cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каталанская мова
Першыя помнікі пісьменнасці датуюцца 11—12 ст. З сярэдзіны 13 ст. развіваецца літаратурная мова, у яе аснове барселонскі дыялект. Пісьменнасць на аснове лацінскага алфавіта.
Порт (Гданьск)
Порт (Port) — раён Гданьска на ўзбярэжжы Гданьскага заліва і ракі Мёртвая Вісла, дзе знаходзіцца ўся асноўная партовая інфраструктура. Гданьскі марскі порт лічыцца адным з буйнейшых на Балтыйскім моры.
Ача
Ача (Hacho) — невысокая гара, якая ўзвышаецца над Сеутай, іспанскім эксклавам у Паўночнай Афрыцы. Гара, якая ў антычнасці называлася Абіла, размяшчаецца на беразе Гібралтарскага праліва і па адной з версій з’яўляецца паўднёвым Геркулесавым слупом. Па іншай версіі пару Гібралтарскай скале складае гара Джэбель-Муса на тэрыторыі Марока.
Порт (Гданьск)
Агульная характарыстыка
Плошча порта займае 3248 га сушы, а агульная працягласць прычалаў складае 23700 метраў. У паўночнай частцы порта могуць размясціцца самыя буйныя судны, якія толькі ходзяць па Балтыйскім моры.
Ача
Ача знаходзіцца паўвостраве Альміна, які ўразаецца ў праліў, таму вышыня мела стратэгічнае значэнне, і форт (Fortaleza de Hacho), пабудаваны на вяршыні ў часы Візантыі, пасля падтрымліваўся і пашыраўся мараканцамі, партугальцамі і іспанцамі. У наш час належыць іспанскім ваенным. На гары таксама размешчаны кляштар Эрміта-дэ-Сан-Антоніа і помнік генералісімусу Франсіска Франка.
Порт (Гданьск)
Агульная характарыстыка
Пандэмія COVID-19 выклікала скарачэнне аб'ёмаў перавалкі ў першым паўгоддзі 2020 года на 15,2 % да 23,2 млн тон, аднак гэта зніжэнне аказалася меншым, чым у іншых еўрапейскіх партах, у выніку чаго порт у Гданьску ўвайшоў у лік 20 найбуйнейшых партоў кантынента па перавалцы, апярэдзіўшы, напрыклад, Геную і Дзюнкерк. Увесь 2020 год скончыўся зніжэннем нагрузак на 8 % з 52 да 48 млн тон, а чысты прыбытак дасягнуў 65 млн злотых. Па тых жа прычынах у студзені 2021 года порт Гданьска з аб'ёмам перавалкі 4,6 млн тон стаў трэцім портам на Балтыйскім моры ў гэтым плане (пасля Усць-Лугі і Санкт-Пецярбурга, апярэдзіўшы Клайпеду). Такі стан захоўваўся на працягу першага квартала 2021 года, калі было перагружана 13,3 млн тон тавараў.
У марскім порце Гданьска ёсць базы для вадкага паліва, перагрузкі фасфарытаў, перавалкі вадкай і грануляванай серы, перагрузкі цытрусавых і перагрузкі новых пасажырскіх вагонаў. У порце ёсць тэрміналы: паромныя, кантэйнерныя, вугальныя, перагрузачныя. У красавіку 2019 года ўрад Польшчы пацвердзіў план будаўніцтва плывучага тэрмінала, т.зв. FSRU (Floating Storage and Regasification Unit), гэта значыць абсталяваны бартавым абсталяваннем для рэгазіфікацыі звадкаванага газу.
Уэндэл Мерэдыт Стэнлі
Уэндэл Мерэдыт Стэ́нлі (Wendell Meredith Stanley;, Рыджвіл, штат Індыяна — , Саламанка) — амерыканскі вірусолаг і біяхімік. Член Нацыянальнай АН ЗША (1941) і Нью-Ёркскай АН (1963), замежны член Французскай акадэміі навук (1970).
Біяграфія
У 1926 годзе скончыў Эрлемскі каледж у Рычмандзе (штат Індыяна). З 1929 года працаваў у Ілінойскім універсітэце, з 1930 года ў Мюнхенскім універсітэце. У 1931 годзе вярнуўся ў ЗША, у Ракфелераўскі інстытут медыцынскіх даследаванняў (Нью-Ёрк), з 1932 года ў Ракфелераўскім інстытуце ў Прынстане. З 1948 года прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па хіміі, рэпрадукцыі і зменлівасці вірусаў, адкрыў шлях для атрымання чыстых прэпаратаў вірусаў і іх вывучэння. Вылучыў у крышталічным выглядзе вірус мазаікі тытуню (1935), вірус поліяміэліту (1955).
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1946, сумесна з Дж. Самнерам і Дж. Нортрапам).
Краснавалыця
Краснавалыця (Красноволи́ця) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
KfW
KfW — нямецкі дзяржаўны банк, размешчаны ў Франкфурце-на-Майне. Назва з'яўляецца скарачэннем ад Kreditanstalt für Wiederaufbau (у даслоўным перакладзе Крэдытная ўстанова для аднаўлення). У 2012 годзе KfW з'яўляўся трэцім па велічыні актываў нямецкім банкам.
Банк быў заснаваны ў снежні 1948 года з мэтай фінансавання аднаўлення эканомікі Германіі. Першапачатковае фінансаванне адбывалась у асноўным са сродкаў Праграмы аднаўлення Еўропы (у прастамоўі «план Маршала»). У 50-х гадах асноўным кірункам дзейнасці было спрыянне дзейнасці кампаній сярэдняй велічыні (mittelständische Unternehmen). У 1961 годзе KfW атрымала таксама задачу наладжвання фінансавага супрацоўніцтва ФРГ з развіваючыміся краінамі. Сёння асноўнымі напрамкамі дзейнасці з'яўляюцца:
Федэральнаму ўраду Германіі належыць 80%, а федэральным землям Германіі - 20% капіталу банка. Дзяржава нясе адказнасць за ўсе даўгі і крэдыты KfW. Дадзеная гарантыя замацаваная ў Законе аб KfW. У міжнародных рэйтынгавых агенцтваў KfW мае найлепшы крэдытны рэйтынг (AAA).
Галоўнымі органамі банка з'яўляюцца праўленне (Vorstand) і наглядальны савет (Verwaltungsrat). Старшыня праўлення — Ульрых Шродэр (Ulrich Schröder). Наглядальны савет кантралюе і кансультуе праўленне па пытаннях кіравання KfW. Ён складаецца з 37 прадстаўнікоў палітычных партый і дзелавых колаў. Старшыня наглядальнага савета — міністр фінансаў Германіі Вольфганг Шойбле (Wolfgang Schäuble).
Галісійская Вікіпедыя
Галісійская Вікіпедыя (па-галісійску: Galipedia, Wikipedia en galego) — раздзел Вікіпедыі на галісійскай мове, заснаваны 8 сакавіка 2003.
Крывы Рог
Крывы Рог (Кривий Ріг) — горад у Днепрапятроўскай вобласці, найбуйны горад Украіны, які не з’яўляецца абласным цэнтрам. Насельніцтва каля 642 тыс. жыхароў, а разам з Крыварожскай агламерацыяй гэтая адзнака дасягае мільёна чалавек. Адлегласць да абласнога цэнтра складае 146 км (па аўтадарозе ). Даўжыня горада складае 126 км, адлегласць паміж крайнімі кропкамі па прамой — 66 км.
Размешчаны на беразе рэк Інгулец і Саксагань, Крывы Рог быў заснаваны ў 1775 годзе казакамі. Ваеннае паселішча да 1860 быў уключаны ў Херсонскай і Екацерынаслаўскай губерняў. Рэгіён пачаў расці на рубяжы 1880-х гадоў. Урбанізацыя Крывога Рога не была запланаванай; французскія і англійскія інвестыцыі былі прыцягнутыя бумам у металургіі і горназдабыўной прамысловасці, адкрыццём багатых радовішчаў жалезнай руды. Будаўніцтва Екацярынінскай чыгункі для транспарціроўкі руды на Данбас ператварыла Крывы Рог ў вялікі горад, гэты статус яму далі ў 1919 годзе. У 1934 годзе пабудавана Крыварожскі металургічны завод (цяпер АрселорМіттал Кривий Ріг), магутнае з больш за 500 прадпрыемстваў рэгіёну. У цяперашні час горад з’яўляецца буйным індустрыяльным і культурным цэнтрам Украіны.
Назва
Папулярная гарадская легенда сцвярджае, што горад названы ў гонар свайго заснавальніка. Першае паселішча — зімоўнік — у гэтай мясцовасці заснаваў крывы (без аднаго вока) казак па імі Рог. Вядомы таксама казак Іван-Жадан Рог, які быў кошавой атаманам Запарожскай Сечы ў 60-70 гады ХVII стагоддзя [10].
Рэестры Запарожскага Коша ўспамінаюць ўрочышчы Крывы Рог яшчэ да заснавання пастаяннага паселішча. У гэтым месцы зліцця рэк Саксагані і Інгулы ўтварае доўгі крывой мыс — «рог»
Руская назва — Кривой Рог (Крівой Роґ), Нямецкіая — Krywyj Rih (Kriwoj Rog, Kriwoi Rog), Ідыш — קריבי ריה) או קריבוי רוג), Англійская — Kryvyi Rih (Krivoi Rog, Krivoy Rog). Замежныя крыніцы часта прыводзяць ўкраінскі, так і расійскі варыянт назвы.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Горад з’яўляецца адміністрацыйна цэнтрам Крыварожскага гарадскога савета, у які, акрамя таго, уваходзяць пасёлкі Авангард, Горняцкае, Каламійцава, вёскі Новаіванаўка, Цернаваты Кут. У склад горада ўвайшлі раней Самастойныя населеныя пункты — горад Інгулец, пгт Калініна, Зелёная, Міроўскае, Рахманаўка, Жалізнічнае, пасёлкі Руднічнае і Сцяпное.
У склад Крыварожскага гарадскога савета ўваходзяць 90 дэпутатаў, якія выбіраюцца грамадай тэрмінам на 5 гадоў.
Выканаўчую ўладу ўзначальвае гарадской кіраўнік і выканаўчы камітэт, які складаецца з 12 членаў. Яму падпарадкаваныя 33 дэпартамента і кіравання, кожнае з якіх адказвае за пэўную сферу гарадскога жыцця: горадабудаўніцтва, эканамічную або фінансавую палітыку, жыллёвай гаспадаркі і інфраструктуры. У кожным адміністрацыйным раёне органам выканаўчай улады з’яўляецца раённая адміністрацыя.
Гарадскім кіраўніком з 2010 года з’яўляецца Юрый Вілкул.
Адзінага агульнагарадскога органа судовай улады няма — існуе 7 раённых судоў, юрысдыкцыі якіх распаўсюджваюцца на адпаведныя адміністрацыйныя раёны горада. У горадзе функцыянуюць 10 аддзяленняў паліцыі, якія падпарадкоўваюцца Крыварожскаму гарадскому аддзелу паліцыі ГУНП Украіны ў Днепрапятроўскай вобласці. У Крывым Рогу дзейнічаюць ўстанова выкананьня пакараньняў № 3 і папраўчая калонія № 80.
Крыварожская агламерацыя
Крыварожская агламерацыю з агульнай колькасцю насельніцтва каля 1010000 чалавек (2010 год) часта разглядаюць як поліцэнтрычэскую агламерацыю-конурбацыю, Аналагічную, напрыклад, Рурскай вобласці ў Германіі.
Сімволіка
Сучасны герб, пячатка і сцяг Крывога Рога зацверджаны 28 лютага 2007. У аснову герба пакладзена казацкая парахаўніца, вырабленая з рога, што перш за ўсё паказвае на назву горада і яго мінулае як тэрыторыю Запарожскай Сечы, легенду пра заснавальніка горада казака Крывога Рога і іншую версію аб паходжанні назвы горада — адукацыя краявога мыса (рогі) пры зліцці рэк Інгулец і Саксагань.
Парахаўніца таксама кажа пра вялікі патэнцыял і магчымасцях горада. Залаты дубовы канюшына з двума жалудамі — гэта знак сілы і духоўнага адраджэння. Зялёны колер азначае дастатак і радасць. Чырвоны — адвага і рыцарскія цноты. Дэвізам Крывога Рога сёння лозунг «Горад даўжынёю ў жыццё», яно намалявана на лагатыпе горада. Галоўная ўзнагарода горада — нагрудны знак «За заслугі перад горадам». 40 дзеячаў гарады маюць званне яго ганаровых грамадзян. Горад узнагароджаны Ордэнам Леніна і Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга. У 2002 годзе гімнам Крывога Рога прызнана песня «Крывы Рог — мой горад».
Дзень горада крываражане святкуюць у апошнія выходныя мая. Таксама традыцыйна святкуецца дата вызвалення горада ў гады Вялікай Айчыннай вайны (22 студзеня 1944 гады). У памяць аб ранішні пачатак аперацыі традыцыйны парад 9 мая пачынаецца а 4:00 раніцы.
Святымі заступнікамі горада праваслаўныя хрысціяне Крывога Рога лічаць святога Мікалая Цудатворца, біскупа Ануфрыя і Парфіру. 2013 годзе адкрылі прысвечаны ім помнік.
Фізічная геаграфія
Горад Крывы Рог размешчаны ў цэнтральнай частцы Украінскага крышталічнага масіва. У геалагічнай пабудове горада і яго ваколіц удзельнічаюць чацвярцічныя суглінкі, таўшчынёй 3-25 м, падсцілаючы неагенавых глінамі, пяскамі або трэшчынаватасці вапнякамі, таўшчынёй 5-11 м. Над неагенавых адкладамі залягаюць Дакембрыйскі крышталічныя пароды (граніты), якія выходзяць на паверхню ў далінах рэк. У межах раёна вылучаюцца два ваданосных гарызонту — адкладаў чацвярцічнага перыяду і крышталічных парод дакембрыі і прадукты іх разбурэння. Чарназёмы звычайныя — галоўная генетычная група глеб у прыгараднай зоне. Таксама прадстаўлены лугава-чарназёмныя і лугава-солончаковые глебы.
Размяшчэнне
Горад размешчаны ў стэпавай зоне Украіны, на зліцці рэк і Саксагань, якія ўваходзяць у басейн Дняпра. Тэрыторыя наваколляў раздзеленая шматлікімі ярамі (Зялёны, Беразнегаваты, Чырвоны, Макортовы, Галахавы, Лозоватка, Грушевата, Петрыкава, Красны, Ракаваты, Сухі, Глываты, Дубоў, Воўчы, Суславы, Кобальскі, Калетына, Круты Яр, Приворотны і іншыя). У месцах выхаду карэнных парод схілы рачных далін крутыя. У перыяд раставання снегу і пасля дажджоў па дну яраў працякаюць часовыя вадасцёкі. Сцёк Інгульца ўрэгуляваны Карачуноўскім вадасховішчам, сцёк Саксагані — Кресіўскім, Дзяржынскім і Макартоўскім вадасховішчамі. Абсалютныя адзнакі паверхні вадаёмаў вагаюцца ад 30 да 160 м. Пераважныя адзнакі паверхні складаюць 50-100 м абс., Мінімальныя — характэрныя для пойменных участкаў рачных далін і складаюць 30-45 м абс.
Даліна ракі Саксагань ў межах горада пераважна трапецаідальная, пойма адкрытая, лугавая сухая. Мае 28 прытокаў. Рака адносіцца да катэгорыі малых рэк. Пераважная шырыня поймы 100—200 м. У перыяд вясновай паводкі пойма падпальваецца на глыбіню 1,0-1,5 м. Рэчышча ракі неразгаліноўваецца, пераважная шырыня яго 20-40 м. Хуткасць плыні нязначная. Натуральны рэжым ракі моцна зменены рэгулююць уплывам плацін, скідам шахтавых і прамысловых вод, а таксама плотам вады на тэхнічныя патрэбы. На ўчастку «шахта „Саксагань“ — Чорнагорка» рака перакладзеная ў падземны калектар. Сучаснае вусце ракі размешчана ў раёне пасёлка Чорнагоркі — ніжэй на 1,5 км ад прыроднага вусця ў раёне парку Мершаўцава. У горад падведзены Канал Дняпро — Інгулец і Канал Дняпро — Крывы Рог.
Агульны кірунак сцёку падземных вод Крыварож’я — на поўдзень — у бок прычарнаморскай тэктанічнай западзіны, а таксама ў мясцовы базісу эрозіі — рачных далін, яраў, таму месцамі ўзнікаюць крыніцы (натуральны выхад падземнай вады на зямную паверхню, напрыклад у раёне скал МОПР, у яра Гандыбіна, на беразе Крэсіўскага вадасховішча ў парку і інш.) і Мокрыны (месца ўцечкі падземных вод на дзённую паверхню ў выглядзе моцна змочанага глебы).
Клімат
Клімат — умерана-кантынентальны, характарызуецца гарачым засушлівым летам і ўмерана мяккай з частымі адлігамі зімой. Вялікая частка ападкаў выпадае падчас цёплай паловы года (красавік-кастрычнік) — 268 мм. Сутачны максімум ападкаў (90 мм) назіраўся ў чэрвені 1913 года. На працягу года сумарная працягласць выпадзення ападкаў 730 гадзін. За апошнія 60 гадоў засушлівымі з’яўляюцца кожныя 3-4 гады на адно дзесяцігоддзе. Моцныя засухі на Крыварожжы бываюць раз у 5-10 гадоў. Ліўневыя дажджы суправаджаюцца навальніцамі і градам. Часцей за ўсё навальніцы здараюцца ў перыяд з мая па жнівень.
Колькасць дзён са снежным покрывам — 69. Устойлівага снежнага покрыва амаль не бывае, 52 % зім з’яўляецца бясснежныя і малоснежныя. Сярэдняя вышыня снегу складае 10 см, максімальная — 30 см. Узімку на рэках можна назіраць зімовыя паводкі. Іх ўзнікненне звязваецца з моцнымі адлігамі — раставаннем снежнага покрыва і дажджамі. На працягу зімы частым з’явай з’яўляецца галалёд.
Пераважаюць паўночныя і ўсходнія вятры. Радзей іншых назіраецца паўднёвы вецер. Улетку найбольш часта паўтараюцца паўночныя і паўночна-заходнія вятры, у іншыя сезоны года — паўночна-ўсходнія, паўночныя і ўсходнія вятры. Штылі здараюцца ў пачатку восені і летам.
Над тэрыторыяй горада сфармаваўся своеасаблівы мікраклімат «выспы цяпла». У горадзе цяплей на 1,8 °C. Асабліва гэта заўважна ў халодны перыяд года. Таксама больш ападкаў, туманаў, часта з нізкіх аблокаў і пыле-газавых выкідаў прадпрыемстваў і аўтамабіляў зімой утвараюцца змаглі, зніжаныя дозы сонечнай радыяцыі.
Экалогія
У Крывым Рогу налічваецца каля 5000 крыніц забруджвання атмасфернага паветра. Асноўныя прадпрыемствы-забруджвальнікі атмасфернага паветра, тыс.тон :
У 2011 годзе «АрселорМіттал Кривий Ріг» уваходзіў у дзесяці аб’ектаў, якія з’яўляюцца найбольшымі забруджвальнікамі навакольнага прыроднага асяроддзя ва Украіне.
Міжведамасная камісія па ўсталяванні рэжымаў працы дняпроўскіх вадасховішчаў прыняла новы Рэгламент экалагічнага аздараўлення ракі Інгулец з прадаўжэннем тэрміну прамывання з сярэдзіны мая да сярэдзіны жніўня.
Паводле рэйтынгу часопіса «Карэспандэнт», складзеным у 2010 годзе на аснове дадзеных Дзяржкамстата Украіны па ступені таго, як шмат небяспечных рэчываў выкідваюць у атмасферу прадпрыемствы і транспарт гарадоў Украіны, Крывы Рог прызнаны самым брудным горадам Украіны. На кожнага жыхара Крывога Рога даводзіцца 634 кг шкодных рэчываў, выкінутых у атмасферу. Па гэтым паказчыку Крывы Рог апярэдзіў Марыупаль і Бурштын, якія занялі адпаведна другое і трэцяе месцы ў рэйтынгу.
Прамысловасць
Горад з’яўляецца буйным прамысловым цэнтрам, цэнтрам распрацоўкі Крыварожскага жалезаруднага басейна (Крыўбас).
Галіны:
У 2010 годзе прадпрыемствамі горада выпрацавана прамысловай прадукцыі на суму 61 млрд грн.
Транспарт
У пачатку ХХ стагоддзя ў горадзе актыўна развівалася трамвайная сетка, з 1986 года дзейнічае хуткасны трамвай. Па сутнасці, гэтая транспартная сістэма з’яўляецца метрапалітэнам палегчанага тыпу. Працягласць 18 кіламетраў, у тым ліку падземныя ўчасткі — 7 кіламетраў. Маецца 11 дзеючых станцый і адна бяздзейная, у тым ліку 4 падземных на трох лініях. Ён з’яўляецца працягам аб’яднанай трамвайнай сеткай горада. Таксама ў горадзе маюцца развітыя сеткі маршрутных таксі і тралейбуснага руху.
Ларыса Піліпаўна Касцюкавец
Ларыса Піліпаўна Касцюкаве́ц (, Менск — 30 кастрычніка 2014) — беларуская музыказнаўца, фалькларыстка, медыявістка. Доктар мастацтвазнаўства (2013), дацэнт (1982).
Біяграфія
Скончыла ў 1966 годзе Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па спецыяльнасці «музыказнаўства», у 2012 годзе аспірантуру Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторый імя П. І. Чайкоўскага. Кандыдат мастацтвазнаўства (1978). У 2012 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Стылістыка канта і яе пераўтварэнне ў беларускай народнай песні».
Памерла 30 кастрычніка 2014.
Навуковая дзейнасць
Спецыялістка па гісторыі і тэорыі беларускай музыкі, музычнай медыявістыкі і этнамузыкалогіі, нотнай пісьменнасці Вялікага Княства Літоўскага і беларускаму канту.
Даследавала кантавую культуру Беларусі, славянскі народнапесенны фальклор, беларускую народную песню (пераважна яе стылістыку і натаванне), старажытнарускі і беларускі знаменны спеў, царкоўную музыка праваслаўнай традыцыі. Прапагандавала канты ў жывым гучанні. Аўтар вучэбна-метадычных прац, радыё- і тэлеперадач на фальклорныя тэмы, складальніца зборніка «Беларускія канты» (1992), дапаможніка «Беларускія народныя абрады» (1994).
У 1975 годзе выйшла яе кніга «Кантовая культура Белоруссии», у якой яна даводзіла, што гарадская паэзія і музыка, нотная пісьменнасць і іншыя прыкметы высокай культуры з’явіліся спачатку ў Вялікім Княстве Літоўскім, а адсюль ужо праз беларускіх асветнікаў трапілі ў Расію, а не наадварот. У 2006—2008 гадах у выдавецтве Беларускай акадэміі музыкі выйшла двухтомная манаграфія «Стылістыка канта і яе ператварэнне ў беларускай народнай песні», у якой паказала, што ў Беларусі «вучоная», аўтарская паэзія і музыка ўплывала на народную, а не наадварот.
Узнагароды
Узнагароджана медалём СССР «Ветэран працы» (1985), ганаровым знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (1999).
Тукулёр
Паходжанне
Тукулёр паходзяць ад народаў фульбе (фулані).
У сярэдзіне XVI ст. было заснавана дзяржава Фута Тора. У той час на тукулёр здзяйснялі набегі плямёны бербераў.
У XVIII ст. тукулёры ўсталявалі канчатковы кантроль над сваёй тэрыторыяй, а пасля вайны 1852-1864 гг. правадыр тукулёр, Умар Тала заснаваў імперыю Сегу Тэкрур, якая мела ўладу над заходняй Сахарай пакуль не была заваяваная французамі ў 1893 г.
Назва «тукулёр» паходзіць ад назвы дзяржавы Такрур (французская народная этымалогія Toucouleur - «усе колеры»).
Жыллё
Традыцыйнае жыллё тукулёр — гэта гліняныя дамы з саламяным дахам. Вёскі звычайна вельмі чыстыя і акуратныя, нягледзячы на ​​суровыя прыродныя ўмовы. Гарады ж наадварот, патанаюць у гразі. Там традыцыйныя хаціны замяняюць хаты з гліняных цаглін з металічнай дахам (Gerteiny G. Alfred 1967: 145).
NGC 7497
NGC 7497 (іншыя абазначэнні — PGC 70569, UGC 12392, MCG 3-59-2, ZWG 454.3, KUG 2306+179, IRAS23065+1754) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альберт Пэрыс Гютэрсла
Альберт Пэрыс Гютэрсла, сапраўднае імя Альберт Конрад Кітрэйбер (ням. Albert Paris Gütersloh;,  — , Бадэн-пад-Венай, Аўстрыя) — аўстрыйскі мастак і пісьменнік, духоўны бацька венскай мастацкай школы фантастычнага рэалізму.
Жыццё і творчасць
А. Кітрэйбер вучыўся ў каталіцкіх гімназіях у Мельцы і Бальцана, бо, паводле жадання бацькоў, павінен быў стаць духоўнай асобай. Аднак у 1904 годзе Кітрэйбер пачынае навучанне на акцёра, і затым выступае ў правінцыйных тэатрах Аўстра-Венгрыі і Германіі, пры дапамозе Макса Рэйнгарта атрымлівае месца ў берлінскім Нямецкім тэатры.
Як мастак Кітрэйбер упершыню заявіў аб сабе на міжнароднай выставе ў Вене ў 1909 годзе. Затым выстаўляўся ў венскім Арт-Клубе, на Венскай Сецэсіі, а таксама ў Францыі, Італіі, Германіі. У 1911 годзе з’ехаў у Парыж, дзе працаваў мастацкім крытыкам, у 1911-12 гадах браў урокі алейнага жывапісу ў Марыса Дэні. Вярнуўшыся ў Вену, стаў вучнем Густава Клімта і ўвайшоў у блізкае да апошняга кола мастакоў — нараўне з Эганам Шыле і Ёзефам Гофманам.
Краснагірка (Чудніўскі раён)
Краснагірка (Красногі́рка) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Алінгсос (камуна)
Камуна Алінгсос (Alingsås kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестра-Гёталанд у паўднёва-заходняй Швецыі.
Алінгсос 177-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Алінгсос.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 38 355 чалавек (станам на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 8 гарадскіх паселішчаў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Anthophora quadrimaculata
Anthophora quadrimaculata — від земляных пчол роду Anthophora з трыбы Anthophorini сямейства Apidae. Еўропа, уключаючы еўрапейскую частку Расіі.
Апісанне
Даўжыня 11-12 мм. Галава спераду чорная. Кліпеус густа пунктыраваны дробнымі кропкамі. 2-і членік жгуціка антэн роўны даўжыні трох наступных членікаў разам узятых. Шпоры цёмна-жоўтыя. 2-4-ы тэргіты ў сваёй верхавіннай частцы цёмныя. 5-ы тэргіт з шэрымі валасінкамі на верхавінным краі. Від быў упершыню апісаны ў 1798 годзе нямецкім энтамолагам і батанікам у складзе роду.
Унівальцінны від, які дае адно пакаленне ў год. Самкі з’яўляюцца з мая па жнівень (самцы — з мая па верасень). , апыляюць расліны некалькіх сямействаў: Boraginaceae, Crassulaceae, Fabaceae, Lamiaceae, Solanaceae. На Anthophora quadrimaculata паразітуюць пчолы-зязюлі,.
Смалярня (Магілёўскі раён)
Смаля́рня (, Смолярня) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Малькавічы (Мёрскі раён)
Ма́лькавічы (, Мальковичи) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Вялікія Арлы (вёска)
Гісторыя
У XVIII—XIX стст. вёска належала шляхціцам Кеневічам.
Фірлей (гміна)
Фі́рлей (Firlej) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любартоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Фірлеі. Плошча гміны складае 126,46 км². Станам на 2011 год у гміне Фірлей пражывалі 6037 чалавек, шчыльнасць — 48,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 20 населеных пунктаў.
Волца
Во́лца (, Волца) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.
Шпайхерштат
Шпайхерштат  (Speicherstadt, літаральна «Складскі горад») — найбуйнейшы ў свеце складскi раён, у якім усе будынкі ўзведзены на драўляных падмурках. Размешчаны ў гавані горада Гамбург.
Агульная працягласць складае 1,5 км. Яго будаўніцтва пачалося ў 1883 годзе і скончылася ў 1927 годзе. Раён быў заснаваны ў якасці эканамічнай зоны для бяспошліннага гандлю таварамі. Пасля сур’ёзных рэстаўрацыйных работ 5 ліпеня 2015 года Шпайхерштат быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. З 1815 года вольны горад Гамбург з’яўляўся членам Германскага саюза, аднак не ўваходзіў у склад Германскага мытнага саюза. Пасля заснавання ў 1871 годзе Германскай імперыі ён страціў статус зоны бязмытнага гандлю і ўвайшоў у склад імперыі. Аднак згодна з дагаворам 1888 года ён ізноў стаў зонай бяспошліннага гандлю і атрымаў статус свабоднага порта.
На тэрыторыі Шпайхерштата размешчана некалькі музеяў, у тым ліку Мініяцюрная краіна цудаў, «гамбургскі данжон» і да 2011 года Афганскі музей. Акрамя таго, будынкі гэтага раёна па-ранейшаму выкарыстоўваюцца ў якасці складаў.
Краснасілка (Чудніўскі раён)
Краснасілка (Красносі́лка) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Марыя Элеанора Брандэнбургская
Марыя Элеанора Брандэнбургская (ням. Maria Eleonora von Brandenburg; 11 лістапада 1599 — 28 сакавіка 1655) — нямецкая прынцэса і каралева Швецыі як жонка караля Густава II Адольфа.
Дачка Ёгана Сігізмунда, курфюрста Брандэнбургскага і Ганны, герцагіні Прускай, дачкі Альберта Фрыдрыха, герцага Прускага.
У 1620 годзе Марыя Элеанора выйшла замуж за Густава Адольфа са згоды маці, але супраць волі брата Джорджа Уільяма, курфюрста Брандэнбурга, які толькі што змяніў свайго бацьку. У 1626 годзе яна нарадзіла мужу дачку Крысціну.
Заручыны
У 1616 годзе 22-гадовы Густаў Адольф Шведскі пачаў шукаць пратэстанцкую нявесту. З 1613 года ён спрабаваў атрымаць дазвол маці выйсці замуж за шляхцянку Эбу Браге, але гэта не дазвалялася, і яму прыйшлося адмовіцца ад жадання ажаніцца на ёй, хаця ён працягваў быць у яе закаханым. Ён атрымаў справаздачы з найбольш ліслівымі апісаннямі фізічных і псіхічных якасцей цудоўнай 17-гадовай прынцэсы Марыі Элеаноры. Курфюрст Ян Жыгімонт быў прыхільна настроены да шведскага караля, але пасля інсульту восенню 1617 года ён стаў вельмі слабым. Яго рашучая пруская жонка праявіла моцную непрыязнасць да гэтага шведскага залётніка, бо Прусія была польскім феадалам, а польскі кароль Жыгімонт III Ваза ўсё яшчэ абураўся сваёй стратай Швецыі бацьку Густава Адольфа Карлу IX.
У Марыі Элеаноры былі дадатковыя сваты: малады Вільгельм Аранскі, Уладзіслаў Ваза з Польшчы, Адольфа Фрыдрых з Мекленбурга і нават будучы англійскі кароль Карл I. Брат Марыі Элеаноры Джордж Уільям быў задобраны прапановай брытанскага наследнага прынца і прапанаваў іх малодшую сястру Кацярыну (1602—1644) у якасці больш прыдатнай жонкі для шведскага караля. Аднак, здаецца, Марыя Элеанора аддавала перавагу Густаву Адольфу. Для яго было справай гонару набыць руку Марыі Элеаноры і нікога іншага. Ён адрамантаваў пакоі свайго замка ў Стакгольме і пачаў рыхтавацца да ад’езду ў Берлін, каб асабіста апрануць яго пазоў, калі ад маці Марыі Элеаноры прыйшоў ліст да маці. Электрэс недвухсэнсоўна запатрабавала, каб каралева-ўдава прадухіліла паездку яе сына, бо «ўшчамляе інтарэсы Брандэнбурга з прычыны стану вайны, якая існуе паміж Швецыяй і Польшчай». Яе муж, паводле яе апісання, «быў так аслаблены воляй з-за хваробы, што яго можна было пераканаць пагадзіцца на што заўгодна, нават калі гэта мела тэндэнцыю да разбурэння краіны». Гэта быў адпор, на мяжы з абразай.
Шлюб і дзеці
Курфюрст Ёган Жыгімонт, бацька Марыі Элеаноры, памёр 23 снежня 1619 года, і перспектыва шведскага шлюбу з ім, падобна, знікла. Вясной 1620 года, аднак, упарты Густаў Адольф прыбыў у Берлін. Удава Электрэс падтрымлівала рэзерв і нават адмовілася даць асабістую сустрэчу шведскаму каралю з Марыяй Элеанорай. Аднак усе, хто прысутнічаў, заўважылі цікавасць прынцэсы да маладога караля. Пасля Густаў Адольф наведаў шэраг іншых пратэстанцкіх германскіх двароў з дэклараваным намерам праверыць некалькі альтэрнатыў шлюбу. Па вяртанні ў Берлін, удава Электрэс, здаецца, цалкам захапіла чароўнага шведскага караля. Аддаўшы Марыі Элеаноры свой рытуал, Густаў Адольф паспяшаўся назад у Швецыю, каб дамовіцца пра прыём сваёй нявесты. Новы курфюрст Джордж Уільям, які пражываў у Прусіі, быў уражаны, калі пачуў пра самастойныя дзеянні маці. Ён напісаў Густаву Адольфу адмовіць у згодзе на шлюб, пакуль Швецыя і Польшча не ўрэгулююць рознагалоссі. Аднак удава Электрэс, у адпаведнасці з сямейнымі звычаямі Гогенцолернаў, мела апошняе слова, аддаўшы руку дачкі замуж. Яна адправіла Марыю Элеанору на тэрыторыю, недаступную Джорджу Уільяму, і сама заключыла шлюбныя перамовы.
Ганна Пруская прадаставіла сабе выбар каштоўных прадметаў з казны да таго, як паступіла да Марыі Элеаноры ў Брансвіку. Атрад шведскага флоту адвёз жанчын у Кальмар, дзе іх нецярпліва чакаў Густаў Адольф. Вяселле адбылося ў Стакгольме 25 лістапада 1620 года. Была паказана камедыя, заснаваная на гісторыі Олофа Шатконунг. У Густава Адольфа, па яго ўласных словах, нарэшце «была брандэнбургская дама ў шлюбным ложку». Пруская Ганна на самай справе засталася з дачкой у Швецыі некалькі гадоў пасля шлюбу.
Густаў Адольф падзяляў цікавасць Марыі Элеаноры да архітэктуры і яе любоў да музыкі, у той час як яна была сентыментальна аддана мужу. Часта яна скардзілася, што ніколі не мела свайго героя для сябе. Замежныя паслы палічылі яе міласцівай і прыгожай, яна мела добры густ, хаця яе характар выяўляў некаторыя экстравагантныя рысы. Марыя Элеанора мела пэўную сімпатыю да забаў і салодкага мяса, і неўзабаве яна паддалася тагачаснаму моднаму захапленню скамарохам і карлікам. Яна размаўляла па-французску, прыдворнай мове эпохі, але ніколі не перашкаджала навучыцца правільна пісаць нямецкай ці шведскай мове.
На працягу шасці месяцаў пасля шлюбу Густаў Адольф сышоў камандаваць аблогай Рыгі, пакінуўшы Марыю Элеанору на ранніх тэрмінах першай цяжарнасці. Яна жыла выключна ў кампаніі сваіх нямецкіх фрэйлін і з цяжкасцю адаптавалася да шведскага народа, сельскай мясцовасці і клімату. Ёй не падабаліся дрэнныя дарогі, змрочныя лясы і лясістыя хаты, пакрытыя дзёрнам. Яна таксама шкадавала мужа. Праз год пасля іх вяселля ў яе адбыўся выкідак і яна сур’ёзна захварэла. Яна была бурнай, залішняй, неўратычнай і раўнівай. Яна часта ўжывала рэзкія выразы, і яна не шкадавала мужа, нават калі прысутнічалі незнаёмыя людзі. У яе эмацыянальным жыцці не хапала раўнавагі, і за ўсім, што рабіла Марыя Элеанора па ўласнай ініцыятыве, трэба было ўважліва сачыць. Неўзабаве блізкія Густава Адольфа даведаліся, што яго сямейнае жыццё выклікае гора і трывогу.
Восенню 1623 года ў Марыі Элеаноры нарадзілася дачка, але дзіця памерла на наступны год. У той час адзінымі спадчыннікамі мужчынскага полу, якія выжылі, былі ненавісны кароль Польшчы і яго сыны. Калі Густаў Адольф рызыкаваў жыццём у бітвах, нецярпліва чакалі спадчынніка трона. Увосень Марыя Элеанора была цяжарна трэці раз. У маі 1625 года яна была ў добрым настроі і настойвала на суправаджэнні мужа на каралеўскай яхце для агляду флоту. Здавалася, небяспекі няма, бо ваенныя караблі былі прышвартаваны проста насупраць замка, але раптоўная бура ледзь не перакуліла яхту. Каралеву паспяшылі вярнуць ў замак, але, трапіўшы туды, яе пачулі, як яна усклікнула: «Ісусе, я не адчуваю свайго дзіцяці!» Неўзабаве пасля гэтага жаданы сын нарадзіўся мёртвым.
Нараджэнне Крысціны
З аднаўленнем вайны з Польшчай Густаву Адольфу давялося зноў пакінуць жонку. Цалкам верагодна, што яна саступіла месца дэпрэсіі і гору, як вядома, у 1627 годзе менавіта па гэтай прычыне кароль дазволіў сваёй каралеве далучыцца да яго ў Лівоніі пасля паражэння палякаў у студзені 1626 годзе. Да красавіка Марыя Элеанора выявіла, што зноў цяжарная. На гэты раз рызыка не пайшла, і астролагі прадказалі нараджэнне сына і спадчынніка. Падчас зацішша ў вайне Густаў Адольф спяшаўся назад у Стакгольм, чакаючы прыбыцця дзіцяці. Нараджэнне было цяжкім. 7 снежня нарадзілася дзіця з поўсцю (лануга), якое ахінала яго ад галавы да каленяў, пакінуўшы свабоднымі толькі твар, рукі і ніжнюю частку ног. Больш за тое, ён меў вялікі нос і быў пакрыты поўсцю. Такім чынам, меркавалася, што дзіця было хлопчыкам, і так сказалі каралю. Пільнейшая праверка, аднак, вызначыла, што дзіця — дзяўчынка. Зводная сястра Густава Адольфа Катарына паведаміла яму, што дзіця — дзяўчынка. Яна «несла дзіцяці на руках да караля ў стане, каб ён бачыў і ведаў і разумеў сам, што яна не адважылася сказаць яму». Густаў Адольф адзначыў: «Яна будзе разумнай, бо прыняла нас усіх». Яго расчараванне працягвалася нядоўга, і ён вырашыў, што яе назавуць Крысцінай у гонар яго маці. Ён загадаў абвясціць аб нараджэнні з усёй урачыстасцю, якая звычайна надаецца прыбыццю спадчынніка мужчынскага полу. Здаецца, гэта сведчыць пра тое, што Густаў Адольф ва ўзросце 33 гадоў не меў вялікай надзеі мець іншых дзяцей. Здароўе Марыі Элеаноры, відаць, з’яўляецца найбольш верагодным тлумачэннем гэтага. Пазнейшыя яе партрэты і дзеянні, аднак, не сведчаць пра тое, што яна была фізічна далікатнай.
Неўзабаве пасля нараджэння Марыя Элеанора не мела магчымасці сказаць ёй праўду пра пол дзіцяці, і кароль і двор чакалі некалькі дзён, перш чым паведаміць ёй навіну. Яна закрычала: «Замест сына мне даюць дачку, цёмную і непрыгожую, з вялікім носам і чорнымі вачыма. Забярыце яе ў мяне, у мяне не будзе такой пачвары!» Магчыма, яна пакутавала ад постнатальнай дэпрэсіі. У сваім узбуджаным стане каралева спрабавала нашкодзіць дзіцяці. У раннім дзяцінстве Крысціны яна неаднаразова сустракалася з няшчаснымі выпадкамі. Аднойчы прамень загадкава ўпаў на калыску. Іншым разам яна ўпала з лесвіцы, відаць, выпадкова. Іншым разам няню вінавацілі ў тым, што яна ўпусціла дзіця на каменную падлогу і параніла плячо, якое пасля заставалася крыху крывым.
У наступны год пасля нараджэння Крысціны Марыя Элеанора была ў стане істэрыі з-за прагулаў мужа. У 1632 годзе Густаў Адольф апісаў жонку як «вельмі хворую жанчыну». Ёй было нейкае апраўданне; яна страціла трох немаўлят і ўсё яшчэ адчувала сябе ізаляваным замежнікам на варожай зямлі, тым больш пасля 1627 года яе брат далучыўся да ворагаў Швецыі. Між тым, жыццё яе мужа пастаянна знаходзілася ў небяспецы, калі ён агітаваў. У 1627 годзе Густаў Адольф быў і хворы, і паранены. Праз два гады яму ўдалося збегчы ў Штуме.
Густаў Адольф быў адданы сваёй дачцэ і спрабаваў выхаваць Крысціну, як хлопчыка. Ва ўзросце двух гадоў яна запляскала ў далоні і засмяялася ад радасці, калі вялікія гарматы замка Кальмар прагрымелі каралеўскім салютам. Пасля Густаў Адольф часта браў дачку з сабой на ваенныя агляды. Марыя Элеанора не вельмі любіла дачку і не мела ніякага ўплыву на выхаванне Крысціны. Прынцэса была аддадзена пад апеку зводнай сястры Густава Адольфа Катарыны і канцлера Акселя Оксеншэрна.
У 1630 годзе Густаў Адольф прыйшоў да высновы, што задумы Габсбургаў аб вяршэнстве Балтыі пагражаюць самому існаванню Швецыі, а таксама яе рэлігійнай свабодзе. Перад тым, як адправіцца на трыццацігадовую вайну, ён абмеркаваў з членамі ўрада магчымае рэгентства і прызнаўся ім, што яго жонка была «гаротнай жанчынай». Тым не менш Густаў Адольф не змог вылучыць сябе на пасаду рэгенцкага савета, у якім не было б яе імя. Акселю Аксенстыерна ён прызнаўся: «Калі са мной што-небудзь здарыцца, мая сям’я будзе заслугоўваць вашага жалю [..], маці не хапае здаровага сэнсу, дачка непаўналетняя — безнадзейна, калі яны кіруюць, і небяспечна, калі іншыя пачынаюць кіраваць імі».
Удова
На працягу наступных двух гадоў Густаў Адольф прайшоў па спустошанай Германіі, заваяваўшы Памеранію і Мекленбург. У пачатку лістапада 1632 года ён адправіўся ў Эрфурт, каб развітацца з Марыяй Элеанорай, якая знаходзілася ў Германіі з мінулай зімы. У бітве пры Лютцэне 37-гадовы Густаў Адольф быў забіты стрэлам у спіну. Ён упаў, і яго на некаторую адлегласць пацягнуў конь. Яму ўдалося вызваліцца ад стрэмя, але, лежачы на зямлі, «Паўночны леў» быў забіты чарговым стрэлам у галаву. Да ночы абедзве арміі былі знясілены, але Бернард Сакс-Веймарскі і шведы захапілі ўсю імперскую артылерыю і валодалі ключавой пазіцыяй. Цела караля было знойдзена лежачым тварам у гразі, цалкам разрабаванае, акрамя кашулі.
Марыя Элеанора не была ўключана ва ўрад рэгенцтва падчас сталення яе дачкі, бо савет дзяржавы не лічыў яе прыдатнай для рэгента. Кароль ніколі фактычна не пакідаў указанняў, што яе нельга ўключаць у справу непаўналетняга рэгенцтва, але яны падмацоўваюць свае падставы выключыць яе сцвярджэннем, што нябожчык кароль казаў ім, ніколі ёй не давяраць справы дзяржавы, хаця ён ніколі не пакідаў ніякіх папер, каб пацвердзіць гэта. Калі ёй паведамілі, што ўрад правінцыі быў сфарміраваны ў маі 1633 года і што яна была адхіленая ад яго, Марыя Элеанора была пакрыўджана і паказала, што яе мачыха, Крысціна Гольштэйн-Готарпская, служыла рэгентам падчас сталення Густава Адольфа. У адказ, аднак, прадстаўнік савета рэгенцтва Габрыэль Густафсан Аксенстыерна адказаў, што яе інфармацыя аб рэгенцтве каралевы-ўдавы Крысціны вельмі перабольшаная, і што Швецыя на самой справе не мае традыцыі ўключаць каралеўскіх удоў у непаўналетнія рэгенцтвы. На самай справе гэта была хлусня: каралеўская ўдава Крысціна на самой справе была рэгентам, але шведскі кароль Густаў I абвясціў сваю каралеву Маргарэт Лейонхуфвуд рэгентам на выпадак непаўналетняга рэгенцтва ў 1544 годзе, а Юхан III прадугледзеў такое рэгенцтва як для сваёй першай каралевы Кацярыны Ягелон, так і для другой Гюнілы Білке. Марыя Элеанора, аднак, прыняла адказ і заявіла, што з задавальненнем даручае палітыку іншым і будзе кантраляваць апеку над сваёй дачкой.
У 1633 годзе Марыя Элеанора вярнулася ў Швецыю з забальзамаваным целам мужа. У Нючэпінгу 7-гадовая каралева Крысціна ўрачыстай працэсіяй прыйшла да карабля, каб прыняць маці. Пазней яна напісала: «Я абняла каралеву, маму, яна ўтапіла мяне слязьмі і практычна задушыла на руках». Больш за год Марыя Элеанора асуджала Крысціну за жалобную адасобленасць у пакоях, завешаных чорным колерам і асветленых свечкамі дзень і ноч, з якіх выключаўся кожны прамень святла. Яна прымусіла дачку спаць з ёй у ложку, над якім сэрца бацькі было падвешана ў залатой шкатулцы. Становішча пагоршылася нязменным плачам Марыі Элеаноры. Крысціна, якая была ў некаторай форме з адным плячом вышэй за другое, ненавідзела карлікаў і скамарохаў сваёй маці. Яна цяжка захварэла; на яе левай грудзі з’явілася язва, прычыняючы ёй жудасны боль і высокую тэмпературу, пакуль яна не лопнула. Летам 1634 года пахавальная працэсія канчаткова прайшла да Стакгольма. Пазней каралева Крысціна напісала пра сваю маці: «Яна выканала сваю ролю жалобы да дасканаласці».
Марыя Элеанора пагрузілася ў працяглы перыяд эмацыянальнай дысрэгуляцыі з-за гора. Ёй было больш складана, чым калі-небудзь, схаваць сваю непрыязнасць да шведскіх «скал і гор, замярзаючага паветра і ўсяго астатняга». На працягу ўсяго жыцця яна захоўвала памяць пра мужа, плакала гадзінамі і нават днямі запар. Калі рэгенцкі савет паспрабаваў аддзяліць Крысціну ад маці, Марыя Элеанора заплакала і пратэставала так горка, што нічога не было зроблена.
Адносіны з каралевай Крысцінай
У чэрвені 1654 года Крысціна ўразіла ўсіх, калі вырашыла адрачыся ад трона на карысць свайго стрыечнага брата Карла Густава. У Марыі Элеаноры былі сур’ёзныя сумневы ў адрачэнні дачкі і яе магчымым уздзеянні на яе ўласныя фінансы. Крысціна і Карл Густаў наведалі яе ў Нючэпінгу ў красавіку 1654 года і паабяцалі каралеве, што яна будзе забяспечана. Крысціна адраклася ад трона 5 чэрвеня 1654 года. Марыя Элеанора памерла ў сакавіку 1655 года. У той час былая каралева Крысціна жыла ў Бруселі; яна прыняла каталіцтва ў снежні 1655 года.
Адрар-Іфарас
Адра́р-Іфара́с (Іфарас; Adrar des Iforas) — пласкагор'і у паўночнай Афрыцы, на поўдні пустыні Сахары, на мяжы Малі і Алжыра.
Вышыня плато складае да 890 м.
Пласкагор'і складзены дакембрыйскімі крышталічнымі пародамі, галоўным чынам гранітамі. Па далінах вадзі, якія захоўваюць грунтовыя воды, — расліннасць засушлівай саванны з удзелам ксерафітных траваў (дзікае проса і інш). На вяршынях — горныя пустыні з рэдкімі ксерафітнымі акацыямі. У аазісах развіта земляробства (пшаніца, тытунь, перац, цыбуля). Разводзяць вярблюд аў і зебу.
NGC 7498
NGC 7498 (іншыя абазначэнні — PGC 70590, ESO 535-6, MCG -4-54-8) — галактыка ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Армавір (Арменія)
Армаві́р (Արմավիր, да 1932 — Сардарапа́т, да 1992 — Акцембера́н) — горад у Арменіі, адміністрацыйны цэнтр Армавірскай вобласці. Размешчаны ў Арарацкай даліне, у паўднёвай падэшвы гары Арагац.
Борух Залманавіч Янпольскі
Борух Залманавіч Янпольскі (, Глухаў, Украіна — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1946).
Армавір (Арменія)
Недалёка ад сучаснага горада знаходзяцца руіны старажытнага Армавіра — першай сталіцы Армянскага царства. У армянскай традыцыі выкладзенай Маўсесам Харэнаці, горад быў заснаваны Арамаісам, унукам Хайка, легендарнага прабацькі армянскага народа. Старажытны Армавір да пачатку II стагоддзя да н. э. быў сталіцай Арменіі.
Борух Залманавіч Янпольскі
Біяграфія
Скончыў студыю пры Дзяржаўным яўрэйскім тэатры Беларусі (1931) і працаваў у гэтым тэатры. У 1936—1958 у Беларускім тэатры імя Я. Купалы. У 1960—1967 рэжысёр Белдзяржфілармоніі.
Армавір (Арменія)
Гісторыя
Старажытная гісторыя мясцовасці звязана з былой сталіцай Айрарацкага царства — старажытным Армавірам. У антычныя часы Армавір знаходзіўся пад уладай Селеўкідаў (у 200—190 гг. да н. э.), затым Вялікай Арменіі (190 да н. э. — 428 н. э.), часам падвяргаючыся акупацыі рымлянамі і парфянамі, а пасля падзення Вялікай Арменіі ў 428 годзе ўвайшоў у склад дзяржавы Сасанідаў. У 645 годзе Армавір быў заваяваны арабамі.
Борух Залманавіч Янпольскі
Біяграфія
Выканаўца камедыйных і характарных роляў. Майстар эпізоду. Створаныя ім вобразы вылучаліся выразнай формай, яркімі сцэнічнымі дэталямі ў раскрыцці характару: Батура («Партызаны» К. Крапівы), Нічыпар («Пагібель воўка» Э. Самуйлёнка), Маёр («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Ігнат Буйніцкі («Шчасце паэта» В. Віткі), Аптэкар («Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра), маркіз Рыкарда («Сабака на сене» Лопэ дэ Вэгі), Лефлеш («» Мальера), Харытонаў («Рускія людзі» К. Сіманава), Ракала («За тых, хто ў моры!» Б. Лаўранёва) і інш.
Армавір (Арменія)
Гісторыя
Сучаснае паселішча ўзнікла як сельскі населены пункт Сардарабад (у армянскай транскрыпцыі — Сардарапат); ў яго назве персідскі тытул і асабістае імя Сардар («пераможца, галоўнакамандуючы») і абад — іран. «горад».
21—29 мая 1918 года, у Першую сусветную вайну, каля Сардарапата адбылася вялікая бітва паміж войскамі Асманскай імперыі і Армянскага нацыянальнага савета, якая завяршылася перамогай армянскага боку. Перамога ў бітве была лёсавызначальнай для армян, бо спыніла рух турэцкіх войскаў на Ерэван і дазволіла 28 мая 1918 года абвясціць незалежнасць Арменіі.
У 1932 годзе пасёлак быў перайменаваны ў Акцемберан, у гонар Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў Расіі. У 1947 годзе ён атрымаў статус горада. Пасля распаду СССР горад быў перайменаваны ў гонар старажытнага Армавіра, які знаходзіўся непадалёк.
Цаа Пэй
Цаа Пэй (другое імя — Цзы-хуань;, Пэйго, сучасная правінцыя Аньхой — ) — кітайскі паэт і тэарэтык літаратуры.
Малі Каравынці
Малі Каравынці (Малі́ Корови́нці) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Сетка
Сетка:
Гарадзец (Столінскі раён)
Гарадзе́ц (, Городец) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лядзецкага сельсавета.
Трыпалітанія
Ужыванне тапоніма — з I тыс. да н. э., а ў межах тэрыторыі адпаведнай сучаснай Трыпалітаніі — з III стагоддзя па нашы дні. Ранейшая назва гэтай вобласці — Сіртыка, захоўвалася ў прыбярэжнай частцы яшчэ доўгі час. У арабаў стала называцца Тарабулус.
Прыкладная плошча — 350 000 км ².
Вячаслаў Міхайлавіч Шаўчэнка
Вячаслаў Міхайлавіч Шаўчэнка (нар., в. Завітая-2, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1954 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1960 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў старшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Магілёўграмадзянпраекце, першым намеснікам начальніка Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Мінаблвыканкама, з 1970 года — галоўны архітэктар у Белкааппраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: летні тэатр-кінатэатр, Дом палітасветы і будынак аблспажыўсаюза ў Магілёве, гандлёвыя цэнтры ў г.п. Бараўляны і в. Сеніца Мінскага раёна, у пас. Ждановічы (залаты медаль ВДНГ СССР); у аўтарскім калектыве: гандлёвы комплекс у г.п. Івянец, комплекс Гомельскага кааператыўнага інстытута па праспекце Кастрычніка, па вул. Ленінскай, 85 у Стоўбцах (у сааўтарстве з Ф. Шукайлам; сярэбраны медаль ВДНГ СССР), помнікі загінулым воінам і партызанам у Любані, Слуцку, Стоўбцах.
Аўтар артыкулаў па пытаннях архітэктурнага праектавання.
Фрампаль (гміна)
Фра́мпаль (Frampol) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Білгарайскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Фрампалі. Плошча гміны складае 107,61 км². Станам на 2006 год у гміне Фрампаль пражывалі 6497 чалавек, шчыльнасць — 60 чал./км².
Палескія школы дойлідства
Палескія школы дойлідства сфармаваліся ў XVII—XVIII стагоддзях. у драўляным грамадзянскім і культавым дойлідстве Беларускага Палесся, традыцыі школ развіваліся да пачатку XX стагоддзя. Вылучаліся самабытнымі канструкцыйнымі і мастацкімі прыёмамі стварэння дойлідскіх формаў. Адрозніваюць заходнепалескую, якая склалася ў межах сучаснай Брэсцкай вобласці паміж Брэстам і Пінскам, і ўсходнепалескую (прыпяцкую) школы, якая склалася ў Прыпяцкім Палессі і верхнім Падняпроўі (у межах сучасных Гомельскай, усходу Брэсцкай і поўдні Мінскай абласцей).
М’яскіўка
М’яскіўка (М'яскі́вка) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Курганне (Смаленская вобласць)
Курганне (Курганье) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вялікія Тупалы
Вялі́кія Ту́палы (, Великие Тупалы) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.
Рыжыў
Рыжыў (Рижі́в) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Первае Мая (Смаленская вобласць)
Первае Мая (Первое Мая) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Укружжа
Укру́жжа (, Укружье) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Семукацкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікабялевіцкага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Семукацкага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета , пасля — зноў у склад Семукацкага сельсавета. Ліквідавана ў 2018 годзе.
Маёнтак Падароск
Сядзібна-паркавы комплекс Чачотаў, Сядзібна-паркавы комплекс Бохвіцаў — помнік архітэктуры класіцызму. Пабудаваны ў канцы XVIII стагоддзя ў в. Падароск Ваўкавыскага раёна.
Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Першымі вядомымі ўладальнікамі Падароска былі Клочкі, а з сярэдзіны XVIII ст. маёнткам валодалі Грабоўскія, якія і збудавалі першую мураваную сядзібу. 25 кастрычніка 1843 года Падорск набываюць Яўстах і Альжбета Пухальскія. У 1861 годзе Альжбета Пухальская адпісала маёнтак пляменніку Альбіну Чачоту з Асташына, ад яго Падароск перайшоў дачцэ Альжбеце, названай так па хроснай маці.