cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юрый Дзмітрыевіч Мароз
Біяграфія
У 1974 г. скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці інжынер-механік сельскай гаспадаркі.
У 1974-1975 гадах — Інжынер-механік Дырэкцыі будуемага Барысаўскага комплексу па прамысловай вытворчасці свініны.
З 1975 па 1980 год працаваў старшым інжынерам — загадчыкам майстэрнямі па тэхнічным абслугоўванні і рамонту абсталявання саўгаса-камбіната "Барысаўскі" Барысаўскага раёна.
У 1980-1982 гадах — Начальнік аддзела камплектацыі Дырэкцыі па будаўнiцтву жывёлагадоўчага комплексу "Аршанскі" Аршанскага раёна.
У 1982-1983 гадах — Дырэктар Дырэкцыі будуемага комплексу "Камянецкі" Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.
У 1983-1996 гадах — Дырэктар саўгаса "Белавежскі" Камянецкага раёна.
У 1996-1997 гадах — Старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванню Брэсцкага аблвыканкама.
З лістапада 1997 года - першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.
2 снежня 1998 прызначаны на пасаду Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.
14 ліпеня 2000 вызвалены ад пасады Міністра па стане здароўя згодна з пададзенай заявай.
Генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Белавежскі» Камянецкага раёна.
Член прэзідыума Камянецкага раённага Савета дэпутатаў. Член Пастаяннай камісіі Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскай эканамічнай супольнасці па аграпрамысловай палітыцы, прыродакарыстанню і экалогіі.
Навуковая дзейнасць
Кандыдат эканамічных навук. Аўтар 20 навуковых прац, аднаго вынаходніцтва.
Тышыў (Малынскі раён)
Тышыў (Тиші́в) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Канчаны (Бераставіцкі раён)
Канча́ны (, Кончаны) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.
Мікалай Аляксандравіч Дзяшкевіч
Мікалай Аляксандравіч Дзяшкевіч (, Пагор’е, Карэліцкі раён — ) — савецкі і беларускі літаратуразнавец, музеязнаўца, тэатральны крытык.
Нарадзіўся на Гродзеншчыне, ў в. Пагор’е каля Шчорсаў. Скончыў Астахаўскую сярэднюю школу. Паступіў і скончыў Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага. Пасля сканчэння інстытута - супрацоўнік Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы.
Аўтар даследавння пра Янку Купалу «Ад вытокаў радаводных», дзе адным з першых падрабязна разгледзіў радавод песняра, яго шляхецкае паходжанне. Удзельнік перадач «Школьнае тэлебачанне», прысвечаных Янку Купалу. Аўтар нататак прысвечаных Р. Барадуліну, С. Станюце, Г. Аўсяннікаву і іншым дзеячам беларускай культуры. Трагічна загінуў у 1971 г. на р. Нёман, калі ўратоўваў жанчыну з дзяцёнкам.
http://novychas.info/uploads/userfiles/files/2010/nch_2010_39.pdf
Трудалюбіўка (Малынскі раён)
Трудалюбіўка (Трудолю́бівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Дударава (Гарадоцкі раён)
Ду́дарава (, Дударево) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Обальскага сельсавета, да 8 красавіка 1957 года — у склад Віраўлянскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Халамерскага сельсавета.
Карпаўцы (Бераставіцкі раён)
Ка́рпаўцы (, Карповцы) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).
Віктараўка (Кіраўскі раён)
Ві́ктараўка (, Викторовка) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 24 чэрвеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Лешчанскага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Баравіцкага сельсавета.
Янь Бінтаа
Янь Бінтаа (颜炳涛; нар. ) — кітайскі прафесійны гулец у снукер. Фіналіст адкрытага чэмпіянату Паўночнай Ірландыі 2017 года і паўфіналіст International Championship 2017 года. З лістапада 2017 года нязменна ўваходзіць у топ-32 сусветнага рэйтынгу.
Пачаў выступаць на прафесійным узроўні ў 2013 годзе ва ўзросце 13 гадоў на нізкарэйтынгавых турнірах азіяцкага тура серыі Players Tour Championship, дайшоўшы да 1/8 фіналу адкрытага чэмпіянату Чжанцзягана, пасля чаго атрымаў уайлдкард на рэйтынгавы адкрыты чэмпіянат Кітая 2014 года, здзейсніўшы дэбют на рэйтынгавых турнірах. У наступным сезоне дайшоў да 1/8 фіналу нізкарэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Ісіна і да 1/16 фіналу рэйтынгавых Усі Класік і Шанхай Мастэрс, а ў лістападзе 2014 года стаў самым маладым чэмпіёнам свету сярод аматараў у гісторыі ў 14-гадовым узросце, што дазволіла яму атрымаць прафесійны статус, але з-за праблем з атрыманнем брытанскай візы пачатак яго прафесійнай кар'еры быў перанесены на сезон 2016/2017. У сезоне 2015/2016 у складзе другой каманды Кітая разам з Чжоу Юэлунам стаў пераможцам кубку свету, перайграўшы найлепшых снукерыстаў свету, пасля чаго ўдзельнічаў на запрашальным турніры Champion of Champions, дзе дайшоў да чвэрцьфінальнай стадыі. У сваім дэбютным сезоне сярод прафесіяналаў дайшоў да чвэрцьфіналу German Masters 2017, пасля чаго ўвайшоў у топ-64 сусветнага рэйтынгу, а таксама дэбютаваў у асноўнай стадыі чэмпіянату свету, а ў сезоне 2017/2018 дайшоў да паўфіналу International Championship і да фіналу адкрытага чэмпіянату Паўночнай Ірландыі, дзе саступіў Марку Уільямсу (8:9), стаўшы самым маладым фіналістам рэйтынгавага турніру ў гісторыі снукера, што дазволіла кітайцу ўвайсці ў топ-32 рэйтынгу.
Падняўся на найвышэйшае для сябе 26-е месца ў сусветным рэйтынгу ў сярэдзіне снежня 2017 года. За прафесійную кар'еру аформіў больш за 20 сэнчуры-брэйкаў, а таксама зарабіў больш за 180 тысяч фунтаў, уваходзячы ў топ-150 снукерыстаў у гісторыі па гэтым паказчыку.
Уюнышчэ (Малынскі раён)
Уюнышчэ (В'юни́ще) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Іаланда Венгерская
Іаланда Венгерская (Árpád-házi Jolánta, Magyarországi Jolánta), (каля 1215 — кастрычнік 1253) — венгерская прынцэса з дынастыі Арпада, дачка караля Венгрыі Андраша II і Іаланды Куртэнэ, жонка караля Арагона Хаймэ I Заваёўніка.
Паходжанне
Іаланда была дачкой караля Венгрыі Андраша II і яго другой жонкі Іаланды Куртэнэ. Па бацькоўскай лініі прыходзілася унучкай Беле III і яго першай жонцы Агнес Антыохійскай. Па матчынай лініі была унучкай П’ера II дэ Куртэнэ і яго другой жонкі Іаланда Фландрскай.
Шлюб і дзеці
У 1235 Іаланда выйшла замуж за караля Арагона Хаймэ I Заваёўніка. Яны абвянчаліся 8 верасня ў Кафедральным саборы Барселоны. Для Хаймэ гэта быў другі шлюб. Першы, з Элеанорай Кастыльскай, быў ануляваны з-за крэўнага сваяцтва. Ад гэтага шлюбу застаўся сын Альфонса.
У Хаймэ і Іаланды нарадзілася 10 дзяцей:
Грамадская дзейнасць
Іаланда была таленавітай жанчынай і валодала моцным характарам. Прымала ўдзел у палітычных справах нароўні са сваім мужам. Хаймэ вельмі цаніў яе як дарадцу. Іаланда прымала ўдзел у важных міжнародных пагадненнях. (Tractat d’Almizra з Кастыліяй, 1244). Падпісвала дамову аб здачы горада Валенсіі эмірам Заянам ібн Марданішам. Разам з мужам ўрачыста ўступіла ў Валенсію 9 кастрычніка 1238 г.
Таксама заахвочвала спробы сваіх дзяцей пасварыць Хаймэ з яго старэйшым сынам Альфонса.
Смерць і пахаванне
Памерла ўва Уэсцы ​​ад ліхаманкі ў кастрычніку 1253. Пахавана ў манастыры Santa María de Vallbona ў каталонскім горадзе Лерыда. Пазней побач з ёй была пахавана яе дачка Санча.
Парэшткі каралевы былі перанесены ў вядомую зараз грабніцу ў 1275. Пра гэта сведчыць надпіс на бакавы баку саркафага:
Fuit translata donna | Violans regina | Aragonum | anno 1276.
У 2002 годзе ўрад Венгрыі фінансавала рэстаўрацыю грабніцы, ахвяраваўшы на дадзеную мэта 12 000 еўра. Нягледзячы на гэта, дазволу на ўскрыццё саркафага манаская абшчына Вальбуэна не дала.
Фартунаціўка
Фартунаціўка (Фортуна́тівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Чэрвоны Лан (Малынскі раён)
Чэрвоны Лан (Черво́ний Лан) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ерахі
Ерахі́ (, Ерохи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Устыніўка (Малынскі раён)
Устыніўка (Усти́нівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Шэўчэнкавэ (Малынскі раён)
Шэўчэнкавэ (Шевче́нкове) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Кёнігсбергскі дагавор (1390)
Кёнігсбергскі дагавор 1390 года — пагадненне, падпісанае 26 мая 1390 года падчас грамадзянскай вайны ў ВКЛ 1389—1392 гадоў жамойцкімі нобілямі (баярамі) і прадстаўнікамі Тэўтонскага ордэна.
Дэлегацыя з 30 або 31 баяраў з сямі жамойцкіх рэгіёнаў (Эйрагола, Kaltinėnai, Кнітува, Kražiai, Medingėnai, Расены, Відукле) прыбыла ў Троіцын дзень. Яны выказаліся ў вернасці да «свайго караля» Вітаўта і гарантавалі свабоду гандлю для крыжакоў у Жамойці. Крыжакі забяспечылі баяраў правізіяй і адзеннем.
Князь Вітаўт Кейстутавіч вёў міжусобіцу са сваім стрыечным братам Ягайлам, вялікім князем літоўскім і каралём польскім. Дзеля таго, каб замацаваць падтрымку крыжакамі ў грамадзянскай вайне, 19 студзеня 1390 года князь Вітаўт падпісаў Луцкі дагавор, паводле якога Жамойць да ракі Нявежыс адыходзіла да Тэўтонскага ордэна. Жамойць была неабходна Ордэну як тэрыторыя, якая геаграфічна злучала яго Прускую зямлю з яго ж Лівонскай зямлёй на поўначы. Падтрымка жамойтаў мела для Вітаўта ключовы характар і была гарантыяй выканання ўмоў Луцкага дагавора. Урэшце, Вітаўт здрадзіў крыжакам, бо замірыўся з Ягайлам у 1392 годзе, падпісаўшы Востраўскае пагадненне. Жамойць адыйшла крыжакам толькі ў 1398 годзе паводле Салінскага дагавора.
Кёнігсбергкая дамова і 30 імён жамойцкіх нобіляў (баяр) з'яўляюцца каштоўнай крыніцай даследвання балтыйскіх уласных імён.
Ліснявічы
Лісняві́чы (, Лисневичи) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).
Людзвінова (Бераставіцкі раён)
Людзвіно́ва (, Людвиново) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.
Жалудова (Гарадоцкі раён)
Жалудо́ва (, Желудово) — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2017 годзе.
Загуззе (Віраўлянскі сельсавет)
Загу́ззе (, Загузье) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Каля вёскі возера Бярнова.
Юрыўка (Малынскі раён)
Юрыўка (Ю́рівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Яблуніўка (Малынскі раён)
Яблуніўка (Яблуні́вка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ялціўка
Ялціўка (Ялці́вка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Зазер’е (Гарадоцкі раён)
Зазе́р’е (, Зазерье) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Глыбокавічы
Глыбо́кавічы (, Глыбоковичи) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Добасненскага сельсавета.
Забуднянскія Хутары
Забудня́нскія Хутары́ (, Забуднянские Хуторы) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Лявонавічы (Бераставіцкі раён)
Ляво́навічы (, Леоновичи) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.
Рацёнжскі дагавор
Рацё́нжскі дагаво́р заключаны 23 мая 1404 года ў Рацёнжы (Куявія) паміж Тэўтонскім Ордэнам, Польшчай і ВКЛ у выніку асабістай сустрэчы вялікага магістра Конрада фон Юнгінгена, караля Ягайлы і вялікага князя літоўскага Вітаўта.
Да заключэння Рацёнжскага дагавору крыжакі, спасылаючыся на невыкананне Вітаўтам умовы Салінскага дагавору 1398 года аб перадачы Ордэну Жмудзі, працягвалі агрэсію супраць ВКЛ, падтрымлівалі Свідрыгайлу як прэтэндэнта на велікакняжацкі трон. Пры гэтым яны ігнаравалі булу папы Баніфацыя IX ад 9 верасня 1403 года, якая афіцыйна забараняла крыжовыя паходы супраць ВКЛ.
Новае пагадненне паміж Ордэнам і ВКЛ у асноўным паўтарала ўмовы Салінскага дагавору: ВКЛ прызнавала ўсходнюю частку Жмудзі за Ордэнам; Вітаўт абавязваўся не прымаць да сябе збеглых жамойтаў і дапамагаць Ордэну супраць любых ворагаў, апрача Польшчы; Ордэн мусіў садзейнічаць ВКЛ у здабыцці Смаленска і Ноўгарада. Польшча атрымлівала права выкупу ад Ордэна Добжынскай зямлі за 40 тысяч злотых. Паводле дамовы паміж Ягайлам і Вітаўтам апошняму пажыццёва перадавалася Заходняе Падолле, якім у якасці васала Вітаўта мусіў кіраваць Свідрыгайла. Узамен Вітаўт 20 верасня ў Камянцы-Падольскім прынёс Ягайлу новую васальную прысягу.
Ярочышчэ
Ярочышчэ (Яро́чище) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Канавалава (Гарадоцкі раён)
Канава́лава (, Коновалово) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Палежыно
Палежыно́ (, Полежино) — хутар у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года хутар уваходзілў у склад Пархімаўскага сельсавета.
Камерава
Ка́мерава (, Камерово) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Карсакі (Гарадоцкі раён)
Карсакі́ (, Корсаки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Капусціна (Кіраўскі раён)
Капу́сціна (, Капустино) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Капусцінскага сельсавета. Да 24 чэрвеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Лешчанскага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Баравіцкага сельсавета.
Кіраёва (Гарадоцкі раён)
Кіраёва (, Киреёво) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Сядзіба Грабоўскіх (Тарнова)
Гісторыя
Маёнтак у вёсцы Тарнова, вядомы як сядзіба Грабоўскіх, заснаваны меркавана ў другой палове XVII стагоддзя. Належыў магнацкаму роду Завішаў, і ў 1690 годзе ў якасці пасагу за Ганнай Завіша перайшоў ва ўласнасць Пятра Тарноўскага, які і пачаў адбудоўваць сядзібу. У пачатку 1860-х гг. вёска з сядзібай належала Канстанціну Кашыцу (1828—1881), сыну Юзафа Кашыца — удзельніка паўстання 1830—1831 гадоў.
Канстанцін Кашыц, як удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, быў адпраўлены ў ссылку ў Казанскую губерню. У 1866 годзе ён вымушаны быў падпісаць акт продажу маёнтка Тарноўшчына з фальваркамі і дома ў Рызе расійскаму палкоўніку, удзельніку здушэння паўстання, пазней генерал-лейтэнанту,.
Выйшаўшы ў 1878 годзе ў адстаўку, Д. М. Маўрас пасяліўся ў Тарнове і стаў уладкоўвацца. Як мяркуецца, сядзібу праектаваў архітэктар Вікенцій Горскі. Па яго праекце да таго часу былі пабудаваныя два дамы Маўраса ў цэнтры Вільні. У сядзібе былі пабудаваныя палац, бровар, стайня, лядоўня, вятрак, дамы для прыслугі, разбіты парк і выкапаны дзве сажалкі. Бібліятэка Д. М. Маўраса налічвала каля 9000 тамоў на рускай і замежных мовах, у тым ліку старадаўнія і рэдкія выданні. Зараз фонд бібліятэкі Маўраса знаходзіцца ў. Калі ў 1890 годзе памерла жонка Маўраса, ён у яе памяць пабудаваў каменную капліцу ў гатычным стылі, са званіцай і фамільным склепам, дзе праз 4 гады быў і сам пахаваны. Капліца ў 1939 годзе была разбурана.
Пасля смерці Маўраса ў 1899 годзе, маёнтак належыў яго сыну Мікалаю, затым сястры Мікалая Лізавеце. У канцы 1880-х гг. пры сядзібе дзейнічалі народнае вучылішча, вадзяны млын, бровар. Потым у маёнтку сталі змяняцца гаспадары, апошнімі, да 1939 года, былі курляндскія бароны Кехлеры.
У сакавіку 1940 пры сядзібе створаны вялікі племсаўгас, у самой сядзібе ўладкаваныя жылыя памяшканні. У гады вайны тут размяшчаўся паліцэйскі ўчастак. Пасля вайны ў сядзібе быў дзіцячы дом, саўгасная кантора, паштовае аддзяленне, ашчадная каса, вузел сувязі і жылыя кватэры. Былі прабітыя тры ўваходы з вядучымі да іх лесвіцамі.
Планіроўка і архітэктура
Уключае сядзібны дом і гаспадарчыя пабудовы — стайню, лядоўню і ветраны млын. Пад'язная дарога агінае сядзібны дом, праходзіць паміж сажалкамі, далей вядзе да былога гаспадарчага комплексу, дзе знаходзіцца ветраны млын.
Сядзібны дом
Сядзібны дом — мураваны асіметрычны ў плане будынак з маляўнічай ступенчатай кампазіцыяй фасадаў. Асноўнай часткай будынка з'яўляецца двухпавярховы аб'ём з цэнтральным выступам-рызалітам на галоўным фасадзе. 3 заходняга боку размешчана аднапавярховая прыбудова, з усходняга — дамінуючая ў сілуэце чатырохпавярховая вежа. У пластыцы фасадаў выкарыстаны элементы розных гістарычных стыляў. Абапал цэнтральнага рызаліта над ганкамі размешчаны балконы. Вуглы асноўнага аб'ёму руставаныя. Цэнтральная вось галоўнага фасада вылучана вільчыкам рызаліта і вертыкальным радам паўцыркульных акон з прафіляванымі арачнымі сандрыкамі. Планіроўка будынка анфіладна-калідорная. Паверхі асноўнага аб'ёму звязаны лесвіцай, якая размешчана ў цэнтры будынка. У інтэр'еры захавалася паркетная падлога.
Гаспадарчыя пабудовы
Стайня — аднапавярховы цагляны будынак пад двухсільным дахам з пластычным галоўным фасадам (руставаныя вуглы, прамавугольныя праёмы з паўкруглымі броўкамі, круглыя філенгі).
Лядоўня — паўпадвальнае памяшканне, дах якога выступае над зямлёй. Над уваходам двухсхільны шчыт з люкарнай у цэнтры.
Ветраны млын размешчаны за 0,7 км на поўдзень ад сядзібнага дома. Конусападобная пабудова (дыяметр асновы 11,6 м) складзена з бутавага каменю. Верхняя частка млына — драўляны шацёр (не захаваўся), які паварочваецца на металічных шарах вакол сваёй восі з улікам напрамку ветру.
Парк
Перад сядзібным домам разбіты сквер з пасадкамі ясеню і клёну, за 0,2 км на поўдзень ад яго — 2 сажалкі.
Рэканструкцыя
У 2008 годзе пачата праца па рэканструкцыі палаца, заказчык ― будаўнічае ўпраўленне «Мажэйкава». Праект рэканструкцыі выкананы архітэктарамі «Гроднаграмадзянпраект», рэканструкцыю ажыццявілі лідскія будаўнікі. Праекціроўшчыкі пастараліся не страціць аблічча палаца. Захаваўся агульны сілуэт, балконы, арачныя вокны, бляшаны дах, руставаныя куты. Мансарда прырасла на метр, але канёк рызаліта застаўся на ранейшай вышыні, вокны зробленыя ў столі. У працэсе работ дэмантаваныя ранейшыя драўляныя перакрыцці, падлогі, перагародкі, лесвіцы, фасадныя ўваходы. На месцах фасадных уваходаў ўладкаваныя арачныя пяцічасткавыя вокны. У вежы 9 аконных праёмаў закладзены цэглай і ператвораныя ў «сляпыя вокны». Зменена ўнутраная планіроўка. У доме з'явіліся 8 двухпакаёвых, 1 аднапакаёвая, 1 трохпакаёвая і 1 двухузроўневая пяціпакаёвая кватэры. Правялі газ, ваду, каналізацыю, сцены ўцяплілі знутры. Гэтыя службовыя кватэры атрымалі 11 маладых сем'яў будаўнікоў.
Пархімаўцы
Пархі́маўцы (, Пархимовцы) — аграгарадок у Беларусі, у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета. Да 1973 года вёска ў складзе Данілкаўскага сельсавета, з 1973 года па 2013 год Пархімаўцы з’яўляліся цэнтрам Пархімаўскага сельсавета.
Маджура (атол)
Геаграфія
Маджура — тыповы каралавы атол, які складаецца з 64 астравоў, якія атачаюць прасторную лагуну (295,05 км², згодна даследаванням 2009 г. - 288 км²). Найбуйнейшы востраў Маджура знаходзіцца на поўдзень ад лагуны. У яго крайняй усходняй частцы, а таксама на астравах Далап, Уліга і Дарыт (Дарэн) месціцца горад Маджура. Прыкладна 6 км² сушы займаюць какосавыя гаі і хмызнякі.
Гісторыя
У старажытнасці атол Маджура быў населены мікранезійцамі, продкамі сучасных маршальцаў. У 1788 г. адкрыты брытанцам Джонам Маршалам. У XIX ст. трапіў пад уплыў правадыроў з атола Джалуіт, якія распаўсюдзілі свой уплыў на ўвесь усходні ланцуг астравоў Ратак. У 1885 - 1914 гг. знаходзіўся пад пратэктаратам Германіі. У 1914 - 1944 гг. — пад кантролем Японіі. 30 студзеня 1944 г. на ім высадзіліся амерыканскія ваенныя. Яны выкарыстоўвалі Маджура як базу для захопу атолаў Эневетак і Кваджалейн. У пасляваенны час з Джалуіта на Маджура была перанесена адміністрацыя Маршалавых Астравоў.
Насельніцтва
Большасць насельнікаў Маджура — маршальцы. Акрамя таго, тут жывуць амерыканцы, выхадцы з азіяцкіх краін, прадстаўнікі іншых народаў Акіяніі.
Ключ (Гарадоцкі раён)
Ключ (, Ключ) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Пятроўцы (Бераставіцкі раён)
Пятро́ўцы (, Петровцы) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).
Новае Заліцвінне
Но́вае Заліцві́нне (, Новое Залитвинье) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Lay’s
Lay's — брэнд для разнастайных бульбяных чыпсаў, заснаваны ў 1938 годзе. Чыпсы Lay's пазіцыянуюцца брэндам Frito-Lay, кампаніяй, якая належыць PepsiCo Inc. з 1965 года. Іншыя брэнды кампаніі Frito-Lay уключаюць Fritos, Doritos, Ruffles, Cheetos і брэцэлі Rold Gold.
Гісторыя брэнду
Марку чыпсаў Lay's прыдумаў амерыканец Герман У. Лэй (Herman W. Lay), які распачаў свой бізнес у 1932 годзе дробным коміваяжорам па продажы бульбяных чыпсаў у Нэшвіле. 24-гадовы камерсант прадаваў тады чыпсы Gardner's кампаніі Barrett Food Products, размешчанай у Атланце (штат Джорджыя).
У 2013 годзе Lay's прызнаныя брэндам года ў Беларусі.
Ключагорская
Ключаго́рская (, Ключегорская) (да 30 ліпеня 1964 года Бедавіцы ) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Кісцяні (Кіраўскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Добасненскага сельсавета.
Самадумаўка
Самаду́маўка (, Самодумовка) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Сінькі (Бераставіцкі раён)
Сінькі́ (, Синьки) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).
Жван
Жван (Жван) — рака ва Украіне ў межах Барскага, Магілёў-Падольскага і Мураванакурылавецкага раёнаў Вінніцкай вобласці. Левы прыток Днястра. Даўжыня 48 км, Плошча вадазбору басейна 570 км². Нахіл ракі 4,3 м/км. Даліна V-вобразная, шырынёй 0,5-0,8 км. Пойма двухбаковая, шырынёй ад 30 да 200 м. Рэчышча месцамі парогамі, шырынёй ад 0,5-1 м да 5-12 м, глыбінёй 0,3-1,8 м, на плёсе да 4 м. Звычайная расход вады 0,4-1,2 м³/с. Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння, арашэння, рыбаводства, рэкрэацыі. Пабудаваныя сажалкі. Уздоўж берагоў — водаахоўныя насаджэнні.
Танага
Танага (Tanaga) — востраў у групе Андрэянаўскіх астравоў. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 530 км². Незаселены.
Месціцца ў 1970 км на паўднёвы захад ад Анкарыджа, найбуйнейшага горада Аляскі. Мае вулканічнае паходжанне. Поўнач уяўляе вулканічны хрыбет да 1806 м у вышыню. Даўжыня паўночнай часткі з захаду на ўсход — 41 км. Паўднёвая частка сфарміравалася раней за паўночную ў выніку падняцця тэктанічнай пліты. На яе ландшафты, вызначаныя невысокімі камяністымі гарамі, плато, скаламі, вадаспадамі, рашчылінамі і тарфянікамі, паўплываў ледавік плейстацэнавага перыяда. Шырыня паўднёвай часткі — каля 21 км. Працягласць з поўначы на поўдзень — 28,6 км.
Клімат вільготны, пераходны ад умеранага да арктычнага.
Флора характэрная для тундры. На сушы гняздуюць шматлікія птушкі, на берагу спыняюцца ластаногія. Воды вакол вострава маюць багатыя рыбныя рэсурсы.
Галоўны вулкан Танага з'яўляецца актыўным. Зафіксаваны вывяржэнні 1763 — 1770 гг., 1791 г., 1829 г., 1914 г. На паўночным ўсходзе бліз берага маюцца геатэрмальныя крыніцы.
З 1867 г. у скадзе ЗША.
Ламаносава (Гарадоцкі раён)
Ламано́сава (, Ломоносово) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Уж (прыток Прыпяці)
Уж (Уж) — рака ва Украіне на Палессі ў межах Жытомірскай і Кіеўскай абласцей, правы прыток Прыпяці, упадае ў Кіеўскае вадасховішча. Даўжыня ракі Уж складае 256 км (у межах Жытомірскай вобласці — 159 км і ў межах Кіеўскай вобласці — 97 км). Плошча басейна — 8080 км². Шырыня даліны складае ад 1 да 7 км. Шырыня рэчышча — ад 5 да 40 метраў. Нахіл ракі — 0.47 м/км. Жыўленне ракі — пераважна снегавое. Замярзае ў снежні, ускрываецца ў канцы сакавіка. Мінералізацыя вады ў р. Уж у сярэднім складае: вясновае разводдзе — 126 мг/дм³; летне-восеньскі перыяд — 198 мг/дм³; зімовы перыяд — 214 мг/дм³.
Пранчэйкаўскі сельсавет
Пранчэ́йкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Радашковіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Пранчэйкава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарадоцкага сельсавета.
Стары Дворац
Стары́ Дво́рац (, Старый Дворец) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Вялікая Бераставіца, за 52 км ад Гродна, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Бераставіца, на аўтамабільнай дарозе Ваўкавыск—Алекшыцы.
Гісторыя
Да 2013 года Стары Дворац уваходзіў у склад Пархімаўскага сельсавета.
Людвіка Марыя Ганзага
Людвіка Марыя Ганзага Неверская (Ludwika Maria Gonzaga de Nevers, Marie Louise Gonzaga de Nevers;, Невер ці Парыж, Францыя — , , Польшча) — каралева Польшчы і вялікая княгіня літоўская, жонка апошніх каралёў дынастыі Ваза — Уладзіслава і Яна Казіміра.
Ранняе жыццё
Дачка французскага князя Шарля дэ Невера з дому Ганзага (з 1627 — князя Мантуі) і Катарыны дэ Маен (пляменніцы знакамітага князя Гіза). Выхаваннем Марыі займалася сястра яе бацькі, аўдавелая княгіня Лангвіль. Дзякуючы ёй дзяўчына мусіла ў 1627 выйсці замуж за Гастона Арлеанскага, брата караля Людовіка XIII. Гэты шлюб не ўваходзіў у планы кардынала Рышэльё, які, асцерагаючыся ўцёкаў жаніха і нявесты з Парыжу, зняволіў яе ў Венсенскім замку, а потым перавёў у кляштар. Пасля ўвесь каралеўскі двор прапаноўваў яе ў жонкі фаварыту караля, шэвалье Анры Сен-Мару, але кардынал палічыў такі саюз нявартым яе высакароддзя.
Першая прапанова шлюбу Марыі Ганзагі і Уладзіслава Вазы была зробленая ў 1634, але ў 1637 той ажаніўся з Цэцыліяй Рэнатай Габсбург. У 1640 пазнаёмілася з братам Уладзіслава і таксама вязнем Рышэльё Янам Казімірам, тады ж адчыніла ў Парыжы літаратурны салон.
Каралева Польшчы і вялікая княгіня літоўская
У 1644 пасля смерці Цэцыліі Рэнаты Ян Казімір Ваза аднавіў сватаўство да яе ад імя свайго брата Уладзіслава, які пасварыўся з Габсбургамі і марыў аб звязе з урадам Мазарыні. Толькі 5 лістапада 1645, калі Марыі было далёка за 30 і яна выйшла з дзіцянараджальнага веку, яна здолела ўступіць у шлюб, заручыўшыся з Янам Казімірам, які на цырымоніі прадстаўляў свайго брата. Тады ж яна прыняла новае імя Людвіка, бо ў Рэчы Паспалітай імя Марыя было зарэзервавана за Маці Божай. Уласна шлюб адбыўся 10 сакавіка 1646. Вынікаючы запаветам бацькі, Людвіка Марыя падбівала мужа на вайну з туркамі і і ўвогуле часта ўмешвалася ў палітыку, за што яе і не любіла шляхта. Але ў цэлым уплыў яе быў абмежаваны пытаннямі культуры і адукацыі. 20 мая 1648 Людвіка Марыя стала ўдавой.
Праз паўгады новым гаспадаром стаў Ян Казімір, а 30 мая 1649 Людвіка Марыя выйшла за яго замуж. На другога мужа, меней спрактыкаванага ў дзяржаўных пытаннях, яна мела вялікі ўплыў. Падчас шведскага патопу сама ўзначаліла войска, дапамагала каралю ў змаганні з магнацкай партыяй князя Любамірскага, настойвала на ўзмацненні ўлады караля і сената, спрабавала змяніць сістэму галасавання ў сойме і настойвала на абранні новага караля пры жыцці старога (прынцып vivente rege). Шляхта негатыўна адклікалася аб яе кіраванні дзяржавай; Рудаўскі параўнаў яе з «малюсенькім эфіопам, які асядлаў слана».
Запрасіла ў Рэч Паспалітую тры Ордэны: ксяндзоў місіянераў у 1651, сёстраў міласэрнасці ў 1652 і візітак у 1654. Заснавала першы ў Рэчы Паспалітай літаратурны салён, сярод гасцёй якога быў у тым ліку Ян Анджэй Морштын. Не без яе ўдзелу ў Рэчы Паспалітай стала выходзіць першая газета — Merkuriusz Polski Ordynaryjny. Спансавала італьянскага эрудыта, аднаго з першых егіптолагаў і вынаходніка «лятаючых машын» Ціта Лівіа Бураціні, які ад 1641 жыў у Рэчы Паспалітай.
У шлюбе з Янам Казімірам людвіка Марыя нарадзіла двух дзяцей, але яны памерлі ў дзяцінстве. Не маючы ўласных дзяцей, яна марыла бачыць наступным каралём мужа сваёй пляменніцы, князя Энгіенскага, альбо ўнука сваёй выхавальніцы, юнага князя Лангвіля.
Чыпсы
Чыпсы (chip — стружка) — абсмажаныя ў алеі тонкія скрылікі бульбы. Страва ўзнікла ў 1853 годзе ў штаце Нью-Ёрк (ЗША). У 1937 годзе ў ЗША стварылі Нацыянальны інстытут бульбяных чыпсаў, які пазней стаў Міжнародным. У 2011 г. на кожнага жыхара ЗША прыпадала па 3 кг чыпсаў, на вытворчасць якіх пайшло 11% бульбы. На 2013 г. большасць паўфабрыкатаў-чыпсаў у свеце выраблялася з кукурузнай, пшанічнай і рысавай мукі з даданнем крухмалу і прыправаў. Таксама ў якасці асноўнай сыравіны выкарыстоўваецца іншая гародніна (баклажан, буракі, кабачкі, морква), садавіна (банан, груша, хурма, яблык) і сыр.
Стварэнне і распаўсюджанне
24 жніўня 1853 г. у рэстаране (, шт. Нью-Ёрк, ЗША) уласнік   (1794—1877) загадаў афіцыянту вярнуць на кухню смажаную бульбу, бо «тая занадта тоўста парэзаная, таму не падсмажылася, як трэба». Кухар (1828—1914) у адказ парэзаў бульбу тонкімі скрылікамі (анг. chips) таўшчынёй з паперу, падсмажыў іх у алеі і крута пасаліў. Страва спадабалася К. Вандэрбільту і стала падавацца ў іншых рэстаранах ЗША. У 1890 г. чыпсы пачалі прадаваць на вуліцы. У 1926 г. чыпсы сталі ўпакоўваць у вошчаную паперу. У 1932 г. у Нэшвіле (шт. Тэнесі) узнікла гандлёвая марка чыпсаў «Lay’s», пад якой на 2012 г. прадавалася звыш паловы чыпсаў у ЗША.
Беларусь
У 1987 г. Навукова-даследчы інстытут харчавання пры Акадэміі навук БССР атрымаў патэнт на вытворчасць чыпсаў у выглядзе абсмажанай цеставай стужкі з бульбянога пюрэ і крухмалу. Вынайдзенае вытворчае абсталяванне пастаўлялася ў межах СССР па больш як 50 установак штогод. Затым на Уздзенскі экперыментальны завод (цяпер завод бульбапрадуктаў; Мінская вобласць) паставілі лінію вытворчасці бульбяной заедкі з пелетаў, якія адначасна награвалі і фарміравалі з дапамогай вінта ў экструдары. 24 жніўня 2013 г. Дзень чыпсаў пачаў адзначацца іх вытворцамі ў Беларусі.
Казімір Беін
Казі́мір Бе́ін (Kazimierz Bein) — польскі афтальмолаг, выдатны эсперантыст, прызнаны эсперанталагічнай літаратурнай традыцыяй лепшым эсперанта-стылістам даваеннага часу; шырока вядомы пад псеўданімам Kabe. Ягоныя пераклады на эсперанта адыгралі значную ролю ў развіцці і абагачэнні мовы, а яго нечаканы сыход з эсперанта-грамадства выклікаў да жыцця ўнікальны эсперанта-неалагізм kabei -" зрабіць як Kabe, нечакана спыніць заняткі эсперанта".
Біяграфія
Казімір Беін нарадзіўся ў 1872 годзе. У юнацтве ён прымаў удзел у грамадска-палітычных рухах, якія выступалі за незалежнасць Польшчы ад Расіі, з-за чаго правёў некалькі гадоў у ссылцы.
Напрацягу 10 гадоў (у першае дзесяцігоддзе ХХ стагоддзя) прымаў актыўны ўдзел у жыцці эсперанта-грамадства, якое нечакана пакінуў у 1911 годзе. Памёр у Лодзі 15 чэрвеня 1959 года.
Эсперанта-дзейнасць
З эсперанта ён упершыню пазнаёміўся ўжо ў 1887 годзе, але сур'ёзна пачаў займацца гэтай мовай толькі праз 16 гадоў. слава прыйшла да яго пасля выдання пераклада рамана Вацлава Серашэўскага "Дно нястачы" (Dno nędzy) (1904). З гэтага года яго пераклады з польскай, рускай і нямецкай моў з'яўляюцца ў друку пастаянна. Ужо ў 1906 годзе ён стаў віцэ-прэзідэнтам Акадэміі эсперанта. Арыгінальнай творчасцю на эспеаранта Беін практычна не займаўся.
Дзякуючы свайму здзіўляльна простаму і зразумеламу стылю ён атрымаў славу "першага эсперанта-стыліста". Да дасягненняў Беіна можна аднесці тое, што ў сваіх перакладах ён пазбягаў выкарыстання складаных дзеяслоўных форм (якім злоўжывалі першыя перакладчыкі і аўтары на эсперанта) але, тым не менш, удала перадаваў рысы арыгінала. Ён таксама зрабіў значныя ўносіны ў стабілізацыю лексічнага склада эсперанта выданнем першага тлумачальнага эсперанта-слоўніка (Votaro de Esperanto), у якім розныя словы тлумачыліся выключна на эсперанта і прыводзіліся прыклады іх выкарыстання. Нягледзячы на тое, што зараз гэты слоўнік з'яўляецца ў значнай ступені састарэлым, у той час яго значэнне было вельмі вялікім; ён захоўвае сваё значэнне і ў нашыя дні ў якасці крыніцы для вывучэння развіцця эсперанта.
У 1931 годзе Казімір Беін, знаходзячыся ў зеніце славы, нечакана пакінуў эсперанта-рух без які-небудзь аб'ясненняў. У інтэрв'ю, апублікаваным ў 1931 годзе ў часопісе "Literatura foiro", Беін называе сярод сваіх матываў расчараванне ў носьбітах эсперанта (якія, паводле Беіна, ў асноўнай сваёй масе не валодаюць эсперанта ў дастатковым памеры), і таксама той факт, што "эсперанта не развіваецца". Нечаканы ўчынак "першага эсперанта-стыліста" прывёў да з'яўлення вядомага і аднаго з найбольш спецыфічных эсперантскіх неалагізмаў kabei (выкарыстоўваецца таксама ненарматыўная форма kabeiĝi - кабеіраваць, з'яўляючыся актыўным эсперантыстам, нечакана пакінуць эсперанта-рух). Гэтае слова і сам факт сыхода Беіна з эсперанта-руха нярэдка адлюстроўваюцца ў рознага кшталту шутках і каламбурах на эсперанта, напрыклад: Ne sufiĉas kabei por iĝi Kabe (Недастаткова кабэіраваць, каб стаць Кабе).
Асноўныя творы
У ніжэйпрыведзеным спіске азначаны толькі год першага выдання; практычна ўсе згаданыя творы шмат разоў перавыдаваліся.
Ігнацы Якуб Масальскі
Ігнацы Якуб Масальскі — адна з найбольш супярэчлівых постацей Асветніцтва ў Рэчы Паспалітай.
Біяграфія
З княжацкага роду Масальскіх уласнага герба, сын Міхала Юзафа, гетмана вялікага, і Францішкі з Агінскіх. Меў братоў Юзафа Адрыяна, Яна Мікалая і Казіміра Адрыяна.
З дзяцінства рыхтаваўся да духоўнага сану. У пятнаццаць гадоў стаў канонікам віленскага капітула. Навучаўся ад 1745 у місіянерскай семінарыі ў Варшаве; працягнуў навучанне ў Рыме, дзе атрымаў ступень доктара кананічнага і рымскага права (1752). Па вяртанні з Італіі ў 1752 стаў рэферэндарам вялікім літоўскім і прэлатам віленскім. Біскуп віленскі з 1762. У 1766 на сойме выступіў супраць ураўнавання дысідэнтаў з каталікамі. У 1772 пагадзіўся на першы падзел Рэчы Паспалітай.
На сойме 1773—1775 гадоў выказаўся за стварэнне Адукацыйнай камісіі, яе першы старшыня ў 1773—1776. Адначасова ў 1774 распарадчык фонду публічнай асветы. У 1774 выступіў на сойме за вызваленне сялян ад прыгону і надзяленне іх зямлёй, у тым самым годзе перавёў частку сялян свайго маёнтка каля Ігумена з паншчыны на чынш. Абвінавачаны ў злоўжываннях, пакінуў пасаду старшыні (1777), але членам камісіі працягваў заставацца да смерці.
Імкнуўся да лібералізацыі рэлігійнага жыцця ў Вялікім Княстве Літоўскім; на яго ініцыятыву рэарганізавалі Віленскую каталіцкую семінарыю і абнавілі яе праграму (1763); у праграму ўвайшла гісторыя Вялікага Княства Літоўскага, польская літаратура, французская мова. Дамагаўся таго, каб сельскае ніжэйшае духавенства ў сваёй дзейнасці карысталася мовамі, зразумелымі для парафіян. Прапагандаваў ідэі фізіякратаў, заахвочваў асвету сялянства, у Віленскай дыяцэзіі ствараў сетку пачатковых школ пры касцёлах, напісаў школьную праграму.
Дапамагаў архітэктарам Лаўрыну Гуцэвічу і Марціну Кнакфусу, мастаку Францішку Смуглевічу. Яго стараннямі і на яго сродкі рэканструяваўся віленскі Кафедральны сабор Святога Станіслава і Святога Уладзіслава. З 1780 быў уладаром палаца ў Верках, які на яго сродкі рэканструяваў у стылі класіцызм Лаўрын Гуцэвіч.
На Чатырохгадовым Сойме 1788—1792 гадоў выступаў супраць прагрэсіўных рэфом, быў праціўнікам Канстытуцыі 3 мая (1791). Член Пастаяннай Рады. Далучыўся да Таргавіцкай канфедэрацыі (1792). Прыхільнік Расіі, атрымліваў хабар ад расійскага пасла Якава Сіверса. Удзельнічаў у Гарадзенскі сойм, які пацвердзіў другі падзел Рэчы Паспалітай (1793).
Літаратура Вялікабрытаніі
Паняцце «Брытанская літаратура» мае дачыненне як да самой Вялікабрытаніі, так і да вострава Мэн, Нармандскіх астравоў, а таксама да літаратуры Англіі, Уэльса, Шатландыі да іх аб’яднання. Асноўная маса брытанскай літаратуры напісана на англійскай мове. У 2005 годзе ў Вялікабрытаніі была надрукавана каля 260 000 кніг, і ў 2006 годзе краіна была лідарам па колькасці апублікаваных назваў кніг.
Англійская літаратура
Анлійскі драматург і паэт Уільям Шэкспір лічыцца адным з найвялікшых у гісторыі ў сваёй галіне , аднак яго сучаснікі Крыстафер Марла і Бэн Джонсан таксама добра вядомыя. Пазней з’явіліся такія драматургі, як Алан Эйкбарн, Гаральд Пінтэр, Майкл Фрэйн і Том Стопард. Яны спалучылі ў сваёй творчасці розныя элементы сюррэалізму, рэалізму і іншых культурных плыняў.
Сярод выбітных англійскіх аўтараў Сярэднявякоўя: Джэфры Чосер (XIV стагоддзе), Томас Мэлары (XV стагоддзе), Томас Мор (XVI стагоддзе), Джон Мільтан (XVII стагоддзе). У XVIII Даніэль Дэфо (аўтар «Рабінзона Круза»), Джонанан Свіфт і Самюэль Рычардсан сталі піянерамі сучаснага рамана. У XIX стагоддзі ішло далейшае развіццё, рухавікамі якога былі Джэйн Осцін, гатычная пісьменніка Мэры Шэлі, дзіцячы пісьменнік Льюіс Кэрал, Сёстры Бронтэ, Чарльд Дыкенс, натураліст Джэймс Хардзі, рэаліст Джордж Эліат, паэты Уільям Блэйк і Уільям Уордсварт. Англійскія пісьменнікі XX стагоддзя уключаюць фантаста Гэрберта Уэлса, дзіцячых пісьменнікаў Рэдзьярда Кіплінга, Алана Мілна (аўтара прыгод Віні-Пыха) і Энід Блайтан, супярэчлівага Дэвіда Лоўрэнса, мадэрністку Вірджынію Вулф, прароцкага раманіста Джорджа Оруэла, папулярных Самерсэта Моэма і Грэма Грына, пісьменніцу дэтэктываў Агату Крысці, Яна Флемінга (стваральніка Джэймса Бонд а), паэтаў Томаса Эліата, Філіпа Ларкіна і Тэда Хьюза, фэнтэзійных пісьменнікаў Джона Толкіна, Клайва Льюіса і Джоан Роўлінг.
Шатландская літаратура
Унёсак Шатландыі ўключае дэтэктыўнага пісьменніка Артура Конана Дойла (стваральніка Шэрлака Холмса), рамантычную літаратуру Вальтэра Скота, дзіцячага пісьменніка Джэймса Бары (стваральніка Пітэра Пэна), прыгодніцкія творы Роберта Льюіса Стывенсана (найперш «Вострай скарбаў») і знакамітага паэта Роберта Бёрнса. Сярод сучасных шатландскіх пісьменнікаў можна вызначыць Іэна Ранкіна і Іэна Бэнкса.
Ірландская літаратура
Пачынальнікамі англа-ірландскай літаратуры ў канцы ХVII — пачатку ХVIII cтагоддзя сталі Рычард Хэд і Джонатан Свіфт. За імі прыйшлі Лорэнс Стэрн, Олівер Голдсміт і Рычард Брынслі Шэрыдан. Сярод выбітных ірландскіх літаратараў ХІХ стагоддзя — Брэм Стокер (стваральнік сусветна вядомага вампіра Дракулы) і Оскар Уайльд. Першая палова ХХ стагоддзя — сапраўдны росквіт англа-ірландскай літаратуры, час з’яўлення мноства зорак першай велічыні на яе небасхіле: Уільям Ейтс, Джэймс Джойс, Сэмюэл Бекет, Клайв Стэйплз Льюіс і Бернард Шоў. Ейтс, Бекет і Шоў сталі лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі.
Валійская літаратура
Да канца XIX стагоддзя валійская літаратура была пераважна на валійскай мове. Менавіта да валійскай культуры належыць верш, які лічыцца найстаражытнейшым вершам у Вялікабрытаніі і створаны каля VI на Старажытнай Поўначы. Ён быў напісаны на кумбрыйскай і старажытнавалійскай мове і мае першую згадку пра караля Артура.
Прыкладна з XVII сувязь паміж Уэльсам і Старажытнай Поўначу была страчана, а цэнтр валійскай культуры перамясціўся ў сучасны Уэльс, дзе легенда аб каралі Артуры была развіта Гальфрыдам Монмуцкім.
Самым вядомым валійскім паэтам Сярэдневякоўя з’яўляецца Давід ап Гвілім (1320—1370), які пісаў аб прыродзе, рэлігіі і каханні. Яго таксама завуць адным з найвялікшых паэтаў Еўропы таго часу.
Лапцёўка
Лапцёўка (, Лаптёвка) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Старынцы (Бераставіцкі раён)
Старынцы́ (, Старинцы) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.
Эймінаўцы
Эймі́наўцы (, Эйминовцы) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.
Белеўскі сельсавет
Бе́леўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Радашковіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Белева.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарадоцкага сельсавета.
Бондараўскі сквер
Бондараўскі сквер — сквер у Мінску, размешчаны ў межах ЦУМа, вул. Гікалы і бібліятэкі імя Пушкіна.
Сквер з'явіўся ў 1960-я гады на месцы прадмесця Старая Камароўка, дзе ў дарэвалюцыйны час размяшчаліся рамеснікі-бондары, а вул. Гікалы да 1967 года называлася Бондараўскай.
Старое Заліцвінне
Старо́е Заліцві́нне (, Старое Залитвинье) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Маісеева (Гарадоцкі раён)
Маісе́ева (, Моисеево) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавета.
Залескі сельсавет
Назву Зале́скі сельсавет маюць:
Малкі
Малкі́ (, Малки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Залескі сельсавет (Радашковіцкі раён)
Зале́скі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Радашковіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Залессе.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гіравіцкага сельсавета.
Барыскі (Бераставіцкі раён)
Барыскі́ (, Бориски) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.
Хвайніца
Хвайні́ца (, Хвойница) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Скрыпліцкага сельсавета.
У 1954—1960 гадах цэнтр Хвайніцкага сельсавета. Да 4 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Баравіцкага сельсавета.
Ляхаўскі сквер
Ляхаўскі сквер — сквер у Мінску, размешчаны ў межах вуліц Кастрычніцкая, Ульянаўская, Беларуская і ракі Свіслач.
Сквер з’явіўся ў 1950-я гады ў прадмесці Ляхаўка, якое было адным з буйных раёнаў даваеннага горада. Прадмесце складалася з чатырох кварталаў: Ляхаўкі, Верхняй Ляхаўкі, Ніжняй Ляхаўкі і Ляхаўскай Слабодкі — насельніцтва якіх складалі рабочыя беларусы. У 2010 годзе ў скверы была адноўлена сцяна Цоя.
Валотынь
Вало́тынь (, Волотынь) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.
Галынаўка
Галы́наўка (, Голыновка) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайкаўскага сельсавета.
Вяленка
Вяле́нка (, Веленка) — вёска ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайкаўскага сельсавета.
Малое Цешалава
Мало́е Це́шалава (, Малое Тешелово) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Віраўлянскага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Обальскага сельсавета, да 8 красавіка 1957 года — у склад Віраўлянскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Халамерскага сельсавета.
Чысцінскі сельсавет
Утвораны 26 жніўня 1991 года ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці БССР з часткі Красненскага сельсавета. 28 мая 2013 года ў склад сельсавета з Красненскага сельсавета перададзена вёска Раёўка.
Баброва (возера, Глыбоцкі раён)
Бабро́ва, Бабро́вае — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Шоша, за 24 км у напрамку на ўсход ад горада Глыбокае.
Чысцінскі сельсавет
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (3 населеныя пункты) — 5661 чалавек, з іх 88,8 % — беларусы, 8,2 % — рускія.
Баброва (возера, Глыбоцкі раён)
Плошча паверхні возера 0,28 км², даўжыня 1,18 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Плошча вадазбору каля 1 км².
Катлавіна возера значна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10 м. Берагі пясчаныя. Паўднёвыя берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны. Пратокай злучана з возерам Крывое.
На поўдзень ад возера вёска Бабруйшчына.
Вялікія Ёдкавічы
Вялі́кія Ёдкавічы (, Великие Ёдковичи) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1559 годзе шляхцянка Зафея Пятроўна прадала сваю частку ў маёнтку, які належаў яе бацьку і перайшоў пасля смерці брата Амброзія ёй, сястры Ядвізе і мужу апошняй Андрэю Стасевічу за 10 коп літоўскіх грошаў.
У 1940—1954 гадах цэнтр Ёдкавіцкага сельсавета.
Нос (марскі тэрмін)
Нос — пярэдняя частка судна, процілеглая карме. Зроблены такім чынам, каб скараціць да мінімуму супраціўленне вады. Пярэдні ўскраек носа судна называецца фарштэўнем.
Даўней на носе карабля мацаваліся фігурныя ростры.