cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бархам Салех
Абранне прэзідэнтам
За абранне прэзідэнтам Ірака Бахрама Салеха, якая вылучана ад Патрыятычнага саюза Курдыстана (ПСК), прагаласавалі 219 дэпутатаў Савета прадстаўнікоў Іраку з 273 прысутных на пасяджэнні пры агульнай колькасці 329 членаў парламента. За яго галоўнага канкурэнта ад Дэмакратычнай партыі Курдыстана (ДПК) былога кіраўніка канцылярыі экс-кіраўніка іракскага Курдыстана Масуда Барзані Фуада Хусейна аддалі свае галасы толькі 22 парламентарыя.
Прымаючы прысягу перад дэпутатамі, Салех пакляўся абараняць незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць Ірака ў рамках федэральнай дэмакратычнай сістэмы рэспублікі. Ён таксама паабяцаў, што не дапусціць новых крызісаў і мае намер засяродзіць намаганні на служэнні народу Ірака, а не «нейкай асобнай групы або зацікаўленых асобаў».
Такім чынам, 2 кастрычніка 2018 года Бархім Салех стаў восьмым прэзідэнтам Ірака.
Сям’я
Жанаты на Сарбаг Салех, якая з’яўляецца кіраўніком і членам-заснавальнікам Курдскага батанічнага фонду і актывістам па абароне правоў жанчын. У пары двое дзяцей: сын і дачка.
Каралеўская Афрыканская кампанія
Каралеўская Афрыканская кампанія (Royal African Company) — англійская гандлёвая кампанія, якая існавала з 1660 па 1752 год. Першапачаткова называлася: «Кампанія каралеўскіх прадпрымальнікаў, гандлёвых з Афрыкай» (Company of Royal Adventurers Trading to Africa). Валодала факторыямі на заходнім беразе афрыканскага кантынента. Асноўная крыніца даходаў — трохвугольны рабагандаль (у перыяд з 1672 па 1689 гады кампаніяй было рэалізавана каля 100 тысяч рабоў). Вела таксама здабычу золата (па мясцовасці капалень атрымала сваю назву англійская залатая манета — гінея).
Міка Юва
Біяграфія
З 1978 па 1982 гады быў архібіскупам Турку і главой Евангелічна-лютэранскай царквы Фінляндыі.
Кафедральны сабор Гватэмалы
Кафедральны сабор Гватэмалы — галоўны храм горада Гватэмала і арцыбіскупства Гватэмалы. Размешчаны ў Цэнтральным парку ў цэнтры горада. Асноўная частка сабора была пабудавана паміж 1782 і 1815, вежы былі завершаны ў 1867 годзе. Масіўны фасад уключае элементы ў стылі барока і класікі, вытрымаў шматлікія землятрусы. Пашкоджанні пры разбуральных землятрусах 1917 і 1976 гадоў былі адрэстаўраваны. Інтэр'ер сабора ўражвае сваімі памерамі і трываласцю канструкцый. Алтары багата дэкараваныя.
Рух за вызваленне дэльты Нігера
Рух за вызваленне дэльты Нігера, МЕНД (The Movement for the Emancipation of the Niger Delta, MEND) — нігерыйская антыўрадавая хрысціянская паўстанцкая групоўка, якая дзейнічае на тэрыторыі дэльты Нігера і выступае за нацыяналізацыю нафтавых рэсурсаў Нігерыі.
МЕНД упершыню заявіла пра сябе ў пачатку 2006 года, пасля арышту актывіста народа іджо Альхаджы Муджахіда Дакубо-Асары.
Арганізацыя займаецца выкраданнем нафтавікоў, выбухамі трубаправодаў і супрацьстаяннем нігерыйскай арміі. Лічыцца, што серыя тэрактаў, учыненых гэтай групоўкай вясной 2006 года, панізіла здабычу нафты ў Нігерыі на 25%.
У перыяд 2006—2009 групоўка здзейсніла цэлы шэраг нападаў, асабліва часта яны адбываліся ў 2006 годзе, у тым ліку 9 чалавек было забіта пры нападзе на офіс італьянскай нафтавай кампаніі Eni.
У 2009 годзе лідары групоўкі адмовіліся ад гвалту і падпісалі перамір’е з урадам. 12 ліпеня, за дзень да вызвалення лідара руху Генры Аку, баевікі Руху за вызваленне дэльты Нігера ўпершыню правялі аперацыю на тэрыторыі найбуйнейшага горада Нігерыі Лагас. У выніку нападу баевікоў на наліўны пірс для нафтавых танкераў загінулі як мінімум пяць чалавек.
MEND вядзе барацьбу за незалежнасць дэльты Нігера і нацыяналізацыю нафтагазавай галіны, рэгулярна нападаючы на ​​аб’екты, якія належаць замежным кампаніям, і захопліваючы ў палон іх супрацоўнікаў. Так, 1 кастрычніка 2010 года з танкера, пры дапамозе якога, як мяркуецца, ажыццяўлялася кантрабанда нафты, былі выкрадзеныя 2 марака. У 2013 годзе тэрарысты абвясцілі аб аперацыі «Барбароса», у рамках якой падлягалі знішчэнню мячэці, мусульманскія арганізацыі, у тым ліку дабрачынныя, вядомыя мусульманскія святары і чыноўнікі-мусульмане. Гэта стала адказам тэрарыстаў-хрысціян МЕНД на дзейнасць ісламісцкіх тэрарыстаў.
Юзаф Пілсудскі
Ю́заф Кле́менс Пілсу́дскі (Józef Klemens Piłsudski; 5 снежня 1867, Зулаў — 12 мая 1935, Варшава) — польскі ваенны і палітычны дзеяч, барацьбіт за незалежнасць, першы кіраўнік незалежнай Польшчы ў 1918—1922 гадах і галоўнакамандуючы Войска польскага з 11 лістапада 1918 года, першы маршал Польшчы з 1920 года; двойчы прэм’ер Польшчы (1926—1928 і 1930), стваральнік г. зв. санацыйных урадаў, якія былі ўведзеныя ў 1926 годзе ў выніку дзяржаўнага перавароту, пасля якога Пілсудскі засяродзіў у сваіх руках амаль дыктатарскія паўнамоцтвы. Кавалер вялікай колькасці ордэнаў і ганаровых адзнак, як польскіх, так і замежных, ганаровы доктар шэрагу ўніверсітэтаў міжваеннай Польшчы. У маладосці, падчас канспіратыўнай работы, вядомы пад псеўданімамі «Віктар» (Wiktor) і «Мечыслаў» (Mieczysław). Прыхільнікі Пілсудскага, асабліва з часоў службы ў легіёнах, ужывалі такія яго мянушкі як — «Камендант» (Komendant), «Дзядуля» (Dziadek) і «Маршал» (Marszałek).
Вежа Рэфарматара
Вежа Рэфарматара (Torre del Reformador) — стальная вежа ў горадзе Гватэмала, вышыня 75 метраў. Пабудавана ў 1935 годзе ў гонар прэзідэнта Хуста Руфіна Барыёса Ауёна. Першапачаткова на вяршыні быў усталяваны звон, у 1986 годзе заменены ліхтаром.
Юзаф Пілсудскі
Юзаф Пілсудскі — асоба, заслугі якой перад незалежнаю Польшчаю паўсюдна прызнаныя. Адначасова з яго імем звязана і шмат супярэчнасцей: палітычныя рэпрэсіі, стварэнне Бяроза-Картузскага канцэнтрацыйнага лагера і турмаў для няўгодных рэжыму Пілсудскага асоб, пытанне майскага перавароту, імкненне да ўсталявання асабістай дыктатуры і пабудаваны культ асобы.
11 лістапада 1918 года, калі Рэгенцкая рада перадала Пілсудскаму ўладу над польскім войскам, святкуецца ў сучаснай Польшчы як Дзень Незалежнасці.
Дзяцінства і маладосць
Нарадзіўся 5 снежня 1867 у вёсцы Зулаў (ці Зулава) Свянцянскага павета Віленскай губерні, у патрыятычнай польскай сям’і. Бацька Юзаф Вінцэнт Пілсудскі (1833—1902), быў падчас паўстання 1863—1864 камісарам Нацыянальнага ўрада ў Расіенскім павеце, маці — Марыя Пілсудская (у дзявоцтве — Білевіч) (1842—1884) — паходзіла з вядомага шляхецкага рода гербу Магіла. Бацькі ўзялі шлюб непасрэдна перад паўстаннем.
Пасля падаўлення паўстання, уцякаючы ад пераследаванняў з боку расійскіх уладаў, Юзаф Вінцэнт Пілсудскі ўцёк з Жмудзі ў Літву, дзе гэтаксама шмат разоў мяняў месца пражывання. Толькі восенню ці ўзімку 1863 маладыя пачалі стала жыць у Зулаве, вялікім, але занядбалым мястэчку.
Новы ўладальнік, Юзаф Вінцэнт Пілсудскі зрабіў стаўку на мадэрнізацыю — грунтоўна перабудаваў сваё ўладанне, запрасіў спецыялістаў, у тым ліку з-за мяжы. На ўзбярэжжы Меры пабудаваў вялікі трохпавярховы млын, вялікі вінакур, завод па вырабу дрожжаў, цэглы і шкіпінару. Таксама пабудаваў новы двор.
У Зулаве 5 снежня 1867 нарадзіўся Юзаф Клеменс Пілсудскі. Быў ужо чацвёртым дзіцём — у 1864 годзе нарадзілася Хелена, у 1865 — Зоф’я, а ў 1866 — Браніслаў Пілсудскі. Пасля Юзафа, якога ў сям’і называлі Зюкам, нарадзіліся яшчэ Адам, Казімеж і Марыя, Ян, Людвіка, Каспер і блізняты Пётр i Тэадора (памёрлі калі ім было па 1,5 гады).
Марыя Пілсудская выхоўвала сваіх дзяцей у духу глыбокага патрыятызму, а таксама дбала аб іх адукацыі. Дзяцей вучылі запрошаныя настаўнікі. Так мову выкладалі немка і францужанка.
У ліпені 1875 у Зулаве адбываецца вялікі пажар, які нішчыць амаль усё. Для Пілсудскіх гэта значыла канец дабрабыту. Спробы ўзняць маёнтак, чарговыя пазыкі і крэдыты не прыносілі эфекту. Сям’я вымушана была пакінуць двор і жыць у дастаткова сціплых умовах у Вільні.
Навучанне ў Вільні і Харкаве
У 1877 г. Юзаф, разам са сваім братам Браніславам, пачаў навучанне ў размешчанай у гмаху былога ўніверсітэта І Віленскай гімназіі, у той час месцы інтэнсіўнай русіфікацыі. Будучы кіраўнік Польшчы ўспамінаў гімназічныя гады як самыя цяжкія ў яго жыцці: У 1882 абодва браты (разам з іншымі сябрамі) заснавалі гурток самаадукацыі пад назвай Spójnia (Еднасць), які займаўся дастаўкай з Варшавы польскай літаратуры. .
У верасні 1884 памёрла цяжка хворая маці. Праз год Юзаф здае выпускныя іспыты (найлепшыя адзнакі па гісторыі — чацвёрка i геаграфіі — пяцёрка, найгоршыя — па мовах, акрамя французскай). Восенню пачаў вучобу на медфаку Харкаўскага ўніверсітэта. Там пачаў займацца нелегальнай палітычнай дзейнасцю ў студэнцкіх арганізацыях, патрапіўшы ў шырокія колы інтэлігенцыі, звязанай з Народнай Воляй (удзельнічаў у некалькіх спатканнях). 2 i 3 сакавіка 1886 года браў удзел у студэнцкай дэманстрацыі з нагоды 25-годдзя скасавання прыгону; быў сярод 150 затрыманых царскай паліцыяй. Пасля экзаменаў за І курс, вясной 1886 г. спрабаваў перавесціся ва ўніверсітэт у Тарту, аднак там не прынялі дакументаў з-за яго ранейшай палітычнай дзейнасці.
Арышт і ссылка
22 сакавіка 1887 г. Юзаф Пілсудскі быў арыштаваны па абвінавачанні ў замаху на жыццё цара Аляксандра III (1845—1894), удзельнікамі якога былі члены Тэрарыстычнай фракцыі Народнай Волі. У склад групы змоўшчыкаў таксама ўваходзіў брат Леніна. Пілсудскі быў правадніком па Вільні аднаго з тэрарыстаў, які спрабаваў здабыць атруту, неабходную для таго, каб забіць цара. Брат, Браніслаў Пілсудскі, выконваў больш важныя функцыі.
У рэшце рэшт Юзафа разглядалі як сведку ў працэсе змоўшчыкаў, аднак 1 мая 1887 г. ён быў асуджаны на пяцігадовую ссылку ўглыб Расіі.
У пачатку кастрычніка 1887, разам з іншымі асуджанымі, Пілсудскі дасягнуў Іркуцкa, дзе павінен быў чакаць перасылкі да месца пасялення — Кірэнскa. 1 лістапада ў іркуцкай вязніцы ўспыхвае бунт. Пілсудскі не браў у ім непасрэднага ўдзелу, быў моцна збіты салдатамі і страціў два пярэднія зубы. За ўдзел у бунце быў асуджаны яшчэ на паўгода турмы.
Да Кірэнска Пілсудскі прыбывае 23 снежня 1887 і жыве там да ліпеня 1890 г. Там жа сустракае іншых ссыльных палякаў і былых паўстанцаў 1863 г.
Спыніўшыся ў доме сацыяліста Станіслава Ландэ знаёміцца са сваім першым каханнем Леанардай Левандоўскай (з’яўлялася сястрой жонкі Ландэ). Ужо на пачатку жніўня 1890 г. Пілсудскага перасяляюць у невялікую сібірскую вёсачку Тунка.
Польская сацыялістычная партыя
У Вільню Пілсудскі вяртаецца 1 ліпеня 1892, звязваецца з сацыялістычным рухам, быў віленскім карэспандэнтам падпольнага часопіса Przedświt (Досвітак), дзе пісаў пад псеўданімам Rom. Пачынаючы з лютага 1893 г., у рамках ППС, удзельнічае ў працы г. зв. Літоўскай секцыі ППС. Падтрымліваў кантакты з членамі Замежнага саюза польскіх сацыялістаў.
З мая па жнівень 1896 г. Пілсудскі наведвае Лондан, як прадстаўнік ЦКР ППС на IV з’ездзе II Інтэрнацыянала (акрамя яго, падзеленую Польшчу прадстаўлялі Ігнацы Дашынскі, Ігнацы Масціцкі, i ). Разам з імі Пілсудскі запланаваў галасаванне па прапанове падтрымкі дэлегатамі з’езду барацьбы палякаў за незалежнасць. Рэзалюцыю падтрымалі Карл Лібкнехт i Карл Каўцкі, супраць была Роза Люксембург. Тэкст дакументу быў зменены на менш радыкальны.
Выдавецкая дзейнасць
Пасля вяртання на радзіму сканцэнтраваўся на выдавецкай дзейнасці. У 1898, між іншага, выдае ўласны пераклад скрадзенай ППС тайнай брашуры, аўтарам якой быў варшаўскі генерал-губернатар Аляксандр Імерэтынскі. Гэта акцыя мела вялікі поспех і стала галоўнай прычынай адклікання губернатара царом — у брашуры ўтрымлівалася апісанне метадаў, якімі карысталіся царскія спецслужбы.
Шлюб
У 1899 Пілсудскі ажаніўся з (у дзявоцтве — Каплеўскай), дзеячом ППС. Юшкевіч належала да евангелісцкай царквы, Каб пабрацца шлюбам з Юшкевіч, Пілсудскі змяняе веравызнанне і пераходзіць у пратэстантызм (24 мая ў Ломжы).
Шлюб адбываецца 15 ліпеня 1899 у пратэстанцкім зборы вёскі.
Чарговы арышт і ўцёкі
Сужэнцы пераехалі ў Лодзь, дзе на вуліцы Усходняй, 19 Пілсудскі, які выдаваў сябе за юрыста, кіраваў размешчанай на другім паверсе друкарняй. Хацелі пазбегнуць размяшчэння друкарні на другім паверсе з-за шуму, аднак на першым паверсе быў склад панчох і баваўняных вырабаў. Праблемы дзейнасці тайнай друкарні Пілсудскі апісаў ва ўспамінах Bibuła — walka rewolucyjna w zaborze rosyjskim. У пачатку 1900 г. ўзмацніліся арышты і ператрусы ў дамах асоб, якіх падазравалі ў падпольнай дзейнасці. Уначы з 21 на 22 лютага 1900 г., пасля выкрыцця дзейнасці выдавецтва, Пілсудскі быў зноў арыштаваны. Папярэдняе следства вялося ў Лодзі, але 17 красавіка яго пасадзілі ў камеру нумар 39 X-га павільёну варшаўскай цытадэлі. Там Пілсудскі чакаў канца працэсу, падчас якога быў абвінавачаны не толькі ў распаўсюджванні нелегальнай прэсы і літаратуры, але таксама і ва ўдзеле ў забойстве двух шпікаў. У вязніцы пачаў сімуляваць псіхічнае захворванне. Дыягназ аб псіхічных парушэннях, якія праяўляюцца між іншым у агідзе да асоб, апранутых у мундзіры, паставіў яму кіраўнік варшаўскага шпіталя для звар’яцелых, якога Пілсудскі зачараваў доўгай размовай аб прыгажосці Сібіры (кіраўнік быў буратам). У той час яго перавялі для далейшага даследавання ў пецярбургскі шпіталь Мікалая Цудатворца, адкуль дзякуючы польскаму ўрачу (дзеячу ППС) Уладзіславу Мазуркевічу, Пілсудскаму ўдалося ўцячы 14 мая 1901 г., арганізатарам уцёкаў быў. Галоўны ўрач шпіталя, Атон Чачот, падаў прашэнне аб адстаўцы, якое задаволілі. Уцёкі забяспечылі Пілсудскаму пашану сяброў ППС. У 1902 г. ён быў абраны ў пашыраны склад ЦКР.
Спробы арганізацыі ўзброеных фарміраванняў
Пасля непрацяглага знаходжання ў Лондане Пілсудскі вярнуўся ў Польшчу і заспеў слабыя партыйныя структуры і апусцелую партыйную касу. У кароткі тэрмін распачаў рашучыя дзеянні, накіраваныя на паляпшэнне сітуацыі і радыкалізацыю дзеянняў арганізацыі. З 1902 г. распачалося выданне новага часопіса пад назвай «Барацьба» (Walka).
Падарожжа ў Японію
У лютым 1904 г., пад уплывам сітуацыі на Далёкім Усходзе, пачаў думаць пра арганізацыю падпольных баявых груп. Падчас руска-японскай вайны (1904—1905), жадаючы выкарыстаць клопаты царскага рэжыму, дзеячы ППС наладзілі неафіцыйныя кантакты з прадстаўнікамі іншых груповак, якія змагаліся за незалежнасць, у тым ліку і з Нацыянальнай Дэмакратыяй. У размовах з Раманам Дмоўскім пасрэднікамі былі i. Сацыялісты выказаліся за стварэнне польскіх легіёнаў у Японіі, якія б складаліся з палякаў-дэзертыраў з расійскай арміі. Да гэтай думкі дзеячы нацыянальна-дэмакратычнага руху аднесліся дастаткова скептычна. ППС спрабавала звязацца з японскімі пасольствамі ў Лондане і Парыжы, прапануючы ім перадачу разведвальнай інфармацыі ўзамен на падтрымку палякаў па пытаннях незалежнасці на будучай канферэнцыі пасля падпісання мірнага дагавора. Аднак гэтага не ўдалося зрабіць і ППС вырашыла накіраваць у Токіа Пілсудскага і.
Праз Лондан, Нью-Ёрк, Сан-Францыска i Ганалулу пасланцы ППС дасягнулі Токіа. Наведаўшы, між іншым, Генеральны Штаб, дэлегацыя заклікала японскі ўрад субсідаваць баявую арганізацыю ППС, дастаўкі зброі, падтрымаць вылучэнне польскага пытання на міжнароднай арэне і стварэнне польскага легіёна на тэрыторыі Японіі. Японскі ўрад на перамовах прадстаўляў генерал Ацушы Мурату, які адразу адмовіўся ад канцэпцыі стварэння польскіх узброеных аддзелаў. Сярод палякаў, з пункту гледжання японцаў, не было адзінства. У той час у Токіа знаходзіўся Раман Дмоўскі, які ствараў вобраз ППС, як маргінальнай групы, і займаўся толькі становішчам польскіх палонных з царскай арміі, якія ўтрымліваліся ў японскіх лагерах. Дмоўскі і Пілсудскі нават сустрэліся, але змест іх размовы застаўся не вядомы. Пасля лідар нацыянальных дэмакратаў склаў японскаму міністэрству замежных спраў дакладную запіску, у якой аднаўляў удзел у ваенным супрацоўніцтве з палякамі.
Дмоўскі імкнуўся праводзіць палітыку «разумнага згодніцтва». Па гэтай прычыне японцы не пайшлі на пагадненне з ППС. Усё скончылася перадачай апошняй 20 тысяч фунтаў.
Утварэнне атрадаў і паўваенных груп
Вярнуўшыся ў краіну, на канферэнцыі ЦКР у Кракаве Пілсудскі выказаўся за пачатак рашучых палітычных дзеянняў і ўзброеных выступленняў. Вынікам гэтай дзейнасці была дэманстрацыя 13 лістапада 1904 года на Грыбоўскай плошчы (Plac Grzybowski) ў Варшаве, якая перайшла ў вулічныя беспарадкі.
З пачаткам рэвалюцыі 1905 года Пілсудскі стварыў баявую арганізацыю ППС для барацьбы з самадзяржаўем. Ён стаў кіраўніком гэтай арганізацыі, якую зрабіў у значнай ступені незалежнай ад уплыву кіраўніцтва партыі, дзе пераважалі незадаволеныя радыкальнымі поглядамі Пілсудскага старыя дзеячы. Хутка колькасць членаў баявой арганізацыі дасягнула 2 тысяч. Яны здзяйснялі замахі на царскіх саноўнікаў, напады на павятовыя касы і цягнікі, якія перавозілі грошы, большая частка насельніцтва лічыла іх звычайнымі бандытамі. На такое стаўленне ўплывала і настроеная супраць ППС частка нацыянальнай дэмакратыі.
ППС-рэвалюцыйная фракцыя
У лістападзе 1906 г. у Вене адбываецца раскол у ППС. Пілсудскі ўзначаліў ППС-рэвалюцыйную фракцыю, у якую ўвайшла большасць членаў Баявой арганізацыі. Хутка ППС-РФ пачала сутыкацца з фінансавымі праблемамі, выйсцем з якіх былі ўзброеныя напады на банкі і паштовыя цягнікі з мэтай іх рабавання (г. зв. экспрапрыяцыі).
26 верасня 1908 г. баявая арганізацыя правяла ўдалую аперацыю пад Бязданамі, напаўшы на паштовы вагон цягніка, які праязджаў праз аддаленую на 25 км ад Вільні станцыю. Баевікі здабылі каля 200 тыс. рублёў. Грошы пайшлі на аплату пазык арганізацыі і падтрымку сем’яў арыштаваных і іх сем’яў.
Прыкладна ў той самы час Пілсудскі, які здаўна перажываў глыбокі крызіс у сямейных адносінах, знаёміцца з Аляксандрай Шчарбінскай. У іх нарадзіліся дзве дачкі — Ванда (1918) і Ядвіга (1920). Неафіцыйныя адносіны мелі месца да 1921 г., калі памёрла першая жонка Пілсудскага, што дазволіла Пілсудскаму 25 кастрычніка 1921 г. ажаніцца з Шчарбінскай.
Саюз актыўнай барацьбы
Пад канец чэрвеня 1908 г. у Львове па ініцыятыве Пілсудскага з’явіўся падпольны (Związek Walki Czynnej), якім кіраваў. Саюз быў звязаны з ППС-РФ, але імкнуўся не звяртаць увагі на партыйныя падзелы — далучаліся і іншыя, пераважна невялікія арганізацыі па барацьбе за незалежнасць, таму ў яго шэрагах апынуўся, між іншым, Уладзіслаў Сікорскі. Статут арганізацыі быў пазбаўлены партыйнай рыторыкі — Саюз, на думку Пілсудскага, павінны быў стаць асновай будучай польскай арміі. У жніўні 1909 г. Пілсудскі зноўку ўвайшоў у склад, абранага на з’ездзе ў Вільні ЦРК, стаўшы асобай, уплыў якой на пачынанні ў партыі быў вырашальным. Пілсудскі ў гэты час быў галоўным натхняльнікам антырасійскай пазіцыі палякаў, планаваўшых пры дапамозе Аўстра-Венгрыі вярнуць незалежнасць Польшчы (свае пастулаты ён змясціў у Практычных заданнях рэвалюцыі ў захопленых польскіх землях Расіі('Zadaniach praktycznych rewolucji w zaborze rosyjskim') у 1901), у адрозненні ад нацыянальных дэмакратаў, якія хацелі спярша аб’яднаць польскія землі пад царскім скіпетрам, а потым ужо імкнуцца да атрымання незалежнасці. Пазней дзейнасць арганізацыі была звязана з легальнымі польскімі структурамі — Саюзам стральцоў (Львоў), таварыствам «Стралец» (Кракаў) і Польскімі стралецкімі атрадамі.
Адносіны Пілсудскага да беларусаў і беларускага руху падчас ранняга этапу дзейнасці (1899—1908)
Беларускі даследчык Юрый Кітурка піша пра гэта так: ''У другой палове 90-х г. ХIХ ст. беларускай праблематыцы Юзаф Пілсудскі аддаваў няшмат увагі. У гэты перыяд на землях былога ВКЛ яго найбольш цікавіла толькі барацьба з русіфікацыяй і суперніцтва з Бундам і расійскімі рэвалюцыянерамі за ўплывы сярод мясцовага пралетарыяту.
Упершыню пра беларусаў як пра асобную нацыю Пілсудскі грунтоўна выказаўся ў лісце да Леона Васілеўскага ад 19 лістапада 1899 г.
У той час Пілсудскі ўсвядоміў для сябе неабходнасць узброенай барацьбы з расійскай уладай. Ён складаў планы паўстання, у якіх Літва, Беларусь і Украіна заўсёды займалі важнае месца. лідар ППС разлічваў, што на гэтых землях па даўняй традыцыі актыўна падтрымаюць выступленне ў Польшчы. Ён разумеў, што калі б удалося ўзгадніць нацыянальна-вызваленчыя акцыі на тэрыторыях усёй былой Рэчы Паспалітай, то шанцы на перамогу ў Каралеўстве значна павялічыліся б.
У стаўленні будучага кіраўніка II Рэчы Паспалітай да беларускага, украінскага і літоўскага народаў у гэты перыяд няцяжка прасачыць важную рысу: яны заўсёды разглядаліся Пілсудскім як несумненныя патэнцыяльныя саюзнікі ў барацьбе польскіх сацыялістаў за незалежнасць Польшчы. Ён спадзяваўся, што разбудзіць іх палітычную свядомасць можна з меншымі высілкамі, чым у расіян, бо ў іх няма веры ў цара. Узначаліць барацьбу з царскім рэжымам павінен быў польскі пралетарыят, які, на думку лідара ППС, заваюе вольнасць не толькі для сябе, але і для іншых нацый. Аднак гэта была далёкая перспектыва, таму Пілсудскі і яго паплечнікі значна больш увагі аддавалі актывізацыі ўсіх магчымых сепаратных рухаў у Расійскай Імперыі.
Пілсудскі не пісаў пра ўзровень цывілізаванасці і культуры беларускага народа, але ўскосна даў зразумець, што беларусаў з заходніх губерняў ён ставіў вышэй за жыхароў усходу Беларусі. Лідар ППС бачыў розніцу паміж беларусамі-праваслаўнымі і беларусамі -каталікамі. Апошнія, на яго думку, мелі больш высокі ўзровень нацыянальнай самасвядомасці і актыўна працавалі над развіццём беларускай нацыі. Пілсудскі добра ведаў, што амаль усю працу пасля стварэння сваёй першай нацыянальнай партыі (БРП-БРГ-БСГ) правялі беларусы-каталікі і разумеў, што менавіта яны, нягледзячы на іх адносную нешматлікасць, з’яўляюцца галоўнай сілай у беларускім руху.
I сусветная вайна
У перыяд, які папярэднічаў выбуху Першай сусветнай вайны Пілсудскі заангажаваўся ў арганізацыю разнастайных паўваенных арганізацый у Галіцыі. На з’ездзе прыхільнікаў актыўнай барацьбы 25 жніўня 1912 у Закапанэ ён быў ініцыятарам стварэння Польскага вайсковага скарба.
У пачатку 1914 г. Пілсудскі знаходзіўся ў Швейцарыі, Францыі i Бельгіі, дзе наведваў арганізаваныя на чужыне стралецкія аддзелы. Таксама чытае там шэраг лекцый на тэму паўстання 1863—1864 гг (у той самы час выйшла ў Познані яго праца пад назвай 22 студзеня 1863) i праблем у стварэнні польскіх узброеных сіл. .
Ялмары Віртанен
Ялмары Віртанен (Jalmari Virtanen,, вёска Майніемі, Фінляндыя — ) — карэльскі паэт. Пісаў на фінскай мове.
Юзаф Пілсудскі
Польскія легіёны
28 ліпеня 1914 г. распачалася аўстрыйска-сербская вайна. Яна стала пачаткам І сусветнай вайны. Ужо на наступны дзень Пілсудскі выдаў першыя загады пра мабілізацыю. 31 ліпеня Марыян Янушайціс-Жэгота канчаткова перадае пад яго камандаванне Польскія стралецкія атрады (Polskie Drużyny Strzeleckie) ў Львове. Пад апекай Аўстрыі з таварыства «Стралец», Польскага гімнастычнага таварыства «Сокал» i «Барташовых дружын» (Drużyny Bartoszowe) паўстала Першая кадравая кампанія, сфарміраваная 3 жніўня ў. Яна налічвала 144 салдаты, якімі камандаваў. Пілсудскі разглядаў гэты аддзел як месца падрыхтоўкі кадраў для будучага польскага войска. Кампанія вырушыла 6 жніўня ў бок Мехава, да, знішчаючы расійскія памежныя знакі.
Ялмары Віртанен
Друкаваўся з 1906 года. У ранніх творах адчуваецца паднявольнае становішча працоўных. У зборніках вершаў «Вольнай часінай» (1930), «Стройныя шарэнгі» (1931), «Чырвонае кантэле» (1937) асэнсаванне гістарчнага мінулага карэльскага народа, самабытнасць людскіх характараў і прыроды, паўночнага краю. Вядомы як драматург, перакладчык. Пераклаў на фінскую мову паасобныя творы Янкі Купалы.
Арыштаваны 14 лютага 1938 года. Асуджаны Асобай тройкай НКВД Карэльскай АССР ад 11 красавіка 1938 г па арт. 58-2-11 КК РСФСР на тэрмін 10 гадоў. Накіраваны ў Комі АССР. Памёр 2 красавіка 1939. Рэабілітаваны 25 мая 1955 года Вярхоўным судом СССР.
Юзаф Пілсудскі
Польскія легіёны
12 жніўня 1914 г., пасля таго, як легіёны ўвайшлі ў Царства польскае Пілсудскі выдае зварот, пасля ўваходжання польскіх войск у межы Царства Польскага, у якім абвяшчаўся камендантам польскіх войск, падначаленых створанаму ў Варшаве Нацыянальнаму ўраду. Гэта было дзеянне дыверсійнага характару, якое мела мэтай распаліць паўстанне на польскіх землях Расійскай імперыі (у рэальнасці такі ўрад ніколі не існаваў). Войскі Пілсудскага, аднак, не віталі з энтузіязмам — бо ўспрымалі за групу парушальнікаў і ўзурпатараў.
У Кельцах людзі ў паніцы замыкалі дзверы і вокны перад атрадамі, якія ўваходзілі ў горад. У такой сітуацыі палітыкі прааўстрыйскай арыентацыі (галіцыйскія нацыянальныя дэмакраты i кансерватары) стварылі 16 жніўня 1914 г. у Кракаве Галоўны нацыянальны камітэт (Naczelny Komitet Narodowy), якому з гэтага часу павінны былі падначальвацца польскія атрады. У дадатак, незадаволеным пачынаннямі Пілсудскага засталося аўстрыйскае ваеннае камандаванне. Яму пагражалі адкліканнем і ўключэннем палякаў у шэрагі аўстра-венгерскай арміі. У такой сітуацыі Пілсудскі пачынае перамовы з членамі Галоўнага Нацыянальнага камітэта — было падпісана пагадненне, у якім Пілсудскі адмовіўся ад склікання Нацыянальнага ўрада (Rządu Narodowego) ўзамен за тое, што кіраўніцтва над стралецкімі атрадамі застанецца ў яго руках. Дамовіліся, што кіраваць будучымі польскімі легіёнамі павінен будзе Камітэт, як мясцовае заканадаўчае прадстаўніцтва. Меркавалася, што будуць створаны два легіёны — у Заходняй і Усходняй Галіцыі, кіраўнікамі павінны стаць палякі, у званні палкоўнікаў і генералаў, дэлегаваныя з аўстра-венгерскай арміі.
У адносінах да роспуску Усходняга легіёну, Пілсудскі не падпарадкаваўся пастанаўленням ГНК аб тым, каб не набіраць у Заходні легіён жыхароў Царства Польскага. 5 верасня 1914 г. стварыў у Кельцах Польскую нацыянальную арганізацыю (Naczelny Komitet Narodowy), якую падтрымлівалі нямецкія ваенныя ўлады. Аднак з-за таго, што нямецкія войскі не змаглі захапіць Варшаву, Пілсудскі вымушаны быў падпарадкаваць ПОН ГНК у лістападзе 1914 г.
Адначасова ў кастрычніку 1914 г. Пілсудскі ініцыяваў стварэнне Польскай вайсковай арганізацыі (Polskiej Organizacji Wojskowej), тайнага таварыства, якое дзейнічала на ўсіх польскіх землях. Ён стаў галоўным камендантам гэтай структуры.
Пасля таго, як расійскія войскі разбілі армію аўстрыйскага генерала Віктара Данкля, Пілсудскаму было загадана вярнуцца разам з І Кадравай кампаніяй у Галіцыю. Хутка, аднак, ён вымушана зноў вярнуўся на тэрыторыю Царства Польскага, праводзячы рашучыя наступальныя дзеянні супраць расійскіх войск, пакуль аўстрыйская армія паводзіла сябе даволі пасіўна. Падчас таго, як наступленне царскіх войскаў развівалася, Пілсудскі вырашыў адыходзіць, незалежна ад загадаў аўстрыйскага камандавання, імкнучыся дасягнуць Кракава. Пад Малой Улінай, аддзелы каменданта выканалі рызыкоўны манеўр, вырываючыся з атачэння царскімі войскамі і дасягнуўшы 11 лістапада Кракава. Праз чатыры дні Пілсудскі атрымаў званне «брыгадзір»(brygadier), a 22 чэрвеня 1915 г. быў адзначаны аўстра-венгерскім.
У другой палове жніўня 1915 г. Пілсудскі з’явіўся ў Варшаве, якую ўжо занялі нямецкія войскі. Там, між іншым, робіць агляд аддзелаў Польскай ваеннай арганізацыі (пад кіраўніцтвам ), дамогшыся, у рэшце рэшт, уключэння варшаўскага батальёна ПАВ у І Брыгаду. Заблакаваў далейшае вербаванне ў Легіёны, дамагаючыся ад нямецкіх і аўстрыйскіх уладаў згоды на фарміраванне незалежнага польскага ўрада і польскай арміі.
27 лютага 1916 г. у Kарасыне Пілсудскі вяртаецца да рымска-каталіцкага веравызнання. Акт вырачэння пратэстантызму, прыгатаваны капеланам 1 палка кс. Генрыкам Цепіхале, утрымліваўся ў таямніцы. Сведкамі гэтай падзеі былі Казімеж Саснкоўскі і Баляслаў Венява-Длугашоўскі.
29 ліпеня 1916 г. брыгадзір Пілсудскі адмовіўся ад камандавання, жадаючы выказаць свой пратэст супраць грэблівых адносін да легіёнаў i непрызнання іх польскім войскам, якое змагаецца за незалежнасць. Яго накіравалі ў водпуск, адстаўка была прынята толькі 26 верасня. Гэта адстаўка выклікала масавую адмову палякаў ад службы ў войску. У тым ліку і з-за гэтага 5 лістапада 1916 г. Германская імперыя i Аўстра-Венгрыя складаюць пракламацыю (г.зв. Акта 5 лістапада) упершыню дэкларуючы стварэнне незалежнай польскай дзяржавы на землях Расійскай імперыі, акупаваных войскамі цэнтральных дзяржаў. Галоўным матывам для выдання такой пракламацыі было жаданне атрымаць шматмільённую польскую армію — саюзніка ў барацьбе з Расіяй. Акт 5 лістапада ставіць пытанне аб незалежнасці Польшчы згодна з міжнародным правам i прымусіў Вялікабрытанію i Францыю націснуць на царскую Расію, якая разглядала «польскае пытанне» як сваю ўнутраную праблему да саступак на карысць польскага пытання. Як вынік — Пілсудскі прапанаваў генерал-губернатару Гансу Хатвігу фон Беселеру — аўтару пракламацыі — сваю дапамогу ў арганізацыі польскай арміі на баку цэнтральных дзяржаў.
У Варшаве
12 снежня 1916 г. Пілсудскі прыехаў у Варшаву, дзе на Венскім вакзале яго віталі натоўпы людзей. Праз некалькі дзён увайшоў у склад Часовай дзяржаўнай рады (Tymczasowa Rada Stanu), дзе стаў рэферэнтам Ваеннай камісіі (яе статус нямецкія ўлады спецыяльна панізілі, яна не была нават дэпартаментам — у той час адпаведнік міністэрства). З 16 студзеня 1917 г. Польская ваенная арганізацыя падпарадкаваная ЧДР. У адпаведнасці са спадзяваннямі Пілсудскага ваенная перавага стала пераходзіць на бок Антанты; у Расіі адбылася Лютаўская рэвалюцыя. У гэтай сітуацыі Пілсудскі 2 ліпеня — выходзіць з ЧРД, заклікае польскіх салдат не прыносіць прысягі на вернасць Германіі, за што каля 3300 палякаў з былога Цартсва Польскага было інтэрнавана; прыкладна 3500 салдат з Галіцыі ўключылі ў склад аўстра-венгерскай арміі і выслалі ў Італію. Таксама распачаліся масавыя арышты барацьбітоў за незалежнасць — за краты трапілі, у тым ліку, Валерый Славек, i.
Арышт у Магдэбургу
Пілсудскі быў арыштаваны 22 ліпеня 1917. Яго перавезлі ў гданьскую турму, адкуль праз астрог у Шпандау і крэпасці Весэль трапіў у Магдэбург. Праз некалькі месяцаў да яго далучыўся. Падчас арышту (7 лютага 1918) у Пілсудскага і Аляксандры Шчарбінскай нарадзілася першая дачка  — Ванда. Ад моманту яго арышту, і да таго вялікая папулярнасць, — як ахвяры пераследаванняў і сімвала барацьбы з акупантамі — яшчэ болей узрастае. Становішча на фронце, якое стала пагаршалася, прымусіла немцаў разгледзець пытанне аб вызваленні Каменданта. Да яго прыслалі графа Гары Кеслера, якому было патрэбна здабыць ад Пілсудскага афіцыйную заяву, што той не стане чыніць немцам нічога благога. Аднак Пілсудскі катэгарычна адмовіўся падпісаць «дэкларацыю лаяльнасці». Аднак з выбухам у Германіі Лістападаўскай рэвалюцыі, у крэпасці з’явіліся два нямецкія афіцэры, апранутыя ў цывільнае адзенне, якія спярша перавезлі Пілсудскага і Саснкоўскага ў Берлін, адкуль спецыяльным цягніком яны былі накіраваны далей у Варшаву.
Вяртанне
10 лістапада 1918 Пілсудскі прыбывае да Варшавы, дзе на вакзале яго прывіталі, між іншымі, член Рэгенцкай рады (Rada Regencyjna), князь і кіраўнік Галоўнага камандавання Польскай ваеннай арганізацыі,. Рада прадугледжвала для Пілсудскага функцыі ваеннага міністра ў кабінеце Юзафа Свяжынскага. У гэты час ужо з’яўляліся мясцовыя асяродкі польскай улады на тэрыторыях, якія калісьці ўваходзілі ў склад Аўстра-Венгрыі, Расіі і Прусіі: народны ўрад левай арыентацыі Дашынскага ў Любліне, Польская ліквідацыйная камісія (Polska Komisja Likwidacyjna) у Кракаве (Вінцэнты Вітас), Нацыянальная рада (Rada Narodowa), Пазнаньская Галоўная народная рада (Naczelna Rada Ludowa). Дзякуючы гэтым арганізацыям, ўтваралася структура польскай дзяржаўнасці. Пілсудскі гарантаваў нямецкім салдатам бяспечнае вяртанне ў ахопленую рэвалюцыяй Германію. Такім чынам, удалося абмінуць першую з небяспек, якія пагражалі будучай незалежнасці. 11 лістапада Рэгенцкая рада перадала Пілсудскаму кантроль над войскам, a 12 лістапада — даручылі місію стварэння нацыянальнага ўрада. Пілсудскі вырашыў запрасіць у Варшаву ўрад Дашынскага ў Любліне, хоць і ведаў, што няма такой партыі, якая б змагла развязаць усе праблемы («Nie ma stronnictwa, czy partii, która by mogła powiedzieć, że własnymi siłami da radę wszystkim trudnościom»). З-за гэтага Пілсудскі вырашыў уключыць у склад ураду прадстаўнікоў і іншых партый. Гэта была нялёгка бо Пілсудскі, у першую чаргу, быў дзеячом левай арыентацыі.
14 лістапада Рэгенцкая рада скончыла сваю дзейнасць, перадаючы ў рукі каменданта свае цывільныя і ваенныя абавязкі. У выніку Пілсудскі фармальна, на некалькі дзён (да 22 лістапада 1918), стаў рэгентам Царства Польскага — да таго часу, калі ім было прынята рашэнне аб тым, што новая дзяржава будзе рэспублікай, а не манархіяй, як раней. Пілсудскі стаў таксама галоўнакамандуючым польскай арміі. Ужо 16 лістапада як кіраўнік дзяржавы афіцыйна абвясціў пра з’яўленне на міжнароднай арэне незалежнай Польскай дзяржавы. Такім чынам, ён фактычна стаў дыктатарам, першай задачай якога было ўтварэнне ўрада. На чале кабінета першапачаткова мусіў знаходзіцца Дашынскі, аднак не справіўшыся з гэтым, фарміраванне ўрада было даручана Енджэю Марачэўскаму. Склад кабінета які распачаў дзейнасць 18 лістапада быў падобны на склад люблінскага ўрада. Пілсудскі атрымаў у кабінеце пасаду Міністра ваенных спраў. Аднак пасля таго, як ён узяў сабе тытул Кіраўніка дзяржавы (Naczelnika Państwa) (ён паходзіць з часоў паўстання Касцюшкі 1794 года), адмовіўся ад пасады ў кабінеце Марачэўскага.
Кіраўнік дзяржавы
26 лістапада Пілсудскі выдае дэкрэт аб правядзенні выбараў ва Устаноўчы сход (Konstytuanta). Крыху раней быў выдадзены дэкрэт, які ўводзіў 8-гадзінны рабочы дзень і 46-гадзінны рабочы тыдзень. Таксама займаецца справамі парыжскага Нацыянальнага польскага камітэта (Komitet Narodowy Polski(КНП) (1917—1919)), у складзе якога знаходзіліся Раман Дмоўскі i Ігнацы Падарэўскі, прызнанага заходнімі дзяржавамі ў якасці польскага ўрада ў выгнанні. Пілсудскі пасля перамоў з прадстаўніком КНП Станіславам Грабскім, надзяліў камітэт правамі прадстаўляць Польшчу ў Версалі, дзе падводзіліся вынікі I Сусветнай вайны. У склад польскага прадстаўніцтва на мірных перамовах увайшлі таксама палітыкі з Польшчы (між іншымі і Ігнацы Дашынскі), як і дзеячы польскай эміграцыі (polonijni) (напрыклад Уладзіслаў Міцкевіч, сын Адама Міцкевіча). У сярэдзіне снежня Пілсудскі накіраваў у Францыю Баляслава Вяняву-Длугашоўскага, каб той пераканаў генерала ў мэтазгоднасці перакідвання Польскай арміі з Францыі (г.зв. Сіняй арміі) у Польшчу і яе выкарыстання на «крэсах». Лісты таксама былі накіраваныя Раману Дмоўскаму i французскаму маршалу Фердынанду Фошу (апошняга запэўніваў, што прагне наладзіць польска-французскае ваеннае супрацоўніцтва).
Сам Пілсудскі накіраваўся ў Львоў, дзе ішлі польска-ўкраінскія сутыкненні. Адначасова да кіраўніка дзяржавы даходзіла інфармацыя аб выбуху 27 снежня вялікапольскага паўстання. Пілсудскі не мог дапамагчы паўстанцам у ваенным плане і абмежаваўся накіраваннем на захад генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага.
Урад Марачэўскага задумваўся як часовы, Пілсудскі планаваў, што яго зменіць Ігнацы Падарэўскі. Пасля няўдалай спробы дзяржаўнага перавароту, аўтарамі якога былі праціўнікі Пілсудскага —, i. Хутка пасля гэтых падзей 18 студзеня 1919 кіраўнік польскай дзяржавы прызначыў прэм’ерам Падарэўскага. Адным з наступных дэкрэтаў Пілсудскага гэтага часу быў дэкрэт аб гарадскім самакіраванні — 4 лютага 1919.
26 студзеня 1919 адыліся выбары ў Сейм. На іх перамог Народна-нацыянальны саюз (Związek Ludowo-Narodowy), але ён не атрымаў дастатковай колькасці галасоў, не толькі каб скінуць урад Падарэўскагa, але пагатоў і адсунуць з пасады Пілсудскага. 20 лютага 1919, на трэцім пасяджэнні, скончыўся перыяд часовага знаходжання на пасадзе кіраўніка дзяржавы — Сейм надаў Пілсудскаму паўнамоцтвы кіраўніка дзяржавы, выдаючы Uchwałę Sejmu Ustawodawczego z dnia 20 lutego 1919 w sprawie powierzenia Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa. Гэта пастанова атрымала назву «Малой Канстытуцыі».
Польска-савецкая вайна
Адносна Расіі Пілсудскі заўсёды прытрымліваўся такой думкі: Пілсудскі імкнуўся да ліквідацыі пагрозы для Польшчы з усходу. Ён планаваў утварэнне на гэтых рубяжах некалькіх нацыянальных дзяржаў, якія пазней увайшлі б у федэрацыю на чале з Польшчай. Яны б мусілі стварыць своеасаблівы заслон перад Расіяй. Рэалізацыя такіх планаў патрабавала вялікага ваеннага патэнцыялу, аднак у той час польскае войска налічвала толькі 200 тыс. чалавек і ўсё яшчэ чакалася прыбыццё арміі Галера.
Кіраўнік дзяржавы разумеў, што ні «белыя» ні «чырвоныя» не захочуць адраджэння Польшчы, Пілсудскі прадпрымае рызыкоўны паход на Вільню. Гэта было раўназначна пачатку вайны з бальшавіцкай Расіяй. Першыя баявыя сутыкненні мелі месца ўжо 17 лютага 1919. Вільня пасля трох днёў баёў была занятая 21 кастрычніка. Аднак спроба Міхала Ромера стварыць урад адроджанага Вялікага Княства Літоўскага была беспаспяховай.
Пасля захопу Вільні галоўныя баявыя дзеянні распачаліся ва Усходняй Галіцыі. Польскае наступленне на паўднёвым усходзе распачалася 14 мая. Былі заняты Галіч i Станіславаў. У Парыжы было заключана пагадненне паміж Падарэўскім i прадстаўніком украінскага атаманa Сымона Пятлюры, у якім гаварылася аб супольнай барацьбе з бальшавікамі. Аднак пагадненне не было рэалізавана — Францыя непакоілася, што пагоршацца стасункі з «белым» генералам Антонам Дзянікіным. Тым часам Пілсудскі прыбывае на фронт і арганізоўвае новае наступленне (пачалося 28 чэрвеня). Як вынік, польскія войскі захапілі Цярнопаль і дайшлі да ракі Збруч. Польскія сілы працягвалі рухацца наперад. Адначасова была спроба дамовіцца з бальшавікамі — Пілсудскі, у тым ліку, накіраваў лісты Юліану Мархлеўскаму, у якім абяцаў затрымку наступлення ў замен на ўтварэнне Чырвонай арміяй нейтральнага пояса шырынёй 10 км. Ленін аднак зацягваў час, маючы поспехі ў барацьбе з «белымі». У гэтай сітуацыі Пілсудскі вырашыў інтэнсіфікаваць супрацоўніцтва з украінскімі сіламі Пятлюры.
28 лютага 1920 у Пілсудскага нарадзілася другая дачка — Ядвіга.
Паход на Кіеў
Пілсудскі лічыў, што польскі марш на Маскву — мерапрыемства, якое будзе мець мала шанцаў на поспех. Замест гэтага належыць бальшавікам: Згодна з гэтымі планамі, было падтрымана з’яўленне ў пачатку 1920 г. ў Варшаве, пад апекай польскага ўрада, расійскага Нацыянальнага камітэта, які прадстаўляў г. зв. «трэцюю», дэмакратычную Расію, якая б пагадзілася на існаванне незалежных Польшчы і Украіны.
Адначасова, пасля перамоў з атаманам Пятлюрай, былі падпісаныя дзве дамовы: палітычная (21 красавіка) і ваенная (24 красавіка). Яны гарантавалі дапамогу ў стварэнні Украінскай дзяржавы з боку Польшчы i ваенную дапамогу ў барацьбе з бальшавікамі з боку Украіны. Пілсудскі (з 19 сакавіка першы маршал Польшчы) загадаў распачаць 25 красавіка польскае наступленне. Яго мэтай быў захоп Кіева і вяртанне УНР. Першапачаткова польскія войскі дзейнічалі паспяхова, захопліваючы шмат палонных і хутка займаючы ўкраінскія тэрыторыі. 7 мая польскія і ўкраінскія часткі ўвайшлі ў Кіеў, у якім не было абаронцаў. Пілсудскі накіраваўся ў захопленую сталіцу Украіны з візітам, дзе заставаўся некалькі гадзін. Пасля вяртання ў Варшаву 18 мая, маршалак Сейму (выстаўлены Нацыянальнай Дэмакратыяй), вітаючы Пілсудскага, прыраўнаваў яго дзеянні да дзеянняў Баляслава Храбрага.
Адказам бальшавікоў на поспехі войска польскага былі контрнаступы: на поўначы — пад камандаваннем Міхаіла Тухачэўскага, і на поўдні — пад кіраўніцтвам Сямёна Будзённага, камандуючага 1-ай Коннай арміяй. Удар на поўдні прывёў да прарыву фронту. Пілсудскі, аднак, не збіраўся абараняць Кіеў — польскія аддзелы пад кіраўніцтвам Эдварда Рыдз-Сміглага пакінулі горад 10 чэрвеня 1920. Маршал планаваў перамясціць яго армію каб мець магчымасць атакаваць Будзённага, Але Рыдз-Сміглы альбо не зразумеў загаду, альбо загад зусім да яго не трапіў — Конармія прарвала фронт і польскія падраздзяленні былі вымушаныя адысці. На той час у бальшавікоў ужо была значная колькасная перавага.
На поўначы Пілсудскі планаваў утрымаць Вільню і затрымацца на лініі старых нямецкіх умацаванняў. Аднак недахоп вытрымкі і капітулянцкія настроі генерала Станіслава Шэптыцкага падарвалі гэты план. Чырвоная армія рухалася да Варшавы, праходзячы па 20 км у дзень.
Бітва за Варшаву
Крах пад Кіевам выклікаў хвалю крытыкі Пілсудскага ў Польшчы. 9 чэрвеня сышоў урад Скульскага; яго месца заняў кабінет, створаны Уладзіславам Грабскім.
1 ліпеня Заканадаўчы Сейм стварыў «Раду абароны дзяржавы» (Rada Obrony Państwa(ROP)), якая хоць і дзейнічала пад кіраўніцтвам Пілсудскага, аднак у пэўнай ступені абмяжоўвала яго ўладу. Насуперак пазіцыі маршала Рада звярнулася да саюзніцкай Найвышэйшай рады з просьбай аб пасрэдніцтве ў мірных перамовах. Пастановы Рады былі для Польшчы вельмі нявыгадныя, а на думку Пілсудскага — капітулянцкія (між іншым таму, што Антанта прызнавала «лінію Керзана» усходняй мяжой Польшчы). Аднак распачаліся мірныя перамовы, на якія накіравалася дэлегацыя новага ўрада, створанага Вінцэнты Вітасам 24 ліпеня.
У ноч з 5 на 6 жніўня Пілсудскі ў Бельведэры разважаў над магчымасцю наступу, а ўранні правёў размову з генералам Развадоўскім, што прывяло да распрацоўкі аперацыйнага загаду № 8358/III — сумеснага дасягнення Пілсудскага,, генерала i. Ён сфармуляваў план канцэнтрацыі і контрнаступу польскай арміі на рацэ Вепш. Вялікае значэнне для ходу бітвы над Віслай меў чарговы загад № 10 000 ад 10 жніўня 1920 года, распрацаваны па ініцыятыве кіраўніка штаба, генерала Развадоўскага. Згодна з ім, Вярхоўны кіраўнік (Naczelny Wódz) адмовіўся ад далейшага ўзмацнення ўдарнай групы, якая павінна была атакоўваць на Вепшы. Загад даў магчымасць некалькім дадатковым дывізіям узяць удзел у барацьбе падчас найдраматычнейшага здарэння: 14 жніўня 1920 г. бальшавікі прарвалі польскую лінію абароны пад Радзымінам i 5 армія генерала Уладзіслава Сікорскага падчас сутыкненняў каля ракі Вкры павінна была адбівацца ад праўзыходных савецкіх сіл.
12 жніўня Юзаф Пілсудскі накіраваўся ў штаб-кватэру ў Пулавах, дзе ў хвіліну слабасці адмовіўся ад пасад Кіраўніка дзяржавы (Naczelnika Państwa) і Вярхоўнага кіраўніка (Naczelnego Wodza) на карысць прэм’ера Вітаса. У лісце да прэм’ера адзначаў, што, на яго думку, калі перамовы з бальшавікамі не прынеслі плёну, Польшча павінна разлічваць на дапамогу краін Антанты, а тыя непасрэдна звязваюць яе з сыходам маршала з пасадаў. Вітас, аднак, адстаўкі не прыняў.
Стратэгічны поспех і палітычнае паражэнне
Ваенны поспех канчаткова быў замацаваны ў бітве на Нёмане, якая распачалася 20 верасня 1920 г. 25 верасня польскія атрады вызвалілі Гродна, а ўзятыя ў кляшчы рэшткі арміі Тухачэўскага былі вымушаны адыходзіць далей на Усход.
Неўзабаве пасля гэтага меў месца г.зв. бунт генерала Жалігоўскага, які, згодна з даручэннем Пілсудскага, робіць выгляд, што не падначальваецца загадам ваеннага камандавання і 9 кастрычніка займае Віленскую акругу, што прывяло да ўтварэння на гэтай тэрыторыі г. зв. Сярэдняй Літвы. Баявыя дзеянні афіцыйна былі перарваны ў выніку падпісання 12 кастрычніка 1920 у Рызе дамовы аб перамір’і ў вайне з бальшавікамі. Канчаткова вайна завяршылася падпісаннем Рыжскага мірнага дагавора.
Поспех Польшчы і яе арміі быў поўны, аднак Рыжскі мір і сілавое вырашэнне «літоўскай праблемы» азначалі крах палітычнай канцэпцыі, якая прадугледжвала ўтварэнне з краін былой Рэчы Паспалітай г.зв. «канфедэрацыі Міжмор’я». Парадаксальна, але дзеянні Пілсудскага прывялі да рэалізацыі канцэпцыі яго найвялікшага палітычнага апанента — Рамана Дмоўскага — які выступаў за асіміляцыю нацыянальных меншасцей у польскай нацыянальнай дзяржаве.
1921—1925 гг
18 сакавіка 1921 г. быў падпісаны Рыжскі мір з бальшавіцкай Расіяй. Распачаўся перыяд стабілізацыі і развіцця. 17 сакавіка была прынятая Канстытуцыя, у стварэнні якой Пілсудскі не прымаў удзелу. Баючыся, што будучы прэзідэнт будзе імкнуцца да дыктатуры(меркавалася, што ім будзе менавіта Пілсудскі), аўтары тэксту асноўнага закону абмежавалі паўнамоцтвы Кіраўніка дзяржавы. Акрамя ўхвалы асноўнага закону, Заканадаўчы сейм працягнуў тэрмін уласных паўнамоцтваў, і тым самым тэрмін абавязковага дзеяння «Малой Канстытуцыі».
У ноч з 16 на 17 жніўня 1921 г. у Кракаве памёрла першая жонка Юзафа Пілсудскага, Марыя. Да канца жыцця яна не згаджалася на развод, нягледзячы на тое, што яе муж здаўна жыў з Аляксандрай Шчарбінскай, з якой Пілсудскі 25 кастрычніка ажаняецца, а потым разам з жонкай пераязджае ў Бельведэрскі палац.
Тым часам урад Вітаса перажываў крызіс — грамадства было незадаволена адносінамі ўлады да паўстання ў Верхняй Сілезіі, якое выбухнула ў маі 1921 г. Пілсудскі доўга не прымаў адстаўкі кабінета Вітаса, але ў верасні яго змяніў Антоні Панікоўскі, які стаяў на чале г. зв. «кабінету прафесіяналаў». Маршал увёў у яго склад сваіх прыхільнікаў, сярод іншых там быў і Казімеж Сасноўскі (займаў пасаду кіраўніка ваеннага ведамства).
Замах на Пілсудскага ў Львове
25 верасня 1921 г. Пілсудскі пазбег смерці падчас замаху, які зрабіў на яго ўкраінец, член адной з украінскім арганізацый, якія змагаліся за незалежную Украіну. Няўдалы замах на Пілсудскага меў месца ў Львове — Федак стрэліў тры разы, але параніў толькі ваяводу.
Кабінетавы крызіс у 1922 г.
Сыход ураду Панікоўскага распачаў моцны «кабінетны» крызіс II Рэчы Паспалітай. 12 чэрвеня Пілсудскі праінфармаваў Канвент старэйшынаў Сейму, што задумваецца над тым, якім чынам інтэрпрэтаваць запіс у «Малой канстытуцыі», які гучаў наступным чынам: «Кіраўнік дзяржавы склікае ўрад у поўным складзе на падставе паразумення з Сеймам.» Каб вырашыць гэта пытанне, Сейм склікаў г. зв. «Галоўную камісію», якая павінна была дапамагчы маршалу з працэдурай склікання кабінета, той аднак не згадзіўся на кандыдата. На пасаду прэм’ера быў прызначаны Артур Слівінскі, урад якога пратрываў толькі да 7 ліпеня, калі падтрымліваць яго адмовіліся кракаўскія кансерватары.
Сейм, у сувязі з гэтым, кіраўніком урада абраў. Аднак гэту кандыдатуру не прыняў Пілсудскі, хоць Карфанты і дэклараваў згоду да супрацоўніцтва з маршалам. Зрэшты апошні абвясціў пра сваю хуткую саступку. Адмова падпісаць спіс асоб, якія павінны былі стварыць кабінет Карфанты выклікала тое, што 25 ліпеня была вынесеная прапанова аб абвяшчэнні Кіраўніку дзяржавы вотуму недаверу. Прапанова была падтрымана правымі дэпутатамі, аднак яна не прайшла — «за» было 186 дэпутатаў, «супраць» — 206.
У рэшце рэшт, пад канец ліпеня ўрад утварыў кансерватар Юліан Новак. У яго кабінеце кіраўніком МЗС стаў прыхільнік, Габрыэль Нарутовіч, што для маршала стала поспехам.
5 i 12 лістапада 1922 адбыліся парламенцкія выбары. Новы Сейм (як і Сенат) аказаўся раздроблены, бо як правыя, так і левыя, цэнтр і групоўкі нацыянальных меншасцей атрымалі прыкладна аднолькавую колькасць галасоў. Абедзве палаты, згодна з канстытуцыяй, мусілі ўтварыць «Нацыянальны сход» («Zgromadzenie Narodowe»), які мусіць ажыццявіць выбары прэзідэнта.