cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vickers Limited
Узбраенне
У 1922—1924 гады кампанія выпусціла больш за 6 тысяч пісталетаў сістэмы Люгер.
C 1923 па 1925 год кампанія выпусціла некалькі дзясяткаў танкаў Vickers Medium Mark I.
З 1924 года кампанія пачала выпуск танка Vickers Medium Mark II, які пазней выпускаўся кампаніяй Vickers-Armstrong Limited.
У 1926 годзе кампанія пабудавала ў адзіным экзэмпляры танк A1E1 «Independent».
Лёвенскі каталіцкі ўніверсітэт
Лёвенскі каталіцкі ўніверсітэт — бельгійская вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Лёвен. Навучанне вядзецца пераважна на нідэрландскай мове.
Гісторыя
Датай заснавання лічыцца 1425 г., калі брабанцкі князь Ян IV звярнуўся з просьбай, пра адкрыццё школы (studium generale), да Папы Рымскага Марціна V. У сваёй просьбе ён падкрэсліваў зручнасць мясцовасці і дабрабыт жыхароў горада, а таксама наяўнасць адпаведнага будынка для школы.
Праз пяць гадоў пасля заснавання агульнай школы, Папа Рымскі Яўген IV, адчыніў тут багаслоўскі факультэт, які прынёс універсітэту найбольшую славу. Сярод яго прафесараў былі Адрыян Флёрэнс (пазней Адрыян VI, Папа Рымскі), Эразм Ратэрдамскі, іншыя вядомыя вучоныя. У XIX ст. Лёвенскі ўніверсітэт стаў міжнародным цэнтрам філасофіі неатамізму.
Пад час Французскай рэвалюцыі быў зачынены і толькі з нараджэннем сучаснай бельгійскай дзяржавы, 1831 г., быў адноўлены — перш у горадзе Мехелен, а адтуль перанесены зноў у Лёвен.
У 1888—1889 г. тут пры дапамозе кардынала Д. Мерсье быў заснаваны Вышэйшы інстытут філасофіі (школа Фамы Аквінскага), з 1894 г. выдаваўся часопіс «Revue Neoscolastique». Універсітэт праславілі не толькі філосафы і багасловы: шырока вядомы, напрыклад, картограф, складальнік дакладных атласаў Меркатар, анатаміст А. Везалій, фізік Ж. Леметр і інш.
Падчас абодвух сусветных войнаў былі знішчаныя вялікія ўніверсітэцкія кнігазборы, страчана частка архіваў.
У 1946 г. пад адной адміністрацыяй паўсталі дзве паралельныя секцыі ўніверсітэта — французская і фламандская, а з 1970 г. існуюць два асобныя ўніверсітэты — французскі (у горадзе Лёвен-ле-Нёў) і фламандскі. Абодва лічацца пераемнікамі старога ўніверсітэта. (Гл. таксама: Гісторыя Лёвенскага ўніверсітэта да падзелу)
Мова
Спачатку адзінай мовай універсітэту была лацінская, пасля французская. Толькі ў 1911  г. лекцыі пачалі чытаць на нідэрландскай мове.
Беларусы ў Лёвенскім універсітэце
Першым беларусам, які скончыў вышэйшыя студыі ў Лёвенскім універсітэце з тытулам доктара філасофіі, быў Фабіян Абрантовіч. Сярод выпускнікоў-беларусаў Уладзімір Бакуновіч, Вітаўт Кіпель, Зора Кіпель, Барыс Рагуля, Міхась Саўка, Павел Урбан, Уладзімір Цвірка, Лявон Карась, Янка Філістовіч, Уладзімір Бутрымовіч, Аляксей Арэшка (доктар хіміі) Таксама ва ўніверсітэце вучыліся Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (у 1609), Андрэй Рудаміна-Дусяцкі (пач. XVII ст.), Крыштаф Міхал Сапега (у 1627). Выкладаў ва ўніверсітэце Вінцэнцій Бучынскі (з 1848).
Гіпаксія
Гіпаксія — стан кіслароднага галадання як арганізма агулам, так і асобных органаў і тканак, выкліканы рознымі фактарамі — затрымкай дыхання, хворымі станамі, малым змяшчэннем кіслароду ў атмасферы. З прычыны гіпаксіі ў жыццёва важных органах развіваюцца незваротныя змены. Найбольш адчувальныя да кіслароднай недастатковасці — цэнтральная нервовая сістэма, цягліца сэрца, тканкі нырак, печані. Можа выклікаць з’яўленне невытлумачальнага пачуцця эйфарыі, прыводзіць да галавакружэння, нізкага цягліцавага тонусу.
Дыягностыка
Дыягностыка гіпаксіі важная ў двух выпадках:
Парламенцкія выбары ў Германіі (1932, лістапад)
Федэральныя выбары адбыліся ў Германіі 6 лістапада 1932 года. Нацысцкая партыя скараціла долю сваіх галасоў на чатыры працэнтныя пункты, у той час, як Камуністычная партыя Германіі і нацыянальна-кансерватыўная Нямецкая нацыянальная народная партыя павялічылі свае галасы. Вынікі сталі вялікім расчараваннем для нацыстаў, якія страцілі 34 месцы і не змаглі сфармаваць кааліцыйны ўрад у Рэйхстагу.
Былы канцлер Франц фон Папен, член каталіцкай партыі Цэнтра, кіраваў дзяржавай без падтрымкі парламента, абапіраючыся на заканадаўчыя ўказы, абвешчаныя прэзідэнтам Паўлем фон Гіндэнбургам паводле артыкула 48 Веймарскай канстытуцыі. Аднак 12 верасня 1932 года Папен быў вымушаны папрасіць Гіндэнбурга распусціць парламент, каб папярэдзіць прыняцце Камуністычнай партыяй недаверу ўраду, які, як чакалася, будзе прыняты, бо нацысты таксама павінны былі падтрымаць яго з-за іх жадання правесці новыя выбары.
Пасля выбараў Папен заклікаў Гіндэнбурга працягваць кіраваць паводле надзвычайнага дэкрэту. Аднак 3 снежня Папена змяніў міністр абароны Курт фон Шлейхер, які правёў перамовы з левым крылом нацысцкай партыі на чале з Грэгарам Штрасерам у спробе пошуку стратэгіі «трэцяй пазіцыі». Планы пацярпелі няўдачу, калі Гітлер пазбавіў правоў Штрасэра і звярнуўся да Папена для перамоваў аб кааліцыі. Папен атрымаў згоду Гіндэнбурга на фарміраванне гітлераўскага кабінета міністраў 30 студзеня 1933 года.
Выбары былі апошнімі свабоднымі і справядлівымі агульнагерманскімі выбарамі да захопу ўлады нацыстамі 30 студзеня 1933 года, паколькі выбары ў сакавіку 1933 года былі масава падаўлены, асабліва пацярпелі палітыкі Камуністычнай і Сацыял-дэмакратычнай партыі. Наступныя свабодныя выбары былі праведзены толькі ў 1949 годзе у Заходняй Германіі і ў 1946 годзе ва Усходняй Германіі. Наступныя агульнанямецкія свабодныя выбары адбыліся ў снежні 1990 года пасля ўз’яднання Германіі.
Жуль Вейдэнбас
Жуль Альберт Вейдэнбас (Jules Albert Wijdenbosch; нар. 2 мая 1941) — палітычны дзеяч Сурынама. З’яўляецца членам нацыянальнай дэмакратычнай партыі, якая мела абсалютную ўладу ў дзяржаве ў 1980-х гадах.
Біяграфія
Жуль Вейдэнбас быў прэм’ер-міністрам з 1987 па 1988 год, віцэ-прэзідэнтам са студзеня па верасень 1991 года і прэзідэнтам Сурынама з 1996 па 2000 год, перадаўшы пасаду. Лічыцца, што сапраўдная ўлада на працягу гадоў прэзідэнцтва Вейдэнбаса належала Дэзі Баўтэрсэ.
Імем Жуля Вейдэнбаса названы мост праз раку Сурынам.
Клішчыха
Клішчыха (Кліщиха) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Пярэсна (Пачынкаўскі раён)
Пярэсна (Пересна) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пярэсна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 12,3 км на паўнач ад Пачынка, на чыгунчнай лініі са станцыяй. Ад вёскі адходзяць аўтадарогі.
Аляксандраўка (Шклоўскі раён)
Алякса́ндраўка (, Александровка) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавета.
Эскадраны мінаносец Stylet
Эскадраны мінаносец Stylet — адзін з 13 эсмінцаў тыпу Claymore, пабудаваных для французскага флоту ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя.
Натуна
Астравы Натуна (Kepulauan Natuna) — архіпелаг у Паўднёва-Кітайскім моры. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Рыау. Агульная плошча — 1993 км². Насельніцтва (2010 г.) — 69 319 чал.
Геаграфія
Ланцуг з 272 астравоў Натуна размешчаны на поўдні Паўднёва-Кітайскага мора. Ён знаходзіцца ўсяго за 67 км ад паўночнага ўзбярэжжа вострава Калімантан, за 532 км ад паўднёвага ўзбярэжжа В’етнама, за 138 км на ўсход ад астравоў Анамбас, за 1030 км на поўнач ад Джакарты, за 8968 км на паўднёвы ўсход ад Мінска.
Большасць астравоў з’яўляюцца часткай кантынентальнага шэльфа. Утвораны каля 8 тысячагоддзя да н. э. у выніку павышэння ўзроўню акіяна. Берагі атачаюць каралавыя рыфы. На многіх астравах заўважны выхады граніту, якія месцамі фарміруюць горы і ўзгоркі. Найвышэйшы пункт — гара Ранаі (1035 м) на востраве Натуна-Бесар. Не далёка ад яе знаходзіцца прыродны парк Аліф, дзе на плошчы 3 га можна бачыць скалы самых незвычайных форм. На шэльфе каля астравоў знойдзены значныя запасы прыроднага газу.
Клімат трапічны мусонны. Сярэдняя тэмпература +27,1 °C. Найбольш сухая пара году — з сакавіка да ліпеня.
Прырода
Прыродны свет астравоў Натуна адрозніваецца пэўнай разнастайнасцю. На многіх астравах захаваліся лясы. Тут знойдзены 71 від птушак, у тым ліку рэдкія папугаі, галубы і арлы. На астравах Натуна таксама жывуць прыматы (Presbytis natunae), марскія чарапахі, яшчаркі і г. д. Не меншую цікавасць ўяўляе жывёльны свет мясцовых каралавых рыфаў. Навуковая экспедыцыя 2002 г. выявіла сярод насельнікаў рыфаў вялікую колькасць эндэмікаў.
Гісторыя
Астравы Натуна здаўна былі вядомы рыбакам і гандлярам з Паўднёвага Кітая і Паўднёва-Усходняй Азіі. У XVI—XVII ст. яны былі захоплены малайцамі з поўдня паўвострава Малака, якія стварылі на ім некалькі дробных дзяржаўных аб’яднанняў, залежных ад султанаў Джохара. У 1824 г. Натуна фармальна былі падпарадкаваны Галандыі. У 1940—1944 гадах акупаваны Японіяй. У 1949 г. абвешчаны часткай Інданезіі.
Цікавасць да астравоў Натуна з боку цэнтральнага ўрада Інданезіі ўзнікла толькі з 1970 г. у сувязі з адкрыццём значных запасаў газу на шэльфе каля астравоў (каля 40 % ад усіх запасаў газу краіны). Свае прэтэнзіі на гэтыя землі таксама выказаў Кітай. У 1995 г. кітайскае кіраўніцтва адмовілася ад саміх астравоў, але не ад марскіх тэрыторый. Прамысловая здабыча газу вядзецца інданезійскімі і іншаземнымі кампаніямі з 1999 г. У асноўным, ён паступае на перапрацоўку ў Малайзію і Сінгапур. Мясцовыя ўлады імкнуцца развіваць транзітны гандаль і турызм.
Заслонава (станцыя)
Засло́нава (, Заслоново, да 1954 — раз’езд 116 км)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана за 0,9 км на поўдзень ад вёскі Новазаслонава; на лініі Орша-Цэнтральная — Лепель, паміж прыпыначным пунктам Жасцянка і прыпыначным пунктам Лазовікі.
Зэлэна Балка (Арцызскі раён)
Зэлэна Балка (Зелена Ба́лка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Кайкэн
Кайкэн — кінжал, які насілі мужчыны і жанчыны самурайскага класа ў Японіі, разнавіднасць танта. Кайкэны выкарыстоўваліся для самаабароны ў памяшканні, дзе доўгія катаны і сярэдняй даўжыні вакідзасі былі менш зручныя і эфектыўныя, чым кароткія кінжалы. Жанчыны насілі іх у поясе-обі для самаабароны або (рэдка) для самагубства (дзігая). Можна было насіць іх і ў парчовым мяшэчку са шнурком, што дазваляла хутка дастаць кінжал. Кайкэн уваходзіў у пералік вясельных падарункаў жанчыне. У цяперашні час ён з’яўляецца адным з аксесуараў традыцыйнай японскай шлюбнай цырымоніі: нявеста бярэ кайкэн, каб ёй спадарожнічала ўдача.
IC 848
IC 848 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лугава (Вінніцкі раён)
Лугава́ (Лугова́) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Кзылкагінскі раён
Кзылкагінскі раён (Қызылқоға ауданы) — раён на паўночным усходзе Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Міялы.
Ян Кхама
Серэтсэ Кхама Ян Кхама (Seretse Khama Ian Khama,, Вялікабрытанія) — 4-ы прэзідэнт Батсваны з 1 красавіка 2008 да 1 красавіка 2018. З 1 красавіка 1998 года да 1 красавіка 2008 займаў пасаду віцэ-прэзідэнта Батсваны.
Сын першага прэзідэнта Батсваны Серэтсэ Кхамы і ураджэнкі Вялікабрытаніі Рут Уільямс, якая выйшла замуж за Серэтсэ ў 1948 годзе, калі той вывучаў юрыспрудэнцыю ў Оксфардскім універсітэце.
Прафесійны пілот, да 1998 — камандуючы арміяй. Стаўшы віцэ-прэзідэнтам, у тым жа годзе быў абраны ў парламент. З кастрычніка 1999 да студзеня 2000 — міністр па справах прэзідэнта і дзяржаўнай адміністрацыі. З 22 ліпеня 2003 — старшыня Дэмакратычнай партыі Батсваны.
У красавіку 2022 года Ян Кхама быў выкліканы ў суд сваёй краіны. Былога кіраўніка дзяржавы абвінавачваюць, сярод іншага, у незаконным захоўванні агнястрэльнай зброі. Справа датуецца 2016 годам.
Лычкаўцы (Васілішкаўскі сельсавет)
Лы́чкаўцы (, Лычковцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Альберт Нейсер
Альберт Нейсер (, Швайдніц —, Брэслаў, цяпер Уроцлаў, Польшча) — нямецкі дэрматолаг-венеролаг.
Дар’я Аляксандраўна Ерамеева
Творчасць
З 2015 года Дар’я працуе міжнародным фатографам выяўленчага мастацтва і моды, спецыялізуючыся на канцэптуальным мастацтве, модзе і эмацыйным творчасці.
Клюкы (Дубенскі раён)
Клюкы (Клюки́) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Дар’я Аляксандраўна Ерамеева
Творчасць
У жывапісе стварае карціны ў стылі кубізму, супрэматызму і сюррэалізму.
У 2019 годзе была абраная як адзіны мастак з Беларусі для найбуйнейшага і ўплывовага арт-праекта EXPO 2020 у Дубаі, дзе стварыла і падрыхтавала выставу арыгінальных і незвычайных фатаграфій спецыяльна для Нацыянальнага Павільёна Рэспублікі Беларусь.
У 2020 стала «Лепшым прафесійным фатографам Еўропы 2020» па версіі конкурсу Федэрацыі Еўрапейскіх Фатографаў. Вынікі гэтага конкурсу ў многіх адносінах сталі гістарычнымі. DASHA ART стала першым ўсходнееўрапейскіх фатографам, а таксама першай жанчынай-фатографам, якая атрымала тытул прафесійнага фатографа года FEP.
Альберт Нейсер
Біяграфія
У 1877 годзе скончыў медыцынскі факультэт у Брэслаў. З 1882 года прафесар, дырэктар клінікі скурных і венерычных хвароб у Брэслаў. У 1879 годзе адкрыў узбуджальніка ганарэі — ганакок. Пацвердзіў існаванне ўзбуджальніка праказы, прапанаваўшы новы метад апрацоўкі і афарбоўкі прэпаратаў. Арганізаваў дзве навукова-даследчыя экспедыцыі (1905-06 і 1907) у Батавію (востраў Ява), дзе паставіў эксперыментальнае вывучэнне сіфіліса на малпах у лабараторных умовах. Разам з Аўгустам Васерманам распрацаваў сералагічную дыягностыку сіфіліса. Заснавальнік (1902) і першы старшыня Нямецкага таварыства барацьбы з венерычнымі хваробамі.
Калыніўка (Бахмацкі раён)
Калыніўка (Кали́нівка) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Кам’янскэ (Арцызскі раён)
Кам’янскэ (Кам'янське́) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Пішчалава (Пачынкаўскі раён)
Пішчалава (Пищалово) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пішчалава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 15 км на паўночны-захад ад Пачынка, у 1,5 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск. У 9 км на ўсход ад станцыі.
Паветрана-паліўны боепрыпас
Паветрана-паліўны боепрыпас, боепрыпас аб'ёмнага выбуху, «вакуумная бомба», баепрыпас, разбуральнае дзеянне якога чыніцца аб'ёмным выбухам палкай сумесі ў прысутнасці кіслароду (паветра).
Першыя такія баепрыпасы былі распрацаваныя і ўжытыя ўзброенымі сіламі ЗША ў час в'етнамскай вайны. Неўзабаве такія баепрыпасы былі пастаўлены на ўзбраенне і ў савецкіх узброеных сілах і, верагодна, ўжываліся ў час канфлікту на востраве Даманскі (1969), у час афганскай вайны, і ў Чачні ў 1990—2000-х гадах. Узброеныя сілы Ізраіля ўжывалі такія баепрыпасы ў час вайны ў Ліване (1982).
У аснове паветрана-паліўны баепрыпас складаецца з паліўнага кантэйнера і двух звычайных выбуховых зарадаў. Першы зарад разбурае кантэйнер і распыляе паліва ў паветры, ствараючы сферу паражэння, прычым дробна распыленае паліва лёгка пранікае ў закрытыя негерметызаваныя аб'ёмы. Другі зарад ажыццяўляе падпал і дэтанацыю атрыманага воблака, утвараючы ў вялікім аб'ёме магутную выбуховую хвалю, якая і з'яўляецца галоўным паражальным фактарам такога тыпу баепрыпаса.
Паветрана-паліўныя баепрыпасы, пры параўнальных памерах, больш магутныя за звычайныя, прычыняюць разбурэнні на большай плошчы і маюць большую эфектыўнасць супраць асабовага саставу ў сховішчах, з засцерагальным узбраеннем, і ўнутры баявой тэхнікі. Таксама такія баепрыпасы могуць ужывацца супраць мінных палёў, для расчысткі пасадкавых пляцовак, для масавага вынішчэння расліннасці і пасеваў. Найгалоўнейшым паражальным фактарам паветрана-паліўных баепрыпасаў з'яўляецца ўдарная хваля.
Апроч звычайных паражальных фактараў выбуховых баепрыпасаў, незгарэлыя аэразолі паліва з такога баепрыпасу звычайна моцна таксічныя.
Магутнасць паветрана-паліўных баепрыпасаў дасягае эквіваленту дзесяткаў тон трацілу, і паводле баявой эфектыўнасці параўноўваецца ваеннымі спецыялістамі з тактычнымі ядзернымі баепрыпасамі.
Існуюць спецыялізаваныя варыянты паветрана-паліўных баепрыпасаў, напрыклад, рэактыўны-ахопныя (алюмінавы парашок і нітрацэлюлоза) і запаволена-выбухныя (брызантная выбуховае рэчыва і вадкае паліва).
Калпінка
Калпі́нка (, Колпинка) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гомельскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Завозерскага сельсавета.
Аляксей Рыгоравіч Варламаў
Аляксей Рыгоравіч Варламаў (, Галіч —, ) — савецкі мастак.
Біяграфія
У 1935—1940 гг. вучыўся ў Горкаўскім мастацкім вучылішчы, вучань А. В. Самсонава, Л. А. Хныгіна. Жыў і працаваў у г. Горкі. Член Саюза мастакоў Расіі з 1949 года. Народны мастак Расіі пачынаючы з 2000 года. Працаваў у галіне жанравай карціны, партрэта. З 1945 па 1947 гг выкладае ў Горкаўскім мастацкім вучылішчы. Аўтар гістарычных палотнаў. Стварыў шэраг вядомых жанравых прац, у тым ліку карціну «Па Волзе шырокай», якая знаходзіцца ў Дзяржаўным мастацкім музеі Ніжняга Ноўгарада. Работы Варламава прадстаўленыя ў ГТГ (Масква), ГРМ (СПб), у мастацкіх музеях Ніжняга Ноўгарада, Яраслаўля, Кастрамы, Разані. У Нью-Ёрку (ЗША) адкрыта галерэя імя А. Р. Варламава.
Памёр у 2000 годзе ў г. Масква.
Пачынаючы з 1940 году бярэ ўдзел у выстаўках рознага ўзроўню. Экспанент занальнага выстаў «Вялікая Волга», 1964 г., 1967 г., 1970,1974, 1980, 1991, 1998 год; рэспубліканскіх якія праводзяцца ў г. Масква, у 1960, 1967 г., 1970, 1985 гадах). Усесаюзных ў г. Масква, 1949 г., 1950 г. гады) мастацкіх выстаў. Персанальныя выставы: у гарадах Горкі ў 1970 годзе і Ніжні Ноўгарад 1991 г.
Капаны
Капаны (Копани́) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 849
IC 849 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор'і Дзева.
Нэмэнка
Нэ́мэнка (Не́менка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ліванскі фунт
Ліва́нскі фунт (ليرة, ISO 4217: LBP) – афіцыйная валюта Лівана. Яна дзеліцца на 10 кіршаў (قرش), але ў выніку інфляцыі яны не ўжываюцца. Надпісы на ўсіх банкнотах валюты пішуцца на арабскай і французскай мовах.
Мырнапілля (Арцызскі раён)
Мырнапілля (Мирнопі́лля) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Ліванскі фунт
Гісторыя
Да Першай Сусветнай вайны, на тэрыторыі Лівана выкарыстоўвалася Турэцкая ліра. Пасля падзення Асманскай імперыі (з 1918 г.), пачаў выкарыстоўвацца Егіпецкі фунт. Пасля перадачы кантролю над Сырыяй і Ліванам Францыі, фунт быў заменены на новую валюту: фунт Сірыі і Лівана. З 1939 года ліванская валюта афіцыйна была аддзелена ад сірыйскай, але захоўвалася прывязка да французскага франка па фіксаваным курсе. У 1941 годзе, пасля заваявання Францыі нацысцкай Германіяй, ліванскі фунт быў прывязан да Брытанскага фунта па курсе 1 брытанскі фунт = 8,83 ліванскага фунта. Пасля вайны прывязка да франка была адноўлена.
Ляхаўка (Шчучынскі раён)
Ля́хаўка (, Ляховка) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Марфаса
Марфаса (Morfasso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру П'ячэнца.
Насельніцтва складае 1214 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 83 км². Паштовы індэкс — 29020. Тэлефонны код — 0523.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кальчыніўка (Бахмацкі раён)
Кальчыніўка (Кальчи́нівка) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Курмангазінскі раён
Курмангазінскі раён (Құрманғазы ауданы) — раён на захадзе Атыраўскай вобласці Казахстана, утвораны ў 1928 годзе. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ганюшкіна, утворана ў 1793 годзе.
Фестус Магае
Фестус Гантэбанье Магае (Festus Gontebanye Mogae, нар. 21 жніўня 1939, Серовэ, Батсвана) — прэзідэнт Батсваны з 1 красавіка 1998 па 1 красавіка 2008.
Атрымаў эканамічную адукацыю ў універсітэтах Сусексе і Оксфарда. Па вяртанні ў Батсвану працаваў у Банку Батсваны і МВФ. Уступіўшы ў Дэмакратычную партыю Батсваны, у 1992 Магае змяніў Пітэра Ммусі на пасадзе віцэ-прэзідэнта Батсваны. У 1998 парламент зацвердзіў яго пераемнікам прэзідэнта краіны Квета Масірэ, у кастрычніку 2004 пераабраў. Падчас свайго другога тэрміну Магае разгарнуў кампанію па барацьбе з галечай, беспрацоўем і СНІДам, які па сцвярджэнні Магаа будзе спынены ў Батсване да 2016.
14 ліпеня 2007 Магае абвясціў аб намеры сысці ў адстаўку праз дзевяць месяцаў, назваўшы сваім пераемнікам віцэ-прэзідэнта Серэтсэ Яна Кхама.
Жуан Міро
Жуа́н Міро́ і Фара́ ці Хуан Міро (Joan Miró i Ferrà,, Барселона — , Пальма-дэ-Мальёрка) — каталонскі (Іспанія) мастак, скульптар і графік. Блізкі да абстрактнага мастацтва. Работы мастака падобныя на няскладныя дзіцячыя малюнкі і ўтрымоўваюць фігуры, аддалена падобныя на рэальныя прадметы.
Жуан Міро — адзін з найважнейшых прадстаўнікоў абстрактнага і сюррэалістычнага напрамкаў мастацтва ў 20 стагоддзі. Натхніў значную колькасць мастакоў, у тым ліку стваральнікаў коміксаў і мультфільмаў. Супрацоўнічаючы з узнікненнем і развіццём важных мастацкіх плыняў, якія ўзніклі ў Іспаніі, Японіі, Францыі і ЗША. «Духоўны бацька» сучаснага авангарда.
Фестус Магае
У 2008 годзе Фестус Магае датэрмінова сышоў у адстаўку, саступіўшы пасаду віцэ-прэзідэнту Яну Кхаму.
Вакідзасі
Вакідзасі — кароткі традыцыйны японскі меч. У асноўным выкарыстоўваўся самураямі. Меч насілі на поясе разам з катанай.
Даўжыня клінка - ад 30 да 61 см. Агульная даўжыня з ручкай 50-80 см. Клінок аднабаковага завострывання, малой крывізны. Вакідзасі падобны па форме да катаны. Вырабляўся з дзукуры (афармленнем) рознай формы і даўжыні, звычайна больш тонкім, чым у катаны. Ступень выпукласці перасеку ляза вакідзасі нашмат меншая, таму ў параўнанні з катанай гэты меч рэзаў мяккія аб'екты больш рэзка. Рукаятка вакідзасі класічнага перасеку, такая ж, як у катаны, але меншай даўжыні.
Часта мячы вакідзасі і катана рабіў адзін майстар, мячы мелі якаснае афармленне і адзін стыль. Гэтую пару мячоў называлі дайсё, што ў перакладзе значыла «доўгі - кароткі» ці «вялікі - малы». А калі мячы вырабляліся рознымі майстрамі, то іх ўжо нельга было называць дайсё. У пары дайсё вакідзасі выкарыстоўваўся ў якасці кароткага меча (сёто).
Для зручнага нашэння некалькіх мячоў (катана, вакідзасі і танта ), японцамі былі прыдуманы розныя спосабы нашэння мячоў. Мячы фіксаваліся з дапамогай шнура сагэо, які прасоўвалі праз клямар курыгата, які знаходзіўся на адным баку ножнаў. Такія спосабы фіксацыі, не давалі мечу ўпасці на зямлю або згубіцца, і пры гэтым пакідалі торс вольным.
Нагіната
Нагіната — японская халодная зброя з доўгай ручкай авальнага перасеку і выгнутым аднабаковым клінком. Рукаятка даўжынёй каля 2 метраў і лязо каля 30 см. Пазней большае распаўсюджанне атрымаў скарочаны (1,2-1,5 м) і палегчаны варыянт, які выкарыстоўваўся пры трэніроўцы; дэманстраваў вялікую баяздольнасць. З'яўляецца аналагам глефы, але значна больш лёгкая. Першыя звесткі аб выкарыстанні нагіната адносяцца да канца VII стагоддзя. У Японіі існавала 425 школ, дзе вывучалі тэхніку бою нагінатадзюцу. Была любімай зброяй сохэяў, манахаў-ваяроў. У мірны час нагіната выкарыстоўвалася жанчынамі з класа самураяў для абароны свайго жылля.
Беньямін Якаўлевіч Двоскін
Беньямін Якаўлевіч Двоскін (Двоскин Бениамин Яковлевич;, ) — савецкі эканаміст-географ, доктар геаграфічных навук (1969), прафесар (1971).
Біяграфія
Скончыў ПДУ (1948) і аспірантуру там жа (1951). У 1951—1956 гг. у Казахскім дзяржаўным універсітэце. Быў дэканам геаграфічнага факультэта і выконваючым абавязкі загадчыка кафедры эканамічнай геаграфіі. У 1961—1983 гг. — загадчык аддзелам Інстытута эканомікі пры Дзяржплане Казахстана. У 1983—1986 — намеснік дырэктара Інстытута геаграфіі АН рэспублікі, з 1986 года — загадчык кафедры эканамічнай і сацыяльнай геаграфіі Казахскага педагагічнага інстытута. Апублікаваў больш за 400 навуковых прац.
Надэждзіўка (Арцызскі раён)
Надэждзіўка (Наде́ждівка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Крывуха
Крывуха (Криву́ха) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Вайна Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1629)
Фактычна вайна складалася з некалькіх этапаў, якія часта вылучаюць у асобныя ваенныя канфлікты:
Пачатак
Польскі кароль Жыгімонт III Ваза (сын шведскага прынца, пазней караля Юхана ІІІ і дачкі польскага караля Жыгімонта І Старога Катажыны) у 1592 стаў каралём Швецыі. Лютэранская апазіцыя ў Швецыі на сойме ў 1599 дэтранізавала яго, і Жыгімонт ІІІ у 1600 уключыў Эстляндыю (Паўночную Эстонію) у склад Рэчы Паспалітай, што стала зачэпкай да вайны.
Баявыя дзеянні
З 1602 пачаліся актыўныя ваенныя дзеянні. У вайне асабліва вызначылася вялікалітоўскае войска на чале з гетманам Янам Каралем Хадкевічам, які ў час кампаніі атрымаў булаву вялікага гетмана Вялікага княства Літоўскага. Новы шведскі кароль Карл IX (з 1604) з 14-тысячным войскам асадзіў Рыгу. Хадкевіч з 4-тысячным войскам каля вёскі Кірхгольм (непадалёку ад Рыгі) 27 верасня разграміў ворага, які страціў 9 тыс. воінаў. У 1606 пуцкі староста Ян Вэйгер атрымаў перамогу ў марской бітве каля паўвострава Хэль.
Ваенныя дзеянні працягваліся яшчэ 2 гады, у выніку шведы занялі частку Інфлянтаў (Ліфляндыі). У 1609 войскі Хадкевіча ўзялі г. Пярну і атрымалі новую перамогу каля Рыгі. Але паколькі ім не плацілі грошай войскі разышліся.
У 1611 каралём Швецыі стаў Густаў II Адольф. Ваенныя дзеянні ў Прыбалтыцы прыпыніліся з-за ўдзелу Рэчы Паспалітай і Швецыі ў інтэрвенцыі ў Расію ў 1609. На 8 гадоў было падпісана перамір'е.
У 1617 шведы аднавілі ваенныя дзеянні і завалодалі Пярну. У 1618 было заключана новае перамір'е да 1620. Рэч Паспалітая ў гэты час была занята вайною з Турцыяй і Крымскім ханствам. Гэты момант выкарыстаў Густаў ІІ Адольф і ў 1621 заняў большую частку Інфлянтаў разам з Рыгай, пазней заняў і Мітаву сталіцу васальнага ў адносінах да Рэчы Паспалітай курляндскага герцагства. У 1622 гетман польны літоўскі Крыштаф Радзівіл вярнуў Мітаву, але ў складзе краіны засталіся толькі Курляндыя і паўднёва-ўсходнія Інфлянты.
11 жніўня 1622 у Мітаве падпісана пагадненне пра перамір'е, паводле якога мытныя даходы ад гандлю ВКЛ з балтыйскімі краінамі і Еўропай дасталіся Швецыі.
У 1625 пачаўся апошні перыяд вайны, калі Густаў ІІ пачаў наступленне на рэшту Інфлянтаў і Жамойцію. Шведы занялі Какенгаўзен, аблажылі г. Дэрпт, захапілі Біржы, перамаглі пад Вальгафам (1626). Вялікалітоўскаму войску ўдалося адстаяць Даўгаўпілс. Ваенныя дзеянні былі перанесены ў Прусію і далей у Германію. У гэты перыяд войскі Рэчы Паспалітай атрымалі перамогу на моры каля Алівы (1627) і на сушы каля Тшцяны (1629), але шведы занялі ўсю Прусію. 26 верасня 1629 у г. Альтмарк падпісаны дагавор аб перамір'і, паводле якога ўсе парты акрамя Каралеўца, Гданьска і Пуцка і ўся Ліфляндыя да Заходняй Дзвіны пераходзілі да Швецыі.
Зашчоб’е (прыпыначны пункт)
Зашчо́б'е (, Защобье, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Зашчоб'е; на лініі Васілевічы — Хойнікі, паміж станцыяй Васілевічы і прыпыначным пунктам Маканавічы.
Эсагіла
Эсагіла (шумер. «дом паднятай галавы») — храм, прысвечаны Мардуку, богу-заступніку Вавілона. Буйны культурны цэнтр Старажытнага свету, размешчаны ў сучасным Іраку.
У гэтым храме знаходзіліся выявы Мардука і іншых заступнікаў гарадоў, якія патрапілі пад вавілонскае валадарства ў XVIII стагоддзі да нашай эры. Акрамя таго, на тэрыторыі храма месціўся невялікі вадаём, які быў названы Абзу і з'яўляўся выявай бацькі Мардука, Энкі, які быў богам усіх прэсных вод.
Комплекс Эсагілы, будаўніцтва якога было канчаткова завершана пры Навухаданосары II (604—562 гады да н.э.), размяшчаўся ў цэнтры Вавілона. Комплекс складаўся з вялікага двара плошчай каля 40 х 70 метраў, які меў малы двор плошчай каля 25 х 40 метраў, і, нарэшце, цэнтральны храм, які складаўся з пярэдняй часткі і святая святых, дзе стаялі статуі Мардука і яго жонкі Царпаніт.
Паводле Герадота, персідскі цар Ксеркс I прыбраў з Эсагілы статую, калі ён затапіў Вавілон у 482 годзе да н.э., а таксама апаганіў і разрабаваў комплекс разам з горадам. Пазней Аляксандр Македонскі загадаў адрэстаўраваць Эсагілу, і храм працягваў функцыянаваць на працягу II стагоддзя да нашай эры, з'яўляючыся адным з апошніх асродкаў вавілонскай культуры і клінапісу, але, калі Вавілон апынуўся пад валадарствам Парфянскага царства ў I стагоддзі да нашай эры, прыйшоў у заняпад.
Паўднёваафрыканскі мытны саюз
Паўднёваафрыканскі мытны саюз (Southern African Customs Union (SACU)) — гандлёва-эканамічны саюз краін Паўднёвай Афрыкі.
Гісторыя стварэння
Паўднёваафрыканскі мытны саюз — адзін з найстарэйшых мытных саюзаў у свеце. Ён быў заснаваны ў 1910 г. па Пагадненні аб мытным саюзе паміж Саюзам Паўднёвай Афрыкі (Union of South Africa), Бечуаналендам (the High Commission Territories of Bechuanaland), Базуталендам (Basutoland) і Свазілендам (Swaziland). З усталяваннем незалежнасці гэтых тэрыторый Пагадненне было перазацверджана 11 снежня 1969 года. Саюз, заключаны паміж Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікай, Батсванай, Лесота і Свазілендам быў названы паўднёваафрыканскай мытным саюзам. Пагадненне афіцыйна ўступіла ў сілу 1 сакавіка 1970. Пасля ўсталявання незалежнасці ў Намібіі ў 1990, яна стала 5-м членам Саюза.
Эсагіла
З велізарнай кучы смецця, якая знаходзілася над яе развалінамі, Эсагіла была раскапана Робертам Колдэвеем у лістападзе 1900 года, але ён не стаў сур'ёзна вывучаць яе да 1910 года. Павышэнне ўзроўню грунтавых вод знішчыла значную частку высушанай на сонцы цэглы і іншых старых матэрыялаў. Было знойдзена шмат гліняных таблічак.
IC 850
IC 850 — галактыка тыпу Scd у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зубкі (Лёзненскі раён)
Зубкі́ (, Зубки) — аграгарадок у Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Мошна. Адміністрацыйны цэнтр Лёзненскага сельсавета. На паўднёва-заходняй ускраіне г.п.Лёзна, за 40 кіламетраў ад Віцебска.
Паўліўка (Вінніцкі раён)
Паўліўка (Павлівка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Карпэнкавэ (Бахмацкі раён)
Карпэнкавэ (Карпе́нкове) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Пакроўка (Пачынкаўскі раён)
Пакроўка (Покровка) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пакроўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 22 км на паўночны-захад ад Пачынка, у 6 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Сож.
Крыліў (Дубенскі раён)
Крыліў (Кри́лів) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Нава Іваніўка (Арцызскі раён)
Нава Іваніўка (Нова́ Іва́нівка) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Герхард Хансен
Герхард Хансен Gerhard Henrik Armauer Hansen;  — ) — нарвежскі ўрач, вядомы дзякуючы адкрыццю і ідэнтыфікацыі бактэрыі Mycobacterium leprae ў 1873 г. як агента, які выклікае лепру.
Біяграфія
Хансен нарадзіўся ў Бергене (Нарвегія) і вывучаў медыцыну ў Каралеўскім універсітэце Фрэдэрыка (у цяперашні час Універсітэт Осла). Ён прайшоў кароткую стажыроўку ў Нацыянальным шпіталі ў Хрысціяніі (Осла) і ў якасці ўрачы на Лафатэнскіх астравах.
У 1868 годзе Хансен вярнуўся ў Берген для вывучэння лепры і прыступіў да працы сумесна з экспертам у гэтай галіне Д. К. Даніэльсенам. На аснове эпідэміялагічных даследаванняў Хансен зрабіў выснову, што лепра з'яўляецца хваробай з канкрэтнай прычынай.
У 1870—1871 гг. Хансен наведаў Бон і Вену, каб атрымаць прафесійную падрыхтоўку, неабходную для доказу сваёй гіпотэзы. У 1873 годзе ён абвясціў аб выяўленні Mycobacterium leprae ў тканках ўсіх хворых, хоць ён не распазнаў іх як бактэрыі і атрымаў нязначную падтрымку. У 1879 годзе ён даў ўзоры тканак Альберту Нейсеру, які паспяхова афарбаваў бактэрыі і абвясціў пра свае высновы ў 1880 годзе, заявіўшы, што выявіў арганізм, які выклікае захворванне.
Нові Капланы
Нові Капланы (Но́ві Каплани́) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Макацкі раён
Макацкі раён (Мақат ауданы) — раён у цэнтры Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Макат.
Лэбэдзянка
Лэбэдзянка (Лебедя́нка) — вёска ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Апалонаўка (Шклоўскі раён)
Апало́наўка (, Апполоновка) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавета.
Кавалёвэ
Кавалёвэ (Ковальове́) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Парыіўка (Вінніцкі раён)
Пары́іўка (Парі́ївка) — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Георг Эберс
Георг Морыц Эберс (, Берлін —, Тутцынг, Баварыя) — нямецкі вучоны-егіптолаг і пісьменнік; папіролаг, які адкрыў у Луксоры зімой 1873—1874 старажытнаегіпецкі медыцынскі папірус сярэдзіны 16 стагоддзя да н. э., які захоўваецца цяпер у бібліятэцы Лейпцыгскага ўніверсітэта, папірус Эберса з'яўляецца унікальнай крыніцай па медыцыне Старажытнага Егіпта.
Тота Кутуньё
Тота Кутуньё (нарадзіўся 7 ліпеня 1943 г., Фоздзінава, Італія) Італьянскі поп-спявак, аўтар песень, інструменталіст, пераможца конкурсу песень у Сан-Рэма і "Еўрабачанні-1990". Выдаў 16 альбомаў.
Малая Нявіша
Мала́я Няві́ша (, Малая Невиша) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лычкавіцкага сельсавета, да 2002 года — у склад Бакштаўскага сельсавета.
Квет Кетуміле Масірэ
Сэр Квет Кетуміле Джоні Масірэ (Quett Ketumile Joni Masire, нар., Канье, Батсвана) — другі прэзідэнт Батсваны з 13 ліпеня 1980 да 31 сакавіка 1998.
Працаваў школьным настаўнікам. У 1962 стаў адным з заснавальнікаў Дэмакратычнай партыі Батсваны, пасля абвяшчэння незалежнасці краіны ў 1966 стаў яе першым віцэ-прэзідэнтам. Пасля таго, як прэзідэнт краіны Серэтсэ Кхама памёр 13 ліпеня 1980 года, Масірэ прыняў на сябе яго абавязкі і быў афіцыйна абраны прэзідэнтам 18 ліпеня. Пераемнікам яго на пасадзе віцэ-прэзідэнта стаў Леньелетсэ Серэтсэ. У цэлым працягваў палітыку папярэдніка. У 1991 узведзены ў рыцарскае званне, узнагароджаны ордэнам святых Міхаіла і Георгія. У 1998 сышоў у датэрміновую адстаўку, пасля чаго новым прэзідэнтам стаў віцэ-прэзідэнт краіны Фестус Магае. З тых часоў займаўся міратворчай дзейнасцю ў ДРК, а з чэрвеня 2007 — у Лесота.
Карпінічы
Карпі́нічы (, Карпиничи) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гомельскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Тураўлянскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Завозерскага сельсавета.
Пасажырскі самалёт
Пасажырскі самалёт (камерцыйны самалёт, авіялайнер) — самалёт, прызначаны і абсталяваны для перавозкі пасажыраў і багажу. У адрозненне ад шматмэтавых транспартных самалётаў, пасажырскія самалёты маюць асобныя адсекі для перавозкі людзей і грузу, ці не маюць дадатковага грузавога адсека зусім.
Гісторыя развіцця
Першым у гісторыі авіяцыі пасажырскім самалётам стаў расейскі «Ілля Мурамец».Ілля Мурамец (С-22 «Ілля Мурамец») — агульная назва некалькіх серый чатырохматорных цэльнадраўляных біпланаў, якія выпускаліся ў Расіі на Руска-Балтыйскім вагонным заводзе ў працягу 1914-1919 гадоў. Самалёт канструкцыі Ігара Сікорскага быў абсталяваны камфартабельным салонам,асобнымі спальнымі пакоямі і ваннай з туалетам. На «Мурамцы» мелася ацяпленне і электраэнергія. Пабудова першай машыны завершана ў кастрычніку 1913 года. Пасля выпрабаванняў на ёй рабілі паказальныя палёты і ўсталявалі некалькі рэкордаў, у прыватнасці рэкорд грузападымальнасці: 12 снежня 1913 года 1100 кг (папярэдні рэкорд на самалёце Соммера складаў 653 кг), 12 лютага 1914 года ў паветра было паднята 16 чалавек і сабака, агульнай вагой 1290 кг. Пілатаваў самалёт сам І. І. Сікорскі. У чэрвені таго ж года самалёт усталяваў рэкорд далёкасці, здзейсніўшы пералёт Пецярбург-Кіеў-Пецярбург за ўсё з адной прамежкавай пасадкай. Між тым, для рэгулярнага пасажырскага паведамленні ён так ніколі і не выкарыстоўваўся. Рэгулярнага авіяцыйнага пасажырскага паведамленні ў дарэвалюцыйнай Расіі так і не з'явілася з-за распачатай Першай сусветнай вайны. І ў 1914 годзе «Ілля Мурамец» стаў ужо бамбавіком. Першая сусветная вайна і Грамадзянская вайна ў Расіі перапынілі развіццё расійскай грамадзянскай авіяцыі.
У савецкі час стаўка была зробленая не на чатырохматорныя самалёты-гіганты, а на невялікія адно - і двухматорныя, рэдка — трохматорныя машыны, якія перавозілі 7-9 пасажыраў, ужыванне якіх у народным гаспадарцы аказалася больш апраўдана. Першапачаткова гэта былі самалёты замежнай вытворчасці (у асноўным «Юнкерсы»), але ўжо ў 1925 годзе з'явіўся цалкам арыгінальны К-1 канструкцыі К. Калініна, за якім рушыла ўслед цэлая серыя пасажырскіх машын «К» (К-2, К-3, К-5 і г. д.), будаваліся ў асноўным у індывідуальных экземплярах або малымі серыямі. Прыкладна ў той жа час у КБ Тупалева быў створаны ПС-9 (АНТ-9, «Крылы Саветаў»), запушчаны ўжо ў буйную серыю, а ў Харкаве — самалёт ХАІ-1. Акрамя таго, выпускаліся самалёты серыі «Сталь» з суцэльнаметалічным планерам канструкцыі ОКБ а. Пуцілава — Сталь-2, Сталь-3, Сталь-7. У другой палове 30-х з'явіліся цалкам ўдалыя для свайго часу 12-мясцовыя ПС-89 (група А. Лявіля на Заводзе ім. Гольцмана) і ПС-35 (КБ Тупалева). Тым не менш, у цэлым, даводзіцца прызнаць, што ў СССР распрацоўка «свайго» пасажырскага самалёта зайшла ў тупік: імкненне «выціснуць» з пасажырскага самалёта максімальную хуткасць у спалучэнні, дыктуемае ў цэлым невысокім адсоткам пасажырскіх перавозак у працы Аэрафлота, прыводзіла да з'яўлення дрэнна збалансаваных машын, у якіх перабольшанае развіццё хуткасці прымушала паступіцца далёкасцю палёту, эканамічнасцю, умяшчальнасцю і камфартабельнасцю. Першымі сапраўды масавымі пасажырскімі самалётамі сталі ПС-84/Лі-2 — ліцэнзійныя копіі амерыканскага «Дугласа» DC-3, якія пры той жа магутнасці матораў перавозілі ўжо 21 пасажыра, хоць і з меншай хуткасцю, чым ПС-35.
За мяжой стаўка першапачаткова таксама была зроблена на параўнальна невялікія самалёты. Спробы стварэння гіганцкіх лайнераў, накшталт Farman F. 60 «Галіяф» (на базе бамбавіка часоў Першай сусветнай вайны), і тут пацярпелі фіяска. Першым масавым пасажырскім самалётам стаў амерыканскі Ford Trimotor. Ён быў абсталяваны трыма поршневымі маторамі (два на падкосах і адзін на носе) і браў на борт 8 пасажыраў. Trimotor вырабляўся з 1925 па 1933, але дзякуючы сваёй надзейнасці выкарыстоўваўся яшчэ многія гады пасля заканчэння вытворчасці. У сярэдзіне 30-х пачалося вытворчасць DC-3, які стаў самым масавым у гісторыі пасажырскім самалётам. Ён праводзіўся ў тым ліку і для патрэб арміі ЗША і Саюзнікаў у гады Другой сусветнай вайны як C-47 Skytrain (Dacota). Самалёт браў на борт 21-32 пасажыра. DC-3 вырабляўся па ліцэнзіі і ў СССР пад пазначэннем ПС-84/Лі-2. Самым папулярным самалётам у перадваеннай Еўропе быў Junkers Ju52/3m. Значнае распаўсюджванне атрымалі пасажырскія гідрасамалёта. У 1938 годзе ў неба падняўся першы пасажырскі самалёт з  наддувам кабіны. Па заканчэнні вайны для вядучых канструктарскіх бюро было характэрна стварэнне многомоторных пасажырскіх самалётаў на аснове планёраў цяжкіх бамбавікоў, велізарны вопыт пабудовы і эксплуатацыі якіх быў назапашаны ў ваенныя гады. У 50-я гады пачалася эра рэактыўных авіялайнераў. Першым такім самалётам стаў брытанскі De Havilland Comet, які падняўся ў паветра 27 ліпеня 1949. Аднак пасля серыі катастроф авіялайнер ў 1954 быў часова зняты з рэйсаў і падвергнуты сур'ёзнай мадэрнізацыі. Лідарства ў галіне рэактыўнай пасажырскай авіяцыі перайшло да Савецкаму Саюзу з авіялайнерам Ту-104 (першы палёт 17 чэрвеня 1955) і ЗША з Boeing 707 (першы палёт 15 ліпеня 1954 года), створанымі на аснове ваенных самалётаў.
Далейшым развіццём грамадзянскай авіяцыі сталі шырокафюзеляжныя самалёты-аэробусы. Амерыканскі Boeing 747 быў першым шырокафюзеляжным самалётам, які падняўся ў паветра ў 1969. Самым вялікім шырокафюзеляжным самалётам звышвялікай ёмістасці стаў двухпалубны Airbus A380, які здзейсніў першы палёт 27 красавіка 2005.
У канцы 60-х гадоў XX стагоддзя з'явіліся і першыя звышгукавыя самалёты — савецкі Ту-144 і англа-французскі Concorde. Зрэшты, камерцыйнага поспеху яны не дамагліся, стаўшы хутчэй сімваламі прэстыжу нацыянальных авіяцыйных галін. Ту-144 пасля некалькіх катастроф быў выведзены з эксплуатацыі. Канкорд праслужыў да 2003, але катастрофа ў 2000 г. апынулася фатальнай і для гэтага самалёта, таксама выведзенага з эксплуатацыі.
Нягледзячы на неажыццяўленне некалькіх іншых былых і існых праектаў пасажырскіх звышгукавых і калягукавых самалётаў (Boeing 2707, Boeing Sonic Cruiser, Douglas 2229, Lockheed L-2000, Ту-244, Ту-344, Ту-444, SSBJ і інш.) і зняцце з эксплуатацыі самалётаў двух рэалізаваных праектаў, якія распрацоўваліся раней і існуюць сучасныя праекты гіпергукавых (у тым ліку субарбітальных) пасажырскіх авіялайнераў (напр., ZEHST, SpaceLiner) і ваенна-транспартных (дэсантных) самалётаў хуткага рэагавання.
Шырокафюзеляжныя
Шырокафюзеляжныя самалёты, названыя таксама як аэробусы, з'яўляюцца рэкардсменамі па габарытах сярод пасажырскіх самалётаў. Даўжыня фюзеляжа ў найбуйнейшых машын перавышае 70 метраў, а дыяметр — 5-6 метраў, што дазваляе размясціць у шэрагу 6-10 крэслаў. Існуюць двухпалубныя шырокафюзеляжныя самалёты, такія як Боінг 747 і А380. Акрамя іх у цяперашні час выкарыстоўваюцца аднапалубныя шырокафюзеляжныя A300, A310, A330, A340, A350, Боінг 767, 777 і Боінг 787 Dreamliner, а таксама Іл-86 і Іл-96. Шырокафюзеляжныя самалёты прызначаныя для перавозкі вялікай колькасці пасажыраў на, як правіла, сярэднія і вялікія адлегласці. Такія самалёты з прычыны сваёй надзвычайнай дарагоўлі, як правіла, бяруцца авіякампаніямі ў аперацыйны лізінг, а не купляюцца.
Вузкафюзеляжные
Вузкафюзеляжные самалёты значна больш распаўсюджаныя. Яны выкарыстоўваюцца, як правіла, на авіялініях сярэдняй і малой працягласці і маюць меншую па параўнанні з шырокафюзеляжнымі самалётамі пасажыраўмяшчальнасць. Дыяметр фюзеляжа на гэтых паветраных судах не перавышае 4 метраў. Найбольш распаўсюджаныя прадстаўнікі гэтага класа — амерыканскія Боінг 737 і 757, еўрапейскі А320 і расійскі Ту-154.
Мясцовыя
Найбольш лёгкі клас пасажырскіх самалётаў складаюць самалёты, прызначаныя для перавозкі малога колькасці пасажыраў (да 20) на адлегласці да 1000 кіламетраў. Яны часцей за ўсё абсталяваныя турбавінтавымі або поршневымі рухавікамі. Найбольш распаўсюджаныя самалёты такога класа выпускаюць «Сэсна» і Beechcraft.
Вытворцы
На рынку пасажырскага самалётабудавання гістарычна дамінуюць амерыканскія, еўрапейскія і савецкія/расійскія вытворцы.
Вядомыя самалёты
Флаг СССР    Флаг СССР Флаг СССР    Флаг СССР Флаг Европы    Флаг Европы Флаг СССР    Флаг СССР Флаг Европы    Флаг Европы Флаг Европы    Флаг Европы
Пасажырскія авіяперавозкі
Пасажырскія самалёты ажыццяўляюць перавозкі пасажыраў і пошты, здзяйсняючы рэгулярныя (альбо нерэгулярныя) рэйсы.
З мэтай павелічэння прыбытку авіякампаніі імкнуцца паменшыць час, які праводзіцца самалётам на зямлі, павялічыць тэрмін службы авіялайнера далёка за тэрмін амартызацыі, павялічыць рэгулярную загрузку самалёта. Рызыкоўным метадам зніжэння сабекошту перавозак з'яўляецца выкарыстанне неорігінальных запчастак і павялічаны міжрамонтны прабег.
Паветраныя суда, накироўваючыяся без пасажыраў або грузу, так званы Empty Leg, арандуюцца па цане, значна меншай, чым сабекошт пералёту.
Экалагічныя і маральныя аспекты выкарыстання
У разліку на адзінку часу палёт на пасажырскім самалёце з'яўляецца найбольш разбуральнай ў экалагічным сэнсе формай баўлення часу з ліку даступным звычайнаму чалавеку. Пасажырскія авіяпералёты з'яўляюцца самай хутка растушчай крыніцай выкідаў CO2, многія прапанаваныя галіной тэхнічныя «рашэнні» гэтай праблемы з'яўляюцца не больш чым сродкам ўздзеяння на грамадскае меркаванне , неабходна памяншэнне пасажырапатоку.
Палёт на пасажырскім самалёце здзяйснялі не больш за 5% людзей на Зямлі, нават у развітых краінах больш за палову палётаў здзяйсняецца колькасна нязначным багатым меншасцю дзеля забавы.
IC 851
IC 851 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Навамырнэ
Навамырнэ (Новоми́рне) — вёска ў Арцызскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Міхал Пятроўскі
Біяграфія
Пасвячоны ў 1912 г., служыў у Даўгінаве, Шаркаўшчыне, Вільні, Барунах. У 1917-1921 гадах быў адным з арганізатараў хрысціянска-дэмакратычнага руху ў Дзісенскім павеце. Прамаўляў казанні на беларускай мове. З'яўляўся аўтарам пастановы з'езду каталіцкага духавенства Дзісенскага павета, прынятай 6 жніўня 1918 года ў мястэчку Германавічы, у якой выказвалася патрэба ўжывання беларускай мовы ў касцёле ды беларускага характару школьніцтва, культурнай і грамадскай дзейнасці.
L’italiano
«L’italiano» (Італьянец) — песня італьянскага кампазітара і спевака Тота Кутуньё, выпушчаная ў 1983 годзе.
Міхал Пятроўскі
Біяграфія
У 1922 годзе падчас працы пробашчам у Барунах быў арыштаваны польскімі ўладамі. Пасля вызвалення служыў у Даўгінаве, аднак больш не прымаў актыўнага ўдзелу ў беларускай грамадскай і палітычнай дзейнасці. Не прамаўляў казанняў на беларускай мове.
У 1925 г. быў пераведзены на іншае месца службы на Падляшша. Памёр у Віннай, пахаваны на мясцовых могілках.
L’italiano
Гісторыя
L’italiano праславіўся ва ўсім свеце, быў прадстаўлены на 33-м Фестывалі італьянскай песні ў Сан-Рэма. Афіцыйна песня заняла 5-е месца, але па выніках «народнага» галасавання ў конкурсе перамог «Totip» L’italiano.
Кашмаліў
Кашмаліў (Кошма́лів) — вёска ў Бахмацкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Элен Уайт
Элен Уайт (Ellen Gould White; сапр. Гарман (Harmon) — ) — ідэйны рэфарматар адвентызма і суарганізатар царквы адвентыстаў сёмага дня.