cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бяроза павіслая
Прымяненне ў медыцыне
Пупыршкі і маладое лісце выкарыстоўваецца ў народнай і навуковай медыцыне, яны валодаюць мачагонным, жоўцегонным, патагонным, краваачышчальным, бактэрыцыдным, супрацьзапаленчым і раназажыўляльным дзеяннем. У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць пупыршкі бярозы (Gemmae Betulae), лісце бярозы, бярозавы дзёгаць (Pix Betulae) і актываваны вугаль (Carbo activatus).
Ужываюць пупыршкі і лісце ў выглядзе настояў і ў зборах
Звычайны зімародак
Апісанне
Самец і самка аднолькавыя па афарбоўцы, але самцы крыху буйней і ярчэй. Перамяшчаецца толькі з дапамогай крылаў, паколькі лапкі кароткія і не прызначаныя для працяглага перамяшчэння. Апярэнне зімародка зблізу цьмянае; яго яркасць дасягаецца за кошт праламлення святла пёрамі. Зімародкі любяць адзіноту, убачыць іх — рэдкасць.
Бяроза павіслая
Нарыхтоўка сыравіны
Нарыхтоўку пупыршак праводзяць у студзені — сакавіку, да іх распускання. Сушаць на адкрытым паветры ці ў памяшканнях з добрай вентыляцыяй. Маладое лісце збіраюць у маі — чэрвені, сушаць у цені або на гарышчах.
Звычайны зімародак
Апісанне
Голас — перарывісты піск «цііп-цііп-цііп». Працягласць жыцця прыкладна 15 гадоў.
Пашырэнне і экалогія
Від уключае 6 падвідаў, распаўсюджаных у Еўразіі (да Паўднёвай Скандынавіі і Санкт-Пецярбурга), на паўночным захадзе Афрыкі (да Сахары), у Інданэзіі і Новай Зеландыі, на Новай Гвінеі і Саламонавых астравах. Ёсць аселыя і пералётныя падвіды. У Італіі гняздуецца каля 5000—10000 пар.
Бяроза павіслая
Уплыў на культуру
У гонар гэтага віду бяроз быў названы
Звычайны зімародак
Пашырэнне і экалогія
На тэрыторыі Беларусі сустракаецца паўсюдна, але нераўнамерна. Адзначаны на рацэ Ушача.
У Расіі сустракаецца ў лесастэпавай і стэпавай частках Сярэдняй Сібіры: ля Ачынска, Канска, Красноярска, Мінусінска, Новасібірскаа, Томска ў Паўладарскай вобласці (Казахстан), у вярхоўях Енісея і ўздоўж яго прытокаў Абакан,, у нізоўях , на Мажарскіх азёрах, а таксама па рацэ (басейн Ангары). Найбольш паўночны пункт гнездавання — рака. Сустракаецца ля вёскі Пагодаева і ля сяла Варагова.
Акрамя гэтага распаўсюджаны ва Украіне: уздоўж рэчышча Дзясны, заўважаны таксама на рацэ, і нізоўях ракі Аскол. Заўважаны гнёзды ў залівах у Днепрапятроўску, Запарожжы. Таксама зімародак у апошні час часта сустракаецца на паўднёвым захадзе Крыма (Балаклава,, у 2012 годзе быў заўважаны на мысе у Севастопалі).
Стэнатоп. Месцы пражывання: рэкі, старарэччы, значна радзей азёры, каналы з стромкімі і абрывістымі берагамі, парослымі дрэўна-хмызняковай і травяністай расліннасцю. У зімародка вельмі строгія патрабаванні да жыцця: чысты вадаём з праточнай вадой (не дробны, але і не глыбокі), абрыў і зарослыя берага. Зімародкі не любяць блізкага суседства з іншымі птушкамі. Колькасць зімародка ў цяперашні час скарачаецца з-за гаспадарчай дзейнасці чалавека.
Размнажэнне
У месцах гнездавання з'яўляецца звычайна ў першай дэкадзе красавіка.
Зімародкі манагамныя, хоць сярод самцоў сустракаюцца такія, якія заводзяць некалькі сем'яў. Каб стаць парай, самец падае самцы злоўленую рыбку. Калі самка прыме дар, то прапанова прынята. Пара ствараецца толькі на цёплы час года. Узімку зімародкі разлятаюцца паасобку, але вясной вяртаюцца да старога гнязда, дзе і ўз'ядноўваюцца пара.
У шлюбны перыяд зімародкі могуць спарвацца ў паветры, кружачыся адзін вакол аднаго. Падчас такіх шлюбных танцаў самец корміць сваю выбранніцу. А пасля спарвання самец бярэцца за выкопванне гнязда.
Гнездавы перыяд расцягнуты. Гнёзды ў глыбокіх норах. Іх зімародкі капаюць у стромкіх берагавых адхонах, у непасрэднай блізкасці ад вадаёма. Адтуліна ўтоена галінамі дрэў або хмызнякоў, каранямі, каб да нары не мог падабрацца ні адзін з патэнцыйных драпежнікаў. Адлегласць паміж гнёздамі — ад 0,3 да 1 км і больш. Нара гарызантальная, даўжынёй 0,3-1 м. Рыццём нары пара занятая больш за тыдзень. Калі на шляху сустракаецца перашкода, то зімародкі кідаюць гэтую нару і прыступаюць да рыцця новай. Нара завяршаецца гнездавой камерай-пашырэннем. Подсцілу ў гняздзе няма. Але калі гняздо старое, то на падлозе утвораецца пласт лускі, рыбіных костачак і іншых харчовых рэшткаў. У гэтым пласце развіваюцца лічынкі мух.
Поўныя свежыя кладкі з 5—8 белых (у цэлым ад 4 да 11) з бляскам яек памерамі 21,8 x 18,4 мм трапляюцца з сярэдзіны мая да канца першай дэкады чэрвеня. Наседжваюць абедзве птушкі 19—21 суткі.
Птушаняты зімародка вылупляюцца без апярэння і сляпымі. Растуць хутка. Вылупленне адбываецца не адначасова. Сілкуюцца птушаняты лічынкамі казурак, якіх бацькі папярэдне раздзелваюць. Каб вывесці птушанят птушкам трэба добра папрацаваць. Штодня ім трэба прынесці 60-70 рыбін. Акрамя таго, калі гіне адзін з партнёраў, то другі можа вырасціць нашчадства сам. А бывае і такое, што дапамагчы даглядаць птушанят могуць іншыя зімародкі, якія не маюць нашчадкаў.
Праз тры тыдні пасля з'яўлення на свет птушаняты могуць вылятаць з нары. Яны пафарбаваны менш ярка, чым дарослыя і крыху меншыя ў памерах. Пару дзён птушаняты лётаюць з бацькамі, якія працягваюць іх карміць. У добрыя гады зімародкі паспяваюць зрабіць другую кладку (канец чэрвеня — пачатак ліпеня) і вывесці яшчэ адзін вывадак нашчадкаў. Другая кладка робіцца пасля вылету птушанят, але часам і раней. У сярэдзіне жніўня другі вывадак гатовы да палёту.
Харчаванне
Корміцца дробнай рыбай, радзей воднымі бесхрыбтовымі (напрыклад, прэснаводнымі крэветкамі). Часам сілкуецца воднымі насякомымі (лічынкі страказы) і жабкамі. Норма спажывання 10-12 рыбак у суткі пры адсутнасці сям'і.
За рыбай палюе з паветра. Здольны ўзлятаць з-пад вады. Часта пільнуе здабычу, седзячы на галінцы над вадой. Выбірае для засады самыя ціхія куткі, у якіх вельмі цяжка яго заўважыць. Хоць з-за праламлення святла ў вадзе вельмі цяжка вызначыць, дзе рыба ёсць на самой справе, дзякуючы інстынкту птушка дакладна прыцэльваецца, і хутка махаючы крыламі, атакуе ахвяру. Калі рыба на паверхні, то зімародак на ляту схоплівае яе. А калі яна глыбей, то птушка, склаўшы крылы стралой нырае ў ваду. Ён можа злавіць некалькі рыб адначасова. У халодных рэгіёнах зімародкі, каб злавіць рыбу, праломваюць тонкі лёд.
Калі атака прайшла безвынікова, зімародак працягвае чакаць ахвяру на галінцы. Калі рыба злоўленая, зімародак есць яе альбо на галінцы, альбо ў гняздзе.
Пералёт і зімоўка
Пасля вылету другога вывадку, зімародка пачынаюць пералёт на зімоўку. Ён пачынаецца і ў канцы жніўня, і ў верасні і нават кастрычніку. У Паўднёвую Еўропу і Паўночную Афрыку зімародкі пералятаюць з еўрапейскай часткі Расіі, у Паўднёвую Азію — з Сібіры. Зімародкі з Паўночнага Каўказа не пералятаюць на зіму.
Натуральныя ворагі
У зімародка практычна няма ворагаў. Часам маладых зімародкаў ловяць ястрабы і сокалы. Чалавек рэдка палюе на гэтую птушку, хіба што з-за пудзіла.
Культурнае значэнне
Зімародак абіраўся рознымі прыродаахоўнымі арганізацыямі Птушкай года.
Гэты від птушкі ёсць на лагатыпе рабочай сеткі «».
У мастацтве
Яркая афарбоўка зімародка звычайнага прыцягвае да яго ўвагу мастакоў. У тым ліку птушку малявалі такія мастакі, як і, шэраг рысункаў стварыў Пізанела.
У філатэліі
Выявы зімародка звычайнага былі выкарыстаны на паштовых марках Беларусі, Германіі і Румыніі.
Лінолевая кіслата
Лінолевая кіслата — ненасычаная вышэйшая карбонавая кіслата з неразгалінаваным ланцугом і дзвюма ізаляванымі двайнымі сувязямі, С18Н32О2. Адносіцца да незаменных тлустых кіслот.
Бясколерная масляністая вадкасць. Тэмпература плаўлення -11 °С, тэмпература кіпення 182 °С. Шчыльнасць 0,903 г/см³ (пры тэмпературы 20 °С). Раствараецца ў арганічных растваральніках. На паветры паступова акісляецца. Рэакцыі, характэрныя карбонавым кіслотам і этыленавым вуглевадародам.
Лінолевая кіслата ў выглядзе трыгліцэрыдаў уваходзіць у склад раслінных алеяў, (сланечнікавага, ільнянога, канаплянага, соевага і інш.). У вышэйшых раслін лінолевая кіслата ўтвараецца з алеінавай кіслаты.
Выкарыстанне
Трыгліцэрыды лінолевай кіслаты ўжываюцца ў вытворчасці лакаў, фарбаў, пакосту, эмаляў.
Дзевяць лірыкаў
Дзевяць лірыкаў — канон лірычных (мелічных) паэтаў антычнай Грэцыі, якіх адмыслоўцы эліністычнай Александрыі лічылі годнымі крытычнага вывучэння. У канон уваходзілі:
Сідзі-Бель-Абес (правінцыя)
Сідзі-Бель-Абес — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы краіны. Правінцыя размяшчаецца ў гарах Тэль-Атлас непадалёк ад мяжы з Марока. Адміністрацыйны цэнтр — Сідзі-Бель-Абес. Плошча — 9 150 км², насельніцтва 603 369 (на 2008 год).
Міхаіл Аляксандравіч Казакевіч
Міхаіл Казакевіч (нар., Жабінка) — беларускі футбаліст, брамнік брэсцкага «Дынама» і моладзевай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Доўгі час займаўся ў сталічным РДВАР, а летам 2019 года далучыўся да акадэміі брэсцкага «Дынама», у 2020 годзе пачаў падцягвацца да дубля. У пачатку 2021 года, калі брэсцкі клуб пакінула большасць складу, стаў трэніравацца з асноўнай камандай і ў лютым падпісаў двухгадовы кантракт з клубам. У 2021 годзе быў рэзервовым брамнікам і не з’яўляўся на полі ў асноўнай камандзе, гуляў за дубль.
2 красавіка 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы другі тайм матча з «Іслаччу» (2:2). Далей чаргаваўся ў складзе з Радзівонам Сямукам, а з лета, калі Сямук пакінуў клуб, застаўся асноўным брамнікам каманды. У снежні 2022 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі да канца сезона 2023.
Міжнародная кар’ера
27 верасня 2022 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Казахстана (1:1).
Жупраны
Праз паселішча праходзіць рэспубліканская аўтадарога Барысаў — Вілейка — Ашмяны.
Назва
Паводле адной версіі спачатку называлася Зубраны, ад суседняй старажытнай Зубранскай пушчы, багатай на зуброў. Пазней пад уплывам фанетычных змен назва ператварылася Жупраны. Паводле іншай версіі, назва балцкага паходжання і звязана з літоўскім žuobris — архаічнай сахой.
Гісторыя
Першая пісьмовыя згадка датавана XV ст. У 1407 годзе вялікі князь Вітаўт даў Жупраны віленскаму ваяводзе Войцеху Манівіду. Пазней, каля 300 гадоў належала Радзівілам, апошні з дзевяці ўладальнікаў гэтага роду — Караль Станіслаў «Пане Каханку». Пасля перайшло да Чапскіх.
Мястэчка моцна пацярпела падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай. Калі ў 1652 годзе Багуслаў Радзівіл аддаваў Жупраны ў заклад за 40 000 злотых, то ў 1666 годзе пад заклад мястэчка змог пазычыць толькі 24 000 злотых.
У 1692—1694 гадах адноўлены мясцовы касцёл, пад кіраўніцтвам цесляра з Барунаў закладзены новыя сцены, з Вільні замоўлены жалезны крыж даўжынёй у сажань.
У канцы XVIII ст. у Жупранах было толькі 35 дамоў і тры вуліцы — Дворская, Сольская і Астравецкая.
У 1854 годзе пачалося будаўніцтва мураванага Касцёла Святых апосталаў Пятра і Паўла. Мясцовыя сяляне прымалі ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў, падзеі адбываліся на рынкавай плошчы ў Жупранах.
У 1900 годзе у Жупранах пахаваны беларускі паэт Францішак Багушэвіч, магіла знаходзіцца на могілках за касцёлам.
У 1939 годзе Жупраны ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года — цэнтр сельсавета Ашмянскага раёна.
У 1958 годзе ў вёсцы адкрыты помнік Багушэвічу, адзін з двух помнікаў паэту на тэрыторыі Беларусі. 22 сакавіка 1970 годзе адкрыты Музей Францішка Багушэвіча, дзе захоўваецца каля 300 экспанатаў, датычных жыцця класіка.
Эканоміка
Свінагадоўчая і малочнатаварная фермы, механізаваны двор.
Культура
У школе дзейнічае Музей Францішка Багушэвіча.
Локет (значэнні)
Локет:
Свята-Успенская царква (Варонка)
Свята-Успенская царква — праваслаўная царква, размешчана на могілках у вёсцы Варонка (Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць). Пабудавана ў 1914 годзе з дрэва як стараверская.
Архітэктура
Твор народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам з шатравой вежай над галоўным фасадам. Над алтарнай часткай устаноўлена невялікая васьмігранная вежа з цыбулепадобнай галоўкай.
Абразы XIX ст.: “Неапалімыя купіны Прасвятой Багародзіцы”, “Іван Багаслоў”, “Архангел Міхаіл”.
Танай
Тана́й — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне ў басейне ракі Аўсянка, за 26 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 1 км на поўдзень ад вёскі Вярэчча.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны пераважна стромкія вышынёй 5—10 м, на поўначы і захадзе невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя, на поўначы і ўсходзе часткова тарфяністыя вышынёй 0,1—0,3 м. Пойма шырынёй 100—300 м, забалочаная, пад хмызняком. Дно плоскае, сапрапелістае. Колернасць вады 60°. Возера эўтрофнае. Поўнасцю зарастае (пераважна падводнай расліннасцю). Прыбярэжная надводная расліннасць пашырана на адлегласці 10—60 м ад берага да глыбіні 1,7 м. Выцякае рака Танайка.
Парк Чалюскінцаў
Парк Чалюскінцаў — парк культуры і адпачынку ў Мінску, створаны на месцы леса Ваньковіча, названы ў гонар чалюскінцаў. Плошча парку складае 78 гектараў, частку яго займаюць атракцыёны. Побач з ім знаходзяцца Дзіцячая чыгунка, Батанічны сад, станцыя метро Парк Чалюскінцаў.
Гісторыя
Раней на месцы парку размяшчаўся лясны масіў, які называлі «Камароўскі лес», ці Лес Ваньковіча, таму першапачаткова планавалася назва «Камароўскі парк». Парк быў перайменаваны ў 1934 годзе ў Парк Чалюскінцаў у гонар удзельнікаў савецкай экспедыцыі на параходзе «Чалюскін», якая скончылася затапленнем судна і эвакуацыяй.
Месца масавых рэпрэсій
Паводле кнігі ўспамінаў беларускага пісьменніка Францішка Аляхновіча «У капцюрох ГПУ» у Камароўскім лесе адбываліся расстрэлы зняволеных Мінскай турмы НКУС.
Тэрыторыя сённяшняга парку перад Другой сусветнай вайной знаходзілася па-за межамі Мінску. У гэтай мясцовасці з канца 1920-х гг. знаходзілася закрытая тэрыторыя, якая выкарыстоўвалася АДПУ. З таго часу і да прыходу нямецкіх войскаў летам 1941 г. там адбываліся пакаранні смерцю і пахаванні ахвяр сталінскіх рэпрэсій. Паводле меркавання гісторыкаў большая частка расстраляных тут людзей была пакарана смерцю да стварэння месца расстрэлаў у Курапатах пад канец 1920-х і ў пачатку 1930-х гг. Дакладная лічба ахвяр палітычнага пераследу, якія пахаваныя тут, невядомая, мяркуецца, што яна складае некалькі тысяч. У непасрэднай блізкасці ад закрытай тэрыторыі паміж 1928 і 1933 гг. быў створаны Парк Чалюскінцаў, які выкарыстоўваўся як месца адпачынку. Пасля Другой сусветнай вайны закрытая тэрыторыя далучаная да парку адпачынку.
Другая сусветная вайна
У час Другой сусветнай вайны на тэрыторыі сённяшняга парку знаходзіўся лагер ваеннапалонных, створаны Вермахтам, у якім памерлі тысячы чырвонаармейцаў. Іх целы былі закапаны ў ананімных брацкіх магілах.
Пасляваенны час
Пасля вызвалення Мінска ў 1944 г. тэрыторыя лагера была далучана да Парку Чалюскінцаў. Парэшткі забітых падчас ваенных гадоў людзей былі перанесены ў брацкую магілу, якая знаходзіцца паблізу брацкіх магілаў, створаных НКУС. У 1955 г. у гонар загінулых чырвонаармейцаў створаны мемарыял, магілы абкладзеныя камянямі.
У 1990 годзе па ініцыятыве Беларускага Народнага Фронту, Мартыралогу Беларусі і пісьменніка Васіля Хомчанкі была пабудавана невялікая капліца ахвярам АДПУ/НКУС. Спраектаваны паводле распрацовак Уладзіміра Слабодчыкава мемарыяльны знак вышынёй у два метры зроблены з дрэва, у яго цэнтры знаходзіцца чатырохканцовы крыж.
Пханмунджом
Пханмунджом  — месца, размешчанае ў дзяржавах Рэспубліка Карэя (Кёнг-да, Пхачжу-сі, Кунэ-мён, Чжосан-лі) і Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка (правінцыя Хванхэ-Пукто). Ён з’яўляецца месцам, якое ўключае ў сябе будынкі для правядзення перамоў па пытаннях, што тычацца дзвюх краін Карэйскага паўвострава ў дэмілітарызаванай зоне. Тэрыторыя, на якой размешчаны Пханмунджом, называецца аб’яднанай зонай бяспекі.
Размешчаны за 52 кіламетры ад Сеула, 147 кіламетраў ад Пхеньяна і 8 кіламетраў ад Кэсонскага прамысловага комплексу.
Гісторыя
Пханмунджом быў невялікай вёскай, за якую ішлі жорсткія бітвы падчас Карэйскай вайны. Ніводны з бакоў не мог развіць тут адчувальную перавагу, і таму Пханмунджом стаў сімвалам ў гэтай патавай сітуацыі ў вайне.
У 1953 годзе тут быў падпісаны дагавор аб спыненні агню, які паслужыў заканчэннем вайны. Будынак, у якім быў падпісаны дагавор, (37.95556°N, 126.67778°W 37.95556°N, 126.67778°W), знаходзіцца на поўнач ад дэмаркацыйнай лініі, якая праходзіць праз цэнтр дэмілітарызаванай зоны.
Тут працавала камісія ААН па пытаннях перамір’я ў Карэі. Сустрэчы праходзілі ў палявым лагеры, разбітым на поўнач ад дарогі Кэсон — Сеул.
Пасля змены палітыкі КНДР 9 студзеня 2018 года ў дэмілітарызаванай зоне прайшлі міністэрскія перамовы дзвюх карэйскіх дзяржаў. Па выніках сустрэчы прынята сумесная заява для друку, у якой абвешчана аб рашэнні Поўдня і Поўначы аднавіць поўнамаштабны дыялог па розных пытаннях, у тым ліку ў ваенных, а таксама прынята рашэнне аб тым, што каманда КНДР прыедзе ў лютым на Алімпіяду ў паўднёвакарэйскі Пхёнчхан.
Талмачава (Столінскі раён)
Талма́чава (, Толмачево) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікамалешаўскага сельсавета.
Пханмунджом
Гісторыя
27 красавіка 2018 года ў памежнай вёсцы Пханмунджом на паўднёвакарэйскім баку ў Доме міру прайшла першая за 11 гадоў сустрэча кіраўнікоў Поўначы і Поўдня. Гэты саміт стаў першым выпадкам, калі лідар Паўночнай Карэі ступіў на зямлю Паўднёвай. Кім Чэн Ын і Мун Чжэ Ін падпісалі сумесную дэкларацыю, у якой абвясцілі аб пачатку эры міру і паабяцалі працаваць над пазбаўленнем Карэйскага паўвострава ад ядзернай зброі.
Пазней Пханмунджом абмяркоўваўся сярод магчымых месцаў для першай у гісторыі сустрэчы кіраўнікоў КНДР і ЗША.
14 чэрвеня 2018 года былі праведзены перамовы прадстаўнікоў КНДР і Рэспублікі Карэя ў павільёне «Тонгілгак» на паўночным баку памежнага пункта Пханмунджом.
У ходзе трэцяга міжкарэйскага саміту ў верасні 2018 кіраўнікі дзяржаў дамовіліся спыніць буйнамаштабныя артылерыйскія вучэнні і ваенныя палёты блізу дэмілітарызаванай зоны для прадухілення інцыдэнтаў, вывесці адтуль вайскоўцаў і раззброіць персанал памежнага пункта Пханмунджом.
Ігар Юр’евіч Хамляк
Ігар Хамляк (нар. ) — беларускі футбаліст, брамнік.
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў дублі мінскага «Дынама» і салігорскага «Шахцёра». За асноўную каманду гарнякоў згуляў у 8 матчах (у сезонах 2006 і 2008). У сезоне 2010 быў асноўным брамнікам «Баранавічаў» у Першай лізе. Другую палову сезона 2011 правёў у наваполацкім «Нафтане», дзе быў другім брамнікам, але ніводнага разу не з’явіўся на полі.
У 2012 годзе стаў іграком мікашэвіцкага «Граніта», дзе замацаваўся ў якасці асноўнага брамніка. Сезон 2013 правёў у складзе «Гарадзеі», але праз год вярнуўся ў «Граніт». У сезоне 2014 быў другім брамнікам пасля Арцёма Гамялько, з’явіўся на полі толькі 22 лістапада ў матчы апошняга тура супраць «Віцебска» (0:0).
У лютым 2015 года падоўжыў кантракт з «Гранітам». У сезоне 2015 з’яўляўся другім брамнікам пасля Ільі Гаўрылава, на полі ў асноўнай камандзе не з’яўляўся. У студзені 2016 года кантракт брамніка з мікашэвіцкім клубам быў разарваны, аднак у сакавіку ён зноў прыбыў у Мікашэвічы і неўзабаве падпісаў новы кантракт. У сезоне 2016 заставаўся другім брамнікам каманды, правёў 1 матч у Вышэйшай лізе — 5 чэрвеня супраць БАТЭ (0:4). 6 ліпеня 2016 года разарваў кантракт з «Гранітам» і завяршыў прафесійную кар’еру.
Алэска
Алэска ці Алеска (Олесько) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны, размешчаны за 75 км на ўсход ад Львова і за 23 км ад раённага цэнтру на трасе Кіеў - Львоў - Чоп.
Гісторыя
У гістарычнай літаратуры згадваецца ў 1327 г. як абарончы цэнтр з замкам. Але першыя паселішчы на месцы сучаснага мястэчка датуюцца II—I тыс. да н.э. Высокі пагорак сярод балот, магчыма ўжо ў XIII ст. быў фарпостам. Гісторыя мястэчка напрамую звязана з гісторыяй яго замка.
У 1366 г. мястэчка стала ўдзелам князя Аляксандра Каратовіча — васала Казіміра III.
У 1370-1377 гг. — пад уладай вялікага князя Любарта з дынастыі Гедымінавічаў вернуты ў склад Валынскага княства. У 1377 г. зноў венгерскі і польскі кароль Людовік сілай зброі захапіў замак і далучыў да сваіх валадарстваў, але ў 1382 г. яно зноў апынулася пад уладай Любарта.
Жыгімонт Кейстутавіч у грамаце ад 15 кастрычніка 1432 г., пацверджанай підпісамі князёў і паноў радных, яго прыхільнікаў (за ўзор узялі грамату Вітаўта 1401 г.), прымаючы ад караля Ягайла тытул вялікага князя літоўскага, прызнаваў за ім і яго пераемнікамі, у прыватнасці, перавагу над ВКЛ, адступаў Польшчы Падольскую зямлю, таксама спрэчныя валынскія памежныя акругі з цэнтрамі ў гарадах Алеса, Ратна, Ветлы, Лапацін.
Каля 1477 г. спадкаемцы Яна з Сенна і Алеска — ўдава Барбара і яго 5 сыноў — правялі частковы падзел спадчыны, па якому мястэчка і замак засталіся іх агульнай уласнасцю.
У 1720-х гг. дзейнічала ўкраінская прыходская школа. У 1772 г. Галіцыя пераходзіць пад уладу Аўстрыі, хоць ўздыму эканамічнага ўзроўню мястэчка гэта не спрыяла. У 1796 г. мястэчка купляюць магнаты Зялінскія. У мястэчку быў павятовы суд, працавалі ўласнае паштовае аддзяленне, натарыяльная кантора і народная школа, заснаваная ў 1797 г. Аляксандрам Зялінскім. Школа была двохкласнаю з польскай мовай выкладання. Пры школе дзейнічалі узорны гадавальнік фруктовых дрэў і пасека. Старэйшыя вучні набывалі практычныя навыкі у вядзенні садаводства, пчалярства і агародніцтва. Настаўнік праводзіў практычныя заняткі. У 1824 г. мястэчка выкупілі магнаты Ліцінскія.
У пачатку XIX ст. замак падвергнуўся цэламу шэрагу пашкоджанняў: 1806 год — пажар, 1836 год — зноў пажар, 1838 год — землятрус. Сцены замка паваліліся, а левае крыло цалкам было разбурана. Быў пашкоджаны і манастыр. Хоць побач у вёсках, распавядалі людзі, нават шыбы ў дамах і цэрквах засталіся цэлымі. Да разбурэння замка прыклалі рукі і самі ўладальнікі. Выпадкова ў адным з пакояў замка быў знойдзены скарб. Замак ледзь не разабралі на каменьчыкі, спадзеючыся знайсці неверагодныя скарбы.
У 1890-х гг. некалькі ажыўляецца эканамічная жыццё. Яшчэ ў 1882 г. тут заснаваны крэдытны банк. У замку размясцілася школа. У 1898 г. ў мястэчку арганізавана першае ва Усходняй Галіцыі таварыства «Сельскі гаспадар», якое спрыяла распаўсюджванню земляробчай культуры. У канцы ХІХ ст. мястэчка мела прадмесце Млынкі. Пабудавана царква Успення Прасвятой Багародзіцы па праекце Васіля Нагорнага. У 1926-1928 гг. інтэр'еры распісаў арнаментамі і выявамі Юрый Магалеўскі.
Вельмі пацярпела мястэчка ў Першую сусветную вайну. З 1919 г. мястэчка захоплена Польшчай.
Верасень 1939 г. прынёс бальшавікоў, якіх 1 ліпеня 1941 г. замянілі нямецкія акупанты. Немцы вывезлі большасць мужчынскага насельніцтва на працу ў Германію. Падчас Другой сусветнай вайны на тэрыторыі замка былі ўладкованыя ваенныя склады, а на тэрыторыі манастыра капуцынаў — канцлагер і гета. У ліпені 1944. у мястэчку і наваколлі адбываліся буйныя баі паміж Чырвонай арміяй і нямецкімі войскамі. Баі маюць назву «Бродаўскі кацёл».
Замак
Канкрэтнае і першае дакладнае згадванне аб замку сустракаецца ў 1390 г. (була папы Баніфацыя IX, які дараваў замкі ў Алеску і Тустані Галіцкаму каталіцкаму біскупу). Далей няма ніякай згадкі пра гэтую выдатную гісторыка-архітэктурную славутасць аж да 1431 г., калі замак стаў апорным пунктам барацьбы ўз'яднання з Валынню. У лісце вялікага магістра крыжакоў ад ліпеня 1431 г. кароль Ягайла паведамляе аб паўстанні Свідрыгайла, «які з дапамогай сваіх прыхільнікаў і нашых паўстанцаў заняў замак ў Збаражы, Крамянцы і Алеска».
У 1441 г. кароль Уладзіслаў III Варненчык аддаў «замак Алескі з горадам і цэлай акругай» Яну з Сенна за заслугі ў абароне рускіх зямель ад татараў. Пасля яго смерці замак і мястэчка атрымаў сын Пётр, затым па палове спадчыны дасталіся ягоным дзвюм дачкам, а ад іх мужоў замак перайшоў да сем'яў Камянецкіх і Гербуртаў. Да Алеска належала тады ўся акруга — аж да мяжы з Валынню.
У 1546 г. праведзена мяжа паміж Вялікім княствам Літоўскім і Польскай Каронай. З гэтага дакумента даведаемся, што «гаспадару Алескага замку» належалі цэлы цяперашні Бродаўскі раён, частка Лапаціншчыны, Алеска і вёскі да Ажыдава ўключна.
У 1605 г. замак з мястэчкам і часткай вёсак перайшоў у рукі магната Івана Данілавіча. У 1629 г. у замку нарадзіўся будучы кароль Ян III Сабескі. Ёсць дадзеныя аб тым, што ў Івана Даніілавіча ў замку гасціў бацька Багдана Хмяльніцкага — Міхаіл.
У сярэдзіне XVII ст. замак быў часткова разбураны і толькі ў 1680-х гг. яго адбудавалі, а пасля набыцця Сабескімі ператвораны ў каралеўскую рэзідэнцыю.
Пасля праведзенага ў красавіку 1698 г. ў Львове спадчыннікамі памерлага караля Яна III падзелу яго маёмасці, відавочна, замак стаў уласнасцю каралевіча Аляксандра Сабескага. У 1707-1712 гг. у замку знаходзяцца маскоўскія войскі. Пётр І і Рэч Паспалітая з каралём Аўгустам II у тыя часы былі саюзнікамі ў вайне супраць шведаў.
З 1716 г. замкам валодаў старэйшы сын караля — Якуб Людвік. У 1719 г. ён прадаў яго Станіславу Мацвею Жавускаму. Яго сын — валынскі ваявода Севярын Юзаф Жавускі — ператварыў замак у раскошную рэзідэнцыю, таксама заклаў кляштар капуцынаў. Пасля смерці С.Ю. Жавускага уладальнікам замка стаў яго брат Вацлаў Пётр, па чыім загадзе ў 1755 г. большасць сямейных каштоўнасцяў была перавезена ў замак у Падгорцаў. Кароткі час у 1785-1788 гг. манастыр капуцынаў выкарыстоўваўся аўстрыйскім урадам як ваенны шпіталь.
У 1882 г., калі замак выкупіў ўрад Аўстра-Венгрыі, гэта была ўжо суцэльная руіна. У 1891 г. правялі рэстаўрацыю і з 1898 г. тут адкрылася сельскагаспадарчая школа. Таксама рэстаўрацыю праводзілі і польскія ўлады з 1933 г. У 1939 г. у замку ўтрымліваліся польскія ваеннапалонныя.
Пасля вайны на тэрыторыі манастыра былі склады, нейкія майстэрні, сельскагаспадарчае вучылішча. У 1951 г. пасля ўдару маланкі пажар зрабіў з замка амаль суцэльную руіну. Толькі ў 1969 г. замак перададзены Львоўскай галерэі мастацтваў, у 1975 г. тут адкрыўся музей. У наш час помнік з'яўляецца папулярным аб'ектам турызму і ўваходзіць у вядомы маршрут «Залатая падкова Львоўшчыны».
Сетыф (правінцыя)
Сетыф — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сетыф. Плошча — 6 504 км², насельніцтва 1 496 150 (на 2008 год).
Прушч Гданьскі
Прушч Гданьскі (Pruszcz Gdański, Praust — Праўст) — горад на поўначы Польшчы, за 10 км ад цэнтра Гданьска (прылягае да гарадской забудовы Гданьска з поўдня) і 340 км ад Варшавы, частка агламерацыі Труймяста. Адміністрацыйны цэнтр Гданьскага павета Паморскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, да 2017 года таксама з’яўляўся сядзібай вясковай гміны Прушч Гданьскі. Займае плошчу 16,47 км², насельніцтва 30,5 тыс. чалавек (на 2018).
Брэменскі сабор
Брэменскі кафедральны сабор Святога Пятра (ням. Bremer St. Petri Dom) — сабор у Брэмене, адносіцца да мясцовай Евангелічнай царквы, якая спалучае лютэранскія і рэфармісцкія традыцыі.
На месцы сучаснага сабора Святога Пятра першая царква была пабудавана ў 789 годзе Святым Вілехадам. Яна ўяўляла сабой невялікую драўляную пабудову. Праз тры гады саксонцы падпалілі Брэмен, знішчыўшы і царкву. Праз 13 гадоў, у 805 годзе, пад кіраўніцтвам біскупа Вілерыха была пабудавана новая царква. Пазней будынак пашырыўся, былі пабудаваныя цэнтральны неф і два навы з хорамі. Аднак, пажар 1041 года знішчыў будынак сабора і вялікую частку бібліятэкі.
Праз некалькі гадоў пры архібіскупе Адальберце пачалося будаўніцтва сучаснага сабора. Спачатку будынак будаваўся ў раманскім стылі, але ў XIII стагоддзі азначыўся паварот у бок готыкі. У канцы XVI стагоддзя большасць брэменцаў прынялі кальвінізм, але сам сабор з 1638 года стаў лютэранскім.
Rocznik Lubelski
«Rocznik Lubelski» («Люблінскі штогоднік») — польскі навуковы часопіс, гістарычны штогоднік, у якім публікуюцца навуковыя артыкулы, рэцэнзіі, матэрыялы па гісторыі Люблінскага рэгіёну. Выходзіць з 1958 года ў Любліне. Выдавец — Польскае гістарычнае таварыства, філіял у Любліне. Галоўны рэдактар (з 2020 года) прафесар Люблінскага універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры доктар Лешак Вежбіцкі (dr hab. Leszek Wierzbicki).
Змест
Выданне адрасавана перш за ўсё аматарам рэгіянальнай гісторыі, акадэмікам, а таксама настаўнікам і аматарам гісторыі Любліншчыны і зямель былых польскіх паўднёва-ўсходніх межаў і цяперашняй Заходняй Украіны. Ён аб'ядноўвае людзей, зацікаўленых у развіцці ведаў аб малой радзіме і яе мінулым, і ў навуковым трансгранічным супрацоўніцтве ў галіне гісторыі. Выкарыстоўваючы дасягненні сучаснай навукі і вопыт прафесіяналаў, аўтары і рэдактары імкнуцца культываваць традыцыю, перадаючы чытачу веды ў навукова-папулярызатарскім стылі. На старонках часопіса публікуюцца артыкулы пра падзеі, працэсы, населеныя пункты і героі мінулага Любліншчыны.
Самюэль Адэоіба
Самюэль Адэоіба (нар. ) — нігерыйскі футбаліст, абаронца літоўскага клуба «Хегельман» з Каўнаса.
Кар’ера
У 2012 годзе прыехаў у Беларусь, каб гуляць у футбол. Стаў працаваць у Беларусі і вучыцца ва ўніверсітэце, паралельна трэніруючыся, некаторы час падрымліваў форму з камандай «Смалявічы-СТІ».
З 2016 года стаў выступаць за дубль футбольнага клуба «Крумкачы». У пачатку 2017 года стаў трэніравацца з асноўнай камандай сталічнага клуба, у лютым падоўжыў кантракт з «Крумкачамі» на два гады. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 2 красавіка 2017 года ў матчы першага тура супраць «Віцебска» (1:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў выступаць у асноўным за дубль.
У ліпені 2017 года разарваў кантракт з «Крумкачамі» і неўзабаве далучыўся да наваполацкага «Нафтана», дзе замацаваўся ў асноўным складзе. У студзені 2018 года перайшоў у мікашэвіцкі «Граніт».
Са студзеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў бабруйскай «Белшыне» і ў сакавіку стаў іграком клуба. Дапамог камандзе перамагчы ў Першай лізе. У сезоне 2020 быў асноўным абаронцам бабруйчан у Вышэйшай лізе, але не здолеў выратаваць «Белшыну» ад вылету. У снежні 2020 года пакінуў бабруйскі клуб.
У студзені 2021 года стаў трэніравацца з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» і неўзабаве падпісаў кантракт. Не меў трывалага месца ў складзе, нярэдка заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб.
У лютым 2022 года стаў іграком літоўскага клуба «Хегельман».
Навадворскі сельсавет
Назву Навадво́рскі сельсавет маюць:
Джэрба
Джэ́рба (جربة, Meninx) — востраў у Міжземным моры. Належыць дзяржаве Туніс.
Плошча — 514 км². Найбуйнейшы востраў ля міжземнаморскага ўзбярэжжа Афрыкі, размешчаны ў паўднёвай частцы заліва Габес. Галоўны горад Хумт-Сук. Насельніцтва — каля 90 тысяч жыхароў, з іх 60 тысяч — у горадзе Хумт-Сук. Зараз на востраве жывуць у асноўным арабы і берберы, вялікая яўрэйская абшчына, якая існавала шмат стагоддзяў, практычна цалкам выехала ў Францыю і Ізраіль у другой палове XX стагоддзя. У горадзе знаходзіцца адна з найстарэйшых сінагог свету, Эль-Грыба.
Паверхня вострава плоская, раўнінная. Вырошчваюцца масліны, фінікі і інжыр. Крыніца вады — артэзіянскія калодзежы. Акрамя сельскай гаспадаркі насельніцтва займаецца рыбалоўствам, а таксама лоўляй губак.
Лінда Форсберг
Лінда Марыя Форсберг (Linda Maria «Foppa» Forsberg; нар. ) — шведская футбалістка, якая гуляла на пазіцыі нападаючай.
Біяграфія
Вядомая па выступах за клубы «Хамарбю», «Юргардэн» і «Русенгард» у чэмпіянаце Швецыі. Уладальніца двух чэмпіёнскіх тытулаў ў складзе «Мальмё», лаўрэат прэміі лепшай маладой футбалісткі ў Швецыі 2007 года. У складзе зборнай Швецыі гуляла на чэмпіянатах свету 2007 і 2011 гадоў і на Алімпіядзе 2008 года. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2011 года. Кар’еру завяршыла па заканчэнні сезона 2010/2011.
Уладзімір Фёдаравіч Ладысеў
Біяграфічныя звесткі
Скончыў Віцебскае мастацкае вучылішча, гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1967). Працаваў настаўнікам, выкладчыкам у БДУ. З 1979 працуе ў Міністэрстве вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР, Беларускім тэхналагічным інстытуце. З 1985 года — загадчык кафедры гуманітарных навук Акадэміі фізічнага выхавання і спорту, у 1996-2012 прафесар кафедры гісторыі Беларусі новага і навейшага часу БДУ.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў гісторыю міжваеннай Польшчы, нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі, дзейнасць палітычных партый і арганізацый. Аўтар прац «КПЗБ — арганізатар барацьбы працоўных за дэмакратычныя правы і свабоды (1934—1938)», «Насуперак волі народа» (абедзве 1976), «Шлях да свабоды: з гісторыі рэвалюцыйна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі ў 1919—1939 гадах» (1978), «У барацьбе за дэмакратычныя правы і свабоды» (1988), адзін з сааўтараў кнігі «Палітычныя партыі Беларусі» (1994).
Усебеларускае аб’яднанае казацтва
Усебеларускае аб’яднанае казацтва — грамадская арганізацыя ў Беларусі. Заснавана 12 чэрвеня 1997 года. Мэты арганізацыі — развіццё і папулярызацыя казацтва ў Беларусі; адраджэнне і развіццё «лепшых бакоў казачага ўкладу жыцця», казачай і беларускай культуры, здабыч і рамёстваў; выхаванне моладзі, якая падтрымлівае развіццё казацтва, «у духу кахання і адданасці Айчыне»; яднанне славян; удзел у ваенна-патрыятычным выхаванні моладзі, ахове грамадскага парадку і навакольныя асяроддзі.
Колькасць удзельнікаў — каля тысячы чалавек.
Вярхоўны атаман — Мікалай Ярковіч.
Востухава
Во́стухава (, Остухово) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Асака ранняя
Асака ранняя, дзекокт   (Carex praecox) — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 15-30 см вышынёй. Похвы лісця 1-1.5 мм у дыяметры. Шырыня плёнкі язычка ≈1 мм. Покрыўныя лускі (акрамя сярэдняй зялёнай жылкі) і карычневыя мяшэчкі. Мяшэчкі ззаду з дрэнна прыкметнымі жылкамі або без жылак.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.
Ва Украіне від расце на сухіх лугах, у стэпах, светлых хваёвых лясах, на абочынах дарог — на ўсёй тэрыторыі звычайны.
119
119 (сто дзевятнаццаты) год паводле юліянскага календара.
Абукірскі заліў
Абу-Кір (أبو قير) – назва заліва Міжземнага мора ў Егіпце паблізу Ніла (недалёка ад Александрыі). У 1798 у заліве Абу-Кір адбылася Абукірская марская бітва паміж флатамі Францыі і Англіі.
У 1970-х у заліве выяўлена радовішча прыроднага газу.
Старына (Столінскі раён)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Веляміцкага сельсавета.
Галомысла
Гало́мысла (, Голомысло) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 3 кастрычніка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Мікалаёўскага сельсавета Дзісенскага раёна, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Пліскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Малінаўскага сельсавета Пліскага раёна , з 15 кастрычніка 1960 года ў складзе Завуццеўскага сельсавета.
Гедэмура (камуна)
Камуна Гедэмура (Hedemora kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Даларна ў цэнтральнай Швецыі.
Гедэмура 126-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Гедэмура.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 15 081 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 6 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Майнцкі сабор
Майнцкі сабор (Mainzer Dom, поўная назва: Der hohe Dom zu Mainz) — сабор біскупа ў германскім горадзе Майнцы, адзін з т.зв. «імператарскіх сабораў» (Kaiserdom). З архітэктурнай кропкі гледжання, у сённяшняй форме гэта — трохнефная базіліка з калонамі, у раманскім стылі з элементамі готыкі і барока.
Будаўніцтва сабора пачалося меркавана ў канцы X стагоддзя, у наступныя стагоддзі дабудоўваліся розныя часткі, ажыццяўляліся рэстаўрацыі і аднаўленні пасля частковых разбурэнняў. У Сярэднія вякі ў ім каранавалі некалькіх каралёў. У 1184 г. Фрыдрых I Барбароса адзначаў у ім пасвячэнне яго сыноў у рыцары, якое ўвайшло ў гісторыю як найбуйнейшая ўрачыстасць Сярэднявечча.
Градзянка
Градзя́нка (, Гродянка) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі за 47 км ад горада Асіповічы. Канцавая станцыя чыгуначнай галіны ад станцыі Верайцы. Адміністрацыйны цэнтр Градзянскага сельсавета.
Гісторыя
Назва, магчыма, паходзіць ад слова град або grod (замак, умацаванне). Старажылы вёскі называюць яе з націскам на першы склад. На карце 1866 года тут знаходзілася паселішча Градзянец. У 1930-я гады да Градзянца прымыкала селішча Рабінаўка. За чыгункай знаходзілася паселішча Ульянаўка.
Градзянка ўзнікла ў канцы XIX ст. дзякуючы лесараспрацоўкам. Спачатку складалася з аднаго двара і 7 жыхароў.
На пачатку XX ст. паселішча вядома як вёска Градзянка Пагарэльскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
З пачатку XX ст. на Ігуменшчыне знаходзілся маёнтак княгіні Магдалены Радзівіл, ёй належалі лясныя ўгоддзі. Мужам Магдалены Мікалаем Радзівілам была заснавана лесапільня, а для гандлю лесам пабудавана чыгунка Верайцы — Градзянка працягласцю 34 кіламетры. У канцы 1911 года з’явілася станцыя Градзянка.
З 27 верасня 1935 года Градзянка — рабочы пасёлак, з 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, у 1944—1954 гадах — у Бабруйскай вобласці. У пасёлку працаваў леспрамгас, меліся сямігадовая школа, клуб, магазін, аптэка, склад збожжа.
У гады вайны Градзянка знаходілася пад акупацыяй. 15 жніўня 1941 года нямецка-фашысцкімі захопнікамі было расстраляна 149 яўрэяў — жыхароў пасёлка. У наваколлі пасёлка дыслацыравалася 1-я Асіповіцкая партызанская брыгада пад камандаваннем Героя Савецкага Саюза Мікалая Піліпавіча Каралёва. У сакавіку 1942 года партызаны напалі на нямецкі гарнізон, які стаяў каля Градзянкі. У адказ карнікі спалілі пасёлак і знішчылі 350 мірных жыхароў. Фашысты таксама спалілі і суседнія вёскі Макаўе і Палядкі.
Асноўнымі прадпрыемствамі ў Градзянцы з’яўляліся лясніцтва, лесапункт, філіял Асіповіцкай фабрыкі канцтавараў. У першай палове 1990-х мясцовы лесаўчастак быў рэарганізаваны і згарнуў вытворчасць. У лютым 2002 года рабочы пасёлак Градзянка пераўтвораны ў вёску. Колькасць насельніцтва ў 2009 годзе складала больш за 440 чалавек.
Сацыяльная сфера
Сярэдняя школа, клуб, амбулаторыя, пошта, аддзяленне банка. Чыгуначная станцыя Градзянка з’яўляецца дзеючай, штодня курсіруюць дзве пары груза-пасажырскіх цягнікоў Асіповічы — Градзянка.
Партрэт Уладзіслава Радзівіла
«Партрэт Уладзіслава Радзівіла» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1825—1830 гадах. Месцазнаходжанне невядома.
Імя асобы ў анатацыі да вядомага фотаздымка ў Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук пазначана як Анджэй Валенці Радзівіл са знакам пытання. Насамрэч гэта выява, сына і. На партрэце малады мужчына са стрэльбай у руках на фоне краявіду, ўдалечыні якога бачны у Антоніне.
У прыватнай калекцыі знаходзіцца ідэнтычны малюнак на паперы, аўтарства Франца Кругера. На фота партрэт алейны. Магчыма, гэта быў арыгінал, напісаны Ф. Кругерам. Вопісы 1928 г. і 1939 г. не згадваюць сярод партрэтаў вобраза Уладзіслава Радзівіла. Магчыма, ён пазначаны як невядомы.
Пасля 1939 г. партрэт мог трапіць у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома.
Віктар Васільевіч Герасімаў
Біяграфія
Скончыў Адэскі політэхнічны інстытут (інжынер-механік), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).
Працоўную дзейнасць пачаў інжынерам-тэхнолагам чыгуналіцейнага цэха. Працаваў майстрам, інжынерам-канструктарам, механікам, старшым інжынерам-тэхнолагам, начальнікам тэхбюро, намеснікам начальніка цэха Бабруйскага машынабудаўнічага завода імя У. І. Леніна. Быў загадчыкам прамыслова-транспартнага аддзела Першамайскага райкама КПБ горада Бабруйска, загадчыкам прамыслова-транспартнага аддзела Бабруйскага гаркама КПБ, сакратаром парткама вытворчага аб’яднання «Бабруйскшына». Займаў пасады намесніка дырэктара Бабруйскага машынабудаўнічага завода імя У. І. Леніна, намесніка старшыні Бабруйскага гарвыканкама, дырэктара адкрытага акцыянернага таварыства «Бабруйскі машынабудаўнічы завод».
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.
Узнагароды
Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны ордэнам Пашаны, юбілейнымі медалямі «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Мікраспарыдыі
Мікраспарыдыі (Microsporidia) — тып прасцейшых (па іншых класіфікацыях клас або атрад класа кнідаспарыдый), прадстаўлены толькі ўнутрыклетачнымі паразітамі.
Апісана больш за 70 родаў і 1000 відаў. Унутрыклетачныя паразіты жывёл, пераважна членістаногіх і рыб. У цытаплазме клеткі жывёлы-гаспадара размнажаюцца бясполым шляхам (простае дзяленне і шызаганія). Пасля палавога працэсу (аўтагамія) утвараюцца споры (спораганія).
Больш за 300 відаў паразітуюць на шкодных для чалавека членістаногіх і могуць выкарыстоўвацца як біялагічны сродак барацьбы з імі.
Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)
Лужкі́ (, Лужки) — аграгарадок у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Мнюта. Адміністрацыйны цэнтр Лужкоўскага сельсавета. Насельніцтва 870 чал. (2003). Знаходзяцца за 32 км на ўсход ад Шаркаўшчыны, за 198 км ад Віцебска, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Падсвілле.
Гісторыя
У 1741 годзе Валяр'ян Жаба запрасіў сюды манахаў-піяраў. У 1744 годзе ў Лужках адкрыўся піярскі калегіум, у 1756 годзе збудавалі мураваны касцёл. Пры калегіуме існавала бібліятэка. Паводле каралеўскага прывілея ад 14 студзеня 1745 г., Лужкі атрымалі статус мястэчка.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Лужкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Дзісенскага павета Мінскай, з 1842 г. Віленскай губерні. У 1794 годзе тут збудавалі мураваную царкву. У 1862 года расійскія ўлады адкрылі ў Лужках земскае народнае вучылішча. Станам на 1886 год у мястэчку існавалі вадзяны млын, конная паштовая станцыя, малітоўны дом, народнае вучылішча, бровар, 14 крамаў. У 1901 годзе адкрылася царкоўнапрыходская школа.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Лужкі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
У 1939 годзе Лужкі ўвайшлі ў склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 г. сталі цэнтрам сельсавета. Статус паселішча змянілі да вёскі.
Інфраструктура
У Лужках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, ветэрынарны пункт, амбулаторыя, бібліятэка, дом культуры, пошта.
Эканоміка
Лясніцтва, фермерскія гаспадаркі.
Габес
Габе́с (خليج قابس) — заліў Міжземнага мора ля паўночнага берага Афрыкі, у старажытныя часы называўся Малы Сірт. Абмывае тэрыторыю Туніса.
Распасціраецца больш чым на 100 км і мае глыбіню каля 50 м. Даўжыня заліва 41 км, шырыня каля 68 км. У паўднёвай частцы ўваходу ў заліў размешчаны востраў Джэрба, а ў паўночнай — архіпелаг Керкена. Прылівы ў заліве паўсутачныя, амплітудай да 0,4 м. Тэмпература вады ў заліве вагаецца ад 14 да 29 °C.
На паўднёвым беразе заліва знаходзіцца буйны прамысловы і партовы цэнтр паўднёвага Туніса — горад Габес. На паўночным беразе размешчаны яшчэ адзін буйны горад-порт Сфакс. У заліве моцна развіта рыбалоўства — у горадзе Габес знаходзіцца каля 60 % туніскага рыбалоўнага флоту.
Біялогія чалавека
Біялогія чалавека — галіна біялогіі, якая факусуецца на людзях і чалавечых папуляцыях; яна ахоплівае ўсе аспекты чалавечага арганізма, уключаючы генетыку, экалогію, анатомію і фізіялогію, антрапалогію і харчаванне, сярод іншага. Біялогія чалавека звязана з іншымі галінамі біялогіі, такімі як медыцына, біялогія прыматаў і біялагічная антрапалогія.
Большасць аспектаў біялогіі чалавека ідэнтычныя альбо вельмі падобныя на агульную біялогію млекакормячых. У прыватнасці людзі:
Ліза Фонсагрыўс
Ліза Фонсагрыўс (Lisa Fonssagrives; 17 мая 1911, Гётэбарг, Вестра-Гёталанд, Швецыя — 4 лютага 1992, Нью-Ёрк, ЗША) — шведская мадэль, першая вядомая супермадэль.
Біяграфія
У дзяцінстве Ліза займалася жывапісам, скульптурай і танцамі. Яна вучылася ў вядомай берлінскай школе Мэры Вігман, дзе вывучала мастацтва і танцы. Звярнуўшыся ў Швецыю, яна адкрыла танцавальную школу.
Ліза пераехала ў Парыж, каб навучацца балету пасля ўдзелу ў міжнародным конкурсе з харэографам Астрыд Мальмборг і працавала прыватным настаўнікам танцаў у фатографа Фернана Фонсагрыўса, што затым прывяло яе да кар'еры мадэлі.
У 1936 годзе фатограф Вілі Мэйвальд сустрэў яе ў ліфце і папрасіў быць мадэллю для яго капялюшаў, а затым гэтыя фатаграфіі былі адпраўленыя ў Vogue, і галоўны фатограф часопісу зрабіў некалькі пробных здымкаў Лізы.
Яе вобраз з'яўляўся на вокладках многіх часопісаў у 1930-х, 1940-х і 1950-х гадах, напрыклад Town & Country, Life, Time, Vogue і Vanity Fair. Яе называлі «‎самай высокааплатнай супермадэллю высокай моды», але сама Фонсагрыўс аднойчы апісала сябе як «‎добрую вешалку для адзення».
Прыватнае жыццё
Яна выйшла замуж за парыжскага фатографа Фернана Фонсагрыўса ў 1935 годзе; яны развяліся ў 1949 годзе, а ў 1950 годзе яна выйшла замуж за іншага фатографа Ірвінга Пэна. У іх было двое дзяцей: дачка Міа і сын Том. У 1960-х гадах яна стала скульптарам і была прадстаўлена галерэяй Мальбара на Манхэтэне.
На аўкцыёне Elton John photography collection, праведзеным Christie's 15 кастрычніка 2004 года, фатаграфія Лізы Фонсагрыўс была прададзеная за 57 360 даляраў.
Універсітэт Шопрана
Універсітэт Шопрана (Soproni Egyetem) — венгерская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Шопран.
Гісторыя
Папярэднікам універсітэта была Школа горназдабыўной прамысловасці і металургіі, заснаваная Карлам III у Сельмекбанье. У 1762 годзе Марыя Тэрэзія прысвоіла школе званне акадэміі. З 1846 года ў вучэбную праграму было ўключана і лясніцтва. Выкладанне было прыпынена ў 1848—1849 гадах, у перыяд Вясны народаў. У 1867 годзе, пасля ўтварэння Аўстра-Венгрыі, мова выкладання была зменена з нямецкай на венгерскую, і ўніверсітэт быў перайменаваны ў Каралеўскую венгерскую акадэмію горнай і лясной гаспадаркі.
У 1920 годзе ў адпаведнасці з Трыянонскім дагаворам, калі Паўночная Венгрыя апынулася ў межах Чэхаславакіі, універсітэт быў пераведзены ў Шопран. У 1922 годзе ён быў перайменаваны ў Венгерскі каралеўскі каледж горна-лясной гаспадаркі. У 1934 годзе каледж быў уключаны ў структуру Будапешцкага тэхніка-эканамічнага ўніверсітэта як факультэт горназдабыўной прамысловасці, металургіі і лясной гаспадаркі.