cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Латвійская праваслаўная аўтаномная царква
Гісторыя
Царква доўгі час не мела рэгістрацыі. 24 кастрычніка 2019 года атрымала афіцыйную рэгістрацыю пасля рашэння Адміністрацыйнага акруговага суда.
Albatros D.II
Albatros D. II — нямецкі знішчальнік, які выкарыстоўваўся ў Першай сусветнай вайне. Пасля даволі паспяховых баявых дзеянняў, дадзеная мадэль была зменена новай мадэллю.
Канструкцыя і дапрацоўкі
Канструктары Albatros Flugzeugwerke Тэлен, Шуберт і Гнедыг распрацавалі мадэль D. II, зыходзячы са скаргаў пілотаў аб дрэнным верхнім аглядзе. Рашэннем гэтай праблемы стала перастаноўка верхняга крыла на 36 см бліжэй да фюзеляжа і яго невялікі вынас наперад. Перастаноўка кабіных стоек таксама палепшыла пярэдні агляд. Тым не менш, ад D. I засталася ранейшая канструкцыя фюзеляжа, размяшчэнне рухавіка і ўзбраенне. Знешні выгляд практычна не змяніўся. Германская інспекцыя паветраных войскаў замовіла першую партыю з 100 D. II у жніўні 1916 года.
У лістападзе 1916 года інспекцыя забараніла выкарыстанне на новых самалётах радыятараў Віндхофа (за свой знешні выгляд яны атрымалі мянушку «вушныя радыятары»). Гэта здарылася таму, што рухавікі, абсталяваныя гэтымі радыятарамі, размешчанымі ў фюзеляжы на адным з імі ўзроўні, былі вельмі ўразлівымі ў баявых умовах. Трапленне ў такі радыятар выклікала імгненны прыпынак падачы астуджальнай вадкасці ў матор, што прыводзіла да перагрэву і хуткага яго спынення. На пазнейшых серыях D. II у цэнтральнай секцыі верхняга крыла ўсталёўваўся «абцякальны радыятар» Тэвеса-Браўна (фірма Тэвеса існуе і дагэтуль). Дзякуючы свайму размяшчэнню над рухавіком, ён нават пры пашкоджанні мог яшчэ некаторы час працягваць захоўваць працаздольнасць.
Заўвага
Мадэль D. II з’яўлялася асноўнай на ўзбраенні падраздзялення Jagdstaffel 2 (Jasta 2), адной з першых спецыялізаваных знішчальных эскадрылляў у Германскіх ваенна-паветраных сілах. Да ліку самых знакамітых лётчыкаў, пілатаваўшых D. II можна аднесці і Манфрэда фон Рыхтгофена. Дзякуючы высокай хуткасці, добрай аэрадынаміцы і моцнаму ўзбраенню, D. II адразу заваяваў папулярнасць сярод пілотаў і вярнуў перавагу ў небе над знішчальнікамі — біпланамі саюзнікаў, тыпу і.
Фірма Albatros Flugzeugwerke і яе усходне-прускі філіял у Свіямюндзе выпусцілі 200 самалетаў мадэлі D. II (не ўключаючы вопытныя прататыпы). Яшчэ 75 па ліцэнзіі пабудавала кампанія LVG (Luft-Verkehrs-Geselleschaft). Найбольшая колькасць машын, якія непасрэдна ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях зарэгістравана ў студзені 1917 года — 214 адзінак. Аднак, баявая служба D. II працягвалася нядоўга. Яны актыўна ўжываліся на заходнім фронце да канца вясны 1917 г., калі былі паступова заменены удасканаленым. Аднак на 30 чэрвеня 1917 года ў прыфрантавых нямецкіх ангарах усё яшчэ знаходзіліся 72 самалеты D. II.
Аўстрыйская кампанія Oeffag (Oesterreichische Flugzeugfabrik AG) таксама атрымала ліцэнзію на пабудову D. II для ваенна-паветраных сіл Аўстра-Венгерскай імперыі. На аўстрыйскіх машынах былі ўсталяваныя рухавікі Austro-Daimler, магутнасцю 185 конскіх сіл. Oeffag выпусціў усяго толькі 16 адзінак, перш чым было запушчана ў вытворчасць мадэль D. III.
Рычард Фрэнсіс Бёртан
Рычард Фрэнсіс Бёртан (Richard Francis Burton;, Торкі, Дэваншыр, Вялікабрытанія — , Трыест, Італія) — брытанскі падарожнік, пісьменнік, паэт, перакладчык, этнограф, лінгвіст, гіпнатызёр, фехтавальшчык і дыпламат. Праславіўся сваімі даследаваннямі Азіі і Афрыкі, а таксама сваімі вылучнымі ведамі розных моў і культур. Па некаторых адзнаках, Бёртан валодаў дваццаццю дзевяццю мовамі, якія адносяцца да розных моўных сем’яў.
Найболей знакамітымі дасягенннямі Бёртана з’яўляюцца яго вандраванне перапранутым у Меку, пераклад казак «Тысячы і адной ночы» і Камасутры на англійскую мову і вандраванне разам з Джонам Хэнінгам Спікам ва Усходнюю Афрыку ў пошуках вытокаў Нілу. Ён быў пладавітым пісьменнікам, з-пад пяра якога выйшла мноства як мастацкіх твораў, так і артыкулаў, прысвечаных геаграфіі, этнаграфіі і фехтаванню.
Сейфуліна (Акмолінская вобласць)
Сейфуліна — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі ім.Сакена. Код КАТА — 115673500.
Пангея
Пангея — назва, дадзенае Альфрэдам Вегенерам протакантыненту, які ўзнік ў эпоху палеазоя.
У працэсе фарміравання Пангеі з больш старажытных кантынентаў на месцах іх сутыкнення паўсталі горныя сістэмы, некаторыя з іх праіснавалі і да нашага часу, да прыкладу Урал або Апалачы. Гэтыя раннія горы значна старажытней за такія параўнальна маладыя горныя сістэмы як Альпы ў Еўропе, Кардыльеры ў Паўночнай Амерыцы, Анды ў Паўднёвай Амерыцы ці Гімалаі ў Азіі. З-за эрозіі, што доўжылася шмат мільёнаў гадоў Урал і Апалачы - абкатаныя невысокія горы.
Гіганцкі акіян, які абмываў Пангею, носіць назву Панталаса.
Пангея раскалолася прыкладна 150-220 мільёнаў гадоў таму на два кантыненты. Паўночны кантынент Лаўразія пазней раскалоўся на Еўразію і Паўночную Амерыку, у той час як з паўднёвага кантынента Гандвана пазней утварылася Афрыка, Паўднёвая Амерыка, Індыя, Аўстралія і Антарктыда.
Нікалаеўск (Валгаградская вобласць)
Нікалаеўск (Николаевск) — горад (з 1967 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нікалаеўскага раёна Валгаградскай вобласці. Насельніцтва 15,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1747 годзе.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Волгі, за 190 км ад Валгаграда.
Джозеф Мак-Карці
Джозеф Рэйманд Мак-Карці (Joseph Raymond McCarthy;, Гранд-Шут, Вісконсін — , Бетэсда, Мэрыленд) — амерыканскі сенатар-рэспубліканец, які прытрымліваўся вельмі правых рэакцыйных палітычных перыядаў, настрояў у амерыканскім грамадстве, вядомы як макартызм.
Кажушкі
Назву Кажу́шкі маюць:
NGC 3596
NGC 3596 (іншыя абазначэнні — UGC 6277, MCG 3-29-13, ZWG 96.13, KARA 472, PGC 34298) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мікалай Аляксандравіч Грэвеніц (1874)
Барон Мікалай Аляксандравіч Грэвеніц (Николай Александрович Гревениц; 1874—1931) — расійскі дзяржаўны дзеяч, Херсонскі (1911—1915) і Чарнігаўскі (1916—1917) губернатар. Сапраўдны стацкі саветнік (1914), камергер (1914).
Біяграфія
Нарадзіўся года у сям’і барона Аляксандра Аляксандравіча Грэвеніца (Аляксандр Фрыдрых Аўраам) Грэвеніц (1837—1901) — сапраўднага стацкага саветніка, дырэктара Санкт-Пецярбургскага выхаваўчага дома. Дзед па бацьку — Аляксандр Фёдаравіч Грэвеніц (1806—1884). Маці — Крысціна Якаўлеўна Грэвеніц (нар. Віліе; 1847 — 17.11.1917 ). Яго сёстры:
У 1894 годзе скончыў Аляксандраўскі ліцэй X класам і паступіў на службу. З 1904 — камер-юнкер, у 1907 годзе — надворны саветнік. У 1905—1907 гадах займаў пасаду маршалка шляхты Пінскага павета. З 13 ліпеня 1907 года — Казанскі віцэ-губернатар; 19 мая 1908 года быў выраблены ў калежскія саветнікі. З 15 снежня 1908 года — Екацярынаслаўскі віцэ-губернатар.
З 28 лютага 1911 года быў прызначаны Херсонскім губернатарам; з 19 мая — у чыне стацкага саветніка. У званні камергера з 1914 года; у тым жа годзе стаў сапраўдным стацкім саветнікам.
У 1916 годзе прызначаны Чарнігаўскім губернатарам.
У Пецярбургу жыл па адрасе: Мацвееўская вуліца, 3.
Пасля рэвалюцыі 1917 года эміграваў у Бельгію, дзе і цяпер жывуць яго нашчадкі.
Памёр у Бруселі ў 1931 годзе — 2 студзеня ці 4 студзеня.
Сям’я
Жаніўся ў Казані 1908 года на Ганне Міхайлаўне Стрыжэўскай.
Сын — Аляксандр Мікалаевіч (12.06.1911—20.02.1988), з 1933 года быў жанаты на праўнучцы А. С. Пушкіна.
Цеплавая электрычная станцыя
Цеплавая электрычная станцыя, цеплавая электрастанцыя, ЦЭС — электрастанцыя, якая выпрацоўвае электрычную энергію і цяпло (або толькі электрычную энергію)ў выніку пераўтварэння цеплавой энергіі, якая выдзяляецца пры спальванні арганічнага паліва.
Існуе некалькі тыпаў цеплавых электрастанцый. Самы распаўсюджаны і традыцыйны — цеплавая паратурбінная электрастанцыя (ЦПЭС), у якой цяпло згарання арганічнага паліва выкарыстоўваецца для пераўтварэння вады ў пару высокага ціску, якая ў сваю чаргу вярціць паравую турбіну, вал якой злучаны з валам генератара. ЦПЭС, якая выпрацоўвае для спажыўцоў акрамя электраэнергіі цяпло пары, называецца цеплаэлектрацэнтраллю (ЦЭЦ); якая толькі электраэнергію — кандэнсацыйнай электрастанцыяй (КЭС). Але ў апошні час усё большы распаўсюд адтрымоўваюць цеплавыя газатурбінныя электрастанцыі (ЦГЭС), у якіх дымавыя газы (прадукты рэакцыі гарэння паліва) не перадаюць сваё цяпло пары, а непасрэдна самі прыводзяць у рух газавую турбіну. Сумясціць перавагі і ліквідаваць недахопы гэтых двух тыпаў ЦЭС спрабуюць у парагазавых электрастанцыях (ПГЭС). Для выпрацоўкі невялікай колькасці электраэнергіі выкарыстоўваюць таксама ЦЭС з паршнявымі рухавікамі ўнутраннага згарання (напрыклад рухавік Дызеля).
Часам тэрмін цеплавыя электрастанцыі ўжываюць да электрастанцый, якія пераўтвараюць у электрычную энергію цяпло, якое атрымоўваецца не толькі праз спальванне арганічнага паліва (атамныя электрастанцыі (АЭС), геатэрмальныя электрастанцыя).
Аўгусцін Пацэвіч
Аўгусцін Лю́двік Барталаме́й (Аўгусцін Канстанцінавіч ) Пацэ́віч (Augustyn Ludwik Bartłomiej Pacewicz;, Пружаны — , Пружаны) — заслужаны ўрач-філантроп. Большую частку жыцця пражыў у Пружанах, дзе карыстаўся вялізным аўтарытэтам за сваю дабрачынную дзейнасць. У падзяку за яго заслугі цэнтральная вуліца горада ў 1926 годзе была названа яго імем.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 жніўня 1847 ў Пружанах ў сям’і Канстанціна Людвікавіча Пацэвіча і Караліны са Шрэтэраў (Szretter). Ахрышчаны 28 жніўня, хрышчоныя бацькі — Валенцій і Юзафа Герміна Швыкоўскія. Скончыў гімназію ў Гродне, Ваенна-медыцынскую акадэмію ў Пецярбургу (1873, паводле іншых звестак 1874 або 1876 ).
Служыў ваенным урачом Балтыйскага флоту ў Кранштаце, звольнены ў запас з прычыны хваробы — артрыту. У 1885—1915 гадах займаўся прыватнай практыкай, а таксама ў званні палкоўніка працаваў ваенным урачом у казармах 38-га лятучага артылерыйскага палка пад Пружанамі (каля 1909—1913). Ганаровы міравы суддзя ў Пружанскім судзе. У 1909 годзе пабудаваў хату на вуліцы Гродзенскай каля старога парку.
Падчас Першай сусветнай вайны эвакуіраваны разам з сям’ёй у Пецярбург (1915). Працаваў у прыватнай лякарні і ў чыгуначнай клініцы. Пад канец ліпеня 1918 года вярнуўся ў Пружаны, працягнуў лекарскую практыку. Ва ўласным шпіталі на свае сродкі ўтрымліваў палату і ложак для бедных; вясковую (беларускую) і гарадскую (яўрэйскую) беднату лячыў задарма, часта за свой кошт аплочваў пацыентам набыццё неабходных лекаў у аптэцы. Свае шматрокавыя даследаванні дасылаў у ў Варшаве.
Пасля ад’езду сям’і Пацэвічаў у Польшчу ў іх хаце пэўны час размяшчаўся дзіцячы прытулак. Цяпер на гэтым месцы знаходзіцца помнік спаленым вёскам.
Сям’я
Бацька Канстанцін Людвігавіч згаданы ў 1874 годзе як дэпутат ад дваран у павятовай кватэрнай камісіі, калежскі асэсар; узнагароджаны знакам адрознення за XX гадоў бездакорнай службы і медалём у памяць вайны 1853—1856 гадоў. Меў братоў Ігната (паштмайстар) і Карла (станавы прыстаў).
9 чэрвеня 1888 года Аўгусцін ажаніўся з Сафіяй Галаўнёй, мелі 4 сыноў і 3 дачок. Адна з іх, Паўліна, скончыла сем класаў Гродзенскай жаночай гімназіі ведамства імператрыцы Марыі ; у 1924 годзе стала жонкай Мікалая Разанава. У 1902 нарадзілася дачка Алена (у хросце Алена-Ганна).
Сын Казімір служыў у палку ўланаў Войска Польскага II Рэчы Паспалітай, з пачаткам Другой сусветнай вайны выехаў у Вялікабрытанію. Паводле запавету яго карціны перададзеныя польскім музеям.
Сын Караль таксама стаў урачом, у 1926 атрымаў дыплом, працаваў у Пружанскай гімназіі і па сумяшчальніцтве — у супрацьтрахомным кабінеце.
Раднікі (Ваўкавыскі раён)
Раднікі́ (, Родники, былая назва Дзякі) — вёска ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XVII стагоддзя. У 1796 годзе фальварак і вёска, складалі Дзякоўскае староства, належалі Антонію Ганеўскаму. У 1914 годзе 63 двары, 400 жыхароў. Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавета.
Інфраструктура
Ёсць крама, аддзяленне сувязі, фельчарка-акушэрскі пункт, клуб, бібліятэка, пачатковая школа на 30 месцаў.
Памятныя мясціны
Брацкая магіла савецкіх воінаў, помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
ГК Дынама Мінск
«Дынама» — былы беларускі гандбольны клуб з Мінска. Клуб быў заснаваны ў 2008 годзе. Расфармаваны ў 2014 годзе з-за праблем з фінансаваннем.
Палац Эстэрхазі (Браціслава)
Палац Эстэрхазі (Esterháziho palác) — палац роду Эстэрхазі ў стылі неарэнесансу ў раёне Старэ-Места Браціславы (Славакія), на набярэжнай рэкі Дунай.
Пабудаваны каля 1870-х гадоў. У 1920-я і 1950-я гады будынак быў перабудаваны для патрэб Славацкай нацыянальнай галерэі.
Сёння разам з прылеглым будынкам Водныя казармы (Vodné kasárne) і дадатковымі прыбудовамі служыць памяшканнем для экспанатаў галерэі.
Акан (Акмолінская вобласць)
Акан — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Сарыазекскай сельскай акругі. Код КАТА — 115677100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 599 чалавек (307 мужчын і 292 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 374 чалавекі (189 мужчын і 185 жанчын).
Культурная сталіца Беларусі
На працягу года культурную сталіцу наведваюць прафесійныя танцавальныя, музычныя, харэаграфічныя калектывы, актывізуецца дзейнасць рэгіянальных устаноў культуры і мясцовых улад.
Да 2009 года ўключна культурнай сталіцай Беларусі з'яўляўся горад Віцебск, але 21 студзеня 2010 культурнай сталіцай краіны афіцыйна быў абвешчаны найстаражытнейшы горад краіны Полацк. Пасля штогод у рамках адмысловай акцыі вызначалася новая культурная сталіца.
25 верасня 2013 года стала вядома, што ў 2014 годзе тытул культурнай сталіцы Беларусі атрымае Гродна, афыцыйна горад стане культурнай сталіцай з 1 студзеня 2014 года
Казарэзы
Назву Казарэ́зы маюць:
Мантэрэй
Мантэрэй:
Сенец (раён)
Сенец (Senec) — раён Славакіі. Знаходзіцца ў Браціслаўскім краі.
Статыстычныя звесткі
Канфэсійны склад:
Макс Маер
Максіміліян (Макс) Маер (Maximilian (Max) Meyer; нар., , Германія) — нямецкі футбаліст, паўабаронца швейцарскага клуба «Люцэрн».
Клубная кар’ера
Маер пачынаў кар’еру ў моладзевай акадэміі обергаўзенскага «Рот-Вайса», адкуль у 2004 годзе перайшоў у «Дуйсбург». У 2009 годзе ён стаў іграком «Шальке 04». У сезоне 2011/12 разам з юнацкай камандай «Шальке» да 19 гадоў ён стаў чэмпіёнам заходняй Бундэслігі, а пазней і Бундэслігі, абгуляўшы ў фінале «Баварыю» з лікам 2:1. У сезоне 2012/13 ён згуляў за гэту каманду ў 15 матчах, забіўшы 11 галоў і аддаўшы 11 галавых перадач, і зноў стаў чэмпіёнам заходняй Бундэслігі.
У снежні 2012 года Маер падпісаў першы прафесійны кантракт з «Шальке 04» да 2015 года. 16 лютага 2013 года ён дэбютаваў за «кобальтавых» у Бундэслізе, замяніўшы Рафаэла на 72-й хвіліне матча супраць «Майнца» (2:2) і адзначыўшыся галавой перадачай. 12 сакавіка 2013 года адбыўся дэбют Маера ў Лізе чэмпіёнаў УЕФА у зваротным матчы 1/8 фіналу супраць турэцкага «Галатасарая» (2:3). Усяго ў сваім дэбютным сезоне ў Бундэслізе правёў 5 матчаў. Пасля сезона 2012/13 узяў сёмы нумар, што пацвярджае высокі давер у клубе да адоранага і таленавітага паўабаронцы.
7 мая 2013 года Маер падоўжыў кантракт з «Шальке» да 2017 года, а ў лістападзе 2013 года — да канца сезона 2017/18.
У маі 2018 года быў адхілены ад трэніровак «Шальке» і па заканчэнні сезона пакінуў клуб. У жніўні 2018 года стаў іграком англійскага клуба «Крыстал Пэлас». У сезоне 2020/21 страціў месца ў складзе, і ў студзені 2021 года пакінуў англійскі клуб. Неўзабаве далучыўся да «Кёльна», дзе гуляў да канца сезона.
У верасні 2021 года стаў іграком турэцкага «Фенербахчэ», а ў студзені 2022 года быў аддадзены ў арэнду ў дацкі «Міт’юлан» да канца сезона з правам выкупу. У жніўні 2022 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у «Люцэрн».
Анатоль Міхайлавіч Ісачанка
Анато́ль Міха́йлавіч Іса́чанка  — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта (з 2021 года).
Макс Маер
Міжнародная кар’ера
Макс Маер гуляў за зборныя Германіі розных узростаў. 11 лістапада 2009 года Маер дэбютаваў у складзе юнацкай зборнай Германіі да 15 гадоў, выйдучы на замену на 47-й хвіліне і забіўшы адзін гол.
Анатоль Міхайлавіч Ісачанка
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1966 годзе ў вёсцы Кузнец Клінцоўскага раёна Бранскай вобласці.
Макс Маер
Міжнародная кар’ера
У 2012 годзе ў складзе юнацкай зборнай Германіі да 17 гадоў Маер паехаў на чэмпіянат Еўропы ў Славенію, дзе стаў срэбным прызёрам, найлепшым бамбардзірам і найлепшым іграком спаборніцтваў.
Анатоль Міхайлавіч Ісачанка
Біяграфія
У 1988 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, у 2005 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Макс Маер
Міжнародная кар’ера
13 мая 2014 года Маер дэбютаваў за нацыянальную зборную Германіі ў матчы супраць зборнай Польшчы. У 2016 годзе ў складзе нямецкай зборнай удзельнічаў у Алімпійскіх гульнях, дзе стаў срэбраным прызёрам.
Анатоль Міхайлавіч Ісачанка
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў старшым інжынерам калгаса «Савецкая Беларусь» у Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Пасля займаў розныя кіруючыя пасады, з 2000 года — старшыня калгаса «Гарадзец» Шклоўскага раёна. У 2002—2004 гадах — намеснік, першы намеснік старшыні Шклоўскага райвыканкама, у 2004—2008 гадах — старшыня Кіраўскага райвыканкама, а з 2008 па 2014 год быў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама па сельскай гаспадарцы.
У 2014—2016 гадах — старшыня Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў.
16 снежня 2016 года быў прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па Мінскай вобласці.
З 4 ліпеня 2017 года — старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта. Быў адстаўлены з пасады 29 лістапада 2019 года і неўзабаве прызначаны Прэзідэнтам у склад Савета Рэспублікі 7-га склікання, 8 снежня 2019 года быў абраны намеснікам старшыні Савета Рэспублікі.
13 снежня 2021 года прызначаны старшынёй Магілёўскага аблвыканкама. У эфіры «Беларусь 1» ад 19 ліпеня 2022 года заявіў, што заробак у Магілёўскай вобласці нізкі і «абсалютна не дастатковы», але сітуацыя на рынку працы стабільная, бо «ёсць рабочыя месцы і чалавек пры жаданні можа заўсёды ўладкавацца».
Альфрэд Лотар Вегенер
Альфрэд Лотар Вегенер (Alfred Lothar Wegener;  1 лістапада 1880, Берлін, Германская імперыя —, Грэнландыя) — нямецкі геолаг і метэаролаг, стваральнік тэорыі дрэйфу мацерыкоў.
Мантэрэй (Каліфорнія)
Мантэрэй (Monterey) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Знаходзіцца на беразе заліва Мантэрэй Ціхага акіяна. Размешчаны за 80 км (па прамой) на поўдзень ад Сан-Хасэ, ад якога праз горную граду да Мантэрэя вядзе перавальная дарога № 17, якая прыкладна ў сярэдзіне шляху — пасля Санта-Круз — пераходзіць у старадаўнюю іспанскую прыморскую дарогу № 1, якая ідзе ўздоўж берагі Ціхага акіяна ўздоўж Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі. Мантэрэй быў заснаваны іспанцамі ў 1770 годзе. У той час Каліфорнія ўваходзіла ў склад Новай Іспаніі. У 1775—1849 гадах горад быў першай сталіцай Каліфорніі. Насельніцтва — 30641 чалавек (2005).
Морына
Мо́рына (, Морино) — аграгарадок у Беларусі, у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Гісторыя
У канцы XIV стагоддзя навагрудскі князь Карыбут Альгердавіч даў Морына з возерам Лаўрышаўскаму манастыру.
У XVII стагоддзі ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства. У 1739 годзе ў Іўеўскай парафіі, уласнасць памешчыка Навасельскага. У XIX — пачатку ХХ стагоддзяў вёска ва Уселюбскай вобласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
Да 2017 года Морына было цэнтрам Морынскага сельсавета.
Славутасці
Каля аграгарадка знаходзіцца стаянка эпохі мезаліту (VIII—V тысячагоддзі да н.э.).
Лявон Тыгранавіч Адамаў
Лявон Тыгранавіч Адамаў (26 кастрычніка 1929, Каканд, Узбекская ССР — 7 студзеня 2014, Сіэтл, ЗША) — архітэктар, заслужаны архітэктар Узбекістана, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР, Прэміі Савета Міністраў СССР, ; намеснік галоўнага архітэктара Ташкента (1970—1986).
Біяграфія
Нарадзіўся ў армянскай сям’і бежанцаў з Нагорнага Карабаха.
У 1954 годзе скончыў архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта. Будучы студэнтам, удзельнічаў у праектаванні ў Ленінградзе пад кіраўніцтвам акадэміка архітэктуры  і крытага стадыёна-манежа ў Ленінградзе пад кіраўніцтвам архітэктара Л. М. Хідэкеля, а таксама будынкі Прэзідыума Акадэміі навук УзССР пад кіраўніцтвам архітэктара І. Г. Сардар’яна. Дыпломны праект Палаца бавоўнаробаў у Ташкенце выкананы пад кіраўніцтвам А. І. Пяцеліна і А. Рушкоўскага.
З 1954 года працаваў у праектным інстытуце «Средазгипроводхлопок» (Ташкент); пад кіраўніцтвам архітэктара В. Зайцава праектаваў пасёлкі для будаўнікоў і эксплуатацыйнага персаналу буйных гідравузлоў Сярэдняй Азіі, забудову вуліцы Паўночны Алмазар у Ташкенце, вытворчыя будынкі інстытута «Средазгипроводхлопок».
З 1959 года — кіраўнік новай майстэрні ў інстытуце Ташгіпрагор, дзе распрацоўваўся генеральны план забудовы паўднёва-заходняга жылога раёна Ташкента — масіва на 250 тысяч жыхароў (са схемай архітэктурна-планіровачных рашэнняў мікрараёнаў і іх грамадскіх цэнтраў), а таксама пасля ажыццяўляліся праекты забудовы гэтага раёна. Тут у 1960-я гады працавалі архітэктары У. Співак, Ю. Халдзееў, В. Рашчупкін, І. Дземчынская, Ю. Мірашнічэнка, Н. Заідаў, Я. Яснагародскі, Р. Хайрутдзінаў, А. Хуршудаў; Мастакі, П. Іваноў і іншыя. Адамаў прымаў удзел у стварэнні жылых раёнаў, мікрараёнаў масіва і новых серый 4-, 9-павярховых жылых дамоў з палепшанымі аб’ёмна-планіровачнымі рашэннямі, якія атрымалі пасля назвы 1Т-СП, ТДСК-71 і іншыя. Ім выкананы праект будынка Палаца мастацтваў (1961—1963).
Ва ўсесаюзным конкурсе на распрацоўку праекта забудовы цэнтра Ташкента праект інстытута «Ташгипрогор», выкананы калектывам у складзе архітэктараў Л. Адамава (кіраўнік), Ю. Халдзеева, Р. Хайрутдзінава, Э. Фахрутдзінава, Р. Валіева, А. Рушкоўскага, Л. Вінакуравай атрымаў першую прэмію з правам ажыццяўлення далейшых стадый (у конкурсе ўдзельнічалі вядучыя інстытуты Савецкага Саюза, у тым ліку «ЦНДІЭП горадабудаўніцтва», «Бакгипрогор», МАРХІ, «ЦНДІЭП відовішчных будынкаў і спартыўных збудаванняў»). Пасля ў 1966 годзе, які разбурыў цэнтральную частку горада, праект дэталёвай планіроўкі цэнтра Ташкента быў дапрацаваны і зацверджаны Саветам Міністраў Узбекскай ССР у 1968 годзе; ён стаў часткай экспазіцыі павільёна СССР на  у Японіі. Праект быў ажыццёўлены і стаў асновай фарміравання новага цэнтра горада.
У 1970 годзе за ажыццяўленне комплексу работ да стагоддзя з дня нараджэння У. І. Леніна, якія ўключалі праспект У. І. Леніна і будынак, група аўтараў-архітэктараў у складзе , У. Шастапалава, Л. Адамава і інш. удастоена Дзяржаўнай прэміі УзССР імя Хамза.
У 1972 годзе за распрацоўку генеральнага плана Ташкента Л. Адамаву і суаўтарам прысуджана прэмія Савета Міністраў СССР.
З 1970 па 1986 год — намеснік галоўнага архітэктара Ташкента. Пры яго ўдзеле ў 1976 створаны комплекс Ташкенцкага аўтадарожнага інстытута, а таксама праект галоўнага корпуса, які быў адзначаны прэміяй на 1-м біенале ў Сафіі.
Праектаваў у ансамблі будынка ЦК ЛКСМ УзССР, Інстытута мастацтвазнаўства імя Хамзы, Камітэта па фізкультуры і спорце (сумесна з архітэктарам М. Кандаковай), Будынкі ГлаўАПУ на набярэжнай Анхора (сумесна з Р. Хайрутдзінавым і С. Адылавым), а таксама будынкі Інапрадстаўніцтваў Манголіі, Афганістана, Францыі і Турцыі ў Ташкенце.
Да ліку манументальных работ Адамава варта аднесці помнік Карлу Марксу у скверы рэвалюцыі, ля ўваходу ў дзіцячы парк, помнікі, ,  ў Ташкенце, помнік У. І. Леніну з урадавай трыбунай у Тэрмезе, помнік загінуўшым воінам у Ферганскай вобласці і іншыя. У 1983 годзе помнік У. І. Леніну ў паркавай зоне ЦК КП Узбекістана, выкананы сумесна са скульптарам Р. Тэр-Аганесянам, удастоены першай прэміі на рэспубліканскім конкурсе ў гонар 60-годдзя ўтварэння СССР.
Да гэтага ж перыяду адносіцца стварэнне воінскага мемарыяла па вул. Валгаградскай у Ташкенце (скульптары У. Лунеў, Н. Рабцаў, архітэктары Л. Адамаў, Я. Афанасьеў), а таксама распрацоўка архітэктуры станцый Ташкенцкага метрапалітэна — «» (1976, архітэктары — Л. Адамаў, Л. Папоў, мастак — І. Ліепене) і «» (1978, архітэктары — Л. Адамаў, А. Адылава, мастак — І. Ліепене).
Адамаў, сумесна са скульптарам С. Бабаянам, распрацаваў эскізны праект манумента ў памяць герояў міжнароднага камуністычнага і рабочага руху ў Маскве, які быў удастоены прэміі на Усесаюзным адкрытым конкурсе (1978).
У 1990 годзе створана персанальная архітэктурна-будаўнічая майстэрня заслужанага архітэктара УзССР Л. Адамава, якая распрацоўвае і ажыццяўляе будаўніцтва гандлёвых комплексаў, гасцініц, а таксама турыстычных чыгуначных цягнікоў.
З 1998 года пражываў у Сіэтле (ЗША), з’яўляўся ганаровым членам Амерыканскага таварыства ландшафтных архітэктараў за ўдзел у распрацоўцы і ажыццяўленні паркаў Міра ў Сіэтле і ў Ташкенце.
Сенькавічы (Жабінкаўскі раён)
Се́нькавічы (, Сеньковичи) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жабінкаўскага сельсавета. Сенькавічы знаходзяцца за 1,5 кіламетра ад Жабінкі.
Да 1985 года вёска знаходзілася ў складзе Сцяпанкаўскага сельсавета.
Pteromalidae
Pteromalidae − найбуйнейшае па велічыні сямейства паразітычных наезнікаў надсямейства. Сямейства парафілетычнае.
Казейкі
Назву Казе́йкі маюць:
Абмежаванне транзітных зносін з Калінінградскай вобласцю
Абмежаванне транзітнага паведамлення з Калінінградскай вобласцю — забарона транзітных грузаперавозак паміж расійскай Калінінградскай вобласцю і астатняй тэрыторыяй Расіі праз тэрыторыю Літвы, які распаўсюджваецца на тавары, што знаходзяцца пад дзеяннем санкцый Еўрапейскага Саюза, накладзеных на Расію за яе ўварванне ва Украіну. Абмежаванні ўступілі ў сілу 18 чэрвеня 2022 года і прывялі да забароны транзіту праз літоўскую тэрыторыю вугалю, металаў, цэменту, драўніны, будаўнічых матэрыялаў і высокатэхналагічных вырабаў чыгуначным транспартам. Па словах губернатара Калінінградскай вобласці Антона Аліханава, забарона закранула ад 40 да 50% наменклатуры грузаў, якія транспартаваліся паміж Калінінградскай вобласцю і астатняй часткай РФ. 21 чэрвеня Літва распаўсюдзіла абмежаванні і на грузавы аўтатранспарт. Шэраг медыя назваў прынятыя меры «блакадай Калінінграда», выклікаўшы заяву ў адказ прэм’ер-міністра Інгрыда Шыманіце, якая падкрэсліла, што «пра блакаду гаворка не ідзе і абмежаванні накладзены толькі на перамяшчэнне тавараў, якія падпадаюць пад санкцыі Еўрасаюза».
У адказ з боку Расіі прагучалі адкрытыя пагрозы Літве. Так, кіраўнік часовай камісіі Савета Федэрацыі па абароне дзяржсуверэнітэта Андрэй Клімаў заявіў, што «калі ЕС не выправіць сітуацыю з блакадай Калінінградскай вобласці Літвой, то ён развяжа рукі Расіі для вырашэння гэтай праблемы любымі абранымі спосабамі». МЗС Расіі ахарактарызавала дзеянні суседняй дзяржавы як «правакацыйныя» і «адкрыта варожыя». 21 чэрвеня падчас візіту ў Калінінград сакратар Савета бяспекі Расіі Мікалай Патрушаў заявіў, што блакада з боку Літвы была справакаваная Захадам «у парушэнне... міжнароднага права». Ён папярэдзіў, што ''«адпаведныя меры будуць прыняты ў бліжэйшы час. Іх наступствы акажуць сур'ёзны негатыўны ўплыў на насельніцтва Літвы»'', — дадаў Патрушаў. У той жа дзень Міністэрства замежных спраў Расіі заявіла, што выклікала пасла Еўрапейскага Саюза ў Маскве Маркуса Эдэрэра ў сувязі з антырасійскімі абмежаваннямі на транзіт тавараў паміж Калінінградам і астатняй Расіяй. У сваёй заяве МЗС РФ заклікала да неадкладнага аднаўлення транзіту праз рэгіён і паабяцаў прыняць меры ў адказ, калі сітуацыя не палепшыцца. Па заявах прэзідэнта, Літва будзе гатова, калі Расія адключыць яе ад рэгіянальнай энергасістэмы ў адказ на блакаванне чыгуначных паставак некаторых расійскіх тавараў у Калінінград, ваеннай канфрантацыі не чакаецца.
Міхайлаўка (горад)
Геаграфія
Горад размешчаны на правым беразе ракі Мядзведзіцы (прыток Дона), за 190 км ад Валгаграда. Чыгуначная станцыя Себракова.
Вільгельм Фрык
Вільгельм Фрык (Wilhelm Frick; 12 сакавіка 1877 — 16 кастрычніка 1946) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Германіі, адзін з кіраўнікоў Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай працоўнай партыі (НСДАП), юрыст, доктар права, кадравы паліцыянт, рэйхсміністр унутраных спраў Германіі ў 1933—1943 гадах, рэйхспратэктар Багеміі і Маравіі у 1943—1945 гадах. Пакараны смерцю па прысудзе Нюрнбергскага трыбунала.
Колін Рэнфру
Эндру Колін Рэнфру, барон Рэнфру Каймстхорн (Andrew Colin Renfrew; нар. 25 ліпеня 1937 г.) — брытанскі палітык і археолаг, стваральнік анаталійскай гіпотэзы прарадзімы індаеўрапейцаў.
Біяграфія
Сярэднюю адукацыю атрымаў у школе Сент-Олбанс. У 1956 — 1958 гг. служыў у ВПС Вялікабрытаніі. У 1962 г. скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт, дзе вывучаў натуральныя навукі і антрапалогію. З 1965 г. працаваў у Шэфілдскім універсітэце. З 1972 г. — у Саўтгемптанскім ўніверсітэце. З 1981 г. — у Кембрыджскім ўніверсітэце. Пасля выхада на пенсію ў 1990 г. стаў дырэктарам у заснаваным ім інстытуце археалагічных даследаванняў Мак-Дональда. У нашы дні займае ў ім пасаду старэйшага навуковага супрацоўніка.
З 1980 г. чалец Брытанскай акадэміі.
Навука
Колін Рэнфру знакаміты сваімі працамі па ўкараненню і ўдасканаленню радыёкарбоннага метада датавання ў археалогіі. Арганізоўваў і ўзначальваў раскопкі ў Грэцыі і на Аркнейскіх астравах.
Падчас раскопак пазнаёміўся з Марыяй Гімбутас. У 1987 г. выступіў з абвяржэннем яе курганнай гіпотэзы паходжання індаеўрапейцаў і сфармуляваў альтэрнатыўную анаталійскую гіпотэзу.
Выступае за стварэнне такой галіны даследаванняў, як нейраархеалогія, што павінна вывучаць кагнітыўныя асаблівасці носьбітаў старажытных культур. Паводле думак Коліна Рэнфру, археалагічныя артэфакты адлюстроўваюць менталітэт людзей папярэдніх эпох.
Пятчыцы
Пя́тчыцы (, Пятчицы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з пачатку XVII ст. у складзе маёнтка Шылавічы. У 1796 г. належала каталіцкаму ордэну брыгітак з Гродна. У 1836 г. вёска, 15 двароў, 71 жыхар. У 1914 г. 26 двароў, 123 жыхары.
М15 General Officers model
М15 General Officers model — пісталет распрацаваны ў 1972 годзе на аснове Colt M1911 «Commander», прыняты на ўзбраенне ў ЗША для вышэйшага афіцэрскага і генеральскага складу Войска і Флота ЗША.
Канструкцыйна гэты пісталет вельмі падобны на M1911A1 за выключэннем карацейшага ствала і меншай пачатковай хуткасці кулі.
NGC 3597
NGC 3597 (іншыя абазначэнні — ESO 503-3, MCG -4-27-5, AM 1112-232, IRAS11122-2327, PGC 34266) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мільтыяд
Мільтыяд (Μιλτιάδης; ~550—489 да н.э.) — афінскі палкаводзец, сын Кімона Старэйшага (які быў зводным братам Мільтыяд Старэйшага) бацька Кімона Малодшага (ад фракійкі).
Вядомы перамогай над войскам Персіі ў Марафонскай бітве (490 да н.э.), калі быў стратэгам. Але паход супраць Параса правёў няўдала, і быў асуджаны да штрафу ў 50 талантаў. Не здолеў выплаціць штрафу і быў пасаджаны ў турму, дзе памёр ад ран, атрыманых у паходзе. Яго сын Кімон выплаціў штраф і пасмяротна рэабілітаваў бацьку.
Займаўся палітыкай яшчэ пры Пісістратыдах; паміж 521 і 513 да н.э. быў высланы ў Херсанес Фракійскі. Там ажаніўся з дачкой цара Апора Гегесіпіле, і вярнуўся ў Афіны (493 да н.э.) як правіцель, на ўласных караблях.
Найбольш верагоднымі выявамі лічацца дзве гермы Фульвія (знойдзены ў 1553 і 1940 гг.), якія, відаць, з’яўляюцца копіямі партрэту, зробленага ў 460-х гг. да н.э. — статуі Фідыя
Казіміроўка
Назву Казіміро́ўка маюць:
Баратай
Баратай — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сарыазекскай сельскай акругі. Код КАТА — 115677300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 434 чалавекі (226 мужчын і 208 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 345 чалавек (177 мужчын і 168 жанчын).
Канюк-курганнік
Канюк-курганнік (Buteo rufinus) — драпежная птушка з роду сапраўдных канюкоў сямейства ястрабіных (Accipitridae).
Апісанне
Памеры — ад 57 да 65 см, размах крылаў — ад 135 да 160 см, што робіць яго самым буйным канюком заходняй Палеарктыкі. Даўжыня і форма крылаў канюка-курганніка робіць яго падобным да арла. Курганніка таксама можна лёгка зблытаць з звычайным канюком падвіда Buteo buteo vulpinus, аднак ён буйнейшы і мае больш шырокія крылы. Таксама канюк-курганнік падобны да касматаногага канюка, але ў апошняга ніколі не сустракаюцца чырванаватыя колеры ў апярэнні.
У канюкоў-курганнікаў існуе палімарфізм вонкавага выгляду. Лацінскае імя rufinus, што ў перакладзе азначае чырванаваты або рыжаваты, паходзіць ад фенатыпу са светлым або чырванаватым апярэннем. Іх галава і грудзі маюць светлую афарбоўку без якіх-небудзь ўкрапванняў і кантрастуюць з чырванаватым жыватом і лапамі. У маладых курганнікаў галава і грудзі таксама светлая, а ніжняя частка брудна-белая з хвастом у палоску. Светлыя пёры крылаў таксама без украпванняў, аднак на канцах цёмныя. Акрамя чырванаватага фенатыпу, існуюць светлы і цёмны фенатып, а таксама шматлікія пераходныя формы. Розныя фенатыпы могуць сустракацца ўнутры аднаго і таго ж падвіда.
Міхаіл Фаміч Чуйкін
Міхаіл Фаміч Чуйкін (, в. Міхалінава, Дубровенскі раён — ) — работнік горнай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).
Біяграфія
Пасля службы ў арміі ў 1956 годзе пачаў працаваць на Кіраўскім рудніку ў Мурманскай вобласці, спачатку насільшчыкам, затым праходчыкам, а пасля заканчэння курсаў (1964) — майстрам-узрыўніком.
У 1961 годзе ён у ліку першых гарнякоў прыйшоў на цяжкі ўчастак — будаўніцтва другой чаргі рудніка і працаваў там у складзе хуткаснай горнапраходчай брыгады. Унёс вялікі ўклад у справу своечасовага ўвода новых магутнасцей руднай базы.
За выдатныя вытворчыя дасягненні пры будаўніцтве і асваенні вытворчых магутнасцей горнаруднай базы ў сакавіку 1965 года прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. 12 студзеня 1967 года пры выкананні службовых абавязкаў яго жыцце трагічна абарвалася. У горадзе Кіраўск адна з вуліц носіць імя Міхаіла Фаміча Чуйкіна.
Чырвоная Слабада (Мінск)
Чырво́ная Слабада́, да 1920-х Архірэ́йская Слабада́ — колішняя вёска на левым беразе ракі Свіслач, з 1967 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
Месцілася на зямлі Мінскай епархіі, адсюль назва Архірэйская Слабада. На поўначы месціўся фальварак Архірэйская Пустынь і Архірэйскае Урочышча. У 1889 годзе 12 двароў. У 1897 годзе вёска ў Сеніцкай воласці Мінскага павета, 22 двары, 135 жыхароў. У 1917 годзе 44 двары, 282 жыхары.
З усталяваннем савецкай улады атрымала назву Чырвоная Слабада. З 1924 года ў Навадворскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна, з 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне. У 1967 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Заводскі раён.
Вясковая забудова захавалася, вуліца Чырвоная Слабада. Назву Чырвоная Слабада носіць парк, які месціцца цераз вуліцу Свіслацкую.
Славацкая нацыянальная галерэя
Славацкая нацыянальная галерэя (Slovenská národná galéria, SNG) — сетка галерэй у Славакіі, найбуйнейшы музей славацкага мастацтва. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Браціславе.
Заснавана 29 ліпеня 1949 года. У Браціславе размешчана ў палацы Эстэрхазі і ў будынку Водныя казармы (Vodné kasárne), якія прылягаюць адзін да аднаго. У 1950-я гады палац Эстэрхазі быў перабудаваны спецыяльна для галерэі, а ў 1970-я гады пашыраны.
Галерэя таксама мае аддзяленні за межамі Браціславы: у Зволенскім замку, у замку Стражкі (Спішска Бела), у Ружамберку і ў Пезінку.
У збор уваходзяць славацкія карціны, скульптуры, графіка і вырабы дэкаратыўна-прыкладнага мастацтва.
Уджунг-Кулон (нацыянальны парк)
Уджунг-Кулон (Taman Nasional Ujung Kulon) — нацыянальны парк на захадзе Явы і шэрагу астравоў Зондскага праліва. З'яўляецца аб'ектам сусветнай спадчыны. Плошча — 1 206 км².
Геаграфія
Нацыянальны парк Уджунг-Кулон месціцца на аднайменным паўвостраве. Частку яго плошчы (443 км²) займаюць навакольныя марскія прасторы і астравы ў Зондскім праліве, у тым ліку Панаітан і Кракатаў. Большасць яго тэрыторыі — пагорыстыя раўніны, пакрытыя лясамі. На ўсходзе парк абмежаваны невысокімі гарамі.
Гісторыя
Паўвостраў Уджунг-Кулон быў пакінуты насельніцтвам у 1883 г. пасля вывяржэння вулкана Кракатаў. Астравы на месцы вулкана былі абвешчаны запаведнымі. Запаведнік Уджунг-Кулон быў створаны ў 1958 г. для захавання раўнінных трапічных лясоў Явы. У 1991 г. уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 1992 г. пераўтвораны ў нацыянальны парк.
Прырода
На тэрыторыі нацыянальнага парка Уджунг-Кулон зафіксавана 57 рэдкіх відаў раслін, 35 відаў сысуноў, 240 відаў птушак, 72 віды паўзнуноў і земнаводных. Найбольшую цікавасць уяўляюць такія жывёлы, як леапарды, алені, гібоны, макакі, бантэнг, апошнія яванскія насарогі. У мінулым тэрыторыю парка таксама насялялі яванскія тыгры і марскія кракадзілы.
Яўген Яўгенавіч Іваноў
Яўген Яўгенавіч Іваноў (нар. , пас. Табашар, Таджыкістан) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (2021), дацэнт (2006).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1991), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, «Агульнае мовазнаўства. Псіхалінгвістыка. Сацыялінгвістыка», 1995). Працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1991; факультэт замежных моў, кафедра англійскага, агульнага і славянскага мовазнаўства, з 2006 — загадчык кафедры, з 2015 — загадчык кафедры тэарэтычнай і прыкладной лінгвістыкі).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя мовы; параўнальнае мовазнаўства; фразеалогія славянскіх моў; лексікаграфія.
Узнагароды
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1992, 2006, 2008).
Арцём Яфімавіч Баханькоў
Арцём Яфімавіч Баханькоў (, в. Саламір’е,  — ) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1986), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Мінскі педінстытут (1955). З 1960 у Інстытуце мовазнаўства АН Беларусі, у 1992 – загадчык кафедры беларускай мовы пры Прэзідыуме АН Беларусі. Даследаваў лексіку, дыялекталогію, гісторыю беларускай мовы. Аўтар манаграфіі «Развіццё лексікі беларускай літаратурнай мовы ў савецкі перыяд: Сацыялінгвістычны нарыс» (1982), суаўтар даследаванняў «Гістарычная лексікалогія беларускай мовы» (1970), «Лексікалогія сучаснай беларускай літаратурнай мовы» (1994), «Тлумачальны слоўнік беларускай мовы» (т. 1–5, 1977–84), «Беларуска-рускі слоўнік» (т. 1–2, 1988–89), тлумачальных слоўнікаў беларускай і рускай моў для сярэдняй школы.
Мікалай Лапіцкі
Мікалай Лапіцкі (, в. Грэлікі, Вілейскі павет, Віленская губерня, цяпер Вілейскі раён, Мінская вобласць — , Глен-Спэй, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, праваслаўны святар, публіцыст, педагог. Магістр багаслоўя. Дзеяч беларускай эміграцыі.
Біяграфія
Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса ў Мінску ў чэрвені 1944 года.
Пасля 1944 г. эмігрыраваў, спачатку ў Германію. У Рэгенсбургу М. Лапіцкі арганізаваў беларускі праваслаўны прыход і кіраваў будаўніцтвам царквы, якая ў 1946 г. была асвечана ў гонар Ефрасінні Полацкай. Некаторы час быў дырэктарам Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы ў Міхельсдорфе. З 1950 года ў ЗША, дзе таксама актыўна ўдзельнічаў у беларускім руху. Быў настаяцелем беларускай парафіі ў Саўт-Рыверы і парафіяльнай школы пры ёй, дзе сам быў выкладчыкам. Удзельнічаў у выданні часопісу «Царкоўны Сьветач», пэўны час быў яго рэдактарам.
Памёр у Беларускім адпачынкавым цэнтры «Бэлэр-Менск» каля мястэчка Глен-Спэй (штат Нью-Ёрк). Пахаваны на беларускіх могільніках у Саўт-Рыверы.
NGC 3598
NGC 3598 (іншыя абазначэнні — UGC 6278, MCG 3-29-14, ZWG 96.14, PGC 34306) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ухвальскі сельсавет
Ухва́льскі сельсавет— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Ухвала.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 4 студзеня 1964 года ў склад сельсавета са Стараслабодскага сельсавета пералічаны 15 населеных пунктаў (Бярозка, Красны Пахар, Мажаны, Матошка, Машчаніца, Новая Ніва, Новая Слабада, Новы Шлях, Новыя Пышачы, Свірыдаўка, Селішча, Сомры, Старая Слабада, Старыя Пышачы і Трудавік), наўзамен у склад Стараслабодскага сельсавета пералічаны 6 населеных пунктаў (Вялікі Вязок, Дзянісавічы, Захараўка, Малы Вязок, Новы Сакол і Стары Сакол). 31 ліпеня 1972 года ў склад сельсавета з Дзянісавіцкага сельсавета перададзена вёска Захараўка, 31 сакавіка 1977 года — з Выдрыцкага сельсавета вёскі Гумны і Узнаж. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Выдрыцкага (4 населеныя пункты: вёскі Выдрыца, Вялікае Горадна, Малое Горадна і Прудок) і Дзянісавіцкага (11 населеных пунктаў: вёскі Вялікі Вязок, Дубавое, Забалоцце, Малы Вязок, Новы Сакол, Новыя Дзянісавічы, Папарнае, Стары Сакол, Старыя Дзянісавічы, Шынкі і Яджар) сельсаветаў. 20 верасня 2021 года скасавана вёска Новы Шлях.
Астапюк
Астапю́к — беларускае прозвішча.
Олаф Брок
Біяграфія
Брат заолага і сацыяльнай работніцы.
У 1893 годзе скончыў універсітэт у Хрысціяніі (Осла). Навуковую дзейнасць пачаў у 1895 годзе вывучэннем складанай і адначасова цікавай моўнай сітуацыі тагачаснай Венгрыі. Першая праца «Zum Kleinrussischen in Ungarn» («Аб пытаннях пра маларасійскую мову ў Венгрыі») апублікавана ў двух нумарах часопіса «Archiv für Slavische Philologie» (№ 17, 1895; № 19, 1897). Тады ж публікуе сваю манаграфію пра ўзаемаўплыў славацкага і ўкраінскага дыялектаў ва ўсходняй частцы Венгрыі «Studien von der Slovakisch — Kleinrussischen Sprachgrenze im östlichen Ungarn» («Вывучэнне славацка-маларасійскай моўнай мяжы ва ўсходняй Венгрыі», т. 1-2, 1897, 1899).
У 1895 годзе дарогай з Венгрыі ў Нарвегію трапіў на Віленшчыну, дзе выпадкова сустрэў білінгваў — людзей, якія вольна размаўлялі на літоўскай і беларускай мовах. Зацікаўлены Брок спыніўся на месяц у Барунах, а потым у Жырмунах, каб занатаваць унікальны моўны феномен.
З 1896 года дацэнт універсітэта Хрысціяніі, з 1902 — прафесар славянскіх моў. Займаўся вывучэннем славістыкі ў Лейпцыгскім універсітэце, прыязджаў у Расію, дзе слухаў лекцыі расійскіх навукоўцаў А. А. Шахматава і, пасля стаў вучнем Фартунатава, паслядоўнікам Маскоўскай (фартунатаўскай) лінгвістычнай школы  , а таксама лекцыі гісторыка В. В. Ключэўскага.
Вывучаў славянскія дыялекты ў Расіі, Сербіі, на тэрыторыі сучаснай Славакіі. Працаваў у. Перакладаў рускую літаратуру на нарвежскую мову. У 1916 годзе быў абраны членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук. У 1923 годзе выпусціў кнігу «Proletariatets diktatur. Seet og tænkt fra forsommeren 1923» (Пралетарская дыктатура), выдадзеную ў Осла, а таксама ў шведскім перакладзе ў 1924 годзе ў Стакгольме і па-французску ў 1925 годзе, у якой выкладзены яго ўражанні ад наведвання Расіі ў 1923 годзе.
Олаф Брок таксама займаўся вывучэннем гісторыі, уваходзіў у склад Спецыяльнага камітэта па вывучэнні савецкіх архіваў, што тычыліся ўзаемаадносін скандынаўскіх краін з Расіяй, Камітэт быў заснаваны ў Стакгольме ў 1928 годзе па ініцыятыве шведскіх, дацкіх і нарвежскіх навукоўцаў. У 1949 годзе выключаны са складу членаў-карэспандэнтаў Акадэміі навук СССР за антысавецкую дзейнасць.
Уклад у навуку
Найважнейшымі бакамі навуковай дзейнасці Олафа Брока былі даследаванні ў галіне ўсходнеславянскай і сербска-харвацкай дыялекталогіі, фанетыкі славянскіх моў. Шырокую вядомасць мелі яго працы, частка якіх была рускай мовай: Очерк физиологии славянской речи (1910) і інш. Раннія яго працы прысвечаны вывучэнню гаворак на тэрыторыі сучаснай Усходняй Славакіі, у іх ліку найбольш вядома апісанне гаворкі вёскі Убля. Пазней, з 1907 года, Олаф Брок займаўся вывучэннем паўночнарускіх гаворак Валагодскай губерні, а таксама вывучаў паўднёварускія гаворкі Масальскага павета Калужскай губерні. У працэсе вывучэння гаворак Тацемского павета (па рацэ Сухоне), Олаф Брок адкрыў у рускай мове гук [о] закрытае, які вымаўляецца як гук, сярэдні паміж [о] і [у].
Для Энцыклапедыі славянскай філалогіі Олаф Брок напісаў нарыс фізіялогіі славянскай мовы, у якім падрабязна апісвае ўмовы ўтварэння зычных і галосных гукаў маўлення, а таксама спалучэнняў гукаў, у тым ліку ў асобных славянскіх мовах. Гэты нарыс (у нямецкім перакладзе «Slavische Phonetik», Heidelberg, 1911) стаў найзначнейшай працай нарвежскага вучонага ў славістыцы. Олаф Брок дакладна выявіў, з аднаго боку, асноўныя фанетычныя адзінкі кожнай з апісанай ім моў, а з другога — вельмі тонка апісаў шматлікія асаблівасці іх артыкуляцыі і гучання, паказаў шэраг фанетычных паралеляў паміж асобнымі славянскімі мовамі. Падаў таксама падрабязную характарыстыку гукаў украінскай мовы на фоне ўсіх славянскіх моў.
Украінскай мове ў гэтай працы прысвечана некалькі асобных частак, асноўнай крыніцай даследавання гукавых асаблівасцей украінскага мовы была гаворка, з якім сябраваў Брок.
Падчас даследавання славянскіх моў значную ўвагу надаваў беларускай мове і яе дыялектам. Аднак уклад Брока ў беларускую і літоўскую філалогію быў забыты і апублікаваны толькі ў 1957—1959 гадах.
У 1920-я гады працаваў у архівах Нарвегіі і Расіі, дзе даследаваў русенорск — змешаную мову нарвежцаў і памораў Рускай Поўначы. Навуковая дзейнасць Олафа Брока спрыяла актыўнаму развіццю русістыкі як у Расіі, так і з’яўленню цікавасці да яе ў скандынаўскіх краінах.
Акрамя навуковай працы Олаф Брок выступаў як перакладчык са славянскіх моў на нарвежскую. Ён пераклаў шэраг твораў рускіх пісьменнікаў, у тым ліку «» Мікалая Гогаля, «» Фёдара Дастаеўскага і «Ганну Карэніну» Льва Талстога.
Trubetskoy
Trubetskoy — беларускі гурт з Мінска, утвораны часткай былых удзельнікаў калектыву «Ляпіс Трубяцкі». Грае ў жанрах панк і альтэрнатыўны рок. Будучы пераемнікам «Ляпісаў», калектыў дазваляе сабе выконваць песні дадзенага гурта ў сваёй апрацоўцы. Таксама выконваюцца і ўласныя кампазіцыі.
Гісторыя і развіццё
17 сакавіка 2014 года Сяргей Міхалок аб’явіў аб распадзе гурта «Ляпіс Трубяцкі» з восені бягучага года. 31 жніўня калектыў сапраўды скончыў сваю дзейнасць. У ноч на 1 верасня ў інтэрнэце на розных сайтах з’явіліся паведамленні пра ўтварэнне двух новых гуртоў — «Brutto» на чале з Міхалком, і «Trubetskoy» з Булатнікавым.