cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мазамбік
Гісторыя
25 чэрвеня 1975 г. абвешчана Народная Рэспубліка Мазамбік (НРМ), прэзідэнтам якой стаў Машэл. Канстытуцыя 1975 г. зацвярджала курс на стварэнне ў дзяржаве палітычных, ідэалагічных, навуковых і матэрыяльных асноў сацыялістычнага грамадства, а таксама кіруючую роль ФРЭЛІМО. Урад правёў нацыяналізацыю знешняга гандлю, банкаў, устаноў адукацыі і аховы здароўя, юрыдычнай службы і большасці прадпрыемстваў, быў выдадзены закон пра землекарыстанне, паводле якога зямлёй надзяляліся створаныя сялянскія кааператывы. Пасля абвяшчэння незалежнасці Мазамбік пакінула большасць еўрапейскага насельніцтва (галоўным чынам партугальцы), таму ў сферы эканомікі, адукацыі і медыцыны ўлады сутыкнуліся з сур’ёзнымі кадравымі праблемамі. У лютым 1977 г. на 3-м з’ездзе ФРЭЛІМО быў ператвораны ў партыю ФРЭЛІМО — «авангардную марксісцка-ленінскую партыю». Паводле прынятага статуту, партыя станавілася вядучай сілай дзяржавы і грамадства. Асновай яе ідэалогіі быў досвед мазамбікскага народа і марксізм-ленінізм. Ураду атрымалася дамагчыся значных поспехаў у вобласці развіцця адукацыі і медыцыны: у 1983 г. лік пачатковых школ склаў 5,8 тыс., сярэдніх — 136, створана шырокая сетка прафесійна-тэхнічнай адукацыі, выдаткі на ахову здароўя ў 1975—1981 гг. узраслі больш, чым у тры разы. Быў заключаны дагавор аб дружбе з СССР (1977 г.), узяты курс на пабудову ў Мазамбікі сацыялізму, нацыяналізаваны прыватныя прадпрыемствы, створаны кааператывы. На практыцы гэта прывяло да спаду прамысловай вытворчасці і гандлюДэфіцыту тавараў. Пагаршэнне эканамічнага становішча Мазамбіка справакавала рост незадаволенасці, што падштурхнула апазіцыю да стварэння на тэрыторыі Паўднёвай Радэзіі Мазамбікскага нацыянальнага супраціўлення (РЭНАМО) на чале з А. Длакамам, якое пачало ўзброеную барацьбу супраць рэжыму ФРЭЛІМО. У выніку ваенных дзеянняў 1977—1992 гг. загінула больш за 1 млн мазамбікцаў і каля 2 млн сталі бежанцамі. Урад быў вымушаны пачаць рыначныя эканамічныя рэформы, якія паглыбіліся з прыходам да ўлады ў 1986 г. Ж. А. Чысану. У 1989 г. ФРЭЛІМО адмовілася ад ідэалогіі марксізму-ленінізму. З 1990 г. дзейнічае новая Канстытуцыя, паводле якой уведзена шматпартыйнасць, краіна перайменавана ў Рэспубліку Мазамбік. У кастрычніку 1992 г. падпісана пагадненне з РЭНАМО пра спыненне агню і паретварэнне апошняй у палітычную партыю. На ўсеагульных парламенцкіх выбарах перамагла ФРЭЛІМО, Чысану быў зноў выбраны прэзідэнтам Мазамбіка.
Дзяржаўны лад
Канстытуцыя 1990 года вызначае дзяржаўны лад краіны як шматпартыйную дэмакратыю. Выканаўчая ўлада прадстаўлена прэзідэнтам, і кабінетам міністрам з прэм’ер-мінстрам на чале. Заканадаўчую ўладу ажыццяўляе Нацыянальная асамблея. Нягледзяцы на прэзідэнцкі рэспубліканскі лад, парламент з цягам часу атрымаў большую свабоду ў прыняцці рашэнняў і законаў.
Габрыэль Батыстута
Габрыэль Амар Батыстута (Gabriel Omar Batistuta, нар., Рэканкіста, правінцыя Санта-Фэ, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, нападнік.
У складзе каманды «Рома» (Рым) здабыў перамогу ў чэмпіянаце Італіі (сезон 2000/2001), у якім забіў 20 галоў.
Рэкардсмен зборнай Аргенціны па колькасці забітых за яе мячоў (54 галы ў 77 матчах).
Іван Адрэевіч Шэін
Іван Адрэевіч Шэін (1930 —) — беларускі ўрач-уролаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1969), дацэнт.
IC 2146
IC 2146 — галактыка тыпу GCL (шаравое скопішча) ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фелікс Вейнгартнер
Фелікс Вейнгартнер (Felix Weingartner,, Зара, Далмацыя — , Вінтэртур) — аўстрыйскі дырыжор, кампазітар і музычны пісьменнік.
Біяграфія
Музычную адукацыю атрымаў у Грацы і ў Лейпцыгскай кансерваторыі (1881—1883). У 1883 годзе дэбютаваў як дырыжор. Пасля ўдасканалення ў Ф. Ліста ў Веймары, у 1884—1903 і 1912—1919 гг. — оперны і канцэртны дырыжор ў многіх гарадах Германіі. З 1908 г. жыў у Вене. Дырэктар Венскай оперы (да 1911 г.) і кіраўнік сімфанічнага аркестра філармоніі (да 1927), у 1919—1924 гг. дырэктар Народнай оперы. У 1927—1933 гг. кіраўнік Кансерваторыі і дырыжор у Базелі.
Саван
Са́ван — пахавальны ўбор для нябожчыка або покрыва, якім накрываюць цела ў труне.
Гэтае адзенне звычайна белага колеру. Як правіла, у якасці савана выкарыстоўваецца касцюм для мужчын, і прыбраная доўгая сукенка з доўгімі рукавамі для жанчын. Таксама існуе звычай хаваць незамужніх дзяўчат у вясельнай сукенцы. У мусульман прынята апранаць памерлых у кафан.
Раганавічы
Рага́навічы (, Рогановичи) — вёска ў Беларусі, у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Бар
Бар — піцейная ўстанова, у якой прадаюцца і спажываюцца алкагольныя напоі, у асноўным піва, спіртныя напоі і гарэлка. Большасць бараў з’яўляюцца папулярнымі месцамі сустрэч. Як правіла адчыняюцца ў канцы дня і заканчваюць працу пад раніцу, некаторыя працуюць даўжэй. Афармляе заказ напояў бармэн. Бар таксама можа быць папулярным месцам для сустрэч падчас выезду ў горад у дзённы час. Шмат бараў прысутнічаюць у начных клубах, дыскатэках і іншых забаўляльных месцах, такіх як більярд, дартс і інш.
Іншыя значэнні і сацыяльныя функцыі бар прымае ў краінах Міжземнамор’я, напрыклад у Італіі, Іспаніі або Грэцыі гэта як правіла невялікі харчовы аддзел, які больш адпавядае французскаму кафэ, якое маецца практычна на кожнай вуліцы горада. Тут, як правіла, п’юць эспреса і капучына, шляхам сталага перагляду бягучых падзей у прэсе і абмену апошнімі навінамі з суседзямі.
Сякерчын (гміна)
Сяке́рчын (Siekierczyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любаньскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сякерчыне. Плошча гміны складае 49,5 км². Станам на 2009 год у гміне Сякерчын пражывалі 4567 чалавек, шчыльнасць — 92 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 8 населеных пунктаў.
Уладзімір Аляксандравіч Ратомскі
Біяграфія
Скончыў у 1981 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1981 годзе працаваў мастаком-афарміцелем на Дзяржаўным падшыпнікавым заводзе-11 у Мінску. У 1981—1983 гадах служыў у Савецкай Арміі.
У 1989 годзе скончыў БПІ. У 1989—1997 гадах працаваў архітэктарам у АКПМ-2 Беларускага рэстаўрацыйна-праектнага інстытута ў Магілёве; з 1997 года галоўным архітэктарам праектаў у ЗАТ «Будпраектінвест». Член Саюза архітэктараў Беларусі.
Пражывае ў Магілёве па вул. Гагарына, 34а.
Творчасць
Аўтар шматлікіх праектаў жылых, грамадскіх і вытворчых будынкаў, у т.л. рэканструкцыя помніка архітэктуры пачатку XX ст. — будынкі Магілёўскага чыгуначнага вакзала; рэканструкцыя чыгуначнай станцыі Пагодзіна у г. Горкі; рэканструкцыя чыгуначнай станцыі Копысь; рэканструкцыя будынка ТТС РУП «Белтэлекам» па вул. Піянерскай, 27 у г. Магілёве; рэканструкцыя будынка водалячэбніцы санаторыя-прафілакторыя «Дубравенка» ў г. Магілёве; шматфункцыянальны цэнтр (уключае бізнес-цэнтр і гандлёва-забаўляльны цэнтр) AGSA на скрыжаванні пр. Міру і вул. Грышына у г. Магілёве; некалькіх жылых дамоў у Магілёве і Горках; капітальны рамонт помніка архітэктуры XVII ст. — музея В. К. Бялыніцкага-Бірулі ў г. Магілёве, рэканструкцыя будынка Магілёўскага абласнога цэнтра занятасці па вул. Піянерскай, 15, капітальны рамонт воданапорнай вежы ў Шклове, рэканструкцыя будынка чыгуначнага вакзала ў Шклове, рэканструкцыя будынка Галоўнага ўпраўлення Нацыянальнага банка па вул. Ленінскай у Магілёве (навуковы кіраўнік), рэканструкцыя будынка Гандлёва-прамысловай палаты Магілёўскай вобласці.
Сям’я
У шлюбе з Галінай Анатолеўнай, якая працавала разам з ім у ЗАТ «Будпраектінвест» галоўным інжынерам праектаў.
Дзеравяшкі
Дзеравяшкі — драўляны абутак, элемент традыцыйнай нацыянальнай адзення ў Еўропе. Звычайна выкарыстоўвалася працоўнымі пластамі насельніцтва ў якасці зручнай і таннага ахоўнага адзення на фабрыках, шахтах, фермах. У Францыі драўляныя чаравікі называюцца сабо (фр. sabot), у Нідэрландах — кломпы (нідэрл. klomp), у Літве - клумпес, англ. Clog, швед. Träsko). Традыцыйна іх вырабляюць з розных відаў драўніны (вярба, таполя, бяроза, бук і інш.). Існуе мноства разнавіднасцяў дзеравяшак, у залежнасці ад краіны у якой яны зробленыя, гэта і туфлі на абцасе, і чаравікі і нават сандалі. Краіны і геаграфічныя раёны ў якіх распаўсюджаны дзеравяшкі гэта ў першую чаргу: Нідэрланды, Бельгія, Літва, Данія, Швецыя.
Дзеравяшкі ў Беларусі
Насілі вясной і восенню. Бытавалі ў 19-пасатку 20 стагоддзя пераважна на Гродзеншчыне і Заходняй Віцебшчыне. Спарадычна трапляліся і ў іншых раёнах. Былі 2 тыпаў: выдзеўбаныя з кавалка дрэва башмакі, з круглым або завостраным наском і камбінаваныя туфлі на нізкім і высокім абцасе, да драўлянай падэшвы якіх прымацоўваўся скураны верх або шырокая скураная паласа.
Любань (Велікапольскае ваяводства)
Любань (Luboń) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 310 км на захад ад Варшавы і за 8 км на поўдзень ад цэнтра Познані. Уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 13,51 км². Насельніцтва 31,2 тыс. чалавек.
ПВК «Вагнер»
Гісторыя
Паведамляецца, што групоўку заснавалі ў 2014 годзе Прыгожын і былы афіцэр ГРУ Дзмітрый Уткін (псеўданім «Вагнер»). Яна стала вядомай у час вайны на Данбасе ва Украіне, дзе дапамагала прарасійскім сепаратысцкім сілам з 2014 па 2015 год. Яе найміты дзейнічалі па ўсім свеце, у тым ліку ў грамадзянскіх войнах у Сірыі, Лівіі, Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы і Малі, часта змагаючыся на баку сіл, звязаных з расійскім урадам. Паведамлялася пра іх прысутнасць у Судане, Венесуэле, Мазамбіку, на Мадагаскары. Байцы «Вагнера» абвінавачваюцца ў ваенных злачынствах, уключаючы забойствы, катаванні, гвалтаванні і рабаванні мірных жыхароў , а таксама ў катаваннях і забойствах сваіх членаў абвінавачаных у дэзерцірстве.
Група «Вагнер» адыграла значную ролю ў уварванні Расіі ва Украіну, для чаго вербавала турэмных зняволеных у Расіі для баявых дзеянняў на перадавой. Да канца 2022 года колькасць наймітаў «Вагнера» ва Украіне вырасла з 1 тыс. да 20—50 тыс. чалавек. У 2023 годзе Расія пачала надаваць статус ветэрана баявых дзеянняў кантрактнікам «Вагнера», якія ўдзельнічалі ва ўварванні.
Інцыдэнты
29 ліпеня 2020 года агенцтва БелТА паведаміла пра затрыманне сіламі групы Альфа КДБ Беларусі «32 баевікоў замежнай прыватнай ваеннай кампаніі Вагнера» ў санаторыі «Беларусачка» за 4 км ад Мінска і аднаго чалавека на поўдні Беларусі, якія падазраваліся ў спробе арганізацыі масавых беспарадкаў. Праз два тыдні замежнікі былі вернуты ў Расійскую Федэрацыю.
Статус тэрарыстычнай групы
У студзені 2023 года Міністэрства фінансаў ЗША аб’явіла ПВК «Вагнер» транснацыянальнай злачыннай арганізацыяй праз удзел ў вайне ва Украіне, масавыя пакаранні смерцю, згвалтаванні, выкраданні дзяцей і фізічныя здзекі ў ЦАР і Малі.
2 лістапада 2022 года парламент Эстоніі прагаласаваў за наданне ПВК «Вагнер» статусу тэрарыстычнай групы, у 2023 годзе за тое ж самае прагаласавалі парламенты Францыі і Літвы. Ва Украіне «Вагнер» прызнаны транснацыянальнай злачыннай арганізацыяй. У ліпені 2023 года АБСЕ прыняла рэзалюцыю аб прызнанні ПВК «Вагнер» тэрарыстычнай арганізацыяй.
Санкцыі
У чэрвені 2017 года ПВК Вагнера ўключана ў санкцыйных спіс ЗША, што, у пэўным сэнсе, легалізавала яе агульнапрынятая назва, бо ў гэтым спісе арганізацыя была названа як PMC Wagner і ўключана ў рубрыку «Абазначэнні ўкраінскіх сепаратыстаў» (EO 13660 — Designations of Ukrainian Separatists).
Блакытнэ (Магілёў-Падольскі раён)
Блакытнэ (Блаки́тне) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Часлаў Ханяўка
Біяграфія
Скончыў Віленскую беларускую гімназію і агранамічны факультэт Віленскага ўніверсітэта.
У Другую сусветную вайну ў 1939 г. у Вільні разам з іншымі беларускімі дзеячамі заснаваў Беларускую незалежніцкую партыю, паводле Вацлава Пануцэвіча, быў адным з ініцыятараў заснавання партыі. У 1940 г. разам з Вінцэнтам Гадлеўскім, перабіраецца годзе ў Варшаву. Падчас нямецкай акупацыі дзейнічаў у Беларускім камітэце ў Беластоку і Беларускім камітэце ў Варшаве.
Вентатэнэ
Насельніцтва складае 708 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 460 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 4020. Тэлефонны код — 0771.
Часлаў Ханяўка
Біяграфія
З пачатку 1950-х жыў у ЗША ў Саўт-Рыверы. Актыўна дзейнічаў у беларускім асяроддзі. 16 снежня 1951 г. удзельнічаў у першым паседжанні ініцыятыўнай групы па стварэнні Беларускага інстытуту навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку. З'яўляўся адным з кіраўнікоў арганізацыі «Беларуска-амэрыканская дапамога» ў Нью-Ёрку, створанай з ініцыятывы Беларуска-амерыканскага задзіночання. У 1962 г. годзе цяжка захварэў, пра гэта прэзыдэнт Рады БНР Вінцэнт Жук-Грышкевіч пісаў так: «Шкада, што Чэсь пісаць ня можа, бо пісаць ён мог і мае аб чым...».
Дом Рапапорта
Дом Рапапорта — будынак у Мінску, які месціцца ў Верхнім Горадзе, па адрасе вул. Герцэна, 6 (гістарычная Малая Бернардзінская).
Часлаў Ханяўка
Біяграфія
З жонкай Марыяй меў дачку Рагнеду.
Памёр 2 ліпеня 1988 г. Саўт-Рыверы ў ЗША. Пахаваны на беларускіх могілках Жыровіцкай Божай Маці ў Іст-Брансвіку (ЗША).
Дом Рапапорта
Архітэктура
Аднапавярховы прамавугольны ў плане драўляны будынак на высокім бутавым цокалі пакрыты двухсхільным дахам. Сцены ашаляваны гарызантальна. Пад радам прамавугольных акон праходзіць пояс вертыкальнай шалёўкі, што надае фасадам дэкаратыўнасць. Дом — прыклад драўлянай жылой забудовы.
Вентатэнэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Candida.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Акум (Жалагашскі раён)
Акум — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Акумскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 18 км на поўдзень ад раённага цэнтра, пасёлка Жалагаш. Код КАТА — 433633100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2200 чалавек (1102 мужчыны і 1098 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2158 чалавек (1109 мужчын і 1049 жанчын).
Кавярня
Кавярня — гастранамічная ўстанова, месца сустрэч, дзе падаюць напоі і дэсертныя стравы, у асноўным каву, а таксама торты, марожанае, гарбату або віно.
Гісторыя
Першая кавярня ў свеце, напэўна, з'явілася ў Каіры ў 15 ст. Першая еўрапейская кавярня адкрылася ў Турцыі — у 1457 г. у Стамбуле. У Амерыцы першая кавярня была створана ў 1670 г. ў Бостане. У Аўстрыі кавярня Кульчыцкага ў Вене, заснавана пасля венскай перамогі ў 1683 годзе. Першая кавярня на тэрыторыі Рэчы Паспалітай была заснавана ў Варшаве паблізу Саксонскага саду ў 1724 годзе, ва ўладарства Аўгуста II Моцнага.
Вэрбавэць (Магілёў-Падольскі раён)
Вэрбавэць (Вербове́ць) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аляксей Аляксеевіч Хартонік
Аляксей Аляксеевіч Хартонік (1926 —) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (Смаленск, 1965). Дацэнт (1973). Заслужаны ўрач БССР (1981).
Біяграфія
Скончыў медыцынскае вучылішча, 1945; фельчар станцыі хуткай медыцынскай дапамогі ў Баранавічах, 1945—1946. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут, 1951. Загадчык Ляскавіцкага сельскага ўрачэбнага участка, 1951—1952; ардынатар хірургічнага аддзялення Мазырскай гарадской бальніцы, 1952—1976.
У 1957—1965 гадах загадчык хірургічнага аддзялення Слонімскай цэнтральнай раённай бальніцы (Гродзенская вобласць), адначасова выкладчык хірургіі і анатоміі медыцынскага вучылішча.
Асістэнт 1-й кафедры шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1965—1973, адначасова намеснік дэкана лячэбнага факультэта, 1970—1971, дэкан стаматалагічнага факультэта, 1971—1987.
Дацэнт 1-й кафедры шпітальнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута (1973—1994), выконваў абавязкі загадчыка 3-й кафедры хірургічных хвароб (1989).
Дыспетчар навучальнага аддзела МДМІ з 1995 года.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: хірургія язвавай хваробы страўніка; кансерватыўнае і аператыўнае лячэнне вострага панкрэатыту; «»; дыягностыка дэструктыўнага халецыстыту; лапараскапія ў ранняй дыягностыцы вострых аментытаў; рэзекцыя сальніка малымі порцыямі.
Аўтар каля 50 навуковых работ.
Грамадская дзейнасць
Дэпутат Слонімскага гарадскога савета (1961), Гродзенскага абласнога савета (1963).
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі, значкамі, у т. л. «Выдатнік аховы здароўя», 1973. Прысвоена ганаровае званне заслужанага ўрача БССР, 1981.
IC 2147
IC 2147 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Голуб.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Каміла Хансен
У 2016 годзе ўжо выконвала абавязкі дэпутата Рыксдага ад акругі Эрэбру. Хансен была прызначана сталым членам Рыксдага 4 лістапада 2019 года, паколькі сышоў з пасады дэпутата. У Рыксдагу яна з’яўляецца членам (з 2021 года), была членам Камітэта па Канстытуцыі (2019—2021 гады). 30 красавіка 2021 года ўзяла шэфства над Алесем Пушкіным, беларускім мастаком і палітычным зняволеным.
Эканоміка Косава
Нягледзячы на самавітыя інвестыцыі са боку рэспубалік былой Югаславіі, Косава было найболей беднай правінцыяй гэтай краіны. У 90-я гады з-за сталых міжнародных санкцый і этнічных канфліктаў у краіне былі эканамічныя крызісы. У цяперашні час эканоміка края знаходзіцца ў жаласным стане: большасць шахт, Гокаў і перапрацоўчых прадпрыемстваў не працуюць. У заняпадзе знаходзіцца нават асноўная галіна эканомікі — сельская гаспадарка, некалі развітая вельмі добра. У 2000—2001 гадах ВУП краіны сур'ёзна павялічыўся, але гэты рост змяніўся спадам 2002—2004 гадоў, калі ВУП памяншаўся. На дадзены момант прырост ВУП краіны складае нешматлікім больш 3 % штогод. У той жа час больш 70 % ВУП складае сектар паслуг. Інфляцыя невысокая, што падтрымліваецца найвысокім (каля 50 %) узроўнем беспрацоўя. Але калі бы 40 або 50 адсоткаў касавараў былі беспрацоўнымі і не мелі бы крыніцы прыбытку, людзі ў краі галадалі бы паўсюдна. Але яны не галадаюць. Косава выглядае і пачуваецца як бедны рэгіён Еўропы, а не як краіна трэцяга міру або былога Савецкага Саюза. Паказчыкі беспрацоўя высокія — дзве траціны моладзі не маюць працы — таму што сектар «серай» эканомікі велізарны. Аднак шматлікія працуюць за мяжой і пасылаюць грошы пакінутым хаты сем'ям. Цэлыя пакаленні касавараў працавалі ў якасці гастарбайтэраў у розных частках Еўропы. Сёння іх пенсіі і дапаможнікі — значны фундуш у падтрымку Косава.
Сусветны дзень дзіцяці
Сусветны дзень дзіцяці (Universal Children's Day, Día Universal del Niño, Journée mondiale de l'enfance) у Беларусі больш вядомы як «Міжнародны дзень абароны дзяцей» — адзначаецца штогод ў розныя дні ў многіх месцах па ўсім свеце, каб ушанаваць дзяцей. 1 чэрвеня ён адзначаеца ў Беларусі. Упершыню ён быў абвешчаны на Сусветнай канферэнцыяй дабрабыту дзяцей ў 1925 годзе, а затым яго ўстанавілі паўсюдна ў 1954 годзе (№ 836 рэзалюцыя (IX)).
Генеральная Асамблея ў сваёй рэзалюцыі выказала здагадку, што ўсеагульнае святкаванне Сусветнага дня дзіцяці паслужыць умацаванню салідарнасці і супрацоўніцтва паміж нацыямі. У сваіх афіцыйных дакументах ААН кажа аб святкаванні Сусветнага дня дзіцяці 20 лістапада. У гэты дзень у 1959 годзе была прынята «Дэкларацыя правоў дзіцяці», а ў 1989 годзе — «Канвенцыя правоў дзіцяці».
Беліцкія баі 1943—1944 гадоў
Беліцкія баі 1943—1944 гадоў Сенненскай (камандзір В. С. Лявонаў) і 1-й імя К. С. Заслонава (камандзір Л. I. Сяліцкі) савецкіх партызанскіх брыгад па абароне аэрадрома ў саўгасе «Беліца» Сенненскага раёна ў снежні 1943—маі 1944 гг.
Праз аэрадром ішло забеспячэнне з савецкага тылу партызан Сенненскага і сумежных раёнаў (за ноч прымаў да 10 самалётаў з грузамі). Для ліквідацыі аэрадрома нямецкія акупацыйныя ўлады 20 снежня 1943 г. накіравалі карны батальён (каля 300 салдат). Партызаны атрадаў № 6 і імя К. А. Хаіркізава Сенненскай брыгады ўтрымалі свае пазіцыі, адбілі 3 атакі, знішчылі каля 50 немцаў і адкінулі карны батальён да в. Даганоўка.
3—5 лютага 1944 г. каля 600 салдат і батарэя 76-мм гармат пачаў наступленне з Даганоўкі на абарончыя рубяжы партызан каля саўгаса «Беліца». Наступленне батальёна карнікаў ад в. Латыгаль было спынена атрадамі імя Аляксандра Неўскага і імя Чапаева Сенненскай брыгады. Нямецкія сілы асноўнымі сіламі авалодалі перадполлем партызанскай абароны ў раёне в. Новая Беліца і 1,5 гадзіны прамой наводкай абстрэльваў умацаванні партызан. Атаку партызаны адбілі, на флангах у контрнаступленне перайшлі атрады імя Суворава і імя А. М. Захарава Сенненскай брыгады і атрады «Аршанец» і «Перамога» брыгады імя Заслонава. Страціўшы каля 100 салдат забітымі і параненымі, нямецкія сілы адышлі у раен в. Нямойта, пакінуўшы абоз, палявыя кухні і частку боепрыпасаў. Сканцэнтраваўшы ў паўночнай частцы раёна мотастралковую дывізію і зводны полк з паліцэйскіх гарнізонаў Сенненскага, Багушэўскага і Бешанковіцкага раёнаў, 16 сакавіка 1944 г. нямецкія акупацыйныя ўлады пачалі наступленне і на 5-ы дзень баёў адцяснілі партызан на захад ад аэрадрома. Партызаны стварылі новую паласу абароны на заходнім беразе р. Усвейка і ўтрымлівалі яе да мая 1944 г.
Слідцы
Слі́дцы (, Слидцы) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Пачаевіцкага сельсавета.
Яфім Якаўлевіч Беленькі
Яфім Якаўлевіч Беленькі, партыйны псеўданім Сяргей (, в. Свержань, Рагачоўскі раён — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Беларусі.
Біяграфія
Член КПСС з 1898. З 1901 член іскраўскай групы ў Мінску. Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў Мінскай арганізацыі РСДРП(б) (1903), удзельнік стварэння падпольнай друкарні Паўночна-Заходняга камітэта РСДРП (1904), член Мінскага кааліцыйнага савета (1905).
У 1906 сакратар Магілёўскага акруговага камітэта РСДРП, затым на падпольнай партыйнай працы ў Кіеве, Екацярынаслаўле. За рэвалюцыйную дзейнасць двойчы арыштаваны (1902, 1904), у 1907 годзе сасланы ў Валагодскую губерню. Удзельнік Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917. У 1918-21 працаваў у ВСНГ, наркамаце РКІ, у 1922-39 у Наркамфіне СССР.
Саюз рускага народа
«Саю́з ру́скага наро́да», «СРН» («Союз русского народа») — грамадска-палітычная арганізацыя чарнасоценнага кірунку, якая дзейнічала ў Расійскай імперыі ў 1905—1917 гадах. Статут быў зацверджаны 7(20) жніўня 1906 года.
Саюз рускага народа аб’ядноўваў буйных домаўласнікаў, памешчыкаў, чыноўнікаў, купцоў, прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства, частку рабочых і сялян і выступаў за адзінства і непадзельнасць краіны, у абарону самадзяржаўя з пазіцый вялікадзяржаўнага шавінізму і антысемітызму, узмацненне пазіцый праваслаўя. Друкаваныя органы: газета «Руское знамя» (1905—1910), часопіс «Вестник Саюза русского народа» (1910—1915). Шэраг аддзелаў СРН выпускалі ўласныя перыядычныя выданні.
На тэрыторыі сучаснай Беларусі арганізацыі СРН дзейнічалі ва ўсіх губернях і паветах, гарадах, мястэчках. Яны вялі барацьбу супраць палякаў, яўрэяў, беларускага нацыянальнага руху і яго газеты «Наша Ніва». Галоўным органам была газета «Минское слово».
Саюз рускага народа быў забаронены пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года, а многія з яго членаў былі арыштаваны.
Экспансія
Экспансія (ад expansio  — распаўсюджванне, пашырэнне) — тэрытарыяльнае, геаграфічнае ці іншае пашырэнне зоны пражывання, або зоны ўплыву асобнай дзяржавы, народа, культуры, біялагічнага віду і інш.
Набыванне дзяржвамі вялікшай тэрыторыі праз ваеннае будаванне імперый або каланіялізм таксама называюць экспансіянізмам.
Культурная экспансія
У адрозненне ад біялагічнай экспансіі, якая прадугледжвае пашырэнне асяроддзя пражывання пэўных біялагічных відаў (як правіла, з выцясненнем з гэтага асяроддзя аўтахтонных відаў), культурная экспансія – гэта пашырэнне вобласці прымянення культурных аб’ектаў – сімвалаў, сэнсаў і сродкаў іх выяўлення. Пры гэтым адзін біялагічны від не выцясняе іншы.
Прыкладам культурнай экспансіі ў супрацьпастаўленні экспансіі біялагічнай можна назваць запазычанне неандэртальцамі элементаў мастацтва ў людзей сучаснага тыпу, і наадварот, запазычанне краманьёнцамі некаторых звычаяў у неандэртальцаў.
Самымі распаўсюджанымі прыкладамі культурнай экспансіі XX стагоддзе XX—XXI стагоддзяў з’яўляюцца распаўсюджванне і. Пры гэтым сучасная культурная экспансія заснавана як на механізмах біялагічнай (дэмаграфічнай) экспансіі, уласцівых для чалавечага роду (асаблівасцях «рэпрадуктыўнай фізіялогіі чалавека, дзякуючы якім ён здольны размнажацца стала, незалежна ад пары года, падтрымліваць неабходную папуляцыйную шчыльнасць сваіх калектываў і іх дэмаграфічнае ўзрастанне»), так і на палітычных і сацыяльна-эканамічных механізмах.
Характэрным адрозненнем культурнай і палітыка-эканамічнай экспансіі ад біялагічнай з’яўляецца тое, што яны могуць і часта праводзяцца мэтанакіравана, свядома. У гэтым выпадку можна весці размову не пра стыхійную экспансію, а пра палітыку экспансіянізму. Культурная і палітыка-эканамічная экспансіі могуць з’яўляцца вынікамі ваеннага ўмяшання, вядомым прыкладам з’яўляецца краін, якія знаходзіліся пад кантролем Чырвонай арміі.
Жалонь
Жалонь (Жолонь) — рака ва Украіне і ў Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Прыпяць (басейн Дняпра).
Даўжыня 113 км. Плошча вадазбору 1460 км². Сярэдні сцёк з вадазбору каля 4,8 м³/с. Агульнае падзенне ракі 113,4 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰.
Назва
Назва балцкага паходжання, як і назвы рэк па суседстве Нароўля, Мытва (уцякаюць у Прыпяць справа вышэй за ўтоку Жалоні).
Гідранімічныя аналагі на Верхнім Павоччы — назвы тыпу Жаланейка, Жалонья, Жалонка (рус. Желанейка, Желонья, Желонка), таксама два гідронімы Жэлень (рака ў басейне Дзясны, рака ў басейне Прыпяці) , літоўскія рачныя назвы тыпу Geluva, Geluža, Gelušė.
Корань з шэрагу Gal- : Gel- : Gil-, адкуль літоўскае galvis «сажалка на месцы старога рачнога рэчышча», gelmė «глыбіня», gilus «глыбокі». Корань пашыраны балцкім гідранімічным пашыральнікам -n-.
Назва ракі значыць «Глыбокая (рака)». Блізкую семантыку маюць і гідронімы тыпу Нароўля, Няропля (< Nar-, Ner-).
Агульныя звесткі
Пачынаецца каля вёскі Пішчаныця Оўруцкага раёна Жытомірскай вобласці на паўночна-ўсходніх схілах Оўруцкага кража, цячэ па Жытомірскім Палессі (12,8 км), далей 33,8 км па мяжы з Беларуссю, 10,9 км зноў па Жытомірскай вобласці, у нізоўі па Ельскім і Нараўлянскім раёнах. Упадае ў старарэчча на пойме Прыпяці за 1,2 км на поўнач ад вёскі Вяпры Нараўлянскага раёна.
Вадазбор рэчкі на Оўруцкім кражы і Мазырскім Палессі. Грунты пераважна пясчаныя. Лясы, большай часткай мяшаныя, пашыраны па ўсім вадазбоы.
Жыўленне ракі мяшанае. Замярзае са снежня да сакавіка.
На правабярэжнай тэрасе ракі каля вёскі Ражава і вёскі Беласарока археалагічныя помнікі — мезалітычнага і неалітычнага паселішчаў. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.
Бангладэшскія стралкі
Бангладэшскія стралкі — ваенізаваныя фармаванні Бангладэш, у задачу якіх уваходзіць ахова дзяржаўнай мяжы працягласцю 4427 кіламетраў, змаганне з кантрабандай, забеспячэнне парадку ў прыгранічных раёнах. Знаходзяцца пад камандай «генеральнага дырэктара» (Director General) і падпарадкоўваюцца міністру ўнутраных спраў. У выпадку вайны перадаюцца ў дапамогу арміі. Не з’яўляюцца рэгулярнымі часткамі. Разглядаюцца як першая лінія абароны Бангладэш, лічацца адным з самых прафесійна навучаных і прэстыжных ваенізаваных фармаванняў у рэгіёне.
Падраздзяленне было створана ў 1795 годзе брытанскай Ост-Індскай кампаніяй і насіла назву Ramgarh Local Battalion. Яго задачамі першапачаткова былі ахова мяжы і падтрыманне парадку. З 1861 года падраздзяленне перайменавалі ў Памежную варту (Frontier Guards), а ў 1891 годзе — у Ваенную паліцыю Бенгаліі (Bengal Military Police). З 1920 па 1947 год падрадзяленне насіла назву «Стралкі ўсходняй мяжы», а затым «Усходнепакістанскія стралкі». У 1971 годзе «Усходнепакістанскія стралкі» прынялі актыўны ўдзел у змаганні за незалежнасць Бангладэш ад Пакістану. Агульная колькасць Бангладэшскіх стралкоў па розных дадзеных ад 42 тыс. да 67 тыс. чалавек.
Іван Мікітавіч Туфтаў
Іван Мікітавіч Ту́фтаў ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
І. М. Туфтаў нарадзіўся ў вёсцы Гарадзінец (зараз у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці). Пасля грамадзянскай вайны разам з сям'ёй пераехаў у Краснаярскі край. Жыў у вёсцы Шарыпаўка, працаваў у калгасе.
Кулямётчык мотастралковага батальёна 45-й механізаванай брыгады 5-га механізаванага корпуса 6-й танкавай арміі 2-га Украінскага фронту радавы І. Туфтаў вызначыўся ў сакавіку 1944 г. пры фарсіраванні рэк Паўднёвы Буг у Вінніцкай вобласці (Украіна) і Днестр каля горада Магілёў-Падольскі.
Вынаграднэ (Магілёў-Падольскі раён)
Вынаграднэ (Виногра́дне) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Эсваціні
Эсваціні, Каралеўства Эсваціні (свазі: Umbuso we Swatini, Kingdom of Eswatini) — невялікая краіна ў Паўднёвай Афрыцы. Не мае выхаду да мора, мяжуе з Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікай і Мазамбікам. Сталіца краіны — горад Мбабанэ. Гістарычная сталіца — горад Лабамба.
Назва
Назва краіны мае паходжанне ад племені свазі, якое засяляе гэтыя тэрыторыі. Каралеўства Свазіленд здабыло незалежнасць у 1968 годзе.
Гістарычную назву «Эсваціні» кароль Мсваці III агучваў у час прамовы на Генеральнай асамблеі ААН у 2017 годзе, у час саміту Афрыканскага саюза, а таксама на іншых міжнародных канферэнцыях. 19 красавіка 2018 года Мсваці III афіцыйна перайменаваў краіну, у т.л. з-за падабенства англійскіх назваў Свазіленда (Swaziland) і Швейцарыі (Switzerland). Дзяржава вярнулася да гістарычнай назвы — Каралеўства Эсваціні (Kingdom of eSwatini), што ў перакладзе з мясцовай мовы сваці азначае «Зямля свазі». Заява аб перайменаванні прагучала ў час святочнай цырымоніі з 50-годдзя незалежнасці.
Геаграфія Эсваціні
Эсваціні прадастаўляе вялікая разнастайнасць прыродных ландшафтаў, ад горных тэрыторый уздоўж мяжы з Мазамбікам да саван на ўсходзе і вільготных лясоў на паўночным захадзе. Ландшафт ўяўляе сабой плато: Высокі Вельд на захадзе (вышыня 1050-1850 м), Сярэдні Вельд (450-600 м) і Нізкі Вельд (150-300 м). Нізкі Вельд абрамлены на ўсходзе гарамі Лебомбо вышынёй 450-825 м з вяршыняй Эмлембе (1862 м). Густая рачная сетка ўтварае басейны чатырох паўнаводныя рэк, што цякуць у Індыйскі акіян: коматы, Умбелузи, Усуту і Нгвавума.
Гісторыя
У І тысячагоддзі на тэрыторыю сучаснага Эсваціні прыбылі бушмены. У VII ст. яны былі выцесненыя народам банту. У XVI ст. тут была створаная племянная дзяржава народу свазі. Гэтая краіна ваявала за незалежнасць з бурамі, а потым з брытанцамі.
У 1894 г. тэрыторыя Эсваціні ўвайшла ў склад брытанскага пратэктарату Паўднёва-Афрыканскі Саюз. У 1903 г. Вялікабрытаніяй былі анексаваныя бурскія рэспублікі разам з Эсваціні.
У 1929 г. ўзнікла першая эсвацінская палітычная арганізацыя, мэтай дзейнасці якой было атрыманне незалежнасці краіны. Мэта была дасягнутая ў 1968 г.
Сітуацыя стабілізавалася ў 1986 г., калі каралём стаў Мсваці III. З 1989 г. распачаўся працэс дэмакратызацыі краіны. У 1992 г. кароль згадзіўся ўнесці папраўкі ў канстытуцыю, была змененая сістэма выбараў. У 1993 г. адбыліся першыя з 1973 г. шматпартыйныя выбары. У 2001 г. былі спробы вярнуць былую канстытуцыю, аднак яны былі няўдалымі. Два гады пазней зноў прайшлі выбары, у якіх перамогу атрымаў Народны Рух Імбакодва, які ў 2005 г. забараніў дзейнасць іншых партый.
Дзяржаўны лад і палітыка
Каралеўства Эсваціні — унітарная абсалютная манархія. Дзеючая Канстытуцыя Эсваціні была прынята 13 кастрычніка 1978 г. Глава дзяржавы — кароль, якому належыць вярхоўная заканадаўчая і выканаўчая ўлада. Спадкаемцам прастола Эсваціні становіцца прынц, абраны членамі каралеўскай сям’і. У выпадку смерці караля ці непаўналецця спадкаемца краінай кіруе Ндловукаці (каралева-маці).
Часткова, заканадаўчую ўладу ажыццяўляе двухпалатны парламент, які складаецца з Палаты сходу (65 дэпутатаў) і Сената (30 дэпутатаў). Парламент выконвае функцыі дарадчага органа пры каралі, бо ён не прымае, а толькі абмяркоўвае ўнесеныя урадам законапраекты. Акрамя таго, кароль мае права накладаць вета на рашэнні парламента. 10 членаў Палаты сходу прызначаюцца каралём, а 55 абіраюцца насельніцтвам на аснове складанай двухступенчатай схемы. Кандыдатаў для галасавання вылучаюць традыцыйныя мясцовыя саветы, якія складаюцца з правадыроў. 20 членаў Сената прызначаюцца каралём, а 10 абіраюцца Палатай сходу. Тэрмін паўнамоцтваў абедзвюх палат парламента — 5 гадоў.
Часткова, выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад і прэм’ер-міністр, якога прызначае кароль з ліку дэпутатаў Палаты сходу.
Усе дзяржаўныя рашэнні прымае кароль пасля іх абмеркавання ў Лібандле (Нацыянальны савет, членамі якога з’яўляюцца прадстаўнікі прыдворнай шляхты, кароль і Ндловукаці) і Лікако (вузкае кола найбольш давераных членаў каралеўскай сям’і).
Адукацыя
У Эсваціні дзейнічае Паўднёваафрыканскі каледж міжнароднай супольнасці.
Мэгі Сміт
Дама Мэгі Сміт DBE (Maggie Smith, народжаная Маргарэт Наталі Сміт (Margaret Natalie Smith; нар. 28 снежня 1934) — вядучая брытанская характарная актрыса пасляваеннага часу. Пяціразовы лаўрэат прэміі BAFTA (чатыры ўзнагароды за лепшую галоўную ролю і адна — за лепшую ролю другога плану), двухразовы лаўрэат прэміі «Оскар».
Біяграфія
Бацька — прафесар Оксфардскага ўніверсітэта. Вучылася ў Оксфардзе, дзе і адбыўся яе сцэнічны дэбют. Першая прафесійная роля ў тэатры — Віёла ў «Дванаццатай ночы» (1952). З 1959 года ў трупе тэатра Олд Вік, які спецыялізуецца на шэкспіраўскім рэпертуары.
У кіно Сміт іграла пераважна ролі строгіх і характэрных персанажаў, такіх як Мінерва Макгонагал у фільмах пра Гары Потэра. Неаднаразова намінавалася на прэмію «Оскар» і двойчы выйгравала яе (1969 — «Росквіт міс Джын Бродзі», 1978 — «Каліфарнійскі нумар»). У 1989 годзе атрымала права далучыць да свайго імя ганаровы тытул дама (жаночы аналог дваранскага тытула сэр).
Ад шлюбу з сэрам Робертам Стывенсам (адным з выбітных акцёраў свайго пакалення) у Мэгі Сміт два сына. Абодва акцёры, малодшы вядомы па ролі галоўнага злыдня ў фільме «Памры, але не цяпер». Блізкая сяброўка Мэгі Сміт — лэдзі Джудзі Дэнч. Яны разам здымаліся ў Франка Дзэфірэлі ў стужцы «Чай з Мусаліні» у 1999 годзе, а таксама ў фільмах «Пакой з відам» (1985), «Дамы ў ліловым» (2004).
Рагацік песцікавы
Рага́цік песцікавы (Clavariadelphus pistillaris) — від грыбоў сямейства Clavariadelphaceae. Рагацік песцікавы не прыгодны ў ежу.
Пашырэнне
Арэал перарывісты, ахоплівае Еўропу, Усходнюю Азію, Паўночную Амерыку. У Беларусі адзначаны ў Брэсцкай (Пружанскі р-н), Віцебскай (Ушацкі р-н), Гомельскай (Жыткавіцкі р-н), Мінскай (Смалявіцкі р-н) і Магілёўскай (Асіповіцкі р-н) абласцях.
Расце ў лісцевых і мяшаных, радзей хвойных лясах.
Біялогія
Пладовыя целы назіраюцца ў восеньскі перыяд.
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Ахоўваецца ў Літве, Латвіі, Расійскай Федэрацыі, Украіне і Польшчы.
Саноцкая зямля
Саноцкая зямля  — адна з гістарычных зямель Галічыны з цэнтрам у горадзе Санак, у 1366—1772 гадах — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Рускага ваяводства Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай.
Тэрыторыя і межы
На паветы зямля не падзялялася. Ахоплівала паўднёва-заходнюю частку Рускага ваяводства ў басейне верхняга і сярэдняга Сяна, ад яго вытокаў да вёскі Дубецка, і ў басейне верхняга Віслака. З поўначы і ўсходу межавала з Перамышльскай зямлёй, з захаду з Кракаўскім і Сандамірскім ваяводствамі. Каля Кросна тады спускаліся межы трох ваяводстваў Рэчы Паспалітай. У 1665 годзе зямля налічвала 371 вёску і 12 гарадоў і мястэчак.
Свята-Мікалаеўская царква (Брэст)
Царква́ Свято́га Мікала́я ў Бе́расці — кафедральны храм епіскапа Уладзімірскага і Берасцейскага, асвечаны ў гонар свяціцеля Мікалая Цудатворца. Мяркуецца, што храм адносіўся да абарончага тыпу. У сярэдзіне XIX ст. быў разабраны пры будаўніцтве Брэсцкай крэпасці. Ад храма нічога не захавалася.
Гісторыя
Дакладны час заснавання храма невядомы. Упершыню царква ўпамінаецца ў 1390 годзе, як кафедральная, пры наданні Берасцю магдэбургскага права.
9 кастрычніка 1596 года ў будынку царквы была падпісана Берасцейская царкоўная унія.
У 1836 годзе на месцы старога Берасця пачалося будаўніцтва Брэсцкай крэпасці. Аднак, на архіўных планах крэпасці да самага 1840 года значыцца царква Св. Мікалая. Верагодна, храм меркавалі захаваць як гарнізонны. З гэтай мэтай у 1837 годзе былі зняты яго абмеры і распрацован план рэканструкцыі. Аднак у 1840 годзе старажытную царкву разабралі. Працэс яе зносу адлюстраваў польскі мастак Марцін Залескі, акадэмік жывапісу, які напісаў два палатны з відамі будуемай крэпасці 1840 года.
Выявы царквы
Існуе некалькі выяў царквы Св. Мікалая. Найбольш вядомая з іх — з візітацыйнай кнігі берасцейскіх цэркваў 18 ст., дзе царква ўяўляе сабой чатырохвугольны ў плане будынак з дзвюма вежамі на фасадзе. На аснове гэтай зарысоўкі беларускі даследчык Мікола Шчакаціхін, аналізуючы беларускія цэрквы абарончага тыпу, уключыў у іх лік і царкву Св. Мікалая.
Архіўныя чарцяжы захавалі яшчэ адно адлюстраванне царквы Св. Мікалая ў 1831 г. Пры будаўніцтве Брэсцкай крэпасці першапачаткова планавалася перабудова царквы. Для гэтай мэты і былі выкананы абмерныя чарцяжы існуючай царквы і праект яе перабудовы ў 1837 г. На аснове метралагічнага аналізу чарцяжоў царквы Св. Мікалая ў Берасці можна меркаваць, што пабудавана яна была недзе на рубяжы 13—14 ст.
Архітэктура
Храм быў пабудаваны з каменя, быў неатынкаваны, меў гонтавы дах з драўляным купалам пасярэдзіне. Верх купала быў абабіты белай бляхай, крыж быў жалезны. Збоку да храма быў прыбудован драўляны ганак.
Даследчык архітэктуры беларускіх храмаў абарончага тыпу Мікола Шчакаціхін адносіць да іх і царкву Св. Мікалая, адзначаючы яе вялікае падабенства з аналагічнымі захаванымі помнікамі (такімі як храмы ў Сынкавічах, Мураванцы, Супраслі, Кодне ці Вільні). З гэтым згаджаюцца і іншыя даследчыкі, у тым ліку Ірына Лаўроўская, якая лічыць, што царква магла некалькі разоў перабудоўвацца, асабліва пасля таго, як перайшла да ўніятаў.
Савана (Джорджыя)
Сава́на — горад у ЗША на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Порт у вусці ракі Савана.
Геаграфія
У адпаведнасці з дадзенымі Бюро перапісу насельніцтва ЗША, Савана мае агульную плошчу 202,3 квадратных кіламетры, з якіх 193,5 км² — суша і 8,8 км² — водная паверхня (4,31 %). Савана з’яўляецца асноўным портам на рацэ Савана, і самым вялікім ва ўсім штаце Джорджыя.
Вышчэальчэдаіў
Вышчэальчэдаіў (Вищеольчедаї́в) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Семень (гміна)
Се́мень (Siemień) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Парчэўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Семені. Плошча гміны складае 110,93 км². Станам на 2004 год у гміне Семень пражывалі 4893 чалавекі, шчыльнасць — 44,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Акуафандата
Насельніцтва складае 288 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 11 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 3040. Тэлефонны код — 0776.
Эстонскі лялечны тэатр
Эстонскі лялечны тэатр (Eesti Nukuteater) — лялечны тэатр у сталіцы Эстоніі Таліне. Заснаваны ў 1952 годзе Фердынандам Вайке, які кіраваў тэатрам 30 гадоў.
У рэпертуары тэатра як лялечныя спектаклі, так і пастаноўкі для дзяцей і юнацтва. У 2000-я гады павялічылася колькасць спектакляў для пажылых гледачоў. У 2010 годзе пры тэатры планавалася адкрыць Музей лялькі.
Акуафандата
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Прадцеча.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Джудзі Дэнч
Дама Джудзіт Алівія «Джудзі» Дэнч CH DBE (Dame Judith Olivia "Judi" Dench; нар. 9 снежня 1934) — брытанская тэатральная і кінаактрыса, уладальніца ўзнагароды Амерыканскай акадэміі кінамастацтва. Лаўрэат прэміі BAFTA. Кавалер ордэна кавалераў гонару (2005), афіцэр (1970) і Дама-Камандор (1988) ордэна Брытанскай імперыі.
Помнік лётчыкам Пагранічнай варты Польшчы
Памятны знак быў збудаваны па ініцыятыве і на сродкі беларускіх пагранічнікаў. Паставілі яго на ўчастку пагранзаставы «Такары» Брэсцскай пагранічнай групы, за 25 метраў ад лініі мяжы. На гранітным пастаменце ўсталяваныя дзве стэлы, што сімвалізуюць разарваныя крылы верталёта. Прасвет паміж стэламі ўтварае каталіцкі крыж. На мемарыяльным знаку размешчаны памятны надпіс на польскай і беларускай мовах з імёнамі загінулых.
Цырымонія адкрыцця помніка адбылася 30 кастрычніка 2010 года. Удзельнічалі кіраўнікі і прадстаўнікі пагранічных ведамстваў і кіраўніцтва органаў улады дзвюх краін, а таксама сваякі загінулых і святары. Прысутныя ўсклалі вянкі і кветкі.
IC 2148
IC 2148 — галактыка тыпу GCL (шаравое скопішча) ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ала ад-Дзін Хільджы
Ала́ ад-Дзі́н Хільджы́ (, Дэлі — ) — кіраўнік Дэлійскага султаната (1296—1316).
Акыр
Акыр — сяло ў Жалагашскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Акырскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 62 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра, пасёлка Жалагаш. Код КАТА — 433635100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1386 чалавек (703 мужчыны і 683 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1113 чалавек (562 мужчыны і 551 жанчына).
Казімір Астроўскі
Казімір Астроўскі (Kazimierz Ostrowski, Casimirus Ostrowski; 28 лютага 1743, Літва — 29 кастрычніка 1814, Орша ) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 14 жніўня 1764 г. у Мазовіі. У 1776 г. быў высвечаны на ксяндза, а ў 1777 г. скончыў курс тэалогіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме. Прэфект бурсы ў Полацку (1782—1786, 1794—1799), Віцебску (1787—1790), Магілёве (1790—1791) і Мсціславе (1791—1794).
У 1799—1803 гг. — рэктар Дынабургскага езуіцкага калегіума, а ў 1803—1805 гг. — віцэ-рэктар Полацкага езуіцкага калегіума. З 14 верасня 1805 па 1 жніўня 1809 гг. — правінцыял Беларускай правінцыі Таварыства Ісуса. У апошнія гады жыцця узначальваў Аршанскі езуіцкі калегіум (1809—1814).
Зямля (карціна Фердынанда Рушчыца)
«Зямля» (Ziemia) — карціна мастака Фердынанда Рушчыца, скончаная 1898 годзе і ўпершыню выстаўленая на персанальнай выстаўцы Рушчыца ў 1899 годзе. Зараз карціна выстаўлена ў Нацыянальным музеі Варшавы. Адзін з лепшых і найбольш вядомых твораў мастака. Карціна перадвызначыла кірунак нацыянальнага пейзажнага жывапісу ў XX стагоддзі і стала сімвалам Беларусі.
Гісторыя
Карціна была створана Рушчыцам па вяртанні ў радавы маёнтак Багданава з доўгага падарожжа па Заходняй Еўропе з мэтай удасканалення свайго мастацтва. Была скончаная ўвосень 1898 года, а ў наступным годзе выстаўленая на першай персанальнай выстаўцы Рушчыца ў Вільні. Увесну 1899 года «Зямля» ўпершыню выстаўлена ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, дзе вызвала негатыўную рэакцыю, а ўзімку – у Варшаве, дзе яе адразу ж закупіла галерэя «Захэнта». Менавіта гэтая карціна прынесла мастаку шырокую вядомасць.
Апісанне
Ніжнюю частку палатна запоўніў плаўна закруглены цёмна-карычневы пагорак, рассечаны барознамі толькі што зааранай зямлі. На вяршыні пагорка два валы, запрэжаных у хамуты, і араты-селянін, які, выбіваючыся з апошніх сіл, паганяе іх, бо імкнецца хутчэй узараць сваё поле. Зямля з’яўляецца сімвалам вечнасці, адраджэння і прыроды-маці. Яна сімвалізуе настойлівасць і стабільнасць, пануе над матэрыяльнымі рэчамі, ростам, смерцю, багаццем і ўрадлівасцю. На заднім плане агромністае неба з пераднавальнічнымі свінцовымі хмарамі, што навіслі над карычневым полем.
Канфлікт і сімбіёз стыхій зямлі і паветра, зніжэнне дэталізацыі, мінімум формаў і фарбаў, выкарыстанне шырокіх мазкоў — усё гэта стварае характэрны меланхалічны настрой невыноснай катаржнай працы. Нягледзячы на гэта, упарты сейбіт застаецца непераможаным і, здаецца, здольны пераадолець сам час.
Поліэтылентэрэфталат
Поліэтылентэрэфталат (ПЭТФ, ПЭТ, PET, таксама поліэстэр, дакрон, майлар, лаўсан) —, самы распаўсюджаны прадстаўнік класа , вядомы пад рознымі фірмовымі назвамі. ПЭТФ [- (OC) — C6H4-(CO)OCH2CH2O-]n — гетэраланцуговы поліэстэр (OH)-(CO)-C6H4- (CO) — (OH) і этыленгліколь (OH)-C2H4-(OH).
Гісторыя даследаванняў
Даследаванні былі пачаты ў 1935 годзе ў Вялікабрытаніі Джонам Уінфілдам і Джэймсам Дыксанам у Calico Printers Association Ltd. Патэнтныя заяўкі былі пададзеныя і зарэгістраваныя 29 ліпеня 1941 года і 23 жніўня 1943. Апублікаваныя ў 1946.
У СССР матэрыял быў упершыню атрыманы ў лабараторыях Інстытута высокамалекулярных злучэнняў АН СССР у 1949 годзе. Па назве лабараторыі ў СССР злучэнне было вядома як «лаўсан» — што з’яўляецца абрэвіятурай ад Лаборатория института высокомолекулярных соединений Академии Наук СССР — Лабараторыя Інстытута высокамалекулярных злучэнняў АН СССР.
ПЭТ-бутэлька была запатэнтавана ў 1973 годзе.
Уласцівасці
Цвёрдае бясколернае празрыстае рэчыва ў аморфным стане і белае непразрыстае ў крышталічным. Ён пераходзіць у празрысты стан пры награванні да тэмпературы шклавання і захоўваецца ў такім стане пры рэзкім астуджэнні і хуткім праходжанні праз так званую «зону крышталізацыі». Адным з важных параметраў ПЭТ з’яўляецца характарыстычная глейкасць, якая вызначаецца даўжынёй малекулы палімера. Па меры павелічэння ўласнай глейкасці хуткасць крышталізацыі зніжаецца. Трывалы, зносаўстойлівы, добры дыэлектрык. Устойлівы да дзеяння большасці арганічных растваральнікаў, але руйнуецца ў шчолачных і аміячных растворах, раствараецца ў фенолах і хлорфенолах. Ён устойлівы да дзеяння мікраарганізмаў, таму яго натуральны распад адбываецца вельмі павольна. Выкінутая бутэлька з гэтага матэрыялу можа не раскладацца ў прыродзе 450 гадоў.
Вытворчасць
Па стане на 2007 год вытворчасць ПЭТФ дасягае каля 2 мільёнаў тон у год. У 2012 годзе сусветная вытворчасць поліэтылентэрэфталату (ПЭТ) дасягнула 10 мільёнаў тон у год.
Ужыванне
ПЭТФ з’яўляецца асноўным кампанентам кіна-, фота-, аэра- і рэнтгенаўскіх плёнак. Гэтыя плёнкавыя прадукты надзвычай таксічныя пры пажары. У СССР іх адзіная вытворчасць была сканцэнтравана на прадпрыемстве «» (Шостка).
Утылізацыя
Спальваць ПЭТФ недапушчальна, бо пры гэтым вылучаюцца атрутныя газы.
Біялагічная ўтылізацыя ПЭТ адбываецца ў рэдкіх выпадках. Вядомы некалькі аскамікотавых грыбоў і, якія могуць расці на  з даданнем ПЭТ.
У 2016 годзе была адкрыта бактэрыя, якая здольная ферментатыўна гідралізаваць ПЭТ з дапамогай фермента ПЭТ-гідралазы ПЕТФазs (PET hydrolase, PETase), якая ператварае ПЭТФ у мона(2-гідраксіэтыл)-тэрэфталевую кіслату (MHET), якая далей ператвараецца ў тэрэфталевую кіслату (TPA) і этыленгліколь пры дапамозе фермента MGETase. Абодва ферменты закадаваныя ў геноме гэтай бактэрыі.
Вільшанка (Магілёў-Падольскі раён)
Вільшанка (Вільша́нка) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Семянткова (гміна)
Семянтко́ва (Siemiątkowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Журамінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Семянткове. Плошча гміны складае 112,07 км². Станам на 2004 год у гміне Семянткова пражывалі 3633 чалавекі, шчыльнасць — 32,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 40 населеных пунктаў.
Тарантова
Да 2015 г. уваходзіла ў склад Альшанскага сельсавета.