cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзімір Іванавіч Журавель
Трэнерская
У пачатку 2010 года новы галоўны трэнер салігорскага «Шахцёра» Эдуард Малафееў запрасіў Жураўля ў клуб на месца свайго асістэнта. Крыху пазней, у маі 2010 года, у сувязі з хваробай Малафеева Журавель быў прызначаны выканаўцам абавязкаў, а потым і галоўным трэнерам «Шахцёра». Чатыры разы запар (2010—2013) прывёў каманду да срэбраных медалёў, але толькі ў сезоне 2013 здолеў стварыць канкурэнцыю барысаўскаму БАТЭ ў барацьбе за залатыя медалі. Горш атрымалася выступленне ў Лізе Еўропы — тройчы «Шахцёр» не здолеў прайсці другі кваліфікацыйны раўнд.
У снежні 2013 года, пасля апошняга матчу чэмпіянату, пакінуў пасаду галоўнага трэнера «Шахцёра». У канцы таго ж месяца быў прызначаны новым галоўным трэнерам мінскага «Дынама». З дынамаўцамі здолеў дабіцца значных поспехаў: клуб доўгі час трымаў барацьбу з барысаўскім БАТЭ за чэмпіёнства, але ў выніку атрымаў срэбраныя ўзнагароды (якія для Жураўля сталі пятымі запар). Таксама пад кіраўніцтвам Жураўля «Дынама» ўпершыню ў гісторыі прабілася ў групавы этап Лігі Еўропы. Тым не менш, у снежні 2014 года Журавель пакінуў пасаду галоўнага трэнера.
У студзені 2015 года стаў асістэнтам новага галоўнага трэнера малдаўскай «Дачыі» Алега Кубарава, з якім некалі працаваў у жодзінскім «Тарпеда». Ужо ў сакавіку 2015 года разам з Кубаравым пакінуў «Дачыю».
У снежні 2015 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Гомеля». У сезоне 2016 прывёў гомельскі клуб да перамогі ў Першай лізе. У снежні 2016 года было абвешчана, што Журавель падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама». Пачатак сезону 2017 у чэмпіянаце атрымаўся для брэстчан няўдалым, аднак каманда здолела выйграць Кубак Беларусі. Паспяхова праведзеная другая палова сезону дазволіла «Дынама» заняць чацвёртае месца ў чэмпіянаце краіны, якое стала для клуба найлепшым з 1992 года. Тым не менш, у снежні 2017 года Журавель па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Дынама».
У студзені 2018 года стаў галоўным трэнерам казахстанскага клуба «Шахцёр» з Караганды. Пакінуў каманду ў ліпені таго ж года па пагадненні бакоў.
Памёр 18 лістапада 2018 года пасля працяглай хваробы.
Меў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі «Pro».
Брацкая магіла (Славань)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Славань, Светлагорскі раён.
Апісанне
На могілках пахаваны 184 воіна, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941 і 1943 гадах. У 1970 годзе на брацкай магіле пастаўлены абеліск.
У ліпені 1941 года воіны Савецкай арміі стрымлівалі націск нямецка-фашысцкіх акупантаў. Вяртяючыся з баявога задання, адзін з савецкіх бамбардзіроўшчыкаў падвергся нападу фашысцкіх знішчальнікаў над в. Славань (7 ліпеня 1941 года). Самалёт быў падбіты немцамі. Лётчыкам і стралку ўдалося катапультавацца, але іх адразу накрыў варожы агонь. Самалёт рухнуў у балота ва ўрочашча Жарванок. Мясцовыя жыхары падабралі целы забітых і з пашанай пахавалі іх на мясцовых могілках.
Дакладнай даты вызвалення вёскі няма. Яна была вызвалена прыкладна 23-25 лістапада 115-й асобнай стралковай брыгадай генерал-маёра І. І. Саноўскага.
Эдылсан да Сілва Ферэйра
Эды́лсан да Сі́лва Ферэ́йра (Edílson da Silva Ferreira; ) — футбаліст зборнай каманды Бразіліі. Нападнік. Чэмпіён свету 2002.
Рудка (Чарнігаўскі раён)
Ру́дка (Ру́дка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Рудкаўскага сельсавета.
Аляксандр Аганесавіч Таманян
Аляксандр Аганесавіч Таманян (Ալեքսանդր Թամանյան; 4(16) сакавіка 1878, Краснадар —, Ерэван) — армянскі архітэктар, народны архітэктар Арменіі (1924).
Біяграфія
Скончыў Пецярбургскую АМ у 1904 годзе. У ранніх творах (вялікі асабняк Шчарбатава на вуліцы Чайкоўскага ў Маскве, 1911—13; комплекс санаторыя ў Кратава, 1913—23; і інш.) распрацоўваў прынцыпы класіцызму. З 1923 года жыў і працаваў у Ерэване. Стварыў першы генеральны план рэканструкцыі Ерэвана (зацверджаны ў 1924 годзе), праекты планіроўкі Ленінакана (1925), Эчміядзіна (1927—28) і іншых гарадоў. Па яго праектах пабудаваны Дом урада Арменіі, 1926-41, Сталінская прэмія, 1942; тэатр оперы і балета ім. А. А. Спендыярава, 1926—53). Творчасць Таманяна адыграла важную ролю ў фарміраванні архітэктуры Арменіі. У яго гонар названа вуліца ў Ерэване.
Сэлянска Слабада
Сялянска Слабада ці Сэлянска Слабада (Селянська Слобода́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рудкаўскага сельсавета.
Тураў-Альгомельскі канал
Ту́раў-Альго́мельскі кана́л — меліярацыйны канал у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці і Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Прыпяць. Даўжыня 25 км, шырыня 9 м, глыбіня 2 м. Пачынаецца за 3,5 км на паўночны захад ад вёскі Цераблічы Столінскага раёна, вусце на паўночна-заходняй ускраіне горада Тураў Жыткавіцкага раёна. Пабудаваны ў 1971 годзе.
Сэрэдынка (Чарнігаўскі раён)
Сэрэдынка (Середи́нка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Сэрэдынкаўскага сельсавета.
Генры Эдзінгтан
Генры Эдзінгтан, 1-ы віконт Сідмут (Henry Addington, 1st Viscount Sidmouth,  — ) —— 17-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да партыі Торы.
Бацька Генры Эдзінгтана, Энтані Эдзінгтан, быў асабістым урачм Уільяма Піта-старэйшага. Асаблівасць становішча бацькі паслужыла цеснаму сяброўству ў дзяцінстве Генры і Уільяма Піта-малодшага. Заключаны ў сакавіку 1802 года Ам’енскі мір з Францыяй негатыўна паўплываў на стан краіны. Фінансавы крызіс, страта кантынентальных рынкаў, неўраджаі прывялі да голаду і сацыяльных хваляванняў.
Тугыл (Тарбагатайскі раён)
Тугыл — пасёлак у Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тугыльскай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 105 км на ўсход ад раённага цэнтра, сяла Аксуат. Код КАТА — 635863100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 7483 чалавекі (3957 мужчын і 3526 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 4744 чалавекі (2340 мужчын і 2404 жанчыны).
Таджура (Лівія)
Таджура (تاجوراء) — горад на паўночным захадзе Лівіі, на ўзбярэжжы Міжземнага мора ў 14 км на ўсход ад Трыпалі.
Гісторыя
У 1531 г. Асманская імперыя стварыла базу ў раёне сучаснага гораду. У 1981 г. СССР пабудавала ў горадзе Цэнтр ядзерных даследаванняў, дзе з 1983 г. працаваў ядзерны рэактар магутнасцю 10 МВт і тэрмаядзерная ўстаноўка Т-4М.
Падчас другой Грамадзянскай вайны, 3 ліпеня 2019 г. паветраныя сілы Лівійскай нацыянальнай арміі пад кіраўніцтвам Х. Хафтара нанеслі авіяўдар па Цэнтру ўтрымання мігрантаў і бежанцаў у выніку якога загінула 53 чал., паранена звыш 130.
Малы Каменец
Малы́ Ка́менец (, Малый Каменец) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 26 жніўня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Слабадскога сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Янаўшчынскага сельсавета.
Сінажацкэ
Сінажацкэ (Сіножацьке) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэрэдынкаўскага сельсавета.
Трэмар
Трэ́мар (tremor — дрыжанне) — хуткія, рытмічныя, з частатой каля 10 Гц, рухі канечнасцей або тулава, выкліканыя мышачнымі скарачэннямі і звязаныя з часовай затрымкай карэктуючай аферэнтнай імпульсацыі, праз што рэалізацыя руху і захаванне позы адбываецца за кошт пастаяннай падладкі рухаў да нейкага сярэдняга значэння. Падчас стомы і моцных эмоцый, а таксама пры паталогіі нервовай сістэмы трэмар істотна ўзмацняецца. У прыватнасці, паталагічны трэмар (трэмар спакою) назіраецца пры хваробе Паркінсона.
Трэмарам часам называюць фіксацыйныя рухі вачэй, якія маюць высокую частату і малую амплітуду.
Мёртвая мова
Мёртвая мова — мова, якая выйшла з ужытку і вядомая толькі па пісьмовых помніках ці запісах, што дайшлі з часу, калі яна была жывой.
Смерць мовы можа настаць у выпадку яе выцяснення іншай мовай ці мовамі. Так адбылося з мовамі амерыканскіх індзейцаў, якія былі выцесненыя англійскай, партугальскай і іспанскай мовамі каланізатараў.
Некаторыя мовы становяцца мёртвымі ў выніку натуральнай эвалюцыі, развіваючыся ў іншыя мовы. Прыкладам гэтай з'явы можа быць латынь, з якой развіліся жывыя раманскія мовы, а сама яна пры гэтым стала мёртвай. Падобны лёс спасціг санскрыт і стараславянскую мову.
Некаторыя мёртвыя мовы працягваюць выкарыстоўвацца ў навуцы ці літургіі (латынь, санскрыт, копцкая мова, царкоўнаславянская мова).
У некаторых выпадках мёртвыя мовы могуць «ажыць», як гэта здарылася з іўрытам.
Эякская мова
Эякская мова (эяк, Eyak) — мова племені эякаў, які быў распаўсюджаны на паўднёвым усходзе Аляскі, у раёне Кордава (Аляска). 21 студзеня 2008 года памерла 89-гадовая Мэры Сміт Джонс (Marie Smith Jones), апошняя з носбітаў эякскай мовы і апошняя чыстакроўная прадстаўніца племені эяк. З гэтага дня эякская мова лічыцца мёртвай.
Тапчыіўка (Чарнігаўскі раён)
Тапчыіўка (Топчії́вка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэрэдынкаўскага сельсавета.
Мікалай Радзівіл Стары
Біяграфія
Сын Радзівіла Осцікавіча. Намеснік смаленскі з 1481. У 1488 як кашталян троцкі і намеснік новагародскі ўвайшоў у склад Рады ВКЛ. Хутка вылучыўся на галоўную ролю ў Радзе і ў 1491 заняў урады ваяводы віленскага і канцлера літоўскага. Выконваючы завяшчанне вялікага князя Казіміра, у 1492 забяспечыў пераход вялікалітоўскага стальца да Аляксандра Ягелончыка. Выступаў за шлюб Аляксандра з Аленай Іванаўнай, дачкой вялікага князя маскоўскага Івана III. Быў адным з ініцыятараў падпісання ў 1499 новага акта уніі паміж ВКЛ і Польшчай. Кіраваў ВКЛ пры адсутнасці ў дзяржаве вялікага князя. Паводле завяшчання Аляксандра садзейнічаў перадачы ў 1506 вялікалітоўскага стальца Жыгімонту I. Стварыў вялікую латыфундыю, якая заклала падмурак магутнасці роду Радзівілаў. Валодаў Кейданамі, Біржамі, Дубінкамі і інш. ў Літве; Жупранамі, Геранёнамі каля Ашмян, Нягневічамі, воласцю Бобрык на Прыпяці. У шлюбе з Соф’яй Манівід меў дачку, сыноў Мікалая, Яна, Войцеха, Юрыя. Пасля быў жанаты з Соф’яй, дачкой князя Івана Юр’евіча Заслаўскага, і з Соф’яй (Фядорай), дачкой князя Івана Рагацінскага.
Пляхціна
Пляхціна (Плехтино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Валокаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 25 км на паўночны захад ад Смаленска, за 8 км на поўнач ад аўтадарогі. За 5 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Фаіна Рыгораўна Мельнік
Фаіна Рыгораўна Мельнік (Велева-Мельнік) (9 чэрвеня 1945, Бакота, Хмяльніцкая вобласць, УССР — 16 снежня 2016, Масква, Расія) — савецкая лёгкаатлетка (кіданне дыска і штурханне ядра), двухразовая чэмпіёнка Еўропы (1971, 1974), алімпійская чэмпіёнка (1972), удзельніца трох Алімпійскіх гульняў, шматразовая рэкардсменка свету, заслужаны майстар спорту СССР (1971).
Біяграфія
Нарадзілася ў Бакоце на беразе Днястра. Калі сяло было затоплена ў выніку ўзвядзення плаціны, сям’я перасялілася ў Данецкую вобласць. У вялікі спорт прыйшла адносна позна — у 25 гадоў, пасля навукі ў сельскагаспадарчым тэхнікуме і падчас навукі ў Маскоўскам абласным педагагічным інстытуце імя Н. К. Крупскай. У 1969 годзе скончыла Армянскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры. Ззаду былі і 5 гадоў трэнераванняў у кіданні дыска, што прынеслі Фаіне званне майстры спорту СССР. Аднак магутная і рэзкая Мельнік не магла рэалізаваць свае вялікія патэнцыяльныя магчымасці з-за сур’ёзных тэхнічных агрэхаў.
У 1970 годзе адбылася сустрэча, якая змяніла яе спартыўны лёс. Трэнерам Фаіны стаў вядомы ў мінулым кідальнік дыска, экс-чэмпіён і рэкардсмен СССР Кім Іванавіч Буханцаў. Ужо пасля некалькіх месяцаў супольнай працы Мельнік высунулася ў лік наймацнейшых кідальніц свету. Пачаўшы з зусім нечаканай перамогі ў традыцыйным матчы лёгкаатлетаў СССР—ЗША (Фаіну ўключылі ў склад другой зборнай СССР, але яна здолела апярэдзіць усіх саперніц), Мельнік выйграла потым усе спаборніцтвы, у якіх выступала, у тым ліку і чэмпіянат СССР.
Алімпійская чэмпіёнка 1972 года ў кіданні дыска — 66,62 метраў (алімпійскі рэкорд). На Алімпійскіх гульнях 1976 года была чацвёртай у кіданні дыска — 66,40 метраў, дзясятай у штурханні ядра — 18,07 метраў. На Алімпійскіх гульнях у Маскве не выканала кваліфікацыйную норму па кіданні дыска (60 метраў) і не трапіла ў фінал.
Выступала за «Севан» (Ерэван), потым — «Спартак» (Масква). Чэмпіёнка Еўропы (1971, 1974 гадоў), чэмпіёнка СССР (1970, 1972—1977 гадоў), рэкардсменка свету (1971—1972 гадоў, 1973—1978 гадоў) па кіданні дыска. У агульнай складанасці яна палепшыла рэкорд свету ў кіданні дыска на 6 м (ад 64 да 70 м). Падобнага выніку не атрымалася дамагчыся ніводнай з кідальніц свету за ўсю гісторыю. У 1987 годзе Міжнародная асацыяцыя лёгкаатлетычных федэрацый пры вызначэнні лепшых лёгкаатлетаў свету прызнала Фаіну Мельнік «дыскаболкай № 1 усіх часоў».
Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры скончыла Маскоўскі медычны стаматалагічны інстытут (1986) і клінічную ардынатуру тамсама па спецыяльнасці лекар-стаматолаг. На працягу двух дзесяцігоддзяў працавала ў Цэнтральнай стаматалагічнай паліклініцы МУС Расіі. Адначасна зноў вярнулася ў вялікі спорт, зараз ужо ў якасці трэнера. Трэнеравала алімпійскіх чэмпіёнак у штурханні ядра Наталлю Лізаўскую і Святлану Крывялёву.
У 2010 годзе ў Арменіі была выпушчана паштовая марка, прысвечаная Фаіне Мельнік.
У 1970-х гадах была замужам за балгарскім дыскаболам Велька Велевым (нар. 1948).
Пахавана на Траякураўскіх могілках.
Мялешкавічы (Крупскі раён)
Мяле́шкавічы (, Мелешковичи) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Янаўшчынскага сельсавета.
Эдмілсан
Жазэ́ Эдмі́лсан Го́міс Мара́іс (José Edmílson Gomes de Moraes; ), больш вядомы як проста Эдмілсан — футбаліст зборнай каманды Бразіліі. Абаронца. Чэмпіён свету 2002.
Байтагас
Байтагас — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тугыльскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 635863200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 484 чалавекі (240 мужчын і 244 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 562 чалавекі (292 мужчыны і 270 жанчын).
Нызы
Нызы (Низи́) — пасёлак гарадскога тыпу ў Сумскім раёне Сумскай вобласці Украіны за 20 км ад абласнога цэнтра. Чыгуначная станцыя на лініі Сумы — Люботын.
Пажэўскае
Пажэўскае (Пожевское) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Валокаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 3 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 35 км на паўночны захад ад Смаленска, за 7 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Натка. За 5 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Пасялковая на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Люшнева
Лю́шнева (, Люшнево) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Навамышскага сельсавета. Размешчана за 28 км на паўночны захад ад Баранавічаў, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Міцкевічы на лініі Баранавічы — Ліда, пры аўтадарозе з Моўчадзі ў Палонку, за 1,5 км ад ракі Іса.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з сярэдзіны XVI стагоддзя як сяло. З канца XVI стагоддзя належала Сапегам.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі, у Навагрудскім павеце Слонімскай, з 1797 года Літоўскай, з 1801 года Гродзенскай губерняў.
У 1886 годзе ў сяле дзейнічалі валасное праўленне, Свята-Успенская царква, народнае вучылішча (адкрыта ў 1863 годзе), карчма, побач — вадзяны млын і лесапільны завод. Існавалі лесараспрацоўчыя, сплаўныя, возніцкія і іншыя промыслы.
У пачатку XX стагоддзя сяло (912 жыхароў), працавала народнае вучылішча (у 1901 годзе ў ім вучылася 80 дзяцей). 3 кастрычніка 1908 года селянін Іван Чарнагрэбель, капаючы на сваёй сядзібе яму для бульбы, знайшоў 258 сярэбраных прускіх манет 1600-х гадоў і прадставіў іх у паліцыю. Аднак усе манеты былі вернуты з-за таго, што «каштоўнасць ... манет толькі крыху перавышае кошт металу». З селяніна ўзялі распіску аб атрыманні назад скарба з указаннем дакладнага месца знаходкі
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны Слонімскага павета. Побач з вёскай размяшчаўся аднайменны фальварак (9 дамоў, 72 жыхары)
З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай вобласці. У час Вялікай Айчыннай вайны з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года да 22 сакавіка 1962 года цэнтр Люшнеўскага сельсавета. З 22 сакавіка 1962 года да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цешаўлянскага сельсавета.
Сільвія Врэтхамар
Ева Сільвія Врэтхамар (швед. Eva Sylvia Vrethammar; нар., Удэвала, Швецыя) — шведская поп- і джазавая спявачка.
Біяграфія
Сільвія Врэтхамар нарадзілася ў горадзе Удэвала ў сям’і Харальда і Брыты Врэтхамараў. Яе маці выкладала ігру на фартэпіяна.
Самай вядомай песняй Сільвіі Врэтхамар з’яўляецца «Y Viva España» (1974), якая дажыла да # 4 у UK Singles Chart у верасні 1974 года. Сінгл разышоўся тыражом больш за мільён копій і стаў «залатым». У Вялікабрытаніі спявачка была вядомая як Сільвія.
Сільвія Врэтхамар пяць разоў прымала ўдзел у шведскім Melodifestivalen (адборачным конкурсе на Еўрабачанне), у тым ліку ў 2002 годзе з песняй «Hon är en annan nu» і ў 2013 годзе, дзе ў паўфінале выканала песню «Trivialitet», аднак заняла толькі сёмае месца.
Заўтра была адліга
Сюжэт
Кніга складаецца з твораў (сапраўдныя гісторыі) і вершаў Віктара Шніпа. Гэта паўтара года асабістага жыцця аўтара (2013—14 гг.), побытавыя дзённікавыя запісы, якія арганічна спалучаюцца з вершамі, мастацкімі замалёўкамі філасофскімі разважаннямі, лірычнымі адхіленнямі, цікавымі гісторыямі з выдавецкай практыкі. Нягледзячы на такое спалучэнне жанраў і стыляў, кніга чытаецца як адзіны, суцэльны твор.
Гісторыя
Першапачаткова твор часткова друкаваўся ў часопісе «Полымя» (2014, №7). У 2015 годзе выдадзена асобнай кнігай у выдавецтве «Мастацкая літаратура».
Аргас (горад)
А́ргас (Ἄργος) — горад на паўвостраве Пелапанес на поўдні Грэцыі. Адзін з найстаражытнейшых гарадоў Еўропы. Насельніцтва (2001 г.) - 29 228 чал.
Гісторыя
Паселішча на месцы Аргаса ўзнікла ў неалітычную эпоху. Згодна паданню, яго першым уладаром быў Інах, сын Акіяна і багіні мясцовай ракі, які пачаў кіраваць у 1986 г. да н. э. У канцы 2 - пачатку 1 тысячагоддзях да н. э. горад быў заваяваны дарыйцамі. У 669 г. жыхары Аргаса перамаглі спартанцаў і здолелі ўсталяваць кантроль над Алімпіяй. Фейдон, тыран Аргаса, знакаміты тым, што ўвёў у Грэцыі стандарты мер вымярэння і вагі.
У VI ст. да н. э. Аргас зноў былі ўцягнуты ў барацьбу супраць Спарты. Пасля адной з няўдалых бітваў аргасцы ў знак жалобы ўвялі звычай галіць валасы. У гады Пелапанескіх войн Аргас доўгі час прытрымліваўся нейтралітэту, але ў выніку падтрымаў Афіны, а пазней - Фівы. У 146 г. да н. э. Аргас увайшоў у склад Рымскай дзяржавы.
У 267 г. н. э. і 305 г. н. э. Аргас руйнавалі готы. Але ў другой палове 1 тысячагоддзя - пачатку 2 тысячагоддзя пад уладай Візантыі горад ператварыўся ў буйны гандлёвы і рамесны цэнтр. У 1212 г. пасля васьмігадовай аблогі захоплены крыжакамі, якія на месцы старажытнага акропаля ўзвялі магутны замак. У 1394 г. горад і яго наваколлі былі перададзены пад кантроль Венецыі. У 1397 г. ён быў спустошаны туркамі, большасць жыхароў загінула або трапіла ў рабства. У 1500 г. горад быў далучаны да Асманскай імперыі. Мясцовыя землі былі населены выхадцамі з Албаніі.
У 1821 г. у Аргасе пачаў дзейнічаць першы незалежны агульнагрэчаскі парламент. Пасля вызвалення ад Асманскай імперыі горад увайшоў у склад Грэцыі.
Транспарт
Аргас знаходзіцца ў 2 гадзінах язды на аўтобусе з Афінаў. У Аргасе знаходзяцца аўтобусны вакзал і чыгуначная станцыя.
Падбярэззе (Халопеніцкі сельсавет)
Падбярэ́ззе (, Подберезье) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Янаўшчынскага сельсавета.
Дар’я Сяргееўна Касаткіна
Да́р’я Сярге́еўна Каса́ткіна  — расійская тэнісістка; пераможца сямі турніраў WTA (з іх шэсць у адзіночным разрадзе); уладальніца Кубка Білі Джын Кінг (2021); пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2014); былая трэцяя ракетка свету ў юніёрскім рэйтынгу; сярэбраная прызёрка юнацкіх Алімпійскіх гульняў 2014 года ў парным разрадзе сярод дзяўчын. Заслужаны майстар спорту Расіі (2022).
Агульная інфармацыя
Дар’я — адна з двух дзяцей Сяргея і Таццяны Касаткіных, яе брата завуць Аляксандр (фітнес-трэнер Дар’і).
Расіянка ўпершыню ўзяла ракетку ў рукі ў шэсць гадоў. На корце Касаткінай падабаецца дзейнічаць каля задняй лініі, найлепшы ўдар — форхенд, улюбёнае пакрыццё — грунт.
Да пачатку яе прафесійнай кар’еры настаўнікам у тэніснай школе ў Тальяці быў Дамір Нургалееў.
Любімы тэнісіст Касаткінай — Рафаэль Надаль. У жаночым тэнісе яе куміры Петра Квітава і Марыя Шарапава. Яна любіць глядзець мужчынскі тэніс, і сцвярджае, што тут гульцы лепш падаюць і перасоўваюцца па корце.
Касаткіна агулам любіць займацца спортам, у тым ліку і футболам. З’яўляецца заўзятаркай футбольнага клуба «Барселона». Улюбёны горад — Барселона.
Спонсарамі і партнёрамі Дар’і былі кампаніі Nike, Tecnifibre і Instaforex. Спонсарства Касаткінай з Nike скончылася ў 2021 годзе. У жніўні 2021 года Касаткіна падпісала партнёрскае пагадненне з Adidas. У 2022 годзе Касаткіна перастала выкарыстоўваць ракеткі Tecnifibre, замест гэтага падпісаўшы пагадненне з Decathlon, выкарыстоўваючы іх ракеткі Artengo.
Перамогі (6)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
Перамогі (7)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе
Гісторыя выступленняў на турнірах
Станам на 20 верасня 2021 года
Пераезд (Смаленскі раён)
Пераезд (Переезд) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 32 км на поўнач ад Смаленска, за 25 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Жараспея. За 33 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Жантыкей
Жантыкей — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Іргізбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635865100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1347 чалавек (682 мужчыны і 665 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 933 чалавекі (465 мужчын і 468 жанчын).
Манастырскі канал
Манасты́рскі кана́л — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток Міхедава-Грабаўскага канала. Даўжыня 13,5 км. Пачынаецца за 6 км на паўднёвы захад ад вёскі Міхедавічы, вусце каля вёскі Сотнічы.
Нэдрыгайліў
Нэдрыгайліў (Недрига́йлів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Нэдрыгайліўскім раёне Сумской вобласці Украіны. Раённы цэнтр. Паселішча было заснавана ў 1639 годзе шляхціцам Кшыштафам Шынажацкім.
Пасёмкавічы
Пасёмкавічы (, Посёмковичи) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Янаўшчынскага сельсавета.
Жонас Эдуарду Амерыку
Жо́нас Эдуа́рду Аме́рыку, таксама Э́ду (Jonas Eduardo Américo; ) — бразільскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Першамайскі (Баранавіцкі раён)
Першама́йскі (, Першемайский) — пасёлак у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Навамышскага сельсавета. Размешчаны за 20 км на паўночны захад ад Баранавічаў, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Мордзічы на лініі Баранавічы — Ліда.
Гісторыя
Да 26 чэрвеня 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Цешаўлянскага сельсавета.
Пінгвіны з Мадагаскара
Пінгві́ны з Мадагаска́ра (The Penguins of Madagascar) — камедыйны серыял, створаны сродкамі камп’ютарнай анімацыі, які выпускаецца кампаніяй DreamWorks Animation для тэлеканала Nickelodeon з 2008 года і па сённяшні дзень. Серыя складаецца з 76 серый, згрупаваных па 2 эпізодах. Працягласць серыі складае каля 11 хвілін і дзве серыі з падвойнай працягласцю.
Кажакельды
Кажакельды — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Іргізбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635865300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 254 чалавекі (137 мужчын і 117 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 190 чалавек (95 мужчын і 95 жанчын).
Слабын
Слабін ці Слабын (Сла́бин) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Слабынскага сельсавета.
Ураджай (выдавецтва)
«Ураджа́й» (да 21 жніўня 1963 года — Сельгасвыд БССР) — дзяржаўнае кніжнае выдавецтва, якое працавала з 9 мая 1961 года да 2002 года ў Мінску.
Гісторыя
Заснавана 9 мая 1961 года як спецыялізаванае выдавецтва «Сельгасвыд БССР» Мінсельгаса БССР. З 21 жніўня 1963 года мела назву «Ураджай». У 2002 годзе выдавецтва ўвайшло ў склад выдавецтва «Беларусь».
Дзейнасць
Выпускала літаратуру для патрэб сельскай гаспадаркі па пытаннях земляробства, раслінаводства, жывёлагадоўлі, эканомікі і кіравання, сельскагаспадарчага будаўніцтва, навукова-тэхнічнага прагрэсу, меліярацыі, вядзення прысядзібнай і фермерскай гаспадаркі, падручнікі, навуковыя і метадычныя дапаможнікі і даведнікі, таксама літаратуру па сумежных галінах навуковай і гаспадарчай дзейнасці (біятэхналогіі, экалогіі, прыродазнаўстве і прыродакарыстанні, генетыцы, селекцыі, лясной, воднай гаспадарцы, медыцыне, машынабудаванні, перапрацоўчай прамысловасці, таваразнаўстве і інш.). Выдавала таксама мастацкую і слоўнікавую літаратуру, працы па беларусазнаўстве. Гістарычная тэматыка самастойнымі раздзеламі ўключалася ў падручнікі, у асобных выданнях асвятлялася гісторыя развіцця розных галін сельскай гаспадаркі, сельскагаспадарчай навукі, адукацыі, устаноў і прадпрыемстваў, эканомікі, змен аграрнай палітыкі, развіцця розных сістэм прыродакарыстання, гісторыя вёскі і сялянскага побыту, народных традыцый, духоўнай спадчыны, роля выдатных асоб у гістарычных працэсах краіны. З сярэдзіны 1990-х гадоў выдавецтва ўдзельнічала ў выданні гісторыка-дакументальных хронік «Памяць», з 1998 года пачало выпуск кніг па гісторыі культуры, мастацтва і архітэктуры, літаратуры, усеагульнай гісторыі.
Хальнявічы
Хальняві́чы (, Хольневичи) — пасёлак у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Янаўшчынскага сельсавета.
Мыкалаіўка (Білапільскі раён)
Мыкалаіўка (Микола́ївка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Паселішча заснавана ў XVІІ ст. казакамі і сялянамі з Правабярэжнай Украіны. Уваходзіла ў Сумскі слабадскі полк. У пасёлку дзейнічаюць: цукровы завод, аграпрадпрыемствы, малочна-таварная ферма, школа, музычная школа, музей, дом культуры, царква і інш.
Навасельцы (Гнёздаўскае сельскае паселішча)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 14 км на захад ад Смаленска, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 3 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Ракітная на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года. Тут нарадзіўся Герой Савецкага Саюза Іван Гаўрылавіч Шаманаў.
Вяда
Вя́да — колішняя вёска на тэрыторыі Івацэвіцкага раёна. Знаходзілася на заходнім беразе Вядскага возера (цяпер Бабровіцкае возера).
Мясцоваць заселена са старажытнасці, паселішча каменнага веку выяўлена ў 1971 і даследавана ў 1989 годзе.
Вядома з 18 студзеня 1401 года як цэнтр воласці Вяда (districtu dicto Woda) сярод уладанняў князя Жыгімонта Кейстутавіча, гарантаваных яму прывілеем брата, вялікага князя Вітаўта, і пасля смерці таго. Як цэнтр Вядскай воласці згадваецца і ў 1433 годзе. Размяшчалася на адной пясчанай выспе з вёскай Тупічыцы (Тупіцы, Тупічы).
Да 1508 года Вяда разам з воласцю было часткай Слонімскага павета, у 1508 годзе воласць нададзена пінскаму князю Фёдару Іванавічу Яраславічу і ўвайшла ў склад Пінскага княства. У 1519—1520 годзе князь Фёдар Іванавіч у забеспячэнне пазыкі здаў Вядскую карчму і Вядскае возера ў арэнду Айзаку Езафовічу на 5 зімаў.
Генры Форд
Генры Форд (Henry Ford; — ) — амерыканскі прамысловец, уладальнік заводаў па вытворчасці аўтамабіляў па ўсім свеце, вынаходнік, аўтар 161 патэнта ЗША. Яго лозунг — «аўтамабіль для ўсіх»; завод Форда выпускаў найболей танныя аўтамабілі ў пачатку эпохі аўтамабілебудавання. Кампанія «Ford Motor Company» існуе дасёння.
Вяда
У 1522 годзе разам з Пінскім княствам Вяда перайшло каралеве Боне, княства стала паветам Троцкага, а з 1566 года Берасцейскага ваяводства.
Генры Форд
Генры Форд вядомы таксама тым, што ўпершыню стаў выкарыстоўваць прамысловы канвеер для струменнай вытворчасці аўтамабіляў. Насуперак пашыранай памылцы, канвеер выкарыстоўвалі і да гэтага, у тым ліку для масавай вытворчасці. Аднак Генры Форд першым «паставіў на канвеер» тэхнічна складаную, то бок прадукцыю, якая патрабуе ў тэхнічнай падтрымцы на працягу ўсяго тэрміну эксплуатацыі — аўтамабіль. Кніга Форда «Маё жыццё, мае дасягненні» з'яўляецца класічным творам па навуковай арганізацыі працы. У 1924 годзе кніга «Маё жыццё, мае дасягненні» была выдадзена ў СССР. Гэта кніга стала крыніцай такой складанай палітэканамічнай з'явы, як фардызм.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і эмігрантаў з Ірландыі, якая жыла на ферме ў наваколлі Дэтройта. Калі яму выканалася 16 гадоў, ён уцёк з дому і з'ехаў працаваць у Дэтройт. У 1891—1899 гадах выконваў абавязкі інжынера-механіка, а пазней і галоўнага інжынера ў «Электрычнай кампаніі Эдысана» (Edison Illuminating Company). У 1893 годзе ў вольны ад працы час сканструяваў свой першы аўтамабіль. З 1899 па 1902 год быў суўласнікам «Дэтройцкай аўтамабільнай кампаніі», але з-за нязгод з астатнімі ўладальнікамі фірмы пайшоў з яе і ў 1903 годзе заснаваў Форд Матор Компані, якая спачатку выпускала аўтамабілі пад маркай Ford A.
Вяда
13 верасня 1942 года карнікі падчас аперацыі «Балотная ліхаманка» спалілі вёску і забілі ўсіх жыхароў — 86 двароў і 217 чалавек, таксама спалілі суседнія Тупічыцы — 43 двары і 143 жыхары. Пасля вайны вёскі не аднавілі.
Генры Форд
Біяграфія
«Форд матор компані» стукнулася з канкурэнцыяй сіндыката аўтамабілебудаўнікоў, што прэтэндаваў на манаполію ў гэтай сферы. У 1879 г. Дж. Б. Сэлдэн запатэнтаваў праект аўтамабіля, які не быў пабудаваны; ён утрымваў толькі апісанне асноўных прынцыпаў. Першы ж выйграны ім судовы працэс пра парушэнне патэнтавага права заахвоціў уладальнікаў шэрага аўтамабілебудаўнічых кампаній набыць адпаведныя ліцэнзіі і стварыць «асацыяцыю законных фабрыкантаў». Судовы працэс супраць «Форд матор компані», ініцыяваны Сэлдэнам, доўжыўся з 1903 па 1911 г. «Законныя фабрыканты» пагражалі выклікам у суд пакупнікам аўтамабіляў Форда. Але той дзеяў мужна, публічна абяцаючы сваім пакупнікам «дапамогу і абарону», хоць фінансавыя магчымасці «законных фабрыкантаў» нашмат перавышалі яго ўласныя. У 1909 г. Форд прайграў працэс, але пасля перагляду справы суд вырашыў, што ніводзін з аўтамабілебудаўнікоў не парушаў правы Сэлдэна, бо імі выкарыстоўваўся рухавік іншай канструкцыі. Манапольнае аб'яднанне тут жа распалася, а Генры набыў рэпутацыю змаганца за інтарэсы спажыўцоў.
Вяда
У 1965 годзе пастаўлены абеліск — адзін на абедзве вёскі, у канцы 1990-х гадах грэка-каталікі паставілі крыж, у 2015 — новы абеліск.
Генры Форд
Біяграфія
Найбольшы поспех прыйшоў да фірмы пасля пачатку выпуску мадэлі Ford T у 1908 годзе. У 1910 годзе Форд пабудаваў і запусціў самы сучасны завод у аўтамабільнай прамысловасці — добра асветлены і добра вентыляваны «Хайланд парк». На ім у красавіку 1913 года пачаўся першы эксперымент па выкарыстанні зборачнага канвеера. Першай зборачнай адзінкай, сабранай на канвееры, стаў генератар. Прынцыпы, апрабаваныя пры зборцы генератара, ужылі да ўсяго рухавіка ў цэлым. Адзін працоўны вырабляў рухавік за 9 гадзін 54 хвіліны. Калі зборка была падзелена на 84 аперацыі, вырабляных 84 працоўнымі, тое час зборкі рухавіка скараціўся больш, чым на 40 хвілін. Пры старым спосабе вытворчасці, калі аўтамабіль, збіраўся на адным месцы, на зборку шасі сыходзілі 12 гадзін 28 хвілін працоўнага часу. Была ўсталявана рухомая платформа і розныя часткі шасі паступалі ці з дапамогай крукоў, падвешаных на ланцугах, ці на невялікіх маторных калясках. Тэрмін вырабу шасі скараціўся больш за ўдвая. Праз год (у 1914 годзе) кампанія падняла вышыню зборачнай лініі да пояса. Пасля гэтага не замарудзілі з'явіцца два канвееры — адзін для высокіх і адзін для нізкіх узростам. Эксперыменты пашырыліся на ўвесь вытворчы працэс у цэлым. Праз некалькі месяцаў працы зборачнага канвеера час, патрэбны для выпуску мадэлі Т скараціўся з 12 гадзін да дзвюх і менш.
Вяда
Цяпер мясціны ў поўнай ізаляцыі, дабрацца сюды можна толькі праз Бабровіцкае возера, шлях праз балоты даступны толькі моцнай засухай. Месца вёскі на пясчаным пагорку і да цяперашняга часу амаль не зарасло.
Генры Форд
Біяграфія
Дзеля ажыццяўлення цвёрдага кантролю Форд стварыў поўны цыкл вытворчасці: ад здабычы руды і выплавы металу да выпуску гатовага аўтамабіля. У 1914 годзе ўвёў самую высокую ў ЗША мінімальную заработную плату — 5 долараў у дзень, дапусціў працоўных да ўдзелу ў прыбытках кампаніі, пабудаваў узорнае працоўнае мястэчка, але аж да 1941 года не дазваляў ствараць прафсаюзы на сваіх заводах. У 1914 годзе заводы карпарацыі пачалі працаваць кругласуткава ў тры змены па 8 гадзін, замест дзвюх змен па 9 гадзін, што дазволіла забяспечыць працай дадаткова некалькі тысяч чалавек. «Падвышаная зарплата» ў 5 долараў не была гарантавана кожнаму: працоўны павінен быў траціць сваю зарплату разумна, на ўтрыманне сем'і, калі ж ён прапіваў грошы, яго звальнялі. Гэтыя правілы захоўваліся ў карпарацыі аж да перыяду Вялікай Дэпрэсіі.
Вяда
У 2012—2013 гадах пра вёскі Вяда і Тупічыцы краязнаўцам Аляксеем Сліжом зняты 20-хвілінны відэанарыс «Вяда — 70 год забыцця» (апавядае бабровіцкі краязнавец Веніямін Бачкоўскі).
Генры Форд
Біяграфія
У пачатку Першай сусветнай вайны Форд з групай пацыфістаў па сваёй ініцыятыве прыплыў у Еўропу на караблі «Оскар-2» як пасланец свету, пераконваючы ўсіх як мага хутчэй спыніць вайну. Ён быў жорстка абсмяяны еўрапейскімі газетамі і вярнуўся ў ЗША.
Аднак увесну 1917 года, калі Амерыка ўступіла ў вайну на боку Антанты, Форд змяніў свае пагляды. Заводы Форда сталі выконваць ваенныя заказы. Апроч аўтамабіляў завярнулася вытворчасць адгазнікаў, касак, цыліндраў для авіяматораў «Ліберці», а ў самым канцы вайны — лёгкіх танкаў і нават падвадных лодак. Пры гэтым Форд заявіў, што не збіраецца нажывацца на венных заказах і верне дзяржаве атрыманы ім прыбытак. І хоць няма пацверджання, што гэта абяцанне было Фордам выканана, яно было ўхвалена амерыканскім грамадствам.
У 1925 годзе Форд стварыў уласную авіякампанію, пазней названую Ford Airways. Апроч гэтага Форд пачаў субсідыяваць фірму Уільяма Стаўта, а ў жніўні 1925 года купіў яе і сам заняўся вытворчасцю авіялайнераў. Першым прадуктам яго прадпрыемства стаў трохматорны Ford 3-AT Air Pullman. Найболей паспяховай апынулася мадэль Ford Trimotor (Форд Трыматор) па мянушцы «Бляшаны Гусак» (Tin Goose), пасажырскі самалёт, суцэльнаметалічны трохматорны манаплан, што вырабляўся серыйна ў 1927—1933 кампаніяй Генры Форда Ford Airplane Company. Усяго былі выпушчаны 199 асобнікаў. Ford Trimotor знаходзіўся ў эксплуатацыі да 1989 года.
У 1928 годзе Форду ўручана медаль Эліата Крэсана Інстытута Бенджаміна Франкліна за рэвалюцыйныя дасягненні ў аўтамабільнай прамысловасці і індустрыйнае лідарства.
Ён заставаўся кіраўніком кампаніі да 1930-х гадоў, калі з-за нязгод з прафсаюзамі і кампаньёнамі ён перадаў справы свайму сыну Эдселу, але пасля яго смерці ў 1943 годзе зноў вярнуўся на пост кіраўніка фірмы. У 1945 годзе Генры Форд канчаткова перадаў кіраванне кампаніяй свайму ўнуку Генры Форду II. Сканаў 7 красавіка 1947 года ва ўзросце 83 гадоў
Эканамічная палітыка на прадпрыемстве
Форд быў адным з першых, хто рэалізаваў на практыцы ідэі капіталізму дабрабыту (welfare capitalism), скіраваныя на паляпшэнне ўмоў жыцця працоўных і на скарачэнне плыннасці кадраў, з-за якой многія падраздзяленні наймалі па 300 чалавек у год для запаўнення 100 працоўных месцаў. Акцэнт рабіўся на эфектыўнасці — то бок на найманні і ўтрыманні лепшых супрацоўнікаў.
У 1914 годзе Форд рэалізаваў даволі радыкальнае для таго часу рашэнне, усталяваўшы памер зарплаты працоўных на роўні ў 5 долараў за працоўны дзень (што ў пераліку на сучаснасць эквівалентна прыблізна 110 доларам ЗША); гэта павялічыла стаўкі большасці яго супрацоўнікаў больш за ўдвая. Рашэнне апынулася прыбытковым: плыннасць кадраў была пераадолена, і лепшыя працоўныя Дэтройта пачалі канцэнтравацца на прадпрыемстве Форда, за кошт чаго павялічылася прадукцыйнасць працы і скараціліся выдаткі на навучанне кадраў. Апроч таго, тэм жа рашэннем быў усталяваны скарочаны працоўны тыдзень, спачатку 48-гадзінны (6 дзён па 8 гадзін), а потым 40-гадзінны (5 дзён па 8 гадзін).
На той момант у Дэтройце стаўкі заработных плат ужо былі даволі высокія, аднак дзеяння Форда вымусілі яго канкурэнтаў яшчэ больш павялічыць іх, каб не пазбавіцца лепшых супрацоўнікаў. У разуменні самага Форда, кампанія такім чынам падзялялася прыбыткам з працаўнікамі, што дазваляла ім, прыкладам, набываць выпусканыя фірмай аўтамабілі. У канчатковым рахунку памянёная палітыка зрабіла станоўчы ўплыў і на эканоміку у цэлым.
На ўдзел у прыбытку маглі вылічваць супрацоўнікі, якія прапрацавалі ў кампаніі больш 6 месяцаў і не адыходзілі ад вызначаных правіл паводзін, усталяваных «грамадскім дэпартаментам» кампаніі. У прыватнасці, пад панятак непрыстойных паводзін траплялі злоўжыванне алкаголем, азартныя гульні, нявыплата аліментаў і т.п. У штаце дэпартамента налічваліся 50 спецыялістаў, якія сачылі за выкананнем паказаных карпарацыйных стандартаў. Пазней, у 1922 годзе, Форд адхіліўся ад найболей дакучлівых формаў кантролю над супрацоўнікамі, прызнаўшы, што ўварванне ў асабістае жыццё людзей, хай нават і для падвышэння іх дабрабыту, ужо не адпавядае вымогам часу.
Дачыненне да прафсаюзаў
Форд выступаў супраць прафесійных з'яднанняў працаўнікоў. Свае гледжанні па гэтым пытанні ён вытлумачыў у кнізе «Маё жыццё і праца». На думку Форда, яны знаходзіліся пад залішне істотным уплывам з боку некаторых лідараў, якія, нягледзячы на добрыя намеры, у выніку прыносілі працоўным больш шкоды, чым карысці. Многія з іх жадалі скараціць прадукцыйнасць працы для скарачэння беспрацоўя; Форд бачыў у гэтым супярэчнасць, бо, на яго пагляд, ніякі эканамічны дабрабыт не быў магчыма без прадукцыйнасці вытворчасці.
Ён быў упэўнены, што высокая прадукцыйнасць, хай і паўплываўшы негатыўна на колькасць даступных вакансій, у канчатковым рахунку зробіць стымуляцыйны ўплыў на эканоміку ў цэлым, у выніку чаго новыя працоўныя месцы ўсё адно паўстануць — ці ў дадзенай карпарацыі, ці ў некаторай іншай. Апроч таго, Форд меркаваў, што кіраўнікамі прафзвязаў кіраваў «заганны стымул» (perverse incentive) пагоршыць грамадска-эканамічны крызіс дзеля падтрымання і ўмацавання ўласнай улады. У той жа час ён не сумняваўся, што разумныя кіраванцы, наадварот, будуць матываваны на карэктныя ўчынкі, бо такая лінія паводзін будзе спрыяць павелічэнню іх уласнага прыбытку (зрэшты, Форд прызнаваў, што некаторыя кіраўнікі занадта дрэнна разбіраюцца ў менеджменце, каб усвядоміць вышэйзгаданы факт). Па яго думцы, з часам добрыя кіраўнікі, здольныя выстаяць перад атакамі як злева (з боку сацыялістаў), так і справа (з боку рэакцыянераў), змаглі б сфармаваць такую грамадска-эканамічную сістэму, дзе ні кепскае кіраўніцтва, ні дрэнныя прафсаюзы не знайшлі б сабе апоры.
Ford Motor стала апошнім аўтавытворцам у Дэтройце, які прызнаў Аб’яднаны прафсаюз працоўных аўтамабільнай прамысловасці (United Auto Workers, UAW). У красавіку 1941 года адбыўся арганізаваны прафсаюзам сядзячы страйк, з-за якога спынілася вытворчасць на заводзе River Rouge; рэакцыя Форда ледзь не займела разбуральнае дзеянне на кампанію, аднак, паводле сведчанняў сучаснікаў, яго жонка Клара пераканала кіраўніка фірмы змяніць пазіцыю. У чэрвені 1941 года было падпісана вельмі ліберальнае пагадненне паміж кампаніяй Форда і UAW.
Антысемітызм і падтрымка нацыстаў
У 1918 годзе Форд набыў газету «Дырбарн індэпендэнт» (The Dearborn Independent), у якой з 22 мая 1920 года публікаваліся антысеміцкія артыкулы, а таксама па частках поўны тэкст Пратаколаў сіёнскіх мудрых. У лістападзе 1920 года падборка артыкулаў з «Дырбарн індэпендэнт» была апублікавана асобнай кнігай пад назвай «Міжнароднае яўрэйства», якую пазней актыўна выкарыстоўвала нацысцкая прапаганда.
16 студзеня 1921 года 119 бачных амерыканцаў, улучаючы 3 прэзідэнтаў, 9 дзяржсакратароў, 1 кардынала і мноства іншых дзяржаўных і грамадскіх дзеячаў ЗША, апублікавалі адкрыты ліст з асуджэннем антысемітызму Форда.
Генры Форд аказваў сур'ёзную фінансавую падтрымку НСДАП, яго партрэт вісеў у мюнхенскай рэзідэнцыі Гітлера. Форд быў адзіным амерыканцам, якога Гітлер з захапленнем згадваў у сваёй кнізе «Мая барацьба». Анета Энтана з «Дэтройт Ньюз» брала ў Гітлера інтэрв'ю ў 1931 годзе і адзначыла партрэт Генры Форда ў яго над працоўным сталом. «Генры Форда я лічу сваім натхніцелем», — адгукнуўся Гітлер пра амерыканскага аўтамабільнага магната.
Супраца са СССР
Першы серыйны савецкі трактар — «Фордзон-Пуцілавец» (1923 г.) — перапрацаваны для вытворчасці на Пуцілаўскім заводзе і эксплуатацыі ў СССР фордаўскі трактар маркі «Форд зон» (Fordson); будаванне Горкаўскага аўтазавода (1929—1932 гг.), рэканструкцыя Маскоўскага завода АМО ў гады першай пяцігодкі, рыхтоўля персаналу для абодвух заводаў былі ажыццёўлены пры падтрымцы спецыялістаў «Форд мотарс» на падставе пагаднення зняволенага паміж Урадам СССР і фірмай Форда.
Сям'я
Бацькі
Браты
Сёстры
Жонка і дзеці
Нашчадкі
Дадатковая інфармацыя
Кожны пакупнік можа набыць аўтамабіль афарбаваны ў любы колер, які толькі пажадае, але пакуль гэты колер — чорны
Ракітня-1
Ракітня-1 (Ракитня-1) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гнёздаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 жыхар (2007).
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Міхедава-Грабаўскі канал
Міхе́дава-Гра́баўскі кана́л — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Бобрык 2-гі.
Даўжыня 25 км. Пачынаецца за 2 км на поўнач ад аграгарадка Грабаў, вусце каля вёскі Аголіцкая Рудня. Прытокі — Капцэвіцкі канал, Міхедавіцкі канал (злева), Манастырскі канал (справа). Пабудаваны ў 1956 годзе.
Чэмпіянат Еўропы па фігурным катанні 2019
Чэмпіянат Еўропы па фігурным катанні 2019 — спаборніцтва сярод фігурыстаў еўрапейскіх краін, якое прайшло ў Мінску на «Мінск-Арэне» з 21 па 27 студзеня 2019 года. Спартсмены выступілі ў чатырох катэгорыях: мужчынскае і жаночае адзіночнае катанне, парнае фігурнае катанне і танцы на лёдзе.
Удзельнікі
145 спартсменаў прадставілі 34 краіны, сярод іх 37 прадстаўнікоў мужчынскага адзіночнага катання, 36 прадстаўніц жаночага адзіночнага катання, 11 спартыўных пар і 25 пар у танцах на лёдзе.
Пераможцы і прызёры
Чэмпіёнам Еўропы ў сёмы раз стаў іспанец Хаўер Фернандэс, для якога гэты турнір стаў апошнім у прафесійнай кар'еры спартсмена. Стаць сяміразовым чэмпіёнам Еўропы атрымлівалася да гэтага толькі расіяніну Яўгену Плюшчанку. Але Фернандэс адзіны, каму ўдалося перамагчы на ​​кантынентальным турніры сем разоў запар.
Чарназём
Чарназём — багаты на гумус, цёмнаафарбаваны тып глеб лесастэпавай і стэпавай зон умераных паясоў.
Умовы глебаўтварэння
Чарназёмы фарміруюцца пад шматгадовай травяністай расліннасцю пры недахопе вільгаці ва ўмовах непрамыўнога або перыядычна прамыўнога воднага рэжыму, у асноўным на карбанатных пародах (лёсападобных суглінках ці глінах).
Рэльеф хваліста-раўнінны (перыядычна зрэзаны западзінамі, лагчынамі, ярамі, рачнымі тэрасамі).
Расліннасць шматгадовая травяністая лугава-стэпавай і стэпавай падзоны, якая штогод пакідае ў глебе значную колькасць раслінных рэштак. У адпаведных гідратэрмічных умовах ідзе іх раскладанне з утварэннем перагнойных злучэнняў (гуміфікацыя), якія накопліваюцца ў верхніх слаях глебы. Разам з гумусам у глебе ў выглядзе складаных аргана-мінеральных злучэнняў замацоўваюцца такія элементы жыўлення раслін, як азот, фосфар, сера, жалеза і г.д.
Будова глебавага профіля
Будова профіля: