cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Станіслаў Данілавіч Шабунеўскі
Творчая спадчына
У 1923—1924 гадах Станіслаў Шабунеўскага кіраваў аднаўленчымі работамі ў гомельскім палацы Румянцавых-Паскевічаў, які пацярпеў ад пажару ў 1919 годзе. У 1925 годзе архітэктар праектаваў забудову гэтак званага «гарэлага балота», пад яго наглядам ствараўся гарадскі водаправод. Станіслаў Шабунеўскі кіраваў будаўніцтвам розных аб’ектаў не толькі ў Гомелі, але і іншых гарадах — Клінцах, Добрушы, Злынцы. Цяпер дакладна не вядомы ўсе аўтарскія працы Шабунеўскага.
Ушанаванне памяці
У 2018 годзе Шабунеўскаму было пасмяротна прысвоена званне ганаровага грамадзяніна Гомеля.
Ігнат Акінфавіч Іваноўскі
Біяграфія
Таксама ў 1840 і 1844-47 гадах працаваў цэнзарам. Даў дазвол на друк «Шляхціча Завальні» Яна Баршчэўскага.
Падчас закрыцця ўніверсітэта ў 1861—1863 гг. у сувязі са студэнцкімі хваляваннямі, быў сябрам, а затым старшынёй «Часовай камісіі», якая кіравала справамі ўніверсітэта.
У 1863 годзе ён быў абраны ў дэканы юрыдычнага факультэта.
Акрамя ўніверсітэта Іваноўскі выкладаў яшчэ ў Аляксандраўскім ліцэі палітычную эканомію і статыстыку (у 1837—1867 гг.), а таксама ў Пажскім корпусе і Школе гвардзейскіх падпрапаршчыкаў.
У 1870 годзе Іваноўскі пакінуў выкладанне і кіраўніцтва кафедры міжнароднага права перайшло да яго вучня, прафесара Ф. Мартэнса. У 1873 годзе Іваноўскі быў абраны ганаровым членам універсітэта.
Памёр.
Памяць
Паводле ўспамінаў студэнта-юрыста Тадэвуша Баброўскага:"Вельмі таленавіта і прывабна чытаў лекцыі паляк з Мінска Ігнат Іваноўскі, прафесар міжнароднага і еўрапейскага публічнага права. Апошняя чытаў у параўнанні і займальна. Красамоўны, дасціпны, добра дасведчаны ў сваёй спецыяльнасці, ён ажыўляў свае лекцыі масай гістарычных і дыпламатычных анекдотаў, а тэмы яго лекцый былі вельмі падазроныя па тым часе, таму трэба было шмат такту і хітрасці, каб гаварыць пра законы часоў імператара Мікалая і не спатыкацца, і або не ўпадаць у халопства, або не загаварыцца. Іваноўскі ўмеў пазбягаць гэтых зачэпак і быў вельмі папулярным прафесарам у студэнцкіх колах, а яго заняткі наведвалі натоўпы неюрыстаў […] Ён быў навуковым працаўніком, а не вучоным, па сваёй спецыяльнасці нічога не пісаў, таму што быў занадта рассеяны, але ў сваёй працы ён быў карысны, бо сваімі лекцыямі прыцягваў студэнтаў да вучобы, не шкадаваў парад і заахвочванняў для людзей працы, і ён быў вельмі дакладны. […] Яго вельмі любілі і паважалі не толькі студэнты, але і калегі ва ўсіх навуковых установах, дзе ён чытаў лекцыі."Ва ўспамінах яго вучняў адзначаўся бліскучы дар слова, якім валодаў Іваноўскі. Лацінскай мовай Іваноўскі валодаў як роднай.
Дом Іваноўскага ў Пецярбургу быў месцам частых сустрэч моладзі з літоўска-беларускіх земляў, бо ён быў адзіным прафесарам, які запрашаў да сябе студэнтаў. Былі там сярод іншых Язафат Агрызка, Аляксандар Аскерка і Баляслаў Свентарэцкі. Нядзельныя сустрэчы былі забаўляльнымі, і, як успамінаў Баброўскі, падчас гэтых сустрэч іх гаспадар танцаваў як маладзён ці граў у віст.
Навуковыя працы
О началах постепенного усовершенствования государства: [Речь] / [Э. орд. проф. С.-Петерб. ун-та Ивановский]. Спб.,: Тип. Имп. Акад. наук, 1837. 15 с.
''[http://elib.shpl.ru/ru/nodes/52724-ivanovskiy-i-i-razbor-sochineniya-g-kachenovskogo-pod-zaglaviem-o-kaperah-i-prizovom-sudoproizvodstve-v-otnoshenii-k-neytralnoy-torgovle-sostavlennyy-ord-prof-s-peterb-univers-i-s-i-ivanovskim-spb-1856 Разбор сочинений Д. И. Каченовского «О каперах и призовом судопроизводстве»]'' // 25-е присуждение Демидовских наград.1856.
''Руководство по статистики европейских государств, для преподавания в военно-учебных заведениях. Речь на университетском торжественном акте 1857 г.'' СПб., 1857.
Статистика России, составленная профессором Ивановским для преподавания в Императорском Александровском лицее. 1851.
''Государственное право важнейших иностранных государств: Записки лекций, чит. проф. Ивановским''. — Санкт-Петербург, 1863.
Якаў V
Якаў V (James V, 10 красавіка 1512 — 14 снежня 1542) — кароль Шатландыі (1513—1542) з дынастыі Сцюартаў.
Шлюб і дзеці
Якаў V меў таксама не меней сямі незаконнанароджаных дзяцей, сярод якіх самымі вядомымі з'яўляюцца Джэймс Сцюарт, граф Морэйскі, а таксама Джон Сцюарт, прыёр Колдынгема.
Лёўкаўшчына
Лёўкаўшчына (, Лёвковщина) — аграгарадок у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Рэформа царкоўнага календара ва Украіне
Каляндарная рэформа ва ўкраінскіх цэрквах — працэс укаранення новага стылю, грыгарыянскага і новаюліянскага календароў, замест старога стылю ў царкоўнае жыццё ўкраінцаў. З пачаткам расійска-ўкраінскай вайны і пасля таго, як 16 лістапада 2017 года Нараджэнне Хрыстовае 25 снежня па грыгарыянскім календары стала дзяржаўным выхадным ва Украіне, пераходу ўкраінскіх цэркваў на грыгарыянскі/наваюліянскі каляндар актывізавалася штогод з набліжэннем Нараджэння Хрыстовага. Пытанне каляндарнай рэформы востра паўстала пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе, бо, як сцвярджаюць некаторыя публіцысты і царкоўнікі, праз выкарыстанне старога стылю разам з Маскоўскім Патрыярхатам Украіна знаходзіцца ў сферы «».
Як і прадстаяцель Праваслаўнай царквы Украіны Епіфаній, так і прадстаяцель Украінскай грэка-каталіцкай царквы вярхоўны архіепіскап Святаслаў  выказалі падтрымку правядзення каляндарнай рэформы ва Украіне.
на пасяджэнні 18 кастрычніка 2022 года дазволіў па жаданні прыходаў святкаваць Нараджэнне Хрыстова згодна з новаюліянскім календаром — 25 снежня, вызваліўшы ўдзельнікаў богаслужэння ад абмежаванняў паста.
2 лютага 2023 года Свяшчэнны Сінод ПЦУ дазволіў і зацвердзіў парадак благаславення прыходам і манастырам на поўнае выкарыстанне новаюліянскага календара, а 24 мая 2023 года вырашыў правесці пасяджэнне Архірэйскага Сабора, дзе будзе вынесена пытанне каляндарнай рэформы. 24 мая 2023 года на Архірэйскім Саборы ў Скінскай царкве Кіева-Пячэрскай лаўры Праваслаўная Царква Украіны вырашыла перайсці з 1 верасня на новаюліянскі каляндар. 27 ліпеня 2023 года Памесны Сабор зацвердзіў пераход.
1-2 лютага 2023 г. у Львове-Брухавычах Сінод біскупаў УГКЦ пастанавіў, што з 1 верасня 2023 г. Украінская Грэка-Каталіцкая Царква ва Украіне пераходзіць на новы стыль (новаюліянскі каляндар) для нерухомых святаў з захавання Пасхаліі, абвешчанай Вярхоўным Архіепіскапам Святаславам 6 лютага 2023. Услед за УГКЦ ва Украіне рашэнне аб пераходзе на новы стыль прынялі ,  ,  ,  і Апостальская адміністратура ў Казахстане і Цэнтральнай Азіі.
Прычыны
Прычынай з’яўлення каляндарнай рэформы ў Еўропе стала неадпаведнасць паміж днём вясновага раўнадзенства, які ў 16 стагоддзі па юліянскім календары пачаў прыпадаць на 11 сакавіка, і днём раўнадзенства, які прыходзіўся на 21 сакавіка ў 325 годзе ад Нараджэння Хрыстовага, калі на Нікейскім саборы былі вызначаныя каляндарныя прынцыпы царкоўнага жыцця. Для царквы падобная сітуацыя была недапушчальная, паколькі дзень вясновага раўнадзенства вызначаў дату святкавання Вялікадня. Памылку заўважылі яшчэ ў пачатку XIV ст., але з розных прычынаў яе не спяшаліся выпраўляць яшчэ больш за 250 гадоў. Візантыйскі навуковец Ісаак Аргір лічыў якія-небудзь выпраўленні бессэнсоўнымі, паколькі ў 1492 годзе ён чакаў канец свету (сёлета павінна было выканацца 7000 гадоў «з дня стварэння свету».) У канцы XVI стагоддзі пытанне аб рэформе каляндара ўжо пераспела, таму папа Грыгорый XIII стварыў адмысловую камісію, якая павінна была абраць найлепшы праект новага календара. Пасля азнаямлення з рознымі варыянтамі камісія абрала праект італьянскага матэматыка і лекара .
Ва Украіне каляндарная рэформа ў асноўным абмяркоўваецца ў кантэксце Нараджэння Хрыстова і перад ім, як «цывілізацыйны выбар на карысць Захаду». Усе хрысціяне святкуюць Раство Хрыстова 25 снежня ў адпаведнасці з рашэннем , які падзяліў святы Богаяўленне і Нараджэння Хрыстова (Армянская Апостальская Царква да гэтага часу святкуе Багаяўленне і Раство Хрыстова — 6 студзеня па грыгарыянскім календары, і яе Іерусалімскі патрыярхат у Ізраілі — па юліянскім календары), аднак некаторыя праваслаўныя цэрквы робяць гэта па юліянскім календары, таму дата юліянскага 25 снежня ў XX і XXI стагоддзях прыпадае на 7 студзеня. Напрыклад, юліянскае 25 снежня ў XVI-XVII стагоддзях адпавядала грыгарыянскаму 4 студзеня, у XVIII стагоддзі — 5 студзеня, у XIX стагоддзі — 6 студзеня, а ў XXII стагоддзі — 8 студзеня і г.д.
Аднак каляндарная рэформа пацягне за сабой святкаванне ўсіх нерухомых свят на 13 дзён раней, гэта значыць Нараджэнне Найсвяцейшай Багародзіцы — 8 верасня, ' — 14 верасня, Пакроў Прасвятой Багародзіцы — 1 кастрычніка, Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы — 21 лістапада, Дзень святога Мікалая — 6 снежня, Нараджэнне Хрыстова — 25 снежня, Шчодры вечар — 31 снежня, Вадохрышча Гасподняе (Богаяўленне) — 6 студзеня, Стрэчанне Гасподняе — 2 лютага, Дабравешчанне — 25 сакавіка, ' — 24 чэрвеня, Праабражэнне Гасподняе — 6 жніўня,  — 15 жніўня і г.д.
Большасць аўтакефальных праваслаўных цэркваў прынялі новы стыль як новаюліянскі каляндар на працягу XX стагоддзя, калі іх дзяржавы перайшлі на грыгарыянскі каляндар. Цяпер новаюліянскі (удасканалены юліянскі каляндар, які ліквідаваў памылку), які да 2800 года будзе цалкам супадаць з грыгарыянскім, выкарыстоўваюць 9 з 16 аўтакефальных праваслаўных цэркваў: напрыклад, Румынская, Балгарская і Праваслаўная Царква Чэхіі і Славакіі, і амаль усе цэрквы грэчаскага праваслаўя: Канстанцінопальская, Александрыйская, Антыахійская, Кіпрская, Грэчаская (Эладская), Албанская праваслаўныя цэрквы, акрамя Іерусалімскай.
Прыхільнікі каляндарнай рэформы таксама лічаць, што пераход аддаліць Украіну ад расійскіх і савецкіх традыцый.
Доктар багаслоўскіх навук  лічыць, што ўкраінцам варта прыняць новы стыль. У першую чаргу няма дакладнай даты, калі нарадзіўся Ісус Хрыстос, аднак у хрысціянскай традыцыі гэта адбылося падчас зімовага сонцастаяння (менавіта 25 снежня да светлавога часу сутак пачынае дабаўляцца адна хвіліна). Таксама да Нараджэння Хрыстова павінен скончыцца , бо калі свята 25 снежня, то пост будзе заканчвацца да Новага года (гэта дзень спеваў, весялосці і танцаў, якія забаронены падчас строгага посту).
Вярхоўная Рада Украіны ўхваліла законапраект № 5496 «Аб унясенні змен у артыкул 73 Працоўнага кодэкса Украіны адносна святочных і непрацоўных дзён». Закон уключаны ў артыкул 73, якім 25 снежня (Нараджэнне Хрыстова па Грыгарыянскім календары) прызнана афіцыйным выхадным днём ва Украіне. 29 лістапада прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка падпісаў закон аб аб’яўленні 25 снежня выхадным днём, калі святкуюць Нараджэнне Хрыстова па грыгарыянскім календары.
Гісторыя
Грыгарыянскі каляндар ва Украінскай Народнай Рэспубліцы быў уведзены 16 лютага 1918 года, калі гэты дзень сталі лічыць 1 сакавіка 1918 года. Заходнія ўкраінскія землі знаходзіліся ў складзе Аўстра-Венгрыі, дзе грыгарыянскі каляндар ужо быў дзяржаўным. Русінскія цэрквы ў Рэчы Паспалітай і Аўстра-Венгрыі карысталіся старым стылем, гэта значыць юліянскім календаром, бо стаяла пытанне захавання этнічнай самаідэнтыфікацыі русінаў, іх адрознівання з палякамі-каталікамі.
З пачаткам расійска-ўкраінскай вайны і пасля таго, калі 16 лістапада 2017 года Нараджэнне Хрыстовае 25 снежня па грыгарыянскім календары стала дзяржаўным выхадным ва Украіне, пераходу ўкраінскіх цэркваў на грыгарыянскі/наваюліянскі каляндар актывізуецца штогод з набліжэннем Нараджэння Хрыстовага.
Прадстаяцель Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата Філарэт у чэрвені 2018 года выказаў меркаванне, што пераход на новаюліянскі каляндар магчымы, калі ўкраінцы будуць згодны перайсці, нагадаўшы, што пераважная большасць аўтакефальных праваслаўных цэркваў (9 з 15) перайшлі на новаюліянскій каляндар, акрамя Іерусалімскай, Рускай,, Сербскай і Грузінскай.
Пытанне каляндарнай рэформы востра паўстала пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе, бо, як сцвярджаюць некаторыя публіцысты і царкоўнікі, праз выкарыстанне старога стылю разам з Маскоўскім Патрыярхатам Украіна знаходзіцца ў сферы «».
Рэктар  ў снежні 2022 года выказаў меркаванне, што пакуль Калядныя богаслужэнні мэтазгодна праводзіць двойчы — 25 снежня і 7 студзеня, а ў далейшым праводзіць абмеркаванне магчымасці далейшага пераходу на новаюліянскі каляндар. Пры гэтым, як лічыць святар, рашэнне павінна прымацца не асобна адной царквой, а, напрыклад, усёй рэлігійнай супольнасцю — або ўсімі праваслаўнымі, або праваслаўнымі і грэка-каталікамі, або хрысціянамі ў рамках.
24 снежня 2022 года вярхоўны архіепіскап Святаслаў падчас аўдыенцыі перадаў Епіфанію для азнаямлення ліст з выкладам меркаванняў іерархаў УГКЦ датычна каляндарнай рэформы. Прадстаяцелі вырашылі стварыць сумесную рабочую групу па канкрэтных прапановах каляндарнай рэформы. Сумесную групу ініцыююць з нагоды святкавання 1700-годдзя Першага Сусветнага Сабору, які адбыўся ў Нікеі ў 325 годзе. На гэтым Саборы таксама былі вызначаныя каляндарныя прынцыпы царкоўнага жыцця.
28 чэрвеня 2023 года прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі ўнёс у Вярхоўную Раду Украіны законапраект, які пераносіць з 28 ліпеня на 15 ліпеня Дзень украінскай дзяржаўнасці, з 14 кастрычніка на 1 кастрычніка — Дзень абаронцаў Украіны і адмяняе свята Раства Хрыстова 7 студзеня. У царкоўных колах не чакалі, што прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі вырашыцца хутка адмяняць выхадны на Каляды 7 студзеня. Законапраект быў прыняты Вярхоўнай Радай Украіны 14 ліпеня 2023 года.
Праваслаўная Царква Украіны
У снежні 2021 года Епіфаній выказаў надзею, што на працягу наступных 10 гадоў большасць украінцаў змогуць перайсці на святкаванне Калядаў 25 снежня, і падкрэсліў, што асабіста падтрымлівае пераход святкавання Раства Хрыстовага па новаюліянскім календары, па якім святкуе 9 з 15 аўтакефальных цэркваў. Але пераход павінен адбывацца паступова.
18 кастрычніка 2022 года дазволіў епархіям праводзіць богаслужэнні на Нараджэнне Хрыстова па новаюліянскім календары — 25 снежня. Там, дзе для гэтага існуюць пастырскія абставіны і засведчваецца жаданне вернікаў, як выключэнне дазволіць па рашэнні пробашча і абшчыны 25 снежня 2022 г. здзейсніць богаслужэнне з наступным прадстаўленнем праз дыяцэзіяльныя ўпраўленні ў Кіеўскую мітраполію пісьмовай інфармацыі аб ліку ўдзельнікаў набажэнстваў. У выпадку здзяйснення богаслужэння, яго ўдзельнікі ў гэты дзень вызваляюцца ад абмежаванняў паста.
25 снежня мітрапаліт Епіфаній паведаміў, што на наступным пасяджэнні Сінода ПЦУ вывучыць атрыманы вопыт па правядзенні калядных літургій 25 снежня ў 2022 годзе па новым стылі — як станоўчы, так і адмоўны. І ў далейшым ПЦУ выключна саборна будзе вызначацца адносна далейшых крокаў у каляндарнай рэформе, маючы на мэце галоўнае: не дазволіць праціўнікам або неразумным рупліўцам розных ідэй прымножыць падзелы ў Царкве.
6 студзеня 2023 года мітрапаліт Епіфаній паведаміў, што прыходы Праваслаўнай царквы Украіны, якія захочуць поўнасцю перайсці на новаюліянскі каляндар, неўзабаве змогуць гэта зрабіць пасля рашэння бліжэйшага пасяджэння Сінода, адзначыўшы, што ПЦУ ўжо стала на шлях рэформы царкоўнага календара і будзе рабіць усё для таго, каб увасобіць яе на працягу 2023 года ў жыццё. Спікер ПЦУ Еўстрацій Зара лічыў, што пытанне каляндарнай рэформы будзе прасоўвацца паспяхова і дастаткова хутка, але важна, каб гэтае пытанне не падзяліла грамадства і ПЦУ, таму ўсё гэта павінна быць прадумана.
2 лютага 2023 года Свяшчэнны Сінод ПЦУ дазволіў і зацвердзіў парадак благаславення прыходам і манастырам на поўнае выкарыстанне новаюліянскага календара, а 24 мая 2023 года вырашыў правесці пасяджэнне Архірэйскага Сабора, дзе будзе вынесена пытанне каляндарнай рэформы. 6 лютага 2023 г. мітрапаліт Еўстрацій Зара пасля рашэння УГКЦ аб пераходзе на новы стыль заявіў, што ёсць усе падставы для прыняцця станоўчага рашэння на Саборы ў маі 2023 года аб пераходзе ПЦУ на новы стыль.
2 сакавіка 2023 года Праваслаўная Царква Украіны ўпершыню апублікавала інфармацыю аб найвялікшых святах і днях памяці святых у двух варыянтах па юліянскім і новаюліянскім календары, адзначыўшы актуальнасць пытання каляндарнай рэформы, паколькі Праваслаўная царква Украіны атрымлівае шматлікія запыты ад прыходаў, манастыроў, свецкіх, духоўных і архірэяў аб магчымасці выкарыстання ў практыцы служэння новаюліянскага календара.
24 мая 2023 года на Архірэйскім Саборы ў Скінскай царкве Кіева-Пячэрскай лаўры Праваслаўная Царква Украіны вырашыла перайсці з 1 верасня на новаюліянскі каляндар. 27 ліпеня 2023 года Памесны Сабор зацвердзіў пераход.
Украінская Праваслаўная Царква (Маскоўскага патрыярхата)
Каля ста румынскіх прыходаў ва Украіне, якія ўваходзяць у склад Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата, заўсёды святкавалі Раство Хрыстова 25 снежня па новаюліянскім календары, як і Румынская Праваслаўная Царква.
Як сведчаць вынікі даследавання, праведзенага 1-2 чэрвеня 2023 года сацыялагічнай групай «Рэйтынг», за правядзенне каляндарнай рэформы больш за 40 % прыхаджан Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата. У той жа час сярод іх больш за тых, хто супраць гэтай рэформы — 35 %.
Апостальская адміністратура ў Казахстане і Сярэдняй Азіі
7 лютага 2023 года дэкрэтам Васіля Гаверы было ўстаноўлена, што Апостальская адміністратура для каталікоў візантыйскага абраду ў Казахстане і Цэнтральнай Азіі з 1 верасня 2023 года пераходзіць на новаюліянскі каляндар услед за УГКЦ ва Украіне і ў Польшчы.
Мукачоўская Грэка-Каталіцкая Епархія
У адрозненне ад прыходаў Праваслаўнай Царквы Украіны, прыходы без адпаведнага дазволу царквы, і ў прыватнасці, Праасвяшчэннага ўладыкі  не могуць самастойна вырашаць і здзяйсняць калядныя літургіі 24 і 25 снежня. Але пытанне ўкаранення новага стылю вывучаецца.
Украінская Грэка-Каталіцкая Царква
Прадстаяцель УГКЦ вярхоўны архіепіскап Святаслаў у снежні 2020 года заявіў, што грэка-каталіцкая царква будзе вырашаць пытанне пераходу на новы стыль «разам з нашымі праваслаўнымі братамі». Ён таксама заўважаў, што гэтае пытанне не адносіцца да дагматычных, яно павінна пераадольваць царкоўныя расколы, а не выклікаць новыя і на яго думку, пераход да святкавання Раства Хрыстовага па новым стылі, гэта значыць 25 снежня, павінен адбывацца па ініцыятыве парафіян.
31 мая 2021 года прыняў рашэнне аб пераходзе з 1 верасня 2021 г. на грыгарыянскі каляндар.
3 снежня 2022 года вярхоўны архіепіскап Святаслаў заявіў, што УГКЦ мае шматгадовы вопыт пераходу на грыгарыянскі каляндар, паколькі большасць дыяцэзій і парафій за мяжой ужо доўгі час адзначаюць святы па новым стылі. Ва Украіне ж, паводле яго слоў, вывучаюць магчымасці пераходу. Неабходныя тры рэчы, каб гэта было магчыма: справа не толькі ў Калядах (будзе ўсёахопная, цэласная рэформа, што пацягне за сабой змену ўсіх іншых дат нерухомых свят у літургічным годзе. Мікалая будзе 6 снежня, а Дзень абаронцаў Украіны на Пакроў Прасвятой Багародзіцы — 1 кастрычніка і г.д.); каляндарную рэформу трэба рабіць разам з іншымі Цэрквамі Украіны і [расійска-ўкраінская] вайна не з’яўляецца зручным часам для каляндарнай рэформы.
1-2 лютага 2023 года ў Львове-Брухавычах Сінод біскупаў УГКЦ пастанавіў, што з 1 верасня 2023 г. Украінская Грэка-Каталіцкая Царква ва Украіне пераходзіць на новы стыль (новаюліянскі каляндар) для нерухомых святаў з захавання Пасхаліі, абвешчанай Вярхоўным Архіепіскапам Святаславам 6 лютага 2023. Каляндарная рэформа будзе мець два этапы. Першы датычыцца ўсіх нерухомых святаў, а другі — святкавання Пасхаліі. Парафіі, якія не гатовыя перайсці на новы стыль у 2023 годзе, маюць пераходны перыяд да 1 верасня 2025 года.
6 лютага 2023 года, улічваючы папярэдняе рашэнне УГКЦ ва Украіне і выказванні меркавання Дэлегатаў агульнага Епархіяльнага Сабору ў Поршавіцы ў чэрвені 2022 года, прыняла рашэнне перайсці на новаюліянскі каляндар з 1 верасня 2023.
Згодна з дэкрэтам уладара ад 22 сакавіка 2023 года, з 1 верасня 2023 года  цалкам пераходзіць на грыгарыянскі каляндар, уключаючы Пасхалію, у адрозненне ад УГКЦ у Еўразіі. 24 сакавіка 2023 года біскуп Мікалай заявіў, што асноўны намер каляндарнай рэформы УГКЦ у Аўстраліі і Акіяніі — быць у адзінстве з Каталіцкай царквой у цэлым, і з УГКЦ таксама. Біскуп Мікалай падкрэсліў, што зменяцца толькі даты, а традыцыі святкавання ўкраінцаў Аўстраліі застануцца нязменнымі.
22 красавіка 2023 года згодна з дэкрэтам біскупа Багдана Дзюраха было вырашана, што з 1 верасня 2023 года поўнасцю пераходзіць на грыгарыянскі каляндар, у тым ліку і на Вялікдзень, у адрозненне ад УГКЦ ва Украіне і Польшчы.
9 чэрвеня 2023 года, згодна з дэкрэтам уладара , пераходзіць з 1 верасня 2023 года на грыгарыянскі каляндар, з Пасхаліяй.
Пратэстанцкія цэрквы
Працэс укаранення новага стылю ва Украіне, калі не ўлічваць, першымі пачалі пратэстанцкія дэнамінацыі.
ў Закарпацкай вобласці і заўсёды выкарыстоўвала грыгарыянскі каляндар.
Баптызм
23 чэрвеня 2022 года (УСЦ ЕХБ) прыняў рашэнне перайсці на грыгарыянскі каляндар са снежня 2022 года. Многія баптысцкія абшчыны святкавалі Каляды па новым стылі яшчэ да гэтага рашэння шмат гадоў. Да таго ж, у 2022 годзе шэраг цэркваў УСЦ ЕХБ пачалі святкаваць Пасхалію разам з заходнімі хрысціянамі па грыгарыянскім календары.
29 чэрвеня 2022 года праўленне УСЦ ЕХБ апублікавала рэкамендацыі па святкаванні хрысціянскіх свят па новым стылі:
Лютэранства
16 снежня 2017 года перайшла на новаюліянскі каляндар з 2018 царкоўнага года, што стала першым выпадкам ва Украіне.
заўсёды карысталася грыгарыянскім календаром.
Пяцідзясятніцтва
6 ліпеня 2022 года камітэт (УЦХВЕ), найбуйнейшага саюза, узгадніў рэкамендацыю цэрквам выкарыстоўваць адзіны грыгарыянскі каляндар фіксаваных хрысціянскіх святаў разам з большасцю хрысціян свету:
Вялікдзень
9 з 16 памесных аўтакефальных праваслаўных цэркваў, якія жывуць паводле новага стылю, карыстаюцца новаюліянскім календаром (гэта калі Нараджэнне Хрыстова супадае з грыгарыянскім, а Вялікдзень — з юліянскім), за выключэннем Фінляндскай Праваслаўнай Царквы, якая жыве паводле грыгарыянскага календара. Пачынаючы з Нікейскага сабору 325 года, дата вылічэння Вялікадня мае чатыры асноўныя правілы. Вялікдзень павінен быць:
Яшчэ горшая сітуацыя, калі паміж двума календарамі ўзнікае розніца ў 5 тыдняў, як будзе ў 2024 годзе, калі па юліянскім календары Вялікдзень будзе ўжо пасля другой рэальнай поўні. Такім чынам, абвінавачванне некаторых праваслаўных у тым, што каталікі, якія святкуюць Вялікдзень па грыгарыянскім календары, парушаюць адно правіла Нікейскага сабора, вядома, мае месца, аднак праваслаўныя з такой жа частатой парушаюць два правілы Нікейскага сабора, і тое нават вельмі часта.
Жыватворны агонь
«Як прыкладна мы асвячаем на Іардан ваду: ёсць рэчыва, ёсць вада. Яна ж не ўзнікае проста. Не робіцца цуд. Святар не стварае ваду як такую, ён проста асвячае яе і атрымлівае добрую сілу. Гэтак жа і з Жыватворным агнём. Ён проста выносіцца з Труны Гасподняй… некаторыя вераць, што яна цудоўнай выявай (сыходзіць, рэд.), але гэта ў большай ступені ўспамін таго першага цуду, які быў здзейснены ў пэўны момант. І ў знак гэтага яно адбываецца кожны год».
Маскоўскі Патрыярхат
Руская праваслаўная царква і яе частка ва Украіне — Руская праваслаўная царква ва Украіне заўсёды спекулююць на тэме каляндарнай рэформы і каталіцтва. Нягледзячы на тое, што большасць аўтакефальных праваслаўных цэркваў адзначаюць рэлігійныя святы менавіта па новаюліянскім календары, які адпавядае грыгарыянскаму календару, Маскоўскі патрыяхат і бачаць у гэтым каталіцтва. Напрыклад, расійскія прапагандысты распаўсюджвалі ў лістападзе і снежні 2018 года фэйкі аб тым, што з прыняццем Томаса аб аўтакефаліі Праваслаўнай Царквы Украіны Нараджэнне Хрыстова адразу ж перанясуць з 7 студзеня на 25 снежня з аб’ектывацыяй «як у каталікоў». Прэс-сакратар Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата Еўстрацій Зара абверг гэтую інфармацыю.
Грамадская думка
У канцы 2021 года ідэю пераносу святкавання Раства Хрыстовага з 7 студзеня на 25 снежня падтрымлівалі чвэрць апытаных, у той час як 58 працэнтаў рэспандэнтаў былі супраць, а 15 працэнтам было абыякава. Аднак за апошнія пяць гадоў зменшылася колькасць тых, хто супраць пераносу даты святкавання Нараджэння Хрыстова (з 69 да 58 працэнтаў) і крыху ўзрасла колькасць прыхільнікаў (з 15 да 26 працэнтаў). Больш за ўсё прыхільнікаў ідэі пераносу Нараджэння Хрыстова на Захадзе і ў Кіеве — каля 40 працэнтаў.
У 2022 годзе падчас шырокамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну па выніках апытання, праведзенага сацыялагічнай групай , 20-21 лістапада большая частка ўкраінцаў падтрымала ідэю аб пераносе святкавання Нараджэння Хрыстова на 25 снежня: падтрымалі 44 працэнтаў украінцаў, у той жа час 31 працэнт апытаных выступіў супраць, 23 працэнты рэспандэнтаў адказалі, што ім абыякава, а 2 працэнты не змаглі адказаць.
Па выніках даследавання, праведзенага 1-2 чэрвеня 2023 года сацыялагічнай групай «Рэйтынг», правядзенне каляндарнай рэформы падтрымліваюць 63 % украінцаў, 18 % — супраць, а яшчэ 17 % — ставяцца да гэтага абыякава. Больш за ўсё прыхільнікаў пераходу сярод грэка-каталікоў — 92 %, пакуль толькі 4 % супраць. Сярод вернікаў ПЦУ больш за 60 % падтрымліваюць ініцыятыву пераходу на новы каляндар, а 29 % супраць. Акрамя таго, за змену календара больш за 40 % прыхаджан УПЦ (МП). У той жа час сярод іх больш за тых, хто супраць гэтай ініцыятывы — 35 %. У цэлым больш за ўсё прыхільнікаў пераходу сярод жыхароў захаду Украіны — 78 %. Меншая падтрымка людзей з усходніх і паўднёвых абласцей, аднак каля паловы «за» перанос даты святкавання Нараджэння Хрыстовага.
Дія
У мабільным дадатку  24 снежня 2022 года адбылося апытанне, якое працягвалася да 30 снежня, у якім украінцы выказалі сваё меркаванне, калі яны хацелі б святкаваць Нараджэнне Хрыстова. У дзень Вігіліі па грыгарыянскім і новаюліянскім календары, 24 снежня, за святкаванне Нараджэння Хрыстова 25 снежня прагаласавалі каля 60 % (450 тыс.) з больш за 750 тысяч украінцаў, якія прынялі ўдзел у апытанні.
Суражскі раён (Бранская вобласць)
Суражскі раён (Сура́жский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сураж.
Геаграфія
Суражскі раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Бранскай вобласці. Плошча — 1128,37 км². Працягласць тэрыторыі з поўначы на ​​поўдзень 52 км, з захаду на ўсход 39 км, агульная працягласць межаў раёна складае 228,6 км. Асноўная плошча раёна раўнінная, лесастэпавая, з умерана кантынентальным кліматам. Пераважны кірунак ветра — паўднёва-заходні.
Паверхня тэрыторыі раёна ўяўляе сабой прыплюшчаную хвалістую раўніну (пераважная абсалютная вышыня 208 м) раздзеленая неглыбокімі (15-25 м) далінамі рэк, у нязначнай ступені забалочаную. У межах раёна вышыня мясцовасці вагаецца ад 208 да 142 м над узроўнем мора.
Раён мяжуе на захадзе з Гардзееўскім, на ўсходзе з Мглінскім, на поўдні з Клінцоўскім і Унецкім раёнамі, на поўначы з Касцюковіцкім і Хоцімскім раёнамі Магілёўскай вобласці Рэспублікі Беларусь.
Асноўныя рэкі — Іпуць, якая працякае па тэрыторыі раёна на працягу 122 км, і яе правы прыток Іржач.
Каланіяльны падзел Афрыкі
[[Выява:Africa1898.png|thumb|245px|Афрыка ў 1898 годзе
Ружовы колер — французскія ўладанні, жоўты — брытанскія, цёмна-зялёны — нямецкія, сера-сіні — партугальскія, аранжавы — бельгійскія, аранжавы ў палоску — іспанскія, ружовы ў палоску — італьянскія. ]]
Падзел Афрыкі (таксама гонка за Афрыку ці бойка за Афрыку, Scramble for Africa) — перыяд вострай канкурэнцыі цэлага шэрагу імперыялістычных дзяржаў Еўропы за правядзенне даследчых прац і ваенных аперацый, у канчатковым выніку накіраваных на захоп новых тэрыторый у Афрыцы.
Нягледзячы на тое, што падобная дзейнасць мела месца і раней (пра каланізацыю афрыканскага кантынента падрабязней гл. каланізацыя Афрыкі), найбольш вострая канкурэнцыя разгарнулася ў перыяд новага імперыялізму, асабліва пасля прыняцця Генеральнага акту Берлінскай канферэнцыі ў 1885 годзе.
Кульмінацыяй «бойкі за Афрыку» лічыцца інцыдэнт у Фашодзе, які паставіў у 1898 годзе Вялікабрытанію і Францыю на грань вайны. Да 1902 года еўрапейскія дзяржавы кантралявалі 90 % тэрыторыі Афрыкі. У Афрыцы паўднёвей Сахары самастойнасць захоўвалі толькі Ліберыя (якая патрануецца ЗША) і Эфіопія.
Арцём Аляксандравіч Канцавы
Клубная кар’ера
З 2017 года, пасля выхаду магілёўскага «Дняпра» ў Вышэйшую лігу, пачаў гуляць за дубліруючы склад клуба. У жніўні 2017 года разам з іншымі маладымі ігракамі падпісаў паўнавартасны трохгадовы кантракт з магіляўчанамі. Неўзабаве стаў прыцягвацца і да асноўнага складу, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 23 кастрычніка 2017 года ў хатнім матчы супраць БАТЭ (0:2), выйшаўшы на замену ў другім тайме.
У лютым 2019 года, пасля таго як стала вядома пра аб’яднанне «Дняпра» з мінскім «Промнем», накіраваўся на прагляд у аб’яднаную каманду. У сакавіку 2019 года афіцыйна стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро».
У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў венгерскі клуб «Мезёкёвешд». У складзе каманды толькі зрэдку з’яўляўся на лаўцы запасных і ў чэмпіянаце не дэбютаваў, аднак згуляў у трох матчах Кубка Венгрыі.
У студзені 2020 года, пакінуўшы «Мезёкёвешд» па заканчэнні арэнды, падпісаў кантракт з брэсцкім «Рухам». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды, у сезоне 2021 з 7 галамі стаў другім бамбардзірам «Руха» пасля Дзяніса Лапцева.
У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама» і неўзабаве стаў іграком барысаўскага БАТЭ.
Міжнародная кар’ера
14 лістапада 2018 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў таварыскім матчы супраць Харватыі (1:3).
2 верасня 2021 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў канцы адборачнага матча чэмпіянату свету 2022 супраць Чэхіі (0:1).
Мялецій Сматрыцкі
Мяле́цій Сматры́цкі, свецкае імя Максім (каля, с. Смотрыч, цяпер Хмяльніцкая вобласць Украіны — , Дзермань; Псеўданімы: Теофил Ортолог) — філолаг, грамадска-палітычны і царкоўны дзеяч, пісьменнік-палеміст, полацкі праваслаўны архіепіскап (з 1620), архімандрыт манастыра ў Дзермані, сын пісьменніка-палеміста і педагога Герасіма Сматрыцкага.
Жыццё і дзейнасць
Падчас Брэсцкай царкоўнай уніі, легітымнасць якой не прызнаў, Максім Герасімавіч меў 19 гадоў. Царкоўная і пісьменніцкая кар’ера Максіма Герасімавіча развівалася ў кантэксце рэлігійнай, культурнай і нацыянальнай палемікі, якая бударажыла Рэч Паспалітую ў пачатку XVII стагоддзя. Максім Герасімавіч апынуўся ў цэнтры грамадска-палітычнага жыцця. У 1608—1623 гадах быў адным з вядомых прыхільнікаў абнаўлення праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай; пасля пераходу на Унію ў 1627 годзе выступаў за рэформу ўніяцкай царквы. Дасягненні і паразы Максіма Герасімавіча сведчылі пра тую дылему, якую змушаная была пераадолець русінская духоўная і свецкая культурная эліта ў Рэчы Паспалітай у перыяд кіравання Жыгімонта Вазы.
У 1608 г. супраць твораў Іпація Пацея «Ерасі…» і «Гармонія…» Максім Герасімавіч выдаў «Антыграфі…». У 1610 г. друкарня Віленскага брацтва святога Духу выдала пад псеўданімам Тэафіла Арталога палемічны твор Максіма Герасімавіча «Трэнас, то бок Лямант усходняй царквы» на польскай мове, якою ён карыстаўся ва ўсіх сваіх апублікаваных палемічных творах. Аўтар у вобразе маці-царквы, якая плача і мучыцца, выступіў у абарону праваслаўя супраць усяго заходняга хрысціянства. Твор выклікаў шырокі грамадска-палітычны рэзананс. Хоць аўтар пазбягаў палітычнай заангажаванасці, кніга выклікала трывогу Жыгімонта Вазы, які загадаў кнігу спаліць, а кнігадрукара і аўтара арыштаваць. «Трэнас» атрымаў вострую крытыку (Пётр Скарга, «На плач і лямант Тэафіла Арталога», горад Кракаў, 1610 год; Ілля Марахоўскі, «Парэгорыя», 1612 год), але і аб’яднаў прыхільнікаў і абаронцаў праваслаўя. Выдавец кнігі (Лявонцій Карповіч) быў пасаджаны ў турму; ананімны аўтар пазбег пакарання.
У 1616 г. друкарня Віленскага праваслаўнага брацтва ў Еўі, куды яна была перанесена пасля зачынення ў Вільні ў сувязі з выданнем «Трэнаса», надрукавала «Евангелле вучыцельнае» з прадмовай Максіма Герасімавіча. У 1637 годзе мітрапаліт Пётр Магіла выдаў яго выпраўленую версію, замаўчаўшы імя тлумачальніка, верагодна, у сувязі са скандалам, выкліканым пераходам Максіма Герасімавіча на Унію.
Паміж 1617 і 1618 гадамі Максім Герасімавіч стаў манахам у віленскім манастыры Святога Духа пад імем «Мялецій». Працаваў у брацкай школе манастыра, быў рэктарам кіеўскай брацкай школы (1618—1620). Вынікам педагагічнай дзейнасці стала «Граматыка славенска, правільней сінтагма» (Еўе, 1618—1619). У «Граматыцы» аўтар аспрэчваў папрок Пятра Скаргі ў адрас царкоўнаславянскай мовы, што на гэтай мове немагчыма развіваць навукі, і сцвярджаў яе роўнасць грэчаскай і лацінскай мовам. «Граматыка» Мялеція стала важным фактарам развіцця ўсходнеславянскай духоўнай культуры, неаднаразова перавыдавалася і да XIX стагоддзя была ў праваслаўным свеце найбольш аўтарытэтным і ўжываным падручнікам па славянскім мовазнаўстве; двойчы выдавалася ў горадзе Маскве; урыўкі з яе Ілля Капіевіч надрукаваў у Галандыі. Міхаіл Ламаносаў назваў яе «брамай вучонасці». У XVIII — 1-й палове XIX стагоддзя «Граматыка» стала ўзорам для сербскай, харвацкай, румынскай і балгарскай граматык.
У 1620 годзе Мялецій быў дэлегаваны на сустрэчу з іерусалімскім патрыярхам Феафанам, які, вяртаючыся з горада Масквы, дзе пасвяціў патрыярха Філарэта, правёў некалькі месяцаў ва ўсходніх землях Рэчы Паспалітай. У горадзе Кіеве Феафан пасвяціў 7 новых праваслаўных епіскапаў, у тым ліку архіепіскапам полацкім і епіскапам віцебскім і мсціслаўскім — Мялеція, наўзамен тых, якія перайшлі на Унію.
Неўзабаве Мялецій быў абраны архімандрытам віленскага праваслаўнага манастыра на месца нядаўна памерлага Лявонція Карповіча. На пахаванні Лявонція Мялецій прамовіў «Казанье на честный погреб Леонтия Карповича», апублікаванае на старабеларускай мове (горад Вільня, 1620 год) і на польскай (горад Вільня, 1621 год). У новапасвечанай праваслаўнай іерархіі Мялецій займаў цяпер другое па значэнні месца пасля мітрапаліта Іова Барэцкага. У бліжэйшыя пасля гэтага гады Мялецій выступаў як галоўны абаронца праваслаўнай царквы ў палеміцы пра легальнасць новапасвечанай іерархіі, што аспрэчвалася ўніяцкім і каталіцкім бокам («Апраўданне нявіннасці», 1621 год; «Абарона апраўдання», 1621 год; «Юстификация нявіннасці», 1623 год; і іншыя).
У той жа час погляды і дзейнасць Мялеція давалі падставы ўніяцкім колам лічыць, што ён блізкі да далучэння да іх. Абодва бакі: уніяцкі і праваслаўны — хацелі мець Мялеція ў сваім лагеры і дамагаліся гэтага, але ніводны, як уяўляецца, не быў цалкам упэўнена ў лаяльнасці Мялеція.
У 1624—1625 гадах, пасля расправы віцяблянаў над полацкім уніяцкім архібіскупам Іасафатам Кунцэвічам, Мялецій здзейсніў паломніцтва па Святых мясцінах на Блізкім Усходзе, падчас якога наведаў гарады Іерусалім і Канстанцінопаль. У горад Вільню ён ужо не вярнуўся. Апошні перыяд жыцця правёў у Дзермані як архімандрыт мясцовага манастыра, які знаходзіўся ва ўладаннях брацлаўскага ваяводы Аляксандра Заслаўскага, які нядаўна прыняў каталіцтва. Аляксандр Заслаўскі разам з мітрапалітам Іосіфам Вельямінам Руцкім схілялі Мялеція да пераходу на Унію. У 1627 годзе Мялецій таемна, а пасля Сабору 1628 года галосна прыняў Унію. Змены ў светапоглядзе знайшлі адлюстраванне ў палемічным творы «Апалогія» (1628 год), які быў асуджаны праваслаўным Саборам у жніўні 1628 года у горадзе Кіеве: кнігу разарвалі і выкінулі, уніяцкі архімандрыт манастыра ў Дубна Касьян Саковіч за яе друк быў пракляты, а Мялеція вымусілі пісьмова зрачыся яе. З мэтай дыскрэдытацыі Мялеція ў вачах уніятаў адрачэнне было надрукаванае на старабеларускай і польскай мовах. У серыі твораў, напісаных у Дзермані ў наступныя два гады («Пратэстацыя супраць сабору», 1628 год; «Паранезіс», 1629 года і «Экзетэзіс», 1629 года), Мялецій палемізаваў як з ідэолагамі праваслаўя, так і са сваімі ўласнымі творамі, напісанымі ў перыяд да яго прыналежнасці.
Папства, верагодна, з-за недастатковага даверу да Мялеція, не магло вырашыць, як з ім паступіць і марудзіла з прызначэннем яго біскупам. Тым часам гэта пытанне стаяла яшчэ перад Кіеўскім саборам 1628 года, калі Мялецій быў таемным уніятам. Кангрэгацыя прапаганды веры 8.4.1628 прасіла мітрапаліта Іосіфа Вельяміна Руцкага пацвердзіць шчырасць прыняцця Уніі Мялеціем і яго лаяльнасць Папству, што Іосіф Вельямін Руцкі зрабіў лістом да Рыму ад 9.1.1629. Папа Урбан VIII 5.5.1631 прызначыў Мялеція архібіскупам.
У апошнія свае гады Мялецій пацярпеў шмат расчараванняў, найбольшае з іх няўдалы прымірэнчы ўніяцка-праваслаўны сабор у горадзе Львове ў 1629 годзе.
Апошні рукапіс Мялеція, які захаваўся — гэта вялікі ліст да Папы Урбана VIII, напісаны з Дзермані 16.2.1630, дзе Мялецій піша пра ціск як адзіны сродак вырашэння веравызнаўчых канфліктаў на Русі (вядома, яе рэчыпаспалітаўскай часткі). Мялецій лічыў, што кароль і духоўныя ўлады павінны схіліць шляхту да ліквідацыі праваслаўных цэркваў і манастыроў у сваіх уладаннях. Адначасова Мялецій пераконваў папу ў неабходнасці забараніць русінам пераходзіць на лацінскі абрад з уніяцкага.
Ацэнкі
Біёграфы Мялеція Сматрыцкага, у залежнасці ад іх веравызнання і нацыянальнай прыналежнасці, паказвалі яго жыццё як гісторыю здрады або як паспяховы шлях да праўды. Для адных перамена Мялеціям веры была здрадай Русі і асіміляцыяй польскімі і заходнімі палітычнымі і культурнымі каштоўнасцямі. Для іншых азначала прызнанне ім больш высокага ўзроўня гэтых каштоўнасцей. Але дзейнасць Мялеція цяжка змясціць у гэтыя схемы, яго галоўным клопатам было ўзмацненне русінскай царквы, культуры і самога русінскага народа ў Рэчы Паспалітай, яго свецкай і духоўнай эліты, абарона яго своеасаблівасці.
28 лютага
28 лютага — пяцьдзясят дзявяты дзень года па Грыгарыянскім календары
Марова
Марова (Марёво) — сяло ў Наўгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мароўскага муніцыпальнага раёна, а таксама адміністрацыйны цэнтр Мароўскага сельскага паселішча. Размешчана на поўдні вобласці на рацэ Мароўка (прыток ракі Пала, басейн возера Ільмень), за 234 км на поўдзень ад Вялікага Ноўгарада.
Сяло звязана аўтамабільнымі дарогамі з горадам Холм і пасёлкам Дзямянск. Насельніцтва — 2473 чалавека (2008). Царква Успення Багародзіцы (XIX стагоддзе). Краязнаўчы музей.
Дрыгучы
Дрыгу́чы (, Дригучи) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
З 16 верасня 1960 года да 26 сакавіка 1973 года вёска знаходзілася ў складзе Узменскага сельсавета.
Марысева
Мары́сева (, Марисево) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна.
Паўднёвая Радэзія
Паўднёвая Радэзія (Southern Rhodesia) — назва брытанскага каланіяльнага ўладання ў Паўднёвай Афрыцы з 1924 па 1953 год, размешчанага на поўнач ад ракі Лімпопа і Паўднёва-Афрыканскага Саюза. У 1953 годзе ўвайшла ў склад Федэрацыі Радэзіі і Ньясаленда. Цяпер — тэрыторыя дзяржавы Зімбабвэ.
Асмолава (Навагрудскі раён)
Асмо́лава (, Осмолово) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Крыж Храбрых Булак-Балаховіча
Крыж Храбрых Булак-Балаховіча — ордэнскі знак заснаваны генералам С. Булак-Балаховічам для ўзнагароджання чыноў свайго атрада.
Крыж Храбрых быў уведзены па ініцыятыве генерала Станіслава Булак-Балаховіча з мэтай адзначэння афіцэраў і радавых жаўнераў свайго шматнацыянальнага белага атрада, да якога ў тым ліку ўваходзілі і беларусы. Афіцыйнасць Крыж Храбрых Булак-Балаховіча набыў падчас, калі войска Балаховіча было асобным атрадам Беларускай Народнай Рэспублікі, а пасля — Добраахвотніцкай Хаўруснай Арміяй (Ochotnicza Sprzymierzona Armia) у складзе Войска Польскага падчас польска-савецкай вайны.
Атрад Станіслава Булак-Балаховіча быў створаны пасля камуністычнай рэвалюцыі. На пачатку ўтварэння аддзелы атрада вызначыліся ў баях за свабоду Эстоніі, а таксама ў баях за многія расійскія гарады. 5 красавіка 1919 г. атрад Балаховіча захапілі Гдоў, вызваляючы 500 сказаных на смерць закладнікаў. 29 сакавіка 1919 г. быў вызвалены Пскоў. Пасля гэтага Булак-Балаховіч са сваім атрадам змагаўся ў абароне Латвіі, Літвы, Польшчы, Беларусі і Украіны. Атрад захапіў знаходзячыйся ў тылу савецкіх войскаў Пінск, вызваляючы некалькі сотняў закладнікаў, і ўзяў у палон Штаб IV Арміі, а таксама некалькі савецкіх дывізій. Пасля перамір’я Польшчы і саветаў, корпус Балаховіча самастойна змагаўся з камуністамі ў Беларусі да 18 сакавіка 1921 г.
Крыж Храбрых быў нагародай за адвагу, а таксама служыў для ўшанавання памяці атрада. Права надаваць нагароду мела Рада Крыжа, на чале з генералам Станіславам Булак-Балаховічам. Было тры Рады Крыжа:
Кавалераў крыжа абавязваў спецыфічны кодэкс, які звалі 10 запаветамі рыцара:
Да Крыжа выдаваўся дыплом і легітымацыя (пацвярджаючы дакумент). На працягу многіх гадоў польскія вайсковыя ўлады талеравалі адзначэнне Крыжом, хоць гэтая адзнака ніколі не была фармальна зацверджаная, таксама бо пасля вайны ёй нагароджвалі не толькі былых жаўнераў, але і беларускіх эмігрантаў. На пачатку 30-х гадоў XX стагоддзя польскія вайсковыя ўлады выдалі катэгарычную забарону на нашэнне Крыжа Храбрых Булак-Балаховіча на вайсковых мундзірах у сувязі з «абясцэньваннем».
У 2020 Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь набыў Крыж. Дагэтуль у музеі не было артэфактаў, якімі б можна было адлюстраваць асобу генерала Балаховіча.
Апісанне
Крыж белага металу, формы Георгіеўскага крыжа, пакрыты белай эмаллю, памеру 35 на 35 мм. У цэнтры крыжа штампаваны круглы медальён, аксідаванага срэбра, на якім намаляваная над скрыжаванымі мячом і паходняй мёртвая галава. Медальён акружаны лаўровым вянком, перавязаным ўнізе стужкай. Адваротны бок гладкі і мае парадкавы нумар. Крыж насіўся на шырокай чорнай стужцы 38 мм, з двума залатымі аблямоўкамі па краях стужкі па 5 мм кожная.
Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (1918—1924)
Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (БСДП), эсдэкі — палітычная партыя на Беларусі ў 1918—1924 гадах. Папярэдніцай БСДП была Беларуская сацыялістычная грамада (БСГ), якая ўяўляла сабой блок народнікаў і марксістаў. У 1915 на тэрыторыі Беларусі, акупіраванай нямецкімі войскамі, марксісты (І. Луцкевіч, A. Луцкевіч, Цётка і інш.) выйшлі з БСГ і ўтварылі Беларускую сацыял-дэмакратычную работніцкую групу (БСДРГ).
Пасля расколу БСГ (красавік 1918) беларускія марксісты, якія дзейнічалі ва Усходняй Беларусі, аб'ядналіся з БСДРГ і ўтварылі з ёю БСДП. Асноўныя прынцыпы БСДП — свабода, роўнасць, братэрства, дэмакратыя, прававая дзяржава. Сацыяльная база — кваліфікаваныя рабочыя, адукаваныя сяляне, рамеснікі, інтэлігенцыя. Актыўнымі дзеячамі партыі былі В. Іваноўскі, І. Краскоўскі, А. Луцкевіч, І. Луцкевіч, Я. Лёсік, С. Рак-Міхайлоўскі, A. Смоліч, Б. Тарашкевіч.