cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вэнтспілс (баскетбольны клуб)
«Вэнтспілс» — латвійскі мужчынскі баскетбольны клуб з аднайменнага горада Вэнтспілса, Латвія. Быў заснаваны ў 1994 годзе.
Сямён Уладзіміравіч Дрэчын
Сямён Уладзіміравіч (Вульфавіч) Дрэ́чын (,  — ) — беларускі артыст балета, балетмайстар. Народны артыст Беларускай ССР (1954). Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1950). Сталінская прэмія другой ступені (1950) — за выкананне партыі Васіля ў балеце «Князь-возера» В. Залатарова (1949).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску ў яўрэйскай сям’і музыкантаў Вульфа і Эсфір Іосіфаўны Дрэчыных.
Скончыў у 1933 годзе Беларускую студыю оперы і балета. У 1933—1941 і 1944—1959 — саліст, адначасова ў 1950—1959 гадах — балетмайстар Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.
У 1942—1944 гадах — саліст Вялікага тэатра ў Маскве.
У 1959—1964 і 1980—1990 — балетмайстар тэатраў оперы і балета Уфы, Львова, Саратава, Куйбышава, Кішынёва, Улан-Удэ, Краснаярска, Данецка.
3 1971 года мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага ансамбля танца, у 1973—1980 гадах — балетмайстар Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі Беларусі.
Творчасць
Першы вядучы танцоўшчык на беларускай сцэне. Выканальніцкую манеру Дрэчына вызначалі мужнасць і драматычная экспрэсіўнасць танца, музыкальнасць, высокі артыстызм у вырашэнні пластычных вобразаў, абаяльнасць, сцэнічны тэмперамент. Выконваў партыі гераічныя, лірыка-драматычныя, характарныя: Сымон («Салавей» М. Крошнера), Васіль, Янка («Князь-возера», «Паламяныя сэрцы» В. Залатарова), Гірэй («» Б. Асаф’ева), Зігфрыд, Дэзірэ («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага) і інш.
Сярод пастановак: балеты «Іспанскае капрычыа» на музыку М. Рымскага-Корсакава (1949), «» Ц. Пуні (1951), танцы ў операх «» Ж. Бізэ (1957), «Зорка Венера» Ю. Семянякі (1970), фальклорныя праграмы («Вянок беларускіх народных танцаў», «Купальская ноч», «Янка», «Лявоніха»), кампазіныі «Хатынь», «У Белавежскай пушчы», спектаклі «Паўлінка» Ю. Семянякі (1973), «Несцерка» Р. Суруса, рэвю-мюзікл «Вакол кахання» (1991) і інш.
Пушкін (горад)
Пушкін (Пушкин, да 1918 — Царскае Сяло, з 1918 па 1937 — Дзецкае Сяло) — горад у складзе Пушкінскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга і яго ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне, у 1936 годзе быў перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Ленінграда. Буйны турыстычны, навуковы, навучальны і ваенна-прамысловы цэнтр. Уключаны ў спіс помнікаў, якія ахоўваюцца ЮНЕСКА, у складзе аб’екта «Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў».
NGC 2849
NGC 2849 (іншыя абазначэнні — OCL 756, ESO 314-SC13) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Пушкін (горад)
Насельніцтва — 112 978 чал. (2021).
NGC 2849
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пушкін (горад)
Праз горад праходзіць чыгуначная лінія Санкт-Пецярбург — Віцебск, на яго тэрыторыі размешчаны чыгуначная станцыя Царскае Сяло і прыпыначны пункт Дзецкасельскі. Адлегласць паміж Віцебскім вакзалам Санкт-Пецярбурга і Царскім Сялом — 23 км. Паштамт Санкт-Пецярбурга і аддзяленне сувязі № 1 Пушкіна размешчаны на адлегласці 24 км па прамой. Горад размешчаны ў межах Прынеўскай нізіны.
Загарадная імператарская рэзідэнцыя Царскае Сяло была заснавана ў 1710 годзе; горад — з 1808 года. У горадзе знаходзіцца музей-запаведнік «Царскае Сяло» — помнік горадабудаўнічага мастацтва і палацава-паркавы ансамбль XVIII — пачатку XX стагоддзя.
Радзіма дзеяча народнай асветы, археолага, педагога, краязнаўца Мікалая Пятровіча Авенарыуса.
Палацы і паркі
Палацы і паркі Царскага Сяла ўваходзяць у склад Дзяржаўнага мастацка-архітэктрунага палацава-паркавага музея запаведніка «Царскае Сяло» (акрамя Асобнага і Буфернага паркаў). Крымская калона, Марэйская калона.
Міхась Стральцоў
Міхась Стральцо́ў (сапр. Міхаіл Лявонавіч Стральцоў;, в. Сычын, , Магілёўская вобласць — ) — беларускі , , і літаратуразнавец.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У 1954 годзе скончыў Нова-Ельненскую сярэднюю школу і паступіў на аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1954—1959). Працаваў у газеце «Літаратура і мастацтва» (1959—1961, 1969—1972), часопісах «Полымя» (1961-62), «Маладосць» (1962—1968), з 1984 года — загадчыкам аддзела мастацтва, крытыкі і бібліяграфіі часопіса «Нёман». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1962 года.
Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.
Дачка — Вераніка Стральцова, беларускі вучоны-філолаг, літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (2001 г.) Асноўныя накірункі навуковай дзейнасці: беларуская аўтабiяграфiчная проза канца ХХ стагоддзя.
Творчасць
Друкаваўся з 1952 года. Першае апавяданне «Дома» надрукаваў у 1957 годзе (часопіс «Маладосць»). У першым зборніку апавяданняў «Блакітны вецер» (1962) праявіў сябе тонкім псіхолагам, знаўцам побыту вёскі і горада. У зборніку «Сена на асфальце» (1966) раскрыў псіхалагічнае і эстэтычнае ўжыванне нядаўняга вяскоўца ў гарадскую стыхію, магчымасці гарманічнага спалучэння ў чалавеку эмацыянальнага і інтэлектуальнага пачаткаў. У аповесці «Адзін лапаць, адзін чунь» (1970) — фарміраванне характару падлетка ў цяжкія пасляваенныя гады. Пазней былі выдадзены кнігі прозы «Падарожжа за горад» (апавяданні, аповесць, 1986), кніг выбраных твораў «На ўспамін аб радасці» (1974), «Выбранае» (проза, паэзія, эсэ, 1987).
Акварэльнасць, тонкі псіхалагізм і лірычны роздум у зборніках вершаў «Ядлоўцавы куст» (1973), «Цень ад вясла» (1979), «Яшчэ і заўтра» (1983), «Мой свеце ясны» (1986). У вершах-споведзях, філасофскіх мініяцюрах, замалёўках і іранічных вершах-экспромтах выяўляецца душэўная чысціня і вернасць чалавечаму прызванню.
У зборніку літаратурна-крытычных артыкулаў «Жыццё ў слове» (1965) узнёсла і разважліва аналізаваў майстэрства Ф. Багушэвіча, Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, Ц. Гартнага, К. Чорнага, П. Пестрака, А. Русецкага, А. Зарыцкага. Аўтар кніг «У полі зроку» (1976), «Пячатка майстра» (1986) пра творчасць Я. Коласа, З. Бядулі, М. Гарэцкага, К. Чорнага, У. Дубоўкі, А. Куляшова, Я. Брыля, П. Панчанкі, А. Вялюгіна і інш., эсэ «Загадка Багдановіча» (1968).
Пераклаў на беларускую мову творы А. Пушкіна, Я. Смелякова, М. Браўна, Н. Гільена, П. Неруды, сучасных італьянскіх паэтаў, раман Ч. Айтматава «Буранны паўстанак» (1987), прозу Б. Пастарнака, Л. Лявонава і інш.
Творы Міхася Стральцова перакладалі на рускую, англійскую, балгарскую, венгерскую мовы. Пісьменніку прысвячалі вершы А. Пысін, У. Караткевіч і іншыя паэты. Пра Міхася Стральцова і яго творы пісалі Я. Брыль, Д. Бугаёў, А. Вярцінскі, А. Сямёнава і інш.
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы (пасмяротна, 1986) за кнігу вершаў «Мой свеце ясны».
Ушанаванне памяці
У 2018 годзе ўдавой Аленай Дзмітрыеўнай Стральцовай і ГА «Саюз беларускіх пісьменнікаў» заснавана літаратураная прэмія імя Міхася Стральцова.
Нацыянал-сацыялістычны саюз юрыстаў
Нацыянал-сацыялістычны саюз юрыстаў (NS-Rechtswahrerbund) — нацысцкая арганізацыя, якая аб’яднала ў сабе ўсіх дзеючых юрыстаў у нацысцкай Германіі і выцесніла астатнія прафесійныя асацыяцыі адвакатаў і прававедаў. Саюз юрыстаў меў уласныя «суды гонару», якія, у сваю чаргу, увасобілі на практыцы нацысцкія ідэі аб юрыспрудэнцыі.
Гісторыя
У перыяд распаўсюджвання нацыянал-сацыялізму на тэрыторыі Германіі, стала вострае пытанне аб крыніцы права, якая б адпавядала бы нацысцкай ідэалогіі. Адным з ключавых элементаў нацызму з’яўлялася стварэнне так званага «вобраза ворага», гэта значыць стварэнне «негатыўнай выявы супернікаў», а таксама скасаванне «ўсіх неадпаведных» ідэалогіі. Галоўным «ворагам» нацызму лічыліся яўрэі, як у паўсядзённым жыцці, так і ў прававых пытаннях. Крытыка яўрэйства ў прававым полі і стала адной з прычын ўзнікнення нацыянал-сацыялістычнага саюза юрыстаў.
Краненбург (Ніжні Рэйн)
Краненбург (Ніжні Рэйн) (Kranenburg (Niederrhein)) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія.
Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва складае 9,9 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. - 9,2 тысяч. Займае плошчу 76,96 км². Афіцыйны код —  05 1 54 040.
Камуна падраздзяляецца на 9 сельскіх акруг.
Галенне
Галенне (або брыццё) — адзін са спосабаў выдалення валасоў або дэпіляцыі, пры якім выдаляецца не ўвесь волас, а толькі бачная надскурная частка.
Мэты галення
культурныя (напрыклад, галенне галавы ў нефармальным маладзёжным асяроддзі).
Цукровыя птушкі
Цукровыя птушкі або Цукровыя мёдасмокі (Promeropidae) — маленькае сямейства вераб'інападобных, змяшчае ўсяго адзін род Promerops, у якім вылучаюць два віды: Цукровая птушка Герні (Promerops gurneyi) і Капская цукровая птушка (Promerops cafer). Найбольш блізкім з'яўляецца сямейства Chaetopidae. Раней цукровыя птушкі як род уключаўся ў сямейства нектарніцавыя або мёдасмокавыя.
Цукровая птушка Герні жыве на поўдні Афрыкі, Капскі цукровы мёдасмок — выключна ў Фінбошы.
Цукровыя птушкі — птушкі сярэдняга памеру з даўжынёй цела 30-40 см, масай 30-45 г. Апярэнне шаравата-бурае з жоўтымі плямамі, дзюбы доўгія, выгнутыя ўніз. Самцы і самкі падобныя, але ў самцоў доўгія, каля 40 см, хвасты.
NSU Spider
NSU Spider — легкавы аўтамабіль, які выпускаўся кампаніяй NSU Motorenwerke з 1964 па 1967 год. Першы ў свеце аўтамабіль з ротарна-поршневым рухавіком Ванкеля. Усяго выпушчана 2375 машын.
Гісторыя
Аўтамабіль быў упершыню прадстаўлены на Франкфурцкім аўтасалоне 1964 года.
Пры выпуску Spider вялікія аб'ёмы продажаў не меркаваліся, кошт новых аўтамабіляў быў досыць высокім для таго часу і складаў $2979.
У 1967 годзе Spider быў зняты з вытворчасці і заменены на NSU Ro80 з ротарным рухавіком другога пакалення. Паміж 1964 і 1967 годам выраблена 2375 аўтамабіляў.
Канструкцыя
Як і на ўсіх аўтамабілях NSU, рухавік размяшчаўся ў задняй частцы машыны. Для таго, каб збалансаваць размеркаванне вагі, у пярэдняй частцы размяшчаўся радыятар і бензабак на 35 літраў, таму прасторы для багажу было вельмі мала.
Першапачаткова магутнасць Spider складала 50 к.с. (37 кВт) пры 5500 аб/хв. На наступных мадэлях заяўленая магутнасць складала 54 к.с. (40 кВт) пры 6000 аб/хв.
Кампактны і лёгкі ротарны рухавік ўсталёўваўся над задняй воссю. Ігнаруючы рэкамендацыі вытворцы, можна было дасягнуць звыш 7000 абаротаў у хвіліну на ніжэйшых перадачах, разагнаўшыся такім чынам да 100 км / г за 14,5 секунд. Іншыя крыніцы, магчыма, грунтуючыся на рэкамендацыях вытворцы, паказвалі час 15,7 секунд.
Спорт
У 1966 годзе Аль Ажэ (Al Auger) з Рычманда, штат Каліфорнія, стаў першым афіцыйным пераможцам у гонках на аўтамабіле з рухавіком Ванкеля.
З усталяванымі гоначнымі шынамі NSU Spider удзельнічаў у 1966 і 1967 гадах у заездах Sports Car Club of America (SCCA), дзе заняў другое месца ў класе H Modified. Паколькі ў SCCA не валодалі інфармацыяй аб тэхнічных дадзеных рухавіка, ён быў аднесены да класа H Modified, супернічаючы з больш буйнымі і магутнымі маторамі аб'ёмам 850 см³.
Кажымукан
Кажымукан — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Талапкерскай сельскай акругі. Код КАТА — 116672200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 287 чалавек (141 мужчына і 146 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 683 чалавекі (339 мужчын і 344 жанчыны).
Нерсес IV Дабратворны
Нерсес Шнаралі (1101, крэпасць Цоўк у Кілікіі, цяпер тэрыторыя Турцыі — 13.8.1173) — армянскі царкоўны дзеяч, паэт.
Атрымаў рознабаковую адукацыю ў манастыры Кармір. 3 1126 епіскап, з 1166 каталікос Арменіі (Нерсес IV Дабратворны).
Цепленька
Це́пленька — рака ва Уздзенскім і Пухавіцкім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Асачанка (басейн Прыпяці).
Даўжыня ракі 12,5 (14) км. Плошча вадазбору 46 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Сукаўцы Уздзенскага раёна (каля вёскі Карма). Вусце на паўднёвай ускраіне вёскі Асака Пухавіцкага раёна. Цячэ па паўночнай ускраіне Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рэчышча каналізаванае.
Аўрамій i Меркурый Смаленскія (Басценавічы)
Аўрамій i Меркурый Смаленскія — абраз сярэдзіны XVIII стагоддзя са Свята-Успенскай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Сюжэт
паказаны ў латах, зялёнай кашулі, чырвоным гімаціі, блакітных портках і Аўрамій у карычневым сподзе, ружовай кашулі, футры, з ружанцам у руцэ стаяць на беразе Дняпра і паказваюць на Смаленск, які размешчаны на супрацьлеглым беразе. У плане яго добра чытаецца белы з чырвонымі дахамі і размешчаныя ў ім сярод зеляніны каменныя, драўляныя цэрквы, пабудовы. Неба шэра-блакітнае з воблакамі. Фон пазалочаны з раслінным ляпным арнаментам. У рэльефным абрамленні ўкампанаваны абраз «».
Паходжанне
Абраз выяўлены ў 1920 годзе ва Успенскай царкве в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.
Ікона раскрыта ў Дзяржаўнай цэнтральнай мастацкай рэстаўрацыйнай майстэрні І. М. Громавай, В. О. Кірыкавым,, Ф. А. Мадоравым, Л. І. Пятрэнкам, М. М. Памяранцавым у 1954—1956 гадах (Масква). Сталярная работа выканана А. П. Ягоравым.
Мідлотыян
Мідлотыян (Midlothian, Meadhan Lodainn) — адна з 32 абласцей Шатландыі. Мяжуе з горадам Эдынбург на захадзе і абласцямі Іст-Лотыян на ўсходзе і Скотыш-Бордэрс на поўдні. Да 1921 года мела афіцыйную назву графства Эдынбург.
Інстытут філасофіі НАН Беларусі
Інстытут філасофіі НАН Беларусі — дзяржаўная навуковая ўстанова ў Рэспубліцы Беларусь.
Гісторыя
Інстытут філасофіі быў створаны 19 сакавіка 1931 года і з’яўляецца адной з найстарэйшых навуковых устаноў гуманітарнага профілю ў сістэме Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 1935 г. пасля далучэння Інстытута савецкага будаўніцтва і права ператвораны ў Інстытут філасофіі, савецкага будаўніцтва і права. У 1936 Інстытут філасофіі, савецкага будаўніцтва і права ўвайшоў у склад Аддзялення грамадскіх навук АН БССР. У сакавіку 1938 г. у выніку сталінскіх рэпрэсій ліквідаваны.
Інстытут філасофіі і права адноўлены 1 ліпеня 1947 г. У 1958 г. сектар дзяржавы і права аддзелены і ператвораны ў Аддзел прававых навук АН БССР, а Інстытут філасофіі і права перайменаваны ў Інстытут філасофіі. У 1965 г. у выніку ўключэння аддзела прававых навук інстытут зноў называецца Інстытут філасофіі і права.
На працягу 1960-1980-х гг. у працы інстытута выразна сфармаваліся тры даследчыя напрамкі: у галіне філасофіі, сацыялогіі і права, — кожны з якіх даў пачатак самастойнай прадуктыўнай навуковай школе.
У 1990 годзе ў адпаведнасці з пастановай Савета Міністраў БССР ад 16 студзеня 1990 г. № 12 на базе сацыялагічных падраздзяленняў Інстытута філасофіі і права быў створаны Інстытут сацыялогіі Акадэміі навук БССР.
Пастановай Прэзідыума НАН Беларусі № 66 ад 9 ліпеня 1999 г. на базе Інстытута філасофіі і права НАН Беларусі былі створаны два самастойныя інстытуты — Інстытут філасофіі і Інстытут дзяржавы і права.
Структура
У склад інстытута ўваходзяць аддзелы:
Чэмпіянат Латвіі па баскетболе
Чэмпіянат Латвіі па баскетболе — найвышэйшая латвійская нацыянальная прафесійная ліга. Першы розыгрыш адбыўся ў сезоне 1992 года, які выйграла рыжская «Брацэна».
NGC 2850
NGC 2850 (іншыя абазначэнні — NPM1G -04.0292, PGC 26452) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каюм Хабібрахманавіч Ахметшын
Баявы шлях
У Чырвоную Армію зноў прызваны ў снежні 1941 года Хайбулінскім райваенкаматам Башкірскай АССР.
На заходнім беразе Дняпра са сваім узводам ён трапіў у акружэнне. Падчас бою з гітлераўцамі скончыліся боепрыпасы. К. X. Ахметшын, знішчыўшы станковы кулямёт праціўніка, падняў узвод у атаку. У рукапашным баі ўзвод знішчыў дваццаць пяць салдат непрыяцеля, прарваў кальцо акружэння і выйшаў да свайго эскадрону.
Ахметшин К. Х. загінуў смерцю храбрых у баі 10 лістапада 1943 года ў раёне горада Рэчыца.
Плацэнта
Плацэнта (placenta, «аладка») — 1) эмбрыянальных орган ва ўсіх самак плацэнтарных млекакормячых, некаторых сумчатых, рыбы-молат і іншых жывародзячыя храстковых рыб, а таксама жывародзячыя аніхафор і шэрагу іншых груп жывёл, які дазваляе ажыццяўляць перанос матэрыялу паміж цыркуляцыйнымі сістэмамі плода і маці;
2) у батаніцы плацэнта - участак плодалісцінкі, да якой прымацоўваецца семязавязь.
Каюм Хабібрахманавіч Ахметшын
Баявы шлях
Пахаваны ў вёсцы Уборак Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Званне Героя Савецкага Саюза Каюму Хабібрахманавічу Ахметшыну пасмяротна прысвоена 15 студзеня 1944 года.
Зеленагорск (Санкт-Пецярбург)
Зеленагорск (Зеленогорск; да 1948 Тэрыё́кі, Terijoki) — горад (з 1946 года) у Расіі, у складзе Курортнага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 12,0 тыс. чалавек (2003). Горад размешчаны ў паўночнай частцы Санкт-Пецярбурга.
Trabala
Trabala — род молей з сямейства, апісаны Фрэнсісам Уокерам у 1856 годзе.
Апісанне
Пальпы некалькі кароткія і тонкія. Вусікі з галінамі карацей у самак, чым у самцоў. Сярэдняя і задняя галёнкі з дробнай канцавой парай шпор. Пярэднія крылы шырокія, з закругленым вонкавым краем, дзе вочка адкрыта. Ножка з 9 і 10 жылак вельмі доўгая. Заднія крылы з адкрытым вочкам. Жылкі 6 і 7 знаходзяцца вельмі блізка да аснавання. Дадатковыя рэберныя жылкі адсутнічаюць.
Аль-Каіда
Аль-Ка́іда (араб. القاعدة, «аснова», «база», «падмурак», «прынцып») — адна з самых буйных міжнародных тэрарыстычных арганізацый ваххабіцкага напрамку ісламу.
Створана ў 1988 годзе. Пасля вываду войскаў СССР з Афганістана "Аль-Каіда" накіравала вастрыё барацьбы супраць ЗША, краін т. зв. «Заходняга свету» і іх прыхільнікаў у ісламскіх краінах. Мэтай арганізацыі з'яўляецца звяржэнне свецкіх рэжымаў у ісламскіх краінах, стварэнне «Вялікага ісламскага халіфата».
Зост (раён)
Зост (Kreis Soest) — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Зост. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Займае плошчу 1328 кв. км. Насельніцтва 304,9 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 230 чалавек/кв.км. Афіцыйны код раёна 05 9 74.
Раён падраздзяляецца на 14 абшчын.
Гарады і абшчыны
(30 чэрвеня 2010)
Дубіса
Дубіса (Dubysa, Dubīsa; ад кельцк. Dubis — «чорная вада») — рака ў Літве, правы прыток ракі Нёман (Нямунас).
Праз Дубісу ў Лідувеняі перакінуты самы высокі ў Літве чыгуначны мост на лініі Радзвілішкіс — Пагегей.
Гідраграфія
Даўжыня 146 км, плошча басейна 2070 км². . Выток на Жамойцкім узвышшы побач з горадам Шаўляй. Злучана каналам з ракою Вэнта (Вянта).
Гаспадарчае значэнне
Дубіса выкарыстоўваецца дзеля сплаву лесу. На рацэ размешчаны горад Арогала.
Шарль Гадзішо-Бапрэ
Шарль Гадзішо́-Бапрэ́ (Charles Gaudichaud-Beaupré; 4 верасня 1789 — 16 студзеня 1854) — французскі батанік і сістэматык раслін.
Нарадзіўся ў горадзе Ангулем у сям'і ''J-J. Gaudichaud і Rose (Mallat) Gaudichaud''. Вывучаў фармакалогію ў родным горадзе і ў горадзе Каньяк. Некаторы час, да пераезду ў Парыж, ён працаваў хімічнай лабараторыі ў гэтым горадзе. З 1811 па 1814 гады вывучаў медыцыну ў Антверпене.
Браў удзел у марскіх экспедыцыях.
Сурын (горад)
Сурын (สุรินทร์) — горад на паўночным усходзе Тайланда, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сурын. Размешчаны на паўднёвай ускраіне плато Карат, у басейне ракі Мун, прыкладна за 430 км на паўночны ўсход ад Бангкока. Насельніцтва — чалавек (2012).
Праз Сурын праходзіць чыгунка, якая злучае буйныя гарады Накхонратчасіма і Убонратчатхані.
Мікалай Мікалаевіч Караткоў
Мікалай Мікалаевіч Караткоў (10 кастрычніка 1948, в. Івашня, цяпер каля Дзевіна, Аршанскі раён, Віцебская вобласць — 8 красавіка 2021) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1948 года ў вёсцы Івашня Аршанскага раёна Віцебскай вобласці ў сям’і настаўнікаў. Пасля навучання ў мясцовай пачатковай школе паступіў у Полацкую школу-інтэрнат, пасля — у Полацкі лясны тэхнікум, які паспяхова скончыў у 1967 годзе. З 1967 па 1969 гг. ён служыў у Савецкай Арміі, быў сувязістам спачатку ў Пячах, а потым у Гродне. Пасля дэмабілізацыі некаторы час прапрацаваў памочнікам ляснічага ў Аршанскім лясгасе.
У 1972 годзе Мікалай Караткоў паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Магілёўскага педінстытута. У 1976 годзе атрымаў дыплом і пачаў працаваць у вясковай школе Аршанскага раёна. У 1977 годзе пераехаў у Магілёў, дзе стаў выкладчыкам кафедры беларускай літаратуры. Ва ўспамінах пра гэты перыяд ён напіша:
У 1989 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Ранняя проза Максіма Гарэцкага: праблема стылю».
У 1990—2001 гг. ён працаваў загадчыкам кафедры беларускай літаратуры. У 2003—2007 гг. кіраваў работай секцыі журналістыкі кафедры беларускай літаратуры, а ў 2007—2013 гг. быў загадчыкам кафедры журналістыкі. Пасля рэарганізацыі кафедры Мікалай Мікалаевіч займаў пасаду дацэнта кафедры літаратуры і міжкультурных камунікацый. Два гады выкладаў беларускую мову на пасадзе прафесара кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Магілёўскага інстытута МУС.
Памёр 8 красавіка 2021 года.
Шматкватэрны дом
Шматкватэрны дом — жылы будынак, які змяшчае ў сабе дзве ці болей кватэры, службовыя пакоі ці камерцыйныя памяшканні.
З юрыдычнага пункту гледжання шматкватэрным домам прызнаецца сукупнасць дзвюх і болей кватэр, якія маюць самастойныя выхады альбо на зямельны ўчастак, які прылягае да жылога дома, альбо ў памяшканні агульнага карыстання ў такім доме. Шматкватэрны дом змяшчае ў сабе элементы агульнай маёмасці ўласнікаў памяшканняў у такім доме ў адпаведнасці з жыллёвым заканадаўствам.
Гісторыя
Першыя шматкватэрныя дамы з’явіліся ў Рымскай Імперыі. Гэтак званыя інсулы былі пабудаваны ў Рыме і шэрагу іншых гарадоў. Вышыня некаторых інсул дасягала дзесяці паверхаў. На ніжніх паверхах гэтых дамоў, як правіла, былі размешчаны крамы ці кватэры багатых сем'яў. Верхнія жа паверхі здаваліся ў арэнду прадстаўнікам ніжэйшых класаў.
Шматкватэрныя дамы, якія пабудаваны ў еменскім горадзе Шыбам датуюца XVI стагоддзем. Муры гэтых дамоў пабудаваны з гліняных цаглін. Колькасць паверхаў у гэтых дамах вар'іруецца ад пяці да шаснаццаці. На кожным паверсе знаходзіцца адна або дзве кватэры. Гэтыя будынкі з’яўляюцца самымі высокімі гразевымі будынкамі ў свеце. Вышыня некаторых з якіх складае больш за 30 метраў. Шыбам называюць «адным з найстарэйшых і лепшых прыкладаў гарадскога планавання, заснаванага на прынцыпе вертыкальнай канструкцыі» ці «Манхэтэнам пустэльні».
У Еўропе 1830-40 гады з’явіліся гэтак званыя даходныя дамы. Гэта шматкватэрныя жылыя дамы, якія былі цалкам прызначаны для здачы кватэр у наём.
У цяперашні час самым высокім шматкватэрным будынкам у свеце з’яўляецца «Джон Хэнкок Цэнтр» у горадзе Чыкага, будаўніцтва якога завершана ў 1969 годзе. Вышыня будынка дасягае 344 метраў (100 паверхаў).
У 1924 годзе ў мястэчку Песак у Францыі быў збудаваны гарадок «Сучасныя дамы Фружэ» (Quartiers Modernes Frugès). Гэты гарадок складаўся з 50 двух-трохпавярховых шматкватэрных жылых дамоў, і стаў адным з першых прыкладаў будаўніцтва тыпавых шматкватэрных дамоў.
Канструктыўныя асаблівасці
У цяпершні час большасць шматкватэрных будынкаў пабудаваны па тыпавых праектах са стандартных будаўнічых канструкцый. Жылыя дамы паводле канструкцыі могуць быць маналітнымі, панэльнымі, цаглянымі ці драўлянымі. Варта адзначыць, што велічыня плошчы памяшканняў абмежавана праз канструцыйныя асаблівасці такіх будынкаў.
Шматкватэрны дом мае агульную сістэму вада-, электра- і газазабеспячэння, што ў выпадку аварыі ў гэтых сістэмах стварае неабходнасць адключаць ад гэтых сістэм увесь шматкватэрны дом, а гэта значыць і ўсе кватэры, якія знаходзяцца ў ім.
Дон Карлас (п’еса)
Дон Карлас, інфант Гішпанскі (Don Karlos, Infant von Spanien) — драматычная паэма Фрыдрыха Шылера ў пяці дзеях. Драматычны твор, напісаны ў 1783—1787 гадах, апавядае пра грамадскія і палітычныя канфлікты пачатка Нідэрландскай буржуазнай рэвалюцыі, у хадзе якой нідэрландскія правінцыі заваявалі незалежнасць ад Іспаніі, а таксама пра сацыяльныя і сямейныя інтрыгі пры двары караля Філіпа II.
Гісторыя
Да работы над «Дон Карласам» Фрыдрых Шылер прыступіў у 1783 годзе. Па чарнавым плане трагедыі, складзеным у Баўэрбаху, п’еса была першапачаткова задумана як сямейная трагедыя. Супрацьзаконнае каханне пасынка да мачыхі, выяўленае ў духу бунтарскага індывідуялізму «буры і націску», павінна было паказаць сутыкненне вольнага пачуцця двух юных закаханых, гвалтоўна раз’яднаных прыдворнай інтрыгай, са змрочным дэспатызмам мадрыдскага двара, увасобленым у Філіпе II. Палітычныя матывы ў гэтым варыянце трагедыі абмяжоўваліся крытыкай сямейнага і рэлігіёзнага дэспатызму. Маркіз Поза іграў ва ўсёй гэтай гісторыі толькі ролю паверанага ў інтымных справах Дон Карласа.
У другім варыянце на першы план былі выдвінуты палітычныя матывы. У сувязі з гэтым Шылер уводзіць у дзеянне новую фігуру, якая адсутнічала ў першапачатковай задуме, — герцага Альба. Карлас прадстаўлены тут не толькі закаханым прынцам, але і героем, які выражае вольналюбівыя ідэалы аўтара. У новай задуме вобраз Элізабеты робіцца больш дабрадзейным, а Карлас адмаўляецца ад сваёй жарсці: пад уплывам высакароднага кахання ён мусіць служыць вялікай ідэі палітычнага вызвалення свайго народа. Маркіз Поза паранейшаму застаецца толькі павераным у каханні Дон Карласа. Гэтая другая рэдакцыя прадстаўленая вялікім урыўкам, надрукаваным Шылерам у «Рэйнскай Таліі» ў сакавіку 1785 года, які ахоплівае ўсю паслядоўнасць першых трох дзеяў да змовы маркіза Позы з Філіпам. Урывак (як і канчатковая рэдакцыя «Дон Карласа») напісаны белым вершам, класічным пяцістопным ямбам шэкспіраўскай трагедыі, калі першапачаткова п’еса была, відаць, у прозе, у адпаведнасці з дамінуючай драматургічнай практыкай «буры і націску».
У канчатковай рэдакцыі 1787 года ўрывак «Таліі» падвергся далейшай перапрацоўцы. У адпаведнасці з новай палітычнай ідэяй п’есы з’яўляецца новы герой — маркіз дэ Поза, які са сціплай ролі «наперсніка» Дон Карласа выдвігаецца на месца галоўнага носьбіта ідэалагічнай тэндэнцыі п’есы. Адсюль, не перадуказаная гістарычнымі крыніцамі сцэна сустрэча Філіпа II і маркіза дэ Позы ва аўдыенц-зале, у якой маркіз малюе перад іспанскім тыранам ідэал канстытуцыйнае манархіі, рытарычна завэлюмаваны марай аб волі чалавека і годнасці чалавека-грамадзяніна.
На беларускую мову «Дон Карлас» перакладзены Лявонам Баршчэўскім. Пераклад змешчаны ў томе выбраных твораў Шылера, які выйшаў у 1993 г. у Мінску ў серыі «Скарбы сусветнай літаратуры».
Крыніцы
Пры рабоце над трагедыяй Шылер меў перад сабой крыніцы, якія адлюстроўвалі два супрацьлеглых пункта гледжання на падзеі і асоб, якія ў іх удзельнічалі:
Сюжэт
У першай з’яве перад гледачом паўстае манах Дамінга, духоўнік караля, і спадкаемны прынц Дон Карлас. На загад Філіпа II, манаху даручана шпіёніць за прынцам і прашпегаваць прычыны яго смутку. Дамінга здаецца, што ён натрапіў на слушны след і разгадаў глыбокую таямніцу Дон Карласа — яго каханне да мачахі. Выконваючы заданне прыдворнае камарыльі, якая вырашыла выкарыстоўваць каханне прынца, каб загубіць яго, бо ў ім бачаць чалавека, варожага існуючаму дэспатычнаму строю, манах прыкідваецца сябрам прынца, але Дон Карлас разумее падступства Дамінга і яго сяброў і адхіляе яго паслугі.
У наступнай сцэне Карлас сустракаецца са сваім выхавальнікам і сябар дзяцінства, які толькі што вярнуўся з паўстаўшых Нідэрландаў, маркізам Радрыга Позай. Маркіз здзіўлены хворым відовішчам і смуткам свайго маладога сябра, на якога ён ускладае ўсё свае надзеі ў справе дапамогі Нідэрландам. Карлас ужо не той вольналюбівы юнак, які калісьці быў упэўнены ў адраджэнні залатога веку Іспаніі. Зараз Карлас жыве патаемным каханнем да каралевы, і хоць ён і ўсведамляе, што каханне гэта цалкам безнадзейнае, але адмовіцца ад яго не ў стане. Поза імкнецца скарыстацца агромністым уплывам каралевы на свайго юнага сябра, каб узняць яго апалы дух, адрадзіць у ім энергію і абудзіць спагаду да пакутлівага нідэрландскага народа. Пры сустрэчы каралевы з Карласам яна просіць прынца забыць аб тым, што яна была яго нявестай. Элізавета заклікае да яго дабрадзейнасці, пачуцця абавязку. Тым часам, замест Дон Карласа, кароль прызначае герцага Альба намеснікам у Брусель у мэтах задушэння паўстання і пакарання яго кіраўнікоў і са ўсім дваром адпраўляецца з летняй рэзідэнцыі Аранхуэс у Мадрыд.
У Мадрыдзе Дон Карлас спрабуе прымірыцца з бацькам, але Філіп жорстка адпіхвае працягнутую сынам руку. Адхіляе ён і просьбу сына паслаць яго замест герцага намескнікам у Брусель. Кароль падазроны, ён пужаецца сына, таму што Альба і Дамінга ўпэўнілі яго, быццам бы Дон Карлас імкнецца завалодаць бацькавай каронай. Але, пагутарыўшы з сынам, ён з няменшай падазронасцю пачынае ставіцца да Альбы і Дамінга, разумеючы, што яны пераследуюць свае мэты.
Пужаючыся перамір’я Філіпа з сынам, Альба і Дамінга абдумваюць падступныя планы, каб гэтаму перашкодзіць. Прыладай для выканання сваіх падступных намераў яны абіраюць прынцэсу Эбалі, якая патаемна закаханая ў Карласа. Яна дабіваецца сустрэчы, але ўпэўніваецца ў тым, што ён кахае не яе, а Элізавету. Калі Эбалі, якую манах Дамінга хацеў зрабіць любоўніцай караля, дагэтуль не згаджалася на гэту ролю, то зараз з імпэтам абражанага самалюбства яна вырашай пайсці на ўсё, каб адпомсціць Карласу, які адмовіў ёй у каханні. Яны раскрывае шкатулку Элізаветы і крадзе лісты прынца, каб даказаць Філіпу здраду каралевы. Кароль скалыхнуты гэтым адкрыццём, але калі Альба і Дамінга імкнуцца распаліць рэўнасць і ўзмацніць яго сумнёвы, ён адчувае, што ім нельга верыць, бо імі рушыць нянавісць да Карласа. І разам з тым Філіп не можа адксціцца ад сумнёваў. У гэтым становішчы ён асабліва востра адчувае сваю адзіноту. Ён марыць аб тым, каб мець каля сябе блізкага сябра, чалавека. Кароль згадвае, што пасярод яго дваранаў ёсць адзін чалавек, які ніколі перад ім не паддобрываўся. Ацаніўшы бескарыслівасць Позы, ён вырашае з ім параіцца. Даведаўшыся, што кароль кліча да сябе, маркіз Поза бачыць у гэтым зручны спосаб, каб пераканаць караля ў неабходнасці даць волю прыгнечанаму народу Нідэрландаў. Ён заклікае караля выкарыстаць сваю ўладу на карысць чалавецтва і стаць яго вызваліцелем. Сцэна спаткання Позы з Філіпам з’яўляецца цэнтральнай у драме.
Адкрытасць і бескарыснасць Позы заваёвываюць яму давер караля. Хоць Філіп і не згаджаецца з довадамі свайго суразмоўцы, ён загадвае яму застацца пры двары і дапамагчы распутаць сямейную таямніцу. Для гэтага Філіп раіць маркізу пасябрыцца з Карласам і з каралевай, каб, нарэшце, дазнацца праўды аб іх стасунках. Поза вырашае скарыстацца гэтым дзеля здзяйснення свайго плану: ён прапаноўвае Элізавеце ўгаварыць прынца патаемны з’ехаць у Фландрыю. Калі Карлас будзе ў Бруселі, Нідэрланды запатрабуюць ад караля свабоды, і Філіп будзе вымушаны дараваць яе народу. Каралева Элізавета згаджаецца садзейнічаць маркізу.
Альба і Дамінга бачаць у маркізе ўсемагутнага міністра і фаварыта-дачасніка. Імі выношваюцца планы з мэтай адхілення Позы ад спраў. Паміж тым незразумелыя для навакольных дзеянні ўсемагутнага фаварыта Позы мелі на ўвазе паспрыяць уцёкам Дон Карласа ў бліжэйшую ноч. Маркіз цудоўна разумее, што гэта будзе каштаваць яму жыцця. Каб палегчыць уцёкі свайго сябра, ён, ведаючы, што ўсе лісты адрасаваныя ў Нідэрланды, правяраюцца, адсылае ліст Вільгельму Аранскаму, у якім паведамляе, што быццам бы не Карлас, а ён, Поза, закаханы ў каралеву. Выратаваны такім чынам ад падазронаў караля пераапрануты манахам прынц ноччу можа развітацца з Элізаветай і з’ехаць у Брусель.
Лісты Позы да Вільгельма Аранскага беззабаўна дастаўляюць Філіпу, і яно ўплывае на яго так, як і чакаў Поза. Ледзве Поза паспявае растлумачыць Дон Карласу матывы сваіх учынкаў і запэўніць свайго сябра ў адданасці, як скрозь краты страляюць, і маркіз Поза падае забіты. Карлас схіляецца да свайго сябра. У гэты час уваходзіць кароль, каб вызваліць сына з-пад арышту, пад якім ён знаходзіўся. Кароль ужо ўпэўнены ў невінаватасці Карласа, але прынц, зразумеўшы, якога сябра ён згубіў са смерцю Позы, адпіхвае працягнутую бацькам руку перамір’я. Ён называе Філіпа забойцам і заяўляе аб сваім разрыве з ім.
Гранды моўчкі абвінавачваюць караля і яго загад забіць Позу. Філіп у збянтэжанасці, якая яшчэ ўзмацняецца ад навіны пра паўстанне, якое выбухнула ў Мадрыдзе. Начальнік палацавае варты, граф Лерма, які ўпотай спачувае Дон Карласу, паведамляе прынцу, што паўстанне ўзнята каралевай, каб палегчыць яго ўцёкі ў Брусель. Але герцагу Альба за гэты час атрымліваецца затрымаць манаха з паперамі, з якіх ясна бачны ўвесь план уцёкаў Дон Карласа. Канчаткова пераканаўшыся ў вінаватасці сына, які замысліў уцячы ў Нідэрланды і ўзначаліць іх барацьбу супраць Іспаніі, Філіп II вырашае аддаць Карласа ў рукі інквізіцыі. Становіцца таксама вядомым, што перад уцёкамі прынц мусіць спаткацца з каралевай. Іх падпільноўваюць. Калі Дон Карлас у адзенні манаха прыходзіць ноччу развітацца з каралевай і сказаць ёй, што перамог у сябе каханне да яе і прагне толькі подзвігаў у барацьбе за свабоду, у пакой каралевы ўрываецца Філіп, вялікі інквізітар і гранды. Кароль звяртаецца да вялікага інквізітара: «Ну, кардынал, я ўсё зрабіў, што здолеў. Цяпер рабіце вы сваё!» (V, 11). Гэтыя словы Філіпа II — прысуд, які аддае Дон Карласа на смерць.
Багуслаў Гасеўскі
Багуслаў Корвін-Гасеўскі (Гасеўскі; —  ) — рэлігійны дзеяч у ВКЛ.
З роду Гасеўскіх, сын гетмана польнага літоўскага Вінцэнта і Магдалены з Канапацкіх.
Духоўны пісар вялікі літоўскі з 1720. 3 1722 біскуп-суфраган беларускі, з 1724 біскуп смаленскі.
Біяграфія
У часы грамадзянскай вайны ў ВКЛ падтрымліваў супраціўнікаў Сапегаў. У 1722 зрабіўся суфраганам беларускім і біскупам тытулярным акатэнскім. У 1723 увайшоў да віленскае капітулы, у 1724 зрабіўся смаленскім біскупам.
У 1729 як супраціўнік Аўгуста Моцнага склаў дагавор з французскім паслом Антуанам Фэлісам дэ Манці з мэтай дамагчыся стальцу для Станіслава Ляшчынскага. Атрымліваў ад Францыі ў памеры 60 тыс. ліўраў хабар за сарванне кожнага сойму ў часы гаспадарання Аўгуста Моцнага (сарваў соймы ў 1730 у Горадні і 1732 у Варшаве). Звяртаўся таксама да Расіі з мэтай змагання з абсалютызмам караля і вялікага князя, атрымаў ад расійскага пасла Фрыдрыха Казіміра фон Лёвенвольдэ 4 пары сабалёў і 100 залатых чырвонцаў. Быў расчараваны тым, што не атрымаў пасаду біскупа віленскага, і ў 1730 на банкеце, дзе была ўся капітула, кінуў у новага біскупа Міхала Зянковіча келіхам і бутэлькай.
Сісакет (правінцыя)
Сісакет (тайск. ศรีสะเกษ) — адна з паўночна-ўсходніх правінцый Тайланда, мяжуе на поўдні з Камбоджай. Мяжуе з правінцыямі (з захаду па гадзіннікавай стрэлцы) — Сурын, Роет, Ясатхон і Убонратчатхані. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сісакет.
Бычыхінскі сельсавет
Бычы́хінскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Бычыха.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Кузьмінскі сельсавет у складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кузьміно. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 18 сакавіка 1958 года ў Езярышчанскім раёне. 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Мехаўскага сельсавета (25 населеных пунктаў: Андрэенкі, Аскерына, Арэхава, Асеча, Асёткі, Бадзякіна, Бурдыкі, Бязносенкі, Гарнова, Гарэлашы, Дражакі, Казлова, Клюшова, Кузюронкі, Куландзіна, Курыленкі, Ліпаўка, Мехавое, Мікалаенкі, Рослыя, Скобіна, Слабодка, Смароднік, Янчанкі і чыгуначная казарма 502—503 км), сельсавет перайменаваны ў Бычыхінскі, цэнтр перанесены ў вёску Бычыха. 15 кастрычніка 1960 года ў склад Бяскатаўскага сельсавета перададзена вёска Загаране. З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. 3 ліпеня 1970 года ў склад сельсавета з Бяскатаўскага сельсавета перададзены вёскі Забароўцы і Загаране. У 1971 годзе скасавана вёска Замасточча, 26 сакавіка 1973 года — вёска Гарэлашы. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бычыхінскага сельсавета 43 населеныя пункты.
10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гуркінскага сельсавета (22 населеныя пункты: аграгарадок Лесагорская, пасёлак Зарніца, вёскі Аўдзейкава, Грыбачы, Гуркі, Жукава, Кавалёва, Каверзіна, Кайкі, Кошкіна, Лахі, Мартыненкі, Мясцечка, Немцава, Панкры, Сіціна, Студзёнка, Сурміно, Ткачы, Хвошна, Церахі, Шаўрова). 4 верасня 2014 года 8 населеных пунктаў (аграгарадок Лесагорская, вёскі Аўдзейкава, Кайкі, Мясцечка, Панкры, Студзёнка, Сурміно, Ткачы) перададзены ў склад новаўтворанага Езярышчанскага сельсавета. 13 верасня 2018 года ў склад Езярышчанскага сельсавета перададзены вёскі Жукава і Мартыненкі, да сельсавета далучаны землі сельскагаспадарчага прызначэння са скасаванага Руднянскага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1186 чалавек, з іх 91,7 % — беларусы, 6,7 % — рускія.
Кызылсуат
Кызылсуат — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Талапкерскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 42 км на ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116672380.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 368 чалавек (185 мужчын і 183 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 684 чалавекі (328 мужчын і 356 жанчын).
Ірун
Ірун (Irún, Irun) — горад на поўначы Іспаніі, у Краіне Баскаў, у правінцыі Гіпускаа. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баха-Бідасоа. Насельніцтва — 60 261 (2006). Размешчаны каля мяжы з Францыяй, на левым беразе ракі Бідасоа, праз якую злучаны мостам з французскім горадам Андай.
Гісторыя
Гістарычна горад быў цесна звязаны з Наварай. У 1200 годзе быў далучаны да Кастыліі. Першае пісьмовае згадванне пра Ірун адносіцца да 1203 годзе. З-за свайго стратэгічнага становішча на мяжы трох каралеўстваў (Кастылія, Навара і Францыя) пастаянна падвяргаўся нападам непрыяцельскіх войскаў. Да 1766 года залежыў ад бліжэйшага горада Андарыбія, 27 лютага 1766 года кароль Карл III дараваў Іруну незалежнасць.
У 1913 годзе Ірун атрымаў статус горада. Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі горад быў асаджаным нацыяналістамі і пасля зацятага супраціву капітуляваў у верасні 1936 года. Пры гэтым значная частка горада была знішчана адыходзячымі рэспубліканцамі.
Пінхас Палонскі
Пі́нхас Пало́нскi (Пётр Яфімавіч Палонскi; (, Масква) — ізраільскі даследчык іўдаізму, папулярызатар іўдаізму ў асяроддзі рускамоўных яўрэяў. Апублікаваў некалькі арыгінальных работ, шмат папулярызатарскіх кніг, для іншых быў галоўным рэдактарам.
У гады сваёй падпольнай яўрэйскай дзейнасці ў Маскве (1977—1987) быў выкладчыкам іўдаізму, адным з заснавальнікаў арганізацыі «Маханаім». Сёння ў Ізраілі з'яўляецца актыўным удзельнікам працэсаў мадэрнізацыі іўдаізму, даследчыкам вучэння рава Кука. Аўтар каментара да Торы «Біблейская дынаміка». Таксама кіруе дзейнасцю рускага аддзела арганізацыі «Брыт олам». Пастаянна публікуецца ў прэсе і выдае кнігі.
У савецкі час
Нарадзіўся ў Маскве ў 1958 годзе у ў нерэлігійнай асіміляванай яўрэйскай сям'і.
У школьныя гады цікавіўся матэматыкай, вучыўся ў маскоўскай фізіка-матэматычнай школе № 7. У 1973 годзе атрымаў дыплом першай ступені на VII Усесаюзнай алімпіядзе школьнікаў па матэматыцы.
З моманту заканчэння школы (1975) прыняў рашэнне з'ехаць у Ізраіль, пачаў вывучаць (падпольна) іўрыт, і далей Тору і іўдаізм. Паступова прыйшоў да захавання запаведзяў іўдаізму.
У 1975—1980 гадах вучыўся на матэматычным факультэце Маскоўскага педагагічнага дзяржаўнага універсітэта, атрымаўшы ступень магістра (MA) па матэматыцы і педагогіцы.
З 1979 — адзін з заснавальнікаў падпольнай сеткі вывучэння Торы ў Маскве. Выдаваў у «самвыдаце» фатаграфічным спосабам дапамогі па іўдаізму — выйшлі серыі кніг па яўрэйскіх святах і каментарыяў да Торы.
Пасля падачы заявы на выезд у Ізраіль 7 гадоў знаходзіўся ў «адмове».
У Ізраілі
У 1987 годзе, у сувязі з пачаткам «Перабудовы», атрымаў дазвол на выезд з СССР і рэпатрыяваўся у Ізраіль.
У Ізраілі ў 1988 годзе разам з групай «Маханаім» пасяліўся ў Маале-Адумiм, затым з 1991 года і па цяперашні час (2015) пражывае ў Бейт-Эле. Разведзены, бацька васьмярых дзяцей.
Вучоба і выкладанне
Адразу па прыездзе ў 1987 годзе быў адным з ініцыятараў стварэння арганізацыi «Маханаім» ў Ізраілі, і да 2012 года працаваў там старшым выкладчыкам і галоўным рэдактарам.
У 1989—1990 гадах вучыўся ў ешыве «Інстытут Гары Фішала па даследаванні Талмуда» (Harry Fischel Institute for Talmudic Research) у Ерусаліме, стаўшы сертыфікаваным выкладчыкам іўдаізму.
У 1994—1997 гадах вучыўся ў акадэмічнай ешыве «Бейт Мараша» (Beit Morasha) у Ерусаліме (напрамак — яўрэйская філасофія).
У 1995—1999 гадах вучыўся на факультэце іудаізму ў універсітэце імя Бар-Илана у Рамат-Гане, атрымаўшы другую акадэмічную ступень (MA) па вывучэнні Талмуда і яўрэйскай традыцыі.
З 1998 па 2002 гады скончыў аспірантуру пры факультэце філасофіі і сацыялогіі ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 2002 годзе Палонскаму была прысвоена ступень кандыдата сацыялагічных навук, тэма дысертацыі «Сацыялагічная канцэпцыя рава А.-I. Кука», спецыяльнасць «22.00.01 — Тэорыя, метадалогія і гісторыя сацыялогіі». Афіцыйным апанентам пры абароне дысертацыі быў доктар гістарычных навук Эмануіл Іофе. Пасля дысертацыя была прызнана ў Ізраілі (PhD in Sociology of Religion), перакладзеная і выдадзеная на ангельскай мове і на іўрыце.
У перыяд з 1991 да 2012 года выкладаў тэму «Яўрэйскія спадчына» на рускай мове ў універсітэце імя Бар-Илана.
З 2012 года па 2013 — старшы навуковы супрацоўнік і выкладчык у Арыельскім універсітэце у Самарыі.
Серыя каментаваць малітоўнікаў «Брама малітвы»
Выданне Палонскім каментарыяў літургічных тэкстаў пачалося з падпольнага выдання «пасхальнай Агады» з каментаром ў 1980у ў Маскве. Агада была выдадзена фатаграфічным спосабам і разыходзілася ў многіх сотнях асобнікаў па Маскве і іншым гарадам Савецкага Саюза. Гэта выданне Пасхальнай Агады давала магчымасць нават недастаткова падрыхтаваным яўрэйскiм актывістам правесці цікавы Пасхальны сэдар.
У Ізраілі Палонскi ў супрацоўніцтве з Мэірам Левінавым, Мирьям Китросской і іншымі супрацоўнікамі «Маханаіма» падрыхтаваў і выдаў ашкеназскі малітоўнік (сiддур) з рускім перакладам і каментаром «Брама малітвы» (на сёння — найбольш папулярны малітоўнік з перакладам на рускую мову, маецца таксама выданне з транслітарацыяй), махзор «Брама раскаяння» на Рош а-Шана і Йом Кіпур, Пасхальная Агада з каментаром, кніга «Доўг жывых» аб законах жалобы, а таксама серыя кніг пра яўрэйскія свята і іншыя.
Даследаванне вучэнні рава Кука
З моманту прыезду ў Ізраіль пачаў актыўнае вывучэнне філасофіі рава Кука. У 1991 годзе пачаў супрацоўніцтва з Домам-музеем рава Кука ў Ерусаліме, якая ўключала індывідуальную праграму вывучэння спадчыны рава Кука з прызнанымі знаўцамі гэтай спадчыны. У працэсе вучобы пераклаў на рускую мову класічную кнігу па філасофіі рава Кука «Песьня жизни» прафесара Ёсефа Бэн-Шлома, і падрыхтаваў для выдання зборнік «Талерантнасць у вучэнні рава Кука».
У ходзе даследавання сфармаваў ўласную канцэпцыю філасофіі рава Кука, якая легла ў аснову яго дысертацыі, якая далей у 2006 годзе была выдадзена кнігай на рускай мове «Раў Аўраам-Іцхак Кук. Асоба і вучэнне», у 2009 годзе асноўныя кіраўніка былі перакладзены і выдадзены на ангельскай мове , а ў 2013 годзе — на іўрыце. Гэта стала першым выпадкам, калі кніга па яўрэйскай філасофіі была перакладзена з рускай мовы на іўрыт. Кніга атрымала падтрымку некалькіх выдатных рабінаў і спецыялістаў па раву Куку, якія рэкамендавалі ўключыць яе ў вучэбную праграму рэлігійна-сіянісцкіх навучальных устаноў, і не менш вострую крытыку з боку іншых рабінаў.
Каментарый да Торы «Біблейская дынаміка»
Серыя кніг, якія з'яўляюцца новым каментаром да Торы, заснаваным на кабалістычнай канцэпцыі рава І. Л. Ашкеназі і распрацоўках рава Уры Шеркi, з даданнем уласных канцэпцый.
Да 2014 года выйшлі 6 тамоў — каментарыi на кнігі Быццё і Выхад. Плануецца выданне поўнага каментара на Тору. Пачаўся пераклад гэтага каментара на ангельскую мову.
Іншая дзейнасць
У 2009 годзе Палонскi стаў стваральнікам праекта «Ажына» — «акадэмічнай Вікі-энцыклапедыі па яўрэйскім і ізраільскім тэмах». Мэтай праекта з'яўляецца публікацыя камплементарнай (у адносінах да Вікіпедыі і іншых крыніц) якаснай, акадэмічна-дакладнай i кваліфікаванай інфармацыі аб яўрэстве, іўдаізме і Ізраілі ў рускамоўным интернете.
Палонскi з'яўляецца ініцыятарам і вядучым праекта «Захаванне памяці», мэтай якога з'яўляецца захаванне памяці аб яўрэйскім і сіянісцкім падпольным руху ў СССР, а таксама праекта «Барацьба з інтэлектуальным антысемітызмам».
Рэлігійна-філасофскія погляды
Пінхас Палонскi адносіць сябе да радыкальна-мадэрнісцкага крыла рэлігійнага сіянізму, сутнасць якога — «артадаксальная мадэрнізацыя» іўдаізму, то ёсць правядзенне актыўнай мадэрнізацыі рэлігіі пры захаванні артадаксальнага падыходу. У гэтым ён з'яўляецца паслядоўнікам падыходу р. Кука і р. Салавейчыка, і супрацоўнічае з р. Уры Шеркi.
Прытрымліваецца пазіцыі інтэграцыі ў рэлігію унівэрсалісцкіх каштоўнасцяў, за што падвяргаецца крытыцы як з боку ультраортодоксальнай супольнасці, так і з боку харэдымнай часткі рэлігійнага сіянізму. Выступіў за інтэграцыю ў іўдаізм святкавання грамадзянскага новага года як універсальнага свята «Дня Адама», за што падвергся крытыцы з усіх бакоў.
Прасоўвае канцэпцыю рабiна І. Л. Ашкеназі (Маниту) аб успрыманні персаналій Танаха як дынамічных асоб, за што падвяргаецца крытыцы ультраортодоксальнай супольнасці.
Палонскi прытрымліваецца вельмі радыкальных поглядаў на многія сучасныя праблемы рэлігіі:
Рыгор Аракеловіч
Рыгор Аракеловіч (Grzegorz Arakiełowicz;, — , ) — каталіцкі царкоўны дзеяч на землях Украіны, Польшчы, Беларусі, Латвіі.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў Львове, сын Тэадора і Еўфразіны. 1.8.1749 ў Кракаве ўступіў у ордэн езуітаў. Сакрамент пасвячэння прыняў у 1758 у Львове. Выкладчык (прафесар) рыторыкі ў Станіслававе (1768-69) і Яраславе (1762-63), выкладчык філасофіі ў Перамышлі (1764-68) і ў Любліне (1769-71), маральнай тэалогіі ў Крамянцы (1768-69), потым місіянер у Сандамірскім ваяводстве (1771-72) і на Валыні (1772-73). Каля 1782 прыбыў на Беларусь і працаваў у Віцебску (1784-85), Мсціславе (1785-86), Хальчы (1787-89) і Дынабургу (1789-98), галоўным чынам як душпастыр.