cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хейдэн Уайт
Эвалюцыя поглядаў
Па яго меркаванні, усялякае апісанне змяшчае метамову, якая санкцыянуе імёны рэчаў, суадносіны між рэчамі і характарыстыкамі. Яна і санкцыяную ўжыванне пэўнага вобразнага выказвання ў якасці літаральнага. Метамова, такім чынам, вырабляе правілы дыферынцыяцыі для адрознення фігуры мовы ад літаральнай сутнасці рэчы. Аднак адрозненні ў тым што неабходна зразумець літаральна, а што падаецца ў якасці метафары канвенцыянальныя (умоўныя), зыходзячы з метафарычнай прыроды самой мовы. Сама форма наратыву ёсць прадукт афармлення ў метафарычную абалонку мовы.
Уайт пагаджаецца з памылковасцю свайго першапачатковага імкнення перасоўвання гісторыі з кола навук у літаратуру. Цяпер ён не характарызуе гістарычны наратыў словам «прыдумка». Прадмет гістарычнага дыскурса ёсць рэальны, у той час як літаратурнага — цалкам уяўны. Але Уайт прапануе пакінуць прыметнік літаратурны за гістарычным дыскурсам, спасылаючыся на выключную неабходнасць гісторыкаў перадаваць змест сваіх даследванняў, «гістарычную рэчаіснасць» у літаратурнай форме. Таму для тлумачэння ці даследвання дыскурса, скіраванага на апісанне гістарычнай рэчаіснасці, мусіць выкарыстоўвацца лінгвістычная тэорыя, найперш тэорыя пісьмовага дыскурса.
Барыс Суравы
Барыс Суравы (15 верасня 1907 — снежань 1998) — беларускі настаўнік і грамадскі дзеяч. Падчас Другой сусветнай вайны быў школьным інспектарам, кіраўніком СБМ па Слонімскай акрузе. Дзеяч беларускай эміграцыі ў Вялікабрытаніі.
Біяграфія
Нарадзіўся 15 верасня 1907 г. у Брэсце. Скончыў гімназію, вучыўся ў Віленскім універсітэце.
З восені 1939-га працаваў дырэктарам Дзярэчынскай школы (сёння Зэльвенскі раён).
На пачатку нямецкай акупацыі пераехаў у Слонім, дзе з восені 1941 года арганізаваў 4-класную беларускую прагімназію для амаль 100 вучняў. Быў яе дырэктарам, выкладаў гісторыю Беларусі. Пэўны час быў Слонімскім акруговым школьным інспектарам. Як пісала ў сваіх успамінах Надзея Дземідовіч, Барыс Суравы «быў першым дырэктарам і выкладаў нам гісторыю Беларусі. Гэта быў малады чалавек, меў дзіцятка гадоў чатырох. Спяваў вельмі прыгожа. Было відно, што ён вельмі любіў сваю працу, сваіх вучняў, сваю гісторыю».
З мая 1943 г. актыўна заняўся арганізацыяй Саюза беларускай моладзі ў Слонімскай акрузе. У чэрвені 1943 г. скончыў курс вышэйшых кіраўнікоў СБМ, а ў ліпені 1943 г. быў прызначаны кіраўніком Слонімскай акруговай арганізацыі СБМ. З’яўляўся супрацоўнікам часопіса для кіраўнікоў моладзі СБМ «Жыве Беларусь!». За сваю беларускую дзейнасць атрымліваў пагрозы з боку мясцовых палякаў. Працаваў у Беларускай Народнай Самапомачы, стаў удзельнікам II Усебеларускага Кангрэсу ў Мінску 27 чэрвеня 1944 г.
У ліпені 1944 выехаў з групай слонімскіх беларускіх дзеячаў у горад Бад-Заўльгаў (зямля Бадэн-Вюртэмберг) у Германіі. З 1947 г. жыў у Вялікабрытаніі. 15 сакавіка 1948 г. абраны віцэ-старшынёй у Часовую ўправу Хрысціянскага аб’яднання беларускіх работнікаў (ХАБР), якое згуртавала прыхільнікаў Беларускай Цэнтральнай Рады Радаслава Астроўскага. 26 снежня 1948 г., на 1-ым Агульным з’ездзе ХАБР, абраны старшынёй Галоўнай управы. Быў старшынёй гэтай арганізацыі да яе заняпаду: з канца 1948 г. па 1950 г. ды з чэрвеня 1954 г. па 1966 г. Уваходзіў у рэдакцыйную калегію часопіса «Аб’еднанне», дзе пісаў пад псеўданімам Старшы Праваднік, а таксама ў склад Галоўнай дэлегатуры БЦР у Вялікабрытаніі. У 1948—1953 гг. быў кіраўніком Прадстаўніцтва БЦР у Вялікабрытаніі.
У 1960—1980-ыя гг. Барыс Суравы — актывіст беларускай праваслаўнай парафіі св. Эўфрасінні Полацкай (канстанцінопальскай юрысдыкцыі).
Апошнія гады жыцця быў паралізаваны. Памёр у Лондане, у снежні 1998 г.
Лабы-Мікольск
Ла́бы-Міко́льск (, Лабы-Микольск) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Андрэй Ягоравіч Раханаў
Андрэ́й Яго́равіч Раха́наў — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
З 1935 да 1941 года працаваў настаўнікам, дырэктарам сярэдніх няпоўных школ Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці.
У часы Вялікай Айчыннай вайны быў намеснікам камісара 2-й Беларускай партызанскай брыгады па камсамоле, пасля пачаў працаваць у камсамоле — сакратаром падпольнага камітэта Мехаўскага раёна ЛКСМ Беларусі.
Пасля вызвалення Гарадоцкага раёна ў 1943 годзе прызначаны сакратаром Гарадоцкага раённага камітэта ЛКСМ Беларусі. З 1944 да 1948 года займаў пасады загадчыка Аддзелам сялянскай моладзі ЦК ЛКСМ Беларусі, 1-га сакратара Палескага абласнога камітэта ЛКСМ Беларусі.
З 1948 года на працы ў партыйных органах — быў 2-ім, пасля 1-ым сакратаром Калінкавіцкага раённага камітэта КП(б) Беларусі, 1-м сакратаром Капаткевіцкага і Жыткавіцкага раённых камітэтаў КП(б) Беларусі.
У 1953 — 1957 гадах — старшыня калгаса «Запаветы Ільіча» Жыткавіцкага раёна Палескай вобласці.
У 1961 — 1963 гадах — інспектар ЦК КП Беларусі.
У 1963 — 1964 гадах — старшыня Выканаўчага камітэта Мінскага сельскага абласнога Савета.
У 1964 — 1978 гадах — намеснік, пасля 1-ы намеснік старшыні Выканаўчага камітэта Мінскага абласнога Савета.
Абіраўся членам ЦК Кампартыі Беларусі (1954—1956).
Бабча (вёска)
Ба́бча (, Бабча) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе ў складзе Полацкага ваяводства ВКЛ.
Галіна Барысаўна Волчак
Галіна Барысаўна Волчак (,  —, ) — расійская актрыса, рэжысёр. Народная артыстка СССР (1989).
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і савецкага рэжысёра Барыса Волчака. Скончыла Школу-студыю імя У. І. Неміровіча-Данчанкі пры МХАТ (1955). З 1956 года ў Маскоўскім тэатры «Сучаснік» (з 1972 года галоўны рэжысёр).
Сярод тэатральных рэжысёрскіх работ спектаклі: «Двое на арэлях» У. Гібсана (1962), «Звычайная гісторыя» Розава па І. А. Ганчарову (1966, Дзяржаўная прэмія СССР), «На дне» М. Горкага (1968), «Вішнёвы сад» і «Тры сястры» А. П. Чэхава (1976), «Круты маршрут» па Е. С. Гінзбург (1989), «Пігмаліён» Б. Шоу (1995), «Тры таварыша» па Э. Рэмарк (1999).
Памерла 26 снежня 2019 года ў Маскве.
Транспарт ва Украіне
Транспарт ва Украіне прадстаўлены аўтамабільным, чыгуначным, паветраным, водным (марскім, рачным і азёрным) і трубаправодным, у населеных пунктах і ў міжгароднім паведамленні дзейнічае грамадскі транспарт пасажырскіх перавозак. Асабліва развіта інфраструктура чыгуначнага і воднага транспарту. Галоўным відам пасажырскіх і грузавых перавозак выступае аўтамабільны.
Плошча краіны складае 603 550 км² (46-е месца ў свеце). Форма тэрыторыі краіны — складаная, выцягнутая ў шыротным кірунку; максімальная дыстанцыя з усходу на захад — 1316 км, з поўначы на ​​поўдзень — 893 км. Геаграфічнае становішча Украіны дазваляе краіне кантраляваць сухапутныя, паветраныя транспартныя шляхі паміж краінамі Усходняй і Цэнтральнай Еўропы; марскія транспартныя шляхі ў акваторыі Чорнага і Азоўскага мораў; транспартныя калідоры ўнутранымі воднымі магістралямі паміж акваторыямі Балтыйскага і Чорнага мораў (Дняпроўска-Бугскі канал воднай сістэмы Вісла — Дняпро) трубаправодны транспарт вуглевадародаў у краіны Еўропы з усходу (Дружба, Саюз, Урэнгой — Памары — Ужгарад).
Аўтамабільны
Праз Украіну праходзіць 23 міжнародных аўтадарогі. Агульная даўжыня шашэйных дарог складае 169 491 км.
Рачны і марскі
Самая вялікая рака Украіны — Дняпро — з’яўляецца суднаходнай. Украіна мае выхад да двух мораў: Азоўскага і Чорнага.
Паветраны
У краіне, па стане на 2013 год, дзейнічае 187 аэрапортаў (31-е месца ў свеце), з іх 108 з цвёрдым пакрыццём узлётна-пасадачных палос і 79 з грунтавым. 2015 год агульны пасажыраабарот на ўнутраных і міжнародных рэйсах склаў 4,6 млн чалавек. Галоўныя паветраныя вароты краіны — аэрапорт Барыспаль.
Трубаправодны
Трубаправодны транспарт выкарыстоўваецца пры транспартоўцы нафты і нафтапрадуктаў, прыроднага газу. Агульная іх даўжыня ва Украіне — больш за 40 тысяч км, з іх 35 тысяч км — газаправоды.
Вячаслаў Сяргеевіч Грыгараў
Вячаслаў Грыгараў (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам брэсцкага «Цэнтра футбола».
Клубная кар’ера
У 2007 годзе стаў іграком мікашэвіцкага «Граніта», якому дапамог выйсці ў Вышэйшую лігу (хоць сам на некаторы час ад’ехаў у Чэхію, дзе выступаў у трэцім дывізіёне). У 2008—2009 гуляў за «Граніт» у Вышэйшай лізе, застаўся ў клубе і пасля вылету ў Першую лігу.
У 2011 годзе стаў іграком «Слуцка», дзе неўзабаве стаў адным з лідараў. Дапамог клубу ў сезоне 2013 перамагчы ў Першай лізе. У сезоне 2014 быў асноўным апорным абаронцам каманды ў Вышэйшай лізе.
Агародзішча
Агародзішча (Огородище) — былая вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці.
Вячаслаў Сяргеевіч Грыгараў
Клубная кар’ера
У студзені 2015 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». Пачатак сезону 2015 прапусціў з-за траўмы, на полі з’явіўся толькі ў чэрвені. У жніўні 2015 года, пасля адстаўкі галоўнага трэнера случан Юрыя Крата, Грыгараў быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера. У выніку, здолеў узняць каманду з апошняга 14-га месца на 11-е.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі.
Агародзішча
Гісторыя
26 лютага 1943 года 500 карнікаў на досвітку акружылі вёску, сагналі жыхароў у хату Мацвея Саковіча, мужчынам загадалі выкапаць яму і па 10 чалавек выводзілі расстрэльваць. Вёску (28 хат) спалілі. Загінулі 147 жыхароў.
Вячаслаў Сяргеевіч Грыгараў
Трэнерская кар’ера
У студзені 2016 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі B і неўзабаве быў зацверджаны на пасадзе галоўнага трэнера «Слуцка». Сезон 2016 года пад кіраўніцтвам Грыгарава каманда правяла няўдала, доўгі час знаходзілася ў зоне вылету. Пасля паражэння ў верасні ад аўтсайдэра, мікашэвіцкага «Граніта», Грыгараў быў адпраўлены ў адстаўку, але неўзабаве кіраўніцтва клуба вырашыла пакінуць трэнера на пасадзе, а звольніць яго памочніка Андрэя Баса. У студзені 2017 года стала вядома, што «Слуцк» не будзе падаўжаць кантракт з трэнерам.
Агародзішча
Гісторыя
Пасля вайны вёска так і не была адноўлена.
Вячаслаў Сяргеевіч Грыгараў
Трэнерская кар’ера
Пазней стаў працаваць дзіцячым трэнерам у структуры «Мінска». У снежні 2019 года стаў галоўным трэнерам жаночай каманды «Мінск». Пакінуў пасаду ў кастрычніку 2020 года.
У пачатку 2021 года ўвайшоў у трэнерскі штаб брэсцкага «Руха» ў якасці старшага трэнера. У жніўні 2021 года, пасля адстаўкі Кірыла Альшэўскага, быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера. У снежні 2021 года быў зацверджаны галоўным трэнерам, падпісаўшы двухгадовы кантракт. У пачатку 2022 года рыхтаваў каманду да новага сезона, застаўся ў клубе і ў сакавіку, пасля таго як «Рух» зняўся з Вышэйшай лігі, аднак у красавіку брэсцкі клуб адмовіўся і ад удзелу ў Другой лізе. Тым не меней, Грыгараў застаўся працаваць з юнацкімі камандамі «Руха», якія працягвалі выступаць у юнацкім першыстве, а з лета, пасля таго як акадэмія «Руха» была пераўтворана ў «Цэнтра развіцця футбола», перайшоў туды. У пачатку 2023 года ўзначаліў каманду «Цэнтра футбола», якая заявілася ў Другую лігу.
Лапаты (Іўеўскі раён)
Лапа́ты (, Лопаты) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Навіцкія
Назву Наві́цкія маюць:
Ян XII
Ян XII (Ioannes PP. XII; свецкае імя Актавіян Тускола (Ottaviano di Tuscolo); каля 937, Рым —, ) — Папа Рымскі з 16 снежня 955 года па 4 снежня 963 года.
Баніфацый IV
Баніфацый IV (Bonifatius PP. IV; памёр 8 мая 615, Рым) — Папа Рымскі з 25 жніўня 608 года па 8 мая 615 года.
Ян XII
Біяграфія
Паходзіў з рымскага знатнага роду, гэта значыць з’яўляўся сынам рымскага патрыцыя Альберыха Спалецкага і Альды Арльскай, дачкі караля Італіі і Бургундыі Гуго Арльскага. Па мацярынскай ліній Ян быў нашчадкам Карла Вялікага, а таксама ўнукам Марозіі. Ян з’яўляецца апошнім Папам перыяду парнакратыі.
Баніфацый IV
Паходзіў з роду марсіеў з горада Валерыі. Пры Баніфацыі ў 608 годзе імператарам Фокам хрысціянам быў перададзены паганскі Пантэон. У ім Папам была асвечана царква Святой Марыі і ўсіх мучанікаў. Таксама Баніфацый быў сучаснікам святога Калумба.
Сімпліцый (Папа Рымскі)
Сімпліцый (Simplicius PP.; Цівалі —, ) — Папа Рымскі з 3 сакавіка 468 года па 10 сакавіка 483 года. Паходзіў з горада Цівалі.
Ян XII
Біяграфія
2 лютага 962 года Ян усхваліў Атона I Вялікага імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Аднак, Атону не спадабаліся вульгарныя паводзіны папы, за што імператар дакараў Яна. У адказ на гэта Папа падняў паўстанне супраць Атона, якое было здушана, а Ян 4 снежня 963 года быў скінуты з пасады і заменены на Льва VIII.
Сімпліцый (Папа Рымскі)
Біяграфія
Падчас панавання Сімпліцыя была скасавана Заходняя Рымская імперыя, а Адаакр стаў кіраўніком Італіі. Разам з тым, Сімпліцый спрабаваў захаваць прэстыж рымскай кафедры і ўступаў у дагматычныя спрэчкі з канстанцінопальскім патрыярхам Акакіем і візантыйскім імператарам Зянонам.
Ян XII
Біяграфія
Памёр ад траўмы, якую атрымаў пасля аднаго з палавых актаў. Аднак існуе версія, што Ян быў забіты мужам адной дамы, якой дамагаўся Папа.
Сімпліцый (Папа Рымскі)
Біяграфія
Сімпліцый вёў актыўнае царкоўнае будаўніцтва. Ён упершыню пераабсталяваў паганскі храм Фаўна на Цэлыі ў хрысціянскую царкву-базіліку, прысвечаную першамучаніку Стэфану. Яму ж Сімпліцый прысвяціў яшчэ царква ў Сан-Ларэнца, а царкву на Эсквіліне апосталу Андрэю.
Паводле календаоу Рымска-каталіцкай царквы дзень памяці Сімпліцыя святкуецца 10 сакавіка.
Расціслаў Завістовіч
Расціслаў Завістовіч (, Случчына — ) — беларускі грамадскі дзеяч.
Балотнікі (Лепельскі раён)
Бало́тнікі (, Болотники) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Расціслаў Завістовіч
Біяграфія
У 1949 г. прыбыў у ЗША. Жыў у Саўт-Рыверы, браў удзел у моладзевым руху сябра Аб’яднання беларуска-амерыканскай моладзі. У першай палове 1950-х служыў у амерыканскай арміі ў Германіі. Па дэмабілізацыі вучыўся ў Ратгерскім універсітэце (Нью-Джэрсі), па сканчэнні якога пераехаў у Вашынгтон. Перакладаў звароты БККА на англійскую мову, рыхтаваў тэксты, прысвечаныя беларускай тэматыцы, для. Ад сярэдзіны 1960-х на пэўны час адышоў ад актыўнай грамадскай працы, вярнуўшыся толькі ў 1990 г., калі ўзначаліў БККА.
Балотнікі (Лепельскі раён)
Да 4 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Заазерскага сельсавета.
Вільфрэда Парэта
Вільфрэда Парэта (Vilfredo Federico Damaso Pareto;, Францыя — , Швейцарыя) — вядомы італьянскі эканаміст XIX стагоддзя, звярнуў увагу на тое, што большая частка багацця належыць меншай частцы насельніцтва і сфармуляваў «правіла 20 х 80», якое пазней атрымала назву «Закон Парэта»: 20% усіх кліентаў даюць 80% прыбытку, 20% усіх тавараў даюць 80% звароту, 20% насельніцтва выпіваюць 80% піва і г.д.
Паводле меркавання Парэта, грамадства мае пірамідальную структуру, на вяршыні якой знаходзіцца эліта — кіруючы сацыяльны слой, які накіроўвае жыццё ўсяго грамадства. Залог паспяховага развіцця — своечасовае абнаўленне (ратацыя, кааптацыя) эліты.
Сяргей Яноўскі
Сяргей Яноўскі (19 жніўня 1925 — 15 снежня 2010) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Маладзечанскай вобласці, кіраўнік маладзечанскай групы арганізацыі «Чайка».
Першыя гады
Нарадзіўся ў 19 жніўня 1925 годзе ў в. Залессе Вілейскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці). Бацька, Пётр Яноўскі, настаўнічаў, меў вялікую гаспадарку. Прадзед, Тамаш Яноўскі, удзельнічаў у вызвольным паўстанні Каліноўскага, загінуў у баі атрада Вінцэнта Козела-Паклеўскага з расейскімі войскамі каля Уладыкаў 17 мая 1863 г. У 1930-я гады ў тым месцы быў насыпаны курган, на мемарыяльнай пліце выбілі прозвішчы загінулых паўстанцаў, на галоўнай плошчы Ільі паставілі помнік з польскім надпісам «Сzesc poleglym za wolnosc». Дзед Фёдар Шэрамет быў таксама настаўнікам, да яго прыязджалі вядомыя людзі: Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Рак-Міхайлоўскі, Пятро Мятла, якія былі пасламі ў польскім сейме. Сяргей Яноўскі пазней успамінаў, што яны спрачаліся, бо дзед крытычна ставіўся да савецкай улады, і мажліва гэтыя гутаркі паўплывалі на беларускую свядомасць Сяргея. Маці была адоранай, рана навучыла Сяргея пісаць і чытаць, але ён быў найстарэйшым з чатырох братоў, таму яму прыходзілася дапамагаць з гаспадаркай. Бацька адчыніў беларускую прыватную школу ў іх доме, таму ў адной палове жыла сям'я, у другой была школа. Часам бацька Сяргея прыцягваў братоў да самадзейнасці, ставіў сцэнкі, спектаклі на беларускай мове. У 1929 г. польскія ўлады прапанавалі бацьку Сяргея прайсці перакваліфікацыю на польскага настаўніка, але той адмовіўся, пасля чаго беларускую школу зачынілі і адчынілі польскую ў Залессі, у якой Сяргей Яноўскі навучаўся з шасці гадоў.
Падчас Другой сусветнай вайны
У 1939 г. скончыў школу. Здаў экзамены ў Віленскую электрамеханічную гімназію, але вучыцца там не выпала. Пасля пачатка савецкай акупацыі бацькі адмовіліся ад зямлі і пачалі працаваць настаўнікамі, а Сяргей Яноўскі навучаўся ў 5 і 6 класах савецкай школы. У 1941—1942 гадах раённы аддзел адукацыі, які ўзначальвала выпускніца Віленскага ўніверсітэта Ганна Сухая, арганізаваў настаўніцкія курсы для моладзі: навучанне вызваляла ад высылкі на прымусовую працу ў Германію. Скончыўшы настаўніцкія курсы Сяргей мусіў арганізоўваць школу ў вёсцы Сцюдзянец, а потым у Раёўцы.
Неўзабаве на Маладзечаншчыне была ўсталявана партызанская зона і зачыненыя беларускія школы. Па ўспамінах Сяргея Яноўскага, у гэты час набіралася моладзь у Беларускую краёвую абарону, але ён трапіў у партызанскі атрад «За Советскую Белоруссию» брыгады Смоліна ў Лагойскім раёне, дзе быў да чэрвеня 1944 г. Пра дзейнасць у партызанскім атрадзе ўспамінаў так: «Хлопцаў 17—18 гадоў у нас у вёсцы было чалавек дзесяць. Партызаны прыйшлі, пастроілі нас і пагналі ў лес, у атрад. Мы ваеннай справы ня ведалі. Усю зіму нас трэніравалі: палітзаняткі, маршыроўкі, матэрыяльная частка... Нікуды не ганялі, мы трымалі варту. Атрад быў вялікі — больш ста чалавек, чатыры ўзводы. Партызанамі былі ў асноўным рускія салдаты, якія трапілі да немцаў у палон, а з палону ўцяклі. Пасля таго як атрад быў разбіты, мы доўга хаваліся ў лесе, потым трапілі ў палон да немцаў. Дакладней узялі нас украінцы... Потым уцёкі, савецкая армія, перадавая і зноў школа — усё на некалькі месяцаў». З верасня 1944 г. быў прызначаны загадчыкам пачатковай школы ў вёсцы Сачыўцы Ільянскага раёна. Паступіў завочна ў Мінскае педвучылішча.
Пасля вайны
У 1946 г. скончыў у Мінскае педвучылішча. У 1947 годзе далучыўся да падпольнай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы і годнасць беларусаў, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. Па заданні Цэнтра Беларускага Вызваленчага Руху (ЦБВР) быў упаўнаважаны заснаваць падпольную групу ў Маладзечанскай вобласці. Пра далучэнне да арганізацыі ўспамінаў так: «Магчыма, у нашых Сачыўках, дзе мы былі адасобленыя, гэтая ідэя ўзнікла і раней за Васіля Супруна, кіраўніка «Чайкі». Дагэтуль мы сустракаліся з настаўнікамі з цэлага раёна. Антон Кабак з Сачывак у гэты час вучыўся ў Ганцавічах у педагагічным вучылішчы разам з Супруном. Ён ведаў нашы погляды і расказаў пра нас. Хутка я атрымаў ліст ад Супруна і інструкцыю цэлай арганізацыі. Дамовіліся дзейнічаць. Асноўнай нашай мэтай было не ваяваць, а ўзяць у свае рукі выхаванне дзяцей, не даць іх русіфікаваць, зрабіць так, каб яны не згубілі свае песні, сваю мову. Кожнае пакаленне пакідае свой след і плён. Мы адыгралі сваю ролю, калі нам было па 20 гадоў. Ня ведалі мы камуністычнага грамадства, ня ведалі як патрэбна дзейнічаць, аберагацца. Пры Польшчы нас ніхто не чапаў, а тут чапляліся за кожнае слова. Мала часу прайшло, але былі вялікія праекты. Я не шкадую. Мы зрабілі шмат. Мы — як прыклад, наш след застаўся».
Арышт і зняволенне
У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які выдаў савецкі агент Алесь Бажко. У выніку «Чайка» была выкрытая, бо з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь праз канспірацыйную памылку. Сяргей Яноўскі быў арыштаваны савецкімі карнымі органамі 6 жніўня 1947 г. Па прыгавору ваеннага трыбунала войскаў МУС Беларускай акругі ад 21 лістапада 1947 г. Сяргей Яноўскі быў асуджаны па артыкулаў 63-1 і 76 крымінальнага кодэксу БССР на 10 гадоў канцлагераў, з пазбаўленнем правоў на тры гады і канфіскацыяй маёмасці: «за ўдзел у антысавецкай контррэвалюцыйнай арганізацыі, створанай В. Супруном у маі 1946 г. для правядзення антысавецкай прапаганды. Распаўсюджваў антысавецкія погляды, захоўваў у сябе антысавецкія распараджэнні цэнтра, вёў падрыхтоўку  па  прыцягненні  ў арганізацыю  іншых  членаў і працу па пашырэнні  дзейнасці арганізацыі». Ад расстрэлу выратаваў толькі прыняты ў 1947 годзе закон аб адмене смяротнага пакарання.
Пра суд і зняволенне Сяргей Яноўскі ўспамінаў так: «Нашу групу: Косьцю Альшэўскага, Антона Кабака, Васіля Супруна і мяне судзілі разам у Мінску, пасля адправілі ў Оршу на перасылку, якраз на Новы год. З Баранавіч там ужо былі Лёдзя Кавальчук і шмат тых, каго мы і не бачылі ніколі. Захацелі зрабіць прыемнасьць Лёдзі: напісалі паштоўку, дамовіліся з ахоўнікам, я пайшоў перадаваць, павіншаваў. Так і пазнаёміліся. Разам нас не пасылалі, разбівалі на групы максімум па два чалавекі. Этапіравалі ў Інту, адтуль пачалі рассылаць: маладых і моцных, сярод якіх і я, — на лесапавал у Котлас. Прывезлі, а потым яшчэ кіламетраў 25 пехатой гналі. Там на месцы былі ўжо баракі, але не абсталяваныя. Вокны пачалі забіваць дошкамі, каб не дзьмула, з бочак рабіць печкі. Холадна было. Ад блатных нас не адзялялі. І яны нас патроху пачалі абіраць. Быў адзін, таму адпор даць было цяжка. Праз тыдзень заганяюць нас у тайгу: пілы ў рукі, агароджваюць, даюць норму 6 кубоў, хто выконвае, даюць цэлую пайку, а хто не — 300 грам. Пад вясну многія пачалі слабець. У лагеры нікога не пакідалі, усіх застаўлялі цягнуцца ў тайгу, таму многія паміралі. Іх не хавалі — складвалі за баракам, снегам засыпала, так і ляжалі... Аб уцёках і гаворкі не было: у лесе ўсё роўна прападзеш, ці калі знойдуць — заб'юць». Увесну 1948 г. Сяргей Яноўскі запісаўся ў групу сталяроў, быў перавезены ў Сальвычагодск на дрэваапрацоўчы камбінат. Там трапіў у цэх да пажылых сталяроў-украінцаў, дзе ўсе былі палітвязнямі, а таксама было шмат украінскіх святароў. Сярод палітвязняў быў там мастак М. Бейранаў, які намаляваў партрэт Сяргея Яноўскага, каб той даслаў дадому маці. У 1950 г. быў перавезены на Брацкую ГЭС, а потым у Тайшэт у сталярныя мастэрні.
Пасля вызвалення
У 1954 г. Сяргея Яноўскага вызвалілі, але жыў і працаваў ён у Тайшэцкім раёне, дзе і пазнаёміўся са сваёй жонкай. У 1957 г. вярнуўся ў Беларусь, але ўжо ніколі больш не быў настаўнікам. Працаваў будаўніком, загадчыкам гаспадаркі піянерскага лагеру, інспектарам Міністэрства фінансаў. У 1991 г. падаваў дакументы на рэабілітацыю, але суд пацвердзіў прысуд 1947 г.
Памёр 15 снежня 2010 г. 18 снежня 2010 г. быў пахаваны на Каладзішчанскіх могілках пад Мінскам.
Радунь (значэнні)
Назву Ра́дунь маюць:
Малая Апіта
Мала́я Апіта́ (, Малая Опита) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Бароўка 2
Баро́ўка 2 (, Боровка 2) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Да 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета, пасля — у склад Несінскага сельсавета.
Бор (Лепельскі раён)
Бор (, Бор) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Махалы
Маха́лы (, Махалы) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Да 4 студзеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Кудэйшынскага сельсавета.
Храм Апалона (Дэльфы)
Храм Апалона — найбольш значны помнік свяцілішча Апалона ў Дэльфах, размешчаны ў цэнтральным месцы ўсяго комплексу адкуль добра праглядаецца. У храме знаходзіліся статуі і прысвячэнні богу, адбываліся свяшчэннадзействы, якія мелі дачыненне да яго культу, найважнейшым з якіх была працэдура прароцтва Дэльфійскага аракула. У храме таксама захоўваліся архівы і спісы пераможцаў Піфійскіх гульняў, якія былі знішчаны ў 373 г. да н.э.
Вусавікі
Ву́савікі (, Усовики) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Храм Апалона (Дэльфы)
Гісторыя
Паводле легенды, першы храм Апалона ў Дэльфах уяўляў сабой хаціну з лаўровых галін, другі быў зроблены з пчалінага воску, трэці з медзі, а чацвёрты быў пабудаваны міфічнымі братамі-будаўнікамі і  з дапамогай самога Апалона. Відавочна, менавіта гэты храм, пабудаваны з туфу, загінуў у пажары 548 г. да н.э.
Да нас дайшлі рэшткі пятага па ліку храма, які быў пабудаваны на ўнёскі, сабраныя па ўсёй Грэцыі і ў замежных уладароў. Яго ўзвядзенне, верагодна, пачалося адразу пасля пажару, але практычна ажыццёўленага ў 513—506 гг. да н.э. выгнаным з Афін родам Алкмеанідаў, таму храм нярэдка называюць алкмеанідавым. Гэты храм уяўляў сабой у плане дарычны перыптар — прамавугольны ў плане будынак, з чатырох бакоў абнесены каланадай — з 6 калонамі па вузкіх фасадах і 15 — па бакавых. Ён быў узведзены з туфу з мармуровай абліцоўкай і дзіўным архітэктурным дэкорам, выкананым скульптарам. Тэмай усходняга франтона стала з'яўленне Апалона: прыход бога ў Дэльфы ў суправаджэнні сваёй сястры, Артэміды, і сваёй маці, Леты. У цэнтры кампазіцыі знаходзілася калясніца з гэтымі багамі, а справа і злева — мужчынскія і жаночыя фігуры. На заходнім франтоне знаходзілася сцэна гігантамахіі, ад якой захаваліся толькі фігуры Афіны, загінулага гіганта, фігура мужчыны і пярэднія часткі двух коней. Землетрасенне 373 г. да н.э. знішчыла архаічны храм, і свяцілішча паўторна звярнулася да агульнагрэчаскай дапамогі для яго аднаўлення. перашкодзіла працам, і толькі ў 330 г. да н.э. храм быў ізноў перададзены жрацам для здзяйснення свяшчэннадзействаў. Пабудаваны ён быў па тым жа плане і практычна ў тых жа памерах. Менавіта гэтаму храму належаць разваліны, якія захаваліся дагэтуль.
У храме былі праведзены працы па яго аднаўленні, а фрагменты яго франтонаў абедзвюх стадый будаўніцтва выстаўляюцца ў.
Архітэктура
Храм у Дэльфах блізкі па архітэктуры да храмаў у Карынфе і ў Афінах (Гекатампедон II); існуе здагадка, што яго будаваў той жа архітэктар, што і храм у Карынфе. Храм у Дэльфах цудоўны ўзор дарычнага ордара, архітэктарамі якога сталі Спінтарас Карынфскі, Ксенодарас і А́гатан.
Храм Апалона ўяўляў сабой перыптар, які меў 6x15 калон, з памерамі па стылабаце 21,65x58 м. Усходні фасад, дах, падлога, арфастаты і частка фрыза храма былі галоўным чынам выкананы з мармуру. Астатнія часткі, у тым ліку і франтонныя скульптуры, былі з параскага мармуру, пакрытага белым тынкам. Унутранае моцна выцягнутае памяшканне складалася з пранааса, глыбокага трохнефнага нааса, за якім знаходзіўся адытон, і апістадома. У адытоне на трыножніку, пастаўленым над вузкай адтулінай у падзямеллі, сядзела знакамітая Піфія, якая рабіла свае прадказанні, доступ сюды мелі толькі жрацы для тлумачэння слоў аракула. Складзеныя з асобных барабанаў калоны мелі па 20 канелюр. Вышыня калон складала, паводле здагадак, каля 8 м пры ніжнім дыяметры 1,8 м, а верхнім — 1,35 м, што дае адносіны H = 4,6 D. Адлегласць паміж восямі калон 4,12—4 м, бок абакі 2,25 м (столькі ж, як у карынфскім храме). Вышыня капітэлі 1,1 м. Форма эхіна блізкая да эхіна Гекатампедона. Архітраў меў яшчэ архаічную канструкцыю з выкладзеных адна на іншую пліт. Яго вышыня складала 1,415 м, вышыня фрыза 1,372 м.
Франтоны храма былі вельмі нізкімі; адносіны вышыні да даўжыні 1:8,636. Фігурныя групы з параскага мармуру на франтонах выканалі афінскія скульптары і. На ўсходнім франтоне стаяла мармуровая фігурная група з Апалон з музамі, а на заходнім — Апалон з менадамі. Гэтыя скульптуры, фрагменты якіх сведчаць ужо пра вельмі дасканалую тэхніку ў перадачы рухаў, складак тканін, нажаль, захаваліся дрэнна.
Інтэр'ер
Пра ўнутранае ўбранне храма вядома вельмі мала, галоўным чынам — ад старажытных аўтараў: на сценах пранааса (напярэдадні храма) былі высечаны выслоўі сямі мудрацоў, такія як «Спазнай самога сябе», «Нічога звыш меры» і літара «Ε» (эпсілон). Таксама там была медная выява Гамера і алтар Пасейдона, а ў адытоне, памяшканні для жрацоў, стаяла статуя бога і омфал — знакаміты «Пуп Зямлі».
Лаздуны
Назву Лазду́ны маюць:
Двор Бабча
Дво́р Ба́бча (, Двор Бабча) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Меляхі (Іўеўскі раён)
Меляхі́ (, Мелехи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Game Boy Advance
Game Boy Advance — 32-разрадная партатыўная гульнявая сістэма кампаніі Nintendo. Ёсць спадкаемцай Game Boy Color.
Гісторыя
У 2000 годзе Nintendo выпусціла новую 32-бітную партатыўную гульнявую кансоль Game Boy Advance з шырокім каляровым дысплеем (32 768 адценняў), 32-разрадным працэсарам, якія працуюць на частаце 16,78 МГц і Z80 на 8 МГц. Game Boy Advance быў упершыню паказаны на выставе Spaceworld у Токіа 24 жніўня 2000 года. У Японіі кансоль паступіла ў продаж 21 сакавік 2001 года па цане 9800 ен (каля 100 дол). У ЗША продажы пачаліся значна пазней.
Новая прыстаўка падтрымлівала двухмерныя гульні якія былі выдадзены для больш ранніх платформаў. Хутчэй за ўсё, кампанія Nintendo планавала зрабіць Game Boy Advance выключна аркаднай платформай для 2D жанраў — менавіта таму Game Boy Advance сумяшчальная з картрыджамі для папярэдніх мадэляў (Game Boy і Game Boy Color) і мае поўную сумяшчальнасць з гульнявой прыстаўкай Nintendo GameCube. Тым не менш, існуюць 3D гульні для Game Boy.
Пазней Nintendo выпусціла абноўленую мадэль Game Boy Advance SP — кампактную, ў форм-фактары раскладанкі з падсветкай і акумулятарам для падзарадкі. У 2005 годзе Nintendo выпусціла абноўленую версію Game Boy Advance — Game Boy Micro. Мініяцюрная прыстаўка падтрымлівае гульні ад Game Boy Advance.
Новая Вергань
Но́вая Ве́ргань (, Новая Вергань) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Эдвард Сноўдэн
Эдвард Джозеф Сноўдэн (Edward Joseph Snowden; нар.  года, Паўночная Караліна) — амерыканскі тэхнічны асістэнт і былы супрацоўнік ЦРУ і Агенцтва нацыянальнай бяспекі ЗША. У пачатку чэрвеня 2013 года Сноўдэн перадаў газетам The Guardian і The Washington Post сакрэтную інфармацыю АНБ, якая тычыцца татальнага сачэння амерыканскіх спецслужбаў за інфармацыйнымі камунікацыямі паміж грамадзянамі многіх дзяржаў па ўсім свеце, пры дапамозе існуючых інфармацыйных сетак і сетак сувязі, у тым ліку звесткі аб праекце PRISM. У сувязі з гэтым у ЗША яму завочна прад'яўлены абвінавачванні ў парушэнні заканадаўства ЗША. Абвешчаны амерыканскімі ўладамі ў міжнародны вышук.
Сергій II
Сергій II (Sergius PP. II; памёр 27 студзеня 847, Рым) — Папа Рымскі са студзеня 844 года па 27 студзеня 847 года. Паходзіў з рымскага знатнага роду.
Пацавічы (Геранёнскі сельсавет)
Па́цавічы (, Пацевичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Геранёнскага сельсавета.
Сергій II
Біяграфія
Быў узведзены на Святы Прастол рымскай знаццю насуперак жаданню Лотара I, аднак затым каранаваў яго сына Людовіка каралём лангабардаў. Пры Сергіі вялікага размаху дасягнула святакупства. Падчас яго пантыфікату адбылося рабаванне Рыма арабамі ў 846 годзе.
Алег Мікалаевіч Яфрэмаў
Алег Мікалаевіч Яфрэмаў (, Масква —, Масква) — савецкі і расійскі тэатральны рэжысёр, кінарэжысёр, акцёр, педагог і тэатральны дзеяч. Народны артыст СССР (1976). Герой Сацыялістычнай Працы (1987). Лаўрэат трох Дзяржаўных прэмій СССР (1969, 1974, 1983) і Дзяржаўных прэмій РФ (1997, 2003); адзін са стваральнікаў і першы сакратар праўлення Саюза тэатральных дзеячаў СССР; член Саюза кінематаграфістаў СССР. Член КПСС з 1955 года.
Адзін з яскравых тэатральных рэжысёраў свайго часу, Алег Яфрэмаў заўсёды заставаўся і акцёрам; на тэатральнай сцэне стварыў запамінальныя вобразы сучаснікаў у п’есах Віктара Розава, Аляксандра Валодзіна і Аляксандра Гельмана; сярод кінароляў — таксіст Саша («Тры таполі на Плюшчысе»), Максім Падбярозавікаў («Сцеражыся аўтамабіля»), Айбаліт («Айбаліт-66»).
Спіс аб’ектаў PGC (2199001—2200000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2199001—2200000)
Двор Парэчча
Дво́р Парэ́чча (, Двор Поречье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Яўген Іванавіч Лашанкоў
Яўген Іванавіч Лашанкоў (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскіх футбольных школ «Трактар» і «Змена», пачаў дарослую кар’еру ў барысаўскім БАТЭ, дзе доўгі час быў адным з лідараў каманды, двойчы станавіўся чэмпіёнам краіны. Па заканчэнні сезона 2004 перайшоў у адэскі «Чарнаморац», дзе гуляў на працягу двух гадоў. У 2007 годзе стаў іграком клуба «Харкаў», але не здолеў замацавацца ў складзе і неўзабаве на правах арэнды вярнуўся ў Беларусь, гуляў за «Дарыду» і «Граніт». Пасля вылету «Граніта» з Вышэйшай лігі ў 2010 годзе стаў іграком «Мінска», якому дапамог выйграць бронзавыя медалі чэмпіянату.
У 2012 годзе гуляў за «Белшыну» і «Тарпеда-БелАЗ», але не здолеў трывала замацавацца ў аснове гэтых клубаў. У выніку сезон 2013 пачаў у клубе Першай лігі «Слуцк». Стаў адным з лідараў слуцкага клуба, дапамог яму перамагчы ў Першай лізе, заставаўся трывалым іграком асновы «цукровых» і ў Вышэйшай лізе. У студзені 2015 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2015 стаў радзей з’яўляцца на полі з-за траўм. Па заканчэнні сезона мог завяршыць кар’еру, аднак застаўся ў камандзе. У чэрвені 2016 года разарваў кантракт са «Слуцкам».
Пасля зыходу са «Слуцка» збіраўся завяршыць кар’еру, аднак ў жніўні 2016 вырашыў далучыцца да «Баранавічаў». Па заканчэнні сезона 2016 завяршыў кар’еру.
У красавіку 2018 года паведамлялася аб заяўцы Лашанкова за клуб Другой лігі «Маладзечна-ДЮСШ-4», аднак ён так і не папоўніў склад каманды.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі, а ў лютым 2004 года прымаў удзел у міжнародным турніры на Мальце ў складзе алміпійскай зборнай Беларусі.
12 кастрычніка 2005 года правёў свой адзіны матч за нацыянальную зборную Беларусі, згуляўшы ў Мінску супраць Нарвегіі ў адборачным турніры чэмпіянату свету 2006.
Трэнерская кар’ера
У сакавіку 2017 года стаў трэнерам у дзіцяча-юнацкай школе БАТЭ. З 2018 года працаваў у дзіцячых камандах «Іслачы». Пакінуў клуб з Мінскага раёна ў жніўні 2022 года, на той час (з красавіка 2022 года) ужо працаваў памочнікам галоўнага трэнера «Асіповічаў», заставаўся на гэтай пасадзе да канца сезона 2022.
Чэзарэ Павезэ
Каштоўная спадчына Чэзарэ Павезэ як аўтара, перакладчыка і крытыка. У маладосці пачаў займацца англамоўнай літаратурай, скончыў навучанне ва ўніверсітэце дыпломнай працай, прысвечанай паэзіі Уолта Уітмена. Перакладаў амерыканскіх і брытанскіх аўтараў, якія былі новымі для італьянскай чытацкай публікі, у тым ліку Дэфо, Фолкнера, Джойса і Дзікенса.
Супрацоўнічаў пры стварэнні «Амерыканскай анталогіі» (l’Antologia americana), укладальнікам якой быў Эліа Вітарыні.
У 1935 годзе быў арыштаваны па абвінавачанні ў антыфашызме і правёў за кратамі амаль год. Пасля вайны далучыўся да Італьянскай Камуністычнай партыі. Няўдачы ў асабістым жыцці і палітычнае расчараванне прывялі яго да самагубства праз перадазіроўку барбітуратаў. Яго блізкі сябар пісьменнік Давідэ Лаёла апісвае ў сваёй кнізе «Il vizio assurdo» («Абсурдная загана») экзістэнцыйны непакой, які заўсёды ўплываў на жыццё п'емонцкага пісьменніка.
Сяргей Валер’евіч Цвяцінскі
Клубная кар’ера
Выхаванец маладзечанскай ДЮСШ-2, у маладым узросце трапіў у структуру мінскага «Дынама». У 2004 годзе стаў іграком дэбютанта Вышэйшай лігі — мінскага МТЗ-РІПА, але на наступны год страціў месца ў аснове. У 2006—2008 гадах гуляў у Вышэйшай лізе за «Нафтан», «Смаргонь» і «Савіт».
У 2009 годзе разам з «Белшынай» выйграў Першую лігу, але сам не пайшоў на павышэнне, стаўшы іграком «Граніта». Пасля сезона ў «Гарадзеі» ў 2012 годзе стаў іграком «Слуцка». У 2013 годзе разам са слуцкім клубам перамог у Першай лізе, а з сезона 2014 у якасці асноўнага цэнтральнага абаронцы гуляў за «цукровых» у Вышэйшай лізе.
У студзені 2015 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». Улетку 2015 года стаў капітанам каманды пасля таго, як Вячаслаў Грыгараў перайшоў на трэнерскую працу. Сезон 2016 таксама пачаў асноўным іграком случан, але ў чэрвені 2016 года разарваў кантракт са «Слуцкам».
У ліпені 2016 года папоўніў склад аўтсайдэра латвійскай Вірслігі — клуба «Даўгаўпілс», які не здолеў выратаваць ад вылету ў другі дывізіён. У лютым 2017 года далучыўся да мінскага «Тарпеда» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам.
У студзені 2018 года пакінуў сталічную каманду і неўзабаве перайшоў у «Ліду», дзе замацаваўся ў аснове.
У студзені 2019 года стаў іграком жыткавіцкага ЮАС, аднак ужо ў сакавіку пакінуў клуб і далучыўся да «Маладзечна». У чэрвені 2019 года перабраўся ў «Андэрдог», але не згуляў за яго і хутка вярнуўся ў маладзечанскую каманду. У ліпені 2019 года стаў іграком «Смаргоні», дзе трывала гуляў у аснове.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі.
Двор Чаросава
Дво́р Чаро́сава (, Двор Черёсово) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Вільготны луг
Вільготны луг, поплаў — луг у паўзабалочанай мясцовасці, якая вялікую частку года знаходзіцца ва ўмовах залішняга ўвільгатнення. Вільготны луг з'яўляецца біятопам, паколькі часта выкарыстоўваецца людзьмі для выпасу жывёл ці скошвання сена. Асноўнымі відамі раслін на вільготных раслін з'яўляюцца метлюжковыя, у тым ліку сітнік, асака і іншыя травяністыя расліны.
Існуюць на шырокіх тэрыторыях Еўропы і Азіі.
Прычыны ўзнікнення
Утвараецца з прычыны дрэннага дрэнажу або праз вялікую колькасць атмасферных ападкаў.
глебы вільготных лугоў у верхніх гарызонтах маюць высокі ўзровень вільготнасці з-за блізкасці грунтавых вод або частых сезонных затапленняў. Узнікаюць таксама ў прыбярэжнай зоне рэк і іншых вадаёмаў.
У адрозненне ад маршаў або балот вільготны луг не мае пастаяннай стаялай вады, за выключэннем кароткага перыяду падчас штогадовай паводкі.
Выключна простая тэорыя ўсяго
Выключна простая тэорыя ўсяго (An Exceptionally Simple Theory of Everything) — адзіная тэорыя поля, якая аб’ядноўвае ўсе вядомыя фізічныя ўзаемадзеянні, якія існуюць у прыродзе, прапанаваная амерыканскім фізікам 6 лістапада 2007 г. Тэорыя заснавана на групе Лі тыпу E8 і цікавая сваёй элегантнасцю, але патрабуе сур’ёзнай дапрацоўкі. Некаторыя вядомыя фізікі ўжо выказаліся ў яе падтрымку, аднак у тэорыі знойдзены шэраг недакладнасцей і праблем.
Праграму пабудовы Адзінай тэорыі поля выказваў яшчэ Альберт Эйнштэйн, і пасля стварэння агульнай тэорыі адноснасці прысвяціў усю рэшту свайго жыцця спробе пабудаваць такую ​​тэорыю. Многія фізікі гэтак жа беспаспяхова спрабавалі пабудаваць адзіную тэорыю поля. Менавіта таму паведамленне пра публікацыю Лісі выклікала неадназначную рэакцыю.
Палі тэорыі Лісі:
Безумоўныя дасягнення тэорыі Лісі
e
Няправільнае, спрэчнае або недаробленае ў тэорыі Лісі
Фактычна, тэорыя складаецца з двух частак.
Першая — гэта алгебры, сіметрыі і класіфікацыя. У гэтай частцы ўсё выдатна, акрамя Вялікага Аб’яднання — у тэорыю не ўкладваюцца ўсе знойдзеныя фізічныя сіметрыі — тэорыя мае сур’ёзныя праблемы, звязаныя з наяўнасцю трох пакаленняў кваркаў і лептонаў. І нават з адным пакаленнем у рамках групы E_8 узнікаюць праблемы. Спроба ўкладання групы G ў E_8 прыводзіць да таго, што ферміёны не могуць быць хіральнымі — гл. заметкі 21 лістапада «A Little Group Theory» і 9 снежня «A Little Group Theory». Сам Лісі ў адказ на заўвагі аўтара заметак прызнаў, што такая праблема існуе і ён спрабуе яе вырашыць. Пакуль жа Вялікае Аб’яднанне «па Лісі» уступае ў супярэчнасць з квантавымі лікамі часціц і яго спасылка на «траістасць» (triality) з’яўляецца памылковай, як і табліца з уласцівасцямі глюонаў, кваркаў і лептонаў — у ёй павінны прысутнічаць толькі кваркі qII, якія адпавядаюць антыкваркам і глюонам. Прычым лептоны аказваюцца знешнімі ў адносінах да гэтай схемы.
Другая — дынаміка. Фактычна ў дадзенай тэорыі яе няма, гэта толькі накіды пабудовы дынамікі. Квантавая тэорыя гравітацыі як такая пакуль не пабудавана — нічога не гаворыцца пра квантаванне гравітацыйнага поля. Дзеянне для гравітацыі Лісі выбіраў «рукамі», а не зыходзячы з фундаментальных алгебраічных або геаметрычных меркаванняў. Таму дадзеная частка працы мае патрэбу ў абмеркаванні і эксперыментальнай праверцы. Падобна на тое, што гэта толькі кірунак для даследаванняў, а не канчатковы вынік. Тэорыя не дае прадказанняў мас часціц, хоць і дае фундаментальныя канстанты сувязі. Гэтыя прадказанні павінны даць далейшыя распрацоўкі ў галіне дынамікі. Нягледзячы на ​​прэтэнцыёзную назву артыкула, тэорыя Лісі зусім не з’яўляецца «Тэорыяй усяго». Значная частка крытыкі тэорыі Лісі звязана менавіта з гэтай жартаўлівай назвай.
Перы-ўрбанізацыя
Перы-ўрбанізацыя (інакш, рурбанізацыя) — тып урбанізацыі, пры якім утвараецца змешаны фрагментаваны сельска-гарадскі ландшафт. Паняцце périurbanisation было ўведзена французскімі навукоўцамі, супрацоўнікамі інстытута INSEE, для апісання працэсу распаўсюджвання гарадскога ладу жыцця ў сельскай мясцовасці, пры якім пасярод сельскага ландшафту ўзнікаюць участкі гарадскога жытла, а само сельскае жытло мае ўсе выгоды гарадскіх кватэр. Вельмі часта перыўрбанізаванымі раёнамі з'яўляюцца горныя даліны ў развітых краінах (Аўстрыя, Швейцарыя, Германія).
Цеплавое расшырэнне
Цеплавое расшырэнне - змена лінейных памераў і формы цела пры змене яго тэмпературы. Колькасна цеплавое пашырэнне вадкасцяў і газаў пры пастаянным ціску характарызуецца ізабарным каэфіцыентам расшырэння (аб'ёмным каэфіцыентам цеплавога расшырэння). Для характарыстыкі цеплавога расшырэння цвёрдых цел дадаткова ўводзяць каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння.
Раздзел фізікі, які вывучае дадзеную уласцівасць, называецца ділатаметрыяй.
Цеплавое пашырэнне цел ўлічваецца пры канструяванні усіх установак, прыбораў і машын, якія працуюць у зменных тэмпературных умовах.
Асноўны закон цеплавога пашырэння абвяшчае, што цела з лінейным памерам L ў адпаведным вымярэнні пры павелічэнні яго тэмпературы на \Delta T пашыраецца на велічыню \Delta L, роўную:
дзе \alpha - так званы каэфіцыент лінейнага цеплавога расшырэння. Аналагічныя формулы маюцца для разліку змены плошчы і аб'ёму цела. У прыведзеным найпростым выпадку, калі каэфіцыент цеплавога пашырэння не залежыць ні ад тэмпературы, ні ад кірунку пашырэння, рэчыва будзе раўнамерна пашырацца па ўсіх напрамках у строгай адпаведнасці з вышэйпрыведзенай формулай.
Надзея Раманаўна Дземідовіч
Надзея Дземідовіч (нар. — ) — удзельніца беларускага нацыянальнага супраціву, сябра СБМ, палітзняволеная ГУЛАГу, удзельніца Кенгірскага паўстання 1954 г., мемуарыстка.
Біяграфія
Нарадзілася 24 лютага 1927 г. на хутары Слонімскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер — Слонімскі раён Гродзенскай вобласці). Была другім дзіцем у сям’і з шасці. Бацька Раман Дземідовіч у 1914—1921 ездзіў на заробкі ў ЗША, пасля вярнуўся, ажаніўся і набыў зямлю на хутары ля вёскі Дзявяткавічы. Бацькі выхоўвалі дзяцей па-беларуску насуперак польскай прапагандзе. Да 1939 году скончыла 4 класа польскамоўнай школы. За два дні да пачатка нямецка-савецкай вайны бальшавікі арыштавалі яе бацьку, аднак ахоўнікі ўцяклі з пачаткам бамбавання мясцовага аэрадрому, і гэта ўратавала вязьняў слонімскай турмы, якія былі вызваленыя мясцовымі жыхарамі.
Увосень 1941 г. пайшла вучыцца ў Слонімскую беларускую прагімназію, што страхавала ад высылкі на прымусовыя працы ў Германію. Там яна вучылася разам са сваёй сяброўкай і будучай удзельніцай беларускай антысавецкай арганізацыі «Чайка», сяброўкай СБМ Нінай Карач. Да той жа прагімназіі хадзіла іншая сяброўка «Чайкі» і СБМ - Леакадзія Шышэя (Кавальчук). Аднім з дырэктараў гімназіі быў Барыс Суравы, пра якога Надзея Дземідовіч  пісала ў сваіх успамінах: «Быў першым дырэктарам і выкладаў нам гісторыю Беларусі. Гэта быў малады чалавек, меў дзіцятка гадоў чатырох. Спяваў вельмі прыгожа. Было відно, што ён вельмі любіў сваю працу, сваіх вучняў, сваю гісторыю». У 1943 г. далучылася да Саюзу Беларускай Моладзі. Пасля прыходу савецкіх войскаў працягнула навучанне ў беларускамоўнай сярэдняй школе. Пра сяброўства ў СБМ успамінала так: «''Пра стварэнне СБМ нам расказалі, вядома, настаўнікі. Вучні ўспрынялі гэтую арганізацыю надзвычай добра - як сваю. Гэта былі не гарцэры, як пры Польшчы (імі маглі быць толькі католікі), і не піянеры-інтэрнацыяналісты. СБМ ствараўся для арганізацыі беларускай культурніцкай дзейнасці. Такой і была асноўная статутная мэта. Калі пасля канікулаў 43-га года я вярнулася на вучобу, гарадскія вучні ўжо былі падрыхтаваны да ўступлепня ў Саюз беларускай моладзі. Далучылася і я. Нас у класе з 28 вучняў была толькі адна полька, вось толькі яна і не ўступіла. Кожны клас утварыў дружыну. Нашу дружыну ўзначальвала мая найлепшая сяброўка Ніна Карач. Мы ладзілі розныя беларускія вечарыны, развучвалі і паказвалі нашым людзям п'есы, спявалі ў хоры народныя песні. Матулі і бабулі самі ткалі для нас, шылі і вышывалі беларускія народныя строі. У той час я ўжо пісала нейкія вершы і чытала іх у школе сярод юнакоў і юначак.
Карацей кажучы, СБМ яшчэ больш павярнуў нас да беларускай духоўнасці, да натых каранёў... Трэба сказаць, што па лініі гэтай арганізацыі я мела незабыўную паездку ў Прагу. Як найлепшую вучаніцу прагімназіі, разам з найлепшай вучаніцай Слонімскай настаўніцкай семінарыі, нас улучылі ў групу дзяцей з іншых беларускіх школ. Ездзілі туды чалавек 15-20. Гэта ўсё, што я бачыла за сваё жыццё па-за межамі Беларусі, акрамя яшчэ стэпу і тайгі. Прычым паездка ў Прагу таксама спрычынілася ў будучыні да маіх сібірскіх вандровак''».
Неўзабаве, у снежні 1944 г., пачаліся арышты паплечнікаў Надзеі па СБМ. 13 снежня яна была вымушаная перайсці на нелегальнае становішча, хавалася ў сваякоў па ўсёй Беларусі. Так працягвалася да 1948 г., пасля чаго бацькі накіравалі Надзею па дакументах малодшай сястры Ліды да сваякоў у Казахстан. У Петрапаўлаўску Надзея Дземідовіч скончыла курсы бухгалтараў, працавала пад чужым імем на хлебакамбінаце. Неўзабаве была вымушаная з'ехаць ад дзядзькі, які турбаваўся за свой лёс.