cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тсвана
Тсва́на (саманазва Batswana), у мінулым таксама вядомы як бечуана (Bechuana) — група паўднёваафрыканскіх малых народаў, асноўнае насельніцтва дзяржавы Батсвана. Таксама жывуць у ПАР, Намібіі, Зімбабвэ. Агульная колькасць (2017 г.) - 5 686 000 чал.
Гісторыя
Агульныя продкі басута, педы і тсвана з'явіліся ў Паўднёвай Афрыцы ў сярэднявеччы. Плямёны тсвана адасобіліся ў перыяд паміж 1300 - 1500 гг. Згодна вусным генеалагічным паданням адным з першых вылучылася племя баралонг, якое ў нашы дні насяляе Паўночна-Заходнюю правінцыю ПАР. З яго складу вылучаліся іншыя плямёны. У XVIII - першай трэці XIX ст. тсвана былі вымушаны мігрыраваць у розныя часткі Паўднёвай Афрыкі пад ціскам іншых афрыканскіх плямён, бураў і грыква.
У другой палове XIX ст. паўднёвыя землі, населеныя тсвана былі ўключаны ў склад бурскіх дзяржаў, пераважна ў Трансвааль (зараз Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка). У 1885 г. па прапанове шатландскага місіянера Джона Макезі (1835 - 1899 гг.) на паўночных землях тсвана быў створаны брытанскі пратэктарат Бечуаналенд, абвешчаны ў 1966 г. незалежнай дзяржавай Батсвана. Тсвана ПАР актыўна ўдзельнічалі ў барацьбе з апартэідам.
Традыцыйная структура
Тсвана падзяляюцца на наступныя супольнасці, кожная з якіх мае адасобленую тэрыторыю пражывання, традыцыйныя кіраўнічыя пасады, культурныя і моўныя асаблівасці:
У XIX ст. вылучаліся ваенныя правадыры кгосі. Яны пажыццёва выбіраліся з ліку кіруючых сем'яў дыкгасана. Яны распараджаліся агульнаплемяннымі каровамі, атрымлівалі частку паляўнічай здабычы і земляробчых прадуктаў. Іх уладу абмяжоўвала рада кготла, куды ўваходзілі як мужчыны, так і жанчыны. Большасць тсвана складалі роўныя паміж сабой абшчыннікі бадынтлга. Тсвана прымалі да сябе прастаўнікоў іншых народаў, асабліва добрых воінаў. Далучанныя да тсвана падзяляліся на інтэграваных у іх супольнасць бавалады і залежныя групы баіята. Апошнімі часцяком станавіліся сан.
Галоўным заняткам здаўна была пастаральная жывёлагадоўля. Жанчыны таксама займаліся ручным земляробствам. У месцах з дастатковай колькасцю вады тсвана будавалі вялікія паселішчы да 30 000 чалавек. Традыцыйная жытло ўключала хаціну або некалькі хацін з абавязковым загонам для кароў. Асноўнай формай сацыяльнай арганізацыі з'яўлялася пашыраная сям'я лалвапа. У яе склад уваходзілі малыя сем'і, прышлыя сваякі на ўтрыманні, служкі, прыёмныя дзеці і г. д. На чале стаяў старэйшы жанаты мужчына, радзей — жанчына. Адносіны паміж сем'ямі рэгуляваліся звычаёвым правам малоа.
Сваяцтва перадавалася па мужчынскай лініі. У ідэале лалвапа фарміравалася патрылінейна. Шлюбам папярэднічалі перагаворы паміж сем'ямі. У мінулым сваякі жаніха маглі выплочваць выкуп за нявесту каровамі, але не абавязкова за адзін раз. Часам выплата выкупа расцягвалася да канца жыцця жонкі. У нашы дні выкуп — рэдкая з'ява, у некаторых супольнасцях нават забаронены. Акрамя таго, існавалі формы часовага шлюбу, што дазвалялі абыходзіцца без выкупу.
У Батсване, ПАР і Намібіі традыцыйная структура грамадства захоўваецца дзякуючы заканадаўчаму замацаванню асобных правоў кгосі, кготла і лалвапа. Разам з гэтым, адбываецца разбурэнне традыцыйнага ладу з-за рабочых міграцый, з'яўлення прамысловасці і камерцыйнай сельскай гаспадаркі.
Мова
Сетсвана, родная мова тсвана, належыць да групы моў банту, блізкая да моў сепеды, сесота, сілозі. Падзяляецца на 12 буйных дыялектаў. Мае афіцыйны характар у Батсване.
Рэлігія
Згодна міфам тсвана існуе адзіны бог Мадыма. Аднак яго ўмяшальніцтва ў жыццё людзей нязначнае. Жывыя людзі могуць атрымоўваць яго заступніцтва праз пасрэдніцтва духаў продкаў бадыма, таму большасць рытуалаў накіравана на шанаванне продкаў. Тсвана верылі ў магію, якой валодаюць лекары дынгака і чараўнікі балой.
З XIX ст. еўрапейскія місіянерскія арганізацыі актыўна распаўсюджвалі хрысціянства. Большасць сучасных вернікаў належаць да розных плыняў пратэстантызму.
Одзін
Одзін  — найвышэйшы бог позняй германскай і скандынаўскай міфалогіі, адзін з асаў. Ён, як і іншыя багі скандынаўскага пантэону, быў складанай постаццю: і богам мудрасці, і богам вайны, а таксама богам паэзіі, перамогі і палявання.
Па легендзе менавіта Одзін стварыў Мідгард.
Элджын (Ілінойс)
Элджын (Elgin) — горад у штаце Ілінойс, ЗША. Большай часткай размешчаны ў акрузе Кейн, невялікая частка горада знаходзіцца ў акрузе Кук. Размешчаны па абодва бакі ракі Фокс, за 64 км на паўночны захад ад Чыкага.
Одзін
Паходжанне культа
Бог Водан быў адным з цантральных у старажытнагерманскім і скандынаўскім пантэонах. Асабістую папулярнасць культ Одзіна набывае ў VII—IX стст., у перыяд расквіту вікінгскіх паходаў. Мяркуецца, што першапачаткова месца галоўнага бога займаў Цюр, германа-скандынаўскі кіраўнік неба і вайны.
Барыскава
Бары́скава (, Борисково) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янкавіцкага сельсавета.
Одзін
Функцыі і асоба
Одзін выступае не толькі апякуном вайны, баявога экстаза, але і заступнікам рамёстваў, магіі, паэзіі, мудрасці: менавіта ён падараваў людзям рунічную пісьменнасць. У асобе бога спалучаюцца розум, хітрасць, жорсткасць, дэманічнасць, нават двухполасць: традыцыйна магія ў скандынавай лічылася жаночым заняткам. Одзін мае дзесяткі імёнаў, якія прыводзяцца ў «Прадмовах Грымніра» (Грым-маска, Злыдзень, Відрыр, Носьбіт перамог і інш). Прымае мносства розных воблікаў, дамапаецца свайго як адвагай і самаахвяраваннем, там падманам і хітрасцю.
Одзін узначальваў нябесных дзеў-валькірый, якія збіралі душых загінуўшых ваяроў і прыносілі іх у Вальхалу — частку Асгарда (небяснай краіны багоў), якая была аналагам скандынаўскага рая. Там душы ваяроў біліся на мячах, вечарам спраўлялі пір, а раніцаю прачыналіся, не ведаючы пахмелья. Гэтыя ваяры — эйнхерыі — складалі нябесную дружыну, якую ўзначальваў Одзін. Наогул Одзін — вось сканданаўскай міфалогіі, яе рухаючая сіла.
Знешні выгляд Одзіна
Уяўляўся высокім, аднавокім старым у сінім аддзенні і шыракаполым капелюшы. Лічыцца, што тыповы дзеля сучаснага фэнтазі вобраз чараўніка — з посахам, у сіняй мантыі і востраканцовым капелюшы — паходзіць менавіта ад Одзіна. У гэтым выглядзе часта хадзіў па зямлі і прасіўся пераначаваць у выпадковыя хаты, прыкідваючыся бедным вандроўнікам. Той, хто адмаўляў яму, мог быць пакараны. Таму скандынаўская традыцыя прымушала ўсіх людзей пушчаць да сябе ў хату стомленых падарожнікаў.
Едзіў на кані Сляйпніры, у якога было 8 ног. Іншым атрыбутам Одзіна было кап’ё Гунгнір, якое выкавалі яму цвергі. Кап’ё забівала ворага і само вярталася ў руку гаспадара. Таксама ў Одзіна ёсць карабель Скідбладнір (складзены з тонкіх дошчачак) — самы хуткі карабель у свеце. Одзіну служылі 2 крумкачы — Хугін і Мунін («Разважаючы» і «Памятаючы»), якія кожны дзень абляталі ўвесь свет і расказвалі Одзіну, што адбываецца паза межамі Асгарда. Акрамя іх разам з Одзінам былі два ваўкі — Геры і Фрэкі («Прагны» і «Пражэрлівы»). Одзін кідаў ім кавалкі мяса, а сам піў толькі віно — яно было яго адзінай ежай.
Нараджэнне Одзіна
Одзін з’явіўся яшчэ да стварэння Зямлі, калі на ўвесь сусвет раскінуліся вогненная краіна Муспель і ледзяная — Ніфльхейм. Сярод ільдоў жылі вяліканы — першыя жыхары сусвету, нашчадкі магутнага вялікана Іміра, які зарадзіўся ў ільду. З ільдзянога валуна таксама ўзнік магутны першачалавек Буры. Яго сын — Бор — ажаніўся з дзяўчынай-вяліканам, і ў іх нарадзіліся тры першыя багі — Одзін, Вілі і Ве. Пазней багі паднялі паўстанне, разбілі і прагналі вяліканаў, а Іміра забілі, і з яго цела зрабілі зямлю, з чэрапа — нябесны купал, з крыві — мора, з валасоў — дрэвы. З іскраў, якія ляталі над вогненнай краінай Муспель, богі стварылі зоркі, а з найвялікшай — сонца. З ясеня і альхі Одзін зрабіў першых мужчыну і жанчыну, а ў небе рукамі вяліканаў пабудаваў Асгард.
Сям’я і дзеці Одзіна
Як і іншыя вярхоўныя багі (у прыватнасці грэчаскі Зеўс) Одзін меў шмат сувязей з багінямі, веліканкамі і смяротнымі жанчынамі, ад яго паходзілі многія багі і героі. Багіня Ёрд нарадзіла яму Тора (бога-грамавержца), а законная жонка Фрыг — Бальдра, Хеда, Хермода, Цюра і Брагі. У сувязі з веліканкай Грыд быў народжаны Відар.
Набыццё мудрасці
Першы варыятн міфа распавядае аб магічнай крыніцы мудрасці, якую вартаваў вялікан Мімір. За права зрабіць глыток Одзін аддаў Міміру свае вока, вырашыўшы, што мудры больш убачыць і адным вокам, чым дурань — двума.
Па іншай версіі Одзін дзеля мудрасці прыносіць самога сябе ў ахвяру і 9 дзён вісіць на сусветным ясені Ігдрасілі, працяты сваім жа кап’ём. Нарэшце яго выратаваў дзед, інеісты вялікан Бельторн, які ажывіў яго і даў мёду мудрасці, а таксама магічныя руны.
Існуе і трэці сюжэт, у якім багі і ваны мірацца пасля вайны. Яны змяшалі ў чашы сваю сліну, з якой вылепілі Квасіра — мудраца і паэта, напалову вана. Пазней Квасіра забілі карлікі Ф’ялар і Галар, а яго кроў змяшалі з мёдам і прыгатавалі напой паэзіі. Пазней крыважэрныя карлікі забілі вялікана Гілінга. За тое іх прымусілі заплаціці віру (выкуп за забойства) сыну забітага — Сутунгу і аддаць таму мёд паэзіі. Сутунг схаваў чароўны мёд унутры скалы і прызначыў сваю дачку Гунлед вартаваць яго. Одзін даведаўся пра гэта, прабуравіў скалу, пралез у сярэдзіну ў выглядзе змяі і правёў тры ночы з вяліканкай Гунглед. Потым трыма глыткамі асушыў усе тры пасудзіны з мёдам і ў выглядзе арла вярнуўся ў Асгард, дзе і выплюнуў мёд у чашу. Гэты мёд Одзін аддаў багам і людзям, якія з таго часу умеюць складваць вершы і песні (у Скандынавіі паэтаў называлі скальдамі).
Далейшы лёс Одзіна
Скандынаўская міфалогія прадказвае будучыню багоў, іх смерць у апошняй бітве з вяліканамі — у Рагнароку. Одзіна з’есць гіганцкі воўк Фенрыр.
Цікавыя факты
Дзень тыдня серада (Wednesday) названы старажытнымі германцамі менавіта ў гонар Одзіна (Водэна). Нідзерландскі варыянт назвы серады — Woensdag, старажытнаскандынаўскі — Odinnsdagr.
IC 1205
IC 1205 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сонечнае зацьменне
Сонечнае зацьменне — астранамічная з'ява, якая заключаецца ў тым, што Месяц закрывае (засланяе) цалкам або часткова Сонца ад назіральніка на Зямлі.
Прырода сонечных зацьменняў
Сонечнае зацьменне магчыма толькі падчас маладзіка, калі бок Месяца, звернуты да Зямлі, не асветлены, і сам Месяц не бачны. Зацьменні магчымыя толькі, калі маладзік праходзіць каля аднаго з двух месяцавых вузлоў (пункты перасячэння бачных арбіт Месяца і Сонца), не далей чым прыкладна ў 12 градусах ад аднаго з іх.
Сонечнае зацьменне мае розны выгляд для розных пунктаў зямной паверхні. Паколькі дыяметр Месяца ў 400 разоў меншы за дыяметр Сонца і Месяц знаходзіцца прыкладна ў 400 разоў бліжэй да Зямлі, то на небе Сонца і Месяц здаюцца дыскамі аднолькавых памераў. Таму пры поўным сонечным зацьменні Месяц можа цалкам накрыць яркую паверхню Сонца, пакінуўшы пры гэтым адкрытай сонечную атмасферу. Пры праходжанні паміж Сонцам і Зямлёй маленькі па памерах Месяц не можа цалкам зацяніць Зямлю. Дыск Сонца будзе цалкам закрыты толькі для назіральніка, які знаходзіцца ўнутры конуса месячнага ценю, найбольшы дыяметр якога на паверхні Зямлі не перавышае 270 км. Толькі з гэтай параўнальна вузкай зоны зямной паверхні, куды падае цень ад Месяца, будзе бачным поўнае сонечнае зацьменне. Там жа, куды падае паўцень ад Месяца, унутры так званага конуса месячнага паўценю, будзе бачным частковае сонечнае зацьменне.
Калі ў момант зацьмення Месяц, які рухаецца па сваёй эліптычнай арбіце, будзе знаходзіцца на значным аддаленні ад Зямлі, то бачны дыск Месяца будзе занадта малым, каб поўнасцю накрыць Сонца. Тады назіральнік зможа ўбачыць вакол цёмнага дыска Месяца зіхатлівы абадок сонечнага дыска. Гэта кольцападобнае зацьменне.
Па-за межамі месячнага паўценю зацьменні ўвогуле не назіраюцца. Сонечнае зацьменне бачнае не на ўсёй паверхні Зямлі, а толькі там, дзе прабягаюць цень і паўцень Месяца. Шлях месячнага ценю па зямной паверхні называецца паласой поўнага сонечнага зацьмення.
Па астранамічнай класіфікацыі, калі зацьменне хоць бы дзесьці на паверхні Зямлі можа назірацца як поўнае, яно называецца поўным. Калі зацьменне можа назірацца толькі як частковае (такое бывае, калі конус цені Месяца праходзіць паблізу зямной паверхні, але не тычыцца яе), зацьменне класіфікуецца як частковае.
Назіранні
Сонечнае зацьменне з'яўляецца прыроднай з'явай, але ў некаторых старажытных цывілізацыях і цяперашніх культурах сонечнае зацьменне звязвалі з звышнатуральнымі прычынамі і лічылі благім знакам. Поўнае сонечнае зацьменне можа напужаць людзей, незнаёмых з астранамічным тлумачэннем з'явы, паколькі Сонца знікае проста ўсярэдзіне дня, а неба пры поўным зацьменні цямнее за некалькі хвілін і становяцца бачнымі планеты і зоры.
Сонечныя зацьменні згадваюцца ўжо ў антычных крыніцах. Аднак найбольшая колькасць датаваных апісанняў змяшчаецца ў заходнееўрапейскіх сярэднявечных хроніках і аналах. Напрыклад, сонечнае зацьменне згадвае Максімін Трырскі, які запісаў, што ў «538 г. 16 лютага, з першай да трэцяй гадзіны было сонечнае зацьменне».
У год на Зямлі можа адбывацца ад 2 да 5 сонечных зацьменняў, з якіх не больш за два — поўныя або кольцападобныя .. У сярэднім за сто гадоў адбываецца 237 сонечных зацьменняў, з якіх 160 — частковыя, 63 — поўныя, 14 — кольцападобныя. У пэўным пункце зямной паверхні зацьменні ў вялікай фазе адбываюцца досыць рэдка, яшчэ радзей назіраюцца поўныя сонечныя зацьменні. Так, на тэрыторыі Масквы з XI па XVIII стагоддзе можна было назіраць 159 сонечных зацьменняў з фазай больш 0,5, з якіх усяго 3 поўных (11.08.1124, 20.03.1140 и 7.06.1415).
Поўныя сонечныя зацьменні дазваляюць назіраць карону і бліжэйшыя наваколлі Сонца, што ў звычайных умовах вельмі абцяжарана (хоць з 1996 года астраномы атрымалі магчымасць пастаянна аглядаць наваколлі нашай зоркі дзякуючы працы спадарожніка SOHO (Solar and Heliospheric Observatory — сонечная і геліясферная абсерваторыя). Французскі навуковец П'ер Жансен падчас поўнага сонечнага зацьмення ў Індыі 18 жніўня 1868 г. упершыню даследаваў храмасферу Сонца і атрымаў спектр новага хімічнага элемента. Гэты элемент назвалі ў гонар Сонца — геліем . У 1882 годзе, 17 мая, падчас сонечнага зацьмення назіральнікамі з Егіпта была заўважаная камета, што пралятала паблізу Сонца.
Пры назіранні частковага зацьмення ці прамежнай фазы поўнага зацьмення трэба выкарыстоўваць адмысловыя прылады для назірання, паколькі просты позірк на Сонца з'яўляецца небяспечным, але можна глядзець на Сонца ў часе поўнага зацьмення Сонца Месяцам.
Вядомыя асобы Барысава
Вядомыя ўраджэнцы Барысава:
Красны Вугал (Веткаўскі раён)
Кра́сны Ву́гал (, Красный Угол) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Знаходзілася ў падпарадкаванні Веткаўскага раённага Савета дэпутатаў і выканаўчага камітэта.
Петрыёла
Петрыёла (Petriolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мачэрата.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марк.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кярнозя (гміна)
Кярно́зя (Kiernozia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лавіцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кярнозі. Плошча гміны складае 76,23 км². Станам на 2013 год у гміне Кярнозя пражывалі 3525 чалавек, шчыльнасць — 46 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Радзім
Радзі́м — паводле «Аповесці мінулых гадоў», легендарны правадыр (князь), першапродак славянскага племяннога саюза радзімічаў. Разам са сваім братам Вяткам жыў «на ляхах». Адтуль яны прыйшлі са сваімі родамі і аселі: першы пасяліўся на рацэ Сож, другі — на рацэ Ака. Ад іх пайшлі радзімічы і вяцічы. На думку некаторых даследчыкаў, імя Радзім — скарочаная форма ад Радзімір або Радзімер. Даследчык А. Папоў лічыў, што назва «радзімічы» першапачаткова належала дынастычнаму роду, а потым пашырылася на племянныя групы і землі, якія яны займалі.
Даўяты Вялікія
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Насельніцтва
Перад вайной у 1941 у вёсцы жыло 158 чалавек у 21 двары. У кастрычніку 1943 года гітлераўцамі было спалена 18 дамоў, забіта 5 чалавек.
Задубравенскі пасад
Задубравенскі пасад — гістарычны раён Магілёва, размешчаны на захад ад р. Дубравенка. Абмежаваны на поўдні ракой Дняпро, на ўсходзе ракой Дубравенка, на захадзе вуліцамі Заводскай (былая вул. Папінская), Чалюскінцаў (былая Быхаўская шаша), Мянжынскага (былая вул. Малое Завалле), Лазарэнкі (з былымі польскімі могілкамі) і Садовай (былыя завулкі Садоўскі і Пушкаровічаў). Гістарычна займаў тэрыторыю правабярэжжа Дубравенкі ад яе вусця да Горнага завулка.
Згадваецца ў пісьмовых крыніцах XVI—XVIII стст. , культурны пласт таго ж перыяду ад 0,4—0,6 да 1,2 м. Найбольш раннія матэрыялы адносяцца да другой паловы XVI ст. (кераміка, абутковыя падкоўкі, кафля).
Тут праходзіла частка Палявога вала з 5 драўлянымі брамамі: Віленскай, Уструшненскай, Быхаўскай, Папінскай, Трысненскай, ад якіх пачыналіся гарадскія вуліцы. У межах Задубравенскага пасада знаходзіліся Папінская, Трысненская, Каскоўская і Дабраслаўская сотні. Задубравенскі пасад разам са Шклоўскім і Віленскім пасадам складалі Новы горад.
N
N:
Кнэсет
Кнэ́сет (הַכְּנֶסֶת ; літаральна «сабранне» ці «сход»; الكنيست аль-Кнісат) — аднапалатны заканадаўчы орган Ізраіля. Займаецца прыняццем законаў, абірае прэзідэнта і прэм’ер-міністра, зацвярджае кабінет і кантралюе працу Урада. У дадатак Кнэсет абірае дзяржаўнага кантралёра. Ён таксама мае права пазбаўляць імунітэта яго членаў, здымаць прэзідэнта і дзяржаўнага кантралёра з пасад, распускаць Урад канструктыўным вотумам недаверу, а таксама самараспускацца і прызначаць перавыбары. Прэм’ер-міністр мае права распускаць Кнэсет, аднак толькі пасля сканчэння выбараў. Кнэсет размяшчаецца ў квартале Іерусаліма пад назвай Гіват Рам.
Яфім Аронавіч Аркін
Яфім Аронавіч Аркін (1 студзеня (13 студзеня) 1873, Пінск — 31 студзеня 1948, Масква) — савецкі ўрач-псіхолаг,. Доктар педагагічных навук, прафесар. Правадзейны член.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пінску. Скончыў 2-ю Кіеўскую гімназію з залатым медалём і медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта (1898). У 1903 годзе ўдасканальваўся як дзіцячы лекар у Швейцарыі. У час руска-японскай вайны служыў ваенным лекарам на Далёкім Усходзе, быў старшынёй таварыстваў, камітэта па аказанні дапамогі дзецям бежанцаў. З 1906 года — у Маскве. У гады Першай сусветнай вайны — загадчык Маскоўскага гарадскога салдацкага лазарэта; арганізаваў дапамогу дзецям бежанцаў. У 1924 годзе арганізаваў і ўзначаліў першую ў краіне кафедру дашкольнай педагогікі ў.
Я. А. Аркін — заснавальнік вучэння аб лекавай паталогіі, упершыню ў сусветнай літаратуры ў 1901 годзе апісаў прыкметы лекавай хваробы і прапанаваў гэты тэрмін для абазначэння яе як самастойнай назалагічнай формы. Распрацоўваў тэарэтычныя асновы выхавання дзяцей у дашкольных установах.
Пахаваны на (1 уч.).
Бенвенута Кампезані
Бенвенута Кампезані (каля 1250 — ) — італьянскі лацінамоўны паэт з Вічэнцы. Патрымліваў Канграндэ дэла Скала.
Сёння Кампезані найчасцей згадваецца як аўтар кароткага верша «На ўваскрасенне Катула, веронскага паэта», гэта значыць на нейкую падзею звязаную з рукапісам Катула. Верш складзены ў выглядзе загадкі, і дакладны яго сэнс няясны. У ім гаворыцца пра нейкага земляка Катула, які «вярнуў яго дамоў з чужыны» — імаверна, ці то знайшоў рукапіс, ці то прывёз яго ў Верону з іншага горада, ці то зрабіў з яго новую копію.
Ота Дэслах
Ота Дэ́слах (Otto Deßloch; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік люфтвафэ (1944), камандуючы паветранымі флатамі.
IC 1206
IC 1206 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Старадворцы (Васілішкаўскі сельсавет)
Старадво́рцы (, Стародворцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
12 сакавіка 1973 года вёска перададзена з Васілішкаўскага сельсавета ў склад Бакштаўскага сельсавета. Да 2014 года вёска ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета.
Булгакі
Булгакі́ (, Булгаки) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Янкавіцкага сельсавета.
Мая Міхайлаўна Яніцкая
Мая Міхайлаўна Яніцкая (, хутар Валянцінава, Плешчаніцкі, цяпер, Мінская вобласць) — беларускі мастацтвазнавец. Спецыяліст па гісторыі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларусі. Кандыдат мастацтвазнаўства (1974).
Біяграфія
Скончыла Усесаюзны завочны інстытут савецкага гандлю ў Маскве (1955), аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі па спецыяльнасці выяўленчае мастацтва (1970). У 1971-74 гг. малодшы навуковы супрацоўнік ІМЭФ НАН Беларусі, у 1974-77 гг. у выдавецтве «Беларуская энцыклапедыя» (у 1975-76 гг. загадчык рэдакцыі «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі»). З 1978 г. старшы навуковы супрацоўнік ІМЭФ НАН Беларусі, з 1991 г. — Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Ф. Скарыны, з 1997 г. — рэдакцыі мультымедыйных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага інстытута праблем культуры.
Абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Беларускае мастацкае шкло (16 — першая палова 19 ст.)».
Сябра Беларускага саюза мастакоў з 1975 года.
Веска
Ве́ска (, Веска) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Справа аб змове з мэтай захопу ўлады ў Беларусі (2021)
Гісторыя
11 красавіка 2021 года ў Маскве былі затрыманы Аляксандр Фядута і адвакат Юрась Зянковіч, а 12 красавіка ў Шклове — лідар партыі БНФ Рыгор Кастусёў. Паводле інфармацыі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь Кастусёў і Фядута былі затрыманы «па непасрэдна ўзніклым падазрэнні ў здзяйсненні злачынства». Беларускі бок звярнуўся да расійскага (Лукашэнка папрасіў Пуціна, а Тэртэль — Бортнікава) с просьбай аказаць садзейнічанне ў арганізацыі затрымання ў Маскве адпаведных асоб, у расійскую сталіцу выехала беларуская група захопу ў складзе 11—12 чалавек.
17 красавіка 2021 года Аляксандр Лукашэнка заявіў, што ў планах змоўшчыкаў было выкраданне аднаго альбо двух яго дзяцей і ўтрыманне іх у склепе ў Гомельскай вобласці. Ён таксама заявіў аб жаданні ЗША (Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне, Федэральнае бюро расследаванняў) заняцца арганізацыяй замаху на прэзідэнта і яго дзяцей. Лукашэнка загадаў спецслужбам агучыць інфармацыю ў СМІ.
У гэты ж дзень ФСБ Расіі распаўсюдзіла інфармацыю, што ў сумеснай аперацыі з КДБ Беларусі спынена супрацьпраўная дзейнасць Юрася Зянковіча, які мае падвойнае грамадзянства ЗША і Рэспублікі Беларусь, і Аляксандра Фядуты, якія планавалі ажыццяўленне ваеннага перавароту ў Беларусі па адпрацаванаму сцэнару «каляровых рэвалюцый» з прыцягненнем мясцовых і ўкраінскіх нацыяналістаў, а таксама фізічную ліквідацыю Аляксандра Лукашэнкі.
У ФСБ Расіі заявілі, што канчатковай мэтай з’яўлялася змяненне канстытуцыйнага ладу са скасаваннем пасады прэзідэнта і ўскладаннем кіраўніцтва краінай на «Камітэт нацыянальнага прымірэння». Як лічыць расійская спецслужба, Зянковіч планаваў стаць «куратарам» парламента краіны і прававой сістэмы, а Фядута хацеў займацца палітычнай рэформай і ідэалагічнай працай.
Па інфармацыі ФСБ Расіі, пасля кансультацый у ЗША і Польшчы, для рэалізацыі гэтага плана Зянковіч і Фядута вырашылі правесці ў Маскве ў кабінеце аднаго з рэстаранаў асабістую сустрэчу з апазіцыйна настроенымі ваеннымі генераламі Беларусі. Пасля дакументавання сустрэчы Фядута і Зянковіч былі затрыманы расійскімі сілавікамі і перададзены беларускім партнёрам.
Па паведамленні ФСБ Расіі, план ваеннага перавароту, выкладзены Фядутам і Зянковічам, уключаў наступнае:
У дачыненні да Фядуты і Зянковіча распачата крымінальная справа па частцы 1 артыкула 357 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь («Змова або іншыя дзеянні, учыненыя з мэтай захопу дзяржаўнай улады»), якая прадугледжвае пакаранне пазбаўленнем волі на тэрмін ад васьмі да дванаццаці гадоў.
25 красавіка былы супрацоўнік КДБ Беларусі і былы першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Станіслаў Князеў заявіў, што рыхтавалася каля 150 пазадарожнікаў з буйнакалібернымі кулямётамі, якія паказвалі па тэлебачанні, калі яны ганяліся па пустыні за Кадафі. Ён таксама паведаміў, што меркавалася, што пад прыкрыццём ўварвання яны дойдуць ад мяжы з Літвой да Мінска за 3 гадзіны, з буйнакаліберных кулямётаў возьмуць рэзідэнцыю прэзідэнта і расстраляюць прэзідэнта.
Кетш (гміна)
Кетш (Kietrz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Глубчыцкага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кетшы. Плошча гміны складае 139,93 км². Станам на 2007 год у гміне Кетш пражывалі 11 776 чалавек, шчыльнасць — 84,2 чал./км².
Красны Пуць
Кра́сны Пуць (, Красный Путь) — былы пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Знаходзіўся ў падпарадкаванні Веткаўскага раённага Савета дэпутатаў і выканаўчага камітэта.
Ліквідаваны ў 2009 годзе.
Справа аб змове з мэтай захопу ўлады ў Беларусі (2021)
Гісторыя
30 красавіка прадстаўнік КДБ Беларусі назваў 9 чалавек, якія з’яўляюцца фігурантамі крымінальнай справы:
Першыя чацвёра ўтрымліваюцца ў следчым ізалятары КДБ, у дачыненні да астатніх Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь завочна ўжыла меру стрымання ў выглядзе заключэння пад варту.
Разглядаць справу пачалі 29 ліпеня 2022 года. Аляксандр Фядута ў сваім апошнім слове заявіў, што насамрэч змова была арганізаваная ў выніку аператыўнага эксперыменту. Ён сказаў, што не меў карыслівых або нізкіх мэтаў. Рыгор Кастусёў сказаў, што не даваў згоды на ўдзел у змове, сваёй віны ён не прызнаў.
5 верасня 2022 года ў судзе Мінскага раёна вынеслі прысуд па справе аб змове з мэтай захопу ўлады. Абвінавачаны Юрый Зянковіч быў прысуджаны да 11 гадоў пазбаўлення волі, Аляксандр Фядута і Рыгор Кастусёў — да 10 гадоў пазбаўлення волі.
Аканмуль
Аканмуль (Acanmul) — руіны цывілізацыі мая ў Мексіцы. Знаходзяцца на паўвостраве Юкатан, штат Кампечэ, прыкладна ў 25 км на поўнач ад сталіцы штата. Да сучаснага часу Аканмуль і весь рэгіён яшчэ амаль не даследаваны археолагамі.
Першае краткае апісанне Аканмуля аставіў Гары Пoлак. . З 2000 г. тут праводзяць раскопкі Эбер Охеда (Heber Ojeda) і Джозэф Болл (Joseph Ball).
Кот Шродзінгера
Кот Шродзінгера — уяўны эксперымент, прапанаваны аўстрыйскім фізікам-тэарэтыкам, адным з заснавальнікаў квантавай механікі, Эрвінам Шродзінгерам, якім ён хацеў паказаць непаўнату квантавай механікі пры пераходзе ад субатамных сістэм да макраскапічных.
Аканмуль
Найбольшы інтарэс у археолагаў выклiкае трохпавярховы будынак, меркавана, палац кіраўніка познекласічнага перыяда. Побач з ім знаходзіцца C-абразны будынак незвычайнай канструкцыі з вытанчаным аздабленнем каменнай паверхні. У горадзе меўся стадыён для гульні ў мяч.
Кот Шродзінгера
Сутнасць эксперымента
У арыгінальным артыкуле Шродзінгера эксперымент апісаны так: Можна пабудаваць і выпадкі, якія маюць дастаткова травесціі. Нейкі кот зачынены ў сталёвай камеры побач з наступнай пякельнай машынай (якая павінна быць ахавана ад прамога умяшання ката): унутры лічыльніка Гейгера знаходзіцца малюсенькая колькасць радыеактыўнага рэчыва, настолькі маленькая, што на працягу гадзіны можа распасціся толькі адзін атам, але з такой жа імавернасцю можа і не распасціся; калі ж гэта здарыцца, счытываючая трубка разраджаецца і дзейнічае рэле, якое спускае молат, які разбівае колбачку з сінільнай кіслатой. Калі на гадзіну пакінуць усю гэтую сістэму ў такім стане, то можна сказаць, што кот будзе жывы па сканчэнні гэтага часу, калі распаду атама не здарыцца. Першы жа распад атама атруціў бы ката. Псі-функцыя сістэмы ўвогуле будзе выражаць гэта, змешваючы ў сабе ці размазваючы жывога і мёртвага ката (прабачце за выказванне) у роўных долях.
Тыпавым у падобных выпадках з'яўляецца тое, што неакрэсленасць, першапачаткова абмежаваная атамным светам, пераўтвараецца ў макраскапічную неакрэсленасць, якая можа быць ухілена з дапамогай прамога нагляду. Гэта перашкаджае нам наіўна прыняць «мадэль размыцця» як адлюстроўваючую рэчаіснасць. Само па сабе гэта не азначае нічога няпэўнага ці супярэчлівага. Ёсць розніца паміж выразным ці расфакусіраваным фота і здымкам аблокаў ці туману.
Згодна з квантавай механікай, калі над ядром не выконваецца нагляданне, то яго стан апісваецца суперпазіцыяй (змяшэннем) двух станаў — распадзенага ядра і нераспадзенага ядра, значыць, кот, які сядзіць у скрыні, і жывы, і мёртвы адначасова. Калі ж скрыню адчыніць, то эксперыментатар можа ўбачыць толькі які-небудзь адзін канкрэтны стан — «ядро распалася, кот мёртвы» ці «ядро не распалася, кот жывы».
Пытанне стаіць так: Калі сістэма перастае існаваць як змяшэнне двух станаў і выбірае адзін канкрэтны? Мэта эксперыменту — паказаць, што квантавая механіка няпоўная без некаторых правіл, якія паказваюць, пры якіх умовах здараецца калапс хвалевай функцыі, і кот альбо становіцца мёртвым, альбо застаецца жывым, але перастае быць змяшэннем таго і другога.
Паколькі зразумела, што кот абавязкова павінны быць альбо жывым, альбо мёртвым (не існуе стану паміж жыццём і смерцю), то гэта будзе аналагічна і для атамнага ядра. Яно абавязкова павінна быць альбо распадзеным, альбо нераспадзеным.
Арыгінальны артыкул выйшаў у 1935 годзе. Мэтай артыкулу было абмеркаванне ЭПР парадокса, апублікаванага Эйнштэйнам, Падольскім і Розэнам раней у тым жа годзе. Артыкулы ЭПР і Шродзінгера адзначылі дзіўную прыроду «квантавай заблытанасці» (Verschränkung, quantum entanglement, уведзенае Шродзінгерам азначэнне), характэрнай для квантавых станаў, якія з'яўляюцца суперпазіцыяй станаў дзвюх сістэм (напрыклад, дзвюх субатамных часціц).
Пралеснік
Прале́снік (Mercurialis) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Усе расліны ядавітыя.
Віды
Па розных класіфікацыях род налічвае 8 (8—10 ) відаў, пашыраных ва ўмераных і субтрапічных раёнах Еўразіі і Паўночнай Афрыкі. Прыведзены спіс складзены на аснове дадзеных сайта батанічных садоў у К’ю.
P
P:
У навуцы:
Іншае:
П’евэбавільяна
П'евэбавільяна (Pievebovigliana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мачэрата.
Даўяты Малыя
Даўя́ты Малы́я (, Довьяты Малые) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ахрэмавецкага сельсавета.
П’евэбавільяна
Насельніцтва складае 880 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 33 чал./км². Займае плошчу 27 км². Паштовы індэкс — 62035. Тэлефонны код — 0737.
Даўяты Малыя
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Насельніцтва
Перад вайной у вёсцы жыло 89 чалавек у 17 дварах. У кастрычніку 1943 года гітлераўцамі было спалена 17 дамоў, забіта 7 чалавек.
П’евэбавільяна
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вазапісец Аміка
Вазапісец Амік (Amycus Painter, Amykos-Maler) — ананімны грэчаскі вазапісец, працаваў у Луканіі ў 5 стагоддзі да н.э. у чырвонафігурнай тэхніцы.
Творчасць
Гэты плённы вазапісец працаваў у майстэрні, размешчанай у Метапонце. Хаця яго раннія працы (430—420 да н.э.) нясуць на сабе ўплыў вазапісца Пісцічы, ён неўзабаве стварыў сваю ўласную манеру. Шэсць нестарыд, прыпісаныя аўтарству вазапісца Аміка, прызнаныя найстаражытным узорам старажытнагрэчаскай керамікі паўднёва-італьянскага рэгіёну. Акрамя міфалагічнай тэматыкі вазапісец Аміка шырока выкарыстаў матывы дыянісійскія, палестры, а таксама іншыя жанравыя сцэны. Стыль майстра паўплываў на яго шматлікіх вучняў і паслядоўнікаў.
Алена Мікалаеўна Грыцэнка
Алена Мікалаеўна Грыцэнка (, Мінск) — беларускі дыпламат.
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1975), дзе потым працавала выкладчыкам да 1987 года. У 1988—1993 гадах працавала ў Міністэрстве Адукацыі БССР/Рэспублікі Беларусь. У 1993—1998 гадах працавала на кіроўных пасадах у Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 1998—2003 гадах працавала ў пасольстве Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Егіпет, потым зноў у Міністэрстве замежных спраў.
14 жніўня 2008 года прызначана была Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрланды, а таксама Пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі па забароне хімічнай зброі.
Пара імя-значэнне
Пара імя-значэнне, таксама званая парай атрыбут-значэнне або парай поле-значэнне, з’яўляецца фундаментальным прадстаўленнем даных у вылічальных сістэмах і праграмах. Дызайнеры часта жадаюць адкрытай структуры даных, якая дазваляе пашыраць у будучыні без змены існуючага кода або даных. У такіх сітуацыях уся мадэль даных або яе частка можа быць выяўлена ў выглядзе набора 2 картэжаў у форме < >, прычым кожны элемент з’яўляецца парай атрыбут-значэнне. У залежнасці ад канкрэтнага прыкладання і рэалізацыі, абранай праграмістамі, назвы атрыбутаў могуць быць ці не быць унікальнымі.
Прыклады выкарыстання
Некаторыя праграмы, дзе інфармацыя прадстаўлена ў выглядзе пар атрыбут-значэнне:
Выкарыстанне ў камп’ютарных мовах
Некаторыя камп’ютарныя мовы рэалізуюць пары атрыбут-значэнне, або часцей калекцыі пар атрыбут-значэнне, у якасці стандартных функцый мовы. Большасць з іх рэалізуе агульную мадэль асацыятыўнага масіва: неўпарадкаваны спіс унікальных атрыбутаў са звязанымі значэннямі. У выніку яны не з’яўляюцца цалкам агульнымі; яны не могуць быць выкарыстаны, напрыклад, для рэалізацыі загалоўкаў электроннай пошты (якія ўпарадкаваныя і не ўнікальныя).
У некаторых праграмах пара атрыбут-значэнне мае значэнне, якое змяшчае ўкладзены набор пар атрыбут-значэнне. Некаторыя фарматы серыялізацыі даных, такія як JSON, падтрымліваюць укладзенасць адвольнай глыбіні. Іншыя прадстаўленні даных абмежаваныя адным узроўнем укладанняў, напрыклад, раздзел/імя/значэнне файла INI.
Партызанская брыгада імя Чырванасцяжнага Ленінскага камсамола
Партызанская брыгада імя Чырванасцяжнага Ленінскага камсамола — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Гарадоцкага, Суражскага і Мехаўскага раёна. 1 лістапада (атрады 1-ы і 3-і, штаб брыгады) і 3 снежня 1943 года брыгада (363 партызаны) злучылася з Чырвонай Арміяй. Партызану М. Ф. Сільніцкаму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Склад
Брыгада была створана на базе атрада Д. Ф. Райцава, вылучанага з 1-й Беларускай партызанскай брыгады, і прысланых з савецкага тылу атрадаў імя Лазо і «Сібірак». Пры стварэнні брыгады былі арганізаваныя атрады: 1-ы, 2-і, 3-і і 4-ы, у ліпені 1943 года был створаны 7-ы атрад. У лютым 1943 года атрады імя Лазо і «Сібірак», а ў верасні 1943 2-і і 4-ы былі вылучаны з брыгады і перадыслацыраваны ва Ушацкі і Чашніцкі раёны, пазней яны ўвайшлі ў партызанскую брыгаду імя ВЛКСМ.
Гісторыя
Атрад Д. Ф. Райцава ўдзельнічаў у стварэнні Суражскай партызанскай зоны. Партызаны рабілі дыверсіі на чыгунцы і шашы Віцебск — Гарадок. У жніўні 1943 года падарвалі 120 рэек. У лютым — сакавіку, чэрвені 1943 года вялі баі супраць карнікаў.
Памяць
У 1972 годзе каля вёскі Хамякова Віцебскага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла, у 1975 годзе ў вёскі Кабішча Гарадоцкага раёна — стэла.
IC 1207
IC 1207 — галактыка тыпу *Grp (вялікая група зорак) у сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аўстралійская сіпуха
Аўстралійская сіпуха (Tyto novaehollandiae) — птушка сямейства сіпухавыя. Яна прадстаўлена шэрагам падвідаў на астравах вакол Аўстраліі, Тасманіі і Меланезіі. Пры гэтым асобныя прадстаўнікі вельмі моцна вар'іруюцца па афарбоўцы і па памерах. У параўнанні з сіпухай (Tyto alba) у яе вельмі моцная дзюба і моцныя ногі з магутнымі кіпцюрамі.
Паўстанне ў Афінскім Політэхнічным універсітэце
Храналогія
Паўстанне пачалося з таго, што студэнцкія саюзы выказалі пратэст супраць планаў урада ўмяшацца ва ўніверсітэцкія выбары. Да вечара серады 14 лістапада 1973 года студэнты ўмацаваліся ў Афінскім політэхнічным універсітэце (Політэхніа) і абвясцілі барацьбу з урадам. У універсітэце пачала працу, якой удалося прыцягнуць увагу жыхароў горада да таго, што адбываецца.
15-га і 16-га лістапада каля ўніверсітэта сабралася некалькі тысяч чалавек, у асноўным студэнты і школьнікі. Каардынацыйная камісія студэнтаў заклікала да «барацьбы да перамогі». Да вечара пачаліся сутыкненні дэманстрантаў з паліцыяй, якія паступова ахапілі ўвесь цэнтр горада. У дзевяць вечара ў цэнтры ўжо былі пабудаваныя барыкады, дзе-нідзе пачаліся пажары. У горадзе былі зафіксаваныя перастрэлкі. Каля адзінаццаці вечара быў аддадзены загад аб умяшанні арміі.
Каля паўночы з прыгараднага раёна Гудзі высунулася калона бронемашын. У 2.45 ночы радыёстанцыя Палітэхніёна перадала свой апошні заклік. Насупраць універсітэта сталі танкі, адзін з якіх разбіў вароты універсітэта. Адбыўся кароткі штурм, падчас якога былі забіты 24 чалавекі і больш за тысячу паранены. Сотні студэнтаў былі арыштаваны. Па афіцыйных дадзеных, ахвяр не было.
Пасля штурму ўніверсітэта пачаліся антыўрадавыя дэманстрацыі, падаўленыя ваенным рэжымам з ужываннем зброі. Кіраўнік хунты Георгіяс Пападопулас быў адпраўлены ў адстаўку, на яго месца ваенныя вылучылі. Пасля гэтага хунта пратрымалася нядоўга — менш за  год.
Спадчына
Пасля аднаўлення дэмакратычнага ўрада ахвяр Палітэхніа абвясцілі пакутнікамі. Іх шануюць на дзяржаўным узроўні, ім пастаўлены помнікі. Прадаўжальнікамі іх справы лічылі сябе баевікі з левай радыкальнай групоўкі «», якая дзейнічала з сярэдзіны 70-х да 2002 году.
З моманту аднаўлення дэмакратычнага праўлення аж да апошняга часу грэчаскія ўніверсітэты карысталіся правам экстэрытарыяльнасці — паліцыі ўваход туды быў забаронены. Дапусціць паліцыю на тэрыторыю універсітэта мог толькі рэктарскі савет, які складаецца з выкладчыкаў і студэнтаў, прычым патрабавалася аднагалоснае рашэнне.
Жанчына з Хюлдрэмоса
Жанчына з Хюлдрэмоса, або Жанчына з балота Хюлдрэ — назва балотнай жанчыны, рэшткі якой былі знойдзены ў 1879 годзе паблізу паселішча Рамтэн у Даніі. Радыёвуглеродны аналіз паказаў, што жанчына жыла ў жалезным веку, каля 160 г. да н. э. — 340 г. н. э. Муміфікаваня парэшткі жанчыны выстаўлены ў музеі Капенгагена. Складанае адзенне, якое насіла жанчына з Хюлдрэмоса, было рэканструявана і выстаўлялася ў шэрагу музеяў.
Адкрыццё
15 мая 1879 года балотнае цела было знойдзена школьным настаўнікам Нільсам Хенсанам у Рамтэне пасля раскопкі торфу на глыбіні 1 метр. Хенсан паведаміў пра знаходку таварышу-настаўніку, які паведаміў пра гэта паліцыі, а таксама фармацэўту, які перамясціў цела ў найбліжэйшы хлеў для правядзення экспертызы. Пазней цела перадалі ў Нацыянальны музей у Капенгагене.
Апісанне
Цела было знойдзена з нагамі, сагнутымі за спіной, з амаль адсечанай правай рукой. Лічыцца, што рана на руцэ была атрымана ад рыдлёўкі падчас раскопак. Акрамя гэтага труп быў цэлы.
Перш чым жанчына памерла, яна зламала адну нагу, хоць тая загаілася, была апранута ў кашулю і накідку з авечай воўны, а таксама шалік і спадніцу, таксама з воўны. Былі таксама знойдзеныя грабянец і галаўная павязка. Ірваныя раны на адной з ног лічыліся пасмяротнымі траўмамі, нанесенымі рыдлёўкай, пазней яны не былі ацэненыя як атрыманыя ў момант смерці. Таксама была выяўленая вяроўка на шыі цела, што можа даказаць, што яна была павешана ці задушаная, хоць гэта, магчыма, былі каралі.
Цела было паўторна вывучана неінвазіўна ў 1990 годзе, а таксама падвергнута дыетычнаму аналізу ў 1999 годзе. Рэнтгенаграфія выявіла валасяное шчацінне на скуры чэрапа, а таксама рэшткі мозгу ўнутры чэрапа. Косткі былі дэмінералізаваныя, як і ў многіх іншых балотных тэл. Дыетычны аналіз складаўся з даследавання двух узораў змесціва кішэчніка і паказаў, што апошняй ежай жанчыны быў жытні хлеб.
Кадзьяк (горад)
Кадзья́к (Kodiak) — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Аляска на востраве Кадзьяк, прыблізна за 90 км ад узбярэжжа Аляскі. Насельніцтва — (2016 год). Асновай эканомікі з’яўляецца рыбалоўства. Заснаваны ў 1784 годзе рускімі каланістамі. У горадзе знаходзіцца хата Баранава, пабудаваная ў 1808 годзе, якая цяпер з’яўляецца найстарэйшым прыкладам рускай архітэктуры ў Паўночнай Амерыцы.
Эканоміка
Аснова эканомікі — рыбалоўства.
Сухары (Магілёўскі раён)
Сухары́ (, Сухари) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці, на рацэ Раста. Уваходзіць у склад і з'яўляецца цэнтрам Сухарэўскага сельсавета. За 27 км на паўночны ўсход ад Магілёва.
Гісторыя
Вядома з 1560 г. як сяло ў Магілёўскай воласці Вялікага Княства Літўскага, дзяржаўная ўласнасць. З 1569 г. належала баярыну І. Кіркораву. З 1772 г. у складзе Расійскай імперыі, з 1773 г. цэнтр староства ў Аршанскай правінцыі Магілёўскай губерні. У 1856 г. уладанне М. Лістоўскай. У 1886 г. мястэчка ў Чавускім павеце. 20.8.1924 цэнтр сельсавета ў Лупалаўскім раёне Магілёўскай акругі, з 2.3.1931 г. у Чавускім раёне, з 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У 1939 годзе да вёскі далучаны пасёлкі Альхавецкі і Саснавецкі.
Грэгары Корса
Грэгары Корса (Gregory Corso;  — ) — амерыканскі паэт і мастак, адзін з яркіх прадстаўнікоў Біт-пакалення.
Маці нарадзіла яго ў 16 гадоў, праз год сышла з сям’і і з’ехала ў Італію. Грэгары Корса ў дзяцінстве правёў большасць часу ў дзіцячых дамах. Калі хлопцу было адзінаццаць, ягоны бацька ажаніўся другі раз і ўзяў сына да сябе, але Грэгары пастаянна ўцякаў з дому. Быў адпраўлены ў калонію, адкуль таксама ўцякаў. Некалькі месяцаў сядзеў у нью-ёркскай турме The Tombs за крадзеж радыё, а ў сямнаццаць быў асуджаны на тры гады турмы зноў за крадзеж. Падчас адседкі зацікавіўся літаратурай, да гэтага часу адносяцца і яго першыя паэтычныя спробы. Пасля вызвалення вярнуўся ў Нью-Ёрк, дзе ў адным з бараў у 1950 годзе пазнаёміўся з А. Гінзбергам, які пазнаёміў Г. Корсу з іншымі прадстаўнікамі Біт-пакалення.
У 1954 выходзіць першы зборнік паэзіі Г. Корсы «Весталка і іншыя вершы» (The Vestal Lady and Other Poems). У 1956 паэт прыязджае ў Сан-Францыска, дзе ў той час жыў А. Гінзберг. Тут Лоўрэнс Ферлінгеці выпускае яго другую паэтычную кнігу «Бензін» (Gasoline). Да канца 1980-х Г. Корса выпусціў каля 15 кніг, сярод якіх не толькі паэтычныя.
Спалучаў у творчасці здабыткі класічнай паэзіі і асабісты вулічны досвед, праз што быў названы крытыкамі «Шэлі з падваротні». Сур’ёзна ўплываў на моладзь у 1960-я, у тым ліку на рух хіпі.
Грэгары Корса памёр у Мінесоце ад раку. Згодна з ягоным жаданнем ён быў пахаваны побач з магілай свайго любімага паэта Персі Шэлі ў Рыме.
Віктар Іванавіч Сірэнка
Віктар Іванавіч Сірэнка (нар., Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі ўрач і дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 сакавіка 1962 года ў г. Барысаў Мінскай вобласці.
Скончыў Мінскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга дзяржаўны медыцынскі інстытут, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працаваў слесарам механазборачных работ другога разраду механазборачнага цэха № 3 Барысаўскага завода «Аўтагідраўзмацняльнік» імя XXV з’езда КПСС, урачом-інтэрнам па хірургіі, урачом-уролагам паліклінікі, урачом-уролагам уралагічнага аддзялення стацыянара, выконваючым абавязкі загадчыка ўралагічнага аддзялення, загадчыкам уралагічнага аддзялення Барысаўскай гарадской бальніцы, галоўным урачом установы аховы здароўя «Мінская ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга абласная клінічная бальніца», галоўным урачом установы аховы здароўя «Гарадская станцыя хуткай медыцынскай дапамогі» г. Мінска, галоўным урачом установы аховы здароўя «Гарадская клінічная бальніца хуткай медыцынскай дапамогі» г. Мінска, старшынёй камітэта па ахове здароўя Мінскага гарвыканкама, начальнікам упраўлення аховы здароўя Мінскага аблвыканкама.
Намеснік старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.
Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Патоп (раман)
Патоп — другі раман з Трылогіі Генрыка Сянкевіча, апублікаваны ў 1886 годзе, падзеі якога рагортваюцца пад час Шведскага патопу 1655—1660 гг.
Галоўны герой рамана — малады харунжы аршанскі Анджэй Кміціц, які па завяшчанні Гераклія Білевіча прыязджае ў Лаўду (сучасная Літва), каб ажаніцца з унучкай Аляксандрай (Воленькай) Білевіч. Гісторыя пачынаецца са знаёмства Анджэя Кміціца і Аляксандрай Білевіч і ахоплівае перыяд 1655—1657 гг.
Раман першапачаткова публікаваўся часткамі ў 1884—1886 гадах у кракаўскай штодзённай газеце «Час» і ў варшаўскіх «Слова» і «Кур’ер Пазнаньскі». Першае выданне кнігі адбылося ў 1886 г. у Варшаве. Частка рукапісу рамана захоўваецца ў Асалінеуме ва Уроцлаве.
Другасныя героі
Гістарычныя:
Змест
Першапачаткова «патоп» павінен быў азначаць усеагульнае ўзброенае паўстанне польскага насельніцтва, якое абрынула з усіх бакоў варожае шведскае войска і тым самым вызваліла радзіму.
Бачанне Сянкевіча і рэчаіснасць
Грунтуючыся на апісанні аблогі Чанстаховы ксяндзом Аўгустынам Кардэцкім (Nowa Gigantomachia, 1658), Сянкевіч наўмысна прапусціў некаторыя факты, супярэчныя яго бачанню твора, каб суцешыць сэрца, а іншыя падкрэсліў, надаючы ім сэнс, які не меў нічога агульнага з рэальны ход падзей. Аднак трэба памятаць, што ён пісаў раман, а не гістарыяграфічную працу.
Бясспрэчным гістарычным фактам з’яўляецца тое, што Чанстахоўскі манастыр быў адным з найбольш моцна ўмацаваных аб’ектаў Рэчы Паспалітай. Яго размяшчэнне таксама было стратэгічным — ён фланкаваў Польшчу з боку імперскай Сілезіі, адкуль павінна была прыйсці дапамога войскам Яна Казіміра. Сапраўды, шведы беспаспяхова рабілі спробы штурму. Калі шведская армія спыніла аблогу, у гісторыі шведскага патопу адбыўся паварот — войскі, верныя Яну Казіміру, пачуўшы аб паспяховай абароне Чанстаховы, стварылі Тышавецкую канфедэрацыю, а польскія войскі пачалі наступ з Сілезіі. Гістарычныя факты падпарадкаваны галоўнай ідэі, паказанай у Патопе, якая з’яўляецца «асвяжэннем сэрцаў». Выхад з крызісу і перамога адбываюцца перш за ўсё на полі бою. Адаптацыя фактаў да мэты рамана патрабавала завастрыць адны і паменшыць іншыя. Напрыклад, перабольшваецца вобраз разгрому і разбурэння краіны напярэдадні шведскага нападу на краіну. Гаворка ішла пра мастацкі эфэкт — падкрэсьленьне безвыходнасьці, у якой апынулася Польшча. Гэтак жа завастраўся вобраз здрады палякаў і ўсеагульнага падпарадкавання шведам. У выпадку капітуляцыі Літвы не было дакладных гістарычных крыніц, таму гэта апісанне ў значнай ступені прыдумана і створана Сянкевічам. У рамане Гасеўскі не падпісваў Кедайнскага пагаднення, хаця насамрэч пад актам стаіць яго подпіс. Прыняцце Кедайнскага акта было прадметам перамоваў, таму яно не магло быць такой вялікай нечаканасцю, як апісана ў рамане.