cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Брэст
Пад уладай Расійскай імперыі
Развіццё Брэста адбывалася пераважна на ўсход ад крэпасці, на месцы Кобрынскага фарштата. Рэгулярная планіровачная сетка вуліц утварала дробныя прамавугольныя або трапецападобныя кварталы. У 1842 годзе з горадзе адкрыты кадэцкі корпус. У 1845 годзе Брэст налічваў каля 18 тыс. жыхароў, быў зацверджаны яго новы герб: на мысе пры зліцці дзвюх рэк круг з сярэбраных шчытоў, над ім узвышаецца штандар крэпасці, у верхняй частцы гербавы знак Гродзенскай губерні — зубр. У 1846 годзе на Гандлёвай плошчы былі пабудаваны гандлёвыя рады, у 1856 годзе кафедральны Крыжаўзвіжанскі касцёл, у 1865 годзе Сімяонаўская царква. У 1860 годзе ў горадзе 6 плошчаў, 225 вуліц і завулкаў, у 1861 годзе — 20,9 тыс. жыхароў, 178 лавак, 27 заезных дамоў, карчма. У 1860-я гады працавалі 8 заводаў, 5 тытунёвых фабрык , 6 прадпрыемстваў па вырабе свечак, розныя майстэрні , 178 крам, 60 харчэўняў, 5 пастаялых і 2 заезныя дамы , з 1865 года мужчынская 4-класная прагімназія. У канцы 1870-х гадоў дзейнічалі гарадское 4-класнае і царкоўна-прыходскае вучылішчы, прыватны пансіён для шляхетных дзяўчат, з 1874 года — прыватная бібліятэка, з 1885 года — музычна-драматычнае таварыства.
Пасля завяршэння будаўніцтва чыгунак, што звязвалі Брэст з (1869), Масквой (1871),  (1873), Гомелем (1886), горад стаў буйным чыгуначным вузлом (уключаў 5 станцый, 4 вакзалы, 5 лакаматыўных і 2 вагонныя дэпо, іншыя прадпрыемствы). У 1883—1886 гадах узведзены будынак Цэнтральнага чыгуначнага вакзала (архітэктары Я. Гарбуноў, В. Лорберг, Л. Нікалаі); з 1888 года ў будынку і на перонах мелася электрычнае асвятленне.
У 1895 годзе існавалі 12 бальнічных устаноў (на 713 ложкаў), 5 аптэк. У 1897 годзе ў Брэсце 46 568 жыхароў (з іх 45,5 % пісьменных). Першае рэвалюцыйнае выступленне рабочых адзначана ў 1873 годзе на цагельным заводзе.
Пачатак XX стагоддзя
У 1903—1904 гадах дзейнічалі 2 гімназіі. У 1904 годзе працавалі 75 фабрычна-заводскіх прадпрыемстваў (858 рабочых), 784 рамесныя майстэрні (2834 чал.). Працоўныя горада і яго жыхары актыўна ўдзельнічалі ў рэвалюцыі 1905—1907 гадоў. У 1902—1906 гадах існавала Брэсцкая арганізацыя Польскай сацыялістычнай партыі ў Літве (ППС у Літве), у канцы 1905 года ў горадзе аформілася Брэсцкая арганізацыя РСДРП. Гэтыя арганізацыі кіравалі падрыхтоўкай і правядзеннем забастовак, маніфестацый і інш. выступленняў працоўных горада і салдат крэпасці. У 1905 годзе працоўныя горада правялі студзеньскую палітычную стачку, у тым жа годзе падтрымалі выступленні салідарнасці рабочых Беларусі з пралетарыятам Адэсы і Лодзі. Палітычную работу сярод салдат гарнізона вяла Брэсцкая ваенна-рэвалюцыйная арганізацыя РСДРП, якая ўзначаліла выступленні салдат 1905 і 1906 гадоў. У 1912 годзе ў горадзе створана праўдзісцкая група.
У Першую сусветную вайну Брэст-Літоўск 8 верасня года акупіраваны войскамі кайзераўскай Германіі. Усё насельніцтва Брэста — хто пад уздзеяннем расійскай антынямецкай прапаганды, хто пад прымусам казакаў — вымушана было пакінуць горад і падацца ў глыб Расійскай імперыі. Чыгуначных вагонаў для эвакуацыі хапіла толькі на невялікую колькасць гараджанаў. Большасці ж брэсцкіх сем’яў, якія вымушаныя былі пакінуць свае дамы і нажытую гадамі маёмасць, давялося дабірацца ў цэнтральныя раёны імперыі на ўласных падводах і пешшу, многія на гэтым шляху загінулі ад голаду і хвароб.
Адступаючае расійскае войска мела загад падарваць фарты Брэсцкай крэпасці і масты, а сам горад — спаліць. Вельмі многія будынкі ў горадзе сапраўды былі зруйнаваны і спаленыя спецыяльнымі камандамі расійскай арміі. За перыяд акупацыі (да канца 1918) у горадзе было спалена і разбурана 2500 будынкаў з 3670, узарвана частка ўмацаванняў крэпасці.
З 22 снежня года менавіта ў будынках на тэрыторыі крэпасці праходзіла мірная канферэнцыя Савецкай Расіі і краін Чацвяртнога саюза, пасля перагавораў 3 сакавіка 1918 года ў будынку Белага палаца крэпасці быў падпісаны мірны дагавор.
4 сакавіка 1918 года ўрад Украінскай Народнай Рэспублікі абвясціў горада сваёй часткай. Разам з тым, пасля абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 года, якое стала рэакцыяй беларусаў на Брэсцкі мір, што не ўлічваў інтарэсаў Беларусі, урад БНР абвясціў Брэст і ваколіцы тэрыторыяй беларускай дзяржавы. Тэрыторыя Палесся ад Брэста да Гомеля стала прадметам спрэчкі і перамоў паміж БНР і УНР. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Брэст быў уключаны ў склад Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі, дзе стаў цэнтрам раёна. Аднак на справе ўвесь гэты час, да лютага 1919 года, Брэст і ваколіцы знаходзіліся пад акупацыяй і поўным кантролем германскай арміі.
У пачатку студзеня 1919 года немцы пачалі эвакуіравацца з Брэст-Літоўска, эвакуацыя ішла на працягу месяца. 9 лютага 1919 года польскія атрады з аператыўнай групы генерала А. Лістоўскага і ўланы ўвайшлі ў Брэст-Літоўск.
У складзе Польскай Рэспублікі
9 лютага 1919 года ў Брэст-Літоўск увайшлі польскія атрады Віленскай самаабароны пад камандаваннем ротмістра. Палякі панеслі невялікія страты, здабыўшы значную колькасць нямецкай тэхнікі. 10 лютага 1919 года Віленскі атрад польскіх войск аб’яднаўся з атрадам 9-й пяхотнай дывізіі генерала. У сакавіку 1919 — жніўні 1920 гадоў пад кіраўніцтвам ЦК КП(б)ЛіБ у горадзе і наваколлі дзейнічалі Брэсцкі падпольны камітэт КП(б)ЛіБ (старшыня Я. Б. Быкін) і Брэсцкае камуністычнае падполле.
26 лютага 1920 года было прынятае рашэнне перадыслакаваць у Брэст з Эстоніі Асобны атрад БНР пад камандаваннем генерала Станіслава Булак-Балаховіча. З 5 сакавіка цягнікамі з Дзвінску ў Брэст ген. С. Булак-Балаховіч змог перавесці толькі частку салдат свайго атрада, якія адмовіліся раззбройвацца. Атрад генерала С. Булак-Балаховіча з некалькіх сотняў салдат быў размешчаны ў Брэсцкай крэпасці для падмацавання і перафарміравання і быў падпарадкаваны непасрэдна начальніку Польскай дзяржавы Юзафу Пілсудскаму.
1 жніўня 1920 года ў горад увайшлі часці Чырвонай Арміі, 19 жніўня 1920 года зноў заняты войскамі Польскай Рэспублікі.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Брэст-Літоўск у складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы, перайменаваны ў Брэст-над-Бугам і стаў цэнтрам Палескага ваяводства. У 1921 годзе горад, цэнтр Брэсцкага павета, налічваў 1941 будынак, 29 460 жыхароў. Тут працавалі чыгуначныя, швейныя, зброевая і механічныя майстэрні, тытуневая фабрыка, гарэлачны завод акцыянернага таварыства «Познань», піваварны завод «Карона», лесапільны завод, млын. Без расійскага рынку страцілі былое значэнне Дняпроўска-Бугскі канал і чыгуначны вузел. У 1920—1930 гадах дзейнічаў акруговы камітэт «Чырвонай дапамогі» — Заходняй Беларусі. На працягу 1923—1938 гадоў дзейнічалі Брэсцкая акруговыя і гарадскія арганізацыі КПЗБ, КСМЗБ ; рэвалюцыйна-дэмакратычныя арганізацыі: Беларуская сялянска-работніцкая грамада, клуб «Змаганне»; культурна-асветніцкая арганізацыя Таварыства беларускай школы. У 1922—1925 гадах баставалі рабочыя друкарні, тытунёвай фабрыкі, лесапільнага завода, чыгуначнікі, швейнікі і інш. 21 лютага 1926 года адбылася дэманстрацыя беспрацоўных.
У студзені 1927 года ў Брэсце адбыўся суд, арганізаваны польскімі ўладамі, над групай дзеячаў КПЗБ, у т.л. В. З. Харужай, З. Ф. Паплаўскім. У 1928—1930 гадах адбыліся выступленні рабочых лесапільных прадпрыемстваў, чыгуначнікаў.
У 1925 годзе пабудавана электрастанцыя. У 1929 годзе пражывалі 37 684 жыхары, дзейнічалі 2 бібліятэкі (гарадская і настаўніцкая), 2 кінатэатры, 19 школ (з іх 7 пачатковых, 7 прыватных, сярэдняя тэхнічная, гандлёвая, гарадская кваліфікацыйная, 2 рамесныя), 7 гімназій (у т.л. 1 дзяржаўная, 3 прыватныя польскія, 2 прыватныя яўрэйская, 1 прыватная руская), 3 бальніцы (гарадская на 60 ложкаў, чыгуначная на 150 ложкаў, яўрэйская на 90 ложкаў), некалькі прыватных лячэбніц.
21 чэрвеня 1929 года і 29 лістапада 1933 года да гарадской гміны Брэста былі далучаны часткі і. Сярод іншых у 1929 годзе ў межы горада былі ўключаны Граеўская Слабодка (іншая назва Граеўка), Кіеўская Слабодка (іншая назва Кіеўка), в. Шпановічы. 1 снежня 1933 года далучана таксама частка.
У 1936 годзе ў горадзе 18 школ, 5 гімназій, 3 кінатэатры, бібліятэка. У 1937 годзе 51,2 тыс. жыхароў.
У Другой сусветнай вайне
1 верасня 1939 года нацысцкая Германія напала на Польшчу, 14 верасня захапіла Брэст (акрамя крэпасці). У час абароны Брэсцкай крэпасці палякі за тры дні адбілі 7 атак нямецкіх атак, пры гэтым людзкія страты з боку абаронцаў склалі каля 40 %. Познім вечарам 17 верасня і ноччу з Цытадэлі выйшла большасць абаронцаў у напрамку Кодня, для прыкрыцця асноўных сіл у крэпасці засталіся добраахвотнікі. Толькі 18 верасня немцы з боку Цярэспаля ўвайшлі ў Цытадэль.
17 верасня 1939 года Чырвоная Армія перайшла савецка-польскую граніцу. 20 верасня перадавыя часткі 29-й лёгкатанкавай брыгады 4-й арміі пад камандаваннем Сямёна Крывашэіна падышлі да Брэста. У горад была накіравана разведка, а ў штаб 29-й брыгады прыбыла нямецкая дэлегацыя. Паводле савецка-нямецкага пратакола аб усталяванні дэмаркацыйнай лініі на тэрыторыі былой Польскай дзяржавы, падпісанага 21 верасня 1939 года прадстаўнікамі савецкага і нямецкага камандаванняў, горад адыходзіў да СССР. 22 верасня адбылася афіцыйная працэдура перадачы Брэст-Літоўска і Брэсцкай крэпасці савецкаму боку, у час якой па цэнтральнай вуліцы ўрачыстым маршам прайшлі нямецкія і савецкія падраздзяленні  , пасля чаго ў цэнтр горада ўвайшлі падраздзяленні Чырвонай арміі.
З 4 снежня 1939 года — цэнтр Брэсцкай вобласці, з 15 студзеня 1940 года — аднайменнага раёна. На 1 верасня 1940 года ў горадзе 24 прамысловыя прадпрыемствы, 17 школ, 2 тэхнікумы, 3 вучылішчы, Рускі драматычны тэатр, 68,8 тыс. жыхароў.
У Вялікую Айчынную вайну Брэст у ліку першых прыняў на сябе ўдар нямецка-фашысцкіх захопнікаў і 22 чэрвеня 1941 года быў захоплены. Гераічная абарона Брэсцкай крэпасці савецкімі воінамі доўжылася да канца ліпеня 1941 года. Гітлераўцы ўстанавілі ў горадзе жорсткі акупацыйны рэжым. Яны стварылі ў горадзе 4 канцлагеры з 8 аддзяленнямі і філіяламі, знішчылі звыш 40 тысяч чалавек (у вобласці больш за 83,9 тыс. чал.), зруйнавалі ўсе прадпрыемствы і культурна-асветныя ўстановы, 48,7 % жыллёвага фонду.
З пачаткам нямецкай акупацыі Брэст некалькі разоў мяняла сваю адміністрацыйную прыналежнасць. На пачатку акупацыі 1 жніўня 1941 года Брэст і ўся тагачасная Брэсцкая вобласць БССР, як і Беластоцкая вобласць, былі далучаны да Усходняй Прусіі і ўваходзілі ў склад Беластоцкай акругі. Але ўжо 1 верасня 1941 года тэрыторыю Беларускага Палесся (Брэсцкая, Пінская і Палеская вобласці) разам Брэстам далучылі да Рэйхскамісарыята «Украіна». Генеральны камісар Беларусі Вільгельм Кубэ лічыў памылкай уключэнне поўдня Беларусі ў склад Рэйхскамісарыята «Украіна» і на нарадзе гебітскамісараў у Мінску ў красавіку 1943 года выказваў сваю нязгоду з перадачай апошняму «значнай часткі тэрыторыі Паўднёвай Беларусі», а таму прапаноўваў рэйхскамісару Украіны Эрыху Коху перанесці лінію падзелу да «пінскіх балот». Аднак гэта пытанне вырашала кіраўніцтва іншых устаноў Трэцяга Рэйху, у першую чаргу Галоўнае камандаванне сухапутных войскаў і кіраўніцтва міністэрства па занятых усходніх тэрыторыях. Менавіта рэйхсміністр Альфрэд Розенберг вызначыў мяжу паміж Украінай і Беларуссю на поўнач ад Прыпяці, бо такі падзел, хоць і не адпавядаў інтарэсам ваеннага кіраўніцтва, але забяспечваў Рэйхскамісарыят «Украіна» лесам і дрэваматэрыяламі, а таксама ствараліся ўмовы для выкарыстання сістэмы каналаў Прыпяці і чыгункі Брэст — Гомель.
1 верасня 1941 года а 12-й гадзіне дня была афіцыйна створана Генеральная акруга «Брэст-Літоўск» (Generalbezirk Brest-Litowsk). Месцазнаходжаннем генеральнага камісарыяту быў Брэст-Літоўск. На працягу восені 1941 года тут утварыліся кіруемыя органы новай грамадзянскай адміністрацыі — гебітскамісарыяту (акругі) ў Брэст-Літоўску. 1 студзеня 1942 года адбылося перайменаванне Генеральнай акругі «Брэст-Літоўск» у Генеральную акругу «Валынь-Падолле». Аднак да 19 чэрвеня 1942 года адміністрацыйны цэнтр акругі яшчэ знаходзіўся ў Брэст-Літоўску, пасля чаго яго перанеслі ў Луцк. 8 верасня 1942 года Брэсцкі гарадскі (Kreisgebiet Brest-Litowsk-Stadt) і Брэсцкі сельскі гебіт (Kreisgebiet Brest-Litowsk-Land) аб’ядналі ў адзін новы Брэсцкі гебіт (Kreisgebiet Brest Litowsk). У лютым 1944 года тэрыторыю Брэсцкага гебіта (а таксама Кобрынскага і Пінскага гебітаў) з Генеральнай акругі «Валынь-Падолле» перадалі ў склад Генеральнай акругі «Беларусь», якая ўваходзіла ў склад Рэйхскамісарыята «Остланд».
У Брэсце дзейнічалі абласная і гарадская антыфашысцкія арганізацыі, патрыятычнае падполле, камсамольска-маладзёжнае падполле, падпольны абком КП(б)Б, партызанскае злучэнне, падпольны гаркам КП(б)Б, ЛКСМБ, у кантакце з якімі працавалі падпольныя камсамольскія органы. З мая 1942 года дзейнічала падпольная друкарня, выдаваліся падпісныя газеты «За Родину» і «Заря». Горад вызвалены 28 ліпеня 1944 года ў ходзе Люблін-Брэсцкай аперацыі войскамі 1-га Беларускага фронту.
Пасляваеннае развіццё
8 мая 1965 года Брэсцкай крэпасці было нададзена ганаровае званне крэпасць-герой, з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка». У 1969—1971 гадах на тэрыторыі Брэсцкай крэпасці ўтварыўся мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой».
У пасляваенны перыяд у межы горада ўвайшлі навакольныя вёскі: Адамкова, Бярозаўка 1-я, Бярозаўка-2-я (усе 1958), Бярозаўка (1968), Валынка (у 1921—1939 гадах называлася Траўгутава), Вулька-Падгародска, Гузні (абедзве 1968), Дуброўка (1979), Кавалёва (1958), Кацельня-Падгародская (1968), Кацінбор (1979), Крушына (1968), Лысая Гара (1958), Пугачова (1979), Рэчыца, Трышын (абедзве 1968); Паўднёвы пасёлак (1958).
Сучаснасць
Са студзеня 2018 года ў горадзе праходзілі пратэсты супраць будаўніцтва акумулятарнага завода.
Брэст стаў адным з цэнтраў пратэстаў 2020—2021 гадоў. 10 жніўня 2020 года тут праходзілі сутыкненні супрацоўнікаў АМАП з пратэстоўцамі, у час якіх карнікі ўжывалі светлашумавыя шашкі. 11 жніўня ў Брэсце быў паранены ўдзельнік пратэстаў Генадзь Шутаў. Яго ў крытычным стане перавялі ў шпіталь Міністэрства абароны, дзе 19 жніўня ён памёр. 16 жніўня 2020 года ў Брэсце прайшоў.
Архітэктура
Ужо ў 1945 годзе ў адпаведнасці з рашэннем Савета Міністраў БССР пачаліся работы па генеральным плане аднаўлення і рэканструкцыі Брэста. Распрацоўка яго вялася супрацоўнікамі інстытута «Белдзяржпраект» і была завершана ў 1948 годзе (план удакладняўся і карэкціраваўся архітэктарам Г. А. Парсаданавым да 1953 года). Генеральны план вызначаў напрамак развіцця горада на 2 пасляваенныя дзесяцігоддзі і прадугледжваў удасканаленне планіровачнай структуры горада, разбіваў усю тэрыторыю Брэста на планіровачныя раёны, якія, у сваю чаргу, дзяліліся на прамысловыя і жылыя раёны, мікрараёны. Горад развіваўся ва ўсходнім (раёны Кіеўка і Усходні), паўночным (Адамкава — Рэчыца — Граеўка) і часткова паўднёвых напрамках. Прадугледжвалася аднаўленне, рэканструкцыя і добраўпарадкаванне цэнтра горада і галоўных магістралей — вул. Леніна (звязвала Прывакзальную плошчу з набярэжнай р. Мухавец) і вул. Маскоўскай (пачыналася каля Брэсцкай крэпасці і пераходзіла ў шашу Брэст—Масква). Забудоўвалася плошча Леніна як адміністрацыйна-грамадскі цэнтр Брэста. У цэнтры ўзводзіліся 4—5-і павярховыя дамы (архітэктары А. Сувораў, З. Леўчанка); рэканструяваны чыгуначны вакзал (1956), пабудаваны універмаг (1955), гасцініца «Буг» (1958).
Згодна з новым генеральным планам развіцця Брэста, які быў зацверджаны Саветам Міністраў БССР у 1965 годзе (распрацаваны ў інстытуце «Белдзяржпраект», архітэктары Ю. Глінка, Я. Ліневіч, А. Гарбачоў), далейшае развіццё горада адбывалася ва ўсходнім напрамку: ствараўся ўсходні прамысловы вузел, вялося будаўніцтва буйнейшага раёна Усход, які ўключае 7 мікрараёнаў і грамадскі цэнтр. Спрыяльным для прамысловага і жыллёвага будаўніцтва па генеральным плане з’яўляўся і паўднёвы напрамак. У 1976 годзе план быў скарэкціраваны да 2000 года ў Мінскім філіяле Цэнтральнага навукова-даследчага і праектнага інстытута горадабудаўніцтва (архітэктары Г. Булдаў, Р. Арцёмчык). У 1970-я гады пачалося асваенне зямель пад жылую забудову ў паўднёвым напрамку (левабярэжная частка р. Мухавец). Паўднёвы жылы раён разлічаны на 70—80 тыс. жыхароў і складаецца з 6 мікрараёнаў. У пачатку 1970-х гадоў у Брэсце сфарміравалася 6 раёнаў, дзе вялося будаўніцтва жылля: паўднёвы, цэнтральны, усходні, Граеўскі, Адамкова—Рэчыца і раён Камянецкай шашы. Паводле праекта планіроўкі цэнтра Брэста 1968 года (архітэктары В. Анікір, Г. Трушнікава) фарміруецца ансамбль грамадскіх будынкаў у раёне плошчы Леніна, рэканструюцца вуліцы Леніна і Савецкая, забудоўваецца Маскоўская вуліца.
У 1985 годзе ў Беларускім навукова-даследчым і праектным інстытуце горадабудаўніцтва распрацаваны праект рэгенерацыі гістарычнай часткі Брэста, які прадугледжваў захаванне планіроўкі, што склалася гістарычна, як помніка горадабудаўніцтва. Гэты праект стаў першым вопытам у серыі праектаў рэгенерацыі гістарычных гарадоў Беларусі. У сувязі з будаўніцтвам прадпрыемстваў паўднёвага прамысловага вузла ў 1980-я гады асвойваецца новы раён горада — паўднёва-ўсходні (з 1983 года забудоўваецца мікрараён Паўднёвы Усход-3; архітэктары Карват, М. Козік). У паўднёвым прамысловым вузле размешчана машына-будаўнічае аб’яднанне.
У 1992 годзе БелНДІПгорадабудаўніцтва распрацаваў чарговы ген. план развіцця Брэста (галоўны архітэктар А. Зайцава), які прапануе канцэпцыю комплекснага развіцця горада. Адметнай асаблівасцю праекта з’яўляецца сацыяльная накіраванасць горадабудаўнічых рашэнняў. У ім больш поўна ўлічана інтэграцыя паміж горадам і сумежнымі з ім тэрыторямі. Умовы планіровачнага развіцця дазваляюць пашырэнне горада ў паўночным і паўднёвым напрамках. Асноўнае жыллёвае будаўніцтва весці на тэрыторыях, якія прымыкаюць да вул. Паркавай і працягу бульвара Шаўчэнкі ў паўднёвай частцы горада, да вул. Лейтэнанта Рабцава ў паўночнай частцы, а таксама да вуліцы Піянерскай у раёне Бярозаўкі. Актыўнаму асваенню належыць тэрыторыя, абмежаваная вул. Маскоўскай і р. Мухавец.
Клімат
Метэаназіранні ў Брэсце вядуцца з 1834 года. Клімат у раёне горада — умерана кантынентальны. З-за ўплыву марскіх паветраных мас характэрна мяккая зіма і ўмерана цёплае лета. Цыклоны, якія з’яўляюцца прычынай гэтага, перамяшчаюцца з Атлантычнага акіяна з захаду на ўсход. Сярэдняя тэмпература студзеня −2,6 °C, ліпеня +19,3 °C. Гадавая колькасць ападкаў 609 мм. Сярэднегадавая тэмпература паветра ў Брэсце складае +8,2 °C, сярэднегадавая хуткасць ветру —, сярэднегадавая вільготнасць паветра — 76 %. Вегетацыйны перыяд доўжыцца 214 сутак.
У годзе ў сярэднім 160 дзён ідзе дождж, 68 дзён — снег. Туманы назіраюцца на працягу 33 дзён, навальніцы — 27 дзён.
Паводле фізіка-геаграфічнага раянавання, горад размешчаны на Высокаўскай раўніне ў межах заходняй часткі Беларускага Палесся — Брэсцкім Палессі.
Экалогія
Ад стацыянарных крыніц, размешчаных у горадзе, у атмасферу паступае 3,2 тыс. тон забруджвальных рэчываў, высокая доля выкідаў ад транспарту (для Брэсцкай вобласці дасягае 87 % ад усіх выкідаў).
Гідраграфія
Гідраграфічная сітуацыя вызначаецца ракой Заходні Буг, якая праходзіць на паўднёва-заходняй ускраіне горада і Мухавец, які ўпадае ў яе і перасякае горад з усходу на захад. У межах горада рака Мухавец утварае шматлікія затокі, старыцы і выспы. У забудаванай частцы горада размешчана некалькі невялікіх сажалак. У поймах рэк развіта сістэма меліярацыйных каналаў, прымеркаваных пераважна да паўднёвай ускраіны.
Рэльеф
Рэльеф мясцовасці, на якой размясціўся горад, вызначаецца размяшчэннем у межах Высокаўскай раўніны, а таксама далінамі рэк. Даліны рэк у межах горада шырокія, у раёне Брэсцкай крэпасці яны злучаюцца.
Глебы
Паводле глебава-геаграфічнага раянавання, тэрыторыя Брэста адносіцца да Брэсцка-Драгічынска-Іванаўскага раёна. Натуральнае глебавае покрыва ў забудаванай частцы горада моцна змененае, на прысядзібных участках акультураны. Захаваныя на адкрытых прасторах (у лясах, лесапарках, водна-зялёнай сістэме) натуральныя глебы пераважна дзярнова-падзолістыя, слабаглеяватыя на супесках, сустракаюцца дзярнова-глеяватыя і глеевыя на суглінках, супесках і пясках, а таксама тарфяна-балотныя (у поймах рэк).
Клімат
Паводле клімату Брэст размешчаны ў Паўднёвай агракліматычнай вобласці. Сума тэмператур паветра вышэй за +10 °C перавышае 2400 °C. Сярэдняя тэмпература ліпеня +18,0—18,5 °C, студзеня −4,5 °C. Абсалютны мінімум тэмпературы набліжаецца да —36 °C. За год выпадае менш за 600 мм ападкаў. Перыяд вегетацыі раслін складае 198—204 дні. Горад адносіцца да Паўднёвага раёна інтрадукцыі.
У складзе гарадскіх зямель Брэста лясныя масівы і дрэвава-хмызняковая расліннасць займаюць 20,2 %, ворныя землі — 12,2, землі пад воднымі аб’ектамі, лугамі і балотамі — 5, 5,2 і 1,7 % адпаведна, пад забудовай, дарогамі і камунікацыямі — 28,5 %
Флора
Фізіка-геаграфічныя і глебава-кліматычныя ўмовы вызначылі асаблівасці натуральнай расліннасці, што расце на тэрыторыі горада, якая прадстаўлена лясамі, размешчанымі на паўночным усходзе, паўднёвым захадзе і паўднёвым усходзе горада, а таксама поймавымі лугамі і дрэвава-хмызняковай расліннасцю.
Лясы Брэста прымеркаваны да падзоны шырокалісцева-іглічных лясоў, размешчаны ў межах Бугска-Палескай геабатанічнай акругі, Бугска-Прыпяцкага лесарасліннага раёна.
Лугі прадстаўлены мурожнымі на незабудаваных участках у міжрэччах і надабалонных тэрасах і поймавымі — у далінах рэк Мухавец і Заходні Буг. На гарадской тэрыторыі яны досыць моцна антрапагенна ператвораны ў час добраўпарадкавання.
Ландшафтна-рэкрэацыйны комплекс
У горадзе маецца (2010) 5 паркаў (140,2 га), 13 сквераў (23,3 га), 6 бульвары (15,1 га), 1 сад (0,4 га), 7 азелянёных тэрыторый грамадскіх цэнтраў (12,0 га), водна-зялёная сістэма (499,5 га), 4 гарадскія пляжы (9,8 га), 7 асабліва ахоўных тэрыторый (70,1 га), а таксама гарадскія лясы, лесапаркі і іншыя азелянённыя тэрыторыі (1282,0 га).
Ландшафтна-рэкрэацыйны комплекс Брэста складаецца як з добраўпарадкаваных тэрыторый: паркаў (з улікам Мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць» — 117,3 га), сквераў (74,7 га), бульвараў (39,1 га), азелянёных тэрыторый водна-зялёнай сістэмы (107 га з улікам тэрыторый, якія прылягаюць да вяслярнага канала), так і рэкрэацыйных лясоў, якія займаюць амаль 80 % у структуры комплексу.
Станам на 2019 год у горадзе маецца 9 асабліва ахоўных прыродных тэрыторый, сярод якіх біялагічныя заказнікі мясцовага значэння Барбастэла (6,61 га) і Брэсцкі (66,71 га), батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння елкі звычайныя змеепадобнай формы «Брэсцкія», помнікі прыроды мясовага значэння бук лясны, вішня птушыная, дуб чарэшчаты, плюшч звычайны, тарфянік Дуброўка, Брэсцкая крынічная струга.
Узровень азелянення горада складае 21,4 %, што значна ніжэй за норму (40 %), забяспечанасць насаджэннямі агульнага карыстання — 76,6 м²/чал. пры норме для буйных гарадоў 10—11 м²/чал. .
Размяшчэнне аб’ектаў агульнага карыстання ландшафтна-рэкрэацыйнага комплексу Брэста арганізавана неадпаведна месцам лакалізацыі рэкрэацыйнага попыту. У цэнтры горада забяспечанасць насельніцтва аптымальная, на некаторых участках вышэй за існую норму. На перыферыі горада, у тым ліку і ў раёнах высакашчыльнай шматкватэрнай забудовы, дзе пражывае значная частка гараджан, адзначаецца іх дэфіцыт. Найбольшы дэфіцыт — на ўчастках, ізаляваных ад аб’ектаў рэкрэацыі прамысловымі зонамі, спецтэрыторыямі, чыгункай, г. з. у граніцах вуліц Фартэчнай, Кіжаватава, Чыгуначнай, на паўночным захадзе Брэста. Пры ўліку лясоў і рэзервовых азелянёных тэрыторый сітуацыя некалькі змяняецца ў паўночна-ўсходняй частцы горада. Аднак у яго паўночна-заходняй частцы на ўчастках жылой забудовы, якія акружаны прамзонамі, спецтэрыторыямі, чыгункай і характарызуюцца адсутнасцю добраўпарадкаваных рэкрэацыйных аб’ектаў, а таксама рэзерву для іх стварэння, дэфіцыт захаваецца.
Флора і фаўна
Паводле папярэдніх дадзеных у межах горада насяляюць і растуць больш за 40 ахоўных відаў (у тым ліку 24 віды раслін і каля 20 відаў пазваночных жывёл). Такія лічбы ідуць побач з колькасцю ахоўных відаў на асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях
Раёны горада
Падзяляецца на 2 раёны — Ленінскі і Маскоўскі.
Мікрараёны: Адамкова, Бярозаўка, Вулька-Падгорская, Вычулкі, Граеўка, Дуброўка, Новыя Задворцы, Старыя Задворцы, Кіеўка, Кавалёва, Кацін Бор, Лысая Гара, Паўднёвы, Плоска, Пугачова, Рэчыца, Трышын, Усход.
Насельніцтва
Насельніцтва Брэста на 1 студзеня 2020 года склала 339 700 чалавек. Брэст — найбуйнейшы горад Брэсцкай вобласці і шосты па колькасці насельніцтва ў Рэспубліцы Беларусь пасля Мінска, Гомеля, Віцебска, Магілёва і Гродна. За 1959—2019 гады колькасць насельніцтва горада вырасла амаль у 5 разоў.
Эканоміка
Брэст — буйны прамысловы цэнтр Беларусі, пры гэтым 70 % усёй прамысловасці горада — перапрацоўчыя прадпрыемствы (2021 г.).
У 1996 годзе створана свабодная эканамічная зона «Брэст».
Прамысловасць
Найбуйнейшыя прадпрыемствы машынабудавання і металаапрацоўкі: Брэсцкі электратэхнічны завод, «Брэстгазаапарат», Брэсцкі завод сельскагаспадарчага машынабудавання, Брэсцкі машынабудаўнічы завод, Брэсцкі электралямпавы завод і інш.
З галін лёгкай прамысловасці развіты трыкатажная (Брэсцкі панчошны камбінат), вытворчасць дываноў і дывановых вырабаў (Брэсцкі філіял ААТ «Віцебскія дываны») і інш.
Дзейнічаюць прадпрыемствы і іншых галін прамысловасці.
Турызм
Брэст — перспектыўны цэнтр турызму Беларусі міжнароднага значэння.
Гасцініцы «Беларусь», «Брэст-Інтурыст», «Буг» і іншыя.
У межах горада находзяцца 4 ведамасных санаторыя-прафілакторыя, у т.л. РУП «Брэсцкае аддзяленне Беларускай чыгункі».
Транспарт
Вузел аўтамабільных дарог і чыгунак у напрамку на Баранавічы, Лунінец, Ковель, Беласток, Варшаву. На тэрыторыі горада 3 памежных пункты пропуску праз дзяржаўную мяжу Рэспублікі Беларусь.
За 3,5 км на ўсход ад Брэста знаходзіцца Аэрапорт Брэст (міжнародны код — BQT), які быў уведзены ў эксплуатацыю ў 1976 годзе. У 1986 годзе Брэсцкаму аэрапорту нададзены статус міжнароднага, магчымая колькасць пасажыраў складае 400 чалавек за гадзіну.
У лютым 1947 года з’явіўся гарадскі аўтобус і таксі, у 1969 годзе — маршрутнае таксі, у 1981 годзе — тралейбусы.
У 1940 годзе заснаваны Брэсцкі рачны порт.
Культура
У Брэсце дзейнічае Брэсцкі тэатр драмы, Брэсцкі абласны тэатр лялек, Брэсцкая абласная філармонія, 2 кінатэатры і інш. У рэпертуары Брэсцкага лялечнага тэатра сёння каля 30 дзіцячых і сямейных спектакляў. Праводзяцца фестывалі: міжнародны класічнай музыкі «Студзеньскія музычныя вечары», «Беларуская музычная восень», гарадскія «Залатая восень», «Брэсцкі баль», міжнародны тэатральны фестываль «Белая вежа» і фестываль беларускага нацыянальнага кіно.
Працуе Брэсцкая абласная бібліятэка імя М.Горкага.
Штогод у Брэсце праводзіцца амаль 2 тыс. мерапрыемстваў, у тым ліку міжнародныя і рэспубліканскія. У горадзе працуюць два прафесійныя тэатры, філармонія, 12 дамоў культуры, 85 бібліятэк. У 2014 годзе Брэст атрымаў статус «Горад, дружалюбны дзецям». У 2015 годзе Брэст з’яўляўся культурнай сталіцай Беларусі.
Адукацыя
32 агульнаадукацыйныя школы, 6 гімназій, 2 ліцэі.
Вышэйшыя навучальныя ўстановы:
Сярэднія спецыяльныя ўстановы:
У адукацыйных установах горада працуе 18 музеяў розных профіляў: гісторыка-краязнаўчыя, этнаграфічныя, ваеннай славы, мемарыяльныя, у тым ліку музей Баявой Славы гімназіі № 1, музей «Хлапчукі несмяротнага Брэста» паста Памяці ля Вечнага агню мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой», краяназнаўчы музей «Амістад» гімназіі № 5.
Спорт
Буйныя спартыўныя збудаванні — спартыўны комплекс «Брэсцкі», Брэсцкі лёгкаатлетычны манеж, Брэсцкі лядовы палац спорту, картынг-стадыён і інш.
У горадзе дзейнічаюць 18 дзіцяча-юнацкіх спартыўных школ. У мікрараёне Кіеўка размешчаны стадыён «Лакаматыў». У абласным спартыўным комплексе «Брэсцкі» адбываюцца трэніроўкі і гульні футбольнага клуба Дынама Брэст.
СМІ
Газеты
Радыё
Тэлебачанне
Славутасці
Брэсцкая крэпасць
Сакральная архітэктура
Помнікі савецкага часу
Архітэктура часоў Расійскай імперыі
Археалагічныя славутасці
Страчаная спадчына
Літаратура
Тапаграфічныя карты
Пастаянны магніт
Гісторыя развіцця магнітных матэрыялаў
Пастаянныя магніты, вырабленыя з магнетыту, ўжываліся ў медыцыне з старажытных часоў. Царыца Егіпта Клеапатра насіла магнітны кудмень. У старажытным Кітаі ў «Імператарскай кнізе па ўнутранай медыцыне» закраналася пытанне прымянення магнітных камянёў для карэкцыі ў целе энергіі Цы — «жывой сілы». У больш познія часы аб жыватворным уплыве магнітаў выказваліся вялікія лекары і філосафы: Арыстоцель, Авіцэна, Гіпакрат. У сярэднія стагоддзя прыдворны лекар Гілберт, які апублікаваў твор «Аб магніце», лячыў ад артрыту каралеву Лізавету I пры дапамозе пастаяннага магніта. Рускі лекар Боткін звяртаўся да метадаў магнітатэрапіі.
Першым штучным магнітным матэрыялам стала вугляродзістая сталь, загартаваная на структуру мартэнсіта і якая змяшчае каля 1,2—1,5 % вугляроду. Магнітныя ўласцівасці такой сталі адчувальныя да механічных і тэмпературных уздзеянняў. У ходзе эксплуатацыі пастаянных магнітаў на яе аснове назіралася з'ява «старэння» магнітных уласцівасцяў сталі. Легаванне такі сталі вальфрамам і хромам да 3 %, а пазней кобальтам да 6 % сумесна з хромам да 6 % дазволіла доктару Хонда з Тохокского універсітэта стварыць новы тып сталі — КЅ — з высокай намагнічанасць і значнай коэрцитивной сілай. Для атрымання высокіх магнітных уласцівасцяў сталь падвяргалася пэўнай тэрмічнай апрацоўцы. Высокая рэшткавая індукцыя ў магнітаў з сталей KS дасягалася памяншэннем размагнічваючага фактару. Для гэтага часта магніты выпускаліся падоўжанай, падковападобнай формы.
Даследаванні магнітных уласцівасцяў сплаваў паказалі, што яны ў першую чаргу залежаць ад мікраструктуры матэрыялу. У 1930 годзе быў дасягнуты якасны скачок у атрыманні новай мікраструктуру цвярдзеючых сплаваў, і ў 1932 годзе за кошт легіравання сталі KS нікелем, алюмініем і меддзю доктар Г Міскіма атрымаў сталь МК.
Гэта значны крок у распрацоўцы шэрагу сплаваў, якія атрымалі пазней агульная назва Альніко (па расійскім стандартам ЮНДК).
Наступны значны тэхналагічны прарыў адбыўся ў лабараторыі U. S. Air Force Material Research, дзе было знойдзена інтэрметалічнае злучэнне самарыя з кобальтам (SmCo5) з вялікай канстантай магнитокристаллической анізатрапіі. Пастаянны магніт, выраблены з такога матэрыялу, дазволіў дасягнуць уласцівасцяў (ВН)макс = 16-24 МГсЭ, а на злучэнні Sm2Co17 — 32 МГсЭ, коэрцитивная сіла была падвышаная да 560-1000 кА/м. Магніты з SmCo вырабляюцца прамысловасцю з 1980-х гадоў. У гэта ж час было выяўлена злучэнне Nd2Fe14B. Магніты з гэтага матэрыялу з'явіліся і ў Японіі, і ў ЗША адначасова ў сярэдзіне 1980-х гадоў, але тэхналогія іх вытворчасці адрознівалася. У Японіі вытворчасць арганізоўвалася па тыпу магнітаў SmCo: вытворчасць парашка з адліванага сплаву, затым прэсаванне ў магнітным полі і спяканне. У ЗША быў прыняты meltspinning process: спачатку вырабляецца аморфны сплаў, затым ён здрабняецца і вырабляецца кампазіцыйны матэрыял. Магнітны парашок звязваецца гумай, вінілам, нейлонам або іншымі пластыкамі у кампазіцыйную масу, якую прэсуюць (інжэктуюць) або каландруют ў вырабы. Магніты з кампазіцыйнага матэрыялу маюць параўнальна са спеченными некалькі больш нізкія ўласцівасці, але не патрабуюць гальванічных пакрыццяў, лёгка апрацоўваюцца механічна, часцяком маюць прыгожы знешні выгляд афарбаваны ў розныя колеры. Магніты з Nd2Fe14B з'явіліся на рынку пастаянных магнітаў у 1990-х гадах і вельмі хутка дасягнулі на спеченный узорах энергіі ў 50 МгсЭ (400 кДж/м3). Гэты матэрыял хутка выцесніў іншыя, у першую чаргу — у мініяцюрнай электроніцы.
Ўласцівасці магніта
Ўласцівасці магніта вызначаюцца характарыстыкамі размагничивающего ўчастка завесы магнітнага гістарэзісу матэрыялу магніта: чым вышэй рэшткавы індукцыя Br і кээрцытыўная сіла Hc, тым вышэй намагнічанасць і стабільнасць магніта.
Індукцыя пастаяннага магніта Bd не можа перавышаць Br: роўнасць Bd = Br магчыма толькі ў тым выпадку, калі магніт ўяўляе сабой замкнёны магнитопровод, гэта значыць не мае паветранага прамежку, аднак пастаянныя магніты, як правіла, выкарыстоўваюцца для стварэння магнітнага поля ў паветраным (або запоўненым іншы асяроддзем) зазоры, у гэтым выпадку Bd < Br, велічыня рознасці залежыць ад формы магніта і уласцівасцяў асяроддзя.
Вытворчасць
Для вытворчасці пастаянных магнітаў звычайна выкарыстоўваюцца наступныя матэрыялы: Маюць склад Ba/SrO·6 Fe2O3 і характарызуюцца высокай устойлівасцю да размагнічвання у спалучэнні з добрай каразійнай устойлівасцю. Нягледзячы на нізкія ў параўнанні з іншымі класамі магнітныя параметры і высокую далікатнасць, дзякуючы нізкаму кошту магнмтацвёрдыя ферыты найбольш шырока ўжываюцца ў прамысловасці. Рэдказямельныя магніты, якія вырабляюцца прэсаваннем або ліццём з інтэрметаліду Nd2Fe14B. Перавагамі гэтага класа магнітаў з'яўляюцца высокія магнітныя ўласцівасці (Br, Hc і (BH)макс), а таксама невысокі кошт. У сувязі са слабой каразійнай устойлівасцю звычайна пакрываюцца меддзю, нікелем або цынкам. Вырабляюцца метадам парашковай металургіі з кампазіцыйнага сплаву SmCo5/Sm2Co17 і характарызуюцца высокімі магнітнымі ўласцівасцямі, выдатнай каразійнай устойлівасцю і добрай стабільнасцю параметраў пры тэмпературах да 350 °C, што забяспечвае ім перавагі на высокіх тэмпературах перад магніты NdFeB Вырабляюцца на аснове сплаву Al-Ni-Co-Fe. Да іх пераваг можна аднесці высокую тэмпературную стабільнасць у інтэрвале тэмператур да 550 °C, высокую часовую стабільнасць параметраў у спалучэнні з вялікай велічынёй коэрцитивной сілы, добрую каразійную ўстойлівасць. Важным фактарам у карысць іх выбару можа з'яўляцца значна меншая кошт у параўнанні з магнітамі з Sm-Co. Вырабляюцца з сумесі магнітнага парашка і злучнай палімернай кампаненты (напрыклад, гумы). Годнасцю магнитопластов з'яўляецца магчымасць атрымання складаных формаў вырабаў з высокай дакладнасцю памераў, а таксама высокая каразійная ўстойлівасць ў спалучэнні з вялікай велічынёй удзельнага супраціўлення і малай вагай.
Для ужыванняў пры звычайных тэмпературах самыя моцныя пастаянныя магніты робяцца з сплаваў, якія змяшчаюць неадым. Яны выкарыстоўваюцца ў такіх галінах, як магнітна-рэзанансная тамаграфія, серваприводы цвёрдых дыскаў і стварэнне высакаякасных дынамікаў, а таксама вядучай часткі рухавікоў авіямадэляў.
Пастаянныя магніты на ўроках фізікі звычайна дэманструюцца ў выглядзе падковы, палюсы якой афарбаваныя ў сіні і чырвоны колер.
Асобныя шарыкі і цыліндры з моцнымі магнітнымі ўласцівасцямі выкарыстоўваюцца ў якасці хай-тэк упрыгожванняў/цацак — яны без дадатковых мацаванняў збіраюцца ў ланцужкі, якія можна насіць як бранзалет. Таксама ў продажы ёсць канструктары, якія складаюцца з набору цыліндрычных магнітных палачак і сталёвых шарыкаў. З іх можна збіраць мноства канструкцый, у асноўным фермавага тыпу.
IC 3595-1
IC 3595-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
M41 (аб’ект Месье)
M41 (каталог Месье) — рассеянае скопішча ў сузор'і Вялікага Пса.
Карчоўскі сельсавет (Хойніцкі раён)
Карчо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Карчоў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карчовае. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Гарошкаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. У 1938 годзе вёска Карчовае перайменавана ў Карчоў. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Забалацкага сельсавета.
Дэрмасептын
Дэрмасептыны — сямейства пептыдаў, вылучаных са скуры жаб роду Phyllomedusa. Дэрмасептыны звычайна маюць даўжыню 27-34 амінакіслотныя астаткі і лічацца першымі пептыдамі пазваночных, якія аказваюць біяцыдны эфект на ніткападобныя грыбы, звязаныя з цяжкімі ўмоўна-патагеннымі інфекцыямі (суправаджаюць сіндром імунадэфіцыту і імунасупрэсіўную медыкаментозную тэрапію).
Акадэмія навук Славакіі
Славацкaя акадэмія навук (Slovenská akadémia vied) — вышэйшая навукова-даследчая ўстанова Славакіі. Акадэмія была заснавана ў 1953 годзе ў Браціславе. Акадэмія ўключае ў сябе 58 навуковых інстытутаў і 13 дапаможных устаноў.
Старая ратуша (Браціслава)
Старая ратуша ў Браціславе — адно з найстарэйшых збудаванняў горада і найстарэйшая ратуша Славакіі.
Браціслаўская ратуша збудавана ў гатычным стылі. Вежа датуецца XIII ст., а прыбудова ратушы была завершана да XV ст. Пасля землетрасення 1599 года ратуша была рэканструявана ў стылі рэнесанс, а пасля пажару ў XVIII ст. былі дададзеныя элементы барока. У 1912 годзе да вежы ратушы было прыбудавана крыло, якое спалучала стылі неаготыкі і неарэнесансу.
Ратуша выкарыстоўвалася як месца для гарадскога савета ў XV—XIX стст. Таксама ў будынку ў розныя часы знаходзіліся архіў, мынца і турма. У 1809 годзе пры наступленні войска Напалеона ў ратушу трапіла пушачнае ядро, якое захоўваецца ў будынку дагэтуль.
У цяперашні час у Старой ратушы размешчаны музей.
Ляхі (Пружанскі раён)
Ляхі́ (, Ляхи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пружанскага сельсавета.
Еўрапейскі цэнтральны банк
Еўрапейскі цэнтральны банк (ЕЦБ) — агульная валютная ўстанова краін-удзельніц Еўрапейскага валютнага саюза, якая ўтварае разам з нацыянальнымі цэнтральнымі банкамі дзяржаў Еўрапейскага саюза Еўрапейскую сістэму цэнтральных банкаў (ЕСЦБ). ЕЦБ з'яўляецца наднацыянальнай установай, якая была заснавана ў 1998 годзе ў рамках Еўрапейскага эканамічнага і валютнага саюза. Банк месціцца ў Еўратаўэр (Eurotower) у Франкфурце-на-Майне. Дзейнасць ЕЦБ рэгулюецца Маастрыхцкай дамовай, а таксама адмысловымі пратаколамі.
Галоўныя задачы ЕЦБ:
Прэзідэнтам ЕЦБ з'яўляецца з 2011 Марыа Драгі.
M30 (аб’ект Месье)
M30 (каталог Месье) — шаравое скопішча ў сузор'і Казярога.
Цырыманіяльнае графства
Цырыманіяльным графствам (ceremonial county) у Англіі называецца графства, якім кіруе прызначаны лорд-намеснік. У наш час паводле Акту аб Лейтэнантстве ад 1997 года у Англіі налічваецца 48 цырыманіяльных графстваў.
Гісторыя
Адрозненне паміж цырыманіяльнымі і адміністрацыйнымі графствамі склалася гістарычна. У некаторых выпадках важны горад станавіўся асобным цырыманіяльным, незалежным ад графства, на тэрыторыі якога ён размяшчаўся. Таксама на тэрыторыі аднаго адміністрацыйнага раёна магло ўтварыцца некалькі цырыманіяльных графстваў: напрыклад, тэрыторыя гістарычнага графства Ёркшыр была падзелена на траціны, кожная з якіх з’яўляецца цырыманіяльным графствам.
Тэрмін «цырыманіяльнае графства» з’яўляецца анахранізмам, бо на картах і ў Законе аб мясцовым самакіраванні 1888 года цырыманіяльныя графствы значыліся як «графствы».
Талана
Талана (Talana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Альястра.
Насельніцтва складае 1129 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 10 чал./км². Займае плошчу 118 км². Паштовы індэкс — 8040. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Марфа з Віфаніі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 3595-2
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Луіс Буньюэль
Луіс Буньюэль, таксама Луіс Бюнюэль (Luis Buñuel,, Каланда, Теруэль, , Іспанія — , , Мексіка) — іспанскі кінарэжысёр, найбуйнейшы прадстаўнік сюррэалізму ў кінематаграфіі.
Біяграфія
Буньюэль нарадзіўся 22 лютага 1900 года ў Арагонскім горадзе Каланда (правінцыя Тэруэль). У 1907—1915 гадах вучыўся ў езуіцкім каледжы ў Сарагосе, з 1917 года — у Мадрыдскім універсітэце, дзе пасябраваў з Сальвадорам Далі і Федэрыка Гарсія-Лоркам.
У 1924—1927 гадах у Парыжы ўдзельнічаў у руху «Авангард», працаваў асістэнтам рэжысёра Ж. Эпштэйна.
У 1936 годзе Буньюэль працаваў аташэ па культуры рэспубліканскай Іспаніі ў Францыі, садзейнічаў пастаноўкам антыфашысцкіх дакументальных стужак.
У 1939 годзе эмігрыраваў у ЗША, быў мантажорам у Галівудзе, супрацоўнікам кінааддзела Музея сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку.
У 1946 годзе Буньюэль перасяліўся ў Мексіку, дзе пазнаёміўся з прадзюсарам Оскарам Дансіж'е. Разам з ім зняў карціну «Вялікае казіно» (Gran Casino, 1946). Трыма гадамі пазней рэжысёр атрымлівае мексіканскае грамадзянства.
Апошні фільм мексіканскага перыяду Буньюэля — «Сімон-пустэльнік» (Simón del Desierto, 1965).
Перабраўшыся ў Францыю, Буньюэль пачынае супрацоўніцтва з прадзюсарам Сержам Зільберманам.
Буньюэль памёр раніцай 29 ліпеня 1983 года ў Мехіка ад сардэчнай, пячоначнай і ныркавай недастатковасці.
Кілікія
Кілікія (Kilikya, Կիլիկիա, Κιλικία, ) - гістарычная вобласць на поўдні паўвострава Малая Азія. Гістарычна называлася з часоў Хетскага царства да заваявання Асманскай імперыяй. Геаграфічна размешчана на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы сучаснай Турцыі ля вострава Кіпр і паглыбляецца на поўнач і паўночны ўсход у цэнтр паўвострава.
Аднім з найбольш вядомых выхадцаў Кілікіі быў прапаведнік хрысціянства Саўл з Тарса, які больш вядомы пад імём Павел.
Марсель Дзюшан
Марсель Дзюшан (Marcel Duchamp, 28 ліпеня 1887, Бленвіль-сюр-Крэвон —, Нёі-сюр-Сен) — французскі і амерыканскі мастак, тэарэтык мастацтва, які стаяў ля вытокаў дадаізму і сюррэалізму. Творчая спадчына адносна невялікая, аднак дзякуючы арыгінальнасці сваіх ідэй Дзюшан лічыцца адной з самых уплывовых фігур у мастацтве XX стагоддзя. Яго творчасць аказала ўплыў на фарміраванне такіх напрамкаў у мастацтве другой паловы XX стагоддзя, як поп-арт, мінімалізм, канцэптуальнае мастацтва, і інш. У снежні 2004 года ў выніку апытання сярод брытанскіх прафесіяналаў у мастацтве, «Фантан» Дзюшана быў прызнаны найвялікшым творам XX стагоддзя.
Сяргей Паўлавіч Дзягілеў
Сяргей Паўлавіч Дзягілеў (31 сакавіка 1872—19 жніўня 1929) — рускі тэатральны і мастацкі дзеяч, антрэпрэнёр, адзін з заснавальнікаў групы «Свет Мастацтва», арганізатар «Рускіх сезонаў» у Парыжы і трупы «Рускі балет Дзягілева».
Жыццё ў мастацтве
У 1896 годзе Дзягілеў скончыў універсітэт, але замест таго каб займацца юрыспрудэнцыяй, пачаў кар’еру дзеяча мастацтва. Праз некалькі гадоў пасля атрымання дыплома стварыў сумесна з А. М. Бенуа аб’яднанне «Свет мастацтва», рэдагаваў аднайменны часопіс (з 1898 па 1904) і сам пісаў мастацтвазнаўчыя артыкулы. Арганізоўваў выстаўкі, якія выклікалі шырокі рэзананс: у 1897 — Выстаўку англійскіх і нямецкіх акварэлістаў, знаёміў рускую публіку з шэрагам буйных майстроў гэтых краін і сучаснымі тэндэнцыямі ў выяўленчым мастацтве.
Антоніўка (Тарашчанскі раён)
Антоніўка (Анто́нівка) — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Батальён КАП «Давыд-Гарадок»
Батальё́н Ко́рпуса ахо́вы паме́жжа «Давы́д-Гарадо́к» (польск.: Batalion KOP «Dawidgródek») — сямнаццаты батальён Корпуса аховы памежжа часоў міжваеннай Польскай Рэспублікі, які размяшчаўся ў Давыд-Гарадку ў 1925—1939 гадах. Удзельнічаў у польскай абарончай вайне ў складзе 97-га пяхотнага палка, а падчас пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь прымаў удзел у абароне дзяржаўных межаў.
Гісторыя
На паседжанні палітычнага камітэта Рады міністраў Польскай Рэспублікі, якое адбывалася 21—22 жніўня 1924 года было прынята рашэнне аб стварэнні адмысловага ўзброенага фармавання для аховы ўсходняй мяжы, з прычыны чаго 12 верасня 1924 г. польскае Міністэрства вайсковых спраў выдала распараджэнне аб стварэнні Корпуса аховы памежжа, а 17 верасня таго ж года — дапаўненне з указаннем яго структуры. На другім этапе арганізацыі гэтага вайсковага ўтварэння на падставе загада генеральнага штаба ад 1 сакавіка 1925 года была заснавана пятая памежная брыгада, а ў яе складзе — сямнаццаты памежны батальён, адзінкай для фармавання якога стаў 83-і пяхотны полк.
25 лютага 1925 года маёр Юліян Мамчынскі быў пераведзены з 32-га пяхотнага палка ў Модлінскай крэпасці да Корпуса аховы памежжа на пасаду камандзіра сямнаццатага батальёна, які пачаў несці службу ў Палескім ваяводстве. Даўжыня ахоўванага батальёнам адрэзка мяжы складала 87 км, з іх ліку на адну роту даводзілася 29 км, на стражніцу — 6 км. Адлегласць камандавання брыгады ад камандавання батальёна дасягала 30 км.
Дзеля павелічэння колькасці кваліфікаваных сапёраў з 1 красавіка 1928 года пры батальёне пачаў працаваць адмысловы цэнтр для іх падрыхтоўкі. У ліпені 1929 года пятая брыгада аховы памежжа была пераназвана ў брыгаду «Палессе» згодна з правілам, у адпаведнасці з якім адзінкі Корпуса аховы памежжа сталі называцца паводле мясцовасцяў іх дыслакацыі, у той час як існуючы ў яе складзе сямнаццаты батальён стаў афіцыйна называцца батальёнам «Давыд-Гарадок». Некаторы час нумарацыя адзінак захоўвалася, але ў 1931 годзе была цалкам скасавана.
На той час рыштунак батальёна складаўся з 712 нямецкіх вінтовак «Маўзер» узора 1898 г., 51 ручных кулямётаў «Бергман» узора 1915 г. і 8 станкавых кулямётаў Максіма ўзора 1908 года.
У выніку рэарганізацыі батальёна, праведзенай у 1931 г. замест існуючых кулямётных узводаў была заснавана кулямётная рота. Таксама было арганізавана навучанне кадраў для рэзервовага ўзвода, пасля чаго структура падраздзялення стала складацца з камандавання, узводу сувязі, кулямётнай, рэзервовай і трох памежных ротаў. Па звестках лістапада 1936 г. у батальёне служылі 20 афіцэраў, 69 унтэр-афіцэраў, 25 звыштэрміновых і 614 жаўнераў тэрміновай службы.
Загадам ад 23 лютага 1937 года быў распачаты першы этап рэарганізацыі Корпуса аховы памежжа «R.3», у выніку чаго батальён атрымаў новую працу. Цяпер ён стаў адміністрацыйнай адзінкай для роты сапёраў «Столін» і паліцэйскага ўчастка (пастарунка) «Давыд-Гарадок». Падчас рэалізацыі праграмы «R.3» было загадана разабраць будынкі ліквідаванай стражніцы «Хутар Тэйса». Таксама былі знесены будынкі стражніцы «Дубок», з матэрыялаў якой пачалося ўзвядзенне казармаў для стражніцы «Малешава».
Ад 15 мая 1939 года падраздзяленне стала гаспадарчым аддзелам, у выніку чаго пасада кватэрмайстара была пераназвана ў пасаду намесніка камандзіра. Улетку таго ж года «Давыд-Гарадок» стаў мабілізацыйнай адзінкай у складзе 38-й рэзервовай дывізіі для 97-га пяхотнага палка. Пасля пачатку ўсеагульнай мабілізацыі ў верасні 1939 г. прымаў удзел у кампаніі разам з палком у складзе арміі «Карпаты».
Пасля ад’езду асабовага склада батальёна, гарнізон у Давыд-Гарадку праз прыцягненне рэзервістаў і рэкрутаў рэканструяваў сваю частку, пасля чаго даўжыня ахоўванага ім адрэзка мяжы паменшылася і склала 78.205 км.