cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Усходні фронт Першай сусветнай вайны
1918 год
Чацвёрты Надзвычайны з’езд Саветаў, кантралюемы бальшавікамі, нягледзячы на супраціўленне «левых камуністаў» і левых эсэраў, якія расцэньвалі заключэнне міру як здраду інтарэсаў «сусветнай рэвалюцыі» і нацыянальных інтарэсаў, з прычыны поўнай няздольнасці Чырвонай Арміі супрацьстаяць нават абмежаванаму наступу германскіх войскаў і неабходнасці ў перадышцы для ўмацавання бальшавіцкага рэжыму 15 сакавіка 1918 года ратыфікаваў Брэсцкі мірны дагавор. Нямецкая армія бесперашкодна заняла Прыбалтыку, Беларусь і Украіну. На тэрыторыі гэтых краін былі створаны ўрады, якія знаходзіліся ў залежнасці ад Германіі. Урад Цэнтральнай рады ва Украіне не апраўдаў надзей акупантаў і быў разагнаны, на яго месцы 29 красавіка быў сфармаваны новы ўрад на чале з гетманам Скарападскім.
Акупацыйныя сілы Германіі на ўсходзе, уключаючы тэрыторыю Румыніі, ацэньваюцца ў 1 045 000 штыкоў, Турцыі (група «Усход») — каля 30 тысяч штыкоў.
Бухарэсцкі мірны дагавор
Пасля вываду з вайны Расіі румынскі ўрад прыняў рашэнне таксама падпісаць мірны дагавор з Цэнтральнымі дзяржавамі. Умовы дагавора былі цяжкімі для Румыніі. 7 мая ў Бухарэсце быў падпісаны мірны дагавор. Румынія пазбаўлялася на карысць пераможцаў стратэгічна важных памежных абласцей, багатых лесам і нафтай. Паўднёвая Дабруджа перадавалася Балгарыі. Над Паўночнай Дабруджай, якая з’яўлялася прадметам спрэчак паміж Турцыяй і Балгарыяй, устанаўлівалася сумеснае кіраванне дзяржаў Чатвярнога саюзу. Таксама Румынія абавязвалася прапускаць праз сваю тэрыторыю ўсе войскі Цэнтральных дзяржаў.
Эльстэрберг
Эльстэрберг (Elsterberg) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Хемніц. Уваходзіць у склад раёна Фогтланд. Насельніцтва — 4627 чалавек (на 31 снежня 2010 г.). Плошча 25,07 км². Афіцыйны код — 14 1 78150.
Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.
Стокі (Лідскі раён)
Сто́кі (, Стоки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Гісторыя
Каля 1690 года Стокі ў Лідскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, належалі да радзівілаўскіх маёнткаў, якія здаваліся ў заставу, іх трымаў Генрык Дамаслаўскі, падстараста ваўкавыскі.
Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе вядомы двор Стокі, уласнасць князя Караля Радзівіла. Тут меліся карчма, стаў з крыніц, якія там выцякаюць, малы і неглыбокі, на якім знаходзіўся млын. Альховы гай ляжаў на некалькі сотняў крокаў.
Абат
Аба́т (abbas, אבּא — бацька) — настаяцель каталіцкага мужчынскага манастыра (абацтва). Першапачаткова паводле статута выбіраўся манахамі і зацвярджаўся біскупам. У больш агульным значэнні — святар у каталіцкай царкве. Абаты́са — настаяцельніца жаночага каталіцкага кляштара.
Г’якоўская акруга
Г'якоўская акруга (Komuna e Gjakovës), або Джаковіцкая акруга (Ђаковички округ/Đakovički okrug) — адна з сямі акруг Рэспублікі Косава (паводле адміністрацыйнага падзелу УНМІК) з цэнтрам у горадзе Г'якова (Джаковіца).
Гэта акруга ўключае тры абшчыны, якія паводле адміністрацыйнага падзелу Сербіі знаходзяцца ў іншых акругах — абшчыны Джаковіца (Г'якова) і Дзечані уваходзяць у Печскую акругу, а абшчына Арахавац (Раховец) уваходзіць у Прызранская акруга.
Асноўным насельніцтвам акругі з'яўляюцца албанцы (гегі), пражываюць таксама цыгане і сербы, падчас вайны значная колькасць сербаў пакінулі Косава.
Дагавор аб аб’яднанні Германіі
Дагавор пра аб'яднанне Германіі (Einigungsvertrag) — дзяржаўны дагавор, заключаны паміж Федэратыўнай Рэспублікай Германія і Германскай Дэмакратычнай Рэспублікай 31 жніўня 1990 года аб ліквідацыі ГДР, яе далучэнні да Германіі і германскім адзінстве. Набыў моц 29 верасня 1990 года
2016 год у гісторыі тэлебачання
2016 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Дагавор аб аб’яднанні Германіі
Падпісанне Дагавора стала вынікам двухбаковых перамоў паміж дзвюма нямецкімі дзяржавамі, якія праходзілі на працягу 1990 года. Дэлегацыю ФРГ на перамовах узначальваў міністр унутраных спраў ФРГ Вольфганг Шойбле, а дэлегацыю ГДР — Гюнтэр Краўзэ.
Дагавор аб аб'яднанні Германіі ўсталяваў, што далучэнне Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі да Федэратыўнай Рэспублікі Германія адбудзецца 3 кастрычніка 1990 года.
Асноўныя палажэнні
Перадумовай для заключэння дагавора аб аб'яднанні Германіі стаў Дагавор аб канчатковым ўрэгуляванні ў адносінах да Германіі, які змяшчаў адмову чатырох дзяржаў-пераможцаў ад сваіх правоў у дачыненні да Германіі.
Дадаткі да Дагавора аб аб'яднанні рэгулявалі ўступленне прававых нормаў ФРГ на далучаных тэрыторыі. За некаторым выключэннем яны ўступалі ў сілу на тэрыторыі былой ГДР неадкладна з моманту далучэння. Права ГДР (напрыклад, Грамадзянскі кодэкс і Сямейны кодэкс ГДР), якое дзейнічала да гэтага, страчвала сваю юрыдычную сілу.
Шарль Эрміт
Шарль Эрмі́т (Charles Hermite;, Дзьёз, Францыя — , ) — французскі матэматык, прызнаны лідар матэматыкаў Францыі ў другой палове XIX стагоддзя. Член Парыжскай акадэміі навук з 1856 года. Член Лонданскага Каралеўскага таварыства (1873), замежны ганаровы член Пецярбургскай Акадэміі навук (1895). Узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна (1892). Наведваў каледж Генрыха IV, з 1841 г. вучыўся ў ліцэі Людовіка Вялікага. З 1842 па 1845 г. вучыўся ў парыжскай Політэхнічнай школе. Абараніўшы дысертацыю, становіцца (1869) прафесарам Політэхнічнай школы, дзе выкладаў да 1876 года. У 1869-1897 гадах — прафесар Парыжскага факультэта навук, выкладаў таксама ў Нармальнай школе. Асноўныя работы прысвечаны тэорыі лікаў, тэорыі квадратычных форм, тэорыі інварыянтаў, артаганальных мнагачленаў, эліптычных функцый і алгебры. Даследаваў клас артаганальных мнагачленаў (мнагачлен Эрміта). Зрабіў уклад у тэорыю алгебраічных формаў і іх інварыянтаў, у тым ліку ў тэорыю прадстаўлення цэлых лікаў алгебраічнымі формамі і іншыя прыкладанні да тэорыі лікаў. У ходзе гэтых работ адкрыў асаблівыя білінейныя формы (форма Эрміта). Эрміт паказаў, што лік e (аснова натуральнага лагарыфма) з'яўляецца трансцэндэнтным (1873).
Найбольш вядомы яго вучань Анры Пуанкарэ.
Міхаіл Андрэевіч Абаленскі
Міхаіл Андрэевіч Абаленскі (,  —, ) — расійскі гісторык, археограф. Служыў у войску, у 1831—1833 гг. у адміністрацыі Царства Польскага, з 1833 г. у Маскоўскім галоўным архіве Міністэрства замежных спраў (з 1840 г. дырэктар). Сабраў і выдаў шмат крыніц па гісторыі Расіі, пераважна XVI—XVII стст. У «Зборніку князя Абаленскага» («Сборник князя Оболенского», Масква, выпускі 1 — 12, 1838—1859) змешчаны дакументы па абранні вялікага князя ВКЛ Жыгімонта Старога каралём Польшчы (1506 г.), матэрыялы пасольстваў ВКЛ у Маскву 1556 і 1576 гадоў, інструкцыя Жыгімонта III Л.Сапегу як паслу ў Маскву ў 1600 г., матэрыялы расійскага пасольства ў Рэч Паспалітую ў 1605 г. і пасольстваў Рэчы Паспалітай у Расію 1608 і 1615 гадоў, дакументы пра дзейнасць самазванцаў у Расіі і інш. У зборніку «Замежныя творы і акты, якія адносяцца да Расіі» («Иностранные сочинения и акты, относящиеся до России», Масква, Выпуск 1 — 4, 1847—1848) апублікаваў ліст вялікага гетмана ВКЛ М.Радзівіла Рудога і іншыя дакументы пра бітву бітву на Уле 1564 г., польскі дзённік ваеннага паходу 1609 на Смаленск, матэрыялы пра Смутны час у Расіі і інш. Удзельнічаў у выданні «Кнігі пасольскай Метрыкі Вялікага княства Літоўскага…» (т. 1—2, 1843), кніга «Ярлык хана Залатой Арды Тахтамыша да польскага караля Ягайлы 1392—1399» («Ярлык хана золотой орды Тохтамыша к Польско-му королю Ягайлу 1392—1399», Казань, 1850; тэкст арыгінала, старажытна-беларускі пераклад). Выдаў «Супрасльскі рукапіс, які ўтрымлівае Наўгародскі і Кіеўскі скарочаныя летапісы» («Супрасльская рукопись, содержащая Новгородскую и Киевскую сокращенные летописи», Масква, 1836), «Летапісец Пераяслаўля Суздальскага» («Летописец Переяславля Суздальского», Масква, 1851), «Новы летапісец, складзены ў цараванне Міхаіла Фёдаравіча» («Новый летописец, составленный в царствование Михаила Федоровича», Масква, 1853) і інш. Член шматлікіх навуковых таварыстваў, у т.л. Віленскай археалагічнай камісіі.
Молькава
Молькава (Мольково) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Валерый Іванавіч Мурах
Валерый Іванавіч Мурах (нар. 1939) — беларускі вучоны ў галіне санітарнай гігіены, гігіены харчавання,. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991). Член-карэспандэнт Беларускай Акадэміі медыцынскіх навук, Расійскай Акадэміі прыродазнаўчых навук.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў у 1966 годзе санітарна-гігіенічны факультэт Данецкага медыцынскага інстытута. Працаваў фельчарам, памочнікам санітарнага ўрача Кастрычніцкай раённай СЭС горада Мінска з 1958 па 1960 гады. З 1966 па 1967 гады загадваў аддзяленнем гігіены харчавання Фрунзенскай раённай СЭС Мінска.
З 1967 года да 1970 года — галоўны ўрач Мінскай гарадской СЭС. Санітарны ўрач Мінскай чыгуначнай СЭС з 1970 па 1971 гады. У 1971—1984 гадах старшы навуковы супрацоўнік, у 1984—1985 гадах загадчык лабараторыі аховы навакольнага асяроддзя БелНДІП горадабудаўніцтва.
У 1968 годзе прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук. З 1985 года да 1990 года старшы выкладчык кафедры агульнай гігіены БелДІУУ, з 1990 па 2004 гады прафесар гэтай жа кафедры. З 1990 года да 2003 года дырэктар Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра па экспертнай ацэнцы якасці і бяспекі прадуктаў харчавання МЗ РБ.
Навуковая і літаратурная дзейнасць
Аўтар арыгінальных распрацовак па ўзбагачэнні прадуктаў харчавання біялагічна актыўнымі рэчывамі, апублікаваў больш за 150 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, 14 вучэбна-метадычных дапаможнікаў. Навуковыя працы па пытаннях гігіены харчавання.
Аўтар кнігі ўспамінаў пра Якава Андрэевіча Ішчука — савецкага разведчыка.
Ніжагародская вобласць
Ніжагародская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны ў цэнтры еўрапейскай часткі Расіі. На паўночным захадзе мяжуе з Кастрамской вобласцю, на паўночным усходзе — з Кіраўскай, на ўсходзе — з рэспублікамі Марый Эл і Чувашыя, на поўдні — з рэспублікай Мардовія, на паўднёвым захадзе — з Разанскай вобласцю, на захадзе — з Уладзімірскай і Іванаўскай абласцямі.
У склад вобласці ўваходзіць 48 раёнаў, 28 гарадоў, 69 пасёлкаў гарадскога тыпу, 540 сельскіх адміністрацый і 4852 сельскіх населеных пункта. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ніжні Ноўгарад. Акрамя яго буйнымі гарадамі з’яўляюцца Дзяржынск, Арзамас, Сароў.
Нацыянальны склад: рускія (94,96 %), татары (1,44 %), мардва (0,71 %), украінцы (0,69 %), чувашы (0,32 %).
Геаграфія
Ніжагародская вобласць выцягнута ў мерыдыяльным кірунку, яе працягласць з поўначы на поўдзень складае каля 400 км, а з захаду на ўсход у найбольш шырокай паўднёвай частцы — каля 300 км. Асноўныя адрозненні ў клімаце выяўляюцца па лініі поўнач-поўдзень, паміж лясным Заволжам і ўзнёслым Правабярэжжам.
Карысныя выкапні
Маюцца радовішчы торфу, фасфарытаў, жалезных руд. У басейне ракі П’яна ёсць буйное радовішча тытан-цырконіевых руд («чорныя пяскі»): Ітманаўская россып, агульныя запасы якой складаюць 67 млн м³, з іх забалансавыя — 4,9 млн м³, прагнозныя — 31,2 млн м³. Радовішча ўваходзіць у пяцёрку буйнейшых россыпных радовішчаў тытана і цырконія Расіі.
Гідраграфія
Рачная сетка вобласці густая і уключае звыш за 9000 рэкаў і ручаёў. Па яе тэрыторыі працякаюць найбуйнейшыя рэкі еўрапейскай часткі Расіі, як то Волга і яе правы прыток Ака. У ніжагародскім Заволжы працякаюць левыя прытокі Волгі — Вятлуга, Кержанец, Узола, Лінда. Яны нясуць свае воды сярод густых тайговых і змешаных лясоў.
Гісторыя
Утворана як вобласць РСФСР 14 студзеня 1929 года, да гэтага часу з’яўлялася Ніжагародскай губерняй.
Насельніцтва
Насельніцтва вобласці паводле вынікаў Усерасійскага перапісу насельніцтва 2010 года складае 3 310 562 чалавекі. Шчыльнасць насельніцтва — 43,2 чал/км². Найбуйнейшай нацыянальнай групай з’яўляюцца рускія (93,9 %), другой паводле велічыні — татары (1,3 %).
Адміністрацыйны падзел
Маецца некалькі паселішчаў, якія падпарадкаваныя вобласці. Напрыклад гарадская акруга Бор.
Прамысловасць
Асноўныя галіны прамысловасці — машынабудаванне, пераробная чорная металургія, лясная, цэлюлозна-папяровая, лёгкая, харчовая і хімічная прамысловасць.
Сельская гаспадарка
У вобласці вырошчваюцца жыта, авёс, ячмень, пшаніца, грэчка, цукровыя буракі, лён-даўгунец. Апрацоўваюць цыбулю і бульбу.
Чарнасоценцы
Чарнасоценцы — зборная назва прадстаўнікоў правых арганізацый у Расіі ў 1905–1917 гг., якія выступалі пад лозунгамі манархізму, вялікадзяржаўнага шавінізму і антысемітызму.
Спачатку яны звалі сябе «сапраўды рускімі», «патрыётамі» і «манархістамі», але потым (праз Грынгмута) хутка адаптавалі гэту мянушку, узвядучы яе паходжанне да ніжагародскіх «чорных (нізавым) сотням» Кузьмы Мініна, якія вывелі Расію са стану Смутнага часу.
Чарнасоценны рух не ўяўляў сабою адзінага цэлага і быў прадстаўлены рознымі з'яднаннямі, такімі, у прыватнасці, як «Руская манархічная партыя», «Чорныя Сотні», «Саюз рускага народа» (Дубровіна), «Саюз Міхаіла Архангела» і інш. .
У 1905—1907 годах тэрмін «чорная сотня» ўвайшоў у шырокі ўжытак у значэнні ўльтраправых палітыкаў і антысемітаў. У «Малым тлумачальным слоўніку рускай мовы» П. Я. Стогна (Пг., 1915) чарнасотнік ці чарнасоценец — «рускі манархіст, кансерватар, саюзнік».
Сацыяльны грунт гэтых арганізацый складалі разнастайныя элементы: абшарнікі, прадстаўнікі духавенства, буйнай і дробнай гарадской буржуазіі, купцы, сяляне, працоўныя, мяшчане, рамеснікі, казакі, паліцэйскія чыны, што выступалі за захаванне непахіснасці самадзяржаўя на падставе ўвараўскай формулы «Праваслаўе, Самадзяржаўе, Народнасць». Перыяд адменнай актыўнасці чарнасоценцаў давёўся на 1905—1914 гады.
Ідэалогія
Вытокі ідэалогіі чарнасоценства бяруць свой пачатак у славянафільскай плыні. Многія яе палажэнні перапляталіся з афіцыйнай манархічнай дактрынай, платформай нацыяналістаў, а ў некаторых выпадках з акцябрысцкай праграмай. Чарнасоценцы супрацьстаўлялі сябе марксізму і не прызнавалі матэрыялістычнага разумення гісторыі.
Частка чарнасотнікавых ідэй — як праграмы арганізацый, так і абмяркоўвальныя чарнасоценнай прэсай тэмы, — меркавала кансерватыўную грамадскую прыладу (мелі месца значныя споры па пытанні пра дапушчальнасць парламентарызма і зусім паважных устаноў у самадзяржаўнай манархіі), і некаторае ўтаймаванне «эксцэсаў» капіталізму, а таксама ўмацаванне грамадскай салідарнасці, формы прамой дэмакратыі.
Тэму (муніцыпалітэт)
Тэму (Temù) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 1050 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 42 км². Паштовы індэкс — 25050. Тэлефонны код — 0364.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Барталомей.
Аляксандраўка (Шчарбакцінскі раён)
Аляксандраўка — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Аляксандраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556833100.
Эльстэргайдэ
Эльстэрхайдэ (Elsterheide; Halštrowska Hola — Гальштраўска Гола) — камуна ў Германіі, у зямлі Саксонія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дрэздэн. Уваходзіць у склад раёна Баўцэн. Насельніцтва — 3769 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 126,85 км². Афіцыйны код — 14 2 92 110.
Уваходзіць у склад культурна-тэрытарыяльнай аўтаноміі «Лужыцкая пасяленчая вобласць», на тэрыторыі якой дзейнічаюць заканадаўчыя акты земляў Саксоніі і Брандэнбурга, якія садзейнічаюць захаванню лужыцкіх моў і культуры лужычан. Афіцыйнай мовай у населеным пункце, апроч нямецкай, з’яўляецца лужыцкая.
Аляксандраўка (Шчарбакцінскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 955 чалавек (468 мужчын і 487 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 853 чалавекі (409 мужчын і 444 жанчыны).
Ладдзя Роспачы (мультфільм)
«Ладдзя роспачы» — мультфільм, выпушчаны ў 1987 годзе кінастудыяй Беларусьфільм паводле аповесці «Ладдзя Роспачы» беларускага пісьменніка Уладзіміра Караткевіча.
Сюжэт
Жыў у беларускім горадзе Рагачове небагаты шляхціч Гервасій Выліваха — балака і весялун, п'яніца і распуснік. Жыў з размахам, без аглядкі, а калі прыйшла пара сыходзіць са свету жывых, то Гервасій і тут не страціў прысутнасці духу і задумаў гульню з самай смерцю.
NGC 5992
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарошак плотавы
Гаро́шак плотавы (Vicia sepium) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая карэнішчавая расліна, зрэдку пакрытая рэдкімі валаскамі. Сцяблы даўжынёй 30—100 сантыметраў, адзінкавыя, простыя, прамыя, учэпістыя. Лісце чаргаванае і складаецца з 5—7 (4—8 ) пар лісткоў з травяністымі прылісткамі. На канцы ліста маецца вусік. Лісткі бледна-зялёныя, маюць даўжыню 20—30 міліметраў, падоўжана-эліптычную форму, голыя. Кветкі паніклыя, чырванавата-фіялетавага або фіялетава-ліловага колеру, у пазушных суквеццях. Плод — голы, лінейны, бліскучы струк даўжынёй 30—40 мм і 6—8 мм у шырыню. Насенне бурага або чорнага колеру.
Распаўсюджанне і экалогія
Від распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы і ўмераных абласцей Азіі. Святлолюбівая расліна. Пераносіць цень. Мезафіт і мезатроф. Расце ў лясах, на ўзлесках і палянах, камяністых россыпах, па берагах вадаёмаў, на пашах, агародах, аблогах і пустках, у парках і садах, каля дарог, часам як пустазелле. У горных раёнах распаўсюджваецца да вышыні 2550 м над узроўнем мора. Цвіце ў чэрвені—ліпені. Плады паспяваюць у ліпені—жніўні.
Гаспадарчае значэнне
Гарошак плотавы лічыцца перспектыўнай раслінай у мэтах стварэння і паляпшэння сенакосаў і пашаў у лясной зоне з дастатковым увільгатненнем і непатрабавальны да ўрадлівасці глебы.
Марыя Цімафееўна Кавалёва
Марыя Цімафееўна Кавалёва (нар., в. Пустаселле) — беларускі мовазнавец і педагог. Кандыдат філалагічных навук (1967).
Біяграфія
Скончыла Глыбоцкае педвучылішча (1948), літаратурны факультэт Мінскага педінстытута (1952). Працавала асістэнтам, старшым выкладчыкам на кафедры беларускага мовазнаўства гэтага інстытута.
Навуковая дзейнасць
Першая друкаваная праца, прысвечаная беларускаму дзеяслову, выйшла ў 1961 годзе. З таго часу яе публікацыі штогод друкуюцца на старонках навуковых зборнікаў, энцыклапедычных і перыядычных выданняў. Адзін з аўтараў шматлікіх падручнікаў і дапаможнікаў для студэнтаў-філолагаў, для вучняў і настаўнікаў-беларусазнаўцаў: «Беларуская мова» (1971), «Сучасная беларуская літаратурная мова: Марфалогія» (1975; 1997), «Сучасная беларуская літаратурная мова: Лексікалогія. Фанетыка. Арфаграфія» (1976; 1993), «Сучасная беларуская літаратурная мова: Практычныя заняткі» (1981; 1995), «Беларуская мова: Зборнік дыктантаў» (1998), «Беларуская мова: Дапаможнік для абітурыентаў» (1992; 1998), «Беларуская мова: Дапаможнік для вучняў старэйшых класаў» (1982; 1995, 1996); праграм навучальных курсаў: «Сучасная беларуская літаратурная мова», «Дзяржаўны экзамен па беларускай мове»; факультатываў для вучняў сярэдняй школы: «Стылістыка і культура мовы», «Сінтаксіс і пунктуацыя».
Грунь (Ахтырскі раён)
Грунь (Грунь) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Пілага
Пілага́ (саманазва pit´laxá) — індзейскі народ рэгіёна Гран-Чака ў Паўднёвай Амерыцы. Жывуць на мяжы Аргенціны і Парагвая. Агульная колькасць (2021 г.) — 6 000 чалавек.
Пілага з'яўляюцца адным з народаў групы гуайкуру, абарыгенамі ўсходняй часткі Гран-Чака. З XVII ст. іспанцы ўзгадвалі плямёны вандроўных паляўнічых Yapitalaguá і Zapitalagá, якія маглі быць пілага. Іх часта блыталі з блізкімі па мове і культуры тоба. У 1884 г. большасць тэрыторый пілага былі далучаны да Аргенціны. Да 1911 г. рэгулярныя ўзброеныя сілы задушылі супраціўленне індзейцаў, а іх землі па нізкіх коштах прапаноўваліся перасяленцам. Пілага былі вымушаны ператварыцца ў наёмных рабочых. У 1947 г. пратэст рабочых аднога з цукровых прадпрыемстваў у Фармосе прывёў да масавых забойстваў пратэстантаў з боку аргенцінскай паліцыі.
Пілага традыцыйна займалі багністы раён, дзе найбольш паспяховым заняткам было рыбалоўства. Увесну, калі пачынаўся разліў рэк, яны мігрыравалі на ўзвышшы, займаліся паляваннем і збіральніцтвам, а ўвосень зноў вярталіся да рэк. Паселішчы мелі часовы характар, звычайна ствараліся ў месцах, прыдатных да абароны, падчас сезонных міграцый спальваліся. Галоўнай сацыяльнай адзінкай з'яўлялася вялікая пашыраная сям'я на чале дарослага мужчыны. Аднак жанчыны ў ёй таксама адыгрывалі важную ролю. Шлюб быў матрылакальным. Пасля жаніцьбы муж далучаўся да сям'і жонкі. Шлюбны ўзрост для дзяўчат пачынаўся з 10 гадоў, што стварала пэўную пагрозу для маладых маці пры нараджэнні дзяцей. Сем'і заключалі паміж сабою ваенна-палітычныя і гаспадарчыя саюзы.
У нашы дні пілага актыўна ўдзельнічаюць у руху карэнных народаў за свае правы, дамагаюцца прызнання рэпрэсій злачынствам супраць чалавечнасьці. Асноўнай формай аб'яднанняў з'яўляюцца культурныя і палітычныя арганізацыі.
Цэлій
Цэліё (лац.: Caelius) — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае дзве вяршыні — уласна Цэліё і малы Цэліё (па-лацінску: Celiolus). Рымскі цар Тул Гастылі рассяліў на ім палонных лацінаў, якія атрымалі рымскае грамадзянства, і пабудаваў тут свой дом (7 стагоддзе да н. э.). Цэліё быў раёнам прыбытковых дамоў, а пасля пажару 27 года забудаваны дамамі заможных рымлянаў.
Сонечнае зацьменне 2 ліпеня 2019 года
Зацьменне 2 ліпеня 2019 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 2019 годзе і 41-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 студзеня 2019 года, наступнае — 26 снежня 2019 года.
Валантэн дэ Булонь
Валантэн дэ Булонь (франц. Valentin de Boulogne,, Кулам’е — , ) — французскі мастак эпохі барока, прадстаўнік караваджызму.
Біяграфія і творчасць
Француз па нараджэнні, ён у ранняй маладосці прыбыў у Італію, ужо добра валодаючы пэндзлем. У гэты час браты Карачы супрацьдзейнічалі ўплыву нядаўна памерлага Караваджа на жывапіс. Нікала Пусэн, французскі мастак, які жыў тады ў Італіі, стаяў на баку братоў Карачы; але Валантэн, які зрабіўся сябрам Пусэна, адчуваў моцную цягу да жывапісу Караваджа.
Італьянцы лічаць Валантэна лепшым паслядоўнікам Караваджа і залічаюць яго да сваіх мастакоў Рымскай школы. Пусэн не аказаў вялікага ўплыву на Валантэна, але тым не менш рэкамендаваў яго тагачаснаму заступніку мастацтваў у Рыме, кардыналу Барберыні.
Успышка воспы малпаў (2022)
[[Файл:Obospa25june22.png|thumb|300px|Распаўсюджванне малпавай воспы на 26 ліпеня 2022 года.
{{legend|#aa0000|Успышка заходнеафрыканскай клады ў 2022 годзе}}]] Успышка малпавай воспы 2022 года — успышка ў 2022 годзе зааантрапанознага віруснага захворвання малпавай воспы, назіраецца ў шэрагу дзяржаў.
Першапачаткова была выяўлена ў брытанца, які прыляцеў з падарожжа па Нігерыі. Геномны аналіз, праведзены ў Партугаліі, аднёс вірус, які заразіў гэтага пацыента, да заходнеафрыканскай клады, выяўляючы яго найбольш блізкае сваяцтва з вірусамі, звязанымі з выпадкамі, экспартаванымі з Нігерыі ў 2018 і 2019 гадах.
Перадумовы
Воспа малпаў, раней рэдкае інфекцыйнае захворванне, упершыню выдзеленае ў 1958 годзе. Большасць выпадкаў інфекцыйнага захворвання раней выяўлялася ў Афрыцы: як правіла, заражаліся падлеткі да 16 гадоў.
Пазіцыя СААЗ
20 мая 2022 года Сусветная арганізацыя аховы здароўя склікала надзвычайную сустрэчу экспертаў для абмеркавання ўспышкі воспы малпаў. 23 ліпеня кіраўнік СААЗ абвясціў ўспышку надзвычайнай сітуацыяй міжнароднага маштабу.
Хвароба перадаецца праз прамы фізічны кантакт і паветрана-кропельным шляхам, ёю заражаюцца па большай частцы дзеці і людзі з дрэннай імуннай сістэмай.
Інкубацыйны перыяд — ад 5 да 21 дня, сімптомы — тэмпература, болі ў спіне і цягліцах, дрыжыкі і стомленасць. Узровень лятальнасці вагаецца ў раёне 3,6 %.
Па словах Дэвіда Хеймана, саветніка Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, асноўнай тэорыяй таго, як пачалася ўспышка, з’яўляецца перадача віруса падчас палавога акту гомасексуалаў і бісексуалаў на двух вечарынках у Бельгіі і Іспаніі. Даследаванне, апублікаванае ў медыцынскім навуковым часопісе The New England Journal of Medicine, пацвярдзіла, што сексуальная актыўнасць у асноўным сярод гомасексуальных або бісексуальнасць мужчын, была, безумоўна, найбольш частым меркаваным шляхам перадачы. Так, напрыклад, у 528 зафіксаваных выпадках заражэння віруснай інфекцыяй, дыягнаставаных у перыяд з 27 красавіка па 24 чэрвеня 2022 года, на пяці кантынентах, у 16 краінах і ў 43 клінічных цэнтрах, у цэлым, 98 % інфіцыраваных былі гомасексуалістамі або бісексуаламі.
Характэрнае адрозненне ад звычайнай воспы чалавека, у лакалізацыі скурных высыпанняў: 95% выпадкаў — твар; 75% выпадкаў — ступні і далоні; 70% выпадкаў — слізістая ротавая паражніна; 30% выпадкаў — рэпрадуктыўныя органы; 20% выпадкаў — кан’юнктыва і рагавіца вачэй.
Распаўсюджаванне
Першы выпадак заражэння быў пацверджаны Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя 7 мая ў турыста з Вялікабрытаніі, які нядаўна вярнуўся з Нігерыі. 29 красавіка ў яго пачаліся высыпанні на скуры, а 4 мая ён вярнуўся на радзіму, дзе і быў дастаўлены ў бальніцу і ізаляваны. 12 мая ў Лондане выяўлены два новых выпадка заражэння ў людзей, якія жылі ў адным доме. Адзін быў дастаўлены ў бальніцу, іншы, перажываючы хваробу ў больш лёгкай форме, працягнуў лячыцца ва ўмовах каранціну.
18 мая захворванне зафіксавала Партугалія, Іспаніі і Злучаныя Штаты Амерыкі , 19 мая — Швецыя, Бельгія  , Італія , Францыі , 20 мая — Аўстралія , Германія, Францыя і Нідэрланды   , 21 мая — Швейцарыя, Ізраіль,  і Грэцыя , 22 мая — Аўстрыя , 27 мая — Фінляндыя , 28 мая — Мальта, Ірландыя  і Мексіка.
30 мая ў Нігерыі была зафіксавана першая смерць ад воспы.
31 мая быў пацверджаны першы выпадак захворвання ў Нарвегіі і Венгрыі.
Каранцін
У Бельгіі з 23 мая 2022 года ўведзены трохтыднёвы каранцін для людзей, якія захварэлі воспай малпаў. 24 мая ў Германіі міністр аховы здароўя Карл Лаўтербах увёў трохтыднёвы каранцін для хворых. Таксама ён заявіў, што каранцін «строга рэкамендуецца» людзям, якія кантактавалі з заражанымі.
Нарычына (Кардымаўскі раён)
Нарычына (Наричино) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дыня
Дыня (Cucumis melo) — расліна сямейства, бахчавая культура.
Апісанне
Плод — шматнасенная несапраўдная ягада з сакаўной, салодкай, духмянай мякацдю, багатай цукрам (да 18 %), вітамінам C (да 60 мг%), карацінам, мінеральнымі солямі. На адной расліне ў залежнасці ад гатунку і месцы вырошчвання можа сфармавацца ад двух да васьмі пладоў, масай ад 1,5 да 10 кг. Плады дыні маюць шарападобную або цыліндрычную форму, зялёнай, жоўтай, карычневай або белай афарбоўкі, як правіла з зялёнымі палоскамі. Перыяд выспявання ад двух да шасці месяцаў.
Распаўсюджанне
Радзімай дыні лічыцца Афрыка і паўвостраў Індастан. Вядома шмат падвідаў і сартоў, у т. л. хамійская дыня.
Дыня цепла-і светлалюбівая расліна, устойлівая да засалення глебы і засухі, дрэнна пераносіць падвышаную вільготнасць паветра. Вырошчваецца ў краінах з сухім, цёплым кліматам.
Выкарыстанне
Каштоўная харчовая, дыетычная культура. 3 мякаці атрымліваюць мёд (бекмез).
Давід Рыгоравіч Сімановіч
Давід Рыгоравіч Сімано́віч (,, Гомельская вобласць — , Віцебск) — беларускі паэт, перакладчык, сцэнарыст.
Паходжанне і сям’я
Яўрэй. Нарадзіўся 26 чэрвеня 1932 г. у Нароўлі ў сям’і лесанарыхтоўшчыка Гірша Маісеевіча Сімановіча і яго жонкі Годы Давідаўны, правізара аптэкі ў мястэчку Нароўля. Дзед Давіда Сімановіча — яўрэй Давід Гарадзецкі, купец 3-й гільдыі, пахаваны на яўрэйскіх могілках у Нароўлі.
Адукацыя
Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1955).
Працоўная дзейнасць
Працаваў настаўнікам у сельскай школе (1955—1959), быў супрацоўнікам газет «Прыпяцкая праўда», «Віцебскі рабочы» (1959—1961) і віцебскага тэлерадыёкамітэта (1961—1971), кіраўніком Віцебскага літаратурнага аб’яднання (1971—1980). Жыў у Віцебску.
Творчасць
Дэбютаваў як паэт у 1948 годзе: газета «Зорка». Пісаў па-руску. Аўтар кніг вершаў: Вясновая казка. Мінск, 1959; Чароўны луг. Мінск, 1959; Чэрвень-рака. Мінск, 1962; Раўнадзенства. Мінск, 1966; Зялёны конік. Мінск, 1968; Хвіліны. Мінск, 1969; Станцыя трывогі і любові. Мінск, 1972; Ліст табе. Мінск, 1975; Сустрэчныя цягнікі. Мінск, 1978; Сілуэты дзён. Мінск, 1981; Сонечны хмель. Мінск, 1982; Скрозь далячынь часу. Мінск, 1984; Верасень. Мінск, 1990; Выбранае. Мінск, 1995; Маю гонар належаць. Віцебск, «Заходняя Дзвіна», 1999. Выпусціў таксама кн. прозы: Падарожная Аляксандра Пушкіна. Нарысы. Мінск, 1977; Скрозь далячынь часоў. Нарысы. Мінск, 1984. Склаў і адрэдагаваў «Шагалаўскі зборнік» (Віцебск, 1996).
Творы Сімановіча перакладзены на беларускую, балгарскую, грузінскую, ідыш, латышскую, літоўскую, нямецкую і чэшскую мовы. Член Саюза пісьменнікаў СССР (1960), Міжнароднага ПЭН-клуба. Быў старшынёй Пушкінскага (1989) і Шагалаўскага камітэтаў (1991).
У 2007 г. прыязджаў у родную Нароўлю, дзе ў бібліятэцы зрабіў свой творчы вечар: чытаў свае вершы, расказваў гісторыі, звязаныя з бацькоўскім домам і нараўлянскімі сябрамі.
Аўрамкіўшчына
Аўрамкіўшчына (Авра́мківщина) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Васіль Данілавіч Сакалоўскі
Васі́ль Дані́лавіч Сакало́ўскі (9 (21) ліпеня, вёска Козлікі Гродзенскай губерні, цяпер тэрыторыя Польшчы — 10 мая ) — савецкі военачальнік, Маршал Савецкага Саюза (3 ліпеня 1946). Падчас Вялікай Айчыннай вайны — начальнік штабоў розных франтоў, якімі камандаваў Жукаў, пасля вайны вядомы як тэарэтык, аўтар працы «Ваенная стратэгія».
Да вайны
На вайсковай службе з 1918 года. Скончыў Ваенную акадэмію РСЧА (1921), Вышэйшыя акадэмічныя курсы (1928). Падчас Грамадзянскай вайны ваяваў на Усходнім, Паўднёвым і Каўказскім франтах, камандаваў ротай, узначальваў штаб батальёна, быў памочнікам камандзіра і камандзірам палка, старшым памочнікам начальніка штаба стралковай дывізіі, камандзірам брыгады і начальнікам штаба 32-й стралковай дывізіі.
Вялікая Айчынная вайна
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Штаб фронту пад кіраўніцтвам В. Д. Сакалоўскага падчас Смаленскай бітвы і Маскоўскай бітвы, нягледзячы на ​​некаторыя пралікі і памылкі ў працы, здолеў наладзіць разведку, арганізаваць інжынерныя работы на перадавых рубяжах і ў глыбіні абароны, актыўна ўдзельнічаў у планаванні, падрыхтоўцы і правядзенні Маскоўскай наступальнай аперацыі 1941—1942 гадоў і Ржэўска-Вяземскай аперацыі 1942 года. З лютага 1943 — камандуючы Заходнім фронтам, войскі якога ва ўзаемадзеянні з іншымі франтамі правялі Ржэўска-Вяземскую, Арлоўскую і Смаленскую аперацыі 1943 года. За няўдачы ў Аршанскай і ў Віцебскай наступальных аперацыях у красавіку 1944 года зняты з пасады камандуючага фронтам. З красавіка 1944 года — начальнік штаба 1-га Украінскага фронту, з красавіка 1945 года — намеснік камандуючага 1-м Беларускім фронтам. На гэтых пасадах ўнёс вялікі ўклад у планаванне, падрыхтоўку і правядзенне Львоўска-Сандамірскай, Вісла-Одэрскай і Берлінскай аперацый.
За ўмелае кіраўніцтва баявымі дзеяннямі войскаў, асабістую мужнасць і адвагу В. Д. Сакалоўскаму 29 мая 1945 года прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Пасля вайны
З чэрвеня 1952 па красавік 1960 года — начальнік Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР.
23 кастрычніка 1956 года а 23:00 Васіль Сакалоўскі, адпаведна рашэнню Прэзідыума ЦК КПСС, аддаў загад на ўвядзенне савецкіх войскаў у Будапешт для падаўлення Венгерскага паўстання супраць таталітарнага прасавецкага кіраўніцтва Венгерскай Народнай Рэспублікі. Паводле загаду Сакалоўскага ў сталіцу Венгрыі ноччу на 24 кастрычніка ўведзена каля 6000 вайскоўцаў Савецкай Арміі, 290 танкаў, 120 БТР і 156 гармат.
З 1960 года — Генеральны інспектар Групы генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР.
Памёр 10 мая 1968 года. Пахаваны ля Крамлёўскай сцяны на Краснай плошчы ў Маскве.
Крывічы (Лідскі раён)
Крыві́чы (, Кривичи) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Гісторыя
Паводле вопісу парафій Лідскага дэканату ў 1784 г. тут вядомы двор Будкевічаў, вёска і ўніяцкая царква (філіял Зблянскай царквы). Побач ішоў гасцінец з Беліцы да вёскі Няцеч.
Нетрызава
Нетрызава (Нетризово) — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Крывічы (Лідскі раён)
Гісторыя
Паводле польскага перапісу 1921 г. калонія Крывічы Беліцкай гміны Лідскага павета налічвала 12 жылых пабудоў, 67 жыхароў.
У 1949 г. створаны калгас «17 верасня».
Страчаная спадчына
Драўляная царква ў Крывічах існавала ў XIX ст. У першай палове ХХ ст. дзейнічаў філіяльы касцёл, які належаў да беліцкай парафіі. Зачынены, затым знішчаны ў другой палове ХХ ст. Старадаўні абраз Найсвяцейшай Панны Марыі (у сярэбранай шаце) перавезены ў капліцу Маці Божай Ружанцовай (Беліца), затым перададзены ў новаадбудаваны касцёл Святога Юрыя (Беліца), шануецца як цудатворны.
Аляксандр Іванавіч Кандрусёў
Аляксандр Іванавіч Кандрусёў (1.12.1941, Кабылічы, Пухавіцкі раён — 4.3.1997) — беларускі гігіеніст, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1981). Кандыдат медыцынскіх навук.
Біяграфія
Скончыў Днепрапятроўскі медыцынскі інстытут (1965).
Галоўны дзяржаўны санітарны ўрач Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці (1965—1968), загадчык эпідэмічнага аддзела Мінскай абласной санітарна-эпідэміялагічнай станцыі (1968), галоўны урач Мінскай гарадской дэзінфекцыйнай станцыі (1968—1971), галоўны дзяржаўны санітарны ўрач Мінска (1971—1982). Начальнік Галоўнага санітарна-эпідэміялагічнага ўпраўлення Міністэрствы аховы здароўя БССР (1982—1983), намеснік міністра аховы здароўя (1983—1986), галоўны дзяржаўны санітарны ўрач БССР (1986—1987).
Начальнік Галоўнага санітарна-эпідэміялагічнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР, намеснік галоўнага дзяржаўнага ўрача СССР (1987). Намеснік міністра аховы здароўя СССР, галоўны дзяржаўны санітарны ўрач СССР (1987—1991). Віцэ-прэзідэнт Фонда аховы мацярынства і дзяцінства Расійскай Федэрацыі (1991—1993), прэзідэнт ЗАТ «Фарма-Сан» (1993—1997).
Чалавек-павук: Вяртанне дадому
«Чалавек-павук: Вяртанне дадому» (Spider-Man: Homecoming) — амерыканскі фантастычны фільм 2017 года пра супергероя коміксаў кампаніі Marvel Comics Чалавека-павука. З’яўляецца другім перазапускам серыі фільмаў пра гэтага персанажа, першай часткай трылогіі пра Чалавека-павука ад рэжысёра Джона Уотса, а таксама 16-й па ліку карцінай ў кінематаграфічным сусвеце Marvel.
Галоўныя ролі ў фільме сыгралі Том Холанд (Пітэр Паркер), Майкл Кітан (Сцярвятнік), Джон Фаўра (Хэпі Хоган), Зендая (ЭмДжэй), Марыса Тамей (Мэй Паркер), Роберт Даўні-мал. (Тоні Старк).
Сюжэт
Пасля сустрэчы з камандай Мсціўцаў Пітэр Паркер вяртаецца дадому і спрабуе жыць звычайным жыццём пад апекай цёткі Мэй. Але зараз за Пітэрам даглядае хтосьці яшчэ. Тоні Старк бачыў Чалавека-Павука ў дзеянні і павінен стаць яго настаўнікам. Калі новы злыдзень Сцярвятнік пагражае знішчыць усё, што дорага Пітэру, прыходзіць час паказаць усім, што такое сапраўдны супергерой.
Сен-Север
Сен-Север (Saint-Sever) — камуна на паўднёвым захадзе Францыі ў дэпартаменце Ланды (рэгіён Новая Аквітанія). З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам кантона і адзін час быў супрэфектурай дэпартамента. Размешчаны за 14 км на поўдзень ад Мон-дэ-Марсана на беразе ракі Адур, у рамках французскага тэруара Шалос. Ландшафт мясцовасці адрозніваецца ад астатняй тэрыторыі дэпартамента Ланды. Сен-Север пабудаваны на ўзгорку, які ўзвышаецца над далінай ракі Адур.
Беларуская цэнтральная рада
Нямецкая акупацыя
Беларуская цэнтральная рада была створана ў снежні 1943 года з Беларускай рады даверу пры Генеральным камісарыяце Беларусі.
Фармальна гітлераўцы перадалі БЦР кіраўніцтва школьнай справай, культурай, сацыяльнай апекай, Беларусай краёвай абаронай (БКА). Аднак на месцах адпаведныя аддзелы і надалей заставаліся пад кантролем нямецкіх акруговых камісараў. У акругах арганізоўваліся намесніцтвы ці аддзелы БЦР (не былі створаныя ў Барысаўскай, Ганцавіцкай і Лідскай акругах).
У падпарадкаванне БЦР былі перададзены Беларуская народная самапомач, Беларускае навуковае таварыства, Саюз беларускай моладзі. Члены БЦР спрабавалі стварыць з беларускага насельніцтва воінскія фарміраванні.
Дзейнасць БЦР фактычна была спынена на Другім Усебеларускім кангрэсе (27 чэрвеня 1944). Але юрыдычна дзейнасць БЦР не была спынена. 4-ты пункт прынятай кангрэсам рэзалюцыі: «Адзіным праўным прадстаўніком Беларускага Народу і ягонага краю з’яўляецца сягоньня Беларуская Цэнтральная Рада з Прэзідэнтам Радаславам Астроўскім на чале.»
Эміграцыя
У сувязі з наступленнем савецкіх войск большасць членаў БЦР перабраліся ў Германію, дзе працягвала сваю дзейнасць. 28 чэрвеня 1944 г. прэзідэнт Р. Астроўскі атрымаў ад нямецкага кіраўніцтва Мінска загад на эвакуацыю ў Кёнігсберг. Пасля кароткага знаходжання ва Усходняй Прусіі супрацоўнікі БЦР, паводле загаду нямецкага кіраўніцтва, былі пераведзены ў Берлін. Яўхім Кіпель пазней згадваў:
20 ліпеня 1944 г. Міністэрства ўсходніх акупаваных тэрыторый выдала інструкцыю, у якой былі пералічаны «рэальныя задачы і паўнамоцтвы» БЦР.
24 верасня 1945 г. на паседжанні XI Пленуму, які прайшоў у вёсцы Эшэрсбекен (каля Вюрцбурга), усе наяўныя ў Германіі члены арганізацыі (Радаслаў Астроўскі, Франц Кушаль, Аўген Калубовіч, Сымон Кандыбовіч, Пётр Орса, Станіслаў Станкевіч, Васіль Рагуля, Анатоль Шкутка (быў уключаны ў склад Рады восенню 1944 г.), Мікалай Шчорс, Аляксей Сянькевіч) вырашылі прыпыніць дзейнасць БЦР. Двое членаў Прэзідыума БЦР (Канстанцін Езавітаў, Мікалай Шкялёнак) вясной 1945 г. трапілі ў рукі СССР, а Сцяпан Калядка добраахвотна выехаў у Савецкі Саюз. Абгрунтаванне такой пастановы было звязана з тым «каб (…) ня даць бальшавіком магчымасьці выкарыстаць перад заходнімі саюзнікамі фармальна тактычнае супрацоўніцтва з немцамі ў мэтах канчальнага знішчэньня супрацьбальшавіцкага актыву»" . XI Пленум БЦР ччасова прыпыніў дзейнасць арганізацыі, але не распускаў яе (пытанне нават не ставілася на галасаванне).
У 1947—1948 гг. у дачыненні да членаў БЦР пачалася кампанія дыскрэдытацыі. БЦР і яе прэзідэнт абвінавачваліся ў супрацоўніцтве з нацыстамі, прычым закіды рабілі экс-члены БЦР, якія самі прымалі ўдзел у грамадска-палітычным і ваенным жыцці акупаванай Беларусі: Барыс Рагуля — намеснік прэзідэнта БЦР у Наваградскай акрузе, Аўген Калубовіч, Антон Адамовіч, Станіслаў Станкевіч, Франц Кушаль, Янка Станкевіч.
30 снежня 1947 г. Радаслаў Астроўскі звярнуўся да беларускай эміграцыі ў Германіі, заклікаючы «спыніць усе спрэчкі паміж беларускім актывам» і правесці выбары ў Беларускае цэнтральнае прадстаўніцтва — арганізацыю, якая павінна была аб’яднаць прыхільнікаў БЦР. У студзень 1948 г. да Радаслава Астроўскага звярнулася група беларускіх дзеячаў (Васіль Рагуля, Юрый Сабалеўскі, Мікола Шыла і інш.) з просьбай аднавіць дзейнасць БЦР. 9 мая 1948 г. у Эльвангене быў скліканы XII Пленум БЦР, на якім Беларуская цэнтральная рада была абвешчана «выканаўчым і прадстаўнічым на эміграцыі органам незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі». На Пленуме Радаслава Астроўскага пераабралі Прэзідэнтам на чарговы 4-гадовы тэрмін. Першым віцэ-прэзідэнтам БЦР стаў — Васіль Рагуля, другім — Мікалай Шчорс. Старшынёй Рады міністраў быў абраны Юрый Сабалеўскі, сакратаром БЦР — Іван Касяк.
Паслядоўнікі БЦР пасля вайны дзейнічалі ў ЗША, Вялікабрытаніі і інш.
22 кастрычніка 1960 г. Радаслаў Астроўскі на пленуме ў Саўт-Рыверы быў абраны на пасаду прэзідэнта БЦР на чарговую пяцігадовую кадэнцыю, аднак дзеяч склаў з сябе паўнамоцтвы, заявіўшы на III Кангрэсе беларусаў Амерыкі 23 кастрычніка 1960 г., што старэйшае пакаленне мусіць пакінуць актыўнае грамадскае жыццё, «каб даць дарогу маладым».
У 1962 г. Радаслаў Астроўскі склаў з сябе паўнамоцтвы прэзідэнта, матываваўшы гэта ўзростам (яму тады споўнілася 75 гадоў) і перадаў іх кіраўніку Выканаўчага органа БЦР Аркадзю Арэхве, які, аднак, неўзабаве моцна захварэў і не здолеў прыступіць да выканання абавязкаў прэзідэнта. Да 1974 г., пакуль Астроўскі не вярнуўся да актыўнай грамадскай дзейнасці, БЦР не вяла ніякай працы. Прынамсі, не склікалася пленумаў, не праводзілася пасяджэнняў, не вялося справаводства.
3 — 4 ліпеня 1977 г. прайшоў XVIII-ы Пленум БЦР у рэсорце (доме адпачынку) «Белэйр-Менск» (Глен-Спэй, штат Нью-Ёрк). У ім удзельнічалі 43 грамадскіх дзеяча з ЗША, якія мелі мандаты-упаўнаважанні ад 16 дэлегатаў: з Аўстраліі (5), Канады (5), Вялікабрытаніі (3), Германіі (3). Удзельнікі Пленуму рэпрезентавалі Выканаўчы орган БЦР, дэлегатуры ў Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Германіі, Канадзе, а таксама Беларускі кангрэсавы камітэт Амерыкі, аддзелы Беларускага вызвольнага фронту (краёвыя штабы) у Германіі, Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Кліўлендзе, Вініпэге і Таронта, Згуртаванне беларуска-амерыканскіх ветэранаў (галоўны штаб і аддзел у Саўт-Рыверы), беларускія праваслаўныя парафіі ў Саўт-Рыверы, Рычманд-Гіле (Нью-Ёрк), Таронта і Лондане (Вялікабрытанія), Беларуска-амерыканскі грамадска-рэлігійны цэнтр у Саўт-Рыверы і грамадска-рэлігійны цэнтр у Глен-Спей, арганізацыя «Амерыканскія прыхільнікі БЦР». Сваё ўпаўнаважанне на Пленум даслалі Ян і Аліцыя Пятроўскія — як прадстаўнікі сямейнага Беларускага харатыўнага фонду.
Пасля 1995 г. БЦР не была дзейнай арганізацыяй, хоць афіцыйнага рашэння пра яе самароспуск не было. Паводле тэстаменту Міхася Зуя, пасля яго смерці (красавік 1995 г.) усе справы БЦР, абавязкі і паўнамоцтвы прэзідэнта былі перададзеныя В.Цярпіцкаму да часу склікання XX Пленуму БЦР. Але В.Цярпіцкі прыняў рашэнне прыпыніць дзейнасць БЦР, якая не мае людскіх рэсурсаў. Віталь Цярпіцкі згадваў:
Тыньяле
Тын'яле (Tignale) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Жаклін дзю Б’еф
Жаклін дзю Б’еф (фр.: Jacqueline du Bief; нар. ) — французская фігурыстка, выступала ў адзіночным катанні, бронзавая медалістка зімовых Алімпійскіх гульняў 1952 года, чэмпіёнка свету, шасціразовая чэмпіёнка Францыі, трохразовая медалістка чэмпіянатаў Еўропы. Удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў у 1948 годзе. Вылучалася вытанчанасцю і стылем праграм. Яе трэніравала Жаклін Вадэкран. У 1952 годзе пайшла ў прафесіяналы.
Аматарская кар’ера
Жаклін дзю Б’еф пачала катацца на каньках са сваёй сястрой Раймондай, якая таксама была выдатнай фігурысткай, але не стала чэмпіёнкай. Раймонда стала чэмпіёнкай Францыі сярод юніёраў у 1937 годзе і ў 1949 годзе стала выступаць у прафесійным катанні.
Яе трэніраваў Люсьен Лемерсье з 1939 года, затым з 1941 года Жаклін Вадэкран, былая чэмпіёнка Францыі, на катках Біянкур і Малітор. Яна дамінавала ў французскім жаночым фігурным катанні пасля вайны, стаўшы шасціразовай чэмпіёнкай Францыі з 1947 па 1952 год, калі яна спыніла аматарскае катанне.
У яе была міжнародная кар’ера, яна заваявала больш медалёў, чым іншыя французскія фігурысты, якія, як напрыклад, Габі Клерыкеці, папярэднічалі ёй. Яна выйграла тры медалі чэмпіянату Еўропы (бронза ў 1950 годзе ў Осла, срэбра ў 1951 годзе ў Цюрыху і зноў срэбра ў 1952 годзе ў Вене). На чэмпіянаце свету яна выйграла срэбра ў Мілане ў 1951 годзе і золата ў 1952 годзе ў Парыжы. Яна таксама ўдзельнічала ў двух алімпіядах, дзе яна была шаснаццатай у 1948 годзе ў Санкт-Морыцы і атрымала бронзу ў 1952 годзе ў Осла, яшчэ не набытую для французскага катання ў жаночай катэгорыі.
Жаклін дзю Б’еф таксама каталася ў пары з Тоні Фонтам, дзе яны былі чэмпіёнамі Францыі ў 1950 і 1951 гадах, але не ўдзельнічалі ў міжнародных чэмпіянатах. У 1952 годзе пасля Алімпіяды і чэмпіянатаў свету яна кінула аматарскае катанне.
Прафесійная кар’ера
У 1952 годзе яна падпісала кантракт з найбуйнейшай амерыканскай кампаніяй шоу на лёдзе, Ice Capades. Яна таксама каталася на каньках з іншымі кампаніямі: Hollywood Ice Revues і інш. У 1964 году, пасля 12 гадоў прафесійнага катання, яна вырашыла перайсці да прафесіі настаўніка.
Бандуры (Сумская вобласць)
Бандуры (Ба́ндури) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Віктар Дзмітрыевіч Фесак
Віктар Дзмітрыевіч Фесак (, Срэбнае, Чарнігаўская вобласць, УССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 ліпеня 1956 года ў г.п. Срэбнае Чарнігаўскай вобласці (УССР).
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура»; універсітэт марксізму-ленінізму Гомельскага абласнога камітэта КПБ, філасофскі факультэт; Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Сацыяльная псіхалогія ў муніцыпальных службах».
Працаваў вызваленым сакратаром камітэта камсамола СГПТВ № 78 металістаў г. Гомеля; настаўнікам, намеснікам дырэктара СШ № 20 г. Гомеля; інспектарам аддзела адукацыі Савецкага раёна г. Гомеля; дырэктарам дзяржаўнай установы адукацыі «Сярэдняя школа № 5 Чыгуначнага раёна г. Гомеля».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Член РГА «Белая Русь».
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі».
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дачку.
Весялоўскія
Весялоўскія — шляхецкі род герба «Агончык» зменены. Вядомы з XVI стагоддзя. Паводле Каспара Нясецкага, карані роду ў Леньчыцкім ваяводстве (Польшча), дзе валодалі маёнткам Весялова. Адна з ліній роду атрымала ў 1780 годзе графскі тытул у Аўстрыі, але згасла ў 1867 годзе.