cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гары Медэль
Клубная кар’ера
20 ліпеня 2009 года перайшоў у склад аргенцінскага клуба «Бока Хуніярс». 21 студзеня 2011 года быў далучаны да складу «Севільі». 11 жніўня 2013 года «Кардыф Сіці» афіцыйна пацвердзіў заключэнне кантракта з чылійцам, у выніку за рэкордную для клуба суму ў 11 млн фунтаў стэрлінгаў ігрок перайшоў у склад уэльскай каманды. Дэбютаваў за клуб 17 жніўня, у матчы супраць «Вест Хэм Юнайтэд», які скончыўся паразай «Кардыфа» з лікам 0:2.
Пасля вылету «Кардыф Сіці» з Прэм’ер-лігі 9 жніўня 2014 перайшоў у італьянскі «Інтэрнацыянале». Дэбютаваў у Серыі A 31 жніўня 2014 года, згуляўшы ўсе 90 хвілін матча з «Тарына».
У жніўні 2017 года стаў іграком турэцкага клуба «Бешыкташ». Сума трансферу склала 3 млн еўра.
У жніўні 2019 года перайшоў у «Балонню». У ліпені 2023 года вярнуўся ў Паўднёвую Амерыку, папоўніўшы склад бразільскага клуба «Васка да Гама».
Міжнародная кар’ера
Дэбютаваў у складзе зборнай Чылі ў сакавіку 2007 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Аргенціны. У 2015 годзе ў складзе зборнай Чылі стаў пераможцам Кубка Амерыкі.
Эміль Буарак
Біяграфія і акадэмічная дзейнасць
Больш за ўсё праславіўся сваімі даследаваннямі і эксперыментамі ў галіне псіхалогіі і парапсіхалогіі. З'яўлецца аўтарам тэрміна «дэжавю», прапанаваўшы яго ў 1876 годзе. Займаўся вывучэннем гіпнозу і спіріытызму; у 1898 годзе быў у групе, якая даследавала спірытычныя здольнасці італьянскага медыума Эўсапіі Паладзіна. Даследаваў такія з'явы, як месмерызм, «транспазіцыя пачуццяў», «магнетычнае ўзаемапаразуменне», «экстэрыярызацыя адчувальнасці», «экстэрыярызацыя сілы рухальных нерваў» і г.д. З'яўляўся аўтарам шматлікіх навуковых, дыдактычных і папулярных публікацый на тэмы філасофіі, псіхалогіі і маралі. Акрамя таго Буірак з'яўляўся заснавальнікам электратэхнічнага інстытута ў Грэнобле і інстытута віна ў Дзіжоне. Кавалер ордэна Ганаровага легіёна.
Быў жанаты, меў чатырох дяцей. Памер 28 верасня 1917 года ў горадзе Сальс-ле-Шато пры не зусім зразумелых абставінах (па адной з версій — падчас спірытычнага сеанса; згодна з другой версіяй, ён скончыў жыццё самагубствам з-за страты «цягі да жыцця»). Быў пахаваны ў Сальс-ле-Шато, але 6 кастрычніка таго ж года быў перапахаваны ў Дыжоне на могілках Péjoces ; у гэтым жа горадзе ў яго гонар названа невялікая вуліца.
Генадзь Мікалаевіч Невыглас
Генадзь Мікалаевіч Невыглас (нар., в. Парахонск, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
Лідзія Міхайлаўна Ярмошына
Лідзія Міхайлаўна Ярмошына, народжаная Гаркавенка (нар., , Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў Беларусі (з 6 снежня 1996 па 13 снежня 2021 года). Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (2003).
Генадзь Мікалаевіч Невыглас
Біяграфія
У 1975 годзе з адзнакай скончыў Маскоўскае вышэйшае памежнае каманднае вучылішча, ў 1989 годзе — памежны факультэт Вышэйшай школы КДБ СССР імя Ф. Э. Дзяржынскага.
Лідзія Міхайлаўна Ярмошына
Біяграфія
Скончыла юрыдычны факультэт Калінінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1975). Працавала юрысконсультам (1975—1987) у Калінінградзе і Бабруйску, памочнікам пракурора Кастрычніцкаг раёна Калінінграда (1987—1988). Старшыня юрыдычнай службы Бабруйскага гарвыканкаму (1988—1996). У 1992—1996 — член Цэнтральнай выбарчай камісіі Беларусі.
Генадзь Мікалаевіч Невыглас
Біяграфія
З 31 мая 1993 года з’яўляўся камандзірам Асобнай службы актыўных мерапрыемстваў Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь.
Лідзія Міхайлаўна Ярмошына
Біяграфія
14 лістапада 1996 года Аляксандр Лукашэнка напярэдадні ініцыяванага ім рэфэрэндуму, галоўнай мэтай якога была змена Канстытуцыі Беларусі сваім указам прызначыў Лідзію Ярмошыну на пасаду старшыні ЦВК замест Віктара Ганчара, які займаў згаданую пасаду. Пры тым старшыню ЦВК (як і ўвесь склад камісіі) паводле Канстытуцыі прызначаў Вярхоўны Савет Беларусі. Супрацоўнікі Службы бяспекі прэзідэнта фізічна выштурхнулі Ганчара з памяшкання ЦВК — нягледзячы на пратэсты Старшыні Вярхоўнага Савета і Генеральнага пракурора. Замест Віктара Ганчара кабінет старшыні ЦВК заняла Лідзія Ярмошына.
Генадзь Мікалаевіч Невыглас
Біяграфія
У 1997—2000 гадах — намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта памежных войскаў Беларусі, у 2000—2001 гадах — начальнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у 2001—2006 гадах — дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь, у 2006—2008 гадах — кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Лідзія Міхайлаўна Ярмошына
Біяграфія
Як заўважыў палітолаг Валерый Карбалевіч, «пры Ярмошынай, яе высілкамі была створаная амаль ідэальная машына для атрымання патрэбных вынікаў галасавання». Пры тым Віталь Цыганкоў адзначае, што ў апошнія гады на пасадзе, асабліва пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года Лідзія Ярмошына пачала дэманстраваць стомленасць, абыякавасць, і на яго думку ўлады палічылі, што «наступную кампанію яна ўжо не пацягне».
13 снежня 2021 года на пасадзе старшыні ЦВК Беларусі паводле рашэння Аляксандра Лукашэнкі яе змяніў Ігар Карпенка.
Сям’я
Двойчы разведзеная. Мела сына Аляксея (1977—2017), які працаваў адвакатам.
Якаў Давідавіч Юзафовіч
Я́каў Даві́давіч Юзафо́віч (Яков Давыдович Юзефович; 23 сакавіка, маёнтак Вялікая Лапеніца, Ваўкавыскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — 5 ліпеня 1929 года, Ваўкавыск) — военачальнік рускай Імператарскай арміі, генерал-лейтэнант (1917). Удзельнік белага руху у Расіі.
Ула Лёвен
Ула Маргарэта Лёвен (Ulla Margareta Löfvén; нар. 29 мая 1951 года, Стура-Мальм, Катрынегольм, Сёдэрманланд, Швецыя) — шведскі палітык, сябра Сацыял-дэмакратычнай партыі, жонка прэм’ер-міністра Швецыі Стэфана Лёвена.
Біяграфія
Нарадзілася 29 мая 1951 года ў Стура-Мальме, камуна Катрынегольм, лен Сёдэрманланд.
У 1992 годзе падчас працы прадстаўніком мясцовага аддзялення ў прафсаюзе шведскай кампаніі «Hägglunds & Söner», Ула пазнаёмілася са зваршчыкам Стэфанам Лёвенам, які праз два гады быў абраны прадстаўніком гэтай прафсаюзнай групы ад заводу і абараняў правы працоўных на гэтым прадпрыемстве.
Нягледзячы на тое, што Ула была замужам і ў яе было двое дзяцей, праз некаторы час яна развялася са сваім мужам, і ў лістападзе 2003 года выйшла замуж за Лёвена. У пары няма сумесных дзяцей. Вядома, што дома яны дзеляць абавязкі пароўну, а Лёвен называе сваю жонку «каханнем усяго яго жыцця».
На працягу некалькіх гадоў Ула працавала ў Стакгольмскім муніцыпалітэце. Да студзеня 2012 года, да таго як Стэфан Лёвен быў абраны старшынёй сацыял-дэмакратычнай партыі, Ула працавала ў адміністрацыі партыйнага раёна «S» у Стакгольме памочнікам сакратара партыі. Яна адказвала за сувязі з царквой.
Дэбіторская запазычанасць
Дэбіторская запазычанасць — сума даўгоў, якія належаць прадпрыемству, арганізацыі або установе ад юрыдычных або фізічных асоб у выніку гаспадарчых узаемаадносін з імі. Крыніцай пакрыцця дэбіторскай запазычанасці з’яўляецца імабілізацыя з абароту ўласных сродкаў.
Дэбют
Дэбют (ад франц. Début, літаральна - пачатак):
Туркменскі тэнгэ
Туркменскі тэнге (tenge) — разменная манета, 1/100 туркменскага маната. У сувязі з інфляцыйным памяншэннем рэальнага ўтрымання, у цяперашні час не чаканіцца.
Дэвора
Дэвора — гераіня біблейскай кнігі Суддзі, чацвёртая па ліку суддзя Ізраілева і прарочыца эпохі Суддзяў (XII-XI ст. да н. э.). Стала натхняльніцай і кіраўніцай вайны супраць ханаанейскага цара Явіна, які кіраваў у Хацоры (каля 1200-1125 гг. да н. э.).
Кобэ
Кобэ — горад у Японіі, размешчаны на востраве Хансю, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Хёго. З VIII стагоддзя Кобэ з'яўляецца адным з галоўных партоў Японіі і цэнтрам міжнароднага гандлю. Грузаабарот порта каля 150 млн тон (1/3 знешнегандлёвага абароту краіны). Металургія, машынабудаванне (1/3 танажу будуемых ў Японіі судоў), ваенная, хімічная, тэкстыльная прамысловасць. Універсітэт. Мастацкі музей. Турызм.
Туркменскі манат
Манат — грашовая адзінка Туркменістана.
Манат быў уведзены ў зварот з 1 лістапада 1993.
1 манат = 100 тэнге.
У цяперашні час выпускаюцца банкноты 50, 100, 500, 1000, 5000 і 10000 манат. На ўсіх банкнотах — выява прэзідэнта Сапармурата Ніязава.
Вуліца Кісялёва (Мінск)
Вуліца Кісялёва, да 1983 года Старажоўская — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Ціхана Якаўлевіча Кісялёва (1917—1983), беларускага савецкага дзяржаўнага дзеяча.
Гісторыя
У 2000-я гады ў Мінскі гарвыканкам звярталася кіраўніцтва піўзавода «Аліварыя» з прапановай перайменаваць вуліцу Кісялёва ў гонар гарадскога галавы Мінска Караля Яна Аляксандра Эмерыкавіча фон Гутэн-Чапскага. Аднак тагачасны кіраўнік горада Мінска Міхаіл Паўлаў вырашыў, што Чапскі не заслугоўвае, каб яго імём называлася вуліца або іншая гарадская магістраль.
Азербайджанскі манат
Манат (Manat) — валюта Азербайджанскай Рэспублікі. Манат падзелены на 100 гяпікаў (qəpik). Код валюты па ISO 4217 AZN. Сімвал валюты .
Азербайджанскі манат двойчы падвяргаўся дэнамінацыі — у 1992-м і 2006-м гадах.
Сучасны манат мае 6 наміналаў манет і 6 наміналаў банкнот.
Дызайн банкнот распрацаваны аўстрыйскім дызайнерам валют Робертам Калінай, які таксама распрацаваў сучасны дызайн банкнот еўра.
Частка банкнот па заказе Нацыянальнага банка Азербайджана друкуе кампанія De La Rue.
Павел Мікалаевіч Шацілаў (1881)
Па́вел Мікала́евіч Шаці́лаў (Павел Николаевич Шатилов;, , Расійская імперыя — , Аньер-сюр-Сен, Францыя) — генерал ад кавалерыі (1920). Удзельнік Белага руху.
Уладзіслаў Сікорскі
Уладзі́слаў Сіко́рскі (Władysław Sikorski; 8(20).5.1881, Тушаў-Нарадовы, каля г. Мелец, Аўстра-Венгрыя, цяпер у Падкарпацкім ваяв., Польшча — 4.7.1943) — польскі грамадска-палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал.
Біяграфія
Скончыў настаўніцкую семінарыю ў Жэшаве, вучыўся ў Львоўскім політэхнічным інстытуце. 3 1902 года ўдзельнічаў у польскім нацыянальна-асветніцкім і нацыянальна-вызваленчым руху. У 1-ю сусветную вайну адзін са стваральнікаў польскіх легіёнаў у аўстра-венгерскай арміі. У лютым 1918 разарваў адносіны з Аўстрыяй і Германіяй, за што зняволены ў канцлагер. У красавіку 1918 года вызвалены. У канцы 1918 — 1-й палове 1919 года ўдзельнічаў у баях супраць войск Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі. У 1919—1920 гадах камандаваў дывізіяй на Палессі, браў удзел у авалоданні вузлом Мазыр—Калінкавічы. Пасля няўдачы польскіх войск ва Украіне ўдзельнічаў у баях за Брэст. Летам і восенню 1920 года паслядоўна камандуючы 5-й і 3-й арміямі (на апошняй пасадзе знаходзіўся каля Гродна, меў заданне ў выпадку неабходнасці падтрымаць выступленне генерала Л. Жалігоўскага на Віленшчыне). 3 1921 года начальнік Генеральнага штаба Польшчы, выступаў за знешнепалітычную арыентацыю на Францыю, адзін з распрацоўшчыкаў тэорыі «двух ворагаў Польшчы», г.зн. Германія і Савецкая Расія. У 1922—1923 гадах адначасова прэм’ер-міністр і міністр ваенных спраў, у лютым 1924 — лістападзе 1925 года міністр ваенных спраў. Выступаў за змякчэнне палітыкі прымусовай паланізацыі нацыянальных меншасцей. У 1926 не падтрымаў пераварот Ю. Пілсудскага, у 1928 звольнены з пасады камандуючага ваеннай акругай.
Пасля акупацыі Польшчы германскімі войскамі выехаў у Францыю, дзе 30 верасня 1939 года ўзначаліў эмігранцкі ўрад, адначасова займаў пасады міністра ваенных спраў і галоўнага інспектара ўзброеных сіл (пасля разгрому Францыі ў 1940 урад пераехаў у Лондан). 30 ліпеня 1941 года аднавіў дыпламатычныя адносіны з СССР. У снежні 1941 года наведаў СССР і атрымаў дазвол І. Сгаліна на стварэнне ў СССР польскіх узброеных сіл з польскіх вайскоўцаў інтэрніраваных у 1939 годзе. Разам з тым Сідорскі і яго ўрад лічылі ўключэнне Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны ў 1939 годзе ў склад СССР незаконным і выступалі за адраджэнне польскай дзяржавы ў межах да верасня 1939 года. У красавіку 1943 года абвінаваціў савецкія ўлады ў расстрэле польскіх афіцэраў у Катыні, што прывяло да разрыву адносін урада Сідорскага з СССР. Загінуў у паветранай катастрофе каля Гібралтара пасля вяртання з інспекцыйнай паездкі з арміі У. Андэрса на Блізкім Усходзе.
Чаромха віргінская
Батанічнае апісанне
Чаромха віргінская з’яўляецца дрэвам з шырокай і купчастай кронай. У культурных умовах чаромха віргінская, як правіла, вырастае да 5-7 м у вышыню. Маладыя парасткі чаромхі віргінскай цёмна-бурага колеру.
Пупышкі яйкападобна-канічныя, жаўтлява-бурага або цёмна-карычневага колеру, іх даўжыня складае 3-5 мм. Лісце чаромхі віргінскай авальна-ланцэтнае або авальнае, бліскучае, шчыльнае, даўжынёй 3-10 см, вышчэрбленае па краях. З верхняга боку лісце ярка-зялёнае, з ніжняга боку некалькі святлей. Восенню лісце становіцца чырвоным.
Кветкі белага колеру, сабраныя ў суквецці па 15-30 штук. З’яўляюцца позняй вясной, у маі, пасля з’яўлення лісця. На поўначы чаромха віргінская цвіце ў чэрвені. Плод — круглая касцянка, дыяметрам 1 см, з звязальным кіслым смакам. Колер пладоў ад цёмна-чырвонага да амаль чорнага. Плады чаромхі віргінскай буйней, чым у чаромхі звычайнай.
Мора Яснасці
Мора Яснасці (Mare Serenitatis) — месяцавае мора (цёмная лававая раўніна) ударнага паходжання, размешчанае на бачным боку Месяца.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Хрысціянскі нубійскі жывапіс – сценапісы з Нубіі, датаваныя перыядам паміж VI і XIV стагоддзямі, якія прадстаўлюць хрысціянскую іканаграфію.
Мора Яснасці
Назва гэтага мора (як і многіх іншых мораў ва ўсходняй частцы бачнага паўшар'я Месяца) звязана з добрым надвор'ем і было ўведзена астраномам Джавані Рычолі.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Працягласць і храналогія
Пісьмовыя дакументы і археалагічныя сведчанні пацвярджаюць працэс паступовага пранікнення хрысціянства на поўдзень ад I парога Ніла ўжо каля III і IV стагоддзяў. Але царства Макурыя прыняло хрышчэнне толькі ў сярэдзіне VI стагоддзя з рук візантыйскіх місіянераў. Па словах Стэфана Якабельскага, хрышчэнне магло адбыцца каля 570 года, і зрабіў гэта мелькіцкі місіянер, пасланы Юстыніянам Вялікім. Сто гадоў пасля Макурыя аб'ядналася з Набадыяй, сваім паўночным суседам. Цары Алодыі – тэрыторыі, размешчанай на поўдзень ад Макурыі, былі ахрышчаны ў канцы VI стагоддзя. Хрысціянізацыя, якая ажыццяўлялася Візантыяй, была апісана Пракопіям Кесарыйскім і Янам Эфескім. У перыяд з VI–VII да XIV стагоддзя (да арабскага заваявання) у гэтым рэгіёне пераважалі хрысціянства і звязаныя з імі формы мастацтва.
Мора Яснасці
Апісанне
Дыяметр Мора Яснасці — каля 700 км. Яно характэрна кантраснымі колерамі лавы. Па вонкавым боку размешчана кольца цёмных базальтаў, якія распасціраюцца на паўднёвым усходзе да суседняга Мора Спакою. На ўсходзе размешчаны кратар Пасідоній. Цэнтр мора перасякае светлы прамень, які бярэ пачатак ад кратара Ціха. Ва ўсходняй частцы мора знаходзіцца сукупнасць некалькіх град (Нікола, Лістэра, Смірнова) і безназоўнага паўночнага ўчастка. Дадзенае ўтварэнне мае неафіцыйную назву Змяіны хрыбет і з'яўляецца цікавым аб'ектам для аматараў астраноміі. Самы буйны кратэр у Моры Яснасці — кратэр Бесэль дыяметрам 16 км, які размяшчаецца ў паўднёвай цэнтральнай частцы мора.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Працягласць і храналогія
Мастацтва і архітэктура Нубіі традыцыйна дзеляцца на тры перыяды:
Іншы тып катэгарызацыі нубійскага мастацтва паўстаў на аснове вывучэння карцін сабора ў Фарасе. Гэтая катэгарызацыя была створана ў мэтах вызначэння храналогіі археалагічных аб'ектаў на аснове дамінуючых колераў. Тут вылучаюцца:
Мора Яснасці
Апісанне
Мора Яснасці наведвалася экіпажам «Апалона-17», а таксама станцыяй «Луна-21», якая прылунілася ў паўднёвай частцы кратэра Лемана, размешчанага на ўсходняй ўскраіне Мора Яснасці на поўдзень ад Пасідонія, і даставіла на паверхню «Месяцаход-2». Гэты самаходны апарат перамяшчаўся па месячнай паверхні чатыры месяцы, праводзячы здымку фотапанарам мясцовасці, магнітаметрычныя вымярэнні і рэнтгена-флюарэсцэнтны аналіз грунту пераходнай зоны паміж марскім і мацерыковым раёнам.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Працягласць і храналогія
Хрысціянскі нубійскі жывапіс неаддзельны ад архітэктуры. Сценапіс быў знойдзены ў асноўным у рэлігійных будынках і цэрквах Макурыі і Набадыі (помнікаў з Алодыі вельмі мала) на месцах археалагічных раскопак у Фарасе, Старой Данголе, Вадзі-эс-Себуа, Таміце, Абдала Ніркі, Абу-Ода, Абд-эль-Гадыры, Сонкі Тыны, Кулубнарці, Банганарці і Каср Ібрыме.
Мора Яснасці
Маскон
У Моры Яснасці знойдзены маскон — буйная станоўчая гравітацыйная анамалія. На прыведзеным графіку верхні сегмент уяўляе сабой тапаграфію мора — роўны нізкі раён. Ніжні сегмент паказвае змяненне сілы цяжару. Пік у цэнтры — маскон.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Тэхнікі жывапісу
Пераважнай тэхнікай, якую выкарыстоўвалі нубійцы, была тэхніка насценнай паліхраміі al secco. Фарба наносілася непасрэдна на сцяну без злучэння пігментаў з растворам. Пігменты былі прыроднага паходжання, такія як аксіды жалеза, якія дазвалялі атрымаць цёплы, жаўтлява-карычневы колер, злучэнні медзі, каб набыць цёмна-карычневы, зялёны і чорны колеры, каштоўны лазурыт, з якога атрымлівалі сіні колер.
Іканаграфічны рэпертуар
Першыя фрэскі малявалі ў прыстасаваных да патрэб хрысціянства язычніцкіх храмах, затым у хрысціянскіх цэрквах і нарэшце ў сакральных аб'ектах, якія будаваліся ў VII стагоддзі. Форма базылікі, характэрная для новабудоўляў, аказала значны ўплыў на развіццё іканаграфіі, якая ў той жа час знаходзілася пад моцным уплывам візантыйскага мастацтва. Вядучым тыпам архітэктуры стала ўжо (у ранні перыяд) папулярная ва ўсім хрысціянскім свеце базіліка з трыма ці пяццю нефами, прытворамі з заходняга боку і часта з лесвіцай з паўднёва-заходняга боку, і паўкруглым прэзбітэрыем з усходняга боку. Апсіда была акружаная рызніцай, як правіла, у спалучэнні з вузкім праходам. Да нефаў прымыкалі капліцы, прысвечаныя святым або фундатарам храма. Другім выглядам храмаў, які звычайна сустракаецца у буйных цэнтрах, з'яўляюцца пабудовы на плане крыжа. Ўпрыгожванне цэркваў было цесна звязана з архітэктурнымі формамі і літургічнай традыцыяй, такім чынам, канкрэтныя віды малюнкаў маюць пастаяннае месца ў розных частках храма.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс у ранні перыяд характарызаваўся невялікай цікавасцю да тэалагічных цыклаў з Новага або Старога Запавету. Сцэны са Святога Пісання даволі выпадковыя. Значна больш папулярнымі былі адзінокія, франтальныя выявы Хрыста, Дзевы Марыі, анёлаў і арханёлаў, святых і фундатараў. Нязначная колькасць сцэн са Старога і Новага Запавету прыпадае на класічны перыяд, прыблізна ад X стагоддзя. Прадстаўлены на іх Вадохрышча Хрыста, гісторыя Валаама, вылячэнне сляпога ў купальні Сілоам. Акрамя таго, у Фарасе і Старой Донголе знойдзены цыклы апавяданняў. Вельмі папулярныя ў раннім і больш інтэнсіўна ў класічным перыядзе, малюнкі нубійскай заступнікаў, свецкіх, якія аддаюць сябе пад апеку святога.
Дамінуючыя іканаграфічныя тыпы – дагматычныя і літургічныя – з'яўляюцца ў Нубіі пад уплывам мастацтва з Егіпта. Акрамя таго, толькі ў Нубіі і Егіпце ў кампазіцыях прысутнічалі іканаграфічныя выявы двух тыпаў, падзеленыя дэкаратыўным поясам (цокалем).
Віды малюнкаў
На скляпенні апсіды знаходзіцца малюнак тыпу. Гэта абраз глыбокага багаслоўскага зместу, заснаванага на веры ў тэафанію і прысутнасць Хрыста ў Еўхарыстыі. У гэты іканаграфічны варыянт увайшоў крыж — Хрыстос прадстаўлены ў цэнтры крыжа (Веліч Крыжа, Maiestas Crucis), з чатырох бакоў акружаны чатырма жывымі істотамі. Часта пад абліччам Хрыста размяшчалі выяву Багародзіцы на троне або стоячы у акружэнні апосталаў, часам — па тыпу Адзігітрыя. У прыбудовах з паўднёва-заходняга боку (у выпадку манастыра ў Данголе) знаходзіўся малюнак Мадонны з немаўлём ў тыпе Адзігітрыя або Lactans, у паўночнай частцы храма — сцэны з Божага Нараджэння, у паўднёвым сектары царквы — сцэна трох хлапцоў у распаленай печы.
На фрэсках, дзе прадстаўлены нубійскія заступнікі, свецкія, якія аддаюць сябе пад апеку святога, намаляваныя фігуры, апранутыя святочна і багата, трымаюць знакі сваёй улады. За спіной знаходзіцца іх нябесны заступнік ці анёл з рукамі на плячах апякаемага. Фігура пратэктара звычайна больш па памеры.
Партрэты цароў размяшчалі ў святыні і паўднёва-заходняй ці ўсходняй частцы нааса. Царскія маці і сёстры прадстаўлены ў сцэнах пратэкцыі. Каля іх прысутнічаюць арханёлы і часта — Дзева Марыя тыпу Lactans. Гэты мясцовы іканаграфічны від, звязаны з дынастычнай палітыкай: у Нубіі трон пераходзіў у спадку сыну сястры цара, таму яго сястру называлі царскай маці.
У асноўным у рызніцы або ў паўднёва-заходняй частцы нааса былі прадстаўлены партрэты біскупаў. Сярод выяваў святых сустракаюцца апосталы, пакутнікі, панны, воіны і пустэльнікі. Святыя воіны намаляваныя са сваімі атрыбутамі, на прыклад, рэптыліі як персаніфікацыя зла, зброя (дзіда) як ранг ў грамадстве, характэрна адсутнасць німба, некаторыя паказаны на канях (Фарас, Абд-эль-Гадыра, Абдала Ніркі). Пустэльнікі часта прадстаўлены на карцінах з элементамі ландшафту і таксама маюць свае атрыбуты: посуд з вадой, саква, вяроўка.
Унікальным відам з’яўляюцца сцэны аплаквання мёртвых — дзве былі выяўленыя ў Данголе. У абедзвюх памерлы ляжыць на насілках (голы або апрануты), над ім схіляецца анёл. Сцэны натхнёныя іканаграфіяй Успення Багародзіцы, папулярнай у візантыйскім мастацтве з XI стагоддзя.
Гашак
Гашак (Hašek)  — чэшскае прозвішча.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Артыстычная форма
Форма жывапісу мае панадчасовы характар, адназначна перадае рэлігійны змест, захоўваючы пры гэтым сціплыя сродкі выразу. Па-за залежнасцю ад адрозненняў паміж фазамі хрысціянскага нубійскага жывапісу ёсць наяўнасць агульных фармальных прыкмет, што дазволіла захаваць візантыйскую канвенцыю ў мясцовым мастацтве.
Юзаф Эдвард Пузына
Юзаф Эдвард Пузына (Józef Edward ks. Puzyna;, в. Грымяча, цяпер  — ) — гісторык, пісьменнік, паэт.
Паходзіць з роду князёў Пузынаў. Вучыўся ў Фрыбургскім універсітэце (Швейцарыя), дзе атрымаў доктарскую ступень. 3 1919 г. у Польшчы, працаваў у міністэрстве замежных спраў, рэдакгарам час. «Messager Polonais» («Польскі веснік», напаўафіцыйнае выданне міністэрства). Пасля выхаду ў адстаўку з 1933 г. жыў у в. Вялікая Бераставіца каля Гродна, з 1939 г. у Варшаве. 3 1944 г. працаваў у Чанстахове кіраўніком аддзела культуры магістрата. Аўтар лірычных і сатырычных вершаў (зборнік «Даўней», 1905), патрыятычных паэм, гімнаў, паэтычных драм (зб. «Па дарозе», 1922), аповесцей. Вывучаў праблемы паходжання княжацкіх родаў ВКЛ, іх палітычную ролю ў жыцці дзяржавы. Аўтар вялікай працы «Вялікае княства Літоўскае да Міндоўга» (часткова апублікавана ў 1937). У 1930-х г. член рэдакцыі час. «Miesięcznik heraldyczny» («Геральдычны штомесячнік»). Аўтар мемуараў пра пісьменніцу М. Радзевіч.
Астра вярбовая
Астра вярбовая (Aster salignus) — кветкавая травяністая расліна сямейства астравых.
Мнагалетнік вышынёй да 2 м, з лінейна-ланцэтным лісцем і лілова-жоўтымі кветкавымі кошыкамі ў шчыткападобных мяцёлках.
На Беларусі адзначана ў Мядзельскім раёне, ваколіцах Мінска. Расце на берагах рэк, у зараніках вярбы, на сырых мясцінах каля балот, паблізу населеных месцаў. Цвіце ў ліпені—верасні.
А хто там ідзе?
«А хто там ідзе?» — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1905—1907 гадах у прыватным маёнтку пана Аляксандра Янавіча Любанскага (1863—1932) Яхімоўшчыне, дзе паэт працаваў памочнікам вінакура Сасноўскага на бровары. Упершыню апублікаваны ў зборніку «Жалейка» (1908). Белавы аўтограф без загалоўка, без подпісу, захаваўся добра. Верш напісаны лагаэдам, надзвычай рэдкай разнавіднасцю ўсходнеславянскага верша, што ўзнікла як пераходная форма ад народнай тонікі да сілаба-танічнай сістэмы вершаскладання.
Многа пазней, у прамове на ўрачыстым пасяджэнні з нагоды 35-годдзя літаратурнай дзейнасці, Янка Купала тлумачыў задуму свайго твора наступным чынам :
Эйман дэ Валера
Быў адным з кіраўнікоў Ірландскага паўстання 1916. У 1917 узначаліў партыю Шын Фейн і патрыятычную ваенную арганізацыю «Ірландскія валанцёры». У 1919-22 дэ Валера прэзідэнт і кіраўнік урада, які дамагаўся нацыянальнай незалежнасці Ірландыі. У перыяд Грамадзянскай вайны 1922-23 узначальваў войскі рэспубліканцаў супраць прыхільнікаў англа-ірландскага дагавору 1921, па якім Паўночная Ірландыя засталася пад уладай англічан, а астатняя частка краіны абвяшчалася брытанскім дамініёнам. У 1927 годзе, выйшаўшы з Шын Фейн, увайшоў у парламент дамініёна ў якасці кандыдата створанай ім ў 1926 партыі «Фіян Файл». У 1932-48 кіраўнік ірландскага ўрада і міністр замежных спраў. Праводзіў курс, накіраваны на заахвочванне развіцця нацыянальнай эканомікі і паслабленне яе залежнасці ад брытанскіх манаполій і разам з тым на ўціск дэмакратычных свабодаў ўнутры краіны. У гады 2-й сусветнай вайны 1939-45 ўрад дэ Валера абвясціў аб нейтралітэце. У 1951-54 і ў 1957-59 Дэ Валера прэм'ер-міністр Ірландскай Рэспублікі; палітыка яго ўрада была накіравана на актыўнае прыцягненне ў эканоміку краіны замежнага капіталу і ў той жа час на недалучэнне да ваенна-палітычных блокаў. З 1959 Дэ Валера прэзідэнт Ірландскай Рэспублікі.
А хто там ідзе?
Змест
А хто там ідзе, а хто там ідзе У агромністай такой грамадзе? — Беларусы.
А што яны нясуць на худых плячах, На руках ў крыві, на нагах у лапцях? — Сваю крыўду.
А хто гэта іх, не адзін мільён, Крыўду несць наўчыў, разбудзіў іх сон? — Бяда, гора.
А чаго ж, чаго захацелась ім, Пагарджаным век, ім, сляпым, глухім? — Людзьмі звацца.
Ацэнкі
У 1910 годзе па просьбе рускага пісьменніка Максіма Горкага (ліст напісаны не пазней 26 (13) верасня 1910 г.) газета «Наша ніва» надаслала пісьменніку, які жыў у гэты час на Капры, тэкст купалаўскага верша з нотамі. Захаваўся водгук М. Горкага, які ў пісьме да М. М. Кацюбінскага ад 7 (20) лістапада 1910 г. пісаў :
Неўзабаве верш быў перакладзены М. Горкім на рускую мову і змешчаны ў артыкуле пісьменніка «Пра пісьменнікаў-самавукаў», надрукаваным у часопісе «» (1911, № 2, с. 208) з каментарыем аўтара :
Як лепшы ўзор паэзіі Я. Купалы верш поўнасцю прыведзены ў рэцэнзіі Ул. Самойлы «Великий праздник. „Жалейка“ Янука Купалы» («Минский курьер», № 113, 23 жніўня 1908); у нарысе С. Русавай «Возрождение белорусской литературы» (часопіс «Познание России», 1909, № З, с. 115); у працы Д. Дарашэнкі «Беларусы і іх нацыянальнае адраджэнне» («Наша ніва», № 4, 22 (4) студзеня 1909); у артыкуле А. Л. Пагодзіна «Беларускія паэты» (часопіс «Вестник Европы», № 1, 1911); у артыкуле Ежы Янкоўскага «Песняры маладой Беларусі» (часопіс «Przegląd Krajowy», № 7—8, 1909) :
Як лепшы ўзор паэзіі паэты верш поўнасцю прыведзены таксама ў кнізе «Беларусь» (на нямецкай мове, Берлін, 1919; змешчаны нямецкім славістам Рудальфам Абіхтам пад назвай «Беларуская нацыянальная песня»); у артыкуле славенскага пісьменніка, крытыка і перакладчыка Андрэя Будала «Пра беларусаў і беларускую літаратуру» (зборнік «Luč», верасень 1933; змешчаны арыгінал і падрадковы пераклад верша), дзе твор характарызуецца як «беларускі гімн». У артыкуле А. Гурло «Беларускае ігрышча ў Пецярбургу» («Наша ніва», 20 лютага 1913) расказана і пра выкананне хорам песні «А хто там ідзе?», 3 красавіка 1915 г. у газеце «Вечерняя газета» быў надрукаваны артыкул «Горкі пра беларусаў», падпісаны псеўданімам «Бо-вичь» (гэты артыкул прыпісваецца Л. Гмыраку). Аўтар прывёў ацэнку Горкім творчасці Купалы і яго пераклад на рускую мову верша «А хто там ідзе?». У 1940 г. у часопісе «Интернациональная литература» № 5-6 быў змешчаны ўрывак з артыкула М. Горкага «Аб пісьменніках-самавуках» — «Беларуская песня Янкі Купалы» з поўным перакладам у ім верша Купалы «А хто там ідзе?».
Яўхім Карскі ў сваёй фундаментальнай працы «Белорусы» адзначаў наступнае :
Публікацыі
Верш уключаўся і ў іншыя прыжыццёвыя выданні: Зборнікі твораў (1925, т. 1; 1928, т. 1; 1940, т. 4); Выбраныя творы (1935, т. 1); Беларуская рада (З снежня 1917); Дыяменты беларускага прыгожага пісьменства (Кіеў, 1919); Памятка беларусам — палонным (Берлін, 1919); Дэкламатар (Вільня, 1921); Беларускія ведамасці (23 кастрычніка 1921); Выпісы з беларускай літаратуры (Менск, 1923); Дварчанін І. Хрэстаматыя новай беларускай літаратуры (Вільня, 1927); Беларуская крыніца (5 сакавіка 1933); Чырвоная змена (11 снежня 1935); Зара (1940, 8 снеж.); Піянер Беларусі (8 снежня 1940); Камуністычная праца (11 снежня 1935); Нова Білорусь (Харкаў, 1929); Плуг (1928, № 10; на ўкраінскай мове, перакладчык С. Піліпенка).
Пераклады
Верш «А хто там ідзе?» адразу пасля публікацыі пачаў перакладацца на мовы народаў свету: У 1909 г. М. Шапавалам на ўкраінскую (нарыс «Беларусы» як З0-ты выпуск «Просвітных листків», Львоў), у 1910 г. Людасам Гірам на літоўскую (яго артыкул «З беларускай літаратуры» ў газеце «Viltis», 1 верасня 1910). Людас Гіра назваў гэты верш «сапраўднай жамчужынай сусветнай паэзіі, адным з найпрыгажэйшых гімнаў адраджэння». У 1911 годзе перакладзеным М. Горкім на рускую і А. Чэрным на чэшскую, у 1919 годзе на польскую мову ў зборніку «З аколіц Дзвіны» (Вільня, 1912, с. 185; пераклад падпісаны крыптанімам M. W. S. Есць меркаванне, што M. W. S.-- крыптанім польскага паэта і перакладчыка пач. ХХ ст. Мар’яна Шадурскага). У зборніку да верша пастаўлены эпіграф — чатырохрадкоўе з верша Ф. Багушэвіча «Не цурайся» («А кінь вокам на хату маю…»). ​Р. Зямкевіч у рэцэнзіі на зборнік «З аколіц Дзвіны» («Наша ніва», 8 сакавіка 1912) назваў пераклад гэтага верша з названага зборніка пасрэдным, а ў другой рэцэнзіі («Витебский вестник», 6 і 7 ліпеня 1912) на пераклад верша зусім не звернута ўвагі.
У 1982 годзе да 100-годдзя з дня нараджэння Я. Купалы верш быў выдадзены асобнай кнігай пад назвай «„А хто там ідзе?“. На мовах свету». У кнізе верш надрукаваны ў арыгінале (у т. л. на асобнай уклейцы — факсіміле яго аўтографа) і ў перакладах на 82 мовы народаў свету. Пакуль кніга была ў друку, з’явілася яшчэ каля дзесяці вершаў, якія ўжо не ўвайшлі ў альбом.
Усе гэтыя пераклады ўвайшлі ў новую кнігу, якая ў 2018 годзе ўбачыла свет у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі». Верш «А хто там ідзе?» выйшаў у перакладзе на 101 мову свету.
У культуры
Тэкст верша быў выкарыстаны ў харавой песні «А хто там ідзе?» Уладзіміра Тэраўскага, які змясціў яе ў 1922 годзе ў зборніку «Беларускі лірнік». Верш увайшоў у цыкл хораў a cappella (1981) А. Мдывані. Р. Пукст напісаў кантату «А хто там ідзе?» на вершы Купалы, М. Клімковіча, П. Труса і К. Кірэенкі; К. Цесакоў стварыў араторыю «Мы — беларусы» на словы Я. Купалы, П. Панчанкі і М. Танка, дзе ў пралогу і эпілогу гучыць верш «А хто там ідзе?», М. Чуркін — хор. У БДАМЛіМ у Мінску захоўваецца аўтограф кантаты Р. Пукста «А хто там ідзе?» для хору, салістаў і сімфанічнага аркестра.
Паводле матываў верша З. Азгур выканаў эскіз скульптурнай кампазіцыі (загінула ў гады Вялікай Айчыннай вайны), Пётра Сергіевіч жывапісныя палотны «А хто там ідзе?» і «Беларусы», У. Гоманаў — трыпціх «А хто там ідзе?», «Паланянкі», «Зямля родная», Я. Раманоўскі і В. Шаранговіч — графічныя карціны, В. Ціхановіч — ілюстрацыю, Б. Цітовіч застаўкі да верша ў кнізе Купалы «Песня ў імя свабоды» (Кішынёў, 1982), М. Савіцкі ілюстрацыі ў кнізе «„А хто там ідзе?“ На мовах свету» (Мн., 1982).
У 2020 годзе кінарэжысёрам Паўлам Недзьведзем быў пастаўлены кароткаметражны фільм «А хто там ідзе?» па матывах верша.
Уплыў
Водгалас галоўнай думкі і вобразнага ладу верша адчуваецца ў вершах: А. Куляшова «Крыўда» (1931), А. Звонака «Беларусы» (1968), А. Грачанікава «Людзьмі звацца» (1973).
Цікавыя факты
У 1982 г. каля в. Гаеўцы Маладзечанскага раёна была знойдзена гільза ад вінтовачнага патрона, у якой невядомы салдат бярог лісток адрыўнога календара з вершам «А хто там ідзе?» (дата лістка невядомая).
Да гэтага верша і выказанага ў ім жадання беларусаў «людзьмі звацца» апеляваў у час судовага працэсу над Беларускай сялянска-работніцкай грамадой у 1928 годзе яе кіраўнік Браніслаў Тарашкевіч.
Роберт Язэп Тамушанскі
Роберт Язэп Тамушанскі (, г. Порт-Чэстэр, штат Нью-Ёрк, ЗША — ) — беларускі рэлігійны і грамадска-культурны дзеяч, філолаг,.
Біяграфія
Нарадзіўся 3 ліпеня 1940 у г. Порт-Чэстэр у штаце Нью-Ёрк, ЗША. Унук беларускага селяніна з Аўгустоўскага павета. Паходзіў з беларуска-нямецка-французскай сям’і: бацькі — Язэп Юры і Ганна Маргарэт (з дому Рут) Тамушанскія. У 1945—1952 гг. вучыўся ў пачатковай школе. Пазней паступіў у сярэднюю школу, адкуль у 1954 г. перайшоў у каталіцкую, якую паспяхова скончыў у 1958 г.
Памёр 10 снежня 1996 у Рыме. Пахаваны ў Рыме на Cimitero Flaminio ў супольнай магіле з чатырма іншымі духоўнымі асобамі.
Дзейнасць
Вывучаў славянскую і германскую філалогію, арабістыку, гісторыю філасофіі і рэлігіі, беларуска-яўрэйскія літаратурныя сувязі канца ХІХ — пач. ХХ ст. Супрацоўнічаў з часопісам «Божым шляхам», «Джэнл оф беларашн стадзіз», «Унія». Аўтар прац «Старонкі з гісторыі царквы ад пачатку да 1850 г.» (1977), «Сістэматычнае і гістарычнае выясненне Боскае літургіі паводле бізантыйскага абраду» (1991) і інш. Выступаў па Ватыканскім радыё з прамовамі па рэлігійнна-царкоўнай гісторыі Беларусі, з малітвамі і казаннямі. Чытаў сваю тэалагічную працу «Бог і чалавек. Дапаможнік тым, што шукаюць праўды»; перапрацаваў для радыёперадач «Кароткі катэхізм для беларусаў-католікаў» А. Я. Рэшаця ў выглядзе рэлігійных гутарак.
Латвійскі лат
Лат (Lats) (Cімвал — «Ls», код ISO 4217 — «LVL») — валюта Латвіі у 1922—1941 гг. і 1993—2013 гг. (пасля атрымання незалежнасці, у 1992 годзе выпускаўся Латвійскі рубель).
Існуюць манеты ў 1, 2, 5, 10, 20, 50 сантымаў і ў 1 і 2 Лата; банкноты — 5, 10, 20, 50, 100 і 500 Лат. 1 латвійскі лат (Ls) роўны 100 сантымам (santimu).
Па стане на пачатак 2007 г. 1 лат прыблізна роўны 1,42 Еўра.
Пасля замены на еўра кіпрскага фунта і мальтыйскай ліры лат стаў самай буйнай валютай Еўропы (канкурэнт — фунт стэрлінгаў)
Джэйкаб Лукс Дыверс
Джэйкаб Лукс Дыверс (Jacob Loucks Devers;, Ёрк, штат Пенсільванія-) — амерыканскі генерал (1945).
Біяграфія
Скончыў Ваеннае вучылішча ва Уэст-Пойнце (1909), служыў у артылерыі, з 1930 годзе ў танкавых войсках. Скончыў Армейскі ваенны каледж (1939). У 1939—1940 гадах начальнік штаба абарончай зоны Панамскага канала, у 1941—1942 гадах начальнік бранятанкавых войскаў ЗША. З мая 1943 года галоўнакамандуючы амерыканскімі войскамі ў Еўропе, у 1944 годзе намеснік вярхоўнага галоўнакамандуючага на Міжземнаморскім тэатры ваенных дзеянняў. З жніўня 1944 года камандуючы Паўднёвай групай амерыканска-французскіх войскаў (у Паўднёвай Францыі), аб’яднаных пазней у 6-ю групу армій. У 1945—1949 гадах камандуючы сухапутнымі войскамі ЗША. З верасня 1949 года ў адстаўцы.
Павукі-бакаходы
Павукі-бакаходы, павукі-крабы (Thomisidae) — сямейства паувкоў.
Пашырэнне
Пашыраны па ўсім зямным шары. У сусветнай фаўне вядома звыш 2 тыс. відаў. На Беларусі каля 20 відаў з родаў, , , , , і інш.
Вандроўныя павукі. Жывуць ва кветках, траве, ствалах дрэў, камоплі, глебе. Многія — эўрыбіёнты, трапляюцца ў разнастайных біятопах, часта канцэнтруюцца ў пасевах збожжавых, траў.
Асаблівасці біялогіі
Лоўчых сетак не будуюць, здабычу ловяць пярэднімі нагамі. Спрыяюць палявапвю ахоўная афарбоўка, здольнасць імітаваць форму нерухомых прадметаў (галінак, сучкоў, пупышак і інш.). Знішчаюць шкодных насякомых (тлі, мухі, даўганосікі, клапы і інш.).
Размнажаюцца пераважна ў канцы вясны — летам. Спароўванне суправаджаецца т. зв. «шлюбнымі танцамі» самцоў. Сачавіцападобныя коканы для яец падвешваюць на ніцях павуціны або прымацоўваюць да лісця, ствалоў дрэў, камянёў.
Класіфікацыя
У сямействе паукоў-бакаходаў 175 родаў з 2103 відамі :
Падгор’е (Мінскі раён)
Падго́р'е (, Подгорье) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1858 у вёсцы жыло 5 душ мужчынскага полу, уласнасць Раскудзеўскага, у Мінскім павеце.
З лютага па снежань 1918 акупавана войскамі кайзераўскай Германіі. Падчас польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 па ліпень 1920, а таксама ў сярэдзіне кастрычніка 1920 — войскамі Польшчы. З 1919 у складзе БССР. З 20 жніўня 1924 вёска ў складзе Старасельскага сельсавета Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930). З 20 лютага 1938 — у Мінскай вобласці. У 1941 у вёсцы было 20 двароў, 128 жыхароў. Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 до пачатку ліпеня 1944 акупавана нямецка-нацысцкімі войскамі, загінулі 4 жыхары. Акупанты спалілі 2 двары. З 8 жніўня 1959 — у Мінскам раёне. З 20 лютага 1974 — у складзе Хацежынскага сельсавета, а з 1980 — у складзе Ждановіцкага сельсавета.
У 1997 было 16 гаспадарак, 29 жыхароў. У 2010 было 20 гаспадарак, 27 жыхароў.
Масюкоўшчына (вёска)
Масюко́ўшчына (, Масюковщина) — колішняя вёска, з 2004 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У кнізе серыі «Памяць» Мінскага раёна сцвярджаецца, што назва паселішча ўтворана ад прозвішча Масюкоў.
Існавала прынамсі з 1-й паловы XVII ст., вядома з 1695 года. У 1589 годзе менскі татарын Абрагім Гіліяшавіч купіў у менскага мешчаніна Васіля Занковіча Астрашаніна ўрочышча Калодзежы з 8 валокамі зямлі, лесам, сенажацямі і іншым. Пазней гэтай зямлёй валодалі яго сыны Сялемша і Муса Абрагімавічы. У 2-й палове XVII ст. гэтай зямлёй цалкам валодаў сын Сялемшы — Аляксандр Абрагімавіч-Сялецкі, які ў 1695 годзе прадаў менскаму мешчаніну Юрыю Фурсу абедзве часткі — бацькаву і дзядзькаву, у прадажным дакуменце ён называе Масюкоўшчыну — частку дзядзькі Мусы, «два абводы зямлі: адзін ад Тарасаўскай дарогі да Масюкоўшчыны, гэта значыць, да зямлі і лесу Мусы Абрамавіча татарына, а другі, перайшоўшы зямлю Мусы татарына, або Масюкоўшчыну, мяжу градскаю з мінскай плябаніяй рэчкаю Ржаўцом да рэчкі Свіслачы і рэчкі Веснінка ў шырыню і даўжыню».
У 1775 годзе фальварак Масюкоўшчына ў Менскім павеце, разам з фальваркам Плябанцы належыць менскаму ксяндзу Ваньковічу.
Станам на 1791 годзе частка вёскі Масюкоўшчына ў складзе маёнтка Веснінка Каралішчавіцкай парафіі, шляхецкай ўласнасці, частка — у складзе маёнтка Плябанцы Мінскай парафіі, уласнасці каталіцкай царквы. У 1800 — вёска, частка ва ўласнасці Г. Гардзялкоўскай, частка — ксяндза мінскай каталіцкай плябаніі Ваньковіча, агулам 8 двароў, 48 жыхароў. У 1815 годзе — вёска, уласнасць М. Гілевіча, у 1858 — А. Вярыгі.
У 1860-я гады ў руінах старой пабудовы, магчыма царквы, у фальварку Масюкоўшчына быў знойдзены фрагмент (35 аркушаў пергаменту) Менскага Евангелля.
Духоўны маёнтак Масюкоўшчына ў 154 дзесяціны, быў узяты ў арэнду шляхцянкай Міхалінай Сымонаўнай Цехановіч 22 жніўня 1869 года, затым выкуплены ёю і даведзены да памерам да 224 дзесяцін. Пасля смерці Міхаліны, маёнтак перайшоў да яе мужа шляхціча Захарыя Венедзіктавіча Цехановіча, а пазней падзелены паміж іх дзецьмі. Фальварак Масюкоўшчына (Масюкаўшчызна) быў у арэндзе шляхціца Цехановіча ў 1841—1875 гадах. У 1887 годзе ў Максюкоўшчыне адкрыта школа пісьменнасці. У 1897 годзе вёска Масюкоўшчына ў Сёмкава-Гарадзецкай воласці Мінскага павета, 37 двароў, 236 жыхароў, хлебазапасны магазін, карчма; у фальварку 2 двары, 13 жыхароў.
У 1930-я гады ў вёсцы пабудавана школа ў стылі канструктывізму па праекце Г. Якушкі (не захавалася, знесена ў 2009 годзе). У 1930-я гады таксама каля вёскі пабудаваны аднайменны ваенны гарадок. У 1938—1954 гадах цэнтр Бараўскога сельсавета.
Паводле Указа № 174 ад 8 красавіка 2004 года вёска перададзена ў склад Мінска, ад імя названы мінскі жылы раён Масюкоўшчына. Вясковыя вуліцы Цэнтральная і Падгорная нададзеныя назвы вуліца Масюкоўшчына і завулак Масюкоўшчына.
Корчак (герб)
«Корчак» (Korczak) — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталіся каля 270 родаў у Беларусі, Украіне, Літве і Польшчы.
Апісанне
У чырвоным полі тры папярочныя сярэбраныя бэлькі, якія звужаюцца да нізу. Клейнод — над прылбіцай з шляхецкай каронай у залатой чары палова сярэбранага сабакі. Існуюць варыянты герба з дзвюма перакрыжаванымі гардамі над бэлькамі і трыма страусавымі перамі ў клейнодзе (герб «Лопат»), сярэбраным месяцам над бэлькамі рагамі ўгору і інш.. У Польшчы вядомы з 1142 г. (Ogród królewski, Paprocki Bartłomiej, D. Siedlczański, Praga, 1599 r.). Паводле Я. Длугаша, герб утвораны каралем Людвікам І; ён дадаў тры бэлькі, якія выцеснілі сабаку з тарчы ў клейнод. У ВКЛ пашырыўся пасля прыняцця Гарадзельскага прывілею (1413).
Гербам карысталіся
Гербам карысталіся наступныя фаміліі: Астроўскі, Багавіцкі, Багдановіч, Балевіч, Барткевіч, Бартноўскі, Баткоўскі, Батурыцкі, Бранавіцкі, Буцэвіч, Бянеўскі, Бярнацкі, Вайналовіч, Вайшвіла, Валадзько, Верашчынскі, Весэль, Воўк, Воўк-Леванеўскі, Воўк-Санеўскі, Гаеўскі, Ганскі, Гарадынскі, Гараін, Гарноўскі, Гараўскі, Глінскі, Глініч, Грачына, Грушвіцкі, Далінскі, Дамброўскі/Дуброўскі, Дрэлінг, Есьман, Еўлашкевіч, Загароўскі, Заравінскі, Збароўскі, Зубко, Іллініч, Казімірскі, Казярадскі, Каловіч, Камар, Камароўскі, Карафа-Корбут, Катовіч, Корбут, Краснадэмбскі/Краснадубскі, Краснапольскі, Крупскі, Крыніцкі, Лапінкевіч, Лаўрыновіч, Ліпскі, Лопат, Лышчынскі, Ляшчынскі, Магільніцкі, Мароз, Меляшкевіч, Міхайлеўскі, Міхальскі, Млечка, Мысько, Мялешка, Парванецкі, Паўловіч, Паўлуць, Пракаповіч, Рымкевіч, Сабаньскі, Салуха, Сасноўскі, Сівіцкі, Скарута, Скуратовіч, Свяжынскі, Слядзеўскі, Солтан, Стаўскі, Судкоўскі, Султан, Сялецкі, Сяліцкі, Тур, Турлай, Хадароўскі, Цераховіч, Чупа, Шумкевіч, Шумковіч, Яўлашка.
ФК Кардыф Сіці
«Кардыф Сіці» (Cardiff City) — валійскі футбольны клуб з горада Кардыф, які выступае ў Чэмпіёншыпе. Свае хатнія гульні клуб праводзіць на стадыёне «Кардыф Сіці», на які клуб пераехаў у 2009 годзе са стадыёна «Нініян Парк».
Клуб быў заснаваны як футбольны клуб «Рыверсайд» у 1899 годзе і з’яўляецца адзіным клубам з-за межаў Англіі, які атрымліваў перамогу ў розыгрышы Кубка Англіі, калі які атрымалі перамогу ў спаборніцтве ў 1927 годзе. Клуб атрымаў перамогу ў Чэмпіянаце Футбольнай лігі ў сезоне 2012/13, атрымаўшы, такім чынам, правы на ўдзел у вышэйшым дывізіёне Англіі. Аднак, па выніках першага ж сезона 2013/14 у Прэм’ер-лізе «Кардыф Сіці» зноў выбыў у Чэмпіянат Футбольнай лігі. У сезоне 2018/19 зноў выступаў у Прэм’ер-лізе.
У 2012 годзе «Кардыф Сіці» быў рэбрэндзінгаваны малайзійскім уладальнікам клуба, Вінсентам Танам. Гэтае дзеянне ўключала змену традыцыйных колераў клуба і эмблемы.
Гісторыя
Цікавасць да клубу пачала павялічвацца на працягу гэтага часу, але «Кардыф Сіці» быў вымушаны адмовіцца ад магчымасці далучыцца да зноў утворанай Паўднёвай Лігі Другога дывізіёна, бо не меў сродкаў на валоданне сваёй пляцоўцы Сафія Граўнд. На працягу наступных двух гадоў у Кардыф віталі многія вядучыя клубы Вялікабрытаніі, у тым ліку «Мідлсбра», «Брысталь Сіці» і «Крыстал Пэлас». Матчы з гэтымі супернікамі праводзіліся на розных пляцоўках у Кардыфе і ў бліжэйшых гарадох. Клуб, у рэшце рэшт, пераехаў на свой новы стадыён, Нініян Парк, у 1910 годзе. На наступны год клуб зрабіў сваё першае падпісанне, набыўшы Джэка Эванса ў іншага ўэльскага клуба, «Кумпрак».
Маючы сваю пляцоўку «Кардыф Сіці» далучыўся да Паўднёвай лігі другога дывізіёну, акрамя таго ж, фундатар клубу, Бартлі Уілсан, здолеў запрасіць у клуб вядомага на той час іграка і трэнера Дэйві Мак-Дугала, які стаў гуляючым трэнерам. Свой першы матч у лізе клуб правёў супраць «Астан Вілы», але атрымаў паражэнне з лікам 1:2. Адзіны гол у складзе гульцой з Кардыфу забіў Джэк Эванс. Першы сезон клуб скончыў на выніковым 4-м месцы. «Кардыф Сіці» працягваў гуляць у дывізіёне на працягу наступнага дзесяцігоддзя, акрамя тых часоў, калі ліга была прыпынена ў сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны.
Самым паспяховым перыядам гісторыі клуба лічацца 1920-я гады, калі «Кардыф Сіці» скончыў сезон да другім месцы пасля «Хадэрсфілд Таўн» ў 1924 годзе ў старой футбольнай лізе першага дывізіёна, а затым клуб двойчы дахадзіў да фіналу Кубка Англіі, гуляючы спачатку ў 1925 годзе супраць «Шэфілд Юнайтэд», а потым у 1927 годзе супраць «Арсенала». У фінале супраць «Арсенала» «Кардыф Сіці» стаў першай камандай, якая перамагла ў Кубку Англіі, пры гэтым базуючыся не ў Англіі, перамогшы «кананіраў» з лікам 1:0. Фінал быў таксама адметны, паколькі гэта быў першы трансляваны па ўсёй краіне матч на BBC Radio. «Кардыф Сіці» і «Суонсі Сіці» з’яўляюцца адзінымі валійскімі футбольнымі клубамі, які гуляюць на самым высокім узроўні англійскага футбола.
Карачы
Карачы (کراچی, Karachi, ڪراچي) — партовы горад на поўдні Пакістана, найбуйнейшы горад краіны і адзін з найбуйнейшых гарадоў свету, сталіца правінцыі Сінд. З насельніцтвам ад 12 млн да 18 млн. чалавек Карачы з’яўляецца адным з найбуйнейшых гарадоў свету па колькасці насельніцтва і 4-й найбуйнейшай агламерацыяй у свеце. Гэта галоўны фінансавы, банкаўскі, прамысловы і гандлёвы цэнтр Пакістана. Тут размешчаны найбуйнейшыя карпарацыі краіны, марское суднаходства, тэкстыльная і аўтамабільная прамысловасць; індустрыя забаў, мастацтва, моды і рэкламы; выдавецкая дзейнасць, распрацоўка праграмнага забеспячэння і медыцынскія даследаванні. Горад з’яўляецца буйным цэнтрам вышэйшай адукацыі ў Паўднёвай Азіі і ў ісламскім свеце.
Карачы быў першай сталіцай незалежнай дзяржавы Пакістан (да пераносу сталіцы ў Равалпіндзі ў 1958 годзе). Порты Карачы і Касім — адны з самых буйных і ажыўленых портаў на Індыйскім акіяне.
Пасля здабыцця незалежнасці Пакістанам, насельніцтва горада рэзка ўзрасло, бо сотні тысяч урдумоўных мігрантаў з Індыі, Усходняга Пакістана і іншых частак Паўднёвай Азіі перасяліліся ў Карачы.
Плошча горада роўная км², што амаль у чатыры разу больш, чым плошча Ганконга. Мясцовыя жыхары завуць Карачы — «Горад Агнёў» (روشنیوں کا شہر), «Нявеста гарадоў» (عروس البلاد) і «Горад Каіда» (شہر قائد), бо тут нарадзіўся і быў пахаваны Мухамед Алі Джына, вядомы ў Пакістане пад ганаровым імем Каід-э-Азам, (Qaid-e-Azam, Вялікі правадыр), заснавальнік Пакістана, які зрабіў горад сталіцай абвешчанай дзяржавы.
Гісторыя
У пачатку XVIII стагоддзя Карачы быў маленькай рыбацкай вёскай. Дзякуючы ўдаламу месцазнаходжанню і прыроднай абароне ад мусонаў, у 1795 годзе ў вёсцы быў узведзены ўмацаваны форт сіндхаў. У 1839 годзе Карачы быў захоплены брытанцамі, гэтая падзея стала пераломнай у гісторыі вёскі. Карачы стаў адным з галоўных марскіх партоў брытанцаў на Аравійскім моры, тут былі размешчаны вялікія вайсковыя часткі імперыі. Такім чынам, вёска ператварылася ў буйны горад, з развітой па тых часах інфраструктурай.
Пасля Першай сусветнай вайны ў горадзе пачала развівацца сфера паслуг і прамысловасць. К 1924 году ў Карачы быў пабудаваны аэрадром, а ў 1936 годзе горад стаў сталіцай правінцыі Сіндзі.
У апошняй чвэрці 20 стагоддзя паток эмігрантаў прынёс з сабой вялізную хвалю гвалту ў горад. Злачыннасць у Карачы рэзка павялічылася, сталі адбывацца сутычкі на этнічнай глебе паміж карэнным народам горада (Сіндху) і імігрантамі з Індыі (мухаджырамі). Таксама рэзка ўзрасла колькасць цяжкіх злачынстваў, такіх як разбой і забойства. У 1992 годзе, калі сітуацыя з крыміналам у Карачы стала выходзіць з-пад кантролю, урад Пакістана ўвёў войскі ў горад, але гэтая ваенная кампанія так і не прынесла чаканых вынікаў. Горад па-ранейшаму адзін з самых крымінагенных у рэгіёне.