cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Рыгоравіч Солапаў
Біяграфія
Скончыў у 1955 годзе Маскоўскі музычна-педагічны інстытут імя Гнесіных. Пасля дэмабілізацыі ў Беларусі, з 1948 года ў Брэсце. Скончыў Брэсцкае музычнае вучылішча, а ў 1951 годзе быў прызначаны яго дырэктарам. Выкладчык музычных навучальных устаноў, арганізатар калектываў мастацкай самадзейнасці, у т.л. сімфанічнага аркестра пры музычным вучылішчы (1950—1967), хору настаўнікаў (кіраўнік у 1961—1963 гадах) і інш.; у 1967—1970 гадах дырэктар Раснянскай дзіцячай музычнай школы Камянецкага раёна. З 1966 года ў Беларускай акадэміі музыкі (у 1973—1979 загадчык кафедры).
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1975 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.
Творчасць
Аўтар апрацовак і інструментовак для аркестраў і ансамбляў розных складаў, сольных п’ес, песень, рамансаў. Склаў вучэбна-педагагічны рэпертуар для баяна, акардэона, фартэпіяна, цымбалаў, у т.л. «Падручнік для класа цымбал» (1977), праграмы па класе баяна для музычнага каледжа пры Беларускай акадэміі музыкі і па ўводзінах у спецыяльнасць для музычных вучылішчаў. Даследуе праблемы прафесійнага выканальніцкага мастацтва і мастацкай самадзейнасці. Складальнік кнігі «І. І. Жыновіч ва ўспамінах сучаснікаў» (1997).
Крысційнанкаўпункі
Крысційнанкаўпункі (Kristiinankaupunki) — горад у правінцыі Пох’янмаа ў Фінляндыі. Насельніцтва — 7143 чалавек (2011). Горад займае плошчу 1.678,99 км², з якіх водная паверхня складае 14,66 км² і мора — 981,79 км². Шчыльнасць насельніцтва — 10,47 чал./км².
Далідавічы
Далі́давічы (, Далидовичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета.
Натан Кая
Натан Кая (Nathan Cayo; нар., Канада) — канадскі баскетбаліст, лёгкі форвард.
Кар’ера
У верасні 2022 года падпісаў кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».
Свята-Успенская царква (Зарава)
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Церковь Успения Пресвятой Богородицы) — праваслаўная царква ў в. Зарава Хіславіцкага раёна Смаленскай вобласці.
Гісторыя
Царква была пабудавана за сродкі Барыса Аляксандравіча Энгельгарта, у якога ў вёсцы Пячэрская Буда мелася сядзіба і бровар.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі царква апынулася ў складзе в. Зарава.
Царква пасля вайны не аднаўлялася.
Акрамя царквы захаваўся бровар і сядзібны парк.
Рэгбі-7 на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па рэгбі-7 на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся на стадыёне «Дэадору» ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 11 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 12 мужчынскіх і 12 жаночых зборных па 12 спартсменаў у кожнай. Гэта былі першыя Алімпійскія гульні, на якіх праводзіліся спаборніцтвы па рэгбі-7, аднак раней Алімпійскія гульні ўключалі ў сябе спаборніцтвы па рэгбі-юніён (апошні раз у 1924 годзе).
Франкавіла-Бізіа
Франкавіла-Бізіа (Francavilla Bisio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 458 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 59 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Віцебскае права
Віцебскае права — сістэма юрыдычных норм, якая замацавала аўтаномныя правы Віцебскай зямлі ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, а таксама рэгламентавала прававое становішча насельнікаў гэтай зямлі.
Было зафіксавана прывілеем 1503 года вялікага князя літоўскага і караля польскага Аляксандра, выдадзеным у сувязі з тым, што ранейшыя віцебскія прывілеі вялікіх князёў літоўскіх былі ўкрадзены. Нормы Віцебскага права выпрацаваны яшчэ ў часы Віцебскага княства. Князі, якія ўступалі на Віцебскі прастол, абавязаны былі выказаць згоду правіць паводле віцебскага права, што фіксавалася дагаворам. Пасля далучэння Віцебскага княства да Вялікага Княства Літоўскага нормы віцебскага права без значных змен гарантаваліся вялікімі князямі ВКЛ. Многія нормы прывілея 1503 года замацавалі статус Віцебскай зямлі як адасобленай аўтаномнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі. Напрыклад, ваяводу можна было прызначыць толька са згоды віцяблян, судзіць і караць апошніх належала ў Віцебску. Значнае месца ў прывілеі адведзена нормам, якія забяспечвалі маёмасныя і іншыя правы віцяблян. Віцебскае права мела істотнае значэнне ў прававой рэгламентацыі жыцця мясцовага насельніцтва. Прывілей 1503 года разам з іншымі абласнымі прывілеямі стаў крыніцай Статутаў ВКЛ.
Бінгемтанскі ўніверсітэт
Уваходзіць у сістэму Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Свята-Успенская царква (Зарава)
Архітэктура
Царква ўяўляе сабой трохнефны храм базілікальнага тыпу, які не распаўсюджаны сярод рускай храмавай архітэктуры. Верагодна, царква базілікальнага тыпу магла з’явіцца ў Зараве пад уплывам беларускіх зодчых.
Тэорыя грамадскага выбару
Тэорыя грамадскага выбару — адзін з раздзелаў эканомікі, які вывучае розныя спосабы і метады, з дапамогай якіх людзі выкарыстоўваюць урадавыя ўстановы ў сваіх уласных інтарэсах.
Метадалагічныя перадумовы тэорыі грамадскага выбару
Тэорыя грамадскага выбару распрацоўвалася ў метадалогіі неакласічнай эканамічнай тэорыі для вывучэння палітычных працэсаў і цяпер прэтэндуе на ролю «эканамічнай тэорыі палітыкі». Ідэі т.г.в. былі ўпершыню сфармуляваны ў канцы XIX ст. прадстаўнікамі італьянскай школы дзяржаўных фінансаў (М. Панталеоні, У. Маццола). Далей т.г.в. распрацоўвалася ў шведскай школе (К. Віксель, Э. Ліндаль). Аб'яднанне гэтых плыняў адбылося з 1960-х гг. у Вірджынскай школе эканамічнай тэорыі (Дж. Б'юкінен) як галіна эканамічнай навукі, якая вывучала праблемы падання грамадскіх выгод (г.в.) з пункту гледжання падаткаабкладання і дзяржаўных выдаткаў. Разглядаюць тры метадалагічныя асаблівасці т.г.в.: 1) для апісання паводзін чалавека ў палітычнай сферы выкарыстоўваюцца гіпотэзы неакласічнай эканамічнай тэорыі (прытрымлівання асабістаму інтарэсу, паўнаты і транзітыўнасці пераваг, рацыянальнай максімізацыі мэтавай функцыі); 2) працэс выяўлення пераваг індывідаў разумееца ў тэрмінах рыначнага ўзаемадзеяння (адносіны паміж людзьмі ў палітычнай сферы можна апісаць у паняццях узаемавыгоднага абмену); 3) падчас даследвання ставяцца пытанні з неакласічнай тэорыі коштаў (аб існаванні і стабільнасці палітычнай раўнавагі).
Грамадскі выбар ва ўмовах прамой дэмакратыі
Лагічны пункт выйсця ў т.г.в. — гэта праблема калектыўнага падання г.в., якія адрозніваюцца дзвюма спецыфічнымі якасцямі: 1) неканкурэнтанасцю ў спажыванні (спажыванне г.в. адным індывідам не вядзе да паніжэння ўзроўню карыснасці ад яго спажывання іншымі); 2) невыключнасць у спажыванні (калі г.в. ужо вытвараная, яна робіцца дасяжнай для ўсіх членаў грамадства незалежна ад таго, колькі з іх фінансавалі яго вытворчасць). Калі фінансаванне вытворчасці г.в. з’яўляецца добраахвотным, аб’ём іх падання ніжэй за аптымальны («праблема безбілетніка» — людзі схільныя да ўхілення ад сваёй долі выдаткаў, паколькі чакаюць, что гэтыя сродкі пададуць іншыя). Рацыянальны шлях вырашэння гэтай праблемы — у выпрацоўцы працэдуры прыняцця абавязковых рашэнняў аб удзеле членаў грамадства ў фінансаванні г.в. Калі перавагі людзей да дадзенай г.в. адрозніваюцца, аптымальнай з’яўляецца працэдура галасавання з выкарыстаннем працэдуры адзінагалоснага ўхвалення рашэнняў аб аб’ёме падання г.в. і размеркаванні адпаведных выдаткаў (сфармуляваў К. Віксель). Аптымальным правілам прыняцця рашэнняў у канкрэтным выпадку з’яўляецца такое правіла галасавання, калі мінімізуецца ўзровень сукупных выдаткаў. Аднак няма падстаў для меркавання, што гэты мінімум будзе дасягнуты пры выкарыстанні правіла простай большасці галасоў: хаця правіля большасці галасоў можа аказацца аптымальным ва ўмовах прыняцця рашэння аб паданні адной г.в., калі прымаецца рашэнне аб выбары паміж разнымі г.в., яно можа прывесці да праблемы цыклічнасці галасавання (т.зв. «парадокс Эрраў» ці парадокс галасавання; вынайдзены Кандарсэ ў 1785 г.). Тады калектыўныя перавагі аказваюцца нетранзітыўнымі (г.зн. што, калі індывід аддае перавагу першай г.в. перад другой і другой перад трэцяй, з гэтага не вынікае, што ён аддасць перавагу першай г.в. перад трэцяй), а прыняцце рашэння большасцю галасоў вядзе да «зацыклівання» працэсу галасавання. Тут робіцца магчымым т.зв. працэдурнае маніпуляванне (індывіды з правам фармулявання пытанняў, вызначэння паслядоўнасці іх вынясення на галасаванне і кантролю за іншымі бакамі працэдуры, аказваюцца ў стане дабіцца карысных для сябе рашэнняў). Т.ч., мадэлі падання г.в. ва ўмовах прамой дэмакратыі (г.зн. пры агйльным галасаванні) дазваляюць сфармуляваць фундаментальныя правілы прыняцця калектыўных рашэнняў, але ў большасці жыццёвых сітуацый прыняцце рашэнняў адбываецца ў вялікіх групах, дзе беспасрэднае выяўленне пераваг па кожным пытанні праз галасаванне вядзе да істотных выдаткаў. Таму ў грамадстве выкарыстоўваюцца механізмы прадстаўнічай дэмакратыі.
Грамадскі выбар ва ўмовых прадстаўнічай дэмакратыі
Найпрасцейшая мадэль выбару ва ўмовах прадстаўнічай дэмакратыі (г.зн. пры дэлегацыі ўлады абмежаванай колькасці прадстаўнікоў) уключае дзве партыі-канкурэнты за галасы выбаршчыкаў. Тут дзейнічае тэарэма аб «медыянным (сярэднім) выбаршчыку» Э. Даўнса, згодна з якой пры наяўнасці аднаго галоўнага пытання і шэразе іншых умоў аптымальнай стратэгіяй партый з'яўляецца арыентацыя на медыяннага (г.зн. сярэдняга) выбаршчыка. Але справядлівасць гэтай тэарэмы залежыць ад спецыфічнай формы размеркавання пераваг выбаршчыкаў. Больш скаладаны выпадак здараецца тады, калі г.в. для адной групы выбаршчыкаў з'яўляецца антывыгодай для іншай групы. Пры бімадальным размеркаванні выснова аб сыходжанні пазіцый партый-канкурэнтаў недарэчная. Пры полімадальным размеркаванні пераваг выбаршчыкаў за падтрымку будзе канкураваць столькі партый, колькі лакальных максімумаў мае функцыя размеркавання пераваг членаў грамадства. Ускладненне мадэляў прыняцця рашэнняў ва ўмовах прадстаўнічай дэмакратыі звязана з пашырэннем лічбы суб'ектаў-удзельнікаў працэсу прыняцця рашэння, а таксама з улікам матываў іх паводзін. Выпрацоўка палітычных рашэнняў мадэлюецца ў рыначных тэрмінах, і ўводзіцца катэгорыя палітычных рынкаў, аб'ектам абмену на якіх з'яўляюцца: мерапрыемствы эканамічнай палітыкі, чыннікі палітычнай падтрымкі (галасы выбаршчыкаў, унёскі ў перадвыбарчыя фонды і г.д.). Суб'екты палітычнага рынку — гэта выбаршчыкі (1), члены груп ціску (2), а таксама палітыкі (3) і чыноўнікі (4), якія прымаюць палітычныя рашэнні. (1) З пункту гледжання тэорыі рацыянальнага выбару, выбаршчыкі прымуць удзел у галасаванні толькі тады, калі чаканыя выгады перавысяць выдаткі. Памер выгадаў роўны прыросту дабрабыту ў выніку прыходы да ўлады найбольш прывабнай партыі, памножаны на тое, што голас дадзенага выбаршчыка будзе вырашальным. Выдаткі — гэта згублены час, выдаткі на транспарт і г.д. Найчасцей выдаткі больш за выгоды, таму рацыянальная стратэгія выбаршчыка — гэта рацыянальны абсентэізм (неўдзел) і рацыянальны абскурантызм (няведанне) што да набыцця інфармацыі пра праграмы партый. Верагоднасць удзелу выбаршчыкаў у выбарах будзе расці, калі: 1) павялічваецца розніца паміж выгадамі ад перамогі найбольш прывабнай і другой па прывабнасці партый («выбарчы дыферэнцыял»); 2) расце невызначанасць вынікаў выбараў (расце вырашальнасць голасу); 3) скарачаюцца выдаткі на галасаванне (адведзены час).
Тэорыі, заснаваныя на канцэпцыях грамадскага выбару
Тэорыя канстытуцыйнага выбару займаецца вывучэннем заканамернасцей выбару абмежаванняў, у рамках якіх ажыццяўляецца эканамічная і палітычная дзейнасць (традыцыйная эканамічная тэеорыя і т.г.в. вывучаюць выключна выбар у рамах ужо зададзеных абмежаванняў. Падстава гэтай тэорыі — уяўленне аб дзвюх стадыях функцянавання кантрактарнай (г.зн. дамоўнай) грамадскай сістэмы. Першая стадыя закладвае фундмаент эканамічных і палітычных адносін паміж людзьмі праз фіксацыю і абарону праў уласнасці і правіл выпрацоўкі калектыўных рашэнняў аб вытворчасці г.в. На другой стадыі эканамічныя суб'екты ўступаюць у беспасрэдны абмен. Сутнасць кантракта — у тым, каб падвысіць дабрабыт ва ўсім грамадстве за кошт выразнага вызначэння і эфектыўнай абароны праў уласнасці. Іншыя важныя паняткі — «дзяржава-абаронца» і «дзяржава-вытворца» (Дж, Б'юкінен, 1975): першае ўзнікае на канстытуцыйнай стадыі і нясе адказнасць арбітра за абарону правоў індывідаў, тады як другое з'яўляецца на постканстытуцыйнай стадыі і выконывае ролю органа, пасродкам якога индывіды забяспечваюць сябе г.в. Максімальнае задавальненне патрэб індывідаў забяспечваецца адзінагалоссем на канстытуцыйнай стадыі і прычынай няпэўнасці наконт выніку галасавання. Ключавая праца — «Разлік згоды» (Дж. Б'юкінен, Г. Талак). Высновы тэорыі датычацца абмежавання дзяржавы ў бюджэтнай сферы і памеру рэсурсаў, якія праз яе пераразмяркоўваюцца (Дж. Брэнан, Дж. Буханан).
Тэорыя палітычнага дзелавога цыклу разглядае дзейнасць суб'ектаў прыняцця палітычных рашэнняў у якасці крыніцы цыклічных ваганняў у эканоміцы. Найпапулярнейшую мадэль падаў У. Нордхаўз (1975): мяркуецца, што мэтай палітычных партый з'яўляецца перамога на выбарах, а папулярнасць кіруючай партыі напроста залежыць ад стану эканомікі ў перыяд перад выбарамі. Таму нібыта перад выбарамі назіраецца невялікае паскарэнне эканамічнага роста праз курс кіруючай партыі, а пасля выбараў — паніжэнне (цыклічны працэч). Гэтая мадэль абапіраецца на здагадку аб «блізарукіх» паводзінах выбаршчыкаў, а ключавую ролю тут грае большая інфармаванасць палітыкаў адносна эканамічнай палітыкі. Альтэрнатыўную мадэль распрацаваў Д. Гібс (1977), згодна з якім характар эканамічнай палітыкі залежыць ад ідэалагічнага напрамку кіруючай партыі: левыя зацікаўлены ў барацьбе з беспрацоўем, правыя — у падтрымцы буйнога бізнесу. Таму цыклічныя ваганні ў эканоміцы генеруюцца зменай правых і левых пру ўладзе. Больш дасканалыя мадэлі таксама ўкючаюць адаптацыю рынку да змены ўраду.
Тэорыя эндагеннага вызначэння эканамічнай палітыкі разглядае ўсе мерапрыемствы дзяржаўнай эканамічнай палітыкі як эндагенныя для эканоміка-палітычнай сістэмы, паколькі іх вызначэнне ажыццяўляецца пад уплывам запытаў суб'ектаў палітычнага рынку, якія адначасова з'яўляюцца эканамічнымі суб'ектамі. Галоўная ўвага надаецца вывучэнню паводзін суб'ектаў палітычнага рынка, якія імкнуцца максімізаваць уласныя мэтавыя функцыі, і інфармацыйных і інстытуцыйных абмежаванняў гэтых паводзін. Пэўны параметр дзяржаўнай палітыкі разглядаецца як эндагенны (г.зн. унутранага паходжання), калі яго выбар можна растлумачыць рацыянальнымі максімізуючымі паводзінамі груп ціску і суб'ектаў прыняцця палітычных рашэнняў (упершыню гэта зрабілі Дж. Сціглер, С. Пільзмен). Прыходзяць да аналізу эканамічна-палітычнай раўнавагі. Аптымальныя з'яўляецца такое значэнне параметру эканамічнай палітыкі, пры якім максімальнае скарачэнне папулярнасці роўнае яе максімальнаму прыросту. Канцэптуальна тэорыя даказала супярэчнасць паміж эканамічнай эфектыўнасцю ў класічным разуменні і палітычнай эфектыўнасцю, умовай якой з'яўляецца максімізацыя кожнай катэгорыяй суб'ектаў палітычнага рынку сваёй мэтавай функцыі ва ўмовах абмежаванняў, якія накладаюць аналагічныя паводзіны іншых суб'ектаў: «нябачная рука» эканамічнага рынку спрыяе павялічэнню дабрабыту народаў, а «нябачная нага» палітычных — яго паніжэнню (выраз С. Мэгі).
Тэорыя палітычнай рэнты надае ўвагу таму, што мэтай удзелу эканамічных суб'ектаў у палітычнай дзейнасці можа з'яўляцца атрыманне спецыфічных пераваг, якія забяспечваюць ім рэнтавыя (г.зн. вышэй за канкурэнтны ўзровень) прыбыткі на чыннікі вытворчасці ў іх пасяданні. Гэтыя рэнтавыя прыбыткі — «палітычная рэнта» (Э. Кругер, 1974), а дзейнасць па іх атрыманні — «пошук палітычнай рэнты». Частку рэсурсаў суб'екты гаспадарання выдаткуюць на дзейнасць па стварэнні прыбытку, а частку — на пошук палітычнай рэнты (праз лабіраванне) «распыленне палітычнай рэнты» (Г. Талак). Палітычная рэнта для адных суб'ектаў азначае негатыўную рэнту для іншых, таму тыя другія могуць займацца «дзейнасцю па пазбяганню рэнты». Калі велічыня рэсурсаў на лабіраванне занадта перавышае рэальныя прыбыткі, узнікае сітуацыя «чорнай дзюркі дзяржаўнага рэгулявання». Ёсць тры ўзроўні пошуку палітычнай рэнты: 1) лабіраванне суб'ектамі карыснай эканамічнай палітыкі і барацьба за прывілеі; 2) канкурэнцыя за заняцце пасад па вызначэнні эканамічнай палітыкі і яе ажыццяўленні; 3) пранікненне суб'ектаў у галіны, дзе існуе станоўчая палітычная рэнта. Такім чынам, тэорыя высвятляе матывы дзейнасці груп ціску і суб'ектаў прыняцця палітычных рашэнняў і дае сродкі для ацэнкі эфектыўнасці дзяржаўных інстытутаў эканамічнай палітыкі.
Эканамічная тэорыя палітычных інстытутаў спалучае т.г.в. і неаінстытуцыйную эканамічную тэорыю і займаецца праблемамі інстытуцыйнай арганізацыі працэсу прыняцця палітычных рашэнняў. Разглядаюцца праблемы транзакцыйных выдаткаў, асаблівасці кліенцкіх адносін, пытанні нетранзітыўнасці калектыўных пераваг. Пастулююцца рацыянальныя паводзіны суб'ектаў, а інстытуты вызначаюцца як спецыфічныя правілы і працэдуры выпрацоўкі рашэнняў, таму вынік працэсу прыняцця палітычных рашэнняў разглядаецца як структурна дэтэрмінаваная раўнавага (К. Шэпсле, Б. Вайнгаст), г.зн. абумоўленыя існуючымі інстытуцыйнымі механізмамі. Ключавое значэнне для вызначэння асаблівасцей функцыянавання палітычных рынкаў мае даследванне структуры органаў улады і падзелу паўнамоцтваў паміж імі. Альтэрнатыўныя працэдуры разглядання законапраектаў (адсюль — магчымасць логролінгу як практыка гандлю галасамі ў Сенаце ЗША) (Э. Брэтан, 1993), спецыфічныя аспекты дзейнасці розных катэгорый суб'ектаў палітычных рашэнняў у рамах палітычнага і тэхнічна-адміністрацыйнага шляхаў прыняцця рашэнняў (Дж. Фінгер, 1982). Таксама вывучаецца роля палітычных інстытутаў як запасаў капітала для стабільнага струменю палітычных рашэнняў, а значыць, пэўны набор кропак структурна дэтэрмінаванай раўнавагі. Інвестыцыі, скіраваныя на змену дадзенага запасу, непазбежна звязаныя з няпэўнасцю адносна новага набору гэтых кропак, што дазваляе ацаніць патэнцыял эканамічнага росту ў розных краінах (Т. Эгертан, 1995). У рамах тэорыі менавіта палітычныя інстытуты абмяжоўваюць вытворчае выкарыстанне гаспадарчых рэсурсаў (мяжа сацыяльных магчымасцей вызначае рэальныя магчымасці выкарыстання патэнцыялу эканамічнай сістэмы). Таму можна ідэнтыфікаваць напрамкі, па якіх рэформа палітычных інстытутаў можа ўплываць на пашырэнне эканамічных магчымасцей краіны: стварэнне эфектыўных палітычных інстытутаў набліжае мяжу сацыяльных магчымасцей да мяжы транзакцыйных (1), а стварэнне новых эканамічных механізмаў — мяжу транзакцыйных магчымасцей да мяжы вытворчых.
Суадносіны паняццяў
Common interest = Агульны інтарэс; Median-voter theorem (D. Black) = Тэарэма медыяннага выбаршчыка; Preference = Перавага; Public good = Грамадская выгода; Rent-seeking (A. Krueger) = Пошук рэнты; Self interest = Уласны інтарэс; Unanimous consent = Адзінагалоснае ўхваленне
Група Ханжанкова
Група Ханжанкова — падпольная маладзёвая антысавецкая суполка, якая дзейнічала ў Мінску ў 1962—1963 гадах.
Перадумовы
Сяргей Ханжанкоў паходзіў з сям’і былых палітвязняў (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929 годзе). Пасля 1956 года бацьку было дазволена пакінуць Магаданскую вобласць, і сям’я пераехалі ў Мінск. Тут Сяргей скончыў дзесяцігодку і паступіў у Беларускі палітэхнічны інстытут. Вопыт бацькоў, аповеды старэйшых, асабліва колішніх вязняў ГУЛАГу, дух вальнадумства ў нядоўгую хрушчоўскую адлігу, радыёстанцыі вольнага свету, голас якіх з цяжкасцю прабіваўся праз савецкія глушакі — усё гэта не магло не паўплываць на ўражлівую натуру юнака.
Дзейнасць
Вясной 1962 года Ханжанкоў знаходзіць у Мінску некалькіх аднадумцаў. Вырашылі пачаць з падрыву «Радыёстанцыі №3», а прасцей кажучы — радыёглушака, што дзвюма металічнымі мачтамі ўзвышаўся паміж вуліцамі Даўгабродскай і Чырваназорнай і быў найвыразнейшым сімвалам савецкага рэжыму. Ханжанкоў распрацаваў схему падрыву глушака, і падземнікі пачалі збіраць снарады і міны, што засталіся з мінулай вайны, назапашвалі друкарскі шрыфт для друкавання ўлётак, вялі антыкамуністычную агітацыю сярод сяброў і знаёмых, спрабавалі займець агнястрэльную зброю.
Арышт
27 траўня 1963 года ўдзельнікі падпольнай арганізацыі былі арыштаваныя. Да гэтага прыклаў руку правакатар К. Чатыры месяцы доўжылася следства. 7 кастрычніка 1963 года Сяргей Ханжанкоў і Віктар Храпавіцкі па абвінавачанні «ў спробе здзейсніць дыверсію і ў правядзенні антысавецкай агітадыі і прапаганды» былі асуджаныя да зняволення на 10 гадоў кожны, Георгій Сярогін — на 8 гадоў. Сяргей Ханжанкоў адмовіўся пісаць просьбу аб памілаванні і быў высланы ў канцлагер у Мардовіі (пас. Сасноўка). Сулагернікамі былі вядомыя дысідэнты Сіняўскі, Даніэль, Галанскоў, Кузняцоў, Гінзбург, а таксама беларускія нацыяналісты, у тым ліку вядомы дэсантнік Цімох Вострыкаў.
Гогаліў (Радэхіўскі раён)
Гогаліў (Го́голів) — вёска ў Радэхіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Купон (філатэлія)
Купо́н (label, coupon або tab ) — частка марачнага аркуша, аддзеленая ад паштовых марак перфарацыяй або вузкім белым полем у беззубцовых марак. Купон не з'яўляецца знакам паштовай аплаты, не мае наміналу і слова «Пошта». Ён узнікае або праз спецыяльнае размяшчэнне марак у аркушы, або з мэтай паведамлення дадатковай інфармацыі ці дэкаратыўнага афармлення маркі. Купоны бываюць гарызантальныя (збоку), вертыкальныя (зверху або знізу) і прамежкавыя (пасярод марак).
Гісторыя і апісанне
Маюцца розныя версіі паходжання купона.
У адпаведнасці з першай, купоны з'явіліся для зручнасці падліку марак у прадажным марачным аркушы, колькасць якіх павінна была быць круглай. Калі па ўмовах друку (памер аркуша і памер маркі) гэтага не атрымлівалася, лішнія марачныя месцы займалі купоны. Напрыклад, калі на аркушы былі 42 асобнікі (6 × 7), друкавалі 40 марак і 2 купоны. Радзей купон атрымлівалі з паласы паперы (поля), што аддзяляла сектары ў тыпаграфскім аркушы, напрыклад, на марцы СССР з партрэтам А. С. Грыбаедава 1959 г. або праз дадатковую лінію перфарацыі на шырокім полі аркуша — на некаторых марках СССР серыі «25-годдзе першынцаў савецкай індустрыі» 1958 г.
Купон таксама часам адрываўся падчас праходжання паштовым адпраўленнем пошты (гашэння).
На купоне таксама размяшчаліся ўмовы дастаўкі карэспандэнцыі, напрыклад, дастаўляць або не дастаўляць у выхадныя і святочныя дні (своеасаблівая інструкцыя для паштальёнаў).
Купоны, якія выкарыстоўваліся для падліку марак у аркушы, першапачаткова былі пустымі — на іх адсутнічалі надпісы або малюнкі, але потым гэтыя месцы сталі выкарыстоўваць для нанясення розных знакаў, малюнкаў, тэкстаў службовага, рэкламнага або дэкаратыўнага характару. У сучаснасці аформлены купон з'яўляецца дадаткам да зместу малюнка або тэксту на паштовай марцы, з якой ён надрукаваны. Марачныя аркушы з купонамі друкуюцца ў многіх краінах.
Філатэлістычныя аспекты
Марка з асобным купонам захоўвае ўсе ўласцівасці знака паштовай аплаты, аднак у філатэлістычных калекцыях гэта жа марка з купонам ацэньваецца вышэй. Купон, аддзелены ад маркі, не мае ніякай каштоўнасці — ні намінальнай, ані філатэлістычнай.
Цікавыя факты
Купоны дзяржаўнай пошты ў розны час у розных краінах выкарыстоўваліся для палітычнай і рэлігійнай прапаганды, размяшчэння паэтычных і празаічных тэкстаў, інфармацыі аб будучых падзеях, рэкламы і нават як латарэйныя білеты.
Катаванне музыкай
Музыка неаднаразова выкарыстоўвалася ў якасці катавання ці моцнага псіхалагічнага ўздзеяння на палонных. Пры гэтым сваю ролю грае як гучнасць музыкі (акустычны ўдар), так і яе агрэсіўнасць, працягласць і культурная непрымальнасць для ахвяры.
Да музычных катаванняў звятраюцца агенты ЦРУ ЗША у адносінах да падазраваных у тэрарызме ці прыхільнікам іракскага супраціўлення. У якасці прылады мукі выкарыстоўваецца звычайна цяжкі рок, але ёсць звесткі і аб ужыванні ў якасці катаванняў запісаў поп-музыкі.
Падобны метад катаванняў ўжываўся ў турмах Абу-Грэйб і Гуантанама. Самі супрацоўнікі ЦРУ лічаць гэтую методыку ня катаваннем, а толькі больш жорсткімі метадамі допыту.
Методыка ўздзеяння
Зняволеным ўключаюць музыку на лімітавай гучнасці, у тым ліку па начах, лішаючы іх сну. У начны час катаванне звычайна суправаджаецца асвятленнем камер яркімі пражэктарамі. Па словах крыніцы з ФБР, у Гуантанама ўжывалася наступная тактыка: на працягу 16 гадзін зняволеных прымушалі слухаць гучную музыку, затым наступалі чатыры гадзіны абсалютнай цішыні і цемры.
Большасць заключаных Гуантанама і Абу Грэйб — арабы, якія ніколі не чулі заходняй цяжкай музыкі. У арабскіх краінах яна мала распаўсюджана і непапулярна, а ў шэрагу краін нават афіцыйна забаронена, таму сутыкненне з агрэсіўнай музыкай дадаткова выклікае ў ахвяр культурны шок.
Бініям Махамед, былы палонны амерыканскай турмы ў Афганістане, распавядаў: «На працягу 20 сутак нас прымушалі слухаць гучную музыку, днём і ноччу. Людзі крычалі і біліся галовамі аб сцены. Многія схадзілі з розуму.»
Меркаванні музыкаў
Музыкі, чые запісы выкарыстоўваліся ў якасці катаванняў, не былі інфармаваныя пра гэта і даведваліся з газет. На думку газеты «The Guardian», гэтя можа быць парушэннем аўтарскіх правоў, і музыкі маюць права патрабаваць выплаты ганарараў.
Некаторыя музыкі ўспрынялі вестку з іроніяй. «Мы мучалі сваіх бацькоў і жонак нашай музыкай шмат гадоў. Чаму бы і не іракцаў?» пажартаваў Джэймс Хэтфілд з Metallica. Бубнач гурта Deicide Стыў Эшэйм усумніўся, што музыку можна назваць катаваннем. «Гэтыя людзі — не дзяўчаты з нядзельнай школы. Яны свядомыя воіны, гатовыя памерці за сваю справу. Яны павінны ўмець устойліва выносіць гэта. Калі б мяне пасадзілі ў Гуантанама і прымусілі слухаць гучную музыку, я б засмяяўся: і гэта ўсё, што вы можаце супраць мяне?»
Спіс з 33 музычных кампазіцый і выканаўцаў, якія выкарыстоўваюцца для атрымання паказанняў у турме Гуантанама, быў апублікаваны у 2008 годзе брытанскім аддзяленнем праваабарончай арганізацыі Reprieve у рамках праекту Zero dB, прысвечанаму 60-годдзю Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека. Ён атрымаў мянушку «Лепшыя хіты Гуантанама».<sup class="" style="white-space: nowrap">[вызначальнасць факта?]
Арбітальны апарат
Арбітальны апарат — гэта беспілотны касмічны апарат для даследавання планеты або іншага нябеснага цела з арбіты вакол гэтага цела.
Прызначэнне
Арбітальныя апараты пры дапамозе дыстанцыйных метадаў (аптычных, радыёфізічных і г.д.) могуць даследаваць значную частку планеты (тады як пасадачныя модулі і планетаходы атрымліваюць больш падрабязныя дадзеныя аб атмасферы і паверхні, але толькі ў раёне месца пасадкі). Найлепшым з’яўляецца выкарыстанне арбітальнага апарата ў спалучэнні са спускальным. У такім выпадку сабраныя імі дадзеныя дапаўняюць адзін адное.
Спіс арбітальных апаратаў
Паспяхова працавалі (ці працуюць) арбітальныя апараты, у адпаведнасці з аб’ектамі іх вывучэння (у парадку запуску):
Астэроіды
NEAR Shoemaker Запушчаны NASA у 1996 годзе да астэроід Эрас. Стаў першым штучным спадарожнікам астэроіда і першым апаратам, які здзейсніў пасадку на астэроід. Па шляху да Эраса даследаваў астэроід Мацільда. Працаваў да 28 лютага 2000 года.
Месяц
Запушчаны 22 кастрычніка 2008 года з індыйскай стартавай пляцоўкі Шрыхарыкота. 12 лістапада 2008 года выведзены на разліковую калямесяцавую арбіту. Сярод задач — пошук карысных выкапняў і запасаў лёду ў палярных рэгіёнах Месяца, а таксама складанне трохмернай карты паверхні. Запуск адбыўся 19 чэрвеня 2009 года. 23 чэрвеня 2009 г. апарат выйшаў на месяцавую арбіту. Плануемы тэрмін асноўнай місіі — 1 год, дадатковай — да 5 гадоў. У задачы апарата ўваходзіць :
Юпітэр
Апарат быў запушчаны ў 1989 гаду і працаваў да 2003 года, правёўшы мноства даследаванняў Юпітэра і яго спадарожнікаў. Стаў адзіным апаратам, які выйшаў на арбіту Юпітэра, які вывучаў гэтую планету доўгі час і які скінуў ў яе атмасферу спускальны зонд.
Вячэра
Вячэра — апошні прыём ежы ў канцы дня, як правіла вечарам ці ноччу. Вячэра з'яўляецца адным з асноўных прыёмаў ежы. Таксама вячэрай называюць саму ежу, прыгатаваную для вячэрняга прыёму ежы.
Грыцэволя
Грыцэволя (Грицево́ля) — вёска ў Радэхіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нурмес
Нурмес (Nurmes) — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі, у правінцыі Паўночная Карэлія (Усходняя Фінляндыя), на паўночным беразе возера Піелінен. Насельніцтва муніцыпалітэта — 8573 чалавек, а плошча — 1854,82 км², з якіх 253,71 км² займае водная паверхня. Музей.
Грасіёза
Грасіёза (Graciosa) — востраў у цэнтральнай групе Азорскіх астравоў у Атлантычным акіяне. Плошча - 60,84 км². Насельніцтва (2011 г.) - 4 391 чал.
Геаграфія
Востраў Грасіёза знаходзіцца на поўначы цэнтральнай групы Азорскіх астравоў у 36 км на поўнач ад вострава Сан-Жоржы і ў 54,4 км на паўночны захад ад вострава Тэрсейра. Даўжыня з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход - 12,6 км. Найбольшая шырыня - 6,5 км.
Мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў плейстацэне. З'яўляецца паверхняй падводнага ўзвышша, рыфта Тэрсейра. На паўднёвым захадзе вылучаецца шырокі вулканічны кратар, сцены якога даходзяць да вышыні 402 м. Берагі нізкія, аднак стромкія, і толькі на паўночным захадзе — да 200 м.
Гісторыя
Востраў быў адкрыты партугальцамі ў першай трэці XV ст. У 1440 г. па загаду Генрыха Мараплаўца на ім высадзілі свінняў і авечак для пражытка будучых каланістаў. Аднак першыя перасяленцы з'явіліся толькі ў пачатку другой паловы XV ст. Першым з іх лічыцца Васка Жыл Содра, які перабраўся сюды з-пад Каімбры разам з сям'ёй і служкамі.
Партугальскія і фламандскія пасяленцы займаліся вырошчваннем збожжавых культур і вінаграда. Хутка развіваўся гандаль. У 1486 г. порт Санта-Круз атрымаў прывілегію горада. У 1546 г. гарадскі статус быў нададзены паселішчу Прая. Аднак у XVI — XVII стст. астравіцяне моцна пацярпелі ад нападаў англійскіх і галандскіх піратаў.
У XIX ст. асноўнымі заняткамі мясцовых жыхароў сталі трыманне кароў і вытворчасць сыру. Многія з іх наймаліся на іншаземныя гандлёвыя і кітабойныя судны. З канца XX ст. улады вострава праводзяць палітыку захавання экалагічнай чысціні. З 2010 г. тут працуе міжнародная станцыя маніторынга за ядзернымі выпрабаваннямі.
Эканоміка
Насельніцтва пераважна жыве ў гарадах Санта-Круз-дэ-Грасіёза, які выконвае функцыю адміністрацыйнага цэнтра, і Прая на паўночна-ўсходнім узбярэжжы. Працуюць аэрапорт і марскі порт. Сельская гаспадарка спецыялізуецца на жывёлагадоўлі, вырошчванні збожжавых культур і духмяных траў. Важную ролю адыгрывае рыбалоўства. Маецца дробная кансервавая прамысловасць. Паступова развіваецца турызм.
Кызылкой
Кызылкой — сяло ў Шэцкім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нураталдзінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 54 км на паўночны заход ад раённага цэнтра, сяла Аксу-Аюлы. Код КАТА — 356473400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 433 чалавекі (212 мужчын і 221 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 389 чалавек (194 мужчыны і 195 жанчын).
Гута-Скляна
Гута-Скляна (Гута-Скляна) — вёска ў Радэхіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Казлоўка (Хіславіцкі раён)
Казлоўка (Козловка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 149 жыхароў (2007 год).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казлоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Казлоўку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ad hominem
Апеляцыя да асобы (argumentum ad hominem — «аргумент да чалавеку») — логікавая памылка, пры якой аргумент абвяргаецца спасыланнем на характар, матыў або іншы атрыбут асобы, які прыводзіць аргумент, ці асобы, звязанага з аргументам, замест спасылання на негрунтоўнасць самога аргумента, абʼектоўныя факты альбо лагічныя разважанні.
Падраздзяляецца на віды:
Дэмагагічныя прыёмы часта ўлучае ў сябе апеляцыю да асобы.
Ad hominem супрацьпастаўляецца аргументацыя ў існасці — ad rem — ці па (абʼектоўнай) ісціне — ad veritatem. Калі argumentum ad rem скіраваны непасрэдна на абгрунтаванне даказванага зацвярджэння, то argumentum ad hominem выкарыстоўваецца з мэтай перамогі ў спрэчцы з канкрэтным апанентам ці апанентамі.
Гісторыя
Тэрмін быў уведзены рымскімі прамоўцамі пры класіфікацыі прыёмаў пераканання аўдыторыі і першапачаткова азначаў апеляцыю да эмоцый, перакананняў і забабонам слухачоў — прыём сам па сабе не лічыцца забароненым ні ў старажытнай, ні ў сучаснай прамоўніцкай практыцы. Аднак выкарыстанне ad hominem у навуковай ці іншай прафесійнай дыскусіі некарэктна, так як такая дыскусія прыпускае, як правіла, імкненне бакоў да абʼектовай праўдзе, а не спробу апынуцца пераможцам у вачах гледачоў.
Лагічны выкрут
Апеляцыя да асобы адносіцца да так званых лагічных выкрутаў — псіхалагічна дзейсным, але лагічна некарэктным спосабам абгрунтавання тэзіса. З лагічнага пункту гледжання ad hominem personam мае наступную форму: ad hominem circumstantiae мае форму: альбо І ad hominem tu quoque мае форму: Лагічная некарэктнасць дадзенай аргументацыі відавочная: той факт, што асоба, якая вылучыла аргумент, характарызуецца па нейкіх прыкметах, ніяк не ўплывае на праўдзівасць або памылковасць яго аргументацыі.
Пераход на асабістасці
Абразлівы ad hominem, званы таксама "пераходам на асабістасці", часта ўтрымлівае абразу або прыніжэнне апанента. У агульным выпадку ён складаецца ва ўказанні на факты, якія характарызуюць самога апанента, але якія не маюць дачынення да яго аргументацыі. Асноўнай яго прынцып — стварыць у гледачоў агульнае негатыўнае ўяўленне пра апанента асабіста і, такім чынам, стварыць ўражанне аб любой аргументацыі апанента, як тая, што зыходзіць ад нявартай даверу крыніцы.
Такі прыём прыводзіць да памылковай логіцы, замяняючы аргументацыю агульным уражаннем пра апанента, якое не мае адносінаў да прадстаўленых ім аргументаў, але ён бывае дзейсным дзякуючы так званаму гало-эфекту.
Што можа казаць кульгавы пра мастацтва Геберта фон Караяна? Калі яму адразу заявіць, што ён кульгавы, ён прызнае сябе пераможаным. Аб чым можа спрачацца чалавек, які не змяніў пашпарт? Якія погляды на архітэктуру можа выказаць мужчына без прапіскі? Злоўлены на гарачым учынку, ён прызна́ецца і прызнае сябе зможаным. І наогул, хіба нас можа цікавіць меркаванне чалавека лысага, з такім носам? Няхай спачатку выправіць нос, вырасціць валасы, а потым і выкажацца.
Ad hominem circumstantiae
Дадзеная адменнасць ad hominem складаецца ва ўказанні на абставіны, якія нібыта дыктуюць апаненту пэўную пазіцыю. Яна мае сваёй мэтай выказаць здагадку аб прадузятасці апанента і на гэтай падставе ўсумніцца ў яго аргументах. Такая аргументацыя таксама памылковая, паколькі той факт, што апанент чаму-небудзь схільны вылучыць менавіта гэты аргумент, не робіць сам аргумент з лагічнага пункту гледжання менш справядлівым. З гэтым перакрываецца паняцце генетычнай памылкі (аргумент, які адхіляе зацвярджэнне толькі на падставе ягонай крыніцы). Хоць заўвага аб прадузятасці апанента можа быць і рацыянальнай, але яе, згодна логіцы, недастаткова для абвяржэння аргументу.
Прыклад:
Падобныя выказванні можна перафармуляваць гэтак, каб пазбегнуць лагічнай памылкі:
Ad hominem tu quoque
Ad hominem tu quoque (tu quoque — літаральна «ты таксама», «сам такі») абвінавачванне боку, які выказвае аргумент, у непаслядоўнасці, падкрэсліваючы неадпаведнасць яго слоў ці дзеянняў ягоннага жа аргументу. У прыватнасці, калі бок А крытыкуе дзеянні боку Б, адказ «tu quoque» сцвярджае, што і бок А паступала гэтак жа. Падобная аргументацыя па сутнасці сваёй памылковая, таму што яна не абвяргае аргумент боку А; калі апошні верны, то бок А, магчыма, праявіла ханжаства, але гэта не робіць яго выказванні менш справядлівымі з лагічнага пункту гледжання. Больш за тое, бок А пры гэтым можа прывесці свой асабісты вопыт у падтрымку свайго аргументу. Напрыклад, бацька можа казаць сыну, каб ён не пачынаў паліць, паколькі ён пашкадуе аб гэтым ў будучыні, а сын можа зазначыць тое, што бацька сам паліць. Гэта не скасуе той факт, што сын сапраўды можа пашкадаваць ў будучыні аб тым, што паліў.
Знаходжанне аднадумца, які лёгка крытыкуе
Абвяржэнне тэзіса апанента замяняецца на зацвярджэнне, што падобны тэзіс выказваецца (выказваўся) нейкім агульнавядомым і вельмі уразлівым для крытыкі суб’ектам або проста добра спалучаецца з яго кшталтам і/ці светапоглядам. Распаўсюджаная адменнасць — «звядзенне да Гітлера», калі апаненту заяўляюць, што яго погляды блізкія да пэўных поглядаў Адольфа Гітлера або нацыстаў наогул, напрыклад:
Механізм дзеяння аргументу аналагічны «абразліваму ad hominem»: звязаць у свядомасці слухача аргумент з негатыўна ацэньванай асобай, каб слухач перанёс адмоўнае стаўленне да асобы на тэзіс:
Лагічная памылка ў першым вывадзе наўна — тое, што чалавек па нейкіх параметрах «дрэнны», зусім не азначае, што ўсё, што ён падтрымлівае, аўтаматычна таксама з’яўляецца дрэнным. Аднак гэтая пазіцыя эмацыйна лёгка прымаецца. Прычым, калі ў выпадку «абразлівага ad hominem» патрабуецца прадставіць хоць нейкія абгрунтаванні таго, што апанент «дрэнны», то ў дадзеным выпадку гэтага не патрабуецца — у якасці «аднадумца» апанента выбіраецца той, хто першапачаткова загадзя «дрэнны», і гэта нават не абмяркоўваецца.
Гуйтынен
Гуйтынен (Huittinen) — горад у правінцыі Сатакунта ў ляні Заходняя Фінляндыя. Заснаваны на беразе ракі Лойміёкі ў 1865 годзе. У 1972 годзе атрымаў статус гарадскога паселішча, а ў 1977 годзе — горада. Колькасць насельніцтва складае 10 700 чалавек (2010).
Дмытрыў
Дмытрыў (Дми́трів) — вёска ў Радэхіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5033
NGC 5033 (іншыя абазначэнні — UGC 8307, MCG 6-29-62, ZWG 189.43, IRAS13111+3651, PGC 45948) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Побуг (герб)
Апісанне
У блакітным полі выява сярэбранай падковы з пастаўленым на ёй залатым кавалерскім крыжам; клейнод — над прылбіцай з каронай палова сярэбранага харта. У першапачатковым варыянце герб меў чырвонае поле.
Дубкі (Валожынскі раён)
Дубкі́ (, Дубки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета.
Будаўнічы факультэт БелДУТ
Будаўнічы факультэт — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту‎.
Гісторыя
Гісторыя стварэння будаўнічага факультэта бярэ свой пачатак з моманту арганізацыі самой ВНУ — з восені 1953 года. Афіцыйнай датай стварэння згодна з загадам № 252/4 з’яўляецца 23 кастрычніка 1954 года.
Кафедры
У цяперашні час у склад будаўнічага факультэта ўваходзяць дзве выпускаючыя кафедры:
Фраскара
Фраскара (Frascaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Ленінгорскі раён
Ленінгорскі раён, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Паўднёвай Асеціі. Тэрыторыя 1011 км². Адміністрацыйны цэнтр пасёлак Ленінгор.
Фраскара
Насельніцтва складае 456 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 87 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0131.
Ленінгорскі раён
Раён размешчаны ва ўсходняй частцы Паўднёвай Асеціі. Рэльеф пераважна горны. Вышэйшая кропка — гара Нарванхох (3247 м). Фізіка-геаграфічна раён падрадзяляецца на две буйных цясніны і адну раўніну.
Фраскара
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Туранская нізіна
Тура́нская нізіна, Туранская раўніна — раўнінная частка тэрыторыі Сярэдняй Азіі і Паўднёвага Казахстана.
Нізіна размешчана на тэрыторыі Казахстана, Туркменіі і Узбекістана. Асноўная частка Туранскай нізіны адпавядае Туранскай пліце. На поўдні абмежавана плато Капетдаг і адгор'ямі Парапаміза, на захадзе берагам Каспійскага мора, на паўночным захадзе — паўднёвымі і ўсходнімі схіламі Мугаджараў, на паўночным усходзе — Казахскім драбнасопачнікам, на ўсходзе — адгор'ямі Цянь-Шаня і Паміра-Алая. Тэрыторыя раўніны пераважна занятая пустынямі — Каракумы, Кызылкум і інш. Вышыні да 300 м, каля ўзбярэжжа Каспійскага мора на 32 м ніжэй узроўню мора (упадзіна Карагіе — на 132 м).
Рэльефу характэрна чаргаванне нізін і раўнін са сталовымі плато.
Якуція
Рэспубліка Саха (Якуція) (Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, Саха Сирэ ), афіцыйнай назвы Якуція няма толькі сурагат Рэспубліка Саха (Якуція), на якуцкай мове толькі Саха без дадатку Якуція. Колішнія назвы: Якуцкая АССР (1922—1990), Якуцкая-Саха ССР (1990—1991) — суб’ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны на поўначы Усходняй Сібіры.
Уключае Новасібірскія астравы. Плошча — 3102,2 тыс.км². Найбуйнейшы суб’ект Расіі і найбуйнейшая адзінка адміністрацыйнага падзелу ў свеце. Жывуць якуты, рускія, украінцы, народнасці Поўначы (эвенкі, эвены, юкагіры). Сталіца — Якуцк. Найбольшыя гарады: Нерунгры, Мірны, Ленск, Алдан, Удачны.
Геаграфія
Звыш 40 % тэрыторыі Якуціі знаходзіцца за Паўночным палярным кругам. Берагі даволі парэзаныя. На паўночным захадзе знаходзіцца бухта Нордвік, на поўнач ад яе — востраў Вялікі Бегічаў, на ўсход ад якога размешчаны Анабарскі і Алянёкскі залівы. На ўсход ад дэльты ракі Лена глыбока ў сушу ўразаецца губа Буор-Хая з бухтай Тыксі, на ўсход ад якой размешчаны Янскі і Калымскі залівы. Большую частку Якуціі займаюць шырокія горныя сістэмы і пласкагор’і. Тэрыторыя Якуціі па рэльефе падзяляецца на тры часткі: Заходнюю, Паўднёвую і Усходнюю. Заходняя Якуція займае Сярэднесібірскае пласкагор’е (сярэдняя вышыня 500—700 м), якое на поўначы абмежавана Паўночна-Сібірскай нізінай, а на ўсходзе — Цэнтральнаякуцкай раўнінай, якая характарызуецца багаццем неглыбокіх замкнёных паніжэнняў (аласаў). Паміж нізоўях рэк Алянёк і Лена працягваецца краж Чаканоўскага. У Паўднёвай Якуціі размешчана Алданскае нагор’е (сярэдняя вышыня 650—1000 м), на поўдзень ад яго — Станавы хрыбет, на поўнач — Прыленскае плато. Ва ўсходняй Якуціі пераважаюць буйныя горныя сістэмы. Уздоўж правага берага рэк Лены і Алдана працягваецца Верхаянскі хрыбет, на ўсход ад яго — хрыбет Чэрскага (вышэйшы пункт Якуціі — гара Перамога, 3147 м). Астравы: Астравы Дунай, Зямля Бунгэ, Фадзееўскі.
Гісторыя
Чалавек насяляе тэрыторыю Саха (Якуціі) з часоў палеаліту. У 6-10 ст.н.э. з Прыбайкалля на Сярэднюю Лену прыйшлі цюркамоўныя плямёны, якія асіміляваліся з мясцовым насельніцтвам і ўтварылі ядро якуцкага (саха) народа. У першабытнаабшчынным ладзе якутаў, якія займаліся жывёлагадоўляй, паляваннем і рыбалоўствам, у 17 стагоддзі зараджаюцца элементы феадальных адносін. Якуцкія плямёны на чале з таёнамі (князямі) насялялі сярэдняе цячэнне Лены, нізоўі Вілюя і вярхоўе Яны; у 2-й палове 17 стагоддзя рассяліліся па нізоўях Лены, Яны, на Алянёку, Індыгірцы, Алазеі і Калыме. З прыходам у 1620-30-я гады рускіх казакоў якуты ў 1632 годзе прызналі ўладу рускага цара. Рускія казакі заснавалі ў 1632 годзе Якуцк. У 1638 годзе ўтворана Якуцкае ваяводства. У 17-18 стагоддзях якуты плацілі натуральны падатак — ясак. Частка іх перайшла да земляробства. З 1708 года якуцкія землі ў складзе Сібірскай, з 1764 года — Іркуцкай губерні. У 1760-я годы забаронены купля і продаж зямлі, за валасцямі замацаваны зямельныя ўчасткі, склалася т.зв. класная абшчынная сістэма землекарыстання (існавала да 1920 года). У 1805 годзе ўтворана Якуцкая вобласць, якой кіраваў начальнік, падпарадкаваны іркуцкаму губернатару. Паводле «Статута аб кіраванні іншародцаў» 1822 года якуты прылічаны да «качавых іншародцаў». У сярэдзіне 19 стагоддзя ў басейне рэк Алёкма і Віцім знойдзена золата. Будаўніцтва Сібірскай чыгункі, узнікненне золатаздабыўной прамысловасці і суднаходства па Лене спрыялі развіццю ў Саха (Якуціі) капіталістычных адносін, фарміраванню нацыянальнай буржуазіі. З 19 стагоддзя расійскі царызм выкарыстоўваў тэрыторыі Саха (Якуціі) як месца ссылкі. Сярод сасланых па палітычных матывах былі беларусы Р. А. Васільеў, А. А. Касцюшка-Валюжаніч. Тут праводзіў свае даследаванні і памёр у час падарожжа па рацэ Калыма І.Дз. Чэрскі. У рэвалюцыю 1905-07 гадоў узніклі дэмакратычныя саюзы і сацыял-дэмакратычныя арганізацыі.
27 красавіка 1922 года ўтворана Якуцкая Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка ў складзе РСФСР.
У 1924 годзе ў Якуціі пачалося паўстанне, якое было выклікана неапраўданымі дзеяннямі мясцовых уладаў: закрыццём партоў для замежнага гандлю, абмежаваннем гандлю, перабоямі з завозам тавараў з мацерыка, канфіскацыяй аленяў у прыватных уласнікаў, адабраннем пашы пад прамысловыя новабудоўлі. У 1925 годзе паўстанцы заключылі перамір’е з савецкай ўладай і склалі зброю.
Аднак у 1927 годзе пачалося новае паўстанне пад кіраўніцтвам Паўла Ксенафонтава. Пасля яго задушэння ў 1928 годзе былі расстраляныя 128 чалавек, 130 атрымалі розныя турэмныя тэрміны, з іх частка не была звязана з паўстаннем. Сярод рэпрэсаваных былі вядомыя прадстаўнікі інтэлігенцыі, якія нічога не ведалі пра паўстанне ці нават асуджалі яго.
У Вялікую Айчынную вайну больш за 50 тысяч ураджэнцаў Саха (Якуціі) змагаліся на франтах, 13 з іх прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. У верасні 1990 года абвешчаны дзяржаўны суверэнітэт рэспублікі. У кастрычніку 1991 года ўведзена пасада прэзідэнта (у 1991—2002 гадах — М. Я. Нікалаеў). У снежні 1991 года прынята сучасная назва Саха (Якуція). 31 сакавіка 1992 года Саха (Якуція) разам з іншымі суб’ектамі Расійскай Федэрацыі падпісала Федэратыўны дагавор.
Дзяржаўныя і афіцыйныя мовы
Згодна з 46 артыкулам Канстытуцыі Рэспублікі Саха (Якуція), дзяржаўнымі мовамі Рэспублікі Саха (Якуція) з’яўляюцца мова Саха і Руская мова. Мовы карэнных малалікіх народаў Поўначы з’яўляюцца афіцыйнымі ў месцах кампактнага пражывання гэтых народаў.
Прамысловасць
У 1950-я і наступныя гады ў сувязі з адкрыццём алмазаносных радовішчаў на захадзе рэспублікі была створана, існуе і сёння вельмі магутная алмазаздабываючая прамысловая інфраструктура Рэспублікі Саха і Расійскай Федэрацыі.
Прамысловасць Якуціі арыентавана на здабычу і ўзбагачэнне сыравіны, рэспубліка багатая на прыродныя рэсурсы. На тэрыторыі Якуціі знаходзіцца найбуйнейшае ў краіне Эльконскае уранавае радовішча з разведаныя запасамі каля 344 тысяч тон.
У 2011 годзе распачата адгрузка вугалю з найбуйнейшага ў Расіі Эльгінскага вугальнага радовішчы.
Сфера паслуг
У Якуціі развіваецца турызм і сфера адпачынку. Развіты малы і сярэдні бізнес. Ажыццяўляюць дзейнасць шматлікія бізнес інкубатары. Інвестыцыйны патэнцыял рэгіёну вельмі прывабны.
Культура
У верасні 2020 года ў Гагарынскай акрузе Якуцка адкрыўся Цэнтр культуры і сучаснага мастацтва імя Гагарына.
Палітыка
Рэспубліка Саха (Якуція) з’яўляецца дэмакратычнай прававой дзяржавай у складзе Расійскай Федэрацыі. Многія палажэнні Асноўнага Закона Якуціі паўтараюць палажэнні агульнарасійскай Канстытуцыі.
Крыніцай улады ў Рэспубліцы Саха (Якуція) з’яўляецца народ, які складаецца з грамадзян усіх нацыянальнасцей. Ніякая частка народа, ніякая асобная асобу не можа прысвоіць сабе права ажыццяўлення дзяржаўнай улады.
Народ ажыццяўляе сваю ўладу непасрэдна, а таксама праз органы дзяржаўнай улады і органы мясцовага самакіравання. Вышэйшым выразам ўлады народа з’яўляюцца рэферэндум і свабодныя выбары.