cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інцыдэнт у Дэсэ
Інцыдэнт
26 кастрычніка вайскоўцы федэральнай арміі паспрабавалі пакінуць свае пазіцыі. Падраздзяленні з Ароміі і Вобласці Народнасцяў Паўднёвай Эфіопіі пачалі адступаць. Апалчэнцы «Фано», што на дадзеным участку фронту выконвалі функцыі заградатрадаў, паспрабавалі прадухіліць ўцёкі сілавікоў. У ходзе гэтага яны забілі да 10 вайскоўцаў-арома. Сярод ахвяр былі афіцэры Ахмед Абрахам, Гірма Феіса, Хабтаму Мегерса і Абдыса Адугна.
Сіязань
Сіязань (Siyəzən) — горад і адміністрацыйны цэнтр Сіязаньскага раёна Азербайджана, размешчаны на прыморскай нізіне. Знаходзіцца ў міжрэччы Гільгільчая і Атачая. Праз Сіязань праходзяць аўтамабільная і чыгуначная магістралі рэспубліканскага значэння.
Даніель Квілен
Даніель Грэй «Дэн» Квілен (Daniel Gray "Dan" Quillen;  — ) — амерыканскі матэматык. Вядомы тым, што з’яўляецца «галоўным архітэктарам» вышэйшай алгебраічнай К-тэорыі, за што быў узнагароджаны прэміяй Коўла ў 1975 годзе і Філдсаўскай прэміяй у 1978 годзе.
Адукацыя і кар’ера
Квілен нарадзіўся ў Орынджы, штат Нью-Джэрсі. Ён паступіў у Гарвардскі ўніверсітэт, дзе атрымаў ступень бакалаўра (1961) і абараніў кандыдацкую дысертацыю (1964) пад кіраўніцтвам Раўля Бота ў галіне дыферэнцыяльных ураўненняў у прыватных вытворных.
Пасля атрымання доктарскай ступені Квілен атрымаў месца ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце. Аднак ён таксама правёў некалькі гадоў у шэрагу іншых універсітэтаў. Гэты досвед аказаўся важным для вызначэння напрамку яго даследаванняў. Ён наведаў Францыю двойчы: спачатку, дзякуючы фонду Альфрэда Слоўна, падчас навучальнага года 1968/1969, дзе на яго аказаў моцны ўплыў Гратэндык, а затым — на працягу 1973—1974 гадоў дзякуючы фонду Гугенхайма. У 1969—1970 гадах ён быў запрошаным членам Інстытута перспектыўных даследаванняў у Прынстане, дзе патрапіў пад уплыў Майкла Ацьі.
У 1978 годзе Квілен атрымаў медаль Філдса на Міжнародным кангрэсе матэматыкаў, які адбыўся ў Хельсінкі.
Квілен выйшаў на пенсію ў канцы 2006 года. 30 красавіка 2011 года памёр у Фларыдзе з-за ўскладненняў хваробы Альцгеймера.
Тадэвуш Казімір Ваньковіч
Тадэвуш Казімір Ваньковіч (Tadeusz Kazimierz Wańkowicz) — ураднік і землеўласнік.
Біяграфія
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Ваньковічаў герба «Ліс», які паходзіў з Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава Тадэвуша, мечніка і войскага менскага, і Алены Барбары з Валадковічаў.
Валодаў маёнткамі Мацкі, Кабылічы, Гарэлец (1745), Відагошча, Зазер’е Менскага павета, маёнткамі Лучай, Смыччо, Алешына, Вузла Ашмянскага павета, паводле леннага права валодаў маёнткам Кляпіна Рэчыцкага павета (1745).
Сям’я
У шлюбе з Ганнай са Свентарэцкіх (Свентаржэцкіх), дачкой Антона Свентарэцкага, менскага земскага пісара, і яго жонкі Кацярыны Багдановіч.
Меў сына Антонія, харунжага менскага. Антоні быў у шлюбе з Ганнай з Солтанаў, дачкой маршалка Галоўнага Трыбунала ВКЛ.
Кастусь Акула
Кастусь Акула (сапр. Аляксандр Ігнатавіч Качан;, Верацеі, Дзісненскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер Крулеўшчынскі сельсавет, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — , , Канада) — беларускі пісьменнік, журналіст, выдавец, грамадскі дзеяч беларускай эміграцыі.
Біяграфія
Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі.
Падчас нямецкай акупацыі настаўнічаў. У чэрвені 1944 паступіў у Мінскую школу камандзіраў БКА, разам з якой пакінуў Беларусь. У лістападзе 1944 апынуўся ў складзе 30-й дывізіі СС, зарганізаванай пераважна з беларусаў, у Эльзасе, насупраць французскай арміі ў ваколіцах Мюль-гоўзэ-Альткірх, на падыходзе да Рэйна. Перайшоў на бок антыгітлераўскіх хаўруснікаў. Са снежня 1944 ваяваў у Італіі ў складзе 2-га польскага корпуса, які ўваходзіў у склад 8–й Брытанскай арміі.
Узнагароджаны залатой «Зоркай Італіі», брытанскім «».
У 1946—1947 гадах жыў у Вялікабрытаніі. Удзельнічаў у заснаванні Згуртавання беларусаў Вялікай Брытаніі (1946). У чэрвені 1947 года пераехаў у Канаду (Таронта). Адзін з заснавальнікаў Згуртавання беларусаў Канады (1948), першы ягоны старшыня. Рэдагаваў газету «Беларускі Эмігрант» (1948—1954), часопіс беларускіх ветэранаў «Зважай» (1974—1997).
Летам 1992 прыязжджаў у Мінск. Наведаў выдавецтва «Мастацкая літаратура», у якім неўзабаве пачалася падрыхтоўка выдання рамана «Змагарныя дарогі» (выйшаў з друку ў 1994).
Пахаваны на могілках Пайн Хілс у Таронта, разам з жонкай і сынам. Прыватны архіў захоўваецца ў Беларускай бібліятэцы і музеі імя Францішка Скарыны ў Лондане.
Творчасць
Пісаў на беларускай і англіскай мовах. Аўтар раманаў «Змагарныя дарогі» (1962), «Гараватка» (1965—1981), «Tomorrow is Yesterday» (1968), «За волю» (1991).
У трылогіі «Гараватка» («Дзярлівая птушка», 1965; «Закрываўленае сонца», 1974; «Беларусы, вас чакае зямля», 1981) праз гісторыю беларускай вёскі з сімвалічнай назваю Гараватка імкнуўся паказаць гістарычны лёс Беларусі — гераічнай і мужнай краіны, якая здолела вытрымаць выпрабаванні розных акупацый яе чужынцамі. Раманы «Змагарныя дарогі» (1962), «За волю» (1991) пераважна аўтабіяграфічныя, прысвечаныя лёсу беларускай моладзі ў складаных даваенных, ваенных і пасляваенных умовах на Беларусі і за мяжою, яе шляху да нацыянальнай самасвядомасці. У зборнік «Усякая ўсячына» (Таронта, 1984) увайшла проза, паэзія, драматургія Кастуся Акулы, яго аўтабіяграфічныя абразкі.
Балахняты
Балахняты (Болохняты) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 1 жыхар (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 27 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, у 2,5 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Гжэлка. За 9 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя Алфёрава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі у верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Эканоміка
У мінулым у раёне вёскі вялася распрацоўка вапнякоў для абпалу на вапну. .
Віктар Давыдавіч Купрэйчык
Віктар Давыдавіч Купрэйчык (, Мінск — 22 мая 2017, Мінск) — беларускі шахматыст, гросмайстар (1980).
Біяграфія
Журналіст. У складзе студэнцкай зборнай каманды СССР пераможца чэмпіянатаў свету 1968, 1969 і 1974. Некаторы час быў наймаладзейшым шахматным майстрам у СССР, у гэтым статусе выйграў адкрытае першынство спартовага таварыства «Спартак» (Мінск, 1966). Чэмпіён Беларусі (1972, 2003). Пераможца Усесаюзнага турніру маладых майстроў (1970 і 1974). Удзельнік васьмі чэмпіянатаў СССР (1969—1987); лепшыя вынікі: 1979 — 5-7-е; 1980/1981 — 6-9-е; 1987 — 8-11-е месцы.
Паспяхова выступіў у шэрагу буйных міжнародных спаборніцтваў: Рыга (1967, юнацкі турнір) — 2-е; Тршынец (1967) і Сомбар (1970) — 2-3-е; Дортмунд (1975) — 6-7-е; Вейк-ан-Зее (1977, пабочны турнір) — 1-е; Кіравакан (1978) — 1-2-е; Рэйк’явік і Медына-дэль-Кампа (1980) — 1-е; Гасцінгс (1981/1982) — 1-е; Мінск (1982) — 4-6-е; Нью-Дэлі (1982) — 2-е; Барселона (1984) — 2-3-е; Зрэнка (1985) — 1-е; Львоў (1986) — 5-е; Вініпег (1986, 52 удзельніка) — 1-2-е; Заходні Берлін (1987) — 2-8-е; Мальмё (1987/1988) — 1-2-е месцы.
Займаўся шахматамі з 1959 года ў шахматнай секцыі Мінскага палаца піянераў, у майстра спорту Абы Шагаловіча. Шасцікласнікам, ва ўзросце 12 гадоў, удзельнічаў у чэмпіянаце Мінска сярод дарослых, быў чэмпіёнам Беларусі сярод школьнікаў. У 2003 годзе В. Купрэйчык казаў, што «вучыўся розуму» ў Гаўрылы Верасава і Ісака Баляслаўскага, захапляўся партыямі Міхаіла Таля. Вядомы шахматны трэнер Ю. Муйвід параўноўвае востракамбінацыйны стыль юнага Купрэйчыка з талеўскім.
В. Купрэйчык паспяхова праявіў сябе як трэнер і арганізатар: так, у 1980-х гадах ён быў секундантам гросмайстра Васіля Смыслова, у 2010-х даваў урокі шахмат у мінскай СДЮШАР-11 , працаваў з таленавітымі юнакамі індывідуальна. Сярод яго вучняў — міжнародны гросмайстар Уладзімір Раманенка, міжнародны майстар Міхаіл Нікіценка. У савецкі час В. Купрэйчык загадваў шахматным аддзелам у газеце «Знамя юности», вёў тэлеперадачы для шахматыстаў на БТ. Браў удзел у выданні шахматнай літаратуры ў Беларусі; рэцэнзаваў кнігі, выступіў у якасці сааўтара зборнікаў «Г. Н. Вересов» (2002, разам з Э. Калеснікам і Я. Мачалавым), «120 лучших комбинаций Г. Н. Вересова» (2004, разам з М. Царанковым) і інш.
Гросмайстар Купрэйчык вядомы таксама тым, што ў 1997 годзе, як дэлегат Алімпійскага сходу, прагаласаваў супраць абрання А. Р. Лукашэнкі прэзідэнтам Нацыянальнага алімпійскага камітэта. У 2003 годзе В. Купрэйчык быў намеснікам старшыні Беларускай федэрацыі шахмат (БФШ), старшынёй камісіі БФШ па этыцы. У 2010 годзе з’яўляўся прадстаўніком грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду».
У 2013 годзе імя гросмайстра Купрэйчыка было занесена ў Залу славы ФІДЭ. У 2014 годзе В. Купрэйчык заняў 3-е месца ў чэмпіянаце свету сярод сеньёраў (у катэгорыі шахматыстаў, старэйшых за 65 гадоў), які праходзіў у Грэцыі.
Амсукчанскі раён
Амсукчанскі раён (Омсукча́нский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Амсукчанская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Амсукчанская муніцыпальная акруга.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Амсукчан.
Раён размяшчаецца на паўночным усходзе Магаданскай вобласці. Мяжуе на захадзе з Сярэднеканскім і Хасынскім, на поўдні з Ольскім, на ўсходзе з Паўночна-Эвенскім раёнамі. На паўднёвым усходзе мае выхад на ўзбярэжжа Гіжыгінскай губы Ахоцкага мора. Плошча раёна — 60,4 тыс. км².
Святаслаў Мсціславіч (князь смаленскі)
Святаслаў Мсціславіч (? — ) — князь наўгародскі (1218—1219), князь полацкі (1222—1232), князь смаленскі (1232-1239). Сын Мсціслава Раманавіча.
Пасля смерці ў 1222 годзе полацкага князя Васількі Валадаравіча ў Полацкай зямлі адбыліся нейкія падзеі, якія выклікалі агрэсію з боку Смаленскага княства. Смаленскія князі захапілі Полацк, полацкі сталец заняў прадстаўнік іх дынастыі — Святаслаў Мсціславіч. Верагодна, менавіта падчас гэтага нападу Полацк быў разрабаваны і ў Смаленск вывезены крыж Еўфрасінні Полацкай і іншыя каштоўнасці. У 1230, пасля смерці смаленскага князя Мсціслава Давыдавіча, смаленскі сталец па старшынстве мусіў заняць Святаслаў Мсціславіч, але смаляне чамусьці былі супраць гэтага. Тады ў 1232 Святаслаў пры падтрымцы палачан, у войску якіх было шмат літоўцаў, захапіў Смаленск і, вынішчыўшы сваіх праціўнікаў, заняў сталец. Пры ім у Смаленску заставаліся полацкія войскі, якія збольшага складаліся з літоўцаў, згадваецца нават нейкі літоўскі князь. Пасля Святаслава Мсціславіча полацкі сталец заняў Брачыслаў.
Саатлы
Саатлы (Saatlı) — горад, адміністрацыйны цэнтр Саатлінскага раёна Азербайджана, за 180 км ад Баку. Размешчаны на правым беразе ракі Аракс. Указам ад 25 мая 1943 з Сабірабадскага раёна быў выдзелены новы раён з цэнтрам у Саатлы. 24 верасня 1947 года паселішча Саатлы было аднесена да катэгорыі пасёлкаў гарадскога тыпу. У 1971 годзе атрымаў статус горада.
Свята-Мікалаеўская царква (Калектыўная)
Гісторыя
Пабудаваны Мікольскі скіт быў у 1750 годзе з цэглы на зямлі, якая належала Богаяўленскаму манастыру. Штогод да яго ладзіліся хрэсныя хады з асабліва шанаваным абразом Іверскай Маці Божай. Рэканструявана ў 2-й палавіне XIX стагоддзя.
Архітэктура
Вырашана крыжова-купальным аб'ёмам. На перакрыжаванні двухсхільных дахаў узведзены васьмігранны драўляны светлавы барабан, накрыты самкнутым шлемападобным купалам з макаўкай, над прытворам — двух'ярусная чатырохгранная шатровая званіца з макаўкай. Плоскасныя фасады парэзаны лучковымі аконнымі і ўваходнымі праёмамі ў ліштвах з замковым каменем, апяразаны прафіляваным карнізам, крапаваны вуглавымі слаёнымі лапаткамі. Унутры сцены ў ніжнім ярусе крапаваны лучковымі нішамі.
Эрвэ Базен
Эрвэ Базен (Hervé Bazin), сапраўднае імя Жан-П’ер Мары Эрвэ-Базен (Jean-Pierre Hervé-Bazin; , Анжэ — ) — французскі пісьменнік, удзельнік Руху Супраціву, прэзідэнт Ганкураўскай акадэміі (з 1973). Лаўрэат Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1980).
Біяграфія
Нарадзіўся ў пабожнай буржуазнай сям’і. Дзяцінства прайшло ў дэпартаменце Мен і Луара. Праз частыя канфлікты з уладнай маці (вобраз якой пазней выведзены ў рамане «Гадзюка ў кулаку») некалькі разоў уцякаў з дому, пакуль у 20 гадоў урэшце не пакінуў сям’ю. Нягледзячы на цяжкія ўспаміны, выкліканыя бацькоўскай сядзібай, усё жыццё заставаўся вельмі прывязаны да родных мясцінаў — менавіта там адбываюцца дзеі большасці яго раманаў.
Канфліктныя адносіны з маці натхнілі пісьменніка на раман «Гадзюка ў кулаку» (Vipère au poing, 1948), апавяданне пра поўныя нянавісці адносіны ў сям’і Рэзо: бяздушную і жорсткую маці, што ўвесь час знаходзіць новыя спосабы прыгнёту і прыдзірак, і яе дзяцей, найперш апавядальніка Жана Рэзо. Гэтыя «Атрыды ў фланэлевай камізэльцы», як называў раман сам Эрвэ Базена, былі добра ацэнены крытыкам Марысам Надо. Раман меў велізарны поспех у пасляваенны час, як і многія іншыя, дзе натуралістычна апісваліся норавы эпохі і ствараліся верагодныя псіхалагічныя партрэты. Персанажы «Гадзюкі ў кулаку» сталі героямі і іншых раманаў: «Смерць коніка» (La mort du petit cheval, 1950) і «Крык савы» (Cri de la chouette, 1971).
У 1950 годзе Эрвэ Базен апублікаваў L’amour est à réinventer ў часопісе La Nef, у тым жа нумары друкаваліся творы, Жака Адыберці, , Марыса Друона і Андрэ Маруа.
Эрвэ Базена лічаць «сямейным раманістам», сям’я — цэнтральная тэма ўсіх яго раманаў. Эдварда Кузьміна адзначала, што «аналіз псіхалогіі шлюбу <…> надзвычай грунтоўна і пільна распрацаваны пісьменнікам». Пры гэтым, як паказвае крытык у сувязі з раманам «Шлюбная жыццё» (Le Matrimoine, 1966), ''«кожная палова роду чалавечага можа прачытаць яго са сваіх пазіцый. Жанчыны прачытаюць яго з гарачым спачуваннем, пазнаўшы, нібы ў люстэрку, свае штодзённыя вялікія і маленькія драмы. Мужчына ж можа прачытаць раман з поўным самаздавальннем, салідарны з героем, разам з ім абвінаваціўшы жанчыну ва ўсім бязладдзі побыту. І не адразу заўважыць, што, здаецца, пісьменнік злавіў яго ў пастку»''. У гутарках Базен бязбоязна раскрываўся, падахвочваючы і суразмоўцу быць такім жа непасрэдным і адкрытым, каб не марнаваць час размовы. Базен спяшаўся жыць, павышаны тэмп жыцця, нават разводы і шлюбы (якіх было чатыры), колькасць дзяцей, ледзь не большае за колькасць раманаў, былі нармальным адлюстраваннем падараванага яму леанардаўскага творчага і жыццёвага зараду.
Тым жа часам Базен піша навелы і эсэ, як, напрыклад, «Усё, у што я веру» (Ce que je crois, 1977).
У 1960 годзе Эрвэ Базен стаў членам Ганкураўскай акадэміі, а ў 1973 годзе яе прэзідэнтам (Хорхэ Семпрун, які мусіў змяніць Франсуа Нурысье, перадаў Базену сваю чаргу).
Эрвэ Базен быў актывістам руху за мір, звязанага з Камуністычнай партыяй, ідэі якой былі блізкія пісьменніку. Удзельнічаў у Супраціве, не прыняўшы капітуляцыі Францыі перад нацысцкай Германіяй. У пасляваенныя гады Базен змагаўся супраць ідэі магчымасці ядзернага канфлікта. Падтрымліваў з Францыі сям’ю Розенбергаў, пакуль ішоў судовы працэс па іх справе.
У 1980 годзе Эрвэ Базен атрымаў Міжнародную Ленінскую прэмію, на што Ражэ Пейрэфіт іранічна заўважыў: «Эрвэ Базен атрымаў дзве прэміі, якія склалі пару: Ленінскую прэмію за мір і ».
Новыя знакі прыпынку
У эсэ 1966 годзе Plumons l’Oiseau прапанаваў шэсць новых знакаў прыпынку (уключна з выкарыстаным і да гэтага іранічным знакам) :
Беларускія пераклады
Паасобныя творы на беларускую пераклаў Сяргей Шупа.
Бахцеі
Бахцеі (Бахтеи) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 3083
NGC 3083 (іншыя абазначэнні — MCG 0-26-2, ZWG 8.11, PGC 28900) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Септымій Север
Септымій Север — Луцый Септымій Север Пертынакс (146—211): рымскі імператар (193—211), сын Публія Септымія Геты і Фульвіі Піі.
Біяграфія
Быў абвешчаны імператарам панонскімі легіёнамі ў час смуты 193 года. Яго канкурэнты, Пясцэній Нігер і Альбін, неўзабаве былі забітыя. Септымій Север паходзіў з Паўночнай Афрыкі, з Лептыс Магны, і ўсё жыццё размаўляў на лаціне з афрыканскім акцэнтам. Ён паспрыяў росквіту Лептыс Магны ў час свайго праўлення, але не любіў Рыма, і дазволіў кіраваць горадам Плаўціну, з дачкой якога ажаніў свайго сына Каракалу. У 198 г. Септымій Север абвясціў Каракалу суправіцелем, а малодшага сына, Гету, цэзар. Паставіў сабе вялікую трыумфальную арку на рымскім форуме.
Зурзэе
Зурзэе (Sursee) — горад у Швейцарыі, акруговы цэнтр, знаходзіцца ў кантоне Люцэрн.
Уваходзіць у склад акругі Зурзэе. Насельніцтва складае 8531 чалавек (на 2008 год). Афіцыйны код — 1103.
Палітыка Паўднёвага Судана
Паўднёвы Судан — дзяржава ва Усходняй Афрыцы. Федэратыўная прэзідэнцкая рэспубліка. Сталіца і буйнейшы населены пункт — горад Джуба. Суверэнны статус Паўднёвага Судана набыў сілу 9 ліпеня 2011 года пасля яго афіцыйнага прызнання Суданам. Гэта самая маладая агульнапрызнаная краіна свету.
Канстытуцыя і Прэзідэнт
Незадоўга да абвяшчэння незалежнасці, ўрад Паўднёвага Судана распрацаваў Канстытуцыю, якая была падпісана прэзідэнтам у дзень 9 ліпеня 2011, стаўшы такім чынам блізнюком Незалежнасці. Паводле Канстытуцыі, Паўднёвы Судан — прэзідэнцкая рэспубліка. Лідар дзяржавы з'яўляецца таксама кіраўніком ураду і галоўнакамандуючым узброенымі сіламі. Нязменным лідарам Паўднёвага Судана з 2005 года з'яўляецца Салва Кіір Маярдзіт, хрысціянін, этнічны дзінка, то бок, сярэднестатыстычны паўднёвы суданец.
Заканадаўчая ўлада
Заканадаўчы орган, Парламент Паўднёвага Судана, складаецца з дзвюх палат: верхняй — Дзяржаўнага Савету (50 членаў, прадстаўляюць штаты); ніжняй — Нацыянальнай Асамблеі (170 членаў, абіраюцца прамым усенародным галасаваннем). Найбуйнейшая партыя, якой належаць 160 крэслаў Нацыянальнай Асамблеі — Народная армія вызвалення Судана, былое паўстанцкае войска, што вяла рэй барацьбы за незалежнасць і па набыцці яе атрымала ўладу. Партыю ўзначальвае прэзідэнт Салва Кіір.
Судовая ўлада
Вышэйшую судовую ўладу ажыццяўляе Вярхоўны суд.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Гістарычна ў Паўднёвым Судане выдзяляецца тры рэгіёны: Экваторыя на поўдні, Бахр-Эль-Газаль на паўночным захадзе і Вялікі Верхні Ніл на паўночным усходзе. Сучасны Паўднёвы Судан — федэратыўная дзяржава, што з лістапада 2015 складаецца з 28 штатаў. Штаты выдзеленыя ў адпаведнасці з межамі рассялення этнічных груп. Асноўная мэта новага падзелу — знічшыць падставы да міжэтнічнага гвалту. Зрэшты, апазіцыйныя лідары замену былых 10 штатаў на 28 новых не ўхвалілі. У студзені 2017 з ліку 28 былі выдзелены 4 новыя штаты, і разам штатаў стала 32.
Сталічнае пытанне
Сталіца Судана, Джуба, найбуйнейшы горад краіны, адначасова з'яўляецца цэнтрам штата Цэнтральная Экваторыя і графства Джуба. Аднак з пункту гледжання уладаў, Джуба не адпавядае сталічнаму званню праз неўладкаванасць, недастаткова развітую інфраструктуру ды не зусім цэнтральнае геаграфічнае становішча. У лютым 2011 урад зацвердзіў рэзалюцыю, паводле якой краіна пабудуе новую сталіцу. Ёй закліканы стаць горад Рамсель ніжэй па цячэнні Ніла — сталіцай яго бачыў яшчэ легендарны змагар за незалежнасць Джон Гаранг. Плануецца перанос сталіцы па нігерыйскім сцэнары, што азначае разумнае будаўніцтва новага горада фактычна на пустым месцы. Дагэтуль незразумела, адкуль улады Паўднёвага Судана возьмуць на перанос грошы, таму праект застаецца праектам.
Аляксей Аляксандравіч Абалмасаў
Аляксей Аляксандравіч Абалмасаў ( у Барысаве) — беларускі вясляр-байдарачнік.
Біяграфія
Выступаў за зборную Беларусі на ўсім працягу 2000-х гадоў. На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Абалмасаў атрымаў залаты медаль у дыстанцыі 1000 м у каяку сярод мужчын у чацвёрцы з Вадзімам Махневым, Раманам Петрушэнкам і Артурам Літвінчуком. Тройчы чэмпіён Еўропы, шматразовы пераможца рэспубліканскіх і моладзевых рэгат. На спаборніцтвах прадстаўляў Мінскую вобласць і таварыства «Дынама», заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Цяпер — трэнер па веславанні на байдарках і каноэ.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
Вуліца Шніткі (Наваполацк)
Вуліца Шніткі (, Улица Шнитки) — вуліца ў Наваполацку.
Сушаніца лясная
Сушаніца лясная (Gnaphálium sylváticum) — травяністая расліна, від роду сямейства.
Вуліца Шніткі (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе і ў выніку дала назву сучаснай вуліцы горада. Сёння ў гэтай цастцы горада размешчаны шматлікія садовыя таварыствы, а таксама аднапавярховая забудова сядзібнага тыпу. Працягласць вуліцы складае каля 660 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".
Сушаніца лясная
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна.
Сцябло прамое, вышынёй 10-60 см, адзіночнае, неразгалінаванае.
Лісце чарговае, з верхняга боку апушанае або голае, знізу шаравата-лямцавае. Прыкаранёвае і ніжнія — чарашковае, лінейнае. Верхняе — сядзячае.
Плод — сямянка з доўгім чубком з валасінак.
Свіслацкая гімназія
Заснаваная ў 1804 г. як Гродзенская губернская акадэмічная гімназія на грошы графа Вінцэнта Тышкевіча (1757—1816), уласніка мястэчка Свіслач. Адкрыта ў 1805 г. У 1834 г. страціла статут губернскай і была пераўтворана ў звычайную павятовую гімназію. У 1835 г. Свіслацкая павятовая гімназія была рэарганізавана ў павятовае вучылішча, а праз 16 гадоў — у пяцікласнае дваранскае вучылішча, закрытае ў 1851 г.
З 1944 г. — Свіслацкая сярэдняя школа. З 1987 г. — '''Свіслацкая сярэдняя школа № 1 імя К. Каліноўскага'''. З 2005 г. — '''гімназія № 1 імя К. Каліноўскага'''.
Гісторыя
Заснаваная ў 1804 г. як Гродзенская губернская акадэмічная гімназія для навучання моладзі з Брэсцкага, Пружанскага, Кобрынскага, Ваўкавыскага, Слонімскага і Гродзенскага паветаў.
Граф Вінцэнт Тышкевіч і Свіслацкая гімназія
Уладальнік Свіслачы граф Вінцэнт Тышкевіч аказаў вялікую матэрыяльную дапамогу і падтрымку пры стварэнні гімназіі. Ён ахвяраваў гімназіі будынак і грошы на яго мураваную перабудову (архітэктар Шульц), а таксама завяшчаў 20 тыс. руб. серабром. Паводле ўспамінаў Л. Патоцкага, “паліва для гімназіі дастаўлялася са свіслацкага двара, а для бяднейшых студэнтаў Тышкевіч наймаў пакоі з уласнай кішэні, а многіх з іх утрымліваў за свой кошт поўнасцю”. Не толькі матэрыяльна падтрымліваў гімназію ўладальнік Свіслачы. "“Ён дбаў пра маральнасць моладзі. З дапамогай заведзенай ім паліцыі яму былі вядомыя паводзіны кожнага студэнта, можа лепш, як школьнай уладзе. Ад інспектара гімназіі ён дамагаўся, каб вінаватага пакаралі за найменшую правіннасць. Часта нават прысутнічаў разам з настаўнікамі на студэнцкіх судах. Тых, што вучыліся добра і мелі прыкладныя паводзіны, умеў вылучаць сярод іншых, рабіў ім неспадзяванкі, малодшых абдорваў садавінаю або цукеркамі, старэйшых добрай і карыснай кніжкаю. Кожны год увесну наладжваў для студэнтаў маёўку, завітваў на экзамены і падчас урачыстага акту сам раздаваў узнагароды. Калі праз некалькі гадоў сустракаўся з былым вучнем свіслацкіх школаў, вітаўся з ім як са сваім і ніколі не адмовіў таму, хто меў патрэбу ў дапамозе і пратэкцыі”."Навучанне разлічвалася на 7 гадоў. Вучэбны план гімназіі быў падобны да планаў павятовых вучылішчаў, але быў больш шырокі і разнастайны. Асноўнай мовай навучання была польская.
Свіслацкая гімназія была дастаткова буйной навучальнай установай. Тут у розныя гады вучыліся ад 200 да 300 вучняў. Сюды прыязджалі не толькі дзеці мясцовай ваўкавыскай шляхты, але навучэнцы з розных куткоў Гродзенскай губерні. Для іх, дзякуючы дабрачыннасці Тышкевіча, быў зроблены інтэрнат.
Выкладчыкі і навучэнцы Свіслацкай гімназіі складалі значную частку насельніцтва мястэчка. Для вызначэння ўдзельнай вагі выкладчыкаў і навучэнцаў сярод усіх жыхароў Свіслачы возьмем 1816–1818 гг. Сталае насельніцтва мястэчка складала 614 чалавек (у 1816 г.), выкладчыкі і вучні гімназіі – 328 (у 1818 г.), разам – 942 чалавекi. Атрымліваецца, што 35% жыхароў былі звязаны з навукай і асветай.
Насельніцтва Свіслачы было 614 чалавек (1816), выкладчыкі і вучні — 328 (1818).
Кіраўніцтва і выкладчыкі Свіслацкай гімназіі
Гімназія ў Свіслачы была базавай школай Віленскага ўніверсітэта, у параграфе 1 Устава Віленскай навучальнай акругі гаворыцца: «Свислочская гимназия передается в непосредственное ведение и университета». Універсітэт падбіраў кадры для гімназіі, даваў вучэбныя дапаможнікі, папаўняў бібліятэку. Таму гімназія ў Свіслачы адрознівалася высокім узроўнем навучання і мела вялікую вядомасць. Атрымала афіцыйную назву Гродзенская губернская гімназія ў Свіслачы.
У 1820-я гады гімназіяй кіраваў А. Сухадольскі, а ў часы пераўладкавання яе ў вучылішча — Грацэрт. Тут вывучаліся матэматычныя навукі, гісторыя, мовы, у тым ліку польская, руская, французская, маляванне (з 1820-х — тапаграфічны малюнак, чарчэнне), геаграфія, прыродазнаўчыя навукі, літаратура.
У фондах ДАРФ у Маскве захоўваецца “Справа аб экзаменах у Свіслацкай гімназіі. 1840 г.” Сутнасць яе заключалася ў разглядзе накіраванага на імя імператара даносу на дырэктара гімназіі Грацэрта, які нібыта быў невукам, чым карысталіся студэнты падчас экзаменаў, атрымоўваючы высокія адзнакі і медалі: “''Во время экзаменов в Свислоцкой гимназии ученики до такой степени пользовались невежеством Директора, что один из них, не найдя условно предназначенного для него билета вынул случайно билет о географии Австралии и не имея об оной понятия начал говорить о Сахаре и получил 5 баллов. Таковым невежеством пользовались и многие ученики с помощью профессоров, а ученик Горбачевский, также обманывавший Директора, получил серебряную медаль''”. Звесткі, якія былі сабраныя з гэтай нагоды, сведчылі, што Грацэрт скончыў Віленскі універсітэт, меў ступень кандыдата, з 1838 г. займаў пасаду дырэктара гімназіі ў Свіслачы, а Гарбачэўскі належаў да лепшых яе выхаванцаў. Для агляду гімназіі быў накіраваны дырэктар Віленскага дваранскага інстытута Галер, які ў сваёй справаздачы адзначыў: “Обвинения Грацерта в невежестве и злоупотреблениях не имеют никакого основания, носят на себе в полной мере печать клеветы… и личной недоброжелательности сочинителя оной статьи к Директору… Касательно учебной части я при настоящем обозрении гимназии еще более прежнего убедился как в особенно похвальном усердии преподавателей, так и в прилежании учащихся…”.
Гімназія мела моцны прафесарска-настаўніцкі склад. Тут працавалі Лявон Бароўскі — настаўнік мовы і літаратуры; Іван Вольскі — настаўнік фізікі, аўтар шматлікіх навуковых артыкулаў; Максіміліан Якубовіч — настаўнік лацінскай і грэчаскай моў, аўтар граматыкі лацінскай мовы і навуковай працы «Философия христианства»; Шыдлоўскі — настаўнік рыторыкі, вядомы пісьменнік, працаваў прафесарам Віленскага ўніверсітэта; Ян Чачот (не філамат) — настаўнік геаграфіі, малюнак у 1841—1847 гадах выкладаў выпускнік Віленскай мастацкай школы Палікарп Ётэйка.
Тайныя таварыствы навучэнцаў
Заняткі ў гімназіі праходзілі па распарадку дня. Навучэнцы уставалі ў 6 гадзін раніцы, клаліся спаць у 10 гадзін вечара. Выконваць урокі гімназісты павінны былі з паловы сёмага і да часу, калі трэба было ісці на заняткі. Пасля заняткаў давалася дзве гадзіны, каб вярнуцца дадому і пагуляць. Потым быў час на выконванне ўрокаў і асабліва такіх пісьмовых работ, якія не патрабавалі вялікага разумовага напружання. Пасля гэтага адводзіліся яшчэ 2 гадзіны на абед, прагулку, а затым зноў 2 гадзіны на выконванне ўрокаў. Забаранялася піць моцныя напіткі і курыць тытун, а таксама спрэчкі. Навучэнцы не павінны былі ілгаць і крывадушнічаць. Гімназісты павінны былі імкнуцца да самаўдасканалення.
Высокі ўзровень навучання, багатая бібліятэка, добры настаўніцкі склад садзейнічалі не толькі атрыманню добрых ведаў, але і развіццю вальнадумства сярод студэнтаў. Формай арганізацыйнага і ідэйнага з’яднання дэмакратычных сіл былі розныя тайныя таварыствы. У 1819 г. тут узніклі таварыствы “Навуковае” і “Маральнае”. З рапарту рэктара Віленскага універсітэта міністру духоўных спраў і народнай асветы ад 25 кастрычніка 1825 г. вынікае, што “''в 1819 г. ученики VI класса, коих числилось 11, в свободных от лекций часах собирались в лекционном зале и составляя товарищество читывали между собою стихи и речи, между таковыми были весьма неприличного и хулы достойного содержания''…”. З 1822 г. у Свіслацкай гімназіі дзейнічала тайнае таварыства “Заране”, якое было раскрыта ў кастрычніку 1823 г. 46 чалавек былі арыштаваны ці трапілі пад нагляд паліцыі, частка выкладчыкаў была пераведзена ў іншыя навучальныя ўстановы. Але гэтыя меры не зменшылі напружанасці ў Свіслачы. У студзені 1825 г. рэктар Віленскага універсітэта загадаў дырэктару гімназіі забараніць сходы вучняў, а таксама і мясцовых жыхароў. Вайсковаму патрулю загадвалася бесперапынна сачыць за гімназіяй, што не перашкодзіла тайнаму гуртку “Ваенныя сябры” заснаваць у 1825 г. тут свой філіял. У час паўстання 1830–1831 гг. рабілася спроба падрыхтаваць у Свіслачы паўстанне з удзелам гімназістаў, але план не быў здзейснены.
Ліквідацыя гімназіі
Свіслацкая гімназія некалькі разоў перажыла карэннае пераўладкаванне, выкліканае, найперш, палітычнымі прычынамі моцны ўдар па гімназіі быў нанесены рэпрэсіямі ў сувязі з раскрыццём тайных таварыстваў. Быў не толькі зменены настаўніцкі калектыў, але і ўведзены экстраардынарныя сродкі і метады нагляду, быў зменены вучэбны план гімназіі. Ствараецца асаблівая вучылішчная паліцыя.
Наступны ўдар па гімназіі быў нанесены ў 1830-я гады пасля паўстання 1830—1831. Парадзелі шэрагі таленавітых выкладчыкаў, зменшыўся прыток здольных вучняў. Сярод прычын гэтага было закрыццё Віленскага ўніверсітэта (1832) і адкрыццё ў красавіку 1834 гімназіі ў Гродна. Свіслацкая гімназія пераўтварылася ў ардынарную павятовую. У 1835 гімназія была рэарганізавана ў павятовае вучылішча, а праз 16 гадоў — у пяцікласнае дваранскае вучылішча. Канчаткова Свіслацкая гімназія была закрытая ў 1851, калі яе перавялі ў Шаўлі.
Спробай аднавіць у Свіслачы гімназічную адукацыю было стварэнне ў 1860 г. на базе мясцовага ўезнага вучылішча першай у Расійскай імперыі чатырохкласнай прагімназіі (разам з Маладзечанскай). Вучэбны курс яе адпавядаў першым чатыром класам поўнай гімназіі, куды потым выпускнікоў прагімназіі прымалі без экзаменаў у пяты клас. Прагімназія ў Свіслачы была зачыненая пасля задушэння паўстання 1863–1864 гг. Замест яе прадпісвалася адчыніць двухкласнае народнае вучылішча.
НГАБ у Гродне захавала справу “Аб адкрыцці ў маёнтку Свіслач школы аграномаў”, якая ўтрымлівае праект стварэння на базе свіслацкай гімназіі земляробчай школы па ўзоры Горы-Горацкай. У пастанове Гродзенскай палаты дзяржаўных маёмасцей ад 13 верасня 1844 г. адзначалася: “К устройству агрономической школы в м. Свислочи благоприятствует в особенности, что в означенном местечке находится гимназия; самое же имение Свислочь <…> с удобностью может быть назначена на ферму для практических занятий и опытов усовершенствованного хозяйства”. Планавалася поўны курс навучання падзяліць на тры гады, на першы год колькасць выхаванцаў абмяжоўвалася 12 чалавекамi, аднак адзначалася, што “по мере распространения института количество их может быть увеличено”. Такім чынам, м. Свіслач магло стаць і цэнтрам спецыяльнай прафесійнай адукацыі – агранамічнай. На жаль, лёс не пакінуў часу і ўмоў для ажыццяўлення гэтага праекта.
З 1875 года тут размяшчалася семінарыя, дзе рыхтавалі настаўнікаў для царскіх пачатковых школ – народных вучылішчаў. Са сцен гэтай, здавалася б, прасякнутай манархічным духам установы выйшлі дзясяткі актыўных беларускіх дзеячаў міжваеннай пары: Іосіф Баліцкі, Аляксандр Грыкоўскі, Мікола Дзямідаў, які лічыў сябе сваяком Канстанціна Каліноўскага, Стафан Жабінскі, Макар Касцевіч (Макар Краўцоў), Аляксандр Коўш і многія іншыя. У час Першай сусветнай вайны тут распачала дзейнасць беларуская настаўніцкая семінарыя, замененая ў 1923 годзе на польскую, якая ў 1935 годзе была названа ў гонар Рамуальда Траўгута.
У час Вялікай Айчыннай вайны галоўны буднак гімназіі быў пашкоджаны і разабраны на цэглу. На яго месцы з’явілася раённая бальніца, якой належыць захаваны правы флігель некалі вядомай навучальнай установы.
Вядомыя навучэнцы
• Адольф Белакоз
• Канстанцін Будзінскі,
• Леан Зянковіч
• Восіп Кавалеўскі
• Канстанцін Каліноўскі
• Люцыян Крашэўскі
• Юзаф Крашэўскі
• Уладзіслаў Малахоўскі
• Напалеон Орда
• Леан Патоцкі
• Восіп Пашкоўскі
• Адам Сузін
• Райнальд Сухадольскі
• Януарый Сухадольскі
• Рамуальд Траўгут і інш.
Будынак
Планіроўка будынкаў адпавядала класіцыстычным нормам (праект Я. Шантыра). Па-першае, гэта трохчасткавая кампазіцыя — на адной лініі з цэнтральным аднапавярховым галоўным корпусам знаходзіліся два сіметрычныя невялікія флігелі. У вырашэнні будынкаў прысутнічала нязменная каланада: у галоўнага корпуса — чатырнаццацікалонны порцік, у флігелях — шасцікалоннныя. Характэрнае для класіцызму размяшчэнне парадных пакояў на першым плане і адвядзенне ўвагі ад жылых памяшканняў таксама прысутнічаюць у будынках гімназіі.
Белавусава (Веліжскі раён)
Белавусава (Белоу́сово) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Обальскі сельсавет (Мехаўскі раён)
О́бальскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Обаль.
Павел Анатолевіч Судаплатаў
Павел Анатолевіч Судапла́таў (Па́вел Анато́льевич Судопла́тов; 29 чэрвеня [12 ліпеня] 1907,  —, ) — савецкі разведчык, супрацоўнік АДПУ (пазней НКУС — НКДБ), перад арыштам у 1953 годзе — генерал-лейтэнант Міністэрства ўнутраных спраў СССР.
Ліквідаваў кіраўніка АУН Яўгена Канавальца, арганізаваў забойства Льва Троцкага.
У час Вялікай Айчыннай вайны, узначальваючы 4-е ўпраўленне НКУС, удзельнічаў у арганізацыі мініравання стратэгічных аб’ектаў у перыяд абароны Масквы, дыверсійнай дзейнасці супраць нацысцкіх войскаў на Каўказе, стратэгічных радыёгульняў з нямецкай разведкай. Судаплатаў непасрэдна кіраваў дзейнасцю на акупаванай нямецкімі войскамі Заходняй Украіне партызанскага атрада спецыяльнага прызначэння Дзмітрыя Мядзведзева, які з’яўляўся базай для легендарнага разведчыка Мікалая Кузняцова, узначальваў аддзел, які апрацоўваў інфармацыю аб распрацоўцы атамнай бомбы ў ЗША.
У 1953 годзе быў арыштаваны, асуджаны на 15 гадоў пазбаўлення волі, поўнасцю адбыў пакаранне і быў рэабілітаваны толькі ў 1992 годзе. Стаў шырока вядомы дзякуючы сваім мемуарам «Разведка і Крэмль», «Спецаперацыі. Лубянка і Крэмль. 1930—1950 гады».
Ольскі раён
Ольскі раён (О́льский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Ольская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Ольская муніцыпальная акруга. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Ола.
Раён размешчаны ў басейне Калымы на поўдні Магаданскай вобласці.
Раён цягнецца ўздоўж узбярэжжа Тауйскай губы Ахоцкага мора. Клімат суровы, пастаянныя вятры, дажджы, туманы. Сярэдняя тэмпература летам +10-12 градусаў, зімой −5-20 градусаў, у кантынентальнай частцы да −45-50 градусаў. Да раёна адносіцца востраў Талан.
Шэмаха
Шэмаха (Şamaxı) — горад у Азербайджане, адміністрацыйны цэнтр Шэмахінскага раёна.
Размешчаны ў паўднёва-ўсходніх перадгор’ях Вялікага Каўказа на вышыні 800 метраў над узроўнем мора, на аўтамабільнай дарозе Баку — Тбілісі, за 122 км на захад ад Баку і за 72 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Кюрдамір.
Адэнавірусы
Адэнавірусы (Adenoviridae}) — сямейства ДНК-змяшчальных вірусаў, якія выклікаюць у чалавека і жывёл адэнавірусныя хваробы.
Маюць адзінкавую лінейную двухланцужковую малекулу ДНК. У заражаных клетках прыгнятаюць сінтэзы ДНК, РНК і бялкоў. Размнажаюцца ў клетачных ядрах пазваночных. Распаўсюджваюцца без пераносчыкаў. Пашкоджваюць розныя органы млекакормячых (у т.л. чалавека), птушак; могуць выклікаць утварэнне пухлін.
Адэнавірусы чалавека
Адэнавірусы чалавека адносяць да ДНК-вірусаў.
Упершыню адэнавірусы ў чалавека былі знойдзены ў 1953 годзе. Іх лічылі латэнтнымі, бо гэтыя вірусы былі вылучаныя ў здаровых людзей. У 1954 годзе адэнавірусы былі выдзелены ў спаражненнях і глотцы хворых людзей. Вірусы назвалі адэноід-фарынгіта-кан’юктыўныя адэнавірусы. У 1955 годзе адэнавірусы ўжо знаходзілі ў людзей хворых на пнеўманію.
На працягу эпідэмічнага сезона адэнавірусы пераважаюць з чэрвеня па верасень. Больш за ўсё ў структуры ВРВІ да гэтага захворвання схільныя людзі ва ўзросце 18-26 гадоў.
Сератыпы адэнавірусаў чалавека нумаруюць арабскімі лічбамі. Маецца 7 тыпаў адэнавірусаў чалавека, аб’яднаных у 88 сератыпаў:
Герб Слуцка
Герб Слу́цка — геральдычны сімвал Слуцка, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Янам Казімірам 27 жніўня 1652: «у блакітным полі сярэбраны конь з крыламі; на чырвонай гуньцы пад княжай каронай манаграма R[adivil] D[ux]».
Апісанне
Афіцыйнае апісанне:
Гісторыя
У 1441 годзе горад Слуцк атрымаў абмежаванае самакіраванне на аснове магдэбургскага права і герб. У 1700 годзе гораду дадзена поўнае магдэбургскае права і герб.
Пасля ўваходу у склад Расійскай імперыі ў выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай, 22 студзеня 1796 года быў зацверджаны герб павятовага горада Слуцка: «у верхняй часцы шчыта — герб Мінскі; у ніжняй частцы — на чырвоным полі, вершнік, які скача, апрануты ў панцыр, які прыкрываецца шчытом і трымае ў правай руцэ меч на размаху».
У 1992 годзе гарадскі савет Слуцка гербам горада выбраў герб з Пагоняй. Адзін з дэпутатаў, Айцец Міхаіл Вейга выказаў перакананне ў тым, што «Пегас» — гэта сімвал паганскі, і праваслаўная царква супраць.
18 чэрвеня 1996 года рашэннем Слуцкага гарадскога савета дэпутатаў быў зацверджаны герб з пегасам. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 47.
Манаграма
Паводле прынятага афіцыйнага апісання выявы герба, рэканструяванага вядомым беларускім даследчыкам Анатолем Цітовым, манаграма на гербе Слуцка ўяўляла сабой літары R[adivil] D[ux]. Рэканструкцыя герба была зроблена А. Цітовым, прызнаным адмыслоўцам у галіне сфрагістыкі і геральдыкі, паводле выяў гарадскіх пячатак Слуцка XVII-XVIII ст. Аднак выява манаграмы на гуньцы вельмі неразборлівая, што абсалютна не дзіўна ў выпадку мініяцюрнага фармату адбіткаў пячаткі.
Інтэрпрэтацыю А. Цітова манаграмы на гербе Слуцка паставіла пад сумненне Тамара Габрусь. Аўтарка сцвярджала, што «манаграма, размешчаная пад княжацкай каронай, даволі лёгка раскладаецца на лацінскія літары „В“ і „R“ — пачатковыя літары імя Багуслава Радзівіла».
Археалагічныя і архіўныя матэрыялы сведчаць аднак, што манаграма на самай справе складаецца не з двух, а з трох літар: BRD — Boguslaus Radzivil Dux (Багуслаў Радзівіл Князь).
Фрыц Заўкель
Эрнст Фрыдрых Крыстоф «Фрыц» Заўкель (Ernst Friedrich Christoph «Fritz» Sauckel;, Хасфурт-на-Майне — , ) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Камісар па працоўнай сіле ў кіраванні чатырохгадовага плана (1942—1945). Гаўляйтар Цюрынгіі (1927—1945). Обергрупенфюрар СА (9 лістапада 1937), обергрупенфюрар СС (30 студзеня 1942). Адзін з галоўных адказных за арганізацыю выкарыстання прымусовай працы у нацысцкай Германіі.
Ахсу
Ахсу (Ağsu) — горад і адміністрацыйны цэнтр Ахсуйскага раёна Азербайджана, размешчаны на рацэ Ахсу, за 35 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Кюрдамір.
Цэнтральная беларуская вайсковая рада
Цэнтральная беларуская вайсковая рада (ЦБВР) — арганізацыя, якая ў 1917—1918 гадах займалася фарміраваннем беларускага войска і каардынавала працу беларускіх вайсковых рад.
Створана на з’ездзе беларусаў-вайскоўцаў Заходняга фронту, 12-й арміі Паўночнага фронту і Балтыйскага флоту ў Мінску (18—21 кастрычніка 1917), дзе быў абраны Часовы выканаўчы камітэт ЦБВР на чале з Сымонам Рак-Міхайлоўскім, намеснікамі якога сталі Канстанцін Езавітаў і Язэп Мамонька. Выканаўчы камітэт ЦБВР увайшоў у склад Вялікай беларускай рады.
ЦБВР стварыла спецыяльны аддзел па фарміраванні беларускіх вайсковых адзінак, які ўзначаліў генерал-лейтэнант Кіпрыян Кандратовіч, і адправіла на франты вярбоўшчыкаў. Пасля з’ездаў беларусаў-вайскоўцаў Паўночнага, Румынскага і Паўднёва-Заходняга франтоў (усе ў лістападзе 1917 — студзені 1918) іх прадстаўнікі папоўнілі склад Выканкома рады. Друкаваны орган — газета «Белорусская рада».
Намаганнямі ЦБВР у лістападзе 1917 года створаны беларускі полк у Мінску і кавалерыйскі полк (эскадроннага складу) пад Оршай. Члены ЦБВР удзельнічалі ў арганізацыі і правядзенні Усебеларускага з’езда (снежань 1917).
Пасля разгону з’езду бальшавікамі ЦБВР працавала легальна, вывесіўшы вялізны беларускі штандар у доме № 2 на Паліцэйскай вуліцы (цяпер на тым месцы задні двор цырку). Рада атрымала ад Вярхоўнага галоўнакамандуючага М. Крыленкі ў выніку перагавораў 10—11.1.1918 дазвол на стварэнне беларускай нацыянальнай Чырвонай гвардыі і прызначыла пунктамі яе фарміравання Мінск, Бабруйск, Рагачоў, Магілёў і Барысаў. Аднак з-за пазіцыі прадстаўнікоў Аблвыкамзаха, якія сарвалі праезд спецыяльна створанай для гэтага камісіі, ЦБВР не здолела ажыццявіць намечаны план. 31 студзеня 1918 Вайсковая рада была аточаная салдатамі і матросамі, якія прыбылі для вобшуку і арышту асоб, што там знаходзіліся. Аднак затрымалі толькі членаў Вайсковай рады Канстанціна Езавітава і Васіля Захарку, а таксама 14-гадовага хлопчыка Апанаса.
19 лютага каля поўдня да зняволеных сяброў ЦБВР дайшла навіна пра немцаў, што набліжаліся да Мінска. Карыстаючыся адступленнем бальшавікоў і агульным хаосам, яны збеглі з вартоўні, пасля чаго сустрэліся ў доме Антона Лявіцкага. У хуткім часе пачалося надзвычайнае паседжанне Выканаўчага камітэта ЦБВР. Яго ўдзельнікі прынялі рашэнне:
Канстанцін Езавітаў, кіраўнік ЦБВР, быў прызначаны камендантам горада. Пазней члены ЦБВР удзельнічалі ў стварэнні Беларускай Народнай Рэспублікі.
Гацінара
Насельніцтва складае 8506 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 261 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 13045. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Пётр.
Арганічныя рэчывы
Аргані́чныя злучэ́нні, або арганічныя рэчывы — вуглевадароды і іх вытворныя.
Арганічныя злучэнні, як правіла, маюць малекулярную будову, нізкія тэмпературы плаўлення і кіпення, амаль усе гаручыя і параўнальна лёгка раскладаюцца пры награванні. Для арганічных злучэнняў характэрная з’ява ізамерыі.
Гаране (Смаленская вобласць)
Гаране (Горяне) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Арганічныя рэчывы
Аснова будовы арганічных злучэнняў — ланцугі з атамаў вугляроду, злучаных паміж сабою кавалентнымі сувязямі. Класіфікацыя арганічных злучэнняў заснаваная на кратнасці сувязяў паміж атамамі, тапалагічных асаблівасцях вугляродных ланцугоў і наяўнасці ў малекуле арганічных злучэнняў функцыянальных групаў. Усе гэтыя асаблівасці будовы малекул арганічных злучэнняў цесна спалучаныя з іх хімічнымі ўласцівасцямі.
Арганічных злучэнняў вядома каля 10 мільёнаў.
Вольта (вадасховішча)
Вольта (6.5°N, °W) — найбуйнейшае па плошчы (каля 8,5 тыс. км²) вадасховішча ў свеце.
У 1961—1965 гг. каля горада Акасомба (Гана) у сутоках рэк Чорная Вольта і Белая Вольта ў вузкай цясніне была пабудавана ГЭС. У выніку, пасля запаўнення вадасховішча займае 3,6 % плошчы Ганы. Пры запаўненні тэрыторыі вадой было выселена каля 78 тыс. чалавек. Адначасова ГЭС забяспечвае большую частку краіны электраэнергіяй.
Ніжэй ГЭС размешчана рака Вольта, што цячэ ў Атлантычны акіян.
На ўтвораным вадасховішчы шырока развіта рыбалоўства і суднаходства. Поўнач возера знаходзіцца ў зоне саваны, поўдзень — у зоне трапічных лясоў.
Даўжыня вадасховішча з поўначы на поўдзень — каля 400 км, берагавой лініі — больш за 7 тыс. км, узбярэжжы парэзаныя, на возеры знаходзіцца мноства невялікіх астравоў. Аб’ём вадасховішча складае каля 148 км³, сярэдняя глыбіня 18 м, найбольшая — 80 м.
Паўночна-Эвенскі раён
Паўночна-Эвенскі раён (Се́веро-Эве́нский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Паўночна-Эвенская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Паўночна-Эвенская муніцыпальная акруга.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Эвенск.
Боркава (Сафонаўскі раён)
Боркава (Борково) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 10 жыхароў (2007).
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Горацкі сельсавет (Мехаўскі раён)
Го́рацкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Горкі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Горкаўскі (Горацкі) сельсавет у складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 12 кастрычніка 1929 года ў Гарадоцкім раёне Віцебскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Халамерскага сельсавета.
NGC 3085
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».