cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юрый Генадзевіч Вірасаў
Творчасць
Асноўныя працы: Летні дом і лазня з добраўпарадкаваннем участку па вул. Вяснінка ў г. Мінску (2000—2001, дыплом «Брэст-2002»), рамонт фасадаў Палаца культуры ВА «Шкловалакно» па вул. Юбілейнай, 7 у г. Полацку (2001—2002), індывідуальны жылы дом у в. Зацань (2001, будаўніцтва ў 2002—2004), жылы 30-кватэрны жылы дом (2003, будаўніцтва ў 2004) і бальнічны комплекс з паліклінікай на 75 наведванняў у змену (2003, будаўніцтва ў 2004) у п. Аксарка Прыўральскага раёна ЯНАА, рэканструкцыя пажарнага дэпо ў г. Суздаль (2004, будаўніцтва ў 2005), рэканструкцыя лабараторнага корпуса УПНПіРС у г. Рэчыца (2005, будаўніцтва ў 2005—2006), індывідуальны жылы дом у в. Валяр’янава Мінскага раёна (2006), сетка АЗС ВА «Беларуснафта» і НК «Лукойл-Беларусь» (2001—2008).
NGC 3206
NGC 3206 (іншыя абазначэнні — UGC 5589, MCG 10-15-69, ZWG 290.30, KUG 1018+571, IRAS10184+5710, PGC 30322) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ханс Адольф Крэбс
Ханс Адольф Крэбс (Hans Adolf Krebs;, — ) — нямецка-англійскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1953). Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1947) і Нацыянальнай Акадэміі навук ЗША (1964).
Біяграфія
Па паходжанні яўрэй.
Марчанскі сельсавет
Ма́рчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Марчанкі.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года як Кудзінскі сельсавет у складзе Мехаўскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Саладухінскага і Хвошненскага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Кудзіна. З 18 сакавіка 1958 года ў складзе Езярышчанскага раёна. 16 верасня 1960 года ў склад новаўтворанага Гуркінскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Валайкі, Есяновікі, Лапашкі, Лугавыя, Сіціна і Хвошна) З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. 12 снежня 1977 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Марчанкі, сельсавет перайменаваны ў Марчанскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў. У 1987 годзе скасавана вёска Воблыя. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Руднянскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 вёсак: Вадзянікі, Горкі, Гукалы, Дубраўка, Кудзіны, Марчанкі і Саладухі.
Вуліца Карла Маркса
Вуліца Карла Маркса — назва вуліц на тэрыторыі краін былога СССР.
Нэнсі Пэлосі
Біяграфія
Нарадзілася 26 сакавіка 1940 года ў сям’і дэмакрата Томаса д’Алесандра, які быў кангрэсменам ЗША ад штата Мэрыленд і мэрам Балтымара. Брат Нэнсі таксама быў мэрам Балтымора ў 1967—1971 гадах. Вучылася ў Вашынгтонскім універсітэце Трыніці (выпуск 1962 года).
2 чэрвеня 1987 года выйграла выбары ў Кангрэс ЗША ад 8-й выбарчай акругі ў Сан-Францыска — ў акрузе, якая галасуе за дэмакратаў з 1949 года. Пэлосі пераабіралася ў Кангрэс з не менш чым 75 % галасоў.
У 2001 годзе Пэлосі абраная партыйным арганізатарам дэмакратычнай меншасці Кангрэса ЗША — гэта другі выбарны пост пасля пасады лідара меншасці. У 2003 годзе сама заняла пасаду лідара меншасці.
Працавала ў пастаянным спецыяльным камітэце Палаты прадстаўнікоў па справах разведвальных службаў і ў Камітэце асігнаванняў. Пасля тэрарыстычных актаў 11 верасня 2001 года кіравала ў Кангрэсе разглядам працы спецслужбаў і распрацоўвала законапраект аб стварэнні незалежнай камісіі па вывучэнні дзейнасці федэральнага ўрада — «Камісіі 9/11».
Нэнсі Пэлосі была адным з самых жорсткіх крытыкаў адміністрацыі Джорджа Буша малодшага, а затым — губернатара штата Каліфорнія Арнольда Шварцэнэгера.
На прамежкавых выбарах у Палату прадстаўнікоў дэмакраты страцілі большасць, таму пасаду спікера перайшла да рэспубліканцаў. З 3 студзеня 2011 года яна была лідарам фракцыі меншасці ў Палаце.
На прамежкавых выбарах у Палату прадстаўнікоў у 2018 годзе дэмакраты вярнулі большасць у гэтым органе ўлады, таму Пэласі зноў заняла пасаду спікера Палаты прадстаўнікоў. Сярод іншай яе дзейнасці на гэтай пасадзе, яна дэ-факта ўзначальвала абодва працэсы імпічменту Дональду Трампу ў Палаце прадстаўнікоў у 2019 і 2021 гадах.
Паташнянскі сельсавет (Мехаўскі раён)
Паташня́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Паташня.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Мяжанскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Мяжанскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Гарадоцкага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мяжанскага сельсавета.
Барабінская нізіна
Барабінская нізіна (Барабінскі стэп, Бараба) — нізіна ў паўднёвай частцы Заходняй Сібіры, у межах Новасібірскай і Омскай абласцей Расіі.
Уяўляе сабой хвалістую раўніну вышынёй 100—150 м плошчай каля 117 тыс. км²; у паўднёвай частцы сустракаюцца паралельныя павышэнні — грывы. Бярозавыя колкі перамяжоўваюцца з балотамі і лугава-стэпавай расліннасцю. У паніжэннях — прэсныя і салёныя азёры (Чаны, Малыя Чаны, Убінскае, Сартлан, Тандава і інш.), сфагнавыя балоты і саланчаковыя лугі.
Адзін з важных раёнаў малочнай жывёлагадоўлі і земляробства Заходняй Сібіры; значныя плошчы разараныя. Вядуцца меліярацыйныя работы (асушэнне балот і т. п.).
Лапухова (значэнні)
Лапухова — шматзначны тэрмін.
Вуліца Кірава
Вуліца Кірава — вуліца ў розных населеных пунктах краін былога СССР, названая ў гонар С. М. Кірава.
Агароднікі (Тарноўскі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Знаходзіцца на поўдзень ад г. Ліда, на р. Бахматка.
Клаус (мультфільм)
«Клаус» (Klaus) — іспанскі анімацыйны фільм студыі «SPA Studios» 2019 года. Пераможца прэміі «Эні» (2013) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм» і прэміі BAFTA (2015) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны фільм».
NGC 3207
NGC 3207 (іншыя абазначэнні — UGC 5587, MCG 7-21-43, ZWG 211.47, NPM1G +43.0161, PGC 30267) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Снежны барс (значэнні)
Снежны барс — шматзначны тэрмін.
Раёны Казахстана
У Казахстане 160 сельскіх раёнаў і 17 гарадскіх раёнаў. Раёны дзеляцца на гарадскія і сельскія.
З'ява падзелу сельскай мясцовасці на раёны ў Казахстане паўстала яшчэ пры Савецкім Саюзе. Па функцыях сельскі раён аналагічны сельсавету. Сукупнасць сельскіх раёнаў утвараюць вобласць. У склад сельскага раёна ў Казахстане таксама ўлучаюцца адміністрацыйныя адзінкі меншага парадку — сельская акруга.
Самы вялікі па плошчы раён — Улытаўскі раён Карагандзінскай вобласці (122,9 тыс. км²). Самы маленькі па плошчы раён — Сайрамскі раён Паўднёва-Казахстанскай вобласці (1,15 тыс. км²). Самы населены раён — Сарыягашскі раён Паўднёва-Казахстанскай вобласці (315 742 чалавек (2015)). Самы маланаселены раён — Егіндыкольскі раён Акмолінскай вобласці (6 325 чалавек (2015)).
Эсперанта-фільм
Эсперанта-фільм фільм, зняты на мове эсперанта. Знята вялікая колькасць кароткамятражных фільмаў на эсперанта, але поўнамятражных фільмаў усяго чатыры. Акрамя гэтага, у шэрагу папулярных фільмаў эсперанта ужываецца ў асобных дыялогах.
У 2011 годзе ў Сан-Паўлу адбыўся першы кінафестываль на эсперанта.
Паўнаметражныя эсперанта-фільмы
Першы паўнаметражны эсперанта-фільм быў зняты Atelier Mahé у 1964 годзе ў Францыі і называўся «Трывогі» («Angoroj»). Яго працягласць каля адной гадзіны. У сюжэце прысутнічае забойства.
Другім паўнаметражным эсперанта-фільмам стаў «Інкуб» («Incubus»), малабюджэтны чорна-белы фільм жахаў. Ён быў зняты ў 1965 годзе ў ЗША. Рэжысёрам быў Леслі Стывенс, вядомы канадскі актор Уільям Шэтнер зыграў галоўную роль у фільме. Эсперантысты прызнаюць мастацкую каштоўнасць фільма, але адзначаюць шэраг памылак у вымаўленні актораў.
Два іншых паўнаметражных фільма зняты ўжо ў XXI стагоддзі:
«Герда знікла» («Gerda malaperis!») — дэтэктыўны фільм 2006 года, заснованы на аднаіменнай кніге Клода Пірона.
«Бацька» («La patro») — драматычны фільм 2007 года, заснаваны на творы японскй літаратуры 1907 года. Абодва фільмы зняты бразільскай кінакампаніяй Imagu-Filmo.
Дакументальныя фільмы
Пра эсперанта зняты шмат дакументальных фільмаў і кінахронік:
Апакаліпсіс (фільм)
Сюжэт
Невялічкая вёсачка, закінутая ў джунглях, падвяргаецца нападу суседняга племя, якое рабуе хаціны мясцовых жыхароў, забірае жанчын і дзяцей, а мужчын выкарыстоўвае для ахвярапрынашэнняў. Маладому паляўнічаму па імені Лапа Ягуара ўдаецца выратаваць цяжарную жонку і маленькага сына ад расправы, схаваўшы іх у земляной яме. Сам жа ён трапляе ў палон да захопнікаў, якія вядуць яго ў горад мая, каб там забіць. Дарогай яны сустракаюць хворую дзяўчынку, якая адзіная ў сваім племені засталася ў жывых пасля эпідэміі. Упаўшы ў транс, яна прадказвае хуткую гібель усёй цывілізацыі індзейцаў.
Героя прыводзяць на месца расправы, дзе ўжо сабраўся натоўп гараджан. Пачынаецца рытуал ахвярапрынашэння богу Кукулькану: людзям жыўцом вырываюць сэрца, адсякаюць галаву і скідваюць з лесвіц піраміды. Гэтая доля чакае і Лапу Ягуара, аднак адбываецца сонечнае зацьменне і сярод мясцовых жыхароў усчынаецца перапалох. Палонных, што засталіся ў жывых, вырашаюць нібыта адпусціць за межы горада, дзе іх усё адно чакае гібель ад дзідаў і стрэл мая. Паляўнічы спрабуе ўцячы, але зноў аказваецца акружаны ворагамі. Цяпер канец яго ўжо дакладна прадвызначаны, аднак нечакана на даляглядзе з’яўляюцца караблі канкістадораў — у страху праследавацелі забываюцца на сваю ахвяру. Скарыстаўшыся момантам, Лапа Ягуара збягае. Ён вяртаецца ў вёску, дзе вызваляе жонку і сына з земляной ямы.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 9 кінаўзнагародамі і яшчэ 23 намінацыямі.
Савецкая вуліца
Савецкая вуліца — назва вуліц на тэрыторыі краін былога СССР.
Вежавіца
Вежаві́ца (Turritis) — род кветкавых раслін сямейства. Налічвае 3 віды, пашыраныя ў Еўропе і горных раёнах Афрыкі.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі сцёбламі вышынёй да 1,4 м. Прыкаранёвае лісце ланцэтнае, сцябловае авальна-ланцэтнае і ахоплівае сцябло. Кветкі дробныя, жаўтавата-белага колеру, сабраныя ў гронкападобныя суквецці. Плод — стручок.
Лекавыя і кармавыя расліны. Растуць на сухіх пустках, пустках, у ярах, на высечках і ўзлесках.
Эміль Тэадор Кохер
Эміль Тэадор Кохер (Emil Theodor Kocher, 25 жніўня 1841, Берн — 27 ліпеня 1917, Берн) — швейцарскі хірург, адзін заснавальнікаў брушной хірургіі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1909) «за працы ў галіне фізіялогіі, паталогіі і хірургіі шчытападобнай залозы».
Біяграфія
Скончыў Бернскі ўніверсітэт (1865). З 1872 года прафесар хірургіі і дырэктар хірургічнай клінікі Бернскага ўніверсітэта.
З'яўляецца аўтарам навуковых прац па вывучэнні функцый і метадах хірургічнага лячэння шчытападобнай залозы, антысептыцы. Распрацаваў аператыўныя доступы да ўнутраных органаў і буйных сасудаў, упершыню ажыццявіў выдаленне шчытападобнай залозы.
Прэзідэнт Германскага хірургічнага таварыства, ганаровы член Лондаскага каралеўскага хмрургічнага таварыства, Рускага хірургічнага таварыства імя М. І. Пірагова і інш.
У 1913 годзе аперыраваў Н. К. Крупскую.
Праліў Дэвіса
Праліў Дэвіса, Дэвісаў праліў (Davis Strait, Détroit de Davis, Davisstrædet) — праліў, які падзяляе Грэнландыю і востраў Бафінава Зямля (канадская правінцыя Нунавут), злучае мора Бафіна з морам Лабрадор Атлантычнага акіяна.
Гісторыя
Праліў названы ў гонар англійскага мараплаўца (1550—1605), які ў 1580-х гадах здзейсніў некалькі плаванняў у гэты рэгіён і даследаваў узбярэжжа Грэнландыі і Бафінавай зямлі. Праліў разам з прылеглай часткай сушы быў адкрыты Дэвісам у 1583 годзе.
Карысныя выкапні
На тэрыторыі праліва знаходзяцца радовішчы нафты і прыроднага газу.
Язафат Залескі
Язафат Залескі (Józafat Zaleski, Josaphat Zaleski; 16 верасня 1785, Чэрск – 23 студзеня 1868, Цярнопаль ) – каталіцкі прапаведнік і педагог.
Беларускі этап
5 верасня 1804 г. уступіў у Таварыства Ісуса. У 1804-1806 гг. праходзіў выпрабаванні ў Дынабургскім навіцыяце. З 1806 па 1809 гг. вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме. Наступныя пяці гадоў працуе ў Санкт-Пецярбургу: прафесар інфімы і нямецкай мовы (1809-1810), прафесар граматыкі, сінтаксіса і французскай мовы (1810-1812) і прэфект канвікта (1812-1814).
У 1814 г. вярнуўся ў Полацк, дзе вывучаў тэалогію (1814-1817) ў Полацкай езуіцкай акадэміі і сам займаў пасаду прафесара рускай мовы і літаратуры (1814-1817). Пасля заканчэння акадэміі – прафесар права, дыпламатыі і усеагульнай гісторыі (1817-1819) і прафесар рымскага, расійскага і польскага публічнага права (1819-1820). 23 студзеня 1819 года атрымаў навуковую ступень доктара тэалогіі і кананічнага права.
Уваходзіў у рэдакцыю “Полацкага штомесячніка” і надрукаваў у ім дзве працы. Шмат публікаваўся ў маскоўскіх і пецярбургскіх перыядычных выданнях. Рабіў пераклады на русскую мову (напрыклад, Франсуа Селестен де Луан де ла Кудре. Теоретическіе и практическіе уроки, для наблюденія долготы на море, посредствомъ разстоянія Луны отъ Солнца или от звездъ. Петербург, 1813 г. ).
«Аўстрыйскі» этап
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) ў лютым 1821 г. пераязджае ў Львоў, а потым у Падкамень. 9 лютага 1823 г. даў манаскія абяцанні. Прафесар лацінскай граматыкі і філалогіі ў Цярнопалі (1822—1832) і прафесар гісторыі царквы ў Новым Сончы (1832—1837). Прапаведнік у Львове (1837—1841) і Цярнопалі (1841—1848). Пасля пачатку «Вясны народаў» і выдалення езуітаў з Аўстрыйскай імперыі — місіянер Львоўскага арцыбіскупа Лукаша Баранецкага (1848—1858). Нягледзячы на моцныя праблемы са зрокам, у 1864—1867 гг., працуе прафесарам гісторыі ў цярнопальскім канвікце. Памёр 23 студзеня 1868 г. і пахаваны ў Цярнопалі.
Ацэнка дзейнасці
Станіслаў Залэнскі, вядомы гісторык Таварыства Ісуса, аддае належнае Язафату Залескаму: “Гэта ён заахвоціў мяне да напісання першай маёй кніжкі “Czy jezuicy zgubili Palską” і навучыў цаніць беларускіх езуітаў”.
Уімблдан
Уі́мблдан (Wimbledon ), гіст. Wymbeldon (XIII ст.), Wimbleton (XIV ст.), Wymelton (XVI ст.) — паўднёва-заходні прыгарад Лондана. Уваходзіць у склад адміністрацыйнага раёна (бора) Мертан, размешчаны за 11,3 км ад Чарынг-Кросa. Вядомы як месца правядзення Уімблданскага тэніснага турніру і (да 2002 года) база аднайменнага клуба футбольнай Прэм’ер-лігі.
Этымалогія назвы
Назва Уімблдан узыходзіць да стараанглійскага Wynnmandon, «Узгорак Вінмана» (dun —"hill"). Форма назвы змянілася пасля ўсталявання ўлады нарманаў: Wynnman- трансфармавалася ў Wiman-, Wimel- і, нарэшце, сучасны варыянт Wimble-.
Гісторыя
Мясцовасць, дзе цяпер размешчаны Уімблдан, была, верагодна, заселена даўно. У гэтым раёне было зроблена некалькі знаходак, якія датуюцца палеалітам, але галоўным чынам эфектыўнымі былі раскопкі неалітычных паселішчаў. У незабудаваным раёне Уімблдан Коман знойдзена пахаванне, якое складаецца з 23 курганаў, у якіх былі знойдзены артэфакты бронзавага веку, датаваныя трэцім тысячагоддзем да н. э.. Каля 700 года да новай эры тут было пабудавана ўмацаванае паселішча плошчай 12 акраў, якое з XIX стагоддзі прынята называць «Цэзаравым Лагерам» (Ceasar's Camp). Частка геаграфічных назваў у гэтым рэгіёне адносіцца да дарымскага перыяду.
У Кнізе Страшнага суда Уімблдан не згадваецца; відаць, яго тэрыторыя ўваходзіла ў той час у склад вялікага ўладання Мортлейк. Увесь рэгіён быў спустошаны ў час нарманскага ўварвання, і раздзел Кнігі Страшнага суда, які тычыцца Мортлейка, паказвае, што агульны кошт манара паменшыўся пасля заваявання больш як утрая. Уімблдан як асобнае ўладанне пачынае рэгулярна згадвацца пачынаючы з 1328 года. Большую частку часу аж да 1536 года ён знаходзіўся пад уладай архібіскупаў Кентэрберыйскіх. У сярэдзіне XVI стагоддзя Уімблданскі манар становіцца ўласнасцю кароны, але пазней ізноў пераходзіць у прыватнае валоданне. У 1625 годзе заснаваны тытул віконта Уімблданскага, прысвоены Эдварду Сесілу. Пасля яго смерці манар ізноў пачынае пераходзіць з рук у рукі, двойчы на кароткі час становячыся ўласнасцю каралевы Генрыэты-Марыі. Нарэшце ў 1746 годзе яго атрымаў па спадчыне Джон Спенсер, будучы віконт Спенсер-Алтарп і граф Спенсер. З тых часоў у яго родзе манар перадаваўся па спадчыне, пакуль у 1877 яго не прадаў пяты граф Спенсер.
У 1838 годзе ва Уімблдане адкрылася чыгуначная станцыя, а ў 1889 годзе ва Уімблдан-Парку яшчэ адна, што зрабіла гэтыя месцы даступнымі і прывабнымі для новых жыхароў.
У 1866 годзе на Уімблдан распаўсюдзілася дзеянне Акту аб мясцовым самакіраванні 1858 года. З 1894 па 1905 год Уімблдан знаходзіўся пад кіраваннем раённага савета, а затым атрымаў статус горада.
У гады Першай сусветнай вайны ва Уімблдане была сфарміравана добраахвотніцкая 190-я брыгада палявой артылерыі колькасцю ў 700 чалавек. Брыгада ўдзельнічала ў баявых дзеяннях у Францыі, Італіі і Бельгіі. У 1916 годзе на Уімблдан Коман быў пабудаваны аэрадром для знішчальнай авіяцыі, якая абараняла Лондан. У час Другой сусветнай вайны Уімблдан, пачынаючы з 16 жніўня 1940 года, неаднаразова падвяргаўся бамбардзіроўкам, якія забралі жыцці 150 жыхароў і разбурылі 810 дамоў. Уімблдан служыў перавалачным пунктам для прыёму бежанцаў з Польшчы, Бельгіі, Нідэрландаў і Францыі.
У 1965 годзе лонданскі бора Уімблдан быў аб’яднаны з бора Мітчам і раёнамі Мертан і Мордэн у адзіны бора Мертан. У 90-я гады адміністрацыя новага бора была пераведзена з мэрыі Уімблдана ў Мордэн.
Насельніцтва і знакамітыя грамадзяне
Са змяншэннем кошту чыгуначных квіткоў у 1880-я гады ва Уімблдан, дзе да гэтага жылі галоўным чынам забяспечаныя людзі, пачаўся прыток меней заможных жыхароў. Насельніцтва Уімблдана складала 6000 чалавек у 1865 годзе, але ўжо да 1891 годзе вырасла амаль да 26 тысяч, а да 1901 годзе звыш 41 тысячы чалавек. Да выбараў 2010 года ва Уімблдане пражывала каля 93 тысяч чалавек.
Сярод выхадцаў і жыхароў Уімблдана было шмат вядомых асоб: У розныя гістарычныя перыяды там (кароткачасова) пражывалі адмірал Нэльсан, Артур Шапенгаўэр (1803 г.), імператар Эфіопіі Хайле Селасіе I (1936 г.) і іншыя.
Уімблдан у мастацтве
Уімблдан з’яўляецца месцам дзеяння раманаў сучаснага брытанскага пісьменніка Найджэла Уільямса, вядомых пад агульнай назвай «Уімблданская трылогія»:
Ва Уімблдане разгортваецца дзеянне серыі кніг пра ўомблаў дзіцячай пісьменніцы Элізабет Берэсфард. Уімблдан таксама з’яўляецца месцам падзення аднаго з марсіянскіх міжпланетных караблёў у «Вайне светаў» Герберта Уэлса.
NGC 3208
NGC 3208 (іншыя абазначэнні — ESO 500-25, MCG -4-25-3, AM 1017-253, IRAS10173-2533, PGC 30180) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонечнае зацьменне 14 красавіка 1828 года
Сонечнае зацьменне 14 красавіка 1828 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 126 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0029 і дасягнула свайго максімуму ў 09:19:38 UTC у пункце з каардынатамі 18° пн. ш. 38° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 18 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 10 км.
Зацьменне 14 красавіка 1828 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1828 годзе і 70-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 кастрычніка 1827 года, наступнае — 9 кастрычніка 1828 года.
Гамера
Ла-Гамера (La Gomera) — востраў у Атлантычным акіяне, з’яўляецца часткай Канарскага архіпелага, правінцыі Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ, Аўтаномнай супольнасці Канары (Іспанія). Адміністрацыйны цэнтр вострава — Сан-Себасцьян-дэ-ла-Гамера.
Хвошненскі сельсавет
Хво́шненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Хвошна.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 12 кастрычніка 1929 года ў Гарадоцкім раёне Віцебскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Кудзінскага сельсавета.
Сляпіца
Сляпі́ца — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Мядзелка, за 1,7 км у напрамку на поўнач ад горада Паставы.
Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 0,78 км, найбольшая шырыня 0,15 км, даўжыня берагавой лініі 1,68 км.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. На поўдні і паўднёвым захадзе забалочаная пойма. Берагі возера пераважана нізкія, пясчаныя. Зона мелкаводдзя вузкая і пясчаная. Глыбей дно ілістае. Возера ўмерана зарастае. У заходняй частцы возера каналізаваным ручаём злучаецца з сеткай меліярацыйных каналаў і ракой Мядзелка.
Нізоўе Случы (заказнік)
Нізоўе Случы — былы біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння, які змяшчаўся ў ніжнім цячэнні ракі Случ для захавання ў натуральным прыродным стане пойменных дубраў пастанаўленнем Савету міністраў БССР № 60 ад 21.02.80. Геаграфічна заказнік знаходзіўся ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Усходняя частка заказніка знаходзілася ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Плошча заказніка складала 3313 га.
З 19 ліпеня 1999 года пастанаўленнем Савета Міністраў № 1105 заказнік быў скасаваны, на яго месцы ўтвораны Рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Сярэдняя Прыпяць».
Флора
У працэнтным складзе лясоў заказніка 51 % ад агульнай плошчы складалі дубровы, прычым чыстыя, без прымешак дубровы займалі 18 %, хваёвых лясоў — 21 %. Таксама сустракаліся чорнаальшаннікі, асіннікі, бярэзнікі, ясеневыя і грабавыя лясы, але ўсюды з прымешкам дубу. Такі дрэвавы склад вельмі рэдкі для Беларусі, таму лясы заказніка былі павінны ахоўвацца ад пашкоджанняў і знішчэння. Вышэй па Случы меліся ўчасткі хвойнікаў.
У межах заказніка налічвалі 357 відаў вышэйшых сасудзістых раслін і 45 — мохападобных, у тым ліку,. З відаў, уключаных у Чырвоную кнігу, сустракаліся, , , ,. Сярод іншых рэдкіх відаў — (які сустракаецца толькі ў гэтым рэгіёне),, , , , , , ,. У дубравах расла разнастайная травяністая расліннасць.
Фаўна
У заказніку былі багата прадстаўлены віды арнітафаўны. У гэтым раёне адзначана каля 250 гняздучых птушак (87 % ад ліку відаў птушак, якія гняздуюць у Беларусі). Сярод іх, , ,.
З 10 відаў чайкавых птушак Беларусі тут сустракалася 8 відаў. У заказніку «Нізоўе Случы» і ў яго бліжэйшых наваколлях адзначалася 10 відаў кулікоў (80 % відавога складу кулікоў Беларусі).
Тут знаходзіцца частка абарыгенаў палескай папуляцыі і. Па-ранейшаму захоўваецца высокая колькасць полуводных прамысловых млекакормячых:, , ,. У 1996 годзе біёлагі выявілі ў заказніку прысутнасць, хаця лічылася, што гэты інтрадуцыраваны ў 1954 годзе від поўнасцю знік з тэрыторыі Беларусі.
З рыб сустракаліся і.
Ахова і значэнне
Каля 80 % усіх пойменных дуброў Беларусі знаходзілася менавіта тут. Экалагічная роля гэтых дуброў складаецца ў затрымцы моцных наносаў, якія застаюцца тут падчас паводак.
Даміно (значэнні)
Назву Даміно маюць:
Лацінскі квартал
Лацінскі квартал (фр.: Quartier latin) - традыцыйны студэнцкі квартал у 5-й і 6-й акругах Парыжа на левым беразе Сены вакол універсітэта Сарбона. Назва паходзіць ад лацінскай мовы, на якой раней выкладалі ў Сарбоне. Квартал пазначае не адзін з 80-ці парыжскіх адміністрацыйных кварталаў (па-французску quartiers administratifs), а ўяўляе сабой раён з неакрэсленымі межамі, якія размясціліся на схілах гары (узгорка) Св. Жэнеўевы.
Зараз да Лацінскага квартала адносіцца не толькі Сарбона, але і некалькі іншых вышэйшых навучальных устаноў: Вышэйшая нармальная школа, Парыжская вышэйшая нацыянальная школа горнай справы (École des Mines de Paris), Універсітэт Парыж II, Універсітэт імя П'ера і Марыі Кюры і іншыя.
Куба. Легенда пра самурая
'''«Куба. Легенда пра самурая»''' (Kubo and the Two Strings) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Laika Entertainment» 2016 года. Пераможца прэміі BAFTA (2017) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны фільм».
Лацінскі квартал
Лацінскі квартал знакаміты сваімі вузкімі старадаўнімі вулачкамі, бістро, кніжнымі крамамі і ўтульнымі кафэ. Дзякуючы вялікай колькасці турыстычных аб'ектаў, такіх як Пантэон, Люксембургскі сад, Тэрмы Клюні і Музей сярэднявечча, Лацінскі квартал з'яўляецца ўлюбёным месцам турыстаў. З-за гэтага кватэрная плата моцна паднялася і толькі нешматлікія сучасныя студэнты могуць дазволіць сабе жыць у Лацінскім квартале.
Назва распаўсюдзілася i на студэнцкія кварталы іншых еўрапейскіх гарадоў (напрыклад, Кёльна).
Тураўскае гарадзішча
Тураўскае гарадзішча — гарадзішча старажытнага Турава перыяду ранняга Сярэднявечча, знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы горада, пры ўпадзенні былой р. Язда, якая ў 1925 годзе адведзена ў асушальны канал, у р. Струмень.
Тураўскае гарадзішча мае памеры 180х200 м. Гарадзішча старажытнага Турава ўключала падзеленыя глыбокім ровам на 2 пляцоўкі: дзядзінец (75х70 м) і вакольны горад (150х100 м), якія былі ўмацаваны валамі (цяпер разбураны). З боку поля ў некаторых месцах прасочваюцца рэшткі рова.
Матэрыялы раскопак сведчаць аб тым, што старажытны Тураў меў шырокія гандлёвыя сувязі з Кіевам, Паўночным Прычарнамор'ем, Блізкім Усходам, Малой Азіяй, Валынню і Прыбалтыкай. Вялікае развіццё тут атрымалі жалезаапрацоўчае, ювелірнае, касцярэзнае, дрэваапрацоўчае, шавецкае і ганчарнае рамёствы.
У 2012—2015 гадах у рамках дзяржаўнай праграмы «Замкі Беларусі» на Замкавай гары запланавана будаўніцтва гісторыка-культурнага комплексу «Замчышча».
Даследванні
Даследавалі ў 1889 У. З. Завітневіч, у 1909 А. К. Снітка, у 1927 А. Д. Каваленя і С. С. Шутаў, абследавалі ў 1929 А. М. Ляўданскі, у 1974 Л. Д. Побаль. Раскопкі ў 1961 г. праводзілі В. В. Сядоў і М. Д. Палубаярынава, у 1963 М. К. Каргер раскапаў руіны храма XII ст., дзе выявіў пахаванні ў саркафагах, як мяркуецца тураўскіх князёў.
Даследаваў замчышча ў 1962—63 і ў 1968 П. Ф. Лысенка. Выяўлены рэшткі 35 пабудоў, з іх 24 жылых, 10 печаў (7 глінабітных, 3 з выкарыстаннем цэглы). Знойдзены рэшткі амфар з Паўночнага Прычарнамор'я, інструменты і прылады працы, зброя, прадметы гаспадарчага ўжытку, ювелірныя вырабы, фрагменты бронзавага посуду, засцежкі для кніг, прадметы рэлігійнага культу. Шмат знаходак ганчарнага керамічнага посуду, абломкаў цэглы, паліваных дэкаратыўных плітак, тыгляў для плаўкі каляровых металаў, падсвечнікаў і інш. Да рэдкіх знаходак адносяцца 4 свінцовыя рэльефныя абразкі з выявамі Багародзіцы, прападобнай Ефрасінні (?) або Анастасіі (?), велікамучаніцы (магчыма, Варвары) і свяціцеля (магчыма, Кірылы Тураўскага) 13—14 ст.
Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Тураўскім краязнаўчым музеі і Музеі гісторыі Палесся ў Пінску, Інстытуце гісторыі НАНБ і Інстытуце археалогіі РАН.
Арэнсэ
Арэнсэ (Orense, Ourense) — буйны прамысловы горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Арэнсэ ў складзе аўтаномнай супольнасці Галісія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Арэнсэ. Займае плошчу 85,2 км². Насельніцтва — 107742 чалавек (на 2009).
Гісторыя
Горад з'явіўся як рымскае паселішча, ад якога да цяперашняга часу захаваліся рымскія падмуркі моста Пуэнтэ-Рамана цераз раку Міньё.
Вуліца Якубоўскага (Мінск)
Вуліца Якубоўскага — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска ў жылым раёне Захад. Названа ў гонар Івана Ігнатавіча Якубоўскага (1912—1976), Маршала Савецкага Саюза, Героя ЧССР, двойчы Героя Савецкага Саюза, галоўнакамандуючага Аб'яднанымі ўзброенымі сіламі краін Варшаўскага дагавора.
Марый (імператар)
Марк Аўрэлій Марый  — другі імператар Гальскай імперыі, які стаў на чале дзяржавы пасля забойства Марка Постума яго ўласнымі салдатамі.
Месца і год нараджэння Марыя невядомы, але меркавана ён паходзіў з простай сям'і. Асноўныя крыніцы сыходзяцца ў тым, што ён быў кавалём і ў арміі займаў невысокую пасаду. Чаму ён быў абвешчаны імператарам не зусім ясна, мабыць ён быў проста часовым стаўленікам і салдаты падтрымалі яго кандыдатуру пасля таго, як ён дазволіў разрабаваць Магантыяк. Верагодна таксама, што ім магло спадабаецца імя Марк Аўрэлій Марый, з прычыны таго, што яно нагадвала адразу пра двух вялікіх рымлян мінулага — Марка Аўрэлія і Гая Марыя.
Паводле паданняў, ён кіраваў усяго два ці тры дні, аднак у рэальнасці кіраванне Марка Аўрэлія Марыя доўжылася амаль тры месяцы. За гэты час ён паспеў прымірыць легіёны Леліяна і войскі Постума, а таксама актыўна выкарыстоўваў два манетных двара для чаканкі манеты са сваім профілем. Аднак неўзабаве ён быў забіты, верагодна, з асабістых матываў. Існуе легенда, што ён быў забіты мячом сваёй жа ўласнай вытворчасці. Вядома, што ўжо ў жніўні 269 года імператарам быў абвешчаны Віктарын.
Адразу па смерці Постума, ад Гальскай імперыі аддзялілася Іспанія і ні Марый, ні наступныя імператары не мелі сіл і магчымасцей вярнуць яе назад. Марк Аўрэлій Марый — адзін з так званых Трыццаці тыранаў, якія згадваюцца ў Гісторыі Аўгустаў.
Конскі рынак (Мінск)
Конскі рынак — колішняя плошча ў Мінску.
Займала трохвугольную прастору на перакрыжаванні вул. Галантарэйнай (цяпер вул. Краснай) з вул. Захар'еўскай (цяпер пр-т Незалежнасці). На плошчы гандлявалі коньмі, а таксама скатом і дровамі. Раз на год, на дзясятую пятніцу па Вялікадні, на плошчы праводзілі кірмаш — г.зв. «Дзесятухі».
У 1898 годзе з'явіўся праект будаўніцтва на месцы Конскага рынку трамвайнага дэпо, але будаўніцтва пачалося толькі ў 1912 годзе і было перапынена 1-й сусветнай вайной. Урэшце трамвайна-аўтобуснае дэпо пабудавалі ў 1920-я гады.
Эдынбург (вобласць)
Вобласць Эдынбург (City of Edinburgh, Mòr-bhaile Dhùn Èideann) — адна з 32 абласцей Шатландыі. Складаецца з горада Эдынбург і прылеглых тэрыторый.
NGC 3209
NGC 3209 (іншыя абазначэнні — UGC 5584, MCG 4-25-2, ZWG 124.3, PGC 30242) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзімір Сямёнавіч Дактуроўскі
Уладзімір Сямёнавіч Дактуро́ўскі ( — ) — вучоны ў галіне балотазнаўства і палеабатанік.
Біяграфія
У. С. Дактуроўскі нарадзіўся ў горадзе Мікалаеў. У 1907 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў горадзе Адэса. З 1908 года батанік у Перасяленчым упраўленні і Санкт-Пецярбургскім батанічным садзе. З 1912 года на службе ў Дэпартаменце земляробства і на Мінскай балотнай доследнай станцыі. З 1918 года ў Маскве — супрацоўнік навуковых устаноў, у Навукова-эксперыментальным тарфяным інстытуце. Таксама займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. З 1934 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце.
Навуковая дзейнасць
У. С. Дактуроўскі займаўся вывучэннем балот. Здзейсніў шэраг экспедыцый (у 1908 годзе — ў басейны рэк Нора и Мамын, у 1909 — па рацэ Тырма). Распрацаваў метад вывучэння сувязі паміж раслінным покрывам, водным рэжымам, геалагічнай будовай балот і хімічным складам торфу. Склаў характарыстыку балотных масіваў Еўрапейскай часткі Расіі, Закаўказзя, Заходняй Сібіры, Далёкага Усходу, Беларусі. З’яўляецца аўтарам каля 140 навуковых прац.
Мейнард
Мейнард, або Мейнгард (Meynardus; Meinhard; 1130-я — 11.10 (або 12.4, або 14.8) 1196, Ікскюль, цяпер Ікшкілэ, Латвія) — каталіцкі місіянер, 1-ы біскуп лівонскі (1186—1188), потым ікслюльскі (1188—1196). Святы рымска-каталіцкай царквы (памяць 11.10).
Паходзіў, імаверна, з гамбургска-брэменскіх архібіскупаў.
Канонік ў Зегеберге ў Гольштэйне (цяпер Бад-Зегеберг, Германія). У пачатку 1180-х гадоў Мейнард з групай нямецкіх купцоў з’явіўся ў зямлю ліваў у вусці Заходняй Дзвіны, не выключана, што бываў там і раней. Лівы тым часам былі даннікамі Полацкага княства, таму Мейнард узяў у полацкага князя Уладзіміра дазвол на месіянерскую дзейнасць і ў 1184 годзе пачаў прапаведваць хрысціянства, пабудаваў у Ікскюлі першую драўляную царкву. Пасля спусташальнага набегу літоўцаў у лютым 1185 года, запрасіў з Готланда муралёў для будаўніцтва ўмацаванняў. У 1185—1186 гадах у Ікскюлі і на востраве пабудавалі каменныя замкі, у Ікскюлі таксама замест драўлянай пабудавалі каменную царкву. У 1186 годзе гамбургска-брэменскі архібіскуп рукапаклаў Мейнарда ў біскупа лівонскага. Напэўна, біскуп Мейнард вярнуўся да ліваў з групай святароў, якія склалі яго капітул. Імаверна, тым часам да Мейнарда далучыўся манах-цыстэрыянец, пазней адзін з заснавальнікаў Ордэна мечаносцаў (1202) і біскуп леальскі (з 1211), які стаў найбліжэйшым памочнікам біскупа.
У 1225 годзе папскі легат Вільгельм Мадэнскі пабываў на магіле Мейнарда ў Ікскюлі. Пазней рэшткі біскупа перахавалі ў Рыжскім кафедральным саборы, пэўная дата перахавання не вядома. Па некаторых звестках, у т. л. па факце пераносу рэшткаў у сабор, у Рыжскім архібіскупстве Мейнарда шанавалі як мясцовага святога, але працэс яго фармальнай кананізацыі не быў ініцыяваны. У позніх лівонскіх хроніках 2-й паловы XVI — пачатку XVII ст. Мейнард згадваецца як святы. Падчас візіту Папы Яна Паўла II у Латвію, 8.9.1993 года Мейнард афіцыйна кананізаваны. У верасні 2010 года ў Ікшкілі адкрыты помнік біскупу.
Віктар Яўгенавіч Кульбачанка
Віктар Яўгенавіч Кульбачанка (1962—2007) — беларускі альпініст. Заслужаны майстар спорту РБ. Майстар спорту міжнароднага класа па альпінізме і скалалазанні.
Біяграфія
Віктар Кульбачанка нарадзіўся ў 1962 годзе ў Светлагорску. У 1976 годзе з сям’ёй пераехаў у Жодзіна, дзе ён у 1979-м скончыў СШ № 2, а ў 1985 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «ўрач-гігіеніст».
Займаўся прамысловым альпінізмам.
Жыў у Зеленаградзе разам з жонкай і дачкой Ульянай. У чэрвені 2007 года быў знойдзены мёртвым у падмаскоўным возеры.
Спартыўныя дасягненні
Сваё першае ўзыходжанне здзейсніў у 1981 годзе ў альплагеры «Узункол». Далей былі горы Каўказа, Паміра-Алая, Цянь-Шаня.
Быў урачом у беларуска-югаслаўскай экспедыцыі 1990 года на піку Каржанеўскай. Здзейсніў сем узыходжанняў вышэйшай катэгорыі складанасці ў двойцы.
У 1991 годзе атрымаў званне «Снежны барс» за заваяванне ўсіх «сямітысячнікаў» СССР.
Лепшыя ўзыходжанні: Улу-Кара, Улу-Тау Усходняя ў двойцы, пік Камунізму, пік Перамогі, пік Вольная Іспанія ў двойцы зімой, Канчэнджанга — 1994 год.
18 мая 1998 года стаў першым грамадзянінам Беларусі, які здзейсніў паспяховае ўзыходжанне на гару Эверэст.
Хуткасная дарога S86 (Польшча)
Хуткасная дарога S86 (Droga ekspresowa S86) — хуткасная аўтамагістраль у Польшчы, якая з'явілася ў 1978−1986 гадах пасля рэканструкцыі краёвай дарогі № 86 (працягласць 6,8 км). Аўтамагістралль злучае Катавіцы (развязка Алея Валенты Раздзеньскага, вул. Мурцковскей і вул. Багеннай) і Сасновец (развязка Погань).
Аўтамагістраль S86 асноўны камунікацыйнага канал, які злучае Заглэмбе Дамброўске з гарадской агламерацыяй Катавіцы.
13 кастрычніка 2015 года урад Польшчы змяніў палажэнне аб сетцы аўтамагістраляў і хуткасных аўтадарог, афіцыйна дадаўшы маршрут S86 у спіс хуткасных дарог.
Сезон 2019 ФК Горкі
У 2019 годзе футбольны клуб «Горкі» з г.Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Станам на верасень 2019 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Трыццаць тыранаў (Рым)
Трыццаць тыранаў — раздзел кнігі «Аўтары жыццяпісаў Аўгустаў», прысвечаны эпосе недаўгавечных узурпатараў у перыяд кіравання імператара Галіена. Прыпісана аднаму з шасці (магчыма, выдуманых) аўтараў па імі Трэбоній Паліён. Лік 30 носіць характар падгонкі пад аналогію з афінскімі трыццаццю тыранамі.
З 32 чалавек, пералічаных у гэтай главе, першым быў Кірыяд, а апошнім — Цэнзарын. Двое апошніх — Ціт і Цэнзарын — аднесены самім аўтарам да кіраванняў Максіміна Фракійца і Клаўдзія Гоцкага, так што на эпоху Галіена прыпадае роўна 30 імёнаў.
З іх толькі 9 сапраўды прэтэндавалі на імператарскую ўладу як самастойныя імператары ў кіраванне Галіена, апавяданні пра іх знаходзяцца ў пачатковых главах кнігі. 5 былі сучаснікамі не Галіена, а іншых імператараў (з іх 2 — юныя спадчыннікі-суправіцелі). 1 — юнак-суправіцель свайго бацькі імператара Постума, 12 ніколі не прэтэндавалі на імператарскую ўладу (з іх 2 жанчыны і 3 юнакоў), яшчэ 3, відаць, проста выдуманы. Пры гэтым прынамсі двое рэальных узурпатараў таго ж часу, вядомых толькі па манетах (Сілбанак і Даміцыян II), не згаданы.
Мона Ліза
«Мона Ліза» («Джаконда»; La Gioconda, La Joconde, поўная назва — Партрэт спадарыні Лізы Джаконды, Ritratto di Monna Lisa del Giocondo) — карціна Леанарда да Вінчы, захоўваецца ў Луўры (Парыж, Францыя), адзін з самых вядомых твораў жывапісу ў свеце, які, як лічыцца, з’яўляецца партрэтам Лізы Герардзіні, жонкі гандляра шоўкам з Фларэнцыі Франчэска дэль Джаконды, твор напісаны каля 1503—1505 гадах.
Маладая жанчына выяўлена на фоне загадкавага, фантастычнага краявіду. Нагрувашчванне скал, вадзяныя патокі, адсутнасць зеляніны ствараюць выразны кантраст у параўнанні са спакойнай трактоўкай мадэлі. Адносіны паміж фігурай і прасторай падаюцца ў амаль няўлоўных пераходах святла і ценю, цёплых і халодных колераў. Тут упершыню быў выкарыстаны прыём, які жывапісец назваў «сфумата», што можна перакласці як «смуга».
Нягледзячы на дакладнасць пластычнага вырашэння, тэхнічную завершанасць партрэта, Леанарда да Вінчы лічыў свой твор незакончаным і працягваў працаваць над ім некалькі гадоў. Гэт твор вельмі паказальны для яго мастацкай канцэпцыі.
Арапеш
Арапе́ш (саманазва: Arapesh, літаральна "чалавек") — група малых папуаскіх народаў, што насяляюць паўночны ўсход Новай Гвінеі. Агульная колькасць (2015 г.) - 31 600 чал.
Рассяленне
Арапеш жывуць уздоўж ракі Сепік і марскога ўзбярэжжа на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Вылучаюцца тры асноўныя моўныя групы — абу, урыта і горныя арапеш (каву). Найбольшай па колькасцю групай з'яўляюцца горныя арапеш.
Гісторыя
Сталыя кантакты арапеш з вонкавым светам пачаліся толькі ў XIX ст., прычым яны тычыліся пераважна насельнікаў прыморскіх раёнаў. У 1885 г. землі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад германскіх каланіяльных валоданняў, у 1921 г. — пад кіраванне Аўстраліі. З пачатку XX ст. тут актыўна працавалі хрысціянскія місіянеры.
Арапеш сталі шырока вядомы дзякуючы атраполагам Маргарэт Мід і Рэа Фортуну, якія ў 1932 г. праводзілі сярод іх даследаванні. Хаця большасць апісанняў двух даследчыкаў супадалі, яны прыйшлі да розных высноў. Так, Маргарэт Мід апісвала горных арапеш як надзвычай мірных людзей, але Рэа Фортун апублікаваў працу, прысвечаную ваеннай справе гэтага народа.
Падчас II Сусветнай вайны з-за баёў паміж японцамі і аўстралійцамі многія арапеш былі вымушаны пакінуць свае вёскі. У пасляваенныя дзесяцігоддзі назіралася сталая міграцыя жыхароў горных раёнаў на прыбярэжныя землі. Гэта прывяло да значных змен традыцыйнай культуры.
У 1975 г. тэрыторыі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад незалежнай дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.
Летапіс Археалагічнага таварыства
Летапіс складае апошнюю частку рукапіснага зборніка канца XVI ст. — пачатку XVII ст. У XIX стагоддзі зборнік захоўваўся ў бібліятэкі Рускага археалагічнага таварыства, адкуль і атрымаў сваю назву. Цяпер захоўваецца ў фондзе Археалагічнага таварыства ў рукапісным аддзеле Рускай нацыянальнай бібліятэкі ў Санкт-Пецярбургу. Рукапіс упершыню быў апісаны Дзмітрыем Празароўскім.
Акрамя летапісу, зборнік змяшчае і іншыя творы: «Список с печатных цесарских и галанских писем, каковы переведены в нынешнем во 178 года октября в 13 день» (лісты 1-9), 10-ы ліст пусты, «Список турского салтана к цесарю римскому з грамоты 1663» (лісты 11-13), «Список з грамоты цесаря римского к турскому салтану» (лісты 13-14), 15-ы ліст пусты, «Послание турского царя Салтана к царю и великому князю Ивану Васильевичю» (лісты 16 -18), «Послание царю и великому князю Ивану Васильевичу бывшаго его боярина князь Андрея Михайловича Курпъского» (лісты 18-20), 21-ы ліст пусты, пераклад з нямецкага ліста турэцкага султана польскаму каралю (лісты 22-25), «Список» з ліста турэцкага султана Магамета «неметцким владетелям» (лісты 25-27), «Казанне» пра ўезд у Кракаў Яна Сабескага і пра пахаванні каралёў Яна Казіміра і Міхала Вішнявецкага (лісты 27-29), у лістах з 30 па 42 ўтрымліваюцца розныя весткі. Гэтыя першыя 42 лісты напісаныя некалькімі почыркамі скорапісам XVII стагоддзя на белай мяккай паперы.
Уласна летапіс змяшчаецца ў другой частцы зборніка, на лістах з 43-га па 73-й абаротны. Ён напісаны адным почыркам паўуставам XVI стагоддзя цёмнымі чарніламі на больш шчыльнай і цёмнай, чым першая частка рукапісу, паперы. Пачынаецца летапіс са слоў «тилася, которую называють святая Прикседы, а по руски Поросковея, которой же у Риме и костел збудован» і сканчваецца расповедам пра паход Альгерда на Падолле: «''Опят отселе почнем. Коли князь Олкгирд пошол у поле з литовским войском и побил татаров, татарских князей, Качея…''». Такім чынам, пачатак і канец летапісу ў рукапісе адсутнічаюць, а пачынаецца ён з паўслова.
Упершыню Летапіс Археалагічнага таварыства быў апублікаваны ў XVII томе Поўнага збору рускіх летапісаў (слупкі 246-278). Пры выданні Станіслаў Пташыцкі аднавіў у летапісе адсутныя месцы паводле Румянцаўскай і Патрыяршага летапісаў, з першай узяў і загаловак «Кроиники Великаго княжства Литовского и Жомоитскаго». Перавыдадзены Мікалаем Улашчыкам ў XXXV томе Поўнага збору рускіх летапісаў, дзе займае старонкі з 91 па 102.
Тураўская царква
Тураўская царква — колішні праваслаўны храм у Тураве, помнік старажытнарускага дойлідства XII ст. Па сваёй плошчы храм не саступаў самым буйным культавым збудаванням Кіева, Суздаля і Пскова і пераўзыходзіў знакаміты Полацкі Сафійскі сабор.
Гісторыя
Царква была пабудавана на гарадзішчы старажытнага Турава, паводле меркавання даследчыкаў, у часы Кірылы Тураўскага.
Храм разбурыўся (дакладная дата невядомая) у выніку моцнай дэфармацыі і значнага нахілу сцен, магчыма, у выніку землетрасення ў Карпатах, якое адбылося 3 мая 1230 года. Рэшткі царквы адкрыты і абследаваны М. Каргерам у 1963 г.
Архітэктура
Царква ўяўляла сабой чатырохслуповы трохнефавы храм з нартэксам і апсідамі памеры царквы 28,2х16,5 м. Асаблівасць разбіўкі плана ў тым, што спачатку былі распланаваны межы храма па правым боку, а потым па левым (паўночным). У выніку гэтага была зробленая памылка ў адмеры модуляў на 1 локаць (0,43 м), што адлюстравана ў перакошанасці плана.
Падмуркі складзены з валуноў насуха. Сцены ўзведзеныя ў тэхніцы роўнаслаёвай муроўкі (захаваліся на вышыню ад 0,3—0,5 да 2 м). Падлога царквы была выкладзена паліванымі пліткамі. Слупы ў сячэнні крыжовыя. У паўднёва-заходнім вугле царквы размяшчалася вежа з вітой лесвіцай.
Лапаткі, якія адпавядаюць усходняй пары падкупальных слупоў, змешчаныя на ўсход з такім разлікам, каб павялічыць плошчу ўспрыняцця вагі ад барабана з купалам і распор скляпенняў. Аналагічны канструкцыйны прыём выкарыстоўваўся ў гродзенскім дойлідстве XVII ст., напрыклад, у Ніжняй царкве. У адрозненне ад гродзенскіх помнікаў падкупальны прамавугольнік памерам 6х5,2 м выцягнуты па падоўжнай восі. Будынак мае канструкцыі, узведзеныя пазней за асноўны аб'ём: прыбудовы да ўсходніх, якія звужаюць праход да галоўнага алтара, і заходніх слупоў, якія злучалі іх з паўднёвай і паўночнай бакавымі сценамі, у выніку чаго быў утвораны своеасаблівы нартэкс, і інш.
Саркафагі
Пры раскопках у храме выяўлены тры шыферныя саркафагі. У адным з іх, даўжынёй прыкладна 1,8 м, знаходзіліся рэшткі мужчыны ва ўзросце 50-52 гадоў. Навукоўцы лічаць, што гэта было пахаванне не простага чалавека, а княжацкай або духоўнай асобы.
Барыс Скосыраў
Барыс Скосыраў (Борис Скосырев, Boris Skossyreff) — авантурыст, які ненадоўга стаў каралём Андоры ў 1934 годзе. У 1984 годзе каталонскі пісьменнік Антоні Марэль-і-Мора напісаў раман «Барыс I, кароль Андоры», дзе падрабязна апісвае андорскі перыяд жыцця авантурыста.
Раннія гады
Нарадзіўся 12 чэрвеня 1896 года ў Вільні. Сын адстаўнога кавалерыйскага харунжага Міхаіла Міхайлавіча Скосырава з купецкага маёнтка і графіні Лізаветы Дзмітраўны, якая належала да дробнай беларускай шляхты. Дзяцінства правёў у маёнтку каля горада Ліды. Яшчэ з юнацтва ён выяўляў выдатны талент да моў, таму свабодна размаўляў па-англійску, па-французску і па-нямецку. Па словах самога Скосырава, ён вучыўся ў Оксфардскім універсітэце, а таксама ў ліцэі Людовіка Вялікага ў Парыжы, аднак афіцыйнага дакумента, які пацвярджае праўдзівасць інфармацыі, знойдзена не было. Падчас Першай сусветнай вайны знаходзіўся на рускім фронце ў складзе брытанскай бранятанкавай дывізіі, дзе працаваў ваенным перакладчыкам пад камандаваннем афіцэра Олівера Локер-Лэмпсана.
Эміграцыя
Па словах самога Барыса Скосыраўа, падчас грамадзянскай вайны яму давялося ваяваць на тэрыторыі Паўднёвай Украіны. Ён таксама сцвярджаў, што ў 1917 годзе ён разам з бацькам і трыма дзядзькамі быў зняволены бальшавікамі, але яму, у адрозненне ад сваякоў, удалося ўцячы і эміграваць у Лондан. У студзені 1919 года Скосыраў быў арыштаваны мясцовай паліцыяй і абвінавачаны ў махлярстве з чэкамі, пасля чаго адбыўся суд, які абавязаў яго аплаціць усе рахункі. Яго імя таксама фігуруе ў справе аб крадзяжы залатога гадзінніка ў японскага аташэ маёра Хасімота. Таксама ёсць здагадкі, што Скосыраў у той час супрацоўнічаў са спецслужбамі розных краін. У 1922 годзе Скосыраў пераехаў у Нідэрланды, а ўжо ў 1923 годзе атрымаў галандскае грамадзянства і пашпарт № 1. 85154, які быў выдадзены яму консульствам Нідэрландаў у Францыі. У 1925 годзе ён таксама атрымаў пашпарт Нансена, які быццам бы сведчыць, што ў 1924—1934 гадах Скосыраў увесь час наведваў Калумбію, дзе вывучаў іспанскую мову.
21 сакавіка 1931 года Скосыраў ажаніўся з францужанкай Мары-Луіз Пара дэ Гасье, але ўжо ў наступным годзе закруціў у Іспаніі кароткачасовы раман з англічанкай Філіс Герд. У тым жа 1932 годзе ён пазнаёміўся з Флорэнс Мармон, былой жонкай Говарда С. Мармон, уладальніка кампаніі Marmon MotorCar. Ён жыў з ёй у горадзе Пальма-дэ-Маёрка, прадстаўляючыся прафесарам англійскай мовы і фізкультуры.
Андорскі перыяд
17 мая 1934 года Скосыраў наведаў Андору і заявіў аб сваіх правах на каралеўскі трон, абапіраючыся на тытул графа Аранскага, які нібыта быў дадзены яму каралевай Нідэрландаў. Нягледзячы на тое, што ён быў высланы з краіны 22 мая, ён вярнуўся зноў 6-7 ліпеня і прапанаваў Генеральнай радзе праграму рэформаў і мадэрнізацыі Андоры. 8-10 ліпеня Генеральны савет абвясціў Скосырава манархам Андоры Барыса I, праўленне якога працягвалася да 20 ліпеня 1934 года. За гэты кароткі прамежак часу былі прызначаны новая канстытуцыя, урад і сцяг краіны, а таксама аб’яўлена вайна біскупу Уржэльскаму.