cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку
Вывад войскаў
Да 31 снежня 2008 года ў краіне, акрамя амерыканскіх і брытанскіх войскаў, заставаліся толькі падраздзяленні Аўстраліі, Румыніі, Сальвадора і Эстоніі.
З 2009 года паступова выводзіць свае сілы пачалі і ЗША.
Да пачатку жніўня 2010 года асноўны кантынгент амерыканскіх войскаў быў выведзены з Ірака, і ў краіне засталося каля 50 тысяч вайскоўцаў з ЗША, пераважна для навучання і падтрымкі мясцовых сіл аховы правапарадку. 1 верасня 2010 года віцэ-прэзідэнт ЗША Джозеф Байдэн абвясціў аб афіцыйным заканчэнні аперацыі «Іракская свабода» і аб пачатку новай небаявой аперацыі амерыканскай арміі пад кодавай назвай «Новы світанак» на чале з генералам Лойдам Осцінам. 15 снежня 2011 года ЗША спусцілі сцяг Узброеных сіл над Багдадам, сімвалічна завяршыўшы ваенную кампанію ў Іраку, якая доўжылася амаль 9 гадоў, перадаўшы паўнамоцтвы па арганізацыі бяспекі мясцовым структурам. У краіне засталося толькі 200 ваенных кансультантаў.
Хоць апошнія вайскоўцы кааліцыі былі выведзены ў снежні 2011 года, на тэрыторыі Ірака засталіся супрацоўнікі прыватных ваенных і ахоўных кампаній (па стане на сакавік 2013 году — 5500 чалавек).
Вяртанне замежных сіл
У снежні 2014 года на фоне ўзмацнення тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава» ЗША зноў увялі войскі ў Ірак. Пры ўзаемадзеянні іракскай арміі, мясцовых апалчэнняў, заходняй кааліцыі і Ірана ўдалося разграміць баевікоў і сагнаць іх у падполле. З 2017 года терарысты вымушаныя былі перайсці да партызанскай вайны.
Члены кааліцыі
Падчас тэледэбатаў напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2004 года апанент Буша Джон Керы заявіў, што адміністрацыя Буша перад вайной у Іраку не змагла сфармаваць шырокую міжнародную кааліцыю, здолеўшы заручыцца падтрымкай толькі дзвюх краін — Вялікабрытаніі і Аўстраліі. У адказ на гэта Буш прамовіў фразу «Вы забыліся Польшчу», якая, замест таго, каб абвергнуць аргумент Керы, фактычна яго пацвярджала.
Па даных ЗША на момант стварэння кааліцыі ў яе ўваходзіла 49 дзяржаў : Аўстралія, Азербайджан, Албанія, Ангола, Афганістан, Балгарыя, Вялікабрытанія, Венгрыя, Гандурас, Грузія, Данія, Дамініканская Рэспубліка, Ісландыя, Іспанія, Італія, Калумбія, Коста-Рыка, Паўднёвая Карэя, Кувейт, Латвія, Літва, Маршалавы Астравы, Мікранезія, Манголія, Нідэрланды, Нікарагуа, Палаў, Панама, Польшча, Партугалія, Руанда, Румынія, Сальвадор, Македонія, Сінгапур, Славакія, Саламонавы Астравы, ЗША, Тонга, Турцыя, Уганда, Узбекістан, Украіна, Філіпіны, Чэхія, Эрытрэя, Эстонія, Эфіопія, Японія.
У верасні 2004 года ўрад Коста-Рыкі папрасіў Белы дом выдаліць яе з спісу членаў кааліцыі. Коста-Рыка не падала ваенны персанал для акупацыі Ірака бо з 1949 года не мае сваёй арміі, але прапанавала ЗША палітычную падтрымку. У падобнай сітуацыі апынуліся Ісландыя і Панама, якія ўзброеных сіл як такіх не маюць. Аднак яны накіравалі ў Ірак свае спецпадраздзяленні.
Удзел НАТА
22 верасня 2004 года пасля працяглых перамоваў было дасягнута пагадненне аб удзеле НАТА ва ўрэгуляванні сітуацыі ў Іраку. Аднак ЗША не ўдалося пераканаць альянс пагадзіцца на адпраўку ў падтрымку новаму іракскаму ўраду ваенныя сілы. Арганізацыя толькі паабяцала заняцца падрыхтоўкай кадраў для іракскай арміі. Для гэтага ў Багдадзе пад эгідай НАТА була створана спецыяльная ваенная акадэмія. Акадэмія была падсправаздачна кіраўніцтву альянса, ні пра які ўдзел у баявых аперацыях гаворкі не ішла, а забеспячэннем бяспекі навучальнай установы займаліся амерыканскія войскі.
Страты
Паводле дадзеных міністэрстваў абароны ЗША і Вялікабрытаніі, а таксама незалежнага інтэрнэт-сайта iCasualties.org, баявыя і небаявыя страты кааліцыі склалі 4804 вайскоўцаў загінуўшымі, большасць з якіх (4 423 чалавек ) з’яўляюцца амерыканцамі. У сваю чаргу, Вялікабрытанія страціла 179 байцоў, Італія — ​​33, Польшча — 23, Украіна — 18, Балгарыя — 13, Іспанія — 11, Данія — 7, Сальвадор і Грузія — па 5, Славакія — 4, Румынія і Латвія — па 3, Аўстралія, Эстонія, Нідэрланды, Тайланд — па 2, Венгрыя, Казахстан, Чэхія, Азербайджан — па 1. Таксама 35 700 вайскоўцаў атрымалі раненні, з якіх 34 900 з арміі ЗША. Згодга з інфармацыяй Упраўлення па справах ветэранаў ЗША і КВІР Ірана, рэальныя амерыканскія ваенныя страты ў 2,5 разы больш заяўленых, гэта значыць крыху больш за 11 тыс. чалавек.
Павел Сяргеевіч Пласконны
Павел Пласконны (нар., ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2006—2012). У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Мінск».
Клубная кар’ера
Выхаванец маскоўскага «Лакаматыва», за які згуляў усяго адзін матч у аснове (у Кубку). У 2005 годзе стаў іграком салігорскага «Шахцёра», з якім выйграў золата чэмпіянату 2005. У 2008 годзе гуляў у Грэцыі, пасля вярнуўся ў Беларусь.
У снежні 2011 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У сезоне 2012 і першай палове 2013 года быў асноўным цэнтральным абаронцам каманды, а ўлетку 2013 года страціў месца ў стартавым складзе. Як вынік, па заканчэнні сезона 2013 пакінуў мінскі клуб.
У студзені 2014 года стаў іграком казахстанскага клуба «Атырау». У красавіку 2014 года прыняў грамадзянства Казахстана. У студзені 2015 года пакінуў «Атырау» па заканчэнні кантракта.
У лютым 2015 года вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з «Віцебскам», які па выніках сезона 2014 вярнуўся ў Вышэйшую лігу. Быў адным з асноўных цэнтральных абаронцаў віцяблян, але ўжо ў маі 2015 года пакінуў клуб па сямейных абставінах.
У чэрвені 2015 года праходзіў прагляд у літоўскім клубе «Судува», але ў выніку не папоўніў яго склад. Пазней стаў трэніравацца разам з «Белшынай» і дамовіўся аб падпісанні кантракта. 17 ліпеня дэбютаваў у складзе бабруйскай каманды ў матчы Кубка Беларусі супраць «Гомельчыгунтранса». У далейшым замацаваўся ў аснове бабруйчан, гуляў на пазіцыях цэнтральнага і левага абаронцы.
У студзені 2016 года папоўніў склад дэбютанат беларускай Вышэйшай лігі — футбольнага клуба «Гарадзея». У складзе «Гарадзеі» стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з «цукровымі». У сезоне 2017 заставаўся іграком стартавага складу. Сезон 2018 таксама пачынаў у аснове, аднак са жніўня страціў месца ў складзе і стаў выступаць за дубль.
У студзені 2019 года, пакінуўшы «Гарадзею», адправіўся на прагляд у ерэванскі «Арарат», які скончыўся беспаспяхова. У лютым 2019 года стаў іграком мінскага НФК. У маі 2019 года, пасля адстаўкі галоўнага трэнера Аляксея Кучука, пакінуў каманду ўслед за ім.
У верасні 2019 года стала вядома, што Пласконны прыняў рашэнне аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
Былы ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі.
Трэнерская кар’ера
Пасля завяршэння кар’еры пачаў працаваць трэнерам з юнацкімі камандамі салігорскага «Шахцёра». У лютым 2022 года ўвайшоў у трэнерскі штаб дубля гарнякоў.
У лютым 2023 года стаў трэнерам у асноўнай камандзе «Мінска».
Антычнасць
Ант́ычнасць (ад antiquus — стары, старажытны, старажытнасць) — перыяд гісторыі ад 800 да н.э. да 600 г. н.э. у рэгіёне Міжземнага мора.
У больш вузкім сэнсе Антычнасцю лічаць гісторыю старажытнай (архаічнай) і класічнай Грэцыі, элінізму і Рымскай імперыі (але толькі эпоху рэспублікі, прынцыпату і дамінату). У больш шырокім сэнсе антычнасць уключае гісторыю Егіпта, Міжрэчча, Сірыі, Персіі і Малой Азіі пачынаючы з пачатку пісьменства (каля 3500 да н.э.). Антычная спадчына стала адным з падмуркаў развіцця еўрапейскага грамадства і культуры.
Антычная культура
Дасягненнямі антычнага грамадства сталі дэмакратыя і правы грамадзян. Высокага ўзроўню развіцця дасягнулі філасофія (Сакрат, Платон, Арыстоцель), літаратура (Гамер, Гесіёд, Сапфо, Вергілій, Авідзій), выяўленчае мастацтва (Фідый, Праксіцель, Лісіп), архітэктура Іктын, Калікрат, Вітрувій), тэатр. У эпоху Антычнасці ўзніклі шматлікія феномены сучаснай культуры, у тым ліку трагедыя і камедыя, сатыра, дыялог, хор, гімназія, амфітэатр, іпадром, цырк, мост, брукаваныя дарогі.
Кацярына II
Кацяры́на II, Кацяры́на Аляксе́еўна (Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg) — 21 красавіка (2 мая) 1729, Цэрбст, Прусія — 6 (17) лістапада 1796, Зімовы палац, Пецярбург) — імператрыца ўсерасійская (1762—1796). Перыяд яе праўлення часта лічаць «залатым векам» Расійскай імперыі. Сенат Расійскай імперыі паднёс ёй эпітэты Кацярыны Вялікай і Маці Айчыны. Кацярына з’яўляецца лідарам сярод усіх расійскіх імператараў па працягласці жыцця і тэрміну кіравання.
Палітыку Кацярыны II у расійскай гістарыяграфіі называюць палітыкай асветнага абсалютызму, таму што яна жадала ператварыць Расію ў дзяржаву «ўсеагульнага дабра» з мудрымі законамі, адукаванымі грамадзянамі (ідэі Асветніцтва) і пад кіраўніцтвам адного абсалютнага манарха.
У той жа момант, з пункту гледжання беларускай гістарыяграфіі, Кацярына ІІ вядомая як цэнтравая асоба ў фізічным і культурным генацыдзе беларускага народа, адна з заснавальніц шавінісцкай канцэпцыі заходнерусізму.
Уложаная камісія
У 1767 годзе Кацярына сазвала камісію з 572 дэпутатаў з розных саслоўяў Расіі (акрамя прыгонных сялян і духавенства), якія павінны былі выпрацаваць асновы новага дзяржаўнага заканадаўства — Улажэння (таму камісія звалася Уложанай). Імператрыца звярнулася да дэпутатаў з «Наказам», ідэі якога былі заснаваны на працах перадавых еўрапейскіх мысліцеляў. Але дэпутаты аказаліся не гатовыя да заканатворчай дзейнасці — ніякага заканадаўства выпрацавана не было, і ў 1769 годзе камісія была распушчана.
Саслоўі
Надалей Кацярына правяла палітыку праў розных саслоўяў. Дваране атрымлівалі землі і прыгонных сялян; выдаваліся маніфесты, якія палягчалі занятак прадпрыемніцтвам і гандлем; ў 1779 годзе была ўдвая павышана плата сялянам, прыпісанным да заводаў.
Адносіны да духавенства і прыгонных сялян
Кацярына вызначалася паказною набожнасцю, лічыла сябе галавою і абаронцам Рускай праваслаўнай царквы і ўмела выкарыстоўвала рэлігію ў сваіх палітычных інтарэсах. Але вера яе, як лічаць некаторыя гісторыкі, не была глыбокай. У духу часу яна прапаведавала верацярпімасць. Пры ёй былі спынены ганенні на старавераў, будаваліся каталіцкія і пратэстанцкія цэрквы, мячэці, але па-ранейшаму пераход з праваслаўя ў іншую веру строга караўся.
Škoda Fabia
Škoda Fabia — кампактны аўтамабіль чэшскага аўтавытворцы Škoda Auto. Першае пакаленне было выпушчана ў 1999 годзе на замену мадэлі Škoda Felicia.
Кацярына II
Адносіны да духавенства і прыгонных сялян
Ва Уложанай камісіі прадстаўлены ўсе саслоўі акрамя духавенства і сялян.
Скасаванне асобных форм праўлення на ўскраінах
Важным накіраваннем палітыкі імператрыцы стала паступовая адмена асобных форм праўлення на ўскраінах; у 1764 годзе ў Правабярэжнай Украіне была адменена ўлада гетмана, у 1775 годзе на Дон было распаўсюджана агульнарасійскае заканадаўства, з 1781 года Маларасіяй сталі кіраваць па агульнаму ўзору. Вольнасці казацтва абмяжоўваліся: Запарожская Сеч была ліквідавана, казакам было прапанавана перасяліцца на Кубань, а Волжскаму Казацкаму Войску — на Церак.
Найбольш небяспечным быў прыгнёт яіцкіх казакоў (увядзенне выключнага права дзяржавы на лоўлю рыбы, здабычу солі, продаж віна, збіранне мытнай пошліны). Нездаволенасць казакоў прывяла да некалькіх паўстанняў 1771—1772 гадоў, паслужыла асновай для паўстання Пyгачова.
Абласная рэформа
Дзеля зручнасці кіравання краінаю Кацярына II правяла ў 1775 годзе абласную (губернскую) рэформу. Краіна падзялялася на 50 губерняў, прыкладна па 300—400 тыс. жыхароў у кожнай. Узначальваў губерню губернатар, а групу з некалькіх губерняў — генерал-губернатар ці намеснік. Губерні падзяляліся на паветы па 20-30 тыс. жыхароў на чале з капітан-спраўнікам. Гэтая сістэма ляжыць у аснове сучаснага дзялення Расіі на вобласці і раёны.
Даравальныя граматы
У 1785 годзе Кацярына выдала даравальныя граматы дваранству і гарадам. Гэта былі дакументы, якія абумоўлівалі выключнае права на валоданне землямі і сялянамі, на арганізацыю дваранскіх суполак у губернях і паветах з выбарнымі прадстаўнікамі дваранства. Яны былі вызвалены ад катаванняў і цялесных караў. «Граматы на права і выгады гарадам Расійскай імперыі» абумоўлівала права розных катэгорый гараджан, парадак кіравання і самакіравання ў гарадах.
Знешняя палітыка
Услед за Пятром I Кацярына лічыла, што Расія павінна займаць актыўную пазіцыю на сусветнай арэне. Уступіўшы на прастол, яна разарвала саюзны дагавор з Прусіяй, заключаны яшчэ Пятром III. Дзякуючы яе намаганням, у Курляндыі быў адноўлены Э. І. Бірон. У 1763 годзе, пры дапамозе Прусіі, Расія дабілася выбрання на трон Рэчы Паспалітай свайго стаўленіка Станіслава Панятоўскага. Гэта прывяло да ахаладжэння адносін з Аўстрыяй, якая, асцерагаючыся празмернага ўзмацнення Расіі, пачала падбухторваць Турцыю на вайну з Расіяй, што прывяло да руска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў. Гэтая вайна была даволі паспяховай для Расіі але цяжкія ўнутрыпалітычныя абставіны прымусілі Расію шукаць міру. Для гэтага неабходна было аднавіць адносіны з Аўстрыяй. Трэба было шукаць кампраміс. І кампраміс быў знойдзены: у 1772 годзе адбыўся першы падзел Рэчы Паспалітай паміж трыма краінамі: Расіяй, Аўстрыяй і Прусіяй. Пазней Расія падпісала з Турцыяй Кучук-Кайнарджыйскі мір, які забяспечваў Расіі выгадную для яе незалежнасць Крыму ад Турцыі.
У вайне Англіі з яе паўночна-амерыканскімі калоніямі Расія фармальна заняла нейтральную пазіцыю, і Кацярына адмовіла англійскаму каралю дапамагчы войскамі. Замест гэтага Расія выступіла з Дэкларацыяй аб узброеным нейтралітэце, якую падтрымалі рад еўрапейскіх краін, што аб'ектыўна садзейнічала перамозе каланістаў.
У наступныя гады ішло ўмацаванне рускіх пазіцый у Крыму і на Каўказе. У 1782 годзе Крым быў уключаны ў склад Расійскай імперыі. У 1783 годзе быў падпісаны Георгіеўскі трактат з Картлі-Кахецінскім царом Іракліем II, які забяспечваў прысутнасць войскаў у Грузіі, у далейшым яе далучэнне да Расіі.
У другой палове 1770-ых сфарміравалася новая знешнепалітычная дактрына рускага ўрада — Грэчаскі праект. Яе асноўная мэта — аднавіць Візантыйскую імперыю з сталіцай у Канстанцінопалі. У 1779 годзе Расія значна ўзмацніла свой аўтарытэт, удзельнічала як пасрэднік у Цешанскім кангрэсе.
У 1787 годзе Кацярына, суправаджаемая дваром, замежнымі дыпламатамі, аўстрыйскім імператарам і польскім каралём здзейсніла паездку ў Крым, якая стала дэманстрацыяй рускай ваеннай моцы. У хуткім часе пачалася новая вайна з Турцыяй (Расія ўжо была ў кааліцыі з Аўстрыяй). Амаль адначасова пачалася вайна з Швецыяй (1788—1790), якая спрабавала ўзяць рэванш за паражэнне ў Паўночнай вайне. Расія паспяхова адолела абедзве краіны. Вайна з Турцыяй скончылася ў 1791 годзе. У 1792 быў падпісаны Яскі мір, замацаваўшы ўплыў Расіі ў Бесарабіі і Закаўказзі. У 1793 годзе адбыўся другі падзел Рэчы Паспалітай, а ў 1795 — трэці, які канчаткова скончыў з гэтай краінай.
Да падзей у рэвалюцыйнай Францыі Кацярына першапачаткова аднеслася з сімпатыяй, бачыўшы ў іх дэспатычную палітыку французскіх каралей. Але пасля смяротнай кары Людовіка XVI убачыла ў рэвалюцыі небяспеку для ўсей Еўропы.
Ацэнка праўлення
Пры Кацярыне ўзрасла тэрыторыя імперыі, больш чым у чатыры разы павялічыліся дзяржаўныя даходы, на 75 % узрасла колькасць насельніцтва. З другога боку, у часы праўлення Кацярыны становішча працоўнага насельніцтва заставалася цяжкім, і рэакцыяй на гэта ў Расіі было народнае паўстанне Пугачова.
На тэрыторыях, якія ў выніку акупацыі апынуліся пры Кацярыне ІІ у складзе Расійскай імперыі, палітыка імператрыцы была вельмі жорсткай і накіраванай на падаўленне ўсялякага супраціву і нацыянальна-вызваленчых ідэй мясцовых жыхароў. Менавіта шавіністычная палітыка стварыла перадумовы для таго, каб у будучым Ленін назваў Расійскую імперыю «турмой народаў».
Škoda Fabia
Усяго было прадстаўлена 4 пакаленні Skoda Fabia:
Fabia I
Першае пакаленне выпускалася ў наступных варыянтах:
Рухавікі
Разам з рухавікамі Volkswagen для базавых версій прапаноўваўся рухавік OHV уласнай распрацоўкі Škoda. Ад пачатку выпуску ў 1999 годзе быў варыянт з магутнасцю 50 кВт (68 к.с.) пры 5000 аб/хв, максімальны круцільны момант 120 Нм пры 2500 аб/хв. Год пазней з'явілася мадыфікацыя з меншай магутнасцю — 44 кВт (60 к.с.) і 118 Нм круцільнага моманту.
Для самай таннай версіі мадэлі Fabia Junior быў створаны рухавік Škoda аб'ёмам 1,0 л. Аб'ём 996 см³ быў дасягнуты за кошт памяншэння дыяметра цыліндру да 72 мм і скарачэння ходу поршня да 61,2 мм. Магутнасць — 37 кВт (50 к.с.), максімальны круцільны момант — 84 Нм пры 2750 аб/хв. Для кампенсацыі недахопу магутнасці перадатачны лік галоўнай перадачы быў зменены з 4,118:1 да 4,867:1.
У 2003 на змену рухавікам Шкода прыйшоў трохцыліндравы рухавік 1,2 HTP.
Fabia II
У 2007 годзе прадставілі другое пакаленне Fabia. Вытворчасць ажыццяўлялася на заводах у Чэхіі, Індыі, Кітаі, Казахстане, Украіне і Расіі. Пакупнікам былі даступныя пяцідзверныя кузавы хэтчбэк і ўніверсал Combi (аб’ём багажніка 480—1460 л).
У 2009 годзе на аўтасалоне ў Жэневе дэбютавала крос-мадыфікацыя Scout — універсал з ахоўнымі накладкамі, і ў адрозненне ад паўнапрываднай Octavia Scout, толькі з пярэднім прывадам. Разам з рэстайлінгам у 2010 годзе з’явіўся таксама Scout з кузавам хэтчбэк. Выпусцілі 6761 аўтамабіль версіі Scout, пры гэтым хэтчбэкаў было зроблена ўсяго 1175 адзінак.
У 2010 годзе таксама з’явілася «зараджаная» мадыфікацыя RS. Fabia RS абсталёўвалася 180-моцным 1,4 TSI, які агрэгатаваўся 7-ступеньчатай каробкай перадач DSG. Таксама RS мела іншыя бамперы, удасканаленую падвеску, больш эфектыўныя тармазы і 17-цалёвыя колы.
Другое пакаленне Fabia выпускалі да 2014 года. Была выраблена 513 400 універсалаў Škoda Fabia Combi.
Рухавікі
Fabia дэбютавала з атмасфернымі бензінавымі рухавікамі працоўным аб'ёмам 1,2 л (трохцыліндравы, з размеркаваным упырскам MPI, магутнасць 60 і 70 к.с.), і чатырохцыліндравымі 1,4 л (86 к.с.) і 1,6 л (105 к.с.). Пасля рэстайлінгу 2010 года з лінейкі прыбралі рухавік 1,2 л магутнасцю 60 к.с., з'явіліся чатырохцыліндравы турбаматор з непасрэдным упырскам 1,2 TSI (105 к.с.) і мадыфікацыя RS з рухавіком 1,4 TSI з камбінаваным наддзіманнем (кампрэсар і турбіна) магутнасцю 180 к.с. і 250 Нм круцільнага моманту.
Да 2010 года мадэль абсталёўвалі маторамі з помпа-фарсункамі 1,4 TDI (69 і 80 к.с.) і 1.9 TDI (105 к.с.), а затым іх змянілі агрэгаты з паліўнай сістэмай common rail — 1,2 TDI (75 к.с.) і 1,6 TDI (90 і 105 к.с.). Версіі Greenline 1,2 TDI дадаткова абсталёўваліся сістэмай Start/Stop і сістэмай рэкуперацыі энергіі пры тармажэнні.
Fabia III
Універсал меў багажнік аб’ёмам ад 530 да 1395 літраў.
Выпуск хэтчбекаў быў скончаны ў 2021 годзе. Вытворчасць універсалаў працягвалася да лістапада 2022 года, было выраблена звыш 420 000 адзінак Škoda Fabia Combi.
Fabia IV
4 мая 2021 года прайшла прэм'ера хэтчбека чацвёртага пакалення. Серыйная вытворчасць стартавала 12 ліпеня 2021 года на галаўным заводзе маркі ў Млада Болеславе. Выпуск ажыццяўляецца на адной вытворчай лініі з мадэлямі Scala і Kamiq. Ад універсала ў гэтым пакаленні марка адмовілася. Яго запуск у вытворчасць, з улікам узмацнення жорсткасці экалагічных нормаў, быў прызнаны немэтазгодным.
Аўтамабіль пабудаваны на платформе MQB-A0. Даўжыня — 4108 мм, шырыня — 1780 мм, вышыня — 1460 мм, колавая база — 2564 мм. У параўнанні з папярэднікам аб'ём багажніка вырас на 50 л (да 380 л), а са складзенымі заднімі сядзеннямі ён роўны 1190 л (на 40 л больш). Каэфіцыент аэрадынамічнага супору паменшыўся да 0,28.
Рухавікі
Лінейка рухавікоў складаецца выключна з бензінавых матораў. Базавая Fabia мае трохцыліндравы атмасферны MPI аб'ёмам 1,0 л (65 і 80 к.с.) і абсталявана 5-ступеньчатай механічнай каробкай перадач. Таксама прапанаваныя турбаматоры 1,0 TSI (95 і 110 к.с.) і чатырохцыліндравы 1,5 TSI (150 к.с.) агрэгатаваныя з 5- і 6-ступеньчатай механічнай або 7-ступеньчатай рабатызаванай каробкай перадач.
Чарняўка (прыток Гутлянкі)
Чарня́ўка, Перасуха, Бясіта — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Гутлянка (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 95 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Пачынаецца каля ўсходняй ускраіны вёскі Доўгае, упадае ў Гутлянку за 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Вець. Рэчышча ракі каналізаванае на працягу 7,7 км ад вусця. Вадазбор сярэднеўзгорысты. Лясістасць вадазбору каля 18 %.
Каля ракі населеныя пункты Лосеўка, Іскань, Дружба, Абідавічы. Каля аграгарадка Абідавічы на рацэ плаціна і сажалка.
Рыгор Хацкелевіч Карпілаў
Рыгор Хацкелевіч Карпі́лаў (,  —, ) — вучоны ў галіне отарыналарынгалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1938), прафесар (1938).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. У 1923 годзе скончыў медыцынскі факультэт 2-га Маскоўскага ўніверсітэта. З 1927 года асістэнт, дацэнт кафедры ў Беларускім дзяржаўным універсітэце і Мінскім медыцынскім інстытуце. У 1934—1941 гадах загадчык кафедры хвароб вуха, горла, носа ў Віцебскім медыцынскім інстытуце. У час Вялікай Айчыннай вайны кансультант ваенных шпіталяў. З 1944 года на пасадзе загадчыка кафедры ў Мінскім медыцынскім інстытуце.
Памёр у Мінску. Пахаваны на Вайсковых могілках.
Сям’я
Нарадзіўся ў сям’і Хацкеля Левіна і Рахіль Натанаўны Левітан. Сын, Віктар Рыгоравіч Карпілаў — вядомы беларускі кінарэжысёр.
Навуковая дзейнасць
Р. Х. Карпілаву належаць працы па анатоміі, пытаннях клінікі і лячэння склеромы і іншых хвароб вуха, горла і носа. Аўтар больш за 30 апублікаваных навуковых прац.
Узнагароды
Р. Х. Карпілаў узнагароджаны двума ордэнамі, у т.л. баявым, і медалямі.
Цікавыя факты
У жніўні 1946 года кіраваў лячэннем амерыканкі Рут Уолер (член місіі ЮНРРА ў БССР) на базе Мінскай бальніцы № 1;
Былы член ВКП(б). Пасля адмовы ад партбілета рыхтаваўся да арышту, якога не адбылося дзякуючы выратаванню кіраўніка НКУС БССР ад удушша рыбнай косткай, якая захрасла ў горле. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Сіберут
Сіберу́т (Siberut) — востраў у Індыйскім акіяне, самы вялікі ў групе астравоў Ментавай. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 4030 км². Насельніцтва (2000 г.) — каля 30 тыс. чал.
Геаграфія
Востраў Сіберут мае вулканічнае паходжанне. Каля 0,5 млн гадоў таму ён аддзяліўся ад Суматры, з якой у наш час яго злучае праліў (каля 140 км). У апошні ледавіковы перыяд быў таксама звязаны сухапутным мостам.
Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ў межах 22—31 °C.
Прырода
У мінулым Сіберут быў амаль цалкам зарослы вільготным трапічным лесам, але ў нашы дні яго плошча не перавышае 60 — 65 % ад тэрыторыі вострава. Найлепш захаваліся лясныя масівы ў заходняй частцы, дзе дзейнічае мясцовы нацыянальны парк. Флора прадстаўлена 846 відамі кветкавых раслін, 18 відамі папарацепадобных, 5 відамі імхоў і грыбоў. 15 % раслін — эндэмікі.
На востраве таксама захавалася багатая дзікая фаўна — 28 відаў сысуноў (у тым ліку некалькі эндэмічных малпаў, вавёрак, пацукоў і г. д.), 106 відаў птушак, больш за 20 відаў амфібій, 62 віды паўзуноў, 45 відаў насякомых. Сярод апошніх некалькі відаў камароў, прычым усе яны з'яўляюцца разносчыкамі малярыі. Самае вялікая наземная жывёла — самбар (алень Cervus unicolor Oceanus). Ля берагоў Сіберута шмат розных рыб, сюды з'яўляюцца кіты, дэльфіны, дзюгоні.
Насельніцтва
Большую частку (каля 25 тыс. чалавек у 2000 г.) складаюць карэнныя насельнікі — ментавайцы. Да 1970—1980-х гг. яны вялі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў, аднак у нашы дні займаюцца сельскай гаспадаркай. Невялікая частка абарыгенаў адмовілася падпарадкоўвацца ўладам і застаецца жыць у лесе.
Астатнія насельнікі Сіберута — перасяленцы з Суматры і Ніаса.
Эканоміка
Большая частка насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і гандлем. Усё большую ролю ў эканоміцы вострава адыгрывае турызм. Гэтаму перашкаджае адсутнасць інфраструктуры для развіцця экалагічнага і культурнага турызму. Большасць наведвальнікаў прыцягваюць эксклюзіўныя курорты на ўсходзе Сіберута, якія абслугоўваюць прыхільнікаў сёрфінгу.
Пунішча
Назву Пу́нішча маюць:
Корань расліны
Корань — восевы вегетатыўны орган вышэйшых раслін, які мае радыяльную сіметрыю, здольны неабмежавана нарастаць у даўжыню і валодае станоўчым геатрапізмам. Корань ажыццяўляе замацаванне расліны ў глебе і забяспечвае паглынанне і правядзенне вады з растворанымі мінеральнымі рэчывамі да сцябла і лісця. На корані няма лісця, у клетках кораня няма хларапластаў.
Функцыі кораня
Корань выконвае некалькі найважнейшых функцый:
Каранёвая сістэма
Корань здольны пранікаць у глебу на розную глыбіню. Напрыклад, карані кукурузы дасягаюць глыбіні 1,5—2 м, а некаторых дрэў — 15—20 м. Пры прарастанні семені першым ідзе ў рост зародкавы карэньчык. Ён дае пачатак галоўнаму кораню. Галоўны корань расце вертыкальна ўніз па напрамку сілы цяжару. Умоўная мяжа паміж галоўным коранем і сцяблом называецца каранёвай шыйкай. Карані, якія ўзнікаюць на сцёблах, лістах, цыбулінах, клубнях, карэнішчах, называюцца прыдаткавымі. Прыдаткавыя карані развіваюцца ў бульбы, цыбулі, цюльпана, тамата, кукурузы, пшаніцы і інш. Галоўны і прыдаткавы карані могуць галінавацца. Пры гэтым на іх утвараюцца бакавыя карані. Сукупнасць усіх каранёў расліны складае яго каранёвую сістэму. У залежнасці ад тыпу каранёў, якія ўваходзяць у яе, адрозніваюць каранёвыя сістэмы стрыжнёвага і валасніковістага тыпу.
У выпадку, калі галоўны корань малаважна выяўлены, а прыдаткавыя карані выяўлены значна, каранёвая сістэма завецца валасніковістай. Калі галоўны корань выяўлены значна, каранёвая сістэма завецца стрыжнёвай.
Стрыжнёвая каранёвая сістэма ўтворана галоўным, бакавымі і прыдаткавымі каранямі. Галоўны корань добра выдзяляецца сярод іншых каранёў. Такая каранёвая сістэма характэрна для дзьмухаўца, фасолі, сланечніку і інш.
Валасніковістая каранёвая сістэма складаецца ў асноўным з прыдаткавых і бакавых каранёў. Галоўны корань або хутка адмірае, або не адрозніваецца па памерах ад прыдаткавых каранёў. Такі тып каранёвай сістэмы характэрны для пшаніцы, кукурузы, бульбы, трыпутніку, казяльцу і інш. Валасніковістая каранёвая сістэма характэрна таксама для ўсіх раслін, якія ўзніклі ў выніку вегетатыўнага размнажэння.
Некаторыя расліны адкладаюць у корані запасныя пажыўныя рэчывы, такія ўтварэнні завуць карняплодамі.
Будова кораня
Корань — гэта вегетатыўны орган расліны, які можа працяглы час расці ў даўжыню. Дзякуючы гэтаму ён здольны асвойваць новыя слаі глебы. Корань расце верхавінай. Менавіта там знаходзяцца клеткі верхавінкавай утваральнай тканкі, дзяленне якіх забяспечвае рост кораня.
Розныя яго ўчасткі адрозніваюцца формай і памерамі. Звонку корань пакрыты спецыяльнай покрыўнай тканкай — рызадэрмай. На самым кончыку карэньчыка знаходзіцца каранёвы чахольчык. Клеткі каранёвага чахольчыка пакрываюць верхавінкавую ўтваральную тканку кораня і ахоўваюць яе ад пашкоджання часцінкамі глебы.
Каранёвы чахольчык утвораны жывымі парэнхімнымі клеткамі. Яны недаўгавечныя і па меры росту кораня і ўкаранення ў глебу паступова злушчваюцца і аслізняюцца. На змену ім з верхавінкавай утваральнай тканкі ўвесь час фарміруюцца новыя клеткі. Слізь, якая ўтвараецца пры разбурэнні клетак каранёвага чахольчыка, ахоўвае кончык кораня ад высыхання і склейвае часцінкі глебы. Пры гэтым утвараецца своеасаблівы канал, па якім расце корань.
Пад каранёвым чахольчыкам размешчана зона дзялення. Яе аснову складае ўтваральная тканка кораня — група дробных жывых клетак, якія актыўна дзеляцца. Клеткі, якія ўтвараюцца ў выніку дзяленняў, забяспечваюць рост кораня. У зоне дзялення ўтвараюцца таксама новыя клеткі каранёвага чахольчыка. Працягласць зоны дзялення — каля 1 мм.
За зонай расцягвання размешчана зона ўсмоктвання. У гэтай зоне частка клетак рызадэрмы ўтварае бакавыя вырасты, якія называюцца каранёвымі валаскамі. Праз іх у корань паступае вада з растворанымі ў ёй мінеральнымі рэчывамі. Каранёвыя валаскі развіваюцца хутка, але праз 2-3 тыдні адміраюць. Новыя каранёвыя валаскі ўзнікаюць бліжэй да кончыка кораня.
Вада з мінеральнымі рэчывамі дастаўляецца да сцябла праз зону правядзення. Яна размешчана следам за зонай усмоктвання. У зоне правядзення таксама адбываецца закладванне бакавых каранёў.
Пад рызадэрмай размяшчаецца даволі масіўная кара кораня. Яна ўтворана парэнхімнай тканкай. Па клетках кары вада і раствораныя ў ёй мінеральныя рэчывы перамяшчаюцца ў гарызантальным напрамку ад каранёвых валаскоў у цэнтр кораня. У цэнтры кораня размяшчаецца цэнтральны цыліндр. У яго ўваходзяць участкі ксілемы і флаэмы, якія чаргуюцца і акружаны парэнхімнымі клеткамі. Па сасудах ксілемы з кораня ўверх перамяшчаецца вада з растворанымі ў ёй рэчывамі. Па флаэме ў корань паступаюць рэчывы, утвораныя ў працэсе фотасінтэзу ў лістах і зялёным сцябле. Гэтыя рэчывы забяспечваюць рост кораня і адкладваюцца ў ім як запасныя.
Гумнышчэ
Гумнышчэ (Гумни́ще) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 4095
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пунькі
Назву Пу́нькі маюць:
Дэсятына
Дэсятына (Десяти́на) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Руска-персідская вайна (1796)
Руска-персідская вайна, ваенны канфлікт паміж Расійскай імперыяй часоў Кацярыны II і Персіяй. У 1795 персы ўварваліся ў Грузію, што выклікала прызначэнне 35-тысячнага войска Зубова. Рускія войскі вышлі з Кізляра ў красавіку 1796 года, узялі штурмам Дэрбент і падавілі супраціў персаў на тэрыторыі сучаснага Азербайджана, уключаючы буйныя гарады (Баку, Шамаха, Ганджа). Пасля смерці Кацярыны II у тым жа годзе Зубовы запалі ў няміласць і Павел I вывеў войскі з паўднёвага кірунку.
Меламін
Меламін (1, 3, 5-трыазіна-2, 4, 6-трыамін) — бясколерныя крышталі, маларастваральныя ў вадзе. Аб'ём сусветнай вытворчасці ў 2007 годзе склаў больш за 1 млн т.
Шы цзін
«Шы цзін» або «Кніга песень»  — першы вядомы зборнік вершаў і песень на старажытнакітайскай мове. Складаецца з 305 вершаў і песень, некаторыя з якіх датуюцца прыблізна 1000 г. да н.э. З’яўляецца адной з Пяці класічных кніг.
Лічыцца, што больш за палову вершаў першапачаткова былі народнымі песнямі.
Каментарыі
Існавалі чатыры школы каментараў «Шы цзіна»: Ці (齊), Лу (魯), Хань (韓), і Мао (毛). Тэксты першых дзвюх школаў не зберагліся, тэксты школы Хань зберагліся часткова, а каментарыі школы Мао сталі класічнымі.
Версія тэкстаў у перадачы школы Мао (毛詩) стала класічнай. Аднак да нас часткова дайшлі і іншыя версіі тэксту, з нязначнымі адрозненнямі, што сведчаць пра вусную перадачу тэксту: замены іерогліфаў заснаваныя на падабенстве вымаўлення, а не напісання.
Лінгвістычнае значэнне
«Шы цзін» — адзін з першых помнікаў старажытнакітайскай паэзіі, і яго архаічнасць абумовіла яго значэнне як матэрыялу для рэканструкцыі фанетычнай сістэмы старажытнакітайскай мовы.
Вершаваны характар тэкстаў дазваляе выкарыстоўваць рыфмы для рэканструкцыі сістэмы фіналяў. Рэканструкцыя асноўваецца на дапушчэнні, што сістэма рыфмоўкі ў старажытнакітайскай мове супадала ў сістэмай рыфмоўкі ў сярэднякітайскай.
Дыковыны
Дыковыны (Дико́вини) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Мікалай Альфрэдавіч Платэ
Мікалай Альфрэдавіч Платэ́ (4 лістапада 1934, Масква — 16 сакавіка 2007, Масква) — савецкі і расійскі хімік, спецыяліст па палімерах. Акадэмік АН СССР (1987), галоўны вучоны сакратар РАН (1996—2001).
Маё дзела цялячае… (фільм)
Сюжэт
Апісвае народнае жыццё, маляўнічае і дынамічнае, з лаканічным гумарам, чорнаўскім псіхалагізмам і філасафізмам.
Мікалай Альфрэдавіч Платэ
Біяграфія
М. А. Платэ — унук выбітнага рускага хіміка акадэміка М. Д. Зялінскага і сын прафесара МДУ. Маці — мастачка Раіса Мікалаеўна Зялінская-Платэ.
Акадэмік Мікалай Платэ быў адным з выбітных прадстаўнікоў расійскай палімернай навукі, вучнем акадэміка і адзін з першых выпускнікоў кафедры высокамалекулярных злучэнняў Маскоўскага дзяржаўнага універсітэта імя М. В. Ламаносава (разам з акадэмікамі  і ).
Быў буйным арганізатарам навукі і адным з кіраўнікоў Расійскай акадэміі навук.
Стварыў колькасную тэорыю рэакцыйнай здольнасці функцыянальных груп макрамалекул як навуковай асновы мадыфікацыі палімерных матэрыялаў, адкрыў тэрматропныя вадка-крышталічныя палімеры з мезагеннымі групамі, што прывяло да стварэння новага пакалення вадка-крышталічных палімераў і кампазітных матэрыялаў для оптыкі, электронікі і іншых галін высокіх тэхналогій. Сярод яго навуковых адкрыццяў стварэнне арыгінальнага напрамку ў галіне палімерных матэрыялаў медыка-біялагічнага прызначэння — селектыўных сарбентаў для дэтаксікаціі арганізму чалавека, а таксама біясумяшчальных палімерных матэрыялаў для пратэзаў, органаў і тканак.
Пад кіраўніцтвам Платэ ўдалося вырашыць прынцыпова важную праблему стварэння новай безын’екцыйнай лекавай формы інсуліну для лячэння дыябету, якая паспяхова прайшла клінічныя выпрабаванні.
У якасці члена Дзяржаўнай камісіі РФ па хімічным раззбраенні і члена Бюро Савета бяспекі РФ Платэ з’яўляўся адным з распрацоўшчыкаў дактрыны хімічнай і біялагічнай бяспекі краіны, зацверджанай прэзідэнтам РФ, і прымаў актыўны ўдзел у рэалізацыі праграмы знішчэння хімічнай зброі.
Быў адным з аўтараў і каардынатараў работ па выкарыстанні арыгінальнай ракетнай тэхналогіі і дызельных рухавікоў для знішчэння таксічных хімічных рэчываў, уключаючы хімічную зброю, і для хімічнай перапрацоўкі прыроднага газу ў экалагічна бяспечныя віды паліва.
Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве побач з маці.
Сям’я
Першая жонка, Наталля Васільеўна Шахава (нар. 1999); дзеці: Аляксей (1959—2020 ), Кацярына (нар. 1972). Другая жонка, Вольга Мікалаеўна Эмануэль, Дачка акадэміка.
Узнагароды
За дасягненні ў галіне навукі быў ўдастоены розных узнагарод.
Зарачаны (Ваўкавыскі раён)
Зарача́ны (, Заречаны) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.
Гісторыя
2 снежня 1961 года перададзена са скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета ў склад Воўпаўскага сельсавета.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 16 двароў, 22 жыхары.
25 (фільм)
«25» — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе. Фільм дэманстраваўся ў межах анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.
Сюжэт
27 ліпеня 1990 года была прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР, якая праз год набыла статус канстытуцыйнага закона. Прайшла чвэрць стагоддзя, і ў суверэннай краіне вырасла новае пакаленне. Ім па 25, і яны нарадзіліся ўжо ў незалежнай Беларусі. Пра што яны мараць? Ці маюць амбіцыі? А можа ім хапае чаркі ды скваркі? Штодзённасць герояў фільма — гэта пульс жыцця маладой Беларусі.
Пусташы
Назву Пу́сташы маюць:
Вадзім Валер’евіч Урублеўскі
Вадзім Валер’евіч Урублеўскі (нар. 30 кастрычніка 1986, Мінск) — беларускі гісторык, генеалог, архівіст. Кандыдат гістарычных навук (2014).
Біяграфія
Скончыў СШ № 167 г. Мінска (2004), гістарычны факультэт БДУ па спецыяльнасці «гісторыка-архівазнаўства» (2009), аспірантуру БДУ па спецыяльнасці «гістарыяграфія, крыніцазнаўства, метады гістарычнага даследавання» (2012).
Працоўную дзейнасць пачаў на пасадзе вядучага архівіста аддзела публікацыі дакументаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі 2 лютага 2008 года. З 05.01.2009 — вядучы навуковы супрацоўнік, з 02.12.2012 — галоўны архівіст, з кастрычніка 2017 года — галоўны архівіст, загадчык сектара рэдакцыйна-выдавецкай працы таго ж аддзела, з 12.02.2019 — загадчык сектара выставачнай дзейнасці, тэматычных і генеалагічных даследаванняў аддзела выкарыстання дакументаў і інфармацыі. З 07.12.2021 — старшы навуковы супрацоўнік сектара навуковай апрацоўкі рукапісаў аддзела рэдкіх кніг і рукапісаў Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я. Коласа НАН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Прымаў удзел у складанні і рэдагаванні зборніка навуковых артыкулаў і паведамленняў «Архіварыус» (2008—2019), адказным рэдактарам якога з’яўляўся з лістапада 2014 года па люты 2019 года. Адзін з аўтараў «Гербоўніка беларускай шляхты» (Т. 4. — 2016, Т. 5. — 2018, Т. 7. — 2020), зборнікаў навуковых артыкулаў «Витебская губерния» (2009), «Могилевская губерния» (2014).
Займаўся даследаваннем гісторыі і функцыянавання магістратаў гарадоў Горадня і Віцебск у XVII—XVIII стст. у кантэксце планавай тэмы «Гісторыя дзяржаўных устаноў Вялікага Княства Літоўскага». У 2008 г. перамог у конкурсе студэнцкіх прац БДУ па сацыяльна-гуманітарных дысцыплінах з тэмай: «Крыніцы па генеалогіі маёнтка Цялякава Ігуменскага павета Мінскай губерні канца XVIII — пачатку ХХ ст.».
У 2014 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Крыніцы па гісторыі штодзённасці сялянскага насельніцтва Беларусі ў XVIII cт.» (пастанова ВАК аб зацвярджэнні ў ступені кандыдата гістарычных навук ад 26.11.2014).
Займаецца даследаваннямі ў сферы гісторыі штодзённасці, архіўнага крыніцазнаўства, генеалогіі, антрапанімікі. Аўтар больш за 50 навуковых артыкулаў, у тым ліку аб радаводах Уладзіміра Караткевіча і Васіля Быкава.
Асветніцкая дзейнасць
Займаўся археаграфічнай дзейнасцю ў сферы пошуку і апісання гістарычных дакументаў з калекцый рэлігійных устаноў і прыватных асоб. Сябар «Беларускага таварыства архівістаў». Намеснік старшыні гуртка даследчыкаў генеалогіі «Радавод» гістарычнага факультэта БДУ з сакавіка 2009 года па ліпень 2019 года, ініцыятар заснавання і кіраўнік з верасня 2013 года першай у Беларусі Школы практычнай генеалогіі — асабістага асветніцкага праекта. Заснавальнік і куратар партала навін у сферы генеалогіі «Радавод».
Цендык (Паўладарская вобласць)
Цендык — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сатпаеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 553657500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 849 чалавек (441 мужчына і 408 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 695 чалавек (357 мужчын і 338 жанчын).
Дзіброва (Гарохіўскі раён)
Дзіброва (Дібро́ва) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 4096
NGC 4096 (іншыя абазначэнні — UGC 7090, MCG 8-22-67, ZWG 243.43, IRAS12034+4745, PGC 38361) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Талаўд
Талаўд (Talaud) — архіпелаг на ўсходзе мора Сулавесі. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Паўночны Сулавесі. Плошча — 1025,76 км². Насельніцтва (2010 г.) — 83 434 чал.
Геаграфія
Астравы Талаўд знаходзяцца на ўсходзе мора Сулавесі. Сфарміраваны ў выніку субдукцыі (падняцця) тэктанічных пліт, якія выклікалі стварэнне ланцугу вулканічных узвышшаў. Іх вяршыні склалі паверхню астравоў. Найбуйнейшы востраў Каракелонг займае плошчу 846 км².
Клімат трапічны пасатны. З канца кастрычніка да пачатку красавіка працягваецца сезон мусонаў, які суправаджаецца моцнымі цыклонамі.
На схілах вулканаў захаваліся лясы. Фаўна прадстаўлена птушкамі, у тым ліку эндэмічнымі відамі, яшчаркамі, дзікамі, кажанамі, чарапахамі.
Гісторыя і культура
Астравы Талаўд былі населены некалькі тысяч гадоў таму. Мяркуюць, што яны былі важным пунктам перасялення старажытных аўстранезійцаў на тэрыторыю сучаснай Інданезіі, Філіпіны і Акіянію. Іх нашчадкі складаюць сучаснае насельніцтва, якое размаўляе на асобнай мове, блізкай да мовы сангірцаў. Большасць сучасных вернікаў спавядае хрысціянства.
У другой палове XVII ст. астравы Талаўд трапілі пад фармальны кантроль галандскай каланіяльнай адміністрацыі. Адсюль вывозілі бананавае валакно, якое выкарыстоўвалі падчас марскіх плаванняў. Згодна паданням саміх талаўдцаў, у іх мелася свая дзяржава на чале вярхоўнага правадыра з цэнтрам у вёсцы Тараган на востраве Каракелонг. У XIX ст. паміж вярхоўным правадыром і галандцамі ўспыхнуў канфлікт, які скончыўся бегствам правадыра, а потым — яго палонам.
У 1950 г. астравы Талаўд увайшлі ў склад Інданезіі.
Эканоміка
Астравы Талаўд славяцца вытворчасцю мускатых арэхаў. Маюцца таварныя плантацыі гваздзіковых дрэў, бананаў і какосавай пальмы. Мясцовае насельніцтва займаецца дробнай сельскай гаспадаркай, рыбалоўствам і марскім гандлем.
Путнікі
Назву Пу́тнікі маюць:
Астэй (вазапісец)
Астэй — старажытнагрэчаскі вазапісец, працаваў у Пестуме ў перыяд 350-320 гадоў да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы. Астэй кіраваў вялікай майстэрняй, большасць работ у якой выконваліся ў форме гідрый і кратараў. Сам вазапісец у вазапісе часта выкарыстоўваў міфалагічныя і тэатральныя сцэны.
Зарачаны
Назву Зарачаны маюць:
Паўсаній Македонскі
Павсаний (Παυσανίας, Pausanias) — македонскі цар, які кіраваў ў 393 г. да н.э.
Біяграфія
Паўсаній быў сынам цара Аеропа II. Па бацьку ён належаў да роду Лінкестыдаў, якія кіравалі ўдзельна на паўночным захадзе Македоніі. Кіраваў ён усяго год, і паводле Дыядора быў забіты Амінтай II, унукам Аляксандра I, які і захапіў царскую ўладу.
У храналогіі кіравання македонскіх цароў Паўсанія часам ставяць пасля Амінты II на падставе блытаніны ў дынастычных табліцах Еўсевія Кесарыйскага, які складаў іх у IV стагоддзі па працам грэчаскіх гісторыкаў і, у прыватнасці, працам Дыядора. Крыніцай блытаніны з'яўляюцца частая змена македонскіх кіраўнікоў той эпохі, недастатковая інфармацыя з самой Македоніі, якая завязла ў міжусобнай барацьбе за прастол, а таксама імя Амінта, якое адначасова насілі некалькі прадстаўнікоў дынастыі Аргеадаў.
Росіца
Росіца — тапонім:
Мелвіл (востраў, Канада)
Мелвіл (англ: Melville Island) — востраў у Канадзе.
Геаграфія
Уваходзіць у склад Канадскага Арктычнага архіпелага, Астравоў Каралевы Лізаветы і Архіпелага Пары. Адміністрацыйна падзелены паміж Нунавутам і Паўночна-Заходнімі тэрыторыямі. Плошча 42.149 км², востраў займае 33-е месца па плошчы ў свеце і 8-е месца ў Канадзе. Найбуйнейшы востраў Архіпелага Пары. Даўжыня берагавой лініі 3107 км.
Ракутун
Даўжыня ручая 20 км, плошча вадазбору 112 км². Вадазбор раўнінны. Ручай пачынаецца за 2 км у напрамку на ўсход ад вёскі Ямнае, упадае ў Дняпро за 1 км у напрамку на захад ад вёскі Свержань. Рэчышча ручая часткова (паміж аўтамабільнымі дарогамі і ) каналізаванае. Прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў.
Каля ручая населеныя пункты Малашкавічы, Асмолавічы, Серабранка, Свержань.
Забойства Рэйшарда Брукса
12 чэрвеня 2020 года ў горадзе Атланта 27-гадовы чорнаскуры амерыканец Рэйшард Брукс прыпаркаваў машыну каля рэстарана Wendy's і стаў у ёй чакаць чэргі, каб зрабіць заказ, не выходзячы з машыны. У машыне Брукс, будучы п’яным, заснуў. Хутка туды прыбылі супрацоўнікі паліцыі, што папрасілі таго ад’ехаць, бо ён замінаў праезду машыну па правілах. Потым Рэйшард прайшоў праверку на алкатэстэр, дзк пацвердзілася знаходжанне Брукса ў стане алкагольнага ап’янення. Ён стаў супраціўляцца арышту, пасля чаго адзін з паліцэйскіх дастаў тазер. Мужчына выхапіў яго і паспрабаваў прымяніць супраць аднаго з супрацоўнікаў паліцыі, пасля чаго пачаў бегчы. Паліцыянты адкрылі агонь, тройчы стрэліўшы ў яго. Брукс, які атрымаў два агнястрэльных раненні ў спіну, пасля шпіталізацыі памёр ад страты крыві і пашкоджанні ўнутраных органаў. Па заключэнні судмедэкспертаў Фултана, смерць была гвалтоўнай.
Відэа інцыдэнту шырока транслявалася і праглядалася ў інтэрнэце. На наступны дзень пасля забойства пратэстоўцы спалілі рэстаран Wendy's і некалькі аўтамабіляў. Для разгону пратэстоўцаў паліцыя ўжыла слёзатачывы газ.
Начальніца паліцыі Атланты Эрыка Шылдс падала ў адстаўку 13 чэрвеня, заявіўшы, што хоча дапамагчы аднавіць давер у грамадстве.
Гарэт Ролф, які страляў у Брукса, быў звольнены з паліцыі горада. Паліцэйскі Дэвін Бронсан, што таксама ўдзельнічаў у затрыманні, адхілены ад аператыўнай работы.
Пракурор акругі Фултан Пол Говард заявіў, што смерць Рэйшарда Брукса ўяўляецца неабгрунтаванай, а гвалт з боку паліцыі — залішнім.
Падзея адбылася на фоне масавых беспарадкаў у ЗША, якія прайшлі пасля гібелі Джорджа Флойда пры яго затрыманні паліцыяй.
17 чэрвеня Гарэту Ролфу прад’явілі ў наўмысным забойстве і яшчэ 10 абвінавачванняў. Дэвіну Бронсану прад’яўлена 3 абвінавачванні.
Баспор
Баспо́р — рабаўладальніцкая дзяржава ў Паўночным Прычарнамор'і. Сталіца: г. Пантыкапей (суч. Керч). Існавала з 480 да н.э. да 370-х гг. нашай эры.
Дзяржава была створана ў выніку аб'яднання (480 да н.э.) грэчаскіх гарадоў-калоній (полісаў): Пантыкапея, Мірмекія, Німфея, Фанагорыі, Гаргіпіі, Кепаў і інш. Найбольшага росквіту дасягнула ў 4 ст. да н.э., калі ў яе склад уваходзілі Усходні Крым, Ніжняе Прыкубанне, Усходняе Прыазоўе. Вёўся гандаль з Грэцыяй і Малой Азіяй, таксама са скіфамі і сарматамі. Да 438 да н.э. царавала дынастыя Археанактыдаў, на працягу наступных зв. 300 гадоў — дынастыя Спартакідаў. У 2-й пал. 2 ст. да н.э. у дзяржаве абвастрыўся сацыяльны канфлікт, і пад пагрозай захопу краіны скіфамі апошні са Спартакідаў, Перысад V, перадаў уладу пантыйскаму цару Мітрыдату VI Еўпатару (107 да н.э.). Пасля смерці Мітрыдата VI (63 да н.э.) Баспор палітычна залежаў ад Рыма, але ў склад Рымскай дзяржавы не ўваходзіў. Новы росквіт быў перажыты ў 1—2 ст. У гэтыя перыяд у дзяржаву былі ўключаныя землі крымскіх скіфаў і таўраў, а культура набывала ўсё больш акрэслены скіфа-сармацкі характар. У сярэдзіне 3 ст. на Баспор нападалі готы, бораны і інш. Дзяржава заняпала, і перастала існаваць пад націскам гунаў, у 370-я гг.
Барыс Венядзіктавіч Бароўскі
Барыс Венядзіктавіч Бароўскі (нар., в. Быкі (цяпер Рабінавая), Маладзечанскі раён) — беларускі хімік, гісторык. Кандыдат хімічных навук, дацэнт.
Біяграфія
Скончыў Гарадзілаўскую СШ. Выпускнік Саратаўскага ваенна-хімічнага вучылішча, інжынернага факультэта, а затым аддзялення інжынернага кіруючага складу Акадэміі хімічнай абароны імя маршала Цімашэнкі ў Маскве. Працаваў у двух цэнтральных навукова-даследчых інстытутах (у Кіраве і Вольску Саратаўскай вобласці), потым выкладчыкам, старшым выкладчыкам, узначальваў кафедру ў Саратаўскім вышэйшым ваенна-хімічным вучылішчы.
Ад 1993 года — у Беларусі. Працаваў на розных пасадах у грамадзянскай абароне, выканаўчай уладзе, адукацыі, Мінскім абласным краязнаўчым музеі ў Маладзечне.
Навуковая дзейнасць
Аўтар 57 навуковых і вучэбна-метадычных работ. Спецыяліст у галіне краязнаўства, гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, палітычных рэпрэсій 1920—1950 г. на Беларусі.
Навукова-даследчыя працы пра палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі; ураджэнцаў Беларусі ў арміі Андэрса падчас Другой сусветнай вайны; беларускіх вязняў нацызма і інш.
Пуцькава
Назву Пу́цькава маюць:
Жабчэ (Гарохіўскі раён)
Жабчэ (Жа́бче) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.