cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Новы Амстэрдам
Развіццё горада
Добра ўмацаваны горад на паўднёвым ускрайку выспы Манхэтан у дэльце ракі закліканы быў гарантаваць бяспеку рачнога праходу суднам Галандскай Вест-Індскай кампаніі, якія гандлявалі ў вярхоўях ракі пушнінай з індзейскімі плямёнамі. Акрамя таго, ён павінен быў ахоўваць эксклюзіўны доступ кампаніі да вусцяў рэк Дэлавэр і Канэктыкут.
У жніўні 1673 года галандскі атрад колькасцю 600 чалавек пад камандаваннем капітана Энтані Колвэ захапіў Нью-Ёрк і навакольную тэрыторыю. Ён назваў гэтую вобласць Новы Оранж у гонар Вільгельма Аранскага і стаў яе губернатарам. Галандскае кіраванне, аднак, доўжылася нядоўга. У 1674 годзе быў падпісаны Вестмінстэрскі дагавор, па якім Нью-Ёрк быў вернуты Англіі.
Раанок (калонія)
Калонія Раанок (The Roanoke Colony), таксама «Страчаная калонія» (Lost Colony) — ангельская калонія на аднайменнай выспе (цяпер — у акрузе Дэйр, Паўночная Караліна, ЗША), заснаваная на сродкі сэра Ўолтара Рэлі пры каралеве Лізавеце I у мэтах стварэння першага сталага ангельскага селішча ў Паўночнай Амерыцы.
Спроб арганізаваць калонію было некалькі: першая група каланістаў з-за гаротнага становішча пакінула востраў; прыбылі ў якасці падтрымкі першай групе яшчэ 400 каланістаў, убачыўшы закінутае паселішча, адправілася назад у Англію, засталіся толькі 15 чалавек. Другая група лікам больш за сотню лічыцца зніклай. Яе кіраўнік, Джон Уайт, які адправіўся ў Англію за падмогай, не выявіў каланістаў па вяртанні, затое на слупе частаколу было напісана слова "Cro" (верагодна, пачатковыя літары Кроатоан).
Папулярная гісторыя пра «зніклую калонію», цесна звязаную з суседнім індзейскім племем кроатоан, паслужыла асновай мноства мастацкіх твораў і фільмаў. Найбольш распаўсюджана меркаванне, што каланісты падвергліся паланенню мясцовымі варожымі плямёнамі альбо былі вывезены з вострава іспанцамі або піратамі.
Беларуска-расійскі слоўнічак Гарэцкага
«Беларуска-расійскі слоўнічак» — перакладны слоўнік, складзены Максімам Гарэцкім. Выдадзены ў 1925 годзе ў Менску ў Дзяржаўным выдавецтве Беларусі. Трэцяе, пераробленае выданне ранейшага «Невялікага беларуска-маскоўскага слоўніка» (1919, 1921 год, Вільня). Выдаваўся як часовая падмога ў справе беларусізацыі БССР, да выхаду з друку больш поўнага слоўніка М. Байкова. Выданне Гарэцкага было папулярным, выйшла 15 тысяч асобнікаў. А кішэнны фармат быў зручны ў карыстанні.
Клятное (Сухопальскі сельсавет)
Клятно́е (, Клетное) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Бульбахетэ
Бульбахетэ (Bulbochaete) — род шырока распаўсюджаных прэснаводных галінаваных ніткаватых водарасцей, якія нясуць доўгі бескаляровы аднаклетачны валасок са ўздутым аснаваннем. Клеткі дзеляцца толькі адзін раз, і пры гэтым утвараецца толькі адзін каўпачок. Сустракаюцца аднадомныя і двухдомныя прадстаўнікі.
Віды
Некаторыя віды згодна з базай даных AlgaeBase :
Возера Венерн (Тытан)
Венерн (Vänern Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 70.4°N, -136.9°W.
Дыяметр возера складае 43,9 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Венерн з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Венерн, размешчанага на тэрыторыі Швецыі.
Ляўкі (Пружанскі раён)
Ляўкі́ (, Левки) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Роўбіцкага сельсавета.
Цянь-цуй
Цянь-цуй  — стыль кітайскага мастацтва з пёрамі зімародка. На працягу 2000 гадоў кітайцы выкарыстоўваюць вясёлкавыя блакітныя пёры птушак зімародка ў якасці інкрустацыі для прадметаў выяўленчага мастацтва і ўпрыгажэнняў, ад шпілек, галаўных убораў і веераў да пано і шырмаў. У той час як заходнія калекцыянеры мастацтва сканцэнтраваліся на іншых галінах кітайскага мастацтва, уключаючы фарфор, вырабы, скульптуру,, шоўк і карціны, мастацтва зімародка адносна невядомае за межамі Кітая.
Пёры зімародка старанна выразаліся і наклейваліся на пазалочанае срэбра. Ствараўся эфект, падобны на, але ніякая эмаль не змагла параўнацца з электрычным сінім колерам. Сіні — традыцыйны любімы колер у Кітаі.
Як і ў большасці вясёлкавых, электрызуючых колераў у жывёл, такіх як крылы матылькоў з роду, інтэнсіўны колер у пёрах птушак паходзіць не ад пігментаў у самім пяры, а ад таго, як святло выгінаецца і адлюстроўваецца назад, падобна таму, як прызма разбівае белае святло на яго спектр вясёлкавых колераў. Гэтыя мікраскапічныя структуры ў пёрах называюцца.
У самых дарагіх вырабах на заказ выкарыстоўваўся від зімародка з Камбоджы. Настолькі вялікі быў экспарт, каб задаволіць кітайскі попыт, што гандаль пёрамі, магчыма, быў адным з асноўных фактараў багацця Кхмерскай імперыі і выкарыстоўваўся для фінансавання будаўніцтва цудоўных храмаў каля Сіемрэапа ў Камбоджы, уключаючы Ангкор-Ват. Лепшыя творы мастацтва зімародка былі зарэзерваваны для каралеўскіх асоб або высокапастаўленых кітайскіх дзяржаўных чыноўнікаў (так званых «»). Выкарыстанне пёраў зімародка прывяло да масавай гібелі шэрагу відаў.
Мастацтву зімародка як высокаму віду мастацтва прыйшоў канец падчас кітайскай рэвалюцыі ў 1940-х гадах. Цяпер у Кітаі яно знаходзіцца пад забаронай у сувязі са строгімі мерамі па абароне зімародкаў.
Беларуска-расійскі канфлікт вакол падатковага манеўру Расіі
Канфлікт вакол падатковага манеўру Расіі — эканамічны і палітычны канфлікт паміж Расіяй і Беларуссю, які абвастрыўся ў канцы 2018 года.
Возера Кардыэль (Тытан)
Кардыэль (Cardiel Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 70.2°N, -153.5°W.
Беларуска-расійскі канфлікт вакол падатковага манеўру Расіі
Сутнасць канфлікта
Крызіс у адносінах паміж Беларуссю і Расіяй узнік з-за правядзення Масквой так званага падатковага манеўру, які прывядзе да падаражэння нафты для беларускіх НПЗ. Гадавы баланс паставак нафты з Расіі ў Беларусь складае 24 млн тон. Фактычна Беларусь закупляе 18 млн тон, астатнія 6 млн тон «перамытняюцца», паводле схемы, узгодненай бакамі ў красавіку 2017 года, гэта значыць у беларускі бюджэт пералічваюцца экспартныя мыты з гэтага аб’ёму.
Возера Кардыэль (Тытан)
Дыяметр возера складае 22 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Кардыэль з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Кардыэль, размешчанага на тэрыторыі Аргенціны.
Беларуска-расійскі канфлікт вакол падатковага манеўру Расіі
Сутнасць канфлікта
Беларусь ацэньвае свае страты ў 2019 годзе на ўзроўні 383 млн долараў пры кошце нафты 70 долараў за барэль. На працягу шасці гадоў глабальныя страты для Беларусі складуць парадку 10,8 млрд долараў. Паводле даных канцэрна «Белнафтахім», пры захаванні такога сусветнага кошту на нафту рэалізацыя ў Расіі падатковага манеўру прывядзе да штогадовага падаражэння нафты для Беларусі больш як на $20 за тону і зніжэння экспартных мыт на нафтапрадукты, якія і з’яўляліся асноўнай крыніцай фарміравання прафіцыту бюджэту і накіроўваюцца на пагашэнне знешняга дзярждоўгу. Паводле ацэнак экспертаў Сусветнага банка, Беларусь будзе вымушана скарачаць расходы бюджэту, калі не дасягне дамоўленасцей з Масквой аб кампенсацыі выпадальных даходаў.
Развіццё падзей
6 снежня 2018 года ў час пасяджэнні Еўразійскага эканамічнага савета Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на розныя ўмовы цэнаўтварэння для беларускіх і расійскіх спажыўцоў газу, калі для беларускіх спажыўцоў паліва каштуе $130 за тысячу куб. м, тады як для расійскіх — $70 (у суседняй Смаленскай вобласці), дадаўшы, што «няма роўных умоў — няма Саюза». На гэта Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін адказаў, што калі б для Беларусі была рыначная цана газу, ён быў бы пад $200 за тыс. куб. м, а не $130, і прапанаваў працягнуць дыскусію пра цэны на газ пазней у зачыненым рэжыме. Пасля А. Лукашэнка распавёў, што перапрасіў перад В. Пуціным за тое, што ў «нядобрай форме» ініцыяваў дыскусію па газавым пытанні.
У снежні віцэ-прэм’ер РФ Дзмітрый Козак не стаў абмяркоўваць з беларускім калегам Ігарам Ляшэнкам тэму кампенсацыі. 13 снежня прэм’ер-міністр на пасяджэнні Савета міністраў Саюзнай дзяржавы ў Брэсце Дзмітрый Мядзведзеў жорстка ўказаў Мінску на два «інтэграцыйныя сцэнарыі», у якіх для атрымання грошай Беларусі прыйдзецца ісці на сур’ёзныя саступкі.
25 снежня 2018 года ў час сустрэчы прэзідэнтаў Беларусі і Расіі была дасягнутая дамоўленасць аб стварэнні расійска-беларускай рабочай групы для абмеркавання розных аспектаў інтэграцыі і спрэчных пытанняў. Ад расійскага боку групу ўзначаліў міністр эканамічнага развіцця Максім Арэшкін. У склад групы таксама ўвайшлі прадстаўнікі розных ведамстваў, Дзяржаўнай думы, Савета Федэрацыі і Падліковай палаты. З беларускага боку групу ўзначаліў міністр эканомікі Дзмітрый Крутой. У яе таксама ўвайшлі міністр энергетыкі Віктар Каранкевіч, старшыня «Белнафтахіма» Андрэй Рыбакоў, пасол Беларусі ў Расіі Уладзімір Сямашка, дэпутат Валерый Варанецкі, сенатар Ала Бодак і намеснікі кіраўнікоў большасці міністэрстваў і ведамстваў. Усяго 30 беларускіх чыноўнікаў.
10 студзеня 2019 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заявіў, што Масква можа страціць Мінск як саюзніка на заходнім напрамку, калі бакі не дамовяцца аб кампенсацыі страт у сувязі з падатковым манеўрам ў нафтавай сферы.
Да канца года бакі не ўзгаднілі кампенсацыю за расійскі падатковы манеўр. У беларускі бюджэт-2020 закладзены страты ў памеры 951 млн рублёў.
1 студзеня 2020 года Расія спыніла пастаўкі нафты ў Беларусь, але расійская нафта працягвала паступаць транзітам праз Беларусь у Еўропу. Беларусь і Расія не дамовіліся пра пастаўкі нафты ў 2020 годзе, хоць Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін вялі перамовы 30 і 31 снежня. Лукашэнка 31 снежня даручыў завозіць нафту з партоў Балтыі і залучыць альтэрнатыўныя пастаўкі праз магістральны нафтаправод «Дружба». Гатоўнасць транспартаваць нафту ў Беларусь выказалі суседнія Латвія і Літва. Беларускія нафтаперапрацоўчыя заводы ў студзені працавалі на леташніх запасах. Экспарт нафтапрадуктаў Беларусь часова прыпыніла.
Беларусь увяла экалагічны падатак на транзіт нафты па сваёй тэрыторыі. 10 студзеня 2020 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ, згодна з якім аб’ектам падаткаабкладання экалагічным падаткам прызнана транзітная транспарціроўка па тэрыторыі Беларусі нафты і нафтапрадуктаў магістральнымі трубаправодамі.
Намеснік старшыні праўлення Нацбанка Беларусі Сяргей Калечыц, у сваім дакладзе «Обеспечение ценовой стабильности и развитие финансового рынка — итоги за 2019 год и задачи на 2020 год», паведаміў, што Нацбанк плануе прагназуе змяншэнне золатавалютных рэзерваў у 2020 годзе на чвэрць, але іх дастаткова, «каб вытрымаць рызыкі, зьвязаныя з „падатковым манэўрам“ у Расейскай Фэдэрацыі».
Як паведаміў прэм’ер-міністр Сяргей Румас, для Беларусі ў 2019 годзе агульныя страты ад гэтага склалі каля 330 мільёнаў долараў: 130 мільёнаў — страты бюджэта і 200 мільёнаў — страты НПЗ.
Пагроза суверэнітэту Беларусі
Расійскі прэм’ер Дзмітрый Мядзведзеў, выступаючы 13 снежня 2018 года ў Брэсце на пасяджэнні Савета міністраў Саюзнай дзяржавы, заявіў, што існуе два сцэнары для Беларусі. Паводле кансерватыўнага — захаўваюцца контуры існай Саюзнай дзяржавы без павышэння ўзроўню інтэграцыі да тых межаў, якія ўстаноўлены ў Дагаворам аб стварэнні Саюзнай дзяржавы ад 8 снежня 1999 года, без фарміравання ўсіх інстытутаў, якія закладзены ў гэтай дамове. Другі варыянт развіцця інтэграцыі з Беларуссю заснаваны на павышэнні яе ўзроўню да межаў, азначаных у Дагаворы з адначасовым павышэннем ўзаемазалежнасці эканомік, магчымасці аказання дапамогі і падтрымкі ў ходзе саюзнага будаўніцтва, рашэнні самых розных пытанняў інтэграцыі. У гэтым выпадку, паводле Дзмітрыя Мядзведзева, можна праводзіць адзіную палітыку ў галіне падаткаў, цэна- і тарыфаўтварэння.
У Беларусі гэтая заява Дзмітрыя Мядзведзева была ўспрынята як ультыматум. Дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва БелТА, спрабуючы прыхаваць сутнасць расійскага ўльтыматуму, дала выступ Мядзведзева ў моцна адрэдагаваным выглядзе.
14 снежня 2018 года прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на сустрэчы з расійскімі журналістамі заявіў, што Беларусь «застаецца паслядоўнай прыхільніцай інтэграцыі», і пацвердзіў, што Расія застаецца стратэгічным партнёрам і саюзнікам Беларусі. На думку Лукашэнкі, пад «глыбокай інтэграцыяй» Масква мае на ўвазе далучэнне Беларусі ў склад Расіі :
Лукашэнка таксама заклікаў Маскву развіваць стасункі «без шантажу»: казаў, «шантажаваць Беларусь, нахіліць, стаць каленам на грудзі — марна».
23 снежня 2019 года Дзмітрый Мядзведзеў паўтарыў, што без наднацыянальных органаў не будзе кампенсацыі «падатковага манеўру» і іншай дапамогі Беларусі.
Форт Крысціна
Форт Крысціна (Fort Kristina;Fort Christina) — першае шведскае паселішча, заснаванае ў 1638 годзе ў вусці рэк Крысціна і Дэлавэр падчас шведскай каланізацыі Амерыкі, у 1638—1655 гадах — сталіца Новай Швецыі.
Паселішча было названа ў гонар каралевы Крысціны (1626 - 1689). Асноўным насельніцтвам форта на найпозніх этапах яго існавання былі фіны з падуладных Швецыі фінскіх земляў.
Беларуска-расійскі слоўнічак Каспяровіча
«Беларуска-расійскі слоўнічак» — перакладны слоўнік, складзены краязнаўцам Мікалаем Каспяровічам. Выдадзены ў 1925 годзе ў Віцебску Віцебскім акруговым таварыствам краязнаўства тыражом 2500 асобнікаў. Змяшчае каля 1,5 тысяч слоўнікавых артыкулаў.
Побач з агульнаўжывальнымі беларускімі літаратурнымі словамі даволі часта сустракаюцца і навуковыя тэрміны штучнага ўтварэння, і вузкамясцовыя дыялектызмы.
Паводле сведчання самога аўтара, слоўнік быў укладзены на матэрыяле выпускаў «Беларускай навуковай тэрміналогіі» (1922—1924), «Невялічкага беларуска-маскоўскага слоўніка» (1921) Максіма Гарэцкага, «Беларускага лемантара» (1922) Сцяпана Некрашэвіча і паслякастрычніцкай беларускай мастацкай літаратуры.
На думку І. Германовіча, слоўны пераклад на рускую мову зроблены ўдала, і толькі ў асобных выпадках дапушчаныя сэнсавыя недакладнасці. Слоўнік адыграў станоўчую ролю ў справе беларусізацыі навучальных і культурна-грамадскіх устаноў Віцебшчыны, толькі што ўключанай у склад БССР.
Македонская літаратура
Прыгожае пісьменства на македонскай мове зарадзілася ў 19 ст. і звязана з дзейнасцю асветнікаў Канстанціна і Дзімітра Міладзінавых,, і інш.
Беларуская вышыўка
Беларуская вышыўка — адзін з відаў народнага дэкаратыўнага мастацтва беларускага народа ў выглядзе арнаментальнай ці сюжэтнай выявы на тканіне ці скуры. Вышыўка вырабляецца ўручную або з дапамогай швейных машын
Македонская літаратура
Новая македонская літаратура
У станаўленні новай македонскай пісьменнасці і літаратуры вялікая роля належыць Крстэ Місіркаву, які даў першы ўзор кадыфікацыі македонскай літаратурнай мовы.
Беларуская вышыўка
Да беларускай вышыўкі можна адносіць усе віды і ўзоры вышыўкі, створанай на тэрыторыі, што складае сучасную Беларусь, а таксама за яе межамі ў супольнасцях, якія захавалі беларускія мастацкія традыцыі.
Свята-Успенская царква (Косіна)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у в. Косіна Лагойскага раёна Мінскай вобласці.
Македонская літаратура
Новая македонская літаратура
У рэчышчы рэвалюцыйнай і народна-патрыятычнай традыцый развівалася паэзія, рэалістычныя тэндэнцыі выявіліся ў драматургіі. Першы паэтычны зборнік на македонскай мове — «Белыя досвіткі» быў выдадзены ў 1939 годзе.
Беларуская вышыўка
Гісторыя
Паводле археалагічных знаходак, ужо ў X—XII стагоддзях была вядомая вышыўка шарсцянымі, ільнянымі, шаўковымі і залотнымі ніткамі. Раннія ўзоры беларускага гафту выяўлены на астатках тагачаснага скуранога абутку. Самымі распаўсюджанымі былі найпростыя ўзоры-знакі: ромбы, падзеленыя на 4 часткі, квадраты, крыжы, трыкутнікі, кольцы і да т. п. Яны захаваліся і ў вышыўцы XIX—XX стагоддзяў.
Македонская літаратура
Сучасная македонская літаратура
Пасля Другой сусветнай вайны заснаваны (1946), Таварыства македонскай мовы і літаратуры (1954), пачалі выходзіць літаратурныя перыядычныя выданні. Найбольшага росквіту дасягнула паэзія (, Блажа Конескі,, ) і навелістыка. Асновы новай драматургіі і заклалі і. У 1950—1960-я гг. вядучым літаратурным жанрам стаў раман («Вёска за сямю ясенямі» і «І боль, і гнеў» Янеўскага, «Тое, што было небам» і «Ткацкі станок» Малескага, «Пабрацімы» і «Глухія досвіткі», «Зоркі падаюць самі» ), зарадзілася аповесць. Асноўныя тэмы твораў — нацыянальна-вызваленчая барацьба, чалавек і рэвалюцыя, антыфашскае супраціўленне, сацыялістычныя пераўтварэнні. У гэтыя гады ў літаратуры адзначыўся т.зв. працэс дэдагматызацыі, адмаўлення ад лініі развіцця, вызначанай савецкімі ўзорамі, сацыялістычным рэалізмам; дэклараваліся ідэйна-эстэтычны плюралізм, разнастайнасць творчай метадалогіі.
Свята-Успенская царква (Косіна)
Гісторыя
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1865 г. з дрэва.
Македонская літаратура
Сучасная македонская літаратура
У 1970-я гг. ўзмацніліся рэалістычныя тэндэнцыі. Найбольш прыкметныя творчыя здабыткі належалі паэтам Ганэ Тадароўскаму,, , Матэі Матэўскаму, празаікам , , , , драматургам ,.
Беларуская вышыўка
Гісторыя
Арнаментальную вышыўку размяшчалі на рукавах, каўнярах, падолах кашуль, фартуха, галаўных уборах. Яна эвалюцыянавала нароўні з эвалюцыяй адзення. Акрамя гэтага вышыўкай упрыгожваліся абрусы, ручнікі і іншыя тэкстыльныя вырабы.
Свята-Успенская царква (Косіна)
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Храм крыжова-купальны, сіметрычна-восевай кампазіцыі. Да выцягнутага па падоўжнай восі васьміграннага аб'ёму, накрытага шатровым дахам, з 4 бакоў далучаны бабінец, 2 бакавыя прыдзелы і пяцігранная апсіда. У сяродкрыжжы гонтавых дахаў - васьмігранны барабан з шатровым верхам. Над прытворам была трох'ярусная званіца (не захавалася). Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах з сандрыкамі.
Інтэр'ер
У інтэр'еры сцены пакрыты шэра-блакітнай тынкоўкай і размалёўкай пад панэлі. Пры ўваходзе ў храм вылучаны невялікія памяшканні тамбура і бакавых клецей.
Македонская літаратура
Сучасная македонская літаратура
Для сучаснай літаратуры Македоніі характэрна суіснаванне разнастайных ідэйна-эстэтычнага і мастацкага кірункаў.
Беларуская вышыўка
Гісторыя
Адрозніваюць таксама гафт, як асобны від вышыўкі. Гэта ручная ці машынная вышыўка каштоўнымі матэрыяламі: каляровымі шаўковымі, залатымі, срэбранымі ніткамі, перлінамі, камянямі. У Беларусі гафт вядомы з XVI стагоддзя ў аздабленні літургічнага (арнаты) і святочнага адзення, дэкаратыўных тканін (пакрывалы для алтароў — антымінсы).
Македонская літаратура
Беларускія пераклады
На беларускай мове выдадзены македонскія казкі ў зборніку «Ці страшны страх?» (1970), «Югаславянскія казкі» (1999) і апавяданні ў зборніку «Югаслаўскія апавяданні» (1975). На беларускую мову паасобныя творы македонскіх пісьменнікаў перакладалі Ніл Гілевіч, П. Кавалёў, М. Паслядовіч, А. Разанаў, М. Ракітны, І. Чарота.
Беларуская вышыўка
Апісанне
Асноўнымі колерамі беларускай вышыўкі з’яўляюцца чырвоныя ўзоры на белым фоне. У канцы XIX стагоддзя ва ўзорах пачынаюць выкарыстоўваць чорны колер, але не ў якасці пераважнага, а для вылучэння чырвонага колеру. Гістарычна для беларускіх тэрыторый характэрна ўжыванне ў вышыўцы чырвоных, сініх, чорных (забалаць, горынь, блахва), белых (белка) колераў, хоць у залежнасці ад рэгіёна Беларусі каларыстыка вышывак можа адрознівацца.
Для накладной вышыўкі (аплікацыі) ужываліся шнур, тасьма, стужкі, кавалкі каляровых тканін, скура і інш.
Рэгіянальнасць
Беларуская вышыўка валодае арнаментальнымі і тэхналагічнымі рэгіянальнымі адметнасцямі, акрамя гэтага багацце дэкарыравання на вырабе таксама залежыць ад рэгіёну. Так, найболей багатым дэкарыраваннем вылучаецца вышыўка Падняпроўя, цэнтральнай Беларусі, Усходняга і Заходняга Палесся.
Тэхнікі выканання
Тэхніка выканання народнай вышыўкі даволі разнастайная. Большасць швоў ужывалася выключна для ўпрыгожвання асновы. Існавала група традыцыйных дэкаратыўных швоў, злучальных і краявых (абкіданне) швоў. На Палессі і Падняпроўі здаўна выкарыстоўвалі розныя віды зборак (маршчэнне). У залежнасці ад тэхнікі выканання вылучаюць 2 групы швоў: верхашвы (па суцэльнай тканіне) і скразныя (для якіх выцягваецца пэўная колькасць нітак асновы і ўтку). Верхашвы падзяляюцца на лікавыя (выконваюцца па ліку нітак тканіны) і адвольныя (па контуры). Сярод лікавых швоў асобнае месца займае набор (нацяг, завалаканне, процяг і інш.); пашыраны таксама швы крыжыкам, пляцёнка, сцябліністы, розныя віды процягу (гладзі) (адна-, двухбаковы і інш.), роспіс. Традыцыйныя верхашвы выконваліся чырвонымі, чырвонымі з нязначным дадаткам сініх (з канца XIX ст. чорных) нітак. Адвольныя швы — процяг (просты, рэдкі), аплікацыя, выбіванне і інш. — найчасцей выкарыстоўвалі для стварэння паліхромных стылізавана-раслінных узораў. Строчка — вышыўка па разрэджанай тканіне (сакаленне, гафт) сустракаецца пераважна ў форме вузкіх мярэжак, якімі ўпрыгожвалі кашулі, фартухі, наміткі, ручнікі і інш.
Роля вышыўкі
У другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя вышыванне на Беларусі было адным з пашыраных заняткаў, а вышыўка — развітым і папулярным відам народнага мастацтва. Тканіны, арнаментаваныя вышыўкай, узорным ткацтвам, былі абавязковым атрыбутам традыцыйных абрадаў сямейнага і каляндарнага цыклаў. У той ці іншай ступені тэхнікай вышыўкі валодала кожная жанчына, пагатоў што ў асобных месцах вышыўка была адзіным ці пераважным (у параўнанні з ткацтвам) спосабам аздаблення і арнаментацыі тканін.
Вышыўку на ручніку для пахавальнага арнаменту дазвалялася рабіць толькі старым жанчынам, бо лічылася, што яе моц можа забраць маладую дзяўчыну на той свет.
Кожная вышыўка, як на ручніку, посцілцы, так і на адзенні мела свой сакральны сэнс. Уся вышыўка на народным аддзенні заўжды нешта сімвалізуе, узор залежыць ад таго, каму належыць гэтая вопратка і ў якіх выпадках яна апранаецца.
Алагяз
Алагя́з (Ալագյազ) — сяло ў марзе Арагацотн, на паўночным захадзе Арменіі. Размешчана за 50 км на поўнач ад Аштарака, за 12 км на паўночны захад ад Апарана, за 30 км на ўсход ад Артыка і за 19 км на поўдзень ад Спітака. Размешчана на трасе Аштарак—Апаран—Спітак. Таксама ад сяла адыходзіць траса на Артык, які ў сваю чаргу размешчаны на трасе Ерэван—Гюмры. Траса Аштарак—Апаран—Спітак з'яўляецца асноўнай трасай, што праходзіць з усходу гары Арагац, а траса Алагяз—Артыка з'яўляецца асноўнай трасай, што праходзіць на поўнач ад Арагаца. Асноўную частку насельніцтва складають езіды. У сяле працуе малаказавод.
Музей мастацтва ў Лодзі
Музей мастацтва ў Лодзі — музей у Лодзі, асноўная мэта якога — вывучэнне, захаванне і прэзентацыя авангарднага мастацтва і прагрэсіўных мастацкіх з’яў. Ва ўстанове ёсць тры аддзяленні: ms1, ms2 і Музей-палаца Эдварда Хербста. Музей заснаваны ў 1930 годзе і з’яўляецца адным з найстарэйшых музеяў авангарднага мастацтва. У 1998 годзе Музей мастацтва ў Лодзі ўнесены ў Дзяржаўны рэестр музеяў пад нумарам 53.
Пяткевіч
Пяткевіч — беларускае прозвішча.
Музей мастацтва ў Лодзі
Місія
Праграма, якая рэалізуецца ў Музеі, адпавядае авангарднаму праекту, створанаму на мяжы 1920-х і 1930-х гадоў. Распацоўкай ідэі занялася група «a.r.», а найперш Уладзіслаў Страмінскі, Катажына Кобра і  Генрык Стажэўскі. Задуму «музея як крытычнага інструмента» канчаткова сфармуляваў Рышард Станіслаўскі. Ён жа з’яўляўся дырэктарам музея ў 1966—1992.
Гэтая канцэпцыя зыходзіць з таго, што ў музеяў ёсць патэнцыял для пераасэнсавання і абнаўлення паняццяў мастацтва і культуры, а таксама для стварэння сацыяльных сувязяў з удзелам мастацтва. Дзякуючы выставачнай, навуковай, адукацыйнай і выдавецкай дзейнасцям, музей імкнецца рэалізаваць мастацтва ў якасці спосабу пазнання, адчування і разумення рэчаіснасці. Менавіта гэтая ідэя была часткай авангарднай мары пра творчае жыццё, даступнае кожнаму.
Гісторыя
Музей мастацтва быў створаны ў выніку рэарганізацыі лодзінскіх музеяў у 1930 годзе. Яго асновай з’яўляецца калекцыя сучаснага мастацтва, сабраная ў 1929—1932 гадах групай «a. r.» і дапоўненая польскімі і замежнымі працамі ў 1938 г. Усе працы, з якіх утварылася калекцыя, былі бясплатна перададзены ў Музей самімі мастакамі. Ініцыятарам гэтай кампаніі быў жывапісец і тэарэтык мастацтва Уладзіслаў Стамінскі. Яго актыўна падтрымалі скульптарка Катажына Кобра, мастак Генрык Стажэўскага, паэты Ян Бжэкоўскі і Юліян Пшыбош. Сабраная калекцыя адлюстроўвае мастацкі густ Страмінскага і яго асабістыя прыхільнасці. Аднак яе канчатковая форма з’яўляецца вынікам дзеянасці многіх людзей, а найперш Стажэўскага, Бжэкоўскага, Ханса Арпа і Мішэля Сеўфара. Гэта своеасаблівы агляд авангардных тэндэнцый 20-х гадоў XX-га стагоддзя. Калекцыя рэпрэзентуе такіх абстракцыяністаў як: Ганс Арп, Сафі Тэбер-Арп, Тэа ван Досбург, Жан Горын, Жан Геліён, Вільмас Хузар, Генрык Стажэўскі і Жорж Вантонгерлу, таксама мастакоў з кубісцкага гуртка (напрыклад, Фернанд Легер, Луі Маркусі), творы футурызму (Энрык Прамполіні), дадаізму (Курт Швітэрс), сюррэалізму (Макс Эрнст, Курт Зелігман), фармалізму (напрыклад, Хвистек, Цітус Чыжэўскі), мастакоў «чыстай форма» (Станіслаў Ігнацый Віткевіч), унізму (Уладзіслаў Страмінскі).
У 1950 г. музей пачаў дзейнічаць пад сучаснай назвай — Музей мастацтва ў Лодзі. З 1966 па 1991 установай кіраваўРышард Станіслаўскі. Ён імкнуўся стварыць міжнародную калекцыю сучаснага мастацтва. У сваёй музейнай практыцы ён кіраваўся канцэпцыяй «музей як крытычны інструмент», канцэнтруючы калекцыю на з’явах, якія ўспрымаюцца як адкрытыя, творчыя і сапраўдныя. Дзякуючы намаганням Станіслаўскага, музей набыў першае палатно з шэрагу «лічаных выяў» Рамана Опалкі (а затым і наступныя), раннія працы Кшыштафа Водзічкі, Міраслава Балкі і прадстаўнікоў майстэрні фільма. У музей паступілі працы чэшскіх мастакоў, набытыя ў канцы Пражскай вясны (у т. л. Іржы Коларж). Матэвуш Грабоўскі — уладальнік авангарднай галерэі ў Лондане — падараваў творы, прадстаўнікоў брытанскага поп-арту і оп-арту (у т.л. Дерека Бошера, Брыджыт Райлі, Палінаы Ботс). Амерыканскія мастакі (напрыклад, Сэм Фрэнсіс, Лоўрэнс Вайнер, Барбара Кастэн, Крыс Бердэн) перадалі свае творы шляхам абмену з польскімі мастакамі. Шэраг прац, перададзены рухам «Салідарнасць» (у т.л. Пітэр Даунзбро, Дэн Грэм і Рычард Нонас), узбагаціў рэпрэзентацыю мінімалістычнага мастацтва. У якасці сімвалічнага жэсту салідарнасці з польскім грамадствам Джозэф Бейс у межах кампаніі «Полентранспарт 1981» ахвяраваў каля 300 прац з свайго творчага архіву. Сталай праблемай музея з’яўлялася адсутнасць дастатковай выставачнай плошчы. Напачатку1970-х гг. XX, быў абвешчаны конкурс праектаў новага музейнага будынка, але ён не быў праведзены з-за эканамічнага крызісу. У 1973 годзе музей атрымаў рэзідэнцыю ў палацы Эдварда Хербста на Ксенжым Млыне. Шанс мець будынак, які б адпавядаў патрабаванням прэзентацыі авангарднага мастацтва, з’явіўся толькі пры стварэнні цэнтра Мануфактура на былой фабрыцы Ізраіля Пазнанскага.
У 2006 годзе дырэктарам музея стаў Яраслаў Сухан. Дзякуючы фінансавай падтрымцы Еўрапейскага саюза (у межах Комплекснай аператыўнай праграмы рэгіянальнага развіцця), Міністра культуры і нацыянальнай спадчыны, Ваяводскага бюро і канцылярыі маршала ў Лодзі, былы прадзільны завод на фабрыцы Ізраэля Познаньскага быў адноўлены і мадэрнізаваны. Увосень 2008 года адчныіўся філіял мастацкага музея пад назвай ms ², плошчай 3000 м², сюды перанеслі калекцыю мастацтва XX i XXI стагоддзяў. Яшчэ 600 м² плошчы прызначаныя для арганізацыі часовых выстаў. У прэзентацыі твораў храналагічнае размеркаванне супрацьстаіць канцэпцыі «пастаяннай экспазіцыі». У межах працы з калекцыяй праводзяцца выставачныя праекты, каторыя вывучаюць сабраныя творы і зноў раскрываюць іх патэнцыял. Паводле праграмнага кірунку: авангард разглядаецца не як закрытая сцэна, якая належыць да мінулага, а як набор ідэй, якія ўсё яшчэ могуць быць актуальнымі для сучаснага гледача. Музей прадстаўляе сучаснае і авангарднае мастацтва ў будынках ms² i ms1. У 2011—2013 гадах выставачныя памяшканні ў будынку на вуліцы Więckowskiego былі адрамантаваны. Пасля рэканструкцыі 2013 годзе таксама ўвялі ў эксплуатацыю будынак вілы Эдварда Хербста, дзе можна пабачыць калекцыю старадаўняга мастацтва.
Аддзелы і калекцыі
ms1, вул. Więckowskiego 36 (палац Маўрыцыя Пазнанскага) — тут знаходзіцца Неапластычная зала, якую распрацаваў Уладзіслаў Стрэмжынскі і якая была цэнтрам экспазіцыі Міжнароднай калекцыі сучаснага мастацтва групы «a.r.». У 2008 годзе калекцыю перанеслі ў будынак ms², але сама Неапластычная зала засталася на месцы стварэння. Вакол яе цяпер змяшчаюцца сучасныя творы, звязаныя з канструктывісцкай спадчынай. Выстаўкі адбываюцца ў межах праекта «Неапластычная зала. Адкрытая кампазіцыя». На двух паверхах ms1 праводзяцца часовыя выстаўкі, якія прадстаўляюць цікавыя з’явы сучаснага мастацтва. У садзе палаца праходзяць мерапрыемствы на адкрытым паветры, у тым ліку кінапаказы і канцэрты. У будынку ёсць кавярня «Канкрэт» і музейная бібліятэка, дасяжная для ўсіх наведвальнікаў музея.
Віла Хербста, вул. Przędzalniana 72 (палацава-паркавы комплекс Эдварда Хербста) — у адноўленай рэзідэнцыі, што некалі належала сям’і лодзінскіх прамыслоўцаў, можна ўбачыць калекцыю старадаўняга мастацтва (у першую чаргу XIX стагоддзя), выставу палацавых інтэр’ераў XIX i XX стагоддзяў, а таксама экспазіцыю, якая распавядае пра сям’ю Хербстаў.
Калекцыя мастацтва XX i XXI стагоддзяў
Калекцыя складаецца жывапісу, скульптуры, прасторавых аб’ектаў, малюнкаў, графікі, фатаграфіі, відэа, інсталяцый. Гэта самая вялікая і найстарэйшая музейная калекцыя сучаснага мастацтва ва ўсходняй Еўропы. Стварэнне мастацкага музея ў Лодзі ініцыявалі ўдзельнікі «групы a.r.»: Уладзіслаў Страмінскі, Катажына Кобра, Генрык Стажэўскі, Юліян Пшыбось і Ян Бжэкоўскі, якія ў 1929 годзе распачалі збіранне калекцыі сучаснага мастацтва. Упершыню творы сталі дасяжнымі для публікі ў лютым 1931 г. у сядзібе музея на Плацы Вольнасці. Пасля 1945 г. калекцыя дапаўнялася працамі сучасных мастакоў.
Калекцыя складаецца з твораў такіх мастакоў, як Макс Эрнст, Уладзмслаў Страмінскі, Кацярына Кобра, Курт Швітэрс, Казімір Падсадэцкі, Энрыка Прампаліні, Януш Марыя Брэцкі, Тэрэса Жарновер, Мечыслаў Шчука, Уладзімір Бароўскі, Дэрэк Бошьер, Крысціян Болтански, Ёзэф Бойс, Бріджыт Райль, Аліна Шапачнікаў, Ева Партум, Кшыштаф Вадзічко, Эдвард Красінскі, Алі Казма, Барбара Хамер, Агнешка Каліноўска, Зофія Кулік, Ядвіга Мазярска, Эрна Розенштэйн, Ядвіга Савіцка, Алам Шыблі, Младэн Стыліновіч, Мона Ватаману & Фларын Тудар, Хаек Янг, Конрад Смаленскі, Цэзары Bodzianowski, Збігнеў Лібер а, Артур Зміеўски, Юліта Вуйцік, Анцье Маеўскі і Алан Сякула.
Атлас сучаснасці. Калекцыя мастацтва XX i XXI стагоддзяў
Пад кіраўніцтвам дырэктара музея Яраслава Сухана экспазіцыю падрыхтаваў куратарскі калектыў у складзе: Аляксандра Ях, Паліна Курц-Май, Марыя Морзух, Ганна Сацюк-Гасоўска, Іаана Сакалоўска, Катажына Слабада і Магдалена Зёлкоўска.
Калекцыя старадаўняга мастацтва XVI—XX стагоддзяў
Калекцыя старадаўняга мастацтва ўключае польскі і замежны жывапіс, у прыватнасці шэраг твораў польскіх мастакоў з XIX пачатку XX стагоддзяў. У тым ліку ў музеі захоўваецца некалькі карцін, якя адносяцца да шэдэўраў польскага жывапісу: «Партрэт маці»  Генрыка Родакоўскіага, «Напалеон на кані» Пятра Міхалоўскага, «Мецек, каторы спіць» Станіслава Выспяньскага, «Сабескі ў Чэнстахове» Яна Матэйкі. Гэтая калекцыя — рэпрэзентатыўны агляд польскага жывапісу, у які ўваходзіць: сармацкая эпоха (сармацкі партрэт XVII—XVIII стст., у т.л. Джозефа Фаворскага), станіслаўская (майстэрні Марчэла Бачарэлі, Яна Пятра Норбліна, асноўныя плыні мастацтва XX-га стагоддзя (напрыклад, карціны Войцеха Герсон а, Вітольда Прушкоўскага, Джозефа Хмельмонскага, Аляксандра Герымскага, Леона Вычалкоўскага), эпохі маладой Польшчы (карціны Вольгі Бознаньскай, Станіслава Выспяньскага, Іозефа Мехоффера, Яцака Мальчэўскага, а таксама скульптуры Ксавьера Дунікоўскага). Калекцыя старадаўняга еўрапейскага мастацтва ўключае працы жывапісу, графікі, скульптуры, створаныя паміж XVI і пачаткам XX стагоддзя.
Каштоўныя прадметы, якія дакументуюць пачаткі сучаснага жывапісу, ўключаюць партрэт Дожа Мікеле Стэна першай паловы XV, належны да венецыянскай школы, партрэт саксонскага курфюрста Фрыдрыха III Мудрага з кола Лукаса Кранаха Старэйшага. Мастацтва ХVII стагоддзя паўночных краін ілюструецца працамі Даніэля дэ Бліка, Гіліса Клаеша д’Хондэцаетара, Рэньера дэ-ла-Хае, Нікаласа Мееса, Клаеса Карнэлішона Моеаерта, Франса Снейдэрса.
Сярод карцін італьянскіх майстроў эпохі барока варта адзначыць: Нацюрморт з рыбай Джузэпэ Рэкко, Алегорыя восеньскага ўраджаю, школы Джавані Батыста Руоппола, і Задуменны чалавек над кнігай, магчыма Джузэпэ Ногары. У калекцыю таксама ўваходзіць Роза да Ціволі, якая дэманструе ідылічную сцэну з пастухом.
Сярод графічных прац, якія заслугоўваюць асаблівай увагі, — працы Карла Клімента Бервіча (напрыклад, Партрэт Людовіка XVI у каранацыйнай сукенцы) і Уільяма Хогарта (Сонная царква).
Усяго калекцыя старажытнага еўрапейскага мастацтва налічвае 1600 прадметаў.
Адукацыйная дзейнасць і папулярызацыя мастацтва
Адной з мэтаў групы «a.r.» і стварэння музея была папулярызацыя ведаў пра мастацтва і прадстаўленне дасягненняў авангарду шырокай аўдыторыі. Музей рэалізуе гэты пастулат праз супрацу з іншымі музеямі свету, выдавецкую, адукацыйную (майстар-класы, лекцыі, экскурсіі) дзейнасць і праз сродкі масавай інфармацыі (Мастацкі музей у разам з ТВП культура вядзе тэлепраграму «Культуранак»).
ms opus
Праект пад назвай ms opus — вынік супрацоўніцтва Музея мастацтва ў Лодзі і Opus Film. Гэты праект дакументуе мерапрыемствы, знаёміць з мастакамі і куратарамі. Фільмы з выставў апублікаваныя ў Інтэрнэце, што дазваляе шырокай аўдыторыі блізка пазнаёміцца з выставачнымі праектамі музея.
Узнгарода ms
Узнагарода ms прысвойваецца за асаблівыя заслугі ў мецэнацтве, прасоўванні музея альбо за іншыя формы актыўнага клопату пра яго цікаўнасці ў Польшчы і за мяжой. Прэмія ўручаецца ўстановам, кампаніям, прадстаўнікам СМІ, прыватным асобам як форма прызнання іх дзейнасці, узнагароджвае актыўную культурную і грамадскую пазіцыю.
Папярэднія лаўрэаты прэміі ms :
Узнагарода ім. Катажына Кобра
Прэмія Катажына Кобра — штогадовая ўзнагарода, якую якую самі мастакі ўручаюць абранаму творцу. Ідэя стварэння такой прэміі з’явілася ў і Нікі Страмінскай (дачкі Катажыны Кобра i Уладзіслава Страмінскага. Мэтай праекта з’яўляецца ўшанаванне прагрэсіўнага і адкрытага стаўлення, творчага пошуку і ініцыятывы. Да 2011 года прэмію ўручала Галерэя Усходняя (Galeria Wschodnia), але ў 2011 годзе Дарыюш Бенькоўскі і (адзін з заснавальнікаў узнагароды) перадалі прэмію Музею мастацтваў у Лодзі. Узнагарода Катажына Кобра ўручаецца калегіяй, якая складаецца з прадстаўнікоў розных сфер мастацтва.
Свята-Аляксееўская царква (Крайск)
Гісторыя
Царква пабудавана ў 1897 годзе з цэглы на могілках паміж вёскамі Крайск і Рагозіна.
Архітэктура
Архітэктура храма не набыла яскрава вызначанай стылёвай трактоўкі. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай і васьмігранным шатровым барабанам па цэнтры. У аб’ёмнай кампазіцыі дамінуе двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) прыземістая званіца, таксама завершаная шатром з крыжам. Плоскасныя атынкаваныя і пабеленыя фасады члянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з лапаткамі ў прасценках.
Помнік Давыду Гарадзенскаму
Помнік Давыду Гарадзенскаму — помнік у Гродне Гродзенскай вобласці Беларусі. Прысвечаны вялікалітоўскаму палкаводцу і старосце гарадзенскаму Давыду Гарадзенскаму. Рзамешчаны побач з гродзенскімі замкамі на скрыжаванні вуліц Давыда Гарадзенскага і Замкавай.
Фундатарам помніка стаў заснавальнік мінскай фірмы «Хорс-Мотарс» родам з Краснасельскага Анатоль Анатольевіч Карабач. Таксама падтрымку аказвала Гродзенская праваслаўная епархія. Аўтарам помніка стаў скульптар Сяргей Аганаў, чый праект быў прызнаны найлепшым сярод трынаццаці. На стварэнне помніка ў майстра сышло 3,5 месяца штодзённай працы. Гарадскія ўлады планавалі, што Давыда ўсталююць ля замкаў да Дня горада ў верасні 2017 года, але на той момант праца яшчэ не была гатовая.
Помнік Давыду Гарадзенскаму урачыста адкрыты 1 чэрвеня 2018 года ў прысутнасці прадстаўнікоў гарадскіх уладаў і міністра культуры Беларусі Юрыя Бондара.
Апісанне
Помнік складаецца з дзвюх частак: пастамента і самой скульптуры. Агульная вага разам з пастаментам складае каля 16 тон, вышыня складе 3,7 м. Скульптура выканана са светла-шэрага башкірскага граніту. Давыд Гарадзенскі адлюстраваны конна, развернуты целам і тварам у правы бок. У левай руцэ, прыціснуўшы да сэрца, князь трымае крыж Ефрасінні Полацкай, а ў правай — меч. Унізе — гарадзенскі замак часоў Вялікага Княства Літоўскага. На тыльным баку — шчыт і Каложская царква, побач з якой, паводле легенды, Давыд быў пахаваны.
На пастаменце надпіс: ''«Славутаму продку, сыну Св. Цімафея (Даўмонта) і Прп. Марфы, мужнаму абаронцу Айчыны са шчырай удзячнасцю ад нашчадкаў Гродзенскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы і мецэната Карабача Анатолія Анатольевіча»''.
Спіс аб’ектаў PGC (1977001—1978000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1977001—1978000)
Малы Краснік
Малы́ Кра́снік (, Малый Красник) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Возера Каюга (Тытан)
Каюга (Cayuga Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 69.8°N, -130°W.
Дыяметр возера складае 22,7 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Каюга з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Каюга, размешчанага на тэрыторыі ЗША.
Алапарс
Алапа́рс (Ալափարս) — сяло ў марзе Катайк, у цэнтры Арменіі.
Галіна Аляксандрава
Галіна Аляксандрава:
Мона но аварэ
— эстэтычны прынцып, характэрны для японскай культуры пачынаючы з перыяду. Паўстаў дзякуючы групе навукоўцаў і паэтаў на хвалі патрыятычных настрояў і аднаўлення цікавасці да сінтаізму. Найбольш характэрныя праявы мона-но аварэ сустракаюцца ў літаратуры, але прынцып тычыцца ўсёй культурнай традыцыі Японіі (гл. ).
У класічнай японскай традыцыі мона-но аварэ — гэта эмацыйны водгук, падобны на дакрананне да відавочнай і схаванай прыгажосці рэчаў і з’яў, з абавязковым адценнем незразумелага суму з-за адчування ілюзорнасці і мімалётнасці ўсяго, што мы бачым.
Гісторыя
Часам узнікнення тэрміна мона-но аварэ лічыцца, пачатак якой у Японіі адносяць да 794 года, калі ў правінцыі завяршылася будаўніцтва новай сталіцы, якая атрымала назву «Сталіца міру і спакою» — Хэян. Да X стагоддзя ў Японіі завяршыўся працэс засваення і пераасэнсавання мацерыковай культуры і фарміравання сваёй, японскай. У той час колькасць блізкіх да імператарскага двара арыстакратычных родаў была зусім невялікай — каля дваццаці. Вакол іх канцэнтраваліся іншыя, менш знатныя роды. Была і правінцыйная арыстакратыя, але яе становішча было не надта прывілеяваным, хоць часам больш выгадным матэрыяльна. Сталіца лічылася адзіным месцам, годным знатнага чалавека. Погляды сталічнай арыстакратыі былі накіраваны выключна на імператарскі палац як месца, куды сцякаліся і назапашваліся ўсе тагачасныя культурныя каштоўнасці. У канцы X стагоддзя імператарскі палац перастаў быць месцам, дзе вяліся дзяржаўныя справы. Да таго часу імператарская ўлада набыла даволі намінальнае значэнне. Таму прыдворны свет быў цэнтрам росквіту ўсіх відаў мастацтваў. Пакоі наложніц, якія спрачаліся паміж сабой за ўплыў на імператара, былі ўпрыгожаны творамі лепшых жывапісцаў, там збіраліся выбітныя паэты і музыкі. Эталонам у паэзіі да канца X стагоддзя была анталогія «» («Зборнік старых і новых песень Ямата», пачатак X стагоддзя). Яе трэба было не толькі ведаць на памяць, але і ўмець выкарыстоўваць сфармаваныя ў ёй вобразы ва ўласных вершах. Характэрнае для эпохі Хэян складанае перапляценне будыйскіх уяўленняў з народным светапоглядам і элементамі кітайскіх сістэм варажбы і магіі лягло ў аснову своеасаблівага нацыянальнага светапогляду і вызначыла асаблівасці далейшага развіцця ўсіх галін духоўнага жыцця краіны.
У сярэдзіне X стагоддзя музыка «», запазычаная ў Кітаі і Карэі ў эпоху, дасягнула найвышэйшага развіцця. Ва ўмовах ізаляцыі ў Японіі ствараліся ўласныя музычныя творы (зразумела, па кітайскіх узорах), а тыя, што існавалі, па-свойму мадыфікаваліся. Адначасова аднавілася цікавасць да нацыянальных музычных традыцый.
Адным з найважнейшых дасягненняў эпохі Хэян можна лічыць вынаходніцтва японскага сілабічнага пісьма (алфавіта «кана»), якое адыграла значную ролю ў развіцці.
У X стагоддзі па значнасці амаль зраўнялася з, якая па-ранейшаму дамінавала ва ўсіх сферах грамадскай дзейнасці. Дзякуючы творчым намаганням (868—945) і іншых паэтаў японская пентаграма танка, якая раней мела чыста практычны, хутчэй «бытавы» характар, паступова заняла галоўнае месца ў літаратурным працэсе. З канца X стагоддзя пачалі з’яўляцца трактаты, прысвечаныя японскай паэзіі «». Сярод першых быў «Сінсей-дзуіно». Фарміраваліся і ўдасканальваліся прыёмы японскай паэтыкі, фарміраваліся японскія эстэтычныя катэгорыі.
Філасофія
Навакольны свет у эпоху Хэян (як асабісты свет чалавека, так і натуральнае асяроддзе яго існавання) успрымаўся не непасрэдна, а праз прызму разнастайных сінтаісцкіх, будыйскіх, канфуцыянскіх, даоскіх і іншых ідэй, больш таго, бачанне свету ў значнай ступені вызначалася літаратурна-эстэтычнымі крытэрыямі, якія да канца X стагоддзя склаліся ў развітую сістэму.
Такім чынам, прыродны свет ацэньваўся не сам па сабе, не як нешта адасобленае, тое, што існуе па-за чалавекам (цікава, што ў слова «прырода» — сідзэн наогул не існавала), а як аб’ект эстэтычнага і філасофска-этычнага вопыту. Эстэтычная каштоўнасць тых ці іншых з’яў прыроды замацоўвалася паэтычнымі анталогіямі і ў «літаратурным» і «эстэтызаваным» выглядзе ўваходзіла ў духоўны свет чалавека, вызначаючы тым самым рамкі далейшага адбору паэтычнага матэрыялу. Для японскіх трактатаў аб сутнасці паэзіі, як і для кітайскіх, у традыцыях якіх яны напісаны, залежнасць «сэрца» — «слова», а не «слова» — «рэальнасць», як у заходняй паэзіі, характэрна. Сувязі «слова» і «рэчаіснасці» зусім не разглядаліся. Так, у традыцыйнай японскай прозе раманы (манагатары, што перакладаецца як «апавяданне ў размове») час і прастора заўсёды з’яўляюцца як бы працягам унутранага свету чалавека, з пункту гледжання якога вядзецца аповед. Звычайна яны паміраюць восенню, а ўсё навокал смуткуе і плача, вясна — час здзяйснення надзей і радасных сустрэч. Час разгортваецца ў нязменнасці вяртанняў-паўтарэнняў на фоне бясконцай зменлівасці. Яго межы — адзін год (хитатасё), які вызначаецца чаргаваннем вясны, лета, восені і зімы; так і рух чалавечага свету. Людзі сыходзяць і зноў вяртаюцца, адны змяняюць іншых — гэта сталасць у зменах.
Так у японскай прозе ўпершыню знайшла сваё праяўленне абвешчаная ідэя найвышэйшай гармоніі сэрца і мовы. У ранейшыя перыяды паняцце «аварэ» азначала шчырае і наіўнае здзіўленне або захапленне, якія спараджаюцца ў душы чалавека ўражаннямі ад навакольных прадметаў і з’яў: спачуваннем, суперажываннем, жалем, накіраванымі непасрэдна на аб’ект. «Аварэ» выказвала простае і зразумелае пачуццё, прасякнутае ўсведамленнем таго, што вечнасць — у зменлівасці свету.
У перыяд Хэян паняцце «аварэ» набыло сумна-трагічнае адценне, яно стала выражаць адчуванне мімалётнасці існавання і непазбежнасці завядання. Праз «аварэ» мяркуецца магчымасць разумення сутнасці «мона». Мона, з іншага боку, — гэта рэч (прадмет або з’ява), пазбаўленая знешняга выгляду, рэч, якая знаходзіцца па-за сваімі асобнымі праявамі, сама сутнасць рэчы. «Мона-но аварэ» — імкненне душы да вечных вытокаў рэчаў, імкненне ўлавіць іх сэнс, які выслізгвае ад разумення чалавека.
Эстэтыка
У XVIII стагоддзі, аналізуючы аповесць Мурасакі Сікібу «Гэндзі манагатары», прыйшоў да высновы, што ўсе яе часткі аб’ядноўвае адзіны эстэтычны каларыт, прасякнуты адзіным духам «мона-но аварэ».
У наступных эстэтычных трактатах «мона-но-аварэ» трактавалася як тое, што дапамагае зразумець узаемасувязь, узаемаабумоўленасць прыроды і чалавека, унутраную падпарадкаванасць усяго на свеце законам лёсу. Адсюль у паэзіі — імкненне ўсталяваць сувязь паміж на першы погляд далёкімі рэчамі, убачыць у іх таемную роднасць усяго на свеце.
Свет у эпоху Хэян не ўспрымаўся як рэальнасць, якая мае ўласную каштоўнасць, дотык да якой выклікае шчырае захапленне — «аварэ», як гэта было ў старажытнасці. Пісьменнікі Х стагоддзя бачаць у ім выключна аб’ект эстэтычнага перажывання, разглядаюць праз прызму «мона-но аварэ» — як набор сімвалаў, даступных толькі абраным, тым, хто разумее «магічны смутак усяго на свеце» — «мона-но аварэ».
Жадаючы знайсці гармонію знешняга і ўнутранага, аб’екта і суб’екта, паэты Хэйан шукалі не экспрэсіўнага, а хісткага, зменлівага ўспрымання. Важна было ўлавіць не пачатак і канец, схаваныя ў адным і тым жа, а мяжу паміж імі, ад якой яны знаходзяцца ва ўзаемадзеянні. (966—1041) у трактаце «Дзевяць ступеняў паэзіі» — «Вакакухон» — назваў найбольш дасканалым наступны верш: «Думка цячэ| за лодкай, які вось-вось знікне| за востравам у заліве Акасі| ледзь бачны | ў дрыготкім ранішнім тумане».
Дух «мона-но аварэ» лепш, чым дзе-небудзь яшчэ, знайшоў сваё выражэнне ў хэянскіх манагатары, асабліва ў «Аповесці пра Гэндзі» Мурасакі Сікібу.
Куты (Івана-Франкоўская вобласць)
Куты (Кути) — пасёлак гарадскога тыпу ў Косіўскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 4698 чалавек. На 1 студзеня 2013 года колькасць насельніцтва складала 4073 чалавек.
Анатоль Піліпавіч Жлоба
Анатоль Піліпавіч Жло́ба ( — ) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Nudaurelia dione
Nudaurelia dione — від молей сямейства, падсямейства.
Ранейшая навуковая назва віду, Bombyx dione, была ўпершыню апублікаваная Фабрыцыем у 1793 годзе.