cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дэлі
Сродкі масавай інфармацыі
Друкаваныя газеты ўсё яшчэ застаюцца папулярнымі ў Дэлі. Па стане на 2004-2005 гады ў горадзе друкавалася 1029 газет на 13 мовах. 492 газет выходзілі на хіндзі, з іх найбольш папулярныя Navbharat Times, Hindustan Dainik, Punjab Kesari, Dainik Jagran, Dainik Bhaskar і Dainik Desbandhu. Сярод англамоўных газет найбольш папулярныя ў горадзе Hindustan Times, The Times of India, The Hindu, The Indian Express, Business Standard, The Pioneer і Asian Age. Самай папулярнай газетай на іншых мовах Дэлі з'яўляецца Malayala Manorama.
Радыё адносна непапулярна ў Дэлі, хоць станцыі FM-дыяпазону з 2006 года маюць стабільную аўдыторыю. У Дэлі працуюць некалькі прыватных і дзяржаўных радыёстанцый, сярод якіх All India Radio (AIR), адна з найбуйнейшых радыёкампаній свету, перадае 6 радыёканалаў на 10 мовах. Іншыя папулярныя станцыі ў горадзе: «Aaj Tak», «Radio City» (91,1 Мгц), «Big FM» (92,7 Мгц), «Red FM» (93,5 Мгц), «Radio One» (94, 3 Мгц), «Hit FM» (95 Мгц), «Apna Radio», «Radio Mirchi» (98,3 Мгц), «FM Rainbow» (102,4 МГц), «Fever FM» (104 Мгц), «Meow FM» (104,8 МГц), «FM Gold» (106,4 МГц).
Спорт
Сярод іншых папулярных у горадзе відаў спорту хакей на траве, футбол, баскетбол, тэніс, гольф, бадмінтон, плаванне, картынг, цяжкая атлетыка і настольны тэніс.
Іншыя вядомыя стадыёны ў Дэлі — Стадыён Джавахарлала Неру і Крыты стадыён Індзіры Гандзі, на якіх адбываецца шмат спартыўных і культурных падзей. У мінулым у Дэлі праводзіўся цэлы шэраг унутраных і міжнародных спартыўных мерапрыемстваў, такіх, як першыя і дзявятыя Азіяцкія гульні. Дэлі таксама прымаў у сябе Гульні Садружнасці 2010 года. Дэлі прайграў права на правядзенне Азіяцкіх гульняў 2014 года, але ўсё яшчэ разглядаецца ў якасці кандыдата на правядзенне Летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.
Экалагічны стан
Як і многіх іншых буйных гарадах, паветра Дэлі пакутуе ад забруджвання. Найбольшы ўклад у забруджванне, 67% ад агульнай колькасці выкідаў або 3 тыс. т. у дзень, уносіць транспарт. Паводле ацэнак, да 2011 года колькасць транспартных сродкаў у Дэлі дасягне 6 млн. Яшчэ 25% уносяць 125 тыс. прамысловых прадпрыемстваў і тры вугальных цеплаэлектрастанцыі горада. Вялікі ўклад не па колькасці, але па таксічнасці, уносяць жыхары трушчоб, якія часта спальваюць смецце, уключаючы пластмасы і падобныя матэрыялы. Дэлі, аднак, можа пахваліцца некаторымі поспехамі ў барацьбе з забруджваннем паветра. За перыяд з 1998 па 2000 год забруджванне ў горадзе скарацілася прыкладна на траціну, перш за ўсё дзякуючы ўвядзенні больш жорсткіх стандартаў на паліва і пераводу грамадскага транспарту і аўтарыкш на сціснуты прыродны газ. Пачынаючы з 2004-2006 гадоў, аднак, забруджванне зноў пачало расці, што прыпісваюць як павелічэнні агульнай колькасці транспартных сродкаў, так і павелічэнню долі дызельных аўтамабіляў.
Павел Міхайлавіч Траццякоў
Павел Міхайлавіч Траццякоў (15 [27] снежня 1832, Масква — 4 [16] снежня 1898, Масква) — расійскі прадпрымальнік, мецэнат, збіральнік твораў рускага выяўленчага мастацтва, заснавальнік Траццякоўскай галерэі.
У 1850-х гадах Павел Траццякоў пачаў збіраць калекцыю рускага мастацтва, якую практычна з самага пачатку планаваў перадаць гораду. Адны з першых карцін, якія ён набыў у 1856 годзе, былі працы «Спакуса» Н. Г. Шыльдэра і «Сутычка з фінляндскімі кантрабандыстамі» (1853) В. Г. Худзякова. Затым калекцыя папоўнілася карцінамі І. П. Трутнева, А. К. Саўрасава, К. А. Трутоўскага, Ф. А. Бруні, Л. Ф. Лагарыа і іншых майстроў.
У 1860-я гады Траццякоў набыў карціны «Прывал арыштантаў» В. І. Якобі, «Апошняя вясна» М. П. Клота, «Бабуліны сны» В. М. Максімава і іншыя. Высока цаніў Павел Міхайлавіч творчасць В. Г. Пярова, якому пісаў у кастрычніку 1860: «Беражыце сябе для службы мастацтву і для Вашых сяброў». У 1860-я гады былі набыты такія працы Пярова, як «Сельскі хросны ход на Вялікдзень», «Тройка» і «Дылетант», у далейшым Траццякоў працягвае набываць карціны Пярова, заказвае яму партрэты, актыўна ўдзельнічае ў арганізацыі пасмяротнай выставы твораў мастака.
Дыяна-Сан-П’етра
Насельніцтва складае 1065 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 18010. Тэлефонны код — 0183.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Плеса
Назву Плеса маюць:
Kurier Litewski (1905)
«Kurier Litewski» (Кур'ер Літэвскі, Кур'ер Літэўскі, Літоўскі кур'ер, Литовский курьер) — штодзённая польскамоўная газета ліберальна-кансерватыўнага кірунку ў Расійскай імперыі, якая выдавалася ў 1905—1915 гг. у Вільні (а з 1915 г. — у Мінску) і распаўсюджвалася галоўным чынам у шасці губернях Паўночна-Заходняга края, а таксама па падпісцы ў Санкт-Пецярбургу, Маскве, Львове, Варшаве, Лодзі, Парыжы і інш. З'яўлялася трыбунай для палітычных выступленняў мясцовых палітыкаў і ідэолагаў; асвятляла падзеі, якія адбываліся ў Паўночна-Заходнім краі, Расійскай імперыі, за мяжой; друкавала таксама літаратурныя і мемуарныя артыкулы; размяшчала (галоўным чынам на апошніх старонках) камерцыйныя і прыватныя аб'явы. З 1910 па канец 1911 г. газета выдавалася пад назвай «Kurier Wileński» (1910—1911). У 1905—1911 гг. газета аддавала перавагу ідэям «краёвасці», а з 1911 г. — польскай «народнай дэмакратыі», г.зн. Польскай народна-дэмакратычнай партыі («эндэцыі»).
Заснаванне
Царскі ўказ 17 (30) красавіка 1905 г. гарантаваў свабоду веравызнання і верацярпімасць, а Маніфест 17 кастрычніка 1905 г., які надаваў жыхарам Расійскай імперыі шмат грамадзянскіх свабод — недатыкальнасць асобы, свабоду сумлення, слова, сходаў, стварэння арганізацый, права голасу і г.д., дазволіў адкрыта засноўваць газеты і часопісы самай разнастайнай палітычнай накіраванасці.
У другой палове мая 1905 г. граф Іпаліт Корвін-Мілеўскі (1848—1932), уласнік маёнтка Лаздуны ў Ашмянскім павеце, член Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі, падаў заяву ў Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі на выданне ўласнай штодзённай газеты. 21 мая 1905 г. граф Іпаліт Корвін-Мілеўскі заключыў пагадненне з Юзафам Завадскім, якому прапанаваў стаць выдаўцом, і Чэславам Янкоўскім, якому прапанаваў стаць рэдактарам. Сабе Іпаліт Корвін-Мілеўскі адвёў ролю вызначаць палітычную лінію выдання. У чэрвені 1905 г. Мілеўскі атрымаў права на выданне сваёй газеты і гарантаваў публіцы, што газета не стане інструментам польска-рускай варожасці і не стане падтрымліваць ніякія сацыяльныя эксперыменты. Газета стала першай польскамоўнай газетай у Паўночна-Заходнім краі, якую расійскія ўлады дазволілі адкрыць з часу падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў.
Першапачаткова Мілеўскі быў вымушаны сам займацца стварэннем газеты. Назву новай газеце «Kurier Litewski» прапанаваў даць Люцыян Узенбла, каб яна прывязвалася да існавалых у 1759—1864 гг. перыядычных газет пад такой жа назвай, што выходзіла ў ВКЛ і Расійскай імперыі да паўстання 1863—1864 гадоў. Уласнік газеты Іпаліт Корвін-Мілеўскі сутыкнуўся з праблемай недахопу прафесійных журналістаў на віленскім рынку прэсы. З таго ён быў вымушаны шукаць іх па-за межамі Вільні — у Варшаве. Вынікам захадаў Мілеўскага стала прапанова заняць месца рэдактара Юзафу Астрарогу-Садоўскаму, варшаўскаму адвакату і геральдыку, супрацоўніку варшаўскай газеты «Kurier Świąteczny», але не маючаму вялікага досведу ў журналісцкай рабоце. Садоўскаму, аднак, удалося ў ліпені 1905 г. прыцягнуць да працы ў «Кур'еры Літэўскім» Яна Замараева, кіеўскага карэспандэнта санкт-пецярбургскага часопіса «Kraj». Са жніўня 1905 г. прышлі ў рэдакцыю такія журналісты як Напалеон Роўба (1860—1929) і Люцыян Узенбла. Рэдакцыя спачатку размяшчалася ў Вільні ў доме №2 на вуліцы Сямёнаўскай (Баніфратэрскай), побач з касцёлам Св. Крыжа.
Трыбуна «краёвасці»
Першы нумар новага перыядычнага выдання выйшаў 1 (14) верасня 1905 г. і з таго часу газета выходзіла штодзённа, акрамя святочных дзён. Першы нумар газеты меў адрозненні ад наступных: у ім налічвалася 8 старонак, а з другога нумара і далей — звычайна толькі 4; на першай старонцы былі размешчаны толькі камерцыйныя, рэкламныя і прыватныя аб'явы, а з другога нумара ўжо галоўная ўвага на першай старонцы надавалася палітычным артыкулам (побач з камерцыйнымі і прыватнымі аб'явамі). На другой старонцы першага нумара былі надрукаваны тры артыкулы — Іпаліта Корвін-Мілеўскага «Дзяржаўная Дума», прысвечаны выбарам у законадарадчую Дзяржаўную Думу Расійскай імперыі; Юзафа Астрарога-Садоўскага «Індустрыялізацыя Літвы», які закранаў пытанні эканамічнага становішча і праблем развіцця Паўночна-Заходняга края; і Я. Урсына «Выкладанне рэлігіі», які звяртаўся да чуллівага для края пытання аб мове выкладання рэлігіі ў школах пасля выдання царскага ўказу 14 красавіка 1905 г. аб верацярпімасці. На трэцяй старонцы быў надрукаваны атрыкул Элізы Ажэшкі «Некалькі думак» аб ролі патрыятызма для развіцця народа, павітанні ад былых рэдактараў і журналістаў газеты «Kurier Wileński» (Юзафа Такарэвіча, Аляксандра Ельскага) і атрыкул «Польская журналістыка на Літве», дзе была напісана кароткая гісторыя ранейшых газет з назвай «Kurier Litewski». На іншых старонках першага нумару газеты былі размешчаны кароткія навіны з розных куткоў Паўночна-Заходняга краю («Краёвая хроніка»), Расійскай імперыі і замежжа, а таксама камерцыйныя і прыватныя аб'явы. Адразу з першага нумара новага перыядычнага выдання акрэслілася яго праблематыка: палітычная тэматыка, якая ў тыя часы была звязана ў першую чаргу з пераўтварэннямі ў ходзе рэвалюцыі 1905—1907 гадоў у Расійскай імперыі (выбары ў Дзяржаўную Думу і Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі, стварэнне палітычных партый, ідэалагічная і палітычная палеміка і інш.); эканамічная тэматыка; міжканфесійныя, міжнацыянальныя і моўныя адносіны ў Паўночна-Заходнім краі; мемуарная, літаратурная і гістарычная публіцыстыка.
У артыкуле «Індустрыялізацыя Літвы» рэдактар Юзаф Астрарог-Садоўскі так акрэсліў тэрыторыю «Літвы»: ''«Літва (ва ўрадавай тэрміналогіі Паўночна-Заходні край) ахоплівае Віленскае генерал-губернатарства, г.зн. Віленскую, Ковенскую і Гродзенскую губерні, а таксама Мінскую, Магілёўскую і Віцебскую губерні. Вялікі гэта шмат зямлі: на захадзе гранічыць з Каралеўствам Польскім, Курляндскай і Ліфляндскай губернямі; на поўначы з Пскоўскай губерняй, на ўсходзе са Смаленскай, Чарнігаўскай і Кіеўскай губернямі, на поўдні з Валынскай губерняй. Агульна займае прастору каля 260 490 квадратных вёрст, ці палову тэрыторыі Францыі, і трошкі менш за палову Германскай імперыі. Насельніцтва края складае каля 12 000 000. Хоць літоўскія губерні належаць да розных адміністрацыйных адзінак, аднак гэта з эканамічнага пункту гледжання складае адну цэласць. <...> Увогуле ўсе літоўскія губерні ў эканамічным плане вельмі недаразвітыя»''.
1 снежня 1905 г. граф Іпаліт Корвін-Мілеўскі прадаў сваю газету Феліксу Завадскаму. Адначасова з гэтым рэдактарам газеты стаў Чэслаў Янкоўскі, які стараўся надаць газеце высокі прафесійны ўзровень, не саступаючы варшаўскім выданням. У лютым у штат журналістаў увайшоў Войцах Бараноўскі (1873—1957), ураджэнец Ловіча і выпускнік Рыжскага палітэхнічнага інстытута, дагэтуль супрацоўнік варшаўскай газеты «Wędrowiec».
У лютым жа 1906 г. газета «Kurier Litewski» стала ўласнасцю віленскага каталіцкага біскупа Эдварда Ропа (1851—1939), які, аднак, не ўмешваўся ў рэдакцыйную палітыку выдання. Газета была ліберальна-кансерватыўнага і каталіцкага кірунку, хоць не клерыкальная. У другой палове 1906 г. да складу журналістаў газеты далучыліся Людвік Абрамовіч (1876—1939), які перайшоў у «Kurier Litewski» пасля ліквідацыі ў жніўні 1906 палітычна-літаратурнай газеты «Gazeta Wileńska» (28.02.1906—07.08.1906), і Марыян Шадурскі (1877—?), блізкі сваяк біскупа Эдварда Ропа, да таго — супрацоўнік газеты «Nowiny Wileński». Шадурскі, Бараноўскі і Абрамовіч узмацнілі тэндэнцыю «краёвасці» у газеце, якую вёў рэдактар Чэслаў Янкоўскі, — прапагандавалі ідэю аўтаноміі свайго «Краю», ідэю роўнасці яго народаў і культур, ідэю міжнацыянальнага і міжканфесійнага міру і супрацоўніцтва, ідэю эканамічнага развіцця «Краю» супольнымі намаганнямі.
У 1906 г. рэдакцыя газеты пераехала з Сямёнаўскай у дом Страхавога таварыства «Россия» каля Кафедральнай плошчы (дом №4), у якім заняла абшырныя памяшканні на другім паверсе з балконам, выходзіўшым прама на Кафедральны сабор. Гэтае месца рэдакцыі хутка стала адным з галоўных асяродкаў палітычнага жыцця ў Вільні. У той час газета стала адным з самых праінфармаваных польскамоўных палітычных выданняў Паўночна-Заходняга края і Расійскай імперыі, што пацвярджалася сталай і шматлікай карэспандэнцыяй з Санкт-Пецярбурга, Мінска, Варшавы, Кракава, Львова, Познані і нават Рыма і Будапешта. Добрая якасць інфармацыі адлюстравалася ў росце тыражу выдання — да 8 тысяч, што было рэкордным для мясцовых газет.
З газетай таксама супрацоўнічалі выдатныя тагачасныя польскамоўныя літаратары — Эліза Ажэшка, Тэадор Еске-Хаінскі, Казіміра Ілляковіч, Эма Яленская-Дмахоўская і Гелена Ромэр-Ахенкоўская. У розныя часы, акрамя журналістаў, свае артыкулы ў газеце друкавалі палітычныя і грамадскія дзеячы — Канстанцыя Скірмунт, Раман Скірмунт, Канстанцін Скірмунт, Эдвард Вайніловіч, Станіслаў Ваньковіч, Тадэвуш Дамбоўскі, Андрэй Тупальскі, Уладзіслаў Жукоўскі, Юзаф Гласка і інш. Свае камерцыйныя аб'явы часта тут размяшчаў вядомы прадпрымальнік Аляксандр Скірмунт (1830—1909). Друкаваліся публічныя лісты-звароты ў адказ на грамадскія падзеі ад святароў, мастакоў (у тым ліку Фердынанда Рушчыца) і інш.
У рамках газеты «Kurier Litewski» выходзілі два дадаткі, якія друкаваліся два разы ў месяц, — «Ruch literacki» («Літаратурны рух») і «Życie praktyczne» («Практычнае жыццё»). Яны выходзілі ў чацвёртым квартале 1906, было надрукавана восем нумароў «Літаратурнага руху» і сем «Практычнага жыцця». Высокі ўзровень газеты «Kurier Litewski» быў і вынікам значных фінансавых выдаткаў, бо ў студзені 1907 дэфіцыт бюджэта выдання склаў 26 тысяч рублёў. Ад банкроцтва газету выратаваў уласнік — біскуп Роп. Калі ў 1907 г. Чэслаў Янкоўскі не быў паўторна выбраны дэпутатам у II Дзяржаўную Думу Расійскай імперыі, калі адначасова значная частка каталіцкага святарства была незадаволена газетай (бо першапачаткова планавалася вылучыць у акрузе кандыдатуру ксяндза Станіслава Мацяевіча), сума ўсіх фактараў прымусіла біскупа Ропа падумаць аб сканчэнні супрацоўніцтва з Янкоўскім. Усё канчаткова вырашыў скандал, у які быў замешаны Янкоўскі: у карэце, аздобленай гербамі біскупа Эдварда Ропа, Чэслаў Янкоўскі праехаўся з дзвюма танцоркамі на прыватную кватэру ў Веркі (пад Вільняй). Чэслаў Янкоўскі ўзначаліў рэдакцыю газеты «Głos Polski» («Польскі голас», 1907), якая з 1907 г. стала галоўнай трыбунай Краёвай партыі Літвы і Беларусі і паступова адным з галоўных перыядычным выданнем «краёўцаў» (разам з выданнямі «Przegląd Wileński», «Nasz Kraj» і інш.).
14 мая 1907 г. выдаўцом газеты стаў Якуб Навіцкі, а Войцах Бараноўскі быў прызначаны біскупам Ропам у рэдактары, са складу рэдакцыі за Чэславам Янкоўскім выйшаў толькі Марыян Шадурскі, які стаў сакратаром рэдакцыі газеты «Głos Polski». Кіраўніцтва літарацкага аддзела ўзяла Эліза Ажэшка (1841—1910), эканамічнага аддзела — Конрад Недзялкоўскі, які да таго быў дырэктарам віленскага Гандлёвага банка. Сакратаром рэдакцыі стаў Людвік Абрамовіч. Бараноўскі на пасадзе рэдактара працягваў лінію Янкоўскага — кансерватызм і «краёвасць».
У чэрвені 1909 віленская курыя біскупа Ропа прадала газету колу мясцовых каталіцкіх землеўладальнікаў, прыхільнікаў ліберальна-кансерватыўнай плыні «краёўцаў». У склад гэтага кола ўваходзілі Аляксандр Мяйштовіч, Аляксандр Хамінскі, граф Фелікс Броель-Плятэр, Станіслаў Ваньковіч, Канстанцін Скірмунт, Станіслаў Лапацінскі, Павел Коньча і Эдмунд Барткевіч. З таго часу палітычнае аблічча газеты стала яшчэ болей кансерватыўным і «краёвым».
Аднак ужо ў 1910 г. здарыўся канфлікт паміж расійскімі ўладамі і газетай. Глебай канфлікта сталі артыкулы рэдактара Бараноўскага, якія асуджалі ваяўнічы рускі вялікадзяржаўны шавінізм. У атмасферы нарастаючай сталыпінскай рэакцыі, якая праходзіла ў Расійскай імперыі пасля рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, а ў Паўночна-Заходнім краі сімвалам якой павінен быў стаць новы камандуючы віленскай ваеннай акругай Сяргей Гершэльман (1854—1910), дайшло да судовага пераследу газеты, што скончылася яе закрыццём. Месца газеты «Kurier Litewski» на працягу дзесяці месяцаў заняла газета «Kurier Wileński» (1910—1912), першы нумар якой пабачыў свет 3 (16) кастрычніка 1910 г., а фармальным выдаўцом і галоўным рэдактарам стаў Напалеон Роўба, хоць фактычна рэдактарскія функцыі выконваў Войцах Бараноўскі.
Змена палітычнай накіраванасці
У сярэдзіне 1911 г. у Вільні адбылося палітычнае збліжэнне паміж многімі прадстаўнікамі ліберальна-кансерватыўнай плыні «краёўцаў» і прыхільнікамі польскай «народнай дэмакратыі», г.зн. Польскай народна-дэмакратычнай партыі («эндэцыі»). Каталізатарам гэтага збліжэння быў нарасталы рускі вялікадзяржаўны шавінізм і афіцыйная антыпольская палітыка афіцыйных улад Расійскай імперыі. У выніку — з 1 (14) чэрвеня 1911 г. газета «Kurier Wileński» злучылася з «эндэцкай» газетай «Gońec Codzienny» (1908—1911) і выходзіла са старой назвай. Кіраўніцтва газетай «Kurier Wileński» узялі супольна Войцах Бараноўскі і Юзаф Гласка (1856—1934), які дагэтуль быў рэдактарам газеты «Gońec Codzienny». У рэдакцыйны камітэт увайшлі прадстаўнікі былых дзвюх рэдакцый. Новы «Kurier Wileński» заяўляўся як выданне «выключна беспартыйнае» і стаў у параўнанні з газетамі, з якіх утварыўся, меней выразным. Паступова ў рэдактарстве Бараноўскі стаў адыгрываць меншую ролю, чым Юзаф Гласка. Выйшаў са складу журналістаў выдання Людвік Абрамовіч, які не згадзіўся на супрацоўніцтва з «эндэцыяй», а сама газета ўсё болей станавілася рупарам прыхільнікаў польскай «народнай дэмакратыі».
1 (14) студзеня 1912 г. у Вільні аднавілася выданне газеты «Kurier Litewski», якая прыняла ўсе абавязкі газеты «Kurier Wileński». Выдаўцом газеты зноў стаў Войцах Бараноўскі, пад подпісам якога газета выходзіла да 14 чэрвеня 1914 г., хоць ужо ў маі 1914 г. Браноўскі пакінуў Вільню. Яго наступцам на пасадзе рэдактара стаў доктар Тадэвуш Дамбоўскі (1856—1930) — хірург, адзін з заснавальнікаў Краёвай партыі Літвы і Беларусі. Фактычна ж рэдакцыяй кіраваў Юзаф Гласка, а яго самым блізкім памочнікам стаў сакратар рэдакцыі Аляксандр Звяржынскі (1880—1958). Газета не спыніла сваю работу і ў час пачатку Першай сусветнай вайны.
У сярэдзіне жніўня 1915 г., з-за пагрозы заняцця Вільні нямецкімі войскамі, Гласка вырашыў перанесці рэдакцыю газеты ў Мінск, а ў Вільні пакінуў толькі частку штату журналістаў на чале са Звяржынскім. Аднак у Мінску Гласку ўдалося выдаваць газету толькі да 23 жніўня 1915 г., калі і выйшаў апошні нумар «Кур'ера».
Сіпурка
Назву Сіпу́рка маюць:
Мінчанка
Мі́нчанка — беларускае прозвішча.
NGC 5359
NGC 5359 (іншае абазначэнне — ESO 66-SC4) — рассеянае скопішча ў сузор’і Цыркуль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алег Уладзіміравіч Мельнікаў (матэматык)
Алег Уладзіміравіч Мельнікаў (, — ) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1990, Структура свабодных праканечных груп і здабыткаў), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1970), дзе і працаваў у 1989—2007 гадах.
Навуковыя працы
Навуковыя працы па тэорыі тапалагічных груп. Стварыў аднамерную камбінаторную тэорыю праканечных груп, разгледзеў іх нармальныя дзельнікі. Сярод апублікаваных прац:
Бяздоннае
Бяздоннае — тапонім
Ласокіна
Ласо́кіна (, Лосокино) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-20
Жаночая зборная Беларусі па баскетболе U-20 — жаночая зборная каманда да 20 гадоў, якая прадстаўляе Беларусь на турнірах па баскетболе.
Ласокіна
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Сугваздаўскага сельсавета.
Віктар Канстанцінавіч Гардзей
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Закончыў Круговіцкую сярэднюю школу (1964) і (завочна) факультэт журналістыкі БДУ (1984). Пасля школы працаваў у калгасе, у 1965—1966 гадах быў літсупрацоўнікам ляхавіцкай раённай газеты «Будаўнік камунізму». З 1966 года — у ганцавіцкай раённай газеце «Савецкае Палессе» (загадчык аддзела пісем, адказны сакратар, намеснік рэдактара).
З пераездам у Мінск (1983) працаваў у рэдакцыях часопісаў «Беларусь», «Родная прырода», з 1989 года — старшы літсупрацоўнік аддзела прозы часопіса «Маладосць». Таксама працаваў у часопісах «Полымя» і «Вожык». Пазней зноў у часопісе «Маладосць» (намеснік галоўнага рэдактара). Да 2010 года працаваў у выдавецтве «Мастацкая літаратура». У 2010—2015 гадах — загадчык аддзела прозы і паэзіі газеты «Літаратура і мастацтва».
Творчасць
Літаратурную працу пачаў у 1963 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «Касавіца» (1975 ), «Верасное палясоўе» (1978 ), «Засевак Радзімы» (1983 ), «Незабудкі азёр» (1985), «Узрушэнне» (1988), «Дзікая пчала» (1994) і кніжак вершаў для дзяцей «Чырвоны грабеньчык» (1976 ), «На арэхавай палянцы» (1982), «Коцікі на вярбе» (1988), «Мой тата — трактарыст» (1989 ) і інш.
Выдаў кнігі прозы «Дом з блакітнымі аканіцамі» (1984), «Карані вечнага дрэва» (1988), «Уратуй ад нячыстага» (1995), «Ці то грэбля, ці то гаць» (1996) і інш.
Пераклаў на беларускую мову раманы Г. Флабера «Саламбо» і Р. Стывенсана «Чорная страла», аповесць-казку Э. Гофмана «Шчаўкунчык і мышыны кароль», кнігу казак народаў Еўропы «Хрустальны калодзеж» і інш.
Лебяда клёналістая
Лебяда клёналістая (Chenopodium acerifolium) — від двухдольных раслін роду сямейства. Упершыню апісаны польскім батанікам у 1862 годзе.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Распаўсюджаная галоўным чынам ва Усходняй Еўропе.
Расце на пясчаных узбярэжжах, пустазельных месцах, рэдка — на вільготных марскіх берагах.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 20-60 см.
Лісце простае, размешчана па даўжыні сцябла.
Суквецце-клубочак. Кветкі зялёнага колеру.
Цвіце ў ліпені і жніўні.
Ахоўны статус
Занесена ў Чырвоную кнігу Латвіі. У гэтай краіне субпапуляцыі размешчаны галоўным чынам у басейнах Заходняя Дзвіна і Гаўі на астатніх участках адзінкавыя асобнікі.
Сінонімы
Сінанімічныя назвы:
Касана-Канавезэ
Касана-Канавезэ (Cossano Canavese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 549 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 183 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santo Stefano primo Martire.
Копцкае пісьмо
Ко́пцкае пісьмо́ — літарнае пісьмо, створанае ў 2 ст. егіпцянамі—перакладчыкамі Бібліі на егіпецкую мову для прапаганды хрысціянства сярод егіпецкага насельніцтва.
Складанае і спецыфічнае егіпецкае пісьмо, якім да таго часу карысталіся егіпцяне, было непрыдатным для перакладу іншамоўнага тэксту.
У аснову копцкага пісьма быў пакладзены грэчаскі алфавіт: 24 крыху відазмененыя грэчаскія літары і дадатковыя 8 знакаў дэматычнага пісьма (спрошчанага егіпецкага), што перадавалі гукі, для пазначэння якіх не было грэчаскіх літар.
З выцясненнем копцкай мовы копцкае пісьмо выйшла з ужытку і захавалася толькі ў рэлігійных тэкстах коптаў.
Джэрмук
Геаграфія
Знаходзіцца на рацэ Арпа, на поўначы ад Кечуцкага вадасховішча, на плато да захаду ад Зангезурскага хрыбта. Адлегласць да Ерэвана 175 км.
Джэрмук — бальнеалагічны і кліматычны высакагорны курорт. У савецкі час горад быў папулярным месцам адпачынку, вядомым цёплай вясной. У горадзе вырабляецца знакамітая мінеральная сталовая вада «Джэрмук»
Масавае сачэнне ў Расіі
Масавае сачэнне ў Расіі ўключае ў сябе сакрэтнае назіранне, разведку на аснове адкрытых крыніц, збор даных аператараў сувязі і іншыя метады.
Сістэмы масавага сачэння — гэта легальны збор даных. Яны прысутнічаюць на розных сайтах, у акаўнтах сацсетак і ажыццяўляюцца па розных каналах сувязі. Аператары мабільных тэлефонаў збіраюць і захоўваюць каардынаты званкоў (білінг); у акаўнтах сацыяльных сетак ёсць асабістая інфармацыя, якая ўносіцца карыстальнікамі; многія камп’ютарныя праграмы збіраюць і захоўваюць даныя; у Інтэрнэце збіраюцца даныя аб трафіку і г. д. У сацыяльных, банкаўскіх і іншых арганізацыях грамадзяне пры заключэнні дагавораў падпісваюць згоду на апрацоўку персанальных даных, згаджаюцца (або не згаджаюцца) на ідэнтыфікацыю і збор біяметрычнай інфармацыі.
У цэлым, грамадства інфармаванае аб зборы персанальных дадзеных, грамадзяне даюць свой дазвол на збор і апрацоўку персанальных даных, якое заўсёды могуць адклікаць (п. 2 арт. 9 Федэральнага закона № 152-ФЗ). Праблемы са зборам даных узнікаюць тады, калі сабраныя базы з персанальнай інфармацыяй аказваюцца ў адкрытым доступе ў выніку адсутнасці эфектыўнага кантролю і абароны збіраных дадзеных або злачынных дзеянняў хакераў, а таксама нядобрасумленных супрацоўнікаў кампаній.
Кантроль перамяшчэнняў
З 2001 года ў Расіі для пакупкі чыгуначных білетаў неабходны пашпарт. З 2004 года гэтае патрабаванне распаўсюдзілася на авіяперавозкі, а з 2012 — на міжабласныя аўтобусныя зносіны. Такім чынам магчымы кантроль за перамяшчэннямі. З 2000 года МУС РФ выкарыстоўвае базу даных «Вышук-магістраль», у якую ўключаюць зняволеных, якія знаходзяцца ў вышуку Інтэрпола, падазраваных у здзяйсненні злачынстваў у Расіі, расіян, якія падазраюцца ў перавозцы боепрыпасаў, антыкварыяту, забойствах і тэрактах. З 2005 года ў гэтай базе даных з’явіўся новы раздзел, «Вартавы кантроль», куды ўносяцца даныя аб «патэнцыйных экстрэмістах». Па розных ацэнках, гэты раздзел змяшчае прозвішчы ад 3800 да 6500 чалавек.
Праваабаронцу Сяргея Шымавалоса з Ніжняга Ноўгарада ў 2007 і 2008 гадах міліцыя здымала з цягніка, падазраючы, што ён накіроўваецца на апазіцыйнае мерапрыемства, праводзіла асабісты дагляд. У 2011 годзе па ягоным звароце Еўрапейскі суд па правах чалавека прызнаў, што парадак функцыянавання базы даных «Вартавы кантроль» і адсутнасць мінімальных гарантый ад злоўжыванняў не адпавядаюць стандартам законнасці і прававой дакладнасці. Уключэнне Шымавалоса ў гэтую базу было прызнана парушэннем артыкула 8 Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека.
Семантычны архіў
Краіны Садружнасці незалежных дзяржаў выкарыстоўваюць спецыяльную аналітычную сістэму, распрацаваную расійскай фірмай «Аналітычныя бізнес-рашэнні» пад назвай «Семантычны архіў». Апісваныя перавагі сістэмы :
Выкарыстоўваецца ФСБ і МУС для адсочвання адкрытых крыніц і Інтэрнэту, уключаючы блогасферу і сацсеткі.
САВМ
Згодна з Сістэмай аператыўна-вышуковых Мерапрыемстваў (САВМ) расійскія аператары сувязі абавязаны ўсталёўваць праграмнае забеспячэнне, якое прадстаўляецца Федэральнай Службай Бяспекі, якое дазваляе адсочваць метаданыя карыстальнікаў і змесціва, уключаючы тэлефонныя званкі, трафік электроннай пошты і актыўнасць у сетцы Інтэрнэт.
Уведзеная ў 1995 годзе САВМ-1 ахоплівае тэлефонную сувязь, САВМ-2 (уведзена ў 1999 годзе) уключае таксама і Інтэрнэт-трафік, САВМ-3 збірае інфармацыю аб усіх сродках сувязі, забяспечваючы доўгатэрміновае захоўванне ўсёй інфармацыі і дадзеных карыстальнікаў, уключаючы бягучыя запісы і месцазнаходжанне. У 2014 годзе сістэма была пашырана да сацыяльных сетак, і Міністэрства лічбавага развіцця сувязі і масавых камунікацый Расійскай Федэрацыі даручыла ўстанавіць новае абсталяванне з DPI.
У 2016 годзе ў САВМ-3 былі ўключаны асобныя засакрэчаныя рэгуляцыі, якія распаўсюджваюцца на ўсіх інтэрнэт-правайдэраў у Расійскай Федэрацыі.
Згодна з законам, ФСБ патрабуецца атрымаць ордэр ад суда на доступ да асабістых даных карыстальнікаў. На практыцы, назіранне можа пачацца задоўга да таго атрымання ці запыту ордэра, таксама ордэр не патрэбен аператару сувязі, і патрабуецца толькі для доступу да змесціва паведамленняў, а не для вымання метаданых.
Еўрапейскі суд па правах чалавека ў 2015 годзе па справе «Раман Захараў супраць Расійскай Федэрацыі» палічыў практыку праслухоўвання тэлефонных перамоў у Расіі парушэннем артыкула 8 Еўрапейскай канвенцыі аб правах чалавека, указаўшы на цэлы шэраг фундаментальных дэфектаў заканадаўства, якія дазваляюць абыйсці працэдуру дазволу і перахапляць любыя паведамленні без атрымання папярэдняга судовага рашэння. Паводле даных Судовага дэпартамента пры Вярхоўным Судзе РФ, з 2007 па 2015 гады судамі было разгледжана 4659325 хадайніцтваў аб кантролі і запісе тэлефонных і іншых перамоў, а таксама абмежаванні таямніцы перапіскі, з іх было задаволена 4517519, гэта значыць 9 %. Ад года да года колькасць запытаў павялічваецца, прычым найбольшыя тэмпы росту паказваюць запыты, якія падаюцца ў рамках аператыўна-вышуковых мерапрыемстваў, гэта значыць без узбуджэння крымінальнай справы.
Схаванае відэаназіранне
Супраць грамадзянскіх актывістаў і апазіцыйных палітыкаў выкарыстоўваюцца таксама сродкі відэа- і аўдыёфіксацыі.
Так, у лютым 2012 года ў Інтэрнэце быў распаўсюджаны відэазапіс аб прыватным жыцці палітыка Уладзіміра Рыжкова, зняты прыхаванай камерай. У сакавіку 2016 года па тэлеканале НТБ быў паказаны зняты прыхаванай камерай відэазапіс аб прыватным жыцці палітыка Міхаіла Касьянава. Абодва запісы змяшчалі дэманстрацыю іх інтымнага жыцця.
Відэакамеры і сістэма распазнання асоб
У Маскве ўсталяваныя каля 160 тысяч вулічных відэакамер, на шматлікіх з іх працуе сістэма распазнання асоб. Першыя паведамленні аб злоўжыванні гэтай сістэмай з’явіліся ўлетку 2018 года. Тады быў затрыманы актывіст партыі «Іншая Расія» Міхаіл Аксель. Сігнал паліцыі прыйшоў з камеры, якая супаставіла твар Акселя ў базе даных з выявай у рэжыме назірання. Аказалася, што ў базу даных, якія знаходзяцца ў вышуку, сярод якіх актывіст не быў, яго дадаў супрацоўнік «Цэнтра Э». Міхаіла вызвалілі, але на ягонае пытанне, як можна выдаліць даныя з базы, супрацоўнік паліцыі адказаў: «Ніяк».
Ананімнасць у Інтэрнеце
Аператары кропак бясплатнага доступу да Wi-Fi заканадаўча абавязаны збіраць персанальныя даныя ўсіх карыстальнікаў, вызначаць іх па пашпартах і захоўваць даныя на працягу паўгода (Пастановы Урада РФ № 758 і 801).
Усе ананімайзеры і праграмы, якія выкарыстоўваюць VPN, якія не выканалі патрабаванні па блакіроўцы сайтаў з адзінага рэестра, афіцыйна забаронены ў Расіі на лістапад 2017 года.
Анлайн-месенджары і іншыя сродкі распаўсюджвання інфармацыі, якія дазваляюць рэгістрацыю неідэнтыфікаваных карыстальнікаў, забаронены па стане на студзень 2018 года.
Месенджары, сацыяльныя сеткі і паштовыя сэрвісы, якія выкарыстоўваюць шыфраванне даных, абавязаны прадаставіць ФСБ свабодны доступ да прагляду і чытання зашыфраванага кантэнту без судовага ордэра з ліпеня 2018 г. .
Яфрэм Ісакавіч Злотнік
Яфрэм Ісакавіч Злотнік (, Гомель — ) — беларускі ўрач-нейрахірург. Доктар медыцынскіх навук (1958), прафесар (1963). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Выпускнік 1-га Харкаўскага медычнага інстытута (1941). Выкладаў у Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1945—1947), узначальваў нейрахірургічны аддзел Беларускім НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі.
Узнагароды
Заслужаны дзеяч навукі БССР. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1985).
Дзмітрый Віктаравіч Палешка
Дзмітрый Віктаравіч Палешка (, Кіеў — ) — беларускі вучоны ў галіне інфекцыйных хвароб, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, удзельнік савецка-фінляндскай вайны, Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 лютага 1907 года ў Кіеве.
Працаваў у Севастопальскім ваенным порце. У 1926 годзе пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў на медыцынскі факультэт Паўночна-Каўказскага ўніверсітэта ў г. Растоў-на-Доне, які скончыў у 1931 годзе. З 1937 года з’яўляўся клінічным ардынатарам, а потым аспірантам кафедры інфекцыйных хвароб Ленінградскага інстытута ўдасканалення ўрачоў імя С. М. Кірава. У час савецка-фінскай вайны быў урачом стралковага батальёна, а ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны — начальнікам аддзяленняў інфекцыйных шпіталяў у Ленінградзе, Эстоніі. Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе займаў пасаду асістэнта кафедры інфекцыйных хвароб Ленінградскага інстытута ўдасканалення ўрачоў.
У 1962—1982 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута, адначасова быў галоўным інфекцыяністам Міністэрства аховы здароўя БССР (1962—1981). У 1963 годзе яму прысвоена вучонае званне прафесара. У 1982—1986 гадах з’яўляўся прафесарам-кансультантам кафедры.
Памёр 15 жніўня 1996 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Паўночных могілках.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні Д. В. Палешкі прысвечаны клініцы, дыягностыцы, лячэнню інфекцыйных хвароб у чалавека і жывёл. Многа ўвагі ён надаваў вывучэнню інструментальных метадаў дыягностыкі дызентэрыі і патагенезу брушнога тыфу. Значны ўклад унёс у распрацоўку біяхімічных асноў патагенезу кішэчных і менінгакокавых інфекцый, віруснага гепатыту і іншых захворванняў. Распрацоўка тэстаў ранняй дыягностыкі і своечасовая патагенетычная тэрапія менінгакокавай інфекцыі садзейнічалі рэзкаму зніжэнню захворвання і лятальнасці. Вучоны актыўна ўкараняў у клінічную практыку рэктараманаскапію. Склаў атлас даных рэктараманаскапіі пры протазойных калітах. Удасканальванне метадаў дыягностыкі кішэчных інфекцый дазволіла выявіць у Беларусі новыя захворванні, у тым ліку іерсініёз. Вучонаму належыць больш за 200 навуковых прац. Яго манаграфія «Ректороманоскопия при бактериальной дизентерии у взрослых и детей» (разам з А. С. Паляковай, 1955) удастоена прэміі рэдакцыі «Опыт советской медицины в Великой Отечественной войне». Асобныя даследаванні В. Д. Палешка прысвяціў праблемам эпідэміялогіі («Некоторые вопросы эпидемиологии и ранней диагностики ботулизма в Белоруссии» (1969), «Некоторые особенности эпидемического процесса на современном этапе» (1971), «Справочник инфекциониста» (1987). Прымаў удзел у комплексным вывучэнні гемарагічнай ліхаманкі ў краіне («О геморрагической лихорадке в Белоруссии», у суаўтарстве, 1970), а таксама з’яўляўся галоўным рэдактарам зборніка навуковых прац «Острые кишечные инфекции в Белоруссии» (1980).
Вялікае месца ў навуковай дзейнасці Д. В. Палешкі займала педагагічная работа. Яго лекцыі заўсёды былі змястоўнымі, цікавымі і актуальнымі. З’яўляўся кіраўніком доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый. Неаднаразова вучоны прымаў удзел у падрыхтоўцы і правядзенні рэспубліканскіх навуковых з’ездаў і канферэнцый. Шмат увагі Д. В. Палешка ўдзяляў грамадскай рабоце. Ён з’яўляўся намеснікам старшыні праўлення Рэспубліканскага навуковага таварыства інфекцыяністаў, членам праўлення Усесаюзнага навуковага таварыства інфекцыяністаў.
Узнагароды
Узнагароджаны двума баявымі ордэнамі, медалямі, ганаровымі граматамі. У 1977 годзе прысвоена ганаровае званне заслужанага дзеяча навукі БССР.
Дольчэакуа
Дольчэакуа (Dolceacqua) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 2030 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 100 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 18035. Тэлефонны код — 0184.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 5360
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спіс народжаных у 2005 годзе
У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, якія нарадзіліся ў 2005 годзе.
Грыфаў Слёнскі
Грыфаў Слёнскі  (Gryfów Śląski) — горад у Польшчы на рацэ Квіса, уваходзіць у склад Львавэцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Грыфаў Слёнскі.
Жан Рэнуар
Жан Рэнуар (Jean Renoir; —12 лютага 1979) — французскі кінарэжысёр, акцёр, прадзюсар, сцэнарыст, сын мастака Агюста Рэнуара, брат акцёра П'ера Рэнуара.
Кучэльё
Кучэльё (Cuceglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1014 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 169 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 10090. Тэлефонны код — 0124.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Eusebio e San Pietro.
Леснікі (Дорскі сельсавет)
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Сугваздаўскага сельсавета.
Освальд. Менская містэрыя
'''«О'свальд. Ме'нская містэ'рыя»''' — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Віктарам Аслюком на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе.
Сюжэт
ў Даласе (ЗША) у 1963 годзе сталася адной з самых значных драматычных таямніц ХХ стагоддзя. Меркаваны забойца Лі Гарві Освальд сам быў застрэлены праз двое сутак. Пасля смерці ён уваскрэс як адзін з найвялікшых міфаў усіх часоў. Перад фатальным стрэлам у Даласе амерыканец Освальд доўгі час жыў у савецкай Беларусі ў разгар Халоднай вайны. Памяць пра гэта засталася ў сучасным Мінску дасюль.
Тору Сано
(佐野 達; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1988—1990 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
УНОВИС
УНОВИС (Акронім У твердители нов ого ис кусства; Сцвярджальнікі новага мастацтва) — авангарднае мастацкае аб’яднанне, створанае Казімірам Малевічам у Віцебску.
Гісторыя
Маніфест УНОВИСа быў апублікаваны Казімірам Малевичем у віцебскім часопісе «Искусство» у 1921 годзе. Аб’яднанне было раннім прыкладам мастацкай групоўкі новага тыпу. Створанае на базе дзяржаўнай установы, што характэрна для савецкага паслярэвалюцыйнага дзесяцігоддзя. Узнікла гэтая групоўка пасля таго, як рэктар новастворанай Народнай мастацкай школы (пазней — Свабодных мастацкіх майстэрняў і, нарэшце, Віцебскага мастацка-практычнага інстытута) Вера Ермалаева запрасіла ў 1919 годзе Казіміра Малевіча для кіраўніцтва жывапіснай майстэрняй. Стваральнік супрэматызму, прыехаўшы ў Віцебск, аб’яднаў навокал сябе групу вучняў (Лазар Лісіцкі, Яўгенія Магарыл, Мікалай Суэцін, Лазар Хідэкель, Ілля Чашнік, Давід Якерсон, Леў Юдзін і інш.), у лік якіх увайшла і сама Ермалаева. Яны ладзілі выстаўкі-абмеркаванні работ выкладчыц і вучняў, філасофскія дыспуты, удзельнічалі ў афармленні горада да рэвалюцыйных святаў. Лаяльнасць і пэўнай «рэвалюцыйнасць» «уновисов» была палітычным фасадам іх супрэматычна-канструктывісцкай праграмы, поўнай незалежнага эстэтычнага містыцызму, нацэленага на «стварэнне чыстага жывапіснага вобраза» (як увасаблення «новай свядомасці»), а не «ўтылітарных неабходнасцей» (Малевіч, 1921). Дызайнерскія распрацоўкі, у тым ліку і наглядная агітацыйная прапаганда, служылі толькі педагагічнымі мадэлямі гэтага ідэала. Паводле хронікі «Уновиса», складзенай сябрам творчага камітэта («творкома») Іванам Гаўрысам, відаць актыўная работа новай творчай віцебскай арганізацыі: «''17 студзеня 1920. Арганізацыйнае пасяджэнне групы маладых кубістаў. 19 студзеня. Група „Молпосновис“, маладыя паслядоўнікі новага мастацтва. 28 студзеня. Зліццё малодшай групы са старэйшай, назва „Посновис“. Работа па рэпытыцыях і пісанню дэкарацый для оперы А. Кручоных „Перамога над сонцам“ і супрэматычнага балета. Мітынгі ў майстэрнях і агульны ў школе аб новым мастацтве. 3 лютага. Прынятая праграма заняткаў у майстэрнях Посновиса. 6 лютага. Выступленне Посновиса з мітынгам-спектаклем („Перамога над сонцам“, супрэматычны балет). 14 красавіка. Паколькі калектыў ёсць не толькі паслядоўнікам новага, але і яго рэвалюцыйным заснавальнікам, назву зацвердзіць Уновис — утвердителей новага мастацтва…''». Сваю дачку, якая нарадзілася праз тыдзень, Казімір Малевіч назваў Унай. Чорны квадрат быў эмблемай сяброў «Уновиса», яго прышывалі да рукава .«Уновис» паставіў «Вайну і мір» Уладзіміра Маякоўскага, збіраўся інсцэніраваць «Сон у летнюю ноч» Шэкспіра. Уновис ладзіў мастацкія выстаўкі і канферэнцыі, публікаваў артыкулы сваіх сяброў. У 1920 годзе адкрыўся філіял «Уновиса» ў Смаленску (пад кіраўніцтвам мастакоў, мужа і жонкі Уладзіслава Страмінскага і Кацярыны Кобра), а таксама філіялы ў Маскве, Пярмі, Саратаве і некаторых іншых гарадах. Але ўжо дастаткова хутка, праз рэарганізацыю Наркамасветы і яго анты-авангардным зрухам «направа», умовы працы рэзка пагоршыліся. У бытавым плане ў Віцебску таксама ўскладнілася жыццё.
У маі 1922 года адбыўся першы і апошні выпуск вучэбнай установы, з 10 выпускнікоў 8 былі сябрамі «Уновиса». М. Суецін, Лазар Хідэкель, Ілья Чашнік, Леў Юдзін і Н. Коган разам з некалькімі студэнтамі малодшых курсаў летам 1922 года з’ехалі ў Петраград. Віцебская група ўвайшла ў структуры створанага і кіраванага Малевічам ГИНХУКа (Інстытута мастацкай культуры). Параўнаўча кароткачасовая дзейнасць Уновиса стала, аднак, этапнай вяхой у гісторыі сусветнага авангарду, стварыўшы цэлы шэраг радыкальных пераўтварэнняў традыцыйнай мастацкай мовы.
Сябры УНОВИС
• Беластоцкая, Фаня Якаўлеўна
• Бернштэйн, Восіп
• Векслер, Абрам Саламонавіч
• Валхонскі, Эфраім Барысавіч
• Гаўрыс, Іван Трафімавіч
• Гандэла, Соня Маркусовна
• Гершон А.
• Гурэцкая, Анастасія Міхайлаўна
• Гуровіч, Эма Ільінічна
• Ермалаева, Вера Міхайлаўна
• Зевін, Леў Якаўлевіч
• Зуперман, Лазар Львовіч
• Іванова, Наталля Іванаўна
• Каган, Ганна Аляксандраўна
• Клёцкіна Л.
• Лерман, Майсей Маркавіч
• Магарыл, Яўгенія Маркаўна
• Малевіч, Казімір Севярынавіч
• Меерсон, Таццяна Якаўлеўна
• Наскоў, Георгій Іванавіч
• Наскоў, Марк Іванавіч
• Рояк, Яфім Майсеевіч
• Саннікаў, Дзмітрый Мікалаевіч
• Сіфман
• Страмінскі, Уладзіслаў
• Суэцін, Мікалай Міхайлавіч
• Хідэкель, Лазар Маркавіч
• Цэйтлін, Майсей Віктаравіч
• Цыперсан, Леў Асіповіч
• Чашнік, Ілля Рыгоравіч
• Чарвінка, Іван Іванавіч
• Эль Лісіцкі
NGC 5361
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
УНОВИС
Сябры УНОВИС
• Этынгоф, Іосіф
• Юдзін, Леў Аляксандравіч
• Якерсан, Давід Аронавіч
Дольчэда
Дольчэда (Dolcedo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Насельніцтва складае 1378 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 71 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 18100. Тэлефонны код — 0183.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Фама.
Сутыкненні паміж Гуджы і Гідэо
Сутыкненні паміж Гуджы і Гідэо — тэрытарыяльны канфлікт паміж жыхарамі эфіопскіх зон Гуджы (штат Аромія) і Гідэо (Вобласць Народнасцяў Паўднёвай Эфіопіі), дзе пражываюць аднайменныя аромскі клан і этнічная група. У ходзе супрацьстаяння загінулі 1725 чалавек. Сутыкненні прывялі да ўцёкаў 800 тысяч чалавек. Урад прымусіў бежанцаў вярнуцца ў свае дамы, нягледзячы на пагрозу для жыцця, часта адмаўляючы ім у доступе да гуманітарнай дапамогі. Канфлікт паміж зонамі працягваўся ў перыяд з красавіка па чэрвень 2018 года.
Ален Бард
Ален Бард (Allen J. Bard; нар., ) — амерыканскі вучоны-хімік, спецыяліст у галіне фізічнай хіміі і электрахіміі. Член Нацыянальнай АН ЗША (1982) і Амерыканскага філасофскага таварыства (1999), супрацоўнік Тэхаскага ўніверсітэта. Удастоены Нацыянальнага навуковага медаля (2011).
У 1956 годзе атрымаў ступень магістра і ў 1958 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі ў Гарвардскім універсітэце. З 1958 года працуе ў Тэхаскім універсітэце ў Осціне. З 1982 па 2001 год галоўрэд Journal of the American Chemical Society. Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, фэла Амерыканскага хімічнага таварыства (2009, у ліку першых удастоеных).
У 2011 годзе 11-ы найбольш цытуемы з цяперашніх хімікаў (індэкс Хірша = 118). 13-ы найбольш цытаваны хімік за перыяд з 1981 па 1997 год.
Дом дваранскага сходу (Смаленск)
Дом дваранскага сходу (Дом дворянского собрания) — помнік архітэктуры класіцызму ў Смаленску, аб’ект культурнай спадчыны федэральнага ўзроўню. Пабудаваны ў першай трэці XIX стагоддзя для размяшчэння губернскага дваранскага сходу. Лічыцца найбольш значным помнікам класіцызму ў Смаленску, а таксама адным з найлепшых узораў губернскіх дваранскіх будынкаў на тэрыторыі былой Расійскай імперыі.
У гэтым будынку праходзіў 30-31 снежня 1918 года I з’езд кампартыі Беларусі, які абвясціў стварэнне Беларускай сацыялістычнай рэспублікі з цэнтрам у Смаленску.
Архітэктура
Будынак размяшчаецца ў Смаленску на вуліцы Глінкі, пад нумарам 3. Займае ўчастак паміж вуліцамі Маякоўскага і Глінкі, а таксама абмяжоўвае сад імя Глінкі. Добра захавалася гістарычнае знешняе аблічча і шэраг элементаў інтэр’еру, якія не маюць аналагаў сярод іншых будынкаў культурнай спадчыны Смаленскай вобласці.
Першапачатковыя пабудовы — паўночныя і паўднёвыя крылы цяперашняга будынка — былі пабудаваныя ў канцы XVIII стагоддзя. Забудовы моцна пацярпелі ў гады вайны 1812 года. У 1825 годзе ў прастору паміж імі быў убудаваны буйны корпус з вялікай залай на другім паверсе. Будынак прызначаўся для патрэб Дваранскага сходу, перш размяшчалася на месцы цяперашняга будынка гарадской адміністрацыі Смаленска. Аддзелачныя работы былі завершаны да канца 1831 года, калі аблічча будынкаў і ўнутраны інтэр’ер канчаткова склаліся. У 1859 годзе шырокія аркі, якімі злучаліся памяшкання на другім паверсе крылаў, былі закладзены ў сувязі з учыненнем тут выстаўкі сельскіх твораў. У канцы XIX стагоддзя была зменена сістэма вентыляцыі, што таксама паўплывала на інтэр’ер будынка, а ў XX стагоддзі былі змененыя парэнчы параднай лесвіцы.
Цэнтральная частка галоўнага корпуса выдзелена шасцікалонным порцікам, які збудаваны над рызалітам першага паверха, і што поўным франтонам. У крылах будынкаў сярэдзіна фасадаў падкрэслена двух’ярусным порцікам, якія складаюцца з чатырох пілястраў са ступеністым атыкам. Уваходы ў будынак упрыгожаны двухсхільнымі металічнымі парасонамі на ажурных кранштэйнах у стылі ампір. Паверхі будынка падзеленыя шырокім гладкім поясам. Усе аконныя праёмы на асноўных фасадах прастакутныя. Асноўныя фасады будынка (усходнія і заходнія) практычна ідэнтычныя, толькі на заходнім баку праёмы па баках цэнтральнага ўваходу патопленыя ў глыб рызаліты. Над пяцівоснымі тарцовымі фасадамі знаходзіцца паўкруглае паддашкавае акно ў руставанай абрамленні з веерныя замком.
З вестыбюля паміж ўваходамі на папярочнай восі будынка ў паўднёвае крыло падымаецца шырокая парадная лесвіца. У паўднёвым тарцы знаходзіцца вузкая драўляная лесвіца, якая захавала балясы ў выглядзе вузкагорлых сасудаў; яна вядзе на хоры для музыкаў. У інтэр’еры захаваліся да нашых дзён ампірныя дзверы, псеўдагатычныя вокладкі, печы ў стылі класіцызму, збудаваны ў спецыяльных кутніх праёмах.