cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Марына Мікалаеўна Дзямідка
Навуковая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў — падрыхтоўка кампетэнтнага спецыяліста на аснове рэфлексіўных адукацыйных тэхналогій; павышэнне прывабнасці прафесійнай адукацыі для моладзі; фарміраванне гатовасці педагогаў да дыферэнцыяванага навучання навучэнцаў з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця; прафесійная моўная інкультурацыя спецыялістаў. Аўтар больш як 60 друкаваных прац, у тым ліку 39 навуковых выданняў, 9 навучальных праграм, 8 навучальна-метадычных дапаможнікаў, у тым ліку дапаможніка «Рысунак і перспектыва», 1 навучальнага дапаможніка.
Труханіў
Труханіў (Труха́нів) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Польска-чэхаславацкая вайна
По́льска-чэхаслава́цкая вайна́ (Wojna polsko-czechosłowacka), у чэшскай гістарыяграфіі Сямідзё́нная вайна́ (Sedmidenní válka) — пагранічны канфлікт у 1919—1920 між Польшчай і Чэхаславакіяй. Разгарэўся з-за спрэчкі датычна прыналежнасці Цешынскай Сілезіі, Оравы і Спіша. У выніку інтэрвенцыі чэхаславацкіх войскаў рэгіён быў уключаны ў склад Чэхаславакіі і з той пары пачаў называцца Заволззем.
Прычыны канфлікту
Па Першай сусветнай вайне як Польшча, так і Чэхія са Славакіяй пачалі працэсы ўсталявання сваёй дзяржаўнасці. У 1918 годзе супольным рашэннем тэрыторыя Цешынскай Сілезіі была часова падзеленая паводле этнічнага крытэру з умовай наступнай ратыфікацыі гэтага рашэння ўрадамі абодвух дзяржаў.
Чэшскі бок не пагадзіўся з такім рашэннем, матывуючы гэта тым, што спрэчная тэрыторыя з 1339 года з'яўлялася часткай Багеміі. Акрамя таго, праз гэтыя землі праходзіла стратэгічна важная для Чэхаславакіі чыгунка Багумін — Кошыцы, якая з'яўлялася адзіным чыгуначным шляхам між Чэхіяй і Славакіяй, над якой намагалася ўсталяваць кантроль наваствораная Венгерская Савецкая Рэспубліка. Акрамя таго, спрэчная вобласць мела багатыя заляжы каменнага вуглю і развітую цяжкую прамысловасць.
Чэхаславацкі ўрад не прызнаў рашэння Пілсудскага пра прызначэнне выбараў у Заканадаўчы Сойм, якія меліся адбыцца ў тым ліку і на тэрыторыі, часова прызнанай належнай да Польшчы. Урад Рэчы Паспалітай не пайшоў на саступкі, і Чэхаславакія распачала ў раёне Цешына канцэнтрацыю войскаў, складзеных з ветэранаў I сусветнай вайны.
Баявыя дзеянні
У сярэдзіне студзеня 1919 чэшскія войскі перайшлі мяжу і занялі Спіш і Ораву, узяўшы верх над слабейшымі польскімі падраздзяленнямі. Далей, скарыстаўшыся занятасцю Польшчы ў вайне з Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікай, 23 студзеня войскі колькасцю 16 тысяч салдат з бронецягніком і артылерыяй увайшлі ў Цешынскую Сілезію. Ім супрацьстаялі паляўнічыя аддзелы, складзеныя з мясцовых шахцёраў і польскай моладзі, а таксама нешматлікія аддзелы польскай самаабароны колькасцю каля 1500 чалавек. Ужо ў першы дзень чэхі занялі Багумін і прымусілі абаронцаў адступаць у бок Віслы.
На наступны дзень былі заняты Карвіна, Суха і Ябланкаў, а 26 студзеня пасля сутычкі палякі былі выбіты з Стонавы. У адказ чэхі занялі Цешын, Галешаў, Германіцы, Устрань і Нерадзім.
У канцы студзеня Антанта змусіла Чэхаславакію спыніць агрэсію, і 3 лютага 1919 у Парыжы бакі падпісалі польска-чэшскі ўклад пра ўсталяванне дэмаркацыйнай лініі ўздоўж кошыцка-багумінскай чыгункі. Такім чынам, да чэшскага боку перайшла частка тэрыторыі з Цешынам і Фрыштатам. Аднак канчаткова чэшскія войскі пакінулі польскую тэрыторыю толькі 24 лютага пасля неаднаразовых пагрозаў заходніх дзяржаў.
Аднак у сакавіку 1920 года канфлікт разгарэўся з новай сілай. Масавыя выступы палякаў у Цешынскай вобласці змусілі ўрад Чэхаславакіі ўвесці на гэтай тэрыторыі ваеннае становішча тэрмінам на 1 месяц. У сярэдзіне мая ў сувязі з новымі хваляваннямі ваеннае становішча было ўведзенае зноў. Скарыстаўшыся цяжкім становішчам Польшчы, якая ў той час удзельнічала ў вайне з бальшавікамі, чэхаславацкі міністр замежных спраў Эдвард Бенеш фарсіраваў на канферэнцыі ў Спа ўлетку 1920 падзел Цешынскай Сілезіі без правядзення плебісцыту. Польшча, пераляканая перспектывай вайны на два фронты, пайшла на саступкі. 28 ліпеня да Чэхіі адышла частка дэмілітарызаванай зоны, тэрыторыя Цешынскай Сілезіі з гарадамі Тржынец, Карвіна, Ябланкаў і паўднёвай часткай Цешына, а таксама большасць спрэчнай тэрыторыі Спіша і Оравы.
Вынікі
Большая частка спрэчных земляў плошчаю 1280 км² і насельніцтвам 295,2 тыс. чалавек (139 тыс. палякаў, 113 тыс. чэхаў, 34 тыс. немцаў), у тым ліку тэрыторыі пад адміністрацыяй польскай Нацыянальнай рады Цешынскага княства з 179 тысячамі чалавек (123 тыс. палякаў, 32 тыс. чэхаў, 22 тыс. немцаў) апынулася ў межах Чэхаславакіі. Усходняя частка Цешынскай Сілезіі — 44 % тэрыторыі плошчаю 1002 км² з 139,6 тыс. чалавек — засталася Польшчы.
У выніку чэхізацыі ўжо ў 1921 годзе па выніках перапісу насельніцтва палякаў на чэшскай частцы Цешынскай Сілезіі налічвалася 69 тысяч. На частцы чэшскай тэрыторыі з пераважна польскім насельніцтвам паўстала гэтак званае Заволззе — частка Фрыдэцкага, Фрыштацкага і Цешынскага паветаў разам з паловай Цешына, які атрымаў назву Чэскі-Цешын.
У выніку канфлікту пагоршыліся стасункі паміж абодзвюма дзяржавамі. У 1938 годзе Польшча анексавала Заволззе, калі Чэхаславакія апынулася ў падобнай безвыходнай сітуацыі, атакаваная нацысцкай Германіяй.
Мухавец (значэнні)
Му́хавец:
NGC 5306
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жыбек Жолы (станцыя метро)
«Жыбек Жолы» (Жібек Жолы, у перакладзе Шаўковы шлях) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, якая размешчана на першай лініі паміж станцыямі «Райымбек батыр» і «Алмалы». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».
Галубіцкая пушча
Галубіцкая пушча — лясны масіў і гідралагічны заказнік дзяржаўнага значэння ў Докшыцкім і Глыбоцкім раёнах Віцебскай вобласці. Плошча 20 тыс. га.
Уяўляе сабой мазаічнае спалучэнне леса-балотных, лугавых, балотных і лясных масіваў, а таксама буйных натуральных вадаёмаў, якія знаходзяцца ў водазборным басейне вярхоўяў ракі Бярэзіна.
Расліннасць
Лясамі пакрытыя 70 % тэрыторыі, 18 % займаюць балоты. Ядром заказніка з'яўляюцца масівы сфагнавых і пераходных балот, якія размешчаны ў яго паўночнай частцы. Лясы ў асноўным прадстаўлены сярэднеўзроставымі хвойнікамі, у меншай ступені ельнікамі, чорнаалешнікамі, бярэзнікамі. Вельмі рэдка сустракаюцца фрагменты шыракалістых лясоў.
Гідраграфія
Адносіцца да вярхоўяў ракі Бярэзіна, якая з'яўляецца асноўнай воднай артэрыяй заказніка. Даўжыня ракі ў межах ТВП складае 40 кіламетраў. Рэчышча яе вельмі звілістае і часта разгалінаванае, багатае на пратокі і невялікія пясчаныя астравы, якія затапляюцца ў паводку. Рака Бярэзіна на тэрыторыі заказніка працякае праз абалонавае возера Медзазол. Другое буйное возера Межужол размешчанае сярод сфагнавых балат і звязана з Бярэзінай меліяратыўнымі каналамі і ракой Чарніца. Вада гэтага возера характарызуецца нізкай мінералізацыяй і высокай колернасцю. Возера зарастае слаба. У выніку правядзення асушальнай меліярацыі і торфараспрацовак у заходняй і часткова ў паўднёва-усходняй частках заказніка гідралагічныя ўмовы тэрыторыі значна трансфарміраваліся.
Рэдкія і знікаючыя віды флоры, занесеныя ў Чырвоную кнігу, прадстаўлены 9 відамі раслін і 1 відам грыбоў.
Жывёльны свет
На тэрыторыі сустракаецца 140 відаў птушак, два з якіх — арлан-белахвост (Haliaeetus albicilla) (1 пара) і драч (Crex crex) (10 самцоў) — знаходзяцца пад глабальнай пагрозай знікнення, а 24 занесеныя ў Чырвоную кнігу Беларусі. ТВП Галубіцкая пушча мае асаблівае значэнне для захавання наступных відаў: чорны бусел, скапа, арол-маркут.
Гаспадарчая дзейнасць
З гаспадарчай дзейнасці пераважае лесакарыстанне. Тарфяныя радовішчы на тэрыторыі Галубіцкай пушчы з'яўляюцца адной з асноўных у раёне баз здабычы прамысловай сыравіны. Мясцовыя жыхары на тэрыторыі заказніка збіраюць ягады і грыбы, займаюцца паляваннем і рыбнай лоўляй.
Інфармацыя для турыстаў
Галубіцкая пушча — радзіма Язэпа Драздовіча. Месца правядзення шматлікіх пленэраў беларускіх мастакоў, прысвечаных знакамітаму земляку.
Віленская мячэць
Віленская мячэць — колішні магаметанскі храм у Вільні.
Пабудавана мусульманамі-татарамі, паселенымі вялікім князем літоўскім Вітаўтам ў прадмесці Вільні Лукішкі, відаць, у канцы XIV—пач. XV стст. Упершыню ўпамінаецца ў творы «Рысале-і-Татары-Лех» («Трактат аб татарах Польшчы») 1558 года, напісаным невядомым аўтарам — татарынам з Вялікага Княства Літоўскага, у шэрагу інш. драўляных мячэцяў. Невядомы польскі падарожнік у 1581 годзе адзначыў, што ў Віленскай мячэці ніякіх выяў не было, падлога заслана каляровымі дыванамі. Побач з мячэццю распалагаліся татарскія могілкі.
Паводле апісанняў сярэдзіны XIX ст., Віленская мячэць была квадратнай у плане, спераду мела навес на слупах, накрыты стромкім дахам з маленькім мінарэтам па цэнтру. Пасля некалькі разоў перабудоўвалася.
У пачатку XX ст. планавалася пабудаваць мураваны будынак мячэці, аднак гэта не ўдалося з-за пачатку Першай сусветнай вайны. Пасля Другой сусветнай вайны мячэць разбурана па загаду савецкіх ўладаў.
Аляксандр Мікалаевіч Хацкевіч
Аляксандр Хацкевіч (нар., ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.
У 2014—2016 гадах быў галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай СДЮШАР «Дынама», з 1990 гуляў за дубль, а з 1992 — за асноўны склад мінскага «Дынама». У 1996 годзе разам з Валянцінам Бялькевічам перайшоў у кіеўскае «Дынама», дзе паспяхова выступаў на працягу сямі гадоў.
У 2004—2005 гадах выступаў у Кітаі і Латвіі, улетку 2005 года вярнуўся ў мінскае «Дынама». Неўзабаве стаў адным з лідараў клуба.
На працягу 1993—2005 гадоў гуляў за нацыянальную зборную Беларусі.
Трэнерская кар’ера
У красавіку 2007 года яшчэ гуляў за «Дынама», калі атрымаў прапанову ўзначаліць мінскі клуб пасля звальнення Пятра Качуры. Некаторы час узначальваў каманду ў якасці гуляючага трэнера, але хутка завяршыў кар’еру іграка. У складзе «Дынама» рабіў стаўку на маладых ігракоў — уласных выхаванцаў, але ў выніку каманда заняла 9 месца ў чэмпіянаце, што стала найгоршым вынікам за ўвесь час выступлення ў чэмпіянаце Беларусі. Па заканчэнні сезона 2007 пакінуў пасаду галоўнага трэнера «Дынама».
У пачатку 2008 года ўзначаліў юнацкую зборную Беларусі, а ў ліпені таго ж года — «Віцебск». У сезоне 2008 прывёў «Віцебск» да пятага месца ў чэмпіянаце. У ліпені 2009 года з-за фінансавых праблем пакінуў віцебскі клуб.
З 2010 года працаваў ва Украіне: некаторы час быў асістэнатам у трэнерскім штабе нацыянальнай зборнай Украіны, пасля ўзначальваў кіеўскае «Дынама-2».
4 снежня 2014 года быў прызначаны галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Беларусі. У адборы да чэмпіянату Еўропы 2016 не здолеў узняць Беларусь вышэй за чацвёрты радок пасля правальнага старту. Пачаў са зборнай адбор да чэмпіянату свету 2018, аднак неўзабаве беларуская каманда моцна ўскладніла задачу, згуляўшы ўнічыю з Люксембургам (1:1) і саступіўшы Балгарыі (0:1). У снежні 2016 года кантракт АБФФ з Хацкевічам быў разарваны.
2 чэрвеня 2017 года было абвешчана аб прызначэнні Хацкевіча на пасаду галоўнага трэнера кіеўскага «Дынама». Разам з кіяўлянамі двойчы стаў сярэбраным прызёрам чэмпіянату Украіны. У чэрвені 2019 года падпісаў новы двухгадовы кантракт з «Дынама», аднак у жніўні таго ж года пасля паражэння ў Лізе чэмпіёнаў ад «Бругэ» быў звольнены.
У верасні 2022 года ўзначаліў кіпрскую «Карміятысу», аднак ужо ў лістападзе быў звольнены, правёўшы на чале каманды 6 матчаў. У ліпені 2023 года стаў кансультантам у польскім аматарскім клубе «Скра» з Варшавы.
Трэцяе Балгарскае царства
Трэ́цяе Балга́рскае ца́рства (Трета българска държава) — Балгарская дзяржава ад абвяшчэння незалежнасці ў 1908 годзе да скасавання манархічнага парадку ў 1946 годзе. Канстытуцыйная манархія (Тырнаўская канстытуцыя 1879 года з папраўкамі). Кіраўнік дзяржавы — цар (на заходнія мовы тытул перакладаецца таксама як «кароль»). Пануючая дынастыя - Саксэн-Кобург-Гоцкая. Прадугледжвалася калектыўнае рэгенцтва ў выпадку недзеяздольнасці цара.
Сяргееўка (Клінцоўскі раён)
Сяргееўка (Сергеевка) — пасёлак у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сматравабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
З 1929 у складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 у Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 увайшоў у склад Бранскай вобласці.
Трэцяе Балгарскае царства
Першая сусветная вайна
У 1915 годзе Трэцяе балгарскае царства, прытрымліваючыся прагерманскай арыентацыі Фердынанда і імкнучыся далучыць ўсю славянскую Македонію, уступіла ў Першую сусветную вайну на баку Германіі, Аўстрыі і Турцыі. Балгарыя стала лічыцца ў краінах Антанты «предательницей славянства». Пасля паразы ў вайне цар Фердынанд адрокся ад прастола і вярнуўся ў Германію, а яго пераемнікам у 1918 годзе стаў яго старэйшы сын Барыс III.
Міжваенны час (1920 — 1939 гг.)
У кастрычніку 1919 г. лідар  сфарміраваў кааліцыйны, а з мая 1920 г. узначаліў аднапартыйны ўрады. Прыйшоўшы да ўлады, урад А. Стамбалийскага разгарнущ актыўную рэфарматарскую дзейнасць. У праграмную дэкларацыю ўрада были ўключаны амаль усе патрабаванні БЗНС. Толькі за адзін год працы ўрада было прынята больш за 100 законаў.
Адной з першых рэформаў ўрада было ўвядзенне ўсеагульнай працоўнай павіннасці. Гэтым законам ўрад намераваўся наладзіць зруйнаванае войнамі гаспадарчае жыццё краіны. Абмеркаванне законапраекта працягвалася публічна больш за месяц і стала цалкам новай з'явай у палітычным жыцці краіны. Закон сацыяльна раўняў насельніцтва, абвяшчаючы грамадска карысную працу абавязковым для ўсіх паўналетніх працаздольных грамадзян (мужчын — з 20-гадовага ўзросту, тэрмінам на 1 год, жанчын (выключаючы мусульманак) — з 16 гадоў, тэрмінам на 6 месяцаў), незалежна ад іх статусу і маёмаснага стану. Грамадзяне, якія заклікалісь для выканання працоўнай павіннасці павінны былі знаходзіцца на казарменным становішчы. Асоба, якая не прайшла працоўную павіннасць, не мела права пакінуць краіну. Улічваючы негатыўную рэакцыю суседніх з Балгарыяй краін на ўсеагульную працоўную павіннасць, у кастрычніку 1921 г. у яе былі ўнесены змены. У новым варыянце ўжо дапускалася грашовая кампенсацыя за адмову ад асабістага ўдзелу ў нясенні працоўнай павіннасці. .
Другой эканамічнай рэформай урада стаў унесены праз парламент законапраект аб працоўнай пазямельнай уласнасці, згодна з якім зямля павінна належаць тым, хто яе апрацоўвае. Максімальны памер зямельнага щладання, пакідае ў распараджэнні землеўладальніка, вызначаўся ў 30 гектараў, а лугоў і лясоў - у 20 гектараў. Уся зямля, якая перавышае ўсталяваны максімум, падлягала адчужэнню. Разам з часткай дзяржаўных і іншых зямель яна ўтварала зямельны фонд, з якога бедным і малазямельным сялянам вылучаліся надзелы на ўмовах доўгатэрміновай выплаты. Пры гэтым новыя ўладальнікі не маглі здзяйсняць з зямлёй якіх-небудзь аперацый (прадаваць, дарыць або закладваць).
Урад А. Стамбалийскага таксама падрыхтаващ і прадставіщ парламенту законапраекты аб падатку на асабістыя даходы і аб устанаўленні падатку на маёмасць. Аднак абодва законапраекта так і не былі прынятыя, а іх абмеркаванне выклікала рэзкую апазіцыю пазаўрадавых партый. У адказ на абмяркаванне праектаў, балгарскі капітал стаў пераводзіць свае капіталы за мяжу, а гэта ў сваю чаргу выклікала рэзкае падзенне курсу балгарскага лева. У ліпені 1920 г. быў прыняты законапраект аб адчужэнні будынкаў на карысць дзяржавы або мясцовага самакіравання (на абшчынным і акруговым узроўні). Аднак за адчужэнне ўласнасці прадугледжвалася грашовая кампенсацыя.
Дзейнасць урада А. Стамбалійскага таксама закранула пытанні культуры і асветы. Рэформа адукацыі была праведзена ў 1921 г. Былі прыняты законы аб будаўніцтве школьных будынкаў, аб заснаванни даступных народных бібліятэк, аб дзіцячай літаратуры, аб народнай адукацыі, аб рэформе правапісу, аб адкрыцці вучылішчаў для сясцёр міласэрнасці, аб увядзенні абавязковай сямігадовай адукацыі, аб адкрыцці рэальных вучылішчаў і г.д. Урад правёў закон і аб абавязковай пачатковай адукацыі. У апошнім змяшчаліся становішчы, у адпаведнасці з якімі навучэнцам школ і ВНУ забаранялася займацца палітычнай дзейнасцю, а таксама знаходзіцца ў палітычных партыях, або ў моладзевых арганізацыях, якія дзейнічалі пры іх. Выкладчыкі універсітэта пазбаўляліся права займаць кіруючыя пасады ў палітычных партыях, весці антырэлігійную працу. Урад БЗНС увялі новы Збор універсітэцкіх правілаў, які быў складзены ў духу закона аб народнай асвеце. Кіраўніцтва універсітэтаў расцаніла гэта як замах на іх аўтаномію і адмовіліся падпарадкоўвацца прадпісанням Збору. Канфлікт, які доўжыўся амаль паўгода, вырашыўся на карысць універсітэтаў, грунтоўна дыскрэдытаваўшы улады.
Да восені 1922 г. А. Стамбалійскаму стала ясна, што рэфарматарская дзейнасць яго ўрада трывае адно паражэнне за іншым. За трохгадовую дзейнасць ўрад БЗНС ажыццявіщ ў краіне шэраг эканамічны і сацыяльна-палітычных рэформаў. З'явілася цэлая сетка кааператываў — спажывецкіх, крэдытных, вытворчых і іншых. Было ўведзена прагрэсіўна-падаходнае падаткаабкладанне, манапалізаваны эскпарт збожжавых, прыняты закон аб аграрнай рэформе, а таксама закон аб аддачы пад суд дзяржаўных дзеячаў, вінаватых у уцягванні Балгарыі ў Першую сусветную вайну. Аднак далейшая дэмакратызацыя Балгарыі была спыненая дзяржаўным пераваротам ў ноч з 8 на 9 чэрвеня 1923 г. У 1920-я гады Балгарыя развівала адносіны з краінамі Антанты, актыўна прымала рускіх эмігрантаў.
Другая сусветная вайна
Уступленне на тэрыторыю Балгарыі ў 1944 годзе Чырвонай арміі прывяло да ўсталявання камуністычнага рэжыму; нягледзячы на пакаранне трох экс-рэгентаў, манархія захоўвалася да канца 1946 года і пры новым рэгенцтве. Затым камуністы абвясцілі Балгарыю рэспублікай, і Сімяон эмігрыраваў, з тым, каб шмат гадоў вярнуцца на радзіму, ужо як рэспубліканскі прэм'ер-міністр.
Тухля (Львоўская вобласць)
Тухля (Ту́хля) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Буінск
Буінск (Буинск, Буа) — горад (з 1780) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Буінскага раёна Татарстана. Насельніцтва 19,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1691 годзе.
Размешчаны на левым беразе Карла, (прыток Свіяги), за 137 км ад Казані і за 80 км ад Ульянаўска.
Спіртзавод, электрамеханічны завод, стужкаткацкая фабрыка, ватовая фабрыка, мясакамбінат, масласыраробчы завод, дражджавы завод, цукровы завод.
buada.ru
Аляксандр Мікалаевіч Дудзін
Аляксандр Мікалаевіч Дудзін (нар., Спаск-Дальні, Прыморскі край, Расія) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992, Сістэмы масавага абслугоўвання са зменным рэжымам функцыянавання і іх аптымізацыя).
Корла Аўгуст Коцар
Корла Аўгуст Коцар (3 снежня 1822, Загор, Верхняя Лужыца — 19 мая 1904 недалёка ад Лёбаў) — сербалужыцкі кампазітар і патрыёт, прафесійны выкладчык. Аўтар музыкі да Гімна лужыцкіх сербаў.
Біяграфія
У дзяцінстве вучыўся гульні на скрыпцы, фартэпіяна і тэорыі музыкі. Пачатковую адукацыю атрымаў у Будзестецах. Падчас вучобы ў каледжы ў Баўцэне у 1839 годзе быў вучнем К. Э. Герынга — мясцовага арганіста і кампазітара, які быў сябрам Роберта Шумана.
Сялецкі сельсавет (Брагінскі раён)
Сяле́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Сялец.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Малейкаўскага сельсавета.
Аўрораўская вуліца (Мінск)
Аўрораўская вуліца — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар крэйсера «Аўрора», сімвала Кастрычніцкай рэвалюцыі. Знаходзіцца ў раёне былога Козыраўскага прадмесця паміж вуліцамі Козыраўскай і Партызанскай.
Бургенланд
Бургенланд (Burgenland, Burgnlånd, Gradišće, Gradiščanska, прэк. Gradišče, Várvidék, Őrvidék альбо Felsőőrvidék, Hradsko) — самая ўсходняя і найменш населеная федэральная зямля ў Аўстрыі. Тэрыторыя Бургенланд дзеліцца на два штатутарштадта (горада, прыраўнаных у адміністрацыйным стаўленні да акруг) і сем акругаў, якія складаюцца, у сваю чаргу, з 171 камуны. Працягласць тэрыторыі з поўначы на поўдзень складае 166 км, пры гэтым працягласць з захаду на ўсход у самым вузкім месцы (у Зіграбене) складае ўсяго 5 км. Сталіца і найбуйнейшы горад — Айзенштадт. Насельніцтва — 278 тыс. чалавек (9-е месца сярод зямель; дадзеныя 2001 года.).
Тэльман
Тэльман — прозвішча, тапонім.
Райымбек батыр (станцыя метро)
«Райымбек батыр» (Райымбек батыр) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна. З'яўляцца канцавой на першай лініі, за станцыяй «Жыбек Жолы». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 у складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау». Названая ў гонар Райымбек батыра. У праекце мела назву «Кастрычніцкая».
Архітэктура і афармленне
«Райымбек батыр» — адназводчатая станцыя дробнага закладу. Дызайн выкананы ў духу сумяшчэння старажытнага з сучаснасцю. На сценах намаляваныя нацыянальныя ўзоры і наскальныя малюнкі.
Кварк-глюонная плазма
Кварк-глюонная плазма (хромаплазма ) — стан рэчыва ў фізіцы высокіх энергій і фізіцы элементарных часціц, пры якім адроннае рэчыва пераходзіць у стан, аналагічны стану, у якім знаходзяцца электроны і іоны ў звычайнай плазме. Яму папярэднічае стан глазма.
Агульнае апісанне стану
Звычайна рэчыва ў адронах знаходзіцца ў так званым бескаляровым («белым») стане. Гэта значыць, кваркі розных колераў кампенсуюць адзін аднаго. Аналагічны стан ёсць і ў звычайнага рэчыва — калі ўсе атамы электрычна нейтральныя, гэта значыць, дадатныя зарады ў іх кампенсаваныя адмоўнымі. Пры высокіх тэмпературах можа адбывацца іанізацыя атамаў, пры гэтым зарады падзяляюцца, і рэчыва становіцца, як кажуць, «квазінейтральным». Гэта значыць, нейтральным застаецца ўсё воблака рэчыва ў цэлым, а асобныя яго часціцы нейтральнымі быць перастаюць. Тое ж, мабыць, можа адбывацца і з адронным рэчывам — пры вельмі высокіх энергіях, колер выходзіць на волю і робіць рэчыва «квазібясколерным».
Як мяркуецца, рэчыва Сусвету знаходзілася ў стане кварк-глюённай плазмы ў першыя імгненні пасля Вялікага Выбуху. Зараз кварк-глюённая плазма можа на кароткі час утварацца пры сутыкненнях часціц вельмі высокіх энергій.
Эксперыментальная дадзеныя
Кварк-глюонная плазма была атрымана эксперыментальна на паскаральніку RHIC Брукхейвенскай нацыянальнай лабараторыі ў 2005 годзе. У лютым 2010 года там жа была атрымана тэмпература плазмы ў 4 трыльёны градусаў Цэльсія. Максімальную тэмпературу — звыш 10 трыльёнаў градусаў — атрымалі ў лістападзе 2010 года на ВАК.
NGC 5307
NGC 5307 (іншыя абазначэнні — PK 312+10.1, ESO 221-PN11, AM 1347-505) — планетарная туманнасць у сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каравіна
Каравіна (Caravino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Giacomo il Maggiore.
Тухалька
Тухалька (Ту́холька) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Спецыяльныя групы (Ірак)
Спецыяльныя групы (Special Groups, المجموعات الخاصة) — тэрмін, уведзены амерыканскімі вайскоўцамі для абазначэння шыіцкіх апалчэнняў у Іраку, дружалюбных Ірану. Фінансаваннем, навучаннем і ўзбройваннем дадзеных ваенізаваных фарміраванняў займалася іранскае спецпадраздзяленне «Кодс», якое ўваходзіць у склад Корпуса Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР).
Гісторыя
Пасля Ісламскай рэвалюцыі Іран імкнуўся падтрымліваць шыіцкія ісламісцкія ваенізаваныя арганізацыі на Блізкім Усходзе. Многія з іх былі вельмі блізкі да іранскай дзяржавы, асабліва да Корпусу вартавых ісламскай рэвалюцыі, як, напрыклад, «Рух місіянераў авангарду» і «Вышэйшы савет ісламскай рэвалюцыі ў Іраку». Падчас ірана-іракскай вайны дадзеныя арганізацыі змагаліся на баку Ірана. Пасля звяржэння Садама Хусейна ў ходзе амерыканскага ўварвання апалчэнні перабраліся ў Ірак.
Фінансаванне
Па словах амерыканскага генерала Кевіна Дж. Бергнера, на 2014 год спецыяльныя групы атрымлівалі ад 750 000 да 3 000 000 долараў у месяц ад атрада «Кодс».
Фальскі
Фальскі — беларускае і польскае прозвішча.
Сен-П’ер (Вале-д’Аоста)
Сен-П'ер (Saint-Pierre) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 2835 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 109 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 11010. Тэлефонны код — 0165.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro.
Валерый Аляксандравіч Еравенка
Валерый Аляксандравіч Еравенка (нар., горад Кіраў, Расія) — беларускі матэматык. доктар фізіка-матэматычных навук (1996, Спектральныя і фрэдгальмавы ўласцівасці лінейных аператараў у банахавых прасторах), прафесар (1996).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1972), дзе і працуе. Навуковыя працы прысвечаны функцыянальнаму аналізу, спектральнай і фрэдгальмавай тэорыі аператараў, дыферэнцыяльным раўнанням. Атрымаў абагульненні класічнай тэарэмы Вейля аб істотным спектры на новыя класы несамаспалучаных дыферэнцыяльных лінейных аператараў у лебэгавых прасторах і на аналітычныя функцыі ад абмежаваных лінейных аператараў у банахавых прасторах.
Пансіянат
Пансіянат (pensnat от pensio — уклад) — аздараўленчая арганізацыя з нерэгламентаваным рэжымам знаходжання адпачываючых.
Пансіянаты, як правіла, размяшчаюцца ў маляўнічых і курортных месцах. Акрамя жылых памяшканняў, пансіянаты звычайна маюць уласную ахоўную абгароджаную тэрыторыю з усёй неабходнай інфраструктурай.
Бомбалы
Бо́мбалы (, Бомбалы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Уладзімір Іванавіч Неміровіч-Данчанка
Уладзімір Іванавіч Неміровіч-Данчанка (, Азургеці —, ) — расійскі тэатральны дзеяч, рэжысёр, драматург і тэатральны крытык, народны артыст СССР (1936 г.).
Брат пісьменніка Васіля Іванавіча Неміровіча-Данчанкі.
Сталінская прэмія (1942, 1943).
Біяграфія
Нарадзіўся ва ўкраінска-армянскай сям'і, вучыўся ў Тбіліскай гімназіі і на матэматычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта.
Разам з Канстанцінам Станіслаўскім заснаваў Маскоўскі Мастацкі тэатр і кіраваў побач яго студый, у прыватнасці, Музычнай (пазней ператворанай у Музычны тэатр ім. Неміровіча-Данчанкі). Памёр ад сардэчнага прыступу.
NGC 5308
NGC 5308 (іншыя абазначэнні — UGC 8722, MCG 10-20-29, ZWG 295.12, PGC 48860) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Парабала
Парабала — геаметрычнае месца пунктаў на плоскасці, адлегласці якіх ад вызначанага пункту (фокуса) і прамой (дырэктрысы) роўныя паміж сабой.
Парабалу, як і эліпс ці гіпербалу, можна атрымаць праз сячэнне конуса плоскасцю. У такім разе парабалу можна вызначыць як канічнае сячэнне з эксцэнтрысітэтам e=1.
Партызанская вуліца (Мінск)
Партызанская вуліца — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Месціцца ў раёне былога Козыраўскага прадмесця паміж вуліцамі Сонечнай і Барадзінскай.
Белае (рыбгас)
Белае — буйны комплекс сажалак для развядзення рыбы ў пасёлку Азёрны Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці агульнай плошчай 5451 га. Рыбгас мае статус тэрыторыі, важнай для птушак з 1998 года (код BY019, крытэрыі А1, В2, В3). Вышыня над узроўнем мора — 126—138 метраў.
Агульная плошча сажалак рыбгаса — 1649 гектараў.
52.3°N, 27.65°W
Фаўна
Сажалкі з’яўляюцца буйнейшым у рэгіёне месцам гнездавання многіх відаў вадаплаўных і рыбаядных птушак. Асабліва важнае значэнне тэрыторыя мае для захавання наступных відаў:, , ,. Сярод іншых відаў птушак у наваколлях рыбгаса гняздуюцца, ,. Белае — адзінае ў Беларусі месца, дзе гняздуецца рэдкая качка. Ля азёр рыбгаса назіраўся.
Флора
Уся тэрыторыя рыбгаса акружана пойменнымі дубравамі. Сажалкі раздзелены дамбамі, якія параслі лазняком і бярозай. Самі вадаёмы парослыя.
Шматраднік шыпаваты
Шматраднік шыпаваты (Polystichum aculeatum) — від раслін сямейства.
Распаўсюджанне
Радзіма: Паўночная Афрыка, Заходняя Азія, Каўказ, Еўропа, паўночная частка. Самая распаўсюджаная папараць Цэнтральна-Еўрапейскага шчыта. Расце ў камяністых і зацененых месцах, у лясах, каля сцен і г. д., аддае перавагу кіслым месцам, багатым арганічнымі рэчывамі. Від характэрны для яроў і букавых лясоў.
Выкарыстанне
Часам вырошчваюць як дэкаратыўную расліну ў садах.
Аляксей Палуян
Аляксей Палуян (нар., г. Баранавічы, Беларусь) — беларускі рэжысёр дакументальнага і мастацкага кіно, удзельнік міжнародных кінафестываляў.
Біяграфія
Скончыў баранавіцкую гімназію № 4. У 2012 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі і паступіў на факультэт кіно і тэлебачання Акадэміі мастацтваў у Каселі ў майстэрню Яны Друзь.
Культура Нортэ-Чыка
Культура Нортэ-Чыка, ці Культура Караль-Супе (другая назва часцей ужываецца ў іспанамоўнай літаратуры) — дакалумбава цывілізацыя ў рэгіёне Нортэ-Чыка на паўночна-цэнтральных узбярэжжы Перу. Гэта самая старажытная з вядомых дакалумбавых дзяржаў Амерыкі, перыяд росквіту якой прыходзіцца на XXX—XVIII стст. да н. э., у так званы дакерамічны (перадкерамічны) перыяд (адначасова з узвышэннем цывілізацый Старажытнага Егіпта, Месапатаміі і даліны Інда). Альтэрнатыўная назва паходзіць ад назвы мясцовасці Караль у даліне на поўнач ад Лімы, дзе быў знойдзен значны археалагічны помнік гэтай культуры. Караль (горад) адкрылі паўночнаамерыканскія антраполаг і археолаг Рычард Шэдэль у 1949 годзе.
Пра існаванне ў гэтых мясцінах старажытных паселішчаў археолагам стала вядома як мінімум з 1940-х гг. Найбольш раннія раскопкі адбыліся ў Аспера на ўзбярэжжы, дзе рэшткі паселішча былі выяўлены ў 1905 годзе, і пазней у Каралі, далей ад узбярэжжа. Перуанскія археолагі на чале з Рут Шэйдзі Соліс прадставілі справаздачы аб існаванні старажытнай цывілізацыі ў канцы 1990-х гг., пасля раскопак у Каралі. Да гэтай культуры таксама адносяць манументальныя збудаванні ў Бандурыа (Перу, регіён Уача).
Услед за раскопкамі выйшлі публікацыі ў 2001 годзе ў часопісе «Science», дзе быў апублікаваны артыкул пра каральскую цывілізацыю, і ў 2004 г. у часопісе «Nature», дзе быў апублікаваны артыкул пра работу археалагічнай экспедыцыі і было прыведзена датаванне радыевугляродным метадам. Гэтыя раскопкі выклікалі шырокую цікавасць сярод археолагаў і гісторыкаў. Збудаванні цывілізацыі Нортэ-Чыка ўзніклі цераз тысячагоддзе пасля паяўлення цывілізацыі шумераў, былі сучаснікамі пірамід Старажытнага Егіпта і папярэднічалі месаамерыканскай альмекскай культуры амаль на два тысячагоддзі.
У 2009 годзе руіны горада Караль былі ўнесены у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Хашчаваня
Хашчаваня (Хащова́ня) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Рамі белае
Ра́мі, рамі белае, кітайская крапіва (Boehmeria nivea) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовы паўкуст{{sfn|БелЭн|2001}} з добра развітай каранёвай сістэмай і 5—20{{sfn|ВРЭ}} прамастойнымі негалінаванымі парасткамі цыліндрычнай формы вышынёй да 3{{sfn|ВРЭ}} метраў. Парасткі штогод адміраюць{{sfn|ВРЭ}}. Лісце буйное (даўжынёй 7—15 і шырынёй 6—12 см{{sfn|ВРЭ}}), сэрцападобнай формы, апушанае знізу, зубчастае па краі. Кветкі дробныя, аднаполыя, зеленаватага або ружаватага колеру, у шматкветных мяцёлках у пазухах верхніх лісцяў. Плод — дробная, падоўжаная, апушаная сямянка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана ва ўмераных і трапічных абласцях Азіі (Кітай, Карэйскі паўвостраў, Японія, Тайвань, Індыя, Непал, Бутан, Індакітай, Інданезія ).
Гаспадарчае значэнне
Доўгія (да 500 мм), трывалыя, амаль не гніючыя, шаўкавістыя валокны рамі белага выкарыстоўваюцца ў вытворчасці тканін, паперы, канатаў, рыбалоўных сетак і інш. У некаторых краінах (Калумбія, Куба) расліна вырошчваецца ў якасці кармавой культуры. У В’етнаме лісце рамі выкарыстоўваецца ў нацыянальнай кухні.
Транслакацыя
Транслакацыя — тып храмасомных мутацый, пры якіх адбываецца перанос участка храмасомы на негамалагічную храмасому. Аснова транслакацыі — абмен негамалагічнымі ўчасткамі храмасом (незакончаная рэкамбінацыя).
Асобна вылучаюць рэцыпрокныя транслакацыі, пры якіх адбываецца ўзаемны абмен участкамі паміж храмасомамі, і Робертсанаўскія транслакацыі, або цэнтрычныя зліцці, пры якіх адбываецца зліццё акрацэнтрычных храмасом з поўнай або частковай стратай матэрыялу кароткіх плячэй. Транслакацыі, таксама як і іншыя храмасомныя перабудовы, іграюць ролю ў відаўтварэнні, у зніжэнні фертыльнасці, у анкалагічных і прыроджаных спадчынных захворваннях. Розныя транслакацыі ў саматычных клетках прыводзяць да развіцця лімфы, сарком, лейкозаў. Грубыя транслакацыі прыводзяць да зніжэння жыццяздольнасці клеткі і ўсяго арганізма.
Выяўляюцца цытагенетычнымі метадамі.
Вадуцкая ратуша
Ратуша Вадуца (ням. Rathaus zu Vaduz) — будынак паседжанняў гарадскога і камунальнага савета сталіцы Ліхтэнштэйна - Вадуца.
Карыньяна
Карын'яна (Carignano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Вадуцкая ратуша
Гісторыя
У 1931 годзе камунальны савет Вадуца прыняў рашэнне аб будаўніцтве новага будынка ратушы. У выніку праведзенага конкурса ў лютым 1932 года быў прыняты (пасля пэўнай колькасці перапрацовак) праект ліхтэнштэйнскага архітэктара Франца Рокле, а ў верасні таго ж года ён быў зацверджаны камунальным саветам горада. Будаўніцтва ажыццяўлялася ў 1932-1933 гадах, а сам будынак быў адкрыты 19 лістапада 1933 года. Па прычыне шматкратнага перавышэння выдаткаў на будаўніцтва (яны перавышалі гадавы бюджэт камуны ў тры разы), савет прыняў рашэнне здаваць пэўную частку будынка ў арэнду. У 1984 годзе была спынена дзейнасць апошняй дамовы аб арэндзе - з Ліхтэнштэйнскім пазямельным банкам (Liechtensteinische Landesbank), які трымаў тут пункт абмену валюты. З гэтага часу увесь будынак знаходзіцца ў распараджэнні гарадской камуны горада Вадуц.
Карыньяна
Насельніцтва складае 9005 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 180 чал./км². Займае плошчу 50 км². Паштовы індэкс — 10041. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Remigio.
Вадуцкая ратуша
Архітэктура
Будынак ратушы прамавугольнай формы з прыбудаванай вежай выкананы і стылізаваны як архітэктурны помнік заходнееўрапейскага Сярэднявечча. Ратушу пакрывае высокі двухсхільны дах. На ўсходнім баку ратушы знаходзіцца высечаны з каменя герб камуны Вадуц, усталяваны тут у 1983 годзе. Выраблены ў 1932 годзе і падараваны камуне князем Ліхтэнштайна герб быў у 1980-я гады перанесены на сцяну паўночна-заходняга фасада ратушы. Сцены залы паседжанняў ўпрыгожаны Ёзэфам Зегерам стылізаванымі выявамі князёў Ліхтэнштайна з розных дынастый, пачынаючы з часоў Сярэднявечча. Тут таксама знаходзяцца партрэты кіраўнікоў княства (пачынаючы з 1712) і бургамістраў Вадуца.
На паўднёва-ўсходняй частцы сцяны будынка, вакол балкона ў 1937 годзе была створана фрэска, на якой адлюстравана выява святога Урбана, апекуна вінаградараў і вінаробаў, з вінаграднай лазой ў руках. Гэтая карціна адлюстроўвала вялікае значэнне вінаградарства для жыхароў Вадуца ў мінулым. Па непаразуменні св. Урбан на фрэсцы намаляваны папам Рымскім. З паўднёва-ўсходняга боку ад ратушы знаходзіцца Ратушная плошча ( Rathausplatz), якая цалкам змяніла сваё аблічча пасля касметычных работ у 2006 годзе. Так, напрыклад, цяпер яна выкладзеная чырвонымі плітамі з пластыка.
Ганс фон Заган
Ганс фон Заган — шавец або падмайстар шаўца з Кнайпхофа, у гарадскім апалчэнні браў удзел у бітве пад Рудаў (1370) паміж арміямі Тэўтонскага ордэна і ВКЛ.
Сен-Рэмі-ан-Бос
Сен-Рэмі-ан-Бос (Saint-Rhémy-en-Bosses) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Ганс фон Заган
Паводле падання, Ганс Заган падхапіў вялікую харугву Ордэна і тым натхніў рыцараў ужо гатовых да адступлення, сам быў паранены ў нагу. Ад прапанаванай ўзнагароды Ганс адмовіўся, папрасіўшы толькі штогадовага пачастунку кнайпхофцам у Кёнігсбергскім замку на свята Узнясення Гасподняга, паводле іншай версіі штогадовага пачастунку для тых каго ён прывядзе колькі б іх ні было. За свой ўчынак Ганс быў набілітаваны і пазней зваўся фон Заган.
Сен-Рэмі-ан-Бос
Насельніцтва складае 368 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 6 чал./км². Займае плошчу 65 км². Паштовы індэкс — 11010. Тэлефонны код — 0165.
Вартаўнік Дзяржавы
«Вартаўнік Дзяржавы» — беларуская правакансерватыўная газета. Выдавалася з лютага 2008 года па студзень 2009 года ў Мінску на беларускай мове.
Ганс фон Заган
Ёсць думка, што паданне вынік спробы наладзіць адносіны братоў-рыцараў Кёнігсберга з рамеснікамі прылеглых гарадоў, у т.л. Кнайпхофа, і на праўдзе падзея ад якой пайшло паданне гэта аблога мяцежнага Кнайпхофа войскам Тэўтонскага ордэна (1455), калі бюргер Заган захапіў ордэнскі сцяг. Вядомы Бальтазар фон Заган, рыцар, які ўзначальваў войска Ордэна ў барацьбе з гарадамі, у т.л. Кнайпхофам. Магчыма, адбылася падмена аднаго другім з адначасовым пераасэнсаваннем іх дзейнасці.
Вартаўнік Дзяржавы
Была створана групай энтузіястаў, натхнёных дзейнасцю Вацлава Ластоўскага і яго часопіса «Крывіч». Асноўная мэта выдання – прапаганда нацыянальных і дзяржаўных каштоўнасцей сярод беларускай моладзі. Тэматыка матэрыялаў была вельмі разнастайнай: палітыка, гісторыя, культура, здаровы лад жыцця. Газета стала змяшчала агляды на новыя музычныя і кніжныя выданні. Сярод найбольш аб’ёмных – працяглае інтэрв’ю з гуртам «Крывакрыж». Выходзіла газета ў двух варыянтах: электронным і папяровым. Наклад папяровай версіі быў сціплым, паколькі газета друкавалася за кошт уласных сродкаў выдаўцоў. Электронную версію газеты можна было свабодна спампаваць у інтэрнэце. Выйшла 5 нумароў.
Ганс фон Заган
У кожным разе, бровар Кёнігсбергскага замка ў гонар героя штогод на свята Узнясенне Гасподняга выстаўляў гараджанам Кнайпхофа неаплатна цёмнае і моцнае піва звараннае адмыслова з гэтай нагоды, таксама і закуску. Напрыклад, у 1597 годзе на гэта было выдаткавана 15 быкоў і 34 цялятаў, колькі выпіта піва невядома. Пачастунак захоўваўся яшчэ ў часы курфюрста Георга Фрыдрыха як «Шмекбір» — дэгустацыя піва.
У 1924 годзе цэх шаўцоў паставіў помнік Гансу фон Загану, скульптура аўтарства Эрнста Філітца ўпрыгожвала ратушу, на цокалі помніка былі камічныя ілюстрацыі штогадовых пачастункаў. Помнік існаваў да 1934 года, пасля прыходу да ўлады нацыстаў быў прызнаны ўзорам «выраджэнскага мастацтва» і знішчаны.
Гародна (Ярцаўскі раён)
Гародна (Городна) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Капырэўшчынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Львоўскага сельскага паселішча.
Заходне-Шатландскі ўніверсітэт
Заходне-Шатландскі ўніверсітэт (University of the West of Scotland) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Пейслі у Шатландыі.
Агульная характарыстыка
Вучэльня з'яўляецца дзяржаўным універсітэтам з чатырма кампусамі ў паўднёва-заходняй Шатландыі, у гарадах Пейслі, Блантайр, Дамфрыс і Эйр, а таксама кампусам у Лондане. Цяперашняя ўстанова дзейнічае са жніўня 2007 года пасля зліцця Універсітэта Пэйслі з каледжам Бэл у Гамільтане. Ён можа прасачыць свае карані з канца ХІХ стагоддзя, і за апошняе стагоддзе зведаў мноства змяненняў і зліццяў, што адлюстроўвае яго паступовае пашырэнне па ўсім захадзе Шатландыі.
Цешынская Сілезія
Геаграфія
Цешынская Сілезія займае тэрыторыю між паўночна-заходняй часткай Карпатаў, далінай Асвенцыма, часткай Сілезскай даліны і ўсходняй часткай Судэтаў. Рэгіён аддзелены ад астатняй Сілезіі (у прыватнасці, ад Верхняй) ракой Віслай, ад Малой Польшчы ракой Бялай і Баранавай гарой — найвышэйшым пунктам польскай часткі рэгіёна (1220 метраў над узроўнем мора). Найвышэйшы пункт рэгіёна — Лысая гара (1324 м) у чэшскай частцы. Ён таксама мяжуе са Славакіяй праз горны хрыбет Полам (Яблункаўскі перавал) і з Маравіяй па рэках Остравіцы і Одры. Рэгіёнам працякае рака Волшэ.
Варонінка
Варонінка, Вароніна — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Ухлясць (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 14 (16 ) км. Плошча вадазбору 133 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Гадылёва, вусце за 3 км на поўдзень ад вёскі Вараніно. Вадазбор на захадзе Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў і ракі (ручая ) Арыя (Бруськая). Каля вёскі Следзюкі на рацэ вадасховішча Следзюкі.
NGC 5310
NGC 5310 — зорка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хітар
Хітар (Хі́тар) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Рамсарская канвенцыя
Рамсарская канвенцыя (The Convention on Wetlands of International Importance, especially as Waterfowl Habitat) поўная назва: Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях, якія маюць міжнароднае значэнне галоўным чынам у якасці месцапражыванняў вадаплаўных птушак, была прынята ў лютым 1971 года ў г. Рамсар (Іран), пазней былі ўнесены папраўкі 1987 г. Рэджайна, Саскачэван, Канада.
Канвенцыя ўяўляе сабой першы глабальны міжнародны дагавор, цалкам прысвечаны аднаму тыпу экасістэм або хабітатаў (хабітаты — ад habitat, прыродныя асяроддзі пражывання якога-небудзь пэўнага біялагічнага віду ці відаў). Прыкладамі хабітатаў могуць паслужыць лясы, падземныя пячоры, прэсныя азёры і рэкі, і т. д.). Водна-балотныя ўгоддзі займаюць прамежкавае становішча паміж сухапутнай і воднай сістэмамі.
Водна-балотныя ўгоддзі — раёны балот, фенаў, тарфяных угоддзяў ці вадаёмаў — натуральных або штучных, пастаянных або часовых, стаячых або праточных, прэсных, саланаватых або салёных, уключаючы марскія акваторыі, глыбіня якіх пры адліве не перавышае шасці метраў, а пад вадаплаўнымі птушкамі разумеюцца птушкі, экалагічна звязаныя з водна-балотнымі ўгоддзямі (артыкул 1 Канвенцыі).
Па стану на 26 сакавіка 2010 г. удзельнікамі сапраўднай канвенцыі з'яўляюцца 159 дзяржаў, на тэрыторыі якіх знаходзіцца 1888 водна-балотных угоддзяў міжнароднага значэння агульнай плошчай 185 272 001 га.
2 лютага адзначаецца Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў.
На Беларусі
Беларусь далучылася да канвенцыі ў 1999 годзе. У пералік водна-балотных угоддзяў Беларусі ўвайшлі дзевяць водна-балотных надзелаў, пяць з якіх знаходзяцца ў Брэсцкай вобласці.
Венская канвенцыя
Венская Канвенцыя аб ахове азонавага слоя — шматбаковае экалагічнае пагадненне, якое было ўзгоднена на Венскай канферэнцыі 1985 і ўступіла ў сілу ў 1988.
Канвенцыя дзейнічае як платформа для міжнародных намаганняў па абароне азонавага слою. Аднак, яна не ўключае юрыдычныя абавязкі па скарачэнню выкарыстання CFC, галоўнага хімічнага рэчыва, якое выклікае знясіленне азону. Яны выкладзены ў суправаджальным Манрэальскім пратаколе.
Парагвай (рака)
Парагва́й — рака ў Бразіліі і Парагваі, правы прыток ракі Парана, на асобных участках служыць мяжой паміж Парагваем, Бразіліяй і Аргенцінай. Даўжыня 2500 км, плошча басейна 1,2 млн.км². Вытокі ў паўночна-заходняй частцы Бразільскага пласкагор’я, цячэ па глыбокай забалочанай упадзіне Пантанал і нізіннай частцы прыроднай вобласці Гран-Чака. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4 тыс. м³/сек. Галоўныя прытокі: Пілкамаё, Рыа-Бермеха (справа). Рэчышча пераважна звілістае, шмат пясчаных меляў і астравоў. Разводдзе ў маі-чэрвені. Парагвай — галоўная транспартная магістраль Парагвая. Суднаходная ад г. Карумба (Бразілія). На Парагваі гарады Кансепсьён, Асунсьён (Парагвай).
Бугульма
Бугульма (Бугульма, Бөгелмә) — горад (з 1781 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бугульмінскага раёна Татарстана. Насельніцтва 91,9 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1736 годзе.
Размешчаны на рацэ Зай (басейн Волгі), за 333 км ад Казані.
НГДУ «Іркеннефць», завод «Нафтааўтаматыка», механічны, мясны, малочны, лікёра-гарэлкавы завод, цагельня, мэблевая, швейная фабрыка, завод электратэхнічнага абсталявання, электранасосны завод, завод жалезабетонных вырабаў і інш.
Трансмісія
Трансмісія (сілавая перадача) — у машынабудаванні сукупнасць зборачных адзінак і механізмаў, якія злучаюць рухавік (матор) з вядучымі коламі транспартнага сродку (аўтамабіля) або рабочым органам станка, а таксама сістэмы, якія забяспечваюць працу трансмісіі. У агульным выпадку трансмісія прызначана для перадачы крутоўнага моманту ад рухавіка да колаў (працоўнага органу), змены цягавых намаганняў, хуткасцяў і напрамку руху. Трансмісія ўваходзіць у склад сілавога агрэгата.
Памір
Памі́р — высакагорная сістэма ў Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі, частка Паміра-Алая. Найвышэйшы пункт — гара Кангур.
Галоўная частка ў Таджыкістане, усходняя і паўднёвая частка ў Кітаі і Афганістане. На поўначы абмежаваны Заалайскім хрыбтом, на ўсходзе — Сарыкольскім і Кашгарскім хрыбтамі, на поўдні — ракой Памір і вярхоўямі ракі Пяндж, на захадзе — мерыдыянальным адрэзкам даліны ракі Пяндж.
Прырода
Найвышэйшыя пункты размешчаны ў Кашгарскіх гарах (гара Кангур, 7719 м; гара Музтагата, 7546; пік Ісмаіла Самані, пік Леніна). Паводле асаблівасцей рэльефу Памір падзяляюць на Заходні і Усходні. Для Заходняга Паміра характэрна сістэма высокіх хрыбтоў амаль шыротнага распасцірання. Буйнейшыя антыклінорыі маюць крышталічныя ядры палеазойскага ўзросту, якія прарваны гранітоіднымі інтрузіямі. Схілы хрыбтоў расчлянёны глыбокімі цяснінамі рэк. Усходні Памір складзены з парод палеазою і мезазою, трапляюцца вулканагенна-асадкавыя адклады палеагену. Для рэльефу характэрны плоскія днішчы вялізных далін і катлавін, якія падняты на вышыню 3500—4500 м і запоўнены прадуктамі разбурэння гор, у грунтах трапляецца вечная мерзлата. Над імі ўзвышаюцца хрыбты вышынёй больш за 6000 м. Найвышэйшыя грабяні маюць горна-ледавіковыя формы, якія вылучаюцца на агульным фоне старажытнага рэльефу. Памір — моцна сейсмічная вобласць, землетрасенні дасягаюць 8—9 балаў. Радовішчы золата, малібдэну, вальфраму, горнага хрусталю, азбесту, слюды, лазурыту.
Клімат суровы, рэзка кантынентальны. У далінах Захдняга Паміра на вышыні каля 2100 м сярэднія тэмпературы студзеня −7,4 °C, ліп. 22,5 °C, гадавая колькасць ападкаў да 800 мм (на ледавіку Федчанкі). На Усходнім Паміры клімат больш суровы. На вышыні каля 4000 м сярэдняя тэмпература студзеня −20 °C, ліпеня +8 °C, ападкаў 100 мм за год. Снегавая мяжа ў Заходнім Паміры размешчана на вышыні 3600—3800 м, на ледавіку Федчанкі — на вышыні 4400 м, ва Усходнім Паміры — 5200—5240 м.
Плошча зледзянення ў межах Таджыкістана больш за 7500 км² (больш за 10 % паверхні Паміра), агульная колькасць ледавікоў каля 7110. Тыпы ледавікоў: каравыя, вісячыя, схілавыя, складаныя далінныя альпійскага і туркестанскага тыпаў. Найбольшыя ледавікі: Федчанкі (даўжыня 77 км) і Грум-Гржымайлы (37 км).