cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сымон Акольскі
Біяграфія
У 1637—38 гг. Акольскі ў якасці палкавога святара суправаджаў гетмана польнага М. Патоцкага, па мянушцы Мядзвежая Лапа, у двух паходах супраць мяцежных запарожцаў. Правадырамі казакоў былі Я. Астранін і Д. Гуня. Падчас паходу Акольскі пісаў нататкі, якія сталі каштоўнай крыніцай па гісторыі фармавання ўкраінскага этнаса. Гэтыя дзённікі былі перакладзены з польскай на рускую мову гісторыкам С. Лукомскім у 1738, а потым выкарыстаны С. Вялічкам пры напісанні «Летапіса падзей у Паўднёва-Заходняй Расіі у XVII ст.» (1848 — 64). Нататкі С. Акольскага, як мяркуецца, былі выкарастаны М. В. Гогалем пры напісанні гістарычнага рамана «Тарас Бульба». Другім укладам С. Акольскага ў культуру стаў яго геральдычны твор Orbis Polonus (у перакладзе з лаціны — «Свет польскі») — трохтомны геральдычны даведнік, напісаны на лаціне, у якім маецца апісанне ўсіх польскіх шляхецкіх гербаў, з указаннем іх паходжання, звязаныя з імі легенд, пералікам прозвішчаў, што належаць да кожнага герба і апісаннем выдатных дзеяў прадстаўнікоў таго ці іншага рода. Кніга прайшла апрабацыю і канфірмацыю ў прадстаўнікоў царквы і Ордэна, атрымала адабрэнне караля Уладзіслава Вазы. Яна карысталася поспехам не толькі ў Польшчы, але і сярод рускага дваранства, многія прадстаўнікі якога мелі польскія карані. Доказ прыналежнасці да дваранства быў значным пытаннем у XVII стагоддзі, і наяўнасць такога даведніка рабіла гэту справу нашмат лягчэйшай. Стаўшы экспертам у гэтай галіне, С. Акольскі кансультаваў прадстаўнікоў многіх арыстакратычных сем'яў. Ён, напрыклад, аднаўляў герб князя А. Курбскага, пасля таго, як ён вярнуўся ў Польшчу. Orbis Polonus да цяперашняга часу цытуюць спецыялісты па геральдыцы. Кніга ў значнай ступені не страціла навуковай каштоўнасці і цяпер, застаецца яскравым узорам еўрапейскай гістарычнай і палітычнай думкі XVII стагоддзя.
Прызнанне грамадскай значнасці працы С. Акольскага выявілася ў прысваенні яму навуковай ступені: у 1641 г., калі быў выданы першы том, С. Акольскі меў ступень бакалаўра Св. Фамы (у той жа час ён быў прызначаны на пасаду настаяцеля дамініканскага кляштара ў Камянцы-Падольскім); праз два гады, калі выходзіў другі том, стаў прафесарам. У 1648 г. С. Акольскі атрымаў пасаду генерала (правінцыяла) Дамініканскага ордэна на Русі. Цэнтр гэтай правінцыі знаходзіўся ў Львове.
Яўген Іванавіч Красуцкі
Яўген Іванавіч Красуцкі ( — ) — камандзір батальёна 1008-га стралковага палка (266-я стралковая дывізія 3-я гвардзейская армія, 4-ы Украінскі фронт), гвардыі капітан.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1918 годзе ў Петраградзе. Скончыўшы сярэднюю школу, працаваў электрыкам у трамвайным парку.
У Чырвонай арміі з 1939 года. Удзельнік савецка-фінскай вайны. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Закончыў ваенна-палітычнае вучылішча ў 1943 годзе і Курсы ўдасканалення каманднага складу. Член УКП (б) з 1943 года.
Камандзір батальёна 1008-га стралковага палка 266-й стралковай дывізіі 3-й гвардзейскай арміі 4-га Украінскага фронту гвардыі капітан Красуцкі на чале групы байцоў пад агнём праціўніка ў ноч на 8 лютага 1944 года пераадолеў Дняпро ля горада Крывы Рог (Днепрапятроўская вобласць). Група захапіла перапраўныя сродкі — лодкі, бочкі і адзін паром. Другая група, складзеная з добраахвотнікаў батальёна, пераправіўшыся праз Дняпро, знішчыла дзве агнявыя кропкі ворага і дала сігнал да пераправы ўсяго батальёна. Гвардыі капітан Красуцкі арганізаваў фарсіраванне ракі ўсім падраздзяленнем. Ужо праз гадзіну батальён захапіў плацдарм на процілеглым беразе. Праз тры гадзіны быў перапраўлены ўвесь полк, адбіты чатыры контратакі танкаў і пяхоты праціўніка, забяспечыўшы плацдарм для ўсёй дывізіі.
Цяжка паранены ў баі 14 лютага. Памёр 17 сакавіка 1944 гады.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 сакавiка 1944 г. мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі, гвардыі капітану Красуцкаму Яўгену Іванавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонай Зоркі.
Імем Я. І. Красуцкага названы вуліцы ў Санкт-Пецярбургу і Нікапалі (Днепрапятроўская вобласць). У Пецярбургу на доме, дзе жыў Красуцкі, устаноўлена мемарыяльная дошка.
Атвоцкі павет
Атвоцкі павет (Powiat ostrowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Отвацк. Займае плошчу 516,92 км². Насельніцтва павета складае 123,5 тыс. чалавек (на 2018 год).
Наша Жыццё
Наша Жыццё (30 мая 1923 — 25 чэрвеня 1923) — беларуская грамадска-палітычная і літаратурная газета Заходняй Беларусі. Выдавалася ў Вільні.
Наступніца зачыненай газеты «Наша Будучыня».
Выйшла 6 нумароў, некаторыя з іх былі сканфіскаваныя.
Рагізна (Валодарскі раён)
Рагізна (Рогі́зна) — вёска ў Валодарскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Электраадмоўнасць
Электраадмоўнасць – мера здольнасці атама, звязанага хімічнай сувяззю з іншым атамам, прыцягваць да сябе валентныя электроны. Э. літыю бяруць за 1 і параўноўваюць з ёю Э. іншых элементаў, атрымліваючы велічыні адноснай Э.
Неметалы характарызуюцца высокімі значэннямі Э., металы – нізкімі. Найбольшая Э. – у фтора (4,1) і кісларода (3,5), найменшая – у францыю (0,81) і цэзію 0,86). Чым больш адрозніваецца між сабою Э. двух злучаных атамаў, тым большая палярнасць хімічнай сувязі паміж імі. У перыядзе Э. узрастае з павелічэннем нумара элемента, у падгрупе – змяншаецца.
Паставіцкі сельсавет
Па́ставіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Паставічы.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.
Сакольскі павет (Расійская імперыя)
Сакольскі павет, Саколкаўскі павет (Сокольский уезд) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Беластоцкай вобласці і Гродзенскай губерні, якая існавала ў 1808—1920 гадах. Цэнтр — горад Саколка. Плошча складала 2290 вёрст².
Гісторыя
Сакольскі павет у складзе Беластоцкай вобласці Расійскай імперыі быў утвораны ў 1808 годзе на тэрыторыі, якая адышла ад Прусіі паводле Тыльзіцкага міру. У 1843 годзе, у сувязі з ліквідацыяй Беластоцкай вобласці, павет быў перададзены ў Гродзенскую губерню.
У Першую сусветную вайну акупіраваны германскімі войскамі. 3 канца 1918 года ў складзе адноўленай Польшчы.
Насельніцтва
Паводле даных перапісу 1897 года ў павеце пражывала 110,5 тыс. чал. (без гарадоў — 88,719 тыс. чал. ). У тым ліку беларусы — 83,8 %; яўрэі — 12,2 %; рускія — 1,8 %; палякі — 1,2 %; з іх 80 % — католікі, 16 % — праваслаўныя, каля 1,5 % — іўдзеі. У павятовым горадзе Саколцы пражывала 7598 чал., у пазаштатных Васількаве — 3880 чал., Дамброве — 1988 чал., Карыцыне — 683 чал., Кузніца — 1346 чал., Новым Двары — 1300 чал., Адэльску — 1462 чал., Сухаволі — 3203 чал., Янаве — 2296 чал. Усяго ў павеце больш за 650 нас. пунктаў.
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў павеце было 13 валасцей:
Павел Юр’евіч Булаты
Павел Юр’евіч Булаты (нар., Ляхавічы) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі Ляхавіцкага графства ў XVI—XVIII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2018).
Біяграфія
Нарадзіўся 18 мая 1993 года ў Ляхавічах.
Скончыў у 2014 годзе Інстытут турызму як спецыяліст у сферы турызму і гасціннасці, у 2015 годзе — магістратуру Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры па спецыяльнасці «кіраванне інавацыйнымі праектамі», у 2018 годзе — аспірантуру на кафедры гісторыка-культурнай спадчыны Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы па спецыяльнасці «даследчык айчыннай гісторыі». Абараніў у 2018 годзе кандыдацкую дысертацыю «Ляхавіцкае графства ў сістэме магнацкіх уладанняў (XVI—XVIII ст.)».
Працуе ў Інстытуце менеджменту спорту і турызму Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры, дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін у турызме і гасціннасці.
У 2019 годзе разгарэўся скандал у Беларускім ПЭН-цэнтры, калі палітык Павел Севярынец абвінаваціў кіраўніцтва арганізацыі ў тым, што яно не прыняло ў свае шэрагі літаратараў, у тым ліку Паўла Булатага, бо тыя з’яўляюцца хрысціянамі.
У жніўні 2020 года падпісаў зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту.
Навуковая дзейнасць
Даследуе гісторыю Вялікага Княства Літоўскага, канфесійную гісторыю Беларусі, культурна-гістарычную спадчыну Беларусі, рэгіянальны турызм, экскурсійную дзейнасць.
Танга (Танзанія)
Танга — партовы горад у Танзаніі, цэнтр аднайменнага раёна. Насельніцтва раёна 1.642.015 чалавек, горада - 224.891 (2005 год). Горад Танга знаходзіцца на беразе Індыйскага акіяна, недалёка ад мяжы з Кеніяй, насупраць вострава Пемба, ад якога аддзелены пралівам Пемба. Асноўныя тавары, якія ідуць на экспарт з порта Танга: агава, кава, чай і бавоўна. Важны чыгуначны вузел, які злучае ўнутраныя тэрыторыі Танзаніі з узбярэжжам.
Астра
Астра (Aster) — род травяністых раслін сямейства, які ўключае больш за 200 відаў, шырока распаўсюджаных у культуры як дэкаратыўныя расліны з прыгожымі кветкамі (на самай справе гэта не асобныя кветкі, а суквецці).
Віды
На тэрыторыі былога СССР расце 26 відаў астраў. У Беларусі ў дзікай прыродзе 5 відаў
Арэал
Род налічвае, па розных ацэнках, ад 200 да 500 відаў, з іх больш за палова растуць у дзікім выглядзе ў Цэнтральнай і Паўночнай Амерыцы.
Культываванне
Культурныя астры сталі вядомыя ў Еўропе з 17 стагоддзя: іх насенне таемна прывёз з Кітая французскі манах Нікаля Інкарвіль.
Разводзіцца астра насеннем: у сакавіку — красавіку іх сеюць у каганцы або халодную шклярніцу; усходы пікіруюць, а затым у маі высаджваюць у грунт, — у друзлую, пажыўную, добра асветленую глебу. Квітнее з канца ліпеня да позняй восені.
вывезена з Кітая, лік яе гатункаў перавышае чатыры тысячы.
Вуліца Чырвонага Курсанта (Санкт-Пецярбург)
Вуліца Чырвонага Курсанта — вуліца ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Вялікага праспекта Петраградскай стараны за Гдоўскую вуліцу.
Гісторыя
Першая назва Інжынерная вуліца (на ўчастку ад Музыкальнага завулка да Наваладажскай вуліцы) узнікла ў 1772 годзе, дадзена ад Інжынернага шляхецкага кадэцкага корпуса (цяпер Ваенна-касмічная акадэмія імя А. Ф. Мажайскага). У 1798 годзе пераназваная ў Спаскую вуліцу (на ўчастку ад Малога праспекта да ракі Малой Неўкі), дадзена ад царквы Спаса-Праабражэння (знесена ў 1932 годзе). З 1790 года ўчастак ад Вялікага да Малога праспекта насіў імя Грэчаская вуліца, дадзена ад Грэчаскай гімназіі. У 1798 годзе пераназваная ў Грэчаскі праспект. У 1820 годзе праспект далучаны да Спаскай вуліцы. У 1828 годзе вуліца перайменавана ў Вялікую Спаскую вуліцу.
1 лютага 1922 года перайменавана ў вуліцу Чырвонага Курсанта, у гонар «чырвоных курсантаў», у сувязі з тым, што ў памяшканні Ваенна-тапаграфічнага вучылішча (дом 17) у 1918 годзе адкрыліся першыя ў краіне пяхотныя курсы па падрыхтоўцы каманднага складу Рабоча-Сялянскай Чырвонай арміі. Участак каля ракі Малой Неўкі закрыты ў 1950-я гады.
Актавія
Акта́вія (, Октавия) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Ігрушкаўскага сельсавета , да 31 сакавіка 1977 года — у склад Жаберыцкага сельсавета.
Джордж Мерэдзіт
Джордж Мерэдзіт (George Meredith;,  — , ) — выбітны англійскі пісьменнік-раманіст і віктарыянскай эпохі. Аўтар лірычных філасофскіх вершаваных цыклаў, раманаў, аповесцяў і апавяданняў. Таксама займаўся журналістыкай.
Біяграфія
Джордж Мерэдзіт нарадзіўся ў партовым горадзе Портсмут на поўдні Англіі. Прозвішча Мерэдзіт (Meredith) — валійскае па паходжанні, і ў сям’і існавала легенда, што іх род узыходзіць да старадаўніх валійскіх каралёў. Дзед і бацька Джорджа былі партовымі краўцамі, а маці — дачкой мясцовага шынкара. У Портсмуце Мерэдзіты валодалі майстроўняй, якая пастаўляла флёцкае абмундзіраванне.
Калі Джорджу споўнілася пяць гадоў, памерла яго маці. Маленства будучага пісьменніка было азмрочана вымушаным сірацінствам і адчужанасцю ад новай сям’і свайго бацькі.
На грошы памерлай маці ў чатырнаццацігадовым узросце Джорджа адправілі ў Германію, дзе ў 1842—1844 гг. ён навучаўся ў школе мараўскіх братоў у мястэчку Нойвід. У Германіі Мерэдзіт захапіўся вывучэннем нямецкай мовы і літаратуры. Знаёмства з творчасцю нямецкіх рамантыкаў і постаццю Іагана Вольфганга Гётэ мела істотнае значэнне для будучага пісьменніка і паўплывала на яго раннюю фантастычную аповесць «Фарына» (Farina, 1857).
У 1844 годзе Мерэдзіт вярнуўся ў Англію і стаў вучнем лонданскага адваката, які збіраў у сваім доме зацікаўленую літаратурай моладзь. Тут Мерэдзіт пазнаёміўся з Мэры Элен Нікалс (Mary Ellen Nicolls), дачкой раманіста Томаса Лава Пікака (Thomas Love Peacock), з якой у 1849 годзе пабраўся шлюбам: на той час Джорджу было 21, а Мэры — 28. Неўзабаве пасля шлюбу Мерэдзіт кідае заняткі юрыспрудэнцыяй і цалкам аддаецца літаратуры.
Сямейныя акалічнасці і цяжкасці матэрыяльнага становішча вымусілі Мерэдзіта на некалькі год прыпыніць літаратурную дзейнасць. Толькі ў 1855 годзе быў надрукаваны яго празаічны твор «Галенне Шагпата» (The Shaving of Shagpat) — фантастычная аповесць, стылізаваная пад чароўныя казкі «Тысячы і адной ночы».
У 1864 годзе Мерэдзіт ажаніўся ў другі раз з напаўфранцужанкай Мары Вальямі (Marie Vulliamy). Гэты шлюб стаў удачным, але кволае матэрыяльнае становішча вымушала Мерэдзіта займацца літаратурным прыробкам — супрацоўнічаў з газетамі «Ірсвіч Джорнел» і «Морнінг Пост», кансультаваў выдавецтва Чапмен і Хол. У 1866 (пасля падарожжа ў Італію) набыў дом у графстве Сурэй, у якім жыў да сваёй смерці. У 1868 годзе жорстка раскрытыкаваў першы раман Томаса Хардзі «Бядняк і лэдзі», успрыняўшы гэты твор як літаратурную падробку чарговага графамана.
У 1877 годзе ў Лонданскім універсітэце Мерэдзіт прачытаў публічную лекцыю «Аб камедыі і прымяненне камічнага духа», якая сёлета ж была надрукавана ў часопісе «Нью Квотэрлі» пад назвай «Эсэ пра камедыю» (Essay on Comedy). У 1897 годзе «Эсэ» было выдадзена асобным выданнем. У гэтым эсэ Мерэдзіт выклаў і абагульніў свае эстэтычныя погляды. Гэта эстэтычны маніфест пісьменніка, створаны ў перыяд росквіту яго талента з улікам дваццацігадовага досведу раманіста. Тут абагульняюцца яго мастацкія адкрыцці і роздумы пра задачы мастацтва, сатыру, гумар і прыроду камічнага.
У 1879 годзе выходзіць раман «Эгаіст» — найвядомейшы раман Джорджа Мерэдзіта, які прынес аўтару літаратурную славу. Пасля выхаду «Эгаіста», стварэнне якога запатрабавала грандыёзных высілкаў, творчая энергія пісьменніка стала няўхільна спадаць. Проза позняга Мерэдзіта характарызуецца надзвычайнай стылістычнай ускладненасцю, за што літаратурныя крытыкі часта папракалі яго за вычурную манеру стылю і завелюмаваную трывіяльнасць.
Бліжэй да канцу жыцця Мерэдзіт стаў прызнаным метрам англійскай літаратуры: пасля Тэнісана ён быў прэзідэнтам Таварыства аўтараў; у 1905 годзе быў узнагароджаны Ордэнам за заслугі каралём Эдуардам VII.
Памёр у сваім доме ў Бокс Гіле (Сурэй).
Творчасць
Джордж Мерэдзіт увайшоў у гісторыю літаратуры як прадаўжальнік рэалістычнай традыцыі класічнага раману сярэдзіны XIX стагоддзя і разам з тым як адзін з стваральнікаў сацыяльна-псіхалагічнага раману найноўшага часу. Яго празаічныя творы, выбудаваныя з улікам рознабаковага досведу папярэднікаў (асабліва Генры Філдынга), сталі злучальным звяном паміж літаратурнай эпохай Ч. Дыкенса і У. Тэкерэя, з аднаго боку, і эпохай літаратурнага мадэрнізму — з іншай.
Любімыя аўтары Мерэдзіта — Арыстафан, Уільям Шэкспір, Іаган Вольфганг фон Гётэ, Мальер, Мігель Сервантэс, Віктор Гюго. Джордж Мерэдзіт аказаў непасрэдны ўплыў на творчасць такіх аўтараў, як Роберт Льюіс Стывенсан, Джозеф Конрад і Джон Галсуорсі.
Бабровіцкае
Плошча возера — 9,47 км², даўжыня берагавой лініі — 14,4 км, максімальная глыбіня — 8,0 м, сярэдняя — 2,5 м. Асноўную плошчу займаюць глыбіні 02/04 м. Берагі нізкія, тарфяныя, парослыя хмызняком. Тэрыторыя вадазбору — плоская нізіна, напалову пакрыта лясамі і хмызнякамі, напалову балотамі і забалочанай тэрыторыяй. Канал Дзевяты злучае возера з ракой Грыўда.
Возера багата рыбай (карасі, карпы, таўсталобік, лешч, шчупак, плотка, акунь). У 1970-я гады ў возера засялялі срэбных карасёў, белых карпаў, белых амураў і таўсталобікаў. Фітапланктон прадстаўлены 89 відамі водарасцей (у асноўным зялёныя і сіне-зялёныя). Возера моцна зарастае.
Разам з Выганашчанскім возерам і навакольнай тэрыторыяй, Бабровіцкае возера ўваходзіць у склад рэспубліканскага ландшафтнага заказніка «Выганашчанскае» плошчай 43 тыс. га, а таксама ў склад лесапаляўнічай гаспадаркі «Выганаўскае», філіяла ДПУ «Нацыянальны парк „Белавежская пушча“».
Палонны кароль
«Палонны кароль» (The Captive King) — накід англійскага мастака Джозефа Райта, зроблены ў 1772 ці 1773. Эскіз лічыцца падрыхтоўкай да цяпер страчанай карціны, якая паказвае французскага крыжака Гі дэ Лузіньяна (Guy de Lusignan) у турме.
Апісанне
Эскіз быў названы «Палонны кароль» і адлюстроўвае французскага двараніна Гі дэ Лузіньяна ў палоне Саладзіна. Лузіньян змагаўся з Саладзінам 4 ліпеня 1187 года і быў узяты ў палон пасля паразы яго армій. Кажуць, што рэліквіі ад сапраўднага крыжа былі страчаныя падчас гэтай бітвы. Лузіньян, які прыйшоў з французскага Пуацье, стаў каралём Ерусаліма пасродкам жаніцьбы на Сібіле, дачкі Амарыі I. У рэшце рэшт Лузіньян быў вызвалены Саладзінам і працягнуў кіраваць Кіпрам. Эскіз Джозефа Райта змяшчае анатацыю яго сябра Пітэра Перэза Бурдэта. Райт браў у Бурдэта ўрокі па перспектыве і раіўся з ім па нагоды выбудоўвання сваіх карцін.
Гісторыя
Эскіз быў адным з па меншай меры трох, створаных Райтам перад напісаннем двух аднолькавых карцін пра захопленых крыжакоў. Эскізы былі адпраўленыя Пітэру Пераз Бурдэту ў Ліверпуль для атрымання яго камэнтарыяў узімку 1772-73 гг., Перад тым, як Райт зрабіў меншую з карцін, якая была выстаўлена ў Таварыстве мастакоў у 1773 годзе з версіяй «Кузні». Райт спадзяваўся прадаць версію «палоннага караля» макграфу Карлу Фрыдрыху ў 1774 годзе. Фрыдрых у канчатковым рахунку наняў Бурдэта, калі ён пераехаў у Германію, каб пазбегнуць абавязкаў — у тым ліку грошай, якія належаць Райту. Вялікая версія карціны памерам 40 × 50 цаляў, пазней была ў валоданні зяця Райта. Яна была прададзеная ў 1810 годзе. Не існуе ніякіх паведамленняў аб ёй пасля кнігі Нікалсана аб работах Райта. У 1774 і 1778 Райтам былі напісаны карціны з аналагічным сюжэтам — чалавекам у турме, але познія карціны ставяцца да выпіскі з сучаснага рамана. Апошняй з іх быў «Палонны», выстаўлены ў 1778 годзе.
Іслам
Ісла́м або мусульманства, ці магаметанства — сусветная монатэістычная рэлігія, прадстаўнікі якой вераць у аднаго Бога — Алаха і прызнаюць Муха́мада (Магаме́та; пасля згадкі імя мусульмане і некаторыя немусульмане кажуць фразу «мір яму»), апошнім прарокам Алаха, які перадаў волю Алаха людзям. Самая хуткарослая, другая па колькасці рэлігія свету, кожны пяты жыхар Зямлі — мусульманін.
Узнікненне
Назва «іслам» у перакладзе з арабскай мовы азначае «выкананне божай волі», «пакорлівасць», а тэрмін мусульмане (му слім) азначае літаральна «мы іслам», «мы тыя, хто выконвае божую волю». Іслам мае сістэму рэлігійных правіл жыцця. Заснавальнікам ісламу лічыцца Мухамад, поўнае яго імя па-арабску гучыць прыкладна як Мухамад ібн аль Алах. Нарадзіўся Мухамад прыкладна ў 571 года ў Мецы на Аравійскім паўвостраве. Паходзіў з адносна беднага роду Кураджытаў. Рана страціў бацькоў, выхоўваўся дзядзям Абу Талібам, які займаўся гандлем. Недзе на 24-ым годзе жыцця Мухамад пачаў працаваць на багатую ўдаву Хадзіджу (Хэдзіджу), паступова стаўшы кіраўніком яе гандлёвых спраў. Пазней Мухамад ажаніўся з ёй, што моцна ўзвысіла яго статус у грамадстве.
Прыкладна ў 610 г. Мухамад, будучы на адпачынку ў пустыні каля гары Гіра (Хіра), убачыў нейкую нябесную істоту, якая з ім размаўляла. Спярша Мухамад вагаўся, не ведаючы хто гэта быў. Калі істота з’явілася другі раз, то Мухамед паверыў, што гэта анёл Джабраіл (арханёл Гаўрыіл) аб’яўляе яму праўду пра Бога. З таго моманту Мухамад расказвае пра сваё аб’яўленне. З 614 г. яго прамовы выходзяць па-за яго род, але яны не цешацца папулярнасцю. Частка слынных родаў паверыла Мухамаду. Падтрымку яму аказаў Амар. Той абвяшчае:
Каля 619 г. памірае Хадзіджа. Адзін з братоў Мухамада пазбаўляе яго права на частку спадчыны, у гэты ж час памірае Абу Таліб. У выніку гэтага Мухамад пазбаўляецца апекі рода Хадзіджы і ў 622 г. вымушаны ўцякаць у аазіс Ясрыб (Ясра), што знаходзіцца за 450 км ад Меккі. Пазней, калі мусульнства набярэ моцныя пазіцыі сярод насельніцтва Аравіі, гэтае паселішча стане называцца Медзіна (па-арабску — Медінет-он-небіййі, што значыць «горад прарока»). Уцёкі ў Медзіну (хіджра, геджра) цяпер з’яўляецца пачаткам летазлічэння мусульман. Паступова Мухамад канцэтруе ў сваіх руках духоўную і свецкую ўладу ў Медзіне. У 623 г. ён змяніў кіблу (кірунак падчас малітвы) у бок Меккі і ўвёў пост у месяц Рамадан. Гандлёвыя карваны з Меккі абкладаюцца падаткамі, рабуюцца. Прыкладна ў 623—624 гг. жыхары Меккі збіраюць войска і выходзяць у бок Медзіны. Мухамад з меншым войскам перамог яго, што спрыяла ўзросту ўплыву мусульманства. У 630 г. Мухамад захоплівае Мекку, арабскія плямёны адно за адным пераходзьці ў іслам. У 632 г. Мухамад памірае, яго магіла знаходзіцца ў Медзіне.
Догматы веры
Каран — слова Божае, яўленае Мухамаду, які не з’яўляецца ані яго аўтарам, ані яго рэдактарам, але верна перадае Каран людзям. Пры жыцці Мухамада Каран перадаваўся вусна, а пасля яго смерці быў запісаны. Мусульмане чытаюць і вывучаюць Каран на арабскай мове, пераклады на іншыя мовы прызнаюцца як тыя, што перадаюць сэнс. Апрача Карана Божае слова перадаюць іншыя кнігі, але з памылкамі: Тора (аль Таўрай), Псалтыр Давіда (Аззабур), Евангелле (аль Інджыр). Усяго вядома 28 пасланцоў Бога да людзей, поўную іх лічбу ведае толькі Алах. Першы пасланец — Адам, апошні — Мухамад. Вядомыя асобы сярод іўдзеяў і хрысціян: Ной, Аўрам, Муса (Майсей), Іса бен Марыям (Ісус Хрыстос) і іншыя. Паводле ісламу, Іса быў месіяй, божым словам, духам ад Алаха. Алах удыхнуў свой дух у Марыю (Мірыям), і яна нарадзіла Ісу. Ён прыйдзе перад днём Страшнага Суда (Суднага Дню), каб перамагчы д’ябла і самому памерці. Смерць — гэта вяртанне да Алаха, падчас яе анёл смерці адсякае душу чалавека ад цела. Памерлыя чакаюць момант Страшнага суда ў месцы часовага прабывання (аль араф). Усе людзі памруць у гэты дзень, каб стаць перад судом, паводле якога чалавек трапіць у рай або ў пекла. Пекла — стан вечных пакут, неба — вечнага шчасця.
Пяць рытуальных абавязкаў (калон) у ісламе
Кожны дарослы мусульманін павінен маліцца пяць разоў на дзень. Каран кажа пра тры моманты для малітвы: світанне, захад сонца, ноч. Пазней да іх далучаецца малітва апоўдні і пасля паўдня. Малітва мае адбывацца ў чыстым месцы, каб выканаць гэтае прадпісанне часта той, хто моліцца, падсцілае пад сябе невялікі дыван. Падчас малітвы чалавек павінен быць у стане рытуальнай чысціні, таму перад ёй робіць абмыванне.
Да малітвы ў мусульманскіх краінах заклікае голасам спецыяльна падрыхтаваны чалавек — муэдзін, робячы гэта з мінарэта. Молячыся, мусульмане звяртаюцца ў бок Меккі. У мячэцях (дамах для малітвы) гэты кірунак спецыяльна пазначаецца (напр. зоркай). Малітва ў мусульманстве (намаз) выглядае наступным чынам:
Малітва суправаджаецца адпаведнымі жэстамі.
У пятніцу апоўдні мусульмане мужчыны павінны сустрэцца ў мячэці. Імам (мула) узначальвае малітву. Пасля малітвы ён кажа казань, судзіць паводле сунаў. У мячэцях жанчыны займаюць адпаведнае месца або, калі мячэць малая — за спінамі мужчын. З мужчынамі моляцца хлопчыкі з 13 (12) гадоў.
Пост абавязвае мусульманіна ў месяц рамадан (рамазан) — адзін з месяцаў паводле месячнага календара. У гэта месяц устрымліваюцца ад ежы, піцця, палення. Пост працягваецца ад усходу да захаду сонца, у іншы час посту няма. Ад паста вызваляюцца хворыя, падарожныя, састарэлыя людзі. Мусульмане як і яўрэі не ядуць свініну.
Кожны мужчына мусульманін павінен здзейсніць прынамсі раз у жыцці пілігрымку да святыні Кааба ў Мецы. Калі няма магчымасці, то некалькі чалавек можа кагосьці аднаго ад іх супольнасці выправіць у гэты шлях. Той, хто здзейсніў паломніцтва ў Мекку атрымлівае тытул аль-хадж, ён нібы вызваляецца ад усіх грахоў і знаходзіцца адной нагой у раі.
Святы
Ід-аль-адха (Курбам Байрам) — адбываецца на заканчэнне хаджа ў Мецы. Успамінаецца складанне ў ахвяру Ізмаіла Авраамам. Прыносяцца ў ахвяры жывёлы (бараны, вярблюды і інш.) пры мячэцях, мяса раздаецца бедным.
Ід-аль-фітр — на заканчэнне месяца Рамадан. Складаюцца ахвяравані, мусульмане ходзяць у госці і робяць падарункі.
Маўліт-ібн-намі — нараджэнне прарока Мухамада. Некаторыя мусульмане лічаць, што ён прыносіць благаслаўленне.
Святыя кнігі
Каран — асноўная святая кніга мусульман, аднак боганатхнёнымі таксама прызнаюцца Таўрат Мусы, Забур Даўда і Iнджіль Iсы. Таму іудэі і хрысціяне лічацца не паганцамі, з якімі трэба весці джыхад, а людзьмі Пісання.
Распаўсюджванне ісламу
Пасля смерці Мухамада ўзнікаюць спрэчкі ўнутры ісламу, бо ён не вызначыў свайго спадкаемцу. Найбольшая спэчка датычыць пытання, ці мае права на кіраванне ўладар, які не выконвае прадпісанні ісламу. Гэтая спрэчка адбылася паміж пераемнікам Мухамада і яго зяцем каліфам Алі, і губернатарам Сірыі — Муавіджы. Алі адмовіў у паслухмянасі такому ўладару, Муавіджы з ім не згадзіўся. Гэта прывяло да мясцовай вайны ў выніку якой Алі згадзіўся, што спрэчныя пытанні могуць вырашаць свецкія арбітры, раней гэта рабіў каліф. Гэта прывяло да падзелу ў лагеры Алі.
Традыцыяналісты — харыджыты. Лічаць, што трэба літаральна выконваць усё, што напісана ў Каране. Цяпер харыджыты гэта тыя, хто судзіць па занону шарыята (талібы, маджахеды і інш).
Суніты — галоўны кірунак у ісламе.
Шыіты — прыхільнікі каліфа Алі. Паводле іх узначальваць супольнасць могуць толькі нашчадкі Мухамада. Унутраныя спрэчкі ў якім кірунку ідзе лінія Алі прывялі да падзелу на:
Шыіты змагаюцца з сунітамі.
Харджыты — лічаць, што калі чалавек не выконвае законаў Алаха, то ён можа быць выгнаны з супольнасці або пакараны смерцю.
Кадары — лічаць, што калі чалавек не жыве паводле мусульмнскіх прынцыпаў, то можа вярнуцца да супольнасці.
Палонычы
Палонычы (Поло́ничі) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мікраметр
Мікраметр (мкм, µm) — адзінка вымярэння даўжыні, роўная 10−6 метра. Раней таксама выкарыстоўвалася назва мікрон (мк, µ).
IC 4341
IC 4341 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гісторыя паштовых марак Беларусі
Выпуск першых уласных паштовых марак у Беларусі адносіцца да 1920 года.
Правізорыі польскага корпуса
Адміністрацыяй корпуса Доўбар-Мусніцкага ў Бабруйску былі здзейсненыя два выпускі правізорыяў.
Першы выпуск уяўляў сабой маркі царскага ўрада наміналам 3, 4, 5, 7, 10, 15, 20, 25, 35, 50 і 70 капеек з наддрукоўкай польскага герба і надпісу «''POCZTA Pol. Korp.''» (Пошта Польскага Корпуса).
На правізорыях другога выпуску малюнак наддрукоўкі быў зменены і ўяўляў сабой надпіс «''Pol. Korp.''», герб Польшчы і пазначэнне новага наміналу. Правізорыі былі выкананыя на марках царскага (з зубцоўкай) і Часовага (без зубцоўкі) урадаў вартасцю 1, 2 і 3 капейкі. Маркі ў 1 капейку атрымалі намінал у 35 капеек, у 2 капейкі — 50 капеек, у 3 капейкі — 10 капеек, а некаторыя і 1 рубель.
Маркі БНР
На працягу 1918—1920 гг. у Беларускай Народнай Рэспубліцы і ў Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы ўжываліся пераважна расійскія маркі.
Асобны атрад
У 1920 г. у Латвійскай дзяржаўнай друкарні ў Рызе была выдадзена серыя марак па заказе камандавання Асобнага атрада БНР. Надпіс «Асобны атрад» сведчыць аб тым, што маркі выпускаліся для беларускага ваеннага фарміравання на чале з генералам Булак-Балаховічам. Заказ на яго даваў старшыня Беларускай вайсковай камісіі ў Латвіі Кастусь Езавітаў.
Былі выдадзены 5 марак розных наміналаў: 5, 10, 15, 50 капеек і 1 рубель. Існуюць зубцаваныя і незубцаваныя маркі. Агульны наклад — 5 мільёнаў асобнікаў (па 1 мільёне на кожны намінал). Суадносіны зубцаваных да незубцаваных складаюць 1:1. Незубцаваныя маркі былі выдадзеныя дзеля змяншэння кошту накладу. З іх 250 тысяч былі выраблены нават без клею.
На ўсіх пяці марках серыі знаходзіцца адзін малюнак: маладыя сяляне ў нацыянальным адзенні (у магілёўскіх строях), хлопец і дзяўчына, сядзяць на лаўцы ля плота. Праект маркі быў выкананы мастаком Рыхардам Зарыньшам. Паводле меркавання гісторыкаў, прататыпам была гравюра У. дэ Гарнека, змешчаная пад назвай «Тыпы Магілёўскай губерні» ў трэцім томе выдання «Жывапісная Расія» 1882 г.
Наміналы і колеры: Маркі былі ў выкарыстанні з 14 лютага 1920 г. да 22 красавіка 1920 г. Маркі Асобнага атрада выкарыстоўваліся палявой поштай, якая засталася на тэрыторыі Латвіі, і гасіліся асобным штампам. З 1939 г. гэты выпуск неаднаразова перавыдаваўся як эмігранцкім урадам БНР, так і «неафіцыйна», што стала прычынай наяўнасці вялікай колькасці гэтых марак рознай якасці.
Правізорыі Беларускай рады Случчыны
Падчас Слуцкага збройнага чыну штабам Беларускай Слуцкай брыгады 1 снежня 1920 г. былі выдадзеныя правізорыі.
Выкарыстоўваліся польскія маркі, на якіх была наддрукоўка наміналу, Пагоні і літар «''Ч. Р. Сл.''» (Часовая Рада Случчыны). Польская марка наміналам 5 грошаў стала мець намінал 25 капеек, польскія маркі ў 10, 15 грошаў і 15 фенігаў — 50 капеек.
Лічыцца, што былі выдадзеныя 200 асобнікаў вартасцю 50 капеек і каля 20 асобнікаў вартасцю 25 капеек. Паведамлялася, што ў 1921 г. захаваліся толькі 3 камплекты. Наддрукоўка на польскай марцы ў 10 грошаў стала вядомай толькі ў 1921 г.
Валянцін Баціеўскі мяркуе, што да наддруковак можа быць датычны Васіль Русак, які 1 снежня 1920 г. хварэў і знаходзіўся бязмэтава ў Грыцэвічах.
Вядомыя два паштовыя адпраўленні з правізорыямі Слуцкай рады:
Правізорыі падчас польскай акупацыі (1919—1920)
Падчас польскай акупацыі 1919—1920 гг. быў здзейснены выпуск мясцовых правізорыяў горада Гродна. Ён уяўляў сабой маркі Часовага ўрада Расіі (выпуску 1917 г. без зубцоўкі) з нанесенай на іх наддрукоўкай «Poczta Polska 40 GR» (Пошта Польская 40 грошаў). Намінал гэтых марак быў прывязаны да літоўскай аўксінаі.
Правізорыі Беларускага камітэта самапомачы
У 1942 г. у Берліне былі надрукаваныя правізорыі Беларускага камітэта самапомачы. Правізорыі з выявай Францыска Скарыны былі выдадзеныя рудога, зялёнага, чырвонага, фіялетавага, сіняга і блакітнага колераў. У той самы час былі выдадзеныя правізорыі з Пагоняй (сінія), Віленскім замкам (рудыя), князем Альгердам (зялёныя), князем Вітаўтам (сінія) і вобразам дзяўчыны з хлопцам (зялёныя і фіялетавыя). Правізорыі выдаваліся за ўплату ўзносаў ці за дадзеныя ахвяры. Фактычным ініцыятарам выдання быў тагачасны старшыня Цэнтралі Беларускага камітэта самапомачы інжынер Мікола Абрамчык. Малюнкі для правізорыяў былі намаляваныя ў Лодзі мясцовым членам Беларускага камітэта самапомачы Зянонам Зянкевічам.
Артымаркі беларускай эміграцыі
Паколькі дадзеныя «маркі» не былі выпушчаныя поштай, ніколі не знаходзіліся ў абарачэнні і не выкарыстоўваліся як сродкі паштовай аплаты, мэтазгодна класіфікаваць іх як артымаркі.
1950-я гады
У студзені 1950 г. пачалі рассылацца артымаркі Рады БНР. Ідэя паўстала ў Парыжы, дзе жылі ў той час Мікола Абрамчык, Лявон Рыдлеўскі, Уладзімір Шыманец, а ў Амерыцы артымаркамі займаўся Віталь Кажан.
Артымаркі выдалі ў дзвюх серыях. На першай — старшыні Рады БНР Пятро Крачэўскі (фіялетавага колеру з надпісам «3 талеры») і Васіль Захарка (чырвонага колеру з надпісам «1 талер»), Дом Рады БНР (зялёнага колеру з надпісам «50 грошаў»). Аўтар гэтай серыі невядомы. На другой серыі Пагоня (чырвонага колеру з надпісам «25 грошаў») і карта Беларусі (сіняга колеру з надпісам «10 грошаў»). Другая серыя была надрукавана па эскізах Уладзіміра Шыманца.
Паштовыя маркі ЗБВБ
У 1971 г. у Вялікабрытаніі адбыўся страйк паштовых служачых і Гай Пікарда ад імя ЗБВБ звярнуўся па дазвол на адкрыццё паштовай службы. Атрымаўшы дазвол, Пікарда сам зрабіў эскізы і надрукаваў аж пяць серый марак, якія 19 лютага 1971 г. выйшлі ў абарот. Яны выкарыстоўваліся да 10 сакавіка 1971 г., калі скончыўся страйк.
Першая серыя: на марцы тэкст у тры радкі — «''З. Б. В. Б. (10 п. ці 20 п.) Пошта''». 10 п. — чырвоная на светла-зялёнай паперы; 20 п. — сіняя на светла-зялёнай паперы. Наклад — 300 асобнікаў.
Другая серыя: маркі «Асобны атрад» з 1920 г. з ручной наддрукоўкай ліловага колеру ў ніжнім правым вугле — «10 п.», у левым — «ZBVB Post», без зубцоў: 10 п. на 5 кап. — зялёная, 10 п. на 10 кап. — чырвоная, 10 п. на 15 кап. — ліловая, 10 п. на 1 руб. — карычневая. Наклад невядомы.
Маркі Рэспублікі Беларусь
Пачаткі марак Рэспублікі Беларусь заклала Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 11 верасня 1991 г. № 351 «Аб выпуску паштовых марак Беларускай ССР».
Першая марка Рэспублікі Беларусь
Першая марка незалежнай Беларусі з выявай крыжа Ефрасінні Полацкай з’явілася 20 сакавіка 1992 г. Яе аформіў мастак Комлеў. Яна была надрукавана ў Маскве, як і большасць першых беларускіх марак. Наклад склаў 2 мільёны асобнікаў. Вартасць — адзін (спачатку збіраліся надрукаваць слова «рубель», але пасля адмовіліся ад гэтай ідэі з прычыны магчымага стварэння новай валюты; назва валюты з’явілася на беларускіх марках пасля дэнамінацыі 2016 г.).
Першы стандартны выпуск (1992—1994)
Першыя маркі гэтага выпуску наміналам 30, 45 і 50 капеек былі выдадзены ў зварот 21 снежня 1992 г.
У 1994 г. былі выпушчаныя маркі ў 200, 300, 600, 1000 і 3000 рублёў. Аснову кампазіцыі марак першага стандартнага выпуску складаў дзяржаўны герб «Пагоня». Таксама вядомыя наступныя наддрукоўкі на марках першага стандартнага выпуску: наддрукоўка новага наміналу на марках 1992 г. (у 1994 і 1997 гг.) і наддрукоўкі літарнага абазначэння наміналу («А» і «В»), зробленыя ў 1996 г. Усе маркі першага стандартнага выпуску выпускаліся на простай паперы.
Другі стандартны выпуск (1995—1996)
У сувязі са зменай дзяржаўнага герба, у 1995 г. быў зроблены другі стандартны выпуск марак наміналам у 180, 280 і 600 рублёў, на якіх выява герба была заменена панарамай плошчы Перамогі ў Мінску. У 1996 г. таксама была дадаткова выпушчана марка гэтага выпуску ў 200 рублёў (датаваная 1995 г.). У 2001 г. на частцы накладу марак другога стандартнага выпуску была зроблена наддрукоўка новага наміналу (1000 рублёў). Усе маркі другога стандартнага выпуску друкаваліся на мелаванай паперы.
Трэці стандартны выпуск (1996—1997)
Маркі трэцяга стандартнага выпуску з выявай новага дзяржаўнага герба ўзору 14 мая 1995 г. выпускаліся ў 1996—1997 гг. У 1996 г. былі выпушчаныя маркі ў 100, 200, 500, 600, 1000, 1500, 1800, 2200, 3300, 5000, 10 000, 30 000 і 50 000 рублёў. У 1997 г. быў зроблены выпуск марак (таксама з датай 1996 г.) наміналам 400 і 2000 рублёў, а марка ў 1500 рублёў (таксама з датай 1996 г.) была выпушчана ў змененым колеры (блакітным замест ружовага). Затым былі выпушчаныя маркі наміналам 800, 2500 і 3000 рублёў з датай «1997». У 2001 г. на частцы накладу марак другога стандартнага выпуску была зроблена наддрукоўка новага наміналу (400 рублёў).
Чацвёрты стандартны выпуск (1998—2003)
Маркі чацвёртага стандартнага выпуску выпускаліся з 1998 па 2003 гг. Галоўным матывам серыі была этнаграфічная тэматыка. Праз высокую інфляцыю сюжэт марак могу дублявацца. Напрыклад, сюжэт маркі ў 100 рублёў выпуску 1998 г. (вадзяны млын) быў паўтораны на марцы ў 30 000 рублёў выпуску 1999 г. У 1998 г. былі выпушчаныя маркі наміналам 100, 200, 500, 1000, 1500, 2000, 3000, 3200, 5000, 5300 і 10 000 рублёў. У 1999 г. былі выпушчаныя маркі наміналам у 800, 30 000, 50 000, 100 000 і 500 000 рублёў. Пасля дэнамінацыі 2000 г. у зварот сталі паступаць маркі чацвёртага стандартнага выпуску ў новым маштабе цэн. У 2000 г. былі выпушчаныя маркі ў 1, 2, 3, 5, 10, 20, 30, 50 і 100 рублёў, а таксама маркі з літарным абазначэннем наміналу («А» і «В»). У 2001 г. былі выпушчаныя маркі ў 100, 200, 500 рублёў, а таксама наддрукоўка новага наміналу (1000 рублёў) на марцы ў 100 рублёў 1998 г. У 2002 г. былі паўторна выпушчаныя маркі ў 1, 2, 3, 5, 10, 20, 30, 50 рублёў і з літарным абазначэннем наміналу («А» і «В»). У 2003 г. былі паўторна выпушчаныя маркі ў 200 і 500 рублёў.
Пяты стандартны выпуск (2001—2008)
Маркі пятага стандартнага выпуску выпускаліся з 2001 па 2007 гады. Асноўным матывам былі выявы архітэктурных помнікаў (за выключэннем 1000-рублёвай маркі, на якой быў выяўлены асабісты герб Францыска Скарыны). У 2001 г. былі выпушчаныя маркі наміналам у 1000, 2000, 3000, 5000 рублёў, а ў 2002 г. — з літарным пазначэннем наміналу («H», «C»). У 2006 г. марка ў 3000 рублёў была перавыдадзена са змененым малюнкам і ў новым колеры. У 2007 г. была перавыдадзена марка ў 2000 рублёў. Выпускі 2001—2007 гг. друкаваліся на мелаванай паперы. У 2008 г. маркі ў 2000 рублёў 2007 г. і 3000 рублёў 2006 г. былі перавыдадзеныя на афсетнай паперы.
Шосты стандартны выпуск (2002)
«Кветкі» квадратнага фармату. Адбыўся ў 2002 г. і ўключаў у сябе маркі ў 30, 50, 100, 200, 500 рублёў і з літарным пазначэннем наміналу («А», «В», «С», «Н»).
Сёмы стандартны выпуск (2002—2008)
Маркі сёмага стандартнага выпуску з выявай ягад выпускаліся ў 2004 г. Серыя складалася з марак у 5, 10, 20, 30, 50, 100, 200, 300, 500, 1000 рублёў і з літарным пазначэннем наміналу («А», «В», «С», «Н», «Р»). Выпуск 2004 г. быў надрукаваны на мелаванай паперы. У снежні 2008 г. марка наміналу «С» была перавыдадзена на афсетнай паперы.
Восьмы стандартны выпуск (2004)
Таксама ў 2004 г. былі выпушчаныя і маркі восьмага стандартнага выпуску («дзікарослыя дрэвы»), прадстаўленыя наміналамі ў 100, 200, 300, 400, 500 і 1000 рублёў, а таксама з літарным пазначэннем наміналу («А», «В», «С», «Н», «Р»).
Дзявяты стандартны выпуск (2006)
У 2006 г. адбыўся дзявяты стандартны выпуск («птушкі»), які складалі маркі ў 10, 20, 30, 50, 100, 200, 300, 500, 1000 рублёў і з літарным пазначэннем наміналу («А», «В» і «Н»). Былі здзейсненыя два выпускі гэтых марак (абодва ў 2006 г.), прычым першы выпуск быў на мелаванай паперы, а другі — на афсетнай.
Дзясяты стандартны выпуск (2007)
У 2007 г. былі выпушчаныя маркі дзясятага стандартнага выпуску («звяры», фармат ромба) з літарным пазначэннем наміналу («А» і «В»). Кожная марка была выканана ў двух варыянтах афармлення.
Адзінаццаты стандартны выпуск (2008—2011)
Гэтая ж тэматыка паўтарылася ў марках адзінаццатага стандартнага выпуску (2008), які складаўся з наміналаў у 10, 200, 300, 400, 1000 і 5000 рублёў. У адрозненне ад выпуску 2007 г. маркі 2008 г. былі «кніжнага» фармату. Першыя выпускі марак былі надрукаваныя на мелаванай паперы, у другой палове 2008 г. на афсетнай паперы былі перавыдадзеныя маркі ў 10, 200, 300, 400 і 1000 рублёў, а ў 2009 г. — у 5000 рублёў. Затым маркі дадзенага выпуску (у яго афсетнай варыяцыі) перавыдаваліся да 2010—2011 гг. (год дадатковай эмісіі пазначаўся ўнізе аркуша разам з нумарам заказу).
Дванаццаты стандартны выпуск (2008—2011)
У тым жа 2008 г. была здзейснена эмісія марак дванаццатага стандартнага выпуску («кветкі», «кніжнага» фармату) наміналам у 20, 30, 50, 100, 500 рублёў і з літарным пазначэннем наміналу («А», «В» і «Н»). Былі зробленыя два выпускі гэтых марак (абодва ў 2008 г., першы — на мелаванай паперы, другі — на афсетнай). Потым маркі дадзенага выпуску (у яго афсетнай варыяцыі) перавыдаваліся да 2010—2011 гг. (год дадатковай эмісіі пазначаўся ўнізе аркуша разам з нумарам заказу).
Трынаццаты стандартны выпуск (2012—2013)
У студзені 2012 г. адбылася эмісія марак трынаццатага стандартнага выпуску («нацыянальны арнамент») з літарным пазначэннем наміналу («М» і «N»), надрукаваных на афсетнай паперы. У 2013 г. былі дадаткова перавыдадзеныя (год дадатковай эмісіі пазначаўся ўнізе аркуша разам з нумарам заказу).
Чатырнаццаты стандартны выпуск (2012—2016)
У сакавіку 2012 г. у продаж выйшлі маркі чатырнаццатага стандартнага выпуску («помнікі архітэктуры») наміналам у 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000 рублёў і з літарным пазначэннем наміналу («А», «Н» і «Р»). Першая эмісія марак чатырнаццатага стандартнага выпуску адбылася як у выглядзе гуміраваных марак на мелаванай паперы (абмежаваны наклад), так і ў выглядзе самалепак на глянцавай паперы (асноўны наклад). Самалепкі былі перавыдадзеныя на матавай паперы: у верасні 2012 г. былі перавыдадзеныя 200, 1000 і 2000 рублёў, у кастрычніку 2012 г. — «А», у студзені 2013 г. — 50, 100, 500 рублёў і «Н», у сакавіку 2013 г. — 5000, 10 000 і 20 000 рублёў, у лістападзе 2013 г. — «Р». У снежні 2014 г. маркі ў 50, 100, 200, 500, 1000, 5000, 10 000 і 20 000 рублёў былі перавыдадзеныя са змененай УФ-абаронай (аналагічнай той, якая ёсць у марак пятнаццатага стандартнага выпуску). У канцы 2015 — пачатку 2016 гг. маркі (акрамя «Р») былі перавыдадзеныя на палепшанай паперы.
Пятнаццаты стандартны выпуск (з 2014 і дагэтуль)
Маркі пятнаццатага стандартнага выпуску былі выпушчаныя ў абарачэнне ў снежні 2014 г. Выпуск складаецца з пяці безнамінальных марак: «А», «N», «М», «Н» і «Р». Малюнак марак паўтарае гэтакі адзінаццатага стандартнага выпуску са змененым наміналам і крыху змененымі дэталямі дызайну (паменшаная выява, крыху іншае размяшчэнне надпісаў, у выпадку з маркай «N» — крыху мадыфікаванае адценне). Маркі пятнаццатага стандартнага выпуску паўтараюць сваім дызайнам наступныя маркі адзінаццатага: «А» — паўтарае дызайн 10-рублёвай, «N» — дызайн 200-рублёвай, «M» — 300-рублёвай, «H» — 400-рублёвай, «P» — 1000-рублёвай. Маркі пятнаццатага стандартнага выпуску з’яўляюцца, як і маркі чатырнаццатага, самаклейкамі ды выпускаюцца на матавай паперы. У 2016 г. маркі гэтага выпуску (наміналамі «А» і «H») былі перавыдадзеныя на мадыфікаванай паперы. У 2017 г. адбылося дадатковае перавыданне маркі «А».
NGC 1309
NGC 1309 (іншыя абазначэнні — MCG -3-9-28, IRAS03197-1534, PGC 12626) — галактыка на края сузор’я Эрыдан на адлегласці 100 млн. светлавых гадоў ад Зямлі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Дыяметр NGC 1309 прыкладна 30 тысяч светлавых гадоў. Вакол старых жаўтаватых зорак у цэнтры галактыкі закручваюцца блакітнаватыя скопішчы маладых зорак і пылавыя палосы.
Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія
Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія (поўнае юрыдычная назва: Санкт-Пецярбургская духоўная акадэмія Рускай праваслаўнай царквы; Санкт–Петербургская духовная академия) — вышэйшая навучальная ўстанова Рускай праваслаўнай царквы, заснаваная ў Санкт-Пецярбургу ў 1721 годзе. У цяперашні час уяўляе сабой комплекс духоўна–навучальных устаноў, якія аб'ядноўваюцца ўмоўнай назвай Санкт-Пецярбургскія духоўныя школы.
Установа
У 1721 годзе пры Аляксандра-Неўскім манастыры па распараджэнні архіепіскапа Наўгародскага была заснаваная Славенская школа для навучання азбуцы, пісьму, Псалтыру, арыфметыцы, граматыцы і тлумачэнню евангельскіх асалодаў. У 1726 годзе яна была перайменаваная ў Славяна-грэка-лацінскую семінарыю з выкладаннем багаслоўя, філасофіі, рыторыкі, красамоўства, гісторыі, геаграфіі, старажытных і новых моў. Вучні набіраліся з розных саслоўяў. Колькасць іх складала да 100 чалавек. Славяна-грэка-лацінская семінарыя ў 1736 годзе была аб'яднаная з семінарыяй, якая дзейнічала ў доме епіскапа Феафана (Пракаповіча) на Карпаўцы. У 1761 годзе падаў дазвол выпускнікам семінарыі на навучанне медыцыне за мяжой з выплатай ім падвойнага пенсіёну. Яны накіроўваліся ў Кембрыджскі і Оксфардскі ўніверсітэты (Англія), Гётынген (Германія). У 1788 годзе навучальная ўстанова была ператворана ў Галоўную семінарыю, куды пасылалі вучыцца лепшых выхаванцаў з многіх епархіяльных сэмінарыяў Расіі. Старэйшыя класы Наўгародскай семінарыі таксама былі пераведзены ў Аляксандра-Неўскі манастыр, і лік выхаванцаў у Галоўнай семінарыі дасягнуў 200. У Галоўнай семінарыі былі ўведзеныя: царкоўная гісторыя, механіка, натуральная гісторыя, а таксама быў адкрыты клас матэматыкі і вопытнай фізікі. Лепшыя са старшакласнікаў (яны называліся студэнтамі) прызначаліся лектарамі ў ніжэйшых класах. У 1797 годзе адначасова з перайменаваннем Свята–Траецкага Аляксандра-Неўскага манастыра ў Аляксандра-Неўскую лаўру Аляксандра-Неўская Галоўная семінарыя была ператворана ў Аляксандра-Неўскую акадэмію. У найвышэйшым загадзе імператара Паўла I ад 18 (31) снежня 1797 года было адзначана: «Признали Мы за благо следующее распоряжение: как просвещение и благонравие духовного чина способствует просвещению и утверждению добрых нравов и в мирских, повелеваем кроме бывших доныне Духовных академий в Москве и Киеве, учредить такие Духовные академии в Санкт–Петербурге при Александро–Невском монастыре, и в Казани, вместо находящихся там семинарий, снабдя их всем, соответствующим званию и для преподавания потребным». У Духоўных акадэміях, акрамя агульных семінарскіх курсаў, пастанавілі выкладаць поўную сістэму філасофіі і багаслоўя, вышэйшае красамоўства, фізіку і мовы: лацінскую, старажытнагабрэйскую, грэцкую, нямецкую і французскую. Выпускнікі Духоўнай акадэміі размяркоўваліся настаўнікамі ў Духоўныя семінарыі і вучылішчы, на царкоўна–прыходскае служэнне, святарамі пры рускіх замежных місіях і амбасадах. Шмат хто працягваў сваё навучанне ў свецкіх навучальных установах. Лепшыя студэнты заставаліся выкладчыкамі акадэміі ніжэйшых класаў. На 1808 год у акадэміі лічылася 277 выхаванцаў.