cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Васільевіч Багапш
Біяграфія
У 1997 годзе прызначаны прэм’ер-міністрам самаабвешчанай Рэспублікі Абхазія. На гэтай пасадзе Багапш паспяхова змагаўся са злачыннасцю, масштабы якой пачалі зніжацца, ліквідаваў запазычанасць па заробках. Пачала адраджацца прамысловасць, сельская гаспадарка, жыллёва-камунальная гаспадарка.
У 1999 годзе прэзідэнт Уладзіслаў Ардзінба чарговы раз змяніў урад (што ен рабіў рэгулярна праз кожныя два гады), і Багапш перайшоў на працу кіраўніком дзяржаўнай кампаніі «Чарнаморэнерга».
У 2003 годзе прымаў удзел у стварэнні грамадска-палітычнага руху «Адзіная Абхазія», які прапанаваў яго кандыдатуру на прэзідэнскіх выбарах 2004 года. Першы тур, які прайшоў 3 кастрычніка 2004 года, прывеў да працяглага і цяжкога палітычнага крызісу, калі два асноўныя кандыдаты — Багапш і Рауль Хаджымба абвясцілі сябе пераможцамі. Вярхоўны Суд Абхазіі не змог вынесці адназначнае рашэнне па выніках выбараў. Сітуацыя накалялася і краіна імкліва набліжалася да грамадзянскага супрацьстаяння. Пры пасярэдніцтве Расіі былі праведзеныя перамовы, якія прынеслі поспех: Багапш стаў кандыдатам у прэзідэнты, а Хаджымба — у віцэ-прэзідэнты, які каардынуе дзейнасць у галіне абароны, міжнароднай палітыкі і дзяржайнай бяспекі. Яны былі абраныя 12 студзеня 2005 года.
Падчас узброенага канфлікту ў Паўднёвай Асеціі кіраваў узброенымі сіламі Абхазіі, якія адкрылі «другі фронт» і адцягнулі на сабя частку грузінскіх войскаў. У выніку баявых дзеянняў Абхазія вярнула кантроль на Кадорскай цяснінай і такім чынам стала поўнасцю кантраляваць свою тэрыторыю. Пры Багапшы адбылося прызнанне незалежнасці Абхазіі шэрагам краін-членаў ААН.
У выніку прэзідэнтскіх выбараў 12 снежня 2009 года быў абраны на другі тэрмін.
Памёр 29 мая 2011 у Маскве пасля цяжкай хваробы.
Памёр у Маскве ў выніку ускладненняў выкліканых аперацыяй на лёгкімref>http://lenta.ru/news/2011/05/29/bagapsh/.
Людміла Георгіеўна Калінчык
Людмі́ла Гео́ргіеўна Калі́нчык (нарадзілася, , БССР) — беларуская біятланістка, двухразовая прызёрка Чэмпіянатаў свету па біятлоне. Удзельніца Алімпійскіх гульняў, прызёрка этапаў Кубка свету па біятлоне.
Герб Паўднёвага Судана
Герб Паўднёвага Судана — адзін з афіцыйных знакаў Рэспублікі Паўднёвы Судан. Праект герба быў ухвалены кабінетам аўтаномнага ўрада Паўднёвага Судана ў красавіку 2011 года.
Апісанне
Асноўны элемент герба - арлан-крыкун з выпрастанымі крыламі, які глядзіць на сваё правае плячо. Перад ім намаляваныя шчыт і перакрыжаваныя дзіды і рыдлёўка. У кіпцюрах арлан трымае скрутак з назвай дзяржавы. Арлан сімвалізуе сілу і зоркасць, шчыт і дзіда - гатоўнасць да абароны дзяржавы, а рыдлёўка - гатоўнасць працаваць, каб накарміць насельніцтва.
Гісторыя
Да абвяшчэння Паўднёвым Суданам незалежнасці 9 ліпеня 2011 года асноўным элементам афіцыйнай эмблемы (герба) суданскага аўтаномнага рэгіёну Паўднёвы Судан з'яўлялася драпежная птушка-сакратар. Галава птушкі была звернутая направа, крылы раскінутыя ў бакі. Эмблема сімвалізавала сілу і вытрымку. Між крыламі была размешчана белая стужка з дэвізам «Перамога за намі» (англ.: Victory is Ours). Пад птушкай размяшчаўся надпіс з афіцыйным назвай суданскай дзяржавы: "Рэспубліка Судан" (англ.: The Republic of Sudan). Перад птушкай быў намаляваны геральдычны шчыт. Знешняе кальцо эмблемы ўтрымлівала надпісы "УРАД ПАЎДНЁВАГА СУДАНА" (англ.: GOVERNMENT OF SOUTHERN SUDAN) і GOSS.
Аляксей Віктаравіч Конах
Аляксей Конах (нар., Брэст, Беларусь) — беларускі бадмінтаніст. Сын заслужанага трэнера Беларусі Віктара Конаха.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне
Парны разрад
Мікс
Пётр Мітрафанавіч Валавікоў
Пётр Мітрафанавіч Валавікоў (, в. Целяшы, Гомельскі раён, Гомельская вобласць —, Роўна, Украіна) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958, 1988).
Біяграфія
Скончыў школу-сямігодку, затым Гомельскі фінансава-эканамічны тэхнікум.
Працоўную дзейнасць пачаў у 1936 годзе старэйшым бухгалтарам на станцыі Біра Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Увосень 1939 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. Службу праходзіў у артылерыйскіх частках на Далёкім Усходзе. Пасля заканчэння артылерыйскага вучылішча ў сакавіку 1943 годзе быў накіраваны на фронт. Увесь баявы шлях прайшоў у складзе артылерыйскага палка 8-й кавалерыйскай дывізіі. Ваяваў на Цэнтральным, Заходнім, 1-м і 2-м Украінскіх франтах. Быў камандзірам агнявога ўзвода, афіцэрам разведкі.
Пасля звальнення ў запас у 1947 годзе жыў на Украіне. Працаваў бухгалтарам педагагічнага вучылішча ў Дубенскім раёне Ровенская вобласці. У 1950 годзе быў абраны старшынёй калгаса «Прагрэс» Дубенскага раёна. Умела кіраваў калгаснай вытворчасцю, забяспечыў гаспадарцы высокія даходы. У 1954 годзе калгас стаў удзельнікам Усесаюзнай выставы дасягненняў народнай гаспадаркі.
У 1961 годзе быў накіраваны ў калгас імя Жданава Гошчанскага раёна. За невялікі перыяд часу старшыня вывеў гаспадарку ў лік перадавых.
Быў дэлегатам XVII з’езда прафсаюзаў СССР, VI Усесаюзнага з’езда калгаснікаў, неаднаразова выбіраўся дэпутатам абласнога і сельскага Саветаў дэпутатаў працоўных.
Узнагароды
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 лютага 1958 годзе за асаблівыя заслугі ў развіцці сельскай гаспадаркі і дасягненне высокіх паказчыкаў па вытворчасці збожжа, цукровых буракоў, мяса, малака і іншых прадуктаў сельскай гаспадаркі і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту Пятру Мітрафанавічу Валавікову было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 жніўня 1988 годзе за выдатныя заслугі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці, вялікі асабісты ўклад у павелічэнне вытворчасці прадукцыі земляробства і жывёлагадоўлі на аснове інтэнсіўных тэхналогій і перадавых метадаў арганізацыі працы Пётр Мітрафанавіч Валавікоў быў узнагароджаны ордэнам Леніна і залатым медалём «Серп і Молат» і стаў двойчы Героем Сацыялістычнай Працы.
Узнагароджаны чатырма ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнамі Айчыннай вайны І-й і ІІ-й ступеняў, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, медалямі.
Шэльфавы ледавік Роса
Шэльфавы ледавік Роса — найбуйнейшы шэльфавы ледавік у Антарктыдзе, размешчаны ў раёне Тэрыторыі Роса, выдаецца ў мора Роса паміж Зямлёй Мэры Бэрд (паўвостраў Эдуарда VII) на ўсходзе і Зямлёй Вікторыі (востраў Роса) на захадзе. Мае плошчу каля 487 000 км² (нешматлікім меней плошчы Францыі). Працягласць з поўдня на поўнач складае каля 850 км, з усходу на захад — каля 800 км.
У паўднёва-ўсходняй частцы ледавіка на глыбіні 800 метраў пад ільдом размяшчаецца возера Уіланс, якое населена мікраарганізмамі, які выкарыстоўваюць для сваёй жыццядзейнасці вуглекіслы газ.
Жыўленне ледавіка адбываецца за кошт спаўзання ледавіковых мас з прылеглых да мора частак мацерыка і часткова за кошт снегу, які выпадае на саму паверхню ледавіка. Сярэдняя хуткасць руху ўсходняй часткі ледавіка складае 800 м/год, заходняй — 1500 м/год (ад 1,5 да 3 м у дзень). З часам лёд на ўскрайку ледавіка адколваецца, ўтвараючы айсбергі, якія выносяцца потым цячэннямі ў акіян. Самы вялікі з зарэгістраваных айсбергаў меў плошчу 31 080 км² (да прыкладу: плошча Бельгіі складае 30 528 км²)
Структура
Ледавік мае трохвугольную форму, на поўначы абрываецца ў мора Роса стромкай сцяной, якая расцягнулася на 600 км і мае вышыню ад 15 да 50 м над паверхняй вады. Таўшчыня лёду складае ад 150—200 м у вонкавага края і да 700 м у частцы каля паверхні сушы. Ледавік знаходзіцца на плаву, у выніку чаго ўздымаецца і апускаецца пад уздзеяннем прыліваў і адліваў.
Валентароўшчына
Валентаро́ўшчына (, Валенторовщина) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 12 чэрвеня 1958 года хутар уваходзіў у склад Новапагосцкага сельсавета, з 12 чэрвеня 1958 года да 11 лютага 1974 года — у склад Камянполлеўскага сельсавета.
Дзмітрый Васільевіч Бярнацкі
Дзмітрый Васільевіч Бярнацкі (у шэрагу дакументаў — Бярнадскі, , г. п. Стрэшын, Жлобінскі раён — ) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Дзмітрый Бярнацкі нарадзіўся 24 ліпеня 1912 года ў сяле Стрэшын (цяпер — аднайменны пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі) ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў школу фабрычна-завадскога вучнёўства, пражываў у горадзе Турткуль Каракалпакскай АССР Узбекскай ССР, працаваў бухгалтарам. У 1941 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію Турткульскім гарадскім ваенным камісарыятам. У 1942 годзе Бярнацкі скончыў Арлоўскае ваеннае пяхотнае вучылішча і быў накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. У тым жа годзе ўступіў у ВКП(б). Да студзеня 1945 года гвардыі капітан Дзмітрый Бярнацкі быў старэйшым ад’ютантам 3-га стралковага батальёна 38-га гвардзейскага палка 4-й гвардзейскай стралковай дывізіі 5-й гвардзейскай арміі 1-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Польшчы.
У ноч з 20 на 21 студзеня 1945 Бярнацкі разам з групай байцоў адным з першых пераправіўся праз Одэр на паўднёвы ўсход ад Брэслаў у раёне пасёлка Эйхенрыд на паўночны захад ад Апельна і захапіў плацдарм. Бярнацкі асабіста кіраваў адлюстраваннем пяці контратак праціўніка. У баі атрымаў цяжкае раненне, ад якога памёр на месцы. Пахаваны ў сяла Рыбніч Апольскага ваяводства Польшчы.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1945 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі капітан Дзмітрый Бярнацкі пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза.
Рава-Руская
Рава-Руская (Рава-Руська) — горад раённага значэння Жоўкіўскага раёна Львоўскай вобласці Украіны, адзін з найстарэйшых гарадоў Заходняй Украіны.
Дзмітрый Васільевіч Бярнацкі
Біяграфія
Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Чырвонай Зоркі. У гонар Бярнацкі названая вуліца ў горадзе Турткуль.
Рава-Руская
Геаграфія
Размешчаны на паўночна-ўсходніх ускраінах Расточча, над ракою Ратаю, каля заходняй мяжы Украіны з Польшчай, у 50 км ад Львова і у 36 км ад Жоўквы. Чыгуначны вузел.
Горад мае змешаную планіроўку: у цэнтральнай частцы прамянёвая, а ў прадмесцях — прамавугольная. Агульная даўжыня вуліц складае 27 км, у тым ліку магістральных — 10 км. Сярэдняя шырыня вуліц 5-6 м. Рава-Руская не мае выяўленага цэнтра з плошчай. Цэнтральная гарадская плошча з ратушай у выніку Другой сусветнай вайны была разбурана. Цяпер цэнтрам лічыцца скрыжаванне вуліц Львоўскай, Грушэўскага і Канавальца. Горад не шумны, наколькі дазваляе яго транзітнае размяшчэнне, невялікі, што робіць яго вельмі ўтульным.
Гісторыя
Каля дзевяці стагоддзяў аддзяляе сённяшні дзень ад часу, калі на месцы Равы-Рускай узніклі першыя паселішчы. Упершыню ў дакументах Рава-Руская згадваецца ў XV стагоддзі. Вядома: бэлзкі і мазавецкі князь Уладзіслаў у 1455 годзе невялікі населены пункт на рацэ Рата назваў імем свайго ўладання з Мазавецкай зямлі — Равай, з дадаткам слова «Руская» для адрознення ад Равы-Мазавецкай, размешчанай на тэрыторыі Польшчы. Магчыма, падставай для гэтага было гарадское ўкраінскае (г.зн. "рускае" - як казаі ў той час) насельніцтва.
Адносна назвы горада, адзінага меркавання пакуль няма. У геаграфічным слоўніку напісана, што назва «Рава», будучы адначасова назвай герба і, напэўна, назвай роду, бярэ свой пачатак ад роду Равітаў, каланізатарская дзейнасць якіх распаўсюдзілася далёка на Усход. Такія назвы, як Старая Рава, Рава-Мазавецкая, рака Равка, Рава-Руская красамоўна сведчаць на карысць гэтай тэорыі. Доўгі час Рава-Руская была маленькім мястэчкам.
Большае значэнне набыла Рава-Руская ў XVII стагоддзі. Гэтаму спрыяла праходжанне гандлёвага шляху з Усходу на Захад. У горадзе развіваліся розныя рамёствы і гандаль, у чым былі зацікаўленыя мясцовая шляхта, гарадская вярхушка, кароль. У 1622 г. гораду былі прадастаўлены прывілеі на правядзенне штогадовых кірмашоў. Рава-Руская ляжала на ажыўленых гандлёвых шляхах. Тут штогод ладзіліся буйныя кірмашы, на якія з'язджаліся купцы з усіх канцоў краіны.
Рава-Руская была цэнтрам важных міжнародных падзей XVII—XVIII стагоддзяў. У 1698 годзе тут праходзіла сустрэча польскага караля Аўгуста II, які ішоў на чале войскаў супраць турэцкага султана, і маскоўскага цара Пятра, які вяртаўся з Вены. Перамовы доўжыліся 3 дні. 3 жніўня 1698 года манархі дамовіліся аб сумесных дзеяннях супраць шведскага караля Карла XII. У 1704 годзе ў Раве-Рускай сустракаліся шведскі кароль Карл XII з каралём Рэчы Паспалітай Станіславам Ляшчынскім. Каралі ўзгаднілі свае планы ў барацьбе супраць рускага цара Пятра І (планы не ажыццявіліся). У 1716 годзе адбываліся перамовы паміж Ляшчынскім і Аўгустам II.
20 кастрычніка
20 кастрычніка — дзвесце дзевяноста трэці (дзвесце дзевяноста чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
NGC 7741
NGC 7741 (іншыя абазначэнні — PGC 72237, UGC 12754, IRAS23413+2547, MCG 4-55-50, KUG 2341+257, ZWG 476.125, KCPG 589B) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сергій IV Неапалітанскі
Сергій IV Неапалітанскі (Serge IV de Naples, Sergio IV di Napoli) — герцаг Неапаля ў 1002—1034 гадах.
Першы з паўднёваітальянскіх уладароў падаў нарманам феод, зрабіўшы іх часткай феадальнай іерархіі.
Падчас карнага паходу імператара Генрыха II супраць капуанскага князя Пандульфа IV (1024) Сергій IV, не чакаючы падыходу імператарскай арміі, праявіў пакору. Сам Пандульф IV пасля працяглай аблогі Капуі быў узяты ў палон і вывезены ў Германію. Вярнуўшыся з палону ў 1026 годзе, Пандульф IV выбіў з Капуі прызначанага немцамі князя Пандульфа Тэанскага, які знайшоў прытулак у Неапалі. Пандульф IV услед за гэтым напаў на Неапаль, пераследваючы суперніка. Неапаль быў узяты Пандульфам IV, а Сергій IV выгнаны. Упершыню за час існавання герцагства яно было захоплена ворагамі.
XVI акруга Парыжа
16-я акруга Парыжа — адна з 20-ці адміністрацыйных акруг французскай сталіцы. Утворана пасля далучэння да Парыжа гарадкоў Атэй (фр. Auteuil), Пасі (Passy) і Шаё (Chaillot) у 1860 годзе.
Сергій IV Неапалітанскі
У 1029 годзе Пандульф IV пасварыўся са сваімі наймітамі-нарманамі на чале з Райнульфам Дрэнга. Сергій IV неадкладна наняў нарманаў і з іх дапамогай вызваліў Неапаль ад капуанскага князя. У падзяку Сергій IV выдаў сваю сястру за Райнульфа Дрэнга і ўзвёў новаспечанага зяця ў графы Аверсы (1030 год).
XVI акруга Парыжа
Сёння тут знаходзяцца пасольствы больш за 90 краін свету.
Геаграфічнае становішча
Знаходзіцца на правым беразе Сены на паўднёвым-захадзе горада. Яе ўсходняя мяжа праходзіць па Сене, а заходняя — па Парыжскай акруговай дарозе «Перыферык», за выключэннем Булонскага лесу, які знаходзіцца за ёй.
Сергій IV Неапалітанскі
У 1034 годзе Пандульф IV інспіраваў у Сарэнта, які належаў Неапалю, паўстанне і далучыў горад да сваіх уладанняў. Райнульф Дрэнга, толькі што заўдавеўшы, маментальна змяніў бок і пакляўся ў вернасці Пандульфу IV. Узрушаны здрадай, Сергій IV сыйшоў у манастыр, пакінуўшы ўладу свайму сыну Іаану V.
Анатоль Дзямідавіч Дзям’янаў
Анатоль Дзямідавіч Дзям’янаў (, в. Усцінаўка, Смаленская вобласць — ) — беларускі скульптар і педагог.
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1961 годзе. Выкладаў у 1963—1972 гадах у Мінскім мастацкім вучылішчы.
Члены Беларускага саюза мастакоў з 1965 года.
Творчасць
Працаваў у станковай скульптуры. Сярод твораў: «Маладая калгасніца» (1962), «Маці» (1963), «Кубінец» (1964), «Паўночніца» (1965), партрэты Ф. Кастра Рус, Я. Коласа, У. І. Леніна і інш. Работам уласцівы абагульненасць пластыкі, манументальнасць вобразнага ладу.
Арэхаўна (Ушацкі раён)
Арэ́хаўна (, Ореховно) — аграгарадок ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Да 18 чэрвеня 1985 года вёска ў складзе Лутаўскага сельсавета.
Крушэўскі спуск (Гомель)
Паходжанне і назва
Крушэўскі спуск з’яўляецца асвоенай людзьмі рэшткай колішняга яра (фрагмент старажытнай рэчкі), злучанага з берагавымі схіламі ракі Сож. Гістарычныя назвы мясцовасці да канца ХІХ — пачатку ХХ ст. невядомыя. Эпітэт «Крушэўскі» пашырыўся на спуск ад наймення вуліцы Крушэўскай (з 1923 г. — вуліца Арцёма), якая ў другой палове ХІХ ст. сваю назву атрымала ў гонар аднаго з прадстаўнікоў роду Крушэўскіх (верагодна, Вінцэнта Крушэўскага), што мелі ўладанні ў гэтай частцы Гомеля. Як «Спускъ Крушевскій» аб’ект фігуруе на плане Гомеля 1913 г.
Нягледзячы на ажыццёўленыя цягам 1920-х гг. масавыя савецкія перайменаванні вуліц і іншых аб'ектаў Гомеля, назва Крушэўскага спуску станам на 1927 г. афіцыйна захоўвалася.
Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Лабішын)
Гісторыя
Ордэн францысканцаў прыбылі ў горад у 1627 годзе па запрашэнню ўладальнікам Лабішына Янам Апалінскім. Ён перадаў ім былы кальвінскі збор з драўляным кляштарным комплексам.
У 1761 годзе касцёл згарэў і быў разабраны, засталася толькі прэзбітэрыя. У 1895 годзе да прэзбітэрыі быў дабудаваны кляштар сясцёр святой Лізаветы.
У 1829 годзе кляштар быў скасаваны прускімі ўладамі. У 1833 годзе былы кляштарны касцёл стаў парафіяльным. Пасля вайны касцёл аднаўляўся да 1948 года. Капітальны рамонт быў праведзены ў 1980 і 1996 гадах.
Любоў Пятроўна Баннава
Любоў Пятроўна Баннава (нар., Новасібірск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1975 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1983 года — старшы архітэктар у Белпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): прафілакторый у гаспадарцы «Баравое» (1980), заводы жалезабетонных вырабаў у Мазыры, даследча-механічны УНДІТІМЖ у Дзяржынску (1979—1982).
Канстанцін Іваноўскі
Канстанцін Іваноўскі (3 студзеня 1930) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.
Біяграфія
Нарадзіўся 3 студзеня 1930 г. у в. Дэгісі Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць).
Скончыў Сольскую сямігодку, а затым пайшоў вучыцца ў Смаргонскую сярэднюю школу. Там далучыўся да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля. Вучнёўская арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў.
Пакаранне адбываў разам з Зянонам Ахрамовічам і сваім аднавяскоўцам Эдуардам Сташкевічам у Свярдлоўскай вобласці, у Іўдзелі, на лесапавале і будаўнічых работах.
У лютым 1954 г. вызвалены. Вярнуўся ў родную вёску Дэгісі, паступіў вучыцца ў Навагрудак. Удзельнічаў у напісанні успамінаў для кнігі Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут».
Жыве ў роднай вёсцы, дзе працуе ў сельскай гаспадарцы. Рэабілітаваны.
Каранёвец
Каранёвец, Рызапагон (Rhizopogon) — род базідыяльных грыбоў сямейства гіменагастравых.
Апісанне
Падземныя гастэраміцэты. Вядома каля 40 відаў, пашыраных пераважна ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай Афрыцы. Аўстраліі і на Ямайцы. На Беларусі найчасцей у пясчанай глебе хваёвых лясоў трапляецца  — малавядомы ядомы грыб.
Пладовае цела клубнепадобнае.
Альберціна Фрыдэрыка Бадэн-Дурлахская
Альберціна Фрыдэрыка Бадэн-Дурлахская (Albertine Friederike von Baden-Durlach;, замак Карлсбург,  — , ) — нямецкая прынцэса, жонка Хрысціяна Аўгуста Шлезвіг-Гольштэйн-Готарпскага, маці шведскага караля Адольфа Фрэдрыка і бабуля Кацярыны II.
Біяграфія
Альберціна Фрыдэрыка была восьмым дзіцем у сям’і маркграфа Фрыдрыха VII і Аўгусты Марыі Гальштэйн-Готторпской. Унучка Крысціны Магдалены Клебургскай, што пасля дазволіла яе сыну Адольфу Фрыдрыху заняць шведскі пасад пад імем Адольфа Фрэдрыка. Нарадзілася Альберціна Фрыдэрыка ў Бадэне, на паўднёвым захадзе Германіі. У той час гэта быў адносна багаты рэгіён Германіі, паколькі знаходзіўся на мяжы з Францыяй.
2 верасня 1704 года выйшла замуж за Хрысціяна Аўгуста Гольштэйн-Готарпскага. У шлюбе нарадзілася 11 дзяцей, у тым ліку Іагана Елізавета, якая стала маці будучай рускай імператрыцы Кацярыне II. У 1739 годзе Альберціна Фрыдэрыка суправаджала дачку і ўнучку да Ойтынскага замка прынца-біскупа Фрыдрыха Адольфа, дзе адбылося першае знаёмства ангальт-цэрбцскай прынцэсы Сафіі Фрэдэрыкі Аўгусты і Карла Петэра Ульрыха Гольштэйн-Готарпскага, які стаў пасля расійскім імператарам Пятром III.
15 сакавіка 1743 года ўзнагароджана Ордэнам Святой Кацярыны.
Дзеці
2 верасня 1704 года Альберціна Фрыдэрыка выйшла замуж за Хрысціяна Аўгуста Гольштэйн-Готарпскага, у пары нарадзіліся:
Дыван Сярпінскага
Дыван Сярпінскага — плоскі фрактал, упершыню апісаны польскім матэматыкам Вацлавам Сярпінскім у 1916 годзе. Дыван з'яўляецца адным з прыкладаў мноства Кантара ў двух вымярэннях. Сярпінскі прадэманстраваў, што гэты фрактал з'яўляецца ўніверсальнай крывой, дзе любы магчымы аднавымерны графік, спраецыраваны на двухвымерную плоскасць, гамеаморфны падмноству дывана Сярпінскага. Для крывых, якія немагчыма пабудаваць на двухвымернай паверхні без самаперасячэнняў, адпаведнай універсальнай крывой з'яўляецца губка Менгера.
Дадаткова
Фрактальныя антэны для мабільных тэлефонаў і Wi-Fi роўтараў маюць выгляд некалькіх ітэрацый дывана Серпіньскага. З-за іх самападабенства і інварыянтнасці маштабу яны лёгка прыстасоўваюцца да некалькіх частот радыёхваляў. Таксама такая форма антэны простая ў вырабе і меншая за звычайную антэну аналагічнай эфектыўнасці, што аптымальна для выкарыстання ў невялікіх прыладах кшталту смартфонаў.
Мноства Кантара
Мноства Кантара — матэматычнае падмноства, прапанаванае нямецкім матэматыкам Георгам Кантарам.
Мноства Кантара з'яўляецца прататыпам фрактала. Яно самападобна, таму што роўна дзвюм копіям сябе, калі кожная копія паменшана ў тры разы і перастаўлена. Кантарава мноства можна ўтварыць перасячэннем дывана Сярпінскага з любой прамой, якая праходзіць праз цэнтр сіметрыі (напрыклад, цэнтральную вось).
Валосаўка
Вало́саўка (, Волосовка) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.
Вісяты (Мёрскі раён)
Віся́ты (, Висяты) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
NGC 7742
NGC 7742 (іншыя абазначэнні — PGC 72260, UGC 12760, MCG 2-60-10, ZWG 432.23, IRAS23417+1029) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Зігфрыдан
Іван (Іаган) Зігфрыдан — беларускі архітэктар XVIII стагоддзя. З 1772 года Полацкай, з 1796 Віцебскай, з 1799 года Беларускай губерняў.
Творчасць
Яго творчасць была пераходнай ад барока да класіцызму. Асноўныя работы: палац віцэ-губернатара і дом каменданта ў Віцебску (абодва 1780; не захаваліся); у Полацку — комплекс жылых і адміністрацыйных будынкаў на галоўнай плошчы (1783—1786) і план-чарцёж горада (1793). Яго тыпавыя праекты казённых дамоў (суд, магістрат, магазіны) у 1780—1795 сфарміравалі ансамблі цэнтраў Дрысы (цяпер г. Верхнядзвінск), Рэжыцы (цяпер г. Рэзэкнэ, Латвія), Гарадка і інш. Пабудовы, створаныя ім, вылучаюцца манументальнасцю і рацыянальнасцю планіровачных вырашэнняў.
Горадабудаўнічыя праекты
У 1776—1784 гадах галоўная плошча Полацка была забудаваная жылымі і адміністрацыйнымі будынкамі ў стылі класіцызму паводле праекту I. Зігфрыдана.
Свята-Параскевіцкая царква (Арэхаўна)
Свята-Параскевіцкая царква — праваслаўная царква, знаходзіцца ў вёсцы Арэхаўна, Ушацкі раён, Віцебская вобласць.
Гісторыя
Фундавана ў 1819 годзе ўладаром маёнтка Мікалаем Юзафам Грабніцкім. У 1895 годзе прыхаджане стварылі вакол храма новую драўляную агароджу.
Адноўлена ў 1990-я гады. Твор мураванай архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.
Ісламская Дзяржава Афганістан
Ісламская Дзяржава Афганістан (, دا افغانستان اسلامی دولت) — урад Афганістана створаны Пешаварскімі пагадненнямі 26 красавіка 1992 года многімі, але не ўсімі, афганскімі маджахедскімі партыямі пасля падзення камуністычнага ўрада. Яго ўлада была абмежавана з-за грамадзянскай вайны. З 1996 года ён стаў урадам у выгнанні, калі талібы ўзялі ўладу ў Кабуле і стварылі ў часкова прызнаны Ісламскі эмірат Афганістан (1996—2001). Ісламская дзяржава зноў кантралявала краіну пасля таго, як у 2001 годзе пасля ўварвання ЗША быў скінуты ўрад Талібану. У 2002 годзе на змену ёй прыйшла Пераходная ісламская дзяржава Афганістана.
Гісторыя
У сакавіку 1992 годзе прэзідэнт Махамад Наджыбула, страціўшы падтрымку Расіі, якая падтрымлівала яго ўрад, пагадзіўся сысці ў адстаўку і саступіць месца нейтральнаму часоваму ўраду. Некалькі партый маджахедаў пачалі перамовы аб стварэнні ўрада нацыянальнай кааліцыі. Але адна група, «Хезб-э-ісламі» на чале з Гульбедзінам Хекмаціярам, як мяркуецца, падтрымліваецца і кіруецца Пакістанскай унутранай службай разведкі, не далучылася да перамоваў і абвясціла аб намеры заваяваць Кабул у адзіночку. Хекматыяр перакінуў свае войскі ў Кабул і ўвайшоў у горад неўзабаве пасля 17 красавіка. Гэта не пакінула іншым групам маджахедаў нічога іншага, як з’ехаць у Кабул 24 красавіка, каб не даць Хекматыяру захапіць нацыянальны ўрад.
Гэта выклікала грамадзянскую вайну паміж пяццю-шасцю арміямі-супернікамі пры падтрымцы замежных дзяржаў. Некалькі груповак маджахедаў абвясцілі «часовы ўрад» 26 красавіка 1992 года, але ніхто не меў рэальнай улады над Афганістанам.
Рабані і Хекматыяр
Наджыбула з былой камуністычнай Рэспублікі Афганістан быў вымушаны сысці ў адстаўку 15 красавіка 1992 года. Пешаварскае пагадненне ад 25 красавіка 1992 года, якое ўстанавіла часовы ўрад для размеркавання ўлады, каб узяць пад кантроль Кабул, было падпісана шасцю з сямі буйных афганскіх антысавецкіх партый супраціву (у прыватнасці, за выключэннем Ісламскай партыі Афганістана, фракцыі пуштуна Гульбедзіна Хекмаціяра, які адмовіўся падпісаць Пагадненне) і падтрымана некаторымі рэшткамі адміністрацыі Наджыбулы. Была абвешчана ісламская дзяржава, былі ўведзены законы шарыята, бары зачынілі, а жанчынам загадалі насіць хіджаб. У чэрвені Бурханудзін Рабані, лідар фракцыі «Джаміят-і ісламі» («Ісламская асацыяцыя») стаў часовым прэзідэнтам новай Ісламскай дзяржавы Афганістан, а 30 снежня 1992 года ён быў абраны кіраўніком Савета Урада 7 членаў на двухгадовы тэрмін. Аднак паўстанцкая фракцыя Хезб-э-ісламі (якая аддзялілася ад Джаміят-ісламі ў 1976 годзе) Хекматыяра запатрабавала ўдзелу ва ўладзе і пачала сутыкненне з войскамі Рабані. Пасля некалькіх месяцаў баявых дзеянняў яны падпісалі пагадненне ў сакавіку 1993 года аб прызначэнні Хекматыяра прэм’ер-міністрам Афганістана ў чэрвені і скарачэнні кіраўніцтва Рабані з 2 гадоў да 1,5 года. Баі паміж рознымі паўстанцкімі групоўкамі працягваліся, у выніку Кабул быў у значнай ступені разбураны.
Паўстанне талібаў
У канцы 1994 года новае ісламскае фундаменталісцкае ўзброенае фармаванне, якое пераважае ў пуштунах, якое называецца Талібан (літэральна  «Рэлігійныя вучні»), здолела заваяваць вялікую частку паўднёвага Афганістана пры падтрымцы Пакістана. Атрымліваючы ўстойлівыя поспехі на працягу 1995 і 1996 гадоў, талібы змаглі захапіць кантроль над сталіцай Кабулам у верасні 1996 года, адкінуўшы ўрад Рабані і іншыя групоўкі на поўнач, і да канца года акупавалі дзве траціны Афганістана. Былы прэзідэнт Наджыбула быў арыштаваны і пакараны публічна праз павешанне 27 верасня 1996 года.
Талібы перайменавалі краіну ў Ісламскі эмірат Афганістан і ўвялі яшчэ больш строгую версію шарыяту і пурды для насельніцтва, якое яны кантралююць. Гэта асабліва негатыўна адбілася на жанчынах, якія вымушаныя былі насіць паранджу, заставацца ў памяшканні і забаранялі працаваць па-за домам з рэдкім выключэннем. Амаль усе дзяўчынкі страцілі доступ да адукацыі, што павялічыла ўзровень непісьменнасці. Кінатэатры, футбольныя стадыёны і тэлевізійныя станцыі таксама былі зачыненыя.
Паўночны альянс супраць Талібана
Зрынуты ўрад Рабані стварыў палітычную кааліцыю з узбекскім ваеначальнікам Абдула-Рашыдам Достумам, лідарам таджыкаў Ахмедам Шахам Масудам і фракцыяй шыітаў Хізбі-і-Вахдата (у якой пераважаюць хазары) Карыма Халілі. Яе афіцыйная назва — Адзіны ісламскі фронт выратавання Афганістана, вядомы ў Заходнім паўшар’і як Паўночны альянс, а яго мэтай было зрынуць талібаў. «Ісламская дзяржава» заставалася міжнародна прызнаным прадстаўніком Афганістана ў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый да 2001 года, пакуль не была створана Пераходная ісламская дзяржава Афганістана, калі часовая адміністрацыя Афганістана ўзяла пад кантроль Афганістан пры дапамозе ЗША і НАТА пасля звяржэння ўрада Талібану.
Да канца мая 1997 года наступ талібаў спыніўся з-за шэрагу стратэгічных перамог Паўночнага альянсу. Міжнародны ціск вымусіў абодва бакі весці перамовы, але патрабаванні, якія прад’яўляліся абодвума бакамі, былі настолькі высокімі, што рознагалоссі былі непрымірымымі, і наступіў палітычны тупік. Згодна з справаздачай Арганізацыі Аб’яднаных Нацый 1997 года, краіна знаходзілася ў цяжкім стане, у якім высветлілася, што ўзровень дзіцячай смяротнасці склаў 25 %, шматлікія грамадзянскія ахвяры з-за наземных мін, эканамічныя блакады, устаноўленыя апалчэнцамі, якія выклікаюлі голад, а міжнародныя гуманітарныя арганізацыі не маглі выконваць сваю працу. У выніку землятрусу ў лютым 1998 года на паўночным усходзе Афганістана загінулі 4500 чалавек.
У першай палове 1998 года перамовы, здавалася, дасягнулі мірнага ўрэгулявання, але потым Паўночны альянс распаўся. Карыстаючыся раз’еднанасцю фракцый супраціву Талібан пачаў кампанію, хутка заваёўваючы сталіцы правінцый горад Майман, Шеберхан, і Мазары-Шарыф (8 жніўня 1998). Талібанскія байцы здзейснілі пагромы сярод шыіцкага насельніцтва апошняга горада, таксама забіўшы восем іранскіх журналістаў і дыпламатаў. Гэта выклікала міжнароднае абурэнне і паставіла рэжым талібаў на мяжу вайны з Іранам.
Паўночны альянс прагнаў талібаў у снежні 2001 года пасля ўварвання ЗША ў Афганістан. Ісламскую дзяржаву Афганістан змяніла часовая Пераходная ісламская дзяржава Афганістана ў 2002 годзе.
Літаратура
[[Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Афганістана]
Беджы Каід Эс-Себсі
Беджы Каід Эс-Себсі (Беджы Каід Эсебсі, Беджы Каід-Эсебсі, Беджы Каід эль-Себсі, Беджы Каід Себсі, الباجي قائد السبسي, Béji Caïd Essebsi; 26 лістапада 1926, Сідзі-Бу-Саід, Туніс — 25 ліпеня 2019) — туніскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, адвакат, прэм’ер-міністр Туніскай Рэспублікі ў 2011 г., Прэзідэнт Туніскай Рэспублікі (2014—2019).
Іаан V Неапалітанскі
Іаан V Неапалітанскі (John V of Naples, Giovanni V di Napoli) — герцаг Неапаля ў 1034—1042 гадах, сын Сергія IV.
Стаў спадчыннікам бацькі, які сышоў у манастыр. Каб супрацьстаяць князю Капуі Пандульфу IV, Іаан заключыў саюз з князем Салерна Гвемарам IV. Ад імя Гвемара Іаан ездзіў у Канстанцінопаль прасіць дапамогі ў Міхаіла IV супраць Капуі, але візантыйскі імператар вырашыў не ўмешвацца ў канфлікт. Затое на заклік Гвемара адгукнуўся заходні імператар Конрад II, які здолеў выгнаць Пандульфа з Капуі. Дзякуючы Гвемару і Конраду II, Іаану ўдалося захаваць свае ўладанні і вярнуць страчанай пры Сергіі IV.
Беджы Каід Эс-Себсі
У розныя гады займаў розныя міністэрскія, дыпламатычныя і іншыя дзяржаўныя пасады. Падчас другой Язмінавай рэвалюцыі ў выніку хваляванняў 27 лютага 2011 года прэм’ер-міністр краіны Махамед Ганушы сыходзіць у адстаўку, і новым прэм’ер-міністрам прызначаецца Беджы Каід Эс-Себсі, на гэтай пасадзе ён заставаўся да канца года.
Рускі фашызм
Рускі фашызм — перыяд развіцця рускага нацыяналізму у 1930—1940-я гады, які характарызуецца сімпатыяй італьянскаму фашызму, ярка выяўленым антыкамунізмам і антысемітызмам.
Беджы Каід Эс-Себсі
Беджы Каід Эс-Себсі быў абраны Прэзідэнтам Туніса 21 снежня 2014 года. Ён быў самым старым кіраўніком у свеце.
Рускі фашызм
У Германіі і ЗША (у адрозненне ад Маньчжоў-го) палітычнай актыўнасці яны практычна не вялі, абмяжоўваючыся выданнем газет і брашур. З пачаткам Другой сусветнай вайны рускія фашысты ў Германіі падтрымалі Гітлера і ўліліся ў шэрагі рускіх калабарацыяністаў.
Аляксей Сяргеевiч Талстоў
Аляксей Сяргеевiч Талстоў (нар., Мінск ) — беларускі мастак і пісьменнік.
Біяграфія
Вучыўся ў 2002—2003 гадах у Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «менеджмент сацыякультурнай дзейнасці» і два з паловай гады ў 2004—2007 гг. у Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка па спецыяльнасці «сусветная і айчынная мастацкая культура / фальклор».
Творчасць
Аўтар беларускамоўных раманаў «Бег» (2009, Галіяфы) «Мінакі» (2012, Галіяфы) і «Валацугі» (2014, Пяршак), "Апоўначы на Сіалімскім мосьце" (2016). Публікаваўся ў часопісах «Тэксты», «Макулатура», калумніст сеткавага часопіса 34mag.net.
Актыўна ўдзельнічае ў мастацкім жыцці Мінска з 2008 года. У 2011 годзе ў ДК La Mora прайшла першая персанальная выстаўка жывапісу Аляксея Талстова – «Коміксы». Яшчэ дзве персанальныя выстаўкі мастака былі арганізаваны ў галерэі сучаснага мастацтва «Ў» – «Рэакцыя на чужое» (2012) і «Самакантроль» (2013), а таксама «Хрустальная серыя» (2016) і «Суп часу. Накіды» (2020) у галерэі прасторы «КХ» у Брэсце. Удзельнік шматлікіх групавых выставак і фестываляў.
З 2016 па 2020 год быў куратарам выставачных і даследчых праектаў на стыку мастацтва і грамадзянскага актывізму. Працаваў куратарам праграмы культурных мерапрыемстваў праваабарончай арганізацыі Human Constanta (2016–2018), арт-дырэктарам і куратарам галерэі цэнтра ЦЭХ (Мінск, 2017), а таксама быў адным з ініцыятараў і сакіраўніком даследчага праекта «Статус. Роля мастачак і мастакоў у змене грамадства» (statusproject.net/ru, (2017–2020).
Чэхавіцы-Дзядзіцы
Чэхавіцы-Дзядзіцы (Czechowice-Dziedzice, Czechowitz-Dzieditz) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 350 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Катавіцаў. Уваходзіць у склад Бельскага павета Сілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чэхавіцы-Дзядзіцы. Займае плошчу 33 км². Насельніцтва 35,6 тыс. чалавек.
Салва Кіір Маярдзіт
Сальваторэ Кіір Маярдзіт (Сальва Кіір Маярдзіт, Салва Кіір Маярдзіт, Салва Кіір; англ. Salva Kiir Mayardit;, Бахр-эль-Газал, Англа-Егіпецкі Судан) — прэзідэнт Рэспублікі Паўднёвы Судан з 9 ліпеня 2011 года (фармальна ў гэты дзень некаторы час паміж абвяшчэннем незалежнасці і ўласнай прысягай быў выконваючым абавязкі прэзідэнта); кіраўнік урада (прэзідэнт) аўтаномнага Паўднёвага Судана (у тым ліку выконваючы абавязкі ў 2005 годзе) і віцэ-прэзідэнт Судана ў 2005—2011 гадах, лідар СПЛА (пераемнік Джона Гаранга c 2005 года). Прадстаўнік найбуйнейшай у Паўднёвым Судане народнасці дзінка.
NGC 843
NGC 843 — патройная зорка ў сузор’і Трыкутнік.
20 красавіка
20 красавіка — сто дзесяты (сто адзінаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1978
4-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 16 снежня 1978 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Кальбер
Кальбер (Colbert) — французскае прозвішча.
Доўнар
Доўнар — беларускае прозвішча.
Паветраны шар (значэнні)
Назву Паветраны шар маюць:
Палярызацыя святла
Палярызацыя святла — характарыстыка святла, якая апісвае напрамак ваганняў поля светлавой хвалі ў прасторы. Таксама пад палярызацыяй разумеюць працэс упарадкавання ваганняў вектара напружанасці электрычнага поля светлавой хвалі пры прахожданні яе скрозь некаторыя рэчывы (пры праламленні) ці пры адбіцці ад іх.
Вопыт паказвае, што за светлавое ўдзеянне такой хвалі адказвае электрычнае поле, таму вектар E называецца светлавым вектарам. У залежнасці ад таго, якую траекторыю будзе апісваць канец вектара E у плоскасці Σ, змешчанай перпендыкулярна вектару k, выдзяляюць наступныя віды палярызацыі:
Плоская (лінейная) палярызацыя
У выпадку лінейнай палярызацыі ваганні светлавога вектара падчас распаўсюджвання хвалі адбываюцца ўздоўж адрэзку сталай даўжыні і арыентацыі. Гэта абазначае, што канец вектара E за перыяд светлавых ваганняў апісвае на плоскасці Σ адрэзак, даўжыня якога раўная падвоенай амплітудзе.
Кругавая палярызацыя
Мае месца быць у выпадку з’яўлення круга як праекцыі руху канца светлавога вектара E на плоскасць Σ.
Эліптычная палярызацыя
У выпадках кругавой і эліптычнай палярызацыі яшчэ выдзяляюць правую і левую палярызацыю. Калі знахадзіцца насупраць вектара распаўсюджвання k і бачыць кручэнне вектара E па ходзе руху гадзіннай стрэлкі, то гэта — правая палярызацыя, супраць хода — левая.
Тэорыя з’явы
Электрамагнітная хваля можа быць раскладзена (як тэарэтычна, так і практычна) на два палярызаваныя складнікі, напрыклад, палярызаваныя вертыкальна і гарызантальна. Магчымыя іншыя раскладанні, напрыклад, па іншай пары ўзаемна перпендыкулярных напрамкаў ці на два складнікі, якія маюць левую і правую кругавую палярызацыю. Пры спробе раскласці лінейна палярызаваную хвалю па кругавых палярызацыях (ці наадварот) паўстануць два складнікі палавіннай інтэнсіўнасці.
Як з квантавага, так і з класічнага пункту гледжання, палярызацыя можа быць апісана двухмерным комплексным вектарам (вектарам Джонса). Палярызацыя фатона з’яўляецца адной з рэалізацый q-біта.
Святло Сонца, якое з’яўляецца цеплавым выпраменьваннем, не мае палярызацыі, аднак безуважлівае святло неба набывае частковую лінейную палярызацыю. Палярызацыя святла змяняецца таксама пры адлюстраванні. На гэтых фактах заснаваны прымяненні палярызуючых фільтраў у фатаграфіі і г. д.
Лінейную палярызацыю мае звычайна выпраменьванне антэн.
Па змене палярызацыі святла пры адлюстраванні ад паверхні можна меркаваць аб структуры паверхні, аптычных пастаянных, таўшчыні ўзору.
Абмежаваць праходжанне палярызаванага святла можна простым паварочваннем палярызацыйнага фільтра.
Калі безуважлівае святло палярызаванае, то, выкарыстоўваючы палярызацыйны фільтр з іншай палярызацыяй, можна абмяжоўваць праходжанне святла. Інтэнсіўнасць святла, якое прайшло праз палярызатары, падпарадкоўваецца закону Малюса. На гэтым прынцыпе працуюць вадкакрысталічныя экраны.
Некаторыя жывыя істоты, напрыклад пчолы, здольныя адрозніваць лінейную палярызацыю святла, што дае ім дадатковыя магчымасці для арыентацыі ў прасторы. Выяўлена, што некаторыя жывёлы, напрыклад рак-багамол, здольныя адрозніваць цыркулярна-палярызаванае святло, то-бок святло з кругавой палярызацыяй.
Практычнае значэнне
Хуткасць распаўсюджвання хвалі можа залежаць ад яе палярызацыі.
Дзве хвалі, лінейна палярызаваныя пад прамым вуглом адзін да аднаго, не інтэрферуюць.
Часцей за ўсё гэта з’ява выкарыстоўваецца для стварэння розных аптычных эфектаў, а таксама ў 3D-кінематографе (тэхналогія IMAX), дзе палярызацыя выкарыстоўваецца для падзелу малюнкаў, прызначаных праваму і леваму воку.
Кругавая палярызацыя ўжываецца ў антэнах касмічных ліній сувязі, бо для прыёму сігналу не важна становішча плоскасці палярызацыі перадаючай і прыёмнай антэн. Гэта значыць, кручэнне касмічнага апарата не паўплывае на магчымасць сувязі з ім. Кірунак кручэння кругавой палярызацыі касмічнай прыёмаперадаючай антэны павінна супадаць з кірункам кручэння наземнай прыёмаперадаючай антэны, якая працуе з касмічнай. Тое ж самае з антэнамі лінейнай палярызацыі. У касмічнай сувязі выкарыстоўваецца палярызацыйныя развязка, гэта значыць, на адной частаце працуюць антэны процілеглых напрамкаў кручэння палярызацыі або артаганальных з лінейнай палярызацыяй.
Антэну кругавой палярызацыі выканаць складаней, чым антэну лінейнай палярызацыі, для гэтага патрэбен палярызатар. Антэну з палярызацыяй правага кірунку кручэння лёгка перарабіць у левага кірунку кручэння. Для гэтага трэба павярнуць на 90 градусаў адносна восі кручэння яе палярызатар. Наогул, кругавая палярызацыя — рэч тэарэтычная. На практыцы кажуць аб антэнах эліптычнай палярызацыі — з левым ці правым кірункам кручэння.
Кругавая палярызацыя святла выкарыстоўваецца таксама ў тэхналогіях стэрэакінематографа RealD і MasterImage. Гэтыя тэхналогіі падобныя да IMAX з той розніцай, што кругавая палярызацыя замест лінейнай дазваляе захоўваць стэрэаэфект і пазбягаць дваенне малюнка пры невялікіх бакавых нахілах галавы.
Палярызацыя хваляў знаходзіць прымяненне ў палярызацыйнай галаграфіі.
Паўднёвазаходняя Афрыканская кампанія
Паўднё́вазахо́дняя Афрыка́нская кампа́нія — уварванне войскаў Паўднёва-Афрыканскага Саюза, якія дзейнічалі на баку Вялікабрытаніі, на тэрыторыю Германскай Паўднёва-Заходняй Афрыкі і яе акупацыя на пачатку Першай сусветнай вайны.
Перадгісторыя
Ужо задоўга да пачатку Першай сусветнай вайны ўрад брытанскага дамініёна Паўднёва-Афрыканскі Саюз усведамляў значэнне, якое будзе мець наяўнасць у яго агульнай мяжы з Германскай Паўднёва-Заходняй Афрыкай. Прэм’ер-міністр ПАС Луіс Бота паведаміў у Лондан, што ён у стане арганізаваць абарону ўласнымі сіламі, так што брытанскі гарнізон можа адбыць у Францыю. На запыт брытанскага ўрада аб магчымасці ўварвання ў Германскую Паўднёва-Заходнюю Афрыку Бота адказаў згодай.
Войскі Паўднёва-Афрыканскага Саюза былі дыслакаваныя на мяжы з Паўднёва-Заходняй Афрыкай. Імі камандавалі генерал і генерал Мані Марыц.
Паўстанне Марыца
Многія буры выступалі супраць удзелу ў вайне за брытанскія інтарэсы супраць немцаў, тым больш што Германія падчас нядаўняй Англа-бурскай вайны (1899—1902) аказвала ім маральную падтрымку.
Не жадаючы ўдзельнічаць у ажыццяўленні планаў урада ПАС па захопу тэрыторыі германскай калоніі, генерал Марыц са сваім атрадам падняў антыўрадавы мяцеж, у якім у далейшым прынялі ўдзел у агульнай складанасці да 12 тысяч чалавек. Аднак дзейнічалі яны разрознена, а супрацьстаялі ім 32-тысячныя войскі, з якіх дваццаць тысяч таксама былі бурамі.
14 кастрычніка 1914 года ўлады абвясцілі ваеннае становішча, і ўрадавыя сілы пад камандаваннем генералаў Луіса Боты і Яна Смэца прыступілі да знішчэння паўстанцаў. Да пачатку лютага 1915 года паўстанне было задушана.
Ход баявых дзеянняў
Першая спроба ўварвання на тэрыторыю германскай калоніі пацярпела паражэнне — 25 верасня 1914 года брытанскія і паўднёваафрыканскія войскі былі разбітыя ў.
У лютым 1915 года, каб перашкодзіць рыхтуючымуся ўварванню паўднёваафрыканскіх сіл, немцы нанеслі папераджальны ўдар блізу, паспрабаваўшы ўсталяваць кантроль над двума переправамі праз раку Аранжавую, але былі вымушаныя адступіць.
Каб навесці парадак на сваёй уласнай тэрыторыі, паўдневаафрыканскае камандаванне прыступіла да падрыхтоўцы ўварвання. Камандуючым войскамі паўночнага фронту стаў сам Луіс Бота, які ажыццяўляў і агульнае камандаванне, а паўднёвага — Ян Смэц.
11 лютага Бота прыбыў у Свакапмунд, на поўнач ад Уолвіс-Бэя, паўднёваафрыканскага анклава на ўзбярэжжы Паўночна-Заходняй Афрыкі, куды па яго загаду пачалася актыўная перакідка войскаў. Да сакавіка сілы ўварвання былі гатовыя. Наступаючы з раёна Свакапмунда ўздоўж чыгуначнай лініі, паўднёваафрыканцы занялі Ачымбінгве, Карыбіб, Фрыдрыхсфельдэ, Вільгельмсталь, Акаханджу і 5 мая 1915 года ўступілі ў Віндхук.
Немцы запыталі мір, але іх прапанова была адхілена Луісам Ботам, і баявыя дзеянні працягнуліся. 12 мая Бота абвясціў ваеннае становішча і падзяліў войска на чатыры групы (камандуючыя: Коэн Брыц, Лукін, Мані Бота і Мібург). Да гэтага часу надыходзячыя войскі фактычна падзялілі тэрыторыю нямецкай калоніі напалову. У далейшым Брыц рушыў на поўнач, захапіў Ачываронгу, Оўчу і выйшаў да возера Этоша, адрэзаўшы германскія войскі ва ўнутранай частцы калоніі ад прыбярэжных раёнаў Кабінда і Каакавельд. Астатнія тры групы паўднёваафрыканскіх войскаў наступалі на паўночны ўсход па разбежных напрамках уздоўж чыгункі Свакапмунд—Цумеб. 1 ліпеня германскія войскі далі апошнюю бітву пад Атаві, якая скончылася іх разгромам, і 9 ліпеня яны капітулявалі каля Кхараба.
У той час як на поўначы развіваліся гэтыя падзеі, у Людэрыцы высадзіліся паўднёваафрыканскія войскі пад камандаваннем Яна Смэца. Замацаваўшыся ў горадзе, яны 20 мая авалодалі Кітмансхупам, дзе сустрэліся з двума іншымі калонамі, якія надыходзілі ад Порт-Налота і Кімберлі.
Працягваючы наступ, Смэц заняў, а 26 мая, пасля двухдзённых баёў, паў Гібеён. Застаўшыяся нямецкія войскі адступілі на поўнач, у бок пакоранай сталіцы, і праз 2 тыдні таксама капітулявалі.
Далейшы ход падзей
Разграміўшы нямецкія войскі на тэрыторыі Паўднёва-Заходняй Афрыкі, Паўднёва-Афрыканскі Саюз акупіраваў яе, а ў 1919 годзе, у ходзе пасляваеннага ўрэгулявання, атрымаў мандат Лігі Нацый на кіраванне ёю. Паўднёваафрыканскія ўлады на працягу многіх дзесяцігоддзяў прэтэндавалі на далучэнне тэрыторыі і фактычна кіравалі Паўднёва-Заходняй Афрыкай як сваёй «пятай правінцыяй», надаўшы тутэйшай белай меншасці магчымасць не толькі абіраць уласны Заканадаўчы сход, але і быць прадстаўленымі ў паўднёваафрыканскім парламенце, акрамя Заканадаўчай асамблеі ПЗА.
Пасля таго, як у 1946 годзе Лігу нацый змяніла ААН, Паўднёвая Афрыка адмовілася перадаць ёй свой мандат на кіраванне ПЗА, аднак рашэннем Генеральнай асамблеі ААН ён быў ануляваны, а ў 1971 годзе Міжнародны суд ААН абвясціў незаконным працягваючаяся кіраванне Паўночна-Заходняй Афрыкай з боку Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. У 1966 годзе была створана ўзброеная арганізацыя СВАПО, якая пачала партызанскую вайну за вызваленне Намібіі, што доўжылася больш за 20 гадоў.