cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зінаіда Віктараўна Говарава
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працавала архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Ваенпраекце, Беларускім філіяле УНДІ тэхнічнай эстэтыкі, з 1982 года — архітэктар у бюро па інтэр'еры БелОМА.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў эстэтычнай арганізацыі вытворчага асяроддзя на заводзе імя Кірава ў Гомелі (1970), у НДІ аўтапрыбораў у Маскве (1972), альбома эксперыментальнага абсталявання зон адпачынку на тэрыторыі мікрараёна ў Мінску (1975).
Вальтэр
Франсуа-Мары Аруэ дэ Вальтэр, Вальтэр (François-Mari Arouet de Voltaire;, Парыж — , там жа) — французскі філосаф, раманіст, гісторык, драматург і паэт эпохі Асветы, адзін з найвялікшых французскіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і натарыуса Франсуа Аруэ, у 7-гадовым узросце страціў маці. Вучыўся ў езуіцкім калегіуме Людовіка Вялікага ў Парыжы (1705—1711), пасля бацька ўстроіў яго ў кантору адваката Алена вывучаць заканадаўства. Аднак Франсуа-Мары больш цікавіўся паэзіяй і драмай, быў набліжаны да кола вальнадумцаў-арыстакратаў (г.зв. «Таварыства Тампля»), якія аб'ядналіся вакол герцага Вандома, вялікага магістра Ордэна мальтыйскіх рыцараў. Скончылася тым, што Франсуа-Мары неабачліва пачаў складаць сатырычныя вершы на герцага Арлеанскага, натуральна, гэта скончылася Бастыліяй. У час 11-месячнага зняволення ён паклаў пачатак сваёй вядомай эпічнай паэме «Генрыяда» (Henriade). Наступны яго твор, трагедыя «Эдып» (Oedipe, 1718), меў вялікі поспех на сцэне «Камеды Франсэз», 24-гадовы аўтар быў абвешчаны годным сапернікам Сафокла, Карнеля і Расіна. Пасля гэтага поспеху, Франсуа-Мары Аруэ, без ілжывай сціпласці, дадаў да свайго прозвішча арыстакратычнае дэ Вальтэр і пад гэтым імем дасягнуў славы.
У канцы 1725 г. у тэатры «Апера» Вальтэра абразіў шэвалье дэ Раан-Шабо — прадстаўніка аднаго са знатнейшых сямействаў Францыі. Іранічны адказ Вальтэра прывёў да новай сутычкі праз 2 дні ў «Камеды Франсэз». Неўзабаве Вальтэра, які абедаў у герцага дэ Сюлі, выклікалі на вуліцу і збілі, прычым шевалье дэ Раан-Шабо даваў указанні, седзячы ў карэце паблізу. Высакародныя прыяцелі Вальтэра без ваганняў прынялі ў гэтым канфлікце бок арыстакрата. Улады вырашылі пазбегнуць далейшых ускладненняў і ў сярэдзіне красавіка 1726 пасадзілі Вальтэра ў Бастылію, праўда адпусціўшы праз 2 тыдні, але з ўмоваю, што ён з'едзе з Парыжу і будзе жыць у выгнанні. Вальтэр з'ехаў у Англію, куды прыбыў у маі 1726 і заставаўся да канца 1728 (або ранняй вясны 1729) года. Вальтэр вывучаў розныя бакі англійскага жыцця, літаратуры і грамадскай думкі. Быў ўражаны ўбачанымі на сцэне п'есамі Шэкспіра, аддаў належнае яго ўменню будаваць сцэнічнае дзеянне і ацаніў яго сюжэты, запазычаныя з англійскай гісторыі. Аднак, як паслядоўны вучань Расіна, абураўся што Шэкспір грэбуе класічным «законам трох адзінстваў» і ў яго п'есах змешваюцца элементы трагедыі і камедыі. Таксама, Вальтэра, які на працягу жыцця заставаўся перакананым дэістам, прыцягвалі англійскія квакеры, хаця шмат што з іх побыту здавалася яму пацешным дзівацтвам, але ён шчыра сімпатызаваў рэлігіі маральных паводзін і брацкай любові, якая не прызнае ўлады догмаў і праследаванняў за іншадумства. У Англіі Вальтэр пазнаёміўся з брытанскай канстытуцыйнай манархіяй, якой ён аддаў перавагу перад французскай абсалютнай манархіяй.
У верасні 1749 мадам дзю Шатле раптоўна памерла. Вальтэр прыняў запрашэнне Фрыдрыха Вялікага пераехаць у Прусію, ад чаго некалькі гадоў мадам дзю Шатле яго адгаворвала, і ў ліпені 1750 прыбыў у Патсдам. У Патсдаме не было ва ўсіх дэталях прадуманага рытуалу і фармальнасцяў, тыповых для французскага двара, не было нясмеласці перад нетрывіяльнымі ідэямі, калі яны не выходзілі за межы прыватнай размовы. Але неўзабаве Вальтэру надакучыла рэдагаваць французскую пісаніну караля ў вершах і прозе (нягледзячы на штогадовую зарплату ад караля ў 20 тысяч франкаў). Фрыдрых быў чалавекам рэзкім і дэспатычным; Вальтэр быў пыхлівы і зайздросціў Маперцюі, пастаўленаму кіраўніком каралеўскай Акадэміі, і, нягледзячы на загады манарха, дамагаўся сваіх мэт у абыход усталяваных парадкаў. Сутыкненне з каралём было непазбежным. Нарэшце, у 1753 Вальтэр вырваўся «з ільвіных кіпцюроў».
Паколькі, як лічылася ў Францыі, Вальтэр быў уцёк у Германію, то Парыж быў для яго зачынены. Пасля доўгіх ваганняў ён пасяліўся ў Жэневе. Першыя зімы ён праводзіў у суседняй Лазане, потым купіў стары замак Тарне і яшчэ адзін, навейшы, — Ферне; яны знаходзіліся блізка адзін ад другога, па абодва бакі французскай мяжы. 20 гадоў (1758—1778) Вальтэр «панаваў» у сваім маленькім «каралеўстве», заснаваў гадзіннікавую майстэрню, ганчарную вытворчасць, рабіў спробы вывядзення новых парод быдла і коней, выпрабоўваў розныя ўдасканаленні ў земляробстве, вёў шырокую перапіску, прымаў гасцей, сярод якіх былі Джэймс Босвел, Джакома Казанова, Эдвард Гібан. Аднак галоўным была яго творчасць, якая выкрывала войны і ганенні, мела мэтай абараніць рэлігійную і палітычную свабоду. Вальтэр — адзін з заснавальнікаў Асветы, прадвеснік пенітэцыярнай рэформы, ажыццёўленай у гады Французскай рэвалюцыі.
У лютым 1778 Вальтэра ўгаварылі вярнуцца ў Парыж. Акружаны пашанай, нягледзячы на непрыхільнасць Людовіка XVI, з новай энергіяй ён узяўся за шмат новых спраў — прысутнічаў у «Камеды Франсэз» на пастаноўцы сваёй апошняй трагедыі «Ірына» (Irene), сустракаўся з Б. Франклінам, прапанаваў Акадэміі падрыхтаваць усе артыкулы на «А» для новага выдання яе Слоўніка. Але неўзабаве (30.5.1778) памёр.
Творчасць
Выданне творчай спадчыны Вальтэра Маланам займае 50 тамоў па 600 стар. кожны, з іх 18 тамоў эпісталярнай спадчыны — больш 10 тыс. лістоў. Выданы 2 асобныя тамы Паказальнікаў.
Трагедыі Вальтэра, якія ў значнай ступені зрабілі яму славу ў 18 ст., цяпер мала чытаюцца і ў 20 ст. амаль не ставіліся на сцэне. Сярод іх лепшыя: «Заіра» (Zaïre, 1732), «Альзіра» (Alzire, 1736), «Магамет» (Mahomet, 1741) і «Меропа» (Mérope, 1743).
З напісанага Вальтэрам найбольш вядомая філасофская аповесць «Кандзід» (Candide, 1759). Кандзід — малады чалавек, якому настаўнік-філосаф Панглас (літар.: адны словы, пустазвон) унушыў, услед за Лейбніцам, што «ўсё да лепшага ў гэтым лепшым з магчымых светаў». Пасля шматлікіх ўдараў лёсу Кандзід пранікаецца сумненнем у пэўнасці гэтай дактрыны. Аднак настаўнік зноў упэўнівае, разам з невялікай суполкай яны арганізуюць непадалёку ад Канстанцінопаля камуну, дзе жывуць паводле практычнай філасофіі. Здаецца, што ўвесь аповед з'яўляецца жартам, але ў яго іроніі хаваецца неабвержнае аспрэчванне фаталізму.
Асобнага слова варты ранні твор Вальтэра-філосафа, — «Філасофскія лісты» (Les Lettres philosophiques, 1734), які нярэдка завуць «Лістамі пра англічан», бо тут адлюстраваліся ўражанні аўтара вынесеныя ад знаходжання ў Англіі (1726—1728). З веданнем і іроніяй аўтар паказвае квакераў, англікан і прэсвітэрыян, англійскую сістэму кіравання, парламент. Прапагандуе прышчэпкі ад воспы, прадстаўляе чытачам філосафа Лока, выкладае асноўныя прынцыпы ньютанавай тэорыі зямнога прыцягнення, характарызуе трагедыі Шэкспіра, а таксама камедыі У. Уічарлі, Д. Ванбру і У. Кангрыва. Наогул паказаная Вальтэрам карціна англійскага грамадства і ладу жыцця сама па сабе з'яўляецца крытыкай тагачаснай Францыі, бо тая не вельмі добра выглядала на гэтым фоне. Кніга, якая выйшла без імя аўтара, была асуджаная французскім урадам і падвергнулася публічнаму спаленню, што толькі спрыяла папулярнасці твора і ўзмацніла яго ўздзеянне.
Таксама адметныя: «Трактат пра верацярпімасць» (Traité sur la tolérance, 1763), рэакцыя на ўсплёск рэлігійнай нецярпімасці ў Тулузе, — спроба рэабілітаваць памяць Жана Каласа, закатаванага пратэстанта; «Філасофскі слоўнік» (Dictionnaire philosophique, 1764) зручна, у алфавітным парадку выкладае погляды аўтара на прыроду ўлады, рэлігіі, вайны і іншыя яго ідэі.
Значныя навуковыя працы Вальтэра: «Гісторыя Карла XII, караля Швецыі» (Histoire de Charles XII, roi de Suède, 1731); «Стагоддзе Людовіка XIV» (Sèucle de Louis XIV, 1751); «Дослед пра норавы і пра дух народаў» (Essai sur les moeurs et l'esprit des nations, 1756), які спачатку зваўся «Усеагульная гісторыя».
Юлій Іванавіч Глінка
Юлій Іванавіч Глінка (, Перм) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, з 1958 года — галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні, з 1971 па 1984 год — галоўным архітэктарам БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1958 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы саўгасаў на цалінных землях КазССР (1955), Магілёва (1961, 1969, 1972), Гродна (1961, 1970), Баранавічаў, Ліды (1963), Брэста (1964), Мінска (1958), праект 1-й чаргі будаўніцтва (1959), ПДП цэнтра (1973), схема добраўпарадкавання тэрыторыі ўздоўж р. Свіслач (1959), генплан Акадэмгарадка (1970) у Мінску, ПДП цэнтраў Гродна (1970, 1978), Магілёва (1976).
Узнагароды
1-я прэмія за праект цэнтра Жытоміра (1978) і 2-я — за праект цэнтра Мінска (1968) на рэспубліканскіх конкурсах.
NGC 6506
NGC 6506 (іншыя абазначэнні — OCL 16, ESO 521-SC6) — рассеянае скопішча ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Херсонскі дзяржаўны ўніверсітэт
Херсонскі дзяржаўны ўніверсітэт — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Херсоне.
Гісторыя
Херсонскі дзяржаўны ўніверсітэт быў заснаваны падчас Першай сусветнай вайны на базе эвакуіраванага ў Херсон Юр’еўскага (Тартускага) настаўніцкага інстытута ў лістападзе 1917 года. Усяго ў горад пераехала 60 студэнтаў, дырэктар і 8 выкладчыкаў. Заняткі меркавалася пачаць 1 лістапада 1917 года на славесна-гістарычным, геаграфічным і фізіка-матэматычным факультэтах. Абвешчаны быў набор і з мясцовай моладзі. Але, калі аўстрыйскія і германскія войскі занялі Херсон, праца інстытута спынілася. Пасля адыходу аўстра-германскіх войск настаўніцкі інстытут рэарганізуюць у Херсонскі педагагічны інстытут з 4-гадовым тэрмінам навучання. З 2 сакавіка 1920 года ў інстытуце пачаліся рэгулярныя заняткі.
У пачатку 1920-х гадоў Херсонскі педагагічны інстытут быў перайменаваны ў Херсонскі інстытут народнай адукацыі. З лістапада 1924 ён насіў імя Надзеі Крупскай. У 1920 інстытут быў ператвораны ў 3-гадовы Інстытут сацыяльнага выхавання, а з 1933 года ён разам з іншымі інстытутамі гэтага профілю былі рэарганізаваны ў 4-гадовы педагагічны інстытут. У канцы 1930-х гадоў у Херсонскім педагагічным інстытуце імя Н. К. Крупскай функцыянавала 32 кабінета і лабараторыі, заалагічны музей, батанічны сад, метэаралагічная станцыя. Падчас Другой сусветнай вайны інстытут спыніў сваю дзейнасць.
З сакавіка 1944 года пасля вызвалення Херсона аднавілася дзейнасць педагагічнага інстытута. Да навучання вярнулася ўсяго 200 студэнтаў з 1500, якія вучыліся да вайны. У сувязі з недахопам педагагічных кадраў у верасні 1944 года пры педагагічным інстытуце быў зноўку адкрыты настаўніцкі інстытут. З 1956—1957 навучальнага года інстытут пачаў падрыхтоўку настаўнікаў шырокага профілю (напрыклад, будучы выкладчык мовы і літаратуры аднаразова набываў спецыяльнасць настаўніка музыкі і спеваў). У 1974 годзе ў інстытуце быў адкрыты агульнатэхнічны факультэт, у 1977 годзе — педагагічны, а ў 1986 годзе — факультэт замежных моў. У гады незалежнасці Украіны інстытут працягваў развівацца. У 1992 годзе адкрыта аспірантура. Былі адкрыты акадэмічны ліцэй, эканоміка-юрыдычны факультэт, факультэт культуры і мастацтваў, факультэт фізічнага выхавання і спорту.
Рудня-Барталамееўскі сельсавет
Ру́дня-Барталаме́еўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Рудня Барталамееўская.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Асінаўскага і Сідаравіцкага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. У 1974 годзе ў склад сельсавета з Нісімкавіцкага сельсавета перададзены вёскі Будзішча і Высокая Грыва. 11 чэрвеня 1980 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сідаравічы, сельсавет перайменаваны ў Сідаравіцкі.
Хунгоу
Хунгоу, таксама канал Хонг, канал Хунг  — старажытны у Кітаі, працякаў па сучаснай тэрыторыі правінцыі Хэнань. Імаверна, пабудаваны ў VI стагоддзі да н.э. канал быў першым штучным водным шляхам ва Усходняй Азіі і адным з найстарэйшых водных каналаў у свеце.
Аписанне
Дакладная дата будаўніцтва Хунгоу невядомая; упершыню згадваецца дыпламатам у 330 г. да н.э. пры абмеркаванні дзяржаўных межаў.
Канал злучаў Хуанхэ і Хуайхэ і быў найбуйнейшым каналам у свеце да пабудовы Вялікага канала. Пабудова канала Хунгоу дазволіла ўсталяваць рэгулярны гандлёвы абмен паміж дробнымі, раз’яднанымі раней царствамі цэнтральнай раўніны.
Выкарыстоўвася для суднаходства да часоў дынастыі Юань (1279—1368).
NGC 6507
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Геаграфія Пакістана
Прырода Пакістана вельмі разнастайная. На поўначы знаходзяцца горы Гіндукуш вышынёй да 7690 м (гара Тырычмір), на паўночным усходзе — адгор’і Гімалаяў і Каракарума з горнымі рэкамі і азёрамі, лясамі, ледавікамі, добра захаванай фаўнай. Паўднёвы захад — паўпустынная ўскраіна Іранскага нагор’я. Усходняя частка, занятая басейнам ракі Інд — асвоеная чалавекам раўніна. Тут знаходзіцца Пенджаб — знакамітае Пяцірэчча. Аднак жыццё цягнецца вузкімі стужкамі ўздоўж рэк і каналаў. На захад ад Інда прасціраецца бязводная пясчаная пустыня Тар
Геаграфічнае становішча
Пакістан — другая па велічыні дзяржава ў Паўднёвай Азіі. Мяжуе з Афганістанам (2430 км) і Іранам (909 км) на захадзе, з Індыяй (2912 км) на ўсходзе, з Кітаем (523 км) на паўночным усходзе, мае выхад да Аравійскага мора і Аманскага заліва шырынёй у 1046 кіламетраў на поўдні. На паўднёвым захадзе мае невялічкую марскую мяжу з Аманам. Пакістан кантралюе заходнюю частку Кашміра, прэтэндуючы на ўвесь астатні штат. Ад Таджыкістана аддзелены Ваханскім калідорам — вузкай палоскай афганскай зямлі, якая ў XIX ст. стала буферам паміж расійскай Сярэдняй Азіяй і Брытанскай Індыяй. Пакістан займае геапалітычна важнае становішча на скрыжаванні Паўднёвай Азіі, Блізкага Усходу і Цэнтральнай Азіі.
Рэльеф
Алювіяльная нізіна даліны Інда з’яўляецца заходняй часткай Інда-Гангскай раўніны, размешчанай на ўскраіне Індастанскай платформы. Яна амаль цалкам ляжыць ніжэй за 200 м і адрозніваецца аднастайным манатонным рэльефам з малымі ўхіламі. Большая частка нізіны па левабярэжжы Інда занятая пустыняй Тар. Заходнюю і паўночна-заходнюю часткі Пакістана займаюць ускрайкавыя хрыбты Іранскага нагор’я — Макраны, Кіртхар, Чагаі, Табакакар, Сулейманавы горы, якія ўяўляюць сабой амаль паралельныя ланцугі гор вышынёй да 3452 м. Схілы хрыбтоў, звернутыя да Аравійскага мора і Інда-Гангскай раўніны, — стромкія; супрацьлеглыя, якія паніжаюцца да пласкагор’я Белуджыстан, — спадзістыя. У межах Белуджыстана высокія (да 3000 м), адносна выраўнаваныя ўчасткі чаргуюцца з міжгорнымі катлавінамі. Найбольш магутныя горныя ланцугі з рачнымі далінамі і пакрытыя буйнымі ледавікамі размешчаны на крайняй поўначы Пакістана і адносяцца да горных сістэм Гіндукуша, Гімалаяў і Каракарума. Апошні размешчаны на кантраляванай Пакістанам часткі Кашміра. Вышэйшыя пункты краіны — гара Тырычмір (7690 м) у Гіндукушы і гара Чагары (8611 м) у Каракаруме. На тэрыторыі Пакістана размяшчаецца каля 40 вяршыняў, якія перавышаюць 7000 метраў. Усе горныя раёны Пакістана адносяцца да маладога Альпійскай-Гімалайскага рухомага пояса.
Найважнейшымі карыснымі выкапнямі з’яўляюцца нафта, газ і каменны вугаль з асадкавых комплексаў ускраін Індастанскай платформы і руды чорных і каляровых металаў у складкаватых абласцях.
Клімат
Клімат у Пакістане сухі кантынентальны трапічны, на паўночным захадзе — субтрапічны, у гарах на поўначы краіны — больш вільготны з выразна выяўленай высотнай пояснасцю. Зіма на раўніне цёплая (12-16 °C, на ўзбярэжжы да 20 °C), у высакагор’ях — суровая (да −20 °C). Лета гарачае (у пустынях 35 °C, на ўзбярэжжы 29 °C, у гарах і на пласкагор’я Іранскага нагор’я 20-25 °C), у высакагор’ях — марознае (на вышынях ад 5000 м — ніжэй 0 °C). Ападкаў у год выпадае ад 50 мм у пустыні Тар, да 100—200 мм у Сіндзі, 250—400 мм у далінах і на пласкагор’я Іранскага нагор’я, 350—500 мм у перадгор’ях і 1000—1500 мм у гарах на поўначы краіны. Большая частка ападкаў выпадае падчас паўднёва-заходняга мусона (у ліпені — верасні), у межах Іранскага нагор’я — у зімова-вясновы перыяд.
Гідралогія
Найбуйнейшай ракой Пакістана з’яўляецца Інд, яго басейну належыць большая частка краіны. Рэкі на захадзе — або бясцёкавыя, або маюць мясцовы сцёк у Аравійскае мора. Галоўны прыток Інда — Сатледж, які збірае вады асноўных рэк Пенджаба (Чынаб, Раві, Джэлам, Біяс) і аддае ваду буйным арашальным каналам (Дыпалпур, Пакпатан, Панджнад). На буйных рэках адзначаюцца летнія паводкі, абумоўленыя мусоннымі дажджамі і раставаннем ледавікоў у гарах.
Фаўна
Жывёльны свет Пакістана прадстаўлены інда-афрыканскімі, цэнтральнаазіяцкімі і міжземнаморскіх відамі. З буйных млекакормячых ў гарах водзяцца леапард, барс, буры і белагруды мядзведзь, лісіца, дзікія казлы і бараны, персідская газель; на раўнінах — гіены, шакалы, дзікі, антылопы, джэйраны, куланы, дзікія аслы, грызуны. Разнастайны свет птушак (арлы, грыфы, паўліны, папугаі). Шмат змей, у тым ліку ядавітых, у Індзе водзяцца кракадзілы. З беспазваночных распаўсюджаныя скарпіёны, малярыйныя камары. Аравійскае мора багатае рыбай (тунец, селядзец, марскі акунь, індыйскі ласось), ракападобнымі (крэветкі) і марскімі чарапахамі.
Флора
Расліннасць Пакістана пераважна паўпустынная і пустынная, найбольш бедная — у пустыні Тар, дзе пераважаюць пясчаныя грады. На раўніне Інда натуральная расліннасць — паўпустынныя саванны (чый, палын, каперсы, астрагалы). Уздоўж Інда і іншых рэк сустракаюцца палосы тугаяў, у дэльце Інда і ўздоўж узбярэжжа Аравійскага мора месцамі захаваліся мангравыя зараснікі. На Іранскім нагор’і распаўсюджаныя фармацыі калючых падушкападобных кустоў, у гарах Белуджыстан — рэдкія зараснікі фісташкі і арчы. У гарах на поўначы краіны на вышыні 1500-3000 м — асобныя ўчасткі лістападных (дуб, каштан) і хвойных (елка, піхта, хвоя, гімалайскі кедр) лясоў. У далінах паблізу паселішчаў — плантацыі фінікавай пальмы, цытрусавых, маслін, фруктовыя сады. Уздоўж арашальных каналаў частыя насаджэнні шаўкоўніцы.
Нароўшчына
Наро́ўшчына (, Норовщина) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Валянцін Антонавіч Пянькоўскі
Валянці́н Анто́навіч Пянько́ўскі (, Магілёў —, Мінск) — савецкі военачальнік, генерал арміі (1961).
Біяграфія і служба ў 1920—1941 гадах
Беларус. Сын рабочага-чыгуначніка. У Чырвонай Арміі з кастрычніка 1920 года, паступіў добраахвотнікам ва ўзросце 16 гадоў. Служыў красноармейцем ў часцях Войскаў унутранай аховы рэспублікі (ВУХ) у горадзе Орша, удзельнічаў у Грамадзянскай вайне 1918—1920. У 1922 годзе скончыў 21-я кавалерыйскія курсы Петраградскай ваеннай акругі. Падчас вучобы быў залічаны ў склад зводнага эскадрону курсантаў і ў яго шэрагах удзельнічаў у ліквідацыі белафінскай авантуры ў Карэліі. Пасля заканчэння курсаў з верасня 1922 года служыў на іх жа памочнікам камандзіра ўзвода. У снежні 1922 года залічаны курсантам у 2-ю кавалерыйскую школу ў Петраградзе. У красавіку 1923 года звольнены ў запас у сувязі з скарачэннем РСЧА.
Вярнуўся ў Оршу, працаваў сакратаром у акруговым камітэце камсамола, таксама ўступіў у мясцовы атрад ЧОН і актыўна ўдзельнічаў у барацьбе з бандытызмам.
У кастрычніку 1924 года, дамогся паўторнага залічэння ў Чырвоную Армію, быў накіраваны на вучобу. У 1927 годзе скончыў Аб'яднаную Беларускую ваенную школу імя ЦВК Беларускай ССР у Мінску. Пасля яе заканчэння пакінуты ў школе, служыў камандзірам узвода курсантаў, курсавым камандзірам. З кастрычніка 1929 года — камандзір артылерыйскай батарэі 27-га артылерыйскага палка 27-й Омскай стралковай дывізіі Беларускай ваеннай акругі (Віцебск). З мая 1931 года служыў у 8-м палку супрацьпаветранай абароны ў той жа акрузе: памочнік камандзіра і камандзір навучальнага дывізіёна, памочнік камандзіра палка па матэрыяльна-тэхнічным забеспячэнні.
У 1933 годзе скончыў Курсы ўдасканалення камсаставу зенітнай артылерыі ў Севастопалі. З мая 1933 года — камандзір асобнага зенітнага дывізіёна ў Крэменчуге, з мая 1935 — камандзір дывізіёна курсантаў у Севастопальскім вучылішчы зенітнай артылерыі.
У чэрвені 1938 года капітан В. А. Пянькоўскі быў арыштаваны органамі НКУС СССР і ў тым жа месяцы звольнены з Чырвонай Арміі. Амаль 2 гады знаходзіўся ў турме пад следствам, вызвалены ў красавіку 1940 года за адсутнасцю віны. Пасля вызвалення адноўлены ў РСЧА, прызначаны камандзірам 254-га асобнага зенітнага дывізіёна ў Кіеўскай ваеннай акрузе, з кастрычніка 1940 года вучыўся на Курсах удасканалення камсаставу зенітнай артылерыі ў Еўпаторыі. Пасля іх заканчэння, з мая 1941 года — намеснік начальніка штаба Кіеўскай зоны СПА і адначасова намеснік начальніка Упраўлення СПА Кіеўскай асобай ваеннай акругі.
Вялікая Айчынная вайна
Маёр Пянькоўскі В. А. удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне з першага дня, удзельнічаючы ў абароне ад удараў Люфтвафэ гарадоў Украінскай ССР і войскаў Паўднёва-Заходняга фронту. З жніўня 1941 года — начальнік штаба Упраўлення СПА Паўднёва-Заходняга фронту. Удзельнік прыгранічнай абарончай бітвы на Заходняй Украіне, Кіеўскай і Сумско-Харкаўскай абарончых аперацыях. Апынуўшыся ў акружэнні падчас Кіеўскай катастрофы войскаў Паўднёва-Заходняга фронту, вывез з катла вялікую групу байцоў і камандзіраў з зброяй. У сакавіку 1942 года прызначаны начальнікам СПА 40-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту, але не ўступіў у пасаду і неўзабаве гэта прызначэнне было адменена. У красавіку 1942 года прызначаны начальнікам СПА 21-й арміі на тым жа фронце.
У маі 1942 года пераведзены з Войскаў СПА на самастойную камандную працу і прызначаны камандзірам 76-й стралковай дывізіі імя К. Я. Варашылава ў складзе 21-й арміі, якая ваявала на Паўднёва-Заходнім і Сталінградскім фронце. Добра праявіў сябе ў цяжкіх бітвах Воронежско-Варашылаўградскай аперацыі і абарончага этапу Сталінградскай бітвы.
З чэрвеня 1945 года — начальнік штаба 25-й арміі Прыморскай групы войскаў Далёкаўсходняга фронту. У складзе 1-га Далёкаўсходняга фронту армія паспяхова дзейнічала ў Харбіна-Гірынскай наступальнай аперацыі савецка-японскай вайны.
Пасля вайны
З ліпеня 1964 года — намеснік міністра абароны СССР па баявой падрыхтоўцы, з мая 1968 года — ваенны інспектар-саветнік Групы генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР.
Член КПСС з 1926 года. Кандыдат у члены ЦК КПСС (1961—1969). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 5—7-га скліканняў (1958—1969).
Памёр 26 красавіка 1969 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Водгукі сучаснікаў
З успамінаў Героя Савецкага Саюза генерал-палкоўніка Чысцякова І. М., камандуючага 21-й, 6-й гвардзейскай і 25-й арміямі, з кастрычніка 1942 па верасень 1945 гадоў, дзе В. А. Пянькоўскі быў нязменным начальнікам штаба армій: Маючы шырокую агульную і ваенную падрыхтоўку, В. А. Пянькоўскі валодаў да таго ж выдатнымі арганізатарскімі здольнасцямі. Фізічна вельмі дужы, нястомны, ён захапляў навакольных сваёй энергіяй. Быў Валянцін Антонавіч чалавекам вельмі чулым. Як у многіх, былі ў яго любімыя слоўцы. Калі звяртаўся да яго з непрыемным для сябе пытаннем усхваляваны чалавек, Пянькоўскі звычайна скажа яму бадзёра: «Уля-я-я! Ну, а цяпер давай разбяромся...»
Гэта яго «Уля-я-я!» дзейнічала на людзей неяк падбадзёрвальна, заспакаяльна.
У сталовую ён прыходзіў заўсёды з просьбай: «Бульбы, бульбы дайце хутчэй...»
Жыццё ў яго на вайне было, зразумела, напружаным да мяжы. І хоць вонкава ён быў заўсёды спакойны, нервы часам трохі здавалі, і ў вольную хвіліну ён прасіў мяне: «Давай, Іван Міхайлавіч, паскачам на конях». Гэта было для яго своеасаблівай разрадкай. Калі пасля падзення гітлераўскай Германіі мяне накіроўвалі на вайну з Японіяй, камандаваць 25-й арміяй, І. В. Сталін прапанаваў мне ўзяць з сабой тых генералаў і афіцэраў з 6-й гвардзейскай, каго палічу патрэбным. Зразумела, што першым быў В. А. Пянькоўскі ...
На рэдкасць хутка і выразна ўмеў В. А. Пянькоўскі арганізаваць працу ўсіх аддзелаў штаба нашай арміі для выканання той ці іншай задачы.
Сувязь з Алегам Пянькоўскім
Устаноўлена, што палкоўнік Галоўнага разведвальнага ўпраўлення Алег Пянькоўскі, расстраляны па прысудзе Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР у 1963 годзе па абвінавачванні ў шпіянажы на карысць ЗША і Вялікабрытаніі, не быў унучаты пляменнік В. А. Пянькоўскага.
Старшыня КДБ у 1961—1967 гадах У. Я. Сямічастны ў сваіх успамінах піша літаральна наступнае:
Пячора Эміл Ракавіцэ
Пячора Эміл Ракавіцэ — гіпсавая пячора на тэрыторыі Крыва, Малдова. Даўжыня хадоў каля 92 км. Уваход у пячору знаходзіцца на тэрыторыі Малдовы, асноўная яе частка знаходзіцца ва Украіне. У наш час вядуцца раскопы ўваходу з украінскага боку. У пячоры ёсць затопленыя пляцоўкі (пераважна паўночная і ўсходняя часткі пячоры).
Прэтэндуе на трэцяе месца ў свеце па працягласці сярод карставых пячор (цалкам не абследавана). Пераважна трохузроўневая. Да сярэдзіны ХХ стагоддзя была запоўнена вадой. Пры кар’ернай распрацоўцы радовішчаў гіпсу ваду адпампавалі. З-за гэткага малога часу (у геалагічным паняцці) знаходжання без вады, не мае нацёкавых утварэнняў. Пячора Эміл Ракавіцэ разглядалася як прэтэндэнт у конкурсе «Сем прыродных дзівосаў Свету» (выбралі Букавінскія вадаспады).
Названа ў гонар Эміля Ракавіцы, сусветна вядомага румынскага вучонага-спелеолага.
Перасек
Перасе́к (, Пересек) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
У 1985 — 1986 гг. вёска знаходзілася ў складзе Камянецкага сельсавета.
Навэ-Сан-Рока
Навэ-Сан-Рока (Nave San Rocco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Вочная стаўка
Во́чная ста́ўка — следчае дзеянне, якое заключаецца ў адначасовым допыце дзвюх (або больш) асоб, у паказаннях якіх выяўлены істотныя супярэчнасці. Праводзіцца па ініцыятыве следчага, суда, пракурора для атрымання больш праўдзівых звестак ці з мэтай высветліць, якое з ранейшых паказанняў адпавядае сапраўднасці.
У Беларусі парадак правядзення вочнай стаўкі рэгламентуецца КПК Рэспублікі Беларусь.
Гааюху
Гааюху або Гаабааху — плыткае возера на ўсходзе Кітая. Размяшчаецца на Хуайхэскай раўніне ў межах тэрыторый трох :, і , на мяжы правінцый Аньхой і Цзянсу. Адносіцца да басейна ракі Янцзы.
Выкарыстоўваецца для суднаходства, рыбалоўства, арашэння.
Валерый Антонавіч Ананіч
Вале́рый Анто́навіч Ана́ніч (, в. Благадаць, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, доктар гістрычных навук (1991), прафесар (1992). Кандыдат юрыдычных навук. Палкоўнік міліцыі ў адстаўцы.
Біяграфія
У 1979 годзе скончыў Мінскую вышэйшую школу міліцыі. З 1983 года — выкладчык, начальнік кафедры Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь. Удзельнік ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
Даследаваў пытанні гісторыі міліцыі Беларусі, праблемы прафілактыкі парушэнняў і барацьбы са злачыннасцю.
Нісімкавіцкі сельсавет
Нісі́мкавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Нісімкавічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Валосавіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. 29 кастрычніка 1934 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рудня-Нісімкавіцкага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 29 кастрычніка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Будзішчанскага сельсавета. 23 лістапада 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Покацкага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёска Бабічы, пасёлкі Іванаўка, Карма, Макаўе, Мікольск, Новазалессе, Новы Мікольск і Пустынькі). З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. У 1974 годзе ў склад Рудня-Барталамееўскага сельсавета перададзены вёскі Будзішча і Высокая Грыва. 14 красавіка 2006 года ў склад сельсавета з Палескага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Валосавічы, Рудня Барталамееўская, Сідаравічы, пасёлкі Дзяржынскі і Перадавік).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1443 чалавекі, з іх 98,1 % — беларусы, 1,4 % — рускія, 0,4 % — украінцы.
Заверце
Заверце (Zawiercie) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 250 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 40 км на паўночны ўсход ад Катавіц. Адміністрацыйны цэнтр Завярцянскага павета Сілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 85,25 км². Насельніцтва 50 тыс. чалавек.
Медыка-псіхалагічны факультэт ГрДМУ
Медыка-псіхалагічны факультэт — адзін з факультэтаў Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Гісторыя
У красавіку 1993 года было прынята рашэнне аб арганізацыі медыка-псіхалагічнага факультэта. У тым жа годзе ажыццявілі першы набор студэнтаў. М. М. Пяткевіч адначасова ўзначальваў педыятрычны, медыка-псіхалагічны факультэты і аддзяленне медыцынскіх сясцёр з вышэйшай адукацыяй. З кастрычніка 1997 года гэту пасаду займаў Г. Р. Мармыш, а з мая 1998 года К. У. Вільчук.
З 1 верасня 1998 года загадам рэктара інстытута арганізаваны самастойны медыка-псіхалагічны факультэт, першым дэканам якога стала Таццяна Міхайлаўна Шамава.
З 2006 года па 2009 год медыка-псіхалагічны факультэт узначальвала Валянціна Аляксееўна Карпюк. З 2009 года па сённяшні дзень на пасадзе дэкана працуе прафесар Таццяна Міхайлаўна Шамава.
Кафедры
Медыка-псіхалагічны факультэт сёння аб’ядноўвае сем кафедр: псіхалогіі і педагогікі, неўралогіі і нейрахірургіі, медыцынскай псіхалогіі і псіхатэрапіі, псіхіятрыі і наркалогіі, медыцынскай рэабілітацыі, 2-ю кафедру ўнутраных хвароб, 2-ю кафедру хірургічных хвароб.
Спецыяльнасці
Падрыхтоўка ажыццяўляецца па спецыяльнасцях:
Таццяна Яўгенаўна Галіёта
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. З 1968 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у БелНДІдзіпрасельбудзе.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.
NGC 6508
NGC 6508 (іншыя абазначэнні — UGC 11023, MCG 12-17-10, ZWG 340.21, NPM1G +72.0174, PGC 60938) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонечнае зацьменне 14 снежня 2020 года
Сонечнае зацьменне 14 снежня 2020 года — поўнае сонечнае зацьменне 142 сараса, стала 2-ім у 2020 годзе і 44-ым у XXI стагоддзі.
Зацьменне мела велічыню 1,0254 і дасягнула свайго максімуму ў 16:14:39 UTC у пункце з каардынатамі 40° пд. ш. 68° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 10 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 90 км. Поўная фаза назіралася ў Чылі і Аргенціне.
Суглінак
Суглі́нак — рыхлая пясчана-гліністая асадкавая горная парода, якая складаецца з часцінак памерам менш за 0,01 мм (30-50 %) і абломкавых часцінак больш за 0,01 мм (70—50 %). Мае ў сабе каля 10—30 % гліністых часцінак памерам менш 0,005 мм. Лік пластычнасці 7—17.
Адрозніваюць суглінак груба-, дробназярністы і пылаваты. Паводле колькасці гліністага матэрыялу суглінкі падзяляюць на лёгкія, сярэднія і цяжкія. Мінеральны склад пясчаных суглінкаў больш кварцавы, гліністых — з кааліту, іліту, мантмарыланіту і інш. Паходжанне пераважна кантынентальнае. Сыравіна для вытворчасці цэглы, аглапарыту. На тэрыторыі Беларусі суглінак пашыраны сярод антрапагенных адкладаў.
Міжкантынентальны кубак па футболе
Міжкантынентальны кубак па футболе (Intercontinental Cup) — футбольнае спаборніцтва, якое праводзілася еўрапейскай і паўднёваамерыканскай канфедэрацыямі паміж пераможцамі галоўных клубных турніраў гэтых кантынентаў (болей развітых, чым усе астатнія у свеце футбола): Лігі чэмпіёнаў УЕФА (раней — Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў) і Кубка Лібертадорэс. Міжкантынентальны кубак разыгрываўся штогод пачынаючы з 1960 года, а з 1980 года фіналы праводзіліся толькі ў Японіі.
Часам Міжкантынентальны кубак называлі клубным чэмпіянатам свету, пакуль Клубны чэмпіянат свету па футболе не пачаў праводзіцца пад эгідай ФІФА ў 2000 годзе. З 2005 года Міжкантынентальны кубак канчаткова спыніў існаванне і быў заменены Клубным чэмпіянатам свету ФІФА.
Апошнім уладальнікам Кубка быў партугальскі клуб «Порту», які перамог калумбійскі клуб «Онсэ Кальдас» у серыі пенальці ў 2004 годзе. 27 кастрычніка 2017 года ФІФА афіцыйна прызнала ўсе каманды-пераможцы Міжкантынентальнага кубка клубнымі чэмпіёнамі свету.
Таццяна Міхайлаўна Шамава
Таццяна Міхайлаўна Шамава (нар., г. Казань, Татарстан, Расія) — беларускі ўрач-неўролаг. Доктар медыцынскіх навук (2008), прафесар (2010).
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1988).
Выкладчык Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта (з 1989, медыка-псіхалагічны факультэт, кафедра неўралогіі і нейрахірургіі, прафесар, з 2009 — дэкан факультэта).
Навуковыя інтарэсы: праблемы дэміелінізіруючых захворванняў.
NGC 6509
NGC 6509 (іншыя абазначэнні — UGC 11075, MCG 1-46-2, ZWG 56.6, IRAS17569+0617, PGC 61230) — галактыка ў сузор’і Змеяносец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Любавін
Любаві́н (, Любовин) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 14 км на паўночны захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 62 км ад Гомеля.
Гідраграфія
Рака Ліпа (прыток ракі Сож).
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва. Планоўка складаецца з крывалінейнай амаль мерыдыянальнай вуліцы, перакрыжаванай на поўначы кароткай прамалінейнай вуліцай. У цэнтры да галоўнай вуліцы з усходу далучаецца кароткая дугападобная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая XIX стагоддзя як вёска ў Стараруднянскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1885 годзе адкрыта школа (у 1907 годзе 71 вучань), якая ззнаходзілась у наёмнай сялянскай хаце, а напачатку 1920-х гадоў ёй быў перададзены нацыяналізаваны будынак. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: 2 вятракі, вінная крама. У 1925 годзе пераважная большасць жыхароў складалі польскія сем'і.
З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Любавінскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскага, з 27 кастрычніка 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас імя Ф. Э. Дзяржынскага, працавала гамарня. Дзейнічаў медыцынскы ўчастак. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 53 жыхара вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя В. І. Леніна (цэнтр — вёска Буда-Люшаўская).
У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка Асінаўка.
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Будалюшаўскага сельсавета.
Мікалай Фірлей (гетман)
Мікалай Фірлей (Mikolaj Firlej; каля 1460—1526) — польскі ваенны і дзяржаўны дзеяч. Вялікі гетман каронны (1515—1526)
Біяграфія
Прадстаўнік польскага шляхецкага роду Фірлеяў герба «Леўарт». Адзіны сын любельскага земскага пісара і суддзі Пятра Фірлея з Дамбравіцы (пам. 1499) і Ядвігі Асмульскай герба «Боньча».
Займаў пасаду вялікага гетмана кароннага з 1515 па 1526 год. Быў таксама: харунжым кракаўскім і старостам люблінскім, кашталянам люблінскім у 1502—1520 гадах, кашталянам кракаўскім з 1520 года, ваяводам люблінскім у 1507—1514 гадах і пазней ваяводай сандамірскім (1514—1526).
У 1485 годзе Мікалай Фірлей быў дваранінам пры двары польскага караля Казіміра IV Ягелончыка. У наступным 1486 годзе ўдзельнічаў у пасольстве да германскага імператара Фрыдрыха III. У 1487 годзе прыняў удзел у паходзе каралевіча Яна I Альбрэхта супраць татараў і ўдзельнічаў у бітве пад Капыстшынем. У 1489 і 1502 гадах — пасол пры двары асманскага султана. У 1497 годзе ўдзельнічаў у няўдалым ваенным паходзе караля Яна Альбрэхта на Букавіну. У 1499 годзе Мікалай Фірлей бярэ ўдзел у падпісанні новай уніі паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім
У шлюбе з Ганнай Мялецкай герба «Грыф», сястрой кашталяна завіхойскага Станіслава Мялецкага (пам. 1532), ад якой меў двух сыноў і трох дочак:
Ро (мова)
Ро (Ro) - апрыёрная штучная мова, распрацаваная ў 1904-1908 гадах святаром з Агая Э. П. Фостэрам (Edward Powell Foster). Першая брашура аб новай мове з'явілася ў 1906 годзе. Да 1932 года аўтарам мовы выдаваліся шматлікія дапаможнікі і слоўнікі, выхадзілі таксама два перыядычныя выданні World-Speech (1912-1919) i Roia (1923-1931).Сярод аказаўшыж фінансавую падтрымку праекту Фостэра быў Мэлвіл Дьюі, стваральнік сістэмы бібліятэчнай класіфікацыі. Акрамя таго, Фостэр атрымаў грант Асацыяцыі міжнароднай дапаможнай мовы. Нягледзячы на гэта, праект Фостэра не прывабіў вялікай колькасці прыхільнікаў. У мове Ро словы канструюцца паводле катэгарыяльнай сістэмы. Напрыклад "bofoc" перакладаецца як чырвоны, "bofod" - аранжавы "bofof" - жоўты "bofo" - колер. Слоўнік мовы Ро складаецца з каля 16000 слоў. Галоўны недахоп мовы Ро ў тым, што ў ёй вельмі цяжка адрозніць адно слова ад другога.
Віленская археалагічная камісія
Віленская археалагічная камісія — навукова асветная ўстанова ў 1855—1865 гадах, якая займалася зборам і даследаваннем помнікаў старажытнасцей на тэрыторыі Беларусі і Літвы.
Азаўскіт
Азаўскіт (ад назвы Азоўскага мора) — мінерал.
Мікалай Мікалаевіч Панцюхін
Мікалай Мікалаевіч Панцюхін ( — ?) — інжынер-архітэктар.
Азаўскіт
Агрэгаты шчыльныя, уключэнні, лускавінкі, сеткавыя пражылкі. Колер цёмна-буры. Бляск смалісты. Цвёрдасць — 4. Крохкі. Лёгка раствараецца ў салянай і азотнай кіслотах.
Мікалай Мікалаевіч Панцюхін
Дзяцінства і адукацыя
Нарадзіўся ў 1843 годзе. У Пецярбургскае будаўнічае вучылішча паступіў у 1855 годзе і скончыў курс у 1863 годзе з чынам калежскага сакратара.
Прафесійная дзейнасць
Быў прызначаны архітэктарскім памочнікам у вядзенне інжынернага штаб-афіцэра, які загадваў будаўнічымі справамі ў галоўнае кіраванне Усходняй Сібіры. З 1865 года па 1868 год займаў пасады забайкальскага абласнога архітэктара, потым камандзіраваны ў распараджэнне праўлення таварыства Маскоўска-Смаленскай чыгункі, а ў 1872 годзе прызначаны наглядчыкам галоўнай фізічнай абсерваторыі пры акадэміі навук. У 1877 годзе заняў месца дынабургскага гарадскога архітэктара і ў наступным годзе вызначыўся звышштатным тэхнікам будаўнічага аддзялення віцебскага губернскага праўлення.
Творчасць
У Забайкаллі выканаў праекты, Іройскага і Джыгустаеўскага дацанаў.
Allium hollandicum
Allium hollandicum — шматгадовая травяністая расліна, від роду сямейства.
Allium hollandicum — дэкаратыўная расліна з вузкім лісцем, лік лістоў можа дасягаць 15.
Батанічнае апісанне
Шарападобнае суквецце густа-фіялетавага або белага колеру дыяметрам да 25 см, якое складаецца з мноства зорчатых кветак на доўгіх ножках, узвышаецца на высокім кветканосе да 2-х метраў вышынёй. .
Распаўсюджанне
Пашыраны ў паўночна-ўсходнім Іраку, заходнім Іране.
Хаанг Кам (значэнні)
Хаанг Кам (Hoàng Cầm):
Номі (правінцыя Трэнта)
Насельніцтва складае 1278 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 213 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 38060. Тэлефонны код — 0464.
Метрыка Вялікага Княства Літоўскага
Літоўская метрыка (matricula канцылярская кніга) — збор спецыфічных матэрыялаў (сшыткаў, кніг) вялікакняжацкай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага XV-XVIII стст. з копіямі дакументаў, якія выдаваліся ад імя вялікага князя (гаспадара), Рады ВКЛ, соймаў і падлягалі неабмежаванаму ў часе захаванню. У склад Метрыкі ўваходзілі таксама некаторыя важныя пабочныя матэрыялы (пераклады ярлыкоў крымскіх ханаў, спісы з маскоўскіх дыпламатычных дакументаў і інш.), справаводныя матэрыялы (рэестры актаў, інвентары Метрыкі і інш.).
Метрыка стала асновай велікакняжацкага, а пазней галоўнага дзяржаўнага архіва ВКЛ і выконвала нотафікацыйныя (юрыдычна-рэгістрацыйныя) функцыі. Выкарыстоўваліся ў юрыдычных і даведасных мэтах усімі суб’ектамі права, найперш вярхоўнай уладай, дзяржаўнымі ўстановамі, прывілеяванымі саслоўямі, мяшчанамі, магістратамі, царквой, этнарэлігійнымі абшчынамі. На аснове матэрыялаў Метрыкі па адпаведных запытах выдаваліся юрыдычна завераныя дакументы (копіі з копій).
Першыя гістарычныя назвы гэтага збору — «метрыкі», «кнігі метрыкі», «метрыка», з канца XVI — пачатку XVII стст. разгорнутая афіцыйная назва — «Метрыка Вялікага Княства Літоўскага». З навуковага пункту гледжання апошняя назва найбольш слушная. Вызначэнне «Літоўская метрыка» па аналогіі з Кароннай метрыкай у Польшчы сустракалася ў мясцовых канцылярскіх кнігах, з сярэдзіны XVII ст. сістэматычна ўжывалася ў варшаўскім архіўным справаводстве, замацавалася ў пецярбургскіх і маскоўскіх архівах, а таксама ў беларускай, расійскай, польскай і літоўскай гістарыяграфіі XIX — XX стст. Гэты тэрмін традыцыйна выкарыстоўваецца і цяпер у замежных выданнях Метрыкі, а таксама для назвы некаторых сучасных архіўных фондаў, якія ўключаюць матэрыялы велікакняжацкай канцылярыі ВКЛ (побач з даволі значнай колькасцю іншых кніг) і захоўваюцца пераважна ў Расіі.
Большая частка кніг Літоўскай метрыкі захоўваецца сёння ў Расійскім Дзяржаўным Архіве Старажытных Актаў у Маскве, асобныя кнігі ёсць таксама ў Галоўным архіве старажытных актаў (Archiwum Główne Akt Dawnych) у Варшаве і іншых месцах.
Публікацыі
Метрыка з’яўляецца адным з самых аўтарытэтных і паважаных крыніц па гісторыі ВКЛ. Некаторыя з дакументаў метрыкі і іх частак пачалі публікавацца ў канцы 18-га стагоддзя. Вялікія зборнікі матэрыялаў пачалі выходзіць у свет з 1830-х гадоў («Зборнік князя Абаленскага», ці «Кніга метрыкі амбасадара…», у 3-х тамах, змяшчае падрабязны рэестр кніг метрыкі па Анастасевічу (1817)). Іншымі вядомымі выдаўцамі матэрыялаў метрыкі былі Леантовіч, Прагаска, Бяршадскі і інш. Іншыя вядомыя публікацыі перыяду:
У 1980-х 1990-х гадах пачалася новая хваля публікацый матэрыялаў Метрыкі, на гэты раз у якасці міжнароднымі, беларуска-літоўска-польска-расійскімі намаганнямі.
Навуковыя даследаванні самой метрыкі пачаліся з працы Пташыцкага (1887). Іншыя вядомыя даследчыкі метрыкі: Беражкоў, Грымстэд, Сулкоўска-Курасёва.
Сім (значэнні)
Сім — шматзначны тэрмін:
Плафон
Плафон (plafond, ад plat fond — «плоскі фон», столь) — у тэорыі архітэктурнай кампазіцыі і ў праектных чарцяжах — від, праекцыя на архітэктурнае збудаванне знізу (антонім паняцця «план» — выгляд зверху). Адсюль другое, больш вядомае значэнне слова — кампазіцыя, роспіс, мазаіка, ляпніна, якія ўпрыгожваюць столь інтэр'ера будынка. Цэнтральная частка плафона без падуг і абрамлення называецца люстэркам. Традыцыя роспісу плафонаў паўстала ў Італіі ў эпоху Адраджэння. Асобныя часткі плафона ў Італіі называлі сафітамі. Роспісы ўнутраных паверхняў скляпенняў і купалаў таксама часам называюць плафонамі, але гэта няправільна. Жывапісныя плафоны выконваюць у тэхніцы фрэскі або мазаікі. Венецыянскія мастакі з-за вільготнага клімату не пісалі фрэскі, а выкарыстоўвалі пано — нацягнутыя на падрамнікі палотны, якія прымацоўвалі да столі. Напрыклад, дэкор плафона Залы Вялікага савета ў Палацы дожаў у Венецыі (1577-1579). Шэдэўрам плафонной роспісу з'яўляецца твор Мікеланджэла Буанароці ў Сікстынскай капэле Ватыкана (1508-1512).
У XVIII стагоддзі найбольш вядомым майстрам плафонных роспісаў быў венецыянскі жывапісец Джавані Батыста Т'епала. Ён працаваў у Венецыі, Мадрыдзе, Аранхуэсе, Вюрцбургу, выконваў заказ для Кітайскага палаца ў Араніенбаўме. У Расіі майстрамі перспектыўных плафонных роспісаў былі італьянцы Дж. Валерыяні, П. Градыцы, С. Тарэлі, браты Бароцы і П'етра Гонзага, які стварыў шэдэўры ілюзорных роспісаў у Паўлаўску.
Марк Шагал у 1964 годзе стварыў ва ўласнай своеасаблівай манеры плафон парыжскай Оперы, які ніяк не звязаны ні з гісторыяй, ні з архітэктурным стылем будынка. Рэакцыя адукаванай публікі была падобная да скандалу.
Тахтамыш
Тахтамы́ш (тат. Туктамыш хан, Tuqtamış xan) (? — ) — хан залатаардынскі, сын Туй-хаджы аглана, нашчадка Джучы.
Біяграфічныя звесткі
У выніку міжусобнай барацьбы вымушаны быў у 1370-я г. шукаць прыстанішча ў сярэднеазіяцкага эміра Тамерлана (Цімура). Пасля паражэння золата-ардынскага цемніка Мамая ў Кулікоўскай бітвы (1380), пры дапамозе Тамерлана, авалодаў стальцом Залатой Арды і выпраіў паслоў да рускіх князёў з навінамі аб сваім уцарэнні. Князі прынялі паслоў з павагаю і ў сваю чаргу адправілі паслоў з падарункамі для новага хана. Жадаючы разагнаць боязь, якая апанавала татараў пасля Кулікоўскай бітвы, Тахтамыш загадаў абабраць рускіх паслоў і захапіць іх караблі, а сам у 1382 з вялікім войскам пайшоў на Маскву і захапіў яе. Умацаваўшы сваё становішча ў Залатой Ардзе, прымае рашэнне весці барацьбу супраць Тамерлана, якому быў абавязаны стальцом. У вайне 1389-95 разбіты і ўцёк у Вялікае княства Літоўскае.
У бітве на Ворскле 1399 войскі Вітаўта, у т.л. дружына Тахтамыша, былі разбіты Цімур-Кутлукам. Тахтамыш уцёк у Сібір, дзе быў забіты ханам Шадыбекам.
Зялёныя
«Зялёныя» — нефармальная ўмоўная назва, якой у розны час маглі азначацца:
Сугучна: Арганізацыя «Зялёны дуб».
Блок (востраў)
Блок (Block) — востраў у Атлантычным акіяне каля ўзбярэжжа штата Род-Айленд (ЗША). Плошча — 25,21 км². Насельніцтва — 1051 чал. (2010 г.)
Геаграфія
Востраў Блок месціцца ў 15 км на поўдзень ад узбярэжжа Род-Айленда, у 527 км на паўночны захад ад Вашынгтона, сталіцы ЗША. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 9,4 км. Найбольшая шырыня — 5,74 км.