cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Язэп Юр’евіч Лёсік
Старшыня Рады БНР
14 траўня 1918 года Язэп Лёсік быў абраны старшынёй Прэзідыума Рады БНР (фармальным кіраўніком дзяржавы). Замяніў на гэтай пасадзе Івана Сераду. Пасля распаду Беларускай сацыялістычнай грамады стаў адным са стваральнікаў і кіраўнікоў Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі. Як старшыня Рады імкнуўся давесці да прызнання незалежнасці БНР на міжнароднай арэне, а таксама прадухіліць страту тэрыторый, якія палітыкі БНР разглядалі як частку Беларусі.
Пасля падпісання 27 жніўня дадатковай нямецка-савецкай дамовы да Брэсцкага міру, Язэп Лёсік, старшыня Народнага сакратарыяту і народны сакратар замежных спраў Іван Серада і народны сакратар, начальнік канцылярыі Народнага сакратарыята Лявон Заяц накіравалі канцлеру Германіі Георгу фон Гертлінгу пратэст супраць планаў перадачы беластоцкага, бельскага і гарадзенскага паветаў, на якія прэтэндавала БНР, у рукі палякаў. 20 кастрычніка быў у складзе дэлегацыі БНР да канцлера Германіі, якая павінная была данесці просьбу аб прызнанні БНР Германіяй і просьбу аб фармаванні беларускага войска. Дэлегацыя не была прынятая. 22 кастрычніка быў адным з прадстаўнікоў БНР, які папрасіў прэзідэнта ЗША аб прызнанні дзяржавы, палітычнай падтрымцы і абароне тэрыторыі пасля эвакуацыі нямецкіх войскаў. Пасля прыходу бальшавікоў у Менск у пачатку снежня 1918 года быў абвешчаны апошнімі па-за законам разам з іншымі раднымі.
У часе польскай акупацыі 1919—1920 гадоў супрацоўнічаў з газетамі «Звон» і «Беларусь» (рэдактар з 1920). Па акупацыі Гарадзеншчыны і Віленшчыны Войскам польскім Язэп Лёсік удзельнічаў у перамовах з генеральным камісарам Ежы Асмалоўскім на тэму палітычнай будучыні тых зямель, у тым ліку пра плебісцыт. 10 жніўня 1919 года ў Менску ўвайшоў у склад утворанага там Часовага беларускага нацыянальнага камітэта — нацыянальнага прадстаўніцтва беларусаў, якое не выключала федэрацыі з Польшчай пры ўмове прызнання БНР.
19 верасня 1919 года ў якасці старшыні Рады БНР прыняў удзел у сустрэчы з кіраўніком польскай дзяржавы Юзафам Пілсудскім у Менску. У ходзе сустрэчы дэлегацыя БНР папрасіла Пілсудскага аб прызнанні незалежнасці і цэласнасці БНР, дазваляючы аднаўленне працы яе органаў, аб паступовай перадачы ўлады ў рукі Рады, аб фармаванні беларускага войска і сумеснай барацьбе супраць бальшавікоў. Дэлегацыя не атрымала якіх-небудзь абавязацельстваў з боку Пілсудскага.
Дзейнасць пасля расколу ў Радзе БНР
На пасяджэнні 13 снежня 1919 года ў Менску адбыўся раскол Рады БНР праз пытанне стаўлення да польскіх акупацыйных уладаў. Група, што ініцыявала пераварот, стала называцца Народнай Радай БНР. 14 снежня была створаная Найвышэйшая Рада БНР, якую ўзначаліў Язэп Лёсік, і якая пацвердзіла паўнамоцтвы прэм’ера Антона Луцкевіча.
20—24 сакавіка 1920 года Язэп Лёсік удзельнічаў у перамовах паміж польскімі прадстаўнікамі грамадзянскага ўпраўлення ўсходніх зямель і беларускім акружэннем. Лёсік прадстаўляў на перамовах пазіцыю Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны, у адпаведнасці з якой беларускі бок звяртаўся да польскіх уладаў з просьбай абараніць усю Беларусь, прызнаць волю беларускага народа, прызнаць роўнасць беларускай мовы і спрыяць развіццю беларускай асветы. Пры гэтым беларускія палітыкі падкрэслілі, што чакаюць незалежнасці БНР, але бачаць яе будучыню ў звязе з Польшчай. Польскі бок не выканаў патрабаванняў.
Дзейнасць у Савецкай Беларусі
Па заканчэнні польска-савецкай вайны застаўся ў ССРБ, абвясціў аб «прызнанні прынцыпаў Савецкай улады» і адышоў ад палітычнай дзейнасці. Займаўся навуковай, культурна-асветнай, літаратурнай працай. 3 ліпеня 1921 года выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, на беларукіх лектарскіх курсах, у Белпедтэхнікуме.
У 1922 годзе абраны правадзейным сябрам Інстытута беларускай культуры. Удзельнічаў у рабоце Тэрміналагічнай камісіі, з пачатку 1930-х яе старшыня. Пераклаў на беларускую мову (1923) «Маніфэст комуністычнай партыі» Карла Маркса і Фрыдрыха Энгельса. Быў адным з ініцыятараў правядзення Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі ў лістападзе 1926 года, на якой выступіў з двума асноўнымі дакладамі. У 1928 годзе зацверджаны правадзейным сябрам Беларускай акадэміі навук. Быў намеснікам дырэктара Інстытута мовазнаўства.
Савецкія рэпрэсіі і смерць
У 1922 годзе, пасля выхаду ў свет кнігі «Практычная граматыка беларускае мовы», газета «Звезда» назвала падручнік «контррэвалюцыйным». У пачатку лістапада 1922 года Язэп Лёсік быў арыштаваны, але ў абарону яго выступіў тагачасны наркам асветы ССРБ Усевалад Ігнатоўскі. 11 лістапада 1922 года Ігнатоўскі ён накіраваў у Прэзідыум ЦК КП(б)Б зварот, у якім паказаў значэнне Язэпа Лёсіка для будаўніцтва нацыянальнай культуры і паставіў пытанне аб яго вызваленні. У снежні 1922 года Лёсік быў адпушчаны.
14 ліпеня 1930 года Язэп Лёсік быў арыштаваны па сфабрыкаванай справе «Саюза вызвалення Беларусі» на курорце ў Мацэсце (Сочынскі раён, Чарнаморская акруга, Паўночна-Каўказскі край, Расійская СФСР), дзе ён лячыўся ад ішыясу: 2 гады не мог хадзіць без кія. Закончыць курс лячэння яму не далі, з Каўказа арыштаваным прывезлі ў Менск і пасадзілі ў турму Дзяржаўнай палітычнай управы НКУС, так званую «амерыканку». Адначасова з ягоным арыштам у яго доме на Шпітальнай вуліцы праходзіў ператрус. Пачаўся ператрус а 10-й гадзіне вечара і працягваўся да 8-й гадзіны раніцы.
6 снежня 1930 года Савет народных камісараў БССР за подпісам Мікалая Галадзеда і М. Калевіча на патрабаванне бюро Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі пазбавіў яго звання акадэміка. Пастановай калегіі АДПУ БССР ад 10 красавіка 1931 года ён быў сасланы на 5 гадоў у горад Камышын Саратаўскай вобласці. Жыў у горадзе Нікалаеўскі, дзе выкладаў у педтэхнікуме. У лістападзе 1934 года пастановай ВЦВК атрымаў амністыю без дазволу на вяртанне ў Беларусь. У 1935 годзе пераехаў з сям’ёй на Браншчыну, выкладаў рускую мову ў Малавышкаўскай школе на ст. Злынка. Увосень 1937 года перасяліўся ў Актарск Саратаўскай вобласці, працаваў у педтэхнікуме. У чэрвені 1938 года арыштаваны па справе «Контррэвалюцыйнай арганізацыі палітссыльных у Саратаве». 31 сакавіка 1940 года асобай нарадай асуджаны на 5 гадоў ГУЛАГу за «антысавецкую агітацыю». Паводле афіцыйнай версіі, памёр ад сухотаў у саратаўскай турме на наступны дзень. Паводле іншай версіі, быў застрэлены адразу па абвяшчэнні прысуду. У гэты час ён быў зусім здаровы, і сям’я не думала, што той неўзабаве памрэ. Апошні раз яго сям’я мела кантакт з ім 16 ліпеня 1938 года, калі атрымала развітальную паштоўку. Месца пахавання невядомае.
Рэабілітацыя
Быў пасмяротна двойчы рэабілітаваны: 8 кастрычніка 1958 года па другім прысудзе праз Акруговы суд Саратава і 10 чэрвеня 1988 года — Вярхоўным Судом Беларускай ССР па першым прысудзе.
У 1990 годзе яму вярнулі званне акадэміка. Групавая справа Лёсіка і іншых разам з фотаздымкамі захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі (№ 20951-с).
Сям’я
З восені 1917 года — у шлюбе з Вандай Лявіцкай, дачкой Ядвігіна Ш., у іх было трое дзяцей (Юрась, Люцыя, Алеся).
Брат Антона Лёсіка. Дзядзька Якуба Коласа.
У палітыцы
Спачатку Язэп Лёсік быў прыхільнікам аўтаноміі Беларусі ў складзе Расійскай федэрацыі, на той час гэта было папулярнае меркаванне, а поўная незалежнасць не ўяўлялася магчымай. Акрамя Беларусі, лічыў ён, у федэрацыю павінны былі ўвайсці Украіна, Літва, Латвія, Вялікаросія, Сібір, землі Каўказа, Фінляндыя, Эстонія і інш. Ён пісаў: «''Мы павінны мець свой беларускі парламент, сваю Беларускую Краёвую Раду, цалкам незалежную ў межах свайго краёвага заканадаўства ад цэнтральнага, агульнадзяржаўнага ўрада. Толькі такія справы, як зносіны з загранічнымі дзяржавамі, мытна-грашовая сістэма, вярхоўнае кіраўніцтва ваеннымі сіламі, важнейшыя жалезныя дарогі, павінны знаходзіцца пад загадам агульнадзяржаўнай уласці, каторая гэтаксама павінна складацца з прадстаўнікоў усіх нацый і краёў''». Пасля разгону Усебеларускага з’езда 1917 года і падпісання Брэсцкага міру 1918 года перайшоў на пазіцыі незалежнай Беларускай дэмакратычнай рэспублікі. Ідэолаг і прапагандыст беларускай незалежнасці.
Пасля 1920 года ад палітычнай дзейнасці адышоў.
Навуковая дзейнасць
Удзельнік Беларускага навуковага з’езда. Сябра Інбелкульта (1921—1930). Вытокі беларускай нацыянальнай культуры Язэп Лёсік даследаваў у артыкуле «Культурны стан Беларусі к моманту Лютаўскае рэвалюцыі» (1924), дзе прыйшоў да высновы, што «як свядомасць вызначаецца быццём, так культурны стан народа вызначаецца яго эканамічна-грамадзянскімі ўзаемаадносінамі». Аўтар артыкулаў і нарысаў па гісторыі Беларусі: «1517—1917 (да юбілею 400-лецця беларускага друку» (1917), «Гісторыя Вялікага княства Літоўска-Беларускага», «Памяткі старасвецкай беларускай мовы і пісьменства» (1918), «Памятка» (1919), «Літва-Беларусь» (1921), «Бітва пад Грунвальдам у апісанні хронікі Быхаўца, Длугаша, Бельскага і інш.» (1922), старадрукаў: «Графіка, правапіс і мова ў тэстаменце кн. Саломерацкага і ў двух другіх дакументах з папер Саломерацкіх XVI ст.» (1929).
Адназначна вызначаў пераемнасць Беларуссю Вялікага Княства Літоўскага і крытыкаваў замахі на згаданую пераемнасць з боку Літоўскай Рэспублікі, што знайшло адлюстраванне ў артыкуле «Літва — Беларусь: гістарычныя выведы» ў выданні «Школа и культура Советской Белоруссии» 1921 года.
На працягу 1921—1927 Язэп Лёсік выдаў навуковыя мовазнаўчыя працы: «Практычная граматыка беларускае мовы», «Беларуская мова: Пачатковая граматыка», «Беларуская мова: Правапіс», «Сінтаксіс беларускае мовы», «У справе рэформы нашае азбукі», «Спрашчэнне правапісу», «Да рэформы беларускага правапісу», «Граматыка беларускае мовы: Фанетыка», «Граматыка беларускае мовы: Марфалогія». Асобныя з іх вытрымалі некалькі перавыданняў. Удзельнік Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі (1926).
Адназначна выступаў за захоўванне кірылічнага алфавіта. Дужа ўхваляў «навуковасць і лагічнасць» сербскай кірылічнай азбукі.
У 1923—1925 гадах выступіў з крытыкай граматыкі Браніслава Тарашкевіча, прапаноўваў значныя змяненні ў беларускім алфавіце, правапісе, граматыцы, прызначаныя да іх спрашчэння, асноўваючыся на народнай беларускай традыцыі. Між іншым, у алфавіце: замены «ы->и», «й->ј», «э->є», увядзенне літар «ӡ» і «ӡ̌» для перадачы афрыкат «дз» і «дж»; у правапісе: пісанне галосных «я, е, ё, ю» на пачатках складоў у форме «ј+а, е, о, у», значнае пашырэнне прынцыпу «акання», скасаванне пісанне мяккага знака («мёртвай літары») між падвойных зычных і пасля «з-с, ц-дз» перад мяккімі зычнымі.
Аліна
Аліна — жаночае імя, якое распаўсюджана ў славянскіх краінах, дзе асацыюецца са словам «алы». З лацінскай перакладаецца як «іншая», «чужая».
Імя таксама распаўсюджана ў Скандынавіі, дзе лічыцца формай імя Adelina — высакародная, (жаночая форма ад aðal ці æðel — высакародны).
Язэп Юр’евіч Лёсік
У педагогіцы
Адзін з першых арганізатараў бясплатных беларускіх курсаў (Мінск, восень 1917). Выкладаў на Менскіх беларускіх настаўніцкіх курсах (1918—1919). Ініцыятар аднаўлення «Беларускага вучыцельскага хаўруса», адзін з аўтараў яго статута. Выкладчык у БДУ (1921—1930). Аўтар шэрагу падручнікаў па беларускай мове: «Практычная граматыка» (1921), «Беларуская мова. Пачатковая граматыка» (1924), «Беларуская мова. Правапіс» (1924).
Аліна
Памяншальна-ласкальная форма: Аліначка, Алінка, Алюша, Алечка, Алінчык, Аліша, Алінуся, Алінушка, Алінуля, Алішанька, Алінусічка, Алюня, Алінёнак, Ася, Алішка, Аленька.
Язэп Юр’евіч Лёсік
Літаратурная дзейнасць
Аўтар шэрау літаратурных твораў. Першы вядомы твор: апавяданне «Рабы Міхась Крэчка, што быў за суддзю», надрукаваны ў «Нашай Ніве» (19 ліпеня 1912). Апавяданне «Не ўсе ж разам, ягамосці!..», выходзіла асобнай кніжкай (1914). «Апавяданне без назвы» (друкавалася ў газетах «Вольная Беларусь» і «Беларусь», 1917—1920). Язэп Лёсік — аўтар твораў «Геркулес і селянін», «Бусел і бусляняты», «Па-валачобнаму», некалькі вядомых вершаў. Шмат твораў у публікацыях і рукапісах страчаныя.
Аліна
Таксама Аліну часта называюць Аля.
Язэп Юр’евіч Лёсік
Літаратурная дзейнасць
Яго літаратурны талент заўважыў і высока ацаніў Максім Гарэцкі, асабліва адзначыўшы «Апавяданне без назвы». У 1921 годзе Язэп Лёсік падрыхтаваў да друку зборнік мастацкай прозы «Родныя вобразы», але ён быў забаронены да друку Галоўлітам БССР праз «нацыяналістычны» і «рэлігіёзна-дагматычны» характар.
Аліна
Існуюць розныя меркаванні з нагоды таго, ці з’яўляецца Аля памяншальным ад Аліны, або гэта два розных самастойных імя.
У хрысціянскім хрышчэнні Аліне надаюць імя Ангеліна, радзей — Ала. Таксама надаюць імя Алена.
Язэп Юр’евіч Лёсік
Літаратурная дзейнасць
У публіцыстыцы Язэпа Лёсіка 1917—1920 гадоў асноўнае месца займалі праблемы незалежнасці Беларусі, яе нацыянальнага адраджэння, гісторыі і будучыні, нацыянальнае пытанне (брашура «Аўтаномія Беларусі», арт. «Вольная Беларусь», «Нацыянальны ўціск», «Цёмныя сілы заварушыліся», «Хто вінавайца вайны», «Праціўнікам беларускага руху», «Чаму гэта так?», «Нашы патрэбы», «Нашто нам федэрацыя?» (усе 1917), «Гістарычная няўхільнасць», «Рабочы стан пануючых і прыгвалчаных нацый» (абодва 1918) і інш.
Ацэнкі
Як літаратар, адзначаны як «талентны апавяданнік»; яго творчасць «вельмі нацыянальная, народна-беларуская…» (Максім Гарэцкі, 1919). У пазнейшыя савецкія часы (1960—1970-я) адзначалася, што ён «у творах… дапускаў памылкі нацыяналістычнага характару».
Аліна
Поўнае імя ад Аліна — Адэлаіда, Адэліна і Альбіна.
Мікалай Мікалаевіч Зацэпін
Мікалай Мікалаевіч Зацэпін (нар. ; с. Сцежкі, Дзягцянскі раён, Тамбоўская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне электрамагнетызму і фізікі неразбуральнага кантролю. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1972), доктар тэхнічных навук (1967), прафесар (1971). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Міхаіл Міхайлавіч Яркоў
Міхаіл Міхайлавіч Яркоў (, Мінск) — беларускі архітэктар.
Мікалай Мікалаевіч Зацэпін
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі педагагічны інстытут імя К. Лібкнехта (1940). У 1943—1949 гг. працаваў начальнікам цэха, галоўным энергетыкам, галоўным інжынерам на прадпрыемствах трэста «Каркінвугаль» у Чалябінскай вобласці. У 1952—1954 гг. вучоны сакратар, у 1954—1970 гг. загадчык групай, загадчык лабараторыі Інстытута фізікі металаў АН СССР. З 1971 г. загадчык Аддзелам фізікі неразбуральнага кантролю АН БССР і загадчык лабараторыі электрамагнетызму гэтага аддзела. У 1980—1987 гг. дырэктар Інстытута прыкладной фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 1987 г. галоўны навуковы супрацоўнік інстытута.
Міхаіл Міхайлавіч Яркоў
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Белдзіпрагандлі, кіраўніком групы архітэктараў у Белжылпраекце, галоўным архітэктарам праектаў у Белкалгаспраекце, з 1982 года — у Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце.
Мікалай Мікалаевіч Зацэпін
Навуковая дзейнасць
Стварыў новыя навуковыя напрамкі і атрымаў фундаментальныя вынікі па нелінейнай тэорыі метаду вышэйшых гармонік, нелінейнай магнітадынамікі і магнітастатыкі, тэорыі шматпараметравых метадаў неразбуральнага кантролю, стварэнню метадаў і сродкаў кантролю і якасці механічных уласцівасцяў і ўмацаваных слаёў вырабаў. Распрацаваў навуковыя асновы магнітнай і віхратокавай дэфектаскапіі. Аўтар больш за 370 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, больш за 120 вынаходніцтваў.
Міхаіл Міхайлавіч Яркоў
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.
Карыстальніцкае пагадненне
Карыстальніцкае пагадненне (end-user license agreement — «ліцэнзійнае пагадненне з канцавым карыстальнікам»; скарачаецца да, вымаўляецца «ю-ла») — дагавор паміж уладальнікам камп’ютарнай праграмы і карыстальнікам яе копіі.
Звычайна выкарыстоўваецца разам з прапрыетарным ПЗ (напрыклад, прадуктамі карпарацый Microsoft, Apple), а таксама дыстрыбутывамі свабоднага ПА з нясвабоднымі элементамі (напрыклад, Mozilla Firefox да версіі 3.0.4 уключна).
Кальмар (камуна)
Камуна Кальмар (Kalmar kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Кальмар на ўсходнім узбярэжжы паўднёвай Швецыі.
Кальмар 123-я па памеры тэрыторыі камуна Швецыі.
Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Кальмар.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 63 504 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 15 гарадскіх пасяленняў (tätort), найбольшыя з якіх:
Цвітан Галіч
Цвітан Галіч ( — ) — харвацкі ас часоў Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 лістапада 1909 года ў вёсцы Горыца каля мястэчка Любушкі на адрыятычным узбярэжжы Харватыі, што была ў той час у складзе Аўстра-Венгрыі. Скончыў сярэднюю школу ў горадзе Совічы, што ў цяперашняй Босніі і Герцагавіне. У 1927 годзе быў прызваны ў югаслаўскія каралеўскія паветраныя сілы і скончыў лётную акадэмію ў горадзе Мостар у 1932 годзе.
Пасля заканчэння красавіцкай вайны далучыўся да ваенна-паветраных сіл Незалежнай Харватыі. Стаў валанцёрам, далучыўшыся да Харвацкага паветранага легіёна, і адправіўся ў горад Фюрт пад Нюрнберг для спецыяльных трэніровак перад адбыццём на Ўсходні фронт як сябрам 15-ай (харвацкай) эскадрыльі (штафеля). Першая перамога ў паветраным баю была атрымана Галічам 2 сакавіка 1942 года на самалёце Bf 109E-4, збіўшы савецкі разведчык Р-10 каля пасёлка Магітаўка на ўзбярэжжы Азоўскага мора.
Да чэрвеня 1943 года Цвітан атрымаў 38 пацверджаныя паветраныя перамогі. 3 чэрвеня быў узнагароджаны Германскім крыжом у золаце. З Германіі ён таксама атрымаў жалезныя крыжы 2-га і 1-га класаў. Антэ Павеліч узнагародзіў пілота ўзнагародай «За храбрасць» і дараваў званне «рыцар».
Загінуў харвацкі ас пад час паветранага налёта англійскай авіяцыі на аэрадром Залужаны, што пад горадам Баня-Лука 6 красавіка 1944 года ад выбуху бомбы. Адбылося гэта ў той момант, калі Галіч вярнуўся з патрулявання, прызямліўся і вылазіў з самалёта. Пахаваны быў Цвітан на могілках Мірагой у Заграбе. Але магіла быра разбурана камуністамі пасля ўзяцця горада ў 1945 годзе.
Усяго на рахунку Галіча 439 баявых вылетаў, 38 перамог падцверджаных і 8 непадцверджаных.
Літаратура
http://www.clubhyper.com/reference/axisalliesbg_1.htm
Усвяча
Назва
Назва ракі Усвяча балцкага паходжання. Працякае праз праточнае возера Усвят (Усвяцкае), найімаверней рачная назва ад азёрнай назвы. На гэта паказвае назва суседняга возера Удвят (Удвяцкае), утвораная як і назва Усвят (Us-ṷ- / Ud-ṷ- + -int-).
Аснова Us-ṷ- (> Усв-) у рачных назвах Усвятка (у верхнім цячэнні Дняпра), Усвяж (прыток бярэзінскай Гайны).
Корань Us- у гідронімах Уса (два прытокі Нёмана, адзін прыток Бярэзіны), Усія (прыток Угры), Усяжа, Усая. Гэты корань звязваюць з індаеўрапейскім *aus- / *us- «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае aušra «зара», латышскае *Ūss (балцкае боства зары).
Водныя назвы з коранем Us- матываваныя блішчастасцю воднай паверхні, як і «блішчастыя» назвы тыпу Лучоса, Свіцязь. Назва возера Усвят значыла «Блішчастае (возера)».
Гідраграфія
Выцякае з возера Адросна каля вёскі Шастакова Усвяцкага раёна Пскоўскай вобласці. Цячэ ў межах Гарадоцкага ўзвышша, праз азёры Сарочына і Усвяцкае. Вусце за 3 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Сураж. Найбольшае перавышэнне вады над межанным узроўнем каля 2,9 м (у сярэднім цячэнні). Замярзае ў канцы лістапада, ледаход у канцы сакавіка. Разводдзе звычайна пачынаецца ў канцы сакавіка, працягласць да 65 сутак.
Даліна трапецыепадобная, шырынёй ад 50 м да 3 км (пераважная шырыня 0,3—0,8 км). Пойма двухбаковая, часта чаргуецца па берагах, шырыня 0,2—0,3 км. Рэчышча слабазвілістае і звілістае, неразгалінаванае, у сярэднім цячэнні трапляюцца валуны.
Мае правыя прытокі: Аўсянка, Рудня.
IATE
IATE (Inter-Active Terminology for Europe — літар. «інтэрактыўная тэрміналогія для Еўропы») — шматмоўная база даных тэрмінаў, якія выкарыстоўваюцца ў дакументах Еўрапейскага саюза. Праект запушчаны ў 1999 годзе для падавання адзінага доступу да ўсіх рэсурсаў па тэрміналогіі Еўрасаюза з мэтай спрашчэння доступу да інфармацыі, а таксама забеспячэння стандартызацыі сярод органаў ЕС. Улетку 2004-га база даных пачала выкарыстоўвацца ў інстытутах і агенцтвах ЕС. Тэсціраванне агульнадаступнага інтэрфейсу пачалося напачатку 2007-га, 28 чэрвеня 2007 года ён быў афіцыйна адкрыты для свабоднага доступу.
26 студзеня
26 студзеня — дваццаць шосты дзень года па Грыгарыянскім календары
Варшаўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)
Варшаўскі вакзал (Варша́вский вокза́л) — былы чыгуначны вакзал Санкт-Пецярбурга, знаходзіцца на набярэжнай Абводнага канала, 118. Пабудаваны ў 1851 годзе. Першы ўчастак чыгункі даўжынёй 44,6 км да царскай рэзідэнцыі ў Гатчыне адкрыты ў лістападзе 1858 годзе. У 1859 годзе чыгунка падоўжана да Пскова (273 км), у 1862 годзе — да Варшавы. Асобная лінія была пракладзена да прускай мяжы (Вержбалава), яна злучала Санкт-Пецярбург са сталіцамі еўрапейскіх дзяржаў. У 1857—1860 гадах у выніку рэканструкцыі (арх. П. Сальмановіч) узведзены новы будынак і 2 каменныя дамы для службоўцаў (1 захаваўся).
У часы СССР з Варшаўскага вакзала адпраўляліся цягнікі ў Прыбалтыку, Заходнюю Украіну, а таксама міжнародныя (у Берлін, Варшаву, Прагу). Таксама адпраўляліся электрацягнікі лужскага і прыбалтыйскага кірункаў.
15 мая 2001 года вакзал быў закрыты на рэканструкцыю, цягнікі прыгарадных і далёкіх зносін былі пераведзеныя на іншыя вакзалы. У 2011—2012 гадах кантактная падвеска на Варшаўскай лініі (да ст. Бранявая) была часткова дэмантаваная, у 2013 годзе былі цалкам прыбраныя апоры кантактнай сеткі. У 2012—2013 гадах платформа Корпусная Шаша і рэйкі былі цалкам разабраны. Прыгарадныя цягнікі былі цалкам пераведзеныя на Балтыйскі вакзал. Станам на канец 2020 года пероны і пад’язныя пуці вакзала цалкам забудаваны жылымі шматкватэрнымі комплексамі. З існуючай аснасткі застаўся будынак вакзала, цяпер гандлёвы цэнтр, два пакгаўзы і воданапорная вежа.
Італьянская вайна (1551—1559)
Італьянская вайна 1551—1559 гадоў (таксама вядомая як вайна паміж Габсбургамі і Валуа) — завяршальная з серыі «італьянскіх» войнаў першай паловы XVI стагоддзя. Па яе выніках Францыя адмовілася ад прэтэнзій у паўночнай Італіі, якія паслужылі прычынай пачатку Італьянскіх войнаў за паўстагоддзі да гэтага.
Баявыя дзеянні на мора
Французскі кароль Генрых II падпісаў з султанам Сулейманам дагавор аб саюзе, паводле якога французскі і турэцкі флоты сталі праводзіць у Міжземнамор'і сумесныя баявыя дзеянні супраць Габсбургаў, што дазволіла Францыі сканцэнтраваць асноўныя высілкі сухапутных войскаў на Рэйне. На баку Імперыі ваяваў генуэзскі адмірал Андрэа Дорыа, які 8 верасня 1550 года здолеў захапіць горад Махдыя ў Тунісе.
Баявыя дзеянні на сушы
На сушы Генрых II паспяхова наставаў у Латарынгіі, узяўшы Мец, Туль і Вердэн. Аднак дапамога Сіенскай рэспубліцы, атакаванай у 1553 годзе Фларэнтыйскім герцагствам і Імперыяй, апынулася няўдалай, і пасля паражэння ў 1554 годзе ў бітве пры Марчыяна Сіенская рэспубліка з 1555 года спыніла сваё існаванне, стаўшы часткай Фларэнтыйскага герцагства.
5 лютага 1556 года паміж французскім каралём Генрыхам II і іспанскім каралём Філіпам II быў падпісаны дагавор, паводле якога Іспанія атрымлівала Франш-Кантэ, аднак гэты дагавор неўзабаве быў парушаны.
Пасля адрачэння Карла V у 1556 годзе яго ўладанні былі падзелены паміж Фердынандам I і Філіпам II, і цэнтр вайны зрушыўся ва Фландрыю, дзе ў 1557 годзе Філіп II разам з савойскім герцагам Эмануілам Філібертам разбіў французаў у бітве пад Сен-Кантэнам. У выніку жаніцьбы Філіпа II з каралевай Марыяй у вайну на баку Іспаніі ўступіла Англія, пасля чаго французскія войска ўзялі Кале і разрабавалі Іспанскія Нідэрланды.
Вайна вялікім цяжарам лягла на ўсіх яе ўдзельнікаў, і ў 1557 годзе адбыўся «двайны дэфолт»: Іспанія і Францыя адмовіліся ад выплат па даўгам. Акрамя таго, і Францыі і Іспаніі трэба было штосьці рабіць з Рэфармацыяй, таму было вырашана пачаць мірныя перамовы.
Мір
У красавіку 1559 года былі падпісаны мірныя дагаворы паміж удзельнікамі вайны. Паводле іх вынікаў Францыя замацавала за сабой Кале, але аддала частку тэрыторый Іспаніі, а таксама адмовілася ад прэтэнзій на ўладанні ў Італіі, якія паслужылі прычынай усіх Італьянскіх войнаў. У Еўропе канчаткова ўсталявалася гегемонія Габсбургаў, якая праіснавала да Трыццацігадовай вайны.
Tephrocybe
Tephrocybe  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1962 годзе.
Класіфікацыя
Род Tephrocybe налічвае 57 відаў:
П’яны карабель
«П’яны карабель» (Le Bateau ivre) — сторадковая вершаваная паэма Арцюра Рэмбо, напісаная ім у сямнаццацігадовым узросце ўлетку 1871 года ў Шэрлевілі. У верасні 1871 года Рэмбо ўключыў гэту паэму ў ліст да Поля Верлена, з якім пазней сустрэўся ў Парыжы. Паэма складаецца з 25 александрыйскіх катрэнаў з рытмічнай схемай a/b/a/b/:
На беларускую мову верш пераклалі Рыгор Барадулін, Андрэй Хадановіч і іншыя.
Хадзюкі
Хадзюкі́ (, Ходюки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Хадзюкі ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Радзівонішкаўскага сельсавета, да 2013 года — у склад Голдаўскага сельсавета.
1706 год у гісторыі астраноміі
1706 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Мутніца
Му́тніца — рака ў Навагрудскім і Дзятлаўскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ятранка (прыток ракі Моўчадзь, басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,9 м/км. Пачынаецца за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пісарукі Навагрудскага раёна, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша, упадае ў Ятранку на захад ад вёскі Касцюкі Дзятлаўскага раёна. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае. Каля вёскі Барышына на рацэ створаны сажалкі.
Заляддзя
Заляддзя (Заля́ддя) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
Леў Ісакавіч Лемке
Леў Ісакавіч Лемке ( —, Санкт-Пецярбург), савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Расіі.
Жыццяпіс
Скончыў Тэатральную вучэльню ў Днепрапятроўску ў 1959 годзе, затым працаваў у Маскоўскім новым тэатры мініяцюр, гуляў невялікія характэрныя ролі. У 1962 акцёр пераехаў у Ленінград і пачаў працаваць у Ленінградскім тэатры камедыі, стаўшы неўзабаве вядучым артыстам трупы. Леў Лемке больш быў вядомы сваімі сцэнічнымі працамі, акрамя таго, ён выступаў з паэтычнымі вечарамі, удзельнічаў у выязных канцэртах, займаўся таксама пастановачнай дзейнасцю.
Обаль (рака)
О́баль — рака ў Гарадоцкім і Шумілінскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток Заходняй Дзвіны.
Назва
Назва Обаль балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма *Abalis, яна ж у іншым месцы дала назвы праточным азёрам Аболі і Абалікшты (сілкуюць водамі раку Дзісну). Обаль уцякае ў Дзвіну справа, а злева нясе воды ў Дзвіну рака з ідэнтычнай назвай (*Abalis > Обаль > Абалянка), паміж імі значны (адзіны такі рэзкі) паварот цячэння Дзвіны на паўночны захад у Бешанковічах.
Корань Ab- такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу Abula, Abuls, Abava, у назве ракі на Верхнім Павоччы. Ад індаеўрапейскага ab-, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды. Яго фанетычны варыянт ap- даў заходнябалцкае прускае ape «рака», а варыянт up- — усходнябалцкае літоўскае upė. Ад іх — назвы рэк Вопь на Верхнім Падняпроўі, Упа на Верхнім Павоччы. «Звонкі» варыянт ub- даў назву прыпяцкай ракі Убарць.
Індаеўрапейскім ab-, з усімі яго варыянтамі, пазначалася, як мяркуецца, вада як актыўная сіла і нават воднае боства, а *uedor- — вада як матэрыял. Другі корань у балцкай гідраніміі ў назвах тыпу Удага, Водзьга, пруск. *Vadanga, літ. Vedega, Vada. Магчыма, гэтае размежаванне адбівалася і ў сакральных практыках з водамі ў старажытных балтаў, але сляды гэтага згубленыя.
Корань Ab- асабліва папулярны на Падзвінні, як у ніжнім цячэнні Дзвіны ў Латвіі, так і ў сярэднім — на поўначы цяперашняй Беларусі. Воды з азёраў Аболі і Абалікшты цякуць у дзвінскі прыток Дзісну. Воды з азёраў Абстэрна і Набіста (абедзве назвы ад асновы *Ab-ist-) цякуць у дзвінскую раку Вята. Таго ж паходжання і назва ракі (на цяперашнім расійска-ўкраінскім памежжы, паміж Курскам і Чарнігавам).
Семантыка ўсіх гэтых назваў звязаная з цячэннем рэк, праточнасцю азёраў. Назвы плыткіх рэк і праточных азёраў таксама ўтвараліся ад балцкага кораня žod- / žad- (як Жодзень ці Жадунь).
Назва Обаль (< *Abalis) значыць «Рака (цякучая, плыткая)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 148 км. Плошча вадазбору 2690 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 19,4 м³/с. Агульнае падзенне ракі 55 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км.
Выцякае з возера Езярышча каля гарадскога пасёлка Езярышча, цячэ па Гарадоцкім і Шумілінскім раёнах у межах паўночна-заходняй часткі Гарадоцкага ўзвышша і па паўночна-ўсходняй частцы Полацкай нізіны. Вусце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Новыя Гараны Полацкага раёна. Рака зарэгулявана Ключагорскім вадасховішчам, працякае праз возера Обаль. Найвышэйшы ўзровень разводдзя каля гарадскога пасёлка Обаль у 1-й дэкадзе красавіка, сярэдняя вышыня над межанню 4,6 м, найбольшая 7,3 м (1956). Замярзае ў канцы 1-й дэкады снежня, крыгалом у пачатку красавіка. Веснавы ледаход 4 сутак. Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 300—600 м (найбольшая 2,5 км паміж вёскамі Малое Цешава і Канавалава Гарадоцкага раёна); у вярхоўі невыразная. Пойма двухбаковая, чаргуецца па берагах, месцамі адсутнічае; шырыня яе да ўпадзення ракі Свіна 400—800 м, ніжэй — 100—200 м. Рэчышча звілістае, шырынёй 8—20 м у верхнім цячэнні, 20—40 м у сярэднім, 25—30 м у ніжнім.
У басейне ракі азёры: Езярышча, Нямельчык, Сцернік, Красянец, Кім, Апукава, Обаль, Белае, Бярнова, Чорнае, Вялікая Восмата, Верына, Церабаўля, Чарнова, Чарноўка, Жодзень, Расалай, Свіно, Званае, Астравіта, Ужо, Сцернік, Заляшно́, Мошня, Жужнева, Летняе, Капенец, Красамай, Канаплянка, Ценіца, Еськіна, Жужаліца, Вокнішча і іншыя.
Асноўныя прытокі
Справа: Свіна, Ценіца, Глыбачка, Рэчыца, Марынец, Дзіваць. Злева: Чарнуйка, Чарнаўка, Конскі, Чарняўка, Выдрыца, Усыса, Будавесць, Круцік.
На рацэ
Гарадскія пасёлкі: Обаль.
Вадасховішчы: Ключагорскае.
ГЭС: Ключагорская (закінутая).
На левым беразе ракі за 1 км ад вёскі Кісялі (Гарадоцкі раён) на вяршыні ўзгорка (мясцовая назва Прыстань) археалагічны помнік (гарадзішча) VIII—X стагоддзяў. —
Шалціны
Шалці́ны (, Шалтины) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Карліс Зэмдэга
Ка́рліс Зэ́мдэга (Kārlis Zemdega;  — ) — латвійскі скульптар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Латвійскай ССР (1947).
Біяграфія
Карліс Зэмдэга (да 1935 Карліс Баўманіс) нарадзіўся ў сялянскай сям'і Яніса і Ганны Баўманісаў. Вучыўся на факультэце філалогіі і філасофіі Латвійскага ўніверсітэта (1921—1924). Скончыў Латвійскую акадэмію мастацтваў (майстэрня К. Ранчэўскага, 1927), наведваў заняткі ў майстэрні скульптара Б. Дзеніса (1927—1928). Працаваў настаўнікам (1926—1940), быў кіраўніком майстэрні ў Латвійскай акадэміі мастацтваў (1940—1941), педагогам кафедры скульптуры ў Дзяржаўнай акадэміі мастацтваў Латвійскай ССР (1947—1962). Быў сябрам Таварыства мастакоў «Садарбс» (1929—1934), Саюза мастакоў Латвійскай ССР (1945). Узнагароджаны прэміяй Латвійскага фонду культуры (1939) і савецкім ордэнам «Знак Пашаны» (1956). Заслужаны дзеяч мастацтваў Латвійскай ССР (1947). Вучнямі Карліса Зэмдэгі былі латвійскія скульптары Л. Блумбергс, Л. Давыдава-Медэнэ, А. Думпэ, А. Гулбіс, В. Міканэ і В. Зейле. Дачка — актрыса Мара Зэмдэга. Памёр у Рызе. Пахаваны на могілках Райніса.
Такары
Назву Такары маюць:
Глінкі (Цёмкінскі раён)
Глінкі (Глинки) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Франка-турэцкі альянс
Франка-турэцкі саюз быў заключаны Францыскам I і Сулейманам Цудоўным у 1528 годзе на глебе ўзаемнай цікавасці ў паслабленні дзяржавы Карла V Габсбурга. Падставай для альянсу была «абарона хрысціянскіх падданых Асманскай імперыі». Гэты «святатацкі альянс Лілеі з Паўмесяцам» выклікаў скандал у хрысціянскай Еўропе, дзе яшчэ панавалі ідэі сумесных «крыжовых паходаў» супраць «няверных» туркаў, і таму рэдка афішаваўся, хоць у сутнасці заставаўся ў сіле да самога ўварвання Напалеона ў Егіпет (1798).
Палітычны бок
Альянс складаўся ў тым, што туркі аказвалі французам фінансавую падтрымку і каардынавалі з імі свае баявыя дзеянні супраць Габсбургаў — напрыклад, ужо ў 1543 годзе войскі герцага Энгіенскага і Хайр-эд-Дзіна Барбаросы разам аблажылі Ніцу. У той жа час у час «Малой вайны ў Венгрыі» Францыя аказвала падтрымку турэцкаму васалу, Усходневенгерскаму каралеўству (будучаму Трансільванскаму княству), з якім заключыла саюз у 1528 годзе, і непасрэдна Асманскай імперыі, перадаўшы той цэлае артылерыйскае падраздзяленне.
Французы апынуліся ў прывілеяваным у параўнанні з іншымі хрысціянскімі народамі становішчы ў тым, што тычылася свабоднага заходу ў порты Асманскай імперыі, гандлю з Блізкім Усходам і валодання «святымі месцамі». Французы садзейнічалі вылазкам берберскіх піратаў і імкнуліся прымеркаваць турэцкія аблогі Вены да ўласных войнаў з Габсбургамі.
Французскі пасол, які па традыцыі пражываў у Галацкім прадмесці Стамбула, карыстаўся вялікай вагай пры Бліскучай Порце на працягу ўсяго існавання ансьен-рэжыму. На мяжы XVI і XVII стагоддзяў увага турэцкага ўрада пераключылася з еўрапейскіх спраў на войны з персідскімі Сефевідамі, якія неаднаразова пасылалі Генрыху IV пасольствы з мэтай атрымання яго дыпламатычнай падтрымкі.
Людовік XIV аднавіў адносіны з султанамі, рэгулярна прымаючы ў Версалі турэцкіх паслоў. Адным з самых паспяховых турэцкіх военачальнікаў у той час быў француз Баневаль-паша. У якасці заключнай старонкі франка-турэцкіх саюзных адносін можна разглядаць Крымскую вайну, калі Францыя і Турцыя разам супрацьстаялі таму рашэнню Усходняга пытання, на якім настойвала Расія. У тыя гады нават распаўсюдзілася легенда пра тое, што султан звязаны сваяцтвам з Банапартамі праз сваю бабулю французскага паходжання, нейкую Эмэ дэ Рыверы.
Культурны бок
Дзякуючы садзейнічанню асманскіх улад французскія негацыянты, такія, як Жан-Батыст Тавернье, свабодна перасякалі ўсю Азію да самой Індыі. Паралельна з еўрапейскім захапленнем «кітайшчынай» у Францыі распаўсюдзілася імітацыя знешніх формаў турэцкай і персідскай культуры. У прыватнасці, дзеянні многіх опер адбывалі ва ўсходніх гарэмах. Вялікая цікавасць сучаснікаў Людовіка XIV да турэцкай культуры выявілася ў п'есах Мальера і «Персідскіх лістах» Мантэск’ё. У 1704 годзе першым у Еўропе з'явіўся французскі пераклад «Тысяча і адной ночы».
Вайнілы
Вайні́лы (, Войнилы) — аграгарадок у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вайнілаўскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 18 км у напрамку на захад ад горада Чавусы, за 25 км ад Магілёва , за 3 км ад аўтамабільнай дарогі. Праз аграгарадок працякае рака Відлінка (прыток Расты).
Гісторыя
Да 27 чэрвеня 1969 года Вайнілы ўваходзілі ў склад Гарбавіцкага сельсавета.
Франц Адамавіч Клінцэвіч
Біяграфія
Нарадзіўся 15 чэрвеня 1957 года ў вёсцы Крэйванцы (Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь) у сялянскай сям’і. У 1972 годзе скочыў Крэйванцаўскую васьмігадовую школу, у 1974 годзе — сярэднюю школу № 1 у Ашмянах. Са снежня 1974 года па студзень 1975 года да прызыву на вайсковую службу працаваў настаўнікам фізкультуры, чарчэння i малявання ў Крэйванцэўскай сельскай васьмігадовай школе. У 1975 годзе прызваны на службу ва Узброеныя сілы СССР i накіраваны ў разведвальны батальён гарнізона ваеннага гарадка Печы горада Барысава.
У 1976 годзе накіраваны ў Свярдлоўскае вышэйшае ваенна-палітычнае танка-артылерыйскае вучылішча. Пасля сканчэння вучылішча, з 1980 па 1985 гады служыў на розных пасадах у паветрана-дэсантных войсках. З 1985 года вучыўся ў Ваенным інстытуце замежных моў. Пазней служыў у Афганістане (у 345-м асобным парашутна-дэсантным палку ПВД), быў слухачом Ваенна-палітычнай акадэміі імя Леніна, намеснікам камандзіра парашутна-дэсантнага палка ў горадзе Капсукасе.
З 1992 года — у Маскве. Спачатку быў вядучым спецыялістам урадавай камісіі па сацыяльнай абароне ваеннаслужачых, затым — старшым афіцэрам упраўлення камандуючага паветрана-дэсантнымі войскамі, з 1994 года — старшыня праўлення Расійскага Саюза ветэранаў Афганістана (адначасова з’яўляўся членам Прэзідэнцкага Савета, членам рэдкалегіі часопіса «Палітыка»). Да 1997 года знаходзіўся на ваеннай службе ў шэрагах Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. У 2004 годзе скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі.
З 1999 па 2015 гады — дэпутат Дзяржаўнай думы Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі. Быў намеснiкам кiраўнiка думскай фракцыi «Адзіная Расія».
З 29 верасня 2015 года — член Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі — прадстаўнік ад адміністрацыі Смаленскай вобласці.
Белы Бераг (возера, Бабруйскі раён)
Бе́лы Бе́раг — возера ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі на левабярэжнай пойме ракі Бярэзіна, на ўсход ад горада Бабруйск, за 2,7 км у напрамку на захад ад вёскі Думаноўшчына (Кіраўскі раён).
Плошча паверхні возера 0,25 км², даўжыня 4 км, найбольшая шырыня 200 м. Найбольшая глыбіня 4 м, сярэдняя каля 2 м.
Катлавіна возера старычнага тыпу, моцна выцягнутая і мае серпападобную форму. Берагі пясчаныя. Пратокай Белы Бераг злучаецца з Бярэзінай. На возеры 2 астравы агульнай плошчай 1 га.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, гусцяра, карась.
Нацыянальны парк Хамра
Ха́мра (Hamra nationalpark) — нацыянальны парк на поўначы правінцыі Даларна і на паўночным захадзе правінцыі Еўлебарг у Швецыі. Нацыянальны парк Хамра з'яўляецца папулярным сярод турыстаў і альпіністаў.
Нацыянальны парк па сваёй форме нагадвае эліпс.
У нацыянальным парку Хамра выяўлена больш за 450 відаў насякомых і жукоў. Амаль усю тэрыторыю парку займае іглічны лес. Сустракаюцца елі ўзростам да 300 гадоў.
Разам з некалькімі іншымі нацыянальнымі паркамі Швецыі Хамра з'яўляецца найстарэйшым нацыянальным паркам у Еўропе.
Турчанка
Назву Турчанка маюць:
Землетрасенне ў Авеццана
Землетрасенне ў Авецана адбылося 13 студзеня 1915 года і стала адным з самых катастрафічных у гісторыі Італіі. Эпіцэнтр размяшчаўся недалёка ад г. Авеццана ў цэнтральных частках Апенінскага паўвострава. Сіла па шкале Рыхтэра дасягнула 7,5 балаў. Разбурэнням падверглася плошча звыш 1600 квадратных кіламетраў, разбураны былі сотні пасёлкаў і вёсак Цэнтральнай Італіі, размешчаных па лініі ўздоўж разломаў па краі скідной Фучынскай катлавіны, былое возера якой было асушана ў 1876 годзе. Моцная рассечанасць Цэнтральных Апенінаў узмацніла разбурэнні. Штуршкі пры гэтым адчуваліся практычна па ўсім паўвостраве, выклікаўшы хваляванні як на адрыятычным, так і на тырэнскім беразе краіны. Па афіцыйных адзнаках, загінула 32 600 чалавек. Значная колькасць італьянцаў стала бежанцамі, шмат хто пераехаў на поўнач краіны ці эмігрыраваў у Францыю, Аргенціну, Бразілію, Канаду, ЗША.
Нягрымаўка
Нягры́маўка — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Ізва (басейн Нёмана). Даўжыня 17 км. Плошча вадазбору 42 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1‰. Пачынаецца на ўсходзе вёскі Байкі, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша, у ніжнім цячэнні праз лясныя масівы. Упадае ў Ізву за 2,2 км на паўночны захад ад вёскі Каменка.
Усвіж-Бук
Назву Усві́ж-Бук маюць:
Дзявяткіна (Цёмкінскі раён)
Дзявяткіна (Девяткино) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Аносаўскага сельскага паселішча.
26 чэрвеня
26 чэрвеня — сто семдзесят сёмы (сто семдзесят восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Юрый Мацвеевіч Фельтэн
Юрый Мацвеевіч Фельтэн (ням. Georg Friedrich Veldten; -) — архітэктар, атрымаў адукацыю ў Германіі, быў пры архітэктары Растрэлі памочнікам па ўзвядзенню Зімняга палаца і стаў вядучым архітэктарам у Канторы ад будынкаў Яе Імператарскай Вялікасці дамоў і садоў, а з 1764 г. выкладаў архітэктуру ў Акадэміі мастацтваў. У 1772 годзе быў узведзены ў званне акадэміка, у 1785 годзе абраны ў ад’юнкт-рэктары Акадэміі і ў 1789 годзе стаў яе дырэктарам.
Па ідэі і па чарцяжах Фельтэна была створана машына для перамяшчэння Гром-каменя, які стаў асновай пастамента статуі Пятра Вялікага работы Эцьена Фальканэ.
Зборная Марока па футболе
Цяперашні склад
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.
Статыстыка прыведзена станам на 9 чэрвеня 2018 года пасля матча супраць Эстоніі.
Цвербуты
Цве́рбуты (, Цвербуты) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Радзівонішкаўскага сельсавета, да 2013 года — у склад Голдаўскага сельсавета.
Навасёлкі (Ладзеніцкі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Халмоўка
Назву Халмоўка маюць:
1776 год у гісторыі астраноміі
1776 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Еўрапейская федэрацыя глухіх
Створаная ў 1985 годзе Еўрапейская федэрацыя глухіх (The European Union of the Deaf) — еўрапейская некамерцыйная арганізацыя; адзіная сярод сабе падобных прадстаўляе інтарэсы глухіх на еўрапейскім узроўні. Уключае нацыянальныя арганізацыі глухіх Еўропы.
Дамашлын
Дамашлын (Домашли́н) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
ФК Асіповічы
«Асіповічы» — беларускі футбольны клуб з горада Асіповічы. Заснаваны ў 1994 годзе. У цяперашні час выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі.
Гісторыя
У 1998 годзе клуб выйшаў у Першую лігу, а на наступны год дэбютаваў у Вышэйшай лізе. Выступленне ў вышэйшым дывізіёне, аднак, не было доўгім: клуб заняў апошняе месца і апусціўся назад у Першую лігу, а праз тры гады ўвогуле апынуўся ў Другой лізе. З 2002 года клуб мае сучасную назву.
У сезоне 2016, пасля доўгіх гадоў у ніжняй частцы і сярэдзіне табліцы Другой лігі, «Асіповічы» сталі адным з асноўных прэтэндэнтаў на павышэнне ў класе. Каманда амаль увесь сезон трымала другое месца ў табліцы і, нягледзячы на няўдалы фініш, здолела захаваць яго па выніках чэмпіянату і выйшла ў Першую лігу.
У Першай лізе «Асіповічы» з пачатку турніру апынуліся ў зоне вылету. У другой палове сезону каманда замацавалася на перадапошнім месцы і нягледзячы на барацьбу да апошняга тура, выбыла ў Другую лігу. У сезоне 2018 у Другой лізе каманда ішла ў верхняй частцы табліцы, але не прэтэндавала на прызавыя месца, і скончыла сезон на шостым радку. Сітуацыя захавалася і ў сезоне 2019, калі «Асіповічы» сталі восьмымі.
Па выніках сезона 2020 «Асіповічы» сталі пятымі і ў пачатку 2021 года атрымалі прапанову пайсці ў Першую лігу замест каманд, якія адмовіліся ад удзелу, аднак у сакавіку 2021 года клуб вырашыў застацца ў Другой лізе. «Асіповічы» выйшлі ў плэй-оф Другой лігі, дзе ў выніку занялі чацвёртае месца ў атрымалі месца ў Першай лізе.
У сезоне 2022 у Першай лізе «Асіповічы» былі сярод аўтсайдараў, аднак за некалькі тураў да фінішу здолелі пакінуць апошні радок і фінішавалі 12-мі з 13.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Шнуркі (Мёрскі раён)
Шнуркі́ (, Шнурки) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 18 сакавіка 1963 года хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Друйскага пассавета.
Багі Грэцыі (верш)
Багі́ Грэ́цыі (ням. Die Götter Griechenlandes) — верш Фрыдрыха Шылера, апублікаваны ў 1785 годзе ў часопісе «Нямецкі Меркурый». Гэтым вершам Шылер паклаў пачатак шматлікім элегіям, характэрным для еўрапейскай лірыкі паслярэвалюцыйнага перыяду.
Для Шылера старажытнагрэчаскі свет з'яўляўся ідэалам шчаслівага грамадства, у якім існавала гармонія паміж індывідуумам і калектывам, чалавекам і прыродай, у якім яшчэ не існавала прыгнятаючага чалавечую асобу падзялення працы. Праз увесь верш ідзе скразная думка, якая пазней атрымае глыбокае развіццё ў эстэтычных артыкулах Шылера 90-х гадоў, аб варожасці мастацтву новага буржуазнага грамадства.
Норма Алеандра
Но́рма Алеа́ндра-Рабле́да (Буэнас-Айрэс, 2 мая 1936) (Norma Aleandro) — аргенцінская актрыса, рэжысёр кіно і тэатра, сцэнарыст.
Біяграфія
З сям’і акцёраў тэатра і кіно. Пачала выступаць на сцэне разам з бацькамі ва ўзросце 9 гадоў. Гуляла ў п’есах Эўрыпіда, Мальера, Лопэ дэ Вэгі, Сервантэса, Цірса дэ Маліна, О’Ніла, Брэхта, Артура Мілера, Тэнесі Уільямса, Жана Ануя, Марыа Варгас Льёса. Выступала на радыё. У кіно дэбютавала ў 1952, адыграла больш чым у 50 фільмах. Актыўна працавала і працуе на тэлебачанні. У 1976—1981 жыла ва Уругваі і Іспаніі, здымалася ў іспанскіх кінарэжысёраў, пазней працавала ў Галівудзе.
Выступае таксама як паэт, драматург і сцэнарыст.
Сястра — актрыса Марыя Ванер, сын — акцёр Оскар Ферыньё.
Карная аперацыя «Cottbus»
«Котбус» (Cottbus) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашыстскіх акупантаў у Вялікую Айчынную вайну. Праводзілася супраць партызан і мясцовага насельніцтва у Бягомльскім, Лепельскім, Плешчаніцкім, Халопеніцкім раёнах 20 мая — 21 чэрвеня 1943 года спецыяльнымі карнымі часткамі СС, жандармерыяй, ахоўнымі войскамі, паліцыяй пры падтрымцы рэгулярных войск з танкамі, артылерныяй, авіяцыяй — усяго больш за 80 тыс. чалавек. У раёне Домжарыцкіх і Паліцкіх балот карнікі акружылі партызанскія брыгады «Жалязняк», «Дзядзькі Колі», імя Кірава, але ў ноч на 19 чэрвеня партызаны выйшлі з блакады. За час аперацыі карнікі спалілі дзясяткі вёсак, у тым ліку Будзяніцкая Рудня (загубілі 103 чалавекі), Жамойск (27 чалавек), Іканы і Гарэлы Луг (576 чалавек), Асовы (178 чалавек), Сасновая (96 чал.) Бягомльскага раёна, Кветча (60 чалавека), Крайцы (21 чалавека) Лепельскага раёна і іншыя: у гарадскім пасёлку Бягомль забілі 300 чалавек, загубілі каля 10 тыс. мясцовых жыхароў, вывезлі ў Германію 6053 чал., захапілі 6500 галоў жывёлы, сельгаспрадукты. Не дасягнуўшы галоўнай мэты — знішчэння партызан, фашысцкае камандаванне спыніла аперацыю.