cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krátky Proces
Шавінізм
У песні «Zničme Shalom» (Знішчым Шалом) гучыць: «''Знішчым Шалом, ужо было яго даволі, іх зорка не павінная свяціць над намі. Давайце знішчым Шалом, ужо было яго даволі, яго вера павінная згінуць пад намі''» (Zničme Shalom už ho bolo dosť, ich hviezda nesmie žiariť nad nami. Zničme Shalom už ho bolo dosť, ich viera musí skapať pod nami.).
У песні «Krátky proces» (Кароткі працэс) румыны апісваюцца як «вялікія чорныя мухі, што пахнуць брудам сметніцы» (veľké čierne muchy čo páchnu špinou smetiska), з якімі неабходна правесці «кароткі працэс, пагнаць іх за астатні дрот і даць жэрці бруд» (krátky proces, nahnať ich za ostnantý drôt a nechať ich žrať blato), таму што «ўсе, хто да яго належыць — белай сіле сонца ззяе, а цыганам толькі гета» (každému čo mu patrí – bielej sile výslnie a cigáňom len to geto).
У песні «Poďme na to spolu» (Давайце зробім гэта разам), якую «Krátky Proces» апрацаваў у якасці бонуса на кампакт-дыску «Hyena», выпушчаным у 2019 годзе, таксама ёсць словы: «''Зашмат бруду па вуліцах коціцца, хто тут прыбярэ яго, вечная слава, людзі даўно забыліся, што такое жорсткі кулак, усе імкнуцца прабіцца адзін аднаму ў галаву. Давайце зробім гэта разам і не будзьма мірыцца з тым, мы распалім печы і застанецца толькі дым''» (Priveľa špiny sa po uliciach váľa, kto to tu raz vyčistí, tomu večná sláva, ľudia dávno zabudli, čo je to tvrdá päsť, každý sa druhému cez rozum snaží prejsť. Poďme na to spolu a neserme sa s tým, rozpálime pece a zostane len dym).
Фінальная песня альбома «Na prach!» — неафіцыйны гімн Глінкавай гвардыі «Rež a rúbaj do krve» (Рэж і рубі да крыві), які пачынаецца са словаў: «З Жыліны едзе цягнік, а ў ім Шанё Мах, усе жыды ўцякаюць, баяцца яго» (Od Žiliny ide vlak a v ňom sedí Šaňo Mach, všetci židia utekajú, majú z neho strach).
Тэорыі Вялікага аб’яднання
Тэорыі Вялікага аб’яднання, ТВА (Grand Unified Theory, GUT) — у фізіцы элементарных часціц група тэарэтычных мадэлей, якія апісваюць адзіным чынам моцнае, слабае і электрамагнітнае ўзаемадзеянні. Мяркуецца, што пры надзвычай высокіх энергіях (вышэй 1014 ГэВ) гэтыя ўзаемадзеянні аб’ядноўваюцца. Зрэшты, многія фізікі-тэарэтыкі лічаць, што аб’ядноўваць гэтыя ўзаемадзеянні без гравітацыі не мае сэнсу, і шлях да «Вялікага аб’яднання» ляжыць праз стварэнне «тэорыі ўсяго», хутчэй за ўсё, на аснове адной з тэорый квантавай гравітацыі.
Гісторыя
SU(5)
, была прапанавана і Шэлданам Глэшау ў 1974 годзе. папярэднічала на аснове, прапанаваная Абдусам Саламам і  , якія ўпершыню прапанавалі ідэю ўніфікацыі калібровачных узаемадзеянняў. Скарачэнне «ТВА» (Grand Unified Theory, GUT) было ўпершыню ўведзена ў 1978 годзе даследчыкамі CERN, , і , аднак у канчатковым варыянце свайго артыкула яны выбралі іншую абрэвіятуру — «МВА» (Маса Вялікага Аб’яднання, Grand Unification Mass, GUM). Пазней у тым жа годзе Нанапулас першым выкарыстаў скарачэнне «GUT» у артыкуле.
Алесь Макарэвіч
Алесь Макарэвіч (Аляксандр Антонавіч Макарэвіч;, вёска Шалягі, у Пухавіцкім раёне, Мінская вобласць — ) — беларускі літаратуразнавец, крытык. Доктар філалагічных навук.
Лугініцкі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ліпскага сельсавета.
Алесь Макарэвіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння літаратурна-лінгвістычнага факультэта Мінскага педагагічнага інстытута (1939) кароткі час настаўнічаў у Хойніцкай сярэдняй школе на Гомельшчыне. У лістападзе 1939 года прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, пад Ельняй 2 кастрычніка 1941 года быў цяжка паранены і трапіў у канцлагер. Вызвалены 17 студзеня 1945 года. Да снежня 1945 года у дзеючай арміі. З 1946 года зноў настаўнік, загадчык навучальнай часткі Талькаўскай сярэдняй школы Пухавіцкага раёна. З 1947 па 1949 гг. — аспірант кафедры беларускай літаратуры Мінскага педагагічнага інстытута. У 1949—1967 гг. выкладаў беларускую літаратуру ў Магілёўскім педінстытуце (з 1959 года — дацэнт, быў загадчыкам кафедры, дэканам філалагічнага факультэта). Кандыдат філалагічных навук.
Творчасць
У друку пачаў выступаць у 1951 года. Выйшлі літаратуразнаўчыя кнігі «Сатыра Кандрата Крапівы» (1962), «Кароткі літаратуразнаўчы слоўнік» (1963, 2-е дапрацаванае і дапоўненае выданне ў 1969), «Ад песень і думак народных» (1965), «Фальклорныя матывы ў драматургіі Янкі Купалы» (1969).
Адзін з аўтараў вучэбных дапаможнікаў для студэнтаў ВНУ «Беларуская дзіцячая літаратура» (1966), «Беларуская вуснапаэтычная творчасць» (1966).
Успаміны
Успамінае Лагунчык Тамара Антонаўна, жыхарка в. Талька: «Я працавала выхавацелем, а мой муж настаўнікам у Талькаўскай СШ. Пасляваенны час быў вельмі цяжкі для ўсіх людзей. Вакол галеча, голад, але знайшліся ў вёсцы добрыя людзі, якія ўзялі Алеся Антонавіча на кватэру. Ён дружыў з маім мужам, прыходзіў да нас дадому. Гэта быў прыгожы, высокі малады чалавек, крыху хударлявы. Характар у яго быў спакойны, ураўнаважаны. Чалавек ён быў вельмі сціплы, далікатны. Некаторы час кватараваў у Церабутах. У нашай школе Алесь Антонавіч выкладаў беларускую мову і літаратуру. Гэта быў сапраўдны знаўца беларушчыны. Заўсёды размаўляў па-беларуску. У 1947 годзе Алесь Антонавіч пераехаў у Мінск, працаваў выкладчыкам у педвучылішчы. Яшчэ некалькі разоў прыязджаў у госці да нас».
Каўпак (галаўны ўбор)
Каўпак (ад цюрк. kalpak — высокая шапка) — конусападобнай, круглявай або цыліндрычнай формы.
Ёсць розныя віды гэтага галаўнога ўбору:
Каўпак у народаў Еўропы
У Францыі каўпак трапіў у народ з гардэроба шляхты і сярэдняга класа ў XVII стагоддзі. Каўпакі насілі рамеснікі, маракі і сяляне. Асабліва яны прыйшліся да спадобы жыхарам узбярэжжаў, паколькі каўпак абараняў ад непагадзі і холаду. У XIX стагоддзі каўпакі вырабляліся на круглаткацкіх станках. Асабліва каўпакі паважалі жыхары Нармандыі, куды яны праніклі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. У часы Напалеона каўпак з мужчынскага гардэроба запазычылі жанчыны. І калі мужчыны насілі каўпак, закінуўшы верхні канец назад, то нармандкі насілі іх канцом як заўгодна: закінуўшы налева, направа, на перад або назад. З каўпаком маглі насіцца і чапцы. У нейкі момант мода на каўпакі сярод нармандак дайшла да такой ступені, што іх сталі насіць нават у царкве, духавенства асуджала падобную практыку, называючы каўпак на галаве жанчын «агідным галаўным уборам» (coiffure abominable). Промысел вырабу каўпакоў у Нармандыі існаваў у, дзе існавала некалькі ткацкіх фабрык, дзе і выраблялі каўпакі. Да пачатку XX стагоддзя каўпак сярод жанчын практычна выйшаў з ужывання, захоўваючыся толькі ў некаторых.
У маракоў і рыбакоў некаторых краін (у Італіі і Скандынавіі) каўпак быў часткай формы, у Сардзініі і на Сіцыліі такі каўпак называўся берыта, у Каталоніі — (baretina), а ў Калабрыі — барыта (barritta).
Каўпак быў вядомы і на Русі ў XIII—XVII стагоддзях, яго насілі прадстаўнікі ўсіх сацыяльных груп, вырабляўся ён з лёну, бавоўны, воўны, шоўку, атласнага аксаміту, або тканін з, а таксама вязаўся іголкай. Каўпак валодаў паўавальнай формай, і ў залежнасці ад формы галавы ўладальніка мог падгінацца. Унізе прысутнічалі кароткія падоўжныя разрэзы, якія ўпрыгожваліся гузікамі, спражкамі, запанкамі і брошкамі. Гэты галаўны ўбор згадваецца ў многіх дакументах таго часу: так, у дакуменце 1589 года апісваецца каўпак будучага цара Барыса Гадунова :
Колпак саженой; на нем 8 запон; в запонах каменье изумруды и яхонты и алмазы; у 5-ти запон по жемчугу по вислому да у 6-й запоны крыжик 3 зерна; да на прорехе 5 пугвиц яхонты лазоревы на спнех на золотых, на закрепках по зерну по бурминскому.
Найстаражытнай выявай старажытнарускага каўпака, якая дайшла да нас, з’яўляецца малюнак гусляра на бранзалетах XII стагоддзя. Таксама падобныя галаўныя ўборы сустракаюцца і на фрэсках кіеўскага Сафійскага сабора. Гісторык Г. Г. Громаў лічыў, што ўласна рускі каўпак меў закруглены верх, а татарскі — завостраны. У пасляпятроўскай Расіі існавалі вязаныя белыя каўпакі і валяныя з воўны мужчынскія каўпакі ў выглядзе шапкі, звужанай да верху, часам з палямі, што шчыльна прымыкалі да верху. Вязаныя насіліся паморамі і ў некаторых вёсках Валагодчыны, дзе былі будзённымі; а валяныя былі распаўсюджаны больш шырока — у Архангельскай, Валагодскай, Вяцкай, Варонежскай, Смаленскай і. На Урале XIX стагоддзя былі распаўсюджаны валяныя з лямцавай воўны каўпакі авальнай формы або нізкія круглявыя, якія служылі летнім мужчынскім галаўным уборам. Яны вырабляліся ўласнаруч з воўны белага, карычневага і чорнага колераў. Акрамя таго, у рускіх існавала шапка, якая па форме нагадвала каўпак. Конусападобны або плоскі верх мурмолкі шыўся з тканіны, аколышак меў футравую апушку і разрэз, які можна было падгінаць вонкі, часам у мурмолак былі гузікі на версе. Як і ў выпадку з каўпакамі, мурмолкі маглі ўпрыгожвацца ювелірнымі ўпрыгажэннямі і гузікамі. У XIX стагоддзі мурмолку з футравым верхам і падшыванай падшэўкай насілі толькі сяляне Наўгародскай, Пскоўскай і Пецярбургскай губерняў, аднак (у прыватнасці, яе насіў ) «вярнулі» яе ў вышэйшы свет.
У замужніх данскіх казачак XIX стагоддзя быў распаўсюджаны каўпак клінападобнай формы накшталт панчохі і з кутасам на канцы, вязаны з шоўку і баваўняных тканін, і часам упрыгожаны бісерам і яркай вышыўкай. Каўпак апранаўся на пучок валасоў, яго шырокі край знізу загінаўся абшлагам, за які закладваўся верхні канец. Выходзячы на вуліцу, па-над каўпаком накідвалі хустку. У асноўным каўпак насілі разам з сукенкай-кубяльком. У пачатку XX стагоддзя каўпак быў выцеснены файшонкай — чорнай карункавай хусткай з доўгімі канцамі, сабранымі спераду на нітку, якія звісалі па баках, закідваліся на плечы або завязваліся бантам. Акрамя таго, каўпак у якасці жаночага галаўнога ўбору насілі ў некаторых паўднёварускіх губернях. У якасці дзявочага галаўнога ўбору каўпак быў вядомы ў Валагодскай губерні, часткова ў Вяцкай губерні, і ў некаторых вёсках Варонежскай, Разанскай і Тамбоўскай губерняў, у Ніжнім Паволжы і ў Заходняй Сібіры. Ён вязаўся на з бавоўны або лёну, звужаўся да верху і канчаўся кутасам. Жаночы каўпак быў белым, як і чыста белым, так і з чырвонымі/сінімі ўзорамі на белым фоне. На яго маглі насіць толькі заручаныя дзяўчыны, пры гэтым каса змяшчалася ў сам каўпак, а да лобнай часткі прымацоўвалася т. зв. павязка. У той жа час на поўдні Расіі каўпак дзяўчыны насілі па святах, ён завязваўся на патыліцы шаўковай хусткай, складзенай у выглядзе стужачкі, каса таксама ўкладвалася ў каўпак. У каўпак быў галаўным уборам нявесты, яго апраналі на галаву нявесты адразу ж пасля шлюбу ў царкве, і ў ім жа нявеста прысутнічала на вясельным балі. Каўпак апранаўся на аплеценыя вакол галавы дзве касы.
Кіргізскі каўпак
У Кыргызстане традыцыйнаму лямцаваму каўпаку з белай воўны (ак калпак), надаецца вялікая ўвага. У гонар каўпака ў 2011 годзе быў заснаваны Дзень каўпака, які штогод адзначаецца 5 сакавіка. Каўпак з’яўляецца не толькі атрыбутам святочнага касцюма, але і практычным паўсядзённым галаўным уборам. Дзякуючы палям ён абараняе ад сонца ў спякоту і ад дажджу ў дрэннае надвор’е. Каўпак больш папулярны ў сельскай мясцовасці, паколькі там апранаюцца больш традыцыйна. Каўпак часта служыць падарункам для мужчын. Мужчынская парадная форма афіцыйных дэлегацый і спартыўных каманд, якія прадстаўляюць Кыргызстан на міжнародных мерапрыемствах і спаборніцтвах, абавязкова ўключае ў сябе белы каўпак.
Існуе каля 80 відаў каўпака. Яны дзеляцца па форме, складанасці вырабу, значэнні і, вядома ж, колеры. Дакладней сам «ак калпак», на тое і «ак», што заўсёды традыцыйна павінен заставацца белым, а вось акантоўка змяняецца ў залежнасці ад узросту.
1. Зялёная акантоўка — дзіцячы каўпак. Яго апраналі хлопчыкі. Зялёны колер — сімвал маладосці, і ён паказваў, што яны знаходзяцца ў пачатку свайго жыццёвага шляху і павінны ўсяму вучыцца.
2. Сіняя або блакітная акантоўка — юнацкі каўпак. У такім колеры хадзілі маладыя людзі пасля 20 гадоў. Колер неба казаў пра рост і сталенне.
3. Каўпак з карычневым кантам апраналі мужчыны за 30, калі ўжо расла сям’я, кіраўнікі сем’яў назапасілі дастаткова жыццёвага вопыту і маглі прыносіць карысць сваёй радзіме.
4. Карычневы на бэжавы колер акантоўкі мужчыны мянялі ўжо ў сталым узросце, пасля сарака. Калі маглі падаваць прыклад іншым, падрастаючаму пакаленню.
5. Чорны кант з’яўляўся на каўпаку мужчыны, які перасягнуў 60-гадовую мяжу. Чорная лінія на белым фоне азначае мудрасць. А вось калі пажылы ўдавец апранаў белы калпак з аблямоўкай з чорнага лямца, гэта азначала: пасталелыя дзеці дазволілі яму ажаніцца ў другі раз.
6. Самы ганаровы цалкам белы калпак — галаўны ўбор старэйшын, аксакалаў. Дораць яго толькі ў знак прызнання лідарства чалавека.
Башкірскі каўпак
Сярод галаўных убораў башкір ёсць і каўпак (ҡалпаҡ). Насілі яго і мужчыны, і жанчыны. Але мужчынскія і жаночыя каўпакі адрозніваюцца паміж сабой формай, спосабам вырабу, нашэння і матэрыялам. Мужчынскія каўпакі вырабляліся з лямца або саломы і былі падобныя на капелюшы.
Жаночы каўпак быў падобны з татарскім, але адрозніваўся формай, памерам і ўпрыгажэннямі. Башкірскія калфакі былі больш аб’ёмнымі. Насілі іх у асноўным незамужнія дзяўчыны і пад хусткай.
Прускі падданы, вядомы фатограф з 1878 года пражываў у Арэнбургскай губерні і стварыў велізарную калекцыю фотаздымкаў мясцовага насельніцтва. У 1912 годзе часопіс «Вестник фотографий» піша: «калекцыя гэтая змяшчае каля 1000 здымак башкір і кіргізаў ад 5-гадовага да старэчага ўзросту і ўяўляе вялікую этнаграфічную і антрапалагічную цікавасць. < … > К. А. Фішэр прынёс яе ў дар Маскоўскаму, дзе яна знаходзіцца ў распараджэнні прафесара Д. М. Анучына». Сярод фатаграфій ёсць і здымак, дзе намаляваная башкірка ў каўпаку — ҡалпаҡ. Такі тып каўпака насіў назву «артлы ҡалпаҡ», гэта значыць каўпак з заднікам.
Казахскі каўпак
Каўпак казахаў — уяўляе сабой капялюш з палямі, загнутымі дагары. Адрозніваецца ад кіргізскага адсутнасцю раздвоенасці, і тым што ён не белы як у кіргізаў, і не чорны як у каракалпакаў, а да XX стагоддзя меў кланавыя колеры, напрыклад, чырвоны ў. Ён вырабляецца з тонкага лямца, а звонку аздабляецца аксамітам або атласам, у багатых расшываліся залатымі ніткамі. Казахскі каўпак у цяперашні час выкарыстоўваецца ў рэдкіх выпадках.
Каракалпакскі каўпак
Ля каракалпакаў адметнай рысай з’яўляецца нашэнне каўпакоў чорнага колеру, дзякуючы чаму яны атрымалі сваю назву (қарақалпақлар — чорныя каўпакі).
Татарскі каўпак
Каўпак (калфак) — жаночы галаўны ўбор. У традыцыйным татарскім касцюме каўпакі па праве займаюць асаблівае месца. Аб іх вялікай разнастайнасці і вялікім дэкаратыўным значэнні казаў этнограф, прафесар, аўтар выдадзенай у 1953 годзе фундаментальнай працы «Казанскія татары». У групе жаночых галаўных убораў вылучаецца багата упрыгожаны святочны калфак, які мае некалькі варыянтаў і разнастайны па матэрыяле вырабу і спосабу дэкарыравання. Гэты дзявочы галаўны ўбор, які бытаваў сярод татарак ў XIX — пачатку XX стст., па сваёй форме прадстаўляў, як гэта ні празаічна, просты каўпак. Калфак апраналі на галаву, насоўваючы на лоб, а конусападобны канец, адкідвалі назад або злёгку набок. Калфак насілі выключна гараджанкі. Існуе легенда, згодна з якой калфак з’яўляецца перайначаным высокім конусападобным галаўным уборам часоў Казанскага ханства. Калі яно было скорана Рускім царствам, татаркі ў знак пратэсту сагнулі свае галаўныя ўборы напалову.
Турэцкі каўпак
У турак каўпаком (kalpak) называецца высокая цыліндрычная футравая шапка, падобная на папаху. Каўпак з’яўляўся форменным зімовым галаўным уборам асманскай і пазней турэцкай арміі, акрамя таго, ён стаў адной з фірмовых рыс заснавальніка сучаснай турэцкай дзяржавы — Мустафы Кемаля Атацюрка. Вось як апісваў Атацюрка савецкі дыпламат :
Насіў ён [Атацюрк] барашкавую высокую папаху карычневага колеру і часта сядзеў у ёй, будучы ў памяшканні.
Слова ў падобным значэнні перайшло ў балгарскую мову: традыцыйная балгарская шапка, роднасная малдаўска-румынскай і македонскай, называецца менавіта так. У сярэднявечных Валахіі і Малдове, якія былі васаламі Асманскай імперыі, словам «каўпак» называлася баярская шапка накшталт перавернутага гаршка з тканым верхам. Пахарнікі — пры двары гаспадара насілі каўпакі з зялёным верхам.
Гагаузскі каўпак
У гагаузаў словам «каўпак» называлася барашкавая шапка белага або чорнага колеру, якая насілася ў прахалоднае надвор’е, напрыклад, зімой. Па форме існавала два віды каўпака: з плоскім верхам і высокія востраканцовыя. Узімку насілі шапку-вушанку.
Ізахорны працэс
Ізахорны працэс (ад ἴσος — «роўны» і χώρος — «месца») — тэрмадынамічны працэс, які адбываецца пры сталым аб'ёме. Для ажыццяўлення ізахорнага працэсу ў газе або вадкасці дастаткова награваць (астуджаць) рэчыва ў сасудзе, які не змяняе свайго аб'ёму. Пры ізахорным працэсе ціск ідэальнага газу прама прапарцыйны яго тэмпературы (гл. Закон Шарля). У рэальных газах закон Шарля не выконваецца. На графіках малюецца лініямі, якія называюцца ізахоры.
Эдвард (возера)
Эдуард — возера ў Цэнтральнай Афрыцы, на мяжы паміж Угандай і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, у некалькіх кіламетрах на поўдзень ад экватара. Самае маленькае з Вялікіх азёр Афрыкі. Названа ў гонар Эдуарда VII, старэйшага сына каралевы Вікторыі, у гонар якой, у сваю чаргу, названа іншае вялікае возера Афрыкі — Вікторыя. Назву возеру даў Генры Мортан Стэнлі, які наведаў возера ў 1888 годзе. Пазней возера было пераназвана ў Ідзі-Амін у гонар дыктатара Уганды Ідзі Аміна, аднак сёння возера зноў носіць сваё былое імя.
З возера выцякае рака Семлікі.
Зорная велічыня
Зорная велічыня — адносная адзінка вымярэння бляску нябеснага свяціла (зоркі, планеты, Сонца ці іншага); мера асветленасці, створанай нябесным свяцілам на мяжы атмасферы Зямлі ў плоскасці, перпендыкулярнай да падаючага праменя. У залежнасці ад метаду назірання адрозніваюць зорныя велічыні: баламетрычную (па поўнай энергіі, выпрамененай свяцілам), фатаграфічную, фотаэлектрычную, візуальную і іншыя.
Такім чынам, суадносіны бляску для розніцы ў 1 зорную велічыню, і формула пераліку зорных велічынь:
дзе
E′
— бляск,
— зорная велічыня аб'екта,
— зорная велічыня, адпаведная 1 люксу. У гарвардскай сістэме зорных велічынь
Меншае значэнне зорнай велічыні азначае больш яркі аб'ект.
Звычайна значэнне зорнай велічыні зоркі азначаецца m [ад magnitudo велічыня], а Сонца — m☉; само значэнне зорнай велічыні звычайна запісваецца ў форме ±<цэлая частка>m,<дробная частка>. Напрыклад, зорная велічыня Сонца каля −27m, Сірыуса каля −1,5m, Вегі каля 0m.
Гісторыя
Практыка вызначэння зорнай велічыні сягае ў Старажытную Грэцыю: Гіпарх (паводле іншых крыніц — Пталамей) вызначыў шэсць ступеней яркасці зорак, якую яны лічылі «велічынёй» (у літаральным сэнсе — памерам ) зорак. Няўзброеным вокам такія зоркі, як Сірыус або Арктур, выглядаюць буйнейшымі за меней яркія зоркі кшталту Міцара, які выглядае буйнейшым за сапраўды цёмную зорку Алькор.
Усяго было вызначана 6 «узроўняў» зорнай велічыні: «першая велічыня» — першы «ўзровень», і гэтак далей.
Ціха Брагэ паспрабаваў вылічыць «велічыню» зорак — іх вуглавыя памеры, што, тэарэтычна, дазволіла б набыць параметр зорнай велічыні як нешта большае за суб'ектыўнае меркаванне. Ён вылічыў, што зоркі першай велічыні маюць 2 вуглавыя хвіліны (2′) у бачным дыяметры (гэта 1/30 градуса, або, для нагляднасці, 1/15 дыяметра Месяца), а наступныя велічыні да шостай складаюць 3/2′, 13/12′, 3/4′, 1/2′ і 1/3′ адпаведна. Удасканаленне тэлескопаў паказала, што бачныя раней памеры зорак — несапраўдныя, і па праўдзе былі значна меншыя за тое, што было бачна ў акуляры): ранейшыя тэлескопы паказвалі толькі дыскападобную выяву зоркі з кругамі вакол яе (эфект, цяпер вядомы як дыск Эйры), пагатоў, той дыск быў большым для яркіх зорак і меншым для цёмных. Астраномы ад Галілея да Касіні памылкова разглядалі тыя несапраўдныя кругі як фізічныя кампаненты зорак, таму ажно да XVIII стагоддзя працягвалі разглядаць зорную велічыню як меру фізічных памераў зоркі. Ян Гевелій склаў вельмі дакладную табліцу тэлескапічна вымераных велічынь зорак: памеры складалі ад 6″ для першай велічыні да ўсяго 2″ для шостай. У часы Уільяма Гершэля астраномы ўжо разумелі, што кругі, што разыходзяцца ад зоркі, насамрэч несапраўдныя, але гэта не змяніла адносін да зорнай велічыні як хутчэй фізічнага параметру, а не параметра яркасці. Нават у XIX стагоддзі зорная велічыня вымяралася шасцю ступенямі бачнага памеру:
Не існуе іншага закону для класіфікацыі зорак, як ацэнкі назіральніка; адсюль вынікае, што адны астраномы могуць адносіць пэўную зорку да першай зорнай велічыні, іншыя — да другой.
Тым не менш, у сярэдзіне XIX стагоддзя астраномы здолелі вылічыць адлегласць да зорак праз зорны паралакс: гэта дало разуменне, што зоркі знаходзяцца настолькі далёка, што іх можна прымаць за пунктавую крыніцу святла. Далейшае вывучэнне дыфракцыі святла і (бачнасць, яснасць) дало астраномам патлумачыць і несапраўднасць бачных памераў зорак, і залежнасць гэтых памераў ад інтэнсіўнасці святла, што зыходзіць ад зоркі (бачная яркасць зоркі, якая вымяраецца ў такіх адзінках, як ват/см²), з-за якой ярчэйшыя зоркі выглядаюць буйнейшымі. Фотаметрычныя вымярэнні паказалі, што зоркі першай зорнай велічыні прыкладна ў 100 разоў ярчэйшыя за зоркі шостай велічыні. У 1856 годзе Норман Р. Погсан з Оксфарда прапанаваў узяць падобныя суадносіны за стандарт, каб кожнае змяншэнне зорнай велічыні вынікала як змяшчэнне па яркасці, роўнае корню пятай ступені са 100, роўнае прыкладна. Гэтыя суадносіны сталі асновай цяперашняга прынцыпу вымярэння зорнай велічыні, калі за крыніцу бяруць не бачны памер, а бляск зорак. З выкарыстаннем лагарыфмічнай шкалы стала магчымым існаванне велічынь, меншых за першую. Так, Арктур мае зорную велічыню 0, а Сірыус мае −1,46.
Бачная зорная велічыня
Паводле сучаснай лагарыфмічнай шкалы зорных велічынь, два аб'екта з інтэнсіўнасцямі
I1
і
I2
Дзякуючы гэтай формуле, зорная велічыня становіцца не проста шкалой класіфікацыі зорак, а дакладным інструментам для вымярэння яркасці. Дакладнасць вымярэнняў цяпер дасягае 1/100 зорнай велічыні. Папярэдняя шкала 1—6 была ссунутая такім чынам, што зоркі другой зорнай велічыні маюць значэнне ад да, а прыкладна 20 зорак, больш яркіх як m, называюць зоркамі першай зорнай велічыні (глядзіце спіс найярчэйшых зорак). Так, Сірыус мае зорную велічыню, Арктур , Спіка — , а Працыён —. Паводле старой шкалы ўсе гэтыя зоркі мелі першую зорную велічыню.
Зорную велічыню можна паводле той жа формулы вылічыць і для аб'ектаў, як ярчэйшых за ўсе зоркі (Сонца і Месяц), так і цямнейшых за тое, што можа ўбачыць чалавек няўзброеным вокам (Плутон. Прыведзеная ніжэй табліца дае бачныя зорныя велічыні для розных касмічных аб'ектаў: ад Сонца да найцямнейшых аб'ектаў, назіраных касмічным тэлескопам «Хабл».
Якаб Кандраў
Біяграфія
У канцы XVIII ст., знаходзячыся ў Германіі, далучыўся да Таварыства веры ў Ісуса (таксама «паканарысты», «Айцы веры»), адной з каталіцкіх кангрэгацый, заснавальнікі і ўдзельнікі, якіх імкнуліся аднавіць лад жыцця скасаванага Ордэна езуітаў і фактычна пад новай назвай адрадзіць Таварыства Ісуса.
Уступіў у Таварыства Ісуса 24 чэрвеня 1805 г. на Беларусі. Потым вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1806—1808). У 1808—1820 гг. — прафесар вышэйшай і прыкладной матэматыкі, фізікі, батанікі і астраноміі Полацкага езуіцкага калегіума і пасля яе пераўтварэння — Полацкай езуіцкай акадэміі. У навучальным працэсе шырока выкарыстоўваў экспанаты езуіцкага музея. (Падрабязней пра выкладанне Я. Кандраў сваіх курсаў гл. Т. Б. Блінова .) 15 жніўня 1817 г. склаў у Полацку апошнія зарокі.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) выкладаў матэматыку ў горадзе Навары (Італія), а ў апошнія гады жыцця чытаў курсы філасофіі і натуральнай гісторыі ў Цярнопальскім езуіцкім калегіуме, дзе стварыў кабінет натуральнай гісторыі.
Памёр і пахаваны ў Цярнопалі.
Скопа (правінцыя Верчэлі)
Скопа (Scopa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 371 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 13027. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Крукоўскі сельсавет
Круко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Крукі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Кулажынскага і Міхалёўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Брагінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Крукоўскага сельсавета 4 населеныя пункты. 8 студзеня 1987 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Гдзенскага сельсавета.
Яан Кярнер
Друкаваўся з 1906. Вучыўся ў 1911—1912 гадах у ў Маскве.
Творчасць
Першы зборнік вершаў — «Цені зорак» (1913). У 1930-я гг. выступаў як паэт-антыфашыст (кніга «Запальваючы словам», 1936). Аўтар кніг пейзажнай, інтымнай і грамадзянскай лірыкі «Песні часоў» (1921), «Месяц жніва» (1925), «З пройдзеных дарог» (1939), «Загад Радзімы» (1943), «Нянавісць, толькі нянавісць» (1944), вершаванага рамана «Біянка і Руф» (1923) і інш. Найбольш значныя раманы: сацыяльна-псіхалагічны «Жанчына з беднага свету» (1930), гістарычны «Народ, які Уздымаецца» (кнігі 1—2, 1936—1937), аўтабіяграфічны «Гарады мільгаюць па начах» (ч. 1, 1939) і інш. Пісаў п'есы, літаратурна-крытычныя артыкулы.
Хаева
Гісторыя
Хаева (Choiowo) згадваецца ў вопісе браньскага стараства 1558 года як каралеўская вёска заселеная праваслаўнымі русінамі, якія адносіліся да царквы ў Браньску. У канцы дзевятнаццатага стагоддзя тут дзейнічала царкоўная школа граматы. Згодна з парафіяльнымі спісамі канца 1930-х гадоў, 80% насельніцтва належала да прыходу Святых Пятра і Паўла ў Маляшах.
У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў Беластоцкае ваяводства.
Геаграфія
Хаева знаходзіцца прыкладна за 18 км на паўднёвы захад ад Бельска, і 48 км на поўдзень ад Беластока.
1924 год у гісторыі метрапалітэна
Тут пералічваюцца асноўныя падзеі метрапалітэна ў 1924 годзе
Васіль Сцяпанавіч Макарэвіч
Васіль Сцяпанавіч Макарэвіч (, в. Купленка,, Мінская вобласць — 15 мая 2017 ) — беларускі паэт, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1957 г., пасля заканчэння сярэдняй школы, працаваў на лесараспрацоўках на Поўначы, з 1958 г. — у калгасе «Ухвала» Крупскага раёна. Пасля заканчэння аддзялення журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1964) чатыры гады працаваў у газеце «Чырвоная змена». У 1979-2003 гг. — спецкарэспандэнт Беларускага радыё.
Творчасць
Аўтар зборнікаў паэзіі «Вогненная камета» (1963), «Мерыдыяны і паралелі» (1966), вершаванай казкі «Лясныя вандраванні» (1967), «Ліставей» (паэма і вершы, 1971), «Вечнае дрэва» (вершы і паэма, 1974), празаічнай кніг аповедаў «Палын і медуніца» (1976), «Радоўка» (вершы і паэма, 1977), нарысаў «Зямное сузор'е» (1980), «Старт у будучыню» (1982), «Праталіна» (1983), зборнікаў «Відушчы посах» (вершы, паэма, 1987), «Сумежжа» (вершы, паэмы, 1989), «Везувій» (1993), «Квадратура круга» (2000), кнігі вершаў, паэм і артыкулаў «Пяро і бліскавіца» (2001), зборнік сатыры і гумару «Даміно» (2005), кнігі выбранага «Неба ў руках» (2012).
NGC 3115
NGC 3115 (іншыя абазначэнні — MCG −1-26-18, UGCA 199, PGC 29265) — галактыка ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Разьба (архітэктура)
Вядома з даўніх часоў у Старажытным Егіпце і Грэцыі, Індыі. На Русі вядомая з XII ст. у Ноўгарадзе. Асабліва пашырана з XIX ст. на тэрыторыі сучасных Архангельскай, Кастрамской, Маскоўскай, Томскай, Уладзімірскай абласцей Расіі, а таксама ў такіх краінах Еўропы, як Венгрыя, Славакія, Фінляндыя, Польшча, Швецыя, Нарвегія, Данія і інш.
Беларусь
На Беларусі архітэктурная разьба пашырана з XII ст. ў драўляным дойлідстве Полацка, Віцебска, Мінска, Пінска і інш.). У XVII ст. беларускія майстры, якія пераехалі ў Маскоўскую дзяржаву, прынеслі з сабой майстэрства аб’ёмна-ажурнай разьбы, т.зв. беларускай рэзі, што развівалася на Беларусі з XVI ст.. У XVI — пач. XX ст. архітэктурная разьба выкарыстоўвалася пераважна ў афармленні фасадаў і інтэр’ераў культавых збудаванняў (Пінскі касцёл францысканцаў), палацаў, сядзібных дамоў, з другой паловы XIX — пачатку XX ст. шырока ўжывалася для знадворнага дэкарыравана гарадскога і сельскага народнага жылля. Найбольшага росквіту ў архітэктурным дэкоры дасягнулі веткаўская разьба, разьба ў Магілёве, Гомелі, Шклове, Віцебску, Чачэрску і інш.
На Беларусі пашырана некалькі відаў архітэктурнай разьбы: гранёна-выемчатая (геаметрычны ўзор заглыблены ў гладкі фон), скразная (плоска-ажурная і аб’ёмна-ажурная кампазіцыя без фону), рэльефная (над заглыбленым фонам узнята выява), камбінаваная (спалучае некалькі відаў архітэктурнай разьбы або розныя матэрыялы і спосабы апрацоўкі). У народным жыллі найбольш пашыраны стылізаваныя салярныя (Жыткавіцкі, Лельчыцкі, Пінскі, Слонімскі, Шклоўскі раёны), зааморфныя (Капыльскі, Клецкі, Дзятлаўскі, Івацэвіцкі, Нясвіжскі раёны), раслінныя (паўднёвыя раёны Беларусі), геаметрычныя і іншыя дэкаратыўныя матывы. У творчасці разьбяроў Гомельшчыны сустракаюцца тэмы «Свет Божы», «Рай нябесны», «Рай зямны» і інш.
У народным дойлідстве найбольш старадаўнімі элементамі дэкору былі вільчакі. Скразной або краявой разьбой упрыгожвалі падзоры. Архітэктурнай разьбой аздаблялі франтоны. Найчасцей дэкор франтонаў — простая (вертыкальная, гарызантальная), фігурная («квадратам», «ромбам», «у елачку», салярныя матывы) і камбінаваныя шалёўкі, накладкі з разным прафіляваным геаметрычным арнаментам і расфарбоўка (Слуцкі і Любанскі раёны, Цэнтральнае і Заходняе Палессе).
Асноўны дэкор сцен — фігурная шалёўка з элементамі разьбы (найбольш пашыраны ў 1950—1980-я гг. ва ўсходніх і цэнтральных раёнах Беларусі). У дэкор уваходзіць таксама ўпрыгожванне архітэктурнай разьбой вуглоў (пашыраны ў 1950—1960-я гг.; асабліва апрацоўка плоскімі нашчыльнікамі, аздобленымі накладкамі з геаметрычнай, расліннай, радзей зааморфнай арнаментыкай).
Для дэкору дзвярэй характэрна мастацкая разьба з салярнымі выявамі, разеткамі, расл. арнаментам, геральдычнымі і зааморфнымі матывамі. У афармленні малых архітэктурных форм (вароты, калодзежы, альтанкі і інш.) выкарыстоўваюць такія самыя прыёмы архітэктурнай разьбы, як і для аддзелкі жылля.
На Беларусі вылучаюць некалькі асноўных архітэктурна-дэкаратыўных ансамбляў традыцыйнага аздаблення народнага жылля, у т.л. навагрудска-мядзельскі, турава-пінскі, слуцка-любанскі, барысаўска-асіповіцкі, мазырска-хойніцкі, полацка-віцебскі, шклоўска-магілёўскі, веткаўска-гомельскі.
Джорджыя О’Кіф
Біяграфія
Бацькі Джорджыі працавалі на малочнай ферме каля Сан Прэйры ў Вісконсіне. Бацька меў ірландскія карані, а дзед па лініі маці эміграваў у ЗША з Венгрыі. Джорджыя нарадзілася другой з сямі дзяцей у сям'і. Будучая мастачка расла ў штаце Вірджынія, вучылася ў Чыкага і Нью-Ёрку. У 1908 годзе яна пазнаёмілася ў Нью-Ёрку з фатографам Альфрэдам Стыгліцам, за якога выйшла замуж ў 1924 годзе.
У 1929 годзе О'Кіф пераехала ў штат Нью-Мексіка, прырода якога значна паўплывала на яе мастацкую дзейнасць. У 1932—1934 гг. мастачка перажыла цяжкую дэпрэсію і некаторы час лячылася. У 1943 годзе яе выстаўка адбылася ў Інстытуце Мастацтваў Чыкага, у 1946 годзе — у Нью-Ёркскім Музеі Сучаснага Мастацтва. У гэты ж час памёр яе муж. У 1962 годзе О'Кіф была выбрана членам Амерыканскай Акадэміі мастацтваў.
Пасля пятнаццацігадовага перапынку вялізная выстаўка прац О'Кіф адбылася ў Музеі Уітні ў 1972 годзе і звярнула ўвагу да мастачкі маладога пакалення мастакоў, а таксама і феміністычнага руху. У 1970-х О'Кіф пачала страчваць зрок, пачала працаваць з керамікай і напісала аўтабіяграфічную кнігу. Пасля 1982 года яна перастала займацца мастацтвам.
Джорджыя О'Кіф памерла ў Санта Фэ 6 сакавіка 1986 года.
Вялікія Афрыканскія азёры
Вялікія Афрыканскія азёры - некалькі буйных азёр, якія знаходзяцца ва Усходне-Афрыканскай зоне разломаў і вакол яе. Уключаюць возера Вікторыя, другое па велічыні прэснаводнае возера ў свеце, і Танганьіка, другое па глыбіні і па аб'ёме ў свеце. Спіс азёр:
Некаторыя даследчыкі да ліку Вялікіх азёр адносяць толькі возера Вікторыя, Альберт і Эдвард, бо толькі гэтыя тры возера маюць сцёк у Белы Ніл. Танганьіка і Ківу маюць сцёк у сістэму ракі Конга, а Малаві - у Замбезі праз раку Шыры.
Верхняе Шэркава
Верхняе Шэркава (Верхнее Шерьково) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Акстафа
Акстафа (Ağstafa) — горад у Азербайджане, адміністрацыйны цэнтр Акстафінскага раёна. Знаходзіцца ў даліне ракі Куры, прыблізна за 460 км на захад ад Баку. У горадзе ёсць тэкстыльная фабрыка і вінаробныя прадпрыемствы. Размешчаны на Гянджа-Газахскай нахільнай раўніне. Чыгуначная станцыя, праз горад праходзіць шаша Тбілісі-Баку.
1912 год у гісторыі метрапалітэна
У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэна.
Міхалёўскі сельсавет (Уваравіцкі раён)
Міхалё́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Міхалёўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Троцкага сельсавета.
Лясгасп (Акмолінская вобласць)
Лясгасп — населены пункт у Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Балкашынскай сельскай акругі. Код КАТА — 116430200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 660 чалавек (317 мужчын і 343 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражываў 501 чалавек (247 мужчын і 254 жанчыны).
Аляксандр II (кароль Шатландыі)
Аляксандр II (Alexander II; ст.-гэл. Alaxandair mac Uilliam; суч. гэл. Alasdair mac Uilleim; 24 жніўня 1198 — 6 ліпеня 1249) — кароль Шатландыі ў 1214—1249 гадах.
Біяграфія
Ён быў адзіным сынам Вільгельма I Льва і Эрменгарды дэ Бамон-о-Мэн. Ён нарадзіўся ў Хадынгтоне, Усходні Лотиан, у 1198, і ўспадкаваў карону пасля смерці свайго бацькі 4 снежня 1214 г., быў каранаваны ў Скуне 6 снежня таго ж года.
Праз год пасля яго ўсшэсця на пасад, кланы МакУільямаў і МакХетаў, непрымірымыя ворагі шатландскай кароны, паднялі паўстанне, але адданыя войскі хутка падавілі іх мяцеж.
У гэтым жа годзе Аляксандр далучыўся да англійскіх баронаў у іх вайне супраць Іаана I Англійскага, і павёў войска ў Англію, каб падтрымаць іх, але пасля смерці Іаана, калі быў заключаны мір паміж юным Генрыхам III Англійскім і французскім прынцам Людовікам VIII Французскім, шатландскі кароль спыніў ваенныя дзеянні.
Антс Эскала
Антс Вальдэмаравіч Эскала (Ants Eskola; да 1935 года — Герхарт Эсперк; 1908 — 1989) — эстонскі савецкі акцёр тэатра і кіно, спявак. Народны артыст СССР (1964).
Барыс Маркавіч Голубеў
Барыс Маркавіч Го́лубеў (, в. Матылева,  —, Смалявічы) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
Біяграфія
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў выкананні плана па ўборцы фрэзернага торфу.
Гарадзец (Крутоўскае сельскае паселішча)
Гарадзец (Городе́ц) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Падчас Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года па сакавік 1943 года.
NGC 3116
NGC 3116 (іншыя абазначэнні — MCG 5-24-12, ZWG 153.17, ARAK 230, NPM1G +31.0178, PGC 29383) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Серавале-Сезія
Насельніцтва складае 5129 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 250 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 13037. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Pentecoste.
Міхалёўскі сельсавет (Камарынскі раён)
Міхалё́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Міхалёўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Крукоўскага сельсавета.
Сезон 2016 ФК Тарпеда-БелАЗ
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Заўвагі
Прыйшлі ў клуб
* З арэнды
Пакінулі клуб
* З арэнды ** У арэнду
Майкопскі раён
Майко́пскі раён (Мыекъуапэ район )  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Адыгея Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Тульскі.
Геаграфія
Размешчаны ў паўднёвай частцы Рэспублікі Адыгея. Агульная плошча тэрыторыі раёна складае 3667,43 км².
Семлікі
Семлікі — рака ў Цэнтральнай Афрыцы. Працякае па заходняй частцы Вялікай рыфтавай даліны, злучае возера Эдвард і Альберт.
Майкопскі раён
Геаграфія
Мяжуе на поўначы з Майкопскай гарадской акругай і Гіягінскім раёнам Адыгеі, а таксама на ўсходзе — з Мастоўскім, на захадзе — з Апшэронскім, на паўночным захадзе — з Беларэчанскім раёнамі Краснадарскага края, а на поўдні — з гарадской акругай горада-курорта Сочы таго ж края.
Семлікі
Семлікі выцякае з возера Эдвард у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, цячэ на поўнач уздоўж заходніх схілаў хрыбта Рувензоры, з якіх папаўняецца ручаямі, працякае па мяжы з Угандай і ўпадае ў возера Альберт, з'яўляючыся, такім чынам, адным з вытокаў ракі Белы Ніл.
Майкопскі раён
Геаграфія
Большую частку раёна складае горная зона, якая пераходзіць на поўначы ў перадгорную. Рэльеф мясцовасці пераважна ўзгорысты на поўначы і гарысты на поўдні. У глебавым покрыве раёна найбольшае распаўсюджванне атрымалі горныя чарназёмы. Тэрыторыі высакагорных масіваў ахоплены абледзяненнем. Вышэйшым пунктам раёна і ўсёй рэспублікі з’яўляецца гара Чугуш (3237 м). Сярод турыстаў найбольш папулярныя плато Лага-Накі і Фішт-Аштэнскі горны масіў.
Галоўнай воднай артэрыяй раёна з’яўляецца рака Белая, якая праходзіць па цэнтральнай частцы раёна. Найбольш буйнымі яе прытокамі на тэрыторыі раёна з’яўляюцца рэкі Курджыпс, Дэгуака, Бзыха, Фартэпіянка і іншыя (левыя прытокі), Малчэпа, Кіша, Сюк, Дах, Мешока, Хаджох, Фюнтв і іншыя (правыя прытокі). Таксама на тэрыторыі раёна бяруць свой пачатак рэкі Улька, Кужора, Сераль і іншыя, якія адносяцца да іншых рачных падбасейнаў.
Клімат на тэрыторыі раёна вільготны ўмераны, важную ролю адыгрывае блізкасць Чорнага мора і пераходнае становішча ад умеранага да субтрапічнага клімату. Сярэднія паказчыкі тэмпературы паветра вагаюцца ад +23,0 °C у ліпені да −1,0 °C у студзені. Сярэднегадавая тэмпература складае 11,0 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае каля 1000 мм. Найбольшая колькасць ападкаў выпадае ў вясновы перыяд.
Славутасці
Асноўныя славутасці на тэрыторыі раёна:
Гарады і вёскі Беларусі
Гарады і вёскі Беларусі — шматтомная энцыклапедыя на беларускай мове, выданне Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору, Выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі. Выпуск выдання ажыццяўляецца на заказ і пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.
У даведніку на падставе найноўшых архіўных і іншых крыніц адлюстраваны гісторыя і сучасны эканамічны і культурны стан усіх адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Беларусі — 6 абласцей, 118 раёнаў, а таксама ўсіх населеных пунктаў кожнага раёна, у тым ліку тых, якія перасталі існаваць.
Змяшчае шмат каляровых і чорна-белымі здымкаў, малюнкаў, карт.
Ацэнкі
Былая загадчыца адной з рэдакцый «БелЭн» Тамара Кароткая адзначае, што шматтомныя энцыклапедыя «Гарады і вёскі Беларусі» — гэта прадукт досыць даўні, гэта яшчэ напрацоўкі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору дваццацігадовай даўнасці.
Памылкі
У энцыклапедыі дапушчана шмат памылак. Самыя распаўсюджаныя: алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання, недакладныя звесткі, поўдзень блытаецца з поўначчу, пунктуацыйныя і стылістычныя памылкі. Якасць і падрабязнасць артыкулаў па розных раёнах можа адрознівацца.
Прыклады памылак:
Зялёны Луг (жылы раён, Мінск)
Зялёны Луг — жылы раён у Мінску. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы горада побач з хваёвымі масівамі, уздоўж Сляпянскага канала, абапал Лагойскага тракта. Атрымаў назву паводле аднайменнай вёскі. Каля 100 тысяч жыхароў. Вылучаецца дасканалай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыяй, функцыянальна-планіровачным і тэхналагічным вырашэннем, добрай архітэктурна-мастацкай якасцю забудовы, высокім узроўнем добраўпарадкавання і азелянення тэрыторыі. Забудоўваецца з 1962 года, аўтарскі калектыў: архітэктары С. Богін, А. Воўк, Ю. Грыгор’еў, І. Грышчынскі, Л. Кліцунова, П. Кракалёў, H. Краўкова, Э. Левіна, С. Мусінскі, I. Сітнікава, Л. Сакалова, А. Шалякін. Складаецца з 7 мікрараёнаў. Адзіны жылы раён горада, размешчаны ў двух адміністрацыйных раёнах — Савецкім і Першамайскім.
Архітэктура
Архітэктурна-планіровачная структура жылога раёна заснавана на максімальным выкарыстанні маляўнічага рэльефу з ярка акрэсленымі перападамі вышынь і штучнымі вадаёмамі. Траса канала ўключае вадаспады, паркавыя басейны, фантаны, падпорныя сценкі, добраўпарадкаваную набярэжную, фарміруе паркавую вось Зялёнага Луга.
Раён забудаваны буйнапанэльнымі і з цэглы жылымі дамамі (5-, 9-, 12-павярховыя), асобныя маюць каскадную пасадку (9—7—5 паверхаў). Дэкор фасадаў складаецца з разнастайных па малюнку і фактуры аддзелак, пластычных экранаў лоджый, дэкаратыўных сценак, каляровых панэлей.
Буйны маштаб забудовы. Працягласць фронта вуліцы паміж перакрыжаваннямі дасягае 800 м.
Мікрараёны
На свабоднай тэрыторыі, прылеглай да вуліц Каліноўскага, Кальцова, Сядых і Шырокай, размясціліся мікрараёны Зялёны Луг 1, 2 і 3 — адны з першых мікрараёнаў Мінска. Забудаваны пераважна 5-павярховымі дамамі. Уздоўж Лагойскага тракта і вуліцы Каліноўскага рытмічна пастаўлены індывідуальна запраектаваныя 9-павярховыя дамы, іх дапаўняюць дамы вежавага тыпу ўнутры мікрараёнаў.
Мікрараёны 4 і 5 (забудоўваліся ў 1980-я) размешчаны ўздоўж Сляпянскай водна-паркавай сістэмы на 2 тэрасах: на ніжняй (вуліцы Каліноўскага, Сядых) пастаўлена група інтэрнатаў кропкавага тыпу з блокамі абслугоўвання, на верхняй (Лагойскі тракт, вуліцы Цікоцкага, Карбышава) — жылыя дамы складанай канфігурацыі, планы якіх адпавядаюць пластыцы рэльефу. Новыя мікрараёны адрозніваюцца ад раней пабудаваных больш буйным маштабам забудовы; у кампазіцыі дваровай прасторы вялікую ролю адыгрывае раскрыццё ўнутранай прасторы ў навакольнае асяроддзе. Пры забудове Зялёнага Луга-5 былі прымененыя каскадныя жылыя дамы пераменнай паверхавасці, размешчаныя ўпоперак гарызанталяў. Нарастанне паверхавасці дамоў у бок павышэння рэльефу падкрэслівала і выяўляла
Працягам забудовы жылога раёна за Лагойскі тракт (вуліца Мірашнічэнкі, МКАД) з'яўляюцца мікрараёны 6 і 7. Праекціроўшчыкамі добра выкарыстаны маляўнічы рэльеф для пастаноўкі ўздоўж гарызанталей працяглых крывалінейных у плане 9-павярховых дамоў, якія кантрастуюць з дамамі вежавага тыпу. Эфект узмацняецца таксама і іх каляровым вырашэннем.
Партыя рабочай справы
Партыя рабочай справы (ПРС)  — трацкісцкая палітычная партыя Бразіліі. Арыгінальная назва Partido da Causa Operária, скарочана — PCO.
Вытокі стварэння партыі ўзыходзяць да 1978 года, калі была ўтворана арганізацыя «Бразільская трацкісцкая тэндэнцыя» (Tendência Trotskista do Brasil, TTB). У 1980 годзе TTB увайшла ў склад Партыі працоўных. Фактычна Партыя рабочай справы ўтварылася ў 1995 годзе, пасля таго, як у 1990—1991 гадах некаторыя члены Партыі працоўных пакінулі яе з-за палітычных рознагалоссяў. ПРС прытрымліваецца трацкісцкай накіраванасці. Партыя яшчэ не мела прадстаўнікоў у бразільскім Нацыянальным кангрэсе.
Нацыянальны навукова-асветніцкі цэнтр імя Францыска Скарыны
Нацыянальны навукова-асветніцкі цэнтр імя Францыска Скарыны (Скарынаўскі цэнтр) — дзяржаўная ўстанова адукацыі Беларусі, якая існавала ў 1991—2004 гадах.
Дзейнасць
Асноўныя напрамкі дзейнасці:
Пры Нацыянальным цэнтры з 1991 года дзейнічала Міжнародная асацыяцыя беларусістаў.
З 1993 года ў Цэнтры збіралася інфармацыйная база даных у дзесяці галінах:
У 1993 годзе ў Цэнтры была створаная бібліятэка з калекцыяй выданняў беларускай дыяспары, фонды якой папаўняліся за кошт падарункаў, па кнігаабмене, з дапамогай сувязяў Цэнтра з аб’яднаннямі беларусаў замежжа. Самыя раннія беларускамоўныя выданні ў калекцыі — кнігі ваеннага і паваеннага часоў (1940-я гады), надрукаваныя ў лагерах для перамешчаных асоб. Найбольшую частку складалі беларускія выданні ў ЗША.
З сабраных з дапамогай беларусаў з усяго свету карцін, скульптур, тканін, дакументаў, кніг і іншых прадметаў у 1993 года быў створаны музей «Беларусь у свеце». Пры перадачы збораў музея педагагічнаму ўніверсітэту частка экспанатаў знікла.
Супрацоўніцтва
Сумесныя даследаванні са Скарынаўскім цэнтрам ладзілі звыш 200 беларусазнаўцаў з 23 краін Азіі, Паўночнай Амерыкі і Еўропы. Супрацоўнічалі з навуковымі ўстановамі Ізраіля і ЗША (Беларускі інстытут навукі і мастацтва), а таксама такіх краін Еўропы, як Латвія, Літва, Польшча (Варшаўскі ўніверсітэт і Інстытут Цэнтральнай і Усходняй Еўропы У Любліне), Расія (Інстытут славяназнаўства і балканістыкі РАН) і Украіна, Англія (Беларуская бібліятэка і музей імя Францыска Скарыны), Балгарыя, Італія, Германія і Францыя. Да 2002 года зладзілі 45 міжнародных навуковых канферэнцый і выдалі 40 кніг. Сумесна з «Міжнароднай асацыяцыяй беларусістаў» зладзілі 3 міжнародныя кангрэсы беларусістаў.