cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svet Boogie Band
Гісторыя
У 2004 годзе Сяргея Катлярова замяніў Аляксей Золатаў (ударныя), Аляксея Шыловіча замяніў Арцемій Крычэўскі. У 2005 годзе Крычэўскага замяніў Зміцер Гаўрылік, Арцёма Гаўрушына — Ціхан Золатаў (бас). У 2006 годзе Гаўрыліка замяніў Аляксей Шыловіч, які вярнуўся у калектыў.
Група гастралявала па Францыі, Польшчы, Чэхіі, часта выступала ў маскоўскіх джазавых і блюзавых клубах.
У верасні 2008 года ў ДТЗ загінуў лідар калектыва Святаслаў Хадановіч, яму было 28 гадоў.
У 2012 годзе выйшаў двухсерыйны дакументальны фільм «SVET» пра музыку Святаслава Хадановіча.
Тацішчава
Тацішчава (Тати́щево) — пасёлак гарадскога тыпу (з 1965 года) у Саратаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тацішчаўскага раёна. Пасёлак размешчаны на рацэ Ідолга (левы прыток ракі Мядзведзіца), у правабярэжжы Саратаўскай вобласці, за 40 км на паўночны захад ад Саратава. Населены пункт заснаваны ў 1890 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.
Анаколь
Анаколь — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кармакшынскай сельскай акругі. Код КАТА — 434657300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 22 чалавекі (13 мужчын і 9 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 26 чалавек (14 мужчын і 12 жанчын).
Астаноўка
Астано́ўка (, Остановка) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Більдзюгскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды, пазней у складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Вялікае Горадна
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Выдрыцкага сельсавета.
Гісторыя
За 0,1 км ад вёскі ўрочышча Замак — гарадзішча VI ст. да н.э. — VII ст., адкрытае ў 1883 годзе Пакроўскім, а таксама курганны могільнік.
У 1670 годзе згадваюцца дзве вёскі Вышняе Горадна і Горадна — па 6 дымоў кожнае, у Забобраўскай воласці Аршанскага павета.
Генадзь Іванавіч Шаткоў
Генадзь Іванавіч Шаткоў (Геннадий Иванович Шатко́в;,  — , ) — савецкі баксёр-аматар, які выступаў у сярэдняй і паўцяжкой вагах. Чэмпіён XVI Алімпійскіх гульняў у вагавой катэгорыі да 75 кг (1956). Двухразовы чэмпіён Еўропы (1955, 1959). Трохразовы чэмпіён СССР (1955, 1956, 1958). Заслужаны майстар спорту СССР (1956).
IC 2372
IC 2372 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кутбертава Евангелле
Кутбертава Евангелле — старадаўняя рукапісная кніга (копія Евангелля ад Іаана), датаваная VII стагоддзем нашай эры.
Апісанне
Кутбертава Евангелле — мініяцюрная кніга з 94 лістоў велума фарматам 138 × 92 мм, спісаных унцыялам астраўнога почырку. Добра захаваўся драўляны абклад. Тэкст старанна вывераны і адносіцца да італа-нартумбрыйскага тыпу (прыклад яго — ). Тэкст амаль пазбаўлены ўпрыгожванняў, за выключэннем ледзь павялічаных загалоўных літар і ініцыялаў у разбіцці Амонія. Ініцыялы выпісаныя чырвоным, іншых упрыгожванняў няма. Да ліста 42 тэкст умяшчаў 19 радкоў на старонку, далей стала 20.
Гісторыя знаходкі
Усходняе ўзбярэжжа Вялікабрытаніі і яе жыхары ў X—XI стагоддзях моцна пакутавалі ад нашэсця вікінгаў. Да гэтага часу край ужо наведалі місіянеры і тут трывала замацавалася хрысціянства. Пасля чарговага разбойнага нашэсця скандынаваў жыхары ўзялі маёмасць і адступілі ў глыб тэрыторыі ў пошуках новых урадлівых зямель сярод скалістых фіёрдаў. Разам з сабой забралі нават труну святога Кутберта з пахавання на востраве Ліндзісфарн, размешчаным на паўночным усходзе Брытаніі. Пры аглядзе труны ў 1104 годзе знайшлі невялікае Евангелле, памерам крыху большае за далонь дарослага чалавека. Яно добра захавалася. Кніга, якая атрымала пасля назву Кутбертава Евангелле, была захавана да XX стагоддзя.
Гісторыя набыцця
Евангелле Кутберта Брытанская бібліятэка арандавала яшчэ з 1979 года, а пасля атрымала прывілей на набыццё рукапісу ў партнёрстве з Дарэмскім універсітэтам. Рукапіс ацанілі ў 13 000 000 долараў. Набыццём помніка кніжнай культуры Заходняй Еўропы займаўся Мемарыяльны фонд нацыянальнай спадчыны (Вялікабрытанія). Частку грошай дадалі да неабходнай сумы патрыятычна настроеныя мецэнаты.
Пухавіцкая спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву
Дзяржаўная ўстанова «Пухавіцкая спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву» — спартыўная установа ў г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Пачала працаваць 30 кастрычніка 1959 г.
На базе школы № 1 п. Дружны з 2015 года адкрыты спартыўны клас па лёгкай атлетыцы.
Тэлекінез
Тэлекінез (τῆλε і - «рух на адлегласці»), ці псіхакінез (ψυχή — «душа», «сэрца», «дыханне»; ) — тэрмін, якім у парапсіхалогіі прынята пазначаць здольнасць чалавека адным толькі высілкам думкі аказваць уздзеянне на фізічныя аб'екты.
Т-72БМ2
Т-72БМ2 — беларуская мадыфікацыя танка Т-72Б. Мае на ўвазе пад сабой устаноўку шматканальнага цеплавізійнага прыцэльнага прыстасавання наводчыка «Сасна-У», распрацаванага беларускай кампаніяй «Пеленг», мадэрнізаванай гладкаствольнай 125-мм гарматы 2А46М, рухавіка В-84МС, сучасных прыбораў назірання, а таксама камплекта дынамічнай абароны тыпу «Кантакт-5» уласнай вытворчасці. Ад арыгінальнага «Кантакт-5» беларускі варыянт адрозніваецца модульным мацаваннем для павышэння рамонтапрыдатнасці ў палявых умовах. Па бартах і ў кармавой частцы машыны былі ўсталяваны экраны для абароны маторнага аддзялення ад кумулятыўных боепрыпасаў. Танк абсталяваны наборам метэаралагічных датчыкаў, датчыкаў нахілу, тангажу, вятры і тэмпературы паветра. Сілавое аддзяленне абсталявана аўтаномным дызельным энергаагрэгатам з паветраным астуджэннем магутнасцю 7 кВт. Экіпаж танка аснасцілі камплектам радыёсувязі Р-181-50ТУ. Былі палепшаны ўмовы стральбы за кошт увядзення рэжыму «Дубль», які дазваляе камандзіру танка кіраваць узбраеннем танка незалежна ад наводчыка. Танк быў прадстаўлены міністру абароны Беларусі 27 ліпеня 2022 года і на працягу года мадыфікаваўся з улікам досведу выкарыстання бранятанкавай тэхнікі расійскімі войскамі падчас уварвання Расіі ва Украіну. Публічны паказ танка адбыўся 17 траўня на Мінскай абароннай выставе MILEX-2023.
Пагадненне
Пагадненне, здзелка — дзеянні грамадзян і арганізацый, накіраваныя на ўсталяванне, змяненне або спыненне грамадзянскіх правоў або абавязкаў. Пагадненні могуць быць аднабаковымі і двух- ці шматбаковымі (дагавор).
Дзеянні як юрыдычныя факты заўсёды маюць валявы характар і падзяляюцца на правамерныя і неправамерныя. Пагадненні — гэта валявыя і правамерныя дзеянні, непасрэдна накіраваныя на дасягненне прававога выніку, а менавіта: на ўстанаўленне, змяненне або спыненне грамадзянскіх правоў і абавязкаў.
У пагадненні выяўляецца воля яго ўдзельнікаў, якая павінна спазнавацца іншымі асобамі, а таму павінна быць выказана, выяўлена звонку. Знешняя праява волі называецца волевыяўленнем. Гэта — сутнасць пагаднення. Без волевыяўлення няма пагаднення. Часам для заключэння здзелкі, акрамя волевыяўлення, неабходна здзейсніць фактычныя дзеянні. Напрыклад, для заключэння здзелак пазыкі неабходныя не толькі ўзаемнае волевыяўленне пазычальніка і пазычальніка, але і фактычная перадача маёмасці, вызначанай радавымі прыкметамі.
Умоўнае пагадненне — пагадненне, пры якім адзін з удзельнікаў мае права адмовіцца ад выканання сваіх абавязацельстваў, заплаціўшы другім пэўную прэмію. Мэта — абмежаваць страты ад ваганняў курсаў пры тэрміновых біржавых аперацый. У залежнасці ад таго, хто з удзельнікаў і як мае права на змяненне ўмоў здзелкі, адрозніваюць: здзелкі з папярэдняй прэміяй, здзелкі са зваротнай прэміяй, апцыён, стэлаж.
Феліта
Феліта (Felitto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Салерна.
Насельніцтва складае 1390 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 34 чал./км². Займае плошчу 41 км². Паштовы індэкс — 84055. Тэлефонны код — 0828.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Віт.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Варатынец
Варатынец (Воротынец) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжагародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Варатынскага муніцыпальнага раёна. Утварае гарадское паселішча рабочы пасёлак Варатынец.
Колькасць насельніцтва — 7177 чал. (2017). Размешчаны на федэральнай аўтатрасе Масква — Казань — Уфа (М7, «Волга») за 154 км на ўсход ад абласнога цэнтра.
Піракінез
Піракінез (ад πυρ "агонь" і κίνησις "рух") - тэрмін парапсіхалогіі, што азначае здольнасць выклікаць агонь ці падвышэнне тэмпературы на адлегласці сілаю думкі (пірагенія), гэтак жа магчымасць кіраваць агнём. Істота здольнае да піракінезу завецца "піракінэтык".
Прота-эсперанта
Про́та-эспера́нта (pra-Esperanto) - сучаснае агульнае імя для ўсіх ранніх варыянтаў штучнай мовы эсперанта створаных Людвігам Заменгофам да выдання ў 1887 годзе яго Першай кнігі.
Lingwe Universala 1878 года
Яшчэ будучы дзіцём, Заменгоф марыў аб стварэнні міжнароднай дапаможнай мовы, дзеля палягчэня зносін паміж прадстаўнікамі розных народаў. Спачатку ён марыў уваскрасіць латынь ці старажытнагрэцкую мову, у спрошчаным варыянце, але з цягаам часу вырашыў, што яго мэце болей адпавядае стварэнне новай мовы. у падлеткавым узросце Заменгоф працаваў над такім праектам, пакуль не пралічыў яго гатовым. 17 снежня 1878 (прыкладна за год да апублікавання валапюка ён пазнаёміў з гэтай мовай сяброў, якім мова спадабалася. Але ад гэтай стадыі развіцця мовы, якая ў той час мела назву Lingwe Universala ("Сусветная мова"), да нашага часу захаваліся толькі чатыры строчкі з песні, створанай самім Заменгофам.
Lingvo universala 1881 года
Перад пачаткам навучання ва ўніверсітэце Заменгоф аддаў рукапісы з праектам мовы бацьке, каб тот захаваў іх напрацягу часа навучэння сына. Але бацька, не падзяляўшы ідэі Заменгофа і, магчыма баючыся паліцыі, спаліў рукапіс. Сам аўтар даведаўся аб гэтым толькі пасля вяртання з універсытэта ў 1881 годзе. Тады ён зноў пачаў працу над мовай. Былі зменены формы дзеяслова, колькасць склонаў зменена да 2. Сустракаўся націск на апошнім складзе. У правапісе выразна прагледжваўся уплыў славянскіх моў (ć, dź,ħ, ś, ź замест сучасных ĉ, ĝ, ĥ, ŝ, ĵ)
Пераход да сучаснага эсперанта
Напрацягу наступных гадоў Заменгоф працаваў над удасканальваннем сваёй мовы ў асноўным перакладая паэзію і прозу з іншых моў. Націск стаў фіксаваным (на перадапошні склад), былі зменены некаторыя формы назоўніка і дзеяслова. "Славянскія" дыякрытычныя знакі былі зменены на цыркумфлексы, каб пазбегнуць праяўленняў нацыяналізму. У 1887 годзе Заменгоф выдаў "Першую кнігу", у якой апісваўся сучасны эсперанта. Пазней ён пісаў у лісце, што працаваў над мовай шэсць гадоў, хаця ў 1878 годзе яму казалася, што праект ужо гатовы.
Айхштэцкае княства-біскупства
Княства-біскупства Айхштэт (Fürstbistum Eichstätt або Hochstift Eichstätt) — духоўнае княства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, якое існавала з XIV стагоддзя да Германскай медыятызацыі 1803 года. Княства знаходзілася на тэрыторыі сучаснай зямлі Баварыя на захад ад Рэгенсбурга і поўнач ад Нойбурга-на-Дунаі і Інгальштата, на поўдзень ад Нюрнберга і паўднёвы-ўсход ад Ансбаха. Тэрыторыя княства складалася з некалькіх не звязаных паміж сабой частак.
Фёдар Фёдаравіч Багданаўскі
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1957). Член КПСС з 1968 года.
Айхштэцкае княства-біскупства
Гісторыя
У 740 годзе Вілібальд быў накіраваны Папам Рыгорам III у Германію. Цэнтрам яго місіі стаў горад Айхштэт. У 741 годзе ён быў пасвечаны ў біскупы. Так утварылася дыяцэзія Айхштэта.
У 1305 годзе сканаў, не маючы спадчынніка, апошні з графаў фон Хіршберг, які завяшчаў свае ўладанні Айхштэцкаму біскупству. Так біскуп Айхштэцкі стаў імперскім князем; на сходах князёў імперыі ён сядзеў паміж біскупамі Вормскім і Шпаерскім.
У 1525 годзе княства пацярпела ад сялянскай вайны.
Перад Трыццацігадовай вайной княства ў 1617 годзе далучылася да Каталіцкай лігі і стала адной з апор контррэфармацыі, тут разгарнулася паляванне на ведзьмаў.
У 1802 годзе ў рамках германскай медыятызацыі княства-біскупства было секулярызавана. У 1803 годзе разам з Зальцбургскім архібіскупствам яно ўвайшло ў склад Зальцбургскага курфюрства, а ў 1805 годзе ў адпаведнасці з умовамі Прэсбургскага міру яго тэрыторыя ўвайшла ў склад каралеўства Баварыя.
Шыдлова (гміна, Велікапольскае ваяводства)
Шыдло́ва (Szydłowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пільскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Шыдлове. Плошча гміны складае 267,46 км². Станам на 2006 год у гміне Шыдлова пражывалі 7612 чалавек, шчыльнасць — 27,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Гусіная цыбуля чырванеючая
Гусіная цыбуля чырванеючая (Gagea liotardii) — еўразійскі і паўночнаафрыканскі від раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Гэта цыбульная шматгадовая расліна да 15 см вышыні. Кветкі, як правіла, ад ярка-жоўтага да жоўта-зялёнага колеру.
31-я асобная гвардзейская дэсантна-штурмавая брыгада
31-я асобная гвардзейская дэсантна-штурмавая ордэна Кутузава другой ступені брыгада — тактычнае злучэнне Паветрана-дэсантных войскаў Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. Умоўнае найменне — часць № 73612 (в/ч 73612). Скарочанае найменне — 31 гв. адшбр'''.
IC 2373
IC 2373 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Асабістае імя
Асабістае імя — гэта імя, дадзенае чалавеку пры нараджэнні або хрышчэнні.
У большасці заходніх краін імя ідзе ўперадзе прозвішча. Тым не менш, у многіх краінах Усходу, такіх як Японія і Кітай, яно ідзе пасля прозвішча, а часам і ў Еўропе, напрыклад, ва ўсходне-славянскіх мовах, у тым ліку і на Беларусі.
Ад асабістага імя бацькі ўтвараецца імя па бацьку.
Пры афіцыйным афармленні да асабістага імя дадаецца імя па бацьку ці іншае сярэдняе імя (калі ёсць) і прозвішча.
Некаторые бацькі вельмі стараюцца прыдумаць як мага арыгінальнейшае імя для свайго немаўляці, напрыклад, адна шведская пара хацела назваць сваю дачку Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116.
Паходжанне імёнаў
Вядомы імёны, якія паходзяць з самых розных моў:
Вольга Аляксандраўна Фаткуліна
Чэмпіёнка Расіі на дыстанцыях 500 (у сезонах 2010/2011 і 2012/2013) і 1000 метраў (2010/2011).
На пятым этапе Кубка свету 2012/2013 упершыню паднялася на подыум, стаўшы трэцяй на дыстанцыі 1000 метраў. На шостым этапе Кубка свету 2012/2013 палепшыла свае асабістыя вынікі на спрынтарскіх дыстанцыях, абнавіўшы ўласныя нацыянальныя рэкорды на 1000 м (1.14,24) і ў мнагабор’і (150,140).
Землярыйкавыя
Землярыйкі, землярыйкавыя (Soricidae) — сямейства млекакормячых з атрада Soricomorpha. Раней землярыек адносілі да атрада насякомаедных, цяпер састарэлага.
Апісанне
Даўжыня цеяа 3,5—18 см, хваста 1—12 см, маса 1,2—150 г (самыя дробныя млекакормячыя). Вонкава нагадваюць мышэй, адрозніваюцца рухомым, выцягнутым у хабаток носам. Хвост доўгі з валасамі. Валасяное покрыва аксаміцістае, роўнае.
Распаўсюджанне
Выдзяляецца 21 род, каля 300 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Афрыцы, Паўночнай Амерыцы і на паўночным захадзе Паўднёвай Амерыкі. Большасць відаў вядзе наземны, падземны, некаторыя паўводны спосаб жыцця. Жывуць ад тундры да пустынь. На Беларусі 7 відаў з родаў белазубак, буразубак, кутор.
Асаблівасці біялогіі
Размнажаюцца 1—3 разы на год. Кормяцца насякомымі і іх лічынкамі — шкоднікамі сельскай і лясной гаспадаркі.
Носьбіты інфекцый.
Юрка Віцьбіч
Юрка Віцьбіч, сапраўднае імя Серафім, або Георгій Аляксандравіч Шчарбакоў (,, Віцебская губерня, цяпер Расія — , , Нью-Джэрсі, ЗША; Псеўданімы: Юрка Стукаліч; Алесь Крыжаніч) — беларускі грамадскі дзеяч, пісьменнік, публіцыст, краязнавец і дзеяч эміграцыі ў Амерыцы.
Біяграфія
Паходзіў з сям'і праваслаўных беларусаў: бацькі — святар Аляксандар Стукаліч і Еўдакія з Паповых. Вучыўся ў 5-й Веліжскай школе. У родным горадзе скончыў педагагічны тэхнікум. Працаваць настаўнікам, аднак, не дазволілі — меў варожае савецкай уладзе сацыяльнае паходжанне. Служыў у войску, дзе быў карэспандэнтам армейскай газеты. У сярэдзіне 1930-я гады выехаў у Маскву, спачатку працаваў на будоўлі, пазней уладкаваўся на хімічную фабрыку. Уваходзіў у літаб'яднанне «Узвышша». У 1939 годзе прыняты ў СП СССР. Напярэдадні Другой сусветнай вайны жыў у Віцебску. У студзені 1941 года быў арыштаваны органамі савецкай дзяржбяспекі.
Пасля акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі застаўся ў Віцебску. Прымаў удзел у беларускім культурным жыцці, праяўляў вялікую пісьменніцкую актыўнасць, яго творы былі друкаваны ў многіх часопісах. Быў членам так званага Цэнтральнага ўрада Беларускага культурнага згуртавання. Выдае ў той час два зборнікі публіцыстыкі — «Вяліскія паўстанцы» і «Нацыянальныя Сьвятыні», выступаў у друку з артыкуламі па гісторыі Беларусі. Быў прызначаны рэдактарам літаратурна-мастацкага часопіса «Узвышша», ніводнага нумара якога так і не выйшла. У 1943 годзе перавёз з Віцебска ў Полацк рэшткі Еўфрасінні Полацкай. Пасля 1943 года пераехаў з сям'ёй у Менск. У 1944 годзе выехаў на Захад.
У пасляваенны час жыў у Германіі. Рэдагаваў і выдаваў беларускі царкоўна-рэлігійны часопіс «Зьвіняць званы Сьвятой Сафіі» (1946—1947). На старонках выдання асвятляў нацыянальна-рэлігійнае жыццё і дзейнасць беларускай праваслаўнай царквы ў Заходняй Еўропе. Працаваў над укладаннем хрэстаматыі «Рэлігія ў творчасці беларускіх пісьменнікаў». У 1946 годзе разам з Наталляй Арсенневай стварыў літаратурнае аб'яднанне «Шыпшына», старшынёй якога стаў. У 1946—1950 рэдагаваў друкаваны орган згуртавання — літаратурна-мастацкі часопіс «Шыпшына». Выдаваў бюлетэнь «Біс» («Беларуская інфармацыйная служба»). Са снежня 1948 — рэдактар грамадска-палітычнай газеты «Беларускае слова» (1948-49). Друкаваўся ў іншых СМІ, выступаў на Радыё «Свабода».
На пачатку 1950-х гадоў пераехаў у ЗША. Як публіцыст выступаў на старонках шэрагу беларускіх і рускіх эмігранцкіх перыядычных выданняў («Бацькаўшчына», Мюнхен; «Беларус», Нью-Ёрк; «Божым шляхам», Парыж-Лондан; «Новое русское слово», Нью-Ёрк).
Творчасць
Дэбютаваў апавяданнем у 1929 (часопіс «Узвышша»). Аўтар кніг прозы «Смерць Ірмы Лаймінг» (1932), «Формула супраціўлення касцей» (1937). У эміграцыі выдаў кнігу гістарычных нарысаў «Плыве з-пад Святой гары Нёман» (Мюнхен, 1956) і зборнік артыкулаў на рускай мове «Мы дойдём» (Нью-Ёрк, 1975). Надрукаваў у перыядычным друку шэраг апавяданняў. Актыўнасць праяўляў таксама ў галіне журналістыкі, шмат яго твораў было надрукавана ў «Беларусе», «Новым рускім слове».
Аўласы (Шаркаўшчынскі раён)
Аўла́сы (, Авласы) — хутар у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Більдзюгскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Куапіа
Куапіа (Kuopio) — партовы горад у Фінляндыі, на возеры Калавесі ў сістэме азёр Сайма. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўночнае Сава. Цэнтр і найбуйнейшы горад Усходняй Фінляндыі. Восьмы паводле колькасці насельніцтва горад Фінляндыі — 111,3 тысяч жыхароў (2015).
Суседнія муніцыпалітэты — Лапінлахці, Ісалмі, Лепявірта, Раўтаваара, Сійлінярві, Суанёньёкі, Тэрва, П’елавесі, Кааві, Джуўка і Туўсніемі. Да 1997 года Куапіа быў сталіцай акругі Куапіа, якая разам з акругамі Паўночная Карэлія і Мікелі была аб’яднана ў правінцыю Усходняя Фінляндыя, сталіцай якой стаў Мікелі.
Куапіа вядомы ў Фінляндыі як адзін з найважнейшых даследчых гарадоў, цэнтраў прыцягнення і росту. З іншага боку, гісторыя Куапіа з канца 1960-х гадоў адзначана некалькімі муніцыпальнымі аб’яднаннямі, дзякуючы якім Куапіа ўключае шмат сельскіх раёнаў. Калі Маанінка далучылася да Куапіа на пачатку 2015 года, Куапіа стаў найбуйнейшай у Фінляндыі супольнасцю па вытворчасці малака і другім паводле велічыні ў Фінляндыі. Акрамя таго, у канцы 2010-х гадоў Куапіа адзначаны шматлікімі буйнымі праектамі, па гэтым паказчыку горад саступае толькі сталічнай вобласці Хельсінкі.
З вялікім турыстычным цэнтрам у Таха Куапіа таксама ператварыўся ў буйны турыстычны горад. Цэнтр дрэваапрацоўчай прамысловасці: развіта хімічная, машынабудаўнічая, харчовая прамысловасць.
Кызылтам
Кызылтам — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кармакшынскай сельскай акругі. Код КАТА — 434657400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 371 чалавек (185 мужчын і 186 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 210 чалавек (104 мужчыны і 106 жанчын).
Зубніца клубняносная
Зубніца клубняносная (Cardamine bulbifera) — шматгадовая расліна з роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Голая травяністая расліна вышынёй 40—70 см, з доўгім паўзучым мясістым карэнішчам, пакрытыя мясістай лускаю. Сцябло прамастаячае, простае. Лісце перыстарассечанае, чарашковае. Кветкі даўжынёй 1—1,5 см, сабраны ў шчытковападобны нешматкветны пэндзаль.
Плады — коса ўверх накіраваныя струкі даўжынёй да 3,5 см. Насенне жоўта-бурае, бліскучае. У пазухах лісця і суквеццяў невялікія клубянькі. Цвіце ў красавіку — маі на працягу 1,5—2 тыдняў.
Распаўсюджанне
Расце ў цяністых шыракалістых лясах і хмызняках у Карпатах, на Палессі, у лесастэпу, у Крыму.
Ахоўны статус
Занесена ў чырвоны спіс Харкаўскай вобласці. Ахоўваецца таксама ў Беларусі, Латвіі, Літве, на тэрыторыі Еўрапейскай часткі Расіі.
Паходжанне назвы
Старая назва роду (Dentaria) паходзіць ад лацінскага слова, якое ў перакладзе азначае зуб. Назва віду ў перакладзе з лацінскай мовы — «клубняносная».
Эстэтычныя характарыстыкі
Зубніца дэкаратыўная расліна. Ружова-ліловыя пэндзлі кветак і зеляніна з выразанымі лісцямі робяць яе ўпрыгажэннем лясоў. Сарваная расліна хутка вяне. Іншыя 2 віду зубніцы адрозніваюцца тым, што ў пазухах іх лісця і суквеццяў няма клубянькоў.
Іерэй
Іерэй (Ἱερεύς "жрэц") - афіцыйная назва прэсвітара ў Праваслаўі і ва Усходняй Каталіцкай Царкве. Адрозніваецца ад улады святара сану прэсвітара вылучэннем функцыі святадзейства клірыка ў алтары (поруч пасаду).
Шыдлаў (гміна)
Шы́длаў (Szydłów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сташоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Шыдлаве. Плошча гміны складае 107,53 км². Станам на 2008 год у гміне Шыдлаў пражывалі 5009 чалавек, шчыльнасць — 46,58 чал./км².
Парыжская мірная канферэнцыя
Вынікі канферэнцыі
Былі падрыхтаваны мірныя дагаворы:
Падрыхтаваныя канферэнцыяй мірныя дагаворы заклалі разам з пагадненнямі, прынятымі на Вашынгтонскай канферэнцыі (1921—1922), асновы Версальска-Вашынгтонскай сістэмы міжнародных адносін.
Езекія
Езекія (חִזְקִיָּ֫הוּ, חִזְקִיָּ֫ה, יְחִזְקִיָּ֫הוּ; Ἐζεκίας, Ezechias) — трынаццаты цар Іўдзейскага царства, сын Ахаза. З’яўляецца адным з самых значных цароў у Іўдзеі. Езекія падаецца ў Бібліі як вялікі і добры цар. Ён з’яўляецца адзіным з цароў, пра якога сказана, што ён «спадзяваўся на Госпада Бога Ізраілевага, так што нікога не было, як ён, сярод усіх цароў Іўдзеі, ні пасля яго і ні да яго» (4 Цар. 18:5).
Заняў Іўдзейскі сталец ва ўзросце 25 гадоў і валадарыў на працягу 29 гадоў. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што Езекія быў суўладаром Іўдзеі разам са сваім бацькам Ахазам на працягу 14 гадоў пачынаючы з 729 г. да н.э. Уласнае валадаранне Езекіі прыходзіцца на 716—687 гг. да н.э., апошнія 10 гадоў разам са сваім сынам Манасіяй.
Згодна Старому Запавету Езекія арганізаваў рэлігійную рэформу з мэтай аднавіць пакланенне Адзінаму Богу. Цар вырашыў знішчыць ідалапаклонства ва ўсім царстве, забараніў пакланенне на вышынях і «меднага змея» (ці «Нехуштану»), зробленага Майсеем у адпаведнасці з загадам Бога (Лікі 21:8), які стаў аб’ектам пакланення ідалапаклонікаў (4 Цар. 18:04). Замест гэтага, цар увёў цэнтралізаванае пакланенне Госпаду ў храме Іерусаліма. Езекія аднавіў Вялікаднае паломніцтва і традыцыю сабірацца ўсіх плямёнаў Ізраілевых, каб прыняць удзел у свяце Вялікадня. (2 Хрон. 30:5,10,13,26). Пасля смерці асірыйскага цара Саргана, прыходу да ўлады яго сына Сенахірыма, Езекія імкнуўся скінуць апеку асірыйскіх цароў. Ён перастаў плаціць даніну, накладзеных на яго бацьку Ахаза, і «паўстаў супраць цара Асірыйскага, і не стаў служыць яму», але ўступіў у саюз з Егіптам (Іс. 30-31; 36:6-9). Аднак Егіпет не прыйшоў да дапамогу Езекіі, і сітуацыя для цара стала пагражальнай. Езекія пачаў рыхтавацца да аблогі, у Іерусаліме быў пабудаваны тунэль, таксама вядомы як тунэль Сілаамскі, а таксама высокія сцены. Цару давялося сутыкнуцца з уварваннем у Іўдзею Сенахірыма каля 701 да н.э. і ўзяццем у аблогу Іерусаліма. У 2 Цар. 19:35 запісана, што ў час аблогі Ангел Гасподні забіў 185 000 асірыйскіх салдат за адну ноч, а Сенахірым беспяспяхова вярнуўся ў Асірыю.
Пуцеправод па праспекце Пераможцаў (Мінск)
Пуцеправод па праспекце Пераможцаў — аўтамабільна-пешаходны пуцеправод у Мінску. Злучае плошчу Свабоды ў Верхнім Горадзе з былой тэрыторыяй Замчышча, праходзячы над вуліцай Нямігай. 4 пралёты, даўжыня 62 м, шырыня 23 м. Па пуцеправодзе праходзіць праспект Пераможцаў.
Езекія
Пад канец жыцця Езекія смяротна захварэў. Пасля хадатайніцтва прарока Ісайі Езекіі было даравана 15 гадоў жыцця. Гісторыю цудоўнага акрыяння можна знайсці ў 2 Цар. 20:1, 2 Лет. 32:24, Іс. 38:1. Розныя паслы прыйшлі павіншаваць Езекію з аднаўленнем, у тым ліку і паслы Мерадаха Баладана, цара Вавілонскага. Аднак Езекія, замест таго каб узнесці хвалу Богу, паказаў паслам свае багацці.
Пуцеправод па праспекце Пераможцаў (Мінск)
Гісторыя
Пуцеправод пабудаваны ў 1961 годзе. Неабходнасць у гэтым месцы пуцеправода тлумачылася няроўнасцю рэльефа. У тыя часы ў гэтым раёне існавала невялічкая вуліца Школьная, якая мела надта круты нахіл. На яе месцы з'явіўся пад’ём па сходах на вуліцу Леніна. Для транспартных плыняў такі перапад быў вельмі нязручны, таму яго і выраўнавалі пры дапамозе моста.
Інэсэ Яўнзэмэ
Інэсэ Яўнзэмэ (Inese Jaunzeme;, Плявіняс — , ) — латвійская кідальніца дзіды, хірург-артапед і спецыяліст у пластычнай хірургіі. Першая латвійская алімпійская чэмпіёнка па кіданні дзіды ў 1956 годзе ў Мельбурне. Заслужаны майстар спорту СССР (1957). Кавалер ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Езекія
Захавалася значная колькасць небіблейскіх крыніц, якія вызначаюць Езекію, яго кіраванне і ўплыў. Даследчыкі адзначаюць, што напружанасць у адносінах паміж Асірыяй і Іўдзеяй з’яўляецца адной з найлепшых дакументальных падзей таго часу, і вельмі добра стасуецца з астатнімі гістарычнымі дакументамі старажытнага Блізкага Усходу.
Пуцеправод па праспекце Пераможцаў (Мінск)
Гісторыя
У 2004 годзе праведзены рамонт пуцеправода.
Езекія
Археолагі знайшлі надпіс на дзвярах магілы, які прыпісваецца яго сакратару Шэўне (2 Цар. 18:18). Таксама рэшткі збудаванняў уздоўж мяжы з Асірыяй дэманструюць дбайную падрыхтоўку да барацьбы з верагодным маршрутам уварвання Сенахірыма і паказваюць прыкметны ступень царскага кіравання гарадамі, а таксама разбурэнне Езекіяй сельскіх ахвярных месцаў і яго цэнтралізацыяй набажэнстваў у Іерусаліме. Захаваліся таксама пячаткі з дакументаў, якія, магчыма, належалі да ўласна Езекіі, а таксама да яго слуг.
Працы археолагаў і філолагаў дазваляюць зрабіць выснову, што пад час кіравання Езекіі адбылося прыкметнае павелічэнне моцы Іўдзейскай дзяржавы. Значна павялічылася колькасць літаратурных твораў. Падчас яго праўлення былі пабудаваны масіўныя гарадскія сцены, сам горад быў значна пашыраны. Насельніцтва Іерусаліма па падліках вучоных павялічылася да 25.000, у пяць разоў больш за насельніцтва часоў Саламона. Такі рэзкі рост сталіцы і краіны навукоўцы тлумачаць прычынай вялікага прытока Ізраільцян, якія збеглі пасля разбурэння Асірыяй паўночнай дзяржавы. Археолагамі быў знойдзены таксама Сілаамскі тунэль. Ён быў пракладзены праз 533 метраў цвёрдых парод для таго, каб забяспечыць Іерусалім падземным доступам да вады крыніцы Гіхон, якая знаходзілася па-за межамі горада. Захаваўся надпіс з тунэлю, які зараз знаходзіцца ў Археалагічным музеі Стамбула. Ён захаваў драматычны момант, калі два асобныя каманды працаўнікоў, капалі кірхамі з супрацьлеглага канца тунэля і сутыкнуліся адна з адной. Надпіс з’яўляецца аднім з найбольш важных старажытных надпісаў у Іерусаліме.
Археолагі паказалі і на археалагічныя сведчанні іканаборства ў перыяд валадарання Езекіі. Цэнтральная культавая зала храма ў Арадзе — каралеўскай іўдзейскай крэпасці, была свядома і старанна разабрана, разам з алтарамі і ахвярнікамі, і схавана пад падлогу. Наўмысны дэмантаж храма навукоўцы тлумачаць дзейнасцю Езекіі па барацьбе з язычніцтвам, што даказваецца археалагічнымі фактамі. Таксама ў асірыйскіх запісах гаворыцца пра аблогу горада Лахіса, дата аблогі Сэнахірымам Лахіса вызначаецца 701 г. да н.э. На рэльефе Лахіса графічна адлюстравана бітва і параза горада, паказаны асірыйскія лучнікі, што ідуць уверх па пандусу і іўдзеі, якіх цягнуць вяроўкамі. Рэльеф выяўлены ў асірыйскім палацы ў Ніневіі, памерамі 2,5 метры ў вышыню і 80 метраў у даўжыню, ён абгінае асобны пакой. Наведвальнікаў уражвае не толькі велічыня самога твора, але і велічная моц асірыйскай ваеннай машыны.
Археолагі ў падмурках палаца Ніневіі знайшлі так званую прызму Сенахірыма. Яна была напісана клінапісам і апісвае заваёву 46 моцных гарадоў Іудзеі і незлічоную колькасць меншых, а таксама аблогу Іерусаліма. У прызме распавядаецца, што Сенахірым запёр Езекію, «як птушку ў клетцы». З прызмы не вынікае, ці змог Сэнахірым узяць Іерусалім. Па традыцыі ў асірыйскіх прызмах ніколі не паведамлялася пра якія-небудзь паразы ці штосьці дрэннае пра цара. Таму няма ніякага запісу пра гібель асірыйскай арміі пад сценамі Іерусаліма. Па адной з тэорый, параза была выклікана магчымай успышкай бубонай чумы.
Пуцеправод па праспекце Пераможцаў (Мінск)
Гісторыя
Вясной-восенню 2017 года на пуцеправодзе быў праведзены капітальны рамонт, неабходнасць якога тлумачылі «фізічным зносам канструкцый і непрывабным знешнім выглядам аб’екта». Было заменена пакрыццё тратуараў і агараджальных канструкцый, а таксама гранітная абліцоўка тумбаў. Дырэктар ДПА «Гаррамаўтадар Мінгарвыканкама», які абслугоўвае маставыя аб’екты ў Мінску, Дзяніс Глінскі пасля кваліфікаваў той рамонт як касметычны. Кошт рамонту склаў каля 3 мільёнаў рублёў, непасрэдна работы выконваў будаўнічы трэст № 7.
Уначы 8 студзеня 2022 года абрынулася пешаходная частка моста, ахвяр не было. Папярэдняя прычына абвальвання — старэнне жалезабетонных канструкцый. Рух на гэтым участку перакрыты, пачаўся дэмантаж пралётаў. Цягам месяца было ўзведзена новае збудаванне. Пуцеправод адкрыты для руху 10 лютага. У снежні 2022 года вынеслі прысуд па справе абвалу моста, намесніка дырэктара прадпрыемства «Гораўтамост» асудзілі за службовую халатнасць.
Інэсэ Яўнзэмэ
Біяграфія
Чэмпіёнка III Сусветных юнацкіх гульняў. Чатырохразовая чэмпіёнка Латвіі (1952, 1956, 1958 і 1960). Пяць разоў паляпшала рэкорды Латвіі (апошні раз у 1960 годзе — 55,73 метра). Акрамя кідання дзіды займалася таксама баскетболам, уваходзіла ў зборную Латвіі. У 1956 і 1957 гадах прызнавалася найлепшай спартсменкай Латвіі.
Скончыла Рыжскі медыцынскі інстытут па спецыяльнасці артапед (1960). Заслужаны хірург, доктар медыцынскіх навук. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР. Прэзідэнт САА (Сусветнай асацыяцыі алімпійцаў). Прэзідэнт Латвійскага алімпійскага клуба. У 2000 годзе падчас Алімпійскіх гульняў у Сіднеі была гаспадыняй «латышскага дома».
Тры дачкі — Андра, Інгуна, Віта.
Леапольд Сямёнавіч Аўэр
Леапольд Сямёнавіч Аўэр (таксама Леў Сямёнавіч; ням. Leopold Auer, венг. Auer Lipót;, , Венгрыя — , Лошвіц, паблізу Дрэздэна) — расійскі скрыпач яўрэйскага паходжання, педагог, дырыжор і кампазітар.
Вучань Якаба Донта і Ёзэфа Іаахіма. З’яўляецца заснавальнікам рускай скрыпічнай школы. Выхаваў звыш 300 вучняў (Канстанцін Горскі, М. Б. Палякін, Яша Хейфец, Яфрэм Цымбаліст, М. Эльман, Іосіф Ахрон, Д. Берцье, Цэцылія Ганзен і іншыя). Выкладаў у Пецярбургскай кансерваторыі з 1868 па 1918 год. У 1918 годзе эміграваў у ЗША.
Малое Горадна
Мало́е Го́радна (, Малое Городно) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Выдрыцкага сельсавета.
Гісторыя
За 0,1 км ад вёскі ўрочышча Замак — гарадзішча VI ст. да н.э. — VII ст., адкрытае ў 1883 годзе Пакроўскім, а таксама курганны могільнік.
Вядомы прынамсі з 1517 і 1526 гадоў, Сігізмунд Герберштэйн згадвае Гродна ў сваіх «Запісках аб маскоўскіх справах» (1549) як паселішча паміж Барысавым і Друцкам на шляху сваіх пасольстваў. З «Запісак» Горадна трапіла на карты Польшчы і ВКЛ, выдадзеныя Вацлавам Градзецкім (1558) і Якубам Гаштальдзі (1567). Невядома ці быў тады падзел на Вялікае і Малое Горадна, ці было толькі адно паселішча.
У 1670 годзе згадваюцца дзве вёскі Вышняе Горадна і Горадна — па 6 дымоў кожнае, у Забобраўскай воласці Аршанскага павета.
Ян Антоні Пашакоўскі
Ян Антоні Пашакоўскі (, паблізу Шадава, Упіцкі павет, ВКЛ —, Нясвіж) — педагог, гісторык, тэолаг і выдавец. Член ордэна езуітаў. Доктар філасофіі (1718).
Біяграфія
Паходзіў са шлях­ты Упіцкага павета. Вучыўся ў Коўне, навіцыяце ў Вільні, у Нясвіжскім калегіуме (1702—1703), Віленскай акадэміі. З 1700 года езуіт, з 1713 — святар. Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Коўне (1714—1715) і Крожах (1715—1716), быў прэфектам школы ў Коўне (1717—1718), выкладаў філасофію ў Вільні (1718—1721), быў дырэктарам курсаў і загадчыкам гаспадаркі Нясвіжскага калегіума. У 1722—1735 гадах выхавальнік Гераніма Фларыяна Радзівіла, сына Міхала Радзівіла Рыбанькі. Рэктар Слуцкага (1735—1739) і Нясвіжскага (1739—1742) калегіумаў, духоўнік і пісар у Нясвіжы (1742—1756). У 1756—1757 гадах выкладаў французскую мову і ўсеагульную гісторыю ў Нясвіжскім калегіуме. Памёр у Нясвіжы.
Дзейнасць
У Нясвіжы меў магчымасць карыстацца бібліятэчнымі зборамі Радзівілаў, дзякуючы у т.л. і гэтаму напісаў шматлікія тэалагічныя, палемічныя, гістарычныя працы.
Найважнейшай справай Я. Пашакоўскага лічаць яго дзейнасць па стварэнні і выданні календароў. За 1737—1749 гадах ён выдаў у Вільні дваццаць «Палітычных каляндарыкаў», якімі распачаў гісторыю віленскага перыядычнага друку. У адрозненне ад календарнай традыцыі выключыў са сваіх выданняў астралогію, прагностыку і іншыя забабоны, а запоўніў звесткамі з гісторыі і культуры Вялікага княства Літоўскага. Гэтым думаў заахвоціць моладзь да чытання гістарычных прац, пагатоў, у 1739 годзе ў езуіцкіх навучальных установах было ўведзена выкладанне гісторыі. Яна Пашакоўскага лічаць першым папулярызатарам гістарычнай навукі ў ВКЛ.
Таксама выдаў працы па гісторыі Рэфармацыі: «Гісторыя лютэрская» («Hіstorіa luterska», Вільня, 1745), «Гісторыя кальвінская» («Hіstorіa kalwіńska», Варшава, 1747), «Гісторыя пра пачатак адступніцтва англіканскай царквы» («Hіstorіa o początku odszczepіeństwa Koścіoła Anglіkańskіego», Варшава, 1748) і інш. Склаў біяграфічны слоўнік езуітаў ВКЛ. Апошнія гады жыцця працаваў над гісторыяй царквы ў Рэчы Паспалітай, якая засталася незавершанай.
Патомак
Патомак (Potomac River) — рака на ўсходзе ЗША, якая ўпадае ў Атлантычны акіян. Назва паходзіць ад наймення індзейцаў патавомек, якія насялялі яе берагі ў XVII ст.
Характарыстыкі
Плошча басейна парадку 38 тыс. км ² — па гэтым параметры Патомак займае сярод атлантычных рэк ЗША чацвёртае месца, сярод усіх рэк краіны — 21-е месца. Вашынгтон, сталіца ЗША, стаіць на паўночным беразе Патомака.
Маргат Бур
Маргат Бур (Margot Boer, нар., Воўбругэ, Нідэрланды) — нідэрландская канькабежка, двойчы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 500 м і 1000 м, бронзавая прызёрка чэмпіянату свету на 1000 м (2009) і ў спрынтарскім мнагабор’і (2011). Неаднаразовая чэмпіёнка Нідэрландаў у спрынтарскім мнагабор’і і на 500 м.
Спартыўная кар’ера
Выступае на чэмпіянатах Нідэрландаў з сезона 2003/2004, у Кубку свету з сезона 2004/2005. У 2007 стала чэмпіёнкай Нідэрландаў на дыстанцыі 500 м, у 2009 годзе ў спрынтарскім мнагабор’і.
У 2009 годзе на чэмпіянаце свету па спрынце стала чацвёртай, а на чэмпіянаце па асобных дыстанцыях заняла 3-е месца на 1000 м.
У 2012 годзе зноў стала трэцяй на дыстанцыі 1000 м на чэмпіянаце свету.
Любанскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Лю́банскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Любань.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці. З 28 чэрвеня 1939 года ў Акцябрскім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гарохавішчанскага сельсавета, у склад Палескага сельсавета Даманавіцкага раёна перададзена вёска Уюнішча. З 25 снежня 1962 года ў складзе Светлагорскага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Акцябрскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 9 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 832 чалавекі, з іх 89,7 % — беларусы, 6,7 % — рускія, 3,5 % — украінцы.
Сезон 2013 ЖФК Гомель-СДЮШАР-8
У 2013 годзе жаночы футбольны клуб «Гомель-СДЮШАР-8» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Фурорэ
Насельніцтва складае 822 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 475 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 84010. Тэлефонны код — 089.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pasquale Baylon.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Дзянісава пячора
Дзянісава пячора (паўднёваалт. Аю-Таш) — прыродны і археалагічны помнік. Размешчана ў Саланешненским раёне Алтайскага краю РФ.
Месцазнаходжанне
Плошча пячоры - 270 м², даўжыня 110 метраў. Найбольшую цікавасць для археолагаў уяўляе перадуваходны грот. Уваход у яго авальнай формы, памеры ў сярэднім 32×7 м, ён мае паўднёва-заходнюю экспазіцыю. Шырыня і вышыня па меры выдалення ад перадуваходнай часткі павялічваюцца і ў найбольш шырокай яго часткі складаюць прыблізна 10-11 м. Грот мае некалькі адгалінаванняў, два з якіх з'яўляюцца непасрэдным працягам пячоры. У верхняй частцы грота знаходзіцца скразная адтуліна дыяметрам крыху больш за 1 метр. Дзякуючы яму цэнтральная, найбольш шырокая і зручная частка грота асветленая, гэтая адтуліна таксама забяспечвае зімой выдатную дымавую цягу. Грот на працягу ўсяго года застаецца сухім, хаця тэмпература паветра блізкая да вонкавай. Ён заўсёды быў добрым натуральным сховішчам для чалавека і жывёл, абаронай ад ветру і дажджу.
Этымалогія назвы
Існуюць 2 версіі паходжання назвы пячоры. Згодна з першай, у канцы 18 стагоддзя ў пячоры пасяліўся святы старац-старавер Дыянісій, які веў пустэльны лад жыцця. Згодна з іншы, непадалёк ад пячоры былі ўгоддзі пастуха Дзяніса, яки хаваўся тут у час непагадзі.
У карэннага насельніцтва (алтайцы) пячора носіць назву Аю-Таш (Мядзведжы камень).
Гісторыя вывучэння
Звесткі аб Дзянісавай пячоры сустракаюцца ўжо ў выданнях 19 стагоддзя: пра пячору, як аб аб'екце, які не ўяўляе аніякага інтарэса, пісаў місіянер В. І. Вярбіцкі. У 1926 годзе ў час падарожжа па Алтаі пячору наведаў мастак М. К. Рэрых.
Для археалогіі пячора была адкрыта ў 1977 годзе Мікалаем Овадавым, якім былі закладзеныя два першых разведачных шурфа і зроблены абмеры пячоры. У 1978 годзе пячору агледзела група археолагаў на чале з акадэмікам А. П. Акладнікавым. У 1982 годзе прынята рашэнне пачаць комплекснае даследаванне помніка сіламі ІГФІФ СА АН СССР. З таго моманту і па цяперашні час у пячоры праводзяцца археалагічныя раскопкі. Паблізу пячоры створаны стацыянарны археалагічны лагер інстытута археалогіі Сібірскага аддзялення РАН.
Вынікі даследаванняў
Пры раскопках пячоры выяўлена больш за 20 культурных слаёў розных эпох. Сабрана больш за 80 000 экспанатаў, якія захоўваюцца ў музеях Новасібірска, Бійска, у школьных музеях Чорнага Ануя і Саланешнага. Гэта прылады працы, прадметы ўзбраення, упрыгожванні, рэшткі жывёл і раслін. Да цяперашняга часу ў адкладах цэнтральнага залы выяўленыя астанкі не менш 117 відаў плейстоценовых жывёл (карсак, стэпавы тхор, малы пячорны мядзведзь, пячорная гіена, шарсцісты насарог, плейстацэнавы асёл, як, першабытны бізон, дзэрен, сайга, архар, дзікі конь, чырвоны воўк, марал), а таксама тундратаежных відаў (пясец, гарнастай).
Дзякуючы раскопкам высветлілася, што тысячы гадоў таму перадгор'і Алтая былі зонай шыракалістых лясоў: тут раслі дуб, граб, манчжурский арэх і нават паўночныя віды бамбука.
Раскопкі Дзянісавай пячоры дазволілі ўпершыню ўсталяваць строгую храналагічную паслядоўнасць развіцця і змены старажытных культур ад эпохі ранняга неаліту да этнаграфічнай сучаснасці.
З адкладанняў ва Усходняй галерэі пячоры генетыкі вылучылі неандертальскую і дзянісаўскую мтДНК, пры гэтым сляды ДНК неандэртальцаў і дзянісаўцаў знайшлі ў пластах № 14 і № 15, што паказвае на сумеснае існаванне гэтых двух відаў на працягу доўгага часу.
Выкарыстанне пячоры старажытнымі насельнікамі Алтая
У Дзянісавай пячоры, мяркуючы па радыёвуглеродным аналізу археалагічных знаходак, ужо каля 280 000 гадоў таму пачалі жыць неандэртальцы. Параўнанне ДНК неандэртальца з Дзянісавай пячоры з ДНК сучасных афрыканцаў выявіла наяўнасць невялікай колькасці афрыканскіх мутацый (прыкладна 5 % генаў) у алтайскіх неандэртальцаў, якіх няма ў еўрапейскіх неандэртальцаў. Гэта значыць, што ўсходнія (алтайскія) неандэртальцы крыжаваліся з анатамічна сучаснымі людзьмі звыш за 100 тыс. гадоў назад.
Да першай паловы верхняга плейстацэну (120-50 тыс. л. н.) адносіцца сярэднепалеалітычная індустрыя дзянісаўскага варыянту, у якой пераважная большасць прыладаў выраблена на сярэдніх і скарочаных сколах. У інвентары пераважаюць скрэблы і зубчато-выямчатыя прылады. Удзельная вага вырабаў левалуа адносна невялікая. Узростам 50 тыс. гадоў датуецца фрагмент косткі неандэртальца, якая пабывала ў страўніку гіены.
Станаўленне верхняпалеалітычнай традыцыі ў Дзянісавай пячоры 50-40 тыс. гадоў назад адбывалася па усць-каракольскому варыянту развіцця, да якога таксама ставяцца індустрыі Усць-Каракола, Ануя-3, Цюмечына-4 і, мабыць, пячоры Страшная. У сістэме першаснага расшчаплення пачынаюць шырока выкарыстоўвацца прыёмы серыйнага зняцця падоўжаных нарыхтовак з прызматычных, конусападобных і тарцовых нуклеўсаў. Зараджаецца тэхніка мікрапласцінчатага расшчаплення. Тыпалагічнае аблічча інвентара ўтвараюць так званыя арыньякскія формы. Характэрныя прылады са слядамі двухбаковай апрацоўкі, у першую чаргу біфасыяльныя востраканечнікаі лістападобнай формы. У культурных пластах пачатковай стадыі верхняга палеаліту Дзянісавай пячоры знойдзены мініяцюрныя іголкі з прасвідравнымі вушкам, вастрыі-праколкі, пранізкі з сіметрычнымі радамі глыбокіх колцавых нарэзак, пацеры і кольцы з біўня маманта, падвескі з зубоў марала і лісіцы, плоскія пацеры-колцы са скамянелай шкарлупіны яйкаў страуса, ракавіны прэснаводных малюскаў з прасвідраванай адтулінай у падставе, падвескі з мяккага вырабнога каменя, кольцы з белага мармуру і бранзалет з цёмна-зялёнага хларыталіту. Трасалагічнае і тэхналагічнае вывучэнне каменных упрыгожванняў паказала, што пры іх вырабе выкарыстоўваліся шліфоўка на абразівах, паліроўка скурай, а таксама унікальныя для палеалітычнага часу тэхналогіі — хуткаснае станковое свідраванне і ўнутраннае расточванне інструментам у выглядзе рашпіля.
Прадстаўнікі афанасьеўскай культуры (IV—III тыс. да н . э.) выкарыстоўвалі пячору як прытулак для пастухоў і жывёлы. Для ўтрымання жывёлы ў пячоры адгароджвалі непатрэбныя нішы і гроты. Пастухі харчаваліся ў асноўным мясам дзікіх жывёл, мяса авечак са статку елі, калі паляванне была няўдалай. Пра гэта сведчаць выяўленыя наканечнікі стрэл і дроцікаў. У керамічных пасудзінах, аскепкі якіх знойдзены ў вялікай колькасці, захоўвалі вадкасці і рыхтавалі ежу. Каменныя прылады, патрэбныя для раздзелкі туш і апрацоўкі шкур, выраблялі тут жа — захаваліся адходы вытворчасці. Захаваліся і іншыя рэчы, згубленыя афанасьеўскімі пастухамі: бронзавы нож, кельт, касцяныя зашпількі, падвескі, посуд, што ўжываліся як тлушчавыя лямпы.
Для скіфскага часу характэрныя магутныя культурныя адклады, што паказвае на доўгі знаходжанне чалавека ў пячоры. Пячора выкарыстоўвалася імі ў якасці сховішча харчовых прыпасаў — мяса, збожжа і малочнай ежы, паколькі тут захоўвалася досыць нізкая тэмпература.
Пячору выкарыстоўвалі таксама гуны і цюркі, у тым ліку — для абрадавых цырымоній.
Дзянісаўскай чалавек
У 2008 годзе ў пячоры ў пласце №11 была знойдзена апошняя фаланга мезенца 9-ці гадовай дзяўчынкі (узор Denisova 3), якая жыла 48-50 тысяч гадоў таму. Са знойдзенай фалангі атрымалася выняць ДНК, паслядоўнасці якой дазволілі усталяваць, што рэшткі прыналежаць віду людзей, які з'яўляўся адмысловай галіной ў эвалюцыі роду Homo якая адрознівалася і ад неандэртальцаў, і ад сучасных людзей. Гэты від атрымаў назву дзянісаўскай чалавек. Артыкул, прысвечаны гэтаму адкрыццю, быў апублікаваны ў часопісе Nature 25 сакавіка 2010 года. Термалюмінісцэнтнае датаванне пласта №22 паказала, што яго ўзрост складае 170 тысяч гадоў. Параўнанне ядзернай ДНК трох зубоў з пласта №11 (Denisova 3, Denisova 4) і аднаго зуба з пласта №22 (Denisova 8) паказала, што ў пячоры задоўга да дзяўчынкі жылі іншыя дзянісаўцы, а дзве гэтыя групы падзяляе як мінімум 65 тыс. гадоў. Узрост ўзору Denisova 8 (ок. 110 тысяч гадоў) удакладнены ў ходзе генетычнага аналізу, зыходзячы з хуткасці мутацый чалавечай мітахандрыяльнай ДНК, прынятай ў 2,5 × 10−8 на нуклеатыд у год. Ва ўзоры Denisova 2 з пласта 22.1 галоўнай галерэі пячоры узростам больш за 100 тысяч гадоў секвенавана толькі мітахандрыяльная ДНК. Denisova 2 старэй за Denisova 8 на 20,6—37,7 тыс. гадоў (па дадзеных генетыкаў) і на 54,2—99,4 тыс. гадоў старэй, чым Denisova 3 і Denisova 4.
У геномах дзянісаўцаў і неандэртальцаў з Дзянісавай пячоры знойдзены уклад яшчэ адной невядомай папуляцыі. Эвалюцыйнае разыходжанне дзянісаўцаў і гейдэльбергскага чалавека з іспанскай пячоры Сіма дэ лос Уэсос (Сьера-дэ-Атапуэрка) па дадзеных вывучэння мтДНК, паводле ацэнак навукоўцаў, адбылося 700 тысяч гадоў назад. Па дадзеных вывучэння ядзернай ДНК насельнікаў пячоры Сіма дэ лос Уэсос, дзянісаўцы і неандэртальцы падзяліліся каля 500 тысяч гадоў таму (раней 430 тысяч гадоў таму), а іх агульны продак аддзяліўся ад лініі продка Homo sapiens 700-765 тысяч гадоў назад.
Куандарыя
Куандарыя — сяло ў Кармакшынскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Куандар’інскай сельскай акругі. Код КАТА — 434659100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1166 чалавек (622 мужчыны і 544 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 926 чалавек (505 мужчын і 421 жанчына).
Суперкубак Беларусі па футболе
Суперкубак Беларусі па футболе — футбольнае спаборніцтва ў Рэспубліцы Беларусь, якое праводзіцца перад пачаткам футбольнага сезона і складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Беларусі і ўладальнікам Кубка Беларусі папярэдняга сезона. У выпадку калі кубак і чэмпіянат выйграла адна каманда, то ў Суперкубку гуляюць чэмпіён краіны і фіналіст Кубка.