cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паляўнічыя на ІДІЛ
Баявы шлях
23 сакавіка 2017 года на поўнач ад Пальміры ў раёне газавага радовішча Аль-Шаер атрад уступіў у бой з 120 байцамі Ісламскай дзяржавы, забіўшы 24 баевікоў і параніўшы яшчэ 12. Таксама «Паляўнічыя на ІДІЛ» з дапамогай дрона знішчылі варожую зенітку. У сутыкненні іх падтрымлівалі сірыйскія танкі Т-72.
Асабліва фарміраванне адзначылася ў зачыстцы «катла» пад Акербатам і здолела ўзяць пад кантроль кропку Джэбель-Бельяс.
Станам на красавік 2019 года падраздзяленне страціла 30 чалавек забітымі, з якіх 20 загінулі ў лютым 2018 года пад Хашамам, калі «Паляўнічыя на ІД» трапілі пад авіяўдар ВПС ЗША.
Сімволіка
У цэнтры эмблемы чэрап і скрыжаваныя косткі ў мішэні (сімвал Сірыйскай Рэспубліканскай гвардыі), па баках кулявыя адтуліны, а зверху і знізу надпіс «Паляўнічыя на ІДІЛ» на англійскай і арабскай мовах.
Эмблема групы ў кастрычніку 2017 года набыла пэўную папулярнасць у Расіі. Як пісалі ў «Кавказ.Реалии», «у Маскве сталі з’яўляцца маладыя людзі славянскай знешнасці ў куртках з эмблемамі элітнага падраздзялення сірыйскіх войск».
Валжанка (значэнні)
Валжанка — шматзначны тэрмін.
Ерзаўка (Гарадзішчанскі раён)
Ерзаўка размешчана на паўночным захадзе Гарадзішчанскага раёна ў стэпавай зоне ў межах Прыволжскага ўзвышша, якая адносіцца да Усходне-Еўрапейскай раўніны, на берагах ракі Пічуга і Ерзаўскага заліва Валгаградскага вадасховішча, на вышыні каля 30 метраў над узроўнем мора.
Віленскі шляхецкі інстытут
Віленскі шляхецкі інстытут (Виленский дворянский институт, Wileński Instytut Szlachecki) — закрытая мужчынская сярэдняя навучальная ўстанова для дзяцей дваранскага паходжання ў Вільні. Падпарадкоўваўся Віленскай навучальнай акрузе. Створаны ў 1838 г. шляхам пераўтварэння Другой віленскай гімназіі з пансіёнам пры ёй. У 1861 годзе быў дапушчаны прыём паўпансіянераў. Пасля вызвольнага паўстання ў 1863 годзе інстытут зачынены.
Шват
Шват (Шэват) (שְׁבָט) — пяты месяц яўрэйскага календара (пры адліку ў адпаведнасці з Торай - адзінаццаты). Адпавядае звычайна студзеню-лютаму. Заўсёды складаецца з 30 дзён. У пятнаццаты дзень месяца адзначаецца «Новы год дрэў» (Ту бі-Шват). Гэты дзень прынята прысвячаць пасадкам новых дрэў.
NGC 3225
NGC 3225 (іншыя абазначэнні — UGC 5631, MCG 10-15-77, ZWG 290.37, IRAS10218+5824, PGC 30569) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гегскі дыялект албанскай мовы
Гегскі дыялект албанскай мовы (Gegë) — дыялект албанскай мовы, які ўжываецца на поўначы ад ракі Шкумбіні. Іншы дыялект — тоскскі выкарыстоўваецца на поўдні Албаніі тоскамі.
На Гегскі дыялекце размаўляюць 300.000 чалавек.
Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта
Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта (Parque Nacional Alejandro de Humboldt) — нацыянальны парк ва ўсходняй частцы вострава Куба ў правінцыях Альгін і Гуантанама.
Атрымаў сваё імя ў гонар нямецкага вучонага Аляксандра фон Гумбальта, які наведаў востраў у 1800 і 1801 гадах. У 2001 годзе Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, чым былі адзначаны яго выдатныя памеры, перапады вышынь, ландшафтная разнастайнасць і шматлікія эндэмічныя віды раслін і жывёл на яго тэрыторыі. На плошчы ў 71 140 гектараў (68 890 га наземных і 2250 га марскіх экасістэм) Нацыянальны парк аб'ядноўвае ўсе найбольш значныя ландшафтныя элементы і экасістэмы свайго рэгіёна пачынаючы ад мангравых і да рыфавых. У Нацыянальным парку праводзяцца экскурсіі для турыстаў.
Верхавая язда
Гістарычная даведка
Упершыню конь апынуўся пад сядлом чалавека ў Азіі; прыпісваюць гэта аднаму з скіфскіх пляменаў. Еўрапейцы запазычылі гэты спосаб перамяшчэння ў персаў, галоўным чынам у ваенных мэтах, і адразу ж дасягнулі ў гэтым дачыненні вялікага майстэрства; вялікай папулярнасцю карысталіся конніцы фесалійская і фракійская; гэтаму спрыяла стварэнне ў Грэцыі, а затым і Рыме і асаблівых акадэмій верхавой язды. Трэба, аднак, заўважыць, што ў эпоху рымскага валадарства кавалерыя ўяўляла сабой толькі дапаможны від зброі і наогул была недастаткова кваліфікаванай. Менавіта майстэрства язды не магло дасягнуць вялікай вышыні, таму што ездзілі і грэкі, і рымляне без сёдлаў і стрэмян, і без дастатковай ўпэўненасці ў пасадцы ў іх таму не магло быць ўдалага ваеннага прымянення дадзенага навыку. Тым не менш, іх пасадка была практычнай і лёгкай. Яе змяненне было услед за вынаходствам сядла, а затым, пазней, цяжкіх рыцарскіх даспехаў. Затым змены ў верхавой яздзе абумоўліваліся ваеннымі і тактычнымі патрабаваннямі, што прад’яўляюцца кавалерыі, у адношэнні жа да аматараў — патрабаваннямі моды на той ці іншы род верхавога спорту.
Асаблівасці верхавой язды ў розных народаў
Нельга не заўважыць, што так званыя прыродныя коннікі таксама маюць некаторыя строга пэўныя правілы верхавой язды, выпрацаваныя практыкай і якія перадаюцца з пакалення ў пакаленне, казакам жа прыйшлося з прычыны тактычных патрабаванняў прыняць некаторыя прыёмы і правілы культурных наезнікаў, тым не менш пакінуўшы ў аснове язды свае прынцыпы. Усе еўрапейскія народы прынялі штучны спосаб верхавой язды, які на працягу многіх стагоддзяў падвергнуўся шматлікім зменам, і ў цяперашні час яшчэ нельга казаць аб тым, што нават агульныя прынцыпы верхавой язды, не толькі асобныя, больш дробныя правілы, усталяваныя цалкам пэўна і лічыліся б бясспрэчнымі.
Phthorimaea operculella
Phthorimaea operculella — від молі сямейства. Алігафаг, які пашкоджвае бульбу (клубні і вегетатыўную частку), баклажаны, тытунь, таматы, перац, паслён, дурнап'ян, беладонну, фізаліс і іншыя дэкаратыўныя паслёнавыя.
Phthorimaea operculella размнажаецца ў полі і сховішчах. Вусені выядаюць парэнхіму лісця, утвараючы міны на іх. Вусень можа ўгрызацца ў хвасток, і тады лісток гіне цалкам. Характэрная знешняя прыкмета пашкоджання клубняў бульбы вусенямі — навалы экскрыментаў на паверхні. Вусені развіваюцца ў сярэдзіне клубняў, пранізваючы іх хадамі, такія клубні нагадваюць губку. У асобных клубнях можа развівацца больш за 10 вусеняў. Клубні бульбы, моцна пашкоджаныя гэтым відам молі, становяцца непрыдатнымі для пасадкі і перапрацоўкі.
Распаўсюджваецца на ўсіх стадыях развіцця з клубнямі бульбы і пладамі паслёнавых культур.
Пучаж
Пучаж (Пу́чеж) — горад раённага значэння ў Іванаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пучажскага раёна. Размешчаны на беразе Горкаўскага вадасховішча, за 157 км на ўсход ад Іванава, за 143 км на паўночны захад ад Ніжняга Ноўгарада.
Лак-дзю-Буржэ
Лак-дзю-Буржэ (Lac du Bourget) — возера ў Францыі, размешчанае ў дэпартаменце Савоя.
Гэта найбуйнейшае і самае глыбокае возера ў краіне. Памеры возера: даўжыня 18 і шырыня ад 1,6 да 3,5 км. Максімальная глыбіня складае 145 м. Буйное прыроднае возера ледавіковага паходжання, утварылася каля 19000 гадоў таму. Папулярны турыстычны аб’ект. Тэмпература вады летам вагаецца паміж 20 і 25 °C.
Аб’ём вады ў возеры эквівалентны гадавому спажыванню пітной вады ў Францыі.
Забар’е 2
За́бар’е 2 (, Заборье 2) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
У 2011 годзе вёска Забар’е была перайменавана ў Забар’е 2.
Ілаўля (Валгаградская вобласць)
Ілаўля (да 1961 года — станіца Ілаўлінская) — рабочы пасёлак у Ілаўлінскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі.
Насельніцтва — чал. (2021). Заснаваны не пазней за 1672 год як казачая станіца. Ілаўля размешчана ў стэпе ў цэнтральнай частцы Ілаўлінскага раёна ў межах Прыволжскага ўзвышша, які адносіцца да Усходне-Еўрапейскай раўніны, на рацэ Ілаўля (левы прыток Дона). Большая частка пасёлка размешчана на левым беразе ракі, на вышыні 42 метры над узроўнем мора.
Андрэй Берант
Андрэй Берант (Andrzej Jerzy Berendt (Berent); 21 верасня 1730, Вармія – 10 студзеня 1805, Інфлянты) – дзеяч рымска-каталіцкага касцёла і педагог.
Біяграфія
У маладыя гады прыбыў у Вільню i тут 15 жніўня 1746 г. уступіў у Таварыства Ісуса. Пасля высвячэння на ксяндза выкладаў у Полацкім езуіцкім калегіуме (1758-1760, 1766-1769), у школах езуітаў у Плоцку і Бабруйску, і, нарэшце, з 1771 па 1776 гг. стаў суперыёрам езуіцкай рэзідэнцыі ў Мсціславе.
Пасля ліквідацыі Таварыства Ісуса папам Кліментам XIV (1773), нягледзячы на працяг існавання арганізацыі ў Расійскай імперыі, у 1776 г. вырашыў пакінуць Ордэн і неўзбаве быў прызначаны настяцелем Мсціслаўскай парафіі. Адсюль С.І.Богуш-Сестранцэвіч перавёў яго ў Магілёў, наблізіў да сябе i прызначыў канонікам толькі што арганізаванага магілёўскага капітула. У далейшым Берант фактычна кіраваў епархіяй. Пасля ўвядзення Богуша-Сестранцэвіча ў сан мітрапаліта быў прызначаны ў кастрычніку 1797 г. афіцыялам (кіраўніком) Магілёўскай кансісторыі (1797-1805). У 1802 г. стаў кіеўскім вікарным епіскапам, а ў 1804 г. быў пераведзены на пасаду магілёўскага епіскапа-суфрагана.
Сонечнае зацьменне 6 жніўня 1823 года
Сонечнае зацьменне 6 жніўня 1823 года — частковае сонечнае зацьменне 152 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,2753 і дасягнула свайго максімуму ў 13:45:42 UTC у пункце з каардынатамі 63° пд. ш. 79° з. д..
Ордэн Князя Данііла I
Ордэн Князя Данііла I (чарнагорск. Орден Књаза Данила I) — першы княжацкі і пасля каралеўскі ордэн Чарнагорыі, які з’яўляецца на гэты момант дынастычнай узнагародай Чарнагорскага Каралеўскага Дому. Ордэн быў заснаваны князем Данілам I 23 красавіка 1853 года для ўзнагароджання за подзвігі ў вайне супраць Турцыі 1852—1853 гадоў.
Дэвіз ордэна — «За незалежнасць Чарнагорыі».
Ступені
Пры ўстанове меў адну ступень. Першая рэарганізацыя ордэна адбылася 23 красавіка 1861 года, калі былі ўведзены дзве старэйшыя ступені — Вялікага Крыжа і камандора, а стары крыж ордэна стаў 3-й ступенню. У 1875 годзе была дададзена 2-я ступень гранд-афіцэра. Апошняя рэформа ордэна адбылася ў 1895 г. — была дададзена 4-я рыцарская ступень, а стары крыж стаў 5-й ступенню і стаў называцца Крыжам Данііла I:
Знакі
На працягу сваёй гісторыі дызайн знакаў нязначна змяняўся ў дэталях. Памеры знакаў таксама нязначна вар’іраваліся.
Знакі ордэна вырабляліся на працягу яго існавання некалькімі фірмамі, найбольш вядомыя сярод іх венскія Vinc. Mayer’s Sohne, G.R. Rothe і Gebr. Resch, а таксама парыжская фірма Arthus Bertran.
Знакі 1-й ступені
Знак Вялікага крыжа ўяўляе сабой пазалочаны сярэбраны крыж з пашыранымі і закругленымі канцамі роўнай даўжыні, пакрытыя сіняй эмалі з бела-чырвонай аблямоўкай. У цэнтры размешчаны круглы медальён чырвонай эмалі, апраўлены дробнымі пазалочанымі праменьчыкамі. У цэнтры медальёна літары «ДI», увянчаныя каронай, па акружнасці — дэвіз ордэна «ЗА НЕЗАВИСИМОСТЪ ЦРНЕ ГОРЕ». Крыж увянчаны пазалочанай каронай са стужкамі, якія раздзімаюцца. Рэверс ордэна аналагічны аверсу, але на медальёне ў цэнтры замест каралеўскага шыфра дата — «1852-3». Дыяметр знака — 51 мм.
Нагрудная зорка ордэна ўяўляе сабой 16-канцовую зорку з перамежнымі прамымі і фасетачнымі прамянямі, на якую накладзены знак ордэна без кароны. Дыяметр зоркі — 82 мм.
Стужка-перавязь — шаўковая муаравая шырынёй 100 мм, белая з чырвонымі палоскамі ў краёў з разеткай каля сцягна.
Знакі 2-й ступені
Інсігніі Вялікага афіцэра ордэна ўключаюць знак на шыйнай стужцы і нагрудную зорку.
Знакі аналагічныя знаку Вялікага Крыжа, але носяцца на шыйнай стужцы шырынёй 60 мм. Нагрудная зорка 2-й ступені аналагічная зорцы Вялікага Крыжа, але мае дыяметр 74 мм.
Знакі 3-й ступені
Інсігніі Камандора ордэна ўключаюць знак на шыйнай стужцы.
Знак аналагічны знаку Вялікага Крыжа, але носіцца на шыйнай стужцы шырынёй 60 мм.
Знакі 4-й ступені
Знак 4-й ступені аналагічны знаку Вялікага Крыжа, але мае дыяметр 38 мм.
Знакі 5-й ступені
Ранні крыж 1853 года вырабляўся з пасярэбранай бронзы і ўяўляе сабой крыж з пашыранымі і закругленымі канцамі. Ніжні канец даўжэй за астатнія. Канцы крыжа гільяшыраваны і маюць падвойны борцік. У цэнтры крыжа — круглы медальён з надпісам у чатыры радкі «ДАНІИЛЪ I. / КНĀЗЪ / ЦРНОГОРС- / КІИ». На рэверсе медальёна надпіс у чатыры радкі — «ЗА НЕЗА- / ВИСИМОСТЪ / ЦРНЕ ГОРЕ / 1852-3.» Крыж насіўся на грудзі на стужцы. Памеры крыжа — 46х36 мм.
Ганс Пурман
Ганс Марсіліус Пурман (ням.: Hans Marsilius Purrmann;,  — , ) — нямецкі мастак, графік, тэарэтык мастацтва і калекцыянер.
Жыццё і творчасць
Пасля кароткачасовага знаходжання ў Берліне ў 1905 годзе, дзе да Пурмана прыйшоў першы поспех як жывапісцу і дзе ён, дзякуючы дапамозе Макса Лібермана, уступае ў Берлінскі сэцэсіён, мастак у 1906 з’язджае ў Парыж. Тут ён сустракае свайго сябра Альберта Вайсгербера і мастака Рудольфа Леві, знаёміцца ​​з Оскарам Молем і Тэадорам Хойсам, будучым прэзідэнтам ФРГ. Будучы прыняты ў мастацкіх салонах французскай сталіцы, Г. Пурман у доме ў Гертруды Стайн заводзіць таксама знаёмства з П. Пікаса і А. Мацісам. Стаўшы адным з вучняў Маціса, Г. Пурман удзельнічаў у працы акадэміі Маціса, будучы яе адміністратарам. Дзякуючы дапамозе Маціса ў Пурмана сфармаваўся свой, асаблівы мастацкі стыль, у якім таксама адгадваюцца ўплывы такіх майстроў, як Поль Сезан і П’ер Агюст Рэнуар. Пасля ў яго жывапісе ўлоўліваецца і ўздзеянне экспрэсіянізму, кубізму і абстрактнага жывапісу.
У 1912 годзе Пуррман ажэніцца з мастачкай Мацільдай Фальмёлер, з якой да пачатку Першай сусветнай вайны жыве ў Парыжы. Вярнуўшыся ў Нямеччыну, сям’я Пурман з 1916 па 1935 год пражывае ў Берліне, у 1923—1928 гадах — Рыме. З 1921 года яны кожнае лета праводзяць на Бодэнскім возеры, дзе здымаюць домік. У гэты перыяд мастак піша серыю яркіх, маляўнічых краявідаў.
Пасля прыходу ў Германіі да ўлады нацыянал-сацыялістаў творы Г. Пурмана былі прылічаны да дэгенератыўнага мастацтва. У сувязі з яго ўдзелам у 1935 годзе ў мерапрыемствах, звязаных з пахаваннем Макса Лібермана ў Берліне, Пуррман быў вымушаны пакінуць Германію. Пасяліўшыся са сваёй жонкай у Фларэнцыі, мастак становіцца кіраўніком Віла Рамана, ператварыўшы яе ў культурны цэнтр эміграваўшых з нацысцкай Германіі дзеячаў мастацтва, сярод якіх былі Генрых Штэйнер, Эмі Рэдэр, Рудольф Леві, Хейнц Батке і інш.
У 1943 годзе памірае Мацільда ​​Фальмёлер-Пурман, і майстар упадае ў сур’ёзны творчы і псіхалагічны крызіс. Пасля падзення праўлення Мусаліні і акупацыі значнай часткі Італіі нямецкімі войскамі ён з’язджае ў Швейцарыю, і з 1944 жыве ў мястэчку Мантаньяла, у кантоне Цічына. Тут ён сябруе з пісьменнікам Германам Гесэ, мастаком Гюнтэрам Бёмерам і інш.
Ракетныя сані
Ракетныя сані — тэставая платформа, што слізгала па спецыяльных рэйках з дапамогай ракетнага рухавіка. Як зразумела з назвы, у дадзенай платформы адсутнічаюць колы, а замест іх выкарыстаныя адмысловыя санкі, якія паўтараюць контур рэек і не даюць платформе зляцець.
Менавіта ракетным саням належыць наземны рэкорд хуткасці, які складае 8,5 Маха.
Сфера прымянення
Першае згадванне аб прымяненні ракетных санак датуецца 16 сакавіка 1945, калі ў Германіі ў канцы Другой сусветнай вайны іх выкарыстоўвалі для запуску ракет A4b (ням. A4b) з падземных шахтаў.
Ракетныя сані актыўна выкарыстоўваліся ў ЗША ў пачатку «халоднай вайны», бо дазвалялі забяспечыць тэставанне на зямлі розных сістэм бяспекі для новых хуткасных самалётаў (у тым ліку і звышгукавых). Для атрымання высокіх паскарэнняў і хуткасцяў сані разганялі па адмыслова пабудаваных прамых доўгіх рэйках, а тэст-прыборы і прылады абсталёўваліся датчыкамі.
Самымі вядомымі з'яўляюцца трасы на авіябазах Эдвардс і Холаман (анг. Holloman Air Force Base), дзе, акрамя выпрабаванняў абсталявання, праводзіліся і тэсты з людзьмі з мэтай высветліць ўздзеянне на арганізм чалавека высокіх паскарэнняў пры разгоне і тармажэнні. Заадно тэставаліся і сістэмы катапультавання на калягукавых хуткасцях. Характэрна, што сярод інжынераў, што займаліся ракетнымі санкамі, быў і Эдвард Мёрфі (анг. Edward Murphy), аўтар аднайменнага закона.
Рэкорд хуткасці на зямлі усталяваны 30 красавіка 2003 г. на авіябазе Холаман і склаў 10 325 км/г або 2868 м/с (па іншых дадзеных 10430 км / г), што складае 8,5 Маха. Рэкорд хуткасці для пілатуемых ракетных санках быў усталяваны 10 снежня 1954 года таксама на авіябазе Холаман, калі падпалкоўнік Джон Пол Стап (анг.John Stapp) разагнаўся на іх да хуткасці 1017 км/г, што на той час з'яўлялася рэкордам для наземных кіруемых транспартных сродкаў.
Дональдсан
Дональдсан — прозвішча.
Красны Яр
Красны Яр — тапонім.
Віталь Якаўлевіч Вульф
Віталь Якаўлевіч Вульф (, Баку —, Масква) — мастацтвазнаўца, тэатразнаўца, кіназнаўца, літаратуразнаўца, перакладчык, тэле-і радыёвядучы, крытык.
Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Пі́нскі паве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — Пінск.
Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Колькасць дымаў скарацілася на 39 %.
У склад Пінскага павета ўваходзіла тэрыторыя Пінскага гродавага і Лагішынскага старостваў (дзяржаўных валасцей) і прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі. Найважнейшыя гарады і мястэчкі (паводле Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых краёў славянскіх): Янаў, Тураў, Давыд-Гарадок, Кажан-Гарадок, Лахва, Лагішын, Снядзін, Лунін.
Меў павятовую харугву блакітнага («лазуравага») колеру з выявай «Пагоні».
Самымі заможнымі і ўплывовымі шляхецкімі родамі рэгіянальнай эліты Пінскага павета, якія займалі самыя важныя земскія пасады і валодалі буйнымі маёнткамі, былі:
Адар
Адар (אֲדָר) — у яўрэйскім календары дванаццаты месяц, калі лічыць ад нісана, як прынята ў Бібліі і шосты месяц, калі лічыць з тышрэя. У высакосным годзе дадаецца 13-ы месяц пад назвай Адар-Шэні або Адар Бэт («Другі Адар»). Папярэдні Адара месяц Шват мае працягласць у 30 дзён. Трыццаты дзень Швата з'яўляецца першым днём Рош-Хадэшы месяца Адар. Другі Адар пачынаецца з трыццатага дня першага Адара, Рош-Хадэш другога Адара. Згодна з яўрэйскай традыцыі, год, калі Аман вырашыў знішчыць яўрэйскі народ, быў высакосны, і цудоўнае выратаванне адбылося ў другім Адары. У месяцы Адар бывае ў яўрэяў пост Эсфір і свята Пурым.
Аляксей Іванавіч Шаланда
Аляксей Іванавіч Шала́нда (нар., ) — беларускі гісторык і геральдыст. Кандыдат гістарычных навук (2000).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы ў 1993 годзе. З 2008 года ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, старшы навуковы супрацоўнік, у 2010—2012 гг. — загадчык сектара геральдыкі і нумізматыкі, з 2012 г. — загадчык аддзела спецыяльных гістарычных навук і інфармацыйна-аналітычнай працы, з 2015 года — загадчык аддзела генеалогіі, геральдыкі і нумізматыкі.
Увосень 2020 года ў час пратэстаў у Беларусі і рэпрэсій супраць іх удзельнікаў на судзе над Марыяй Сафонавай, якая напісала на асфальце лозунг «Жыве Беларусь» і намалявала бела-чырвона-белы сцяг, Аляксей Шаланда даў экспертнае заключэнне па бела-чырвона-белым сцягу. Вучоны распавёў, што гэты сцяг — нацыянальны сімвал беларускага народа, які быў створаны ў 1917 годзе і двойчы ў гісторыі меў дзяржаўны статус у Беларусі. Ён растлумачыў, чым адрозніваюцца паняцці «нацыянальная сімволіка» і «дзяржаўная сімволіка», і адзначыў, што такія сімвалы могуць супадаць ці адрознівацца, што з’яўляецца звычайнай практыкай. Паводле слоў навукоўца, чырвоны і белы з’яўляюцца нацыянальнымі колерамі беларускага народа і могуць выяўляцца на самых розных носьбітах :
16 лістапада Аляксея Шаланду намеснік па навуковай працы Вадзім Лакіза абвясціў, што з ім не будзе працягнуты кантракт.
Навуковая дзейнасць
Аўтар артыкулаў па геральдыцы, сфрагістыцы, генеалогіі ВКЛ. З 2001 года выдавец і рэдактар навуковага часопіса «Герольд Litherland».
Аўтар больш 190 навуковых прац, у тым ліку трох манаграфій: «Сімвалы і гербы зямель Беларусі ў Х-ХVІІІ ст. Геральдычна-сфрагістычныя нарысы» (2012), «Таямнічы свет беларускіх гербаў. Шляхецкая геральдыка Вялікага княства Літоўскага» (2014) і «Код Францішка Скарыны. Геральдычныя матэрыялы ў пражскіх і віленскіх выданнях беларускага першадрукара» (2017).
Заснавальнік серыі кніг пра вядомыя беларускія магнацкія роды (Genus Albaruthenica), у рамках якой ужо выйшлі кнігі пра Радзівілаў, Іллінічаў, Валовічаў, Друцкіх-Горскіх, Глябовічаў.
Сабор у Марынге
Сабор — малая базіліка Слаўнай Маці Божай (Catedral Basílica Menor de Nossa Senhora da Glória) — манументальны каталіцкі сабор у горадзе Марынга, бразільскі штат Парана.
Карная аперацыя «Веснавое свята»
Веснавое свята (Frühlinfest) — кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх захопнікаў супраць партызан і мясцовага насельніцтва Полацка-Лепельскай партызанскай зоны (Докшыцкі, Лепельскі, Полацкі, Ушацкі раёны) 17 красавіка — 5 мая 1944 года.
Праводзілася сіламі 12 палкоў СС і паліцыі, часцей 6-й асобнай авіяпалявой, 5 пяхотных, 20-й ахоўнай і запасной дывізій, асобнага батальёна СС Дырлевангера, 501-га танкавага палка, 2 палкоў брыгады Камінскага — каля 60 000 чалавек, 137 танкаў, 235 гармат, каля 70 самалётаў, 2 бронецягнікі. Кіравалі аперацыяй камандуючы 3-й танкавай арміі генерал-палкоўнік Рэйнгарт і генеральны камісар генеральнай акругі Беларусь групэнфюрэр войск СС і генерал-лейтэнант паліцыі Готберг.
У блакіраваным нямецкімі войскамі раёне дзейнічалі 16 партызанскіх брыгад, больш за 17 000 чалавек, на ўзбраенні якіх было 9344 вінтоўкі, 1544 аўтаматы, 721 кулямёт, 151 процітанкавае ружжо, 143 мінамёты, 21 гармата. Кіравала і каардынавала баявыя дзеянні брыгад аператыўная група ЦК КП(б)Б і БШПР на чале з У. Е. Лабанком. Гітлераўцы планавалі прыціснуць партызан да чыгункі Маладзечна — Полацк, уздоўж якой сканцэнтравалі свае войскі з 2 бронецягнікамі. Галоўны ўдар наносіўся на паўднёвым участку абароны, дзе наступалі часці 2 дывізій і 2 палкоў. Дапамогу партызанам аказвалі БШПР і ваенны савет 1-га Прыбалтыйскага фронту. Авіяцыя фронту зрабіла 354 вылеты, нанесла бомбавыя ўдары па скопішчах праціўніка, пераправіла больш за 250 тон грузаў, вывезла каля 1500 параненых і хворых. Адначасова войскі пачалі наступленне на полацкім напрамку. Адцягваючыя ўдары нанеслі брыгады Сенненска-Аршанскай і Барысаўска-Бягомльскай партызанскіх зон і партызаны Вілейскай вобласці. Да канца красавіка гітлераўцам удалося звузіць кальцо акружэння да 20 км вакол Ушачаў, але дасягнуць сваіх мэт акупанты не змаглі: у ноч на 5 мая блакада была прарвана, усе брыгады выйшлі з акружэння і вывелі 15 000 мясцовага насельніцтва. Пад выглядам барацьбы з партызанамі было загублена 7011 чалавек, захоплена для вывазу у Германію 11 000 чалавек, спалены шэраг вёсак.
Сайман Дональдсан
Сэр Сайман Керван Дональдсан (Simon Kirwan Donaldson; нар. ) — брытанскі матэматык, лаўрэат міжнародных прэмій. Знакаміты працамі ў галіне тапалогіі гладкіх (дыферэнцуемых) 4-мерных мнагастайнасцей.
Біяграфія
Сайман Дональдсан атрымаў ступень бакалаўра ў Пембрук-каледжы (Кембрыдж), у 1979 годзе; пасля чаго стаў аспірантам у Вустэр-каледжы (Оксфард) — спачатку пад кіраўніцтвам Найджэла Хітчына, а затым — Майкла Ацьі. У 1982 годзе, яшчэ будучы аспірантам, ён апублікаваў артыкул Self-dual connections and the topology of smooth 4-manifolds.
Пасля атрымання ў 1983 годзе ў Оксфардзе ступені доктара філасофіі Дональдсан пачаў выкладаць у оксфардскім Каледжы Усіх Душ. 1983/1984 навучальны год ён правёў у ЗША ў Інстытуце перспектыўных даследаванняў, і ў 1985 годзе вярнуўся ў Оксфард ужо прафесарам. Адзін год ён правёў у Стэнфардскім універсітэце, а з 1998 года перайшоў на працу ў Імперскі каледж Лондана.
З 2014 года працуе ва Універсітэце штата Нью-Ёрк у Стоўні-Брук.
У 2012 годзе за заслугі ў галіне матэматыкі Сайман Дональдсан быў узведзены ў рыцарскае званне.
Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання — беларускі парламент, абраны на парламенцкіх выбарах 23 верасня 2012 года. У гэты дзень былі абраныя 109 дэпутатаў з 110. У Навабеліцкай акрузе (№36) адзіны кандыдат не набраў неабходнай колькасці галасоў, дэпутат ад гэтай акругі быў даабраны пазней.
Вамбжэзьна
Вамбжэзьна (Wąbrzeźno, Frideck lub Briesen) — горад у Польшчы, размешчаны за 200 км на паўночны захад ад Варшавы і за 40 км на паўночны ўсход ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Вамбжэскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,53 км². Насельніцтва 13,8 тыс. чалавек.
Ростакскі ўніверсітэт
Ростакскі ўніверсітэт (Universität Rostock) — найстарэйшы ўніверсітэт у раёне Балтыйскага мора, трэці ў спісе найбольш старадаўніх універсітэтаў Германіі. Заснаваны 13 лютага 1419 года герцагамі Ёганам IV Мекленбургскім, Альбрэхтам V Мекленбургскім і гарадской радай Ростака. У 1976—1990 гадах Ростакскі ўніверсітэт насіў імя першага прэзідэнта ГДР Вільгельма Піка.
Юр’евец
Юр’евец (Ю́рьевец) — горад (з 1225) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Юр’евецкага раёна Іванаўскай вобласці Расіі. Горад размешчаны на правым беразе Волгі (Горкаўскае вадасховішча) і насупраць вусця ракі Унжы, за 159 км на паўночны ўсход ад Іванава, за 58 км ад чыгуначнай станцыі Кінешма. Насельніцтва — 8378 чал. (2017).
Васіль Васільевіч Глаголеў
Васі́ль Васі́льевіч Глаго́леў (Василий Васильевич Глаголев) (, Калуга —, Масква), савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1944), Герой Савецкага Саюза (1943). (1946—1947).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і ўрача. Рана застаўся без бацькі. Скончыў пачатковую школу і рэальнае гарадское вучылішча ў Калузе.
З 1916 года — у Рускай імператарскай арміі. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне на Заходнім фронце, старэйшы выведнік брыгады,.
У Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнічаў у баях на Урале і Паўночным Каўказе, быў чырвонаармейцам, затым старшыной кавалерыйскага ў 1-м запасным і ў 68-м кавалерыйскім палках.
Міжваенны перыяд
Пасля Грамадзянскай вайны застаўся служыць у РСЧА. Скончыў 3-я Бакінскія камандныя курсы ў 1921 годзе, у 1921—1924 гадах быў камандзірам узвода, памочнікам камандзіра эскадрону, загадчыкам выведкай 68-га кавалерыйскага палка 12-й кавалерыйскай дывізіі. З 1924 года камандаваў эскадронам. У 1926 і ў 1931 гадах скончыў кавалерыйскія курсы ўдасканалення каманднага складу ў Новачаркаску, з 1929 года — начальнік штаба 66-га кавалерыйскага палка 2-й асобнай кавалерыйскай брыгады ў Асобнай Каўказскай арміі. З 1931 а — кіраўнік тактыкі старэйшага курсу кавалерыйскіх курсаў у Новачаркаску. Са студзеня 1934 года — камандзір і камісар 76-га кавалерыйскага палка ў 12-й кавалерыйскай дывізіі ў Армавіры. З ліпеня 1937 года — начальнік штаба гэтай дывізіі. Са жніўня 1939 года камандаваў 157-й стралковай дывізіяй і 42-й асобнай кавалерыйскай дывізіяй у Паўночна-Каўказскай ваеннай акрузе. У 1941 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзе. Палкоўнік.
Вялікая Айчынная вайна
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны — камандзір 42-й кавалерыйскай дывізіі на Паўночным Каўказе. У студзені 1942 года дывізія была перакінутая ў Крым і ўдзельнічала ў баях у складзе Крымскага фронту. З лютага 1942 года — камандзір 73-й стралковай дывізіі ў 24-й арміі Паўднёвага фронту, удзельнічаў у цяжкіх абарончых баях Варонежска-Варашылаўградскай аперацыі. У ліпені 1942 дывізія трапіла ў акружэнне пад Мілерава і фактычна была разбіта, у жніўні Глаголеў выйшаў з акружэння з рэшткамі дывізіі, якую ў верасні расфарміравалі. Пасля кароткага знаходжання ў рэзерве у кастрычніку 1942 года прызначаны камандзірам 176-й стралковай дывізіі на Закаўказскім фронце. На чале дывізіі вёў паспяховыя баявыя дзеянні пры абароне і контрудару пад Маздокам і Арджанікідзэ.
За ўмелае камандаванне войскамі пры захопе і ўтрыманні Дняпроўскіх плацдармаў генерал-лейтэнанту В. В. Глаголеву указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 лістапада 1943 прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
З мая па снежань 1944 года камандаваў 31-й арміяй на 3-м Беларускім фронце. Вызначыўся ў Беларускай стратэгічнай аперацыі, асабліва ў Віцебска-Аршанскай аперацыі і ў Мінскай аперацыі. У час Беларускай наступальнай аперацыі армія пад камандаваннем В. В. Глаголева прарвала варожую абарону пад Дуброўна, удзельнічала ў вызваленні Оршы, Барысава, Мінска, Гродна.
Са студзеня 1945 года да канца вайны камандаваў 9-й гвардзейскай арміяй на 3-м Украінскім і на 2-м Украінскім франтах, ваяваў у Балатонскай, Венскай і Пражскай аперацыях. Палкаводчы талент В. В. Глаголева найбольш выразна праявіўся пры правядзенні Венскай наступальнай аперацыі і падчас баёў з адборнымі танкавымі дывізіямі «Мёртвая галава», «Рэйх», «Гітлерюгенд» ля возера Балатон.
Пасляваенны перыяд
Пасля вайны працягваў камандаваць 9-й гвардзейскай арміяй. У 1946—1947 гадах быў камандуючым Паветрана-дэсантнымі войскамі СССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання (з 1946).
Памяць
Імем В. В. Глаголева названа вуліца ў Мінску.
Імем генерала названыя:
NGC 3226
NGC 3226 (іншыя абазначэнні — UGC 5617, MCG 3-27-15, ZWG 94.26, KCPG 234A, Arp 94, VV 209, PGC 30440) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Сонечнае зацьменне 8 ліпеня 1823 года
Сонечнае зацьменне 8 ліпеня 1823 года — частковае сонечнае зацьменне 114 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,7958 і дасягнула свайго максімуму ў 06:56:28 UTC у пункце з каардынатамі 65° пн. ш. 132° з. д..
Зацьменне 8 ліпеня 1823 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1823 годзе і 58-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 11 лютага 1823 года, наступнае — 6 жніўня 1823 года.
Sitotroga cerealella
Sitotroga cerealella — від молі сямейства.
Біялагічнае апісанне
Падобная да Tineola bisselliella; жоўтага колеру, галава белая, размах крылаў 10-16 мм. Пярэднія крылы вузкія, з вострымі вяршынямі, ад шаравата-жоўтага да саламяна-жоўтага колеру з прымешкам карычневых лускавінак. Заднія крылы вузкія, з вострымі вяршынямі, серабрыста-шэрыя. Махры пярэдніх і задніх крылаў шырокія. Яйка памерам 0,5 міліметра, авальнае, свежаадкладзенае — белае, пазней — жоўтае. Вусень, які толькі з'явіўся, чырванаваты, а які завяршыў развіццё — белы або жоўты, ногі слаба развіты, даўжыня цела да 6 мм. Кукалка — 6-6,5 мм, жоўтая, канец брушка з трыма тупымі шыпікамі і рэдкімі тонкімі валасінкамі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаная ва ўсёй Еўропе, а таксама ў Аўстраліі, Беніне, Бразіліі, Кітаі, Інданезіі, Японіі, Самоа і Злучаных Штатах.
Харчаванне
Вусені сілкуюцца зернямі, , , і.
Вусені гінуць як ад высокіх, так і нізкіх тэмператур. Праграванне збожжа да 60 °C забівае яйкі праз 5 мін, а вусеняў праз 60-90 хвілін. Нізкія тэмпературы дзейнічаюць павольней: астуджэнне збожжа да тэмпературы ніжэй −10 °C абеззаражвае яго на працягу двух—трох сутак. Асноўнае значэнне маюць прафілактычныя мерапрыемствы: ачыстка і хімічная дэзінсекцыя складоў перад загрузкай.
Колькасць гэтага віду молі і яе шкоднаснасць істотна зніжаюць драпежнікі і паразіты. Энтамафагі віду:, , , і .
Нацыянальны парк
Нацыянальны парк — гэта тэрыторыя, дзе ў мэтах аховы навакольнага асяроддзя абмежавана дзейнасць чалавека. Нацыянальны парк з'яўляецца прыродаахоўнай тэрыторыяй катэгорыі II паводле азначэння МСАП.
Найбуйнейшым у свеце нацыянальным паркам з'яўляецца Паўночна-усходні Грэнландскі нацыянальны парк, заснаваны ў 1974 годзе.
Асаблівасці
Нацыянальныя паркі звычайна размешчаны ў месцах, якія былі ў значнай ступені неразвітыя, і часта захоўваюць вобласці з роднымі жывёламі, раслінамі і экасістэмамі (асабліва тымі, што знаходзяцца ў небяспецы), біялагічнай разнастайнасці або незвычайнымі геалагічнымі асаблівасцямі. Часам, нацыянальныя паркі ствараюцца ў развітых абласцях з мэтай вяртання некаторых тэрыторый як мага блізка да іх арыгінальныя стану. У некаторых краінах, напрыклад Англіі і Уэльсе, нацыянальныя паркі ня дзікія, якія не належаць ураду, і могуць ўключаць значныя паселішчы і выкарыстоўваемыя землі, якія часта з'яўляюцца часткай ландшафту.
Упраўленне паркамі
Нацыянальныя паркі адыгрываюць двайную ролю, і як прытулак для жывой прыроды, так і як папулярныя турыстычныя раёны. Трэба захоўваць баланс паміж гэтымі двума напрамкамі, якія, аднак, часта звязаныя - напрыклад, турысты часта прыносяць паркам даход, які можна расходавацца на праекты захавання прыроды. Паркі таксама служаць рэзервам значных прыродных рэсурсаў, напрыклад лесаматэрыялаў, мінералаў і іншых каштоўных прадуктаў. Баланс паміж расходваннем гэтых рэсурсаў і іх захаванасцю таксама важны для кіравання паркаў. Часам нацыянальныя паркі становяцца месцам незаконнай забудовы і іншага выкарыстання, часта з-за палітычнай карупцыі. Такая дзейнасць пагражае цэласнасці многіх экасістэм.
Красны Яр (Жырнаўскі раён)
Красны Яр — пасёлак гарадскога тыпу ў Жырнаўскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснаярскага гарадскога паселішча. Размяшчаецца за 275 км на поўнач ад Валгаграда, за 39 км на поўдзень ад раённага цэнтра — Жырнаўска, у паўднёвай частцы Прыволжскага ўзвышша, на рацэ Мядзведзіца.
Чыгуначная станцыя Ададурава Прыволжскай чыгункі на лініі Пятроў Вал — Балашоў.
Васькаў камень
Ва́ськаў ка́мень — валун у Беларусі, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны за 1 км на паўночны захад ад в. Аўгустова Валожынскага раёна Мінскай вобласці, на схіле марэннай грады, у лесе. Валун сіеніту даўжынёй 3,9 м, шырынёй 3,2 м, вышынёй 1,7 м, у абводзе 11 м, аб'ём 21 м3, маса каля 56 т. Прынесены ледавіком каля 125 тысяч гадоў назад з поўдня Фенаскандыі. Памеры бачнай часткі Васькава каменя былі значна большыя да ўзрыву, якім у свой час спрабавалі разбурыць валун.
Альбштат
Альбштат (Albstadt) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Цолернальб. Насельніцтва складае 45565 чалавека (на 31 снежня 2008 года). Займае плошчу 134,41 км². Афіцыйны код — 08 4 17 079.
Горад падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.
Лінёва (Валгаградская вобласць)
Лінёва (Линёво) — рабочы пасёлак у Жырнаўскім раёне Валгаградскай вобласці. Заснаваны ў 1767 годзе як каронная калонія Гусенбах.
Насельніцтва — 5333 чал. (2021).
Іканаборскае паўстанне
Іканаборскае паўстанне (Beeldenstorm) — масавыя антыкаталіцкія беспарадкі, якія пракаціліся па шэрагу раёнаў Фландрыі ў жніўні 1566 года. Паслужылі пралогам Васьмідзесяцігадовай вайны. Завадатарам беспарадкаў, якія пачаліся 11 жніўня, быў Амбруаз Вілье. 22 жніўня беспарадкі і хваляванні ахапілі Антверпен. Аднак у Люксембурге і Артуа былі сфармаваны атрады апалчэнцаў, якія выступілі супраць пагромаў. Падчас паўстання шкода была нанесены 5500 цэрквам і манастырам. Пасля таго як штатгальтар Маргарыта Пармская заявіла 25 жніўня пра прыпыненне дзеяння інквізіцыі і легалізаванне кальвінізму, паўстанне пайшло на змяншэнне. Аднак карная экспедыцыя герцага Альбы, якая рушыла ў наступным годзе, ізноў ускалыхнула краіну.
Лінёва
Лінёва — тапонім.
Праваслаўная Царква Чэхіі і Славакіі
Праваслаўная царква ў чэшскіх зямлях і ў Славакіі — аўтакефальная праваслаўная царква, якая ў дыптыха Цэркваў как "Праваслаўная царква ў Чэхаславакіі" стаіць на чатырнаццатым месцы перад Праваслаўнай царквой Украіны і пасля Польскай праваслаўнай царквы. Ахоплівае тэрыторыю Чэхіі і Славакіі. Створана ў 1951 годзе на базе Экзархату Маскоўскага Патрыярхата.
Сонечнае зацьменне 11 лютага 1823 года
Сонечнае зацьменне 11 лютага 1823 года — частковае сонечнае зацьменне 147 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,1856 і дасягнула свайго максімуму ў 03:03:02 UTC у пункце з каардынатамі 62° пн. ш. 77° у. д..
Зацьменне 11 лютага 1823 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1823 годзе і 57-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 12 студзеня 1823 года, наступнае — 8 ліпеня 1823 года.
Ігнацій Іяўлевіч
Ігна́цій Іяўле́віч (ці Яўле́віч) (26 верасня 1619, г. Магілёў — каля 1686) — беларускі педагог-асветнік, пісьменнік, грамадскі і царкоўны дзеяч.
Біяграфія
Першапачатковую адукацыю атрымаў у горадзе Шклове. Вучыўся ў Магілёўскай брацкай школе, тэалогію і медыцыну вывучаў у Замойскай акадэміі (Польшча).
Працаваў выкладчыкам у Кіева-Магілянскай калегіі, быў прафесарам свабодных навук. Разам з рэктарам гэтай калегіі С. Пачаскім удзельнічаў у арганізацыі ў Ясах (Румынія) славяна-грэка-лацінскай акадэміі (адкрыта ў 1640).
У 1647 пастрыгся ў Кіеве ў манахі. Жыў у Львове, Ярославе (у Галіцыі), Кракаве, Скіце, Камянцы, Сочаве (Валахія), Оршы і інш.
Апекаваўся над мясцовымі паэтамі Ф. Утчыцкім і Сімяонам Полацкім, падтрымліваў прыязныя адносіны з рускімі дзяржаўнымі і культурнымі дзеячамі Ф. Рцішчавым і А. Ардын-Нашчокіным. У час прыезду ў Полацк цара Аляксея Міхайлавіча (1656) выступіў з прамовай. Удзельнік Маскоўскага царкоўнага сабора 1660 па справе патрыярха Нікана.
Апошнія звесткі пра Іяўлевіча ў перапісцы з маскоўскім патрыярхам Іаакімам за студзень—сакавік 1686 года.
Літаратурная спадчына
З літаратурнай спадчыны Іяўлевіча дайшла яго аўтабіяграфічная запіска (на польскай мове, апублікавана С.Голубевым у 1886), у якой важныя матэрыялы па гісторыі гарадской адукацыі 2-й чвэрці 17 ст., культурныя ўзаемасувязі беларускага і ўкраінскага народаў. Захаваліся яго прамовы з нагоды розных рэлігійных і палітычных падзей, некалькі лістоў да Сімяона Полацкага. Вядомы яго дэкламацыя на прыезд у Магілёў віцебскага, аршанскага, мсціслаўскага і магілёўскага епіскапа Іосіфа Гарбацкага (4.8.1650), некалькі вершаў на ўзор элегій Авідзія. У паэзіі Іяўлевіча яскрава выяўлены рысы сілабізму.
Эрнст Мах
Біяграфія
Скончыў Венскі ўніверсітэт у 1860 годзе.
Прыват-дацэнт ў Венскім універсітэце (з 1861), прафесар фізікі ў Грацы (з 1864), прафесар фізікі (з 1867) і рэктар (з 1879) Карлавага ўніверсітэта ў Празе, прафесар Нямецкага ўніверсітэта ў Празе (з 1882). Прафесар філасофіі Венскага ўніверсітэта (1895—1901).
Маху належыць шэраг важных фізічных адкрыццяў. Першыя працы Маха прысвечаны вывучэнню працэсаў слыху і зроку (тлумачэнне механізму дзеяння вестыбулярнага апарату, адкрыццё аптычнайа з'явы — так званых кольцаў, або палос, Маха). Да гэтага перыяду адносяцца працы «Аб колеры падвойных зорак на падставе прынцыпу Доплера» (1861), «Тлумачэнне музычнай тэорыі Гельмгольца» 1866), «Аб стробаскапічным вызначэнні вышыні тону» (1873), «Пра адлюстраванні і пераламленні гуку» (разам з Фішэрам, 1873), «Оптыка-акустычныя эксперыменты» (1873), «Асновы вучэння аб кінестэзіі» (1875) і інш З 1881 года Мах вывучаў аэрадынамічныя працэсы, якія суправаджаюць звышгукавы рух целаў. Ён адкрыў і даследаваў працэс ўзнікнення ударнай хвалі. У гэтай галіне імем Маха названы шэраг велічынь і паняццяў: лік Маха, конус Маха і інш.
Вялікі вядомасцю карыстаюцца аглядныя сачыненні Маха: «Гісторыя і корань прынцыпу захавання працы» (1872), «Механіка: Гісторыка-крытычны нарыс яе развіцця» (1883), «Аналіз адчуванняў» (1886). Працы Маха багатыя экскурсамі ў вобласць філасофіі. Такія лекцыі «Эканамічная прырода фізічнага даследавання» (1882) і «Аб пераўтварэнні і прыстасаванні ў прыродазнаўчых думкі» (1884).
Эдвард Уітэн
Эдвард Уітэн (Edward Witten; нар., , Мэрыленд, ЗША) — амерыканскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1990), прафесар Інстытута перспектыўных даследаванняў (Institute for Advanced Study) у Прынстане. З’яўляецца адным з вядучых у свеце даследчыкаў тэорыі струн (абагульніў розныя варыянты тэорыі струн у адзінай гіпатэтычнай М-тэорыі) і квантавай тэорыі поля.
Ліставёртка свінцовапалосая
Ліставёртка свінцовапалосая (Ptycholoma lecheana) — від матылькоў сямейства. Шкоднік сельскай гаспадаркі, пашкоджвае ўсе пладовыя культуры.
Апісанне
Размах крылаў матылька дасягае 15-21 міліметраў. Пярэднія крылы цёмна-бурыя з чырванаватым адценнем, часам з жаўтлявым або памяранцава-чырвоным, з бліскучымі палоскамі стальнога або свінцовага колеру. Заднія крылы цемна-шэрыя. Яйкі зяленыя, самка адкладае іх купкамі на лісце зверху. Вусені бледна-зяленага колеру, галава і грудны шчыток светла-бурыя, і на галаве прыкметныя дзве падковападобныя плямы, а на грудным шчытку — чорныя плямы. Даўжыня дарослага вусеня дасягае 20 міліметраў. Кукалка карычневая, з больш цёмнай спінкай, канец брушка выцягнуты і завостраны, даўжыня кукалкі 1 см.
Экалогія
На працягу года дае адно пакаленне. Зімуюць вусені трэцяга ўзросту ў шчыльным белым павуцінным кокане.
Герд Фальтынгс
Герд Фальтынгс (Gerd Faltings; нар., Гельзенкірхен-Бюрэ) — нямецкі матэматык, лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1986), вядомы сваімі працамі ў галіне алгебраічнай геаметрыі.
З 1972 па 1978 гады вывучаў матэматыку і фізіку ў Вестфальскім універсітэце імя Вільгельма. У 1978 годзе атрымаў ступень Ph.D. па матэматыцы, а ў 1981 годзе прайшоў хабілітацыю (і тое, і другое — у тым жа Вестфальскім універсітэце імя Вільгельма). З 1982 па 1984 гады быў прафесарам Вупертальскага ўніверсітэта, затым — прафесарам Прынстанскага ўніверсітэта (1985—1994).
У 1986 годзе ва ўзросце 32 гадоў Герд Фальтынгс быў удастоены Філдсаўскага медаля за доказ гіпотэзы Мардэла. З 1995 года з’яўляецца членам савета дырэктараў Інстытута матэматыкі таварыства Макса Планка ў Боне. У 1996 годзе атрымаў прэмію імя Лейбніца Нямецкага навукова-даследчага таварыства — вышэйшую германскую ўзнагароду для навукоўцаў-даследчыкаў.
У 2015 годзе разам з Хенрыкам Іванецам быў удастоены прэміі Шаа за ўвядзенне і развіццё базавых інструментаў тэорыі лікаў, якія дазволілі ім і іншым вырашыць некаторыя задачы, што сталі класічнымі.
Член Леапальдзіны (1992), Рэйнска-Вестфальскай АН (1999) і Еўрапейскай акадэміі (2014), Берлінска-Брандэнбургскай АН, член-карэспандэнт Гётынгенскай АН (1991), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (2016), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША.
Адзіная спартыўная класіфікацыя Рэспублікі Беларусь
Адзіная спартыўная класіфікацыя Рэспублікі Беларусь (АСК) — нарматыўны дакумент, які вызначае парадак прысваення і пацверджання спартыўных званняў і разрадаў у Рэспубліцы Беларусь. Вызначае нормы, выкананне якіх неабходна для прысваення званняў і разрадаў для ўсіх афіцыйна прызнаных відаў спорту. АСК распрацоўваецца і прымаецца тэрмінам на чатыры гады.
Агульныя палажэнні
АСК з’яўляецца адзіным нарматыўным дакументам, які вызначае парадак прысваення афіцыйных спартыўных званняў і разрадаў і патрабаванні да спартсменаў, якія прэтэндуюць на гэтыя званні.
АСК вызначае як уласна нарматывы, якія павінен выканаць спартсмен для атрымання звання, так і ўмовы, у якіх гэтыя нарматывы павінны выконвацца: узровень спаборніцтваў, кваліфікацыю суддзяў, узровень супернікаў. Патрабаванні ўстанаўліваюцца індывідуальна для кожнага віду спорту, з улікам як яго спецыфікі, так і ўзроўню развіцця гэтага віду ў Рэспубліцы Беларусь.
Віды спорту
У АСК уключаюцца наступныя віды спорту:
Разрады і званні
Сістэма спартыўных званняў і разрадаў з’яўляецца адзінай для ўсіх відаў спорту. Прадугледжваюцца наступныя званні і разрады спартсменаў (у парадку змяншэння) :
Спартыўныя званні:
Спартыўныя разрады:
Жувінтас
Жувінтас — неглыбокае возера ў цэнтральнай Літве. Найбольшая глыбіня састаўляе 3 метра. Сярэдняя - 0.6 метраў. Каля возера жыве шмат вадаплаваючых птушак. Існуе пагроза поўнага забалочвання возера.
Прыродны запаведнік
Возера з'яўляецца прыродным запаведнікам. Гэта першы літоўскі запаведнік, які быў створаны знакамітым натуралістам і арнітолагам Тадасам Іванаўскасам (1882-1970) ў 1937 годзе. Жувінтаскі біясферны запаведнік імее статус важнай вобласці для птушак ( Important Bird Area (IBA)). У 2011 годзе Жувінтасскі запаведнік стаў запаведнікам ЮНЕСКА.
Culture.pl
Culture.pl — інтэрнэт-партал, прысвечаны польскай культуры, створаны і выдадзены. Партал накіраваны на прасоўванне дасягненняў польскіх мастакоў у свеце і на пашырэнне культурнай дасведчанасці польскага атрымальніка. Ён мае нумар ISSN 1734-0624.
Вялікі камень з адзнакай
Вялікі камень з адзнакай — валун у Беларусі, геалагічны помнік прыроды. Размешчаны за 200 м на паўднёвы захад ад в. Сякераўцы Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Граніт ружовы біятытавы, лейкакратавы дробназярністы. Па форме нагадвае вялікі прас. Даўжыня валуна складае 4,1 м, шырынёй 3,4 м, вышынёй над паверхняй зямлі 3,2 м, у абводзе 11,6 м, аб'ём 45 м³, маса каля 118 т. На заходнім баку высечаны чатырохканцовы крыж. Прынесены ледавіком каля 130—150 тысяч гадоў назад з Балтыйскага шчыта.
Culture.pl
Гісторыя
Партал быў створаны ў сакавіку 2001 годзе. Ён з самага пачатку быў задуманы як самастойны вычарпальна крыніца інфармацыі аб польскай культуры, як для палякаў, так і для замежнікаў. Яго канцэпцыю і структуру распрацаваў Анджэй Любамірскі, які быў галоўным рэдактарам да 2008 года.
Вялікі камень з адзнакай
Паводле сведчанняў мясцовага насельніцтва, падчас вайны 1812 года пад каменем быў закапаны скарб, які ў 1924—1925 гг. быў выняты невядомымі асобамі.
Culture.pl
Гісторыя
З 2004 года партал быў двухмоўным (польская / англійская), а ў 2015 годзе была запушчана рускамоўная версія. На партале таксама ёсць артыкулы на беларускай мове.
У 2010 годзе партал заняў першае месца ў рэйтынгу польскамоўных культурных парталаў паводле звестак штомесячніка.
Партал выйграў «Гарантыю культуры» ў 2015 годзе, прадастаўленую у намінацыі «Культура ў сетцы».
Апісанне
Партал пра найбольш цікавых з’явах і тэндэнцыях ў польскай культуры, найбуйнейшы і самы рознабаковы крыніца інфармацыі аб культурных падзеях у Польшчы і за яе межамі, дзеячах польскай культуры і іх творах.
Паводле ўласнай інфармацыі, сайт змяшчае больш за 38 000 артыкулаў (падзеі, біяграфіі, эсэ, апісанні ўстаноў і г.д.), падзеленых на наступныя вобласці: музыка, выяўленчае мастацтва, кіно, тэатр, танцы, літаратура, коміксы, архітэктура, фатаграфія, дызайн. Партал уключае тэксты пра мастакоў і іх творы, інфармацыю пра 700 культурных устаноў: музеі, галерэі, філармоніі, тэатры і акадэміі мастацтваў.
Партал таксама мае ўласныя каналы на сайтах «Vimeo» і «YouTube», дзе можна паглядзець усе фільмы і мультымедыя, вырабленыя парталам.
Джэк Левін
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і літвакоў, вырас на паўднёвым ускрайку Бостана, дзе назіраў вулічнае жыццё, якое складалася з еўрапейскіх эмігрантаў і распаўсюджанай беднасці і сацыяльных праблем, што сталі тэмамі яго прац. Спачатку ён займаўся маляваннем з Гаральдам К. Цімерманам у 1924-31 гг. З 1929 да 1933 гг. у Гарвардскім універсітэце Левін з аднакурснікам Хаймэнам Блумам вучыліся і Дынмэн Рос. У 1932 годзе пры садзейнічанні Рос карціны Левіна былі выстаўлены ў мастацкім музеі Фога ў Гарвардзе, а праз тры гады Рос было завешчана музею 20 карцін Левіна.
Пра жыццё мастака зняты дакументальны фільм: «Джэк Левін: Бяседа чыстага розуму» (Jack Levine: Feast of Pure Reason, 1989).