cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коханава
Гісторыя
У 1785 годзе ў Коханаве налічвалася 57 двароў, 324 жыхары. У 1870-я побач з мястэчкам (4 км) пабудавана чыгуначная станцыя Коханава на Смаленска—Брэсцкім участку Маскоўска—Брэсцкай чыгункі. У 1886 г. у мястэчку знаходзіліся царква, яўрэйская школа, народнае вучылішча (з 1868), бальніца (з 1870), паштовая станцыя, млын, 4 лаўкі.
У пачатку 20 ст. было каля 1200 жыхароў. 3 26.4.1919 г. Коханава — вёска, цэнтр аднайменнай воласці Гомельскай, з 18.11.1920 г. Віцебскай губерняў, з 15.2.1923 г. — цэнтр Вяліка-Коханаўскай воласці, з 3.3.1924 г. — у БССР, з 17.7.1924 г. — цэнтр Коханаўскага раёна Аршанскай акругі (да 26.7.1930), з 15.7.1935 да 27.9.1938 г. — мястэчка, з 8.7.1931 г. — у складзе Талачынскага раёна, з 20.2.1938 г. у Віцебскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 да 28.6.1944 г. акупавана немцамі. 3 9.9.1946 г. — цэнтр адноўленага Коханаўскага раёна, з 19.2.1947 г. — гарадскі пасёлак, з 17.12.1956 г. — у Талачынскім раёне.
Эканоміка
Працуе ільнозавод, лясніцтва, ВА «Будіндустрыя», 7 магазінаў, кафэ. Чыгуначная станцыя, аддзяленне сувязі.
Культура
У пасёлку працуе бібліятэка, сярэдняя школа, сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча.
Свіліца
Свіліца — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў басейне Заходняй Дзвіны.
Назва
Назва Свіліца (< Свіла) балцкага паходжання.
Гідранімічныя аналагі — літоўскія гідронімы Svilė, Svyla, назва ракі Свілка на Падзвінні (каля Лынтупаў). Роднасны корань у гідронімах Svalė, Svalia, Svolis, у прускім тапоніме Swolow, балцкіх назвах рэк Своланка на Верхнім Павоччы , Свольна на Падзвінні.
Звязана з літоўскім svilti «гарэць без полымя, прыгараць; „гарэць“ ад холада». Далей да індаеўрапейскага *sṷel- «тлець, гарэць».
Значэнне назвы Свіла можна прыблізна перадаць як «Сцюдзёная (рака)». Імаверна, назва была дадзеная ў сувязі з крыніцамі, што ўцякаюць у Свілу і робяць яе халаднейшай.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 98 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,1 ‰.
Пачынаецца за 3 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Падсвілле, упадае ў возера Пліса з захаду за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Юзафова. Прытокі — Агурнёўка і Вараноўка (злева). У басейне Свіліцы азёры Белае, Алаізберг.
Казлы (Вілейскі раён)
Казлы́ (, Козлы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 30 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 84 км ад Мінска, 23 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.
Гісторыя
У 1794 г. вёска ў Ашмянскім павеце, у складзе маёнтка Ілья, маёмасць падскарбія ВКЛ Міхаіла Клеафаса Агінскага; канфіскавана ў казну. У 1800 г. ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць генерал-аншэфа М. Салтыкова; у 1828 г. ў маёнтку Асцюковічы І. Тукалы, 64 душы. У пач. XX ст. вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 318 жыхароў, 483 дзесяцін зямлі; школа граматы.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі. У 1938 г. у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Шыпкаўскім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. З фронту не вярнуліся 14 жыхароў. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 29.7.1950 г. створаны калгас «Герой працы». З 16.7.1954 г. ў складзе Ільянскага сельсавета, з 20.1.1960 г. ў Мінскай вобласці.
Раман Аляксандравіч Галоўчанка
Рама́н Алякса́ндравіч Гало́ўчанка (нар. ) — беларускі дыпламат і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Беларусі з чэрвеня 2020 года.
Біяграфія
У 1996 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін МЗС Расійскай Федэрацыі па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны», у 2003 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «эканоміка і кіраванне знешнеэканамічнай дзейнасцю».
У 1997—2002 гадах — галоўны спецыяліст Дзяржаўнага сакратарыята Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. У 2002—2005 гадах — намеснік начальніка аддзела Генеральнай Пракуратуры Рэспублікі Беларусь. У 2005—2006 гадах — галоўны саветнік упраўлення знешняй палітыкі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 2006—2009 гадах — галоўны саветнік аддзела супрацоўніцтва ў сферы міжнароднай бяспекі, галоўны саветнік упраўлення міжнароднай бяспекі Дзяржаўнага сакратарыята Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. З ліпеня 2009 па снежань 2009 года — саветнік-пасланнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча. Са снежня 2009 па красавік 2013 года — першы намеснік Старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь. З 22 красавіка 2013 да 2018 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Аб’яднаных Арабскіх Эміратах. З 2018 па чэрвень 2020 года — старшыня Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь.
4 чэрвеня 2020 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Беларусі.
У чэрвені 2022 года Галоўчанка трапіў у санкцыйны спіс Канады.
Ныці
Ныці (Ни́ці) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэрэховыцкай вясковай абшчыны.
Раман Аляксандравіч Галоўчанка
Біяграфія
Валодае англійскай, арабскай, нямецкай і польскай мовамі.
Мельхіёр Ноймайр
Мельхіёр Ноймайр (Неймайр) (,  — ) — аўстрыйскі палеантолаг. Сын Макса фон Ноймайра, баварскага дзяржаўнага міністра.
Атрымаў адукацыю ў Мюнхенскім універсітэце і завяршыў сваё навучанне ў Гайдэльбергу, дзе атрымаў вышэйшую адукацыю доктара філасофіі. У 1868 годзе далучыўся да аўстрыйскай геалагічнай разведкі, а праз чатыры гады вярнуўся ў Гайдэльберг. У 1873 годзе быў прызначаны прафесарам палеанталогіі ў Вене і займаў гэтую пасаду да канца жыцця.
Дэталёва даследаваў аманітаў Юрскага і Мелавога перыядаў і прэснаводных малюскаў Трацічнага перыяду, у выніку чаго імкнуўся прасачыць паходжанне відаў. Таксама займаўся вывучэннем кліматычных зон падчас Юрскага і Мелавога перыядаў, стараючыся паказаць, што экватарыяльная марская фаўна адрознівалася ад фаўны ўмераных зон і ад фаўны арктычнай зоны, таксама як яны адрозніваюцца ў цяперашні час.
Міцькава (Холм-Жыркоўскі раён)
Міцькава (Митьково) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Марозавіцкі сельсавет
Маро́завіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Марозавічы.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Марозавічы шляхам вылучэння з адміністрацыйнага падпарадкавання Буда-Кашалёўскага пассавета населеных пунктаў: Атчаянны, Бадзёры, Беразіна, Берастоўка, Бушаўка, Ветка, Восаў, Вялікая Грыва, Галенкі, Гром, Дземідоўка, Зялёная Дуброва, Зялёны Дуб, Кавалёва, Кантаровічы, Марозавічы, Новая Буда, Новая Уза, Пабядзіцель, Папаратнае, Рэкорд, Славянец, Уборкі, Чарот і Ясакар, а таксама пералічэннем вёсак Беразоўка і Мігай з Недайскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Марозавіцкага сельсавета 25 населеных пунктаў. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глазаўскага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Глазаўка, Жытанежжа, Іванаўка, пасёлкі Васільеўка, Дзікава, Новы Свет, Чарняцін і Чырвоны Сцяг).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (24 населеныя пункты) — 1209 чалавек, з іх 93,4 % — беларусы, 5,0 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
NGC 5745-3
NGC 5745-3 (іншае абазначэнне — VV 98) — галактыка ў сузор’і Шалі.
Канстанцін Пятс
Канстанці́н Пятс (Konstantin Päts;, Ліфляндская губерня — , Калінінская вобласць) — эстонскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Першы Прэзідэнт Эстоніі (1938—1940).
Біяграфія
Нарадзіўся 23 лютага 1874 года ў Ліфляндскай губерні (Расійская імперыя).
12 сакавіка 1934 года будучы прэм’ер-міністрам Эстоніі ў паўнамоцтвах Дзяржаўнага старэйшыны ажыццявіў разам з Ёханам Лайданерам дзяржаўны пераварот. У выніку ваеннага перавароту было ўстаноўлена аўтарытарнае кіраванне і абвешчана аб стане надзвычайнага становішча. Пятс быў абвешчаны Дзяржаўным пратэктарам Эстоніі (Riigihoidja). Усе палітычныя партыі былі забаронены, ўведзеная цэнзура прэсы. Сваімі дзеяннямі Пятс не дапусціў перамогі на выбарах вапсаў (ветэранаў Вызваленчай вайны) — вельмі правага руху, які арыентаваўся на таталітарныя рэжымы тагачасных Італіі і Германіі. У 1938 быў абраны прэзідэнтам.
Пятс страціў уладу ў чэрвені 1940 года ў перыяд правядзення мерапрыемстваў па далучэнні Эстоніі да СССР. Ён быў арыштаваны савецкімі ўладамі і дэпартаваны разам з сям’ёй у ссылку ў горад Уфа ў канцы ліпеня 1940 года — яшчэ да афіцыйнага далучэння дзяржавы да СССР, якое адбылося 6-га жніўня таго ж года. Пазней ён быў пасаджаны ў турму без прад’яўлення абвінавачвання. Толькі ў 1952 Пятсу абвесцілі прысуд — 25 гадоў пазбаўлення волі.
Памёр 18 студзеня 1956 года ў псіхіятрычнай клініцы ў пасёлку Бурашава ў Калінінскай вобласці РСФСР.
Памятны знак ахвярам палітычных рэпрэсій (Бабруйск)
Памятны знак ахвярам неабгрунтаваных рэпрэсій — памятны знак у Бабруйску, размешчаны на плошчы Перамогі. Прысвечаны ахвярам сталінскіх рэпрэсій 1930-х — пачатку 1950-х гадоў.
Гісторыя
Упраўленне капітальнага будаўніцтва з дапамогай тэхнікі прывезла камень на плошчу камень, які стаў асновай цяперашняга памятнага знака. На мінскім прадпрыемстве была адліта з латуні стылізаваная таблічка з надпісам па-руску «Бабруйчанам, пацярпелым у гады рэпрэсій». Памятны знак адкрыты 15 чэрвеня 1998 года. Асвячоны настаяцелем Свята-Георгіеўскага храма протаіерэем Генадзем Вейгам. Неўзабаве са знака была скрадзена таблічка. Напярэдадні бабруйскіх «Дажынак»-2006 гарвыканкам прыняў рашэнне ўсталяваць новую таблічку, якая была ўжо выраблена з таннага сілуміну, таніраванага адмысловай пудрай. Надпіс быў зменены на «Бабруйчанам — ахвярам неабгрунтаваных рэпрэсій».
Бавізіа-Машыяга
Бавізіа-Машыяга (Bovisio-Masciago) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Монца і Брыянца.
Насельніцтва складае 16445 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 4081 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 20030. Тэлефонны код — 0362.
Нава Воля
Нава Воля (Нова́ Во́ля) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэрэховыцкай вясковай абшчыны.
Ленарт-Георг Меры
Біяграфія
Нарадзіўся 29 сакавіка 1929 года ў Таліне, у сям’і эстонскага дыпламата, пасля перакладчыка Шэкспіра на эстонскую мову, Георга Меры. Ленарт пакінуў Эстонію ў раннім узросце і разам са сваёй сям’ёй пераязджаў з краіны ў краіну, вучыўся ў дзевяці розных школах на чатырох розных мовах. Самыя цёплыя ўспаміны засталіся ў яго аб гадах праведзеных у парыжскім ліцэі Lycée Janson de Sailly. Акрамя сваёй роднай эстонскай, Ленарт Меры валодаў пяццю замежнымі мовамі: фінскай, французскай, нямецкай, англійскай і рускай.
З 1992 па 2001 гады — прэзідэнт Эстоніі. На прэзідэнцкай пасадзе прабыў два тэрміны і па эстонскай канстытуцыі быў пазбаўлены магчымасці балатавацца ў трэці раз.
Памёр 14 сакавіка 2006 года ў Таліне. Пахаваны ў Таліне на лясных могілках.
Калодчына
Кало́дчына (, Колодчино) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Беспалётныя зоны (Ірак)
У сакавіку 1991 года адразу пасля завяршэння міжнароднай ваеннай аперацыі «Бура ў пустыні» ў Іраку пачалося паўстанне курдаў і шыітаў, якое, аднак, было хутка задушана іракскай арміяй. Услед за гэтым ЗША і шэраг іншых краін разгарнулі гуманітарную аперацыю «Суцяшэнне» (Provide Comfort) на поўначы краіны для дапамогі курдскім бежанцам. Для таго, каб перашкодзіць выкарыстанню іракскай авіяцыі супраць курдаў, ЗША, Вялікабрытанія і Францыя абвясцілі аб стварэнні так званай «беспалётнай зоны», мяжа якой была ўсталявана па 36-й паралелі. З’яўленне самалётаў ВПС Ірака ў гэтым раёне было забаронена.
Другая забароненая зона была ўведзена над поўднем Ірака для абароны шыітаў у жніўні 1992 года (на поўдзень ад 32-й паралелі). У якасці прававога абгрунтавання свайго рашэння саюзнікі спасылаліся на рэзалюцыю Савета Бяспекі ААН 688 (1991), хоць фактычна тэкст рэзалюцыі не санкцыянаваў стварэнне падобных зон. Ірак ніколі не прызнаваў іх.
Абедзве беспалётныя зоны патруляваліся баявой авіяцыяй саюзнікаў (Францыя спыніла ўдзел у патруляванні ў 1998 годзе). На поўначы гэта ажыццяўлялася ў рамках аперацыі «Provide Comfort», а з 1997 года — «Паўночны дазор» (Northern Watch). На поўдні праводзілася аперацыя «Паўднёвы дазор» (Southern Watch), з 2002 года — «Паўднёвы фокус» (Southern Focus).
Арэст Адамавіч Кіпрэнскі
Арэст Адамавіч Кіпрэнскі (13 (24) сакавіка 1782 — 5 (17) кастрычніка 1836) — рускі мастак, графік і жывапісец, майстар партрэта.
Біяграфія
Арэст Кіпрэнскі, пазашлюбны сын памешчыка А. С. Дзьяканава, нарадзіўся 13 (24) сакавіка 1782 на мызе Няжынскай (в. Нежнава, дзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка, а ў 2012 годзе плануецца ўстаноўка помніка) (паблізу Капор'я, на тэрыторыі цяперашняй Ленінградскай вобласці). Па дакументах быў запісаны ў сям'ю прыгоннага Адама Швальбэ.
Атрымаўшы вольную, ў 1788 годзе быў залічаны ў выхаваўчае вучылішча пры пецярбургскай Акадэміі мастацтваў пад прозвішчам Кіпрэнскі. Вучыўся ў акадэміі да 1803 года. Жыў у Маскве (1809 год), Цверы (1811 год), Пецярбургу (1812 год), а ў 1816—1822 і ад 1828 года — у Рыме і Неапалі.
У ліпені 1836 Кіпрэнскі ажаніўся з Аннай-Марыяй Фалькучы, для чаго яму папярэдне давялося прыняць каталіцтва.
Ксенія Аляксандраўна Сіманава
Ксенія Аляксандраўна Сіманава, па мужу Паскар (Ксенія Олександрівна Симонова; 22 красавіка 1985, Еўпаторыя, Крымская вобласць, УССР) — украінская мастачка. Працуе ў жанры пясочнай анімацыі. Пераможца 1-га сезона (2009) шоў «Україна має талант» (СТБ).
Біяграфія
Па спецыяльнасці Ксенія Сіманава — псіхафізіёлаг і мастак-графік. Пачала пісаць карціны ў 2008 годзе, калі праз крызіс была вымушаная згарнуць свой прыватны бізнес.
Стала вядомай у 2009 годзе, пасля перамогі ў шоу-конкурсе «Україна має талант», што прынесла ёй 1 млн. грн. Мастачка выканала 2 свае кампазіцыі, прысвечаныя перамозе СССР ў Вялікай Айчыннай вайне і бацькам.
Поўль Нюруп Расмусен
Поўль Нюруп Расмусен (Poul Nyrup Rasmussen; нар. 15 чэрвеня 1943) — дацкі палітык, з 25 студзеня 1993 па 27 лістапада 2001 займаў пасаду прэм’ер-міністра Даніі.
Ксенія Аляксандраўна Сіманава
Біяграфія
Пазней удзельнічала ў некалькіх міжнародных выставах і конкурсах, а таксама камерцыйных мерапрыемствах. Займаецца дабрачыннасцю.
У снежні 2009 года ў еўпатарыйскім тэатры імя А. Пушкіна урачыста адкрылі першую ў свеце выставу пясочных карцін пад назвай «Пясочны Чалавек», якая стала таксама першай персанальнай выставай Ксеніі Сіманавай. Па словах самой мастачкі, з Еўпаторыі «Пясочнага чалавека» перавязуць у Сімферопаль, у мастацкі музей, а ўжо адтуль выстава адправіцца ў Аўстрыю, Францыю, Англію, і гэта замежнае турнэ па краінах Еўропы працягнецца цэлы год. І сапраўды, у Сімферопальскім мастацкім музеі выстава работ Ксеніі Сіманавай (136 работ — графіка, жывапіс, пясочная анімацыя) адкрылася 29 снежня 2009 года і павінна была працаваць да 31 студзеня 2010 года, але была падоўжана да 22 лютага.
Замужам, мае сына.
Апошнія гады Ксенія займаецца стварэннем фільмаў пра жыццё святых у жанры пясочнай анімацыі, і лічыць гэта справай свайго жыцця. Сярод створаных фільмаў — стужкі пра Свяціцеля Мікалая Цудатворца, прападобнага Серафіма Сароўскага, свяціцеля Луку Крымскага, Царскіх пакутнікаў, прападобнамучаніцу Лізавета Фёдараўну, свяшчэннамучаніка Элеазара Еўпатарыйскага, прападобную Аляксандру Дзівееўскую, дабравернага князя Дзімітрыя. За старанні і працы ў славу Святой Царквы ганаравана блаславёнай граматы Прадстаяцеля УПЦ, Мітрапаліта Кіеўскага і ўсяе Украіны Ануфрыя.
У 2019 годзе Сіманава ўдзельнічае ў спін-оф талент-шоў «У Амерыкі ёсць талент» пад назвай «У Амерыкі ёсць талент: Чэмпіёны» на тэлеканале NBC, у якім атрымалі права на выступленне 50 самых яркіх пераможцаў і фіналістаў франшызы з розных краін свету. Суддзі высока ацанілі яе выступ, а вядучы-шоу Тэры Крус націснуў «залатую кнопку» («Golden Buzzer»), даўшы ёй права адразу трапіць у фінал.
У фінале, вынікі якога сталі вядомыя 18 лютага, Ксенія Сіманава (Украіна) заняла трэцяе месца.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля расійскай ўзброенай агрэсіі супраць Украіны праводзіла выступы ў Расіі і на тэрыторыі акупаванага Крыма. У 2017 годзе па запрашэнні расійскага журналіста Дзмітрыя Кісялёва прыняла ўдзел у фестывалі «Jazz Koktebel». У 2018 годзе атрымала медаль упаўнаважанага па правах чалавека Расійскай Федэрацыі «Спяшайцеся рабіць дабро».
Шырокае (Паўладарская вобласць)
Шырокае — былое сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіла ў склад Жамбылскай сельскай акругі. Код КАТА — 555239400. Скасавана 31 сакавіка 2017 года.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 290 чалавек (147 мужчын і 143 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 54 чалавекі (23 мужчыны і 31 жанчына).
Іван Фёдаравіч Бурлака
Іван Фёдаравіч Бурлака (, с. Бярозаўка, Краснаградскі раён, Харкаўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1950 годзе. Працаваў у Гомельскім абласным аддзеле па справах архітэктуры, Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, з 1968 па 1975 гады — начальнікам архітэктурна-будаўнічага сектара абласных майстэрняў Гомельграмадзянпраекта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Член КПСС з 1974 года.
Творчасць
Асноўныя працы: планіроўка і забудова вул. Перамогі (1954, з В. С. Бурлака), мікрараёнаў № 1, 2 па Рэчыцкай шашы (1960, 1963), Дом палітасветы (1970—1973) у Гомелі, планіроўка населеных пунктаў калгасаў Брэсцкай вобласці (1957), генпланы Добруша (1957), Рагачова (1960), Чачэрска (1962) Гомельскай вобласці.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1945), медалямі.
Лаос
Лаос (Lao: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao; French: République démocratique populaire lao, Лаоская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка) — дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, размешчаная на паўвостраве Індакітай. На поўначы мяжуе з М’янмай і Кітаем, на ўсходзе з В’етнамам, на поўдні з Камбоджай, на захадзе з Тайландам; не мае выхаду да мора. Прытрымліваецца камуністычнай ідэалогіі, аднапартыйная сістэма на чале з Лаоскай народна-рэвалюцыйнай партыяй. Мае невялікую колькасць насельніцтва, але тэпмы росту даволі высокая. Найменш густазаселеная краіна рэгіёну. Рэлігія — будызм. Адна з найбяднейшах краін рэгіёну. Усе прыбыткі краіны і надзеі на лепшую будучыню звязаныя з рэсурсамі нетраў, ракою Меконг, а таксама з разнастайнасцю незвычайна прыгожых краявідаў, што вабяць турыстаў. З’яўляецца членам ААН, АСЕАН
Этымалогія
Назва краіны паходзіць ад імя народа лао
Геаграфія
Пераважная горная краіна. Па мяжы з В’етнамам праходзяць горы Чыангшон, на паўночным захадзе — хрыбет Луанг Прабанг. На поўначы і поўдні размешчаны плато з сярэдняй вышынёй каля 1000—1200 м. Вышэйшая кропка, гара Біа (2830 м.), знаходзіцца ў паўднёвай частцы плато Сіангкхуанг. У Лаосе маюцца буйныя запасы рудных карысных выкапняў: жалезнай руды (з утрыманнем металу да 60-65 %,2/3 ўсіх рэсурсаў Паўднёва-Усходняй Азіі) і волава (горы Лаоса з’яўляюцца часткай алавянна-вальфрамавага поясу). Горы і плато ў паўднёва-заходняй частцы абрываюцца да даліны Меконга — найбуйнейшай ракі краіны і ўсяго рэгіёну. Яго працягласць на тэрыторыі Лаоса 1850 км. На самым поўдні краіны Меконг утварае грандыёзны каскад вадаспадаў Кхон агульнай вышынёй 21 м і шырынёй амаль у 10 км, што робіць гэтыя вадаспады самымі шырокімі ў свеце. Большасць рэк адносіцца да басейна Меконга, найбуйнейшыя з іх: Тха, У, Нгум, Бангфай. Клімат субэкватарыяльны мусонны, характарызуецца вялікай колькосцю ападкаў (у сярэднім 1500—2000 мм) і дзяленнем года на два сезоны — гадовы перыяд дажджоў мусонаў з мая па кастрычнік і зімовы сухі перыяд з лістапада па красавік. У сухім сезоне два адрэзкі: сухі прахалодны — з лістапада па люты і гарачы сухі ў сакавіку-красавіку. Больш за трэць тэрыторыі пакрыта густымі лясамі. У апошняе стагоддзе лясістасць зменшылася практычна удвая. На поўначы распаўсюджаныя вечназялёныя вільготныя субтрапічныя лясы з вялікім удзелам магнолій, лаўраў, ліян, папараці. Вышэй 1500 м яны змяняюцца хвойна-шырокалістнымі лясамі з дубам, хвояй, каштанам. На плато цэнтральнага і паўднёвага Лаоса дамінуюць светлыя мусонныя лістападныя лясы з цікам, шарэяй, дыптэракарпусам, зараснікамі бамбука. Даліны паўднёвага Лаоса і схілы гор Чыангшон параслі вечназялёнымі вільготнымі трапічнымі лясамі. У Лаосе пераважаюць чырваназёмы, чырвона-жоўтыя і чырвоныя глебы. Захаваліся даволі значныя статкі дзікіх індыйскіх сланоў. У лясах водзяцца малпы (гібоны, макакі і інш.) і паўмалпы, з драпежнікаў — тыгр, леапард, мармуровая пантэра, малайскі і белагруды мядзведзі. Месцамі сустракаюцца пальмавая куніца і балотная рысь. З капытных шырока распаўсюджаныя быкі (бантэнг і гаял), буйвалы, алені, дзікі. З 1993 дзейнічае прыродаахоўная праграма, паводле якой 21 % тэрыторыі Лаоса павінен увайсці ў склад нацыянальных паркаў.
Гісторыя
Сучасная лаоская гістарыяграфія звязвае сваю гістарычную і культурную ідэнтычнасць з каралеўствам Лансанг (паэтычная назва — Каралеўства мільёна сланоў пад белым парасонам), якое ў 14-17 стагоддзях было адной з найбуйнейшых дзяржаў у Паўднёва-Усходняй Азіі. Дзякуючы цэнтральнаму геаграфічнаму становішчу, каралеўства змагло стаць важным цэнтрам гандлю ў Паўднёва-Усходняй Азіі, а таксама значным культурным цэнтрам. Пасля перыяду ўнутраных канфліктаў каралеўства Лансанг падзялілася на тры асобных каралеўствы — Луанг Прабанг, В’енцьян і Чампасак. У 1893 году яны сталі французскім пратэктаратам, разам сфармаваўшы тое, што цяпер вядома як краіна Лаос.
З канца XIX ст. Лаос быў уключаны ў Французскі Індакітай, з 1930-х — у сферы японскіх інтарэсаў, у Другую сусветную вайну акупаваны Японіяй. Пад канец вайны ўзнік антыкаланіяльны рух Лао Ісара (Вызваленне Лаоса) на чале з прынцамі Суфанувонгам (Суванавонгам) і Сувана Фумам.
Пасля капітуляцыі Японіі Лао Ісара падняло паўстанне супраць французскага панавання і абвясціла незалежнасць краіны пад назвай Патэт-Лао (Краіна Лао). Францыя разбіла армію Патэт-Лао і да 1953 захоўвала сваю ўладу над Лаосам. 22 кастрычніка 1953 Лаос атрымлівае незалежнасць, у 1954 абвяшчаецца нейтральным каралеўствам на чале з каралём Сісавангам Вонгам.
Важную ролю ў вызваленні Лаоса адыграў створаны 11 сакавіка 1951 Адзіны фронт супраціўлення народаў Лаоса, В’етнама і Камбоджы. Па запрашэнні кіраўнікоў лаоскага вызваленчага руху ў Лаос прыбылі в’етнамскія добраахвотнікі. Сумеснымі намаганнямі краіны Індакітая дамагліся ад Францыі прызнання іх незалежнасці.
У канцы 1950-х у Лаосе пачынаецца грамадзянская вайна, выкліканая спробамі правых сіл захапіць уладу. 7 кастрычніка 1960 кааліцыйны ўрад Сувана Фумы ўстанаўлівае дыпламатычныя адносіны з СССР і атрымлівае ад Савецкага Саюза, В’етнама, іншых сацыялістычных краін ваенную і эканамічную дапамогу.
У наступныя два гады войска Патэт-Лао з удзелам в’етнамскіх салдат займае 2/3 тэрыторыі краіны. У 1964 ЗША пачынаюць неаб’яўленыя ваенныя дзеянні ў Лаосе (так званую «Сакрэтную вайну») з мэтай разбіць Адзіны фронт трох краін Індакітая, знішчыць базы Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам, створаныя на тэрыторыі Лаоса для аперацый у Паўднёвым В’етнаме, і ліквідаваць маршрут таемнага перамяшчэння узброеных фармаванняў, вядомы як «сцежка Ха Шы Міна». Амерыканская дапамога пастаўлялася па лініі амерыканскага агенцтва міжнароднага развіцця з тэрыторыі Тайланда, амерыканскія афіцэры непасрэдна кіравалі лаоскай каралеўскай арміяй, авіяцыя ЗША вяла бамбардзіроўкі Лаоса.
21 лютага 1973 суб’ектамі грамадзянскай вайны падпісана пагадненне аб аднаўленні міру і дасягненні нацыянальнай згоды ў Лаосе. 29 лістапада 1975 кароль Лаоса адрокся ад прастола. 2 снежня 1975 абвешчана Лаоская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка.
Дзяржаўны лад і палітыка
Лаос — рэспубліка. Канстытуцыя, прынятая ў жніўні 1991, фіксуе існаванне ў краіне дзяржавы аднапартыйнага тыпу, у якім кіруючая Лаоская народна-рэвалюцыйная партыя з’яўляецца «кіруючым ядром сістэмы». Згодна са статутам партыі, яна «фармулюе і карэктуе галоўныя напрамкі стратэгіі і тактыкі нацыянальнага развіцця ва ўсіх сферах жыцця і кантралюе дзейнасць сваіх кіруючых кадраў і радавых членаў, дзяржаўных устаноў і грамадскіх арганізацый».
Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які выбіраецца дэпутатамі Нацыянальнага сходу на пяцігадовы тэрмін. Для абрання кандыдат павінен набраць не менш як дзве трэці галасоў.
Вышэйшы прадстаўнічы і заканадаўчы орган — аднапалатны Нацыянальны сход (109 членаў), абіраецца на 5 гадоў усеагульным галасаваннем грамадзян старэйшых за 18 гадоў.
Выканаўчая ўлада належыць ураду, прызначанаму прэзідэнтам і зацвярджаюцца Нацыянальным сходам.
Унітарная рэспубліка, дзеліцца на 17 правінцый.
Беларуска-лаоскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікай устаноўлены 7 лютага 1994 г.
15 красавіка 2011 г. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сацыялістычнай Рэспубліцы В’етнам Садоха прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспубліцы па сумяшчальніцтве. 10 мая 2011 г. Садоха ўручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі Цюмалі Сайнясону. У чэрвені 2012 Лаос з афіцыйным візітам наведаў Міністр замежных спраў Беларусі С. М. Мартынаў.
Насельніцтва
Высокі тэмп росту насельніцтва (1,5 % у 2017). Краіна мультынацыянальная, насельніцтва складаюць мноства народнасцей (больш за 60), што належаць да некалькіх этнічна блізкіх групаў. Большая частка насельніцтва адносіцца да тайскай моўнай групы: лаа (каля 53 %), тай, горныя тай і інш. Лаа (інакш іх называюць лаа-лумы — раўнінныя лаа) выдзяліліся са складу агульнатайскага этнасу ў XIV стагоддзі. Пражываюць яны ў даліне Меконга, у найбольш шчыльна заселенай частцы Лаоса. Што тычыцца горных лаа-танг (кхмерская група) і лаа-сунаў (сям’я мяа-яа), то яны пражываюць у горных ўсходняй і паўночнай, слабазаселеных частках краіны. Жывуць у Лаосе таксама кітайцы, в’етнамцы, індыйцы і інш. Вернікі пераважна будысты (67 %), прыхільнікі розных рода-племянных анімістычных вераванняў, так званай лаоскай народнай рэлігіі (31 %). Каля 2 % насельніцтва — хрысціяне.
Урбанізацыя вельмі нізкая — 33 %, у сталіцы пражывае амаль палова ўсіх гараджан — 1 млн чалавек (2017), астатнія гарады невялікія (Паксэ — 90 тыс.), Саванакхет (66 тыс.), Луанг Прабанг (47 тыс.)
Эканоміка
Грашовая адзінка — кіп. ВУП на душу насельніцтва у 2017 склаў 7 400 долараў. Найбяднейшая пасля Усходняга Тымора краіна ПУА. Пры гэтым цягам апошняга дзясяцігоддзя эканоміка Лаоса дэманстравала штогадовы рост больш за 7 %. Амбіцыйныя планы развіцця лаоскай эканомікі звязаны з асваеннем гіганцкага гідрапатэнцыялу Меконга і экспартам электраэнергіі ў суседнія краіны.
Каля 70 % насельніцтва занята ў сельскай і лясной гаспадарцы. Прыкладна 80 % пасяўных плошчаў адведзеныя пад рыс. Сярод іншых культур — кукуруза, батат, кава; развітыя гадоўля птушкі, буйвалаў. Важнае значэнне маюць лесанарыхтоўкі. Прамысловасць: здабыўныя галіны (здабыча медзі, волава). Асноўны тып электрастанцый — ГЭС, на Меконзе і прытоках. Акрамя электраэнергетыкі, апрацоўчыя галіны прадстаўлены пашывам адзення. Асноўны гандлёвы партнёр — Тайланд, на які прыходзіцца амаль палова знешняга гандлю. Пачынаючы з 2010, краіну штогод наведвае больш за 2,5 млн турыстаў. У 2016 гэтая лічба дасягнула 4,2 млн. . Ва ўмовах складанага горнага рэльефу развіццё атрымаў унутраны водны транспарт. Меконг суднаходны на працягу 500 км ад В’енцьяна да Саванакхета, дзе шырыня ракі дасягае 1,5 км. Найбольш распаўсюджаныя сродкі руху — пласкадонныя сампаны, доўгія пірoгі і маторныя лодкі. Квітнее кантрабандны гандаль опіумам — паўночныя раёны Лаоса з’яўляюцца адной з вяршыняў знакамітага Залатога трохкутніка.
Міхеева (Холм-Жыркоўскі раён)
Міхеева (Михеево) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пігулінскага сельскага паселішча.
Алег Сяргеевіч Пафераў
Алег Сяргеевіч Пафераў (нар. 2 жніўня 1949) — беларускі дзяржаўны, ваенны і дыпламатычны дзеяч. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Венесуэле і па сумяшчальніцтве ў Балівіі і Эквадоры. Генерал-лейтэнант.
Біяграфія
Нарадзіўся 2 жніўня 1949 года ў г. Ленгеры Чымкенцкай вобласці Казахскай ССР. Па нацыянальнасці беларус. У 1969 годзе з адзнакай скончыў Горкаўскае зенітна-ракетнае вучылішча СПА, а ў 1977 годзе — Ваенную інжынерную радыётэхнічную акадэмію супрацьпаветранай абароны. У 1999 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі.
З 1966 па 2006 год праходзіў службу ва Узброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь на розных камандных і інжынерных пасадах. З 2001 года па 2006 год з’яўляўся камандуючым Ваенна-паветранымі сіламі і войскамі супрацьпаветранай абароны Беларусі. Пазней звольнены з арміі па ўзросце.
Указамі прэзідэнта Беларусі ад 5 снежня 2007 года №618 і 686 стаў упаўнаважаным па вядзенні перамоў па праекце пагадненняў аб супрацоўніцтве ў інтарэсах стварэння адзінай сістэмы СПА і сістэмы радыёэлектроннай барацьбы Венесуэлы, а таксама аб знаходжанні на яе тэрыторыі беларускіх вайскоўцаў. Пасля заключэння дагавораў, у перыяд з 2008 па 2013 гады, з’яўляўся кіраўніком групы беларускіх вайсковых саветнікаў пры Узброеных сілах Венесуэлы.
Адначасова ў 2006—2011 гадах з’яўляўся намеснікам старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь. Далей па 2012 год быў галоўным экспертам па знешнеэканамічных пытаннях ЗАТ «Белтэхэкспарт».
31 ліпеня таго ж года прызначаны паслом у Венесуэле. 23 студзеня 2013 года акрэдытаваны па сумяшчальніцтве ў Эквадоры, а 31 мая — у Балівіі.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, «За службу Радзіме» III ступені, ордэнам Пашаны і 20-ю медалямі.
Барыс Мікалаевіч Назаранка
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1948 года. Пражываў у Мінску.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1956 годзе. Працаваў у архітэктурна-будаўнічых арганізацыях Растоўскай вобласці, на будаўніцтве рудняў у Данбасе, галоўным архітэктарам Бабруйска, раённым архітэктарам, начальнікам аддзела ў ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, ва Упраўленні па будаўніцтве і архітэктуры Мінаблвыканкама, начальнікам праектна-канструктарскага бюро Мінгандлю БССР, з 1967 па 1978 г. — галоўным спецыялістам тэхаддзела БелНДІдзіпрасельбуда.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года.
Творчасць
Аўтар, сааўтар праектаў парку і сквера ў Бабруйску, жылых дамоў у Асіповічах, прафілакторыя, клуба, жылых дамоў у калгасе «Зара», планіроўкі пасёлкаў ЦЭЦ-2, аўтазавода ў Мінску, забудовы цэнтра г.п. Іванава Брэсцкай вобласці, пасёлка Шчыткавічы Старадарожскага, Новы Двор Шчучынскага раёнаў (1950—1977).
Артыкулы ў часопісах і газетах па пытаннях сельскага будаўніцтва.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I і II ступені (1943, 1988), Чырвонай Зоркі (1942), медалямі.
Камісія Затонскага
Камісія Затонскага была накіраваная ЦКК УКП(б) для абследвання практыкі правядзення нацыянальнай палітыкі ў БССР. Вывады камісіі паслужылі важкай падставай для абвінавачванняў, якія былі прад’яўлены беларускай навуковай і творчай інтэлігенцыі ў канцы 1920-х гг.
Гісторыя
Камісія знаходзілася ў Беларусі з 9 мая да 27 чэрвеня 1929 г. Узначальваў яе старшыня ЦКК Кампартыі Украіны У. П. Затонскі. Даклад камісіі ўключаў эканамічны агляд, стан і перспектывы развіцця мястэчак. Палітыка-асветную работу ў БССР, выдавецкую дзейнасць, пытанні беларусізацыі, стан прэсы, навуковыя думкі ў гуманітарнай галіне. Характарыстыкі камісіі вызначаліся катэгарычнасцю. Крытычна ацэньвалася «Гісторыя Беларусі» У. М. Ігнатоўскага за ідэалізацыю мінулага і папулярызацыю нашаніўскага адраджэння, навуковую дзейнасць В. Ю. Ластоўскага, С. М. Некрашэвіча, Я. Лёсіка, Б. І. Эпімах-Шыпіла і іншых, выказаны крытычныя заўвагі ў адрас Я. Купалы, А. Дудара, М. Зарэцкага. Пад жорсткую крытыку трапіў З. Х. Жылуновіч за грамадска-палітычныя і эстэтычныя погляды, літаратурную крытыку; негатыўна ацэнена і дзейнасць кіраўнікоў рэспублікі: старшыні ЦВК БССР А. Р. Чарвякоў (за выступленне ў лютым 1920 г. на VII з’ездзе КП(б)Б у абарону нацыянальнай інтэлігенцыі), наркома асветы БССР А. В. Баліцкага (за правядзення ў лістападзе 1926 г. разам з Ігнатоўскім акадэмічнай канферэнцыі па беларускаму правапісе), наркома земляробства Дз. Ф. Прышчэпава і іншых. Характарыстыка практыкі правядзення нацыянальнай палітыкі ў БССР увязвалася станам сельскай гаспадаркі. Адзначалася, што кулацкае наступленне на ідэалагічным фронце Беларусі адчуваецца найбольш моцна і змест яго прымае нацыянальныя формы. 27 чэрвеня 1929 г. Затонскі выступіў на Бюро ЦК КП(б)Б з асноўнымі вывадамі камісіі. Даклад быў накіраваны ў ЦК і ЦКК УКП(б), у тым ліку асабіста І. В. Сталіну.
Марыян дэ Карвалья
Марыян дэ Карвалья (Mariane Roberta de Carvalho; нар. ) — бразільская баскетбалістка. Выступала за зборную Бразіліі.
Кар’ера
Выступала за зборную U-16 (2013), U-17 (2014), U-18 (2014) і U-19 (2015). У 2021 годзе дэбютавала за зборную Бразіліі.
Мікалай Самоцік
Мікалай Самоцік (, в. Ляшукі, Гайнаўскі павет —, Беласток) — беларускі грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў вёсцы Ляшукі, што на Гайнаўшчыне.
З 1946 па 1953 настаўнічаў у вёсцы Семяноўка. У 1954—1972 працаваў у Гайнаўцы, дзе ўзначальваў аддзел асветы і культуры Павятовай рады нарадовай, быў сакратаром у Павятовым камітэце Польскай аб’яднанай рабочай партыі, старшынём прэзідыуму Павятовай рады нарадовай.
Ад 1973 года да 1983 года быў старшынём Беларускага грамадска-культурнага таварыства. Прадстаўляў БГКТ у Ваяводскай радзе нарадовай. Быў узнагароджаны Афіцэрскім і Кавалерскім крыжам адраджэння Польшчы, Крыжам заслугі, залатым знакам заслужаны для Беласточчыны.
Пахаваны на гарадскіх могілках Беластока.
Скверы на плошчы Перамогі
Скверы на плошчы Перамогі — зялёныя зоны партэрнага тыпу па абодва бакі і значна ніжэй узроўню пр. Незалежнасці каля пл. Перамогі паміж вул. Захарава, Камуністычнай і Фрунзэ, з кожнага боку абмежавана жылымі дамамі 1950—1956 гг. пабудовы. З боку Свіслачы абмежаваны Домам-музеем I з'езда РСДРП (будынак адноўлены ў 1948, арх. І. Валадзько) і манументальнымі варотамі — уваходам у Цэнтральны дзіцячы парк. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Круглая плошча пачала фарміравацца ў канцы 1930-х гг. як важная транспартная развязка. У 1950-я гг., у сувязі з размяшчэннем тут манумента Перамогі, у інстытуце «Белдзяржпраект» быў распрацаваны праект добраўпарадкавання зялёнай зоны плошчы, аўтарам якога з'яўляўся архітэктар М. Баршч.
У 1984 г., у сувязі з будаўніцтвам Мінскага метрапалітэна, плошча была перапланавана архітэктарамі Б. Ларчанкам, Б. Школьнікавым, К. Вязгіным і стала авальнай. Паменшаны памер зялёнай зоны плошчы быў і часткова зменена яе першапачатковае вырашэнне.
У наш час скверы вакол плошчы алеямі падзелены на чатырохвугольныя добраўпарадкаваныя ўчасткі. Адзін бок бліжэйшага да плошчы ўчастка паўтарае крывізну тратуара і праезнай часткі. Уздоўж дарожак у спецыяльна прадугледжаных месцах пастаўлены лаўкі. У дэкаратыўным афармленні сквераў выкарыстаны лісцевыя і хвойныя дрэвы, групы кустоўя.
Кірказон
Кірказон (Aristolochia) — род шматгадовых траў і дравяністыя ліян сямейства. Расліна з'яўляецца атрутнай.
Арэал
Распаўсюджаны ў трапічных, радзей ва ўмераных шыротах. Каля 350 відаў (паводле іншых даных 500 відаў). На Беларусі 1 дзікарослы від —.
Алена Георгіеўна Ільіна
Алена Георгіеўна Ільіна (нар., Мінск) — беларускі вучоны ў галіне медыцынскай генетыкі. Доктар медыцынскіх навук (1994). Правадзейны член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1994).
Біяграфія
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут у 1974 годзе. З 1986 года ў Беларускім НДІ спадчынных і прыроджаных хвароб.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па клініка-генетычных даследаваннях заган развіцця, камп'ютарных метадах дыягностыкі, распрацоўцы метадаў прафілактыкі разумовай адсталасці, стварэнні Беларускага нацыянальнага Рэгістра прыроджанай паталогіі чалавека.
Сярод апублікаваных прац:
Макрышчава (Холм-Жыркоўскі раён)
Макрышчава (Мокрищево) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Аляксандр Гурскі
Аляксандр Гурскі:
Буб’яна
Буб'яна (Bubbiano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 1400 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 467 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 20088. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Казы (Паўладарская вобласць)
Казы — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Казынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555243100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 814 чалавек (411 мужчын і 403 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 696 чалавек (354 мужчыны і 342 жанчыны).
Аляксандр Квасьнеўскі
Аляксандр Квасьнеўскі (Aleksander Kwaśniewski;, Бялагард, Кашалінскае ваяводства) — польскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Польскай Рэспублікі 1995—2005 (перавыбраны ў 2000 на пяцігадовы тэрмін).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Бялагарде (Польшча). У часы Польскай Народнай Рэспублікі з'яўляўся членам Сацыялістычнага саюза польскіх студэнтаў (па-польску Socjalistyczny Związek Studentów Polskich) і быў міністрам спорту ва ўрадзе ў 1980-х гадах. Пасля скасавання Польскай Народнай Рэспублікі стаў лідарам левага крыла Сацыял-дэмакратычнай партыі Польшчы, пераемніцы былой кіруючай Польскай аб'яднанай рабочай партыі, а таксама адным з заснавальнікаў Дэмакратычнага левага альянсу.
Квасьнеўскі быў абраны на пасаду прэзідэнта ў 1995 годзе, абыйдучы свайго суперніка, Леха Валенсу. Ён быў пераабраны на другі тэрмін у 2000 годзе ў вырашальнай перамогі з першага раунда. Ягоны тэрмін скончыўся 23 снежня 2005 г, калі ён перадаў уладу свайму пераемніку, кансерватару Леху Качыньскаму.
Мая Пятроўна Нікуліна
Мая Пятроўна Нікуліна (нар. 1937, Свярдлоўск) — руская пісьменніца, паэтэса, празаік, перакладчык, педагог і гісторык культуры. Сябра Саюзу пісьменнікаў СССР (1981) і Саюзу расійскіх пісьменнікаў (1991). Лаўрэатка Прэміі імя П. П. Бажова (2002).
Біяграфія
Нарадзілася 9 лютага 1937 года ў Свярдлоўску ў сям'і служачых.
З 1954 па 1959 год навучалася геалагічным факультэце і з 1963 па 1968 год на філалагічным факультэце Уральскага дзяржаўнага універсітэта. З 1968 па 1987 год працавала старшым бібліёграфам у Свярдлоўскай абласной дзіцячай бібліятэцы. З 1987 года па 1992 год — загадчык аддзела гуманітарных навук у газеце «Навука Урала». З 1992 па 1998 год — намеснік галоўнага рэдактара і загадчыца літаратурнай аддзела часопіса «Урал». З 1995 па 2004 год — навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі і археалогіі Уральскага аддзялення РАН і загадчыца літаратурнай аддзела Уральскага дзяржаўнага універсітэта. З 1994 года была ініцыятарам і адным з арганізатараў гімназіі «Карыфей», выкладчык гэтай гімназіі па пытаннях гісторыі роднага краю і асноў мовазнаўства.
Сябра Саюзу пісьменнікаў СССР з 1981 года. З 1952 года выйшла першая публікацыя вершаў Нікулінай. З пад яе пяра выйшлі зборнікі: «Мой дом і сад» (1969), «Імёны» і «Душа права» (1977), «Каляіна» (1983), «Бабья трава» (1987) і «Камень. Пячора. Гара» і «Вершы» (2002) і «Выбранае: вершы і пераклады. Проза: у 2-х тамах» (2008). Нікуліна была ўдзельніцай 2-га і 3-га тамоў энцыклапедыі «Анталогія сучаснай уральскай паэзіі». З 1970 да 1980 года Нікуліна была арганізатарам і вядучай літаратурнай студыі. З'яўлялася аўтарам шматлікіх перакладаў з англійскай, чэшскай, славенскай і іспанскай моў.
У 2002 годзе «за кнігу «Камень. Пячора. Гара» была ўдастоена Прэміі імя П. П. Бажова.
Жыве ў горадзе Екацярынбургу.
Оксфардскі ўніверсітэт імя Брукса
Агульная характарыстыка
Універсітэт размешчаны ў чатырох кампусах з асноўнымі аб'ектамі ў Оксфардзе і вакол яго, а чацвёрты кампус размешчаны ў Суіндане. Ва ўстанове навучаецца 16 900 студэнтаў, працуе 2 800 супрацоўнікаў і маецца больш за 190 000 выпускнікоў у больш чым 177 краінах.
Універсітэт падзелены на чатыры факультэты: бізнес-школа, факультэт аховы здароўя і навук аб жыцці, факультэт гуманітарных і сацыяльных навук, а таксама факультэт тэхналогій, дызайну і навакольнага асяроддзя. Ва ўніверсітэце таксама ёсць школы архітэктуры і права.
Обаль (Шумілінскі раён)
Обаль  — гарадскі пасёлак у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, на рацэ Обаль. За 23 км ад Шуміліна. Чыгуначная станцыя на лініі Віцебск — Полацк, на аўтамабільнай дарозе Віцебск — Полацк. Насельніцтва 2 374 чал. (2017).
Гісторыя
Вядомы з XVI ст. як вёска ў Полацкім ваяводстве ВКЛ. Належала Мольскім, П. Войне (з 1592 г.), Ф. Я. Ветрынскаму (з 1595 г.), Грабніцкім (з 1615 г.). З 1772 г. у складзе Расіі. З пачатку XIX ст. цэнтр Петрапаўлаўскай воласці Полацкага павета. Росту Обалі спрыяла будаўніцтва Рыга-Арлоўскай чыгункі (1886). У пачатку XX ст. чыгуначная станцыя Обаль грузіла да 50 тысяч пудоў лясных матэрыялаў і хлеба. У 1894—1914 гадах на чыгуначнай станцыі Обаль працавала Обальская драўляна-хімічная мануфактура.
У Вялікую Айчынную вайну дзейнічала камсамольскае падполле «Юныя мсціўцы». У 1962—1966 гадах у Полацкім раёне. З 30 верасня 1968 года — гарадскі пасёлак.
15 снежня 1977 года ў склад гарадскога пасёлка ўключаны вёскі Казлова і Стадолішча, якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Обальскага пассавета.
Эканоміка
Обальскі керамічны завод, торфапрадпрыемства, лясніцтва, паліўнай прамысловасці.
Рэестравае казацтва
Рэестравае казацтва — частка казацтва, прынятая на вайсковую службу ўладамі Рэчы Паспалітай і запісаная ў асобны спіс — рэестр (адсюль і назва).
Стварэнне
Спробы арганізаваць войска з казакоў адносяцца да 1524 года, калі вялікі князь літоўскі і кароль польскі Жыгімонт I Стары даручыў Сямёну Палазовічу і Крыштофу Кмітычу арганізаваць казацкі аддзел для дзяржаўнай службы. З-за недахопу сродкаў гэты праект не быў рэалізаваны. Падобны лёс напаткаў і прапанову чаркаскага старасты Астафія Дашкевіча. Кароль лічыў, што стварэнне ўрадавых казацкіх фарміраванняў дапаможа кантраляваць казацкі рух і стрымліваць антытатарскія выступленні казакоў.
Войска рэестравых казакоў было створана ўніверсалам караля Жыгімонта ІІ Аўгуста 2 чэрвеня 1572 года, калі кароннаму гетману Ежы Язлавецкаму было даручана набраць 300 асоб з ліку ніжэйшых казакоў. З таго часу сустракаецца назва рэестравага казацтва ў адрозненне ад нерэестравага казацтва, якое знаходзілася на паўлегальным становішчы.
Прывілеі
У 1590 годзе сейм пастанавіў павялічыць рэестр да 1 000 казакоў. Акрамя памежнай абароны, гэтыя казакі павінны былі стрымліваць іншых казакоў (нерэестравых) ад самавольных паходаў на Малдову, галоўны лагер быў перанесены з Базаўлука ва ўрочышча Крэменчуг на малдаўскім беразе Днястра. Базай правіянту і матэрыяльнага забеспячэння замест чаркаскага стала Снятынскае староства. Старшым над казакамі стаў снятынскі стараста Мікалай Язлавецкі, а яго паручнікам (намеснікам) стаў Ян Арышэўскі.
Рэестравае казацтва атрымала дадатковыя прывілеі: вызваленне ад падаткаў, права валодання зямлёй, права самакіравання; яны мелі свой сцяг, літаўры і іншыя знакі вайсковага адрознення. Рэестравым казакам плацілі грашыма і вопраткай; ім было перададзена ва ўласнасць мястэчка Трахтэміраў з Зарубскім манастыром для размяшчэння арсенала і ваеннага шпіталя. Рэестравае казацтва атрымала афіцыйную назву Войска Запарожскае або Нізавое войска.
Абавязкі
Рэестравае казацтва па распараджэнні ўрада Рэчы Паспалітай абавязвалася служыць у Падняпроўі і высылаць войска на Дняпроўскія парогі. Спробы караля Стэфана Баторыя і яго наступнікаў праз рэестр кантраляваць рост казацтва аказаліся марнымі. Гэтыя казакі служылі на самай небяспечнай мяжы, праз якую татары нападалі на Рэч Паспалітую. Гэты спецыяльны рэестр быў створаны для таго, каб на выпадак татарскіх нападаў заўсёды мець напагатове 2 000 казакоў. Яны былі самадастатковымі. Толькі падчас ваенных паходаў яны атрымлівалі невялікі заробак. У падарунак раз на год атрымлівалі кажух і адзін дукат. Працэс кансалідацыі казацтва ў канцы XVI стагоддзя канцэнтраваўся вакол двух розных цэнтраў: Запарожскай Сечы на ​​Нізе і Трахтэмірава. Сеч стала цэнтрам незалежнага казацтва, а Трахтэміраў — рэестравага, які прадстаўляў у цэлым кансерватыўныя казацкія колы.
Узаемаадносіны з кіраўніцтвам Рэчы Паспалітай
Падчас казацкіх паўстанняў 1591–1596 гадоў рэестравае казацтва было скасавана сеймам. Але ў 1599 годзе пачалося новае складанне рэестра. У першай палове XVII стагоддзя колькасны склад рэестравага казацтва не быў сталым. Казакі змагаліся за пашырэнне рэестра. Урад Рэчы Паспалітай спрабаваў скараціць колькасць рэестравага казацтва. Але падчас войнаў ўрад, каб павялічыць свае ўзброеныя сілы, быў вымушаны паклікаць усіх баяздольных казакоў у рэестравае войска, якое часова дасягала некалькіх дзесяткаў тысяч чалавек.