальнага самавызначэння народаў, зямельнай рэформы і дэмакратызацыі. Часопіс падтрымаў выбранне старшынёй Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны Б. Тарашкевіча і яго перагаворы з польскім урадам (30 ліпеня і 4 жніўня 1919). Для светапогляду большасці аўтараў характэрна традыцыйная канцэпцыя беларускага народніцтва, арыентацыя на вёску і ідэалы вольнай кааперацыі як спецыфічна беларускага гістарычнага шляху.
Літаратурна-мастацкі аддзел часопіса вызначаўся жанравай разнастайнасцю, шырокім ахопам гісторыі беларускай мастацкай культуры і яе прпаблем, асабліва літаратуры і нацыянальнага тэатра: артыкулы З. Бядулі «Чаму яшчэ няма беларускага раману?» і «Хараство ў беларускай народнай творчасці», ю нарысы пра творчасць Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага, В. Дуніна-Марцінкевіча, К. Каганца, К. Каліноўскага, С. Манюшкі, У. Галубка, цыкл артыкулаў А. Навіны «Нашыя песняры», даследаванне І. Луцкевіча пра кітабы.
Часопіс друкаваў інфармацыю пра жыццёвы лёс і творчасць беларускіх пісьменнікаў, дзеячаў мастацтва, змяшчаў вершы Я. Купалы, Я. Коласа, вершы, апавяданні і нарысы З. Бядулі, Ц. Гартнага, А. Гаруна, М. Гарэцкага, А. Гурло, М. Кудзелькі (М. Чарота), М. Краўцова, Г. Леўчыка, А. Зязюлі, урыўкі з «Гісторыі беларускае літаратуры» М. Гарэцкага, п’есы Ф. Аляхновіча, хроніку літаратурна-мастацкага жыцця, у т.л. паведамлялася пра выданне на рускай мове твораў Я. Купалы «Выбраныя вершы ў перакладах рускіх паэтаў» (М., 1919).
Пату (Італія)
Пату (Patù) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 1744 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 218 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 73053. Тэлефонны код — 0833.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
IC 3116
IC 3116 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Псалом 80
Псалом 80 (81 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіць у 11-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца. Галоўная тэма гэтага псалма — мілата Божая і ўпартасць Ізраіля.
Міхаіл Аляксеевіч Марціновіч
Міхаіл Марціновіч (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у расійскім клубе «Ахмат» з Грознага.
Клубная кар’ера
Выхаванец мазырскай СДЮШАР-3. Першы трэнер — Сяргей Кавалевіч. Гуляў у мазырскай «Славіі» (1997—2003), фарм-клубе «Мазыр», аддаваўся ў арэнду мінскай «Зорцы-ВА-БДУ». У 2003 годзе перайшоў у мінскае «Тарпеда-СКА», а з 2005 года абараняў колеры «Шахцёра», дзе стаў асноўным іграком, выйграў золата чэмпіянату 2005. У 2010 годзе страціў месца ў аснове і пакінуў салігорскі клуб, а ў пачатку 2011 года вярнуўся ў «Славію», якой дапамог выйграць Першую лігу 2011.
У сакавіку 2013 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры і перайшоў на трэнерскую працу ў «Славіі».
Трэнерская кар’ера
У сезоне 2013 быў трэнерам юнацкай каманды мазырскай «Славіі», а ў студзені 2014 года стаў памочнікам новага галоўнага трэнера Юрыя Пунтуса. У сезоне 2017 са штабу асноўнага складу быў пераведзены на месца галоўнага трэнера дубля. 26 лістапада 2017 года кіраваў асноўнай камандай мазыран у матчы апошняга тура Вышэйшай лігі супраць «Тарпеда-БелАЗ», аднак «Славія» пацярпела паражэнне 0:2 і вылецела ў Першую лігу.
У студзені 2018 года быў зацверджаны галоўным трэнерам «Славіі». У сезоне 2018 разам з мазырскім клубам атрымаў перамогу ў Першай лізе. У 2019—2020 гадах «Славія» пад кіраўніцтвам Марціновіча была серадняком Вышэйшай лігі, а ў сезоне 2021 толькі ў стыкавых матчах супраць «Крумкачоў» захавала месца ў элітным дывізіёне. У сезоне 2022 каманда выступала нестабільна, і ў кастрычніку 2022 года новым трэнерам мазырскага клуба быў прызначаны Іван Біёнчык. Марціновіч застаўся ў трэнерскім штабе, аднак па заканчэнні сезона 2022 пакінуў «Славію».
У чэрвені 2023 года ўвайшоў у трэнерскі штаб Сяргея Ташуева ў грозненскім «Ахмаце».
У кастрычніку 2015 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.
Первый интернационал
«Первый интернационал» (Першы інтэрнацыянал) — музычны зборнік, выдадзены кампаніяй «Vigma» у 2006 годзе. Канцэпцыяй пласцінкі з’яўляецца тое, што беларускія артысты выконваюць песні на замежных мовах.
Стварэнне і прэзентацыя
Ідэя і прадзюсаванне праекту — Уладзімір Максімкоў, PR-менеджмент — Аляксандра Рогач, фота — Леанід Леўшынаў. Прэзентацыя альбома адбылася 1 мая 2006 года ў 23:52 у клубе-казіно «Белая Вежа» ў межах тэматычнай вечарыны.
IC 3117
IC 3117 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Антон Сяргеевіч Рудніцкі
Антон Сяргеевіч Рудніцкі (нар., в. Філіпавічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі радыёфізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1993), прафесар (2002).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізічны факультэт, спецыяльнасць «Радыёфізіка і электроніка», 1966). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1972, НДІ прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі, з 1998 — факультэт радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій, кафедра радыёфізікі і лічбавых медыятэхналогій, прафесар, у 2003—2016 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: распаўсюджванне і дыфракцыя электрамагнітных хваль.
Далынскі раён (Івана-Франкоўская вобласць)
Далынскі раён (Долинський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Далына (Долина).
Утвораны ў 1940 годзе. Ліквідаваны 19 ліпеня 2020 года.
Насельніцтва раёна на года складае 69906 чалавек, плошча — 1248 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 29 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак сельскага тыпу і 41 сяло.
Дражня (Мінск)
Дра́жня — колішняя вёска на левым беразе ракі Слоўці (Дражні), з 1959 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У XIX ст. карчма ў Дражні належала Яну Эдварду Ваньковічу. У 1858 годзе фальварак, уласнасць К. Хшчановіч. У 1917 годзе ў Сенніцкай воласці Мінскага павета; 18 двароў, 102 жыхары. За 1—2 км ад Дражні месцілася карчма Дражня Ваньковіча, урочышча Дражня Бабкевіча, урочышча Дражня Хітраво і хутар Дражня. У 1930-я гады ўсе хутары аб’яднаныя ў вёску Дражню. З 1934 года ўваходзіла ў Менскі раён, Сляпянскі сельсавет. У 1959 годзе ўключана ў межы Мінска, у склад Заводскага, з 1977 года Партызанскага раёна.
Былыя вясковыя вуліцы атрымалі назву вуліца Дражня, 1-ы, 2-і, 3-і Дражненскі завулак. У канцы 1980-х — пачатку 1990-х вёскі збольшага знесеная, на яе месцы пабудаваны жылы мікрараён Дражня на рагу вуліц Ваўпшасава і Солтыса. Апошнія вясковыя дамы па вуліцы Дражня за тралейбусным дэпо № 5 знесеныя ў 2010-я гады.
Расшырэнне Сусвету
Расшырэ́нне Сусве́ту — павелічэнне ў часе адлегласцей паміж аб’ектамі Сусвету. Вынікае з, тэарэтычна распрацаванай А. А. Фрыдманам на аснове агульнай тэорыі адноснасці.
Расшырэнне Сусвету пацвярджаецца данымі пазагалактычных астранамічных назіранняў (чырвонае зрушэнне, рэліктавае выпрамяненне).
Лічыцца, што расшырэнне Сусвету пачалося пасля Вялікага Выбуху (гл. касмалагічная сінгулярнасць). З вымярэнняў чырвонага зрушэння можна вызначыць скорасці галактык
v
, з якімі яны аддаляюцца ад назіральніка. Паводле закону Хабла дзе
Мітар Марцінавіч
Мітар Марцінавіч (Баіца, Цэтыне, Чарнагорыя,  —, ) — генерал Югаслаўскай арміі.
Расшырэнне Сусвету
— адлегласць ад назіральніка,
Мітар Марцінавіч
Біяграфія
Кадэцкую школу скончыў у Мілане, і інжынерна-артылерыйскую ваенную акадэмію ў Турыне. Ён быў кіраўніком ваеннага суда княжацкага двара, а затым і прэм’ер-міністрам, ваенным міністрам, і міністр замежных спраў Чарнагорыі. Падчас аблогі Шкодэра ў Першай Балканскай вайне, камандаваў Прыморскім атрадам. Падчас Першай сусветнай вайны, камандзір Дрынскага і Герцэгавінскага атрадаў. Затым дэлегат пад Рускім Вярхоўным камандаваннем, і падчас абароны Катора камандзір Лоўчэнскага атрада. У Каралеўстве сербаў, харватаў і славенцаў атрымаў у 1919 званне генерала. Выконваў абавязкі, памочніка камандуючага палявой арміяй. Выйшаў на пенсію ў 1921 годзе. Ён быў узнагароджаны залатым медалем Мілаша Абіліча і іншымі ўзнагародамі. Ён напісаў працу: Упутство војничком старешинству за васпитање војске ў војном духу и дисциплини, Цэтыне (1900).
Расшырэнне Сусвету
H
Аніта Экберг
Аніта Экберг (Kerstin Anita Marianne Ekberg, — ) — шведская фотамадэль, актрыса і секс-сімвал. Яна найбольш вядомая роляй Сільвіі ў фільме Федэрыка Феліні «Салодкае жыццё» 1960 года.
Канстанцінас Стэфанопулас
Канстанцінас Стэфанопулас (Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος; 15 жніўня 1926, Патры — 20 лістапада 2016, Афіны) — грэчаскі юрыст, палітык і былы прэзідэнт Грэцыі.
Біяграфія
У 1954 годзе скончыў юрыдычны факультэт у Афінскай універсітэце і да 1974 гады працаваў па спецыяльнасці, як член адвакацкага грамадства горада Патры.
Упершыню, у 1958, прыняў удзел на выбарах, якія адбыліся ў партыі Народнага радыкальнага аб’яднання (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση) і ўпершыню ў 1964 быў абраны членам парламента як прадстаўнік Ахейскае прэфектуры. У 1974, 1977, 1981 і 1985 быў пераабраны членам парламента ад партыі Новая дэмакратыя (Νέα Δημοκρατία «Ν.Δ.»).
У наступныя сем гадоў ён удзельнічаў ва ўрадзе Новай дэмакратыі як міністр унутраных спраў Грэцыі (з лістапада 1974 па верасень 1976), міністр сацыяльнага страхавання (з верасня 1976 па лістапад 1977) і міністр без партфеля (1977—1981). У жніўні 1985 года Канстанцінас Стэфанопулас прэтэндаваў на кіраўніцтва партыі Новай дэмакратыі, але без поспеху. Пасля гэтай няўдачы ён пакідае партыю Новай дэмакратыі і 6 верасня таго ж года стварае сваю партыю пад назвай Дэмакратычнае абнаўленне (Δημοκρατική Ανανέωση «ΔΗ.ΑΝΑ.»).
У 1989 ён быў абраны членам Грэчаскага парламента як прадстаўнік Афінскай прэфектуры. У той жа самы перыяд і да 1994 года ён знаходзіўся прэзідэнтам партыі Дэмакратычнае абнаўленне, да таго часу, пакуль яна не распаўся.
Бітва пад Оршай (1514)
Бітва скончылася перамогай войска ВКЛ (бач страты бакоў), на пэўны час перавяла ход вайны ў спакайнейшае, зацяжное рэчышча, аднак, сілай іншых акалічнасцей, не мела трывалых ваенных наступстваў.
Ацэнкі
Магчыма ў бітве пад Оршай атрымана адна з найзначнейшых перамог вялікалітоўскага войска над маскоўскім, таксама яна мела шырокі розгалас у тагачаснай Еўропе, трывалы адбітак у беларускай культуры (напр., «Пахвала князю Астрожскаму» у Валынскім летапісе, народная песня «У нядзельку, параненька» і інш.).
Канстанцінас Стэфанопулас
Біяграфія
Ён быў абраны, сабраўшы 151 галасоў, пятым прэзідэнтам Грэцыі пасля рэстаўрацыі дэмакратычнага ўрада (1974). Канстанцінас Стэфанопулас замяніў на пасадзе Канстанцінаса Караманліса 10 сакавіка 1995. Ён быў афіцыйна пераабраны на другі тэрмін да 2005 года, яго пераемнікам быў абраны Караласа Папульяса.
Бітва пад Оршай (1514)
Ацэнкі
Перамога пад Оршай займала прыкметнае, а часам і галоўнае месца ў ваеннай гістарыяграфіі, якая стваралася беларускай дыяспарай у 1920—1930-я гады і палітычнай эміграцыяй 1940-х гадоў. У час Перабудовы частка беларускага грамадства пачала святкаваць 8 верасня як «Дзень беларускай вайсковай славы».
Канстанцінас Стэфанопулас
Біяграфія
Падчас свайго кіравання ён набыў сусветную вядомасць, хоць і устрымліваўся строгага і вытрыманага профілю. Ён лічыцца адным з самых паважаных і любімых прэзідэнтаў Грэцыі. Імя яго нават сёння акружана павагай і прэстыжнасцю. Стэфанопулас атрымаў мноства ганаровых званняў і ўзнагарод, як у сваёй краіне, а таксама замежных краін. Быў ганаровым грамадзянінам многіх гарадоў у Грэцыі.
Бітва пад Оршай (1514)
ВКЛ
Войска пад агульным кіраўніцтвам караля і вялікага князя Жыгімонту Старога складалася з кантынгентаў абедзвюх яго дзяржаў. Падчас кампаніі 1514 года ў агульным складзе войска былі, паводле звестак хронік і летапісаў, 16 тыс. коннікаў, 3 тыс. польскіх коннікаў, 3 тыс. наёмнай польскай пяхоты і каля 2,5 тыс. конных добраахвотнікаў з Малой і Вялікай Польшчы.
Непасрэдна ў паходзе да Оршы і ў бітве пад камандаваннем князя Канстанціна Астрожскага ўдзельнічалі каля 30 тыс. ч. з неакрэсленай колькасцю гармат. Лёгкую конніцу ўзначальваў Юрый Мікалаевіч Радзівіл, польскіх наймітаў — Януш Свярчоўскі , надворнае каралеўскае войска і атрады паноў — Войцех Сампаліньскі.
Масква
Агульная колькасць маскоўскага коннага войска пад камандаваннем ваяводы баярына Івана Андрэевіча Чалядніна складала 80 тыс. ч. Баярын князь Міхаіл Іванавіч Булгакаў-Голіца, фармальна падпарадкаваны яму, самастойна камандаваў сваімі палкамі. Войска цалкам складалася з конніцы феадальнага апалчэння. Мелася артылерыя нявызначанага складу і колькасці, але без цяжкіх гармат.
Перад бітвай
Маскоўскія военачальнікі ведалі пра набліжэнне войска Астрожскага і першымі днямі верасня адвялі войска на левы бераг Дняпра і занялі добрае для бітвы месца паміж Оршай і Дуброўнай на ўзгорках каля вёсак Пугайлава і Рукліна, злева ад лесу на Дняпры каля в. Рукліна. Такім чынам, для руху свайго непрыяцеля маскоўскія ваяводы пакідалі прастору ў лукавіне Дняпра каля Оршы, і спадзяваліся ў вальнай бітве разбіць колькасна слабейшае вялікалітоўскае войска і скончыць вайну.