cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інстытут прыродакарыстання НАН Беларусі
Гісторыя інстытута
16 сакавіка 1990 быў пераўтвораны ў Інстытут праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі. Інстытуту былі вызначаны наступныя кірункі даследаванняў:
З 1990 па 1998 Інстытут уваходзіў у склад Аддзялення хімічных і геалагічных навук, у 1999—2003 — у склад Аддзялення хімічных навук і навук аб Зямлі. Ад 2004 уваходзіць у Аддзяленне хіміі і навук аб Зямлі НАН Беларусі.
Паводле Пастановы Прэзідыума НАН Беларусі № 3 ад 10 траўня 2007 1 жніўня 2008 Інстытут праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі быў рэарганізаваны шляхам далучэння да яго лабараторый Інстытута геахіміі і геафізікі НАН Беларусі. Ператвораны інстытут атрымаў назву Інстытут прыродакарыстання НАН Беларусі. Дырэктарам Інстытута быў прызначаны член-карэспандэнт НАН Беларусі Аляксандр Кірылавіч Карабанаў.
Навуковыя кірункі
Асноўнымі кірункамі навуковай дзейнасці інстытута з’яўляюцца:
Цеплыня
Цеплыня, цяпло — адна з формаў перадачы энергіі.
На мікраскапічным узроўні цеплыня — кінетычная частка ўнутранай энергіі рэчыва, якая вызначаецца хаатычным рухам малекул і атамаў (т. зв. цеплавы рух), з якіх гэтае рэчыва складаецца.
Інстытут прыродакарыстання НАН Беларусі
Структура
У склад інстытута ўваходзяць:
Цеплыня
Мерай інтэнсіўнасці руху атамаў, г. зн. цеплыні, з’яўляецца тэмпература.
Фізічныя канцэпцыі
Ажно да канца 18 стагоддзя цеплыню ўяўлялі як матэрыяльную субстанцыю. Лічылася, што тэмпература сістэмы вызначаецца колькасцю «каларычнай вадкасці» ці «цепларода», што ў ёй змяшчаецца. Б. Румфард (1751—1814), а пазней Дж. Джоўль(1818—1889) і іншыя тагачасныя фізікі абверглі «каларычную» тэорыю даказаўшы, што цеплыня нічога не важыць і існуе магчымасць атрымліваць яе ў любой колькасці проста за кошт механічнага церця.
Сучасная фізіка прытрымліваецца разумення цеплыні як энергіі руху атамаў і малекул рэчыва.
Фізічныя разлікі
Колькасць цеплныі абазначаецца вялікай літарай Q (ад англ. quantity of heat — "«колькасць цеплыні»):
дзе
Крыніцы цеплыні
Асноўнымі крыніцамі цеплыні з’яўляюцца хімічныя і ядзерныя рэакцыі, а таксама розныя працэсы ператварэння энергіі.
Прыкладамі экзатэрмічных рэакцый (хімічныя рэакцыі з выдзяленнем цеплыні) з’яўляюцца гарэнне і расшчапленне ежы. Амаль уся цеплыня, атрымліваемая Зямлёй забяспечваецца ядзернымі рэакцыямі, якія працякаюць у нетрах Сонца.
У цеплыню можна ператвараць і іншыя віды энергіі, напрыклад механічную работу і электрычную энергію.
Згодна 1-му закону тэрмадынамікі цеплавую энергію (як і любую) можна толькі ператварыць у іншую форму, але нельга атрымаць «з нічога» ці знішчыць.
Распаўсюджанне цеплыні
Распаўсюджанне цеплыні (цеплаабмен) адбываецца ў любых рэчывах і нават праз вакуум пры ўмове наяўнасці рознасці тэмператур.
Іван Асень II
Імя Асень ў перакладзе паэта Драгаміра Петрава азначае «высакародны воўк» і мае старабалгарскія карані.
Уступленне на прастол
Пасля ўзыходжання на прастол цара Барыла, які задумаў ганення на магчымых прэтэндэнтаў на прастол з Асеняў, яму прыйшлося ратавацца ўцёкамі. Ён уцёк спачатку да полаўцаў, а потым у Галіцка-Валынскае княства. У 1217 годзе з атрадам рускіх наймітаў вяртаецца ў Балгарыю, бярэ ў аблогу Барыла ў Тырнаве на 7 месяцаў, і пасля падзення сталіцы захоплівае ўладу ў краіне. У 1218 годзе абвешчаны царом балгарскім.
NGC 2056
NGC 2056 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC172) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Іван Асень II
Бітва пры Клакотніцы ў 1230 годзе
У 1230 годзе дэспат Эпіра Феадор I Камнін раптам павярнуў войскі і напаў на Балгарскае царства. Эпір з’яўляўся адной з дзяржаў, якія імкнуліся аднавіць Візантыйскую імперыю, якая спыніла сваё існаванне пасля ўзяцця Канстанцінопаля (1204) крыжакамі з IV Крыжовага паходу. На месцы Візантыйскай імперыі ўзнікла Лацінская імперыя.
Сваім нападам Феадор Камнін груба парушаў мірны дагавор, заключаны паміж дзвюма дзяржавамі. Даведаўшыся пра ўварванне Іван Асень II хутка сабраў невялікае войска і рушыў да непрыяцеля. Гісторыкі называюць войска невялікім і выказваюць розныя здагадкі, таксама спасылаючыся на шпаркасць і невялікі адрэзак часу падчас, якога яно было сабрана. Адна з візантыйскіх крыніц таго часу прама гаворыць, што ў войску тым нельга было злічыць тысячы ! Вельмі хуткім маршам Іван Асень II дасягнуў пазіцыі Феадора Камніна. Паводле розных крыніц адлегласць ад сталіцы Тырнава да вышэйзгаданага месца войска прайшло ў 3 разы хутчэй звычайнага.
NGC 2056
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Асень II
Бітва пры Клакотніцы ў 1230 годзе
У якасці сцяга па загадзе Івана II Асеня была выкарыстана дзіда, на якой быў павешаны мірны дагавор падпісаны з Эпірскім дэспататам. 9 сакавіка 1230 года па старым стылі (тады выкарыстоўваўся ў свеце юліянскі каляндар), заняўшы выгодныя пазіцыі Іван Асень II напаў і нанёс дзіўнае паражэнне эпірскаму войску. У якасці палонных быў захоплены імператар Феадор Камнін і ўся яго сям’я, а таксама амаль усё эпірскае войска.
Іван Асень II палічыў сваю перамогу заступніцтвам Сарака Севастыйскіх мучанікаў, дзень памяць якіх — 9 сакавіка. У якасці падзякі цар пабудаваў або абнавіў царкву (застаецца не да канца высветленым) у гонар Сарака мучанікаў і пакінуў знамянальны надпіс на калоне Сабора ў памяць пра славутую перамогу.
Царква вядомая таксама тым, што ў ёй пахаваны сам цар Іван Асень II, цар Калаян (урачыста перапахаваны 19 красавіка 2007 года ў прысутнасці прэзідэнта Балгарыі Георгія Пырванава), царыц Ганны-Марыі і Ірыны. У гэтым храме 22 верасня 1908 года балгарскі князь Фердынанд урачыста аб’яўляе пра Незалежнасць Балгарыі.
Бітвы з манголамі
На зыходзе жыцця ў 1241 годзе разбіў мангольскія войскі хана Батыя,  што яшчэ больш павялічыла яго славу. Даведаўшыся, што памёр хан Угэдэй, манголы пачалі пакідаць Еўропу. Частка войскаў Батыя вырашыла прайсці праз Балгарыю, але была разбіта войскамі Івана II Асеня. У тыя гады ўзмацненне Залатой арды пужала ўсю Еўропу і Азію, і слых пра тое, што балгарскі цар разбіў страшных манголаў, меў вялікі пазітыўны водгук сучаснікаў.
Аднак новае мангольскае ўварванне ў 1242 годзе вымусіла балгараў прызнаць сябе даннікамі манголаў. Да гэтага часу Іван Асень II быў ужо мёртвы — ён памёр 24 чэрвеня 1241 года.
Сям’я
Іван Асень II быў жанаты тройчы. Яго першую жонку клікалі Ганнай, і яна згадваецца ў Сінодзіку Балгарскай Царквы. Яна, магчыма, была не жонкай, а царскай наложніцай і, магчыма, была маці дзвюх яго старэйшых дочак: Яго другая жонка — Ганна Марыя Венгерская, дачка караля Андраша II. Яна памерла ў 1237 годзе. У шлюбе яна нарадзіла цару некалькіх дзяцей, у тым ліку: Ад сваёй трэцяй жонкі, Ірыны Камнінай, дочкі Феадора Камніна Дукі, ён меў траіх дзяцей:
Мара (багіня)
Мара — язычніцкае боства, якому пакланяліся продкі сучасных беларусаў.
Апісанне
Прадметам культу гэтага боства лічыцца Даўгінскі крыж. Магла быць багіняй нараджэння, плоднасці і смерці — гэта значыць цыркуляцыі паміж светам жывых і светам памерлых. Мяркуецца, што яе культ у Беларусі развіваўся пад уплывам балцкай культуры, дзе існавала багіня Мара з аналагічнымі функцыямі. У пазнейшым беларускім фальклоры Мара паступова ператварылася ў жаночы дух, прывід, здань.
Імёны
Само імя Мара мае нядобрае адценне, таму што бярэ пачатак ад агульнага для шмат якіх еўрапейскіх моў кораня «мр» і спалучаецца з такімі паняццямі, як змрок, памерці, мёртвы, смерць, марока. Ад гэтага кораня паходзіць слова немарач (хвароба).
У славян жаночая істота Мара пазней схавалася за такімі імёнамі, як Морэна, Мара, Мар’я, Мар’янка, Марыля, Маркіта, Мархва, магчыма, Марына, Маргарыта і да т.п. Жаночы персанаж Мархва (юрлівая, сярдзітая кабета) згадваецца ў паэме В. Дуніна — Марцінкевіча «Вечарніцы», дзе з гэтай гераіняй звязваецца паходжанне назвы Паненскай гары ў Лагойску.
Тапонімы
Тапонім «Мар’іна Горка» і Мар’іна, ёсць меркавання, утварыўся ад паганскай традыцыі, бо некалі там было капішча, дзе паганцы маліліся сваёй багіні Мары.
Поўч
Поўч (Повч) — вёска ў Лугынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сцяг Гомеля
Сцяг Гомеля — афіцыйны геральдычны сімвал горада Гомеля. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 9.
Апісанне
Прамавугольнае блакітнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — рысь жоўтага колеру, якая ляжыць.
Рашэнне аб стварэнні сцяга горада на аснове гістарычнага герба 1855 года было прынята гарадскім выканаўчым камітэтам 15 жнiўня 2001 года № 919.
Вуліца Надзеі (Наваполацк)
Вуліца Надзеі (, улица Надежды) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Маладзёжнай (фактычна гэта ўжо мясцовая дарога, якая спалучае Наваполацк з Экіманню і Полацкам) у бок берага ракі да вуліцы Прыбярэжнай. Працягласць вуліцы складае 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына.
Лепа Брэна
Лепа Брэна (Лепа Брена / Lepa Brena), сапраўднае імя Фахрэта Жываінавіч, у дзявоцтве Яхіч (Фахрета Јахић-Живојиновић / Fahreta Jahić-Živojinović, нарадзілася 20 кастрычніка 1960 у Тузле) — югаслаўская і баснійская спявачка, актрыса і прадзюсар, самая папулярная спявачка не толькі Босніі і Герцагавіны, але і краін былой Югаславіі (у свеце прададзена больш 40 мільёнаў асобнікаў яе альбомаў).
Чэмпіянат свету па снукеры 1989
Чэмпіянат свету 1989 (World Snooker Championship 1989, таксама вядомы як Embassy World Snooker Championship 1989 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 15 красавіка па 1 мая 1989 года на арэне тэатру Крусібл, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 52-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Embassy у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £525,000, з якіх £105,000 атрымаў пераможца.
Борзя
Борзя (Борзя) — горад (з 1950 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Борзінскага раёна Забайкальскага края. Насельніцтва 31,1 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1899 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Борзя (басейн Амура), за 389 км ад Чыты. У горадзе — здабыча бурага вугля (разрэз «Харанорскі»), маслазавод, мясакамбінат.
Лесьна
Лесьна (Leśna, Marklissa) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй, размешчаны за 520 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 150 км на захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Любаньскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Лесьна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,56 км². Насельніцтва 4,5 тыс. чалавек.
Малчанава
Малчанава — жаночая форма прозвішча Малчанаў, таксама тапонім.
Адольф Рудольфавіч Больм
Адольф Рудольфавіч Больм (Adolph Bolm;, , Расійская імперыя — , , ЗША) — амерыканскі танцоўшчык рускага паходжання, балетмайстар і педагог балета.
Біяграфія
Нарадзіўся 25 верасня 1884 года ў Санкт-Пецярбургу. У 1903 годзе скончыў балетнае аддзяленне Пецярбургскага тэатральнага вучылішча (клас Платона Карсавіна). Пасля заканчэння вучылішча паступіў у балетную трупу Марыінскага тэатра, дзе дэбютаваў у сольнай партыі — Сіняя птушка («Спячая прыгажуня»).
У 1908 годзе партнёр Ганны Паўлавай у яе першых замежных гастролях. У 1909—1916 гадах удзельнічаў у Рускіх сезонах Рускага балета Дзягілева і меў вялікі поспех у партыі Лучніка ў «Палавецкіх скоках». Сярод асноўных роляў: Царэвіч («Жар-птушка»), Амун («Клеапатра»), П’еро («Карнавал»), Падарожнік («Тамара»).
У 1916 годзе пераехаў у ЗША, а ў 1917 годзе арганізуе трупу Інтымны балет (Ballet Intime), выступаючы ў ёй у якасці рэжысёра і танцоўшчыка. Працаваў у якасці харэографа-фрылансера ў тэатрах Нью-Ёрка, Чыкага, Буэнас-Айрэса. Першым ажыццявіў пастаноўку балетаў «Апалон Мусагет» (кампазітар І. Стравінскі, Вашынгтон, 1928) і «Пеця і Воўк» (на музыку С. Пракоф’ева, Амерыканскі тэатр балета, 1940).
З’яўляўся харэографам у шэрагу амерыканскіх кінафільмаў. У апошнія гады жыцця выкладаў у Галівудзе.
Памёр 16 красавіка 1951 года ў Лос-Анджэлесе, у ЗША.
Баўсуны
Баўсуны (Бовсуни́) — вёска ў Лугынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
IC 4651
IC 4651 — галактыка тыпу II3m ў сузор’і Ахвярнік.
NGC 2057
NGC 2057 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC174) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
IC 4651
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2057
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нагахвосткі
Нагахвосткі, калембалы (Collembola) — атрад членістаногіх. Раней разглядаўся як атрад (клас) першаснабяскрылых насякомых.
Апісанне
Даўжыня да 2, зрэдку да 10 мм. Разнастайныя па форме і афарбоўцы цела. Вочы з 1—8 фасетак, у некаторых (глебавыя формы) адсутнічаюць. Вусікі 4—6-членікавыя. Брушка сегментаванае (да 6 сегментаў), заканчваецца скакальнай вілкай. Ротавыя органы грызучыя, колюча-сысучыя.
Пашырэнне
Пашыраны ўсюды, пераважна ва ўмеранай (імхі тундры і тайгі, стэпы, лугі) і трапічнай зонах. На Беларусі найбольш трапляюцца прадстаўнікі сямействаў, , , , , ; найбольш пашыраны , і інш. Жывуць у глебе, лясным подсціле, гнілой драўніне, на водных раслінах, паверхневай плеўцы стаячых вод, у гнёздах птушак і інш.
Асаблівасці біялогіі
Сапрафагі, фітафагі, драпежнікі. Некаторыя віды жыццяздольныя пры нізкай тэмпературы, могуць трапляцца на снезе ў вялікай колькасці, што надае яго паверхні афарбоўку. Глебаўтваральнікі.
Кіп Торн
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1973), замежны член РАН (1999).
Спецыяліст у галіне тэорыі гравітацыі, астрафізікі, квантавай тэорыі вымярэнняў. Блізкі сябар і калега памерлага Стывена Хокінга. Адзін з заснавальнікаў міжнароднага праекта пошуку гравітацыйных хваль LIGO.
Біяграфія
У 1965 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі (PhD) у Прынстанскім універсітэце. З 1991 года Фейнманаўскі прафесар Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута, член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1972), член Вучонага савета НАСА. У 2009 годзе сышоў у адстаўку, застаючыся ганаровым Фейнманаўскім прафесарам Калтэха, засяродзіўшыся на працы над падручнікам агульнай фізікі, папулярнымі кнігамі і фільмамі.
11 лютага 2016 года адным з чатырох фізікаў прадстаўляў калабарацыю LIGO на прэс-канферэнцыі, прысвечанай адкрыццю гравітацыйных хваль.
У 1977 годзе сумесна з Ганнай Жыткоў з Кембрыджскага ўніверсітэта высунуў здагадку аб існаванні гіпатэтычнага зорнага аб’екта: чырвонага гіганта з нейтроннай зоркай у якасці ядра — так званы аб’ект Торна-Жыткоў. Першы кандыдат у такія аб’екты, які атрымаў абазначэнне HV 2112, быў адкрыты ў 2014 годзе.
У 1988 годзе апублікаваў з суаўтарамі ў часопісе Physical Review Letters артыкул «Wormholes, time Machines, and the Weak Energy Condition», у якой паказаў, што пабудова машыны часу не супярэчыць тэорыям, прынятым у цяперашні час навуковай супольнасцю.
У 1994 годзе апублікаваў кнігу для шырокага кола чытачоў «Чорныя дзіркі і зморшчыны часу. Дзёрзкая спадчына Эйнштэйна», перакладзеную на шэсць моў.
Аўтар ідэі (сумесна з Ліндай Обст) навукова-фантастычнага фільма «Інтэрстэлар» рэжысёра Крыстафера Нолана, які выйшаў на экраны ў 2014 годзе. Ідэя фільма, у якім сучасныя фізічныя тэорыі становяцца асновай сюжэту, з’явілася ў Торна ў сярэдзіне 2000-х гадоў. З гэтай ідэяй ён першапачаткова звярнуўся да Стывена Спілберга, які зацікавіўся ідэяй фільма і запрасіў у якасці сцэнарыста Джонатана Нолана. Пасля разрыву адносін Спілберга са студыяй Universal рэжысёрам карціны стаў Крыстафер Нолан, а Торн стаў навуковым кансультантам і выканаўчым прадзюсарам карціны.
Узнагароды
Ганаровы доктар Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава (1981). У 2001 годзе быў узнагароджаны ганаровай ступенню ад Універсітэта Глазга.
Ёлава
Ёлава (, Ёлово) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Палонкаўскага сельсавета. Размешчана за 23 км на захад ад Баранавіч, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Палонка на лініі Баранавічы—Ваўкавыск.
Гісторыя
У 1886 годзе хутар Елава ў Люшнеўскай воласці Слонімскага павета, дзейнічалі лесапільня, вадзяны млын.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Люшнеўскай гміне Слонімскага павета.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінуў адзін вясковец.
Буда (Лугынскі раён)
Буда (Бу́да) — вёска ў Лугынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Парабель (сяло)
Парабель (Парабе́ль) — сяло ў Томскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Парабельскага раёна і Парабельскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 5907 чалавек (2021). Рачны порт. Праз Парабель праходзяць магістральныя нафтаправод Аляксандраўскае — Анжэра-Суджэнск і газаправод Ніжнявартаўск — Кузбас, вядзецца будаўніцтва паўночнай шыротнай аўтадарогі.
Вэлыкы Ліс (Лугынскі раён)
Вэлыкы Ліс (Вели́кий Ліс) — вёска ў Лугынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Плошча Мастацтваў
Плошча Мастацтваў — плошча, размешчаная ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга паміж Інжынернай і Італьянскай вуліцамі.
Ансамбль плошчы, які складаецца з будынкаў Міхайлаўскага палаца (цяпер у ім размяшчаецца Дзяржаўны Рускі музей), Міхайлаўскага тэатра (былога Акадэмічнага тэатра оперы і балета імя М. П. Мусаргскага), дома Галянішчава-Кутузава, Тэатра музычнай камедыі, Расійскага этнаграфічнага музея, Вялікай залы філармоніі імя Д. Д. Шастаковіча і гасцініцы «Еўропа», створаны па праекце вядомага архітэктара Карла Росі ў першай палове XIX стагоддзя.
У скверы на плошчы ў 1957 годзе быў усталяваны помнік А. С. Пушкіну працы скульптара М. К. Анікушына і архітэктара В. А. Пятрова. У складзе гістарычнай забудовы цэнтра Санкт-Пецярбурга плошча ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны.
Пералёўка (рака)
Пералёўка, канал Пералёўка — рака ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня ракі 12,4 км. Пачынаецца на поўнач ад вёскі Стаўбунскае Будзішча, упадае ў старарэчча Беседзі на заходняй ускраіне аграгарадка Малыя Нямкі. Рэчышча каналізаванае. На рацэ каля вёскі Пералёўка плаціна і сажалка.
NGC 2058
NGC 2058 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC173) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Падгорнае (Томская вобласць)
Падгорнае (Подго́рное) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Чаінскага раёна Томскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Падгорнскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4787 чалавек (2021). Сяло размешчана ў месцы ўпадзення ракі Ікса ў раку Чая (прыток Обі). За 5 км вышэй па цячэнні Іксы — Іксінская ГЭС (не дзейнічае).
Вустэршыр
Вустэршыр (Worcestershire) — цырыманіяльнае неметрапольнае графства на захадзе Англіі.
Сучаснае графства ўтворана 1 красавіка 1998 года шляхам падзелу неметрапольнага графства Херэфард-энд-Вустэр на ўнітарнае цырыманіяльнае графства Херэфардшыр і неметрапольнае (з захаваннем двухузроўневай сістэмы саветаў) цырыманіяльнае графства Вустэршыр. Уваходзіць у склад рэгіёна Уэст-Мідлендс. Сталіца і найбуйнейшы горад — Вустэр. Насельніцтва 542 107 тыс. чалавек (21-е месца сярод неметропольных графстваў; дадзеныя 2001 г.).
Агульная плошча тэрыторыі 1 741 км² (34-е месца сярод цырыманіяльных графстваў і 29-е — сярод неметрапольных графстваў). Мяжуе на поўначы з цырыманіяльным графствам Стафардшыр, на паўночным усходзе з цырыманіяльным графствам Уэст-Мідлендс, на ўсходзе з цырыманіяльным графствам Уорыкшыр, на поўдні з цырыманіяльным графствам Глостэршыр, на паўднёвым захадзе з цырыманіяльным графствам Херэфардшыр, на паўночным захадзе з цырыманіяльным графствам Шропшыр.
Жыровіцкі сельсавет
Жыро́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Жыровіцы.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 22 лютага 1966 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шылавіцкага сельсавета. 6 жніўня 1979 года ў склад новаўтворанага Велікашылавіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Вялікія Шылавічы, Новая Стража, Савічы і Чапялева). 16 сакавіка 1987 года ў склад Велікашылавіцкага сельсавета перададзена вёска Шылавічы.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2586 чалавек, з іх 87,4 % — беларусы, 7,2 % — рускія, 2,9 % — палякі, 1,6 % — украінцы.
Эканоміка і інфраструктура
На тэрыторыі сельсавета размешчана ГСГУ «Жыровіцкая сортавыпрабавальная станцыя», СРСУПП «Райплемстанцыя», Жыровіцкае лясніцтва, участковая ветэрынарная лякарня, дзяржаўная ўстанова адукацыі «Жыровіцкая сярэдняя школа Слонімскага раёна», дзіцячая школа мастацтваў, установа адукацыі «Жыровіцкага дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж», дзяржаўнае установа адукацыі «Жыровіцкі дзіцячы яслі-сад Слонімскага раёна», участковая бальніца і амбулаторыя, Русакоўскі фельчарска-акушэрскі пункт.
Лічбавае праграмнае кіраванне
Лічбавае праграмне кіраванне (ЛПК) — камп’ютаразаваная сістэма кіравання, якая кіруе рухавікамі тэхналагічнага абсталявання і станочнай аснасткай. Абсталяванне з ЛПК можа быць прадстаўлена:
Некалькі станкоў з ЛПК могуць аб’яднацца ў гнуткую аўтаматызаваную вытворчую сістэму (ГВС), якая ў сваю чаргу можа быць дапоўнена гнуткімі аўтаматызаванымі ўчасткамі і ўваходзіць у склад аўтаматычнай лініі (вытворчасць маштаба участка альбо цэха).
Гісторыя
Вынаходцам першага станка з лічбавым (праграмным) кіраваннем з’яўляецца Джон Пэрсанс (John T. Parsons), які працаваў інжынерам у кампаніі свайго бацькі Parsons Inc, якая вырабляла ў канцы Другой сусветнай вайны прапеллеры для верталётаў. Ён упершыню прапанаваў выкарыстоўваць для апрацоўкі прапелераў станок, які працаваў па праграме з перфакарт.
У 1949 годзе ВПС ЗША прафінансавалі Parsons Inc распрацоўку станка для контурнага фрэзеравання складаных па форме дэталяў авіяцынай тэхнікі. Аднак, кампанія не змагла самастойна ваканаць работы і звярнулася за дапамогай у лабараторыю сервамеханікі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута (MIT). Супрацоўніцтва Parsons Inc з MIT працягвалася да 1950 года. У 1950 годзе MIT набыў кампанію па вытворчасці фрэзерных станкоў Hydro-Tel і адмовіўся ад супрацоўніцтва з Parsons Inc, заключыўшы самастойны кантракт з ВПС ЗША на стварэнне фрэзернага станка з лічбавым кіраваннем.
У верасні 1952 года станок быў упершыню прадэманстраваны публіцы — пра яго быў надрукаваны артыкул у часопісе Scientific American. Станок кіраваўся з дапамогай перфастужкі.
Першы станок з ЛПК адрозніваўся асаблівай складанасцю і не мог быць ужыты ў прамысловых умовах. Першая серыйная прылада ЛПК была створана кампаніяй Bendix Corp. у 1954 годзе і з 1955 года стала прыдатнай для ўсталёўкі на станкі. Шырокае ўкараненне станкоў з ЛПК ішло марудна. Прадпрымальнікі з недаверам ставіліся да новай тэхнікі. Міністэрства абароны ЗША вымушана было на свае сродкі вырабіць 120 станкоў з ЛПК, каб перадаць іх у арэнду прыватным кампаніям.
Першымі савецкімі станкамі з ЛПК прамысловага выкарыстання з’яўляюцца такарна-вінтарэзны станок 1К62ПУ і такарна-карусельны 1541П. Гэтыя станкі былі створаны ў першай палове 1960-х гадоў. Станкі працавалі сумесна з кіруючымі сістэмамі тыпа ПРС-3К і іншымі. Потым былі распрацаваны вертыкальна-фрэзерныя станкі з ЛПК 6Н13 з сістэмай кіравання «Контур-ЗП». У наступныя годы для такарных станкоў найбольшае распаўсюджанне атрымалі сістэму ЛПК айчыннай вытворчасці 2Р22 і Электроника НЦ-31.
Лічбавае праграмнае кіраванне таксама характэрна для сістэм кіравання сучаснымі прамысловымі робатамі.
Абрэвіятура ЛПК адпавядае двум англамоўным — NC і CNC, — адлюстроўваючым эвалюцыю развіцця сістэм кіравання абсталяваннем.
Магчыма рэалізацыя мадэлі з цэнтралізаваным аўтаматызаваным працоўным месцам (напрыклад, ABB Robot Studio, Microsoft Robotics Developer Studio) з наступнай загрузкай праграмы праз прамысловую сетку.
Апаратнае забеспячэнне
Структурна, у склад ЛПК уваходзяць:
У ролі кантролера выступае прамысловы кантролер, у тым ліку: мікрапрацэсар, на якім створана ўбудаваная сістэма; праграмуемы лагічны кантролер альбо больш складаная прылада кіравання — прамысловы камп’ютар.
Важнай характарыстыкай ЛПК-кантролера з’яўляецца колькасць восяў (каналаў), якія ён здольны сінхранізаваць (кіраваць) — для гэтага патрабуецца высокая хуткадзейнасць і адпаведнае ПЗ.
У якасці выканаўчых механізмаў выкарыстоўваюцца сервапрывады, крокавыя рухавікі.
Для перадачы даных паміж выканаўчым механізмам і сістэмай кіравання станком звычайна выкарыстоўваецца прамысловая сетка (напрыклад, CAN, Profibus, Industrial Ethernet).
Праграмнае забеспячэнне
Пасля таго як складзена кіруючая праграма, аператар з дапамогай праграматара ўводзіць яе ў кантролер. Каманды кіруючай праграмы змяшчаюцца ў АЗП. У працэсе стварэння ці пасля ўводу кіруючай праграмы аператар (у дадзеным аспекце выконвае ролю праграміста) можа адрэдагаваць яе, уключыўшы ў работу сістэмную праграму рэдактара і выведзячы на дысплей усю ці толькі патрэбныя часткі кіруючай праграмы і выконваючы ў іх патрэбныя змены. Пры рабоце ў рэжыме вырабу дэталі кіруючая праграма кадр за кадрам прасоўваецца на вакананне. У адпаведнасці з камандамі кіруючай праграмы кантролер выклікае з ПЗП адпаведныя сістэмныя падпраграмы, якія прымушаюць работаць далучанае да ЛПК абсталяванне ў патрабуемым рэжыме — вынікі работы кантролера ў выглядзе электрычных сігналаў трапляюць на выканаўчую прыладу — прывады падач, альбо на прылады кіравання аўтаматыкай станка.
Кіруючая сістэма счытвае інструкцыі спецыялізаванай мовы праграмавання (напрыклад, G-код) праграмы, які потым інтэрпрэтатарам сістэмы ЛПК пераводзіцца з уваходнай мовы ў каманды кіравання галоўным прывадам, прывадам падач, кантролерамі кіравання вузлоў станка (напрыклад, уключыць/выключыць падачу ахалоджвальнай эмульсіі).
Распрацоўка кіруючых праграм у цяперашні час выконваецца з дапамогай спецыяльных модуляў для сістэм аўтаматызаванага праектавання (САПР) ці асобных сістэм аўтаматызаванага праграмавання (CAM), якія па электроннай мадэлі генеруюць праграму апрацоўкі.
Для вызначэння неабходнай траекторыі руху рабочага органа ў цэлым (інструмента/загатоўкі) у адпаведнасці з кіруючай праграмай ужываеца інтэрпалятар, вылічаючы стан прамежкавых кропак траекторыі па зададзеным у праграме канцавым кропкам.
У сістэме кіравання акрамя самой праграмы прысутнічаюць даныя іншых фарматаў і прызначэння. Як мінімум, гэта машынныя даныя і даныя карыстальніка, спецыфічна прывязаныя да канкрэтнай сістэмы кіравання альбо да канкрэтнай серыі аднатыпных мадэляў сістэм кіравання.
Праграма для станка (абсталявання) з ЛПК можа быць спампавана са знешніх носьбітаў напрыклад, магнітнай стужкі, перфараванай папяровай стужкі (перфастужкі), дыскеты ці флэш-накапляльнікаў ва ўласную памяць альбо часова, да выключэння сілкавання — у аператыўную памяць, альбо пастаянна — у ПЗП, картку памяці ці іншы накапляльнік: цвёрды дыск альбо SSD. Апроч гэтага, сучаснае абсталяванне далучаецца да цэнтралізаваных сістэм кіравання праз завадскія (цэхавыя) сеткі сувязі.
Найбольш распаўсюджаныя мовы праграмавання ЛПК для металарэжучага абсталявання апісаны дакументам ISO 6983 Міжнароднага камітэта па стандартам, які мае назву «G-код». У асобных выпадках — напрыклад, сістэмы кіравання гравіравальнымі станкамі — мова кіравання прынцыпова адрозніваецца ад стандарта. Для простых задач, напрыклад, раскроя плоскіх загатовак, сістэма ЛПК у якасці ўваходнай інфармацыі можа ўжываць тэкставы файл у фармаце абмену данымі — напрыклад DXF ці HPGL.
Спасылкі
[http://zero-divide.net/index.php?page=fswizard&shell_id=199 FSWizard Бясплатны CNC калькулятар, фрэзероўка-свідраванне. Англійская/Руская версія]
Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення
Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення, ПКНВ (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego) — часовы (з 21 ліпеня па 31 снежня 1944 года) орган выканаўчай улады Польшчы.
Гісторыя
У той час, калі Чырвоная Армія перайшла Заходні Буг, у СССР знаходзілася дэлегацыя Краёвай Рады Нарадовай, якая мела паўнамоцтвы Польскай рабочай партыі і блізкіх ёй партый для стварэння свайго прадстаўнічага органа. Польскі камітэт нацыянальнага вызвалення быў створаны 21 ліпеня 1944 года ў горадзе Масква. У склад ПКНВ ўвайшлі прадстаўнікі Польскай рабочай партыі, Саюза польскіх патрыётаў, Польскай сацыялістычнай партыі (фракцыя . Э. Асубкі-Мараўскага), партый Строніцтва людове  ( па-польску.   Stronnictwo Ludowe "Wola Ludu"  ) і Строніцтва демакратычне   ( па-польску.   Stronnictwo Demokratyczne  ), у тым ліку: Камітэт узначаліў Эдвард Асубка-Мараўскі.
ПКНВ быў створаны як сяброўскі да СССР часовы ўрад Польшчы пасля ўступлення савецкіх войскаў на яе тэрыторыю, нягледзячы на тое, што меўся ўрад у выгнанні.
Першым дакументам ПКНВ быў абвешчаны 22 ліпеня ў Хэлме Ліпеньскі маніфэст 1944 ПКНВ, які ўтрымліваў праграму будаўніцтва народна-дэмакратычнай Польшчы. Рэзідэнцыяй ПКНВ з'яўляўся спачатку г. Хэлм, затым з 1 жніўня 1944 года быў Люблін (адкуль папулярная назва «Люблінскі камітэт»).
Пасля стварэння ПКНВ на вызваленых савецкімі войскамі тэрыторыях Польшчы пачалося фарміраванне мясцовых органаў дзяржаўнай улады — Саветаў народных («рады нарадовых»), у агульнай складанасці да канчатковага вызвалення тэрыторыі Польшчы было створана 8 ваяводскіх, 100 павятовых і гарадскіх і 300 гмінных рад нарадовых.
26 ліпеня 1944 года ўрад СССР і ПКНВ падпісалі пагадненне, якім прызнавалася ўлада ПКНВ на акупаванай польскай тэрыторыі.
Кіраўніцтва ПКНВ ўводзіла новыя законы на вызваленых савецкай арміяй тэрыторыях, узорам якіх служылі савецкія законы. Акрамя гэтага, ПКНВ прызнаваў за сабой права арыштоўваць палякаў у адпаведнасці з савецкім заканадаўствам. На гэтай падставе супрацоўнікі Міністэрства грамадскай бяспекі (МГБ) арыштоўвалі байцоў Арміі Краевай.
Стварэнне ПКНВ і Краёвай Рады Нарадовай, праводзячыя імі рэформы, стварэнне новай польскай арміі выклікалі супраціў з боку палітычных праціўнікаў ПКНВ, які прымаў розныя формы, аж да сабатажу і палітычных забойстваў актывістаў і прыхільнікаў новага ўрада. Толькі на працягу 1944 года ахвярамі палітычных забойстваў сталі 300 чалавек, на працягу 1945 года — амаль 3500. У агульнай складанасці, у перыяд 1945-1948 гг. польскімі антыўрадавымі ўзброенымі фарміраваннямі і ўкраінскімі нацыяналістамі былі забітыя 12 тыс. польскіх грамадзян (у тым ліку, 4300 вайскоўцаў Войска Польскага і Корпуса Унутранай Бяспекі).
Часовы ўрад Польскай Рэспублікі
У кастрычніку 1944 года пачаліся перамовы аб фарміраванні новага складу ўрада Польшчы, у якіх удзельнічалі прадстаўнікі ПКНВ (Балеслаў Берут і Эдвард Асубка-Мараўскі) і «лонданскага» эмігранцкага ўрада (Станіслаў Мікалайчык, Станіслаў Грабскі і Тадэвуш Ромер).
31 снежня 1944 года Краёва Рада Нарадова прыняла дэкрэт аб пераўтварэнні ПКНВ ў. На гэтым жа пасяджэнні пасада старшыні КРН была ператворана ў пост прэзідэнта рэспублікі.
Альшына (горад)
Альшына (Olszyna, Langenöls) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй, размешчаны за 510 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 150 км на захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Любаньскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Альшына. Займае плошчу 20,26 км². Насельніцтва 4,4 тыс. чалавек.
Аперацыя «Падтрымка дэмакратыі»
Аперацыя «Падтрымка дэмакратыі» (Operation Uphold Democracy) — уварванне на Гаіці ЗША, падтрыманых Польшчай з Аргенцінай, што санкцыявана Рэзалюцыяй 940 Савета бяспекі ААН ад 31 ліпеня 1994. Мэтай гэтага было вяртання да ўлады прэзідэнта Жана Бертрана Арыстыда, зрынутага ваеннай хунтай у 1991 годзе.
Перадгісторыя
30 верасня 1991 года ў краіне адбыўся ваенны путч, выкліканы канфліктам паміж уладай з найбольш багатымі пластамі грамадства і армейскім камандаваннем. Нядаўна абраны прэзідэнт Арыстыд быў вымушаны пакінуць краіну. Месяцам пазней у дачыненні да Гаіці былі ўведзеныя эканамічныя санкцыі ААН.
Першапачаткова, з-за нядаўняга правалу інтэрвенцыі ў Самалі, ЗША прадпрымалі дыпламатычныя сродкі для вырашэння праблемы з хунтай. Аднак амерыканцам не атрымалася дабіцца ўрэгулявання гаіцянскага пытання мірным шляхам. У кастрычніку 1993 года ВМС ЗША ўсталявалі марскую блакаду Гаіці. Акрамя таго, на ваеннай базе Гуантанама было сфармавана падраздзяленне для ўварвання на Гаіці «ў выпадку ўзнікнення пагрозы для амерыканскіх грамадзян».
10 кастрычніка амерыканскі дэсантны карабель USS Harlan County (LST-1196), на борце якога знаходзілася звыш 200 салдат, здзейсніў ўварванне ў тэрытарыяльныя воды Гаіці, спыніўшыся на адлегласці 1 марской мілі ад узбярэжжа марскога порта Порт-о-Прэнс. У горадзе адбылася ўзброеная дэманстрацыя, салдаты, паліцэйскія і апалчэнцы пачалі будаўніцтва барыкад, і тады 12 кастрычніка карабель зняўся з якара.
Інфармацыйная
Як і перад уварваннем у Панаму, ваенна-палітычнае кіраўніцтва ЗША разгарнула шырокую інфармацыйную кампанію. Асноўную ролю ў фарміраванні міжнароднай грамадскай думкі згулялі перадачы міжнароднай службы навін кампаніі CNN. Дзякуючы спадарожнікавай сувязі яе перадачы трансляваліся на 95 краін свету, а манапольнае права на распаўсюд інфармацыі дазваляла ажыццяўляць эфектыўнае інфармацыйна-прапагандысцкае ўздзеянне. Рэпартажы з Гаіці распавядалі пра негатыўныя наступствы прыходу да ўлады вайскоўцаў і парушэнні правоў чалавека. Пры гэтым відэашэраг суправаджалі каментары не толькі журналістаў, але і вядомых грамадскіх і палітычных дзеячаў, радавых прыхільнікаў прэзідэнта Арыстыда, гаіцянскіх бежанцаў. Дзякуючы гэтаму, ЗША дабіліся падтрымкі сваіх дзеянняў сусветнай грамадскасцю і ўласнага насельніцтва.
Інфармацыйная падрыхтоўка праходзіла і на Гаіці. Прадухіленне магчымых варожых дзеянняў гаіцян у адносінах да амерыканскіх вайскоўцам таксама стала мэтай кампаніі. Асноўнымі формамі былі распаўсюджанне ўлётак і радыёвяшчанне.
Ваенная
План уварванне меркаваў, што звяржэннем хунты зоймецца амерыканскі кантынент, падтрыманы польскімі і аргенцінскімі вайскоўцамі. Пасля гэтага ў краіну будуць уведзены 2000 міратворцаў з іншых дзяржаў Карыбскага басейна, Лацінскай Амерыкі і Еўропы.
Да аперацыі прыцягнулі і польскае спецпадраздзяленне «Гром». Тады пра яго ў свеце і нават Польшчы ніхто нічога не ведаў з-за яго засакрэчанасці. Вайскоўцаў навучалі амерыканскія інструктары з атрада спецназа «Дэльта», якія прапанавалі ўладам праверыць байцоў у рэальнай баявой аперацыі.
У польскім выданні «Onet» і ўспамінах удзельнікаў падзей гаворыцца, што ўдзел падраздзялення ў аперацыі суправаджаўся вялікай колькасцю абсурдных рэчаў, у тым ліку развітальным парадзе, на якім ваенныя селі ў самалёт, але пасля сыходу журналістаў, выйшлі з яго, так як сапраўдны вылет быў прызначаны праз суткі.
Уварванне і міратворчая місія
19 верасня 1994 года больш за 60 ваенна-транспартных самалётаў ўзляцелі з базы Форт-Брэг і ўзялі курс на Гаіці. Але праз некалькі хвілін быў дадзены адбой, паветраная армада павярнула назад. Генерал Сэдрах распарадзіўся разабраць барыкады і не перашкаджаць высадцы амерыканскага марскога дэсанту, закліканага ажыццявіць змену рэжыму. У той жа дзень 3000 марскіх пяхотнікаў высадзіліся на Гаіці.
Найбольшыя праблемы патэнцыйна маглі стварыць ўльтраправыя баевікі парамілітарнай групоўкі Frappe, якія пагражалі зладзіць амерыканцам «другое Самалі». Аднак яны, як і войскі хунты, не адважыліся на супраціў. Лідар Frappe Эмануэль Канстан заявіў, што «не бачыць альтэрнатывы вяртанні Арыстыда». Амерыканскія ваенныя, якія падтрымліваліся жыхарамі Порт-о-Прэнса, бесперашкодна занялі штаб-кватэру Frappe. Пасля выяўлення там прылад катаванняў і фатаграфій сцэн гвалту амерыканцам прыйшлося ратаваць баевікоў ад лінчавання.
За выключэннем некаторых перастрэлак з байцамі Р. Сэдра, аперацыя прайшла мірна. Нават аргенціна-польскі кантынент у большасці выпадкаў не прыцягваўся. Так, байцам «Грома» пры прыбыцці ў Гаіці загадалі апрануцца ў грамадзянскае пад выглядам турыстаў. Як мяркуецца, у такім выглядзе польскі спецназ ахоўваў прадстаўнікоў ААН.
1 снежня 1997 года міратворчы кантынгент ААН перадаў функцыі па падтрыманню парадку нацыянальнай паліцыі і пакінуў краіну. У гэты момант колькасць паліцыі складала 6000 чалавек, але падрыхтоўка асабістага складу з’яўлялася недастатковай. Пры гэтым ваенны кантынгент ЗША застаўся на востраве пасля завяршэння місіі ААН.
Наступныя падзеі
Арыстыд быў прэзідэнтам яшчэ пару гадоў. У 2000 г. яго пераабралі. У лютым 2004 г. супраць Арыстыда пачынаецца паўстанне. На гэты раз ЗША не падтрымалі прэзідэнта, што прывяло да паразы ўрадавых сіл. Тады міратворчы кантынгент аднавіў сваю работу.
Крынічная вуліца (Наваполацк)
Крынічная Надзеі (, Криничная улица ) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад вуліцы Маладзёжнай (фактычна гэта ўжо мясцовая дарога, якая спалучае Наваполацк з Экіманню і Полацкам) у бок берага ракі да вуліцы Прыбярэжнай.
Працягласць вуліцы складае 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына. Гэта самая паўднёвая вуліца Наваполацка, якая бліжэй за іншыя знаходзіцца да Полацка.
Дзіброва (Лугынская грамада)
Дзіброва (Дібро́ва) — вёска ў Лугынскай пасялковай грамадзе Корасценскага раёна Жытомірскай вобласці Украіны.
Гісторыя
Да 1939 года - хутар Дуброва.
Тэгульдэт
Тэгульдэт — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тэгульдэцкага раёна і Тэгульдэцкага сельскага паселішча Томскай вобласці. Сяло размешчана на рацэ Чулым (прыток Обі), за 245 км ад абласнога цэнтра г. Томска.
Дзіброва (Лугынская грамада)
Гісторыя
1923—2020 гг. уваходзіла ў склад Лугынскага раёна.
Тэгульдэт
У вёсцы Тэгульдэт умерана-халодны клімат. Значная колькасць ападкаў на працягу года, нават у сухія месяцы. Па класіфікацыі кліматаў Кёпена — вільготны кантынентальны клімат з цёплым летам (індэкс Dfb). Сярэдняя тэмпература за год — 0,0 °C, сярэднегадавая норма ападкаў — 487 мм.
Мікалай Мікітавіч Ісанін
Мікалай Мікітавіч Ісанін (-) — савецкі вучоны, канструктар надводных і падводных караблёў многіх тыпаў. Акадэмік АН СССР. Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы.
Біяграфія
Працоўную дзейнасць пачаў у 13 гадоў у якасці працоўнага ў горадзе Петраград. У 1930 годзе скончыў працоўны факультэт ЛЭІ і быў накіраваны ў Ленінградскі караблебудаўнічы інстытут (1934), пасля заканчэння якога, з 1935 года, у ЦКБ-17 прайшоў шлях ад інжынера-канструктара да намесніка галоўнага канструктара лёгкіх крэйсераў (у тым ліку тыпу «Чапаеў»).
Удзельнік праектавання крэйсераў тыпу «Кіраў»; нам. галоўнага канструктара крэйсераў тыпу «Чапаеў». Кіраўнік вядучага ЦКБ па распрацоўцы ваенна-марской тэхнікі. Начальнік — галоўны канструктар ЦКБ (1946—1970), распрацоўвалага праекты лінейных караблёў, цяжкіх лінейных крэйсераў, дызель-электрычных і атамных падводных лодак.
Галоўны канструктар шэрагу праектаў падводных лодак, сярод іх дызель-электрычная падводная лодка, з якой упершыню ў свеце быў выраблены запуск балістычнай ракеты, створанай КБ акадэміка С. П. Каралёва, а таксама самая хуткая ў свеце ракетная тытанавыя атамная лодка.
Калумбускі дзяржаўны ўніверсітэт
Гісторыя
Універсітэт спачатку называўся Калумбускім каледжам, калі ён быў адкрыты як малодшы каледж на панчошнай фабрыцы ў 1958 годзе. У каледжы працавалі 15 выкладчыкаў і супрацоўнікаў, і амаль 300 студэнтаў наведвалі яго курсы ў першы год.
Мікалай Мікітавіч Ісанін
Біяграфія
Член ВКП (б) з 1926 года. Дэпутат ВС СССР 7-8 скліканняў. Акадэмік АН СССР (1970).
Памёр 1 сакавіка 1990 года. Пахаваны ў Ленінградзе на Серафімаўскіх могілках.
Калумбускі дзяржаўны ўніверсітэт
Гісторыя
У 1963 годзе каледж пераехаў у цэнтр горада, пабудаваўшы кампус з сучаснай архітэктурай на месцы, дзе раней была малочна-таварная ферма. Установа атрымала чатырохгадовы статус у 1965 годзе з адкрыццём праграм падрыхтоўкі бакалаўраў і магістраў. У 1970 годзе адбыўся першы чатырохгадовы выпуск.
У 1996 годзе ўстанова была перайменавана ў Калумбускі дзяржаўны ўніверсітэт у рамках праграмы рэструктурызацыі чатырохгадовых навучальных устаноў у сістэме ўніверсітэтаў штата.
Цяпер установа прапануе праграмы бакалаўрыяту і магістратуры па больш чым 90 спецыяльнасцям і спецыялізацыям.
IC 4652
IC 4652 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Ахвярнік.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Асені
Асе́ні (Асеневци) — дынастыя балгарскіх цароў, паміж 1187 і 1280 гадамі. Дынастыя заснавана братамі Пятром і Іванам Асенем, ад мянушкі якога і атрымала назву дынастыя. На мяжы 1185 і 1186 гадоў з-за павышэння падаткаў у Балгарыі пачынаецца паўстанне супраць Візантыі, якое ўзначалілі браты. У выніку перамогі паўстання было створана Другое Балгарскае царства, першымі кіраўнікамі якога і сталі браты.
Першыя цары з дынастыі Асень насілі тытул «цара балгараў і валахаў», у гады найвышэйшага росквіту дзяржавы цар Іван Асень II называў сябе «царом балгараў і грэкаў».
Паходжанне
Паходжанне дынастыі, асабліва нацыянальнасць трох братоў Асень (Пятра, Івана Асеня і Калаяна) застаюцца прадметам дыскусіі. Ёсць тры асноўныя гіпотэзы адносна іх паходжання:
Кіраўнікі з дынастыі Асень
Заўвага: строга кажучы, Міца Асень і Канстанцін Асень Ціх не з'яўляюцца прадстаўнікамі дынастыі Асеняў, з прычыны таго, што не былі звязаны крэўным сваяцтвам з братамі Асенямі. Міца Асень узяў імя Асень пры ўзыходжанні на прастол паколькі ён быў жанаты на Марыі, дачцы Івана Асеня II. Канстанцін Асень Ціх таксама ўзяў імя Асень пры каранацыі, каб падкрэсліць, што ён жанаты на ўнучцы цара Івана Асеня II.
Пасля цары Балгарыі часта падкрэслівалі сваю пераемнасць (часам уяўную) з дынастыяй Асеняў. Частка дынастыі Шышманаў (пачынаючы з цара Івана Аляксандра) таксама з'яўляецца нашчадкамі Асеняў (праз адну з дочак Івана Асеня II).
NGC 2059
NGC 2059 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC175) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мілтан-Кінс
Мілтан-Кінс (Milton Keynes) — горад на паўднёвым усходзе Вялікабрытаніі, у графстве Бакінгемшыр, знаходзіцца за 72 км на паўночны захад ад Лондана. Адміністрацыйны цэнтр унітарнай адзінкі Мілтан-Кінс. Як горад Англіі Мілтан-Кінс уяўляе сабой цікавасць тым, што гэта новае ўтварэнне, пабудаванае цалкам па загадзя падрыхтаваным плане. У ім няма гістарычнага гарадскога ядра, а замест гэтага ёсць гандлёвы цэнтр (англ. Mall) даўжынёй у 3 мілі, які ўключаны ў Кнігу рэкордаў Гінеса як самы доўгі гандлёвы цэнтр у Еўропе.
Derby porcelain
Дэрбскі фарфор (Derby porcelain) — фарфоравае прадпрыемства ў Дэрбі, датаванае першай паловай XVIII стагоддзя, хоць аўтарства і дакладны пачатак вытворчасці застаюцца падставай для абмеркаванняў. Самыя старыя пакінутыя ўзоры ў канцы XIX стагоддзя ўтрымліваюць толькі словы Darby (Дэрбі) і Darbishire (Дэрбішыр) і гады 1751/02/03 як доказ месца і года вырабу. Больш важным з’яўляецца той факт, што вытворчасць фарфору ў Дэрбі пачалося яшчэ да Уільяма Дзьюсбэры, які пачаў сваю справу ў 1756 годзе, калі ён далучыўся да Андрэ Планшэ і Джона Хіта для стварэння завода Nottingham Road, які пазней стаў Royal Crown Derby.
Першая друкаваная згадка аб заводзе Дэрбі, аднак, датуецца снежнем 1756, калі рэклама ў «Public Advertiser», перавыданная некалькі разоў на працягу месяца, заклікала чытачоў прыняць удзел у продажы на аўкцыёне ў Лондане, аўтарам якога з’яўляецца Дэрбская фарфоравая мануфактура (Derby Porcelain Manufactory). Цікава, іншых згадак гэтай уяўнай «Дэрбскай фарфоравай мануфактуры», не існуе, што прымушае выказаць здагадку, што назва была вынайдзена адмыслова для гэтага выпадку. Хоць гэта можа разглядацца толькі як хвальба, рэклама называе фабрыку «другім Дрэздэнам», што паказвае добрае якасць прадукцыі. Вядома, такая дасканаласць з’яўляецца кульмінацыяй працяглага працэсу вытворчасці, і нішто ў гэтым паведамленні не паказвае, што гэты штогадовы распродаж быў першы ад дадзенай фабрыкі, у адрозненне ад таго, што адбывалася з аналагічнай рэкламай ад вытворцаў Боў і Лонгтан-хола ў 1757.
Ганчар Андрэ Планшэ часта прыводзіцца як папярэднік Дэрбскаго фарфоравага завода. Паведамленні аб «замежніку ў вельмі дрэнным стане», які жыў у Лодж Лейн і вырабляў фарфоравыя фігуркі каля 1745, можа ставіцца да Планшэ. Аднак, як паказвае даследчык, у 1745 годзе Планшэ было ўсяго 17 гадоў. Высокая важнасць Планшэ ў стварэнні будучага Royal Crown Derby некаторымі зводзіцца да мінімуму (напрыклад, унучкай Уільяма Дзьюсбэры, Сарай Дзьюсбэры, якая памерла ў 1876 годзе), і аспрэчваецца іншымі, хто сумняваецца ў яго існаванні. Тым не менш, ёсць дадзеныя, што Планшэ быў сапраўдай гістарычнай постаццю, хоць ён, вядома, не навучыў рамяству эмаліравання Уільяма Дзьюсбэры.
Сур'ёзным прэтэндэнтам на званне вытворцы парцаляну на ўзроўні «другога Дрэздэна» з’яўляецца Cockpit Hill Potworks.
З-за ордэра на арышт, складзенага ў 1758 годзе супраць нейкага Джона Лаўграва, мы ведаем, што ўладальнікамі Cockpit Hill Potworks былі Уільям Батс, Томас Рывет і Джон Хіт. Хіт быў банкірам, які пазней будзе фінансаваць будаўніцтва завода e Нотынгем Роўд, а Рывет быў членам парламента і мэрам горада Дэрбі ў 1715 і 1761 гадах, з чаго можна заключыць, што партнёры Potworks былі багатымі і ўплывовымі мужчынамі ў мясцовым грамадстве. Тым не менш, канкурэнцыя з заводам на Роўд Нотынгем, здаецца, скончылася для фабрыкі смяротным зыходам. Ужо ў 1772 годзе якасць прадукцыі Potworks упала да стану, калі наведвальнік класіфікуе яго як «імітацыю каралеўскага вырабу, які не дацягвае да арыгіналу, прадукцыі Стафардшыра». У 1785 годзе завод зачыніўся.
Маркіроўка
З кнігі Bow, Chelsea, and Derby Porcelain Уільяма Бемроуза (William Bemrose, 1898):
Калумбус
Каламбус, Калумбус  — лацінізаваны варыянт італьянскага прозвішча Colombo, вядомым носьбітам якога быў Хрыстафор Калумб (Christopher Columbus).
Заазерскае
Заазерскае — тапонім: