cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цін Уевіч
Нарадзіўся ў Вргорацы непадалёк ад Макарскай. Перад Першай сусветнай вайной уваходзіў у лік бунтоўнай інтэлектуальнай моладзі. Рана пачынае друкавацца. У пачатку вайны эмігруе ў Парыж. Найбольш плённы перыяд творчасці Ціна Уевіча прыпадае на час паміж сусветным войнамі (Бялград, Сараева, Спліт, Заграб). З 1940 года жыў толькі ў Заграбе. Вучань Антуна Густава Маташа. Быў вядомы таксама як крытык, эсэіст, фельетаніст, паліглот.
Бачэшнікі
Бачэ́шнікі (, Бочешники) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Бачэшніцкага сельсавета.
Каменскі сельсавет (Івянецкі раён)
Ка́менскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Камень.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Івянецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сівіцкага сельсавета. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Зарачанскага сельсавета.
Навіны (Лепельскі сельсавет)
Наві́ны (, Новины) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрскага сельсавета.
Більмоны
Більмо́ны (, Бильмоны) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Тэорыя ўсяго
Тэорыя ўсяго (Theory of everything, TOE) — гіпатэтычная аб’яднаная фізіка-матэматычная тэорыя, якая апісвае ўсе вядомыя фундаментальныя ўзаемадзеянні. Першапачаткова дадзены тэрмін выкарыстоўваўся ў іранічным ключы для абазначэння разнастайных абагульненых тэорый. З часам тэрмін замацаваўся ў папулярызацыі квантавай фізікі для абазначэння тэорыі, якая б аб’яднала ўсе чатыры фундаментальныя ўзаемадзеянні ў прыродзе. У навуковай літаратуры замест тэрміна «тэорыя ўсяго» выкарыстоўваецца тэрмін «адзіная тэорыя поля», тым не менш варта мець на ўвазе, што тэорыя ўсяго можа быць пабудавана і без выкарыстання палёў, нягледзячы на ​​тое, што навуковы статус такіх тэорый можа быць спрэчным.
На працягу XX стагоддзя было прапанавана мноства «тэорый усяго», але ні адна з іх не змагла прайсці эксперыментальную праверку, ці існуюць значныя цяжкасці ў арганізацыі эксперыментальнай праверкі для некаторых з кандыдатаў. Асноўная праблема пабудовы навуковай «тэорыі ўсяго» заключаецца ў тым, што квантавая механіка і агульная тэорыя адноснасці (АТА) маюць розныя вобласці прымянення. Квантавая механіка ў асноўным выкарыстоўваецца для апісання мікрасвету, а агульная тэорыя адноснасці ўжываецца да макрасвету. СТА (спецыяльная тэорыя адноснасці) апісвае з’явы пры вялікіх хуткасцях, а АТА з’яўляецца абагульненнем ньютанаўскай тэорыі гравітацыі, якая аб’ядноўвае яе з СТА і распаўсюджвае на выпадак вялікіх адлегласцей і вялікіх мас. Непасрэднае сумяшчэнне квантавай механікі і спецыяльнай тэорыі адноснасці ў адзіным фармалізме (квантавай рэлятывісцкай тэорыі поля) прыводзіць да праблемы разыходнасці — адсутнасці канечных вынікаў для эксперыментальна правяраемых велічынь. Для вырашэння гэтай праблемы выкарыстоўваецца ідэя перанарміроўкі велічынь. Для некаторых мадэлей механізм перанарміровак дазваляе пабудаваць вельмі добра тэорыі, якія добра працуюць, але даданне гравітацыі (гэта значыць уключэнне ў тэорыю АТА як гранічнага выпадку для малых палёў і вялікіх адлегласцей) прыводзіць да разыходнасцей, якія прыбраць пакуль не ўдаецца. Хоць з гэтага зусім не вынікае, што такая тэорыя не можа быць пабудавана.
Асноўныя палажэнні
Пасля пабудовы ў канцы XIX стагоддзя электрадынамікі, якая аб’яднала на аснове ураўненняў Максвела ў адзінай тэарэтычнай схеме з’явы электрычнасці, магнетызму і оптыкі, у фізіцы ўзнікла ідэя тлумачэння на аснове электрамагнетызму ўсіх вядомых фізічных з’яў. Аднак праца над стварэннем агульнай тэорыі адноснасці прывяла фізікаў да думкі, што для апісання на адзінай аснове ўсіх з’яў неабходна аб’яднанне тэорый электрамагнетызму і гравітацыі.
Сучасная фізіка патрабуе ад «тэорыі ўсяго» аб’яднання чатырох вядомых у цяперашні час фундаментальных узаемадзеянняў:
Акрамя таго, яна павінна тлумачыць існаванне ўсіх элементарных часціц. Першым крокам на шляху да гэтага стала аб’яднанне электрамагнітнага і слабага узаемадзеянняў ў тэорыі электраслабага ўзаемадзеяння, створанай у 1967 Стывенам Вайнбергам, Шэлданам Глэшау і Абдусам Саламам. У 1973 годзе была прапанавана тэорыя моцнага ўзаемадзеяння. Пасля чаго з’явілася некалькі варыянтаў тэорый Вялікага аб’яднання (найбольш вядомая з іх — тэорыя Паці — Салама, 1974), у рамках якіх удалося аб’яднаць усе тыпы ўзаемадзеянняў, акрамя гравітацыйнага. Праўда, ні адна з тэорый Вялікага аб’яднання пакуль не знайшла пацвярджэння, а некаторыя ўжо абвергнутыя эксперыментальна на аснове дадзеных па адсутнасці распаду пратона. Адсутным звяном у «тэорыі ўсяго» застаецца пацвярджэнне якой-небудзь з тэорый Вялікага аб’яднання і пабудова квантавай тэорыі гравітацыі на аснове квантавай механікі і агульнай тэорыі адноснасці.
У цяперашні час асноўнымі кандыдатамі ў якасці «тэорыі ўсяго» з’яўляюцца тэорыя струн, петлявая тэорыя і тэорыя Калуцы — Клейна. Аб апошняй больш падрабязна. У пачатку дваццатага стагоддзя з’явіліся здагадкі, што Сусвет мае больш вымярэнняў, чым назіраныя тры прасторавыя і адно часавае. Штуршком да гэтага стала тэорыя Калуцы — Клейна, якая дазваляе ўбачыць, што ўвядзенне ў агульную тэорыю адноснасці дадатковага вымярэння прыводзіць да атрымання ўраўненняў Максвела. Дзякуючы ідэям Калуцы і Клейна стала магчымым стварэнне тэорый, якія аперыруюць вялікімі размернасцямі. Выкарыстанне дадатковых вымярэнняў падказала адказ на пытанне аб тым, чаму дзеянне гравітацыі праяўляецца значна слабей, чым іншыя віды ўзаемадзеянняў. Агульнапрыняты адказ заключаецца ў тым, што гравітацыя існуе ў дадатковых вымярэннях, таму яе ўплыў на назіраныя вымярэнні слабее.
У канцы 2007 года Гарэт Лісі прапанаваў «Выключна простую тэорыю ўсяго», заснаваную на уласцівасцях алгебры Лі. Нягледзячы на ​​выяўленыя недахопы тэорыі Лісі, яна можа адкрыць новы напрамак работ у галіне адзінай тэорыі поля.
У канцы 1990-х стала ясна, што агульнай праблемай прапанаваных варыянтаў «тэорыі ўсяго» з’яўляецца тое, што яны нястрога вызначаюць характарыстыкі назіранага Сусвету. Так, многія тэорыі квантавай гравітацыі дапускаюць існаванне сусветаў з адвольнай колькасцю вымярэнняў ці адвольным значэннем касмалагічнай пастаяннай. Некаторыя фізікі прытрымліваюцца думкі, што у рэчаіснасці існуе мноства сусветаў, але толькі невялікая іх колькасць заселеныя, а значыць, фундаментальныя канстанты сусвету вызначаюцца антропным прынцыпам. Макс Тэгмарк давёў гэты прынцып да лагічнага завяршэння, якое пастулюе, што «ўсе матэматычна несупярэчныя структуры існуюць фізічна». Гэта азначае, што дастаткова складаныя матэматычныя мадэлі могуць утрымліваць «структуру, якая сама сябе усвядомлівае», якая будзе суб’ектыўна ўспрымаць сябе такой, «якая жыве ў рэальным свеце».
У навуковай супольнасці фізікаў працягваюцца дэбаты з нагоды таго, ці варта лічыць «тэорыю ўсяго» фундаментальным законам Сусвету. Адзін пункт гледжання, строга рэдукцыяністскі, заключаецца ў тым, што «тэорыя ўсяго» — гэта фундаментальны закон Сусвету, і што ўсе астатнія тэорыі, якія апісваюць Сусвет, з’яўляюцца яе вынікамі або гранічнымі выпадкамі. Іншы погляд абапіраецца на законы, названыя Нобелеўскім лаўрэатам па фізіцы Стывенам Вайнбергам законамі «свабоднага плавання», якія вызначаюць паводзіны складаных сістэм. Крытыка апошняга погляду звяртае ўвагу на тое, што ў такой фармулёўцы «тэорыя ўсяго» парушае прынцып брытвы Окама.
Сярод іншых фактараў, якія памяншаюць тлумачальна-прадказальную каштоўнасць «тэорыі ўсяго», яе адчувальнасць да наяўнасці ў Сусвету межавых умоў і існаванне матэматычнага хаосу сярод яе рашэнняў, што робіць яе прадказанні дакладнымі, але бескарыснымі.
Мышоўкі
Мышоўкі (Sicista) — род грызуноў.
Даўжыня цела да 10 см, хваста да 16 см, маса да 28 г. Падобныя да мышэй. Канечнасці пяціпальцыя, заднія падоўжаныя. Здольныя рабіць скачкі даўжынёю да 4 м.
Адрозніваецца 4 роды, 11 відаў. Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Жывуць у лясной, лесастэпавай і стэпавай зонах, у гарах — да вышыні 3000 м. Селяцца ў норах, паваленых дрэвах, пнях. Актыўныя на змярканні і ноччу. Зіму праводзяць у спячцы. На Беларусі сустракаецца мышоўка лясная.
Аксельрод
Аксельрод — яўрэйскае прозвішча
Мышоўкі
Пераважна расліннаедныя, часам кормяцца дробнымі беспазваночнымі, насякомымі. Нараджаюць да 8 дзіцянят 1—2 разы за год.
Цецеравец
Назву Цецераве́ц маюць:
Белазубка малая
Белазу́бка малая (Crocidura suaveolens) — дробнае млекакормячае з роду сямейства.
Апісанне
Даўжыня цела 5—7 см, маса 4—8 г. Вушы добра развітыя. Поўсць кароткая, на спіне і баках ад цёмна-бурай да светлай блакітна-шэрай. На бруху поўсць мае светла-шэры або белаваты колер. На хвасце рэдкія валаскі белаватага колеру.
Арэал і асаблівасці біялогіі
Распаўсюджана на тэрыторыі Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы, Сярэдняй Азіі, Паўночнай Афрыкі, на поўначы Кітая, на Каўказе, у Забайкаллі і Прымор’і. На тэрыторыі Беларусі трапляецца рэдка (адзначана на Палессі ў Лунінецкім, Мазырскім і Чачэрскім раёнах).
Спароўваюцца ў маі—чэрвені. Цяжарнасць працягваецца 4 тыдні. Нараджаюць 5—10 дзіцянят.
За суткі малая белазубка з’ядае корму амаль у паўтара разы больш, чым важыць сама і не харчуючыся можа пражыць каля сутак.
Старынкаўскі сельсавет
Назву Стары́нкаўскі сельсавет маюць:
Новае Лядна
Но́вае Ля́дна (, Новое Лядно) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Мышоўка лясная
Лясная мышоўка (Sicista betulina) — млекакормячая жывёла падсямейства мышоўкавых.
Водзіцца ў вільготных лісцевых і мяшаных лясах, хмызняках (у т.л. на Беларусі). Актыўная з мая да верасня. Корміцца ягадамі, насеннем, насякомымі. За год дае 1 прыплод (3—6 дзіцянят). Зімой у спячцы.
Старынкаўскі сельсавет (Івянецкі раён)
Стары́нкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Старынкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Івянецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 24 студзеня 1958 года ў склад Станюшкаўскага сельсавета перададзены вёскі Гілікі, Міхалова і Янаўшчына. 27 сакавіка 1959 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Зарачанскага сельсавета.
Бобравічы
Бо́бравічы (, Бобровичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
У 1940—1954 галах цэнтр Бобравіцкага сельсавета.
Іван Кірэевіч Сяркоў
Іван Кірэевіч Сярко́ў (, вёска Пакалюбічы, Гомельскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі дзіцячы пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1948 года служыў у Савецкай Арміі. Скончыў артылерыйскае вучылішча (1952). Пасля дэмабілізацыі (1955) працаваў у гомельскай раённай газеце «Маяк». Завочна скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1962). З 1960 года — старшы рэдактар, у 1961—1989 гадах — галоўны рэдактар Гомельскай абласной студыі тэлебачання, з 1977 года адначасова сакратар Гомельскага абласнога аддзялення СП БССР.
Творчасць
Літаратурную працу пачаў у 1962 года з вершаваных гумарэсак і кароткіх гумарыстычных апавяданняў (часопіс «Вожык»). Аўтар аповесцей «Мы з Санькам у тыле ворага» (1968), «Мы — хлопцы жывучыя» (1970), «Мы з Санькам — артылерысты…» (1989).
Напісаў сцэнарый тэлевізійнага мастацкага фільма «Мы — хлопцы жывучыя» (пастаўлены ў 1974 годзе, рэжысёр У. Станкевіч).
Паддуб’е (Лепельскі раён)
Падду́б'е (, Поддубье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрскага сельсавета.
Іван Буніч Вучыч
Іван Буніч Вучыч (Ivan Bunić Vučić;,  — , ) — харвацкі барочны паэт. Нарадзіўся і выхоўваўся ў Дуброўніку, працаваў адвакатам, суддзёй, дыпламатам. Пяць разоў абіраўся князем Дуброўніцкай рэспублікі.
Аўтар рэлігійнай паэмы «Mandaljena pokornica», апублікаванай у Італіі ў 1630 годзе. Таксама напісаў зборнік паэтычных твораў «Plandovanja», у які ўвайшлі мілосныя, духоўныя вершы і інш. Крыніцы творчасці Буніча разнастайныя, у прыватнасці ён абапіраўся на біблейскія, анакрэонтаўскія, петраркаўскія і постпетраркаўскія традыцыі.
Паваа Паўлічыч
Па́ваа Па́ўлічыч (Pavao Pavličić;, ) — харвацкі пісьменнік і літаратуразнаўца.
Паваа Паўлічыч скончыў філасофскі факультэт Заграбскага ўніверсітэта (спецыяльнасць параўнальнае літаратуразнаўства — італьяністыка), дзе з 1970 года выкладае. Аўтар шэрагу прац па гісторыі харвацкай літаратуры.
Бяжэмцы
Бяжэ́мцы (, Бежемцы) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Львоўская нацыянальная музычная акадэмія імя Мікалая Лысенкі
Львоўская нацыянальная музычная акадэмія імя Мікалая Лысенкі (Львівська національна музична академія імені Миколи Лисенка) — украінская вышэйшая навучальная ўстанова музычнага профілю, размешчаная ў Львове. Старэйшая ва Украіне музычная ўстанова вышэйшай адукацыі і адна з самых старых у Еўропе.
Гісторыя
У 1796 годзе Юзаф Эльснер, будучы настаўнік Фрыдэрыка Шапэна, арганізаваў у Львове «музычную акадэмію», якая аб’яднала лепшыя выканальніцкія сілы для канцэртнай дзейнасці. Спецыяльная музычная ўстанова пад назвай «Інстытут спеваў пры таварыстве св. Цэцыліі», як правобраз сучаснай акадэміі, пачаў дзейнічаць у Львове яшчэ ў 1826 г. Заснаваў яго сын геніяльнага аўстрыйскага класіка Вольфганга Амадэя Моцарта — Франц Ксаверый Моцарт, які быў цэнтральнай фігурай Галіцкага музычнага жыцця на працягу трыццаці гадоў. На гэтай аснове пасля паўстала Галіцкае музычнае таварыства. Пры таварыстве ў 1839 г. арганізаваны Інстытут музыкі Галіцкага музычнага таварыства, якім кіраваў аўстрыйскі музыкант Іаган Рукгабер.
З 1844 года Інстытут музыкі стаў паўнавартасна функцыянаваць як шматпрофільная музычная навучальная ўстанова, пра што сведчыць афіцыйны дзяржаўны рэестр «Schymatismus» за 1844 г., раздзел «Установы адукацыі і выкладання» («Unterrichts — und Bildungs — Anstalten)».
Рэвалюцыйныя падзеі «Вясны народаў» 1848—1849 гг. прыпынілі дзейнасць Інстытута музыкі, і толькі ў 1853 г. пры адноўленым Галіцкім музычным таварыстве адрадзілася дзейнасць гэтай музычнай навучальнай установы ўжо ў якасці кансерваторыі. Першым дырэктарам кансерваторыі ў Львове зноў стаў ужо згаданы Іаган Рукгабер, другім — вучань знакамітага Шапэна вядомы піяніст і кампазітар Караль Мікулі.
Ад 1903 г. у Львове разгарнуў сваю дзейнасць Вышэйшы музычны інстытут імя М. Лысенкі, заснавальнікам і першым дырэктарам якога быў палітык, грамадскі дзеяч і кампазітар Анатоль Вахнянін. У міжваенны перыяд у Львове паўстала яшчэ адна кансерваторыя — імя Караля Шыманоўскага. Акрамя кансерваторый, у Львоўскім універсітэце з 1911 г. функцыянаваў інстытут музыколагіı, які ўзначаліў Адольф Хібінскі. У 1939 г. на аснове аб’яднання гэтых навучальных устаноў была створана Львоўская дзяржаўная кансерваторыя, якой у 1944 г. было прысвоена імя Мікалая Лысенкі. У 1992 г. яна была перайменавана ў Вышэйшы музычны інстытут імя М. Лысенкі, у 2000 годзе — у Львоўскую дзяржаўную музычную акадэмію імя М. Лысенкі, якая ў 2007 г. указам Прэзідэнта Украіны ад 13 верасня 2007 г. атрымала нацыянальны статус.
Сівіцкі сельсавет
Сі́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Сівіца.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Івянецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каменскага сельсавета.
Падымхі
Падымхі́ (, Подымхи) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Герб Науру
Дзяржаўны герб Науру уяўляе сабой шчыт, падзелены на тры часткі. У верхняй частцы на залатым плеценым полі размешчаны сімвал, які некалі быў адным з алхімічных сімвалаў фосфару, паколькі да нядаўняга часу аснову эканомікі вострава складалі фасфарыты. Плецены фон сімвалізуе народ Науру. У правым (у геральдыцы боку вызначаюцца ад уладальніка) ніжнім сярэбраным полі — птушка фрэгат, якая сядзіць на шасце над акіянскімі хвалямі. У левым ніжнім — галінка кветак на блакітным полі. Шчыт атачае вяроўкамі з пальмавага лісця і пёрамі фрэгата. Дванаццаціканцовая зорка над шчытом узята са сцяга. Стужка ў верхняй частцы нясе назву краіны на мясцовай мове. Стужка ўнізе нясе нацыянальны дэвіз краіны God's Will First («Перш за ўсё божая воля»).
Малюнак герба быў створаны ў 1968 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці; афіцыйна пачаў выкарыстоўвацца з пачатку 1970-х гадоў.
Вікшняны
Вікшня́ны (, Викшняны) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Матэя Матэўскі
Скончыў філасофскі факультэт універсітэта ў Скоп’е, працаваў рэдактарам на радыё, з 1967 года быў дырэктарам радыё і тэлевізіі ў Скоп'е.
Творчасць
Сваім першым паэтычным зборнікам «Дажджы» Матэя Матэўскі запачаткаваў новую эпоху ў македонскай лірыцы, якая да гэтага часу намагалася вызваліцца ад правінцыйнай закамплексаванасці, фальклорнага эпігонства і вычарпанага набору паэтычных сродкаў.
Галоўным чынам у зборніку «Ліпа» адчуваецца ўплыў Ф. Г. Лоркі, творы якога Матэўскі перакладаў. Адным з асноўных сімвалаў у творчасці Матэўскага з'яўляецца вада як стыхія жыцця, трава як стыхія непаддайнасці і дрэва, камень і корань як сімвалы трывалай лучнасці з роднай зямлёй. Адной з асноўных тэмаў яго творчасці з'яўляецца тэма вяртання ў свет дзяцінства, на радзіму, да прыроды. У вершах пераплятаецца рэфлексыйнасць з медытатыўнасцю, сюррэалістычныя метады і рамантыка.
Матэя Матэўскі займаецца таксама тэатральнай крытыкай.
Івана Брліч-Мажураніч
Івана Брліч-Мажураніч (Ivana Brlić-Mažuranić;  — ) — харвацкая дзіцячая пісьменніца.
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе Агулін, у вядомай сям'і Мажураніч, з якой выйшла шмат літаратараў і грамадскіх дзеячаў Харватыі. Яе бацька Уладзімір Мажураніч быў пісьменнікам, адвакатам і гісторыкам. Яе дзядулем быў знакаміты палітык, паэт і харвацкі бан Іван Мажураніч, бабуля Аляксандра была сястрой харвацкага мовазнаўца грэчаскага паходжання Дзімітрыі Дэметэра.
Разам з сям'ёй Івана перасялілася з свайго роднага мястэчка Агулін спачатку ў Карлавац, потым у Ястрэбарска, а затым у Заграб.
У 1892 годзе Івана ўступіла ў шлюб з адвакатам і палітыкам Ватраславам Брлічам і перасялілася ў горад Славанскі-Брод ва ўсходняй Харватыі, дзе правяла вялікую частку свайго жыцця, якую прысвяціла сваёй сям'і і літаратурнай працы.
Выхаваная ў патрыятычным духу, Івана разам з мужам актыўна займалася грамадскай дзейнасцю, накіраванай на харвацкае культурнае і моўнае адраджэнне. Біскуп Ёсіп Юрай Штросмаер узнагародзіў яе залатым медалём за процідзеянне мадзьяронам (мадзьяроны былі паслядоўнікамі партыі, якая падтрымлівала ідэю актыўнага кантакту і супольнай палітычнай будучыні Харватыі і Венгрыі).
Памерла ў Заграбе.
Творчасць
Яшчэ дзяўчынкай Івана Брліч-Мажураніч пісала вершы, эсэ, дзённікі, але яе першыя творы не друкаваліся аж да пачатку XX стагоддзя. Зборнік апавяданняў і песень для дзяцей «Добрыя і дрэнныя» (Valjanі i nevaljanі) выйшаў у 1902 годзе. Навелы і тэксты, у якасці дадатку да серыі асветніцкіх артыкулаў пад назвай «Школа і вакацыі» (Škola і praznіcі), выходзілі стала пачынаючы з 1903 года.
Як маці шасцярых дзяцей, яна валодала здольнасцю адчуць душу дзіцяці, зразумець чысціню і наіўнасць іх свету.
Сапраўдная папулярнасць прыйшла да яе пасля выхаду ў свет раману для дзяцей «Цудоўныя прыгоды і няшчасці падмайстра Хлапіча» (Čudnovate zgode і nezgode šegrta Hlapіća), які быў выдадзены ў 1913 годзе. Раман з напружаным сюжэтам апавядае аб пошуках бедным чаляднікам Хлапічам дачкі свайго гаспадара, і аб тым, як дабрыня ў рэшце рэшт перамагае няшчасце.
Вяршыняй яе паэтычнай творчасці крытыка лічыць зборнік «Апавяданні з даўніны» (Prіče іz davnіne), які выйшаў у 1916 годзе. Зборнік напісаны на аснове старажытных славянскіх міфаў і праз казку зноў вяртае ў жыццё згублены свет паганскіх вераванняў харватаў. Такія вобразы як Косенка, Рэгач, Стрыбор, Ягленац, Рутвіца, Палунка, Вестка, Пацех, Малік Цінцілініч, Сварожыч, Бесамар увасабляюць вернасць, каханне і дабрыню, а таксама баязлівасць і слабасць. У яе творах часта можна сустрэць і імкненне да багацця або да далёкіх светаў, што сімвалізуе чалавечую цягу да праўды і ведаў.
Два разы яна была кандыдатам на атрыманне Нобелеўскай прэміі (1931 і 1938), а ў 1937 годзе стала першай жанчынай — членам тады Югаслаўскай, а цяпер Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў. Крытыка лічыла яе прозу сінтэзам жыццёвага ідэалізму, натуральнасці выразу і рэдкага гумару. Нягледзячы на тое, што яна пісала для дзяцей, яе высока цанілі шматлікія пісьменнікі, паэты і літаратурныя гісторыкі.
Выдавецтва «Школска кніга» ў Заграбе заснавала ў 1971 годзе літаратурную прэмію «Івана Брліч-Мажураніч» для заахвочвання літаратурнай творчасці для дзяцей і моладзі.
Часта яе завуць харвацкім Андэрсанам (за віртуознасць дзіцячага апавядальніка) і харвацкім Толкінам (за пагружэнне ў фантастычны свет міфалогіі). Івану Брліч-Мажураніч можна паставіць у адзін шэраг з класікамі дзіцячай літаратуры.
Яе творы былі перакладзеныя на амаль усе еўрапейскія мовы.
Універсітэт Дар-эс-Салама
Універсітэт Дар-эс-Салама (University of Dar es Salaam) — найбуйнейшы ўніверсітэт Танзаніі. Утвораны ў 1970 годзе шляхам падзелу Універсітэта Усходняй Афрыкі на Універсітэт Дар-эс-Салама, Універсітэт Макерэрэ і Універсітэт Найробі.
Гісторыя
У 1961 годзе ў Дар-эс-Саламе быў адкрыты афіляваны з Лонданскім універсітэтам каледж, які ўжо ў 1963 годзе быў уключаны ў склад Універсітэта Усходняй Афрыкі. Калі ў 1970 годзе было прынята рашэнне аб падзеле Універсітэта Усходняй Афрыкі, 1 ліпені таго ж года рашэннем парламента Танзаніі № 12 з гэтага каледжа быў утвораны Універсітэт Дар-эс-Салама.
Расцвет
Расцве́т (, Расцвет) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Доневічы
До́невічы (, Доневичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Слабодка (Лепельскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Забялаўцы
Забяла́ўцы (, Забелавцы) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Універсітэт Адэлаіды
Універсітэт Адэлаіды — дзяржаўны ўніверсітэт Аўстраліі, адзін з найстарэйшых у краіне, заснаваны ў 1874 годзе. Асноўны кампус размешчаны ў цэнтры Адэлаіды (Паўднёвая Аўстралія). Член Групы васьмі і Пясчанікавых універсітэтаў.
Луганда
Луганда, або Ганда — мова сям'і банту, распаўсюджана пераважна ва Угандзе, у рэгіёне Буганда (ад назвы народа ганда). Акрамя прадстаўнікоў народа ганда, ёй валодаюць каля 100 000 прадстаўнікоў іншых этнасаў (1991, перапіс): у гэтай мовы больш за ўсё носьбітаў ва Угандзе, а як другая мова па распаўсюджанасці яна саступае толькі англійскай. Пранікненне на тэрыторыі Уганды плямёнаў банту датуецца прыкладна першай паловай I тысячагоддзя н. э. Да XVI стагоддзя на тэрыторыі Буганды ўжо існавала цэнтралізаваная дзяржава. Актыўныя кантакты з еўрапейскімі і арабскімі гандлярамі і каланізатарамі адносяцца толькі да сярэдзіны XIX ст., тады ж пачалося і вывучэнне мовы луганда, якой займаліся ў першую чаргу місіянеры. З пачатку XX стагоддзя на тэрыторыі Уганды пачынае распаўсюджвацца суахілі, лінгва-франка Усходняй Афрыкі.
Пасля атрымання Угандай незалежнасці афіцыйнай мовай краіны стала англійская. Разглядалася таксама магчымасць надання гэтага статусу адной з мясцовых моў, пры гэтым двума асноўнымі кандыдатамі былі луганда і суахілі. Многія з тых, хто не належаў да народа ганда, былі супраць луганда. У рэшце рэшт пры Ідзі Аміне выбар быў зроблены на карысць суахілі, аднак у 1995 годзе гэтае рашэнне было адменена. У 2005 годзе парламент Уганды аднавіў суахілі ў якасці нацыянальнай мовы краіны; луганда застаецца прадметам выкладання ў школах Буганды; на ёй таксама вядзецца выкладанне ў пачатковай школе. Арфаграфія замацавана рашэннем канферэнцыі народа Гандв ў 1947 годзе.
Куправічы
Ку́правічы (, Купровичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Універсітэт Тасманіі
Універсітэт Тасманіі (University of Tasmania, скарочана UTAS, UTas або Tas Uni) — аўстралійскі ўніверсітэт, знаходзіцца ў штаце Тасманія, мае 3 універсітэцкія гарадкі. Заснаваны 1 студзеня 1889 года, з'яўляецца чацвёртым па старшынстве ўніверсітэтам Аўстраліі. Член міжнароднай Асацыяцыі універсітэтаў краін Садружнасці нацый, таксама ўваходзіць у лік «Пясчанікавых універсітэтаў». Два галоўныя універсітэцкія гарадкі — Сэндзі Бай, размешчаны недалёка ад цэнтра Хобарта і Ньюнхам, які знаходзіцца паблізу ад горада Лонсестан.
Венка Андонаўскі
Венка Андонаўскі (па-македонску Венко Андоновски;, ) — адзін з найвыбітных македонскіх пісьменнікаў пачатку 21 стагоддзя. Празаік, драматург, паэт, эсэіст, літаратурны крытык і гісторык літаратуры.
Скончыў філалагічны факультэт універсітэта ў Скоп’е, выкладае на гэтым факультэце. Член македонскага ПЭН-цэнтра. Член Саюза пісьменнікаў Македоніі з 1990 года. Атрымаў шэраг літаратурных прэмій.
Крстэ Петкаў Місіркаў
Крстэ Петкаў Місіркаў (Крсте Петков Мисирков; 1874—1926) — македонскі філолаг, фалькларыст, публіцыст, гісторык, палітык, дыпламат і перакладчык, адна з найвыбітных асоб македонскага нацыянальнага адраджэння. Быў тыповым прадстаўніком македонскага сепаратызму.
Вучыўся ў Шабацы (Сербія), потым жыў у Сафіі (Балгарыя). Вышэйшую адукацыю атрымаў у Расійскай імперыі, скончыў гістарычна-філалагічны факультэт у Петраградзе. Пасля вяртання з Расіі з 1879 года працуе настаўнікам у Бітале, пазней зноў за мяжой — у Адэсе і Кішынёве. У гэты перыяд умацаваўся ў сваіх поглядах на македонскую культурную і нацыянальную самабытнасць. Да інтэлектуальнага сталення К. П. Місіркава спрычыніліся таксама гады навучання ў грэчаскіх школах, у Сербіі, Балгарыі, Расіі, дзякуючы якім ён мог убачыць балканскія моўныя і сацыякультурныя пытанні ў розных кантэкстах. Падчас навучання ў Расіі заснаваў студэнцкую суполку «Вардар», якая пазней ператварылася ў навуковую і літаратурную Асацыяцыю Святога Клімента і праіснавала з 1902 да 1905 года. За сваё жыццё К. П. Місіркаў напісаў больш за шэсцьдзясят прац, якія маюць вялізнае значэнне ў фарміраванні македонскай літаратурнай мовы. На базе трох рэфератаў, якія былі падрыхтаваныя для паседжанняў суполкі Святога Клімента, узнік яго найбуйнейшы твор «За македонцките работи» («Аб македонскім пытанні»). У пяці раздзелах кнігі К. П. Місіркаў разважае пра гісторыю мовы македонскіх славян, даводзіць іх права на самастойную літаратурную мову, канцэпцыю якой выкладае ў пятым раздзеле. Такім чынам, К. П. Місіркаў быў першым, хто навукова падыйшоў да вызначэння спецыфічнасці македонскага моўнага пытання.
К. П. Місіркаў падтрымліваў ідэю рэвалюцыйнай барацьбы за аўтаномную Македонію і ўхваляў шлях агульнамакедонскага паўстання. Кніга «Аб македонскім пытанні» была выдадзеная ў 1903 годзе ў Сафіі, аднак неўзабаве амаль увесь тыраж быў ліквідаваны балгарскімі ўладамі.
Гімн Тога
Прывітанне табе, зямля нашых продкаў (Salut à toi, pays de nos aïeux) — дзяржаўны гімн Тога, зацверджаны пасля атрымання незалежнасці ў 1960 годзе. У 1979-1991 быў адменены.
Тадуліна (Лепельскі раён)
Да 23 лістапада 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Валосавіцкага сельсавета, да 21 верасня 1987 года — у склад Чэрскага сельсавета (у 1959—1971 гадах Палянскі сельсавет).
Робін Уорэн
Джон Робін Уорэн AC (John Robin Warren, г, Адэлаіда, Аўстралія) — аўстралійскі патолаг і навуковец, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне медыцыны і фізіялогіі 2005 года. У 1979 пераадкрыў бактэрыю Helicobacter pylori. Кампаньён ордэна Аўстраліі з 2007 года.
Біяграфія
Робін Уорэн нарадзіўся 11 чэрвеня 1937 года ў Адэлаідзе. Атрымаў ступень бакалаўра ва Універсітэце Адэлаіды. У 1967 годзе пачаў даследчую кар’еру ў Каралеўскім каледжы паталогіі Аўстраліі і стаў старэйшым патолагам Каралеўскага шпіталя Перт, дзе прайшла асноўная частка яго навуковай кар’еры. Разам з Бары Маршалам паказаў, што язва страўніка ў большасці выпадкаў выклікаецца бактэрыяй Helicobacter pylori.
Узнагароды
У 2005 годзе Робін Уорэн і яго калега Бары Маршал атрымалі Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне «За працы па вывучэнні ўплыву бактэрыі Helicobacter pylori на ўзнікненне гастрыту і язвы страўніка і дванаццаціперснай кішкі».
2007 — кавалер ордэна Аўстраліі вышэйшай ступені.
Казловічы (Клейнікаўскі сельсавет)
Казловічы — былая вёска ў складзе Клейнікаўскага сельсавета Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, за 5 км ад цэнтра Брэста. З 21 снежня 2007 года ўваходзіць у склад Ленінскага раёна горада Брэста як мікрараён Казловічы. Праз Казловічы цячэ р. Заходні Буг.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Пагранічнік» (цэнтр — в. Клейнікі).
На тэрыторыі мікрараёна размяшчаецца пагранічны пераход «Казловічы», прызначаны для пропуску толькі грузавых аўтамабіляў.
Гісторыя
У 19 стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні, уваходзіла ў склад маёнтка Вістычы. Паводле рэвізіі 1858 года ўласнасць П. Ягміна. У 1870 годзе працавала народнае вучылішча. У 1897 годзе ў вёсцы быў хлебазапасны магазін, кузня, 2 ветраныя млыны, карчма.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 17 вяскоўцаў загінулі.
У 1944—1954 гадах — цэнтр сельсавета, які ў ліпені 1954 года ператвораны ў Цюхініцкі, а ў верасні 1959 года — у Матыкальскі сельсавет.
Русачкі (Іўеўскі раён)
Руса́чкі (, Русачки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
Сяргееўшчына (Лепельскі раён)
Сярге́еўшчына (, Сергеевщина) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 23 лістапада 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Валосавіцкага сельсавета, да 21 верасня 1987 года — у склад Чэрскага сельсавета (у 1959—1971 гадах Палянскі сельсавет).
Лаздуны 2
Лазду́ны 2 (, Лаздуны 2) — вёска ў Беларусі, у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаздунскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Лаздунскага сельсавета.
Чэрцы
Чэ́рцы (, Черцы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Сугпіят
Сугпія́т (саманазва: Sugpiat), таксама алутыі́к (Alutiiq), ціхаакіянскія эскімосы (Pacific Eskimo) — народ, карэнныя жыхары ціхаакіянскага ўзбярэжжа Аляскі. Прыкладная колькасць (2016 г.) — 30.000 чалавек.
Этымалогія
Сугпіят (множны лік) або сугпіяк (адзінкавы лік) — саманазва ціхаакіянскіх эскімосаў. Аднак на Алясцы іх часцей называюць алутыік. Лічыцца, што апошняя назва паходзіць ад алеут. Яна памылкова прыжылася ў XIX — XX ст. у выніку блытаніны паміж сугпіят і алеутамі.
Паходжанне
Далёкія продкі сугпіят і іншых эскімосаў перасяліліся з Азіі ў Паўночную Амерыку каля 6 тысяч гадоў таму. У 1 тысячагоддзі да н. э. — пачатку 1 тысячагоддзя н. э. на ўзбярэжжы Берынгава мора склалася культура паляўнічых на марскіх звяроў. Яе стваральнікі былі непасрэднымі продкамі сучасных сугпіят.
Гісторыя
У другой палове XVIII ст. вылучаліся 2 асноўныя групы сугпіят — Kaniagmiut (або Quqtarmiut) і Chugachmiut (падзяляліся на 8 меншых груп з рознымі саманазвамі). Першыя насялялі востраў Кадзьяк і суседнія з ім мацерыковыя землі. Гэтая група стала знаходзілася ў кантакце з алеутамі, увайшла ў кантакт з еўрапейцамі ў 1741 г., калі з ёй сутыкнулася экспедыцыя Вітуса Берынга. З канца XVIII ст. Кадзьяк з’яўляўся адным з галоўных цэнтраў каланізацыі Новага Свету рускімі, што прывяло да скарачэння, метысацыі і крэалізацыі культуры кадзьякскіх сугпіят. У 1796 г. на Кадзяку жыло 6 510 эскімосаў, але іх колькасць у пачатку XIX ст. значна знізілася.
Чарнаручча (Лепельскі раён)
Чарнару́чча (, Черноручье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Сугпіят
Гісторыя
Пасля далучэння Аляскі да ЗША прадстаўнікі абедзвюх груп былі ўцягнуты ў камерцыйны лоў кітоў і ластаногіх. Рэзкае скарачэнне прыродных рэсурсаў выклікала заняпад камерцыйнай гаспадаркі і ўзроўню жыцця. Гэта садзейнічала з аднаго боку кансервацыі старых культурных традыцый, з другога — перасяленню маладых сугпіят у гарады і працягу асіміляцыі.
Шаркоўка
Шарко́ўка (, Шарковка) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Любамір Гузар
Любамір Яраслававіч Гузар (,  —, , Украіна) — украінскі рэлігійны дзеяч, патрыярх-прадстаяцель Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы ў 2001—2011 гг. Святар з 1958 г., епіскап з 1977 г., кардынал з 2001 г. Вярхоўны архіепіскап Львоўскі з 2001 г., Кіева-Галіцкі з 2005 г., архіепіскап-эмерыт з 2011 г. Прадстаўнік вядомага ўкраінскага роду Гузараў.
Сугпіят
Культура
Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі сугпіят здаўна з’яўляліся паляванне на марскіх звяроў і рыбалоўства. У адрозненні ад астатніх народаў юпік, ціхаакіянскія эскімосы мелі магчымасць плаваць па адкрытаму мору на працягу ўсяго года. Для гэтага выкарыстоўваліся аднамесныя і двухмесныя каякі, часам з ветразямі. Аднак галоўную ролю адыгрываў летні сезон, калі палявалі з дапамогай гарпуноў на ластаногіх, лавілі крукамі, сеткамі і білі гарпунамі ласося, палтуса, селядцоў. Паляванне кітоў лічылася асабліва складаным. Кітабоі-сугпіят карысталіся гарпунамі з атручанымі навершамі. На сушы палявалі з дапамогай лука на мядзведзяў, горных казлоў, дошак для кідання камянёў — на птушак і дробных жывёл. Была развіта збіральніцтва марскіх малюскаў.
Любамір Гузар
Біяграфія
У 1944 г. выехаў у Аўстрыю, у 1949 г. — у ЗША. Выпускнік Каталіцкага ўніверсітэта Амерыкі, Вялікай духоўнай семінарыі Святога Язафата ў Рыме, Фордгамскага ўніверсітэта. Доктар багаслоўя (1972 г.). У 1972 г. прыняў манаства. Быў паплечнікам Іосіфа Сліпога. Старшыня Львоўскай архіепархіі ў Рыме (1984—1991 гг.). У 1993 г. вярнуўся ў незалежную Украіну, стаў яе грамадзянінам (2002 г.), прызначаны кіраўніком грэка-каталіцкага Кіева-Вышгарадскага экзархата (з 1996 г.). У 2005 г. вярнуў рэзідэнцыю кіраўнікоў грэка-каталіцкай царквы ў Кіеў пасля 450-гадовага перапынку. Ініцыяваў будаўніцтва Патрыяршага сабора Уваскрасення Хрыстовага на Левым беразе ў Кіеве. У 2011 г. выйшаў у адстаўку, перадаўшы свае паўнамоцтвы Святаславу Шаўчуку. Быў адным з маральных аўтарытэтаў украінцаў у 1990-2010-я гг. Памёр у Кіеве, пахаваны ў Кіеўскім патрыяршым саборы УГКЦ. Ганаровы грамадзянін Цярнопаля і Львова.
Сугпіят
Культура
Сугпіят жылі ў невялікіх вёсках, што будавалі ўздоўж узбярэжжа. Асноўным жытлом былі так званыя «барабары». Насельнікі Кадзьяка ладзілі драўляныя хаты паўзямлянкавага тыпу, абкладвалі іх дзёрнам. У заліве Прынца Вільяма жытлы ўзвышаліся над зямлёй, дзёран не выкарыстоўваўся. Падлогу пакрывалі сухой травой або плеценымі цыноўкамі. Акно зацягвалі пузыром. У некаторых вёсках меліся вялікія абшчынныя хаты.
Паўсядзённую вопратку рабілі са скуры бабра, выдры, сусліка. У дрэннае надвор'е апраналі доўгае скураное паліто, на галаву — канічны капялюш з футра або травы, на сцёгны — фартух. Былі вядомы боты са скуры ластаногіх, але часцей хадзілі басанож. Упрыгожваліся татуіроўкамі, бурштынавымі пацеркамі, каляровымі ніткамі. Валасы мазалі тлушчам, часам пасыпалі охрай. Падчас вайны абаранялі цела пласціністымі даспехамі.
Для традыцыйнага грамадства было характэрна сацыяльнае расслаенне. Вылучаліся правадыры, простыя абшчыннікі і рабы. Часцяком сустракаліся палігінія і гомасексуальныя сувязі.
Сугпіят верылі ў шматлікіх духаў. Падчас святаў арганізоўваліся рытуальныя танцы пад музыку барабанаў і трашчотак. Асабліва важным абрадам з’яўлялася пахаванне. Была вядома муміфікацыя. Сугпіят вядомы сваімі маскамі, якія апраналі ў зімовыя святы. У нашы дні большасць вернікаў спавядае хрысціянства.
Гімн Чылі
Нацыянальны гімн Чылі (Himno nacional de Chile) — дзяржаўны гімн Чылі, зацверджаны ў 1828 годзе, стаў другім гімнам краіны, да 1847 захоўваючы словы ранейшага гімна.
На іспанскай
<div style="font-family: Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">
I
II
IV
V
VI
Барава
Ба́рава (, Барово) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Бараўскага сельсавета.
Байрашы
Байрашы́ (, Байраши) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Шубнікі (Лепельскі раён)
Шу́бнікі (, Шубники) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрскага сельсавета.
Брады (Іўеўскі раён)
Брады́ (, Броды) — хутар у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Шунты
Шунты́ (, Шунты) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Беларуская гандлёвая палата ў Кіеве
Беларуская гандлёвая палата ў Кіеве — нацыянальная грамадска-эканамічная арганізацыя на Украіне.
Існавала ў красавіку 1918 — лютым 1919 ў Кіеве. Адразу пасля заснавання наладзіла кантакты з Народным сакратарыятам БНР у Мінску і атрымала статус установы БНР. Народны сакратарыят зацвердзіў статут і штат палаты: М. Доўнар-Запольскі (старшыня), Р. Базарэвіч, Т. Бурчак. Адыгрывала ролю пасрэдніка ў беларуска-ўкраінскім гандлі, абараняла інтарэсы беларускіх гандляроў і вытворцаў на Украіне, прадастаўляла зацікаўленым асобам неабходную інфармацыю. Атрымлівала даручэнні на закупку тавараў на Украіне і продаж беларускіх тавараў, вывучала магчымасці развіцця гандлю з Аўстра-Венгрыяй, Румыніяй, Донам, Кубанню і іншымі паўднёвымі рэгіёнамі Расіі. Падрыхтавала праект генеральнага дагавора аб гандлі з Украінскай Народнай Рэспублікай (заключаны не быў). Палата супрацоўнічала з консульствам БНР у Кіеве, беларускімі арганізацыямі на Украіне.
Вільчашы
Вільчашы́ (, Вильчаши) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Беларуская грамада ў Празе
Беларуская грамада ў Празе — беларуская грамадская арганізацыя, каардынацыйны орган беларускіх палітычных і грамадскіх арганізцый у Чэхаславакіі ў 1920—25.
Гісторыя
Створана ў снежні 1920 ў Празе па ініцыятыве консула БНР М. Вяршыніна (нязменны старшыня). У кіраўніцтва арганізацыі ўваходзілі Я. Станкевіч (віцэ-старшыня), І. Дварчанін, І. Ермачэнка, М. Каберац, С. Бусел, К. Буська і інш. Грамада арганізоўвала лекцыі, рэфераты і іншыя культурныя мерапрыемствы; 30 снежня 1924 правяла юбілейную вечарыну, прысвечаную 40-м угодкам з дня смерці В. Дуніна-Марцінкевіча. Пры ёй дзейнічала студэнцкая секцыя (больш за 100 студэнтаў-беларусаў вышэйшых школ, старшыня Я. Станкевіч). У 1923 з-за палітычных рознагалоссяў са студэнцкай секцыі вылучьшася група прагрэсіўнага студэнцтва на чале з М. Каберацам.
Спіс зорак сузор’я Андрамеды
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Андрамеды да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Гімн Ліберыі
«All Hail, Liberia, Hail!» (Уся слава Ліберыі, слава!) — нацыянальны гімн Ліберыі. Тэкст гімна быў напісаны Дэніелам Бэшыелам Уорнерам, будучым прэзідэнтам Ліберыі, музыка — кампазітара Олмстыда Лука.
Тэкст гімна
All hail, Liberia, hail! (All hail!)
This glorious land of liberty
Shall long be ours.
Though new her name,
Great be her fame,
And mighty be her powers.
In joy and gladness
With our hearts united,
We'll shout the freedom
Of a race benighted,
Long live Liberia, happy land!
A home of glorious liberty,
By God's command!
In union strong success is sure.
We cannot fail!
With God above
Our rights to prove,
We will o'er all prevail!
With heart and hand our country's cause defending,
We'll meet the foe with valour unpretending.
Бітва за Сірт (2015)
Другая бітва за Сірт — частка супрацьстаяння паміж непрызнаным урадам Лівіі і ІДІЛ. Сілы апошніх прысутнічалі ў горадзе з лютага 2015 пасля падзення Нафаліі. Пасля гэтага ўрад у Трыпалі вырашыў адправіць падмацаванне, каб абараніць Сірт.
Бітва
18 сакавіка 12 салдат урада Трыпалі былі знішчаны ў баю супраць ісламістаў.
25 сакавіка апалчэнцы Ісламскай дзяржавы напалі на кантрольна-прапускны пункт брыгады 166 у 15 кіламетрах на захад ад Сірта, загінулі пяць міліцыянтаў.
20 мая баевікі ІДІЛ зноў напалі на брыгаду 166 блізу Сірта, 23 тэрарыста і адзін салдат загінулі.
Позна вечарам 28 мая ісламарадыкалы захапілі амаль разбураную авіябазу Гардабія на поўдні Сірта.
31 мая сілы «Рассвета Лівіі» сышлі са сваіх пазіцый у раёне горада Сірта пасля захопу ІДІЛ тэрыторый на ўсходзе, поўдні і захадзе горада. Як паведамлялася, «Рассвет Лівіі» адступіў на 12 міль на захад ад Сірта.
Фрэнк Форд
Фрэнсіс Майкл Форд (Francis Michael Forde;  — ) — аўстралійскі палітычны дзеяч, 15-ы прэм'ер-міністр Аўстраліі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мітчэле, Квінсленд, у сям’і жывёлавода. Форд атрымаў адукацыю ў каталіцкай школе Сент-Мэры Каледж Тувумба і стаў настаўнікам. Пасяліўшыся ў Рокхэмптане, ён уступіў у лейбарысцкую партыю і ў групу адукацыі рабочых. У 1917 годзе быў абраны ў Заканадаўчы сход Квінсленда ад лейбарысцкай партыі па акрузе Рокхэмптан. У 1922 годзе пакінуў гэты пост і быў абраны ў Палату прадстаўнікоў Аўстраліі ад акругі Капрыкорнія.
Неўзабаве Форд зрабіў кар’еру ў лейбарысцкай партыі. Пасля перамогі лейбарыстаў на выбарах 1929 года Форд стаў намеснікам міністра гандлю і мытняў ва ўрадзе Джэймса Скаліна. Будучы адным з найстарэйшых членаў парламента ад лейбарыстаў ён пацярпеў паразу на выбарах 1931 і ў 1932 г. стаў намеснікам лідара апазіцыі. Ён застаецца адзіным намеснікам лідара ЛПА з Квінсленда. Пасля адстаўкі Скаліна ў 1935 годзе, Форд вылучаўся на пасаду партыйнага лідара, але прайграў адзін голас Джону Кёрціну, у асноўным з-за таго што ён падтрымліваў эканамічную палітыку Скаліна.
Беларусіка=Albaruthenica
«Беларусіка=Albaruthenica» — шматтомнае навуковае выданне.
Выдаецца з 1993 ў Мінску на беларускай мове Міжнароднай асацыяцыяй беларусістаў (МАБ) і Нацыянальным навукова-асветным цэнтрам імя Францыска Скарыны.
Публікуе навуковыя, навукова-асветныя, міждысцыплінарныя, краязнаўчыя даследаванні ў галіне гуманітарных навук, матэрыялы навуковых, навукова-практычных канферэнцый, іншых міжнародных, рэспубліканскіх і рэгіянальных навуковых форумаў. Аўтары і рэдактары раздзелаў — даследчыкі навуковых і навучальных устаноў, пісьменнікі, краязнаўцы, замежныя беларусісты, настаўнікі. Галоўныя рэдактары: А. Мальдзіс (ініцыятар і каардынатар выдання), Э. Дубянецкі, У. Конан, В. Рагойша, В. Скалабан, Л. Уладыкоўская-Канаплянік, Г. Цыхун, З. Шыбека і інш.
Выдадзены наступныя кнігі:
Экімань (Лепельскі раён)
Экіма́нь (, Экимань) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па баскетболе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года сярод мужчын праводзіліся на «Арэне Карыёка 1» у раёне Бара-да-Тыхука ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 21 жніўня 2016 года, а сярод жанчын — на Моладзевай арэне і арэне «Карыёка 1» з 6 па 20 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 12 мужчынскіх і 12 жаночых зборных па 12 спартсменаў у кожнай.
Галунавічы
Галу́навічы (, Галуновичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Артур Фадэн
Артур Фадэн (-) — аўстралійскі палітык, трынаццаты прэм'ер-міністр Аўстраліі.
Біяграфія
З 1932 па 1935 Артур Фадэн знаходзіўся ў парламенце штата Квінсленд.
З 1936 па 1958 год Фадэн быў членам федэральнага парламента ад аграрнай партыі. Ён прадстаўляў паслядоўна акругі Дарлінг-Даунс (1936—1949) і Мак-Ферсан (1949—1958).У 1940 Тадэй быў другім чалавекам у партыі. Гэты час, пачатак Другой сусветнай вайны, характарызуецца палітычнай нестабільнасцю ў Аўстраліі. Калі ў кастрычніку 1940 аграрная партыя не змагла выбраць свайго лідара (асноўнымі кандыдатамі былі Эрл Пейдж і Джон Мак-Івен), Фадэн заняў пасаду выконваючага абавязкі лідара. 21 сакавіка 1941 г. ён стаў дзеючым лідарам партыі, застаючыся на сваёй пасадзе 17 гадоў.
У 1940 Фадэн займаў паслядоўна шэраг міністарскіх пастоў ва ўрадзе Роберта Мензіса. Ён быў міністрам-памочнікам скарбніка, міністрам харчавання і развіцця, міністрам грамадзянскай авіяцыі, скарбнікам. У студзені 1941 Фадэн стаў намеснікам прэм’ер-міністра, а 28 жніўня таго ж года — прэм’ер-міністрам Аўстраліі, пасля таго як Мензіс сышоў у адстаўку. Фадэн заставаўся прэм’ер-міністрам толькі два месяцы. У кастрычніку 1941 года ён страціў падтрымку двух незалежных дэпутатаў, пасля чаго да ўлады прыйшла ліберальная партыя на чале з Джонам Кёрцінам.
У 1949 годзе Роберт Мензіс вярнуўся да ўлады, а Фадэн зноў стаў намеснікам прэм’ер-міністра і скарбнікам. Ён заставаўся скарбнікам з 1949 па 1958 год. Гэты перыяд характарызуецца бурным ростам эканомікі, павелічэннем колькасці насельніцтва краіны, індустрыяльным развіццём.
Вялікае Барава
Вялі́кае Ба́рава (, Великое Барово) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.
Палёўкі
Палёўкі (Arvicolinae, Microtinae) — падсямейства млекакормячых жывёл з сямейства хамяковых.
Арэал
Налічваецца больш за сорак родаў (каля дваццаці сучасных), каля ста відаў. Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы. Жывуць у розных ландшафтах, сем'ямі або калоніямі. На Беларусі сустракаюцца, , , , , ,.
Экалогія
Расліннаедныя. Нараджаюць да дванаццаці і больш дзіцянят, да пяці разоў за год.
Значэнне
Многія палёўкі — шкоднікі сельскагаспадарчых раслін, пераносчыкі ўзбуджальнікаў хвароб. Корм для многіх драпежных птушак і звяроў. Некаторыя — аб'екты промыслу.
Юндзілаўка
Ю́ндзілаўка (, Юндиловка) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавета.
Да 21 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрскага сельсавета.
Канстытуцыя Сербіі
Канстытуцыя Сербіі (Устав Србије) — найвышэйшы прававы акт, які рэгулюе працу дзяржаўных органаў i правы грамадзян Сербіі. У розныя перыяды гісторыі краіны дзейнічалі розныя канстытуцыі.
Карэшаняты
Карэ́шаняты (, Корешеняты) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавета.