cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леанід Іосіфавіч Ячнеў
Біяграфія
Прымусовыя работаў у Германіі. У чэрвені 1946 года вярнуўся да дому. Працягваў самастойныя музычныя заняткі па ігры на баяне. Калі ў вёсцы на месцы былога спіртзавода быў адкрыты дзіцячы дом (1947), працаваў у ім музычным кіраўніком. А са студзеня 1948 года па жнівень 1949 года працаваў баяністам і кіраўніком хору ў раённым Доме культуры мастацтва Гродзенскай вобласці. Тут жа закончыў дзевяць класаў вячэрняй школы працоўнай моладзі. Праз некаторы час едзе ў Маскву і паступае вучыцца на завочнае аддзяленне Усесаюзнага тэхналагічнага інстытута харчовай прамысловасці, які закончыў ў 1957 годзе. Апошнія дваццаць пяць гадоў працаваў настаўнікам матэматыкі ў СШ № 3. А побач з гэтым крочыла па жыцці і захапленне музыкай.
Нацыянальны ўніверсітэт «Львоўская палітэхніка»
Нацыянальны ўніверсітэт «Львоўская палітэхніка» (Національний університет «Львівська політехніка») — самая старая вышэйшая тэхнічная навучальная ўстанова Украіны і Усходняй Еўропы, заснаваная ў 1816 годзе аўстрыйскім імператарам Францам II.
Гісторыя
7 сакавіка 1816 года ў Львове была адкрыта Імператарска-каралеўская рэальная школа. Утрымлівалася рэальная школа за рахунак новаўвядзенага мясцовага прамысловага падатку. У навучальных планах рэальнай школы асноўную ролю адвялі прадметам натуральна-матэматычнага цыклу, чарчэнню, малюнку і вывучэнню замежных моў. Навучальны працэс у рэальнай школе ажыццяўляўся на аснове аўстрыйскіх адукацыйных праграм, якія былі адаптаваныя да мясцовых патрабаванняў. У 1825 годзе у адпаведнасці з дэкрэтам аўстрыйскага імператара Франца І трохкласная Імператарска-каралеўская рэальная школа была рэарганізавана ў Імператарска-каралеўскае вучылішча тэхнічных навук і гандлю. У 1835 годзе вучылішча тэхнічных навук і гандлю ператварылі ў Імператарска-каралеўскую рэальна-гандлёвую акадэмію. Тут у 1841 годзе адкрылі тэхнічны факультэт. У 1844 годзе ў доме Даровскага, што на сённяшняй вуліцы Армянскай 2, была адкрыта Імператарска-каралеўская тэхнічная акадэмія з тэхнічным і гандлёвым аддзеламі (факультэтамі). Яна была адной з першых акадэмічных тэхнічных школ у Еўропе і першай ва Украіне. У 1877 годзе новы навучальны год пад кіраўніцтвам новага рэктара Юльяна Захарэвіча пачалі ў новым корпусе акадэміі (на цяперашняй вул. С. Бандэры). Праект гэтага корпуса і будынка хімічнай лабараторыі выканаў сам рэктар, архітэктар Юліян Захарэвіч. Тады ж акадэмія была перайменавана ў Вышэйшую політэхнічную школу і ўключана ў пералік акадэмічных школ Аўстра-Венгерскай імперыі.
10 ліпеня 1912 лекцыю ў Львоўскай палітэхнічнай школе прачытала Марыя Складоўская-Кюры. Таго ж дня вучоны савет Палітэхнікі ўшанаваў яе званнем ганаровага доктара тэхнічных навук. Яе імя ўвекавечана на ганаровай дошцы дактароў honoris causa Львоўскай палітэхнікі.
З 1921 года ўстанова называлася Львоўскай палітэхнікай, а з 1939 года — Львоўскім політэхнічным інстытутам. У чэрвені 1993 года, за год да святкавання свайго 150-годдзя, Львоўскі політэхнічны інстытут атрымаў найвышэйшы ва Украіне — чацвёрты ўзровень акрэдытацыі, статус універсітэта і назву "Дзяржаўны універсітэт "Львоўская палітэхніка". У 2000 годзе Палітэхніка атрымала статус нацыянальнага універсітэта. 8 ліпеня 2009 года Кабінет Міністраў Украіны на сваім пасяджэнні надаў Нацыянальнаму ўніверсітэту «Львоўская палітэхніка» статус самакіроўнай даследчай нацыянальнай вышэйшай навучальнай установы.
Іншыя структурныя падраздзяленні
Навукова-даследчая частка Навукова-тэхнічная бібліятэка 8 каледжаў 2 гімназіі 34 вучэбна-лабараторных корпуса 12 інтэрнатаў 3 спартыўна-аздараўленчых лагера для студэнтаў і выкладчыкаў Выдавецтва Нацыянальнага ўнівэрсытэту "Львоўская палітэхніка" народны дом «Просвіта (Львоўскай палітэхнікі)» праектна-канструктарскае аб'яднанне «Палітэхнік» геадэзічны палігон і астранома-геадэзічная лабараторыя
Навучальны працэс
Ва ўніверсітэце навучаюцца больш за 35 тыс. студэнтаў. Падрыхтоўка спецыялістаў праводзіцца па 64 бакалаўрскіх напрамках і 124 спецыяльнасцях, з якіх 123 — магістарскага ўзроўню.
Навучальны працэс забяспечвае прафесарска-выкладчыцкі склад колькасцю каля 2,5 тыс. чалавек, з якіх больш за 300 — дактары навук і больш за 1,2 тыс. — дацэнты, кандыдаты навук. Да навучальнага працэсу прыцягнутыя вучоных з навуковых устаноў НАН Украіны, вытворчых прадпрыемстваў і праектных інстытутаў.
Герман Чарлз Босман
Герман Чарлз Босман (Herman Charles Bosman;  — ) — паўднёваафрыканскі пісьменнік, які лічыцца найлепшым аўтарам кароткіх апавяданняў ПАР.
Біяграфія
Вывучаў творчасць Эдгара По і Марка Твэна і выпрацаваў свой стыль, у якім асаблівая ўвага надавалася іроніі. У творах Босмана, напісаных у асноўным па-англійску, выведзена шмат афрыканераў; шмат увагі пісьменнік надае супярэчнасцям у грамадстве афрыканераў у першай палове ХХ ст.
Босман нарадзіўся ў Кайлсрывіры (Kuilsrivier), гарадку паблізу Кейптаўна, у афрыканерскай сям'і, і з дзяцінства ведаў афрыкаанс і англійскую. Калі Босманы пераехалі ў Яганэсбург, будучы пісьменнік пайшоў у кенсінгтанскую сярэднюю школу для хлопчыкаў. Удзельнічаў у стварэнні школьнага часопіса. Калі Герману было шаснаццаць, ён пачаў пісаць першыя свае апавяданні для нядзельнай газеты Sunday Times. Ва ўніверсітэт ён паступіў дзякуючы ўдзелу ў шэрагу конкурсаў студэнцкіх літаратурных твораў.
Пасля заканчэння ўніверсітэта Босман атрымаў месца настаўніка ў школе, дзе навучанне вялося на афрыкаанс, у раёне Грот Марыка (Groot Marico). Гэты край і яго людзі натхнілі пісьменніка і сталі асноўным матэрыялам для самых вядомых апавяданняў Босмана: серыі апавяданняў пра Дзядзьку Схалка Лоўрэнса (Oom Schalk Lourens) і нарысаў з «Вітальні» (Voorkamer) — дзеянне іх усіх адбываецца ў гэтым рэгіёне.
Падчас школьных канікулаў у 1926 годзе Босман прыехаў у госці да сваёй сям'і ў Яганэсбург. Паспрачаўшыся са сваім зводным братам, ён стрэліў з вінтоўкі і забіў яго.
Пісьменніка асудзілі і перавялі ў камеру для смяротнікаў у Цэнтральнай турме Прэторыі, але потым памілавалі і замянілі расстрэл на дзесяцігадовае зняволенне і катаргу. У 1930 годзе яго вызвалілі пасля адбывання паловы тэрміну. Турэмны досвед лёг у аснову яго напаўбіяграфічнай кнігі, «Турма Колд Стоўн» (Cold Stone Jug).
Босман адкрыў сваю друкарню і хутка зрабіўся часткай літаратурнай супольнасці Яганэсбурга. Але яму быў патрэбны адпачынак, і ён выправіўся ў падарожжа, што зацягнулася на дзевяць гадоў, большую частку якіх ён правёў у Лондане. Апавяданні, напісаныя ў гэты перыяд, увайшлі потым у адну з самых вядомых яго кніг — «Мафекінгская дарога» (Mafeking Road).
У пачатку Другой сусветнай вайны ён вярнуўся ў Паўднёвую Афрыку і пачаў працаваць журналістам, апроч гэтага, перакладаў на афрыкаанс «Рубаят» Амара Хаяма (выйшаў у 1948).
Босмана вельмі хвалявала тое, што ў Яганэсбургу не шанавалася культурная спадчына. Так, ён пісаў: «Яны знясуць Класічны тэатр, як ужо знеслі ўсе іншыя старыя будынкі, тэатры, джын-палаца, начлежкі, храмы, крамы, аркады, кафэ і турмы, якія асацыююцца з шахцёрскімі часамі Яганэсбурга… Я рады, што ў свеце няма больш іншых гарадоў, якія б так прагнулі пазбавіцца ад сведчанняў уласнага паходжання».
Пісьменнік ажаніўся з Элай Мэнсан. Пара зрабілася вядомай праз багемны стыль жыцця і вечарынкі, якія часта зацягваліся да ранку і на якіх госці бавіліся размовамі. Пасля вечарынкі, што адбылася ў гонар пераезду ў новы дом, пісьменнік моцна захварэў — у яго з'явіліся болі ў грудзях, — і яго адправілі ў бальніцу ў Эдэнвалі. Падчас прыёму на пытанне: «Месца нараджэння?» — ён адказаў: «Нарадзіўся ў Кайлсрывіры, памёр у эдэнвалскай бальніцы». Праз некалькі хвілін пасля таго, як ён увайшоў да доктара, з кабінета пачуўся гучны рогат, і пісьменніка выпісалі. Аднак літаральна праз некалькі гадзін ён злёг і памёр па дарозе ў бальніцу. Дата смерці пісьменніка — 14 кастрычніка 1951 года. Пахавалі Босмана на могілках у Вестдэне. На яго трохвугольным надмагіллі на афрыкаанс і па- англійску напісана слова «пісьменнік» (Die Skrywer, The Writer, Herman Charles Bosman).
Пасля смерці Босмана аўтарскія правы на ўсе яго творы былі выстаўлены на аўкцыён, і іх набыла яго жонка. Пасля яе смерці правы перайшлі да яе сына.
Аргайл
Аргайл (Airthir-Ghaidheal («усходне-гэльскі»); Argyll) — гістарычная вобласць на захадзе Шатландыі, у гарах на ўзбярэжжы заліва Ферт-оф-Лорн. Часцяком у склад Аргайла ўключаюць гістарычныя тэрыторыі Кінтайр, Напдэйл, Ковал і Лорн, часам таксама Арднамурхан і Морверн. У наш час усе гэтыя землі ўваходзяць у склад вобласці Аргайл і Б’ют.
Найважнейшыя гарады Аргайла: Інверары, былая рэзідэнцыя графаў Аргайла, і Кэмпбелтаўн. Рэльеф уяўляе сабой паўднёва-заходнія адгор'і Шатландскага нагор'я. Узбярэжжа Аргайла надзвычай зрэзана, уздоўж берагавой лініі цягнецца ланцужок невялікіх астравоў.
Тэрыторыя Аргайла стала адной з першых каланізаваных ірландскімі перасяленцамі ў Шатландыю — скотамі, якія стварылі тут гэльскае каралеўства Дал Рыяда. У 843 г. дзяржавы скотаў і піктаў аб'ядналіся ў каралеўства Шатландыю. Перамяшчэнне цэнтраў дзяржаўнасці на ўсходняе ўзбярэжжа надоўга адвяло Аргайл ад асноўнай лініі развіцця шатландскага каралеўства. З IX стагоддзя ўзбярэжжа вобласці моцна пацярпела ад набегаў нарвежскіх вікінгаў. У 1140 г. на тэрыторыі Аргайла было створана незалежнае гэльска-нарвежскае Каралеўства Астравоў на чале з Сомерледам, аднак пасля яго смерці пачаліся бесперапынныя войны паміж нашчадкамі Сомерледа, чым скарысталіся шатландскія каралі, які ўсталявалі ў 1249 г. кантроль над Аргайлам.
У далейшым улада над Аргайлам аспрэчвалі два буйныя кланы — Мак-Дугалаў і Кэмпбелаў. Перамога засталася за апошнімі, якія арыентаваліся на цэнтральную ўладу і ў 1309 г. атрымалі тытул лордаў (з 1457 г. — графаў) Аргайла. Кэмпбелы адыгрывалі асноўную ролю ў працяглай барацьбе каралёў Шатландыі за падпарадкаванне гэльскіх кланаў заходніх рэгіёнаў краіны. (гл. Графы Аргайл). У 1641 г. Арчыбальд Кэмпбел, 8-ы граф Аргайл, атрымаў ад караля Карла I тытул маркіза Аргайла, што не перашкодзіла яму ўзначаліць антыкаралеўскую партыю падчас рэвалюцыі ў Англіі і Шатландыі. З 1701 г. глава роду Кэмпбелаў носіць тытул герцага Аргайла.
На тэрыторыі ўласна Аргайл размяшчаліся гістарычна землі шатландскіх кланаў Мак-Дугалаў, Кэмпбелаў, Мак-Грэгараў і Камеранаў.
Папоўцы
Папоўцы — тапонім.
Недалька
Не́далька, Нідалька — рака ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
Назва
Назва ракі засведчаная як «Нідалька» (< Нідаль). Назва балцкага паходжання, форма аднаўляецца як *Nid-al-.
Балцкія гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы Nieda, Niedus, Niedulė, прускія Nyda, Neide.
Далей да індаеўрапейскага *neid-, *nid- «цекці», якое таксама шырока прадстаўлена сярод стараеўрапейскай гідраніміі, а ў лексіцы захавалася ў стараіндыйскім nēdati «цекці». У старабалцкай лексіцы корань меў прысутнічаць (пра гэта сведчаць гідронімы), але з цягам часу знік пад ціскам іншых сінонімаў. Тое ж адбылося і, напрыклад, з *droṷus «плынь», што захавалася ў стараіндыйскім draváḥ (< dravas) «бег», а таксама ў гідронімах тыпу Адроў, Сухадроўка.
Балцкі гідранімічны фармант -l-, якім пашыраны корань у назве Нідалі, прысутны таксама ў рачных назвах тыпу Даколь, Віхолка, Скідзела і інш.
Каля Нідалі працякаюць рэкі з балцкімі назвамі Можніца (прыток Нідалі), Мрай (як і Нідаль, цячэ ў Бярэзіну), Пядынь (прыток бярэзінскай Цны). На Бярэзіне (як і на Сажы) Ул. Тапаровым адзначалася адмысловая канцэнтрацыя балцкіх гідронімаў.
Водаапісанне
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 28 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,5 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1,5 км у напрамку на захад ад вёскі Ніўкі, вусце за 1 км на поўнач ад вёскі Броды. Вадазбор у межах Вернебярэзінскай нізіны. Прыток — Можніца (справа).
Каля ракі вёскі Ніўкі і Нядаль (Нідаль).
Курс судна
Курс судна́ — вугал між дыяметральнай плоскасцю судна і напрамкам на поўнач ( N норд).
Вымяраецца ў градусах па гадзіннікавай стрэлцы ад 0 ° (т.зв. «чысты норд») да 359 °. Да сярэдзіны XIX ст. было прынята вымярэнне ў румбах ад 0 (норд, N) па гадзіннікавай стрэлцы да 31 (норд-вэст-тэн, NBW). У залежнасці ад метаду вымярэння адрозніваюць:
Hominini
Апісанне
У трыбу гамініні традыцыйна ўключаюць людзей, шымпанзэ, іх вымерлых продкаў і яшчэ некалькі выкапневых родаў. Морыс Гудмэн ў сваёй неардынарнай класіфікацыі прыматаў, таксама адносіць да трыбы Гамініні гарыл, уключаючы іх у падтрыбу Гамініна, і арангутанаў, вылучаючы іх падтрыбу Пангіна (Pongina). Таксама да трыбе адносяць шэраг выкапняў гамінід: Антраполаг Фолькер Зомер адзначыў, што генетыкі, якія параўноўваюць адрозненні паміж родамі Homo і Pan з адрозненнямі паміж мужчынамі і жанчынамі ў людзей, прапаноўваюць уключыць у род Homo і перайменаваць звычайнага шымпанзэ ў Homo troglodytes, а карлікавага шымпанзэ (баноба) — у Homo paniscus.
Анджэла Ск’явіа
Анджэла Ск’явіа (Angelo Schiavio; — ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1934 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Вялікая Вялікая
Вялі́кая Вялі́кая (, Великая Великая) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відамлянскага сельсавета.
Родзевічы
Назву Ро́дзевічы маюць:
Ханіш
Ханіш (جزر حنيش‎) — група астравоў на поўдні Чырвонага мора. Уваходзяць у склад Емена. Агульная плошча — 190 км². Сталага насельніцтва няма.
Геаграфія
Архіпелаг Ханіш месціцца на поўдні Чырвонага мора і складаецца з 23 астравоў. У большасці гэта паднятыя над вадою скалы. Найбуйнейшы востраў Зукар займае плошчу 120 км². Паўночныя астравы знаходзяцца ў 29,11 км ад аравійскага ўзбярэжжа Емена. Паўднёвыя астравы — у 10,81 км ад афрыканскага ўзбярэжжа Эрытрэі. Усе астравы маюць вулканічнае паходжанне. Характэрны частыя землятрусы. Найвышэйшы пункт — гара Зукар (571 м) на востраве Зукар.
Клімат трапічны пустынны. Найбольш спякотны месяц — жнівень, калі тэмпература паветра вагаецца ад +24°C да +35°C, найбольш прахалодны — снежань з ваганнем ад +15°C да +27°C. Ападкі ў выглядзе дажджу здараюцца пераважна ў ліпені і жніўні дзякуючы вільготнаму мусону з Індыйскага акіяна, аднак іх колькасць рэдка перавышае 2 мм у месяц.
Прырода
Наземныя флора і фаўна вельмі бедныя. Каля астравоў вылучаюцца зоны каралавых рыфаў з багатай падводнай фаўнай.
Гісторыя
Астравы Ханіш вядомы з антычнага перыяда. У XVII - пачатку XX стст. фармальна ўваходзілі ў склад Асманскай імперыі і выкарыстоўваліся як часовая база для барацьбы з пірацтвам. У 1903 г. французскія інжынеры пабудавалі некалькі маякоў, з якіх захаваўся маяк Алі на паўднёвых астравах. Пасля I Сусветнай вайны кантроль над маякамі захапілі ваенныя Вялікабрытаніі. Свае правы на архіпелаг таксама выказала Італія, якая валодала калоніяй Эрытрэя.
У 1967 г. НРПЕ абвясціла суверынітэт над Ханіш. У 1990 г. архіпелаг быў ўключаны ў склад аб'яднанага Емена. Востраў Кабер наведваўся еменскімі рыбакамі. Паўднёвыя астравы выкарыстоўваліся эрытрэйскімі нацыяналістамі падчас барацьбы супраць Эфіопіі. У 1993 г., калі Эрытрэя набыла незалежнасць, яе ўрад абвясціў Ханіш часткай сваёй тэрыторыі. Было праведзена некалькі раўндаў перагавораў паміж Еменам і Эрытрэяй аб лёсе архіпелага.
У 1995 г. урад Емена даў дазвол нямецкай кампаніі на будаўніцтва турыстычнага цэнтра на Каберы. Для аховы будаўніцтва на востраве быў размешчаны гарнізон з 200 еменскіх ваенных. 11 лістапада 1995 г. Эрытрэя ўльтыматыўна запатрабавала вывесці ваенныя сілы з Кабера. 15 снежня - 17 снежня 1995 г. эрытрэйская армія і флот захапілі архіпелаг. Падчас баёў загінулі 12 эрытрэйцаў і 15 еменцаў, было выпадкова пашкоджана расійскае гандлёвае судна. Еменскія дыпламаты распаўсюдзілі праз ЛАД інфармацыю пра дапамогу эрытрэйскім ваенным сілам з боку Ізраіля.
У 1998 г. міжнародны арбітраж у Гаазе прызнаў архіпелаг Ханіш часткай тэрыторыі Емена, аднак Эрытрэя захавала права весці ў раёне астравоў эканамічную дзейнасць, у тым ліку лоў рыбы. 1 лістапада 1998 г. адбылася афіцыйная перадача астравоў Емену.
NGC 6211
NGC 6211 (іншыя абазначэнні — UGC 10516, MCG 10-24-27, ZWG 299.14, KAZ 82, 7ZW 655, PGC 58775) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баргафранка-суль-По
Баргафранка-суль-По (Borgofranco sul Po) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мантуя.
Насельніцтва складае 887 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 46020. Тэлефонны код — 0386.
Апаровіч
Апаровіч — прозвішча.
Спіс вуліц Мар’інай Горкі
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Мар’іна Горка
Казакі (серыя мультфільмаў)
«Як казакі…» — серыя мультфільмаў, знятых у СССР на кінастудыі «Кіеўнавукфільм» рэжысёрам Уладзімірам Дахно. Пасля распаду СССР цыкл быў працягнуты ў незалежнай Украіне на студыях «Укранімафільм» і Baraban. Усе мультфільмы кароткаметражныя, іхняя працягласць не перавышае 20 хвілін. Паводле серыяла зроблена гульня-квэст «Як казакі Мону Лізу шукалі».
Пра мультфільм
Напачатку 2010-х гадоў студыя «Укранімафільм» пачала рыхтаваць да выпуску другі сезон серыялу «Як казакі…», прэм’ера якога адбылася 30 мая 2016 года на тэлеканале «1+1». У 2018 годзе выйшаў працяг прыгодаў казакоў — «Казакі. Вакол свету».
Рабцаўшчына
Ра́бцаўшчына (, Рябцевщина) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхавіцкага сельсавета.
Мікалай Барысавіч Карніцкі
Мікалай Барысавіч Карніцкі (, в. Чарніцкі, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі энергетык, спецыяліст у галіне цеплавых электрычных станцый, энергетычных сістэм і агрэгатаў. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001).
Біяграфія
Працаваў загадчыкам кафедры Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі»).
Навуковыя інтарэсы: эканамічнасць і надзейнасць работы электрычных станцый і кацельных.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені (2020), Ганаровай граматай Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь (1995), знакам «Выдатнік энергетыкі» (1996), Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2000), званнем «Ганаровы работнік Беларускай энергасістэмы» (2008).
Сапраўдны курс
Сапраўдны курс — вугал, зняволены паміж паўночным напрамкам мерыдыянаў месцы вымярэння і напрамкам праекцыі падоўжнай восі аб'екта на гарызантальную плоскасць , адлічваецца па гадзіннай стрэлцы ад геаграфічнага  паўночнага напрамка. Па сутнасці паказвае напрамак носа самалёта (або другога аб'екта) адносна поўначы.
Непасрэдна вымяраецца з дапамогай высокадакладных інерцыяльных навігацыйных сістэм або гіракомпасаў.
Шырока ўжываецца ў аэрафотаметрыі, картаграфіі і ў іншых прыкладаннях геаматыкі.
Аксана Сяргееўна Баюл
Аксана Сяргееўна Баюл (Оксана Баюл; нар. ) — украінская фігурыстка. Першая алімпійская чэмпіёнка (17-я зімовыя Алімпійскія гульні, Лілехамер, Нарвегія, 1994 год) незалежнай Украіны ў зімовых відах спорта. Срэбны прызёр чэмпіянату Еўропы (1993, 1994), чэмпіёнка свету (1993).
Сапраўдны курс
Паказваецца ў вуглавых градусах у дыяпазоне 0 ... 360°, часам -180 ... 180°. 0° заўсёды ўжываецца для ўказання напрамку аб'екта на поўнач, 90 ° - на ўсход.
Гінейцішкіс
Гінейці́шкіс (Gineitiškis) — вёска вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Знаходзіцца ў Аўкштайцкім нацыянальным парку. Размешчана на ўсходнім узбярэжжы возера Пакасас, на аўтамабільнай дарозе на Стрыпейкей.
Сцяг Балеарскіх астравоў
Сцяг Балеарскіх астравоў  — афіцыйны сцяг аўтаномнай супольнасці Іспаніі, размешчанага на аднайменным архіпелагу ў Міжземным моры. Сцяг зацверджаны ў 1983 годзе на аснове Саньеры — сцяга Каралеўства Арагон, часткай якога на працягу доўгага часу былі Балеарскія астравы.
Гісторыя
Афіцыйна Сцяг уключаны ў Статут Аўтаномнай супольнасці Балеарскія астравы арганічным законам 2/1983 ад 1 сакавіка 1983 года. Пазней у Статут уносіліся папраўкі Арганічнымі законамі 9/1994 і 3/1999, якія, аднак, не закранулі сцяг.
Паводле 6 Артыкула Статуту Балеарскіх астравоў сцяг Балеарскіх астравоў складаецца з гістарычна абумоўленых адметных сімвалаў: чатыры чырвоныя палосы на жоўтым фоне і белы замак з пяццю вежамі на фіялетавым фоне ў левым верхнім вугле. Пры гэтым кожны востраў можа мець свой уласны сцяг і адметныя сімвалы, зацверджаныя саветам вострава.
Статут не вызначае дакладныя адценні колераў сцяга, таму жоўты, чырвоны і фіялетавы могуць адрознівацца на розных сцягах. Таксама Статутам не задаецца выразная канструкцыя замка і яго выкананне можа істотна адрознівацца на розных сцягах. Як правіла замак малююць як сцяну, на якой пяць вежаў ідуць у рад, а цэнтральная трохі вышэй за іншыя.
Праект Статуту аўтаноміі Балеарскіх астравоў 1931 года, напісаны ў гады Другой Іспанскай Рэспублікі, але ў канчатковым выніку не зацверджаны, абвяшчаў, што сцягам супольнасці стане старажытны сцяг Каралеўства Мальёрка. Цяперашні сцяг Балеарскіх астравоў не адпавядае правілам геральдыкі
Засценак Дуброва (значэнні)
Назву Засце́нак Дубро́ва маюць:
NGC 6212
NGC 6212 (іншыя абазначэнні — MCG 7-34-142, ZWG 224.96, PGC 58840) — галактыка ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дубраўка (Брагінскі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малажынскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 11 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 39 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 130 км ад Гомеля.
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.
Планоўка складаецца з кароткай мерыдыянальнай вуліцы. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку XX стагоддзя. У 1908 годзе ўрочышча ў Брагінскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні.
У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса «XVIII партсъезд» (цэнтр — вёска Крыўча).
Іньшань
Іньшань — горная сістэма на поўначы Кітая, ва Унутранай Манголіі, на поўнач і паўночна-ўсход ад Хуанхэ. Агульная працягласць складае 650 км, вышыня — да 2187 м. У склад сістэмы ўваходзяць хрыбты Ланшань, Шэйтэн-Ула, Хэланьшань, Дацыншань. Паўночныя схілы хрыбтоў звычайна спадзістыя, паўднёвыя — стромкія і абрывістыя. Горы Іньшань складзены галоўным чынам старажытнымі крышталічнымі пародамі: гранітамі, гнейсамі. Маюцца радовішчы карысных выкапняў: каменнага вугалю і жалезных руд. У прыграбянёвых частках на паўднёвых схілах — горныя стэпы, па цяснінах захаваліся хвойнікі і бярозавыя гаі, па далінах рэк — зараснікі лаўралістай таполі, у ніжніх частках паўночных схілаў — паўпустыні.
Напрамкавы вугал
Напрамкавы вугал, НУ — вугал, змешчаны між паўночным напрамкам мерыдыяна ў месцы вымярэння і кірункам лініі напрамку, адлічваецца па гадзіннікавай стрэлцы ад напрамку на поўнач. Па сутнасці, паказвае кірунак напрамкавай хуткасці адносна поўначы.
Непасрэдна вымяраецца з дапамогай спадарожнікавага навігацыйнага прыёмніка. (Дзеля пазбягання блытаніны трэба правяраць наладкі для кожнай канкрэтнай мадэлі прыёмніка).
Паказваецца ў вуглавых градусах у дыяпазоне 0 ... 360°, часам -180 ... 180°. 0° заўсёды ўжываецца для ўказання кірунку руху на поўнач, 90 ° - на ўсход.
Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч
Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч (, в. Пекалін, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — доктар філасофскіх навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт БДУ. У 2008—2014 гадах быў намеснікам кіраўніка Аператыўна-аналітычнага цэнтра пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Аўтар кніг «Беларусь як руская святыня» («Беларусь как русская святыня») і «Беларусь і Расія: гісторыясофскае і цывілізацыйнае адзінства» («Беларусь и Россия: историософское и цивилизационное единство»).
7 верасня 2021 года ў нумары 68 газеты «Мінская праўда» надрукаваў артыкул «Што хвалюе ў Беларусі каталіцкіх дзеячаў і іх польскіх куратараў?» («Что волнует в Беларуси католических деятелей и их польских кураторов?»), праілюстраваны на першай старонцы газеты карыкатурай на каталіцкіх святароў і беларускую нацыянальную сімволіку. На малюнку выяўляюцца каталіцкія святары у характэрным адзенні, свастыка, бел-чырвона-белы сцяг і словы беларускага хрысціянскага гімна «Магутны Божа» на фоне перакручанай рэплікі абраза росіцкіх пакутнікаў — святароў, якія падчас Другой сусветнай вайны разам са сваімі вернікамі мужна прынялі смерць ад рук нацысцкіх карнікаў. Малюнак мае подпіс на рускай мове: «''Мутация веры. Кресты бывают разные...''». Пры гэтым іншы матэрыял на тытульнай старонцы мае назву, якая адсылае ў часы нацысцкай Германіі: «У чым меў рацыю Гебельс?» («В чем был прав Геббельс?»). Беларускі каталіцкі касцёл даў афіцыйны адказ на гэтую публікацыю :
Раней прэс-сакратар Беларускага каталіцкага касцёла айцец Юрый Санько адзначыў, што згаданая карыкатура зневажае хрысціянскі крыж, што абражае ўсіх хрысціян прапагандай нацысцкай сімволікі.
Санкцыі ЕС
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Крыштаповіч як намеснік кіраўніка Аператыўна-аналітычнага цэнтра ў рашэнні Еўрапейскага савета ад 15 кастрычніка 2012 года быў названы важным голасам прапаганды, які падтрымлівае і апраўдвае рэпрэсіі супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці, якія сістэматычна асвятляюцца ў негатыўнай і зневажальнай форме з выкарыстаннем фальсіфікаванай інфармацыі.
Хрыста Боцеў
Хрыста Боцеў (Христо Ботев;  — ) — балгарскі паэт, рэвалюцыянер і нацыянальны герой змагання супраць турэцкага панавання.
Біяграфія
Нарадзіўся Боцеў ў сям’і Боцё Петкава, настаўніка і дзеяча нацыянальнага вызваленчага руху. Да 1863 года будучы паэт вучыўся ў родным горадзе Калоферы, восенню 1863 года з дапамогай Балгарскага таварыства ў Адэсе і з дапамогай рускага віцэ-консула ў Канстанцінопалі Н. Герава паступіў у Другую Адэскую гімназію. Там ён пачаў пісаць вершы, за ўдзел у рэвалюцыйна-дэмакратычным руху быў у 1865 годзе выключаны з гімназіі. Пасля паэт вучыўся ў Новарасійскім універсітэце ў Адэсе, працаваў настаўнікам ў сяле Задунаеўка ў Бесарабіі. Боцеў належаў да пакалення балгарскіх эмігрантаў, якое было цесна звязанае з рускай інтэлігенцыяй (сімвалічны вобраз — Інсараў у «Напярэдадні» Тургенева).
У 1867 годзе Боцеў вярнуўся ў Калофер і там падчас урачыстасцяў у гонар Кірыла і Мяфодзія (цяпер нацыянальнае свята Балгарыі, адным з заснавальнікаў гэтай традыцыі быў бацька паэта) выступіў з антытурэцкай прамовай, пасля якой быў вымушаны пакінуць горад і эміграваць у Румынію.
У 1869 годзе паэт браў удзел у аб’яднаннях балгарскай эміграцыі ў Бухарэсце, пазнаёміўся і пасябраваў з Васілам Леўскім (у 1873 годзе Боцеў напісаў верш пра яго смяротнае пакаранне), увайшоў у Балгарскі цэнтральны рэвалюцыйны камітэт. Блізкім сябрам Боцева быў таксам беларускі рэвалюцанер Мікалай Судзілоўскі Русель. З 1871 года выдаваў газету «Слова балгарскіх эмігрантаў» («Дума на българските емигранти») і супрацоўнічаў з газетай «Свабода», якую выдаваў Любен Каравелаў. У 1876 годзе пачалося Красавіцкае паўстанне, падчас якога Боцеў (які не меў ніякага ваеннага досведу) разам з лейтэнантам рускай арміі Ніколам Вайноўскім кіраваў атрадам з 276 чалавек, які высадзіўся з парахода «Радзецкі», што прыплыў з Румыніі па Дунаі. Але на момант высадкі атрада паўстанне было амаль падаўленае. Спачатку атрад досыць паспяхова абараняўся, але ў канцы мая 1876 года яго становішча рэзка пагоршылася. Лічыцца, што 2 чэрвеня (21 мая па старым стылі) Боцеў быў смяротна паранены турэцкім снайперам на гары Враца і амаль адразу памёр. Згодна з яшчэ адной версіяй, Боцеў быў забіты кімсьці са сваіх паплечнікаў. Амаль усе ўдзельнікі атрада Боцева таксама загінулі.
У сваёй творчасці Боцеў арыентаваўся на вершы рускіх рэвалюцыйных дэмакратаў і асабліва на вершы Някрасава. Быў знаёмы з раманамі І. С. Тургенева, М. Чэрнэшэўскага. Адзін з самых знакамітых яго твораў — балада «Хаджы Дзімітр». У 1875 годзе Хрыста Боцеў і яго паплечнік Стэфан Стамболаў выдалі супольны зборнік «Песні і паэмы». З усёй творчай спадчыны Боцева захавалася крыху больш за дваццаць вершаў, большасць з якіх сталі народнымі песнямі. Першы поўны збор ацалелых твораў Боцева быў выдадзены ў 1907 годзе.
Праз два гады пасля смерці Боцева Балгарыя атрымала незалежнасць, і паэт разам з Васілам Леўскім хутка ператварыўся ў легендарную фігуру нацыянальнага адраджэння. У 1885 годзе дзень яго смерці аб’яўлены святам (Дзень Боцева), у 12 гадзін у гэты дзень штогод гудкі сірэн заклікаюць усіх ушанаваць памяць тых, хто загінуў за нацыянальную незалежнасць. У 1890 годзе ў Врацы яму быў пастаўлены помнік. Яго імем названая гара Боцеў, самы высокі хрыбет Стара-Планіна, горад Боцеўград, вуліцы амаль у кожным горадзе Балгарыі і Румыніі, у расійскім горадзе Саранску і пік на Паўднёвых Шэтландскіх астравах. У 2009 годзе помнік Боцеву быў усталяваны таксама ў Адэсе.
Бюст Боцева зрабіў Заір Азгур (1959). Аднайменны верш балгарскому паэту прысвяціў Ніл Гілевіч.
Пераклады
На беларускую мову Х. Боцева перакладаў Ніл Гілевіч, а таксама Алесь Разанаў і Мікола Хведаровіч.
Вялікая Малая
Вялі́кая Мала́я (, Великая Малая) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відамлянскага сельсавета.
Ляховіч
Ляховіч — беларускае прозвішча.
Ёвараўчышкес
Ёвара́ўчышкес (Jovaraučiškės) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 3,5 км на паўночны захад ад Лінкмяніса, на паўднёвым узбярэжжы возера Пакалас.
Сівожанка
Сіво́жанка (, Сивожанка) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхавіцкага сельсавета.
Ірландскі нацыянальны ўніверсітэт
Ірландскі нацыянальны ўніверсітэт (Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath) — ірландская дзяржаўная федэратыўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Дублін.
Агульная характарыстыка
Універсітэты, якія ўваходзяць у яго склад, з’яўляюцца незалежнымі для ўсіх асноўных мэт, за выключэннем таго, што ступені і дыпломы выдаюцца ад імя Ірландскага нацыянальнага ўніверсітэта.
Структура
Каледжы:
Былыя самастойныя каледжы, цяпер каледжы ўніверсітэта, якія ўваходзяць у яго склад:
Іншыя былыя самастойныя каледжы:
Караль Курпінскі
Караль Казiмеж Курпі́нскі (Karol Kazimierz Kurpiński,, , Польшча — ) — польскі кампазітар, дырыжор, музыкальны тэарэтык. Прадстаўнік позняга класіцызму і сябра Варшаўскага таварыства сяброў навукі (Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk, TWPN). Аўтар музыкі да патрыятычнай песні «La Varsovienne» (1831) на словы Казіміра Дэлавінь.
Біяграфія
Музыцы вучыўся ў бацькі — арганіста Марціна Курпінскага.
З 1810 года 2-і дырыжор «Tэатра Нарадовы», у 1824—1840 гадах 1-ы дырыжор і дырэктар «Тэатра Велькі» ў Варшаве.
У 1835—1840 гадах кіраваў першай польскай Школай музычнага і драматычнага мастацтва.
Адыграў значную ролю ў стварэнні нацыянальнай оперы.
Асноўныя творы
Аўтар больш як 25 опер (усе пастаўлены ў Варшаве), у т.л. «Шарлатан, або Уваскрэсенне з мёртвых», «Ядвіга, каралева Польшчы» (абедзве ў 1814), «Новыя кракавякі» (1816), «Замак на Чарштыне, або Баямір і Ванда» (1819), аперэт, балетаў, мес, кантат, аркестравых і камерна-інструментальных твораў, аркестравых і фартэпіянных паланэзаў, песень; музычных падручнікаў і артыкулаў па музычнай этнаграфіі.
Шаховіч
Шаховіч — прозвішча.
NGC 6213
NGC 6213 (іншыя абазначэнні — MCG 10-24-30, ZWG 299.17, PGC 58778) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Крэн
Крэн (ад  — кіль, падводная частка карабля ці ад англ. kren-gen — класці судна на бок) — паварот аб'екта (судна, самалёта, падмурка збудавання) вакол яго падоўжнай восі.
Адзін з трох вуглоў (крэн, тангаж і рысканне), адпаведных тром вуглам Эйлера, якія задаюць арыентацыю апарата адносна нармальнай сістэмы каардынат. Крэн, у класічным яго паняцці, не вызначаны пры тангажы роўным 90 ° і −90 °. Вугал крэну (вугал нахілу) пазначаецца літарай γ (гама). У адрозненне ад самалётаў, вугал павароту ракеты вакол падоўжнай восі называецца не крэнам, а вуглом кручэння, і пазначаецца літарай φ (фі). Выклікаецца работай элеронаў — элементаў механізацыі крыла.
Паварот судна вакол падоўжнай восі на 180 градусаў называецца оверкіль ці, проста, уверх дном.
Шухаўская вежа (Канатоп)
Шу́хаўская ве́жа (Шуховська вежа) — воданапорная вежа ў горадзе Канатопе, Украіна. Збудаванне гіпербалоіднай канструкцыі.
Апісанне
Металічная канструкцыя, з жалезабетоннай асновай. Форма — аднапалосы гіпербалоід вярчэння. Эфект абяртання дасягаецца 25 парамі металічных вуглавых сцержняў. Аснова — колападобная. Дыяметр — 16 метраў.
Гісторыя
Выканана паводле праекта інжынера Уладзіміра Шухава. Пабудавана ў 1929 годзе. Забяспечвала мясцовых жыхароў пітной вадой. Падчас Другой сусветнай вайны была пашкоджана. У 1980 годзе з вежы знялі бак і сталі выкарыстоўваць у якасці тэлевізійнай. Па стане на 2018 год знаходзіцца ў занядбаным стане і патрабуе рэстаўрацыі.
З’яўляецца аб’ектам індустрыяльнага турызму.
Барыс I
Барыс I (Іншы варыянт імя Багарыс, у хрышчэнні Міхаіл) (1-я пал. IX ст. — ) — кіраўнік Балгарыі з 852 па 889 год, пасля хрышчэння ў 864 годзе афіцыйны тытул — князь. Сын хана Прэсіяна. Увёў хрысціянства ў якасці дзяржаўнай рэлігіі ў 865 годзе, пры хрышчэнні прыняў імя ў гонар візантыйскага імператара Міхаіла III. У 866 годзе здушыў паўстанне паганскай шляхты. Шануецца праваслаўнымі як святы ў рангу роўнаапостальнага.
Праўленне
У 854 г. вялікамараўскі князь Расціслаў пераканаў Барыса дапамагчы яму супраць Усходне-Франкскага каралеўства. У той час харваты распачалі вайну супраць Балгарыі. Абодва народа дагэтуль саіснавалі мірна, на падставе чаго дапускаецца, што харватам заплаціў Людовік II, каб яны напалі на Балгарыю ды адцягнулі ўвагу Барыса ад ягонага хаўруса з Вялікай Маравіей. У выніку хан Барыс быў вымушаны адмовіцца ад хаўруса. Па выніках ваенных дзеянняў 855 г. мір паміж балгарамі і ўсходнімі франками быў адноўлены, і Расціслаў быў вымушаны змагацца супраць Людовіка II саматугам.
Няўдача чакала Барыса і ў барацьбе з Візанціей у 855—856 гг. Балгарыя страціла вобласці Загора і Філіпопаль. Не дапамог у барацьбе з Візанціей і хаўрус з Людовікам II. Другі раз Візанція патрабаваля ў абмен на мір замест зямель, хрышчэння правіцеля.
Нацагійн Багабандзі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Ленінградскі тэхнікум халадзільнай прамысловасці, Адэскі тэхналагічны інстытут харчовай прамысловасці (1980; спецыяльнасць — інжынер халадзільных установак), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1987). Кандыдат філасофскіх навук.
У 1979 уступіў у мангольскую народна-рэвалюцыйную партыю. У 1997 прыпыніў сяброўства ў партыі ў сувязі з выбраннем прэзідэнтам. Пасля сыходу з пасады кіраўніка дзяржавы ў 2005 аднавіў сяброўства ў МНРП.
Ліст да Філіпійцаў Святога Апостала Паўла
Ліст да Філіпі́йцаў Свято́га Апо́стала Па́ўла, Ліст да Пілі́пцаў , Пасла́ньне да Піліпя́наў  — адзін з лістоў апостала Паўла, які ўваходзіць у спіс кніг Новага Запавета. Размяшчаецца пасля ліста Эфесянам перад лістом Каласянам.
Адрасат
Філіпы — першы горад у Еўропе, які наведаў апостал Павел, павінуючыся адкрыццю, якое ён атрымаў у сне. Гэта здарылася падчас яго другой місіянерскай вандроўкі ў 49 ці 50 годзе н.э. Паўла і вернікаў у Філіпах зваязвалі путы ўзаемнай шчырай любові і поўнага даверу. Таму апостал нават згаджаўся прымаць ад вернікаў дапамогу, чаго ён ніколі не рабіў. У пачатку ліста Павел нават не называе сабе апосталам, таму што ў Македоніі яму не прыходзілася абараняць свой апостальскі тытул. Пасля Павел яшчэ раз паведаў абшчыну ў Філіпах і ўвесь час падтрымліваў з ёй сувязь.
Мэта напісання ліста
Па-першае, гэта ўдзячны ліст за грашовую дапамогу, якую ён атрымаў праз Эпафрадыта. Эпафрадыт быў пасланы вернікамі Філіпаў да апостала ў якасці памочніка, але на шляху да яго небяспечна захварэў, таму Павел рашыў адправіць яго дахаты. Эпафрадыт павінен быў прынесці гэты ліст назад у Філіпы. Па-другое, Павел даведаўся пра спрэчкі паміж дзвюма жанчынамі, якія займалі важнае становішча ў царкве. Мэтай яго ліста было жададанне ўсталяваць мір. Акрамя ўсяго, Павел паведамляе сваім чытачам пра свае асабістыя абставіны і жаданне зноў наведаць царкву.
Змест ліста
Гэты ліст поўны радасці, цеплыні і сардэчнасці. Нягледзячы на яго невялікія памеры, у лісце 14 разоў змешчаны словы «радасць» і «радавацца». Павел просіць філіпянаў не сумаваць, а радавацца яго турэмнаму зняволенню, а тасама магчымай смерці, таму што ён будзе разам з Хрыстом. Апостал заклікае вернікаў жыць адпаведна Хрысту і прыняць за ўзор Ягоную паслухмянасць волі Айца. Пра гэта распядае вядомы гімн пра Хрыста, у якім апавядаецца пра Божы лік Хрыста, пра добравольнае самазнішчэнне нават да смерці на крыжы. Зараз Укрыжаваны ўзнесены над усім тварэннем, Ён мае права на імя Бога — Госпад. Глыбокі па багаслоўскаму зместу гімн мае практычны сэнс: замест спрэчак пра старшынства філіпяне павінны станавіцца падобнымі на Хрыста, ставіць іншых замест сабе на першае месца. Павел паведамляе пра намер даслаць у Філіпы свайго сябра Цімафея. Ён растлумачвае, чаму вырашыў адправіць дадому Эпафрадыта, якому дае высокую характарыстыку. Апостал засцярагае царкву ад небяспекі ад дзейнасці хрысціян-законнікаў, прыводзячы ўласны вопыт. Ліст змячшае каштоўную біяграфічную інфрармацыю пра жыццё Паўла да таго часу, як ён стаў хрысціянінам. Павел напрамую звяртаецца да дзвюх жанчын, просячы іх жыць дружна. Гэта адзіны ліст, дзе апостал называе імёны тых, да каго ён звяртаецца. Заканчваецца ліст гарачай падзякай за аказаную яму філіпійцамі дапамогу.
Месца і час напісання лісту
Ліст да філіпянаў напісаны з турмы. Апостал мог напісаць яго як з Кесарыі, так і з Рыму, у абодвух гарадах ён доўгі час быў у няволі. Традыцыйна лічыцца, што месца папісання — Рым, а час напісання — пачатак 60 гг.
Структура ліста
Ліст складаецца з 4 раздзелаў. Ён пачынаецца з адрасату, за якім ідзе ўздзячная малітва. Павел, жадаючы ўсцешыць філіпянаў, распявядае пра свае справы, заклікае ісці за Хрыстом у адносінах адзін да аднаго. Далей ён паведамляе пра Цімафея і Эпафрадыта, засцерагае філіпянаў ад законнікаў, заклікае жанчын у спрэчцы да міру, дзякуе за аказаную дапамогу. У канцы ліста Павел перадае прывітанне ўсім сябрам абшчыны ад братоў, якія знаходзяцца разам з ім.
Скалістыя горы
Скалістыя горы, Рокі-Маўнцінс (Rocky Mountains) — горная сістэма ў Паўночнай Амерыцы, усходняя частка сістэмы Кардыльер.
Скалістыя горы цягнуцца на 4830 кіламетраў з поўначы на поўдзень ад самай паўночнага пункту ў правінцыі Брытанская Калумбія (Канада) да штата Нью-Мексіка на паўднёвым захадзе ЗША. Шырыня гор дасягае 700 кіламетраў. Скалістыя горы з'яўляюцца натуральным водападзелам паміж басейнамі Ціхага і Атлантычнага акіянаў. У Скалістых горах бяруць пачатак рэкі Місуры, Каларада, Рыа-Грандэ, Снэйк, Арканзас і мноства іншых. Скалістыя горы ўтварыліся ад 80 да 55 мільёнаў гадоў назад у эру ларамійскага арагенезу. З тых часоў пад уплывам вады і ледавікоў у горнай градзе сфармаваліся эфектныя даліны і пікі. Пад канец апошняга ледавіковага перыяду людзі пачалі засяляць тэрыторыю Скалістых гор. Пасля некалькіх экспедыцый, такіх як вандраванне Аляксандра Макензі ці экспедыцыі Люіса і Кларка, Скалістыя горы пачалі асвойвацца; мінералы і мяхі далі пачатак выточнаму эканамічнаму засваенню гор, нягледзячы на тое, што Скалістыя горы заставаліся маланаселеным раёнам. У наш час вялікая частка тэрыторыі Скалістых гор абаронена нацыянальнымі паркамі і ляснымі ўгоддзямі. Скалістыя горы — папулярнае месца для турыстаў, асабліва для пешаходнага турызму, альпінізму, вуджэння, палявання, лыжнага спорту, сноўборда і іншых.
Этымалогія
Назва «Скалістыя горы» (Rocky Mountains) даў канадскі першапраходнік французскага паходжання пасля таго, як ён перасек раку Pierre Jaune (сёння гэта Елаўстан — рака жоўтага каменя) 1 студзеня 1743 года. Аляксандр Макензі перасек горы ў 1793 годзе і назваў іх Stoney Mountains — «Камяністыя горы». У другой палове XIX стагоддзя гарам вярнулі папярэднюю назву.
Геалогія
Паўночныя Скалістыя горы (да поўначы ад 45° пн. ш.) складзены пераважна гранітамі вышынёй да 3954 м (гара Робсан); паўднёвыя Скалістыя горы, ці Скалістыя горы ЗША, складаюцца з кароткіх хрыбтоў, складзеных пясчанікамі, гліністымі сланцамі, вапнякамі, вышынёй да 4401 м (гара Элберт — найвышэйшы пункт Скалістых гор).
Ёсць шырокія радовішчы малібдэна, медзі, золата, срэбра, поліметалаў, нафты, каменнага вугалю.
Назіраюцца вулканічныя з'явы: гейзеры, тэрмальныя крыніцы, а таксама землятрусы.
Клімат
У Скалістых горах тыповы горны клімат. Сярэднегадовая тэмпература ў далінах знаходзіцца ў межах 6 °C. У ліпені, самым цёплым месяцы, сярэдняя тэмпература дасягае 28 °C. У студзені сярэдняя тэмпература складае каля -14 °C, і гэта самы халодны месяц у годзе. Сярэднегадовая колькасць ападкаў каля 360 мм.
У вобласці Скалістых гор улетку звычайна цёплае і сухое, бо дажджавыя хмары з захаду затрымваюцца горным хрыбтом на яго заходнім боку. Сярэдняя тэмпература летам складае 15 °C, а сярэдняя колькасць ападкаў каля 150 мм. Зімы бываюць шматснежнымі і халоднымі, сярэдняя тэмпература -2 °C, а сярэдняя таўшчыня снежнага покрыва складае 29 см. Увесну сярэдняя тэмпература 4 °C, а асадкі складаюць 107 мм. Увосень сярэдняя колькасць ападкаў 66 мм і тэмпература каля 7 °C.
Флора і фаўна
Расліннасць — пераважна леса, горна-тайговыя на поўначы і хваёвыя на поўдні. Вышыня мяжы лесу ад 1500 м (на поўначы) да 3600 м (на поўдні), вышэй — альпійскія сенажаці і вечныя снягі.
У лясах растуць елкі, хвоі і піхты, на найнізкіх ярусах яны змешваюцца з бярозамі і белым клёнам. Вялікая частка гор арктычных шырот пакрыта карлікавымі бярозамі. На тайговай глебе растуць не толькі хваёвыя, але таксама і лісцяныя дрэвы: бярозы, таполі і асіны.
У далінах — стэпы і паўпустыні.
Высакагорнымі жывёламі тут з'яўляюцца снежныя козы, таўстарогі, ласі і лісіцы. У размешчаных ніжэй раёнах сустракаецца сурок, заяц-бяляк, чарнахвосты лугавы слясак і каёт.
Большасць птушак, якія насяляюць у Скалістых горах, з'яўляюцца пералётнымі. У летнія месяцы яны выкормліваюць тут птушанят. Увесь час у горах жывуць трохпальцы дзяцел, белая курапатка, некаторыя віды берасцянак і соў.
Індзейцы
З часу апошняга зледзянення Скалістыя горы — гэта тэрыторыя жыцця продкаў індзейскіх плямён (палеаіндзейцы). Палеаіндзейцы палявалі на зараз вымерлых маманта і старажытнага бізона (жывёла на 20 % больш сучаснага бізона) у падножжаў гор і ў далінах. Як і сучасныя плямёны, якія пасля пераймалі ім, палеаіндзейцы імаверна мігравалі на раўніны ўвосень і ўзімку, каб паляваць на бізонаў, і ў горы вясной і летам, займаючыся рыбнай лоўляй, паляваннем на аленяў, вапіты а таксама збіральніцтвам каранёў і ягад. Многія навуковыя довады сведчаць пра тое, што індзейцы ў значнай меры ўплывалі на колькасць сысуноў, палюючы на іх, і расліннае покрыва праз наўмыснае выпальванне лясоў.
Еўрапейцы
Еўрапейцы ўпершыню з'явіліся на тэрыторыі Скалістых гор у 16 стагоддзі. Іспанскі даследчык Франсіска Васкес дэ Каранада з групай салдатаў, місіянераў і афрыканскіх рабоў увайшоў у рэгіён Скалістых гор з поўдня ў 1540 годзе. З'яўленне каня, металічных вырабаў, стрэльбы, новых хвароб і розных культур глыбока змянілі культуру і лад жыцця карэнных жыхароў. Амерыканскія індзейцы былі знішчаны на сваіх гістарычных тэрыторыях галоўным чынам з-за эпідэмій, войн і сталых нападаў на іх культуру.
У 1739 годзе французскія гандляры мехам П'ер і Поль Малет, падарожнічаючы праз Вялікія раўніны, адкрылі шэраг гор у вярхоўях ракі Плат, якія мясцовыя індзейскія плямёны звалі «Скалістыя горы», і сталі першымі еўрапейцамі, якія наведалі невядомы горны хрыбет.
Аўгуст Аляксандр Макензі стаў першым еўрапейцам, які перасек Скалістыя горы. Гэта адбылося ў 1793 годзе. Ён выявіў вярхоўі ракі Фрэйзер і дасягнуў узбярэжжа Ціхага акіяна ў той частцы, што цяпер з'яўляецца тэрыторыяй Канады 20 ліпеня таго ж года, завяршыўшы першы зарэгістраваны транскантынентальны пераход Паўночнай Амерыкі на поўнач ад Мехіка. Ён прыбыў у Бэла-Кула ў Брытанскай Калумбіі, дзе ўпершыню дасягнуў мора ў Саўт-Бентынк-Арм (South Bentinck Arm), які з'яўляецца залівам Ціхага акіяна.
Экспедыцыя Люіса і Кларка (1804—1806) лічыцца першай навуковай выведкай Скалістых гор: сабраны ўзоры для сучасных батанікаў, заолагаў і геолагаў. Экспедыцыя, як казалі, праклала шлях да Скалістых гор і праз іх для еўрапейскіх асаднікаў усходу Амерыкі, хоць Люіс і Кларк сустрэлі ў горах прынамсі 11 еўрапейскіх амерыканцаў падчас сваіх вандраванняў.
Маўнцінмены — перадусім французы, іспанцы і брытанцы — блукалі па Скалістых горах з 1720 па 1800 год у пошуках радовішчаў карысных выкапняў і меха. Для гандлю мяхамі Паўночна-заходняя кампанія (North West Company) заснавала факторыю пад назвай «Скалістыя горы» як гандлёвы пост у перадгор'ях Скалістых гор, якія цяпер знаходзяцца на тэрыторыі сучаснай Альберты ў 1799 годзе, а іх канкурэнты, Кампанія Гудзонава заліва (Hudson’s Bay Company) стварыла непадалёк факторыю «Актон». Гэтыя пасты служылі грунтам для большай часткі дзейнасці еўрапейцаў у канадскіх Скалістых горах напачатку 19 стагоддзя. Сярод іх найболей значнымі былі экспедыцыі Дэвіда Томпсана, які падарожнічаў уздоўж ракі Калумбія да Ціхага акіяна. Падчас яго экспедыцыі 1811 года ён стаў лагерам на месцы зліцця рэк Калумбія і Снэйк-Рывер і ўсталяваў там слуп і паведамленні, заявіўшы пра правы Вялікабрытанію на мясцовасць і пра намер Паўночна-заходняй кампаніі пабудаваць на гэтым месцы форт.
Селішча
Пасля 1802 гады амерыканскія гандляры мехам і даследчыкі абвясцілі пра першую шырокую наяўнасць «белых» у Скалістых горах паўднёвей 49-й паралелі. Самымі вядомымі з іх былі амерыканцы Уільям Генры Эшлі, Джым Брыджэр, Кіт Карсан, Джон Колтэр, Томас Фітцпатрык, Эндру Генры, і Джэдэдая Сміт. 24 ліпеня 1832 года Бенджамін Бонэвіль скіраваў першы абоз крытых вазоў, які перасек Скалістыя горы праз ваёмінгскі. Пасля экспедыцыі Макензі 1793 года пасты гандлю мехам былі створаны заходней Паўночных Скалістых гор у раёне паўночнага ўнутранага плато Брытанскай Калумбіі, якая стала вядомая як Новая Каледонія, пачынальна з Форт-Маклаўда (цяпер — абшчына ) і, і галоўным чынам засяроджаны ў Сцюарт-Лэйк-Пост (цяпер — ).