cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анійскае царства
Перадгісторыя
З сярэдзіны VII стагоддзя большая частка тэрыторыі Арменіі знаходзілася пад уладай арабаў. З пачатку IX стагоддзя ў Абасідскім халіфаце пачаліся працэсы, якія пазней прывялі да яго распаду. Паслабленне халіфата прымусіла перайсці да больш гнуткай палітыкі ў дачыненні Арменіі. Так, яшчэ ў 806 годзе армянскі князь (Мясаед) быў прызначаны халіфам кіраўніком Арменіі. У сваю чаргу, яго сын Баграт Багратуні атрымаў ад халіфа тытул батрык ал батарыка, стаў „князем князёў“ усяго эмірата Арменіі. Апошняй спробай халіфата здушыць усё ўзрасталае непадпарадкаванне армян стала карная экспедыцыя арабскага вайскавода Буга ў 851—852 гадах, якая, аднак, не прывяла да ўмацавання ўлады арабаў у Арменіі. Ібн аль-Асір піша пра гэтыя падзеі:
Сітуацыя прывяла халіфат да разумення таго, што трэба лічыцца з армянскай шляхтай і асабліва з Багратыдамі. Ужо ў другой палове IX стагоддзя падчас барацьбы супраць арабскага валадарства азначыліся тэндэнцыі да аб'яднання Арменіі ў адзіную дзяржаву. Так, у 862 годзе княскі род Багратыдаў аб'яднаў большую частку армянскіх земляў і зрынуў уладу халіфата, а апошні, у асобе халіфа Аль-Мустаіна, прызнаў Ашота Багратуні князем князёў (батрык ал батарыка ) ўсёй Арменіі, уключаючы арабскія эміраты. Арабскі намеснік у Арменіі, этнічны армянін Алі ібн Ях'я аль-Армані, асабіста запытаў у халіфа гэты высокі тытул для Ашота. У веданне Ашота ўвайшоў у тым ліку і збор падаткаў. Важна адзначыць, што калі ў канцы VIII стагоддзя Арменія плаціла даніну ў памеры 13 млн дырхемаў, тое да сярэдзіны IX стагоддзя ўжо 4 млн. , дзякуючы чаму вялікая частка сабраных сродкаў заставалася ў краіне, спрыяючы яе эканамічнаму развіццю. Візантыя, у сваю чаргу, спрабуючы прыцягнуць Арменію на свой бок, праз патрыярха Фоція падняла дагматычнае пытанне, прапануючы армянам прыняць халкіданізм. Скліканы каля 862 года Шыракаванскі сабор, узначалены каталікосам Закарыем I Дзагецы, адхіліў прапанову, аднак Ашот намякнуў на палітычны саюз. Паводле выразу сярэднявечнага гісторыка, „Ашоту не хапала толькі кароны, пра што моцна думалі армянскія князі“. Ужо ў 875 годзе армянская шляхта высунула Ашота ў якасці прэтэндэнта на армянскі трон.
Канец IX—першая палова X стагоддзя
У 885 годзе Арабскі халіфат у асобе халіфа Аль-Мутаміда і Візантыйская імперыя у асобе імператара Васілія I прызналі незалежнасць Арменіі і паслалі Ашоту Багратуні па кароне. Гэты акт стаў юрыдычным пацверджаннем існавалай яшчэ з 860-х гадоў фактычнай незалежнасці Арменіі. Ашот I быў урачыста каранаваны ў сталіцы Багаран каталікосам Геворгам II Гарнецы. Прыкладна праз 450 гадоў пасля падзення Вялікай Арменіі армянская дзяржава была адноўлена : „трэцяе аднаўленне царства армянскага праз Ашота Багратуні“, — так заве падзею гісторык эпохі Багратыдаў Сцяпанас Таранецы. Мхітар Айрыванецы таксама піша: „''885. А. 334. У Арменіі запанаваў Ашот Багратуні праз па спыненні дынастыі Аршакідаў“, Таўма Мецапецы ў сваю чаргу згадвае: „Пасля роду Аршакуні яны сталі царамі [жыхароў] Ані і астатніх армян''“.
Ядром дзяржавы стаў гавар Шырак, размешчаны ў басейне ракі Ахуран. Ашоту I атрымалася з'яднаць пад сваёй уладай не толькі Арменію, але і ўсходнюю Грузію з Албаніяй. Ён дамогся кансалідацыі краіны, пры ім межы Арменіі распасціраліся на поўдні да абласцей вакол возера Ван, на ўсходзе аж да ракі Кура, а на поўначы Ашот I уз'яднаў Гугарк да горада Тыфліс. Такім чынам, усталяваная новая манархія ў цэнтральнай Арменіі ўлучала ўсю ніжнюю Арменію і большую частку закаўказскай Арменіі. Жаданне ўз'яднаць усе спрадвечна армянскія вобласці ў адзіную дзяржаву спрычынілася рэстаўрацыі Багратыдамі назвы старажытнаармянскай дзяржавы — «Вялікая Арменія». Напярэдадні аднаўлення незалежнасці нароўні з радавымі маёнткамі Багратыдаў самымі буйнымі княскімі ўладаннямі Арменіі з'яўляліся таксама Васпуракан і Сюнік, дзе кіравалі адпаведна мясцовыя дынастыі Арцруні і Сюні.
Як Візантыя, так і халіфат імкнуліся наладзіць з Арменіяй сяброўскія адносіны і бачыць у ёй свайго саюзніка. Апроч прызнання незалежнасці Арменіі халіфат прызнаў таксама палітычнае вяршэнства Ашота I над усімі кіраўнікамі Закаўказзя, як хрысціянскімі, так і мусульманскімі. З канца IX — пачатку X стагоддзя Візантыйская імперыя таксама прызнала палітычную гегемонію Арменіі ў Закаўказзі — прынамсі ў дачыненні хрысціянскіх дзяржаў. Армянскія цары Ашот I, Смбат I і Ашот II валодалі тытулам „архонт архонтаў“, якія надзялялі іх вышэйшай уладай у адносінах да астатніх кіраўнікоў Закаўказзя візантыйскай арыентацыі. Імператар Візантыі Канстанцін Барвянародны, гаворачы пра першага багратыдскага цара Арменіі Ашота I, паведаміў, што той „валодаў усімі краінамі ўсходу“. Халіфат, у сваю чаргу, прысудзіў армянскім царам тытул шахіншаха — „цара цароў“, што таксама давала царам Арменіі юрыдычнае вяршэнства над іншымі валадарамі Арменіі і Закаўказзя.
У 890 годзе Ашота I змяніў яго сын Смбат I, царская ўлада якога таксама была прызнана халіфатам. Смбат I, як і яго папярэднік, праводзіў палітыку моцнай цэнтралізаванай улады, пры ім межы армянскай манархіі яшчэ больш пашырэлі. У сярэдзіне 890-х гадоў ён нанёс паразу Мухамеду ібн Абу Саджу з дынастыі Саджыдаў, вярнуўшы Двін і Нахічэвань. Праз некалькі гадоў, аднак, Двін ізноў быў захоплены Саджыдамі, дзе яны стварылі невялікі эмірат, што стаў пасля важным ваенным фарпостам у барацьбе з армянскім царом. На працягу больш двух дзесяцігоддзяў менавіта Саджыды сталі самым галоўным ворагам Арменіі. У той жа час першыя армянскія цары Багратыды валодалі абсалютнай уладай на ўсёй тэрыторыі Арменіі. Так, прыкладам, вядомае, што ў 904 годзе Смбат I адлучыў вобласць Нахічэвані ад Васпуракана і перадаў у склад Сюнікскай вобласці. Пры ім сталіца Арменіі была перанесена з Багарана ў Шыракаван. Нягледзячы на прызнанне Армянскага царства, арабы працягвалі патрабаваць з Арменіі даніну, лічачы Арменію сваім васалам. Занепакоіўшыся ўзмацненнем армянскай дзяржавы, халіф, абапіраючыся на свайго намесніка саджыдскага эміра Юсуфа, пачаў планамерную барацьбу за падначаленне Арменіі. Скарыстаўшыся супярэчнасцямі паміж родамі Багратуні і Арцруні, у 908 годзе васпураканскі князь ад імя халіфа быў абвешчаны „царом Арменіі“ ў процівагу Смбату I. Праз год армія Юсуфа разам з армянскімі войскамі Васпуракана распачала вайсковыя дзеянні супраць Смбата I. Патрываўшы паразу ў бітве пры Дзкнавачары, у вобласці Ніг, апошні трапіў у палон у рукі Юсуфа. Адмовіўшыся даць загад здацца абаронцам крэпасці Ернджак, у 914 годзе Смбат быў пакараны смерцю, пасля чаго яго цела было ўкрыжавана на крыжы ў Двіне. Мусібыць, пасля смерці Смбата I эмірат Кайсікаў робіцца даннікам Візантыі.
Арменія была вызвалена, і яе самастойнасць была адноўлена пры наступніку Смбата I Ашоце II Жалезным. У 918—920 гадах паміж патрыярхам Канстанцінопальскім Мікалаем I і армянскім каталікосам Іаанам Драсханакертцы ішлі перамовы дзеля стварэння закаўказскага саюза супраць мусульманаў. Кульмінацыяй дыпламатычных высілкаў стала падарожжа Ашота II у Канстанцінопаль у 921 годзе, вынікам якой стала атрыманне ад імперыі вайсковай дапамогі. Арабы, якія імкнуліся знішчыць Армянскае царства, незадоўга да гэтага ў процівагу Ашоту II, гэтым разам, абвясцілі „царом Арменіі“ яго пляменніка Ашота Шапухяна. Вярнуўшыся на радзіму, Ашот II працягнуў барацьбу і вызваліў большую частку краіны, па чарзе вярнуўшы Багрэванд, Шырак, Гугарк, Агстэўскую даліну і ўсю паўночную Арменію. Вырашальнай стала Севанская бітва ў 921 годзе. Здабыўшы перамогу над арабамі, Ашот II у 922 годзе атрымаў ад халіфа Аль-Муктадыра тытул шахіншаха — цара цароў — і быў прызнаны царом Арменіі. Яго палітычная гегемонія была прызнана на ўсім Каўказе. Ашот таксама меў поспех у падаўленні адцэнтровых памкненняў дробных феадалаў на ўскраінах краіны. Так, былі падначалены Саак Севада ў Гармане, Цлік Амрам у Тавушы, князі Самшвілдэ на крайняй поўначы Гугарака. Ашот Шапухян у якасці кампенсацыі атрымаў Вагаршапат і наваколле і быў ухілены з палітычнай арэны, а Гагік Арцруні задаволіўся тытулам цара Васпуракана.
Арменія дасягнула апагея свайго палітычнага і культурнага развіцця пры наступніках Ашота II. Яго брат Абас I, запанавалы ў 928/929 годзе, перанёс сталіцу з Шыракавана ў Карс. Яму дасталася краіна, зняможаная доўгімі войнамі. Эпоху цара Абаса прынята лічыць часам міру і стабільнасці, паводле выразу Сцяпанаса Таранецы, «Абас пасяліў мір і ўпарадкаванасць у зямлі армянскай». Ён таксама вёў няўхільную барацьбу за цэнтралізацыю свецкай улады, імкнуўся інтарэсы царквы падначаліць гэтай справе.
Другая палова X—пачатак XI стагоддзя
У 952 годзе царом Арменіі стаў Ашот III Міласцівы з тытулам шахіншаха. Апошні, падобна сваім папярэднікам, праводзіў палітыку цэнтралізацыі ўлады, стварыў моцнае рэгулярнае войска. Армянскі цар цароў камандаваў войскам з 80 тыс. ваяроў. Ён быў паспяховы ў войнах супраць каўказскіх горцаў і эмірата Хамданідаў, хоць яго спроба вызваленні Двіна засталася беспаспяховай. Прынамсі ў першы перыяд свайго кіравання Ашот III узначальваў аб'яднанае царства і валодаў поўнай уладай над усімі буйнымі князямі краіны. Тым не менш з сярэдзіны X стагоддзя Армянскае царства як цэнтралізаваная дзяржава пачала даваць расколіны, чым характарызаваўся наступны этап яго гістарычнага развіцця. У гады кіравання Ашота III у 961 годзе сталіца была перанесена з Карса ў Ані. Кіраўніком Карса быў прызначаны брат цара Мушэг Багратуні, які ў 963 годзе абвясціў Вананд царствам. Ашот III саступіў Карс разам з усёй вобласцю свайму брату. У 974 годзе імператар Візантыі Іаан I Цымісхій падышоў да меж армянскай манархіі. Усе армянскія кіраўнікі Васпуракана, Сюніка, Ташыр Дзарагета згуртаваліся вакол цара цароў і аб'яднаная васьмідзесяцітысячная армія размясцілася ў Харку блізу армяна-візантыйскай мяжы. Візантыйскі імператар адмовіўся ад далейшых вайсковых дзеянняў і склаў з армянскім царом саюз.
Неўзабаве царства патрэслі іншыя закалоты. У 977 годзе сканаў Ашот III, адразу пасля чаго паўстаў востры канфлікт паміж яго братам Мушэгам і сынам Смбатам II з-за армянскага трона. Канфлікт у канчатковым выніку скончыўся перамогай Смбата і заключэннем свету паміж абодвума бакамі. У той жа самы час у 978 годзе яго малодшы брат Гурген атрымаў Ташыр і блізкія вобласці, дзе было ўтворана Ташыр-Дзарагецкае царства з захаваннем васальнай залежнасці ад Ані. Пасля паходу Равадзіда Абу-л-Хайджа на Двін і захопу горада ў Абу Дулафа ал-Шайбані ў 987 годзе Смбат II быў змушаны плаціць яму даніну. Тады ж, у перыяд часовага паслаблення Анийского царствы, сюзерэн Сюніка Смбат абвясціў сваю вобласць асобным царствам, аднак ужо праз год ізноў прызнаў вярхоўную ўладу Смбата II. У цэлым Смбату II атрымоўваецца стабілізаваць становішча ў краіне.
У 989 годзе ўлада перайшла да Гагіка I з тытулам шахіншаха  — цара цароў. Эпоха яго кіравання лічыцца перыядам найвышэйшага росквіту Армянскага царства Багратыдаў. Яму атрымоўваецца паспяхова праводзіць палітыку ўз'яднання армянскіх земляў і цэнтралізацыі ўлады. У 1001 годзе ён здушыў паўстанне свайго пляменніка, цара Ташыр-Дзарагета Давыда I Беззямельнага, «з прычыны якога Давыд павінен быў жыць у пакорнасці ў дачыненні да Гагіка як сын да бацькі», — піша гісторык пачатку XI стагоддзя Сцяпанос Таранецы. Апроч гэтага, былі анексаваны вобласці васальных княстваў і царстваў — Сюніка, Васпуракана, Парысаса, Хачэна. Гагіку атрымоўваецца нарэшце на некаторы час вярнуць Двін. Краіна была хутка адноўлена, складаліся перадумовы для яе не менш паспяховай будучыні. У кастрычніку 998 года армяна-грузінская кааліцыя нанесла знішчальную паразу войскам Мамлана I з дынастыі Равадзідаў, чым быў пакладзены канец іх пасоўванню ў Арменію. У 1001 годзе, пасля смерці Давыда Курапалата, Візантыя, паводле тэстаменту апошняга, ажыццявіла анексію Таа-Кларджэцкага княства. Такім чынам, пасля ліквідацыі ўладанняў Давыда Візантыя робіцца непасрэдным суседам Армянскага царства, што, натуральна, яшчэ больш наблізіла візантыйскую пагрозу. У тым жа годзе Гагік I анексаваў у Васпуракана вобласці Цахкотн і Кагавіт.
Пасля смерці Гагіка I у 1020 годзе армянская дзяржава пачала паступова хіліцца да заняпаду. Валадаранне законнага спадчынніка армянскага трона Аванеса-Смбата не было прызнана яго братам Ашотам IV. У імкненні завалодаць тронам Ашот паўстаў супраць брата. Атрымаўшы дадатковыя войскі ад цара Васпуракана Сенекерыма, Ашот абсадзіў сталіцу Арменіі — Ані. Прайграўшы вайну, Аванес-Смбат быў змушаны пайсці на саступкі. У 1022 годзе, пры пасярэдніцтве цара Грузіі Георгія I, была падпісаная мірная дамова, паводле якой Аванес-Смбат павінен быў кіраваць у Ані і блізкіх абласцях, а Ашот — на прымежных з Персіяй і Грузіяй тэрыторыях:
Дзяржавы-васалы Анійскага царства
У васальных адносінах (дашынк ухцэ) з Багратыдамі знаходзіліся чатыры ўтвораныя ў X стагоддзі армянскія царствы, а таксама трохі армянскіх княстваў. У лік першых уваходзілі Васпураканское, Карскае, Сюнікскае і Ташыр-Дзарагетскае царствы. Васальныя дзяржавы бралі ўдзел ва ўсіх замежнапалітычных акцыях Багратыдаў. Тым не менш іх стасункі з імі часта рабіліся поўныя інтрыг з-за імкнення да палітычнага самаўзвялічвання. У васальнай залежнасці ад Анійскіх Багратыдаў, у вызначаны перыяд, знаходзіліся касікі — валадары вобласці Арчэш на паўночным беразе Ванскага возера ў гістарычнай вобласці Арменіі Аліявіт, а таксама вобласці Камбечан і Шоку на левым беразе рэкі Кура.
Васальнымі адносінамі з армянскімі Багратыдамі былі злучаны Багратыды Тайка.
Васпураканскае царства
Вобласць прыналежала старажытнаму армянскаму роду Арцруні. Царства тут было ўтворана ў 908 годзе пры Гагіку Арцруні. Ахапляла галоўным чынам усходні басейн возера Ван, дзе яго межы даходзілі да Нахічэванскага края ўздоўж ракі Аракс, а на поўдні да возера Урмія. Пры цары Сенекерыме, у пачатку XI стагоддзя на тэрыторыі Васпуракана былі размешчаны 10 гарадоў, 4 тыс. паселішчаў, 72 крэпасці, 115 манастыроў. Распачатыя нашэсці сельджукаў, а таксама наступ візантыйскіх войскаў вымусілі Сенекерима ў 1021 годзе перадаць Васпураканскае царства Візантыі.
Сюнікскае царства
У 987 годзе ў перыяд часовага паслаблення Анійскага царства сюзерэн Сюніка Смбат з дапамогай Равадзіда Абу-л-Хаджу і арцахскіх князёў абвясціў Сюнік асобным царствам. Усяго праз год, у 988 годзе, пасля смерці Абу-л-Хайджа, Смбат I Саакян прызнаў вярхоўную ўладу цара Арменіі Смбата II. Царства кіравалася прадстаўнікамі старажытнаармянскага роду Сюні. Цар Арменіі Гагік I у пачатку 990-х гадоў анексаваў у свайго васала некаторыя вобласці, у тым ліку і Ваёц-Дзор. У цэлым князі Сюні заставаліся дакладнымі саюзнікамі Багратыдаў.
Карскае царства
Утварылася ў 963 годзе праз два гады пасля перанясення сталіцы Арменіі з Карса ў Ані. Першым кіраўніком быў Мушэг — брат Ашота III Міласцівага. Ахапляла Карс і вобласць Вананд. Тут анійскія Багратыды былі не толькі сюзерэнамі, але і азгапетамі — старэйшымі членамі дынастыі. Тэрыторыя царства мела ролю перадавога фарпоста ў барацьбе з Візантыяй. Найбольшай магутнасці дасягнула пры цары Абасе, што запанаваў наказам шахіншаха Смбата II, аднак яго наступнік Гагік у 1064 годзе змушана саступіў сваё царства Візантыі з-за распачатага ўварвання сельджукаў.
Ташыр-Дзарагецкае царства
Ужо з канца IX стагоддзя дадзеныя вобласці знаходзіліся ў складзе Арменіі і кіраваліся намеснікамі з роду Гнтуни. Заснавальнікам царства ў 978 годзе стаў малодшы сын Ашота III Міласцівага Гурген, атрымалы пасля смерці бацькі Ташыр і ўскрайкавыя вобласці. Ён стаў заснавальнікам новай галіны роду — Кюрыкідаў. Багратыд Ані, апроч сюзерэна, тут былі таксама азгапетамі — старэйшымі членамі дынастыі. Па паведамленні Маціёса Урхаецы, «…яны былі з роду армянскіх цароў і залежалі ад Шыракскага дому». Першапачаткова цэнтрам царства з'яўлялася крэпасць Самшвілдэ, а з 1065 года — крэпасць Лары. У 1001 годзе спроба непадпарадкавання Давыда I Беззямельнага Багратыдам Ані была жорстка падаўлена. Тут знаходзіліся стратэгічна важныя крэпасці Каян, Махканаберд, Гаг і некаторыя іншыя.
Хачэнскае княства
Хачэн ахапляў тэрыторыю правінцыі Арцах антычнай Арменіі. Прыкладна ў той жа самы час, што і Ашот I, князь Грыгар-Амам са старажытнага армянскага роду Арраншахиков на тэрыторыі сярэднявечнага Алуанка ўзнавіў царства. Усяго праз некалькі гадоў, у сярэдзіне 890-х гадоў, пасля яго смерці, яго сыны падзялілі гэту тэрыторыю паміж сабой. З пачатку X стагоддзя яны былі васаламі Багратыдаў. Вядомы выпадак паўстання князя Гармана Саака Севады. Апошні быў затрыманы Ашотам II і аслеплены. У канцы X стагоддзя Гагік I анексаваў гэту тэрыторыю.
Спайс
Спайс (Spice — прыправа) — сінтэтычны курыльны наркотык на аснове, што выклікае галюцынацыі, залежнасць, ломку і псіхоз. Валодае псіхаактыўным дзеяннем, аналагічным дзеянню марыхуаны. Ужыванне вядзе да выпадзення валасоў і дакучлівых думак пра самагубства.
У наш час сінтэтычныя канабіноіды, якія з'яўляюцца актыўнымі рэчывамі спайсу, забаронены ў Расіі, ЗША і шматлікіх краінах Еўрапейскага саюза. У Беларусі трапіў у пералік забароненых да ўжыцця і распаўсюджвання пад пагрозай зняволення 1 студзеня 2010 года.
Альсевічы (Мядзельскі раён)
Альсе́вічы (, Ольсевичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска і засценак у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Таронта
Таро́нта (Toronto, афіц.: Toronto Metropolitan Municipality, ІРА: /təˈrɒntoʊ/, мясцовае вымаўленне [ˈtrɑnoʊ] альбо [təˈɹɑnoʊ]) — найбуйнейшы горад Канады, сталіца правінцыі Антарыа. Стаіць над возерам Антарыа. Насельніцтва ў межах горада: 2.503 тыс. (2006). Разам з прыгарадамі насельніцтва Таронта складае 5.556 тыс. чалавек. Таронта з’яўляецца міжнародным фінансавым цэнтрам, а таксама аднім з галоўных прамысловых, гандлёвых, адукацыйных, турысцкіх і спартыўных цэнтраў краіны.
Паводле даследаванняў, праведзеных «Economist Intelligence Unit» i «Mercer Human Resource Consulting», Таронта з’яўляецца аднім з найболей камфортных гарадоў свету па прычыне нізкай крымінальнасці, чыстага навакольнага асяроддзя, высокага ўзроўню жыцця і дабразычлівага стаўлення жыхароў да людзей іншых паходжанняў.
Гісторыя
Першае паселішча заснавана ў 1720 французамі дзеля гандлю футрам. У 1750—51 французы будуюць Fort Rouillé — форт Таронта. Гэта была невялікая пабудова з 10-15 жаўнерамі. У 1763 годзе ўся Новая Францыя, уключаючы форт Таронта, перайшла пад брытанскае валоданне. У 1787 годзе Карона (брытанская ўлада) набыла ў індэйцаў племяні місісага зямлю навокал Таронта за 1700 фунтаў. 1793 год быў адзначаны пабудовай брытанцамі форта Ёрк, які лічыцца першым сапраўды гарадскім паселішчам, а ў 1834 годзе Ёрк быў перайменаваны ў Таронта. На пачатку ХХ стагоддзя горад налічваў 200 тыс. жыхароў. Тады ж горад набыў мянушку Парсюкгорад (Hogtown) за тое, што тут былі найвялікшыя парсюковыя бойні ў Брытанскай Імперыі. У горадзе знаходзіцца найвышэйшае (да верасня 2007) збудаванне свету — Сі-Эн Таўэр.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2006 англійская мова была роднаю моваю 56,2 % жыхароў Таронта разам з прыгарадамі. За ёй ішлі італьянская мова з 3,8 % жыхароў, кітайская мова з 3,5 %, кантонскі дыялект з 3,4 %, пенджабская мова з 2,7 %, тагальская мова з 2,2 %, партугальская мова з 2,2 %, іспанская мова з 2,2 %, урду з 2,1 %, тамільская мова з 1,9 %, польская мова з 1,6 %, французская мова з 1,4 %, руская мова з 1,3 %, фарсі з 1,3 %, паўночныя дыялекты кітайскай мовы з 1,3 %, арабская мова з 1,2 % і гуджараці з 1,1 %.
Для 200 жыхароў Таронта і прыгарадаў роднаю з’яўляецца беларуская мова.
Паводле перапісу 2001 61,1 % жыхароў — хрысціяне (31,1 % — католікі, 21,1 % — пратэстанты, 5 % — праваслаўныя і 3,9 % — іншыя хрысціяне), 6,7 % жыхароў — мусульмане, 4,8 % — індусы, 4,2 % — іудзеі, 2,7 % — будысты. 18,7 % жыхароў не маюць рэлігіі.
Шацілаўскі сельсавет
Шаці́лаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Шацілава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Гаранскага сельсавета.
Зігмар Габрыэль
Зігмар Габрыэль (Sigmar Gabriel, нар. 12 верасня 1959, Гослар) — нямецкі палітык (СДПГ), з 1999 па 2003 гады прэм'ер-міністр зямлі Ніжняя Саксонія, з 2005 па 2009 гады міністр па ахове навакольнага асяроддзя, ахове прыроды і ядзернай бяспецы, з 13 лістапада 2009 года старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі. У 2013 годзе ў новым урадзе Ангелы Меркель заняў пасаду віцэ-канцлера і міністра эканомікі і энергетыкі. Міністра замежных спраў (з 2017).
Біяграфія
Зігмар Габрыэль нарадзіўся ў Гослары. Калі яму было тры гады, яго бацькі разыйшліся. Яго маці была медыцынскай сястрой, а бацька муніцыпальным служачым.
Зігмар Габрыэль скончыў гімназію ў Гослары (Ratsgymnasium Goslar). Пасля заканчэння гімназіі прайшоў вайсковую службу. У 1988 годзе Зігмар Габрыэль скончыў Гётынгенскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «настаўнік нямецкай мовы, палітыкі і сацыялогіі». З 1989 па 1990 год працаваў настаўнікам у народнай школе ў Гослары.
Жыве ў грамадзянскім шлюбе з урачом-стаматолагам, разам выхоўваюць дачку ад яе першага шлюбу.
Палітычная кар'ера
З 1976 па 1989 гады Зігмар Габрыэль працаваў у маладзёжнай арганізацыі «Сацыялістычная моладзь Германіі — Сокалы» (Sozialistische Jugend Deutschlands — Die Falken). Неўзабаве Габрыэль становіцца лідарам мясцовага аддзялення арганізацыі ў Гослары. Затым ён становіцца старшынёй акруговага аддзялення арганізацыі ў Браўншвайгу. Браўншвайгскае аддзяленне адносілася да марксісцкага крыла арганізацыі.
З 1987 па 1998 гады Габрыэль быў членам раённага заканадаўчага сходу раёна Гослар. З 1991 па 1999 гады ён быў Старшынёй гэтага сходу. З 1990 па 2005 гады Габрыэль — дэпутат ландтага Ніжняй Саксоніі. З 1997 года ён намеснік старшыні ландтага Ніжняй Саксоніі. З 1998 па 1999 і з 2003 па 2005 гады Габрыэль — старшыня фракцыі СДПГ у мясцовым ландтагу.
У 2005 і ў 2009 гадах Зігмар Габрыэль выбіраўся дэпутатам Бундэстага прамым галасаваннем ад акругі Зальцгітэр-Вольфенбютэль.
Пасля адстаўкі прэм'ер-міністра Ніжняй Саксоніі Герхарда Глагоўскі, 15 снежня 1999 года Зігмар Габрыэль заняў яго пасаду. Пасля выбараў у ніжнесаксонскі ландтаг 2 лютага 2003 года СДПГ прайграла ХДС і Габрыэль страціў пасаду прэм'ер-міністра.
З 2003 па 2005 гады Габрыэль уваходзіць у прэзідыум СДПГ. У гэтыя ж гады ён з'яўляецца намеснікам старшыні сацыял-дэмакратычнай партыі Ніжняй Саксоніі.
З 2005 па 2009 гады Габрыэль быў міністрам па ахове навакольнага асяроддзя, ахове прыроды і ядзернай бяспецы ў кааліцыйным урадзе Ангелы Меркель.
Пасля паражэння сацыял-дэмакратаў на выбарах у бундэстаг 27 верасня 2009 года, старшыня СДПГ Франц Мюнтэферынг сышоў у адстаўку. 13 лістапада 2009 года на з'ездзе партыі ў Дрэздэне, старшынёй СДПГ быў абраны Зігмар Габрыэль. Падчас галасавання Габрыэль атрымаў 94,2 % галасоў. У 2013 годзе зноў увайшоў ва ўрад у якасці віцэ-канцлера і міністра эканомікі і энергетыкі.
З 27 студзеня 2017 года займае пасаду Міністра замежных спраў.
Зямля пад белымі крыламі
Зямля пад белымі крыламі (Земля під білими крилами) — нарыс Уладзіміра Караткевіча пра Беларусь, напісаны для ўкраінцаў. Першапачаткова быў выдадзены ў Кіеве ў 1972 годзе на ўкраінскай мове, варыянт на беларускай мове ўбачыў свет у 1977 годзе.
Змест
Па-мастацку падрабязна пісьменнік распавёў пра Беларусь, яе культуру, мову, літаратуру, фальклор і прыроду. У гэтым нарысе ён ахапіў беларускую гісторыю ад старажытнасці да 1970-х гадоў, закрануўшы найбольш важныя падзеі, такія як гісторыя Вялікага Княства Літоўскага, Грунвальдская бітва 1410 года, Люблінская унія 1569 года, і іншыя важныя моманты з гісторыі Беларусі.
Спіс краін паводле ВУП (ППЗ) у будучыні паводле ацэнкі МВФ у разліку на душу насельніцтва
Спіс краін па будучым узроўні ВУП (па парытэту пакупніцкай здольнасці) на душу насельніцтва па прагнозах Міжнароднага валютнага фонду. Усе лічбы ўказаны ў міжнародных доларах.
Генадзь Сцяпанавіч Грак
Генадзь Сцяпанавіч Грак (, Смалявічы, Мінская вобласць) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар.
Біяграфія
1956—1961 — Мінскае мастацкае вучылішча.
З 1967 пачаў браць удзел у мастацкіх выстаўках.
Выкладаў на кафедры графiкi Беларускага тэатральна-мастацкага iнстытуту.
З 1989 узначальвае Беларускі народны клуб экслібрысістаў.
Выканаў больш 600 экслібрысаў, прысвячаных не толькі гістарычным асобам — Францыску Скарыну, Сяргею Ясеніну, Тарасу Шаўчэнку, але і для сучасных пісьменнікаў, мастакоў, лекараў і настаўнікаў.
Эстампы, кніжныя ілюстрацыі, графіка малых формаў і экслібрысы Грака экспанаваліся ў ЗША, Англіі, Бельгіі.
Джон Уэслі Снайдэр
Джон Уэслі Снайдэр (John Wesley Snyder; 21 чэрвеня 1895 — 8 кастрычніка 1985) — 54-ы міністр фінансаў ЗША, бізнесмен.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Джонсбара, штат Арканзас. На працягу года вучыўся на тэхнічным факультэце ўніверсітэта Вандэрбільта, пакуль не ўступіў у войска падчас Першай сусветнай вайны.
Снайдэр прыехаў у Вашынгтон у пачатку 1930-х з шырокімі планамі ў банкаўскай сферы і бізнесе. Займаў шэраг пасад у дзяржаўных і недзяржаўных структурах, у тым ліку ў Нацыянальным банку быў служачым у аддзеле валютнага кантролю, адміністратарам па федэральных пазыках і дырэктарам аддзела па пытаннях вайсковай мабілізацыі і рэканверсіі. У апошнім аддзеле ён іграў вядучую ролю ў пераходзе нацыянальнай эканомікі ад ваеннага часу да мірнага будаўніцтва.
Снайдэр быў прызначаны дзяржсакратаром казначэйства ЗША (міністрам фінансаў) ў 1946 годзе як блізкі сябар прэзідэнта Гары Трумэна, разам з якім ён служыў падчас Першай сусветнай вайны. Яго задача, як міністра фінансаў складалася ў тым, каб дамагчыся стабілізацыі пасляваеннай эканомікі. Асноўнымі пунктамі праграмы Снайдэра былі падтрыманне даверу да ўрадавых крэдытных абавязацельстваў, скарачэнне дзяржаўнага доўгу, а таксама заахвочванне інвеставання праз укладанне грамадскіх зберажэнняў у казначэйскія каштоўныя паперы ЗША.
Джон Уэслі Снайдэр сышоў у адстаўку разам з прэзідэнтам Трумэнам. Памёр ва ўзросце 90 гадоў у 1985 годзе.
Ліпава (Сваткаўскі сельсавет)
Лі́пава (, Липово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Купчынаў
Купчынаў — прозвішча.
Сяргей Пятровіч Семяняка
Біяграфія
У 1982 годзе пайшоў у 1 клас Бор-Слабадской сярэдняй школы, затым пераведзены ў Маладзечанскі спецшколу-інтэрнат, які скончыў ў 1992 годзе, паступіў у Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум на агранамічнае аддзяленне.
З 1996 года працаваў у ахове Чэрвенскага рынку і хадзіў на трэніроўкі ў цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па міні-футболе і лёгкай атлетыцы сярод слабавідушчых.
У 1998 годзе залічаны ў Нацыянальную зборную каманду па міні-футболе сярод інвалідаў па зроку. У гэтым жа 1998 годзе каманда стала чэмпіёнам свету на чэмпіянаце ў Бразіліі, а Сяргей Семяняка прызнаны найлепшым гульцом чэмпіянату.
У 1999 годзе адбыўся першы чэмпіянат Еўропы па міні-футболе сярод слабавідушчых. У Мінску каманда заваявала срэбра, а Сяргей Семяняка прызнаны найлепшым гульцом Еўропы, атрымаў званне «Майстар спорту міжнароднага класа».
У 2001 годзе на Другім чэмпіянаце Еўропы ў Парыжы прызнаны лепшым гульцом. У 2002 годзе ў Мілане на Другім чэмпіянаце свету па міні-футболе сярод слабавідзяшчых каманда стала чэмпіёнам.
У 2004 годзе на параалімпійскіх гульнях у Афінах заняў чацвёртае месца ў кіданні дзіды і шостае месца ў кіданні дыску.
У 2011 годзе стаў ганаровым грамадзянінам Пухавіцкага раёна.
Спартыўную кар’еру скончыў у 2012 годзе.
Асманская мова
Перыядызацыя
I. Стараанаталійска-цюркская (XIII — канец XV стст.) — фармавалася ў складанай этнічнай сітуацыі ў Малой Азіі, якая склалася пасля перасялення сельджукаў ў Анатолю, ядро іх складалі агузскія плямёны, у заваевах прымалі ўдзел таксама кыпчацкія і карлукскія плямёны. Звычайна стараанаталійска-цюркскую вылучаюць у асобную мову.
II. Уласна асманская:
III. Уласна турэцкая (з 30-х гг. XX стагоддзя).
З сярэдзіны XIX стагоддзя (пасля танзімата) стала складывацца так званая наваасманская мова, якая стаіць бліжэй да гутарковай мовы і змяшчае шмат запазычанняў з заходнееўрапейскіх моў. Пасля ўтварэння Турэцкай рэспублікі (1924) была кадыфікаваная сучасная турэцкая літаратурная мова, з пісьменнасцю, заснаванай на лацінскім алфавіце (1928), і асманская мова выйшла з ужывання.
Сучасная турэцкая мова была створана ў пачатку XX стагоддзя шляхам кадыфікацыі народных гутарковых дыялектаў Турцыі і не з'яўляецца прамым працягам асманскай мовы. Аднак за некалькі стагоддзяў выкарыстання асманская пісьмовая традыцыя аказала на гэтыя дыялекты моцны ўплыў. Адно з асноўных адрозненняў сучаснай турэцкай мовы ад асманскай — гэта больш шырокае выкарыстаннем цюркскіх неалагізмаў замест араба-персідскіх запазычанняў (доля апошніх у турэцкай мове складае каля 30 % супраць 80 % у асманскай), а таксама меншая колькасць складаных слоў.
У пачатку XXI ст. чачэнскія джыхадзісты разглядалі асманскую мову (разам з арабскай) як магчымую наднацыянальную мову для «Каўказскага эмірата», аднак ўзяла верх кропка гледжання прыхільнікаў арабскай мовы.
Прыгожая эпоха
Прыгожая эпоха (Belle Époque) — пазначэнне для прамежку часу прыблізна ў 30 гадоў на зломе ХІХ і XX стагоддзяў, галоўным чынам у Еўропе. Дакладнага датавання няма. Часта называецца час ад 1884 года да выбуху Першай сусветнай вайны ў 1914 годзе. Адносна перыяду змены стагоддзя ўжытнае таксама паняцце «Fin de Siècle».
Некаторыя рамачныя ўмовы
Пасля Франка-прускай вайны 1870-71 пачаўся незвычайна доўгі перыяд міру. Ён стаў асновай для моцнага эканамічнага росту эканомікі і культуры ў асноўных еўрапейскіх краінах — Вялікабрытаніі, Францыя, Германія і Аўстра-Венгрыя.
Ключавымі фактарамі былі другая хваля прамысловай рэвалюцыі, з акцэнтам на хімічнай прамысловасці, электратэхніка, металургіі і ў транспарце. У месцах размяшчэння заводаў выраслі новыя або буйнейшыя гарадскія раёны. Гэта выклікала пэўныя праблемы са здароўем, але і новыя падыходы да іх вырашэння. Медыцына і здароўе робяць поспехі, узровень дзіцячай смяротнасці знізіўся, вырасла працягласць жыцця. Стаўленне да працы змянілася. У прамысловасці рацыяналізуюцца вытворчыя працэсы пры дапамозе падзелу працы, праца была аднастайнай, але не менш энергічнай. Рабочыя злучаліся ў прафсаюзы і палітычныя партыі — папярэднікаў Сацыялістычнай партыі (Францыя) ў Францыі, Лейбарыстаў у Англіі, СДПГ у Германіі і СДПА ў Аўстрыі. Да 1914 г. гэтыя арганізацыя, не зважаючы на пэўныя няўдачы, цешыліся ўзрастаючым уплывам у сваіх краінах. Недахопы ў працоўным жыццм былі, прынамсі часткова, кампенсаваныя агульным ростам даходнасці, пры якой і самі работнікі мелі долю (хаця і невялікую); прыбытак узрастаў у разгляданы час значна хутчэй, чым спажывецкія цэны.
Прыгожы час — для каго?
Прыгожая эпоха адбывалася ў асноўным на бульварах мегаполісаў, у кавярнях і кабарэ, студыях і галерэях, канцэртных залах і салонах, якія падтрымлівала дробная і буйная буржуазія, якая мела найбольшыя выгады ад тэхнічнага і эканамічнага прагрэсу. У гэтых умовах, аднак, назіралася вельмі дынамічнае, дзівоснае культурнае развіццё на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў. Менавіта культура дала эпосе яе бліскучае імя.
Мастацтва і культура
У 1895 у Берліне адбыўся першы ў свеце публічны кінапрагляд, арганізаваны братамі Складаноўскімі. Развіццё літаграфіі, перш за ўсё дзякуючы такім асобам, як Жуль Шэрэ і Анры дэ Тулуз-Латрэк у Парыжы, зрабіла магчымым друк недарагіх і прывабных плакатаў. Як «вулічнае мастацтва», здольнае да эстэтычнага і нават маральнага масавага ўздзеяння, гэта выклікала захопленую цікавасць.
Акрамя таго, мода, асабліва жаночая мода, прыйшла ў актыўны рух. Ад віктарыянскай эпохі ці Вільгельмавай Раскошы ў Германіі, пасля 1900 паступова да вызвалення ад абмежаванняў гарсэт. У гэты час узнікае рух за рэформу жаночага адзення — якая, аднак, вельмі доўга не магла быць ажыццёўленая.
Лужы (Мядзельскі раён)
Лу́жы (, Лужи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Політэхнічны інстытут (станцыя метро)
Політэхнічны інстытут (Політехні́чний інститу́т, ) — 6-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, размешчаная на Святошынска-Броварскай лініі паміж станцыямі «Шуляўская» і «Вакзальная».
Гісторыя
Адкрыта 5 лістапада 1963 года пад назвай у складзе другой пускавой чарзе. Назва станцыі выбрана па яе размяшчэнню побач з Кіеўскім політэхнічным інстытутам.
Апісанне
Інтэр'ер станцыі адпавядае патрабаванням таго часу па барацьбе з «архітэктурнымі празмернасцямі», даволі стрыманы, мінімум мармуру, нават карнізы на пілонах адсутнічаюць. Але форма пілонаў пераклікаецца з тагачаснымі агульнымі тэндэнцыямі — навука, космас. Гэтую тэму падтрымлівае барэльеф пад назвай «У космас» на кантавой сцяне цэнтральнай залы.
Станцыя глыбокага залажэння. Мае тры падземныя залы - сярэдняя і две залы з пасадкавымі платформамі. Залы станцыі злучаныя паміж сабой шэрагам праходаў-парталаў, якія чаргуюцца з пілонамі. Падземны вестыбюль злучаны з наземным трохлстужачным аднамаршавым эскалатарам.
Станцыя мае выхад на скрыжаванне праспекта Перамогі, Політэхнічнага завулака і вуліцы Ванды Васілеўскай. Наземны вестыбюль размешчаны ў чатырохпавярховіку па праспекце Перамогі, 35, у якім размяшчаецца кіраванне метрапалітэна.
Абсталяванне
Пілоны абліцаваныя жоўтым мармурам, звужаюцца да нізу і маюць вертыкальныя вентыляцыйныя рашоткі. Асвятленне цэнтральнай залы — закарнізнае; бакавыя залы асвятляюць светлавыя лініі, аформленыя папярочнымі шклянымі пласцінамі. У тарцы цэнтральнага залы — алегарычная барэльефная кампазіцыя, прысвечаная асваенню космасу — дзяўчына на фоне сярпа і молата. Лязо сярпа пераходзіць у трасу руху Спадарожніка-1, які ляціць да сонца.
Восенню 2015 года са барэльефа, у рамках працэсу дэкамунізацыі, было дэмантавана малюнак молата.
Рэжым працы
Адкрыццё - 5:45, закрыццё - 00:14.
Адпраўленне першага цягніка ў накірунку:
Адпраўленне апошняга цягніка ў накірунку:
Грыбок
Грыбок — шматзначны тэрмін
Раман Фёдаравіч Ляпіч
Раман Фёдаравіч Ляпіч (, в. Бор, Ігуменскі павет, Мінская губерня —, Мінск) — беларускі паэт, крытык, перакладчык.
Біяграфія
Закончыў народную школу. З пачатку 1923 года жыў у Мінску. У 1923—1926 гадах курсант школы міліцыі. У 1926—1928 гадах вучыўся на вячэрнім рабфаку, у 1928—1931 гадах студэнт літаратурнага факультета Белдзяржуніверсітэта, які скончыў у 1931 годзе. У 1931—1935 гадах у аспірантуры Акадэміі навук БССР.
З 1935 года навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры, працаваў выкладчыкам у ВНУ, пісаў літаратураведчыя артыкулы. З 1938 года дэкан філалагічнага факультэта Мінскага педінстытута.
Арыштаваны 20 ліпеня 1938 года; 10 кастрычніка 1938 года асуджаны на 8 гадоў пазбаўлення волі і адпраўлены на Калыму ў адзін з паўночна-ўсх. канцлагераў. Пасля вызвалення з 1946 года працаваў як вольнанаёмны геолаг на капальнях у Магаданскай вобласці. Падарваў здароўе; з 1965 года інвалід 2-й групы. У 1968 годзе вярнуўся ў Мінск.
У 1969 годзе рэабілітаваны. Апошні год перад смерцю быў паралізаваны. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках.
Творчасць
Працаваў літработнікам у рэдакцыях газ. «Звязда», «Рабочий». Друкавацца пачаў у 1929 (перакладаў на рускую мову творы бел. аўтараў). З літаратурна-крытычнымі артыкуламі ўпершыню выступіў у 1931 г.. Напісаў шэраг артыкулаў, прысвечаных творчасці Я. Коласа, Я. Купалы, І. Гурскага. Перавёў на рускую мову асобныя творы З. Бядулі, П. Галавача, М. Лынькова.
Творчасць
Магдуліна
Магду́ліна (, Магдулино) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Лісабонскі пратакол
Лісабонскі пратакол — пратакол да Дагавора паміж Саюзам Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік і Злучанымі Штатамі Амерыкі аб скарачэнні і абмежаванні стратэгічных наступальных узбраенняў, які быў падпісаны ў Лісабоне 23 мая 1992 года Расіяй, ЗША, Украінай, Беларуссю і Казахстанам.
Бата
Бата — горад у мацерыковай частцы Экватарыяльнай Гвінеі, марскі порт на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Літарал.
Лісабонскі пратакол
Гэты пратакол з'яўляецца дадаткам да савецка-амерыканскага дагавора аб скарачэнні і абмежаванні стратэгічных наступальных узбраенняў, падпісанаму ў 1991 годзе.
Бата
Горад Бата — найбуйнейшы населены пункт краіны. Колькасць насельніцтва — 50 023 (1994), 132 235 чалавек (2001), 207 765 чалавек (2008), 250 770 чалавек (2012)
Лісабонскі пратакол
Падпісаўшы Лісабонскі пратакол, Украіна, Казахстан і Беларусь былі прызнаны бакамі дагавора СНЗ-I, далучыліся да ДНЯЗ і былі занесены ў спіс краін, якія не маюць ядзернай зброі. Усе стратэгічныя ядзерныя боегалоўкі на іх тэрыторыі яны абавязаліся ліквідаваць ці перадаць Расіі.
Бата
У горадзе Бата размешчаны міжнародны аэрапорт з аднайменнай назвай.
Лісабонскі пратакол
Якія падпісаліся
Дагавор падпісалі прадстаўнікі кожнай з краін — міністры замежных спраў ці асобы, што выконваюць іх абавязкі:
Нацкі сельсавет (Полацкі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Ветрынскага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Ветрынскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Полацкага раёна БССР, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Ветрынскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Полацкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Нацкага сельсавета 26 населеных пунктаў. 16 кастрычніка 1989 года ў склад Бабыніцкага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Антонавічы, Арэхаўна, Багушова, Глінскія, Данева, Зазер’е, Крошына, Слабада і Шлюбоўшчына). 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ветрынскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 16 населеных пунктаў: вёскі Гара, Гараўцы, Катушонкі, Кеўліна, Лагаўцы, Левае, Нача, Петухоўшчына, Пліскі, Роганава, Скараходы, Сцяпанікі, Сялко, Сяльцо, Чубатыя і Шкілякі.
Інвалюцыя (біялогія)
Інвалюцыя (ад involutio — згусальнасць) — рэдукцыя ці страта ў працэсе эвалюцыі асобных органаў, спрашчэнне іх арганізацыі і функцый; зваротнае развіццё органаў, напрыклад, інвалюцыя маткі пасля родаў; атрафія органаў цягам натуральнага старэння.
Ромер
Ромер — прозвішча, шляхецкі род.
Міграцыйны крызіс у Літве (2021)
Міграцыйны крызіс у Літве (Migrantų krizė Lietuvoje ) паўстаў вясной 2021 года  пасля рэзкага павелічэння наплыву нелегальных мігрантаў з краін «трэцяга свету». Літоўскія ўлады абвінавачваюць суседнюю Беларусь у арганізацыі патоку бежанцаў, у той час як афіцыйны Мінск адмаўляе сваё дачыненне, звязваючы падзеі з пандэміяй COVID-19 і абвастрэннем эканамічных праблем у краінах у стадыі развіцця.
Перадгісторыя
У 2015 годзе ў Еўропе пачаўся найцяжэйшы міграцыйны крызіс. Асноўны паток ішоў з Сірыі і Афганістана, значную долю склалі выхадцы з Ірака і Лівіі. Прыкладна 25% прыбылі з афрыканскага кантынента. Раней у краінах Блізкага Усходу і Афрыкі ўспыхнуў шэраг буйных ваенных канфліктаў, якія суправаджаліся цяжкай эканамічнай і дэмаграфічнай сітуацыяй. Некалькі мільёнаў чалавек вымушаны былі бегчы за мяжу. Асноўны ўдар прынялі на сябе Заходняя, Цэнтральная і Паўночная Еўропа. Прыток бежанцаў у Прыбалтыку быў мінімальны.
Шмат у чым нелегалаў стрымлівалі беларускія пагранічнікі, якія затрымлівалі парушальнікаў яшчэ на сваёй тэрыторыі.
Паток нелегалаў
Паводле даных Службы дзяржаўнай аховы мяжы Літвы, колькасць схопленых нелегалаў са студзеня па ліпень 2021 года перавысіла адзнаку ў 1,5 тысячы. Крыху пазней была названая лічба 2,2 тысяч нелегальных мігрантаў. Для параўнання, у 2020 годзе ў краіну здолелі пратачыцца толькі 74 замежніка, у 2019 годзе — 36. Найбольшая эскалацыя адбылася пасля таго, як у канцы чэрвеня Беларусь замарозіла пагадненне з ЕС аб рэадмісіі нелегальных мігрантаў. Неўзабаве штодня па некалькі дзясяткаў чалавек незаконна пачалі пераходзіць літоўскую мяжу. У сувязі з нарастаючым міграцыйным крызісам літоўскія ўлады абвясцілі надзвычайную сітуацыю дзяржаўнага ўзроўню.
У ліпені прэзідэнт Літвы Гітанас Наўседа падпісаў праект паправак у заканадаўства, які абмяжоўвае ў правах нелегальных мігрантаў. Так, змены прадугледжваюць забарону бежанцам пакідаць лагеры размяшчэння, а таксама дазваляюць паліцыі арыштоўваць нелегалаў на тэрмін да 6 месяцаў. У сваю чаргу, дадзенае рашэнне выклікала спрэчкі ў палітычнай сферы і грамадстве Літвы. Шэраг дэпутатаў выказаўся супраць дадзеных паправак, бо яны парушаюць не толькі правы чалавека, але і некаторыя прынцыпы Канстытуцыі краіны.
Адначасова літоўскія сілавікі пачалі ўстаноўку спіральных загарод з калючага дроту. На 27 ліпеня працягласць загароды склала пяць кіламетраў, чакалася закупка яшчэ 20 км дроту. Аднак падобныя мерапрыемствы практычна не паўплывалі на паток мігрантаў. Да гэтага моманту ў Літву незаконна перабраліся 2 730 чалавек. На 28 ліпеня колькасць нелегалаў склала 2839, большасць з іх — грамадзяне Ірака.
1 жніўня былі затрыманыя 289 мігрантаў, якія незаконна перасяклі беларуска-літоўскую мяжу. Большасць з іх назваліся грамадзянамі Ірака. Начальнік Службы аховы дзяржаўнай мяжы (САДГ) Рустамас Любаевас таксама заявіў, што ў ноч з 1 на 2 жніўня сілавікам удалося злавіць яшчэ 109 чалавек. Прадстаўнік САДГ Гедрус Мішуціс адзначыў, што калі раней нелегалы звычайна перасякалі мяжу ноччу і пазбягалі ўчасткаў, аснашчаных відэаназіраннем, то зараз яны пераходзяць яе нават пад камерамі і ў любы час сутак.
Агульная колькасць мігрантаў на пачатак месяца перавысіла 4 тысячы.
У ноч на 3 жніўня літоўскія сілавікі, выконваючы даручэнне міністра ўнутраных спраў Агне Білатайтэ, пачалі масава вяртаць бежанцаў на беларускую тэрыторыю. За ноч памежнікі развярнулі некалькі груп нелегалаў. Яна дазволіла супрацоўнікам памежнай службы ўжываць сілу ў дачыненні да нелегальных мігрантаў. Білатайтэ ўдакладніла, што ўвядзенне новых паўнамоцтваў дапаможа памежнікам больш эфектыўна прадухіляць парушэнні з боку бежанцаў, у тым ліку скрыжаванне межаў па-за спецыяльных пунктаў і памежнага кантролю. Падобная ініцыятыва дала станоўчы вынік: за суткі ў краіну пранікла толькі 35 чалавек.
Беларускі транзіт
Усе бежанцы папярэдне спыняліся ў Мінску, куды прыбывалі рэгулярнымі рэйсамі з Стамбула ці Багдада. Рэгулярныя авіярэйсы з Багдаду ідуць 5 разоў на тыдзень. Крыху пазней з’явіўся штотыднёвы рэйс з Сулейманіі ў Мінск. З 5 жніўня запушчаныя палёты з Басры, а з 7 жніўня планавалася і з Эрбіля. Паколькі ўсе квіткі ў сталіцу Беларусі маментальна раскупляюцца, пайшлі чартарныя рэйсы з Ірака на Мінск. З Турцыі ажыццяўляецца 8 рэгулярных авіярэйсаў у тыдзень. У выніку самалёты авіякампаніі «Белавія», якія трапілі пад санкцыі заходніх краін, атрымалі загрузку.
У Іраку пад выглядам турыстаў да «Белавія» на борт садзяцца бежанцы, у асноўным мужчыны ва ўзросце да 35 гадоў. Турыстычныя фірмы, з якімі працуе Мінск, акрамя авіябілетаў, візы і турпакета плацяць за кожнага чалавека заклад у 1500—3000 еўра. Робіцца гэта на той выпадак, калі грамадзянін не пакіне ва ўстаноўлены тэрмін тэрыторыю Беларусі і пяройдзе ў разрад нелегальных імігрантаў. Такім чынам аплачваюцца выдаткі Рэспублікі Беларусь на яго злоў і дэпартацыю на радзіму.
7 жніўня было паведамлена, што Ірак на нявызначаны час спыняе ўсе пасажырскія авіязносіны з Мінскам — з Багдада ў Беларусь будуць лётаць толькі пустыя самалёты, на якіх грамадзяне краіны змогуць вярнуцца на радзіму.
У жніўні нелегальныя мігранты сталі сталі распрацоўваць новы маршрут — перасякаць мяжу Беларусі з Латвіяй (за чатыры дні за незаконнае перасячэнне латвійска-беларускай мяжы затрыманы 218 чалавек, гэта ў сем разоў больш колькасці затрыманых парушальнікаў Усходняга ўчастка за ўвесь мінулы год); у сувязі з абвастрэннем абстаноўкі на латвійска-беларускай мяжы ў Латвіі ўведзены рэжым надзвычайнай сітуацыі ў памежных Краслаўскім і Аўгшдаўгаўскім краях. Міністэрства ўнутраных спраў Латвіі прыняло рашэнне накіраваць у Даўгаўпілс спецназ Відземскай роты, які базуецца ў Смілтэне.
Напачатку 2022 года ўрад Літвы прыняў рашэнне не працягваць надзвычайнае становішча ўздоўж мяжы з Беларуссю. Таксама рэжым надзвычайнага становішча адмяняецца ў лагерах, дзе знаходзяцца мігранты.
Канфлікты
21 чэрвеня ў Цэнтры рэгістрацыі замежнікаў у Пабрадзе ўзніклі беспарадкі. На той момант на тэрыторыі цэнтра і намётавага мястэчка, спешна пабудаванага з-за павелічэння колькасці мігрантаў, знаходзілася каля 200 замежнікаў, у асноўным грамадзян Ірака. Увечары група просьбітаў прытулку, якія жывуць у намётавым гарадку, пачала выказваць незадаволенасць сваім прававым статусам ў Літве і абмежаваннямі, накладзенымі на іх судом. Некалькі дзясяткаў замежнікаў сталі паводзіць сябе агрэсіўна, шумець, спрабавалі выйсці з тэрыторыі цэнтра рэгістрацыі і не падпарадкоўваліся патрабаванням памежнікаў.
26 ліпеня жыхары вёскі Руднінкай выйшлі пратэставаць супраць будаўніцтва лагера для нелегалаў. Як заявіла міністр унутраных спраў Літвы Агне Білатайтэ, на суседнім з населеным пунктам вайсковым палігоне планавалася стварэння лагера для 1,5 тысячы мігрантаў. Аднак пратэстоўцы перакрылі сваімі аўтамабілямі дарогу, якая вяла да намётавага мястэчка, што прыпыніла працы па яго ўзвядзенні. Мясцовыя журналісты паведамлялі, што ў акцыі прынялі ўдзел каля 500 чалавек. Пратэсты ўспыхнулі і ў горадзе Дзевенішкес. Тут улады таксама планавалі размясціць нелегалаў, дзе для гэтага хацелі прыстасаваць адну з непрацуючых школ.