cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Троіцк (Масква)
Троіцк (Тро́ицк) — горад, паселішча і гарадская акруга ў складзе Троіцкай адміністрацыйнай акругі Масквы, за 20 км на паўднёвы захад ад МКАД па Калужскай шашы. Да 1 ліпеня 2012 года Троіцк быў горадам абласнога падпарадкавання Маскоўскай вобласці, з 2007 года ў статусе навукаграда. З 1 ліпеня 2012 года ўключаны ў склад Масквы падчас рэалізацыі праекта па пашырэнні сталіцы.
Насельніцтва — 37,6 тыс. жыхароў (па дадзеных Расстата за 2010 год), 50 315 тыс. жыхароў (па дадзеных за 2015).
Сяргей Міхайлавіч Балановіч
Сяргей Балановіч (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца рагачоўскага «Макслайна». Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2012—2018).
Клубная кар’ера
Выхаванец пінскага футбола, гуляў за пінскую «Хвалю».
У 2008 годзе перабраўся ў салігорскі «Шахцёр», дзе хутка стаў адным з асноўных ігракоў. Звычайна выступаў на пазіцыі правага паўабаронцы, пазней стаў чаргавацца на гэтай пазіцыі з Аляксеем Рыасам.
7 чэрвеня 2013 года ў матчы за зборную атрымаў траўму, але праз месяц вярнуўся ў асноўны склад.
Па заканчэнні сезона 2013 у паслугах Балановіча былі зацікаўлены некалькі клубаў (у прыватнасці, мінскае «Дынама» ), але ў выніку ў лютым 2014 падоўжыў кантракт з «Шахцёрам».
У жніўні 2014 года перайшоў у пермскі «Амкар», дзе здолеў замацавацца ў асноўным складзе. Па заканчэнні сезона 2017/18 «Амкар» спыніў існаванне, і ў ліпені 2018 года паўабаронца вярнуўся ў «Шахцёр», дзе неўзабаве таксама стаў іграком стартавага складу. У снежні 2019 года падоўжыў кантракт з салігорскім клубам.
У студзені 2021 года быў адхілены ад складу «Шахцёра», не трапіў на збор каманды ў ААЭ і неўзбаве пакінуў клуб. У лютым 2021 года стаў іграком тальяцінскага «Акрона» з расійскай ФНЛ, дзе гуляў да канца сезона 2020/21.
У ліпені 2021 года стаў трэніравацца са «Слуцкам» і ў жніўні афіцыйна папоўніў склад клуба. Гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды. У студзені 2022 года пакінуў «Слуцк», а ў лютым стаў іграком рагачоўскага «Макслайна». У якасці іграка стартавага складу дапамог «Макслайну» па выніках сезона 2022 выйсці ў Вышэйшую лігу, куды клуб, аднак, не быў дапушчаны. У лютым 2023 года падоўжыў пагадненне з «Макслайнам».
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі, у тым ліку на чэмпіянаце Еўропы ў Швецыі ўлетку 2009 года.
7 чэрвеня 2012 года дэбютаваў за нацыянальную зборную ў таварыскім матчы супраць Літвы. Пазней стаў трывала выклікацца ў зборную. Галоўны трэнер Георгій Кандрацьеў стаў часцей выкарыстоўваць Балановіча на пазіцыі правага абаронцы.
Чаква
Ча́ква — рака на Украіне і ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Льва.
Даўжыня ракі 17,2 км, у тым ліку на тэрыторыі Беларусі 13 км. Пачынаецца за 0,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Жадэнь Сарнэнскага (раней Дубровыцкага) раёна Ровенскай вобласці, упадае ў старычнае возера Семіжа з паўднёвага захаду каля аграгарадка Струга Столінскага раёна. На тэрыторыі Украіны і далей на працягу 6 км на тэрыторыі Беларусі рэчышча каналізаванае.
Сельская гаспадарка Францыі
Францыя — найбуйнейшы ў Еўропе вытворца сельскагаспадарчай прадукцыі (20 % ад усёй вытворчасці ў ЕС). Гэтаму спрыяюць выдатныя агракліматычныя рэсурсы, прымяненне сучасных тэхналогій ды аграрная палітыка ЕС. Па экспарце прадукцыі сельскай гаспадаркі займае першае месца ў ЕС і трэцяе ў свеце. На долю сельскай гаспадаркі прыпадае прыкладна 2 % ВУП, на долю аграпрамысловага комплексу — больш за 4 %. У 2007 сельская гаспадарка Францыі атрымала 8 млрд еўра еўрапейскіх субсідый, у агарарным жа комплексе было створана прадукцыі на 33 млрд еўра. У структуры сельскай гаспадаркі Францыі суадносіны раслінаводства і жывѐлагадоўлі прыкладна роўныя.
Раслінаводства
У раслінаводстве вядучай з’яўляецца збожжавая гаспадарка. Занальны характар размяшчэння ўласцівы для пасеваў пшаніцы, кукурузы і ячменю. Значныя пасевы бульбы і цукровых буракоў, па вытворчасці якіх Францыя — сусветны лідар. Асноўны раѐн іх вытворчасці — Паўночна-Французская нізіна, тут жа размяшчаецца і большасць цукровых заводаў. Паўсюдна развіта агародніцтва і пладаводства.
Вінаградарства
Францыі належыць 2-е месца ў Еўропе і 4-е ў свеце па вытворчасці вінаграду. Галоўны раён вінаградарства — Лангедок. Асноўная частка ўраджаю выкарыстоўваецца ў вінаробстве. Экспартныя марачныя віны вырабляюцца ў раёне Бардо, у Шампані, даліне ракі Луары. Самі ж французы аддаюць перавагу ружовым вінам. Заморскія тэрыторыі (Марцініка, Рэюньён) слаўныя зборам цукровага трыснёга і вытворчасцю рому з яго.
Жывёлагадоўля
Галоўная галіна жывѐлагадоўлі — развядзенне буйной рагатай жывѐлы мяса-малочнага кірунку. Развіты птушкагадоўля, свінагадоўля і конегадоўля. Францыя ўваходзіць у групу сусветных лідараў па пагалоўі буйной рагатай жывёлы, свіней, птушкі, вытворчасці малака, яек, мяса.
Рыбалоўства
Рыбныя рэсурсы Францыі моцна спустошаны. Бoльшую частка ўлову ў рэках і азёрах складае стронга, якую разводзяць штучна. У Біскайскім заліве вядзецца здабыча сардзін, камбалы і селядцоў, а таксама амараў, крэветак і малюскаў.
Калыніўскі раён
Калыніўскі раён (Калинівський район) — былая адміністрацыйная адзінка на поўначы Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Калыніўка (Калинівка).
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 28 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 6 пасёлкаў сельскага тыпу і 51 сяло.
Семіжа
Семіжа — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 6 км на паўднёвы ўсход ад горада Столін, за 0,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Струга, адносіцца да басейна ракі Льва.
Плошча паверхні 0,113 км², даўжыня 2,0 км, шырыня 0,06 км. Даўжыня берагавой лініі 4,28 км. Возера старычнага тыпу. На паўднёвым захадзе ўпадае рака Чаква. На паўночным усходзе злучана пратокай з возерам Лішня.
Лаврыкы (Сквырскі раён)
Лаврыкы (Ла́врики) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1793
NGC 1793 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC43) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 4448
IC 4448 — галактыка тыпу SBd ў сузор’і Райскі Птах.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пратвіно
Пратвіно (Протвино́) — горад (з 1989 года) абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці. З 18 жніўня 2008 года мае статус навукаграда Расіі. Горад размешчаны на поўдні вобласці, на левым беразе ракі Пратвы, недалёка ад яе ўпадзення ў Аку, прыблізна за 15 км на захад ад Серпухава і 98 км на поўдзень ад МКАД.
Насельніцтва горада — 36 823 чал. (2017).
Сяргей Уладзіміравіч Грунтоў
Сяргей Уладзіміравіч Грунтоў (нар., Пружаны, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык-некрапаліст. Кандыдат гістарычных навук (2011).
Біяграфія
У 2001—2006 гадах навучаўся на гістарычным факультэце БДУ па спецыяльнасці гісторыя (этналогія). У 2007 годзе абараніў у БДУ магістарскую дысертацыю па тэме «Антрапалогія смерці ў беларускай традыцыйнай культуры». У 2007—2010 гадах вучыўся ў аспірантуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фалькларыстыкі НАН Беларусі. У 2011 годзе паспяхова абараніў дысертацыю па тэме «Мемарыяльныя помнікі беларусаў канца XVIII — пачатку XXI ст.», атрымаўшы ступень кандыдата гістарычных навук. З 2010 года працуе ў Цэнтры даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ў аддзеле народазнаўства, цяпер на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка. Адначасова з 2020 года навучаецца ў дактарантуры НАН Беларусі, піша дысертацыю па тэме «Культура захавання і трансляцыі памяці ў беларусаў у ХХ — пачатку ХХІ ст.» Стажыраваўся ў Варшаўскім універсітэце і ў Міжнародным цэнтры культуры ў Кракаве.
Навуковая дзейнасць
Аўтар раздзелаў у калектыўных манаграфіях, навуковых артыкулаў і публікацый у СМІ, пераважна прысвечаных даследаванню беларускіх могілак, мемарыяльнага ландшафту, антрапалогіі смерці, культуры памяці ў беларусаў. Пераклаў і падрыхтаваў да выдання кнігу «Палешукі-беларусы» А. К. Сержпутоўскага. Займаецца вывучэннем і інвентарызацыяй беларускіх могілак.
Удзельнік міжнародных канферэнцый у Беларусі, Расіі, Украіне, Малдове, Кіргізіі, Румыніі і Японіі, навуковых школ у Дняпры і Іркуцку.
Мала Мыхайліўка (Сквырскі раён)
Мала Мыхайліўка (Мала́ Миха́йлівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Юр’еўскі павет (Ліфляндская губерня)
Юр’еўскі павет (да 1893 года — Дэрпцкі павет) — адміністрацыйная адзінка Ліфляндскай губерні Расійскай імперыі, затым Эстоніі, якая існавала ў 1745—1940 гадах. Павятовы горад — Юр’еў (Дэрпт).
Гісторыя
Дэрпцкі павет створаны ў 1745 годзе ў складзе Рыжскай губерні. У 1796 годзе пасля пераўтварэння Рыжскага намесніцтва Дэрпцкі павет увайшоў у склад Ліфляндскай губерні. Дэрпцкі павет быў перайменаваны ў Юр’еўскі Указам імператара Аляксандра III ад 14 студзеня 1893 года.
Пасля таго, як ў выніку Лютаўскай рэвалюцыі і на паставе палажэння Часовага ўрада Расіі ад 30 сакавіка 1917 года «Аб аўтаноміі Эстляндыі» Ліфляндская губерня была падзелена, Юр’еўскі павет разам з іншымі паветамі паўночнай Ліфляндыі з пераважна эстонскім насельніцтвам увайшоў у склад Эстляндскай губерні.
У 1918—1940 гады павет з’яўляўся часткай тэрыторыі незалежнай Эстонскай Рэспублікі і насіў эстонскую назву Тартускі павет (Tartu maakond).
Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 190 317 чалавек, у тым ліку ў Юр’еве — 42 308 жыхароў.
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года :
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў павеце было 68 валасцей.
Бруна Лемяшэўскі
Бруна Лемяшэўскі (Bruno Mauricio Lemiechevsky Melessi; нар., , Уругвай) — іспанска-уругвайскі футбаліст беларускага паходжання, нападнік італьянскага клуба «Лі Пунці» з Сасары.
Клубная кар’ера
У кастрычніку 2015 года падчас наведвання родзічаў у Беларусі (Лемяшэўскі мае беларускія карані, яго продкі атрымалі прозвішча ад вёскі Лемяшэвічы на Піншчыне ) па прапанове сябра сям’і Алега Страхановіча прыбыў на прагляд у мазырскую «Славію». Падчас прагляду адзначыўся голам у таварыскім матчы з БАТЭ і здолеў уразіць галоўнага трэнера мазыран Юрыя Пунтуса.
У студзені 2016 года далучыўся да «Славіі». Сезон 2016 распачаў у дублі, але ўжо 15 красавіка дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Граніта», дзе забіў адзіны гол сваёй каманды (1:3). Пазней стаў чаргаваць выхады ў асноўным складзе і на замену. У пачатку сезона 2017 выступаў у асноўным за дубль, улетку вярнуў трывалае месца ў аснове. З 4 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды ў сезоне, аднак не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Першую лігу. У канцы 2017 года ў сувязі з забаронай на выступленне легіянераў у Першай лізе пакінуў беларускі клуб.
У лютым 2018 года праходзіў прагляд у «Мінску», але беспаспяхова. Са жніўня 2018 года пачаў выступаць за клайпедскі «Атлантас», пакінуў яго ў канцы года.
У першай палове 2019 года выступаў у Швецыі за «Крамфорс». У жніўні 2019 года далучыўся да андорскага клуба «Сан-Жулія», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Інтэр» з Эксальдэса. У студзені 2021 года вярнуўся ў Іспанію і стаў іграком «Вільярабледа», а ў ліпені 2021 года апынуўся ў складзе «Сантаньі». Сезон 2022/23 правёў у італьянскім «Лі Пунці».
Вуліца Сурыкава (Наваполацк)
Вуліца Сурыкава (, Улица Сурикова) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка, названая ў гонар рускага мастака Васіля Сурыкава.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад перпендыкулярна вуліцы Блахіна. Працягласць вуліцы складае 130 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Малі Ерчынкы
Малі Ерчынкы (Малі́ Єрчи́ки) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Пушкіна
Пушкіна (Пу́шкино) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пушкінскага раёна Маскоўскай вобласці; адзіны населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Пушкіна». Насельніцтва — 106 577 чал. Адлегласць ад Масквы: 14 км ад МКАД па чыгунцы, 17 км ад МКАД па Яраслаўскай шашы, 30 км ад цэнтра Масквы — Чырвонай плошчы.
Radio Studio 54 Network
Кампанію заснавалі Пётар Парэта і Франчэска Масара разам з сябрамі з Локры. Яе дэвізам з'яўляецца італьянскі пераклад выказвання Боба Марлі: «Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore» («Сутнасць музыкі ў тым, што калі ты яе слухаеш, то не адчуваеш болю»).
Гісторыя
Станцыя была заснавана ў г. Локры П’етрам Парэта і Франчэскам Масару і двума іхнімі сябрамі 6 чэрвеня 1985 году. Офісы студыі разьмешчаны па адрасе: 148 Віа дон Віторыё, Локры. Яе слоган, «Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore», з'яўляецца перакладам знакамітай фразы Боба Марлі «Чым добрая музыка, так гэта тым, што, калі яна трапляе ў цябе, ты не адчуваеш болю».
У дадатак да трансьляцый у жывым эфіры іх уласнага шоў Studio 54 LiveTour, станцыя таксама трансьлюе іншыя рэгіянальныя і нацыянальныя канцэрты ў жывым эфіры, уключаючы падзеі на фэстывалі Сан-Рэма.
Studio 54 LiveTour
Studio 54 LiveTour — спэктакль на вольным паветры, які рэгулярна праводзіцца з 2000 году. Шоў працягваецца цэлы дзень, у праграме якога названыя спэцыяльныя госці, музыка, гульні і дыскатэка.
54 Angels
«54 Angels» — гэта т.зв. «Франтавыя дзяўчыны», якія вандруюць на джыпах і кабрыялетах. Першапачаткова выкарыстоўваліся для падтрымкі падзей на свежым паветры, але ў 2010 годзе сталі забаўляльнай камандай, якая таксама з'яўляецца на падзеях, ня арганізаваных Студыяй 54.
Studio 54 Stargate
Studio 54 Stargate месцяць у сябе асноўныя заняткі станцыі і жывыя трансьляцыі. Гэта цалкам падрыхтаваная мабільная радыё-і тэлестудыя, якая складаецца з трох адзінак: кансоль для аўдыё і відэа і дзве паасобныя адзінкі для вытворчасці, пост-прадукцыі і вяшчання аўдыё і відэа.
NGC 1795
NGC 1795 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC44) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галава (значэнні)
Галава — частка цела жывёл.
Тапвозера
Тапвозера (Топозеро) — буйное возера ў Расіі на поўначы Рэспублікі Карэлія. 11-е па плошчы возера Расіі. З’яўляецца часткай Кумскага вадасховішча.
Плошча паверхні Тапвозера 986 км² (разам з 144 астравамі агульнай плошчай 63 км² — 1049 км²). Даўжыня 75,3 км, найбольшая шырыня 35,3 км даўжыня берагавой лініі 545 км. Дно возера мае паніжэнні і павышэнні са значнымі роўнымі ўчасткамі. Берагавая лінія звілістая з вялікай колькасцю заліваў. Берагі невысокія, камяністыя, пакрытыя хвойнымі і мяшанымі лясамі. Сустракаюцца скалістыя ўчасткі, а таксама нізкія, забалочаныя (пераважна на паўднёвым усходзе возера). Астравы ў асноўным ля паўднёва-заходняга берага. Возера звязана каналам з ракой Паньгомай, якая ўпадае ў Белае мора. У паўночна-заходняй часткі возера выцякае рака Саф’янга, якая ўпадае ў возера Пявозера. Замярзае Тапвозера ў 2-й палове лістапада — пачатку снежня, адкрываецца ў 2-й палове мая — пачатку чэрвеня. Рыбалоўства.
Малі Лысіўці
Малі Лысіўці (Малі́ Ли́сівці) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 4449
IC 4449 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Эмірат
Эміра́т (от أمیر [’amīr] — уладар, правадыр) — форма кіравання ісламскай дзяржавы. Слова «эмірат» тоесна (раўназначна) паняццям Халіфат, Султанат і Імамат, якое ўзначальваецца эмірам. Эмірат — гэта не спадчынная манархія, першапачаткова эміраў абірала ісламская ума абшчына. Абавязковай умовай для эмірата з’яўляецца ператварэнне ў жыццё мусульманскіх законаў — шарыята. З часам эмірат фактычна трансфармаваўся ў дзяржаву, якая нагадвае каралеўства. Першым эміратам (халіфатам) у гісторыі мусульман быў Медынскі Халіфат — ісламская дзяржава ўстаноўленае прарокам Мухамедам у Медыне пасля перасялення першых мусульман з Мекі. У сучасным свеце засталося не шмат эміратаў — на Блізкім Усходзе гэта: эміраты, якія ўваходзяць у склад канфедэрацыі Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, а таксама Катар і Кувейт. З 1996 да 2001 года ісламская форма кіравання (эмірат) была і на тэрыторыі Афганістана (Ісламскі Эмірат Афганістан). У 2007 годзе, пасля аб’явы сіламі ісламскага супраціўлення пра ўсталяванне Эмірата на тэрыторыях Паўднёвага і Паўночнага Вазірыстана каўказскія партызаны абвясцілі Эмірат і на ўсёй тэрыторыі Паўночнага Каўказа, скасаваўшы Чачэнскую Рэспубліку Ічкерыя. Пасля пачатку антыўрадавых выступаў у Емене ў 2011 маджахеды арганізацыі «Аль-Каіда» на Аравійскім паўвостраве абвясцілі эмірат на тэрыторыі еменскай правінцыі Аб’ян. За ўсталяванне эмірата ваююць маджахеды арганізацыі «Аш-Шабаб» на Поўдні Самалі.
Гістарычныя эміраты
(няпоўны)
Красназаводск
Красназаводск (Краснозаво́дск) — горад і найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Красназаводск ў Сергіева-Пасадскім муніцыпальным раёне Маскоўскай вобласці. Насельніцтва горада — 13 297 чал. (2017).
Размешчаны на рацэ Кунье (прыток Дубны, басейн Волгі), за 15 км на поўнач ад горада Сергіева Пасада, за 7 км на паўночны захад ад бліжэйшай станцыі Бужанінава і за 88 км на паўночны ўсход ад Масквы.
Высадавічы
Вы́садавічы (, Высадовичи) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 40 км на поўнач ад Баранавіч, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Баранавічы. Насельніцтва 21 жыхар, 14 гаспадарак (2005).
Гісторыя
У 1909 годзе ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Цырынскай гміне Навагрудскага павета.
Мынькіўці (Сквырскі раён)
Мынькіўці (Ми́ньківці) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Высадавічы
Гісторыя
З 1939 года ў БССР. Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карчоўскага сельсавета.
Пірэнейскі паўвостраў
Пірэне́йскі паўво́страў, Іберы́йскі паўво́страў — паўвостраў размешчаны на паўднёвым захадзе Еўропы. Абмываецца Міжземным морам, Атлантычным акіянам і Біскайскім залівам. Пірэнейскі паўвостраў самы паўднёвы і заходні з трох паўднёвых паўвостраваў Еўропы (Пірэнейскі, Апенінскі і Балканскі).
У цяперашні час на Пірэнейскім паўвостраве размяшчаюцца наступныя дзяржавы: Іспанія, Партугалія, Андора, Францыя і залежная тэрыторыя Вялікабрытаніі — Гібралтар.
Геалогія і рэльеф
У рэльефе пераважаюць шырокія пласкагор’і (Месета і Галісійскі масіў), лінейна выцягнутыя горныя сістэмы: Пірэнеі, Кантабрыйскія горы, Каталонскія горы, Іберыйскія горы, Андалускія горы. Нізіны займаюць невялікія плошчы па ўскраінах на захадзе (Партугальская), паўднёвым захадзе (Андалуская нізіна) і ўсходзе (Валенсійская, Мурсійская).
Прырода
Адной з найбуйнейшых рэк паўвострава з’яўляецца рака Дуэра.
Сефарды
Сефарды — яўрэі, нашчадкі выгнаных у канцы XV ст. з Іспаніі і Партугаліі або тых, што пакінулі Пірэнейскі паўвостраў пазней (XVI—XVIII ст.). Традыцыйна карысталіся гутарковай мовай ладзіна (сефардскай), блізкай да іспанскай, а ў сакральных і іншых пісьмовых мэтах -- іўрытам. Жывуць у краінах Паўночнай Афрыкі, Малой Азіі, Балканскага паўвострава, а таксама ў Ізраілі. Нормы сефардскага маўлення на мове іўрыт былі прыняты за аснову пры яе адраджэнні як жывой гутарковай мовы ў Ізраілі.
Крыштальная Паўлінка
«Крыштальная Паўлінка» — прыз, найвышэйшая ўзнагарода Беларускага саюза тэатральных дзеячаў. Заснаваны ў 1991 годзе. Прызам узнагароджваюцца акцёры, рэжысёры, драматургі, мастакі, балетмайстры, дырыжоры, хормайстры, тэатразнаўцы, спонсары і мецэнаты, іншыя дзеячы тэатральнага мастацтва Беларусі, чыя шматгадовая арганізацыйная, творчая ці мецэнацкая дзейнасць значна паўплывала на станаўленне, развіццё і аўтарытэт тэатра Беларусі і чыё імя карыстаецца любоўю і павагай сярод дзеячаў тэатральнага мастацтва і гледачоў.
Прысуджаецца, як правіла, штогод у адным экземпляры. Прыз «Крыштальная Паўлінка» мае выгляд дзяўчыны з купальскім вянком, зробленую з крышталя па індывідуальным заказе. Разам з прызам уручаюцца дыплом і грашовая прэмія. Атрымаць прыз можна толькі адзін раз.
Прапановы па кандыдатурах на атрыманне прыза прымаюцца ад калектываў тэатраў Беларусі, студый, асацыяцый, тэатральных клубаў, а таксама ад членаў Беларускага саюза тэатральных дзеячаў. Рашэнне аб узнагароджванні прызам прымае Рада Беларускага саюза тэатральных дзеячаў шляхам тайнага галасавання.
Уручаецца прыз, як правіла, на святкаванні Міжнароднага дня тэатра — 27 сакавіка.
Васіль Фёдаравіч Клебановіч
Васі́ль Фёдаравіч Клебано́віч (, м. Грэск, Слуцкі раён — ) — беларускі глебазнавец.
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР у галіне навукі за цыкл прац па вывучэнні глеб БССР, выдадзеных разам з іншымі аўтарамі ў 1968—1974 гадах. У тых працах абагульнены вялікі фактычны матэрыял, атрыманы пры буйнамаштабных глебава-геабатанічных даследаваннях, а таксама матэрыял па вывучэнні ўмоў, якія уплываюць на фармаванне глеб краіны.
Намінал
Намінал (nominalis ад nomen - імя), вартасць манеты, банкноты і іншых грашовых знакаў. Намінал грошам надае эмітэнт і ён кратны асноўнай грашовай адзінцы. У гісторыі намінал не заўсёды супадаў з сапраўднай вартасцю манеты. Напрыклад: Падчас Шведскага патопу і адначасовай вайны з Расіяй па пастанове Сейма ў Рэчы Паспалітай чаканіліся медныя шэлягі, празваныя пасля барацінкамі. Карона чаканіла іх у 1659—1666 гадах, ВКЛ – з 1660 па 1666 год. Афіцыйны курс быў прызнаны 3 шэлега – 1 грош. У сапраўднасці ж барацінка была вартая 15% ад наміналу.
У 1663-1666 гадах, дзяля пагашэння запазычанасці перад войскам у Рэчы Паспалітай чаканілі злотыя (30 грошаў) празваныя пасля тымфамі, серабра ж яны ўтрымлівалі толькі на 12 грошаў.
Марыя-Луіза Пармская
Марыя-Луіза Пармская (Maria Luisa de Parma, Maria Luisa di Borbone-Parma; 9 снежня 1751, Парма, Пармскае герцагства — 2 студзеня 1819, Рым, Папская вобласць) — каралева Іспаніі і жонка караля Карла IV Іспанскага. Вядомы парк Марыя Луіса ў Севільі названы па яе імі.
Біяграфія
Марыя-Луіза быў дачкой Філіпа I, герцага Пармскага і яго жонкі прынцэсы Луізы-Елізаветы Французскай. Яе ахрысцілі імем Луіза Марыя Тэрэза, але больш была вядомая як Марыя Луіза. Яна даводзілася ўнучкай Філіпу V Іспанскаму і Людовіку XV Французскаму.
Мастак Гоя часта пісаў яе партрэты. Яна часта была апісана сучаснікамі, як заганная і грубая жанчына, якая цалкам дамінавала над каралём, слабым і нерашучым Карлам IV. Паводле некаторых даных Мануэль Гадой, прэм'ер-міністр яе мужа, які быў маладзешы яе на 16 гадоў і якога яна зрабіла прэм'ер-міністрам Іспаніі ў 25 гадоў, быў яе даўнім палюбоўнікам.
Паводле некаторых даных, некалькі з яе дзяцей не былі народжаны ад мужа, які быў яе стрыечным братам па бацьку (бацька Марыі-Луізы і бацька Карла IV даводзіліся адзін аднаму роднымі братамі). Інфант дон Франсіска (герцаг Кадыскі], як паведамляюць, асабліва блізка нагадваў Гадоя.
Эль-Ера
Эль-Ера (El Hierro) — самы заходні і паўднёвы востраў Канарскіх астравоў, размешчаны ў Атлантычным акіяне. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад правінцыі Тэнэрыфэ.
Сталіца — Вальвердэ, дзе акрамя населенага пункта Ла-Вілья знаходзяцца порт Ла-Эстака і астраўны аэрапорт. Акрамя Вальвердэ, на востраве існуюць камуны Ла-Франтэра і Эль-Пінар. Насельніцтва паводле перапісу 2016 года — 10 587 чал., што робіць яго найменей населеным востравам архіпелага (калі не ўлічваць Ла-Грасіёсу, які лічыцца дробным востравам і прыналежыць суседняму Лансаротэ). Плошча — 268,71 км², самы маленькі з сямі буйных астравоў.
ЮНЕСКА абвясціла востраў біясферным запаведнікам 22 студзеня 2000 года. Цяпер пераўтвараецца ў жыццё​ план, распрацаваны міністэрствам​ прамысловасці, энергіі і турызму, з мэтай пераўтварыць Эль-Ера ў першы ў свеце востраў, які поўнасцю забяспечвае сябе аднаўляльнай энергіяй. 27 чэрвеня 2014 года пачала працаваць гідраветраная электрастанцыя, што дазволіла дамагчыся гэтай мэты. У 2014 годзе ЮНЕСКА абвясціла ўвесь востраў геапаркам.
Тапаніміка
Існуюць розныя тэорыі пра этымалогію назвы Эль-Ера. Між іншымі, мяркуецца, што назва паходзіць ад падковападобнай формы даліны Эль-Гольфа.
Геаграфія
Горны хрыбет працягнуўся уздоўж вострава з захаду на ўсход. Мальпаісы на прыбярэжных зонах, абрывістыя кліфы. Няшмат пясчаных пляжаў, звычайна маладаступных.
Найвышэйшы пункт — Піка дэ Мальпаса, вышынёй 1 501 м над узроўнем мора, знаходзіцца ў цэнтры вострава; другі па вышыні пункт — Піка дэ Тэнерыфэ (1 253 м). Іншыя формы рэльефу — даліна Дэль-Гольфа, Пунта-дэ-Ла-Рэстынга (самы паўднёвы пункт Іспаніі) і Пунта-дэ-ла-Арчылья (самы заходні пункт Іспаніі). Востраву таксама прыналежаць скалы Рокес дэ Сальмор, плошчай 0,03 км², якія складаюць запаведнік.
Насельніцтва
Паводле Канарскага Статыстычнага Інстытута, насельніцтва — 10 587 чал.: у Вальвердэ — 5 035, у Ла-Франтэра — 4 124, у Эль-Пінар-дэ-Эль-Ера — 1 801. Цягам гісторыі, колькасць жыхароў скарачалася з-за беднай эканомікі і працяглай засухі, хоць за апошнія гады яна расла, часткова дзякуючы вяртанню эмігрантаў з Венесуэлы.
Маўчаніўка (Сквырскі раён)
Маўчаніўка (Мовча́нівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1796
NGC 1796 (іншыя абазначэнні — ESO 119-30, AM 0507-611, IRAS05021-6112, PGC 16617) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Радыяцыйная хімія
Радыяцыйная хімія — частка хіміі высокіх энергій, раздзел фізічнай хіміі — вывучае хімічныя працэсы, якія выклікаюцца ўздзеяннем іанізавальных выпраменьванняў на рэчыва. У рамках радыяцыйнай хіміі разглядаюцца некаторыя хімічныя працэсы, якія немагчымыя пры выкарыстанні традыцыйных хімічных падыходаў. Іанізавальныя выпраменьванні могуць моцна змяншаць тэмпературу праходжання хімічных рэакцый без ужывання каталізатараў і ініцыятараў.
Падмуркам для радыяцыйнай хіміі з’яўляецца ядзерная хімія. Навука, якая ўзнікла на стыку радыёхіміі, хімічнай фізікі і ядзернай фізікі i вывучае ядзерныя рэакцыі і спадарожныя ім фізіка-хімічныя працэсы, усталёўвае ўзаемасувязь паміж фізіка-хімічнымі і ядзернымі ўласцівасцямі рэчыва. Часта пад ядзернай хіміяй маюць на ўвазе вобласці даследавання радыяхіміі (часам як яе раздзел) і радыяцыйнай хіміі. Асноўнае адрозненне радыяцыйнай хіміі ад радыёхіміі ў тым, што матэрыял, які хімічна змяняецца выпраменьваннем, не павінен быць радыеактыўным. Прыкладам можа служыць ператварэнне вады ў перакіс вадароду, т.зв. радыёліз вады
Мікіта Аляксандравіч Сяднёў
Мікіта Сяднёў (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік брэсцкага «Дынама» (у арэндзе з магілёўскага «Дняпра»).
Сын беларускага футбаліста і трэнера Аляксандра Сяднёва.
IC 4450
IC 4450 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Мікіта Аляксандравіч Сяднёў
Клубная кар’ера
З 2020 года выступаў за магілёўскі «Дняпро» ў Другой лізе, зрэдку выхадзіў на поле. У 2021 годзе, калі «Дняпро» выйшаў у Першую лігу, застаўся ў Другой лізе ў рэзервовай камандзе «Дняпро-Юні». У 2022 годзе стаў выступаць за дубль магіляўчан, з лета таксама прыцягваўся да асноўнай каманды ў якасці рэзервовага брамніка. 12 лістапада 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы апошняга тура супраць мазырскай «Славіі» (0:5), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы.
IC 4450
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мікіта Аляксандравіч Сяднёў
Клубная кар’ера
У першай палове 2023 года заставаўся рэзервовым брамнікам магіляўчан, а ў ліпені 2023 года быў аддадзены ў арэнду ў брэсцкае «Дынама».
Крыжопільскі раён
Крыжопільскі раён (Крижопільський район) — былая адміністрацыйная адзінка на поўдні Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Крыжопіль (Крижопіль).
Красназнаменск (Маскоўская вобласць)
Красназнаменск (Краснозна́менск) — горад у Маскоўскай вобласці Расіі. Утварае гарадскую акругу Краснознаменск. Плошча гарадской акругі складае 13,322 км².
Красназнаменск размешчаны на 41 км федэральнай аўтадарогі M1 «Беларусь» на мяжы Адзінцоўскага і Нара-Фамінскага раёнаў Маскоўскай вобласці. Насельніцтва горада — 41 287 чал. (2017).
Крыжопільскі раён
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 19 сельскіх саветаў.
Дзмітрый Гаўрылавіч Булгакоўскі
Дзмітрый Гаўрылавіч Булгакоўскі (,,  — пасля 1918) — рускі , гісторык і фалькларыст, праваслаўны святар. Жонка Д. Булгакоўскага, Вольга Васілеўна, была роднай сястрой беларускага святара, дырыжора і кампазітара Уладзіміра Тэраўскага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Арлоўскай губерні ў сям’і псаломшчыка мясцовай, Гаўрыіла і Кацярыны Булгакоўскіх. Некаторы час навучаўся ў, але пасля смерці бацькі быў вымушаны кінуць вучобу. Праз некаторы час быў запрошаны ў якасці настаўніка ў Мінскую губерню, адкуль праз год дзякуючы асабістай дапамозе архіепіскапа Міхаіла (Галубовіча) трапіў на вучобу ў Мінскую духоўную семінарыю, якую паспяхова скончыў у 1869 годзе.
Першым месцам служэння святара Дзімітрыя стала Успенская царква вёскі Морач Мазырскага павета, аднак менш чым праз год ён быў пераведзены ў Пінск, дзе служыў пры Феадораўскім саборы і адначасова працаваў выкладчыкам Пінскага духоўнага вучылішча.
15 лютага 1874 года айцец Дзімітрый быў пераведзены пробашчам у Купяціцкую царкву Пінскага павета. У гэты час ён ужо пачаў публікавацца ў перыядычных выданнях.
У канцы 1875 айцец Дзімітрый быў пераведзены другім святаром у Васкрасенскі сабор горада Барысава і прызначаны настаўнікам закону павятовага вучылішча. У верасні таго ж года айцец Дзімітрый перавёўся ў Літоўскую епархію, аднак неўзабаве вярнуўся на ранейшае месца ў Барысаўскі сабор. 3 жніўня 1876 года ён быў перамешчаны на месца настаўніка закону Свіслацкай настаўніцкай гімназіі ў Гродзенскую губерню.
Стаяў ля вытокаў народнага руху за цвярозасць у Гродзенскай губерні ў 1889—1914. Будучы святаром у Свіслачы, а затым у Ваўкавыску, ён адначасова выконваў абавязкі настаўніка закона, выкладчыка рускай і царкоўнаславянскай моў у Свіслацкай настаўніцкай семінарыі і ў Ваўкавыскім павятовым вучылішчы. Сур’ёзныя заняткі Булгакоўскага, зносіны з простым народам зрабілі яго імя папулярным на Гарадзеншчыне.
З 1898 года жыў у Пецярбургу як вольны святар. Тут актыўна ўключыўся ва ўсерасійскі рух за цвярозасць. Быў адным з арганізатараў «Санкт-Пецярбургскага папячыцельства аб народнай цвярозасці».
У 1900 на Парыжскай сусветнай выстаўцы яго ўзнагародзілі срэбным медалём за літаратурна-мастацкі альбом «Эхо. Пьянство и его последствия». Па праблеме алкагалізацыі ім было апублікавана некалькі кніг, у тым ліку «На помощь», «Вино на Руси», «Как я перестал пить», «Горькая правда о пьянстве», «Как отказаться от спиртных напитков» і іншыя.
Доўгі час выдаваў часопіс «Всероссийский вестник трезвости».
Па некаторых дадзеных у 1902 годзе склаў з сябе святы сан.
Лёс пасля 1918 года невядомы.
Нава Пуставарыўка
Нава Пуставарыўка (Нова́ Пустова́рівка) — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Мудэхары
Мудэхары (mudejar, ад араб. мудаджан — прыручаны, хатні) — мусульманскае насельніцтва, якое заставалася на тэрыторыі Пірынейскага паўвострава, адваяванай іспанскімі дзяржавамі падчас Рэканкісты.
Першапачаткова мудэхарам было дазволенае захоўваць свае землі, законы і звычаі, вызнаваць іслам. У шэрагу месцаў, аднак, у парушэнне дамоў мудэхары падвяргаліся пераследам (у прыватнасці, ім загадвалася адмысловая адзежа, вылучаўшая іх з астатняга насельніцтва). З падзеннем у 1492 эмірата Гранады іх гвалтоўна сталі звяртаць у хрысціянства. З гэтага часу мудэхары, якія прынялі хрысціянства, завуцца марыскі.
Стыль «мудэхар» у мастацтве
Мудэхары стварылі ў XV і XVI стст. адмысловы стыль, змяшаны з стылем рэнесанс і з маўрытанскімі формамі; галоўныя помнікі гэтага стылю — палац Інфантада ў Гвадалахары, так наз. дом Пілата і некаторыя часткі Альказара ў Севільі.
Карона Каралеўства Польскага
Карона Карале́ўства Польскага (Korona Królestwa Polskiego, Corona Regni Poloniae) — тэрмін, які вызначае ўладкаванне польскай дзяржавы ў Новы час. Карона вызначала незалежнасць дзяржаўных інстытутаў ад асобы манарха. У той жа час, Карона — імя палітычнай ідэалогіі, якая выражала новы вобраз улады, створанай пад уплывам ідэй, якія прыйшлі з Чэхіі і Венгрыі.
Карона як назва дзяржавы
Пасля падпісання уніі з Вялікім Княствам Літоўскім тэрмін Кароны Каралеўства Польскага быў прыняты як папулярнае і зручнае ў выкарыстанні найменне Каралеўства Польскага. У процівагу «Літве» або «Вялікаму княству» Польшча называлася проста «Каронай». Пад гэтай назвай Каралеўства з’яўлялася адной з дзвюх частак Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў (паводле Люблінскай уніі 1569 года).
Ідэалогія Кароны Каралеўства аказала, акрамя таго, уплыў на тэрміналогію, што выкарыстоўвалася ў вышэйшым грамадстве. З канца Сярэднявечча дзяржаўныя органы і пасады, якія называліся да той пары каралеўскімі, сталі звацца кароннымі.
Мікалай Трафімавіч Каўко
Мікала́й Трафі́мавіч Каўко́ (, в. Міраслаўка Мінскай вобласці) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік справамі Савета Міністраў Беларусі (1989—1994).
Біяграфія
Скончыў планава-эканамічны факультэт БДІНГ імя В. У. Куйбышава (1957), Мінскую вышэйшую партыйную школу.
З 1979 года загадваў планава-фінансавым аддзелам Упраўлення справамі Савета Міністраў БССР. У 1984 годзе заняў пасаду пастаяннага прадстаўніка Савета Міністраў БССР пры Савеце Міністраў СССР. У 1989—1994 гг. працаваў кіраўніком справамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Святая інквізіцыя
Святая інквізіцыя — агульная назва шэрагу ўстаноў Рымска-каталіцкай царквы для барацьбы з ерасью.
Паходжанне тэрміна
Тэрмін «інквізіцыя» паходзіць ад inquisitio, якое азначае «даследаванне». Тэрмін быў шырока распаўсюджаны ў прававой сферы яшчэ да ўзнікнення сярэднявечных царкоўных устаноў з такой назвай, і азначаў высвятленне акалічнасцяў справы, расследаваннем, звычайна шляхам допытаў, часта з ужываннем сілы. З часам пад інквізіцыяй сталі разумець духоўныя суды над антыхрысціянскімі ерасямі.
Гісторыя стварэння
Ранняе хрысціянства і хрысціянская царква пакутавала як ад вонкавага ворага — рымскіх імператараў, так і ад унутраных разладаў, абпіраўшыхся на тэалагічныя рознагалоссі: розныя тлумачэнні святых тэкстаў, на прызнанні або непрызнанні асобных тэкстаў святымі і гэтак далей.
Пачынальна з другога стагоддзя хрысціянскія аўтарытэты (біскупы і мясцовыя сіноды), карыстаючыся вышэйпрыведзенымі крыніцамі, выкрывалі некаторых багасловаў як ератыкоў, і вызначалі дактрыну хрысціянства больш ясна, імкнучыся пазбегнуць памылак і розначытанняў. У сувязі з гэтым праваслаўю сталі супрацьпастаўляць ерась.
Адмысловы царкоўны суд каталіцкай царквы пад назвай «Інквізіцыя» быў створаны ў 1215 годзе папай Інакенціем III. У 1908 годзе пераназваная ў «Кангрэгацыю па справах веравучэння» (Sacra congregatio Romanae et universalis Inquisitionis seu Sancti Officii). Праца гэтай установы будавалася ў строгай адпаведнасці з дзейсным тады ў каталіцкіх краінах заканадаўствам.
Мэты і сродкі
З канца XV ст., калі ў Еўропе пачынаюць распаўсюджвацца паданні аб масавай прысутнасці людзей якія злучылі дамову з нячыстай сілай ведзьмаў сярод звычайнага насельніцтва, у яе кампетэнцыю пачынаюць уваходзіць працэсы аб ведзьмах.
У той жа час пераважны лік прысудаў аб ведзьмах вынеслі свецкія суды каталіцкіх і пратэстанцкіх краін у XVI і XVII ст..
Хоць інквізіцыя сапраўды пераследвала ведзьмаў, сапраўды гэтак жа паступаў і практычна любы свецкі ўрад. Да канца XVI стагоддзя рымскія інквізітары пачалі выяўляць сур'ёзныя сумневы ў большасці выпадкаў абвінавачвання ў ведаўстве.
Пазасудовых распраў інквізіцыя не дапушчала. Акрамя звычайных допытаў, ужывалася, як і ў свецкіх судах таго часу, катаванне падазраванага. Разам з тым, катаванні лічыліся неэфектыўным сродкам следства і таму ўжываліся інквізіцыяй радзей, чым свецкімі трыбуналамі (толькі прыблізна ў 10% выпадкаў). Юрысты каталіцкай царквы велізарнае значэнне надавалі чыстасардэчнаму прызнанню. У тым выпадку, калі падазраваны не паміраў падчас следства, а прызнаваўся ў зробленым і раскайваўся, то матэрыялы справы перадаваліся ў суд.
Асноўныя гістарычныя этапы
Храналагічна гісторыю інквізіцыі можна падзяліць на тры этапу 1) дадамініканскі (пераследы ератыкоў да XII ст.) 2) дамініканскі (з часу Тулузскага сабора 1229 г.) 3) іспанская інквізіцыя. У 1-м перыядзе суд над ератыкамі складаў частку функцый біскупскай улады, а пераслед іх мела часовы і выпадковы характар; ва 2-м ствараюцца сталыя інквізіцыйныя трыбуналы, змешчаныя ў адмысловым вядзенні дамініканскіх манахаў; у З-м інквізіцыйная сістэма цесна звязваецца з інтэрасамі манархічнай цэнтралізацыі ў Іспаніі і дамаганнямі яе васпанаў на палітычную і рэлігійную супрэматыю ў Еўропе, перш служачы прыладай дужання супраць маўраў і яўрэяў, а потым, разам з Езуіцкім ордэнам, з'яўляючыся баявою сілаю каталіцкай рэакцыі XVI ст. супраць пратэстанцызму.
Асноўныя гістарычныя даты
У 1184 годзе Папа Луцый III і імператар Фрыдрых I Барбароса ўсталявалі строгі парадак вышуку біскупамі ератыкоў, расследаванні іх спраў біскупскімі судамі; свецкія жа ўлады абавязваліся прыводзіць у выкананне вынасіўшыхся імі смяротныя прысуды.
У перыяд з 1231 па 1235 год Папа Рыгор перадаў функцыі па пераследзе ерасяў, раней якія выконваліся біскупамі, адмысловым упаўнаважаным — інквізітарам (першапачаткова што прызначаліся з ліку дамініканцаў, а затым і францысканцаў).
У 1481 годзе ўступіў у пасаду першы Вялікі Інквізітар Іспаніі Томас Тарквемада.
У 1498 годзе памёр Тарквемада. У яго кіраванне, па самай сціплай адзнацы Х. А. Льарэнтэ, «інквізіцыя… забіла 8800 чалавек жыўцом у полымі вогнішчаў».
У 1542 годзе Папа Рымскі Павел III заснаваў Святую Рымскую і Сусветную Інквізіцыю.
У 1587 годзе, з рэформай Папы Сікста V, была заснаваная Вярхоўная Святая Кангрэгацыя Рымскай і Сусветнай Інквізіцыі. У такім нязменным выглядзе яна праіснавала да 1908 года.
У 1600 у Рыме спалены Джардана Бруна.
У 1633 у Рыме Галілеа Галілей зрокся ад вучэння Каперніка.
У 1820 — скасаванне інквізіцыі ў Партугаліі.
У 1834 — скасаванне інквізіцыі ў Іспаніі.
У 1908 годзе Папа Пій X пераназваў гэтае ведамства ў Святую Кангрэгацыю Святой Канцылярыі. Святая Канцылярыя праіснавала да 1967 года, калі Папа Павел VI пераназваў Святую Канцылярыю ў Святую кангрэгацыю Дактрыны Веры, існую і дагэтуль.
У 1992 Папа Ян Павел II рэабілітаваў Галілея і афіцыйна прызнаў, што інквізіцыя здзейсніла памылку, сілай вымусіўшы вучонага зрачыся ад тэорыі Каперніка.
Аляксандр Кузьміч Сакольскі
Аляксандр Кузьміч Сако́льскі (Александр Кузьмич Сокольский;  — ) — ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік артылерыі (1944), Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся на станцыі Алексікава (Новамікалаеўскі раён Валгарадскай вобласці Расіі). Скончыў сельскую школу і два класы вышэйшай пачатковай школы ў станіцы Урупінская. З мая 1920 года служыў у мясцовым харчатрадзе, потым з вясны 1921 года пісарам ва Урупінскім бюро УНК. У верасні 1921 года добраахвотна ўступіў у Чырвоную Армію. Быў накіраваны на вучобу на 8-я Саратаўскія артылерыйскія курсы і ў маі 1922 года пераведзены ў Петраград. Скончыў 1-ю Ленінградскую артылерыйскую школу ў 1925 годзе. З 1925 года праходзіў службу у частках 10-й кавалерыйскай дывізіі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі на пасадах начальніка разведкі дывізіёна, камандзіра батарэі, з 1929 года — начальнік палкавой школы 10-га артылерыйскага палка. У 1933 і 1937 гадах скончыў курсы ўдасканалення каманднага складу. З 1935 года А. К. Сакольскі памочнік камандзіра конна-артылерыйскага палка, з вясны 1938 года — камандзір асобнага артылерыйскага дывізіёна. З восені 1938 года займаў пасаду начальніка артылерыі 10-й кавалерыйскай дывізіі, з 1939 года — начальнік артылерыі 74-й стралковай дывізіі. Член ВКП(б) з 1938 года.
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з яе пачатку ў складзе дывізіі на Паўднёвым фронце. Прымаў удзел у абарончых баях на поўдні Украіны і на Данбасе. Са студзеня 1942 года намеснік начальніка артылерыі, з лютага — начальнік артылерыі 12-й арміі, з 4 па 12 верасня 1942 года — часова выконваючы абавязкі камандуючага 12-й арміяй. З верасня 1942 года А. К. Сакольскі — начальнік артылерыі 18-й арміі, якая ўваходзіла ў склад Чарнаморскай групы войскаў Закаўказскага фронту і ўдзельнічала ў бітве за Каўказ у ходзе Новарасійскай і Туапсінскай аперацый. Са студзеня 1943 года камандаваў артылерыяй 56-й арміі. З красавіка 1943 года камандаваў артылерыяй 37-й арміі Паўночна-Каўказскага фронту, з лістапада намеснік камандуючага артылерыяй і са студзеня 1944 года камандуючы артылерыяй Асобнай Прыморскай арміі. З лютага 1944 года генерал-палкоўнік А. К. Сакольскі — камандуючы артылерыяй 2-га Беларускага фронту. Прымаў удзел у Беларускай (у тым ліку Магілёўскай, Мінскай, Беластоцкай), Ружанскай, Усходне-Прускай, Усходне-Памеранскай і Берлінскай наступальных аперацыях.
Пасля вайны А. К. Сакольскі з верасня 1945 года на пасадзе камандуючага артылерыяй Паўночнай групы войскаў, з чэрвеня 1948 года — Закаўказскай ваеннай акругі. У 1952 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба. Са студзеня 1953 года начальнік філіяла Ваеннай акадэміі імя Ф. Э. Дзяржынскага, з лютага 1954 года начальнік артылерыйскага Навукова-даследчага інстытута № 1.
Са студзеня 1955 года генерал-палкоўнік Сакольскі ў адстаўцы. Жыў у Маскве. Памёр 14 лістапада 1979 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках.
Пётр Кулпекша
Пётр Кулпекша (Piotr Kulpeksza, нар., Выжыск, Велікапольскае ваяводства, Польшча) — польскі баскетбольны трэнер.
Кар’ера
У верасні 2016 года стаў трэнерам саудаўскага клуба «Аль-Хіляль Эр-Рыяд». У 2020 годзе стаў галоўным трэнерам «Баскет-25» Быдгашч. Памочнікам у камандзе стаў яго малодшы брат Павел.
Дом Абрампольскага
Гісторыя
Дом Эмануіла Абрампольскага, дырэктара аднаго з мінскіх банкаў, пабудаваны ў 1912 годзе паводле праекта беларускага архітэктара Станіслава Гайдукевіча (гэта яго першы праект пасля заканчэння Пецярбургскай акадэміі мастацтваў). Стары адрас — Захар’еўская, 33 (на рагу з Трубнай) Сем пакояў першага паверха здымала княгіня Марыя Магдалена Радзівіл, вядомая мецэнатка беларускага нацыянальнага руху. Верхнія пакоі займаў сам Абрампольскі з сям’ёй.
У 1917 годзе дом быў канфіскаваны бальшавіцкімі ўладамі. У 1920-я гады ў доме месціліся кватэры супрацоўнікаў беларускага аддзялення АДПУ (Аб’яднанае дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне), пазней — НКУС. Таксама тут жылі прадстаўнікі найвышэйшага дзяржаўнага, партыйнага і гаспадарчага кіраўніцтва БССР. У адной з кватэр у 1919—1931 гадах жыў наркам земляробства і сакратар Менскага гаркама КПБ(б) Адам Славінскі. За гэтым часам дом неафіцыйна звалі Першы Дом Саветаў. У 1930-я гады ў доме жылі і былі арыштаваныя Дзмітрый Прышчэпаў, Аскар Сапрыцкі, Максім Ляўкоў.
За Другой сусветнай вайной, у 1941—1942 гадах у будынку месціліся канспіратыўная кватэра савецкага падполля. Пасля Другой сусветнай вайны кіраўніцтва БССР пасялілася ў адмыслова пабудаваных для іх дамах, а дом Абрампольскага аддалі прадстаўнікам савецкай інтэлігенцыі. У 1948—1955 гадах тут жыў навуковец-геадэзіст, акадэмік Васіль Папоў.
Сёння будынак займае УКБ Мінгарвыканкама, месціцца рэстаран.
Архітэктура
Дом Абрампольскага мураваны прамавугольны ў плане трохпавярховы будынак з трапецападобнай мансардай пад вальмавым дахам. Сіметрычную кампазіцыю галоўнага фасада парушае зрэзаны заходні вугал, завершаны невысокім атыкам з лацінскімі літарамі (дата пабудовы). Пластыку галоўнага фасада ўзбагачаюць ляпныя віньеткі, гірлянды, балконы з металічнай агароджай. Уваходы з боку галоўнага і дваровага фасадаў. Галоўны ўваход вылучаны казырком на дзвюх калонках і высокім паўцыркульным аконным праёмам над ім. Дваровы фасад зроблены мінімалістычна, без усялякіх дэталяў.
Архітэктура дома сфарміравалася пад безумоўным уплывам стылю арт-нуво, што адбілася ў пластычнасці яго фасада (скошаны вугал, трапецападобная мансарда), у строгім рытме разнастайных аконных праёмаў з балконамі, у стрыманым дэкаратыўным аздабленні.
Планіроўка будынка змененая. Планіровачным ядром ёсць лесвічны вузел, вакол якога раней месціліся кватэры.
Вуліца Лермантава (Наваполацк)
Вуліца Лермантава (, Улица Лермонтова) — невялікая вуліца ў паўночна-заходняй частцы Наваполацка, названая ў гонар рускага паэта Міхаіла Лермантава.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада (раён аўтавакзала) і цягнецца ад вуліцы Блахіна з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад углыб квартала. Працягласць вуліцы складае 190 метраў. На вуліцы знаходзіцца некалькі жылых будынкаў сядзібнага тыпу. Рэгулярны рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзераўная)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм у в. Дзераўная (Стаўбцоўскі раён), колішні кальвінскі збор. Размешчаны ў цэнтры вёскі. Помнік архітэктуры готыкі і рэнесансу.
Гісторыя
Мураваны храм заснаваны ў 1590 г. па фундацыі Мікалая Крыштофа Радзівіла і яго жонкі Яўфіміі Вішнявецкай паводле тэстаменту Яўфіміі Вярбіцкай (жонкі валынскага ваяводы Андрэя Вішнявецкага). У другой палове XVII ст. прыбудавана вежа. Рэстаўрыраваўся ў пачатку XVIII ст. У XVIII ст. збудавана новая вежа.