cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Польска-савецкая вайна
Баявыя дзеянні
Неўзабаве Заходні фронт пачаў наступаць. 16-я армія фарсіравала Бярэзіну паміж прытокамі Бобр і Клява і рушыла ў напрамку Мінска. Польскае камандаванне падцягнула рэзервы з літоўскай граніцы і контрударам прымусіла савецкія войскі адысці на зыходныя рубяжы.
4 ліпеня 1920 ударная група Заходняга фронту разбіла польскія войскі каля Полацка і рушыла да Вільні і Маладзечна, 16-я армія фарсіравала Бярэзіну і 11 ліпеня 1920 заняла Мінск. Мазырская группа наступала ўздоўж чыгункі Мазыр — Брэст. 14 ліпеня войскі Заходняга фронту захапілі Вільню, 19 ліпеня фарсіравалі Нёман і Шчару і выйшлі на тэрыторыю Польшчы. Ва Украіне Чырвоная Армія разбіла польскія войскі пад Роўнам, 11 ліпеня заняла Сарны, Роўна, Камянец-Падольскі.
У канцы ліпеня ў Беластоку створаны Польскі часовы рэвалюцыйны камітэт (Польрэўком), у склад якога ўвайшлі Ю. Мархлеўскі (старшыня), Ф. Дзяржынскі, Ф. Кон, Э. Прухняк, І. Уншліхт. 30.7.1920 Польрэўком выдаў маніфест, у якім падкрэслівалася, што Чырвоная Армія прыйшла на тэрыторыю Польшчы не дзеля таго, каб заняволіць яе, а для дапамогі польскаму народу ў яго барацьбе за сацыяльнае вызваленне. У савецкім тыле фарміравалася 1-я Польская Чырвоная Армія.
Да канца ліпеня 1920 савецкія войскі падышлі да Варшавы і Львова. Пачалося наступленне на Варшаву.
Аднак у ходзе Варшаўскай аперацыі ў канцы ліпеня — першай палове жніўня 1920 Чырвоная Армія пацярпела разгромнае паражэнне. З 17.8. польскія войскі перайшлі ў татальнае наступленне, заходзілі ў тыл злучэнням Захдняга фронту. 4-я армія, 3-і конны корпус, 2 дывізіі 15-й арміі вымушаны былі адступіць на тэрыторыю Усходняй Прусіі, дзе былі інтэрніраваныя. Да 25.8. войскі Заходняга фронту адышлі на лінію Ліпск — Свіслач — на ўсход ад Брэста.
Гэта паражэнне Чырвонай Арміі, якое ў польскай літаратуры атрымала назву «Цуд на Вісле», было абумоўлена шэрагам прычын. Перш за ўсё, была пераацэнена гатоўнасць рабочых і сялян Польшчы падтрымаць наступленне Чырвонай Арміі. Кіраўніцтва Савецкай Расіі і Камуністычнай партыі разлічвала, што паход савецкіх войск у Польшчу будзе судзейнічаць разгортванню сусветнай сацыялістычнай рэвалюцыі, але гэтага не адбылося. Абмежаваныя матэрыяльныя рэсурсы савецкай краіны не далі магчымасці забяспечыць усім неабходным войскі фронту. У выніку перавага ў колькасці войск, узбраення і матэрыяльнага забеспячэння была на польскім баку. Акрамя таго, савецкае камандаванне зрабіла памылкі стратэгічнага і тактычнага характару.
Польскія войскі выкарысталі ініцыятыву і ў верасні-кастрычніку 1920 прасунуліся на ўсход, захапіўшы Мінск. Крыху пазней яны зноў адступілі.
Вынікі
12 кастрычніка 1920 ў Рызе падпісаны дагавор аб перамір’і і ўмовах міру, а 18 сакавіка 1921 Рыжскі мірны дагавор, які вызначыў новую ўсходнюю мяжу Польшчы.
Тэлевізійны канал
Тэлевізійны канал — электроннае сродак масавай інфармацыі, які ўяўляе сабой сукупнасць тэлевізійных праграм і іншых аўдыёвізуальных паведамленняў і матэрыялаў, сфарміраваных у адпаведнасці з сеткай вяшчання для наступнага распаўсюджвання.
Па спосабе вяшчання падзяляюцца на эфірныя, кабельныя, спадарожнікавыя і інтэрнэт-тэлеканалы, па тэрыторыі ахопу — на міжнародныя, агульнанацыянальныя і рэгіянальныя.
Грыгаркі
Гры́гаркі (, Григорки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Кузьміцкага сельсавета, да 24 ліпеня 1995 года — у складзе Рэчкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у складзе Куранецкага сельсавета.
Павел Сцяпанаў
Павел Сцяпанаў:
Эканоміка Шры-Ланкі
У часы брытанскага панавання Шры-Ланка стала вядучым сусветным вытворцам карыцы, натуральнага каўчуку, а сапраўдным брэндам вострава стаў цэйлонскі чай. За гады незалежнасці Шры-Ланка з аграрнай краіны з плантацыйнай гаспадаркай ператварылася ў аграрна-індустрыяльную дзяржаву (прамысловасць дае каля 30,5 % ВУП). І сёння па ВУП на душу насельніцтва Шры-Ланка апярэджвае Індыю, Пакістан і ў Паўднёвай Азіі саступае толькі Мальдывам. У 2017 годзе рост ВУП працягнуўся (3,5 %), але тэмпы даволі сур'ёзна зменшыліся: у 2016 рост склаў 4,5%, у 2015 годзе — 5%. Значную частку ВУП ствараюць грашовыя пераводы ланкійскіх гастрарбайтараў з краін Персідскага заліва.
Эканамічная палітыка
У цэлым эканамічная палітыка ўраду, заснаваная на рынкавых прынцыпах, стварае досыць спрыяльныя ўмовы для развіцця краіны. Асноўнымі задачамі ўрада ў галіне эканомікі застаюцца стабілізацыя фінансавага становішча, рэалізацыя праграмы прыватызацыі стратных дзяржпрадпрыемстваў, прыцягненне замежных інвестыцый, ажыццяўленне ключавых сацыяльных праграм. З 2016 краіна выконвае праграму МВФ, што абяцае забяспечыць эканамічны рост, захоўваючы макраэканамічную стабільнасць.
Праблемы
Негатыўнае ўздзеянне на эканоміку краіны ў 1983-2009 аказвала грамадзянская вайна. Падчас этнічнага канфлікту амаль 10% тэрыторыі краіны апынуліся выведзенымі з гаспадарчага абарачэння; выдаткі ўрада на ваенныя патрэбы складалі да 25 % дзяржбюджэту. Аднак з 2002 года на фоне прыпынення баявых дзеянняў крокі ўраду спрыялі некатораму прагрэсу ў эканоміцы краіны. Мір на ланкійскай зямлі адкрыў новыя гарызонты перад эканомікай. У 2010, адразу па сканчэнні вайны, Паўночная правінцыя прадэманствавала 25% рост ВУП. Магутны ўдар па эканоміцы краіны нанесла цунамі 26 снежня 2004 года, выкліканае землятрусам паблізу вострава Суматра. Лік загінулых у Шры-Ланцы наблізіўся да 40 тысяч чалавек, эканамічны ўрон склаў 1,3 млрд долараў ЗША. Разбураная амаль уся транспартная і сельскагаспадарчая інфраструктура на ўсходнім, паўднёвым і паўднёва-заходнім узбярэжжах вострава. Была нанесеная сур’ёзная шкода жыллёваму сектару і рыбалоўным гаспадаркам, а таксама турыстычнай індустрыі (120—130 млн долараў ЗША). Да галоўных праблем сённяшняй Шры-Ланкі адносяцца традыцыйна вялікі дзяржаўны доўг, які склаў 75 млрд долараў ЗША (79,4 % ВУП), а таксама раздзьмутыя рэгіянальныя і сацыяльныя бюджэты. Дэфіцыт дзяржбюджэту складае каля 8% ВУП.
Прамысловасць
Здабыўная прамысловасць Шры-Ланкі базуецца на здабычы графіту, каштоўных камянёў, руд рэдкіх металаў. Вядучыя галіны апрацоўчай прамысловасці — швейная (гатовае адзенне) і харчовая (цукар, гарбата).
Сельская гаспадарка
У сельскай гаспадарцы асноўнымі культурамі з'яўляюцца рыс і чай, першы — для ўнутранага, другі — на знешні рынак. Шры-Ланка ўваходзіць у тройку сусветных лідараў па вытворчасці і экспарту чаю. Таксама ў экспартных мэтах вырошчваюцца цукровы трыснёг, гевея, кава.
Сфера паслуг
Пасля сканчэння грамадзянскай вайны (2009) імклівы рост дэманструе турысцкі сектар. Шры-Ланка становіцца важным фінансавым і тэлекамунікацыйным рэгіянальным цэнтрам. У 2017 урад паставіў задачу ператварыць востраў да 2025 года ў высокатэхналагічны экспартаарыентаваны хаб у Індыйскім акіяне.
Знешні гандаль
Абарот знешняга гандлю ў 2016 склаў 41,4 млрд долараў ЗША. Аб’ём экспарту павялічыўся да 18 млрд дол., а імпарту да 23 млрд долараў ЗША. Дэфіцыт знешнегандлёвага баланс перавысіў 5 млрд долараў ЗША. Асноўныя артыкулы экспарту тавараў — гатовая вопратка, гарбата, каўчук (паслуг — турызм); імпарту — машыны і абсталяванне, нафта, тэкстыль, пшаніца, цукар, угнаенні, лекі. Галоўныя гандлёвыя партнёры — ЗША, Кітай, Вялікабрытанія, Індыя, Сінгапур, Германія, Японія, Малайзія, Тайланд. Прэферэнцыяльны гандлёвы статус з краінамі ЕС дазваляе бязмытна ўвозіць шмат якія ланкійскія тавары на еўрапейскі рынак. Аб’ём прамых замежных інвестыцый у 2005 годзе склаў 110 млн долараў ЗША, галоўнымі фундатарамі застаюцца ЗША, Японія, Індыя і краіны ЕС. Гандлёвы абарот з Беларуссю у 2012—2016 гг.. паменшыўся з 46 да 21 млн долараў.
Андрэй Фёдаравіч Казусёнак
Андрэй Фёдаравіч Казусёнак (нар., г. Бабруйск) — беларускі самбіст і дзюдаіст, выступае за зборныя Беларусі з сярэдзіны 2000-х гадоў. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
Па дзюдо бронзавы прызёр чэмпіянату свету, чэмпіён Еўропы, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў у Пекіне. Трохразовы чэмпіён свету па спартыўным самба, чатырохразовы чэмпіён Еўропы.
Высокая Слабада
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ольма-аль-Брэмба
Ольма-аль-Брэмба (Olmo al Brembo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 516 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 66 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 24010. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.
NGC 5857
NGC 5857 (іншыя абазначэнні — UGC 9724, MCG 3-39-4, ZWG 106.5, KCPG 455A, PGC 53995) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альберт Арсеньевіч Васільеў
Альберт Арсеньевіч Васільеў (, Парфёнава, Вашкінскі раён, Валагодская вобласць — )  — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1958 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Архангельска, Яраслаўля, з 1963 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, Белкааппраекце, з 1972 года — у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Творчасць
Асноўныя працы: генпланы Слоніма (1964), Асіповічаў (1965), Каменца (1975), ПДП цэнтра Мікашэвічаў; у аўтарскім калектыве: генпланы Стоўбцаў (1977), доследна-паказальны праект Смалявічаў (1985).
Публікаваў свае вершы ў газетах «Веснік міру», «Сям’я», зборніку «Натхненне». Выдаў зборнік вершаў «Лёгкія цені» (2002; Легкие тени).
Валерый Уладзіміравіч Кокаш
Валерый Уладзіміравіч Кокаш (, в. Білоб,, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 лістапада 1951 года ў в. Білоб Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці.
Скончыў Ленінградскі Працоўнага Чырвонага Сцяга сельскагаспадарчы інстытут, эканаміст-арганізатар сельскагаспадарчай вытворчасці.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дзвюх дачок.
Сасновая (Баранавіцкі раён)
Сасно́вая (, Сосновая; да 1964 года Жарабі́лавічы) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жамчужненскага сельсавета. Размешчана за 17 км на захад ад Баранавічаў, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Палонка на лініі Баранавічы — Ваўкавыск.
Гісторыя
Каля вёскі была знойдзена свідраваная сякера трохвугольнай формы бронзавага веку.
У 1897 годзе вёска ў Навамышскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, працаваў хлебазапасны магазін.
Мацье I (герцаг Латарынгіі)
Мацье (Маціяс) I Дабрадушны (Mathieu I le Débonnaire, Matthäus I.; каля 1119—) — герцаг Латарынгіі з Эльзаскай дынастыі (1139—1176), старэйшы сын і спадчыннік Сімона I, герцага Латарынгіі, і Адэлі, дачкі Генрыха III, графа Лувена.
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2012
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 2012 — 21-ы розыгрыш Жаночы Кубак Беларусі.
Сасновая (Баранавіцкі раён)
Гісторыя
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Навамышскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Жарабілавіцкага сельсавета.
Букы
Букы (Буки́) — пасёлак гарадскога тыпу ў Манькіўскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны.
Вядомы сваім Буцкім каньёнам з украінскім "Стоўнхэнджам". У пасёлку размешчана гідралагічны помнік прыроды - вадаспад Выр, размешчаны ніжэй рэшткаў млына. Гэта самае глыбокае месца ў межах пасёлка. Таксама некаторыя камяні на рацэ маюць свае назвы: Бегемот, Раман і Раманіха, Разбітае сэрца, Залатая рыбка. Найбуйнейшы з іх Радзівон - гэта плоскі камень, які павольна апускаецца пад ваду, агульнай плошчай каля 25-30 квадратных метраў.
Клас Понтус Арнальдсан
Клас Понтус Арнальдсан (Klas Pontus Arnoldson,  — ) — шведскі пісьменнік, журналіст, палітык і пацыфіст, сумесна з Фрэдрыкам Баерам лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру ў 1908 годзе.
Сасновая (Баранавіцкі раён)
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 13 вяскоўцаў.
Мацье I (герцаг Латарынгіі)
Біяграфія
Падобна сваім папярэднікам, Маціяс быў верным прыхільнікам нямецкіх каралёў і імператараў. Ён быў жанаты на сястры імператара Фрыдрыха Барбаросы Берце, а жонка самога Фрыдрыха Барбаросы Беатрыса даводзілася Маціясу пляменніцай. Маціяс разам з Конрадам III браў удзел у Другім крыжовым паходзе, суправаджаў Фрыдрыха Барбаросу ў яго італьянскіх паходах і падтрымліваў у барацьбе супраць рымскіх пап Адрыяна IV і Аляксандра III, Францыі і Сіцыліі.
Сасновая (Баранавіцкі раён)
Гісторыя
30 ліпеня 1964 года вёска Жарабілавічы атрымала назву Сасновая.
Да 1985 года ўваходзіла ў склад Палонкаўскага сельсавета.
Мацье I (герцаг Латарынгіі)
Біяграфія
Маціяс варагаваў з многімі сваімі васаламі і суседзямі, уключаючы графаў Бара і біскупаў Туля. Сутыкненне з біскупам Туля за валоданне Гандэрвілем на Мозелі прывяло да адлучэння Маціяса ад царквы па рашэнні Папы Яўгена III (1153). Аднак пры падтрымцы Фрыдрыха Барбаросы ён атрымаў верх над біскупам і стаў называцца графам Туля.
Клас Понтус Арнальдсан
Біяграфія
У 1881—1887 гадах дэпутат шведскага парламента. Выступаў за нейтралітэт Швецыі і аб’яднанне скандынаўскіх краін.
Адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Шведскага саюза міру і арбітражу, створанага ў 1883 годзе.
Удзельнічаў у вырашэнні нарвежскага канфлікту (1895—1905) як прыхільнік аддзялення Нарвегіі ад Швецыі.
Мацье I (герцаг Латарынгіі)
Біяграфія
Маціяс шчодра ахвяраваў на цэрквы і заснаваў шэраг кляштароў, у адным з якіх, Клерле, быў пахаваны разам з жонкай.
Шлюб і дзеці
Жонка: з каля 1138 Берта (1123—1195), дачка Фрыдрыха II, герцага Швабіі. Дзеці:
Клас Понтус Арнальдсан
Біяграфія
Пахаваны на Паўночных могілках у Стакгольме.
Замошча (Ершыцкі раён)
Замошча (Замощье) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ершыцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Рысь звычайная ў Беларусі
Рысь звычайная для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, самы буйны прадстаўнік беларускай фаўны каціных.
Гісторыя
У 1970-я гг. найбольшая колькасць рысяў было ў Віцебскай (каля 200), Мінскай (каля 85) і Брэсцкай (каля 80) абласцях, у трох астатніх яе колькасць не перавышала 70 асобін. У 80-х гг. адбывалася далейшае скарачэнне тэрыторыі пражывання віду. У 90-я гады найбольшая шчыльнасць рысі адзначана ў Віцебскай (0,05 асобін / 1000 га лясной плошчы), значна ніжэй яна ў Брэсцкай (0,01), Мінскай і Гомельскай (па 0,005) абласцях. На тэрыторыі Гродзенскай і Магілёўскай абласцей сустракаецца спарадычна.
У 2014 годзе ў лясах Беларусі налічвалася 771 асобіна рысяў, а ў 2017 годзе — 489.
Сучасная папуляцыя
Рэдкі від, распаўсюджаны па тэрыторыі Беларусі вельмі нераўнамерна. У паўночнай частцы рэспублікі захоўваецца суцэльнае распаўсюджанне рысі, на долю Віцебскай вобласці прыпадае каля 60 % ўлічаных рысяў.
На пачатак 2020 года колькасць рысяў у Беларусі ацэньвалася ў 1090 асобін пры аптымальнай колькасці ў 1500 асобін.
Самыя буйныя лакальныя папуляцыі насяляюць у Бярэзінскім біясферным запаведніку, Палескім радыяцыйна-экалагічным запаведніку і НП «Белавежская пушча».
Дынаміка колькасці
Дадзеныя колькасці рысяў ва ўзятых пад ахову паляўнічых угоддзях паводле афіцыйнага статыстычнага зборніка "Ахова навакольнага асяроддзя ў Рэспубліцы Беларусь".
Утрыманне ў няволі
Рысі жывуць у Гродзенскім, Віцебскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.
Біялогія
У Беларусі рысь прытрымліваецца буйных змешаных старых лясоў. Яна аддае перавагу глухім, маладаступным ўчасткам лесу з густым падлескам, заваламі і бураломам. Часцей за ўсё звяры трымаюцца ў сталых змешаных хвойна-лісцяных і хваёвых лясах. Вырашальную ролю ў выбары месцаў пражывання гуляюць багацце дзічыны, якая служыць ёй ежай, і наяўнасць спакойных участкаў для адпачынку. У Бярэзінскім запаведніку аддае перавагу ялова-шыракалістым лясам, старым алешнікам. У Віцебскай вобласці рысь трымаецца нярэдка ў яловых насаджэннях. Хмызняку, рэдкалессяў або чыста хваёвых лясоў яна пазбягае, сустракаючыся ў іх падчас пераходаў або зімой у пошуках корму. Абранага раёна рысь прытрымліваецца толькі ў перыяд размнажэння, у астатні ж час — зімой, восенню і ранняй вясной — яна перасоўваецца ў пошуках корму.
Навуковыя даследаванні рысяў у Беларусі
У пачатку 1990 і 2000-х гадоў былі праведзены даследаванні перамяшчэнняў рысі ў польскай частцы Белавежскай пушчы. Радыёашыйнікамі былі пазначаны 33 асобіны, а дадзеныя тэлеметрыі далі вялікі масіў дадзеных па іх паводзінах і спосабу жыцця. Паколькі некаторыя асобіны падчас палявання траплялі і ў беларускую частку пушчы, то вынікі гэтых даследванняў маюць значэнне і датычна беларускай папуляцыі. Важным момантам таксама з’яўляецца той факт, што польскія даследчыкі выявілі, што ў польскай частцы Белавежскай пушчы насяляе ізаляваная папуляцыя еўрапейскай рысі. З-за эфекту бутэлькавага рыльца мясцовыя рысі сутыкаюцца з блізкароднасным скрыжаваннем, што вядзе да некаторай дэградацыі папуляцыі, таму важна стварэнне лясных калідораў з беларускай часткай для натуральнага абмену генетычным матэрыялам.
З 2013 года ў Белавежскай Пушчы ідзе «Прыродаахоўны праект у падтрымку запаведнасці Белавежскай пушчы». У рамках праекта з дапамогай фотапастак і з дапамогай зімовага траплення праводзіцца маніторынг папуляцый буйных драпежнікаў, якія жывуць на тэрыторыі нацыянальнага парку, у тым ліку і рысяў.
Ахова
Занесена ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Адстрэл рысі афіцыйна забаронены з 1981 года.
У літаратуры і фальклоры
У параўнальным паказальніку сюжэтаў адзначаны варыянт казкі, у якой мачыха падмяняе замужнюю пасербку сваёй дачкой і ператварае ў рысь. Рысь, скінуўшы шкуру, корміць дзіця, якога прыносіць ёй у лес служанка, бацька дзіцяці падглядае гэта, пазнае каханую жонку, спальвае рыссю шкуру, і маці-рысь прымае чалавечае аблічча, а ведзьму з дачкой караюць смерцю. У беларускім фальклоры казкі з такім сюжэтам фіксавалі Е. Раманаў, У. Дабравольскі і М. Федароўскі.
У скульптуры
Выява рысі размешчана на гербе Гомеля і з’яўляецца адным з сімвалаў горада. У горадзе ўсталявана некалькі скульптур рысі, у тым ліку — на помніку першаму гамельчуку.
Замошскі сельсавет
Назву Замо́шскі сельсавет маюць:
Вядомыя асобы Дзяржынска
Вядомыя ўраджэнцы Дзяржынска:
Ольтрэ-іль-Коле
Ольтрэ-іль-Коле (Oltre il Colle) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Варфаламей.
Галіна Аляксееўна Бярозава
Галіна (Ганна) Аляксееўна Бяро́зава (Галина Олексіївна Березова,,  —, ) — украінская артыстка балета, балетмайстар, педагог. Заслужаны артыст Украінскай ССР (1941).
Біяграфія
У 1925 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (педагог А. Я. Ваганава), у 1937 годзе — рэжысёрскі факультэт Ленінградскай кансерваторыі.
У 1925—1933 — салістка балета, у 1933—1937 — асістэнт А. Я. Ваганавай — мастацкага Кіраўніка балетнай трупы Тэатра Кірава.
У 1937—1941 — мастацкі кіраўнік і галоўны балетмайстар, у 1944—1947 — балетмайстар Тэатра імя Шаўчэнкі, у 1942—1944 — харэограф Тэатра імя Абая.
У 1945—1966 мастацкі кіраўнік і педагог, з 1972 года — педагог Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча. У 1969—1973 выкладала на кафедры харэаграфіі Інстытута культуры імя А. Я. Карнейчука (Кіеў). Сярод яе вучняў — Ала Гаўрыленка, і іншыя.
У 1966—1972 — мастацкі кіраўнік Народнага ансамбля класічнага танца (Кіеў).
Творчасць
З’яўляецца першым рэжысёрам балета «Лілея» К. Данькевіча (1940, 1945, Кіеў, Тэатр оперы і балета імя Тараса Шаўчэнкі; Харкаў, 1946, Тэатр оперы і балета імя Мікалая Лысенкі).
NGC 5858
NGC 5858 (іншыя абазначэнні — MCG -2-39-2, PGC 54075) — эліптычная галактыка (E6) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
ITV
Ай-ці-ві (англ. ITV, ад Independent Television) — адна з лідараў сярод тэлевізійных карпарацый Вялікабрытаніі.
Арганізацыя
У адрозненне ад іншых брытанскіх тэлевізійных сетак, Ай-ці-ві не з’яўляецца адзінай кампаніяй (хоць у апошні час кампаніі, складнікі яе, аб’ядналіся ў асобныя холдынгі). Бягучы кантралёр, «Офкам», выдае ліцэнзіі на права рэгіянальнага рэтранслявання праграм 15 кампаніям адпаведна ў 15 рэгіёнах. Апроч усяго, у гэты спіс уваходзяць агульнанацыянальная ліцэнзія на права ранішняга эфіру з 6:00 да 9:25, ліцэнзія на права падаваць паслугі тэлетэксту і дзве ліцэнзіі на права вяшчання ў Лондане (з панядзелку па пятніцу і ў выхадныя, адпаведна).
У апошні раз выдача ліцэнзій паходзіла ў 1991 годзе (да гэтага, прыкладна раз у 10 гадоў).
Лучыцкі сельсавет (значэнні)
Назву Лу́чыцкі сельсавет маюць:
Трабская суконная мануфактура
Тра́бская суконная мануфактура  — мануфактура, якая дзейнічала ў 1806—1854 гадах у мястэчку Трабы Ашмянскага павета Віленскай губерні (сучасная вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі).
Мануфактура вырабляла розныя гатункі сукна, байку, коўдры, гунькі. У 1824 годзе было выраблена 25 тыс. аршынаў сукна.
Лесазавода (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалены ў верасні 1943 года.
Каханне і партнёрства
«Каханне і партнёрства» (Любовь и партнёрство) — беларускі незалежны мастацкі фільм, зняты ў 2016 годзе рэжысёрам Мікітам Лаўрэцкім На мінскім міжнародным кінафестывалю «Лістапад» атрымаў Дыплом за пачуццё часу (2016), удзельнік пазаконкурснай праграмы кінафестывалю краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы ў Котбусе (2017).
Сюжэт
Закаханыя Ігар і Света прыязджаюць у Віцебск на выходныя, каб наведаць маму Ігара і зняць відэаблог пра яго родны горад.
Віннікава
Віннікава — жаночая форма прозвішча Віннікаў.
Базіліка Санта-Крочэ
Базіліка Санта-Крочэ (італ. Basilica di Santa Croce, Царква Святога Крыжа) размешчана ў самым цэнтры Фларэнцыі. З’яўляецца адной з самых папулярных турыстычных славутасцяў горада. Самая буйная ў свеце францысканская царква, знакамітая фрэскамі Джота і магільніцамі вялікіх людзей Італіі.
Галоўчыцкі сельсавет (Нараўлянскі раён)
Гало́ўчыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Галоўчыцы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР, з 26 ліпеня 1930 года Нараўлянскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дзямідаўскага сельсавета. 26 мая 1960 года ў склад Нараўлянскага сельсавета перададзены вёскі Смалегаў і Смалегаўская Рудня. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Ельскага раёна. 26 сакавіка 1987 года ў склад Вербавіцкага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Антонаў і Грушаўка), а ў склад сельсавета з Красноўскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Лубень і Мальцы).
28 лютага 2005 года Гомельскі аблвыканкам выключыў з даных па ўліку і рэгістрацыі адміністрацыйна-тэрытарыяльных і тэрытарыяльных адзінак як фактычна неіснуючы пасёлак Чырвоны Змагар.
Існуючыя
Галоўчыцкі сельсавет уключае 13 населеных пунктаў:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1479 чалавек, з іх 94,1 % — беларусы, 3,0 % — рускія.
Споркі
Споркі, Малыя Споры — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Мядзелка, за 7 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Паставы.
Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,6, найбольшая шырыня 0,3 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 8,1 м, сярэдняя 1,7 м. Аб'ём вады 0,26 млн. м³.
Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны нізкія і спадзістыя, паўднёвай і паўднёва-усходняй частках стромкія вышынёй 12—15 метраў. Берагі нізкія, тарфяністыя, на поўдні і паўднёвым усходзе пясчаныя.
У возера ўпадаюць ручаі. У паўночнай частцы выцякае ручай у возера Споры.
Павел Мікалаевіч Сцяпанаў
Павел Мікалаевіч Сцяпанаў (25.12.1895 (06.01.1896), Нікольскае, Спаскі павет, Казанская губерня — 1982, Смаленск) — савецкі ўрач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1944), прафесар (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 25 снежня 1895 года (6 студзеня 1896 года па новым стылі) ў с. Нікольскае Спаскага павета Казанскай губерні ў сялянскай сям’і.
Закончыў медыцынскі факультэт Азербайджанскага ўніверсітэта (1927). Працаваў у Бакінскім медыцынскім інстытуце (1927—1929), Хачмазскай раённай бальніцы і трапічнай станцыі (Азербайджан, 1929—1930), Маскоўскім інстытуце гематалогіі і пералівання крыві (1930—1932), 2-м Маскоўскім (1932—1939), Сталінабадскім (1941—1949) медыцынскіх інстытутах.
Памёр у 1982 годзе ў Смаленску. Пахаваны ў Смаленску.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: гематалогія; нагнаіцельныя працэсы ў лёгкіх; лячэнне рэўматызму; інфекцыйныя хваробы.
Антысербскія беспарадкі ў Сараеве
Антысе́рбскія пагро́мы ў Сара́еве — поўнамаштабная акцыя гвалту супраць сербскага насельніцтва Сараева 28 і 29 чэрвеня 191 года, якая з'явілася зваротнай рэакцыяй на забойства эрцгерцага Франца Фердынанда сербскім гімназістам Гаўрылам Прынцыпам. Пагром, падтрымоўваемы аўстра-венгерскім урадам, прывёў да этнічнай варожасці, беспрэцэдэнтнай у гісторыі горада. Два серба былі забітыя ў першы дзень пагрому ў Сараеве, многія падвергліся нападу і былі параненыя; каля тысячы дамоў, школ, магазінаў і іншых устаноў, якія належалі сербам, былі разрабаваны і разбураны.
Ломня (Смаленская вобласць)
Ломня (Ломня) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ершыцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вераскоўскі сельсавет
Ве́раскаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Вераскава.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Любчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дзяляціцкага сельсавета. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Навагрудскага раёна. 18 верасня 1989 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Любчанскага пассавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Дзяляцічы, Наберажная, Пабеда і Хадасы). 6 мая 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Любчанскага пассавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Будныя, Вераскава, Галковічы, Плянта, Хорашава, Чарэшля, Яўсеевічы.
Ла Ліга 2022/2023
Ла Ліга 2022/23 — 92-ы сезон вышэйшага дывізіёна Іспаніі з моманту яго заснавання. У ім прынялі ўдзел 20 футбольных клубаў. Сезон пачаўся 12 жніўня 2022 года і скончыўся 4 чэрвеня 2023 года. Чэмпіёнам стала "Барселона".
Удзельнікі
Клубы, якія перайшлі з Сегунды:
Клубы, якія пакінулі Ла лігу:
Турнірная табліца
Станам на 1 ліпеня 2023 года (канец сезона).
Бамбардзіры
дадзеныя на 1.07.2023 (канец сезона)
Знешнія Гебрыдскія астравы
Знешнія Гебрыдскія, або Заходнія астравы (Outer Hebrides, Na h-Eileanan Siar) — паўночна-заходняя частка архіпелага Гебрыдскіх астравоў. Адміністрацыйна ўтварае вобласць Шатландыі Уэстэрн-Айлс (Westen Islands, Na h-Eileanan Siar). Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт — Сторнаўэй.
Геаграфія
Архіпелаг складаецца з 15 заселеных і 50 з лішнім незаселеных астравоў. Ён аддзелены ад вострава Вялікабрытанія і Унутраных Гебрыдаў пралівам Норт-Мінч і Гебрыдскім морам.
Найбуйнейшы востраў Льюіс-энд-Гарыс складаецца з частак Льюіс і Гарыс (названых Isles, гэта значыць «астравамі», хоць у сутнасці імі не з'яўляюцца), якія традыцыйна разглядаюцца паасобку. Іншыя буйныя астравы — Норт-Уіст, Бенбек'юла, Саўт-Уіст і Бара. Уключае таксама вялікую колькасць дробных астравоў і шхераў.
У аддаленні, у 23 кіламетрах на захад Льюіса, знаходзяцца астравы Фланана — невялікі архіпелаг, незаселены з 1971 года, а ў 64 кіламетрах на захад-паўночны захад ад вострава Норт-Уіст размешчаны ізаляваны архіпелаг Сент-Кілда, сталае насельніцтва якога было эвакуіравана ў 1930 годзе.
У склад вобласці Уэстэрн-Айлс уваходзяць выдаленыя астравы Рона, Суліскер на поўначы і Рокал на захадзе. Апошні ўяўляе сабой незаселеную скалу на поўначы Атлантычнага акіяна. Яго прыналежнасць да Вялікабрытаніі аспрэчваецца суседнімі краінамі — Даніяй (Фарэрскія астравы), Ірландыяй і Ісландыяй.
Гісторыя
На Льюісе знаходзіцца характэрны помнік эпохі неаліту — Каланіш. У рэканструяванай цяперашняй форме «камяні Каланіша» былі ўсталяваны ў перыяд неаліту, паміж 2900 і 2600 гадамі да н.э. І раней, да 3000 года да н.э., тут знаходзілася свяцілішча. Каланіш утвараюць 13 груп камянёў або асобных манументаў, якія ўсталяваны вертыкальна і ўтвараюць кругі дыяметрам да 13 метраў. Вышыня камянёў вагаецца ад 1 да 5 метраў (у сярэднім жа каля 4 метраў). Высечаны яны з мясцовага гнейсу.
Першыя пісьмовыя ўспаміны пра Знешнія Гебрыды адносяцца да антычнасці (Пліній Старэйшы, Пталамей).
У Сярэднявеччы астравы належалі Нарвегіі, але паводле Перцкага дагавора перайшлі да Шатландыі. У 1831 годзе на Льюісе былі знойдзены «Шахматы з вострава Льюіс» — 78 сярэднявечных шахматных фігур з маржовага ікла, разам з 14 шашкамі для гульні тыпу нардаў і спражкай для рамяня. Меркавана яны былі выраблены ў XII стагоддзі нарвежскімі разьбярамі, відаць, з Тронхейма, дзе былі знойдзены падобныя артэфакты.
Насельніцтва
У Знешніх Гебрыдах у 2011 годзе пражывала больш за 27 тысяч чалавек пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва каля 9 чалавек на кв.км, з іх на найбуйнейшым востраве Льюіс-энд-Гарыс — звых 9 тысяч.
Усяго ў архіпелагу 15 населеных астравоў:
Мова
На Знешніх Гебрыдах больш за ўсё ў Вялікабрытаніі распаўсюджаны гэльская мова.
Эканоміка
Знешнія Гебрыды вырабляюць адну з марак цвіду пад назвай «Харыс Цвід» — тканіну ручной працы, для стварэння якой выкарыстоўваецца поўсць мясцовай вытворчасці. У мінулым гэту тканіну ўручную афарбоўвалі спецыяльнымі фарбавальнікамі, для вытворчасці якіх выкарыстоўваўся лішайнік роду Пармелія.
Ольтрэсенда-Альта
Ольтрэсенда-Альта (Oltressenda Alta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 194 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 11 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 24020. Тэлефонны код — 0346.
Антоніа Канова
Антоніа Канова (Antonio Canova;, Пасаньё — , Венецыя) — італьянскі скульптар, найбольш значны прадстаўнік класіцызму ў еўрапейскай скульптуры, узор для пераймання акадэмістаў XIX стагоддзя (накшталт Торвальдса). Самыя буйныя зборы яго твораў знаходзяцца ў парыжскім Луўры і ў пецярбургскім Эрмітажы.
Творчасць
Пры жыцці Канова меў рэпутацыю самага значнага са скульптараў найноўшага часу. У развіцці класіцыстычнай скульптуры ён адыграў такую ж ключавую ролю, што і Давід — у развіцці класіцыстычнага жывапісу. Сучаснікі не шкадавалі моцных эпітэтаў для апісання свайго пакланення перад талентам Кановы, які, як тады здавалася, вытрымліваў параўнанне з лепшымі разьбярамі антычнасці. Яго надмагіллі эфектныя, партрэты — ідэалізаваны. Тым не менш ні «ўрачысты спакой кампазіцыі», ні «выразнасць і вытанчанасць прапорцый» не ўсцераглі Канову ад абвінавачванняў у «халоднай адцягненасці вобразаў, сентыментальнай саладжавасці і салоннай прыгажосці, змярцвеласці гладкай, адпаліраванай паверхні мармуру», якія высоўвалі супраць яго шматлікія пазнейшыя гісторыкі мастацтва і, у прыватнасці, аўтары Вялікай савецкай энцыклапедыі.
Губы (Вілейскі раён)
Губы́ (, Губы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1552 г. уласніцкі комплекс, у Маркаўскай дзяржаве. У 1558 г. сяло Губляны, у Маркаўскай дзяржаве. У 1635 г. — дзяржава Губы, прывілей на якую атрымаў Казімір Леў Сапега, вялікі пісар ВКЛ. У 1690 г. губскае староства. У 1794 г., 1800 г. губскае староства, уласнасць казны. У 1800 г. двор Губы — цэнтр староства; панскі драўляны дом, 5 жыхароў. У 1844 г. двор Губы, дом, 3 жыхары. У 1871 г. хутар Губы, уласнасць шляхціцаў Гайковічаў. У 1938 г. у Куранецкай вясковай гміне Вілейскага павета, хутары (36 двароў, 261 жыхар) і млын (1двор, 9 жыхароў). У 1993 г. вёска, у Рэчкаўскім с/с, 28 двароў, 42 жыхары. У 2003 г. 17 двароў, 25 жыхароў.
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Кузьміцкага сельсавета, да 24 ліпеня 1995 года — у складзе Рэчкаўскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у складзе Куранецкага сельсавета.
Аляксандр Буйкевіч
Аляксандр Буйкевіч (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі. Левы паўсярэдні клуба «Машэка».
Кар’ера
Улетку 2018 перабраўся з «Гомеля» ў склад магілёўскага «Машэкі».
Рассеянне мікрачасціц
Пры рассеянні мікрачасціц з невялікай энергіяй выяўляюцца іх хвалевыя ўласцівасці, і працэс нагадвае рассеянне святла, пры рассеянні мікрачасціц з высокай энергіяй — карпускулярныя ўласцівасці.
Рассеянне бывае пругкае і няпругкае (разам са зменай імпульсу часціц змяняюцца іх унутраныя станы ці ўтвараюцца новыя часціцы).
Важнейшая колькасная характарыстыка рассеяння мікрачасціц — эфектыўнае сячэнне, вымярэнне якога дае магчымасць даследаваць унутраную структуру часціц і вывучаць законы іх узаемадзеяння (гл. формула Рэзерфарда).
Класічная тэорыя рассеяння мікрачасціц грунтуецца на законах класічнай механікі. У квантавамеханічнай тэорыі рассеянне мікрачасціц апісваецца матрыцай рассеяння, праз элементы якой выражаюцца вымераныя фізічныя велічыні (сячэнне рассеяння, палярызацыя часціц і іншае). Рассеянне мікрачасціц пры высокіх энергіях апісваецца метадамі квантавай тэорыі поля.
NGC 5859
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Андрэй Сяргеевіч Парываеў
Андрэй Парываеў (нар., Мінск) — былы беларускі футбаліст, абаронца.
Клубная
Выхаванец мінскіх школ «Змена» і «Алімпія», дэбютаваў у Вышэйшай лізе Беларусі ў 1999 годзе ў складзе «Маладзечна», пасля чаго гуляў за мінскае «Дынама» і салігорскі «Шахцёр», у складзе апошняга стаў чэмпіёнам Беларусі. У 2006 годзе перайшоў у расійскую «СКА-Энергію», пазней гуляў у Расіі за «Авангард» і «Віцязь». У 2008—2010 зноў выступаў у Беларусі, у 2010 годзе дапамог «Гарадзеі» перамагчы ў Другой лізе.
У 2011 перайшоў у карагандзінскі «Шахцёр», дзе здолеў замацавацца ў аснове на пазіцыі левага абаронцы. У тым жа годзе прыняў грамадзянства Казахстана і перастаў лічыцца легіянерам. У 2011 і 2012 разам з «Шахцёрам» станавіўся чэмпіёнам Казахстана.
У 2015 годзе, пасля прыняцця новага палажэння аб легіянерах, зноў стаў лічыцца легіянерам у Казахстане, і па заканчэнні сезона пакінуў клуб. Са студзеня 2016 года трэніраваўся разам з дэбютантам беларускай Вышэйшай лігі «Іслаччу», з якой у лютым падпісаў кантракт. У ліпені 2016 года пакінуў «Іслач».
Неўзабаве пасля зыходу з «Іслачы» трапіў у лік абвінавачаных ва ўдзеле ў дагаварным матчы. У кастрычніку 2017 года па выніках справы аб дагаварных матчах быў прысуджаны да штрафу ў 18,4 тысячы рублёў, а ў лютым 2018 года атрымаў ад Дысцыплінарнага камітэта АБФФ пажыццёвую дыскваліфікацыю. Пасля зыходу з «Іслачы» стаў працаваць па-за футболам, выступаючы таксама ў аматарскіх турнірах.
Міжнародная
7 лютага 2007 года згуляў свой адзіны матч за нацыянальную зборную Беларусі, выйшаўшы на поле ў таварыскай сустрэчы з Іранам (2:2).
Купіскі сельсавет
Ку́піскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікі Купіск.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Любчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Навагрудскага раёна. 5 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Любчанскага пассавета.
De La Rue
De La Rue (lse: DLAR) — брытанская кампанія, адзін з найбуйнейшых у свеце вытворцаў каштоўных папер (банкноты, пашпарты, вадзіцельскія правы і іншыя дакументы) і банкаўскага абсталявання (лічыльнікі банкнот, сартавальнікі банкнот, сартавальнікі манет і інш.), тэхнічных рашэнняў для ідэнтыфікацыі асобы і абароны дакументаў. У мінулым таксама друкавала паштовыя маркі. Штаб-кватэра — Бэйсінгстоўк (Basingstoke), графства Хэмпшыр.
Вэрхнячка
Вэрхнячка (Верхня́чка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Уманскім раёне Чаркаскай вобласці Украіны.
Дзіцячы сад, школа, дзіцячая школа мастацтваў, стадыён, бібліятэка, два дамы культуры, краязнаўчы музей, бальніца з паліклінічным аддзяленнем, храм Святога Іаана Багаслова (УПЦ МП), храм Святых Пятра і Паўла (ПЦУ), аддзяленне паштовай сувязі, філіял Ашчадбанка, тры аптэкі, шэраг крам і кафэ, рынак.
У пасёлку дзейнічаюць чатыры аграфірмы, даследча-селекцыйная станцыя, бітумны (асфальтавы) завод і інш.
Макараўка (Ершыцкі раён)
Макараўка (Макаровка) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ершыцкага сельскага паселішча.
Джуліяна Обі
Джуліяна Обі (нар., Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Нігерыі.
Антоніа Віварыні
Антоніа Віварыні (Антоніа да Мурана) (? — 1480) — мастак, адзін з ранніх прадстаўнікоў венецыянскай школы жывапісу.
У ранніх працах Антоніа назіраецца ўплыў настаўніцкай школы Андрэа Мурана і Джэнціле да Фабіяна. Паклаў пачатку дынастыі мастакоў, якая ўключала ў сябе малодшага брата — Барталамеа Віварыні, і пляменніка апошняга Альвізэ Віварыні.
Адзначаюць 3 працы майстра:
EdisonPts
EdisonPts або Эдуард Янавіч Перац (рус. Эдуард Янович Перец) — рускамоўны стрымер, відэаблогер, літсплейнік і ютубер. Нарадзіўся 22 ліпеня 1995 г. у невялікім правінцыйным мястэчку Мукачава, Закарпацкай вобласці, (Украіна). Уладальнік папулярных YouTube-каналаў «EdisonPts» і «Эдысан Перац»(рус. Эдисон Перец).
Са жніўня 2019 года ўваходзіць у ТОП-10 рускамоўных гульнявых і відэаблогінгавых каналаў. У 2023 годзе займае 3-е месца.
Біяграфія
Эдуард нарадзіўся ў правінцыйным горадзе Мукачава (Украіна). З 15 гадоў жыў з бацькамі ў Лісабоне (Партугалія), дзе скончыў 12 класаў школы. Пасля вучобы ўладкаваўся працаваць у брыгаду па ахове працы на шахце, але праз год звольніўся з-за канфлікту з начальствам. Праз некаторы час ён пачаў вучыцца на праграміста, а праз паўгода кінуў вучобу. У 2017 годзе пераехаў у Санкт-Пецярбург, дзе жыў і здымаў відэа з ютуберам ShadowPriestek (Яўген Чарняўскі) (рус. Евгений Чернявский). Праз год ён пераехаў у Маскву, а затым у Новасібірск.
Неўзабаве Эдуард пазнаёміўся з Кацярынай Мясніковай (рус. Екатерина Мясникова), больш вядомай пад псеўданімам Katosik, якая неўзабаве стала яго дзяўчынай і пачала здымацца з ім у відэа. Але летам 2022 года Эдуард і Кацярына рассталіся з-за частых рознагалоссяў.
Гісторыя канала EdisonPts
У ліпені 2023 года каналу споўнілася 10 гадоў, а колькасць падпісчыкаў на галоўны канал дасягнула 15 мільёнаў.
Гісторыя канала Эдысана Пераца
Асабістае жыццё папулярнага блогера выклікала вялікую цікавасць у прыхільнікаў, таму 6 кастрычніка 2016 года Эдуард запусціў другі канал «Эдысан Перац» (рус. Эдисон Перец), на якім час ад часу публікуюць відэаблогі.
Глеб Эдуардавіч Сцяпанаў
Глеб Сцяпанаў (нар. ) — беларускі гандбаліст, правы паўсярэдні.
Хмельніца
Хме́льніца — рака ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Удава (басейн Морачы). Даўжыня 5,6 км. Пачынаецца на паўднёвай ускраіне аграгарадка Скабін, вусце за 0,8 км на ўсход ад аграгарадка Ванелевічы. Рэчышча каналізаванае.
Фрэдрык Баер
Фрэдрык Баер (Fredrik Bajer; 1837 — 22 студзеня 1922) — дацкі пісьменнік і палітычны дзеяч. Адзін з пачынальнікаў пацыфісцкага руху. З 1891 года па 1907 год быў старшынёй праўлення Міжнароднага бюро міру. У 1908 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію міру разам з Класам Понтусам Арнальдсанам.
Ляшчына
Батанічнае апісанне
Аднадомныя лістападныя кусты, радзей дрэвы. Лісце простае, чаргаванае, чаранковае. Тычынкавыя кветкі ў павіслых каташках, песцікавыя — у двухкветкавых дыхазіях (развілінах), сабраных у галоўчатыя суквецці. Плод — аднанасенны дравяністы арэх.
Арэал
Адрозніваецца каля 20 відаў. Пашыраны ў лясной зоне Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Культурныя формы (фундук) вырошчваюць 3—4 тыс. гадоў. На Беларусі расце ў падлеску і на ўзлесках шыракалістых і мяшаных лясоў.
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны. У пладах да 70 % алею, які выкарыстоўваецца ў харчовай, кандытарскай, лакафарбавай і медыцынскай прамысловасці, з макухі робяць халву. Драўніна ідзе на дробныя вырабы. 3 кары атрымліваюць фарбавальныя і дубільныя рэчывы. 3 парасткаў плятуць мэблю і інш.
Мануэль Фетнер
Мануэль Фетнер  — аўстрыйскі скакун з трампліна. Лепшы індывідуальны вынік на кубку свету — трэцяе месца ў Оберсдорфе 29 снежня 2010 года, камандны вынік — другое месца ў Куусаме 30 лістапада 2012 года і ў Планіцы 21 сакавіка 2015 года. На чэмпіянаце свету 2013 года ў Валь-ды-Фьеме заваяваў бронзавы медаль у камандных спаборніцтвах на вялікім трампліне.
Вугор еўрапейскі
Рачны вугор, еўрапейскі вугор, звычайны вугор, звычайны рачны вугор (Anguilla anguilla) — від драпежных прэснаводных рыб з сямейства рачныя вугры.
Назва
Народныя назвы вугар, вангор і інш.
Апісанне
Цела амаль цыліндрычнае, змеепадобнае, у задняй частцы сціснутае з бакоў. Дасягае даўжыні 2 м, часцей 0,5—1,5 м і масы 4—6 кг, хоць большасць прамысловых вугроў мае масу 400—600 г. Самцы, як правіла, значна меншыя за самак. Зверху цела цёмна-зялёнае або бура-чорнае, бакі жоўтыя, пуза жаўтлявае ці белае. Афарбоўка зменлівая і залежыць ад узросту рыбы і характару вадаёма.
У вільготным паветры (без вады) пры 24 °C вугор захоўвае жыццяздольнасць на працягу 36 гадз., таму што яго слізістая скура можа засвойваць кісларод.
Распаўсюджанне
Прахадная рыба. Нерастуе ў Саргасавым моры.
Жыве ў дарослым стане ў прэсных вадаёмах Еўропы, ад Пячоры да рэк Чарнаморскага басейна. Насяляе вадаёмы басейна Балтыйскага мора, у значна меншай колькасці — у рэках і азёрах басейнаў Азоўскага, Чорнага, Белага, Баранцава мораў. Раней у рэкі і азёры Беларусі (басейны Нёмана, Заходняй Дзвіны і Заходняга Буга) заплываў з Балтыйскага мора, з пабудовай плацін натуральная міграцыя спынілася. Цяпер вугор сустракаецца ў азёрах Нарачанскай і Браслаўскай груп і некаторых іншых, для ўзнаўлення папуляцыі моладзь закупаецца за мяжой.
Рачныя вугры здольны па мокрай ад дажджу ці расы траве пераадольваць значныя ўчасткі сушы, перабіраючыся з аднаго вадаёма ў другі і аказваючыся такім чынам у замкнёных, бяссцёкавых азёрах.
Экалогія і размнажэнне
Аддае перавагу ціхім водам, аднак сустракаецца і на хуткім цячэнні. Удзень трымаецца ў ніжніх слаях на рознай глыбіні і любым донным грунце ў сховішчы, якімі могуць быць: нара, валун, корч, густыя зараснікі травы, часцей за ўсё закопваецца ў глеісты грунт. Палюе ўначы на прыбярэжным мелкаводдзі, хоць хапае прынаду і днём, калі яна ў непасрэднай блізкасці.
Харчуецца лічынкамі насякомых, малюскаў, жабамі, дробнай рыбай (акунь, джгір, плотка). Меншыя асобіны кормяцца лічынкамі водных насякомых, малюскамі, чарвямі і ракападобнымі. Сезон адкорму цягнецца ўсю цёплую пару года. Зімой не корміцца. Халодную пару года праводзіць у стане спячкі, закопваючыся глыбока ў глей.
Нерастуе вугор у 8000 км ад месцаў нагула — у 2000 м пад вадой Саргасава мора, пасля чаго гіне. Лічынкі, якія з'явіліся на свет, разам з Гальфстрымам, тры гады рухаюцца з цёплай воднай масай да берагоў Еўропы, ператвараючыся ў рэшце рэшт у так званых шкляных вугроў даўжынёю 6—8 см, пакуль яшчэ цалкам не падобных на дарослых асобін. Набывае знешні выгляд дарослай асобіны толькі ля ўзбярэжжа Еўропы. Пражыўшы ў прэсных вадаёмах ад 5 да 25 год, вугры пачынаюць зваротную міграцыю ў мора.
Промысел і ахова
Каштоўны аб’ект промыслу і развядзення. Далікатнае і тлустае мяса (тлустасць дасягае 27,5 %) высока цэніцца, асабліва ў вэнджаным выглядзе.
Яфім Яўстаф’евіч Сямёнаў
Яфім Яўстаф’евіч Сямёнаў (Ефим Евстафьевич Семёнов; нар. ) — вучоны, матэматык і педагог, кандыдат педагагічных навук (1976), прафесар (1991).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Малая Лая (Прыгарадны раён, Свярдлоўская вобласць Расіі). У 1958 годзе скончыў Ніжнетагільскі педагагічны інстытут (сучасны Расійскі дзяржаўны прафесійна-педагагічны ўніверсітэт). У 1958—1964 гадах працаваў настаўнікам у пасёлку Старацель і ў Ніжнім Тагіле. У 1958—1980 гадах асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт у Ніжнетагільскім педагагічным інстытуце. У 1959—1962 гадах працаваў дырэктарам базавай школы № 8 ў Ніжнім Тагіле. У 1976 годзе скончыў аспірантуру пры Навукова-даследчым інстытуце зместу і метадаў навучання Акадэміі педагагічных навук СССР па спецыяльнасці «Методыка выкладання матэматыкі». З 1980 года Яфім Яўстаф’евіч Сямёнаў у Віцебскім педагагічным інстытуце імя С. М. Кірава (сучасны Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава), у 1980—1990 гадах на пасадзе дацэнта кафедры алгебры і методыкі выкладання матэматыкі факультэта матэматыкі і інфармацыйных тэхналогій, з 1990 года — прафесара. Вучонае званне прафесара прысвоена ў 1991 годзе.
Навуковая дзейнасць
Навуковая дзейнасць Я. Я. Сямёнава звязаная з пытаннямі методыкі і метадалогіі выкладання матэматыкі, дыялагічнага пазнання матэматыкі ў сярэдняй школе. Аўтар навучальных дапаможнікаў для агульнаадукацыйных школ.
Кіраваў падрыхтоўкай кандыдата педагагічных навук, 12 магістраў і 18 пераможцаў Рэспубліканскага конкурсу навуковых прац студэнтаў ВНУ Беларусі.
Сярод апублікаванага: