cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел Русланавіч Мазько
Палітычны пераслед
29 сакавіка 2021 года сумеснаю заяваю беларускіх праваабарончых арганізацыяў, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, Мазько разам з іншымі быў прызнаны палітычным зняволеным. У заяве адзначаецца, што «''дэманстрантамі не здзяйсняліся дзеянні, якія ахопліваюцца дыспазіцыяй артыкула 293 Крымінальнага кодэкса, і адпаведна не могуць кваліфікавацца як масавыя беспарадкі. Удзельнікі пратэстаў не здзяйснялі падпалаў, пагромаў, не знішчалі маёмасць і не аказвалі ўзброенага супраціву праваахоўным органам''».
Судовы працэс над Мазько і іншымі затрыманымі пачаўся 28 ліпеня 2021 ў Ленінскім судзе Брэста, справу разглядаў суддзя Аляксандр Семянчук. На той момант па гэтай справе ўжо былі асуджаны чатыры партыі арыштаваных, агулам 46 чалавек атрымалі тэрмінаў на больш чым 170 гадоў абмежавання волі. Гэтым разам пачыналі судзіць 13 чалавек, але на працягу разгляду справы (амаль тры месяцы) да абвінавачанных далучылі яшчэ некалькі чалавек (некаторых мужчын перамясцілі з іншых партый праз хваробу, таксама ў гэты працэс уключылі затрыманых падчас перасячэння мяжы з Літвой Руслана Волкава і Глеба Раманава), у выніку іх агульная колькасць дасягнула 19 чалавек.
Падчас судовага працэса, 14 верасня 2021, сімвалічнай хроснай Паўла Мазько стала дэпутатка верхняй палаты парламента Ірландыі, якая з гэтай нагоды адзначыла: «Абуральна, што гэты малады чалавек, які вядомы сваім валанцёрствам у падтрымку людзей з інваліднасцю, трапіў у турму па палітычных матывах» /.
19 кастрычніка 2021 дзяржабвінавачванне ў асобах пракурораў Фёдара Ляшка і Андрэя Манько агучыла свае патрабаванні па пакаранням для ўдзельнікаў працэсу, для Мазько пракуроры запыталі тры з паловай гады ва ўмовах агульнага рэжыму, што было найменьшым з запатрабаванных тэрмінаў для гэтай партыі падсудных (таксама тры з падовай гады пракуроры запатрабавалі для яшчэ сямі падсудных, але ўжо ва ўмовах калоніі ўзмоцненага рэжыму). Менавіта гэты тэрмін і быў прызначаны Мазько суддзёю Семянчуком 8 лістапада, усе 19 палітвязняў, што праходзілі ў гэтай партыі, былі прызнаны вінаватымі.
Да суда Павел знаходзіўся пад вартай у СІЗА-7, дзе быў пастаўлены на ўлік, як «схільны да экстрэмізму», а 19 студзеня 2022 быў этапаваны ў папраўчую калонію № 1 у Наваполацку.
Rattus everetti
Rattus everetti — від пацукоў, сямейства мышыных.
Выяўлены толькі на Філіпінах.
Міхаіл Міхайлавіч Жванецкі
Міхаіл Міхайлавіч Жванецкі (Міхаіл Маньевіч Жванецкі; 6 сакавіка 1934, Адэса — 6 лістапада 2020 ) — расійскі пісьменнік-сатырык і выканаўца ўласных твораў, народны артыст Украіны (1999), народны артыст Расіі (2012).
Выступы і творы Жванецкага адрознівае асаблівы «адэскі гумар», у іх абсмейваюцца людскія недахопы і заганы грамадства.
Канага
Канага (Kanaga) — востраў у групе Алеуцкіх астравоў. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 480 км². У нашы дні незаселены.
Геаграфія
Месціцца ў 1938 км на паўднёвы захад ад Анкарыджа, найбуйнейшага горада Аляскі. На ўсходзе аддзелены пралівам (11,43 км) ад вострава Адак, на ўсходзе — пралівам (7,75 км) ад вострава Танага. Абрысамі нагадвае серп, павернуты на паўночны захад. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 28 км, з захаду на ўсход — 38 км.
На поўначным усходзе вылучаецца актыўны вулкан Канага (1307 м), які налічвае ў дыяметры 4,8 км, з кальдэрай прыблізна 200 м у шырыню і 60 м у глыбіню. Схілы пакрыты попелам і пемзай таўшчынёй да 7 м. На ўзбярэжжы вылучаецца шэраг лагун, замкнёных ад мора пясчанымі наносамі. На поўдні ландшафты вызначаны невысокімі пагоркамі, нізіннымі тарфянікамі, скальнымі фарміраваннямі і вузкай паласой пляжаў.
Клімат вільготны, пераходны ад умеранага да арктычнага.
Прырода
Флора характэрная для тундры. На сушы гняздуюць шматлікія птушкі, на берагу спыняюцца ластаногія і каланы. Воды вакол вострава маюць багатыя рыбныя рэсурсы.
Гісторыя
Востраў Канага быў здаўна населены алеутамі. На іх мове назва вострава значыць «жоўтая зямля». Археолагамі знойдзены рэшткі старажытных паселішчаў і пахаванне эпохі сярэднявечча. У 1867 г., калі востраў быў перададзены Руска-амерыканскай кампаніяй у склад ЗША, карэннае насельніцтва на ім ужо адсутнічала. З пачатку XX ст. мае запаведны статус.
Аршанскі дэканат
Аршанскі дэканат – дэканат Віцебскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Лілія Васільеўна Чарненка-Бандарэвіч
Лілія Васільеўна Чарненка-Бандарэвіч (нар., Ашмяншчына, Гродзенская вобласць) — паэтэса, журналіст, культурны дзеяч Украіны. Член Чарнігаўскага медыяклуба, Чарнігаўскага інтэлектуальнага цэнтра. Дыпламант і пераможца ў адной з намінацый абласнога конкурсу «Жанчына года — 99».
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. У час вучобы ўдзельнічала ў школьных спектаклях, пісала вершы (друкаваліся ў раённай газеце «Ашмянскі веснік» і абласной «Гродзенская праўда»). Скончыла Ашмянскую СШ № 2 (1970), філалагічны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Я. Купалы, з’яўлялася членам літаратурнага аб’яднання «Наднёманскія галасы». З 1974 года настаўніца СШ № 3, пасля выехала ў г. Прылукы Чарнігаўскай вобласці (Украіна).
Творчасць
Сцэнарыст, аўтар і рэжысёр двух фільмаў самадзейнай кінастудыі («Яшчэ не позна», «Дом нашых надзей»). На працягу 2-х гадоў працавала на гарадскім тэлебачанні «Эфір-TV». Аўтар 30 праграм, актуальных рэпартажаў, інтэрв’ю, паэтычных вернісажаў. У 1999 годзе выйшла аповесць аб праблемах дзіцячай і падлеткавай злачыннасці ва Украіне, кніга «Красавік кахання» (на беларускай мове). Выдадзены таксама рускамоўны зборнік вершаў «Прошлогодний дождь», кніга «Жанчына, якая нешта ведае» (2000), мініяцюры на беларускай мове.
IC 5028
IC 5028 — галактыка тыпу Irr  B  ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Паддэмбіцкі павет
Паддэмбіцкі павет (Powiat poddębicki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Лодзьскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Паддэмбіцы. Займае плошчу 880,91 км². Насельніцтва павета складае 41,5 тыс. чалавек.
Юлія Восіпаўна Бібіла
Ю́лія Во́сіпаўна Бібі́ла (, Поразава Ваўкавыскі павет Гродзенскай губерні, Расійская імперыя — 9 снежня 1974, Мінск, Беларуская ССР) — беларуская бібліятэкарка, бібліёграф. Стаяла ля вытокаў дзяржаўнай рэгістрацыі беларускіх друкаваных выданняў, стваральніца першай беларускай краязнаўчай бібліяграфічнай картатэкі.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і валаснога пісара ў мястэчку Поразаве Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні (цяпер у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці). Навучалася ў Ваўкавыскай, пасля ў Бабруйскай жаночай гімназіі. Брала ўдзел у працы Бабруйскага аддзела Таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны.
У 1915 годзе паступіла на Бястужаўскія вышэйшыя жаночыя курсы ў Петраградзе. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года вярнулася ў Бабруйск. Працавала настаўніцай. Арганізавала ў гарадскай бібліятэцы аддзел краязнаўчай літаратуры, была сяброўкай Беларускага культурна-асветнага таварыства.
З 1921 года — у Мінску. У 1922—1937 працавала загадчыцай беларускага аддзела Дзяржаўнай бібліятэкі БССР імя Леніна. Скончыла этнолага-лінгвістычнае аддзяленне факультэту грамадскіх навук БДУ (1925). Выкладала ў даследчыцка-паказальнай школе-сямігодцы пры педагагічным факультэце, працавала сакратаркай бібліяграфічнай камісіі Інбелкульту.
У 1937 рэпрэсаваная і высланая з Беларусі. Працавала майстрыхай у саратаўскай арцелі «Каруначніца» (1937—1938). У 1938—1939 зняволеная ў турму. У 1939—1959 гадах — галоўная бібліёграф бібліятэкі Саратаўскага ўніверсітэта.
Вярнулася ў Мінск у 1959 годзе. Працавала ў Дзяржаўнай бібліятэцы БССР.
Дзейнасць
Распачала бібліяграфічную рэгістрацыю друку БССР, разам з калегамі ўдзельнічала ва ўкладанні першай беларускай краязнаўчай бібліяграфічнай картатэкі.
Аўтар-складальнік шэрагу бібліяграфічных паказальнікаў «Русская дореволюционная книга о Белоруссии (1802—1916 гг.)» (1964), «Беларуская ССР у друку сацыялістычных краін, 1946—1965» (1966), «Бібліяграфія па гісторыі Беларусі: феадалізм і капіталізм» (1969), «Асвета ў Беларускай ССР за 50 гадоў Савецкай улады» (1973) і інш. Пакінула ўспаміны пра Янку Купалу, пра Дзяржаўную бібліятэку БССР, пра Саратаўскую бібліятэку.
Самадзейная майстрыха мастацкага ткацтва (паясы, гальштукі, закладкі для кніг), удзельніца выставак, збіральніца ўзораў беларускага народнага ткацтва.
NGC 2434
NGC 2434 (іншыя абазначэнні — ESO 59-5, PGC 21325) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Лятучая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
167 да н.э.
Падзеі
Разгром рымлянамі Эмілія Паўла гарадоў Эпіра. Роспуск Эталійскага саюза. Трыумф Паўла (з удзелам Персея).
(75) Эўрыдыка
(75) Эўрыдыка — астэроід галоўнага пояса, які належыць да металічнага спектральнага класа M, што гаворыць пра наяўнасць у яе паверхні такіх металаў, як жалеза і нікель, а таксама іх аксідаў. Ён быў адкрыты 22 верасня 1862 года амерыканскім астраномам Крысціянам Петэрсам у абсерваторыі Лічфілд, ЗША і названы ў гонар Эўрыдыкі, жонкі Арфея ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Венгры ў Славакіі
Венгры ў Славакіі, таксама славацкія венгры (Maďari na Slovensku, Szlovákiai magyarok) — найбуйнейшая этнічная меншасць краіны. Паводле перапісу 2011 года, колькасць венграў у Славацкай Рэспубліцы склала 458 467 чалавек ці 8,5 % насельніцтва. Гэта другая па колькасці, пасля венграў Румыніі, абшчына венграў свету і першая па іх удзельнай вазе ў насельніцтве па-за межамі ўласна Венгрыі. Колькасць і доля венграў у незалежнай Славакіі мае тэндэнцыю да паступовага скарачэння. Венгерская абшчына кампактна пражывае ўздоўж паўднёвай мяжы краіны з Венгрыяй, складаючы большасць насельніцтва ў шэрагу раёнаў і гарадоў поўдня краіны.
Рассяленне
Венгры складаюць большасць насельніцтва ў двух рэгіёнах краіны: раён Комарна — 69,1 %, славакі — 27,1 % і раён Дунайска Стрэда — венгры 83,3 %, славакі — 14,0 %. Паводле моўных законаў Славакіі, венгерская мова можа ўжывацца ў рэгіёнах як афіцыйны нароўні са славацкай там, дзе венгры складаюць звыш 20 % насельніцтва. На венгерскай мове выдаюцца газеты і іншая літаратура, вядзецца тэле- і радыёвяшчанне. Большасць венграў сучаснай Славакіі двухмоўныя.
Палітыка
На парламенцкіх выбарах большасць венграў Славакіі галасуе за правацэнтрысцкую Партыю венгерскай кааліцыі ці, з 2010 года, за партыю «Мост». ПВК прадстаўлена ў Еўрапарламенце двума дэпутатамі з 13 месцаў, адведзеных для Славакіі.
Дардонь (дэпартамент)
Дардонь (Dordogne) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Аквітанія. Парадкавы нумар — 24. Адміністрацыйны цэнтр — Перыге. Насельніцтва — 388,3 тыс. чалавек (58-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 9060 км². Праз дэпартамент працякае рака Дардонь.
Гісторыя
Дардонь — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Перыгор.
Вуліца Малайчука (Гомель)
Вуліца Малайчука — адна з вуліц Чыгуначнага раёна горада Гомеля.
Названая ў 1967 годзе ў гонар '''М. Ф. Малайчука''', ранейшая назва — Безназоўны праезд. Пачынаецца ад вуліцы Савецкай, і потым паступова пераходзіць у вул. Крупскай у раёне чыгуначнага моста. Працягласць 1095 м. Адна з транспартных магістраляў горада. Сучаснае аблічча вуліцы фармаваўся ў 1960—70-я гады. Забудаваная пераважна 5- і 9-павярховымі жылымі дамамі.
Лен
Лен (lehn ад leihen «займаць») — зямельнае ўладанне (ленны маёнтак), якім феадал (леннік) валодаў на пэўных умовах. У Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стагоддзях ленныя маёнткі даваліся каралём за заслугі на ваеннай службе, як правіла, да смерці трымальніка. Трыманне такога маёнтка было звязана з шэрагам абмежаванняў. Здаць ленны маёнтак у арэнду ці пакінуць яго можна было толькі са згоды манарха. Яго продаж забараняўся. Практыкаваўся звычай, калі шляхціч, які слушна абвінавачваў уладальніка лена ў яго няправільным адчужэнні, меў права на атрыманне гэтага маёнтка. Так узнікае «леннае права».
З'яўляецца сінонімам феода. Першапачаткова тэрмін «лен» азначаў тое ж, што і «бенефіцыі», гэта значыць умоўнае наданняў на тэрмін. З XII стагоддзя лен становіцца спадчынным наданнем буйнога феадала больш дробнаму, у выніку чаго набывае рысы феода. У ходзе ленных наданняў канчаткова склалася іерархічная сістэма феадальнага землеўладання ў Заходняй Еўропе.
У сярэднявечнай Германіі першапачаткова тое ж, што і бенефіцыі, затым тое ж, што феод. Часам ўжываецца і ў дачыненні да аналагічнага інстытуту іншых краін.
Верушоўскі павет
Верушоўскі павет (Powiat wieruszowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Лодзьскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Вярушаў. Займае плошчу 577,21 км². Насельніцтва павета складае 42,2 тыс. чалавек.
Rattus feliceus
Rattus feliceus — від пацукоў, сямейства мышыных.
Выяўлены толькі ў Інданезіі. У англійскай тэміналогіі від атрымаў назву Серам, ад вострава на якім быў зноўдзены пацук.
Робі Брэдзі
Роберт Брэдзі (Robert Brady; нар., ), больш вядомы як Робі Брэдзі (Robbie Brady) — ірландскі футбаліст, крайні паўабаронца англійскага клуба «Прэстан Норт Энд» і нацыянальнай зборнай Ірландыі.
Востраў Дзекабрыстаў
Востраў Дзекабрыстаў (да 1926 Галадай) — востраў у дэльце Нявы, знаходзіцца на тэрыторыі Васілеастроўскага раёна Санкт-Пецярбурга, і з’яўляецца муніцыпальнай акругай востраў Дзекабрыстаў (№ 11).
На поўдні аддзелены ракой Смаленкай ад Васільеўскага вострава, на захадзе востраў выходзіць да Фінскага заліва, на поўначы — абмываецца Малой Нявой. У паўночна-ўсходняй частцы востраў Дзекабрыстаў злучаны мостам з невялікім Серным востравам і мостам Бетанкура з Пятроўскім востравам.
IC 5029
IC 5029 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Мікраскоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кушадасы
Кушадасы (Kuşadası) — горад у Турцыі, на беразе Эгейскага мора, за 90 км на поўдзень ад горада Ізмір і за 71 км ад горада Айдын, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі. Кушадасы з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага раёна. Турызм.
Іосіф Дзмітрыевіч Чарнышэнка
Іосіф Дзмітрыевіч Чарнышэнка (, с. Кавалёўка, Грабёнкаўскі раён, Палтаўская вобласць, Украіна — ) — педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і практыкі працоўнага выхавання школьнікаў. Доктар педагагічных навук (1978), прафесар (1978). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Благавешчанскае педагагічнае вучылішча (1942), Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава (філалагічнае аддзяленне, 1950; гістарычнае аддзяленне, 1953), Навукова-даследчы інстытут тэорыі і гісторыі педагогікі, г. Масква (аспірантура, 1965).
Працаваў у Суражскай СШ, Віцебская вобласць (з 1946, настаўнік чарчэння і малявання); СШ № 6 і № 18 г. Віцебска (з 1949, настаўнік чарчэння, малявання і гісторыі); Школе рабочай моладзі № 5 г. Віцебска (1953—1955, дырэктар); СШ № 15 г. Віцебска (1955—1966, дырэктар); Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (1966—1995; кафедра педагогікі, у 1969—1982 — загадчык кафедры, з 1978 — прафесар), адначасова з 1982 года — загадчык лабараторыі Навукова-даследчага інстытута працоўнага навучання і прафесійнай арыентацыі АПН СССР.
Навуковыя інтарэсы: удасканаленне працоўнага выхавання навучэнцаў агульнаадукацыйных школ як у вучэбнай, так і пазакласнай рабоце.
Узнагароды
Званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1984), Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР, знакі «Выдатнік народнай асветы» СССР (1960) і БССР (1978), ордэн Айчыннай вайны, медалі «За перамогу над Японіяй» і інш.
NGC 2435
NGC 2435 (іншыя абазначэнні — UGC 3996, MCG 5-19-2, ZWG 147.62, ZWG 148.4, PGC 21676) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Блізняты.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ду (дэпартамент)
Ду (Doubs) — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Франш-Кантэ. Парадкавы нумар 25. Адміністрацыйны цэнтр — Безансон. Насельніцтва 499 тыс. чалавек (51-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 5234 км². Рэльеф мясцовасці вызначаецца блізкасцю горнай сістэмы Юра.
Міронім
Міро́нім (, Мироним) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.
Ду (дэпартамент)
Геаграфія
Дэпартамент уключае 3 акругі, 35 кантонаў і 594 камуны.
Гісторыя
Ду — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Франш-Кантэ.
Міронім
Да 30 кастрычніка 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета.
Сяргей Міхайлавіч Бяспалы
Сяргей Міхайлавіч Бяспалы (нар., Хойнікі, Гомельская вобласць) — беларускі журналіст, галоўны рэдактар газеты «Гомельская праўда», член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання (2012—2016).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 красавіка 1962 года ў Хойніках.
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Працаваў сталяром Хойніцкага дрэваапрацоўчага камбіната. Пасля працаваў карэспандэнтам, аглядальнікам, рэдактарам аддзела, першым намеснікам галоўнага рэдактара, з 2001 года — галоўным рэдактарам газеты «Гомельская праўда».
З 19 кастрычніка 2012 года па 12 кастрычніка 2016 года з’яўляўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Уваходзіў у склад Камісіі Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі па інфармацыйнай палітыцы.
На прэзідэнтскіх выбарах 2015 года з’яўляўся даверанай асобай Аляксандра Лукашэнкі.
Кацярына Раманаўна Дашкава
Княгіня Кацярына Раманаўна Дашкава (Екатери́на Рома́новна Да́шкова; 17 (28) сакавіка 1743,  — 4 (16) студзеня 1810, ), народжаная Варанцова) — сяброўка і паплечніца Кацярыны Вялікай, якая адыграла значную ролю ў палацавым перавароце 1762 года, якая прывяла на трон Кацярыну II; першая жанчына неімператарскага паходжання, якая заняла высокія дзяржаўныя пасты — дырэктара Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук і старшыні Расійскай Акадэміі; арганізатар і ўдзельнік стварэння першага тлумачальнага Слоўніка рускай мовы, статс-дама рускага імператарскага двара, яскравы прадстаўнік расійскай Асветы; перакладчык-журналіст, пісьменнік, музыкант, педагог, аказала значны ўплыў на пераўтварэнне абсалютнай манархіі ў Расіі ў манархію асветніцкую. У яе мемуарах ўтрымліваюцца каштоўныя звесткі пра час праўлення Пятра III і пра ўцараванне Кацярыны II.
Відзскі дэканат
Відзcкі дэканат — дэканат Віцебскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Дзіванна джунгарская
Дзіва́нна джунгарская (Verbascum songaricum) — від кветкавых раслін з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Двухгадовая травяністая расліна вышынёй 150—200 см з прамастойным адзіночным сцяблом, укрытая лямцавым, попельна-шэрым апушэннем. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла і ў прыкаранёвай разетцы, простае, суцэльнае. Кветкі з 5 пялёсткамі жоўтага колеру з чырванаватым адценнем, па 2—7 у галінастым мяцёлчатым суквецці. Плод — каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Малой (Іран, Ірак, Турцыя) і Сярэдняй (Казахстан, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан) Азіі, на Каўказе (Арменія, Азербайджан) і ў Кітаі. Расце ў горных стэпах і лугах, горных хмызняках, на камяністых россыпах, па берагах вадаёмаў, каля дарог, на аблогах і пустках, у садах і агародах. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт і мезатроф. Цвіце на другі год жыцця ў ліпені—жніўні. Плады паспяваюць ў жніўні—верасні. Размнажаецца насеннем.
Выкарыстанне
Лекавая і дэкаратыўная расліна.
Рэферэндар вялікі літоўскі
Рэферэндары вялікія літоўскія (referendarius) — ураднікі ў Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай.
Пол Уокер
Пол Уільям Уокер IV (Paul William Walker IV; 12 верасня 1973, Глендэйл, Каліфорнія, ЗША — 30 лістапада 2013, Санта-Кларыта, Кліфорнія, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр і мадэль. Шырокую вядомасць атрымаў дзякуючы ролі Браяна О’Конара ў серыі фільмаў «Фарсаж».
Рэферэндар вялікі літоўскі
Штодзённа ў каралеўскім палацы, ад раніцы пасля імшы і да абеду, а пасля абеду да вячэры выслухоўвалі скаргі прыватных асоб і паведамлялі іх змест (перакладалі) канцлеру (а той даводзіў іх да караля і вялікага князя), паведамлялі пастановы манарха на пададзеныя просьбы і скаргі. Несупынна знаходзіліся пры каралю, давалі яму парады.
Пол Уокер
Біяграфія
Пол Уільям Уокер нарадзіўся 12 верасня 1973 года ў амерыканскім горадзе Глендэйл, штат Каліфорнія, у сям’і бізнэсмэна Пола Уільяма Уокера III (нар. 10 сакавіка 1946) і былой мадэлі Шэрыл Крабтры (яны развяліся ў 2004 годзе). Пол быў старэйшым дзіцем у сям’і: у яго было два малодшых брата, Калеб Майкл (нар. 4 кастрычніка 1977) і Кодзі Бо (нар. 13 чэрвеня 1988), і дзве малодшыя сястры, Джэй Эшлі (нар. 5 красавіка 1984) і Эмі. Сям’я Уокера — мармоны. У акцёра англійскае паходжанне, а таксама ёсць ірландскія і нямецкія карані.
Акцёрская кар’ера Пола пачалася ў раннім дзяцінстве з тэлевізійнай рэкламы падгузнікаў «Pampers Diapers» у 1975 годзе. Пасталеўшы, ён працягваў здымацца ў розных тэлевізійных праграмах і рэкламных роліках. Сваю першую ролю ў кіно Уокер сыграў у трынаццаць гадоў — у камедыйнай страшылцы «Монстар з шафы». Затым рушылі ўслед і іншыя ролі як у кіно, так і ў тэлевізійных серыялах («Чарльз ў адказнасці», «Хто тут бос?», «Маладыя і дзёрзкія»). Акрамя акцёрскай працы, Пол актыўна займаўся спортам і ўдзельнічаў у розных спаборніцтвах.
Рэферэндар вялікі літоўскі
У гэты час у ВКЛ заснаваны рэфэрэндарскі суд (ажыццяўляўся духоўным рэферэндарам аднаасобна) як найвышэйшы даменіяльны суд караля. Разглядаў скаргі сялян каралеўскіх уладанняў (каралеўшчын) ВКЛ на старостаў і дзяржаўцаў. Найвышэйшай апеляцыйнай інстанцыяй для рэферэндарскага суда быў задворны асэсарскі (каралеўскі) суд.
У 1540—1570-я гады ўрад рэферэндара існаваў і ў Падляшcкім ваяводстве.
Пол Уокер
Пачатак кар’еры
У 1994 годзе Уокер зняўся ў фільме «Тэмі і Ці-Рэкс» разам з тады яшчэ невядомай Дэніз Рычардс. Наступнай працай маладога акцёра стала роля ў фільме 1998 года «Сустракайце Дзідлаў» (акцёр з’яўляецца ў Mighty Mighty Bosstones у кліпе на песню-саўндтрэку «Wrong Thing Right Then»). У гэтым жа годзе акцёр атрымлівае сваю наступную ролю, стаўшы аб’ектам страсці Рыз Уізерспун ў фільме «Плезантвіль». Хоць карціна правалілася ў пракаце, крытыкі нядрэнна прынялі яе, ацаніўшы акцёрскія працы. Гэтая роля прыносіць акцёру вядомасць і спіс яго прац у кіно пачынае папаўняцца новымі ролямі. У наступным 1999 годзе здымаецца ў даволі ўдалых карцінах «Гэта ўсё яна» (невялікая роля лепшага сябра Фрэдзі Прынца-Малодшага) і «Студэнцкая каманда» — аб цяжкіх буднях школьнага футбола.
Быў прэтэндэнтам на галоўную ролю Джыма Стрыта у фільме «S.W.A.T.: Спэцназ гораду анёлаў» і Джоні Сторма ў «Фантастычнай чацвёрцы». Спрабаваўся на ролю Энакіна Скайуокера, але апынуўся занадта дарослым для яго. Па прызнанні акцёра, гэта адзіная роля, якую ён сапраўды вельмі хацеў атрымаць — сага «Зорныя вайны» была яго самай улюбёнай.
Поспех
Дзякуючы росту сваёй папулярнасці ў моладзі, у 2001 годзе акцёр перайшоў ад ігры другарадных роляў да галоўных роляў. Сваю першую галоўную ролю ў кіно ён сыграў у фільме «Фарсаж» разам з Вінам Дызелем. Дзякуючы нечаканаму поспеху гэтай карціны Пол Уокер становіцца вядомым не толькі ў ЗША, канчаткова зацвердзіўшыся ў якасці культавай фігуры моладзевага кіно. Праз усяго толькі тры месяцы пасля выхаду «Фарсажу» адбылася прэм’ера яшчэ аднаго фільма з Полам Уокерам у галоўнай ролі — «Нічога сабе паездачка»: першая роля ў жанры жахаў, дзе звычайна пачынаюць кар’еру маладыя акцёры. У гэтай карціне партнёркай Уокера стала Лілі Сабескі і Стыў Зан. Часопіс People у 2001 годзе ўключыў Уокера ў свой спіс самых прыгожых людзей свету.
Затым рушыў услед працяг «Фарсажу» (ужо без Віна Дызеля), і Уокер зняўся ў кліпе Ludacris на песню: «Act A Fool». Затым рушыла ўслед роля ў экранізацыі рамана Майкла Крайтана «У пастцы часу» (дзе таксама зняўся Джэрард Батлер) — карціна была сустрэта як крытыкамі, так і гледачамі. Авантурна-прыгодніцкі баявік пра пошукі скарбаў «Сардэчна запрашаем у рай!» (фільм сабраў нядрэнную касу, а ў 2009 выйшаў нізкабюджэтны працяг з малавядомымі акцёрамі) з Джэсікай Альбай, дзе Уокеру атрымалася бліснуць сваімі навыкамі плыўца — Пол з дзяцінства займаўся серфінгам. Цікава, што ў Альбы таксама быў падобны досвед: у юнацтве яна гуляла ў серыяле «Фліпер».
Уокер выяўляў сябе ў якасці драматычнага акцёра, выканаўшы ролю ў фільме «Наэль»: па сюжэце, ён грае раўнівага жаніха-паліцэйскага Пенелопы Крус, якога пад Каляды пераследуе стары, упэўнены, што малады чалавек — рэінкарнацыя яго памерлай жонкі. Іншыя ролі ў гэтым фільме выканалі знакамітыя акцёры С’юзан Сарандан і Робін Уільямс.
Пазнейшыя працы
Наступны праект — «Бяжы без аглядкі» — замацоўвае за Уокерам статус перспектыўнага акцёра, які ўмее граць не толькі ў другагатунковых баевіках, аднак змрочная крымінальная драма, якая праводзіць аналогіі з гісторыямі братоў Грым, у духу гарадскіх казак, нават не змагла акупіць свой 15-мільённы бюджэт, сабраўшы ўсяго $9,3 мільёнаў. Якая выйшла ў тым жа годзе прыгодніцкая стужка студыі Уолта Дыснэя, «Белы палон», з Уокерам у галоўнай ролі стала лідэрам пракату, сабраўшы $20 млн у першыя выходныя.
Затым Уокер зняўся ў галоўнай ролі ў незалежным «Райскім праекце», які выйшаў адразу на DVD 21 кастрычніка 2008 года. Наступная роля — у чарговай частцы франшызы «Фарсаж 4», дзе ён зноў працаваў з Вінам Дызелем, якія пакінулі здымкі ў фільме пасля першай часткі.
Увесну 2011 года ў пракат выйшла карціна «Фарсаж 5», а праз два гады — «Фарсаж 6». Здымкі сёмага фільма ён так і не паспеў скончыць.
Сям’я
У 1993 годзе Пол Уокер меў кароткі раман са знакамітай актрысай Дэніз Рычардс, з якой ён здымаўся ў моладзевай камедыі «Тэмі і Ці-Рэкс». У красавіку 1998 года Уокер сустрэў Бліс Эліс (Bliss Eliss) на здымках фільма «Студэнцкая каманда», дзе дзяўчына ўдзельнічала ў масоўцы — пара сустракалася некалькі гадоў. Раман з актрысай Джэймі Кінг пачаўся ў 2002 годзе і доўжыўся крыху больш за год. Па чутках, у Уокера таксама быў раман з актрысай Джэсікай Альбай, партнёркай па фільме «Сардэчна запрашаем у рай!».
Адзінае дзіця Пола — дачка Мідоў Рэйн (Meadow Rain), — нарадзілася 4 лістапада 1998 года ад яго былой сяброўкі Рэбекі Сатэрос. Яна да 13 гадоў пражыла з маці на Гаваях і пераехала жыць да бацькі ў 2011 годзе.
Быў вельмі дружны са сваімі малодшымі братамі Калебам і Кодзі, якія прыходзілі практычна на ўсе прэм’еры свайго брата.
Яго блізкі сябар і партнёр па серыі фільмаў «Фарсаж», Він Дызель, назваў у гонар яго сваю нованароджаную дачку Палін.
Захапленьне
У акцёра было два дамы — у Хантынгтан-Біч і Санта-Барбары — і сабака пароды чэсапік-бі-рэтрывер Лабрадор па мянушцы, конь Каўбой. Акцёр любіў сёрфінг і прагулкі па пляжы, цікавіўся машынамі і аўтамеханікай. Любіў падарожнічаць і пабываў у Індыі, Фіджы, Коста-Рыцы, Брунеі, Барнеа. Падтрымліваў сяброўскія адносіны з актрысамі-блізнятамі Кайлі і Кітан Тындал.
Уокер сур’ёзна займаўся бразільскім джыў-джыцу. Меў пурпурны пояс, затым карычневы пояс. Трэніраваўся пад кіраўніцтвам Рыкарда Мілера, які пасмяротна ўзнагародзіў свайго вучня чорным поясам. Па словах Мілера, Уокер «заўсёды імкнуўся паказваць джыу-джыцу ў сваіх фільмах, …хацеў выкарыстоўваць свае фільмы ў якасці сцэны для дэманстрацыі менавіта джыу-джыцу, …казаў мне, што хоча запомніцца кінагледачам не толькі як аўтагоншчык, але і як спецыяліст у джыу-джыцу».
IC 5030
IC 5030 — галактыка тыпу SBcd ў сузор’і Мікраскоп.
Пол Уокер
Іншыя праекты
Акцёр зняўся ў ролі вядучага ў дакументальным фільме пра белых акул вытворчасці National Geographic — перадача выйшла ў эфір у чэрвені 2010 года. Пол правёў 11 дзён, здымаючы 7 акул на ўзбярэжжы Мексікі. Экспедыцыю ўзначаліў Крыс Фішэр.
IC 5030
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пол Уокер
Іншыя праекты
У студзені 2011 года стаў тварам парфумернай лініі кампаніі «Coty Prestige» — «Davidoff Cool Water for Men», якая стартавала ў ліпені 2011 года.
Дабрачынная праграма
Памятаючы свае юнацкія мары, калі ён хацеў стаць марскім біёлагам, як яго кумір Жак Кусто, у 2006 годзе Пол Уокер далучыўся да Фонду абароны рыбы-меч.
Таксама ў 2015 годзе дачка Пола Уокера — Мідаў заснавала дабрачынны фонд (PaulWalkerFoundation) у гонар 42 годдзя свайго бацькі.
Смерць
30 лістапада 2013 года роўна ў 15:30 (па ціхаакіянскім часе) Уокер і яго сябар Роджэр Родас наведалі мерапрыемства дабрачыннага фонду «Reach Out Worldwide» па зборы сродкаў у падтрымку ахвяр тайфуну Хаян, які пачаўся нядаўна на Філіпінах. Неўзабаве пасля гэтага яны з’ехалі на чырвоным «Porsche Carrera GT», які належаў Родасу. Па дарозе кіроўца не справіўся з кіраваннем, машына ўрэзалася ў ліхтарны слуп і дрэва, якое стаіць побач у Валенцыі, Санта-Кларыта, Каліфорнія, і адразу загарэлася.
Аддзяленне шэрыфа Лос-Анджэлеса абвясціла, што кіроўца і пасажыр загінулі на месцы аварыі. Упершыню гэтую навіну паведаміў рэсурс «TMZ» пасля таго, як агент Уокера, Эйм Ван Айден, пацвердзіў гібель акцёра. Родас быў старым сябрам Уокера і дапамог заснаваць фонд «Reach Out Worldwide». Ён быў выканаўчым дырэктарам «Always Evolving», аўтасалона, размешчанага ў Валенсіі.
Пахавалі Пола Уокера 14 снежня 2013 года ў Глендэйле (штат Каліфорнія).
У гонар 45-годдзя кінакампанія «Paramount Network» выпусціла дакументальны фільм «Я — Пол Уокер» (I Am Paul Walker). У ім распавядаецца пра кар’еру Уокера, яго захапленні, жыццё па-за межамі Галівуду. Прэм’ера адбылася 11 жніўня 2018 года.
Узнагароды і намінацыі
Крыніца:.
Шумская
Шумская — жаночая форма прозвішча Шумскі.
Напад на сінагогу ў Вене
Напад на сінагогу ў Вене — тэрарыстычны акт з удзелам шматлікіх баевікоў, які адбыўся 2 лістапада 2020 года ў сталіцы Аўстрыі Вене на плошчы Шведенплац блізу сінагогі Штадтэмпель. У выніку нападу былі забітыя па меншай меры восем чалавек, сярод іх адзін са злачынцаў , некалькі чалавек атрымалі раненні , сярод іх быў паліцэйскі. Гэта была першая скаардынаваная стральба ў Еўропе пасля тэрактаў у Парыжы ў лістападзе 2015 года і першая наогул пасля выбухаў у Брусэлі 2016 года.
Падчас тэракту вызначыўся Усама Халед Джуда, 23-гадовы араб палесцінскага паходжання з Газы, які прама падчас перастрэлкі аказаў першую дапамогу параненаму аўстрыйскаму паліцэйскаму і выцягнуў яго з зоны стральбы, даставіўшы да машыны медыкаў. Камандаванне паліцыі Вены ўзнагародзіла замежніка ўзнагародай «Залатой паліцыі» ў знак прызнання яго смеласці ў выратаванні жыцця праваахоўніка.
Міхась Гузоўскі
Біяграфія
У 1918—1919 гадах — член Беларускай вучнёўскай грамады ў Варонежы. У 1921 — працаваў настаўнікам. У лістападзе 1921 года прымусова накіраваны польскай школьнай адміністрацыяй на настаўніцкія курсы ў Кракаў.
У 1922 годзе накіраваны з рэкамендацыі ТБШ на вучобу ў Чэхаславакію. Скончыў агранамічнае аддзяленне Пражскай вышэйшай палітэхнікі. Быў адным з кіраўнікоў Аб’яднання беларускіх студэнтаў за граніцай і Заходняй Беларусі (АБСА), сябрам Беларускай грамады, Беларускага сялянскага саюза ў Празе, скаўцкай арганізацыі Беларускі Сокал і іншых.
У 1925 годзе абраны ў рэвізійную камісію Рады БНР. У 1929 годзе вярнуўся ў Заходнюю Беларусь, быў сябрам Беларускага гаспадарчага саюза.
У часе Другой сусветнай вайны жыў на Віленшчыне. Летам 1944 года арыштаваны НКУС. Далейшы лёс невядомы.
Іван Данілавіч Чарняхоўскі
Іва́н Дані́лавіч Чарняхо́ўскі (, Аксаніна, Уманскі павет, Кіеўская губерня, Расійская імперыя — , Мельзак, Усходняя Прусія, Трэці рэйх) — савецкі ваеначальнік, генерал арміі. Двойчы Герой Савецкага Саюза (1943, 1944).
Біяграфія
Іван Данілавіч Чарняхоўскі нарадзіўся ў вёсцы Аксаніна Уманскага павета Кіеўскай губерні (цяпер гэта сяло Аксаніна (Оксанина) Уманскі раён Чаркаскай вобласці, Украіна) у сям'і чыгуначніка. З 1919 года працаваў пастухом, з 1920 года — рабочым у чыгуначным дэпо станцыі Вапнярка, з 1923 года — рабочым цэментнага завода ў Наварасійску. З 1922 года быў у камсамоле.
Вялікая Айчынная вайна
У чэрвені — ліпені 1942 года ён камандуе 18-м танкавым корпусам на Варонежскім фронце.
З ліпеня 1942 года — да красавіка 1944 г. — камандзір 60-й арміяй, якая прыняла ўдзел у Варонежска-Касторненскай аперацыі, Курскай бітве, фарсіраванні рэк Дзясна і Днепр, у Кіеўскай, Жытомірска-Бердычэўскай, Роўна-Луцкай, Праскураўска-Чарнавіцкай аперацыях. За аперацыю па вызваленні горада Варонежа прадстаўлены да ордэна Чырвонага Сцяга. Пры гэтым усе астатнія камандармы Варонежскага фронту былі ўзнагароджаны ордэнамі Кутузава 1-й ступені. Гэта звязана з тым, што камандуючаму 2-й нямецкай арміі генералу Г. фон Зальмуту ўдалося вывесці большасць сваіх частак з акружэння, у якое яны патрапілі ў раёне Касторнага. Аднак затым менавіта армія Чарняхоўскага адыграла вырашальную ролю ў імклівым вызваленні Курска, нанёсшы нечаканы для ворага глыбокі флангавы ўдар.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года за высокія арганізатарскія здольнасці пры фарсіраванні Дняпра і выяўлены асабісты гераізм генерал-лейтэнанту Івану Чарняхоўскаму Данілавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. З красавіка 1944 года Чарняхоўскі камандуе войскамі 3-га Беларускага фронту. З усіх камандуючых савецкімі франтамі ён быў самым маладым па ўзросту. Фронт пад яго камандаваннем паспяхова ўдзельнічаў у Беларускай, Вільнюскай, Каўнаскай, Мемельскай, Гумбінен-Гальдапскай і Усходне-Прускай аперацыях.
Другога медалю «Залатая Зорка» генерал арміі Чарняхоўскі Іван Данілавіч быў удастоены Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 ліпеня 1944 года за паспяховыя дзеянні яго войскаў пры вызваленні Віцебска, Мінска, Вільні.
18 лютага 1945 года генерал арміі Чарняхоўскі І. Д. быў цяжка паранены асколкам артылерыйскага снарада на ўскраіне горада Мельзак ва Усходняй Прусіі (цяпер Пяненжна, Польшча) і ў той жа дзень памёр. Быў пахаваны ў Вільні на адной з цэнтральных плошчаў. На замену загінуламу генералу камандуючым 3-м Беларускім фронтам Сталін тэрмінова прызначыў маршала Аляксандра Міхайлавіча Васілеўскага.
Генерал Аляксандр Гарбатаў, будучы на той момант командуючым 3-яй арміяй, пераведзенай у склад 3-га Беларускага, так апісвае момант гібелі камфронту:
… Проехав город, я, чтобы не опоздать, поспешил к развилке шоссе в семистах метрах восточное городской окраины. Не доехав туда метров полтораста, я увидел подъезжавший «виллис» и услыхал один выстрел со стороны противника. Как только «виллис» командующего очутился на развилке, раздался единственный разрыв снаряда. Но он был роковым.
Ещё не рассеялись дым и пыль после разрыва, как я уже был около остановившейся машины. В ней сидело пять человек: командующий фронтом, его адъютант, шофер и два солдата. Генерал сидел рядом с шофером, он склонился к стеклу и несколько раз повторил: «Ранен смертельно, умираю».
Я знал, что в трех километрах находится медсанбат. Через пять минут генерала смотрели врачи. Он был ещё жив и, когда приходил в себя, повторял: «Умираю, умираю». Рана от осколка в груди была действительно смертельной. Вскоре он скончался. Его тело увезли в деревню Хаинрикау. Никто из четверых не был ранен, не была повреждена и машина.
Из штаба 41-го корпуса я донес о случившейся беде в штаб фронта и в Москву. В тот же день к нам прибыл член Военного совета фронта, а на другой день приехали представители следственных властей. Потом тело генерала Черняховского увезли.
У 1992 годзе прах двойчы Героя Савецкага Саюза Чарняхоўскага быў перапахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.
Адносіны з Арміяй Краёвай
Пасля ўваходжання на тэрыторыю Польшчы савецкія войскі пад камандаваннем Чарняхоўскага па думку некаторых польскіх СМІ праводзілі масавыя арышты і расстрэлы байцоў Арміі Краёвай; тысячы былі адпраўленыя ў ГУЛАГ. Аднак архіўных пацверджанняў гэтаму да гэтага часу не прад'яўлена. Але тым не менш польскія ўлады зрабілі знос помніка на месцы гібелі Чарняхоўскага паблізу польскага г. Пяненжна ў 2015 г. (Гл. таксама ніжэй)
Водгукі калегаў і салдат
В смысле стиля работы Черняховский во многом напоминал Конева. Он так же, как Конев, много ездил на фронт, в войска, постоянно бывал там. Он был человеком выдержанным и при волевом характере не проявлял этот характер в грубости и в резкости. Умел потребовать, умел быть твердым, но не ругался, не разносил людей, не унижал их.
Негатыўна аб І. Д. Чарняхоўскім адгукаўся пісьменнік-мемуарыст Л. Н. Рабічаў. У прыватнасці, генералу ставілася ў віну бяздзейнасць па фактах масавых згвалтаванняў жанчын савецкімі салдатамі на тэрыторыі Усходняй Прусіі.
Канфлікт з Польшчай
17 верасня 2015 года польскія ўлады дэмантавалі помнік Чарняхоўскаму, усталяваны на месцы гібелі генерала блізу г. Пяненжна. Расійскі МЗС выказаў пратэст. У адказ польскі бок паказаў на той факт, што з моманту развалу Усходняга блока ў Польшчы не было разбурана ні водных могілак з астанкамі савецкіх воінаў часоў Другой сусветнай вайны. Што тычыцца Чарняхоўскага, то знос помніка тлумачыцца неадназначнай ацэнкай ў Польшчы ролі апошняга ў частцы адносін з «Арміяй Краёвай». Прадстаўнікі Польшчы прапанавалі замест помніка Чарняхоўскаму ўсталяваць помнік савецкім ваеннапалонным, што загінулі ў Польшчы, якіх па некаторых ацэнак налічваецца да 800 тысяч.
Радыёстанцыі Беларусі
Спіс радыёстанцый, якія транслююць на тэрыторыю Рэспублікі Беларусь, з пазначэннем частот іх вяшчання ў FM-дыяпазоне (МГц)
Зубраня (конкурс)
Гульня́-ко́нкурс «Зубраня́» — інтэлектуальны конкурс, які штогод арганізуе Беларуская асацыяцыя «Конкурс» сумесна з Акадэміяй паслядыпломнай адукацыі пры падтрымцы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.
Упершыню конкурс быў праведзены ў маі 1997 года.
Агульныя палаженні
Гульня-конкурс «Зубраня» праводзіцца з мэтай развіцця і падтрымкі цікавасці школьнікаў да вывучэння фізікі.
Конкурс праводзіцца па правілах міжнароднага матэматычнага конкурсу «Кенгуру». У адрозненні ад алімпіяд удзельнікамі конкурсу «Зубраня» могуць быць усе вучні 3-11 класаў. Папярэдні адбор удзельнікаў не праводзіцца.
Удзел у конкурсе платны. Арганізацыйныя ўзносы расходуюцца на арганізацыю конкурсу, набыццё прызоў.
Правілы правядзення конкурсу
Конкурс праводзіцца ў тых школах, ліцэях, гімназіях, дзе навучаюцца удзельнікі, у адзін і той жа дзень і час. Работа непасрэдна над заданнем працягваецца роўна 1 гадзіну 15 хвілін. У час выканання задання ўдзельнікам забараняецца карыстацца камп'ютарамі, калькулятарамі, даведачнай літаратурай, падручнікамі, канспектамі і г. д. Кожны ўдзельнік выконвае заданне самастойна.
За кожны слушны адказ у залежнасці ад складанасці пытання ўдзельніку налічаюцца 3, 4 ці 5 балаў. За кожны няслушны адказ аднімаюцца адпаведна 3/4, 1 ці 5/4 бала. За адсутнасць адказу балы не налічаюцца і не аднімаюцца. Складанасць пытанняў вызначаецца паводле колькасці ўдзельнікаў, што адказалі на іх слушна. 10 найбольш лёгкіх пытанняў ацэньваюцца па 3 балы, 10 найбольш цяжкіх пытанняў ацэньваюцца па 5 балаў, астатнія 10 пытанняў ацэньваюцца па 4 балы. Пераможцы конкурсу вызначаюцца паводле найбольшай колькасці набраных балаў.
Максімальная колькасць балаў, што можа набраць удзельнік — 150.
Падвядзенне вынікаў і ўзнагароджанне ўдзельнікаў
У конкурсе няма тых, што прайграе. Незалежна ад выніку кожны ўдзельнік атрымлівае прыз «для ўсіх». Прадугледжана дадатковае заахвочванне ўдзельнікаў, якія паказалі лепшыя вынікі ў сваіх раёнах (гарадах), абласцях і краіне.
Выніковыя пратаколы і прызы ўручаюцца ўдзельнікам конкурсу праз раённыя (гарадскія) і школьныя арганізацыйныя камітэты праз 2-3 месяцы пасля даты правядзення конкурсу.
Колькасць удзельнікаў конкурсу
За кароткі час конкурс набыў шырокую вядомасць і папулярнасць у беларускіх школьнікаў і педагагічнай супольнасці краіны.
У конкурсе «Зубраня-2011» прынялі ўдзел 39540 вучняў з 2289 устаноў адукацыі 147 раёнаў (гарадоў) Беларусі.
Прызы
Кожнаму ўдзельніку ўручаецца пасведчанне ўдзельніка конкурсу «Зубраня», кнігі па фізіцы, значкі, календары. Удзельнікі конкурсу, якія паказалі лепшыя вынікі ў краіне, у абласцях і раёнах, узнагароджваюцца адпаведнымі сувенірнымі медалямі.
Кнігі па фізіцы, выдадзеныя ў якасці прыза пераможцам конкурсу (усе рускамоўныя):
Кнігі па фізіцы, выдадзеныя ў якасці прыза ўсім удзельнікам конкурсу:
2025 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 2025 годзе.
NGC 2438
NGC 2438 (іншае абазначэнне — PK 231+4.2) — планетарная туманнасць у сузор’і Карма.
Дынаў
Дынаў (Dynów) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Жэшоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Дынаў. Займае плошчу 24,41 км². Насельніцтва — 6300 чалавек (на 2006 год).
Віцебскі дэканат
Віцебскі дэканат — дэканат Віцебскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
IC 5031
IC 5031 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гіндукуш
Гіндуку́ш (هندوکش, سلسلہ کوہ ہندوکش) — горная сістэма ў Паўднёвай і Цэнтральнай Азіі, у Афганістане, Пакістане і Індыі. Найвышэйшы пункт — гара Тырычмір (у Пакістане).
Мацеша
Мацеша — прозвішча.
Гіндукуш
Даўжыня каля 800 км, шырыня 50—350 км. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, утварае водападзел паміж басейнамі рэк Амудар’я, Інд і Гільменд. Асноўныя хрыбты — Баба, Пашан і ўласна Гіндукуш, які падзяляецца на Заходні, Цэнтральны і Усходні. Заходні Гіндукуш (вышыні 3500 — 4000 м), мае рысы сярэдневысокіх апустыненых гор. Хрыбты Цэнтральнага Гіндукуша (выш. да 6059 м) знаходзяцца на ўсход і паўночны ўсход ад горада Кабул. Усходні Гіндукуш самы высакагорны (вышыня больш за 6000 м), з магутнымі сучаснымі зледзяненнямі (плошча каля 6200 км²). Заходні працяг Гіндукуша — горы Парапаміз.
Мацеша
Вядомыя носьбіты:
Франсішку ды Са ды Міранда
Франсі́шку ды Са ды Міра́нда (Francisco de Sá de Miranda; 28 жніўня, 1491, Каімбра — пасля 17 мая, 1558, сядзіба Тапада, Мінью) — партугальскі і камедыёграф эпохі Адраджэння.
Гіндукуш
Сфарміраваўся Гіндукуш у працэсе альпійскай складкавасці. Восевая зона складзена з дакембрыйскіх метамарфічных парод (гнейсаў, крышталічных сланцаў і кварцытаў), па перыферыі — з палеазойскіх вапнякоў і гліністых сланцаў. Карысныя выкапні: каменны вугаль, жалезныя і поліметалічныя руды, берылій, золата, лазурыт, барыт, сера, графіт, цэлесцін, тальк.
Франсішку ды Са ды Міранда
Біяграфія
Франсішку ды Са ды Міранда нарадзіўся 28 жніўня 1491 года ў партугальскім гарадку Каімбра ў сям’і каноніка, які паходзіў са знатнага партугальскага роду Са (Sá), старэйшы брат генерал-губернатара Бразіліі Мена ды Са. Вучыўся ў каледжы пры Манастыры Святога Крыжа ў родным горадзе, затым працягнуў адукацыю паступіўшы ў Каімбрскі ўніверсітэт. Удзельнічаў у куртуазных паэтычных спаборніцтвах, аддаў даніну любоўнай лірыцы.
З юнацтва атрымаў шырокую вядомасць як аўтар невялікіх іспанскіх нацыянальных песень-рамансаў (рамансеру). Некаторыя вершы Са ды Міранды ўключаны ў кансьянейру Г. ды Рэзенды 1516 года.
Літаратурная дзейнасць Са ды Міранды прыпала на час партугальскай канкісты. У Партугаліі таго часу ўзмацнялася цяга да культуры Адраджэння. У 1521 годзе, каб пазнаёміцца з пісьменнікамі гэтай эпохі, ён адправіўся ў Італію, затым у 1526 годзе з той жа мэтай адправіўся адтуль у Іспанію.
Гіндукуш
Горныя пустыні з рэдкімі калючымі хмызнякамі або сухі стэп; на паўднёва-ўсходніх схілах — участкі лістападных, шыракалістых і хвойных лясоў, на высокіх пласкагор’ях — ландшафты халодных пустынь. Жывёльны свет: снежны барс, горны воўк, леапард, горны і безааравы казлы, маркхоры, куку-яманы і інш.; на паўднёвым усходзе — гімалайскі мядзведзь, рысь, куніца, дзік і інш.; з птушак — грыф, тыбецкі улар, горны гусак.
Франсішку ды Са ды Міранда
Біяграфія
Пасля вяртання ў 1526 ці 1527 годзе у Партугалію Са ды Міранда стаў заснавальнікам новай італьянскай школы паэзіі, або так званай школы паэтаў-«петраркістаў» (Petrarquistas). Першая спробы был зроблены ім у 1528 годзе, калі ён выдаў сваю «Fábula do Mondego» у форме канцоны, напісанай адзінаццацістопным вершам. Услед за гэтым з’явіліся яго санеты, эпісталы, тэрцыны і ідыліі ў актавах і іншых італьянскіх строфах, частка з іх на партугальскай, частка на іспанскай мовах, таму што ён добра валодаў абедзвюма мовамі.
Зарэчча (Івацэвіцкі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — былая вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Быценскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Зарэцкага сельсавета. Скасавана рашэннем Івацэвіцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 верасня 2011 года №81. Тэрыторыя вёскі далучана да аграгарадка Быцень.
Франсішку ды Са ды Міранда
Біяграфія
Выступіў каля 1528 года з пераймальнай камедыяй у прозе «Іншаземцы» («Estrangeiros»), каля 1538 — з празаічнай камедыяй «Фанфароны» («Vilhalpandos»), якая мела антыклерыкальныя ноткі.
Паводле меркавання некаторых мастацтвазнаўцаў, менавіта творчасцю Са ды Міранды адкрываецца класічны век у партугальскай паэзіі. У іспанскую літаратуру яго ўнёсак не такі значны, але тым не менш вельмі заўважны. Творчасць паэта афарбавана меланхоліяй і індывідуалізмам, але ён жыва адгукаўся на падзеі ў краіне. Яго ідэалам было жыццё ва ўлонні прыроды. Асаблівае значэнне атрымалі некаторыя яго эклогі і пасланні (cartas), у якіх ён асуджаў каланіяльныя авантуры і войны, узбагачэнне кіруючых класаў за кошт народа, клеймаваў падзенне нораваў, каралеўскую адміністрацыю і юстыцыю. У яго эклозе «Башту» («Basto») ёсць алегарычны дыялог пастухоў, які супрацьпастаўляе сталічнае жыццё і мірную сельскую працу. Са ды Міранда выступаў і супраць духавенства, але інквізіцыя прымусіла яго да маўчання з 1543 па 1553 гады. У некаторых выказваннях Са ды Міранда знайшлі адлюстраванне ідэі ранняга ўтапічнага сацыялізму. У той жа час ён спадзяецца на каралеўскую ўладу і схільны да ідэалізацыі даўніны.
Дакладная дата смерці Франсішку ды Са ды Міранды не ўсталявана, вядома толькі, што ён сканаў у Тападзе не раней за 17 мая 1558 года.
Упершыню збор сачыненняў Са ды Міранды быў выдадзены ў 1595 годзе ў горадзе Лісабоне. Пазней яго працы шмат разоў перавыдаваліся.