cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нацумэ Сосэкі
Асноўныя сачыненні
Творы Нацумэ перакладзены на англійскую, балгарскую, венгерскую, грузінскую, кітайскую, карэйскую, мангольскую, нямецкую, польскую, румынскую, рускую, сербскахарвацкую, украінскую, славацкую, французскую і чэшскую мовы.
Пётр Рыгоравіч Лапацін
Пётр Рыгоравіч Лапацін (5 студзеня 1907, вёска Ізлягошча, Усманскі раён, Ліпецкая вобласць — 9 ліпеня 1974) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Віцебскай абласцях. Герой Савецкага Саюза (1944).
Ушанаванне памяці
У Барысаўскім раёне яго іменем названа Ганцавіцкая сярэдняя школа, у Барысаве — вуліца.
Знаменка (Жыткавіцкі раён)
Зна́менка (, Знаменка) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета. За 28 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец - Калінкавічы), 261 км ад Гомеля.
Гісторыя
Археолагамі выяўлена паселішча ранняга феадалізму (у 0,9 км на ўсход ад вёскі) і паселішча зарубінецкай культуры (III стагоддзя да н.э. - V стагоддзя н.э., у 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі, ва ўрочышчы Востраў). Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVII стагоддзя, калі тут быў прытулак для калек і сляпых, адкуль пайшла назва вёскі. Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1834 годзе ў Тураўскім казённым маёнтку. У выніку пажару 26 красавіка 1885 г. згарэлі 42 двары. У 1896 годзе працаваў вадзяны млын. Паводле перапісу 1897 года знаходзілася кузня. У 1908 годзе ў Тураўскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1924 годзе ў наёмным доме адкрыта школа. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны баец», працавалі 2 кузні. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты стварылі тут свой апорны пункт, разгромлены партызанамі 25 мая 1943 года. Дзейнічала падпольная арганізацыя (сакратар Рафаловіч). У ліпені 1944 года нямецкія акупанты спалілі 96 двароў і забілі 36 жыхароў. 24 жыхары загінулі на франтах. У 1957 годзе вёска Сляпцы перайменавана ў Знаменку. Згодна з перапісам 1959 года цэнтр калгасу «Савецкая Беларусь». Дзейнічалі млын, механічныя майстэрні, пачатковая школа, клуб, бібліятэка, 2 крамы.
Кызылардзінскі гуманітарны ўніверсітэт імя Каркыт Ата
Кызылардзінскі гуманітарны ўніверсітэт імя Каркыт Ата - колішняя вышэйшая навучальная ўстанова, якая існавала ў г. Кызыларда (Казахстан) у 1937-1998 гадах. У 1998 годзе шляхам зліцця з Кызылардзінскім політэхнічным інстытутам імя Ібрая Жахаева рэарганізаваны ў Кызылардзінскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Каркыт Ата.
Гісторыя
Адкрыты ў 1937 г. на базе Далёкаўсходняга Карэйскага педагагічнага інстытута, пераведзенага ў Кызыларду. У 1937—1941 гг. пры Кызылардзінскім педагагічным інстытуце паралельна дзейнічаў настаўніцкі інстытут. У час Вялікай Айчыннай вайны, у 1941—1945 гг., на базе Кызылардзінскага педагагічнага інстытута функцыянавалі эвакуіраваныя Кіеўскі і Харкаўскі ўніверсітэты.
У 1952 годзе Кызылардзінскаму педагагічнаму інстытуту прысвоена імя рускага пісьменніка М. В. Гогаля. У 1992 годзе перайменаваны ў Кызылардзінскі педагагічны інстытут імя Каркыт Ата. У 1993 годзе пры інстытуце адкрыты казахска-турэцкі ліцэй, у 1994 — школа-гімназія «Кабілет»
Пастановай Урада Рэспублікі Казахстан №256 ад 24 сакавіка 1998 г. Кызылардзінскі гуманітарны ўніверсітэт імя Каркыт Ата і Кызылардзінскі політэхнічны інстытут імя Ібрая Жахаева шляхам зліцця рэарганізаваны ў Кызылардзінскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Каркыт Ата.
Папоўка (Навадугінскі раён)
Папоўка (Поповка) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Катай Таяма
Катай Таяма ( -, імя пры нараджэнні Таяма Ракуя) — японскі пісьменнік. Яго самыя вядомыя творы Інака Кіёсі ("Сельская настаўніца") і Футон. Яго раманы адносяцца да натуралістычных раманаў, дзеянні якіх знаснаваны на ўласных перажыванняў аўтара. Ён таксама напісаў аб сваім вопыце ў руска-японскай вайне.
Задзеўе
Задзе́ўе (, Задевье) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курапольскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска i маёнтак у складзе гміны Груздава, з 1927 года ў складзе гміны Паставы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 21 чэрвеня 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Ярэўскага сельсавета.
Фёдар Іванавіч Панцялеенка
Фёдар Іванавіч Панцялеенка (нар., в. Крукавічы, Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне парашковай металургіі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1992). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2011).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1972).
З 1972 года ў Полацкім дзяржаўным універсітэце: малодшы навуковы супрацоўнік, асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт, з 1980 года загадчык кафедры, з 1998 года прарэктар па навуковай рабоце.
У 2006—2008 гадах загадчык кафедры, з 2008 года першы прарэктар Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1986), медалём.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні ў галіне парашковай металургіі, кампазіцыйных матэрыялаў, умацавальных і аднаўленчых тэхналогій. Унёс істотны ўклад у распрацоўку новага класа самафлюсуючыхся парашкоў і кампазіцыйных матэрыялаў з іх, ахоўных пакрыццяў, умацавальных і аднаўленчых тэхналогій. Устанавіў заканамернасці дыфузійнага масапераносу пры легіраванні мікрааб’ектаў. Стварыў новы клас эфектыўных самафлюсуючыхся парашкоў, дратоў і высокаэфектыўныя тэхналогіі для атрымання інструмента, вырабаў або кампазіцыйных ахоўных пакрыццяў на іх. Распрацаваў кампазіцыйныя матэрыялы, якія атрымліваюцца шляхам тэрмахімічнай апрацоўкі або папластовага нанясення на металічныя падкладкі, якія чаргуюцца тонкімі (10-15 мкм) нікелевымі і цынк-фасфатнымі слаямі і наступнай тэрмічнай апрацоўкі, а таксама эфектыўныя керамічныя парашкі, градыентныя і іншыя спецыяльныя пакрыцці шматфункцыянальнага прызначэння. Распрацаваў комплексную методыку неразбуральнага кантролю і ацэнкі хімічнага складу, структуры, уласцівасцяў і рэшткавага рэсурсу адказных прамысловых металічных аб’ектаў, канструкцый, абсталявання.
Аўтар больш за 200 навуковых прац, у т.л. 13 манаграфій і кніг, 30 вынаходак і патэнтаў.
Сонечнае зацьменне 28 ліпеня 1870 года
Сонечнае зацьменне 28 ліпеня 1870 года — частковае сонечнае зацьменне 153 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,0742 і дасягнула свайго максімуму ў 11:02:31 UTC у пункце з каардынатамі 69° пн. ш. 171° у. д..
Зацьменне 28 ліпеня 1870 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 172-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 28 чэрвеня 1870 года, наступнае — 22 снежня 1870 года.
Барынас
Барынас (Barinas) — адзін з 23 штатаў Венесуэлы.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Барынас. Плошча штата 35200 км², насельніцтва - 730 407 чалавек.
БПЛА «Маскіт»
Маскіт — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны Навукова-вытворчым цэнтрам шматфункцыянальных беспілотных комплексаў НАН РБ, кампаніяй «Hydromania» і Ваеннай акадэміяй.
Гісторыя
У 2008 годзе Юрый Яцына, будучы дырэктар Навукова-вытворчага цэнтра шматфункцыянальных беспілотных комплексаў, разам з трыма аднадумцамі прапанаваў кіраўніцтву Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пачаць распрацоўку праекта беспілотніка. Праз усяго год сумеснай работы са спецыялістамі Ваеннай акадэміі з’явіўся першы лятаючы ўзор — «Стрыж». Спецыялісты паказалі напрацоўкі прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнка. Пасля сустрэчы кіраўнік дзяржавы пастанавіў акадэміі навук вылучыць сродкі на рэалізацыю першага праекта.
Летам 2009 года ў неба пад Мінскам прайшоў першы палёт «Стрыжа». Пры выпрабаваннях былі выяўлены сур’ёзныя недахопы, якія запатрабавалі перапрацоўкі дрона. Пасля паўстаў праект «Маскіт». Да работы далучылася кампанія «Hydromania», якая ўдзельнічала ў праектаванні канструкцыі, вырабе і зборкі выраба.
Характарыстыкі
Маса корпуса планёра — 0,5 кг, усяго апарата — 2,47 кг, маса карыснай нагрузкі — 0,35 кг, час палёту — 45 хвілін, тактычны радыус — 12,5 км, максімальная хуткасць — 120 км/г, максімальная вышыня — 3 км.
Ляды (вёска, Драчкаўскі сельсавет)
Ля́ды (, Ляды) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Драчкаўскага сельсавета.
Paramacrobiotus klymenki
Paramacrobiotus klymenki — від сямейства.
Арэал
Гэты від эндэмічны для Беларусі.
Allium rothii
Allium rothii — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Заходняй Азіі.
Распаўсюджанне
Расце ў Заходняй Азіі — Сінай (Егіпет), Ізраіль, Іарданія, Сірыя.
IC 436
IC 436 — галактыка тыпу *3 (патройная зорка) у сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Парчэўскі павет
Парчэўскі павет (Powiat parczewski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Парчаў. Займае плошчу 952,62 км². Насельніцтва павета складае 35,5 тыс. чалавек (на 2018 год).
Прыказнікі
Прыказнікі (Приказники) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 723
NGC 723 (іншыя абазначэнні — NGC 724, ESO 477-13, MCG -4-5-16, IRAS01514-2400, PGC 7024) — галактыка ў сузор’і Печ.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 723, NGC 724.
Карэн Карпентэр
Карэн Эн Карпентэр (Karen Anne Carpenter; 2 сакавіка 1950 года — 4 лютага 1983 года) — амерыканская спявачка і барабаншчыца. З 1969 года да сваёй смерці была ўдзельніцай групы The Carpenters, заснаванай ёю разам з братам Рычардам.
З 1970 па 1984 гады 17 сінглаў гурта патрапілі ў амерыканскі хіт-парад Top 20 Hits. Carpenters маюць 10 «залатых» сінглаў, дзевяць «залатых» альбомаў, шэсць «мультыплацінавых» альбомаў. Яны тройчы станавіліся ўладальнікамі прэміі Грэмі. На сённяшні дзень прададзена звыш 100 млн запісаў групы.
З 1967 года Карэн пачала сядзець на дыетах і да 1975 года моцна схуднела. 4 лютага 1983 года Карэн стала дрэнна з сэрцам у доме бацькоў. Яна была дастаўлена ў бальніцу, дзе памерла праз 20 хвілін. Прычынай смерці была названая сардэчная недастатковасць, выкліканая анарэксіяй.
Казярнікі
Казя́рнікі (, Козярники) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.
Ман’ёсю
Ман’ёсю — старэйшая і найбольш шануемая анталогія японскай паэзіі, складзеная ў перыяд Нара. Іншая назва — «Збор мірыяд пялёсткаў». Складальнікам анталогіі або, сама меней, аўтарам апошняй серыі песень лічыцца Атома-но Якамоці, вершы якога датуюцца 759 годам. «Ман’ёсю» таксама змяшчае вершы ананімных паэтаў больш ранніх эпох, але большая частка зборніка прэзентуе перыяд ад 600 да 759 гадоў.
Зборнік падзелены на 20 частак або кніг, па прыкладзе кітайскіх паэтычных зборнікаў свайго часу. Аднак у адрозненне ад больш позніх збораў вершаў, «Ман’ёсю» не разбіта на тэмы, а вершы зборніка не размешчаны ў храналагічным парадку. Зборнік змяшчае 265 цёка («доўгіх песень-вершаў») 4207 танка («кароткіх песень-вершаў»), адну танрэнга («кароткую злучную песню-верш»), адну бусокусэкіка (вершы на адбітку ногі Буды ў храме Якусі-дзі ў Нара), 4 кансі (汉诗, «кітайскія вершы») і 22 кітайскія празаічныя пасажы. Таксама, у адрозненне ад пазнейшых зборнікаў, «Ман’ёсю» не мае прадмовы.
«Ман’ёсю» з’яўляецца першым зборнікам ў японскім стылі. Гэта не азначае, што песні і вершы зборніка моцна адрозніваюцца ад кітайскіх аналагаў, якія ў той час былі стандартамі для паэтаў і літаратараў. Мноства песень «Ман’ёсю» напісаныя на тэмы канфуцыянства, даасізму, а пазней нават будызму. Тым не менш, асноўная тэматыка зборніка звязана з краінай Ямата і сінтаісцкімі каштоўнасцямі, такімі як шчырасць (макота) і адвага (масураобуры). Напісаны зборнік не на класічным кітайскім вэньяне, а на старояпонскай мове пісьмом ман’ёгана, ранняй японскай пісьменнасці, у якой японскія словы запісваліся падобнымі па гучанні кітайскімі іерогліфамі.
Вершы «Ман’ёсю» звычайна падзяляюцца на чатыры перыяды. Сачыненні першага перыяду датуюцца адрэзкам гістарычнага часу ад праўлення імператара Юраку (456—479) да перавароту Тайка (645). Другі перыяд прадстаўлены творчасцю Какінамота-на Хітамара, вядомага паэта VII стагоддзя. Трэці перыяд датуецца 700—730 гадамі і ўключае ў сябе вершы такіх паэтаў як Ямабэ-но Акахіта, Атома-но Табіта, Такахасі Мусімара і Яманоуэ-но Акура. Апошні перыяд — гэта вершы паэта Атома-но Якамоці 730—760 гадоў, які не толькі напісаў апошнюю серыю вершаў, але таксама адрэдагаваў частку старажытных вершаў зборніка.
Кітамура Такоку
Кітамура Такоку ( — ) — японскі паэт, эсэіст, адзін з заснавальнікаў сучаснага японскага рамантычнага літаратурнага руху ў канцы перыяду Мэйдзі ў Японіі.
У 1888 годзе ён самастойна апублікаваў доўгі верш («Паэма зняволенага»), які быў самым доўгім японскім вершам напісаным ў вольнай форме да гэтага часу. Ён сцвярджаў, што на яго творчасць паўплывалі вершы Байрана, Эмерсана і Карлейля; хрысціянства жонкі таксама ў значнай ступені паўплывала на яго светапогляд.
Скончыў жыццё самагубствам, павесіўшыся ў садзе каля свайго дома побач з паркам Сіба ў Токіа.
Знаменка (Лагойскі раён)
Зна́менка (, Знаменка) (да 1969 Падо́нкі) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лагойскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Знаменкаўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 10 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Лагойска, 43 кіламетры ад Мінска.
Гісторыя
На хвалі калектывізацыі быў створаны калгас «Чырвоныя Падонкі». Затым яго перайменавалі ў калгас імя Леніна. Вёска з'яўлялася цэнтрам Падонкаўскага сельсавета.
Вёска ўваходзіла ў склад і з'яўлялася цэнтрам Знаменскага сельсавета.
Інфраструктура
Раней функцыянавала школа-васьмігодка, бібліятэка, сельклуб. Бібліятэку зачынілі ў 2007 годзе. Застаўся адзін сельсавет і крама.
Мазер (Венета)
Мазер (Maser) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэвіза.
Насельніцтва складае 4824 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 186 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 31010. Тэлефонны код — 0423.
Пуна (рэгіён)
Пу́на (ісп.: Puno, на кечуа: Punu suyu) — адзін з 24-х дэпартаментаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — Пуна.
Мазер (Венета)
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Махавэ
Махавэ:
Пустошка (Навадугінскі раён)
Пустошка (Пустошка) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сонечнае зацьменне 28 чэрвеня 1870 года
Сонечнае зацьменне 28 чэрвеня 1870 года — частковае сонечнае зацьменне 115 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,6335 і дасягнула свайго максімуму ў 23:46:43 UTC у пункце з каардынатамі 67° пд. ш. 169° з. д..
Кызылардзінскі політэхнічны інстытут імя Ібрая Жахаева
Кызылардзінскі політэхнічны інстытут імя Ібрая Жахаева - колішняя вышэйшая навучальная ўстанова, якая існавала ў г. Кызыларда (Казахстан) у 1976-1998 гадах. У 1998 годзе шляхам зліцця з Кызылардзінскім гуманітарным універсітэтам імя Каркыт Ата рэарганізаваны ў Кызылардзінскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Каркыт Ата.
Гістоыря
13 ліпеня 1976 г. у г. Кызыларда быў адкрыты філіял Джамбульскага гідрамеліярацыйна-будаўнічага інстытута (ДГМБІ).
15 лістапада 1990 года Кызылардзінскі філіял Джамбульскага гідрамеліярацыйна-будаўнічага інстытута ператвораны ў Кызылардзінскі інстытут інжынераў аграпрамысловай вытворчасці (КІІАВ). 12 лютага 1992 г. па ініцыятыве грамадскасці, прафесарска-выкладчыцкага і студэнцкага калектываў інстытуту было прысвоена імя выдатнага казахскага земляроба, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі, двойчы Героя Сацыялістычнай Працы Ібрая Жахаева.
7 мая 1996 года інстытут інжынераў аграпрамысловай вытворчасці рэарганізаваны ў Кызылардзінскі політэхнічны інстытут імя І. Жахаева (КПТІ імя І. Жахаева).
Пастановай Урада Рэспублікі Казахстан №256 ад 24 сакавіка 1998 г. Кызылардзінскі політэхнічны інстытут імя Ібрая Жахаева і Кызылардзінскі гуманітарны ўніверсітэт імя Каркыт Ата шляхам зліцця рэарганізаваны ў Кызылардзінскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Каркыт Ата.
IC 437
IC 437 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уладзімір Аляксандравіч Піліпенка
Уладзімір Аляксандравіч Піліпенка (нар., Мазыр, Гомельская вобласць) — беларускі фізік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000). Доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1971).
З 1971 года інжынер, начальнік аддзела навукова-даследчага канструктарска-тэхналагічнага ўнітарнага прадпрыемства «Белмікрасістэмы» НВА «Інтэграл». З 1996 года намеснік дырэктара Дзяржаўнага цэнтра «Белмікрааналіз» НВА «Інтэграл».
Навуковая дзейнасць
Выканаў даследаванні ў галіне кіраванай мадыфікацыі уласцівасцяў паўправаднікоў, тонкіх плёнак металаў і дыэлектрыкаў. Выявіў эфекты, якія прыводзяць да паскарэння працэсаў мадыфікацыі ўласцівасцяў розных матэрыялаў пад уздзеяннем светлавых імпульсаў і прапанаваў механізмы іх узнікнення: падваенне каэфіцыента дыфузіі прымешак і адсутнасць эфекту адцяснення базы эмітэрам пры цвердафазнай рэкрышталізацыі иённалегіраваных слаёў крэмнія; фарміраванне раўнаважкай, тэрмастабільнай структуры легіраваных плёнак алюмінія і іх кантакту да крэмнію; аднастадыйнае фарміраванне дісіліцыда тытана. Распрацаваў метады разліку тэмпературных рэжымаў і вызначыў аптымальныя ўмовы, якія забяспечваюць мінімізацыю такіх высілкаў. Ажыццявіў мадэляванне працэсаў фарміравання розных тонкаплёнкавых сістэм з ужываннем хуткай тэрмічнай апрацоўкі: гетэравання, аплаўлення лёгкаплаўкіх шклоў, рэкрышталізацыі плёнак алюмінія, дыфузійнага сінтэзу сіліцыдаў розных металаў і інш распрацаваў тэхналогію стварэння інтэгральных мікрасхем на базе хуткіх тэрмічных апрацовак.
Аўтар каля 260 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій, 40 вынаходстваў.
Мугірына
Мугірына — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці на мяжы з Лепельскім раёнам. Знаходзіцца за 27 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Завадзіна. Належыць да групы Ушацкіх азёр. Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка.
Балівар (штат)
Балівар (Bolívar) — штат на паўднёвым усходзе Венесуэлы.
Мугірына
Схілы катлавіны возера на захадзе і поўначы маюць вышыню 15—20 м, парослыя хмызняком. На поўдні вышыня схілаў складае да 10 м. На ўсходзе схілы невыразныя, забалочаныя. Берагавая лінія звілістая. Дно вадаёма да глыбіні 1 м пясчанае, на большых глыбінях — высланае сапрапелем.
Балівар (штат)
Плошча 238 тыс. км². Насельніцтва 1.620.359 чалавек.
Мугірына
Вада ў возеры вызначаецца высокай празрыстасцю. Мугірына зарастае слаба. Злучана канавай з возерам Паўазер′е.
Балівар (штат)
Адміністрацыйны цэнтр - горад Сьюдад-Балівар (Ciudad Bolívar).
Сяргей Васілевіч Паўлавец
Сяргей Васілевіч Паўлавец (нар., г. Барысаў, Беларусь) — беларускі міні-футбольны ігрок і трэнер.
Кар’ера
Выхаванец барысаўскай ДЮСШ-2 (першы трэнер — Рыгор Гурскі). Выступаў за «Барысаў-900» (2001/02 — 2014/15). Фіналіст Кубка Беларусі (2010/11).
Быў галоўным трэнер клуба першай лігі «Новая» (Барысаў, 2015/16, 2016/17). З 2017 годзе ўвайшоў у трэнерскі склад МФК «Барысаў-900», а пазнея і галоўны трэнер.
Сесілія Мальстрэм
Ганна Сесілія Мальмстрэм (Anna Cecilia Malmström; нар., ) — шведскі палітык і дзяржаўны дзеяч, міністр па адносінах з ЕС у 2006—2010 гадах. Член ліберальнай партыі Швецыі.
У 1999—2006 гадах была членам Еўрапейскага парламента. З 2010 па 2014 год займала пасаду еўрапейскага камісара па ўнутраных справах, з 2014 года — еўракамісар па гандлі.
Ляды (пасёлак, Смалявіцкі раён)
Ля́ды (, Ляды) — пасёлак у Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Драчкаўскага сельсавета.
Тасон Сімадзакі
Тасон Сімадзакі (сапраўднае імя - Харукі Сімадзакі,, Ямагуты, прэфектура Нагана - , Оіса, прэфектура Канагава, Японія) — японскі паэт і пісьменнік, выбітны прадстаўнік японскага рэалістычнага рамана пачатку XX стагоддзя.
Біяграфія
Разам з Такоку Кітамурай выдаваў літаратурны часопіс «Бунгакай». Унёс вялікі ўклад у развіццё натуралізму ў Японіі. У 1899 г. Сімадзакі разам з жонкай пераехаў са сталіцы ў глухую правінцыю. На працягу сямі гадоў працаваў выкладчыкам у адной з сельскіх школ на поўначы Японіі. За гэтыя гады ён досыць нагледзеўся на аднастайнае сельскае жыццё, якое стала пасля тэмай многіх яго твораў. У 1913 годзе Тасон Сімадзакі з'ехаў у Францыю, адкуль вярнуўся толькі ў 1916 годзе.
Бушаўка (прыпыначны пункт)
Бу́шаўка (, Бушевка)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Беразіна, за 1,7 км на паўночны захад ад вёскі Бушаўка; на лініі Гомель — Жлобін, паміж прыпыначным пунктам Чараток і станцыяй Буда-Кашалёўская.
Allium roylei
Allium roylei — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Афганістане, Пакістане, паўночнай Індыі.
Апісанне
Цыбуліны яйцападобныя, даўжынёй 2-3 см; вонкавыя абалонкі чырванавата-карычневыя. Сцябло 20-40 см вышынёй, аснова пакрыта ліставымі похвамі. Лісткоў 1-3, лінейныя, шырынёй 1-2 мм, жалабковыя. Парасонік паўсферычны. Лісточкі калякветніка авальныя, даўжынёй 6-8 мм, чырванаватыя, вострыя.
Распаўсюджанне
Распаўсюджанне: Афганістан, Пакістан, Індыя (Утар-Прадэш, Джаму і Кашмір, Хімачал-Прадэш).
Пяцернікава
Пяцернікава (Пятерниково) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Усевалад Вячаслававіч Янчэўскі
Усе́валад Вячасла́вавіч Янчэ́ўскі (нар., , Мінская вобласць, БССР) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, начальнік Галоўнага ідэалагічнага ўпраўлення Адміністрацыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
У 1998 годзе скончыў юрыдычны факультэт БДУ. Першы сакратар ЦК БПСМ (1997—2001), дэпутат Палаты прадстаўнікоў (2000—2004), галоўны рэдактар часопіса «Планета» (з 2005).
Да прызначэння на пасаду начальніка галоўнага ідэалагічнага ўпраўлення (сакавік 2008) Усевалад Янчэўскі быў першым намеснікам начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнікам ўпраўлення па каардынацыі ідэалагічнай работы галоўнага ідэалагічнага ўпраўлення Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі.
З 15 сакавіка 2017 года па 2023 год — дырэктар Адміністрацыі Беларускага парка высокіх тэхналогій.
Санкцыі ЕС
Усевалад Янчэўскі станавіўся суб’ектам забароны на паездкі і замарожвання актываў Еўрапейскім Саюзам як частка Чорнага спісу Еўрасаюза пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года як памочнік прэзідэнта па ідэалогіі.
Згодна з рашэннем Еўрапейскага савета ад 15 кастрычніка 2012 года, на пасадах памочніка прэзідэнта, кіраўніка ідэалагічнага аддзела Адміністрацыі прэзідэнта Янчэўскі быў галоўным стваральнікам ідэалогіі і дзяржаўнай прапаганды, якія падтрымліваюць і апраўдваюць рэпрэсіі супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці, што сістэматычна асвятляюцца негатыўна і зневажальна, выкарыстоўваючы падробленую інфармацыю.
Быцень (прыпыначны пункт)
Бы́цень (, Бытень)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 2,7 км на поўнач ад пасёлка Сасновы Бор, за 8 км на ўсход ад вёскі Быцень; на лініі Баранавічы-Цэнтральныя — Брэст-Цэнтральны, паміж станцыяй Лясная і станцыяй Даманава.
Ляшчынскія
Ляшчы́нскія (Leszczyńscy) — шляхецкі род герба «Вянява» ў Рэчы Паспалітай. Вядомы з канца XIV ст. Родавая сядзіба — Лешна (Лешчна) у Вялікай Польшчы (адсюль прозвішча). Мелі маёнткі ў Вялікай Польшчы, Сілезіі, на Валыні (у т.л. Чартарыйск, Корац), у Вялікім Княстве Літоўскім. У 1473 годзе ад імператара Фрыдрыха III атрымалі графскі тытул.
NGC 725
NGC 725 (іншыя абазначэнні — MCG -3-5-25, PGC 6950) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Калпяя
Калпяя́ (, Колпея) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.
Да 15 мая 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Міцкевіцкага сельсавета.
Албанцы
Алба́нцы (Shqiptarët) — індаеўрапейскі народ, карэнныя насельнікі Балканскага паўвострава. Большасць албанцаў жыве ў Албаніі і Косава, а таксама ў суседніх краінах. У выніку эміграцыі склаліся значныя абшчыны албанцаў у Італіі, Германіі, Швейцарыі, ЗША. Агульная колькасць (2018 г.) — 6 697 000 чал.
Паходжанне
Упершыню плямёны албанцаў згадваюцца на Балканскім паўвостраве ў 1038 г. візантыйскім храністам Міхаілам Аталіятам. У XI—XIII стст. яны ўзгадваюцца ў пісьмовых помніках Балгарыі, Сербіі, Дуброўніка. Першы пісьмовы помнік "Мешары" на албанскай мове быў напісаны ў 1555 г. Албанская саманазва Shqiptarët вядома з XIV ст. і паходзіць ад shqipoj "размаўляць зразумела".
У 1854 г. лінгвістамі быў усталяваны той факт, што албанская мова складае асобную замкнёную галіну індаеўрапейскіх моў. Была вылучана тэорыя аб яе паходжанні ад старажытных ілірыйскіх моў. У канцы XIX ст. у перыяд фарміравання адзінай албанскай нацыі тэорыя ілірыйскага паходжання набыла незвычайную папулярнасць сярод албанскіх інтэлектуалаў. Да нашых дзён яна з'яўляецца асноўнай у навуковых колах, абапіраецца на лінгвістычныя і археалагічныя сведчанні. Разам з гэтым высоўваюцца іншыя версіі аб паходжанні албанцаў ад пеласгаў, ад фракійцаў , або ад розных груп балканскага насельніцтва, якое адасобілася толькі ў перыяд пасля Сярэднявечча.
Генетычныя даследаванні дэманструюць, што албанцы дастаткова адасоблены, але маюць шмат агульнага ў паходжанні з іншымі балканскімі народамі, а таксама народамі Заходняй Еўропы.
Гаспадарчыя заняткі
Асноўнымі гаспадарчымі заняткамі албанцаў здаўна былі жывёлагадоўля і земляробства, у лясных мясцовасцях — паляванне, каля буйных азёр і на марскім узбярэжжы — рыбалоўства. Хаця суседдзі часцяком атаесамлялі албанцаў менавіта з жывёлагадоўчым заняткам, у большасці выпадкаў яны спалучалі яго з апрацоўкай зямлі. Вырошчвалі ў далінах збожжавыя, гародніну, вінаград, масліны і інш. У гарах сеялі азімыя. Часцяком сем'і жывёлагадоўцаў стваралі невялікія палеткі ў некалькіх месцах. Зямлю апрацоўвалі драўляным плугам з жалезным лемешам.
Сельскае насельніцтва трымала коз, буйвалаў, коняў, аслоў, але ў якасці галоўнай свойскай жывёлы і багацця разглядаліся авечкі. Была распаўсюджана авечкагадоўля адгоннага тыпу. Узімку статкі трымалі каля жытла. Улетку пераганялі на горныя пашы.
Таварная сельская гаспадарка з'явілася толькі ў канцы XIX ст., прычым ахапіла далёка не ўсе раёны, населеныя албанцамі. Уцягванню ў грашовую эканоміку замінала сістэма панскіх латыфундый. Пад уплывам рынкавых патрэб пачало развівацца садаводства, вырошчванне цытрусавых. На тэрыторыі сучаснай Албаніі таварная вытворчасць шоўку і мёду была вядома з XVII ст.
Рамёствамі займаліся пераважна албанцы-хрысціяне. Яны стваралі прафесійныя аб'яднанні (фраталія, эснаф, руфет), развівалі ткацтва, выраб зброі, будаўніцтва. Меліся рамесныя паселішчы з пэўнай спецыялізацыяй. Рамеснікі самі гандлявалі сваімі таварамі, таму былі вымушаны вандраваць. У некаторых раёнах важнае значэнне атрымала адыходніцтва — сезонная праца ў Стамбуле, найманне маракамі на іншаземныя судны. Прамысловая вытворчасць узнікла толькі ў XX ст. Колькасць прамысловых рабочых не была вялікай.
Жыллё
Асноўны тып сельскага паселішча — вёска. Албанскія вёскі звычайна вялікія, будуюцца на схілах гор або пагоркаў паміж зімовымі і летнімі пашамі. Найбольш старажытныя вёскі маюць раскіданую або кластарную планіроўку. Паміж жытламі застаюцца кавалкі зямлі, прыдатныя для апрацоўкі. Пры кластарнай планіроўцы вылучаюцца своеасаблівыя кварталы ладжэ. У мінулым марское ўзбярэжжа ўлетку затаплялася, тут было шмат балот, і рэдкія групы пастухоў сяліліся на ўзвышшах. Меліярацыя прывяла да з'яўлення сухой прыморскай прасторы, дзе будаваліся вёскі з рэгулярнай планіроўкай.
Гарады на тэрыторыі, населенай албанцамі, узніклі ў глыбокай старажытнасці. Звычайна яны ўзводзіліся на гандлёвых шляхах або каля марскіх бухт. Сэрцам горада былі замак або крэпасць. Паселішча гараджан расло ці непасрэдна ў межах умацаванняў, ці каля іх. У мінулым хрысціяне і мусульмане жылі ў розных кварталах, аднак дамы будавалі аднолькава з шырокімі падворкамі, схаванымі каменным плотам. Сучасная гарадская забудова з'явілася толькі пасля I Сусветнай вайны.
Відавочна, найбольш старым тыпам жытла была хаціна, якая будавалася з драўляных бярвенняў і мела пакаты дах. Вокнаў у такіх хацінах не было. Унутраная прастора падзялялася плеценай агарожай на жыллёвую і гаспадарчую. Узімку ў гаспадарчай частцы трымалі свойскую жывёлу. На летніх пашах пастухі ладзілі сезонныя хаціны з каменю без раствора. У прыморскай нізіне былі распаўсюджаны каркасныя жытлы, якія абмазваліся сумессю гліны і трыснёга. Аднак з пачатку XX ст. або нават раней сталі будаваць пераважна двухпавярховыя каменныя дамы штопі. Другі паверх штопі можа быць драўляным або фахверкавым. Ён выкарыстоўваецца для жылля. Ніжні паверх — гаспадарчы. Адметнымі з'яўляюцца албанскія дамы-вежы кула з байніцай для абароны ўваходу, вузкімі вокнамі, якія зачыняліся камянямі.
Дахі прынята крыць трыснёгам, саломай, шыферам, чарапіцай, плоскімі камянямі.
Вопратка
У кожным рэгіёне Балканскага паўвострава, населеным албанцамі, народная вопратка мае свае асаблівыя рысы. Мужскі строй звычайна ўключаў абліпальныя ваўняныя штаны і ваўняную кашулю. Галаўныя ўборы розныя — кучомкі, невялікія шапкі, фескі. Старажытнай часткай мужчынскай вопраткі лічыцца саронг фустанела, падобны на кілт. Вадная дэталь мужчынскага строя — рамень. Асновай жаночага сторя з'яўляецца блуза з доўгімі рукавамі і манжэтамі, дзве спадніцы, хустка і залатыя ўпрыгожванні.
Кухня
У якасці спецый албанцы ўжываюць пераважна часнык і чырвоны перац. Прысмакі — пірагі, смажаныя каштаны, салодкі рыс з вінаградам і г. д. Найбольш папулярныя традыцыйныя напоі — кава і ракія.
Сацыяльныя адносіны
Албанцы маюць складаную сацыяльную структуру. Яе асновай з'яўляецца сям'я, якая можа ўяўляць сабою як адзінку грамадства, аб'яднаную шлюбам, так і супольную сваяцкую гаспадарку. У мінулым у гарадах і земляробчых рэгіёнах дамінавалі пашыраныя сем'і, што часам налічвалі 50 чалавек. У жывёлагадоўцаў найчасцей сустракаліся малыя нуклеарныя сем'і.
У горных раёнах сем'і звычайна трымаліся блізка да сваякоў, атрымоўвалі ад іх дапамогу, карысталіся традыцыйным судом. У выніку ўзніклі буйныя родавыя аб'яднанні фіс, у якія ўваходзілі сем'і, што паходзілі ад аднаго продка-мужчыны. Унутры фіс вылучаліся меньшыя братэрствы влазнія і дробныя сваяцкія групы барку. У канцы XVII ст. асманскія ўлады стварылі адміністрацыйныя аб'яднанні фламур (або байрак) і каджабашы. Да пачатку XX ст. яны выконвалі альтэрнатыўныя функцыі кіравання і пры саслабленні сваяцкіх аб'яднанняў бралі функцыі рэгулявання абшчынным жыццём. У вёсках і гарадах фарміраваліся тэрытарыяльныя суседскія абшчыны, часцяком падзеленыя па рэлігійнай прыкмеце, а таксама прафесійныя карапарацыі. У нашы дні захоўваюцца этнатэрытарыяльныя супольнасці з моцнай самасвядомасцю. Так, у Албаніі вылучаюць паўночную групу албанцаў чэг (або гег) і паўднёвую тоск.
Албанскія сем'і звычайна патрыярхальныя, кіруюцца мужчынамі. Дзеці належаць да сваяцкай групы бацькі, таму ў мінулым пры разводзе заставаліся з ім. Вяселлю папярэднічаў цыкл абрадаў, галоўным з якіх з'яўляліся заручыны. Сватаўство адбывалася праз сваякоў і сяброў жаніха і нявесты. У мусульман жаніх павінен быў заплаціць значны выкуп. Вясельны пір арганізоўваўся пры непасрэдным удзеле сваякоў і суседзяў. Мужчыны і жанчыны піравалі асобна. Маладыя не сядзелі за агульным сталом. Да стала толькі на кароткі тэрмін выводзілі нявесту. Важную ролю ў вясельнай цырымоніі мелі падарункі і пажаданні, спевы, абрад аб'яднання сям'і жаніха з кумам, провады кума. У маладой сям'і мужу і жонцы забаранялася звяртацца адзін да іншага, называючы імя, асабліва ў прысутнасці іншых людзей.
Мастацтва
Албанскія рамеснікі лічыліся выдатнымі разьбярамі, кавалямі, збройнікамі. Асабліва вядома албанская халодная зброя з інкрустацыяй. Традыцыйная архітэктура зведала моцны ўплыў Візантыі, а потым Асманскай імперыі. Захаваліся праваслаўныя храмы пачатку XIV ст., мячэці і масты XV - XVIII стст. У XIX ст. узнікла прафесійнае выяўленчае мастацтва.
Албанская вусная народная спадчына блізкая да вуснай спадчыны іншых балканскіх народаў, аднак маецца пэўная спецыфіка. Албанскі фальклор багаты на легенды, паданні і казкі. Вылучаецца сюжэт пра братоў-асілкаў Муджа і Халіла. Папулярным героем казак і паданняў з'яўляецца Скандэрбег. Песні маюць розную тэматычную накіраванасць, звычайна суправаджаюцца музыкай. Распаўсюджаныя музычныя інструменты — барабан, дарбука, флейта, балканскія гуслі, горн і інш. Пад уплывам Візантыі сфарміравалася албанская народная ізапаліфанія, унесеная ў 2005 г. у спіс ЮНЕСКА нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва.
Албанскі народны танец развіваўся пад уплывам суседніх народаў, прычым заўважны значныя адрозненні ў танцавальным мастацтве албанцаў поўдню і поўначы. Прынята вылучаць гарадскія і сельскія танцы. Гарадскія вельмі разнастайныя па музыцы і стылю. Сельскія маюць рэгіянальныя асаблівасці. Распаўсюджаны карагоды, парныя танцы, асобныя танцы для мужчын і жанчын.
Мова
Албанская мова належыць да асобнай групы індаеўрапейскіх моў. Першая пісьмовая ўзгадка пра асобную албанскую мову з'явілася ў 1285 г. У 1555 г. на ёй быў напісаны трэбнік "Мішары". У 1635 г. у Італіі быў складзены албанска-лацінскі слоўнік. У наш час з'яўляецца афіцыйнай мовай Албаніі і Косава. Вылучаюць 2 буйных і некалькі малых дыялектаў. Пісьмовасць на аснове лацінкі.
Асаблівасці
У народнай культуры албанцаў захаваліся некаторыя старажытныя паганскія традыцыі — вера ў духаў, ахвярапрынашэнні, рэшткі старажытнай міфалогіі. Аднак з пачатку нашай эры на Балканскім паўвостраве распаўсюджвалася хрысціянства, з канца XIV ст. — іслам, якія аказазвалі значны ўплыў на духоўнае жыццё албанцаў. Падчас панавання Асманскай імперыі ў XV - пачатку XX стст. афіцыйныя ўлады імкнуліся ўкараніць іслам, хаця ніколі не забаранялі праваслаўе і каталіцызм. Асманская дзяржава садзейнічала раз'яднанню народа па рэлігійнай прыкмеце, паколькі кожная канфесія мела свае правы і кіраванне. Для яднання ў XIX ст. прыхільнікі албанскага нацыянальнага руху былі вымушаны адмовіцца ад рэлігійных чыннікаў на карысць свецкага нацыяналізму. У многіх албанскіх сем'ях да нашых дзён існуе традыцыя мець два імя — асабістае хрысціянскае і афіцыйнае мусульманскае.
Сярод албанцаў, што апынуліся на тэрыторыі Югаславіі, у першую чаргу асіміляваліся праваслаўныя вернікі, у той час як мусульмане захоўвалі сваю тоеснасць. У некаторых выпадках іншыя мусульмане нават далучаліся да албанцаў, як гэта здарылася з косаўскімі цыганамі-ашкалі. Рэлігійныя супярэчнасці асабліва выявіліся падчас косаўскага канфлікта ў 1999 г. Улады Сербіі абвінавачваюць косаўскіх албанцаў у разбурэнні праваслаўных цэркваў.
Албанцы паўднёвай Італіі і Грэцыі (за выключэннем албанцаў-чамаў) традыцыйна спавядаюць хрысціянства. Прычым, царква заўсёды адыгрывала значную ролю ў захавання іх адасобленнасці ад італьянцаў і грэкаў.
Праваслаўная царква
Лічыцца, што першым распаўсюджвальнікам хрысціянства на тэрыторыі Албаніі быў Св. Павел. Падчас уваходжання Балканскага паўвострава ў склад Візантыі, тут доўгі час дамінавала канстанцінопальская праваслаўная царква. У 733 г. упершыню ўзгадваецца мітраполія з цэнтрам ў Дурэсе. У XI - XVIII стст. праваслаўныя вернікі на землях, населеных албанцамі, падпарадкоўваліся аўтакефальнай праваслаўнай царкве з цэнтрам у Охрыдзе. Падпарадкаванне албанскіх тэрыторый у XV - XVI стст. Асманскай імперыяй суправаджалася ісламізацыяй мясцовага насельніцтва. Большасць уцекачоў з Албаніі, якія пазней склалі абшчыны арберэшаў і арнаутаў, былі праваслаўнымі. Праваслаўнае насельніцтва захоўвалася пераважна на поўдні Албаніі.
У 1767 г. цэнтр кіраўніцтва царквою зноў быў перанесены ў Канстанцінопаль. З другой паловы XIX ст. праваслаўны клір актыўна ўдзельнічаў у нацыянальным адраджэнні, садзейнічаў набыццю албанскай мовай статуса царкоўнай. 17 красавіка 1937 г. пасля доўгатэрміновых перагавораў з канстанцінопальскім патрыярхам была прызнана Албанская праваслаўная царква. Тым не меней, сярод албанскіх праваслаўных вернікаў за межамі Албаніі заставалася шмат прыхільнікаў грэчаскага праваслаўя. Пасля абвяшчэння Албаніі атэістычнай дзяржавай у 1967 г. албанская царква была забаронена, 1608 храмаў і манастыроў разбурана, многія святары і манахі сталі ахвярамі палітычных рэпрэсій. Пасля ўзнаўлення дзейнасці праваслаўных абшчын у 1990 г. пачаўся канфлікт паміж прыхільнікамі кліра албанскага і грэчаскага паходжання. Ён скончыўся пагадненнем 1998 г.
У 2011 г. толькі 6,75% вернікаў Албаніі спавядала праваслаўе. Аднак праваслаўныя албанцы таксама жывуць у Грэцыі, Італіі, ЗША і іншых краінах.
Каталіцызм
Першыя каталіцкія абшчыны на землях, населеных албанцамі, з'явіліся ў XI ст. У 1443 г. Скандэрбег звярнуўся за дапамогай да Папы Рымскага і прызнаў каталіцкае веравызнанне. Пасля задушэння албанскага паўстання Асманскай імперыяй рымскія каталіцкія абшчыны албанцаў захоўваліся пераважна на паўночным захадзе сучаснай Албаніі і поўдні Чарнагорыі. Многія з каталікоў з'яўляліся гараджанамі, займаліся рамяством, гандлявалі з італьянскімі гарадамі, служылі маракамі ў венецыянскім флоце.
З XVII ст. францысканцы распачалі місіянерскі рух для падтрымкі хрысціянства сярод албанцаў-сялян, якія выступалі супраць мусульман-феадалаў. Гэты рух жывіўся дзякуючы фінансавай і дыпламатычнай дапамозе Аўстрыі. Адным з галоўных цэнтраў распаўсюджвання каталіцызму і арганізацыі антымусульманскай барацьбы быў рэгіён Мірдыта. У 1872 г. шкодэрскі сінод, арганізаваны па прапанове Пія IX, стварыў агульную албанскую рымскую каталіцкую царкоўную арганізацыю.
У наш час рымскія каталікі разам з грэка-каталікамі складаюць 10,03% ад усяго насельніцтва Албаніі (2011 г.). Акрамя таго, албанскія каталіцкія абшчыны існуюць у Чарнагорыі. Вылучаюцца 6 албанскіх каталіцкіх епархій, 2 з якіх (Тырана і Дурэс, а таксама Шкодэр і Пулт) маюць статус арцыбіскупстваў.
Уніяцтва
Першая абшчына албанцаў-каталікоў візантыйскага абраду была заснавана ў 1628 г., аднак у 1765 г. уніяцкія парафіі былі ліквідаваны асманскімі ўладамі. Галоўным цэнтрам уніятаў стала паўднёвая Італія, дзе былі створаны каталіцкія адукацыйныя ўстановы для вернікаў-албанцаў усходняга абраду. У 1900 г. адбылося аднаўленне на тэрыторыі Албаніі. У 1939 годзе была заснавана апостальская адміністратура. Большасць грэка-каталікоў жыве на поўдні Албаніі. Грэка-каталікі складаюць значную частку арберэшаў Італіі.
Мусульмане-суніты
Пасля абвяшчэння незалежнасці Албаніі ўрад гэтай краіны часткова фінансаваў мусульманскія рэлігійныя інстытуты, хаця прытрымліваўся секулярызму і садзейнічаў абнаўленню духоўнага жыцця мусульман. У 1923 г. быў арганізаваны Нацыянальны мусульманскі кангрэс, які абвясціў мусульманскую абшчыну Албаніі незалежнай ад халіфата. Прымаліся захады для апранання албанцамі, у тым ліку жанчынамі, сучаснага еўрапейскага адзення, навучанню ў свецкіх школах, спрашчаліся рытуалы. Мусульманскі клір удзельнічаў у ўкараненні дзяржаўных рэформ — агітаваў за нацыянальную еднасць, дапамагаў свецкай школьнай адукацыі. Мусульманскі клір моцна пацярпеў ад забароны рэлігійнага жыцця ў 1967 - 1989 гг. У нашы дні 56,7% насельніцтва Албаніі вызначаюць сябе як мусульмане. Абсалютная большасць з іх — суніты. У Тыране працуе мусульманскі ўніверсітэт.
Бекташы
Частка албанскіх вернікаў належыць да алавіцкага ордэна дэрвішаў бекташы. У Албаніі яны складаюць 2,09% ад усіх вернікаў. Бекташы таксама ёсць сярод албанцаў Паўночнай Македоніі. Ордэн узнік у XIII ст. на тэрыторыі Персіі. У XIV - XVIII ст. паслядоўнікі вучэння бекташы з'явіліся на тэрыторыі Асманскай імперыі, у тым ліку на Балканскім паўвостраве. У 1826 г. ордэн фактычна быў забаронены на тэрыторыі Анатоліі, таму бекташы-албанцы падтрымалі антытурэцкую апазіцыю і ўдзельнічалі ў албанскім нацыянальным руху. У 1925 г., калі ордэны дэрвішаў апынуліся пад забаронай у Турцыі, кіраўніцтва ордэна канчаткова перамясцілася ў Албанію. На тэрыторыі Берата знаходзіцца гара Тамор, куды ў жніўні арганізуюцца паломніцтвы бекташы ўсяго свету.
Карабоба
Карабоба (Carabobo) — адзін з 23 штатаў Венесуэлы, размешчаны на поўначы краіны прыблізна ў 2 гадзінах язды ад Каракаса. Адміністрацыйны цэнтр — г. Валенсія, які з'яўляецца асноўным прамысловым цэнтрам краіны. Штат займае тэрыторыю ў 4650 км² і па стане на 2007 насельніцтва складае 2 227 000 чалавек.
Марцінсан
Марцінсан — прозвішча.
Рарайма (гара)
Рарайма (Roraima) — сталовая гара (тэпуі) у Паўднёвай Амерыцы. Размешчана на стыку Бразіліі (штат Рарайма), Венесуэлы (Нацыянальны парк Канаіма) і Гаяны (найвышэйшая кропка краіны). Вышыня ў кропцы злучэння межаў (патройны пункт) складае 2723 м над узроўнем мора. Вяршыня Рараймы — плато плошчай каля 34 км².
Справаздачы аб экспедыцыі ў раён гары натхнілі Артура Конан Дойла на напісанне рамана «Закінуты свет».
У раёне Рараймы бяруць пачатак рэкі басейнаў Арынока, Амазонкі і Эсекіба.
Сурвілішкі (Іўеўскі раён)
Сурві́лішкі (, Сурвилишки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавета.
Гісторыя
Упершыню згадваецца каля 1385 года ордэнскімі Die Littauischen Wegeberichte як сяло Surwillendorffe на дарозе да Гальшан побач з рэкамі Jakun і Clewa, належала Сурвілу, брату старосты ашмянскага Мінігайлы.
У XVI ст. у складзе Ашмянскага павета Віленскага ваяводства, шляхецкая ўласнасць. У 1542 г. часткова належала Сурвілам (ад іх і назва), часткова Я. Гайко. Сурвілы жылі ў палацы, які стаяў пры гасцінцы з Траб у Вільню. Дзейнічаў касцёл. У 1591 г. удава Я.Гайко заснавала новы касцёл Святой Тройцы.
У сярэдзіне XVII ст. Сурвілішкамі валодалі Вільчыкавы. З 1678 г. доўгі час належалі езуітам. У 1690 г. уласнасць ксяндза Балтазара Донкварта, 8 дымоў, у 1735 г. 24 дымы. У Сурвілішскай плябані, ксяндза Дамуцэвіча 2 дымы. У 1774 г. мястэчка і маёнтак перайшлі да Ю.Стыпалкоўскага, пісара Лідскага павета.
З 1802 г. ва ўладанні Адама Колышкі, земскага віленскага. Дзейнічалі касцёл, шпіталь, карчма. 3 1811 г. належалі Земскім, з 1840 г. мястэчка і маёнтак у Паплаўскіх. У сярэдзіне XIX ст. у Ашмянскім павеце Віленскай губерні. У 1861 г. мястэчка, 9 рэвізскіх і 1 дваровая душы, адносілася да маёнтка Сурвілішкі. У 1866 г. 4 двары, 28 жыхароў, 51 мяшчанін, капліца, пастаялы двор, касцёл, вадзяны млын. У 1897 г. вёска ў Трабскай воласці, 2 двары, 9 жыхароў, сяло 6 двароў, 41 жыхар. У 1905 г. сяло, 40 жыхароў, 27 дзесяцін зямлі, засценак, 1 двор, 13 жыхароў, маёнтак Паплаўскага, 9 жыхароў, 18 дзесяцін зямлі.
У 1921—1939 гг. мястэчка (16 двароў, 87 жыхароў) і фальварак (10 двароў, 121 жыхар) у Трабскай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы.
З 12.10.1940 г. вёска (16 двароў, 115 жыхароў) і маёнтак (5 двароў, 41 жыхар) у Чаневіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёна. Працавалі смалакурня, вадзяны млын, пачатковая школа, магазін.
У пасляваенныя гады вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас.
З 2.12.1959 г. у Трабскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Іўеўскім раёне. У 1970 г. 169 жыхароў.
Абхазы
Абхазы (аҧсуа) — адзін з абхаза-адыгскіх народаў, карэннае насельніцтва Абхазіі. Таксама жывуць у Расіі, Турцыі, Іарданіі, Грузіі і шэрагу іншых краін. Паводле перапісу 1989 года, колькасць абхазаў у СССР складала 93 тыс. чалавек (18 % насельніцтва Абхазіі). У пачатку XXI стагоддзя іх колькасць ацэньваецца ў 135 тыс. чалавек (45 % насельніцтва Абхазіі — паніжэнне долі грузінскага насельніцтва адбылося ў выніку грузіна-абхазскага канфлікту). Размаўляюць на абхазскай і (у Абхазіі) рускай мовах.
IC 438
IC 438 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Заяц.
Аўтапартрэт Роберта Карнэліуса
«Аўтапартрэт Роберта Карнэліуса» — адна з самых старых партрэтных фатаграфій у гісторыі. У 1839 годзе амерыканец сфатаграфаваў самога сябе і падпісаў выяву: «Першы ў свеце фотаздымак» (The first light picture ever taken). Выкарыстоўваны метад быў названы дагератыпам, у гонар першага фатографа Луі Дагера. У XXI стагоддзі гэты аўтапартрэт стаў лічыцца першым сэлфі ў свеце.
Прышціна
Прышціна — горад, сталіца часткова прызнанай Рэспублікі Косава. Паводле Сербіі сталіца Аўтаномнага краю Косава і Мятохія. Насельніцтва горада складае каля 200 тысяч жыхароў, пераважна албанцы.
Паезэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Марцін Турскі.
Сонечнае зацьменне 31 студзеня 1870 года
Сонечнае зацьменне 31 студзеня 1870 года — частковае сонечнае зацьменне 148 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,4781 і дасягнула свайго максімуму ў 15:26:25 UTC у пункце з каардынатамі 70° пд. ш. 100° у. д..
Зацьменне 31 студзеня 1870 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 170-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 жніўня 1869 года, наступнае — 28 чэрвеня 1870 года.
Сноснае
Сноснае (Сносное) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ржавец (Навадугінскі раён)
Ржавец (Ржавец) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Дом Фэйрбэнксаў
Дом Фэйрбэнксаў (Fairbanks House) ― самы стары фахверкавы дом у ЗША. Быў пабудаваны ў горадзе для англійскіх пасяленцаў Джонатана і Грэйс Фэйрбэнксаў і іх шасці дзяцей у 1637―1641 гадах. У гэтай хаце аж да пачатку XX стагоддзя пражылі восем пакаленняў гэтай сям’і.
За гады існавання дома арыгінальная канструкцыя зведала мноства змен: сям’я стала перабудоўвала яго пад свае патрэбы з улікам моды і зносу. Два крылы ― усходняе і заходняе ― з’явіліся толькі ў пачатку XIX стагоддзя. Сёння тут адкрыты музей, але дом па-ранейшаму належыць сям’і Фэйрбэнксаў.
NGC 726
NGC 726 (іншыя абазначэнні — MCG -2-6-3, KUG 0153-110, PGC 7182) — спіральная галактыка (Sd) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баркісімета
Баркісімета (Barquisimeto) — горад на паўночным захадзе Венесуэлы, сталіца і найбуйнейшы горад штата Лара.
Насельніцтва — 1.018.900 жыхароў (2009).
Размешчаны ў горнай даліне хрыбта Кардыльера-дэ-Мерыда, у 260 км на захад ад Каракаса, з якім злучаны чыгункай і шашой.
Горад заснаваны ў XVI стагоддзі, моцна пацярпеў падчас землетрасення 1812 года.