cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ферменты
Ферменты (fermentum) або энзімы (ζύμη, ἔνζυμον — дрожджы, закваска) — звычайна бялковыя малекулы або малекулы РНК (рыбазімы) ці іх комплексы, якія паскараюць (каталізуюць) хімічныя рэакцыі ў жывых сістэмах. Рэагенты ў рэакцыі, якая каталізуецца ферментамі, называюцца субстратамі, а атрыманыя рэчывы — прадуктамі. Ферментатыўная актыўнасць можа рэгулявацца актыватарамі і інгібітарамі. Бялковыя ферменты сінтэзуюцца на рыбасомах, а РНК — у ядры.
Тэрміны «фермент» і «энзім» даўно выкарыстоўваюцца як сінонімы: першы — пераважна ў германска- і славянскамоўнай навуковай літаратуры, другі — у раманскамоўнай.
Гісторыя вывучэння
Ферментатыўныя працесы вядомыя чалавеку са старажытнасці. Браджэнне шырока выкарыстоўвалася грэкамі для атрымання віна (адкрыццё гэтага спосабу прыпісвалася богу Бахусу). Народы многіх краін з даўніх часоў валодалі мастацтвам прыгатавання хлебу, сыру, воцату на аснове перапрацоўкі расліннай і жывёльнай сыравіны. Аднак, сучасны этап у развіцці энзімалогіі адносіцца да пачатку XIX стагоддзя.
У 1814 годзе чалец Пецярбургскай Акадэміі навук К. Кірхгоф выявіў, што крухмал пераўтвараецца ў цукар пад уплывам некаторых рэчываў, якія знаходзяцца ў ячменным зерні, якое прарастае. Наступны крок у гэтым напрамку быў зроблены французскімі хімікамі А. Пайенам і Ж. Пірсо, якія ў 1833 годзе выявілі, што тэрманяўстойлівае рэчыва, якое атрымліваюць з соладавага экстракту шляхам асаджэння спіртам, валодае здольнасцю гідралізаваць крухмал; яны назвалі яго дыястазай.
У хуткім часе разгарэлася спрэчка пра прыроду браджэння, у якой удзельнічалі найбуйнейшыя прадстаўнікі прыродазнаўства таго часу. У прыватнасці, Л. Пастэр прытрымліваўся меркавання, што браджэнне выклікаецца жывымі мікраарганізмамі і, такім чынам, звязана выключна з іх жыццядзейнасцю. З іншага боку, Ю. Лібіх і К. Бэріар адстойвалі хімічную прыроду браджэння, мяркуючы, што яно звязанае з адмысловымі рэчывамі, падобнымі дыястазе (амілазе). Ё. Берцэліус у 1837 годзе выявіў, што ферменты – гэта каталізатары, якія пастаўляюць жывыя клеткі. Менавіта тады з’явіліся тэрміны “фермент” (ад лац. fermentatio - браджэнне) і “энзім” (ад грэч. ἐν ζύμη – у дрожджах). Спрэчка канчаткова вырашылася толькі ў 1897 годзе, калі браты Ганс і Эдвард Бюхнеры выявілі, што дрожджавы бясклеткавы сок (атрыманы пры расціранні дрожджаў з інфузорнай зямлёй) здольны зброджваць цукар з утварэннем спірту і CO₂. Стала зразумелым, што дрожджавы сок утрымлівае складаную сумесь ферментаў (названую зімазай), і гэтыя ферменты здольныя функцыянаваць як унутры, так і звонку клеткі. Як сказаў адзін з гісторыкаў, з’яўленне бурбалак вуглякіслага газу ў доследзе Бухнераў азначала нараджэнне сучасных біяхіміі і энзімалогіі.
Буйкова (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Буйкова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Леанард Ходзька
Біяграфія
Вучыўся ў Віленскім універсітэце (1816—17). Член таварыства філарэтаў, дзе зблізіўся з А. Міцкевічам, Я. Чачотам, Т. Занам. 3 1819 сакратар кампазітара М. К. Агінскага.
У 1822 годзе, пасля жорсткай расправы над удзельнікамі таварыстваў філаматаў і філалетаў, князь Міхаіл Агінскі разам са сваім сакратаром пакідае родныя краі і з’яжджае ў Еўропу. Пасля чатырохгадовага знаходжання ў Германіі, Італіі, Бельгіі, Галандыі і Англіі, у 1826 годзе Леанард Ходзька прыязджае жыць у Парыж. У Парыжы ён паслядоўна працуе бібліятэкарам Сарбоны, затым бібліятэкарам у Сент-Жэнеўеў і бібліятэкарам у Дэпартаменце адукацыі ў Парыжы.
Напярэдадні 12 лютага 1830 года арганізаваў вялікую дэманстрацыю ў Парыжы, з нагоды гадавіны з дня нараджэння Тадэвуша Касцюшка з удзелам Мары Жазефа дэ Ла Фаета і Віктора Гюго.
У час рэвалюцыі ў ліпені 1830 года служыў у званні капітана нацыянальнай гвардыі ад’ютантам генерала Ла Фает. Паранены ў нагу, быў вымушаны адмовіцца ад палітычнай дзейнасці.
29 лістапада 1830 года ў Царстве Польскім ўспыхнула паўстанне супраць расійскага валадарства. Леанард Ходзька падтрымаў паўстанцкі рух, аднак рана замінала змагацца ў шэрагах паўстанцаў. Леанард стаў сакратаром парыжскага Таварыства Літвы і Рускіх зямель. Разам з Іаахімам Лялевелем уваходзіў у склад кіраўніцтва Польскага нацыянальнага камітэта (Komitet Narodowy Polski).
У 1833 годзе падтрымаў падрыхтоўку ўзброенай экспедыцыі палкоўніка Юзафа Заліўскага ў Царства Польскае. Праследваўся пасольствам Расіі ў Парыжы, па патрабаванні французскіх улад Ходзька быў вымушаны пакінуць сталіцу Францыі і адправіўся ў Вялікабрытанію. У 1834 годзе ён вярнуўся ў Парыж, прысвяціўшы сябе навуковай працы.
У чэрвені 1846 года Ходзька выйшаў з ЦК падтрымкі палякаў, каб выказаць пратэст супраць выступлення па пытанні наконт Кракава, які напярэдадні быў анексаваны Аўстрыяй.
У час франка-прускай вайны 1870—1871 гадоў быў эвакуіраваны з Парыжа ў Пуацье дзе і памёр у 1871 годзе. Пахаваны на Шпітальных могілках.
Леанард Ходзька быў членам, у 1860—1871 гадах быў ганаровым членам Пазнаньскага Таварыства Аматараў навук.
Творчасць
Пісаў на польскай і французскай мовах. Аўтар паэмы «Залессе» (1821), у якой услаўляў прыгажосць наваколля, зрабіў малюнкі Залесся (маёнтак М. К. Агінскага каля г. Смаргонь). Выдаў зборнікі твораў А. Міцкевіча (1828) і І. Красінскага (1830), мемуары М. К. Агінскага (т. 1—4, 1827—28), працы па гісторыі, геаграфіі, статыстыцы, у т.л. «Польшча» (1836—41), у якой шмат матэрыялаў пра Беларусь. Напісаў біяграфію Т. Касцюшкі (1837), «Папулярную гісторыю Польшчы» (1863). Сабраў 125 тамоў дакументаў па гісторыі Польшчы, Беларусі, Украіны і інш.
Shahed 136
Shahed 136  — дрон-камікадзэ, выраблены Іранам і ўпершыню прадстаўлены ў 2020 годзе. Далёкасць палёту 2000 км.
Апісанне
У 2021 годзе ў Іране ўпершыню была паказана пускавая ўстаноўка на грузавіку для залпавага пуску іранскіх баражыруючых боепрыпасаў «Shahed-136». Кантэйнеры з такімі дронамі можна лёгка паставіць не толькі на грузавікі, але і на чыгуначныя вагоны цягнікоў, розныя караблі і іншыя пераносныя сродкі.
Верагодна, эфектыўная далёкасць палёту «Shahed-136» складае ад 1000 кіламетраў з магчымасцю дастаўляць баявую частку вагой 50 кілаграмаў. Заяўлена, што максімальная далёкасць палёту — 2500 кіламетраў.
Ляціць беспілотнік на вышыні ад 60 да 4000 метраў з крэйсерскай скорасцю каля 180 км/г. БПЛА мае гучны рухавік MD 550 або 3W, таму ўдарны дрон можна пачуць за кіламетры. Знішчыць беспілотнік можна любым сродкам супрацьпаветранай абароны, а выявіць з дапамогай радара.
Іран вырабляе гэтыя БПЛА для масіраванага прымянення па адной або групе цэляў.
Мае дэльтападобнае трохвугольнае крыло.
Дрон мае агульную даўжыню каля трох метраў і размах крылаў крыху больш за два метры. Маса баявой часткі — 40-50 кілаграмаў.
Баявое прымяненне
Па звестках Newsweek, «Shahed-136» быў задзейнічаны ў канцы 2020 года ў Емене.
Уварванне Расіі ва Украіну
У сярэдзіне ліпеня 2022 года расійская дэлегацыя наведала Іран, дзе на авіябазе Кашан ім былі прадстаўлены іранскія БПЛА, у прыватнасці Shahed 129, Shahed 191 і іншыя.
25 жніўня 2022 года заходняя разведка (артыкул у Associated Press) паведаміла, што Расія атрымала ад Ірана сотні беспілотнікаў.
31 жніўня 2022 года прэс-сакратар Белага дома Карын Жан-П’ер пацвердзіла: «Расія атрымала ад Ірана БПЛА серыі Mohajer-6 і Shahed». Паводле ўдакладненых звестак разведкі, беспілотнікі «Mohajer-6», «Shahed-129» і «Shahed-191» былі адпраўлены 19 жніўня расійскімі транспартнымі самалётамі.
У пачатку верасня 2022 года шэраг амерыканскіх СМІ са спасылкай на амерыканскую разведку паведаміў пра паступленне першай партыі БПЛА з Ірана ў Расію. У прыватнасці, былі названыя БПЛА тыпу Mohajer-6 і лятальныя апараты сямейства Shahed.
12 верасня 2022 года ў паветранай прасторы Украіны блізу горада Куп’янск на Харкаўшчыне быў збіты БПЛА, які па ўсіх прыкметах з’яўляецца БПЛА-камікадзэ «Shahed-136». У расійскай арміі для апарата выкарыстоўваецца назва «Герань-2». «З вялікай доляй верагоднасці, можна сцвярджаць, што ўзброеныя сілы Украіны ўпершыню знішчылі іранскі ўдарны беспілотны лятальны апарат блізу горада Куп’янск. Аналіз знешняга выгляду элементаў крыла беспілотніка дазваляе сцвярджаць, што УСУ ўпершыню знішчылі іранскі БПЛА. Гаворка ідзе пра дальнабойны БПЛА-камікадзэ „Shahed-136“», — было пазначана ў паведамленні.
15 верасня 2022 года, фіксуючы наступствы начных абстрэлаў з боку расійскіх акупацыйных войскаў па гораду Нікапалю Днепрапятроўскай вобласці, украінскія праваахоўнікі выявілі рэшткі ўдарнага беспілотнага лятальнага апарата. Ім аказаўся іранскі беспілотнік-камікадзэ «Shahed-136» (расійскі «Герань-2») з бартавым нумарам M229. На апублікаваным праваахоўнікамі фота быў таксама паказаны рухавік Mado M550, якім камплектуецца іранскі БПЛА і які часта застаецца цэлым пасля выбуху.
16 верасня 2022 года Паветраныя сілы УС Украіны пацвердзілі прымяненне расіянамі іранскіх дронаў «Shahed-136».
20 верасня 2022 года каля 16:00 зенітным ракетным падраздзяленнем Паветраных сіл УС Украіны на Мікалаеўшчыне быў збіты трэці БПЛА «Shahed-136» (БПЛА «Герань-2»). Расіяне спрабавалі пашкодзіць інфраструктуру порта «Ачакаў».
22 верасня 2022 года каля 20:00 падраздзяленнем 160-й зенітна ракетнай брыгады з ужываннем двух зенітных кіруемых ракет сярэдняй далёкасці ў небе над Мікалаеўскай вобласцю былі збіты адразу чатыры БПЛА «Shahed-136» (БПЛА «Герань-2»).
23 верасня 2022 года Міністэрства замежных спраў Украіны паведаміла часоваму паверанаму ў справах Ірана ва Украіне аб рашэнні пазбавіць амбасадара Ірана ва Украіне акрэдытацыі і істотна скараціць колькасць дыпламатычнага персаналу амбасады праз факты выкарыстання войскамі РФ зброі іранскай вытворчасці.
25 верасня 2022 года з 06:00 Адэсу атакавалі беспілотнікі іранскай вытворчасці «Shahed-136» (БПЛА «Герань-2»). Адзін быў збіты БПЛА сіламі супрацьпаветранай абароны УС, тры паспелі нанесці ўдары па адміністрацыйных будынках у цэнтры горада, а ў тры гадзіны апоўдні быў збіты яшчэ адзін БПЛА, які спрабаваў атакаваць Мікалаеў.
12 кастрычніка паблізу Вінніцы пры ажыццяўленні перахопу «Герані» ўкраінскі знішчальнік МіГ-29 атрымаў трапленне аскепкамі беспілотніка і страціў кіраванне. Самалёт разбіўся.
Конрад Адэнаўэр
Конрад Герман Іозеф Адэнаўэр (Konrad Hermann Joseph Adenauer;,  — , Бад-Хонеф) — нямецкі палітык. У 1949—1963 гадах канцлер Германіі.
Маладосць
Нарадзіўся ў сям’і сакратара гарадскога суда. Быў трэцім сынам у сям’і. Пазней нарадзіліся яшчэ дзве сястры. Бацькі Конрада вызнавалі каталіцкую веру. Дзецям перадалася іх набожнасць, вера і маральныя каштоўнасці. 5 сакавіка 1894 года Конрад скончыў навучанне ў гімназіі Святых Апосталаў у Кёльне, затым вучыўся на юрыдычных факультэтах універсітэтаў у Мюнхене і Боне (1894—1897) Пасля дзяржаўных экзаменаў ён працаваў у пракуратуры Кёльна судовым асэсарам, а затым у канторы адваката Каўзена (1903—1905).
Конрад марыў стаць натарыусам, але ўдалы шлюб змяніў яго планы. 20 студзеня 1904 г. Адэнаўэр ажаніўся з Эмай Веер, якая паходзіла з радавітай кёльнскай сям’і. Шлюб быў заключаны больш па каханню, чым па разліку. У мужа і жонкі нарадзіліся два сыны і дачка. Аднак сямейнае шчасце доўжылася нядоўга — хвароба прыкавала да ложка жонку. Лекары не здолелі дапамагчы, у 1916 годзе Эма памерла ва ўзросце 36 гадоў.
Палітычная кар’ера Адэнаўэра складалася ўдала. У 1906 г. ён стаў дзясятым памочнікам бургамістра Кёльна і кіраваў муніцыпальнымі падаткамі і зборамі. Затым яго прызначаюць першым памочнікам бургамістра (1910), бургамістрам Кёльна (1917). Кайзер Вільгельм II прысвоіў яму званне обербургамістра. Муніцыпальныя саветнікі не памыліліся ў сваім выбары: Кёльн ператварыўся ў буйны цэнтр Рэйнскай індустрыі, дынамічна развіваўся. Але менавіта тады Адэнаўэр пісаў: ''«Мне жудасна не хапае сваёй Эмы, мне яе бракуе. У маладыя гады я горача марыў аб вялікай кар’еры. Цяпер я паважаны чалавек, але, Божа, які я самотны…»''. Але самотнасць падоўжылася нядоўга: Адэнаўэр у 1919 г. ўступіў у шлюб з дачкой знаёмага лекара, Аўгусцінай Цынсер, якая на 20 гадоў была маладзей за яго. Нарадзіліся яшчэ два сына і дзве дачкі. Яны раслі і выхоўваліся разам з дзецьмі ад першага шлюбу. Адэнаўэр шмат часу прысвячаў дзецям. У сям’і панавалі ўзаемная павага і зычлівасць.
Першыя гады знаходжання Адэнаўэра на пасадзе кёльнскага бургамістра супалі з паражэннем Германіі ў Першай сусветнай вайне і заключэннем зневажальнага Версальскага міру. Ён не раз выказваў здзіўленне: дзеля чаго развітая Германія ўвязалася ў гэту маштабную і небяспечную сутычку. Адэнаўэр працаваў па васямнаццаць гадзін у суткі, арганізоўваў жыццё ў новых умовах. Ён марыў ператварыць Кёльн у вялікі і прыгожы цэнтр Рэйнскай вобласці. І шмат што яму ўдалося. Обербургамістр стаў вядомай у краіне асобай. Яго абралі прэзідэнтам Дзяржаўнага савета — дарадчага органа з прадстаўнікоў правінцыі ў Берліне. У 1926 г. Адэнаўэру прапанавалі пасаду канцлера. Ён адмовіўся, бо не падзяляў поглядаў нацыянал-сацыялізму. З прыходам да ўлады Гітлера 13 лістапада 1933 г. Адэнаўэр быў звольнены з паста бургамістра Кёльна. Асцерагаючыся арышту, ён пераязджаў з горада ў горад, пакуль нарэшце не спыніўся ў Рэндорфе — мястэчку, размешчаным на беразе Рэйна, недалёка ад Кёльна.
Адэнаўэр не далучыўся ні да адной антынацысцкай партыі. Ён адмовіўся ўдзельнічаць у змове супраць Гітлера, бо не верыў у поспех. У ліпені 1944 г., пасля няўдалага замаху на Гітлера, Адэнаўэра арыштавалі. Аднак допыт паказаў яго недатычнасць да змовы. 26 лістапада 1944 г. ён быў вызвалены. Перад самым канцом вайны яго зноў арыштавалі і выслалі ў канцлагер недалёка ад Кёльна. Старэйшаму сыну, які служыў у вермахце, атрымалася дамагчыся вызвалення бацькі. Сапраўдная палітычная кар’ера Адэнаўэра пачалася пасля ваеннага паражэння Трэцяга рэйха. У сакавіку 1945 г. амерыканскі гараднічы Кёльна прапанаваў Адэнаўэру выконваць абавязкі бургамістра. Ён згадзіўся.
Пасляваенны час
У 1948 г. на акупаванай амерыканцамі, брытанцамі і французамі тэрыторыі Германіі было ўтворана 11 заходненямецкіх земляў. У Боне пачаў працу Парламенцкі савет, прэзідэнтам якога абралі Адэнаўэра, як старшыню і аднаго з заснавальнікаў Хрысціянска-дэмакратычнага саюза (ХДС). Хрысціянскі светапогляд, арыентацыя на заходнія духоўныя каштоўнасці прыцягвалі ўвагу немцаў з розных сацыяльных пластоў. Адэнаўэр выступаў за рыначную эканоміку. Азнаёміўшыся з лекцыямі баварскага прафесары-эканаміста Л. Эрхарда, ён разам з прадстаўнікамі ХДС узяў на ўзбраенне тэорыю сацыяльнай рыначнай эканомікі.
Пачалася халодная вайна. Аб’яднанне Германіі адсоўвалася на нявызначаны час. Логіка палітычнага развіцця вяла да фарміравання заходненямецкай дзяржавы. 23 мая 1949 г. была прынята Канстытуцыя Федэратыўнай Рэспублікі Германія, а 15 верасня 1949 г. з перавагай у адзін голас федэральным канцлерам быў абраны 73-гадовы Конрад Адэнаўэр. У 1948 г. памерла яго жонка Аўгусціна. Ён застаўся ў коле семярых дзяцей і шматлікіх унукаў.
З 1951 па 1955 г. Адэнаўэр адначасова займаў і пост міністра замежных спраў. Вярнуцца ў міжнародную супольнасць было зусім не проста — трэба было пераадолець адчужэнне краін, пацярпелых ад германскага нацызму. Гэта стала галоўнай мэтай дыпламатыі першага канцлера ФРГ. Краіна паступова скідала акупацыйныя путы і набывала незалежнасць. 2 мая 1951 г. ФРГ стала заснавальніцай Еўрапейскага аб’яднання вугля і сталі — правобраза Еўрасаюза. Адэнаўэр ажыццявіў першыя афіцыйныя візіты ў Парыж, Рым, Лондан, а праз два года — у Вашынгтон. 10 верасня 1952 г. ў Люксембургу ён падпісаў дамову аб рэпарацыйным плацяжы, у якой прадугледжвалася дапамога маладой дзяржаве Ізраіль. Пераадольваючы супраціўленне палітычных сапернікаў, 5 мая 1955 г. ФРГ стала членам НАТА. У тым жа годзе, са ўступленнем у сілу Парыжскіх пагадненняў, падпісаных 23 кастрычніка 1954 г., для ФРГ скончыўся перыяд акупацыі. Будучыню Еўропы канцлер бачыў у спалучэнні розных тыпаў эканомік, у трывалым абмене духоўнымі і культурнымі каштоўнасцямі.
Выступаючы ў Бундэстагу і тлумачачы прычыну нязгоды з прапановамі СССР аб скарачэнні ўзбраенняў і заклікаючы адхіліць прапановы фракцыі СДПГ аб адмове ад правядзення ў жыццё прадугледжаных парыжскімі пагадненнямі мер для рэмілітарызацыі Заходняй Германіі, Адэнаўэр казаў: «Я, канцлер ФРГ, як і раней, супраць дэмілітарызацыі краіны… Мы дбаем, каб ні сацыял-дэмакраты, ні камуністы ніколі больш не дашлі да ўлады». Пры гэтым ён заяўляў, што ўрад Бона пры любых акалічнасцях выканае ваенныя абавязкі, вынікаючыя з парыжскіх пагадненняў. У верасні 1955 г. Адэнаўэр наведаў з афіцыйным візітам Маскву. Усе правілы пратаколу: рытуал ганаровай варты, выкананне гімна рэспублікі, узняцце ў Крамлі дзяржаўнага сцяга ФРГ — былі выкананы.
Пасля вайны ў Адэнаўэра з’явіліся думка аб магчымасці мірнага ўзаемадзеяння заходніх краін і Савецкага Саюза. Ілюзіі хутка рассеяліся: мір раскалоўся на два лагера з рознымі светапоглядамі, этычнымі каштоўнасцямі і палітычнымі задачамі. Процістаянне двух сістэм нарастала. У яго эпіцэнтры апынулася расколатая Германія. Адэнаўэр цвёрда вырашыў, што нейтральная пазіцыя немцаў у такой сітуацыі немагчымая: Германія будзе з Захадам. У адзінстве з Захадам канцлер бачыў і перадумовы рашэння пытання аб аб’яднанні краіны. Ён выступаў супраць любога кампрамісу з камуністычнай ідэалогіяй і планава-размеркавальнай сістэмай гаспадарання. Аб’яднаную Германію бачыў толькі ў саюзе з заходнім мірам і адкідваў усе планы яе нейтральнасці. Прызнаючы ролю Савецкага Саюза ў свеце, яго ўплыў на рашэнне германскага пытання, Адэнаўэр пайшоў на ўсталяванне дыпламатычных, а затым і гандлёва-эканамічных адносін з СССР. На перамовах у Маскве ён паважліва ставіўся да савецкіх кіраўнікоў, не дазваляючы пры гэтым выходзіць за рамкі раўнапраўя.
Адзінай буйной няўдачай Адэнаўэра стала немагчымасць перашкодзіць узвядзенню Берлінскай сцяны, што аддаляла аб’яднанне нямецкай дзяржавы. 15 кастрычніка 1963 г. Адэнаўэр сышоў у адстаўку з паста федэральнага канцлера. Ён кіраваў краінай 14 гадоў. 15 кастрычніка 1963 г. ён выступіў з апошняй прамовай як федэральны канцлер. Наступныя чатыры гады жыцця ён правёў у коле сям’і ў Рэндорфе, хоць і на працягу трох гадоў працягваў узначальваць ХДС.
Заканчэнне палітычнай кар’еры
Адэнаўэр пісаў мемуары і даглядаў сад — ён вядомы не толькі як палітык, але і як аўтар шэрагу агранамічных навінак. Ён вылучаўся ўмеранасцю ва ўсім, сімпатыяй да сям’і і строгім самакантролем. Штодня з 9 гадзін раніцы і да вечара працаваў у сваім кабінеце ў палацы Шаумбург. Падчас прадвыбарных кампаній ён ездзіў па краіне, і людзі ахвотна слухалі яго. Гэты палітык умеў манеўраваць, часам хітрыць, настойваць і пераконваць, слухаць іншых, а прыняўшы рашэнне, цвёрда патрабаваць яго выканання, і ў той жа час не даваць падставы для абвінавачванняў у дыктатуры, парушэнню Канстытуцыі і дэмакратычных нормаў. 19 красавіка 1967 г. Конрад Адэнаўэр памёр ва ўзросце 91 года. Перад смерцю ён паспеў наведаць сваіх старых сяброў-палітыкаў у Парыжы, Рыме, Лондане і Тэль-Авіве. Ён казаў: ''«Для мяне важней за ўсё просты чалавек. Калі мяне разумеюць, то мая мэта дасягнута. Смерці не баюся, вось толькі цікава, што будзе з Германіяй і Еўропай, калі мяне не стане»''.
У красавіку 1967 г. на цырымонію пахавання ў Бон прыбылі прэзідэнт ЗША Джонсан, генерал Шарль дэ Голь, прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Вільсан, кіраўнікі ўсіх заходніх еўрапейскіх і большасці азіяцкіх, афрыканскіх і лацінаамерыканскіх краін. Умелае выкарыстанне складанай знешнепалітычнай кан’юнктуры вылучыла Адэнаўэра ў шэраг выдатных дзеячаў сучаснасці. Уінстан Чэрчыль казаў, што Адэнаўэр — самы разумны нямецкі дзяржаўны дзеяч з часоў Бісмарка.
Мышанская антыкліналь
Мыша́нская антыкліна́ль (ад назвы вёскі Мышанка ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Мазырскім і Петрыкаўскім раёнах Гомельскай вобласці, у межах Шастовіцкай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведачнымі працамі па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы.
Якаб-Хедзь
Геаграфія
Гара размешчана на паўночным захадзе ад горада Печ. Яна ўзвышаецца над Сярэднедунайскай нізінай. Пры добрым надвор'і з гары Якаб-Хедзь магчыма ўбачыць Усходні Мечэк з 682-метровай вяршыняй Зенгё.
Геалогія
Гара ўзнікла ў палеазойскую эру і складзена пермскім пясчанікам. У выніку дзейнасці эрозіі сфармавалісь некалькі скальных утварэнняў, у прыватнасці, «Бабаш Серкёвек» («Шэраг чалавекападобных камянёў») і «Жангоркё» («Камень Жангора»).
На Якаб-Хедзь знаходзіцца адзінае буйное радовішча урану ў краіне. Здабыча пачалася ў 1950-х гадах пры савецкай падтрымцы. Ачышчаны уран выкарыстоўваўся з 1982 года і для эксплуатацыі атамнай электрастанцыі Пакш. З-за высокага кошту здабычы і падзення цэнаў пасля заканчэння Халоднай вайны шахты былі закрытыя ў 1990-х гадах.
Гісторыя
Са старажытных часоў на гары сяліліся людзі. У часы жалезнага веку на гары быў пабудаваны буйны форт, які стаў важным опідумам і палітычным цэнтрам гальштацкай культуры і кельтаў. Пасля рымскага заваявання форт быў закінуты, але яго крапасныя валы яшчэ магчыма ўбачыць.
У часы сярэднявечча ў цэнтры закінутай крэпасці з'явілася невялікая вёска. Яе апекуном быў Святы Якаў. У 1225 годзе на гары быў заснаваны манастыр ордэна паулінаў, ён працягваў дзейнічаць да часоў турэцкай акупацыі Венгрыі. У 1736 годзе ён быў адбудаваны зноў, але ў 1828 годзе яго ліквідавалі і з таго часу ён стаіць закінутым. Да нашага часу захаваліся толькі руіны.
Юрый Міхайлавіч Паляшчук
Юрый Міхайлавіч Паляшчук (1946—2006) — беларускі спецыяліст у галіне аховы раслін. Доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Лясная гаспадарка» ў 1970 годзе, аспірантуру ў 1978 годзе.
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце з 1972 года на лесагаспадарчым факультэце, на кафедры лесааховы і садова-паркавага будаўніцтва. Прафесар, у 1988—1993 гадах — загадчык навукова-даследчай лабараторыі экалогіі і абароны лесу.
Памёр у 2006 годзе.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: лясная фітапаталогія; біялогія дрэваразбуральных грыбоў; устойлівасць раслін да хвароб і шкоднікаў, метады і сродкі барацьбы з імі.
Полацкі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж
Полацкі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова Полацка. Заснавана ў 1956 годзе. Рыхтуе бухгалтараў, юрыстаў і тэхнікаў-праграмістаў.
Гісторыя
У 1956 годзе сярэдняя сельскагаспадарчая школа па падрыхтоўцы старшыняў калгасаў была рэарганізавана ў Полацкі сельскагаспадарчы тэхнікум. У 1956—1976 гадах дырэктарам тэхнікума быў Ігар Мікалаевіч Жарыкаў. Віктар Сямёнавіч Шышоў узначальваў калектыў у 1976—1985 гадах. У 1985—1997 гадах дырэктарам з'яўляўся Мікалай Яўстаф'евіч Шкляр. З 1997 па 2005 год дырэктарам тэхнікума, а затым і каледжа з'яўляўся Уладзімір Іванавіч Дзюба. У 1971 годзе быў пабудаваны новы вучэбны корпус, а ў 1979 годзе быў уведзены ў эксплуатацыю новы корпус інтэрната. У 2002 годзе загадам Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь № 214 Полацкі сельскагаспадарчы тэхнікум быў рэарганізаваны ў Полацкі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж.
Матэрыяльная база
Каледж валодае сучаснай вылічальнай тэхнікай і камунікацыйным абсталяваннем. Камп'ютары каледжа аб'яднаны ў высакахуткасную лакальную сетку. Для вывучэння спецыяльных і агульнапрафесійных дысцыплін працуюць 6 камп'ютарных класаў, кабінет курсавога і дыпломнага праектавання, лабараторыя арганізацыі і функцыянавання ЭВМ і мікрапрацэсарнай тэхнікі, лабараторыі сеткавых тэхналогій і перыферыйнага абсталявання, схематэхнікі і архітэктуры ПЭВМ. Ёсць бібліятэка і інтэрнат.
Сянчук
Сянчук — прозвішча.
Баранаў
Баранаў — рускае прозвішча.
Талалаі
Талалаі (Талала́ї) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 3365
IC 3365 — галактыка тыпу Im ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лені
Лені (Leni) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Месіна.
Насельніцтва складае 641 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 80 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 98050. Тэлефонны код — 090.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giuseppe.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішкалдзь)
'''Касцёл св. Тройцы''' — каталіцкі храм у беларускай вёсцы Ішкалдзь, размешчанай у Крошынскім с/с, за 36 км ад Баранавічаў.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой мураваны храм зальнага тыпу памерамі 26,4х14 м разам з апсідай, накрыты двухсхільным дахам. Троіцкі касцёл не мае ўзнёслай вертыкальнай кампазіцыі, багатага скульптурнага афармлення, характэрных для гатычнай архітэктуры Заходняй Еўропы. Але яго стромкія шчыты на тарцах будынка, масіўныя сцены, умацаваныя контрфорсамі, стральчаты праём увахода, зорчатае нервюрнае скляпенне ў апсідзе і іншыя асаблівасці характарызуюць храм як унікальны для Беларусі ўзор гатычнага культавага дойлідства.
Траўнэвэ (Пагрэбішчанскі раён)
Траўнэвэ (Травневе) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Флойд Мэйуэзэр
Флойд Мэйуэзэр (Floyd Mayweather Jr.; пры нараджэнні Флойд Сінклер, Floyd Sinclair; нар. 24 лютага 1977, Гранд-Рапідс, штат Мічыган, ЗША) — не пераможаны амерыканскі баксёр-прафесіянал, які выступае ў паўсярэдні вагавой катэгорыі. Чэмпіён свету ў 2-й паўлёгкай (версія WBC, 1998—2001), лёгкай (версія WBC, 2002—2003), 1-й паўсярэдняй (версія WBC, 2005), паўсярэдняй (версія IBF, 2006; версія WBC, 2006 і 2007) і 1-й сярэдняй (версія WBC, 2007) вагавых катэгорыях. Лепшы баксёр незалежна ад вагавай катэгорыі 2005, 2006 і 2007 гадоў па версіі часопіса Ring, на дадзены момант № 2 у спісе. Трэнер — Роджэр Мейуэзэр.
Мікалай Юліянавіч Баранаў
Мікалай Юліянавіч Баранаў (, в. Пясочнае, Капыльскі раён — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Заслужаны работнік прамысловасці БССР (1976). Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП (б) Б (1948). У перыяд Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік абароны Вязьмы. У партызанах з мая 1942 года, з кастрычніка 1942 года камандзір атрада, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 — 200-й імя К. К. Ракасоўскага партызанскай брыгадзе, адначасова член Дзяржынскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1964—1976 гадах 1-ы намеснік міністра харчовай прамысловасці БССР.
Чэрэмошнэ (Пагрэбішчанскі раён)
Чэрэмошнэ (Черемо́шне) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гранд-Рапідс
Гранд-Рапідс (Grand Rapids) — горад на поўначы ЗША ў штаце Мічыган, з'яўляецца другім па велічыні горадам у Мічыгане (пасля Дэтройта) і першым па велічыні ў заходняй частцы штата. Размешчаны на рацэ Гранд-Рывер, якая ўпадае ў возера Мічыган.
Насельніцтва - 197,8 тыс. жыхароў (2000).
Гельмут Шміт
Ге́льмут Гейнрых Вальдэмар Шміт (Helmut Heinrich Waldemar Schmidt;, Гамбург — , Гамбург) — нямецкі палітык, сацыял-дэмакрат. У 1974—1982 гадах канцлер Германіі.
Нарадзіўся ў Гамбургу, адным з яго біялагічных дзядоў быў яўрэй, аднак яго бацька вырас з прыёмным татам-немцам. Калі да ўлады прыйшлі нацысты, сям’я жыла ў страху выкрыцця. Гельмут Шміт ўдзельнічаў у Гітлерюгендзе, але яго адтуль выгналі за антыфашысцкія погляды. Ад 1937 да 1945 ваяваў — быў у проціпаветранай абароне, а таксама — пад Ленінградам і на Заходнім фронце.
На пасадзе канцлера праводзіў цэнтрысцкі курс як у эканоміцы, так і ў палітыцы.
Пасля адстаўкі ён стаў рэдактарам тыднёвіка «Цайт». Напісаў шэрат кніг, быў адным з уплывовых палітычных публіцыстаў. Быў таленавітым піяністам, запісаны канцэрты ў яго выкананні.
Быў жанаты, меў двое дзяцей.
Шырміўка
Шырміўка (Ши́рмівка) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Вілі Брант
Вілі Брант (Willy Brandt), сапр. Герберт Эрнст Карл Фрам (Herbert Ernst Karl Frahm;,  — , ) — нямецкі палітык. З 1969 па 1974 гады канцлер Германіі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1971).
Біяграфія
Пры у 1933 годзе эмігрыраваў і жыў у Нарвегіі і Швецыі, дзе займаўся журналістыкай.
Пазбаўлены нямецкага грамадзянства ў 1938 годзе, адноўлены ў 1948 годзе.
З 1945 года — карэспандэнт скандынаўскіх газет у Германіі. Пазней на дэпутацкай і іншай рабоце ў Заходнім Берліне, у 1957—1966 —.
Член Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі (СДПГ) з 1930 года. У 1958—1963 гадах — старшыня СДПГ (Заходняга Берліна), у 1964—1987 гадах — старшыня СДПГ.
У 1966—1969 гадах — і  у кааліцыйным урадзе ФРГ.
Федэральны канцлер у 1969—1974 гадах, быў адным з ініцыятараў новай усходняй палітыкі (падпісанне дагавораў з СССР і Польшчай у 1970 годзе, з ЧССР — у 1973 годзе). Ва ўнутранай палітыцы імкнуўся да сацыяльнага кампрамісу.
З 1976 года — старшыня Сацыялістычнага інтэрнацыянала.
У 1979—1982 гадах — дэпутат Еўрапарламента.
Аўтар мемуараў. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1971)
IC 3366
IC 3366 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Шастовіцкая ступень
Шасто́віцкая ступе́нь, Петрыкаўска-Шастовіцкая ступень — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім, Мазырскім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці, у Цэнтральнай структурнай зоне Прыпяцкага прагіну. Выдзелена па паверхні фундамента і падсалявых дэвонскіх адкладах. На поўначы сучляняецца з Петрыкаўскім пахаваным выступам, на поўдні з Мазырскай ступенню. Шастовіцкая ступень абмежавана на поўначы Шастовіцкім, на поўдні — Скалодзінскім разломамі.
Распасціранне шыротнае, даўжыня каля 150 км, шырыня 10—15 км. Паверхня фундамента на адзнаках ад -2500 да -4500 м. У разрэзе чахла асадкавых парод устаноўлены верхнепратэразойскія і дэвонскія (падсалявыя тэрыгенныя, падсалявыя карбанатныя, ніжнесаляносныя, міжсалявыя, верхнесаляносныя, надсалявыя) і каменнавугальныя, пермскія, мезазойска-кайназойскія адклады. У цэнтральнай частцы ступені па паверхні фундамента і падсалявых адкладах выдзелена некалькі блокаў, якія апускаюцца на поўдзень. Па верхнесаляносных дэвонскіх адкладах выяўлены шэраг брахіантыкліналяў (Мышанская і інш.).
Іўдзейская вайна
«Іўдзейская вайна» (Гісторыя іўдзейскай вайны; Φλαυίου Ἰωσήπου ἱστορία Ἰουδαϊκοῦ πολέμου πρὸς Ῥωμαίους βιβλία) — сямітомная кніга іўдзейскага гісторыка Іосіфа Флавія, яго першае сачыненне, напісанае на грэчаскай мове. Кніга была напісана прыкладна ў 75 годзе н.э.
Першыя тамы ўяўляюць сабой гісторыю яўрэйскага народа з біблейскіх часоў. Наступныя кнігі апісваюць аблогу і разбурэнне Іерусаліма ў час Іўдзейскай вайны, перад якімі ідзе кароткі нарыс аб падзеях, што папярэднічалі вайне — ад узяцця Іерусаліма Антыёхам IV Епіфанам да адступлення ад Іерусаліма кіраўніка рымскай Сірыі Цэсція Гала і разгрому яго войскаў іўдзеямі. Гэта перамога пацягнула за сабой паўстанне іўдзеяў супраць рымскай улады, якое і стала прадметам апавядання ў апошніх пяці кнігах. Аўтар гэтай кнігі быў сведкай і ўдзельнікам апісаных падзей. Пасля паланення перайшоў на бок рымлян.
Юнашкы
Юнашкы (Юнашки) — вёска ў Пагрэбішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Варанцова (Рослаўльскі раён)
Варанцова (Воронцово) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Варанцова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Мантанская вобласць
Мантанская вобласць — вобласць, з'яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў М. Вобласць займае плошчу 3 635,5 км² і мае насельніцтва 177 436 тыс. жыхароў.
Насельніцтва
У вобласці пражывае 177 436 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 157 507 (86,41 %), туркі 235 (0,12 %), 22 784 (12,50 %) цыгане, і 1 732 (0,95 %). жыхароў іншых нацыянальнасцей.
Тарутынскі раён
Тарутынскі раён (Тарутинський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Адэскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Тарутынэ (Тарутине).
Утвораны ў 1957 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 41715 чалавек, плошча — 1874 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 4 пасялковых і 23 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 4 пасёлкі гарадскога тыпу і 47 сёлаў.
Гураты
Гураты (Гуряты) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гураты абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Фёдар Аляксеевіч Баранаў
Фё́дар Аляксе́евіч Бара́наў (, г. Пецярбург — ) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
З 1931 года на партыйнай рабоце ў Ленінградзе.
З 1940 года сакратар Баранавіцкага абкама КП(б)Б, у 1942—1943 гады упаўнаважаны ЦК УКП(б) па ўводу энергамагутнасцяў Урала. З жніўня 1943 года сакратар Баранавіцкага падпольнага абкама КП(б)Б, камандзір Баранавіцкага партызанскага злучэння паўднёвай зоны.
З ліпеня 1944 года сакратар Баранавіцкага, з канца 1944 года 1-ы сакратар Бабруйскага, Гродзенскага абкамаў КПБ.
З 1958 года старшыня Камісіі савецкага кантролю, пазней камісіі пры ЦК КПБ у 1963—1974 гады.
Член ЦК КПБ у 1949—1952 і 1954—1966 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1954—1962 гадах, Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1959 гадах.
Яўстахій Валовіч (нар. 1797)
Яўстахій Валовіч (нар. 31 ліпеня 1797 — ?) — дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 31 ліпеня 1797 года ў сям’і Ігнацыя Валовіча і Альжбеты з Незабытоўскіх.
Слонімскі земскі суддзя ў 1821 г., межавы суддзя у 1823 г., падкаморы i межавы суддзя ў 1826 г., камер-юнкер Імператарскага двара ў Санкт-Пецярбургу.
Сям’я
У першам шлюбе з Генрыкай з Шукевічаў, якая памерла 22 лістапада 1837 г. У другім шлюбе з баранэсай Элеанорай Кабылінскай, дачкой генерала.
Вымярэнне
Вымярэнне — сукупнасць аперацый для вызначэння велічыні, альбо, іншымі словамі, — для вызначэння суадносін адной (вымяраемай) велічыні з другой аднароднай велічынёй, прынятай за адзінку, якая захоўваецца ў тэхнічным сродку (сродку вымярэння).
Забеспячэнне адзінства вымярэнняў — важная задача міжнароднага, дзяжаўнага і грамадскага значэння, накіраваная на недапушчэнне недакладных і няправільна выкананых вымярэнняў.
У тых выпадках, калі немагчыма выканаць вымярэнне, бо не выдзелена велічыня як фізічная, ці не вызначана адзінка вымярэння гэтай велічыні, практыкуецца ацэньванне такіх велічынь па ўмоўных шкалах, як то шкала Рыхтэра для вымярэння інтэнсіўнасці землетрасенняў, шкала Моаса для ацэнцы цвёрдасці мінералаў. Навука, прадметам вывучэння якой з’яўляюцца ўсе аспекты вымярэнняў, завецца метралогіяй.
Студэна
Студэна (Студе́на) — вёска ў Пішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Студэнаўскай вясковай абшчыны.
Музей палітычнай гісторыі Расіі
Музей палітычнай гісторыі Расіі ў Санкт-Пецярбургу — першы гісторыка-палітычны музей у Расіі, які захоўвае сведчанні палітычнага жыцця расійскага грамадства пачынаючы ад канца XVIII стагоддзя. Калекцыя музея налічвае звыш 474.000 экспанатаў.
Дзяржаўны музей палітычнай гісторыі Расіі — пераемнік Дзяржаўнага музея Рэвалюцыі, створанага 9 кастрычніка 1919, які першапачаткова месціўся ў Зімнім палацы.
Алан Ходжкін
Біяграфія
У 1936 годзе скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт.
3 1939 года навуковы кансультант Міністэрства ВПС і Міністэрства авіяцыйнай прамысловасці, з 1945 года працаваў у Кембрыджы, у 1970—1981 — прафесар біяфізікі.
У 1978—1984 — кіраўнік Трыніці-каледжа.
Навуковыя працы па фізіялогіі нервовай клеткі, механізмах узбуджэння і тармажэння.
Аўтар асноўных тэорый аб ролі іонных градыентаў у генерацыі нервовага імпульсу.
Стваральніх сучаснай мембраннай тэорыі ўзнікнення біяэлектрычных патэнцыялаў.
Метралогія
Метралогія — навука аб вымярэннях, метадах і сродках забеспячэння іх адзінства і спосабах дасягнення патрэбнай дакладнасці. Прадметам метралогіі ёсць вылучэнне колькаснай інфармацыі аб уласцівасцях аб’ектаў з зададзенай дакладнасцю і даставернасцю. Сродкам метралогіі з’яўляецца сукупнасць вымярэнняў і метралагічных стандартаў, якія забяспечваюць патрабуемую дакладнасць.
IC 3367
IC 3367 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ліміна
Ліміна (Limina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Месіна.
Насельніцтва складае 1006 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 112 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 98030. Тэлефонны код — 0942.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Масавае забойства ў гімназіі ў Казані
Стральба ў гімназіі №175 — масавае забойства, якое адбылося 11 мая 2021 года ў горадзе Казань (Татарстан, Расія). У выніку страляніны загінулі 9 чалавек, 32 пацярпелі. Нападнік быў затрыманы.
Ход падзей
Каля 10 гадзін раніцы з’явіліся паведамленні аб стральбе ў гімназіі №175 горада Казань. Паводле даных крыніцы ТАСС, стральба пачалася ў 9:20, а ў 9:25 паступіў сігнал з трывожнай кнопкі. На той момант у гімназіі знаходзілася больш за 700 дзяцей і каля 70 педагогаў і супрацоўнікаў. Паводле некаторых звестак, таксама быў чутны выбух. На месца здарэння прыбылі супрацоўнікі Расгвардыі, якія эвакуіравалі вучняў і работнікаў гімназіі. Каля 11 гадзін да гімназіі прыехаў прэзідэнт Рэспублікі Татарстан Рустам Мініханаў. У 11 гадзін прэс-служба МУС Расіі паведаміла аб затрыманні нападніка і ўвядзенні рэжыму контртэрарыстычнай аперацыі.
Распачата крымінальная справа па артыкуле 105 КК РФ ч. 2 (забойства двух або больш асоб агульнанебяспечным спосабам).
12 мая быў абвешчаны днём жалобы ў памяць аб ахвярах масавага забойства.
Асоба падазраванага
Меркаваны забойца (Ільназ Галявіеў) быў затрыманы. СМІ паведамлялі, што падазраваны скончыў гэтую гімназію ў 2018 годзе, пасля чаго навучаўся ў каледжы універсітэта «ТЫСБІ». Прэзідэнт Рустам Мініханаў паведаміў, што злачынцу было 19 гадоў, і ў яго афіцыйна была зарэгістравана зброя. Дэпутат Дзяржаўнай думы Аляксандр Хінштэйн паведаміў, што падазраваны атрымаў дазвол на захоўванне зброі 28 красавіка, за 13 дзён да нападу.
Пасля затрымання падазраванага даставілі ў аддзел паліцыі і прывязалі з аголеным торсам да кратаў камеры — мяркуючы па апублікаваным у сетцы відэа, супакойвацца ён не збіраўся і аб зробленым не шкадаваў, заявіўшы    :
Загінулыя і параненыя
На месцы стральбы загінулі 8 чалавек (7 вучняў гімназіі, адна настаўніца), пазней колькасць загінуўшых узрасла да 9. Па стане на 11 мая было шпіталізавана 3 дарослых і 18 дзяцей, з іх 6 параненых знаходзіліся ў рэанімацыі ў вельмі цяжкім стане.
Заканадаўчыя ініцыятывы
Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін выказаў спачуванні сваякам загінуўшых і загадаў ураду зрабіць больш жорсткімі законы аб зброі ў краіне. Васіль Піскароў, старшыня Камітэта Дзяржаўнай Думы па бяспецы і супрацьдзеянні карупцыі, заявіў, што законапраект аб узмацненні жорсткасці абмежаванняў на атрыманне ліцэнзіі на зброю будзе разгледжаны 12 мая.
Сакратар генсавета «Адзінай Расіі» Андрэй Турчак падкрэсліў неабходнасць зрабіць больш жорсткім заканадаўства аб незаконным абароце зброі і знайсці больш эфектыўныя падыходы да абароны школ.
Упаўнаважаны па правах чалавека Таццяна Маскалькова прапанавала павысіць узрост атрымання зброі да 21 года. Падобная прапанова таксама ўносілася ў 2018 годзе.
Witaj
Witaj (Дзень добры, з верхнялужыцкай і ніжнялужыцкай моваў) — моўны праект, які распаўсюджвае сістэму двухмоўнага выхавання і навучання на нямецкай і сербалужыцкіх мовах у дашкольных установах і школах Лужыцы (у землях Саксонія і Брандэнбург), мэтай якога з'яўляецца захаванне і развіццё моў лужыцкіх сербаў — славянскай нацыянальнай меншасці, што жыве на ўсходзе Германіі.
Гісторыя
Спробы рэалізацыі праектаў па фарміраваню сістэм двухмоўнай адукацыі для дзяцей ранняга ўзросту да прымянення ў Германіі ажыццяўляліся ў Канадзе і ў некаторых краінах Еўропы, мовы карэнных народаў якіх знаходзяцца пад пагрозай знікнення. Такім праектам, напрыклад, з'яўляецца брэтонская Diwan у Францыі. Абапіраючыся на існуючы вопыт іншых краін, арганізатары праекта Witaj пачалі яго працу 1 сакавіка 1998 года ў адным з раёнаў Котбуса — Зілоў (Sielow), дзе ў дзіцячым садзе была набрана першая група з 12 дзяцей. Навучанне сербалужыцкім мовам у групах, якія працуюць па гэтай праграме, ажыццяўляецца метадам апускання ў моўнае асяроддзе, пры якім зносіны выхавальніка з дзецьмі адбываюцца толькі на серболужыцкай мове. Многія з удзельнікаў у праграме вучацца затым у пачатковых школах, у якіх выкладанне большасці прадметаў вядзецца на сербалужыцкай мове. Адзін з першых удзельнікаў праекта Witaj у 2006 годзе паступіў у котбускую Ніжнялужыцкую гімназію (Niedersorbische Gymnasium).
Да 2009 года ў Брандэнбургу і Саксоніі налічвалася 5 дзіцячых садкоў, якія працавалі па праграме Witaj :
Акрамя таго, па прыкладу дзіцячых садоў-Witaj ў нямецкамоўных дзіцячых садках былі створаны асобныя групы-Witaj — 11 у Саксоніі і 8 у Брандэнбургу. У адрозненне ад астатніх сербалужыцкіх дзіцячых садоў у якія працуюць па праграме Witaj дзяцей прыводзяць са змешаных нямецка-лужыцкіх або цалкам нямецкамоўных сем'яў.
Матэрыялы па рэалізацыі праекта публікуюцца ў часопісе «Serbska šula».
Ніна Мітрафанаўна Баранава
Біяграфія
З 1945 г. жывёлавод, звеннявая льнаводчага звяна, брыгадзір паляводчай брыгады калгаса «Прамень камунізму». У 1960—1972 гг. цялятніца, свінарка, конюх саўгаса «Гарадзец» Шклоўскага раёна.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў развіцці сельскай гаспадаркі і выкананні пяцігадовага плана продажу дзяржаве сельскагаспадарчай прадуктаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1971—1975 гг.
Адзінства вымярэнняў
Адзінства вымярэнняў, стан вымярэнняў, пры якім іх вынікі выражаны ў адзінках вымярэнняў і дакладнасць вымярэнняў знаходзіцца ва ўстаноўленых межах з зададзенай верагоднасцю.
У Беларусі адзіства вымярэнняў рэгулюецца Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 верасня 1995 № 3848-ХІІ «Аб забеспячэнні адзінства вымярэнняў».
Даніловічы (Рослаўльскі раён)
Даніловічы (Даниловичи) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Даніловічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Крапівенскага сельскага паселішча.
Уладзіслаў Валовіч (1831—1893)
Уладзіслаў Міхал Адам Валовіч (24 красавіка 1831 — да 6 чэрвеня 1893) — ваенны, памешчык.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 24 красавіка 1831 года ў сям’і Яўстахія Валовіча і Генрыкі з Шукевічаў.
Палкоўнік расійскай apмii, уладальнік маёнтка Раготна, памёр да 6 чэрвеня 1893 г.
Сям’я
У першым шлюбе з Каралінай з Забелаў, якая памерла 15 красавіка 1879 г. У другім шлюбе з Амеліяй Адольфаўнай Незабытоўскай.
Штахлеркопф
Штахлеркопф (Stachlerkopf) — гара ў Ліхтэнштэйне ў горным хрыбце Рэтыкон, знаходзіцца на паўночным усходзе ад вёскі Штэг. Вышыня — 2071 м.
Ямбальская вобласць
Ямбальская вобласць — вобласць, з’яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў У. Вобласць займае плошчу 3 335,5 км² і мае насельніцтва 156 070 тыс. жыхароў.
Насельніцтва
У вобласці пражывае 156 070 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 140 240, туркі 4 181, 9 729 цыгане, і 1 920. жыхароў іншых нацыянальнасцей.
Геаграфія
На поўначы вобласць мяжуе з Слівенскай вобласцю, на захадзе з Хаскаўскай вобласцю, на ўсходзе з Бургаскай вобласцю, на поўдні з Турцыяй.
На рацэ Тунджа горад Ямбал.
Адзінка вымярэння
Адзінка вымярэння — велічыня, умоўна прынятая за адзінку, з якой параўноўваюцца іншыя аднародныя велічыні для выражэння іх колькаснага значэння ў адносінах да гэтай велічыні.
Адрозніваюць базавыя адзінкі вымярэння, якія вызначаюцца з дапамогай эталонаў, і вытворныя адзінкі, якія вызначаюцца з дапамогай базавых.
Франсіска Эрэра Старэйшы
Франсіска дэ Эрэра (празваны Старэйшы, ісп. Francisco Herrera el Viejo;, г. Севілья, Іспанія — ) — іспанскі жывапісец.
Працаваў у Севільі, з 1650 у Мадрыдзе, быў першым настаунікам Д. Веласкеса.
Рэлігійныя кампазіцыі, у якіх адчуваецца ўздзеянне севільскай і венецьшнскай школ жывапісу, вылучаюцца яркай рэалістычнай трактоўкай вобразаў, гнуткасцю кампазіцыі, шырынёй пісьма, майстэрствам перадачы святлаценю (карціны з жыцця св. Банавентуры для кляштара францысканцаў у Севільі, 1629; «Св. Васіль дыктуе сваё вучэнне», 1639). Пісаў таксама жанравыя палотны («Аматар выпіўкі», каля 1635), працаваў як гравёр і медальер.