cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларуская гатычная проза
Сучаснае становішча
З сучаных аўтараў, якія паспяхова працуюць у гэтым жанры, варта вылучыць Людмілу Рублеўскую. Яе гатычны раман «Скокі смерці» (2011) пачынаецца радкамі з верша Караткевіча, бы даніна і павага да яго творчасці, і з першых жа радкоў самога рамана ўводзіць нас атмасферу чагосці напружанасці, чагосці пужалага і таямнічага: «''Яны круціліся ў вар'яцкім карагодзе вакол ратушы ўжо дзясятую гадзіну. Неба зрабілася чырвоным, як распаленае жалеза. Цяжкі дым вогнішчаў, якімі адпалохвалі пошасць, слаўся па бруку, нібыта душы, што дарэмна праглі перад смерцю апошняга прычасця, не хацелі пакідаць зямлю…''». Тут і готыка, і дэтэктыў, і гістарычнае фэнтэзі, і нават каханне. Але што да кахання ў стыле готыкі, то тут найперш трэба звярнуць увагу на, як яго сама вызначае Рублеўская, «жахлівае апавяданне» — «Жаніх панны Данусі» (2003). Жаніх пекнай выпускніцы жаночай гімназіі, панны Данусі, шляхетны Генусь, падчас інспекцыі чыгункі загінуў у спушчаным пад адхон эсэрамі цягніку. Але ў той жа вечар прыязджае за ёй на бліскучым, як калядная ёлка аўтамабіле — шыкоўным увасабленні прагрэсу, які толькі пачаў з'яўляцца на вуліцах горада. І адвозіць яе на Кальварыйскія могілкі, да суровага псеўдагатычнага будынка касцёла, каля сцен якога і распавядае пра сваю жудасную гісторыю, што ён не жывы, а толькі спакутаваны закаханы дух. Разглядаючы тэму гатычнага раману ў сучаснай беларускай літаратуры, варта звярнуць увагу на яшчэ адзін твор Рублеўскай — «Ночы на Плябанскіх Млынах» (2006), у якім можна правесці ў нечым паралелі з містычным гісторыямі «Шляхціца Завальні» Яна Баршчэўскага. Рублеўская з самога пачатку апускае чытача ў напружаную атмасферу чагосці таямнічага і пужалага («Гэты дом пабудаваў вар'ят у вар'яцкім месцы…»), а сам твор пабудаваны на містычных гісторыях Мінску, гарадскіх легендах, якія сябры распявядаюць па чарзе адзін адному, седзячы ўвечары ў старым доме пры святле свечак.
Містычна-дэтэктыўны сюжэт заклаў у аснову свайго твору Валерый Гапееў у рамане «Праклён» (2013), у якім ён паспрабаваў па-новаму зірнуць на фальклорную і гістарычную спадчыну беларусаў. Раман пра сучаснасць, але ў ім містычнае і міфалагічнае цесна пераплецена з рэчаіснасцю і з'яўляецца неад'емнай часткай нашага жыцця. Адзін з галоўных герояў, вясковы хлопец, дом якога згарэў разам з яго братам, застаўся апошнім у родзе. Разбіраючы пажарышча ён знаходзіць металічны амулет-артэфакт, які ўрэшце прыводзіць хлопца ў таемнае братэрства. Апыняецца, што недзе побач з намі жывуць ведзьмы і пярэваратні, квітнее папараць-кветка і прымаюць ахвяры камяні-алтары. Аўтар раскрывае нацыянальны характар беларусаў і заклікае не забывацца нашай гісторыі. Бо грэбаванне народнымі традыцыямі, адмова ад сваёй культуры, могуць абгарнуцца толькі праклёнам для чалавека, які зракаецца ад сваіх каранёў. Містычная аснова, і разгортванне падзей вакол старажытных артэфактаў, закладзены ў дэтэктыўных раманах. Урыўкі гісторыі ў яе раманах удала спалучаюцца с нашай сучанасцю. Так, напрыклад, падзеі ў адным з яе апошнх раманаў, «Абярэг Святога Лазара» (2012), разгортваюцца падчас здымак тэлепраекту, які нагадвае і на сёння дастаткова папулярнае тэлешоў «Бітва экстрасэнсаў», а ў вобразе некаторых герояў кнігі лёгка адгадваюцца некаторыя рэяльныя прататыпы. З пункту гледжання гатычнага раману цікавасць выклікае і яе раман «Карты вялікага чараўніка» (2014), сюжэтная лінія якога развіваецца вакол калоды катр Таро вядомага англійскага акультыста Алістэра Кроўлі, стваральнік калоды «Тара Тота». І ў рамане Тарасевіч, калода карт, над якой чорны чараўнік прапрацаваў пяць гадоў, нечакана ўсплывае ў нашы дні. Карты, якія валодаюць велізарнай сілай, выконваюць любое жаданне свайго ўладальніка, знаходзяцца ў злачынных руках, і дэтэктыву трэба адшукаць гэтага злачынцу. І так большасць твораў Вольгі Тарасевіч завязана на дэтэктыўных гісторыях вакол старажытных артэфактаў, якія валодаюць магічнай сілай.
Асмолаўка (Бярэзінскі раён)
Вядомыя асобы
У вёсцы пахаваны беларускі літаратуразнавец і перакладчык Мікола Прашковіч (1932—1983).
Вержбалоўка
Вержбало́ўка, Лазо́ўка — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Гожка (басейн Нёмана). Даўжыня 13 км. Пачынаецца на паўднёвы ўсход ад вёскі Казловічы, упадае ў Гожку каля вёскі Багушоўка. На ўсім працягу каналізаваная. На паўднёва-ўсходняй ускраіне аграгарадка Верцялішкі створана сажалка.
5.6x39 мм
5.6x39 мм (.220 Russian) — патрон, вынайдзены ў канцы 1950-х гадоў для палявання на аленяў у СССР. Па сутнасці прадстаўляе ўкарочаны 7.62x39 мм патрон.
Прыкладна з 1965 года гэты патрон пачалі вырабляць і ў Фінляндыі (на заводах SAKO і Lapua).
Абыз (сяло)
Абыз — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бакцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 354843200.
Люстраныя нейроны
Люстраныя нейроны (mirror neurons, neuroni specchio) — нейроны галаўнога мозгу, якія узбуджаюцца як пры выкананні пэўнага дзеяння, так і пры назіранні за выкананнем гэтага дзеяння іншай істотай. Такія нейроны былі пэўна выяўлены ў прыматаў, сцвярджаецца іх наяўнасць у людзей і некаторых птушак. У людзей актыўнасць мозгу, якая ўзгаднялася з паводзінамі люстраных нейронаў, была знойдзена ў лобных долях галаўнога мозгу ў частках, якія адказваюць за рэалізацыю рухальных функцый і ў цемянной долі вялікага мозгу.
Ларсен
Ларсен — прозвішча.
Люстраныя нейроны
Упершыню люстраныя нейроны былі выяўленыя і апісаны Джакома Рыцалаці, Віторыё Галезе і Леанарда Фагасі ва універсітэце горада Парма, Італія ў эксперыментах на малпах з увядзеннем мікраэлектродаў ў зону F5 і верхні скроневы разор.
Функцыя, якую выконваюць люстраныя нейроны да канца смутная і з'яўляецца прадметам навуковых спрэчак. Гэтыя нейроны могуць быць задзейнічаны ў разуменні дзеянняў іншых людзей і ў вывучэнні новых навыкаў шляхам пераймання. Некаторыя даследчыкі сцвярджаюць, што люстраныя нейроны могуць будаваць мадэль назіраных падзей і дзеянняў, у той час як іншыя адносяць іх функцыі да навыкаў, звязаных з прамовай. Таксама была вылучана пункт гледжання, што праблемы іх функцыянавання могуць ляжаць у аснове некаторых псіхічных захворванняў, у прыватнасці аўтызму. Аднак, сувязь паміж дысфункцыяй люстраных нейронаў і аўтызму застаецца прадметам спрэчак і не падобна на тое, што люстраныя нейроны звязаныя з некаторымі галоўнымі сімптомамі аўтызму.
Вастралодачнік валасісты
Вастралодачнік валасісты, Вастралодка валасістая (Oxytropis pilosa) — травяністая расліна сямейства бабовых.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, густа пакрытая мяккімі валаскамі. Сцябло ўзыходнае, вышынёй да 40 см. Лісце няпарна-перыстае. Пазушныя кветаносы нясуць гронка-галоўчатыя суквецці, якія складаюцца з 10-20 кветак; пялёсткі светла-жоўтыя. Плод — прамастойны касматы струк.
Арэал
Еўрасібірскі лесастэпавы рэліктавы від з дыз’юнктыўным арэалам. Пашырэнне: Балканскі паўвостраў, Каўказ, Сярэдняя і Усходняя Еўропа, Малая Азія, Манголія, Сібір. Знаходзіцца ў Беларусі ў крайніх усходніх пунктах росту прыбалтыйскага фрагмента арэала, трапляецца ў сухіх хвойніках, на астэпаваных схілах адзіночнымі экземплярамі і невялікімі групамі.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені-ліпені, пладаносіць у ліпені-жніўні. Размнажэнне насеннае.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная і кармавая расліна.
Гістарычная геаграфія
Гістарычная геаграфія вывучае фізічную, эканамічную і палітычную геаграфію мінулага той ці іншай краіны або тэрыторыі.
На дадзены момант вылучаецца 8 сектараў гістарычнай геаграфіі:
Штэйнер
Штэйнер, Штайнер — прозвішча.
Панцырныя малюскі
Панцырныя малюскі, таксама хітоны (Polyplacophora) — клас малюскаў (Mollusca).
Марскія жывёлы. Выпуклая спіна прыкрыта ракавінай, што падзяляецца на 8 пласцін. Каля 1000 відаў. Распаўсюджаныя практычна ва ўсіх морах.
Апісанне
Даўжыня ад 0,5 да 40 см, найбольш буйныя прадстаўнікі дасягаюць вагі ў некалькі кілаграмаў. Цела падоўжана-авальнае або чэрвепадобнае, падзяляецца на галаву, тулава і шырокую плоскую мускулістую нагу. Выпуклая спіна прыкрыта ракавінай.
Ракавіна хітонаў складаецца з васьмі рухома сучлененых пласцін, якія незалежна фармуюцца ў ходзе эмбрыягенеза. Пласцінкі размешчаны паслядоўна уздоўж пярэдняй-задняй восі цела. Першая і апошняя пласцінкі адрозніваюцца ад астатніх па форме. Сярэднія шэсць пласцінак сваёй формай нагадваюць ромбы і нясуць дзве пары вырастаў — пярэднюю (апофізы) і заднюю (бакавыя інсерцыённыя пласцінкі), якія пагружаныя ў эпітэлій і складаюцца выключна з артыкуламентума.
Брушная частка знізу плоская. Маюць мускулістую нагу з плоскай падэшвай. Нага служыць не толькі для перамяшчэння, а і для прысмоктвання малюска да камянёў, скал і да т.п. У выпадку небяспекі згортваюцца клубком.
На пярэднім канцы выдзяляецца галава ў выглядзе паўкруглага дыска, аддзеленага ад нагі папярэчнай баразёнкай. У цэнтры галаўнога дыска знаходзіцца рот, а ззаду, пад нагой, — заднепраходная адтуліна. У прадольных баразёнках размяшчаюцца шчэлепы (жабры), якімі малюск дыхае.
Пад скураным покрывам, паміж жабернымі баразёнкамі і краем ракавіны на спінным баку, знаходзіцца мантыя. Гэта частка паверхні пакрыта вапняковымі іголкамі. У большасці відаў ніжняя частка мантыі шчыльна прыціскаецца да паверхні прадмета, на якім знаходзіцца жывёла.
Панцырныя малюскі маюць своеасаблівыя органы пачуццяў (эстэты), размешчаныя ў каналах, што пранізваюць ракавіну. Гэтыя органы служаць для ўспрымання ціску вады і часткова пераўтвораны ў вочкі.
Пашырэнне
Вядомы з ранняга кембрыю (560 млн гадоў назад).
Пашыраны ва ўсіх морах, найбольш у Паўднёвым паўшар’і. Насяляюць галоўным чынам прыліўна-адліўную зону розных мораў, мелкаводдзе, шэраг відаў можна знайсці ў больш глыбокіх і спакойных месцах. Жывць на дне на камянях, скалах, ракавінах.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца водарасцямі, дэтрытам.
Міхаіл Міхайлавіч Мархель
Міхаіл Міхайлавіч Мархель (нар., г. Мінск) — беларускі футбаліст (нападаючы) і футбольны трэнер. Майстар спорту СССР.
Клубная кар’ера
Як нападнік правёў больш за дзве сотні матчаў на прафесійным узроўні як у Беларусі, так і за яе межамі. Як легіянер удзельнічаў у першынствах Расіі, Венгрыі ды Югаславіі.
Трэнерскую кар’еру пачаў у 1997 годзе. Трэніраваў моладзевыя зборныя, чатыры разы выводзіў каманды (U-17, U-19) у элітныя раўнды чэмпіянатаў Еўропы. У 2011 годзе, калі быў асістэнтам галоўнага трэнера моладзевай зборнай, дапамог камандзе U21 заваяваць бронзавыя ўзнагароды чэмпіянату Еўропы.
У 20 чэрвеня 2019 годы быў прызначаны галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай па футболе.
Томас Бо Ларсен
Томас Бо Ларсен (нар., Гладсаксэ, Ховедстадэн, Данія) — дацкі акцёр тэатра і кіно. Здымаецца ў кіно з 1984 года, на яго рахунку больш за 50 акцёрскіх работ, у тым ліку ў фільмах Томаса Вінтэрберга. Адзін раз намінаваўся на прэмію Бодыль (1995), двойчы станавіўся лаўрэатам прэміі Роберт (у 1996 годзе за фільм «Найвялікшыя героі», у 1998 — за фільм «Урачыстасць»). Ларсен жанаты з актрысай Патрысіяй Шуман, жыве ў Капенгагене.
Нікіціна (Карабецкае сельскае паселішча)
Нікіціна (Ники́тино) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Пуцеправод па Першамайскай вуліцы (Магілёў)
Пуцеправод па Першамайскай вуліцы, таксама вядомы як Гарбаты мост  — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Магілёве. Злучае цэнтральную і паўночную часткі горада, праходзячы над чыгуначнымі пуцямі лініі Магілёў — Крычаў Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі. Па пуцеправодзе праходзіць Першамайская вуліца.
Гісторыя
Стары пуцеправод пабудаваны ў 1923 годзе. Меў 5 пралётаў, даўжыня складала 41,7 м, шырыня 14,1 м.
На пачатак 2019 года пуцеправод не быў аварыйным, але меў візуальна зношаным, таму першапачаткова планавалі яго толькі абнавіць, не змяняючы яго памераў. Але праз планы Беларускай чыгункі ў будучыні правесці руху цягнікоў на гэтым у частку, было вырашана ўзвесці новы пуцеправод.
Праект новага пуцеправода распрацаваны інстытутам «Магілёўграмадзянпраект» (архітэктары У. В. Чаховіч, А. Л. Садкова (генплан), Л. А. Балашэнка (дасканальныя чарцяжы)). Праз патрабаванні нарматываў па праходжанні цягнікоў ён стаў на 60 сантыметраў вышэйшым за стары, што яшчэ больш падкрэсліла яго «гарбатасць», а таксама быў пашыраны да 4 палос замест ранейшых дзвюх. Пад памер пуцеправода былі павялічаны і дарожныя пад’езды з абодвух бакоў.
Стары пуцеправод закрыты для руху з 3 верасня 2019 года. Перакрыццё гэтага ўчастку галоўнай вуліцы горада паўплывала на працу амаль трох дзясяткаў маршрутаў грамадскага транспарту. Напрацягу верасня стары пуцеправод быў дэмантаваны. Пры будаўніцтве новага пуцеправода, каб паспець у сціслыя тэрміны, выкарыстоўваліся сарты высокатрывалага бетону са спецыяльнымі дабаўкамі для паскарэння зацвярдзення. На будоўкі працавалі спецыялісты Будаўніча-мантажнага цягніка № 761 ААТ «Дарбудмантажтрэст», Будтрэста № 12, філіяла Дарожна-будаўнічаага ўпраўлення № 14 ААТ «Дарожна-будаўнічы трэст № 3», а таксама «Гарсвятла», «Белтэлекама», Гарэлектратранспарту. Праца на аб’екце была арганізавана ў трохзменным рэжыме.
Далей вяліся работы па ўзвядзенні ходнікаў, агароджы, архітэктурных элементаў, замене чарнавога пакрыцця на чыставое. Да канца красавіка скончаны агароджы і тумбы на ўездах, завершаныя стэламі-свяцільнямі. Афіцыйная здача ў эксплуатацыю запланаваная на пачатак чэрвеня 2020.
Апісанне
Новы пуцеправод мае бэлечную канструкцыю. Шырыня адзінага пралёта складае 16,7 м (па восі). Шырыня пуцеправода складае 20,1 м, шырыня праезнай часткі — 14 м.
Уздоўж моста праходзіць дэкаратыўная літая чыгунная агароджа, выкананая на гомельскім заводзе «Цэнтраліт». На ўездах на пуцеправод устаноўлены групы з дзвюх тумбаў, абліцаваных шэрым паліраваным гранітам з Пакостаўскага радовішча (Украіна). Большая тумба складаецца за трох рознавялікіх аб’ёмаў, якія ступеньчата павышаюцца да краёў агароджы. Два меншыя аб’ёмы вырашаны плоскасна, толькі верхнія вуглы аздоблены трыма ўтопленымі зубцамі. Вышэйшы аб’ём мае ў плане форму квадрата і аздоблены з трох бакоў трыма прызматычнымі зубцамі рознай вышыні са скошаным верхнім вуглом. У верхняй частцы тумба мае крыжпадобную форму. Вуглы запоўнены металічнымі пласцінамі, якія памяншаюцца да верху. . На вялікіх тумбах устаноўлены пяціметровыя свяцільні ў выглядзе стылізаваных стэл, выкананых з матаванага белага шкла з навершам і падстаўкай з залацістай нержавейкі.
Меншая тумба ўстаноўлена на перападзе вышыні металічнай агароджы. Мае ў форму блізкую да квадрата. Вуглы на ўсю вышыню аформлены ў выглядзе зубцоў. Завершана дзвюма невялікімі аб’ёмамі васьмівугольнай формы.
Даўжыня агароджы з тумбамі складае 92,23 м.
Інга Альвідасаўна Бабакова
Інга Альвідасаўна Бабакова (у дзявоцтве — Буткус; нар. года, ) — украінская лёгкаатлетка, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў у скачках у вышыню. Заслужаны майстар спорту Украіны.
Кар’ера
На Алімпійскіх гульнях у Атланце заваявала бронзавы медаль у скачках у вышыню, саступіўшы Нікі Бакаяні і Стэфцы Кастадзінавай. На наступных Гульнях, у Сіднеі і Афінах, займала адпаведна 5-е і 9-е месцы.
Таксама перамагала на чэмпіянаце свету ў 1999 годзе, станавілася сярэбраным і бронзавым прызёрам першынства.
Асабістае жыццё
Нарадзілася ў сям’і вайскоўца. Пазней пераехала ў Краснадар, дзе вучылася ў школе.
Электрычны ланцуг
Электрычны ланцуг — сукупнасць электронных кампанентаў, якія ўтвараюць шлях для працякання электрычнага току. Гэтымі кампанентамі выступаюць розныя фізічныя прылады, якімі могуць быць батарэі, рэзістары, шпулі індуктыўнасці і іншае. Кожны з іх мае пэўныя параметры і функцыі, праз што электрамагнітныя працэсы ў электрычным ланцугу могуць быць апісаны з дапамогай паняццяў сіла току і напружанне.
Кампаненты электрычнага ланцугу можна падзяліць на актыўныя і пасіўныя. Першыя, як напрыклад батарэі і генератары, дадаюць энергію ў ланцуг, а другія, як напрыклад рэзістар і кандэнсатар, яе спажываюць.
Асноўная форма ўяўлення электрычных ланцугоў — графічная, з дапамогай умоўных знакаў, якую называюць электрычнай схемай (малюнак 1).
Пры фізіка-матэматычным аналізе электрычных ланцугоў карыстаюцца іх ідэалізаваным мадэлямі, што называюцца эквівалентнымі электрычнымі ланцугамі. Гэтыя мадэлі ствараюцца з электронных элементаў — ідэалізаваных мадэлей электронных кампанентаў. Патрэбнасць у гэтым вынікае з таго, што рэальныя электрычныя ланцугі адчуваюць на сябе знешнія ўздзеянні, якія прыводзяць да адхіленняў. Такім чынам, усе знешнія ўздзеянні, калі яны не апісаны, у эквівалентных ланцугах прымаюцца роўнымі нулю.
Аляксей Паўлавіч Сітнікаў
Аляксей Паўлавіч Сітнікаў ( — ) — расійскі і беларускі інжынер-архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1836 годзе.
Тэхнічную адукацыю атрымаў у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы (1852-58) і, скончыўшы курс з адзнакай, з чынам калежскага сакратара, быў вызначаны ў Варонежскую губернскую будаўнічую і дарожную камісію.
Пасля гэтага прызначаны малодшым інжынерам будаўнічага аддзялення наўгародскага губернскага праўлення (1865). У наступным годзе атрымаў званне архітэктара і ўзяў на сябе надзор за (1866). Праз тры гады ўзведзены ў званне інжынер-архітэктара і ў хуткім часе прызначаны архітэктарам дзяржаўных конскіх заводаў (1870). Далей прызначаны звыштатным тэхнікам будаўнічага аддзялення варонежскага губернскага праўлення (1873), а потым паслядоўна: малодшым інжынерам таго ж будаўнічага аддзялення і магілёўскім губернскім інжынерам.
У час працы на апошняй пасадзе, памёр на 40-м годзе жыцця.
Рамуцішке (Ігналінскі раён)
Раму́цішке (Ramutiškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Казокіне. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
NGC 4774
NGC 4774 (іншыя абазначэнні — MCG 6-28-37, IRAS12507+3705, ZWG 188.26, KUG 1250+370, ARAK 392, 1ZW 45, VV 789, PGC 43759) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шалакайын
Шалакайын — сяло ў Каркаралінскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бакцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 354843400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 127 чалавек (71 мужчына і 56 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 101 чалавек (53 мужчыны і 48 жанчын).
Украіна ў Першай сусветнай вайне
Украі́на ў Пе́ршай сусве́тнай вайне́ — падчас Першай сусветнай вайны назва «Украіна» выкарыстоўвалася толькі як нацыянальная назва для тэрыторыі ўкраінскага народа. Тэрыторыі, якія складаюць сучасную Украіну, уваходзілі ў склад Расійскай імперыі (Наддняпраншчына, Слабажаншчына, Данбас, Таўрыя, Крым) і Аўстра-Венгерскай імперыі (Закарпацце, Галічына, Букавіна, Падолле). Але падзеі Першай сусветнай вайны аслабілі ўплыў рэжымаў імперый на этнічных украінцаў і ў 1914—1918 гг.
Федэрыка Бенкавіч
Федэрыка Бенкавіч (харв. Federiko Benković; —) — харвацкі жывапісец і гравёр, вядомы таксама пад мянушкай «Далмацінец». Сам мастак нярэдка падпісваўся «Federico Bencovich».
Украіна ў Першай сусветнай вайне
Тэрытарыяльна-палітычныя планы ваюючых дзяржаў на ўкраінскіх землях
Першую сусветную вайну развязалі два ваенна-палітычныя блокі: Антанта і Трайны саюз, а потым Чацвяртны саюз. У гэтай вайне Украіна стала мішэнню еўрапейскіх дзяржаў.
Федэрыка Бенкавіч
Біяграфія
Федэрыка Бенковіч нарадзіўся ў Далмацыі ў 1667 годзе ў мястэчку Оміш. Навучаўся мастацкаму майстэрству спачатку ў Венецыі, затым, з 1695 года ў Балонні ў Карла Чын’яні, акадэмізм якога адбіўся пасля на ўсёй творчасці мастака.
Украіна ў Першай сусветнай вайне
Тэрытарыяльна-палітычныя планы ваюючых дзяржаў на ўкраінскіх землях
Разам з большасцю ўкраінскіх зямель Расійская імперыя імкнулася захапіць Галічыну, Букавіну і Закарпацце. Акрамя таго, яна імкнулася ліквідаваць арганізацыйныя цэнтры ўкраінскага вызваленчага руху. І свае захопніцкія намеры былі прыхаваныя жаданнем аб’яднаць усе «рускія» землі.
Федэрыка Бенкавіч
Біяграфія
Некаторы час жыў у Мілане, а затым з 1716 па 1724 г. працаваў у Вене, дзе зрабіўся прыдворным жывапісцам бамбергскага біскупа Карла Фрыдрыха. Іншыя карціны мастака захоўваюцца ў Балонні, Мілане, Вене, а таксама і ў Далмацыі. З некаторых сваіх карцін мастак сам вырабляў гравюры на медзі. Федэрыка Бенкавіч памёр 8 ліпеня 1753 года ў Гарыцыі.
Украіна ў Першай сусветнай вайне
Тэрытарыяльна-палітычныя планы ваюючых дзяржаў на ўкраінскіх землях
Аўстра-Венгерская імперыя мела на мэце далучыць Валынь і Падолле да сваіх уладанняў.
Германская імперыя імкнулася да пашырэння сваіх уладанняў, дзякуючы анексіі украінскіх усходніх і паўднёвых зямель. Нямецкія палітыкі захапілі ўкраінскія землі самым важным крокам на шляху разгрому Расійскай імперыі.
Наддняпраншчына
Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў паўплывала на жыццё грамадства таго часу, але гэта не змяніла асноўнага кірунку яго развіцця, які быў прадыктаваны патрабаваннямі і законамі рыначнай эканомікі. Найбольш негатыўныя наступствы разгрому рэвалюцыі адлюстраваліся ў палітычнай сферы. Было ўсталявана надзвычайнае становішча, катэгарычна забараняліся дэманстрацыі, мітынгі і зборышчы. Вайсковыя трыбуналы дзейнічалі па ўсёй краіне. Палітычныя арганізацыі сышлі ў падполле. Рэпрэсіі супраць украінскага руху ўзмацніліся, забаранялася выкладанне ўкраінскай мовы ў навучальных установах, украінскіх суполках і клубах, у большасці арганізацый Асветніцтва і практычна ва ўсіх буйных украінскіх перыядычных выданнях былі адменены. Замест гэтага пры шырокай падтрымцы ўладаў шавінісцкія арганізацыі, у прыватнасці Клуб рускіх нацыяналістаў, былі заснаваныя ў Кіеве ў 1908 годзе.
Справа «Бейліса» атрымала шырокі розгалас — судовы працэс, арганізаваны ў Кіеве ў 1913 годзе супраць яўрэя, абвінавачанага ў рытуальным забойстве праваслаўнага дзіцяці. Прэса пачала антысеміцкую кампанію. Аднак дэмакратычная супольнасць, прагрэсіўная інтэлігенцыя і пісьменнікі выступілі ў абарону Бейліса. У рэшце рэшт суд быў вымушаны апраўдаць Бейліса.
Пасля разгрому Рэвалюцыі 1905—1907 гадоў украінскі вызваленчы рух апынуўся ў цяжкім становішчы. Украінская радыкальна-дэмакратычная партыя распалася. Аднак некаторыя члены ўкраінскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, у тым ліку Сымон Пятлюра і Валянцін Садоўскі, удзельнічалі ў стварэнні міжпартыйнага палітычнага блока — Таварыства ўкраінскіх прагрэсістаў (ТУП). Актывістамі Таварыства былі Міхаіл Грушэўскі, Сяргей Яфрэмаў, Уладзімір Выннічэнка, Яўген Чыкаленка, Дзмітрый Дарашэнка, Людміла Старыцкая-Чарняхоўская і іншыя. ТУП лічыў найбліжэйшай задачай украінізацыю адукацыі, дзяржаўных устаноў, суда і царквы. Палітычную лінію грамадства праводзіла газета «Рада». Значная ўвага ўдзялялася адстойванню ўкраінскіх інтарэсаў у Дзярждуме. Трэцяя Дзярждума, найбольш рэакцыйная па сваім складзе, адхіліла пытанне аб украінскай мове навучання ў пачатковых школах і аб выкарыстанні ўкраінскай мовы ў судах. У 1913 годзе, калі была склікана Чацвёртая Дума, ТУП заручылася падтрымкай фракцый трудавікоў і кадэтаў у сваіх прэтэнзіях. Аднак кансерватыўная большасць Думы зноў заблакавала гэтыя пытанні.
Прыгнёт з боку царскага ўрада працягваўся. У 1914 годзе ўрад забараніў святкаваць дзень нараджэння Тараса Шаўчэнкі. Гэта выклікала хвалю пратэстаў па ўсёй Украіне. Словы абурэння гучалі нават у Дзярждуме. Гэта быў першы раз, калі адбылася гарачая дыскусія па ўкраінскім пытанні, і яна зрабіла вялікае ўражанне не толькі ў Думе, але і за яе межамі. Нягледзячы на скандалы з боку ўрада, украінскае студэнцтва прайшло ў сакавіку 1914 годзе пад жоўта-сінімі сцягамі.
Актыўная работа была праведзена сацыял-дэмакратамі падчас падрыхтоўкі да свята 1 мая. Яны распаўсюдзілі абвяшчэнне Цэнтральнага камітэта РСДРП. Кіеўская, Харкаўская, Кацярынаслаўская, Палтаўская і Мікалаеўская партыйныя арганізацыі выдалі ўлёткі з заклікам да 1 мая праводзіць палітычную забастоўку. На 1 мая 1914 года ва Украіне адбылося 85 палітычных страйкаў з больш чым 30 000 удзельнікаў. Больш за ўсё страйкаў адбылося ў Харкаўскай і Кіеўскай губернях.
Такім чынам, напярэдадні Першай сусветнай вайны ва Украіне наспявала рэвалюцыйная сітуацыя. За першую палову 1914 года Украіна мела больш за 300 страйкаў, у тым ліку больш за 70 % былі палітычнымі. У страйках удзельнічалі каля 95 тысяч чалавек.
Як раз прыйшоў новы рэвалюцыйны ўздым (1910 — першая палова 1914) ва Украіне адбылося 978 страйкаў з колькасцю ўдзельнікаў каля 330 тысяч чалавек.
Паступова ўкраінскі нацыянальнае рух набіраў новыя сілы. Але гэты працэс спыніўся з пачаткам Першай сусветнай вайны.
Заходняя Украіна
Адной з найбольш характэрных праяў нацыянальна-вызваленчых ідэй у Галіцыі было абуджэнне грамадскай актыўнасці ўкраінскага сялянства. У 1902 годзе ва Усходняй Галіцыі пачаўся сельскагаспадарчы страйк, у якім удзельнічала каля 200 000 сялян. Асноўнымі патрабаваннямі забастоўшчыкаў былі павышэнне заработнай платы польскіх землеўладальнікаў падчас сельскагаспадарчых работ і спыненне ўмяшання польскай адміністрацыі ў эміграцыю сялян і рабочых у Амерыку. Страйк меў сацыяльны і нацыянальны характар і быў накіраваны супраць польскага панавання ў рэгіёне. Скончыўся поўнай перамогай сялян і паказаў прыклад нацыянальнай салідарнасці. Гэта цалкам змяніла агульны баланс сіл дзвюх галоўных галіцкіх нацыянальнасцей: калі польская эліта, захоўваючы сваю палітычную манаполію ў рэгіёне, усё яшчэ панавала над украінскай, то ўкраінскае сялянства па сваёй арганізацыі і нацыянальнай свядомасці значна пераўзыходзіла польскае.
Усе свае дасягненні ўкраінцам даводзілася заваёўваць ва ўпартай барацьбе з польскай адміністрацыяй і польскімі палітычнымі сіламі краю. Украінска-польскія адносіны ў пачатку ХХ стагоддзя набралі вострага канфліктнага характару, характару неаб’яўленай вайны, выразнымі праявамі якой сталі замах на Івана Франка 1897 года, крывавыя расправы над украінскімі выбаршчыкамі, забойства галіцкага намесніка графа Андрэя Патоцкага ўкраінскім студэнтам у 1908 годзе і забойства польскімі студэнтамі аднаго з лідараў украінскага студэнцкага руху Адама Коцка ў 1910 годзе. Палітычная барацьба ішла вакол двух пытанняў: стварэнне украінскага універсітэта ў Львове і правядзення выбарчай рэформы, якая б павялічыла прадстаўніцтва украінцаў у галіцкім сейме. У лютым 1914 года дзякуючы актыўным дзеянням мітрапаліта Андрэя Шаптыцкага быў заключаны польска-ўкраінскі кампраміс, згодна з якім украінцы павінны былі атрымаць траціну месцаў у галіцкім сейме і паўнавартаснае прадстаўніцтва ў розных сеймовых камісіях. Палякі абавязаліся не чыніць перашкод заснаванню ўкраінскага універсітэта ў Львове.
У сакавіку 1913 года ўзнікла ваеннае таварыства «Сечавыя стральцы». Да пачатку Першай сусветнай вайны было каля сотні такіх таварыстваў.
Украінскае насельніцтва ў гады вайны
Падчас вайны ў цяжкім становішчы апынулася насельніцтва Галіцыі і Букавіны. «З аднаго боку, — адзначае сучасны гісторык Т Гунчак, — яго мучылі рускія, спрабуючы выбіць з яго пачуццё нацыянальнай свядомасці і самапавагі; з другога — над ім здзекаваліся аўстрыйцы і венгры, абвінавачваючы ў русафільстве». У пачатку вайны галіцкія і букавінскія зямлі былі заваяваныя рускімі войскамі. Асноўнай мэтай расійскай адміністрацыі было знішчэнне асноўнага цэнтра ўкраінскага нацыянальнага руху, які засяроджваўся на гэтых землях, і стварэнне перадумоў для арганічнага ўключэння іх у склад Расійскай імперыі.
Менавіта для выканання гэтых задач былі накіраваны асноўныя «меры» новапрызначанага генерал-губернатара Галіцыі графа Георгія Бабрынскага: закрыццё «Просвіт», украінскіх устаноў, бібліятэк, школ; гвалтоўная русіфікацыя; рэпрэсіі супраць мясцовай інтэлігенцыі; пераслед грэка-католікаў; масавая дэпартацыя насельніцтва (з Галічыны былі выселены больш за 12 000 чалавек, абвінавачаных у небяспецы). Больш за 100 тысяч чалавек, якія падчас вайны вярнуліся да праваслаўя, пазбягаючы магчымай помсты з боку аўстра-венгерскай адміністрацыі, пакінулі правінцыю і добраахвотна ад’ехалі ўглыб Расійскай імперыі. Акрамя таго, сотні тысяч украінцаў на Холмшчыне і Валыні былі перамешчаныя на ўсход у рамках тактыкі выпаленай зямлі.
Вайна прынесла на ўкраінскія землі разбурэнне эканомікі, тармажэнне прагрэсіўнага развіцця, дэфармацыю структуры вытворчасці, узмацненне залежнасці ад замежнага капіталу. У Галіцыі за гады вайны было знішчана больш за 40 % гандлёвых і жылых будынкаў, больш за 1,5 тысячы прамысловых будынкаў. Нават стратэгічна важная нафтавая прамысловасць скараціла здабычу на 1/3. На Букавіне ў гэты час колькасць коней і свіней зменшылася на 60 %, авечак — на 47 %. Сітуацыя ў Прыдняпроўскай Украіне была не нашмат лепшая. Калі ў 1913 годзе тут працавала 3381 прадпрыемства, то ў 1915 годзе — толькі 2849. У 1917 годзе з 4 млн сялянскіх двароў 1,8 мільёны двароў былі без коней.
Чалавечыя страты Украіны
Дэмаграфічныя страты, выкліканыя Першай сусветнай вайной ва Украіне, не могуць быць падлічаны нават прыблізна. Але ёсць некаторыя статыстычныя дадзеныя аб сумарных стратах расійскай арміі за 1914—1917 гады, калі ёй кіравалі вайсковыя ўлады. Паводле яе, расійскія войскі страцілі 62 640 чалавек і загінулымі ад ран 17 174 чалавек. Але, зразумела, гэта былі толькі дакладна выяўленыя ахвяры, таму што зніклых было вельмі шмат — 1936278 чалавек. Гэта маглі быць як палонныя, так і дэзерціры ці загінуўшыя. Расійскі генерал-эмігрант Галавін вывеў поўную страту Расійскай імперыі ў Першай сусветнай вайне — 1,3 мільёна. Вядома, што насельніцтва Расійскай імперыі ў 1914 годзе складала каля 170 млн, з якіх насельніцтва ўкраінскіх губерняў — каля 32 млн. Такім чынам, украінскія землі імперыі складаюць каля 20 % чалавечых страт.
Акрамя таго, вялікія страты панеслі ўкраінскія землі Аўстра-Венгрыі. Колькасць іх насельніцтва складала каля 7 мільёнаў з 50 мільёнаў усёй імперыі. Паводле існуючых дадзеных, Аўстра-Венгрыя страціла бліз 2 млн загінулымі. Такім чынам, страта ўкраінскага насельніцтва складае каля 14 %. Таксама падчас ваенных дзеянняў панесла страты мірнае насельніцтва Галічыны, Букавіны і Валыні, праз якія ішла лінія фронту. Такім чынам, агульная чалавечая страта насельніцтва Украіны (у цяперашніх межах) складае каля 0,5 млн асоб.
Рачыца
Назву Рачы́ца маюць:
Трэпанема
Трэпане́ма (Treponema) — род бактэрый сямейства трэпанем парадку.
Оміш
Оміш (Omiš, Almissa) — горад у Харватыі, у Спліцка-Далмацінскай жупаніі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы ўзбярэжжа Адрыятыкі паміж гарадамі Спліт (25 км) і Макарска (30 км) у месцы ўпадзення ў мора ракі Цэтына. Насельніцтва — 6462 чалавекі (2011 год).
Праз Оміш праходзіць адрыятычная магістраль, горад звязаны рэгулярнымі аўтобуснымі зносінамі з найбуйнейшымі гарадамі Харватыі.
Новікі (Ельнінскі раён)
Новікі (Новики) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Рытана
Насельніцтва складае 137 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 12010. Тэлефонны код — 0171.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Mauro.
Алена Ігараўна Вітрычэнка
Алена Ігараўна Вітрычэнка (Олена Ігорівна Вітриченко; нар., , УССР) — украінская спартсменка, выступала ў індывідуальным першынстве па мастацкай гімнастыцы.
Біяграфія
Хоць яна ўпершыню з'явілася на міжнародных спаборніцтвах у 1986, па-сапраўднаму яе заўважылі на сусветным першынстве ў Бруселі (Бельгія) у 1992 годзе, дзе яна, як член украінскай зборнай, заваявала сярэбраны медаль. Пасля гэтага Алена пачала перамагаць на шматлікіх іншых важных спаборніцтвах.
Яе найлепшае выступленне адбылося на Летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года, дзе яна заваявала бронзавы медаль. Праз год яна выйграла сусветны і еўрапейскі чэмпіянат. Любімым прадметам для Алены з'яўлялася стужка, за выступленні з якой яна тройчы станавілася сусветным і двойчы еўрапейскім чэмпіёнам.
Вітрычэнка скончыла выступы пасля Алімпійскіх гульняў у Сіднеі (2000).
У Кіеве ёю арганізавана ўласная школа мастацкай гімнастыкі, дзе Алена займаецца трэнерскай працай.
Алена Вітрычэнка замужам за бізнесменам Аляксеем Баравіковым. У шлюбе нарадзіліся двое сыноў, Давід і Цэзар, і дачка Аўрора. Сям'я пражывае ў Іспаніі.
Вяртанне
Вяртанне — шматзначны тэрмін, уваходзіць у складаныя тэрміны.
Руслана Аляксееўна Таран
Руслана Аляксееўна Таран (Руслана Олексіївна Таран; г., ) — украінская яхтсменка, трохразовы прызёр Алімпійскіх гульняў, трохразовы чэмпіён свету.
Руслана Таран трэніравалася ў Днепрапятроўску. На алімпіядах у Атланце і Сіднеі Руслана станавілася бронзавым прызёрам у класе яхт «470» у пары з А. І. Пахольчык.
Алімпійскі медаль афінскай Алімпіяды Руслана выйграла ў класе Інглінг (сумесна з А. Г. Калінінай і С. В. Мацевушавай).
Трэнеры — Гурэеў, Васіль Мікалаевіч, Цалік Дзмітрый Аляксандравіч.
Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла Рэспублікі Беларусь імя Рыгора Шырмы
'''Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла Рэспублікі Беларусь імя Р. Шырмы''' — харавы калектыў у Беларусі.
Гісторыя
Мастацкім кіраўніком і галоўным дырыжорам з 1987 года напрацягу 20 гадоў з'яўлялася Людміла Барысаўна Ялфімава. Менавіта пры яе кіраўніцтве капэла стала сапраўды ўніверсальным харавым калектывам, унікальным па сваім гучанні і неабмежаванасці рэпертуару.
Рэпертуар
У рэпертуары капэлы апрацоўкі беларускіх народных песень, творы беларускіх кампазітараў, у т. л. М. Аладава, У. Алоўнікава, А. Багатырова, A. Бандарэнкі, Г. Вагнера, Я. Глебава, У. Дарохіна, Э. Казачкова, В. Казлоўскага, І. Кузняцова, М. Куліковіча-Шчаглова, А. Літвіноўскага, І. Лучанка, С. Манюшкі, А. Мдывані, Я. Палтаўскага, Ю. Семянякі, Дз. Смольскага, Л. Шлег і інш. , харавыя і вакальна-сімфанічная свецкая і царкоўная музыка рускіх і замежных класікаў і сучасных кампазітараў: рэквіемы Дж. Вердзі, В. А.  Моцарта, Р. Шумана, Л. Керубіні, А. Брукнера, І. Брамса, А. Дворжака, Г. Берліёза, І. Гайдна, Кс. Бенгверэла, Дз. Кабалеўскага, месы І.  С.  Баха, А. Брукнера, В. А. Моцарта, І. Гайдна, Дж. Пучыні; араторыі Дз. Шастаковіча, П. Чайкоўскага, С. Пракоф'ева, Г. Ф. Гендэля; Сімфонія № 9 Л. ван Бетховена, «» І. Стравінскага, Сімфонія-меса Ф. Мендэльсона, Дз. Шастаковіча; кантаты І. С. Баха, «Карміна Бурана» К. Орфа, «Поры года» Ё. Гайдна, «Аляксандр Неўскі» і «Іван Грозны» С. Пракоф'ева, «Ян Дамаскін» С. Танеева, «Масква» П. Чайкоўскага; духоўныя творы Дж. Вердзі, А. Брукнера, А. Дворжака, Дж. Пергалезі, С. Манюшкі, А. Шонберга; хоры з опер Дж. Вердзі, Ж. Бізэ, Р. Вагнера, А. Барадзіна, Дж. Пучыні, К. Вэбера, П. Масканьі, В. Беліні; фрагменты мюзіклаў Дж. Гершвіна, Р. Роджэрса, Дж. Керна; харавыя шэдэўры С. Рахманінава, П. Чайкоўскага, П. Часнакова, А. Грачанінава, С. Танеева, Дз. Бартнянскага, М. Беразоўскага, А. Архангельскага.
Выступленні
Капэла выступала з вядомымі сімфанічнымі аркестрамі Маскоўскай, Санкт-Пецярбургскай, Белгарадскай, Харкаўскай, Валгаградскай, Данецкай, Кіеўскай, Віленскай, Іркуцкай філармоній, аркестр Герліцкага музычнага тэатра (Германія), аркестр Зеленагурскай філармоніі (Польшча), аркестр Котбускага музычнага тэатра (Германія) пад кіраўніцтвам Ю. Яфімава, М. Янсанса, Л. Крэмера, Р. Зеехафера, Чэслава Грабоўскага, B. Катаева, В. Дуброўскага,, Саўлюса Сандэцкіса, , Юрыя Цырука, А. Янчанкі, А. Дзмітрыева, А. Анісімава і інш.
Кіраўнікі
У розны час капэлай кіравалі У. Раговіч, А. Шунтаў; працавалі спевакі М. Тэадаровіч, Л. Царанкова, М. Шуманскі, В. Юневіч і інш.
Узнагароды
Калектыў — лаўрэат ў г. Гайнаўка (Польшча, 1993).
Корву
Корву (ilha do Corvo) — востраў у Атлантычным акіяне, найменшы з усіх населеных Азорскіх астравоў. Плошча - 17,11 км². Насельніцтва (2011 г.) - 430 чал.
Геаграфія
Востраў Корву знаходзіцца ў 18,18 км на паўночны ўсход ад суседняга, большага па памерах вострава Флорэш. Гэта — самы паўночны з усіх населеных Азорскіх астравоў. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 6,33 км. Найбольшая шырыня — 3,88 км.
Корву мае вулканічнае паходжанне. Яго фундамент месціцца на ўскраіне Паўночна-Амерыканскай пліты. Вылучаюць 3 асноўныя этапы фарміравання вострава:
Пераважаюць горныя ландшафты са стромкімі скаламі. Берагі абрывістыя. На поўдні вылучаюцца спадзістыя схілы. Найвышэйшы пункт — вулкан Мора-душ-Оменс(718 м). Яго кальдэра ўмяшчае невялікае возера.
Гісторыя
У 2010 г. археолагі выявілі рэшткі паселішча, якое магло быць заснавана каля 2000 гадоў таму. Аднак да моманта адкрыцця партугальцамі ў 1452 г. ён ужо быў незаселены. З 1458 г. Корву выкарыстоўвалі для выпасу статкаў свойскай жывёлы. У 1580 г. пачалося засяленне выхадцамі з суседняга вострава Флорэш. У 1674 г. утворана самастойная парафія. Цывільная адміністрацыя з'явілася толькі ў 1832 г.
З другой паловы канцы XIX ст. навакольныя воды наведвалі амерыканскія кітабоі. Яны ахвотна наймалі маладых тубыльцаў. Да 1970-ых гг. працягваўся перыяд сталай эміграцыі ў ЗША. Жыхары Корву захавалі асабісты дыялект, блізкі да старой партугальскай мовы.
У 2008 г. для аховы флоры і фаўны на востраве Корву створаны прыродны парк.
Інфраструктура
На поўдні вострава Корву знаходзіцца самае буйное паселішча, вёска Віла-ду-Корву, — цэнтр мясцовага муніцыпалітэта. Муніцыпалітэт валодае трацінай усёй зямлі вострава. Астатняя — у прыватнай маёмасці. Асноўны занятак мясцовых жыхароў — жывёлагадоўля. Трымаюць кароў і авечак. Вытворчасць сыру складае важную галіну эканомікі. Земляробства накіравана на задавальненне ўнутраных патрэб. Палеткі месцяцца пераважна на ўсходзе вострава, а таксама ў кратэры вулкана. Вырошчваюць бульбу, авёс, цытрусавыя. Развіваецца турызм.
Бычын
Бы́чын (, Бычин) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Да 21 снежня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Якшыцкага сельсавета.
Губкі
Губкі (Porifera, Spongia) — тып беспазваночных жывёл. Апісана каля 8000 відаў, якія належаць да 3-4 класаў. Вывучаюцца навукай спангіялогіяй.
Пашырэнне
Гэта старажытная група жывёл, вядомая з дакембрыя, найбольш размножыліся ў мезазоі. Распаўсюджаныя шырока: ад прыбярэжнай зоны да глыбіні 8500 м. Хоць пераважная большасць губак жыве ў морах, прэснаводныя прадстаўнікі (напрыклад, бадзягі) сустракаюцца ва ўнутраных водах усіх мацерыкоў акрамя Антарктыды. Найбольш разнастайныя і шматлікія на марскім шэльфе.
Асаблівасці біялогіі
Губкі адносяцца да найбольш прымітыўных мнагаклеткавых арганізмаў, не маюць дыферэнцыраваных тканак і адасобленых органаў. Каланіяльныя, радзей адзіночныя жывёлы, вядуць нерухомы спосаб жыцця. Маюць шкілетныя ўтварэнні ў выглядзе вапнавых, крэмнезямных іголак (спікул) або валокнаў бялку спангіна.
Цела бакала- або мяшэчкападобнае, адным канцм прымацоўваецца да субстрату, на другім адтуліна — вусце. Сценкі цела з порамі, цераз якія паступае вада з прадуктамі жыўлення.
Кормяцца дэтрытам, прасцейшымі, дыятомавымі водарасцямі і інш. Здабываюць ежу спосабам фільтрацыі. Вада, што трапляе ў арганізм цераз поры, затым праходзіць па сістэме высланых жгуцікавымі клеткамі каналаў, і з гэтага патока губка здабывае харчовыя часцінкі, памеры якіх звычайна вар’іруюць ад 50 да 1 мкм, але могуць быць і меншыя.
Бясполае размнажэння адбываецца шляхам фрагментацыі, пачкавання, утварэння зімуючых гемул, якія нагадваюць споры. Абсалютная большасць губак — гермафрадыты. Выкідваюць вонкі сперматазоіды, якія пераносяцца токамі вады да іншай губкі, унутры якой адбываецца апладненне яец. Зіготы могуць выводзіцца ў знешняе асяроддзе, але многім губкам уласціва жыванараджэнне. Выхад лічынак стымулюецца святлом і звычайна адбываецца на досвітку. Праз некалькі гадзін ці дзён лічынкі асядаюць і пачынаюць поўзаць па дне ў пошуках месца для прымацавання. Прымацаваная лічынка праходзіць метамарфоз і ператвараецца ў маладую губку.
Выкарыстанне
Прымяняюцца ў медыцыне. Грэчаская губка выкарыстоўваецца як туалетная.
Макарска
Ма́карска (Makarska) — горад у Харватыі, у Далмацыі. Курорт, сталіца Макарскай Рыўеры. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы ўзбярэжжа Адрыятыкі паміж гарадамі Спліт (60 км) і Дуброўнік (140 км). Насельніцтва — чал. (2001). Горад Макарска звязаны рэгулярнымі аўтобуснымі зносінамі з найбуйнейшымі гарадамі Харватыі, а таксама паромнай лініяй з г. Сумарцін на востраве Брач.
Лесніца (рака)
Ле́сніца — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Гожка (басейн Нёмана). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 32 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8‰. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Вярхполле, упадае ў Гожку на ўскраіне аграгарадка Гожа. Ад вытоку на працягу 4 км каналізаваная.
Трыбуна мастацтва
«Трыбуна мастацтва» — беларускі тэатральна-мастацкі ілюстраваны часопіс. Выдаваўся ў лютым — чэрвені 1925 г. у Мінску. Цэнтральным праўленнем саюза работнікаў мастацтва Беларусі (з № 8 разам з Белдзяржкіно). Матэрыялы друкаваліся на беларускай і рускай мовах. У праграму выдання ўваходзіла грамадскае абмеркаванне праблем мастацкай творчасці, пошуку жывой сувязі мастацтва і літаратурна-мастацкай крытыкі з народнымі масамі, распрацоўка эстэтычны прынцыпаў беларускага мастацтва, выяўленне ў ім нацыянальнага стылю, развіццё мастацкай самадзейнасці. Рэдакцыя давала магчымасць выказаць свае погляды прадстаўнікам розных кірункаў у мастацтве з умовай, каб пытанні мастацкай творчасці разглядаліся «ў сувязі з агульнымі задачамі рабочага класа». У рэцэнзіях, аналітычна-праблемных і дыскусійных артыкулах часопіс змагаўся за высокі ідэйна-мастацкі ўзровень творчасці тэатральных і музычных калектываў, кінематографа, дзеячаў выяўленчага і прыкладнога мастацтва. Выступаў за ўсебаковае развіццё беларускай культуры. Імкнуўся пераадолець правінцыялізм у поглядах на беларускае мастацтва толькі як на этнаграфічнае, заснаванае на стылізацыі фальклорных тэм, вобразаў і матываў. Аўтары асобных артыкулаў прапаноўвалі авангардысцкую і пралеткультаўскую праграму сацыялістычнага мастацтва.
Часопіс знаёміў з беларускай літаратурай, адзначыў юбілеі А. Гурло, Е. Міровіча, змяшчаў партрэты пісьменнікаў і дзеячаў мастацтва. Друкаваў рэпертуар тэатраў і кіно Мінска і Віцебска. Інфармаваў пра асноўныя мастацкія падзеі ў рэспубліках і за мяжой. У часопісе супрацоўнічалі Я. Барычэўскі, С. Вальфсон, Ю. Дрэйзін, Я. Дыла, Зм. Жылуновіч, М. Каспяровіч, Е. Міровіч, М. Шчакаціхін і інш. Выйшлі 14 нумароў.
Нова-Нікольскае (Ельнінскі раён)
Нова-Нікольскае (Ново-Нико́льское) — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карабецкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.
Міхаіл Васілевіч Мураўёў
Міхаіл Васілевіч Мураўёў (, вёска Нараўшчызна, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
У Вялікай Айчыннай вайну з 1941 года на Паўночным, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Камандзір батарэі малодшы лейтэнант Мураўёў вызначыўся ў кастрычніку 1943 года ў баі каля горада Пераяслаў (Украіна). Пасля вайны на гаспадарчай рабоце.
Беларускі вызвольны рух (арганізацыя)
Беларускі Вызвольны Рух (БВР) — беларуская эмігранцкая ваенна-палітычная арганізацыя антыкамуністычнага характару, якая дзейнічала ў 1950—1957 гадах.
Гісторыя БВР
Арганізацыя была заснавана ў 1950 годзе ў Заходняй Германіі маёрам Людвігам Зарэчным, былым афіцэрам Беларускай Краёвай Абароны. Арганізацыя таксама дзейнічала ў Вялікабрытаніі, усталёўваючы кантакты з брытанскімі спецыяльнымі службамі. У раёне Манчэстэру была заснавана «Баявая афіцэрская школа БВР», якая рыхтавала партызанскія кадры для іх перакідвання ў Беларусь. З дапамогай брытанскіх спецслужбаў у БССР і Польшчу неаднаразова былі перакінуты самалётамі разведвальна-дыверсійныя ўзброеныя групы, якія складаліся з членаў Руху. Так, 28 сакавіка 1953 году каля вёскі Запруды на Кобрыншчыне адбыўся бой паміж аддзелам МГБ і дэсантнікамі Руху, якімі кіраваў беларускі вайсковец-партызан Сымон Міхальчук, старэйшы лейтэнант БВР. Амаль ўсем беларускім вайскоўцам-разведчыкам удалося вярнуцца на Захад пасля выканання заданняў.
Беларускі Вызвольны Рух навязаў супрацу з Украінскай Нацыянальнай Гвардыяй атамана Тараса Бульбы-Бараўца. Першапачаткова Беларускі Вызвольны Рух дзейнічаў канспіратыўна, але ў 1952 годзе быў заснаваны афіцыйна. 27 лютага 1952 году кіраўнік Арганізацыйнага бюра Галоўнага Штабу БВР Людвіг Зарэчны выдаў адозву, скіраваную да беларускіх вайскоўцаў на эміграцыі, у якім змяшчаўся заклік далучацца да «вайскова-палітычнага цэнтру вызвалення Беларусі», які меў бы каардынаваць беларускі антысавецкі рух. 9 сакавіка таго ж года ў Манчэстэры адбылася надзвычайная канферэнцыя беларускіх вайскоўцаў, скончыўшаяся фармаваннем Галоўнага Штабу БВР. Неўзабаве ў Лянгенфэльд ў Германіі пачала выходзіць газета «Незалежная Беларусь» i «Інфармацыйны бюлетэнь Галоўнага Штабу БВР»: іх выдаваў палітычна-прапагандовы аддзел Галоўнага Штабу БВР.