cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лісбет Пальмэ
Смерць
Пальмэ памерла 18 кастрычніка 2018 года, некаторы час пакутуючы ад невызначанай хваробы. Ёй было 87.
Альшанка
Альшанка — тапонім:
1309
1309 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 1309 год нашай эры, 309 год 2-га тысячагоддзя, 9 год XIV стагоддзя, 9 год 1-га дзесяцігоддзя XIV стагоддзя, 10 год 1300-х гадоў.
9 чэрвеня
9 чэрвеня — сто шасцідзесяты (сто шэсцьдзесят першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Вэстмінстэр
Вэстмінстэр быў заснаваны ў VII стагоддзі вакол манастыра, які існаваў тут у той час. Сама назва «Вэстмінстэр» літаральна перакладаецца як Заходняя царква манастыра.
Раён Вэстмінстэр размешчаны на левым беразе Тэмзы, да захаду ад лонданскага Сіці.
Першапачаткова назва мела на ўвазе выключна тэрыторыю Вэстмінстэрскага абацтва, якая з'яўляецца ўжо на працягу амаль тысячы гадоў рэзідэнцыяй урада Англіі.
У далейшым Вэстмінстэрам сталі зваць і раён Вэстмінстэр, які паступова разрастаўся і да якога з 1965 годы былі далучаны прадмесці Сэнт-Мэрылібоўн і Падынгтан. Гістарычнае ядро акругі ўтвараюць востраў Торні, на якім было выбудавана Вэстмінстэрскае абацтва, якое дагэтуль з'яўляецца традыцыйным месцам каранацыі брытанскіх манархаў.
Вэстмінстэрскі палац, які знаходзіцца паблізу, пасля заваявання Англіі нарманамі ў 1066 годзе стаў рэзідэнцыяй англійскіх каралёў, а пазней месцам паседжанняў англійскага парламента і так званых Вэстмінстэрскіх судоў.
І хоць першапачаткова англійскія манархі жылі ў лонданскім Таўэры, аднак каралі не жадалі жыць сярод лонданскай галечы. Так, з часам, узніклі два цэнтра: адзін — эканамічны, у Сіці, а іншы палітычны і культурны, у Вэстмінстэры. Гэты падзел захаваўся дагэтуль. Пазней брытанскія манархі перанеслі сваю рэзідэнцыю ў іншыя часткі горада. Але парламент дагэтуль засядае ў Вэстмінстэрскім палацы, а большасць міністэрстваў знаходзяцца ва Уайтхоле.
Аб’яднанне студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага
Аб’яднанне студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага ў Коўна. Існавала з лютага 1933 да 1936 (?). Займалася нацыянальна-культурнай дзейнасцю, праводзіла навуковыя чытанні і дыспуты, стымулявала беларускіх студэнтаў да вывучэння беларускага края. Налічвала 15 чалавек, у праўленне ўваходзілі А.Вус, А.Зэйгліш, Л.Раманенка, Д.Рудзь, Г.Чэркас. Супрацоўнічала з Беларускім культурна-асветным таварыствам у Коўне.
Вэстмінстэр
Назва «Вэстмінстэр» выкарыстоўваецца для абазначэння парламента і палітычнага цэнтра Злучанага Каралеўства. Нярэдка гавораць і аб Вэстмінстэрскай сістэме.
Недалёка ад Вэстмінстэрскага палаца і Вэстмінстэрскага абацтва знаходзіцца Вэстмінстэрская школа, адна з найвядомых прыватных школ Англіі. Тры з чатырох карпусоў Вэстмінстэрскага ўніверсітэта знаходзяцца ў акрузе Вэстмінстэр.
Замбкавіцкі павет
Замбкавіцкі павет (Powiat ząbkowicki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Замбкавіцы Слёнске. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 801,75 км². Насельніцтва павета складае 64,8 тыс. чалавек.
Алег Вікенцьевіч Луцэвіч
Алег Вікенцьевіч Луцэвіч (, в. Дубраўка, ў Пухавіцкім раёне —, Мінск) — беларускі мастак-графік, педагог. Член Беларускага саюза мастакоў (1960). Брат Эмануіла Луцэвіча, беларускага вучонага, доктара медыцынскіх навук.
Біяграфія
Перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны жыў у Пухавічах, дзе і застаўся ў акупацыі. Паўтара года наладжваў сувязі з падполлем і партызанамі. Вясной 1943 года пайшоў у партызанскі атрад імя Суворава 2-й Мінскай брыгады, які дзейнічаў у навакольных лясах.
З ліпеня 1944 года стаў адным з першых супрацоўнікаў Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
Выкладаў малюнак у Мінскам мастацкім вучылішчы.
Джэймі Андэрсан
Джэймі Луіс Андэрсан (анг. Jamie Louise Anderson; нар., Саўт-Лейк-Таха, штат Каліфорнія, ЗША) - амерыканская сноўбардыстка. Алімпійская чэмпіёнка ў дысцыпліне слоўпстайл (2014). Шматразовая чэмпіёнка X-Games.
Будка Жалезнай Дарогі 312-314 км
Будка Жалезнай Дарогі 312-314 км (Будка железной дороги 312-314 км) — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баранаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Голуб сядзеў на галінцы, разважаючы пра жыццё
Сюжэт
Нібы Дон Кіхот і Санча Панса сучаснасці, Сэм і Джонатан — два нешчаслівыя коміваяжоры, падарожнічаюць па свеце, дзе крыжуюцца мінулае і сапраўднае, далікатнае хараство суіснуе з банальнасцю, а абсурдны гумар ідзе поплеч з трагедыяй.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 28 намінацыямі.
Сядлецкая губерня
Сядлецкая губерня (Gubernia siedlecka) — губерня ў Царстве Польскім у складзе Расійскай імперыі. Губернскі горад Седльцы. Утворана ў 1867 годзе з часткі Люблінскай губерні.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Падзялялася на восем паветаў:
Алфёрава (вёска, Сафонаўскі раён)
Алфёрава (Алфёрово) — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Нацыянал-ліберальная партыя (Румынія)
Нацыянал-ліберальная партыя (Partidul Național Liberal) — кансерватыўная палітычная партыя ў Румыніі. Другая паводле велічыні партыя ў краіне паводле саслоўя на сярэдзіну 2023 года. Лічыцца, што партыя была адноўлена ў сярэдзіне студзеня 1990 года неўзабаве пасля рэвалюцыі 1989 года і звяржэння камуністычнага рэжыму ў Румыніі. Партыя лічыцца пераемніцай буйной палітычнай партыі з такой жа назвай, якая дзеяла ў перыяд з 1875 па 1947 гады ў Каралеўстве Румынія. Грунтуючыся на гэтай гістарычнай спадчыне, яна часта прэзентуе сябе як першую афіцыйна ўтвораную палітычную партыю ў краіне і як найстарэйшую ліберальную партыю ў Еўропе.
Ідэалогія
Партыя афіцыйна прытрымліваецца дактрыны лібералізму ў формах кансерватыўнага лібералізму і ліберальнага кансерватызму, выступаючы за эканамічную і сацыяльную лібералізацыю. Партыя таксама займае праеўрапейскую пазіцыю. У апошнія гады яна больш засяроджваецца на эканамічным лібералізме і мае цягу да пераходу ва ўніверсальную партыю. Акрамя таго, нацыянал-ліберальная партыя таксама падтрымлівае кансерватыўныя ініцыятывы і палітыку, якая скіраваная на маральныя і рэлігійныя аспекты жыцця. У адрозненне ад сваіх заходніх калегаў, партыя мае большыя нацыяналістычныя і традыцыяналісцкія погляды ў сацыяльных пытаннях, як правы ЛГБТ.
Шылавічы (спіртзавод)
Шы́лавічы (спіртзавод) (, Шиловичи (спиртзавод)) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.
У 1940—1966 гадах цэнтр Шылавіцкага сельсавета. Да 16 скавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Жыровіцкага сельсавета, да 28 жніўня 2013 года — у склад Велікашылавіцкага сельсавета.
Акелы
Аке́лы (, Акелы) — хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Бобслей
Бобслей (ад bobsleigh) — зімовы алімпійскі від спорту, які ўяўляе сабой хуткасны спуск з гор па адмыслова абсталяваных лядовых трасах на кіруемых санях — бобах.
Радзімай бабслея з'яўляецца Швейцарыя. Тут у 1888 годзе англійскі турыст Уілсан Сміт злучыў паміж сабой двое саней з дошкай і выкарыстоўваў іх для падарожжа з Санкт-Морыца ў размешчаную некалькі ніжэй Чэлерыну. Там жа, у Санкт-Морыцы, у канцы XIX ст. быў арганізаваны і першы ў свеце бабслейный спартыўны клуб, дзе былі распрацаваны асноўныя правілы спаборніцтваў у гэтым відзе спорту, прычым экіпаж санак тады складаўся з пяці чалавек — трох мужчын і дзвюх жанчын. У далейшым колькасць членаў экіпажа бабслейных санак змянялася — два, чатыры, пяць, а часам і восем чалавек.
Бобслей атрымаў распаўсюджванне ў шэрагу краін Еўропы, дзе сталі праводзіцца спаборніцтвы, а затым і нацыянальныя чэмпіянаты па гэтым відзе спорту. У Аўстрыі яны праводзяцца з 1908 года, а ў Германіі — з 1910 года.
Першыя ў свеце асаблівыя сані — «боб» былі сканструяваныя ў 1904 годзе.
Мікалай Макаравіч Гуткоўскі
Мікалай Макаравіч Гуткоўскі (, в. Забелы, Мінскай губерні, цяпер Слуцкі раён Мінскай вобл. — ) — беларускі юрыст, публіцыст.
Біяграфія
Брат графіка Паўла Гуткоўскага. У 1907—1908 гадах настаўнічаў у мястэчку Багушэвічы Мінскай губерні. Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта (1912). Пасля — служачы ў Варшаве, Маскве.
Падчас 1-й сусветнай вайны мабілізаваны; юрысконсульт штаба Румынскага фронту. У 1917—1919 гадах удзельнічаў у стварэнні беларускіх арганізацый у Адэсе. Пэўны час знаходзіўся ў складзе войскаў Врангеля ў Крыме. З чэрвеня 1921 года ў Мінску. Працаваў у Наркамаце асветы БССР; адначасова з 1922 года навуковы супрацоўнік Інбелкульта, выкладчык БДУ. У 1924—1925 гадах — супрацоўнік Пастаяннага прадстаўніцтва БССР пры ўрадзе СССР. Пасля працаваў У СНК БССР.
Арыштаваны ДПУ БССР у 1930 годзе па справе «Саюза вызвалення Беларусі». У 1934—1937 гадах выконваў абавязкі загадчыка Фундамэнтальнай бібліятэкі БДУ. У 1937 годзе загадчык бібліятэкі Маскоўскага інжынерна-эканамічнага інстытута імя Арджанікідзэ. 17 лістапада 1937 года арыштаваны паўторна, асуджаны за ўдзел ў антырэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі, растраляны ў Маскве на палігоне «Камунарка» ў лютым 1938 года. Рэабілітаваны ў 1959 годзе.
Дзейнасць
Даследаваў крыніцы заканадаўства БССР, функцыянаванне цэнтральных органаў улады. Удзельнічаў у распрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі. Аўтар успамінаў і артыкулаў па гісторыі беларускай культуры пачатку ХХ ст.
NGC 238
NGC 238 (іншыя абазначэнні — ESO 194-31, FAIR 663, AM 0041-502, PGC 2595) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Фенікс.
Цэнтральны камітэт КПБ
Абіраўся з'ездам КПБ ва ўстаноўленым iм колькасці членаў і кандыдатаў у члены ЦК. Па меры росту шэрагаў КПБ, маштабаў і складанасці задачаў колькасць членаў ЦК павялічвалася.
У сваёй дзейнасці кіраваўся Праграмай і Статутам КПСС, рашэннямі з'ездаў КПСС і КПБ, пленумаў ЦК КПСС.
Пленумы ЦК КПБ склікаліся не радзей за адзін раз у чатыры месяцы.
Упершыню ЦК Кампартыі Беларусі быў абраны 14 мая 1924 года на VIII з'ездзе КП(б)Б у складзе 25 членаў і 7 кандыдатаў у члены ЦК.
Да стварэння ЦК вышэйшымі кіраўнічымі органамі Кампартыі Беларусі былі: Цэнтральнае бюро КП(б)Б, Цэнтральны камітэт КП(б)ЛіБ, Часовае беларускае бюро ЦК РКП(б).
Паўнамоцтвы
ЦК КПБ ўзначальваў усю дзейнасць рэспубліканскай партыйнай арганізацыі па ажыццяўленню палітыкі партыі, арганізоўваў выкананне дырэктыў ЦК КПСС, кіраваў абласнымі, гарадскімі і раённымі партыйнымі арганізацыямі, правяраў іх працу, заслухоўваў справаздачы абкамаў, гаркамаў і райкамаў, ажыццяўляў падбор і расстаноўку кіруючых кадраў.
Пад кіраўніцтвам ЦК КПБ праводзіў сваю працу ЦК ЛКСМБ.
ЦК КПБ накіроўваў працу рэспубліканскіх дзяржаўных і грамадскіх арганізацый працаўнікоў праз партыйныя групы ў іх, зацвярджаў рэдактараў рэспубліканскіх друкаваных партыйных органаў, якія працавалі пад яго кантролем, склікаў з'езды КПБ, даваў справаздачу перад імі і ЦК КПСС.
Бюро ЦК
Для кіраўніцтва працай партыі паміж Пленумамі ЦК абірае Бюро ЦК КПБ.
Сакратарыят ЦК
Для кіраўніцтва паўсядзённай працай, пераважна для арганізацыі праверкі выканання партыйных рашэнняў і падбору кадраў пленумамі абіраўся Сакратарыят ЦК КПБ.
Клінка
Клінка (Клинка) — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Бяленінскага сельскага паселішча.
Жамайдзякі
Жамайдзякі́ (, Жемойдяки) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 1468 года ўладальнік сяла Бялавічы пан Юшка Гойцавіч даў у яго адрубе, на рацэ Ладзейніцы, зямлю свайму слугу Андрыяну. Пасля смерці пана Юшкі Андрыян служыў вял.кн. Казіміру, потым памёр пакінуўшы ўдаву і двух сыноў. Пазней з удавою ўзяў шлюб дзяк слонімскага намесніка Мішкі Вештортавіча, які зацвердзіў за сваім слугой зямлю Андрыяна. Пражыўшы так каля 15 гадоў дзяк памёр, а яго ўдава ўзяла трэці шлюб з нейкім Жамойціным. Бялавічане чамусьці спрабавалі прагнаць Жамойціна з колішняй зямлі свайго сяла, але ён у 1490 годзе паскардзіўся вял. кн. Казіміру, які пацвердзіў яму гэтую зямлю. Напэўна, ад імя Жамойціна і паходзіць цяперашняя назва вёскі і пагорка паблізу.
3-я Мінская партызанская брыгада імя С. М. Будзённага
Гісторыя
Партызаны праводзілі баявыя аперацыі на нямецкіх камунікацыях Мінск — Пухавічы, Мінск — Койданава, Мінск — Слуцк. У «рэйкавай вайне» падарвалі 10,3 км рэек. Дыверсійная група на чале з Ф. А. Бачылам пусціла пад адхон 28 нямецкіх эшалонаў. Партызаны знішчылі 27 мастоў, 72 аўтамашыны, 55 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. 31 чэрвеня 1943 года на шашы Мінск — Слуцк спалілі 8 аўтамашын, знішчылі больш за 50 немцаў, захапілі каля 150 вінтовак, аўтаматаў і пісталетаў. 1—5 ліпеня 1943 года вялі баі з карнікамі. 25 ліпеня 1944 года разбілі нямецкую калону. 5—6 ліпеня 1944 года разам з Чырвонай Арміяй удзельнічалі ў ліквідацыі нямецкай групоўкі ў раёне вёсак Анопаль і Самуэлева Мінскага раёна.
Памяць
У 1967 годзе ў вёсцы Селецк Пухавіцкага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.
Азончык
Азончык — прозвішча.
Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі
Аб'яднаная дэмакратычная партыя Беларусі (АДПБ) — палітычная партыя Рэспублікі Беларусь. Утворана 3 — 4 лістапада 1990 на ўстаноўчым з’ездзе ў Мінску. Кіруючыя органы — рада АДРБ (15 чалавек) і выканаўчы камітэт, які кіраваў дзейнасцю 10 камісій: арганізацыйнай, палітычнай, эканамічнай, па заканадаўчай інніцыятыве, па арганізацыі і правядзенні выбараў і інш. На 2-м з’ездзе (лістапада 1991 г.) была прынята Дэкларацыя праграмных мэт і прынцыпаў, а таксама абраны старшыня Рады — народны дэпутат СССР Аляксандр Дабравольскі. Аснову партыі склалі члены Дэмакратычнай платформы Беларусі, Ліберальна-дэмакратычнай партыі, дэмакратычных партый Мінска і Брэста.
Мэта
Стварэнне грамадзянскай супольнасці і прававой дзяржавы, заснаваных на прыярытэце агульначалавечых каштоўнасцей, плюралізме ва ўсіх галінах грамадскага развіцця. Партыя выступала з пазіцый лібералізму, развіцця прыватнай уласнасці і рыначных адносін у эканоміцы, станаўлення незалежнай дзяржавы Беларусь.
Структура і дзейнасць
Пярвічныя арганізацыі партыі дзейнічалі ва ўсіх абласных гарадах. Большасці райцэнтраў Беларусі, а таксама ў сельскай мясцовасці. Асноўныя арганізацыйныя прынцыпы партыі:
Рада АДПБ, Брэсцкая, Гомельская і Магілёўская арганізацыі перыядычна выдавалі інфармацыйныя бюлетэні. АДПБ падтрымлівала сувязь і супрацоўнічала з усімі грамадска-палітычнымі арганізацыямі, партыямі і рухамі некамуністычнай арыентацыі.
У Вярхоўным Савеце XII-га склікання партыя мела ўсяго толькі 2 дэпутатаў: А.Спіглазава і У.Зяленіна. Затое члены АДПБ — дэпутаты Мінскага і Гомельскага гарадскіх Саветаў народных дэпутатаў змаглі сфармаваць у складзе гэтых Саветаў сваі партыйныя фракцыі.
У канцы 1992 частка членаў кіраўніцтва АДПБ абвінаваціла яе лідараў у нацыяналізме і заклікала дыстанцавацца ад БНФ. Яны арганізавалі фракцыю «За рэалізм» і выступілі за наданне рускай мове статусу дзяржаўнай, а таксама за развіццё больш цесных палітычных адносін з Расійскай Федэрацыяй, але не атрымалі большасці ў партыі.
Восенню 1993 па ініцыятыве АДПБ і Беларускай сялянскай партыі было створана Аб'яднанне дэмакратычных сіл «Вясна–94», якое летам 1994 на прэзідэнцкіх выбарах падтрымала экс-спікера парламента С. Шушкевіча.
У канцы 1994 партыя пачала перамовы з Грамадзянскай партыяй аб аб'яднанні. Пасля няўдачы на парламенцкіх выбарах 1995 лідары дзвюх партый з аднолькавай ідэалогіяй прыйшлі да высновы, што трэба як мага хутчэй аб'яднаць высілкі перад тварам надыходзячай дыктатуры. 1 кастрычніка 1995 партыя аб'ядналася з Грамадзянскай партыяй Беларусі ў Аб'яднаную грамадзянскую партыю.
Рыдэрх ап Іестын
Рыдэрх ап Іестын (Rhydderch ap Iestyn, памёр у 1033) — кароль Гвента з пачатку другога дзесяцігоддзя XI стагоддзя па 1033 год, фактычны кіраўнік усяго паўднёвага Уэльса на працягу апошняга дзесяцігоддзя свайго жыцця. Заснавальнік дынастыі, прадстаўнікі якой адыгрывалі важную ролю ў палітычных смутах XI стагоддзя ва Уэльсе.
Біяграфія
Не захавалася звестак пра дакладны час нараджэння Рыдэрха, роўна як і пра яго паходжанне. Меркавана, яго першапачатковыя ўладанні знаходзіліся ў Гвінлугу і верхнім Гвенце, а да 1020-х гадоў ужо можна было казаць пра яго дамінаванне ў паўднёва-ўсходнім Уэльсе. Пасля смерці ў 1023 годзе Лівеліна ап Сейсіла, які пяццю гадамі раней захапіў уладу ў Гвінедзе і Дэхейбарце, Рыдэрх ап Іестын падпарадкоўвае сабе апошні. Запіс у «Хроніцы прынцаў» за гэты год паведамляе, што Рыдэрх становіцца «кіраўніком поўдня».
На працягу дзесяці гадоў ён кіраваў сваімі землямі. У даравальных граматах Рыдэрха, захаваных у «Кнізе з Ландава», сын Іестына называецца каралём Маргануга, аднак там жа зафіксаваны яго прэтэнзіі на ўладу над усім Уэльсам. Ландаўскія запісы гавораць пра яго як пра «кіраўніка ўсяго Уэльса, акрамя вострава Мона, якім валодае Іяга ап Ідвал».
У 1033 годзе Рыдэрх ап Іестын загінуў, а пра акалічнасці яго смерці вядома толькі тое, што ён быў забіты ірландцамі. Уладанні Рыдэрха ў Гвенце, а таксама яго палітычныя амбіцыі на панаванне ў паўднёвым Уэльсе, перайшлі па спадчыне да яго сына — Грыфіда ап Рыдэрха.
Пршыбар
Пршы́бар — горад на ўсходзе Чэхіі, у Маравіі. Насельніцтва ў 2004 годзе складала каля 8800 чалавек.
Горад быў заснаваны нямецкімі каланістамі і зваўся па-нямецку Фрайберг (Freiberg). Упершыню згаданы ў буле Пржэмысла Отакара II, датаванай 1251 годам. У 1596 годзе пабудавана царква Св. Валянціна. У 1849 г. адкрыўся політэхнічны інстытут. Дом, дзе ў 1856 годзе нарадзіўся Зігмунд Фрэйд, з 2006 года адкрыты ў якасці музея.
Эміль Хрысціян Хансен
Эміль Хрысціян Хансен (Emil Christian Hansen;,  — , )) — дацкі батанік, хімік і мікрабіёлаг.
Біяграфія
Першапачаткова Хансен атрымаў адукацыю мастака, затым — школьнага выкладчыка біялогіі ва ўніверсітэце Капенгагена.
З 1877 года Эміль Хансен пачынае працаваць фізіёлагам закісання ў Лабараторыях фірмы Carlsberg ў Капенгагене. У 1879—1909 гадах — дырэктар фізіялагічнага аддзела Лабараторый гэтага завода. Праводзіў даследаванні па марфалогіі і фізіялогіі дражджэй, адкрыў метад гадоўлі дражджэй з адной клеткі ў вялікіх аб'ёмах для прамысловай вытворчасці піва. У 1881 годзе ўпершыню атрымаў чыстую культуру піўных дражджэй, што значна палепшыла якасць прадукту. Гэтая культура дражджэй атрымала назву Saccharomyces сarlsbergensis. Па тэхналогіях, распрацаваным Хансенам, піўныя дрожджы вырабляюцца і па гэты дзень. Акрамя шматлікіх даследаванняў і артыкулаў пра дрожджы і закісанні, пяру Хансена належыць шмат іншых работ па мікрабіялогіі.
Нептун (берагавы ракетны комплекс)
РК-360МЦ «Нептун» — украінскі берагавы ракетны комплекс, прызначаны для знішчэння караблёў розных класаў і берагавых цэляў. Распрацавана канструктарскім бюро «Луч».
Гісторыя
Комплекс «Нептун» з крылатымі ракетамі для паражэння караблёў пачалі распрацоўваць з 2014 года пасля фактычнай страты Украінай свайго флоту. Упершыню яго паказалі шырокай публіцы ў кастрычніку 2019 года. Афіцыйна прынялі на ўзбраенне яшчэ ў 2020 годзе, аднак рэальна першы і пакуль што адзіны дывізіён ракет паступіў у войска толькі ў студзені 2022 года.
Да 2025 года планавалі стварыць тры дывізіёны наземнага базавання «Нептуна».
Апісанне
Комплекс абсталяваны крылатымі ракетамі Р-360, максімальная дальнасць паражэння якімі складае 280 км над морам. Могуць выводзіць з ладу судны танажнасцю да 5 тысяч тон ‒ вялікія дэсантныя караблі, эсмінцы, крэйсеры або карветы.
Комплекс складаецца з пускавой ўстаноўкі з 4 ракетамі, машыны для зарадкі, транспартнай машыны і мабільным камандным пунктам. Комплекс разгортваецца за 15 хвілін, страляе з маршу. На перазарадку патрабуецца 7-8 хвілін.
Выкарыстанне
14 красавіка 2022 года, падчас уварванне Расіі ва Украіну, украінскае камандаванне заявіла, што расійскі флагманскі крэйсер «Масква» быў падбіты супрацькарабельнамі ракетамі «Нептун».
1825 год у гісторыі астраноміі
1825 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Паапо
Паапо́ (Lago Poopó, Pü Pü Quta, Puwpu qucha) — перасыхаючае бяссцёкавае салёнае возера ў Балівіі, у Цэнтральных Андах.
Возера знаходзіцца на вышыні 3686 м на ўзроўнем мора і з’яўляецца часткай старажытнага вадаёма. Яго плошча складала 2,5—3,5 тыс. км², вагаючыся па сезонах. Глыбіні ў сухі перыяд да 3 м. У перыяд дажджоў возера злучалася раку Лакаауіра з возерам Кайпаса.
Берта Валерыус
Аўрора Валерыя Альберціна Валерыус (Aurora Valeria Albertina Valerius), таксама вядомая як Берта (Bertha,  — ) — шведская мастачка і фатограф.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і канцлера Ёхана Давіда Валерыуса, члена Шведскай акадэміі, і Крысціны Аўроры Інгель. Яе сястрой была спявачка і мастачка баранэса Адэлаіда Леўхусен.
З 1849 года вучылася ў Каралеўскай акадэміі свабодных мастацтваў Швецыі і атрымала стыпендыю для навучання ў Дзюсельдорфе, Дрэздэне і Парыжы. Пасля свайго вяртання пачалакар’еру ў якасці мастака-партрэтыста. У 1853 і 1856 гадах яна ўдзельнічала ў выставах у Акадэміі мастацтваў. Пазней яна атрымала магчымасць суправаджаць сваю сястру Адэлаіду Леўхусен і оперную спявачку Крысціну Нільсан у Парыж, выступаючы ў якасці яе кампаньёнкі. Падчас свайго другога знаходжання ў Парыжы яна зацікавілася фатаграфіяй і, вярнуўшыся ў 1862 годзе на радзіму, адкрыла ўласную студыю ў Стакгольме. Неўзабаве яна стала адным з самых вядомых фатографаў Стакгольма.
У 1864 годзе яна была прызначаная афіцыйным партрэтыстам пры каралеўскім двары Швецыі і прыгатавала 120 візітных картак для каралеўскай сям’і. На выставе ў Кунгстрэдгордэне ў 1866 годзе яна была ўзнагароджана ганаровым дыпломам. З 1868 па 1872 год яе студыя знаходзілася ў гатэлі дэ ла Круа ў Нормальме. Прыкладна ў 1880 годзе яна адышла ад яе і прысвяціла сябе партрэтнага жывапісу. Студыю прыняла на сябе яе калега, фатограф Сельма Якабсан, якая таксама была прызначаная каралеўскім фатографам у 1899 годзе.
Берта Валерыус прымала ўдзел у шматлікіх дабрачынных справах і, хоць і не была багатай, ахвяравала больш 150 000 шведскіх крон.
Яе творы захоўваюцца ў Каралеўскай акадэміі, бібліятэцы Упсальскага ўніверсітэта, Шведскай каралеўскай акадэміі навук і музеі Лінчэпінга.
Новы год
Новы год у Беларусі, Польшчы, Літве і Украіне адзначаюць 1 студзеня па юлiянскiм календары з 1362 года. У наш час святкуюць Новы год у ноч з 31 снежня на 1 студзеня па грыгарыянскiм календары.
У большасці краін Еўропы Новы год пачаў адзначацца 1 студзеня ў XV—XVI стагоддзях. У Расіі цар Пётр I у 1699 годзе загадаў таксама адзначаць Новы год на еўрапейскі лад.
Традыцыйнымі навагоднімі персанажамі з’яўляюцца Дзед Мароз і Снягурка.
Канстытуцыя Японіі
Канстыту́цыя Япо́ніі (日本国憲法, にっぽんこくけんぽう, ніхон-коку кэнпо; Constitution of Japan, «Канстытуцыя Японскай дзяржавы») — дзеючы асноўны закон дзяржавы Японія. Была абвешчана 3 лістапада 1946 года, набыла моц 3 мая 1947 года.
Кароткія звесткі
Канстытуцыя Японіі 1947 года замяніла ранейшую Канстытуцыю Вялікай Японскай імперыі, тэрмін дзеяння якой скончыўся пасля паражэння Японіі ў Другой сусветнай вайне ў 1945 годзе. На сённяшні дзень ніякіх паправак у дзеючую Канстытуцыю Японіі не ўносілася. Пры нязменнасці самой Канстытуцыі ёсць факты змены яе трактоўкі. Так, у ліпені 2014 года Кабінет міністраў Сіндза Абэ прыняў рэзалюцыю, якая дае новае тлумачэнне артыкула 9 Канстытуцыі Японіі.
Канстытуцыя Японіі абвяшчае японскую нацыю носьбітам дзяржаўнага суверэнітэту, а Імператара Японіі — сімвалам гэтай нацыі. Канстытуцыя гарантуе членам нацыі, асобам з японскім грамадзянствам, асноўныя правы чалавека, калі яны не супярэчаць грамадскаму дабру.
Канстытуцыя Японіі вядомая як «Мірная канстытуцыя» (平和憲法, хейва кэмпо) з-за артыкула 9, які прадугледжвае адмову Японіі ад вайны як сродку вядзення дзяржаўнай палітыкі і адмову ад утрымання войска.
Аднак, нягледзячы на тое, што артыкул прадугледжвае адмову дзяржавы ад права весці вайну і мець узброеныя сілы, у Японіі дэ-факта ёсць армія — Сілы самаабароны. З фармальнага пункту гледжання, японская армія лічыцца асаблівым тыпам паліцэйскіх сіл, яе дзейнасць фармальна абмяжоўваецца абаронай краіны, хоць фактычна японскі флот удзельнічае ў барацьбе з піратамі ў Адэнскім заліве, абараняючы замежныя караблі. Згодна з пастановай Кабінета міністраў ад 1 ліпеня 2014 года, Японія мае права на так званую «калектыўную самаабарону» і можа выкарыстоўваць Сілы самаабароны не толькі ў выпадку ўзброенага нападу на Японію, але і ў выпадку нападу на краіны, з якімі Японія мае цесныя сувязі, а таксама ў выпадку сур’ёзнай пагрозы такога нападу.
Дзеючая Канстытуцыя Японіі з’яўляецца Вярхоўным законам Японіі, а ўсе пастановы, указы і рэскрыпты, якія супярэчаць ёй, не прызнаюцца дзеючымі.
Дзень Канстытуцыі Японіі адзначаецца штогод 3 мая.
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты
Аб’ядна́ныя Ара́бскія Эміра́ты (الإمارات العربية المتحدة) — пераважна пустынная дзяржава Аравійскага паўвострава ў паўднёва-ўсходняй частцы Персідскага заліва. Мяжуе з Аманам і Саудаўскай Аравіяй. Краіна складаецца з сямі эміратаў і займае плошчу каля 83 600 км². У 2013 г. насельніцтва ААЭ склала 9,2 млн чалавек, з якіх 1,4 млн — грамадзяне ААЭ, а 7,8 млн — працоўныя мігранты і жыхары без грамадзянства. Сталіца ААЭ — горад Абу-Дабі.
Тэрыторыя ААЭ гістарычна належала Дзяржаве Сасанідаў, Партугаліі і знаходзілася пад уплывам Асманскай імперыі. З канца 1800-х тэрыторыя ААЭ была пад пратэктаратам Брытанскай імперыі, ад якой і была абвешчана незалежнасць у 1971 г. Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, што характэрна для арабскіх краін увогуле, маюць адносна моцную і дыверсіфікаваную эканоміку, якая арыентуецца на нафту і прыродны газ, а таксама на гандаль і турызм. Большасць насельніцтва краіны вызнае іслам, які пакінуў значны ўплыў на мясцовую культуру.
Геаграфія
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты мяжуюць з Аманам і Саудаўскай Аравіяй, Аманскім і Персідскім залівамі. ААЭ знаходзяцца ў 19 км ад мяжы Катара. Гэты факт выклікае тэрытарыяльную спрэчку паміж ААЭ і Катарам з прычыны прыналежнасці шэрага астравоў Персідскага заліва. Аман таксама мае анклаў у атачэнні тэрыторыі ААЭ.
Большая частка краіны занятая пустыняй, а на ўсходзе знаходзяцца горы. Знаходжанне краіны на ўзбярэжжы Армузскага праліва з’яўляецца стратэгічным у абароне ААЭ. Уздоўж узбярэжжа праліва знаходзяцца шмат астравоў, пясчанных водмелей і рыфаў, што робіць яго фарсіраванне досыць складанай задачай. Дубай з’яўляецца найлепшай прыроднай гаванню. Рэгіён Абу-Дабі мае два вялікія аазісы, таму запасаў падземных вод хапае для забеспячэння нармальнага функцыянавання мясцовай гаспадаркі.
Клімат у Аб’яднаных Арабскіх Эміратах пераважна гарачы і сухі: найцяплешыя месяцы года — ліпень і жнівень, калі тэмпература паветра падымаецца да 48 °C. Горныя жа тэрыторыі значна больш халаднейшыя. У канцы лета вільготны паўднёва-ўсходні вецер робіць надвор’е ў прыбярэжных зонах асабліва непрыемным. На ўзбярэжжы за год выпадае менш за 120 мм ападкаў, калі ў гарах у некаторых месцах гэта лічба дасягае 350 мм. Праліўныя дажджы, хоць бываюць рэдка, але могуць прыводзіць да лакальных паводак. Пясчаныя буры рэгулярна перашкаджаюць як проста бачнасці, гэтак і гаспадарцы ў цэлым.
У прыбярэжных экасістэмах, на выспах, у каралавых рыфах, прыліўных зонах жывуць самыя розныя віды раслін і жывёл. Дзяржава актыўна ажыццяўляе ў пустынях праграму аблясення. Горы забяспечваюць прытулак для такіх рэдкіх жывёл, як леапард і аравійскі тар (Hemitragus jayakari).
Далёкае мінулае
Тэрыторыя Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў была заселена людзьмі ў бронзавым веку больш за дзве тысячы гадоў да н. э. Непадалёку ад сучаснага Абу-Дабі развівалася культура Ум ан-Нар, якая распаўсюдзілася далёка ўглыб тэрыторыі цяперашняй краіны і ахоплівала сучасны Аман. Аднак у той жа час існавалі і пасяленні іншых культур. Пазней тэрыторыя трапіла пад уплыў спачатку Старажытнай Грэцыі, а потым Персіі: Дзяржава Сасанідаў да 636 г. прымусова навярнула ў іслам мясцовых жыхароў, пры гэтым варта адзначыць, што хрысціяне-нестарыяне заснавалі манастыр Сір-Бані-Яс на аднайменным востраве каля сучаснага Абу-Дабі ў V ст.
У сярэдневякоўі Армузская Дзяржава дамінавала на ўсім рэгіёне.
Пад уплывам Еўропы і Асманскай імперыі
Неўзабаве пасля таго, як Васка да Гама ў 1498 г. здзейсніў падарожжа вакол Афрыкі ў Індыю, зона Персідскага заліва трапіла пад кантроль Партугаліі, дамінаванне якой у рэгіёне працягвалася да XVII ст., калі вобласць трапіла пад значны і доўгі уплыў Асманскай імперыі. З прычыны распаўсюджвання ў заліве пірацтва ў Еўропе рэгіён стаў вядомы пад назвай «Пірацкае Узбярэжжа» (Pirate Coast). Вялікабрытанія пачала ў 1819 г. ваенныя дзеянні з мэтай пакласці канец актам пірацтва. Ужо праз год было заключана мірнае пагадненне паміж Вялікабрытаніяй і абласцямі, на якіх зараз знаходзяцца ААЭ. У далейшым колькасць пагадненняў, заключаных з Брытанскай імперыяй, толькі ўзрастала, што абумоўлівала нарастанне сувязі між рэгіёнамі. У рэшце рэшт, у 1892 г. раён стаў брытанскім пратэктаратам, вядомым пад назвамі «Дагаворныя Дзяржавы» (Trucial States), «Дагаворны Аман» (Trucial Oman), «Дагаворныя Шэйхствы» (Trucial Sheikhdoms), «Дагаворнае Узбярэжжа» (Trucial Coast), «Дагаворныя Дзяржавы Узбярэжжа Амана» (Trucial States of the Coast of Oman). У беларускамоўнай гістарыяграфіі найчасцей выкарыстоўваецца назва «Дагаворны Аман».
Здабыча жэмчугу з’яўлялася важнай эканамічнай галіной для рэгіёна, але ў пачатку XX ст. попыт на жэмчуг стаў падаць, што прывяло да збяднення тэрыторый сучасных ААЭ. З мэтай выправіць эканамічнае становішча шэйхі пачалі абмяркоўваць ідэю нафтаразведкі, якая пачала ажыццяўляцца ў 1939 г. Першы груз сырой нафты быў адпраўлены Абу-Дабі ў 1962 г., а Дубай зрабіў гэта ў 1969 г.
Перыяд незалежнасці
У 1968 г. Вялікабрытанія вырашыла адмовіцца ад спроб пакінуць рэгіён пад сваім кантролем. Эміраты пачалі абвяшчаць незалежнасць 1 снежня 1971 г. На наступны дзень шэсць эміратаў — Абу-Дабі, Аджман, Дубай, Эль-Фуджайра, Шарджа і Ум-эль-Кайвайн — абвясцілі пра стварэнне дзяржавы пад назвай «Аб’яднаныя Арабскія Эміраты». Эмірат Рас-эль-Хайма далучыўся да іх годам пазней. З той прычыны, што Аман, Бахрэйн і Катар вырашылі не ўваходзіць у склад федэрацыі, межы паміж гэтымі дзяржавамі і ААЭ з’яўляюцца ўнікальнымі праз наяўнасць шматлікіх анклаваў.
ААЭ былі адной з краін-заснавальніц арганізацыі супрацоўніцтва ў Персідскім заліве ў 1981 г. Яны актыўна ўдзельнічалі ў арганізацыі, у тым ліку для вырашэння такіх праблем, як тэрытарыяльная спрэчка з Іранам за права ўласнасці над востравам Абу-Муса. ААЭ адпраўлялі войскі ў Кувейт падчас вайны ў Персідскім заліве 1991 г. Яны таксама ўдзельнічалі ў міратворчых місіях у некалькіх краінах.
У 2004 г. прэзідэнт ААЭ Зайд ібн Султан ан-Нахаян памёр. Пераемнікам стаў яго сын Халіфа ібн Зайд ан-Нахаян.
Федэральны Вярхоўны Савет
У кіраванні Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі важную ролю грае Федэральны Вярхоўны Савет, ці Савет Саюза, які ўключае ў сябе лідара кожнага з эміратаў. Савет выбірае прэзідэнта і віцэ-прэзідэнта кожныя 5 гадоў. Нягледзячы на тое, што афіцыйна прэзідэнтам можа стаць шэйх любога эмірата, на практыцы дзейнічае наступнае размеркаванне: прэзідэнтам становіцца прадстаўнік эмірата Абу-Дабі з клана ан-Нахаян, а прэм’ер-міністрам — чалавек з клана ан-Мактум эмірата Дубай. Савет таксама абірае Вярхоўны Суд, а законы прымаюць прадстаўнікі ўсіх эміратаў у колькасці 40 чалавек.
Шэйх Зайд ібн Султан ан-Нахаян памёр 2 лістапада 2004 г. Яго сын стаў кіраўніком эмірата Абу-Дабі. У адпаведнасці з Канстытуцыяй Вярхоўны Савет прагаласаваў, каб Халіфа ібн Зайд ан-Нахаян заняў пасаду прэзідэнта федэрацыі на наступны дзень.
У ААЭ адсутнічаюць палітычныя партыі. Першыя выбары ў парламент адбыліся ў 2006 г., калі эміраты павінны былі выбраць аднаго з двух чалавек, якім было бы дазволена галасаваць. У верасні 2011 г. выбары адбыліся па такой жа самай схеме.
Судовая улада
Прававая сістэма ААЭ грунтуецца на Каране. Акрамя таго, у юрыдычных тэкстах адлюстроўваецца ўплыў французскага права. Напрыклад, Шарыят спалучаецца з такімі праблемамі грамадскага заканадаўства, як разводы і пытанні правоў атрымання спадчыны.
ААЭ маюць суровыя законы ў дачыненні да парушальнікаў Шарыяту і спажыўцоў наркотыкаў: так, турысты былі прысуджаныя да некалькіх гадоў пазбаўлення волі за тое, што яны не толькі насілі адкрытую вопратку, але і дэманстравалі сляды ўжывання наркотыкаў на целе.
Сем эміратаў і іх цяперашнія лідары
Федэрацыя складаецца з сямі эміратаў. Іх цяперашнія лідары :
Эканоміка
Федэрацыя ААЭ, як і многія іншыя арабскія краіны, мае моцную і дэверсіфікаваную эканоміку, якая ў значнай ступені абапіраецца на прыродны газ і нафту, але таксама ў рэгіёне развітыя турызм і свабодны гандаль: Дубай з’яўляецца найбуйнейшым гандлёвым цэнтрам Персідскага заліва. Адным з вынікаў дыверсіфікацыі эканомікі стала імклівае развіццё турызму: акцэнт робіцца на добраўпарадкаванне ўзбярэжжа, пустынь, пабудову спартыўных збудаванняў і інфраструктуры. Гэта ініцыятыва, а таксама іншыя фактары, як недарагія спажывецкія цэны, цёплы клімат, тэхналагічныя цуды (гатэль Бурдж аль-Араб, Астравы Пальмаў), высокі ўзровень сэрвісу прывялі да таго, што ААЭ атрымалі мянушку «Ганконг Блізкага Усходу». Працоўныя мігранты, значная доля якіх згодная працаваць за 120 еўра ў месяц, стварылі ўмовы для танной рэалізацыі будаўнічых праектаў ААЭ. У цяперашні час, па розных ацэнках, ад 50 % да 80 % насельніцтва ААЭ складаюць працоўныя мігранты, якія не маюць грамадзянства і адпаведных правоў. У Аб’яднаных Арабскіх Эміратах працоўныя не маюць прафесійных саюзаў і правоў на стачкі. Гэтыя факты часта прыцягваюць міжнароднае абмеркаванне.
Насельніцтва
Сярод людзей, якія пражываюць на тэрыторыі Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў, большасць не мае грамадзянства. Паводле ацэнак 2014 г. у краіне пражываюць 5 628 805 грамадзян. Больш за палову мігрантаў паходзяць з Паўднёвай Азіі.
Большасць як грамадзян, гэтак і працоўных мігрантаў, з’яўляецца мусульманамі. Іслам — дзяржаўная рэлігія Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Яго вызнаюць 96 % жыхароў краіны. Астатнія 4 % з’яўляюцца ці хрысціянамі, ці індуістамі. Арабская мова з’яўляецца афіцыйнай і выкарыстоўваецца ва ўладзе і справаводстве. Аднак пасля пачатку буйнога эканамічнага росту краіны папулярнасць стала набіраць англійская мова, якая выкарыстоўваецца пераважна ў якасці лінгва франка насельніцтва, для якога арабская мова не з’яўляецца роднай. Паводле інфармацыі на 2003 г. 78 % насельніцтва ўмеюць чытаць і пісаць.
Культура
Культура Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў грунтуецца на ісламе і мае цесныя сувязі з іншымі краінамі арабскага свету. Існуе шэраг арганізацый, прысвечаных захаванню традыцыйных мастацтва і культуры, асабліва ў Абу-Дабі. Тым не менш, высокі ўзровень жыцця паступова прыводзіць да зрухаў у традыцыйнай культуры: так, змяняецца стаўленне да жанчын у бок пашырэння іх правоў, набіраюць папулярнасць новыя еўрапейскія віды спорту, аднак разам з гэтым пашыраецца папулярнасць і традыцыйных арабскіх: вярблюджыя бягі, паляванне з сокалам і г. д. У харчаванні пануюць мусульманскія традыцыі аб неўжыванні свініны і алкагольных напояў, але варта адзначыць наяўнасць талерантнасці да прадстаўнікоў рэлігійных меншасцей: у прыватнасці, перыядычна будуюцца хрысціянскія і індуісцкія культавыя пабудовы.
Шлюбы паміж сваякамі не з’яўляюцца забароненымі: больш за палову насельніцтва маюць шлюбы са сваімі стрыечнымі ці траюраднымі братамі ці сёстрамі. Прыроджаныя заганы развіцця сустракаюцца ад 4,5 % да 6 % выпадкаў нараджэння дзяцей, народжаных ад стрыечных братоў і сёстраў.
Традыцыйная кухня Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў нагадвае кухню Лівана і іншых арабскіх краін. Яна ўключае ў сябе разнастайныя раслінныя закускі, бараніну (фаршыраваную і тушаную), духмяныя стравы з рысу, супы з сачавіцы. Дэсерты традыцыйна з’яўляюцца надзвычай салодкімі. Дзякуючы буйному эканамічнаму росту, у краіне дзейнічаюць найлепшыя рэстараны, якія знаходзяцца ў падпарадкаванні такіх зорак сусветнай кулінарыі, як, напрыклад, Гордан Рамзі.
Спорт
Аб’яднаныя Арабскія Эміраты ўпершыню прынялі ўдзел у Алімпійскіх гульнях у 1984 г. Адзіны алімпійскі медаль за гісторыю выйграў Ахмед Аль-Мактум у стэндавай стральбе (золата) у Афінах летам 2004 г. Нацыянальная зборная ААЭ па футболе адзін раз выйшла на Чэмпіянат свету ў 1990 г. (выбыла ў першым раўндзе), а на Чэмпіянаце Азіі зборная гуляла ажно 8 разоў, дасягнуўшы найлепшых у кар’еры вынікаў у 1996 г. Станам на кастрычнік 2011 г. яна займае 113-е месца ў рэйтынгу ФІФА. Іншыя папулярныя ў краіне віды спорту ўключаюць вярблюджыя бягі, скачкі, крыкет, гольф і тэніс.
Адносіны Беларусі і Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі (ААЭ) устаноўлены 20 кастрычніка 1992 г. Пасольства Рэспублікі Беларусь у ААЭ пачало працаваць у снежні 1999 г. З мая 2013 г. Пасол Рэспублікі Беларусь у ААЭ — Р. А. Галоўчанка.
У 2008 годзе адкрыта Пасольства ААЭ у Рэспубліцы Беларусь. З ліпеня 2012 года Паслом ААЭ у Мінску з’яўляецца Мухамед Абдала Мухамед аль-Гафлі.
У сакавіку 2000 года, сакавіку 2007 года і сакавіку 2013 года ажыццёўлены візіты ў ААЭ дзяржаўных дэлегацый на чале з Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь Аляксандрам Лукашэнкам.
У лютым 2012 г. адбыўся візіт Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь Міхаіла Мясніковіча ў ААЭ.
У 1993—2013 гадах ААЭ неаднаразова наведвалі беларускія афіцыйныя дэлегацыі на чале з Намеснікам Прэм’ер-міністра, Дзяржаўным сакратаром Савета Бяспекі, памочнікам Прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы, Міністрам замежных спраў, Міністрам абароны, міністрам унутраных спраў, Старшынёй Дзяржкамваенпрама, Генеральным пракурорам, а таксама парламенцкія дэлегацыі. Рэспубліку Беларусь наведвалі дэлегацыі Міністэрства абароны, Генеральнага штаба, Міністэрства ўнутраных спраў і Міністэрства замежных спраў ААЭ.
Рэспубліку Беларусь наведвалі Член Выканаўчага савета эмірата Абу-Дабі шэйх Султан бен Халіфа аль-Нахаян, Начальнік Генеральнага штаба Узброеных сілаў ААЭ Хамад Мухамед Тані аль-Румейсі, Кіраўнік Адміністрацыі Наследнага прынца Абу-Дабі шэйх Хамід бен Заід аль-Нахаян, Міністр замежных спраў ААЭ шэйх Абдала бен Заід аль-Нахаян, Дзяржаўны Міністр па замежных справах ААЭ д-р Анвар Гаргаш.
ААЭ — асноўны гандлёвы партнёр Беларусі сярод арабскіх дзяржаў Персідскага заліва. Асноўнымі артыкуламі беларускага экспарту ў ААЭ з’яўляюцца часткі для аўтамабіляў і трактароў, тытунёвыя вырабы, сінтэтычныя валокны, рухавікі і сілавыя ўстаноўкі, калійныя ўгнаенні, падшыпнікі, прычэпы і паўпрычэпы. Па стане на 2013 год у Беларусі было зарэгістравана 14 арганізацый з удзелам эмірацкага капіталу і прыцягнута інвестыцый з ААЭ на суму $54 млн.
Дэлегацыя на чале з Прэзідэнтам Беларусі 25 сакавіка 2014 г. прыбыла ў ААЭ. Кіраўнік Беларусі правёў перагаворы з наследным прынцам эмірата Абу-Дабі — намеснікам вярхоўнага галоўнакамандуючага Узброенымі сіламі ААЭ шэйхам Мухамедам бен Заідам аль-Нахаянам. Таксама прайшла сустрэча з віцэ-прэм’ерам, міністрам унутраных спраў ААЭ шэйхам Сейфам бен Заідам аль-Нахаянам. Партнёры дамовіліся паглыбляць супрацоўніцтва Беларусі і ААЭ па ўсіх напрамках. Таксама 27 сакавіка ў Дубаі прайшоў Беларуска-эмірацкі бізнес-форум, на якім наша краіна прэзентавала свой інвестыцыйны патэнцыял, магчымасці прамысловасці, нафтахміі і турызму.
Перуджа
Перу́джа (Perugia, Perusia) — горад у італьянскім рэгіёне Умбрыя, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Заступнікамі горада лічацца Св. Кастанца, Св. Ларэнца, Св. Эркалана. Свята горада — 29 студзеня, 10 жніўня.
Гісторыя
Перуджа ўпершыню была заўважана ў гістарычных хроніках як адзін з 12 гарадоў канфедэрацыі Этрурыі, дзе яна фігуравала пад назвай Перусія.
У 41—40 гадах да н.э. у выніку Перузінскай вайны паміж Актавіянам і Маркам Антоніем горад быў спалены.
Цікавыя факты
У горадзе Перуджа праходзіць штогадовы восеньскі фестываль шакаладу.
Спіс кіраўнікоў каралеўства Дэхейбарт
Дэхейбарт (Deheubarth) — каралеўства, якое займала паўднёва-заходнюю частку Уэльса і якім кіравалі каралі з Дыневурскай галіны:
Рыверслей і Наракорт
Рыверслей і Наракорт (Riversleigh and Naracoorte) — рэгіёны Аўстраліі, дзе знойдзена мноства акаменелых парэшткаў старажытных аўстралійскіх млекакормячых. З 1994 г. уваходзяць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
На падставе вывучэння акаменеласцей, знойдзеных у гэтых мясцовасцях, вучоныя робяць высновы не толькі аб эвалюцыі жывёльнага света Аўстраліі, але і аб развіцці жыцця на Зямлі.
Рыверслей знаходзіцца на паўночным захадзе штата Квінслэнд, побач з водараздзелам ракі Грэгары. Яго плошча — 10 тыс. га. Гэты арэал надзвычайна багаты на акаменелыя парэшткі млекакормячых, якія жылі ў міяцэнавую эпоху (15-25 млн гадоў таму). Акаменеласці заключаны ў вапняковыя тоўшчы, і таму яны добра захаваліся. У Рыверслеі знойдзены акаменелыя парэшткі больш за 35 відаў лятучых мышаў. Гэта своеасаблівы сусветны рэкорд.
Прыкладна ў 2000 км ад Рыверслея ў штаце Паўднёвая Аўстралія знаходзяцца халодныя пячоры Наракорта. Іх плошча — каля 300 га. Акаменеласці, знойдзеныя тут, з'яўляюцца выдатнай ілюстрацыяй эвалюцыйных падзей, якія адбываліся на тэрыторыі Аўстраліі на працягу некалькіх ледніковых перыядаў.
NGC 241
NGC 241 (іншыя абазначэнні — NGC 242, ESO 29-SC6) — рассеянае скопішча ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Андрушышкі
Андрушы́шкі (, Андрушишки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Двайное праменепраламленне
Упершыню з'ява была выяўлена дацкім навукоўцам Расмусам Барталінам на крышталі ісладскага шпата ў 1669 годзе.
Апісанне
Напрамак вагання вектара электрычнага поля незвычайнага промня знаходзіцца ў плоскасці галоўнага сячэння (плоскасці, якая праходзіць праз промень і аптычную вось крышталя). Аптычная вось крышталя — напрамак у аптычна анізатропным крышталі, дзе светалавы промень распаўсюджваецца без двайнога праменепраламлення.
Крысціна Нільсан
Крысціна Нільсан, графіня дэ Каса Міранда (швед. Kristina Nilsson,, Ведэрслёў — , Векшэ) — шведская оперная спявачка (сапрана).
Яна валодала бліскучай тэхнікай бельканта і лічылася саперніцай самай знакамітай дзівы Віктарыянскай эпохі Адэліны Паці.
Двайное праменепраламленне
Апісанне
Парушэнне закона праламлення святла незвычайным промнем звязана з тым, што скорасць распаўсюджвання промня святла, як і паказчык пераламлення, з такой палярызацыяй, як у незвычайнага промня, залежыць ад напрамку. Для звычайнай хвалі скорасць распаўсюджання аднолькавая ва ўсіх напрамках.
Крысціна Нільсан
Сама вучылася іграць на скрыпцы і флейце, спявала на кірмашах са сваім братам. На працягу двух гадоў вучылася ў Франца Бервальда. Таксама вучылася ў Парыжы.
У 1860 годзе яна давала канцэрты ў Стакгольме і Упсале. У 1872-85 гадах гастралявала ў Пецярбургу і Маскве. Пра грамадскі рэзананс гэтых гастроляў сведчаць згадкі пра Нільсан у рамане Л.Талстога «Ганна Карэніна». У 1869 годзе Нільсан стала членам Шведскай каралеўскай акадэміі музыкі.
Двайное праменепраламленне
Апісанне
Можна падабраць умовы, калі звычайны і незвычайны промні распаўсюджваюцца па адной траекторыі, але з рознымі скарасцямі. Тады назіраецца эфект змены палярызацыі. Напрыклад, лінейна палярызаванае святло, што падае на пласцінку, можна прадставіць у выглядзе двух складнікаў (звычайнай і незвычайнай хваль), якія рухаюцца з рознымі скарасцямі. З-за рознасці скарасцей гэтых двух складнікаў пасля мінавання крышталя паміж імі будзе некаторая рознасць фаз, і ў залежнасці ад гэтай рознасці святло будзе мець розныя палярызацыі. Калі таўшчыня пласцінкі такая, што пасля мінавання крышталя з яе адзін прамень на чвэрць хвалі (чвэрць перыяду) адстае ад другога, то палярызацыя ператворыцца ў кругавую (такая пласцінка называецца чвэрцьхвалевай); калі адзін прамень ад другога адстане на паўхвалю, то святло застанецца лінейна палярызаваным, але плоскасць палярызацыі павернецца на некаторы вугал, значэнне якога залежыць ад вугла паміж плоскасцю палярызацыі праменя, што падае, і плоскасцю галоўнага сячэння (такая пласцінка называецца паўхвалевай).
Джэрэмая Салівен Блэк
Джэрэмая Салівен Блэк (Jeremiah Sullivan Black; 10 студзеня 1810 — 19 жніўня 1883) — амерыканскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч, (1861—1862), Дзяржаўны сакратар (1860—1861) і Генеральны пракурор ЗША (1857—1860) ў кабінеце Джэймса Б’юкенена, Вярхоўны суддзя Вярхоўнага суда Пенсільваніі (1851—1857).
Біяграфія
Джэрэмая Салівен Блэк нарадзіўся 10 студзеня 1810 года ў графстве, штат Пенсільванія, каля рэчкі. Ён наведваў дзяржаўныя школы і вывучаў права ў офісе Чонсі Форварда, вядомага юрыста ў заходняй Пенсільваніі. Блэк быў прыняты у адвакатуру ў 1830 годзе. У 1831 годзе Джэрэмая Блэк быў прызначаны намеснікам генеральнага пракурора графства.
Джэрэмая Блэк быў перакананы дэмакрат і прыхільнік Эндру Джэксана. Ён пасябраваў з дэмакратам Джэймсам Б’юкененам на пачатку сваёй кар’еры, што прывяло да ягонага канчатковага прызначэння дзяржаўным сакратаром.
У 1842 годзе Блэк прыняў прызначэнне прэзідэнта-суддзі 16-й судовай акругі. Блэк заставаўся там да 1851 года, калі быў абраны ў Вярхоўны суд штата Пенсільванія. Першыя тры гады Блэк працаваў вярхоўным суддзёй і быў пераабраны ў 1854 г. У канцы свайго другога тэрміну новаабраны прэзідэнт Б’юкенен прызначыў Блэка генеральным пракурорам. Калі дзяржсакратар Льюіс Кас падаў у адстаўку, Блэка прызначылі Дзяржсакратаром ЗША.
28 лютага 1861 года Блэк даручыў дыпламатычным прадстаўнікам ЗША за мяжой перасцерагчы свае ўрады ад прызнання Канфедэрацыі.