cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вольга Аляксандраўна Седакова
Біяграфія
Нарадзілася 26 снежня 1947 года ў Маскве ў сям’і ваеннага інжынера. У 1973 годзе скончыла славянскае аддзяленне філалагічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава, ў 1983 годзе — аспірантуру Інстытута славяназнаўства і балканістыкі АН СССР. Абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Абрадавая тэрміналогія і структура абрадавага тэкста (пахавальны абрад ўсходніх і паўднёвых славян)». З 1991 года — супрацоўнік Інстытута сусветнай культуры (філасофскі факультэт МДУ).
Удзельнічала ў міжнародных канферэнцыях у Расіі і за мяжой, выступала з лекцыямі ва ўніверсітэтах Еўропы і ЗША, удзельнічала ў міжнародных паэтычных фестывалях у Італіі, Беларусі, Вялікабрытаніі, Нідэрландах, ФРГ.
З 1996 года з’яўляецца членам папячыцельскага савета Свята-Філарэтаўскага праваслаўна-хрысціянскага інстытута.
У сакавіку 2014 года разам з шэрагам іншых дзеячаў навукі і культуры выказала сваю нязгоду з палітыкай расійскай улады ў Крыме.
Творчасць
У школьныя гады наведвала літаратурную студыю пры Палацы піянераў. У 1962—1967 гадах яе вершы і паэмы друкаваліся ў газетах «Пионерская правда», «Комсомольская правда», «Московский комсомолец», часопісе «Вожатый», зборніку «Гадзіна паэзіі» (М., 1965). Пасля гэтага да 1989 года ў СССР як паэт практычна не друкавалася, першая кніга вершаў выйшла ў Парыжы ў 1986 годзе.
Злучае разнастайныя традыцыі ад славянскіх абрадавых песень да еўрапейскага неакласіцызму XX ст. Лірыка паэтычных цыклаў «Дзікая шыпшына» (1978), «Старыя песні» (1980—1981), «Кітайскае падарожжа» (1986) адзначана сталым духоўным пошукам, заўсёднай адкрытасцю новаму, ніколі не адварочваецца ад жыцця, якой бы цяжкай і непрывабнай вонкава яно ні было. Найбольш поўныя выданні напісанага Седаковай — двухтомнік «Вершы. Проза» (Масква, 2001) і 4-томнік «Вершы. Пераклады. Poetica. Moralia» (Універсітэт Дзмітрыя Пажарскага, Масква, 2010).
Друкавала пераклады з еўрапейскай літаратуры, філасофіі, тэалогіі (Францыск Асізскі, Дантэ, П’ер дэ Ронсар, Джон Дон, Стэфан Малармэ, Эмілі Дзікінсан, Райнэр Марыя Рыльке, Марцін Хайдэгер, Поль Кладэля, Паўль Цэлан, Томас Стернз Эліёт, Эзра Паўнд, Філіп Жакоте), артыкулы пра творчасць Аляксандра Пушкіна, Мікалая Някрасава, паэтыку Веліміра Хлебнікава, Барыса Пастэрнака, Ганны Ахматавай, Восіпа Мандэльштама, Марыны Цвятаевай, Паўля Цэлана і іншых, мемуарныя нататкі пра Венедыкта Ярафеева, Леаніда Губанава, Віктара Крывуліна, Іосіфа Бродскага, Сяргея Авярынцава, Уладзіміра Бібіхінп, Міхаілп Гаспарава, Генадзя Айгу.
Лірыка і эсэ перакладзеныя на большасць еўрапейскіх моў, на іўрыт і кітайскую мову.
На тэксты Седаковай пісалі музыку Аляксандр Вусцін, Пётр Старчык, Валянцін Сільвестраў, Вікторыя Палявая, Віктар Капыцько, Таццяна Алёшына і іншыя.
Шмат часу праводзіць на дачы ў Азараўцы, дзе напісала большасць сваіх тэкстаў і вершаў.
Алег Фадзеевіч Ярашэвіч
Алег Фадзеевіч Ярашэвіч (нар., г. Гродна)  — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2003 года.
Творчасць
Асноўныя працы: фізкультурна-аздараўленчы корпус у аздараўленчым цэнтры Нацыянальнага Банка РБ у заказніку «Азёры» Гродзенскага раёна, (2002—2004, будаўніцтва ў 2004—2005; сааўтар І. А. Абухаў); рэканструкцыя фізкультурна-аздараўленчага корпуса ў г. Гродна (2003—2004, будаўніцтва ў 2003—2004); паліклініка на 400 наведванняў у змену па вул. Ліможа ў г. Гродна (2004—2005, будаўніцтва 2005—2008).
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя У. А. Караля Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (1999). Узнагароджаны Дыпломам за лепшую працу ў галіне тэрытарыяльнага развіцця горадабудаўніцтва і архітэктуры за праект «Комплекснае добраўпарадкаванне гістарычнага цэнтра г. Навагрудка»; Дыпломам БСА ў намінацыі «Грамадскія комплексы, будынкі і збудаванні» ў складзе аўтарскага калектыва за рэалізаваны праекта «Аздараўленчы цэнтр Нацыянальнага банка РБ у заказніку „Азёры“ Гродзенскага раёна».
Атэнбора
Атэнбора — прозвішча.
Базарнік
База́рнік — службовая асоба ў Вялікім Княстве Літоўскім, якая займалася наглядам за выкананнем правіл гандлю на рынках (базарах). Сачыў за дакладнасцю мер вагі і вымярэнняў, спаганяў мыта з прывазных тавараў і іншыя рыначныя наборы.
Calliteara abietis
Calliteara abietis — начны матылёк падсямейства ваўнянак. Можа пашкоджваць іглічныя дрэвы.
Апісанне
Размах крылаў складае ад 35 да 52 мм.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў Еўразіі ад заходняй Еўропы да Японіі, па ўсёй тэрыторыі Расіі.
Біялогія
Гусеніцы харчуюцца на, і.
Мінаміторы
Мінаміторы (南鳥島) або Маркус (Marcus) — каралавы атол на захадзе Ціхага акіяна. Умоўна ўключаецца ў групу астравоў Нампо. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча - 1,51 км².
Геаграфія
Атол Мінаміторы знаходзіцца ў 1864 км на паўднёвы ўсход ад Токіа, у 1023 км на паўночны ўсход ад Паўночных Марыянскіх астравоў, у 9935 км на паўднёвы ўсход ад Мінска. Складаецца з вострава і кола каралавага рыфа. Даўжыня берагавой лініі вострава - каля 5,5 км.
Карысныя выкапні
У 2011 г. японскія вучоныя знайшлі пад каралавым фундаментам атола на глыбіні каля 6000 м дастаткова вялікія запасы рэдказямельных элементаў, якія перавышаюць звычайную для такіх радовішчаў канцэнтрацыю.
Гісторыя
Атол быў адкрыты ў 1694 г. іспанскімі мараплаўцамі. У 1864 г. паўторна адкрыты амерыканскім караблём пад гавайскім сцягам і названы Маркус. У 1886 г. на востраве высадзілася група японскіх каланістаў. 24 ліпеня 1898 г. Японія афіцыйна абвясціла пра далучэнне атола пад назвай Мінаміторы да сваіх валоданняў. У першай чвэрці XX ст. ЗША спрабавалі аспрэчыць права Японіі на аддалены кавалак сушы, але не здолелі дасягнуць поспеху з-за прысутнасці на ім японскіх каланістаў, якія займаліся земляробствам і рыбалоўствам.
У 1964 - 1993 гг. на Мінаміторы была размешчана амерыканская навігацыйная станцыя. У 1994 - 2009 гг. — японская навігацыйная станцыя. У наш час дзейнічаюць метэаралагічная і радыёлакацыйная станцыя. Сталага насельніцтва няма.
Яўген Іванавіч Кудзінаў
Яўген Іванавіч Кудзінаў (нар., в. Касар, Чэрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі кіраўнік калгаса, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Пасля Вялікай Айчыннай вайны скончыў сямігодку і паступіў у Магілёўскае педагагічнае вучылішча. Па заканчэнні вучылішча ў 1948 годзе накіраваны на працу настаўнікам у Хвалаўскую пачатковую школу Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці.
У 1950—1953 гадах служыў у Савецкай арміі, дзе атрымаў званне лейтэнанта. Пасля дэмабілізацыі працаваў дырэктарам Чабахскай базавай школы Пружанскага раёна, завочна скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна. У 1960 годзе назначаны дырэктарам Дабучынскай пачатковай школы. Праз год пераведзены на партыйную работу, узначаліў партарганізацыю калгаса «Рассвет» у в. Калядзічы, працаваў намеснікам старшыні, засвойваў складаную навуку земляробства. У 1962—1964 гадах вучыўся ў Мінскай вышэйшай партыйнай школе пры ЦК КПБ. Працаваў інструктарам Брэсцкага абкама КПБ.
У 1965 годзе абраны старшынёй калгаса «Рассвет», які тады лічыўся адстаючым. Старшыня правёў вялікую работу па арганізацыі працы і ўмацаванні дысцыпліны, рацыянальным выкарыстанні зямлі, матэрыяльным стымуляванні работнікаў. У канцы 1960-х быў адным з першых ініцыятараў выплаты калгаснікам зарплаты, якая хутка вырасла з 12 да 100 рублёў. У 1970-я гадах калгас выйшаў на лідыруючыя пазіцыі ў Брэсцкай вобласці.
Крысціна Бандурына
Крысціна Бандурына (, Мазыр, Гомельская вобласць) — беларуская паэтка, філолаг, ЛГБТ-актывістка.
Біяграфія
Выпускніца Школы маладога пісьменніка пры «Саюзе беларускіх пісьменнікаў» (2015), Школы маладога літаратара «W/Rights» (аддзяленне паэзіі і перакладу, 2020).
Філолаг, рэдактар, вывучала беларускую і амерыканскую літаратуру. Жыве ў Мінску.
Творчасць
Фіналістка конкурса «Экслібрыс» імя Аляксандра Уласава (2014), удзельніца праграмы «Рэзідэнцыя маладога літаратара» (2015), фестывалю «Вершы на асфальце» (2015—2021; Арганізатары фестывалю: ГА «Саюз беларускіх пісьменнікаў» і Беларускі ПЭН-цэнтр), паэтычнага семінара з Вальжынай Морт (2017), праектаў «Вершаява» і «Transformation» Фонда Роберта Боша і Беларускага ПЭН-цэнтра (2017—2018).
Лаўрэатка прэміі «Залаты апостраф» часопіса «Дзеяслоў» у намінацыі «Дэбют» (2016).
Мае зборнік вершаў «Homo» (2019, выдавецтва «Галіяфы») і зборнік перакладаў вершаў на рускую мову «Псалмы и сонники» (2021, выдавецкая серыя «UGAR»).
Вершы перакладаліся на рускую, украінскую, англійскую, нямецкую, літоўскую, чэшскую, польскую, шведскую і дацкую мовы.
Грамадская дзейнасць
Вяла блог па праблемах дамашняга гвалту. Працавала ў межах праекта «Маё права» Будзьма беларусамі!. ЛГБТ-актывістка.
Каралеўства Славонія
Каралеўства Славонія (Kraljevina Slavonija; Regnum Sclavoniae; Königreich Slawonien; Szlavón Királyság) — адна з правінцый Габсбургскай манархіі і Аўстрыйскай імперыі, якая існавала з 1699 да 1868 года. Правінцыя ўключала ў сябе паўночныя часткі сучасных рэгіёнаў Славонія (сучасная тэрыторыя Харватыі) і Срэм (сучасная тэрыторыя Сербіі і Харватыі). Паўднёвыя часткі гэтых рэгіёнаў былі часткай Славонскай вайсковай мяжы, якая ўваходзіла ў склад Аўстрыйскай вайсковай мяжы.
Геаграфія
Каралеўства Славонія межавала з Каралеўствам Харватыя на захадзе, Каралеўствам Венгрыя на поўначы і ўсходзе і Асманскай імперыяй на поўдні. Разам з Славонскай вайсковай мяжой тэрыторыя каралеўства складала каля 6600 м². Яна была падзелена на тры графствы: Віравітыца, Пажэга і Срэм. У цэнтры Славонскага караўства размяшчаўся горны ланцуг, а астатняя частка складалася з урадлівых узвышэнняў з вінаграднікамі і фруктовымі дрэвамі і шырокіх раўнін.
Гісторыя
Каралеўства Славонія было сфармавана з тэрыторый, якія Габсбургская манархія атрымала ад Асманскай імперыі ў выніку Карлавіцкага пагаднення (1699), якое паклала канец Вялікай Турэцкай вайне. Першапачаткова гэта была асобная Габсбургская тэрыторыя з сумеснай ваенна-грамадзянскай адміністрацыяй, якая існавала з 1699 да 1745 года. Жыхары былі вызвалены ад выплаты падаткаў, але былі прывязаны да ваеннай службы. У 1745 годзе была ўведзена поўная грамадзянская адміністрацыя і Каралеўства Славонія ў якасці адной з земляў кароны Святога Іштвана адміністрацыйна была ўключана ў Каралеўства Харватыя і ў Каралеўства Венгрыя. У 1849 годзе Каралеўства Славонія і Каралеўства Харватыя сталі цалкам асобнымі ўстаноўчымі землямі Аўстрыйскай імперыі. У выніку пагаднення з Каралеўствам Венгрыя ў 1868 годзе Каралеўства Славонія было аб'яднана з Каралеўствам Харватыя ў адзінае Каралеўства Харватыя і Славонія, якое знаходзілася пад пратэктаратам кароны Святога Іштвана, але захавала значны ўзровень самакіравання.
Насельніцтва
Паводле аўстрыйскіх дадзеных аб насельніцтве Славоніі, у 1802 годзе ў правінцыя пражывала каля 148 тысяч каталікоў (51.6%), 135 тысяч праваслаўных (47.2%) і 3500 пратэстантаў (1.2%).
Паводле іншых статыстычных ацэнак, у 1787 годзе ў грамадзянскай Славоніі жыло 265670 чалавек, а ў 1804–1805 гадах — 286349, але з гэтага ліку былі выключаны духавенства і шляхта. У гэтым перапісу было падлічана толькі мужчынскае насельніцтва: 74671 каталік, 68390 праваслаўных, 1744 кальвіністаў, 97 лютэран і 97160 габрэяў. У графстве Срэм пераважала колькасць праваслаўных хрысціян: 32090 праваслаўных і 12633 каталікі. У двух іншых графствах Славоніі, Пажэзе і Віравітыцы, колькасць каталікоў пераўзыходзіла колькасць праваслаўных.
Эканоміка
Каралеўства Славонія, у асноўным, было сельскагаспадарчай зямлёй, таксама як і Каралеўства Харватыя, і было вядома сваёй вытворчасцю шоўку. Найбольш прыбытковымі заняткамі жыхароў былі сельская гаспадарка і развядзенне буйной рагатай жывёлы. На тэрыторыі каралеўства вырошчвалася зерне ўсіх відаў, пенька, лён, тытунь і вялікая колькасць лакрыцы. Апроч таго, выраблялася вялікая колькасць віна, асбліва ў графстве Срэм. У 1857 годзе занятасць у прамысловасці была самай высокай у графстве Осіек — 11.01% — у той час, як 72.3% займаліся сельскай гаспадаркай (у графстве Пажэга сельскай гаспадаркай займаліся 82.9%).
Васіль III
Васіль III Іванавіч ( — ) — вялікі князь маскоўскі ў 1505—1533, сын Івана III і Софіі Палеолаг, бацька Івана IV Грознага.
Жыццё
Васіль не быў старэйшым сынам і стаў спадкаемцам пасля смерці Івана Маладога ў 1490 годзе і няміласці Дзмітрыя Іванавіча (сына Івана Маладога і ўнука Івана III) у 1502 годзе. Першы шлюб быў уладкаваны яго бацькам Іванам, які спачатку спрабаваў знайсці яму нявесту ў Еўропе, але скончыў справу выбарам з 1500 дзяўчын, прадстаўленых да двара для гэтай мэты з усёй краіны. Бацька першай жонкі Васіля Саламоніі, Юрый Сабураў, не быў нават баярынам. Род Сабуравых ідзе ад татарскага мурзы Чэта.
Паколькі першы шлюб быў бясплодны, Васіль дамогся разводу ў 1525 годзе, і ў пачатку наступнага (1526-га) года ажаніўся з Алене Глінскай, дачкой літоўскага князя Васіля Львовіча Глінскага. Першапачаткова новая жонка таксама не магла зацяжарыць, але нарэшце 25 жніўня 1530 года ў іх нарадзіўся сын Іван, будучы Іван Грозны, а затым і другі сын — Юрый.
Васіль памёр 3 снежня 1533 года ад заражэння крыві, выкліканага нарывам на левым сцягне.
Знешняя палітыка
У знешняй палітыцы магчыма вылучыць некалькі кірункаў — казанскі, літоўскі, крымскі. Паходы на Казань ажыццяўляліся ў 1506, 1523 і 1524 гадах. У 1521 годзе быў адбіты напад на Маскву сумеснага крымска-казанскага войска, а ў 1527 годзе — крымскага войска Іслям-гірэя. На літоўскім кірунку ў выніку двух маскоўска-літоўскіх войн (1507—1508 і 1512—1522) за Вялікім княствам Маскоўскім былі замацаваны землі шэрагу вярхоўскіх княстваў, далучаных яшчэ яго бацькам Іванам III, далучаны смаленскія землі разам са Смаленскам. На бок маскавітаў перайшоў Міхаіл Глінскі.
Падчас свайго кіравання Васіль далучыў да Масквы Пскоў (1510), Смаленск (1514), Разань (1521), Ноўгарад-Северскі (1522).
Унутраная палітыка
У сваёй унутранай палітыцы Васіль III карыстаўся падтрымкай Царквы ў барацьбе з баярскай апазіцыяй. У 1521 мітрапаліт Варлаам быў высланы з-за адмовы ўдзельнічаць у барацьбе Васіля супраць князя Васіля Іванавіча Шамячыча. Князёў Рурыкавічаў Васіля Шуйскага і Івана Варатынскага саслаў у выгнанне. Дыпламат і дзяржаўны дзеяч Іван Бярсен-Бяклемешаў быў пакараны ў 1525 з-за крытыкі палітыкі Васіля. Максім Грэк (публіцыст), Васіян Патрыкееў (дзяржаўны дзеяч) і іншыя былі асуджаныя па той жа самой прычыне ў 1525 і 1531. На працягу кіраванні Васіля III павялічылася зямельнае дваранства, улады актыўна абмяжоўвалі імунітэт і прывілеі баяраў.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Тыпы пытанняў англійскай мовы - класіфікацыя пытанняў англійскай мовы адпаведна пэўным прызнакам на некалькі ўмоўных груп. Традыцыйна на занятках па вывучэнню англійскай мовы як замежнай выдзяляюць наступныя тыпы пытанняў: агульныя, альтэрнатыўныя, раздзяляльныя, спецыяльныя. Асобкам стаяць спецыяльныя пытанні з займеннікам who (хто), які выступае ў ролі дзейніка ў пытальным сказе. Таксама як асобны від разглядаюцца пытанні ўскоснай гаворкі.
Агульныя пытанні
Агульныя пытанні (англ. "General questions") - гэта пытанні, якія даюць адказ "так" ці "не". Умоўна можна вылучыць дзве падгрупы такіх пытанняў: 1) пытанні з дзеясловам be (быць) і мадальнымі дзеясловамі, якія не патрабуюць выкарыстання дапаможных дзеясловаў, такіх як do i have. У такіх выпадках сам дзеяслоў-выказнік ставіцца ў пачатку сказа для сінтаксічнага выражэння агульнага пытання. Дзеяслоў-выказнік можа пры гэтым суправаджацца часціцай not (у такім выпадку перадаецца ідэя "хіба...не").
Are you still here? - Ты яшчэ тут?
Couldn't he walk faster? - Хіба ён не мог ісці шпарчэй?
Was not it impolite? - Хіба гэта не было няветліва?
May I smoke here? - Ці магу я тут пакурыць?
Do you know her name? - Ты ведаеш яе імя?
Were not you doing your research at 5 yesterday? - Хіба ты не займаўся сваім даследаваннем учора ў 5?
Has Mr. Smith arrived? - Містэр Сміт ужо прыехаў?
Will I meet you there? - Ці сустрэну я цябе / Вас там?
Won't she have finished her work by that time? - Хіба яна не скончыць сваю работу да гэтага часу?
Магчыма захаванне сінтаксісу сцвярджальнага сказа:
She is your wife (замест Is she your wife)? - Яна твая / Ваша жонка?
Альтэрнатыўныя пытанні
Гэты від пытанняў (alternative questions) адрозніваецца ад агульных выбарам з некалькіх варыянтаў адказу, але па форме сінтаксічнай структуры яны падобны на агульныя пытанні - Сказ пачынаецца з выказніка (для мадальных дзеясловаў і be) ці з дапаможнага дзеяслова (для ўсіх астатніх варыянтаў выказніка). Выбар варыянтаў магчымы праз аб'яднанне аднім выказнікам двух ці больш дапаўненняў (Was it a big rat or a little mouse? - Гэта быў вялікі пацук ці маленькае мышанё?) або праз аб'яднанне злучнікам or ("ці, або, альбо") двух ці больш сказаў у адзін складаназлучаны (Shall I call him or do you want me to go there? - Ці павінен я патэлефанаваць яму ці ты хочаш, каб я пайшоў туды?). У паўсядзённых сітуацыях можна сустрэць і такую камбінацыю: спачатку спецыяльнае пытанне, потым скарочаны варыянт (без выказнікаў) альтэрнатыўнага (What do you want? Tea or coffee? - Што вы жадаеце? Чай ці каву?).
На альтэрнатыўныя пытанні не магчыма адказаць "так" ці "не", звычайна адказ разумее пад сабой выбар аднаго ці некалькіх з прапанаваных варыянтаў, адмову ад усіх прапановаў ці сустрэчнае прапанаванне яшчэ адной альтэрнатывы. Але бываюць пытанні, якія з'яўляюцца альтэрнатыўнымі толькі па форме і агульнымі па сутнасці. Напрыклад на пытанне Wouldn't you have some soup or roastbeef with us? (Ці не жадаеце паесці з намі суп ці ростбіф?) у першую чаргу чакаецца адказ "так" ці "не", а выбар паміж супам і ростбіфам мае ўжо другарадны характар.
Раздзяляльныя пытанні
Гэта група пытанняў (па англ. tag questions), якія можна аднесці да катэгорыі рытарычных (г.зн. такіх, якія не патрабуюць адказу). Назва "раздзяляльны" замацавалася за гэтымі пытаннямі таму, што кожны з іх уяўляе сабой дзве часткі аднаго сказа. Першая частка - гэта само пытанне ў сінтаксічнай форме сцвярджальнага ці адмоўнага сказа, другая - камбінацыя з процілеглай формай дапаможнага дзеяслова (ці самога выказніка) і асабовым займеннікам, які адпавядае роду, асобе і ліку дзейніка. Гэта камбінацыя перакладаецца на беларускую фразай "ці не так" незалежна ад асобнага значэння кожнага з складнікаў.
You aren't watching TV, are you? - Ты не глядзіш тэлевізар, ці не так?
The children have finished playing, have they? - Дзеці скончылі гуляць, ці не так?
Mommy can't lie, can she? - Мама не ўмее маніць, ці не так?
I shall be always polite with them, shan't I? - Я мушу быць заўсёды ветлівым з імі, ці не так?
We will have been married for 10 years next year, won't we? - Мы будзем жанаты ўжо 10 гадоў у наступным годзе, ці не так?
Пры гэтым інтанацыя можа перадаць ступень рытарычнасці раздзяляльнага пытання. Калі адказ на пытанне - відавочнае "так", якое можна і не агучыць, інтанацыя будзе сыходнай у абедзвюх частках пытальнага сказа. Калі адказ ("так" ці "не") чакаецца інтанацыя будзе сыходнай да раздзяляльнай коскі (як у сцвярджальных і адмоўных сказах) і ўзыходнай пасля яе (як у агульных пытаннях).
Спецыяльныя пытанні
Спецыяльныя пытанні англійскай мовы (special questions) сінтаксічна падобны на агульныя. Ад апошніх яны адрозніваюцца пытальнымі займеннікамі, з якіх пачынаецца сказ. Гэтыя пытальныя займеннікі перадаюць асноўны сэнс усяго сказа, таму у некаторых сітуацыях усё пытанне можна звесці да аднаго такога займенніка.
What are you talking about? - Пра што вы гаворыце?
Which is you umbrella? - Які з парасонаў твой?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
За заслугі ва ўзброеным канфлікце пяць выхадцаў Беларусі былі ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза, з якіх 4 — этнічныя беларусы (Ф. К. Каўроў, П. Е. Купрыянаў, Г. М. Склязнёў, С. І. Грыцавец), 1 — этнічны паляк (М. А. Сяліцкі).
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Спецыяльныя пытанні
How many students can answer this question? - Сколькі навучэнцаў могуць адказаць на гэта пытанне?
Whom will you give this book? - Каму вы дасце гэту кнігу?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Асвятленне пытання
Галоўнай працай на тэму ролі краіны (як савецкай, так і польскай частак) і яе ўраджэнцаў у іспанскім канфлікце з’яўляецца манаграфія 2009 года «Беларусь і вайна ў Іспаніі (1936-1939)» за аўтарствам старэйшага навуковага супрацоўніка аддзела ваеннай гісторыі Беларусі Інстытута гісторыі НАН Ірыны Варанковай. Гісторык Аляксей Кудрыцкі адзначыў, што нягледзячы на ўсю падрабязнасць публікацыі ў пытанні ўдзелу супляменнікаў як савецкіх ваенспецоў і валанцёраў інтэрбрыгад, былі і недахопы. Многія выхадцы з Беларусі апынуліся не ўлічаны, паколькі Варанкова абапіралася толькі на айчынныя архівы і матэрыялы, не выкарыстоўваючы замежныя.
Сам Кудрыцкі займаўся даследаваннем удзелу беларусаў у складзе інтэрбрыгад. Гэтая тэма мімаходзь згадвалася ў публікацыях дацэнта Сяргея Шабельцава аб аргенцінскіх беларусах і іншых аўтараў. У сваю чаргу тэму танкістаў з Беларускай ССР закранаў Юрый Глушакоў. У іншых крыніцах інфармацыя пра беларусаў у канфлікце сустракалася эпізадычна. Пераважна гэта былі зборнікі, артыкулы і дакументы, выдадзеныя ў савецкі час.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Спецыяльныя пытанні
Whose turn is that? - Чыя падыйшла чарга?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Асвятленне пытання
Па большай частцы для сучаснай Беларусі вайна ў Іспаніі, нягледзячы на ўдзел у ёй яе ўраджэнцаў, з’яўляецца слаба вядомым канфліктам.
Салідарнасць і дапамога
У пачатку жніўня 1936 года Савецкі Саюз далучыўся да кампаніі салідарнасці з іспанскімі рэспубліканцамі. На той момант мерапрыемствы ў падтрымку антыфранкістаў праведзены ў Бельгіі, Францыі, Італіі і Швейцарыі.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Спецыяльныя пытанні
Where have you been? - Дзе ты быў?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
3 жніўня, на наступны дзень пасля першых прарэспубліканскіх мітынгаў у Ленінградзе і Маскве на тэрыторыі РСФСР, прайшлі свае выступы і ў сталіцы Савецкай Беларусі горадзе Мінску. У акцыю былі ўцягнуты фабрыкі «Камунарка» і «Кастрычнік», заводы імя Кірава і Мяснікова, электрастанцыя нумар 1, трамвайны парк, друкарня газеты «Звязда», 2-я савецкая бальніца, наркаматы асветы і фінансаў БССР, Цэнтральны савет прафсаюзаў і іншыя арганізацыі і ўстановы. 4-га на плошчы Свабоды з удзелам шэрагу вядомых беларускіх дзеячаў прайшоў гарадскі мітынг салідарнасці пад лозунгам «Акажам матэрыяльную дапамогу гераічным змагарам іспанскага народа». Неўзабаве падобныя мерапрыемствы ахапілі ўсю краіну.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Спецыяльныя пытанні
When did it happen? - Калі гэта адбылося?
Why should I read this article? - Чаму мне варта прачытаць гэты артыкул?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
КП(б)Б эксплуатавала іспанскія падзеі ў агітацыйна-прапагандысцкай дзйннасці з мэтай «асуджэння фашызму і падпальшчыкаў вайны». Насельніцтва БССР было добра дасведчана аб ваенных дзеяннях у Іспаніі за кошт рэгулярных зводак. Так, напрыклад, газеты Савецкай Беларусі вялі рубрыку «На франтах у Іспаніі», дзе публікавалася актуальная інфармацыя аб канфлікце. Друкаваныя СМІ пісалі біяграфічныя нарысы вядомых дзеячаў Іспанскай Рэспублікі.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Спецыяльныя пытанні
Звычайна менавіта такі парадак пабудавання сказа характэрны для спецыяльных пытанняў. Таксама не лічыцца парушэннем паставіць прыназоўнік не апошнім словам у сказе а першым (замест "What are you talking about?" паставіць "About what you are talking?"). У навучальнай літаратуры і публіцыстычных творах сустракаецца тэндэнцыя выкарыстання свабоднай сінтаксічнай паслядоўнасці сказа (напрыклад, замест "Why should I read this article?" пішуць "I should read this article why?"). У асноўным, гэта тэндэнцыя характэрна для амерыканскага варыянта англійскай мовы. (Прыклад інфармацыі на амерыканскім варыянце англійскай мовы з спецыяльнымі пытаннямі ў форме сказаў з свабодным сінтаксісам можна прачытаць тут, пытанні 16 і 17).
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
Заходняя Беларусь, якая ўваходзіла ў склад Польшчы, таксама была ўцягнута ў рух салідарнасці з рэспубліканцамі. Аднак там існавалі свае асаблівасці. Польшча далучылася да пагаднення аб неўмяшанні ў канфлікт, таму прарэспубліканскія мерапрыемствы не мелі падтрымкі на дзяржузроўні. Актывісты патрабавалі ад уладаў падтрымаць афіцыйны Мадрыд. Рэжым санацыі, прытрымліваючыся прынцыпу неўмяшання ва ўнутраныя справы Іспаніі, адказваў арыштамі ўдзельнікаў руху.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Займеннік who ў спецыяльных пытаннях
Займеннік who (хто) ў спецыяльных пытаннях часта выконвае ролю дзейніка. Таму сінтаксіс і граматыка пытанняў з who ў некаторай ступені адрозніваецца ад іншых спецыяльных пытанняў. Выказнік можа не мяняць формы, характэрнай для сцвярджальнага сказа:
Who threw it on the floor? - Хто кінуў гэта на падлогу? (У іншым спецыяльным пытанні трэба ставіць дапаможны дзеяслоў і пераводзіць выказнік у форму інфінітыва, напр., What did he throw? - Што ён кінуў?)
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
Палескі ваявода Вацлаў Костак-Бярнацкі адзначаў :
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Займеннік who ў спецыяльных пытаннях
Але ў сітуацыях, калі who не з'яўляецца дзейнікам, яго граматыка і сінтаксіс індэнтычны іншым спецыяльным пытанням:
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
Польскія сілы бяспекі ў сваіх справаздачах згадвалі збор сродкаў камуністычнымі ячэйкамі для арміі Рэспублікі і іншай дапамогі. Часам падобныя мерапрыемствы праходзілі пад прыкрыццём вяселляў і вечарынак. Толькі ў маі—чэрвені 37-га ў Заходняй Беларусі сабралі больш за 1900 злотых. У жніўні таго ж года ЦК Кампартыі Польшчы ў лісце да Палітбюро ЦК ВКП(б) паказаў, што на тэрыторыі краіны ў зборы ахвяраванняў лідзіруюць горад Варшава і беларускае сялянства.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Займеннік who ў спецыяльных пытаннях
Who did you put the question to? - Каму ты задаў гэта пытанне?
Пытанні ўскоснай гаворкі
Агульныя, альтэрнатыўныя і спецыяльныя пытанні мяняюць сінтаксіс у сказах ускоснай гаворкі. Дапаможны дзеяслоў do агульных і альтэрнатыўных пытанняў мяняецца словамі if /whether ("ці"), славарны парадак ідзе як у сцвярджальнага ці адмоўнага сказа (спачатку дзейнік, потым выказнік, а не спачатку даможны дзеяслоў, потым дзейнік і ўрэшце выказнік у форме інфінітыва). Пытальнік у такіх сказах не ставіцца.
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Салідарнасць і дапамога
Найбольш актыўныя кампаніі салідарнасці праводзіліся да жніўня 1938 года, калі была распушчана Камуністычная партыя Заходняй Беларусі.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Пытанні ўскоснай гаворкі
I wonder if you liked him - Мне цікава, а ці любіў ты яго?
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Ваенныя спецыялісты
Значную вагу ў савецкім кантынгенце атрымала Беларуская ваенная акруга (БВА), якая лічылася адной з найбольш падрыхтаваных. У Іспаніі ад яе накіраваны байцы сямі авіяцыйных брыгад, такіх як 114-я штурмавая (Гомель), 142-я знішчальная (Бабруйск), 59-я хуткасных бамбардзіроўшчыкаў (Быхаў), 40-я лёгкабардзіровачная (Віцебск), 49-я хуткасных бамбардзіроўшчыкаў (Шаталава, Смаленская вобласць), 83-я знішчальная (Бранск), 116-я змяшаная (Смаленск), трох механізаваных, у тым ліку 4-я асобная (Бабруйск) і 3-я асобная (Старыя Дарогі), і 6-га механізаванага палка 6-й Кубанска-Церскай казачай Чырванасцяжнай дывізіі ім. С. М. Будзёнага (Гомель). Сярод гэтых і іншых злучэнняў у Іспаніі былі як этнічныя беларусы, так і ўраджэнцы Беларусі розных нацыянальнасцяў.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Пытанні ўскоснай гаворкі
It's interesting whether she was working or having fun - Цікава, яна працавала ці весялілася?
I want to know where he could go - Хацеў б я ведаць, куды ён мог пайсці.
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
Першую групу савецкіх танкістаў вылучыла менавіта БВА: 50 чалавек ад 4-й і 30 ад 3-й мехбрыгады з 50-ю машынамі Т-26 для навучання іспанцаў. Па плане, за месяц ваенспецам трэба было падрыхтаваць да 100 танкістаў. Заняткі пачаліся 17 кастрычніка, праз чатыры дні пасля прыбыцця інструктараў, аднак неўзабаве навучанне рэзка перапыніла камандаванне. Кіраўніцтву патрэбны былі тэрмінова любыя, нават дрэнна навучаныя сілы, паколькі франкісты ўжо набліжаліся да сталічнага Мадрыда. Так як іспанцы яшчэ не былі падрыхтаваны, то прыйшлося са спецыялістаў 4-й мехбрыгады сфармаваць 15 экіпажаў для ўдзелу ў баявых дзеяннях. Узначаліў злучэнне Поль Арман.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Выражэнне "так" і "не" з дапамогай yes i no
У англійскай мове слова yes перадае ідэю, эквівалентную беларускаму "так" толькі калі пытанне не мела часціцы not (не). Каб згадзіцца з пытаннем, у якім ёсць адмаўленне трэба казаць no.
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
29 кастрычніка танкавае фарміраванне ажыццявіла атаку на пазіцыі прыхільнікаў Франка ў раёне населеных пунктаў Сесенья і Эсківіяс, у 30 км ад Мадрыда. Тут восем італьянскіх танкаў «Ансальда» выступілі супраць адзінаццаці савецкіх Т-26. Сярод ураджэнцаў Беларусі ў баі ўдзельнічалі камандзіры экіпажаў Мікалай Сяліцкі (Мінск, этнічны паляк; яго каманда знішчыла батарэю горных гармат і некалькі машын з боепрыпасамі), Іван Лобач (Полацк) і Павел Купрыянаў (Старынцы, Полацкі раён). Першыя двое загінулі, у той час як трэці выжыў. У наступныя два тыдні танк Купрыянава знішчыў 2 танкі, 8 гармат і некалькі варожых атрадаў пяхоты. Аднак ужо 9 лістапада гіне і ён.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Выражэнне "так" і "не" з дапамогай yes i no
Don't you like sports? - Yes, I do (Хіба ты не любіш спорт? - Не, люблю / Так, люблю)
You aren't hungry, are you? - No, I'm not. (Вы ж не галодны, ці не так? - Так, я не галодны / Не, я не галодны).
Тым не менш, у паўсядзённым жыцці носьбіты англійскай мовы нярэдка парушаюць гэта правіла і ставяць yes i no незалежна ад сцвярджальнасці ці адмоўнасці пытання. Прыкладам можа служыць дыялог у фільме "Тытанік" Дж. Камерона (1997 г.)
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
З групы сфарміравана 1-я бранятанкавая брыгада Рэспублікі. У лютым 1937-га яна прыняла ўдзел у бітве пры Хараме, дзе змагалася таксама польская інтэрбрыгада Дамброўскага, у складзе якога былі беларусы з заходніх рэгіёнаў краіны. На Хараме 12 лютага загінулі камандзір узвода Георгій Склязнёў (Новая Беліца, Гомель; раней у студзені вывеў з бою і выратаваў падпалены танк, а за дзесяць дзён да гібелі яго экіпаж на Хамары знішчыў падраздзяленне франкістаў), мехкіры Канстанцін Чарненка (?, Чэрыкаўскі раён; уваходзіў у экіпаж Склязнёва) і Пётр Корсунаў (?, Аршанскі раён).
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Выражэнне "так" і "не" з дапамогай yes i no
Jack: There's no arrangement, isn't there? (Джэк: Няма ніякага пагаднення, ці не так?)
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
У сакавіку прысутнасць байцоў «Пабла» будзе заўважана ў Гвадалахарскай аперацыі.
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Выражэнне "так" і "не" з дапамогай yes i no
Cal: No, there is. (Кэл: Не, яно ёсць.)
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
Ад беларусаў 4-й мехбрыгады таксама вызначыліся камандзір экіпажа Васіль Скідан (Новая Ёлча/Старая Ёлча (?), Брагінскі раён; 4 студзеня 1937 разам з 2-й інтэрбрыгадай адбіў атаку франкістаў пад Гвадалахарай) і танкіст Данііл Навіцкі (?).
Тыпы пытанняў англійскай мовы
Выражэнне "так" і "не" з дапамогай yes i no
У гэтай сітуацыі правільна было б казаць "Yes, there is", але герой фільма выбраў парушэнне правілаў граматыкі, што характэрна для паўсядзённай гаворцы розных моваў свету.
Беларусь і грамадзянская вайна ў Іспаніі
Танкісты
У верасні—кастрычніку 4-я бабруйская брыгада была вернута ў БССР, але некаторыя яе байцы засталіся і ўліліся ў атрад Кандрацьева, які прыбыў у жніўні з Маскоўскай ваеннай акругі. Першапачаткова ён змагаўся ў фарміраванні «Пабла», але потым яго падраздзяленне далучылася да 1-га асобнага інтэрнацыянальнага танкавага палка. У злучэнні змагаліся Вадзім Сапроненка (?, Гарадоцкі раён; удзельнічаў у 43 танкавых нападах і знішчыў 2 танкі), Юстын Дзяшчэня (Калюга, Глускі раён; памёр ад ран у роднай вёсцы па вяртанні на радзіму), Сямён Ціханчук (Крыўча, Брагінскі раён/Алексееўка, Гомельскі раён (?)) і Адам Татур (Лапухі (зараз Дунаева), Капыльскі раён)
Лётчыкі
У верасні 1936-га ў Іспанію прыбыла першая група авіятараў з 30 лётчыкаў. У яе складзе быў ураджэнец Прапойска (зараз Слаўгарад) Васіль Бібікаў. Ён уліўся ў шэрагі 1-й інтэрнацыянальнай бамбардзіровачнай эскадрыллі. Таксама сярод першых ваенспецаў знаходзіўся авіяцыйны інжынер з в. Дашкаўка Магілёўскага раёна Зелік Іофэ (беларускі яўрэй). У красавіку 1937 года ў складзе групы з сямі авіятараў 83-й бранскай знішчальнай брыгады (эксплуатавалі І-16) на Пірэнейскі паўвостраў прыбылі двое беларусаў — Нікіфараў Глушэнкаў (Зубры, Горацкі раён) і Міхаіл Гурын (?). У Іспаніі абодва служылі да жніўня наступнага года. За гэты час Глушэнкаву ўдалося атрымаць у адзіночку ці ў пары парадку 10 паветраных перамог. Гурын вызначыўся знішчэннем 4 самалётаў, два з якіх збіў асабіста. У жніўні—верасні з Бабруйска накіраваны атрад лётчыкаў 142-й знішчальнай брыгады пад камандаваннем І. Гусева. Авіятары падраздзялення ўдзельнічалі практычна ва ўсіх буйных аперацыях рэспубліканцаў. Ад 142-й у Іспаніі знаходзілся беларусы Платон Смалякоў (?), які здзейсніў 98 баявых вылетаў і збіў тры самалёты (два асабіста), і Андрэй Мікулавіч (?), які загінуў у кастрычніку ў раёне Сарагосы.
У маі 1938 года ў баі пад Балагерам загінуў беларус Іван Турчын (Свінціцы, Гродзенскі раён), які служыў у 35-й эскадрыллі 56-й знішчальнай авіябрыгады Кіеўскай ваеннай акругі (КВА). У гэты ж час ад у Іспанію ад КВА быў накіраваны Сяргей Грыцавец (Бараўцы, Баранавіцкі раён). Ён зарэкамендаваў сябе як таленавіты лётчык і інструктар.
Разам з вышэйзгаданымі ў Іспаніі служылі і іншыя ўраджэнцы краіны, у тым ліку Цімафей Малашкевіч (Орша; саветнік пры штабе бамбардзіровачнай авіяцыі са снежня 1937 па верасень 1938), Захар Скутаў (Аляксандрава, Сенненскі раён; з чэрвеня 1938 змагаўся ў бамбардзіровачнай авіяцыйнай групе як стралок-радыст), Сцяпан Шаўчэнка (Азёры, Круглянскі раён; загінуў у жніўні 1938 пад Балагерам), Сцяпан Пісакаў (Старынцы, Віцебскі раён; змагаўся ў складзе групы байцоў 114-й гомельскай авіябрыгады К. Гусева).
Іншыя
Акрамя авіяцыі і танкавых злучэнняў савецкія военспецы, у тым ліку з Беларусі, аказвалі дапамогі рэспубліканцам у станаўленні і развіцці іншых частак. Свой уклад унеслі старшы саветнік штаба СПА антыфранкістаў Мікалай Нагорны (Асташын, Карэліцкі раён), саветнікі-артылерысты Іван Варапаеў (Трыбульня, Краснапольскі раён), Феадосій Жаўноў (Жгунь, Добрушскі раён), Генадзь Межынскі (Магілёў), агульнавайсковыя саветнікі Аляксей Цярэшкаў (Карма, Добрушскі раён), Васіль Юшкевіч (этнічны беларус з цяпер літоўскага Вільнюса), Сцяпан Чарняк (Чарневічы, Барысаўскі раён), саветнікі па дыверсійна-разведвальнай дзейнасці і бяспекі Рыгор Шпілеўскі (Гомель), Леў Фельбдзін (Бабруйск), Навум Белкін (Жлобін), Навум Эйтынгон (Шклоў), Андрэй Шпігельглас (Масты), Якаў Серабранскі (Мінск), Леў Маневіч (Чавусы), Нікан Каваленка (?), Сцяпан Ярашэн (?, загінуў 13 ліпеня 1937), Іван Пітушка (Ляскавічы; Петрыкаўскі раён, загінуў), Пётр Арцемкін (Іскозы, Дубровенскі раён; загінуў), Васіль Корж (Хорастава, Салігорскі раён), Кірыл Арлоўскі (Мышкавічы, Кіраўскі раён) і Аляксандр Рабцэвіч (Лазовая Буда, Кіраўскі раён), сувязіст Міхаіл Матусевіч (Чарняўка, Барысаўскі раён). Прыкметны след пакінуў саветнік камандуючага рэспубліканскай флатыліяй эсмінцаў Валянцін Дрозд з Буда-Кашалёва.
Добраахвотнікі інтэрбрыгад
У кастрычніку 1936 годзе ўрад Іспанскай Рэспублікі пры падтрымцы Камінтэрна сфармаваў воінскія часці з ліку замежных камбатантаў — інтэрнацыянальныя брыгады.
Як пісаў у пісаў у сваіх мемумарах адзін з савецкіх саветнікаў Аляскандр Радзімцаў (у Іспаніі дзейнічаў пад псеўданімам «капітан Паўліта» ), знаходзячыся на ваеннай базе Альбасетэ : Згадкі пра невядомага «беларуса са Стоўбцаў» пакінуў у рэпартажы «Інтэрнацыянальныя брыгады» журналіст Ілля Эрэнбург :
13-я брыгада
Сярод іншых злучэнняў быў створаны батальён імя Я. Дамброўскага (з чэрвеня 1937 — 150-я брыгада, са жніўня — XIII Інтэрнацыянальная брыгада), які набіраўся з ліку этнічных палякаў і грамадзян Польскай Рэспублікі. На той момант іх у Іспаніі, гатовых ваяваць за ўрадавыя сілы, налічвалася парадку 100 чалавек. У падраздзяленні служыла немалая колькасць жыхароў Заходняй Беларусі.
Значная канцэнтрацыя беларусаў была ва ўкраінскай роце імя Тараса Шаўчэнкі, якая ўваходзіла ў склад польскага падраздзялення. Адзін з камандзіраў фарміравання — Мікалай Дворнікаў (таксама вядомы пад псеўданімам Станіслаў Тамашэвіч ) — з’яўляўся выхадцам з Гомеля і членам Кампартыі Заходняй Беларусі. Некаторы час быў палітруком батальёна Палафокса, таксама са складу польскіх атрадаў. Загінуў у лютым 37-га.
Першым палітруком роты таксама быў актывіст КПЗБ. Ім стаў Назар Дземянчук (?), вядомы як Сяржант Сірадз.
Мікалай Арэхва, бачны дзеяч КПЗБ і будучы гісторык, у сваіх успамінах згадваў і пра іншых членаў партыі па прозвішчах Вялічка (Баранавічы), Варанішчэ (Смаргонскі раён), Сеглюк (Брэсцкі раён; эміграваў да вайны ў Бразілію), Наўроцкі (Дунілавічы, Пастаўскі раён), Барсток (Пінск), Дзяргач, Печэніка (абодва Брэст), Панюшка (Дзятлава; перад вайной знаходзіўся ў Аргенціне), Бастыцкі (этнічны беларус з цяпер літоўскага Вільнюса) і Мяткоўскі/Бабравіцкі (этнічны беларус з цяпер польскага Беластока).
Гісторык Ірына Варанкова папоўніла гэты пералік імёнамі Віктара Разенштэйна (Поразава, Свіслацкі раён, этнічны яўрэй; раней член сакратарыята ЦК КСМЗБ), Паўла Буцько (Калядзічы, Пружанскі раён; раней кіраўнік камітэтаў КСМЗБ і КПЗБ у Палескім ваяводстве, а ў 1927-м эміграваў на Кубу і ўліўся ў КПК), Уладзіміра Бамбешка (?; загінуў), Івана Курыловіча (Старамлыны, Драгічынскі раён; перад вайной быў на заробках у Аргенціне), а таксама шэрагу ўраджэнцаў вёсак сучаснага Вілейскага раёна, сярод якіх Сяргей Сарока (Кавалі), Уладзімір Мамай (Швяды), браты Іван і Пётр Каркотка (Касічы), Мікалай Сяржант, Іван Лобач (абодва Жызнава; апошні да вайны знаходзіўся на заробках ва Францыі). Іншымі інтэрбрыгадцамі з Беларусі былі байцы па прозвішчах Ярашко (Вялікае Сяло, Пружанскі раён), Ялевіч, Сержан, Каплан (усе тры Гродзенскі раён), Матысік (?), Ко́зел/Казёл?, Песняк (абодва Свіслацкі раён), Сахарчук (Кобрынскі раён), Зданчук (Эймінаўцы, Бераставіцкі раён) і Зарэцкі (?).
На баку франкістаў
У лагеры нацыяналістаў зафіксаваны ўдзел як мінімум аднаго беларуса — Станіслава Булак–Балаховіча (этнічны беларус з Мейшты Ігналінскі раён, Літва), які некалі камандаваў антысавецкімі фарміраваннямі ў Беларускім Палессі. У 1937 годзе ён знайшоў сабе прымяненне ў штабе мяцежнага генерала Франсіска Франка ў якасці спецыяліста па арганізацыі дыверсій. Варта адзначыць, што дыверсанты нацыяналістаў сутыкаліся з байцамі 14-га партызанскага корпуса рэспубліканскай арміі, чыім саветнікам быў Кірыл Арлоўскі — былы праціўнік Булак–Балаховіча ў перыяд грамадзянскай вайны ў Расіі.
Мастацтва і культура
Газета «Літаратура і мастацтва» ў лістападзе 1936 года паведаміла, што па ініцыятыве секцыі паэтаў СССР пісьменнікаў БССР напісана кніга «аб гераічнай барацьбе іспанскага народа». Для зборніка свае вершы аб вайне ў Іспаніі напісалі Янка Купала, Якуб Колас, Пятрусь Броўка, Андрэй Аляксандравіч, Пятро Глебка, Мікола Хведаровіч, Аркадзь Куляшоў і Алесь Звонак. Туды таксама ўвайшлі пераклады на беларускую мову твораў рускіх, украінскіх, польскіх, грузінскіх і іспанскіх паэтаў. Аднак кніга так і не выйшла з-за рэпрэсій супраць трох яе аўтараў — Звонка, Хведаровіча і Алескандровіча.
Тым не менш шэраг вершаў ўдалося апублікаваць па асобнасці, як, напрыклад, «Гераічнай Іспаніі» (Колас), «Іспанія будзе свабоднай» (Купала), «Пасіянарыя» (Броўка) і многія іншыя.
У той жа час на кінастудыі «Савецкая Беларусь» была прадпрынята спроба стварыць мастацкі фільм пра вайну ў Іспаніі. Быў нават напісаны сцэнарый, але работа над карцінай па невядомых прычынах так і не пачалася.
Пасля 1939 года
Грамадзянская вайна ў Іспаніі скончылася вясной 1939 года падзеннем Рэспублікі. Нацыяналісты стварылі аднапартыйную аўтарытарную дзяржаву пад фактычна абсалютным кіраўніцтвам Франка. Смерць кіраўніка дзяржавы ў 1975-м дазволіла змяніць бягучае становішча спраў. У краіне ўсталявалася канстытуцыйная манархія.
Ветэраны інтэрбрыгад
Жыхары Заходняй Беларусі, якія прайшлі вайну праз інтэрбрыгады, былі пазбаўлены магчымасці вярнуцца на радзіму: у адпаведнасці з Законам аб грамадзянстве 1920 года, які забараняў грамадзянам Польскай Рэспублікі службу ў замежных войсках без дазволу польскіх уладаў, яны аўтаматычна гублялі польскае грамадзянства. Яшчэ 11 снежня 1936 года ў «Маніторы Польскім» было апублікавана афіцыйнае папярэджанне уладаў, дзе пагражалася пазбаўленнем грамадзянства ўдзельнікам вайны ў Іспаніі. Распараджэнне міністра ўнутраных спраў ад 26 лютага 1938 года распаўсюдзіла дзеянне гэтага правіла на ўсіх польскіх камбатантаў у Іспаніі.
Заходнія беларусы былі вымушаныя застацца за мяжой. Многія аселі ў краінах, дзе яшчэ да вайны знаходзіліся на заробках, як, напрыклад, Аргенціна.
Вялікая Айчынная вайна
У гады Вялікай Айчыннай вайны многія з бежанцаў-антыфранкістаў ахвотна далучыліся да барацьбы Савецкага Саюза з Германіяй, уступаючы ў шэрагі Чырвонай Арміі і партызанскіх фарміраванняў.
У пачатку 1942 года разведчык і ветэран вайны ў Іспаніі Ілля Старынаў пачаў збіраць у Харкаве (Украінская ССР) вопытных рэспубліканцаў, якіх планаваў прыцягнуць да дыверсійнай дзейнасці. Да яго далучыўся Дамінга Унгрыа, а з ім і яшчэ два дзесяткі іспанцаў. На тэрыторыі акупаванай БССР базавым партызанскім падраздзяленнем для дзейнасці рэспубліканцаў стаў філіял вучэбна-аператыўнага цэнтра пры Паўночна-заходняй групе ЦК КП(б)Б. Яго стварылі пры 4-й ударнай арміі Калінінскага фронту. Начальнікам цэнтра прызначылі капітана-разведчыка Сцяпана Казанцава. У канцы мая 1942 года ў распараджэнне Казанцава па загадзе Старынава прыбыла група з 18 іспанцаў.
Камандзірам атрада быў ураджэнец Барселоны Франсіска Гаспар Тарус (у гады грамадзянскай — пілот знішчальніка), які пазней за свае баявыя заслугі атрымаў званне Героя Савецкага Саюза. Яго група дзейнічала ў раёне чыгункі Віцебск—Полацк, дзе іспанцамі было пушчана пад адхон 6 эшалонаў разам з паравозамі і знішчына 48 вагонаў.
Іншым бачным дыверсантам-рэспубліканцам быў Мігель Баскуньяна Санчэс. Яго падраздзяленне праводзіла падрывы на чыгунцы Віцебск—Смаленск і мінсваоа тэрыторыю ў раёне шашэйнай дарогі Усвяты—Невель. Тут 17 чэрвеня 1942 года на мяжы Віцебскай і Пскоўская абласцей група ў выніку няправільнай устаноўкі зарада страціла аднаго са сваіх байцоў — Хуана Гомеса, для якога гэта была першая вылазка.
З беларускімі партызанамі ў іспанцаў не заўсёды меліся добрыя адносіны. Шмат у чым канфлікты былі выкліканыя цяжкімі ўмовамі жыцця ў лясах і пастаянным стрэсам, а таксама розніцай менталітэтаў. Характэрным быў выпадак 2 верасня 1942 года, калі атрады Асобай беларускай брыгады выйшлі на аперацыю па паралізацыі руху на чыгунцы Віцебск—Полацк. За падрыў эшалона на адным з участкаў адказваў атрад Амадэа Трыльа Дыяса (закінуты ў БССР 21 чэрвеня), аднак выбухоўка не спрацавала. Рэспубліканца паспрабавалі абвінаваціць у правале аперацыі. Тым не меньш, усё абышлося.
Былі канфлікты з беларусамі і ў іншага рэспубліканца — Мануэля Руіса, які ваяваў у брыгадзе Міная Шмырова. Адной з прычын стала ежа. Іспанцы не звыклі да мясцовых умоў жыцця, звычаяў харчавання, часам ўпадалі ў дэпрэсію, станавіліся замкнёнымі.
Аднак у цэлым дзейнасць іспанскіх дыверсантаў у Паўночна-ўсходняй Беларусі камандаванне прызнала паспяховай. Многія з рэспубліканцаў да канца 42-га пакінулі БССР і былі перанакіраваны ў іншыя месцы.
Вінніцка-Брацлаўская епархія ПЦУ
Вінніцка-Брацлаўская епархія — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў адміністрацыйных межах Вінніцкай вобласці Украіны.
Яраслаў Іванюк
Яраслаў Іванюк (Jarosław Iwaniuk; нар., , Польшча) — беларускі дзеяч у Польшчы,.
Біяграфія
Закончыў гістарычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта.
З вясны 2008 года праграмны дырэктар Радыё Рацыя. Стваральнік і адміністратар Беларускай Інтэрнэт-Бібліятэкі Kamunikat.org. З 1992 па 1996 год працаваў на Радыё Палонія. З 1996 года па 2008 год на Радыё Беласток.
Жыве ў Беластоку, Польшча.
Кватэра-музей Міхаіла Канстанцінавіча Сеўрука
Кватэра-музей Міхаіла Канстанцінавіча Сеўрука  — мемарыяльны музей беларускага мастака Міхася Сеўрука. Знаходзіцца ў г. Нясвіжы ў доме № 38 па вуліцы Садовай (кватэра № 1), дзе мастак пражыў з 1939 і да свайго скону ў 1976. Уваходзіць ў склад Нясвіжскага гісторыка-краязнаўчага музея. Адкрыты 9 ліпеня 1996.
Першапачаткова музейная экспазіцыя месцілася ў адным пакоі. Пасля рэканструкцыі (2013) кватэра-музей займае тры пакоі.
У другім пакоі экспанаваны афішы выставак твораў М. Сеўрука, фотаздымкі дзіцячых і юнацкіх гадоў, выявы блізкіх сваякоў, настаўнікаў і сябраў, фотакопіі асабістых дакументаў, а таксама ўнікальны фотаальбом, надрукаваны ў Нясвіжскай друкарні.
У трэцім невялічкім пакойчыку адноўлена майстэрня, дзе выстаўлены сапраўдныя рэчы, якімі карыстаўся мастак пры выкананні жывапісных і графічных работ (эцюднік, альбомы для замалёвак, пастэльныя алоўкі, пэндзалі, разцы, дрэварыты, медзярыт і інш.)