cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Варажская варта
Харальд Суровы ў Візантыі, 1034—1043 гады
На думку С. Блёндаля, які абапіраецца на вершы са зборніка «Гнілая скура», на першым этапе свой службы атрад Харальда удзельнічаў у барацьбе з пірацтвам, якое ўзмацнілася пасля смерці Васіля II. Магчыма, гэта адбывалася ў складзе дапаможнага флоту, пасланага Міхаілам IV да берагоў Сіцыліі. Вершы Сноры Стурлусана і ўласныя вершы Харальда паведамляюць, што Харальд хадзіў у ваенны паход у «Афрыку», аднак у гэтым кантэксце слова Serkir варта разумець як абазначэнне арабаў або арабамоўных народаў. Да 1034 года тычыцца апавяданне Георгія Кедрына пра знаходжанне варагаў на зімовых кватэрах у Фракісійскай феме, характэрны тым, што ў ім паказваецца строгасць дысцыпліны, устаноўленай у скандынаўскіх наёмнікаў. Паводле Кедрына, нейкі вараг спрабаваў згвалціць мясцовую жыхарку, аднак быў забіты ёю сваім жа мячом. Калі варагі даведаліся пра гэта то аддалі жанчыне ўсю маёмасць нябожчыка, а яго цела выкінулі без пахавання, як было прынята для самагубцаў. Прыкладна ў гэты час Візантыя вяла вайну з печанегамі і адно з выказванняў германскага храніста 2-й паловы XI ст. Адама Брэменскага гісторыкі разглядаюць як указанне на магчымы ўдзел у гэтых падзеях Харальда. Таксама верагодны ўдзел варагаў у войнах, якія ішлі ў Малой Азіі — узяцце Эдэсы Георгіем Маніякам і зняцце з яе аблогі Канстанцінам Каталакам у 1036 годзе і падаўленне бунту Адама Севастыйскага, сына апошняга цара Васпуракана Сенекерыма Арцруні у 1034 годзе. Магчыма, апавяданне саг пра заваёвы Харальда ў «Ёрсалаланде», то-бок «зямлі Іерусаліма», сведчаць, што яго дружына ахоўвала хрысціянскіх паломнікаў ў гэты горад, што стала магчыма на пачатку валадарства халіфа аль-Мустансіра (1036—1094).
Самы вядомы паход атрада Харальда — экспедыцыя на Сіцылію пад камандаваннем Георгія Маніяка («Гіргір», Gygrgir з саг) у 1038—1041 гадах супраць нарманаў, звесткі пра які захаваліся ў шматлікіх крыніцах, у тым ліку ў мастацкіх пераказах сагамі. У гэтай кампаніі варагі бралі ўдзел у марскіх і сухапутных бітвах. У некалькіх бітвах перамога была дасягнута дзякуючы адвазе скандынаваў і з мінімальнымі стратамі з іх боку, у іншых — і  іх страты былі значныя. Значная ўвага ў сагах даецца асабістаму канфлікту паміж Маніякам і Харальдам, выкліканаму не ў апошнюю чаргу рэзкім характарам візантыйскага палкаводца. Апошнімі ваеннымі дзеяннямі Харальда на візантыйскай службе быў удзел у падаўленні Пятра Дэляна у Балгарыі, для чаго варагі былі адазваны з Сіцыліі ў 1040 годзе.
Падзеі, якія папярэднічалі ад'езду Вярнуўся з Візантыі, не цалкам ясныя. Верагодна, ён і яго атрад прынялі ўдзел у звяржэнні і асляпленні імператара Міхаіла Калафата (1041—1042), што можа тлумачыцца у т.л. і вызваленнем новым імператарам з турмы Маніяка, зняволенага з-за канфлікту з членам уладарнай дынастыі. Гісторыя здабыцця Харальдам неверагоднага багацця, яго заключэнне ў турму і ўцёк адтуль, верагодна, не звязаны з гісторыяй варажскага корпуса. Па думку С. Блёндаля канечны разгром балгарскага паўстання адбыўся ўжо без Харальда, хоць варагі прынялі ў ім удзел.
Да пачатку ўладарства Аляксея I Камніна, 1043—1081 гады
Ва ўладарства трэцяга мужа імператрыцы Зоі Канстанціна IX Манамаха (1042—1055) працягвалася аслабленне ваеннай моцы Візантыйскай імперыі. Падчас паходу Яраслава Уладзіміравіча да Канстанцінопаля варажскія атрады былі на які выпадак былі адасланы са сталіцы ў аддаленыя правінцыі. У грузінскай хроніцы зафіксаваны ўдзел у 1045 годзе 3000 візантыйскіх варагаў у міжусобным канфлікце Грузіі паміж саюзнікам Візантыі князем і царом Багратам IV. Пераклад хронікі, зроблены М. І. Брасэ, паводле якога варагі дапамагалі Баграту, у гэтым месцы лічыцца памылковым. У тым жа годзе пры дапамозе 700 ці 800 варагаў Ліпарыт канечне перамог Баграта ў Сасірэцкай даліне. У 1050 годзе візантыйскае войска пад камандаваннем вялікага этэрыярха Канстанціна Арыяніта пацярпела паразу ад печанегаў пад Адрыянопалем, аднак падзенне сталіцы Македоніі было прадухілена своечасовым прыбыццём на дапамогу схаларый пад камандаваннем Нікіты Главы. Для далейшай вайны з печанегамі была сфарміравана новая армія пад агульным камандаваннем этнарха, уключаючы нанятых у Паўднёвай Італіі нарманаў і варагаў на чале з аколуфам Махаілам. Пасля некалькіх перамог і паражэнняў вайна з гэтымі качэўнікамі была завершана 30-ці гадовым мірам. У 1050-я гады, паміж кампаніямі супраць печанегаў і пасля, варагі даволі паспяхова ваявалі ў Малой Азіі супраць сяльджукаў Тагрул-бека. Нешматлікія візантыйскія поспехі ў Італіі ў 1046 і 1048 гадах звязаныя з варагамі.
Наталля Васільеўна Слабадзян
Наталля Васільеўна Слабадзян (Наталі́я Васи́лівна Слободя́н;, Кіеў, УССР — , Львоў, Украіна) — украінская балерына, балетны педагог. Народная артыстка Украінскай ССР (1960).
Варажская варта
Да пачатку ўладарства Аляксея I Камніна, 1043—1081 гады
У гэтым урыўку пад «італійцамі» разумеюцца нарманскія найміты з Сіцыліі; сэнс выказвання «запаўнялі круг шчыта», паводле Я. М. Любарскага, не вядомы, С. Г. Кашляк выказаў здагадку, што пад ім разумеўся строй «сцяна шчытоў».
Наталля Васільеўна Слабадзян
Біяграфія
Наталля Слабадзян нарадзілася ў Кіеве 27 лютага 1923 года ў сям’і опернай спявачкі і журналіста. Маці — Лідзія Нядзведзька-Бароўская, оперная спявачка, скончыла Маскоўскую кансерваторыю, полька, са шляхты (яе бацькі мелі землі на тэрыторыі цяперашняга Чарнобыля). Бацька — Васіль Слабадзян, журналіст Кіеўскай газеты «Українське слово». У іх доме збіралася ўкраінская інтэлігенцыя, заходзіла і выбітная паэтка, дзеяч культурнай рэферэнцыі Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў Алена Тэліга.
З дзяцінства Наталля Слабадзян марыла стаць балерынай. У 1937 годзе НКУС арыштавала яе бацьку, у турме ён адседзеў чатыры гады, перад пачаткам вайны яго адпусцілі. У верасні 1941 года немцы занялі Кіеў. Бацьку арыштавала гестапа. У лютым 1942 года дзвесце ўкраінскіх інтэлігентаў, у тым ліку Васіля Слабадзяна і Алену Тэлігу, гестапаўцы расстралялі ў Бабіным Яры.
У 1941 годзе скончыла Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча. У Львоў Наталля Слабадзян разам з мамай і сястрой пераехала ў 1943 годзе. З 1944 года салістка Львоўскага тэатра оперы і балета. У Львове выйшла замуж, нарадзіла дачку.
Варажская варта
Да пачатку ўладарства Аляксея I Камніна, 1043—1081 гады
Па смерці Канстанціна X у 1067 годзе сталец заняў Раман IV Дыяген (1068—1071) па праве новага мужа ўдавы нябожчыка імператара, Еўдакіі. Новы імператар, папулярны сярод грэчаскай часткі войскі, выклікаў незадаволенасць варагаў, абураных адхіленнем ад улады сыноў Канстанціна X. Тым не менш, варагі згадваюцца сярод войскаў, адпраўленых у 1068 годзе ў Малую Азію супраць сельджукаў. У катастрафічнай паразе пры Манцыкерце ў 1071 годзе разам з імператарам загінула ўся яго ахова, пасля чаго атрад «правінцыйных варагаў» перастаў існаваць. Ва ўладарства сына Канстанціна X Міхаіла VII (1071—1078) варагі згадваюцца ў сувязі з падаўленнем мяцяжу Нікіфара Врыенія Старэйшага. Апавядаючы пра гэтыя падзеі, гісторык Міхаіл Аталіят яўна называе варагаў, якія ваявалі ў гэтым выпадку на моры і на сушы, варагаў, «рускімі», што, на думку В. Р. Васільеўскаша пэўна паказвае на тоеснасць гэтых паняццяў. Наступнаму паўстанню, прадпрынятаму Нікіфарам Ватаніятам (1078—1081), Міхаіл VII вырашыў не супраціўляцца, адмовіўшыся ад парады свайго палкаводца Аляксея Камніна паслаць варагаў на задушэнне беспарадкаў. У сваю чаргу, супраць Ватаніята працягваў барацьбу Врыеній. У рашучай бітве пры Калаварыі Камнін разбіў войска ўзурпатара, якое ўключала 5000 нарманаў і значную колькасць наймітаў, якія далучыліся да паўстання з-за нявыплаты платы пры Міхаіле VII. Нікіфар Врыеній у выніку быў аслеплены, а яго брат Іаан неўзабаве быў забіты ў Канстанцінопалі. Як паведамляе Кедрын, ён быў засечаны сякерай варагам, якому раней загадаў адрэзаць нос. Напэўна, пасля гэтага ў імператара не было выбару, толькі як пакараць забойцу смерцю, аднак гэтая гісторыя выклікала незадавальненне астатніх варагаў. Частка з іх напала на палац, аднак гэтым разам Нікіфару Ватаніяту ўдалося адбіцца пры дапамозе верных грэкаў. Інцыдэнт быў расследаваны і пакараны былі толькі непасрэдныя вінаватыя. Калі ў сакавіку 1081 года Аляксей Камнін пачаў мяцеж, варагі і куманы захавалі вернасць Ватаніяту. Аднак, імператар даведаўся пра паўстанне на флоце і палічыў за лепшае не супраціўляцца і саступіць уладу без кровапраліцця.
Да падзення Канстанцінопаля ў 1204 годзе
З заняццем стальца Аляксеем I Камнінам (1081—1118) аднавіліся. Фармальнай падставай стала жаданне Роберта Гвіскара адпомсціць за Міхаіла VII, чый сын быў жанаты з дачкой Гвіскара. У галоўнай бітве вайны 1081—1085 гадоў пры Дырахіі, якая адбылася 18 кастрычніка 1081 года, прынялі ўдзел варагі пад камандаваннем Намбіта. Падрабязнасці гэтай бітвы апісала дачка імператара, Анна Камніна. Па думку Е. А. Серэна, пастраенне варагаў у гэтай бітве было класічным. У ходзе бітвы, якая завяршылася паразай візантыйцаў, воіны Намбіта адарваліся ад асноўнай часткі войскі і трапілі ў засаду. Паспрабаваўшы схавацца ў царкве, яны былі ў ёй спалены. Пасля паразы Аляксей пакінуў 500 варагаў у замку Касторыя, які нарманы змаглі ўзяць толькі пасля працяглай аблогі. Пазней Намбіт згадваецца сярод удзельнікаў адной з бітваў з печанегамі і, хаця варагі відавочна не названы Аннай Камнінай пры аповедзе пра галоўную бітву печанежскай вайны канца 1080-х гадоў, на думку С. Блёндаля няма падстаў сумнявацца, што яны там былі. Гэта ж тычыцца і войнаў супраць сербаў і туркаў, якія вёў Аляксей Камнін. Удзел варагаў у баявых дзеяннях у Малой Азіі сумесна з крыжакамі пасля 1097 года таксама меркаваны.
Наталля Васільеўна Слабадзян
Біяграфія
З 1968 года Наталля Васільеўна Слабадзян працавала педагогам, навучала артыстаў Львоўскага Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя Саламіі Крушальніцкай
Пахавана на Лычакаўскіх могілках.
Варажская варта
Да падзення Канстанцінопаля ў 1204 годзе
Падзеі Першага крыжовага паходу прывялі да павелічэння колькасці варагаў на візантыйскай службе. Да традыцыйных каналаў прыцягнення гэтай катэгорыі наймітаў (індывідуальны наём, наём па міжнародным пагадненні, праз эмісара) дадалося прыцягненне пілігрымаў-крыжаносцаў. Найчасцей па гэтай прычыне прыбывалі ў Візантыю воіны з Нарвегіі і Даніі, якія спалучалі вайсковую службу з паломніцтвам да святых месцаў. З аповеду Саксона Граматыка падрабязна вядома пра знаходжанне пры двары Аляксея I караля Даніі Эрыка I, які прыбыў з жонкай і вялікай світай у візантыйскую сталіцу з паломніцкімі мэтамі. Па здагадцы С. Блёндаля, частка людзей са світы Эрыка была нанятая імператарам Аляксеем, за што Эрык атрымаў у «дар» палову леста золата (gulli rauðu halfa lest) — суму, эквівалентную 40 талантам. Гэтыя варагі былі адпраўленыя служыць у гарнізон кіпрскай крэпасці Пафас. Па ацэнцы таго ж даследчыка, у выніку візіту двух скандынаўскіх манархаў на візантыйскую службу паступіла ад 4 да 5 тысяч воінаў. Ва ўладарства Аляксея I сярод варагаў пачынаюць пераважаць англічане. Акрамя ўдзелу ў баявых дзеяннях з нарманамі ў пачатку 1080-х гадоў, крыніцы адзначаюць іх службу па ахове імператарскага палаца. На думку Дж. Шэпарда флот англійскіх наймітаў адыграў важную ролю ў разгроме печанегаў у 1091 годзе. Камандзірам гэтага флоту (пэўнасць якой спрэчная) называе «Сігурда, эрла Гластэра», якога гіпатэтычна атаясняюць з вядомым па Кнізе Суднага дня.
Па смерці Аляксея I ў 1118 годзе варагі адыгралі важную ролю ў перадачы ўлады сыну нябожчыка імператара, Іаану II (1118—1143), чыё права на ўладу аспрэчвалі маці і старэйшая сястра. На працягу свайго доўгага ўладарання Іаан II вёў шматлікія, пераважна паспяховыя войны. Адзіным эпізодам, удзел у якім варагаў дакладна вядома, была бітва пры Берое ў 1122 годзе, у выніку якой печанегі былі канечна разгромленыя і перасталі пагражаць імперыі. У астатніх бітвах гэтага ўладарства варагі не згадваюцца. Бедныя сведчанні крыніц дазваляюць вызначыць, што ў гэты час варагі былі экіпіраваны доўгімі шчытамі і сякірамі. Пасля смерці пры падазроных абставінах Іаана II імператарам стаў яго сын Мануіл I Камнін (1143—1180). Панегірык патрыярха згадвае пра падтрымку, аказаную новаму імператару людзьмі, «якія носяць аднабаковыя сякеры і прыйшлі са сваіх дамоў на Паўночным полюсе». Ва ўладарства Мануіла I варагі згадваюцца ў сувязі з апісанай Нікітам Ханіятам драматычнай аблогай Керкіры, якая адбылася ў ходзе кампаніі супраць сіцылійцаў 1147—1149 гадоў. У гэтыя ж гады дасягнула Канстанцінопаля армія Другога крыжовага паходу, у складзе якой былі і нарвежцы. Сага пра аркнейцаў, апавядаючы пра наведванне візантыйскай сталіцы ярлам Рогнвальдам, прыводзіць звесткі пра воінаў варажскай варты, у прыватнасці пра Эйндрыдзі Юнага, які займаў у ёй адну з кіруючых пасад. Па ацэнцы С. Блёндаля прыток нарвежцаў у варту разам з пілігрымамі склаў ад 800 да 1000 чалавек. Варагі згадваюцца ў розных войнах Мануіла I 1170-х гадоў, у тым ліку ў бітве пры Мірыёкефале, якая скончылася паразай візантыйцаў.
Па смерці Мануіла I імператарам стаў яго малалетні сын Аляксей II (1180—1183), рэгентамі пры якім былі прызначаны яго маці Марыя Антыяхійская і стрыечны брат протасеваст. Заручыўшыся падтрымкай варагаў сваяк імператара Андронік Камнін спачатку стаў суімператарам, а затым адзіным уладаром. Аж да падзення Канстанцінопаля пра варагаў у крыніцах сустракаюцца толькі разрозненыя згадкі. У ходзе штурму горада варагі абаранялі Галацкую вежу у ліпені 1203 года, удзельнічалі ў шэрагу пераваротаў 1204 года. Пасля канечнага падзення горада ў красавіку 1204 года яны здаліся на міласць пераможцаў, пасля чаго варажская варта перастала існаваць.
Да падзення Візантыі ў 1453 годзе
Пэўных сведчанняў пра існаванне варажскай варты пры двары лацінскіх імператараў няма, аднак некаторыя звесткі крыніц можна разумець як указанне на прысутнасць у сталіцы ісландцаў, аднак не вядома, ці былі яны як-небудзь аб'яднаныя паміж сабой. Аднак нікейскія імператары, якія імкнуліся наследаваць традыцыйны візантыйскі цырыманіял, арганізавалі сваю гвардыю на ўзор ранейшай. Пры імператарах Феадоры I (1204—1221) і Іаане III яна складалася з пяці падраздзяленняў, адно з якіх, кельцкія пелекафоры (, «сякіраносцы»), складалася з варагаў. У гэты перыяд пад варагамі разумелі ў асноўным англічан або шатландцаў.
У 1-й палове XIII ст. простых згадак пра ўдзел варагаў у ваенных кампаніях няма, аднак з заняццем стальца Міхаіла VIII (1259—1282), пры якім Візантыя зазнала свой апошні росквіт, такіх згадак даволі шмат. Пасля смерці Міхаіла VIII варагі згадваюцца выключна ў цырыманіяльным кантэксце. У сувязі з падзеннем Канстанцінопаля ў 1453 годзе пра варагаў нічога не паведамляецца.
Удзел у прыдворным і грамадскім жыцці
Да ўладарства Аляксея I Камніна (1081—1118) з традыцыйна існавалых атрадаў імператарскіх целаахоўнікаў засталіся толькі экскувітары і «бяссмертныя», да якіх у першай палове гэтага ўладарства дадаліся і варагі. Пасля смерці Аляксея ў крыніцах згадваюцца толькі варагі і новае падраздзяленне. Прааналізаваўшы прычыны такой частай змены структуры палацавай варты нямецкі візантыст прапанаваў тры магчымыя тлумачэнні: нелаяльнасць тых ці іншых падраздзяленняў новаму валадару, цяжкасць камплектавання этнічных атрадаў і жаданне імператара сфарміраваць зусім новае падраздзяленне. Пасля 1204 года да гэтых прычын магла дадацца таксама фінансавая, улічваючы брак рэсурсы імперыі. Хоць пра палацавую варту вядома больш, чым пра часткі размешчаныя ў Канстанцінопалі, ні пра якую з іх няма звестак пра колькасць асабовага складу. Пра тое, што варта была не дужа шматлікая можна думаць па вядомым выпадку ў маі 1328 года, калі імператар Андронік II (1282—1328) начаваў у Влахернскім палацы наогул без аховы.
Псеўда-Кадзін паведамляе пра пяць атрадаў палацавай варты, з якіх часцей за ўсё згадваюцца варагі. Паводле гэтага аўтара, падчас ўрачыстых абедаў варагі зычылі імператару доўгіх гадоў пасля венецыянцаў на сваёй роднай мове — на англійскай — і гучна грукалі па падлозе сваімі сякірамі. Страціўшы ваенную ролю ў позні перыяд візантыйскай гісторыі, варагі набылі шмат новых абавязкаў. Яны стаялі ў дзвярах спальні імператара і ў яго прыёмнай. Каля 1360 года ў адным з сваіх лістоў пісьменнік Дзімітрый Кідоніс абвінавачвае сучасных яму варагаў у вымаганні хабару з жадаючых трапіць у палац. У ліку іншых абавязкаў варагаў згадваецца абавязак захоўваць ключы ад горада, дзе знаходзіўся імператар, у нікейскі перыяд, магчыма, ахова скарбу, у канцы XIII ст. катаванні на загад імператара. Варагі таксама суправаджалі імператара падчас багамольных выхадаў у цэрквы сталіцы.
У скандынаўскіх сагах
Згадкі пра наведванні скандынавамі Візантыі ў сагах даволі шматлікія. Першым скандынавам, якія служылі ў Візантыі, ісландская традыцыя называе ісландца (Bolli Bollason). Яго знаходжанне ў Візантыі ўмоўна датуюць каля 1030 года, што даволі позні час, і сучасныя даследчыкі паказваюць шэраг ісландцаў, якія бывалі ў Канстанцінопалі да Боля. Звесткі складзенай у Нарвегіі каля 1250 года «Сагі аб Тыдрыку Бернскім» пра конунга Гертніта (Hertnið), які «правіў Руссю і большай часткай Грэцыі і Венгрыі» носяць легендарны характар. «Сага аб Храфнкеле», датычнасць якой вуснай традыцыі спрэчная, згадвае пра купца-мараплаўца (farmaðr) Эйвінда Б'ярнарсана (Eyvindr Bjarnason), які ў часы караля Харальда Цудоўнавалосага адправіўся ў Міклагард і «пражыў там пэўны час і зазнаў міласць грэчаскага караля». У гэтай жа сазе гаворыцца пра паездку ў Канстанцінопаль Торкеля Светлай Пасмы (Þorkell Þjóstarsson), які «сем гадоў правёў у Міклагардзе і стаў набліжаным караля Міклагарда». На думку ісландскага гісторыка іх паездкі адбылася каля 945 года. (Finnbogi Åsbjørnsson) быў дружыннікам імператара Іаана I Цымісхія (969—976) паводле. «Вялікую пашану», паводле, меў у Візантыі Грыс Сэмінгсан (Grís Sæmingsson), знаходжанне якога пры візантыйскім двары датуюць 970—980 гадамі (Вігвусан, 1855), пачаткам XI ст., 985—993 гадамі (Ф. А. Браўн, 1908), 950—975 гадамі (Рыдзеўская А. А., 1978). 1020-мі гадамі датуюць апавяданне «Сагі аб Н'яле» пра тое, што ісландзец (Kolskeggur Hámundsson) «паехаў у Міклагард і ўступіў там у варажскую дружыну … там ажаніўся, быў кіраўніком варажскай дружыны і заставаўся там да самай смерці». Калі, як апавядае «Сага аб Грэтыры», ва ўладарства Міхаіла Калафата (1041—1042) або раней, адбыліся прыгоды ў Канстанцінопалі (Þorbjörn öngull Þórðarson) і Торстэйна Дромунда (Þorstein drómund Ásmundarson), у візантыйскай сталіцы было ўжо шмат людзей з поўначы.
Знаходжанне ў Візантыі Харальда Хардрада добра вядома па сагах — «Гнілая скура», «Прыгожая скура», «Сага пра Харальда Суровага» ў складзе «Круга Зямнога» Сноры Стурлусана, «Сага аб аркнейцах» і сінопсіс «Агляд саг пра нарвежскіх конунгаў». У сувязі з прыгодамі Харальда Суровага сагі называюць некалькі яго набліжаных. У 1937 годзе А. А. Васільеў сцвярджаў, што пасля 1066 года скандынавы былі выцесненыя з варажскай варты англасаксамі, а пасля 1081 года гэта адбылося нават на ўзроўні тэрміналогіі, аднак з тых часоў было выяўлена значная колькасць скандынаўскіх пахаванняў XII—XIII ст., што паказвае на менш хуткае і радыкальнае змяненне нацыянальнага складу наёмнага корпуса. «Сага пра сыноў Магнуса Галаногага» з «Круга Зямнога» згадвае пра вяртанне з Миклагарда пасля смерці ўнука Харальда, конунга Магнуса у 1103 годзе, нарвежцаў, якія наймаліся на службу да грэкаў і «атрымалі процьму грошай». У «Сазе пра Хакана Шырокаплечага» даволі падрабязна паведамлена як у 1122 годзе дзякуючы адвазе атрада 450 верынгаў было пераможана ў 60 разоў большае войска печанегаў пры Берое. Паводле «Сагі пра Сверыра» «у Манулі конунга», то бок імператара Мануіла I Камніна (1143—1180), служыў незаконнароджаны сын караля Сігурда II Эйрык (Eiríkr Sigurðsson). Сагі згадваюць нарвежцаў на візантыйскай службе да канца XII ст., агулам называецца 26 імён.
У мастацкай літаратуры
Увага на варажскую варту звернута значнай колькасцю мастацкіх твораў, з якіх можна вылучыць наступныя:
Je-ne-baise-plus
Je-ne-baise-plus  (фр. Я не цалуюся) - гэта ўпрыгажэнне, аналаг фераньеркі, што складаецца са стужкі тканіны, якая носіцца на шыі, і звычайна нясе на сабе камею, падвеску або камень.
Нашэнне гэтага ўпрыгажэння сведчыць аб расчараванні ў адносінах да сэксуальнасці або цэлібат чалавека.
Мустэйка
Мустэйка (Musteika) — вёска ў Варэнскім раёне Алітускага павета Літвы. Уваходзіць у склад Марцінконіскай сянюніі. Размешчана за 12 км на поўдзень ад Марцінканцых, за 5 км ад граніцы з Беларуссю.
Ферма 1 (Малайсарынская сельская акруга)
Ферма 1 — населены пункт у Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Малайсарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555651200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 193 чалавекі (109 мужчын і 84 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 146 чалавек (77 мужчын і 69 жанчын).
NGC 5794
NGC 5794 (іншыя абазначэнні — UGC 9610, MCG 8-27-32, ZWG 248.27, PGC 53378) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тур’я (прыток Сосьвы)
Тур’я — рака на Урале, правы прыток ракі Сосьвы. Працякае па тэрыторыі гарадскіх акруг Карпінск, Краснатур’інск і Сяроўскай гарадской акругі Свярдлоўскай вобласці, дробная несудаходная перадгорнага тыпу з чаргаваннем плёсаў і перакатаў.
Філіпа Англійская
Філіпа Англійская (Philippa of England, Philippa of Lancaster, Philippa af England, Filippa av England, Filippa av England; 5 чэрвеня 1394, Пітэрбара, Нартгемптаншыр — 7 студзеня 1430, Вадстэна, Лінчэпінг) — дачка Генрыха IV, караля Англіі, і яго першай жонкі Марыі дэ Багун, малодшая сястра Генрыха V, жонка Эрыка Памеранскага, караля Даніі, Швецыі і Нарвегіі. Філіпа фактычна была кіраўніком Швецыі з 1420 года да сваёй смерці і рэгентам Даніі і Нарвегіі з 1423 па 1425 год.
Раннія гады і шлюб
Філіпа нарадзілася ў сям’і Генрыха IV і яго першай жонкі Марыі дэ Багун ў Пітеэрбара. У 1401 годзе каралева Даніі Маргарыта ўступіла ў перамовы з Генрыхам аб магчымасці заключэння падвойнага Саюза Англіі з Кальмарскай уніяй. Гэты саюз павінен быў замацаваць шлюб Генрыха, спадчынніка англійскага трона, і Кацярыны Памеранскай, сёстры спадчынніка трона Даніі. Маргарыта не пагадзілася на дадзеную ўмову і прапанавала замест гэтага шлюб Філіпы і Эрыка. У 1405 годзе Філіпа была заручаная з Эрыкам і фармальна абвешчаная каралевай Даніі.
26 кастрычніка 1406 года адбылося вяселле Эрыка і 13-гадовай Філіпы ў Лундскім саборы. На нявесце была белая шаўковая туніка з плашчом, аблямаваным мехам вавёркі і гарнастая. Мяркуюць, што гэта найбольш ранні дакументаваны выпадак, калі ў сярэднія вякі нявеста была ўбрана ў асаблівае, спецыяльна прызначанае для вясельнай цырымоніі, белае адзенне. Першы год шлюбу маладая пара правяла ў Кальмары. Філіпа атрымала большую частку Швецыі ў якасці вясельнага падарунка з боку жаніха. Амаль увесь час свайго валадарання яна так і пражыла ў Швецыі. Таксама было вырашана, што свае асабістыя уладанні Філіпа можа атрымаць толькі ў адным з трох каралеўстваў, а менавіта ў Швецыі. Яе фрэйлінай стала Катарына Кнудсдотэр, унучка Брыгіты Шведскай і дачка Марты Ульфсдотэр, фрэйліна каралевы Маргарыты. Філіпа аказвала заступніцтва Вадстэнскаму манастыру і была там частым госцем.
Рэгенцтва
Эрык часта знаходзіўся ў раз’ездах ў іншых краінах. Калі яго не было ў краіне, Філіпа выступала рэгентам. У Швецыі, дзе яна праводзіла амаль увесь свой час, Філіпа стала фактычным кіраўніком нават тады, калі кароль знаходзіўся ў краіне. Відавочна, Эрык адчуваў да яе вялікі давер.
Падчас знаходжання мужа за мяжой у 1423—1425 гадах Філіпа была рэгентам трох каралеўстваў Кальмарскай уніі. 8 кастрычніка 1423 года яна заключыла дамовы аб валіднасці манет з некаторымі членамі Ганзейскай лігі (Любек, Гамбург, Люнебург і Вісмар). Паводле дамовы манеты з гэтых рэгіёнаў, роўныя па значэнні, лічыліся раўнацэннымі. У 1426 годзе Філіпа знайшла саюзніка для Даніі ў асобе Швецыі ў вайне з Ганзай, а таксама арганізавала абарону Швецыяй Капенгагена ад нападу Ганзейскай лігі. У 1428 годзе Філіпа паспяхова кіравала абаронай Капенгагена. Яе гераічны ўчынак пасля быў апісаны Хансам Крысціянам Андэрсенам у «Альбоме хроснага» (1868).
Смерць
Філіпу апісвалі як адзіную прадстаўніцу каралеўскай сям’і, якую любілі не толькі яе падданыя, але і за мяжой трох каралеўстваў. Філіпа была любімая жыхарамі Капенгагена за барацьбу і абарону горада супраць Ганзы. Яна таксама дапамагала бедным жыхарам горада, удовам і сіротам.
Жыхары Капенгагена, куды Эрык перанёс свой двор, асуджалі Эрыка за шлюб на фрэйліне каханай каралевы. Верагодна, што інцыдэнт, які адбыўся паміж Олафам Акселем Тодам і Сесіліяй, выказваў агульную незадаволенасць новай жонкай караля ці ж з’яўляецца пераасэнсаваннем уцёкаў Эрыка з Капенгагена ў 1439 годзе.
Дзяржаўная мяжа Украіны
Дзяржаўная мяжа Украіны — лінія і праходзячая па гэтай лініі вертыкальная паверхня, якая вызначае межы тэрыторыі Украіны па сушы, водам, нетрам і паветранай прасторы.
Афіцыйны статус дзяржаўнай мяжы Украіны вызначаецца Законам Украіны «Аб дзяржаўнай мяжы Украіны».
Асноўныя параметры
Ахова Дзяржаўнай мяжы Украіны на сушы, моры, рэках, азёрах і іншых вадаёмах ажыццяўляецца Дзяржаўнай памежнай службай Украіны, у паветранай і падводнай прасторы — Узброенымі сіламі Украіны.
Украіна мяжуе з сямю краінамі: Беларуссю, Расіяй, Малдовай, Румыніяй, Венгрыяй, Славакіяй і Польшчай. Агульная працягласць украінскай мяжы складае 6.992,982 км. Найбольшую працягласць мае мяжа з Расіяй (1.944 км), найменшую — з Славакіяй (97 км).
Ганна Аркадзеўна Гейфман
Ганна Аркадзеўна Гейфман (нар. 1962, Ленінград) — амерыканская і ізраільская вучоная-гісторык.
Біяграфія
Нарадзілася ў яўрэйскай сям’і. У 1976 годзе разам з сям’ёй эмігравала ў ЗША. У 1985 годзе скончыла Бостанскі ўніверсітэт, атрымаўшы ступень магістра.
Гістарычныя працы Гейфман прысвечаны палітычнаму тэрарызму ў Расіі пачатку XX стагоддзя і псіхалогіі сучаснага тэрарызму ( і іншыя акты сучаснага масавага тэрору).
Станоўчыя водгукі
Рычард Пайпс, прафесар гісторыі Гарвардскага ўніверсітэта, адзначыў, што падыход Гейфман з’яўляецца «шырокамаштабным разуменнем тэрарызму».
, прафесар сацыялогіі Масачусецкага ўніверсітэта, піша, што кніга Гейфман «Пачатак сучаснага тэрарызму: нарыс звычаяў і нораваў» — гэта «арыгінальнае і старанна вывучанае параўнальнае даследаванне сучаснага палітычнага тэрору … аўтар праяўляе выключнае разуменне менталітэту і метадалогіі рускіх тэрарыстаў XIX стагоддзя, сучасных ісламскіх тэрарыстаў-смяротнікаў і палітычных экстрэмістаў у цэлым».
, выканаўчы дырэктар (ЗША), сцвярджае, што «Самая апошняя кніга Ганны Гейфман — гэта абавязковая літаратура для ўсіх, хто спрабуе расшыфраваць псіхіку сучасных міжнародных тэрарыстаў».
На думку гісторыка, Ганна Гейфман унесла «важны ўклад у гістарычнае, палітычнае, філасофскае і псіхалагічнае разуменне тэрарызму».
Салігорскі раён
Салігорскі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мінскай вобласці. Цэнтр — горад Салігорск.
Геаграфія
Знаходзіцца на самым поўдні Мінскай вобласці. Мяжуе са Слуцкім, Любанскім, Капыльскім раёнамі Мінскай вобласці, Жыткавіцкім раёнам Гомельскай вобласці, Лунінецкім і Ганцавіцкім раёнамі Брэсцкай вобласці.
Асноўныя рэкі — Морач, Случ. Найбольшыя азёры — Даманавіцкае, Саковіцкае і Святое.
Гісторыя
З’яўленне першых паселішчаў у гэтай мясцовасці датуецца 9—5 тыс. да н. э. У час плямённых аб’яднанняў тут сяліліся дрыгавічы. У эпоху Ранняга Сярэднявечча тэрыторыя горада ўваходзіла ў склад Тураўскага, Кіеўскага і Тураўска-Пінскага княстваў. Пазней гэтыя землі далучыліся да Вялікага Княства Літоўскага, дзе ўваходзілі ў склад Слуцкага княства. У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай тэрыторыя сучаснага Салігорска апынулася пад уладай Расійскай імперыі, у Слуцкім павеце Мінскай губерні. У Першую сусветную вайну з 18 лютага да сярэдзіны снежня 1918 года раён Случы займалі войскі Кайзераўскай Германіі.
З 1919 года тэрыторыя ў складзе БССР. Адміністрацыйны раён тут утвораны 17 ліпеня 1924 года, першапачаткова пад назвай Старобінскага. 25 снежня 1962 года Старобінскі раён скасаваны. 6 студзеня 1965 года раён адноўлены як Салігорскі. На момант аднаўлення раён уключаў горад Салігорск, гарадскія пасёлкі Чырвоная Слабада, Старобін, Акцябрскі, Даманавіцкі, Доўгаўскі, Зажэвіцкі, Капацэвіцкі, Краснадварэцкі, Новацярушскі, Пагосцкі, Першамайскі, Рожанскі, Чапялёўскі, Чыжэвіцкі, Яскавіцкі сельсаветы. 30 красавіка 1965 года ў склад раёна перададзены Хорастаўскі сельсавет Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці, 14 жніўня 1979 года — Гаўрыльчыцкі сельсавет таго ж раёна. 23 сакавіка 1987 года скасаваны Новацярушскі сельсавет, а з часткі Хорастаўскага сельсавета ўтвораны Гоцкі сельсавет. 30 сакавіка 2006 года скасаваны Першамайскі сельсавет. 30 кастрычніка 2009 года Старобінскі і Чырвонаслабодскі пассаветы рэарганізаваны ў сельсаветы, скасаваны Пагосцкі, Чапялёўскі і Яскавіцкі сельсаветы. 29 снежня 2009 года скасаваны Рожанскі сельсавет.
Забалоцце (Буда-Кашалёўскі раён)
Забало́цце (, Заболотье) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.
Салігорскі раён
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна станам на 1 студзеня 2017 года складала 134 608 чалавек (улічваючы насельніцтва Салігорска, якое складае 106 839 чал.).
Забалоцце (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
За 22 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 48 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На поўначы бярэ пачатак рака Прудоўка (прыток ракі Ліпа). На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы.
Транспартная сетка
Аўтамабільная дарога Чачэрск — Буда-Кашалёва і шаша Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай, амаль шыротнай вуліцы, да якой з паўднёвага ўсходу пад вострым вуглом далучаецца кароткая вуліца. На захадзе галоўная вуліца ўтворыць канфігурацыю, блізкую да квадрата. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (30 насыпаў, у 4,5 км ад вёскі, каля заваротку дарогі на Буда-Кашалёва) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага.
Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі, у Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1799 годзе 48 гаспадарак, з якіх 20 займаліся пчалярствам, у валоданні Дарыя-Дзеналовічаў. З 1826 года працаваў бровар. Будаўніцтва шашы Доўск — Гомель у 1850 годзе дало імпульс для развіцця вёскі, пашырыла яе транспартныя магчымасці. Гаспадар побач размешчанага фальварка валодаў у 1862 годзе 4234 дзесяцінамі зямлі, карчмой і валюшняй. Згадваецца ў «Географа-статыстычным слоўніку Расійскай імперыі» (1863 год) як значны населены пункт. Мелася Пакроўская царква. У 1877 годзе палкоўнік Храпавіцкі меў у вёсцы 3606 дзесяцін зямлі і 2 карчмы. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, хлебазапасны магазін, 3 вятракі. У 1909 годзе — 618 дзесяцін зямлі, у фальварку — 6410 дзесяцін зямлі. У тым жа году адкрыта школа, якая ззнаходзілась ў наёмнай сялянскай хаце, а напачатку 1920-х гадоў для яе быў вылучаны нацыяналізаваны будынак.
З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года і з 18 студзеня 1965 года цэнтр Забалоцкага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскага, з 27 кастрычніка 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Селькор», працавалі торфараспрацоўчая арцель і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 9 двароў і забілі 18 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 73 жыхара. У памяць пра загінуўшых у 1956 годзе ў цэнтры вёскі ўсталявана скульптурная група. Вызвалена 28 лістапада 1943 года. У 1959 годзе цэнтр калгаса «Іскра». Размешчвалісь млын, пільня, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.
З 16 ліпеня 1954 года па 1964 год вёска ўваходзіла ў склад Рагінскага сельсавета, да 6 студзеня 1965 года — у склад Халоцкага сельсавета , да 18 студзеня 1965 года — у склад Рагінскага сельсавета.
У 2002 годзе Забалоцкі сельсавет скасаваны, Забалоцце ўвайшло ў склад Шырокаўскага сельсавета.
Друцкія-Горскія
Друцкія-Горскія — княжацкі род, адгалінаванне Друцкіх. Карысталіся гербам «Друцк». Паходзяць ад Васіля, сына Івана Пуцяты, які валодаў часткай Друцкага княства і маёнткам Горы ў Аршанскім павеце.
На Попіс 1528 года сыны князя Івана Дуды — Фёдар і Іван — ставілі толькі 21 «каня».
Салігорскі раён
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтамагістраль «Слуцк-Мікашэвічы», чыгунка, якая злучае станцыю Салігорск са станцыяй Слуцк.
Сродкі масавай інфармацыі
Мясцовая прэса прадстаўлена наступнымі выданнямі:
У эфір выходзіць праграма радыёвяшчання «Наша радыё» (па 40 хвілін 5 дзён на тыдзень).
Тэлебачанне прадстаўлена Салігорскім тэлевізійным каналам.
Гаранскі рух
Гаранскі рух у Балгарыі (Горянско движение) — узброены антыкамуністычны супраціў у апошнія месяцы і ў першыя гады пасля Другой сусветнай вайны (1944—1956).
«Гаранамі» («ляснымі людзьмі»; гора — лес) называліся ўдзельнікі нацыяналістычных партызанскіх атрадаў, якія здзяйснялі ўзброеныя дзеянні супраць дзяржаўнага ладу ў Народнай Рэспубліцы Балгарыя ў першыя гады станаўлення камуністычнай улады ў краіне — з 1944 па 1956 год.
Друцкія-Горскія
На сынах Тэадора Кароля (?— да 1715), Казіміры і Міхале Антоніі, род Друцкіх-Горскіх згас.
Стары замак (Штутгарт)
Стары замак (Altes Schloss) — рэзідэнцыя кіраўнікоў Вюртэмбергскага дома ў цэнтры Штутгарта, Германія.
Першае крапасное збудаванне было пабудавана ўжо ў 950 годзе, з XIV стагоддзя крэпасць зрабілася рэзідэнцыяй графаў Вюртэмбергскіх. Пры герцагах Крыстафе і Людвігу ў 1553-1578 гадах будынак быў перабудаваны ў замак. Падчас Другой сусветнай вайны замак быў значна разбураны, рэстаўрацыйныя работы праходзілі да 1971 года. Сёння ў замку размяшчаецца Вюртэмбергскі музей.
Блела
Блела (Blello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 94 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 47 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 24012. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Annunciazione.
Чарлз Таўнсенд
Чарлз Генры Тайлер Таўнсенд (Charles Henry Tyler Townsend; 5 снежня 1863 — 17 сакавіка 1944) — амерыканскі энтамолаг, які спецыялізаваўся на тахінах. Працаваў у ЗША і Бразіліі, некаторы час быў куратарам музея на Ямайцы. Усё жыццё збіраў калекцыю мух і апублікаваў мноства работ па энтамалогіі. Апісаў 1491 род і 1555 відаў.
Як сістэматык валодаў супярэчлівай рэпутацыяй. Яго называлі эксцэнтрычнай асобай. Вучоны любіў «пладзіць» роды, якія змяшчаюць па адным віду кожны і дапускаў асабістыя нападкі на калег, якія такі падыход крытыкавалі. Яго magnum opus стала праца «Manual of Myiology», якая ўтрымлівала 3760 старонак. Пры гэтым апошнія два тамы былі прысвечаны не энтамалогіі, але меркаванням аўтара адносна Месяца, развіцця людзей і прыроды гравітацыі.
Сям’я
Жонка Таўнсенда памерла ў 1903 годзе. Дзяцей ён пакінуў сваякам.
Валерый Анатольевіч Барадзеня
Вале́рый Анато́льевіч Барадзе́ня (, в. Гаравіца,, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, інжынер лясной гаспадаркі; спецфакультэт псіхолага-педагагічнай перападрыхтоўкі выкладчыкаў эканамічных дысцыплін Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта, педагог. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.
Працаваў майстрам лесу, памочнікам ляснічага ў Кобрынскім лясгасе Брэсцкай вобласці, асістэнтам кафедры эканомікі прыродакарыстання і менеджменту ўстановы адукацыі «Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт», дацэнтам кафедры прамысловага маркетынгу і цэн, намеснікам дэкана, дэканам факультэта маркетынгу ўстановы адукацыі «Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў – удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае сына і дзвюх дачок.
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2015
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2015 — 24-ы розыгрыш Жаночы Кубак Беларусі.
Сан-Франсіску
Сан-Франсі́ску (Rio São Francisco), літар. рака Св. Францыска) — трэцяя па даўжыні рака ў Паўднёвай Амерыцы, у тым ліку найбуйнейшая рака Паўночна-Усходняй Бразіліі.
Перасякае Бразільскае пласкагор’е і паласу засушлівых саван каацінга, для насельніцтва якіх яна з’яўляецца адзінай буйной крыніцай прэснай вады круглы год. Даўжыня ракі — 2830 км, плошчу басейна каля 641 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,3 тыс. м³/сек. На рацэ ў сярэдзіне XX стагоддзя збудаваны каскад ГЭС, выкарыстоўваецца для эсктремального турызма (байдаркі, каноэ).
Заручча
Назву Зару́чча маюць:
Культура Тамбора
Тамбора (Tambora) — археалагічная культура на заходніх схілах вулкана Тамбора на востраве Сумбава ў Інданезіі. Знойдзена на месцы буйнога паселішча, знішчанага катастрафічным вывяржэннем 1815 г.
Этнічная прыналежнасць культуры Тамбора аспрэчваецца. Сучасныя народы Сумбавы — самава і мбоджа — з'яўляюцца аўстранезійцамі. Падчас раскопак высоўвалася думка, што тамборцы маглі быць выхадцамі з Індакітая. Яна засноўвалася на падабенстве рэчаў з вядомымі знаходкамі ў В’етнаме і Камбоджы. Аднак запісы 1817 г. і 1830 г. роднай мовы нешматлікіх ацалелых выхадцаў з Тамборы дэманструюць, што яна была папуаскай. Такім чынам, культура Тамбора магла належыць старажытнаму папуаскаму насельніцтву Сумбавы, выціснутаму аўстранезійцамі да пачатку XIX ст. на заходнія схілы вулкана Тамбора.
Біжутэрыя
Біжутэрыя (ад bijouterie) — упрыгажэнні з недарагіх матэрыялаў. У вытворчасці выкарыстоўваюцца разнастайныя металы і сплавы, розныя гатункі празрыстага і каляровага шкла, пластмасы, керамікі і інш. Па вонкавым выглядзе біжутэрыя можа быць вельмі падобная на «сапраўдныя» ювелірныя вырабы, але яе кошт значна ніжэй.
Матэрыялы
Біжутэрыя можа ўключаць дэталі з пластыка, скуры або дрэва. У вырабе могуць быць выкарыстаны розныя пацеры і бісер.
NGC 5795
NGC 5795 (іншыя абазначэнні — UGC 9617, MCG 8-27-35, ZWG 248.29, KUG 1454+495, IRAS14546+4935, PGC 53402) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валапас.
Ферма 2 (Паўладарская вобласць)
Ферма 2 — населены пункт у Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Малайсарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555651300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 97 чалавек (50 мужчын і 47 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражываў 71 чалавек (31 мужчына і 40 жанчын).
Ісламізацыя
Арабізацыя
Арабізацыя апісвае рост культурнага ўплыву на неарабскую тэрыторыю, якая паступова ператвараецца ў тэрыторыю, якая гаворыць па- арабску і/або ўключае арабскую культуру. Найбольш прыкметна гэта было дасягнута падчас арабскіх мусульманскіх заваёваў у 7-м стагоддзі, якія распаўсюджвалі арабскую мову, культуру і — у адрозненне ад арабскіх хрысціян або арабамоўных габрэяў — рэлігію ісламу на заваяваныя імі землі — ажыццявілі арабскія мусульмане. Вынік: некаторыя элементы арабскага паходжання аб’ядналіся ў розных формах і ступенях з элементамі, узятымі з заваяваных цывілізацый і ў канчатковым рахунку, названых «арабскім», у адрозненне ад «арабскага».
Сучаснасць
Сучасная ісламізацыя выглядае як вяртанне чалавека да мусульманскіх каштоўнасцяў, суполак і адзення, а таксама ўмацаванне супольнасці.
Яшчэ адно развіццё — транснацыянальны іслам, распрацаваны французскімі даследчыкамі ісламу Жылем Кепелем і Аліўе Роем. Гэта ўключае ў сябе адчуванне «ўніверсалістычнай ісламскай ідэнтычнасці, якая расце», якую часта падзяляюць мусульманскія імігранты і іх дзеці, якія жывуць у немусульманскіх краінах:"Узмацненне інтэграцыі сусветных грамадстваў у выніку паляпшэння камунікацый, сродкаў масавай інфармацыі, падарожжаў і міграцыі робіць сэнсам канцэпцыю адзінага ісламу, які практыкуецца паўсюдна падобным чынам, і ісламу, які выходзіць за межы нацыянальных і этнічных звычаяў."Гэта не абавязкова мае на ўвазе палітычныя або сацыяльныя арганізацыі:"Глабальная мусульманская ідэнтычнасць не абавязкова і нават звычайна не прадугледжвае арганізаваных групавых дзеянняў. Нягледзячы на тое, што мусульмане прызнаюць глабальную прыналежнасць, сапраўднае сэрца мусульманскага рэлігійнага жыцця застаецца па-за палітыкай — у мясцовых асацыяцыях для набажэнстваў, дыскусій, узаемадапамогі, адукацыі, дабрачыннасці і іншых грамадскіх мерапрыемстваў."Трэцяе развіццё — гэта рост і развіццё транснацыянальных ваенных арганізацый. 1980-я і 90-я гады з некалькімі буйнымі канфліктамі на Блізкім Усходзе, уключаючы араба-ізраільскі канфлікт, Афганістан у 1980-х і 2001 гадах, і тры вайны ў Персідскім заліве (1980-88, 1990-91, 2003-2011 гг.) расце інтэрнацыяналізацыя лакальных канфліктаў. Такія дзеячы, як Усама бін Ладэн і Абдала Азам, мелі вырашальнае значэнне ў гэтых падзеях, як і ўнутраная і сусветная палітыка.
Рыхард Герстль
Рыхард Герстль ( — ) — аўстрыйскі мастак-экспрэсіяніст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў багатай сям’і: яго бацька Эміль Герстлен быў габрэйскім гандляром, а маці Марыя (народжаная Пфайфер) — аўстрыйкай. Вучыўся ў школе піярыстаў, але быў выключаны з-за крайняй імпульсіўнасці, незалежнасці меркаванняў і бунтарскага характару. У 1898 годзе паступіў у Акадэмію прыгожых мастацтваў у Вене, якую таксама не скончыў. Падчас вучобы адмаўляўся ўспрымаць вядучую ролю венскай сецэсіі. Расчараваны адсутнасцю ўспрымання яго манеры малявання, з уласцівай яму ўпартасцю ў дасягненні мэтаў, Герстлен на працягу наступных двух гадоў займаўся тытанічнай самаадукацыяй пры адсутнасці афіцыйнага прызнання. Часта пісаў пейзажы і партрэты. Пра яго працы казалі, што на іх нябачна прысутнічае Фрэйд. З лета 1901 года працягваў вучыцца жывапісу пад кіраўніцтвам Сымона Халошы ў трансільванскім горадзе Надзьбанья і Генрыха Лефлера ў Вене.
Акрамя жывапісу, цікавіўся музыкай і філасофіяй, падтрымліваў цесныя кантакты з кампазітарамі Арнольдам Шонбергам, Аляксандрам фон Цэмлінскім, якія жылі з ім у адным доме, а таксама Густавам Малерам і Альбанам Бергам.
Добравічы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Жарскага сельсавета.
Марцін Пачобут-Адляніцкі
Марцін Пачобут-Адляніцкі (, в. Сламянка, Гарадзенскі павет  —, , Расійская імперыя, цяпер Даўгаўпілс, Латвія) — астраном і асветнік.
Адукацыя
Пачатковую адукацыю атрымаў у Гродзенскім езуіцкім калегіуме, там жа ўступіў у ордэн езуітаў, 2-гадовы навіцыят адбываў у Вільні. Вучыўся ў настаўніцкай семінарыі ў Слуцку, удасканальваў сваё веданне старажытнагрэчаскай мовы.
З 1751 пачаў выкладчыцкую дзейнасць, 3 гады выкладаў у пачатковых класах Полацкага, а пасля і Віленскага калегіума. Удасканальваў свае веды ў матэматыцы і класічных мовах у Пражскім універсітэце, які таксама апекавалі езуіты, таксама слухаў і лекцыі Стэлінга па астраноміі. Пасля вяртання выкладаў у Віленскай акадэміі грэчаскую мову і адначасова сам вывучаў тэалогію. У 1760 быў высвечаны на ксяндза, а ў студзені 1761, абараніўшы дысертацыю, стаў бакалаўрам тэалогіі. Улетку 1761 пасланы для далейшай вучобы за мяжу, вучыўся ў вядомых астраномаў Італіі, Францыі, дзе 2 гады практыкаваўся ў знакамітага марсельскага гідрографа і астранома ксяндза Э. Пезена і працаваў у абсерваторыі горада Авіньёна. Пасля вяртання ў Вільню ў 1764 М. Пачобут-Адляніцкі заняў кафедру матэматыкі і астраноміі, быў прызначаны дырэктарам абсерваторыі. Знаёмы з лепшымі падобнымі навуковымі ўстановамі ў Еўропе, імкнуўся зрабіць ўзорнай.
Астранамічная дзейнасць
У 1764 пачаліся бесперапынныя назіранні планет Сонечнай сістэмы і зорак. Усе звесткі дырэктар і яго памочнікі запісвалі ў спецыяльны журнал «Cahiers des observations» («Журналы назіранняў»). Перш за ўсё М. Пачобут-Адляніцкі сачыў за Месяцам. На падставе гэтых назіраняў у 1766 ён вызначыў геаграфічныя шырату і даўгату Вільні. Праз 63 гады лічба М. Пачобут-Адляніцкага была ўдакладнена толькі на 2 секунды. Атрымаў званне каралеўскага астранома, абсерваторыя стала называцца каралеўскай. Праз 4 гады з фінансавай дапамогі графіні Э. Агінскай-Пузынінай М. Пачобут-Адляніцкі паехаў у Францыю, Галандыю і Англію з мэтай куплі навейшае абсталяванне, на працягу года знаёміўся з работай Парыжскай і Грынвіцкай абсерваторый, майстэрняў астранамічных прыбораў Гамбурга, Капенгагена, Амстэрдама, Лондана, замовіў шмат абсталявання, якое і атрымаў у 1770. Для стварэння адпаведных умоў работы абсерваторыі быў перабудаваны яе будынак. З гэтага часу пачынаецца рэгулярнае назіранне планет, асабліва Меркурыя. Звесткі назіранняў былі выкарыстаныя французскім астраномам Лаландам для вызначэння арбіты Меркурыя. У сваёй кнізе «Bibliographie astronomique; avec l’histoire de l’astronomie» («Бібліяграфія астраноміі; разам з гісторыяй астраноміі») Ж. Лаланд высока ацаніў значэнне назіранняў віленскіх даследчыкаў.
Адміністрацыйная і грамадская дзейнасць
24 кастрычніка 1780 Марцін Пачобут-Адляніцкі атрымаў пасаду рэктара Галоўнай школы ВКЛ у якую рэарганізаваная Віленская акадэмія, пасля скасавання Папам ордэну езуітаў. Для выкладання новы рэктар запрасіў вядомых навукоўцаў, у тым ліку і батаніка Э. Жылібера. 30 жніўня 1781 М. Пачобут-Адляніцкі ў Галоўнай школе прымаў кангрэс усіх рэктараў школ ВКЛ, на якім Яўхім Храптовіч расказаў пра мэты і задачы Адукацыйнай камісіі. М. Пачобут-Адляніцкі вядомы як апякун маладых вучоных, яго вучнямі былі Вінцэнт Карчэўскі, Міхал Глушневіч, Антон Шагін, Пётр Славінскі. Таксама рэктар меў разнастайныя зацікаўленні, быў выдаўцом «Віленскага палітычнага календара» (з 1774), актыўна падтрымаў паўстанне 1794 года і супрацоўнічаў з яго кіраўніком у ВКЛ — Якубам Ясінскім. Пісаў вершы, пра паэтычнае ўспрыняцце сусвету М. Пачобут-Адляніцкага сведчаць нават запісы назіранняў.
У канцы студзеня 1788 г. М. Пачобут-Алдяніцкі наведаў полацкіх езуітаў, якіх абараніла ад касацыі расійская імператрыца Кацярына, быццам з намерам вылічыць геаграфічныя каардынаты Полацка. Верагодна М. Пачобут-Адляніцкі меў надзею і выношваў нейкія планы на адраджэнне езуіцкага ордэна. Магчыма ім інспіраваныя выказаныя ў 1788 і 1790 на некаторых сейміках Рэчы Паспалітай праекты звароту да Папы, каб аднавіць езуіцкі ордэн. У 1808 адмовіўся ад усіх пасад і стаў жыць у Дынабургскім езуіцкім кляштары, дзе і памёр.
Навуковае прызнанне
Марцін Пачобут-Адляніцкі стаў вядомым вучоным, быў абраны членам Лонданскага навуковага таварыства (1770), і ў тым жа годзе загадам караля Станіслава Аўгуста быў выбіты медаль з партрэтам Марціна Пачобута.