cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марэйскі дэспатат
Гісторыя
Дэспатат утварыўся на тэрыторыі франкскага Ахейскага княства. Само княства было створана ў выніку падзелу Візантыйскай імперыі крыжакамі пасля Чацвёртага крыжовага паходу 1204 года. У 1259 годзе кіраўнік княства, Гіём II Вілардуэн, прайграў Пелаганейскую бітву будучаму візантыйскаму імператару Міхаілу VIII Палеалогу. У выніку Гіём вымушаны быў аддаць імператару большую частку ўсходняй Марэі і свае толькі пабудаваныя крэпасці. Гэта тэрыторыя і стала цэнтрам Марэйскага дэспатата.
Княства Феадора
Феадо́ра (Θεοδόρο) або Го́тыя (Γοτθία) — невялікае сярэднявечнае хрысціянскае княства на паўднёвым захадзе Крыма са сталіцай у горадзе Мангупе, якое існавала ў XII—XV стагоддзях.
Дзераўцы
Дзераўцы́ (, Деревцы) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Марэйскі дэспатат
Развіццё
Пазней, у сярэдзіне XIV стагоддзя, імператар Іаан VI Кантакузін рэарганізаваў тэрыторыю так, каб стварыць апанаж для свайго сына, Мануіла Кантакузіна. Дынастыя Палеалогаў захапіла ўладу ў Марэі пасля смерці Мануіла ў 1380 годзе, і новым дэспатам Марэі ў 1383 годзе стаў Феадор I Палеалог. Феадор кіраваў да 1407 года і зрабіў за гады сваёй улады шмат чаго: дазволіў канфлікт з Візантыяй, здолеў дамовіцца з больш магутнымі суседзямі — перш за ўсё, з Асманскай імперыяй, чыім васалам стаў дэспатат, і аднавіў мясцовую эканоміку, заахвоціўшы албанцаў сяліцца ў Марэі. Сталіца рэгіёна, Містра, стала своеасаблівым цэнтрам позневізантыйскага Адраджэння, якое, вядома, насіла адносны характар на фоне заняпаду Канстанцінопаля.
Падзенне
У XV стагоддзі з паслабленнем рэштак Лацінскай імперыі на паўвостраве Марэйскаму дэспатату ўдалося пашырыць сваю тэрыторыю да ўсяго Пелапанеса. Аднак у 1446 годзе асманскі султан Мурад II знішчыў візантыйскія ўмацаванні на Карынфскім перашыйку, адкрыўшы шлях у Марэю. У 1456 г. пала Афінскае герцагства, якое было свайго роду буферам паміж Марэяй і асманскімі ўладаннямі. Лёс грэчаскай Марэі быў прадвызначаны. Пераемнік Мурада, Мехмед II Заваёўнік, захапіў у 1453 годзе Канстанцінопаль, а праз сем гадоў, усяго за год да падзення Трапезунда, апошняга асколка Візантыйскай імперыі, заваяваў Марэйскі дэспатат.
Дзераўцы
У 1924—1954 гадах цэнтр Дзераўцоўскага сельсавета. Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Княства Феадора
Геаграфія
Займала заходнюю частку горнага Крыма і паласу паўднёвага берага ад Ямбалі (Балаклавы) да Алустана (Алушты). У адміністрацыйна-ваенным плане тэрыторыя княства падзялялася на «турмы» (μέρους), якіх было не менш за 11. Сталіцу княства горад Мангуп у тую эпоху таксама часта звалі Феадора. У XIV стагоддзі паўднёвы бераг, які кіраўнікі Феадора называлі Параталасія (Παραθαλασσια — даслоўна «прымор'е») быў заваяваны генуэзцамі. Падчас генуэзскага валадарства былыя землі феадарытаў на паўднёвым беразе называліся «Капітанства Готыя».
Гісторыя
Кіруючы дом Феадора, называў сябе αυθέντου πόλεως Θεοδώρους και παραtαλασσίας (валадары (аўфент) горада Феадора і Памор'і). Паходжанне дагэтуль нявысветлена: былі бакавой галіной Камнінаў і Палеалогаў ці паходзілі з грэчаскага роду Гаўрасаў, які нідзе не згадваецца ў афіцыйных крыніцах. Марыя Палеалагіня, князёўна Мангупская была трэцяй жонкай Стэфана III Вялікага, яе цётка Марыя Гоцкая была ў шлюбе з трапезундскім спадчыннікам прастола Давідам Вялікім Камнінам.
Княства ўтварылася з той частцы былых візантыйскіх уладанняў у Крыме (фемы Кліматы), якая не перайшла пад уладу Генуі. Кіраўнікі Феадора называліся «аўтэнтамі» (αυθέντης). Адносіны Феадора з золатаардынскімі кіраўнікамі Крымскага Юрта былі мірнымі, у той час як з генуэзцамі княства вяло частыя войны, асабліва пасля будаўніцтва феадарытамі гандлёвага порта Аўліта, які заключыў сур'ёзную канкурэнцыю Кафе і нанёс удар па эканоміцы генуэзскіх калоній у Крыме. У 1475 годзе пасля пяцімесяцовай аблогі Мангупа Феадора (як і генуэзскія ўладанні) былі заваяваны асманскімі войскамі пад камандаваннем Гедык Ахмед-пашы. Усё насельніцтва Мангупа — 15 тысяч чалавек — было або забіта, або выведзена ў Канстанцінопаль. Пры гэтым, падчас аблогі Мангупа феадарытамі, у складзе якіх быў ваенны атрад з трохсот воінаў, дасланых малдаўскім гаспадаром Стэфанам III Вялікім, быў перабіты ўвесь янычарскі корпус, які існаваў у той перыяд у Асманскай імперыі. Пасля ў 1482 годзе султан Баязід II, незадаволены дзеяннямі Гедык Ахмед-ары падчас прыгнечання паўстання Джэма, загадаў пакараць смерцю яго ў Эдзірнэ.
Пасля заваявання з былых зямель княства быў утвораны Мангупскі кадылык, які ўваходзіў у склад эялета (правінцыі) з цэнтрам у Кафе (Феадосіі). Землі дамена султана, на якіх пражывала хрысціянскае насельніцтва, знаходзіліся па-за юрысдыкцыяй крымскіх ханаў. Татарам нават было забаронена на іх сяліцца. Лічыцца, што мовай мясцовых хрысціян быў германскі дыялект, крыніцай з'яўляецца ліст аўстрыйскага дыпламата Аж'е Гіслена дэ Бусбека, датаваны 1562 годам, і апублікаваны ўпершыню ў 1589 годзе. Ліст утрымлівае спіс з 96 слоў і фраз, а таксама песню на гоцкай мове, якую дыпламат пачуў ад крымчан, якія знаходзіліся ў Канстанцінопалі.
Феадор I Палеалог (дэспат Марэі)
Феадор I Палеалог (Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος) (1355—24 чэрвеня 1407) — дэспат Марэі у 1383—1407 гадах.
Паходжанне
Феадор I Палеалог быў малодшым сынам візантыйскага імператара Іаана V Палеалога і яго жонкі Алены Кантакузіны. Яго дзедам па матчынай лініі быў былы імператар Іаан VI Кантакузін. Братамі Феадора былі імператары Андронік IV Палеалог і Мануіл II Палеалог.
Біяграфія
Да таго моманту, калі Феадор прыбыў у Марэю, яе заняў сын Матфея Кантакузіна Дзімітрый I Кантакузін. У 1383 годзе Феадор разграміў яго і паспяхова завалодаў правінцыяй.
Неўзабаве малады дэспат пачаў весці войны за пашырэнне тэрыторыі Марэі. Яго паходы былі, мабыць, самым паспяховымі візантыйскімі ваеннымі аперацыямі з часоў Андроніка III Палеалога.
У 1388 годзе Феадору ўдалося заваяваць Аргас. Аднак, умяшалася Венецыянская рэспубліка, і ўзяла Аргас пад свой кантроль. Праблема вырашылася з падпісаннем ваеннага саюза паміж Візантыяй і Венецыяй у 1394 годзе.
Тым часам, асманскі султан Баязід I пачаў змагацца за кантроль над Балканамі, і Феадору прыйшлося абараняць Марэю ад магчымага ўварвання турак. У прыватнасці, была збудавана крапасная сцяна праз Карынфскі перашыек.
Неўзабаве Феадор I адбіў уварванне турак у Марэю і разграміў іх пад Карынфам (1395) і Афінамі (1396). Гэтыя перамогі прыцягнулі ўвагу Баязіда I, які пачаў лічыць Феадора I небяспечным праціўнікам. Баязід асабіста ўзначаліў новае ўварванне ў Марэю.
У адрозненне ад свайго старэйшага брата Мануіла II, Феадор не спрабаваў бегчы і працягваў змагацца да канца. Калі ён ужо не мог прадухіліць падзення Містры і Карынфа, Феадор I прапанаваў гэтыя гарады рыцарам-гаспітальерам Родаса. Гэта забяспечыла працяг супраціўлення туркам нават тады, калі яны акупавалі ўсю Марэю.
Урэшце, гэта тактыка апынулася паспяховай. Хоць Баязід I абвясціў Пелапанес правінцыяй Асманскай імперыі, ён так і не змог цалкам усталяваць кантроль над ім, і вярнуўся ў сваю сталіцу Эдзірнэ. Феадор жа неўзабаве вярнуў сабе Марэю і большую частку сваіх былых заваяванняў. Гаспітальеры нават вярнулі яму Містру і Карынф у 1404 годзе, з прычыны таго, што ў іх больш не было сіл для ўтрымання гэтых гарадоў.
У 1400 годзе Баязід I аблажыў Канстанцінопаль. Мануілу II удалося бегчы з горада разам з большай часткай імператарскай сям'і. Ён адправіўся прасіць дапамогі ў Заходнюю Еўропу. Пры гэтым ён пакінуў сваю сям'ю пад абаронай Феадора I у Манемвасіі.
Незадоўга да смерці Фядор I Палеалог пастрыгся ў манахі пад імем Феадарыт, і памёр 24 чэрвеня 1407.
У Феадора I не было сыноў, і новым дэспатам Марэі стаў яго пляменнік, Феадор II Палеалог.
Сям'я
Жонкай Феадора II была Барталамея Акцыяёлі (1370—1397), дачка Нерыа I. Пра нашчадства гэтага шлюбу, калі яно наогул існавала, нічога не вядома.
Юрый Здарэнка
Юрый Здарэнка (укр. Юрій Здоренко) — украінскі музыкант, вакаліст, былы ўдзельнік гурта «Воплі Відоплясова».
Біяграфія
Па словах Піпы, першыя два альбома запісаў ён і Здарэнка на кватэры ў апошняга ў 1982 годзе на піянерскіх барабанах і іншых даступных інструментах.
Граў у такіх калектывах:
Сям’я
Жанаты, мае дачку.
Аляксей Рыгоравіч Мельчанка
Аляксей Мельчанка (укр. Олексій Мельченко) — украінскі музыкант басіст, удзельнік гурту «Воплі Відоплясова».
Застарынне (Вярхоўскі сельсавет)
Застары́нне (, Застаринье) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Сяргей Вітальевіч Сахно
Сяргей Сахно (Сергій Сахно) — украінскі музыкант, барабаншчык гурту «Воплі Відоплясова», былы ўдзельнік кіеўскага гурту «ЯЯЯ».
Дубралёва
Дубралёва (, Дубролёво) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Гарошкаў (Рэчыцкі раён)
Гаро́шкаў (, Горошков) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Гарошкаўскага сельсавета.
Куты (Бешанковіцкі раён)
Куты́ (, Куты) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Артур Сент-Клэр
Артур Сэнт-Клер (23 сакавіка 1737 г. - 31 жніўня 1818 г) - амерыканскі ваенны дзеяч і палітык. Нарадзіўся ў Шатландыі, служыў у брытанскай арміі падчас французскай і індыйскай вайны, пасля чаго пасяліўся ў Пенсільваніі, дзе заняў мясцовую пасаду. Падчас амерыканскай вайны за незалежнасць, ён даслужыўся да звання генерал-маёра ў Кантынентальнай арміі, але страціў кіраванне пасля скандальнага сыходу з форту Тыкандэрога.
Пасля вайны ён служыў у якасці прэзідэнта Кантынентальнага Кангрэсу, які на працягу тэрміну яго службы была прынята Паўночна-Заходняя Пастанова. Пасля ён стаў губернатарам Паўночна-Заходняга тэрыторый ў 1788 годзе, а пасля утварэння штата - губернатарам Агая ў 1800 годзе. У 1791 Сэнт-Клер камандаваў амерыканскімі войскамі ў вайне супраць амерыканскіх індзейцаў. З-за палітычных спрэчак з адміністрацыяй Джэферсана, ён быў заменены на пасадзе губернатара ў 1802 годзе.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Турс, Шатландыя; дакладная дата яго нараджэння і падрабязнасці ранняй жыцця невядомыя, але ёсць інфармацыя, што ён быў сынам гандляра і вывучаў медыцыну ў Эдынбургскім універсітэце. Прыбыў у амерыканскія калоніі ў 1757 годзе, служыў у брытанскай арміі падчас Франка-індзейскай вайны, у 1759 годзе атрымаў званне лейтэнанта, у 1762 годзе выйшаў у адстаўку і пасяліўся ў калоніі Пенсільванія, дзе купіў землі і заняўся гаспадаркай. Ужо да сярэдзіны 1770-х гадоў ён адчуў сябе амерыканцам, таму ўжо ў 1776 годзе падчас вайны за незалежнасць далучыўся да паўстанцаў і атрымаў спачатку пад камандаванне 3-і пенсільванскі полк, а затым быў праведзены ў генерал-маёры Кантынентальнай арміі, але ў 1777 годзе войскі пад яго камандаваннем не змаглі адстаяць форт Тыкандэрога, з прычыны чаго ён быў аддадзены ваеннаму суду і адхілены ад камандавання баявымі аперацыямі, аднак застаўся на службе.
Пасля завяршэння вайны ў 1783 годзе быў спачатку членам Пенсільванскага савета цэнзараў, затым дэлегатам на Кангрэсе Канфедэрацыі. У 1787 годзе быў абраны прэзідэнтам Кантынентальнага кангрэса на год і ў наступным годзе атрымаў прызначэнне губернатарам Паўночна-Заходніх тэрыторый, якая ўключае цяперашнія штаты Агая, Індыяна, Ілінойс і Мічыган. На пасадзе губернатара распачаў некалькі экспедыцый супраць індзейскіх плямёнаў, але з-за федэралістскіх поглядаў і варожасці ў адносінах з адміністрацыяй прэзідэнта Джэферсана ў 1802 годзе быў адхілены ад пасады губернатара. Памёр у сваім доме ў Пенсільваніі ў галечы.
Іванішча
Іва́нішча (, Иванище) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Забалацце (Асіповіцкі раён)
За́балацце (, Заболотье) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Заспа
Знаходзіцца за 14 км у напрамку на поўдзень ад горада Рэчыца, за 46 км ад Гомеля, каля аўтамабільнай дарогі.
Міхаіл Сяргеевіч Шыбун
Міхаіл Шыбун (нар., Малеч, Бярозаўскі раён) — беларускі футбаліст, паўабаронца салігорскага «Рэспекта».
Клубная кар’ера
Выхаванец бярозаўскай ДЮСШ-1, з 2012 года пачаў выступаць за дубль салігорскага «Шахцёра» у якасці паўабаронцы. Перад сезонам 2015 стаў трэніравацца таксама з асноўным складам. 19 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 70-й хвіліне матча супраць мазырскай «Славіі» (1:1). Пазней яшчэ некалькі разоў выйшаў на замену, а ў другой палове сезона 2015 выступаў толькі за дубліруючы склад.
Сезон 2016 распачаў у дублі, але потым стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, часам выхадзіў у стартавым складзе. Усяго за асноўную каманду правёў 9 матчаў (5 — у чэмпіянаце Беларусі, 1 — у Кубку Беларусі і 3 — у Лізе Еўропы). У першай палове сезона 2017 тройчы з’явіўся на полі ў асноўнай камандзе (1 — у чэмпіянаце Беларусі, 2 — у Кубку). У ліпені 2017 года быў аддадзены ў арэнду клубу «Гарадзея» да канца сезона. У «Гарадзеі» стаў іграком стартавага складу.
У студзені 2018 года вярнуўся з арэнды ў «Шахцёр», а ў лютым падоўжыў кантракт з салігорскім клубам да канца 2019 года. У сезоне 2018 нерэгулярна з’яўляўся ў складзе, часцей заставаўся на лаўцы запасных, але часам выхадзіў у стартавым складзе. У гэты час пачаў выкарыстоўвацца ў якасці абаронцы (да таго гуляў на пазіцыі паўабаронцы).
Да сезона 2019 пачынаў рыхтавацца з «Шахцёрам», а ў сакавіку 2019 года быў аддадзены ў арэнду жодзінскаму «Тарпеда-БелАЗ». У складзе жодзінцаў выступаў у асноўным за дубль, у асноўнай камандзе правёў на полі адзін тайм. У ліпені 2019 года арэнда датэрмінова была скасавана, і абаронца вярнуўся ў «Шахцёр». Неўзабаве на правах арэнды далучыўся да «Мінска», дзе спачатку прыцягваўся да асноўнай каманды, але пазней стаў заставацца на лаўцы запасных, гуляў за дубль.
У студзені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Шахцёр» і ў хуткім часе стаў іграком «Гарадзеі». У сезоне 2020 пераважна выхадзіў на замену, з ліпеня па верасень трывала з’яўляўся ў стартавым складзе.
У студзені 2022 года стаў трэніравацца з «Мінскам» і неўзабаве падпісаў кантракт. На полі з’яўляўся рэдка, выходзячы на замену. У ліпені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў сталічны клуб і хутка далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёра». Пакінуў петрыкаўскі клуб у студзені 2023 года.
Сезон 2023 пачаў у складзе салігорскага «Рэспекта» ў Другой лізе.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкую і юніёрскую зборныя ў кваліфікацыйных раўндах чэмпіянату Еўропы. 15 красавіка 2015 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы з юніёрскай зборнай Украіны.
Рымскі абрад
Рымскі абрад — найбуйнейшы па колькасці вернікаў з лацінскіх абрадаў, сукупнасць літургічных звычаяў, якая склалася ў Рымска-Каталіцкай Царкве і для якой характэрна ужыванне лацінскай мовы ў якасці літургічнай мовы. Рымскі абрад з'яўляецца цэнтральным сярод заходніх літургічных абрадаў.
Разнавіднасці
Найбольшую распаўсюджанасць сярод заходніх літургічных абрадаў мае менавіта рымскі абрад. Іншыя абрады, у тым ліку, вытворныя ад яго, распаўсюджаныя толькі ў абмежаваных геаграфічных рэгіёнах. Масарабскі абрад — у некаторых гарадах Іспаніі, найперш у Таледа, амбразіянскі — у Мілане і некаторых іншых гарадах. Некаторыя абрады належаць да пэўных манаскіх ордэнаў: бенедыктынцаў, кармелітаў, прэманстрантаў, сэрвітаў і цыстэрцыянцаў.
Трыдэнцкі абрад
Трыдэнцкі сабор прадпісаў, сярод іншага, большую уніфікацыю літургічнай практыкі. Усе абрады, якія не мелі на той час 200-гадовай гісторыі, павінны былі быць адмененыя; папам св. Піем V для ўсёй Царквы былі апублікаваныя выпраўленыя выданні літургічных кніг, найперш, імшала і брэвіярыя ў той рэдакцыі, якая ўжывалася ў той час у самім Рыме.
Рэформы Другога Ватыканскага Сабору
Другі Ватыканскі Сабор, які распачаўся ў 1962 годзе, пастанавіў, сярод іншага, перагледзець імшал і іншыя літургічныя кнігі. Пасля сабора была створана камісія, якая стварыла новыя літургічныя кнігі (не заўсёды ў адпаведнасці з указаннямі сабора, а некалі і насуперак ім), якія і былі ўведзеныя з практыку папам Паўлам VI з 1970 года.
Такім чынам, зараз можна казаць пра дзве формы рымскага абраду:
Назвы ардынарная і экстраардынарная звязаныя з motu proprio папы Бенедыкта XVI Summorum Pontificum, выдадзеным 7 ліпеня 2007 года, паводле якога трыдэнцкі абрад у рэдакцыі 1962 года з'яўляецца экстраардынарным спосабам цэлебрацыі літургіі ў лацінскім абрадзе, тады як ардынарным застаецца Novus Ordo. У імшах без народу рымска-каталіцкія святары вольныя выбіраць паміж літургічнай версіяй 1962 году і ардынарнай формай набажэнства. Паводле Summorum Pontificum, такі выбар можна рабіць у любы дзень за выключэннем Святога Пасхальнага Трыдууму. Для цэлебрацыі такога набажэнства па «новаму» ці «старому» імшалу святару не трэба браць дазволу ані Апостальскага Пасаду, ані свайго ардынарыя. Да ўдзелу ў такой святой імшы могуць быць дапушчаныя таксама і верныя, якія просяць аб гэтым па ўласным жаданні (пры захаванні нормаў права).
У большасці каталіцкіх храмаў, якія выкарыстоўваюць рымскі абрад, набажэнствы вядуцца толькі па новым імшале.
Лацінскі абрад у Праваслаўнай царкве
З пункту гледжання праваслаўя, лацінскі абрад у тым выглядзе, у якім ён сфармаваўся да раздзялення праваслаўнай і каталіцкай цэркваў, з'яўляецца часткай праваслаўнай традыцыі і літургічнай спадчыны і аднолькава прыдатны для збаўлення, як і візантыйскі абрад. Напрыклад, святыя Кірыл і Мяфодзій пераклалі на царкоўнаславянскую мову не толькі грэцкую, але і лацінскую службу і служылі па абодвух абрадах.
Неаднаразова былі спробы ўвесці лацінскі абрад у літургічную практыку мясцовых праваслаўных цэркваў для палягчэння місійная дзейнасці на Захадзе, а таксама для задавальнення патрэбаў тых праваслаўных вернікаў, якім падабаецца заходні абрад, але яны не хочуць пераходзіць у каталіцтва.
Адрозненні праваслаўнага лацінскага абраду ад каталіцкага
Ва ўсіх праваслаўных прыходах лацінскага абраду Credo чытаецца без філіоквэ. А ў некаторых месцах прасфоры вырабляюцца з кваснога цеста.
Гісторыя
Першы праваслаўны прыход рымскага абраду быў адкрыты ў Парыжы сіламі Луі-Шарля Вінарта і святара Лукіяна Шамбо. Першая праваслаўная імша ў рымскім абрадзе адбылася ў 1937 годзе на свята Ахвяравання ў Вазнясенскім храме Парыжа. Супольнасць гэтага храма знаходзілася ў еднасці з Маскоўскім патрыярхатам
Былі праекты стварэння праваслаўных прыходаў рымскага абраду і ў Рускай праваслаўнай царкве за мяжой, у якіх асаблівую ролю адыгрывала падтрымка архіяпіскапа Іаана Шанхайскага (Максімовіча).
Цяперашні стан
У ЗША знаходзіцца каля дванаццаці праваслаўных прыходаў лацінскага абраду, якія належаць да юрысдыкцыі Паўночна-Амерыканскай япархіі Антыяхійскай праваслаўнай царквы.
У Расіі прадпрымаліся спробы выкарыстоўваць лацінскі абрад пад амафорам розных маргінальных праваслаўных юрысдыкцый.
Луг (Бешанковіцкі раён)
Луг (, Луг) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Канстанцін XI Палеалог
Канстанцін XI (XII) Палеалог (Дра́гаш або Дра́гас; Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος, Δραγάσης; 8 лютага 1404 — 29 мая 1453, Канстанцінопаль) — апошні візантыйскі імператар, кіруючы ў 1449—1453. Загінуў падчас захопу Канстанцінопаля туркамі.
Паходжанне
Канстанцін быў сынам Мануіла II, восьмым з дзесяці дзяцей Мануіла II і Алены Драгаш, дачкі сербскага князя Канстанціна Драгаша. Па візантыйскай традыцыі, якая дазваляла прымаць прозвішча па матчынай лініі, у выпадку калі яна дастаткова прэстыжная, Канстанцін аддаў перавагу звацца прозвішчам маці — Драгаш. Большую частку дзяцінства ён правёў у Канстанцінопалі, пад апекай сваіх бацькоў.
Дэспат Марэі
Да свайго ўзыходжання на прастол, Канстанцін набыў сабе павагу рамеяў як храбры дэспат Марэі (сярэднявечная назва Пелапанеса). Ён не адрозніваўся адукацыяй, аддаючы перавагу вайсковым практыкаванням, быў запальчывы, але меў цвярозы розум і дар пераконваць слухачоў. У перыяд адлучкі свайго старэйшага брата ў Італію Канстанцін быў кіраўніком Канстанцінопаля з 1437 па 1439.
Імператар Візантыі
Калі памёр Іаан VIII Палеалог, Канстанцін знаходзіўся ў Містры. Яго малодшы брат, Дзімітрый першым прыбыў у Канстанцінопаль у надзеі, што імператарскі трон дастанецца яму, але яго ніхто не падтрымаў. Сам Канстанцін быў абвешчаны імператарам напачатку студзеня ў Містры. У сакавіку 1449 года ён прыбыў у сталіцу і прыняў уладу. Насуперак традыцыі Канстанцін не быў каранаваны патрыярхам. Наступныя гады ён займаўся тым, што рыхтаваў горад да абароны на выпадак аблогі, у барацьбе з туркамі шукаў дапамогі і саюза на захадзе і спрабаваў прымірыць царкоўныя смуты, выкліканыя уніяй з каталікамі. Ва ўсім гэтым ён атрымаў поспех толькі часткова, але большага ў яго становішчы цяжка было чакаць.
5 красавіка 1453 года пачалася аблога Канстанцінопаля войскамі султана Мехмеда II, якая ставіла мэта захоп горада. Султан прапанаваў Канстанціну ў абмен на здачу горада захаваць яму жыццё і пакінуць у яго ва ўладзе ў Містры, але ён адказаў адмовай. Наступныя два месяцы ішлі баі паміж візантыйскімі і турэцкімі войскамі. 29 мая 1453 года ў горад уварваліся войскі султана; апошнімі захаванымі ў гісторыі словы імператара былі: «Горад паў, а я яшчэ жывы», пасля чаго, сарваўшы з сябе знакі імператарскай годнасці, Канстанцін кінуўся ў бой як просты воін і быў забіты. Дакладных звестак пра лёс яго рэштак няма; у грэчаскім асяроддзі існуе шэраг легенд на гэты конт, адна з якіх сцвярджае, што ён быў пахаваны ў храме Святой Феадосіі, дзе напярэдадні ўначы ён маліўся разам з Патрыярхам.
Феадор II Палеалог
Феадор II Палеалог (Θεόδωρος Β΄ Παλαιολόγος) (1396—21 чэрвеня 1448) — дэспат Марэі ў 1408—1443 гадах.
Паходжанне
Феадор II Палеалог быў сынам візантыйскага імператара Мануіла II Палеалога і яго жонкі Алены Драгаш. Яго дзедам па матчынай лініі быў сербскі цар Канстанцін Драгаш. Братамі Феадор былі імператары Іаан VIII Палеалог і Канстанцін XI Палеалог, дэспаты Марэі Дзімітрый і Тамаш Палеалогі, а таксама дэспат Фесаліі Андронік Палеалог.
Біяграфія
У пачатку кіравання Феадор II увесь час вёў войны з лацінскімі дзяржавамі Грэцыі, спрабуючы захапіць увесь Пелапанес. Таксама дэспат ваяваў з Венецыянскай рэспублікай, якая перашкодзіла яго спробе заваяваць Патры.
Палітыка Феадора рэзка змянілася пасля яго шлюбу з італьянскай дваранкай Клеофой Малатэстай. Гэты шлюб арганізаваў Папа Рымскі Марцін V, які стаў саюзнікам дэспата Марэі. У лісце, адрасаваным Феадору пасля смерці Мануіла II, Марцін V заве яго імператарам Канстанцінопаля, хоць насамрэч карона перайшла да яго старэйшага брата Феадора, Іаана VIII Палеалога.
Луначарск
Лунача́рск (, Луначарск) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Феадор II Палеалог
Біяграфія
Неўзабаве пачалася вайна з царом эпірскім Карлам I Тока. Феадор папрасіў дапамогі ў брата Іаана VIII. Імператар выслаў падмацаванне на чале са сваім братам Канстанцінам Палеалогам, які ў 1428 годзе стаў дэспатам Марэі сумесна з Феадорам II. Аб’яднанымі сіламі браты разграмілі эпірскі флот у 1427 і заваявалі Патры ў 1430 годзе.
Аднак, у 1438 годзе, на час падарожжа ў Фларэнцыю, Іаан VIII прызначыў кіраўніком Візантыі Канстанціна, што падкрэслівала тое, што Іаан абраў яго сваім спадчыннікам. Але Канстанцін быў малодшым братам Феадора II, і наступныя некалькі гадоў браты спрачаліся за права на трон бяздзетнага Іаана VIII. У выніку, у 1443 годзе Феадор пайшоў на кампраміс, і аддаў свае правы на прастол у абмен на частку Марэі, якая належала Канстанціну і прыгарад Канстанцінопаля — Сіліўры.
Феадор II Палеалог памёр у Сіліўры ў 1448 годзе ад чумы.
Сям’я
Ад сваёй жонкі, Клеофы Малатэсты, Феадор II меў прынамсі адну дачку:
Таксама вядома, што Феадор II меў сына ад карміцелькі:
Усходне-Пруская аперацыя (значэнні)
Усходне-Пруская аперацыя:
Спіс аб’ектаў PGC (961001—962000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (961001—962000)
Левашы (Рэчыцкі раён)
Левашы́ (, Леваши) — аграгарадок у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Левашоўскага сельсавета.
Красны Мост
Кра́сны Мост (, Красный Мост) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Май (Рэчыцкі раён)
Май (, Май) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Слабада (Уздзенскі раён)
Слабада́ (, Слобода) — аграгарадок ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Слабада-Пырашаўскага сельсавета. Да 2013 года вёска (з 27 жніўня 2010 года аграгарадок) у складзе Лашанскага сельсавета, з 2013 года — цэнтр Слабадскога сельсавета.
Задняя Града
За́дняя Града́ (, Задняя Гряда) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Усходне-Пруская аперацыя (1914)
Усхо́дне-Пру́ская апера́цыя 1914 го́да (17 жніўня — 15 верасня 1914 года) — наступальная аперацыя Рускай арміі супраць Германіі ў пачатку Першай сусветнай вайны, завяршылася тактычным паражэннем Рускай арміі, але стратэгічна была перамогай Расіі, якая сарвала агульны план Германіі на вайну.
Пабокавічы (Асіповіцкі раён)
Пабо́кавічы (, Побоковичи) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Кляпчаны Мост
Кляпча́ны Мост (, Клепчаный Мост) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Малоціна (Асіповіцкі раён)
Мало́ціна (, Молотино) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Заручэўе (Асіповіцкі раён)
Заручэ́ўе (, Заручевье) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.
Люлюкі
Люлюкі́ (, Люлюки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Масарабскі абрад
Масарабскі абрад (іспанскі абрад, вестгоцкі абрад, rito mozárabe, visigótico o hispánico) — адзін з заходніх літургічных абрадаў, які практыкуецца ў некаторых гарадах Іспаніі, галоўным чынам у Таледа.
Назва абраду паходзіць ад слова масарабы (mozárabes), якое абазначала хрысціян, што жылі на тэрыторыі мусульманскіх княстваў Іспаніі, але паколькі дадзены абрад паходзіць са старажытнага іспанскага ці вестгоцкага абраду, назвы «іспанскі» ці «вестгоцкі» ўжываюцца нароўні са словам «масарабскі». Асаблівы тып спеву, які практыкуецца ў масарабскім абрадзе, называецца масарабскім спевам.
Ранняя гісторыя
Масарабскі абрад вельмі старажытны і ў асноўных сваіх рысах склаўся ў вестгоцкай Іспаніі яшчэ да арабскай заваёвы і з’яўлення саміх масарабаў. Доўгі час меркавалі, што асаблівы літургічны абрад быў прынесены ў Іспанію заваёўнікамі — вестготамі, таму масарабскую літургію каталіцкія літургісты Новага часу часта называлі «гоцкай». Меркавалася таксама, што карэнныя жыхары Іспаніі выкарыстоўвалі да V стагоддзя рымскую імшу і толькі пад ціскам вестготаў-арыян прынялі новы абрад. Аргументам на карысць гэтай тэорыі былі шматлікія ўсходнія рысы масарабскай літургіі, не ўласцівыя заходнім літургічным абрадам; гэтыя рысы і маглі быць прынесеныя ў Іспанію вестготамі. Слабым месцам гэтай тэорыі былі тэалагічныя непаразуменні католікаў і арыян у Іспаніі, что зводзіла да нуля магчымасць запазычвання католікамі літургіі іх заваёўнікаў-ерэтыкоў.
У цяперашні час гэтая версія адкінутая, і лічыцца пэўным, што масарабскі абрад ужо існаваў у Іспаніі да вестгоцкай заваёвы.
Усходнія рысы масарабскай літургіі сапраўды маглі пранікнуць у яе ў вестгоцкі перыяд, але яны з’яўляюцца вынікам бесперарыўных кантактаў іспанскіх каталіцкіх біскупаў, якія палемізавалі з арыянамі і кантактавалі з Візантыяй. У ліку гэтых біскупаў можна назваць Марціна Брагскага, які да абрання на пасаду жыў на Усходзе больш за 20 гадоў і пераклаў на лаціну ўсходнія саборныя правілы; Яна, біскупа Герундскага, гота паводле паходжання, які правёў у Канстанцінопалі 17 гадоў і вярнуўся адтуль супернікам арыян; Леандра Севільскага, сябра Папы Грыгорыя Вялікага і канстантынопальскага патрыярха Яна IV. Пра гэтых трох біскупаў вядома, что яны палемізавалі з арыянамі і пацярпелі за веру ад вестгоцкіх каралёў, а таксама ўносілі змены і выпраўленні ў іспанскую літургію.
Дзейнасць Ісідора Севільскага
Найбольшае значэнне для адзінага масарабскага абраду мелі працы Ісідора Севільскага, таму гэты абрад часта называюць таксама ісідарыянскім. У сваёй кнізе De ecclesiasticis officiis («Пра царкоўныя службы») Ісідор падрабязна выклаў і патлумачыў сучасны яму парадак літургіі, а ва ўводзінах да кнігі адназначна назваў сапраўднымі складальнікамі і натхняльнікамі літургіі Святое Пісанне, традыцыю апосталаў і царкоўную традыцыю.
Чацвёрты Таледскі сабор (633 год), які прайшоў пад кіраўніцтвам Ісідора, даручыў біскупу Севільі напісаць узорныя літургічныя кнігі для здзяйснення адзінага служэння па ўсім Вестгоцкім каралеўстве. У наступныя гады Ісідор Севільскі склаў імшал і брэвіярый, якія з’яўляюцца найважнейшымі помнікамі масарабскага абраду. Можна лічыць пэўным, што Ісідор не складаў новы парадак літургіі, а толькі правёў кампіляцыю існуючых мясцовых літургічных традыцый і на іх аснове выпрацаваў адзіныя для ўсяго каралеўства літургічныя кнігі.
Аўтарытэт Ісідора Севільскага і яго літургічных кніг быў настолькі высокі, што наступныя змены масарабскага абраду, звязаныя з дзейнасцю біскупаў Яўгена Малодшага, Ільдэфонса і Юліяна Таледскіх і Кананцыя Палентскага датычылі толькі напісання літургічных тэкстаў для новых царкоўных святаў ці новых кананізаваных святых.
Масарабскі абрад пасля арабскай заваёвы
Пасля ўварвання арабаў у Іспанію ў 711 годзе іспанскі абрад захоўваўся ў хрысціянскіх супольнасцях на захопленых тэрыторыях, а таксама на поўначы краіны, які не быў акупаваны. У наступныя стагоддзі каралі Кастыліі, Леона і Навары дазволілі шэрагу кляштараў прыняць правілы святога Бенедыкта, што аўтаматычна прыводзіла да прыняцця імі і рымскага абраду. Тым не менш, на працягу Рэканкісты Кастыліі масарабскі абрад захоўваўся да кіравання караля Альфонса VI.
Сабор у Каянцы (1050 год) даў дазвол капітулам дыяцэзіяльных сабораў і братам манастыроў пераходзіць на рымскі абрад, аднак клірыкі і народ супраціўляліся рэформе. 22 сакавіка 1071 года ў кляштары Сан-Хуан-дэ-ла-Пенья ў прысутнасці караля Санча Рамірэса і папскага легата Гуга Прастадушнага ў апошні раз у каралеўстве Арагон адбылася служба паводле масарабскага абраду. Гэты ж манарх, заняўшы наварскі пасад у 1076 годзе, распаўсюдзіў рымскі абрад і на гэтае каралеўства. У 1080 годзе Альфонс VI склікаў у Бургасе сабор духавенства Кастыльі і Леона, на якім было вырашана перайсці з масарабскага на рымскі абрад. Пра непапулярнасць рэформы кажуць два захаваных паданні пра Божы суд, які супраціўляўся рэформе. Паводле рашэння караля ў 1077 годзе адбыўся паядынак двух рыцараў, якія абаранялі адпаведна рымскі і масарабскі абрады, і перамог у бітве «масарабскі» ідальга. У 1085 годзе масарабскі і рымскі імшалы паводле распараджэння Альфонса VI былі кінутыя ў агонь, і масарабская кніга не сгарэла, але кароль, тым не менш, аб’явіў аб перамозе рымскага імшала.
У перыяд сарацынскага гасподства ў Іспаніі з’явілася назва «масарабы», якая абазначала хрысціян, што жылі пад мусульманскай уладай. У Таледа хрысціянам было дазволена захаваць за сабой шэсць храмаў (святых Марка, Лукі, Себасцьяна, Торквата, Эўлаліі і Юсты), якія і сталі ў далейшым цэнтрамі масарабскага абраду. У 1085 годзе Альфонс VI адняў Таледа ў сарацынаў, і ва ўсіх адбудаваных ці асвечаных гарадскіх храмах была ўведзеная літургія паводле рымскага абраду. У тых жа шасці храмах, якія належалі масарабам падчас мусульманскай улады, Альфонс VI дазволіў захаваць гістарычную літургію. Такі ж прывілей кароль даў каралеўскай базіліцы Сан-Ісідора ў Леоне.
Такім чынам, да канца XIII стагоддзя адзіным месцам, дзе захаваўся масарабскі абрад, стаў Таледа. Прывілеі, дараваныя Альфонса VI, паслядоўна пацвярджаліся каралямі Альфонса VII (1118 год), Педра Жорсткім (1350 год), Энрыке II (1379 год), Ізабэлай I і Фердынандам Каталіцкім (1480 год). У такой сітуацыі абрад быў сказаны на паступовае выміранне: літургічныя кнігі псаваліся, іх гоцкая мова была незразумелая большасці клірыкаў, вусная традыцыя масарабскага спеву была страчаная.
Адраджэнне масарабскага абраду пры кардынале Хіменесе
У 1500 годзе кардынал Хіменес, арцыбіскуп Таледа, са згоды каралевы Ізабэлы Кастыльскай, сабраў у Таледа навукоўцаў, якія ведалі гоцкую мову, і даручыў ім правесці рэвізію захаваных масарабскіх літургічных кніг, паправіць знойдзеныя недакладнасці, не скажаючы арыгінальны тэкст, і перавесці іх на лаціну. У тым жа годзе Хіменес выдаў масарабскі імшал (Missale mixtum secundum regulam Beati Isidori, dictum Mozarabes), а ў 1502 годзе — брэвіярый. У капліцы Цела Хрыста катэдральнага сабора Таледа Хіменес заснаваў калегію з 13 святароў для штодзённага здзяйснення набажэнстваў па выдадзеных масарабскіх кнігах. Далей Хіменес дамогся ад Папы Юлія II дазволу на выкарыстанне масарабскага абраду. У 1517 годзе Радрыга дэ Талавэра заснаваў капліцу Сан-Сальвадор ў саборы Саламанкі і таксама заснаваў там масарабскія набажэнствы. У 1567 годзе масарабскі абрад быў адроджаны ў царкве Марыі Магдалены ў Вальядалідзе.
У 1553 годзе Папа Юлій III урэгуляваў пытанне пра змяшаныя шлюбы католікаў рымскага і масарабскага абрадаў. Дзеці, народжаныя ў такіх шлюбах, павінны былі наследаваць абрад бацькі, а жонкі — пераходзіць у абрад мужа. Выключэнне было зробленае для адзіных дачок і наследніц масарабскіх сем’яў: яны мелі права захаваць свой абрад і выхаваць у ім сваіх дзяцей.
У выніку дзейнасці Хіменеса масарабскі абрад атрымаў другое нараджэнне і законнае месца ў Каталіцкай царкве Іспаніі. Кампілятары Хіменеса не ўнеслі значных зменаў у арыгінальныя тэксты, таму масарабскі абрад (у адрозненне ад амбразіянскага ці брагскага, якія працягвалі знаходзіцца пад ціскам рымскага абраду ў наступныя стагоддзі) быў рэканструяваны ў выглядзе, максімальна набліжаным да таго, якім ён быў пры Ісідоры Севільскім.
Рэформы XX стагоддзя
Яшчэ адну рэформу абрад перанёс у сярэдзіне XX стагоддзя — ён быў рэфармаваны па тых жа прынцыпах, што і рымскі. Папа Ян Павел II дазволіў выкарыстанне масарабскага абраду па ўсёй Іспаніі, аддаўшы канчатковае рашэнне па гэтым пытанні мясцовай канферэнцыі біскупаў. У 1992 годзе першы том новага масарабскага імшала быў прадстаўлены Яну Паўлу II і ім ухвалены; 28 мая таго ж года, у свята Унебаўшэсця Пана, Папа ўпершыню здзейсніў у Рыме масарабскую імшу.
Зараз масарабскі абрад рэгулярна выкарыстоўваецца ў дыяцэзіі Таледа, перыядычна ў горадзе Саламанка і іншых гарадах Іспаніі.
Асаблівасці
У абрадзе прысутнічаюць шматлікія рысы сінагагальнага габрэйскага набажэнства, таксама відавочны ўплыў рымскага абраду, па шматлікіх аспектах масарабскі абрад пераклікаецца з галіканскім абрадам. Царкоўны спеў масарабскага абраду называюць масарабскім спевам.
Існуюць таксама адрозненні ў структуры літургіі гадзінаў.
Літургічны год
Літургічны год у масарабскім абрадзе, як і ў рымскім і абразіянскім, пачынаецца ў першую нядзелю Адвэнту. Масарабскі Адвэнт налічвае шэсць нядзеляў, гэта значыць, на дзве нядзелі больш, чым у рымскім, і набліжаецца па працягласці да візантыйскага. Пачатак Адвэнту ў масарабскім абрадзе прыпадае на першую нядзелю пасля дня святога Марціна (11 лістапада).
Асаблівасцю масарабскага абраду з’яўляецца дата свята Звеставання — 18 снежня (пэўнае падабенства да амбразіянскага абраду, які святкуе Звеставанне ў шостую нядзелю Адвэнту). Гэтую дату ўстанавіў Дзесяты Таледскі сабор (656 год), бо традыцыйная для большасці абрадаў дата 25 сакавіка выпадала на Вялікі пост ці Велікодны перыяд. Другой назвай гэтага свята з’яўляецца «Virginis de la O», звязанае са шматразовым гучным і працяглым гукам «о», які суправаджаў спеў гімнаў святочных нешпараў. Гэтае «о» выказвала радасць тых, хто жыў на зямлі, тых, хто знаходзіўся ў чысцы, і анёлаў на нябёсах аб надыходзячым Нараджэнні Хрыста. Таксама нестандартную дату меў успамін мучаніцтва святога Яна Хрысціцеля, які ў масарабскім абрадзе адзначаецца 24 верасня. Пад уплывам рымскага абраду імшал Хіменеса (1500 год) утрымлівае і звыклыя даты гэтых святаў (25 сакавіка і 29 жніўня), але брэвіярый 1502 года захаваў традыцыйныя масарабскія даты, таму літургічны год стаў святкаваць два Звеставанні і два дні мучаніцтва Яна Хрысціцеля.
Аб’яўленне адкрывае цыкл з дзевяці нядзеляў, якія нумаруюцца, напрыклад: першая пасля Аб’яўлення. Гэты цыкл часткова накладаецца на Вялікі пост.
Вялікі пост у масарабскім абрадзе пачынаецца ў Папяльцовую сераду, але наступная надзеля, хоць і называецца Dominica prima Quadragesima, яшчэ мае ў літургіі і афіцыі спеў Аллелюя. На нешпарах гэтага дня спяваецца так званае Alleluia Perenne — бясконцае Аллелюя. Гэта паказвае, што ў старажытнасці пост пачынаўся пасля гэтых нешпараў.
Набажэнствы Вялікага тыдня запазычаныя, у асноўным, з рымскага абраду, але захаваліся і некаторыя спецыфічныя асаблівасці. Так, у Пальмавую нядзелю на літургіі адбываецца Traditio Symboli (даслоўна, перадача сімвала веры) — размова, якая раней папярэджвала хросту катэхумэнаў. У Вялікую пятніцу на дзевятай гадзіне праводзіцца пакаянны абрад, які суправаджаецца шматкротнымі ўскліканнямі «Indulgentia!», што прыпамінае пра старажытны парадак пакаяння верных. На пасхальнай службе замест рымскага Exsultet спяваецца асаблівы гімн.
Масарабскі літургічны год утрымлівае чатыры дадатковыя пасты: тры дні перад Аб’яўленнем (6 студзеня), чатыры дні перад Пяцідзесятніцай, па тры — перад днямі святога Кіпрыяна (13 верасня) і святога Марціна (11 лістапада), прычым усе чатыры склаліся яшчэ да часоў Ісідора Севільскага.
Літургія гадзінаў
Службы кананічных гадзінаў у масарабскім абрадзе дзеляцца на Ordo cathedralis (царкоўны абрад) і Ordo monasticus (манастырскі абрад). Ordo cathedralis адпавядае вялікім гадзінам рымскага абраду і складаецца з ютрані (Officium matutinum) і нешпараў (Officium vespertinum). Ordo monasticus мае дзённую гадзіну (трэцюю, шостую і дзевятую), а таксама камплету. Назвы Ordo cathedralis і Ordo monasticus склаліся з той прычыны, што ютрань і нешпары гістарычна служыліся ва ўсіх цэрквах, а малыя гадзіны — толькі ў кляштарах.
Акрамя таго, масарабскі абрад існуе ў двух традыцыях, якія ўмоўна называюцца кастыльская (традыцыя А) і таледская (традыцыя В). Адрозненні мала датычаць літургіі, а ў асноўным, праяўляюцца ў паслядоўнасці афіцыя
Базіліка Сан-Ларэнца (Фларэнцыя)
Базіліка Святога Лаўрэнція (Basilica di San Lorenzo) — адна з самых вялікіх і найстарэйшых цэркваў Фларэнцыі, Італія, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада. Першая царква з’явілася тут у канцы IV стагоддзя, затым яна была перабудавана ў раманскім стылі ў XI стагоддзі, а сучасны будынак царквы ў стылі рэнесансу з’явілася ў XV стагоддзі дзякуючы вядомаму архітэктару Філіпа Брунелескі.
Унутры храм упрыгожваюць шматлікія творы мастацтва: дзве кафедры працы Данатэла, упрыгожванні старой рызніцы, таксама выкананыя Данатэла, саркафаг П’ера і Джавані Медычы працы Верок'я, надмагіллі Медычы працы Мікеланджэла. Тут найбольш вядомыя члены сям’і Медычы ад Козіма Старога да Козіма III.
Гісторыя
Царква Сан-Ларэнца была заснавана ў 393 годзе. У XI стагоддзі царква была рэканструявана ў раманскім стылі. У XV стагоддзі базіліку зноў рэканструявалі. У прыватнасці, па заказу Козіма Медычы Брунелескі прыбудаваў Старую Сакрысцію.
Пазней паводле праекта Мікеланджэла з іншага боку трансэпта была прыбудавана Новая Сакрысція з грабніцай Ларэнца і Джуліяна Медычы і ўзведзена бібліятэка Лаўрэнцыяна. Папа Рымскі Леў X даручыў Мікеланджэла і абліцоўку царквы, але праца так і не была выканана. У XVII стагоддзі да царквы была прыбудавана Капэла прынцаў з вялікім купалам.
Капэла прынцаў
У склепе пахаваны амаль усе прадстаўнікі сям’і Медычы, якія належалі да герцагскай галіны. Капэлу прынцаў у 1604 годзе пачаў афармляць Матэа Ніджэці. Капэлу упрыгожваюць мармуровыя дэкаратыўныя элементы і мазаікі, на якіх намаляваны гербы гарадоў Тасканскага герцагства. Капэла не была дабудавана. Амаль усе нішы, прызначаныя для скульптур, пустыя. Былі ўсталяваны толькі дзве статуі, якія адлюстроўваюць Фердынанда I і Козіма II Медычы. Роспіс капэлы выканана П'етра Бенвенуці ў 1826 годзе. Магіла Козіма Медычы знаходзіцца побач з алтаром царквы.
У культуры
На тэрыторыі царквы Сан-Ларэнца адбываецца адна з місій гульні Assassin's Creed II. Па сюжэце, у 1497 годзе галоўны герой пранікае ў двор царквы, каб знайсці і забіць аднаго з памагатых манаха Джыралама Саванаролы, які захапіў уладу ў горадзе. Пасля кароткай гутаркі са сваёй мэтай, пратаганісту даводзіцца ўзлезці на дах царквы, каб там дагнаць і прыкончыць яе.
Кірыл Сяргеевіч Шакураў
Кірыл Шакураў (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік польскага клуба «Вільга» з Гарволіна.
Клубная кар’ера
З 2012 года выступаў за дубль «Белшыны». 21 сакавіка 2015 года дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчан, выйшаўшы на замену на 78-й хвіліне ў чвэрцьфінальным матчы Кубка Беларусі супраць брэсцкага «Дынама» (0:0). У сезоне 2016 стаў часцей з’яўляцца на полі, у асноўным выходзячы на замену, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.
У лютым 2017 года падоўжыў кантракт з «Белшынай». У сезоне 2017 працягваў у асноўным выхадзіць на замену, за сезон забіў 5 галоў.
У ліпені 2019 года перайшоў у светлагорскі «Хімік», дзе стаў асноўным нападнікам. У пачатку 2020 года праходзіў прагляд у наваполацкім «Нафтане», аднак у выніку ў лютым стаў іграком пінскай «Хвалі», дзе часцей выхадзіў на замену.
У пачатку 2021 года далучыўся да «Оршы», а ў ліпені перайшоў у «Ліду», дзе гуляў да канца сезона 2021. У сезоне 2022 выступаў у Другой лізе за віцебскі «Вялес-2020». У пачатку 2023 года перабраўся ў польскую «Вільгу» з Гарволіна.
Сцяпанаўка (Рэчыцкі раён)
Сцяпа́наўка (, Степановка) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Паплавы (Асіповіцкі раён)
Паплавы́ (, Поплавы) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Машкі (Бешанковіцкі раён)
Машкі́ (, Мошки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Чэмпіянат свету па снукеры 1937
Чэмпіянат свету 1937 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 студзеня па 18 сакавіка 1937 у Thurstons Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў 11-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Перарожкі
Пераро́жкі (, Перерожки) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Аколіца (Рэчыцкі раён)
Ако́ліца (, Околица) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камсамольскага сельсавета.
Liber Usualis
Liber usualis (лац., даслоўна «Штодзённая кніга») — зборнік паўсюдна выкарыстоўваных грыгарыянскіх харалаў, складзеных манахамі Салемскага абацтва святога Пятра.
Кніга аб'ёмам каля 1900 старонак утрымлівае большасць спеваў ардынарыя (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus і Agnus Dei) і пропрыя імшы і афіцыя для штодзённых і святочных набажэнстваў, у тым ліку болей за 200 старонак прысвечаныя Вялікаму тыдню. Таксама ў кнізе знаходзяцца напевы і для канкрэтных абрадаў, зафіксаваныя нотным запісам з IX стагоддзя і выконваемыя католікамі да нашых дзён.
У вялікай прадмове растлумачана, якім чынам чытаць і інтэрпрэтаваць рымскую квадратную натацыю, у якой запісаныя ўсе харалы Liber usualis. Падрабязны змест, дзе спевы сістэматызаваныя па жанрах/формах і алфавіце інцыпітаў, дазваляе лёгка зарыентавацца ў гэтай вялікай кнізе спеваў.
Liber usualis была ўпершыню выдадзеная ў 1896 годзе салемскім абатам Андрэ Макеро (1849—1930). Пасля таго, як Другі Ватыканскі сабор, адкрыты папам Янам XXIII у 1962 годзе, дазволіў у апостальскай канстытуцыі пра літургію Sacrosanctum Concilium прымяняць мясцовыя мовы ў царкоўных абрадах, выкарыстанне традыцыйнага лацінскага харалу скарацілася, хоць той жа сабор і пастанавіў, што грыгарыянскі спеў павінен захаваць "ганаровае месца" ў літургіі (Sacrosanctum Concilium, 116). Грыгарыянскія спевы да гэтага часу выконваюцца ў большасці кляштараў і ў некаторых цэрквах, а таксама свецкімі музыкамі, якія выступаюць за іх захаванне.
Раман Андрэевіч Грыбоўскі
Раман Грыбоўскі (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік гродзенскага «Нёмана».
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у родным Магілёве, пазней вучыўся ў мінскім РДВАР. З 2012 года выступаў за дубль «Белшыны». 5 ліпеня 2014 года дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчан, выйшаўшы на замену на 79-й хвіліне ў матчы супраць «Слуцка» (0:1).
У сезоне 2015 працягваў выступаць за дубль, але стаў часцей з’яўляцца ў асноўным складзе, шэсць разоў выйшаў на замену ў матчах Вышэйшай лігі.
З лютага 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў магілёўскім «Дняпры». 11 сакавіка 2016 года падпісаў кантракт з клубам. Па выніках сезона 2016 дапамог магіляўчанам вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У лютым 2017 года стала вядома, што Грыбоўскі пакідае «Дняпро».
У лютым 2017 года праходзіў прагляд у «Нафтане», але не падышоў. У сакавіку прыбыў у стан «Ліды» і неўзабаве падпісаў кантракт. Па выніках сезона 2017 з 8 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды.
У студзені 2018 года накіраваўся на прагляд у мінскі «Прамень». У лютым 2018 года пакінуў «Ліду» і пазней падпісаў кантракт са сталічным клубам. Замацаваўся ў якасці асноўнага нападніка мінчан, з 6 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне.