cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
П’етраасельскі скарб
Апісанне
Апошнія мінералагічныя даследаванні рэчаў скарба ўказваюць на не менш на тры асобныя рэгіёны паходжання залатой руды: Паўднёвы Урал, Нубія (Судан), і Персія. Мясцовае дакскае паходжанне руды было выключана. Хаця Какажару (1999) абвяргае магчымасць, што рымскія імперскія манеты былі пераплаўлены для вырабу асобных рэчаў, Канстанцінэску (2003) прыходзіць да супрацьлеглай высновы.
Параўнанне мінералагічнага складу, тэхналогій плаўлення і кавання, і больш ранні тыпалагічны аналіз паказваюць, што золата, выкарыстанае для вырабу кальца з надпісам, складаецца з залатой руды, дабытай на далёкай поўначы Дакія. Такім чынам, гэтыя рэчы маглі належаць готам да іх міграцыі на поўдзень (гл. Вельбарская культура, Чарняхоўская культура). Хаця гэта можа паставіць пад сумненне традыцыйную тэорыю аб рымска-міжземнаморскім паходжанні кальца, неабходны далейшыя даследаванні, якія дазволяць дакладна вызначыць паходжанне матэрыяла, выкарыстанага пры яго вырабе канчаткова.
Прычыны захавання
Як і ў большасці знаходак гэтага тыпу, застаецца незразумелым, чаму рэчы былі памешчаны ў курган, хаця ёсць некалькі праўдападобных версій. Тэйлар сцвяржае, што кальцападобны курган, у якім гэтыя рэчы былі знойдзены, верагодна, знаходзіцца на месцы язычніцкага храма, і на падставе аналіза захаваўшагася надпіса, можна меркаваць, што яны былі часткай ватыўнага скарба. Праўда гэтая тэорыя ў значнай ступені ігнаруецца больш познімі даследаваннямі. У прыватнасці Лайенга (1997) адзначае, што ўсе астатнія рэчы ў скарбе мелі «пэўны рытуальны характар». Асабліва вартай увагі ў гэтай сувязі з’яўляецца фіяла, упрыгожаная выявамі (хучэй за ўсё германскіх) багоў.
Датаванне
Былі прапанаваны розныя версіі аб часе захвання скарба, якія шмат у чым засноўваюцца на паходжанні рэчаў, манеры пахавання і надпіса на кальцы. Тэйлар гаворыць аб дыяпазоне ад 210 да 250 года. У больш позніх даследваннях навукоўцы прапанавалі некалькі больш познія срокі: прыхільнікі тэорыі Атанарыха казалі аб пачатку 4-га стагоддзя, а даследчыкі Канстантынэску і Тамеску ўказвалі на пачатак 5 стагоддзя.
Транспартная сістэма Беларусі
Транспартная сістэма Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
У канцы XVIII—першай паловы XIX стст. беларускія губерні, у параўнанні з іншымі рэгіёнамі Расійскай імперыі, мелі больш развітую сістэму шляхоў зносін. Гэта з'явілася вынікам інтэнсіўнага будаўніцтва і развіцця водных і сухапутных шляхоў.
Аператар
Аператар беларускай сеткі чыгунак — дзяржаўнае аб'яднанне Беларуская чыгунка. Беларуская чыгунка ажыццяўляе каля 75% усіх выконваемых у краіне грузавых і больш за 50% пасажырскіх перавозак. На БЧ працуюць каля 110 тысяч чалавек.
Транспартныя калідоры
Тэрыторыю краіны перасякаюць два пан'еўрапейскія транспартныя калідоры, пазначаныя ў міжнароднай класіфікацыі нумарамі 2 (Захад-Усход) і 9 (Поўнач-Поўдзень) з адгалінаваннем 9b.
Развіццё
У красавіку 2013 года прэзідэнт А. Лукашэнка даручыў ураду і кіраўніцтву БЧ распрацаваць праект чыгуначных зносін Мінска з Нацыянальным аэрапортам Мінск. Аднак праект некалькі разоў прымалі і адмянялі. У 2019 годзе будаўніцтва ацэньвалася ў 150 млн долараў ЗША. Планавалася прыцягнуць фінансы ЕБРР і Сусветнага банка. У снежні 2020 года Мінскім раённым выканаўчым камітэтам праводзілася грамадскае абмеркаванне справаздачы ацэнкі ўздзеяння на навакольнае асяроддзе. У красавіку 2022 года было заяўлена аб адмове ад праекту.
Аўтамабільная
Гл. таксама Грамадскі транспарт населеных пунктаў Беларусі
Авіяцыйная
Саміт ЕС прыняў палітычнае рашэнне забараніць беларускім авіякампаніям палёты ў ЕС, а таксама заклікаў авіяперавозчыкаў ЕС адмовіцца ад палётаў над тэрыторыяй Беларусі.
7 жніўня 2021 года, пад ціскам Еўрасаюза і ЗША, Ірак прыпыніў усе пасажырскія рэйсы ў Беларусь з-за наплыву нелегальных мігрантаў у краіны Еўрасаюза з боку Беларусі.
21 верасня 2021 года Расійская Федэрацыя зняла «кавідныя» абмежаванні на авіязносіны з Беларуссю.
Psora
Psora — гэта род грыбоў сямейства Psoraceae. З-за сужыцця з водарасцямі ставіцца да лішайнікаў.
Леакадзія Шышэя
Леакадзія Шышэя (дзяв. Кавальчук; — ) — удзельніца беларускага пасляваеннага супраціву, сябра падпольнай слонімскай арганізацыі «Чайка», былая зняволеная ГУЛАГу.
Біяграфія
Нарадзілася 1 чэрвеня 1928 года ў вёсцы Церахоўшчына Слонімскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер — Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці). У Другую сусветную вайну падчас нямецкай акупацыі вучылася ў Слонімскай прагімназіі, належала да СБМ. З 1944 года працягвала вучобу ў Слонімскай СШ № 1.
У 1946 годзе далучылася да падпольнай беларускай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць беларусаў. Удзельнічала ў першых сходах арганізацыі. У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які быў выданы савецкім агентам Алесем Бажко. У выніку гэтай дэканспірацыі і сама «Чайка» была выкрытая, што было звязана з канспірацыйнай памылкай: з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь.
У чэрвені 1947 Леакадзія Шышэя была арыштаваная за ўдзел у антысавецкай арганізацыі, утрымлівалася ў баранавіцкай турме. Пра арышт успамінала так: «''Прыязджаюць. Каля нашага дому шаша была. Едзе брычка. Спынілася. Я гляджу і кажу: „Ой, нешта брычка з ваеннымі спынілася“. Ідзе афіцэр ў хату. Я стаю ў калідоры. Ён гаворыць: „Знаете, у нас там беда случилась. Можно ли молоточка у вас попросить?“ Я гавару: „Можна, калі ласка“. Я знайшла гэты малаточак, прынесла ім. І хачу выходзіць. А ён: „Нет, нет, не выходите. Вы — Леокадия? Садитесь“. Зрабілі вобыск. Мама была хворая. І якраз хлеба не было. А на вёсцы так прынята ў суседзяў пазычаць. Бацька пайшоў да суседа. Далі яны нам хлеба. Гавораць: „Лёдзю забіраюць“. Сказалі бацьку запрэгчы каня, воз. Але бацьку за фурмана не пасадзілі. Пайшлі дзядзьку нейкага знайшлі. І адвезлі мяне ў Слонім у КГБ. Там я наслухалася. І білі мяне. Але не было за што біць. А што ж я рабіла? Нічога я не рабіла. А я так і сказала. Ён даў мне падпісаць, я нават не помню, што там было. Я сказала: „А чаму я павінна падпісваць гэта? Я гэтага не рабіла, я там не была“. А ён: „Ну, ничего, мы потом вопросы будем задавать уточнять“. Я падпісала. А што падпісала — не ведаю. Вось такія мае справы былі''».
Леакадзія Шышэя была асуджаная на тэрмін восем з паловай гадоў. Разам з ёй у ГУЛАГу адбывала пакаранне славутая беларуская паэтка Ларыса Геніюш.
У 1954 годзе вызвалілася з канцлагераў. Пасля вызвалення Леакадзія Шышэя разам са сваім мужам Кастусём Шышэям прыехала ў Вільнюс. Літва прызнала яе зняволенай і надала грамадзянства.
Леакадзія Шышэя з’яўляецца адной з гераіняў дакументальнага фільма «Людвіка», які распавядае пра беларусаў Віленшчыны. Фільм зняў рэжысёр з Беласточчыны Мікола Ваўранюк.
Памерла 18 студзеня 2023 года ў Вільні.
Сям’я
Мужам Леакадзіі Шышэі (Кавальчук) быў Кастусь Шышэя, камандзір Беларускай краёвай абароны, з якім яна пазнаёмілася падчас зняволення з дапамогай Ларысы Геніюш.
Баль у Оперы Земпера
Баль у Оперы Земпера ў Дрэздэне — баль, які ладзіўся штогод з 1925 па 1939 гады, а з 2006 года зноўку праходзіць у Оперы Земпера. Пастаноўшчык — Ганс-Ёахім Фрэй.
Гісторыя
Першы оперны баль у Дрэздэне адбыўся 21 лютага 1925 года. У гэты час акрамя класічнай музыкі быў вельмі распаўсюджаны джаз. І ў перыяды з 1925 па 1929 і з 1933 па 1939 такія балі ладзіліся штогод.
У часы ГДР прадпрымаліся шматлікія спробы зноў адрадзіць барочны фестываль вакол опернага тэатра. Але гэта атрымалася толькі ў 1989 годзе, калі чатыры ночы ўсе адпачывалі пад музыку з танцамі, пелі песні. У 1990 годзе Сябры італьянскай оперы арганізавалі баль на адкрытым паветры ў Фрыдрыхштаце (Дрэздэн). Упершыню за 51 год пасля апошняга балю ў Дрэздэне, у 1990 годзе была адноўлена гэтая традыцыя, але ж не ў вялікай зале, а ў часовым будынку на вуліцы.
Ордэн Святога Георгія
У 2009 годзе гэты медаль быў уручаны Уладзіміру Пуціну, што вызвала шмат крытыкі з боку ХДС. Яны далі параду кіраўніка Саксоніі не ўручаць медаль у першапачатковым выглядзе. З 2010 года яна атрымала новую назву «Ордэн Святога Георгія».
Аляксей Свірыдавіч Петушкоў
Аляксей Свірыдовіч Петушкоў (1913—1991) — намеснік камандзіра 3-га гвардзейскага авіяцыйнага палка 2-й гвардзейскай авіяцыйнай дывізіі 2-га гвардзейскага авіяцыйнага корпуса авіяцыі далёкага дзеяння, гвардыі падпалкоўнік. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Нарадзіўся 5 кастрычніка 1913 года ў горадзе Лісічанск цяпер Луганскай вобласці, Украіна, беларус. Працаваў токарам у Мінску.
У 1933 годзе прызваны ў шэрагі Чырвонай Арміі. У 1936 годзе скончыў авіяцыйную школу. У баях Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Удзельнічаў у баях каля Арла, Харкава, Кіева, Днепрапятроўска, Варонежа, Таліна, Оршы, Пскова, Нарвы.
Да красавіка 1944 года здзейсніў 250 баявых вылетаў, з іх 226 у начных умовах на бамбардзіраванне ваенна-прамысловых аб'ектаў у глыбокім тыле праціўніка. 19 жніўня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм гвардыі падпалкоўніку Петушкову Аляксею Свірыдавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».
З 1959 года палкоўнік А. С. Петушкоў ў запасе. Жыў у горадзе Палтава. Памёр 27 ліпеня 1991 года.
Феадосій Рыгоравіч Дабржанскі
Феадосій Рыгоравіч Дабржанскі (Дабжанскі, Theodosius Grigorevich Dobzhansky,, ; 12 (24) студзеня 1900, Няміраў, Падольская губерня — 18 снежня 1975, Сан-Джасінта, , ЗША) — савецкі і амерыканскі генетык расійскага паходжання     , энтамолаг, адзін з заснавальнікаў сінтэтычнай тэорыі эвалюцыі, далёкі праўнук рускага пісьменніка Ф. М. Дастаеўскага .
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1900 годзе ў Няміраве. Бацька Добржанского Рыгор Карлавіч (1862—1918) быў настаўнікам матэматыкі і паходзіў з шляхецкага роду. Маці Сафія Васільеўна Вайнарская (1864—1920) была ўнучатай пляменніцай Ф. М. Дастаеўскага (дачка стрыечнай сястры пісьменніка).
У 1910 годзе сям’я Дабржанскіх пераязджае ў Кіеў. Навучаючыся ў школе Феадосій Рыгоравіч захапляецца калекцыянаваннем матылькоў і прымае рашэнне стаць біёлагам. З 1917 па 1921 год Дабржанскі вучыцца на натуральным аддзяленні фізіка-матэматычным факультэта Кіеўскага універсітэта. З 1921 па 1924 год ён быў аспірантам кафедры заалогіі Украінскай акадэміі навук. У гэтыя гады Феадосій Рыгоравіч пазнаёміўся з цытолагам і цытагенэтыкам, шмат у чым дзякуючы якому ў Дабржанскага з’явілася цікавасць да генетыкі.
У 1924 годзе Дабржанскі пераязджае ў Ленінград, дзе ў 1924—1927 гады працуе асістэнтам на кафедры генетыкі і эксперыментальнай заалогіі Ленінградскага універсітэта пад кіраўніцтвам прафесара, а ў 1925—1927 гадах таксама і вучоным спецыялістам Бюро  і генетыкі Камісіі па вывучэнні прадукцыйных сіл Расіі (КЕПС) АН СССР. У 1925—1927 Дабржанскі удзельнічаў у экспедыцыях па вывучэнні хатняй жывёлы ў Сярэдняй Азіі, Казахстане і на Алтаі.
Усяго да моманту пераезду ў ЗША Добржанский апублікаваў 35 навуковых прац па энтамалогіі, генетыцы і заатэхніцы.
Пераезд і праца ў ЗША
У 1937 годзе выходзіць у свет адна з галоўных яго прац — кніга «Генетыка і паходжанне відаў» (Genetics and the Origin of Species), якая стала адным з самых значных прац па сінтэтычнай тэорыі эвалюцыі. У тым жа годзе Дабржанскі атрымлівае амерыканскае грамадзянства. У 1940 годзе ён вяртаецца ў Калумбійскі універсітэт, дзе працуе да 1962 года. У 1943 годзе Дабржанскага абіраюць у Нацыянальную акадэмію навук ЗША. З 1962 па 1971 год ён працуе ў Ракфелераўскім універсітэце, а пасля гэтага ў Каліфарнійскім універсітэце ў Дэвісе.
У 1972 годзе Дабржанскаму была прысвоена ступень ганаровага доктара багаслоўя ад Свята-Уладзімірскай семінарыі ў Крествуде, штат Нью-Ёрк. У тым жа годзе ён выступаў на канферэнцыі Нацыянальнай асацыяцыі настаўнікаў біялогіі з дакладам, апублікаваным у 1973 годзе пад загалоўкам «Нішто ў біялогіі не мае сэнсу, акрамя як у святле эвалюцыі» (Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution).
18 снежня 1975 года Феадосій Рыгоравіч памёр ад вострай сардэчнай недастатковасці.
Сям’я і асабістыя перакананні
8 жніўня 1924 года ажаніўся з Наталляй Пятроўнай Сіверцавай (1901-22.02.1969), вучаніцай і супрацоўніцай акадэміка. У Дабжанскагах была адзіная дачка Сафія (1933—1993), якая ў 1955 годзе выйшла замуж за амерыканскага археолага і антраполага Майкла Дугласа Коу.
Добржанский быў праваслаўным хрысціянінам, што не перашкаджала яму ў навуковай дзейнасці і працы са студэнтамі-атэістамі. У ліку яго падапечных быў марксіст.
Літаратурны музей А. П. Чэхава
'''Літаратурны музей А. П. Чэхава''' — музей у Растоўскай вобласці, размешчаны ў будынку былой мужчынскай класічнай гімназіі, у якой вучыўся А. П. Чэхаў. Уваходзіць у склад Таганрогскага дзяржаўнага літаратурнага і гістарычна-архітэктурнага музея-запаведніка.
Гісторыя
Адкрыццё будынка мужчынскай гімназіі адбылося ў 1843 годзе, аўтарам праекта выступіў архітэктар Ф. К. Бофа, асноўным стылем будынка стаў кірунак рускага правінцыйнага класіцызму. З 1868 па 1879 год вучнем гэтай гімназіі быў вядомы рускі пісьменнік Антон Паўлавіч Чэхаў. Менавіта ў ёй пісьменнік чэрпаў ідэі для напісання аповедаў: «І тое і сёе», «Рэпетытар», «Настаўнік літаратуры», «Выпадак з класікам», «Арыядна», «Чалавек у футляры». Потым у будынку гімназіі пачала месцавацца сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 2, што атрымала імя Чэхава ў 1954 годзе. Школа функцыянавала да 1975 года, а ў 1980 годзе быў прынята рашэнне пра стварэнне музейнага комплексу. Стварэнне праходзіла ў некалькі этапаў: адкрыццё музея ў 1935 года, адкрыццё літаратурна-мемарыяльнай экспазіцыі «Пісьменнік і Радзіма» ў 1980—1985 гадах.
Сучаснасць
Экспазіцыя музея ўяўляе сабою вывучэнне жыцця і творчасці Антона Паўлавіча Чэхава, а таксама ўплывы Таганрога на яго творы. 29 студзеня 2010 года, да 150-годдзя з дня нараджэння была адкрыта новая экспазіцыя «А. П. Чэхаў: роднаму гораду і свету». Экспазіцыя налічвае больш 1600 экспанатаў.
У музеі праходзілі такія выставы як «Васковыя скульптуры Санкт-Пецярбурга», «Краіна ёлачных цацак», «Таганрог-Ялта. Геній Чэхава яднае», віртуальная выстава «Горад Чэхава вачамі мастакоў». Таксама дзейнасць музея часта асвятляецца ў мясцовых сродках масавай інфармацыі.
Спіс вуліц Ліды
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, праспекты, тупікі Ліды.
Шляхам жыцця (карціна)
Шляхам жыцця (Падарожныя) — карціна беларускага мастака Пётры Сергіевіча (1900—1984), напісаная ў 1934 годзе. Захоўваецца ў калекцыі Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы.
Апісанне
У карціне закранута тэму непрытульнасці беларусаў на роднай зямлі пад чужой уладай (у час напісання карціны Заходняя Беларусь знаходзілася пад уладай Польшчы). На палатне намаляваны дзве фігуры - мужчыны ў шэрым адзенні і жанчыны ў чырвонай блузцы і карычневай спадніцы, паказаныя спінамі да гледача. Жанчына, якая трымае дзіцё на руках, злёгку павернута ўлева; мужчына, сагнуты пад цяжкім мяшком, нахілены ўперад. На жоўта-вохрыстым шляху людзей зялёныя ўзгоркі, лагчыны, адзінокая бярозка, справа — вялікае выгнутае дрэва з панурай лістотай, злева, на ўзбочыне дарогі, палявы камень. Удалечыні хмарнае неба, са светлымі палоскамі кволай надзеі.
Даніел Златкаў
Даніел Златкаў (Даниел Златков; нар., ) — балгарскі футбаліст, абаронца клуба «Віхрэн» з Санданскага.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Пірын» з роднага горада Благоеўград. У 2007 годзе далучыўся да асноўнай каманды клуба, але ў сезоне 2007/08 з’явіўся на полі толькі ў адным матчы чэмпіянату. У чэрвені 2008 года быў адпраўлены ў арэнду ў клуб другога дывізіёна «Пірын» з Гоцэ-Дэлчава. Правёўшы добры сезон (у 27 матчах забіў 7 галоў і аддаў 5 галявых перадач), у маі 2009 года падпісаў трохгадовы кантракт з клубам элітнага дывізіёна «Мінёр» (Пернік), дзе замацаваўся ў аснове. У жніўні 2011 года пакінуў склад «Мінёра» і далучыўся да сафійскай «Славіі».
Улетку 2016 года трэнер «Боцева» Мікалай Костаў вырашыў не падаўжаць кантракт Златкава, і той перайшоў у клуб «Чэрна Мора». Абаронца нават паспеў згуляць некалькі матчаў за новы клуб, але ў верасні таго ж года Костаў быў звольнены, і Златкаў вярнуўся ў «Боцеў». У лютым 2017 года пагадненне з плоўдзіўскім клубам было разарвана па пагадненні бакоў.
У сакавіку 2017 года падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. У пачатку сезону гуляў за дубль, дэбютаваў у Вышэйшай лізе 15 мая 2017 года ў матчы з «Іслач», дзе адгуляў усе 90 хвілін і на 84-й хвіліне забіў гол, усталяваўшы канчатковы лік 2:1. У ліпені 2017 года «Шахцёр» па просьбе іграка выставіў яго на трансфер, і да канца сезону Златкаў не з’яўляўся на полі.
У снежні 2017 года Златкаў заявіў, што можа завяршыць футбольную кар’еру і стаць байцом MMA. У жніўні 2018 года вярнуўся ў футбол, стаўшы іграком клуба трэцяга балгарскага дывізіёна «Віхрэн» з Санданскага.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Балгарыі.
Іван Караджаў
Іван Караджаў (Иван Караджов; нар., Крэсна, Балгарыя) — балгарскі футбаліст, брамнік клуба «Бярое» са Стара-Загоры.
Клубная кар’ера
Выхаванец сафійскага ЦСКА. Сезон 2007/08 правёў у арэндзе ў клубе другой лігі «Рылскі Спартыст», дзе быў асноўным брамнікам. Улетку 2008 года вярнуўся ў ЦСКА, дзе стаў другім брамнікам пасля Івайлы Петрава, а з 2009 замацаваўся ў стартавым складзе армейцаў. У лістападзе 2011 года разарваў кантракт з ЦСКА, і ў студзені 2012 года быў прадстаўлены ў якасці іграка плоўдзіўскага «Лакаматыва». У 2013—2014 гадах гуляў за клуб «Бярое», якому дапамог выйграць Кубак і Суперкубак Балгарыі.
З лета 2016 года выступаў за «Вярэю». У сакавіку 2017 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. Пачынаў сезон 2017 у якасці другога брамніка салігорскай каманды, але ў ліпені ў сувязі з траўмай Уладзіміра Бушмы заняў месца ў аснове і захоўваў яго да канца сезону.
У пачатку 2018 года не трэніраваўся з салігорскай камандай, некаторы час падтрымліваў форму з благоеўградскім «Пірынам». У сакавіку 2018 года ў якасці свабоднага агента стаў іграком клуба «Арда» з трэцяга дывізіёна Балгарыі. Разам з клубам выйшаў у другі, а потым і ў першы дывізіён, у 2021 годзе гуляў за «Арду» ў Лізе канферэнцый УЕФА.
Пюру Сойры
Пюру Сойры (Pyry Soiri; нар., Тамісаары) — фінскі футбаліст намібійскага паходжання, паўабаронца хельсінкскага ХІКа і нацыянальнай зборнай Фінляндыі.
Іван Караджаў
Клубная кар’ера
У студзені 2022 года перайшоў у клуб ЦСКА 1948, дзе больш гуляў за рэзервовую каманду. Сезон 2022/23 правёў у складзе «Бярое».
Пюру Сойры
Клубная кар’ера
Нарадзіўся ў Фінляндыі, але хутка пераехаў у Афрыку, дзе і пачаў займацца футболам. У 2010 годзе вярнуўся ў Фінляндыю і трапіў у сістэму клуба «МюПа». У 2012 годзе выступаў у арэндзе ў клубах ЯПС і КТП, пасля вяртання ў «МюПа» ў сезоне 2013 звычайна выхадзіў на замену, а на наступны год замацаваўся ў асноўным складзе. У 2015 годзе перайшоў у ВПС, дзе адразу стаў іграком асновы. Паспяхова правёў сезон 2016, у якім забіў 10 галоў у чэмпіянаце Фінляндыі.
Іван Караджаў
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Балгарыі. У 2009 годзе быў выкліканы ў нацыянальную зборную Балгарыі, аднак тады не згуляў за яе, наступны выклік жа атрымаў толькі ў 2020 годзе. Дэбютаваў у зборнай 5 чэрвеня 2021 года ў таварыскім матчы супраць Расіі, адгуляўшы першы тайм.
Пюру Сойры
Клубная кар’ера
У лютым 2017 года падпісаў трохгадовы кантракт з беларускім клубам «Шахцёр» з Салігорска. У складзе салігарчан стаў звычайна выступаць на пазіцыі левага паўабаронцы, хоць і не меў трывалага месца ў аснове, чаргуючы выхады ў стартавым складзе і на замену.
У студзені 2018 года праходіў прагляд у дацкім клубе «Сількебарг», з якім трэніраваўся на зборы ў Іспаніі, але не падышоў. У выніку вярнуўся ў «Шахцёр» і пачаў у яго складзе сезон 2018, аднак трывалага месца ў аснове не меў.
У жніўні 2018 года перайшоў у аўстрыйскі клуб «Адміра Вакер», а ў чэрвені 2019 года далучыўся да дацкага «Эсб’ерга». У жніўні 2021 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з дацкім клубам.
У студзені 2022 года вярнуўся ў Фінляндыю, стаўшы іграком ХІКа.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Фінляндыі.
6 кастрычніка 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Фінляндыі, выйшаўшы на замену ў другім тайме адборачнага матча чэмпіянату свету 2018 супраць Харватыі. У канцы гэтай сустрэчы адзначыўся голам, тым самым усталяваўшы канчатковы лік 1:1.
Парк імя 1 Мая (Растоў-на-Доне)
Парк імя 1 мая — парк культуры і адпачынку ў Кіраўскім раёне Растова-на-Доне. Валодае статусам помніка гісторыі і культуры федэральнага значэння. Знаходзіцца на тэрыторыі былой Крэпасці Святога Дзімітрыя Растоўскага. Парк імя 1 мая захаваў сваё гістарычнае планаванне і ў некаторай ступені абзеляненне так, як гэта было арганізавана ў другой палове XIX стагоддзя. У сувязі з размяшчэннем на тэрыторыі парка падземных збудаванняў, парк таксама з’яўляецца помнікам археалогіі.
Гісторыя
Тэрыторыя, на якой раней была Крэпасць Святога Дзімітрыя Растоўскага, у 1855 годзе стала ўласнасцю Летняга Камерцыйнага Клуба. На заказ уласнікаў, архітэктарам Петэрсам з Санкт-Пецярбурга быў распрацаваны праект для ўладкавання саду. Падчас правядзення прац, будаўнікамі былі выяўлены казематныя памяшканні і падземныя тунэлі. Гэта было ўлічана архітэктарам Петэрсам — пры складанні плана, усе масіўныя будынкі ён размясціў на пляцоўках, свабодных ад падземных збудаванняў. Такім чынам, над падземнымі тунэлямі размясціліся садовыя алеі, а над двух’ярусным падземным памяшканнем пабудавалі фантан. Галоўныя прысады парка праходзілі дыяганальнай лініяй ад сучаснай ратонды да кветніка. На тэрыторыі новага саду арганізавалі спартыўныя пляцоўкі. Была створана аранжарэя і пасаджана прысады ліпавых дрэў.
У 1901 годзе тутака ж была пабудавана ратонда з 6 калонамі ў неакласічным стылі з выкарыстаннем даўнейшай прыгоннай цэглы. Архітэктарам стаў Мікалай Аляксандравіч Дарашэнка. Пад падмуркам ратонды знаходзілася падземнае памяшканне. У 1912—1913 гадах у заходняй частцы саду з’явіўся цагляны трохпавярховы будынак у стылі мадэрн па праекце архітэктара Г. Гелата. Гэта было будынак Летняга Камерцыйнага клуба, а з яго вокнаў адкрываўся выгляд на ратонду з фантанам.
Напачатку XX стагоддзі гэты сад, пазней сталы вядомы як парк імя 1 мая, быў любым месцам сустрэч жыхароў Растова-на-Доне і Нахічэвані-на-Доне. У летнюю пару тут гуляў аркестр, уладкоўваліся спектаклі і канцэрты, для выступаў запрашаліся знакамітыя гастралёры. У аранжарэях раслі пальмы, а асвятленне стваралася з дапамогай уласнай падстанцыі. Сярод наведнікаў былі ўплывовыя людзі горада, купцы, мясцовая эліта.
Раней у парка была агароджа, зараз яна мае патрэбу ў аднаўленні. У 1920-х гадах у парку ўсё яшчэ захоўваліся садова-паркавыя кампазіцыі з закладзенымі ў іх геаметрычнымі ўзорамі. У парку быў кветкавы каляндар, які рэгулярна абнаўляўся. У 1970-х гадах праводзіліся кветкавыя выставы. У 1986 годзе з-за пажару пацярпела аранжарэя, на яе месцы пасля зрабілі аўтастаянку.
На тэрыторыі парка ёсць ліпавыя прысады, узрост якой складае больш 120 гадоў. У 2000 годзе была пасаджана новыя прысады з 55 флянсаў ліпы. Да мая 2005 года дадалося яшчэ 5 дрэў.
У кастрычніку 2015 года з’явілася інфармацыя пра тое, што парк будзе рэканструяваны з дапамогай прыцягнутых фундатараў.
Бружмель звычайны
Бружмель звычайны, Бружмель лясны, Бружмель пушысты , Бружмень звычайны  (Lonicera xylosteum) — куст, від роду сямейства. У дзікім выглядзе сустракаецца ў паўночнай, цэнтральнай і ўсходняй абласцях Еўропы, на Урале і ў Заходняй Сібіры. Расце ў падлеску іглічных і змешаных лясоў, у зарасніках кустоўя ў ярах і каля рэк. Дэкаратыўная расліна.
Назва
Бружмель лясны, бружэліна, сухадрэўка, бружмель  , свідзіна, сухое дзерава , бружнеўнік, жымалосць, жыламосць.
Батанічнае апісанне
Лістападны куст вышынёй да 2,5 м.
Маладыя парасткі зялёнага або чырвонага колеру, на старых кара шэрая або буравата-шэрая.
Лісце даўжынёй 3—7 см, шырынёй 2—5 см, супратыўнае, эліптычнай формы, коратка завостранае, цэльнакрайняе. Верхні бок ліставай пласцінкі цёмна-зялёны, матавы, ніжні — шараваты, густа апушаны мяккімі валасінкамі. Цэнтральная жылка ліста фіялетавая.
Кветкі растуць парамі ў пазухах лісця. Венчыкі даўжынёй 10-15 мм, жаўтлява-белыя, да канца цвіцення жоўкнуць. Час цвіцення — май—чэрвень.
Плады — сакавітыя, цёмна-чырвоныя, шарападобныя. Часта бываюць зрослымі ля асновы. Спеюць у канцы ліпеня. Неядомыя.
Значэнне і выкарыстанне
Часам выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна. Добра пераносіць стрыжку.
Дае меданосным пчолам шмат нектару і пылок.
Вельмі жаўтлявая цвёрдая драўніна выкарыстоўваецца для вырабу дробных вырабаў.
Беспартыйны
Беспартыйны — не з’яўляецца членам партыі; палітычны тэрмін, абазначаючы чалавека, які не з’яўляецца членам якой-небудзь палітычнай партыі.
У познюю сталінскую эпоху, напрыклад, выбары дэпутатаў у Саветы былі ўсеагульнымі, прамымі, роўнымі пры таемным галасаванні, аднак, безальтэрнатыўнымі. Усе кандыдаты прадстаўлялі адзіны «блок камуністаў і беспартыйных», іх вылучалі па адным на ўчастак. Па справаздачах у вышэйстаячыя партыйныя інстанцыі ў 1947 годзе ў выбарах удзельнічала 99,97 % грамадзян краіны; з іх 98,92 % галасавалі за «блок камуністаў і беспартыйных». Цяпер тэрмін шырока ўжываецца пры характарыстыцы асоб, якія займаюць выбарныя пасады, альбо з’яўляюцца кандыдатамі на такія пасады, якія не з’яўляюцца вылучэнцамі партый або членамі партыйных фракцый (беспартыйны дэпутат, беспартыйны кандыдат у прэзідэнты).
Свята-Узнясенскі манастыр (Мінск)
Узнясенскі (Ушэсценскі) манастыр — праваслаўны, пазней уніяцкі, мужчынскі манастыр у Менску. Дзейнічаў да пачатку XVIII ст.
Гісторыя
Вядомы з прынамсі XV ст. Паводле энцыклапедыі «Вялікае Княства Літоўскае», манастыр заснаваны пры Узнясенскай царкве вялікай княгіняй літоўскай Аленай Іванаўнай. Аднак, у самім прывілеі вялікай княгіні Алены ад 7.3.1502 года згадваецца ранейшае наданне манастыру ад нейкага Гаўрылы Грынькова. Таксама вядома ранейшае наданне манастыру ад Ваські Любіча (памёр у 1477—1496) з пляменнікам Пятрашкам. Такім чынам, напэўна, вялікая княгіня Алена толькі дадаткова фундавала манастыр (паводле адной з версій, аднаўляла пасля пажару), надала яму сяло Трасцянец і статус архімандрыі, што было пацверджана тады ж вялікім князем Аляксандрам.
Паводле інвентару 1579 года, манастыр меў пэўную колькасць друкаваных і рукапісных пергаментных богаслужэбных кніг, дзейнічала школа.
У 1635 годзе прывілеем караля Уладзіслава Вазы манастыр далучаны да базыльянскага Менскага Святадухаўскага манастыра. Пазней належаў уніяцкаму ордэну базыльян. Статус архімандрыі скасаваны ў 1675 годзе на базыльянскай кангрэгацыі ў Жыровічах. У тыя ж 1670-я гады князі Друцкі-Горскія адабралі ў манастыра Трасцянец, даўшы ўзамен у трыманне Слабодку (каля 1699).
Яшчэ дзейнічаў у 1702—1706 гадах, пэўны час закрыцця не вядомы.
Віктар Макаравіч Ільін
Ві́ктар Мака́равіч Ільі́н (нар., в. Сялец, Мсціслаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне тэарэтычнай і прыкладной электратэхнікі. Ганаровы рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі, кандыдат тэхнічных навук, прафесар кафедры тэарэтычных асноў электратэхнікі БДУІР, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы, Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР.
Біяграфія
У 1953 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (цяпер Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт). У 1963 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю.
У 1963—1966 гадах працаваў намеснікам дэкана, з сакавіка 1971 года — дэкан энергетычнага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута. З лістапада 1971 года пераведзены на пасаду прарэктара па вучэбнай рабоце Мінскага радыётэхнічнага інстытута (цяпер — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі). З лютага 1973 года па чэрвень 2000 года — рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.
З’яўляўся дэпутатам раённага і гарадскога Саветаў народных дэпутатаў. Аўтар 40 навуковых прац і трох вынаходак.
Кіраўскі раён (Растоў-на-Доне)
Кіраўскі раён Растова-на-Доне быў утвораны ў 1936 годзе.
Тут размешчаныя ўсе галоўныя адміністрацыйныя органы кіравання Паўднёвай федэральнай акругі, Растоўскай вобласці і самага горада, найбуйнейшыя фінансавыя і гандлёвыя кампаніі, а таксама культурныя цэнтры.
Гісторыя
Гістарычны лёс раёна характэрны тым, што яна супадае з гісторыяй заснавання г. Растова-на-Доне. Напамінаюць пра гэта рэшткі крэпасці Дзімітрыя Растоўскага ў парку ім. 1-га Мая і Багатую крыніцу, ваду з якогйа, па паданні, піў Гасудар Імператар Пётр Першы. Менавіта тут і засноўваўся ў 1749 годзе горад. Вуліца Сядова з'яўляецца знакамітай і былой цэнтральнай вуліцай г. Растова-на-Доне.
З тых часоў тэрыторыя раёна з'яўляецца цэнтрам горада. Яна была месцам многіх важных падзей, што ўвайшлі ў гісторыю горада. У другой палове XVIII стагоддзя Растоў быў найбуйным абарончым і гандлёвым пунктам. Адсюль сельскагаспадарчыя тавары, металы адпраўлялі за мяжу. Сведкі сцвярджалі, што ніводны порт на поўдні Расіі не ведаў гэтак імклівага ўзросту экспарту як Растоў. У 1857 годзе з'явілася першае ў Растове прамысловае прадпрыемства. Прыкладна ў гэты ж час былі распачаты першыя спробы будаўніцтва вадавода ад Багатай студні.
Эканоміка
На тэрыторыі Кіраўскага раёна змесцавана больш 40 банкаўскіх устаноў, у тым ліку такія як ААТ КБ «Цэнтр-Інвест», «Паўднёва-заходні банк» СБ РФ, «Стэла-Банк» і інш. Месцаванне раёна ў цэнтральнай частцы горада спрыяе месцаванню сеткі прадпрыемстваў гандлю, грамадскага харчавання, побытавага абслугоўвання, у тым ліку: гандлю,  грамадскага харчавання і  абслугоўвання.
Сярод прамысловых прадпрыемстваў раёна ёсць нямала паспяхова працоўных прадпрыемстваў. ААТ «Данскі тытунь» займае вялікую частку рынку тытунёвых вырабаў у Расіі. Сваё ўкладанне ў развіццё прамысловага сектара раёна ўносяць і такія прадпрыемствы як ФГУП «Растоўскае пратэзна-артапедычнае прадпрыемства», ААТ «Южтрубаправодстрой», ААТ «Каўэлектрамантаж» і інш.
Культура
Валодаючы вялікай культурнай спадчынай, Кіраўскі раён працягвае асцярожна захоўваць і прымнажаць яе. Музычны тэатр, Абласная філармонія, Абласны музей краязнаўства, Тэатр лялек, Данская публічная бібліятэка, кінатэатр «Буравеснік», Дом кіно — гэта далёкае не поўны пералік культурных цэнтраў горада, любых усімі растоўцамі. Вялікай папулярнасцю карыстаюцца басейны «Брыз» і «Хваля». Вуліца Пушкінская, Набярэжная рэкі Дон, левы бераг Дона заўсёды былі папулярнымі зонамі адпачынку жыхароў горада. Адна з самых незвычайных выбітнасцяў раёна — грамадская прыбіральня на Газетным.
Адукацыя
На тэрыторыі раёна размясціліся такія вядомыя вышэйшыя навучальныя ўстановы, каргу, РГСУ, РГЭУ (РИНХ), РГМУ, філіял Наварасійскай Дзяржаўнай Марской акадэміі. Растоўскія медычныя коледжы і Растоўскі марскі коледж ім. Г.Я. Сядова даюць сярэдняя адмысловая адукацыя, а ў ліцэі пры РДСУ, медычным ліцэі, банк-ліцэі № 19, прафесійным тэхнікуме № 17 «Сакрат» маладыя людзі могуць атрымаць пачатковую прафесійную адукацыю. Адукацыйная прастора гэтак жа складаецца з 10 школ і 18 дашкольных адукацыйных устаноў.
Архітэктура
Кіраўскі раён унікальны па сваёй архітэктуры, многія пабудовы ставяцца да помнікаў гісторыі, культуры, архітэктуры. І ў той жа час многія будынкі маюць высокі працэнт зносу, бо многія з іх пабудаваны яшчэ ў XIX стагоддзі. Вялікае будаванне – гэта яшчэ адна характэрная рыса сучаснага жыцця раёна. З 2003 года рэканструкцыя раёна вядзецца на грунце комплекснай мадэрнізацыі групы жылых кварталаў. Рэалізацыя праектаў града-фармавалых комплексаў дазволіць не толькі цалкам ліквідаваць трухлявы і аварыйны фонд, але і палепшыць сацыяльную інфраструктуру раёна.
Беларуская вясна
Беларуская вясна (Білоруська весна) — штогадовы фестываль сучаснай беларускай культуры, які праводзіўся ў 2007—2011 гадах у Кіеве і іншых гарадах Украіны.
Гісторыя
Па словах арганізатараў, фестываль меў на мэце пазнаёміць «украінцаў з Беларуссю рознай, якой яны не ведаюць», «прадставіць ва Украіне свежую і актуальную беларускую культуру па-за стэрэатыпамі» і сумяшчаў у сабе мастацкія і грамадска-палітычныя складнікі.
У межах «Беларускай вясны» адбываліся публічныя дыскусіі, вулічныя акцыі і перформансы, музычныя канцэрты, кінапаказы, выставы фота, СМІ і карыкатур, літаратурныя чытанні і паэтычныя слэмы.
Мерапрыемствы фестывалю праходзілі ў розных месцах Кіева на працягу двух-чатырох тыдняў, пасля чаго некаторыя элементы праграмы паўтараліся ў некалькіх іншых гарадах. Напрыклад, у 2009 годзе рэгіянальныя мерапрыемствы прайшлі ў Львове, Івана-Франкоўску, Цярнопалі, Луцку, Харкаве, Данецку, Крэменчугу і Луганску, у 2010 — у Браварах, Харкаве, Львове, Івана-Франкоўску, Чарнаўцах, Дняпры і Херсоне.
У літаратурных падзеях фестывалю ў розныя гады з беларускага боку ўдзельнічалі ў прыватнасці Уладзімір Арлоў, Андрэй Хадановіч, Марыя Мартысевіч, Уладзіслаў Ахроменка, Наталля Бабіна; з украінскага — Аляксандр Ірванец, Сяргей Панцюк, Святлана Паваляева, Дзмітрый Лазуткін, Арцём Палежака, Дзвінка і Багдана Маціяш і іншыя.
У межах «Беларускай вясны» адбыліся прэм’ерныя ва Украіне паказы фільмаў «Плошча» Юрыя Хашчавацкага пра пратэсты 2006 года, «» Антося Цялежнікава пра пасляваенную антысавецкую партызанку , «Акупацыя. Містэрыі» Андрэя Кудзіненкі , «Каралеўства мёртвых мышэй» Віктара Дашука.
Грамадска-палітычны складнік фестывалю быў прадстаўлены, у прыватнасці, круглымі сталамі, прысвечанымі стратэгіі ўкраінскіх грамадскіх арганізацый у дачыненні да Беларусі (2007), медыйнага асяроддзя ў Беларусі (2008) , нацыянальнай ідэнтычнасці ва Усходняй Еўропе (2009) , цензуры ў кнігавыданні ў Беларусі і Украіне (2009) , аўтарытарызацыі ўлады ва Украіне на фоне беларускага вопыту (2011). У дыскусіях сярод іншых прымалі ўдзел Віталь Портнікаў, Васіль Кастыцкі, Алесь Ульяненка, Аксана Ляўкова, Юрый Макараў, Багдан Куцепаў, Уладзімір Чэмерыс.
Ясэ Туомінен
Ясэ Туомінен (Jasse Tuominen; нар., , Фінляндыя) — фінскі футбаліст, нападнік клуба КуПС з Куапіа і былы ігрок нацыянальнай зборнай Фінляндыі.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Рэйпас», але дарослую кар’еру пачаў у іншым клубе з роднага горада — «Лахты». У 2013—2014 выступаў у асноўным за фарм-клуб «Лахты Акатэмія» ў трэцім фінскім дывізіёне, а ў пачатку 2015 года быў аддадзены ў арэнду клубу МП з другога дывізіёна. У верасні вярнуўся ў «Лахты», дзе стаў гуляць у асноўным складзе. Паспяхова правёў сезон 2016, забіўшы 10 галоў у чэмпіянаце Фінляндыі і стаўшы найлепшым бамбардзірам каманды.
У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб БАТЭ, і ў сакавіку клубы дамовіліся аб трансферы нападніка. У складзе БАТЭ стаў у асноўным выхадзіць на замену. З красавіка па чэрвень 2017 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся на поле. Сезон 2018 пачынаў у дублі, аднак неўзабаве стаў трывала з’яўляцца ў асноўнай камандзе, нярэдка ў стартавым складзе. У лістападзе 2018 года атрымаў траўму і выбыў да канца года, вярнуўся на полі толькі ў маі 2019 года, калі пачаў гуляць за дубль. Пазней стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, аднак на полі з’яўляўся нерэгулярна.
У снежні 2019 года перайшоў у шведскі клуб «Хекен». У камандзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, з кастрычніка 2020 года па ліпень 2021 года адсутнічаў з-за траўмы. У сакавіку 2022 года на правах арэнды далучыўся да нарвежскага «Тромсё», а ў студзені 2023 года стаў іграком КуПС з Куапіа.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юніёрскую і моладзевую зборныя Фінляндыі. 9 студзеня 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Фінляндыі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Марока (1:0).
Дарка Міцэўскі
Дарка Міцэўскі (Дарко Мицевски; нар., ) — паўночнамакедонскі футбаліст, паўабаронца клуба «Вардар» са Скоп’я.
Клубная кар’ера
Выхаванец юнацкай каманды «Вардара», улетку 2009 года перайшоў у сербскі клуб «Севайна», на наступны год стаў іграком ужыцкай «Слабады». У пачатку 2011 года вярнуўся ў Македонію, далучыўшыся да «Работнічкаў», аднак трывалага месца ў аснове не меў, і ў 2013 годе стаў іграком «Тэтэкса», дзе замацаваўся ў якасці асноўнага іграка. Улетку 2013 года перайшоў у сербскі клуб ОФК, праз два гады вярнуўся ў «Тэтэкс». 2016 год зноў правёў у Сербіі, гуляючы за «Нові-Пазар».
У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Мінск», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе «Мінска» стаў трывалым іграком асновы, пачынаў сезон апорным паўабаронцам, пазней стаў выступаць у якасці абаронцы. У лістападзе 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў беларускі клуб.
У студзені 2018 года далучыўся да ліванскага клуба «Неймех». У ліпені 2018 года вярнуўся ў Македонію, стаўшы іграком «Вардара». У студзені 2021 года адправіўся ў Латвію, папоўніўшы склад РФШ. Разам з гэтым клубам стаў чэмпіёнам і ўладальнікам Кубка Латвіі. У студзені 2022 года зноў далучыўся да «Вардара».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Македоніі розных узростаў. У 2020 годзе згуляў у двух матчах за нацыянальную зборную Паўночнай Македоніі.
Спірэя дубраўкалістая
Спірэя дубраўкалістая (Spiraea chamaedryfolia) — від кветкавых раслін роду сямейства. Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна і меданос.
Апісанне
Лісце шырокадаўгавата-яйкападобнае, востраканцовае, ля асновы закругленае або клінавата звужанае, край да сярэдзіны суцэльны, а бліжэй да заканчэння пласцінкі двойчы пільчаты. Даўжыня ад 3,5 см да 4,5 см. Верхні бок лісця ярка-зялёнага колеру, ніжні — шызы.
Белыя кветкі сабраны ў 6—20-кветкавыя шчыткападобныя суквецці. Кветаножкі голыя.
Плады — голыя лістоўкі, якія змяшчаюць дробнае, плоскае, карычневае, крылатае насенне.
Ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.
Мялід
Мілід або Мялід,Մելիդ, ( і магчыма Мідува; ; Меліду ; ; Melitene, Мелітэна) — старажытны горад на рацэ Тахма (старажытная назва прытоку верхняга Еўфрата, які пачынаецца ў Таўрскіх горах). На месцы былога горада знаходзіцца археалагічнае гарадзішча Арслантэпэ (Arslantepe), літар. з цюркск. «Ільвіны ўзгорак» (блізу г. Малац'я у Турцыі). Першыя раскопы правёў Марсель Дэлапорт у 1939 г.; у паваенны перыяд іх праводзілі Клод Шыфер (1946—1951), П'еро Мэрыджы і Сальватору Пулізі (з 1961 г.) і інш.
Неаліт
Селішча на месцы Милида паўстала яшчэ ў эпоху неаліту. Тут была пададзена «халафападобная» культура, што нагадвала пазнейшую культуру мінойскага Крыта — у прыватнасці, тут паўсталі гэтак характэрныя для мінойскай культуры цыліндрычныя пячаткі.
Бронзавы век
У эпоху бронзавага веку ў розных крыніцах горад згадваецца пад назвамі Maladiya, Melid, Milid ці Meliddu. У гэты час горад робіцца адміністрацыйным цэнтрам буйнага рэгіёна ў царстве Ішува. Горад меў добрыя ўмацаванні, магчыма, з прычыны пагрозы з боку хетаў з захаду. Хетам удалося захапіць горад у 14 ст. да н.э. У сярэдзіне таго ж стагоддзя тут знаходзіўся штаб цара Супілуліумы I падчас яго кампаніі па захопе горада Вашукані, сталіцы царства Мітані.
Пасля краху Хецкай імперыі, у перыяд подзехецкіх царстваў (12 — 7 стст. да н.э.) горад стаў цэнтрам лувійскага — старажытнаармянскага царства Каману. Былі пабудаваны палац і манументальныя каменныя скульптуры, што паказвалі кіраўнікоў і львоў.
Сутыкненне з войскамі асірыйскага цара Тыглатпаласара I (1115—1077 гг. да н.э.) прывяло да таго, што царства Мялмд стала даннікам Асірыі. Нягледзячы на гэта, Мялід квітнеў аж да таго, як яго разрабаваў асірыйскі цар Саргон II у 712 г. да н.э. У той жа час у Анатолію ўварваліся кімерыйцы і скіфы, і горад прыйшоў у заняпад.
Помнік А. П. Чэхаву (Таганрог)
'''Помнік А. П. Чэхаву''' — помнік расійскаму пісьменніку А. П. Чэхаву працы скульптара І. М. Рукавішнікава, усталяваны ў Таганрогу, у Скверы імя Чэхава на тэрыторыі Чырвонай (былой Аляксандраўскай) плошчы, у 1960 годзе.
Помнік
Аўтар скульптуры — І. М. Рукавішнікаў, член-карэспандэнт Акадэміі майстэрстваў СССР, народны мастак РСФСР,лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола, пастамент працы архітэктара Г. А. Захарава. Вышыня скульптурнай часткі — 3 м, вышыня пастамента — 3 м 15 гл. Фігура адліта на ленінградскім заводзе «Манументскульптура». Гранітныя пліты для пастамента былі дасланы Мыцішчанскім заводам.
Мастацкае рашэнне для свайго часу адрозніваецца вызначанай адвагай у адлюстраванні аблічча пісьменніка: Антон Чэхаў намаляваны маладым чалавекам, які сядзіць на камені з кнігай, звернутым тварам да вуліцы, на якой нарадзіўся.
Помніку А. П. Чэхаву пастановай Савета Міністраў РСФСР № 624 ад 04.12.1974 прысвоены статус аб'екта культурнай спадчыны федэральнага значэння.
Гісторыя стварэння
Развязак пра збудаванне помніка А. П. Чэхаву ў Таганрогу было прынята 18 чэрвеня 1910 года. У гэтым жа годзе было атрымана Найвышэйша\ае пажаданне на ўсерасійскую падпіску на збор сродкаў для стварэння помніка, утвораны камітэт па зборы ахвяраванняў і праектаванні помніка. У склад камітэта ўваходзілі М. М. Андрэеў-Туркін, І. Я. Шамовіч, А. Б. Тарахоўскі, В. М. Чэхаў і іншыя.
Архітэктар Ф. В. Шэхтэль быў абраны ганаровым чальцом камітэта. Члены камітэта распачалі зварот да рускага грамадства «з заклікам спачувальна адгукнуцца на распачатую справу. Камітэт просіць усіх, хто любіць родную літаратуру, прыйсці яму на дапамогу <…> стварэнне помніка Чэхаву адкажа жаданню ўсёй Расіі». Падпісныя лісты былі надрукаваны ў таганрогскай друкарні А. Б. Тарахоўскага, у іх былі паказаны прозвішчы ахвяравальнікаў і сума сродкаў занесеная кожным з іх. Імёны якія ахвяравалі сродкі планавалася публікаваць у мясцовых газетах. На просьбу таганрогцев адгукнуліся ў многіх гарадах Расіі. Так, прыкладам, на стварэнне помніка быў пералічаны ўвесь збор з лекцыі «Паэзія як чараўніцтва», якую прачытаў у зале Грамадскага сходу Таганрога паэт К. Бальмант.
Да 1 студзеня 1920 года для гэтай мэты было сабрана 8822 руб. 60 коп. Аднак, да сярэдзіны 30-х гадоў пра помнік не ўспаміналі. І толькі ў ліпені 1934 на на гарадскім літаратурным вечары, прысвечаным 30-годдзю з дня смерці Чэхава, ізноў абвясцілі пра збудаванне ў Таганрогу помніка А. П. Чэхаву да яго 75-летняга юбілею.
У студзені 1935 года «рашэннем цэнтральных арганізацый знацьба чэхаўскіх угодкаў грамадска-культурнымі мерапрыемствамі» была перанесена на май і «засяроджана ў Таганрогу». Падчас святочных мерапрыемстваў планавалася ўжыццявіць закладку помніка Чэхаву.
Праект помніка працы рускага савецкага скульптара Н. А. Андрэева быў выстаўлены ў краязнаўчым музеі горада.
31 мая 1935 года ў скверы імя Чэхава адбылася ўрачыстая закладка помніка. Першай цэглу ў яго падставу паклала сястра пісьменніка — М. П. Чэхава. Аднак у 1930-я гады помнік так і не быў усталяваны.
У гады Вялікай Айчыннай вайны ў сувязі з 40-годдзем з дня смерці Чэхава Савет народных камісараў Саюза СССР прыняў новую пастанову пра збудаванне помнікаў Чэхаву ў Маскве і Таганрогу. 15 ліпеня 1944 года ў Чэхаўскім скверы вызваленага Таганрога ўсталявалі бронзавы бюст пісьменніка, які быў адліты на заводзе «Чырвоны кацельшчык».
Гэты бюст з’яўляўся копіяй гіпсавага бюста працы скульптара В. Г. Марозавай, усталяванага ў 1935 годзе ў двары музея «Дамок Чэхава». Бронзавы бюст прастаяў на Чырвонай плошчы да 1960 года, калі замест яго на гэтым месцы і быў усталяваны бронзавы помнік працы І. М. Рукавішнікава.
Ізноў быў абвешчаны конкурс на стварэнне праекта помніка Чэхаву. Вынікі гэтага конкурсу не былі абнародаваны. Наступны конкурс Міністэрства культуры СССР правяло ў 1955—1956 гадах. Аднак і гэты конкурс прайшоў безвынікова. Праз тры гады ў Маскве быў абвешчаны новы конкурс. На суд журы былі пададзены больш 30 прац. Мастацкая рада па манументальнай скульптуры, вывучыўшы ўсе пададзеныя працы, вылучыў чатыры лепшыя, а таксама рэкамендаваў Таганрогу два праекты, выкананых маладым таленавітым скульптарам І. М. Рукавішнікавым і Ф. Д. Фівейскім.
З 20 па 30 сакавіка ў Таганрогскім краязнаўчым музеі былі выстаўлены чатыры лепшыя праекты для ўсеагульнага абмеркавання. Свае заўвагі і пажаданні наведнікі выставы пакідалі ў кнізе водгукаў. Большасць жыхароў Таганрога выказаліся за праект скульптара І. М. Рукавішнікава і архітэктара Г. А. Захарава. Помнік вырашылі ўсталяваць у дні святкавання 100-годдзя з дня нараджэння Чэхава ў скверы яго імя.
Урачыстае адкрыццё помніка адбылося 29 студзеня 1960 года.
Мікалай Міхайлавіч Арнольд
Біяграфія
Нарадзіўся ў Юр'еўцы Кастрамской губерні. Вучыўся спачатку ў, потым у Санкт-Пецярбургскім універсітэце Пасля яго заканчэння, па разраду камеральных навук, заняў па прапанове апекуна Санкт-Пецярбургскай акругі графа І. А. Мусіна-Пушкіна месца выкладчыка натуральнай гісторыі ў Магілёўскай класічнай гімназіі (1853). Потым паслядоўна займаў пасады інспектара Магілёўскай гімназіі (1862), дырэктара Віцебскай гімназіі, дырэктара Магілёўскай гімназіі, дырэктара Курскага рэальнага вучылішча (1875), а з 1876 па 1899 год быў дырэктарам Горы-Горацкіх навучальных устаноў. В 1899 годзе па стане здароўя выйшаў у адстаўку і паехаў на лячэнне ў г. Вісбадэн, дзе ў ноч на 17 мая памёр ад кровазліцця ў мозг.
Навуковая дзейнасць
Укладальнік каталогаў насякомых якія жывуць на тэрыторыі Беларусі і Расіі. Найбуйнейшая калекцыя М. М. Арнольда, якая прадстаўляе цвердакрылых паўднёвага ўсходу Беларусі ў другой палове XIX стагоддзя, добра захавалася і знаходзіцца ў.
Андрэй Міхайлавіч Пінчук
Андрэй Міхайлавіч Пінчук (27 ліпеня 1913, в. Рассвет, , Гомельская вобласць — 24 снежня 1944) — савецкі ваеннаслужачы, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (28 красавіка 1945 года) (пасмяротна).