cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пост
У католікаў пост не такі строгі, яны не прытрымліваюцца шматдзённых пастоў, хворым і дзецям дазваляецца ўжываць малочныя стравы. Каталіцкі касцёл заклікае вернікаў устрымлівацца ад мясных страў па пятніцах, а таксама 24 снежня (у Вігілію Божага Нараджэння існуе традыцыя захоўваць строгі пост да першай зоркі). У Папялец і Вялікую пятніцу вернікі мусяць датрымліваць і колькасны пост: адзін прыём ежы дасыта (паводле традыцыі, некаторыя захоўваюць строгі пост — на хлебе і вадзе). Пасты ў іншыя дні або больш працяглыя перыяды часу (Адвэнт ці Вялікі пост) прыймаюцца па рашэнню саміх вернікаў. Пост у пятніцу і Вігілію абавязковы для ўсіх пасля 14-гадовага ўзросту, а ў Папялец і Вялікую пятніцу — для ўсіх вернікаў (апроч хворых і нямоглых) ад паўналецця да 60 гадоў.
У праваслаўі ў посныя дні з рацыёну цалкам выключаются ўсе прадукты жывёльнага паходжання (мяса, птушка, малочныя прадукты, яйкі, жывёльныя тлушчы і г.д.). Прадукты расліннага паходжання, а таксама рыбу і алей спажываюць ва ўмеркаванай колькасці. Падобнага характару харчавання прытрымліваюцца ў пасты і многія каталікі.
Мармоны
Царква Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён, неафіцыйна мармо́ны (Church of Jesus Christ of Latter-day Saints) — рэлігійная плынь у хрысціянстве. У ЗША — каля 4,8 млн вернікаў і 11 тыс. месцаў культу (1998). Царква вядзе актыўную місіянерскую палітыку ў 162 краінах. Колькасць місіянераў поўнага дня складае 53 164 чалавекі. Пабудавана 124 храмы ў шмат якіх краінах. Выдаецца часопіс «Ліахона» на 50 мовах. Кніга Мармона перакладзена на 93 мовы і выдадзена агульным тыражом больш за 100 млн экзэмпляраў
Праваслаўнае сектазнаўства адмаўляе належнасць мармонаў да хрысціянства і лічыць іх язычніцкай таталітарнай сектай. Расійскім акадэмічным рэліягіязнаўствам плынь класіфікуецца як парахрысціянская. Расійскія ўлады спасылаюцца на Царкву мармонаў як на дэструктыўную рэлігійную арганізацыю
Кіраўніцтва і дактрына
Дактрына Царквы ў тым, што Ісус Хрыстос — сын Божы, і яго ахвяра збавіла ўсё чалавецтва. Тыя, хто падпарадкоўваюцца Божым законам, могуць стаць, разам з Хрыстом, спадкаемцамі ў Божым царстве.
Крыніцы дактрыны: адкрыцці жывому прароку (прэзідэнту Царквы), Біблія, Кніга Мармона, іншыя адкрыцці, што былі Сміту і яго паслядоўнікам.
Гісторыя ўзнікнення
Узнікненне Царквы Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён звязана з асобай Джозефа Сміта (1805, шт. Вермонт, ЗША — 1844, шт. Місуры, ЗША). Згодна з яго апавяданнем, вясной 1820 года ў адказ на яго малітву яму з’явіліся асабіста Бог Айцец і яго Сын Ісус Хрыстос. Яны сказалі Джозефу, што з усіх існуючых у той час цэркваў ніводная не з’яўляецца ісціннай, бо тая Царква, якая была заснавана самім Хрыстом, паступова адступіла ад ісціны. Яны таксама сказалі яму, што ў яго ёсць вельмі важная жыццёвая місія, аб дэталях якой, аднак, адразу не было сказана. Праз чатыры гады пасля гэтага першага відзежу Джозеф Сміт заявіў пра наступную сустрэчу з Нябесным пасланнікам — у гэты раз з ангелам, імя якога было Мароній. Гэты пасланнік расказаў Джозефу пра старажытны манускрыпт, які быў напісаны старажытнымі прарокамі на Амерыканскім кантыненце. Гэты манускрыпт быў схаваны ў зямлі, і місія Джозефа Сміта была ў тым, каб перакласці старажытныя пісанні на сучасную мову. Яшчэ праз тры гады Джозеф Сміт атрымаў памянёны манускрыпт, які быў перакладзены на англійскую мову і выдадзены ў 1830 годзе пад назвай Кніга Мармона. Хутка пасля гэтага, а менавіта 6 красавіка 1830 года была заснаваня Царква Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён. Джозеф Сміт стаў першым прэзідэнтам і Прарокам гэтай Царквы, якая, як было заяўлена, з’яўляецца адзінай ісціннай Царквой на ўсёй Зямлі, бо менавіта Ісус Хрыстос праз свайго Прарока Джозефа Сміта аднавіў яе.
Далейшая гісторыя
Адразу пасля заснавання прыхільнікі і члены Царквы падвяргаліся сур’ёзным рэпрэсіям. З гэтай прычына яны часта змянялі месца жыхарства. З 1830 па 1836 гады цэнтрам Мармонаў стаў горад Кіртланд (штат Агая). Пасля выгнання з Кіртланду, пераадольваючы цяжкія пераследаванні, члены Царквы мармонаў спрабавалі замацавацца ў штаце Мізуры, але толькі ў 1839 годзе яны здолелі на некаторы час асесці ў штаце Ілінойс, дзе заснавалі горад Наву. Пасля пакутніцкай гібелі Джозефа Сміта мармоны былі змушаныя пакінуць і гэтае месца, накіраваўшыся на неасвоеныя землі ў Скалістых гарах. Іх вёў пераемнік Джозефа Сміта Брыгам Янг. Мармоны вельмі трывала заснаваліся на новым месцы, і нягледзячы на новыя праследаванні, паступова ўмацаваліся як эканамічная і грамадзянская сіла. Новым цэнтрам мармонаў стаў горад Солт-Лэйк-Сіці. З сярэдзіны 19 стагоддзя пачынаецца інтэнсіўная праца мармонскіх місіянераў за межамі ЗША, вынікам чаго стала інтэрнацыяналізацыя Царквы мармонаў. У Беларусі першыя мармонскія місіянеры з’явіліся напачатку 1993 года. На гэты час мармоны маюць дзве невялікія абшчыны (прыходы) у Мінску і адну ў Віцебску. Асобныя члены царквы мармонаў жывуць амаль ва ўсіх буйных гарадах Беларусі.
Рэлігійныя погляды
Важнай часткай рэлігіі мармонаў з’яўляецца няспыннае адкравенне ад Бога, якое атрымлівае Прарок і Апосталы. Такім чынам, іх словы і вучэнні з’яўляюцца для мармонаў такім жа Словам божым, як і словы старажытных Апосталаў і Прарокаў. Мармоны вераць не толькі ў Біблію, але і ў тое, што Кніга Мармона з’яўляецца Свяшчэнным Пісаннем. Апроч Бібліі і Кнігі Мармона ў іх канон уваходзяць таксама кнігі Вучэнне і Заветы, Каштоўная Жамчужына.
Важнай часткай вучэння Царквы мармонаў з’яўляецца так званы закон здароўя: мармоны не п’юць алкаголь, не паляць, не п’юць гарбаты і кавы. У апошні час кіраўніцтва Царквы мармонаў вельмі шмат выступала аб шкодзе парнаграфіі, азартных гульняў.
Крытыка
Праваслаўныя рэлігіязнаўцы (Дворкін і інш.) крытыкуюць мармонаў за тое, што тыя дапускаюць у сваіх дактрынальных кнігах анахранізмы, семантычныя недарэчнасці, за тое, што кнігі мармонаў не маюць археалагічных пацвярджэнняў. Таксама праваслаўныя рэлігіязнаўцы аспрэчваюць галоўны тэзіс мармонскага веравучэння аб тым, што ўсе існуючыя цэрквы не сапраўдныя, а сапраўдная царква перапыніла існаванне неўзабаве пасля смерці апосталаў. Імі ж адзначаецца, што імя «Мармо» сумнеўнае для хрысціянскага вучэння.
Праваслаўныя рэлігіязнаўцы сцвярджаюць, што вучэнне мармонаў у многіх месцах супярэчыць Бібліі, асабліва ў тэзісах пра шматжэнстве Бога-Айца і Ісуса Хрыста , аб існасці Бога, Ісуса Хрыста, аб тым, што чалавек можа стаць Богам.
Праваслаўныя рэлігіязнаўцы знаходзяць загану ў тым, што святыя кнігі мармонаў увесь час перапісваюцца, у адной толькі Кнізе Мармона зроблена 4113 змяненняў.
Таксама імі паказваецца на тое, што амаль усе абрады мармонаў маюць масонскае паходжанне, і распрацаваныя Смітам, калі той уваходзіў у масонскую ложу.
Бандэйра
Бандэйра — горная вяршыня ў Бразіліі.
Бандэйра — трэці па вышыні горны пік у краіне, Бандэйра знаходзіцца на ўсходзе Бразіліі, на тэрыторыі нацыянальнага парку Капарау на мяжы штатаў Мінас-Жэрайс і Эспірыту-Санту. Вышыня — 2891,98 метраў над узроўнем мора. Пік з’яўляецца адным з самых халодных у Бразіліі. Тэмпература на вяршыні зімой можа апускацца да −10 ° C.
Фондавая біржа Сан-Паўлу
Фондавая біржа Сан-Паўлу (Bolsa de Valores de São Paulo) або Баве́спа Bovespa) — найбуйнейшая фондавая біржа ў Лацінскай Амерыцы. Размешчана ў цэнтры найбуйнейшага горада Бразіліі — Сан-Паўлу. У маі 2008 года Bovespa аб’ядналася з Бразільскай гандлёвай і ф’ючэрснай біржай (Brazilian Mercantile & Futures Exchange), у выніку чаго ўтворана адна з найбуйнейшых у свеце біржа BM&FBOVESPA.
Гісторыя
Біржа была заснавана 23 жніўня 1890 года і стала першай біржай у гэтай краіне. Да сярэдзіны 60-х гадоў мінулага стагоддзя ўсе бразільскія біржы, у тым ліку і Bovespa, былі дзяржаўнымі карпарацыямі, якія абслугоўваюць фондавы рынак краіны. Біржы былі цесна звязаны з міністэрствам фінансаў, а брокеры прызначаліся ўрадам. У выніку рэформы нацыянальнай фінансавай сістэмы і фондавага рынку ў 1965-66 гадах бразільскія гандлёвыя пляцоўкі сталі некамерцыйнымі асацыяцыямі, якія маюць адміністрацыйную, фінансавую аўтаномію. Пачынаючы з гэтага часу, біржа развівалася, укараняючы ў сваю дзейнасць новыя тэхналогіі, такія, як электронныя сістэмы гандлю, гандаль па тэлефону. З мэтай пашырэння доступу да рынку каштоўных папер Bovespa у 1999 годзе ўвяла электронныя сістэмы, якія дазваляюць дробным і сярэднім інвестарам браць удзел у гандлі, а таксама сістэму вячэрняга электроннага гандлю, які працуе пасля зачынення рынку.
Бягучае становішча біржы
На сённяшні дзень Bovespa з'яўляецца найбуйнейшай фондавай біржай у Лацінскай Амерыцы, якая засяродзіла ў сябе 70 % аб'ёму гандлю ўсяго рэгіёна. У 2004 годзе на біржы ў сярэднім здзяйснялася ўгод з акцыямі на суму 1,2 млрд BRL.
Біржавыя індэксы
Асноўны індэкс: Ibovespa (Bovespa Index) — складаецца з самых розных актыўных акцый на біржы, на якія прыпадае каля 80 % аперацый.
У лістападзе 1997 года індэкс Bovespa зваліўся больш чым на 10 %, справакаваўшы рэзкае зніжэнне катыровак па ўсёй Паўднёвай Амерыцы. Спецыялісты звязалі тое, што адбылося з валютна-фінансавым крызісам у Паўднёва-усходняй Азіі.
Распаўсюджванне COVID-19 у Сербіі
Першы выпадак заражэння новым каранавірусам у Сербіі быў зафіксаваны 6 сакавіка 2020 года. Гэта быў 43-гадовы мужчына, які вярнуўся з Будапешта.
З 18 сакавіка ў краіне быў уведзены каменданцкі час днём для грамадзян старэйшых за 65 гадоў і 70 гадоў у сёлах. Па даных на 28 сакавіка закрыты школы, спартыўныя і культурныя ўстановы і дзіцячыя сады. Улады рэспублікі закрылі межы для ўезду замежнікаў, без рэгістрацыі ў краіне. Таксама, за ўсімі грамадзянамі, якія вярнуліся з-за мяжы, улада ўсталявала асаблівы кантроль. Яны павінны былі праходзіць самаізаляцыю, у адваротным выпадку іх чакаў штраф ці да 12 гадоў турмы. З 21 сакавіка забаронена наведванне паркаў.
Па словах эксперта, які ўваходзіў у «Крызісны штаб па супрацьдзеянні распаўсюду эпідэміі каранавіруса», сітуацыя ў краіне не крытычная і не выклікала сур’ёзных боязі, таму што лекарам атрымалася знізіць інтэнсіўнасць распаўсюджвання COVID-19. Таксама ён заклікаў людзей заставацца дома.
17 сакавіка прэзідэнт Аляксандр Вучыч заявіў, што ў Сербіі лепшая сітуацыя ў плане харчавання, таму дзяржава гатовая экспартаваць тавары ў такія краіны як Чарнагорыя, Паўночная Македонія і Рэспубліка Сербская (частка Босніі і Герцагавіны).
26 сакавіка адна з казахстанскіх кампаній унесла ўнёсак у якасці дапамогі Сербіі на суму 3 мільёны сербскіх дынараў. Па даных пасольства сродкі накіраваны на куплю медыцынскіх масак, абсталявання і дапамогу неабароненай часткі насельніцтва. Таксама Расія адправіла ў краіну 15 000 тэст-сістэм. Таксама Кітай, як эпіцэнтр пандэміі, накіраваў у Сербію 1000 тэстаў на вірус.
На 2023 год у краіне зафіксавана 2 544 228 выпадкаў заражэння, у тым ліку 18 057 смерцяў.
Астэроід
Астэро́ід (распаўсюджаны да 2006 года сінонім — малая планета) — планетападобны астранамічны аб’ект з дыяметрам ад 1 да 1000 км з рухам паводле законаў Кеплера вакол Сонца. Астэроіды рухаюцца па эліптычных арбітах, размешчаных пераважна паміж арбітамі Марса і Юпітэра (тут знаходзіцца так званы пояс астэроідаў).
Сёння вядома каля 338 000 астэроідаў, сапраўдная колькасць усіх астэроідаў верагодна перавышае мільёны. Працэнтныя суадносіны астэроідаў з дыяметрам вышэй 100 км да іх агульнай колькасці невялікія.
Павел Ягмін (1794—1865)
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ягмінаў герба «Пелікан». Сын Каэтана Ягміна (1758—1813?). Меў братоў Станіслава і Фелікса, а таксама сясцёр.
Астэроід
Агульная колькасць малых планет, што назіраюцца ў тэлескопы — каля 100 тыс. (занумеравана і ўключана ў каталог кал 6 тыс.). Найбуйнейшыя з іх — Палада і Веста.
Павел Ягмін (1794—1865)
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1794 годзе. Пачатковую адукацыю атрымаў у Віленскай гімназіі. Наколькі можна зразумець з успамінаў яго сына, у дзіцячым узросце застаўся сіратой. Пасля заканчэння гімназіі паступіў на юрыдычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У гэты час памёр дзядзька Павел Ягмін, ад якога яму застаўся велізарны стан. Дзязькава спадчына дазволіла яму стаць адным найбагацейшых памешчыкаў Брэсцкага павета. Частку спадчыны, якая дасталася яму ад дзядзькі, Павел Ягмін падзяліў паміж двума збяднелымі братамі.
Астэроід
Сярод малых планет: Беларусь, Мінск, Брэст, Хатынь.
Павел Ягмін (1794—1865)
Біяграфія
У 1815 і 1819 — падкаморы Брэсцкага павета. У 1817, 1819—1822 — маршалак шляхты Брэсцкага павета. У 1828 годзе пажадаў быць ганаровым дазорцам вучылішч Брэсцкага павета. М. Навасільцаў, апякун Віленскай навучальнай акругі, пісаў, што адпаведна з фармулярным спісам Ягмін «працягваў службу немалы час з выдатным стараннем…». Ён быў не супраць, і міністр народнай асветы зацвердзіў Ягміна на пасадзе 4 ліпеня 1828 года.
Астэроід
Вызначэнні
Тэрмін астэроід (ад ἀστεροειδής — «падобны зорцы», з  — «зорка» і  — «выгляд, якасць») быў прыдуманы кампазітарам Чарлзам Бёрні і ўведзены Уільямам Гершэлем на падставе таго, што гэтыя аб’екты пры назіранні ў тэлескоп выглядалі як кропкі зорак — у адрозненне ад планет, якія пры назіранні ў тэлескоп выглядаюць дыскамі. Дакладнае вызначэнне тэрміна «астэроід» дагэтуль не з’яўляецца ўсталяваным. Да 2006 года астэроіды таксама звалі малымі планетамі.
Павел Ягмін (1794—1865)
Біяграфія
Паводзіны Паўла Ягміна ў час паўстання 1831 года так пісвае ягоны сын Юлій у сваіх успамінах :
Астэроід
Вызначэнні
Галоўны параметр, па якім праводзіцца класіфікацыя, — памер цела. Астэроідамі лічацца целы з дыяметрам больш 30 м, целы меншага памеру завуць метэароідамі.
Павел Ягмін (1794—1865)
Біяграфія
Апошнія гады жыцця правёў у Вільні.
Астэроід
Вызначэнні
У 2006 годзе Міжнародны астранамічны саюз аднёс большасць астэроідаў да малых целаў Сонечнай сістэмы.
Павел Ягмін (1794—1865)
Сям’я
Сын Юлій удзельнічаў у паўстанні 1863 года, ваяваў у атрадзе Стасюкевіча, пра што падрабязна апавядае ў сваіх мемуарах. Пасля паражэння паўстання будзе арыштаваны, нядоўгі час правёў у турме. Пасля вяртання дадому, у маёнтак у Кавярдзяны, перайшоў праваслаўе пад імем Аляксандр. Павел Ягмін быў настолькі незадаволены падобнай выхадкай сына, што фактычна пазбавіў спадчыны, адправіўшы кіраваць адным са сваіх маёнткаў у Чэрнях.
Астэроід
Астэроіды ў Сонечнай сістэме
У цяперашні момант у Сонечнай сістэме выяўлены сотні тысяч астэроідаў. Станам на 11 студзеня 2015 г. у базе дадзеных налічвалася аб’екты, з якіх для  дакладна вызначаны арбіты і ім прысвоены афіцыйны нумар, больш  з іх мелі афіцыйна зацверджаныя назвы. Мяркуецца, што ў Сонечнай сістэме можа знаходзіцца ад 1,1 да 1,9 мільёна аб’ектаў, што маюць памеры больш 1 км.
Большасць вядомых на дадзены момант астэроідаў засяроджана ў межах пояса астэроідаў, размешчанага паміж арбітамі Марса і Юпітэра.
Самым вялікім астэроідам у Сонечнай сістэме лічылася Цэрэра з памерам прыблізна 975—909 км, аднак з 24 жніўня 2006 года яна атрымала статус карлікавай планеты. Два іншыя найбуйнейшыя астэроіды (2) Палада і (4) Веста маюць дыяметр ~500 км. (4) Веста з’яўляецца адзіным аб’ектам пояса астэроідаў, які можна назіраць няўзброеным вокам. Астэроіды, што рухаюцца па іншых арбітах, таксама можна назіраць у перыяд праходжання паблізу Зямлі (гл., напрыклад, (99942) Апофіс).
Агульная маса ўсіх астэроідаў галоўнага пояса ацэньваецца ў 3,0—3,6 кг, што складае ўсяго каля 4 % ад масы Месяца. Маса Цэрэры — 9,5 кг, то-бок каля 32 % ад агульнай, а разам з трыма найбуйнейшымі астэроідамі (4) Веста (9 %), (2) Палада (7 %), (10) Гігея (3 %) — 51 %, то-бок абсалютная большасць астэроідаў мае мізэрную па астранамічных мерках масу.
Вывучэнне астэроідаў
Вывучэнне астэроідаў пачалося пасля адкрыцця ў 1781 годзе Уільямам Гершэлем планеты Уран. Яго сярэдняя геліяцэнтрычная адлегласць аказалася адпаведнаю правілу Тыцыуса — Бодзе.
У канцы XVIII стагоддзя Франц Ксавер арганізаваў групу з 24 астраномаў. З 1789 года гэта група займалася пошукамі планеты, якая, паводле правіла Тыцыуса-Бодэ, павінна была знаходзіцца на адлегласці каля 2,8 астранамічных адзінак ад Сонца — паміж арбітамі Марса і Юпітэра. Заданне заключалася ў апісанні каардынат усіх зорак у вобласці задыякальных сузор’яў на вызначаны момант. У наступныя ночы каардынаты правяраліся, і вылучаліся аб’екты, якія перамяшчаліся на большую адлегласць. Меркаванае зрушэнне шуканай планеты павінна было складаць каля 30 вуглавых секунд у гадзіну, што павінна было быць лёгка заўважана.
Па іроніі лёсу першы астэроід, (1) Цэрэра, быў выяўлены італьянцам Джузэпэ П’яцы, які не ўдзельнічаў у гэтым праекце, выпадкова, у 1801 годзе, у першую ж ноч стагоддзя. Тры іншыя — (2) Палада, (3) Юнона і (4) Веста былі выяўлены ў наступныя некалькі гадоў — апошні, Веста, у 1807 годзе. Яшчэ праз 8 гадоў бясплодных пошукаў большасць астраномаў вырашыла, што там больш нічога няма, і спыніла даследаванні.
Аднак Карл Людвіг Хэнке праявіў настойлівасць, і ў 1830 годзе аднавіў пошук новых астэроідаў. Праз пятнаццаць гадоў ён выявіў Астрэю, першы новы астэроід за 38 гадоў. Ён таксама выявіў Гебу менш чым праз два гады. Пасля гэтага іншыя астраномы далучыліся да пошукаў, і далей выяўлялася не менш аднаго новага астэроіда ў год (за выключэннем 1945 года).
У 1891 годзе Макс Вольф упершыню выкарыстаў для пошуку астэроідаў метад астрафатаграфіі, пры якім на фатаграфіях з доўгім перыядам экспанавання астэроіды пакідалі кароткія светлыя лініі. Гэты метад значна паскорыў выяўленне новых астэроідаў у параўнанні з раней выкарыстоўванымі метадамі візуальнага назірання: Макс Вольф адзін выявіў 248 астэроідаў, пачынаючы з (323) Брусія, тады як да яго было выяўлена ненамнога больш чым 300. , праз стагоддзе, 385 тысяч астэроідаў маюць афіцыйны нумар, а 18 тысяч з іх — яшчэ і імя.
У 2010 г. дзве незалежныя групы астраномаў з ЗША, Іспаніі і Бразіліі заявілі, што адначасна выявілі вадзяны лёд на паверхні аднаго з самых буйных астэроідаў галоўнага пояса — Феміды. Гэта адкрыццё дазваляе зразумець паходжанне вады на Зямлі. У пачатку свайго існаванні Зямля была занадта гарачая, каб утрымаць дастатковую колькасць вады. Гэта рэчыва павінна было прыбыць пазней. Меркавалася, што ваду на Зямлю маглі занесці каметы, але ізатопны састаў зямной вады і вады ў каметах не супадае. Таму можна выказаць здагадку, што вада на Зямлю была занесена пры яе сутыкненні з астэроідамі. Даследчыкі таксама выявілі на Фемідзе складаныя вуглевадароды, у тым ліку малекулы — папярэднікі жыцця.
Найменне астэроідаў
Спачатку астэроідам давалі імёны герояў рымскай і грэчаскай міфалогіі, пазней адкрывальнікі атрымалі права называць іх па ўласным жаданні — напрыклад, сваім імем. Спачатку астэроідам даваліся пераважна жаночыя імёны, мужчынскія імёны атрымвалі толькі астэроіды, мелыя незвычайныя арбіты (прыкладам, Ікар, надыходны да Сонца бліжэй Меркурыя). Пазней і гэта правіла перастала выконвацца.
Атрымаць імя можа не кожны астэроід, а толькі той, арбіта якога больш-менш надзейна вылічана. Былі выпадкі, калі астэроід атрымваў імя праз дзясяткі гадоў пасля адкрыцця. Датуль, пакуль арбіта не вылічана, астэроіду даецца часовае пазначэнне, якое адлюстроўвае дату яго адкрыцця, напрыклад, 1950 DA. Лічбы пазначаюць год, першая літара — нумар паўмесяца ў годзе, у якім астэроід быў адкрыты (у прыведзеным прыкладзе гэта другая палова лютага). Другая літара пазначае парадкавы нумар астэроіда ва ўказаным паўмесяцы, у нашым прыкладзе астэроід быў адкрыты першым. Паколькі паўмесяцаў 24, а англійскіх літар — 26, у пазначэнні не выкарыстоўваюцца дзве літары: I (з-за падабенства з адзінкай) і Z. Калі колькасць астэроідаў, адкрытых за паўмесяца, перавысіць 24, ізноў вяртаюцца да пачатку алфавіта, прыпісваючы другой літары індэкс 2, пры наступным вяртанні — 3, і г.д.
Пасля атрымання імя афіцыйнае найменне астэроіда складаецца з ліку (парадкавага нумара) і назвы — (1) Цэрэра, (8) Флора і г.д.
Вызначэнне формы і памераў астэроіда
Першыя спробы памераць дыяметры астэроідаў, скарыстаючы метад непасрэднага вымярэння бачных дыскаў з дапамогай, распачалі Уільям Гершэль у 1802 і Ёхан Шротэр у 1805 гадах. Пасля іх у XIX стагоддзі аналагічным спосабам праводзіліся вымярэнні найболей яркіх астэроідаў іншымі астраномамі. Асноўным недахопам дадзенага метаду былі значныя разыходжанні вынікаў (напрыклад, мінімальныя і максімальныя памеры Цэрэры, атрыманыя рознымі навукоўцамі, адрозніваліся ў дзесяць разоў).
Сучасныя спосабы вызначэння памераў астэроідаў складаюцца з метады палярыметрыі, радыёлакацыйны, спекл-інтэрфераметрыі, транзітны і цеплавой радыяметрыі.
Адным з найболей простых і якасных з’яўляецца транзітны метад. Падчас руху астэроіда адносна Землі ён часам праходзіць на фоне аддаленай зоркі, гэта з’ява завецца пакрыццё зорак астэроідам. Памераўшы працягласць зніжэння яркасці дадзенай зоркі і ведаючы адлегласць да астэроіда, можна досыць дакладна вызначыць яго памер. Дадзены метад дазваляе досыць дакладна вызначаць памеры буйных астэроідаў, накшталт Палады.
Метад палярыметрыі складаецца ў вызначэнні памеру на аснове яркасці астэроіда. Чым большы астэроід, тым больш сонечнага святла ён адлюстроўвае. Аднак яркасць астэроіда моцна залежыць ад альбеда паверхні астэроіда, што ў сваю чаргу вызначаецца саставам парод, што складаюць яго. Напрыклад, астэроід Веста з-за высокага альбеда сваёй паверхні адлюстроўвае ў 4 разы больш святла, чым Цэрэра і з’яўляецца самым заўважным астэроідам на небе, які часам можна назіраць няўзброеным вокам.
Класіфікацыя астэроідаў
Агульная класіфікацыя астэроідаў заснавана на характарыстыках іх арбіт і апісанні бачнага спектра сонечнага святла, адбіванага іх паверхняй.
Групы арбіт і сямейства
Астэроіды яднаюць у групы і сямействы на грунце характарыстык іх арбіт. Звычайна група атрымвае назву па імі першага астэроіда, які быў выяўлены на дадзенай арбіце. Групы — адносна свабодныя ўтварэнні, тады як сямействы — шчыльнейшыя, утвораныя ў мінулым пры разбурэнні буйных астэроідаў ад сутыкненняў з іншымі аб’ектамі.
Спектральныя класы
У 1975 годзе Кларк Р. Чапмен, Дэвід Морысан і Бэн Цэлер распрацавалі сістэму класіфікацыі астэроідаў, якая абапіраецца на паказчыкі колеру, альбеда і характарыстыкі спектра адбітага сонечнага святла.
Першапачаткова гэта класіфікацыя вызначала толькі тры тыпы астэроідаў :
Праблемы спектральнай класіфікацыі
Першапачаткова спектральная класіфікацыя засноўвалася на трох тыпах матэрыялу, што складае астэроіды:
Аднак існуюць сумненні ў тым, што такая класіфікацыя адназначна вызначае састаў астэроіда. У той час, як розны спектральны клас астэроідаў паказвае на іх розны састаў, няма ніякіх довадаў таго, што астэроіды аднаго спектральнага класа складаюцца з аднолькавых матэрыялаў. У выніку навукоўцы не прынялі новую сістэму, і ўкараненне спектральнай класіфікацыі спынілася.
Размеркаванне па памерах
Колькасць астэроідаў заўважна змяншаецца з узростам іх памераў. Хоць гэта ў цэлым адпавядае сталаму закону, ёсць пікі пры 5 км і 100 км, дзе больш астэроідаў, чым чакалася б у адпаведнасці лагарыфмічнаму размеркаванню.
Утварэнне астэроідаў
Лічыцца, што планетэзімалі у поясе астэроідаў эвалюцыянавалі гэтак жа, як і ў іншых абласцях сонечнай туманнасці да таго часу, пакуль Юпітэр не дасягнуў сваёй цяперашняй масы, пасля чаго з прычыны арбітальных рэзанансаў з Юпітэрам з пояса было выкінута больш 99 % планетэзімалей. Мадэляванне і скачкі размеркаванняў скорасцей кручэння і спектральных уласцівасцей паказваюць, што астэроіды дыяметрам больш 120 км утварыліся ў выніку акрэцыі ў гэту раннюю эпоху, тым часам як меншыя целы з’яўляюцца асколкамі ад сутыкненняў паміж астэроідамі ў час ці пасля рассейвання пачатковага пояса гравітацыяй Юпітэра. Цэрэра і Веста набылі досыць вялікі памер для гравітацыйнай дыферэнцыяцыі, пры якой цяжкія металы пагрузіліся да ядра, а кара сфарміравалася з лягчэйшых скальных парод.
У мадэлі Ніцы многія аб’екты пояса Койпера ўтварыліся ў вонкавым поясе астэроідаў, на адлегласці больш за 2,6 а.е. Большасць з іх была пазней выкінута гравітацыяй Юпітара, але тыя, што засталіся, могуць быць астэроідамі класа D, магчыма, уключаючы Цэрэру.
Небяспека астэроідаў
Нягледзячы на тое, што Зямля значна больш усіх вядомых астэроідаў, сутыкненне з целам памерам больш 3 км можа прывесці да знішчэння цывілізацыі. Сутыкненне з целам меншага памеру (але больш 50 метраў у дыяметры) можа прывесці да шматлікіх ахвяр і гіганцкай эканамічнай шкоды.
Чым больш і цяжэй астэроід, тым вялікую небяспеку ён уяўляе, аднак і выявіць яго ў гэтым выпадку значна лягчэй. Найболей небяспечным на дадзены момант лічыцца астэроід Апофіс, дыяметрам каля 300 м, пры сутыкненні з якім у выпадку дакладнага пападання можа быць знішчаны вялікі горад, аднак ніякай пагрозы чалавецтву ў цэлым такое сутыкненне не нясе.
1 чэрвеня 2013 года астэроід 1998 QE2 наблізіўся на самую блізкую адлегласць да Зямлі за апошнія 200 гадоў. Адлегласць склала 5,8 млн кіламетраў.
З 2016 года ў Расіі працуе тэлескоп АЗТ-33 ВМ па выяўленні небяспечных нябесных цел. Ён здольны апазнаць небяспечны астэроід памерам 50 метраў на адлегласці да 150 мільёнаў кіламетраў за 30 секунд. Гэта дае магчымасць загадзя (самае малое — за месяц) заўважыць патэнцыяльна небяспечныя для планеты целы, аналагічныя Тунгускаму метэарыту.
Знакі
Першыя 37 астэроідаў маюць астранамічныя знакі. Яны пададзены ў табліцы.
Ігнатаўскі сельсавет
Ігна́таўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Ігнатава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Багданаўскага сельсавета.
Нікола Тарталья
Нікола Тарталья (Niccolò Fontana Tartaglia, 1499—1557) — італьянскі матэматык.
Біяграфія
У 14 гадоў ён быў аддадзены ў навучанне публічнаму пісцу, але з прычыны, што маці яго не магла акуратна плаціць настаўніку, то Тарталья павінен быў спыніць вучэнне ў самым пачатку. Валодаючы вялікай настойлівасцю і цярпеннем, ён навучыўся чытаць сам. Заахвоціўся да матэматыкі, ён дасягнуў таго, што стаў сам выкладаць іншым і пасля стаў вядомым матэматыкам свайго часу. Выкладаў ён у Вероне, Брэшыі і Венецыі.
Літаратура
''Гусак А. А., Гусак Г. М., Брычыкава А. А.'' Даведнік па вышэйшай матэматыцы — Мн.: «ТетраСистемс», 2007. — С. 551
Джон Ітан
Джон Ітан (John Henry Eaton,  —, Вашынгтон) — амерыканскі палітычны дзеяч і дыпламат з Тэнесі, які служыў у Сенаце ЗША і ваенным міністрам ЗША ў адміністрацыі Эндру Джэксана (1829—1831).
Вялікая Вязанка
Вялі́кая Вяза́нка, Вялікая Вязынка, канал О-1  — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ала (басейн Бярэзіны).
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 70 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца за 3,3 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Кругі. Упадае ў Алу прыкладна за 1 км у напрамку на захад ад вёскі Забалоцце. Рэчышча каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
Агульяс-Неграс
Агульяс-Неграс (Agulhas Negras) або Ітатыая (Itatiaia) — горная вяршыня ў Бразіліі. Вышэйшы пункт хрыбта Сера-да-Мантыкейра і другі па вышыні ў краіне (2791,55 м).
Вяршыня размешчана на паўднёвым усходзе Бразіліі, за 150 км на паўночны захад ад горада Рыа-дэ-Жанэйра, на тэрыторыі нацыянальнага парку Ітатыая.
Складзеная гранітамі і сіенітамі.
Бярновіч (герб)
З’яўляецца варыянтам герба «Казічкоўскі»: на чырвоным полі шчыта 3 сярэбраныя ружы на галінках, а над кожнай з іх — залатая 6-канцовая зорка; такія ж ружы з зоркамі ў кляйнодзе над каронай.
Сокальскі раён
Сокальскі раён (Сокольский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Сокал, які размяшчаецца за 42,5 км ад Волагды.
Геаграфія
Сокальскі раён мяжуе з Тоцемскім, Междурэчанскім, Валагодскім, Усць-Кубінскім, Хараўскім і Сямжанскім раёнамі. Плошча раёна складае 4165 км².
Гісторыя
Сокальскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
IC 3286
IC 3286 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сокальскі раён
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 49 077 чалавек.
Віталь Міхайлавіч Быкаў
Віталь Быкаў (, г. Даўгаўпілс, Латвія —, г. Мінск, Беларусь) — беларускі акцёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Горкага.
Біяграфія
У 1964 годзе скончыў Ленінградскі інстытут тэатра, музыкі і кіно, перабраўся ў Мінск. У Тэатры імя Горкага працаваў з 1972 года, там сыграў больш за 60 роляў. Сярод якіх: Гаўрыла — «Гарачае сэрца» А. Астроўскага, Чорт — «Птушкі нашай маладосці», Дональбайн — «Макбет», Роберт — «Трохграшовая опера» Б. Брэхта, Гільдэнстэрн — «Гамлет», Каландзёнак — «Знак бяды» ды інш.
Сыграў таксама некалькі роляў у кіно, у тым ліку дырэктара дзіцячага дома ў культавых «Корціку» і «Бронзавай птушцы», Свянткоўскага ў «Знаку бяды».
Абдэльмаджыд Тэбун
Абдэльмаджыд Тэбун (араб: عبد المجيد تبون; нар. 17 лістапада 1945, г. Наама, Алжыр) — алжырскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Алжыра з 2019 года.
Біяграфія
Ён скончыў Нацыянальную школу адміністрацыі ў галіне эканомікі і фінансаў у 1965 годзе і займаў шмат палітычных, парламенцкіх і міністэрскіх пасад, а менавіта:
Лі Пом Сок
Біяграфія
Бацька Лі быў нашчадкам сына вана і служыў афіцэрам у арміі Часона.
Яшчэ падлеткам удзельнічаў у акцыях у падтрымку незалежнасці, за што быў сасланы ў Кітай. У 1919 годзе пачаў вучыцца ў Ваеннай акадэміі, школе, мэтай якой было будаўніцтва новай арміі для барацьбы за незалежнасць. Неўзабаве Лі ўдзельнічаў у бітве пры Ціншаньлі — шасцідзённай баталіі ва Усходняй Маньчжурыі. Пасля ён стаў генералам карэйскай вызваленчай арміі Часовага ўрада Рэспублікі Карэя.
У 1945 годзе Лі спрабаваў вярнуцца на радзіму, аднак быў вымушаны застацца ў выгнанні. Ужо ў наступным годзе ён усё ж здолеў вярнуцца ў Карэю, дзе ўдзельнічаў у заснаванні карэйскага Нацыянальнага моладзевага корпуса. Пасля таго Лі Пом Сок аб’яднаўся з Лі Сын Манам з мэтай усталявання ўнітарнага ўрада ў Паўднёвай Карэі. 1 жніўня 1948 года Лі стаў першым прэм’ер-міністрам новаўтворанай дзяржавы. Займаў пасаду старшыні ўрада да красавіка 1950 года.
Пасля выхаду ў адстаўку Лі Пом Сок быў паслом сваёй дзяржавы ў Рэспубліцы Кітай, а таксама сакратаром унутраных спраў Паўднёвай Карэі. У 1952 і 1956 гадах балатаваўся на пасаду віцэ-прэзідэнта, зрэшты абодва разы прайграў выбары. На працягу 1960-х гадоў узначальваў апазіцыю. У канцы сваёй кар’еры Лі быў дарадцам Савета Нацыянальнага аб’яднання, а таксама настаўнікам тады яшчэ сенатара Пак Чон Хі.
10 мая 1972 года Лі атрымаў ступень доктара філасофіі ў Тайваньскай Кітайскай акадэміі. На наступны дзень ён памёр ад сардэчнага прыступу. Быў пахаваны 17 мая на нацыянальных могілках у Сеуле.
Рагудзі
Рагудзі (Roghudi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рэджа-Калабрыя.
Насельніцтва складае 1279 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 36 км². Паштовы індэкс — 89060. Тэлефонны код — 0965.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna delle Grazie.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ян Бярновіч
Ян Бярновіч (?—?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, заснавальнік роду Бярновічаў.
Упершыню згадваецца ў 1683 годзе як маёр войска Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік вендэнскі.
Тарускае княства
Тарускае княства — феадальная дзяржава ва Усходняй Еўропе, адно з Вярхоўскіх княстваў. Цэнтр — г. Таруса.
Гісторыя
Вылучылася са складу Чарнігаўскага княства ў 1246 г. пасля забойства ў Ардзе князя Міхаіла Усеваладавіча, які завяшчаў Тарусу малодшаму сыну Юрыю. Княства займала тэрыторыю па абодвух баках р. Ака, на паўночным усходзе ад Навасільскага княства. Пасля смерці князя Юрыя Міхайлавіча ў канцы XIII — пачатку XIV ст. распалася на 5 удзелаў: Тарускі, Абаленскі, Валконскі, Канінскі і Мышацкі (Мышагскі). Таруса была падзелена на дольніцы, што пэўным чынам аб'ядноўвала род тарускіх князёў. У сярэдзіне XIV ст. тарускія князі трапілі ў залежнасць ад Масквы. Князі Сямён Канстанцінавіч Абаленскі і яго брат Іван Тарускі знаходзіліся на маскоўскай службе і актыўна ўдзельнічалі ў палітычных мерапрыемствах, якія былі ініцыіраваны Масквой (з'езд князёў у Пераяславе ў 1374 г., паход на Цвер у 1375 г., Кулікоўская бітва 1380 г.). Тэндэнцыяй, якая была характэрна для тарускіх князёў, стаў паступовы распродаж імі сваіх уладанняў. Каля 1345 г. тарускія князі «адступілі» смаленскаму князю Фёдару Святаславічу землі на ўсходзе княства. У іх жа мітрапаліт Пётр набыў г. Алексін на р. Ака (паміж 1308 — 1326 гг.). Да пачатку XV ст. маскоўскі баярын Аляксандр Перасвет завалодаў значнай часткай тарускіх уладанняў уздоўж левага берага Акі, на захадзе ад Алексіна («Перасветава купля»). Нарэшце, у 1393 г. маскоўскі вялікі князь Васіль I купіў у Ардзе ў Тахтамыша ярлык на Тарусу, што давала яму вярхоўную ўладу над тарускімі князямі, якія, аднак, працягвалі валодаць сваімі землямі. Каля 1401 — 1402 гг. князь Дзмітрый Сямёнавіч Тарускі заключыў дагавор з Васілём I. Менавіта тады старэйшыя прадстаўнікі роду тарускіх князёў Андрэй Шуціха і Дзмітрый Усевалодавічы ад'ехалі да вялікага князя літоўскага Вітаўта, ад якога атрымалі шэраг уладанняў са складу ліквідаванага Карачаўскага княства, а таксама Казельскага і Бялёўскага княстваў. Па цэнтры гэтых уладанняў — Мезецку — адна з галін тарускіх князёў стала называцца Мезецкімі. Адарваны ад Тарусы, як асобная адзінка працягваў самастойна існаваць Валконскі ўдзел Тарускага княства. У сярэдзіне XV ст. валконскія князі, каб захаваць незалежнасць, прынялі бок вялікага князя літоўскага і, такім чынам, страцілі правы на дольніцы ў Тарусе і само Тарускае княства У канцы XV ст. — пачатку XVI ст. князі Валконскія перайшлі на бок Масквы і з'явіліся на службе ва ўдзельных князёў Старыцкіх. Уладанні Валконскіх апынуліся ў складзе Старыцкага ўдзела і трансфарміраваліся ў простую вотчыну служылых князёў. Таруса пераўтварылася з цэнтра княства ў вотчыну служылых маскоўскіх князёў яшчэ ў першай палове XV ст. У другой палове XV ст. тарускія князі больш не ўпамінаюцца, а князі Абаленскія сталі маскоўскімі баярамі.
Будзільнік
Будзі́льнік — гадзіннік, які ў зададзены час падае гукавы і (або) светлавы сігнал. Назва «будзільнік» паказвае на галоўнае прызначэнне такіх гадзіннікаў — абудзіць гаспадара. Таксама будзільнік можна выкарыстоўваць як «напамінальнік» або таймер.
Гісторыя
Механічны будзільнік пабудаваў амерыканец Леві Хатчынс у 1787 годзе, аднак прылада званіла толькі а 4.00 раніцы. Будзільнік, які можна наладзіць на любы патрэбны час, запатэнтаваў у 1847 годзе француз Антуан Радзье.
Фірма Westclox прапанавала ў 1908 годзе будзільнік «Біг-Бен». У ім ролю звана гуляў увесь корпус гадзінніка, з-за чаго гук будзільніка быў вельмі гучным.
Віторыа Грэгоці
Віторыа Грэгоці (10 жніўня 1927 — 15 сакавіка 2020) — італьянскі архітэктар і горадабудаўнік, тэарэтык і практык архітэктурнага неарацыяналізму.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 жніўня 1927 года ў Навары. У 1952 годзе скончыў.
У 1974 годзе заснаваў студыю Gregotti Associati International. У ліку яе найбольш важных праектаў: план развіцця раёна ў Мілане (1985—2005 гады), культурны цэнтр  у Лісабоне (1988—1993),  ў Мілане, тэатр у Экс-ан-Правансе (2003—2007). Грэгоці быў дырэктарам па выяўленчым мастацтве на Венецыянскай біенале з 1974 па 1976 год. Курыраваў біенале архітэктуры ў 1980 і 1984 гадах.
Кіраваў часопісам для архітэктараў і дызайнераў Casabella ў 1982—1996 гадах.
Шпіталізаваны ў клініку Сан-Джузэпэ ў Мілане з-за наступстваў каранавіруснай пнеўманіі. Памёр 15 сакавіка 2020 года.
1905 год у гісторыі кіно
1905 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
IC 3287
IC 3287 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Леанід Сцяпанавіч Барадулька
Леані́д Сцяпа́навіч Бараду́лька (, Орша, Беларусь — ) — беларускі балетмайстар.
Заслужаны работнік культуры БССР (1982). Мастацкі кіраўнік народнага ансамбля танцу «Лявоніха» (1964—2000) пры Віцебскім гарадскім цэнтры культуры. Паставіў звыш 80 сюжэтна-тэматычных харэаграфічных кампазіцый і народна-сцэнічных танцаў.
Біяграфія
У 1954 годзе ў 17-гадовым узросце працаўладкаваўся на «Віцебскі станкабудаўнічы завод» і пачаў займацца ў толькі створаным самадзейным танцавальным гуртку Дома культуры Віцебска. Кіраўніком гуртка быў С. Х. Партны. Праз некалькі гадоў трапіў у Дзяржаўны ансамбль танца БССР пасля адбору ў конкурсе. Пазней атрымаў запрашэнне ў Чырвонасцяжны ансамбль імя Аляксандрава, але ў 1964 годзе вярнуўся ў Дом культуры Віцебска, дзе ўзначаліў свой танцавальны гурт, які атрымаў назву «Лявоніха». Для вывучэння беларускіх народных танцаў ездзіў па раёнах Віцебскай вобласці. У выніку паставіў танец «Беларуская кругавая кадрыля», які бытаваў у Бешанковіцкім раёне. У 1971 годзе ансамбль «Лявоніха» атрымаў годнасць народнага. У 1974 годзе да 1000-годдзя Віцебска стварыў харэаграфічную кампазіцыю «Віцязі». У 1979 годзе скончыў Віцебскае культурна-асветніцкае вучылішча.
У 1980-м народны ансамбль «Лявоніха» з харэаграфічнай кампазіцыяй «Алімпійскі факел» выступіў на 22-х Алімпійскіх гульнях у Маскве (РСФСР). У 1982 годзе атрымаў ганаровую годнасць заслужанага работніка культуры Беларусі. За 36-гадовую працу ў «Лявонісе» паставіў такія сюжэтна-тэматычныя харэаграфічныя кампазіцыі і народна-сцэнічныя танцы, як «Беларускія хлопцы», «Кросны», «Крыжачок», «Лявоніха», «Старасвецкая кадрыля» і «Таўкуша». Адначасна быў саветнікам Віцебскага абласнога навукова-метадычнага цэнтра народнай творчасці і культурна-асветніцкай працы. Выкладаў беларускі народны танец на віцебскіх абласных семінарах харэограваў і курсах павышэння кваліфікацыі культурна-асветніцкіх працаўнікоў. У пастаноўках найбольшую ўвагу надаваў прастораваму малюнку і пластыцы пляскі Беларускага Паазер’я.
Кантрабас
Кантрабас, разм. басэтля (contrabasso або basso, double bass, contrebasse, Kontrabass) — найбуйнейшы са струнных смычковых інструментаў, які мае рысы скрыпічнага сямейства і сямейства віёлаў. На кантрабасе іграюць стоячы або седзячы на высокім табурэце, ставячы інструмент перад сабой. Вышыня інструмента рэгулюецца даўжынёй шпіля. Прыёмы ігры на кантрабасе і рыскі тыя ж, што і на скрыпцы, іграюць смыкам, тэхніка ігры на кантрабасе адрозніваецца ад скрыпічнай. Смык дзвюх сістэм — нямецкай і французскай.
Хуан Себасцьян Элькана
Хуан Себасцьян дэль Кана (пазней прозвішча змяніў на больш мілагучнае Элькана), ісп. Juan Sebastián del Cano (Elcano) (1486/1487, Гетарыя, Краіна Баскаў, правінцыя Гіпускоа, Каралеўства Кастылія, цяпер Іспанія — 4 жніўня 1526, Ціхі акіян) — іспанскі мараплавец баскскага паходжання.
Кантрабас
Сучасны кантрабас мае чатыры струны, настроеныя па квартам (у адрозненні ад іншых смычковых інструментаў):E1, A1, D, G (мі, ля контарактавы, рэ, соль вялікай актавы). Гэта так званы «аркестровы лад». На некаторых мадэлях кантрабасаў, што выкарыстоўваюць пераважна ў сімфанічным аркестры, ёсць пятая струна, настроеная на 'C1 (да кантрактавы), аркестровыя кантрабасы XVII—XVIII стст. мелі тры струны і кароткі грыф. Існуе таксама так званы «сольны» лад, гэта калі струны настройваюцца на тон вышэй, пры гэтым выкарыстоўваюцца адмысловыя «сольныя» струны, што дае больш чысты і прыгожы тэмбр.
Дыяпазон кантрабаса, якім карыстаюцца на практыцы, параўнальна невялікі: ад E1 (мі кантрактавы) да e1 (мі першай актавы). У сольных віртуозных творах выкарыстоўваюцца і больш высокія гукі, якія запісваюць у тэнаровым і скрыпічным ключох. У партыях ноты пішуцца ў басовым, тэнаровым, або скрыпічным ключох на актаву вышэй за натуральнае гучанне. Прафесійныя кантрабасісты паказваюць свету цудоўнае майстэрства валодання інструментам. Хоць інструмент выглядае як грувасткі і непаваротлівы, але ён мае неверагодныя магчымасці, практычна невядомыя звычайнаму слухачу, спалучаючы ў сабе цёплае басовае гучанне з магчымасцю выканання флажалетаў у высокіх рэгістрах, ён неперавышаны ў выкананні сольных твораў. Майстровыя інструменты, старадаўнія інструменты дзівяць слухача насычанасцю гуку і аксамітавым тэмбрам, асноўная сфера яго выкарыстання — сімфанічны аркестр, у якім групе кантрабасаў належыць найважнейшая роля басовай асновы. Кантрабас часам выкарыстоўваецца ў камерных ансамблях, ў духавых аркестрах, а таксама ў джазе і іншых жанрах. У сайкабілі кантрабас выкарыстоўваецца замест бас-гітары. Некаторыя сучасныя поп і рок гурты часта ўлучаюць яго ў свой склад.
Хуан Себасцьян Элькана
Біяграфія
У маладосці быў наймітам, ваяваў у Італіі. Зарабіўшы грошай, пасяліўся ў Севільі, стаў капітанам гандлёвага судна. Згалеў і апынуўся пад пагрозай турмы; каб выратавацца, запісаўся ў экспедыцыю Магелана.
Фелікс Ягмін
Фелікс Ягмін (Feliks Jagmin;  — ?) — дзяржаўны службовец.
Хуан Себасцьян Элькана
Біяграфія
Вядомы тым, што ўзначаліў экспедыцыю Магелана пасля смерці апошняга і завяршыў яе 8 верасня 1522 года, прывёўшы карабель «Вікторыя» з Паўднёва-Усходняй Азіі ў Іспанію. Зваротны шлях Элькана быў вельмі рызыкоўным, бо, каб пазбегнуць сутыкненняў з партугальцамі, ён вёў «Вікторыю» праз паўднёвыя воды Індыйскага акіяна і вакол Афрыкі, не набліжаючыся да берага. 18 сакавіка 1522 Элькана адкрыў востраў Амстэрдам, але не даў яму ніякай назвы. Акрамя яго, Іспаніі дасягнулі яшчэ 17 чалавек каманды «Вікторыі» (пазней вярнуліся яшчэ затрыманыя партугальцамі на астравах Зялёнага Мыса маракі з «Вікторыі» і 4 чалавека з каманды карабля «Трынідад»). У адрозненне ад Магелана, не разлічваючы пасля «астравоў прыпраў» працягваць шлях на захад, Элькана свядома абраў кругасветны маршрут.
Фелікс Ягмін
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ягмінаў герба «Пелікан».
Быў камер-юнкерам імператарскага двара, павятовым маршалкам (1837—1840). У 1850-я гады знаходзіўся пад паліцэйскім наглядам — ці то з прычыны ўдзелу сваёй жонкі ў змове Мераслаўскага, ці то праз уласны ўдзел ў ёй. Удзельнічаў у Крымскай вайне, а затым у час паўстання 1863 года ваяваў побач з Рамуальдам Траўгутам у кобрынскіх лясах.
Сям’я
У шлюбе з Юзэфай з Мержаеўскіх. Іх сыны: Юльян (1840-?), Аўгуст (1840-?) і Фелікс (1842-?) скончылі Брэсцкі кадэцкі корпус. У час паўстання 1863 года Юльян ваяваў у атрадзе Стасюкевіча. Аўгуст таксама прыняў актыўны ўдзел у паўстанні і быў сасланы ў Варонежскую губерню.
Цукровая галава
Цукровая галава (Pão de Açúcar) — гара ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія. Вышыня — 396 м.
Цзывай Со
Цзывай Со (Tszwai So, 蘇子葳 (Су Цзывэй), нар. 1981 ) — брытанскі архітэктар, аўтар праекта Цэрквы Святога Кірылы Тураўскага і Усіх Святых Апекуноў Беларускага Народа ў Лондане.
Біяграфія
Цзывай Со нарадзіўся ў КНР і вырас у Брытанскім Ганконгу. Вывучаў архітэктуру ва Універсітэце Ганконга, які скончыў у 2003 годзе.
Цукровая галава
Вяршыня, якая ўзвышаецца над залівам Гуанабара ва ўсходняй частцы Рыа, з’яўляецца адной з асноўных славутасцяў горада. З-за сваёй незвычайнай формы, якую бразільцы параўноўваюць з кавалкам цукру, яна атрымала назву «Цукровая галава». Па іншай версіі назва ідзе ад фразы «paunh-acuqua», што на мове тубыльцаў племя Тупі перакладаецца як «Высокі пагорак» або «Вартавы заліва». Паходжанне формы гары звязана з выветрываннем інтрузіўных магматычных парод, якія апынуліся на зямной паверхні. Расліннасць на схілах практычна адсутнічае.
У 1565 годзе ля падножжа цукровай галавы было заснавана паселішча партугальцаў, якое стала пасля горадам Рыа-дэ-Жанейра. Першае афіцыйна засведчанае ўзыходжанне на вяршыню здзейсніла англійская дзіцячая медсястра Генрыэта Карстэйрс, у 1817 годзе яна ўзняла на верхавіне гары брытанскі сцяг.
Цзывай Со
Біяграфія
Пазней Со пераехаў у Вялікабрытанію, дзе скончыў магістратуру па спецыяльнасці «Гісторыя будаўніцтва» ў Каледжы Вулфсана Кембрыджскага ўніверсітэта.
У 2011 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў архітэктурнага бюро Spheron Architects, з офісамі ў Лондане і Акры. Сярод кліентаў агенцтва — Рымска-каталіцкая архідыяцэзія Вэстмінстэра, Святы Прастол, Лонданскі ўніверсітэт каралевы Марыі і іншыя.
Беларуская царква ў Лондане
Со атрымаў міжнароднае прызнанне за праект Беларускай царквы ў Лондане, выкананы па заказе Святога Прастола. Будаўніцтва было завершана ў 2017 годзе. Беларускі храм стаў першай драўлянай царквой, пабудаванай у Лондане пасля пасля Вялікага пажару 1666 г. Царква атрымала мноства брытанскіх архітэктурных узнагарод і шырокае прызнанне з боку прафесійнай супольнасці, у тым ліку Каралеўскай акадэміі мастацтваў,   і намінавана на Прэмію Еўрапейскага Саюза імя Міса ван дэр Роэ.
An Echo in Time, Бельгія
У сакавіку 2018 года міжнароднае журы прызнала праект Цзывая Со пад назвай «An Echo in Time» пераможцам конкурсу праектаў першага агульнаеўрапейскага мемарыяла памяці ахвяр таталітарных рэжымаў XX стагоддзя. Узвядзенне мемарыяла плануецца ў Бруселі, Бельгія. Конкурс быў арганізаваны Еўрапейскім Саюзам. У склад журы ўваходзілі, сярод іншых Норман Фостэр і Цібар Наўрачыч.
Слонімская сінагога
У жніўня 2018 года Беларускае тэлебачанне паведаміла, што Цзывай Со сумесна з брытанскім Фондам яўрэйскай спадчыны і сям’ёй тэлевядучай Наташы Каплінскі працуе над праектам рэстаўрацыі сінагогі ў Слоніме, Беларусь, адкуль паходізць сям’я Каплінскі.
Карціны
У 2018 годзе малюнкі Цзывая Со, якія сталі асновай праекта «An Echo in Time», занялі першае месца на міжнародным конкурсе малюнкаў часопіса Каралеўскага інстытута брытанскіх архітэктараў (RIBA Journal). Малюнкі Цзывая Со выстаўляліся ў Каралеўскім інстытуце брытанскіх архітэктараў у Лондане ў жніўні-верасні 2018 г., а затым у Ліверпуле.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Цзывай Со выкладае ў Вэстмінстэрскім універсітэце і з’яўляецца аўтарам навуковых артыкулаў пра беларускае народнае дойлідства і брытанскую віктарыянскую архітэктуру. Ён з’яўляецца членам наглядальнага савета Heritage Trust Network, дабрачыннай арганізацыі, якая займаецца захаваннем брытанскай архітэктурнай спадчыны.
Узнагароды і прэміі
Цзывай Со і яго бюро з’яўляюцца намінантамі і лаўрэатамі шэрагу архітэктурных прэмій. У 2016 годзе Со атрымаў прыз часопіса Каралеўскага інстытута брытанскіх архітэктараў (RIBA Journal) як «узыходная зорка брытанскай архітэктуры». У 2017 годзе ён атрымаў званне найлепшага брытанскага архітэктара ва ўзросце да 40 гадоў ад Амерыканскага інстытута архітэктараў. У кастрычніку 2017 г. З атрымаў прэмію фонду National Churches Trust як найлепшы малады царкоўны архітэктар года. У лістападзе 2018 г. было абвешчана пра тое, што Беларуская царква ў Лондане намінавана на Прэмію Еўрапейскага Саюза ў вобласці сучаснай архітэктуры (Прэмію імя Міса ван дэр Роэ).
Талачынскі кансервавы завод
Рэспубліканскае вытворчае даччынае ўнітарнае прадпрыемства «Талачынскі кансервавы завод» — беларуская кампанія Віцебскага абласнога ўнітарнага прадпрыемства харчовай прамысловасці «Віцебскхарчпрам», якая размешчана ў аграгарадку Азярцы, Талачынскі раёна, Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1906 года Іосіфам Норбертавічам Газдзіцкім і Аўгусцінай Нарбертаўнай Зембінскай у маёнтку Азярцы. Броварная вытворчасць дзейнічала 167 дзён у годзе, працавалі ўсяго 6 мужчын і адна паравая машына.
Да 1935 годзе кансервавы завод вырабляў варэнне, павідла, джэмы, пладова-ягадныя сокі, пюрэ і сіропы.