cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Непатапляльнасць
У тэорыі карабля разглядаецца асобна, але па сутнасці з’яўляецца складнікам жывучасці судна. Захаванне непатапляльнасці таму з’яўляецца часткай барацьбы за жывучасць (БЗЖ).
Паняцце непатапляльнасці ўпершыню ўведзена С. В. Макаравым, тэорыя непатапляльнасці створана А. М. Крыловым, дапоўнена і развіта И. Р. Бубновым, і інш. Першы вядомы выпадак прымянення тэорыі непатапляльнасці — выпрамленне браняносца «Арол», пашкоджанага ў Цусімскай бітве.
Сямён Друцкі-Сакалінскі
Сямён Фёдаравіч Друцкі-Сакалінскі (? — пасля 1514) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Намеснік таропецкі (1489), бранскі (1492—1494), уладальнік Саколіна каля Друцка, часткі Драчалукаў у Віцебскім павеце, Крывіна і Несіна, у 1508 годзе разам з сынам выслужыў Бабчу, Камень, Ладасну і інш. у Чарсвяцкай воласці, у 1511 годзе  — Непаротавічы (усе ў Полацкім павеце).
У 1514 годзе трапіў у маскоўскі палон, дзе і памёр.
Сям’я
Меў сыноў: Юрыя (каля 1470 — да 1530), Васіля (каля 1480—1533), Андрэя (каля 1490—1546), ад іх сыноў пайшлі асобныя галіны Друцкіх-Сакалінскіх; Івана (? — да 1524), што валодаў Гарадцом, часткай Крывіна і Несіна (адышлі да яго дачкі Ганны, жонкі князя ), а таксама часткай Грушкі (Ігрушкі) у былым Друцкім княстве, якую падараваў Кіева-Пячэрскаму манастыру.
Гальчэва
Гальчэва (Golczewo, Gülzow — Гюльцаў) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 560 км на паўночны захад ад Варшавы, за 80 км на паўночны ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у склад Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Гальчэва. Займае плошчу 7,42 км². Насельніцтва 2,7 тыс. чалавек.
NGC 4908
NGC 4908 (іншыя абазначэнні — UGC 8129, MCG 5-31-90, ZWG 160-259, DRCG 27-143, PGC 44832) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Любоў Паўлаўна Собалева
Любоў Паўлаўна Собалева (нар., пас. Леніна, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гендэрнай гісторыі Беларусі XIV—XVIII стагоддзяў. Папулярызатар гістарычных ведаў на беларускім радыё і тэлебачанні.
Біяграфія
Нарадзілася 17 кастрычніка 1960 года ў пасёлку Леніна Бабруйскага раёна.
Скончыла ў 1983 годзе гістарычны факультэт МДПІ імя А. А. Куляшова.
З 1991 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі: малодшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стагоддзяў; навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу, аддзела гісторыі Беларусі IX—XVIII стагоддзяў.
Адначасова выкладчык кафедры гісторыі Беларусі Старажытнага часу і Сярэдніх вякоў гістфака БДУ. З 2010 года намеснік старшыні прафсаюзнай арганізацыі работнікаў НАН Беларусі.
У 2004 годзе аўтар і вядучая цыклаў праграм па гісторыі Беларусі («Наша Мінуўшчына», «Эўрыка») на Беларускім радыё. З 1997  года аўтар і вядучая штодзённай праграмы «Хвіліна з гісторыкам» (150 выпускаў штогод) Міждзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Мір».
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: культура Беларусі XVI—XVIII стагоддзяў, гендарная гісторыя, інстытут сям’і Вялікага Княства Літоўскага у XIV—XVII стагоддзях.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь за папулярызацыю гістарычных ведаў у сродках масавай інфармацыі.
Ахотнычэ (Васылькіўскі раён)
Ахотнычэ (Охотниче) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Лоймаа
Лоймаа (Loimaa) — горад і камуна ў правінцыі Спрадвечная Фінляндыя ў ляні Заходняя Фінляндыя. Знаходзіцца за 65 км на паўночны ўсход ад Турку. Агульная плошча Лоймаа — 852 км². Насельніцтва — 16 761 чалавек (на 31 жніўня 2013 года). Шчыльнасць насельніцтва — 19,76 чал./км². Статус горада з 1969 года.
Міклашэвіч
Міклашэвіч — беларускае прозвішча.
Сцяг Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў
Сцяг Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў быў прыняты ў 1992 годзе, пасля аддзялення ў 1985 годзе ад Фалклендскіх астравоў і ўтварэння асобнай тэрыторыі пад кіраваннем Брытаніі. Да гэтага часу выкарыстоўваўся сцяг Фалклендскіх астравоў. Сцяг уяўляе сабой Blue Ensign з гербам Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў.
Саколіна
Назву Сако́ліна маюць:
Павел Друцкі-Сакалінскі
Павел Юр’евіч Друцкі-Сакалінскі (каля 1500 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Юрыя.
Ротмістр ВКЛ, маршалак аршанскі з 1569. Уладальнік часткі Саколіна, Бабчы, Каменя, Бешанковічаў, у 1565 годзе атрымаў на ленным праве маёнткі Лугінавічы і Рубеж у Полацкім павеце.
Заснавальнік галіны ленных уладальнікаў Лугінавічаў.
Ачэрэтуватэ (Васылькіўскі раён)
Ачэрэтуватэ (Очеретувате) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Віктарыне (Ігналінскі раён)
Віктары́не (Viktarinė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 11 км ад Цэйкінея.
Флірт
Флірт (ад flirt ) — манера паводзінаў, якая прываблівае ўвагу. Часам служыць прэлюдыяй да сексу, часам ператвараецца проста ў любоўную гульню. Выяўляецца ў абмене знакамі ўвагі, часта мае эратычны, сексуальны падтэкст.
Шакарва
Шакарва́ (Šakarva) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана ў Аўкштайцкім нацыянальным парку.
Матэа Марыя Дзупі
Матэа Марыя Дзупі (Matteo Maria Zuppi; нар., Рым, Італія) — кардынал, кіраўнік італьянскага епіскапату.
Жыццё і дзейнасць
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1955 года ў Рыме, будучы пятым з шасці дзяцей у сям’і.
У 1973 годзе, падчас навучання ў ліцыі Вірджыліё, ён пазнаёміўся з Андрэа Рыкардзі, заснавальнікам супольнасці святога Эгідыя (Sant’Egidio), і далучыўся да яе дзейнасці, скіраванай на дапамогу найбольш занядбаным.
Ва ўзросце дваццаці двух гадоў, пасля абароны дыпломнай працы па гісторыі хрысціянства ва ўніверсітэце Ла-Сапіенца, паступіў у семінарыю дыяцэзіі Палестрыны і праходзіў фармацыю да святарства ў Папскім Латэранскім ўніверсітэце, дзе атрымаў ступень бакалаўра тэалогіі.
Святарскае пасвячэнне прыняў 9 мая 1981 года, пасля чаго быў прызначаны вікарыем у рымскай базыліцы Санта-Марыя-ін-Трастэверэ. У 2000 годзе стаў пробашчам і заставаўся на гэтай пасадзе дзесяць гадоў. З 1983 па 2012 год ён быў таксама рэкатарам касцёла Санта-Крочэ ала Лунгара, а з 1995 па 2012 год членам святарскай рады Рымскай архідыяцэзіі. З 2005 па 2010 год быў прэфектам трэцяй прэфектуры Рыма; з 2000 па 2012 год — галоўным касцёльным асістэнтам супольнасці святога Эгідыя, ад імя якой быў пасярэднікам у Мазамбіку ў працэсе, што прывёў да міру пасля больш як сямнаццаці гадоў крывавай грамадзянскай вайны.
У 2010 годзе стаў пробашчам парафіі святых Сымона і Юды Тадэвуша ў Торэ-Анджэла, што на ўсходняй ускраіне Рыма, а ў 2011 годзе быў прэфектам сямнаццатай прэфектуры Рыма. Неўзабаве пасля гэтага, 31 студзеня 2012 года, Бенедыкт XVI прызначыў яго тытулярным біскупам Вільяновы і дапаможным біскупам Рымскай архідыяцэзіі (для Цэнтральнага сектара).
27 кастрычніка 2015 года Папа Францішак прызначыў яго Мітрапалітам Балонскім, а 5 кастрычніка 2019 года менаваў кардыналам. Матэа Дзупі з’яўляецца супрацоўнікам Дыкастэрыя па служэнні інтэгральнаму развіццю чалавека і Адміністрацыі маёмасці Апостальскага Пасаду.
24 мая 2022 года Папа Францішак менаваў кардынала Старшынёй Канферэнцыі Біскупаў Італіі.
Бабакавэ (Васылькіўскі раён)
Бабакавэ (Бабакове) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Дзяржаўныя сімвалы
Дзяржаўныя сімвалы — сімвалы, устаноўленыя канстытуцыяй ці спецыяльным законам; адметныя знакі пэўнай дзяржавы.
Да дзяржаўных сімвалаў у розных краінах адносяцца герб, сцяг, гімн, грашовая адзінка.
Маяскія мовы
Мая́скія мовы, ці мая́нскія мовы (таксама мовы мая) — вялікая сям’я індзейскіх моў Месаамерыкі, распаўсюджаная ў паўднёвай Мексіцы, Гватэмале і Белізе. Агульная колькасць гаворачых звыш 5 млн чалавек. Агульны продак — прамаяская мова.
Найбуйнешыя па колькасці носьбітаў мовы:
Некалькі маяских моў ужо вымерла (адзначаны ніжэй знакам ).
Класіфікацыя
Уключае 28 жывых моў і 3 мёртвыя.
Ямпіль (Хмяльніцкая вобласць)
Ямпіль ці Ямпаль (Ямпіль) — пасёлак гарадскога тыпу ў Білагірскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны на рацэ Гарынь. Магдэбургскае права з 1569 г.
Гісторыя
30 студзеня 1535 г. Грыцько і Раман Сянюты прадалі Ціхамельскае гарадзішча за 150 коп літоўскіх грошаў біскупу віленскаму Яну, які і назваў яго Янушполем. Гэтая назва пасля змянілася на Янпіль, а пазней - на Ямпіль.
Група Шанько
Іван Шанько — былы савецкі маёр (паводле некаторых крыніцаў лейтэнант), палкоўнік (паводле некаторых крыніцаў падпалкоўнік) і камандзір Беларускай Народнай Партызанкі, забіты падчас перамоваў з палкоўнікам-дыверсантам Ліньковым у 1943 годзе.
Гісторыя
У 1943 Рыгор Лінькоў, пры дапамозе Язэпа Урбановіча, які не падазраваў пра намеры НКУСаўца, з’явіўся са сваімі дэсантнікамі ў раён размяшчэння штаба палкоўніка Івана Шанька і запрасіў яго на перамовы аб пастаўках савецкае зброі. Шанько на гэтую прапанову пагадзіўся.
Верыў Шанько Лінькову і з-за пасярэдніцтва ў перамовах Урбановіча, якога ведалі як былога вучня Віленскай беларускай гімназіі і беларускага патрыёта, хоць і камуніста.
Сустрэча павінная была адбыцца ў Ружанскай пушчы, у лесе, і з кожнага боку, акрамя камандзіра, павінен быў быць яшчэ адзін чалавек. Іван Шанько з’явіўся на ўмоўленае месца ў суправодзе толькі аднаго ад’ютанта — Мікалая Скрундзя. Лінькоў прыбыў з двума дэсантнікамі, што было парушэннем папярэдняй умовы. Ён запрапанаваў Шаньку пагаварыць сам на сам, адыйшоўшы ад сваіх людзей на некалькі дзясяткаў метраў.
Паводле Якуба Харэўскага, які грунтуецца на словах Скрундзя, Лінькоў бесцырымонна зажадаў, каб Шанько падпарадкаваўся яму, як былы савецкі маёр і падпарадкаваў яму атрады. За гэтае прапанаваў яму пасаду свайго памочніка ў кіраўніцтве партызанскім рухам Палесся, вызначаючы сябе як кіраўніка гэтага руху. Калі Шанько адказаў яму, што ні ён асабіста, ні Беларускі партызанскі рух яму, як высланьніку СССР не падпарадкуецца, Лінькоў выхапіў наган і стрэліў у грудзі палкоўніка Шанька.
Белевічы
Назву Белевічы маюць:
Сцяг Старых Дарог
Сцяг Узды — сцяг горада Старыя Дарогі і Старадарожскага раёна.
Апісанне
Сцяг г. Старыя Дарогі і Старадарожскага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча залацістага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры асабовага боку якога — выява герба г. Старыя Дарогі.
Бандарэвэ (Васылькіўскі раён)
Бандарэвэ (Бондареве) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Броўкы
Броўкы (Бровки) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Камсамольскае (Карагандзінская вобласць)
Камсамольскае — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нікалаеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 355659200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 227 чалавек (118 мужчын і 109 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 177 чалавек (94 мужчыны і 83 жанчыны).
Белы Бераг
Назву Бе́лы Бе́раг маюць:
Сматрыцкі
Сматрыцкі — прозвішча.
Орывесі
Орывесі (Orivesi) — горад у правінцыі Пірканмаа ў Фінляндыі. Насельніцтва — 9 616 чалавек (2010). Горад з адміністрацыйна-падначаленымі пасёлкамі займае плошчу 960,08 км², з іх водная паверхня складае 160,53 км². Шчыльнасць насельніцтва — 12,03 чал./км².
Кэсы
Кэсы (або )  — кітайскае рукадзельнае мастацтва вырабу шматколерных тканых карцін, якія выконваліся на маленькіх ручных станках з шоўку-сырца ў аснове і рознакаляровых шаўковых нітак ва ўтку. Шаўковая пража ўручную пракладвалася мініяцюрнымі бамбукавымі і шчыльна прыганялася драўлянай шчоткай. Уток, у адпаведнасці з малюнкам, ствараў на межах каляровых участкаў невялікія прасветы, што дало назву тканіны. Выраб адной карціны патрабаваў многіх месяцаў працы. За ўвесь свой век майстар мог стварыць не больш за два дзесяткі вялікіх твораў.
Тэхніка кэсы галоўным чынам распаўсюджаная ў раёне Сучжоў, дзе яшчэ ў эпоху дынастыі Хань выкарыстоўвалася для ткання ваўняных вырабаў. На шоўк майстры перайшлі пачынаючы з эпохі дынастыі Тан. У эпоху дынастый Сун і Юань тэхніка кэсы ўжывалася для вырабу адзення і партрэтаў валадарных асоб, каліграфічных работ і твораў жывапісу. Вяршыні тэхніка кэсы дасягнула ў эпоху дынастыі Паўднёвая Сун, характарызуючыся выявамі прыроды і людзей. У эпоху дынастыі Мін і дынастыі Цын майстры былі на вышыні, але ўжываць іх творы маглі толькі блізкія імператару асобы. У 2006 годзе тэхніка кэсы Сучжоу была ўнесена ў спіс.
Цыпрыян Кізіта Луанга
Цыпрыян Кізіта Луанга (Cyprian Kizito Lwanga;  —, г. Кампала, Уганда) — каталіцкі арцыбіскуп.
Жыццё і дзейнасць
Нарадзіўся ў Кабакадэ ў рэгіёне Буганда што ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. У 1964 годзе паступіў у семінарыю ў Нэнге, вучыўся таксама ў Нацыянальнай семінарыі ў Кампале. 8 красавіка 1978 года прыняў святарскае пасвячэнне, пасля чаго нёс душпастырскае служэнне ў архідыяцэзіі Кампалы і працягваў навучанне. У 1979 годзе вывучаў адміністрацыю і лінгвістыку ва Універсітэце Клермон-Ферана ў Францыі, а пазней вучыўся ў Папскім універсітэце Святога Крыжа ў Рыме, дзе ў 1994 годзе атрымаў ступень доктара кананічнага права.
30 лістапада 1996 года прызначыў яго першым біскупам новастворанай дыяцэзіі Касаны-Лувэра. Біскупскае пасвячэнне атрымаў 1 сакавіка 1997 года з рук кардынала Эмануэля Вамалы, стаўшы ў 2006 годзе яго наступнікам на пасадзе арцыбіскупа Кампалы.
2 лютага 2020 года арцыбіскуп Луанга выдаў дэкрэт, якім абавязаў вернікаў сваёй архідыяцэзіі прымаць святую Камунію ў вусны, а не на руку.
Загінуў пры невысветленых абставінах.
NGC 4911
NGC 4911 (іншыя абазначэнні — UGC 8128, MCG 5-31-93, ZWG 160.260, DRCG 27-82, IRAS12584+2803, PGC 44840) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі. Уваходзіць у склад скопішча галактык, званым скопішчам Валасоў Веранікі. Большасць галактык у гэтым скопішчы - эліптычныя, толькі некалькі з іх маюць спіральную структуру, да іх ставіцца і NGC 4911.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Tilia begoniifolia
Tilia begoniifolia — від раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Лістападнае дрэва вышынёй да 35 метраў. Цвіце ў чэрвені і ліпені, плоданасіць у жніўні-верасні.
Арэал
Натуральнымі абласцямі распаўсюджвання з'яўляюцца Расія, Грузія, Арменія, Турцыя і Іран.
Лох’я
Лох’я (Lohja) — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі, у правінцыі Усіма, у рэгіёне Паўднёвая Фінляндыя. 39 360 жыхароў (2010). Царква Св. Лаўрэнція.
Вярцімы
Вярці́мы (, Вертимы) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Мантана (фільм, 1950)
Мантана (Montana) — амерыканскі вестэрн 1950 года рэжысёра з  у галоўнай ролі. Прэм’ера адбылася 10 студзеня 1950 года.
Сінопсіс
Аўстралійскі пастух Морган Лэйн (Эрал Флін) ў 1871 годзе прыязджае ў Монтану, каб разводзіць авечак. Ён адразу трапляе ў зямельны канфлікт паміж уладальнікамі авечак і гаспадарамі ранча. Тут ён сустракае Марыю Сінглэнтан (Алексіс Сміт), ўладальніцу ранча і паміж імі ўспыхвае каханне.
Касавыя зборы
Па дадзеных сайта «Variety», ў 1950 годзе фільм сабраў у ЗША 2,1 мільёна долараў. У Вялікабрытаніі фільм зарабіў 131 969 фунтаў стэрлінгаў, а ў Францыі перагледзела фільм 1 899 891 чалавек.
Па дадзеных «Warner Bros», фільм зарабіў у ЗША 2 203 000 долараў, а за мяжой — 1 444 000 даляраў, такім чынам усяго зарабіўшы 3 647 000 долараў. Паколькі яго кошт склаў 1 589 000 долараў, цалкам верагодна, што фільм атрымаў прыбытак.
Васіль Камароўскі
Васіль (Базыль) Камароўскі (псеўд. Антось Вярбіна; 20 верасня 1914, Наваградчына — 28 верасня 1953, Таронта) — грамадскі дзеяч, пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся на Стаўбцоўшчыне. Удзельнік Польскай абарончай вайны 1939. Пасля вызвалення ў сакавіку 1941 з лагеру ваеннапалонных сакратар Беларускага камітэту самапомачы ў Берліне, з верасня 1941 — супрацоўнік Ф. Акінчыца ў Вустраўскай школе прапагандыстаў (пад Берлінам). Застаўся ў эміграцыі. Працаваў у газеце «Раніца», у 1945 годзе разам з Сяргеем Хмарам, Андрэем Чэмерам і інш. заклаў Літаратурную сустань «Баявая Ўскалось». У 1949 годзе выехаў у Канаду, жыў у Таронта. Уваходзіў у грамадскія згуртаванні беларусаў Канады, член замежнага сектару Беларускай народнай грамады. Загінуў у аўтакатастрофе ў Таронта.
Вэлыкаалэксандрыўка (Васылькіўскі раён)
Вэлыкаалэксандрыўка (Великоолександрівка) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Антыёх IX Кізікскі
Антыёх IX Кізікскі (Кізікен) (Άντίοχος Κυζικηνός; пам. 95 да н.э.) — кіраўнік часткі тэрыторыі дзяржавы Селеўкідаў (з 114 да н.э.). Сын Антыёха VII Сідэта і Клеапатры Тэі.
Біяграфія
Пасля смерці бацькі ў Парфіі і вяртання дзядзькі Дэметрыя II Нікатара да ўлады ў 129 годзе да н.э. маці Антыёха адправіла сына ў горад Кізік (знаходзіўся на беразе Мармуровага мора). Ад гэтага ён атрымаў сваю мянушку «Кізікскі».
Антыёх вярнуўся ў 116 годзе да н.э. у Сірыю і прад’явіў правы на прастол. Краінай тады кіраваў яго стрыечны (зводны ) брат Антыёх VIII Грып. Пачалася міжусобная вайна, у якой у 112 годзе да н.э. загінула жонка Антыёха Клеапатра, забітая па загадзе жонкі Антыёха VIII Трыфены. Праз год Антыёх разбіў брата, захапіў у палон і забіў Трыфену. Урэшце, краіна была падзелена паміж братамі. Антыёху дасталіся Келесірыя і Фінікія.
У 96 годзе да н.э. Антыёх VIII быў забіты сваім саветнікам Гераклеонам, а ў наступным годзе сын Антыёха VIII Селеўк VI Эпіфан захапіў Антыёха Кізікскага і загадаў пакараць яго смерцю (па іншых крыніцах, Антыёх скончыў з сабой, каб пазбегнуць палону ). Яго сын Антыёх X Эўсебес працягнуў барацьбу з сынамі Антыёха VIII.
Касцянец
Касцянец (Asplénium) — род папараці сямейства касцянцовыя.
Батанічнае апісанне
Травяністыя наземныя, наскальныя або эпіфітныя невысокія расліны з пёрыстымі або вільчатымі лісцінкамі і кароткімі вертыкальнымі або паўзучымі карэнішчамі, у тропіках — часта буйныя, з пёрыстымі ці суцэльнымі лісцінамі даўжынёй да 2 м і тоўстымі карэнішчамі з масай зблытаных каранёў.
Сорусы лінейныя, уздоўж бакавых жылак ніжняй паверхні ліста, зачыненыя лінейным індузіем.
Цімафей Друцкі-Сакалінскі
Цімафей Юр’евіч Друцкі-Сакалінскі (каля 1510 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Юрыя.
Маршалак аршанскі з 1575 года.
Сям’я
Быў жанаты з Аўдоццяй Баратынскай, уладальніцай часткі Пірошыц у Лукомскім княстве і Мейшаголы ў Віленскім павеце. У 1563 годзе абвінавачаны родзічамі швагра Івана Баратынскага ў яго забойстве. Валодаў часткай Бешанковічаў, Крывіна і інш. Яго сын Яраслаў памёр раней за бацьку.
Эротыка
Эро́тыка (ад Erotika — любоўны пачатак ) — мастацтва перадачы сексуальных эмоцый. Найбольш часта эротыка выяўляецца з дапамогай выяўленчага мастацтва, літаратуры і песень. Паводзіны асоб, намаляваных у эратычным творы, могуць быць звязаны як з шчырым, амаль чароўным пачуццём кахання, так і са звычайнай сексуальнай пажадлівасцю. У адрозненне ад парнаграфіі, эротыка не акцэнтуе графічныя дэталі палавых органаў і палавога акту. У эротыцы часта прысутнічае элемент недамоўленасці, няскончанасці сюжэта — канчатак адлюстроўванай любоўнай прэлюдыі, яе дэталізацыя аддаецца на водкуп уяўленню гледача, чытача або слухача. Тым не менш эротыка часам узбуджае ўяўленне больш, чым парнаграфія. Эратычныя творы могуць падвяргацца цэнзуры.
Андрэй (Крыт)
Андрэй, свецк. Аляксандр КРЫТ (, в. Мархачоўшчына, цяпер Стаўбцоўскі раён Мінскай вобл. — ) — рэлігійны і грамадскі дзеяч беларускага замежжа, праваслаўны святар, іерарх Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ).
Біяграфія
Нарадзіўся на Стаўбцоўшчыне ў сям'і праваслаўных беларусаў. У 1924 скончыў Нясвіскую гімназію, у 1927 г. — настаўніцкія курсы ў Радашкавічах. Браў удзел у нацыянальным руху: быў членам БСРГ. Удзельнік Польскай абарончай вайны (1939), трапіў у палон, быў вызвалены і ўключыўся ў грамадскае жыццё беларусаў у Нямеччыне. Удзельнічаў грамадска-палітычных і культурных арганізацыях. З вясны 1941 член управы Беларускага камітэта самапомачы ў Берліне, з верасня 1941 — супрацоўнік Ф. Акінчыца ў Вустраўскай школе прапагандыстаў (пад Берлінам). Застаўся ў эміграцыі. З пачатку 1950-х гадоў жыў у Вялікабрытаніі. Рукапаложаны ў сан святара 25.6.1950. Член Згуртавання беларусаў Вялікай Брытаніі. З сярэдзіны 1950-х гадоў браў удзел у арганізацыі беларускага царкоўна-рэлігійнага жыцця ў эміграцыі. Адзін з ініцыятараў і заснавальнікаў парафіі БАПЦ у г. Брэдфард. Працаваў адміністратарам Беларускага грамадска-царкоўнага дома. Адпраўляў багаслужэнні для беларускіх вернікаў у Бірмінгеме, Кембрыджы, Лондане. У Манчэстэры адначасова са святарскай службай выкладаў Закон Божы для беларускіх дзяцей у суботняй школе. Старшыня вікарыяльнай управы БАПЦ у Вялікабрытаніі. З лютага 1961 — у ЗША. Рукапаложаны ў сан епіскапа 15.2.1968. У 1970 абраны кіраўніком епархіі БАПЦ у Паўночнай Амерыцы, з 1971 — першы іерарх БАПЦ у эміграцыі. Адміністраваў і выконваў святарскія абавязкі ў прыходзе Жыровіцкай Божай Маці ў Кліўлендзе (штат Агая). Удзельнік 2-га сабора БАПЦ (Гайленд-Парк, штат Нью-Джэрсі, 27-29.5.1972). На саборы абраны старшынёй прэзідыума. Пахаваны на беларускіх могілках у Гайленд-Парку (штат Нью-Ёрк).
Віктарышке
Віктары́шке (Viktoriškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Самалёт вертыкальнага ўзлёту і пасадкі
Самалёт вертыкальнага ўзлёту і пасадкі (СВУП; VTOL, Vertical Take-Off and Landing) — самалёт, здольны ўзлятаць і садзіцца пры нулявой гарызантальнай хуткасці, выкарыстоўваючы цягу рухавіка, накіраваную вертыкальна.
FAA вызначае СВУП як «лятальны апарат цяжэйшы за паветра, здольны да вертыкальнага ўзлёту і пасадкі, палёту на малых хуткасцях, які на названых рэжымах выкарыстоўвае прылады для стварэння пад’ёмнай сілы, прыводныя рухавіком або непасрэдна цягу рухавіка: а ў рэжыме гарызантальнага палёту для стварэння пад’ёмнай сілы выкарыстоўвае нерухомае крыло або крылы». Існуюць, аднак, розныя падыходы да класіфікацыі СВУП і аднясення розных лятальных апаратаў да гэтай групы.
Умоўна (зыходзячы з прынцыпу стварэння пад’ёмнай сілы на вертыкальных рэжымах) існуючыя СВУП можна падзяліць на апараты, якія выкарыстоўваюць энергію газавага струменя рэактыўнага рухавіка — рэактыўныя (напрыклад McDonnell Douglas AV-8 Harrier II, Як-38) — і іншыя схемы СВУП, якія ствараюць вертыкальную цягу з дапамогай паветраных вінтоў рознай канструкцыі і схемы іх размяшчэння — вінтавыя СВУП, канвертаплан (напрыклад Bell V-22 Osprey).
Знішчальнік-бамбардзіроўшчык 5-га пакалення F-35B забяспечаны асобным рухавіком для вертыкальнага ўзлёту і пасадкі.
NGC 4911A
NGC 4911A (іншыя абазначэнні — DRCG 27-62, PGC 83751) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Мачалілья
Мачалі́лья (Machalilla) — старажытная археалагічная культура на захадзе Эквадора, што існавала ў другой палове 2 тысячагоддзя да н. э. — пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. Ахоплівала тэрыторыі правінцыі Санта-Элена і поўдню правінцыі Манабі.
Даследаванне
Культура Мачалілья была асобна вылучана эквадорскімі археолагамі Эмілія Эстрада і Хулія Вітэры Гамбаа ў 1958 г. Яны палічылі яе працягам болей старажытнай культуры Вальдывія. У 1962 г. амерыканскія археолагі Бэцці Мэгерс і Кліфард Эванс даследавалі кераміку і звычай дэфармацыі чэрапаў і прыйшлі да высновы, што носьбіты Мачалілья мелі сувязі з папярэднімі культурамі захаду Мексікі. У 1970-х гг. амерыканскі археолаг Дональд Латрап развіваў думку пра ўплыў Мачалілья на чавіноідныя культуры ў рэчышчы Мараньёну.
Асаблівасці
Носьбіты культуры Мачалілья займаліся земляробствам, вырошчвалі кукурузу, амарантавыя, лубін, магчыма маніёк і бульбу. У іх ежы прысутнічала садавіна, асабліва авакада, ананасы і папая, але існуе верагоднасць, што гэтыя расліны назапашвалі ў выніку збіральніцтва. Пра традыцыі палявання кажуць знаходкі костак аленяў. Значную ролю ў забеспячэнні адыгрывалі рыбалоўства і збор малюскаў.
Керамічны посуд вылучаецца з-за наяўнасці стрэмя ці ручніц, хамутоў з падвойным вадазлівам. Керамічныя скульптуры сустракаюцца рэдка. Антрапаморфныя постаці плоскія і шырокія, з мноствам вушэй, пляскатай галавой і маленькімі вачыма. Некаторыя ўпрыгожваліся чырвонай фарбай, іншыя наогул не ўпрыгожваліся. Адметны полыя статуэткі, якія на самой справе з'яўляліся бутэлькамі.
Носьбіты Мачалілья ведалі ткацтва, выраблялі фарбаваныя тканіны з раслінных валокнаў і воўны. З іх шылі накідкі, якія падпяразвалі рамянём, каляровыя цюрбаны, падобныя на кароны, паясы. Шматлікія ўпрыгожванні выраблялі на аснове нітак, насення. Але болей важным было тое, што носьбіты Мачалілья здабывалі металы накшталт золата, срэбра і медзі, выраблялі з іх завушніцы, бранзалеты, пярсцёнкі і інш.
Відавочна, першапачатковае грамадства Мачалілья было эгалітарным. Але паступова фарміраваўся інстытут правадыроў і старэйшын, якія кіравалі некалькімі паселішчамі, гуртавалі жыхароў адной мясцовасці для выканання супольных рытуалаў. Каля паселішчаў месціліся цырыманіяльныя могілкі. Разам з гэтым існаваў звычай хаваць нябожчыкаў у ніжэйшай часткі хацін, што будаваліся з бамбуку і саману на па́лях. Целы нябожчыкаў маглі некалькі разоў перазахоўвацца перад набыццём сталай магільні. Некаторыя даследчыкі ўпэўнены, што носьбіты Мачалілья практыкавалі пасмяротны канібалізм. Прадстаўнікі культуры вядомы звычаем дэфармацыі чэрапаў. З маленства чэрапы змянялі так, каб візуальна яны выглядалі павялічанымі.
Пастаянная запамінальная прылада
Пастаянная запамінальная прылада (ПЗП) — энэрганезалежная памяць, выкарыстоўваецца для захоўвання масіву незмяняльных даных.
Выкарыстанне
У пастаянную памяць часта запісваюць мікрапраграму кіравання тэхнічнай прыладай: тэлевізарам, сотавым тэлефонам, разнастайнымі мікракантролерамі, ці камп'ютарам (BIOS ці OpenBoot на машынах SPARC).
Паркана
Паркана (Parkano) — горад у правінцыі Пірканмаа ў Фінляндыі. Насельніцтва — 6 990 чалавек (2010). Плошча 909,76 км², 57,5 км² з якіх займае водная паверхня. Шчыльнасць насельніцтва — 8,20 чал./км².
Пастаянная запамінальная прылада
Выкарыстанне
BootROM — прашыўка, такая, што калі яе запісаць у прыдатную мікрасхему ПЗП, усталяваную ў сеткавай картцы, то робіцца магчымай загрузка аперацыйнай сістэмы на камп'ютар з аддаленага вузла лакальнай сеткі. Для ўбудаваных у ЭВМ сеткавых плат BootROM можна актываваць праз BIOS.
ПЗП у IBM PC-сумяшчальных ЭВМ месціцца ў адраснай прасторы ад F600:0000 па FD00:0FFF
Гістарычныя тыпы ПЗП
Пастаянныя запамінальныя прылады сталі знаходзіць ужыванне ў тэхніцы задаўга да з'яўлення ЭВМ і электронных прыбораў. У прыватнасці, адным з першых тыпаў ПЗП быў кулачковы валік, які ўжываўся ў шарманках, музычных скарбонках, гадзінніках з боем.
З развіццём электроннай тэхнікі і ЭВМ узнікла неабходнасць у хуткадзейных ПЗП. У эпоху вакуумнай электронікі знаходзілі ўжыванне ПЗП на аснове патэнцыяласкопаў, монаскопаў, прамянёвых лямп. У ЭВМ на базе транзістараў у якасці ПЗП невялікай ёмкасці шырока ўжываліся штэпсельныя матрыцы. Пры неабходнасці захоўвання вялікіх аб'ёмаў даных (для ЭВМ першых пакаленняў — некалькі дзясяткаў кілабайтаў) выкарыстоўваліся ПЗП на базе ферытавых кольцаў (не варта блытаць іх з падобнымі тыпамі АЗП). Менавіта ад гэтых тыпаў ПЗП бярэ свой пачатак тэрмін «прашыўка» — лагічны стан ячэйкі задаваўся напрамкам навіўкі проваду, які ахопліваў кольца. З-за таго, што тонкі провад патрабавалася працягваць праз ланцуг ферытавых кольцаў, для выканання гэтай аперацыі ўжываліся металічныя іголкі, аналагічныя швейным. Нават сама аперацыя напаўнення ПЗП інфармацыяй нагадвала працэс шыцця.
Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага
Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага — мастацкая галерэя ў Мінску, прысвечаная творчасці Народнага мастака Беларусі Міхаіла Савіцкага. Размяшчаецца на пл. Свабоды, 15, у былой гарадской сядзібе Пшаздзецкіх.
Гісторыя
Урачыстае адкрыццё Мастацкай галерэі Міхаіла Савіцкага адбылося 8 мая 2012 года, у ёй бралі ўдзел старшыня Мінгарвыканкама Мікалай Ладуцька і міністр культуры Павел Латушка.
Экспазіцыя
Галерэя размешчаны ў 9 залах другога паверха і на трэцім паверсе прыбудовы. Экспазіцыя сфарміравана з работ, набытых у мастака або падораных ім, перададзеных на часовае захоўванне сям'ёй мастака, а таксама беларускімі музеямі. У галерэі дэманструюцца адноўленыя інтэр'еры майстэрні і рабочага кабінета Міхаіла Савіцкага, матэрыялы, звязаныя з яго біяграфіяй, - асабістыя рэчы, узнагароды, дакументы, фатаграфіі, лісты, кнігі з аўтографамі і г.д. Усяго ў галерэі выстаўлена 98 работ мастака.
Chazaria incarnata
Chazaria incarnata — від молей сямейства.
Арэал
Сустракаецца на Канарскіх астравах і на Пірэнэйскім паўвостраве, на ўсход ад Італіі, Сербіі, Румыніі, Балгарыі, Паўночнай Македоніі і Грэцыі. Далей на ўсход від сустракаецца на поўдні і ўсходзе Расіі на поўначы і ў Турцыі, у рэгіёне Мёртвага мора ў Ізраілі і Іране на поўдні.
Ігар Аляксандравіч Міклашэвіч
Ігар Аляксандравіч Міклашэвіч (, Мінск — ) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), дацэнт (2009), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыялізацыя «Тэарэтычная фізіка», 1985), Беларуская дзяржаўная політэхнічная акадэмія (аспірантура, 1994), Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт (дактарантура, 2003). Працаваў у Беларускам рэспубліканскам НВА парашковай металургіі (1985—1990, навуковы работнік), ТАА «Namika» (Мінск; 1994—1998, дырэктар), Інстытуце матэматыкі і кібернетыкі (Мінск; 1999—2002, загадчык лабараторыі этнічных і сацыяльных даследаванняў), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1990—1995 і з 2002, прафесар кафедры «Тэарэтычная механіка», у 2003—2013 — загадчык НДЛ дынамікі сістэм і механікі матэрыялаў), па сумяшчальнасці Камандна-інжынерным інстытуце МНС Рэспублікі Беларусь (2005—2011) і Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2006).
Навуковыя інтарэсы: механіка дэфармуемага цела (нелінейныя з’явы; сінергетычныя эфекты і ўтварэнне структуры); тэорыя разбурэння (распаўсюджванне трэшчын); нелінейная дынаміка і матэматычная тэорыя сацыяльных працэсаў; этнадынаміка. Пазапрафесійная дзейнасць: літаратурная творчасць; пешы турызм.
Глафкас Клірыдыс
Глафкас Клірыдыс (Γλαύκος Ιωάννου Κληρίδης; 24 красавіка 1919, Нікасія, Кіпр — 15 лістапада 2013, там жа) — кіпрскі палітык, прэзідэнт Кіпра з 23 ліпеня па 7 снежня 1974 года (часовы) і з 28 лютага 1993 па 28 лютага 2003 года.
Вэрбіўскэ
Вэрбіўскэ (Вербівське) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Вішаград
Вішаград (Višegrad, Вишеград) — горад ва ўсходняй частцы Рэспублікі Сербскай, Боснія і Герцагавіна. Цэнтр аднайменнай абшчыны. Горад стаіць на Дрыне, на шляху з Гораждэ і Усціпрачы ў сербскі горад Ужыцы. Непадалёк ад горада знаходзіцца гара Варда.
Пасля вайны паводле Дэйтанскіх пагадненняў Вішаград увайшоў у склад Рэспублікі Сербскай. Цяпер гэта месца прыцягвае шмат турыстаў. У горадзе базуецца футбольны клуб «Дрына Вішаград».
Геаграфія
Вішаград знаходзіцца на рацэ Дрыне, часткі геаграфічнай вобласці Падрынне. Таксама з'яўляецца часткай гістарычнай вобласці Стары Влах; ваколіцы горада гістарычна называліся «Вішаградскi Стары Влах», этнаграфічнага рэгіёна, у якім насельніцтва было бліжэй да Ужыцаў (на сербскім баку ракі Дрына), чым да навакольных паселішчаў.
Сярэднявечча
У Сярэднявеччы, уся вобласць, дзе цяпер знаходзіцца Вішаград, стала часткай  Сербскага царства, у часы  Стэфана Немані. У сярэдзіне XIV стагоддзя ён быў пад уладай сербскага жупана  Ніколы Алтамонавіча. Тады гэтыя землі былі занятыя баснійскім каралём Твртко I і ўвайшлі ў баснійская каралеўства. У часы кіравання сербскага імператара Стэфана Душана (1331—1355) гэтую вобласць займаў жупан Прыбіл. Прыбіл нібыта заснаваў манастыр Добрун паміж 1340 і 1343 гадамі. Сыны Прыбіла працягвалі развіваць манастырскі комплекс, распісалі знешні прытвор і скарбніцу ў 1383 годзе. Згодна з турэцкімі крыніцамі, у 1454 годзе горад быў заваяваны Асманскай імперыяй на чале з Асман-пашой. Вішаград заставаўся пад уладай Асманскай імперыі да Берлінскага кангрэса 1878 года, калі Аўстра-Венгрыя атрымала пад свой кантроль Боснію і Герцагавіну.
Асманскі перыяд
Мост Мехмеда-пашы Сакаловіча пабудаваны ў 1571—1577 гадах па загадзе вялікага візіра Асманскай імперыі Мехмеда-пашы Сакаловіча (баснійскага  серба паводле паходжання) у пачатку шляху, які злучаў Боснію са Стамбулам (вядомага як Цараградская джада або Шлях да імператарскага горада). Аўтар праекта — выдатны асманскі архітэктар Сінан.
У 1875 годзе, сербы з раёна паміж Вішаградам і Нові-Пазарам паўсталі і стварылі апалчэнне, якое ў 1876 годзе ваявала на Ібары.
Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч
Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч (, в. Вадзяціна Ляхавіцкага раёна  —, Мінск ) — беларускі , празаік, нарысіст. Заслужаны работнік культуры Беларусі (1992). Лаўрэат літаратурнай прэміі імя І. Мележа (1992).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1953). У 1953—1967 гадах працаваў у выдавецтвах «Народная асвета» і «Беларусь», у 1965 годзе на Беларускім радыё, у 1967—1972 гадах літсупрацоўнікам часопісу «Полымя», у 1973—1977, 1978—1988 — загадчыкам аддзела прозы часопіса «Маладосць», у 1977 — рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1962).
Пахаваны на Заходніх могілках у Мінску.
Творчасць
Дэбютаваў аповесцю «Трэці лішні» (1958) у часопісе «Маладосць». Аўтар кніг «Заклінаю ад кулі» (1960), «Між двух агнёў» (1963), «Абуджэнне» (1968), «Порахам пахла зямля» (аповесць-хроніка) (1975), «Выбранае» (1977), «У лабірынце вуліц» (1979), нарыса «Каб радзіла зямля» (1972), аповесцей «Кожны чацвёрты» (1983), «Першым заўсёды цяжка» (разам з У. Сазановічам, 1986), рамана «Камень з гары» (1990). У 1988 годзе выйшлі Выбраныя творы.
У перыядычным друку апублікаваны раман «Не праспі сваю долю» (1993), аповесці і апавяданні «Лішняе дзіця, або Амплітуда жаданняў» («Маладосць», 1998), «Крайняя авечка» («Полымя», 2004), «Доля — пустацвет» («Маладосць», 2004), «Месяц у Раі, або Аддай сэрца людзям», («Полымя», №10, 2006), «На мяжы цярпення» («Полымя», 2007), «Дзённікавыя нататкі» («Маладосць», 2007). Творы У. М. Дамашэвіча паракладзены на некалькі моў.
Займаўся рэдактурай і перакладам з рускай, польскай, азербайджанскай, армянскай і іншых моў. Сярод яго перакладаў раман Е. Путраманта «Верасень», перакладзены з польскай разам з Я. Міско.
Сям’я
Жонка — па першым мужы, праўнуку расійскага навукоўца Д. І. Мендзялеева — Мендзялеева. Яе ўнучка, Крысціна Мендзялеева — «Рок-Князёўна’97», былая вакалістка беларускага рок-гурту «Hasta La Fillsta»; цяпер жыве ў Бельгіі, працуе ў сферы кінематографа, зняла дэбютны фільм.
BMW E28
BMW E28 — аўтамабіль, які прыйшоў на змену кузаву E12. E28 меў больш варыянтаў рухавіка, невялікія знешнія адрозненні ў дызайне.
Гісторыя
У 1983 годзе першай з усіх мадэляў BMW атрымала дызельны рухавік: шасціцыліндраы, аб'ёмам 2,4 л з турбакампрэсарам Garrett T3 і двума электроннымі блокамі кіравання, магутнасць — 115 к.с.
У лютым 1984 года на аўтасалоне ў Амстэрдаме дэбютавала BMW M5 першага пакалення. Аўтамабіль меў шасціцыліндравы рухавік M88 ад BMW M1 — з двума размеркавальнымі валамі, чатырма клапанамі на цыліндр, упырскам Bosch Motronic і індывідуальнымі дросельнымі засланкамі для кожнага цыліндра.
Адначасова з версіяй M5 кліентам была прапанавана мадыфікацыя BMW M535i (185-218 к.с.), якую можна было замовіць як з механічнай каробкай перадач, так і з чатырохступеньчатым «аўтаматам» ZF. Выраблена 9483 машыны.
Усяго выпушчана 722 тысячы машын гэтай серыі, з якіх 75 тысяч — з турбадызелем.
Камплектацыі
ABS з пачатку вытворчасці ўсталёўвалася ў якасці опцыі на 524td/525i/528i. З 1985 года ABS — стандарт на мадэлях 535i/M535i/M5 і як опцыя даступная на ўсіх мадэлях. Таксама на мадэлях 535i/M535i/M5 стандартна ўсталёўваўся дыферэнцыял з абмежаваным праслізгваннем з каэфіцыентам 25 % (англ.: LSD — Limited Slip Differential) Часцяком сістэму з такім дыферэнцыялам памылкова называюць антыпрабуксовачнай сістэмай.
На ўсіх мадэлях старэй 518, стандартна прысутнічае гідраўзмацняльнік руля, больш дасканалая сістэма падтрымання зададзенай тэмпературы салона і электрапрывад бакавых люстэркаў.
Большасць мадэляў аснашчалася 5-ступеньчатай ручной каробкай перадач. 3-ступеньчатая ў пачатку выпуску, пазней — 4-ступеньчатая аўтаматычная каробка, як опцыя ставілася амаль на ўсе мадэлі. Прыведзеныя вышэй дадзеныя адпавядаюць ручной каробцы (для аўтаматычнай час разгону да 100 км/г некалькі горш). Пярэднія тормазы на мадэлях 518/518i/520i/524d/524td — дыскавыя, заднія — барабанныя. На старэйшых мадэлях спераду ставіліся вентыляваныя дыскі, ззаду — звычайныя дыскі. Мадэлі 535i і M535i адрозніваюцца падвескай і салонам. На першых — стандартныя E28, на другіх — Motorsport. Мадэль M535i лёгка пазнаць па вельмі прыгожаму знешняму аздабленню ад аддзялення BMW Motorsport — аэрадынамічнаму «абвесу».
У 1981 годзе ў Германіі BMW 525i (150 к. с.) каштавала 29 000 DM. У 1987 годзе ў Германіі цана на BMW 520i (з каталізатарам, 129 к. с.) склала 33 950 DM.
M5
Версія M5 была прадстаўлена ў лютым 1985 года ў Амстэрдаме. Машына была пабудавана на шасі мадэлі 535i з мадыфікаваным рухавіком ад M1. Магутнасць рухавіка M88 паднялі з 277 к. с. да 286 к. с. (210 кВт). Машыны для Паўночнай Амерыкі мелі рухавік магутнасцю 256 к. с. (188 кВт).
BMW M5 выпускалася ў чатырох спецыфікацыях: з правым рулём (RHD) UK-spec, SA-spec і левым размяшчэннем руля (LHD) Euro-spec, US-spec. Першыя 27 машын мелі VIN які пачынаецца з WBA, як на звычайных Е28. Усе наступныя ўжо мелі VIN, які пачынаўся з WBS, які мае ўсе машыны, выпушчаныя аддзяленнем Motorsport.
На ўсе машыны ўсталёўвалася пяціступеньчатая механічная КПП Getrag 280/5 і дыферэнцыял на задняй восі з максімальным трэннем 25 %. Хадавая частка была цалкам мадэрнізаваная. Былі ўсталяваныя скарочаныя шрубавыя спружыны зменнай жорстскасці (акрамя US-spec), а таксама спецыяльна распрацаваныя амартызатары фірмы Bilstein. Машына валодала новымі стабілізатарамі папярочнай устойлівасці 25 мм спераду і 18 мм ззаду. Тармазная сістэма таксама была сур'ёзна перапрацаваная. На ўсіх колах былі ўсталяваныя дыскавыя 4-поршневыя механізмы Brembo і сістэма ABS. Першапачаткова на машыны для еўрапейскага рынку ўсталёўвалі колавыя дыскі Metric Sized Wheels памерам 220/55VR390. Машыны для Паўночнай Амерыкі і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, а таксама для Еўропы пасля сакавіка 1986 камплектаваліся колавымі дыскамі Cross Spoke Alloy Wheels памерам 225.5VR16 7.5 J, абутымі ў гуму Pirelli P700S.
Выпуск быў наладжаны на заводзе ў Гархінге, а таксама ў ПАР з гатовых машынакамплектаў. Усяго было выпушчана 2241 машына (для Еўропы 588 з левым размяшчэннем руля, 187 з правым; 1370 для Паўночнай Амерыкі і 96 у ПАР).
Белыя
Назву Бе́лыя маюць:
Пямпішке
Пя́мпішке (Pempiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км на ўсход ад Парынгіса. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).
Вэсэлы Кут (Васылькіўскі раён)
Вэсэлы Кут (Веселий Кут) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Бельскі сельсавет
Назву Бе́льскі сельсавет маюць:
Pterocarya pterocarpa
Pterocarya pterocarpa — від раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Дрэва, якое дасягае вышыні 20-25 метраў.
Венера (багіня)
Венера (лац. venus, род. скл. veneris «каханне») — у рымскай міфалогіі першапачаткова багіня квітнеючых садоў, вясны, урадлівасці, росту і росквіту ўсіх пладаносных сіл прыроды. Затым Венеру сталі атаясамліваць з грэчаскай Афрадытай, а паколькі Афрадыта была маці Энея, чые нашчадкі заснавалі Рым, то Венера лічылася не толькі багіняй кахання і прыгажосці, але таксама прамаці нашчадкаў Энея і заступніцай рымскага народа. Сімваламі багіні былі голуб і заяц (як знак пладавітасці), з раслін ёй былі прысвечаны мак, ружа і мірт.
Антыёх X Еўсеб Філапатар
Антыёх X Еўсеб Філапатар, ці Антыёх X Набожны («Еўсеб» — «набожны», «Філапатар» — «які любіць свайго бацьку», пам. каля 83 да н.э.) — цар Сірыі (у 95—83 да н.э.) з роду Селеўкідаў. Сын Антыёха IX Кізікскага і Клеапатры IV.
Біяграфія
Антыёх быў адным з прэтэндэнтаў на прастол у міжусобнай барацьбе апошніх Селеўкідаў. Пасля пачатку кіравання ў 95 годзе да н.э. яго першым дасягненнем была перамога над сваім стрыечным братам Селеўкам VI Эпіфанам. Гэта было помстай за смерць бацькі, забітага Селеўкам VI.
Пасля гэтага Антыёх стаў кіраваць Антыёхіяй і яе наваколлямі, удзельнічаючы ў бесперапыннай барацьбе супраць чатырох братоў Селеўка VI, набатэеў і парфян. Для ўмацавання сваёй улады ў 95 годзе да н.э. ажаніўся са сваёй мачахай.
Дата яго звяржэння дакладна не невядома. Іосіф Флавій меркаваў, што ён быў забіты каля 90 гады да н.э. у бітве з парфянамі і яго ўладаннямі ў Антыёхіі завалодаў Філіп I Філадэльф. Апіян паведамляў, што Антыёх быў пераможаны падчас уварвання ў Сірыю армянскага цара Тыграна II Вялікага каля 83 года да н.э., але дзеянні Антыёха не паказаны. Яго сын Антыёх XIII Азіяцкі быў зроблены царом пасля перамогі рымскага вайскавода Лукула над Тыгранам II.
ФК Марыупаль
«Марыупаль» (Маріуполь) — украінскі футбольны клуб. У 1997—2007, 2008—2015 і 2017—2022 гадах выступаў ва Украінскай Прэм’ер-лізе.
Ваўчанскэ (Васылькіўскі раён)
Ваўчанскэ (Вовчанське) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Мааска
Мааска (Moasca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 425 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 14050. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Tasta
Tasta — род матылькоў сямейства, уключаюць у падсямейства.
NGC 4914
NGC 4914 (іншыя абазначэнні — UGC 8125, MCG 6-29-14, ZWG 189.13, PGC 44807) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бельчыца
Назву Бельчыца маюць:
Сметана
Сме́тана — прозвішча.
Бахаі
Бахаі́ (ад араб. "بهاء" — "слава, ззянне"; слова нескланяльнае), бахаізм, вера бахаі – рэлігія, якая зарадзілася ў XIX ст. ў Персіі ў выніку містычнага вопыту, вядомага як Адкрыццё Баба і Бахаулы. Тым самым рэлігія прадстаўляе сабой арганічнае адзінства двух рэлігійных феноменаў: бабі (1844, заснавальнік – сэід Алі Мухамад Шыразі (1819 – 1850), вядомы як Баб (араб. "باب" — "брама")) і неабабі, або ўласна бахаі (1863, заснавальнік — мірза Хусейн-Алі-і-Нуры (1817 – 1892), вядомы як Бахаула (араб. "بهاء الله" — "слава Божая")). Цэнтральнай ідэяй веры бахаі з'яўляецца адзінства Бога, чалавецтва і рэлігій.
Статыстыка
Вера бахаі шырока распаўсюджана ў свеце геаграфічна (182 краіны), у больш чым 11 тыс. суполак бахаі налічваецца прыкладна 6 – 7 млн. чал. (розныя крыніцы фіксуюць колькасць бахаі ў дыяпазоне ад 5 да 8 млн. чал.). Найбуйнешыя суполкі бахаі знаходзяцца ў Індыі (2,3 млн. чал.), ЗША (753 тыс. чал.), Іране (463 тыс. чал, найбуйнейшая рэлігійная меншасць). У 20 краінах свету існуюць суполкі бахаі колькасцю больш за 60 тыс. чал. Таксама ў 20 краінах свету колькасць бахаі пераважае 1,5% ад агульнай колькасці насельніцтва (Науру – 9,22%, Тонга – 6,09%, Тувалу – 5,86%).
Згодна з данымі штогадовай справаздачы Духоўнага Схода бахаі Беларусі за 2017 год, у Беларусі налічваецца каля 300 вернікаў бахаі.
Кантэкст
Тэрмін “Баб” як сымвал містычных варотаў у ісламе не быў новым, аднак меў іншыя сэнсы. Так, у суфізме “Баб” – гэта дзверы містычнага пазнання, праз якія можна ажыццявіць уз'яднанне душы з Богам. У ісмаілітаў – адна з вышэйшых ступеняў тайнай арганізацыйнай іерархіі, духоўны лідар, пасвечаны ў бацін (патаёмныя эзатэрычныя веды). 2 студзеня 1844 г. памёр лідар шэйхітаў Казім Рэшці, у выніку чаго рух раскалоўся. Большасць шэйхітаў стала бабі, гэта значыць паследавала за Алі Мухамадам Шыразі, вядомым як Баб, які бываў у іх школе.
Вера бабі
Заснавальнікам новага руху стаў сэід Алі Мухамад. Ён нарадзіўся ў Шыразе 20 кастрычніка 1819 г. Яго бацька гандляр Мухамад-і-Рыда памёр каля 1826 г., таму хлопчыка выхоўваў дзядзька хаджы мірза Сэід Алі. Алі Мухамад атрымаў звычайную для яго саслоўя адукацыю. У 17 год Алі Мухамад перабраўся ў партовы горад Бушыр, да дзядзькі па бацькоўскай лініі, дзе займаўся гандлем і праявіў глыбокую набожнасць. У 1840 г. ён адправіўся ў паломніцтва па святым мясцінам шыітаў у Ірак, дзе і сустрэўся з шэйхітамі.
23 мая 1844 г. Алі Мухамад аб'явіў себя Махдзі (гэты факт вядомы як Дэкларацыя Баба). Сваіх першых 18 паслядоўнікаў Баб назваў “Літары Жывога”. Адправіўшы іх прапаведаваць аб прыходзе Махдзі, сам Алі Мухамад адправіўся ў паломніцтва ў Меку і Медыну. Там яго Дэкларацыя не прыцягнула значнай увагі. У ліпені 1845 г. Баб вярнуўся ў Шыраз і адразу быў арыштаваны, паколькі яго вучні дадалі яго імя ў малітвы, што выклікала беспарадкі. Акрамя таго, радкі з “Кайум-уль-Усма”, якія вучні Баба мула Садык-і Харасані і Кудус публічна чыталі, былі ўспрыняты як адмова ад улады шаха. За гэта Садык і Кудус былі пакараныя як ератыкі. Пасля дапросу Баб быў адпушчаны пад паруку дзядзькі і абяцанне публічна адмовіцца ад статусу Баба. Адмова адбылася ў мячэці Масджыд-і Вакіл, аднак Алі Мухамад пабудаваў сваё выступленне так, што яно дапускала магчымасць ізноў прапаведаваць пра сябе як Месію.
У адрозненні ад рознастайных месіянскіх рухаў шыіцкага ісламу, бабі ўспрымалі сваё веравучэнне як новую рэлігію. Галоўны тэкст Баба “Байан” змяшчае ў сабе запаветы, абмеркаванне рада рэлігійных канцэптаў і абвяшчэнне будучага прарока (“Таго, каго праявіць Бог”). Многія бабі прымалі ўдзел у антыфеадальных паўстаннях 1848 – 1852 гг. у Персіі, якія скончыліся паражэннем паўстанцаў, рэпрэсіямі і ссылкамі (пераважна ў Атаманскую імперыю, асабліва на востраў Кіпр).
Вучэнне Баба цяжка назваць усёахватнай рэлігійнай сістэмай. Яго тэксты гэта пераважна каментары да Карану, малітвы і пропаведзі. Сам Баб разглядаў “Байан” як няскончаны тэкст, які будзе завершаны будучым пасланцам Бога. Касмалагічныя, этычныя, культавыя прадстаўленні Баба неабходна рэканструяваць, зыходзячы з асобных яго ўчынкаў ці ўрыўкаў прац. У значнай ступені вучэнне бабі прадстаўляе сабой чыстую эсхаталогію, казанне аб будучым прароку, аб “Тым, каго явіць Бог” у кантэксце развіцця вучэння аб Боскім Адзінстве. У тэалогіі Баб рабіў акцэнт на Адзінстве Бога, які савечны свету і пазнаць якога мажліва толькі праз яго пасланнікаў.