cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ярмоліна (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ярмоліна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Юкталі
Юкталі (Юктали́) — пасёлак у Тындзінскім раёне Амурскай вобласці Расіі. Праз пасёлак праходзіць Байкала-Амурская магістраль. Утварае сельскае паселішча Юкталінскі сельсавет.
Юкталі, як і Тындзінскі раён, прыраўнаны да раёнаў Крайняй Поўначы. Пасёлак Юкталі размешчаны за 322 км на захад ад раённага цэнтра, горада Тында, на правым беразе ракі Нюкжа, прыкладна за 5 км да ўпадзення яе ў Алёкму.
Маер
Маер (Mayer, Maier, Meier) — нямецкае прозвішча.
Маскаляняцкі сельсавет
Маскаляня́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Маскаляняты.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Даўгапольскага сельсавета.
Пліска
Плі́ска (Плиска, старасл. Пльсковъ) — горад у Шуменскай вобласці Балгарыі, у складзе абшчыны Каспічан.
Насельніцтва — 1 тыс. чалавек (2013 год). Размешчана на паўночным усходзе Балгарыі, на раўніннай мясцовасці пасярод узгоркаў, за 13,5 км на паўночны ўсход ад горада Шумена.
Сталіца Балгарыі ў VII—IX стагоддзях. Закладзена заснавальнікам балгарскай дзяржавы ханам Аспарухам. У 893 годзе сталіца была перанесена ў Праслаў, а праз стагоддзе Пліска была разбурана. Руіны старажытнага горада ляжаць за 3 км ад сучаснай Пліскі — горада, які да 1925 года насіў назву Абоба.
Старажытная Пліска
Пліска была сталіцай Балгарыі з 681 па 893 гады. Балгарскія хронікі апавядаюць, што заснавальнікам горада быў хан Аспарух. Візантыйскія гісторыкі Георгій Кедрын і Ганна Камніна называлі гэты горад у сваіх працах «Пліскуса». Ён займаў тэрыторыю 23 км² і быў акружаны ровам і земляным валам, цэнтр быў абнесены абарончай сцяной. У горадзе знаходзіліся палацы і каменная базіліка. Захаваліся рэшткі глінянага вадаправода.
У 811 годзе Пліска была разрабавана візантыйскай арміяй, але хутка ў бітве пры Вырбішскім праходзе захопнікаў адціснуў балгарскі хан Крум.
Хан Амуртаг заахвочваў рамеснікаў. У 886 годзе Барыс I заснаваў Пліскую кніжную школу, якую ўзначаліў Навум Праслаўскі. Гэта школа з’яўлялася самым важным літаратурным і культурным цэнтрам Першага Балгарскага царства і ўсіх славянскіх народаў у IX—X стагоддзях. Менавіта ў Плісцы ў 882 годзе Уладзімір Расатэ паспрабаваў рэалізаваць вяртанне да язычніцтва. Затым гэта выступленне здушылі і спадчыннікам Барыса I стаў Сімяон I. Адным з першых крокаў новага кіраўніка было перанясенне сталіцы з Пліскі ў Праслаў, умацаваны горад недалёка ад былой сталіцы, дзе ўплыў язычніцтва быў не такім моцным.
На працягу X стагоддзя значэнне Пліскі памяншалася, тады як у Праславе канцэнтравалася ўлада і рэсурсы. Падчас нападаў Кіеўскай Русі і Візантыйскай імперыі паміж 969 і 979 гадамі горад быў разбураны і больш не адбудоўваўся. Аж да канца XIX стагоддзя разваліны Пліскі выкарыстоўваліся ў якасці каменяломні: з пліскінскіх камянёў была ў прыватнасці пабудавана мячэць Тамбул у Шумене ў 1740 годзе.
Сучасная Пліска ў часы асманаў называлася Абабай. У 1925 годзе яна была пераназваны ў Пліскаў, а ў 1947 годзе ён атрымала сучасную назву.
Руіны
Упершыню яны былі апісаны дацкім даследчыкам Карстэн Нібур у 1767 годзе. У 1884 годзе чэшскі гісторык Канстанцін Ірачак звязаў руіны са старажытнай крэпасцю Пліскаў, якая згадваецца візантыйскімі летапісцамі Ганнай Камнінай і Львом Дыяканам. Высновы Ірачака прывялі да першых раскопак, праведзеных дырэктарам Рускага археалагічнага інстытута ў Канстанцінопалі Фёдарам Успенскім у 1897—1898 гадах.
Культура
У горадзе працуюць пачатковая школа, дзіцячы сад і бібліятэка. Праваслаўная царква Святога цара Барыса была пабудавана ў 1925 годзе. Помнік хрысціцелю Балгарыі Барысу I.
Сініцкая
Сіні́цкая — рака ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Ператуць.
Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1,7 км на захад ад вёскі Скароднае, упадае ў Ператуць на поўдзень ад вёскі Логавішча. Пойма ад вёскі Скароднае пераважна забалочаная. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.
Інтэрлінгва (лаціна-сінэ-флексіонэ)
Лаці́на-сі́нэ-флексіо́нэ (Latino sine flexione - латынь без словазмяненняў) - міжнародная штучная мова на аснове латыні, створаная італьянскім матэматыкам Джузэпэ Пеана у 1903 годзе. Пасля дапрацоўкі ў 1908 годзе атрымаў назву інтэрлінгва (не трэба блытаць з іншай штучнай мовай з аналагічнай назвай - Інтэрлінгва).
Алфавіт і правапіс
Алфавіт лаціна-сінэ-флексіонэ супадае з лацінскім: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z ae oe Тое ж самае адносіцца і да правапіса. У мэтах спрашчэння магчыма пісаць e замест ae i oe, t замест th i f замест ph.
Слоўнікавы склад
Асноўная маса словаў запазычана з латыні, але ў відазмененай форме. Усе назоўнікі бяруцца ў форме аблатыва адзінага ліка. Прыметнікі бяруцца ў форме намінатыва адзінага ліка сярэдняга рода (для прыметнікаў на -e i -um, прычым -um мяняецца на -o). Дзеясловы ў большасці выпадкаў маюць форму усечанага лацінскага інфінітыва (адкідаецца канчатак -re).
Агульная характэрыстыка словаўтварэння
Лаціа-сінэ-флексіонэ - твор натуралістычнага кірунку ў канструяванні міжнародных моў. Яго граматыка ў асобных выпадках прасцей за граматыку эсперанта (напрыклад, адсутнічае скланенне прыметнікаў, змена дзеясловаў паводле часа, абавязковае ўжыванне канчатка множнага ліка). Але пры гэтым сістэма словаўтварэння запазычана ў мовы-крыніцы - латыні і з-за гэтагавалодае ўсімі якасцямі словаўтварэння еўрапейскіх натуральных моў: аняўнасцю выключэнняў, некалькіх мадэляў для ўтварэння аднаго і таго-ж. Пагэтаму мова акзваецца больш складанай любой іншай аўтаномнай для чалавека, не ведаючага ў той ці іншай ступені латынь.
Дзеяслоў
У дзеяслова адсутнічаюць катэгорыі асобы і ліка. Напрыклад: Me salta. - я скачу. Vos salta. - Вы скочаце. Illo salta. - Ён, яна, яно скоча. Адсутнічае катэгорыя часа: будучы можа быць адлюстравана пры дапамозе прыслоўя і, а мінулы - прыслоўя е, якія ўкзаваюць на час назоўнікаў. Сам дзеяслоў пры гэтым не змяняецца. Будучы час абазначаюць звароты з мадальнымі дзеясловамі vol i debe. Няма змянення паводле накланенняў. Ад уласнадзеяслова магчыма ўтварыць тры вытворных: інфінітыў - дабаўленнем суфікса -re, актыўны дзеепрыметнік дабаўленнем -nte, і пасіўны дзеерпыметнік дабаўленнем - to. Напрыклад: ama - люблю, amare - любіць, amanre - любячы, amato - любімы. Спалучэнне дапаможнага глагола es (быць) з пасіўным дзеепрыметнікам утварае форму пасіўнага стана. актыўны дзеяч пры гэтым уводзіцца пры дапамозе ab. Напрыклад: Filio es amato ab matre - Сын любімы маткай.
Назоўнік
У лаціна-сінэ-флексіонэ існуе канчатак множнага ліка назоўнікаў - -s(filio - сын filios - сыны). але гэты канчатак магчыма не ўжываць, калі множны лік бачны з канттэкста. Гэта значыць, decem simias i decem simia аюнолькава значаць "дзесяць абяз'ян". Граматычны род адсутнічае. Пол можа быць выказаны пры дапамозе змены кораня, дабаўлення вызначаных суфіксаў ці дабаўкі слоў mas - мужскі і femina - жаночы. Напрыклад: patre - бацька, matre - маці, profeta - прарок, prophetissa - прарочыца, cane mas - самец сабакі, cane femina - самка сабакі. Апошняя мадэль з'яўляецца прадуктыўнай, першыя две - непрадуктыўнымі. Склоны перадаюцца парадкам слоў і прыназоўнікамі (напрыклад, родны склон - прыназоўнікам de).
Прыметнік
Прыметнік незмяняемы. Ступені параўнання ствараюцца пры дапамозе дабаўлення пэўных прыслоўяў.
Колькасныя і парадкавыя
Сістэма лічэбнікаў запазычана з латыні ў некалькі спрошчаным выглядзе. Колькасныя лічэбнікі ад 11 да 19 утвараюца шляхам злучэння колькасных лічэбнікаў першага дзесятка згодна з мадэллю decimo-uno ці decem et uno "адзінаццаць". Парадкавыя - шляхам злучэння парадкавых лічэбнікаў першага дзясятка згодна з мадэллю decimo-unio "адзінаццаты". Колькасныя лічэбнікі ад 40 да 80 - шляхам дабаўлення лічэбнікам першага дзясятка -aginta (канчатковая галосная, калі яна ёсць, пры гэтым адкідаецца): quinaginta - "пяцьдзясят". Парадкавыя лічэбнікі ўтвараюцца шляхам замены ў колькасных - inta на -esimo: quintagesimo "пяцідзясяты.
Прыслоўе
Невытворныя выслоўі запазычаны з латыні. Утварэнне прыслоўяў ад прыметнікаў ажыццяўляецца пры дапамозе выразаў cum mente ці in modo. Напрыклад: in modo fraterno - па-братэрску, cum mente diligente - старанна. Прыслоўі ад назоўнікаў утвараюцца пры дапамозе in modo de - (напрыклад: in modo de fratre - па-братэрску).
Асабістыя займеннікі
(*)Існуюць таксама спецыяльныя формы illa - яна, id - яно, illas - множны лік ад illa.
Адносныя займеннікі
(*) Назоўны склон, толькі для рэчаў. (**) Назоўны склон, толькі для людзей. (***) Вінавальны склон, як для людзей, так і для рэчаў.
Сінтаксіс
Дзейнік ставіцца перад выказнікам. Прамое дапаўненне - пасля выказніка. Прыметнік ставіцца пасля вызначаемага назоўніка. Прыслоўе змяшчаецца пасля вызначаемага дзеяслова і перад вызначаемым прыметнікам.
Гл. таксама
Акадэмія інтэрлінгвы
Пратэктарат Багеміі і Маравіі
Пратэктарат Багеміі і Маравіі (Protektorat Böhmen und Mähren) — залежнае дзяржаўнае ўтварэнне, заснаванае ўладамі Трэцяга рэйха падчас 2-й сусветныя войны на акупаваных тэрыторыях Багеміі, Маравіі і Сілезіі (Сілезія Чэшская), населеных этнічнымі чэхамі.
Арахлей (возера)
Арахлей (Арахле́й, Арахира нуур) — самае вялікае возера Івана-Арахлейскай сістэмы азёр на поўдні Віцімскага пласкагор’я ў Забайкальскім краі. Знаходзіцца за 40 км на захад ад горада Чыты. Адносіцца да басейна ракі Хілок (правы прыток Селенгі).
Апісанне
Вада ў возеры прэсная, праточная. Мінералізацыя — 100—200 мг/дм³.
Возера Арахлей адрозніваецца ад іншых Івана-Арахлейскіх азёр значнымі глыбінямі — найбольшая глыбіня 19,5 м у паўночна-ўсходняй частцы вадаёма. У цэнтральнай частцы глыбіні дасягаюць больш за 16 м. Хуткае нарастанне глыбінь прасочваецца ў паўночнай частцы возера. У паўднёвай частцы дно спадзістае з паступовым павелічэннем глыбінь да цэнтра возера.
У прыбярэжнай частцы дно пясчана-галечнікавае, да глыбінь 3-5 метраў — пясчана-глеістае. Астатняя частка дна пакрыта глеем арганічнага паходжання.
У возера ўпадае дзве невялікія ракі — Домка і Гразнуха (Шаборта).
Хурма
Плады
Плод — ягада, дыяметрам да 10 см. Свежыя плады хурмы ўсходняй маюць да 25 % монацукрыдаў, сушаныя — да 62 %, жалеза, вітамін С, не маюць кіслот.
Гаспадарчае значэнне
Харчовыя, тэхнічныя, лекавыя і дэкаратыўныя расліны.
З драўніны хурмы вырабляюць ткацкія чаўнакі.
Верацейскі сельсавет (Пліскі раён)
Вераце́йскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Верацеі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Лужкоўскага сельсавета.
NGC 2857
NGC 2857 (іншыя абазначэнні — UGC 5000, MCG 8-17-95, ZWG 238.49, Arp 1, PGC 26666) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога». Объект также входит в атлас пекулярных галактик.
Пралетарскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Пралета́рскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пралетарск.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Іванаўскі сельсавет у складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Іванаўка. 9 кастрычніка 1929 года перайменаваны ў Пралетарскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пралетарск. 27 снежня 1962 года ў склад сельсавета ўключаны 20 населеных пунктаў Казьянскага сельсавета (Гарадзішча, Гарэлая Града, Глушыца, Заложнае, Замосце, Заполле, Зацішша, Калышкі, Канцы, Корасць, Куксы, Панамары, Рудня, Саломенка, Слесары, Ставіца, Сураўні, Трухоўка, Хрыпкі і Шавекі), якія былі перададзены ў склад Гарадоцкага раёна падчас скасавання Шумілінскага раёна. 18 сакавіка 1963 года да сельсавета далучана частка скасаванага Казьянскага сельсавета Полацкага раёна (8 населеных пунктаў: вёскі Гапонава, Гульбішча, Казьяны, Карлава, Красамай, Панячына, Прудок і Скаціца). 30 ліпеня 1966 года ў склад адноўленага Шумілінскага раёна перададзены 32 населеныя пункты (Баравая, Гапонава, Гарадзішча, Гарэлая Града, Глушыца, Гульбішча, Заложнае, Замосце, Заполле, Зацішша, Казьяны, Калышкі, Канцы I, Канцы II, Карлава, Корасць, Красамай, Краснаполле, Куксы, Панамары, Панячына, Прудок, Рудня, Саломенка, Скаціца, Слесары, Ставіца, Сураўні, Трухоўка, Хрыпкі, Ціжма і Шавекі). У 1971 годзе скасаваны вёскі Лясная, Любасава і Маладзішча. На 1 студзеня 1974 года ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў.
26 чэрвеня 1997 года Пралетарскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Даўгапольскага сельсавета.
Яр
Яр (народны тэрмін, запазычаны з цюрк. мовы; роў) — глыбокі са стромкімі схіламі размыў, утвораны часовымі вадасцёкамі; найбольш яскравы і небяспечны вынік воднай эрозіі глебы.
Яры ўтвараюцца пры інтэнсіўных ліўневых дажджах, разворванні і апрацоўцы глебы ўдоўж схілаў, пракладцы дарог, празмерным выпасе жывёлы, знішчэнні дрэвавай і травяністай расліннасці на схілах, рэкрэацыйнай дыгрэсіі зямель і інш. Даўжыня дасягае некалькіх кіламетраў, шырыня і глыбіня - дзясяткаў метраў. Бываюць схілавыя і донныя, у раёнах з карбанатнымі глебаўтваральнымі пародамі адзначаецца падземная яравая эрозія.
З цягам часу эрозія запавольваецца, схілы зарастаюць і яр ператвараецца ў балку.
Эндрэ Семерэдзі
Эндрэ Семерэдзі (Szemerédi Endre; нар., ) — венгерскі і амерыканскі матэматык, які працуе ў галінах камбінаторыкі і тэарэтычнай інфарматыкі. Лаўрэат Абелеўскай прэміі 2012 года «за фундаментальны ўклад у дыскрэтную матэматыку і тэорыю інфарматыкі, і ў знак прызнання глыбокага і доўгатэрміновага ўкладу ў адытыўную тэорыю лікаў і эргадычную тэорыю».
Біяграфія
Нарадзіўся 21 жніўня 1940 года ў Будапешце. Адзін год вывучаў медыцыну і працаваў на фабрыцы, і ўжо потым пераключыўся на матэматыку. Вучыўся ў Будапешцкім універсітэце, дзе атрымаў ступень магістра ў 1965 годзе. Затым перайшоў у Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ў 1970 годзе пад кіраўніцтвам Ізраіля Гельфанда.
Займаў пасады запрошанага выкладчыка ў Стэнфардскім універсітэце (1974), Універсітэце Мак-Гіла ў Манрэалі (1980), Універсітэце Паўднёвай Караліны (1981—1983) і Чыкагскім універсітэце (1985—1986). Ён стаў стыпендыятам Fairchild Distinguished Scholar у Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце ў 1987—1988 гадах. Быў прафесарам у Цэнтры матэматычных даследаванняў Манрэальскага ўніверсітэта. У 2008 годзе быў прафесарам кафедры Эйзенбуда ў Даследчым інстытуце матэматычных навук у Берклі.
Станам на 2010-я гады — пастаянны навуковы супрацоўнік Матэматычнага інстытута Альфрэда Рэньі Венгерскай акадэміі навук, займае пасаду прафесара інфарматыкі ў Ратгерскім універсітэце ў Нью-Джэрсі. Член-карэспандэнт Венгерскай акадэміі навук з 1982 года, правадзейны член з 1987 года.
Селішчанскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Селішчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Селішча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Даўгапольскага сельсавета.
Звезда (альбом)
«Звезда» (Зорка) — альбом беларускага гурта «Без Білета», запісаны ў студыі «Великобритания» («Вялікабрытанія») у 2011 годзе.
П’ер Дэлінь
П’ер Рэнэ Дэлінь (Pierre René, vicomte Deligne; нар., Брусель) — бельгійскі матэматык. Знакаміты работамі па гіпотэзам Вейля, якія былі поўнасцю даказаны ў 1973 годзе.
Біяграфія
З 1970 па 1984 гады, працуючы ў ЗША ў Інстытуце перспектыўных даследаванняў (Прынстан, штат Нью-Джэрсі), заставаўся пры гэтым пастаянным супрацоўнікам Інстытута вышэйшых навуковых даследаванняў. Тут ён выканаў шматлікія важныя працы, якія ляжаць па-за праблематыкай алгебраічнай геаметрыі.
Падпісаў «Папярэджанне навукоўцаў чалавецтву» (1992).
Казлоўка (Рослаўльскае сельскае паселішча)
Казлоўка (Козловка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казлоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Сцяпан Сцяпанавіч Бірыла
Сцяпан Сцяпанавіч Бірыла (, г. Мінск — ) — беларускі савецкі акцёр. Народны артыст БССР (1955).
Біяграфія
Сцэнічную дзейнасць пачаў у 1918 годзе. Працаваў у тэатрах Волагды, Архангельска, Гомеля, з 1926 г. у БДТ-3, з 1928 г. у Беларускім тэатры імя Я. Купалы. Акцёр шырокага творчага дыяпазону. Дакладнасць вонкавага малюнка ролі, псіхалагічная распрацоўка вобразаў адрозніваюць мастацтва артыста.
Ролі
Акцёр шырокага творчага дыяпазону. Створаныя ім вобразы вызначаліся дакладным знешнім малюнкам, глыбокай псіхалагічнай распрацоўкай: Цывін («Бацькаўшчына» К. Чорнага), Вашамірскі («Салавей» З. Бядулі), Лютынскі («Канец дружбы» К. Крапівы), Хірт («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Гудзееў, Глуздакоў («Каб людзі не журыліся», «Лявоніха на арбіце» А. Макаёнка), Секяржыцкі («Амністыя» М. Матукоўскага), Якаў (« Апошнія» М. Горкага), Беркутаў («Ваўкі і авечкі» А. Астроўскага), Ларэнца («Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра), Паляжаеў («Клопатная старасць» ), Акаёмаў («Машанька» ), Ксанф («Ліса і вінаград» Г. Фігейрэду), Фярэкіс («Патрабуецца лгун» Дз. Псатаса) і інш.
Пятрусь Броўка
Пятрусь (Пётр Усцінавіч) Броўка (, в. Пуцілкавічы, Барысаўскі павет, Мінская губерня, цяпер, Віцебская вобласць — ) — беларускі грамадскі дзеяч, ,  і. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934. Акадэмік АН БССР (1966, член-карэспандэнт з 1953).
Псеўданімы
Выкарыстоўваў псеўданімы: Аўлас (з Я. Скрыганам); Бандылевіч; Лукаш Вандылевіч (з П. Глебкам); Баравы; ''Юр. Баравы; Юрка Баравы; П. Далецкий; Дзед Аўлас (з Я. Скрыганам); Дзед Тарас; Дзядок Аўлас; Пятрусь Звычайны; Андрэй Прыгода; Сымон Ракіта; Стары дзядок Аўлас''.
Сям’я і дзяцінства
Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і (9 дзяцей і 2,5 дзесяціны зямлі). Бацька, Усцін Адамавіч, рабіў куфры, шафы і толькі гэтым прырабляў на пражытак сям’і. Маці, Алена Сцяпанаўна, была занята хатняй працай, клопатамі пра дзяцей (у час нямецкай акупацыі вывезена ў Асвенцім, дзе і загінула, ёй прысвечана паэма «Голас сэрца» (1960)). Пятрусь пасвіў гусей, потым авечак і пазней кароў, вадзіў коней на начлег. У 9-гадовым узросце, літаральна па складах, па просьбе сялянак, пісаў лiсты іх мужам на франты Першай сусветнай вайны. Вучыўся П. Броўка спачатку ў школе па хатах. У Лепелі скончыў царкоўна-прыходскую школу і вучыўся ў Лепельскім вышэйшым пачатковым вучылішчы, але на поўнае навучанне ў сям’і не хапіла сродкаў.
Яшчэ ў дарэвалюцыйны час пазнаёміўся з вершамі Я. Купалы, апавяданнямі Я. Коласа, упадабаў паэзію М. Някрасава. З 1918 у 13-гадовым узросце пачаў працаваць перапісчыкам у Вяліка-Долецкім валасным камісарыяце (савецкай грамадскай установе), потым справаводам валвыканкома, рахункаводам у саўгасе. Пачаў дасылаць допісы ў газеты. Пісаў у барысаўскую павятовую газету «Бядняк», у газеты «Беларуская вёска», «Савецкая Беларусь», «Звязда». Ахвотна ўдзельнічаў у мастацкай самадзейнасці вясковай моладзі, стаў селькорам.
У 1919 перажыў польскую акупацыю. У 1923 быў выкліканы на 1-ы з’езд селькораў Беларусі, але не паехаў, бо не было сродкаў на дарогу. У 1923 быў выбраны сакратаром камсамольскай арганізацыі ў роднай вёсцы, у 1924 — старшынёй Маладолецкага сельсавета.
Юнацтва
У 1925 быў накіраваны на працу ў Полацкі акруговы камітэт ЛКСМБ. У 1927—1928 працаваў адказным сакратаром акруговай газеты «Чырвоная Полаччына» (Полацк), адначасова з 1927 кіраўнік мясцовага філіялу «Маладняка». У Полацку наведваў вячэрнюю школу для дарослых. У 1928 паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1931. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1934). Удзел у «Маладняку» шмат даў П. Броўку, ён захапляўся творамі А. Пушкіна, М. Някрасава, М. Лермантава, Т. Шаўчэнкі, сваёй надзённасцю прыцягвала яго паэзія Дз. Беднага. Папераменна захапляўся то С. А. Ясеніным, то У. У. Маякоўскім, пасля, нягледзячы на іх рознасць, палюбіў абодвух, знаходзіў у кожнага геніяльнае.
У 1934 П. Броўка ажаніўся з Аленай Міхайлаўнай Рыдзеўскай, у 1936 у іх нарадзіўся сын Юрка. У 1940 прызначаны галоўным рэдактарам часопіса «Полымя». Член ВКП(б) з 1940.
Вялікая Айчынная вайна і пасляваенны час
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны добраахвотна пайшоў у Чырвоную Армію. У 1941—1942 быў інструктарам-літаратарам франтавой газеты «За Савецкую Беларусь» на Бранскім і Заходнім франтах, супрацоўнічаў з партызанскім друкам. З 1943 — адказны сакратар праўлення СП БССР, а з 1945 у другі раз прызначаны галоўным рэдактарам часопіса «Полымя». У 1948 абраны старшынёй праўлення СП БССР (да 1967). Член ЦК КПБ (1952—80). У 1959 дэлегатам ад БССР удзельнічаў у рабоце XIV сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. У маі 1966 г. падчас з’езду СП БССР рэзка нападаў на пісьменнікаў А. Сіняўскага і Ю. Даніэля, асуджаных у лютым 1966 г. на працяглыя тэрміны зняволення. У 1967—1980 — галоўны рэдактар БелСЭ (цяпер яе пераемніца «Беларуская Энцыклапедыя» носіць імя П. Броўкі). Выбіраўся дэпутатам ВС СССР (1956—1980) і БССР (1947—1955), сакратаром праўлення СП СССР.
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1926 у газеце «Чырвоная Полаччына» і ў альманаху «Наддзвінне» ў 1926 («Ой, не шапчы мая бярозка!» і інш.). Паэтычны талент П. Броўкі дасягнуў вяршыні ў 1960—1970-я. Аўтар кніг паэзіі «Гады як шторм» (1930), «Прамова фактамі» (1930), «Цэхавыя будні» (1931), «Паэзія» (1932), «Так пачыналася маладосць» (1934), «Прыход героя» (1935), «Вясна радзімы» (1937), «Кацярына» (1938, паэма), «Вершы і паэмы» (1940), «Шляхамі баравымі» (1940), «Насустрач сонцу» (1943, Масква), «У роднай хаце» (1946), «Вершы і паэмы» (1946), «Сонечнымі днямі» (1950), «Цвёрдымі крокамі» (1954), «Пахне чабор» (1959), «Далёка ад дому» (1960), «Па сакрэту» (1961, сатыра і гумар), «А дні ідуць…» (1961), «Маладым сябрам» (1961, для дзяцей), «Высокія хвалі» (1962), «Наш музей» (1962, паэма для дзяцей), «Вершы і паэмы» (1966), «Заўсёды з Леніным» (1967, паэма), «Між чырвоных рабін» (1969), «Калі ласка» (1972), «Ты — мая пчолка» (1972), «Лясы наддзвінскія» (1973, паэма), «І ўдзень і ўночы» (1974), «Што сэрца праспявала» (1979), «Маладосць і сталасць» (1980), «Савецкі чалавек» (1982), «Мая Радзіма» (1985).
Іон Антанеску
Іон Антанеску (Ion Antonescu;, г. Пітэшты, Румынія — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Румыніі, маршал (1941).
Пятрусь Броўка
Творчасць
Аўтар аповесцей «Каландры» (1931, экранізавана ў 1934), «Донька-Даніэль» (1982, для дзяцей), нарысаў «Ураджай» (з П. Глебкам, 1933), «Месяц у Чэхаславакіі» (1952), рамана «Калі зліваюцца рэкі» (1957), зборніка апавяданняў «Разам з камісарам» (1974).
Іон Антанеску
Біяграфічныя звесткі
У 1933—34 гады начальнік Генеральнага штаба, у 1937—38 міністр абароны. З верасня 1940 дыктатар Румыніі. У лістападзе 1940 падпісаў пагадненне пра далучэнне Румыніі да восі Берлін—Рым—Токіо, у саюзе з нацысцкай Германіяй пачаў вайну супраць СССР. У час народнага паўстання 1944 года арыштаваны. Як ваенны злачынец пакараны смерцю паводле прыгавору народнага трыбунала Бухарэста.
Пятрусь Броўка
Творчасць
Напісаў лібрэта опер «Міхась Падгорны» (1940, пастаўлена ў 1939), «Алеся» («Дзяўчына з Палесся», з Я. Рамановічам, пастаўлена ў 1944, урыўкі апублікаваны ў 1947).
Творы П. Броўкі перакладзены на многія мовы народаў СССР і іншыя, у т.л. на азербайджанскую, англійскую, армянскую, балгарскую, башкірскую, венгерскую, грузінскую, іспанскую, казахскую, калмыцкую, каракалпакскую, кітайскую, кіргізскую, латышскую, літоўскую, малдаўскую, мангольскую, нямецкую, рускую, серба-харвацкую, таджыкскую, туркменскую, украінскую, чэшскую, чувашскую, французскую і эстонскую.
Ацэнкі
Літаратар Альгерд Бахарэвіч адзначае, што Броўка, які ў маладосці, быў ледзьве не авангардыстам і патрабаваў «новай музыкі», у сталым узросце нават шпацыруючы па Празе думаў пераважна пра тое, «як тут хадзіў калісьці Ленін».
Вядомыя радкі Народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна пра Петруся Броўку:
З іншага боку, сам жа Барадулін пазней казаў, што большая частка крытыкі ў адрас Броўкі была несправядлівая. Ён таксама, як і астатнія, стараўся падладзіцца пад існы ў СССР лад, пісаў ідэалагічныя творы. Але сапраўдны Броўка выражаўся ў сваіх лірычных вершах.
Дарыюш Дудка
Дарыюш Дудка (Dariusz Dudka; нар., Костшын над Одран, Польшча) — былы польскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Польшчы (2004—2012).
Клубная
Пачаў займацца футболам у родным горадзе. У 1999 годзе перайшоў у клуб «Аміка», дэбютаваў у Экстраклясе 15 красавіка 2000 года ў матчы супраць «Руха» Радзёнкаў. Правёў шэсць гадоў у клубе і быў прададзены ў папулярны польскі клуб «Вісла» (Кракаў). У сезоне 2007/08 перамог у чэмпіянаце Польшчы разам з «Віслай». 26 чэрвеня 2008 года, ён быў прададзены ў французскі клуб «Асер» за 2,225 млн фунтаў стэрлінгаў. У 2012 годзе свабодным агентам перашоў у склад іспанскага клуба «Левантэ».
Пасля прагляду Дудка падпісаў двухмесячны кантракт з англійскім клубам «Бірмінгем Сіці» 31 кастрычніка 2013 года. Пасля з’яўлення толькі ў 2 матчах і сканчэння кантракту ігрок з’ехаў у Польшчу, дзе заключыў пагадненне з клубам «Вісла» (Кракаў).
15 чэрвеня 2015 года перайшоў у стан чэмпіёна Польшчы — пазнаньскага «Леха». Пасля сезона 2015/16 перастаў з’яўляцца ў складзе, з 2017 года гуляў за рэзервовую каманду «Леха» ў Трэцяй лізе. Завяршыў кар’еру ў 2019 годзе.
Міжнародная
У зборнай Польшчы дэбютаваў 7 лістапада ў матчы супраць зборнай ЗША, які скончыўся з лікам 1:1. Дарыюш з’яўляецца ўдзельнікам чэмпіянату свету 2006, чэмпіянату Еўропы 2008 і 2012 гадоў. Пасля таварыскай сустрэчы супраць зборнай Украіны (0:1), разам з Артурам Боруцам і Радославам Маеўскім быў выдвараны са зборнай за парушэнне рэжыму.
Хурма ўсходняя
Хурма ўсходняя (Diospyros kaki) — від шматгадовых дрэў роду хурма сямейства эбенавыя(Ebenaceae), які паходзіць з Азіі. Культывуецца як пладовая расліна па ўсім свеце, вядома мноства сартоў.
Батанічнае апісанне
Дрэва дасягае вышыні да 10 метраў (вядомыя выпадкі дасягненні вышыні 12 м). Вонкава расліна падобна да яблыні. Лісце чаргавальнае, яйкападобна-даўгаватае, цёмна-зялёнае, знізу бялявае, шырокаланцэтападобнае. Увосень лісце набывае чырвоную афарбоўку. Кветкі ў пазухах лісця — адзіночныя або некалькі, на кароткіх ножках. Хурма ўсходняя квітнее з мая па чэрвень. Кветкі жаўтлява-белыя могуць быць трох тыпаў: мужчынскія, жаночыя і змешаныя. Расліны, як правіла, аднадомныя з мужчынскімі і жаночымі кветкамі асобна на адным дрэве, але існуюць таксама двудомныя культуры. Апыленне ажыццяўляецца насякомымі. Калі жаночыя кветкі не аплодненыя, яны размнажаюцца шляхам партэнагенеза, а затым даюць плады без насення.
Бітва пры Бенбёрне
Бітва пры Бенбёрне — бітва, якая адбылася 5 чэрвеня 1646 года падчас вайны з Ірландскай Канфедэрацыяй (1641—1648). У гэтай бітве ірландскія войскі пад камандаваннем Оўэна О’Ніла разграмілі шатландскую армію на чале з Робертам Манро. Бітва канчаткова развеяла планы шатландцаў па ўзмацненні ўплыву ў Ірландыі.
Перадумова
У 1642 годзе шатландцы, з мэтай абараніць шатландскае насельніцтва Ірландыі, захопліваюць Ольстэр, аднак сапраўдныя планы шатландскай арміі былі іншымі. Шатландыя спрабавала цалкам скарыць Ірландыю, маючы намер распаўсюдзіць там пратэстанцкую веру. Да 1643 года англа-шатландскія войскі заваявалі большую частку тэрыторый Паўночнага Ольстэра, але не змаглі заваяваць Паўднёвую Ірландыю.
Абодва бакі здзяйснялі жорсткія набегі адзін на аднаго, забіваючы вялікая колькасць мірных жыхароў.
У 1646 года англа-шатландскія сілы ў 6000 чалавек, распачалі яшчэ адну спробу скарыць паўднёваірландскія зямлі.
Бітва
Шатландскі генерал Манро ведаў, што ірландцы не будуць змагацца ў памежных абласцях. Таму ён прайшоў на чале свайго войска адлегласць у 25 км углыб раёнаў, якія знаходзяцца ў руках О’Ніла, маючы намер атакаваць яго недалёка ад горада Бенбёрн (цяпер горад ставіцца да графства Тайран). Падчас маршу шатландскія салдаты страцілі вялікую колькасць забітых, у асноўным ад налётаў ірландцаў. Да пачатку бітвы шатландская армія размяшчалася паблізу ракі Блэкуотэр. Пазіцыі ірландцаў знаходзіліся на невялікім ўзвышшы.
Бітва пачалася з артылерыйскіх абстрэлаў з боку ірландцаў, якія не нанеслі шатландскай арміі сур’ёзнага ўрону. Затым рушылі ўслед сутыкненні шатландскай кавалерыі і ірландскай пяхоты. Бой скончыўся няўдала для шатландцаў. Пасля гэтага ірландцы перайшлі ў атаку. Шатландскае войска пачало бязладна адступаць. Падчас бою загінула ад 2000 да 3000 шатландцаў, некаторыя з іх патанулі, спрабуючы выратавацца ад праціўніка, пераправіўшыся праз раку. Ірландцы страцілі ўсяго 300 чалавек.
Значэнне
Пасля бітвы Шатландыя больш не ўяўляла для ірландцаў сур’ёзнай пагрозы.
Іронія лёсу, або З лёгкай парай!
«Іро́нія лё́су, або́ З лё́гкай па́рай!» (Ирония судьбы, или С лёгким паром!) ― савецкі двухсерыйны тэлевізійны фільм рэжысёра Эльдара Разанава, створаны ў 1975 годзе і ўпершыню паказаны ў Савецкім Саюзе 1 студзеня 1976 года а 17:45 па першай праграме Цэнтральнага тэлебачання (ЦТ).
Аўдыторыя першага паказу ацэньваецца ў 100 мільёнаў гледачоў ; ужо 7 лютага фільм паўтарылі па шматлікіх просьбах гледачоў. Да 1978 года, згодна з думкай Фёдара Разакова, фільм «па ТБ паглядзелі каля 250 мільёнаў чалавек». Фільм у скарочаным выглядзе ішоў і ў кінатэатрах, і ў такім выглядзе яго паглядзелі каля 7 мільёнаў гледачоў. У 1977 годзе быў уганараваны Дзяржаўнай прэміі СССР.
Крытыка
Навуковец і публіцыст Сяргей Кара-Мурза ў сваёй кнізе «Непаладкі ў рускім доме» змясціў крытычны артыкул, у якім папракаў Разанава ў «антысавецкасці» герояў, а таксама ў фарміраванні і культываванні ім вобразаў «унутраных эмігрантаў». На яго думку, героі фільма «Іронія лёсу» — «тыповыя інтэлігенты тых гадоў з блізкімі гэтаму колу сацыяльнымі рысамі», якім, аднак, далёка за трыццаць, у іх няма сям’і і дзяцей, затое ёсць энергічныя мамы, якія клапоцяцца пра камфорт і матэрыяльны дабрабыт. Някідкія прыкметы «надуманай элітарнасці, арыстакратычнасці» герояў фільма былі падхоплены і засвоены вельмі значнай часткай інтэлігенцыі, якая ў выніку «з захапленнем прыняла перабудову і апладзіравала Сахараву».
У снежні 2018 года з крытыкай традыцыі штогадовага паказу дадзенага фільма па тэлебачанні 31 снежня выступіў мітрапаліт разанскі Марк. На яго думку, ідэя фільма — «каб адбыўся цуд, не патрэбная праца, можна проста сустрэцца, пасядзець, напіцца» — падрывае асновы хрысціянства як нястомнай працы над сабой, а здабыццё героямі новага кахання пабудавана на здрадзе. Андрэй Мягкоў падтрымаў ідэю спынення штогадовай трансляцыі фільма.
Музыка
Прачытаўшы сцэнарый, кампазітар Мікаэл Тарывердыеў быў збянтэжаны яго жанравай разнастайнасцю. У выніку ён вызначыў гэта для сябе як калядную казку, а для музычнага суправаджэння абраў восем рамансаў — «пра каханне, пра шчасце, пра рэўнасць, пра дабрыню, пра жаданне быць зразуметым», — якія спачатку гучаць рэзкім кантрапунктам да таго, што адбываецца на экране, але затым «нажніцы паміж гукам і малюначкам сышліся».
Саўндтрэк да «Іроніі лёсу» быў часткова выпушчаны на пласцінцы Мікаэла Тарывердзіева ў 1976 годзе лэйблам «Мелодыя». Поўны саўндтрэк быў выпушчаны ў 2009 годзе кампаніяй Bomba Music (Расія) і ў 2016 годзе кампаніяй Earth (Вялікабрытанія).
Мужчынскі вакал у асноўным выконвае Сяргей Нікіцін, жаночы — Ала Пугачова.
Арктычная прыбярэжная тундра
Арктычная прыбярэжная тундра (Arctic coastal tundra) — экалагічны рэгіён на крайняй поўначы Паўночнай Амерыкі, важнае месца размнажэння многіх дзікіх жывёл.
Размяшчэнне
Экарэгіён размешчаны на паўночным узбярэжжы Аляскі, уключае раўніну ўсходняга берага вострава Банкс, у складзе Юкана і раўніны рэк Андэрсан і Хортан у складзе Паўночна-Заходніх тэрыторый. Гэта вобласць нізкіх, плоскіх і багністых берагавых раўнін. Глеба гэтага сырога арктычнага ўзбярэжжа шчыльная, вечная мерзлата летам пакрываецца тэрмакарставымі «талымі азёрамі» з расталага лёду. Сустракаюцца такія ледзяныя аб'екты, як ледзяныя кліны і з глебы і лёду. Клімат арктычны і досыць цёплы толькі для росту раслін у канцы чэрвеня, ліпені і жніўні, але нават у гэты час года магчымыя замаразкі. У цэлым гэты экарэгіён больш вільготны і сыры, чым прыпалярная тундра, якая працягваецца ад яго на ўсход да Квебека.
Прырода
Арктычная тундра займае поўнач тундравай зоны. Клімат асабліва суровы, і вельмі кароткі вегетатыўны перыяд. Зімовыя вятры дасягаюць там выключнай сілы. Яны цалкам здзімаюць снег з узвышшаў і пераносяць яго ў нізіны, дзе ўтвораць вялікія гурбы, якія часта не растаюць на працягу лета. Пад дзеяннем моцных маразоў у аголенай глебе з'яўляюцца расколіны, якія запаўняюцца снегам; летам у гэтых расколінах знаходзіць прытулак бедная расліннасць.
Фауна
Гэта ўзбярэжжа з'яўляецца пажыўным асяроддзем для трох велізарных статкаў, а таксама статкаў. Другі ключавы від — вострава Банкс і ўзбярэжжа. Сярод іншых сысуноў сустракаюцца, , , , і , , ,  і. Узбярэжжа таксама з'яўляецца домам для многіх вадаплаўных птушак, у тым ліку тут гняздуюцца, , , і. Ключавыя арніталагічныя тэрыторыі ўключаюць дэльту ракі Колвіл, возера (якое знаходзіцца ў межах ) і лагуну, якія з'яўляюцца вобласцю гнездавання для. Драпежныя птушкі ўключаюць, якая палююе тут на вадаплаўных птушак і лемінгаў. З відаў рыб можна згадаць.
Атон III (герцаг Баварыі)
Атон III (Otto I von Niederbayern, Ottó;, Бурггаўзен — , Ландсгут) — у 1290—1312 гадах герцаг Ніжняй Баварыі з дынастыі Вітэльсбахаў, які з’яўляўся з 1305 па 1307 гады венгерскім каралём пад імем Бела V. Кіраваў Ніжняй Баварыяй, у розны час маючы чатырох суправіцеляў.
Біяграфія
Атон быў сынам Генрыха XIII, і ўнукам герцага Атона II. Дзякуючы яго маці Лізавеце Венгерскай, ён меў права на венгерскі прастол. Па завяшчанні бацькі з 1290 года Атон быў адзінаўладным герцагам Ніжняй Баварыі, і нават яго браты Стэфан I і Людвіг III, якія былі яго суправіцелямі, ва ўсім падпарадкоўваліся яму.
Адной з задач сваёй знешняй палітыкі Атон бачыло далучэнне Штырыі. Ён праводзіў антыгабсбургскую палітыку, таму заняў бок Адольфа Насаускага ў барацьбе супраць будучага германскага караля Альбрэхта I. У 1298 годзе Атон прыняў удзел у няўдалай для яго бітве з Альбрэхтам, але атрымаў раненне, а Адольф загінуў.
Стаўшы каралём Альбрэхт адняў у Атона крэпасці, раней падораныя Гогенштаўфенамі: Паркштайн і Вайдэн. У 1301 годзе Атону была прапанавана карона Св. Іштвана, але ён першапачаткова адмовіўся з прычыны цяжкага ўнутранага становішча Венгрыі. У той жа час ён падтрымліваў прынца Вацлава ў барацьбе супраць Альбрэхта. У 1305 яму яшчэ раз прапанавалі карону, новы чэшскі кароль Вацлаў III (былы кароль Венгрыі Ласла V) саступіў яму сваё права на венгерскі прастол. На шляху з Прагі ў Венгрыю ляжала Аўстрыя, якая належала Альбрэхту, таму Атон, перапрануты купцом 11 лістапада 1305 года прыбыў у Пешт. 6 снежня таго ж года быў каранаваны ў Секешфехервары каралём Венгрыі і Харватыі пад імем Бела V.
Уся палітыка Атона цярпела няўдачу. У 1307 годзе ён быў арыштаваны прыхільнікамі прэтэндэнта на венгерскі прастол Карла Роберта Анжуйскага і быў дастаўлены да яго. У кастрычніку 1307 года ён перадаў правы на прастол Карлу Роберту. Затым ён трохі затрымаўся ў свайго стрыечнага брата Генрыха фон Глогау, заручыўшыся з яго дачкой Агнесай. У лютым 1308 года ён вярнуўся ў Ландсгут, а 18 мая 1309 года ажаніўся з Агнесай.
Канфлікт з Габсбургамі, які прывёў у 1310 годзе да спусташэння баварскага горада Бурггаўзен, скончыўся 2 лютага 1311 года мір, падпісаным у Зальцбургу. У Атона пачаліся вялікія фінансавыя цяжкасці, у сувязі з чым ён павялічыў падаткі. У розны час меў чатырох суправіцеляў: Людвіга III (1290—1296), Стэфана I (1290—1309), Атона IV (1309—1334), Генрыха XIV (1309—1334).
Атон памёр 9 верасня 1312 года і быў пахаваны ў галоўным кляштары Ландсгута.
Сям’я і дзеці
У першым шлюбе з Кацярынай Габсбург, дачкой германскага караля Рудольфа I. Ад яе меў дзяцей: Другі раз ажаніўся з стрыечнай пляменніцай Агнесай Глагоўскай. Меў дзяцей:
Парламенцкія выбары ў Беларусі (1940)
Дадатковыя выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР першага склікання адбыліся 24 сакавіка 1940 года на тэрыторыі заходняй частцы БССР адначасова з выбарамі дэпутатаў Вярхоўнага Савета СССР. Праходзілі па аднамандатных акругах па мажарытарнай выбарчай сістэме. Усяго на 3658 выбарчых участках былі абраныя 202 дэпутаты.
Перадгісторыя
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР 24 сакавіка 1940 года адбыліся дадатковыя выбары ў Вярхоўны Савет БССР. Яны былі праведзены згодна з Палажэннем аб выбарах, якія дзейнічалі ва ўсходніх абласцях Беларусі.
Вынікі
У выбарах прынялі ўдзел 2 909 450 выбаршчыкаў, ці 99,27 % ад агульнай колькасці. За кандыдатаў блока камуністаў і беспартыйных галасавала 97,97 % выбаршчыкаў. Сярод новых дэпутатаў былі 90 сялян (45 %), 61 рабочы (30 %), 51 прадстаўнік інтэлігенцыі (25 %). Членамі УКП (б) былі 84 дэпутаты (41,6%), УЛКСМ — 9 (4,4 %), беспартыйнымі — 109 дэпутатаў (54 %). Сярод дэпутатаў было 38 жанчын (18,8 %). Па нацыянальнаму складу дэпутаты ад заходніх абласцей Беларусі былі 136 беларусаў (67,3 %), 33 рускіх (16,3 %), 15 палякаў (7,4 %), 12 яўрэяў (6 %), чатыры ўкраінцы (2 %), адзін грузін і адзін літовец.
Крапівенскі-2
Крапівенскі-2 (Крапивенский-2) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Крапівенскі-2 абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
NGC 2858
NGC 2858 (іншыя абазначэнні — UGC 4989, MCG 1-24-17, ZWG 34.40, NPM1G +03.0212, PGC 26556) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Слуга народа
Слуга народа — выраз, які пазначае дэпутата, чыноўніка, прадстаўніка ўлады.
Алег Анатолевіч Трусаў
Алег Анатолевіч Тру́саў (нар., г. Мсціслаў) — беларускі археолаг, публіцыст і грамадскі дзеяч. Спецыяліст па гісторыі манументальнага дойлідства Беларусі XI—XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (1981), дацэнт (1995). Старшыня Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны (ТБМ) у 1999—2017 гадах.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў у 1976 годзе гістарычны факультэт БДУ. У 1976—1992 гадах працаваў у Беларускім рэстаўрацыйным праектным інстытуце, з 1988 года загадчык аддзела комплексных навуковых даследаванняў. У 1981 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, тэма дысертацыі «''Монументальное зодчество Белоруссии XI—XVII вв. Историко-археологический анализ''».
Адзін з заснавальнікаў ТБМ імя Ф. Скарыны. У 1996 — сакавіку 1998 гадоў — дэкан факультэта бібліятэчна-інфармацыйных сістэм Беларускага ўніверсітэта культуры. Дацэнт кафедры гісторыі Беларусі і музеязнаўства (з 1995 года). У красавіку 1997 года абраны Рэспубліканскай Радай першым намеснікам старшыні ТБМ. На VI з’ездзе ТБМ (17 красавіка 1999 года) быў абраны старшынёй ТБМ. Адзіны ў краіне выкладчык гісторыі філатэліі Беларусі. З 2017 года выконвае абавязкі рэктара прыватнага Нацыянальнага ўніверсітэта імя Ніла Гілевіча. Жанаты, мае дачку.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Як археолаг і гісторык архітэктуры займаецца вывучэннем помнікаў манументальнага дойлідства, матэрыяльнай культуры Беларусі XI—XVIII ст., гісторыю будаўнічай тэхнікі, эвалюцыю асноўных тыпаў муровак і будаўнічых матэрыялаў. Праводзіў археалагічныя раскопкі ў Лідзе, Міры, Крэве, Мазыры, Заслаўі, Гродне, Віцебску, Навагрудку, Магілёве, Мінску, Мсціславе і інш. Распрацаваў методыку архітэктурна-археалагічнага вывучэння манументальных помнікаў Беларусі. У цяперашні час — дактарант Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
Аўтар некалькіх манаграфій і больш як 150 навуковых прац па археалогіі і гісторыі архітэктуры. Апублікаваў больш за 400 навуковых і навукова-папулярных артыкулаў.
Грамадска-палітычная дзейнасць
Адзін з заснавальнікаў БНФ, БСДГ (з 1991 года), намеснік (1991), старшыня Цэнтральнай Рады БСДГ (1992—1995). У 1990—1996 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета РБ XII склікання. У 1990—1995 гадах — намеснік старшыні камісіі Вярхоўнага Савета РБ па адукацыі, культуры і ахове гістарычнай спадчыны. Прымаў удзел у распрацоўцы афіцыйнай выявы дзяржаўнага герба «Пагоня», бел-чырвона-белага дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Беларусь і наверша да яго. Удзельнічаў у галадоўцы дэпутатаў Апазіцыі БНФ (11—12 красавіка 1995 года) супраць арганізаванага Аляксандрам Лукашэнкам рэферэндуму пра змену дзяржаўных сімвалаў, скасаванне статуту беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай і эканамічную інтэграцыю з Расіяй.
Лайм
Лайм (Citrus × aurantiifolia) — від раслін сямейства рутавых родам з Індыі, генетычна падобны да ​​лімону. Назва паходзіць ад персідскага слова لیمو (ліму). У Міжземнамор'і распаўсюдзіўся ў другой палове I тыс. н. э.
Батанічнае апісанне
Невялікае дрэва або куст вышынёй ад 1,5 да 5,0 м. Крона густая, галіны пакрытыя кароткімі калючкамі. Суквецці пазушныя, з 1-7 кветкамі, красаванне рэмантантнае; плады невялікія — 3,5-6 см у дыяметры, яйкападобныя, мякаць зеленаватая, сакавітая, вельмі кіслая. Лупіна зялёная, жаўтлява-зялёная або жоўтая, пры поўнай спеласці вельмі тонкая.
Амазар
Амаза́р — пасёлак гарадскога тыпу ў Магочынскім раёне Забайкальскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Амазарскае». Станцыя на Забайкальскай чыгунцы.
Насельніцтва — 2257 чал. (2021). Размешчаны на паўночным усходзе края, ва ўсходняй частцы раёна, па левым беразе р. Амазар, ля ўпадзення ў яе р. Чычатка, за 98 км на ўсход-паўночны ўсход ад райцэнтра — горада Магоча. Заснаваны ў 1908 годзе ў сувязі з будаўніцтвам транссібірскай чыгункі. У далейшым атрымалі развіццё нарыхтоўка лесу і лесапілаванне.
Піліп Кізевіч
Пілі́п Кізе́віч (, в. Стральцы, Гродзенскі павет —, Беласток) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
У верасні 1926 года — скарбнік Гродзенскага павятовага камітэта Беларускай сялянска-работніцкай грамады. У 1927 годзе становіцца членам Гродзенскай гарадской управы Таварыства беларускай школы. На выбарах у Сейм 1928 года ўваходзіў у склад Беларускага сялянска саюза.
На з’ездзе павятовых дэлегатаў Таварыства беларускай школы ў Гродне 12 ліпеня 1928 года быў абраны скарбнікам Гродзенскага акруговага і павятовага праўленняў Таварыства беларускай школы. Удзельнік Гродзенскага акруговага з’езда Таварыства беларускай школы 14 кастрычніка 1928 года, дзе абраны дэлегатам на агульны сход ТБШ у Вільні. Быў сябрам Галоўнай управы ТБШ. Часта друкаваўся ў «Летапісе Таварыства беларускай школы» і іншых выданнях.
На яго імя было аформлена валоданне беларускай кнігарняй у Гродне. 7 ліпеня 1929 года арыштаваны паліцыяй. У 1932–1933 гадах разам з сябрамі Беластоцкай акруговай управы ТБШ ладзіць цыкл лекцый па ўсёй акрузе.
Пасля Другой сусветнай вайны жыў у Беластоку. У верасні 1949 года на Беласточчыне сталі арганізоўвацца школы з беларускай мовай навучання. У 1950 годзе быў прыняты на пасаду візітатара школ. Тры гады працаваў на ніве беларускай асветы на Беласточчыне.
Увайшоў у аргкамітэт па стварэнні Беларускага грамадска-культурнага таварыства (БГКТ). 26 лютага 1956 года адбыўся першы з’езд таварыства, на якім ён быў абраны намеснікам старшыні Галоўнага праўлення БГКТ.
Працаваў дырэктарам прадпрыемства гарадскога водазабеспячэння.
Пахаваны на могілках каталіцкай парафіі Усіх Святых у Беластоку.
Спрынгбок
Спрынгбо́к (Antidorcas marsupialis) — афрыканская антылопа з сямейства Пустарогіх.
Жыве на засушлівых землях Паўднёвай Афрыкі, голоўным чынам на землях Батсваны, Намібіі і ПАР.
Жывёла здольная выконваць высокія скокі да 4 м. Дасягае хуткасці 80 км/г.
Дэвід Мамфард
Дэвід Браянт Мамфард (David Bryant Mumford; нар., Уорт, Заходні Сусекс, Вялікабрытанія) — амерыканскі матэматык, вядомы сваімі працамі па алгебраічнай геаметрыі. Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1975), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (2008), Расійскай акадэміі навук (2016).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і англічаніна і амерыканкі. Вучыўся ў Гарвардскім універсітэце, у 1961 годзе пад кіраўніцтвам О. Зарыскага абараніў дысертацыю, названую «Existence of the Moduli Scheme for Curves of Any Genus».
Асноўныя працы Мамфарда — у галіне алгебраічнай геаметрыі, у якой ён, працягваючы традыцыі гарвардскай школы, якая ідзе яшчэ ад Зарыскага, стаў адным з тых, хто атрымаў карысць з ідэй Гратэндыка, захоўваючы і больш старыя традыцыі. У яго працах спалучаюцца як традыцыйная геаметрычная інтуіцыя, так і найноўшая алгебраічная тэхніка, напрыклад, пабудова мнагастайнасці Пікара і шматлікіх прастор модуляў як даўно вядомых квазіпраектыўных мнагастайнасцей. Вялікае значэнне маюць яго працы па «паталогіях» у алгебраічнай геаметрыі, класіфікацыі гладкіх праектыўных паверхняў, па тэорыі інварыянтаў і па класічнай, але асучасненай тэорыі тэта-функцый.