cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Людзвіноў (Брагінскі раён)
Размяшчэнне
У 38 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 7 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 157 км ад Гомеля.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Напачатку XIX стагоддзя падзялілася на 2 паселішчы. Паводле перапісу 1897 года побач была сядзіба, броварны завод, у Ёлчанскай воласці.
У 1932 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 12 жыхароў вёскі, для ўшанавання іх памяці ў 1967 годзе ў цэнтры вёскі збудаваны абеліск. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).
Агароднікі (Дзмітровіцкі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
У 1940—1964 гадах цэнтр Агародніцкага сельсавета.
Алена Фёдараўна Колесава
Алена Фёдараўна Колесава (Елена Фёдоровна Колесова,  — ) — удзельніца партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці Беларусі у час Вялікай Айчыннай вайны, камандзір разведвальна-дыверсійнай групы партызанскага атрада спецыяльнага прызначэння разведаддзела штаба Заходняга фронта. Герой Савецкага Саюза ((1944).
Біяграфія
А. Ф. Колесава нарадзілася ў вёсцы Колесава (зараз у Яраслаўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі). З 1924 г. жыла ў сям’і сваякоў у Маскве. У 1939 годзе скончыла 2-е Маскоўскае педагагічнае вучылішча і пачала працаваць у школе № 47. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны працавала ў перасяленчым упраўленні Савета народных камісараў СССР, працавала на будаўніцтве абарончых аб’ектаў. У Чырвонай Арміі з 20 кастрычніка 1941 г. У складзе разведвальна-дыверсійнай групы неаднаразова пераходзіла лінію фронту. На асабістым баявым рахунку А. Ф. Колесавай 4 пушчаныя пад адхон эшалоны, 3 знішчаныя аўтамашыны, 6 знішчаных паліцэйскіх пунктаў. З мая 1942 г. А. Ф. Колесава камандзір разведвальна-дыверсійнай групы, дзейнічаўшай на тэрыторыі Барысаўскага і Крупскага раёнаў.
А. Ф. Колесава загінула ў баі ў час аперацыі па знішчэнню варожага гарнізона ў вёсцы Выдрыца Крупскага раёна Мінскай вобласці. Была пахавана ў брацкай магіле ў вёсцы Мігаўшчына. Пасля вайны перапахавана ў горадзе Крупкі.
Апантаныя
Цыкл накіраваны на падтрымку і развіццё грамадзянскай супольнасці ў Беларусі з дапамогай відэаматэрыялаў. Яго назва — «Апантаныя» — азначае людзей адданых сваёй справе. Апантаных культурай, экалогіяй, сацыяльнай дапамогай і г.д. Цыкл паказвае грамадскіх актывістаў з розных гарадоў, рознага полу і ўзросту, людзей, якія хочуць зрабіць штосьці карыснае для грамадства. У яго межах быў таксама арганізаваны конкурс відэагісторый пра грамадска актыўных жыхароў Беларусі: «Апантаныя грамадскай актыўнасцю».
NGC 6304
NGC 6304 (іншыя абазначэнні — GCL 56, ESO 454-SC2) — шаравое скопішча ў сузор’і Змеяносец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Салярыс (раман)
«Салярыс» (Solaris) — фантастычны раман Станіслава Лема, прысвечаны ўзаемаадносінам людзей будучыні і разумнага акіяна на планеце Салярыс.
У рамане апісваецца гісторыя безнадзейнай спробы чалавецтва ўсталяваць кантакт з іншапланетнай формай жыцця на далёкай планеце. Планета Салярыс населена «акіянам» — адзінкавым арганізмам, які пакрывае ўсю паверхню планеты.
Сюжэт
Дзеянне рамана Салярыс разгортваецца ў далёкай будучыні. Апавяданне вядзецца ад асобы доктара Крыса Кельвіна, прысутнічаюць дзве сюжэтныя лініі: знаходжанне Кельвіна на станцыі «Салярыс» і гісторыя адкрыцця і даследавання планеты ў форме знаёмства Кельвіна з навуковай бібліятэкай на борце станцыі і яго ўспамінаў.
Планета Салярыс
Планета Салярыс была адкрыта больш за 130 гадоў да падзей у рамане. Яна знаходзіцца ў сістэме падвойнай зоркі і рухаецца па складанай арбіце каля абаіх свяцілаў. Дыяметр прыблізна на 20 % больш зямнога, атмасфера атрутная для чалавека. Праз кароткі час навукоўцы звярнулі пільную ўвагу на дзіўнасці арбіты планеты, бо паводле законаў нябеснай механікі Салярыс павінна была зваліцца на паверхню адной з зорак, але з-за невытлумачальных прычын гэтага не адбывалася. Пры наступным больш старанным даследаванні планеты апынулася, што практычна ўвесь яе плошчу накрывае акіян з халадцападобнай субстанцыі, якая ўласна і была адзіным насельнікам гэтай планеты. Гэта субстанцыя несумнеўна была разумна настолькі высокага парадку, што магла ўздзейнічаць на траекторыю арбіты планеты шляхам непасрэднага мадэлявання метрыкі часу-прасторы.
Зямная навукова-доследная станцыя «Салярыс» уяўляе сабой лабараторыю, абсталяваную ўсім неабходным для вывучэння, якая парыць над паверхняй планеты на вышыні парадку сотняў метраў — некалькіх кіламетраў дзякуючы антыгравітацыйным прыладам. З тэксту кнігі можна выказаць здагадку, што яна разлічана на сталае знаходжанне 4—5 чалавек на працягу шматлікіх месяцаў. Акрамя станцыі па кругавой арбіце вакол Салярыса круціцца Сатэлоід, штучны спадарожнік прызначаны для кантролю арбіты, збору дадзеных і сувязі з Зямлёй.
Салярыстыка
З таго моманту, як былі выяўлены дзіўнасці ў арбіце планеты, бярэ пачатак навука салярыстыка, асноўнай задачай якой можна было назваць усталяванне кантакту з Акіянам. Аднак усе спробы праваліліся адна за адной. Даследчыкі з Зямлі адразу звярнулі ўвагу на тое, што Акіян здольны ўтвараць невядомыя структуры на сваёй паверхні. Некаторыя з гэтых структур былі пабудаваны з ужываннем вельмі складанага матэматычнага апарата. Акрамя таго аналіз электрамагнітных і гравітацыйных хваль, якія генерыруюцца Акіянам, выявіў вызначаныя заканамернасці. Варта заўважыць, што і акіян ажыццяўляў некаторыя дзеянні, якія зямляне інтэрпрэтавалі як спробу кантакта з яго боку. Аднак усе гэтыя факты не прывялі даследчыкаў да шляху разумення таго, як жа можна мець зносіны з акіянам. Салярыстыка, нягледзячы на высілкі выбітных вучоных у яе шэрагах, стала своеасаблівай апісальнай навукай, якая не змагла зрабіць ніякіх вынікаў і прадказанняў. Тым не менш, яна стала стала адной з асноўных навук таго часу і падзялілася на шматлікія галіны:
Асноўны сюжэт
Прыбыццё галоўнага героя рамана — доктара Крыса Кельвіна — на борт доследнай станцыі на навуковае дзяжурства супадае з крызісам салярыстыкі і згасаннем цікавасці да даследавання планеты.
На станцыі доктар адразу выяўляе хаос і запусценне. Ён чакаў сустрэць траіх насельнікаў: Гібарыяна, Снаўта і Сарторыуса. Аднак за некалькі гадзін да гэтага доктар Гібарыян скончыў самагубствам. Астатніх дваіх Кельвін знаходзіць у стане глыбокай дэпрэсіі на грані вар’яцтва. Высвятляецца, што прычынай дэпрэсіі экіпажа з’яўляецца Салярыс, які пасылае на станцыю істот, якіх можна было б назваць фантомамі, калі б яны не былі матэрыяльнымі. Персанальна Кельвіну Акіян пасылае яго жонку Херы, якая памерла дзесяць гадоў назад.
Крыс на самім сабе адчувае ўсе праблемы і расчараванні, якія выпрабавала салярыстыка. Людзі даследуюць Акіян, але і Акіян своеасабліва даследуе іх. Прычым робіць гэта бязлітасна, не аддаючы справаздачы ў тым, што так ён можа пашкодзіць людзям.
Праект 100 000
Праект 100 000 — праграма Міністэрства абароны ЗША перыяду вайны ў В’етнаме, якая прадугледжвала камплектаванне ўзброеных сіл прызыўнікамі, што фармальным чынам не ўпісваліся ў вайсковыя патрабаванні з-за сваіх праблем з фізічным або разумовым развіццём. Вайскоўцы з такіх катэгорый афіцыйна называліся «людзьмі новага стандарту» (New Standards Men, NSM), у той час як у шырокім ужытку яны, з прычыны нізкіх інтэлектуальных здольнасцяў, вядомыя як «дэбілы Макнамары» (McNamara’s Morons, таксама дурні, ідыёты і няўдачнікі) або «корпус дэбілаў» (Moron Corps).
Салярыс (раман)
Асноўны сюжэт
Кельвін і Снаўт прымаюць рашэнне працягнуць эксперыментальную працу. Яны здымаюць энцэфалаграму мозгу Кельвіна, мадулююць па ёй пучок цвёрдага гама-выпраменьванні і накіроўваюць гэты пучок у розныя ўчасткі акіяна. Але нават пасля такой спробы кантакту даследчыкі не могуць дамагчыся рэакцыі Акіяна. Пакуль працягваюцца эксперыменты, Хэры знаходзіць спосаб знішчыць сябе ў анігіляцыйнай камеры станцыі.
Праект 100 000
Перадгісторыя
Яшчэ ў 1964 годзе пачаліся першыя пілотныя праекты па прыняцці ў шэрагі Узброеных сіл ЗША невялікіх груп асоб, адпрэчаных прызыўнымі камісіямі. Гэтыя людзі павінны былі даць згоду на добраахвотную рэабілітацыю падчас трэніровачнага працэсу. У сілу сваёй малаважнай колькасці іх ўплыў на сацыяльны склад арміі быў занядбана мала. Аднак у 1965 годзе пачалося нарошчванне амерыканскай ваеннай прысутнасці ў В’етнаме і колькасць навабранцаў на службу радыкальна ўзрасла. Ваеннае ведамства было вымушана адпаведным чынам змякчыць калянасць прызыўных стандартаў, і, не імкнучыся да якіх-небудзь сацыяльных зменаў, амерыканскія вайскоўцы пачалі прымаць у свае шэрагі ўсё больш і больш тых навабранцаў, якія мелі нізкія вынікі пры праходжанні псіхалагічных тэстаў на інтэлект. Таксама рэзка павялічыўся ўзровень страт, што ў сваю чаргу прывяло да зніжэння ў насельніцтва жадання служыць і недабору прызыўнікоў.
Салярыс (раман)
Асноўны сюжэт
Не дамогшыся і гэтымі эксперыментамі рэакцыі ад Акіяна, экіпаж станцыі прыходзяць да выніку пра тое, што прысутнасць людзей больш не мае сэнсу. Кельвін падае рапарт кіраўніцтву з прапановай пра спыненне далейшых эксперыментаў, прапануючы вярнуць экіпаж на Зямлю. Аднак пазней, паколькі «фантомы» перасталі з’яўляцца — што і было рэакцыяй Акіяна на эксперымент — ён вырашае застацца і працягнуць спробы ўсталяваць кантакт з Акіянам.
Праект 100 000
Перадгісторыя
Тагачасны міністр абароны Роберт Макнамара прааналізаваў справаздачу, у якой было адзначана, што 600 тыс. маладых мужчын штогод вызваляюцца ад службы, бо не праходзяць кваліфікацыйны тэст. Пасля прачытання матэрыялу, міністр акрэсліў галоўную прычыну недабору прызыўнікоў адсяванне прызыўнік, чый каэфіцыент інтэлекту (IQ) быў ніжэй за 85, у то час як нормай лічыцца IQ 90—110. Гэтая ініцыятыва, на яго думку, павінна была даць прызыўнікам магчымасць прайсці ў арміі дадатковае навучанне, асвоіць сацыяльныя навыкі і такім чынам — аздаравіць сацыяльную мабільнасць самых бедных слаёў амерыканскага грамадства і ў асаблівасці — яе чарнаскурай часткі.
Салярыс (раман)
Культурны ўплыў
Раман аказаў вялікі ўплыў на развіццё навуковай фантастыкі, кніга неаднаразова экранізавалася і перакладзена на шматлікія мовы свету, у тым ліку і на беларускую.
Праект 100 000
Перадгісторыя
У чэрвені 1966 года падчас сваёй нью-ёркскай прамовы Макнамара афіцыйна анансаваў зніжэнне інтэлектуальных і фізічных патрабаванняў. Кангрэс ЗША адмовіўся фінансаваць гэта пачынанне, і як следства, неабходныя грашовыя сродкі давялося выдзяляць з бюджэту Пентагона.
Салярыс (раман)
Беларускія пераклады
Перакладзены на беларускую Максімам Валошкам, выданы ў серыі «Бібліятэка замежнай прозы» выдавецтвам «Мастацкая літаратура» (1994), тыражом 15000 асобнікаў. Пераклад зроблены з выдання Lem S. Solaris. — Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1963.
Праект 100 000
Прызыў
Колькасць завербаваных толькі за першы год функцыянавання праекта склала 149 000 чалавек. Усяго ў прамежак паміж кастрычнікам 1966 і чэрвенем 1969 года па лініі праекта «100 000» прайшло каля 246 000 навабранцаў NSM. 92% з гэтага ліку было прынята менавіта дзякуючы зніжэнню патрабаванняў да разумовага развіцця кандыдатаў. Палова агульнай колькасці набрана ў паўднёвых штатах, у той час, як колькасць звычайных прызыўнікоў з паўднёвых штатаў складала каля 28%. Каля 40% навабранцаў NSM былі чарнаскурымі, у той час як у сярэднім па ўзброеных сілах ЗША доля афраамерыканцаў складала каля 9,1%. Большая частка рэкрутаў «100 000» з’яўляліся выхадцамі з неўладкаваных сем’яў з нетрадыцыйным размеркаваннем сямейных роляў. Каля 70% мелі нізкі ўзровень асабістага даходу, 60% — выраслі ў сям’і з адзіным бацькам, 80% — кінулі вучобу ў школе, 40 % — мелі здольнасць да чытання ніжэй за ўзровень шостага класа сярэдняй школы (а 15 % — ніжэй чацвёртага класа), палова мела IQ ніжэй 85. Гэтыя людскія рэсурсы размяркоўваліся па ўзброеных сілах у наступных прапорцыях: 25% NSM — у сухапутныя сілы, 18% — у корпус марской пяхоты, 15 % — у ваенна-марскі флот і 15 % — у ваенна-паветраныя сілы. Астатнія 27% — невядома.
Тым не менш першыя цяжкасці з «байцамі новага стандарту» выявіліся ўжо на прызыўных пунктах. Хэмілтан Грэгары, удзельнік вайны ў В’етнаме, у сваёй кнізе «Дурасць Макнамары» пісаў, што перад адпраўкай у Форт-Бенінг, буйную ваенную базу на тэрыторыі штатаў Джорджыя і Алабама, адзін з сяржантаў папрасіў яго дапамагчы прызыўніку запоўніць дакументы, бо той не ўмеў чытаць і пісаць. Як успамінаў Грэгары :
Армейская падрыхтоўка
У амерыканскай літаратуры нярэдка казалася, што прызыўнікі NSM нібыта не атрымлівалі ніякага навучання, акрамя непасрэднага баявога трэнінгу. Аднак вядома, што ўсе яны праходзілі курсы базавай падрыхтоўкі, а 17 000 чалавек скарысталіся карэкцыйнымі курсамі па навучанні чытанню для таго, каб давесці свае здольнасці хоць бы да ўзроўню пятага—шостага класа. Аднак пасля шасцітыднёвай вучобы выявілася, што 17 % гэтых людзей усё яшчэ не валодалі здольнасцю чытаць на ўзроўні пятага класа. Нягледзячы на тое, што гэта не адпавядала нават мінімальным армейскім стандартам пісьменнасці, іх не вярнулі на паўторнае перанавучанне, а адправілі на праходжанне курсаў базавай баявой падрыхтоўкі або ў спецыяльныя дысцыплінарныя падраздзяленні. У далейшым выявіліся іншыя складанасці. Напрыклад, аказалася, што прысутнасць такіх навучэнцаў на многіх абавязковых курсах моцна зніжала акадэмічную паспяховасць усіх навучальных калектываў у цэлым. Інструктары дакладвалі, што NSM мелі патрэбу ў значна большай увазе, чым астатнія байцы, і ім патрабавалася больш часу на засваенне вучэбнага матэрыялу.
Падпалкоўнік амерыканскай марской пяхоты Д. Эванс заўважыў, што «дасягненні» NSM ніяк нельга назваць ні здавальняючымі, ні аб’ектыўнымі. На яго думку, яны ўдвая часцей правальвалі базавае навучанне і ўдвая часцей траплялі на лаву падсудных ваеннага трыбунала. Нягледзячы на тое, што праект 100 000 значна пашырыў колькасць асоб, даступных для прызыву, ён таксама запатрабаваў рэзкага павелічэння рэсурсаў, якія ўкладаюцца ў навучанне. Паступова станавілася зразумела, што гэтая ініцыятыва становіцца ўсё больш затратнай і неэфектыўнай.
Да красавіка 1968 года высветлілася, што не больш за 68% NSM дасягнулі гатоўнасці да праходжання прасунутых курсаў індывідуальнай падрыхтоўкі (Advanced Individual Training), пры гэтым вялікая частка з іх не была здольная развіваць свае навыкі або набыць тэхнічную спецыяльнасць. Аднак гэта не перашкодзіла пасля заканчэння падрыхтоўкі каля 40% з «100 000» набыць прызначэнне, звязанае з баявымі задачамі, а 37% — быць адпраўленымі для праходжання службы ў В’етнам. Нягледзячы на тое, што значная частка з іх атрымала накіраванне ў артылерыйскія і пяхотныя часці на пасады кухараў, аўтаводнікаў, дробных клеркаў і да г.д., тым не менш пераважнай большасці былі прысвоены ваенна-ўліковыя спецыяльнасці, звязаныя з непасрэдным вядзеннем баявых дзеянняў.
Вайна ў В’етнаме
Непасрэдна ў зоне баявых дзеянняў у В’етнаме сітуацыя з «байцамі новага стандарту» была значна горш, чым на навучальных базах. Прызваныя ў рамках праекта адмаўляліся падпарадкоўвацца камандзірам, груба парушалі дысцыпліну і дэзерціравалі. З нізкімі маральна-псіхалагічнымі якасцямі гэтага віду вайскоўцаў часам звязваюць шырокае распаўсюджванне ў арміі ЗША так званага «фрэгінга» — наўмыснага забойства вышэйстаячага камандзіра ў працэсе баявога сутыкнення з праціўнікам.
Прызыўнікі праекта гінулі ў пяць разоў часцей за іншых вайскоўцаў. Некаторыя камандзіры, разумеючы безнадзейнасць такіх салдат, спецыяльна пакідалі іх займаецца рознай дзейнасцю на базах, імкнучыся радзей далучаць іх у баявыя аперацыі.
На працягу першых 18 месяцаў службы каля 10% з NSM былі забіты, параненыя або з ганьбай пакінулі вайсковыя шэрагі. Разам з тым вялікая колькасць чарнаскурых, накіраваных у В’етнам у ліку NSM, прывяло да таго, што баявыя страты сярод афраамерыканцаў выраслі да непрапарцыйных велічынь. Калі з 1961 па 1966 год сярод амерыканскага насельніцтва негры складалі каля 11%, сярод вайскоўцаў — 8%, то сярод забітых іх апынулася ў сярэднім каля 16%. У 1965 годзе 23,5 % усіх забітых амерыканскіх вайскоўцаў былі чарнаскурымі. З 1965 па 1971 год чорныя складалі 9,3% служачых і 12,6% забітых у В’етнаме, а смяротнасць сярод чарнаскурых перавышала смяротнасць астатніх вайскоўцаў на 35,5%.
Вынікі і наступствы
У 1968 годзе Роберт Макнамара пакінуў пасаду міністра абароны. У сакавіку 1971 года ў мэтах поўнай адмовы ад вайсковай павіннасці пачалося паступовае згортванне праекта 100 000, пакуль ён не быў канчаткова прыпынены ў сувязі з высокім коштам, зніжэннем патрэбы ў людзях і дээскалацыяй узброенай барацьбы ў В’етнаме.
Акрамя таго, вялікія страты ў іх шэрагах толькі пагоршылі сацыяльна-палітычнае становішча ў ЗША, выклікаўшы яшчэ больш катэгарычныя і маштабныя пратэсты. Пасля заканчэння вайсковай службы байцоў «100 000», армейскія навыкі не змаглі дадаць сваім уладальнікам асаблівай каштоўнасці на рынку працы грамадзянскай супольнасці. Многія з іх вярнуліся да жыцця ў няшчасным асяроддзі, а некаторыя нават сышлі ў злачыннасць. Ідэя даць ім адукацыю таксама не дайшла да ўвасаблення ў жыццё, бо толькі 7,5% NSM змаглі асвоіць адукацыйныя працэдуры і трэніровачны працэс ва Узброеных сілах.
Лічыцца, што гэтая ініцыятыва па «100 000» адыграла значную ролю ў палітычнай кар’еры прэзідэнта ЗША Ліндана Джонсана, які з яе дапамогай змог пашырыць аб’ём прызыўнога матэрыялу для адпраўкі ў В’етнам без прымусовага набору ў войска студэнтаў каледжаў. Такі ход даў магчымасць пазбегнуць абвастрэння адносін са шматлікімі выбаршчыкамі амерыканскага сярэдняга класа. Аднак пазней і студэнтаў давялося адпраўляць у В’етнам, што прывяло да новай хвалі пратэстаў і сур’ёзнага падзення аўтарытэту ўладаў у грамадстве.
Агульная выніковасць праекта 100 000 была прызнана катастрафічнай, а масавае запаўненне воінскіх шэрагаў «дэбіламі Макнамары» разбуральным чынам адбівалася на дысцыпліне, маральна-псіхалагічным стане і стандартах навучання як усіх астатніх навабранцаў, так і больш дасведчанага персаналу.
У культуры
Галоўны герой фільма «Форэст Гамп» (1994) рэжысёра Роберта Земекіса, знятага паводле аднайменнага рамана Уінстана Грума, з’яўляецца разумова адсталым. Яго ролю выканаў Томі Фрэнкс. Частка карціны апавядае аб ваеннай службе, калі герой трапляе ў В’етнам.
Спіс аб’ектаў PGC (1924001—1925000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1924001—1925000)
Зімовыя Юнацкія Алімпійскія гульні
Зімовыя Юнацкія Алімпійскія гульні - гульні для маладых людзей ва ўзросце 14-18 гадоў, створаны Міжнародным алімпійскім камітэтам (МАК) на 119-й сесіі, якая адбылася ў Гватэмале з 4 па 7 ліпеня 2007 года. Праводзяцца кожныя 4 гады, упершыню пройдуць у 2012 годзе.
Гарбавічы (Калінкавіцкі раён)
Гарбаві́чы (, Горбовичи) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
З 28 чэрвеня 1973 года цэнтр сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 13 км у напрамку на паўночны захад ад горада Калінкавічы, за 135 км ад Гомеля, каля правага берага канавы Ненач.
Юхнавічы (Дзяржынскі раён)
Ю́хнавічы (, Юхновичи) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Хто спявае — кепска не думае
«Хто спявае — кепска не думае» — харвацкі фільм, зняты ў 1970 годзе. Рэжысёр і сцэнарыст — Крэшымір Голік. Фільм дэманстраваўся ў савецкім кінапракаце з 1978 года пад назвай «Усё пачалося з прагулкі». У 1999 годзе па выніках апытання харвацкіх кінакрытыкаў ён быў прызнаны найлепшым харвацкім фільмам.
Закон Северцава
Закон Северцава, ці закон змены фаз (напрамкаў) эвалюцыі, правіла чаргавання галоўных напрамкаў эвалюцыі — сфармуляваны ў 1920 годзе расійскім біёлагам Аляксеем Северцавым прынцып, паводле якога існуе заканамерная змена фаз эвалюцыйнага працэсу, характэрная для ўсіх груп арганізмаў.
Сутнасць закону
У гісторыі монафілетычнай групы арганізмаў за перыядам буйных эвалюцыйных перабудоў — арамарфозу (арагенезу заўсёды настае перыяд асобных прыстасаванняў — алагенезаў (аламарфозаў), катагенезаў, гепергенезаў і інш. Асваенне новага асяроддзя або буйныя морфафізіялагічныя пераўтварэнні вядуць да ўспышкі відаўтварэння. Уклад у распрацоўку закона Северцава зрабіў Іван Шмальгаўзен.
Хна
Хна, хена (حناء) — чырвона-жоўтая фарба, якую атрымліваюць з лісця лаўсоніі (расце ў краінах трапічнага пояса). Выкарыстоўваюць для афарбоўкі ў чырвона-буры, стойкі да святла колер тканін (шэрсці, шоўку), валасоў і пазногцяў, некаторых харчовых прадуктаў. Часам хной называюць расліну, з якой яе атрымліваюць — лаўсонію некалючую.
Ганна Сцяпанаўна Паліткоўская
Га́нна Сцяпа́наўна Палітко́ўская (у дзявоцтве Мазепа,, Нью-Ёрк, ЗША — , Масква) — расійская журналістка.
Біяграфія
У 1980 годзе скончыла факультэт журналістыкі МДУ імя М. В. Ламаносава. Падчас навучання ў МДУ пазнаёмілася і выйшла замуж за Аляксандра Паліткоўскага, які вучыўся на тым жа факультэце, але быў на 5 гадоў старэйшы. Ад гэтага шлюбу Паліткоўскія маюць дваіх дзяцей, Ілью і Веру. У 2000 годзе шлюб фактычна распаўся, але афіцыйна пара не разводзілася. У мужа і жонкі былі палярна супрацьлеглыя погляды на прафесію журналіста. Паліткоўскі, будучы рэпарцёрам, казаў пра дзейнасць Ганны: «Гэта не журналістыка… Гэта ці то пісьменніцтва, ці то нешта яшчэ…»
У 1982—1993 гадах працавала ў газетах «Известия» і «Воздушный транспорт», у творчым аб’яднанні «ЭСКАРТ», выдавецтве «Парытэт». Да 1994 года з’яўлялася аглядальнікам штотыднёвіка «Мегаполис-экспресс» у перыяд, калі выданне яшчэ не паспела стаць бульварным. У 1994—1999 гадах — аглядальнік, рэдактар аддзела надзвычайных здарэнняў газеты «Общая газета».
З мая 1999 года — спецыяльны карэспандэнт і аглядальнік газеты «Новая газета». Паліткоўская неаднаразова выязджала ў раёны баявых дзеянняў. За серыю рэпартажаў пра ваенныя дзеянні ў Чачні ў студзені 2000 года Ганне Паліткоўскай прысуджана прэмія «Залатое пяро Расіі».
7 кастрычніка 2006 года застрэлена ў ліфце свайго дома ў цэнтры Масквы. Супрацоўнікі міліцыі знайшлі побач з яе целам пісталет Макарава з глушыцелем і чатыры гільзы. Першыя звесткі паказвалі на заказное забойства, бо былі зроблены чатыры стрэлы, уключаючы кантрольны стрэл у галаву. Пахавана ў Маскве на Траякураўскіх могілках.
Галавінскі
Галавінскі — прозвішча.
Плаўс
Плаўс (Plaus) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 621 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 137 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 39025. Тэлефонны код — 0473.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Капоранскія Ляды
Капо́ранскія Ля́ды (, Капоренские Ляды) — былы пасёлак у складзе Новаялчанскага сельсавета Брагінскага раёна Гомельскай вобласці.
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. Насельніцтва ў цяперашні час атсутнічае. Пасёлак ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.
Размяшчэнне
У 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 5 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Палтава), 156 км ад Гомеля.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1932 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года фашысты спалілі 20 двароў. Уваходзіў у склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).
Япанчэ Вагізавіч Алішаў
Япанчэ Вагізавіч Алішаў (, Чыстапаль, Татарыя, Расія — ) — вучоны ў галіне оптаэлектронікі. Інжынер-палкоўнік. Доктар тэхнічных навук, прафесар (1985). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі, Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўніцкіх навук. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскае вышэйшае авіяцыйна-інжынернае ваеннае вучылішча (кваліфікацыя «Радыёінжынер», 1958).
Навуковыя інтарэсы: аптычная лакацыя і сувязь; лазерныя сістэмы кіравання аб’ектамі; валаконна-аптычныя тэлекамунікацыйныя сістэмы; лічбавыя інтэгральныя і інтэлектуальныя сеткі.
Узнагароды
Ордэн Айчыннай вайны, знакі «Вынаходнік СССР», «Ганаровы радыст СССР» і інш.
Мейндэрт Хобема
Мейндэрт Хобема (Гобема) (хрышчаны 31.10.1638,  — ) — галандскі мастак-пейзажыст. Прадаўжальнік традыцый і, магчыма, вучань Я.Ройсдала. Творам уласцівы тонкая назіральнасць прыродных матуываў і з’яў, дынамічнасць кампазіцыйнай пабудовы, багатая адценнямі свежая зеленавата-карычневая каларыстычная гама: «Дарога ў лесе» (1663), «Алея ў Мідэлхарнісе» (1689), «Лес», «Вадзяны млын».
Асіннікі (Камянецкі раён)
Асі́ннікі (, Осинники) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
NGC 6305
NGC 6305 (іншыя абазначэнні — ESO 138-19, PGC 60029) — галактыка ў сузор’і Ахвярнік.
Патыгуара
Патыгуа́ра (саманазва potiguara «ядок крэветак») — народ індзейскага паходжання ў Бразіліі. Агульная колькасць (2009 г.) — 16 095 чалавек.
Дакаланіяльны перыяд
Патыгуара — адзін з народаў тупі, які да прыходу еўрапейцаў насяляў тэрыторыі сучасных бразільскіх штатаў Параіба, Пернамбуку і Рыу-Гранды-ду-Норты. У першай палове XVI ст. яго агульная колькасць магла дасягаць 90 000 — 100 000 чалавек. Іх асноўнымі заняткамі былі ручное земляробства, рыбалоўства, збіральніцтва і паляванне. Патыгуара не мелі адзінства, падзяляліся на ваенна-тэрытарыяльныя саюзы на чале спадчынных правадыроў.
Каланіяльны перыяд
Першыя партугальскія перасяленцы прыбылі на тэрыторыі, населеныя патыгуара, у другой палове XVI ст. У 1574 г. паміж імі і тубыльцамі ўзнік узброены канфлікт, у выніку якога каланісты былі выгнаны. Гэта прывяло да працяглай вайны, у якой правадыры патыгуара імкнуліся выкарыстаць дапамогу з боку Францыі. У 1599 г. пасля эпідэміі воспы яны былі вымушаны заключыць з партугальцамі мірнае пагадненне. У сваю чаргу, партугальская каланіяльная адміністрацыя перайшла ад палітыкі сілы да прыцягнення тубыльцаў з дапамогай касцёла. У 1587 г. езуіты пачалі місіянерскую дзейнасць сярод патыгуара. Пры місіях ствараліся фармальна аўтаномныя індзейскія паселішчы, жыхары якіх павінны былі прыняць еўрапейскі лад жыцця. Пазней узніклі кармеліцкія місіі. Аднак у місіянерскіх паселішчах апынулася толькі частка карэннага насельніцтва. Астатнія аддалі перавагу традыцыйнаму ладу.
Раскол паміж патыгуара выявіўся ў 1630 г., калі захад Бразіліі быў захоплены галандцамі. Частка каталікоў на чале правадыра Філіпэ Камарау прыняла ўдзел у паўстанні партугальскіх каланістаў супраць іншаземцаў. Астатнія патыгуара на чале правадыра Поты падтрымалі галандцаў. Ваенныя дзеянні суправаджаліся чалавечымі ахвярамі і прымусовымі перасяленнямі значнай колькасці індзейцаў. Іх трагічны лёс быў апісаны патыгуара Антоніа Параўпаба, які тройчы наведваў Нідлэрланды і служыў капітанам у галандскай арміі.
Пасля выгнання галандцаў у 1654 г. патыгуара практычна зніклі як самастойная група насельніцтва. Захаваліся толькі 3 місіянерскія паселішчы. У другой палове XVIII ст. яны былі перададзены пад кіраванне партугальскай каланіяльнай адміністрацыі.
Адраджэнне
Да пачатку XX ст. нашчадкі патыгуара ў былых місіянерскіх паселішчах былі моцна асіміляваны. Яны практычна страцілі родную мову, а матэрыяльная культура мала адрознівалася ад культуры жыхароў суседніх сельскагаспадарчых паселішчаў. У такіх умовах улады Бразіліі лічылі, што патыгуара зніклі. Аднак, калі ў 1919 г. улады штата Параіба выставілі на продаж землі, што павінны былі належыць індзейскай супольнасці, патыгуара выступілі ў абарону сваіх правоў. Іх падтрымалі прадстаўнікі цэнтральнай адміністрацыі. У 1930-х гг. насельнікі 3 былых місіянерскіх паселішчаў былі прызнаны індзейцамі. Размежаванне іх зямель працягвалася да 2005 г. і да нашага часу цалкам не скончылася. У нашы дні ім належыць 21 238 га, яшчэ 50 32 га знаходзяцца ў прыватнай маёмасці.
Канстанцін Сцяпанавіч Сербіновіч
Канстанцін Сцяпанавіч Сербіновіч (  — ) — тайны саветнік; ганаровы член Пецярбургскай Акадэміі Навук (1841).
Скончыў курс Полацкай езуіцкай акадэміі і ў 1818 годзе прыехаў у Санкт-Пецярбург, дзе паступіў у Калегію замежных спраў. Пасля Сербіновіч служыў у Дэпартаменце духоўных спраў (з 1820), быў цэнзарам Галоўнага цэнзурнага камітэта (1826—1830). У 1826 годзе быў залучаны «Камісіяй для росшукаў пра зламысныя таварыствы», якая расследавала справу дзекабрыстаў — для перакладаў дакументаў з польскай мовы. З 1833 па 1856 гады рэдагаваў Часопіс Міністэрства Народнай Асветы і адначасова ў 1836—1853 гадах быў дырэктарам канцылярыі обер-пракурора Свяцейшага Сінода; з 1856 года — член Галоўнага Праўлення вучылішч, з 1857 года — дырэктар Духоўна-Навучальнага Упраўлення пры Свяцейшым Сінодзе; з 1859 года — член Камісіі прашэнняў.
Сербіновіч быў у сяброўскіх адносінах з М. М. Карамзіным (перакладаў на французскую мову яго «Гісторыю Дзяржавы Расійскай» ), пра якога пакінуў цікавыя ўспаміны («Руская Даўніна», 1874, том XI); разам з Д. М. Блудавым падрыхтоўваў па чарнавіках Карамзіна да выдання XII-ы том «Гісторыі Дзяржавы Расійскай». Быў знаёмы з А. І. Тургеневым; цікавыя лісты да якога былі надрукаваны ў «Рускай Даўніне» (1881, тамы XXI і XXXII; 1882, том XXXIV). У «Рускай Даўніне» за 1899 год былі надрукаваны яго «Успаміны» пра А. С. Шышкова.
Сербіновіч быў выдаўцом і рэдактарам выдання твораў В. А. Жукоўскага (1857).
Член Пецярбургскай Акадэміі Навук (з 1839; з 1841 г. — ганаровы член); Археаграфічнай камісіі, Вольнага таварыства аматараў славеснасці, навук і мастацтваў (абраны 13 верасня 1823 года). Кавалер ордэнаў Аляксандра Неўскага, Уладзіміра 2-й ступені і інш.
Пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках.
Хочу перемен!
«Мы ждём перемен!» — песня савецкага рок-гурту «Кіно» на словы Віктара Цоя. У арыгінале гучыць як «Перемен!» альбо як «Changement!», з той прычыны, што альбом «Апошні герой» упершыню быў выданы ў Францыі, з надпісам на канверце на французскай мове. Песня была напісана ў сярэдзіне 1980-х гадоў і ўпершыню прагучала на IV фэсце Ленінградскага рок-клуба (1986). На тым жа фэсце адбыліся прэм'еры іншых песень рок-гурту «Кіно»: «Спакойная ноч», «Далей дзейнічаць будзем мы», «Паспрабуй спець разам са мной», «Зачыні за мной дзверы».
Песня ў кінематографе
У 1987 годзе ранейшая версія песні ўвайшла ў паўнамэтражны фільм «Асса» (першая), рэжысёра Сяргея Салаўёва. У фінале «Ассы» з'яўляецца Віктар Цой, які спявае песню «Мы чакаем пераменаў». Праз два гады песня была перазапісана для альбому «Апошні герой» (1989). Песня стала ўспрымацца як «гімн перабудовы», дарма што сам Цой адмаўляў яе сувязь з гарбачоўскай перабудовай, аб'яўленай у 1985 годзе, і не ўхваляў «публіцыстычнае» прачытанне песні.
У 2005 годзе песня «Пераменаў!» была выкарастана ў саўндтрэку да андэграўнднага фільму «Пыл» рэжысёра Сяргея Лобана. Песня гучыць у канцы на фоне тытраў, і яе выконвае акцёр маскоўскага шоў-тэатру «СинематографЪ» Аляксей Знаменскі, на мове слабачуючых.
Песня ў расійскай палітыцы
У 2007 годзе песня была выкарастана ў перадвыбарным роліку расійскай арганізацыі «Саюз правых сіл».
13 снежня 2008 года з’езд аб’яднанага дэмакратычнага руху «Салідарнасць» афіцыйна прыняў гэтую песню ў якасці гімну свайго руху (праўда, не запытаўшы згоды праваўладальнікаў).
Перадумова
Пад час адной з акцый «Рэвалюцыі праз сацыяльную сетку», якая адбылася 3 ліпеня 2011 года, у Мінску на Прывакзальнай плошчы затрымалі кіроўцу аўтамабіля, калі ён на поўную гучнасць слухаў песню Віктара Цоя «Пераменаў!». Песня гучала з аўтамабілю 10 хвілін. Аўтамабіль стаяў з уключаным аварыйным асвятленнем на прыпынку грамадскага транспарту. Кіроўцу прысудзілі 10 сутак адміністрацыйнага арышту, напачатку зняволіўшы яго ў цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў на завулку Акрэсціна ў Мінску, затым перавёўшы ў.
Песня як гімн пратэсту
Пасля гэтага выпадку ўдзельнікі акцыі «Рэвалюцыя праз сацыяльную сетку» вырашылі зрабіць песню сваім гімнам пратэсту. У час чарговай акцыі 13 ліпеня песню вырашана паставіць на будзільнік (у якасці рынгтону), які павінен быў зайграць а 20-й гадзіне, падчас акцыі. Гэта становіцца новым фарматам акцыі. Таксама гэтую ж песню пачалі выкарыстоўваць з 21 ліпеня 2011 года і ўдзельнікі акцыі «Стоп-бэнзін».
Улетку 2020 г. песня была гімнам перадвыбарнай кампаніі кандыдата ў прэзідэнты Сяргея Чэрачня.
Забароны песні ў Беларусі
У ліпені 2011 года песню «Пераменаў!» забаранілі да трансляцыі на беларускім радыё. Так, адміністрацыя Першага канала Беларускага радыё распрацавала для супрацоўнікаў спіс песень і выразаў, якія не павінны трапляць у эфір. Перш за ўсё, гэта песня «Пераменаў» Віктара Цоя, а таксама песні «Ляпісаў» – «Грай» і «Belarus freedom». Гэтыя кампазіцыі далучылі да ранейшых забаронаў груп «NRM», «Крамбамбуля», «Крама» і іншых. Першы выпадак здарыўся, калі слухач настойваў, каб уключылі песню «Пераменаў». Вядучы папрасіў прабачэння і адмовіў. Тады слухач прама спытаў: «У вас пачалася цэнзура?» Вядучы не ведаў, што яму адказаць, таму проста выключыў чалавека з эфіру.
Апроч таго, на працоўным стале кожнага радыёвядучага з'явіліся раздрукоўкі забароненых для вымаўлення ў эфіры словаў. Гэта здарылася пасля выпадку з «Шосам Аляксандрам Рыгоравічам» на «Рускім радыё». Дырэкцыя радыё сабрала нараду, на якой растлумачыла, што прамаўляць у эфіры «ШОС» ці проста «Аляксандр Рыгоравіч» забараняецца, а ўсе паведамленні ад слухачоў мусяць некалькі разоў перачытвацца, перш чым трапіць у эфір.
12 жніўня 2011 года тэлеканал «АНТ» паказаў канцэрт гурта «Кіно» ў Маскве ў «Алімпійскім» у 1990 годзе. Паказ прысвячаўся 21-й гадавіне гібелі Віктара Цоя. Аднак «крамольную» песню «Пераменаў!» з канцэрту выразалі і беларускія гледачы яе ў той дзень не ўбачылі.
6 жніўня 2020 года ў час Дня адчыненых дзвярэй устаноў дадатковай адукацыі ў Мінску (вул. Кахоўская, Цэнтральны раён, мікрараён Каштанаўка), двое гукааператараў з Мінскага дзяржаўнага палаца дзяцей і моладзі, Кірыл Галанаў і Уладзіслаў Сакалоўскі, незапланавана ўключылі запіс песні «Пераменаў!», які гучаў перад шматтысячнай аўдыторыяй каля хвіліны і быў перарваны кіраўніком адміністрацыі Цэнтральнага раёна Дзмітрыем Пятрушам. Неўзабаве гукааператары былі затрыманы па абвінавачанні ў зрыве масавага мерапрыемства і хуліганстве (заяву ў міліцыю напісаў кіраўнік упраўлення ідэалогіі адміністрацыі Цэнтральнага раёна) і 7 жніўня 2020 года суд Цэнтральнага раёна г. Мінска асудзіў кожнага з іх на 10 сутак адміністрацыйнага арышту. У той жа дзень пачалася масавая акцыя ў падтрымку арыштаваных: аўтамабілісты на вуліцах Мінска гудзелі і ўключалі песню «Пераменаў!».
Пераклады песні
Песня не раз перакладалася на беларускую мову: напрыклад, існуе пераклад беларускага паэта Алега Грушэцкага, датаваны ліпенем 2011 года. У перакладзе твор Цоя гучыць як «Новых змен!».
Карчма з Хвоева
Карчма — помнік драўлянай народнай архітэктуры XIX стагоддзя з вёскі Хвоева Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Перанесена ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту ў аграгарадку Азярцо, дзе прадстаўлена ў экспазіцыі «Цэнтральная Беларусь».
Гісторыя
Карчма была пабудавана каля дарогі Сноў — Савічы прыкладна ў сярэдзіне XIX ст. У канцы XIX — пачатку XX ст. карчму арандавала ў мясцовага пана яўрэйская сям’я. У сярэдзіне XX стагоддзя ў будынку знаходзілася пачатковая школа.
Архітэктура
Зрубная пабудова прамавугольная ў плане са складанай унутранай планіроўкай: сені, гасцявы пакой, кухня, падсобнае памяшканне, шынок. Бярвёны зруба часаныя на два канты. Злучэнне вуглоў «у чашку» з астаткам. Дах двухсхільны, накрыты чаротам. Да галоўнага ўваходу вядзе каменны ганак на чатыры прыступкі і з навесам на двух слупах. Прамавугольныя аконныя праёмы ў простых ліштвах.
Беларуская альтэрнатыўная арфаграфія (2005)
'''«Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя»''' : перапрацаваны звод правілаў арфаграфіі альтэрнатыўнай літаратурнай нормы беларускай мовы (гл. «тарашкевіца», дзве нормы). Кніга выпушчаная ў Вільні ў 2005 годзе. Аўтарамі зводу з'яўляюцца 4 мовазнаўцы: Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зміцер Санько, Зміцер Саўка. У аснове зводу — праект Вячоркі (1995).
Прэзентацыя зводу ў Беларусі адбылася 23 траўня 2005 года. Аўтары называюць сваю працу «спробай упарадкавання правапісу». Адна з адметнасцяў працы — у алфавіт дададзена літара ґ, якую аўтары называюць «факультатыўнай»
Гэтую прапанову прынялі для выкарыстання такія выданні на «тарашкевіцы», як "Наша ніва", беларускія службы Радыё "Свабода" і Польскага радыё для замежжа, ARCHE (побач з афіцыйнай нормай). Стан прымання ў іншых СМІ або ў беларускай эміграцыі, застаецца няпэўным.
Міхась Пазнякоў
Міхась (Міхаіл Паўлавіч) Пазнякоў (нар. ; в. Заброддзе, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі паэт, празаік, перакладчык, крытык, мовазнавец.
Біяграфія
У 1977 скончыў філалагічны факультэт БДУ. Яшчэ ў студэнцкія гады працаваў рабочым на Мінскім заводзе шасцерняў, пазней настаўнічаў у Бярэзінскім раёне і ў Мінску. У 1978 годзе залічаны на працу ў Інстытут мовазнаўства, дзе браў удзел у распрацоўцы 2-томных «Русско-белорусского словаря» і «Беларуска-рускага слоўніка», распрацаваў і выдаў вялікі «Слоўнік эпітэтаў беларускай літаратурнай мовы» (1988). З 1981 года дырэктар Літаратурнага музея М. Багдановіча. У 1984—2000 гадах працаваў у дзяржаўным выдавецтве «Юнацтва». Потым два гады ўзначальваў часопіс «Вожык». З 2003 года ў часопісе «Нёман», да мая 2008 — намеснік галоўнага рэдактара, у 2008—2009 — галоўны рэдактар. Адначасова быў намеснікам дырэктара Рэдакцыйна-выдавецкай установы «Літаратура і мастацтва». З 2009 года — сакратар Праўлення Саюза пісьменнікаў Беларусі, старшыня яго Мінскага гарадскога аддзялення.
Творчасць
Першая кніжка Міхася Пазнякова была адрасавана дзецям «Дзіўныя „блізняты“» (1987), якую склалі загадкі на беларуска-рускія амонімы. Затым з’явіліся «Побач з татам» (1988), «Тры чарадзеі» (1991), «Ехаў поўны воз дзівос» (1994), «Шые вожык кажушок», «Дзівосны свет» (1996) і інш.
Выйшлі кніжкі вершаў для дарослых: «Колер радасці» (1988), «Час надзеі» (1991), «Крутит время свои жернова» (2004), «Любі і помні» (2006), «Святое правіла…» (2008).
Пераклаў на беларускую мову кніжкі «Дапаможаш ты — табе дапамогуць» (афганскія народныя казкі), «Залатая ракавінка» (кітайскія народныя казкі), «Дванаццаць месяцаў» С. Маршака, «У заапарку» М. Гелера, раманы С. Лагерлёфа «Пярсцёнак Лёвеншольдаў», В. Скота «Квенцін Дорвард», М. Сервантэса «Дон Кіхот», некаторыя творы В. Біянкі, Я. Пермяка, Л. Махмудава, X. К. Андэрсена, братоў Грым і іншых.
Чыталішча
Чыталішча (чита́лище) — характэрная толькі для Балгарыі грамадская ўстанова культуры, якае мае вучэбна-асветніцкія функцыі і садзейнічае самадзейнасці.
Часцей за ўсё ў ім маецца публічная бібліятэка, арганізуюцца курсы тэатра, школы танцаў, музыкі і замежных моў, а таксама клубаў па інтарэсам.
Назва паходзіць ад балгарскага дзеяслова чета (Чытаю, чытаць), прычым читалище перакладаецца як месца для чытання (чыталішча).
Асноўнае прызначэнне чыталішча — аб'яднаць як мага больш формаў культурна-асветніцкай дзейнасці ў адным месцы. Так як усе мерапрыемствы праводзяцца ў розныя дні тыдня і ў розны час сутак, то для ўсіх мерапрыемстваў цалкам хопіць аднаго піяніна і аднаго камплекта музычных інструментаў, якія выкарыстоўваюцца па чарзе для навучання дзяцей, для танцаў, харавога выканання песень і г. д. Той жа самы прынцып прымяняецца для артыстычных касцюмаў і іншага тэатральнага і мастацкага рэквізіту.
Адзінае аднафункцыянальнае памяшканне — гэта бібліятэка, хоць у некаторых выключных выпадках у ёй праводзяцца ўрокі або ціхія заняткі.
Першыя формы чыталіштнай дзейнасці ўзніклі ў Балгарыі ў 1856 годзе ў гарадах Свіштаў, Лом і Шумны. Цяпер (студзень 2016 г.) у Балгарыі дзейнічаюць 3614 чыталішчы.
Нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт Украіны «Кіеўскі політэхнічны інстытут імя Ігара Сікорскага»
Нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт Украіны «Кіеўскі політэхнічны інстытут імя Ігара Сікорскага» (Національний технічний університет України «Київський політехнічний інститут імені Ігоря Сікорського») — вышэйшая навучальная ўстанова інжынернага профілю, даследчы ўніверсітэт, заснаваны ў Кіеве ў 1898 годзе. На сённяшні дзень гэта самы вялікі ўніверсітэт Украіны па колькасці студэнтаў з шырокім спектрам спецыяльнасцяў і спецыялізацый для падрыхтоўкі спецыялістаў па тэхнічных і гуманітарных навуках.
Гісторыя
Кіеўскі політэхнічны інстытут быў створаны ў 1898 годзе ў складзе чатырох аддзяленняў: механічнага, інжынернага, сельскай гаспадаркі і хімічнага.
Першым дырэктарам КПІ 30 студзеня 1898 года быў прызначаны прафесар Віктар Львовіч Кірпічоў.
Навукова-метадычную дапамогу ў час станаўлення інстытута прадаставілі прадстаўнікі русcкой навукі, такія як Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў, Мікалай Ягоравіч Жукоўскі, Клімент Аркадзьевіч Ціміразеў.
На пачатку Вялікай Айчыннай вайны КПІ эвакуіраваны ў Ташкент, дзе функцыянаваў у складзе Сярэднеазіяцкага індустрыяльнага інстытута.
Пасля таго, як Украіна здабыла незалежнасць, указам прэзідэнта Украіны № 289/95 ад 8 красавіка 1995 года «Аб Кіеўскім політэхнічным інстытуце» яму быў прысвоены статус Нацыянальнага тэхнічнага універсітэта Украіны.
Загадам Міністра адукацыі і навукі Украіны ад 17 жніўня 2016 года № 992 «Аб прысваенні імя Нацыянальнаму тэхнічнаму ўніверсітэту Украіны» Кіеўскі політэхнічны інстытуту было прысвоена імя яго былога студэнта, выбітнага авіяканструктара ХХ стагоддзя Ігара Сікорскага.
Понтэ-Гардэна
Насельніцтва складае 193 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 87 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 39040. Тэлефонны код — 0471.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Беларуская пяхотная дывізія на Румынскім фронце
Беларуская пяхотная дывізія на Румынскім фронце — аўтаномнае беларускае ўзброенае фарміраванне. Створана на пачатку лютага 1918 года праз нацыяналізацыю вайсковых часцей было Рускай імператарскай арміі на аснове беларусізаванага 4-га армейскага корпуса з далучэннем да яго іншых беларусізаваных часцей Румынскага фронта. Інтэрніравана на пачатку сакавіка 1918 года.
Гісторыя
Нацыяналізацыяй часцей было Рускай імператарскай арміі на Румынскім фронце займалася інтарнацыянальная Нацыянальна-тэрытарыяльная дэмакратычная арганізацыя фронту з прадстаўнікоў-камісараў УНР, Арменіі, беларусаў, Малдовы, Польшчы, ад мусульман, Літвы, Эстоніі, ад казакаў, Грузіі і сібіракоў.
Беларусаў прадстаўляў Павел Данатавіч Манцэвіч.
Загадам № 133 ад 29 студзеня 1918 года памочнік аўгусцейшага галоўнакамандуючага арміямі Румынскага фронту, генерал ад інфантэрыі Шчарбачоў, стварыў Беларускую вайсковую камісію па арганізацыі беларускіх вайсковых часцей на Румынскім фронце. Старшыня камісіі — генерал-маёр Іосіф Пажарскі. Камісія падпарадкоўвалася Цэнтральнай беларускай вайсковай радзе ў Менску.
Загадам № 1362 ад 14 студзеня 1918 года беларусізаваны 6-ы Таўрогенскі пагранічны конны полк, усе эскадроны расквартэраваны у вёсках Боўгарцы i Табакі. Полк пераназаны ў 1-ы гусарскі беларускі нацыянальны полк.
Загадам № 1399 ад 21 студзеня 1918 года беларусізаваны 4-ы армейскі корпус у складзе 30-й i 40-й пяхотных дывізый з артылерыяй, штаб корпусу, усе дапаможныя часці i ўстановы, 43-я дывізія з артылерыяй i прыдадзенымі дывізіі ўстановамі i 26-е аўтабранявое аддзяленне. Усе афіцэры-беларусы i салдаты-беларусы пераводзіліся з 4-й i 6-й армій ў 4-ы армейскі корпус, а з 8-й i 9-й армій ў 43-ю пяхотную дывізыю. Нацыянальным камісарам корпуса прызначаны паручнік Тодар Данілюк. У корпусе (у 4-м?) налічвалася каля 500 чалавек (толькі?).
Загадам № 1407 ад 23 студзеня 1918 года беларусізаваны 357-я Віцебская дружына i 401-я Мінская дружына.
Загадам № 1436 ад 2 лютага 1918 года з 4-га армейскага корпуса пачалося фарміраванне Беларускай дывізіі на тэрыторыі Малдаўскай Рэспублікі і Румыніі.
Планавалася перавесці Беларускую пяхотную дывізію і яе матэрыяльную частку ў лютым 1918 года ў Менск на падтрымку 1-га Менскага беларускага палка для абароны Менск ад палякаў і немцаў, але гэта не здзейснілася, бо раней Румынія заключыла сепаратны мір з Германіяй, абавязаўшыся не дазваляць пераброскі часцей з Румынскага фронта на іншыя франты. Беларуская пяхотная дывізія была інтэрніравана ў Румыніі.
Пазней Рада БНР вяла перапіску з Каралеўствам Румынія, каб вярнуць маёмасць дывізіі ў Беларусь.
Якуты (Дзяржынскі раён)
Яку́ты (, Якуты) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Комаў
Комаў — прозвішча.
Спіс вуліц Стоўбцаў
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Стоўбцы
Ключ 67
Ключ 67 文 (піньінь wén) са значэннем «пісьмо» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 34 ключоў, якія складаюцца з чатырох рыс. У слоўніку Кансі налічваецца 26 іерогліфаў з 49,030 гэтым ключом.
Старажытны знак адлюстроўваў чалавека з татуіроўкай на грудзях. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «пісьменнасць», «літаратура», «культура».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў.
Ceraceomyces
Ceraceomyces  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1972 годзе.
Класіфікацыя
Род Ceraceomyces налічвае 28 відаў:
Старыя Ляды
Стары́я Ля́ды (, Старые Ляды) — былы пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Новаялчанскага сельсавета.
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (15 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідаваны 20 жніўня 2008 года.
Размяшчэнне
У 42 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 3 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі — Оўруч — Палтава), 161 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.
Гісторыя
Вядомая з XIX стагоддзя як вёска Ляды ў Савіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Напачатку 1920-х гадоў вёска Ляды падзялілася на 2 — Старыя Ляды і Новыя Ляды. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасні 1943 года фашысты спалілі 26 двароў. Уваходзіла ў склад саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).
Музычны завулак (Мінск)
Музы́чны заву́лак (ранейшыя назвы — Петрапаўлаўскі завулак, з 1882 года Музыканцкі завулак ) — завулак у Верхнім Горадзе, у Цэнтральным раёне горада Мінска. Праходзіць ад вуліцы Герцэна да Зыбіцкай. Нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Герцэна.