cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарнагорыя
Чарнагорыя класіфікуецца Сусветным банкам як краіна з прыбыткам, вышэйшым за сярэдні. Грашовая адзінка — еўра, пры гэтым Чарнагорыя не з’яўляецца часткай еўразоны. Асноўныя віды эканамічнай дзейнасці: турызм, прамысловасць (металургія, электратэхнічная, харчовая), сельская гаспадарка.
Этымалогія
У большасці заходнееўрапейскіх моў з’яўляецца адаптацыяй венецкага Montenegro. Так венецыянскія маракі называлі гару Лоўчан (1748 м), што добра бачна з мора і калісьці была пакрыта густымі вечназялёнымі лясамі. На ўсю чарнагорскую зямлю назва распаўсюдзілая ў XV стагоддзі, калі дынастыя Чарноевічаў усталавалася ў княстве Зэта. У некаторых мовах (у тым ліку беларускай і рускай) традыцыйна выкарыстоўваецца прамы пераклад словазлучэння «чорная гара».
Яо
Геаграфія
Горад размешчаны на востраве Хонсю ў прэфектуры Осака рэгіёна Кінкі. З ім мяжуюць горада Осака, Хігасіосака, Касівара, Фудзіідэра, Мацубара і пасёлкі Хегуры, Санга.
Насельніцтва
Насельніцтва горада складае 270.887 чалавек (1 чэрвеня 2010), а шчыльнасць — 6.494,53 чал. / км ². Змена колькасці насельніцтва з 1980 па 2005 гады:
Чарнагорыя
Геаграфія
Чарнагорыя ляжыць паміж 41° і 44° пн.ш. і 18° і 21° у.д.. Мяжуе з Харватыяй на захадзе, Босніяй і Герцагавінай на паўночным захадзе, Сербіяй на паўночным усходзе, Косавам на ўсходзе і Албаніяй на паўднёвым усходзе. На захадзе на працягу 294 км абмываецца Адрыятычным морам, што ўдаецца ў бераг вялікім ф’ёрдападобным залівам Бока Котарска. У адрозненне ад суседняй з поўначы Харватыі, Чарнагорыі не належыць ніводнага буйнога населенага адрыятычнага вострава.
Яо
Прамысловасць
Машынабудаванне, каляровая металургія, хімічная, тэкстыльная і харчасмакавая прамысловасці. Ёсць аэрапорт.
Сімволіка
Дрэвам горада лічыцца гінкга, кветкай — хрызантэма.
Чарнагорыя
Прырода
У паўночнай Чарнагорыі клімат умераны кантынентальны, на Адрыятычным узбярэжжы — міжземнаморскі. У прыморскай вобласці лета звычайна працяглае, цёплае (+23-25 °C) і досыць сухое, зіма — кароткая і прахалодная (+3-7 °C), вільготная. У горных раёнах умерана цёплае лета (+19-25 °C) і адносна халодная зіма (ад +5 да −10 °C), ападкі выпадаюць у асноўным у выглядзе снега. Ападкаў выпадае ад 500 да 1500 мм у год, пераважна ў выглядзе дажджу, у гарах блізу марскога ўзбярэжжа месцамі выпадае звыш 3000 мм. У паўночных абласцях Чарнагорыі снег ляжыць да 5 месяцаў.
Ахова прыроды — адзін з прыярытэтных накірункаў дзяржаўнай палітыкі Чарнагорыі. Каб захаваць рачныя экасістэмы, у краіне абмежавана будаўніцтва гідраэлектрастанцый. Створана 5 нацыяняльных паркаў: Дурмітар, Біяградска-Гора, Лоўчан, Скадарскі, Праклецце.
Старажытнасць
У бронзавым веку на берагах Скадарскага возера жылі ілірыйцы. У VII—VI стагоддзях да н.э. на ардыятычным узбярэжжы былі заснаваны значныя грэчаскія калоніі. У IV ст. да н.э. на чарнагорскую зямлю прыйшлі кельцкія плямёны. У III стагоддзі да н.э. узнікла ілірыйскае каралеўства са сталіцай у Шкодэры (цяпер гэта Албанія). Рымскія легіянеры ўпершыню з’явіліся тут, пераследуючы піратаў, аднак на тым не спыніліся і ў II стагоддзі да н.э. падпарадкавалі Ілірыю. Горны, бедны на карысныя выкапні край не надта цікавіў заваёўнікаў, таму мясцовыя жыхары пазбеглі раманізацыі. Лінія падзелу Рымскай імперыі на усходнюю і заходнюю часткі (395) пралегла акурат на захад ад Скадарскага возера, забяспечыўшы Чарнагорыі неспакойную будучыню на цывілізацыйным разломе. У перыяды слабой Візантыйскай імперыі чарнагорскія землі неаднойчы цярпелі ад уварванняў качэўнікаў: готаў у V стагоддзі, авараў у VI стагоддзі.
Новы час
З 1496 па 1878 гады вялікія часткі краіны (у асноўным гэта горны рэгіён Брда) неаднаразова траплялі пад уладу Асманскай імперыі. Некаторыя тэрыторыі некаторы час знаходзіліся пад кантролем Венецыі, Першай Французскай імперыі, Аўстрыйскай імперыі і Аўстра-Венгрыі. Аднак Чарнагорыя ніколі не губляла самастойнасці цалкам. Краіна ўяўляла сабой унікальную для Балкан форму аўтаноміі ад Стамбула, якой з 1515 года кіравалі мітрапаліты-ўладыкі. У 1697 годзе Чарнагорыя атрымала фаткычную незалежнасць, прызнаную еўрапейскімі дзяржавамі толькі праз два стагоддзі — пасля чарнагорска-турэцкай вайны 1876—1878 гадоў на Берлінскім кангрэсе 1878 года. У 1852 годзе мітрапаліт-уладыка Даніла Петравіч з дынастыя Петравічаў-Негашаў стаў князем, а Чарнагорыя — свецкай дзяржавай. У 1910 годзе княства змяніла статус на каралеўства. Да XX стагоддзя незалежная Чарнагорыя павялічылася ў памерах у некалькі разоў, паступова далучыўшы да сваёй тэрыторыі часткі Старой Герцагавіны, Метохіі і Рашкі. Улада дынастыі Петравічаў-Негашаў пратрывала да 1918 года. Ваяўнічая маленькая дзяржава паўдзельнічала ў Першай Балканскай вайне і вельмі пакрыўдзілася, калі Шкодэр, узяцце якога каштавала чарнагорскаму войску 10 000 жыццяў, быў аддадены наваўтворанай Албаніі. У Першай сусветнай вайне Чарнагорыя рашуча выступіла на баку Антанты і чарнагорскія жаўнеры поплеч з сербскімі біліся супраць аўстра-венгерскіх армій, ды пацярпелі паразу. У 1916—1918 гадах аўстрыйцы акупавалі краіну, а кароль Нікола I апынуўся выгнаннікам у Бардо.
Югаславія
З 1918 года краіна стала часткай Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, якое ў 1929 годзе пераўтварылася ў Югаславію. У адміністрацйным плане з 1922 па 1929 гады Чарнагорыя, да якой былі далучаны горад Будва і вобласць Котарскага заліва, была ядром Цэцінскай вобласці; у 1929—1941 гадах краіна была часткай Зэцкай банавіны, што гэтаксама мела сталіцу ў Цэтынэ і акрамя чарнагорскіх уключала ў свой склад памежныя землі сучасных Харватыі, Босніі і Герцагавіны, Сербіі.
У 1941 годзе разам з усёй Югаславіяй была акупавана фашысцкай Германіяй і яе саюзнікамі, ды аддадзена італьянцам, якія стварылі тут марыянетачную манархію. У ліпені 1941 года пад кіраўніцтвам камуністычнай партыі югаслаўскія патрыёты ўзнялі паўстанне, у ходзе якога большая частка Чарнагорыі была вызвалена, а найбуйнейшыя гарады — узятыя ў аблогу. У жніўні паўстанне было задушана сіламі 67тысячнай італьянскай арміі, пераведзенай з Албаніі. У далейшым камуністычна настроеныя сілы працягнулі партызанскую барацьбу, манархісты (чэтнікі) ж пачалі супрацоўнічаць з акупацыйным рэжымам і змагацца супраць партызан. Самым драматычным эпізодам партызанскай вайны ў Югаславіі стала бітва на Нератве (люты-сакавік 1943 года), калі партызанскія сілы здолелі выйсці з акружэння ды разграміць чэтнікаў. Пасля капітуляцыі Італіі ў верасні 1943 года партызаны хутка ўзялі пад кантроль усю Чарнагорыю, аднак краіну неўзабаве рэакупавалі нацысцкія войскі. Канчаткова Чарнагорыя была вызвалена партызанамі ў снежні 1944 года.
У 1945 годзе Чарнагорыя стала адной з шасці рэспублік у складзе Сацыялістычнай Федэратыўный Рэспублікі Югаславіі, самай маленькай па плошчы і колькасці насельніцтва. Адміністрацыйным цэнтрам замест гістарычнай сталіцы Цэтыне быў абраны горад Падгорыца, які ў 1946—1992 гадах насіў назву Цітаград — у гонар Іосіпа Броза Ціта. За сацыялістычным часам разбураная вайной інфраструктура была адноўлена, раслі гарады, развівалася прамысловасць; быў адкрыты Чарнагорскі ўніверсітэт. Канстытуцыя 1974 года пашырыла аўтаномію краіны ў складзе Югаславіі.
У 1992 годзе, калі Югаславія распалася, Чарнагорыя — як моўна і рэлігійна найбольш блізкая краіна — згодна з рашэннем рэферэндума (праўда, байкатаванага мусульманскімі, каталіцкімі меншасцямі і пранезалежніцкімі сіламі) засталася ў канфедэратыўным саюзе з Сербіяй пад старой назвай (неафіцыйна «Малая Югаславія»). Чарнагорскія войскі падчас Баснійскай і Харвацкай войн 1991—1995 гадоў дапамагалі сербскай арміі штурмаваць Дуброўнік, пасля некаторыя кіраўнікі, напрыклад генерал Паўле Стругар, былі асуджаны за бамбаванне горада. Чарнагорыю закранулі натаўскія бамбардзіроўкі 1999 года, але, у адрозненні ад Сербіі, не вельмі балюча. Пачынаючы з 1996 года Падгорыца ўсё далей аддалялася ад Бялграда палітычна і эканамічна, нават адмовілася ад дынара і перайшла на нямецкую марку, а затым на еўра. У 2003 годзе, паводле Бялградскай згоды, саюзная дзяржава атрымала назву Сербія і Чарнагорыя, а Чарнагорыя — большую аўтаномію і права правесці рэферэндум аб незалежнасці праз тры гады.
Незалежнасць
У «планавым» дзяржаўным рэферэндуме 21 мая 2006 года ўдзельнічала 86 % насельніцтва краіны; 55,5 % выказаліся за незалежнасць, што ўсяго на 2300 галасоў перавысіла парог у 55 %, усталяваны Еўрапейскім саюзам. 3 чэрвеня 2006 года Чарнагорыя абвясціла пра незалежнасць, якая была прызнана Сербіяй, Еўрапейскім саюзам, усімі пастаяннымі членамі Савета Бяспекі ААН. Чарнагорыя вядзе перамовы аб уступленні ў Еўрапейскі саюз, з 2010 года з’яўляючыся кандыдатам на ўваходжанне, прыблізны тэрмін пачатку сяброўства — 2025 год. У 2017 годзе фармальна стала членам НАТА.
У 2015 годзе незалежная журналісцкая арганізацыя OCCRP назвала шматгадовага палітычнага лідара Чарнагорыі Міла Дуканавіча «Чалавекам года ў свеце арганізаванай злачыннасці і карупцыі». 16 лютага 2019 года прайшлі акцыі пратэсту супраць Джуканавіча (на той час прэзідэнта), яго партыі і ўрада, на тле ўсё тых жа карупцыйных абвінавачванняў, у якіх прынялі ўдзел некалькі тысяч чалавек.
Дзяржаўны лад і палітыка
Згодна з Канстытуцыяй 2007 года, Чаргнагорыя — прававая, дэмакратычная, экалагічная, сацыяльна справядлівая дзяржава, заснаваная на вяршэнстве закону. Зрэшты, міжнародныя арганізацыі падвяргаюць дэмакратычнасць краіны сумневу: паводле індэкса дэмакратыі Чарнагорыя — гэта пераходны рэжым, або 81-е месца ў свеце, на адной прыступцы з Бенінам.
Дзяржаўны лад Чарнагорыі — гэта парламенцкая рэспубліка. Скупшчына Чарнагорыі (Skupština Crne Gore) — аднапалатны парламент — прымае законы, ратыфікуе дагаворы, прызначае прэм’ер-міністра, міністраў, суддзяў усіх судоў, зацвярджае бюджэт краіны. Адзін дэпутат прадстаўляе 6000 выбаршчыкаў, таму колькасць парламенцкіх крэслаў, у адпаведнасці з дэмаграфіяй, змяняецца ад выбараў да выбараў: у парламенце 2016—2020 гадоў дэпутатаў 81, у 2012—2016 гадах іх было 74. Увесь постсацыялістычны час рэй у чарнагорскай палітыцы вядзе Дэмакратычная партыя сацыялістаў Чарнагорыі.
Уся паўната выканаўчай улады належыць ураду на чале з прэм’ер-міністрам, якія прадстаўляюць выканаўчаую ўладу і разам з парламентам ажыццяўляюць заканатворчасць. Намінальным кіраўніком дзяржавы з’яўляецца прэзідэнт, што абіраецца прамым галасаваннем на пяцігадовы тэрмін. Прэзідэнт мае даволі шырокі спектр функцый: прадстаўляе краіну на міжнароднай арэне, падпісвае законы, прызначае парламенцкія выбары, прапануе парламенту кандыдатуру прэм’ер-міністра. У 2018 годзе прэзідэнтам Чарнагорыі стаў Міла Джуканавіч, які ўжо займаў гэтую пасаду ў 1998—2002 гадах, а ў 1991—1998 гадах быў прэм’ер-міністрам.
Знешняя палітыка
Пасле абвяшчэння незалежнасці 3 чэрвеня 2006 года суверэнная Чарнагорыя распачала будаўніцтва самастойнай знешняй палітыкі. Чарнагорыя — адна з рэдкіх балканскіх краін, што падтрымлівае добрыя адносіны з усімі суседзямі без вынятку. Стратэгічнай мэтай Чарнагорыі з’яўляецца членства ў ЕС. Другім прыярытэтам было сяброўства ў НАТА, безумоўна, больш проста ажыццявімае: Чарнагорыя стала 29-м членам альянса 5 чэрвеня 2017 года. На думку Чарнагорыі, членства ў НАТА забяспечыць палітычную стабільнасць і скароціць шлях да запаветнага ЕС.
Нацыянальны і моўны склад
Нацыянальны склад насельніцтва паводле вынікаў перапісу 2011: ¹ — чарнагорцы і сербы, якія вызнаюць іслам
Менш за 1 %: харваты — 0,97 %, сербы-чарнагорцы — 0,34 %, югаславы — 0,19 %.
Нягледзячы на тое, што фармальна Чаргагорыю можна назваць шматнацыянальнай дзяржавай; чарнагорцы, сербы, баснійцы, славяне-мусульмане, харваты, югаславы размаўляюць на розных дыялектах адной і той жа мовы і вызнаюць розныя рэлігія. Не дзіва, што для жыхароў такой краіны характэрна падвоенасць (а часам і патроенасць) нацыянальнай свядомасці, а суадносіны сербаў і чарнагорцаў змяняюцца ад перапісу да перапісу, уважаючы на палітычную сітуацыю і ідэалагічныя трэнды. Жыхары краіны, што нарадзіліся пасля распаду вялікай Югаславіі, пры самавызначэнні аддаюць перавагу чарнагорскай мове і ідэнтычнасці.
Афіцыйная мова ў Чарнагорыі — чарнагорская. Родныя мовы (паводле таго ж перапісу): Чарнагорская, сербская, харвацкая і басннійская мовы — унармаваныя, узаемазразумелыя варыянты сербскахарвацкай мовы.
Рэлігійны склад
Становішча Чарнагорыі на цывілізацыйным разломе абумовіла суіснаванне тут усходняй і заходняй галін хрысціянства, а яшчэ і ісламу. Доўгі вопыт мірнага жыцця поплеч не дазволіў рэлігійнай напружанасці вылілацца ў гвалт нават падчас Баснійскай вайны (1991—1995). Канфесійны склад насельніцтва (перапіс 2011): Чарнагорская праваслаўная царква адносіцца да ліку не прызнаных Сусветным саборам праваслаўных цэркваў. Дзякуючы значнай мусульманскай меншасці, іслам у 2012 годзе быў прызнаны афіцыйнай рэлігіяй, што абавязвае шпіталі, воніскія часці і т. п. мець халяльнае меню; дае жыхарам краіны магчымасць атрымаць пятніцу выходным, жанчынам — насіць хусткі ў грамадскіх установах і інш.
Размяшчэнне і рассяленне
У Чарнагорыі досыць невысокая па еўрапейскіх мерках шчыльнасць насельніцтва. Найбольшая гушчыня характэрна для паўднёвых і паўднёва-заходніх раёнаў краіны, слаба заселеныя горныя ўсходнія раёны. У гарадах жыве каля 2/3 насельніцтва краіны. Чацвёртая частка чарнагорцаў пражывае ў сталічнай агламерацыі.
Эканоміка
Эканоміка Чарнагорыі практычна завяршыла пераход на рынкавыя рэйкі. Значная частка ВУП (77 % у 2016 годзе) ствараецца ў сферы паслуг, перадусім, у галіне турызму. ВУП на душу насельніцтва паводле ППЗ Чарнагорыі, някепска развітай па балканскіх мерках, у 2017 складаў усяго 47 % ад сярэдняга па ЕС. Чарнагорыя ў аднабаковым парадку выкарыстоўвае еўра ў якасці грашовай адзінкі. Цэнтральны банк Чарнагорыі не ўваходзіць у агульнаеўрапейскую сістэму, таму не можа эмітаваць еўра, і ў абароце толькі тыя банкноты, што паступаюць з-за мяжы (у тым ліку з турыстамі). Эканоміка Чарнагорыі моцна залежыць ад прамых замежных інвестыцый (інвестыцыйнай прывабнасці краіны спрыяе наяўнасць кваліфікаванай і адносна таннай рабочай сілы), таму ўразлівая да знешніх штуршкоў. Да слабых бакоў эканомікі таксама адносяцца высокі ўзровень карупцыі, бедная сыравінная база, эміграцыя маладога працаздольнага насельніцтва.
Сельская гаспадарка складае 7,5 % ВУП. Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі з’яўляюцца збожжавыя, бульба, тытунь, вінаград, цытрусавыя, масліны і інжыр.
Значную ролю ў эканоміцы краіны адыгрывае турызм. Штогод Чарнагорыю наведвае каля 1,5 млн чалавек (на сярэдзіну 2010-х). Вельмі папулярныя міжнародныя курорты ў гарадах Херцэг-Нові, Будва, Бечычы, Петравац, а таксама гістарычныя і прыродныя славутасці — горад Котар на беразе Котарскага заліва, былая сталіца Цэтынэ, Скадарскае возера, гара Лоўчэн, высакагорны кляштар Астрог, каньён ракі Тара (самы вялікі ў Еўропе: яго глыбіня дасягае 1300 м), нацыянальны парк Дурмітар і яго горналыжны курорт Жабляк (1465 метраў над узроўнем мора, гэта самы высакагорны горад на Балканах).
Праз Чарнагорыю ідуць еўрапейскія магістралі E65 і E80. Аўтамабільныя дарогі, нягледзячы на значную гушчыню сеткі, не адпавядаюць еўрапейскім стандартам. Міжгароднія аўтобусныя перавозкі з-за састарэласці транспарту і гарыстага рэльефу краіны часта здзяйсняюцца не па раскладзе. Гарадскі транспарт у Чарнагорыі развіты слаба. Чыгуначны транспарт развіты яшчэ горш, але можна адзначыць пазітыўныя зрухі. Акрамя міжнароднай чыгункі Бялград — Бар, маецца ўнутраная Нікшыч — Падгорыца, якая ў першыя постсацыялістычныя дзесяцігоддзі выкарыстоўвалася толькі для перавозкі грузаў, але была мадэрнізавана і электрыфікавана, і з 2012 перавозіць таксама пасажыраў. Чыгунка Падгорыца — Шкодэр, што звязвае Чарнагорыю з Албаніяй, не працуе. У краіне функцыянуюць два міжнародныя аэрапорты. Аэрапорт Падгорыца арыентаваны ў асноўным на рэгулярныя рэйсы, а Ціват — на чартарныя. Нацыянальны авіяперавозчык Чарнагорыі — Montenegro Airlines — ажыццяўляе рэйсы ў гарады Еўропы. Знешні гандаль у значнай ступені абслугоўваецца марскім транспартам. Бар — галоўны порт Чарнагорыі, — разлічаны на 5 млн тон грузаабароту, пасля распадаў Югаславіі (Вялікай, 1992 год і Малой, 2006 год) недазагружаны.
У знешнім гандлі экспарт паслуг (турызм, транспартныя і ІТ-паслугі) пераважае над экспартам тавараў (суадносіны 75 на 25 %). Асноўнымі артыкуламі таварнага экспарту з’яўляюцца баксіты, цынкавыя і свінцовыя руды, гліназём, віно. Імпартуюцца прадукты харчавання, медыкаменты, нафтапрадукты, аўтамабілі і электроніка. Асноўны гандлёвы партнёр — Сербія (30 % імпарту і 12 % экспарту), за ёй ідуць Італія, Кітай, Боснія і Герцагавіна. Штогадовы гандлёвы абарот паміж Чарнагорыяй і Беларуссю складае каля паўмільёна даляраў.
1146-ы гвардзейскі зенітна-ракетны полк
1146-ы гвардзейскі зенітны ракетны полк — гвардзейскае фарміраванне (воінская часць) зенітна-ракетных войскаў супрацьпаветранай абароны і ваенна-паветраных сіл УС Беларусі.
1 снежня 2017 года на аэрадроме ў Баранавічах адбылася ўрачыстая цырымонія адраджэння падраздзялення 1146-га гвардзейскага зенітнага ракетнага палка. Полк абсталяваны зенітнымі ракетнымі комплексамі малой далёкасці 9К332МК або «Тор-М2К». Полк першым у Беларусі ўзброены зенітным ракетным комплексам СПА «Тор-М2», які здольны змагацца з балістычнымі паветранымі мэтамі і крылатымі ракетамі на розных вышынях. Скарочанае сапраўднае найменне, якое ўжываецца ў дакументах — 1146 гв.зрп.
Гісторыя
Сваю гісторыю 1146-ы полк СПА вядзе з верасня 1941 года як 251-ы асобны зенітны артылерыйскі дывізіён сфармаваны ў Ленінградзе, у ДАФ з 12 кастрычніка 1941 года па 23 жніўня 1943 года. Падчас вайны асноўнай задачай дывізіёна было прыкрыццё Ленінграда і «Дарогі жыцця» на Ладажскім возеры. Далей дывізіён за мужнасць і гераізм асабістага складу праяўленыя пры абароне Айчыны быў ператвораны ў гвардзейскі, атрымаўшы новы нумар 36-ы гвардзейскі асобны зенітны артылерыйскі дывізіён, асабісты склад якога за гады Вялікай Айчыннай вайны знішчыў 116 самалётаў, 13 танкаў, 87 аўтамашын, 5 артылерыйскіх і тры мінамётныя батарэі, прыблізна 1 800 салдат і афіцэраў нацысцкай Германіі. У дзеючай арміі з 23 жніўня 1943 года па 31 снежня 1944 года. У 1956 годзе на тэрыторыі Беларускай ССР на базе 36-га гвардзейскага зенітна-артылерыйскага дывізіёна сфарміраваны 1146-ы гвардзейскі зенітны артылерыйскі полк войскаў СПА краіны. У 1961 годзе полк быў перафармаваны ў зенітны ракетны з абсталяваннем зенітна-ракетным комплексам (ЗРК) серыі С-75. У познесавецкія гады 1146-ы полк з ЗРК серыі С-75 і С-125 уваходзіў у склад 11-га корпуса СПА (упраўленне ў Баранавічах) 2-й асобнай арміі СПА, і традыцыйна з’яўляўся адной з «узорна-паказальных» частак войскаў СПА ў БССР. З 1992 года полк пад беларускай юрысдыкцыяй, расфармаваны ў 2001 годзе. «Упершыню ў гісторыі Беларусі мы сфармавалі гвардзейскі зенітны ракетны полк. Ён будзе мабільным. Яго прызначэнне, — выканаць пастаўленыя задачы па супрацьпаветранай абароне ў зададзеным раёне. Упэўнены, што цяперашнія воіны-гвардзейцы стануць годнымі пераемнікамі традыцый, якія закладзены іх папярэднікамі.» 1 снежня 2017 года 1146-ы гвардзейскі зенітны ракетны полк зноў сфарміраваны і ўзброены 4 дывізіёнамі Тор-М2К. У 2018 годзе паспяхова прайшлі стральбы беларускіх «Тораў» на палігоне Ашулук пад Астраханню. 1 снежня 2018 года полк заступіў на баявое дзяжурства. Пазней у строй часткі ўстала пятая зенітная ракетная батарэя ЗРК «Тор-М2К».
IC 369
IC 369 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Эрыдан.
1146-ы гвардзейскі зенітна-ракетны полк
Асноўнае ўзбраенне
Асноўнае ўзбраенне палка:
IC 369
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кірк Хэмет
Кірк Лі Хэмет (Kirk Lee Hammett; 18 лістапада 1962, Сан-Францыска, штат Каліфорнія, ЗША) — гітарыст, бэк-вакаліст гурта Metallica. Вядомы сваімі тэхнічнымі сола, прызнанымі ва ўсім свеце: «Master of Puppets», «One», «Fade To Black», «Welcome Home (Sanitarium)». Таксама з’яўляецца аўтарам многіх вядомых рыфаў з творчасці Metallica. Займае 11-е месца ў спісе найвялікшых гітарыстаў усіх часоў.
Трысіна (Італія)
Трысіна (Trissino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Насельніцтва складае 8288 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 395 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 36070. Тэлефонны код — 0445.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Андрэй Першазваны.
Маргарыта Леёнхувуд
Маргарыта Леёнхувуд, народжаная Эрыксдотэр (швед. Margareta Leijonhufvud (Eriksdotter); 1 студзеня 1516 — 26 жніўня 1551) — каралева Швецыі ад 1536 да 1551 года, як жонка караля Густава I. Яна адыграла палітычную ролю ў якасці саветніка свайго мужа.
Ранні перыяд жыцця
Маргарыта Леёнхувуд была членам адной з самых магутных шляхецкіх фамілій Швецыі: ранняга клана шведскай знаці Леёнхувуд (імя азначае галаву Льва), якая была дачкой Эрыка Абрахамсана Леёнхувуда, чалавека, пакаранага смерцю ў стакгольмскай крывавай лазне, і Эбы Эрыксдотэр Вазы, другой стрыечнай сястры караля Густава.
Пра яе жыццё да шлюбу вядома вельмі мала. Яе бацька быў пакараны смерцю, калі ёй было чатыры гады, і ў гэты час яна хавалася разам з маці, братамі і сёстрамі ў кляштары Вестэрос. Дзяцінства яна правяла ў асноўным у замку Ло ў Вестэргётландзе і Экебергу ў Нарке. У той час адукацыйным ідэалам для шведскай шляхцянкі было навучацца чытанню, пісьму, эканоміцы і матэматыцы. Ад яе чакалася, што яна навучыцца кіраваць вялікім маёнткам і землеўладаннем і выконваць абавязкі будучага мужа ў яго адсутнасць, а таксама ведаць хаця б нямецкую мову, за выключэннем шведскай, і паводзіць сябе з пакорай, а таксама годнае чытанне рэлігійнай літаратуры. Нарэшце, было прынята, каб дзяўчына са шляхты праводзіла некаторы час у манастыры, каб скончыць сваю адукацыю, і Маргарыта, верагодна, атрымала гэтую адукацыю.
Шлюб
У 1535 годзе Кароль аўдавеў, яго жонка Кацярына Саксэн-Лаўэнбургская пакінула толькі адно законнае дзіця і спадчынніка. Новы шлюб для караля быў прызнаны неабходным, і яго рашэнне выбраць жонку з ліку шляхты тлумачыцца неабходнасцю забяспечыць унутраную падтрымку і саюзнікаў сярод шляхты для яго кіравання, а таксама палітычнымі і рэлігійнымі цяжкасцямі. З вялікімі выдаткамі і часам, ён удзельнічае ў перамовах аб шлюбе з замежнай прынцэсай.
Маргарыта была абрана для шлюбу з каралём, бо належала да адной з вядучых шляхецкіх фамілій, ствараючы саюз паміж каралём і адной з самых магутных фракцый шляхты; яе маці была сваяком караля, а абедзве яе сястры былі замужам за любімымі прыдворнымі караля: Біргіта «Брыта» з Густавам Олафсанам Стэнбокам, а Ганна — з Акселем Эрыксанам Більке.
Няма сцверджанняў таго, як Маргарыта ставілася да шлюбу: як царкоўнае, так і свецкае заканадаўства забаранялі прымусовыя шлюбы, але як рэлігійны, так і свецкі звычай патрабавалі, каб дзеці слухаліся бацькоў. Паводле традыцыйнай казкі, Маргарыта схавалася ў скрынцы, калі кароль прыйшоў у маёнтак бацькоў, каб зрабіць прапанову.
Маргарыта выйшла замуж за караля Густава I у кастрычніку 1536 года ва Упсальскім саборы. Цырымонію праводзіў архіепіскап Лаўрэнцый Петры, і на наступны дзень яна была там каранавана. На вяселлі яе браты Абрахам і Стэн атрымалі рыцарскія званні, а яе шурын быў названы рыксродам, пачынаючы так званы перыяд Kungafränderna («Сваякі караля»), гэта значыць сваякі, якіх ён набыў праз шлюб з Маргарытай, яе сваякі атрымлівалі прыкметныя пасады і ўплыў пры двары як бліжэйшыя саюзнікі караля, маглі уступаць ў шлюб са сваякамі караля і часта прысутнічаць на афіцыйных каралеўскіх цырымоніях. У першыя гады іх шлюбу маці Маргарыты Эба адыгрывала дамінуючую ролю ў каралеўскім двары, і казалі, што нават кароль не адважваўся супрацьстаяць сваёй цешчы.
Маргарыта была заручана са Свантэ Стурэ, калі кароль вырашыў ажаніцца на ёй, але яе сям’я разарвала заручыны, а яе былы жаніх ажаніўся з яе сястрой Мартай Леёнхувуд. Гісторыя апісвае, як адбыўся шлюб яе сястры. Як паведамляецца, кароль злавіў сваю новую каралеву і яе былога жаніха сам-насам, калі малады чалавек, Свантэ Стурэ, стаяў на каленях перад каралевай. Паведамляецца, што кароль у гневе спытаў: «Што гэта?!» на што каралева Маргарыта хутка адказала: «Мой лорд Стурэ просіць у мяне руку маёй сястры!» На гэта кароль гэтак жа хутка адказаў: «Зразумела!» І вось, Свантэ Стурэ спешна ажаніўся з сястрой каралевы Мартай Леёнхувуд. Няма дакументальных пацверджанняў таго, што Маргарыта і Стурэ былі заручаны, але лічыцца вельмі верагодным, бо іх шлюб быў бы менавіта такім, які б арганізавала яе сям’я, калі б яна не выйшла замуж за караля.
Каралева
Каралева Маргарыта атрымала вельмі добрую ацэнку ў тагачасных дакументах, а таксама ў гісторыі, і яе называюць разумнай і прыгожай; яе апісваюць як адданую жонку, якая ніколі не злоўжывала сваім уплывам, як адказную маці, умелую кіраўніцу каралеўскага двара і хатняй гаспадаркі і як спагадлівую дабрачынцу бедных. Шлюб быў апісаны як шчаслівы, і кароль ніколі не здраджваў ёй.
На працягу ўсяго жыцця Маргарыта была аддана прыроджанай сям’і, якая атрымала вялікую карысць ад каралеўскага шлюбу і часта паспяхова карысталася ёй у якасці пасрэдніка для атрымання карысці ад караля. Некалькі яе сваякоў-мужчын атрымаў пасады ад караля, а яе сёстры скарысталіся ласкамі, якія дарыліся сужэнцам: муж яе сястры Ганны стаў найвялікшым землеўладальнікам у Эстэротландзе, а муж яе сястры Брыты — у Вестэрётландзе, а яе ўдава маці і бабуля па маці Ганна Карлсдотэр атрымала асабістыя землі і права на прыбытак ад асабістага падатку са свайго сялянства. На асабістым узроўні Маргарыта, здаецца, была бліжэй за ўсё да сваёй сястры Марты, якую часцей за ўсё згадваюць у яе перапісцы, адрасаванай ёй як «Самая дарагая сястра майго сэрца» і якая часцей за іншых членаў сям’і паспяхова прасіла ў яе пасярэдніцтва з каролём ад імя сябе і мужа.
Маргарыта таксама была ўладальніцай нерухомасці, і яна шчыльна ўдзельнічала ў кіраванні сваімі асабістымі маёнткамі. Усё жыццё яна заставалася каталічкай, нягледзячы на шведскую Рэфармацыю, і вядома, што яна зрабіла ахвяраванні ўсё яшчэ актыўнаму абацтву Вадстэна па прыкладзе сваёй сям’і, яе маці была дабрачыннай да абацтва Врэта.
Каралеве Маргарыце прыпісваюць значны ўплыў на манарха. Яе ўплыў быў прыняты для каралевы-кансорта ў адпаведнасці з тагачаснымі ідэаламі: размаўляць з каралём ад імя іншых, а таксама выконваць палітычныя задачы, якія ён даручыў ёй у якасці свайго намесніка, замест таго, каб выкарыстоўваць яе ўплыў для прасоўвання чыіх-небудзь асабістых інтарэсаў. Такім чынам, яна не лічылася палітычна актыўнай і была спрыяльнай у параўнанні з каралевай Гунілай Білке, якая, як кажуць, умешвалася ў палітыку.
Маргарыта нібыта мела магчымасць утрымліваць тэмперамент манархаў пад кантролем і аказвала на яго заспакаяльнае ўздзеянне. У адпаведнасці з ідэалам Малога Катэхізіса Лютэра, яе задачай як жонкі было даваць парады свайму мужу і дзейнічаць у якасці пасярэдніка для змякчэння пакаранняў свайго мужа на карысць маючых патрэбу, форма ўплыву, якая лічылася законнай і, такім чынам, не разглядалася як умяшальніцтва ў дзяржаўныя справы. У гісторыі яна вядомая вялікай актыўнасцю ў гэтым плане і часта паспяховай, у чым прызнаўся і сам Густаў, калі па яе просьбе паменшыў пакаранне. Ёй удалося дамагчыся памяншэння пакаранняў, якія ён даваў, і параіла праявіць міласэрнасць і паблажлівасць, што зрабіла яе папулярнай.
З-за гэтай дзейнасці яна атрымала вялікую колькасць хадайніцтваў ад просьбітаў, якія выкарыстоўвалі яе ў якасці пасярэдніка паміж імі і каралём. Кажуць, ёй прыпісваюць вялікую дыпламатычную здольнасць, якая дазволіла ёй дасягнуць поспеху, а не раздражняць караля, калі яна прыходзіла да яго і размаўляла з ім ад іншых па розных пытаннях, некаторыя з іх сапраўды былі палітычныя. Прыкладаў таму шмат, пачынаючы ад дазволу на прадпрымальніцкую дзейнасць і заканчваючы смяротнымі прысудамі і палітычнымі праблемамі. Ужо восенню 1536 года кароль змякчыў пакаранне злачынцы, прыгаворанага да расстрэлу, і ёй таксама ўдалося вярнуць канфіскаваную маёмасць Маргарыты Гірэ, жонкі сасланага падазраванага змоўшчыка Вульфа Гілера, вызваліць яе з-пад варты і дазволіць выехаць да мужа ў Германію. Кароль, аднак, не заўсёды хацеў, каб яе ўплывам на яго злоўжывалі, а яе пасрэдніцкая дзейнасць была настолькі шырокай, і вядома, што аднойчы ён папракаў прасіцеля за тое, што ён папрасіў сваю каралеву пасярэднічаць, а не яго непасрэдна.
Каралева Маргарыта, аднак, магла таксама дапамагаць прасіцелям, не прыцягваючы караля. Дакументальна зафіксавана некалькі выпадкаў, калі яна дапамагала прасіцелям з асабістага стану, звязваючыся з патрэбнымі людзьмі і ўладамі ў судовых справах альбо ў юрыдычных спрэчках, і калі юрыдычныя суды змякчалі прысуды «З-за ласкавай малітвы Божай Маці». Напрыклад, у кастрычніку 1547 года жанчыну па імі Ганна, якая нядаўна стала ўдавой Педэра Матсана са Стакгольма, мужчына па імені Сайман абвінаваціў у здрадніцтве (у той час законным злачынстве) са сваім каханым Расмусам Джутам; замест таго, каб прысутнічаць на судзе, Ганна «таемна ўвайшла ў каралеўскі палац і асабіста звярнулася да Нашай Дарагой Міласцівай Спадарыні з просьбай аказаць ёй дапамогу», на што каралева заклікала абвінаваўцу Ганны і «забараніла яму мець што-небудзь агульнае з ёй [Ганнай]», пасля чаго Ганна была пазбаўлена прысуду і магла выйсці замуж за свайго каханага. Падобным чынам яна перапыніла працяг вядзьмарскага працэсу супраць хітрай жанчыны Карын Асмундж і адпусціла яе на волю. Калі кароль арыштаваў дзяржаўнага дзеяча Конрада фон Пыгі, каралева паслала па жонку Ганну фон Пыгі і перадала ёй грошы, каб яна магла вярнуцца да сваіх сваякоў у Германію, перш чым ёй будзе пагражаць нейкая небяспека з-за арышту мужа.
У рэшце рэшт кароль Густаў даў Маргарыце палітычныя даручэнні і абавязкі. Ён даваў ёй такія задачы, як нагляд за кіраўнікамі каралеўскіх маёнткаў і прадстаўнікамі ўлады, такімі як судовыя выканаўцы або землеўладальнікі, з мэтай прадухілення злоўжывання ўладай, якое ў іншым выпадку можа выклікаць палітычныя хваляванні і паўстанні. У 1543 годзе ён папрасіў яе адправіць у Сёдэрманланд шпіёнаў, каб даведацца, ці ёсць праўда ў чутках пра планы паўстання, і калі так, даведацца чаму сялянства незадаволена. Ёй былі даручаны задачы ў галіне знешняй палітыкі: калі яе брат Стэн быў адпраўлены паслом у каралеўскі двор Францыі ў 1542 годзе для перамоваў аб шведска-французскім саюзе, Маргарыта атрымала задачу правесці дыпламатычную перапіску з уплывовай сястрой французскага караля Маргарытай дэ Наварай на лацінскай мове, а таксама яна ўдзельнічала ў Першым дагаворы Бромсебра (1541).
У 1542 годзе кароль даў указанні губернатарам каралеўскіх замкаў Лякё, Стэгеборг, Грыпсхольм і Стакгольм захоўваць іх для Маргарыты на яе імя да паўналецця сына, калі ён памрэ, пакуль яго спадчыннік быў яшчэ дзіцём, што фактычна дала ёй кантроль над каралеўствам. У сваім распараджэнні аб пераемнасці, выдадзеным у Вестэрасе ў 1544 годзе, ён заявіў, што калі ён памрэ, калі яго пераемнік будзе яшчэ дзіцем, Маргарыта павінна кіраваць як рэгент ва ўрадзе апекуна з прадстаўнікамі шляхты да паўналецця сына.
Аляксандр Пятровіч Бурлуцкі
Аляксандр Пятровіч Бурлуцкі (, ст. Талавая, Варонежская вобласць, Расія — ) — урач-неўролаг, нейрахірург. Доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Варонежскі медыцынскі інстытут (педыятрычны факультэт, 1953), Маскоўскі інстытут нейрахірургіі (аспірантура). Працаваў у Маскоўскім інстытуце нейрахірургіі (1953—1959, урач-ардынатар), Кіеўскім навукова-даследчым інстытуце нейрахірургіі (1959—1970, старшы навуковы супрацоўнік), Арэнбургскім медыцынскім інстытуце (1971—1972, загадчык кафедры нервовых хвароб), Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1972—1990, загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі), Варонежскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце імя М. Н. Бурдэнкі (1990—2009, у 1990—2003 — загадчык кафедры неўралогіі).
Навуковыя інтарэсы: сасудзістая паталогія галаўнога мозгу; нейраанкалогія.
Баснякі
Баснякі́, мусульма́не (саманазва — баснякі, муслімане) — славянскі народ, які насяляе Боснію і Герцагавіну. Паўстаў у выніку звароту ў іслам сербаў і харватаў, якія пражывалі ў складзе Асманскай імперыі.
Колькасць у Босніі і Герцагавіне — 1,9 млн чалавек. Жывуць таксама ў Германіі (283 тыс. чалавек), Сербіі (145 тыс. чалавек), ЗША (112 тыс. чалавек), Турцыі (102 тыс. чалавек), Славеніі (87 тыс. чалавек). Агульная колькасць каля 3,0 млн чалавек. Мова — баснійская. Вернікі мусульмане-суніты.
Ісламізацыя
Да X ст. насельніцтва большай частцы Босніі было язычнікамі, хоць у Герцагавіне прыняцце хрысціянства адбылося даволі рана. Да XII—XIV стагоддзяў на тэрыторыі Босніі і Герцагавіны існавалі дзве хрысціянскія царквы: праваслаўная і каталіцкая. Пераважна каталіцкімі былі поўнач і цэнтр Босніі, а паўднёвае княства Хум (Герцагавіна) знаходзілася ў юрысдыкцыі праваслаўнай царквы і з 1219 г. было падпарадкавана непасрэдна сербскаму архіепіскапу.
У XV стагоддзі Боснія ўвайшла ў склад Асманскай імперыяй. Туркі абвясцілі, што пераходзілі ў іслам атрымлівалі вызваленне ад падаткаў і іншыя прывілеі: славянская ведаць, якая прыняла іслам, прыраўноўвалася да турэцкай шляхты. Аднак большасць баснійскіх сербаў і харватаў засталіся хрысціянамі.
З часам вялікія групы славян, перш за ўсё багамілы, звярнуліся ў іслам адносна мірным шляхам. У іслам перайшла некаторая частка арыстакратычнай эліты паўднёвых славян, якая імкнулася захаваць свае прывілеі. На мяжы 1520—1530 гг. у Баснійскім Санджаку насельніцтва ўжо на 38,7 % складалі мусульмане.
Соф’я Юр’еўна Друкер
Соф’я Юр’еўна (Соня Гіршаўна) Дру́кер (,, Горацкі павет, Магілёўская губерня — , ) — беларуская спявачка (драматычнае сапрана). Народная артыстка Беларусі (1955).
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і яўрэйскага скрыпача Гірша Друкера, была малодшай дачкой.
У 1930 годзе скончыла Беларускі музычны тэхнікум. У 1930—1932 гадах вучылася ў Беларускай студыі оперы і балета, у 1932—1936 — у Беларускай кансерваторыі па класе вакалу ў П. І. Ціханава. Удасканальвалася як артыстка оперы ў Беларускай студыі оперы і балета пад кіраўніцтвам А. П. Баначыч (1930—1933). Раней займалася ў В. А. Цвяткова. У 1933—1941 і 1944—1977 гадах — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. У гады Другой сусветнай вайны спявала ў Саратаўскім тэатра оперы і балета, удзельнічала ў працы франтавых канцэртных брыгад, выступала перад партызанамі Віцебшчыны.
Творчасць
Друкер — адна з першых беларускіх оперных спявачак. Першая выканаўца партый у беларускіх нацыянальных операх — Аўгіння («У пушчах Палесся» А. В. Багатырова), Марыся («Міхась Падгорны» Я. К. Цікоцкага), Рагнеда Янаўна («Калючая ружа» Ю. У. Семянякі). Лепшыя партыі опернай класікі: Яраслаўна («Князь Ігар» А. П. Барадзіна), Наташа («Русалка» А. С. Даргамыжскага), Марыя («Мазепа» П. І. Чайкоўскага), Аіда («Аіда» Джузэпэ Вердзі) і інш.
Сям’я
У шлюбе з Рыгорам Прагіным, ад якога мела двух дзяцей, якія загінулі ў першы ж дзень бамбардзіроўкі Мінска нацыстамі.
Велікаполле (Смаргонскі раён)
Велікапо́лле (, Великополье) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Люнет (архітэктура)
Люне́т (la lunette — дымінутыў ад «месяц») — у выяўленчым мастацтве і архітэктуры поле сцяны, абмежаванае аркай і яе апорамі ў форме паўкруга ці сегмента круга і гарызанталлю знізу, якое размяшчаецца над дзвярамі ці вокнамі. У скразных люнетах размяшчаюцца вокны. Глухія люнеты часта ўпрыгожваліся маляўнічым ці скульптурным дэкорам. Люнетамі таксама завуць дугападобныя часткі створкавага алтара і паўкруглыя карціны на антычных стэлах.
Аналагічныя фрагменты франтонаў трохвугольнай формы завуцца тымпанамі. Часам «тымпан» выкарыстоўваецца ў якасці сіноніма «люнета».
Прэмія Савета Міністраў СССР
Прэмія Савета Міністраў СССР — нароўні з Ленінскай і Дзяржаўнай прэміямі, адна з найважнейшых прэмій Савецкага Саюза. Заснавана 28 мая 1969 года пастановай ЦК КПСС і Савета Міністраў СССР і прысуджалася за выдатныя дасягненні ў вобласці развіцця народнай гаспадаркі і навукі, у прыватнасці — за распрацоўку і ўкараненне новых тэхналагічных рашэнняў, якія маюць важнае значэнне для развіцця прамысловасці, энергетыкі і сельскай гаспадаркі.
Гісторыя
Прэмія прысуджалася Саветам Міністраў СССР па прадстаўленні адпаведных міністэрстваў і ведамстваў:
Прысуджэнне прэмій праводзілася штогод, пачынаючы з 1971 года. Першапачаткова прысуджаліся толькі «будаўнічыя» прэміі, у 1976 годзе былі ўведзены «сельскагаспадарчыя» прэміі , а ў 1979 — прэміі для працаўнікоў вытворчых галін.
Узнагароджанне ўключала ўручэнне дыплома, нагруднага знака «Лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР», а таксама грашовых выплат калектывам, удастоеных гэтай прэміі.
Уручэнне прэміі спачатку прымяркоўвалася да Дня будаўніка, затым да Дня савецкай навукі.
NGC 632
NGC 632 (іншыя абазначэнні — UGC 1157, MCG 1-5-10, MK 1002, ZWG 412.8, IRAS01346+0537, PGC 6007) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аліна Шапачнікаў
Аліна Шапачнікаў (Alina Szapocznikow; 16 мая 1926, Каліш, Польшча — 2 сакавіка 1973, Пасі, Францыя) — польскі скульптар і графік яўрэйскага паходжання.
Біяграфія
Пасля заканчэння вайны ў 1946—1947 гадах вучылася на скульптара ў Празе, першапачаткова ў майстэрні Отакара Велімскага, затым у Пражскай Вышэйшай школе прыкладнога мастацтва. Дзякуючы стыпендыі, у 1947—1950 гадах працягнула вучобу ў парыжскай Нацыянальнай вышэйшай школе прыгожых мастацтваў, аднак з-за цяжкай хваробы яна была вымушана перапыніць вучобу і вярнуцца ў Польшчу.
У 1963 годзе Аліна Шапачнікаў ізноў пераехала ў Парыж. У 1969 годзе ў яе быў дыягнаставаны рак грудзі, і ў 1973 годзе яна памерла ў санаторыі Пра-Катанэ ў Пасі.
Асабістае жыццё
Яна была жонкай польскага гісторыка мастацтва Рышарда Станіслаўскага, іх сын Пётр жыве ў Францыі. Пасля разводу са Станіслаўскім яна выйшла замуж за польскага графіка Рамана Цяслевіча, з якім заставалася ў шлюбе да самай смерці.
Мастацкая творчасць
Пражываючы ў Польшчы, яна стварала выразныя фігуратыўныя скульптуры, выкарыстоўваючы такія матэрыялы як бронза і камень. У Парыжы яна пачала эксперыментаваць з каляровымі злепкамі ўласнага цела ў поліэстэры і поліўрэтане. У апошнія гады жыцця на яе творчасці адбівалася ўсведамленне надыходзячай смерці.
Яе працы знаходзяцца ў экспазіцыі Музея сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку, у Музея сучаснага мастацтва ў Лос-Анджэлесе, парыжскага Цэнтра Пампіду і лонданскай Галерэі Тэйт.
Благавічы (прыпыначны пункт)
Бла́гавічы (, Благовичи)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Атражжа, за 4,8 км на поўдзень ад вёскі Благавічы; на лініі Магілёў I — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Самулкі і станцыяй Чавусы.
Ларс Ульрых
Ларс Ульрых (Lars Ulrich; нар., Гентофт, Данія) — амерыканскі бубнач і прадзюсар дацкага паходжання. Адзін з заснавальнікаў гурта Metallica.
Манера ігры Ульрыха надзвычай разнастайная, пачынаючы ад простых рытмаў у «The Black Album», да складаных партый на першых дысках гурта, такіх як «Master of Puppets», «Ride the Lightning» або ў «… And Justice for All». Дыск «… And Justice for All» з самымі складанымі рытмамі з усёй творчасці гурта.
Оберфельдфебель
Оберфельдфебель (Oberfeldwebel OFW або OF) — воінскае званне унтэр-афіцэра з партупеяй ва ўзброеных сілах Германіі (рэйхсвер, вермахт, бундэсвер).
Званне оберфельдфебеля знаходзіцца па старшынстве паміж воінскімі званнямі фельдфебеля і гаўптфельдфебеля.
Гісторыя
Воінскае званне оберфельдфебель было ўпершыню ўведзена ў нямецкім Рэйхсверы ў 1920 годзе, а на пасады, прадугледжаныя гэтым званнем, былі прызначаны найбольш падрыхтаваныя і заслужаныя унтэр-афіцэры былой кайзераўскай арміі з баявым вопытам. У часы фашысцкай Германіі званне захавалася, у кавалерыі, артылерыі і супрацьпаветранай абароне яго называлі обер-вахмістр. У Вафен-СС гэты тытул з 1938 па 1945 год адпавядаў званню гаўптшарфюрар.
Званне оберфельдфебеля заставалася і пасля заканчэння Другой сусветнай вайны ў арміях Заходняй Германіі і Нацыянальнай народнай арміі ГДР (з 1956 па 1990). Знакі адрознення оберфельдфебеля
Надзея Захараўна Харытонава
Надзея Захараўна Харытонава (, с. Лапазна, Суражскі раён, Бранская вобласць, Расія — кастрычнік, Бранск) — лесавод. Доктар біялагічных навук (1973), кандыдат сельскагаспадарчых навук (1959), прафесар (1975).
Біяграфія
Скончыла Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1945). Працавала ў Савецкім лясгасе (Лябяжскае лясніцтва, Кіраўская вобласць; 1941—1943, памочнік ляснічага), Бранскам упраўленні лесааховы і лесанасаджэнняў (1945—1946, старшы інжынер), Бранскім тэхналагічным інстытуце (з 1946 — асістэнт, дацэнт кафедры энтамалогіі і фітапаталогіі, з 1973 — загадчык кафедры лесааховы), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1982—1995, прафесар кафедры лесааховы і садова-паркавага будаўніцтва).
Навуковыя інтарэсы: біялагічная ахова лесу ад шкоднікаў і хвароб; падрыхтоўка кадраў для лясной гаспадаркі.
Узнагароды
Званне «Заслужаны лесавод РСФСР» (1979) і інш.
1920 год у гісторыі літаратуры
1920 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
IC 370
IC 370 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Эрыдан.
Белыя (Пастаўскі раён)
Бе́лыя (, Белые) — былы хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Юнькаўскага сельсавета.
Скасаваны ў 2019 годзе.
Бугаку
Бугаку — японскае музычна-танцавальнае прадстаўленне. З'яўляецца часткай гагаку — выканальніцкіх традыцый, якія незалежна ад паходжання і формаў апякуюцца Імператарскім дваром. Створаны ў 701 годзе з мэтай практычнага асваення прыдворнай культуры Кітая, бугаку да канца перыяду Хэян (794-1185) існаваў толькі як прыдворны тэатр, а затым зрабіўся часткай будысцкіх рытуалаў і сінтаісцкіх абрадаў і свят ва ўсёй Японіі, адначасова захоўваючы свой ​​статус пры двары.
У межах бугаку ўпершыню быў распрацаваны і ужыты дзё-ха-кю (уступ-развіццё-завяршэнне) — кампазіцыйна-рытмічны прынцып, які зрабіўся ўніверсальным і для іншых тэатральных формаў Японіі. Сучасны рэпертуар бугаку складаюць масачныя і безмасачныя танцы.
Касцёл Святога Станіслава (Маляцічы)
Касцёл Святога Станіслава — колішні рымска-каталіцкі храм у в. Маляцічы.
Гісторыя
Касцёл пабудаваны ў 1787—1794 гг. паводле праекта архітэктара Лаўрына Стуока-Гуцэвіча па замове магілёўскага архібіскупам С. Богуш-Сестранцэвіча. Будаўніцтвам кіраваў вучань Стуока-Гуцэвіча архітэктар Я. Падчашынскі. Храм быў прысвечаны нябеснаму патрону архібіскупа і па яго жаданні ўяўляў сабой, як лічаць, паменшаную ў 8 разоў не зусім дакладную копію сабора Святога Пятра ў Рыме.
Пасля паўстання 1830—1831 гг. кляштар дамініканцаў у Маляцічах зачынілі, касцёл перарабілі пад праваслаўную царкву, а ў 1934 г. цалкам зруйнавалі.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой трохнефную крыжова-купальную базіліку. Складаецца з асноўнага прамавугольнага ў плане аб'ёму і бакавых паўкруглых у плане каланад, якія ўтваралі невялікую авальную плошчу перад будынкам. Асноўны аб'ём завяршаўся купалам на сяродкрыжжы (на глухім шматгранным барабане), абапал яго на рамёнах трансепта былі два невялікія купалы. Надзвычай шырокі і грувасткі галоўны фасад асноўнага аб'ёма меў ярусную кампазіцыю: ніжні (на ўзроўні другога паверху), раскрапаваны пілястрамі і трохчвертнымі калонамі, меў паўцыркульныя і прамавугольныя вокны і нішы, аформленыя франтончыкамі, і завяршаўся трохвугольным франтонам у цэнтры; верхні раскрапаваны пілястрамі, паміж якімі былі прамавугольныя вокны і нішы, завяршаўся атыкам і пакатым франтонам, які адсутнічае на фасадзе рымскага сабора.
Рыкетсіі (род бактэрый)
Рыке́тсіі (Rickettsia) — род бактэрый, унутрыклетачных паразітаў сямейства. Тыпавы род сямейства. Названы ў гонар амерыканскага мікрабіёлага Хоўварда Тэйлара Рыкетса (Howard Taylor Ricketts), які 1909 годзе ўпершыню апісаў узбуджальніка плямістай ліхаманкі Скалістых гор.
Прадстаўнікі роду — пераважна кокападобныя або палачкападобныя, нерухомыя грамадмоўныя клеткі. Аблігатныя унутрыклетачныя паразіты членістаногіх і цеплакроўных жывёл. Жывяцца пажыўнымі рэчывамі арганізма гаспадара.
Узбуджальнікі рыкетсіёзаў чалавека і жывёл (сыпны тыф, плямістая ліхаманка Скалістых гор, ліхаманка Ку, марсельская ліхаманка і інш.).
Вальдасціка
Вальдасціка (Valdastico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вічэнца.
Насельніцтва складае 1480 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 64 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 36040. Тэлефонны код — 0445.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Кароль і Шут
«Кароль і Шут» — расійскі рок-гурт. Стыль гурта «Король и Шут» спалучае элементы панк-рока, традыцыйнага рускага року і фолк-року. Гурт найбольш вядомы сваімі тэкстамі, якія ўяўляюць сабой кароткія «страшылкі», звычайна містычныя ці гістарычныя.
Беларуская спеўна-драматычная майстроўня
Белару́ская спе́ўна-драматы́чная майстро́ўня, Беларуская майстроўня, «Майстроўня» — маладзёжнае творчае згуртаванне ў 1979—1984 гадах у Мінску.
Гісторыя
Створана студэнтамі БДУ і Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, пазней да яе далучыліся студэнты іншых ВНУ, аспіранты, школьная і рабочая моладзь Мінска. Мэта — адраджэнне ў гарадскім асяроддзі беларускай народнай абраднасці, святаў. Удзельнікі «Майстроўні» вывучалі народныя песні, ладзілі святы Калядаў, гукання вясны, Купалля ў Мінску, Заслаўі, Вязынцы, праводзілі дабрачынныя акцыі, выступалі з канцэртамі, лекцыямі, гутаркамі.
«Майстроўня» спалучала спеўна-фальклорную дзейнасць з культурна-асветніцкай і палітычнай; адраджэнне беларускай народнай культуры разглядала як аптымальную форму выхавання нацыянальнай свядомасці. У 1983 годзе пры «Майстроўні» створана Таварыства беларускай школы, якое вяло агітацыю за стварэнне беларускамоўных дзіцячых садкоў, школ. Новай формай дзейнасці сталі талокі на рэстаўрацыйных аб’ектах у Траецкім прадмесці Мінска, на археалагічных раскопках.
Спыніла дзейнасць у 1984 годзе з-за канфліктаў з уладамі. Пераемнікі — Маладзёжны клуб імя У. Караткевіча (1985—1986) і клуб «Талака» (з 1987).
Любкаўшчына
Лю́бкаўшчына (, Любковщина) — аграгарадок у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, на ручаі Жыгалка. Адміністрацыйны цэнтр (з 2008 года) Мікалаеўшчынскага сельсавета. 422 жыхары (2009).
Капліца (Кальварыйскія могілкі, у цэнтры могілак)
Капліца — каталіцкая капліца на Кальварыйскіх могілках Мінска, размешчаная ў цэнтральнай частцы могілак, побач з цаглянай і зруйнаванай неагатычнай капліцамі-пахавальнямі. Пабудавана ў пачатку XX ст. з цэглы як пахавальня.
Архітэктура
Вырашана кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Фасады расшыты па тынкоўцы рустам, апяразаны шырокім прафіляваным карнізам-антаблементам, крапаваны вуглавымі пілястрамі (класіцыстычная рэтраспекцыя). Прамавугольны ўваходны праём аформлены стылізаваным гатычным парталам, завершаным стральчатай аркай і бакавымі пінаклямі.
NGC 635
NGC 635 (іншыя абазначэнні — MCG -4-5-2, IRAS01359-2310, PGC 6062) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».