cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Сын, Кірыл Кавалюк, таксама футбаліст.
Нацыянальны археалагічны музей (Афіны)
Кераміка
Калекцыя з'яўляецца адной з найбуйнейшых у свеце, ахопліваючы перыяд з XI стагоддзя да н.э. па раманскую эпоху. Знаходзіцца на другім паверсе ў залах з № 49 па № 56. Найбольш значныя экспанаты:
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Кар’ера
Выхаванец брэсцкай СДЮШАР-5, выступаў за рэзервовыя каманды брэсцкага «Дынама», а з 2002 года трывала замацаваўся ў аснове. У 2005 годзе гуляў у Першай лізе за «Граніт» і «Баранавічы», а з 2006 года зноў гуляў у элітным дывізіёне за гродзенскі «Нёман», брэсцкае «Дынама» і жодзінскае «Тарпеда».
Валерый Аляксеевіч Чалы
Валерый Аляксеевіч Чалы (1970, Вінніца) — украінскі дыпламат. Намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (2014—2015). Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў ЗША (з 2015).
Нацыянальны археалагічны музей (Афіны)
Бронзавыя вырабы
Калекцыя з'яўляецца адной з найбагацейшых у свеце, у ёй прадстаўлены не толькі статуі, але і іншыя вырабы з бронзы — зброя, упрыгожванні, посуд, прылады працы, культавыя і пахавальныя рэчы. Знаходзіцца на першым паверсе ў залах з № 36 па № 39. Найбольш значныя экспанаты:
Валерый Аляксеевіч Чалы
Праца
У 1995 годзе — старэйшы кансультант групы памочнікаў і рэферэнтаў Прэзідэнт Украіны.
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Кар’ера
Пасля 2010 года гуляў пераважна ў беларускай Першай лізе, пераможцам якой стаў у сезоне 2012 разам з магілёўскім «Дняпром». У другой палове 2011 года выступаў за клуб «Крэсовія» (Семятычы) з пятай польскай лігі.
Валерый Аляксеевіч Чалы
Праца
З 1995—1997 — дырэктар міжнародных прававых праграм Цэнтра Разумкова.
Нацыянальны археалагічны музей (Афіны)
Старажытнасці Егіпта і Блізкага Усходу
Калекцыя складаецца пераважна з аб'ектаў, перададзеных у дар музею грэчаскімі экспатрыянтамі з Егіпта і ахоплівае перыяд з V тысячагоддзяда н.э. да IV стагоддзя н.э. Знаходзіцца на першым паверсе ў залах № 40 і № 41. Экспанаты:
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Кар’ера
Узімку 2015 года спрабаваў вярнуцца ў элітны дывізіён, але прагляд у брэсцкім «Дынама» скончыўся безвынікова. У хуткім часе апынуўся ў складзе «Ліды» і ў лютым 2015 года падпісаў з гэтым клубам кантракт. У складзе лідскага клуба стаў адным з лідараў, у многім дзякуючы Кавалюку лідскі клуб апынуўся ў верхніх радках табліцы Першай лігі.
Нацыянальны археалагічны музей (Афіны)
Збор Элені Стафату
Гэта калекцыя, перададзеная Элені Стафату ў дар музею ў 1957 годзе, складаецца з каля 970 прадметаў грэчаскага мастацтва і ахоплівае перыяд з дагістарычных часоў да XVIII стагоддзя н.э. Выстаўлена на першым паверсе ў зале № 42. У склад калекцыі ўваходзяць сярэбраныя і залатыя ўпрыгожванні, гліняныя і сярэбраныя пасудзіны, статуі, мініяцюры з бронзы, гліны, косці і шкла. Найбольш значныя экспанаты:
Валерый Аляксеевіч Чалы
Праца
З 1997—1999 — памочнік намесніка Сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны.
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Кар’ера
У лютым 2017 года стала вядома, што Сяргей стаў іграком «Смалявічаў-СТІ». Дапамог смалявіцкаму клубу па выніках сезона 2017 выйсці ў Вышэйшую лігу. У студзені 2018 года вярнуўся ў «Ліду». У ліпені 2018 года завяршыў прафесійную кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу ў акадэмію брэсцкага «Дынама». У жніўні 2018 года быў таксама заяўлены за каманду «Рух» у Другой лізе і дапамог ёй атрымаць перамогу ў турніры. У сезоне 2019 трапіў у заяўку «Руха» ў Першай лізе, аднак на полі не з’яўляўся.
Валерый Аляксеевіч Чалы
Праца
З снежня 1999 года — дырэктар міжнародных праграм Цэнтра Разумкова.
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк
Кар’ера
У пачатку 2020 года далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі, які на наступны год быў перайменаваны ў «Маларыту». Гуляў у камандзе да канца сезона 2021.
Валерый Аляксеевіч Чалы
Праца
З мая 2000 года — пазаштатны кансультант Камітэта па замежных справах Вярхоўнай Рады Украіны.
З студзеня 2002 года — член Навуковага савета МЗС Украіны.
З снежня 2002 года — член Навукова-экспертнага савета пры Камітэце Вярхоўнай Рады Украіны па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі.
З лістапада 2006 года — намеснік генеральнага дырэктара Цэнтра Разумкова, дырэктар міжнародных праграм.
З лістапада 2009 года — намеснік Міністра замежных спраў Украіны.
З мая 2010 года — намеснік генеральнага дырэктара Цэнтра Разумкова
23 жніўня 2014 года прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла.
З 10 ліпеня 2015 года года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў ЗША.
Дыпламатычны ранг
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны (2014).
Уладзімір Мікалаевіч Пяценка
Уладзімір Мікалаевіч Пяценка (нар., , РСФСР, СССР) — украінскі футбаліст, абаронца, пасля завяршэння кар’еры — футбольны трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам жаночага клуба «Дынама» з Кіева.
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у Крыме, гуляў за мясцовыя каманды «Вайковец» і «Таўрыя». Пазней выступаў за «Шахцёр», «Металіст», «Металург», «Ворсклу». У 2003—2004 гадах выступаў у Расіі за «СКА-Энергія», пасля вярнуўся ва Украіну, дзе завяршыў кархеру ў складзе вінніцкай «Нівы».
Міжнародная кар’ера
У 1994—1995 гадах гуляў за моладзевую зборную Украіны.
Трэнерская кар’ера
З 2008 года (з перапынкамі) — трэнер «Металурга» з Данецка. 12 лістапада 2010 года стаў выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера данецкага «Металурга» пасля адстаўкі Мікалая Костава. 3 мая 2011 года быў ізноў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера «Металурга» пасля адстаўкі Андрэя Гардзеева. У сярэдзіне студзеня 2013 года ўзначаліў ерэванскі «Бананц», які пад кіраўнітцвам Пяценкі заняў апошняе месца ў чэмпіянаце Арменіі і вылецеў у другі дывізіён. У жніўні 2013 года вярнуўся ў «Металург», у чэрвені 2014 года чарговы раз стаў галоўным трэнерам клуба, заставаўся на гэтай пасадзе да лета 2015 года, калі «Металург» спыніў існаванне.
З лета 2015 года працаваў экспертам на ўкраінскім тэлебачанні. У студзені 2017 года прыняў прапанову ўзначаліць беларускі клуб «Крумкачы». Ужо ў маі таго ж года па сямейным абставінам пакінуў мінскую каманду.
У студзені 2018 года стаў новым галоўным трэнерам клуба ўкраінскай Першай лігі «Абалонь-Бровар». У сезоне 2018/19 працаваў у трэнерскім штабе адэскага «Чарнаморца».
У 2021 годзе ўзначаліў адроджанае жаночае кіеўскае «Дынама».
Асабістае жыццё
Жанаты, выхоўвае дачку.
Жары (Вілейскі раён)
Жа́ры (, Жары) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 38 км на паўночны ўсход ад Вілейкі, 8 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін на лініі Маладзечна — Полацк, за 143 км ад Мінска, на шашы Вілейка — Докшыцы.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах вядома з XVI стагоддзя. У 1518 годзе князі Свідскія прадалі «дзедзічыну» сваю Жары В. Кабыльчу за 200 коп грошай. У 1579 годзе маёнткам Кабыльнік і «дварцом» Жары ў Ашмянскім павеце валодала княжна Настасся Міхайлаўна з Мсціслаўскіх, якая 19 ліпеня 1579 года перадала іх у вечнае ўладанне свайму мужу князю Стэфану Збаражскаму, ваяводзе троцкаму. У 1613 годзе сяло ў маёнтку Сэрвач, у Ашмянскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць Віленскай капітулы і біскупа Бенедыкта Войны, 40 валок зямлі; у 1690 годзе ўласнасць Стэфана Косава, гараднічага віленскага, 25 дымоў.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 годзе ўладанне І. Вазгірда ў Вілейскім павеце, капліца, карчма. У 1884 годзе адкрыта школа граматы. У 1897 годзе вёска і маёнтак у Даўгінаўскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, у 1908 годзе 384 дзесяціны зямлі.
З 1921 года вёска ў Польскай Рэспубліцы, у складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 4 снежня 1939 года ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Крывіцкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Жарскага сельсавета. З чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі; загінулі 14 землякоў (4 з іх не вярнуліся з фронту), на ўшанаванне іх памяці ў 1963 годзе пастаўлены абеліск. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. У снежні 1952 года створаны калгас імя С. М. Кірава. З 20 студзеня 1960 года ў Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Вілейскім раёне. Цэнтр калгаса імя І. Д. Чарняхоўскага, працавалі пачатковая школа, клуб, бібліятэка, магазін, камбінат бытавога абслугоўвання насельніцтва, дзіцячы сад-яслі, аддзяленне сувязі.
Інфраструктура
У 2009 годзе дзейнічалі клуб-бібліятэка, магазін, аддзяленне сувязі.
Людміла Аркадзьеўна Ананька
Людміла Аркадзьеўна Ана́нька (нар., , Гродзенская вобласць) — беларуская біятлоністка, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2005 года ў жаночай эстафеце, двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў эстафеце, удзельніца Алімпійскіх гульняў 2002 і 2006 гадоў.
Займаецца біятлонам з 1997 года.
Кубак свету
Па заканчэнні сезона 2009—2010 прыняла рашэнне пра завяршэнне кар’еры.
Іньеры
Інье́ры (igneri, inyeri) — індзейцы, аравакскае насельніцтва Малых Антыльскіх астравоў у 1 — сярэдзіне 2 тысячагоддзяў н. э.
Паходжанне
Назва іньеры паходзіць з мовы антыльскіх карыбаў, якія так называлі жаночую гаворку. У адрозненні ад мужчынскай мовы карыбаў, іньеры належыць да аравакскай групы моў. Меркавалася, што пры заваяванні Малых Антыльскіх астравоў мужчыны-карыбы бралі ў палон і жаніліся на прадстаўніцах аравакскага насельніцтва, што папярэднічала карыбам. Аднак асіміляцыя аравакаў не была поўнай, і жанчыны захоўвалі асобную мову, запазычаную ў продкаў.
У XX ст. археолагі перанеслі назву іньеры на ўсё аравакскае насельніцтва Малых Антыльскіх астравоў. У Пуэрта-Рыка іньеры называюць аравакаў, што папярэднічалі на гэтым востраве таіна. У наш час некаторыя даследчыкі абвяргаюць тое, што аравакі Малых Антылаў уяўлялі сабою адзіны народ і размаўлялі на адной мове, таму для іх адзіная назва ўсяго насельніцтва мае ўмоўны характар.
Археолагі атаесамляюць іньеры з прадстаўнікамі саладоіднай і суазоіднай археалагічных культур. Саладоідная культура (ад назвы мястэчка ў Венесуэле, дзе былі знойдзены першыя керамічныя вырабы яе прадстаўнікоў) сфарміравалася да сярэдзіны 1 тысячагоддзя да н. э. у басейне ракі Арынока і пазней распаўсюдзілася на Антылы. Суазоідная археалагічная культура (ад назвы паселішча Саван-Суазі на Грэнадзе) — яе прамы прадаўжальнік. Яна ахоплівае першую палову 2 тысячагоддзя н. э., была распаўсюджана на Малых Антылах.
Гісторыя
Перасяленне аравакаў на Малыя Антыльскія астравы суправаджалася вынішчэннем або асіміляцыяй больш прымітыўных індзейцаў-артароідаў (названы па найменню ракі на Трынідадзе, каля якой была знойдзена іх археалагічная культура), што жылі тут з 2 тысячагоддзя да н. э. Іньеры прынеслі з сабою навыкі мараплаўства, земляробства, вырабу керамікі.
Ужо ў IV - VI стст. іньеры занялі большую частку вострава Гаіці, дзе ў выніку перарвання кантактаў з суродзічамі з Малых Антылаў і Паўднёвай Амерыкі стварылі культуру таіна. На мяжы 1 і 2 тысячагоддзяў таіна пачалі перасяляцца з Гаіці на іншыя астравы. На Пуэрта-Рыка яны выціснулі папярэднікаў-іньеры.
Аднак галоўная небяспека для аравакаў Малых Антылаў ішла з поўдня, адкуль з тэрыторыі Гвіяны з пачатку 2 тысячагоддзя перасяляліся ваяўнічыя плямёны карыбаў. За некалькі стагоддзяў яны здолелі цалкам вынішчыць іньеры на малых астравах і авалодаць узбярэжжам большасці буйных Малых Антыльскіх астравоў. Да прыбыцця еўрапейцаў у канцы XV ст. карыбы рабілі напады на таіна Гаіці і Пуэрта-Рыка. Відавочна, апошнія іньеры загінулі або былі інтрадуцыраваны ў грамадства карыбаў ужо ў першыя стагоддзі еўрапейскай каланізацыі. Іх культура аказала значны ўплыў на заваёўнікаў. Гарыфуны, нашчадкі карыбаў Малых Антылаў, да нашых дзён размаўляюць на мове, якая паходзіць ад іньеры.
Суперкубак Англіі па футболе
Суперкубак Англіі па футболе — англійскі футбольны трафей, які разгульваецца ў адным матчы паміж пераможцамі англійскай Прэм’ер-лігі і Кубка Англіі. У шматлікіх краінах існуюць падобныя суперкубкі (напрыклад, у Расіі). Калі каманда робіць «дубль» (выйгравае і чэмпіянат, і Кубак), тады яна гуляе з клубам, які заняў другое месца ў Прэм’ер-лізе. Матч, па традыцыі, праходзіў перад пачаткам наступнага сезона на лонданскім «Уэмблі», затым, пакуль стадыён-легенда рэканструяваўся, на кардыфскім «Міленіуме». У 2007 годзе рэканструкцыя «Уэмблі» была завершана, і першым з 2000 года матчам на гэтым стадыёне стаў менавіта розыгрыш суперкубка. Некаторы час назад у выпадку, калі матч завяршаўся ўнічыю, пераможцамі аб’яўляліся абедзве каманды-ўдзельніцы. Пасля для выяўлення пераможца сталі ўжывацца дадатковы час і серыя пасляматчавых пенальці.
Сродкі, заробленыя ад правядзенні Суперкубка, англійская федэрацыя футбола траціць на дабрачыннасць.
Упершыню турнір быў праведзены ў 1908 годзе, замяніўшы падобны лонданскі турнір. Дзейным уладальнікам трафея з’яўляецца клуб «Арсенал», які 6 жніўня 2023 года выйграў у «Манчэстэр Сіці» (1:1, па пенальці 4:1).
Гісторыя
Турнір не праводзіўся ў гады Першай і Другой сусветных войн.
Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі (Герой Савецкага Саюза)
Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі (1917—1962) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Ігнат Казлоўскі нарадзіўся 15 лютага 1917 года ў вёсцы Вялікія Прусы (цяпер Капыльскі раён Мінскай вобласці Беларусі). У 1935 годзе ён скончыў дзевяць класаў школы. У 1936 годзе Казлоўскі быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1939 годзе ён скончыў Сталінградскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў. З лістапада 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе ён скончыў курсы ўдасканалення афіцэрскага складу.
Да канца вайны капітан Ігнат Казлоўскі быў штурманам 996-га штурмавога авіяпалка 224-й штурмавой авіядывізіі 4-га Украінскага фронту. За час свайго ўдзелу ў баях ён зрабіў 120 баявых вылетаў на штурмоўку і паветраную разведку вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка, дастаўку боепрыпасаў і вывазу параненых з акружэння пад Вязьмай.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 18 жніўня 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» капітан Ігнат Казлоўскі быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 8883.
Пасля заканчэння вайны Казлоўскі працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1960 годзе ў званні палкоўніка быў звольнены ў запас. Пражываў у Мінску. Памёр 9 чэрвеня 1962 года.
Вільнюская вобласць
Вільнюская вобласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Літоўскай ССР, якая існавала ў 1950—1953 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вільнюс.
Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі (Герой Савецкага Саюза)
Біяграфія
Быў таксама узнагароджаны чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.
Вільнюская вобласць
Вільнюская вобласць (разам з трыма іншымі абласцямі рэспублікі) была ўтворана 20 чэрвеня 1950 года у ходзе эксперыменту па ўвядзенні абласнога дзялення ўнутры саюзных рэспублік Прыбалтыкі. Вільнюская вобласць размяшчалася ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частках Літвы. Праз тры гады эксперымент быў прызнаны няўдалым, і вобласць скасавалі (Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 мая 1953 года).
Ігнат Ігнатавіч Казлоўскі (Герой Савецкага Саюза)
Біяграфія
У гонар Казлоўскага усталяваны яго бюст у Вялікіх Прусах.
Вільнюская вобласць
Вобласць была падзелена на 24 раёны:
Аляксандр Сяргеевіч Субота
Аляксандр Сяргеевіч Субота (нар. 28 жніўня 1984, Мінск, Беларуская ССР) — беларускі лёгкаатлет, майстар спорту міжнароднага класа. Бронзавы прызёр Паралімпійскіх гульняў па лёгкай атлетыцы, чэмпіён свету і Еўропы.
Біяграфія
У 2010 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры ў Мінску па спецыяльнасці трэнер-выкладчык па лёгкай атлетыцы.
Пачаў займацца спортам у Мінску ў 1996 годзе (12 гадоў). Займаўся веславаннем на байдарках і каноэ ў Юрыя Міхайлавіча Асмалоўскага. У 2000 годзе перайшоў да трэнера Тамары Мікалаеўны Шыманскай і пачаў займацца лыжнымі гонкамі, як спартсмен з абмежаваннямі па здароўі. У 2002 годзе заняўся лёгкай атлетыкай (кіданне дзіды, скачкі, спрынт) і ўвайшоў у склад Нацыянальнай зборнай па інваспорце Рэспублікі Беларусь. З 2003 па 2008 года трэніраваўся ў Віктара Міхайлавіча Бельскага, а з 2008 года трэніруецца ў Анатоля Аляксеевіча Майструка. У наш час асноўны від праграмы ў лёгкай атлетыцы — трайны скачок і скачкі ў даўжыню.
Стыпендыят Прэзідэнцкага спартыўнага клуба Рэспублікі Беларусь (2006—2008 гг.).
У 2012 годзе атрымаў званне «Майстар спорту міжнароднага класа».
Джунгарыя
Джунгарыя, Джунгарская ўпадзіна або Джунгарская раўніна (ад Зүүнгар — «левая рука»; Зүн Һар; Жоңғария; Жуңгарстан; 準噶爾 (Джуньгаэр); уйг. Җуңғар ойманлиғи/جۇڭغار ئويمانلىغى) — геаграфічны рэгіён на паўночным захадзе Кітайскай Народнай Рэспублікі, што адпавядае паўночнай палове Сіньцзяна. яго плошча складае прыблізна 777 000 км², а тэрыторыя рэгіёна ўваходзіць у склад Сіньцзяна і часткова ўключае Заходнюю Манголію і Усходні Казахстан. Раней тэрмін датычыўся шырэйшай тэрыторыі, абсяг якой залежыў ад палітычных межаў Джунгарскай дзяржавы.
Асноўныя гарады — Урумчы, Інін і Карамай.
Насельніцтва
Насельніцтва складаецца з казахаў, кіргізаў, манголаў, уйгураў і кітайцаў-ханьцаў. Пасля 1953 года меў месца масавы прыток кітайцаў-ханьцаў для працы на водных аб’ектах і прамысловых праектах, асабліва на нафтавых радовішчах Карамай.
Rise, O Voices of Rhodesia
Rise, O Voices of Rhodesia (Узніміцеся, о галасы Радэзіі) — нацыянальны гімн непрызнаных дзяржаў Радэзія і Зімбабвэ-Радэзія ў 1974-1979.
Неабходнасць стварэння новага гімна з'явілася пасля пераходу да рэспубліканскай формы кіравання ў 1970, паколькі да гэтага моманту Радэзія, хоць і аднабакова абвясціла незалежнасць ад Вялікабрытаніі, але прызнавала брытанскую каралеву Лізавету II сваім суверэнам і выкарыстоўвала каралеўскі гімн God Save the Queen (Божа, беражы Каралеву). Спачатку была абраная мелодыя - "Ода да радасці" Людвіга ван Бетховена, на напісанне тэксту да якой быў абвешчаны нацыянальны конкурс. Пераможцам яго стала паўднёваафрыканка Мэры Блум з горада Гвела, якая прадставіла сваю прапанову пад назвай Voices of Rhodesia (Галасы Радэзіі), але потым назва песні змянілася па яе першаму радку.
У 1980 новыя ўлады Зімбабвэ змянілі гімн на Ishe Komborera Africa - пераклад вядомага рэлігійнага гімна на коса Nkosi Sikelel' iAfrika (Пане, дабраславі Афрыку), які таксама з'яўляецца гімнам Танзаніі і часткай гімна Паўднёвай Афрыкі.
Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі
Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі — вышэйшы орган дзяржаўнай улады Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусі (ССРБ, БССР) з 1 студзеня да 2 лютага 1919 года. Сфарміраваўся ў ходзе нацыянальна-дзяржаўнага самавызначэння Беларусі ў форме савецкай рэспублікі.
Стварэнне савецкага ўрада Беларусі
Пытанні колькаснага і персанальнага складу беларускага ўрада, яго функцый, структуры папярэдне абмяркоўваліся 25.12.1918 у Маскве наркомам па справах нацыянальнасцей І. В. Сталіным з прадстаўнікамі Цэнтральнага бюро беларускіх секцый, камітэта Маскоўскай беларускай секцыі РКП(б), адказнымі супрацоўнікамі Белнацкома, 27.12.1918 — з кіруючымі асобамі Аблвыкамзаха А. Ф. Мясніковым і М. І. Калмановічам. На апошняй сустрэчы разглядаліся таксама тэзісы І. Сталіна (сутнасць іх — у імкненні да аўтанамізацыі нацыянальных рэспублік).
VI Паўночна-Заходняя абласная канферэнцыя РКП(б), якая прыняла рашэнне аб утварэнні БССР, даручыла абранаму на ёй Цэнтральнаму Бюро КП(б)Б правесці арганізацыйную работу па зацвярджэнні членаў урада. Не раз мяняўся яго колькасны склад (15, 17, 19 чал.).
Склад
Ад Беларускіх секцый РКП(б) і Белнацкома ва ўрад увайшлі 7 чалавек, ад Аблвыкамзаха — 12. Старшыня ўрада — З. Х. Жылуновіч (Ц. Гартны), члены ўрада (камісары): замежных спраў — У. С. Фальскі, нацыянальнасцей — Ф. Г. Шантыр, народнай асветы — А. Р. Чарвякоў, ваенных спраў — А. Ф. Мяснікоў, фінансаў — І. І. Рэйнгольд, харчавання — М. І. Калмановіч, земляробства — А. А. Андрэеў, унутраных спраў — С. В. Іваноў, працы — В. Л. Дыла, сацыяльнага забеспячэння — Дз. С. Чарнушэвіч, аховы здароўя — І. І. Пузыроў, поштаў і тэлеграфаў — К. Ф. Разенталь, шляхоў зносін — І. П. Савіцкі, юстыцыі — А. І. Квачанюк, дзяржаўнага кантролю — С. І. Берсан, старшыні Савета народнай гаспадаркі (СНГ) — Р. В. Пікель, Цэнтрапленбежа — Р. П. Найдзёнкаў, Надзвычкома — В. І. Яркін. Кіраўніком спраў урада прызначаны В. Г. Кнорын, сакратарамі — А. М. Антанікоўскі і Г. Д. Антонаў. На пасяджэнні ўрада абраны Прэзідыум з 3 чал.: З. Жылуновіч (старшыня), А. Мяснікоў, М. Калмановіч. Упершыню поўны склад урада надрукаваны 15.1.1919 у газеце «Звезда».
Дзейнасць
Друкаваным органам урада стала газета «Весткі Часовага рабоча-сялянскага саяецкага ўраду Беларусі», якая выходзіла на беларускай, рускай, польскай і яўрэйскай (ідыш) мовах. 1 студзеня 1919 З. Жылуновіч, А. Мяснікоў, І. Рэйнгольд, А. Чарвякоў, С. Іваноў падпісалі Маніфест Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі. Гэты дзень стаў днём нараджэння ССРБ і яе ўрада.
Маніфест дэклараваў палітычныя, эканамічны і сацыяльныя асновы новай краіны, ануляваў пастановы, дагаворы, загады і распараджэнні акупацыйных улад, аб’яўляў па-за законам Раду Беларускай Народнай Рэспублікі, утвораную 25.3.1918.
Адным з галоўных кірункаў эканамічнай палітыкі ўрад называў нацыяналізацыю памешчыцкіх, манастырскіх і царкоўных зямель, пераход у рукі дзяржавы лясоў, чыгункі, поштаў і тэлеграфаў, фабрык, заводаў, банкаў; устанаўліваў 8-гадзінны рабочы дзень. Яго абнародаванне адбылося ў газеце «Звезда» (3.1.1919), «Жизнь национальностей» (5 студзеня 1919), «Известия Витебского губернского Совета…» (10.1.1919). Усе пасяджэнні ўрада адбываліся ў Мінску: 7, 11, 16, 17, 21 і 27.1.1919.
3-за розных поглядаў З. Жылуновіча і А. Мяснікова [з 1.1.1919 старшыня ЦБ КП(б)Б, з 21.1.1919 старшыня Ваенна-рэвалюцыйнага Савета БССР] на асаблівасці самавызначэння Беларусі, узаемаадносіны ўрада і партыйнага кіраўніцтва, некаторыя кадравыя пытанні Масква прызначыла ўпаўнаважаных пры ўрадзе і ЦБ КП(б)Б: адпаведна Д. Ю. Гопнера — ад СНК РСФСР, А. А. Іофе — ад ЦК РКП(б). 3 гэтага моманту І. Сталін адышоў на другі план.
Інтарэсы ўрада ў СНК РСФСР прадстаўляў Белнацком. Незалежнасць Беларусі як дзяржавы ВЦВК РСФСР прызнаў толькі 31 студзеня 1919. У ліку першых дзяржаўных актаў былі ўрадавыя пастановы аб дзейнасці ў пераходны перыяд дэкрэтаў і пастаноў РСФСР (10.1.1919), пераходзе ўлады ў БССР у рукі часовага ўрада, скасаванні Аблвыкамзаха і Мінскага губрэўкома (19.1.1919).
27 студзеня 1919 прыняты дэкрэт аб фактах матэрыяльных і культурных страт Беларусі ў перыяд яе акупацыі германскімі войскамі, 29 студзеня 1919 — дэкрэт аб нацыяналізацыі аптэк. 3 1.2.1919 у Беларусі ўстанаўліваўся петраградскі час з пераводам стрэлак на 1 гадзіну наперад.
Значную ўвагу беларускі ўрад аддаваў крыніцам фарміравання бюджэту і яго размеркаванню. Крыніцы заставаліся тыя, што існавалі ў губернскіх бюджэтаў: адлік ад усіх відаў падаткаў, пазыкі. Пры ўрадзе дзейнічала спецыяльная бюджэтна-фінансавая камісія з прадстаўнікоў камісарыятаў фінансаў, унутраных спраў, дзяржаўнага кантролю для дакладнага і справядлівага размеркавання грошай. Для выканання аднаўленчых работ Беларусі патрэбен быў крэдыт у суме 25 млн руб., але атрымала яна толькі 10 млн. 3 улікам усіх відаў фінансавых паступленняў грашовыя сродкі атрымалі камісарыяты харчавання (18 млн руб.), сацыяльнай дапамогі (5 млн руб.), юстыцыі (1 млн. 363 тыс. руб.), аховы здароўя і земляробства (па 500 тыс. руб.), замежных спраў (10 тыс. руб.).
Ажыццявіць больш значную працу ў аграрным сектары ўрад не змог з-за адхілення членамі ЦБ КП(б)Б 2.1.1919 тэзісаў А. Андрэева па зямельным пытанні, у якіх прапаноўваўся план эвалюцыйнага пераходу ад прыватнай да калектыўнай форм зямельнай уласнасці. Камісарыят земляробства арганізаваў закупку насення ў цэнтры Расіі да веснавой сяўбы, зацвердзіў цэны на лясныя матэрыялы, што адпускаліся насельнііггву, накіраваў цыркуляр губернскім аддзелам рэспублікі і павятовым зямельным аддзелам Мінскай губерні пра парадак выканання законаў урадаў РСФСР і БССР, распараджэнняў Камісарыята земляробства БССР і абскарджання рашэнняў зямельных органаў. 23.1.1919 ён выдаў цыркуляр аб узаемаадносінах валасных зямельных аддзелаў і харчовых органаў пры рэквізіцыі хлеба. Прынятыя меры абаранялі інтарэсы сялян беднякоў і сераднякоў. 27.1.1919 зямельным аддзелам Мінскай губерні накіраваны правілы дзейнасці батрацкіх камітэтаў, створаны насенны фонд БССР.
Пра работу Камісарыята харчавання сведчыць разгляд ім пытанняў аб зняцці перашкод на ўвоз у Мінск і Мінскую губерню харчовых прадукгаў, арганізацыі Мінскага харчовага камітэта і кааператыўнай камісіі пры камісарыяце, рэгуляванні гандлю на тэрыторыі Мінскай губерні, падпарадкаванні камісарыяту рэквізаваных гандлёвых устаноў Мінска і інш.
Камісарыят асветы устанавіў сувязі з Наркаматам асветы РСФСР у пазашкольнай адукацыі, выдаткаваў сродкі на заснаванне ў Мінску і іншых губернскіх цэнтрах савецкіх тэатральных устаноў. 16.1.1919 Камісарыят поштаў, тэлеграфаў і тэлефонаў паведаміў пра аднаўленне паштовай і тэлеграфнай сувязі Мінска з Баранавічамі і іншымі гарадамі заходняй часткі Беларусі. СНГ прыняў пастановы аб нацыяналізацыі прамысловасці.
Канфрантацыя ЦБ КП(б)Б з урадам вылілася ў намаганні ЦБ прыняць 20.1.1919 новую струкгуру беларускага ўрада. 3 18 камісарыятаў павінны былі застацца 7, астатнія пераўтвараліся ў аддзелы. Спробу ЦБ КП(б)Б рэстаўрыраваць Аблвыкамзах не падтрымалі ЦК РКП(б) і СНК РСФСР. Адсутнасць належнага супрацоўніцтва ЦБ КП(б)Б і ўрада бьша выклікана пэўным непаразуменнем паміж абодвума бакамі. А. Мяснікоў, В. Кнорын, Р. В. Пікель. Калмановіч і інш. адмаўлялі права нацыянальнасцей на самавызначэнне.
Спыненне дзейнасці
Урад узначаліў БССР у межах Мінскай, Магілёўскай, Віцебскай, Гродзенскай і Смаленскай губерняў. 16.1.1919 ЦК РКП(б) без папярэдніх кансультацый з прадстаўнікамі Беларусі прыняў пастанову аб аддзяленні ад БССР Віцебскай, Магілёўскай і Смаленскай губерняў. У сувязі з гэтым 22.2.1919 З. Жылуновіч, А. Квачанюк, Дз. Чарнушэвіч, Я. Дыла, Ф. Шантыр, У. Фальскі, А. Чарвякоў і І. Пузыроў накіравалі сваё пісьмо-пратэст упаўнаважанаму ЦК РКП(б) А. Іофе. Намаганні ўрада былі падтрыманы членамі ЦБ КП(б)Б. Масква ў асобе старшыні УЦВК Я. Свярдлова не толькі пацвердзіла сваё рашэнне, але і паведаміла пра хуткае аб’яднанне БССР з Літоўскай савецкай рэспублікай.
Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад спыніў існаванне ў перыяд работы Першага Усебеларускага з’езда Саветаў (2—3.2.1919, Мінск), які прыняў Канстытуцыю і выбраў Цэнтральны Выканаўчы Камітэт БССР.
Яна Паўлаўна Явіч
Яна Явіч (, Мінск) — беларуская пісьменніца, паэт. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.
ФК Астан Віла
«Астан Віла» (Aston Villa F.C.) — англійскі футбольны клуб з горада Бірмінгем. Клуб размяшчаецца ў Астане — цэнтральным раёне горада, ад імя якога і пайшоў назва каманды. Клуб з’явіўся на свет у 1874 годзе. У 1888 годзе ён быў адным з заснавальнікаў Футбольнай лігі, у 1897 годзе змяніў футбольную пляцоўку на «Віла Парк», а ў 1992 годзе клуб стаў адным са стваральнікаў Прэм’ер-лігі.
«Віла» адзін з самых сталых і паспяховых калектываў у Англіі, маючы на сваім рахунку 7 перамогаў у чэмпіянаце і столькі ж разоў становячыся ўладальнікамі кубка краіны. Таксама клуб з’яўляецца адным з чатырох англійскіх калектываў, што змаглі заваяваць самы прэстыжны трафей Старога Свету — Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў у сезоне 1981/82.
Яна Паўлаўна Явіч
Біяграфія
Працавала вядучым стылістычным рэдактарам, загадчыцай аддзела прозы і паэзіі газеты «Літаратура і мастацтва».
ФК Астан Віла
«Віла» мае працяглае супрацьстаянне са сваім сталым ворагам «Бірмінгем Сіці», якое яшчэ мае назву «дэрбі другога горада» і цягнецца з 1879 года. Традыцыйныя колеры экіпіроўкі — бардовыя кашулі з блакітнымі рукавамі, белыя трусы і блакітныя гетры. Традыцыйны лагатып змяшчае залатога ільва на блакітным фоне, ніжэй знаходзіцца дэвіз клуба — «падрыхтаваны». Апошнім разам лагатып быў мадыфікаваны ў 2007 годзе.
Яна Паўлаўна Явіч
Біяграфія
З лістапада 2016 года — член Праўлення і Прэзідыума Саюза пісьменнікаў Беларусі.
ФК Астан Віла
Заснаванне
Клуб быў заснаваны ў сакавіку 1874 года ігракамі ў крыкет для таго, каб зімой падтрымліваць спартыўную форму. Да канца 1870-х гадоў «Астан Віла» стала адной з наймацнейшых каманд у Мідлендзе. У 1880 годзе клуб перамог у кубку Бірмінгема, які стаў першым трафеем у гісторыі клуба, у тым жа сезоне каманда пачала выступы ў Кубку Англіі, дзе дайшла да трэцяга раўнда. Таксама ў 1879 годзе быў згуляны першы матч са сваім гістарычным супернікам «Бірмінгем Сіці», які зваўся тады «Смол Гіл». Матч скончыўся перамогай «Смол Гіла» з лікам 1:0. Гэтая падзея паклала пачатак дэрбі другога горада.
У 1878 годзе ў зборную Англіі ўпершыню быў выкліканы ігрок «Астан Вілы» Артур Браўн. У першай палове 1880-х гадоў «Астан Віла» працягвала заставацца наймацнейшай камандай Мідленда, выйграўшы Кубак Бірмінгема 5 разоў у 6 розыгрышах, аднак у Англіі справы ішлі не гэтак добра, найлепшым вынікам у Кубку была стадыя чвэрцьфіналу.
Першы вялікі поспех прыйшоў да клуба ў 1887 годзе, калі ўпершыню быў выйграны Кубак Англіі. Тады ў камандзе гулялі вядомыя ігракі свайго часу, як Арчы Гантэр і Артур Браўн, а «Астан Віла» заваявала сабе рэпутацыю аднаго з лепшых клубаў краіны. У 1888 годзе па ініцыятыве менеджара «Астан Вілы» Уільяма Мак-Грэгара была заснавана першая Футбольная ліга ў свеце. Мак-Грэгар звярнуўся з прапановай да 11 вядучых клубаў краіны. Гэтак з 12 клубаў утварылася ліга, і «Астан Віла» стала ініцыятарам яе заснавання. У першым сезоне каманда заняла 2 месца. Аднак, затым рушыў услед спад, «Астан Віла» заняла ў двух наступных сезонах 8 і 9 месца адпаведна. Затым справы пайшлі крыху лепей, і ў 1892 годзе клуб дабраўся да фіналу Кубка Англіі, дзе з лікам 3:0 атрымаў паражэнне ад «Вест Бромвіч Альбіён». Аднак, аж да 1893 года «Астан Віла» заставалася серадняком чэмпіянату.
Залаты час
У 1894 годзе «Астан Віла» першы раз у сваёй гісторыі стала чэмпіёнам Англіі. Аднак, гэта быў толькі пачатак безумоўнага дамінавання клуба ў краіне. За 7 сезонаў «Астан Віла» перамагла ў чэмпіянаце 5 разоў (1894, 1896, 1897, 1899, 1900) і 2 разы стала ўладальнікам Кубка Англіі (1895 і 1897). Таксама была атрымана трэцяе месца ў 1895 годзе. Толькі ў 1898 годзе клуб застаўся без трафеяў. У 1897 годзе каманда пераехала на стадыён «Віла Парк», на якім гуляе і па гэты дзень. У 1897 годзе быў зроблены залаты дубль, гэта значыць перамога ў Кубку Англіі (у фінале быў абыграны «Эвертан» з лікам 3:2) і чэмпіянаце. У 1898 годзе, паслабіўшыся пасля дубля, каманда заняла 6 месца — адзінае не прызавое за гэтыя гады. Дарэчы, залаты дубль ніхто не здолеў паўтарыць да 1961 года. У наступныя два сезона «Астан Віла» станавілася чэмпіёнам. Да пачатку XX стагоддзя клуб падышоў самым тытулаваным у краіне. У гэты перыяд былі выйграны ўсе матчы супраць «Бірмінгем Сіці». Многія футбалісты тагачаснай «Астан Вілы» былі асноўнымі ігракамі зборнай Англіі, як абаронцы Говард Спенсер, які быў капітанам зборнай Англіі і «Астан Вілы», і былы ігрок «Бернлі» Джымі Кабтры, нападнікі Джон Дэйві, Фрэд Уэлдэн, Білі Гараці, Джо Беч і Джон Кэмпбел. Дагэтуль гэты перыяд застаецца лепшым у гісторыі клуба. З пачаткам новага стагоддзя гегемонія ў Англіі прыйшла да заканчэння.
Пасля чэмпіёнства 1900 года пачаўся наймацнейшы спад, гэта значыць клуб заняў толькі 15-е месца ў 1901 годзе, а пасля гэтага восьмае. Нягледзячы на ​​тое, што ў 1905 годзе быў выйграны Кубак Англіі, дзе ў фінале быў абыграны «Ньюкасл Юнайтэд» аж да 1910 года каманда была сярэдняком чэмпіянату. У сезоне 1909/10 «Астан Віла» досыць нечакана стала чэмпіёнам Англіі. Пачаўся новы ўздым, які працягваўся да Першай сусветнай вайны. З 1910 па 1914 гады «Астан Віла» яшчэ раз была чэмпіёнам, 3 разы сярэбраным прызээрам і раз у 1913 годзе перамагла ў кубку краіны. Гэтыя поспехі сталі магчымымі дзякуючы ўсё яшчэ выступалых за клуб ігракоў Джо Беча і Білі Гараці, а таксама маладых ігракоў, як Гэры Хэмптана і Клема Стэфенсана, які славіўся сваімі дакладнымі перадачамі.
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Мікалай Кузьміч Казлоўскі
Мікалай Кузьміч Казлоўскі (1917—1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Мікалай Казлоўскі нарадзіўся 15 снежня 1917 года ў вёсцы Гапонавічы (цяпер Крупскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю, пасля чаго працаваў слесарам-наладчыкам. У 1939 годзе Казлоўскі быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У красавіку 1942 года ён паскораным курсам скончыў Сызранское танкавае вучылішча і быў накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у Курскай бітве. Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Мікалай Казлоўскі камандаваў танкавай ротай 59-й гвардзейскай танкавай брыгады 8-га гвардзейскага танкавага корпуса, 40-й арміі Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Днепр.
26 верасня 1943 года рота Казлоўскага адной з першых пераправілася праз Дняпро у раёне вёскі Зарубінцы Канеўскага раёна Чаркаскай вобласці Украінскай ССР і прыняла актыўны ўдзел у баях за ўтрыманне плацдарма, адбіўшы 6 варожых контратак. У выніку тых баёў было знішчана 5 нямецкіх танкаў, 2 батарэі мінамётаў, 5 кулямётаў, 2 аўтамашыны з пяхотай, больш за 200 салдат і афіцэраў праціўніка. 14 кастрычніка 1943 года Казлоўскі загінуў у раёне вёскі Вялікі Букрын Мироновского раёна Кіеўскай вобласці. Пахаваны ў Вялікім Букрыне.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі, за паспяховае фарсіраванне Дняпра, трывалае замацаванне плацдарма на яго заходнім беразе і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» гвардыі лейтэнант Мікалай Казлоўскі пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі. Навечна залічаны ў спісы асабовага складу вайсковай часткі.
У гонар Казлоўскага названая вуліца ў Крупках, усталяваны бюст у Гапонавічах, названая школа, у якой ён вучыўся.
Яўген Леанідавіч Рэдзькін
Яўге́н Леані́давіч Рэ́дзькін (нар., ) — савецкі і беларускі біятланіст, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.
Кар’ера
У тым жа 1992 годзе на чэмпіянаце свету ў Новасібірску Рэдзькін у складзе зборнай СНД выйграў камандную гонку на 10 км.
Акрамя алімпійскай перамогі лепшы індывідуальны вынік Рэдзькіна — 13-е месца ў індывідуальнай гонцы ў Рупольдзінгу ў сезоне 1993/94.
У 1994 годзе на Гульнях у Лілехамеры ў складзе зборнай Беларусі Рэдзькін ізноў выступіў у гонцы на 20 км, але з 6 прамашкамі заняў толькі 53-е месца.
У наш час працуе дырэктарам Дэпартамента фізічнай культуры і спорту Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі.
Усходняя Арменія
Усходняя Арменія (Արևելյան Հայաստան), Закаўказская  (каўказская ) Арменія, таксама Перс-Арменія для перыяду V—VI вв., Руская Арменія для перыяду XIX — пачатку XX стагоддзяў — тэрмін, якім у гістарыяграфіі пазначаюцца ўсходнія вобласці гістарычнай Арменіі. Мяжой паміж Заходняй і Усходняй Арменіяй з'яўляецца Арарацкая даліна, якая з'яўлялася цэнтрам культуры і дзяржаўнасці армян.
Геаграфія
Усходняя Арменія займае вобласць Арарацкай даліны і прылеглыя да яе горныя вобласці Малога Каўказа — Сюнік, Лары, Тавуш і г.д. , такім чынам уключае ў сябе ўсю тэрыторыю Рэспублікі Арменія і Нагорны Карабах. У цэлым складае ўсходнюю палову Армянскага нагор'я — каўказскую частку (Паўднёвы Каўказ), цалкам ці часткова ўключае 6 яго гістарычных правінцый: Арарат, Гугарк, Сюнік, Арцах, горныя вобласці Утыка, а таксама два гавары правінцыі Васпуракан — Нахчаван і Гохтн, якія галоўным чынам адпавядаюць сучаснай Нахічэванскай АР.
I падзел Армянскага царства
Тэрмін «Усходняя Арменія» ўпершыню быў ужыты ў канцы IV стагоддзя, калі Армянскае царства, што стала арэнай суперніцтва паміж Рымскай імперыяй і Сасанідскім Іранам, было падзелена ў 387 годзе на Усходнюю і Заходнюю. Прыблізна 3/4 Армянскага царства (правінцыі Арарат, Сюнік, Васпуракан, Туруберан, Мок, Тайк, частка Гугарка) утварылі васальную вобласць, пад валадарствам Сасанідаў.
На першыя часы ў Заходняй Арменіі і Усходняй Арменіі, была захавана намінальная ўлада армянскіх цароў, але ўжо ў 428 годзе яна была скасавана, і апошні прадстаўнік дынастыі армянскіх Аршакідаў — Арташэс IV, быў пазбыты царскага прастола. З гэтага перыяду Усходняя Арменія звалася таксама «Перс-Арменіяй» і стала персідскім марзпанствам.
II падзел Арменіі
У 591 годзе Арменія зноў была падзелена. Большая частка армянскіх земляў у складзе дзяржавы Сасанідаў была заваявана Візантыяй у ходзе ірана-візантыйскай вайны 571—591 гг. .
Арабскае валадарства
У сярэдзіне VII стагоддзя Усходняя Арменія трапіла пад валадарства Арабскага халіфата. Потым, у 639 годзе да халіфата былі далучаны таксама землі Заходняй Арменіі.
Багратыдская Арменія
У 885 годзе ў было ўтворана Армянскае царства Багратыдаў. Яно ахапляла большую частку Усходняй Арменіі.
Ва Усходняй Арменіі знаходзілася частка Анійскага царства — Сюнік (пазней Сюнікскае царства), Гугарк (пазней Ташыр-Дзарагецкае царства) і Хачэн (у Нагорным Карабаху). У 1045 годзе адзінае Армянскае царства пала, але тэрытарыяльная цэласць Арменіі захоўвалася ва ўмовах іншаземнага валадарства.
Позняе і высокае сярэднявечча
У XVI—XVII стагоддзях велізарную шкоду нанеслі Арменіі бесперапынныя турэцка-персідскія войны, якія вяліся за кантроль над Арменіяй. Згодна Амасійскаму дагавору 1555 года Усходняя Арменія адышла да Сафавідскага Ірана, а Заходняя Арменія — да Асманскай Турцыі. Турэцка-персідская мяжа на армянскіх землях праходзіла па рацэ Ахуран, горам Армянскі ланцуг і Загрос. Пасля гэтага тэрміны «Усходняя Арменія» і «Заходняя Арменія» ізноў увайшлі ва ўжытак.
Першая бітва пад Полацкам (1812)
Першая бітва пад Полацкам (17—18 жніўня 1812 г.) — бой паміж 1-м пяхотным корпусам рускіх пад камандаваннем генерала Вітгенштэйна і французскімі карпусамі маршала Удзіна і генерала Сен-Сіра падчас вайны 1812 года. Варта адрозніваць гэта сутыкненне ад другой бітвы за Полацк, якая адбылася на гэтым жа месцы праз 2 месяцы.
Пасля бітвы пад Клясціцамі маршал Удзіна быў вымушаны адступіць да Полацка, на пецярбургскім кірунку. Узнікла пагроза расцягнутым камунікацыям Напалеона, якія пераследвалі асноўную рускую армію ў кірунку да Масквы. Для ўтрымання корпуса Вітгенштэйна да Удзіна на дапамогу падышоў корпус Сен-Сіра.
Ранняй раніцай 17 жніўня Вітгенштэйн атакаваў пазіцыі французаў каля сяла Спас, вымусіўшы французаў адступіць. Удзіна сцягнуў сілы з іншых кірункаў і арганізаваў контратаку. Да вечара абодва бакі захавалі свае пазіцыі. Цяжка паранены Удзіна перадаў камандаванне генералу Сен-Сіру.
За паспяховыя дзеянні Сен-Сір атрымаў маршальскае званне. Паводле надпісу на мармуровай пліце на сцяне Храма Хрыста Збавіцеля рускія страцілі забітымі і параненымі 5500 чалавек.
Бітва не мела сур’ёзных наступстваў. Наступныя два месяцы бакі не вялі актыўных баявых дзеянняў і накоплівалі сілы. Задача Вітгенштэйна была не дапусціць прасоўванні французаў да Пецярбурга, Сен-Сір блакіраваў корпус рускіх. Асноўныя бітвы разгортваліся на маскоўскім кірунку.
Міхаіл Ільіч Калдубаў
Міхаіл Ільіч Калдубаў (1898, вёска Айраны, Расійская імперыя, цяпер Вільнюскі раён, Літва — 1967,, СССР) — савецкі ваенны дзеяч, гвардыі генерал-маёр, Герой Савецкага Саюза. У Вялікую Айчынную вайну — камандзір 128-й гвардзейскай стралковай дывізіі.
Гепатыт B
Гепатыт B — інфекцыйнае захворванне з пераважным паражэннем печані і ятрагенным механізмам перадачы, якое выклікаецца гепаднавірусамі.
Міхаіл Ільіч Калдубаў
Біяграфія
Міхаіл Ільіч Калдубаў нарадзіўся 8 лістапада 1898 года ў вёсцы Айраны, цяпер Вільнюскага раёна Літвы ў сям’і селяніна. Рускі. Скончыў Віленскае вышэйшае гарадское вучылішча. Працаваў электраманцёрам у Пензе. З 1916 года служыў у царскай арміі унтэр-афіцэрам.
Гепатыт B
Захворванне развіваецца праз 3-6 месяцаў пасля заражэння. Клінічная карціна вызначаецца пашкоджаннем гепатацытаў, у якіх адбываецца размнажэнне віруса па інтэгральным спосабе. Захворванне працякае цяжка, з гарачкай, інтаксікацыяй, жаўтухай; часта пераходзіць у хранічную форму і працяглае носьбіцтва HBs-антыгену, дае высокую лятальнасць, звычайна звязаную з развіццём вострай дыстрафіі печані. Можа прывесці да развіцця першаснага раку печані. У працэсе захворвання ў большасці людзей фармуецца актыўны T-клетачны і гумаральны імунітэт. Этыялагічная дыягностыка заключаецца ў выяўленні антыгенаў узбуджальніка і антыцел супраць іх у крыві хворых і носьбітаў у РПГА, ІФА і імунапрэцыпітацыі ў агары.
Міхаіл Ільіч Калдубаў
Біяграфія
У сакавіку 1918 года быў прызваны ў шэрагі РККА. Удзельнічаў у Грамадзянскай вайне камандзірам ўзвода, памочнікам начальніка і начальнікам сувязі палка і дывізіі.
У 1922 і 1925 гадах праходзіў падрыхтоўку на курсах удасканалення каманднага складу. У 1922—1931 гадах праходзіў службу ў Беларускай, Паўночна-Каўказскай ваенных акругах на пасадах памочніка начальніка штаба палка, камандзіра-камісара батальёна, начальніка сувязі стралковай дывізіі. У 1935 годзе скончыў Курсы ўдасканалення каманднага складу. З ліпеня па снежань 1939 года знаходзіўся пад следствам у органах НКУС. Быў апраўданы і адноўлены ў РККА, прызначаны старшым выкладчыкам сувязі Грозненскага пяхотнага вучылішча.
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з лютага 1942 года на Паўднёвым,, Закаўказскім, франтах і ў складзе Асобнай Прыморскай Арміі.
Са студзеня па жнівень 1943 года — начальнік штаба (37-я Армія).
Са жніўня па верасень 1943 года — начальнік штаба.
Пасля вайны гвардыі генерал-маёр Калдубаў скончыў курсы камандзіраў злучэнняў пры ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе. У 1956 годзе па стану здароўя звольнены ў адстаўку. Вёў ваенна-патрыятычную працу.
Памёр у 1967 годзе. Пахаваны на арэнбургскіх могілках, на магіле ўсталяваны бюст.
Саларская мова
Сала́рская мова (саманазва: Salırça, سالارچا) — мова агузскай групы цюркскай моўнай сям'і, на якой размаўляе цюркскі народ салары. Носьбіты мовы распаўсюджаныя галоўным чынам у правінцыях Цінхай і Ганьсу КНР, некаторыя носьбіты таксама пражываюць у горадзе Інін Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна краіны.
Колькасць салараў складае прыблізна 105 тыс. чал., з іх на мове размаўляе прыкладна 60 тыс. чал. , пры гэтым каля 10 тыс. чал. можа размаўляць толькі па-саларску.
Гісторыя
Згодна з некаторымі легендамі, сучасныя салары з'явіліся на сваім сучасным месцы жыцця ў XIV ст. у выніку міграцыі з Самарканда. Лінгвістычныя звесткі ўказваюць на прыналежнасць мовы да агузскай групы цюркскай сям'і моў, гэту класіфікацыю здолеў абгрунтаваць лінгвіст Э. Ценішаў.
Сучасная саларская мова зазнай вызначаны ўплыў з боку кітайскай і тыбецкай моў.
Статус
Саларская мова мае афіцыйны статус ва ўсіх саларскіх аўтаномных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінках — Сюньхуа-Саларскім (у акрузе Хайдун правінцыі Цінхай) і Цьзішышань-Бааань-Дунсян-Саларскім (у Лінся-Хуэйскай аўтаномнай акрузе правінцыі Ганьсу) аўтаномных паветах.
Класіфікацыя
Уваходзячы ў склад агузскай групы, у саларскай мове знаходзіцца пэўная дзеля ўплыву з боку кыпчацкіх моў, таксама прысутнічаюць ізаглосы ўсходнецюркскіх моў: пераход працюркскага -d- у -d- як у саянскіх мовах, а не ў -j-, як у астатніх агузскіх мовах, да якіх належыць саларская; супрацьпастаўленне перш за ўсё моцных і слабых у сістэме зычных на ўзор саянскіх, а таксама сарыг-югурскай і фуюйска-кыргызскай моў.
Фаналогія
Фаналогія саларскай мовы вытрымала ўплыў з боку кітайскай і тыбецкай моў. Дадаткова, /k, q/ і /g, ɢ/ сталі асобнымі фанемамі ў запазычаных словах, як і ў іншых цюркскіх мовах.
Галосныя гукі ў саларскай мове маюць тыповы цюркскі характар. Падзяляюцца на галосныя задняга шэрагу ' і адпаведныя ім галосныя пярэдняга шэрагу '.
Пісьмовасць
Апрача кітайскай пісьмовасці, у саларскай мове таксама мае ўжытак і пісьмовасць на арабскай аснове, некаторая частка этнічных салараў выказваюць пажаданні выкарыстоўваць лацінскую графіку. Праз адсутнасць афіцыйнай сістэмы пісьмовасці салары карыстаюцца кітайскай, што тлумачыцца жаданнем падкрэсліць сваю прыналежнасць да кітайскай палітычнай нацыі.
Існуе праект лацінізацыі мовы на аснове кітайскае сістэмы піньінь, які быў ажыццёўлены этнічным саларам Ма Куанлінам для дыялекту менгда.
Т-18
Т-18 (МС-1 — малы суправаджэння) — савецкі лёгкі пяхотны танк. Створаны ў 1925—1927 гадах. Першы танк савецкай распрацоўкі. Серыйна вырабляўся з 1928 па 1931 год. Усяго ў некалькіх варыянтах было выпушчана 959 танкаў гэтага тыпу, не лічачы прататыпа. У канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў Т-18 складаў аснову танкавага парку РСЧА, але даволі хутка быў выцеснены больш дасканалым Т-26. Прымяняўся ў баі ў канфлікце на Кітайска-Усходняй чыгунцы, але ў 1938—1939 гадах састарэлыя Т-18 былі ў асноўным знятыя з узбраення або выкарыстоўваліся як нерухомыя агнявыя пункты. У нязначнай колькасці гэтыя танкі яшчэ заставаліся ў войсках у баяздольным стане да пачатку Вялікай Айчыннай вайны і выкарыстоўваліся на пачатковым яе этапе.
Гісторыя стварэння
Першым вырабленым у СССР стаў Танк М («Чырвонае Сормава», «Рэно-Рускі»), за аснову быў узяты французскі «Рэно» FT-17, некалькі яго асобнікаў былі захоплены Чырвонай арміяй у 1919 годзе.
Трафейны танк «Рэно» FT-17 быў прадастаўлены заводу «Чырвонае Сормава», якому было даручана наладзіць яго серыйную вытворчасць з выпускам першай партыі з 15 адзінак да канца 1920 года. Але машына гэтая больш была падобная да груды металу, як успамінае рабочы і будаўнік танка Іван Ільіч Ваўкоў, на ёй адсутнічаў рухавік, трансмісія і многія іншыя элементы. Канструктарам завода трэба было вырашыць найважнейшую задачу: аднавіць у чарцяжах усе вузлы баявой машыны. Група інжынераў, якую ўзначальваў М. І. Хрулеў і П. І. Салтанаў, узялася за справу, на дапамогу да сормаўцаў прыехалі петраградскія канструктары з Іжорскага завода, а таксама прымалі ўдзел рабочыя завода «АМО».
Пазней стварылі Т-16 і Т-17. Лічбавы індэкс гэтых танкаў узяты з Рэно ФТ-17.