cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амхара
Традыцыйны занятак — пашаннае ірагацыйнае земляробства (збожжа). Развіта жывёлагадоўля (буйны і дробны рагаты скот, аслы, мулы), птушкагадоўля (куры), пчалярства, рамёствы (кавальства, ювелірнае, ганчарства, ткацтва).
Традыцыйнае мужчынскае і жаночае адзенне — нагавіцы, тунікападобная кашуля з поясам і плашча-шама, упрыгожаныя вышыванкай.
Радыкалізм
Радыкалі́зм (ад radicalis — карэнны) — імкненне, схільнасць да карэнных рашучых мер і дзеянняў; адметная рыса пэўных грамадскіх рухаў, палітычных партый або іх асобных фракцый, парламенцкіх груповак, палітычных лідараў. Існуе паняцце радыкальнай апазіцыі, як процілеглае памяркоўнай. Радыкалізм выступае ў розных формах: як правы і левы, рэфарматарскі і рэвалюцыйны. Ён не атаясамліваецца з нігілізмам, які адмаўляе канструктыўны падыход да грамадска-палітычных пераўтварэнняў і вырашэння існуючых задач і пытанняў. Важная рыса радыкалізму — імкненне да паслядоўнага правядзення палітыкі глыбокіх станоўчых змен у грамадскім жыцці ці ў яго асобных сферах.
Млынок (возера)
Плошча паверхні возера — 0,07 км². Даўжыня — 0,4 км, найбольшая шырыня — 0,2 км, даўжыня берагавой лініі — 1,1 км.
Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень, прадаўгаватай формы, рэшткавага тыпу. Водазборная тэрыторыя забалочаная, пакрытыя лесам, узвышаная на захад і паўднёвы захад. Берагі нізкія, часткова балоцістыя, густа парослыя хмызняком. Прыбярэжная расліннасць не развітая. Асаблівасці катлавіны і дна мала даследаваныя.
Вада возера — гідракарбанатна-кальцыевая, трафічны статус вадаёма — дыстрофны.
Возера месціцца ў запаветнай зоне, знаходжанне чалавека ў якой забаронена (акрамя навуковых даследаванняў). Рыбная лоўля ў Млынцы строга забаронена.
На поўдзень ад возера знаходзіцца вялікае балота.
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вялікая Бераставіца)
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм у г. п. Вялікая Бераставіца. Помнік архітэктуры ранняга барока.
Гісторыя
Пабудаваны каля 1615 г.па фундацыі Гераніма Хадкевіча пад уплывам касцёльнай архітэктуры Д. Трэвана, з улікам мясцовага будаўніцтва. З дакументаў, якія захаваліся, ні адзін не ўказвае на існаванне кармеліцкага касцёла ў Бераставіцы, і таму можна меркаваць, што ў час заснавання касцёла ролю капеланаў у ім выконвала духавенства, якое прадстаўляла ордэн кармелітаў. Але сам касцёл з моманту асвячэння вядомы як касцёл Наведвання Дзевы Марыі. У 1741 г. праведзены рамонт касцёла (фундатар — кракаўскі кашталян Юзаф Мнішак). У 1794 г. пры касцёле існаваў шпіталь, які быў пабудаваны па фундацыі Ю. Патоцкай, у другой палове XVIII — першай палове XIX ст. — дзейнічала школа. У 1855 г. праведзены рамонт. З 1866 г. праваслаўная царква. З 1920—1940 гг. мураваная трохнефная базіліка з трансептам, паўкруглай апсідай і дзвюма нізкімі сакрысціямі па баках алтарнай часткі.
У 1963 годзе касцёл быў зачынены савецкімі ўладамі. Будынак выкарыстоўваўся для розных гаспадарчых патрэб, як склад і з часам разбурыўся. Касцёл быў залічаны да помнікаў архітэктуры рэспубліканскага значэння, але гэта не палепшыла яго стану.
У 1990 г. перададзены вернікам. У 1992 годзе падчас пажару згарэў дах касцёла і абрушыліся скляпенні. З таго часу знаходзіцца ў руінах.
Архітэктура
Галоўны заходні фасад бязвежавы, падзелены пілястрамі на тры часткі і завершаны ступеньчатым атыкам. Сярэдняя ўзвышаная частка ўвянчаная франтонам з авальнай нішай у цэнтры. Сцены цэнтральнага нефа расчлянёныя пілястрамі, бакавых нефаў — лапаткамі. Аконныя праёмы з лучковымі арачнымі завяршэннямі. Інтер'ер падзелены чатырма масіўнымі слупамі на тры нефы. Цэнтральны павышаны неф перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на распалубках, бакавыя — крыжовымі. Пры ўваходзе — хоры.
Найважнейшай рэліквіяй касцёла быў абраз анёлаў-ахоўнікаў, які напісаў Францішак Смуглевіч (1797—1807 гг.). Пад будынкам крыпта — дзевяць памяшканняў, злучаных пераходамі.
Распрацаваны праект рэканструкцыі касцёла (архітэктары А. Бабіцын, С. Шэйко).
Рэксісцкая партыя
Рэксізм (таксама «рух Рэкс», Рэксісцкая партыя, Rexisme, Parti Rexiste) — назва фашысцкага руху ў Бельгіі, на чале якога стаяў Леон Дэгрэль. Аснову партыі склалі члены правых каталіцкіх арганізацый, сам Дэгрэль быў членам Каталіцкай асацыяцыі бельгійскай моладзі, з якой выйшаў у 1934 годзе, каб стварыць новую партыю. Новае аб'яднанне атрымала назву Рэксісцкай партыі (Parti Rexiste, рэксісты), а дэкларуемая ёй ідэалогія — рэксізм. Назва партыі паходзіць ад Christus Rex — Цар Хрыстос, тэрміна з кансерватыўнай каталіцкай дактрыны і адначасова назвы каталіцкага часопіса.
На парламенцкіх выбарах 1936 года рэксісты занялі чацвёртае месца пасля сацыялістаў, Каталіцкай партыі і лібералаў, набраўшы 11,49 % галасоў і атрымаўшы 21 месца з 202. У наступным годзе Дэгрэль змагаўся за месца ў парламенце ў адной акрузе ў Бруселі з дзеючым прэм'ер-міністрам ван Зеландам і пацярпеў разгромнае паражэнне. На наступных выбарах рэксісты выступалі няўдала.
Свята-Кацярынінская царква (Гадзічава)
Свята-Кацярынінская царква — помнік архітэктуры класіцызму. Пабудаваная ў 1822 годзе з цэглы ў вёсцы Гадзічава Гомельскага раёна.
Рэксісцкая партыя
Рэксісты імкнуліся пабудаваць дзяржаву на аснове карпаратывізму, па аналогіі з фашысцкай Італіяй і Трэцім рэйхам, і традыцыйных каталіцкіх каштоўнасцей. Нацыянальную аснову рэксістаў складалі валоны, да якіх належаў і Дэгрэль. Фламандцы, другая асноўная этнічная група Бельгіі, мелі ўласную партыю з нацыяналістычнай ідэалогіяй, Фламандскі Нацыянальны саюз.
Свята-Кацярынінская царква (Гадзічава)
Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Рэксісцкая партыя
Пасля акупацыі Бельгіі рэксісты супрацоўнічалі з нацыстамі. З валонскіх добраахвотнікаў была сфарміравана 28-я добраахвотніцкая танкава-грэнадзёрская дывізія СС «Валонія» (1-я валонская), якая ваявала на ўсходнім фронце. Пасля вызвалення краіны саюзнікамі Рэксісцкая партыя спыніла існаванне.
Свята-Кацярынінская царква (Гадзічава)
Архітэктура
Цэнтрычны квадратны ў плане аб’ём завершаны драўляным чатырохгранным плоскім барабанам. Галоўны і бакавыя фасады вылучаныя чатырохкалоннымі порцікамі дарычнага ордара, алтарны — рызалітам. Храм перакрыты пакатым шматгранным шатром. Плоскасныя атынкаваныя фасады расчлянёныя дзвюма ярусамі лучковых аконных праемаў з замковым каменем у ліштвах, аперазаныя міжпаверхавай цягай і прафіляваным карнізам з сухарыкамі.
Інтэр’ер
У цэнтральную залу з плоскай столлю чатырма шырокімі аркамі раскрываюцца вузкія памяшканні прытвора, прыдзелаў з самастойнымі ўваходамі і апсіды, па баках якой вылучаныя невялікія рызніцы абапал апсіды, дзякоўская і хрысцільня — абапал прамавугольнага прытвора. Столь абапіраецца на 4 вуглавыя пілоны, цераз якія перакінуты аркі.
Помнік рэспубліканскага значэння.
Радаводныя кнігі
Радаво́дныя кні́гі ў Расіі — рукапісныя, пазней друкаваныя зводы радаводаў (генеалагічных запісаў пра паходжанне, роднасныя сувязі і службу продкаў) сем'яў свецкіх феадалаў Расійскай дзяржавы, якія складаліся з 1540-х гг.
У XVI—XVII стст. утрымлівалі радаводы княжацкіх і баярскіх родаў, чые прадстаўнікі займалі вышэйшыя пасады ў дзяржаўным і ваенным апараце. Найбольш вядомы «» 1555—1556 гг. Пасля адмены месніцтва ў 1682 годзе створана Палата радаводных спраў для складання радаводных кніг. Гэтая палата шляхам дапаўнення «Гасударава радаслоўца» стварыла Аксамітную кнігу. Пасля выдання 1785 года  губерняў, у т.л. беларускіх, складалі радаводныя кнігі па сваіх губернях. У іх запісвалі дваран, якія валодалі ў губерні нерухомасцю; тых, чые продкі валодалі на тэрыторыі губерні маёнткамі; асоб, якія мелі выслужанае дваранства і дваранства замежнага паходжання (у любой губерні па жаданні).
Губернскія радаводныя кнігі падзяляліся на 6 частак. У 1-ю частку запісвалі роды сапраўднага (пачатак радаводу не раней за 1685) і набілітаванага дваранства; у 2-ю — роды выслужанага дваранства ваеннай службай; у 3-ю — роды выслужанага дваранства цывільнай службай або атрыманнем ордэна, які прыносіў дваранскі статус; у 4-ю — роды замежнага паходжання; у 5-ю — тытулаваныя роды; у 6-ю — старажытныя дваранскія роды, чый радавод пачынаўся раней 1685.
З сярэдзіны 19 ст. асобныя аўтары складалі радаводныя кнігі расійскіх княжацкіх і дваранскіх родаў, якія ў адрозненне ад традыцыйных радаводных кніг былі не справаводнымі дакументамі, а навуковымі даследаваннямі.
Зямля Піры
Зямля Пі́ры (Peary Land) — паўвостраў на крайняй поўначы Грэнландыі. Абмываецца водамі Паўночнага Ледавітага акіяна.
Даўжыня паўвострава больш за 300 км. Рэльеф пераважна горны. Вышыні да 1920 м. У заходняй частцы ледавікі. Берагавая лінія моцна парэзаная фіёрдамі. На паўвостраве мыс Морыс-Джэсеп (Kap Morris Jesup) — крайні паўночны пункт Грэнландыі.
Паўвостраў названы ў гонар амерыканскага даследчыка Арктыкі Р. Э. Піры (Robert Edwin Peary), які даследаваў гэтую частку ўзбярэжжа Грэнландыі ў 1900 годзе.
Арома
Арома — народ групы кушытаў, адзін з 2-х асноўных народаў Эфіопіі. Жывуць таксама на поўначы Кеніі. Падзяляюцца на рэгіянальныя і племянныя групы: тулама (цэнтр Эфіопіі), меча, ілу-бабур (захад), арсі, іту, ноле, джарсо, ала, бабіле (паўднёвы ўсход), борана (поўдзень). Адносяцца да эфіопскай пераходнай расы. Гавораць на мовах арома ўсходняй кушыцкай групы афразійскай сям'і. Агульная колькасць (2014 г.) - 31 303 289 чал.
Традыцыйныя заняткі — пашаннае і ручное земляробства (у раёне г.Харэр з выкарыстаннем ірыгацыі) і жывёлагадоўля (буйны і дробны рагаты скот, аслы, коні), на паўднёвым усходзе і поўдні ёсць групы качавых і паўкачавых скатаводаў.
Народны звон (1930)
«Народны звон» — заходнебеларуская газета, орган Цэнтрасаюза. Выдавалася ў Вільні з 10 кастрычніка па 23 снежня 1930. Галоўны рэдактар — Кузьма Крук. Замяніла газету «Наперад». Пасля закрыцця пачала выходзіць наступніца «Беларускі звон».
Прыморская армія
Першае фарміраванне
Прыморская армія першага сфарміравання створана 19 ліпеня 1941 года на падставе дырэктывы Паўднёвага фронту ад 18 ліпеня 1941 года на базе Прыморскай групы войскаў (з 19 жніўня 1941 года — Асобная Прыморская армія).
У пачатку вайны армія вяла цяжкія баі, адыходзячы ў бок Адэсы. 5 жніўня 1941 года атрымала загад абараняць горад да апошняй магчымасці.
Да 10 жніўня армія наладзіла абарону на подступах да горада. Былі адбіты спробы 4-й румынскай арміі авалодаць Адэсай з ходу.
21 верасня войскі арміі спынілі наступ немцаў у 8-15 км ад горада. Больш чым на два месяцы скавалі каля 20 дывізій праціўніка. З-за пагрозы прарыву нямецкіх войск групы армій «Поўдзень» у Данбас і Крым было вырашана эвакуіраваць войскі Адэскага абарончага раёна, у тым ліку Асобную Прыморскую армію, у Крым па моры. Гэтая задача была выканана Чарнаморскім флотам і Асобнай Прыморскай арміяй у перыяд з 1 па 16 кастрычніка 1941 года.
4 лістапада 1941 года быў утвораны Севастопальскі абарончы раён (САР), у склад якога, застаючыся ў падпарадкаванні войскаў Крыма да 19 лістапада, увайшла Асобная Прыморская армія. Да гэтага часу яна ў складзе ўпраўлення, 25-й, 95-й, 172-й і 421-й стралковых, 2-й, 40-й і 42-й кавалерыйскіх дывізій, 7-й і 8-й брыгад марской пяхоты, 81-га асобнага танкавага батальёна і шэрагу іншых часцей заняла абарону на подступах да Севастопаля.
З 20 лістапада Севастопальскі абарончы раён знаходзіўся ў аператыўным падпарадкаванні Закаўказскага, з 30 снежня Каўказскага, з 28 студзеня 1942 года Крымскага франтоў, з 26 красавіка ў непасрэдным падпарадкаванні галоўнакамандуючага Паўднёва-Заходняга напрамка. 20 мая Асобная Прыморская армія ўключана ў склад войскаў Паўночна-Каўказскага фронту.
30 чэрвеня праціўніку ўдалося ўварвацца ў Севастопаль. Стварылася крызіснае становішча для савецкіх войскаў.
Пасля эвакуацыі 1 ліпеня 1942 года вышэйшага камандна-палітычнага складу, які кіраваў абаронай горада, і камандуючага арміяй генерала І. Я. Пятрова на Каўказ, армія практычна спыніла арганізаваны супраціў. Амаль усе байцы і малодшы камандны склад арміі трапілі ў палон ці загінулі. 28 ліпеня 1942 года армія была расфармаваная.
Баявы склад Прыморскай арміі Паўночна-Каўказскага фронту на 1 чэрвеня 1942 г.
У сярэдзіне чэрвеня 1942 года ў Севастопаль таксама прыбылі:
Камандаванне
Камандуючыя войскамі:
Члены Ваеннага савета:
Начальнікі штаба:
Другое фарміраванне
Прыморская армія другога фарміравання створана 20 лістапада 1943 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 15 лістапада 1943 года, на базе палявога ўпраўлення Паўночна-Каўказскага фронту і войскаў 56-й арміі. Падпарадкоўвалася непасрэдна Стаўцы ВГК і называлася Асобная Прыморская армія.
Да 20 лістапада 1943 года на Керчанскім плацдарме знаходзіліся 11-ы гвардзейскі і 16-ы стралковыя корпусы, астатнія войскі арміі заставаліся на Таманскім паўвостраве.
Перад арміяй паставілі задачу пашырыць Керчанскі плацдарм, пераправіць на яго ўсе злучэнні і часці і весці падрыхтоўку наступальнай аперацыі з мэтай вызвалення Крыму.
З канца лістапада 1943 года да студзеня 1944 года войскі арміі правялі тры прыватныя наступальныя аперацыі (у тым ліку дэсант на мыс Тархан), у выніку якіх пашырылі плацдарм і палепшылі сваё аператыўнае становішча. З лютага да пачатку красавіка яны трывала ўтрымлівалі займаемыя рубяжы, удасканальвалі іх у інжынерным дачыненні да і займаліся баявой падрыхтоўкай. У красавіку — маі 1944 года Прыморская армія ўдзельнічала ў Крымскай стратэгічнай аперацыі. У яе пачатку армія разбіла ар’ергарды праціўніка паўночней Керчы. 11 красавіка сумесна з караблямі і авіяцыяй Чарнаморскага флоту і пры падтрымцы 4-й паветранай арміі вызваліла Керч. На наступны дзень яе войскі авалодалі Ак-Манайскімі пазіцыямі — апошняй умацаванай мяжой абароны нямецкай арміі на Керчанскім паўвостраве. 13 красавіка злучэнні арміі вызвалілі Феадосію і пры садзейнічанні крымскіх партызан — Стары Крым і Карасубазар (Белагорск). Працягваючы пераследваць праціўніка, вызваліла Судак (14 красавіка), ва ўзаемадзеянні з войскамі 4-га Украінскага фронту і пры садзейнічанні крымскіх партызан — Алушту (15 красавіка), Алупку і Ялту (16 красавіка). Да зыходу 16 красавіка выйшла да ўмацаваных пазіцый немцаў пад Севастопалем.
18 красавіка 1944 года ўключана ў склад 4-га Украінскага фронту і пераназваная ў Прыморскую армію. Да 7 мая яе войскі вялі падрыхтоўку да штурму Севастопальскага ўмацаванага раёна праціўніка. 9 мая, пасля жорсткіх двухдзённых баёў, злучэнні арміі ва ўзаемадзеянні з войскамі 2-й гвардзейскай і 51-й армій, а таксама Чарнаморскім флотам вызвалілі Севастопаль. Галоўныя сілы арміі развівалі наступленне ў кірунку мыса Херсанес, дзе праціўнік засяродзіў найбольш ўстойлівыя часці з рэшткаў нямецкіх дывізій і ўсю наяўную артылерыю. Да 12 гадзін 12 мая Херсанес быў ачышчаны ад праціўніка войскамі арміі ва ўзаемадзеянні з 19-м танкавым корпусам.
16 мая 1944 года Прыморская армія была выведзена са складу 4-га Украінскага фронту і зноў перайменаваная ў Асобную Прыморскую армію з непасрэдным падпарадкаваннем Стаўцы ВГК. Да канца вайны абараняла ўзбярэжжа Крыму.
9 ліпеня 1945 года палявое ўпраўленне Асобнай Прыморскай арміі было перафармавана ў упраўленне Таўрычаскай ваеннай акругі.
Італьянскі фашызм
Італьянскі фашызм — таталітарная, нацыяналістычная палітыка дзяржаўнага капіталізму, якую праводзіў у Італіі прэм'ер-міністр Беніта Мусаліні з 1922 па 1943 год.
Этымалагічна «фашызм» паходзіць ад італьянскага «fascio» (лігі), а таксама ад лацінскага «фасцыя» (пучок) — гэта старажытны сімвал рымскай адміністрацыі. Беніта Мусаліні, які кіраваўся ідэяй аднаўлення Рымскай імперыі, выбраў пасля Першай сусветнай вайны фасцыі сімвалам сваёй партыі, адсюль і пайшла яе назва — фашысцкая. Мусаліні прыняў фасцыю як сімвал фашысцкай партыі ў 1919 годзе пры стварэнні «fasci di combattimento» (баявых ліг). Гісторыі прыходу фашыстаў да ўлады была прысвечана Выстаўка фашысцкай рэвалюцыі.
У палітычнай навуцы італьянскі фашызм азначае сінкрэтычную мадэль урада, з якой атрыманы і іншыя разнавіднасці фашызму — але яны не маюць агульных палітычных і філасофскіх рыс «фашысцкага мінімуму», тактычных, культурных і ідэалагічных прынцыпаў. У XX стагоддзі аўтарытарна-нацыяналістычныя рухі з'яўляліся па ўсім свеце: нацызм у Германіі пад кіраўніцтвам Гітлера, перанізм у Аргенціне пад камандаваннем генерала Перона, фалангізм у Іспаніі пад вяршэнствам Франка, Жалезная гвардыя ў Румыніі, інтэгралізм у Бразіліі, Аксьён франсез і Агнявыя крыжы ў Францыі, Скрыжаваныя стрэлы ў Венгрыі, аўстрафашызм Энгельберт Дольфуса ў Аўстрыі, этатызм Сёва ў Японіі, рэксізм у Бельгіі, Усташы ў Харватыі і шматлікія іншыя.
Да Другой сусветнай вайны фашысты лічылі, што яны маюць агульныя філасофскія прынцыпы: лідар, аднапартыйная сістэма, сацыяльны дарвінізм, элітарызм. Але кожны ўрад прытрымліваўся дыскрэтнага нацыянальнага фашызму, напрыклад: партугальская клерыкальна-карпаратыўная Новая дзяржава пад кіраўніцтвам Салазара; іспанскі саюз паміж фалангістамі, канцылярскімі фашыстамі на чале з Франка. У 1945 годзе большасць фашысцкіх урадаў адмежаваліся ад нацызму, каб разнастайнасць іх нацыянальных фашысцкіх ідэй не было прыраўнавана да гітлераўскай мадэлі нацыянал-сацыялізму.
Дактрына
Асноўныя ідэі італьянскага фашызму былі выкладзены ў кнізе «Дактрына фашызму», а таксама ў творах Джавані Джэнціле, заснавальніка тэорыі «актуалістычнага ідэалізму», якая з'яўлялася асноўнай для фашыстаў.
Дактрына абвяшчала мір дзеянняў у вобласці чалавецтва, адпрэчвала «вечны мір» як штосьці фантастычнае. Фашысты сцвярджалі, што чалавек і чалавецтва не могуць жыць без вайны.
Ізабела Партугальская (герцагіня Бургундская)
Ізабела Партугальская, герцагіня Бургундская (Isabelle de Portugal, Duchesse de Bourgogne, Isabel de Portugal, Duquesa da Borgonha) (21 лютага 1397 — 17 снежня 1471) — партугальская інфанта з Авіскай дынастыі, адзіная выжылая дачка караля Партугаліі Жуана I і яго жонкі Філіпы Ланкастарскай, сястра караля Партугаліі Дуартэ I, Педру, герцага Каімбры, і Генрыха Мараплаўца.
Нарадзілася ў Эвары, на ўсходзе Партугаліі, дзяцінства правяла пры двары ў Лісабоне.
У 1430 годзе стала трэцяй жонкай Філіпа III Добрага, герцага Бургундыі, атрымаўшы ў шлюбе тытул герцагіні Бургундскай.
Сканала ў Дыжоне (Бургундыя) ва ўзросце 74 гадоў.
Аперацыя Мінск
Аперацыя Мінск — польскі наступ на тэрыторыі Беларусі, які скончыўся захопам палякамі Мінску 8 жніўня 1919.
Улетку 1919 пасля поспеху польскіх войскаў у некалькіх сутычках з войскамі Савецкай Расіі, абодвум бакам спатрэбіўся час, для рэарганізацыі сваіх сіл і канцэнтрацыі войскаў. Аднак польскае кіраўніцтва вырашыла, што яны павінны зрабіць яшчэ адзін удар па бальшавіках, карыстаючыся з польскага наступу. Мэтай была 16 армія з камандваннем у Мінску. Гэта б дазволіла знішчыць матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне савецкіх войскаў, пасля ўзяцця кантролю над чыгункай у раёне Мінску.
4 ліпеня польскія войскі (Літоўска-Беларускі фронт) начале генерала Станіслава Шаптыцкага захапілі Маладзечна. Пасля камандуючы фронтам спыніў наступ, каб перагрупаваць і папоўніць ваенныя сілы. Гэтым скарысталіся бальшавікі і паспрабавалі вярнуць Маладзечна. 17 ліпеня атакў распачалі 52-я і 5-я стралковыя савецкія дывізіі. Польскія войскі адбілі суперніка і сіламі — 41-га і 42-га палкоў пяхоты і часткі 2-га палка пяхоты легіянераў — распачалі контратаку і выйшлі на лінію Заслаўе — Паперня — Беларучча. Генерал Шаптыцкі ізноў прыпыніў свой наступ чакючы падыходу падмацавання — Велікапольскай групы.
Паводле польскага плана Мінск абхопліваўся шырокімі абцугамі. 8 жніўня 2 дывізія пяхоты легіянераў у складзе: 12 000 пяхоты, 2000 кавалерыі і 40 гармат, абароненая на поўначы і паўночным усходзе 1-й Дывізіяй Пяхоты Легіянераў, пачала наступ на Мінск з паўночнага захаду, Велікапольская група з паўднёвага захаду. 15 уланскі полк атрымаў задачу рэалізацыі перарэзаць чыгунку Мінск — Барысаў. На Мінск рушылі дзве дывізіі выдзеленыя з 2ДПЛ: 2 і 3 батальёны 4-га палка пяхоты легіянераў начале маёра Станіслава Тэсара і групы маёра Стывена Джозафа ў сладзе 1-га батальёна 2-га палка пяхоты легіянераў узмоцненага штурмавым батальёнам з 2, 3 і 4-га Палкоў пяхоты легіянераў. Штурмавы батальён быў самым паспяховым, і ў 10:00 увайшоў у прадмесце Мінска. Палякі змагаючыся з савецкай пяхотай, якую падтрымлівалі браневікі, каля 12:00 занялі заходнюю частку горада і ўзарвалі чыгуначныя рэйкі на Бабруйск. Да вечара польскія войскі ўварваліся ў горад. Бальшавіцкія войскі панеслі цяжкія страты. Палякі захапілі ў палон каля 500 палонных, захапілі 8 паравозаў, 90 вагонаў якія рускія не паспелі эвакуіраваць. 8 жніўня ў вечары Саветы здалі Мінск палякам.
Гэты поспех дазволіў палякам значна пасунуць лінію фронту да канца жніўня, калі Юзаф Пілсудскі не выдаў загад, які забараніў наступ у сувязі з захопам на гэтым участку фронту ўсіх важных для Польшчы земляў.
Еўропа (культурна-забаўляльны цэнтр)
«Еўропа» — культурна-забаўляльны цэнтр у Гомелі, размешчаны па плошчы Леніна, 2.
У 1968 годзе адкрыты рэстаран «Беларусь». Гандлёвая плошча складала 750 м². Меў 3 залы, у т.л. 2 банкетныя, кактэйль-бар на 20 месцаў. Адначасова мог абслужыць 300 чалавек. У асартыменце былі стравы беларускай кухні, фірменныя стравы і напоі. Інтэр’ер выкананы ў беларускім нацыянальным стылі. Увечар іграў вакальна-інструментальны ансамбль.
Вялікая пустыня Вікторыя
Вялікая пустыня Вікторыя (Great Victoria Desert) — пясчана-саланчаковая пустыня ў Аўстраліі (штаты Заходняя Аўстралія і Паўднёвая Аўстралія). Плошча 424.400 км², пры гэтым працягласць з усходу на захад складае больш за 700 км. На поўнач ад пустыні размешчана пустыня Гібсана, на поўдзень — раўніна Наларбар. З-за неспрыяльных кліматычных умоў (засушлівы клімат) у пустыні не вядзецца сельскагаспадарчая дзейнасць. Яна з’яўляецца ахоўнай тэрыторыяй Заходняй Аўстраліі.
На тэрыторыі штата Паўднёвая Аўстралія ў пустыні знаходзіцца ахоўная зона Мамунгары, адзін з 12 біясферных запаведнікаў Аўстраліі.
Сярэднегадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 200 да 250 мм дажджу. Часта здараюцца навальніцы (15-20 у год). Дзённая тэмпература летам складае 32-40 ° C, зімой 18-23 ° C. Снег у пустыні ніколі не выпадае.
Назву ў гонар каралевы Вікторыі даў брытанскі даследчык Аўстраліі Эрнест Джайлс, які ў 1875 годзе першым з еўрапейцаў прайшоў усю пустыню.
Уладзімір Іванавіч Перадня
Уладзімір Іванавіч Перадня́ (нар. ) — вучоны ў галіне механізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці, доктар тэхнічных навук (1986), прафесар (1989).
Навуковая дзейнасць
Навуковы працы па тэарэтычных асновах і механізацыі тэхналагічных працэсаў прыгатавання і раздачы кармоў, даення кароў. Аўтар больш за 420 публікацый, у тым ліку манаграфіі і вучэбныя дапаможнікі. Пад кіраўніцтва У. І. Перадні падрыхтавана 5 кандыдацкіх і 1 доктарская дысертацыі. Уладальнік шэрагу патэнтаў і аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы.
З’яўляецца навуковым кіраўніком навукова-тэхнічнай праграмы Саюзнай Дзяржавы «Разработка инновационных энергосберегающих технологий и оборудования для производства и эффективного использования биобезопасных комбикормов для ценных пород рыб, пушных зверей и отдельных видов животных» («Комбикорм-СГ»).
Селянін (аднадзёнка)
«Селянін» — грамадска-палітычная газета-аднадзёнка, выдадзеная ў Вільні 8 жніўня 1925 года пад рэдакцыяй Язэпа Туркевіча і 15 студзеня 1928 года пад рэдакцыяй Антона Шапеля. У матэрыялах, якія змяшчаліся на яе старонках, патрабавалася адкрыцця школаў на беларускай мове, развіцця беларускай культуры. Змяшчала карэспандэнцыю з Варшавы і Белавежы, інфармавала пра жыццё беларусаў у Літве.
Ізабела Валуа (каралева Англіі)
Ізабела Французская (Isabelle de France) або Ізабела дэ Валуа (Isabelle de Valois; 9 лістапада 1387/1389 — )  — другая жонка караля Англіі Рычарда II. Пасля яго смерці вярнулася ў Францыю і ажанілася з Карлам, герцагам Арлеанскім.
Біяграфія
Ізабела была другой з дочак французскага караля Карла VI і Ізаба Баварскай. Паводле захаваных звестак сучаснікаў прынцэса была прыгожая і валодала далікатнымі манерамі.
У кастрычніку ці лістападзе 1396 года ў Кале адбылося вяселле Ізабелы Французскай і Рычарда II Англійскага. Пасродкам гэтага саюза было падоўжана часовае перамір’е паміж Англіяй і Францыяй у перыяд Стагадовай вайны, а акрамя таго, за нявестай быў атрымана багаты пасаг у памеры 800 тысяч франкаў золатам. Нягледзячы на тое, што іх шлюб быў заключаны па палітычных матывах, яны адносіліся адзін да аднаго з сімпатыяй.
Пасля вяселля каралева жыла ў Віндзары. Па прычыне яе юнага ўзросту шлюб не быў давершаны належным чынам. У маі 1399 года Ізабела пераехала ў замак Уолінгфард (Wallingford Castle), а Рычард тым часам праводзіў ваенную кампанію ў Ірландыі. Скарыстаўшыся яго адсутнасцю, з выгнання вярнуўся Генрых Болінгброк. Пры падтрымцы шматлікіх дваранскіх родаў ён арганізаваў мяцеж супраць Рычарда, у выніку якога кароль быў зрынуты ў верасні 1399 года і пасаджаны ў Таўэр. Ізабела бегла з Уолінгфарда, была схоплена па загадзе Болінгброка і адпраўлена ў Сонінг (Sonning), вёсачку каля Рэдынга.
Пасля загадкавай смерці Рычарда ў лютым 1400 года, французскі рэгенцкі савет пры недзеяздольным Карле VI запатрабаваў аднавіць яе ў правах каралевы, на што новы кароль Генрых IV адказваў, што Ізабела застанецца ў Англіі на становішчы каралевы-ўдавы, пакуль ёй не знойдуць добрую партыю. Ён намерваўся выдаць яе замуж за свайго сына, прынца Генрыха, але, даведаўшыся пра гэта, Ізабела запрацівілася. Надзеўшыся ў жалобу, яна адмовілася прыняць гэту прапанову, і ў канчатковым выніку кароль пагадзіўся адпусціць яе назад у Францыю пры ўмове, што яе пасаг застанецца ў англійскай казне.
Праз некалькі гадоў пасля вяртання на радзіму, 29 чэрвеня 1406 года, якая каралева-ўдава Англіі абвянчалася са сваім кузенам, Карлам, герцагам Арлеанскім, а 13 верасня 1409 года яна сканала пасля нараджэння дачкі Жанны.
Падняты сцяг (аднадзёнка)
«Падняты сцяг» — грамадска-палітычная газета-аднадзёнка Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі, якая выйшла 16 жніўня 1923 года ў Вільні пад рэдакцыяй Лявона Рыдлеўскага. Інфарміравала пра развіццё беларускага тэатра, функцыянаванне Беларускага музея імя Івана Луцкевіча ў Вільні, закрыццё польскімі ўладамі наступных беларускіх выданняў: «Наша будучыня», «Новае жыццё», «Саха», «Наша Жыццё» і «Наш Сцяг», а таксама пра канфіскацыю 15 нумароў перыядычных выданняў.
Кансервацыя і рэстаўрацыя сценапісу з Фараса
Кансервацыя і рэстаўрацыя сценапісу з Фараса ў Нацыянальным музеі ў Варшаве — адзін з найбольш важных і інавацыйных працэсаў у сучаснай кансерватарскай дзейнасці, які ажыццяўляўся ў беспрэцэдэнтных маштабах. Раскопкі польскай археалагічнай экспедыцыі ў Фарасе ў 1961–1964 гадах прывялі да адкрыцця больш за сто фрэсак, якія ўпрыгожвалі захаваныя на значную вышыню сцены фараскага сабора.
У сувязі з будаўніцтвам Вялікай Асуанскай плаціны ў планах было затапленне археалагічных помнікаў у Фарасе вадой, якая ўтварылася на працягу гэтага часу ў гіганцкім рэзервуары – возеры Насэр. У адказ на заклік ЮНЕСКА захаваць помнікі ад наваднення было вырашана зняць карціны са сцен і транспартаваць іх у бяспечнае месца, дзе яны будуць прадметам дбайных рэстаўрацыйных работ. У выніку гэтых дзеянняў 67 карцін было дастаўлена ў Нацыянальны музей у Варшаве, стаўшы адным з найбольш важных груп экспанатаў Галерэі Фарас імя Казімежа Міхалоўскага і самай вялікай калекцыяй хрысціянскага нубійскага жывапісу ў свеце. Частка карціны была размешчана таксама ў Нацыянальным музеі ў Хартуме.
Выкананне работ
Выкананне задачы па захаванні помнікаў было ўскладзена на Навукова-даследчую лабараторыю ў Галерэі антычнага мастацтва ў Нацыянальным музеі на чале з доктарам Ханнай Енджаеўскай. Рэканструкцыя карцін патрабавала распрацоўкі новых метадаў захавання, бо вядомыя спосабы адчувалі недахопы. Акрамя таго, па прыбыцці ў варшаўскую лабараторыю карціны па свайму тэхнічнаму стану патрабавалі асаблівай увагі. Карціны былі перавезены ў Варшаву адразу пасля іх выяўлення. Перад транспарціроўкай яны былі падвергнутыя апрацоўцы спачатку пры аддзяленні іх ад сцен сабора ў Фарасе, а затым пры ўмацаванні іх на час транспарціроўкі. Такім чынам выкананне пастаўленай задачы папярэднічаў тэарэтычны аналіз і серыя эксперыментаў. 17 снежня 1962 года першыя з карцін, Архангел Міхаіл з мячом і Меркурый, дасягнулі Нацыянальнага музея ў Варшаве, дзе 2 сакавіка 1963 года яны былі падвергнуты рэстаўрацыі і кансервацыі, у выніку чаго былі гатовыя да пастаяннай экспазіцыі і да часовых выстаў за мяжой. У работах удзельнічалі рэстаўратары, лабаранты і тэхнікі з Нацыянальнага музея ў Варшаве і запрошаныя звонку. Акрамя таго, дзве карціны з капліцы біскупа Іаана былі накіраваныя ў рэстаўрацыйную майстэрню прафесара Піка Чэліні ў Рыме. Таксама праведзены кансультацыі з знешнімі экспертамі, два разы склікаліся камітэты па захаванню: адзін перад пачаткам работ, а іншы для абагульнення вынікаў.
Падрыхтоўчыя працы
Працай па захаванні карцін у саборы Фараса кіраваў Юзэф Газы. Пры дакументацыі на месцы парацаваў эпіграфіст Стэфан Якабельскі.
Вонкавы бок помнікаў да выдалення са сцен быў прасякнуты тоўстым пластом воску з каніфоллю, на які ў наступстве была прылепленая папяросная папера і японская паліграфічная марля, упрасованая прасамі. Затым карціны былі аддзеленыя ад сцен нажамі і лёзамі разам з пластом тынкоўкі пад імі. Зняты такім чынам сценапіс пераносілі на драўляныя экраны і пакрывалі некалькімі пластамі гіпсу, ўмацаванага пакуллем, алюмініевай сеткай і кратамі з драцяной арматурай. Акрамя таго, у непасрэднай блізкасці ад выявы дадавалі астраўкі гіпсу. Так прыгатаваны помнік загортвалі ў баваўняныя пледы. Пасля транспарціроўкі на месца задачай кансерватараў было выдаліць пласт воску, каніфолі і гіпсу і перанесці карціну на новы пласт з улікам яе памеру і памеру планаванага для перавозак на міжнародныя выставы транспарту.
Дэмантаж карцін і іх кансервацыя ў лабараторыі удалечыні ад іх першапачатковага знаходжання былі ў той час абсалютнай навізной. Таму не было агульных рэкамендацый і метадаў работ, а асобныя кансерваторскія майстэрні, якія дзейнічалі у той час у Італіі, Германіі і Савецкім Саюзе, адрозніваліся адзін ад аднаго па сваёй методыцы. Карціны гэтых краін адрозніваліся па ўзросце і стане захаванасці, былі створаны пры выкарыстанні розных тэхнік (фрэска, al secco, вапна, тэмпера, алей) на іншай паверхні (вапна, камень, цэгла, гліна, глей, дрэва). Пры дапамозе аналізаў і наступных тэстаў удалося ўсталяваць першапачатковы метад і тэхніку стварэння сценапісу, а таксама яе сучасны тэхнічны стан. Знітавальным матэрыялам была раслінная камедзь, а самі выявы былі зробленыя на тынкоўцы на базе нільскага глею. Паверхня была прасякнута сумессю воску і каніфолі, пласты фарбы мелі тэндэнцыю да лушчэння і крышэння, тынкоўка была вельмі далікатная, а гіпс, якім яе спрабавалі ўзмацніць падчас падрыхтоўкі да транспартоўкі, дрэнна з ёй злучыўся. Зыходзячы з вынікаў аналізу быў усталяваны базавы план кансервацыі малюнкаў і падрабязная схема іх рэканструкцыі. Перш за ўсё трэба было ўзмацніць арыгінальны пласт тынкоўкі, затым накласці драўнянавалакністыя пласціны, якія адпавядалі б па форме фрагменту карціны. Злучаную такім чынам дэталь трэба было ўсталяваць у прастакутную жорсткую скрынку, узмоцненую сеткай. Так запланаваная праца была праведзена ў 10 этапаў.
Этапы кансерваторскіх работ
У пачатку на кальку пераносіліся ў маштабе 1:1 контуры асобных фрагментаў насценнага роспісу. Пры дапамозе колера пазначаліся важныя дэталі кампазіцыі, страты і разбурэнні.
З паверхні малюнка выдаляліся рэшткі пяску і упрасованага гіпсу, прыбіраўся таксама гіпс з перыметра карціны і яе адваротнага боку. Паглыблення, якія ўзніклі пасля выдалення, запаўняліся масцікай на базе крэйды, якая пры заключных работах без праблем цалкам адслойвалася.
3. Ахова паверхні малюнка У адпаведнасці з планам кансервацыі ў паверхню выявы упрасовывалась сумесь воску і каніфолі, якой карціна і так ужо была насычана. Затым наляпляліся папяросная папера і два пласты марлі так, каб забяспечыць добрую адгезію і пазбегнуць пузырэння. Марлю перад гэтым разрэзалі на палоскі каля 25 см шырыні і такой даўжыні, каб яны выступалі за паверхню карціны на даўжыню каля 30 см з кожнага боку, пасля чаго наклейвалі палосы ўздоўж і папярок.
Карціны клаліся гарызантальна на тоўстым пласце лямца, пакрытым тонкай поліэтыленавай плёнкай. Першым этапам было выдаленне сеткі, якая лёгка адлучалася ад ніжняй пласціны. Затым з дапамогай долата і малатка адбіваўся пласт гіпсу, ўзмоцненага алюмініевым дротам, і нарэшце, разам з апошнім пластом гіпсу, выдаляўся арыгінальны пласт раствора. Вялікай палёгкай была адсутнасць паміж імі злучэння.
Карціна ліцавым бокам уніз прымацоўвалася за выступаючыя палоскі марлі да стала канцылярскімі кнопкамі. Правільнае палажэнне контуру пазначалася чатырма цвікамі. Пасля гэтых падрыхтовак на адваротны бок карціны накладваўся тонкі пласт эмульсіі, якая складалася ў аб'ёмных суадносінах з 1 часткі полівінілацэтата, 2,5 часткі дробнага пяску, 0,5 часткі вады. Следам за растворам накладвалася падыходная па памерах шклотканіна, якая ўпрасоўвалася ў яго сітаватым гумовым валікам. Карціне давалі высахнуць, пасля чаго наносілі таўшчынёй каля 0,5 см наступны пласт раствора, які складаўся ў аб'ёмных суадносінах з 1 часткі эмульсіі, 1,5 часткі тратуарнай крэйды, 0,5 часткі пяску, 0,5 часткі вады. Пры нанясенні гэтага пласта асаблівую ўвагу звярталі на выпраставанне. Краі нагружалі кавалкамі мармуру, каб атрымаць плоскую пліту.
Узмоцненую пласціну выразалі з перфараванай драўнянавалакністай пліты. Гладкі бок быў павернуты ўнутр. З вонкавага боку перфарацыі заходзілі адзін на аднаго. Контуры ўзмацняліся воскам. Таксама наносіўся крапёж для шруб, дазваляючы ім круціцца на 90°. Затым пліта змазвалася тонкім пластом неразрэджанай эмульсіі без напаўнення і злучалася з выявай (арыенцірам служылі ўбітыя цвікі). Усё цалкам высыхала пад прэсам і адразу ж прыкручвася да драўлянай скрынкі.
У адпаведнасці з тэхнічным праектам карціна, прыклееная да ўзмоцненай пласціны, размяшчалася на плоскай скрынцы, вырабленай з перфараваных цвёрдых драўнянавалакністых пліт, ўзмоцненых драўлянымі кратамі. Высушаны контур злучаўся з ім з дапамогай нітаў, гаек і пракладак. Шрубы былі змешчаныя ў карцінах такім чынам, што ў любы момант маглі быць выдаленыя. Пасля ўстаўкі задняй часткі скрынкі крапёж быў нябачны. Карціны жа можна было зняць у любы час.
Пасля ўстаноўкі на скрынцы карціна пераварачвалася ліцавым бокам уверх. Воск награваўся прасам, марлевыя павязкі асцярожна выдаляліся. Лішкі воску прыбіраліся ватовымі тампонамі. Воск, які застаўся, выкарыстоўваўся як злучэнне з фарбай, грунтоўкай і прапіткай. Дзякуючы такой апрацоўцы асвятляўся колер малюнкаў і атрымліваўся матавы пласт паверхні.
Пасля ачысткі вонкавай паверхні вызначаліся колер і тэкстура фону. Звычайна тоны былі цёплымі. У сувязі з вельмі высокай значнасцю помнікаў у адсутныя фрагменты малюнкаў не дадаваліся ніякія каляровыя дапаўненні. Незахаваныя месцы пазначаныя былі нейтральнай масцікай, блізкай па колеры да навакольнага фону. У самым канцы работ з карцін выдаляліся рэшткі бруду і прымешак.
Мадыфікацыі плана кансервацыі
Прыняты ў пачатку план па кансервацыі помнікаў часам змяняўся ў працэсе працы ў залежнасці ад індывідуальных асаблівасцяў асобных аб'ектаў, якія ўжо прйшлі рэстаўрацыю да 1964 года. Дадатковыя праблемы з'яўляліся, напрыклад, пры аднаўленні фрэсак з прытвораў. Працы зацягваліся з-за іх цыліндрычных формаў і скляпенчатых купалоў, вялікіх памераў (вышыня 283 см, шырыня ў падставы 163 см, глыбіня ў падставы 44 см) і складанай сістэмы слаёў. Перад здыманнем сценапісу малюнак быў забязпечаны папяроснай паперай і марляй ўперамешку з воскам. На паверхню нанесены пласт гіпсу таўшчынёй 2 см. Пабудаваная для падтрымкі авальная форма з драўляных планак і пакулля таксама была звязана гіпсам. Такім чынам сценапіс з прытвораў быў аддзелены ад сцяны разам з часткай тынкоўкі і змешчаны на апоры выпукласцю ўверх. Пасля перавозкі ў Варшаву карціны былі падвергнуты серыі дадатковых работ, што дазволіла падзяліць пласты, сабраць фрагменты, пакрытыя пігментам, і рэканструяваць тры выяўленыя ў слаях фрэскі. Гэта былі выявы Багародзіца з немаўлём (ніжні пласт), Дзева Марыя ў пазіцыі стоячы (сярэдні) і Дзева Марыя з немаўлём (верхні). Карціны былі падвергнуты дадатковаму ўмацаванню: лакіраванню, наклейванню шклотканіны і азбеставага палатна. Прабелы на адваротным баку былі запоўненыя драўнянавалакністымі трыкутнікамі. На ліцавым баку малодшага пласта таксама выкарыстоўваліся спецыяльныя кампрэсы з трыхлорэтылену, каб пазбавіцца ад воску.
Вынікі работ
На працягу года пасля завяршэння кансервацыйна-рэстаўрацыйных работ сценапіс знаходзіўся ў розных кліматычных умовах і добра іх вытрымаў. Ужыты ў Варшаве арыгінальны мантаж карцін значна палепшыў методыку работ па захаванні сценапісу. Дазваляў ён адначасова выкарыстоўваць тры складовых элемента зборкі, звядучы іх да склейвання і мантаванню шруб. Акрамя таго, пры гэтым спосабе лёгка рэгуляваць размяшчэнне асобных частак. Ўвядзенне контуру дае амартызацыю паміж зыходнай паверхняй і фонам. Пры дапамозе крапяжу можна лёгка замяніць паверхню, а магчымасць замены вінтоў была карыснай для наступных змен у мантажы. Праведзены ў Нацыянальным музеі эксперымент па кансервацыі ў канчатковым выніку скончыўся поспехам і стварэннем новых метадаў кансервацыі.
Іспанскія Бурбоны
Іспанскія Бурбоны ці Дом іспанскіх Бурбонаў Casa de Borbón en España (з 1713) - бакавая галіна французскіх Бурбонаў.
Бурбоны ў Іспаніі да 1808 года
Бурбоны кіравалі ў Іспаніі да 1808:
Пасля мецяжу ў Аранхуэсе Карл IV 19 сакавіка 1808 адрокся ад прастола, але Напалеон I перашкодзіў узыходжанню яго старэйшага сына і спадчынніка Фердынанда, падчас спаткання ў Баёне ён прымусіў Карла IV (6 мая) і Фердынанда (10 мая) адмовіцца ад правоў на іспанскую карону і перадаў яе свайму брату Жазефу Банапарту (6 чэрвеня). Паражэнні Напалеона I у 1812—1813 адкрылі шлях да рэстаўрацыі іспанскіх Бурбонаў: па дагаворы ў Валансэ 8 снежня 1813 французскі імператар прызнаў іспанскім каралём Фердынанда, які заняў прастол 13 мая 1814 і стаў кіраваць як Фердынанд VII (1814—1833).
Бурбоны ў XIX стагоддзі і напачатку XX стагоддзя
19 сакавіка 1830 Фердынанд VII змяніў закон аб пераходзе ў спадчыну прастола, падаўшы права на яго і жанчынам. Дзякуючы гэтаму карона пасля смерці Фердынанда VII перайшла не да яго брата дона Карласа Старэйшага (1788—1855), а да дачкі Ізабелы II (1833—1868).
Дон Карлас разам са сваімі прыхільнікамі (карлістамі) падняў мяцеж, падушаны толькі праз сем гадоў (Першая Карлісцкая вайна 1833—1840). У выніку Вераснёвай рэвалюцыі 1868 Ізабела II была зрынута і 30 верасня бегла ва Францыю. Канстытуцыя 1 чэрвеня 1869 захавала манархію, але пазбавіла Бурбонаў права на прастол. Аднак дзяржаўны пераварот 29 снежня 1874 прывёў да рэстаўрацыі Бурбонаў: карону атрымаў Альфонс XII (1874—1885), сын Ізабелы II і яе стрыечнага брата Франсіска (1822—1902), чыім бацькам быў Франсіска дэ Паўла, герцаг Кадыскі (1794—1865), восьмы сын Карла IV і заснавальнік лініі Бурбон-Кадыс.
Спадчыннікам Альфонса XII у 1886 стаў яго адзіны сын Альфонс XIII, які пасля перамогі рэспубліканцаў і сацыялістаў на муніцыпальных выбарах 12 красавіка 1931 пакінуў Іспанію; канстытуцыя 9 снежня 1931 ліквідавала манархічны лад.
Радыяхімія
Радыяхі́мія (ад радыё… + хімія) — раздзел хіміі, які вывучае фізіка-хімічныя і хімічныя ўласцівасці радыеактыўных ізатопаў элементаў (радыенуклідаў), метады іх выдалення і канцэнтравання.
У радыяхіміі выкарыстоўваюцца спецыфічныя высокаадчувальныя метады вымярэння колькасці радыенуклідаў, што абумоўлена радыеактыўнасцю даследуемых рэчываў.
Раздзелы
Асноўныя раздзелы:
Гісторыя
Станаўленне радыяхіміі звязана з адкрыццём у 1898 годзе радыеактыўных элементаў радыю і палонію (П. Кюры, М. Складоўская-Кюры). У 1-й трэці 20 ст. ўстаноўлены законы суасаджэння і адсорбцыі радыенуклідаў з ультраразбаўленых раствораў (К. Фаянс, Ф. А. Панет, В. Р. Хлопін, О. Ган і інш.), распрацаваны асновы метаду ізатопных індыкатараў (Дз. Хевешы і Ф. А. Панет) і эманацыйны метад даследавання фізіка-хімічных уласцівасцей цвёрдых цел. Адкрыццё ў 1934 годзе штучнай радыеактыўнасці (І. і Ф. Жаліё-Кюры) стала пачаткам новага этапу ў развіцці радыяхіміі; былі атрыманы радыенукліды нерадыеактыўных рэчываў пры апрамяненні іх нейтронамі (Э. Фермі з супрацоўнікамі), першыя штучныя радыеактыўныя элементы тэхнецый (1937), астат, нептуній, плутоній (1940). Далейшае развіццё радыяхіміі звязана з атрыманнем штучных радыенуклідаў усіх элементаў перыядычнай сістэмы (акрамя гелію і літыю), што ёсць у прыродзе, актыноідаў, а таксама трансактыноідных элементаў.
Беларусь
На Беларусі развіццё радыяхіміі пачалося ў 1969 годзе, калі ў Інстытуце ядзернай энергетыкі АН была створана радыехімічная лабараторыя па даследаванні радыенуклідаў у растворах, вывучэнні працэсаў гідролізу катыёнаў і сорбцыі гідракомплексаў радыенуклідаў, па распрацоўцы метадаў ачысткі раствораў радыеактыўных рэчываў, а таксама спосабаў дэзактывацыі. Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС ў 1986 годзе даследаванні фізіка-хімічнага стану, хімічнай трансфармацыі і міграцыі радыенуклідаў у глебе, глебава-раслінным покрыве, вадзе, паветры праводзяцца ў Інстытуце радыеэкалагічных праблем і Інстытуце радыебіялогіі НАН і БДУ.
Вялікая Пясчаная пустыня
Вялікая Пясчаная пустыня (Great Sandy Desert) або Заходняя пустыня — пясчана-саланчаковая пустыня на паўночным захадзе Аўстраліі (штат Заходняя Аўстралія). Пустыня мае плошчу 360.000 км² і размяшчаецца прыкладна ў межах асадкавага басейна Канінг. Распасціраецца на 900 км з захаду на ўсход ад васьмідзесяцімільнага пляжу на беразе Індыйскага акіяна ўглыб Паўночных тэрыторый да пустыні Танамі, а таксама на 600 км з поўначы на поўдзень ад рэгіёна Кімберлі да тропіка Казярога, пераходзячы ў пустыню Гібсана.
Спадзіста паніжаецца на поўнач і захад, сярэдняя вышыня ў паўднёвай частцы складае 400—500 м, на поўначы — 300 м. Пераважны рэльеф — грады пясчаных дзюнаў, сярэдняя вышыня якіх — 10-12 м, максімальная — да 30 м. Грады даўжынёй да 50 км выцягнутыя ў шыротным кірунку, што абумоўліваецца напрамкам пануючых пасатных вятроў. У рэгіёне знаходзяцца шматлікія азёры — саланчакі, зрэдку напаўняюцца вадой: Дысапойнтмент на поўдні, Мак-Кай на ўсходзе, Грэгары на поўначы, якое напаўняецца ракой Стэрт-Крык.
Вялікая Пясчаная пустыня — самы гарачы рэгіён Аўстраліі. У летні перыяд са снежня па люты сярэдняе значэнне тэмпературы даходзіць да 35 °C, летам — да 20-15 °С. Ападкі рэдкія і нерэгулярныя, у асноўным прыносяцца летнімі экватарыяльнымі мусонамі. У паўночнай частцы выпадае каля 450 мм ападкаў, у паўднёвай — да 200 мм, большая частка выпараецца і прасочваецца ў пяскі.
Каардынацыйная рада (Беларусь)
Каардынацыйная Рада па арганізацыі працэсу пераадолення крызісу, якая першапачаткова называлася «Каардынацыйная Рада па забеспячэнні трансферу ўлады», — недзяржаўны палітычны і грамадзянскі орган на тэрыторыі Беларусі. Рада створаная з даручэння Святланы Ціханоўскай з мэтай прыняцця захадаў па стабілізацыі сітуацыі ў краіне, забеспячэння трансферу ўлады і абароны суверэнітэту і незалежнасці Рэспублікі Беларусь.
У студзені 2023 года МУС Беларусі прызнала Каардынацыйную раду экстрэмісцкім фарміраваннем. Паводле беларускага заканадаўства, членам экстрэмісцкіх фарміраванняў пагражае пазбаўленне волі. Раней, у 2021—2022 гадах, беларускія суды прызнавалі інтэрнэт-рэсурсы Рады экстрэмісцкімі матэрыяламі.
Склад
У склад Рады першапачаткова ўвайшлі каля 70 чалавек. 19 жніўня абраны Прэзідыум з сямі чалавек:
Асноўны склад:
Да лютага 2023 года скончыўся этап рэфармавання складу Каардынацыйнай рады. З гэтага часу Каардынацыйная рада складаецца з 22 старых членаў, 73 новых дэлегатак і дэлегатаў ад грамадскіх арганізацый і 15 самавылучэнцаў.
Пераслед
З моманту стварэння Каардынацыйнай рады і абрання Прэзідыума іх сябры падвяргаюцца жорсткаму ціску з боку ўладаў Беларусі. 20 жніўня 2020 года Генеральная пракуратура па факце стварэння і дзейнасці КР узбудзіла крымінальную справу па арт. 361 КК (заклікі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Рэспублікі Беларусь), у рамках якой адбываліся выклікі на допыты як членаў Прэзідыума, так і іншых членаў рады. 25 жніўня 2020 года Канстытуцыйны суд Беларусі выказаў меркаванне аб тым, што стварэнне Каардынацыйнай рады з’яўлялася «антыканстытуцыйным».
У снежні 2020 года Генеральная пракуратура распачала крымінальныя справы ў дачыненні Святланы Ціханоўскай, Марыі Калеснікавай, Максіма Знака, Паўла Латушкі, Вольгі Кавальковай і іншых асоб па факце стварэння экстрэмісцкага фармавання і кіраўніцтва ім, г. зн. здзяйснення злачынства, прадугледжанага ч. 1 ст. 361-1 Крымінальнага кодэксу.
6 сакавіка 2023 года Мінскі гарадскі суд завочна прысудзіў Святлане Ціханоўскай 15 гадоў пазбаўлення волі, Павел Латушка атрымаў 18 гадоў зняволення, а Марыі Мароз, Вользе Кавальковай і Сяргею Дылеўскаму прызначылі па 12 гадоў.
Ацэнкі
У кастрычніку 2020 года Еўрапейскі парламент узнагародзіў беларускую апазіцыю, прадстаўленую ў тым ліку Каардынацыйнай радай, прэміяй «За свабоду думкі» імя Андрэя Сахарава. У спісе лаўрэатаў: Марыя Калеснікава, Святлана Ціханоўская, Святлана Алексіевіч, Вольга Кавалькова, Вераніка Цапкала, Сяргей Ціханоўскі, Алесь Бяляцкі, Сяргей Дылеўскі, Сцяпан Пуціла, Мікалай Статкевіч.
У канцы жніўня 2020 года палітолаг Вольф Рубінчык заўважыў, што Рада «ціха ператварылася з органа „па забеспячэнні трансферу ўлады“ (мэту абвясціла Святлана Ціханоўская 14 жніўня, і гэта гучала цягам некалькіх дзён) у орган для „арганізацыі працэсу пераадолення палітычнага крызісу“ — гэткае грувасткае і цьмянае мэтавызначэнне з’явілася на сайце КР у апошняй дэкадзе жніўня».
Варшаўская бітва
Варшаўская бітва:
Багун (значэнні)
Багун: