cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Начны дазор (карціна)
Ключавыя элементы карціны
Рэмбрандт праявіў традыцыйную эмблему аркебузёраў у натуральную велычыню з дзяўчынкай на фоне, якая нясе асноўныя сімвалы. Яна з'яўляецца свайго роду талісманам; кіпцюры мёртвага кураня на яе поясе ўяўляюць аркебузёраў, пісталет за курыцай ўяўляе канюшыну, сама яна трымае міліцэйскі кубак. Чалавек перад ёй носіць шлем з дубовым лістом, традыцыйны матыў аркебузёраў. Таксама мёртвая курыца прызначана для прадстаўлення зрынутага суперніка. Жоўты колер часта асацыюецца з перамогай.
Па іншым мяркаванні, Рэмбрант намаляваў гэтую карціну з некалькімі пластамі сэнсу, што было распаўсюджана сярод самых таленавітых мастакоў. Такім чынам, Начны дазор сіметрычна падзелены, па-першае, каб праілюстраваць саюз паміж галандскімі пратэстантамі і каталікамі; а па-другое, каб натхніць на ваенныя дзеянні супраць іспанцаў. Напрыклад, у адпаведнасці з шматслаёвым дызайнам Рэмбрандта, больш высокі капітан (у чорным) сімвалізуе галандскага пратэстанцкага лідара, якога падтрымліваюць галандскія каталікі (у асобе ніжэйшага лейтэнанта ў жоўтым). Акрамя таго, усе персанажы гэтай карціны былі задуманы, каб прадставіць падвойнае значэнне.
Адным з найбольш важных аспектаў Начнога дазору з'яўляецца тое, што асобы на карціне амаль чалавечага памеру. Рэмбрандт стварае ілюзію, што персанажы як бы сыходзяць з палатна ў рэальную прастору.
Змяненні ў карціне
На працягу большай часткі свайго існавання, карціна была пакрыта цёмным лакам, які даў няправільнае ўражанне, што ў карціне была намалявана начная сцэна, ад чаго яна і атрымала сваё імя, з якім яна шырока вядома ў цяперашні час. Гэты лак быў выдалены толькі ў 1940-х гадах.
У 1715 годзе, пасля перамяшчэння з Kloveniersdoelen ў Амстэрдамскую Ратушу, карціна была абрэзаная з усіх чатырох бакоў. Гэта было зроблена, відаць, каб умясціць карціну паміж двума калонамі, што было звычайнай практыкай да 19-га стагоддзя. Гэтае змяненне прывяло да страты двух асобаў на левым баку карціны; аркі, балюстрады, і края прыступкі ў верхняй частцы. Гэтая балюстрада і іншыя элементы былі ключавымі візуальнымі інструментамі, якія выкарыстоўваліся Рэмбрандтам, каб даць уражанне руху наперад у карціне. Копія 17-га стагоддзя з карціны Геррыта Люндэнса ў Нацыянальнай галерэі Лондана паказвае арыгінальную кампазіцыю.
Кумавая Яма
Кумавая Яма (Кумовая Яма) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сцяпанікаўскага сельскага паселішча.
2-я Вішнёвая вуліца (Наваполацк)
2-я Вішнёвая вуліца (, 2-я Вишневая улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 310 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".
Манастырка (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 402 чалавекі (192 мужчыны і 210 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 219 чалавекі (114 мужчын і 105 жанчын).
NGC 3028
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вадзім Анатолевіч Дзевятоўскі
Біяграфія
Нарадзіўся 20 сакавіка 1977 года ў г. Наваполацку Віцебскай вобласці.
Захад (жылы раён, Мінск)
Захад — жылы раён у Мінску. Пачаў забудоўвацца ў 1978 годзе. Мяжуе з жылымі раёнамі Кунцаўшчына, Красны Бор і Сухарава. Побач з раёнам знаходзіцца лесапаркавая зона «Мядзведжына».
Праектаванне эксперыментальнага жылога раёна Захад пачалося ў сярэдзіне 1970-х гадоў, а забудова — у 1978 годзе. Прапанавалася размесціць на 210 гектарах тэрыторыі па абодвух баках вуліцы Прытыцкага пяць мікрараёнаў, разлічаных на пражыванне 95 тысяч жыхароў. Акрамя таго, адначасова тут павінна была з’явіцца і прамысловая зона з шэрагам высокатэхналагічных прадпрыемстваў радыё- і мікраэлектронікі.
Вадзім Анатолевіч Дзевятоўскі
Біяграфія
Лёгкай атлетыкай пачаў займацца з сямі гадоў. Заслужаны майстр спорту Рэспублікі Беларусь па лёгкай атлетыцы, прызёр Алімпійскіх гульняў.
Захад (жылы раён, Мінск)
На сённяшні дзень, жылым раёнам Захад лічацца чатыры мікрараёна на поўдзень ад вуліцы Прытыцкага. А першы мікраён, які знаходзіцца на поўнач ад вуліцы, апынуўся ў складзе жылога раёна Кунцаўшчына.
Вадзім Анатолевіч Дзевятоўскі
Біяграфія
Быў дэпутатам Наваполацкага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць чацвёртага і дваццаць пятага скліканняў. Быў дэлегатам другога, трэцяга і чацвёртага Усебеларускіх народных сходаў.
Захад (жылы раён, Мінск)
Грамадская інфраструктура
У жылым раёне існуе развітая гарадская інфраструктура. Раён абслугоўвае дарослая (№ 2) і дзіцячая (№ 25) паліклінікі. У жылым раёне размешчаны 16 устаноў дашкольнай і 7 сярэдняй адукацыі. Гандлёвыя плошчы (найбольшыя) прадстаўлены: рынкам «Заходні», ўніверсамамі «Нарач» і «Родная старонка» (раней называўся «Гродна»). Акрамя гэтага, гандлёва-бытавая інфраструктура меншага маштабу разгрупавана па перыметры жылога раёна.
Жан Жэнэ
Жан Жэнэ́ (Jean Genet,  — ) — французскі пісьменнік, паэт і драматург. У Беларусі вядомы п'есай «Служанкі».
Творчасць
Літаратурную творчасць пачаў у 1940-я гады. Паказ гомасексуальных адносін і апісанне жыцця злачынцаў былі прычынай забароны ў 1950-я гады некаторыя кнігі Жэнэ ў ЗША. Часта Ж. Жэнэ сядзеў за выкраданне з крамаў кніг (напрыклад, М. Пруста).
Аўтар раманаў «Божая Маці кветак» (Notre-Dame-des-Fleurs), «Цуд пра ружу» (Miracle de la rose), «Керэль з Брэста» (Querelle de Brest), «Пахавальныя ўрачыстасці» (Pompes funèbres), «Дзённік злодзея» (Journal du voleur), паэмы «Смяротнік» (Le Condamné à mort), п'есаў «Служанкі» (Les Bonnes), «Яна» (Elle), «Балкон» (Le Balcon) і інш. У 1950 годзе зняў кароткаметражны фільм «Песня кахання» (Un Chant d'Amour).
Захад (жылы раён, Мінск)
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўваюць дыспетчарская станцыя Захад-3 і дыспетчарская станцыя Кунцаўшчына. Побач з раёнам знаходзяцца дзве станцыі метро: станцыя Кунцаўшчына і станцыя Каменная Горка.
<div class="NavHead" style="background:#FA8072; padding-bottom: 2px; padding-top: 2px; text-align:center; padding-left:1em"> Транспартная інфраструктура мікрараёна <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#c6e2ff; background-color:#c6e2ff;text-align:center;">
Вадзім Анатолевіч Дзевятоўскі
Біяграфія
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Член Рэспубліканскага Савета РГА «Белая Русь».
З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы.
25 верасня 2014 года абраны старшынёй Беларускай федэрацыі лёгкай атлетыкі, 28 верасня 2018 года пераабраны на новы тэрмін. 24 верасня 2020 пакінуў пасаду.
Як паведаміла выданне Tribuna.com, братоў Алега і Вадзіма Дзевятоўскіх беспадстаўна затрымалі ў жніўні 2020 года ў кавярні ў цэнтры Мінска і адвезлі на Акрэсціна, дзе працягнулі здзекі. Пасля адзін з братоў-спартоўцаў парэзаў сабе вены, а другі публічна адрокся ад А. Лукашэнкі.
Спартыўная кар’ера
На Летніх Алімпійскіх гульнях у Пекіне (2008) Вадзім Дзевятоўскі паказаў другі вынік і быў узнагароджаны сярэбраным медалём. Аднак допінг-пробы В. Дзевятоўскага і бронзавага прызёра спаборніцтваў Івана Ціхана, якія яны здалі 17 жніўня адразу пасля алімпійскага фіналу, далі станоўчы вынік на тэстастэрон. Ціхан і Дзевятоўскі за прымяненне допінгу былі дыскваліфікаваны, а заваяваныя імі медалі перададзены іншым спартсменам. Гэта рашэнне было аб’яўлена 11 снежня, пасля пасяджэння выканкама Міжнароднага алімпійскага камітэта. Ва ўжавнні допінгу Вадзім Дзевятоўскі быў абвінавачыны ў другі раз, і гэта рабіла немагчымым яго далейшы ўдзел у Алімпіядах. Аднак 10 чэрвеня 2010 Спартыўны арбітражны суд (САS) вынес рашэнне аб тым, што допінг-пробы І. Ціхана і В. Дзевятоўскага былі ўзяты з парушэннем правілаў. Такім чынам, спартсменам вернуты тытулы прызёраў Алімпіяды-2008.
Трэнеры: А. Дупін, П. Зайцаў.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі, медалём Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў «За ўмацаванне парламенцкага супрацоўніцтва», ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь. Удастоены званняў «Ганаровы жыхар Наваполацка», «Чалавек года Віцебшчыны — 2009».
Сям'я
Брат вадналыжніка Алега Дзевятоўскага.
Жанаты, мае сына.
Марцін Хайрэр
Марцін Хайрэр (Martin Hairer; нар., ) — аўстрыйскі матэматык, займаецца стахастычным аналізам, у прыватнасці стахастычнымі дыферэнцыяльнымі ўраўненнямі ў частковых вытворных.
З’яўляецца Regius Professor матэматыкі ва Уорыкскім універсітэце. Да гэтага ён працаваў у Інстытуце Куранта Нью-Ёркскага ўніверсітэта. У 2014 годзе атрымаў медаль Філдса.
Ren'Py
«Ren’Py» — бясплатны рухавічок для стварэння візуальных навел. Мае адкрыты код. На гэтым рухавічку створана больш за 150 візуальных навел, існуе шмат лакалізацый (у т.л. беларуская).
Барак Абама
Біяграфія
Прыняў шэраг законаў для стымулявання эканомікі ва ўмовах эканамічнага крызісу, у тым ліку закон аб амерыканскім уздыме і рэінвеставанні 2009 года (англ.: American Recovery and Reinvestment Act of 2009) і закон аб падатковых льготах, падаўжэнні тэрміна страхавання па беспрацоўі і стварэнні працоўных месцаў 2010 года (англ.: Tax Relief, Unemployment Insurance Reauthorization, and Job Creation Act of 2010). За намаганні ў сферы міжнароднай дыпламатыі атрымаў Нобелеўскую прэмію міру 2009 года. Вясной 2010 года рэалізаваў маштабную рэформу аховы здароўя, у выніку якой істотна павялічыўся доступ амерыканцаў да медыцынскага страхавання. Выступаў за «спыненне дыскрымінацыі» ў дачыненні да супольнасці ЛГБТ, а яго адміністрацыя заклікала Вярхоўны суд прызнаць закон аб абароне шлюбу (англ.: Defense of Marriage Act, DOMA) і Каліфарнійскую прапанову 8 (англ.: Proposition 8) незаконнымі. Павялічыў кантроль над агнястрэльнай зброяй у сувязі са стральбой у пачатковай школе «Сэндзі-Хук» (англ.: Sandy Hook). Пры Абаме адбылася ваенная інтэрвенцыя НАТА ў Лівіі, а таксама аперацыя, у выніку якой быў забіты Усама бін Ладэн. У 2011 годзе вывеў амерыканскія войскі з Іраку.
На прэзідэнцкіх выбарах 2012 года Абама апярэдзіў кандыдата ад Рэспубліканскай партыі Міта Ромні, набраўшы 332 галасы ў калегіі выбаршчыкаў (51,1 % галасоў выбаршчыкаў) супраць 206 у Ромні.
У сувязі з актывізацыяй тэрарыстаў Ісламскай Дзяржавы пачаў новую ваенную кампанію ў 2014 годзе. Працягнуў працэс спынення баявых дзеянняў у Афганістане, істотна палепшыў палітычныя адносіны з Кубай, а таксама імкнуўся знайсці баланс у ядзерных перамовах з Іранам.
Жонка — Мішэль Абама.
Смалякі (Руднянскі раён)
Смалякі (Смоляки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Смалігоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 27 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, за 2 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Баброўка. За 6 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Леляквінская на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Лагвіно (Смаленская вобласць)
Лагвіно (Логвино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сцяпанікаўскага сельскага паселішча.
Рабі
Рабі (фідж.: Rabi) — востраў у Ціхім акіяне. Належыць да дзяржавы Фіджы. Агульная плошча сушы — 66,3 км². Насельніцтва — каля 5 000 чал.
У мінулым ён быў населены фіджыйцамі, але ў XIX ст. куплены брытанскімі прадпрымальнікамі для арганізацыі плантацый какосавай пальмы. У 1879 г. Рабі стаў першым у Фіджы месцам, дзе пачалася выкарыстоўвацца праца наёмных рабочых з Індыі.
У пачатку II Сусветнай вайны востраў быў набыты брытанскімі ўладамі для перасялення карэнных жыхароў мікранезійскага вострава Банаба. Аднак з-за акупацыі Банаба японцамі перасяленне адбылося толькі ў 1947 г.
Фармальна Рабі ўваходзіць у склад адной з правінцый Фіджы. У рэчаіснасці, востраў кантралюе аўтаномная рада кіраўнікоў і старэйшын Рабі, якая ў сваю чаргу прэтэндуе на вяртанне Банаба яго карэнным насельнікам.
3-я Вішнёвая вуліца (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Энергетык" каля былой вёскі Шніткі, якая ўвайшла ў межы Наваполацка ў 1968 годзе. Працягласць вуліцы складае каля 200 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".
Салехард
Салеха́рд (Салехард) — горад (з 1938 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі. Насельніцтва 40,3 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1595 годзе. Да 1933 года меў назву Абдорск.
Горад размешчаны на шыраце паўночнага палярнага круга. Рачны порт на рацэ Пуй, пры яе ўпадзенні ў Об.
Год малой радзімы ў Беларусі
Годам малой радзімы аб’яўлены 2018—2020 гады ў Беларусі, аб чым Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка заявіў 9 лютага на цырымоніі ўручэння дзяржаўных узнагарод лепшым работнікам аграрнай галіны рэспублікі. Прыняцце такога рашэння выклікалі разважанні аб важнасці малой радзімы ў лёсе кожнага чалавека. Прэзідэнт падкрэсліў, што настаў час кожнаму не толькі ўспомніць аб сваіх каранях, аб месцы, дзе засталася часцінка душы, але і аддаць доўг гэтаму кавалачку зямлі:
Мерапрыемствы
1 верасня 2018 года першы віцэ-прэм’ер Беларусі Аляксандр Турчын наведаў малую радзіму — Навагрудак — з мэтай афіцыйнага ўдзела ў Дне ведаў.
У 2020 годзе выдавецтва «Мастацкая літаратура» выдала да «Года малой радзімы» серыю «Нашы сімвалы» — зборнікі вершаў, казак і апавяданняў для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту.
Сальныя залозы
Сальныя залозы размешчаныя ў скуры, выдзяляюць сакрэт, які надае скуры і валасам воданепрымальныя ўласцівасці і эластычнасць.
Аўсяніца валіская
Аўсяніца валіская, або тыпчак (Festuca valesiaca) — травяністая расліна сямейства мятлюжкавых.
Сальныя залозы
Маюць выгляд разгалінаваных пузыркоў. У адрозненне ад потавых залоз, якія выдзяляюць сакрэт у знешняе асяроддзе без парушэння сваёй цэласнасці, эпітэлій сальных залоз у працэсе выдзялення скурнага сала разбураецца. Скурнае сала складаецца з прадуктаў распаду эпітэліяльных клетак, вітамінаў А, C і інш. Пад уплывам поту скурнае сала разлагаецца з утварэннем тлустых кіслот, якія валодаюць характэрным пахам. Вывадныя пратокі сальных залоз часцей за ўсё адкрываюцца ў валасяныя сумкі. Скурнае сала змазвае валасы, якія растуць, і скуру, ахоўваючы іх ад высыхання і змочвання вадой; дзякуючы тлушчавай змазцы валасы выглядаюць эластычнымі і бліскучымі.
Аўсяніца валіская
Апісанне
Шматгадовая густадзернавінная зялёная або шыза-зялёная расліна з тонкімі гладкімі або шурпатымі пад суквеццямі сцёбламі вышынёй 20-40 см. Лісце скручанае ўдоўж, жарсткаватае, шурпатае, баразнаватае, у 3 разы карацейшае за сцябло. Суквецце — падоўжаная мяцёлка даўжынёй 2-6 см. Каласкі дробныя, эліптычныя, зялёныя або крыху фіялетавыя, 3-5-кветкавыя. Кветкавыя лускавіны шырокаланцэтныя, асцюкаватыя. У Беларусі від прадстаўлены асобнай расай, якая адрозніваецца зялёнай афарбоўкай.
Сальныя залозы
За суткі сальныя залозы дарослага чалавека выдзяляюць да 20 г сакрэту.
Аўсяніца валіская
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў чэрвені, пладаносіць у ліпені. Размнажэнне насеннае.
Выкарыстанне
Кармавая і дэкаратыўная расліна.
Папская акадэмія Беззаганнага Зачацця
Папская акадэмія Беззаганнага Зачацця (Pontificia accademia dell'Immacolata) — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, якая дзейнічала ў 1847-2012 гадах у Рыме і была паклікана садзейнічаць пашырэння дагмата аб беззаганным зачацці Дзевы Марыі.
Гісторыя
Папярэднікам акадэміі быў узніклы ў 1835 годзе студэнцкі клуб, куды ўваходзілі слухачы рымскіх семінарый і Папскага Грыгарыянскага ўніверсітэта. Рашэннем Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі 7 ліпеня 1847 года гэты клуб быў рэарганізаваны ў Акадэмію Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі з размяшчэннем у базыліцы Сан-Ампа. Сем гадоў пазней, 8 снежня 1854 года Папа Пій IX выдаў апостальскую канстытуцыю, якая абвяшчала бязгрэшнае зачацце Дзевы Марыі дагматам веры, што павысіла статус і значнасць новай акадэміі.
У 1864 годзе Папа Пій IX прысвоіў Акадэміі Беззаганнага Зачацця статус Папскай, у якім яна знаходзілася да 2012 года.
У 1988 годзе Папа Ян Павел ІІ адобрыў новы Статут акадэміі, які быў пацверджаны ў 1995 годзе і абвяшчаў мэтай акадэміі садзейнічанне і каардынацыю даследаванняў у сферы марыязнаўства. Згодна са Статутам, акадэмію ўзначальваў прэзідэнт, функцыі якога заключаліся ў забеспячэнні сувязі з Папскай радай па культуры і Папскімі акадэміямі, і арганізацыя штогадовых агульных сходаў.
4 снежня 2012 года рэскрыптам «Rescritto ex Audientia SS.mi» Папа Бенедыкт XVI аб'яднаў акадэмію Беззаганнага Зачацця з Папскай міжнароднай акадэміяй марыязнаўства.
Кызылуй
Кызылуй:
Маўрыцый Палонскі
Маўрыцый Палонскі (Maurycy Połoński, Mauritius Połoński; 22 кастрычніка 1781, Рэчыца, Беларусь — 17 студзеня 1836, Цярнопаль, Украіна) — дзеяч каталіцкага касцёла, педагог.
29 студзеня 1796 г. уступіў у Таварыства Ісуса. 29 чэрвеня паступіў у полацкі навіцыят. Пасля яго сканчэння — выкладчык інфімы і французскай мовы ў Дынабургскім (1798—1800) і Полацкім езуіцкіх калегіумах (1802—1803). Таксама ў Полацку прайшоў курс філасофіі (1800—1802).
Працаваў у Віцебску, дзе ўзначальваў канвікт і выкладаў французскую (1803—1804) і рыторыку (1804—1805). З 1805 па 1809 гг. вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме і некаторы час выкладаў у полацкіх езуіцкіх школах французскую мову (1805—1806). У 1805 г. склаў апошнія зарокі, а ў 1807 г. быў высвечаны на ксяндза. Выкладаў у Магілёве (эксперыментальная фізіка і архітэктура, 1809—1810) і Віцебску (архітэктура, 1810—1812). У 1813—1815 гг. — прафесар грэчаскай мовы ў Полацкай езуіцкай акадэміі. Прэфект езуіцкіх школ у Віцебску (1815—1819) і Полацку (1819—1820). Супрацоўнічаў з «Полацкім штомесячнікам».
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) выехаў у Цярнопаль. Выкладаў у адчыненым там калегіуме лаціну і грэчаскую мову (1821—1828). Займаўся прапаведніцкай дзейнасцю. Пабудаваў (1829) і ўтрымліваў гарадскі шпіталь.
Памёр у Цярнопалі 19 студзеня 1836 г.
Баздак
Баздак:
Зігмунд Фрэйд
Зігмунд Фрэйд (Sigmund Freud — Зігмунд Фройд, поўнае імя Сігізмунд Шлома Фройд, Sigismund Schlomo Freud;, Фрайберг, Аўстра-Венгрыя — , Лондан) — аўстрыйскі псіхааналітык, псіхіятр і неўролаг.
Зігмунд Фрэйд найболей вядомы як заснавальнік псіхааналізу, які зрабіў значны ўплыў на псіхалогію, медыцыну, сацыялогію, антрапалогію, літаратуру і мастацтва XX стагоддзя. Погляды Фрэйда на прыроду чалавека былі наватарскімі для яго часу і на працягу ўсяго жыцця даследчыка не пераставалі выклікаць рэзананс і крытыку ў навуковай супольнасці. Цікавасць да тэорый навукоўца не згасае і да сёння.
Нягледзячы на тое, што ўплыў ідэй і асобы Фрэйда на псіхалогію неаспрэчны, многія даследчыкі лічаць яго працы інтэлектуальным шарлатанствам. Практычна кожны фундаментальны для фрэйдаўскай тэорыі пастулат быў раскрытыкаваны з боку значных навукоўцаў і пісьменнікаў, такіх як Карл Ясперс, Эрых Фром, , Карл Краус і многіх іншых. Эмпірычны базіс тэорыі Фрэйда называлі «неадэкватным» і , «махлярствам» псіхааналіз ахрысціў Пітэр Медавар , псеўданавуковай тэорыю Фрэйда лічыў Карл Попер , што не перашкодзіла, аднак, выдатнаму аўстрыйскаму псіхіятру і псіхатэрапеўту, дырэктару Венскай неўралагічнай клінікі Віктару Франклу ў сваёй фундаментальнай працы «Тэорыя і тэрапія неўрозаў» прызнаць: «І ўсё ж, як мне здаецца, псіхааналіз будзе падмуркам і для псіхатэрапіі будучыні. […] Таму ўклад, зроблены Фрэйдам у стварэнне псіхатэрапіі, не траціць сваёй каштоўнасці, і зробленае ім ні з чым не параўнальна».
За сваё жыццё Фрэйд напісаў і апублікаваў велізарную колькасць навуковых прац — поўны збор яго твораў складае 24 тамы. Ён меў званні доктара медыцыны, прафесара, ганаровага доктара права і з’яўляўся замежным членам Лонданскага каралеўскага таварыства, уладальнікам, з’яўляўся ганаровым членам ,  і. Не толькі пра псіхааналіз, але і пра самога навукоўца выпушчана мноства біяграфічных кніг. Кожны год пра Фрэйда выдаецца больш прац, чым пра любога іншага тэарэтыка псіхалогіі.
Дзяцінства і юнацтва
Зігмунд Фрэйд нарадзіўся 6 мая 1856 года ў невялікім (каля 4500 жыхароў) горадзе Фрайберг у Маравіі, якая на той момант належала Аўстрыі. Вуліца, на якой нарадзіўся Фрэйд, — Шлосергасе — цяпер носіць яго імя. Дзеда Фрэйда па бацькавай лініі звалі Шлома Фрэйд, ён памёр у лютым 1856 гады, незадоўга да нараджэння ўнука, — менавіта ў яго гонар апошні атрымаў імя. Бацька Зігмунда, Якаб Фрэйд, быў жанаты двойчы і ад першага шлюбу меў дваіх сыноў — Філіпа і Эмануіла (Эмануэля). У другі раз ён жаніўся ва ўзросце 40 гадоў — з, якая была ўдвая яго маладзей. Бацькі Зігмунда былі яўрэямі, якія паходзілі з Германіі. Якаб Фрэйд меў уласную сціплую справу па гандлі тканінамі. У Фрайбергу Зігмунд пражыў першыя тры гады жыцця, пакуль у 1859 годзе наступствы індустрыяльнай рэвалюцыі ў Цэнтральнай Еўропе не нанеслі знішчальны ўдар па невялікім бізнесе яго бацькі, практычна яго разарыўшы, — як, зрэшты, і амаль увесь Фрайберг, які значна заняпаў: пасля таго, як завяршылася рэстаўрацыя размешчанай паблізу чыгункі, горад перажываў перыяд росту беспрацоўя. У тым жа годзе ў пары Фрэйдаў нарадзілася дачка Ганна. Сям’я вырашылася на пераезд і пакінула Фрайберг, перабраўшыся ў Лейпцыг — там Фрэйды правялі толькі год і, не дабіўшыся значных поспехаў, пераехалі ў Вену. Зігмунд досыць цяжка перажыў пераезд з роднага мястэчка — асабліва моцна на стане дзіцяці адбілася вымушанае расстанне са зводным братам Філіпам, з якім ён знаходзіўся ў цесных сяброўскіх адносінах: Філіп часткова нават замяняў Зігмунду бацьку. Сям’я Фрэйдаў, знаходзячыся ў цяжкім фінансавым становішчы, асела ў адным з найбольш бедных раёнаў горада —, які ў той час уяўляў сабой своеасаблівае венскае гета, населенае беднякамі, уцекачамі, прастытуткамі, цыганамі, рабочымі і яўрэямі. Неўзабаве справы ў Якаба пачалі наладжвацца, і Фрэйды змаглі перабрацца ў больш прымальнае для жылля месца, хоць раскошы сабе дазволіць не маглі. У гэты ж час Зігмунд сур’ёзна захапіўся літаратурай — любоў да чытання, прывітую бацькам, ён захаваў на ўсё астатняе жыццё.
Спачатку навучаннем сына займалася маці, але потым яе змяніў Якаб, які вельмі хацеў, каб Зігмунд атрымаў добрую адукацыю і паступіў у прыватную гімназію. Дамашняя падрыхтоўка і выключныя здольнасці да навукі дазволілі Зігмунду Фрэйду ў дзевяцігадовым узросце здаць уступны экзамен і паступіць у гімназію на год раней прызначанага тэрміну. На гэты момант у сям’і Фрэйдаў было ўжо восем дзяцей, і Зігмунд вылучаўся сярод усіх стараннасцю і запалам да вывучэння ўсяго новага; бацькі цалкам падтрымлівалі яго і імкнуліся стварыць такую атмасферу ў доме, якая б спрыяла паспяховай навуцы сына. Так, калі астатнія дзеці займаліся пры свечках, Зігмунду была выдзелена газавая лямпа і нават асобны пакой. Каб нішто не адцягвала яго, астатнім дзецям было забаронена займацца музыкай, якая замінала Зігмунду. Малады чалавек сур’ёзна захапляўся літаратурай і філасофіяй — чытаў Шэкспіра, Канта, Гегеля, Шапенгаўэра, Ніцшэ, ведаў у дасканаласці нямецкую мову, вывучаў грэчаскую і латынь, бегла размаўляў на французскай, англійскай, іспанскай і італьянскай. Навучаючыся ў гімназіі, Зігмунд паказаў выдатныя вынікі і хутка стаў першым вучнем у класе, скончыўшы навучанне з адзнакай (summa cum laude) ва ўзросце сямнаццаці гадоў.
Прафесійнае станаўленне
Восенню 1873 года сямнаццацігадовы Зігмунд Фрэйд паступіў на медыцынскі факультэт Венскага ўніверсітэта. Першы год навучання не быў непасрэдна звязаны з наступнай спецыяльнасцю і складаўся з мноства курсаў гуманітарнага характару — Зігмунд наведваў шматлікія семінары і лекцыі, усё яшчэ да канца не выбраўшы спецыяльнасць па гусце. На працягу гэтага часу ён меў мноства цяжкасцей, звязаных са сваёй нацыянальнасцю, — з-за панаваўшых у грамадстве антысеміцкіх настрояў, паміж ім і аднакурснікамі адбываліся шматлікія сутычкі. Устойліва пераносячы рэгулярныя кепікі і нападкі аднагодкаў, Зігмунд пачаў развіваць у сабе ўстойлівасць характару, здольнасць даваць годны адпор у спрэчцы і ўменне супрацьстаяць крытыцы: «З ранняга дзяцінства мяне прымусілі прывыкнуць да долі быць у апазіцыі і знаходзіцца пад забаронай па „пагадненні большасці“. Такім чынам былі закладзены асновы для пэўнай ступені незалежнасці ў меркаваннях».
Зігмунд пачаў вывучаць анатомію і хімію, але найвялікшае задавальненне атрымліваў ад лекцый вядомага фізіёлага і псіхолага, які значна паўплываў на яго. Апроч гэтага, Фрэйд наведваў заняткі, якія вёў знакаміты заолаг ; знаёмства з гэтым навукоўцам адкрывала шырокія перспектывы для самастойнай даследчыцкай практыкі і навуковай працы, да якой імкнуўся Зігмунд. Намаганні амбіцыйнага студэнта завяршыліся поспехам, і ў 1876 годзе ён атрымаў магчымасць ажыццявіць першую даследчыцкую працу ў Інстытуце заалагічных даследаванняў Трыеста, адной з кафедр якога кіраваў Клаус. Менавіта там Фрэйд напісаў першы артыкул, апублікаваны Акадэміяй навук; яна была прысвечана выяўленню палавых адрозненняў у рачных вугроў. За час працы пад кіраўніцтвам Клауса «Фрэйд хутка вылучыўся сярод іншых вучняў, што дазволіла яму двойчы, у 1875 і 1876 гадах, стаць стыпендыятам Інстытута заалагічных даследаванняў Трыеста».
Фрэйд захоўваў цікавасць да заалогіі, аднак пасля атрымання пасады стыпендыята-даследчыка ў Інстытуце фізіялогіі цалкам трапіў пад уплыў псіхалагічных ідэй Брукэ і перайшоў да яго ў лабараторыю для навуковай працы, пакінуўшы заалагічныя пошукі. «Пад яго [Брукэ] кіраўніцтвам студэнт Фрэйд працаваў у Венскім фізіялагічным інстытуце, праседжваючы памногу гадзін за мікраскопам. […] Ён ніколі не быў такі шчаслівы, як у гады, патрачаныя ў лабараторыі на вывучэнне будовы нервовых клетак спіннога мозгу жывёл». Навуковая праца цалкам захапіла Фрэйда; ён вывучаў, апроч іншага, дэталёвую структуру жывёльных і раслінных тканак і напісаў некалькі артыкулаў па анатоміі і неўралогіі. Тут жа, у Фізіялагічным інстытуце, у канцы 1870-х Фрэйд пазнаёміўся з урачом, з якім у яго завязаліся трывалыя сяброўскія адносіны; абодва яны мелі падобныя характары і агульны погляд на жыццё, таму хутка знайшлі паразуменне. Фрэйд захапляўся навуковымі талентамі Брэера і многаму навучыўся ў яго: «Ён стаў мне сябрам і памочнікам у цяжкіх умовах майго існавання. Мы прывыклі падзяляць з ім усе нашы навуковыя інтарэсы. З гэтых адносін, натуральна, асноўную карысць здабываў я».
У 1881 году Фрэйд здаў на выдатна выпускныя экзамены і атрымаў навуковую ступень доктара, што, аднак, не змяніла яго лад жыцця, — ён застаўся працаваць у лабараторыі пад кіраўніцтвам Брукэ, спадзеючыся ў канчатковым выніку заняць наступную вакантную пасаду і трывала звязаць сябе з навуковай працай. Навуковы кіраўнік Фрэйда, бачачы яго амбіцыі і ўлічваючы фінансавыя цяжкасці, з якімі ён сутыкаўся з-за беднаты сям’і, вырашыў адгаварыць Зігмунда ад працягу даследчыцкай кар’еры. У адным з пісем Бруке заўважыў: «Малады чалавек, вы выбралі шлях, які вядзе ў нікуды. На кафедры псіхалогіі ў бліжэйшыя 20 гадоў вакансій не прадбачыцца, а ў вас недастаткова сродкаў для існавання. Я не бачу іншага рашэння: сыходзьце з інстытута і пачынайце практыкаваць медыцыну». Фрэйд прыслухаўся да парады свайго настаўніка — у пэўнай ступені гэтаму спрыяла тое, што ў гэтым жа годзе ён пазнаёміўся з, закахаўся ў яе і вырашыў з ёй жаніцца; у сувязі з гэтым Фрэйд меў патрэбу ў грашах. Марта належала да яўрэйскай сям’і з багатымі культурнымі традыцыямі — яе дзед, Ісак Бернайс, быў рабінам у Гамбургу, два яго сыны — Мікал і Якаб — выкладалі ў Мюнхенскім і Бонскім універсітэтах. Бацька Марты, Берман Бернайс, працаваў сакратаром у Лорэнца фон Штайна.
Для адкрыцця прыватнай практыкі ў Фрэйда не было дастатковага вопыту — у Венскім універсітэце ён набыў выключна тэарэтычныя веды, тады як клінічную практыку трэба было напрацоўваць самастойна. Фрэйд вырашыў, што для гэтага найлепей падыходзіла Венская гарадская бальніца. Зігмунд пачаў з хірургіі, але ўжо праз два месяцы пакінуў гэту ідэю, знайшоўшы працу занадта стомнай. Вырашыўшы змяніць вобласць дзейнасці, Фрэйд пераключыўся на неўралогію, у якой змог дасягнуць пэўных поспехаў — вывучаючы метады дыягностыкі і лячэння дзяцей з, а таксама розныя парушэнні маўлення , ён апублікаваў шэраг прац на дадзеныя тэмы, якія сталі вядомыя ў навуковых і медыцынскіх колах. Яму належыць тэрмін «дзіцячы цэрэбральны параліч» (цяпер агульнапрыняты). Фрэйд набыў рэпутацыю высокакваліфікаванага ўрача-неўрапатолага. Пры гэтым яго захапленне медыцынай хутка спадала, і на трэцім годзе працы ў Венскай клініцы Зігмунд канчаткова ў ёй расчараваўся.
У 1883 годзе ён прыняў рашэнне перайсці на працу ў псіхіятрычнае аддзяленне, якое ўзначальваў Тэадорам Мэйнертам, прызнаны навуковы аўтарытэт у сваёй вобласці. Перыяд працы пад кіраўніцтвам Мэйнерта быў для Фрэйда вельмі прадукцыйным — даследуючы праблемы і гісталогіі, ён апублікаваў такія навуковыя працы, як «Выпадак кровазліцця ў мозг з комплексам асноўных ускосных сімптомаў, звязаных з цынгой» (1884), «Да пытання аб прамежкавым размяшчэнні алівападобнага цела», «Выпадак атрафіі мускулаў з шырокай стратай адчувальнасці (парушэнне болевай і тэмпературнай адчувальнасці)» (1885), «Складаны востры неўрыт нерваў спіннога і галаўнога мозга», «Паходжанне слыхавога нерва», «Назіранне моцнай аднабаковай страты адчувальнасці ў хворага істэрыяй» (1886). Апроч таго, Фрэйд пісаў артыкулы для «Агульнага медыцынскага слоўніка» і стварыў шэраг іншых прац, прысвечаных цэрэбральнай ў дзяцей і афазіям. Упершыню ў жыцці праца захліснула Зігмунда з галавой і ператварылася для яго ў праўдзівы запал. У той жа час малады чалавек, які імкнуўся да навуковага прызнання, адчуваў нездаволенасць сваёй працай, бо, па ўласным уяўленні, сапраўды значных поспехаў не дасягнуў; псіхалагічны стан Фрэйда імкліва пагаршаўся, ён рэгулярна знаходзіўся ў стане нуды і дэпрэсіі.
Непрацяглы час Фрэйд працаваў у венерычным падраздзяленні аддзялення дэрматалогіі, дзе вывучаў сувязь захворвання сіфілісам з хваробамі нярвовай сістэмы. Свабодны час ён прысвячаў лабараторным даследаванням. Імкнучыся як мага больш пашырыць свае практычныя навыкі для далейшай самастойнай прыватнай практыкі, са студзеня 1884 года Фрэйд перайшоў на аддзяленне нервовых хвароб. Неўзабаве пасля гэтага ў суседняй з Аўстрыяй Чарнагорыі ўспыхнула эпідэмія халеры, і ўрад краіны звярнуўся за дапамогай у забеспячэнні медыцынскага кантролю на граніцы — большасць старэйшых калег Фрэйда вызваліся добраахвотнікамі, а яго непасрэдны кіраўнік на той момант знаходзіўся ў двухмесячным водпуску; з-за ўзніклых абставін на працяглы час Фрэйд заняў пасаду галоўнага лекара аддзялення.
Даследаванні какаіну
У 1884 годзе Фрэйд прачытаў пра доследы нейкага нямецкага ваеннага ўрача з новым прэпаратам — какаінам. У навуковых працах фігуравалі заявы пра тое, што дадзенае рэчыва здольна павялічыць і значна зменшыць стамляльнасць. Фрэйд вельмі зацікавіўся прачытаным і вырашыў правесці шэраг доследаў на сабе. Першае ўпамінанне дадзенага рэчыва навукоўцам датавана 21 красавіка 1884 года — у адным з пісем Фрэйд адзначаў: «Я дастаў няшмат какаіну і паспрабую праверыць яго ўплыў, прымяніўшы ў выпадках сардэчных захворванняў, а таксама нервовага знясілення, асабліва пры жудасным стане адвыкання ад морфію». Дзеянне какаіну зрабіла на навукоўца моцнае ўражанне, прэпарат быў ахарактарызаваны ім як эфектыўны анальгетык, які дае магчымасць праводзіць найскладанейшыя хірургічныя аперацыі; захоплены артыкул пра рэчыва выйшаў з-пад пяра Фрэйда ў 1884 годзе і атрымаў назву «Пра коку». Доўгі час навуковец выкарыстоўваў какаін як абязбольвальны сродак, ужываючы яго самастойна і выпісваючы сваёй нявесце Марце. Захоплены «чароўнымі» ўласцівасцямі какаіну Фрэйд настаяў на яго выкарыстанні сваім сябрам Эрнстам Флейшлем фон Марксавым, які быў хворы цяжкім інфекцыйным захворваннем, перанёс ампутацыю пальца і пакутаваў пад моцных боляў галавы (і да таго ж пакутаваў ад марфінавай залежнасці). У якасці лекаў ад злоўжывання морфіем Фрэйд і параіў сябру выкарыстаць какаін. Жаданага выніку дасягнуць так і не атрымалася — фон Марксаў пасля хутка ўцягнуўся ў новае рэчыва, і ў яго пачаліся частыя прыступы, падобныя з белай гарачкай, якія суправаджаліся страшэннымі болямі і галюцынацыямі. У гэты ж час з усіх канцоў Еўропы пачалі паступаць паведамленні пра атручванні какаінам і прывыканне да яго, пра сумныя наступствы яго ўжывання.
Аднак запал Фрэйда не змяншаўся — ён даследаваў какаін як анестэзіруючы сродак пры розных хірургічных аперацыях. Вынікам працы навукоўца стала аб’ёмная публікацыя ў «Цэнтральным часопісе агульнай тэрапіі» пра какаін, у якой Фрэйд расказаў гісторыю ўжывання лісця кокі паўднёваамерыканскімі індзейцамі, апісаў гісторыю пранікнення расліны ў Еўропу і падрабязна апісаў вынікі ўласных назіранняў за эфектам, які ўзнікае пры ўжыванні какаіну. Вясною 1885 года навуковец прачытаў лекцыю, прысвечаную дадзенаму рэчыву, у якой прызнаў магчымыя негатыўныя наступствы ад яго ўжывання, але пры гэтым адзначыў, што не назіраў ніякіх выпадкаў прывыкання (гэта адбывалася да пагаршэння стану фон Марксава). Фрэйд скончыў лекцыю словамі: «Я, не вагаючыся, раю ўжываць какаін у падскурных па 0,3—0,5 грама, не турбуючыся пра яго збіранне ў арганізме». Крытыка не прымусіла сябе чакаць — ужо ў чэрвені з’явіліся першыя значныя працы, якія асуджалі пазіцыю Фрэйда і даказвалі яе безгрунтоўнасць. Навуковая палеміка адносна мэтазгоднасці ўжывання какаіну працягвалася аж да 1887 года. У гэты перыяд Фрэйд апублікаваў яшчэ некалькі прац — «Да пытання пра вывучэнне дзеяння какаіну» (1885), «Пра агульны ўплыў какаіну» (1885), «Какаінаманія і какаінафобія» (1887).
Зараджэнне псіхааналізу
У 1885 годзе Фрэйд вырашыў узяць удзел у конкурсе сярод малодшых урачоў, пераможца якога атрымліваў права на навуковае стажыраванне ў Парыжы ў знакамітага ўрача-псіхіятра Жана Шарко. Апроч самога Фрэйда, сярод прэтэндэнтаў было нямала падаючых вялікія надзеі лекараў, і Зігмунд зусім не з’яўляўся фаварытам, пра што яму было выдатна вядома; адзіным шанцам для яго была дапамога ўплывовых у акадэмічных колах прафесараў і навукоўцаў, з якімі ён раней меў магчымасць працаваць. Заручыўшыся падтрымкай Бруке, Мейнерта, (у яго прыватнай клініцы для псіхічна хворых Фрэйд некаторы час замяшчаў аднаго з дактароў) і яшчэ некалькіх знаёмых навукоўцаў, Фрэйд выйграў конкурс, атрымаўшы трынаццаць галасоў у сваю падтрымку супраць васьмі. Шанц вучыцца пад кіраўніцтвам Шарко быў для Зігмунда вялікім поспехам, ён ускладаў велізарныя надзеі на будучыню ў сувязі са скорым падарожжам. Так, незадоўга да ад’езду ён з натхненнем пісаў сваёй нявесце: «Маленькая Прынцэса, мая маленькая Прынцэса. О, як гэта будзе выдатна! Я прыеду з грашамі… Потым я адпраўлюся ў Парыж, стану вялікім навукоўцам і вярнуся ў Вену з вялікім, проста велізарным арэолам над галавой, мы адразу ж пажэнімся, і я вылечу ўсіх невылечных нервовахворых».
У Парыжы Фрэйд захоплена займаўся неўрапатолагіяй, вывучаючы адрозненні паміж пацыентамі, якія перажылі параліч з прычыны фізічнай траўмы, і тымі, у якіх сімптомы паралічу праявіліся па прычыне істэрыі. Фрэйду ўдалося ўстанавіць, што істэрычныя пацыенты моцна адрозніваюцца па ступені цяжкасці паралічу і месцах пашкоджанняў, а таксама выявіць (не без дапамогі Шарко) наяўнасць пэўных сувязей паміж істэрыяй і праблемамі сексуальнага характару. У канцы лютага 1886 года Фрэйд пакінуў Парыж і вырашыў правесці некаторы час у Берліне, атрымаўшы магчымасць вывучаць дзіцячыя хваробы ў клініцы, дзе і правёў некалькі тыдняў да вяртання ў Вену.
13 верасня таго ж года Фрэйд жаніўся са сваёй каханай Мартай Берней, якая пасля нарадзіла яму шасцярых дзяцей — Мацільду (1887—1978), Марціна (1889—1969), Олівера (1891—1969), (1892—1966), Сафі (1893—1920) і Ганну (1895—1982). Пасля вяртання ў Аўстрыю Фрэйд пачаў працаваць у інстытуце пад кіраўніцтвам. Ён займаўся перакладамі і аглядамі навуковай літаратуры, вёў прыватную практыку, галоўным чынам працуючы з неўротыкамі, што «неадкладна ставіла на парадак дня пытанне пра тэрапію, якое не было настолькі актуальным для навукоўцаў, якія займаліся навукова-даследчыцкай дзейнасцю». Фрэйд ведаў пра поспехі свайго сябра Брэера і магчымасці паспяховага прымянення яго « метаду» лячэння неўрозаў (дадзены метад быў адкрыты Брэерам пры рабоце з пацыенткай, а пазней і паўторна выкарыстоўваўся супольна з Фрэйдам і быў упершыню апісаны ў «Даследаваннях істэрыі» ), але Шарко, які заставаўся для Зігмунда беспярэчным аўтарытэтам, вельмі скептычна ставіўся да дадзенай тэхнікі. Уласны вопыт падказваў Фрэйду, што даследаванні Брэера былі вельмі перспектыўныя; пачынаючы са снежня 1887 года ён усё часцей звяртаўся да выкарыстання гіпнозу пры рабоце з пацыентамі. Аднак першых сціплых поспехаў у гэтай практыцы ён дабіўся толькі праз год, у сувязі з чым звярнуўся да Брэера з прапановай працаваць супольна.
«Хворымі, якія да іх звярталіся, былі галоўным чынам жанчыны, якія пакутавалі істэрыяй. Хвароба выяўлялася ў розных сімптомах — страхах (фобіях), страце адчувальнасці, агідзе да ежы, раздвойванні асобы, галюцынацыях, спазмах і інш. Прымяняючы лёгкі гіпноз (выкліканы стан, падобны сну), Брэер і Фрэйд прасілі сваіх пацыентак расказваць пра падзеі, якія некалі суправаджалі з’яўленне сімптомаў хваробы. Высветлілася, што, калі хворым удавалася ўспомніць пра гэта і „выгаварыцца“, сімптомы на нейкі час знікалі. <…> Гіпноз аслабляў кантроль свядомасці, а часам і зусім здымаў яго. Гэта палягчала загіпнатызаванаму пацыенту рашэнне задання, якое Брэер і Фрэйд ставілі, — „раскрыць душу“ у расказе пра выцесненыя са свядомасці перажыванні».
У час працы з Брэерам Фрэйд паступова пачаў усведамляць недасканаласць катартычнага метаду і гіпнозу ў цэлым. На практыцы аказалася, што яго эфектыўнасць далёка не такая высокая, як сцвярджаў Брэер, а ў некаторых выпадках лячэнне зусім не прыносіла выніку — у прыватнасці, гіпноз быў не ў стане пераадолець супраціўленне пацыента, што праяўлялася ў падаўленні траўматычных успамінаў. Часта трапляліся пацыенты, зусім не прыдатныя для ўвядзення ў гіпнатычны стан, а стан некаторых хворых пасля сеансаў пагаршаўся. У перыяд паміж 1892 і 1895 гадамі Фрэйд пачаў пошукі іншага метаду лячэння, які быў бы больш эфектыўны, чым гіпноз. Для пачатку Фрэйд паспрабаваў вызваліцца ад патрэбы прымянення гіпнозу, выкарыстоўваючы метадычную хітрасць — націсканне на лоб дзеля ўнушэння пацыенту таго, што ён абавязкова павінен успомніць колішнія падзеі і перажыванні яго жыцця. Асноўная задача, якую вырашаў навуковец, заключалася ў тым, каб атрымаць шуканыя звесткі пра мінулае пацыента ў нармальным (а не гіпнатычным) яго стане. Выкарыстанне накладання далоні дало пэўны эфект, дазволіўшы адысці ад гіпнозу, але ўсё ж заставалася недасканалай методыкай, і Фрэйд працягваў пошук рашэння праблемы. Адказ на пытанне, якое так займала навукоўца, аказаўся зусім выпадкова падказаны кнігай аднаго з любімых пісьменнікаў Фрэйда, Людвіга Бёрнэ. Яго эсэ «Мастацтва ў тры дні стаць арыгінальным пісьменнікам» заканчвалася словамі: «Пішыце ўсё, што вы думаеце пра саміх сабе, аб вашых поспехах, аб турэцкай вайне, аб Гётэ, аб крымінальным працэсе і яго суддзях, аб вашых начальніках, — і праз тры дні вы ўразіцеся, як шмат крыецца ў вас зусім новых, невядомых вам ідэй». Гэта думка падштурхнула Фрэйда да выкарыстання ўсяго масіву інфармацыі, які кліенты паведамлялі пра сябе ў дыялогах з ім, у якасці ключа да разумення іх псіхікі.
Пазней стаў асноўным у рабоце Фрэйда з пацыентамі. Многія хворыя паведамлялі пра тое, што ціск з боку лекара — настойлівы прымус да «прагаворвання» ўсіх прыходзячых на розум думак — замінае ім засяродзіцца. Менавіта таму Фрэйд адмовіўся ад «метадычнай хітрасці» з націсканнем на лоб і дазволіў сваім кліентам гаварыць усё, што захочацца. Сутнасць тэхнікі свабодных асацыяцый заключаецца ў прытрымліванні правіла, згодна якому пацыенту прапануецца свабодна, без утойвання выказваць свае думкі на прапанаваную псіхааналітыкам тэму, не спрабуючы пры гэтым засяродзіцца. Такім чынам, згодна тэарэтычным палажэнням Фрэйда, думка будзе неўсвядомлена рухацца ў бок таго, што значна (таго, што турбуе), пераадольваючы супраціўленне з прычыны адсутнасці засяроджанасці. З пункту гледжання Фрэйда, ніякая думка не з’яўляецца выпадковай — яна заўсёды ёсць вытворнае ад працэсаў, якія адбываліся (і адбываюцца) з пацыентам. Кожная асацыяцыя можа стаць прынцыпова важнай для ўстанаўлення прычын узнікнення захворвання. Прымяненне дадзенага метаду дазволіла цалкам адмовіцца ад выкарыстання гіпнозу на сеансах і, паводле слоў самога Фрэйда, паслужыла штуршком да станаўлення і развіцця псіхааналізу.
Вынікам супольнай працы Фрэйда і Брэера стала публікацыя кнігі «Даследаванні істэрыі» (1895). Асноўны клінічны выпадак, што апісваецца ў дадзенай працы — выпадак Ганны О — даў штуршок да ўзнікнення адной з найважнейшых для фрэйдызму ідэй — канцэпцыі трансферу (пераносу) (дадзеная ідэя ўпершыню ўзнікла ў Фрэйда, калі ён разважаў над выпадкам Ганны О, якая была на той момант пацыенткай Брэера і заявіла апошняму, што чакае ад яго дзіця, і імітавала ў стане поўнай адсутнасці памяці роды), а таксама лёг у аснову ўяўленняў пра эдыпаў комплекс і, якія з’явіліся пазней. Абагульняючы атрыманыя ў час супрацы даныя, Фрэйд пісаў: «Нашы істэрычныя хворыя пакутуюць успамінамі. Іх сімптомы з’яўляюцца рэшткамі і знакамі ўспамінаў пра вядомыя (траўматычныя) перажыванні». Публікацыю «Даследаванняў істэрыі» многія даследчыкі называюць «днём нараджэння» псіхааналізу. Варта адзначыць, што на момант выхаду працы ў друк адносіны Фрэйда з Брэерам канчаткова перапыніліся. Прычыны разыходжання навукоўцаў у прафесійных поглядах па сёння застаюцца не да канца яснымі; блізкі друг Фрэйда і яго біёграф лічыў, што Брэер катэгарычна не прымаў думку Фрэйда пра важную ролю сексуальнасці ў этыялогіі істэрыі, і гэта з’явілася асноўнай прычынай іх разрыву.
Ранні этап развіцця псіхааналізу
Многія паважаныя венскія ўрачы — настаўнікі і калегі Фрэйда — адвярнуліся ад яго ўслед за Брэерам. Заява пра тое, што менавіта прыгнечаныя ўспаміны (думкі, ідэі) сексуальнага характару ляжаць у аснове істэрыі, справакавала скандал і сфарміравала вельмі негатыўнае стаўленне да Фрэйда з боку інтэлектуальнай эліты. У гэты ж час пачало зараджацца шматгадовае сяброўства навукоўца з, берлінскім оталарынголагам, які некаторы час наведваў яго лекцыі. Фліс неўзабаве стаў вельмі блізкі Фрэйду, непрызнанаму акадэмічнай супольнасцю, які згубіў старых сяброў і адчуваў моцную патрэбу ў падтрымцы і разуменні. Сяброўства з Флісам ператварылася для яго ў сапраўднае захапленне, здольнае параўнацца з каханнем да жонкі.
23 кастрычніка 1896 года памёр Якаб Фрэйд, чыю смерць Зігмунд перажываў асабліва востра: на фоне роспачы і адчування адзіноты ў яго пачаў развівацца неўроз. Менавіта па гэтай прычыне Фрэйд вырашыў прымяніць аналіз да самога сябе, даследуючы дзіцячыя ўспаміны з дапамогай метаду свабодных асацыяцый. Гэты вопыт заклаў асновы псіхааналізу. Ніводзін з ранейшых метадаў не быў прыдатны для дасягнення патрэбнага выніку, і тады Фрэйд звярнуўся да вывучэння ўласных сноў. Самааналіз Фрэйда быў вельмі хваравітым і праходзіў вельмі цяжка, аднак аказаўся прадукцыйным і важным для яго далейшых пошукаў:
«Усе гэтыя адкрыцці [выяўленыя ў сабе каханне да маці і нянавісць да бацькі] у першы момант выклікалі „такі інтэлектуальны параліч, які я і падумаць не мог“. Ён не ў стане працаваць; тое супраціўленне, якое ён сустракаў раней у сваіх пацыентаў, зараз Фрэйд выпрабоўвае на сваёй уласнай шкуры. Але „канкістадор-заваёўнік“ не завагаўся і працягнуў свой шлях, вынікам чаго сталі два фундаментальныя адкрыцці: роля сноў і эдыпаў комплекс, асновы і краевугольныя камяні тэорыі Фрэйда пра чалавечую псіхіку».
У перыяд з 1897 па 1899 год Фрэйд узмоцнена працаваў над творам, які пасля лічыў самай важнай сваёй працай, — «Тлумачэннем сноў» (1900, Die Traumdeutung). Важную ролю ў падрыхтоўцы кнігі і яе выданні адыграў Вільгельм Фліс, якому Фрэйд высылаў напісаныя часткі для ацэнкі, — менавіта з падачы Фліса з «Тлумачэння» былі прыбраны многія дэталі. Адразу пасля выхаду ў свет кніга не зрабіла колькі-небудзь значнага ўплыву на грамадскасць і атрымала толькі нязначную вядомасць. Псіхіятрычная супольнасць зусім праігнаравала выпуск «Тлумачэння сноў». Важнасць гэтай працы для навукоўца на працягу ўсяго яго жыцця заставалася неаспрэчнай — так, у прадмове да трэцяга англійскага выдання ў 1931 годзе сямідзесяціпяцігадовы Фрэйд пісаў: «Гэта кніга <…> у поўнай адпаведнасці з маімі цяперашнімі ўяўленнямі… утрымлівае самае каштоўнае з адкрыццяў, якія прыхільны лёс дазволіў мне здзейсніць. Азарэнні падобнага роду выпадаюць на долю чалавека, але толькі раз у жыцці».
Паводле здагадак Фрэйда, сны маюць яўны і схаваны змест. Яўны змест — гэта непасрэдна тое, пра што чалавек расказвае, успамінаючы свой сон. Схаваны ж змест з’яўляецца галюцынаторным выкананнем некаторага жадання снаведа, які маскіруецца пэўнымі візуальнымі карцінамі пры актыўным удзеле Я, якое імкнецца абысці цэнзурныя абмежаванні Суперэга, якое падаўляе гэта жаданне. Тлумачэнне сноў, па Фрэйду, заключаецца ў тым, што на аснове свабодных асацыяцый, якія адшукваюцца да асобных частак сноў, можна выклікаць пэўныя ўяўленні-замяшчальнікі, што адкрываюць шлях да праўдзівага (схаванага) зместу сну. Такім чынам, дзякуючы тлумачэнню фрагментаў сну ўзнаўляецца яго агульны сэнс. Працэс тлумачэння ўяўляе сабою «пераклад» яўнага зместу сну ў тыя схаваныя думкі, якія яго выклікалі.