cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Элен Уайт
Біяграфія
Элэн Гульда Уайт нарадзілася ў сям’і фермераў Роберта і Юнікі Гарман. У сям’і ўсе былі спадкаемнымі членамі метадысцкай царквы. Ранняе дзяцінства Элен прайшло за некалькі міль ад невялічкага мястэчка Горам, штат Мэн. У сем гадоў Элен з бацькамі пераехала ў мястэчка Портленд, штат Мэн. Тут яна і яе сям’я сталі паслядоўнікамі Уільяма Мілера, зашто пасля былі выключаны з метадысцкай царквы. Аднак пасля таго, як не адбылася чаканая падзея, прадказаная Мілерам у яго спробах тлумачэння кнігі Адкрыцця (Апакаліпсісу) з Новага Запавету і Данііла са Старога Запавету, яна, па ўласных сцвярджэннях, мела шэраг адкрыццяў і бачанняў пра ўваход Ісуса Хрыста ў Нябесную скінію, пра неабходнасць выконваць суботу з Дэкалогу (Дзесяці Запавядзей, і пра іншыя змены ў дактрынах адвэнтызма, што паклала пачатак яе прапаведніцка-рэфарматарскай дзейнасці. Была ў ліку заснавальнікаў і рэфарматараў канфесіі адвэнтыстаў сёмага дня. Паводле вучэння адвэнтыстаў, бачанні Элэны Уайт паклалі пачатак вяртанню людзей да здаровага ладу жыцця, правільным узаемаадносінам з Богам і шырокай місіянерскай дзейнасці адвентыстаў сёмага дня.
Севярын Аляксандравіч Квяткоўскі
Севярын Аляксандравіч Квяткоўскі (нар., ) — беларускі літаратар, медыя-пісьменнік, журналіст, рэдактар, менеджар культурных і медыяпраектаў, блогер.
Біяграфія
Працаваў журналістам на «Радыё 101,2» (1995—1996); у газетах «Имя» (1995—1996) і Наша Ніва (1996—1999); у беларускай рэдакцыі «Польскага радыё» (1997—1998); на «Радыё Рацыя» (1999—2002) і Радыё «Свабода» (2002—2008). Рэдактар грамадскага блогу «Будзьма беларусамі!» (2008—2012). Ад 2012 — публіцыст Радыё «Свабода». Сябра БАЖ, Саюза беларускіх пісьменнікаў і ПЭН-цэнтра.
Уваходзіў у склад Партыі аматараў піва.
Творчасць
Дэбютаваў у газеце «Наша Ніва» ў 1993 годзе імпрэсіямі «На гэтай паперы…», «Момант Мяне», «Парагвай». Піша апавяданні, эсэ, імпрэсіі, мініяцюры, нарысы, фрашкі, аўтарскія тэксты. Публікуецца ў «Нашай Ніве», «Arche», на Svaboda.org і іншых інтэрнэт-пляцоўках. Паводле Севярына Квяткоўскага, у сеціўнай медыяпрасторы рэальнасць і мастацтва пераплятаюцца і набываюць самыя неверагодныя формы.
Аўтар кніг «Фрашкі да пляшкі» (2007), «Падарунак для Адэлі» (містычны трылер у навелах; 2012). Таксама аўтар ідэі і сааўтар аўдыёкнігі «Народныя фрашкі. Супольны альбом» (2009). Аўтар праекта і кнігі «Як стаць беларусам» (2014). Сатырычнага рамана-комікса «Каларадская пушча» (2019).
Пархоміўка (Вінніцкі раён)
Пархо́міўка (Пархо́мівка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Майдан (Дубенскі раён)
Майдан (Майда́н) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Навасэліўка (Арцызскі раён)
Навасэліўка (Новосе́лівка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Сесенья
Геаграфія
Уваходзіць у правінцыю Таледа, у складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Ла-Сагра. Займае плошчу 72,68 км². Насельніцтва — 17522 чалавека (на 2010). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 50 км.
Гісторыя
29 кастрычніка 1939 года падчас грамадзянскай вайны Сесенья і суседні Эсківіяс сталі месцам узброенага сутыкнення паміж прыхільнікамі Франсіска Франка з аднаго боку, і рэспубліканскай арміяй з атрадам савецкіх ваенных спецыялістаў з другога. Бой атрымаў шырокую вядомасць за кошт першага прымянення Т-26 і першага ў гісторыі танкавага тарана.
Серэтсэ Кхама
Сэр Серэтсэ Кхама (Sir Seretse Khama, тсвана Serêtsê a Sekgoma a Khama,, Серовэ, Батсвана — , Габаронэ, Батсвана) — першы прэзідэнт Батсваны з 30 верасня 1966 года да 13 ліпеня 1980.
Біяграфія
Паходзіў з роду правадыроў племя бамангвата, у 1925 стаў іх каралём (kgosi). Атрымаў юрыдычную адукацыю ў ПАР і Вялікабрытаніі. Пасля атрымання Батсванай (тады звалася Бечуаналенд) аўтаноміі вярнуўся на радзіму і, адмовіўшыся ад каралеўскага сану, быў абраны ў мясцовы савет у 1957 годзе. У 1961 годзе заснаваў Дэмакратычную партыю Батсваны, якая ў 1965, выступаючы на ​​сацыялістычных і пан-афрыканісцкіх пазіцыях, выйграла парламенцкія выбары, пасля чаго Кхама стаў прэм’ер-міністрам Бечуналенда. Дамагаўся атрымання краінай незалежнасці ад Вялікабрытаніі, была пабудавана новая сталіца краіны — Габаронэ. У 1966 Кхама быў узнагароджаны ордэнам Брытанскай імперыі. У тым жа годзе пасля атрымання краінай незалежнасці абраны першым прэзідэнтам Батсваны. Пераабіраўся парламентам пасля кожных выбараў, бо БДП заўсёды атрымлівала большасць галасоў.
Дамогся ператварэння Батсваны, адной з самых бедных і пустыні краін Афрыкі на момант атрымання незалежнасці, у адну з краін, якія развіваюцца на кантыненце дзякуючы актыўнаму экспарту прыроднай сыравіны і карысных выкапняў. Паспяхова змагаўся з карупцыяй, змог стварыць стабільны дэмакратычны рэжым, пазбаўлены ад пагрозы пераваротаў. Памёр ад раку падстраўнікавай залозы, знаходзячыся на пасадзе прэзідэнта. Пахаваны ў сямейным магільным склепе. Яго пераемнікам стаў віцэ-прэзідэнт краіны Квет Кетуміле Масірэ.
Яго сын, Ян Кхама, з 2008 года займае пасаду прэзідэнта краіны.
Віктар Іосіфавіч Левін
Віктар Іосіфавіч Левін (Левин Виктор Иосифович;, — , ) — савецкі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1939), прафесар (1939).
Біяграфія
У 1932 годзе скончыў Вышэйшая тэхнічнае вучылішча ў Берліне, затым стаў аспірантам Кембрыджскага універсітэта. Па заканчэнні выкладаў у Калькуцкім універсітэце. Выкладчык, загадчык кафедры Маскоўскага энергетычнага інстытута (1938—1949), Пензенскага індустрыяльнага інстытута (1949—1951), Маскоўскага завочнага педагагічнага інстытута (1951—1959), Маскоўскага інстытута сталі і сплаваў (1959—1962), загадчык кафедры матэматычнай фізікі Маскоўскага педагагічнага дзяржаўнага інстытута (1961—1985).
Красыліўка (Бахмацкі раён)
Красі́лаўка ці Красыліўка (Краси́лівка) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Мантуя
Мантуя (Mantova, Mantoa, Mantua, Mantua) — горад у італьянскім рэгіёне Ламбардыя, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. З трох бакоў горад акружаны руслам ракі Мінча. Горад ляжыць на шляху Мілан-Крэмона-Мантуя-Верона. Заступнікам горада лічыцца Святы Ансельм. Дзень горада прыпадае на 18 сакавіка.
Першае пасяленне на месцы Мантуі датуецца 2000 да н.э. У 6 ст. да н.э. тут існавала этруская вёска. Захоплены рымлянамі паміж першай і другой Пунічнымі войнамі. Пасля падзення Рыма пераходзіла да Візантыі, лангабардаў, франкаў.
Суражскі раён
Су́ражскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1960 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Сураж, з 1957 года — гарадскі пасёлак Янавічы.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Сураж. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Ботаніцкі (Стаработаніцкі), Будніцкі, Запольскі, Казловіцкі, Князёўскі, Котаўскі, Краўцоўскі, Марчонкаўскі, Пудацкі, Пышнікоўскі, Суражскі, Янавіцкі. 29 кастрычніка 1924 года Будніцкі сельсавет перайменаваны ў Астроўскі. 21 жніўня 1925 года Князёўскі сельсавет перайменаваны ў Станькаўскі, Казловіцкі сельсавет — у Камароўскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 15 лютага 1931 года да раёна далучаны Войтаўскі і Курынскі сельсаветы скасаванага Віцебскага раёна, 8 ліпеня 1931 года — Палоўскі і Шабраўскі сельсаветы скасаванага Мяжанскага раёна. 15 ліпеня 1935 года вёска Ноўка аднесена да катэгорыі рабочых пасёлкаў. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Віцебскай вобласці. 27 верасня 1938 года мястэчкі Сураж і Янавічы аднесены да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў.
З сярэдзіны ліпеня 1941 года раён быў акупаваны нямецкімі войскамі. У лютым 1942 года у час Маскоўскай бітвы на тэрыторыі сучаснага Віцебскага раёна вялі баі часці 249-й стралковай дывізіі і 51-й стралковай брыгады 4-й ударнай арміі Калінінскага фронту, якія наблізіліся да Віцебска на адлегласць каля 7 км, але потым, адышлі на тэрыторыю РСФСР.
10 сакавіка 1954 года статус рабочага пасёлка Ноўка паніжаны да вёскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Пышнікоўскі і Станькаўскі сельсаветы, Пудацкі сельсавет перайменаваны ў Навасёлкаўскі, Марчонкаўскі — у Балашоўскі, Камароўскі — у Канашынскі, Палоўскі — у Хмяльніцкі, Суражскі — у Тарасенскі. 10 верасня 1957 года цэнтр раёна перанесены ў гарадскі пасёлак Янавічы. 20 студзеня 1960 года раён скасаваны, гарадскія пасёлкі Сураж і Янавічы, Астроўскі, Балашоўскі, Ботаніцкі, Войтаўскі, Запольскі, Котаўскі, Краўцоўскі, Курынскі, Тарасенскі, Янавіцкі сельсаветы перададзены Віцебскаму раёну, Хмяльніцкі і Шабраўскі сельсаветы — Езярышчанскаму раёну, Канашынскі сельсавет — Гарадоцкаму раёну.
Джэк Нікалсан
Джэк Нікалсан (Jack Nicholson, сапраўднае імя Джон Джозеф Нікалсан, John Joseph Nicholson) (нар. ) — легендарны амерыканскі акцёр, трохразовы лаўрэат прэміі «Оскар»
Нікалсан лічыцца адным з найвялікшых акцёраў у гісторыі кіно, быў намінаваным на прэмію «Оскар» 12 разоў і заваяваў тры з іх.
Столькі ж узнагарод за мужчынскую ролю заваёўваў толькі Уолтэр Брэнан, а больш іх дваіх за акцёрства — толькі Кэтрын Хепбёрн (на яе рахунку чатыры прэміі).
Ён таксама з'яўляецца адным з двух акцёраў, якія намінаваліся на «Оскар» за лепшую ролю (галоўную або другога плана) кожнае дзесяцігоддзе, пачынаючы з 1960-х (другі — сэр Майкл Кейн). Нікалсан таксама з'яўляецца уладальнікам сямі узнагарод «Залаты глобус» і прэміі Цэнтра Кенэдзі (2001).
Джон Прынгл
Джон Прынгл (John Pringle;, графства Роксбургшыр, Шатландыя —, Лондан) — шатландскі ўрач і фізіёлаг, адзін з заснавальнікаў ваеннай медыцыны. Лаўрэат медаля Коплі (1752).
Біяграфія
Вучыўся ў Сент-Эндрускім і Лейдэнскім універсітэтах, дзе ў 1730 годзе атрымаў дыплом урача. Вучань Г. Бургавэ. Пазней працаваў адначасова ўрачом і прафесарам этыкі ва ўніверсітэце.
У 1744—1748 гадах працаваў галоўным урачом англійскага войска ў Нідэрландах, а да 1758 года — прыдворным каралеўскім урачом, у гэты час напісаў кнігу «Назіранні над хваробамі салдат у лагерах і гарнізонах», пазней яна выйшла на некалькіх мовах, а ў Вялікабрытаніі неаднаразова перавыдавалася.
У 1758 годзе стаў членам Лонданскага каралеўскага таварыства, Прэзідэнтам якога быў у 1772—1778 гады. Пасля смерці навукоўцу ў Вестмінстэрскім абацтве быў усталяваны помнік. У XIX стагоддзі ў гонар Прынглі названы род крыжакветных.
Малыя Казлы
Малы́я Казлы́ (, Малые Козлы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лычкавіцкага сельсавета, потым у складзе Галавічпольскага сельсавета, да 2002 года — у складзе Бакштаўскага сельсавета.
Збунін (прыпыначны пункт)
Збу́нін (, Збунин)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Збунін; на лініі Брэст-Паўднёвы — Уладава, паміж прыпыначным пунктам Знаменка і станцыяй Дубіца.
Лучна (Гомельскі сельсавет)
Лу́чна (, Лучно) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гомельскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Завозерскага сельсавета.
У 1998–2005 і 2010–2012 гадах праводзіліся археалагічныя раскопкі, выяўлены багаты матэрыял X — пачатку XVI ст.
Японская кухня
Японская кухня — нацыянальная кухня японцаў, частка азіяцкай кухні. Адрозніваецца перавагай натуральных, мінімальна апрацаваных прадуктаў, шырокім прымяненнем морапрадуктаў, сезоннасцю, характэрнымі стравамі, спецыфічнымі правіламі афармлення страў, сервіроўкай, застольным этыкетам.
Рыс
З'яўляецца асноўным інгрэдыентам японскай кухні і асновай харчавання ў Японіі. Японскай кухні ўласцівы гатункі рысу, якія характарызуюцца падвышанай клейкасці пры разварванні — пры прыгатаванні з такога рысу страва мае структуру невялікіх камякоў, якія зручна есці з дапамогай палачак. Рыс гатуецца як асобная страва і выкарыстоўваецца ў якасці кампанента пры падрыхтоўцы мноства «камбінаваных» страў.
Морапрадукты
Рыба, малюскі, марскія жывёлы ў японскай кухні з'яўляюцца другім па важнасці кампанентам пасля рысу. Як правіла, пры падрыхтоўцы яны падвяргаюцца толькі нязначнай тэрмаапрацоўцы (абсмажванні, прыгатаванне на пары), а ў некаторыя стравы (сасімі) ўключаюцца проста ў непрыгатаваным выглядзе. Выкарыстоўваюцца ў японскай кухні і марскія водарасці.
Соя
Соя была прынесена ў Японію з Кітая, яна ўжываецца ў японскай кухні ў розных відах: тофу (соевы тварог або соевы сыр) — пажыўная аснова для мноства страў. Соевы соус — заправа надзвычай шырока выкарыстоўваецца. Соевы суп-паста місо. Ферментаваныя бабы нато.
Фасоля
Шырока выкарыстоўваецца ў супах і як начынка.
Іншыя расліны
Выкарыстоўваюць у японскай кухні практычна ўсе культурныя і многія дзікія ядомыя расліны. У прыватнасці, выкарыстоўваюць моркву, агуркі, капусту, салату. Спецыфічныя расліны — васабі, белая радыска дайкон, бамбук, лотас, батат, — выкарыстоўваюцца для гарніраў і прыгатавання соусаў.
Макаронныя вырабы
У японскай кухні ўжываецца локшына: цюкасоба (рамэн) — з пшанічнай мукі з даданнем яек; удон — з пшанічнай мукі без яек; соба — з грачанай мукі (часцей — з дадаткам пшанічнай). Локшыну выкарыстоўваюць у розных стравах: у супах, салатах, у якасці гарніру да рыбных і мясных страў. Адной з папулярных страў, як хатняй кухні, так і грамадскага харчавання, з’яўляецца рамэн — локшына ў мясным або агароднінным булёне.
Ларыса Пятроўна Бокун
Ларыса Пятроўна Бокун (пры нараджэнні Болдырава) (нар., г. Новасібірск — , г. Мінск) — беларускі савецкі трэнер па фехтаванні. Майстар спорту СССР (1948), заслужаны трэнер БССР (1961), заслужаны трэнер СССР (1967), заслужаны дзеяч фізічнай культуры БССР (1971).
Біяграфія
Трэнер зборнай СССР на АГ 1968, 1972, 1976, 1980. Сярод выхаванцаў неаднаразовыя чэмпіёнкі Алімпійскіх гульняў і свету Алена Бялова, Таццяна Самусенка, чэмпіёнка свету.
Эсківіяс
Эсківіяс (Esquivias) — муніцыпалітэт у Іспаніі.
Геаграфія
Уваходзіць у правінцыю Таледа, у складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Ла-Сагра. Займае плошчу 25 км². Насельніцтва — 5376 чалавек (на 2010). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 42 км.
Гісторыя
29 кастрычніка 1939 года падчас грамадзянскай вайны Эсківіяс і суседняя Сесенья сталі месцам узброенага сутыкнення паміж прыхільнікамі Франсіска Франка з аднаго боку, і рэспубліканскай арміяй з атрадам савецкіх ваенных спецыялістаў з другога. Бой атрымаў шырокую вядомасць за кошт першага прымянення Т-26 і першага ў гісторыі танкавага тарана.
Культура
Заступнікам горада лічыцца святая Дзева дэ ла Лечэ.
Міхаіл Афанасьевіч Замулаеў
Міхаіл Апанасавіч Замулаеў (1924—1944) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Міхаіл Замулаеў нарадзіўся 20 лістапада 1924 года ў вёсцы Паляна (цяпер — Перамышльскі раён Калужскай вобласці). Скончыў сем класаў школы. У жніўні 1942 года Замулаеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1944 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў, пасля чаго камандаваў стралковым узводам 830-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі 50-й арміі 2-га Беларускага фронту. Адрозніўся падчас вызвалення Магілёва. 27 чэрвеня 1944 года Замулаеў пераправіўся цераз Дняпро ў раёне вёскі Лупалава (цяпер — у межах Кастрычніцкага раёна Магілёва) і вызваліў вёску Ніжні Палавінны Лог, а затым захапіў нямецкі апорны пункт на заходнім беразе Дняпра. Пераследваючы адыходзячыя нямецкія войскі, узвод Замулаева выйшаў да ўскраіны Магілёва. У тым баі Замулаеў загінуў. Пахаваны ў Магілёве на Вайсковых могілках па вуліцы Лазарэнкі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераічнасць» малодшы лейтэнант Міхаіл Замулаеў пасмяротна быў ганараваны высокім званнем Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.
У гонар Замулаева названа школа ў яго роднай вёсцы.
Юльян Іосіфавіч Сергіевіч
Юльян Іосіфавіч Сергіевіч (, в. Юраўшчына, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер, Мінская вобласць — , в. Ленкаўшчына, ) — беларускі паэт і настаўнік, самадзейны мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся ў пачатковай школе, а далей займаўся самаадукацыяй. Працаваў на сельскай гаспадарцы. Пасля службы ў польскай арміі (1932—1933) скончыў сельскагаспадарчыя курсы. У сярэдзіне 1920-х быў актывістам БСРГ і ТБШ. З нападам Германіі на Польшчу ў верасні 1939 мабілізаваны ў польскую армію. Трапіў у нямецкі палон. Знаходзіўся ў лагерах для ваеннапалонных (разам з Я. Брылём), на рабоце ў нямецкага баўэра. Працаваў у Камітэце беларускай самапомачы ў Берліне. Вярнуўшыся на Радзіму пасля вайны, настаўнічаў у в. Ленкаўшчына і Манішчыцы Маладзечанскага раёна. Арыштаваны ў 1946. Да 1956 знаходзіўся ў лагерах Поўначы, Сібіры, Казахстана. Потым працаваў у калгасе імя Леніна Маладзечанскага раёна.
Творчасць
Дэбютаваў вершам «Дуб» у 1922 (часопіс «Маладое жыццё»). Друкаваўся ў перыядычных выданнях Заходняй Беларусі, найперш у часопісе «Маланка» і газеце «Шлях моладзі»; у калектыўным зборніку заходнебеларускіх пісьменнікаў «Рунь веснаходу» (Вільня, 1928). Пісаў сцэнарыі для самадзейных калектываў. У 1939 меў выйсці падрыхтаваны да друку зборнік паэзіі, але пачатак вайны не дазволіў ажыццявіцца гэтым планам, а 17.9.1939 набор кнігі быў раскіданы. Пасля вайны і лагераў друкаваўся мала, пераважна ў маладзечанскай раённай газеце. Некаторыя творы былі апублікаваны ўжо пасля яго смерці. Асобныя творы ўключаны ў зборнік «Ростані волі» (1990).
Вобраз Ю. Сергіевіча стаў прататыпам аднаго з герояў рамана Я. Брыля «Птушкі і гнёзды», таксама вобраз Ю. Сергіевіча як настаўніка створаны ў кнізе польскага празаіка З. Жакевіча «Воўчыя лугі».
Астрыўнэ
Астрыўнэ (Острівне́) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Акт супраць анархістаў 1918 г. (ЗША)
Паводле гэтага дакумента асобы, якія прытрымліваліся анархісцкіх поглядаў ці былі членамі анархісцкіх арганізацый, не дапускаліся на тэрыторыю Злучаных Штатаў. Тых анархістаў, якія ўжо знаходзіліся ў ЗША, закон патрабаваў дэпартаваць з краіны. Дакумент пашырыў некаторыя палажэнні пункта 3 Іміграцыйнага акта 5.02.1917 г. і выкарыстоўваўся як адзін з прававых фундаментаў дэпартацыі «чырвоных» з тэрыторыі ЗША ў канцы 1919 года.
Малі Сады
Малі Сады (Малі́ Сади́) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Ваявода
Ваявода (воевода) — у Кіеўскай Русі і іншых славянскіх краінах — начальнік княжацкай дружыны або кіраўнік народнага апалчэння. Згадваецца ўсходнеславянскімі летапісамі пачынаючы з 10 ст.
Русь
У Кіеўскай дзяржаве вядомы з 10 ст., спачатку камандавалі княжацкай дружынай або народным апалчэннем. У Галіцка-Валынскай дзяржаве 13—14 стст. ваяводы, акрамя таго, часам былі кіраўнікамі пэўных адміністратыўна-тэрытарыяльных адзінак (напрыклад, Берасцейскай зямлі).
Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая
У ВКЛ і Рэчы Паспалітай — службовая асоба, кіраўнік мясцовай адміністрацыі ў ваяводстве. Засядаў у радзе ВКЛ, а пасля Люблінскай уніі і ў сенаце Рэчы Паспалітай. Прызначаўся пажыццёва з ліку буйных феадалаў, абавязкова ўраджэнцаў ВКЛ. Як прадстаўнікі велікакняжацкай улады адстойваў інтарэсы мясцовай феадальнай знаці. Да 1540 г. віленскія і троцкія ваяводы былі літоўскага паходжання, католікі.
Асноўныя абавязкі ваяводы — ажыцяўленне адміністрацыйнай улады, кантроль над крыніцамі дзяржаўных і велікакняжацкіх даходаў, арганізацыя ўзброеных сіл у ваяводстве, выкананне судовых функцый у замкавым судзе. Карыстаўся значнай незалежнасцю ад цэнтральных дзяржаўных органаў.
Расійская дзяржава
У Расійскай дзяржаве ў канцы 15 — 17 ст. кожны з пяці асноўных палкоў войска меў аднаго ці некалькі ваявод. З 16 ст. гарадавы ваявода — кіраўнік гарадской і цывільнай адміністрацыі ў горадзе і адпаведным павеце (уездзе). Канцэнтраваў усю паўнату ўлады на месцах, кантраляваў органы губнога і земскага самакіравання. У другой палове 17 ст. палкавыя ваяводы захаваліся толькі ў разрадных палках. Пасля рэформы Пятра І у 1719 г. ваявода — кіраўнік правінцыі (адзінкі, на якія падзялілася губерня), падпарадкоўваўся губернатару. У 1775 г. правінцыі, а разам з імі пасады ваявод, былі скасаваны, яны захаваліся толькі ў Магілёўскай і Пскоўскай губернях (ліквідаваны ў 1778 г.).
Польшча
У Польшчы і ў тым ліку ў Заходняй Беларусі, у 1920—1939 гг., ваявода — кіраўнік усёй мясцовай адміністрацыі ваяводства, адначасова кіраўнік выканаўчага органа ваяводскага тэрытарыяльнага самакіравання. Пасада ваяводы была адноўлена ў 1944 г. і існавала ў Польшчы да 1950 г., адноўлена ў 1973 г.
Іншыя краіны
Тытул выкарыстоўваўся ў сярэднявечных Чэхіі, Босніі, Балгарыі, Венгрыі, Харватыі, Сербіі, Малдавіі, Валахіі і Трансільваніі ў якасці тытула вайскавода.
Махамбецкі раён
Махамбецкі раён (Махамбет ауданы) — раён у цэнтры Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Махамбет.
Крапыўнэ (Бахмацкі раён)
Крапыўнэ (Кропивне́) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
IC 852
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Атонэ
Атонэ (Ottone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру П’ячэнца.
Насельніцтва складае 613 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 6 чал./км². Займае плошчу 98 км². Паштовы індэкс — 29026. Тэлефонны код — 0523.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Аўчыненкі
Аўчыне́нкі (, Овчиненки) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска ў складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Тсвана (мова)
Тсвана (сетсвана, састар. чуана, чвана) — мова групы банту (падгрупа сота-тсвана), распаўсюджана на поўдні Афрыкі. Прадстаўнікі народа тсвана пражываюць не толькі ў Батсване, але і ў суседніх дзяржавах, прычым у ПАР іх нават больш, чым у самой Батсване. Не ўсе тсвана размаўляюць на гэтай мове: каля 20 000 тсвана ў ПАР перайшлі на афрыкаанс. Пісьменнасць мовы заснавана на лацінцы. Як і ў некаторых іншых мовах банту Паўднёвай Афрыкі ў сетсвана прысутнічаюць шчолкаючыя гукі («клікі»), запазычаныя з кайсанскіх моў. На пісьменнасці яны абазначаюцца літарамі лацінскага алфавіту.
Пэтро-Маркіўка
Пэтро́-Ма́ркіўка (Петро́-Ма́рківка) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Паўліўка (Арцызскі раён)
Паўліўка (Павлі́вка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Ілля (прыток Ужа)
Ілля (Ілля) — рака в Беларусі і ва Украіне, цячэ на тэрыторыі Гомельскай і Кіеўскай вобласці. Левы прыток Ужа (басейн Прыпяці).
Апісанне
Даўжыня ракі складае 48 км, плошча басейна — 381 км².
Мосеўцы
Мо́сеўцы (, Мосевцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Плоцк (Адэская вобласць)
Плоцк (Плоцьк) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Міжлессе (Полацкі раён)
Міжле́ссе (, Мижлесье) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гомельскага сельсавета.
Прывільнэ (Гайсынскі раён)
Прыві́льнэ (Приві́льне) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Майкл Кейн
Сэр Майкл Кейн або Кэйн (Michael Caine; сапраўднае імя Морыс Джозеф Міклуайт, Maurice Joseph Micklewhite, нар. 14 сакавіка 1933, Лондан) — адзін з самых запатрабаваных брытанскіх акцёраў 1960-1970-х гадоў. Гэта адзін з двух акцёраў (другі — Джэк Нікалсан), якія вылучаліся на суісканне прэміі «Оскар» у кожным дзесяцігоддзі 1960-2000-х гадоў.
Мыкытычы (Дубенскі раён)
Мыкытычы (Мики́тичі) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 853
IC 853 — галактыка тыпу SBab у сузор'і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прамабалка
Прамабалка (Прямоба́лка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Педагагічны ўніверсітэт імя Адукацыйнай камісіі ў Кракаве
Педагагічны ўніверсітэт імя Адукацыйнай камісіі ў Кракаве (Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова педагагічнага профілю са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Кракаве.
Названы ў гонар утворанай у 1773 годзе ў Рэчы Паспалітай Адукацыйнай камісіі - фактычна першага ў Еўропе і свеце міністэрства адукацыі.
Агульная характарыстыка
У 1954 годзе педагагічная школа атрымала статус вышэйшай навучальнай установы, дзе навучанне доўжылася ўжо 4 гады, а выпускнікі атрымлівалі поўную вышэйшую адукацыю і ступень магістра. Палітычныя пераўтварэнні 1956 года прывялі да таго, што вучэльня атрымала значную аўтаномію, і ўпершыню былі праведзеныя выбары рэктара. Ім стаў прафесар Вінцэнт Данэк. Пачынаючы з 1958/1959 навучальнага года, тэрмін навучання быў падоўжаны да 5 гадоў.
У 1959 годзе вучэльня атрымала права прысваення навуковай ступені доктара ў галіне лінгвістыкі, мовазнаўства, гісторыі, філасофіі, паліталогіі, біялогіі, геаграфіі, матэматыкі, педагогікі, выяўленчага мастацтва, фізікі, а ў 1967 годзе - права правядзення хабілітацыі ў галіне лінгвістыкі, мовазнаўства, гісторыі і біялогіі.
У 1973 годзе вучэльня была названая ў гонар Адукацыйнай камісіі Рэчы Паспалітай.
1 кастрычніка 1999 года ўступіў у сілу закон аб перайменаванні вучэльні ў Педагагічную акадэмію імя Адукацыйнай камісіі ў Кракаве, а 20 лістапада 2008 года ўступіў у сілу чарговы закон, перайменаваўшы акадэмію на ўніверсітэт.
Соевы соус
Соевы соус — адзін з асноўных кампанентаў азіяцкай кухні, прадукт ферментацыі (закісання) соевых бабоў (часам з даданнем збожжа) пад уздзеяннем грыбоў роду аспергіл. Уяўляе сабой вадкасць вельмі цёмнага колеру з характэрным рэзкім пахам. Утрымоўвае мноства мінеральных элементаў, вітамінаў і амінакіслот. За кошт прысутнасці вытворных глутамінавай кіслаты валодае ўласцівасцю ярка падкрэсліваць смак страў.
Райкы (Вінніцкі раён)
Райкы́ (Райки́) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Геласій II
Геласій II (Gelasius PP. II) (свецкае імя: Джавані Каэтані Giovanni Caetani (або Gaetani)); (? — 29 студзеня 1119) — Папа Рымскі з 24 студзеня 1118 г. да 29 студзеня 1119. Быў манахам ў абацтве Монтэ-Касіна. У 1089 г. быў прызначаны Урбанам II канцлерам і кардыналам. Адрозьніваўся памяркоўнасцю ў поглядах, таму займаў гэтыя пасады і пры Пасхаліі II. Пасля таго як памёр Пасхалій II, кардыналы, якія сабраліся на Палаціне аднадушна абралі яго папам.
Звязда (прыпыначны пункт)
Звязда́ (, Звезда)  — былы прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 2,1 км на захад ад вёскі Пянькоўка; на лініі Крычаў I — Шасцёраўка, паміж ст. Крычаў ІІ і Шасцёраўка.
Тофу
Гісторыя
Па адной з версій паходжання тофу, ён быў атрыманы ва II ст. да н. э. у Кітаі і распаўсюдзіўся ў эпоху Нара (VIII стагоддзе ) у Японіі. У гэтых краінах, а таксама ў Тайландзе, В’етнаме і Карэі, тофу стаў адным з асноўных прадуктаў харчавання.
У заходніх краінах тофу стаў шырока вядомы ў другой палове XX стагоддзя, дзякуючы паляпшэнню культурных сувязяў з ўсходнеазіяцкімі краінамі і распаўсюджванню вегетарыянства.
Вытворчасць
Тофу атрымліваецца шляхам згортвання бялку соевага малака пры награванні або фільтраванні. Гэта адбываецца з дапамогай каагулянтаў (напрыклад, нігары - хларыд магнію, лімонная кіслата або сульфат кальцыю). На Акінава замест нігары выкарыстоўваецца марская вада, і атрыманы такім чынам тофу называецца сіма-дофу (астраўны тофу). Пасля гэтага тофу прэсуецца. Канчатковы прадукт мае белы колер.
У цэлым вытворчасць тофу нагадвае працэс атрымання сыру з малака. Часам тофу называюць «соевым сырам». Прэсаваны тофу паступае ў продаж у герметычных упакоўках, напоўненых вадой.
Захоўванне
Тофу можа захоўвацца ў вакуумнай упакоўцы з вадой на працягу некалькіх тыдняў. У пасудзіне з вадой можа захоўвацца каля аднаго тыдня, прычым ваду варта мяняць кожныя 1-2 дня. Тофу можна замарожваць, пасля чаго ён набывае жоўты колер. Пасля размарожвання колер зноў робіцца белым, а кансістэнцыя тофу - больш губчатай і цвёрдай.
IC 854
IC 854 — галактыка тыпу SBbc  R у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мыльча
Мыльча (Ми́льча) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Барткевіч
Барткевіч — прозвішча.
Alosa tanaica
Alosa tanaica — від рыб сямейства, распаўсюджаны ў Азоўскім моры ва ўсходняй палове Чорнага мора, на захад да Карадагу і на поўдзень да Батумі і паўночна-заходняй паловы — каля ўкраінскага і румынскага ўзбярэжжа.
Апісанне
Даўжыня да 20 см, звычайна 14-16 см, вага да 60 грам, жаберных тычынак 62-85. Зімуе ў Чорным моры паблізу каўказскага, украінскага і румынскага ўзбярэжжаў.
Спосаб жыцця
Паўпраходная рыба, размножваецца ў нізінах рэк. Скрозь Керчанскі і пралівы праходзіць вясной, у сакавіку-красавіку, а ўвосень сыходзіць назад, на зімоўку. У красавіку ўваходзіць для нераставання ў нізоўі Паўднёвага Буга, Дона, Кубані, часткова ў Таганрогскі заліў перад вусцем Дона. Нераст адбываецца прыкладна з пачатку мая да пачатку ліпеня, калі вада дасягае +15 °C. Палавой сталасці дасягае ў два гады, радзей у гадавалым узросце. Пладавітасць — 12-39 тысяч ікрынак.
Рыба, якая аднерасцілася, качуе ў нізоўі Паўднёвага Буга, Дона, у Дняпроўска-Бугскі ліман, Таганрогскі заліў. У моры харчуецца разнастайным зоапланктонам (ракападобнымі), лічынкамі насякомых і дробнай рыбай.
Значэнне
Гаспадарчае значэнне невялікае.
Міялы (Атыраўская вобласць)
Міялы — сяло ў Кзылкагінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Міялінскай сельскай акругі. Код КАТА — 234830100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 6034 чалавекі (3005 мужчын і 3029 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 6473 чалавекі (3234 мужчыны і 3239 жанчын).
Рэклінггаўзен
Рэклінггаўзен (Recklinghausen) — горад у Германіі, размешчаны на паўночнай ускраіне Рурскай вобласці на паўночным захадзе федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, цэнтр аднайменнай акругі. Музей ікон — найбуйнейшы музей царкоўнага мастацтва за межамі праваслаўных краін, калекцыя налічвае больш за 3500 ікон. Будынак узведзены ў 1795—1798 гадах, пры гэтым сам музей быў заснаваны значна пазней — у 1956 годзе. Музей электрычнасці, размешчаны ў будынку старой падстанцыі.
Брус (Шклоўскі раён)
Брус (, Брус) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавета.
Плябанаўцы (Шчучынскі раён)
Пляба́наўцы (, Плебановцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Трудавікі
Трудавікі, Працоўная група — фракцыя дэпутатаў-сялян і народніцкай інтэлігенцыі ў 1—4-й Дзяржаўных думах Расіі (1906—1917). Паўстала ў красавіку 1906 года як арганізацыя сялянскіх дэпутатаў у 1-й Думе. Склад паводле розных звестак вагаўся ад 96 або 107 дэпутатаў з 478.
Лідары: А. Ф. Аладзьін, С. У. Анікін, С. І. Бондараў, І. У. Жылкін і іншыя. Ад беларускіх губерняў у групу ўваходзілі К. К. Александровіч, М. С. Гатавецкі (Віленская губерня), Ф. Я. Буслаў (Магілёўская губерня), М. М. Жукоўскі, С. П. Кандрашук, У. Р. Якубсон (Гродзенская губерня), Ф. С. Трасун, Р. П. Філіпаў (Віцебская губерня). Праграма: увядзенне дэмакратычных свабод, нацыяналізацыя мірным шляхам зямлі (акрамя сялянскіх надзелаў) і яе ўраўняльнае размеркаванне паводле працоўных норм (адсюль назва «Трудавікі»), адмена саслоўных і нацыянальных абмежаванняў. Друкаваны орган — газета «Трудовой народ», «сялянскі дэпутат», «Працоўная Расія». Па асобных пытаннях трудавікі блакіраваліся з кадэтамі і сацыял-дэмакратамі. 28 красавіка 1906 года быў прынят «Праект Праграмы парламенцкай працоўнай групы».
Падчас выбарчай кампаніі ў 2-ю Думу напачатку 1907 г. паўствала каля 40 мясцовых аддзелаў трудавікоў (Пецярбургскі аддзел, Маскоўскі камітэт, «Агульнастудэнцкая Працоўная група» ў Пецярбургу). 15—17 лютага адбыўся 2-і з’езд «Працоўнай групы». На ім было складзена дамова паміж трудавікамі і Усерасійскім сялянскім саюзам пра стварэнне ў Думе адзінай фракцыі. З’езд ухваліў праект платформы «Працоўнай групы», складзены ў духу першага Праекта праграмы; быў створаны ЦК «Працоўнай групы». У 2-й Думе (сакавік—чэрвень 1907 года, 104 дэпутаты (на чале з М. Е. Бярэзіным, А. А. Булатам, А. Л. Караваевым і іншымі) з 518) зноў унеслі свой (сумесна з дэпутатамі «Усерасійскім сялянскім саюзам») аграрны законапраект, які паўтараў праект «104-х» з невялікімі зменамі ў пытанні пра грашовае абкладанне зямель. З усталяваннем трэцьчэрвеньскай манархіі і ўвядзеннем рэакцыйнага выбарчага закона (1907) дзейнасць трудавікоў практычна спынілася. У 3-й Думе (1907—1912) трудавікі мелі 14 дэпутатаў. Яны працягвалі захоўваць свае пазіцыі ў аграрным пытанні — адстойвалі праект «104-х». У 4-й Думе (1912—1917) «Працоўная група» складала 10 дэпутатаў. Старшынёй фракцыі трудавікоў быў А. Ф. Керанскі, які пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года падтрымаў Часовы ўрад і перайшоў да эсэраў
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года трудавікі ажывілі сваю дзейнасць і адрадзілі некаторыя мясцовыя аддзелы. У ЦК «Працоўнай групы» ў гэты час уваходзілі Л. М. Брамсан, М. Е. Бярэзін, У. У. Водавозаў, П. Б. Шаскольскі, У. Б. Станкевіч, О. Ф. Знаменскі і іншыя. 5-ы з’езд (7—11 (20—24) красавіка 1917) прыняў новую праграму, у якую «Працоўная група» абвясціла сябе «сацыялістычнай партыяй». Тым часам трудавікі зблізіліся па сваіх праграмных патрабаваннях з народнымі сацыялістамі. Трудавікі патрабавалі ўсталявання дэмакратычнай рэспублікі, склікання Устаноўчага сходу, высоўвалі прынцып нацыянальнага самавызначэння ў рамках захавання дзяржаўнага адзінства. У рашэнні аграрнага пытання новая праграма трудавікоў заставалася на прынцыпах праекта «104-х», прызнаючы выкуп памешчыцкіх зямель за кошт дзяржавы і пакіданне зямель, не якія перавышаюць працоўную норму, за іх уладальнікамі. 6-ы з’езд «Працоўнай групы» (30 чэрвеня — 3 ліпеня 1917) прыняў рашэнне пра аб’яднанне з народнымі сацыялістамі. Аб’яднанне адбылося на 1-м Усерасійскім з’ездзе 30 чэрвеня — 5 ліпеня ў Працоўную народна-сацыялістычную партыю. У час Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны 1918—1920 гадоў партыя выступала на баку Белага руху.
Раманава-Хуцір
Рамана́ва-Ху́цір (Рома́ново-Ху́тір) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Мяжно 1
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Завозерскага сельсавета.
Алег Віктаравіч Чарнышоў
Алег Віктаравіч Чарнышоў (нар. ) — навуковы даследчык у сферы дызайну, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт. Сябра Грамадскага аб’яднання Беларускі саюз дызайнераў.
Біяграфія
У 1968 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Навучаўся ў В. І. Гусева, І. Я. Герасіменка. У 1984—1990 гг. працаваў заведуючым кафедры дызайна БДТМІ. З 1987 г. сябра Беларускага саюза дызайнераў.
Жыве і працуе ў Мінску.
Навукова-даследчая дзейнасць
Займаецца навукова-даследчай і пелагагічнай дзейнасцю па наступных спецыялізацыях: навукова-тэарэтычныя, метадалагічныя, мастацка-кампазіцыйныя праблемы дызайн-дзейнасці і пытанні развіцця праектна-творчага мыслення спецыялістаў у галіне канцэптуальнага дызайну.
Мае больш за 80 навуковых публікацый і тэарэтычных распрацовак у галіне тэорыі, метадалогіі і методыкі дызайн-адукацыі, а таксама 10 аўтарскіх пасведчанняў на прамысловыя ўзоры і вынаходкі.
Галенавыя прэпараты
Галенавыя прэпараты (інакш — галенавы прэпараты) — група лекавых сродкаў, якія атрымліваюцца з расліннай сыравіны шляхам выцяжкі (экстракцыі). Часцей за ўсё гэта настойкі (спіртавыя або водна-спіртавыя выцяжкі) або экстракты (згушчаныя выцяжкі). З расліннай сыравіны рыхтуюць таксама водныя выцяжкі — настоі або адвары, у тым ліку настоі з некалькіх відаў расліннай сыравіны — зборы, або гарбата. Так, напрыклад, у жоўцегонны чай уваходзяць у пэўных прапорцыях кветкі бяссмертніка, лісця бабка і мяты, плады каляндры. У гэтых выпадках хімічныя кампаненты некалькіх раслін дзейнічаюць сумесна, дапаўняючы і ўзмацняючы лячэбны эфект. Прымаюцца амаль выключна ўнутр (пераральна, ад per os, oris), што адрознівае іх ад неагаленавых прэпаратаў.
З’яўленне тэрміна звязана з імем Клаўдзія Галена.
Новагаленавыя прэпараты (або неагаленавыя прэпараты) — водна-спіртавыя, спіртова-хлараформныя і іншыя экстракцыйныя лекавыя сродкі, якія змяшчаюць суму, спецыфічную для дадзенай расліннай лекавай сыравіны, і максімальна вызваленыя (якія падвергліся максімальнай ачыстцы) ад усіх спадарожных рэчываў. У цяперашні час іх часцей называюць сумарнымі вычышчанымі лекавымі сродкамі.
Агароднікі (Казловіцкі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Гісторыя
Адна з вёсак слуцкіх выбранцаў.
У пачатку XX ст. у складзе Цараўскай воласці Слуцкага павета, 65 двароў, звыш за 400 жыхароў. На 1 студзеня 1998 года — 132 двары, 308 жыхароў.
Ёсць базавая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, крама.
На могілках 2 брацкія магілы савецкіх воінаў, загінулых у Вялікую Айчынную вайну. У 1969 г. і 1975 г. пастаўлены абеліск і стэла.
Нагірнэ (Дубенскі раён)
Нагірнэ (Нагі́рне) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Бушаўка (Чабатовіцкі сельсавет)
Бу́шаўка (, Бушевка) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
За 24 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 51 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу, уздоўж кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1926 годзе ў Уваравіцкім раёне Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).
Ядзерны сінтэз
Ядзерны сінтэз — працэс утварэння ядраў хімічных элементаў цяжэй вадароду ў ходзе рэакцыі ядзернага сінтэзу (зліцця).
Ліндэ
Ліндэ — прозвішча, тапонім.
Ядзерны сінтэз
У астрафізіцы
У астрафізіцы адрозніваюць першасны ядзерны сінтэз, які праходзіў на пачатковых стадыях існавання Сусвету ў працэсе Вялікага Выбуху і зорны ядзерны сінтэз.
Першасны ядзерны сінтэз
Ядзерныя рэакцыі пры першасным ядзерным сінтэзе.
Зорны ядзерны сінтэз
Частка самых лёгкіх ядраў, акрамя першаснага ядзернага сінтэзу, ўтвараюцца ў зорках. Асноўнай крыніцай энергіі зорак галоўнай паслядоўнасці з'яўляецца сінтэз гелію-4 з вадароду ў пратон-пратонным цыкле і (для зорак, больш цяжкіх, чым Сонца) у CNO-цыкле. У pp-цыкле, як прамежкавыя прадукты, утвараюцца дэйтэрый, гелій-3 і літый-7. Гелій-4 утворыцца таксама пры гарэнні першаснага дэйтэрыю, якое можа адбывацца нават у карычневых карлікаў, дзе яшчэ немагчымы pp-працэс з-за занадта малой тэмпературы і ціску ў цэнтры.
Сінтэз больш цяжкіх ядраў таксама адбываецца ў зорках. Вуглярод-12 напрацоўваецца ў патройнай геліевай рэакцыі (уключаючы яе выбухападобную праяву, вядомую як геліевая ўспышка, у ядрах чырвоных гігантаў):
Некаторыя іншыя лёгкія ядры (да фтору 19F уключна) могуць сінтэзавацца ў нетрах адносна маламасіўных зорак у CNO-цыкле.
Ядры да жалеза 56Fe сінтэзуюцца шляхам зліцця больш лёгкіх ядраў у нетрах масіўных зорак. У залежнасці ад умоў, тут задзейнічаны такія працэсы, як гарэнне вугляроду (уключаючы выбухападобнае), кіслароду, неону, крэмнію, захоп ядрамі альфа-часціц (альфа-працэс).
Сінтэз цяжкіх і звышцяжкіх ядраў ідзе шляхам павольнага або хуткага нейтроннага захопу (гл. s-працэс, r-працэс), імаверна ў прадзвышновых і пры выбухах звышновых. Утварэнне нейтронадэфіцытных цяжкіх ядраў ідзе праз p-працэс і rp-працэс (павольны і хуткі захоп пратонаў).
Эксперыментальным пацвярджэннем факта зорнага ядзернага сінтэзу служыць нізкае ўтрыманне цяжкіх элементаў у старых зорках, якія ўзніклі на ранніх стадыях эвалюцыі Сусвету з матэрыі, якая ўтварылася ў ходзе першаснага ядзернага сінтэзу і хімічны склад якой не зменены зорным ядзерным сінтэзам.
Выбухны ядзерны сінтэз
Адбываецца пры ўспышках звышновых і іншых хуткабежных працэсаў, звязаных з стратай зоркай гідрастатычнай раўнавагі.
Тэплыця (вёска)
Тэплыця (Тепли́ця) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Севераморск
Севераморск (Североморск) — горад (з 1951 года) у Расіі, закрытае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне ў Мурманскай вобласці. Насельніцтва 54,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1896 годзе.
Севераморск размешчаны на Кольскім паўвостраве, за 25 км на паўночны ўсход ад Мурманска. Марскі порт на ўсходнім беразе незамярзальнага Кольскага заліва Баранцава мора. Звязаны з Мурманскам чыгуначнай лініяй і аўтамагістраллю «Кола».
Севераморск з’яўляецца асноўным пунктам базавання паўночнага флоту ВМФ Расіі.
Расахавата
Расахавата (Росоховата) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Эскадраны мінаносец Tromblon
Эскадраны мінаносец Tromblon — адзін з 13 эсмінцаў тыпу Claymore, пабудаваных для французскага флоту ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя.
Бечуаналенд
Пратэктарат Бечуаналенд (Bechuanaland Protectorate) — пратэктарат Вялікабрытаніі ў Паўднёвай Афрыцы, існаваў з 31 сакавіка 1885 года па 30 верасня 1966.
Гісторыя
У 1885 г. на частцы тэрыторый, населеных плямёнамі тсвана, размешчаных на поўдзень ад ракі Малопа, і тэрыторыі бурскіх рэспублік Стэлаланд і Гашэн, абвешчаных у 1882 годзе, была заснавана Каронная калонія Бечуаналенд з цэнтрам у Мафікенгу, у 1895 годзе далучаная да Капскай калоніі і ўвайшла ў 1910 г. у склад ПАС. На астатняй частцы ў 1885 быў заснаваны пратэктарат Бечуаналенд, адміністрацыя якога размяшчалася таксама ў Мафікенгу, з захаваннем мясцовай улады правадыроў тсвана. У 1890 ён быў пашыраны за кошт Нгаміленда. У 1891 годзе пратэктарат быў перададзены ў падпарадкаванне Вярхоўнага камісара па Паўднёвай Афрыцы, якім быў да 1910 года губернатар Капскай калоніі, у 1910—1961 гг. Генерал-губернатар ПАС, з 1961 — пасол Вялікабрытаніі ў ПАР. Спробы Вялікабрытаніі падпарадкаваць Бечуаналенд ПАС або Радэзіі сустракалі супраціў правадыроў. У выніку ў 1966 годзе была абвешчаная незалежнасць Рэспублікі Батсвана.
Нагараны (Дубенскі раён)
Нагараны (Нагоря́ни) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Валерый Іосіфавіч Саўко
Валерый Іосіфавіч Саўко (нар., в. Скіпоравічы Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (інжынер-механік), Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст).
Працаваў загадчыкам аўтагаража калгаса «Іскра» Дзятлаўскага раёна, інструктарам Дзятлаўскага райкама ЛКСМБ, інструктарам Гродзенскага абкама ЛКСМБ, першым сакратаром Дзятлаўскага райкама ЛКСМБ, дырэктарам таварыства з абмежаванай адказнасцю «Вытворча-камерцыйная фірма „Віта“», намеснікам старшыні Дзятлаўскага раённага Савета народных дэпутатаў, намеснікам начальніка ўпраўлення — начальнікам аддзела па справах органаў дзяржаўнага кіравання ўпраўлення арганізацыйна-кадравай работы Гродзенскага аблвыканкама, старшынёй Гродзенскага абкама прафсаюза работнікаў дзяржаўных і іншых устаноў.
Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Дзятлаўскага раённага Савета дэпутатаў, Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў. На працягу многіх гадоў узначальваў Гродзенскую абласную выбарчую камісію па выбарах Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і Гродзенскую абласную выбарчую камісію па выбарах дэпутатаў мясцовых Саветаў дэпутатаў.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
IC 855
IC 855 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Дзева.
Холмскэ
Холмскэ (Хо́лмське) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Нава Насовыця
Нава Насовыця (Нова́ Носо́виця) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Курынь (Бахмацкі раён)
У ХІХ стагоддзі сяло Курынь было ў складзе Бахмацкай воласці Канатопскага павета Чарнігаўскай губерні.
Зубнік
Зу́бнік (Crepis) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Расліны роду Зубнік — шматгадовыя, рэдка двухгадовыя апушаныя (часам голыя) травы вышынёй 5—150 см. Сцябло прамастойнае, рабрыстае, пустое ў сярэдзіне. Лісце суцэльнае, чаргаванае. Часам маецца толькі ліце ў прыкаранёвай разетцы. Кветкі звычайна жоўтага колеру, язычковыя, двухполыя, у шматкевткавых кошыках, сабраных у агульнае суквецце. Плод — сямянка з чубком.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліны роду распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі, Паўночнай Амерыкі і Афрыкі. На тэрыторыі Беларусі 9 відаў. Сустракаюцца вакол жылля ля дарог, на ўзлесках, на абложных землях і пустках.
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 252 віды. Некаторыя з іх:
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя і кармавыя расліны, некаторыя віды — пустазелле.
Гіпатэрмія
Гіпатэрмія — астуджэнне, паніжэнне тэмпературы цела ў цеплакроўных жывёл і чалавека ў выніку аддачы цяпла, якая праўзыходзіць яго ўтварэнне ў арганізме. Пры нізкай тэмпературы асяроддзя чалавека і жывёл абараняе ад гіпатэрміі цеплаізаляцыя (тлушчавы пласт, поўсць, пёры, адзенне); пры яе недастатковасці ўзнікаюць фізіялагічныя рэакцыі на астуджэнне: абмежаванне цеплааддачы са скуры па прычыне адтоку ад яе крыві да ўнутраных органаў, рэзкае павышэнне абмену і павелічэнне цеплапрадукцыі ў цягліцах пры рухах, працы, мышачных дрыжыкаў.
Гіпатэрмія ў чалавека на холадзе можа развіцца толькі пасля знясілення гэтых механізмаў, засынання ад стомы ці пры поўнай нерухомасці, але лёгка ўзнікае пры парушанай тэрмарэгуляцыі (п'янства, шок, наркатычны сон і інш.). У халоднай вадзе цеплааддача ўзрастае ў велізарнай ступені, павышэнне цеплаўстварэння яе не кампенсуе. Пры тэмпературы вады 0-4 ° С смерць ад гіпатэрміі можа наступіць праз 40-60 хвілін. Зніжэнне тэмпературы цела да 33-32 ° С выклікае дрымотнасць, ніжэй за 30 ° С - прагрэсавальнае зніжэнне абмену, крывянога ціску, запаволенне сэрцабіцця, дыхання, пры 27-26 ° С - страту свядомасці, каля 23-20 ° С - спыняецца дыханне, потым сэрца. Фізіялагічная гіпатэрмія назіраецца ў некаторых жывёл пры зімовай спячцы як прыстасоўвальная рэакцыя, якая дазваляе ім месяцамі абыходзіцца без ежы пры малой страце масы. Астуджаныя тканкі (мозгу, сэрца і інш.), абмен якіх пры гіпатэрміі рэзка зніжаны, лягчэй пераносяць недахоп кіслароду і даўжэй перажываюць спыненне кровазвароту. На гэтым заснавана прымяненне штучнай гіпатэрміі ў сучаснай хірургіі.
Прымакі (Шчучынскі раён)
Прымакі́ (, Примаки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лычкавіцкага сельсавета, потым у складзе Галавічпольскага сельсавета, да 2002 года — у складзе Бакштаўскага сельсавета.
Quercus petraea iberica
Quercus petraea iberica — ліставое дрэва, падвід дуба скальнага.
Апісанне
Гэта даволі буйное дрэва, якое вырастае да 20-25 метраў у вышыню або ў выключных выпадках — да 40 метраў. Quercus iberica вядомы сваім вельмі кароткім сцяблом і жалудамі, якія растуць парамі ці паасобку.