cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Уладзіміравіч Пятроў
Творчасць
Зняўся ў беларускіх фільмах «Нашы суседзі», «Чырвонае лісце», «Гарачая душа», «Пра Чырвоную Шапачку», «Рэха ў пушчы», «Трэцяга не дадзена», «Зорны хлопчык», «Купальская ноч», «Хлеб пахне порахам», «Людзі на балоце», «Полымя» і інш.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005 (15-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — другі па парадку дывізіён (пасля Вышэйшай лігі) па футболе сярод беларускіх каманд 2005-га года.
У турніры прымала ўдзел 16 каманд, якія разыгрывалі 2 пуцёўкі ў Вышэйшую лігу. Вяртанне ў вышэйшы свет датэрмінова заваявалі клубы «Белшына» з Бабруйска і «Лакаматыў» з Віцебска, якія ў папярэднім сезоне вылецелі з Вышэйшай лігі. У барацьбе за першае месца з невялікім адрывам перавагу атрымаў бабруйскі клуб.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў «Смаргонь» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за ЗЛіН, а «Ліда» вышэй за «Верас» дзякуючы большай колькасці перамог. 2. Пры роўнай колькасці ачкоў і перамог «Камунальнік» змешчана ў турнірнай табліцы вышэй за «Бярозу» дзякуючы перавазе ў вочных паядынках. 3. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Бамбардзіры
Крыніца: football.by
Камерцыйны ўніверсітэт імя Луіджы Баконі
Камерцыйны ўніверсітэт імя Луіджы Баконі (Università commerciale Luigi Bocconi) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мілан.
Новакаўказскае
Новакаўказскае — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Пятроўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116847105.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 79 чалавек (41 мужчына і 38 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 30 чалавек (17 мужчын і 13 жанчын).
NGC 2639
NGC 2639 (іншыя абазначэнні — UGC 4544, MCG 8-16-24, ZWG 237.14, IRAS08400+5023, PGC 24506) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі БДПУ імя М. Танка
'''Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі БДПУ імя М. Танка''' — структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка. Быў створаны 9 кастрычніка 1989 года як Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі навучэнскай і працоўнай моладзі. Факультэт складаецца з адной кафедры — кафедры методыкі выкладання інтэграваных школьных курсаў. Пры садзейнічанні кафедры ствараюцца навучальныя планы для педагагічных класаў. Адбор у 10-я педагагічныя класы ажыццяўляўся з дапамогай распрацаваных на кафедры псіхолага-педагагічных дыягнастычных метадаў.
Волкавічы (Рослаўльскі раён)
Волкавічы (Волковичи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Волкавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год адміністрацыйны цэнтр Волкавіцкага сельскага паселішча.
Браян Сінгер
Браян Джэй Сінгер (Bryan Jay Singer, нар., ) — амерыканскі рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
1972 год у гісторыі астраноміі
1972 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Кундуз (правінцыя)
Кундуз (пушту کندز, дары قندوز Kundûz) — правінцыя на паўночным усходзе Афганістана. На захадзе мяжуе з правінцыяй Балх, на ўсходзе з Тахар, на поўдні з Баглан, на поўдні-захадзе з Саманган.
Астрабіялогія
Астрабіяло́гія (экзабіяло́гія) — навука, прадметам якой з’яўляецца вывучэнне паходжання, эвалюцыі і распаўсюджання жыцця ў Сусвеце. Астрабіялогія абапіраецца на навуковыя дасягненні ў галіне фізікі, астраноміі, біялогіі, экалогіі, планеталогіі, геаграфіі і геалогіі для вывучэння магчымасці існавання жыцця на іншых планетах. У вырашэнні асобных задач астрабіялогія цесна сутыкаецца з касмічнай біялогіяй і касмічнай медыцынай, якія ўзніклі ў сувязі з актыўным пранікненнем чалавека ў касмічную прастору. Астрабіялогія ажыццяўляе пошук прыдатнага для жыцця асяроддзя як у сонечнай сістэме, так і за яе межамі, пошук доказаў перадбіятычнай хіміі, лабараторныя і практычныя даследаванні паходжання і ранняга развіцця жыцця на Зямлі, а таксама даследавання магчымасцей жыцця, у прыватнасці, прыстасавання да складаных умоў на Зямлі і ў космасе.
Агляд
Пытанне «ці існуе жыццё недзе яшчэ ў Сусвеце» паддаецца праверцы, і такім чынам, пошукі адказу на яго з’яўляюцца эфектыўным напрамкам навуковых даследванняў. Сёння астрабіялогія стала фармалізаванай галіной даследаванняў, хаця некалі знаходзілася ўбаку ад асноўных навуковых пошукаў. Цікавасць NASA да астрабіялогіі пачалася з распрацоўкі касмічнай праграмы. У 1959 годзе НАСА прафінансавала свой першы праект па экзабіялогіі, а ў 1960 годзе стварыла Праграму вывучэння экзабіялогіі. У 1971 годзе НАСА прафінансавала праект SETI па пошуку радыёсігналаў пазаземных цывілізацый. Праграма «Вікінг», распачатая ў 1976 годзе, уключала тры біялагічныя эксперыменты, распрацаваныя для пошука магчымых прыкмет існавання жыцця на Марсе. Навуковы апарат Mars Pathfinder, прызямліўшыся ў 1997 годзе, змяшчаў навуковы груз, прызначаны для вывучэння мікробных акамянеласцей, заключаных у камянях.
У 21-ым стагоддзі астрабіялогія робіцца цэнтрам растучай колькасці даследчыцкіх місій НАСА і Еўрапейскага касмічнага агенцтва ў Сонечнай сістэме. Першы еўрапейскі семінар па астрабіялогіі адбыўся ў мае 2001 года ў Італіі, вынікам якога стала Праграма Аўрора. Цяпер НАСА курыруе. Усё большая колькасць універсітэтаў ва ўсім свеце ўводзіць праграмы навучання па астрабіялогіі. У Злучаных Штатах гэта Арызонскі ўніверсітэт, універсітэт Пенсільваніі, універсітэт штата Мантана і Вашынгтонскі ўніверсітэт; у Велікабрытаніі — універсітэт Кардыфа (створаны Цэнтр Астрабіялогіі) , у Аўстраліі Універсітэт Новага Паўднёвага Уэльса.
Місіямі, якія былі распрацаваны для пошука жыцця, былі Праграма «Вікінг» і пасадачны модуль Бігль 2, накіраваныя да Марса. Асноўны вывад, які можна зрабіць па выніках працы «Вікінгаў»: альбо колькасць мікраарганізмаў у месцах пасадак апаратаў вельмі малая, альбо іх няма ўвогуле. Пасадачны модуль Бігль 2 верагодна прызямліўся ўдала, але на сувязь не выйшаў. Асноўнай прычынай выхаду са строю прызнана паломка абсталявання сувязі. Значную ролю ў астрабіялогіі павінна была адыграць місія, прызначаная для даследавання лядовых спадарожнікаў Юпітэра, але яна была адменена. У 2008 годзе пасадачны модуль Фенікс даследаваў марсіянскі грунт на наяўнасць слядоў мікробнага жыцця, а таксама прысутнасці вады. Галоўным навуковым вынікам місіі стала знаходка лёду пад тонкім пластом грунту, а таксама яго хімічны аналіз.
У лістападзе 2011 года НАСА запусціла марсаход Curisity, які працягнуў пошукі слядоў жыцця на Марсе. Еўрапейскае касмічнае агенцтва распрацоўвае марсаход Exomars, які плануецца да запуску ў 2018 годзе.
Міжнародны астранамічны саюз (МАС) рэгулярна праводзіць буйныя міжнародныя канферэнцыі пры дапамозе Камісіі 51 «Біяастраномія: пошук пазаземнага жыцця», якая была створана МАС для каардынацыі працы ў галіне пошука жыцця і розума ў Сусвеце і цяпер функцыянуе на базе Інстытута астраноміі пры Універсітэце Гаваяў.
Звужэнне задачы
Для пошука жыцця на іншых планетах неабходна паменшыць памер задачы, для чаго выкарыстоўваюцца розныя дапушчэнні. Першае заключаецца ў тым, што пераважная большасць форм жыцця ў нашай Галактыцы заснавана на вугляроднай хіміі, як і ўсе формы жыцця на Зямлі, хаця не адмаўляецца магчымасць існавання невугляродных форм жыцця. Меркаванне заснавана на тым, што вуглярод з’яўляецца чацвёртым па распаўсюджанасці элементам у Сусвеце, а таксама дазвляе фарміраваць вакол сабе вялікую разнастайнасць малекул. Здольнасць атамаў вуглярода лёгка звязвацца адзін з адным дазваляе ствараць даволі доўгія і складаныя малекулы.
Наступнае дапушчэнне — наяўнасць вады ў вадкім стане. Вада з’яўляецца распаўсюджанным рэчывам, якое неабходна для фарміравання складаных вугляродных злучэнняў, якія, ў сваю чаргу, могуць прывесці да з’яўлення жыцця. Асобныя даследчыкі прапануюць таксама разглядаць асяроддзе аміяку ці водна-аміячных сумесей, бо яна забяспечвае большы дыяпазон тэмператур для жыцця і, такім чынам, пашырае колькасць патэнцыяльных светаў. Гэтае асяроддзе лічаць прыдатным як для вугляроднага, так і для невугляроднага жыцця.
Трэцяе дапушчэнне: пошук зорак, падобных да Сонца. Вельмі вялікія зоркі маюць адносна малы час жыцця, што, ў сваю чаргу, значыць, што ў жыцця не будзе дастаткова часу для развіцця на планетах, якія абарачаюцца вакол такіх зорак. Вельмі маленькія зоркі выдзяляюць так мала цяпла, што планеты могуць мець ваду ў вадкім стане, знаходзячыся толькі на вельмі блізкіх арбітах. Але пры гэтым, планеты будуць захоплены прыліўнымі сіламі зоркі. Без тоўстага слоя атмасферы адзін бок планеты будзе пастаянна нагрэты, а другі замарожаны. Але ў 2005 годзе пытанне прыдатнасці да жыцця планет вакол чырвоных карлікаў было зноў пастаўлена ў парадак дня навуковай супольнасці, бо доўгі час існавання чырвоных карлікаў (да 10 трыльёнаў гадоў) можа дапускаць наяўнасць жыцця на планетах са шчыльнай атмасферай. Гэта мае вялікае значэнне, таму што чырвоныя карлікі вельмі распаўсюджаныя ў Сусвеце. (Гл. Прыдатнасць да жыцця сістэмы чырвонага карліка). Па падліках вучоных каля 10 % зорак ў нашай галактыцы падобныя па сваіх характарыстыках да Сонца, а ў радыусе 100 светлавых гадоў ад нас знаходзіцца каля тысячы такіх зорак. Гэтыя зоркі хучэй за ўсё будуць асноўнай мэтай падчас пошука жыцця ў іх сістэмах.
Паколькі Зямля з’яўляецца адзінай планетай, на якой дакладна вядома наяўнасць жыцця, то не ўяўляецца магчымым даведацца, карэктныя гэтыя дапушчэнні ці не.
Складаныя часткі астрабіялогіі
Большасць звязаных з астраноміяй астрабіялагічных даследаванняў адносіцца да пошука планет за межамі Сонечнай сістэмы (экзапланет). Асноўнае дапушчэнне заключаецца ў тым, што калі жыццё ўзнікла на Зямлі, то яно можа ўзнікнуць і на іншых планетах з аналагічнымі характарыстыкамі. У сувязі з гэтым, у стадыі распрацоўкі знаходзіцца вялікая колькасць праектаў, прызначаных для пошука экзапланет, падобных да Зямлі. У першую чаргу гэта праграмы НАСА Terrestial Planet Finder (TPF) i Atlast, а таксама праграма Darwin Еўрапейскага касмічнага агенцтва. Існуюць таксама менш амбіцыйныя праекты, у якіх мяркуецца выкарыстоўваць наземныя тэлескопы. Акрамя таго, НАСА ўжо запусціла місію Кеплер у сакавіку 2009 года, а Французскае касмічнае агенцтва — спадарожнік COROT у 2006 годзе. Мэтай запланаваных місій з’яўляецца не толькі выяўленне планет памерам з Зямлю, але і непасрэднае назіранне святла ад планеты для наступнага спектраскапічнага вывучэння. Даследуючы спектры планет, можна вызначыць асноўны састаў атмасферы экзапланеты і/ці яе паверхні. Даследчая група НАСА — Лабараторыя віртуальных планет выкарыстоўвае камп’ютарнае мадэляванне для стварэння разнастайных віртуальных планет, каб зразумець, як яны будуць выглядаць пры назіранні Дарвінам ці TPF. Калі гэтыя місіі пачнуць збор дадзеных, атрыманыя спектры планет можна будзе параўнаць са спектрамі планет у частцы характарыстык, якія могуць указваць на наяўнасць жыцця. Вымярэнне фотаметрыі экзапланеты таксама можа даць дадатковую інфармацыю аб асаблівасцях паверхні і атмасферы планеты.
Ацаніць колькасць планет з разумным жыццём можна пры дапамозе ураўнення Дрэйка. Ураўненне вызначае імавернасць наяўнасці разумнага жыцця як здабытак такіх параметраў, як колькасць планет, якія могуць быць населенымі, і колькасць планет, на якіх можа ўзнікнуць жыццё :
Іншай актыўнай вобласцю даследаванняў ў астрабіялогіі з’яўляецца вывучэнне планетнай сістэмы. Было выказана дапушчэнне, што асаблівасці нашай Сонечнай сістэмы (напрыклад, прысутнасць Юпітэра ў якасці ахоўнага шчыта) маглі значна павялічыць імавернасць развіцця разумнага жыцця на нашай планеце. Але канчатковыя высновы яшчэ не зроблены.
Біялогія
Біялогія і біяхімія ў адрозненне ад фізікі не дапускаюць імавернасцей і дапушчэнняў, гэта значыць, што альбо біялагічныя з’явы рэальныя, альбо не. Біёлагі не могуць сказаць, што працэс ці з’ява, з’яўляючыся матэматычна імавернымі, павінны існаваць на самой справе. Для біёлагаў аснова меркаванняў відавочная, і яны дакладна вызначаюць, што з’яўляецца гіпатэтычным, а што не.
Да 1970-ых гадоў вучоныя меркавалі, што жыццё цалкам залежыць ад энергіі Сонца. Расліны на Зямлі выкарыстоўваюць энергію сонечнага святла ў працэсе фотасінтэза, у выніку якога ўтвараюцца арганічныя рэчывы з вуглякіслага газа і вады і вызваляецца кісларод. Далей жывёлы з’ядаюць расліны, тым самым ажыццяўляецца перадача энергіі па харчовым ланцугу. Раней лічылася, што жыццё ў глыбінях акіяна, куды не даходзіць сонечнае святло, існуе дзякуючы харчовым рэчывам, якія ўтвараюцца ад выкарыстання арганічных рэштак, якія падаюць з паверхні акіяна, альбо ад мёртвых жывёл, гэта значыць, таксама залежыць ад Сонца. Меркавалася, што здольнасць жыцця да існавання залежыць ад яго доступа да сонечнага святла. Але ў 1977 годзе, падчас даследчыцкага пагружэння на глыбокаводным апараце Алвін каля Галапагоскіх астравоў вучоныя знайшлі калоніі гігантскіх трубчатых чарвей, малюскаў, ракападобных, мідый і іншых марскіх жыхароў, згрупаваных вакол падводных вулканічных утварэнняў, якія былі названыя чорныя курыльшчыкі. Гэтыя істоты квітнелі, нягледзячы на адсутнасць доступу да сонечнага святла. Пазней было высветлена, што яны складаюць цалкам незалежны харчовы ланцуг. Замест раслін аснову гэтага харчоывага ланцуга складае нейкая форма бактэрый, якая здабывае энергію з працэса акіслення рэактыўных хімічных рэчываў, такіх як вадарод ці серавадарод, якія паступаюць з унутраных частак Зямлі. Гэты хемасінтэз выклікаў рэвалюцыю ў вывучэнні біялогіі, даказваючы, што жыццё не абавязкова залежыць ад сонца — яно толькі патрабуе вады і энергіі.
Экстрэмафілы (агранізмы, здольныя выжыць у экстрэмальных умовах) з’яўляюцца ключавым элементам у даследаваннях астрабіёлагаў. У якасці прыкладаў такіх арганізмаў можна прывесці біёту, якая здольна выжыць пад тоўшчай вады каля некалькіх кіламетраў паблізу ад гідратэрмальных крыніц, і мікробаў, якія жывуць у вельмі кіслых асяроддзях. Цяпер вядома, што экстрэмафілы жывуць у льдзе, кіпячай вадзе кіслаце, вадзе з ядзернага рэактара, солях крысталаў, таксічных адходах, і іншых месцах, якія раней лічыліся непрыдатнымі для жыцця. Яны адкрылі новыя напрамкі даследаванняў у астрабіялогіі за кошт значнага павелічэння месц пражывання за межамі Зямлі. Характарыстыка гэтых араганізмаў, іх асяроддзя пражывання і эвалюцыйнага шляха лічыцца важнейшым кампанентам у разуменні таго, як можа развівацца жыццё ў іншых месцах у Сусвеце.
Іншай галіной даследаванняў, якая распрацоўваецца цяпер, з’яўляецца вывучэнне ўзнікнення жыцця, якое адрозніваецца ад эвалюцыйнага шляха. Аляксандр Апарын і Джон Холдэйн меркавалі, што ўмовы на ранняй Зямлі былі спрыяльнымі для фарміравання арганічных злучэнняў з неарганічных элементаў і, такім чынам, для фарміравання многіх хімічных рэчываў, характэрных для форм жыцця, якія мы зараз назіраем. У вывучэнні гэтага працэса, вядомага як перадбіятычная хімія, вучоныя дасягнулі пэўнага прагрэса, але дагэтуль незразумела, ці магло жыццё ўтварыцца такім чынам на Зямлі. Альтэрнатыўная тэорыя пансперміі зводзіцца да таго, што ўпершыню элементы жыцця, магчыма, сфарміраваліся на іншай планеце з яшчэ больш спрыяльнымі ўмовамі (ці нават у міжзорнай прасторы, на астэроідах і г. д.), а потым былі нейкім чынам перанесены на Зямлю. Спадарожнік Юпітэра Еўропа цяпер разглядаецца ў якасці найбольш імавернага месца для існавання пазаземнага жыцця ў Сонечнай сістэме
Астрагеалогія
Астрагеалогія — навуковая дысцыпліна, тэмай вывучэння якой з’яўляецца вывучэнне геалогіі планет і іх спадарожнікаў, астэроідаў, камет, метэарытаў і іншых астранамічных аб’ектаў. Інфармацыя, сабраная гэтай дысцыплінай, дазваляе ацаніць прыдатнасць планеты ці яе спадарожніка для развіцця і падтрымання жыцця.
Геахімія — дадатковая галіна астрагеалогіі, уключае ў сябе вывучэнне хімічнага саставу Зямлі і іншых планет, хімічных працэсаў і рэакцый, якія рэгулююць састаў парод і глебы, цыклы матэрыі і энергіі і іх узаемадзеянне з гідрасферай і атмасферай. Спецыялізацыі ўключаюць астрахімію, біяхімію і арганічную геахімію.
Акамянеласці з’яўляюцца найстарэйшымі вядомымі доказамі наяўнасці жыцця на Зямлі. Аналізуючы іх, палеантолагі могуць лепей зразумець віды арганізмаў, якія ўзніклі на Зямлі ў далёкім мінулым. Асобныя рэгіёны Зямлі, такія як ў Заходняй Аўстраліі і Сухія даліны ў Антарктыдзе, разглядаюцца ў якасці аналагаў асобных рэгіёнаў Марса, і такім чынам, могуць даць разуменне таго, як шукаць жыццё на Марсе, якое магчыма існавала там у мінулым.
Жыццё ў Сонечнай сістэме
Думка аб тым, дзе ў Сонечнай сістэме магло б узнікнуць жыццё, была гістарычна абмежавана меркаваннем, што жыццё ў выніку залежыць ад святла і цяпла Сонца і таму абмежавана паверхняй планеты. Трыма найбольш верагоднымі кандытатамі на наяўнасць жыцця ў Сонечнай сістэме з’яўляюцца Марс, спадарожнік Юпітэра — Еўропа і спадарожнік Сатурна — Тытан. Гэтае меркаванне заснавана на тым, што (у выпадку Марса і Еўропы) астранамічныя целы могуць мець вадкую ваду, малекулы якой неабходны для жыцця ў якасці растваральніка ў клетках. Вада на Марсе знаходзіцца ў палярных шапках, і новаўтвораныя яры, нядаўна назіраныя на Марсе, дазваляюць меркаваць, што вадкая вада можа існаваць, прынамсі часова, на паверхні планеты, і магчыма, у падземных умовах у геатэрмальных крыніцах. Пры марсіянскіх нізкіх тэмпературах і нізкім ціску вадкая вада, верагодна будзе вельмі салёнай. Што тычыцца Еўропы, то вадкая вада, верагодна, існуе пад паверхневым лядовым слоем. Гэтая вада можа быць нагрэта да вадкага стану вулканічнай актыўнасцю на дне акіяна, але асноўнай крыніцай цяпла, верагодна, застаецца нагрэў прыліўнымі сіламі.
Іншым астранамічным аб’ектам, які патэнцыяльна можа падтрымліваць пазаземнае жыццё з’яўляецца самы вялікі спадарожнік Сатурна — Тытан. Лічыцца, што Тытан мае ўмовы, падобныя да ранняй Зямлі. На яго паверхні вучоныя выявілі першыя вадкія азёры за межамі Зямлі, але хучэй за ўсё яны складаюцца з этана і/ці метана. Пасля вывучэння дадзеных з зонда «Касіні» у сакавіку 2008 года было абвешчана, што Тытан таксама можа мець падземны акіян, які складаецца з вадкай вады і аміяку. Акрамя таго, спадарожнік Сатурна Энцэлад можа мець акіян пад лядовай шапкай.
Гіпотэза ўнікальнай Зямлі
Дадзеная гіпотэза на падставе астрабіялагічных вывадаў сцвяржае, што шматклетачныя формы жыцця з’яўляюцца больш рэдкімі, чым першапачаткова меркавалі вучоныя. Яна дае магчымы адказ на парадокс Фермі: «калі пазаземныя цывілізацыі з’яўляюцца даволі распаўсюджанымі, то чаму мы не назіраем ніякіх слядоў разумнага пазаземнага жыцця?» Гэта тэорыя з’яўляецца процілеглай кропкай гледжання прынцыпа звычайнасці, прапанаванага астраномамі Фрэнкам Дрэйкам, Карлам Саганам і іншымі. Прынцып звычайнасці дапускае, што жыццё на Зямлі не з’яўляецца выключнай з’явай і з вялікай доляй імавернасці можа быць знойдзена на незлічоным мностве іншых планет.
Згодна з антропным прынцыпам фундаментальныя законы Сусвету наладжаны такім чынам, каб была магчымасць існавання жыцця. Антропны прынцып падтрымлівае гіпотэзу ўнікальнай Зямлі, сцвяржаючы, што элементы, якія неабходны для падтрымання жыцця на Зямлі так «дакладна наладжаны», што шанс паўтарэння ў іншым месцы вельмі малы. Сцівен Джэй Гулд параўнаў сцвяржэнне, што «Сусвет добра прыстасаваны для нашага тыпу жыцця» з выказаваннямі, што «сасіскі былі створаны такімі доўгімі і вузкімі, каб іх было добра класці на сучасныя булачкі для хот-дога» ці «караблі былі вынайдзены ў якасці дома для малюскаў».
Даследаванні
Хаця апісанне пазаземнага жыцця з’яўляецца нявырашаным пытаннем, а гіпотэзы і прагнозы наконт яе існавання і паходжання значна вар’іруюцца, тым не менш, развіццё тэорый для падтрымкі пошука жыцця ў бягучы момант можна лічыць найбольш канкрэтным практычным прымяненнем астрабіялогіі.
Біёлагі Джэк Коэн і матэматык Ян Сцюарт, сярод іншага разглядаюць ксенабіялогію асобна ад астрабіялогіі. Коэн і Сцюарт лічаць, што астрабіялогія — гэта пошук жыцця падобнага да таго, якое існуе на Зямле за межамі Сонечнай сістэмы, у той час, як ксенабіялогія займаецца даследаваннямі ў тых выпадках, калі мы мяркуем, што жыццё не заснавана на базе вуглярода ці кіслароднага дыхання, але пакуль яна мае вызначаючыя характарыстыкі жыцця. (Гл. Вугляродны шавінізм).
Вынікі даследаванняў
На гэты момант доказаў наяўнасці пазаземнага жыцця знойдзена не было.
Але 6 жніўня 1996 года вучоныя НАСА пасля даследавання метэарыта ALH84001 абвясцілі, што метэарыт можа ўтрымліваць доказы жыцця на Марсе. Пры сканіраванні структур метэарыта растравым электронным мікраскопам былі выяўлены скамянеласці, якія нагадалі навукоўцам «сляды» зямных арганізмаў — так званых магнітатактычных бактэрый. Даследчыкі сцвяржалі, што менавіта такія спецыфічныя скамянеласці пакідаюць бактэрыі на Зямле, таму знаходка ідэнтычных скамянеласцей у мэтэарыце гаворыць на карысць існавання бактэрый на яго роднай планеце. Разам з тым, структуры, знойдзеныя на ALH 84001, складаюць 20-100 нанаметраў у дыяметры, што блізка да тэарэтычных нанабактэрый і значна менш за любую вядомую навуцы форму клетачнага жыцця. Застаецца незразумелым, ці сведчыць гэта аб тым, што на Марсе было ці ёсць жыццё, ці верагодныя мікраарганізмы апынуліся на метэарыце ўжо на Зямлі, пасля яго падзення.
Метан
У 2004 годзе наземнымі тэлескопамі і зондам Mars Express быў выяўлены спектральны маркер метана ў Атмасферы Марса. З-за сонечнай радыяцыі і касмічнага выпраменьвання згодна з прагнозамі навукоўцаў метан павінен быў знікнуць з атмасферы Марса на працягу некалькіх гадоў. Такім чынам, газ павінен быў актыўна папаўняцца, каб падтрымаць цяперашнюю канцэнтрацыю. Адным з вопытаў марсахода Mars Science laboratory, запушчанага 25 снежня 2011 года, з’яўляецца выкананне больш дакладных вымярэнняў суадносін ізатопаў кісларода і вуглярода ў вуглякіслым газе і метане ў атмасферы Марса з мэтай вызначэння геахімічнага альбо біялагічнага паходжання метана.
Планетныя сістэмы
Магчыма, што ў асобных планет у Сонечнай сістэме, такіх як газавы гігант Юпітэр могуць быць спадарожнікі з цвёрдай паверхняй ці вадкім акіянам, якія з’яўляюцца больш прыдатнымі для жыцця. Большасць планет, выяўленых да 2014 года за межамі Сонечнай сістэмы, з’яўляюцца гарачымі газавымі гігантамі і непрыдатныя для жыцця. Такім чынам, дакладна невядома, ці з’яўляецца Сонечная сістэма, з такой планетай як Зямля, унікальнай ці не. Палепшаныя метады выяўлення і павялічаны час назірання безумоўна дазволяць знайсці болей планетных сістэм і, магчыма асобныя з іх будуць падобныя да Зямлі. Напрыклад, місія Кеплер, прызначаная для выяўлення планет памерам з Зямлю вакол іншых зорак шляхам вымярэння самых дробных змен у крывой бляску зоркі, калі планета праходзіць між зоркай і тэлескопам. Прагрэс у галіне інфрачырвонай і субміліметровай астраноміі дазволіў адкыць кампанеты іншых зорных сістэм. Інфрачырвоныя даследаванні выявілі паясы пылу і астэроідаў вакол далёкіх зорак, якія ляжаць у аснове фарміравання планет.
Прыгоднасць планеты да жыцця
Намаганні, накіраваныя для адказу на пытанне: «Наколькі распаўсюджаныя патэнцыяльна населеныя планеты» мелі пэўны поспех. 2 лютага 2011 года вучоныя, якія даследавалі дадзеныя з тэлескопа Кеплер, абвясцілі, што ёсць 54 кандыдаты ў планеты, якія знаходзяцца ў населенай зоне сваіх зорак. Прычым 5 з іх маюць памер супастаўны з Зямлёй.
Таксама вядзецца даследаванне адносна абмежаванняў навакольнага асяроддзя для жыцця і працы экстрэмальных экасістэм, дазваляючы даследчыкам прадказаць, якая планетная сістэма магла бы быць найбольш прыгоднай для жыцця. Такія місіі, як спускаемы апарат Фенікс, Mars Science Laboratory і ExoMars да Марса, «Касіні» да спадарожніка Сатурна Тытан і місія «Ice Cliper» да спадарожнік Юпітэра Еўропы, даюць надзею на далейшае пашырэнне ведаў аб магчымасці жыцця на іншых планетах у Сонечнай сістэме.
NGC 2640
NGC 2640 (іншыя абазначэнні — ESO 165-2, IRAS08360-5456, PGC 24229) — галактыка ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Феномен
Фено́мен (ад φαινόμενον — «што з'яўляецца», «з'ява») — паняцце, якое ў самым агульным сэнсе азначае з'яву, дадзеную ў пачуццёвым сузіранні. У прыродазнаўчых навуках пад феноменам разумеецца назіраная з'ява ці падзея. У штодзённай мове фенаме́н — незвычайная з'ява, рэдкі факт, тое, што цяжка зразумець.
У філасофіі
У антычнай філасофіі тэрмін сустракаецца ў некаторых аўтараў і значыць прадмет вопытнага ведання. У філасофіі Платона фенаменальнае супрацьпастаўляецца свету ідэй. Таму феномен ёсць толькі адлюстраванне ідэі.
У філасофіі новага часу феномен перастае разглядацца як звычайнае адлюстраванне ідэі. Заслугоўвае ўвагі трактоўка феномена ў Берклі, Юма, Лейбніца. У Канта феномен — гэта аб'ект, канстытуіраваны трансцэндэнтальным суб'ектам. Феномен выступае ў якасці прадмета магчымага вопыту ў даступных нам апрыёрных формах пачуццёвага сузірання. Феномен у Канта супрацьпастаўлены ноўмену — непазнавальнай «рэчы ў сабе».
Паняцце феномена грае важную ролю ў філасофіі Франца Брэнта́на. Пад феноменам ён разумее ўсё, што можа быць аб'ектам навуковага разглядання. Так, ён вылучае як унутраныя (псіхічныя), так і знешнія, фізічныя феномены. Псіхічныя феномены валодаюць інтэрнацыянальным існаваннем. Сапраўды даступным для назірання можа з'яўляцца толькі наш уласны ўнутраны вопыт, які намі ўсведамляецца. Таму феномен нясе ў сабе ўсе веды пра прадмет.
Рашаючую ролю паняцце феномена іграе ў фенаменалогіі Гусерля. Феномен у Гусерля азначае не толькі дадзеныя ў сузіранні якасці рэчаў, але характарызуецца адзінствам сваіх зместаў. Сцвярджаецца наяўнасць чыстых зместаў свядомасці, якія могуць быць разгледжаны па-за іх узаемасувяззю з фізічным светам.
У прыродазнаўчых навуках
У прыродазнаўчых навуках феномен — назіраемая з’ява ці падзея. Часта гэты тэрмін выкарыстоўваецца без разглядання прычын гэтай падзеі. Прыкладамі фізічных феноменаў могуць быць назіраемы феномен арбіты Месяца ці феномен ваганняў маятніка.
Лескі павет
Лескі павет (Powiat leski) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Леска. Займае плошчу 834,86 км². Насельніцтва — 26 783 чалавекі (на 2015 год).
IC 5247
IC 5247 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Барадзіно (горад)
Барадзіно (Бородино) — горад (з 1981) у Расіі, краявога падпарадкавання Краснаярскага края. Насельніцтва 19,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1949 годзе.
Размешчаны за 186 км ад Краснаярска, за 18 км на поўдзень ад г. Заазёрны, дзе знаходзіцца бліжэйшая чыгуначная станцыя.
Створаны ў 1949 годзе як пасёлак вугальшчыкаў пры Ірша-Барадзінскім вугальным разрэзе. Назву атрымаў ад сяла Барадзіно, размешчанага за 5 км ад сучаснага горада. Сяло заснавалі салдаты Сямёнаўскага палка, удзельнікі Айчыннай вайны 1812, што адбывалі ссылку за выступ лейб-гвардыі ў Пецярбургу ў 1820 годзе.
Алег Міхайлавіч Табанюхаў
Але́г Міха́йлавіч Табаню́хаў (нар., г., Магілёўская вобласць) — беларускі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Туркменістане.
Біяграфія
У 1984 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці эканоміка і арганізацыя сельскай гаспадаркі; у 1996 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці дзяржаўнае кіраванне.
Намеснік старшыні Горацкага раённага выканаўчага камітэта; намеснік старшыні, першы намеснік старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта; начальнік упраўлення арганізацыі гандлю і рынку рыбапрадуктаў Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь; першы намеснік Старшыні Праўлення Белкаапсаюза; намеснік старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта; кіраўнік аддзялення Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі ў г. Санкт-Пецярбургу.
З верасня 2013 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Туркменістане. 12 верасня 2019 года быў вызвалены з пасады.
Сям’я
Жанаты, мае дзвюх дачок.
Белае Возера (Акмолінская вобласць)
Белае Возера — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Пятроўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116847200.
Нэлі Фуртада
Нэлі Кім Фуртада (Nelly Kim Furtado;, Вікторыя, Брытанская Калумбія, Канада) — канадская , аўтар песень, і.
Біяграфія
Бацькі спявачкі — партугальцы, якія прыбылі ў Канаду з Азорскіх астравоў. Фуртада атрымала сваё імя ў гонар знакамітай савецкай гімнасткі Нэлі Кім.
Нэлі Фуртада прыняла ўдзел у сваім першым сур’ёзным шоу ў 2001 годзе. Яе дэбютны альбом — Whoa, Nelly!. У лістападзе 2003 года з’явіўся альбом Folklore. Назву свайго альбома Нэлі растлумачыла так: «Фальклор у маім разуменні — гэта нешта чароўнае, таямнічае. Нейкая вера ва ўласныя карані. У кожнага чалавека ёсць свой фальклор — альбо змрочны, альбо вясёлы».
РДВАР (жаночы баскетбольны клуб)
РДВАР — беларускі жаночы баскетбольны клуб з горада Мінск. Прадстаўляе Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву. Выступае ў жаночым чэмпіянаце Беларусі па баскетболе з 1993 года (з перапынкамі).
Дасягненні
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын
Узрэцкі сельсавет
Узрэ́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пятроўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Глыбоцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Узрэчча. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Узрэцкага сельсавета 24 населеныя пункты. У 1990 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пятроўшчына.
Ларан Шварц
Ларан-Маіз Шварц (Laurent-Moïse Schwartz;, , Францыя — , там жа) — французскі матэматык, які ўнёс прыкметны ўклад у развіццё функцыянальнага аналізу, член групы Бурбакі, лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1950).
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і з Эльзаса. Бацька — Анзельм Шварц (Anselme Schwartz, 1872—1957) — хірург, член Французскай акадэміі навук; маці — Клер Дэбрэ (1888—1972) — з эльзаскага равінскага роду Дэбрэ (famille Debré), з якога выйшлі палітычныя дзеячы і навукоўцы; дзядзька Шварца па матчынай лініі Рабер Дэбрэ быў навукоўцам-медыкам і педыятрам, стрыечны брат — першы прэм’ер-міністр французскай Пятай рэспублікі Мішэль Дэбрэ. Жанаты з дачкой Поля Леві. Дачка замужам за французскім фізікам Урыэлем Фрышам, які працуе ў Швейцарыі.
У 1934 годзе паступіў у Вышэйшую нармальную школу, у 1937 годзе быў прызваны ў армію. Падчас акупацыі Францыі нацыстамі хаваўся ад гестапа па падробленых дакументах. У 1943 годзе, тым не менш, абараніў дысертацыю ў Страсбургу. Пасля вайны быў прафесарам у Сарбоне і Політэхнічнай школе.
Асноўныя працы ў галіне функцыянальнага аналізу, асабліва тэорыі абагульненых функцый, за абагульненне вынікаў якой атрымаў у 1950 годзе Філдсаўскую прэмію (Шварц сутыкнуўся з істотнымі цяжкасцямі, калі амерыканскія ўлады з-за левых перакананняў матэматыка паспрабавалі не дапусціць яго ў краіну для атрымання ўзнагароды). Пазней Шварц узмацніў раней атрыманыя вынікі, даказаўшы (разам з Жанам Дзьёданэ) тэарэмы аб дваістасці ў прасторах Фрэшэ. Таксама важныя яго працы ў галіне тапалогіі і матэматычнай фізікі.
Сярод яго вучняў найбольш вядомы Аляксандр Гратэндык.
Таксама займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю, быў чалавекам левых поглядаў (у маладосці адносіў сябе да трацкістаў, у сталым узросце — да дэмакратычных сацыялістаў), выступаў супраць французскай і амерыканскай інтэрвенцыі ў В’етнаме, французскай інтэрвенцыі падчас алжырскай вайны і савецкай падчас афганскай вайны.
Бальшыя Азобічы
Бальшыя Азобічы (Большие Азобичи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бальшыя Азобічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Волкавіцкага сельскага паселішча.
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Храпавічы)
Свята-Петра-Паўлаўская царква ў вёсцы Храпавічы Віцебскага раёна. Пабудавана ў 1907 з цэглы. На 1910 ацэнена ў 24 000 руб.
Архітэктура
Твор архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Мела памеры: даўжыня ўнутры — 13,5, шырыня — 8, вышыня да карніза — 4 сажні. Бляшаны дах завяршаўся купалам. Да галоўнага фасада далучалася трох'ярусная шатровая званіца з галоўкай (вышыня да карніза 8 сажняў, мелася 5 званоў). Пабеленыя сцены чляніліся 8 вокнамі ў цэнтральным аб'ёме, 2 — у апсідзе, 2 — у прытворы, 8 — у барабане купала, 5 малымі вокнамі ў ліхтары купала, 3 — у другім ярусе званіцы. Меліся 2 абшытых жалезам уваходных дзвярэй.
Унутры апсіду вылучаў іканастас (3,5х3 сажні, ацэнены ў 3000 руб.). Малітоўная зала ацаплялася 4 жалезнымі і 1 кафлянай пячамі.
NGC 2641
NGC 2641 (іншыя абазначэнні — UGC 4577, MCG 12-9-12, ZWG 331.65, ZWG 332.12, NPM1G +73.0042, PGC 24722) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свята-Мікалаеўская царква (Вільнюс)
Царква́ перанясе́ння мо́шчаў свяці́целя Мікала́я Цудатво́рцы (Šv. Nikolajaus Stebukladario palaikų Pernešimo cerkvė) — праваслаўная царква ў Вільні (Літва), адзін з яе найстарэйшых мураваных храмаў. Знаходзіцца ў Старым горадзе на вуліцы Дзіджойі, 12 (Вялікая, Didžioji g. 12). Помнік архітэктуры мясцовага значэння.
Гісторыя
Паводле падання, першая драўляная царква на месцы цяперашняе з’явілася прыкладна ў 1340 годзе. Меркавана ў ёй былі пахаваны віленскія мучанікі (цяпер знаходзяцца ў царкве Святога Духа). А ўжо ў 1350 Ульяна Цвярская, другая жонка князя Альгерда, загадала ўзвесці новы, мураваны храм, пра што нагадвае таблічка ў адной з капліцаў царквы.
У 1514 занядбаная царква зноў была перабудавана вялікім гетманам Канстанцінам Астрожскім ў гатычным стылі. У 1609 паводле прывілею караля Жыгімонта Вазы была перададзена ўніятам, як і яшчэ адзінаццаць віленскіх храмаў.
У 1740-х царква была цалкам знішчаная пажарам і перабудаваная ў барочным стылі.
У 1839 расійскія ўлады зачынілі мясцовую ўніяцкую парафію і вярнулі храм праваслаўным. З 1845 ён стаў прыходскім.
Пасля здушэння паўстання 1863 года ён быў цалкам перабудаваны ў новавізантыйскім стылі з уласнай ініцыятывы віленскага генерал-губернатара Міхаіла Мураўёва. Абноўленая царква мела стаць чарговым сімвалам расійскага панавання ў месце, стаўшы пятым праваслаўным храмам у Старым горадзе. Злева ад уваходу была прыбудавана капліца ў гонар Св. Міхаіла Архангела, нябеснага заступніка М. Мураўёва. У лістападзе 1866 царква была пераасвечана. Удзел генерал-губернатара ў перабудове царквы быў увекавечаны на мармуровай таблічцы з заходняга боку царквы.
Па II сусветнай вайне царква была зачынена, але ў 1947 рэжым пагадзіўся адчыніць яе. У 1949—1956 была праведзена рэстаўрацыя, а ў 1961 храм стаў прыходскім.
Архітэктура
Цяперашні храм пабудаваны ў новавізантыйскім стылі з характэрнымі элементамі віленскага барока. Звонку пафарбаваны ў белы колер і розныя адценні ружовага і чырвонага, багата дэкараваны фрызамі і барэльефамі. Вокны паўкруглыя альбо завершаныя спічастыя. Вылучаюцца таксама дэкараваныя падобным чынам бленды (некаторыя з намаляванымі выявамі святых).
Галоўны ўваход у святыню абрамлены сціплым парталам паўкруглых дзвярэй, калідор знаходзіцца пад стрэлападобнай вежай, завершанай залатым крыжам, а дабудаваная ў XIX стагоддзі апсіда завершана купалам, таксама з крыжам. Купал атачае шэраг цыбулепадобных сігнатурак.
Дзіна Дзоф
Дзіна Дзоф (Dino Zoff; нар. ) — італьянскі футбаліст, брамнік. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Езярышча (возера, басейн Нарвы)
Езярышча (Езе́рище) — возера ў басейне ракі Вялікая (вялікага басейна Нарвы і, у прыватнасці, Пскоўскага возера) у Пустошкінскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.
Возера з’яўляецца праточным возерам: у яго ўпадае з паўночнага ўсходу і выцякае з паўночнага захаду рака Вялікая.
Плошча вадаёма — 3,2 км² (з астравамі — 3,3 км²), плошча вадазборнага басейна — 2670 км². Сярэдняя глыбіня возера — каля 2,5 метра, найбольшая — каля 5,5 метра.
Знаходзіцца ў Алольскай воласці Пустошкінскага раёна (на мяжы з Себежскім раёнам) Пскоўскай вобласці.
Клеменс Пятроўскі
Уступіў у Таварыства Ісуса ў Полацку 5 верасня 1797 г., пасля чаго на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў Полацкім навіцыяце. Выкладаў у класе інфімы (1799—1800), граматыкі і сінтаксісу (1801—1802) у Дынабургу. У 1802—1803 і гг. вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме. Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Дынабургскім (1803—1804) і Віцебскім (1804—1805) езуіцкіх калегіумах. З 1805 па 1809 гг. прайшоў курс тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме. Прафесар філасофіі і матэматыкі ў Мсціславе (1809—1811) і Віцебску (1811—1812).
Доктар тэалогіі і кананічнага права, прафесар грамадзянскага права (1813—1815), прафесар права і навук дыпламатычных (1815—1817), прафесар дагматычнай тэалогіі (1819—1820) Полацкай езуіцкай акадэміі. У перыяд з 1818 па 1820 — сакратар акадэміі.
Турыцкае
Плошча паверхні возера 0,64 км². Даўжыня 3,51 км, найбольшая шырыня 0,44 км. Найбольшая глыбіня 3,9 м. Даўжыня берагавой лініі 6,16 км. Аб’ём вады 0,89 млн м³. Плошча вадазбору 9,5 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 5—10 метраў. Берагавая лінія моцна звілістая. Берагі нізкія, на поўдні возера пясчаныя, астатнія — сплавінныя. Шырыня сплавіны дасягае 30 метраў. Вакол возера пойма шырынёй 5—100 м. Дно выслана сапрапелем.
Возера эўтрофнае, праточнае. На паўднёвым захадзе ў возера ўпадае ручай, на поўначы выцякае пратока ў раку Ула.
Возера зарастае слаба. Прыбярэжная расліннасць распаўсюджваецца ўздоўж берагоў перарывістай палосай шырынёй да 10 м.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, гусцяра, плотка, карп, лінь і іншыя віды рыб. Каля возера вёскі Каміншчына (Лепельскі раён) і Зазерыца (Чашніцкі раён).
Касцёл Святога Уладзіслава (Суботнікі)
Суботніцкі касцёл Святога Уладзіслава — помнік архітэктуры неаготыкі ў аграгарадку Суботнікі Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Касцёл з вонкавай чырвонай цэглы ўзведзены ў цэнтры вёскі ў пачатку XX стагоддзя. Дзейнічае.
Гісторыя
Парафіяльны касцёл (з XVI стагоддзя ў складзе Радунскага дэканата) быў зафундаваны тут Войцехам Манівідам, віленскім ваяводам, яшчэ ў 1423 годзе. Новая драўляная святыня была пабудавана па фундацыі караля Жыгімонта I Старога 24 лістапада 1545, аднак у часы кальвінізму драўляны касцёл стаяў спустошаны, не маючы ўласнага пробашча. У 1573 годзе князь Альбрэхт Радзівіл, першы ардынат клецкі, калі навярнуўся з кальвінізму ў каталіцызм, аднавіў касцёл у Суботніках і надзяліў святыню вялікім капіталам. Але і гэтая святыня не захавалася.
У 1755 годзе апошняя драўляная святыня ў Суботніках была пабудавана на сродкі Юрыя Абрамовіча, тагачаснага ўладальніка мястэчка, і яго жонкі Марыі. Касцёл быў асвечаны пад тытулам св. Юрыя. Гэта быў храм з сасны на каменным падмурку падоўжанай формы. Галоўны фасад у выглядзе трохвугольнага франтона на дзвюх магутных калонах фланкавалі дзве трох’ярусныя чацверыковыя вежы. Касцёл быў накрыты двухсхільным гонтавым дахам, завершаным над алтаром стромкай барокавай сігнатуркай. У 1809 па фундацыі Ганны Умястоўскай да прэсбітэрыя справа была дабудавана мураваная капліца памерамі каля 5х4 м, у склепе якой быў пахаваны маршалак Якуб Умястоўскі, муж фундатаркі, а потым і іншыя прадстаўнікі роду. Побач з касцёлам стаяла таксама драўляная двух’ярусная вежа-званіца. На парафіяльных могілках знаходзіліся 4 драўляныя каплічкі. Пры парафіі дзейнічала школа.
Да суботніцкай парафіі, якая налічвала пад канец 1930-х гады каля 7000 вернікаў, у розныя часы належалі капліцы ў Даўгялаўшчыне, Жамыслаўі, Квяткоўцах і на суботніцкіх могілках. Апошняя пабудавана ў 1842 годзе, уяўляла сабой драўляную святыню памерамі каля 9,6 х 6,5 м, крытую гонтай і завершаную маленькай сігнатуркай. Алтар у капліцы быў двух’ярусны: у цэнтры размяшчалася Укрыжаванне, наверсе — абраз святога Антонія. Капліца знікла пасля Другой Сусветнай вайны.
У Другую сусветную вайну касцёл быў часткова разбураны. У 1947 годзе адноўлены, накрыты чарапіцай, у 1972 годзе перакрыты бляхай. Дзейнічаў у час савецкай улады, быў залічаны да помнікаў архітэктуры.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане аб’ём накрыты 2-схільным дахам, 5-гранная апсіда — вальмавым, сіметрычныя сакрысціі — 2-схільнымі дахамі. Масіўная 3-ярусная вежа на галоўным фасадзе завершана высокім шатром. Сцены рытмічна расчлянёны ступеньчатымі контрфорсамі.ю аконныя праёмы маюць стральчатыя і арачныя завяршэнні. Па баках вежы — невялікія гранёныя аб’ёмы.
Тэрыторыя касцёла ў 1897 годзе на сродкі парафіян была абнесена бутавай агароджай, галоўны ўваход пазначаны брамай у выглядзе чатырох неагатычных слупоў-пінакляў. У агароджу ўбудаваны пяць невялікіх каплічак Крыжовага шляху.
Інтэр’ер
Інтэр’ер касцёла, падзелены калонамі на тры нефы, перакрыты крыжастымі спічастымі скляпеннямі на падпружных арках. У касцёле тры алтары: галоўны (тытульны) — св. Уладзіслава (калісьці было 54 воты), левы бакавы — Маці Божай Ружанцовай з абразом Маці Божай у другім ярусе, правы — святога Юрыя. Над уваходам зроблены хоры, дзе ўсталяваны арган яшчэ са старога касцёла.
Пад касцёлам знаходзіца крыпта з родавай пахавальняй Умястоўскіх і Дунін-Раецкіх, куды перанеслі ўсе пахаванні з папярэдняга касцёла. Тут усталяваны жалобны алтар, скляпенні багата дэкараваны паліхромнымі мазаікамі ў стылі мадэрн, сцены аздоблены скандынаўскім гранітам, над уваходам размешчаны надпіс на лацінскай мове: «FRANGAS NON ELECTA».
Мінскі НДІ радыёматэрыялаў
Адкрытае акцыянернае таварыства «Мінскі НДІ радыёматэрыялаў» — навукова-даследчае прадпрыемства ў складзе Аддзялення фізікі, матэматыкі і інфарматыкі НАН Беларусі. Працуе ў галіне распрацоўкі і вытворчасці электроннай кампанентнай базы ЗВЧ-тэхнікі.
Гісторыя
Інстытут створаны загадам Міністэрства прамысловасці сродкаў сувязі СССР ад 16 верасня 1982 года № 420 дсп «Аб арганізацыі Мінскага навукова-даследчага інстытута радыёматэрыялаў» для распрацоўкі і арганізацыі вытворчасці электроннай кампанентнай базы ЗВЧ-тэхнікі на аснове перспектыўных паўправадніковых матэрыялаў злучэнняў А3В5.
Датай стварэння Мінскага НДІ радыёматэрыялаў з правам юрыдычнай асобы лічыцца 01 кастрычніка 1982 года.
У адпаведнасці са Статутам МНДІРМ, зацверджаным 30 верасня 1982 года намеснікам Міністэрства прамысловасці сродкаў сувязі, асноўным напрамкам работ МНДІРМ з’яўляюцца распрацоўка, выраб вопытных партый і прамысловае ўкараненне спецыяльных матэрыялаў і тэхналогій, неабходных для вырабу элементаў, схем і прылад мікраэлектронікі, функцыянальнай электронікі ў апаратуры сродкаў сувязі.
У перыяд з 1983 па 1989 гады было ажыццёўлена будаўніцтва адміністрацыйнага і лабараторна-вытворчага карпусоў інстытута, аснашчэнне інстытута неабходным сучасным навукова-даследчым і тэхналагічным абсталяваннем, камплектаванне штата інстытута спецыялістамі неабходных спецыяльнасцей, разгорнуты навукова-даследчыя і доследна-канструктарскія работы па накіраванні дзейнасці інстытута.
3 2001 па 2010 МНДІРМ — навукова-даследчае рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства, з 14.12.2010 — адкрытае акцыянернае таварыства. . З 2003 — у складзе Дзяржкамваенпрама, з 2020 — у складзе НАН Беларусі.
Інстытут валодае адзінай у рэспубліцы базай для распрацоўкі і вытворчасці оптаэлектронных вырабаў і ЗВЧ-маналітных інтэгральных сістэм падвышанай ступені інтэграцыі, сэнсарнай тэхнікі на аснове мікрамеханікі.
27 траўня 2023 года Украіна ўвяла санкцыі супраць інстытута.
Аталіды
Аталіды — грэчаская дынастыя, якая кіравала ў царстве Пергам (Анатолія) у 282 да н.э. — 133 да н.э.
У 133 да н.э. Атал III адпісваў сваё царства Рыму. Аднак супраць рымскай улады выступіў самазванец Арыстонік (пабочны сын Эўмена II). Ён прыняў троннае імя Эўмен III і ўтрымліваў уладу да 129 да н.э. калі Пергам быў канчаткова далучаны да Рымскай рэспублікі.
IC 5248
IC 5248 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Вадаліў.
Сасноваборск
Сасноваборск (Сосновоборск) — горад (з 1985) у Расіі, краявога падпарадкавання Краснаярскага края. Насельніцтва 30,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1971 годзе як рабочы пасёлак у сувязі з будаўніцтвам Краснаярскага завода аўтамабільных і трактарных прычэпаў і паўпрычэпаў.
Горад размешчаны на правым беразе Енісея, за 20 км на паўночны ўсход ад г. Краснаярска.
Гарцукі
Гарцукі — прапанаваныя П. Шпілеўскім персанажы, чорныя духі, падначаленыя Перуну. Іх імя паходзіць ад слова «гарцаваць» — гуляць, бегаць навыперадкі.
Апісанне
Жывуць яны ў вялікіх гарах, дзе падчас усходу і заходу сонца гуляюць, нібы дзеці. Апоўдні стралою носяцца на конях па палях і лясах, а ўначы па даручэнні Перуна лятаюць у паветры, набываючы аблічча розных драпежных птушак.
Гарцукі возяць па небе грамавы жоран, на якім раз’язджае Пярун з вогненным лукам; яны ўтвараюць вятры, буру і віхры і іншыя стыхійныя прыродныя з’явы.
Вобраз не знаходзіць пацверджання ў этнаграфічных і фальклорных крыніцах.
Каталіцкі ўніверсітэт Святога Сэрца
Каталіцкі ўніверсітэт Святога Сэрца (Università Cattolica del Sacro Cuore) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мілан.
Караадыр (станцыя)
Караадыр — станцыя ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Пятроўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116847500.