cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ігнат Дамінік Лапацінскі
Біяграфія
Недалёка ад сямейных могілак, дзе была пахаваная яго жонка Марыя, няўцешны ўдавец вырашыў пабудаваць мураваны касцёл. Ужо 10 мая 1851 года, усяго праз некалькі тыдняў пасля пахавання жонкі, Лапацінскі склаў пісьмовы дагавор на стварэнне праекта храма і кіраўніцтва ўсімі будаўнічымі працамі з архітэктарам Густавам Вільгельмавічам Шахтам. Дагавор з архітэктарам, які быў прускім падданым, склалі на нямецкай мове. У 1851—1857 гадах быў узведзены касцёл у неагатычным стылі.
У 1855—1858 гг. маршалак дрысенскі.
У час паўстання 1863 года ўваходзіў у групоўку «белых» Якуба Гейштара, пазней — у Аддзел кіраўніцтва правінцыямі Літвы, дзе ўзначаліў сектар прэсы і карэспандэнцыі. Аўтар большасці пракламацый і адозваў, выдадзеных аддзелам. Пасля паўстання жыў пад наглядам паліцыі ў Кайранах.
Сям’я
Ажаніўся 18 мая 1846 года з Марыяй з Шумскіх (1821—1851), дачкой Станіслава Шумскага і Марыі са Святаполк-Мірскіх. Дзеці:
Пасля нараджэння трэцяга дзіцяці Марыя цяжка захварэла і ў хуткім часе памерла 17 красавіка 1851 года. Як пісала сучасніца Ігнація Лапацінскага, адну толькі сваю Марыю ён «кахаў у жыцці і застаўся верным ёй пасля смерці». Марыю пахавалі на сямейных могілках у Сар’і.
Рэната Гутуза
Рэната Гутуза (іт. Renato Guttuso; 26 снежня 1911 ці 2 студзеня 1912, Багерыя —, ) — італьянскі жывапісец, графік, ганаровы член Акадэміі мастацтваў СССР (1962). Адзін са стваральнікаў новага фронту мастацтваў.
Біяграфія
Рэната Гутуза нарадзіўся ў прыгарадзе Палерма Багерыі ў сям’і землямера Джаакіна Гутуза Фазула. Першыя ўрокі малявання атрымаў у сельскага майстра, які займаўся роспісам вазоў. Вучыўся ў ліцэі, наведваў курсы мастака-футурыста Піпа Рыца. У 1931 годзе Гутуза ўдзельнічае ў Куадрыенале — выставе італьянскіх мастакоў у Палерма, якая праходзіць раз у чатыры гады, дзе дзве яго карціны былі адзначаны крытыкай. У 1930 годзе паступіў на факультэт права ва ўніверсітэце Палерма. Праз год кінуў вучобу і пераехаў у Рым. Працаваў рэстаўратарам у галерэі Баргезэ. У Рыме Гутуза збліжаецца з дзеячамі мастацтва, апазіцыйнымі рэжыму Мусаліні. Яго артыкул пра Пікасо (1933) у газеце «Ора» пацягнуў за сабой абвінавачанне з боку цэнзуры ў парушэнні грамадскай бяспекі. Уваходзіў (1938) у арт-аб’яднанне «Карэнтэ» («Плынь»), якое выдавала аднайменны літаратурна-мастацкі часопіс. У 1940 годзе Гутуза ўступіў у Камуністычную партыю Італіі (з 1956 — у ЦК Кампартыі).
У гады Другой сусветнай вайны Гутуза стварае адзін са знакамітых сваіх твораў — «Распяцце»: «Я хачу напісаць гэтае пакаранне Хрыста як сённяшнюю сцэну… Хрыстос як сімвал усіх, хто сёння церпіць абразы, турмы, пакаранні за свае ідэі». Карціна пераклікаецца з «Гернікай» — у цэнтры кампазіцыі фігура каня — прамая цытата шэдэўра Пікасо. Карціна «Распяцце» экспанавалася на выставе «Прэміа Бергама» (1942) і выклікала незадаволенасць Ватыкана. З 1943 года Гутуза ўдзельнік руху Супраціўлення ў складзе партызанскай брыгады Поўдня.
У 1945 годзе разам з Перыкле Фацыні, Антоніа Карпора і некалькімі іншымі мастакамі Гутуза заснаваў групу Неа-кубіста.
Ласла Райк
Ласла Райк (László Rajk; 8.3.1909, Трансільванія, цяпер у Румыніі — 15.10.1949) — венгерскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў Трансільваніі. Настаўнічаў, з 1930 член нелегальнай Камуністычнай партыі Венгрыі. У 1937—1939 у час грамадзянскай вайны ў Іспаніі ваяваў на баку рэспубліканцаў (палітычны камісар венгерскага батальёна інтэрнацыянальных брыгад). У Другую сусветную вайну ўдзельнічаў у падпольнай барацьбе супраць рэжыму М. Хорці. З 1945 член ЦК і палітбюро Венгерскай камуністычнай партыі. У 1946—1948 міністр унутраных спраў (на гэтай пасадзе забяспечыў камуністам кантроль над паліцыяй і адміністрацыяй), потым міністр замежных спраў. У маі 1949 арыштаваны і на паказальным судовым працэсе (працэс Райка) разам з іншымі кіруючымі камуністамі прыгавораны да пакарання смерцю як «агент імперыялізму» і «цітаіст» («шпіён» югаслаўскага маршала І. Броз Ціта). У 1956 рэабілітаваны.
Варатын
Назву Вараты́н маюць:
Свята-Уваскрасенская царква (Шклоў)
Гісторыя
У 1701 годзе паведамляецца, што «шклоўская царква змуравана і дакончана панам Базылём Аўсяевічам, шклоўскім купцом, ягоным коштам, толькі падобна, не без дапамогі іншых». Яе ўзвялі ў традыцыях магілёўскай школы дойлідcтва, так званым магілёўскім барока.
У царкве шанаваўся абраз Багародзіцы, якая паводле падання, з’явілася ў 1640 годзе.
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай Шклоў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Гістарычныя крыніцы гэтага перыяду называюць царкву як Уваскрасенскую, пры якой дзейнічаў адпаведна Уваскрасенскі манастыр.
Пры савецкай уладзе ў 1930-я гады храм быў адабраны ў вернікаў. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны (лета—восень 1941 года) на Рыжкаўскім ускрайку немцы зрабілі яўрэйскае гета. У пачатку 1960-х гадоў царкву ўзарвалі.
У 2003 годзе на месцы былога храма праводзіліся археалагічныя даследванні навукоўцамі з Акадэміі навук Беларусі пад кіраўніцтвам прафесара, доктара гістарычных навук Вольгі Ляўко.
12 верасня
12 верасня — дзвесце пяцьдзясят пяты (дзвесце пяцьдзясят шосты ў высакосны год) дзень года паводле Грыгарыянскім календары.
Фрэза
Фрэза (Fraise ) — рэжучы шматлязовы інструмент з зубамі, размешчанымі на корпусе паралельна ці нахілена да восі яго вярчэння. Прызначаны для апрацоўкі (фрэзераванне) плоскасцей, пазоў, шліцаў, крывалінейных паверхняў, цел вярчэння, разьбы, а таксама для рэзкі матэрыялаў.
Вырабляюць суцэльнымі з легіраваных і хуткарэзных сталей, з устаўнымі зубамі ў выглядзе пласцінак з цвёрдых сплаваў або кампазіцыйных матэрыялаў і інш. У металаапрацоўцы выкарыстоўваюць фрэзы цыліндрычныя, тарцовыя, дыскавыя, канцавыя, адразныя, шпоначныя, вуглавыя, модульныя і інш., у дрэваапрацоўцы — спецыяльныя фрэзы ў выглядзе ланцуга з загартаванай інструментальнай сталі і гнездавыя.
Мацвей Ігнацій Кулігоўскі
Мацвей Ігнацій Кулігоўскі (Mateusz Ignacy Kuligowski; ? — пасля 1699) — дзеяч каталіцкай царквы, пісьменнік.
Плябан бярозаўскі з 1675 года і воўпенскі ў 1688—1699 гадах, дэкан ваўкавыскі з 1688 года, архідыякан бакавенскі і протанатарыус апостальскі з 1694 года. Магчыма, выкладаў вольныя навукі і філасофію.
Творчасць
Выдаў вершаваную кнігу «Гук доблеснага Марса ў агульнай хацінскай экспедыцыі і атрыманай у 1673 годзе над туркамі перамогі» («Dźwiek Marsa walecznego w walnej ekspedycji chocimskiej i otrzymanego w roku 1673 nad Turkami zwycięstwa», Вільня, 1674), зборнік гербавых вершаў, аповесцей, анекдотаў «Смешны Дэмакрыт, альбо Смех хрысціянскага Дэмакрыта з гэтага света» («Demokryt śmieszny, albo Śmiech Demokryta chrześciańskiego z tego świata», Вільня, 1699). Пераклаў з лацінскай мовы і забяспечыў уласнымі дадаткамі кнігу «Індыйскі каралевіч у польскі строй прыбраны, альбо Гісторыя пра святога Іасафата, індыйскага каралевіча, і пра святога Варлаама, пустэльніка скіта Сенаар» («Królewic indyjski w polski strój przybrany, albo Historia o świętym Jozafacie królewicu indyjskim i o świętym Barlaamie pustelniku pustyniej Senaar nazwanej», Кракаў, 1688; адзін з варыянтаў «Гісторыі пра Варлаама і Іасафата»). Пераклаў кнігу П. Бесэ «Плач хрысціянскага Геракліта альбо пакутуючага грэшніка» (Варшава, 1694).
Дэмбова Клода (гміна)
Дэмбо́ва Кло́да (Dębowa Kłoda) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Парчэўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дэмбовай Клодзе. Плошча гміны складае 188,29 км². Станам на 2004 год у гміне Дэмбова Клода пражывалі 3974 чалавекі, шчыльнасць — 21,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Венсенскі замак
Венсе́нскі за́мак (Château de Vincennes) быў пабудаваны для каралёў Францыі ў XIV—XVII стагоддзях у Венсенскім лесе, на месцы паляўнічага маёнтка XII стагоддзя. Вакол замка склаўся горад Венсен, у нашы дні — прадмесце Парыжа.
Гісторыя
Каля 1150 г. на месцы замка быў пабудаваны паляўнічы дом для Людовіка VII. У XIII стагоддзі маёнтак быў пашыраны Філіпам Аўгустам і Людовікам Святым (менавіта з Венсенскага замка Людовік адправіўся ў фатальны для сябе крыжовы паход у Туніс). У XIV стагоддзі ў Венсенскім замку жаніліся каралі Філіп III і Філіп IV і нарадзіліся Людовік X, Філіп V Доўгі і Карл IV.
У XIV стагоддзі, пры Філіпе VI, замак быў істотна пашыраны і набыў вежу-данжон вышынёй 52 метра, у якой былі ўладкованыя каралеўскія пакоі і бібліятэка. Каля 1410, ужо пры Карле VI, быў завершаны перыметр знешніх сцен. У часы французскіх рэлігійных войнаў XVI стагоддзя замак стаў турмой, у тым ліку — для будучага караля Генрыха IV. У XVII стагоддзі архітэктар Луі Лево выбудаваў па замове Людовіка XIV два павільёна — адзін прызначаўся для каралевы-ўдавы, іншы — для кардынала Мазарыні. Аднак пасля таго, як увагу караля адцягнуў новы праект — Версаль — працы па добраўпарадкаванню новых двароў былі закінутыя. Будаўнікі зноў прыйшлі ў Венсен толькі ў 1860 пад кіраўніцтвам рэстаўратара Віале-ле-Дзюка.
Рэтвік (камуна)
Камуна Рэтвік (Rättviks kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Даларна ў цэнтральнай Швецыі.
Рэтвік 43-я па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Рэтвік.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 10 844 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Кухмістр вялікі літоўскі
Першапачаткова загадваў прыдворнай кухняй і кухарамі. Ва ўрачыстых выпадках (элекцыя, прыём паслоў і іншыя) асыставаў за сталом вялікаму князю, распавядаючы пра стравы, што падаваліся. Намінальна кіраваў стольнікам, падстолім, крайчым, чашнікам, падчашым і піўнічым.
Ліцвінава (Краснінскі раён)
Ліцвінава (Литвиново) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Далматаўшчына
Далма́таўшчына (, Долматовщина) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лукскага сельсавета.
Курляндзікі
Курля́ндзікі (, Курляндики) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Сцефанполле, пазней у складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
13-я армія (СССР)
13-я армія (СССР) (13 А) — фарміраванне (аператыўнае вайсковае аб’яднанне, армія) у складзе РСЧА падчас Другой сусветнай вайны і СА УС Саюза.
Міхаіл Іванавіч Жараў
Міхаіл Іванавіч Жараў (Михаи́л Ива́нович Жа́ров; 15 [27] кастрычніка 1899,  —, там жа) — савецкі акцёр і рэжысёр тэатра і кіно. Герой Сацыялістычнай Працы (1974). Народны артыст СССР (1949). Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій (1941, 1942, 1947). Член УКП(б) c 1950 года.
13-я армія (СССР)
1-е фарміраванне (1939)
17 верасня 1939 года войскі Чырвонай Арміі Савецкага Саюза перайшлі савецка-польскую мяжу, пачаўся паход Чырвонай Арміі у Заходнюю Украіну.
17 верасня 1939 года Адэская вайсковая група ўвайшла ў склад Украінскага фронту, але ўдзелу ў баявых дзеяннях не прымала. У складзе дзеючай арміі знаходзілася -.
У верасні 1939 года Адэская вайсковая група была пераіменаваная ў 13-ю армію.
У кастрычніку 1939 года створана Адэская ваенная акруга. 13-я армія ўвайшла ў склад войскаў акругі.
Камандуючы
Камандуючы войскамі: верасень — кастрычнік 1939 г. — камкор Піліп Аляксеевіч Парусінаў
2-е фарміраванне (1939—40)
Сфарміравана падчас савецка-фінскай вайны 1939—40 гадоў на аснове аператыўнай групы камкора У. Д. Грэндаля 25 снежня 1939 года. Па заканчэнні вайны расфармаваная.
Камандуючы
Камандуючы войскамі:
Воіны
Званні Героя Савецкага Саюза прысвоены Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 красавіка 1940 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з фінскай белагвардзейшчынай і праяўленыя пры гэтым доблесць і мужнасць звыш 90 воінам арміі.
3-е фарміраванне (з 1941 года)
Фарміраванне штаба арміі пачалося 5 мая 1941 года ў Магілёве, на тэрыторыі Заходняй Асобай ваеннай акругі. Па плане прыкрыцця дзяржаўнай мяжы, армія павінна была прыняць паласу на паўднёвай фасе беластоцкага выступу.
Склад 13-й арміі паводле планаў савецкага камандавання
17 чэрвеня аператыўная група штаба 13-й арміі на чале з падпалкоўнікам С. П. Івановым прыбыла ў Баранавічы, у той жа дзень яна перабазавалася ў Навагрудак, дзе да 21 чэрвеня абсталявала ЗКП арміі.
Напад Германіі 22 чэрвеня зблытаў планы савецкага камандавання. Штаб 13-й арміі атрымаў загад высунуцца з Магілёва ў раён Маладзечна, дзе яму былі падпарадкаваныя:
Армія атрымала загад падтрымаць дзеянні конна-механізаванай групы (КМГ) І. В. Болдзіна ў раёне Гродна ударам на Радунь, Араны, аднак натыкнулася на нямецкія войскі 3-й танкавай групы Г. Гота, якія выйшлі да Ліды, і была спыненая.
25 чэрвеня штаб 13-й арміі падвергнуўся нападу танкаў, панёс вялікія страты, пры гэтым страціў сувязь з войскамі.
27 чэрвеня штаб 13-й арміі выйшаў у раён Мінска і падпарадкаваў сабе войска на мінскім напрамку:
Аднак у выніку ахопаў нямецкіх танкавых груп войскі 13-й арміі апынуліся ў паўакружэнні ў раёне Мінска, 28 чэрвеня пакінулі Мінск і адышлі на ўсход на рубеж ракі Волма.
На 30 чэрвеня ў распараджэнні 13-й арміі знаходзіліся 2-гі стралковы корпус (100-я і 161-я стралковыя дывізіі) і штаб 44-га стралковага корпуса; штаб арміі аднавіў сувязь з 50-й стралковай дывізіяй (засяродзілася ў раёне Лагойск, Плешчаніцы). 1 ліпеня штаб арміі аднавіў сувязь са штабам фронту, згубленую пасля пакідання Мінска.
8 ліпеня 1941 года адыходзячая на ўсход 13-я армія атрымала новую паласу абароны ў раёне Магілёва; у гэты ж дзень быў смяротна паранены яе камандуючы генерал-лейтэнант П. М. Філатаў (памёр у Маскве 14 ліпеня), новым камандуючым прызначаны генерал-лейтэнант Ф. М. Рэмезаў.
Склад на 10 ліпеня 1941 года
10 ліпеня пачалося новае наступленне вермахта на ўсход, пры гэтым асноўныя сілы 13-й арміі апынуліся ў акружэнні ў раёне Магілёва (61-ы стралковы корпус і 20-ы мехкорпус) і на крычаўскім накірунку (20-ы стралковы корпус РГК і асноўныя сілы 45-га корпуса). 12 ліпеня штаб арміі зноў апынуўся пад ударам, загінула вялікая колькасць работнікаў штаба, быў цяжка паранены камандуючы арміяй генерал-лейтэнант Ф. М. Рэмезаў, замест яго быў прызначаны генерал-лейтэнант В. П. Герасіменка.
18 ліпеня ў аператыўнае падпарадкаванне 13-й арміі перадалі войскі 4-й арміі, раней выведзенай у рэзерв. Пасля стварэння 24 ліпеня Цэнтральнага фронту 13-я армія ўвайшла ў яго склад. Пасля пакідання Магілёва 27 ліпеня генерал-лейтэнант В. П. Герасіменка быў зменены генерал-маёрам Канстанцін Дзмітрыевіч Голубеў.
Склад на 1 жніўня 1941 года
У пачатку жніўня ў выніку нямецкага наступу на Рослаўль правы фланг 13-й арміі быў разгромлены. Праціўнік прарваўся на Рослаў. Неўзабаве арміі былі падпарадкаваныя 52-я кавалерыйская дывізія і 21-я горна-кавалерыйская дывізія са складу групы генерал-палкоўніка А. І. Гарадавікова, затым для аднаўлення становішча ёй былі падпарадкаваныя іншыя злучэнні.
Склад на 10 жніўня 1941 года
Новы нямецкі наступ на Гомель прывёў да рассячэння Цэнтральнага фронту. 14 жніўня 13-я армія была перададзена ў склад сфармаванага Бранскага фронту. 31 жніўня яе ўзначаліў генерал-маёр А. М. Гараднянскі.
28 жніўня 1941 года нямецкая 2-я танкавая група пачала наступ у паўднёвым напрамку, у тыл савецкага Паўднёва-Заходняга фронту. Удар наносіўся ў стык 21-й і 13-й армій.
Склад на 1 верасня 1941 года
Спроба Бранскага фронту разграміць 2-ю танкавую групу Г. Гудэрыяна не ўвянчалася поспехам (Раслаўльска-Навазыбкаўская аперацыя). Злучыць флангі 13-й і 21-й арміям не ўдалося.
Склад на 1 кастрычніка 1941 года
1 кастрычніка 1941 года ў рамках аперацыі «Тайфун» 2-я танкавая група Гудэрыяна групы армій «Цэнтр» прарвала на сваім цэнтральным участку абарону 13-й арміі Бранскага фронту А. І. Яроменкі на ўсю глыбіню і прасунулася на 60 км. 1 кастрычніка 24-ы мотакорпус заняў Сеўск.
У выніку нямецкага наступу на Маскву 13-я армія, абараняўшаяся на сеўскім накірунку, была акружаная, да 18 кастрычніка 1941 года выйшла з акружэння, пры гэтым яе колькасны склад складаў менш адной дывізіі.
Пасля расфарміравання Бранскага фронту (10 лістапада 1941 года) 13-я армія — у складзе Паўднёва-Заходняга фронту, у снежні 1941 года ўдзельнічала ў Ялецкай наступальнай аперацыі.
24 снежня 1941 года зноў увайшла ў склад адноўленага Бранскага фронту. 3 студзеня 1942 года А. М. Гараднянскага на пасадзе камандарма змяніў генерал-маёр М. П. Пухаў, які камандаваў 13-й арміяй да канца вайны.
Начальнікам штаба арміі да снежня 1943 года заставаўся генерал А. В. Петрушэўскі, з 31 снежня 1943 года да канца вайны — генерал-лейтэнант Г. К. Маландзін.
1942—45 гады
У 1945 годзе 13-я армія ўдзельнічала ў Вісла-Одэрскай, Берлінскай і Пражскай аперацыях.
Па заканчэнні вайны менавіта часці 13-й арміі ўзялі ў палон генерала А. А. Уласава.
Адзначыўшыяся воіны
У гады Вялікай Айчыннай вайны звыш 350 воінам, якія змагаліся ў шэрагах арміі, было прысвоена званне Герой Савецкага Саюза.
Пасля заканчэння вайны
Пасля заканчэння баявых дзеянняў злучэнні, якія ўваходзілі ў склад 13-й арміі, былі дыслакаваныя на тэрыторыю СССР. Упраўленне 13-й арміі, дыслакаванае ў Прыкарпацкай ваеннай акрузе (Роўна), атрымала ў падпарадкаванне гвардзейскія стралковыя дывізіі са складу 32-га, 34-га гвардзейскага стралковага корпуса былой 5-й гвардзейскай арміі.
У 1957 годзе корпусное звяно ў кіраванні войскамі было скасавана, 10-я гвардзейская мехдывізія (застаючыся ў складзе 13 А) і стралковыя дывізіі арміі перафарміроўваліся ў мотастралковыя дывізіі.
У далейшым склад 13-й арміі змяняўся і скарачаўся. У прыватнасці, з Венгрыі на Украіну неўзабаве прыбыла 17-я гвардзейская мотастралковая дывізія, у канцы 1950-х гг. скарачалася колькасць мотастралковых злучэнняў. У 1980-я гг. была расфармаваная мотастралковая дывізія ў г. Роўна.
Пасля распаду Савецкага Саюза армія знаходзіцца ў складзе УС Украіны. У 1999 годзе ператворана ў.
Свята-Георгіеўская царква (Пугляі)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўная царква знаходзіцца ў цэнтры в. Пугляі Аршанскага раёна, Віцебскай вобласці. Пабудавана ў 1898 (1908?) г. з дрэва. У 1962 г. закрыта і рэканструявана пад вясковы клуб.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Храм 4-часткавай падоўжнай сіметрычна-восевай кампазіцыі: прамавугольныя ў плане прытвор, бабінец, кубападобны аб'ём малітоўнай залы і 5-гранная апсіда з бакавымі нізкімі рызніцамі. Ярусную званіцу змяніла позняя надбудова над выцягнутым па папярочнай восі прытворам 2-га паверха, накрытага 2-схільным дахам, апсіда — больш нізкім гранёным. Фасады ашаляваны: вертыкальна ў цокальнай і фрызавай частцы, гарызантальна — у цэнтральнай. Бабінец і апсіда ў інтэр'еры раскрыты шырокімі прасветамі ў малітоўную залу, асветленую 6 прамавугольнымі бакавымі аконнымі праёмамі. Меўся 2-ярусны іканастас на 42 абразы.
Луніна (Смаленская вобласць)
Луніна (Лунино) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сівапітэкі
Сівапітэ́кі (Sivapithecus) — род выкапнёвых чалавекападобных малпаў. Касцяныя рэшткі сівапітыкаў былі знойдзены ў адкладах міяцэну ва Усходняй Афрыцы і гарах Сівалік у Індыі, у Пакістане і Непале.
Жылі ў трапічных лясах. Сілкаваліся пладамі, маладымі лісцем, драўнянай карой. Даследаванні рэшткаў выявілі падабенства сівапітэкаў з выкапнёвымі вышэйшымі малпамі (дрэвапітэкамі) і сучаснымі арангутанамі. Частка даследчыкаў лічыць сівапітэкаў іх продкамі.
NGC 7487
NGC 7487 (іншыя абазначэнні — PGC 70496, UGC 12368, MCG 5-54-35, ZWG 496.43, NPM1G +27.0644) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Філонаў
Філонаў — прозвішча.
Жараў
Жараў — тапонім, прозвішча.
Дудзіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Ду́дзіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Дудзічы.
Санта-Каталіна (востраў, Сеута)
Санта-Каталіна — невялікі скалісты востраў у паўднёвай частцы Гібралтарскага праліва Міжземнага мора. Размешчаны за 30 м ад мацерыка (паўвостраў Альміна). Уваходзіць у склад аўтаномнага горада Сеута ў Іспаніі. Пастаяннага насельніцтва няма.
Дудзіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Калінкавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў Мазырскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 3 ліпеня 1939 года ў Калінкавіцкім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 21 кастрычніка 1968 года ў склад новаўтворанага Гарочыцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Буда, Вішар, Есіпава Рудня, Смаглаў, Смалянка). 20 лютага 1975 года ў склад сельсавета з Сіродскага сельсавета перададзена вёска Сітня. 15 студзеня 1996 года ў склад сельсавета з Гарочыцкага сельсавета вернуты вёскі Буда, Вішар, Смаглаў, Смалянка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1779 чалавек, з іх 93,7 % — беларусы, 3,1 % — рускія.
У вайны не жаночы твар
«У вайны не жаночы твар» (У войны не женское лицо) — дакументальна-нарысавая кніга беларускай пісьменніцы, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2015) Святланы Алексіевіч. У гэтай кнізе сабраны аповяды жанчын, якія бралі ўдзел у Вялікай Айчыннай вайне. Назва кнігі — першыя радкі з раману беларускага пісьменніка Алеся Адамовіча «Вайна пад дахамі» (1960). З’яўляецца першай часткай мастацка-дакументальнага цыклу «Галасы ўтопіі».
Новае Сяло (Краснінскі раён)
Новае Сяло (Новое Село) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Анкіл
Анкіл (Ancile) — у Старажытным Рыме легендарны шчыт бога Марса, які паводле падання зваліўся з неба пры цары Нуме Пампіліі яму ў рукі падчас мараой язвы. Цудоўная з'ява суправаджалася голасам, які абвясціў, што Рым будзе ўладаром свету, пакуль валодае гэтым шчытом. Даспех быў выкананы ў форме эліпса з выразамі па баках.
Шчыт стаў залогам бяспекі і росквіту рымскай дзяржавы (паладыем). Каб сапраўдны шчыт нельга было адрозніць і выкрасці, Нума распарадзіўся зрабіць яшчэ 11 такіх жа. Захоўванне Анкіла было даверана саліям, якія адпраўлялі культ Марса. Раз у год, у сакавіку, гэтыя 12 шчытоў члены жрэцкай калегіі саліяў урачыста праносілі па горадзе.
Выява Анкіла з'яўляецца традыцыйным элементам арнаментаў ваеннай арматуры. Розныя аўтары па рознаму тлумачылі этымалогію гэтага слова. Некаторыя мяркуюць, што слова «анкіл» паходзіць ад грэчаскага слова ἀνκύλος (выгнуты). Плутарх лічыць, што гэта слова можа быць атрымана з грэчаскага ἀνκών (локаць — гэта значыць гэта даспех, які насіўся на локці).
Арэхаўскае (возера, Аршанскі раён)
Арэ́хаўскае возера, або Вялікае Арэхаўскае возера — возера ў Беларусі ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. У басейне Аршыцы на поўнач ад Оршы.
Плошча возера складае 2,11 км², даўжыня 3,93 км, найбольшая шырыня 1,08 км. Даўжыня берагавой лініі 10,8 км, найбольшая глыбіня 3,4 м, сярэдняя 2,1 м. Аб’ём вады ў возеры 4,34 млн м³. Плошча вадазбору 33,4 км².
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. У возера ўпадае рака Чорная і ручаі, выцякае рака Аршыца. Возера Арэхаўскае выкарыстоўваецца ў якасці ахаладжальніка Беларускай ДРЭС. На паўднёвы ўсход ад возера гарадскі пасёлак Арэхаўск.
У Арэхаўскім возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, карась, плотка, акунь і іншыя віды рыб.
Міхайлаўск (Магілёўскі раён)
Міха́йлаўск (, Михайловск) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікабялевіцкага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Семукацкага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета.
Дэмбова Лонка (гміна)
Дэмбо́ва Ло́нка (Dębowa Łąka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вамбжэскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дэмбовай Лонцы. Плошча гміны складае 86,13 км². Станам на 2004 год у гміне Дэмбова Лонка пражывалі 3192 чалавекі, шчыльнасць — 37,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Беларуская секцыя пры Віцебскім губернскім аддзеле народнай асветы
Беларуская секцыя пры Віцебскім губернскім аддзеле народнай асветы. Працавала з 29 кастрычніка 1921 да вясны 1924. Заснавана паводле дырэктыў Цэнтральнага Савета па асвеце народаў нярускай мовы (Саўнацмен) пры Наркамаце асветы РСФСР. Непасрэдна падпарадкоўвалася Беларускаму цэнтральнаму бюро пры Народным камісарыяце асветы РСФСР у Маскве.
Задачы секцыі: арганізацыя на тэрыторыі Віцебскай губерні сеткі нацыянальных школ і культурна-асветных устаноў для беларускага насельніцтва. Арганізавала беларускі тэатр і хор у Віцебску і Полацку, дзіцячую тэатральную трупу ў Полацку. 3 лістапада 1921 адкрыла ў Полацку Беларускую павятова-гарадскую секцыю. Працавала ў атмасферы непрыязні і перашкод з боку губернскага партыйнага і савецкага кіраўніцтва, органаў губернскага аддзела народнай асветы, якія выступалі супраць развіцця беларускага нацыянальна-культурнага руху на Віцебшчыне. Крызіснае становішча школьніцтва ў Віцебскай губерні і адмова кіраўніцтва губернскага аддзела народнай асветы фінансаваць беларускую секцыю прывялі да таго, што з пачатку 1922 яна існавала фармальна. За ўвесь перыяд дзейнасці не ўдалося арганізаваць ніводнай беларускай школы. Садзейнічала ўвядзенню ў навучальны план Віцебскага педагагічнага інстытута ў 1923/24 навучальным годзе курса беларусазнаўства. Супрацоўнічала з беларускімі гісторыкамі А. П. Сапуновым, М. В. Мялешкам, пісьменнікам A. Р. Пшчолкам, іншымі дзеячамі беларускага нацыянальна-культурнага руху на Віцебшчыне.
Скасавана ў сувязі з далучэннем Віцебскай губерні да БССР.
Люксембургскі палац
Люксембургскі палац (Palais du Luxembourg) — палац, пабудаваны для Марыі Медычы па праекце Саламона дэ Броса ў 1615-31 гг. у Люксембургскім садзе ў Парыжы, на месцы сядзібы нябожчыка герцага Пінэ з роду Люксембургаў (адсюль і назва).
Стыль — пераходны ад рэнесанса да барока. Па замове Марыі Медычы мастак Рубенс напісаў для гэтага палаца дваццаць чатыры палатна са сцэнамі з жыцця каралевы. Праз некалькі месяцаў пасля заканчэння будаўніцтва Людовік XIII аддаліў яе з Парыжа. Пасля смерці Марыі тут жылі яе сын Гастон Арлеанскі і ўнучка, «Вялікая Мадэмуазель». Падчас нацысцкай акупацыі ў палацы размяшчалася штаб-кватэра люфтвафэ ў Францыі, у ім перыядычна спыняўся Герынг, а генерал-фельдмаршал авіяцыі Гуга Шперле даволі доўга ў ім жыў. У цяперашні час тут засядае Сенат Францыі.
Бубнаўка
Бу́бнаўка (, Бубновка) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 15 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, у 10 км на ўсход ад Краснай Слабады, у 245 км ад Гомеля, у 10 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Водная сістэма
На ўсход ад вёскі — рака Пціч (прыток Прыпяці), на поўдзень — прыток Пцічы, Арэса.
Транспартная сістэма
Транспартная сувязь па прасёлкавай, а затым па аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Навасёлкі.
Гісторыя
У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў вёсцы працавала школа. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Полымя рэвалюцыі», працавалі вадзяны млын і поўсцечасалка.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у красавіку 1942 года, карнікі спалілі 2 двары і забілі 33 жыхары; 24 жыхары вёскі загінулі на фронце.
Строкла
Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Даўжыня берагавой лініі 1,17 км. Знаходзіцца сярод меліяраванага балота.
Кальнэнскі павет
Кальнэнскі павет (Powiat kolneński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Кольна. Займае плошчу 939,73 км². Насельніцтва павета складае 39 068 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).
Абрыкос
Абрыкос звычайны, Абрыкос, Морэля (Prunus armeniaca) — пладовае дрэва з роду сліва сямейства Ружавыя.
Паходжанне і распаўсюджанне
У сучаснай навуковай літаратуры вылучаюць ад трох да шасці магчымых абрыкоса. Сярод іх найбольш верагодным першасным цэнтрам лічыцца раён Цянь-Шаня ў Кітаі. У той жа час адзначаецца, што адназначных доказаў на карысць кітайскай версіі па-ранейшаму не хапае. У мінулым радзімай абрыкоса нярэдка лічылі Арменію, што звязана з гісторыяй пранікнення абрыкоса з Азіі ў Еўропу. Біёлаг Дэ Паэрдэрле (De Poerderlé) пісаў у XVIII стагоддзі: «назва гэтага дрэва паходзіць з Арменіі, азіяцкай правінцыі, дзе яно з'явілася і адкуль было прывезена ў Еўропу…» У XIX стагоддзі лічылася, што абрыкос быў завезены з Арменіі ў Грэцыю Аляксандрам Македонскім, а з Грэцыі трапіў у Італію. Аднак гэтая версія не пацвярджаецца рымскімі і грэчаскімі пісьмовымі крыніцамі таго часу: абрыкос у іх не згадваецца. У той жа час, абрыкос згадваецца ў крыніцах I стагоддзя, што можа сведчыць аб траплянні абрыкоса ў Італію ў I стагоддзі да н.э., пасля. Пліній, і  называюць абрыкос «армянскім яблыкам», што дазваляе выказаць здагадку, што абрыкос быў завезены ў Рым з Арменіі або армянскімі купцамі. У той жа час, абрыкос культываваўся паўсюль у Азіі, і цяжка пазначыць дакладна, адкуль менавіта абрыкос трапіў у Еўропу.
У Расію абрыкос трапіў з Захаду ў XVII стагоддзі, а на Украіну, Каўказ і ў Крым ён патрапіў наўпрост з Блізкага і Сярэдняга Усходу. Украінская назва абрыкоса — «жерделей» — паказвае на прамое пранікненне з Персіі.
Назва
Назва «абрыкос» верагодна запазычаная з рускай мовы, а ў рускай мове з'явілася з галандскай (нідэрландскай) у XVIII стагоддзі; abrikoos праз французскае ці іспанскае (abricot, albercoque, albaricoque) паходзіць ад арабскага al-birquq. У арабскую мову гэта слова праз прыйшло з латыні, а praecox ‘хуткаспелы’ (форма жаночага роду praecoqua) складаецца з прыстаўкі prae- ‘наперад, перш’ і дзеяслоўнай асновы coquere ‘рабіць гатовым’. У дачыненні да абрыкоса слова praecoqua выкарыстаў Пліній у сваёй «», пазначаючы адрозненне абрыкоса («ранняга плада») ад персіка («позняга плада»).
Лацінская відавая назва была ўпершыню ўведзена ў 1700 годзе французскім батанікам у форме Armeniaca. Ліней у 1737 годзе назваў абрыкос, але ўлічыў назву, дадзеную дэ Турнефорам, паказаўшы ў якасці сінонімаў і.
Распаўсюджанне і экалогія
Абрыкосавае дрэва здаўна вырошчваецца ў многіх краінах цёплага ўмеранага клімату.
Для паўночных краін, такіх як Беларусь, гэта расліна з'яўляецца дэкаратыўнай. Але ёсць асобныя гатункі і гібрыды, якія можна вырошчваць у адкрытым грунце.
Батанічнае апісанне
Лістападнае дрэва сярэдняй вышыні (5-8 м, часам да 10 метраў ) і акружнасці кроны. Ствол можа дасягаць 25-30 см у дыяметры. Кара на старых ствалах шэра-бурая, падоўжна рэпаецца.
Маладыя парасткі бліскучыя, голыя, чырванавата-карычневыя, са шматлікімі дробнымі чачавічкамі.
Лісце чаргуючае, чарашковае, акруглае, яйкападобнае або эліптычнае, на верхавіне адцягненае, дробназубчастае або падвоена-зубчастае; 6-9 см даўжынёй. Хвосцікі тонкія, жалабковыя з залозкамі пры аснаванні пласцінкі.
Кветкі адзінкавыя сядзячыя або на вельмі кароткіх кветаножках, 25-30 мм у дыяметры, пяцімерныя. Гіпантый цыліндрычны, зелянява-чырвоны з пяццю авальнымі, цёмна-чырвонымі чашалісцікамі, якія пры цвіценні адгінаюцца ўніз. Пялёсткі белыя з ружовымі прожылкамі або ружовыя, круглявыя, эліптычныя ці зваротна-яйкападобныя. Тычынак 25-45. Гінецэй адзін, сядзіць на дне гіпантыя. Кветкі распускаюцца да з'яўлення лісця. Цвіце ў сакавіку-красавіку.
Плод — сакавітая аднакасцянка жаўтлява-чырвонага («абрыкосавага») колеру, у абрысе круглявая, эліптычная ці зваротна-яйкападобная, з падоўжнай баразёнкай. Костачка таўстасценная, гладкая ці шурпатая. Скурка аксаміціста-апушаная, ад жоўтага да аранжавага колеру, звычайна з чырванаватым аднабаковым «загарам»; мякаць плоду ў культурных сартоў салодкая, сакавітая, у дзікарослых — грубавалакністая з гаркаватым прысмакам. Насенне плоскае, зваротна-яйкападобнае, са шчыльнай светла-карычневай лупінай, горкае або салодкае. Вага плоду ў дзікарослых формаў 3-18 г, у культурных 5-80 г. Вага 1000 «семачак» (костачак) 1800—2100 г. Плоданосіць у чэрвені — жніўні.
Дрэва абрыкоса расце доўга, у цёплым клімаце да 100 гадоў. Кветкавыя пупышкі падмярзаюць пры тэмпературы −16 … −21 °C. Большасць сартоў абрыкоса марозаўстойлівыя, вытрымліваюць маразы да −25 °C, а больш устойлівыя да −30 °C. Дрэвы ўстойлівыя да засухі (за кошт глыбокага пранікнення каранёў), іх можна вырошчваць у гарачых рэгіёнах з мінімальнай колькасцю ападкаў.
Склад пладоў
Мякаць свежых абрыкосаў утрымлівае ад 4,7 да 27 % цукраў (у спелых пладах пераважае цукроза), невялікую колькасць дэкстрыну, інуліну і крухмалу. Змест клятчаткі — 0,8 %, арганічных кіслот — 3,0-3,8 %.
У пладах таксама ёсць лімонная, яблычная, вінная і ў невялікай колькасці саліцылавая кіслоты, кверцэтын, ізакверцэтын, лікапін і дубільныя рэчывы (да 1 %). Вітаміна С у свежых абрыкосах няшмат (7-14,2 мг% ), ёсць вітаміны Р, В1 і РР, але больш за ўсё караціну (правітаміна А) — да 16 мг%. Такой колькасці каратыну няма ні ў якой іншай садавіне ва Усходняй Еўропе.
У свежых пладах змяшчаецца каля 305 мг соляў калію (у сушаных — у 5-6 разоў больш). Таму абрыкосы рэкамендуюць людзям з захворваннямі сардэчна-сасудзістай сістэмы і нырак. Маюцца таксама мінеральныя рэчывы — калій, магній, фосфар. Мікраэлементы прадстаўлены солямі жалеза (2,1 мг %) і злучэннямі ёду, якога асабліва шмат у армянскіх гатунках абрыкосаў.
Аднак для лячэння і прафілактыкі авітамінозу і гіпавітамінозу вітаміна А пры захворваннях печані і паніжэнні функцыі шчытападобнай залозы ўжываць абрыкосы не варта, бо правітамін А, які ёсць у абрыкосах, пры гэтых захворваннях не засвойваецца, і таму мэтазгодней прымаць чысты вітамін А.
З іншых рэчываў у абрыкосах прысутнічае пектын, які валодае здольнасцю выводзіць з арганізма таксічныя прадукты абмену і халестэрын. Ёсць у абрыкосах дубільныя рэчывы, якія надаюць пладам некаторую даўкасць і вяжучы смак і мацавальныя ўласцівасці. Сок абрыкосаў валодае антыбіятычнай актыўнасцю, у прыватнасці, прыгнятальна дзейнічае на гніласныя бактэрыі.
У костачках абрыкоса ўтрымліваецца ад 35 да 60 % невысыхаючага тлустага алею, па хімічным складзе блізкага да персікавага (у склад алею ўваходзяць алеінавая і ліналенавую кіслоты). Абрыкосавы алей мае нізкую кіслотнасць і невялікую глейкасць, яго выкарыстоўваюць у медыцыне і касметыцы. У насенні абрыкоса ўтрымліваюцца таксама гліказід амігдалін (да 8,43 %), ферменты эмульсін, лактоза і сінільная кіслата.
Сарты
Вядома больш за 20 сартоў, якія размножваюцца насеннем і прышчэпкай.
Сярэднеазіяцкія сарты абрыкоса, якія маюць малы памер плоду, называюць урук. Уручныя сарты абрыкоса цеплалюбныя, ва ўмовах Усходняй Еўропы звычайна вымярзаюць. У Японіі вырошчваюць спецыяльныя сарты абрыкоса. Плады зялёныя, нясмачныя, кісла-горкія. Яны ўжываюцца падобна агуркам у Беларусі, кіслымі ў салёным расоле.
На Паўночным Каўказе і ў Малдове дзікі абрыкос называюць жердела́ (жердёлы) ці за́рзары. Такія абрыкосы свабода гібрыдызуецца з сартавымі абрыкосамі, валодае падвышанай холадаўстойлівасцю, костачка мае даўгаватую форму (як у слівы) і ў спелых пладоў свабодна аддзяляецца ад мякаці, плод менш салодкі. Костачкі зарзараў горкія на смак, іх не рэкамендуецца ўжываць у ежу.
Рэдка сустракаецца ў культуры чорны абрыкос.
Ва Усходняй Сібіры расце даўрскі абрыкос з ядомымі пладамі.
У Францыі лічыцца продкам  і.
Абрыкос у Беларусі
На Беларусі абрыкос звычайны культывуецца аматарамі. Вядомы з сярэдзіны ХІХ ст., завезены ў паўднёвыя рэгіёны (на Брэстчыну і Гомельшчыну) з Украіны. Адчувальны да вясновых замаразкаў, ва ўмовах Беларусі пладаносіць 6-7 разоў на 10 гадоў, жыве 20-25, максімум да 40 гадоў. Пачынае пладаносіць на 4-5-ы год. Плады выспяваюць у ліпені-жніўні. Выведзены перспектыўныя гібрыды прыдатныя для культывацыі на поўдні і паўднёвым захадзе Беларусі.
Абрыкос у Арменіі
Абрыкос вырошчваецца ў Арменіі са старажытных часоў і займае асаблівае месца ў нацыянальнай культуры, шануецца як адзін з нацыянальных сімвалаў.
Некаторыя навукоўцы лічаць абрыкос у Арменіі абарыгеннай раслінай. Згодна з аглядам Фаўста, Г. С. Есаян у 1977 годзе абгрунтаваў гэта меркаванне доўгай гісторыяй вырошчвання абрыкоса ў Арменіі, асабліва ў раёне Ерэвана. Насенне абрыкоса, датаваныя прыкладна 3000 г. да н.э., былі выяўлены ў і, аднак на думку , плод, які даў гэта насенне, быў, хутчэй, прывезены ў Арменію, чым вырашчаны там. Фаўст прыводзіць звесткі, што у 1886 годзе, вырабляючы агляд звестак пра дзікія абрыкосы ў Арменіі, устанавіў, што шэраг кваліфікаваных падарожнікаў не знайшлі там дзікі абрыкос. Знойдзеныя абрыкосы былі выгадаванымі або здзічэлымі. На аснове гэтай інфармацыі Дэкандоль зрабіў выснову, што Арменія не з'яўляецца радзімай абрыкоса. Аднак шэраг пазнейшых крыніц паведамляе пра вырастанне дзікага абрыкоса на тэрыторыі Арменіі. Э. С. Марыкян (Армянскі НДІ вінаградарства, вінаробства і пладаводства) выступаў з дакладам на V, VI и VII International Symposium on Apricot Culture and Decline (1981, 1983), дзе адзначаў, што абрыкос на тэрыторыі Арменіі вырошчваецца з 4-га тысячагоддзя да н.э. (калі не існавала гандлёвых сувязяў з Кітаем), што пацвярджаецца раскопкамі 1964 і 1967 гг. У той жа час адзначаецца, што аб раннім этапе прыручэння абрыкоса ў Арменіі вядома вельмі мала.
Абрыкос ва Украіне
Ва Украіне ў дзікім стане не расце, яго разводзяць у садах, прыдарожных насаджэннях, лесапалосах стэпавых, радзей лесастэпавых раёнаў. Плоданосіць на 3-4-ы год. Ураджайнасць 100—300 ц/га. Каштоўнай для абрыкоса прышчэпай ва Украіне з'яўляюцца жэрдзелі.
Сартавы абрыкос распаўсюджаны ў асноўным на поўдні Украіны, але і там ён плоданосіць нерэгулярна. Часта ў дрэў зімой падмярзаюць пладовыя пупышкі, а ўвесну кветкі, паколькі абрыкос рана квітнее. У палескай і лесастэпавай зонах Украіны ў асноўным вырошчваюць дрэвы абрыкоса з насення, іх называюць «жэрдзелі». Абрыкосы даюць, як правіла, дробныя плады, якія не адметныя высокімі смакавымі якасцямі, але дрэвы іх менш патрабавальныя да ўмоў
Асноўны і самы распаўсюджаны сорт Червонощокий (Чырвонашчокі). Раяніраваны амаль ва ўсіх абласцях Украіны, за выключэннем Палесся і некаторых абласцей лесастэпавай зоны. Дрэвы хуткаплодныя, высокаўраджайныя, але недастаткова зімаўстойлівыя ў паўночных раёнах Украіны. Плады сярэдняй велічыні ці буйныя, вельмі смачныя, выкарыстоўваюцца ў свежым выглядзе і для тэхнічнай перапрацоўкі. Сорт самаплодны.
Акрамя Чырвонашчокага, у паўднёвых абласцях Украіны раянаваны гатункі: Нікітінський, Ананасовий цюрупинський, Мелітопольський ранній, Консервний пізній, Арзамі, Угорський найкращий, Ювілейний і іншыя. Для Палесся і Лесастэпу ўяўляюць цікавасць наступныя сарты: Ананасовий київський, Київський ароматний, Поліський великоплідний, Шабловський, Колгоспний, Березняківський.
Значэнне і выкарыстанне
Абрыкос мае добрыя смакавыя якасці. Плады ўтрымліваюць цукры, арганічныя кіслоты, карацін, вітамін С.
Плады абрыкосаў ужываюцца як у свежым, так і ў сушоным выглядзе (урук (өрік ) (з костачкай), кайса,, ). Хворым на цукровы дыябет варта абмяжоўваць ужыванне абрыкосаў з-за высокага ўтрымання ў іх цукру.
З абрыкосаў гатуюць абрыкосавую гарэлку, прычым сок абрыкосаў падвяргаецца закісанню і потым перагонцы.
Насенне (костачкі) ужываюцца ў ежу як Міндаль, а з дапамогай выціскання з іх атрымліваюць малако (Huille de marmotte). Насенне выкарыстоўваюць для вытворчасці, названага абрыкосавым, які ўжываецца ў медыцыне ў якасці растваральніка некаторых лекавых рэчываў (напрыклад, ) для падрыхтоўкі і як аснова для вадкіх мазяў.
Насенне горкіх сартоў выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі міндальнай вады.
З перапаленых костачак абрыкоса робіцца туш, высакаякасны актывіраваны вугаль і чорная фарба.
У кітайскай нацыянальнай медыцыне насенне абрыкоса ўжываюцца ў якасці заспакаяльнага сродка пры кашлі, ікаўцы. У Кітаі рэкамендуюць прымаць насенне абрыкоса ў спалучэнні з іншымі лекавымі раслінамі пры бранхіце, трахеіце, ларынгіце, коклюшы, а таксама нефрыце.
Выступаючыя з натуральных расколін абрыкосавых дрэў нацёкі засыхаюць на паветры, утвараючы так званую абрыкосавую. Здробненая ў парашок абрыкосавая камедзь выкарыстоўваецца ў медыцыне як паўнавартасны заменнік гуміарабіка. Па эмульгіруючай здольнасці, стойкасці прыгатаваных на ёй алейных эмульсій і глейкасці яна пераўзыходзіць гуміарабік. Ужываюць абрыкосавую камедзь часам як ахінальны сродак. У склад камедзі ўваходзяць галактоза (44 %), (41 %),  (16,4 %), а таксама мінеральныя (2,4 %) і бялковыя (0,6 %) рэчывы.
У выяўленчым мастацтве
Абрыкос малявалі такія мастакі, як Адрыян Кортэ, Луіс Мелендэс,, , , , , , , , , Любен Бажэн, Луіза Муаён, Асіяс Берт Старэйшы і іншыя.
Ляхавіцкі сельсавет (Ляхавіцкі раён)
Ля́хавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — горад Ляхавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ляхавіцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 17 лістапада 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Рачканскага сельсавета.
Венсенскі заапарк
Венсенскі заапарк (Le zoo de Vincennes) з’яўляецца часткай Дзяржаўнага музея прыродазнаўства ў Парыжы.
Гісторыя заапарка
Венсенскі заапарк адкрыўся ў 1934 годзе.
У рамках праграмы абнаўлення Музея прыродазнаўства, заапарк зачынены са снежня 2008 на рэканструкцыю. Адкрыццё заапарка прадбачыцца ў 2013 годзе.
ФК Лясгас Гомель
«Лясгас» — беларускі аматарскі футбольны клуб з Гомеля. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі. Свае хатнія матчы праводзіць на стадыёне СДЮШАР-7 («Зорка») у горадзе Гомель.
Палкіна (Краснінскі раён)
Палкіна (Палкино) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы размяшчаўся штаб раённага партызанскага атрада пад кіраўніцтвам С. А. Свірыдава. Вёска вызвалена ў верасні 1943 года.
NGC 7488
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Пятровіч Рыжоў
Іван Пятровіч Рыжоў (Иван Петрович Рыжов; — ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст РСФСР (1980). У 1935 годзе скончыў вучылішча пры Маскоўскім тэатры Рэвалюцыі і стаў акцёрам гэтага тэатра.
Мікалай Сямёнавіч Ціханаў
Мікалай Сямёнавіч Ціханаў (Никола́й Семёнович Ти́хонов;  — ) — савецкі паэт, празаік і публіцыст, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Лаўрэат Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1957), Ленінскай прэміі (1970) і трох Сталінскіх прэмій першай ступені (1942, 1949, 1952). Народны паэт Узбекскай ССР і Азербайджанскай ССР (1974).
Сярод перакладчыкаў вершаў на беларускую мову — Васіль Вітка, Міхась Лынькоў.
Чытагонг
Чытагонг (চট্টগ্রাম) — горад на паўднёвым усходзе Бангладэш; адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі і вобласці краіны. Другі найбуйнейшы горад краіны і найважнейшы порт Бангладэш.
Геаграфія
Вядомы з I стагоддзя нашай эры. У 1338 годзе Факхрудзін Мубарак Шах захапіў Чытагонг. Ён пабудаваў дарогу ад Чандпура да Чытагонга. У 1538 годзе араканцы аднавілі сваё кіраванне. Маголы захапілі Чытагонг у 1666 годзе. З 1538 па 1666 год партугальцы здзяйснялі набегі на Чытагонг і практычна кіравалі ў ім. З 1760 года горад належаў Ост-Індскай кампаніі. Падчас Другой сусветнай вайны быў мішэнню нападаў для японцаў, але яны не змаглі захапіць горад, як і Брытанскую Індыю. У 1947—1971 гадах належаў Пакістану, з 1971 года пасля вайны за незалежнасць — Бангладэш.
Вядомыя асобы Чаркасаў
Вядомыя ўраджэнцы Чаркасаў:
Сідаравічы (Краснінскі раён)
Сідаравічы (Сидоровичи) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Клінскі сельсавет
Назву Клі́нскі сельсавет маюць:
Ядзерная трыяда
Ядзерная трыяда (Nuclear triad) — стратэгічныя наступальныя ўзброеныя сілы, якія ўключаюць тры кампаненты: стратэгічная авіяцыя, міжкантынентальныя балістычныя ракеты і атамныя падводныя ракетаносцы. Падзел стратэгічных ядзерных зарадаў дзяржавы паміж некалькімі відамі ядзерных узброеных сіл стратэгічнага прызначэння забяспечвае немагчымасць знішчэння ўсяго баяздольнага арсенала ядзернай зброі ў выпадку раптоўнага нападу праціўніка і дае вялікую гібкасць у яе ўжыванні. Нават пры поўным знішчэнні арсеналаў двух любых кампанентаў, трэці павінен быць здольны нанесці ўдар у адказ, які гарантуе знішчэнне праціўніка ці прычыненне яму непрымальнай шкоды.
Класічная ядзерная трыяда складаецца з сухапутнага, марскога і паветранага кампанентаў. Лічыцца, што паўнавартаснай ядзернай трыядай валодаюць 2 краіны: ЗША і Расія.
Сухапутны
Міжкантынентальныя балістычныя ракеты (МБР) стацыянарнага і мабільнага базіравання. Малая ўразлівасць забяспечваецца за кошт высокай абароненасці стацыянарных шахтавых пускавых установак, здольных вытрымаць блізкі (да некалькіх сот метраў) ядзерны выбух сярэдняй магутнасці і разгрупаванні іх на мясцовасці. Мабільныя грунтавыя і чыгуначныя пускавыя ўстаноўкі здольны хутка змяняць пазіцыі і манеўраваць у межах усёй дарожнай сеткі краіны, што ўскладняе іх выяўленне і знішчэнне.