cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Егіпецкія іерогліфы
Заняпад
З 323 па 30 гг. да н.э. Егіптам кіравалі Пталамеі (македонская дынастыя), а пасля іх Рымская і Візантыйская імперыі, і таму мовай кіравання была старажытнагрэчаская. Егіпецкая ж мова ўжывалася толькі як гутарковая мова мясцовага насельніцтва. Нягледзячы на гэта, іерогліфы па-ранейшаму выкарыстоўваліся для запісу свяшчэнных тэкстаў, а ў побыце карысталіся дэматычным пісьмом. Усё больш вузкае кола людзей валодала іерагліфічным пісьмом, але пталемееўскія ўказы яшчэ досыць часта пісаліся іерогліфамі. Так, пталемееўскія ўказы ўтрымлівалі распараджэнні, что яны павінны быць апублікаваны «іерогліфамі, канцэлярскім пісьмом (то бок, дэмотыкай) і грэчаскай мовай». Адначасова колькасць знакаў пачала множыцца на многія тысячы, без змянення самой сістэмы пісьма. З такім станам іерагліфічнага пісьма сутыкнуліся цікаўныя грэкі і рымляне ў позняй антычнасці. Яны перанялі ўрыўкавыя паданні і тлумачэнні пра змест і значэнне гэтых таямнічых знакаў і перадалі іх далей сваім землякам. З надыходам хрысціянства іерогліфы канчаткова адышлі ў забыццё, апошні датаваны іерагліфічны надпіс адносіцца да 394 г. н.э.
Расшыфроўка
Пасля таго, як іерогліфы пачынаючы з 4 стагоддзя н.э. былі забыты, цікавасць да іерогліфаў ізноў узрасла ў часы Адраджэння ў Еўропе, аднак для вучоных у якасці кіраўніцтва былі даступнымі толькі познеантычныя тэксты, напрыклад Іерагліфіка Горапалона, якая змяшчала сумесь праўдзівых і памылковых звестак пра значэнне іерогліфаў, пры гэтым гукавыя (фанетычныя) знакі тлумачыліся як знакі-словы (знакі-паняцці) праз вонкавае падабенства рысункаў да пэўных прадметаў. Акрамя таго, захаваліся арабскія граматыкі коптскай мовы, апошняй ступені егіпецкай мовы. Гэтага было недастаткова для расшыфроўкі іерагліфічнага пісьма. Звесткі Горапалона збілі з панталыку многіх вучоных, прымусіўшы іх губляць час у марных спробах. Істотны поспех, які, ўрэшце, і прывёў да прарыву, стаў магчымы дзякуючы акопным работам, якія праводзіліся ў час егіпецкага паходу Напалеона каля горада Разета, дзе быў знойдзен Разецкі камень. Ён змяшчаў указ пталемееўскіх часоў, напісаны па-грэчаску, егіпецкімі іерогліфамі і дэматычным пісьмом, дзякуючы чаму ён адыграў ролю адпраўной точкі для далейшых даследаванняў. У 1802 годзе швед Іаган Давід Акерблад здолеў расшыфраваць па-асобку дэматычныя словы на Разетскім камяніску, у 1814 годзе англіцкі фізік Томас Юнг дасягнуў далейшага поспеху ў разуменні дэматычных тэкстаў, акрамя таго ён заўважыў роднаснасць дэмотыкі з іерогліфамі. Праз два гады ён пазнаходзіў іерагліфічныя адпаведнікі для многіх іератычных знакаў. Жан-Франсуа Шапмпальён паказаў з дапамогай імён «Пталамей» і «Клеапатра», что іерогліфы выкарыстоўваліся і як гукавыя знакі. Параўноўваючы іншыя вядомыя царскія імёны, асабліва імёны рымскіх кесараў, Шампальён высветліў гукавое значэнне многіх іерогліфаў, спачатку адназычных, а потым і многазычных знакаў. На аснове гэтых адкрыццяў, параўноўваючы егіпецкія тэксты з копцкімі, Шампальён змог расшыфраваць шматлікія іншыя знакі і разам з гэтым атрымаць пэўнае ўяўленне пра граматыку і слоўны склад егіпецкай мовы. У 1822 годзе Шампальён здзейсніў канчатковую расшыфроўку егіпецкіх іерогліфаў.
Пісьмовая сістэма
У залежнасці ад пісьмовых матэрыялаў і прызначэння адрозніваюць некалькі падсістэм егіпецкага пісьма, перш за ўсё ўласна іерогліфы і іератыку. І хоць знакі ў гэтых сістэмах мелі адрозны выгляд, аднак прынцып пісьма, па сутнасці, не адрозніваўся.
Іерогліфы
Іерогліфы выкарыстоўваліся пераважна на сценах храмаў і грабніц у якасці манументальнага пісьма. Іерагліфічнае пісьмо ўключала, акрамя ўласна правапісу, яшчэ шмат асаблівасцей, якія можна растлумачыць выключна аздабленчымі мэтамі, выкарыстаннем прасторы або з погляду магіі. Як паказваюць некаторыя асабліва добра захаваныя прыклады (напрыклад, надпісы ў грабніцах у Даліне Цароў), першапачаткова іерогліфы былі размаляваны ў розныя колеры. Фарбы часткова адпавядалі натуральнаму колеру адлюстраванага прадмета, часткова былі чыста ўмоўнымі. У некаторых выпадках два аднолькавыя па форме знакі маглі адрознівацца толькі колерам; асабліва гэта тычылася некалькіх іерогліфаў з круглым абрысам.
Егіпецкія словы нават у адным тексце маглі быць напісаны па-рознаму. Іерагліфічнае пісьмо, не гледзячы на выразную вобразнасць (якую егіпцяне ўсведамлялі), наўрад ці з'яўляецца рысуначным пісьмом.
Рукапісныя (курсіўныя) іерогліфы
Пад канец Старога Царства з ранняй іератыкі выдзелілася форма пісьма, якою пісалі на дамавінах і папірусах, і якая ў адрозненне ад іератыкі, хоць і прыстасоўвалася да пісчага матэрыялу, але засталася бліжэйшаю да іерагліфічных форм. Да 20-й дынастыі рэлігійныя тэксты пісалі гэтым пісьмом, пасля яно было ў значнай ступені заменена іератыкаю.
Іератычнае пісьмо
Іератычнае пісьмо такое ж старажытнае як і іерагліфічнае. Яно ўяўляе сабой рукапісную адмену іерагліфічнага пісьма і было разлічана на пісанне трыснягом на папірусе або падобным прыдатным матэрыяле (як астрака з вапняку або гліны). Спачатку яно ўжывалася пераважна для тэкстаў агульнага прызначэння, рэлігійныя ж тэксты ў часы Сярэдняга Царства часткова пісаліся на папірусе іерогліфамі; спярша з увядзеннем дэмотыкі ў якасці паўсядзённага пісьма, ўжытак іератыкі стаў абмяжоўвацца запісамі рэлігійных тэкстаў. Адсюль і грэчаская назва, якая дайшла да нас праз Герадота. Іератыка складаецца амаль з тых жа знакаў, што і іерагліфіка. З-за таго, што знакі пісаліся хутка, яны часцей непарыўна перацякалі адзін у другі, а іх аблічча з цягам часу ўсё больш адрознівалася ад звычайных іерогліфаў; аднак прынцыпы пісьмовай сістэмы заставаліся аднолькавымі і ў іератыцы, і ў іерагліфіцы. Наступная табліца паказвае некаторыя іерогліфы і іх іератычныя адпаведнікі:
Дэмотыка
Каля 650 г. да н.э. узнікла яшчэ больш плаўнае і вонкава непадобнае да іерогліфаў курсіўнае пісьмо, названае дэмотыкай, што азначае народнае пісьмо. Яно ўзнікла як канцэлярскае пісьмо і выкарыстоўвалася ў Егіпце да 4 або 5 стагоддзя н.э., пакуль яно не было заменена копцкім пісьмом, якое было па сутнасці грэчаскім пісьмом, дапоўненым некаторымі дэматычнымі знакамі. І хоць асноўныя прынцыпы дэматычнага пісьма засноўваюцца на іератыцы і маюць шмат агульнага з прынцыпамі іерагліфічнага пісьма, усё ж, з-за вялікіх разыходжанняў наўрад ці можна разглядаць яго як падсістэму іерагліфікі.
Напрамак пісьма
Як правіла, словы не аддзяляліся, але даволі часта канец слова можна пазнаць дзякуючы заключнаму азначальнаму знаку (так званаму азначніку).
Адназычныя знакі
Простая іерагліфічная азбука ў сучаснай навуцы складаецца больш чым з дваццаці знакаў, якія адпаведна перадаюць пэўныя зычныя, такім чынам утвараючы свайго роду «азбуку зычных». І хоць з дапамогай адназычных знакаў можна было б перадать егіпецкую мову, іерогліфы ніколі не былі чыста алфавітным пісьмом. У нашы дні адназычныя знакі ахвотна выкарыстоўваюцца пры вывучэнні егіпецкай мовы і для перадачы сучасных уласных імён, прычым гэта заснавана на сучасным навуковым умоўным вымаўленні гэтых знакаў, якое, увогуле кажучы, НЕ тоеснае зыходнаму егіпецкаму вымаўленню. З гістарычна-навуковых прычын іменна ў «егіпталагічным» дапаможным вымаўленні пяць ці шэсць зычных вымаўляюцца як галосныя, хоць у класічнай егіпецкай мове яны пазначалі зычныя гукі.
Азначальныя знакі
А як іерогліфамі абазначаліся толькі зычныя, а галосныя — не, то з'яўлялася мноства слоў з рознымі значэннямі, якія пісаліся аднолькава, бо мелі аднолькавы набор зычных. Першапачаткова азначнік уяўляў сабой нагляднае абагульненае абазначэнне таго, што ляжала ў аснове гукавога спалучэння. Толькі пазней азначнікі былі звязаны з іншымі адцягненымі паняццямі. Так, большасць слоў суправаджалася так званым азначнікам (азначальным знакам), які ўдакладняў значэнне слова. Напрыклад, іерогліф «дом» з наборам зычных pr без азначніка абазначаў слова «дом» (егіпецкае pr(w)), а з параю ног у якасці азначніка ён азначаў «выходзіць» (егіпецкае pr(j)). Таксама азначнікі былі ў імён і некаторых займеннікаў. Імёны цароў і багоў выдзяляліся картушам (адмысловай рамкай вакол слова).
У наступнай табліцы прыведзена некалькі слоў, якія маюць аднолькавы набор зычных wn, і якія можна адрозніць толькі дзякуючы іхнім азначнікам:
Акрамя таго, варта адзначыць, что сістэма азначнікаў у ходзе егіпецкай гісторыі ўпершыню цалкам устанавілася ў Сярэднім Царстве, у часы Старога Царства ў тагачаснай егіпецкай мове яшчэ ўжывалася многа адмысловых або створаных адмыслова «на гэты выпадак» азначнікаў. У часы Новага Царства ўжо было патрэбна менш азначнікаў, прычым былі яны больш агульныя; разам з тым часам слова на пісьме магло мець больш за адзін азначнік.
Яшчэ некалькі прыкладаў азначнікаў:
Размяшчэнне
У іерагліфічных надпісах знакі пісаліся пераважна не паслядоўна ў рад, а збіраліся ў прамавугольныя групы. Так, слова stp.n=f «ён супакоіўся» (або ў залежнасці ад акалічнасцей «задаволіўся», «улагодзіўся», «замірыўся») у часы Сярэдняга Царства пісалася наступным чынам: Гэта трэба чытаць зверху ўніз і злева направа ў наступнай паслядоўнасці:
Транскрыпцыя
Побач з гукавымі знакамі большасць сістэм траскрыпцыі змяшчае таксама т.зв. структурныя знакі, якія прызначаны для адмежавання марфем у слове дзеля захавання марфалагічнай будовы слова. Так пэўныя даследчыкі запісваюць егіпецкую дзеяслоўную форму jnsbtnsn «тыя, што паглынулі іх» як j.nsb.t.n=sn, дзеля таго каб пазначыць розныя прыстаўкі і суфіксы. Ужыванне структурных знакаў яшчэ менш аднастайнае чымся ўжыванне гукавых знакаў транскрыпцыі — побач з сістэмамі, ў якіх наогул няма структурных знакаў, як напрыклад у кнізе Эльмара Эдэля (Elmar Edel) Altägyptischer Grammatik (Рым 1955/64), існуюць сістэмы, у якіх налічваецца да пяці структурных знакаў (Вольфганг Шэнкель ). Акрамя таго, некаторыя знакі выкарыстоўваюцца неаднастайна; так, у працах Берлінскай школы звычайная кропка («.») служыць для аддзялення суфіксальных займеннікаў, а ў некаторых навейшых сістэмах — для пазначэння канчатка жаночага роду ў іменных часцін мовы. У той час як Джэймс П. Ален аддзяляе прыстаўку j ў пэўных дзеяслоўных формах звычайнай кропкай, Вольфганг Шэнкель прапануе для гэтых мэт двукроп'е («:»).
Іератычныя тэксты перад транскрыпцыяй спярша запісваюцца іерогліфамі (транслітарацыя) і так друкуюцца для таго, каб можна было суаднесці пісьмовыя знакі з адпаведнымі іерогліфамі. Суаднесці і атаясаміць іератычныя знакі з іерогліфамі, як правіла (асабліва ў канцэлярскай іератыцы), пад сілу толькі спецыялістам, і далёка не кожны, знаёмы з іерогліфамі, можа гэта зрабіць. Дэматычныя ж тэксты з-за большых адрозненняў ад іерогліфаў звычайна не перапісваюцца іерогліфамі, а перадаюцца адразу транскрыпцыяй.
Заўвага. Значэнні паняццяў «транскрыпцыя» і «транслітарацыя» ў егіпталагічных працах часта не размяжоўваюцца; у іншых егіпталагічных граматыках, асабліва з англійскім словаўжываннем, паняцці «транскрыпцыя» і «транслітарацыя» ўжываюцца побач.
Вымаўленне іерогліфаў уголас
А як іерагліфічнае пісьмо адносіцца да мовы, нашчадкі якой лічацца мёртвымі з канца 17 стагоддзя (калі коптская мова была канчаткова выцеснена арабскаю), і ў іерагліфічным запісе якой не пазначаліся галосныя, то нельга пэўна аднавіць вымаўленне старажытнаегіпецкіх слоў, і, як вынік, перадача іерагліфічных імён і слоў з дапамогай сучасных азбук неадназначная. Так узнікаюць даволі розныя напісанні аднаго і таго ж імені, як напрыклад, Нафрэтэтэ (часта ў нямецкай літаратуры) і Неферціці для егіпецкага Nfr.t-jy.tj. Поруч з уласна іерагліфічнымі і коптскімі надпісамі, ключ для вымаўлення егіпецкіх імён і слоў даюць спрэчныя афразійскія гукавыя адпаведнасці і прыблізныя гукавыя напісанні, як напрыклад, грэчаскія і клінапісныя напісанні егіпецкіх імён і тытулаў. Іменна з гэтых крыніц адноўлена т.зв. пракоптская, мова з іерагліфічным наборам зычных і адноўленымі галоснымі, якую прынялі за аснову ў розных фільмах (часцей за ўсё, тое, што там гучыць, наўрад ці можна лічыць егіпецкай мовай), сярод якіх фільм «Мумія» і некаторыя іншыя.
Каб напісанае можна было вымавіць уголас, егіптолагі карыстаюцца ўмоўным чытаннем егіпецкай мовы з дапамогай пэўных правіл: у тэкстах паміж многімі зычнымі ўстаўляецца гук e і некаторыя зычныя вымаўляюцца як галосныя (3 і  як а, w як ў або у, j і y як i або й). З гэтага правіла бываюць выключэнні: напрыклад, імёны цароў і багоў вымаўляюцца паводле іх перадачы ў грэчаскіх і коптскіх надпісах, прыкладна як «Амон» (або «Амун») замест «Імену» для егіпецкага Jmn.w. Акрамя таго, у асобных універсітэтах склаліся розныя правілы дапаможнага чытання егіпецкай транслітарацыі. Так, можна сустрэць вымаўленне слова nfrt (ж.р. слова nfr: «прыгожы») і як neferet (у многіх месцах у Германіі), і як nefret (месцамі ў Германіі), або як nefert (так сярод іншых і ў расійскіх універсітэтах). Існуюць таксама адрозненні па даўжыні гуку e і націску ў словах.
Падача іерогліфаў у камп'ютары
Егіпецкія іерогліфы закадаваны ў Юнікодзе ў адмысловым блоку (U+13000-U+1342F). Акрамя таго існуе рад камп'ютарных праграм апрацоўкі іерагліфічных тэкстаў, якія для кадзіравання іерогліфаў выкарыстоўваюць звычайныя ASCII-знакі, пры гэтым прадугледжана магчымасць кадаваць і складанае размяшчэнне іерогліфаў. Як правіла, асобныя іерогліфы кадуюцца з дапамогай свайго нумара ў спісе Гардынера або сваім гукавым значэннем. Такі спосаб пасля апублікавання стаў вядомы пад назвай «Manuel-de-Codage-Format» (фармат кіраўніцтва па кадзіраванні), коратка MdC. У якасці прыкладу кадзіравання іерагліфічнага надпісу прапануецца наступны ўрывак са стэлы з Луўра, Парыж:
sw-di-Htp:t*p i-mn:n:ra*Z1 sw-t:Z1*Z1*Z1 nTr ir:st*A40 i-n:p*w nb:tA:Dsr O10 Hr:tp R19 t:O49 nTr-nTr Hr:Z1 R2 z:n:Z2 Szp:p:D40 z:n:nw*D19:N18 pr:r:t*D54
Каб слушна і ў адпаведнасці з зыходнікам рысаваць і размяшчаць іерогліфы, паўнацэнная праграма для набору іерагліфічных тэкстаў павінна ўмець, акрамя размяшчэння знакаў без накладанняў, яшчэ і люстраваць іерогліфы (рысаваць іх як у люстэрку), плаўна змяняць іх памер, а таксама мясціць асобныя знакі часткова або цалкам адзін над другім (параўн. паслядоўнасць знакаў на рысунку знізу справа, якую не атрымалася скласці належным чынам).
Для перадачы егіпталагічнай транскрыпцыі на камп'ютары патрэбны адмысловыя шрыфты, бо пэўныя транскрыпцыйныя знакі адсутнічаюць у звычайных шрыфтах. Між тым Алеф і Айін уключаны ў стандарт Юнікода (блок лацінкі, пашырэнне D), а вось традыцыйны Ёд − не. Побач з усялякімі платнымі шрыфтамі ў навуковым ужытку шырока распаўсюджаны перш за ўсё т.зв. True-Type-шрыфты (гл. «Transliteration » на старонцы Цэнтра камп'ютарных егіпталагічных даследаванняў «CCER» або «Trlit_CG Times»), з дапамогай якіх транскрыпцыйная сістэма Слоўніка егіпецкай мовы Эрмана і Грапава, а таксама Egyptian Grammar Алана Гардынера як мага дакладней перадаецца раскладкай «Кіраўніцтва для кадзіравання» (Manuel de Codage) (гл. вышэй). Часопіс «Lingua Aegyptia» (Umschrift_TTn) прапануе прыклад, які запісан з дапамогай розных ужывальных сістэм транскрыпцыі, якія аднак адхіляюцца ад раскладкі з «Кіраўніцтва па кадзіраванні» (Manuel de Codage).
Матэрыялы для пісьма
Егіпцяне выкарыстоўвалі ў якасці матэрыялаў для пісьма камень, гліну і скруткі папірусу, скуры і тканіны, якія яны час ад часу па-мастацку аздаблялі каляровымі малюнкамі. Пісьмовымі прыладамі былі:
Найдаўжэйшы папірус, які захаваўся да нашых дзён, мае даўжыню 40 метраў. Скура выкарыстоўвалася пераважна для тэкстаў вялікай важнасці.
Род дзейнасці пісцоў
Веданне пісьма, несумненна, было асноўнай умовай для кар'ернага росту на любой службе ў дзяржаве. Акрамя таго, не вядома ніякай адмысловай назвы для чыноўніка — слова «сеш» (егіп. «sš») магло абазначаць як «пісара», так і «чыноўніка». Пра егіпецкія школы вядома, на дзіва, мала. У часы Старога Царства ў навучанні была прынята т.зв. памочніцкая сістэма: вучні вучыліся пісьму ў сваіх бацькоў або знаходзіліся ў падпарадкаванні ў якога-небудзь дасведчанага ў пісьме чалавека, які выкарыстоўваў вучняў для дапаможнай работы, дзе яны на практыцы навучаліся пісьму. Пачынаючы з часоў Сярэдняга Царства з'яўляюцца асобныя звесткі пра школы. Вучоба на пісца пачыналася з рукапісных форм пісьма (іератыкі, пазней дэмотыкі). Іерогліфы вывучаліся пазней, і з прычыны іх выкарыстання амаль выключна ў якасці манументальнага пісьма імі валодаў не кожны пісар. Пісьмо вывучалася пераважна праз дыктоўкі і перапісванне твораў, вучнёўскія спісы якіх у некаторых выпадках захаваліся дагэтуль. Нядбайных і лянівых вучняў каралі лупцоўкай і зняволеннем.
З часоў Сярэдняга Царства (або позняга Старога Царства) паходзяць так званыя «павучанні», апісанні правіл поводзін у грамадстве, якія прызначаліся наступным пакаленням (звычайна ў асобе нашчадка або пераемніка стваральніка такога павучання). Гэтыя творы асабліва часта выкарыстоўваліся для перапісвання вучнямі. Так, «Павучанне Хеці» апісвае перавагі пісарскай справы і пералічвае недахопы і цяжкасці іншых прафесій, пераважна рамесніцтва і сялянскай работы.
Спасылкі
Рэдактары іерагліфічных тэкстаў:
Міхаіл Сяргеевіч Орда
Міхаіл Сяргеевіч Орда (нар., , Гродзенская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў у 1983 г. слесарам у калгасе «Расія» Дзятлаўскага раёна. З 1984 да 1986 гг. служыў у Савецкай арміі. У 1991 г. скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарны лекар». З 1991 да 1992 гг. быў намеснікам камандзіра абласнога штаба студэнцкіх атрадаў Віцебскай вобласці. Працаваў дырэктарам абласной службы добраахвотнай працы моладзі (Віцебск, 1992—1994 гг.), прэзідэнтам Рэспубліканскай асацыяцыі міжнародных моладзевых абменаў і турызму (1994—1997 гг.). З 1997 да 2001 гг. — другі сакратар Цэнтральнага камітэта грамадскага аб’яднання «Беларускі патрыятычны саюз моладзі». У 1999 г. скончыў Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і муніцыпальнае кіраванне».
27 сакавіка 2001 г. вызвалены ад пасады другога сакратара ЦК Беларускага патрыятычнага саюза моладзі (вакансію заняў Аляксандар Далжэўскі) у сувязі з пераходам на сталую працу дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь II склікання.
25 сакавіка 2003 г. быў абраны першым сакратаром ЦК Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі. 1 жніўня 2006 сышоў з паста кіраўніка БРСМ.
Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га (2000—2004) па Лідскай сельскай выбарчай акрузе № 57 і 3-га скліканняў (2004—2008). Абодва разы — намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламэнце. У 2008 г. абраны ў Палату Прадстаўнікоў 4-га склікання.
Член Рэспубліканскага Савета РГА «Белая Русь». З 2014 г. — старшыня Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі. У 2015 і 2020 гг. узначальваў ініцыятыўныя групы кандыдата ў прэзідэнты (Аляксандра Лукашэнкі). У 2020 г. як кіраўнік ініцыятыўнай групы быў заказчыкам агітацыйнай прадукцыі, надрукаванай накладам 4,7 мільёна экземпляраў, якая, паводле некаторых аналітыкаў, распаўсюджвалася з парушэннем заканадаўства.
Крытыка, санкцыі ЕС
Паводле справаздачы, падрыхтаванай Польскім фондам свабоды і дэмакратыі, Міхаіл Орда прымаў удзел у фальсіфікацыі парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў, а таксама супрацоўнічаў з Камітэтам дзяржаўнай бяспекі па пытаннях палітычных рэпрэсій.
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэннях правоў чалавека.
20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы Літвы, Латвіі і Эстоніі.
Сям’я
Жанаты, мае сына, дачку.
IC 3421
IC 3421 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сезон 2020 ФК Шахцёр Петрыкаў
У 2020 годзе футбольны клуб «Шахцёр» з Петрыкава прымаў удзел у адным афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Яўген Яфімавіч Савасценка
Яўген Яфімавіч Савасценка (, в. Стаўбун, Беларуская ССР, цяпер Веткаўскі раён, Гомельская вобласць, Беларусь — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
Біяграфія
У 1954 годзе скончыў Маскоўскі педагагічны інстытут. Працаваў у партыйных, савецкіх і гаспадарчых органах Гомельскай вобласці.
З 1966 па 1967 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта.
У 1978—1983 гадах быў першым сакратаром Гомельскага гаркама КПБ.
У 1970 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, а ў 1982 годзе — Маскоўскую акадэмію грамадскіх навук.
Shoot-Out 2015 (снукер)
Shoot-Out 2015 (таксама вядомы як Betway Shoot-Out 2015 — ад назвы спонсара) — прафесійны запрашальны турнір па снукеры, які прайшоў з 4 па 6 сакавіка 2015 года на цыркавой арэне ў Блэкпульскай вежы, у Блэкпуле, Англія. Турнір стаў шостым розыгрышам Shoot-Out, які быў заснаваны ў 1990 годзе і адноўлены ў 2011 годзе. Упершыню турнір Shoot-Out спансавала кампанія Betway. Прызавы фонд турніру склаў £130,000, з якіх £32,000 атрымаў пераможца.
Леташні чэмпіён Дамінік Дэйл саступіў ужо ў першым раўндзе бельгійцу Луку Брэсэлю (20:65). Пераможцам турніру стаў Майкл Уайт, які перайграў на свяім шляху да тытула Роберта Мілкінса (75:0), Джад Трампа (40:17), Тома Форда (107:16), Бэна Вуластана ў чвэрцьфінале (84:8), Кайрэна Уілсана ў паўфінальным матчы (76:53) і Сяа Гадуна ў напружаным фінальным паядынку (54:48). Такім чынам, 23-гадовы валіец выйграў свой першы прафесійны тытул у кар'еры. На працягу спаборніцтва ўдзельнікі выканалі дзве соценныя серыі: Мартын Гоўлд аформіў брэйк у 116 балаў у другім раўндзе, а Шон Мёрфі здзейсніў серыю ў 105 ачкоў у матчы трэцяга раўнда.
Прызавыя грошы
У 2015 годзе спонсарам турніру Shoot-Out стала кампанія Betway. Яна забяспечыла традыцыйны прызавы фонд турніру, які склаў £130,000, з якіх £32,000 атрымаў пераможца.
Удзельнікі
На турніры Shoot-Out 2015 прынялі ўдзел 64 снукерысты, якія займалі найвышэйшыя пазіцыі ў рэйтынгу і прынялі запрашэнне на ўдзел. Тры снукерысты з топ-16 не прынялі ўдзел у турніры: Ніл Робертсан (2), Дзін Дзюньхуэй (4) і Марка Фу (10).
Чацвёра гульцоў удзельнічалі на Shoot-Out у шосты раз, г.зн. да гэтага гулялі ва ўсіх розыгрышах турніру, уключаючы 1990 год: Алан Мак-Манус (19), Род Лоўлер (29), Кен Доэрці (34) і Найджэл Бонд (54). Джымі Уайт (57) таксама быў уключаны ў сетку Shoot-Out 1990, але зняўся з турніру, не згуляўшы там ні аднаго матчу.
Дэбютантамі Shoot-Out у 2015 годзе сталі шасцёра гульцоў: Кайрэн Уілсан (53), Гэры Уілсан (55), Напон Саенхам (60), Сэм Бэйрд (62), Крыс Уэйклін (63) і Фрэйзер Патрык (64).
Сярод удзельнікаў розыгрышу 2015 года да гэтага на турніры Shoot-Out перамагалі Найджэл Бонд у 2011 годзе, Бары Хокінс у 2012 годзе, Мартын Гоўлд у 2013 годзе і Дамінік Дэйл у 2014 годзе.
Самым узроставым удзельнікам Shoot-Out 2015 года стаў 52-гадовы Джымі Уайт. Найджэлу Бонду падчас турніру было 49 гадоў, а Дэйву Харальду — 48. Самым маладым удзельнікам Shoot-Out 2015 стаў 19-гадовы Лука Брэсэль. Напону Саенхаму і Крысу Уэйкліну было па 22 гады, а Кайрэну Уілсану, Майклу Уайту і Джэку Лісоўскі — па 23.
Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на ўсіх папярэдніх турнірах Shoot-Out.
Ход турніру
Лёсаванне першага раўнда было праведзена 12 лютага 2015 года і транслявалася ў прамым эфіры на радыё Talksport. Лёсаванне кожнага наступнага этапу, уключаючы паўфінальны, адбывалася на самой арэне.
Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У рамках турніру Shoot-Out 2015 было зроблена было зроблена 25 паўсоценных брэйкаў (на 11 больш, чым у мінулым годзе), з якіх толькі два былі соценнымі.
Па тры паўсоценныя серыі на турніры выканалі пераможца Майкл Уайт і Шон Мёрфі. Мёрфі таксама стаў адным з двух аўтараў соценных брэйкаў, здзейсніўшы серыю ў 105 ачкоў у матчы трэцяга раўнда супраць Мартына Гоўлда. У сваю чаргу Гоўлд аформіў найвышэйшую серыю спаборніцтва ў 116 балаў у матчы другога раўнда супраць Роры Мак-Лаўда, за якую атрымаў традыцыйную ўзнагароду ў £2,000.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, спарадкаваныя па іх вышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаныя ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Глафіра Вікенцьеўна Савіцкая
Глафіра Вікенцьеўна Савіцкая (нар., в. Шчоткі, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1967), прафесар (2003). Акадэмік Міжнароднай акадэміі навукі і практыкі арганізацыі вытворчасці (Масква, 2003).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік», 1963; аспірантура, спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік і аналіз гаспадарчай дзейнасці», 1966). Працавала ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1966, улікова-эканамічны факультэт, кафедра бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў АПК і транспарце, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: аналіз гаспадарчай дзейнасці.
Каміціні
Каміціні (Comitini) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Агрыджэнта.
Насельніцтва складае 978 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 45 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 92020. Тэлефонны код — 0922.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giacomo.
Вынакурня (вёска)
Вынакурня (Виноку́рня) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпыкіўскай пасялковай абшчыны.
Скачкі ў ваду
Скачкі ў ваду — спаборніцтвы сярод мужчын і жанчын па скачках з вышкі і трампліна ў ваду.
Складаюцца з серый абавязковых і адвольных скачкоў з трампліна (вышыня 1 і 3 м) і вышкі (5, 7,5 і 10 м). Існуюць 6 афіцыйных катэгорый скачкоў: з пярэдняй стойкі ўперад і назад, з задняй стойкі ўперад і назад, з вінтамі і са стойкі на руках (толькі з вышак). Скачкі ацэньваюцца па 10-бальнай шкале.
Як від спорту ўзніклі ў сярэдзіне ХІХ ст. у Германіі. У праграме Алімпійскіх гульняў з 1904 (мужчыны) і 1912 (жанчыны). Першы чэмпіянат Еўропы праведзены ў 1926, чэмпіянат свету — у 1973.
Клэнавэ (Тульчынскі раён)
Клэнавэ (Клено́ве) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпыкіўскай пасялковай абшчыны.
Узрост Сусвету
Сучасная навука
Лічыцца, што Сусвет з'явіўся каля млрд гадоў назад. Гэта сучасная ацэнка, прынятая на аснове адной з распаўсюджаных мадэлей Сусвету, так званай стандартнай касмалагічнай ΛCDM-мадэлі.
Бо ўжо ў спецыяльнай тэорыі адноснасці час залежыць ад руху назіральніка, а ў агульнай тэорыі адноснасці — яшчэ і ад становішча, то трэба ўдакладніць, што разумеецца ў такім разе пад узростам Сусвету. У сучасным уяўленні узрост Сусвету — гэты максімальны час, які вымераў бы гадзіннік з моманту Вялікага выбуху да цяперашняга часу, калі б ён патрапіў цяпер нам у рукі.
Узрост Сусвету можна вызначыць прынамсі трыма спосабамі :
Асноўныя этапы развіцця Сусвету
Вялікае значэнне для вызначэння ўзросту Сусвету мае перыядызацыя асноўных працэсаў, якія працякалі ў Сусвеце. У наш час прынята наступная перыядызацыя :
Важнай вяхой у гісторыі развіцця Сусвету ў гэту эпоху лічыцца эра рэкамбінацыі, калі матэрыя Сусвету, які пашыраецца, стала празрыстай для выпраменьвання. Па сучасных уяўленнях гэта адбылося праз 380 тыс. гадоў пасля Вялікага выбуху. У наш час гэта выпраменьванне мы можам назіраць у выглядзе рэліктавага фону, што з'яўляецца найважнейшым эксперыментальным пацверджаннем існуючых мадэлей Сусвету.
Торкіў
Торкіў (То́рків) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Шпыкіўскай пасялковай абшчыны.
IC 3422
IC 3422 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Білавусіўка (Тульчынскі раён)
Білавусіўка (Білоу́сівка) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Вуліца Панфілаўцаў (Брэст)
Вуліца Панфілаўцаў  — вуліца ва ўсходняй частцы Брэста. Названа ў гонар байцоў 316-й стралковай дывізіі І.Панфілава, якія вызначыліся пры абароне Масквы ў 1941 годзе. Утворана ў 1948 годзе. Працягласць 710 метраў, ад вуліцы Ламаносава да вуліцы Палацавай. Забудавана дамамі сядзібнага тыпу. На вуліцы знаходзіцца 3-павярховы будынак школы № 6 (д.22).
Спіс аб’ектаў PGC (1766001—1767000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1766001—1767000)
Волкаўка (Рослаўльскі раён)
Волкаўка (Волковка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Волкаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сарочынскі валун
Сарочынскі валун — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1988). За 1,5 км на поўнач ад вёскі Сарочына (Ушацкі раён, Віцебская вобласць) у 15 метрах ад шашы Лепель-Полацк. Валун парфірападобнага буйназярністага граніту; даўжыня 2,3 м, вышыня 2,2 м, шырыня 1,5 м, у абводзе 6,8 м, аб'ём 4 м³. Маса каля 10 тон. Прынесены ледавіком са Скандынавіі каля 20-18 тысяч год таму.
Кулебра
Кулебра (Culebra) — востраў у Карыбскім моры ў 28,5 км на ўсход ад Пуэрта-Рыка, у склад якога ўваходзіць. Плошча - 28 км² (разам з суседнімі невялікімі аставамі — 30,1 км²). Насельніцтва - 1818 чал. (2010 г.)
Кулебра ўяўляе сабою нізкую латку сушы, якая з'яўляецца паверхняй старажытнага падводнага вулкана. Частка паверхні сфарміравана караламі. Найбольшая вышыня — 198,1 м. На востраве няма сталых крыніц прэснай вады. Яна дастаўляецца з Пуэрта-Рыка. Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад +24°C да +28°C. Улетку здараюцца ўраганы.
Значная частка вострава Кулебра (6,35 км²), а таксама суседнія астравы з'яўляюцца запаведнікам. Востраў насяляюць марскія птушкі, крабы, чарапахі, рэдкія віды яшчарак. Кожны год на ім спыняюцца каля 50 тысяч пералётных птушак.
Востраў быў адкрыты Х. Калумбам у 1493 г. У 1880 г. быў каланізаваны выхадцамі з Пуэрта Рыка і В’екеса. У 1903 г. па ініцыятыве Тэадора Рузвельта створаны марскі запаведнік. У нашы дні на востраве Кулебра развіваецца турызм.
Багданіўка (Тульчынскі раён)
Багданіўка (Богдані́вка) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Праневіч
Праневіч — прозвішча.
Роза Пятроўна Валевіч
Роза Пятроўна Валевіч (нар., в. Забалацце, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне цэнаўтварэння. Кандыдат эканамічных навук (1975), прафесар (1999).
Біяграфія
Скончыла Мінскі фінансава-эканамічны тэхнікум (1962), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка гандлю», 1968), Інстытут эканомікі АН Беларускай ССР (аспірантура, 1975).
Працавала ў Іўеўскім, Ашмянскім (Гродзенская вобласць), Вілейскім (Мінская вобласць) раённых фінансавых аддзелах (1963—1965), Беларускім філіяле Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута кан’юнктуры і попыту (1968—1971, старшы навуковы супрацоўнік), Інстытуце эканомікі АН Беларускай ССР (1975—1981, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1981, факультэт камерцыі і турыстычнай індустрыі, кафедра эканомікі гандлю і паслуг, прафесар).
Асновы
Асно́вы — клас хімічных злучэнняў, складаныя рэчывы, малекулы якіх складаюцца з іонаў металаў і гідроксагруп (-OH). Растваральныя асновы з'яўляюцца электралітамі. Гідраксіды шчолачных металаў (калію, натрыю, літыю) завуцца шчолачамі.
Асновы маюць горкі смак, змяняюць колер індыкатараў (напрыклад, пачырваненне лакмусавай сіняй паперы), уступаюць у рэакцыю з кіслотамі, утвараючы солі, а таксама спрыяюць пэўным хімічным рэакцыям, як асноўны каталіз.
Асновы можна разглядаць як хімічную супрацьлегласць кіслот, паколькі эфект пры ўзаемадзеянні кіслаты і вады ёсць павышэнне канцэнтрацыі іона гідраксонія (H3O+), у той час калі ўзаемадзеянне з асновай памяншае гэту канцэнтрацыю. Асновы і кіслоты звычайна знаходзяцца ў вадкай форме, рэакцыя паміж імі называецца нейтралізацыяй. Водныя растворы асноваў рэагуюць з воднымі растворамі кіслот ствараючы пры гэтам воду і солі ў водных растворах, у якіх солі падзяляюцца на кампанентныя іоны.
Для таго каб рэчыва класіфікавалася як арэніюсавая аснова, янопавінна вырабляць іоны гідраксіду ў растворе. Арэніус лічыў, што асновы павінны ўтрымліваць гідраксід у сваёй формуле. Гэта робіць мадэль Арэніюса абмежаванай, бо яна не можа растлумачыць асноўныя ўласцівасці водных раствораў аміяку (NH3) або яго арганічныя вытворныя (аміны). У больш агульнай кіслотна-шчолачнай тэорыі Брэнстэда—Лоўры, асновы ўяўляе сабой рэчыва, якое можа прымаць іоны вадароду (H+) — інакш вядомых як пратонаў. У мадэлі Льюіса, асновы ўяўляе сабой электронныя пары донараў.
Біе (правінцыя)
Біе (Bié) — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Куіта. Плошча — 70 314 км², насельніцтва 1 794 387 (на 2006 год).
Бортныкы (Тульчынскі раён)
Бортныкы (Бо́ртники) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гротэ
Гротэ (Grotte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Агрыджэнта.
Насельніцтва складае 6027 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 254 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 92020. Тэлефонны код — 0922.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Venera (santa).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Наваполацкі дзяржаўны політэхнічны каледж
Наваполацкі дзяржаўны політэхнічны каледж — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова Наваполацка. Заснавана ў 1963 годзе. Рыхтуе тэхнікаў-механікаў, тэхнолагаў, будаўнікоў.
Гісторыя
5 ліпеня 1963 года на базе філіяла Мінскага палітэхнікума быў адкрыты Полацкі нафтавы тэхнікум. Першымі навучэнцамі дзённага і вячэрняга аддзялення былі будаўнікі, механікі і тэхнолагі. У чэрвені 1967 г. першыя 175 дыпломаў былі ўручаны маладым спецыялістам, якія атрымалі кваліфікацыю тэхнікаў-механікаў, тэхнолагаў, будаўнікоў.
Крыстафер Вільгельм Экерсберг
Крыстафер Вільхельм Экерсберг (дацк. Christoffer Wilhelm Eckersberg;, Блокраг — , ) — дацкі мастак і педагог, заснавальнік Залатога стагоддзя дацкага мастацтва ў галіне жывапісу.
Наваполацкі дзяржаўны політэхнічны каледж
Гісторыя
15 ліпеня 1987 года Наваполацкі нафтавы тэхнікум перайменаваны ў Наваполацкі політэхнічны тэхнікум.
Крыстафер Вільгельм Экерсберг
Біяграфія
Крыстафер Экерсберг нарадзіўся ў Блокрагу (дат. Blåkrog) на поўдні паўвострава Ютландыя. З 1803 года вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Капенгагене, скончыў яе ў 1809 годзе з залатым медалём і атрымаў стыпендыю для паездкі ў Парыж. У 1811—12 гадах вучыўся ў майстэрні ў Ж. Л. Давіда. У 1813-16 гадах жыў у Рыме. З 1817 года — прафесар Акадэміі мастацтваў у Капенгагене, у 1827-29 — яе дырэктар. З-за праблем са зрокам перастаў пісаць. Памёр 22 ліпеня 1853 года ў Капенгагене падчас эпідэміі халеры. Пахаваны ў Капенгагене.
Наваполацкі дзяржаўны політэхнічны каледж
Гісторыя
1 ліпеня 2014 года каледж аб’яднаны з УА «Наваполацкі дзяржаўны прафесійны ліцэй нафтахіміі».
За час сваёй працы ў каледжы падрыхтавана звыш 12 тыс. спецыялістаў для народнай гаспадаркі нашай рэспублікі і былога СССР, многія з якіх атрымалі дыпломы з адзнакай. Сярод выпускнікоў каледжа шмат заслужаных людзей, якія з гонарам працуюць на найбуйнейшых прамысловых прадпрыемствах, у будаўніцтве, у розных установах.
Скачкі на батуце
Скачкі на батуце — высокія падскокі на спартыўным батуце з пераваротамі і вярчэннем. Від спорту з элементамі акрабатыкі.
Батут — плеценая сетка даўжынёю 3,6—4,3 м; шырынёй 1,8—2,15 м, замацаваная на раме, вышыня 0,95—1,05 м.
Віды спаборніцтваў: індывідуальныя, па сінхронных скачках (2 спартсмены) і камандныя. Кожны від складаецца з абавязковай і адвольнай праграм, якія ўключаюць па 10 элементаў.
Да 1940-х г. скачкі на батуце выкарыстоўваліся як сродак трэніроўкі спартсменаў, пілотаў і парашутыстаў, уваходзілі ў цыркавыя праграмы. Спартыўныя спаборніцтвы праводзяцца з 1947 (ЗША). Міжнародная федэрацыя батута створана і праведзены першы чэмпіянат свету ў 1964. Чэмпіянаты Еўропы праводзяцца з 1970. У праграме Алімпійскіх гульняў з 2000.
Найбольш пашыраны ў Вялікабрытаніі, Германіі, ЗША, Швейцарыі і інш.
Васыліўка (Тульчынскі раён)
Васыліўка (Васи́лівка) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 3423
IC 3423 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мянжынскі
Мынжынскі — прозвішча.
Шуі (Рослаўльскі раён)
Шуі (Шуи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шуі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Рэшэтыліўскі раён
Рэшэтыліўскі раён (Решетилівський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Палтаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Рэшэтыліўка (Решетилівка).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 26496 чалавек, плошча — 1009 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадской, 1 сельскай абшчын і 16 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад, 1 пасёлак і 81 вёсак.
Палітыка Вялікабрытаніі
Вялікабрытанія — унітарная парламенцкая дэмакратыя, канстытуцыйная манархія. Брытанская каралева Лізавета II царуе з 1952 года і з'яўляецца самым доўгакіруючым лідарам планеты. Злучанае Каралеўства cкладаецца з чатырох гістарычных абласцей, што маюць свае ўрады і карыстаюцца шырокай аўтаноміяй: Англія, Шатландыя, Уэльс і Паўночная Ірландыя са сталіцамі ў Лондане, Эдынбургу, Кардыфе і Белфасце адпаведна. Востраў Мэн і Нармандскія астравы фармальна не ўваходзяць у склад Злучанага Каралеўства, з'яўляючыся "Кароннымі землямі". 14 раскіданых па ўсім свеце заморскіх тэрыторый — рэшткі Брытанскай каланіяльнай імперыі, што калісьці займала чвэрць населенай сушы.
Роля на міжнароднай арэне
У XVIII стагоддзі першая краіна, закранутая Прамысловай рэвалюцыяй, у XIX стагоддзі — самая магутная дзяржава свету, Вялікабрытанія і сёння застаецца сусветным палітычным, эканамічным і культурным цэнтрам. Гэта ядзерная дзяржава з 1952 года (прызнаная ў адпаведнасці з Дагаворам аб нераспаўсюдзе ядзернай зброі 1968 года), сталы член Савета Бяспекі ААН. З'яўляецца членам Вялікай Сямёркі, АЭСР. Як былая метраполія Брытанскай імперыі, сёння ачольвае Садружнасць нацый. У 1973 увайшла ў склад ЕС, у 2016 вырашыла пакінуць арганізацыю. Працэдура Брэксіта аказалася складанай і пакутлівай.
Каралева
Вялікабрытанія — парламенцкая манархія на чале з каралевай. Лізавета ІІ з Вінзарскай дынастыі, якая ўзышла на прастол у 1952, з'яўляецца самым доўгакіруючым і адначасова найстарэйшым у свеце лідарам дзяржавы на сённяшні дзень. Акрамя Вялікабрытаніі, Лізавета ІІ дэ-юрэ кіруе яшчэ 15 дзяржавамі свету — Аўстраліяй, Новай Зеландыяй і інш., вядомымі як Каралеўствы Садружнасці. Хоць Каралева і не мае рэальнай улады, ёй належыць "права раіць, заахвочваць і папярэджваць".
Заканадаўчая ўлада
Заканадаўчы орган — двухпалатны парламент (абіраная Палата абшчын і прызначаемая Палата лордаў — 650 і 780 крэслаў адпаведна). Закон, для таго каб быць прынятым, мусіць прайсці чытанні ў абедзвюх палатах і затым атрымаць каралеўскую санкцыю. Брытанская парламенцкая сістэма вядома як Вэстмінстэрская, яна легла ў аснову функцыянавання ўсіх парламенцкіх дэмакратый свету. Парламент з'яўляецца вышэйшым органам улады на ўсёй тэрыторыі дзяржавы, нягледзячы на наяўнасць у Шатландыі, Уэльсе і Паўночнай Ірландыі ўласных кіраўнічых адміністрацыйных структур.
Выканаўчая ўлада
Урад узначальвае прэм'ер-міністр. Крэсла прэм'ера звычайна займае лідар партыі або кааліцыі, якой належыць бальшыня ў Палаце абшчын. Прэм'ер-міністр, як правіла, са спісу сваёй партыі або кіруючай кааліцыі, прызначае кабінет міністраў, што фармальна пацвярджаецца манархам.
Палітычныя партыі
У канцы ХХ – пачатку ХХІ стагоддзя галоўную ролю у палітычным жыцці Вялікабрытаніі гуляюць партыі лейбарыстаў і кансерватараў. Лейбарысцкая партыя, што прадстаўляе традыцыі брытанскага сацыялізму, знаходзілася ва ўладзе ў 2000-х (Прэм'ер-міністры Тоні Блэр (1997–2007) і Гордан Браўн (2007–2010)). У 2010-х рэй у брытанскай палітыцы вядзе Кнсерватыўная партыя (Прэм'еры Дэвід Кэмеран (2010–2016) і Тэрэза Мэй (2016–2019)). Ліберальная партыя, што была ўплывовай сілай у ХVIII – пачатку ХХ стагоддзя, сёння мае няшмат прыхільнікаў, а па колькасці крэслаў у парламенце ў 2015,17 нават саступае левацэнтрысцкай Шатландскай нацыянальнай партыі. Астатнія месцы займаюць партыі ўскраін: валійская партыя Plaid Cymru і ірландскія Дэмакратычная юніянісцкая партыя і ультрарэспубліканская Шын Фейн, дэпутаты ад якой не займаюць сваіх крэслаў праз неабходнасць прысягаць на вернасць каралеве.
Знешняя палітыка
Астраўное геаграфічнае становішча паўплывала на ход брытанскай гісторыі ды на рысы брытанскага характару. І ў ХХІ стагоддзі Вялікабрытанія, хоць і рухаючыся ў агульнаеўрапейскім цывілізацыйным накірунку, часта назірае за гэтым рухам з узбочыны. Нягледзячы на членства ў Еўрапейскім саюзе ў 1973–2019, астраўляне ані перайшлі на еўра, ані сталі часткай Шэнгенскай зоны. Міграцыйны крызіс сярэдзіны 2010-х і ўнутрыеўрапейскія супярэчнасці падштурхнулі Вялікабрытанію да выхаду з ЕС. З іншага боку, дзяржава захоўвае вельмі важную ролю ў свеце ў сілу гістарычнай інерцыі — як былая метраполія Брытанскай імперыі, ачольваючы Садружнасць Нацый; а таксама той ролі, якую англійская мова мае ў сучасным свеце; эканамічнай і фінансавай, а таксама, культурнай і медыйнай значнасці.
Беларуска-брытанскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Злучаным Каралеўствам былі ўсталяваны 27 студзеня 1992 года. У ліпені 1993 года было адкрыта беларускае Генеральнае консульства у Лондане, якое ў чэрвені 1994 года было пераўтворана ў Пасольства Рэспублікі Беларусь у Злучаным Каралеўстве Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі. Першым паслом Рэспублікі Беларусь у Вялікабрытаніі стаў Уладзімір Сянько. Амбасада Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі ў Мінску функцыянуе з 1993 года па адрасе Карла Маркса 37. У 2013 годзе паслом Беларусі ў Вялікабрытаніі прызначаны Сяргей Алейнік. Амбасабар Злучанага Каралеўства ў Мінску — Фіёна Гіб.
У першыя гады развіцця адносінаў паміж Беларуссю і Вялікабрытаніяй адбываўся даволі інтэнсіўны палітычны дыялог. У снежні 1994 года Вялікабрытанію наведаў Старшыня Вярхоўнага Савету, а ў траўні 1995 г. — Прэм'ер-міністр Рэспублікі Беларусь Міхаіл Чыгір. Былі падпісаны інвестыцыйныя пагадненні. Злучанае Каралеўства адным з першых у ЕС ратыфікавала пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве Беларусі з ЕС у 1996. У лістападзе 2008 для ўдзелу ў першым інвестыцыйным форуме ў Лондане Брытанію наведаў беларускі Прэм'ер Сяргей Сідорскі.
У кастрычніку 2016 г. адбыўся візіт у Рэспубліку Беларусь Прынца Майкла Кенцкага, падчас якога ён быў прыняты Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнкам. У сакавіку 2018 Міністр замежных справаў Беларусі Уладзімір Макей наведаў Лондан, дзе сустрэўся з брытанскім калегам Борысам Джонсанам.
Адным з першых з Мінскам парадніўся англійскі горад Нотынгем, пабрацімам Гомеля стаў шатландскі горад Абердзін.
Бенга (правінцыя)
Бенга (Bengo) — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на паўночным захадзе краіны і мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Кашыта. Плошча — 33 016 км², насельніцтва 450 000.
Вуліца Мянжынскага
Вуліца Мянжынскага:
Помнік Вызвалення (Брэст)
Помнік Вызвалення — помнік, усталяваны ў 1965 годзе на плошчы Свабоды г. Брэста ў гонар войск 1-га Беларускага фронта, якія вызвалілі горад ад нямецкіх захопнікаў. Аўтары — архітэктар А. Гарбачоў і М. Мілавідаў, скульптар М. Альтшулер. Помнік уяўляе сабой высокую (8,7 м) расшыраную даверху стэлу на нізкім стылабаце. У верхняй частцы стэлы — рэльефныя выявы галавы савецкага салдата ў касцы і галава дзяўчынкі. Ніжэй надпіс: «28 ліпеня 1944 доблесныя войскі 1-га Беларускага фронта штурмам авалодалі горадам і крэпасцю Брэст, завяршыўшы вызваленне беларускіх зямель ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў». Стэла абліцаваная чырвоным паліраваным гранітам, пліты стылабату пакрыты шэрай мармуровай крошкай. На алеі, што вядзе да помніка, усталяваны 9 стэл, на якіх пералічаны воінскія часткі і злучэнні, якія атрымалі найменні «Брэсцкіх».
Мурына
Мурына — жаночая форма прозвішча Мурын, таксама тапонім.
Гуты (Тульчынскі раён)
Гуты (Гу́ти) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аб’юзіўныя адносіны
Аб’юзіўныя адносіны   (ад abusive relationships — прыніжальныя адносіны) — адносіны, у якіх партнёр парушае асабістыя межы іншага чалавека, прыніжае, дапускае жорсткасць у зносінах і дзеяннях, каб падавіць волю ахвяры. У такім тыпе адносін ахвяра і агрэсар не мяняюцца месцамі, ахвяра праз шэраг прычын не можа выйсці з гэтых адносін.
Быць аб’юзерамі могуць людзі незалежна ад полу, аднак ёсць адрозненні ў спосабах негатыўнага ўплыву на партнёра, жанчыны рэдка ўжываюць і сексуальны гвалт да свайго партнёра, мужчыны ўжываюць гэтыя віды гвалту найчасцей.
Ужыванне паняцця
Паняцце аб’юзер ужываецца для апісання чалавека, які ўжывае гвалт як метад дасягнення сваёй мэты, гэта можа быць псіхалагічны, эканамічны і фізічны гвалт. Аб’юзіўныя адносіны — прыніжальныя адносіны паміж «тыранам» і «ахвярай», якія суправаджаюцца трывалымі маніпуляцыямі з дапамогай грошай, шантажу, пагроз і фізічнага гвалту, а таксама маральным здзекам з боку агрэсара.
Аб’юзіўныя адносіны таксама сустракаюцца ўнутры сям’і. Акрамя таго, такія адносіны сустракаюцца ў кожных іншых відах міжасобасных сувязей.