cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Людамір Міхал Рагоўскі
Творчасць
Творчасць Л. Рагоўскага цесна звязана з беларускай музычнай культурай: ён кіраваў хорам у Беларускім музычна-драматычным гуртку, ствараў музычнае афармленне да спектакляў трупы І. Буйніцкага, склаў «Беларускі песеннік з нотамі для народных і школьных хароў» (выдадзены ў 1911), куды ўключыў і ўласныя апрацоўкі беларускіх народных песень, які адыграў вялікую ролю ў прапагандзе беларускай нацыянальнай песні. У Вільні была напісана першая частка сімфанічнай «Беларускай рапсодыі» для малога аркестра пад назвай «Беларускі пейзаж». Адбіткі беларускага фальклору адчуваюцца і ў сімфанічным творы «Аблокі» (1912).
Музычная спадчына Л. Рагоўскага складае 7 сімфоній, 7 опер, 3 балеты, у т.л. «Купала» (паст. 1926, Варшава), шэраг сімфанічных паэм, аркестравых сюіт, камерных і харавых твораў, кантаты і квартэты, музыку да спектакляў.
Цікавыя факты
У публікацыі «Нашай Нівы» з 1910 года (3 снежня, № 49) чытаем, што пасля заканчэння сімфанічнага канцэрта кампазітара і дырыжора Людаміра Міхала Рагоўскага ў Вільні (12 лістапада) у знак падзякі за ўклад у развіццё беларускай музыкі «яму былі дадзены на ўспамін… ад арганізатараў беларускага тэатру — беларуская дуда ». Дуду дарыў Ігнат Буйніцкі. Па словах даследчыцы Ірыны Шумскай, калі ў 1911 годзе Міхал Рагоўскі пераяжджаў з Вільні ў Парыж, то ахвяраваў падораныя інструменты ў калекцыю Івана Луцкевіча, якая стала пазней асновай для Беларускага музея ў Вільні. Пасля яго ліквідацыі дуда засталася ў фондзе аднаго з літоўскіх музеяў, пад нумарам LNM EM95. Вядомая як «Дуда Ігната Буйніцкага». Колавая ліра 1809 года, падораная Рагоўскаму падчас таго самага канцэрту, трапіла ў Беларусь і захоўвалася ў зборах Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, адкуль была перададзена Нацыянальнаму музею гісторыі і культуры Беларусі (зараз Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь) у 1957 годзе.
ФК Штутгарт
«Штутгарт» (Verein für Bewegungsspiele Stuttgart 1893) — спартыўны клуб з Германіі з аднайменнага горада. Пяціразовы чэмпіён Германіі, трохразовы ўладальнік Кубка Германіі.
Футбольная каманда гуляе свае хатнія гульні на «Мерседэс-Бенц Арэне», размешчанай у спартыўным комплексе Некпарк. Клуб таксама вядомы сваёй таленавітай камандай рэзерву, «Штутгарт II», якая ў цяперашні час гуляе ў трэцяй па значнасці лізе.
«Штутгарт» з’яўляецца клубам-таварыствам, які налічвае 45 636 членаў станам на верасень 2011 года. У дадатак да поспехаў прафесійных, аматарскіх і каманд дзіцяча-юнацкага футбола, спартсмены клуба ў лёгкай атлетыцы таксама перамагалі ў мностве спаборніцтваў. У клубе таксама ёсць секцыі фістбола, хакея, настольнага тэніса і секцыю падрыхтоўкі футбольных суддзяў.
Раннія гады
Гісторыя футбольнага клуба пачалася ў канцы XIX стагоддзя, а заснаваны ён быў у 1893 годзе, як студэнцкая рэгбійны каманда. Толькі амаль праз 20 гадоў у 1912 годзе клуб пачаў займацца футболам. Спартыўная асацыяцыя Штутгарта, у якую ўваходзіць футбольны клуб, на сённяшні дзень налічвае больш за 40 000 членаў. Але шырокую вядомасць асацыяцыя атрымала менавіта дзякуючы спартыўным дасягненням футбольнай каманды, якая пяць разоў станавілася чэмпіёнам Германіі і тройчы перамагала ў нацыянальным кубку.
Склад
Станам на жнівень 2023 года.
Bastilla fulvotaenia
Bastilla fulvotaenia — від молей сямейства. Сустракаецца ад Індыйскага субрэгіёна і Шры-Ланкі, Тайваня да Ламбока, Серама і Буру. Дарослая асобіна пашкоджвае садавіну.
Апісанне
Лічынкі харчуюцца відамі.
Памела
Памела, Пампельмус (Citrus maxima, Citrus grandis) — від раслін з роду цытрусаў; гэтак жа называюцца і плады гэтай расліны. Назва паходзіць ад англійскага слова pomelo, pummelo і pumelo. Гэта слова паходзіць ад нідэрландскага pompelmoes.
Біялагічнае апісанне
Памела — вечназялёнае дрэва вышынёй да 15 метраў з шарападобнай кронай. Лісце буйное, кветкі белыя, дыяметрам ад 3 да 7 см, адзіночныя або ад 2 да 10 у суквецці. Плод пакрыты тоўстай лупінай, падзелены на буйныя дзелькі, ушчыльненыя жорсткай перагародкай, усярэдзіне кожнай дзелькі можа быць семя. Колер спелых пладоў — ад бледна-зялёнага да жоўтага, па памеры яны буйнейшыя за грэйпфрут, адрозніваюцца ад яго таксама больш буйнымі, пругкімі валокнамі. Памела лічыцца самым буйным з цытрусавых. Маса плоду можа дасягаць 10 кілаграмаў, дыяметр — 30 сантыметраў. Лупіна звычайна тоўстая. Смак кіслява-салодкі з ноткамі горычы. Мякаць памела больш сухая, чым у іншых цытрусавых.
Каларыйнасць, хімічны састаў
Каларыйнасць 100 г мякаці плода — 25—39 ккал.
Вітамінавы комплекс:
Physalospora
Physalospora — род грыбоў сямейства.
Ісфахан (астан)
Ісфаха́н ( — Esfahân) — адна з 31 правінцый (астан) Ірана. Знаходзіцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр горад — Ісфахан, іншыя буйныя гарады — Кашан (250 тыс.), Хамейнішехр (220 тыс.), Неджэфабад (210 тыс.), Шахіншехр (130 тыс.), Шахрэза (110 тыс.), Мабараке (63 тыс.), Зарыншэхр (57 тыс.), Аран-о-Бідголь (56 тыс.), Гальпаеган (48 тыс.), Фалаварджан (38 тыс.), Семіром (27 тыс.), Наін (25 тыс.), Хансар (21 тыс.), Дэхакан (17 тыс.), Ардэстан (15 тыс.), Ферэйдуншэхр (14 тыс.), Натанз (12 тыс.).
Плошча — 107 029 км², насельніцтва — 4 559 256 чалавек (2006). Асноўнае насельніцтва персы, на поўдні правінцыі вандруюць кашкайцы, а таксама ёсць грузінскія і армянскія абшчыны.
Вазнясенск
Назву Вазнясе́нск маюць:
Вердаміцкі парк
Вердаміцкі парк — помнік прыроды рэспубліканскага значэння, закладзены ў 2-й палове XIX стагоддзя ў аграгарадку Вердамічах Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Аўтарам планіроўкі парку канца XIX ст. з’яўляецца Іван Капітонавіч Плотнікаў, аб чым сведчаць яго подпісы на чарцяжах праекта і на каштарысе.
Апісанне
Плошча каля 12 га. Парк пейзажны, на раўнінным рэльефе. Цэнтрам яго кампазіцыі быў палац (не захаваўся). Тэрыторыя парку абнесена мураванай сцяной. Ад уязной брамы ідуць цэнтральная і кальцавыя алеі, з якіх адкрываюцца найбольш прыгожыя пейзажы. Абапал цэнтральнай алеі размяшчаюцца дзве самыя вялікія і маляўпічыя паляны. У пабудове кампазіцыі парку выкарыстаны прыёмы паступовага раскрыцця пейзажу, кантрасту, улічаны асаблівасці дрэў — афарбоўка ў розную пару года, формы кроны, хуткасць росту і інш.
Помнік садова-паркавага мастацтва налічвае больш за 40 відаў дрэў і кустоў, у т.л. рэдкія экзоты. Растуць дуб шарлахаўскі, клёны чырвоны, серабрысты, ясенялісты, явар і яго пурпуровая форма, хвоя веймутава, лістоўніца еўрапейская, лістоўніца польская, туя заходняя і інш.
Генрык Гросман
Генрык Гросман (Henryk Grossmann;, — , ) — польскі марксісцкі эканаміст.
Біяграфія
Генрык Гросман нарадзіўся 14 красавіка 1881 года ў горадзе Кракаве ў сям’і шахтаўладальніка. Вучыўся ў Кракаўскім і Венскім універсітэтах. Разам з Карлам Радакам удзельнічаў у польскім сацыялістычным студэнцкім руху. У 1905 годзе выйшаў з Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі і Сілезіі-Цешына, стаўшы сакратаром і тэарэтыкам Яўрэйскай сацыял-дэмакратычнай партыі. Пасля вайны ўступіў у Камуністычную рабочую партыю Польшчы.
У Вене займаўся пад кіраўніцтвам Карла Грунберга. Па яго запрашэнні працаваў у (Франкфурт-на-Майне); выкладаў у Варшаўскім і Лейпцыгскім універсітэтах. За некалькі месяцаў да біржавога краху 1929 года была выдадзена праца Гросмана «Закон накаплення і краху капіталістычнай сістэмы». У 1933 годзе эміграваў спачатку ў Францыю, затым у ЗША. З 1949 года прафесар эканомікі ў Лейпцыгскім універсітэце (Усходняя Германія).
Генрык Гросман памёр 24 лістапада 1950 года ў горадзе Лейпцыгу.
Перы Андэрсан лічыць, што можна гаварыць пра чыста польскую школу марксісцкай палітычнай эканоміі, у якую ўваходзяць Роза Люксембург, Наталля Машкоўска, Міхал Калецкі і Генрык Гросман.
Сасноўка (Дзеснагорск)
Сасноўка (Сосновка) — вёска ў складзе муніцыпальнага ўтварэння Дзеснагорск Смаленскай вобласці Расіі.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сасноўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Алена Васілеўна Рынковіч
Алена Васілеўна Рынковіч (, в. Лысая Гара, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1968).
Біяграфія
Скончыла ў 1948 годзе студыю Беларускага тэатра імя Я. Купалы. З 1948 года працавала ў Нацыянальным тэатры імя Я. Купалы.
Творчасць
Выканаўца драматычных і характарных роляў. Творчасць адметная тонкім пранікненнем у сутнасць вобраза, мяккім гумарам і лірызмам. Шэраг яркіх роляў сыграла ў беларускім рэпертуары: Агата («Паўлінка» Я. Купалы), Мякішава («Брама неўміручасці» К. Крапівы), Наташа, Лідзія Сямёнаўна, Клава («Выбачайце, калі ласка!», «Таблетку пад язык», «Лявоніха на арбіце» А. Макаёнка), Марыя Фадзееўна («І змоўклі птушкі…» І. Шамякіна), Аня («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Марфа («Плач перапёлкі» паводле І. Чыгрынава), Маці («Парог» А. Дударава). Сярод роляў у класічнай і сучаснай драматургіі: Ганна Паўлаўна, Глафіра Фірсаўна, Людміла («», «», «» А. Астроўскага), Карпухіна («» паводле Ф. Дастаеўскага), Любка Шаўцова («» паводле А. Фадзеева), графіня Русільёнская («» У. Шэкспіра).
Саманта Ціна
Саманта Ціна (Samanta Tīna; народжаная — Палякова; 31 сакавіка 1989, Тукумс, Латвійская ССР, СССР) — латвійская эстрадная спявачка, пераможца тэле-праекта «Акадэмія O!Картэ». У 2012 годзе прадставіла Латвію на міжнародным конкурсе маладых выканаўцаў «Славянскі базар 2012», дзе заняла 2-е месца, прадстаўніца Еўрабачання ад Латвіі ў 2020 і 2021 гадах.
Біяграфія
У 2010 годзе Ціна выйграла Латвійскі музычны конкурс « Акадэмія O!Картэ», каб атрымаць магчымасць вучыцца ў Цёк Мьюзік Скул у Лондане. У 2011 годзе яна ўдзельнічала ў малдаўскім пеўчым конкурсе «Залатыя галасы» і выйграла Кубак Малдовы.
У 2012 годзе Саманта ўдзельнічала ў Славянскім базары, дзе яна заняла другое месца. У тым жа годзе яна ўдзельнічала ў нацыянальным адборачным туры на «Еўрабачанне-2012» з песняй I Want You Back разам з Давідсам Каландыя, але заняла другое месца.
У 2013 годзе Саманта ўдзельнічала ў гэтым жа адборачным туры з песняй I Need a Hero, як у 2012 годзе яна заняла другое месца.
У 2014 годзе Саманта ўдзельнічала ў гэтым жа адборачным туры з песняй Stay, але заняла трэцяе месца. У тым жа годзе Саманта ўдзельнічала ў трэцім сезоне тэлеперадачы на літоўскім тэлебачанні Lietuvos Balsas, літоўскай версіі шоу «Голас». Яна не гаворыць па-літоўску, і яна размаўляла з настаўнікамі па-руску.
У 2016 годзе Саманта зноў удзельнічала ў адборачным туры з песнямі The Love Is Forever We Live For Love, але Саманта перад фіналам выбыла з барацьбы за пуцёўку ў Стакгольм.
Першы студыйны альбом выйшаў пад назвай Tagad esmu cita (бел. Цяпер я іншая).
У 2020 годзе Саманта Ціна зноў прымала ўдзел на нацыянальным адборы «Supernova 2020» з песняй «Still Breathing», у якім стала пераможцай, што дало ёй магчымасць выступаць ад Латвіі на «Еўрабачанні-2020» у Ратэрдаме, аднак і гэтая спроба не аказалася ўдалай — конкурс быў адменены ў сувязі з пандэміяй COVID-19.
Пасля адмены конкурсу латвійскі вяшчальнік LTV закрытым адборам абраў спявачку ў якасці прадстаўніцы Латвіі на конкурсе песні «Еўрабачанне-2021».
На Конкурсе «Еўрабачанне-2021» прадстаўляла Латвію з песняй «The Moon is Rising».
Супольнасць Забей
Супольнасць Забей (магчымыя варыянты Забей!, «Забей», «Забей!», Zabej, ZABEJ, сінонімы Забей-група, Забей-супольнасць) — аўтаномны маладзёжны рух, які ўзнік у Рэспубліцы Беларусь у сярэдзіне 2006 года. Яго мэтай з'яўляецца стварэнне альтэрнатыўнай публічнай пляцоўкі для рэалізацыі і развіцця патэнцыялу актыўных людзей.
Зараз супольнасць «Забей!» працуе ў фармаце маладзежнай арганізацыі Фаланстэр.
Гісторыя ўзнікнення
У 2005 годзе грамадзянская ініцыятыва «Час» прыпыняе сваю дзейнасць. Летам 2006 года рух аднаўляе актыўную дзейнасць пад новай назвай «Забей!» і практычна поўнасцю захоўвае першапачатковы склад. Гэта было адзначана правядзеннем першага дваровага турніра па футболу. Пазней з'яўляецца часопіс «Zabej!Info», праэкты «Пошук», «Хапун», «Кінабункер», «Мы — дзецям!» і г.д. .
Сутнасць назвы
На погляд удзельнікаў супольнасці, назва адлюстроўвае ступень грамадзянскай і палітычнай актыўнасці моладзі ў Беларусі. На слэнге слова «забіць» азначае «адмахнуцца», «заплюшчыць вочы на штосьці», «кінуць пра што-небудзь думаць». «Забіць» на ўсё, калі і так на ўсё ўжо «забіта» — іранічныя адносіны ўдзельнікаў супольнасці да абыякавасці, якая існуе ў грамадстве. «Забіць» можна на тое, што старое, лядашчае, не падлягае рамонту. Але можна «Забіць» і месца ў гісторыі — гэта значыць, рабіць «Гісторыю» як рабілі яе ў 41 па 45 год. .
Мэта і прынцыпы
Асноўнай мэтай супольнасць з'яўляецца стварэнне новых правілаў у грамадстве, новых каштоўнасцей, іншай рэальнасці на практыцы. Канчатковая мэта — фармаванне новага праекту краіны. Пакрокавыя задачы — гэта разбурэнне старой недзеяздольнай структуры грамадства, яго кланавай прыроды, кумаўства і іншых перажыткаў, якія затрымліваюць сацыяльнае і палітычнае развіццё, ініцыятыву. Супольнасць Забей захавала асноўныя прынцыпы «Часу»: актыўнасць, салідарнасць, крытычнасць, альтэрнатыўнасць, упартасць, прамое дзеянне. Палітычныя і рэлігійныя погляды не іграюць вырашальнай ролі. Супольнасць Забей прапаноўвае ацэньваць сябе і іншых па ўчынках.
Футбол
Дваровы футбол па версіі Забей у Мінску і наваколлі пачаўся ў 2006 годзе. Днём народзінаў лічыцца 17 чэрвеня 2006 года, калі ў Мінску ўпершыню прайшлі адборачныя гульні турніра па Фрунзенскаму раёну. У 2007 годзе геаграфія турніру не змяняецца, але павялічваецца колькасць камандаў. У 2008 годзе турнір выходзіць у рэгіёны: праходзяць адборачныя туры ў Гродна і Гомелі. Асноўныя ўдзельнікі дваровага турніру Забей — моладзь 16-23 год. Пра турнір паведамляецца пры дапамозе афіш, якія расклейваюць актывісты «Забей», праз сайт і сацыяльныя сеці. Гульні праходзяць у 1-2 дні. Спачатку праводзяцца адборачныя туры, затым гарадскія і рэспубліканскі фіналы. У агульнай складанасці за сезон у гульнях прымаюць удзел 100—150 камандаў. За 2008 год сыграна каля 1500 матчаў. У 2007 годзе быў адкрыты новы напрамак — жаночы дваровы футбол. У 2009 годзе дваровы турнір ахапіў 8 гарадоў Беларусі.
Турнір Пасіянарыяў
У 2010 годзе турнір супольнасці набыў новую назву — «Турнір Пасіянарыяў» і прайшоў у 4 гарадах Рэспублікі. Назва і сутнасць паходзіць ад слова «пасіянарнасць» (тэорыя Льва Гумілёва). Асноўная мэта мерапрыемства — актыўны адпачынак і данясенне кожнаму ўдзельніку, што любая гісторыя складаецца з Герояў і іх учынкаў. Кожны тур спаборніцтваў прысвечаны гістарычнаму персанажу. Такім, як Канстанцін Каліноўскі, Дзед Талаш, Эмілія Плятэр, Фелікс Дзяржынскі, Канстанцін Астрожскі, Вітаўт і інш. Такім чынам, дваровы футбол напаўняецца інтэлектуальным складнікам і звязвае два актыўныя пачаткі: спорт і гісторыю. .
У 2011 годзе Турнір Пасіянарыяў ахапіў ужо 8 гарадоў Рэспублікі: Мінск, Магілёў , Бабруйск , Баранавічы , Барысаў , Маладзечна , Брэст , Віцебск. Удзел прынялі больш за 80 камандаў.
Турнір Нефармалаў
У 2010 годзе ўзяў пачатак новы праект па двароваму футболу — Турнір Нефармалаў, які ставіць сабе за мэту папулярызацыю вулічнага футболу і нефармальных рухаў, прыцягненне і аб'яднанне розных незалежных, аматарскіх чэмпіянатаў, турніраў і ліг у аднадзённых спаборніцтвах.
Так, у 2010 годзе Турнір сабраў 10 каманд з 5 розных чэмпіянатаў г. Мінску. А ўжо ў 2011 годзе — 29 каманд з 10 турніраў і 12 рэгіёнаў краіны. Турнір дае магчымасць арганізатарам чэмпіянатаў і аматарскім камандам даведацца адзін пра аднаго, абмяняцца вопытам у арганізацыі лакальных мерапрыемстваў. Робіць футбол дасягальным для ўсіх жадаючых (адсутнічаюць узроставыя абмежаванні і фінансавых бар'ераў). Выяўляе асноўныя патрабаванні ўдзельнікаў і рэальнае становішча спраў у краіне ў галіне нефармальнага спорту.
На дадзены момант супольнасць не толькі арганізуе свой турнір, але і ўдзельнічае ў іншых адкрытых спартыўных мерапрыемствах.
Часопіс
У сярэдзіне 2007 года супольнасць Забей адчыняе медыя напрамак. Выдаецца часопіс «Zabej!Info», які выходзіць у папяровай, PDF-, аўдыё- і відэаверсіі адзін раз на два месяцы. Калі напачатку часопіс выступаў у якасці крыніцы інфармацыі для ўдзельнікаў дваровага турніру пра іншыя праекты супольнасці Забей, то зараз кола асноўных тэм пашырылася. У часопісе закранаюцца такія напрамкі, як культура, гісторыя, палітыка, эканоміка Беларусі і іншых краін. Выданне разлічана на пасіянарную, сацыяльна і палітычна актыўную моладзь.
Да пачатку 2010 года выйшла 11 нумароў часопіса.
12 выпуск Zabej!Info выйшаў у маі 2011, быў прысвечаны героям Турніра Пасіянарыяў і раскрываў іх самыя значныя дасягненні і ўчынкі .
Кінабункер
Са студзеня 2009 года пачала працаваць другая асветніцкая секцыя супольнасці — «Кінабункер». Асноўная мэта — вывучэнне гістарычнага і палітычнага працэсу праз кінематограф і відэапубліцыстыку. У перыяд 2009—2011 гадоў было праведзена 24 кіналекторыя на розныя тэмы: ад сучаснага мастацтва і сацыяльных праблем да палітычнага і эканамічнага ладу грамадства. Сустрэчы адбываюцца ў форме кіналекторыя па хвалюючай праблеме.
Іншая актыўнасць
Акрамя таго, супольнасць Забей робіць шэраг адзіночных праектаў, такіх як «Зін-злёт» (2008), «Культурны кактэйль» (2009) Увесь час дзейнічае «Забей-студыя».
Важным кірункам з'яўляецца развіццё лакальных супольнасцей. .
Зіназлёт
14 верасня 2008 года супольнасцю Забей быў праведзены першы «Зін-злёт», які сабраў рэдактараў розных самвыдат часопісаў (зінаў) і газет з мэтай абмеркавання актуальных праблем і шляхоў развіцця малых СМІ ў Рэспубліцы Беларусь. Рэдакцыя зіна «Zabej!Info» прымае актыўны ўдзел у іншых мерапрыемствах, арганізаваных субкультурнымі і нефармальнымі рухамі, дзе прапаноўвае больш шырокае супрацоўніцтва ў асяроддзі невялікіх выданняў. «Малыя СМІ і супольнасці ў краіне здольныя адлюстроўваць працэсы значна глыбей і мацней уплываць на грамадства, калі гэтыя СМІ гатовыя выйсці за межы сектанцтва і субкультурнасці».
Культурны кактэйль
Культурны кактэйль ставіць мэтай разбурыць стандартнае разуменне ў адносінах да дзеячаў мастацтва і палітыкі. 3 і 5 красавіка 2009 быў праведзены першы «Культурны кактэйль: Э.Лімонаў vs Славамира Адамовича», які прысвячаўся іх літаратурнай творчасці і палітычнай біяграфіі. У першы дзень мерапрыемства прахадзіла ў па прынцыпу літаратурнага рынгу, другі — кінапаказ у фармаце Кінабункера
У 2010 годзе супольнасць Забей была ператворана ў Фаланстэр.
Спасылкі
Афіцыйны сайт супольнасці Забей
NGC 2876
NGC 2876 (іншыя абазначэнні — MCG -1-24-16, PGC 26710) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хароль
Хароль (Хоро́ль) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Харольскага раёна Прыморскага края Расіі. Сяло заснавана ў 1891 годзе перасяленцамі з мястэчка Харол Палтаўскай губерні. Малаказавод і хлебазавод. Да сяла Хароль ідзе аўтатраса А183, пачынаецца на поўнач ад вёскі Міхайлаўка, адлегласць да аўтатрасы «Усуры» 58 км.
Вазраждзенне
Назву Вазраждзенне маюць:
Сцяг Вісконсіна
Сцяг Вісконсіна (Flag of Wisconsin) - адзін з сімвалаў амерыканскага  штата Вісконсін.
Сцяг штата Вісконсін уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча сіняга колеру з размешчанай па цэнтры пячаткай штата, у цэнтры якой надпіс па крузе "E Pluribus Unum" (З шматлікіх - адзінае). Першапачатковы варыянт сцяга быў распрацаваны ў 1863 годзе для палкоў з Вісконсіна, якія ўдзельнічалі ў баях падчас Грамадзянскай вайны у ЗША. У 1913 годзе гэты сцяг стаў сцягам штата.
Так як палова сцягоў штатаў ЗША маюць аднолькавы дызайн - сіняе палотнішча з пячаткай штата, - для адрознення ад іншых падобных сцягоў, у 1980 годзе на сцяг былі дададзеныя надпісы. Уверсе - WISCONSIN (Вісконсін), унізе - 1848, год ўваходжання штата ў ЗША.
Су-27
Су-27 (завадскі шыфр Т-10С; па кадыфікацыі НАТА: Flanker-B -«Фланкер-Б») — савецкі і расійскі шматмэтавы ўсенадворны звышгукавы цяжкі знішчальнік чацвёртага пакалення, распрацаваны ў АКБ Сухога і прызначаны для заваёвы перавагі ў паветры. Таксама самалёт прымяняецца для ракетна-бомбавых удараў па наземных цэлях. З’яўляецца носьбітам тактычных ядзерных боепрыпасаў.
Галоўнымі канструктарамі Су-27 у розны час былі Навум Сямёнавіч Чарнякоў, Міхаіл Пятровіч Сіманаў, Арцём Аляксандравіч Колчын і Аляксей Іванавіч Кнышоў.
Першы палёт прататыпа адбыўся ў 1977 годзе. У 1982 годзе самалёты пачалі паступаць у авіяцыйныя часткі, з 1985 года пачалася іх эксплуатацыя, прыняты на ўзбраенне 23 жніўня 1990 года. Су-27 з’яўляецца адным з асноўных самалётаў Ваенна-паветраныя сілы Расійскай Федэрацыі$ВПС Расіі, яго мадыфікацыі складаюцца на ўзбраенні ў краінах СНД, Індыі, Кітаі і іншых. На аснове Су-27 распрацавана вялікая колькасць мадыфікацый: вучэбна-баявой Су-27УБ, палубны знішчальнік Су-33 і яго вучэбна-баявая мадыфікацыя Су-33УБ, шматмэтавыя знішчальнікі: Су-30, Су-27М, Су-35, франтавы бамбавік Су-34 і іншыя. Самалёты серыі Су-27/30 на 2019 год займалі трэцяе месца па колькасці сярод самых распаўсюджаных баявых самалётаў свету, з’яўляючыся самымі распаўсюджанымі баявымі самалётамі расійскай вытворчасці.
Казвін (астан)
Казві́н ( — Qazvin; Qəzvin) — правінцыя (астан) у Іране. Знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Казвін. Правінцыя ўтворана ў 1996 годзе шляхам аддзялення ад правінцыі Зенджан. Плошча — 15 549 км², насельніцтва — 1 143 200 чалавек (2006), вялікая частка азербайджанцы, а таксама таты і персы.
Грамадзянская вайна ў Камбоджы
Грамадзянская вайна ў Камбоджы — ваенна-палітычны канфлікт у Камбоджы ў 1967—1975 гадах. На першых этапах разгортваўся паміж камуністычнымі партызанамі (пры актыўным садзейнічанні Паўночнага В’етнама і НФВПВ) і рэжымам кіраўніка дзяржавы Нарадома Сіянука. Пасля перавароту Лан Нола і ўстанаўлення праамерыканскага рэспубліканскага рэжыму ў 1970 годзе разгортваўся паміж урадам краіны, які падтрымлівалі ЗША і Паўднёвым В’етнам, і падтрыманы Паўночным В’етнамам Нацыянальным адзіным фронтам Кампучыі, у якім значную ролю адыгрывалі партыйныя структуры і ўзброеныя фармаванні мясцовых камуністаў. Вынікам вайны стала падзенне цэнтральнага ўрада і прыход да ўлады «чырвоных кхмераў». Яны абвясцілі курс на радыкальную перабудову камбоджыйскага грамадства з апорай на мааісцкія канцэпцыі. Грамадзянская вайна ў Камбоджы, нароўні з баявымі дзеяннямі ў Лаосе і Паўднёвым В’етнаме, лічыцца часткай Другой Індакітайскай вайны.
Пачатак вайны
У 1953 г. Камбоджа атрымала незалежнасць ад Францыі. Згодна з Жэнеўскім пагадненнем 1954 года, якое завяршыла каланіяльную вайну Францыі ў Індакітаі, Камбоджа абвяшчалася нейтральнай краінай. Кіраўніком каралеўства стаў прынц Нарадом Сіянук. Манарх спачатку карыстаўся вялікай папулярнасцю сярод насельніцтва. Сіянук пазіцыянаваў сябе як палітык левага толку. Ён быў перакананы, што дамінуючай сілай у Паўднёва-Усходняй Азіі ў будучыні апынецца Кітай. У 1965 годзе, пасля шэрагу памежных інцыдэнтаў з удзелам Узброеных Сіл ЗША ў Паўднёвым В’етнаме, Камбоджа разарвала дыпламатычныя адносіны з Вашынгтонам.
У ходзе грамадзянскай вайны ў Паўднёвым В’етнаме, у якую ў далейшым актыўна ўмяшаліся ЗША, камбаджыйская тэрыторыя актыўна выкарыстоўвалася партызанамі НФВПВ і падраздзяленнямі Паўночнага В’етнама. Амерыканскі лідар Ліндан Джонсан забараніў амерыканскім наземным падраздзяленням дзейнічаць на тэрыторыі Камбоджы, бо гэта парушала б яе фармальны нейтралітэт. Сілы НФВПВ і Паўночнага В’етнама, не звязаныя такімі абмежаваннямі, стварылі ва ўсходніх раёнах краіны сетку базавых лагераў і складоў, куды адыходзілі пасля кожнай сур’ёзнай паразы ў Паўднёвым В’етнаме, каб у бяспекі ад дзеянняў праціўніка папоўніць страты і адпачыць. У 1966 годзе прынц Сіянук заключыў з Кітаем, які падтрымліваў Паўночны В’етнам у вайне, пагадненне аб прысутнасці камуністычных войскаў у Камбоджы і выкарыстанні марскога порта Сіануквіль для дастаўкі ім ваенных матэрыялаў, што з’яўлялася парушэннем нейтралітэту краіны. Шлях, па якім ажыццяўлялася забеспячэнне камуністычных сіл праз Камбоджу, атрымаў назву «Сцежка Сіянука», па аналогіі з больш вядомай «сцежкай Ха Шы Міна». Паўночнікі стварылі на тэрыторыі нейтральнай Камбоджы буйныя ваенныя базы; у 1970 годзе амерыкана-паўднёвав’етнамскія войскі выявілі на тэрыторыі адной з такіх баз 171 тону боепрыпасаў, на тэрыторыі другой — 326 тон. Знаходжанне в’етнамскіх сіл на тэрыторыі краіны пацягнула масу праблем, адной з самых вострых стала харчовае пытанне: замежныя войскі масава скуплялі ў камбаджыйцаў ежу, прапаноўваючы цану нашмат вышэй урадавай. Гэта нанесла адчувальны ўдар па рысавым экспарце Камбоджы і па яе эканоміцы. У сельскую мясцовасць былі адпраўлены салдаты, якія збіралі рыс пад пагрозай прымянення сілы.
У 1967 годзе ў правінцыі Батамбанг, традыцыйным апірышчы супраціву ўладам, успыхнула сялянскае паўстанне, але хутка яно падушана ўрадавымі сіламі і мабілізаванымі на расправы чыноўнікамі і гараджанамі. Бунт выкарыстаны Камуністычнай партыяй Камбоджы, вядомай як «Чырвоныя кхмеры», для разгортвання ўзброенай барацьбы супраць Сіянука. У студзені 1968 года камуністы здзейснілі першую ваенную акцыю, у той момант у іх было ўсяго 10 вінтовак. Аднак да канца 1968 года ў Камбоджы ўжо поўным ходам ішла грамадзянская вайна.
Эскалацыя вайны
У сакавіку 1970 года ў Камбоджы адбыўся бяскроўны пераварот, у выніку якога прынц Сіянук апынуўся скінуты, а да ўлады прыйшоў яго прэм’ер-міністр Лан Нол, які адрозніваўся рашучымі праамерыканскімі поглядамі. Прынц пасля гэтага наведаў Маскву і Пекін, адкуль адкрыта заклікаў сваіх зараз ужо былых праціўнікаў зрынуць незаконны ўрад. Тым часам Лан Нол, узяўшы ўладу ў свае рукі, адразу ж распарадзіўся зачыніць порт Сіануквіль для дастаўкі ваенных матэрыялаў камуністам, і запатрабаваў ад паўночнав’етнамскіх войскаў на працягу 72 гадзін пакінуць тэрыторыю краіны.
Галоўным наступствам заявы Лан Нола было тое, што з гэтага моманту вайна ў Камбоджы перастала быць унутранай справай краіны, так як страта камбаджыйскіх баз сур’ёзна адбілася б на правядзенні в’етнамскімі камуністычнымі сіламі аперацый у Паўднёвым В’етнаме. Армія ДРВ не падпарадкавалася ўльтыматуму, а замест гэтага разгарнула шырокамаштабнае наступленне супраць камбаджыйскіх войскаў. Вельмі хутка пагроза навісла над Пнампенем — сталіцай краіны. Зараз пад ударам апынуліся ваенна-палітычныя інтарэсы ЗША ў рэгіёне. Ваенная перамога паўночнав’етнамскіх войскаў у Камбоджы аказала б вельмі пазітыўны эфект на В’етнамскую вайну, ператварыўшы ўсю краіну ў тыл НФВПВ і Паўночнага В’етнама. У канцы красавіка 1970 года прэзідэнт ЗША Рычард Ніксан пасля шматлікіх кансультацый з саветнікамі прыняў рашэнне аб правядзенні наземнай аперацыі ў Камбоджы, мэтай якой стала б памяншэнне ціску праціўніка на ўрадавыя сілы, а таксама знішчэнне базавых лагераў на ўсходзе краіны.
30 красавіка і 1 мая 1970 года Узброеныя сілы ЗША і Паўднёвага В'етнама пачалі ваенную інтэрвенцыю. Прасоўваючыся ўглыб краіны, яны не сустрэлі значнага супраціву, так як асноўныя сілы паўночнав’етнамскай арміі ў гэты час вялі баявыя дзеянні на Заходнім фронце. Былі выяўлены некалькі буйных базавых лагераў. Падчас гэтай аперацыі амерыканская армія захапіла самыя буйныя трафеі за час В’етнамскай вайны. Аднак уварванне выклікала ўсплёск актыўнасці антываеннага руху ў ЗША, што вымусіла Ніксана паабяцаць вывесці войскі з Камбоджы да 30 чэрвеня. Гэта і было зроблена. Паўднёвав’етнамская армія працягвала аперацыі тут яшчэ некалькі месяцаў, прычым аказала непасрэдную падтрымку ўрадавай арміі (якая цяпер насіла назву FANK — Forces Armees Nationales Khemeres, Кхмерскія Нацыянальныя ўзброеныя сілы) на поле бою.
Пералом
Да сярэдзіны 1970 года расстаноўка сіл у Камбоджы выглядала наступным чынам. Антыўрадавыя камуністычныя сілы былі фармальна аб’яднаны ў Нацыянальны адзіны фронт Кампучыі (НЕФК, Front Uni National du Kampuchea, FUNK), створаны на Нацыянальным кангрэсе Камбоджы ў Пекіне 3—4 мая 1970 года. Сіянук узначаліў Каралеўскі ўрад нацыянальнага адзінства Кампучыі (КПНЭК, Government Royal d'union Nationale du Kampuchea, GRUNK), які знаходзіўся ў выгнанні, хоць і не прызнаваў за сабой такога статусу, так як некаторыя яго прадстаўнікі знаходзіліся ў Камбоджы на падкантрольных НАФК тэрыторыях, якія называліся «вызваленымі раёнамі», і асабіста Сіянук наведваў такія раёны, не выпрабоўваючы ніякіх нязручнасцяў і звязаных звычайна з ваеннай актыўнасцю ворага праблем. У баявых дзеяннях супраць урадавай арміі на гэтай фазе вайны ўдзельнічалі ўзброеныя сілы «Чырвоных кхмераў» пры падтрымцы арміі ДРВ. Рэжым, які знаходзіцца ва ўладзе Лан Нол, а пачаў атрымліваць значную ваенна-эканамічную дапамогу ад ЗША. Амерыканская авіяцыя аказвала падтрымку ўрадавай арміі. Акрамя таго, паўднёвав’етнамская армія перыядычна вярталася ў Камбоджу і праводзіла ваенныя аперацыі сумесна з нацыянальнай арміяй FANK, аднак без асаблівага поспеху. Такім чынам, у камбаджыйскай грамадзянскай вайне прымалі ўдзел узброеныя сілы трох замежных дзяржаў.
У жніўні 1970 года ўрадавая армія паспрабавала рашуча пераламаць ход баявых дзеянняў, пачаўшы аперацыю «Чэнла I», а праз год, летам — восенню 1971 года, рушыла ўслед «Чэнла II». У абодвух выпадках спрабуючы ўсталяваць кантроль над дарогай са сталіцы на Кампангсаом (суч. Сіануквіль). Абедзве аперацыі скончыліся вельмі няўдала, і пасля гэтага FANK у цэлым перайшла да стратэгічнай абароны, а вайна канчаткова прыняла зацяжны характар. У 1971 года каля 70% тэрыторыі краіны кантралявалася войскамі ДРВ і атрадамі НАФК. Баявыя дзеянні вяліся ў асноўным за лініі камунікацый, па якіх Пнампень забяспечваўся харчаваннем. Да гэтага часу горад знаходзіўся практычна на абложным становішчы, — з вясны 1972 года ён перыядычна падвяргаўся артылерыйскім абстрэлам, якія прыводзілі да гібелі мірнага насельніцтва. Рэжым Лан Нола набываў усё больш аўтарытарныя рысы: Лон Нол адначасова з’яўляўся прэзідэнтам, прэм’ер-міністрам і міністрам абароны. Паралельна з гэтым вызваленыя тэрыторыі паступова траплялі пад кантроль камуністаў. Сацыяльная база камуністаў у 1970—1972 гадах пастаянна расла з-за палітыкі, якая праводзілася ў інтарэсах беззямельных і малазямельных сялян.
У студзені 1973 года было падпісана Парыжскае пагадненне, якое, як меркавалася, павінна было завяршыць вайну ў В’етнаме. У лютым заключылі перамір’е ваюючыя бакі ў Лаосе. У канцы студзеня і пачатку лютага камуністы ажыццявілі маштабнае наступленне, па выніках якога ўрадавыя войскі былі выбіты з асноўных рысавых раёнаў. Акрамя таго, былі перарэзаны лініі камунікацый паміж Пнампенем і Батамбангам, і сталіца апынулася ў блакадзе. Лон Нол абвясціў перамір’е на ўсёй тэрыторыі краіны, аднак «чырвоныя кхмеры» працягвалі баявыя дзеянні. Паколькі амерыканская авіяцыя больш не выкарыстоўвалася ў Паўднёвым В’етнаме і Лаосе, цяпер яна магла аказваць камбаджыйскай арміі значна больш значную падтрымку. Наступныя паўгода былі адзначаны самымі жорсткімі паветранымі бамбардзіроўкамі Камбоджы за ўсю вайну. Авіяўдары скончыліся па патрабаванні Кангрэсу ЗША 15 жніўня 1973 года. З сакавіка па ліпень 1973 года на тэрыторыю Камбоджы было скінута каля 250 тыс. тон бомбаў. У той жа час Паўночны В’етнам спыніў удзел сваіх войскаў у баявых дзеяннях, не ў апошнюю чаргу з-за разыходжанняў з «чырвонымі кхмерамі» па палітычных пытаннях. Прынц Сіянук заставаўся ўжо асабліва намінальнай фігурай у GRUNK, не валодаючы ніякай рэальнай уладай. Як ён сказаў у інтэрв’ю італьянскай журналістцы Арыане Фалачы, ... яны [чырвоныя кхмеры] выціснулі з мяне ўсё, што маглі, а потым выплюнулі, нібы вішнёвую костачку. Удары амерыканскай авіяцыі, якія каштавалі велізарных ахвяр і разбурэнняў, у 1973 годзе выратавалі лоналаўскі рэжым. Спроба ўзяць Пнампень з боку камуністаў правалілася. У той жа час чырвоныя кхмеры пашыралі сферу свайго ўплыву, якая да таго моманту ахоплівала ўжо дзве траціны тэрыторыі краіны. Тыя, што засталіся ў жывых пасля амерыканскіх бамбёжак, сяляне масава ўліваліся ў шэрагі камуністычных частак. Такім чынам, 1973 год стаў пераломным для ходу вайны. Акрамя таго, кхмерскія камуністы да гэтага моманту сталі галоўнай ваенна-палітычнай сілай, адціснуўшы на другі план іншыя фарміраванні супраціву.
Падзенне Пнампені
1 студзеня 1975 г. «чырвоныя кхмеры» пачалі сваё фінальнае наступленне, накіраванае на ўзяцце Пнампеня. Яны паступова звужалі кола вакол горада, пазбаўляючы яго без ліній забеспячэння. Горад быў наводнены бежанцамі і працягваў жыць выключна за кошт паставак харчавання рачнымі канвоямі і самалётамі ВПС ЗША па паветры. Ужо было відавочна, што дні цэнтральнага ўрада палічаны. 1 красавіка Лан Нол сышоў у адстаўку. 12 красавіка з Пнампені быў эвакуіраваны персанал пасольства ЗША (Аперацыя «Eagle Pull»), што апынулася пралогам да эвакуацыі пасольства ў Сайгоне ўсяго праз два тыдні. Раніцай 17 красавіка 1975 года сталіца Камбоджы — Пнампень — перайшла пад кантроль «чырвоных кхмераў». Грамадзянская вайна ў Камбоджы завяршылася.
Наступствы
Амерыканскія паветраныя бамбардзіроўкі (асабліва ўдары стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў Boeing B-52 Stratofortress) нанеслі буйную шкоду прыродзе Камбоджы. Баявыя дзеянні ператварылі больш за 2 мільёны людзей у бежанцаў і нанеслі велізарныя страты эканоміцы краіны: 80% прамысловых магутнасцяў разбурана, 40% дарог і 30% мастоў знішчана.
Літаратура
Kroth, Jerry. Duped!: Delusion, denial, and the end of the American Dream. — Jerry Kroth. — ISBN 9780936618081.
Часлаў Іванавіч Родзевіч
Часлаў Іванавіч Родзевіч (, фальварак Кур'янаўшчына, цяпер Лагойскі раён, Мінская вобласць — сакавік 1942) — беларускі тэатральны і грамадскі дзеяч. Брат Л. Родзевіча.
Біяграфія
Удзельнік Першай беларускай тэатральнай вечарыны ў лютым 1910 г. у Вільні, уваходзіў у Беларускі музычна-драматычны гурток у Вільні, Першую беларускую трупу І. Буйніцкага. Адзін з заснавальнікаў Беларускага таварыства дапамогі ахвярам 1-й сусветнай вайны (1916—1918) і Таварыства ахвотнікаў беларускага народнага штукарства ў Петраградзе. У 1918 г. супрацоўнік Беларускага нацыянальнага камісарыята. У 1918—1919 гг. акцёр, камісар Беларускага савецкага тэатра ў Мінску, выкладчык Мінскага беларускага педагагічнага інстытута.
Падчас польскай акупацыі 1919—1920 член Мінскай беларускай школьнай рады, загадчык аддзела асветы Мінскага магістрата, старшыня Беларускай тэатральнай камісіі пры Часовым беларускім нацыянальным камітэце.
У 1920-я г. ўдзельнічаў у рабоце Навукова-тэрміналагічнай камісіі пры Наркамасвеце БССР, займаўся навуковымі даследаваннямі ў галіне прыродазнаўства пры Мінскай балотнай станцыі. 3 1922 г. у Інбелкульце, з 1925 г. навуковы сакратар сельскагаспадарчай секцыі (з 1929 Беларускай АН).
Брошка з Тары
Брошка з Тары — адліваная з бронзы, пасярэбраная, з даданнем бурштыну, золата, шкла і медзі брошка, упрыгожаная латэнскімі ўзорамі, адзін з самых каштоўных узораў ірландскага астраўнога мастацтва VIII стагоддзя. Захоўваецца ў Нацыянальным музеі Ірландыі. Брошка важыць 224,36 грам, яе дыяметр ў коле — 8,7 см, агульная даўжыня — 22,5 см. Часткова была адноўлена ў лабараторыях музея (адноўлены фрагменты чалавечых галоў, якія прысутнічаюць ва ўзоры).
Нягледзячы на тое, што яна названая ў гонар пагорка Тары, знойдзена яна была не на ім; знаходка адбылася ў жніўні 1850 года ў вёсцы Бетыстаўн графства Міт. Назва была дадзена, улічваючы багацце аздаблення брошкі — была зроблена выснова, што яна паходзіць з рэзідэнцыі Вярхоўных каралёў Ірландыі.
Юліус Роберт Маер
Ю́ліус Ро́берт фон Ма́ер (Julius Robert von Mayer;, Гайльброн — ) — нямецкі ўрач і прыродазнавец. Адукацыю атрымаў у Цюбінгенскам універсітэце, затым навучаўся ў Мюнхене і Вене. Служыў суднавым урачом, адначасова займаючыся навуковымі даследаваннямі.
Біяграфія
З 1842 па 1845 гады апублікаваў асноўныя працы, у якіх развіваліся ідэі пра механічны эквівалент цеплыні, даваўся спосаб яго вылічэння пры дапамозе атрыманага ім «ураўнення Маера», а таксама развіваліся агульныя меркаванні аб законе захавання і пераўтварэння энергіі.
У гісторыі тэрмадынамікі Маер застаўся як аўтар асноўных ідэй, закладзеных у аснову першага пачатку тэрмадынамікі.
Рэпрадуктыўная сістэма чалавека
Рэпрадуктыўная сістэма — комплекс органаў і сістэм, якія забяспечваюць працэс апладнення, спрыяюць узнаўленню чалавека.
Размнажэнне (рэпрадукцыя) чалавека адбываецца ў выніку ўнутранага апладнення, які завяршае палавы акт:
Чалавек, як від, характарызуецца высокай ступенню палавога дымарфізму. Акрамя розніцы ў першасных палавых адзнаках (палавыя органы), ёсць розніца ў другасных палавых адзнаках і сексуальных паводзінах.
Мужчынская рэпрадуктыўная сістэма
Мужчынскія палавыя органы ўключаюць семяннікі (яечкі) з іх пратокамі, палавы член, а таксама дапаможны орган — прадсталёвую залозу. Яечкі (тэсцікулы) — парныя залозы, якія падвешаны ў машонцы на семявым канаціку. Вага кожнага яечка — 10 — 15 г. Маюць авальную форму, складаюцца з семявых канальчыкаў. Прамым прызначэннем яечкаў з’яўляецца выпрацоўка спермы — вадкасці, якая змяшчае мужчынскія палавыя клеткі — сперматазоіды. Акрамя гэтага, яечкі адказваюць за сакрэцыю мужчынскіх палавых гармонаў — андрагенаў.
Жаночая рэпрадуктыўная сістэма
Жаночую палавую сістэму падзяляюць на 2 групы органаў: вонкавыя і ўнутраныя. Да вонкавых палавых органаў адносяць: малыя і вялікія палавыя губы з размешчанымі на іх залозамі, клітар і ўваход у похву; да ўнутраных — похва, матка, матачныя трубы, яечнікі.
Рэпрадуктыўная сістэма жанчыны складаецца з органаў, размешчаных пераважна ўсярэдзіне цела ў тазавай вобласці. Яна складаецца з трох асноўных частак: похвы, у якую трапляе сперма, матка, у якой развіваецца зародак і яечнікі, у якіх адбываецца паспяванне яйцаклеткі. Грудзі таксама адносяцца да рэпрадуктыўнай сістэмы і адыгрываюць важную ролю ў постнатальным развіцці дзіцяці.
Похва адкрываецца вонкі праз вульву, якая ўключае вялікія і малыя палавыя губы, клітар і урэтру; падчас палавога акту гэта вобласць увільгатняецца выдзяленнямі з барталінавых залоз.
Дапаможная рэпрадуктыўная тэхналогія
Экстракарпаральнае апладненне (ад лац. Extra — звыш, па-за і лац. Corpus — цела, гэта значыць апладненне па-за целам, скар. ЭКА) — дапаможная рэпрадуктыўная тэхналогія, часцей за ўсё выкарыстоўваная ў выпадку бясплоддзя. Сінонімы: «апладненне ў прабірцы», «апладненне in vitro», «штучнае апладненне», у англійскай мове пазначаецца абрэвіятурай IVF (in vitro fertilisation).
Падчас ЭКА яйкаклетку здабываюць з арганізма жанчыны і апладняюць штучна ва ўмовах «in vitro» («у прабірцы»), атрыманы эмбрыён утрымліваюць ва ўмовах інкубатара, дзе ён развіваецца на працягу 2-5 дзён, пасля чаго эмбрыён пераносяць у паражніну маткі для далейшага развіцця.
7-я Вінаградная вуліца (Наваполацк)
7-я Вінаградная вуліца (, 7-я Виноградная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Будаўнік 2003" недалёка ад берага Заходняй Дзвіны. Працягласць вуліцы складае 100 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Швянтойі
Назву Швянтойі маюць
Сыраежкавыя (парадак)
Сыраежкавыя (Russulales) — парадак грыбоў класу агарыкаміцэтаў, які ўключае шырока вядомыя роды млечнік і сыраежка, а таксама іх паліпорападобных сваякоў.
Чарнігаўка (Прыморскі край)
Чарнігаўка (Черни́говка) — сяло, цэнтр Чарнігаўскага раёна Прыморскага края Расіі. Адлегласць да Уладзівастока — 199 км, да Спаска-Дальняга — 37 км, да Сібірцава — 20 км. Праз сяло праходзіць Транссібірская магістраль (станцыя Мучная) і федэральная траса «Усуры» Уладзівасток — Хабараўск.
Вайцяхі
Назву Вайцяхі маюць:
Dassault/Dornier Alpha Jet
Дасо/Дарнье «Альфа джэт» (Dassault/Dornier Alpha Jet)— лёгкі рэактыўны штурмавік трэцяга пакалення і навучальны самалёт, сумесна распрацаваны нямецкай кампаніяй «Dornier» і французскім канцэрнам «Dassault-Breguet« у рамках франка-германскай праграмы ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва. Прыняты на ўзбраенне ваенна-паветраных сіл многіх краін, Alpha Jet па-ранейшаму шырока выкарыстоўваецца, нягледзячы на вялікі ўзрост самалётаў, у ВПС Францыі і Германіі, асноўных уладальнікаў самалётаў.
Беларусы Сібіры
Вышлыя з Беларусі з’явіліся ва Усходняй Сібіры ў складзе першых экспедыцый казакоў і першапраходцаў. Паводле даных Усерасійскага перапісу насельніцтва 2010 года, у Іркуцкай вобласці пражывае 7929 беларусаў (гл. таксама Беларусы Іркуччыны). У Іркуцку дзейнічае рэгіянальная грамадская арганізацыя Іркуцкае таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага.
Сустракаюцца таксама назвы панцырныя — уласціва для перасяленцаў першай паловы XIX ст. і іх нашчадкаў; Самаходы — перасяленцы і іх нашчадкі другой паловы XIX ст. — пачатку XX ст. (не ўключаючы спецперасяленцаў).
Гісторыя
У другой палове XVI і XVII стагоддзяў паміж Рэччу Паспалітай і Маскоўскай дзяржавай неаднаразова ўзнікалі ўзброеныя канфлікты. Палонных беларусаў (ліцвінаў) нярэдка адпраўлялі ў Сібір у якасці служылых людзей, таму сярод першапраходцаў і будаўнікоў першых сібірскіх гарадоў была досыць вялікая колькасць продкаў сучасных беларусаў.
Многія ліцвіны, што трапілі ў Сібір, былі найбольш адукаванай праслойкай тамтэйшага насельніцтва. Значная іх частка на Радзіме належала да саслоўя служылай шляхты. Дзякуючы гэтаму яны прымалі актыўны ўдзел у грамадскім жыцці першых сібірскіх гарадоў і астрогаў, выконвалі адказныя дзяржаўныя даручэнні.
Масавая міграцыя
Хваля міграцыі пачалася падчас аграрных рэформ у Расіі. У 1850—1860 гг пераважна прыбывалі жыхары Невельскага і Себежскага паветаў Віцебскай губерні, гэтак званыя панцырныя баяры. Перасяленцам давалі 15 дзесяцін зямлі, 55 рублёў і вызвалялі на 8 гадоў ад усякіх абавязкаў.
Самая буйная плынь перасяленцаў прыйшлася паля рэформы Сталыпіна, перасяленцы гэтай хвалі называлі сябе «самаходы». У перыяд 1907—1909 з беларускіх губерняў выяхала 248 354 чалавек, для параўнання з 1904—1914 гэтая лічба складала 356 378 чалавек. Пераважна з’язджалі з Віцебскай і Магілёўскай губерняў.
З Віцебскай губерні пераважна пераязджалі ў Енісейскую, Томскую і Табольскую губерні, а з Мінскай акрамя таго ў Іркуцкую, Амурскую, Прыморскую і Акмалінскую губерні.
Непрадуманая лагістыка і сістэма забяспячэння для перасяленцаў прывяла да таго, што быў высокі ўзровень памерлых ад цяжкіх умоў і вяртання беларусаў на бацькаўшчыну, за перыяд 1907—1914 вярталася ў Беларусь 10,9 % перасяліўшыхся або 36 544 чалавек, 37,2 % з якіх прыйшлося на 1910—1911 год.
Беларусы, якія засталіся ў Сібіры, сяліліся асобнымі абшчынамі, ствараючы новыя вёскі і хутары.
У 1924—1926 гадах у Сібіры быў створаны 71 беларускі сельсавет, на Далёкім Усходзе — 26, на Урале — 11. Пазней было створана некалькі беларускіх раёнаў. У 1930-х праводзілася палітыка беларусізацыі ў асобных раёнах, там жа пераводзіліся школы, справаводства на беларускую мову. У сяле Таборы ў 1932 г. праводзіў набор беларускі педтэхнікум. У Сівінскім раёне ў 1928 г. налічвалася 164 хутароў і вёсак, у якіх беларусы складалі пераважную большасць, аднак с пачаткам каліктывізацыі хутара пачалі ліквідавацца, а вёскі ўзбуйняць — гэта стала прычынай паскоранай асіміляцыі, бо вёскі сталі «змешаныя» з іншымі этнасамі.
Падчас масавых рэпрэсій беларусы выселяліся на Далёкі Усход, у тым ліку і Сібір, і калі папярэднія перасяленцы не мелі моцнай самасвядомасці і падзяляліся больш па рэлігійнай прыкмеце, або падзялялі сябе па рэгіянальнай прыкмеце: віцебскія, магілёўскі і г.д.; то спецперасяленцы ўжо свядома лічылі сябе беларусамі. На 1 студзеня 1932 года
Падчас рэпрэсій былі дэпартаваны і забіты выбітныя беларускія дзеячы, сярод іх: Уладзімір Пракулевіч, Адам Станкевіч.
Эвакуацыя з БССР 1941—1945 гг
Савецкае кіраўніцтва было больш зацікаўлена эвакуацыяй гаспадаркі. Так, П. Панамарэнка ў першую чаргу ставіў эвакуацыю матэрыяльных рэсурсаў і сакрэтных архіваў, а Стліна больш цікавіла эвакуацыя каней, а не людзей.
Падчас вайны былі вывезены вядомыя культурныя ўстановы і прадпрыемствы
Пасляваенны стан
Пасля вайны працягнулася поўпрымусовае перасяленне народаў. Так, Магілёўская вобласць была замацавана за Молатаўскай вобласцю, але высяленне вялося і з іншых рэгіёнаў Беларусі.
Пасля вайны беларусаў перасялялі ў сельскую мясцовасць, у асноўным для працы на лясных гаспадарках. Але ў 1960—1990 гадах назіралася дабраахватная працоўная міграцыя ў гарады.
Паслясавецкі перыяд
У 1994 годзе ствараецца культурна-асветніцкае таварыства «Беларусы Сібіры», якое ўзначаліў Уладзімір Васільевіч Галуза. Таварыства стала адным з ініцыятараў стварэння Асацыяцыі нацыянальна-культурных аўтаномій і нацыянальных арганізацый гарадоў і вобласці, а Уладзімір Васільевіч Галуза — першы кіраўнік.
Пасля прыняцця Закона «Аб нацыянальна-культурнай аўтаноміі» ў 1997 годзе ствараецца Навасібірская мясцовая нацыянальна-культурная аўтаномія беларусаў, якая праз два гады пераўтворыцца ў Навасібірскую рэгіянальную нацыянальна-культурную аўтаномію беларусаў. У 1999 адкрываецца «Беларускі культурны цэнтр». У 2001 годзе ствараецца грамадская арганізацыя «Беларускі культурна-асветніцкі цэнтр у імя святой Еўфрасінні Полацкай», якая праіснавала 20 год і ў 2021 спыніла сваю дзейнасць.
На базе «Беларускага культурнага цэнтра» працуюць ансамблі і дзіцячыя гурты «Чабаток», «Белыя росы». Адзначаюцца як агульнабеларускія святы: калядкі, троіца, купалле, дзяды, радуніца; так і лакальныя, прынесеныя з розных рэгіёнаў Беларусі: свяча, грамніцы, жаніцьба Цярэшкі, гуканне вясны, сёмуха і г.д.
Вёска Тургенеўка Іркуцкай вобласці сёння самая вядомая этнічныя беларуская вёска Сібіры, была заснавана беларусамі ў 1911 годзе. Шыльда на ўездзе ў вёску двухмоўная (па-беларуску і па-руску), у вёсцы працуе гісторыка-этнаграфічны музей; у вясковай школе праводзіліся факультатывы беларускай мовы; існуе 2 творчых фальклорных калектыва — «Рушнічок» (дзіцячы) і «Варэнічкі» (дарослы). Пераважнае насельніцтва вёскі — гэта нашчадкі выхадцаў Пружанскага павета, якія прыбылі на гэтыя мясціны ў 1909 годзе. У вёсцы захавалася і беларускае дойліцтва — мноства дамоў збудавана па ўзорам беларускага вясковага дойліцтва.
У 2013—2020 гадах у бібліятэцы № 9 г. Екацярынбурга праводзіліся заняткі беларускай мовы.
Атон III
Атон III (Otto III) (чэрвень або ліпень  —, замак Патэрна каля Вітэрба, Італія), празваны «Цуд свету» (лац. Mirabilia mundi) — германскі кароль і імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, сын Атона II Рудога і візантыйскай прынцэсы Феафаны, сваячкі імператара Іаана I Цымісхія.
Генадзь Якаўлевіч Кляўко
Генадзь Якаўлевіч Кляўко́ ( (афіц. 1 мая 1932), в. Варонічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — ) — беларускі, , дзіцячы ,.