cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Врбаская банавіна
Банавіна Врбас або Врбаская банавіна (Врбаска бановина, Vrbaska banovina) правінцыя (банавіна) Каралеўства Югаславія ў перыяд паміж 1929 і 1941 годам. Названа ў гонар ракі Врбас і складалася ў асноўным з тэрыторыі Заходняй Босніі (частка гістарычнай і сучаснай Босніі і Герцагавіны) са сталіцай у Баня-Луцы. Двор — абшчына сучаснай Харватыі — уваходзіла ў склад банавіны Врбас.
Абіхт
Абіхт — прозвішча.
Гейбас
Ге́йбас (Geibos) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Губавы.
Шэр
Шэ́рылін Саркіся́н Лапье́р Бо́на О́лмэн (Cherilyn Sarkissian LaPiere Bono Allman;, , Каліфорнія), вядомая пад псеўданімам Шэр (Cher) — амерыканская поп-, аўтар песень, , рэжысёр і музычны прадзюсар.
Дыскаграфія
Альбомы
Чэрныця (Мыкалаіўскі раён)
Чэрныця (Черни́ця) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Тэадорас Ангелопулас
Тэадорас (Тэа) Ангелопулас (Θόδωρος Αγγελόπουλος; 27 красавіка 1935, Афіны — 24 студзеня 2012) — грэчаскі, , , лаўрэат шматлікіх сусветных кінафестываляў. Называўся ў ліку лепшых рэжысёраў сусветнага кіно.
Адэліза Лувенская
Адэліза Лувенская (часам Адэль або Адэлаіда Лёвенская; Adeliza of Leuven; Adélaïde de Louvain; 1103 — 23 красавіка 1151) — другая жонка англійскага караля Генрыха I.
Лыпіўка (Мыкалаіўскі раён)
Лыпіўка (Ли́півка) — пасёлак у Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4475
NGC 4475 (іншыя абазначэнні — UGC 7632, MCG 5-30-8, ZWG 159.8, PGC 41225) — спіральная галактыка з перамычкай (SBbc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Догель
Догель — прозвішча.
Навікай (Дзіджасаліская сянюнія)
Наві́кай (Navikai), традыцыйная беларуская назва — Навікі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за на левым беразе Дзісны. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. На поўдзень ад вёскі знаходзіцца шмат ставоў.
Рэмігіян Касакоўскі
Рэмігіян Корвін Касакоўскі (Remigian Korwin Kossakowski;, Жамойць — ) — дзеяч асветы ў Вялікім Княстве Літоўскім, святар-езуіт.
Біяграфія
Вучыўся ў Віленскай акадэміі. 3 1753 года езуіт, з 1763 года святар. У 1765—1768 гадах выкладаў у Віленскай акадэміі, у 1768—1769 і 1771—1773 прапаведнік і бібліятэкар езуітаў у Гародні. Пасля скасавання ордэна езуітаў у 1773 годзе канонік пазнанскі, з 1774 у Парыжы замежны карэспандэнт Адукацыйнай камісіі. Садзейнічаў набыццю тут абсталявання для абсерваторыі ў Вільні.
Будынак Галіцкага намесніцтва (Львоў)
Будынак Галіцкага намесніцтва — помнік архітэктуры Украіны нацыянальнага значэння, які знаходзіцца ў Львове на вул. Віннічэнка, 18. Узор вялікага адміністрацыйнага будынку Аўстра-Венгерскай імперыі другой паловы XIX стагоддзя, выкананы ў гістарычным стылі неарэнесансу.
Гісторыя
Манументальнае збудаванне было пабудавана ў 1870-1878 гадах архітэктарамі Феліксам Ксенжарскім і Сільвестрам Гаўрышкевічам. Падчас Першай сусветнай вайны тут дзейнічаў штаб 8-й рускай арміі. У міжваенны перыяд тут размяшчалася ўпраўленне Львоўскага ваяводства, у перыяд нямецкай акупацыі - адміністрацыя губернатара дыстрыкту Галіцыя. У савецкі перыяд тут размяшчаўся абласны камітэт камуністычнай партыі. Цяпер у будынку размяшчаюцца падраздзяленні Львоўскага абласнога савета, упраўленні і аддзелы Львоўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі, прадстаўніцтва Міністэрства замежных спраў Украіны.
Хардэкнуд
Хардэкнуд (Knud 3. Hardeknud, Harthacanute, Canute II; 1020  — ) — кароль Даніі (з 1035 г.) і Англіі (з 1040 г.)
Хардэкнуд быў адзіным законным сынам Кнуда Вялікага і Эмы Нармандскай. Кнуд абвясціў яго сваім спадчыннікам у абход старэйшых братоў, аднак пасля яго смерці ўладу ў Англіі захапіў Гаральд. Хардэкнуд у той час знаходзіўся ў Даніі і не мог нічога зрабіць з-за пагрозы з боку Нарвегіі. Пасля таго як Хардэкнуд падпісаў дагавор з новым каралём Нарвегіі Магнусам I Высакародным, што адбылося ў 1038 альбо 1039 годзе, Данія пачала падрыхтоўку да высадкі ў Англіі. Тым часам у сакавіку Гаральд I памёр, а летам на астравах з’явіўся Хардэкнуд і, згодна з англасаксонскай хронікай, загадаў дастаць цела нябожчыка і кінуць яго ў балота.
Хардэкнуд быў жорсткім і непапулярным кіраўніком у адносінах да Англіі. Каб заплаціць вікінгам, што прыйшлі з ім, ён быў вымушаны падняць падаткі («дацкія грошы»). Гэта прывяло да паўстання ў Уорчэстэры ў 1041 годзе, калі жыхары гораду забілі хускарлаў караля, што прыйшлі збіраць падаткі. Паўстанне было жорстка падаўлена, а горад быў амаль зруйнаваны. Гісторыя лэдзі Гадывы адносіцца менавіта да гэтага часу.
У адносінах да сваёй сям’і Хардэкнуд, наадварот, дзейнічаў з клопатам і заступніцтвам. Ён пакараў удзельнікаў забойства свайго кроўнага брата Альфрэда Этэлінга, а ў 1041 годзе вярнуў з высылкі ў Нармандыі іншага брата Эдуарда (сына Эмы Нармандcкай і Этэльрэда II), зрабіўшы яго сваім памочнікам у кіраўніцтве і спадчыннікам.
Хардэкнуд не быў жанаты і не меў дзяцей, таму калі ён у чэрвені 1042 года нечакана памёр на адным са святкаванняў, англічане абвясцілі Эдуарда сваім каралём, у той час калі ў Даніі разгарнулася барацьба паміж Магнусам Нарвежскім і Свенам II.
Разам з Хардэкнудам скончылася эпоха дацкіх каралёў у Англіі.
Астэнія
Астэнія (ад ἀσθένεια — бяссілле, слабасць), астэнічным стан, астэнічны сіндром, астэнічная рэакцыя, нервова-псіхічнае слабасць — хваравіты стан, які выяўляецца падвышанай стамляльнасцю і знясіленнем з крайняй няўстойлівасцю настрою, паслабленнем самавалодання, нецярплівасцю, няўседлівасцю, парушэннем сну, стратай здольнасці да доўгага разумовага і фізічнага напружання, непераноснасцю гучных гукаў, яркага святла, рэзкіх пахаў. У хворых таксама назіраюцца раздражняльная слабасць, якая выяўляецца падвышанай узбудлівасцю і хутка надыходзячым услед за ім знясіленнем, афектыўная лабільнасць з перавагай паніжанага настрою з рысамі капрызнасці і незадавальнення, а таксама слязлівасцю.
Малодшы сяржант
Малодшы сяржант — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь і шэрагу іншых краін, па рангу вышэй за яфрэйтара і ніжэй за сяржанта.
Статут
Першае воінскае званне сяржанцкага складу малодшы сяржант прысвойваецца:
Звычайна малодшыя сяржанты займаюць пасады камандзіраў аддзяленняў, танка, гарматы.
Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай вайсковай частцы, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова «гвардыі». Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе, які мае ваенна-ўліковую спецыяльнасць юрыдычнага або медыцынскага профілю, дадаюцца адпаведна словы «юстыцыі» або «медыцынскай службы».
Венецыянскі кінафестываль
Венецыянскі міжнародны кінафестываль (Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica) — найстарэйшы міжнародны кінафестываль, заснаваны ў 1932 годзе па ініцыятыве італьянскага дыктатара Беніта Мусаліні, штогод праводзіцца на востраве Лідо з 1934 года (за выключэннем 1943—1945 і 1973—1978) у другой палове года (часцей у жніўні-верасні).
Галоўны прыз — «Залаты леў». Па выніках працы ўсіх секцый фестывалю ўручаецца таксама прыз Луіджы Ды Лаўренціса.
Ферма Новае
Ферма Новае (Ферма Новое) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Такароўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Піла (правінцыя Верчэлі)
Насельніцтва складае 133 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 13020. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro.
Шумілаўка (Смаленская вобласць)
Шумілаўка (Шумиловка) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Радаманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Трыа з Бельвіля
«Трыа з Бельвіля» (Les Triplettes de Belleville) — французска-бельгійска-канадскі-брытанскі анімацыйны фільм 2003 года. Пераможца прэміі «Спадарожнік» за найлепшы анімацыйны або змешаны мастацкі фільм, а таксама прэміі Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса за найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм.
Сюжэт
Хлопчыка па імені Чэмпіён усынавіла родная бабуля, мадам Суза. Герой любіць катацца на ровары, і праз гады ўжо ўдзельнічае ў сусветна вядомай гонцы Тур-дэ-Франс. Аднак падчас спаборніцтваў двое невядомых выкрадаюць Чэмпіёна, і мадам Суза з верным сабакам Бруна адпраўляецца на дапамогу ўнуку.
Пустыня
Пусты́ня — тып ландшафту, які характарызуецца раўніннай паверхняй, разрэджанасцю або адсутнасцю флоры і спецыфічнай фаунай. Адрозніваюць пясчаныя, камяністыя, гліністыя, саланчаковыя пустыні. Асобна вылучаюць снежныя пустыні (у Антарктыдзе і Арктыцы — арктычная пустыня). Самая вядомая пустыня — Сахара, якая займае ўсю паўночную частку афрыканскага кантынента. Блізкія да пустыняў паўпустыні (апустыненыя стэпы), якія таксама адносяцца да экстрэмальных ландшафтаў.
Агульная характарыстыка
Пустыні распаўсюджаныя ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар'я, субтрапічных і трапічных паясах Паўночнага і Паўднёвага паўшар'яў. Характарызуюцца арыднымі ўмовамі ўвільгатнення (гадавая сума ападкаў менш 200 мм, а ў экстраарыдных раёнах — меней 50 мм; каэфіцыент увільгатнення, які адлюстроўвае суадносіны ападкаў і выпаральнасці, — 0—0,15). У рэльефе — складанае спалучэнне сугор'яў, дробнасопачніка і астраўных гор са структурнымі пластовымі раўнінамі, старажытнымі рачнымі далінамі і замкнёнымі азёрнымі ўпадзінамі. Эразійны тып рельефаўтварэння моцна саслаблены, шырока распаўсюджаныя эаловыя формы рэльефу. Большай часткай тэрыторыя пустыняў бяссцёкавая, часам іх перасякаюць транзітныя рэкі (Сырдар’я, Амудар’я, Ніл, Хуанхэ і іншыя); шмат азёр, якія перасыхаюць, і азёр, якія часта змяняюць свае абрысы і памеры (Лабнор, Чад, Эйр), характэрныя перыядычна пересыхаючыя вадацёкі. Грунтовыя воды часта мінералізаваныя. Глебы развітыя слаба, характарызуюцца перавагай у глебавым растворы водна-растваральных соляў над арганічнымі рэчывамі, звычайныя солевыя кары. Раслінны полаг разрэджаны (адлегласць паміж суседнімі раслінамі да некалькіх метраў і больш) і пакрывае звычайна меней 50% паверхні глебы; у экстраарыдных умовах практычна адсутнічае. Пясчаныя пустыні населеныя з раслін у асноўным калючымі хмызнякамі, з жывёл — гадамі і дробнымі стэпавымі жывёламі. У пясчаных пустынях над месцамі залягання падземных вод сустракаюцца аазісы — «астраўкі» з густой расліннасцю і вадаёмамі. Снежныя пустыні ў асноўным знаходзяцца за палярнымі кругамі і населеныя жывёламі, устойлівымі да холаду.
Класіфікацыя пустыняў
У залежнасці ад характару глеб і грунтоў адрозніваюць некалькі тыпаў пустыняў:
Гаспадарчае выкарыстанне пустыняў
У пустынях развіта пашавая жывёлагадоўля. Земляробства магчыма толькі з дапамогай абрашэння і практыкуецца ў асноўным у далінах буйных рэк. Шматлікія пустыні багатыя карыснымі выкапнямі (асабліва ў Азіі), ажыццяўляецца здабыча нафты і газу. У краінах СНД пустыні займаюць значную частку тэрыторыі Казахстана, вялікую частку тэрыторыі Узбекістана і Туркменістана. У Расіі пустыні маюцца на ўсходзе Калмыкіі і ў паўднёвай палове Астраханскай вобласці. Ва Украіне існуе Аляшкоўская пустыня на поўдні Херсонскай вобласці. У поймах і дэльтах буйных рэк, перасякаючых пустыні (Волга, Ахтуба, Сырдар’я, Амудар’я), шырока практыкуецца паліўнае земляробства (агародніцтва, рысаводства, баваўнаводства, а месцамі і вінаградарства). Спрыяльныя ўмовы для пашавай жывёлагадоўлі (авечкагадоўля, вярблюдагадоўля) маюцца ў пясчаных пустынях (Каракумы, Кызылкум, Прыаральскія Каракумы, Сарыесік-Атырау і інш.), бо, дзякуючы высокаму ўзроўню залягання грунтавых вод (ападкі прасочваюцца ў глебу, не паспяваючы выпарыцца), расліннасць тут багацейшая, чым у прылеглых гліністых пустынях. Маецца вялікая колькасць студняў і артэзіянскіх свідравін для вадапою быдла, каля іх арганізаваныя шматлікія зімоўкі быдла, а міжбарханныя паніжэнні рэльефу служаць сховішчам ад моцных вятроў, пыльных бур, завей. Такім чынам, пясчаныя пустыні актыўна і цэлы год выкарыстоўваюцца для пашы быдла. Практыкуецца пашавая жывёлагадоўля і ў гліністых пустынях, хоць у цэлым умовы тут меней спрыяльныя: грунтавыя воды залягаюць глыбей, маецца меншы лік студняў, але затое існуюць часовыя вадацёкі і рэчышчы колішніх або перасохлых рэк, якія напаўняюцца вадой у вясновы перыяд. Найбольш суровыя прыродныя ўмовы назіраюцца ў камяністых і шчабністых пустынях (плато Усцюрт, паўвостраў Мангышлак, захад Туркменістана): тут практычна недаступныя грунтавыя воды, колькасць студняў вельмі малая, няма і рачной сеткі. Таму ў такіх рэгіёнах сельская гаспадарка практычна адсутнічае, а шчыльнасць насельніцтва самая нізкая ў параўнанні з іншымі тыпамі пустыняў СНД.
Экалогія
Дзякуючы аддаленасці ад цывілізацыйнага прагрэсу і кліматычнай устойлівасці, пустыні захавалі ўнікальныя экалагічныя сістэмы. У некаторых краінах участкі пустыняў уключаныя ў склад нацыянальных запаведнікаў. З іншага боку, чалавечая дзейнасць каля пустыняў (высечка лесу, перакрыцце рэк) прывяла да пашырэння пустыняў. Апустыньванне — адзін з самых грозных, глабальных і хуткабежных працэсаў сучаснасці. У 90-х гадах апустыньванне стала пагражаць 3,6 млн га найбольш засушлівых земляў. Апустыньванне можа адбывацца ў розных кліматычных умовах, але асабліва бурна яно працякае ў засушлівых раёнах. У XX стагоддзі сталі прадпрымацца спробы спыніць апустыньванне метадам азелянення, будаўніцтва вадаправодаў і каналаў. Тым не менш апустыньванне застаецца адной з найбольш вострых экалагічных праблем у свеце.
Хельмава Падзь
Хельмава падзь (Helm's Deep) — у свеце Толкіна абарончы замак, у якім роханцы перажывалі войны і бедствы. Знаходзіцца практычна насупраць (на поўдні) Ізенгарда, у цэнтры Міжзем'я. У часы Трэцяй Эпохі — важная стратэгічная кропка (асабліва ў войнах паміж Ізенгардам і Роханам).
Замак уяўляе сабой асноўнае высокае ўмацаванне, і паўкруглую сцяну. У сцяне ёсць сцёк для вады. Таксама там з'яўляецца вежа з рогам Хорнбург.
У 3019 г. Трэцяй Эпохі, калі адбываліся асноўныя падзеі вядомай кнігі Дж. Р. Р. Толкіна «Уладар Пярсцёнкаў», Ізенгард атакаваў Хельмаву падзь дзесяцітысячным войскам. У гэтай бітве перамогу атрымалі роханцы толькі дзякуючы таму, што Гэндальф падаспеў з падмогай.
Мацільда I (графіня Булоні)
Мацільда Булонская (Mathilde de Boulogne; каля 1103, Булонь — 3 мая 1152) — графіня Булонская з 1125 і, у якасці жонкі Стэфана Блуаскага, каралева Англіі з 1136 (каранацыя 22 сакавіка 1136 г.). Мацільда прымала актыўны ўдзел у грамадзянскай вайне ў Англіі 1135—1154 гадоў і ў перыяд палону Стэфана (1141) з’яўлялася лідарам лагера прыхільнікаў караля.
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне
Колькасць перамог і арганізаваных фестываляў
Па-за краінамі ў табліцы, таксама арганізаванай Данія, Нарвегія, Бельгія, Румынія, Кіпр і Балгарыя свята.
Статыстыка
дзясятка аб'явы
Вектар
Вектар:
Аналіз
Аналіз (ад αναλυσις — раскладванне) — расчляненне прадмета пазнання, абстрагаванне яго асобных бакоў.
Спіс вуліц Веткі
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Ветка
Цітова (Гагарынскі раён)
Цітова (Титово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Самуйлаўскага сельскага паселішча.
Рыжская мітраполія
Рыжская мітраполія — мітраполія Рымска-Каталіцкага Касцёла ў Латвіі.
Гісторыя
У 1186 годзе Святы Прастол заснаваў дыяцэзію Лівоніі. У 1253 годзе Святы Прастол заснаваў у Лівоніі новыя дыяцэзіі і ўтварыў асобную Рыжскую архідыяцэзію. 20 студзеня 1255 года Рымскі Папа Аляксандр IV выдаў булу «Primatuum cathedras», якой пацвердзіў статус Рыжскай мітраполіі.
У 1561 годзе дзяржаўнай рэлігіяй у Лівоніі стала лютэранства, і Рыжская архідыяцэзія ў 1563 годзе была скасавана.
22 верасня 1918 года Рыжская дыяцэзія была адноўлена. Мітраполія ўтворана Папам Піем XI 8 мая 1937 года. Юрысдыкцыя мітраполіі абмяжоўваецца тэрыторыяй Латвіі.
У яе склад уваходзяць:
Базіліка Святых Пятра і Паўла (Вышаград)
Базіліка Святых Пятра і Паўла (Капітульны храм Св. Пятра і Паўла) (Bazilika svatého Petra a Pavla; Kapitulní chrám sv. Petra a Pavla) — каталіцкі капітульны касцёл у Вышаградзе (Прага) у неагатычным стылі. Касцёл з'яўляецца парафіяльным і капітульным храмам Каралеўскага калегіяльнага капітула Святых Пятра і Паўла на Вышаградзе. З 25 сакавіка 2003 года мае тытул малой базілікі.
Гісторыя
Узнікненне храма ў Вышаградзе шмат у чым звязана з барацьбой за ўладу ў другой палове XI стагоддзя паміж князем Ураціславам II і яго братам Ярамірам, біскупам Пражскім. Ураціслаў, жадаючы стварыць новы цэнтр улады, абраў сваёй рэзідэнцыяй Вышаград, дзе вырашыў заснаваць і царкоўную арганізацыю, незалежную ад Пражскай дыяцэзіі. У выніку ў 1070 годзе быў заснаваны незалежны ад пражскага біскупа Вышаградскі капітул, які падпарадкоўваўся непасрэдна Папе Рымскаму (капітул заставаўся незалежным да 1763 года), і закладзены касцёл Святых Пятра і Паўла, будаўніцтва якога, мабыць, працягвалася да 1080 года. Калі верыць хронікам, князь Ураціслаў асабіста ўдзельнічаў у будаўніцтве храма, даставіўшы 12 кошыкаў камянёў для падмурка. Касцёл быў збудаваны ў выглядзе базілікі ў раманскім стылі і прызначаўся ў тым ліку для пахавання ў ім караля Ураціслава II і членаў каралеўскай сям'і. Лічыцца, што ў 1092 годзе кароль Ураціслаў быў пахаваны ў гэтым храме, аднак археалагічныя даследаванні не прывялі да выяўлення тут яго рэштак.
Напачатку 1129 годзе храм быў істотна пашыраны. У 1249 годзе ў храме здарыўся пажар, пасля якога касцёл быў адноўлены ў раннегатычным відзе.
Пры імператары Карле IV у 1369 годзе ў выніку маштабнай рэканструкцыі касцёл атрымаў выгляд гатычнага трохнефнага храма з бакавымі капліцамі.
Падчас гусіцкіх войнаў у 1420 годзе Вышаград быў захоплены гусітамі і касцёл Святых Пятра і Паўла пры гэтым быў значна пашкоджаны. У 1495 годзе пасля канчатковага аднаўлення храм быў нанова асвячоны.
У 1576 годзе храм быў перабудаваны ў рэнесансным стылі, а ў 20-я гады XVIII стагоддзя — у стылі барока. Аўтарам барочнага праекта быў чэшскі архітэктар італьянскага паходжання Ян Санціні, а кіраўніцтва працамі ажыццяўляў Францішак Максіміліян Канька. У 1678 годзе ў барочным жа стылі была пабудавана званіца.
Апошняй перабудовай храма стала распачатая ў 1885 годзе рэканструкцыя ў неагатычным стылі. Яе аўтарам стаў вядомы архітэктар Ёзеф Моцкер. На тымпане над галоўным уваходам у храм Штэпанам Залешакам у 1901 годзе быў выразаны рэльеф на тэму «Страшнага суда». Будаўніцтва скончылася ў 1902—1903 гадах, калі былі пабудаваны дзве неагатычныя пярэднія вежы, названыя «Адам» і «Ева», праект якіх быў выкананы архітэктарам Францішкам Мікшам. Пасля завяршэння рэканструкцыі храм атрымаў яго сучасны выгляд.
Інтэр'ер храма
Інтэр'ер базілікі мае шмат упрыгажэннямі ў форме сцянных арнаментаў і фігурных роспісаў у стылі мадэрн, выкананых Францішкам Урбанам і яго жонкай Марыяй у 1902—1903 гадах. Прэзбітэрый распісаны фрэскамі венскага мастака Карла Ёбста, якія адлюстроўваюць сцэны з жыцця Святых апосталаў Пятра і Паўла. Шкляныя вітражы храма былі выраблены па праекце Францішка Секвенса. Галоўны алтар базілікі быў выразаны ў 1884—1889 гадах разьбяром Ёзефам Грубешам па праекце Ёзефа Моцкера. У алтары намаляваны Святыя апосталы Пётр і Павел і Святыя Кірыл і Мяфодзій.
У першай капліцы знаходзіцца каменны саркафаг у раманскім стылі XII стагоддзя. Паводле легенды ў ім знаходзяцца рэшткі Святога Лонгіна, але насамрэч у ім быў пахаваны адзін з прадстаўнікоў дынастыі Пржэмысловічаў.
У другой капліцы храма знаходзіцца алтар чэшскіх заступнікаў. У трэцяй капліцы на алтары знаходзіцца знакамітае пано Дажджавой Дзевы Марыі, помнік гатычнага жывапісу сярэдзіны XIV стагоддзя. Пано захоўвалася ў калекцыях Карла IV і Рудольфа II, а ў 1606 годзе было падорана храму Святых Пятра і Паўла. Паводле падання, абраз Дажджавой Дзевы Марыі быў намаляваны самім евангелістам Лукой. У часы засухі да абраза Дзевы Марыі прыходзілі працэсіі з маленнямі аб дажджы. На сцяне левага бакавога нефа можна бачыць барочную фрэску з краявідам Вышаграда, напісаную каля 1420 года.
У 1988—1994 гадах інтэр'ер храма быў істотна перароблены, што запатрабавала немалых выдаткаў.
Вышаградскія могілкі
Могілкі ў вакол храма Святых Пятра і Паўла існавала ўжо ў 1260 годзе. У XVII стагоддзі стагоддзі тут былі могілкі прыходу Вышаградскага капітула. У 1869 годзе могілкам быў нададзены статус нацыянальных. Аўтарамі першых мармуровых надмагільных помнікаў на паўднёвым і ўсходнім боку былі скульптары А. Барвітыус і Антанін Віегл, вучні Ёзефа Зітака. Па праекце Віегла былі пабудаваны неарэнесансныя аркады вакол могілак. Цэнтральная алея Вышаградскіх могілак вядзе да пантэона Славін (пабудаваны за храмам у 1889—1893 гадах па праекце А. Віегла), у якім пахаваны вядомыя дзеячы чэшскай нацыянальнай культуры і навукі (Карал Чапек, Карал Гінек Маха, Ян Неруда, Бажэна Немцава, Мікалаш Алеш, Ян Маржак, Вацлаў Левы, Антанін Дворжак, Бедржых Сметана, Здэнек Фібіх, Ян Эвангеліста Пуркінэ, Яраслаў Гейраўскі і шматлікія іншыя).
Дзеепрыметнік
Дзеепрыметнік — неспрагальная дзеяслоўная форма з асаблівасцямі дзеяслова і прыметніка. Абазначае дзеянне як прыкмету або ўласцівасць прадмета, што выяўляюцца ў часе. У сучаснай беларускай мове захоўвае дзеяслоўнае кіраванне, мае формы незакончанага і закончанага трывання («сушаны», «высушаны»), цяперашняга і прошлага часу («утвараючая», «высахлая»), залежнага і незалежнага стану («засеянае», «засеяўшае»), а таксама роду, ліку і склону, якія выражаюцца тымі самымі граматычнымі сродкамі (канчаткамі), што і ў прыметніках. Дзеепрыметнікі цяперашняга часу ўтвараюцца суфіксамі «-уч-(-юч-)», «-ач-(-яч-)» і «-ом-(-ем-)», «-ім-(-ым-)»; прошлага часу — суфіксамі «-ўш-», «-ш-», «-л-», «-н-(-ен-, -ан-, -ян-)» і «-т-». Яны могуць мець поўную і кароткую форму («збудаваны» — «збудован»).
Малочнае
Мало́чнае, Мало́тнева — возера ў Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, за 30 км на паўночны ўсход ад горада Гродна, каля аграгарадка Парэчча, у басейне ракі Пыранка (выцякае з возера).
Плошча паверхні 0,78 км². Даўжыня 2,35 км, найбольшая шырыня 0,44 км. Найбольшая глыбіня 3,3 м, сярэдняя — 1,64 м. Даўжыня берагавой лініі 4,81 км. Аб’ём вады ў возеры 1,28 млн м³.
У возера ўпадае ручай і выцякае рака Пыранка.
Гярвялес
Гярвя́лес (Gervelės), традыцыйная беларуская назва — Гярвелі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 13 км ад Наўясіс Даўгелішкіса. Насельніцтва 23 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Актынатэніум
Актынатэ́ніум (Actinotaenium) — род зялёных водарасцяў сямейства.
Арэал
У Беларусі сустракаюцца ў невялікіх вадаёмах, рэках, на эўтрофных і мезатрофных сфагнавых балотах.
П’ёдэ
П'ёдэ (Piode) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Агнеса Меранская
Агнеса Меранская (Agnès de Méranie; каля 1175 — 20 ліпеня 1201, Пуасі, Івелін, Францыя) — каралева Францыі ў 1196—1200 гадах.
Дачка герцага Бертольда IV Меранскага і Агнесы дэ Ветын. У 1196 годзе Агнеса ўзяла шлюб з Філіпам II Аўгустам, каралём Францыі з дынастыі Капетынгаў.
NGC 4476
NGC 4476 (іншыя абазначэнні — UGC 7637, MCG 2-32-96, ZWG 70.128, VCC 1250, IRAS12274+1237, PGC 41255) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2012
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2012 — 5-ы штогадовы чэмпіянат у Беларусі па пляжным футболе. Чэмпіянат праходзіць па кругавой сістэме ў 2 кругі. Клуб з Кобрына зняўся з турніру
Гярвялішке (Ігналінскі раён)
Гярвя́лішке (Gerveliškė), традыцыйная беларуская назва — Гярвелішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Рымшэная. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).
Фрыдрых Эберт
Фрыдрых Э́берт (Friedrich Ebert, 4 лютага 1871 — 28 лютага 1925 ) — нямецкі сацыял-дэмакрат, адзін з вядучых дзеячаў СДПГ, лідар яе правага, «рэвізіянісцкага» крыла. Першы рэйхсканцлер Германіі пасля лістападаўскай рэвалюцыі 1918 г., першы прэзідэнт Германіі (Веймарская рэспубліка, 1919—1925), а таксама першы ў гісторыі Германіі дэмакратычна абраны кіраўнік дзяржавы.
Пётр Васільевіч Румянцаў
Пётр Васільевіч Румянцаў (, Масква —, Сураж) ― удзельнік I з’езда РСДРП.
Біяграфія
Пасля гімназіі вучыўся ў Маскоўскім камерцыйным вучылішчы, затым працаваў земскім рахункаводам у Цвяры. Пазнаёміўшыся з народнічаскай літаратурай, вайшоў ў «Чорны перадзел», і стаў весці з сялянамі прапагандысцкія размовы, з-за якіх у 1882 годзе быў арыштаваны і сасланы на тры гады ў Акмолінск. З 1884 года жыў у Тіфлісе, працаваў рахункаводам на будаўніцтве Тіфліска-Сухумскай чугунцы. З верасня 1895 года ў Мінску, служыў памочнікам кантралёра Кантролю Лібава-Роменскай чыгунцы.
У Мінску пазнаёміўся з эсерам Рыгорам Гершуні і іншымі рэвалюцыянерамі. Здымаў кватэру з 4-х пакояў ў доме на Захар’еўскай вуліцы, які належыў мяшчанцы Францішцы Ржэцкай. У адным з пакояў 1 (13) сакавіка 1898 года адбыўся I з’езд РСДРП, які стаў гістарычнай падзеяй. З’езд праходзіў пад выглядам святкавання імянін жонкі Румянцава ― Вольгі Міхайлаўны. У 1923 годзе, ― 25-ю гадавіну з’езда, ― ў доме адкрыты музей. Тут прымалі ў камсамол і піянеры, сустракалі значных гасцей.
Яго імем названы вуліцы ў Мінску і Суражы, цягнік ТЭП60-630, прыпісаны к дэпо Мінска.
Вільгельм Куно
Вільгельм Карл Іозеф Куно (Wilhelm Carl Josef Cuno;,  — , Аўмюле пад Гамбургам) — нямецкі прадпрымальнік і беспартыйны палітык. З лістапада 1922 па жнівень 1923 года займаў пасаду рэйхсканцлера Германіі. Куно быў прыхільнікам каштоўнаснага кансерватызму і ліберальнай эканомікі. Быў дырэктарам HAPAG і ўдзельнічаў у рабоце розных эканамічных канферэнцый і арганізацый.
Пухавіцкія навіны
«Пухавіцкія навіны» — раённая газета Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Выдаецца з 1931 года. Заснавальнікі газеты — Пухавіцкі раённы выканаўчы камітэт, раённы Савет дэпутатаў і калектыў рэдакцыі.
Гісторыя
Першая назва газеты «За калгасы» выйшла ў 1931 годзе і была прысвечана першамайскаму святу. На старонках пухавіцкай газеты друкавалі свае творы беларускія пісьменнікі Якуб Колас, Антон Бялевіч, Уладзімір Рунцэвіч, Алесь Пісарык.
У гады вайны газета выходзіла ў партызанскай брыгадзе «Полымя», з’яўлялася органам Пухавіцкага падпольнага РК КП(б). З 22 чэрвеня 1941 года мела назву «Партызан Беларусі». Рэдагавалі газету камісар партызанскага атрада «Полымя» М. П. Смірноў, І. А. Ляўданскі. Пасля вайны раённая газета аднавіла свой выхад пад назвай «Сцяг камунізму».
Пасля далучэння Рудзенскага раёна да Пухавіцкага газета атрымала назву «Сцяг працы», каб захаваць пераемнасць літаратурных і журналісцкіх традыцый (у Рудзенску нарадзіліся вядомыя беларускія паэты і пісьменнікі Міхась Чарот, Алесь Бачыла, Захар Бірала, Генадзь Кляўко, Макар Паслядовіч), з назваў пухавіцкай газеты «Сцяг камунізму» і рудзенскай «Бальшавіцкі сцяг» узялі агульнае для іх слова і дадалі новае. Першы нумар з такой назвай выйшаў 1 траўня 1962 года. Газета стала падпарадкоўвацца Мінскаму абкаму КПБ і абласному Савету дэпутатаў працоўных пры Пухавіцкім тэрытарыяльным вытворчым калгасна-саўгасным упраўленні, у якое ўваходзілі Пухавіцкі і Уздзенскі раёны. З сакавіка 1963 года газета стала органам парткама Пухавіцкага вытворчага калгасна-саўгаснага ўпраўлення і раённага Савета дэпутатаў працоўных.
У 1991 годзе газета змяніла назву на сённяшнюю — «Пухавіцкія навіны».
Распаўсюджваецца ў горадзе Мар’іна Горка, пасёлках Праўдзінскі, Дружны, гарадскіх пасёлках Рудзенск, Свіслач, ва ўсіх сельскіх населеных пунктах Пухавіцкага раёна.
OmegaT
OmegaT – камп'ютарны інструмент перакладчыка, напісаны на мове праграмавання Java. Гэта свабоднае праграмнае забеспячэнне, першапачаткова распрацавана Кітам Годфры (Keith Godfrey) ў 2000 годзе, ў цяперашні час распрацоўку вядзе каманда на чале з Дыдзье Брылем (Didier Briel).
OmegaT прызначаны для прафесійных перакладчыкаў. Сярод асаблівасцяў: сегментацыя з выкарыстаннем рэгулярных выразаў з магчымасцю настаўлення карыстальнікам, памяць перакладаў, пошук недакладнай адпаведнасці, распаўсюджанне адпаведнасці, пошук адпаведнасці ў гласарыі, кантэкстны пошук у памяці перакладаў і пошук па ключавым слове ў даведачных матэрыялах.
Праграма даступная на 27 мовах. Яна патрабуе Java 1.5, якая даступная для Linux, Mac OS X і Microsoft Windows 98 або вышэй. Назва "OmegaT" з'яўляецца зарэгістраванай гандлёвай маркай ў Германіі.
Брытанскі нацыянальны фронт
Нацыянальны фронт (National Front) — ультраправая, фашысцкая палітычная партыя ў Велікабрытаніі. Ніколі не выбірала сваіх прадстаўнікоў у брытанскі ці еўрапейскі парламенты, але атрымала невялікую колькасць месцаў у мясцовыя саветы. Заснаваная ў 1967 годзе, дасягнула вяршыні сваёй выбарчай падтрымкі ў сярэдзіне 1970-х, калі на кароткі час была чацвёртай па велічыні партыяй Вялікабрытаніі па колькасці галасоў.
Іван Міхайлавіч Догель
Скончыў Медыка-хірургічную акадэмію ў Пецярбургу (1854). З 1869 года прафесар Казанскага ўніверсітэта. Навуковыя працы па праблемах уздзеяння лекавых сродкаў на сардэчна-сасудзістую і нервовую сістэму. Упершыню вызначыў магчымасць рэфлекторнага спынення дзейнасці сэрца шляхам раздражнення слізістай абалонкі носа парай хлараформу.
Фрыцьёф Нансен
Фрыцьё́ф На́нсен (Fridtjof Nansen,  — ) — нарвежскі палярны даследчык, вучоны — доктар заалогіі, заснавальнік новай навукі — фізічнай акіянаграфіі, палітычны і грамадскі дзеяч, гуманіст, філантроп, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру за 1922 год, кавалер узнагарод многіх краін. Імем Нансена названыя геаграфічныя і астранамічныя аб’екты, у тым ліку кратар на Паўночным полюсе Месяца.
У маладосці стаў вядомы як спартсмен-лыжнік і канькабежац. У 27-гадовым узросце ўпершыню ў гісторыі перасёк на лыжах вострава Грэнландыя, што было ўспрынята шырокай публікай як грандыёзнае спартыўнае дасягненне. У ходзе спробы дасягнення Паўночнага полюса — экспедыцыі на караблі «Фрам» — дасягнуў 8 красавіка 1895 года 86° 13′ 36′′ пн. ш. Хоць пасля гэтага Нансен не ўдзельнічаў у такіх прадпрыемствах, метады перамяшчэння і выжывання ў ільдах і абсталяванне, якое выкарыстоўвалася ім, сталі прыкладам для пераймання для многіх палярнікаў сусветнага класа; Нансен рэгулярна кансультаваў палярных даследчыкаў з розных краін.
Нансен вывучаў заалогію ва ўніверсітэце Крысціяніі, працаваў у Бергенскім музеі; яго даследаванні ў галіне будовы цэнтральнай нервовай сістэмы бесхрыбтовых былі абагульнены ў доктарскай дысертацыі 1888 года. Пасля 1897 года асноўныя навуковыя інтарэсы Нансена пераключыліся на зноў створаную навуку — акіянаграфію; даследчык удзельнічаў у некалькіх акіянаграфічных экспедыцыях у Паўночнай Атлантыцы.
Апошняе дзесяцігоддзе жыцця Нансена звязана з Лігай Нацый. З 1921 года ён быў яе вярхоўным камісарам па пытаннях бежанцаў. Вялікі яго ўклад у наладжванне сувязей Еўропы і Савецкай Расіі, аказанне дапамогі галадаючым Паволжа. У 1922 годзе ён быў ганараваны Нобелеўскай прэміі міру за сваю працу па і  асоб, перамешчаных у выніку Першай сусветнай вайны, і ўрэгуляванні звязаных з гэтым канфліктаў. Найважнейшай яго ініцыятывай былі Нансенаўскія пашпарты, якія дазваляюць бежанцам без грамадзянства знайсці прытулак у іншых краінах. Пасля смерці Нансена яго справа была працягнута Нансенаўскай арганізацыяй па пытаннях бежанцаў, цэнтральны офіс якой атрымаў у 1938 годзе Нобелеўскую прэмію за намаганні па распаўсюджванню пашпарта Нансена.
Паходжанне
Сямейства Нансенаў — дацкага паходжання, яго роданачальнікам быў купец Ханс Нансен (1598—1667), які ў 16-гадовым узросце здзейсніў першае плаванне па Белым моры, а ў 21 год па запрашэнні цара Міхаіла Фёдаравіча абследаваў Архангельскае ўзбярэжжа. У 1621—1636 гадах служыў у Ісландскай кампаніі, кожны год здзяйсняючы паездкі на Поўнач. У далейшым ён жыў у Капенгагене і, добра валодаючы рускай мовай, служыў перакладчыкам караля Крысціяна IV. У 1633 годзе апублікаваў «Касмаграфію», якая ў значнай ступені была заснавана на досведзе яго падарожжаў. У 1654 годзе Ханс Нансен быў прызначаны бургамістрам Капенгагена, а ў 1658 годзе кіраваў яго абаронай падчас. Памёр на пасадзе вярхоўнага суддзі, усе апошнія гады жыцця ўзначальваў палітычную барацьбу дацкага супраць дваран. Фрыцьёф Нансен, паводле ўспамінаў дачкі Ліў, надзвычай высока ацэньваў асобу свайго прапрапрапрадзеда.
Толькі ў XVIII стагоддзі Нансены перабраліся ў Нарвегію: у 1761 годзе Анкер Антоні Нансен (1730—1765) атрымаў прызначэнне на пасаду натарыуса ў Ітры-Согн (у акрузе Ёрэн на поўдзень ад Ставангера), дзе ажаніўся з мясцовай ураджэнкай, аднак пасля яго смерці сям’я вярнулася ў Данію. Характэрна, што А. Нансен увогуле не гаварыў па-нарвежску, але «лічыўся добрым нарвежцам». Яго адзіны сын Ханс Леердаль Нансен (1764—1821) быў суддзёй у Тронхейме, а на першым надзвычайным стортынгу 1814 года стаў актыўным прыхільнікам уніі са Швецыяй. Ад першага шлюбу ён меў шасцярых дзяцей. У сям’і Нансенаў лічылася, што яго другая жонка Вендэлія Крысціяна Луіса Мёлер — пазашлюбная дачка караля Фрэдэрыка VI. Яна і была маці Бальдура Фрыцьёфа Нансена (1817—1885) — бацькі Фрыцьёфа Нансена. Калі гэтая версія слушная, то Фрыцьёф Нансен быў траюрадным братам караля Фрэдэрыка VIII, бацькі нарвежскага караля Хокана VII.
Бальдур Нансен быў надзвычай строгім і рэлігійным чалавекам; будучы юрыстам, ён меў у сваіх кліентаў неабмежаваны ўзровень даверу. Першым шлюбам ён быў жанаты з Міне Мо — сваячкай паэта Ёргена Мо. Міне памерла ў снежні 1854 года праз тыдзень пасля нараджэння хваравітага сына Ханса, які памёр ва ўзросце 12 гадоў — у жніўні 1867 года. Другой жонкай Бальдура Нансена стала баранэса Адэлаіда Ёхана Тэкла Ісідарэа Ведэль-Ярлсберг (1832—1877), з роду нямецкага паходжання, які вядзе пачатак ад князёў Насаў-Зіген. Яе дзядзька — граф Ёхан Каспар Герман Ведэль-Ярлсберг (1779—1840) — займаў пасаду віцэ-караля Нарвегіі і быў аўтарам нарвежскай канстытуцыі 1814 года. У першы раз Адэлаіда выйшла замуж за сына пекара — лейтэнанта Якаба Бёлінга, ад якога мела пяцёра дзяцей. Заўдавеўшы ў 1853 годзе, Адэлаіда ў 1858-м выйшла замуж, папярэдне параіўшыся са старэйшымі дзецьмі, за Бальдура Нансена, які быў яе павераным у справах. Пасля вяселля пара Нансенаў пераехала ў сядзібу Стуро-Фрон (цяпер — Нансен-Фрон у межах Осла). У другім шлюбе было шасцёра дзяцей: першынец Фрыцьёф, які нарадзіўся ў 1859 годзе, памёр ва ўзросце 1 год. Другому сыну, які нарадзіўся 10 кастрычніка 1861 года, далі тое ж імя. У 1862 годзе ў яго з’явіўся брат Аляксандр.
Дзяцінства і юнацтва
Да падзей свайго дзяцінства Нансен звярнуўся ў аўтабіяграфіі «На вольным паветры» (Friluftsliv), апублікаванай у 1916 годзе. Усе мемуарысты адзначалі, што для сям’і Нансенаў былі характэрныя парадак і дысцыпліна, а таксама пакланенне перад спортам, асабліва лыжным — яго культывавала Адэлаіда Нансен. Фрыцьёфа сталі прывучаць да лыж з двух гадоў. У дзяцей не было пакупных цацак, Фрыцьёф сам майстраваў сабе лук са стрэламі, вуды, млынок на ручаі. У падлеткавым узросце яму з братам Аляксандрам дазвалялася праводзіць у лесе шмат часу, Нансен нават параўноўваў сябе з Рабінзонам. У 10 гадоў Нансен паспрабаваў скокнуць з трампліна ў Хусебю і не пакалечыўся толькі цудам, ужо з 15-ці гадоў ён рэгулярна ўдзельнічаў у лыжных спаборніцтвах разам са старэйшым братам Эйнарам Бёлінгам. У 1877 годзе Нансен стаў членам толькі што заснаванага лыжнага клуба Крысціяніі і ў тым жа годзе заняў 14-е месца на юнацкіх спаборніцтвах.
У школе — яго аддалі ў прэстыжную ўстанову Ю. Оша і П. Фоса — Нансен не выяўляў нейкіх канкрэтных здольнасцей, адрозніваўся ўпартасцю і самаўпэўненасцю, ахвотна ўдзельнічаў у бойках. Няўседлівасць не замінала заняткам любімымі прадметамі: матэматыкай і фізікай. Аднойчы ён паспрабаваў самастойна зрабіць стрэльбу з абрэзка вадаправоднай трубы і падчас яе выпрабаванняў ледзь не пазбавіўся вока.
У 1877 годзе раптоўна памерла Адэлаіда Нансен. Старэйшыя дзеці да таго часу ўжо пакінулі бацькоўскі дом, пры Бальдуры Нансене заставаліся Фрыцьёф і Аляксандр. Бацька прадаў сядзібу і пераехаў у Крысціянію. У тым жа 1877 годзе Нансен паставіў сусветны рэкорд па гонках на каньках на 1 мілю (1,6 км), а ў 1878 годзе ў першы раз стаў пераможцам нацыянальнага чэмпіянату па лыжных гонках. Усяго ён выйграў гэты чэмпіянат дванаццаць разоў.
У 1880 годзе Фрыцьёф Нансен скончыў школу і здаў Examen artium, атрымаўшы вышэйшыя адзнакі па натуральным навукам і чарчэнні. Яго не вабіла кар’ера адваката (на юрыста стаў вучыцца Аляксандр Нансен), ён падаў заяву ў ваеннае вучылішча, але неўзабаве забраў яе. Ён доўга вагаўся і з паступленнем у Крысціянійскі ўніверсітэт, у рэшце рэшт выбраўшы заалогію, чым вельмі занепакоіў бацьку. Галоўнай прычынай выбару было тое, што «па юнацкай неспрактыкаванасці ён думаў, што вывучэнне заалогіі звязана з пастаянным знаходжаннем сярод прыроды — у адрозненне ад хіміі і фізікі, да якіх адчуваў асаблівую цягу». Да заняткаў ва ўніверсітэце Нансен прыступіў з пачаткам 1881 года, тады ж ён заваяваў другое месца ў нацыянальных спаборніцтвах па бегу на каньках.
Навуковым кіраўніком Нансена быў прафесар Роберт Колет (1842—1913), даўні сябар сям’і, які быў таксама кіраўніком кабінета заалогіі. Ён пераканаў Нансена заняцца біялогіяй цюленяў, для чаго таго варта было адправіцца на прамысловым судне ў Паўночны Ледавіты акіян. Неабходныя фармальнасці ўладзіў асабіста Бальдур Нансен, Фрыцьёфу трэба было ісці пад кіраўніцтвам капітана Акселя Крэфтынга (1850—1886) на шхуне «Вікінг».
Плаванне
Плаванне ў Ледавіты акіян было падрабязна апісана Нансенам на схіле гадоў у кнізе «Сярод цюленяў і белых мядзведзяў» (Blant sel og bjørn, 1924). Ён адкрыта пісаў, што сам не ведаў, чаму абраў менавіта Поўнач; навуковымі ведамі малады Нансен не валодаў, але ўжо быў дасведчаным стралком і паляўнічым (Blant sel og bjørn, 1924). Шхуна «Вікінг» пакінула Арэндал 11 сакавіка 1882 года і накіравалася да Ян-Маена, дзе знаходзіліся лёжні. Першыя шэсць сутак плавання Нансен моцна пакутаваў ад марской хваробы; пасля выздараўлення выконваў любую працу: грузіў вугаль, мыў посуд на камбузе. Калі не было штармоў, ён старанна займаўся зборам навуковых дадзеных: вымяраў тэмпературу марской вады на розных глыбінях і ў выніку абверг тэорыю шведскага фізіка Э. Эдлунга, які сцвярджаў, што марскі лёд фарміруецца на глыбінях каля 100 м, куды апускаецца з паверхні пераахалоджаная вада. Таксама Нансен займаўся зборам метэаралагічных дадзеных і лавіў дробных марскіх жывёл, частка ўлову (каралеўскія крэветкі) ішла на камбуз. Калі з’явіліся цюлені, Нансен канчаткова заваяваў аўтарытэт сярод членаў каманды сваёй добрай стральбой. 16 красавіка Нансен выявіў у льдах пла́ўнік — дрэва, вынесенае ў акіян ракой, — і спачатку палічыў, што гэта амерыканская хвоя, прынесеная ў Арктыку Гальфстрымам, аднак потым пераканаўся, што дрэва дастаўлена льдамі з Сібіры. Гэты плаўнік упершыню наштурхнуў Нансена на думку, што існуе пастаянны дрэйф лёду, які можа быць выкарыстаны для экспедыцыі ў Паўночны Ледавіты акіян.
Да пачатку мая «Вікінг» падышоў да Шпіцбергена, паляванне ўвесь гэты перыяд была няўдалым. Судна пайшло на поўдзень, 24 мая каманда наведала паўднёвае ўзбярэжжа Ісландыі, пасля чаго рушылі да Грэнландыі. Рух быў надзвычай складаным з-за велізарнай колькасці айсбергаў і бітага лёду, аднак Нансену ўдалося зрабіць важнае адкрыццё. Ён выявіў бураваты налёт на шматгадовым лёдзе і высветліў, што налёт складаецца з пылу і камячкоў глею. Узятыя ім пробы былі даследаваны толькі ў 1888 годзе і паказалі, што яны ўтрымліваюць мінеральныя ўкрапванні, перагной і часцінкі лішайнікаў, якія, імаверна, паходзяць з Сібіры. Былі знойдзеныя і дыятамеі, што яшчэ больш пераканала Нансена, што паміж паўночным узбярэжжам Сібіры і ўсходнім узбярэжжам Грэнландыі існуе плынь.
27 чэрвеня «Вікінг» апынуўся заціснуты суцэльнымі лядовымі палямі, пачаўся незапланаваны дрэйф. Шхуну зносіла на паўночны захад, часам яна аказвалася на адлегласці ў 12-13 міль ад грэнландскага ўзбярэжжа. Даследуючы айсбергі ў пачатку ліпеня, Нансен выявіў, што яны могуць пераносіць значныя колькасці мінеральнага матэрыялу, які дае ўяўленне аб геалагічнай будове недаследаваных абласцей Грэнландыі. Нансен хацеў высадзіцца на ўзбярэжжы, але капітан Крэфтынг катэгарычна забараніў.
Толькі 16 ліпеня лёд стаў разрэджвацца, на шхуне развялі пары́, і 18 ліпеня судна накіравалася да Нарвегіі. 26 ліпеня Нансен вярнуўся ў Арэндал. У 1884 годзе ў «Геаграфічным часопісе» Нансен апублікаваў артыкул «Уздоўж усходняга берага Грэнландыі», у якім упершыню выявіўся яго талент пісьменніка.
Берген
Вярнуўшыся з Арктыкі, Нансен не стаў аднаўляцца ва ўніверсітэце. Наўзамен прафесар Колет прапанаваў яму вакантнае ў той час месца прэпаратара аддзела заалогіі ў Бергенскім музеі. У 21 год Нансен паступіў пад кіраўніцтва дырэктара музея прафесара Даніэля Карнеліуса Даніэльсена і праслужыў на гэтай пасадзе шэсць наступных гадоў. Даніэльсен быў ганаровым членам Капенгагенскага музея і Лундскага ўніверсітэта, сузаснавальнікам літаратурнага грамадства, карціннай галерэі і тэатра ў Бергене. Нансена апекаваў і Герхард Армауэр Хансен — першаадкрывальнік узбуджальніка праказы, які пазнаёміў Фрыцьёфа з і прышчапіў яму атэістычныя погляды.
У Бергене Нансен пасяліўся ў доме святара Вільгельма Хольта і прысвяціў сябе навуковай рабоце. Адначасова ён надзвычай захапіўся мастацтвам і літаратурай, асабліва цаніў драмы Ібсена і паэзію Байрана. Да таго часу ён вольна валодаў англійскай, французскай і нямецкай мовамі. Здольнасці да жывапісу выявіліся ў яго яшчэ ў дзяцінстве, а ў Бергене Нансен стаў браць урокі ў мастака Франца Шыртца — піянера малюнка Арктыкі ў жывапісу, удзельніка арктычных экспедыцый, які нават раіў яму кінуць навуку. Старэйшая сястра Нансена Сігрыд Бёлінг у той час стала вядомай мастачкай.
У кастрычніку 1883 года Нансен пісаў бацьку, што яго надзвычай усхвалявалі весткі аб паспяховым выкарыстанні Адольфам Нордэншэльдам лыж і санак для даследавання ўнутраных абласцей Грэнландыі. У лютым 1884 года ён паставіў чарговы спартыўны рэкорд: у адзіночку здзейсніў пераход праз горы з Бергена ў Крысціянію, пасля чаго прыняў удзел у спаборніцтвах у скачках з трампліна ў Хусебю і выйграў іх. Да Нансена ніхто не рызыкаваў здзяйсняць працяглыя лыжныя пераходы ў гарах; рэзка адмоўнае стаўленне да ўчынку Фрыцьёфа выказалі і Бальдур Нансен, і прафесар Даніэльсен. Да 1884 года адносіцца першае рамантычнае захапленне Нансена — Эмі Касперсен, аднак заручыны не адбыліся з-за дрэннага матэрыяльнага становішча навукоўца.
У 1883 годзе вызначаецца навуковы напрамак дзейнасці Нансена. Улетку ён атрымаў ад прафесара палеанталогіі Ельскага ўніверсітэта запрашэнне ў ЗША, але адхіліў яго, паколькі Бальдур Нансен незадоўга да таго перанёс інсульт. Аднак Нансен трапіў пад уплыў прафесара Іенскага ўніверсітэта, які прапанаваў яму заняцца цэнтральнай нервовай сістэмай бесхрыбтовых. У 1884 годзе ў Нарвегіі на міжнародным хімічным кангрэсе пабываў заснавальнік мікрабіялогіі Луі Пастэр, чые выступленні накіравалі ўвагу Нансена на азнаямленне з найноўшымі дасягненнямі навукі за мяжой.
Стажыроўка ў Еўропе
2 красавіка 1885 года ад паўторнага інсульту памёр Бальдур Нансен. Неўзабаве пасля гэтага Нансену быў прысуджаны залаты медаль Фрыеле за першую яго навуковую працу — «Матэрыялы па анатоміі і гісталогіі мізастом» (Bidrag til myzoostormernes anatomi og histologi). Даніэльсен прапанаваў Нансену, які моцна пакутаваў пасля смерці бацькі, адправіцца за мяжу. Каб атрымаць сродкі, неабходныя для паездкі, Нансен папрасіў выдаць яму медаль у бронзе, а розніцу ў кошту выплаціць наяўнымі. Паездка была яму неабходная ў першую чаргу для абароны доктарскай дысертацыі. У пачатку 1886 годзе Нансен адбыў у Германію, але ўжо ў сакавіку адправіўся ў Павію, дзе вучыўся ў прафесара Каміла Гольджы новым метадам афарбоўкі мікраскапічных прэпаратаў нервовай тканіны. У красавіку 1886 года Нансен пераехаў у Неапаль на марскую біялагічную станцыю, сябра М. М. Міклуха-Маклая.
У Неапалі Фрыцьёф Нансен сур’ёзна захапіўся шатландкай Марыён Шарп, якая здзяйсняла з маці паездку па Еўропе. Калі маці і дачка з’ехалі з Неапаля, Нансен кінуў усе свае заняткі і адправіўся за імі ў Швейцарыю, дзе, аднак, адносіны паміж ім і Марыён былі разарваныя. Галоўнай прычынай разрыву сталі планы Нансена па паходу па ледавіковаму шчыту Грэнландыі. Тым не менш Ф. Нансен і М. Шарп захавалі сяброўскія адносіны да канца жыцця.
Планы
Упершыню задума перасекчы ледавіковы покрыў Грэнландыі зарадзілася ў Нансена летам 1882 года на борце цюленебойнага судна «Вікінг». У 1883 годзе ён прачытаў у газеце нататку, у якой апісвалася паспяховае вяртанне Нордэншэльда з грэнладскай экспедыцыі. Асабліва Нансена ўразілі словы саамаў, якія суправаджалі шведскага даследчыка, што паверхня ледавіка вельмі зручная для лыж і дазваляе ў самы кароткі тэрмін прайсці велізарныя адлегласці.
Вялікую ўвагу Нансен надаваў і таму, што пры высадцы на ўсходні, які тады лічыўся незаселеным, бераг Грэнландыі «будуць спалены масты»:
Паводле плана трэба было высадзіцца ў фіёрдзе Сярмілік на захадзе ад Ангмагсаліка (65° 35′ пн. ш.). Там размяшчалася стойбішча эскімосаў. Далей шлях ішоў да вярхоўя фіёрда, адкуль пачынаўся ўздым на ледавіковы шчыт. Курс па ледавік — паўночна-заходні да дацкай калоніі ў, дзе, паводле дапушчэння Нансена, меўся спадзісты спуск з ледавіка. Планаваная дыстанцыя была роўная 600 км.
Падрыхтоўка
У лістападзе 1887 года Нансен адважыўся паехаць у Стакгольм, каб азнаёміць са сваім планам Нордэншэльда. Пры сустрэчы прысутнічаў прафесар стакгольмскай Вышэйшай школы Брогер (які пазней напісаў біяграфію Нансена), на якога вельмі негатыўнае ўражанне зрабіла тое, што Нансен з’явiўся без паліто, у вязанай лыжнай куртцы ён быў падобны на акрабата. Нордэншэльд планаў Нансена не ўхваліў, але палічыў іх цалкам выканальнымі і нават быў гатовы падзяліцца ўласным досведам. Характэрна, што ў Стакгольме Нансен пазнаёміўся з Соф’яй Кавалеўскай, яны зрабілі адзін на аднаго моцнае ўражанне і некаторы час перапісваліся. Аб характары іх адносін да гэтага часу вядуцца спрэчкі.
Пасля паездкі ў Стакгольм Нансен прадставіў Універсітэту Крысціяніі хадайніцтва аб водпуску неабходных яму 5000 крон (каля 2500 рублёў па курсу 1888 года). Пачыналася яно фразай: «Я маю намер летам распачаць паход праз мацерыковыя льды Грэнландыі», а сканчалася шырокай цытатай з Нордэншэльда: «у цяперашні час ці ледзь можна паказаць на больш важную задачу для палярнай экспедыцыі, чым вывучэнне ўнутранай часткі гэтай краіны». Універсітэт план прыняў і ўхваліў, звярнуўшыся па фінансаванне да ўрада. Адначасова Нансен звярнуўся да Нарвежскай акадэміі навук з просьбай аб фінансаванні. Праект экспедыцыі быў апублікаваны ў часопісе «Naturen» («Прырода») у студзені 1888 года. У лютым 1888 года Нансен на лыжнай прагулцы ўпершыню сустрэў сваю будучую жонку Еву Сарс, але тады не звярнуў на яе ніякай увагі, паколькі перажываў бурны раман з прадстаўніцай артыстычнай багемы Дагмар Энгельхарт (Dagmar Engelhart; 1863—1942), вядомай пад мянушкай «Клянодыя» (Klenodie — каштоўнасць).