cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вуліца Карла Маркса (Гродна)
Цотны бок
Паводле дадзеных за 1680, на гэтым месцы знаходзіліся два драўляныя дамы, якія належалі гродзенскім брыгіткам. У другой палове XVIII ст. на ўчастку знаходзіўся доўгі драўляны будынак тарцом да вуліцы. У 1866 участак яшчэ не быў забудаваны. У 1886 дом быў запісаны як двухпавярховы дом спадкаемцаў Бартноўскага. Прыкладна ў 1889 будынак быў капітальна адрамантаваны ў сувязі з пракладкай новай вуліцы. У 1910—1915 дом належаў М. Бартноўскаму і быў двухпавярховым з мансардай. У двары будынка знаходзіўся каменны двухпавярховы флігель. У 1903 у доме знаходзілася кватэра судовага прыстава пры міравым сходзе Яблонскага, а ў 1915 — прыватнага паверанага Лінке. У 1928 у якасці гаспадара ўпамінаецца Ася Дварэцкая. Тут былі крама Лейкі (Лейбы) Залішанскага і цырульня Казіміра Чучаля. У пачатку 1928 тут знаходзілася сядзіба Беларускай нацыянальнай радыкальнай партыі. У лютым 1972 гарвыканкамам было прынята рашэнне аб капітальнай перабудове дома «з выраўноўваннем мансарды да ўроўню 3-га паверха». У 2006 будынак выведзены з жылога фонда і знаходзіцца пад пагрозай разбурэння. Цяпер будынак таксама не эксплуатуецца. № 24: Двухпавярховы будынак з мансардай. Знаходзіцца на скрыжаванні з вуліцай Маладзёжнай. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Міхальскага. Год пабудовы — 1889. Да рэканструкцыі 2016 года будынак ўяўляў сабой аднапавярховы атынкаваны цагляны дом без асаблівых мастацкіх якасцей. Верагодна, уключае муры брыгіцкай карчмы XVIII ст. У будынку ў 1961 знаходзіўся абласны процітуберкулёзны дыспансер, у 1982 — інтэрнат медвучылішча. Зімой 2010 пад ціскам снегу абрынуўся дах будынка. Раней прыкладна тут стаяў дом Каміліі Гладко, якая пазней выйшла замуж за расіяніна Міхальскага. У гэтым доме ў 1857—1858 жыла Эліза Ажэшка. Будучая пісьменніца разам з маці займала памяшканне з дзевяці пакояў і з вялікім салонам. У 2016 годзе пасля рэканструкцыі будынак набыў другі паверх. Цяпер будынак знаходзіцца ў стане капітальнага рамонту.
№ 26: Аднапавярховы драўляны будынак. Будынак займае Каталіцкая сямейная кансультацыя.
№ 28: Аднапавярховы будынак. Будынак займае цырульня «Мара». Прымыкае да дома № 30.
№ 28а: Аднапавярховы будынак. Займае крама камісійнага адзення «Еўракоміс».
№ 28/3: Двухпавярховы будынак, знаходзіцца ў глыбіне вуліцы. Цалкам жылы дом. № 30: Двухпавярховы будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Емяльянавых, дом Бурсавых. Пабудаваны ў 1886, капрамонт — у 1976.
Двухпавярховы атынкаваны цагляны дом, дэкаратыўная аздоба парадных фасадаў будынка страчана падчас капітальнага рамонту. Спачатку будынак быў аднапавярховым, з мезанінам і належаў жонцы калежскага саветніка Ф. Емяльянавай. На 1894 тут знаходзілася камера судовага следчага па важных справах 1-га участка. У 1912 дом набыў багаты селянін Антон Бурса, які надбудаваў другі паверх. Да 1935 пакоі здаваліся ў наём. У пасляваенныя гады ў доме былі жылыя памяшканні.
Дом быў пабудаваны палкоўнікам Паўлам Жамайцелем. Гаспадар займаў верхні паверх будынка, а чатыры кватэры ўнізе здаваў наймальнікам. На 1911 тут знаходзілася кватэра судовага прыстава пры акружным судзе Рафаловіча. На 1924 агульная колькасць жыльцоў дома складала дваццаць шэсць чалавек.
Цяпер цалкам жылы дом.
№ 34: Двухпавярховы будынак з аркай. Г-падобны у плане будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Дышкі, дом Шагідзевіча, дом Шошы Браўна. Пабудаваны ў 1880. Прымыкае да дамоў № 32, № 34а і № 36.
Двухпавярховы атынкаваны цагляны дом, дэкаратыўная аздоба якога сканцэнтравана на парадным фасадзе будынка. Карніз і дэкаратыўныя міжпаверхавы і падаконныя паясы прафіляваны, карніз упрыгожаны сухарыкамі. Вокны аздоблены падаконнымі ліштвамі з замкамі. Сцены другога паверха і пілястры першага пакрыты рустам. Фасад вылучаецца па баках літымі чыгуннымі балконамі. Па цэнтры аркавы праезд падкрэслены атыкам і, як куты будынка, пілястрамі з фактурнай тынкоўкай. Захаваліся філёнгавыя дзверы параднага ўвахода і драўляныя рэшткі брамы. Будынак — прыклад эклектыкі ў ансамблі. Першапачатковы гаспадар камяніцы, дамаўласнік Сендар Дышка валодаў яшчэ некалькімі будынкамі ў горадзе, якія здаваў наймальнікам. Пасля пабудовы новага дома побач (№ 36) С. Дышка пераязджае разам з сям’ёй туды. У 1946 у доме знаходзілася Гродзенская сплаўная кантора. Цалкам жылы дом.
№ 34А: Двухпавярховы будынак. Былы флігель з мансардаю дома № 34. Знаходзіцца ў глыбіні вуліцы. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Пабудаваны ў 1860. Прымыкае да дому № 34.
Цалкам жылы дом. № 36: Гісторыка-культурная каштоўнасць. Пабудаваны ў 1900. Вядомы як дом Дышкі. Прымыкае да дому № 34 і № 36/1.
Двухпавярховы атынкаваны цагляны дом, дэкаратыўная аздоба якога сканцэнтравана на парадным фасадзе будынка. Карніз і дэкаратыўныя міжпаверхавы і падаконныя паясы прафіляваны, карніз упрыгожаны сухарыкамі. Вокны аздоблены падаконнымі ліштвамі. Фасад вылучаецца па баках руставанымі імітацыямі рызалітаў, падкрэсленых пілястрамі з фактурнай тынкоўкай. Па цэнтры першапачаткова літы чыгунны балкон, будынак — прыклад эклектыкі ў ансамблі.
Цяпер у доме знаходзіцца крама «ЭлСіГруп».
№ 36/1: Двухпавярховы будынак. Быў пабудаваны ў пачатку 2000-ых гг. Прымыкае да дому № 36.
У будынку месціцца стаматалогія. № 38а: Двухпавярховы будынак. Месціцца ў глыбіні вуліцы. Вядомы як дом Ёселя Хасіда. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Пабудаваны ў 1900 у стылі эклектыкі. Двухпавярховы, першапачаткова не атынкаваны, з жоўтай цэглы дом, дэкаратыўная аздоба якога сканцэнтравана на парадным фасадзе будынка. Карніз і дэкаратыўны міжпаверхавы пояс аздоблены сухарыкамі. Лучковыя перамычкі вокнаў з замкамі, падаконнымі цаглянымі ліштвамі, фасад аздоблены пілястрамі з рустам.
Згодна з планам Гродна 1780—1783 гг. на гэтым месцы знаходзіўся «пляц Маркевіча» (хутчэй за ўсё плац Ігната Мацкевіча). Да канца 1870-х гг. на месцы дома не было ніякай забудовы. Цяпер цалкам жылы дом.
№ 40: Двухпавярховы будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Першы паверх цагляны, другі — драўляны. Вядомы як дом Лісоўскага. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Пабудаваны ў 1870.
Цяпер цалкам жылы дом. № 40а: Двухпавярховы будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Дар’і Івановай. Год пабудовы — 1870.
Цалкам жылы дом.
№ 40/1: Аднапавярховы будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Казлоўскага. Пабудаваны ў 1932.
Будынак займаюць прадстаўніцтва «ТАСК» у Гродне, шлюбная галерэя «Міс Вегас».
№ 42: Двухпавярховы будынак. Месціцца ў глыбіні вуліцы. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы як дом Якава Шварца. Год пабудовы — 1888.
У 1903 у будычку знаходзілася аптэчная крама Багдановіча. У 1915 тут упамінаюцца ўжо дзве аптэчныя крамы — Багдановіча і Шварца. У 1926 у доме мясціўся рэстаран А. Шацілы.
Цяпер у будынку знаходзіцца салон кухоннай тэхнікі «Гефест».
№ 44: Арыгінальны будынак з сучаснай архітэктурай у выглядзе палаца з круглай вежай. Пабудаваны ў 2008 годзе (архітэктары А. Штэн (кіраўнік), Т. Чорная).
У доме, які меў адрас Карла Маркса № 44 у лістападзе 1945 адкрылася майстэрня па рамонту гадзіннікаў Горбыткамбіната. Будынак быў знесены на пачатку 1970-х гг. у сувязі з першым пашырэннем развязкі вуліц Карла Маркса — Кірава — Будзённага.
У доме знаходзяцца Дэльта Банк, агенцтва нерухомасці «Фірма 2К і К», пункт продажу і абслуговання «А1», салон-крама бытавой технікі «Атлант».
Рух транспарта
Рух транспарту па вуліцы аднабаковы двухпалосны з боку Савецкай плошчы ў бок праспекта Касманаўтаў. Маецца тры светлафоры: на пачатку вуліцы ля Савецкай плошчы, на скрыжаванні з вуліцай Сацыялістычнай, у канцы вуліцы каля Дома сувязі.
Паркоўка
Забаронена на ўсім працягу вуліцы.
Грамадскі транспарт
Вуліца з’яўляецца асноўнай транспартнай артэрыяй горада, практычна ўвесь грамадскі транспарт, што рухаецца праз цэнтр горада, ідзе па вуліцы. Маецца прыпынак каля Дома сувязі для транспарту, што ідзе ў бок праспекта Касманаўтаў, і прыпынак на вуліцы Маладзежнай для транспарту, што ідзе ў бок Савецкай плошчы.
Ютунхеймен
Ютунхеймен (Jotunheimen) — нагор'е на поўдні Нарвегіі, на паўночны ўсход ад вярхоўяў Согне-фіёрда. Пераважныя вышыні складаюць 1500-2000 м, вышэйшая кропка - гара Гальхёпіген (2469 м), самая высокая ў Скандынаўскіх гарах. Нагор'е складзена старажытнымі крышталічнымі пародамі (габро і дыябаз), рассечана глыбокімі далінамі. Клімат суровы, кантынентальны; сярэдняя тэмпература студзеня складае -10°С, ліпеня - 14,5°С; колькасць ападкаў складае 1300-2000 мм у год. У ландшафце пераважае горная тундра.
Конты Урацлаўске (гміна)
Ко́нты Урацла́ўске (Kąty Wrocławskie) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Урацлаўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Контах Урацлаўске. Плошча гміны складае 176,66 км². Станам на 2010 год у гміне Конты Урацлаўске пражывалі 19 610 чалавек, шчыльнасць — 106,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 36 салецтваў.
Кларнет
Кларнет (clarinetto, clarinette, Klarinette, clarinet або clarionet) — драўляны духавы музычны інструмент з адзінарным кіем. Быў вынайдзены каля 1700 года ў Нюрнбергу, у музыцы актыўна выкарыстоўваецца з другой паловы XVIII стагоддзя. Ужываецца ў самых разнастайных музычных жанрах і складах: у якасці сольнага инструмента, у камерных ансамблях, сімфанічным і духавым аркестрах, народнай музыцы, на эстрадзе і ў джазе. Кларнет валодае шырокім дыяпазонам, цёплым, мяккім тэмбрам і дае выканаўцу шырокія выразныя магчымасці.
Анкона (правінцыя)
Анкона (Provincia di Ancona) — правінцыя ў цэнтральнай Італіі, у рэгіёне Марке. Плошча км², насельніцтва — каля  чалавек (на 2007 год).
Гісторыя
На працягу многіх стагоддзяў, пачынаючы з 774 года, гэты край уваходзіў у склад Папскай вобласці — як Анконская Марка. У 839 і 850 гг. Анконскую Марку спусташалі арабскія піраты. У 1357 годзе Анконскай Марцы дадзена была канстытуцыя. У XV—XVI стагоддзях Анконская Марка зрабілася прыстанкам для жыхароў Харватыі, Герцагавіны, Босніі і Бокі Котарскай, якія сыходзілі з родных земляў ад націску пераможных асманаў.
Падчас заваявальных войнаў Французскай рэвалюцыі на тэрыторыі Анконы на кароткі час была абвешчана Анканітанская рэспубліка, якая неўзабаве ўвайшла ў склад Рымскай рэспублікі. Пасля разгрому Напалеона ўлада Папы была адноўлена, але ненадоўга. У 1861 годзе Анкона ўвайшла ў склад Італьянскага Каралеўства. З таго моманту яе лёс непарыўна звязаны з лёсам аб’яднанай Італіі.
Цяпер правінцыя Анкона складаецца з 47 камун, адміністрацыйны цэнтр — старажытны горад Анкона.
Аляксандр Рыгоравіч Шліхтэр
Аляксандр Рыгоравіч Шліхтэр (, Лубны —, Кіеў) — вучоны-эканаміст, дзяржаўны дзеяч, акадэмік НАН Беларусі, АН Украіны. Доктар эканамічных навук (1935).
Біяграфія
У 1889—1891 гадах вучыўся ў Харкаўскім універсітэце, потым у Бернскім універсітэце на медычным факультэце. У 1891 годзе ўступіў у РСДРП. Вёў сацыял-дэмакратычную працу ва Украіне.
У 1927—1929 гадах наркам земляробства УССР. У 1930—1933 гадах дырэктар Украінскага інстытута марксізму-ленінізму. У 1931—1938 гадах віцэ-прэзідэнт АН УССР.
У 1938 годзе быў рэпрэсаваны. Рэабілітаваны ў 1958 годзе.
Павітуха льняная
Павіту́ха льняная (Cuscuta epilinum) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна 50—120 см даўжынёй. Сцябло зеленавата-жоўтае, ніткападобнае, 0,5—0,8 мм таўшчынёй. Кветкі сабраны ў 7—12-кветкавыя шчыльныя, шарападобныя суквецці. Трубка венчыка гарлачыкападобная разадзьмутая; лускавінкі з многімі бахромкамі, дробныя, прыціснутыя. Вяночак жаўтлява-бялёсы, з трохкутнымі, вастраватымі, адагнутымі лопасцямі, удвая карацей трубкі. Плод — прыплюснута-шарападобная каробачка.
Цвіце ў чэрвені—ліпені.
Распаўсюджанне
Радзімай віду лічацца тэрыторыі Ірана, Казахстана, Кыргызстана, Таджыкістана; від натуралізаваны ў Афрыцы, азіяцкай Расіі, большай частцы Еўропы, паўднёва-ўсходняй Канадзе, паўночна-ўсходніх ЗША, Аргенціне (Буэнас-Айрэс).
Ва Украіне від паразітуе на, радзей на і некаторых пустазеллях — на Палессі і ў лесастэпе.
Дубнікі (Стаўбцоўскі раён)
Дубнікі́ (, Дубники) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Пугачова (Брэст)
Пугачова (, Пугачёво) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Гершонскага сельсавета. З 1979 года ў Маскоўскім раёне Брэста.
Гісторыя
У 1905 годзе складалася з вёскі, трох маёнткаў, хутара і сядзібы, якія ўваходзілі ў склад Камянец-Жыравецкай воласці Брэсцкага павета. З 1940 года цэнтр Пугачоўскага сельсавета і калгаса імя Н. К. Крупскай, у 1954—1979 гадах у Гершонскім сельсавеце Брэсцкага раёна. У 1979 годзе ўвайшла ў склад Брэста.
Забудова
Галоўныя вуліцы Кобрынская, Лазовая, Суворава, Цэнтральная, Чычэрына. У 1970-я гады для забеспячэння прадпрыемстваў лёгкай і харчовай прамысловасці спецыяльным тэхналагічным абсталяваннем былі пабудаваны заводы «Тэкстыльмаш» і «Мясамалмаш», аб’яднанныя ў 1986 годзе. Пазней на іх базе створаны Брэсцкі машынабудаўнічы завод. У 1980-я гады вялося актыўнае будаўніцтва жылых дамоў павышанай паверхавасці па вуліцы Суворава.
Шот-эль-Гарса
Шот-эль-Гарса (شط الغرسة) — шот, перасыхаючае бяссцёкавае салёнае возера. Размешчана пераважна на тэрыторыі Туніса. Часткі шота маюць свае назвы: шот Шціхат-Сгхат, шот Меджэз-Сфа і шот-эр-Рахім. З'яўляецца часткай сістэмы шотаў, размешчанай у нізіне з паўднёвага боку Атласкіх гор. На захад знаходзіцца Шот-Мельгір, на паўднёвы ўсход — Шот-эль-Джэрыд. Асноўны прыток прэснай вады дае вадзі Эль-Мелах на захадзе і з падножжа гор паміж гарадамі Метлаві і Гафса — з поўначы. З'яўляецца самым нізкім пунктам Туніса, 17 метраў ніжэй за ўзровень мора.
Зімні палац
Зімні палац у Санкт-Пецярбургу — былы імператарскі палац у цэнтры Санкт-Пецярбурга (Палацавая набярэжная, 38); з 1732 года да 2 сакавіка 1917 афіцыйная зімняя рэзідэнцыя расійскіх імператараў. З ліпеня па лістапад 1917 служыў месцам пасяджэння Часовага ўрада. Пачынаючы з савецкага часу ў сценах палаца размешчана асноўная экспазіцыя Дзяржаўнага Эрмітажа. Параднай гасцёўняй палаца з’яўляецца Малахітавая зала.
Цяперашні будынак палаца (пяты) пабудаваны ў 1754–1762 гадах італьянскім архітэктарам Б. Ф. Растрэлі. Помнік архітэктуры пышнага елізавецінскага барока.
IC 1617
IC 1617 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віцебскія паўстанцкія атрады
Віцебскія паўстанцкія атрады — узброеныя фарміраванні ў паветах Віцебскай губерні ў часы паўстання 1863-64. Сярод арганізатараў былі беларускі пісьменнік А.І.Вярыга-Дарэўскі, М.Марафа-Корбут і інш. 25 красавіка 1863 г. у Дынабургскім павеце выступіла група Л.Плятэра, якая захапіла пад Крэслаўкай транспарт са зброяй, але паўстанцы былі рассеяны; Плятэр па загадзе Мураўёва расстраляны ў Дынабургу.
Докшыцкі раён
маёнтак Парэчча, (каля вёскі Несцераўшчына Тумілавіцкага сельсавета), 11 мая 1863 г. каля вёскі карнікі разграмілі паўстанцкі атрад Дзісенскага павета. У баі загінуў камандзір атрада Генрых Дмахоўскі.
Лёзненскі раён
в. Пагосцішча, Крынкаўскі сельсавет 8 мая 1863 г. каля вёскі ўрадавыя войскі дагналі і разбілі Аршанскі паўстанцкі атрад. Камандзір атрада I. Будзіловіч трапіў у палон і 22 жніўня па прыгавору суда яго расстралялі ў Оршы.
Пастаўскі раён
26 чэрвеня 1863 г. недалёка ад Паставаў з групай паўстанцаў загінуў камандзір атрада Лявон "Астоя" Чаховіч.
Расонскі раён
в. Горспля, Янкавіцкі сельсавет. У ваколіцах вёскі распаўсюджвала сярод сялян «Мужыцкую праўду» Марыя Свіршчэўская — дачка тутэйшай пані. За гэта яе арыштавалі і пасадзілі ў Віцебскі астрог.
Талачынскі раён
в. Славені, Слаўнаўскі сельсавет. У канцы красавіка 1863 г. каля вёскі карнікі знішчылі Магілёўскі (чарнаруцкі) атрад паўстанцаў, якім камандаваў А. Алендскі.
Вуліца Будзённага (Брэст)
Вуліца Будзённага (улица Будённого) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада.
Гісторыя
Гістарычна насіла назву Збірагоўская вуліца, пасля - вуліца Лістоўскага.
Размяшчэнне
Да скрыжавання з вул. Савецкай арыентавана з захаду на ўсход, пасля — з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж вуліцамі Гогаля і Дзяржынскага, да якой паралельна. Пачынаецца ад вуліцы Леніна, перасякае вуліцы Карла Маркса і Савецкіх Пагранічнікаў, з поўначы прымыкае плошча Свабоды, далей перасякае вуліцы 17 верасня, Савецкую (у пешаходнай частцы), Куйбышава, Карбышава, завяршаецца скрыжаваннем з бульварам Касманаўтаў. Даўжыня вуліцы складае каля 1 км.
Твіл
Твіл (twill), кіпер (Köper) — шчыльная і трывалая баваўняная тканіна саржавага перапляцення. У аздабленні фарбуецца пераважна ў розныя колеры і набіваецца як паркаль. Ішла на жаночыя сукенкі, падшэўкі, драпіроўкі і т. п. Таксама выпрацоўваецца змешаны твіл з баваўнянай асновай і ўтком з або з сумесі воўны з бавоўнай.
Ёргас Ланцімас
Ёргас Ланцімас (Γιώργος Λάνθιμος; нар., ) — грэчаскі акцёр, рэжысёр тэатра і кіно, сцэнарыст, прадзюсар і мантажор. Чатыры разы вылучаўся на прэмію Амерыканскай кінаакадэміі «Оскар» у катэгорыях «Найлепшы замежны фільм», «Найлепшы арыгінальны сцэнарый», «Найлепшы фільм» і «Найлепшая рэжысура» за кінакарціны «Ікол», «Лобстар» і «Фаварытка». Чатырохразовы намінант на прэмію BAFTA ў катэгорыях «Самы выбітны брытанскі фільм года», «Найлепшы арыгінальны сцэнарый», «Найлепшы фільм» і «Найлепшая рэжысура» за працу над вышэйзгаданымі фільмамі «Ікол» і «Фаварытка». У 2019 годзе быў уганараваны прэміяй BAFTA у катэгорыі «Самы выбітны брытанскі фільм года» за прадзюсаванне карціны «Фаварытка».
Кана
Кана (仮名) — японская складовая азбука, якая існуе ў дзвюх графічных формах: катакана і хірагана.
Два віды каны адрозніваюцца абрысамі: знакі хіраганы круглявыя (ひらがな), у той час як знакі катаканы — вуглаваныя (カタカナ). Тольні некаторыя знакі падобныя (найбольш відавочнае падабенства маюць か і カ, り і リ, せ і セ), а амаль дакладна супадаюць толькі знакі へ і ヘ. Калі не браць на ўвагу пашырэнне катаканы (для мовы Айну), то адпаведнасць паміж знакамі хіраганы і катаканы ўзаемна адназначная, то бок любы тэкст, які запісаны хіраганай, можа быць запісаны катаканай і наадварот.
Знакамі хіраганы пішуць зменлівыя часткі японскіх слоў (окурыгана), самі словы, а таксама і тлумачальнае чытанне іерогліфаў (бакавая кана — фурыгана). Катакана сёння пераважна ўжываецца для запісу слоў, запазычаных з іншых, перш за зсё, еўрапейскіх моў (так званых лексічных запазычанняў «гайрайго»).
Існуе таксама некалькі састарэлых складовых азбук: хэнтайгана і ман'ёгана.
Запіс
Як і для знакаў кандзі, для знакаў каны існуе пэўны парадак і спосаб напісання рысаў. У адрозненні ад кандзі, для якіх існуюць строгія правілы напісання рысаў у сімвале для уніфікацыі (што дазваляе палепшыць чытльнасць за кошт выдзялення ключоў; хуткасць напісання), к кане правілы індывідуальныя (ёсць і агульныя элементы) для кожнага сімвала, что дазваляе прасцей іх адрозніваць сярод падобных:
Навасёлкі (Ходцаўскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Віктар Уладзіміравіч Зінчук
Віктар Уладзіміравіч Зінчук (нар., г. Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі фізіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (2000), прафесар (2003). Правадзейны член Нью-Ёркскай акадэміі навук (1997).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1986; аспірантура, 1989). Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1989, лячэбны факультэт, кафедра нармальнай фізіялогіі, у 1998—2009 і з 2014 — загадчык кафедры, у 2002—2005, 2009—2014 — прарэктар па навуковай рабоце).
Навуковыя інтарэсы: кіслародзвязваючыя ўласцівасці крыві.
Мізумена звычайная
Мізумена звычайная (Misumena vatia) — галарктычны від від павукоў рода Misumena сямейства Thomisidae.
Апісанне
Маладыя самцы ў пачатку лета досыць малыя і іх лёгка не заўважыць, яны дасягаюць 5 мм максімум, але самкі могуць вырасці да 10 мм (без ног). Гэтыя павукі могуць быць жоўтага або белага колеру, у залежнасці ад кветкі, у якой яны палююць. Маладыя самкі, якія могуць паляваць на разнастайных кветак, такіх як і, могуць змяняць колер «па жаданні». Дарослыя самкі патрабуюць вялікай колькасці адносна буйной здабычы, каб адкласці лепшыя яйкі. Таму яны ў Паўночнай Амерыцы, найбольш часта сустракаюцца ў відах рода, ў якіх ярка-жоўтыя кветкі, якія прыцягваюць вялікую колькасць насякомых, асабліва ў восеньскі перыяд. Часта вельмі цяжка нават для чалавека адшукаць аднаго з гэтых павукоў на жоўтых кветках.
Маладыя асобіны дасягаюць памеру каля 5 мм да восені і зімуюць на зямлі. Яны ліняюць у апошні раз у маі наступнага года.
Змена колеру
Гэтыя павукі мяняюць колер дзякуючы вадкаму сакрэту з жоўтым пігментам у вонкавым пласце клетак цела.
Змена колеру ад белага да жоўтага займае ад 10 да 25 дзён, зваротная каля шасці дзён. Жоўтыя пігменты былі вызначаныя як кінурэнін і 3-гідроксікінурэнін.
Восава (прыпыначны пункт)
Во́сава (, Осово)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Дубраўка; на лініі Вярэйцы — Градзянка, паміж станцыяй Лапічы і прыпыначным пунктам Гоманаўка.
Карнет (музычны інструмент)
Карнет (cornetto — «ражок») або карнет-а-пістон (фр. cornet à pistons - «ражок з поршнямі») — медны духавы музычны інструмент, які нагадвае трубу, але мае больш шырокую і кароткую трубку, а замест вентыляў, а поршні. Вядзе сваё паходжанне ад паштовага ражка. Быў сканструяваны ў Францыі каля 1830 года.
Вуліца Карзюкі
Вуліца Карзюкі — вуліца Мінска, атрымала назву ад колішняй вёскі Карзюкі, якая ўвайшла ў склад горада ў 1972 годзе. Знаходзіцца паблізу паўднёвай часткі МКАД. Пачынаецца ад вуліцы Віктара Турава і заканчваецца на скрыжаванні праезда і вуліцы Галадзеда. Практычна ўся жылая забудова вясковага сядзібнага тыпу. Плануецца знос прыватнага сектара вуліцы да 2020 года і забудова тэрыторыі шматпавярховымі дамамі.
Славутасці вуліцы
Таксама паблізу вуліцы Карзюкі знаходзяцца Чыжоўскае вадасховішча, Парк імя 900-годдзя Мінска і Чыжоўка-Арэна.
Бадрынатх
Бадрынатх (Badrinath, хіндзі बद्रीनाथ) — горад у акрузе Чамолі ў штаце Утаракханд, Індыя. Размешчаны на ўзгорках Гархвал на берагах ракі Алакнанды, за 301 км на паўночны ўсход ад Рышыкеша. Ляжыць паміж горнымі адгор’ямі Нар і Нараяна ў цені гары Нілкантха.
Палацавы мост
Палацавы мост — развадны чыгунны мост цераз Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае цэнтральную частку горада (Адміралцейскі востраў) і Васільеўскі востраў. Названы ў гонар Зімняга Палаца.
Знаходзіцца на восі палацавага праезду і Біржавой плошчы. Даўжыня моста — 260,1 м, шырыня — 27,8 м. Складаецца з пяці пралётаў.
Разведзены двукрылы цэнтральны пралёт Палацавага моста — адзін з сімвалаў горада.
Навасёлкі (Хаценчыцкі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Кэмпіцы (гміна)
Кэмпі́цы (Kępice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Слупскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кэмпіцах. Плошча гміны складае 293,43 км². Станам на 2010 год у гміне Кэмпіцы пражывалі 9419 чалавек, шчыльнасць — 32,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Вясна гола перапала
«Вясна гола перапала» (у некаторых выданнях «Вясна, голад, перапала») — беларускі ананімны верш XIX ст.
Знойдзены ў архіве В. Дуніна-Марцінкевіча, перапісаны яго рукой, але, відаць, аўтарства яму не належыць.
Упершыню апублікаваны ў брашуры М. Доўнар-Запольскага «Дунін-Марцінкевіч і яго паэма „Тарас на Парнасе“» (Віцебск, 1896 год), іншы варыянт — у брашуры Е. Раманава «„Тарас на Парнасе“ і іншыя беларускія вершы» (Магілёў, 1900).
Напісаны, верагодна, напярэдадні сялянскай рэформы 1861 года, бо выяўляе настроі беларускага сялянства перад адменай прыгону. Прасякнуты пафасам крытыкі прыгонніцтва, панства; разам з тым у ім выразна відаць абмежаванасць сялянскіх уяўленняў аб справядлівасці і свабодзе, якія нібыта можна атрымаць ад цара. Твор кампазіцыйна зладжаны, просты, матывамі блізкі да народнай паэзіі. Мова яго багатая фразеалагізмамі. Напісаны 4-стопным харэем, гучыць лёгка, свабодна.
Аўтар піша пра вясну, калі амаль не засталося ежы людзям і корма быдлу, але градацыя настрою пазітыўная, бо ён спадзяецца на наданне неўзабаве агульнай свабоды ад прыгону, тады і «холад, голад ніпачом!», абы толькі стаць вольнымі. Нястачы адыходзяць на другі план перад праблемай няволі і яе магчымым вырашэннем.
Хардвар
Хардвар — горад у індыйскім штаце Утаракханд, адміністрацыйны цэнтр акругі Хардвар. Знаходзіцца на берагах Ганга. Хардвар — адзін з сямі асноўных святых гарадоў індуізму. У перакладзе з хіндзі назва горада азначае «вароты да Бога» (хары азначае «Бог», а двар — «вароты»).
У раёне Хардвара Ганг спускаецца з Гімалаяў на Інда-Гангскую раўніну.
Запольцы
Запо́льцы (, Запольцы) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Баньё-дзі-Лука
Баньё-дзі-Лука (Bagni di Lucca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Насельніцтва складае 6541 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 165 км². Паштовы індэкс — 55022. Тэлефонны код — 0583.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Джорджыа дэ Буандэльмонці
Джорджыа дэ Буандэльмонці — кіраўнік Эпірскага царства з 6 па 26 лютага 1411 года.
Баньё-дзі-Лука
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Джорджыа дэ Буандэльмонці
Ён быў малодшым сынам Ісава дэ Буандэльмонці і яго трэцяй жонкі Еўдакіі Балшыч. Калі 6 лютага 1411 года памёр яго бацька, маці паспрабавала кіраваць Янінай ад імя свайго малалетняга сына, хоць не была папулярная сярод мясцовай знаці.
Даведаўшыся пра тое, што яна плануе жаніцца з сербскім арыстакратам, яны зрынулі яе разам з сынам праз 20 дзён пасля іх узыходжання (26 лютага 1411 года) Джорджыа пражыў прынамсі да 1453 года, і яго імя згадваецца ў розных рагузскіх дакументах.
IC 1618
IC 1618 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Беларусы ў Астрахані
Беларусы ў Астрахані — зборная назва асоб беларускай нацыянальнасці, якія часова або пастаянна пражываюць ў гэтым расійскім горадзе. Па дадзеных перапісу насельніцтва 2010 года, на тэрыторыі горада пражываюць 870 беларусаў (усяго ў Астраханскай вобласці — 1623). Гэта робіць беларускую абшчыну пятнаццатай па колькасці ў горадзе.
Вуліца Якуба Коласа (Кіеў)
Вуліца Якуба Коласа (Вулиця Якуба Коласа) — вуліца ў Святошынскім раёне Кіева. У жылым масіве Мікольская Баршчагоўка. Пралягае ад вуліцы Герояў Космасу да бульвара Жуля Верна.
Плятнёў
Плятнёў — прозвішча.
Элеанора Джорджы
Элеанора Джорджы (нар., ) — італьянская актрыса, рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
Біяграфія
Упершыню на вялікім экране Элеанора Джорджы з’явілася ў эпізадычнай ролі Мэйд у фільме «Чорнае чэрава тарантула» (1971). Першая галоўная жаночая роля — Mariuccia у фільме рэжысёра Сальваторэ Самперы «Непрыкаяная» (1974), дзе яе партнёрам стаў спявак і кампазітар Даменіка Мадуньё.
Атрымала вядомасць як выканаўца галоўных жаночых роляў у італьянскіх камедыях 80-х гадоў. Элеанора Джорджы грала ў дуэтах з вядомымі камедыйнымі акцёрамі Італіі Адрыяна Чэлентана, Рэната Пацэта, Джоні Дарэлі, Карла Вердонэ.
У 1979 годзе выйшла замуж за выдаўца Анджэла Рыцалі, развялася з ім у 1984 годзе. У 1988 годзе пайшла з кіно, жыла з сям’ёй і дзецьмі на ферме. У 1993 годзе выйшла замуж за італьянскага акцёра Масіма Сівара, зноў развялася ў 1996 годзе.
У 2003 годзе Джорджы выступіла як рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсер фільма «Мужчыны і жанчыны, праўда і хлусня», дзе ў галоўнай ролі зняла Арнелу Муці, сваю асноўную саперніцу ў камедыях 80-х гадоў.
У 2008 годзе паставіла камедыю «Мінулым летам».
Джорджы працуе на радыё, удзельнічае ў шоу на тэлебачанні, здымаецца ў тэлесерыялах.
Верхнія Пірэнеі
Верхнія Пірэнеі (Hautes-Pyrénées) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Поўдзень — Пірэнеі. Парадкавы нумар — 65. Адміністрацыйны цэнтр — Тарб. Насельніцтва — 222,4 тыс. чалавек (84-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Плошча тэрыторыі 4464 км². Галоўным чынам гэта гарыстая мясцовасць.
Дэпартамент уключае 3 акругі, 34 кантона і 474 камуны.
Верхнія Пірэнеі — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі Гіень. Гістарычна гэтыя землі ўваходзілі ў склад графства Бігора, якое потым увайшло ў Гасконь. У XVI ст. частка каралеўства Наварра, далучанага да Францыі дзякуючы Генрыху IV.
Кандратаўшчына
Кандра́таўшчына (, Кондратовщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Падворыца
Падво́рыца (, Подворица) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
У 1924—1929 і 1933—1954 гадах цэнтр Падворыцкага сельсавета, у 1929—1933 гадах у складзе Машчонскага сельсавета. Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарывецкага сельсавета, да 30 сакавіка 1992 года — у склад Белаліпскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Багданаўскага сельсавета.
Кэмпна (гміна)
Кэ́мпна (Kępno) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кэмпінскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кэмпне. Плошча гміны складае 124,03 км². Станам на 2009 год у гміне Кэмпна пражывалі 24 566 чалавек, шчыльнасць — 198 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
BAFTA
BAFTA (БАФТА) — прэмія Брытанскай акадэміі кіно і тэлевізійных мастацтваў (англ.: The British Academy of Film and Television Arts), якая ўручаецца за дасягненні ў наступных галінах: кінематаграфія, тэлебачанне, камп’ютарныя гульні, мастацтва для дзяцей.
Акадэмія была ўтворана 16 красавіка 1947 года пад кіраўніцтвам Дэвіда Ліна. У год утварэння і да 1976 акадэмія называлася Брытанскай Акадэміяй кіно. У 1958 годзе да акадэміі далучылася Гільдыя тэлевізійных прадзюсараў, а з 1976 года пачала называцца Брытанскай акадэміяй кіно і тэлевізійных фільмаў. Лаўрэаты ў якасці прыза атрымліваюць залатую маску.
Цырымоніі ўручэння кінематаграфічных узнагарод Брытанскай акадэміі кіно і тэлевізійных мастацтваў — нараўне з прысуджэннем прэміі «Залаты глобус», лаўрэатаў якой выбіраюць члены Асацыяцыі замежнай прэсы Галівуду, — з’яўляюцца своеасаблівай генеральнай рэпетыцыяй «Оскара», бо ў большасці выпадкаў яны апярэджваць вынікі галасавання членаў Амерыканскай акадэміі кінамастацтва.
Упершыню прэмія была ўручана ў 1948 годзе ў Лондане. З 2000 года прэмія носіць імя The Orange British Academy Film and Television Awards — кампаніі — аператара сотавай сувязі Orange, якая зрабілася афіцыйным спонсарам цырымоніі ўручэння ўзнагарод c 1998 года. У сувязі з гэтым і былі зрушаныя тэрміны правядзення ўрачыстасці — з красавіка на люты.
Кіраўска-Выбаргская лінія
Першая лінія Пецярбургскага метрапалітэна, таксама вядомая як Кіраўска-Выбаргская або Чырвоная лінія, злучае праз цэнтр паўднёва-заходні і паўночна-ўсходні раёны Санкт-Пецярбурга. У цяперашні час праходзіць праз Калінінскі раён і выходзіць за межы суб'екта Федэрацыі Санкт-Пецярбург. У яе складзе 19 станцый. Даўжыня - 29,57 км, сярэдні час паездкі па ўсёй лініі - каля 45 хвілін. Маюцца як ўчасткі глыбокага, так і ўчасткі дробнага закладу. Чырвоны колер лінія атрымала па аналогіі з першай лініяй маскоўскага метрапалітэна і па асноўным колеры савецкай эпохі.
Гінухская мова
Гінухская мова (саманазва: гьинузас мец) — мова гінухцаў, аднаго з малалікіх народаў Дагестана. Належыць да нахска-дагестанскай моўнай сям'і.
Сацыялінгвістычныя звесткі
Сярод носьбітаў гінухскай вельмі распаўсюджаны мультылінгвізм — практычна ўсе яны таксама валодаюць рускай і аварскай мовамі.
Па дадзеных даследавання мовазнаўцы Дыяны Форкер, гінухскай мовай валодаюць каля 600 чалавек.
IC 1619
IC 1619 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Валкоўскі сельсавет
Валко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Валкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Ласіцкі сельсавет у складзе Дунілавіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Ласіца. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Гулідаўскага і Міхайлаўскага сельсаветаў. 27 сакавіка 1959 года ў склад сельсавета з Казлоўшчынскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Лесуны, Ляхаўшчына, Маштаркі, Рудка, Рэчкаўшчына і Сарокі). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Струцкага сельсавета (15 населеных пунктаў: Гайдукі, Гаранаўшчына, Гігалы, Гінькі, Глінскія, Заруддзе, станцыя Заўлічы, Курылавічы, Мартулі, Марцінелевічы, Мацейкі, Новыя Заўлічы, Плешкуны, Сасноўшчына і Янчукі), у склад Тумашаўскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Белевічы, Гінькі, Гулідава, Гусакова, Залаўкі, Лапішкі, Падкраеўшчына і Рудакова). З 25 снежня 1962 года ў складзе Пастаўскага раёна. 20 лістапада 1970 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Валкі, сельсавет перайменаваны ў Валкоўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Валкоўскага сельсавета было 45 населеных пунктаў. 21 чэрвеня 2023 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дунілавіцкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1071 чалавек, з іх 95,4 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 1,1 % — палякі.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 33 населеныя пункты: вёскі Валкі, Вараноўка, Верацеі, Гайдукі, Гаранаўшчына, Гігалы, Гінькі, Глінскія, Даравое, Дразды, Жданы, Жукава, Заруддзе, Заўлічча Новае, Колаўцы, Крывое 2, Курылавічы, Лазовікі, Ласіца, Ляхаўшчына, Мартулі, Марцінелевічы, Мацейкі, Маштаркі, Норыца, Плешкуны, Пятровічы, Рэдзькаўшчына, Сарокі, Сасноўшчына, Станілевічы, Хрыстова і Янчукі.
Мікалай Тальваш
Мікалай Тальваш (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Паоходзіў з роду Тальвашаў герба «Лебедзь», сын Станіслава Тальваша. З маладосці быў прывучаны да рыцарскіх справаў, ваяваў спачатку разам з князем Раманам Сангушкам на войнах маскоўскіх, потым з Рыгорам Хадкевічам і Мікалаем Радзівілам Рудым, у гэты час ён ужо быў палкоўнікам.
З 23 сакавіка 1566 прызначаны «на новы ўрад кашталяна менскага», з 1570 жамойцкі кашталян, з 1588 маршалак надворны, з 12 лютага 1596 года троцкі кашталян.
У 1565 годзе адпраўлены ад Яна Хадкевіча з часткаю войска ў Інфлянты супраць шведаў караля Эрыка (першае ўварванне шведаў у Інфлянты), дзе на галаву разбіў шэсць тысяч пад вёскай Кірэмпай каля Рэвеля, чатырыста чалавек ўзяў у палон і захапіў некаторыя харугвы. Праз пяць год (у 1570) быў паслом у Маскве, дзе заключыў трохгадовы мір.
У 1577 годзе быў дынабургскім старостам і бяржанскім цівуном. У 1581 годзе трымаў радунскае староства.
Сяргей Сяргеевіч Юдзін (хірург)
Сяргей Сяргеевіч Юдзін (Серге́й Серге́евич Ю́дин; 27 верасня [9 кастрычніка] 1891,  —, ) — савецкі хірург і вучоны, заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1943), галоўны хірург НДІ СП імя М. В. Скліфасоўскага, дырэктар НДІ Вішнеўскага. Лаўрэат Ленінскай (1962, пасмяротна) і Сталінскіх (1942, 1948) прэмій. Сапраўдны член Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944). Ганаровы член Англійскага каралеўскага Каледжа хірургаў (1943), Амерыканскай асацыяцыі хірургаў (1943), хірургічнага таварыства Парыжскага ўніверсітэта (1947), Пражскага, Каталонскага таварыстваў хірургаў. Ганаровы доктар Сарбоны (1946).
З 1952 года быў у ссылцы — працаваў хірургам у Бердску. Толькі пасля смерці І. В. Сталіна ў 1953 годзе быў вызвалены.
Альбігойцы
Альбігойцы (Albigenses, Albigeois, ад назвы горада горада Альбі ў Тарнскім дэпартаменце Францыі), Царква Альбі — распаўсюджаная ў Паўднёвай Еўропе рэлігійная плынь «добрых людзей» (катараў).
У вучэнні альбігойцаў галоўнай тэмай з’яўлялася тэма панадбыццёвай міласці «Нябеснага Добрага Айца», дзеля якой, па меркаванні вызнаўцаў, быў пасланы на зямлю Сын Божы Ісус Хрыстос, «Алейнае дрэва», «Жаніх Шлюбнага Чартога». Альбігойцы звалі гэтую праяву чароўнай міласці па імі горада «Альбі», што адпавядала па значэнні панятку «мінне» (вышняя міласць), які шырока выкарыстоўваўся мінезінгерамі і правансальскімі трубадурамі.
Як і ў любым кірунку маніхейства, у альбігойстве меўся падзел паміж манахамі («дасканалымі») і свецкімі паслядоўнікамі, прычым манахі ўстрымоўваліся ад віна, мяса, любога гвалту і фізічнай працы.
Віцебскія прывілеі
Віцебскія прывілеі — устаўныя граматы вялікіх князёў ВКЛ, паводле якіх дакументальна фіксаваліся аўтаномныя правы Віцебскай зямлі.
Першы прывілей Віцебску быў дадзены ў 1390-х гадах Вітаўтам. Прывілей 1444 г. Казіміра IV пацверджаны прывілеем 1503-га г. Аляксандра. Гэты прывілей пацвярджаўся граматамі вялікіх князёў ВКЛ у 1509, 1541, 1547, 1561 гадах.
Оскар Дамінгес
Оскар Дамінгес (Óscar Domínguez;, Сан-Крыстобаль-дэ-ла-Лагуна — , ) — іспанскі мастак і скульптар, адзін з прадстаўнікоў іспанскага сюррэалізму разам з Сальвадорам Далі і Жуанам Міро.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 студзеня 1906 года ў Сан-Крыстабаля-дэ-ла-Лагуна (Іспанія). У юнацтве перанёс цяжкую хваробу, якая пашкодзіла косткі і канечнасці. З 1926 года жыў у Парыжы, працуючы ў сямейным бізнесе (экспарт у Францыю бананаў). З 1929 года канчаткова размясціўся ў Парыжы, дзе сышоўся з рознымі авангардысцкімі групамі і сюррэалістамі. У 1931 годзе напісаў аўтапартрэт, дзе намаляваў сябе з перарэзанымі венамі.
Раннія працы з казачнымі і сэксуальнымі матывамі ўвайшлі ў яго першую персанальную выставу (травень 1933 года, Галерэя прыгожага мастацтва, Тэнэрыфэ). Тыповай працай для гэтай выставы з’яўляецца «Сюррэалістычны пейзаж» (1933, Тэнэрыфэ). У 1934 годзе далучыўся да групы Андрэ Брэтона, у якой пратрымаўся да яе распаду ў 1948 годзе.
У 1936 годзе Дамінгес пачаў ужываць метад, названы сюррэалістамі «перакладныя карцінкі» — дэкалькаманію (Decalcomania). «Пераводныя карцінкі» былі ўключаныя Брэтонам у «Кароткі слоўнік сюррэалізму».
У тым жа 1936 годзе Дамінгес прыступіў да працы над цыклам, названым ім «дэкалькаманічныя аўтаматычныя наўмысныя інтэрпрэтацыі». Асноўнай тэмай гэтых прац з’яўляліся камбінаванне механічнага функцыянавання і перадача задушаных эратычных жаданняў.
У 1947 годзе выйшла кніга вершаў Дамінгеса «Яны глядзяць адзін на аднаго». Таксама Дамінгес з’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў па тэхніцы сюррэалізму.
Оскар Дамінгес скончыў жыццё самагубствам, перарэзаўшы сабе вены (31 снежня 1957 года, Парыж).
Антрапагенез
Старажытныя прадстаўнікі віда Homo sapiens з'явіліся ў выніку эвалюцыі 400—250 тыс. гадоў таму. Пануючай у нашы дні гіпотэзай паходжання людзей з'яўляецца нская, згодна з якой наш від з'явіўся ў Афрыцы і адтуль распаўсюдзіўся па ўсім свеце, замяшчаючы існуючыя папуляцыі H. erectus і H. neanderthalensis. Альтэрнатыўная гіпотэза завецца мультырэгіянальнай. Згодна з апошняй, людзі, пачынаючы, відаць, ад H. erectus, эвалюцыянавалі як адзіны від, у якім генныя патокі маглі вольна цыркуляваць. Наяўныя ў цяперашні час дадзеныя палеаантрапалогіі не дазваляюць зрабіць канчатковы выбар паміж гэтымі гіпотэзамі, хоць дадзеныя генетыкі падтрымліваюць нскую тэорыю.
Пачынаючы з H. habilis, людзі выкарыстоўвалі каменныя прылады працы, усё больш па-майстэрску вырабленыя (гл. Палеаліт). У апошнія 50 тыс. гадоў тэхналогія і культура змяняюцца хутчэй, чым папярэднія эпохі.
Вуліца 17 верасня (Брэст)
17 верасня (улица 17 сентября) — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада. Названа ў гонар уз’яднання Заходняй і Усходняй Беларусі.
Няцотны бок
Дамы № 29, 31, 33, 35, 37 складаюць ансамбль гарадской забудовы, які склаўся ў канцы XIX — першай палове XX ст. Будынкі маюць характэрную для таго часу блакіроўку, аб’яднаны ў самастойныя фрагменты. Галоўныя фасады выходзяць на «чырвоную лінію» забудовы. Уваходы з двара. Праезд паміж дамамі № 33 і 35. Фрагмент забудовы — узор архітэктурнага вырашэння невялікіх гарадскіх жылых дамоў, індывідуальная апрацоўка якіх стварае разнастайнасць і маляўнічасць агульнай горадабудаўнічай кампазіцыі.
Музей Другой сусветнай вайны (Гданьск)
Музей Другой сусветнай вайны (Muzeum II Wojny Światowej) — польскі дзяржаўны музей у Гданьску, прысвечаны падзеям Другой сусветнай вайны.
Агульная характарыстыка
Галоўнай задачай музея з'яўляецца распаўсюджванне ведаў пра Другую сусветную вайну, паказ польскіх поглядаў на найвялікшы канфлікт у гісторыі чалавецтва, выхаванне памяці аб ахвярах таталітарных сістэм і героях барацьба за свабоду многіх нацыянальнасцей. У рамках выставачнай, навуковай і асветніцкай дзейнасці, якую праводзіць музей, Польшча рэкламуецца як краіна-ахоўніца памяці Еўропы і свету пра падзеі 1939–1945 гадоў, якая ведае і шануе каштоўнасць свабоды і грамадзянскіх пазіцый.
З пачатку лютага 2009 года сядзіба музея размяшчалася ў шэрагу камяніц па адрасе вул. Доўгая 81/83 у Галоўным горадзе. Гэта месца павінна было быць часовым і выконвала свае функцыі да 2014 года, калі планавалася ўвесці ў эксплуатацыю сучасны будынак музея, пабудаваны па адрасе вул. Валавая, у раёне былой аўтобуснай станцыі, на стыку каналаў Радуні і Матлава, каля гістарычнага будынка Польскай пошты ў Вольным горадзе Гданьску - адным з месцаў пачатку Другой сусветнай вайны.
У 2009 годзе па выніках конкурсу была створана візуалізацыя асноўнай экспазіцыі ў адпаведнасці з тэарэтычнымі паставамі сучаснай музейнай канцэпцыі. Галоўны прыз у конкурсе склаў 50 000 еўра, агульны прызавы фонд складаў 100 000 еўра. Наступным этапам стварэння Музея Другой сусветнай вайны стаў міжнародны архітэктурны конкурс на будынак музея па вул. Валавая, функцыянальна прыстасаваны да патрэб асноўнай экспазіцыі, часовых экспазіцый, а таксама да адукацыйных і архіўных функцый музея. Дызайн будынка быў абраны ў 2010 годзе, а першае месца на конкурсе атрымала архітэктурная студыя «Квадрат» з Гдыні. Будынак музея займае плошчу каля 23 тысяч квадратных метраў, а асноўная экспазіцыя - адна з найбуйнейшых экспазіцый, прадстаўленых гістарычнымі музеямі свету - каля 5 тысяч квадратных метраў. На тэрыторыі, прызначанай для музея, праводзіліся археалагічныя работы на плошчы 1,7 га.
Усходнія Пірэнеі
Усходнія Пірэнеі (Pyrenees-Orientales) — дэпартамент на поўдні Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Лангедок — Русільён. Парадкавы нумар 66. Адміністрацыйны цэнтр — Перпіньян. Насельніцтва 392,8 тыс. чалавек (57-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 года.).
Плошча тэрыторыі 4116 км². Размешчаны ў межах сістэмы Пірэнеяў дэпартамент на ўсходзе выходзіць да Міжземнага мора, на поўдні мяжуе з Іспаніяй.
Дэпартамент уключае 3 акругі, 31 кантон і 226 камун. У дэпартаменце распаўсюджана каталанская мова, што дазваляе аднесці яго да каталанскіх зямель.
Усходнія Пірэнеі — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі Русільён, замацаванай за Францыяй па Пірэнейскаму міру 1659 г.
Рэчыца (Брэст)
Рэ́чыца (, Речица) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Клейнікаўскага сельсавета. З 1968 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска і маёнтак уваходзілі ў Косіцкую воласць Брэсцкага павета. З 1879 года ў вёсцы дзейнічаў бровар Шырмы (20 рабочых), які ў 1900 годзе вырабляў 84 тыс. вёдраў піва на 58 тыс. рублёў. Такім жа броварам (19 рабочых) валодаў Таўбэ ў маёнтку, ён вырабляў у 1881 годзе прадукцыі на 18 тыс. рублёў. У 1930-я гады на месцы маёнта вырас пасёлак. З 1940 года вёска і пасёлак у складзе Брэсцкага раёна. У часы Вялікай Айчыннай вайны ў ваколіцах вёскі нямецка-фашысцкія захопнікі ў ліпені-снежні 1942 года знішчылі 7,2 тыс. чалавек. Да 1959 года вёска была цэнтрам Рэчыцкага сельсавета і калгаса «Пагранічнік». У 1959-1968 гадах пасёлак зліўся з вёскай, уваходзілі ў Клейнікаўскі сельсавет. У 1968 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Ленінскім раёне горада.
Забудова
Галоўныя вуліцы Рэчыцкая, Пісьменніка Смірнова, Школьная і інш. У 1980-я гады на месцы вёскі вялося інтэнсіўнае будаўніцтва жылых дамоў і прадпрыемстваў культурна-бытавога абслугоўвання; пабудаваны піваварана-вінаробны завод і хлебазавод.
Кумдах
Кумдах, або Кніжная святыня — складаная арнаментаваная скрынка або шкатулка, якая выкарыстоўваецца ў якасці рэлікварыя для захавання кніг і разглядаецца як рэліквіі святых, якая ўжывалася ў ранняй сярэднявечнай Ірландыі. Яны, як правіла, створаны пазней, чым кнігі, якія яны ўтрымліваюць, часта на некалькі стагоддзяў, як правіла, кніга паходзіць з гераічнай эпохі ірландскага манаства да 800 года, а ацалелыя кумдахі датуюцца перыядам пасля 1000 года, хоць ясна, што такая форма датуецца значна раней. Затым некаторыя з іх былі істотна перапрацаваныя ў гатычны перыяд. Звычайная форма — гэта канструкцыя, што базуецца на галоўным фасадзе з выкарыстаннем буйных камянёў горнага крышталя і іншых паўкаштоўных камянёў, якія пакідаюць прабелы паміж перакладзінамі крыжа для большай дэкаратыўнасці. Некаторыя кумдахі насілі на ланцужку або шнуры, часта падвешваліся на шыі, што змяшчала іх побач з сэрцам і, як лічылася, прыносіла духоўныя і медыцынскія выгоды (тое ж самае было зроблена з Кутбертавым Евангеллем у скураным мяшку ў сярэднявечны Дарэме). Іх таксама выкарыстоўвалі для сведкавых кантрактаў. Многія мелі спадчынных непрафесійных захавальнікаў, якія ў асноўным належалі да сем’яў, што ўтварылі сувязі з манастырамі. Большасць захаваных прыкладаў цяпер захоўваецца ў Нацыянальным музеі Ірландыі.