cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Давід Кубацкі
Спартыўная кар’ера
У сезоне 2013/2014 Кубацкі прыняў удзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях у Сочы, дзе прыняў удзел у скачках са звычайнага трампліна (HS106), але заняў толькі 32 месца.
У сезоне 2016/2017 Давід разам з партнёрамі становіцца чэмпіёнам свету ў камандным першынстве на вялікім трампліне ў фінскім Лахці. У індывідуальных спаборніцтвах ён двойчы займае 8-е месца на вялікім і нармальным трамплінах.
У сярэдзіне студзеня 2019 года ў Італіі, Валь-дзі-Ф’еме, на этапе Кубка свету, Давід атрымаў першую перамогу на індывідуальных спаборніцтвах.
6 студзеня 2020 года стаў пераможцам Турнэ чатырох трамплінаў, аформіўшы перамогу на апошнім этапе ў Бішафсгофене.
На XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях у Пекіне, у другі дзень спаборніцтваў 6 лютага 2022 года ў індывідуальных скачках з сярэдняга трампліна заваяваў алімпійскі бронзавы медаль.
IC 5134
IC 5134 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) ў сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ірына Іванаўна Кабанава
Ірына Іванаўна Кабанава (нар., Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі актрыса тэатра і кіно, педагог. Дацэнт (2009). Член Расійскай грамадскай акадэміі голасу (2002), Міжнароднага грамадскага аб’яднання «Театро», Беларускага саюза тэатральных дзеячаў.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (спецыяльнасць «Акцёрскае мастацтва (тэатр лялек)», 1988). Працавала ў Магілёўскім абласным тэатре драмы і камедыі імя В. І. Дуніна-Марцынкевіча, г. Бабруйск (1988—1993, актрыса), Мінскім дзяржаўным палацэ дзяцей і моладзі (1993—1997, кіраўнік лялечнага гуртка), СШ № 136 з тэатральным ухілам г. Мінска (1997—2001, выкладчык сцэнічнай мовы і тэхнікі мовы), Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 2001, тэатральны факультэт, кафедра сцэнічнай мовы і вакалу, у 2005—2017 — загадчык кафедры, у 2001—2002 — намеснік дэкана факультэта).
Заблудаўская друкарня
Заблудаўская друкарня была заснаваная на сродкі вялікалітоўскага гетмана Рыгора Хадкевіча ў 1568 годзе.
Паўстала ў маёнтку Рыгора Хадкевіча ў мястэчку Заблудаў Гарадзенскага павета Вялікага Княства Літоўскага (цяпер у Польшчы). У ёй працавалі Іван Фёдараў і Пётр Мсціславец.
У 1568—1569 было надрукаванае «Евангелле навучальнае» — зборнік гутарак і павучанняў з тлумачэннем евангельскіх тэкстаў, тутсама быў змешчаны першы друкаваны твор старажытнай усходнеславянскай літаратуры — «Слова на Ушэсце» Кірылы Тураўскага. Да нашага часу захаваліся 44 асобнікі выдання.
Пасля ад’езду Пятра Мсціслаўца ў Вільню Іван Фёдараў выдаў у Заблудаўскай друкарні «Псалтыр з часаслоўцам» (1569—1570; зберагліся 3 асобнікі), змясціўшы ў ёй Пасхалію ў табліцах.
Выданні вызначаліся прыгожай арнаментыкай, застаўкамі, канцоўкамі, ініцыяламі. Выкарыстоўваліся гравюры, падаваліся выходныя звесткі. Заблудаўскія выданні пасля неаднаразова перавыдаваліся ў ВКЛ.
Друкарня спыніла сваю дзейнасць у 1570 годзе ў сувязі з грамадска-палітычнымі ўмовамі, якія ўскладніліся пасля ўтварэння Рэчы Паспалітай.
27 мая 2005 у гонар першадрукароў Заблудава быў адкрыты помнік з надпісамі па-польску і па-царкоўнаславянску.
Куцеінская друкарня
Куцеінская друкарня — цэнтр беларускага кірылічнага кнігадрукавання ў XVII ст., дзейнічала ў 1630—1654 пры Куцеінскім Богаяўленскім манастыры ў Оршы. Да 1632 г. узначальвалася яе заснавальнікам Спірыдонам Собалем, пасля ад'езду якога чатыры гады не працавала.
Потым друкарню ўзначаліў ігумен Іаіль Труцэвіч. Карысталася падтрымкай магілёўскага і аршанскага мяшчанства, выдавала навукова-асветніцкую, царкоўна-палемічную і свецкую літаратуру на царкоўна-славянскай і старабеларускай мовах.
У ёй выдадзены «Брашна духоўнае» (1630), «Малітваслоў», «Буквар» (абодва 1631), «Часаслоў», «Новы запавет і Псалтыр», часткова дадрукаваны кіеўскі «Апостал» (усе 1632). З 1636 выдала яшчэ 14 кніг: «На ойча наш выклад» Іаана Златавуста» (1636), «Гісторыя пра Варлаама і Іасафа» і «Дыдаскалія» С. Косава (абедзве 1637), «Псалтыр» (1642), «Актоіх Іаана Дамаскіна» (1646), «Трэфалагіён» (1647), «Дыёптра» (1651), «Лексікон…» П. Бярынды (1653) і інш. Усяго ў ёй выдадзены дваццаць кніг.
Выданні вылучаліся своасаблівым графічным афармленнем. Распаўсюджваліся на Беларусі, Украіне, у Літве, Расіі. У 1655 г. друкарскае абсталяванне было перавезена ў Іверскі Валдайскі манастыр пад Вялікім Ноўгарадам, у 1665 г. — у Васкрасенскі манастыр пад Масквой, у 1676 г. — на Друкарскі двор (Масква).
NGC 2523
NGC 2523 (іншыя абазначэнні — UGC 4271, MCG 12-8-31, ZWG 331.32, Arp 9, IRAS08092+7343, PGC 23128) — галактыка ў сузор’і Жырафа.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Тытызэ-Нойштат
Тытызэ-Нойштат — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Брайсгау — Верхні Шварцвальд. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 г.). Плошча — 89,66 км². Афіцыйны код — 08 3 15 113.
Горад падзяляецца на 6 раёнаў.
Уладзімір Мацвееў
Уладзі́мір Мацве́еў:
Лазава (Цярнопальскі раён)
Лазава (Лозова) — вёска ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.
У вёсцы — тэлевежа вышынёй 256 м (1980).
Імаверна, паблізу Лазавой знаходзілася вёска Сабачыха.
Фігуры Лісажу
Фігу́ры Лісажу́ — замкнутыя траекторыі, намаляваныя кропкай, якая здзяйсняе адначасова два гарманічныя ваганні ў двух узаемна перпендыкулярных напрамках. Упершыню даследаваны французскім навукоўцам Жулем Антуанам Лісажу. Выгляд фігур залежыць ад суадносін паміж перыядамі (частотамі), фазамі і амплітудамі абодвух ваганняў. У найпрасцейшым выпадку роўнасці абодвух перыядаў фігуры ўяўляюць сабой эліпсы, які пры рознасці фаз 0 альбо \pi выраджаюцца ў адрэзкі прамых, а пры рознасці фаз і роўнасці амплітуд ператвараюцца ў акружнасць. Калі перыяды абодвух ваганняў недакладна супадаюць, то рознасць фаз увесь час змяняецца, з прычыны чаго эліпс увесь час дэфармуецца. Пры істотна розных перыядах фігуры Лісажу не назіраюцца. Аднак, калі перыяды суадносяцца як цэлыя лікі, то праз прамежак часу, роўны найменшаму кратнаму абодвух перыядаў, рухомая кропка зноў вяртаецца ў тое ж месца — атрымліваюцца фігуры Лісажу больш складанай формы. Фігуры Лісажу упісваюцца ў прамавугольнік, цэнтр якога супадае з пачаткам каардынат, а бакі паралельныя восям каардынат і змешчаны па абодвух баках ад іх на адлегласцях, роўных амплітудам ваганняў.
Матэматычны выраз для крывой Лісажу
дзе
A
,
B
— амплітуды ваганняў,
a
b
— частоты,
δ
— зрух фаз.
Выгляд крывой істотна залежыць ад суадносін
a/b
Нацыянальны музей Нігера
Нацыянальны музей Нігера (Musée National du Niger) — нацыянальны музей, знаходзіцца ў г.Ніямей.
Фігуры Лісажу
Матэматычны выраз для крывой Лісажу
. Калі суадносіны роўныя 1, фігура Лісажу мае выгляд эліпса, пры пэўных умовах яна мае выгляд акружнасці (
Нацыянальны музей Нігера
Першы павільён музея, які першапачаткова называўся Французскі інстытут чорнай Афрыкі (Institut français d'Afrique noire) быў пабудаваны ў 1958 годзе, пазней пераназваны ў павільён імя Бубу Хана, у гонар палітыка і мастака, які падтрымліваў узвядзенне будынка. Афіцыйнае адкрыццё музея адбылося 18 снежня 1959 год. У 1980 годзе ў будынку музея адбыўся моцны пажар.
Цыклаграма
Цыклаграма:
Фігуры Лісажу
Матэматычны выраз для крывой Лісажу
радыян) і адрэзка прамой (
). Яшчэ адзін прыклад фігуры Лісажу — парабала (
). Пры іншых суадносінах фігуры Лісажу ўяўляюць сабой больш складаныя фігуры, якія з'яўляюцца замкнутымі пры ўмове
— рацыянальны лік.
Фігуры Лісажу, дзе a = 1, b = N (N — натуральны лік) і
з'яўляюцца паліномамі Чабышова першага рода ступені N.
Прыклады
Анімацыя ўнізе дэманструе змяненне крывых пры нарастанні суадносін \frac{a}{b} ад 0 да 1 з крокам 0.01. (
)
Прыклады фігур Лісажу ніжэй з
, няцотным натуральным лікам a, і таксама натуральным лікам b, і |a − b| = 1.
Выкарыстанне ў тэхніцы — параўнанне частот
Калі падаць на ўваходы «X» і «Y» асцылографа сігналы блізкіх частот, то на экране можна ўбачыць фігуры Лісажу. Гэты метад шырока ўжываецца для параўнання частот сігналаў дзвюх крыніц і для падстройкі адной крыніцы пад частату другой. Калі частоты блізкія, але не роўныя адна адной, фігура на экране круціцца, прычым перыяд цыкла кручэння з'яўляецца велічынёй, адваротнай рознасці частот, напрыклад, калі перыяд абароту роўны 2 с — розніца ў частотах сігналаў роўная 0,5 Гц. Пры роўнасці частот фігура застаецца нерухомай, у любой фазе, аднак на практыцы, за кошт кароткачасовых нестабільнасцей сігналаў, фігура на экране асцылографа звычайна ледзь-ледзь падрыгвае. Выкарыстоўваць для параўнання можна не толькі аднолькавыя частоты, але і тыя, што знаходзяцца ў кратных суадносінах, напрыклад, калі ўзорная крыніца можа выдаваць частату толькі 5 МГц, а аб'ект наладкі — 2,5 МГц.
Іаланта Іерусалімская
Ізабела II Іерусалімская (Isabelle II de Jérusalem), Иоланда де Бриенн (Yolande de Brienne;  —, Андрыя) — каралева Іерусаліма з 1212 года, адзінае дзіця Марыі, каралевы Іерусалімскай і Іаана дэ Брыена.
Яна стала каралевай Іерусаліма ў маленстве, у 1212 годзе. Яе бацька, Іаан дэ Брыен кіраваў як рэгент да 1225 года.
Сям’я
У 1225 годзе яна выйшла ажанілася з імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрыхам II, са жніўня 1225 года па даверанасці, у Акры і 9 лістапада 1225 года асабіста ў Брындзізі, у кафедральным саборы.
Конрад IV Гогенштаўфен
Конрад IV Гогенштаўфен (Konrad IV von Hohenstaufen; 25 красавіка 1228, Андрыя, Апулія, Італія — 21 мая 1254, каля Лавела, Базіліката, Італія) — кароль Германіі (з 1237 года; самастойна — з 1250 года), Кароль Іерусаліма (з 1228 года), кароль Сіцыліі (з 1250 года), герцаг Швабіі (з 1235 года).
Конрад быў адзіным сынам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрыха II Гогенштаўфена і яго другой жонкі Іаланты (Ізабелы) Іерусалімскай, якая памерла пры яго нараджэнні; ад яе Конрад атрымаў у спадчыну права на трон Іерусаліма.
Біяграфія
Пасля звяржэння старэйшага брата Генрыха быў выбраны і каранаваны рымскім каралём (1237); кіраваў у адсутнасць бацькі Германіяй. З 1240 года Конрад актыўна пачаў умешвацца ў імперскую палітыку і агітаваць князёў падтрымаць свайго бацьку. Калі Інакенцій IV, на Ліёнскім саборы ў 1245 годзе, абвясціў Фрыдрыха зрынутым, Конрад змагаўся з ландграфам цюрынгенскім Генрыхам Распэ, якога прыхільнікі абвясцілі імператарам.
Генрых разбіў Конрада IV у 1246 годзе пад Франкфуртам, але захварэў пры аблозе Ульма і памёр 16 лютага 1247 года. Тады Конраду IV прыйшлося змагацца з абраным на яго месца Вільгельмам Галандскім, які пасля смерці Фрыдрыха II, разбіў Конрада IV у бітве пры Опенгейме ў 1251 годзе.
Напачатку 1252 года Конрад IV з’явіўся ў Італію, падпарадкаваў Капую, узяў і сурова пакараў Неапаль (1253) і зацвердзіўся на поўдні паўвострава. Папа Інакенцій IV узвёў супраць яго фармальнае абвінавачванне ў ерасі і адлучыў яго ад царквы.
У падрыхтоўцы да паходу ў Верхнюю Італію Конрад IV памёр ад малярыі ў ваенным лагеры каля Лавела 21 мая 1254 года.
Сям’я і дзеці
1 верасня 1246 года Конрад IV ажаніўся са сваёй чацвераюраднай сястрой — Елізаветай Вітэльсбах (1227 — 9 кастрычніка 1273). Яна была дачкой пфальцграфа і герцага Баварскага Атона II Яснавяльможнага (7 красавіка 1206 — 29 лістапада 1253) і Агнесы (1201—1267) — стрыечнай цёткі імператара Фрыдрыха II.
Пазней Елізавета выйшла замуж за Мейнхарда II (1238 — 1 снежня 1295), графа Горыцы (1257—1271), графа Ціроля (з 1257 года), герцага Карынтыі і Крайны (з 1286 года).
Алесь Пікула
Алесь Пікула (6 верасня 1980, Баранавічы, БССР, СССР — 7 мая 2009, Баранавічы, Беларусь) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч з Баранавічаў.
У канцы 1990-х — старшыня «Маладога Фронту» ў Баранавічах. Пасля — старшыня Баранавіцкага філіяла Партыі БНФ. Шмат разоў затрымліваўся міліцыяй за правядзенне акцый. Актывіст Баранавіцкага філіяла «Вясна». Падчас выбараў 2006 года прэвентыўна затрыманы, афіцыйна — за брыдкаслоўе.
Касіаско (горад)
Агульная характарыстыка
Паселішча, названае ў гонар Тадэвуша Касцюшкі, спачатку развівалася ўздоўж гістарычнага Шляху Натчэз, гістарычнага ляснога шляху, які цягнецца прыкладна на 440 міль (710 км) ад Нэшвіла ў штаце Тэнесі да Натчэза ў штаце Місісіпі. На працягу ўсяго ХІХ стагоддзя бавоўна была пераважнай культурай, якую вырошчвалі і абраблялі ў наваколлі. Яна і сёння па-ранейшаму мае важную ролю ў эканамічным развіцці краю. Горад ужо больш за 100 гадоў прымае Цэнтральны кірмаш штата Місісіпі.
Па дадзеных перапісу насельніцтва 2000 года ў горадзе пражывала 7 372 чалавекі. Расавы склад насельніцтва горада складаў 53,66 % белых, 44,57 % афраамерыканцаў, 0,16 % карэнных амерыканцаў, 0,46 % азіятаў, 0,60 % прадстаўнікоў іншых рас і 0,54 % прадстаўнікоў двух або больш рас. Іспанамоўныя (не англамоўныя) жыхары складалі 1,06 % насельніцтва горада незалежна ад расы.
Калыванскі хрыбет
Калыванскі хрыбет (Колыванский хребет) — горны хрыбет на паўночным захадзе Алтайскіх гор, у Алтайскім краі Расіі. Багаты на карысныя выкапні, якія пачаў распрацоўваць А. Дзямідаў у XVII стагоддзі ў Змяінагорску і Калывані.
Масіў Калыванскага хрыбта — нізкагорны хрыбет (ад 600 да 800 м) у межах Перадалтайскай раўніны з вяршынямі вышэй за тысячу метраў: Раўнюха (1110 м), Паўночны Камень (1002 м) і найвышэйшы пункт — гара Сінюха. Размешчаны на тэрыторыі Змяінагорскага, Кур’інскага і Краснашчокаўскага раёнаў Алтайскага края. Даўжыня хрыбта каля 100 км. Хрыбет служыць водападзелам для рэк Алей і Чарыш.
Другі ліст Пятра
Адрасат
У пачатку ліста аўтар не называе прамога адрасата. Аднак паколькі аўтар паказвае, што піша ўжо другі ліст, то верагодней за ўсё, што адрасат той жа, што і ў першым лісце, а менавіта — усе хрысціяне Малой Азіі.
Аўтарства ліста
Імя аўтара стаіць у самым пачатку ліста — гэта Сымон Пётр, апостал, што належаў да ліку дванаццаці апосталаў, якія суправаджалі Хрыста падчас Яго зямнога жыцця.
Асаблівасці ліста
Другі ліст даволі моцна адрозніваецца ад першага. Калі першы ліст напісаны на простай, але дасканалай грэчаскай мове, дык другі ліст адрознівае велічнасць мовы. У ім не гаворыцца пра хуткае Другое вяртанне Пана, але толькі, што яно прыйдзе нечакана. Увесь другі раздзел моцна падобны на ліст Іуды. Доўгі час ліст быў невядомы большасці хрысціянскіх цэркваў, таму працяглы час сумняваліся ў яго кананічнасці. Ліст быў прыняты ў канон толькі ў IV стагоддзі. Аднак да сённяшніх дзён існуе сумнеў, што менавіта Пётр напісаў гэты ліст. Ёсць меркаванні, што аўтар ліста адносіўся да другога ці нават трэцяга накалення хрысціян, а выкарыстоўваў пры напісанні канспекты пропаведзяў Пятра. Падабенства з лістом Іуды можа тлумачыцца тым, што абодва аўтары выкарастоўвалі нейкую першапачатковую крыніцу, якая не дайшла да нас.
Мэта напісання ліста
У першых хрысціянскіх цэрквах паволі пачалі распаўсюджвацца ерэтычныя вучэнні, якімі іх настаўнікі адвяргалі другі прыход на зямлю Хрыста. Таму аўтар ставіць на мэту нагадаць чытачам пра вучэнне, якае было прынесена апосталамі, і адвергнуць ілжэвучэнне.
Змест ліста
Аўтар хоча нагадаць вучэнне пра хуткае Другое вяртанне Пана. Ліст можна разглядаць як духоўнае завяшчанне Пятра, які прадчувае хуткую смерць. Пётр быў сведкам многіх падзей з зямнога жыцця Ісуса Хрыста, многіх прамоў Хрыста і прароцтваў. Таму аўтар прадказвае, што ў апошні час з’явяцца ілжэнастаўнікі, якія будуць весці амаральны лад жыцця і штурхаць хрысціян да гібелі. Але як Бог пакараў анёлаў, якія зграшылі, дапатопных жыхароў і гарады Садом і Гамора, гэтак жа пакарае і амаральных ілжэнастаўнікаў. Гэтак жа з’явяцца і людзі, якія, пасля доўгага чакання Хрыста, расчаруюцца і зоймуць супрацьлеглую пазіцыю, пачнуць здзеквацца і адмаўляць наогул другое прышэсце Хрыста. Апостал гатовы да такіх падзей. Ён можа даць расчараваным наступны адказ. Па-першае, людзі жывуць у іншым часовым вымярэнні з Богам, для Бога «адзін дзень як тысяча год». І па-другое, адтэрміноўку Другога вяртання і Суда трэба разглядаць як літасць Пана, які такім чынам дае магчымаць грэшнікам змяніцца і атрымаць выратаванне. Але ўсё, што было прадказана, збудзецца; пра гэта напісана і не толькі Пятром, але і ў іншых лістах апосталаў.
Месца і час напісання ліста
Ліст быў напісаны ў Рыме напярэдадні ганенняў Нерона амаль пасля першага ліста — каля 64 г. н.э.
Структура ліста
Ліст падзелены на 3 раздзелы. У першым апавядаецца пра абавязковасць Божага слова, прароцтваў і вучэння апосталаў. У другім раздзеле апостал прадказвае з’яўленне ілжэнастаўнікаў і ілжэпрарокаў. Аўтар падкрэслівае, што ў гэтым няма нічога дзіўнага — так было падчас падзей Старога Запавета, так будзе і ў апошнія дні. У апошнім раздзеле Пётр апавядае пра Другое прышэсце Хрыста, засцерагаючы насмешнікаў ад сумневу.
ХК Магілёў
«Магілёў» — прафесійны хакейны клуб з горада Магілёў, Беларусь. Заснаваны ў 2000 годзе. Выступае ў Беларускай экстралізе.
Гісторыя
Хакейны клуб «Магілёў» створаны летам 2000 года. У сезоне 2000/2001 каманда ХК «Магілёў», дэбютавала ў элітным дывізіёне чэмпіянату Рэспублікі Беларусь.
Аснову той лядовай дружыны складалі юныя выхаванцы (1981-83-х г. н.) гродзенскага і мінскага хакея — кандыдаты ў моладзевую зборную краіны.
Па ходзе 9-га чэмпіянату Рэспублікі Беларусь у студзені 2001 года ў каманды з’явіўся спонсар у асобе ААТ «Хімвалакно», што прывяло да змены назвы клуба на ХК «Хімвалакно» Магілёў.
У сезоне 2011/12 клуб вярнуў сабе першапачатковую назву.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па хакеі
Уладальнік Кубка Руслана Салея (Кубак Беларусі)
Усходнееўрапейская хакейная ліга
Агародніцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Агаро́дніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Агароднікі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 26 лютага 1958 года ў склад сельсавета з Баршчэўскага сельсавета перададзена вёска Пеначка. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. У 1962—1964 гадах меў назву 2-і Агародніцкі сельсавет у сувязі з далучэннем да Камянецкага раёна, дзе ўжо існаваў Агародніцкі сельсавет. 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Кусічы (злілася з вёскай Агароднікі), Малыя Камарнікі (злілася з вёскай Коладна) і хутар Свіцічы (зліўся з вёскай Пяскі). 17 верасня 1973 года ў склад горада Высокае ўключаны хутар Пеначка. Станам на 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 15 населеных пунктаў.
Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч
Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч (нар. 1966) — беларускі інжынер, педагог. Кандыдат тэхнічных навук (2001).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1966 годзе. У 1986 годзе скончыў Магілёўскі будаўнічы каледж. Пасля праходжання тэрміновай ваеннай службы паступіў на будаўнічы факультэт Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута, які скончыў у 1994 годзе. Пасля заканчэння інстытута працаваў майстрам у рамонтна-будаўнічым упраўленні, інжынерам у праектным інстытуце «Магілёўграмадзянпраект», выкладчыкам і старэйшым выкладчыкам кафедры Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. У 2001 годзе скончыў аспірантуру і абараніў кандыдацкую дысертацыю на ступень кандыдата тэхнічных навук.
NGC 2523A
NGC 2523A (іншыя абазначэнні — UGC 4166, MCG 12-8-24, ZWG 331.26, KUG 0758+741, PGC 22649) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Жырафа.
Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч
Біяграфія
У 2011—2016 гадах — дырэктар ААТ «Магілёўграмадзянпраект».
NGC 2523A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Аляксандр Анатолевіч Абушкевіч
Сям'я
Мае сына Рамана, які таксама працуе ў Магілёўграмадзянпраекце.
IC 5136
IC 5136 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Таццяна Грыневіч-Матафонава
Таццяна Грыневіч-Матафонава  — беларускі музыкант.
Біяграфія
Нарадзілася 10 лістапада 1977 г. у Ашмянах. Скончыла Маладзечанскае музычнае вучылішча імя М. К. Агінскага, БДУКіМ, працуе ў дзяржаўнай філармоніі, у складзе камернага хору. У 2007—2009 супрацоўнічала таксама з хорам праваслаўнага сабора Гайнаўкі (Польшча). Як сольная спявачка канцэртуе з 2008 года, выступае ў школах, бібліятэках, музеях, прадпрыемствах па ўсёй краіне. Таксама выступала на 400-годдзі Докшыцкай каталіцкай парафіі (2007) і на 600-годдзі Сынкавіцкай царквы (2008). Чатыры рамансы ў яе выкананні ўвайшлі ў складанку «Наталля Арсеннева. З крывіцкай сям'і» (2009).
З Новым годам
Cвяточны зборнік класічных і новых зімовых вершаў ды песень.
Адась Матафонаў, Таццяна Грыневіч-Матафонава, Аляксей Крукоўскі — вакал.
Вольга Кашэвіч — фартэпіяна.
Чытае вершы Юрась Жыгамонт. Змест
Беларускі раманс «Шыпшына»
19 пранікнёных рамансаў на вершы класікаў беларускай літаратуры — Ларысы Геніюш, Якуба Коласа, Алеся Гаруна, Наталлі Арсенневай, Канстанцыі Буйло і іншых.
Таццяна Грыневіч-Матафонава — вакал, гітара.
Вольга Кашэвіч — фартэпіяна. Змест
Паспеўкі
Супольная праца слыннага беларускага паэта Сержука Сокалава-Воюша і спявачкі Таццяны Грыневіч-Матафонавай. Многія з песень Воюш выконваў на шматлікіх канцэртах і кватэрніках. Тут ёсць і дзіцячыя песні ў выкананні Адася Матафонава. І пранізлівыя спевы Таццяны Грыневіч-Матафонавай на вершы Пушкіна і Цютчава, кранальнае выкананне паланэза «Развітанне з Радзімай». Сам Сокалаў-Воюш выконвае некалькі песень на вершы Аляксея Суркова, Расула Гамзатава і інш.
Тэксты песняў і пераклады Сержука Сокалава-Воюша ў выкананні Таццяны Грыневіч-Матафонавай і Адася Матафонава.
Дзіцячы альбом
Другая частка «Дзіцячага альбому» складаецца як з фальклёрных песень, гэтак і з аўтарскіх — словы і музыку да якіх напісаў Зміцер Сідаровіч. Таксама пашыраецца тэматыка: апроч традыцыйных для дзіцячага рэпэртуару твораў, пэрсанажамі якіх зьяўляюцца жывёлы і птушкі, у другой частцы «Дзіцячага альбому» можна пачуць песні на школьную тэму, а яшчэ — жартоўныя музычныя творы, якія дапамагаюць (паводле прынцыпу папулярнае калісці радыёперадачы «Радыё-нянька») рабіць правільны выбар і выхоўваць добрыя паводзіны ў самых маленькіх слухачоў. Склад выканаўцаў таксама істотна пашырыўся. Спевакам-дзеткам дапамагае цэлая каманда дарослых музыкаў, дзякуючы якім многія песні пачалі гучаць як сапраўдныя міні-спектаклі.
Няма прыгажэй ад маёй Беларусі. Альбом школьных вершаў
Складанка беларускіх «школьных» вершаў і спеваў, задуманая Таццянай Грыневіч-Матафонавай і запісаная творчай камандай беларускіх аўтараў ды выканаўцаў.
Складанка выканана ў двух дысках, якія змяшчаюць 106 аўдыё-трэкаў. Вершы школьнай праграмы прачыталі Зінаіда Бандарэнка, Зміцер Бартосік, Сяргей Дубавец, Юрась Жыгамонт, Сяржук Сокалаў-Воюш. Частку тэкстаў можна пачуць у выкананні іх аўтараў (Генадзь Бураўкін, Анатоль Вярцінскі), некалькі твораў свайго бацькі Артура Вольскага прачытаў Лявон Вольскі.
Песні на вершы праграмных твораў і песенькі «школьнай» тэматыкі праспявалі Таццяна Беланогая, Адась Матафонаў, Таццяна Грыневіч-Матафонава.
Вольга Кашэвіч праакампанавала на фартэпіяна, Валер Бяляеў зрэжысураваў гук, Ларыса Арлова распрацавала вокладку.
Вядомыя асобы Тамбова
Вядомыя ўраджэнцы Тамбова:
Вернер Карл Гайзенберг
Вернер Карл Гайзенберг (Werner Karl Heisenberg;, , Германія — 1 лютага 1976, Мюнхен, Германія) — нямецкі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1932), за фундаментальны ўклад у стварэнне квантавае механікі.
Жыццё і кар’ера
Гайзенберг нарадзіўся ў Вюрцбургу (Германія) у сям’і настаўніка класічнай літаратуры Каспара Эрнеста Аўгуста Гайзенберга (Kaspar Ernst August Heisenberg) і Ані Фуклейн (Annie Wecklein).
У 1920—1923 гадах вывучаў матэматыку і фізіку ў Мюнхенскім (Ludwig-Maximilians-Universität München) і Гётынгенскім універсітэтах (Georg-August-Universität Göttingen). У Мюнхене яго навуковымі кіраўнікамі былі Арнольд Зомерфельд і Вільгельм Вен, у Гётынгене — Макс Борн і Джэймс Франк, матэматыку ён вывучаў у Давіда Гільберта. Дактарат скончыў у 1923 годзе пад кіраўніцтвам Арнольда Зомерфельда. Хабілітацыю прайшоў у 1924 годзе ў Гётынгене пад кіраўніцтвам Макса Борна.
Уклад у навуку
Адзін са стваральнікаў квантавай механікі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1932) за вялізны ўклад у развіццё квантавай механікі.
Суадносіны нявызначанасцяў
У пачатку 1926 года пачалі публікавацца працы Эрвіна Шродзінгера па хвалевай механіке, дзе апісаны атамныя працэссы ў форме дыферэнцыальных ураўнанняў. Гейзенберг крытычна ставіўся да новай тэорыі і, асабліва, да яе першапачатковай інтэрпрэтацыі, якая мае справу з рэальнымі хвалямі, якія нясуць электрычны зарад. І нават з’яўленне борнаўскай імавернаснай трактоўкі хвалевай функцыі не вырашыла праблему інтэрпрэтацыі самога фармалізму, то бок высвятлення сэнсу ўжытых у ім паняццяў. Патрэба ў вырашэнні гэтага пытання стала асабліва яснай у верасні 1926 года, пасля візіту Шродзінгера ў Капенгаген, дзе ён у працяглых дыскусіях з Борам і Гейзенбергам адстойваў карціну бесперапыннасці атамных з’яў і крытыкаваў ўяўленні пра дыскрэтнасць і квантавыя скачкі.
Зыходным пунктам у аналізе Гейзенберга стала ўсведамленне патрэбы карэктыроўкі класічных паняццяў («каардыната» і «імпульс»), каб іх можна было ўжываць ў мікрафізіцы, падобна як тэорыя адноснасці скарэктавала паняцці прасторы і часу, надаўшы тым самым сэнс фармалізму пераўтварэнняў Лорэнца.
Выхад з сітуацыі ён знайшоў у накладанні абмежавання на ўжыванне класічных паняццяў, выяўленым матэматычна ў выглядзе суадносін нявызначанасцяў: «чым дакладней вызначаны становішча, тым меней дакладна вядомы імпульс, і наадварот». Свае высновы ён прадэманстраваў вядомым разумовым эксперыментам з Гама-мікраскопам. Атрыманыя вынікі Гейзенберг выклаў у 14-старонкавым лісце Паўлі, які высока іх ацаніў. Бор, які вярнуўся з адпачынку ў Нарвегіі, быў не зусім задаволены і выказаў шэраг заўваг, але Гейзенберг адмовіўся ўносіць змены ў свой тэкст, згадаўшы пра прапановы Бора ў постскрыптуме. Артыкул «пра наглядны змест квантаватэарытычнай кінематыкі і механікі» з падрабязным выкладам прынцыпу нявызначанасці быў атрыманы рэдакцыяй Zeitschrift für Physik 23 сакавіка 1927 года.
Прынцып нявызначанасці не толькі адыграў важную ролю ў развіцці інтэрпрэтацыі квантавай механікі, але і падняў шэраг філасофскіх праблем. Бор звязаў яго з больш агульнай канцэпцыяй дадатковасці, якая развівалася ім у гэты ж час: ён тлумачыў суадносіны нявызначанасцяў як матэматычны выраз той мяжы, да якога магчыма ўжыванне ўзаемна выключных (дадатковых) паняццяў. Акрамя таго, артыкул Гейзенберга прыцягнуў увагу фізікаў і філосафаў да канцэпцыі вымярэння, а таксама да новага, незвычайнага разумення прычыннасці, прапанаванага аўтарам: «… у моцнай фармулёўцы закона прычыннасці: „калі дакладна ведаць сучаснасць, можна прадказаць будучыню“, няслушная перадумова, а не заключэнне. Мы ў прынцыпе не можам даведацца сучаснасць ва ўсіх дэталях». Пазней, у 1929 годзе, ён увёў у квантавую тэорыю паняцце «калапс хвалевага пакета», якое стала адным з асноўных паняццяў у межах так званай «Капенгагенскай інтэрпрэтацыі» квантавай механікі.
Прыкладанні квантавай механікі
З’яўленне квантавай механікі (спачатку ў матрычнай, а затым у хвалевай форме), адразу ж прызнанай навуковай супольнасцю, стымулявала хуткі прагрэс у развіцці квантавых уяўленняў, вырашэнні шэрагу пэўных праблем. Сам Гейзенберг у сакавіку 1926 года скончыў сумесны з Ёрданам артыкул, які даў тлумачэнне анамальнага эфекту Зеемана з ужываннем гіпотэзы Гаўдсміта і Уленбека пра спін электрона. У наступных працах, напісаных ужо з ужываннем шродзінгераўскага фармалізму, ён разгледзеў сістэмы некалькіх часціц і паказаў важнасць меркаванняў сіметрыі станаў для разумення асаблівасцяў спектраў гелія (тэрмы пара- і артагелія), іёнаў літыя, двухатамных малекул, што дазволіла зрабіць выснову пра існаванні дзвюх алатропных формаў вадароду — орта- і паравадароду. Фактычна Гейзенберг незалежна прыйшоў да статыстыкі Фермі — Дзірака для сістэм, якія задавальняюць прынцып Паўлі.
У 1928 годзе Гейзенберг заклаў асновы квантавай тэорыі ферамагнетызма (мадэль Гейзенберга ), ужыўшы ўяўленне пра абменныя сілы паміж электронамі для тлумачэння так званага «малекулярнага поля», уведзенага П’ерам Вейсам яшчэ ў 1907 годзе. Пры гэтым ключавую ролю адыгрываў адносны кірунак спінаў электронаў, які вызначаў сіметрыю прасторавай часткі хвалевай функцыі і, такім чынам, уплываў на прасторавае размеркаванне электронаў і электрастатычнае ўзаемадзеянне паміж імі. У 2-й палове 1940-х гадоў Гейзенберг распачаў няўдалую спробу пабудовы тэорыі звышправоднасці, у якой улічвалася толькі электрастатычнае ўзаемадзеянне паміж электронамі.
Сялец (Івацэвіцкі раён)
Сяле́ц (, Селец) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Волькаўскага сельсавета.
Да 9 жніўня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дабромысленскага сельсавета.
Натан Абрамавіч Зархі
Натан Абрамавіч Зархі (першапачатковае імя Ісак Абрамавіч Гурэвіч;,  — ) — савецкі драматург, кінасцэнарыст, тэарэтык кіно. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1935).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Оршы. Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт МДУ. Працаваць у кіно пачаў з 1923 года. Адзін з першых прафесійных кінадраматургаў савецкага кіно. Аўтар пятнаццаці сцэнарыяў і трох п’ес. Вёў педагагічную працу ва УДІКу.
Загінуў у аўтакатастрофе. 17 ліпеня ўвечары разам з кінарэжысёрам У. І. Пудоўкіным ехалі на аўтамабілі з Масквы ў Абрамцава. На Яраслаўскай шашы, паблізу ст. Мыцішчы, адбылася катастрофа. Цяжкапаранены Н. А. Зархі і шафёр машыны былі дастаўлены ў мыцішчынскую бальніцу, дзе, нягледзячы на зробленае Н. А. Зархі пераліванне крыві, ён а 7 гадзіне 18 ліпеня сканаў. Крэміраваны ўвечары 19 ліпеня, 20 ліпеня скрыня з прахам пахаваная на Новадзявочых могілках Масквы.
Жонка — Яўгенія Якаўлеўна Зархі (Гурэвіч, 1900—1969).
Міжнародны мужчынскі дзень
Міжнародны мужчынскі дзень (International Men's Day, IMD) — штогадовае міжнароднае свята, якое адзначаецца 19 лістапада. Упершыню яго адзначылі ў 1999 годзе ў Трынідад і Табага. Пасля гэта свята знайшло падтрымку ў Аўстраліі, краінах Карыбскага басейна, Паўночнай Амерыкі, Азіі, Еўропы і ў Арганізацыі Аб'яднаных Нацый.
Мэтамі стварэння Міжнароднага мужчынскага дня з'яўляюцца прыцягнення ўвагі да гендарнай дыскрымінацыі і да праблемы няроўнасці полаў. Арганізатарамі свята робіцца ўпор на захаванне здароўя хлопчыкаў і мужчын, і падкрэсленне пазітыўнага ўплыву мужчын на сям'ю і выхаванне дзяцей. Гаворачы ад імя ЮНЕСКА, Інгеборг Брэйнес, дырэктар па сувязях з грамадскасцю Бюро ЮНЕСКА ў Жэневе, а таксама былы кіраўнік праграмы «Жанчыны і гендарная няроўнасць», адзначыла: «Гэта выдатная ідэя, якая дазволіць палепшыць гендарны баланс». Таксама яна дадала, што ЮНЕСКА спадзяецца на супрацоўніцтва з арганізатарамі IMD.
У наш час свята святкуецца ў Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Венгрыі, Гане, Індыі, Ірландыі, Мальце, Трынідад і Табага, ЗША, ПАР, Сінгапуры і Ямайцы.
Абраам Готлаб Вернер
Абраам Готлаб Вернер (Abraham Gottlob Werner;, Вераў, пад Гёрліцам — ) — нямецкі геолаг і мінеролаг.
Нарадзіўся ў Сілезіі ў сям'і інспектара металургічнага завода. З 1771 года вывучаў прыродазнаўчыя навукі ў Лейпцыгскім універсітэце, у 1775 годзе ўзначаліў кафедру мінералогіі Фрайбeргскай горнай школы. Распрацаваў класіфікацыю горных парод і мінералаў, заснаваную на вонкавых прыкметах з улікам хімічнага складу. Узначаліў кірунак у геалогіі — нептунізм. Знакамітымі вучнямі Вернера былі Аляксандр фон Гумбальт і Іаган Аўгуст Фрыдрых Брэйтгаўпт.
У 1817 годзе Вернер даў апісанне і назву мінералу гельвіну.
Езуіты з Беларусі ў ЗША
Пасля скасавання папам Кліментам XIV 21 ліпеня 1773 Таварыства Ісуса езуіты засталіся толькі ў беларускіх землях, далучаных пасля Першага падзелу Рэчы Паспалітай да Расійскай імперыі. Наступнік Клімента XIV, Пій VI, зацвердзіў ордэн, захаваны на Беларусі, і дазволіў прымаць кандыдатаў у навіцыят. У сувязі з гэтым езуіты распачалі сваю дзейнасьць і ў іншых землях Расійскай імперыі: у 1801 адкрылі гімназію ў Санкт-Пецярбургу і атрымалі касцёл Св. Кацярыны, заснавалі місіі ў Саратаве (1803), Адэсе (1804), Астрахані (1805), на Каўказе ў Маздоку (1805), у Іркуцку (1811) і Томску (1811), адкуль ажыццяўлялі душпастырскую апеку ня толькі ў Томскай губрніі, але штогод аб’яжджалі таксама Табольскую і Енісейскую губерніі і кіргіскія стэпы. 7 жніўня 1814 Пій VII аднавіў Таварыства Ісуса ва ўсім сьвеце.
Гісторыя
Першым з беларускіх езуітаў у ЗША патрапіў кс. Норберт Корсак, прафесар філасофіі і матэматыкі з Полацка. Спачатку яго накіравалі на місію ў Кітай. Паколькі патрапіць туды было праблематычна, у 1805 яго адправілі ў штат Мэрыленд, ЗША, каб ён разгарнуў духоўную апеку над польскімі працоўнымі, якія ў пошуках хлеба выехалі на эміграцыю.
Хутка пасля ад’езду кс. Корсака генэралам ордэна стаў Тадэвуш Бжазоўскі. Ён распачаў планамерную акцыю папаўнення Паўночнай Амерыкі святарамі з Беларусі. Для гэтага ён выкарыстоўваў найперш найбольш падрыхтаваных езуітаў, якія прыбылі з Заходняй Еўропы. Усяго ў 1805—1820 у ЗША пераехала 13 святароў Таварысства Ісуса, якія належалі або паходзілі з беларускай правінцыі: 4 французы (П’ер Эпінэ, Фідэль Грывэль, Жан Анры, Жан Мэнэ); 4 беларусы (Францішак Дзеружынскі (нар. у Оршы), Вільгельм Файнэр (нар. у Полацку), Баніфацы Крукоўскі (з Дынабургу); 2 немцы (Антон Кольман, Максіміян Ранцаў), 2 бельгійцы (Франсуа Малевэ, П’ер Малю) і адзін італьянец (Джавані Грасі). Дзевяць з іх былі прафесарамі Полацкай езуіцкай акадэміі (Дзеружынскі, Эпінэ, Файнэр, Грасі, Грывэль, Корсак, Крукоўскі, Мэнэ, Сацкі), тры выкладалі ў школах, залежных ад Полацкай акадэміі (Малю: Магілёў, Ворша, Віцебск; Малевэ: Астрахань; Ранцаў: Санкт-Пецярбург).
Першымі для працы ў ЗША былі прызначаны Анры й Малевэ. Яны прыехалі ў Злучаныя Штаты ў канцы ліпеня 1806. Працавалі сярод індзейцаў у Ілінойсе і Кентукі. Кс. Анры, француз. які адбыў навіцыят у Дынабургу, пасьля курса англійскай мовы ў Джорджтаўне стаў вандроўным місіянерам сярод каталіцкага насельніцтва, расцярушанага па невялікіх паселішчах.
Кс. Малевэ у Джорджтаўне навучаў англійскую мову і праводзіў рэкалекцыі ў навакольлі. 3 1808 працаваў у Ньютане і выпраўляўся з місіямі ў бліжэйшыя сялібы. У 1809 адкрыў школу ў Фрэдэрык. Таксама вёў місіі ў штатах Мэрылэнд і Вірджынія.
Эльзасец Кольман у Джорджтаўне стаў прафэсарам філасофіі і кіраўніком студыяў. Наведваў каталікоў у штатах Мэрылэнд, Вірджынія і Пенсільванія. Увосень 1808 ён быў накіраваны ў Нью-Ёрк, дзе прысвяціў сябе парафіяльнай працы пры касцёле Святога Пятра, кіраваў парафіяльнай школкай для 400 бедакоў. Карыстаўся вялікай пашанай сярод пратэстантаў. Стаўшы адміністратарам новаўзьніклай Нью-Ёркскай дыяцэзіі, у 1809, адчуваючы неабходнасць адкрыцця школы, купіў пляц пад будаўніцтва каледжа, а пры катэдры Св. Патрыка заклаў New York Lіterary Іnstіtutіon. Таксама адкрыў інтэрнат для моладзі, як каталіцкай, так і пратэстанцкай. У 1820 перавёўся ў Вашынгтон. Дзякуючы яму там узьнік Gonzaga Соllеgе, які стаў вядучай навучальнай установай сталіцы. А Эпінэ у Джорджтаўне навучаў французскай мове і лаціне, а таксама выкладаў філасофію.
Пасля выдатнага пачатку першых полацкіх езуітаў амнрыканская місія чакала далейшай кадравай падтрымкі з Беларусі. Аднак у 1807—1809 не прыехаў ніхто, бо расійскія ўлады не давалі патрэбнага дазволу. Толькі ў наступныя гады тры езуіты атрымалі дазвол на выезд: у 1810 выпусцілі Грасі, а ў 1811 — Ранцава і Малю.
Італьянец Грасі спачатку навучаў у Джорджтаўне італьянскай і французскай мовам, а з 1813 — матэматыцы. Вучэльню ён узбагаціў фізічнымі і астранамічнымі прыборамі, якія прывёз з сабой. У 1812 ён стаў рэктарам найстарэйшай каталіцкай навучальнай установы ў ЗША ў Джорджтаўне. Рэарганізаваўшы студыі, ён убярог каледж ад заняпаду і лічыўся яго другім заснавальнікам. Пры ягоным кіраванні школа атрымала такую славу, што туды пасылалі сваіх сыноў нават кангрэсмэны. У 1815 Кангрэс даў згоду на атрыманне у каледжах навуковых ступеняў. У 1819 Грасі апублікаваў у Мілане працу, дзе апісаў стан Касцёлу ў ЗША ў першыя гады ХІХ стагодздзя.
Немец Ранцаў уступіў у ордэн 29 лістапада 1808 будучы святаром. Ён стаў прафэсарам нямецкай мовы ў пецярбургскім канвікце. У 1811 выехаў у Злучаныя Штаты. Малю працаваў у Нью-Ёрку і Джорджтаўне. Кс. Францішак Дзеружынскі ў 1823 узначаліў ордэн езуітаў у ЗША.
Загадам цара Аляксандра І ад 27 жніўня 1820 езуіты выдаляліся з Расійскай імперыі. Калі яны пакінулі Беларусь, выезд полацкіх езуітаў у ЗША наутральным чынам спыніўся.
Пінд
Пінд ( і Πίνδος) — горы на захадзе Балканскага паўвострава, у Грэцыі (паўночныя перадгор’і ў Албаніі). Даўжыня каля 200 км. Вышыня да 2637 м (гара Змолікас). Складзены з вапнякоў, сланцаў, пясчанікаў; развіты карст. Утвараюць некалькі хрыбтоў, падзеленых глыбокімі рачнымі далінамі. Міжземнаморскія хмызнякі, мяшаныя і хваёвыя лясы.
Эламская мова
Эла́мская мова — старажытная ізаляваная мова на паўднёвым захадзе Ірана, родная мова эламітаў. У пісьмовым выглядзе сустракаецца з 2300 г. да н. э. да 330 г. да н. э.
Першыя запісы ў форме піктаграм знаходзяцца на тэрыторыі Ірана з канца 4 тысячагоддзя да н. э. Усяго сустракаюцца 1000 сімвалаў у 5000 варыянтаў. У XXIV — XXIII стст. да н. э. узнікла складовае лінейнае пісьмо, адкрытае даследчыкамі ў 1901 г. і расшыфраванае ў 1961 г. У XXII ст. да н. э. з'явіўся клінапіс на акадскай мове. На яго аснове было распрацаваны ўласна эламскі клінапіс, які падобна лінейнаму пісьму меў складовы характар. Да перыяду Ахеменідаў ён быў спрошчаны да 132 знакаў, адлюстроўваў назальныя гукі і падвоенныя зычныя. Эламская пісьмовая мова мела афіцыйны характар у старажытнай Персідскай імперыі, ужывалася ў Бехістунскім надпісе, дзякуючы якому адбылася першасная расшыфроўка эламскага клінапіса.
Большасць даследчыкаў лічаць эламскую мову ізаляванай, хаця існуе гіпотэза яе сувязі з дравідыйскімі мовамі.
Спіс кіраўнікоў Сіцылійскага каралеўства
Дынастыя Отвіляў (часта называецца Нарманскай)
Графства Сіцылія
Каралеўства Сіцылія (з 1130 года)
Харальд II (кароль Дацкі)
Харальд II (Harald 2; 994? -1018) — кароль Даніі. Старэйшы сын караля Свена Вілабародага. Быў рэгентам падчас яго паходу ў Англію ў 1013—1014 і атрымаў у спадчыну трон пасля яго смерці. Аказаў падтрымку свайму брату Кнуд ў барацьбе за англійскі трон.
Аляксандр Гельевіч Дугін
Аляксандр Гельевіч Дугін (, Масква) — рускі філосаф, палітолаг, сацыёлаг, ідэолаг неаеўразійства, дырэктар Цэнтра кансерватыўных даследванняў, прафесар МДУ імя М. В. Ламаносава.
Фрыдрых I Барбароса
Фрыдрых I Гогенштаўфен (Friedrich I Rotbart; канец 1122, манастыр Вайнгартэн, Бадэн-Вюртэмберг —, ля рэчкі Селіф) — кароль Германіі (1152—1190), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі (1155—1190), герцаг Швабіі (1147—1152) як Фрыдрых III.
Мянушку Барбароса ён атрымаў у Італіі з-за сваёй рудой барады (ад італ. barba, «барада», і rossa, «рыжая»).
Біяграфія
Фрыдрых быў сынам Фрыдрыха II Аднавокага, герцага Швабскага, і Юдыт Баварскай і даводзіўся пляменнікам каралю Германіі Конраду III. У 1147 годзе пасля смерці бацькі ён стаў герцагам Швабскім. Неўзабаве ён прыняў удзел у Другім крыжовым паходзе, падчас якога дзякуючы сваёй адвазе і доблесці заваяваў усеагульную павагу. Вярнуўшыся ў Германію, хворы кароль (яго дзядзька) рэкамендаваў князям выбраць Фрыдрыха сваім пераемнікам. Ён памёр 15 лютага 1152 года, а ўжо 4 сакавіка Фрыдрых заняў прастол.
Характар
Новы кароль быў чалавекам маладым і фізічна вельмі дужым, ён таксама валодаў жвавым розумам, быў прыемным і нават чароўным суразмоўцам, цудоўным рыцарам, прагным да цяжкіх пачынанняў і славы, сумленным і шчодрым валадаром, добрым і цвёрдым у веры хрысціянінам. Але гэтыя добрыя якасці не пакрывалі недахопаў, звычайных, зрэшты, для тагачасных манархаў. Так, у хвіліны гневу Фрыдрых бываў вельмі суровым, не цярпеў процідзеянняў і парой для дасягнення сваёй мэты гатовы быў на крывавыя расправы. Уладалюбства яго было бязмерным, аднак ён ніколі не марыў пра незвычайныя пачынанні і бурныя поспехі. Усё, за што ён браўся, было рэальна і прадумана. Таму поспех часта спадарожнічаў яму нават у самых складаных прадпрыемствах. І хоць галоўная мара яго жыцця — адрадзіць ранейшую магутнасць імперыі Карла Вялікага — засталася няздзейсненай, ён вельмі шмат зрабіў на гэтым шляху.
Палкаводзец
Фрыдрых Барбароса стварыў шматлікую для свайго часу еўрапейскую армію, галоўнай сілай якой з’яўлялася цяжкая, закутая ў стальныя даспехі рыцарская конніца, і ўдасканаліў яе арганізацыю.
Ён прызнаны класікам ваеннага сярэдневяковага мастацтва. Германскае рыцарства пры ім стала для многіх іншых нацыянальных рыцарскіх арганізацый у Еўропе прыкладам для пераймання.
Рыцар
Фрыдрых Барбароса свята прытрымліваўся феадальнага права на званне рыцара. Па яго ўказе права на рыцарскі паядынак з усімі яго атрыбутамі меў толькі той, хто быў рыцарам паводле паходжання. Перавязь, рыцарскі пояс і залатыя шпоры мог насіць толькі рыцар. Гэтыя прадметы з’яўляліся ўпадабанымі ўзнагародамі нямецкіх рыцараў, якімі іх падтрымліваў кароль.
Імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
У 1155 годзе Фрыдрых I Барбароса стаў імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі і пачаў праводзіць палітыку па ўмацаванні дзяржавы.
Пры Фрыдрыху I Барбаросе сярэдневяковая Свяшчэнная Рымская імперыя дасягнула свайго найвышэйшага росквіту і ваеннай моцы. Аднак унутры яна заставалася фактычна раздробненай.
Першы італьянскі паход
У 1154 годзе Фрыдрых на чале свайго войска перайшоў праз Альпы і ўварваўся ў Італію. Тым часам Папа Адрыян IV вёў зацятую барацьбу з рымскай знаццю, якая ў 1143 годзе ўтварыла сенат і захапіла кіраванне горадам у свае рукі. З-за хваляванняў Папа павінен быў пакінуць сваю рэзідэнцыю і перабраўся ў Вітэрба. Сенат прапанаваў Фрыдрыху атрымаць карону з рук саміх рымлян, але кароль напышліва адказаў, што прыбыў у Італію не для таго, каб выпрасіць сабе часовую ласку неспакойнага народа, але як прынц, рашуча настроены атрымаць, калі трэба, сілай зброі, спадчыну бацькоў. У ноч з 17 на 18 чэрвеня войскі Фрыдрыха занялі ўсе подступы да сабора Святога Пятра. Адрыян урачыста каранаваў тут Фрыдрыха імператарскай каронай. Але ўжо ўвечар рымляне рушылі ад Капітолія на прыступ кварталаў Святога Пятра. Увесь вечар ішоў кровапралітны бой, і напад гараджан быў адбіты. На наступную раніцу, 19 чэрвеня, імператар і Папа пакінулі вечны горад, у які так па-сапраўднаму і не ўвайшлі. Пераканаўшыся, што больш нічога зрабіць немагчыма, Фрыдрых у верасні вярнуўся ў Германію. З гэтага часу яго думкі ўвесь час былі накіраваны да Італіі. Ён і раней ведаў, а падчас каранацыі канчаткова пераканаўся ў тым, што краіна гэта за апошнія дзесяцігоддзі стала фактычна незалежнай ад імперыі і для таго, каб зацвердзіць у ёй нямецкае панаванне, трэба было заваяваць яе зноў.
Другі італьянскі паход
У 1158 годзе пачаўся другі італьянскі паход. Галоўнай мэтай яго было заваяванне Мілана, таму што з часоў Конрада II гэты горад прызвычаяўся дэманстраваць сваю незалежнасць і заставаўся галоўнай апорай усіх праціўнікаў імперыі ў Ламбардыі. Каб дзеянні мелі поспех, Фрыдрых паспрабаваў прыцягнуць да паходу ўсіх нямецкіх князёў і сабраў велізарную армію. Вялікая перавага ў сіле дазволіла даць яго задумам добры пачатак. У жніўні Мілан быў абложаны і ўжо 1 верасня капітуляваў. Міланцы павінны былі выплаціць велізарную даніну, выдаць закладнікаў, адмовіцца ад права чаканіць манету і спаганяць дарожную мыту. У цэнтры горада Фрыдрых узвёў замак і паставіў свой гарнізон. Гэта бяскроўная і лёгкая перамога зрабіла вялікае ўражанне на ламбардцаў. Сабраўшы з’езд у Ронкале, Фрыдрых давёў да ведама італьянцаў тыя прынцыпы, на аснове якіх ён жадаў арганізаваць цяпер кіраванне сваімі заальпійскімі ўладаннямі. Грамадскія дарогі, суднаходныя рэкі з прытокамі, порты і гавані павінны былі перайсці пад кантроль імперскіх чыноўнікаў, а збор падаткаў і чаканка манеты станавіліся з гэтага часу выключнай прэрагатывай імператарскай улады.
Разам з тым імператар строга патрабаваў ад сваіх васалаў вайсковай павіннасці і пагражаў адабраць лены ва ўсіх неслухаў. Міжусобныя войны былі строга забаронены.
Новыя эдыкты больш усяго ўшчамлялі правы і свабоды ламбардскіх гарадоў, якія сталі да таго часу амаль незалежнымі ад сваіх феадальных сеньёраў. З іх боку Фрыдрых I і сустрэў наймацнейшае процідзеянне. Генуэзцы заявілі, што аддадуць Фрыдрыху толькі тое, на што ён зможа прад’явіць свае правы ўласнасці. У студзені 1159 года зноў паўсталі міланцы, незадаволеныя тым, што імператар паспрабаваў паставіць тут ва ўладзе сваіх стаўленікаў. Іх падтрымалі жыхары Крэмоны і Брэшыі. Тым часам Фрыдрых, паспадзяваўшыся на свой першы поспех, ужо адправіў за Альпы большую частку саюзных войскаў. Астатніх сіл для новай аблогі Мілана было відавочна недастаткова. У ліпені 1159 года імператар падступіў да Крэмоны і шэсць месяцаў трымаў яе аблогу. Захапіўшы нарэшце ў студзені 1160 года гэту маленькую крэпасць, Фрыдрых загадаў разбурыць яе дашчэнту.
Да іншых цяжкасцей дадаліся звады з папскім прастолам. Пасля смерці Адрыяна IV праціўнікі Фрыдрыха выбралі Папам Аляксандра III, а яго прыхільнікі — Віктара IV. Імператар склікаў у Павіі царкоўны сабор, які абвясціў Аляксандра зрынутым. Аляксандра гэта не спыніла і ён у сваю чаргу адлучыў Барбаросу ад царквы, а падданых яго вызваліў ад прысягі. Фрыдрых зразумеў, што яму трэба рушыць паходам на Рым. Але спачатку ён хацеў замацавацца ў Італіі. Склікаўшы васалаў з Германіі і Італіі, Фрыдрых у маі 1161 года другі раз аблажыў Мілан. Праз год, у сакавіку 1162 года, горад здаўся без усякіх умоў на літасць пераможца. Фрыдрых загадаў усім жыхарам выйсці з горада з той маёмасцю, якую яны маглі панесці, і рассяліцца ў чатырох неўмацаваных гарадах.