cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамяство
Станаўленне прафесійнага рамяства, асабліва ў гарадах, прывяло да ўзнікнення новай сферы вытворчасці і новага сацыяльнага слоя — гарадскіх рамеснікаў. Узнікненне развітых формаў іх арганізацыі (цэхі), якія баранілі інтарэсы гэтага слоя, стварыла асабліва спрыяльныя ўмовы для развіцця гарадскога рамяства ў Сярэднявеччы. Вядучымі галінамі гарадскога рамяства былі: сукнаробства, вытворчасць металічных вырабаў, вырабаў са шкла і інш. Падчас прамысловага перавароту (сярэдзіна XVIII ст. — першая палова XIX ст.) фабрычна-завадская прамысловасць, заснаваная на выкарыстанні машын, выцесніла рамяство. Рамяство (на заказ і на рынак) захавалася ў галінах, звязаных з абслугоўваннем індывідуальных патрэб спажыўца ці з вытворчасцю дарагіх мастацкіх вырабаў — ганчарная справа, ткацтва, мастацкая разьба і да т.п.
Мікалай Іванавіч Крыўцоў
Скончыў з адзнакай Арлоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1970).
Рамяство
У большай ступені рамяство захавалася ў слабаразвітых краінах. Аднак і тут адбываецца яго выцясненне фабрычна-завадской прамысловасцю ў выніку індустрыялізацыі гэтых краін. Захоўваюцца народна-мастацкія рамёствы, звязаныя з абслугоўваннем турызму і з экспартам.
Здаўна чалавецтва ведала такія рамёствы, як: і іншыя
Данілаўскі раён (Яраслаўская вобласць)
Геаграфія
Плошча — 2212 км² (6-е месца сярод раёнаў). Раён мяжуе на поўначы з Першамайскім, на ўсходзе — з Любімскім, на поўдні — з Някрасаўскім і Яраслаўскім, на захадзе — з Тутаеўскім, на паўночным захадзе — з Пашахонскім раёнамі Яраслаўскай вобласці, а таксама мяжуе з Кастрамской вобласцю на паўднёвым усходзе.
Асноўныя рэкі — Соць, Касць, Ухра.
Мар’ян Пецюкевіч
Марыян (Мар'ян) Язэпавіч Пецюкевіч (Псеўданімы і крыптанімы: Марвіч; Дзед Марцін; М. П.;, вёска Цяцеркі, Новааляксандраўскі павет, Ковенская губерня, цяпер Браслаўскі раён, Віцебская вобласць — , , Польшча) — беларускі этнограф, педагог і мемуарыст.
Біяграфія
У Польшчы Марыян Пецюкевіч, хоць жыў у Торуні, быў звязны з беларускім рухам на Беласточчыне. Дзейнічаў у навуковым гуртку БГКТ, апрацаваў «Апытальнік да народнага адзення, абутку і аздоб», выдадзены БГКТ у 1959. Шмат увагі ў сваёй дзейнасці ўдзяляў вывучэнню народнай культуры беларусаў Беласточчыны, правёў этнаграфічныя экспедыцыі на Сакольшчыне і Гайнаўшчыне. Хацеў арганізаваць Беларускі музей у Польшчы. Як сведка і ўдзельнік беларускага нацыянальнага руху супрацоўніцаў з гісторыкамі Юрыем Туронкам і Аляксандрай Бергман. Быў адным са стваральнікаў літаратурнага аб'яднання «Белавежа».
Творчасць, даследчыцкая дзейнасць
Аўтар прац «Увагі дзеля запісання беларускай народнай творчасці і абрадаў» (1933), «Мікола Нікіфароўскі — беларускі этнограф» (1935), «Беларуская мелаграфія» (1936), «Аб паходжанні назвы Беларусь», «Родная мова — найдаражэйшы скарб» (1957), «Аб паходжанні імён» (1958), «Старадаўнія велікодныя звычаі ў беларусаў» (1960), «Беларуская этнаграфія ў працах польскіх даследчыкаў» (1968). Друкаваўся ў шматлікіх часопісах і газетах. Выступаў у беластоцкай газеце «Ніва» з артыкулы пра беларускую мову, імёны і прозвішчы, традыцыйныя святы і абрады, з успамінамі пра дзеячаў беларускага руху, напрыклад Браніслава Тарашкевіча, з якім быў асабіста знаёмы. Таксама «Ніва» змяшчала ў «Этнаграфічным куточку» здымкі з этнаграфічных экспедыцый Пецюкевіча.
Аўтар жартоўных гісторый, пад псеўданімам Дзед Марцін. Пакінуў успаміны.
Пётр Міхайлавіч Стафаноўскі
Пётр Міхайлавіч Стафано́ўскі (2 студзеня 1903, пасёлак Пакроўка, які пераселены ў в. Чыркавічы цяпер Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці — 23 лютага 1976) — лётчык-выпрабавальнік, генерал-маёр авіяцыі (1944), Герой Савецкага Саюза (1948). У 1941—1942 гг. камандаваў заходнім сектарам проціпаветранай абароны Масквы. Першым у свеце выканаў вышэйшы пілатаж на рэактыўным самалёце.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і, скончыў сельскую школу. З юнацкага ўзросту працаваў у сельскай гаспадарцы, потым рабочым у Бабруйску (Магілёўская вобласць). Захапіўся авіяцыяй, назіраючы за практыкаваннямі пілотаў на Бабруйскім аэрадроме. З 1925 года на вайсковай службе. Скончыў Ленінградскую ваенна-тэарэтычную школу лётчыкаў (1927), 1-ую Качынскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў (1929). З 1928 года — лётчык-інструктар, затым — лётчык-выпрабавальнік у Навукова-даследчым інстытуце Ваенна-паветраных сіл (НДІ ВПС) СССР.
Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 года — камандзір 402-га знішчальнага авіяпалка асаблівага прызначэння, які склаў з добраахвотнікаў. Удзельнічаў у баях на тэрыторыі Гродзенскай вобласці. З ліпеня 1941 года — намеснік камандзіра 6-га знішчальнага корпуса проціпаветранай абароны па Заходняму сектару Масквы. Здзейсніў 150 баявых вылетаў, збіў асабіста 4 самалёты праціўніка. У маі 1942 года адазваны ў НДІ ВПС. Намеснік начальніка аддзела, затым — намеснік начальніка упраўлення выпрабавання самалётаў НДІ ВПС імя В. П. Чкалава, лётчык-выпрабавальнік І-га класа.
Правёў 238 выпрабаванняў, у тым ліку пікіруючага бамбардзіроўшчыка Пе-2, далёкага вышыннага бамбардзіроўшчыка ТБ-7, рэактыўных знішчальнікаў Як-15 і Міг-19, першага стратасфернага самалёта БОК-1 і іншых. Здзейсніў 16 першых вылетаў на новых тыпах самалётаў. За перыяд службы выканаў 13 500 палётаў, авалодаў 317 тыпамі самалётаў.
З 1954 года П. М. Стафаноўскі ў запасе, затым у адстаўцы. Жыў і працаваў у Маскве. Аўтар кніг.
Памяць
У Чыркавічах і горадзе Шчолкава Маскоўскай вобласці Расіі імем П. Стэфаноўскага названы вуліцы. Яго імя носіць сярэдняя школа ў Чыркавічах.
Мікалай Пятровіч Савік
Мікалай Пятровіч Савік (, г. Дзяржынск, цяпер Мінская вобласць) — беларускі вучоны-кібернетык, публіцыст, член Міжнароднай акадэміі інфармацыйных тэхналогіяў (1997).
Біяграфія
У 1954 годзе Мікалай Савік закончыў Дзяржынску школу № 1 Мінскай вобласці, скончыў БДУ (1959). З 1959 года ў Інстытуце матэматыкі і вылічальнай тэхнікі, з 1977 года ў Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі АН БССР. Прымаў удзел у стварэнні першай у СССР шматпраграмнай вылічальнай сістэмы «Мінск-22», а таксама вымяральна-вылічальных комплексаў і сістэмы калектыўнага карыстання аўтаматызаваных даследаванняў і навукова-тэхнічных эксперыментаў для шэрагу навукова-даследчых інстытутаў АН Беларусі. Аўтар больш за 500 навуковых, навукова-папулярных, публіцыстычных артыкулаў і нарысаў.
Цымшыян
Цымшыян (саманазва: Ts’msyan) — група малых індзейскіх народаў, якая размаўляе на цымшыянскіх мовах, карэннае насельніцтва Брытанскай Калумбіі (Канада) і паўднёвага ўсходу Аляскі (ЗША). Агульная колькасць (2019 г.) — 9600 чал.
Гісторыя
У 1787 г. кампанія Гудзонава заліва ўсталявала гандлёвыя зносіны з цымшыян і ў 1834 г. стварыла гандлёвы пост недалёка ад іх земляў. Падвышэнне коштаў на футра, якое закупала кампанія, прывяло да распаўсюджвання еўрапейскіх тавараў, у тым ліку зброі і вопраткі, а таксама да ваенных сутычак з суседдзямі, асабліва з хайда. Катастрафічныя вынікі мела эпідэмія воспы ў 1862 г., падчас якой загінула да 80% насельніцтва. Яна садзейнічала разбурэнню традыцыйнага ладу жыцця і залежнасці ад еўрапейскіх гандляроў і перасяленцаў.
Paris
Paris:
Цымшыян
Гісторыя
У 1887 г. брытанскі місіянер Вільям Данкан заснаваў на востраве Анет хрысціянскую абшчыну Новая Метлакатла. У 1891 г. Кангрэс ЗША прызнаў гэты востраў аўтаномнай індзейскай рэзервацыяй.
У Канадзе цымшыян згубілі значную частку зямель і падвергліся моцнай асіміляцыі. Аднак сярод іх сфарміравалася кола інтэлектуалаў, у тым ліку вучоных, якія ў апошняй чвэрці XX ст. садзейнічалі з'яўленню руху за свае правы. З 1983 г. федэральны ўрад Канады і ўрад Брытанскай Калумбіі вялі перагаворы з абшчынамі цымшыян аб узнаўленні карыстання традыцыйнымі прыроднымі рэсурсамі. Яны былі перарваны ў 2005 г. з-за нязгоды паміж рознымі группоўкамі саміх цымшыян.
Культура
Галоўным заняткам цымшыян здаўна было рыбалоўства. Асабліва важнай з'яўлялася сезонная здабыча ласося. Дадаткова займаліся паляваннем і збіральніцтвам. У традыцыйнай кулінарыі адметнае месца займаў стрэлкаліст. З XIX ст. узбярэжныя цымшыян таксама вырошчвалі бульбу. Жанчыны плялі тканіны чылкат з поўсці горных авечак. Для чылкат характэрны шматлікія ўзоры і доўгія махры. Ваўняная тканіна ішла на шыццё вопраткі, насценных дыванаў, фіранак, торбаў. Мужчыны славіліся як разьбяры, выраблялі доўгія каноэ, што ўмяшчалі да 60 чалавек.
Цымшыян будавалі сталыя зімовыя паселішчы ўздоўж акіянічнага ці рачнога ўзбярэжжа. Жыхары кожнага з іх складалі аўтаномную абшчыну, якая валодала навакольнымі тэрыторыямі. Улетку ствараліся часовыя малыя паселішчы рыбаловаў. Доўгія жытлы будавалі з драўляных бярвенняў без вокнаў. Для агменю знутры капалі яміну. Дым выходзіў з адтуліны ў даху. У адной хаціне жыло да некалькіх дзесяткаў чалавек. Каля хаціны ўсталёўвалі татэмныя слупы — помнікі памерлым правадырам.
Традыцыйнае грамадства цымшыян было іерархічным. Вылучаліся высакародныя воіны, простыя абшчыннікі і рабы. Стан кожнага чалавека вызначаўся па нараджэнню. Сваяцтва і сацыяльны статус перадаваліся па жаночай лініі. Цымшыян падзяляліся на 4 роды арла, крумкача, ваўка і забойцаў кітоў. Шлюбы знутры аднаго рода былі забаронены. Правадыром паселішча станавіўся мужчына з найболей магутнага рода.
Да канца XIX ст. цымшыян славіліся маляўнічымі шматдзённымі святамі яаўк, якія звычайна прысвячаліся смерці сваякоў і перадачы сацыяльнага статуса спадчыннікам. Яны суправаджаліся супольнымі застоллямі і патлачом. Падчас цырымоній выкарыстоўвалі разьбяныя маскі. Фальклор адметны шматлікімі казкамі пра міфічных істот і братоў крумкачоў.
Рэлігія
Традыцыйныя рэлігійныя вераванні засноўваліся на анімістычных і татэмічных уяўленнях. Аднак пасля эпідэміі 1862 г. і забароны патлача яны амаль зніклі, захаваліся толькі ў форме некаторых міфалагічных паданняў і апісаннях еўрапейскіх місіянераў. Апошнія сцвярджалі, што цымшыян верылі ў нябеснага пана, які аказваў вернікам дапамогу ў цяжкія часы. Рытуалы ўключалі ачышчэнне праз абмыванне і табу на некаторую ежу.
З 1856 г. англіканскі місіянер Вільям Данкан актыўна распаўсюджваў хрысціянства сярод цымшыян. Асаблівы поспех ён меў пасля эпідэміі 1862 г., якую абвясціў божай воляй. Імкненне ўсталяваць поўны кантроль над жыццём вернікаў і адмова ад еўхарыстыі прывялі да разрыву В. Данкана з афіцыйнай царквой і ад'езду разам з 823 паслядоўнікамі на востраў Анет (Аляска).
У нашы дні большасць вернікаў — пратэстанты розных канфесій.
Альпійская балада
«Альпійская балада» — аповесць Васіля Быкава, была апублікавана ў 1964 годзе ў часопісе «Маладосць» № 1, у кніжным выданні — у тым жа годзе. Твор пра тры дні жыцця ўцекачоў з палону беларуса Івана і італьянкі Джуліі. Гэта гісторыя пра тры кароткія дні, якія падарылі былым вязням канцлагера бязмежнае каханне і надзею на выратаванне.
Сюжэт
Пад час Другой сусветнай вайны з фашысцкага канцлагера ў Альпах уцякаюць савецкі салдат Іван і італьянская дзяўчына Джулія. Яны выпадкова сустракаюцца. Спачатку Іван беспаспяхова спрабуе пазбавіцца ад яе. Пасля ў іх нараджаюцца пачуцці.
Ім трэба будзе перажыць самыя неверагодныя прыгоды ў сваім жыцці. Галодныя, змучаныя, напалоханыя і разгубленыя, яны будуць блукаць у самых прыгожых гарах Еўропы, з цяжкасцю ўсведамляючы, што горы яшчэ могуць быць прыгожымі, а мужчына і жанчына здольныя думаць не толькі пра вайну і небяспеку.
Падставы напісання
Як згадваў сам Быкаў, сюжэт да твора ён спаткаў падчас вайны ў аўстрыйскім гарадку:
Экранізацыя і пастаноўкі
Аповесць шмат перакладалася на замежныя мовы, часта выдавалася не толькі ў Беларусі, але і ў іншых савецкіх рэспубліках. На аснове аповесці створаны кінафільм, некалькі тэатральных спектакляў, інсцэніроўка для радыё, балет, пастаўлены ў Мінску і Чалябінску, опера, пастаўленая ў Харкаве, сімфонія.
У 1964 годзе была запісана радыёпастаноўка твору.
У 1967 годзе быў пастаўлены аднаактовы балет Яўгена Глебава Беларускім дзяржаўным тэатрам оперы і балета пад кіраўніцтвам дырыжора Газіза Дугашава.
UTC-10:30
UTC-10:30 — абазначэння для адрозных ад UTC часавых зон на — 10 гадзін 30 хвілін. Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце «часавы пояс UTC-10:30». Такі час выкарыстоўваўся раней на Гаваях (1 студзеня 1900 — 7 чэрвеня 1947).
Міхаіл Паўлавіч Аляксееў
Міхал Паўлавіч Аляксееў (24 мая (5 чэрвеня) 1896,  —, ) — савецкі літаратуразнавец-кампаратывіст, вучоны-энцыклапедыст, спецыяліст у галіне замежных літаратур (англійскай, французскай), аўтар прац, прысвечаных міжнародным літаратурным сувязям айчыннага пісьменства, доктар філалагічных навук (1937), акадэмік АН СССР (1958; член-карэспандэнт з 1946). Пушкініст. Член Саюза пісьменнікаў СССР (1941).
Мамбазільё
Мамбазільё (Mombasiglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
UTC-08:30
UTC-8:30 — абазначэнне для адрозных ад UTC часавых зон на -8 гадзін 30 хвілін. Часам таксама выкарыстоўваецца паняцце «часавы пояс UTC-8:30». Такі час выкарыстоўваўся на астравах Піткэрн з 1901 па 26 красавіка 1998 года, 27 красавіка быў заменены на UTC-8, гадзіннікі ў 23:59:59 пераведзены на 00:30:00. .
Снежная крэпасць
Снежная крэпасць — «фартыфікацыйнае» збудаванне са снегу і лёду, элемент дзіцячых гульняў у верхніх шыротах у зімовы час.
Ва ўмовах тэмпературы каля 0 °С снег валодае ліпкімі ўласцівасцямі, што дазваляе будаваць з яго розныя фігуры і будынкі. Звычайна, у якасці будаўнічых элементаў выступаюць буйныя снежныя шары, якія атрымліваюцца шляхам скочвання - далучэння снега да снежку, які коціцца па паверхні снегу. Снежныя шары злучаюцца адзін з адным, дазваляючы ствараць «сцены» і «вежы», якія выкарыстоўваюцца пры гульні ў снежкі.
Палац Земляробаў
Пабудаваны паводле праекту «Антыка-плюс». Аўтар — Леанід Горнік. Будаўніцтва пачалося вясной 2008 года, скончылася ў 2010 годзе.
Трып
Трып (trijp) — ваўняная двухасноўная тканіна з ворсам на адным баку, стрыжаная як аксаміт. Часам называюць утрэхцкі аксаміт у гонар нідэрландскага горада Утрэхта, які быў вядомы ў XVII—XIX стагоддзях аксамітам і дыванамі.
Гісторыя
У ВКЛ выраблялася з XVI стагоддзя. Відам трыпу была паўваўняная тканіна на баваўнянай аснове, якая выраблялася ў Гданьску з XVII стагоддзя як танны гатунак плюшу.
Выкарыстанне
Выкарыстоўвалася для лёгкага верхняга адзення, галаўных убораў, абіўкі мэблі, экіпажаў, парцьер. Трып быў даволі каштоўнай тканінай і вялікай рэдкасцю ў XIX стагоддзі.
Мятліца
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, зрэдку аднагадовыя расліны вышынёй да 1,2 м. Лісце лінейчатае, шурпатае. Кветкі дробныя, у раскідзістых рыхлых мяцёлках з вялікай колькасцю каласкоў. Плод — зярняўка.
Арэал і экалогія
Налічвае каля 150 відаў, пашыраных ва ўмераных і халодных раёнах Паўночнага паўшар'я і горных раёнах тропікаў.
Растуць на лугах, у хмызняках, на берагах вадаёмаў. Кармавыя і дэкаратыўныя расліны.
Буры (значэнні)
Буры:
Старая Тузда
Старая Тузда — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Тузды. Код КАТА — 354083200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 169 чалавек (81 мужчына і 88 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 70 чалавек (32 мужчыны і 38 жанчын).
Кучум
Кучум (?, Цэнтральная Азія — не раней 1598) — апошні хан Сібірскага ханства.
У 1563 годзе скінуў сібірскіх ханаў Едыгера і Бекбулата — даннікаў рускага цара Івана IV. Ён спыніў выплату даніну і ўзначаліў барацьбу супраць дружыны Ермака. У 1582 годзе пацярпеў паражэнне ў бітве на Чувашавым мысе на рацэ Іртыш, пакінуў сваю сталіцу Кашлык. У 1585 годзе знішчыў атрад казакоў на чале з Ермаком. Працягваў барацьбу да жніўня 1598 года, калі быў канчаткова разбіты ваяводам А.Ваейкавым на рацэ Бердзь, уцёк у Нагайскую арду, дзе загінуў.
Пясочніца
Пясочніца — адзін з аб'ектаў на : асаблівае месца, прызначанае для гульняў дзяцей малодшага ўзросту з пяском пры выкарыстанні цацак. Звычайна пясочніца абгароджана борцікамі, часцей за ўсё зробленымі з дрэва: бярвення ці дошак. Прычым, борцікі часцяком маюць плоскую паверхню, каб на ёй можна было ляпіць бабкі. Часта ў цэнтры пясочніцы стаіць «грыбок», які абараняе гуляючых дзяцей ад дажджу і сонца.
Пясочніца з'яўляецца найважнейшым эмацыйным цэнтрам узаемадзеяння дзяцей. Гуляючы ў пясочніцы дзеці фармуюць каштоўнаснае стаўленне да свету цацак і свету ўзаемаадносін. Гульня у пясочніцы таксама спрыяе развіццю ў дзяцей творчага ўяўлення, фантазіі, дробнай маторыкі, мыслення.
Збудаванне ўсталёўваецца ўдалечыні ад дрэў, бо інакш падаючае лісце засмечвае пясочніцу, а пясок у цені пасля дажджу даўжэй высыхае. Гульні ў пясочніцы:
NGC 4714
NGC 4714 (іншыя абазначэнні — MCG -2-33-18, PGC 43442) — галактыка ў сузор’і Воран.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
UTC-04:30
UTC-4:30 — часавы пояс, выкарыстоўваецца ў Венесуэле з 27 снежня 2007 года, вядомы таксама як VST (Venezuelan Standard Time). Раней Венесуэлай выкарыстоўваўся час UTC-4.
Віктар Ільіч Аляксееў
Віктар Ільіч Аляксееў (Ви́ктор Ильи́ч Алексе́ев; 27 жніўня 1914,, Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі лёгкаатлет і трэнер.
Заслужаны майстар спорту (1942), заслужаны трэнер СССР (1956, знак № 1). Выступаў за Ленінград — спартыўныя таварыствы «Рэкорд», «Зеніт».
6-разовы чэмпіён СССР у кіданні дзіды і кіданні гранаты (1936—1948).
UTC+09:45
UTC+9:45 — часавы пояс. Неафіцыйна выкарыстоўваецца ўлетку тымі аўстралійскімі тэрыторыямі, дзе зімовы час — UTC+8:45. Пазначаецца як «Цэнтральны заходні летні час» (CWST, Central Western Summer Time).
Антон Міхайлавіч Валынчык
Антон Міхайлавіч Валынчык (, в. Мяльканавічы —, ) — харавы , , , выкладчык Навагрудскай беларускай гімназіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і царкоўнага рэгента. Пасля заканчэння Жыровіцкай духоўнай семінарыі быў прызваны ў войска, дзе 19-гадовым юнаком кіраваў салдацкім хорам. Пасля войска вярнуўся на радзіму і ў перыяд з 1939 па 1947 гг. працаваў выкладчыкам музыкі і спеваў у рэальным вучылішчы ў Лунінцы, пасля ў Клецкай беларускай гімназіі, потым у Навагрудскай беларускай гімназіі, а таксама ў беларускай настаўніцкай семінарыі ў Слоніме. У 1937 годзе Антон Валынчык завочна скончыў Вышэйшыя музычныя курсы Варшаўскай кансерваторыі пры Крамянецкім музычным ліцэі. У гады Другой сусветнай вайны жыў у Слоніме, дзе кіраваў рознымі хорамі.
Пасля вайны быў мастацкім кіраўніком Беларускага міжабласнога ансамбля песні і танца ў Ашмянах. Цудам пазбег рэпрэсій. Доўгі час не меў сталай працы, каб выжыць супрацоўнічаў з хорамі праваслаўных храмаў у Клецку, Навагрудку, Слоніме, Жыровічах і Мінску. У 1956 годзе кампазітар паехаў у Магілёўскую вобласць, дзе ўладкаваўся кіраўніком хору Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках. Праз год вярнуўся ў Маладзечна, дзе стаў кіраўніком міжабласнога Маладзечанскага ансамбля песні і танца, які ўзначальваў чатыры гады.
У 1961 пераехаў у Гродна. Там ён узначальваў кафедру музыкі і спеваў Гродзенскага педінстытута, адначасова працаваў хормайстрам Гродзенскага народнага ансамбля песні і танца «Нёман» (ад кіраўніцтва якога пасля быў адхілены савецкай наменклатурай) і мастацкім кіраўніком Гродзенскай народнай харавой капэлы настаўнікаў. Кансультаваў як хормайстар многія харавыя капэлы Гродзеншчыны. Памёр 13 лістапада 1985 года. Пахаваны на гарадскіх могілках Гродна. На яго магіле няма помніка, пастаўлены просты жалезны крыж.
Творчасць
Увасабляў у канцэртных праграмах творы І. Баха, Л. Бетховена, П. Чайкоўскага, Ф. Шуберта, С. Манюшкі, К. Вебера. Апрацоўваў беларускія народныя песні. Пісаў і рыхтаваў для выканання свае песні і хоры на словы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Адама Русака, Петруся Броўкі і іншых беларускіх паэтаў. Практыкаваў у хорах выкананне ў стылі «а капэла».
Уладзімір Міхайлавіч Цумараў
Уладзімір Міхайлавіч Цу́мараў (нар., в. Ананьеўка, Бялыніцкі раён, Магілёўская вобласць, БССР, СССР) — беларускі палітычны дзеяч, старшыня Магілёўскага гарвыканкама (2013—2022).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1960 годзе ў вёсцы Ананьеўка Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. У 1980 годзе скончыў Магілёўскі політэхнічны тэхнікум, у 1985 годзе — Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, у 2002 — Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі.
У 1980 годзе працаваў старэйшым тэхнікам канструктарска-тэхналагічнага бюро з вопытнай вытворчасцю Інстытута будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда БССР у Мінску. У 1985—1990 гадах займаў розныя пасады ў Магілёўскіх абласным, а затым гарадскім камітэтах ЛКСМБ.
У 1990—1992 гадах быў кіраўніком аддзела па справах моладзі Магілёўскага гарвыканкама. У 1992—1995 гадах быў дырэктарам Магілёўскага абласнога цэнтра занятасці. З 1995 па 1999 гг. працаваў на пасадзе намесніка старшыні Магілёўскага гарвыканкама. У 1999 годзе стаў кіраўніком адміністрацыі Цэнтральнага раёна г. Магілёва. З 2003 г. па красавік 2013 г. працаваў на пасадзе кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна Магілёва.
16 красавіка 2013 года прызначаны старшынёй Магілёўскага гарвыканкама. Пакінуў пасаду ў кастрычніку 2022 года.
Сям’я
У шлюбе з Таісіяй (нар. ). Мае сына Максіма (нар. ), дачок Марыю (нар. ) і Маргарыту (нар. ).
Стайскі сельсавет (Круглянскі раён)
Ста́йскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Стаі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Стайскі (Стаінскі) сельсавет у складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Бялыніцкага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шапялевіцкага сельсавета.
Карона
Віды
У залежнасці ад тытула іх уладальніка кароны дзеляцца на:
Любімскі раён
Любімскі раён (Люби́мский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Яраслаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Любім.
Геаграфія
Асноўныя рэкі — Абнора, Кастрама.
UTC-00:44
UTC-0:44 — часавы пояс, выкарыстоўваўся ў Ліберыі да 1 мая 1972. Быў вядомы як Ліберыйскі час. Заменены на UTC+0.
Франц Феліксавіч Блус
Франц Феліксавіч (Ілья Піліпавіч) Блус (?, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер, Магілёўская вобласць — ?) — агітатар, аўтар вершаваных твораў манархісцкага кірунку 2-й паловы 19 ст.
Біяграфія
Паводле некаторых звестак, служыў чыноўнікам на Магілёўшчыне. Заўзяты манархіст і праціўнік вызваленчага руху. У 1862 г., ва ўмовах рэвалюцыйнага ўздыму, напісаў на беларускай мове, якой добра валодаў, вершаваныя гутаркі «Прамова старавойта да сялян аб свабодзе» і «Прамова старавойта (для чытання маім землякам)», у якіх заклікаў сялян да пакоры і цярпення, славіў цара і сялянскую рэформу 1861 г., даводзіў справядлівасць сацыяльнай няроўнасці.
Па распараджэнні губернатара гутаркі былі вельмі аператыўна надрукаваны ў Магілёве і выкарыстаны для спынення сялянскага руху. Паводле звестак архіўнай справы, што зберагаецца ў ЦДГА (Пецярбург), у 1863 г. Ф. Блус напісаў яшчэ нейкі твор «супраць агітатараў польскага паўстання».
Пасля паўстання 1863 г. працаваў на чыгунцы ў Бузулуку, быў звольнены, некаторы час жыў у Самары, дзе, паводле водзываў улад, «вёў жыццё разгульнае, бавячы час у гасцініцах». Звалі яго ў гэты час Ілья Піліпавіч. Гэта значыць, што пад гутаркамі 1862 г. ён паставіў несапраўдныя імя і імя па бацьку (Франц Феліксавіч) або змяніў іх у далейшым (магчыма, пры пераходзе з каталіцызму ў праваслаўе).
На пачатку 1881 г., незадоўга да забойства Аляксандра II, прыслаў міністру ўнутраных спраў некалькі вершаў на рускай мове, прысвечаных цару, і прасіў надрукаваць іх для чытання на фабрыках і заводах, каб супрацьдзейнічаць агітацыі «дэмакратаў-сацыялаў». Пры гэтым ён спасылаўся на свой беларускі вопыт 1862 г. Вершы 1881 г. было дазволена надрукаваць з некаторымі купюрамі (выкінуты радкі аб беднасці і ўціску народа). Далейшы лёс іх, як і самога аўтара, невядомы.
Значэнне творчасці
Беларускія гутаркі Ф. Блуса — цікавы дакумент эпохі. Незалежна ад намераў аўтара, у іх адлюстраваліся рэаліі тагачаснага народнага жыцця, антыпрыгонніцкія настроі сялянства, іх абыякавасць да рэлігіі і г.д. Некаторыя даследчыкі звязваюць з Ф. Блусам таксама ананімную празаічную брашуру «Бяседа старога вольніка з новымі пра іхняе дзела», выдадзеную ў Магілёве (1861 г.), аўтарам якой лічыцца А. Кісель.
Вавёрка звычайная
Вавёрка звычайная (Sciurus vulgaris) — грызун з сямейства вавёркавых. Адзіны прадстаўнік роду вавёрак у фауне Беларусі.
Вонкавы выгляд
Дробны звярок з выцягнутым стройным целам і пухнатым «расчэсаным» хвастом. Даўжыня цела 19,5—28 см, хваста — 13—19 см (каля 2/3 даўжыні цела); вага 250—340 г. Галава круглая, з вялікімі чорнымі вачыма. Вушы доўгія, з касмыльчыкамі, якія асабліва відаць у зімовы перыяд. На пысе, пярэдніх лапах і бруху растуць адчувальныя вібрысы. Заднія канечнасці прыкметна даўжэйшыя за пярэднія. Пальцы з учэпістымі вострымі кіпцюрамі.
Пашырэнне
Вавёрка звычайная распаўсюджаная ў барэальнай зоне Еўразіі ад узбярэжжа Атлантыкі да Камчаткі, Сахаліна і Японіі (в. Хакайда).
На Беларусі пашырана ўсюды, найбольш у сярэдняй паласе. Жыве пераважна ў субарах, яловых і ялова-шыракалістых лясах, на Палессі часта ў дубова-грабавых лясах, у дубровах, радзей у алешніках і чыстых хваёвых лясах. У паўночнай зоне пашыраны падвід вавёрка звычайная беларуская, у паўднёвай — вавёрка звычайная Кеслера. У 1951 г. у лясы Крычаўскага раёна для акліматызацыі выпусцілі каля 200 вавёрак-тэлеутак, завезеных з Сібіры. Мяркуюць, што яны прайшлі паглынальнае скрыжаванне з мясцовай вавёркай звычайнай. Агульная колькасць вавёркі звычайнай у лясах Беларусі была каля 137,1 тыс. (1978). Пераважная большасць — бурахвосткі, ёсць чырвонахвосткі, часам трапляюцца шэрахвосткі і цемнахвосткі. Вавёрка — каштоўная паляўніча-прамысловая жывёла. За 1931—1975 гг. нарыхтавана каля 4, 16 млн шкурак (у сярэднім па 207, 3 тыс. за год у 1931—1939 гг.; 96,6 тыс. — у 1945—1969 гг.; 49,2 тыс. — у 1970—1975 гг.
Асаблівасці біялогіі
Вавёркі вельмі пладавітыя. На большай частцы арэала прыносяць 1—2 вывадкі, у паўднёвых раёнах — да 3-х. Сезон размнажэння, у залежнасці ад шыраты мясцовасці, кармавых умоў і шчыльнасці папуляцыі, пачынаецца ў канцы студзеня — пачатку сакавіка і заканчваецца ў ліпені-жніўні. Падчас гону каля самкі трымаюцца 3—6 самцоў, якія дэманструюць агрэсію ў адносінах да канкурэнтаў — гучна вурчаць, б’юць лапамі па галінках, бегаюць адзін за адным. Пасля спаравання з пераможцам самка будуе вывадкавае гняздо (часам 2-3); яно акуратнае і вялікіх памераў.
Цяжарнасць доўжыцца 35—38 дзён, у памёце ад 3 да 10 дзіцянятаў; у другім прыплодзе менш. Нованароджаныя ваверчаняты голыя і сляпыя, масай каля 8 г. Валасяное покрыва ў іх з’яўляецца на 14 суткі, пачынаюць бачыць толькі на 30—32 дзень. З гэтага моманту пачынаюць выходзіць з гнязда. Малаком выкормліваюць да 40—50 дзён. Ва ўзросце 8—10 тыдняў пакідаюць маці. Палавой спеласці дасягаюць у 9—12 месяцаў. Выгадаваўшы першы прыплод, самка некалькі адкормліваецца і зноў спароўваецца. Інтэрвал паміж вывадкамі складае каля 13 тыдняў.
У няволі вавёркі дажываюць да 10—12 гадоў, аднак у прыродзе вавёрка старэйшая за 4 гады ўжо з’яўляецца старой.
Ігар Алегавіч Шчогалеў
Ігар Алегавіч Шчогалеў (нар., Вінніца) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Цэнтральнай федэральнай акрузе з 26 чэрвеня 2018 года, член Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі з 3 ліпеня 2018 года. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа.
Мірза Джамал Джэвашыр
Мірза Джамал Джэвашыр (Карабагскі) (Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği; розум. 1853) — азербайджанскі гісторык, з 1797 па 1822 гг. візір пры карабахскім хане Ібрагім Халіле і Мехтыкулі. Паходзіў з роду Джэваншыраў. Пасля 1822 служыў у карабахскім правінцыйным судзе. Аўтар кнігі «Гісторыя Карабага», напісанай на фарсі.
Уолтэр Х’юстан
Уолтэр Томас Х’юстан (Walter Thomas Huston; 5 красавіка 1883 — 7 красавіка 1950) — канадска-амерыканскі акцёр. Бацька рэжысёра Джона Х’юстана і дзед актрысы Анжэлікі Х’юстан.
Scythrididae
Апісанне
Матылі дробныя, пераважна аднатонна і цёмна афарбаваныя, з характэрнай кропляпадобнай паставай спакою. Размах крылаў 6-20 мм, звычайна 10-15 мм, рэдка да 30 мм. Часам назіраецца сезонны і палавы дымарфізм у афарбоўцы крылаў і брушка. Галава з вельмі слаба выпуклым ілбом, у шчыльна прылеглых лускавінкамі Вусікі прыкметна карацей пярэдняга крыла. Губныя шчупікі гладкія, умерана доўгія, злёгку загнутыя ўверх; іх канцавы членік нязначна карацей 2-га. Хабаток добра развіты. Пярэднія крылы ланцэтападобныя або вузка-ланцэтападобныя, з завостранай вяршыняй, іх афарбоўка ў лугава-лясных відаў часцей за ўсё чарнаватая або цёмна-бурая, нярэдка з масляністымі або слабым металічным бляскам (глянцам), тады як у стэпавых і асабліва пустынных відаў яна светлая. Малюнак, як правіла, адсутнічае або вельмі невыразных. Жылкаванне злёгку рэдукаванае.
Матылі актыўныя пераважна ў светлы час сутак, калі нярэдка ў масе наведваюць квітнеючыя травяністыя расліны, асабліва з сямейства астравых; толькі нешматлікія віды прыцягваюцца ноччу на крыніцы святла. Пры ўспужванні робяць рэзкія скачкі, пасля чаго часта прыкідваюцца мёртвымі. Прэімагінальныя стадыі і біялогія вывучаны фрагментарна.
Вусені адносна тонкія верацёнападобныя, вельмі рухомыя, жывуць пад спляценнем з шаўкавічных нітак або ў сплеценым лісці на раслінах, некаторыя — у трубчастых хадах на глебе пад нізкарослымі раслінамі з прылеглым да зямлі лісцем. Для большасці відаў характэрная вузкая спецыялізацыя на травяністых двухдольных раслінах (у пустынях — на паўкустарніках) з сямействаў Chenopodioideae, астравыя, бабовыя, ясноткавыя, гваздзіковыя, скрыпнёвыя і інш. Ва ўмераных шыротах пераважае развіццё ў адным пакаленні, для больш паўднёвых відаў нормай з'яўляецца развіццё ў 2-3 пакаленнях. Зімуюць у большасці выпадкаў маладыя вусені радзей — кукалкі.
Арэал і віды
Распаўсюджанне пераважна галарктычнае, з асаблівым багаццем у арыдных абласцях Еўразіі, Афрыкі і Паўночнай Амерыкі. У трапічных шыротах прадстаўлены адносна бедна. Сустракаюцца амаль выключна ў адкрытых ландшафтах: на палях, лугах, лясных ўзлесках, пясчаных дзюнах, абочынах дарог, чыгуначных насыпах, бязлесных схілах, а таксама ў стэпах, паўпустынях і пустынях.
Сусветная фаўна налічвае больш за 500 відаў. У Палеарктыцы — 8 родаў і звыш 320 апісаных відаў.
Буйніцкі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Цішоўскі сельсавет у складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Цішоўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. Пад час Другой сусветнай вайны з ліпеня 1941 г. да чэрвеня 1944 г. акупіраваны нямецкімі войскамі. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дабрасневіцкага сельсавета. 22 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя Сялецкага сельсавета, у склад Пашкаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Казіміраўка, Прысна-I і Прысна-II), у склад Вендаражскага сельсавета — 10 населеных пунктаў (Барсукі, Вясёлы, Гуслішча, Гуслянка, Жабін Паўднёвы, Жабін Паўночны, Залессе, Навасёлкі, Паддуб’е і Ямніца), у склад Дашкаўскага сельсавета — 6 населеных пунктаў (Красніца-I, Красніца-II, Мяжысеткі, 12 раз’езд, Чарназёмаўка і Ялоўка). 17 ліпеня 2006 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Буйнічы, сельсавет перайменаваны ў Буйніцкі. 28 снежня 2010 года ліквідавана станцыя Буйнічы, а яе тэрыторыя ўвайшла ў склад аграгарадка Буйнічы.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (16 населеных пунктаў) — 7031 чалавек, з іх 92,6 % — беларусы, 5,4 % — рускія, 0,9 % — украінцы.
Склад
У склад сельсавета ўваходзіць 15 населеных пунктаў (2010 г.):
Скасаваныя населеныя пункты на тэрыторыі сельсавета:
NGC 4715
NGC 4715 (іншыя абазначэнні — UGC 7986, MCG 5-30-96, ZWG 159.85, NPM1G +28.0242, PGC 43399) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Э. Ч. Асонду
Біяграфія
Жывучы ў Нігерыі, працаваў рэкламным капірайтарам.
У 2007 годзе яго апавяданне Jimmy Carter's Eyes выйшла ў фінал афрыканскай прэміі імя Кейна, а ў 2009 за апавяданне «У чаканні» пісьменнік стаў прызёрам гэтай прэміі.
У 2008 годзе ён атрымаў стыпендыю ад Сіракузскага ўніверсітэта, а з 2010 году працуе старэйшым выкладчыкам ва ўніверсітэце Провідэнса ў Род-Айлендзе. У 2010 годзе ў Э. Ч. Асонду выйшла першая кніга апавяданняў «Голас Амерыкі» (Voice of America).
Беларускія пераклады
Паасобныя творы Э. Ч. Асонду на беларускую пераклала Ю. Цімафеева.
Манастэра-дзі-Васка
Манастэра-дзі-Васка (Monastero di Vasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Пётр.
Mario Kart 64
Гульнявы працэс
Гульня ўключае ў сябе 4 турніры, па чатыры трасы ў кожным. Усе трасы вельмі яркія, разнастайныя і запамінальныя. Прайшоўшы спаборніцтва на максімальнай складанасці, гулец адкрывае для сябе новы экстра-ўзровень, у якім можна прайсці тыя ж самыя трасы, але ў адлюстраваным варыянце.
Акрамя стандартнага спаборніцтва, прысутнічаюць рэжымы адзіночнай гонкі і бітвы. Для бітвы адводзіцца 4 спецыяльных арэны. Мэтай гэтага рэжыму з’яўляецца знішчэнне трох паветраных шарыкаў у кожнага саперніка. Гулец, які страціў усе шарыкі, пераўтвараецца ў бо-бомбу, якая гэтак жа можа перасоўвацца па арэне і падрываць гульцоў, якія на ёй засталіся.
У Mario Kart 64 можа гуляць да чатырох чалавек, у рэжыме split-screen (падзелены экран).
Персанажы
Гулец можа выбраць аднаго з васьмі персанажаў. На выбар прапаноўваюцца:
УПАБ-1500В
«УПАБ-1500В» — руская кіраваная авіяцыйныя бомба вагай 1500 кг. Бомбу УПАБ-1500В у Расіі прадэманстравалі ў 2019 годзе, яна прызначана для ўдараў па высокаабароненых аб’ектах на адлегласці да 40 км.
Гісторыя стварэння
Высокая небяспечнасць УПАБ-1500В — у тым, што яна планіруючая, абсталяваная інерцыяльнай і спадарожнікавай сістэмай навігацыі і мае баявую частку вагой 1010 кг, прызначаную для знішчэння высокаабароненых аб’ектаў. Дэкларуецца, што бомбу можна скідаць за 40 км ад цэлі, для чаго самалёт-носьбіт мае падняцца на вышыню 14 км. Таксама ёсць і меншага калібру боепрыпас УПАБ-500В (індэкс К08Б), паменшаную копію УПАБ-1500В вагой 505 кг, з якіх 390 кг прыпадаюць на баявую частку пры захаванні іншых асаблівасцяў.
Першае ўжыванне гэтага віда боепрыпасаў зафіксавалі ў 2023 годзе супраць аднаго з аб’ектаў у Чарнігаўскай вобласці на поўначы Украіны.
Стронга ручаёвая
Апісанне
Цела стройнае, тарпедападобнае, шчыльна ўкрытае дробнай луской (уздоўж бакавой лініі 115-130 лускавінак). Афарбоўка стракатая: спіна і бакі бура-зялёныя, ніз цела белаваты, плаўнікі цёмныя, на верхняй палове цела і на спінным плаўніку мноства цёмных, чырвоных і аранжавых плямак. Спінны плаўнік размешчаны пасярэдзіне цела, мае 3-5 простых і 9-11 разгалінаваных промняў, за ім, бліжэй да хваста, — тлушчавы плаўнічок без касцявых промняў. Хваставы плаўнік моцны, раўналопасцевы. Рот вялікі, з мноствам зубоў.
Звычайныя памеры стронгі ручаёвай: даўжыня 25-35 см, маса 200-500 г, вельмі рэдка да 2 кг.
Пашырэнне
Жыве ў рэчках і ручаях басейна Балтыйскага мора, у вярхоўях некаторых прытокаў Волгі і Дняпра. У Беларусі трапляецца ў прытоках Немана і Віліі, у басейне Дняпра — у Гайне, Волме, Вячы, вярхоўі Свіслачы і ў іншых рэчках, якія сцякаюць з усходняга схілу Мінскага ўзвышша; рэдкі від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Аселая рыба. Насяляе вярховыя ўчасткі рэк і ручаёў з чыстай халоднай вадой. Трымаецца паблізу абрывістых берагоў, вадападаў, крыніц, у месцах, дзе берагі густа параслі дрэвамі і кустамі. У пошуках корму вандруе ўверх па цячэнню. Трымаецца паасобку, актыўная пераважна на змярканні і ноччу, удзень хаваецца пад навіслымі берагамі, карчамі, у зарасніках і іншых укрыццях.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца дробнымі ракападобнымі, малюскамі, рыбай, лічынкамі вадзяных насякомых.
Полавая спеласць настае ва ўзросце 3-4 гадоў. Нерастуе ў лістападзе-снежні на мелкаводных участках з хуткай плынню і буйназярністым пясчаным ці камяніста-галечным дном. Ікра буйная, адкладваецца ў грунт і ўкрываецца галькай і пяском. Плоднасць ад 200 да 5 тыс. ікрынак. Развіццё ікры доўжыцца да вясны. Лічынкі доўгі час застаюцца на месцы і толькі праз 4-5 тыдняў маляўкі выходзяць са сховішчаў. Корміцца стронга дробнымі ракападобнымі, а таксама трапіўшымі ў ваду насякомымі і іх лічынкамі. Буйная стронга можа карміцца і дробнай рыбай (гальяны, бычкі-падкаменшчыкі) і апалонікамі. Пад канец першага года моладзь дасягае даўжыні 10-12 см і болей.
Промысел і развядзенне
Прывабны аб'ект аматарскага рыбалоўства. У шэрагу краін разводзяць і вырошчваюць у спецыяльных гаспадарках.
Васіль Пятровіч Аляксееў (рэвалюцыянер)
Васіль Пятровіч Аляксееў (Вася Аляксееў; 22 снежня 1896,  — ) — адзін з заснавальнікаў юнацкіх камуністычных арганізацый у Расіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. З 1911 года працаваў токарам на Пуцілаўскім заводзе. Член РСДРП з 1912 года. У 1917 годзе член Нарвска-Петергофскага РК РСДРП(б), член Петраградскай рады. Адзін з заснавальнікаў «Сацыялістычнага саюза рабочай моладзі» ў Петраградзе, член, затым старшыня Петраградскага камітэта гэтага саюза, рэдактар ​​часопіса «Юны пралетар». Дэлегат VI з’езда РСДРП(б), на якім выступіў па пытанні «Аб саюзах моладзі».
У час Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ўзначаліў тройку Петраградскага камітэта Саюза па каардынацыі дзеянняў Саюза са штабам Чырвонай Гвардыі, удзельнічаў у штурме Зімняга палаца. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі старшыня народна-рэвалюцыйнага суда Нарвска-Пецяргофскага раёна, у 1918 годзе намеснік старшыні Петраградскай акруговай рады народных суддзяў. З траўня 1919 г. ваяваў супраць войскаў Юдзеніча ў якасці кулямётчыка на бронецягніку № 44 імя В. Валадарскага, з лістапада таго ж года быў старшынёй Гатчынскага рэўкама.
Памёр ад сыпнога тыфа. Пахаваны на Красненькіх могілках.
Івенчык
Івенчык — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана). Даўжыня 7 км. Пачынаецца на поўначы ад вёскі Раднікі, цячэ ў межах Мінскага ўзвышша, упадае ў Іслач за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Баравікоўшчына.
Первае Мая (Бухар-Жыраўскі раён)
Первае Мая — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Тузды. Знаходзіцца прыкладна за 36 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Батакара. Код КАТА — 354083300.
Дзяржаўны ўніверсітэт імя Томаса Эдысана
Дзяржаўны ўніверсітэт імя Томаса Эдысана (Thomas Edison State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Трэнтан, штат Нью-Джэрсі, ЗША.
Вучэльня названа ў гонар Томаса Эдысана, вынаходніка, які большую частку свайго дарослага жыцця пражыў у Нью-Джэрсі і атрымаў энцыклапедычныя веды па многіх прадметных галінах праз самастойнае навучанне.
Сіманавіцкі сельсавет (Круглянскі раён)
Сі́манавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Сіманавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шапялевіцкага сельсавета.
Партызанская брыгада імя В. М. Молатава
'''Партызанская брыгада імя В. М. Молатава''' — партызанская брыгада, створаная 5 красавіка 1943 года. Да сакавіка 1944 года дзейнічала на тэрыторыі Антопальскага, Жабчыцкага, Пінскага, Лагішынскага, Столінскага, Іванаўскага, Драгічынскага раёнаў БССР, і Любэшыўскага і Камінь-Кашырскага раёнаў Валынскай вобласці.
Склад
Брыгада была створана на базе атрадаў імя М. Ц. Шыша (арганізаваны ў красавіку 1942 года, камандзір атрада Мікалай Цімафеевіч Шыш гераічна загінуў 25 чэрвеня 1942), імя С. Г. Лазо (арганізаваны ў лістападзе 1942), імя А. В. Суворава (арганізаваны ў лістападзе 1942). 30 ліпеня атрады былі разбуйнены, з іх адпаведна былі выдзелены атрады імя М. І. Калініна, імя І. В. Сталіна, імя Г. К. Арджанікідзэ.
Пазней у брыгадзе былі створаны новыя атрады імя М. І. Кутузава, імя У. Р. Нямытава, імя Тадэвуша Касцюшкі, імя П. П. Патлаха (намеснік камандзіра атрада П. П. Патлах загінуў у баі). У ліпені 1943 года ў яе быў уключаны атрад імя В. І. Чапаева.
Гісторыя
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунцы Брэст — Пінск, Лунінец — Баранавічы, Ковель — Брэст і на Дняпроўска-Бугскім канале (Дняпроўска-Бугская аперацыя). У красавіку 1942 партызаны вялі баі каля вёскі Дзеткавічы Драгічынскага раёна, у чэрвені разбілі праціўніка каля вёскі Ямнік. У кастрычніку атрады імя Шыша і «Пятровіча» (А. П. Савіцкага) разграмілі чыгуначную станцыю Сінкевічы (Сінкевіцкая аперацыя), знішчылі мост на рацэ Лань, эшалон з боепрыпасамі. З верасня да лістапада 1943 на чыгуначным участку Антопаль — Янаў-Палескі падарвалі 2400 рэек (рух быў спынены на 12 сутак). У ліпені 1943 года разбілі нямецкі гарнізон у Любэшыве Валынскай вобласці (Любяшоўскі бой) і чыгуначную станцыю Вулька ў Іванаўскім раёне, падарвалі 2,5 км чыгуначнага палатна, чыгуначны мост, знішчылі 3 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. У гэтай аперацыі удзельнічала насельніцтва навакольных вёсак. У лютым і сакавіку 1944 года вялі баі на Дняпроўска-Бугскім канале і Прыпяці (Абарона Дняпроўска-Бугскага канала), каля вёсак Белін, Зарэчка Драгічынскага раёна.
30 сакавіка 1944 года брыгада (1311 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй. Пасля злучэння брыгада была перадыслацыравана на акупіраваную тэрыторыю Гомельскай вобласці, дзе дзейнічала да ліпеня 1944 года.
Паправале
Па́правале (Papravalė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Казокіне, на возеры Ваюоніс. Насельніцтва 8 чал. (2001 г.). Захавалася.
Крыгаход
Крыгаход — рух крыг і ледзяных палёў на рэках і азёрах пад дзеяннем плыні ці ветру. У перыяд замярзання звычайны восеньскі крыгаход, які ўтварыўся ад змярзання ледзянога сала, золі і шарашу на малых і сярэдніх рэках са слабай плынню. Такія крыгі ўтвараюцца з так званага шарошнага лёду (шарошных вянкоў і дываноў) і забярэгаў, якія адарваліся, на вялікіх рэках.
Восеньскі крыгаход і пераход яго ў ледастаў суправаджаецца зажорамі. У перыяд крыгалому назіраецца вясновы крыгаход, які ўтвараецца з абломкаў ледзянога покрыва, узломленых сілай цячэння.
На вялікіх рэках вясновы крыгаход як правіла суправаджаецца заторамі. На вялікіх азёрах крыгаход вызначаецца дрэйфам лёду пасля выкрыцця, выкліканым вятрамі і хваляваннямі люстэрка вадаёмаў.
Агульная інфармацыя
Асноўнай характарыстыкай, як адзначае Р. В. Дончанка, з'яўляецца гушчыня крыгаходу, то ёсць стаўленне плошчы крыг да плошчы воднай паверхні. Твор гушчыні крыгаходу на долю шырыні ракі, занятай лёдам, называецца каэфіцыентам крыгаходу. Гэты паказчык характарызуе ступень пакрыцця ледзянымі ўтварэннямі воднай паверхні ракі. Так, пры аднастайным размеркаванні лёду па шырыні ракі гэты каэфіцыент роўны яго гушчыні, якая ацэньваецца ў балах па 11-бальнай шкале. Нуль балаў - рака цалкам вольная ад крыг, 11 балаў, адпаведна, - рака спрэс пакрыта лёдам, які рухаецца.
На азёрах адрозніваюцца тры катэгорыі крыгаходу: рэдкі, пры каэфіцыента менш 0.3; сярэдні - пры каэфіцыенце да 0.6 і густы - пры каэфіцыенце больш 0.7.
Інтэнсіўнасць і характар ​​руху лёду залежыць ад умоў надвор'я, каляндарнага часу замярзання або раскрыцця, гідраўлічных характарыстык воднага патоку і будынкі рэчышча ракі. Колькасць лёду, якое праходзіць праз папярочнае сячэнне патоку, называецца выдаткам лёду. Гэтая велічыня выкарыстоўваецца гідралогіі для разлікаў сцёку лёду за суткі і за ўвесь перыяд крыгаходу.
Працягласць вясновага крыгаходу вагаецца ў залежнасці ад ландшафтна-кліматычных умоў. Так, на рэках раёнаў з суровым кантынентальным кліматам яна можа складаць не больш за тыдзень, а больш мяккіх кліматычных умовах крыгаход можа працягвацца некалькі тыдняў.
Адрозненні ў тэрмінах вясновага крыгаходу на рэках паўночных і паўднёвых раёнаў Усходняй Еўропы і Паўночнай Амерыкі дасягае трох месяцаў, а на рэках Заходняй і Усходняй Сібіры - 1,5 - 2 месяцы.
Васіль Міхайлавіч Аляксееў (філолаг)
Васіль Міхайлавіч Аляксееў (Васи́лий Миха́йлович Алексе́ев; 2 (14) студзеня 1881,  —, ) — рускі савецкі філолаг-кітаіст, нумізмат, перакладчык кітайскай класічнай літаратуры (усяго за сваё жыццё акад. В. М. Аляксееў пераклаў каля тысячы кітайскіх класічных твораў больш за 230 аўтараў). Сапраўдны член АН СССР (12.01.1929, член-карэспандэнт з 01.12.1923). Дзядзька гісторыка Ю. Г. Аляксеева.
Базіліка Святога Георгія
Базіліка святога Георгія (Bazilika svatého Jiří) — найстарэйшая захаваная царква на ў Пражскім Градзе.
Аднанефная базіліка была закладзена Ураціславам I у 920 годзе ў гонар Святога Георгія для захоўвання рэштак Святой Людмілы Чэшскай. У 973 годзе царква была істотна пашырана за кошт прыбудовы абацтва бенедыкцінаў, прысвечанага таму ж святому. У 1142 годзе базіліка істотна пацярпела падчас буйнога пажару, але за кароткія тэрміны была адноўлена амаль у першародным выглядзе, за выключэннем фасада і некаторых мастацкіх дэталяў унутранага ўбрання. Былі дабудаваны дзве апаковыя раманскія вежы з строенымі вокнамі. Вузейшую паўночную вежу звалі Евай, шырэйшую, Адамам. Паўднёвая вежа была ўзведзена на месцы, дзе некалі стаяла капэла Найсвяцейшай Дзевы Марыі, якая, верагодна, і была месцам пахавання Св. Людмілы.
Прыбудаваная да базілікі гатычная капліца прысвечана святой Людміле Чэшскай, рэшткі якой захоўваюцца ўнутры, і датуецца XIII ст. Паўднёвы бок прылягае да апсіды. Каменная грабніца была створана Петэрам Парлерам у XIV ст. па замове Карла IV. Паўднёвы фасад уяўляе сабой раманскую сцяну, якая абрамляе па-майстэрску выкананы ў 1515 г. Бенедыктам Рыдам рэнесансны партал. Перабудаваны Парлерам заходні фасад быў пазней абліцаваны чырвонай цэглай у стылі барока.
Галоўны фасад будынка, выкананы ў стылі барока, датуецца канцом XVII стагоддзя меркавана архітэктарам Франчэска Караці. Скульптуры на фасадзе стварыў Ян Бендл. У 1718—1722 гадах чэшскім архітэктарам Францішкам Максіміліянам Канькай была дабудавана капэла Святога Яна Непамуцкага, скляпенне якой упрыгожана фрэскай ''Апафеоз Св. Яна Непамуцкага'', якая прыпісваецца В. Райнеру. Скульптуру святога і анёлаў стварыў Фердынанд Максіміліян Брокаф. У базіліцы знаходзяцца магілы яе заснавальніка Ураціслава I, і яго ўнука Баляслава II Набожнага.
Сённяшні выгляд, які ў значнай меры адпавядае базіліцы XII стагоддзя, абавязаны ажыццёўленай у 1887—1908 гадах рэканструкцыі ў стылі пурызму па праектах архітэктара Францішка Маха.