cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Косава і Мятохія
Косава, афіцыйная назва паводле канстытуцыі Сербіі — Аўтаномны край Косава і Мятохія (Аутономна покрајина Косово и Метохија, скар. Космет, Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohis), афіцыйная назва паводле дэкларацыі незалежнасці, прынятай парламентам Косава і Мятохіі 17 лютага 2008 г. — Рэспубліка Косава (Republika e Kosoves, Република Косово) — рэгіён на Балканскім паўвостраве.
Статут Косава спрэчны: парламент аўтаномнага края Сербіі Косава і Мятохія (Аутономна покрајина Косава і Метохија) абвясціў у аднабаковым парадку аб незалежнасці ад Сербіі 17 лютага 2008 года пад назвай рэспубліка Косава, аднак дадзеныя дзеянні супярэчаць канстытуцыі Сербіі, а таму паводле яе аўтаномны край Косава і Мятохія па-ранейшаму ўваходзіць у склад Сербіі.
У набліжаным перакладзе з сербскай мовы «Косава» азначае «чорныя дразды», а «Мятохія» — «царкоўная зямля» (кос перакладаецца як «чорны дрозд», μετοχή — царкоўны надзел). Албанцы для выключэння з назвы края намёку на хрысціянскае мінулае края выкарыстоўваюць назву «Косава» у дачыненні да ўсёй тэрыторыі Косава і Мятохіі. Сербская традыцыя настойвае на падвойным пазначэнні края, паколькі гістарычная вобласць Косава ахапляе толькі тэрыторыю Косаўскае поле і акругу, а Мятохія ляжыць заходней да мяжы з Албаніяй.
З чэрвеня 1999 года Косава і Метохия знаходзіцца пад пратэктаратам войскаў НАТА (KFOR) і адміністрацыі ААН.
10 лютага 2006 года прэзідэнтам Косова быў абраны Фатмір Сейдыу. Ён змяніў на гэтым пасту памершага 21 студзеня 2006 г. Ібрагіма Ругову.
Статут Косова на дадзены момант — аўтаномны край Сербіі, у аднабаковым парадку які заявіў аб сваёй незалежнасці, прызнаны некаторымі краінамі самастойнай дзяржавай і атрымлівальны ваенную падтрымку войскамі НАТА, якія і процідзейнічаюць узнаўленню тэрытарыяльнай цэласнасці Сербіі і ўсталяванню канстытуцыйнага ладу на тэрыторыі Косава і Мятохіі. 18 лютага 2008 года Афганістан, Тайвань і шэраг еўрапейскіх краін першымі прызналі незалежнасць Косава. Першай такое рашэнне прыняла Францыя, а затым да яе далучыліся Вялікабрытанія і Італія. У той жа дзень незалежнасць Косава прызналі ў ЗША. У той жа час супраць прызнання незалежнасці края выступіла Іспанія, а таксама Кіпр, Грэцыя, Славакія, Балгарыя, Румынія, Кітай і Расія. 19 лютага 2008 года Балгарыя змяніла сваё рашэнне і прызнала суверэнітэт края. 20 лютага 2008 года Германія таксама прызнала суверэнітэт края.
У якасці зваротнай меры на аб'яву незалежнасці парламент Сербіі прыняў рашэнне аб ануляванні рашэння краявога парламента Косава (18-га лютага), прытым аднагалосна, а таксама аналагічнае рашэнне прыняў ўрад Сербіі (17-га лютага). Рашэнне было прынята на падставе парушэння канстытуцыі Сербіі, а таксама нормаў міжнароднага права аб непрыкаснавенні тэрытарыяльнай адзінасці краін. Рэспубліка Косава была названая «фальшывай дзяржавай на тэрыторыі Сербіі», а на лідараў рэспублікі былі заведзеныя крымінальныя справы. Сербія таксама адклікала амбасадораў з ЗША, Германіі і Вялікабрытаніі.
Фізічная і эканамічная геаграфія
На момант уводу войскаў НАТА у 1999 г. плошча Косава складала 10 887 км², насельніцтва — каля 2 млн. Самы вялікі горад — Прышціна (насельніцтва каля 500 тыс.) і Прызрэн (каля 120 тыс.).
Сербскія і албанскія дамаганні
Дамаганні сербаў на край Косава і Мятохія засноўваюцца на прынцыпах гістарычнага права. Албанцы ў сваю чаргу настойваюць на перавазе этнічнага права, хоць таксама спрабуюць падвесці пад свае дамаганні гістарычную аснову (існуюць як тэорыя ілірыйскага, так і тэорыя фракійскага паходжання сучаснага албанскага этнаса). Напрыклад, вядома, што плямёны фракійцаў насялялі тут як мінімум з канца другога тысячагоддзя да нашай эры (меркавана і раней). Ва II стагоддзі Пталямей паведаміў, што ў гарах старажытнай Дарданіі і Македоніі насяляюць альбаны. На тэрыторыі сучаснага Косава знаходзіўся заснаваны ва II стагоддзі рымскі горад Ульпіана.
У XIV ст. на тэрыторыі Косава і Мятохіі знаходзіўся цэнтр сярэднявечнай сербскай дзяржавы, а з канца XIII ст. і аж да 1767 года тутака ж размяшчаўся пасад сербскага патрыярха (побач з горадам Печ). У цяперашні час край мае шмат помнікаў праваслаўнай архітэктуры як сярэдніх стагоддзяў, так і новага часу. У прыватнасці, тут знаходзяцца ўшанаваныя праваслаўныя кляштары Высокія Дзечаны, Грачаніца, Печская патрыярхія (Пећка патријаршија). Косава згуляла вялікую ролю ў станаўленні сербскай самасвядомасці і нацыянальнага адзінства: на яго тэрыторыі ў 1389 г. адбылася бітва на Косаўскім поле, сталая знакам сербскага патрыятызма і дужання за незалежнасць, а Печскі патрыярхат у перыяд знаходжання Сербіі пад уладай Асманскай імперыі служыў галоўным цэнтрам сербскай культуры і нацыянальнага руху. У канцы XVII ст. — пачатку XVIII ст., аднак, значны лік сербаў пакінула тэрыторыю Косава, а на вызваленай зямлі пачалі перасяляцца албанцы. Дзель албанскага насельніцтва паступова расла і да сярэдзіны XIX ст. перавысіла 50 %. У XVIII—XIX стагоддзях цэнтр сербскага нацыянальнага руху перамясціўся ў Паўночную Сербію, дзе ў 1817 г. было створана аўтаномнае, а з 1878 года — незалежнае Сербскае княства, у то час як Косава стала кіроўным цэнтрам албанскага нацыянальнага руху і ядром дужання албанцаў за самакіраванне і незалежнасць ад Асманскай імперыі.
Мішына (Гагарынскі раён)
Мішына (Мишино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Косава і Мятохія
Косава пад кіраваннем адміністрацыі ААН
23 кастрычніка 2004 года пад кантролем часовай адміністрацыі мінулі выбары ў парламент Косова. Большасць галасоў (47 %) было аддадзена Дэмакратычнаму звязу Косава (лідар — Ібрагім Ругова, умераныя). Дэмакратычная партыя Косава (лідар — былы палявы камандзір Хашім Тачы) атрымала 27 % галасоў. Яшчэ адзін былы камандзір Войска вызвалення Косова — Рамуш Харадынай — узначальваў партыю Альянс за будучыню Косава. Усе албанскія партыі выступалі за незалежнасць края. Пераважная большасць косаўскіх сербаў выбары праігнаравала — прагаласавала каля 900 чалавек, т. ч. меней 1 % сербскага насельніцтва. Па іх меркаванню, у краі не было створана нармалёвых умоў для правядзення выбараў, што прывяло да чарговага кровапраліцця ў сакавіку 2004 года, калі ў выніку беспарадкаў і пагромаў 19 чалавек загінулі, 4 тысячы сербаў і іншых неалбанцаў пазбавіліся прытулку, былі спаленыя сотні хат і разбураныя дзясяткі праваслаўных храмаў і кляштароў.
Колькасць месцаў у парламенце Косава размяркоўваецца па этнічнай прыкмеце: этнічным албанцам прыналежыць 100 месцаў з 120, астатнія зарэзерваваныя за нацыянальнымі меншасцямі, у тым ліку 10 — за сербамі. Прэзідэнта і ўрад Косова выбірае парламент. У вядзенні часавай адміністрацыі місіі ААН знаходзіліся міліцыя і сістэма правасуддзя, грамадзянская адміністрацыя, фармаванне грамадзянскіх інстытутаў і дэмакратызацыя, узнаўленне гаспадаркі і эканамічнага развіцця. Паступова функцыі ўнутранага кіравання былі перададзеныя органам улады Косова.
6 снежня 2004 года ўрад Косова ўзначаліў Рамуш Харадынай, абвінавачваны ў здзяйсненні злачынстваў супраць мірнага насельніцтва ў гады вайны. У сакавіку 2005 года ён падаў у адстаўку пад ціскам еўрапейскай грамадскасці і паўстаў перад Міжнародным трыбуналам. Яму на змену прыйшоў больш умераны Байрам Касумі. Пасля смерці ў 2006 г. Ібрагіма Руговы прэзідэнтам быў абраны Фатмір Сейду, а прэм'ер-міністрам ізноў стаў былы палявы камандзір ВВК — Агім Чэку. C 9 студзеня 2008 года ўрад Косава ўзначальвае Хашым Тачы, у мінулым палявы камандзір Войска Вызвалення Косава, падазраваны ў садзейнічанні выкраданням мірных сербскіх грамадзян для наступнага продажу іх унутраных органаў у клінікі Еўропы і Амерыкі.
Першапачаткова ў стаўленні Косова сусветная супольнасць спрабавала ўжыць формулу «стандарты да статуту», якая меркавала дасягненне кансенсусу паміж усімі палітычнымі сіламі і этнічнымі гуртамі, і толькі пасля гэтага — азначэнне статуту края. Гэтая палітыка, аднак, не прывяла ні да вяртання ў край сербаў, ні да спынення гвалту. У кастрычніку 2005 года Рада бяспекі ААН выказалась за пачатак перамоў аб статуце края.
Перамовы па статуце Косова
31 студзеня 2006 на паседжанні кантактнага гурта па Косава на ўзроўні міністраў замежных спраў (Расія, ЗША, Вялікабрытанія, Францыя, Германія, Італія, ЕС і НАТА) была прынята заява, паводле якой «пры рашэнні пытання аб статуце Косава неабходна цалкам прыняць да ўвагі характар косаўскай праблемы, якая аформілася ў выніку распаду Югаславіі, пачаўшымся за гэтым канфліктам, этнічных чыстак і падзей 1999 г., а таксама яго доўгага знаходжання пад міжнародным кіраваннем на аснове рэзалюцыі ААН 1244». Міністры выказаліся за неабходнасць распачаць усе высілкі для дасягнення дамоўленасці па Косава ўжо ў 2006 годзе. Расія выступіла супраць усталявання пэўных тэрмінаў урэгулявання, гэтак жа як і Сербія. Былі ўзгодненыя тры асноўных прынцыпу перамоў: Косава не можа быць вернута пад кіраванне Сербіі, не можа быць падзелена і не можа быць далучана да іншай дзяржавы. Главой міжнародных пасярэднікаў па ўрэгуляванні праблемы Косава прызначаны былы прэзідэнт Фінляндыі Марці Ахтысаары.
Косава як міжнародны прэцэдэнт
У кастрычніку 2007 года, за месяц да заканчэння тэрміна перамоў старшыня ўрада Сербіі Воіслаў Каштуніца заявіў: Косава і Мятохія не можа быць трафеем НАТА, і пакуль існуе статут ААН, міжнародна-прызнаныя межы Сербіі застануцца нязменнымі .}} Па меркаванні ўрадаў ЗША і некаторых дзяржаў ЕС, сітуацыя ў Косава з'яўляецца ўнікальнай і прызнанне яго незалежнасці не павінна быць прэцэдэнтным для іншых самаабвешчаных дзяржаў. У якасці абгрунтавання ўнікальнасці Косава дзяржсакратар ЗША Кандаліза Райс назвала камбінацыю наступных фактараў: агульны кантэкст распаду Югаславіі, этнічныя чысткі і злачынствы ў стаўленні грамадзянскага насельніцтва Косава і доўгі перыяд знаходжання края пад кіраваннем адміністрацыі ААН.
Абвяшчэнне незалежнасці
[[Выява:Kosovo relations.svg|400px|thumb|Прызнанне незалежнасці Косова ў свеце:
]] ''Гл. таксама Міжнародная рэакцыя на абвяшчэнне незалежнасці Косава і Акцыі пратэсту супраць незалежнасці Косава, 2008''.
17 лютага 2008 года Парламент Косава абвясціў аб сваёй незалежнасці ў аднабаковым парадку.
Адміністрацыйнае дзяленне
Косава падзелена на 7 раёнаў і 30 акруг (муніцыпалітэтаў).
Ахова здароўя
Для ўсіх жыхароў края ахова здароўя з'яўляецца бясплатнай. Медыцынскія полісы адсутнічаюць, але міністр аховы здароўя рыхтуе рэформу, правядзенне якой вызначана на 2008 год.
Ва ўсіх буйных гарадах края ёсць лякарні. 6 рэгіянальных медыцынскіх устаноў забяспечваюць аснову аховы здароўя ва ўсіх дробных гарадах. А ва ўсіх невялікіх населеных пунктах ёсць сямейныя цэнтры.
Медыцынская адукацыя даступна толькі ў Прышціне ва Універсітэцкім Клінічным Цэнтры Косава.
Транспарт
Транспартнае паведамленне ў асноўным аўтамабільнае, чыгунак — 333 км, абслугоўваюцца кампаніяй Hekurudhat e Kosoves (Чыгункі Косава).
Дэмаграфія
У цяперашні час насельніцтва Косава складаюць пераважна албанцы (звыш 90 %). Паводле афіцыйнай інфармацыі, колькасць белых зорак на сцягу Рэспублікі Косава адпавядае ліку этнічных гуртоў, якія насяляюць Косава — гэта албанцы, сербы, цыгане, баснійцы, туркі і шэраг албанізаваўшыхся меншасцяў (ашкалі, горанцы і інш.).
Сербы
З 2 млн насельніцтва Косава сербы складаюць каля 100 тыс. (6 %) з нацыянальным цэнтрам у Косаўскай Мітравіцы.
Пачынальна з 1999 года на глебе этнічных канфліктаў паміж сербамі і албанскімі сепаратыстамі край пакінула больш 200 тыс. этнічных сербаў. Адмысловы пасланец Генеральнага сакратара ААН Кай Эйдэ, выступаючы ў Радзе Бяспецы канстатаваў: "злачынствы на нацыянальнай глебе, арганізаваная злачыннасць, карупцыя застаюцца сур'ёзнымі пагрозамі для стабільнасці Косава… У боку пануе атмасфера беспакаранасці… Працэс вяртання неалбанскіх уцекачоў фактычныя спыніўся, і цяпер лік якія пакідаюць край сербаў пераўзыходзіць колькасць што вяртаюцца ўцекачоў."}}
Цыгане
Цыгане — другая па велічыні нацыянальная меншасць Косава, колькасцю не меней 30 000. У большасці сваім косаўскія цыгане — мусульмане па веравызнанні. Падчас косаўскага канфлікту цыгане, незалежна ад веры, падвяргаліся пераследам, катаванням і забойствам з боку косаўскіх албанцаў, у выніку чаго 85 % цыганскага насельніцтва Косава пакінулі межы края.
У Германіі застаецца каля 50 тыс. уцекачоў, большасць з іх — прадстаўнікі косаўскіх меншасцяў, такіх як цыгане або цыгане-мусульмане. Вяртанне іх не бяспечна, бо косаўскія албанцы лічаць іх саюзнікамі сербаў (падчас пагромаў у 2004 годзе ў выніку падпалу цалкам згарэў гарадскі квартал у Вуштры, дзе пражывалі цыгане-мусульмане). У двух дамовах Прышціна абавязалася прыняць усіх уцекачоў зваротна, у сувязі чым МУС Германіі не бачыць чыннікаў на захаванне квот, абмяжоўвалых колькасць вяртаючыхся.
Культура
Да пачатку баявых дзеянняў на тэрыторыі края налічалася каля 1800 храмаў і кляштараў, 200 з якіх старажытней XIV ст. або ставяцца да часу абвяшчэння сербскай патрыярхіі (1346 год). Гэта самая вялікая канцэнтрацыя культурна-гістарычных помнікаў у Еўропе.
Узброеныя сілы
20 лютага на 24 гадзіны ваенныя ЗША заблакавалі галоўную дарогу, вядучую ў Сербію. Салдаты з Эстоніі і Францыі ўзялі пад кантроль мяжу паміж Косавам і Чарнагорыяй. 23 лютага мяжа заставалася заблакаванай узмоцненымі патрулямі і бронетранспарцёрамі міжнародных сіл.
Сатанізм
Сатанізм, д’яблапаклонства — вера ў тое, што Д'ябал (Сатана) з’яўляецца бажаством, годным пакланення ў форме малітвы альбо ахвярапрынашэнняў. Нярэдка памылкова прыроўніваецца да сатанізму наогул і сатанізму Ла-Вея ў прыватнасці.
Формы пакланення ў традыцыйным сатанізме вельмі разнастайныя. Гэтыя вераванні і выкарыстоўваемы ў іх вобраз Д’ябла не звязаны з работамі Ла-Вея, аўтара «сатанінскай Бібліі». Сатанізм Лавея з’яўляецца не працягам тэістычнага сатанізму, а формай індывідуалізму. Вобраз Сатаны прымяняўся Ла-Веем толькі як сімвал прытрымлівання чалавекам сваёй прыродзе.
З пункту гледжання сучаснага Ла-Вееўскага сатанізму, д’яблапаклонства да сатанізму адносінаў не мае. Хоць у абедзвюх разнавіднасцях сатанізму (тэістычны і лавееўскі) можа прысутнічаць вера ў магію і рытуалы, традыцыйны тэістычны сатанізм прытрымліваецца думкі, што д’ябал з’яўляецца сутнасцю, да якой варта звяртаць малітвы, што чужа філасофіі Лавея.
Цукерман
Цукерман — прозвішча.
Венцаслаў Венцаслававіч Пелікан
Венцасла́ў Венцасла́вавіч Пеліка́н, або Вацлаў Вацлававіч Пелікан (, Слонім —, маёнтак Пеліканы каля Опсы) — рэктар Віленскага ўніверсітэта, дзеяч расійскай медыцынскай навукі XIX ст. Правадзейны тайны саветнік (1870). Ганаровы член-карэспандэнт Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі, член Віленскага і Варшаўскага медыцынскіх таварыстваў, таварыства кіеўскіх дактароў і Харкаўскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Вацлава Пелікана, музыканта слонімскага аркестра князя Міхала Казіміра Агінскага, з незаможнага шляхецкага роду. Пачатковую адукацыю атрымаў у школах Слоніма і Маладзечна, у 1809 годзе праслухаў курс філасофскіх навук у інстытуце пры Віленскім універсітэце, у тым жа 1809 годзе паступіў у Пецярбургскую медыка-хірургічную акадэмію, якую скончыў у 1813 годзе з залатым медалём. Быў уладкаваны на працу на кафедру хірургічнай паталогіі і клінікі, якую ўзначальваў тады знакаміты хірург І. Буш, дзе да 1814 года зрабіў 58 хірургічных аперацый. 24 ліпеня 1816 года В. Пелікан за працу «Пра анеўрызмы» атрымаў вучоную ступень доктара медыцыны і хірургіі, у тым жа годзе быў абраны прафесарам кафедры хірургічнай паталогіі і хірургічнай клінікі Віленскага ўніверсітэта, выкладае студэнтам хірургію, анатомію і судзебную медыцыну. Праз два гады ён атрымлівае пасаду ад’юнкта-прафесара за цыкл лекцый «Пра перашкоды, якія сустракаюцца пры выманні каменя з мачавога пухіра, і спосабы пераадолення іх». У першыя ж гады працы здабыў славу выдатнага майстра хірургічнай справы. Выкладаў ва ўніверсітэце, займаўся хірургічнай практыкай, загадваў хірургічнай клінікай. За свой кошт В. Пелікан стварыў хірургічны кабінет з наборам інструментаў і бібліятэку. Апублікаваў некалькі навуковых артыкулаў, вынайшаў і ўдасканаліў некаторыя медыцынскія інструменты і прыстасаванні. У 1821 годзе В. Пелікан стаў старшынёй Віленскага таварыства лекараў.
Пасля падаўлення паўстання 1830—1831 гадоў Віленскі ўніверсітэт закрыты, выкладчыкі і студэнты (г.зв. «віленская інтэлігенцыя») пераведзены ва ўніверсітэты Масквы, Пецярбурга і Кіева, некаторыя больш не выкладалі і не вучыліся. Улады запатрабавалі ад В. В. Пелікана характарыстыкі выкладчыкам, былы рэктар падзяліў іх на тры групы: надзейных, сумнеўных і ненадзейных. Асабліва адмоўна ён характарызаваў прафесараў Л. Бароўскага, І. Фонберга, А. Вырвіча, А. Снядэцка і Ю. Ярашэвіча. .
Пасля закрыцця ўніверсітэта В. Пелікан прымаў актыўны ўдзел у падрыхтоўцы да адкрыцця Віленскай медыка-хірургічнай акадэміі, а потым працуе ў розных медыцынскіх установах. 3 1838 года ўзначальваў ваенны шпіталь, які ператварыў у клініку медыцынскага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта. У 1846 годзе В. Пелікан прызначаны дырэктарам медыцынскага дэпартамента ваеннага міністэрства.
У Санкт-Пецярбургу В. Пелікан зблізіўся з гурткамі Нестара Кукальніка і Яна Баршчэўскага. Магчыма, менавіта В. В. Пелікан распавёў гісторыю Паўлюка Багрыма, у расследаванні справы якога прымаў удзел, Я. Баршчэўскаму, за распаўсюджанне чыйго верша «Бунт хлопаў» (варыянт «Рабункаў мужыкоў») Багрым і пацярпеў.
У 1851 годзе прызначаны прэзідэнтам імператарскай Санкт-Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі, дзе ўпершыню пачынае праводзіць акадэмічныя канферэнцыі, на якіх вядомыя дактары і навукоўцы чыталі свае даклады. В. Пелікан шмат зрабіў у рэфармаванні ваеннай медыцыны. Слушнасць і своечасовасць рэформ пацвердзіла неўзабаве Крымская вайна. Сярод найважнейшых спраў В. Пелікана ў апошнія гады жыцця — увядзенне з 1866 годзе рускамоўнай фармакапеі, якая замяніла лацінскі аналаг і значна палепшыла аптэкарскую справу ў Расіі, рэформа ветэрынарнай справы. Дзейнасць В. Пелікана адзначана ў 1870 годзе наданнем вышэйшага тытула расійскага чыноўніка — правадзейнага тайнага саветніка.
Апроч чытання лекцый, В. Пелікан выдаваў навучальныя дапаможнікі, сабраў шмат матэрыялаў па анатамічнай медыцыне, стварыў новыя хірургічныя інструменты, у тым ліку пілу, якая пры пілаванні косці не траўміруе мяккіх тканак, адмысловая фрэза для трэпанацыі чэрапа. Шмат зрабіў В. Пелікан у галіне хірургіі сасудаў, вядомыя яго аперацыі на шыі і галаве. Асобныя віды аперацый і тэхнічныя дэталі мелі тады амаль рэвалюцыйны характар.
У 1866 годзе В. Пелікан набыў маёнтак Пеліканы памерам ў 3 тысяч га ў Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні, гэтыя мясціны В. Пелікан звязваў з узнікненнем свайго роду, але пакуль не высветлена ці на праўдзе яно так. Паселішча Пеліканы згадваецца ў дакументах з XVII ст., а таксама пазначана на карце ВКЛ (1613). У гэтым маёнтку В. Пелікан памёр і пахаваны (1873). Нашчадкі В. Пелікана ў міжваенны час жылі ў Відзах, былі ўладальнікамі маёнтка Разалінова паблізу Пеліканаў. Маёнтак Пеліканы не захаваўся, згарэў падчас Другой сусветнай вайны. Захаваліся рэшткі капліцы, якая знаходзілася побач сядзібы. Паводле сведчанняў старажылаў у ёй яшчэ ў канцы 1940-х гадоў знаходзілася надмагільная пліта В. Пелікана. Меў сыноў Аляксандра, Віктара і Яўгена , таксама вядомыя яго ўнукі — Венцаслаў, Аляксандр, Надзея, праўнукі — Аляксандр, Дзмітрый, Барыс.
За бездакорную шматгадовую службу Венцаслаў Пелікан быў узнагароджаны шматлікімі ордэнамі і медалямі, у т.л. два ордэны Святога Аляксандра Неўскага, Святой Ганны I і II ступеняў, Святога Станіслава I ступені і інш.
Lohner-Porsche
Lohner-Porsche — серыя аўтамабіляў з электрычным прывадам, распрацаваных Фердынандам Поршэ. Першы ў свеце паўнапрывадны электрамабіль і гібрыдны аўтамабіль.
Электрамабілі
Першы аўтамабіль Lohner-Porsche быў прадстаўлены на Сусветнай выставе ў Парыжы ў 1900 годзе. Аўтамабіль прыводзіўся ў рух двума электрарухавікамі, усталяванымі непасрэдна на пярэдніх колах, кожны магутнасцю каля 3 к.с.
Пэчыхвасты (Кам’янка-Бузькі раён)
Пэчыхвасты (Печи́хвости) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Lohner-Porsche
Электрамабілі
У лістападзе таго ж года Lohner прыняла ўдзел у выпрабаваннях на трываласць электрамабіляў, арганізаваных Аўтамабільным клубам Вялікабрытаніі і Ірландыі. На гэтай гоначнай версіі рухавікі былі ўсталяваныя на ўсе колы, што зрабіла машыну першым паўнапрывадным аўтамабілем у свеце.
На працягу 1900—1905 гадоў серыйнай вытворчасці ўдалося прадаць прыкладна 65 электрамабіляў.
Semper Vivus
Увосень 1900 года Фердынанд Поршэ прыступіў да праектавання новага прататыпа. Lohner-Porsche Semper Vivus спалучаў электрычныя агрэгаты ў ступіцах пярэдніх колаў з двума аднацыліндравымі рухавікамі ўнутранага згарання De Dion-Bouton магутнасцю 2,5 к.с. кожны. Яны працавалі асобна адзін ад аднаго, не былі звязаны з вядучым мостам, а толькі выпрацоўвалі энергію для сілкавання. Кожны забяспечваў ток 20 А пры напрузе 90 В. Два бензінавыя рухавікі фактычна выкарыстоўваліся для прывада электрагенератара, які падаваў неабходную электраэнергію на рухавікі на ступіцах колаў, а залішнюю энергію — на спецыяльныя акумулятары. Каб зменшыць масу і вызваліць месца для бензінавага рухавіка, Поршэ замяніў першапачатковы акумулятар сваіх электрамабіляў з 74 элементамі на меншую батарэю з 44 элементамі. Гэта быў першы ўзор гібрыднай трансмісіі.
Mixte
Пасля Semper Vivus Фердынанд Поршэ працягваў удасканальваць сваю гібрыдную трансмісію з мэтай стварэння варыянту, прыдатнага для серыйнай вытворчасці. Такім чынам у 1901 годзе з’явіўся Lohner-Porsche Mixte. На ім замест аднацыліндравых рухавікоў быў усталяваны чатырохцыліндравы рухавік Daimler (аб’ём 5,5 л, магутнасць 25 к.с.), які прыводзіў у дзеянне электрагенератар, размешчаны пад сядзеннем кіроўцы.
У 1901 годзе было прададзена пяць машын Lohner-Porsche Mixte. Пакупніком гэтай першай партыі быў Эміль Елінэк, вядомы генеральны прадстаўнік кампаніі Daimler-Motoren-Gesellschaft, аднак пагадненне аб супрацоўніцтве па пастаўцы рухавікоў Mercedes не адбылося, і было выраблена толькі сем Lohner-Porsche з агрэгатамі Daimler.
З 1903 года выкарыстоўваліся бензінавыя рухавікі кампаніі Panhard & Levassor.
Пры надзвычай высокіх выдатках на тэхнічныя распрацоўкі з 1900 па 1905 год удалося прадаць усяго адзінаццаць гібрыдных аўтамабіляў.
Гэйб Ньюэл
Гейб Логан Нюэл, або Ньюэл, мянушка Габэн, (нарадзіўся 3 лістапада 1962 г. ) — сузаснавальнік і дырэктар кампаніі Valve Software.
Нюэл працаваў у Microsoft 13 гадоў. Пасля таго, як сышоў са сваёй пасады, ён заснаваў Valve Software у 1996 годзе з Майкам Харынгтанам і яшчэ адным былым супрацоўнікам Microsoft. Ён і Харынгтан фінансавалі распрацоўку Half-Life. Нюэл з'яўляецца адным з стваральнікаў Counter-Strike: Global Offensive і стваральнікам платформы лічбавай дыстрыбуцыі Steam. У сакавіку 2012 году Нюэл увайшоў у спіс мільярдэраў Forbes з капіталам у 1,5 мільярда даляраў. У студзені 2017 года часопіс Forbes ацаніў стан Ньюэла ў 4,1 мільярда даляраў, паставіўшы яго на 134-е месца ў спісе самых багатых людзей свету. У студзені 2018 году Forbes ацаніў стан Ньюэла ў 5,5 млрд даляраў.
NGC 4316
NGC 4316 (іншыя абазначэнні — UGC 7447, MCG 2-32-17, ZWG 70.35, VCC 576, IRAS12201+0936, PGC 40119) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Катайк
Ката́йкская во́бласць (Կոտայքի մարզ) — вобласць у цэнтральнай частцы Арменіі. Адміністрацыйны цэнтр — Раздан. Іншыя гарады — Егвард, Нор-Ачын, Абавян, Бюрэгаван, Чарэнцаван, Цахкадзор.
Таксама Катайкская вобласць з'яўляецца адзіным марзам Арменіі, што не мае дзяржаўнай мяжы.
R2-D2
R2-D2 — вынаходлівы астрадроід сусвету Зорных войнаў. Кваліфікаваны механік зоркалёта і памагаты пілота знішчальніка. Унутры сябе дроід мае вялікую колькасць самых разнастайных прылад: ад механічных дзяржальняў да камп’ютарных інтэрфейсаў і зварачных гарэлак. У другім эпізодзе R2-D2 здзіўляе ўсіх яшчэ і сваёй здольнасцю пералятаць на невялікія адлегласці дзякуючы рэактыўным рухавічкам у сваіх нагах. У арыгінальнай трылогіі было створана 9 мадэляў R2-D2. Сем для пустыні, адна для Кені Бэйкера і адна была здольна варушыць трыма канечнасцямі. На працягу здымкаў арыгінальнай трылогіі мадэлі, што працавалі ў пустыні, хутка ламаліся, бо іх рухавік забіваўся жвірам. Каб пазбегнуць гэткіх праблем у новым фільме, Лукас даручыў дзвюм кампаніям — «Industrial Light & Magic» і брытанскаму аддзелу сваёй працоўнай групы па спецэфектах — стварыць новую версію R2-D2. У новай трылогіі ў дадатак выкарыстоўваўся ў некаторых момантах лічбавы дублёр.
У новай трылогіі R2-D2 ўпершыню сустракаецца ў першым эпізодзе на караблі каралевы Падмэ Амідалы. Дроід здолеў адрамантаваць карабель пад час яго палёту на Карусант, такім чынам выратаваўшы сваю гаспадыню і ўсю місію Ордэна джэдаяў. Пазней R2-D2 разам з каралевай і Квай-Гон Джынам на Татуіне сустракае свайго будучага сябра — пратакольнага дроіда C-3PO. На працягу ўсіх 6 эпізодаў гэтай пацешная пара дроідаў будзе разам дапамагаць героям фільму і не даваць сумаваць глядачам. У час войнаў клёнаў R2-D2 выконваў шмат самых разнастайных місій, у гэты перыяд ён належаў Энакіну Скайуокеру.
У арыгінальнай трылогіі R2-D2 належыць спачатку Леі. Ён захоўвае ў сваёй памяці планы супермоцнай зброі Імперыі — Зоркі смерці. У канцы IV эпізоду R2-D2, ахвяруючы часткай сваіх дэталяў, выратоўвае знішчальнік Лука Скайуокера, калі той атакуе Зорку смерці. У VI эпізодзе маленькі дроід прымае ўдзел у ратаванні Хана Сола з планеты Татуін, з лапаў Джабы Хата.
Мова R2-D2
Мова R2-D2 у чалавечым разуменні ўяўляе какафонію гудкоў і свісткоў. R2-D2 разумее шмат мільёнаў дыялектаў і розных машынных кодаў. Але каб перакласці тое, што сказаў R2-D2 чалавеку, патрэбны пратакольны дроід кшталту C-3PO. R2-D2 даволі тэмпераментны дроід, таму яго настрой лёгка зразумець па вымове яго гукаў.
Міхаіл Станіслававіч Яўневіч
Міхаіл Станіслававіч Яўне́віч ( — ) — вучоны ў галіне мовазнаўства і педагог, доктар філалагічных навук (1982), прафесар (1984), Заслужаны настаўнік БССР (1972).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Кліны (Бялыніцкі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1940 годзе паступіў на літаратурны факультэт Магілёўскага настаўніцкага інстытута. У час Вялікай Айчыннай вайны М. С. Яўневіч быў у партызанах. Магілёўскі настаўніцкі інстытут скончыў у 1945 годзе і працягваў вучобу на літаратурным факультэце Магілёўскага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1947 годзе і працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры, дырэктарам Радчыцкай школы ў Столінскім раёне, завучам і дырэктарам у школах Валожына і Барысава. У 1952 годзе паступіў у аспірантуру пры кафедры беларускай мовы Мінскага педагагічнага інстытута і ў 1956 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па пытаннях сінтаксісу словазлучэння. Працаваў у інстытуце, займаючы пасады выкладчыка, дацэнта, у 1982—1993 гадах — загадчыка кафедры беларускага мовазнаўства.
Памёр М. С. Яўневіч 10 студзеня 2010 года.
Навуковая дзейнасць
Аўтар і сааўтар больш за 50 навуковых прац па сінтаксісу беларускай мовы, праблемах сінтаксічнай сінанімікі.
Сярод апублікаванага:
Быў членам Савета па абароне доктарскіх дысертацый пры Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа Акадэміі навук Беларусі, старшынёй Спецыялізаванага савета па абароне кандыдацкіх дысертацый па беларускай і рускай мовах, методыцы выкладання беларускай мовы ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка, з’яўляўся членам Вучонага савета ўніверсітэта і Савета факультэта беларускай філалогіі і культуры. У 1989—1990 уваходзіў у склад часовых камісій Вярхоўнага Савета БССР і Савета Міністраў БССР. Прымаў удзел у падрыхтоўцы Закона БССР «Аб мовах у БССР», Дзяржаўнай праграмы беларускай мовы і іншых нацыянальных моў у Беларускай ССР, у рабоце Дзяржаўнай камісіі па ўдасканаленню беларускага правапісу.
Міхаіл Дзянісавіч Капусцін
Міхаіл Дзянісавіч Капу́сцін (, вёска Мікулічы,, Магілёўская вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Працаваў у леспрамгасе. У Чырвонай Арміі з 1942 г. Ваяваў на Волхаўскім, 3-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Вызначыўся пры вызваленні Украіны і Малдовы. 10—11 мая 1944 г. ў баях на правым беразе Днястра каля горада Ціраспаль малодшы лейтэнант М. Капусцін замяніў параненага камандзіра батальёна, які два дні адбіваў контратакі ворага, знішчыў больш за 400 гітлераўцаў, 23 танкі і самаходныя гарматы. У ліпені 1944 г. батальён прарваў абарону праціўніка каля вёскі Мілянавічы пад Ковелем. Удзельнік вызвалення Варшавы і баёў за Берлін. Да 1946 г. служыў у Чырвонай Арміі, капітан, пазней на гаспадарчай рабоце ў лясной прамысловасці. Працаваў дырэктарам леспрамгасаў у Іркуцкай вобласці, быў начальнікам лесаўчастка ў Хабараўскім краі. Пахаваны ў вёсцы Доўгі Мост.
Новая Слабада (Гагарынскі раён)
Новая Слабада (Новая Слобода) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Экзарцызм
Экзарцызм (Ἐξορκισμός) — працэдура выгнання злых духаў і іншых звышнатуральных істот з апантанага імі чалавека з дапамогай малітваў, абрадаў. Уяўленні пра экзарцызм маюць старажытную гісторыю і з’яўляюцца складовай часткай сістэмы вераванняў у многіх рэлігіях і культаў.
Паланычна
Паланычна (Полони́чна) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Маас (рака)
Маас (Мёз) (Meuse, Maas, Mouze, Mosa) — рака ў Францыі, Бельгіі і Нідэрландах. Даўжыня — 925 км, плошча басейну — 36 тыс. км².
Баркушке
Ба́ркушке (Barkuškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Цэйкінея, на рацэ Бірвеце. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Федэратыўны ўніверсітэт Тулуза-Поўдзень-Пірэнеі
Федэратыўны ўніверсітэт Тулуза-Поўдзень-Пірэнеі (Université fédérale de Toulouse-Midi-Pyrénées) — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў рэгіёна Аксітанія; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.
Прыбужаны (Кам’янка-Бузькі раён)
Прыбужаны (Прибужа́ни) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Франсуа Віён
Франсуа Віён (François Villon; каля 1431, Парыж — пасля 5 студзеня 1463, Парыж) — выдатны французскі сярэднявечны паэт. Першы французскі лірык позняга Сярэднявечча.
Фобас (міфалогія)
Фобас (Φόβος — «страх») — бажаство, якое ўвасабляе ў грэчаскай міфалогіі страх; сын бога вайны Арэса і Афрадыты, брат Дэймаса і Гармоніі. Пра каханне Арэса і Афрадыты неаднаразова згадваецца ў антычнай літаратуры. З антычных тэкстаў вядома пра дзяцей Арэса і Афрадыты: Эрота, Антэрата, Дэймаса (жаха), Фобаса (страха), Гармонію. Фобас суправаджаў свайго бацьку ў бітвах. Вознік Эрыс.
Намаляваны з галавою льва на шчыце Агамемнана на куфры Кіпсела.
Асаф Хол, які адкрыў у 1877 годзе спадарожнікі Марса, назваў іх у гонар Фобаса і Дэймаса.
Кампора-Сан-Джавані
Кампора-Сан-Джавані (Campora San Giovanni, Campura San Giuvanni, Campura Santu Janni) — фрацыёнэ (дробная адміністрацыйная адзінка) ў Калабрыі, Італія (у складзе камуны Амантэя правінцыі Касенца). Размешчана на ўзбярэжжы Тырэнскага мора, над бухтай Кампора; гавань (збуд. 2002). Чыгуначная лінія і аўтадарога SS18; у 8 км ад шашы A3, у 25 км ад міжнароднага аэрапорта Ламезія-Тэрме (Lamezia Terme). Насельніцтва 7,340 тыс.ч. (2011).
Мясцовая эканоміка асноўваецца на турызме і сельскай гаспадарцы. Вытворчасць віна і алею. З 1950-х гг. вырошчваецца чырвоная трапейская цыбуля (Red onion of Tropea). Тутэйшая кухня — тыпова калабрыйская.
Гісторыя
У антычнае час на тэрыторыі сучаснай Кампоры размяшчаліся два гарады Вялікай Грэцыі:
Абодва горада, што варагавалі адзін з адным, сталі ахвярай пірацкіх нападаў і пазней былі разбураныя. Мясцовае ж насельніцтва збегла ў горы. Пасля тэрыторыя сучаснай Кампоры была аб’ектам каланізацыі і заваёў з боку многіх народаў: фінікійцаў, грэкаў, рымлян, варвараў, арабаў, візантыйцаў і нарманаў.
Петрацова (Смаленская вобласць)
Петрацова (Петрецово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Галікарнас
Галікарнас (Ἁλικαρνασσός, Halicarnassus) — у старажытнасці буйны прыморскі горад, гандлёвы і культурны цэнтр у Карыі, на паўднёвым захадзе Малой Азіі (сучасны Бодрум у Турцыі). Заснаваны грэчаскімі каланістамі з Арго Ліды (каля 1200 да н.э.). У 5 ст. да н.э. Галікарнас уваходзіў у 1-ы Афінскі марскі саюз. Росквіт Галікарнаса адносіцца да 1-й паловы 4 ст. да н.э. (праўленне Маўсола), калі горад стаў сталіцай Карыі. У 334 да н.э. Галікарнас быў заваяваны, і разбураны Аляксандрам Македонскім, але затым паступова адноўлены. У 129 да н.э. уключаны ў рымскую правінцыю Азія. Пад назвай Галікарнас вядомы да 15 ст. Галікарнас - радзіма гісторыкаў Герадота і Дыянісія Галікарнаскага.
У Галікарнасе знаходзіўся знакаміты Галікарнаскі маўзалей (грабніца Маўсола; сярэдзіна 4 ст. да н.э., архітэктары Піфей і Сатыр, скульптары Скопас, Брыяксіс, Цімафей, Леахар), які спалучаў у сабе рысы старажытнагрэчаскай і малаазіяцкай архітэктуры (разбураны ў 15 - 16 стст., вядомы пераважна па апісанні Плінія Старэйшага). Лічыўся адным з "сямі цудаў свету". Скульптура маўзалея (статуі Маўсола, яго жонкі Артэмісіі і асабліва рэльефы фрыза з выявай бітвы з амазонкамі - Брытанскі музей, Лондан) належыць да лепшых твораў грэчаскага мастацтва 4 ст. да н.э. На тэрыторыі Галікарнаса захаваліся рэшткі іншых антычных і візантыйскіх збудаванняў.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзятлава)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — рымска-каталіцкі храм у горадзе Дзятлава Гродзенскай вобласці. Помнік архітэктуры ранняга барока (з рысамі рэнесансу) і віленскага барока.
Архітэктура
Першапачатковы раннебарочны храм, які складаўся з аднанефнай залы-каталікону з далучаным да яе прэзбітэрыям з паўкруглай апсідай і дзвюма сакрысціямі па баках. Сцены каталікона ўмацаваны контрфорсамі, у чым можна бачыць праявы гатычнай традыцыі храмабудаўніцтва, рысы характэрнай для ранняга барока ВКЛ.
У сярэдзіне XVIII ст. храм быў перабудаваны ў стылі віленскага барока: з боку ўвахода былі збудаваныя дзве стромкія вежы, што надало галоўнаму фасаду надзвычайную ўзнёсласць.
Выставачны палац (Рым)
Выставачны палац — будынак, выкананае ў неакласічным стылі, размешчанае ў Рыме па вуліцы Віа Нацыянале.
Спраектаваны Піа П'ячэнціні, урачыста адкрыты ў 1883. З тых часоў стаў месцам правядзення шматлікіх маніфестацый і выставак мастацтва.
Падчас фашысцкай эпохі фасад, па выпадку пары выставак (Выстаўка фашысцкай рэвалюцыі, Жнівеньская выстаўка Рымскага свету) быў часова зменены, бо лічылася, што яго стыль не ідзе ў нагу з часам.
Таксама ў палацы размяшчаюцца кінатэатр на 139 месцаў, аўдыторыя на 90 месцаў, форумы (шматфункцыянальныя залы), кафэтэрый, рэстаранам на 240 месцаў і бібліятэкай.
Дэймас (міфалогія)
Дэ́ймас (Δεῖμος, «замяшанне, жах») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адзін з сыноў Арэса і Афрадыты, персаніфікацыя жаху. Ён, яго брат Фобас, багіня разладу Эрыс і багіня Эніё суправаджаюць Арэса ў бітвах.
У паэме Антымаха Дэймас — імя каня Арэса. Дзеючая асоба камедыі Арыстафана «Мір».
Асаф Хол, які адкрыў у 1877 годзе спадарожнікі Марса, назваў іх у гонар Дэймаса і Фобаса.
Рэмэніў
Рэмэніў (Реме́нів) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Лютэцкі ярус
Лютэцкі ярус (лютэт) — другі знізу геалагічны ярус эацэну. Ахоплівае перыяд часу ад 41,3 млн год назад па 47,8 млн год назад. Названы ў гонар антычнага паселішча Лютэцыя, якое знаходзілася на месцы сучаснага Парыжа.
Адклады лютэцкага яруса шырока распаўсюджаны ў Заходняй Еўропе, дзе яны адпавядаюць часу шырокага наступа мора.
У стратыграфічнай схеме палеагена Беларусі лютэцкаму ярусу адпавядаюць вярхі канеўскай світы і нізы бучакскай світы.
Дзіракол
Дзірако́л — механічная прылада для прабівання дзірак у паперы. Звычайна дзіракол робіць дзве дзіркі круглай формы для захоўвання дакументаў у хуткасшывальніку, але таксама вырабляюцца дзіраколы на чатыры дзіркі і на адну.
Гісторыя стварэння
Вынаходнікам дзіракола лічыцца Фрыдрых Зёнэкен з Бона, які 14 лістапада 1886 года першым падаў заяўку на атрыманне патэнта на прыладу пад назвай Papierlocher für Sammelmappen. Паказальна, што ён жа вынайшаў хуткасшывальнікі для падшыўкі паперы з дзіркамі, зробленымі дзіраколам.
Канструкцыя і прынцып дзеяння
Канструктыўна складаецца з двух круглых стрыжневых нажоў (рэжучы беражок звычайна няроўнай формы для плыўнага зрэзу), якія апускаюцца на паперу зверху пад ціскам пры націску рукой. Пад нажамі знаходзяцца дзіркі, якія вядуць у паперапрымальнік (які запасіць выразаныя кружочкі паперы). Нажы звычайна мацуюцца на ручцы, які працуе у якасці рычагу (нажы знаходзяцца бліжэй да восі кручэння, чым кропка дадатку намаганняў да ручкі). Знізу ручкі знаходзіцца спружына для звароту прылады ў зыходнае становішча пасля адрэзу.
Прамысловыя дзіраколы маюць доўгую ручку, што стварае большы высілак на канцы рычага, што дазваляе прарабляць дзіркі адразу ў сотнях лістоў. Існуюць канструкцыі дзіраколаў з пустымі свердламі замест нажоў, папера высвідроўваецца, яе рэшткі запасяцца ўсярэдзіне свердла. Такая невялікая прылада дазваляе малымі намаганнямі апрацоўваць прамысловыя аб'ёмы лістоў.
Міжнародны
Міжнародны стандарт ISO 838 з’яўляецца самым распаўсюджаным стандартам на размяшчэнне дзірак у дзіраколе. Ён прадугледжвае 2 дзіркі  дыяметрам 6±0.5 мм з цэнтрамі на адлегласці 80±0.5 мм адзін ад аднаго і 12±1 мм ад найбліжэйшага краю паперы. Дзіркі размешчаны сіметрычна адносна восі ліста. Гэты стандарт падыходзіць для фармату паперы не менш 100 мм у даўжыню (ISO A7 і больш), для раздрукаванага дакумента палі павінны быць 20-25 мм.
Таксама пашырана расшырэнне ISO 838, якое часам завецца 888. Гэта расшырэнне агадвае 4 дзіркі: 2 дзіркі прабіваюцца ў адпаведнасці з ISO 838, яшчэ 2 дадатковых прабіваюцца на адлегласці 80 мм вышэй ці ніжэй першых двух. Выкарыстанне дзвюх дадатковых дзірак забяспечвае больш стабільнасці. Назва 888 абумоўлена тым, што 4 дзіркі ўтвараюць 3 прамежкі па 8 см. У кіраўніцтве да 2-дзіркавых дзіраколаў можа быць маркіроўка «888» маркіроўка і інструкцыі па прабіўцы 4 дзірак.
Паўночная Амерыка
У ЗША для паперы фармату Legal (8 ½ на 14 дзюймаў, ці 215 на 356 мм) у мінулым традыцыйна выкарыстоўвалі 4-дзірачны стандарт, цяпер ён выкарыстоўваецца радзей на карысць 3-дзірачны стандарту. Па гэтаму стандарту 4 дзіркі размяшчаюцца сіметрычна на лісце, іх цэнтры знаходзяцца на адлегласці 3,5 дзюйма (89 мм) адзін ад аднаго. Для дадзенага фармату паперы 4 дзіркі могуць быць пераважнымі з-за вялікай 14-дзюймавай вышыні ліста паперы.
Для паперы фармату Letter (8 ½ на 11 дзюймаў, ці 215 на 280 мм), які выкарыстоўваецца ў рэгіёнах ЗША, Канадзе, часці Мексікі і Філіпінах, шырока выкарыстоўваецца 3-дзірачны стандарт. Дзіркі размешчаны сіметрычна на лісце, з цэнтрамі на адлегласці 4,25 дзюйма (110 мм) адзін ад аднаго. Дыяметр дзірак вагаецца між вытворнікамі ад 1⁄4 да 5⁄16 дзюймаў (6.4-7.9 мм), але часцей сустракаецца 5/16, які падыходзіць да розных мадэлей хуткасшывальнікаў. Адлегласць ад цэнтра дзіркі да краю паперы таксама вагаецца, тыповае значэнне 1⁄2 дзюйма (13 мм). У адрозненні ад стандарту ISO 838 3-дзірачная сістэма не мае афіцыйнай спецыфікацыі, гэтае дэ-факта стандарт, усталяваны звычаямі і традыцыямі. 3-дзірачны стандарт можна выкарыстоўваць толькі з паперай даўжыні не менш 9,5 дзюйма (240 мм).
У ЗША часам выкарыстоўваецца яшчэ адзін, 2-дзірачны, стандарт пад назвай «filebinder». 2 дзіркі размешчаны сіметрычна, з цэнтрамі на адлегласці 2,75 дзюйма (70 мм) адзін ад аднаго.
Мікаэль Жан
'Мікаэль Жан (Michaëlle Jean, ІРА: [mi.ka.ɛl ʒɑ̃]; нар. 6 верасня 1957 у Порт-о-Прэнсе, Гаіці) — генерал-губернатар Канады. На гэту пасаду яе назначыла Каралева Елізавета ІІ у 2005 па рэкамендацыі былога канадскага прэм’ер-міністра Пола Марціна. Жан з’яўляецца 27-м генерал-губернатарам Канады з часу атрымання краінаю незалежнасці (1867).
Раней Мікаэль Жан працавала тэлежурналісткаю.
Сан-Секонда-дзі-Пінерола
Сан-Секонда-дзі-Пінерола (San Secondo di Pinerolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 3403 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 284 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 0121.
Чорная (прыток Вузлянкі)
Чо́рная — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вузлянка (басейн Нёмана).
Падвяззе (Нікольскае сельскае паселішча)
Падвяззе (Подвязье) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Чорная (прыток Вузлянкі)
Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 86 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 2,5 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Малькевічы. Упадае ў Вузлянку за 0,8 км у напрамку на захад ад вёскі Сіўцы. Вадазбор на ўсходняй частцы Нарачана-Вілейскай нізіны.
Каля ракі вёскі Малькевічы, Будкі, Сцеберакі, Талуць, Сіўцы.
Беларусы ў Вялікабрытаніі
Беларусы Вялікабрытаніі — супольнасць, якая складаецца з мігрантаў-беларусаў і грамадзян Злучанага Каралеўства беларускага паходжання.
У 2001 годзе ў Вялікабрытаніі падчас перапісу налічвалася 1154 беларусаў, гісторык Наталля Гардзіенка ацэньвае агульную колькасць беларусаў Вялікабрытаніі — 5000. Працавалі беларускія грамадскія цэнтры ў Лондане, Манчэстэры і Брэдфардзе, таксама было некалькі рэлігійных цэнтраў. Станам на пачатак 2016 года актыўнае беларускае грамадскае жыццё ёсць толькі ў Лондане.
Гісторыя і дзейнасць
На думку даследчыка Наталлі Гардзіенкі, першая хваля іміграцыі з Беларусі ў Вялікабрытанію адбылася ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Значная хваля беларускай эміграцыі ў Вялікабрытанію ўзнікла пасля ІІ сусветнай вайны. Аснову эміграцыі склалі беларусы, якія ўдзельнічалі ў ваенных дзеяннях саюзнікаў у складзе Другога корпуса арміі Андэрса. Паводле ацэнак, пасля вайны ў Вялікабрытанію ў агульнай складанасці эмігрыравала каля 10 да 15 тысяч беларусаў. Значная частка з іх пазней эмігравала ў іншыя краіны.
У 1947 заснавана Згуртаванне беларусаў Вялікабрытаніі (ЗБВБ) з аддзеламі ў Лондане (1947), Брэдфардзе (1948), Манчэстэры (1948) і Бірмінгеме (1952). Праз давераных прадстаўнікоў ЗБВБ праводзіла работу ў Кембрыджы, Нотынгеме, Лідсе, Ковентры. У 1948 заснавана Хрысціянскае аб’яднанне беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі (ХАБР), Згуртаванне беларускіх камбатантаў, Беларускае хрысціянскае акадэміцкае аб'яднанне «Жыццё», Беларускі незалежніцкі народна-хрысціянскі рух, Саюз журналістаў. У 1949 створаны Каардынацыйны цэнтр беларускіх арганізацый у Вялікабрытаніі, які ўзгадняў культурную і грамадскую працу, наладжваў сувязі з сародзічамі ў іншых краінах.
Пасля легалізацыі ЗБВБ (1948) беларусы атрымалі ліцэнзію на стварэнне ўласных прадпрыемстваў. Былі адчынены бюро па перасылцы паштовых пасылак, стаматалагічная лабараторыя, фотастудыя. У 1948 беларусы купілі ў Лондане дом, дзе размясціліся рэдакцыі іх часопісаў і газет, бібліятэка, архіў, праводзіліся сходы, лекцыі, святкаванні нацыянальных угодкаў, працавала нядзельная школа. У 1949 пачаў дзейнасць беларускі клуб у Манчэстэры. На сабраныя грошы набыты дамы ў Брэдфардзе (1952) і Манчэстэры (1954), якія сталі цэнтрамі беларускага жыцця. У 1963 пры ЗБВБ заснавана дапамогавая секцыя, якая мае аўтаномію, кіруецца асобным статутам і распараджаецца фондам (папаўняецца сродкамі з касы ЗБВБ і ахвяраваннямі прыватных асоб). Фонд зарэгістраваны брытанскімі ўладамі і вызвалены ад падаткаў, што дае магчымасць фінансаваць працу замежных даследчыкаў у галіне беларусазнаўства, сельскай гаспадаркі, эканомікі, палітыкі, выплачваць стыпендыі маладым вучоным з Беларусі, якія стажыруюцца ў ВНУ Вялікабрытаніі, аказваць дапамогу ахвярам Чарнобыля на Бацькаўшчыне. У 1964 у Беларускім доме ў Лондане адкрыты Беларускі юнацкі клуб, які аказваў моладзі дапамогу ў вучобе, працавала дадатковая школа для дзяцей, танцавальны гурток. У 1970 у Брэдфардзе адкрыты грамадскі клуб «Сакавік», які разам з брэдфардскім аддзяленнем ЗБВБ займаўся культурнай і грамадскай працай.
Цэнтрамі навукова-культурнага жыцця ў Вялікабрытаніі сталі Беларуская бібліятэка і музей імя Францішка Скарыны і Англа-беларускае таварыства (АБТ), якія ўзаемадзейнічаюць у арганізацыі і правядзенні семінараў, навуковых канферэнцый, выставак, літаратурных вечарын і інш. 3 нагоды 60-х угодкаў БНР у маі 1978 у Лондане дзейнічала Беларуская замежная пошта.
Значную ролю ў духоўным і культурным жыцці беларусаў Вялікабрытаніі адыгрывае царква. Місіі Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы існуюць у Лондане, Манчэстэры, Брэдфардзе, Нотынгеме, Кембрыджы. У 1947 створана Беларуская каталіцкая місія. Пры Доме марыянаў у Лондане дзейнічае царква св. Пятра і Паўла, у 1961—75 тут працавала Беларуская школа Кірыла Тураўскага для хлопчыкаў. У 1989 у Лондане створаны Беларускі камітэт дапамогі ахвярам радыяцыі, які ўзначаліў айцец Аляксандр Надсан. У Лондане дзейнічае нядзельная школа св. Кірылы Тураўскага, а пры ёй бацькоўска-настаўніцкая асацыяцыя. У 2015 годзе пачалося будаўніцтва царквы св. Кірылы Тураўскага і Усіх Святых Апекуноў Беларускага Народа.
Выдавецкую дзейнасць ажыццяўляюць ЗБВБ, ХАБР, АБТ, Беларуская бібліятэка і музей імя Ф. Скарыны і інш. На беларускай мове выходзілі грамадска-палітычныя часопісы «Беларус на чужыне» (1947—50), «Аб'яднанне» (з 1948), «Патрыёт» (з 1949). Па-англійску выдаваўся «The Journal of Byelorussian Studies» («Часопіс беларускіх даследаванняў», 1965—88). Выходзілі часопісы царкоўныя «Божым шляхам» (1957—80), «Званіца» (1974), «На шляху» (1946—51), «Голас часу» (1989—95); маладзёжныя «Наперад» (1948—53), «Да мэты» (1948), сатырычны «Крапіва» (з 1949), бюлетэні «Змагар» (Згуртавання беларускіх камбатантаў, 1949—50), «Жыццё» (1948) і «Рунь» (Беларускае хрысціянскае акадэміцкае аб'яднанне, 1950), «Чарнобыль у Беларусі» (з 1992), камунікаты Беларускага выдавецкага фонду (1950), Беларускага незалежнага народна-хрысціянскага руху (1948—49). Выдаюцца «Камунікат ЗБВБ» (з 1946), «Веснік Беларускага каталіцкага душпастырства» (з 1982).