cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kreativ Dental
Kreativ Dental — сетка стаматалагічных клінік у Еўропе, першая з якіх была адчынена ў 1996 годзе ў Будапешце, Венгрыя. З'яўляецца сусветным лідарам у галіне стаматалагічнага турызму.
У канцы 2014 года кампанія падпісала дамову з сусветнай асацыяцыяй прафесійнага більярда і снукера і стала спонсарам серыі снукерных міні-рэйтынгавых турніраў у Еўропе.
Панізоўе (Задроўеўскі сельсавет)
Панізо́ўе (, Понизовье) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задроўеўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1676 годзе ў складзе Аршанскага павета Вялікага Княства Літоўскага.
Ура! (кліп)
Ура! — кліп гурта «Бонда», які быў створаны 28 кастрычніка 1988 года. Лічыцца зыходным пунктам беларускага кліпмэйкерства. Кліп створаны пры ўдзеле рэжысёра кінастудыі «Беларусьфільм» Генадзя Шувагіна.
Цікавыя факты
Падчас здымак кліпу вакаліст гурта Ігар Варашкевіч зламаў нагу. Праз паўгады з’явіўся кліп «На станцыі Койданава». Неўзабаве гурт «Бонда» распаўся на гурты «Крама» і ULIS.
Гравіс
Гра́віс — дыякрытычны знак, які выкарыстоўваецца як знак адваротнага (слабога) націску. Прыблізна супадае па форме з тыпаграфскім клавіятурным знакам адваротнага апострафа. Выкарыстоўваецца ў французскай, італьянскай, партугальскай, нарвежскай, літоўскай, македонскай і іншых мовах.
Рагазіна (Аршанскі раён)
Ра́газіна (, Рагозино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задроўеўскага сельсавета.
Гісторыя
Першае згадванне — 1537 год.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малотынскага сельсавета.
Іспанскія Нідэрланды
Іспанскія Нідэрланды (Países Bajos Españoles, Spaanse Nederlanden, Pays-Bas espagnols) — назва Габсбургскіх Нідэрландаў з 1556 года да падзелу Паўночных і Паўднёвых Нідэрландаў у 1585 годзе. Паміж 1543 і 1581 гадамі да гэтай геапалітычнай адзінкі таксама ўжывалі назву Сямнаццаць правінцый.
Пасля гібелі ў 1482 годзе Марыі Бургундскай, дачкі апошняга герцага Бургундыі Карла Смелага, большая частка Бургундскіх Нідэрландаў перайшла да яе сына Філіпа I Прыгожага з роду Габсбургаў, жанатаму на Хуане, спадчынніцы іспанскіх манархаў Фердынанда Арагонскага і Ізабелы Кастыльскай.
Пасля смерці Філіпа I яго сын Карл V не толькі атрымаў спадчынныя ўладанні дому Габсбургаў у Аўстрыі, але і дамогся ад картэсаў Арагона і Кастыліі прызнання сябе каралём Іспаніі (гл. Паўстанне камунерас). Усведамляючы цяжкасць кіравання такімі вялізнымі ўладаннямі, ён у 1522 годзе адпісаў спадчынныя (аўстрыйскія) землі Габсбургаў свайму малодшаму брату Фердынанду I (гл. Брусельскае пагадненне, з чаго пачалася малодшая галіна Габсбургскага дому). Астатнія ўладанні Карла V разам з іспанскай каронай атрымаў у спадчыну яго сын Філіп II. Такім чынам Нідэрланды сталі часткай уладанняў старэйшай — іспанскай — галіны Габсбургскага дому.
Адукацыя дзяржавы
Перш чым апынуцца пад кантролем Іспаніі, Нідэрландскія правінцыі былі аб’яднаны пад адной каронай герцагаў Бургундскіх, а затым Карла V. Карл I, які нарадзіўся ў Генце ў 1500 годзе, у 1516 ён прыняў іспанскую карону, а ў 1519 годзе стаў імператарам «Свяшчэннай Рымскай імперыі». У выніку пад уладай Габсбургаў апынуліся велізарныя тэрыторыя — Германія, Аўстрыя, Нідэрланды, частка Італіі, Іспанія і яе калоніі ў Амерыцы. Кіраўніком Сямнаццаці правінцый Карл V быў у перыяд 1515—1555 гадоў.
У адміністрацыйнай структуры акруг Свяшчэннай Рымскай імперыі землі Нідэрландаў уваходзілі ў склад Бургундскай акругі. У 1548 годзе Карл вырашыў змяніць статус гэтай адміністрацыйнай адзінкі з тым, каб больш цесна аб’яднаць розныя яго землі. На імперскім сойме ў Аўгсбургу Бургундская акруга (уключаючы Фрысландыю і шэраг іншых земляў, далучаных пры Карле V да нідэрландскіх уладанняў Габсбургаў) была абвешчана адзіным непадзельным комплексам земляў у складзе 17 правінцый. Акруга атрымала незалежнасць, у прыватнасці, ад імперскага рэйхстага, рашэнні якога перасталі быць для яго абавязковымі.
У наступным, 1549 годзе Карл V выдаў эдыкт «Прагматычная санкцыя», паводле якога Нідэрланды сталі асобнай дзяржавай, незалежнай ад Свяшчэннай Рымскай імперыі і Каралеўства Францыі. Вышэйшы суверэнітэт над Нідэрландамі быў перададзены кіраўнікам з Габсбургскага дому. Кіраванне Нідэрландамі было перададзена намесніку (генеральны штатгальтар, статхаўдар), пры якім меўся Дзяржаўны савет. Большасць у гэтым савеце належала мясцовай, нідэрландскай арыстакратыі. Вышэйшым саслоўна-прадстаўнічым органам сталі Генеральныя штаты. Большая частка цэнтральных органаў кіравання Нідэрландаў была сканцэнтравана ў Бруселі. Пазней, у 1581 годзе ён стаў фактычнай сталіцай дзяржавы.
«З пункту гледжання міжнароднага права Нідэрланды сталі незалежнай дзяржавай, застаючыся звязанымі з іншымі дзяржавамі ва ўладаннях дому Габсбургаў толькі ў сферы знешняй палітыкі.»
Для Карла V гэта не было самамэтай. Зацвярджаючы Прагматычную санкцыю на Генеральных штатах, імператар быў упэўнены, што кантроль над Сямнаццаццю правінцыямі застанецца ў руках дому Габсбургаў. У параўнанні з іспанскай каронай яны ўяўлялі значна большую каштоўнасць. У кіраванне Карла з 5 мільёнаў залатых гадавога даходу ўсяго каралеўства 2 мільёна паступалі з нідэрландскіх правінцый, у той час як Амерыка і Іспанія паасобку забяспечвалі толькі па 1 мільёну.
Кіраванне Філіпа II
Ад свайго суверэнітэту над неаўстрыйскімі ўладаннямі, уключаючы Нідэрланды, Карл V адрокся 25 кастрычніка 1555 года на карысць свайго сына Філіпа. 16 студзеня 1556 ён аналагічна перадаў яму і іспанскую карону. У выніку падзелу імперыі Філіп II атрымаў Іспанію, Каралеўства абедзвюх Сіцылій, Нідэрланды, Франш-Кантэ, Мілан, уладанні ў Амерыцы і Афрыцы. Умацоўваючы вертыкаль улады (абсалютызм), Філіп пазбавіў Арагон і Кастылію, а таксама Каталонію — эканамічна найбольш важныя для імперыі рэгіёны — значнай часткі сярэднявечных прывілеяў.
Апазіцыя арганізаваліся ў Саюз пагаднення («Кампраміс»), ад імя якога 5 красавіка 1566 у Бруселі іспанскай намесніцы Маргарыце Пармскай была ўручана петыцыя з патрабаваннямі спыніць рэлігійныя ганенні, адбіраць гістарычныя прывілеі і склікаць для рашэння ўзніклых праблем Генеральныя штаты. У маніфесце 25 жніўня 1566 года намесніца пайшла на шэраг саступак. Яна паабяцала амністыю членам саюза дваран. Яны цалкам прынялі яе ўмовы, распусцілі свой саюз, і разам з урадавымі войскамі прыступілі да ўзброенага прыгнечання паўстання, імкнучыся выслужыцца за ранейшыя «грахі». 25 жніўня прынц Аранскі дакладваў у ліце Маргарыце Пармскай, што па яго загадзе на рыначнай плошчы былі павешаны два іканаборцы, а яшчэ дванаццаць падвергліся розным пакаранням. Тым не менш, час да заканчэння кіравання Філіпа II быў адзначаны чаргой масавых хваляванняў і беспарадкаў — пачалася Нідэрландская буржуазная рэвалюцыя (храналогія асноўных падзей па ВСЭ) : У жніўні 1566 года ў Фландрыі пачалося Іканаборскае паўстанне. Паўстанні, паднятыя кальвіністамі ў Іспанскіх Нідэрландах (большая частка якіх адпавядае тэрыторыі сучасных Нідэрландаў і Бельгіі, гэтыя землі Філіп II атрымаў у спадчыну ад Карла V і яго продкаў па бургундскай лініі) прывялі да правядзення герцагам Альбам ваеннай кампаніі для аднаўлення парадку. Альба арганізаваў у Іспанскіх Нідэрландах крывавы тэрор. У 1568 і 1572 годзе Вільгельм I Аранскі, абапіраючыся на дапамогу нямецкіх пратэстанцкіх князёў і французскіх гугенотаў, няўдала ўрываўся ў Нідэрланды з войскамі, каб спыніць тыранію Альбы ў Нідэрландах. З гэтага пачалася Васьмідзесяцігадовая вайна.
Іспанцы, якія атрымлівалі істотныя даходы ад Нідэрландаў і ў прыватнасці ад найважнейшага порта Антверпена, былі рашуча настроены аднавіць парадак і ўтрымаць правінцыі. У 1572 годзе флатылія галандскіх капераў, вядомых як марскія гёзы захапіла шэраг галандскіх прыбярэжных гарадоў, якія пасля гэтага абвясцілі пра сваю падтрымку Вільгельма і выйшлі з-пад улады Іспаніі. 1 красавіка 1572 года пасля ўзяцця гёзамі г. Брыле пачалося ўсеагульнае паўстанне ў Галандыі і Зеландыі. Улетку таго ж года прадстаўнічыя органы (штаты) гэтых мяцежных правінцый, якія сабраліся ў Дордрэхце, прынялі шэраг важных рашэнняў па арганізацыі ўлады.
Увосень 1572 года Вільгельму Аранскаму была ўручана вышэйшая выканаўчая ўлада і вярхоўнае ваеннае камандаванне. Абарона Харлема ў снежні 1572 — ліпені 1573 года, Алкмара ў 1573 годзе і Лейдэна ў кастрычніку 1573 — кастрычніку 1574 гады скончыліся паражэннямі ад іспанскай арміі. Аднак у 1573 годзе іспанскі ўрад быў вымушана адклікаць Альбу з Нідэрландаў.
У 1574 годзе ў Дордрэхце прайшло пасяджэнне сінода, які заклаў трывалыя арганізацыйныя асновы кальвінісцкай царквы на поўначы краіны. Кальвінізм стаў духоўным сцягам, пад якім разгарнулася барацьба за ліквідацыю іспанскага панавання і феадальнай самаўпраўнасці.
У тым жа годзе іспанская армія пад камандаваннем Луіса дэ Рэкесенс-і-Суньігі вымушана была зняць аблогу Лейдэна пасля таго, як галандцы разбурылі дамбы, якія ўтрымлівалі воды Паўночнага мора ад затаплення правінцый, размешчаных ніжэй узроўню мора. Пасля пераможнага антыіспанскага паўстання 4 верасня 1576 года ў Бруселі цэнтр антыіспанскага руху перамясціўся на паўднёвыя правінцыі.
У 1576 годзе перад тварам неабходнасці выплаціць дараванне сваёй 80-тысячнай акупацыйнай арміі ў Нідэрландах і велізарнаму флоту, які атрымаў перамогу пры Лепанта, Філіп быў вымушаны абвясціць банкруцтва. Неўзабаве пасля гэтага армія ў Нідэрландах збунтавалася, захапіла Антверпен і стала рабаваць паўднёвыя Нідэрланды, у выніку чаго некалькі гарадоў, які першапачаткова не прымалі ўдзелу ў хваляваннях, далучыліся да паўстанцаў.
Увосень 1576 гады былі сабраны Генеральныя штаты ўсіх нідэрландскіх правінцый, і 8 лістапада 1576 года было апублікавана Генцкае супакаенне (la Pacification de Gand, гл. Нідэрландская рэвалюцыя) — пагадненне паміж паўночнай (кальвінісцкімі) і паўднёвай (каталіцкімі) правінцыямі.
12 лютага 1577 года Генеральныя штаты заключылі з новым іспанскім намеснікам донам Хуанам Аўстрыйскім Вечны эдыкт — пагадненне аб прымірэнні з іспанскім каралём на ўмовах прызнання ім Генцкага супакаення. Аднак ужо 24 чэрвеня 1577 года дон Хуан захапіў крэпасць Намюр і стаў збіраць сілы для прыгнечання нідэрландскай рэвалюцыі. У верасні 1577 года ў Брусель з Галандыі прыбыў Вільгельм Аранскі, якога абралі рувардам (кіраўніком) Брабанта. Кіраўніцтва палітычным жыццём краіны перайшло ў яго рукі.
У кастрычніку 1578 года памёр іспанскі намеснік дон Хуан, якога змяніў выдатны палітык і вайскавод Аляксандр Фарнезэ. Увосень 1578 года карныя акцыі Вільгельма выклікалі паўстанне правінцыі Генегау, якое ўзначалілі каталіцкія дваране. Да іх далучыліся дваране Артуа, Дуэ і Аршы. 6 студзеня 1579 яны заключылі паміж сабой Араскую унію і фактычна адкалоліся ад рэвалюцыйных пратэстанцкіх правінцый.
Юрый Іванавіч Валовік
Юрый Валовік (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Маладзечна».
Клубная кар’ера
Выхаванец СДЮШАР горада Лагойска, у маладым узросце трапіў у сістэму мінскага «Дынама». У 2010—2011 гадах выступаў за дубль клуба. 19 верасня 2010 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (0:3).
З 2012 года доўгі час выступаў за клуб «Бяроза-2010», дзе быў адным з асноўных ігракоў. Улетку 2014 года вярнуўся ў «Дынама», выступаў за дубль. У лютым 2015 года на правах арэнды стаў іграком «Гарадзеі», у складзе якой замацаваўся ў аснове і дапамог па выніках сезона 2015 выйсці ў Вышэйшую лігу.
У студзені 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама» і ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». У сезоне 2016 звычайна з’яўляўся на полі, выходзячы на замену. У студзені 2017 года на год падоўжыў кантракт з клубам. У першай палове сезона 2017 гуляў у стартавым складзе гарадзейцаў, але пазней зноў страціў месца ў аснове; такая сітуацыя паўтарылася і ў сезоне 2018.
У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на сезон 2019. У 2019 годзе гуляў пераважна ў стартавым складзе, у пачатку 2020 года звычайна выхадзіў на замену, пасля вярнуўся ў стартавы склад.
У лютым 2021 года стаў трэніравацца з «Белшынай» і ў сакавіку падпісаў кантракт. Прапусціў пачатак сезона 2021, пазней замацаваўся ў стартавым складзе каманды і дапамог ёй вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У лютым 2022 года падоўжыў пагадненне з бабруйскім клубам. Амаль увесь сезон 2022 прапусціў з-за траўмы, толькі ў канцы года зноў выйшаў на поле. У лютым 2023 года пакінуў бабруйскі клуб.
У сакавіку 2023 года папоўніў склад рагачоўскага «Макслайна». У ліпені 2023 года перайшоў у «Маладзечна».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыйных турнірах чэмпіянату Еўропы. У 2012—2013 гадах гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
Плошча Славы (Магілёў)
Плошча Славы (Савецкая, Гандлёвая, Губернатарская) — адна з галоўных плошчаў Магілёва, яго гістарычны грамадска-адміністрацыйны цэнтр. Уяўляе сабой горадабудаўнічы ансамбль XVIII — канца XIX ст.
Гісторыя
Сфарміравалася да 1526 г. паміж замкам і гандлёва-рамесным Нагорскім пасадам як Гандлёвая плошча. З другой паловы XVII ст., калі ў цэнтры яе была пабудавана мураваная ратуша, стала асноўным адміністрацыйным і грамадскім цэнтрам горада.
У 1604 годзе Гандлёвая плошча займала тэрыторыю больш за 2 га. На ёй размяшчаліся 26 радоў крам. Ад плошчы радыяльна ішлі дзве галоўныя вуліцы — Шклоўская (цяпер Першамайская вуліца) і Ветраная (цяпер Ленінская вуліца), якія разам з іншымі вуліцамі і дарогамі на Вільню, Быхаў і Мсціслаў фарміравалі радыяльную сістэму планіроўкі горада.
У 1578 годзе, праз год пасля атрымання горадам магдэбургскага права, у Магілёве пачалося ўзвядзенне гарадской ратушы.
На плошчы захаваліся рэшткі помнікаў Магілёўскай архітэктурнай школы 17 ст. У 1981 годзе іх даследавала экспедыцыя Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрань Міністэрства культуры Беларусі пад кіраўніцтвам І. М. Чарняўскага. На плошчы выяўлены цэйхгаўз, важніца, купецкія камяніцы, пра якія згадваюць магілёўскія хронікі позняга сярэдневякоўя. Захаваліся ніжнія часткі сцен, падвал аднаго з будынкаў з фрагментам брукаванай падлогі, а таксама ўчастак драўлянага машчэння былой вул. Шклоўскай (цяпер Першамайская), пад якім знаходзіцца культурны пласт XV—XVI стст.
Частка плошчы, якая непасрэдна прымыкала да замка, заставалася незабудаванай (у 1928 — 32 гадах на месцы замка створаны гарадскі парк). У другой палове XIX стагоддзя побач з ратушай быў пабудаваны будынак гарадской управы.
У гады Вялікай Айчыннай вайны ансамбль плошчы разбураны.
Паводле першага пасляваеннага праекту рэканструкцыі плошчы 1956 г. (інстытут «Белдзяржпраект») яна ўключаная ў зону адпачынку, на плошчы спынены транспартны рух. У 1952—55 гг. у паўночна-ўсходняй частцы пабудаваныя пяціпавярховыя мураваныя жылыя дамы. У ліпені 1957 была ўзарвана ратуша. У 1982 г. у цэнтры плошчы ўзведзены мемарыяльны комплекс «Змагарам за Савецкую ўладу».
У 2007 годзе ў Магілёўскім гарадскім савеце абмяркоўвалася пытанне аб пераназванні Савецкай плошчы ў плошчу Свабоды, аднак гэта прапанова не знайшла падтрымкі дэпутатаў.
3 ліпеня 2014 года, падчас святкавання 70-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, пераназвана ў Плошчу Славы.
Архітэктура
Сучаснае аблічча плошчы склалася напачатку 80-х гадоў XX стагоддзя. Цэнтрам ансамбля плошчы з’яўляецца мемарыяльны комплекс «Змагарам за Савецкую ўладу».
З поўдня і захаду да плошчы прылягае Замкавы сквер (былы Парк культуры і адпачынку імя М. Горкага). З паўночнага ўсходу на плошчы размешчаны 5-павярховыя жылыя дамы. Захаваліся помнікі архітэктуры XVIII — 2-й паловы XIX стагоддзя — будынак былога акруговага суда, дзе цяпер знаходзіцца Магілёўскі абласны краязнаўчы музей і будынак былой гарадской управы.
На паўночным баку плошчы ўзвышаецца адноўленая ў 2008 годзе гарадская ратуша.
Akute
«Akute» (Акутэ́) — музычны гурт з Магілёва, заснаваны ў 2008 годзе былымі ўдзельнікамі гурта «Глюкі» — вакалістам і гітарыстам Стасам Мытнікам і бас-гітарыстам Раманам Жыгаравым.
Гісторыя
У чэрвені 2011 году выйшаў першы альбом «Дзевачкі і космас», за які гурт адзначылі ў намінацыі «Прарыў году» на «Рок-каранацыі». 21 красавіка 2012 г. у мінскім клубе «Рэпаблік» адбылася прэзентацыя другога альбому «Nie Isnuje». У верасні гурт выступаў на разагрэве ў брытанскага гурта Placebo. У снежні зрабіўся гуртом года паводле «Тузін Гітоў». Песні гурта ўвайшлі ў саўндтрэк моладзевага фільма «Вышэй за неба». У 2014 годзе адбываецца выхад трэцяга па ліку студыйнага альбома, «Рэальнасць і сны». У 2013 годзе быў зняты першы кліп гурта на песню «Бегчы».
У гурце змянілася некалькі барабаншчыкаў, пакуль у 2015 годзе да яго не далучылася Вікторыя «Vicky Fatez». Разам з ёй быў запісаны апошні на дадзены момант альбом пад назвай «Пластыка».
Ацэнкі
Зміцер Падбярэзскі сказаў пра гурт у 2014 годзе так: «„Akute“ — гэта „ULIS“ сённяшніх часоў».
Віталь Маціеўскі, франтмен гурта «Open Space», ацаніў пераможны выступ гурта на «Басовішчы-2010»: ''«Яны ўвогуле малайцы! Яны скамбінавалі еўрапейскі саўнд з беларускай мовай. Я з задавальненнем слухаю іх песні»''.
Дворнае (возера)
Дворнае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дзісна, за 3,5 км у напрамку на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Відзы, каля вёскі Відзы-Лаўчынскія.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 10—15 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У заходняй частцы злучана ручаём з возерам без назвы.
Каля паўночнага берага возера знаходзіцца сядзібны парк (Відзалаўчынскі парк) Тамаша Ваўжэцкага.
Роскі Сялец
Гісторыя
Згадваецца ў 1676 годзе як вёска ў складзе Аршанскага павета Вялікага Княства Літоўскага.
У 1924—1954 гадах цэнтр Роска-Сялецкага сельсавета.
Ольдржых (князь брненскі)
Ольдржых (Удальрых) (Oldřich Brněnský; пам. ) — князь Брненскі ў 1092—1097 і 1101—1113 гадах, князь Зноемскі з 1112 года, старэйшы сын князя Конрада I Брненскага і Вірпіркі (Хільдбургі). Родапачынальнік Брненскай лініі Пржэмыславічаў.
Біяграфія
Пасля смерці ў 1092 годзе князя Конрада I Брненскага яго ўладання ў Маравіі былі падзелены на 2 часткі. Старэйшы сын, Ольдржых, атрымаў Брненскае княства, а малодшы Літальд — Зноемскае княства.
У 1097 годзе памёр князь Бржэціслаў II, які пажадаў, каб пасля яго смерці спадчыннікам стаў не старэйшы ў родзе, брненскі князь Ольдржых, а яго адзінакроўны брат Баржывой. Для гэтага Бржэціслаў звярнуўся да імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыха IV, каб той зацвердзіў наступным князем менавіта Баржывоя. Атрымаўшы багатыя дары, Генрых пагадзіўся гэта зрабіць, паколькі такім чынам імператар атрымліваў права зацвярджэння кіраўнікоў Чэшскага княства. Для таго, каб Ольдржых не змог супрацьстаяць рашэнню імператара, Бржэціслаў у 1097 годзе адправіўся з ваенным паходам у Маравію, выгнаўшы таго з Брна. Заадно ён захапіў таксама ўладанні зноемскага князя Літальда. Брненскае і Зноемскае княствы, якія такім чынам вызваліліся, Бржэціслаў перадаў Баржывою.
Ольдржых і Літальд трымаліся ў няволі ў Клодзка. Яны атрымалі свабоду толькі ў 1099 годзе.
Пасля гібелі ў 1100 годзе Бржэціслава Баржывой паспяшаўся з Маравіі ў Прагу, дзе заняў чэшскі княжацкі прастол. Ольдржых скарыстаўся адсутнасцю Баржывоя, каб вярнуць сабе Брну. Для таго, каб замацаваць княства за сабой, ён звярнуўся да імператара Генрыха IV, які ў 1101 годзе прызнаў Брненскае княства ўдзелам Ольдржыха, а Зноемскае княства — удзелам яго брата Літальда. Аднак спроба Ольдржыха з дапамогай наймітаў з Аўстрыі захапіць чэшскі трон скончылася няўдачай, так што ён быў вымушаны быў здаволіцца Брненскім удзелам. .
Пасля смерці брата Літальда ў 1112 годзе Ольдржых атрымаў у спадчыну і Зноемскі ўдзел. Ён памёр 27 сакавіка 1113 года і быў пахаваны ў бенедыкцінскім кляштары ў Тршэбічы.
Шлюб і дзеці
Імя жонкі Ольдржыха невядома. Існуе гіпотэза, што жонка Ольдржыха была дачкой маркграфа Карынтыі і Істрыі Ульрыха I і Сафіі Венгерскай (паводле іншай версіі гэта дачка Ульрыха I была не жонкай, а маці Ольдржыха ). Дзеці: Паводле некаторых крыніц у Ольдржыха было трое дзяцей і ва Ураціслава быў брат Спытыгнеў (Spytihněv, пам. 1151).
Ламбард
Ламбард (ад італьянскай правінцыі Ламбардыя) — камерцыйная арганізацыя, якая выдае кароткачасовыя пазыкі пад заклад рэчаў і рухомай маёмасці грамадзян (ювелірных вырабаў, тэхнікі, твораў мастацтва).
Гісторыя
Упершыню былі вынайдзены гандлярамі з Ламбардыі ў XV стагоддзі. Першы муніцыпальны ламбард быў адчынены ў Нюрнбергу ў ХVІ стагоддзі.
Так званыя «абутковыя ламбарды» атрымалі сваё распаўсюджанне ў ХІХ стагоддзі. Яны прымалі святочны абутак ад працоўных або служачых. У канцы тыдня, пасля атрымання заробку, людзі маглі выкупіць свой абутак.
Часам у ламбард трапляюць незвычайныя рэчы ці здараюцца кур’ёзныя выпадкі. У 1676 годзе ўдава пісара магістрата Тэадора Ельяшэвіча па прычыне цяжкага матэрыяльнага становішча здала ў ламбард так званыя «гарадскія кнігі» магістрата з гарадской канцылярыі.
Ламбарды на Беларусі
У Беларусі асноўнымі наведвальнікамі ламбардаў з’яўляюцца пенсіянеры, студэнты, бізнэсмены. Ламбарды вельмі распаўсюджаны па Мінску, а таксама ёсць у кожным абласным цэнтры. Ламбарды актывізуюцца ў крызісныя сітуацыі, калі насельніцтву даводзіцца вырашаць матэрыяльныя праблемы. З-за канцэнтрацыі ювелірных вырабаў і грашовых сродкаў ламбарды часам з’яўляюцца аб’ектам нападу.
Андрэева (Шумілінскі раён)
Андрэ́ева (, Андреево) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Хлусава (Задроўеўскі сельсавет)
Хлу́сава (, Хлусово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Задроўеўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малотынскага сельсавета.
Лупальт (князь оламаўцкі)
Лупальт (Ліпальт) ці Лупальд (Люпальд, Леапольд) (Lupolt (Lupold); каля 1102 — 1143) — князь оламаўцкі ў 1135—1137 гадах, малодшы сын князя чэшскага Баржывоя II і аўстрыйскай прынцэсы Гербергі (Хельбіргі) фон Бабенберг, дачкі маркграфа Аўстрыі Леапольда II Прыгожага.
Лупальт быў пасаджаны на прастол у Оламаўцкім княстве па волі чэшскага князя Сабеслава I у 1135 годзе. Аднак ужо праз два гады, у 1137 годзе, князь Сабеслаў I адняў Оламаўцкае княства ў Лупальта і перадаў яго свайму сыну Уладзіславу. Гэта стала першым крокам да зацвярджэння Уладзіслава як спадчынніка Сабеслава I у якасці чэшскага князя. Градзіштаўскія аналы наконт гэтага лаканічна паведамляюць: «У лета 1137… Князь Люпальд быў выгнаны з Маравіі. Сын князя Сабеслава Уладзіславаў быў узведзены на прастол». Пасля смерці чэшскага князя Сабеслава I і ўзыходжанні на прастол яго пляменніка Уладзіслава II у 1140 годзе Лупальт далучыўся да паўстання ўдзельных князёў супраць новага князя чэшскага, у якім таксама ўдзельнічаў старэйшы брат Лупальта Спытыгнеў. Лупальт падтрымліваў мяцеж князёў аж да 1142 года. Праз год Лупальт памёр, не пакінуўшы нашчадства. Паводле іншых даных, Лупальт памёр у 1157 годзе.
Краснапольцы
Краснапо́льцы (, Краснопольцы) (да 30 ліпеня 1964 года Аме́рыка ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Энь Шаа
Энь Шаа (邵 恩;, ) — кітайскі дырыжор.
Біяграфія
Скончыў Пекінскую кансерваторыю, працаваў другім дырыжорам Сімфанічнага аркестра Кітайскага радыё. У 1988 годзе дэбютаваў у Еўропе. У 1989 годзе перамог у міжнародным дырыжорскім конкурсе венгерскага тэлебачання. У 1992—1995 гадах узначальваў Ольстэрскі аркестр, у 1996—2002 гадах Гілдфардскі філарманічны аркестр. З 2002 года кіруе Сімфанічным аркестрам Макаа. У сезоне 2006—2007 гадоў быў галоўным дырыжорам Нацыянальнага сімфанічнага аркестра Кітая. З 2006 года ўзначаліў таксама Сімфанічны аркестр славенскага радыё і тэлебачання, а з 2007 года яшчэ і Тайбэйскі кітайскі аркестр, які складаецца з кітайскіх традыцыйных інструментаў.
Малая Лешча
Мала́я Ле́шча (Ма́лая Ле́ща), да 2014 года Ле́шча (, Леща) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Змагарам за Савецкую ўладу (мемарыяльны комплекс)
Змагарам за Савецкую ўладу — мемарыяльны комплекс на Савецкай плошчы ў Магілёве ў гонар усталявання Савецкай улады на Магілёўшчыне.
Малая Лешча
Да 2013 года ўваходзіла ў склад скасаванага Якаўлевіцкага сельсавета. 18 сакавіка 2014 года перайменавана з Лешчы ў Малую Лешчу.
Змагарам за Савецкую ўладу (мемарыяльны комплекс)
Створаны ў 1982 г. на высокім беразе Дняпра на Савецкай плошчы (скульптар. Л. Гумілеўскі, архітэктары К. Аляксееў, А. Іваноў).
Паводле гарадской легенды статуя мусіла стаяць тварам да Дняпра, аднак, савецкія ідэолагі вырашылі развярнуць да горада, каб людзі не казалі, што жанчына бяжыць тапіцца. За манументам замацавалася назва «Аксана, што бяжыць з Лаўсана».
Архітэктура
Сэнсавай і пластычнай дамінантай мемарыяла з'яўляецца бронзавая фігура жанчыны (вышыня 7 м) на гранітным пастаменце (вышыня 13 м) — сімвал Перамогі, аднаўлення жыцця, вечнага руху наперад. На пляцоўцы перад манументам — абліцаваныя гранітам стэлы з пяццю бронзавымі барэльефамі на тэмы Кастрычніцкай рэвалюцыі, калектывізацыі, абароны Магілёва ў 1941 г., партызанскага руху, мірнага будаўніцтва. Спалучэнне ў барэльефах выяў у розных ракурсах стварае своеасаблівы эфект адлюстравання ў пластыцы падзей мінулых часоў і сучаснасці. Каля падножжа манумента — вечны агонь. У мемарыяльны комплекс уключаныя магілы чырвонаармейцаў часоў грамадзянскай вайны.
Баржывой II
Баржывой II (Bořivoj II.; каля 1065 — ) — князь брненскі і зноемскі ў 1097—1101 гадах, князь чэшскі ў 1100—1107 і 1117—1120 гадах, другі сын караля Чэхіі Ураціслава II ад трэцяга шлюбу са Святаславай (Сватавай) Польскай.
Біяграфія
Баржывой нарадзіўся каля 1065 года.
У 1092 годзе князем чэшскім стаў адзінакроўны брат Баржывоя, Бржэціслаў II. Жадаючы, каб пасля яго смерці спадчыннікам стаў не Брненскі князь Ольдржых, а Баржывой, Бржэціслаў звярнуўся да імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыху IV, каб той зацвердзіў наступным князем менавіта Баржывоя. Атрымаўшы багатыя дары, Генрых пагадзіўся гэта зрабіць, паколькі такім чынам імператар атрымліваў права зацвярджэння кіраўнікоў Чэшскага княства. Для таго, каб Ольдржых не змог супрацьстаяць рашэнню імператара, Бржэціслаў у 1097 годзе адправіўся з ваенным паходам у Маравію, выгнаўшы таго з Брна. Заадно ён захапіў таксама ўладанні зноемскага князя Літальда. Брненскае і Зноемскае княствы, якія такім чынам вызваліліся, Бржэціслаў перадаў Баржывою.
Пасля гібелі ў 1100 годзе Бржэціслава Баржывой паспяшаўся ў Прагу, дзе заняў чэшскі княжацкі прастол. Аднак неўзабаве ён страціў мараўскія княствы. Брно захапіў Ольдржых, які звярнуўся пасля гэтага да імператара Генрыха IV, які ў 1101 годзе прызнаў Брненскае княства ўдзелам Ольдржыха, а Зноемскае княства — ўдзелам Літальда.
Пасля таго, як у 1105 годзе імператарскі прастол захапіў Генрых V, Баржывой пазбавіўся імператарскай падтрымкі. Неўзабаве супраць яго паўстаў оламаўцкі князь Святаполк, якому ўдалося перацягнуць на свой бок большую частку чэшскай знаці. У 1105 годзе паход Святаполка супраць Баржывоя скончыўся няўдачай, у выніку чаго той быў вымушаны бегчы з краіны. Аднак неўзабаве Святаполку ўдалося перацягнуць на свой бок брата Баржывоя Уладзіслава, які абавязаўся не падтрымліваць Баржывоя. У выніку пасля новага паходу Святаполка ў 1107 годзе Баржывой быў вымушаны бегчы з Чэхіі, а Сабеслаў стаў новым чэшскім князем.
У 1109 годзе, пасля забойства князя Святаполка, Баржывой ізноў прад’явіў правы на прастол. Аднак яго супернікамі апынуліся Ота Чорны і яго малодшы брат Уладзіслаў. Для рашэння спрэчкі чэшская знаць звярнулася да імператара Генрыха V, які зацвердзіў князем Уладзіслава. Ота Оламаўцкі прызнаў выбар імператара.
Аднак Баржывой не супакоіўся. Скарыстаўшыся тым, што Уладзіславаў адбыў з Чэхіі ў Бамберг, да двара імператара, у саюзе з Віпрэхтам Гройцкім, які паслаў на дапамогу да Баржывоя свайго сына Віпрэхта III, захапіў Пражскі замак. У выніку разгарэлася міжусобная вайна, у якой бок Уладзіслава заняў Ота Оламаўцкі. Вайну спыніла толькі ўмяшанне імператара Генрыха V, які прыбыў у Чэхію, каб рассудзіць спрэчку. Імператар загадаў схапіць Баржывоя і Віпрэхта III, пасадзіўшы іх у замак Хамерштэйн на Рэйне.
Аднак пазней Бржэціслаў атрымаў свабоду, а ў 1117 годзе Уладзіслаў быў вымушаны перадаць чэшскі прастол свайму брату Баржывою, якога падтрымліваў аўстрыйскі маркграф Леапольд III, на сястры якога быў жанаты Баржывой. Пад кіраваннем Уладзіслава засталіся толькі заэльбскія ўладанні. Але ўжо ў 1120 годзе Баржывой ізноў быў зрынуты з чэшскага прастола і быў вымушаны адправіцца ў выгнанне.
Баржывой знайшоў прыстанак у свайго швагра Леапольда III. У 1118/1119 годзе ён прыняў удзел у паходзе Леапольда супраць караля Венгрыі Іштвана II.
Памёр Баржывой 2 лютага 1124 года ў Венгрыі. Яго цела пахавалі ў Празе, у Саборы Святога Віта.
Шлюб і дзеці
Жонка: з 18 кастрычніка 1100 Герберга (Гельпірка) фон Бабенберг (пам. 13 ліпеня 1142), дачка Леапольда II і Іды фон Ратэльберг. Дзеці:
Садовая (Аршанскі раён)
Садо́вая (, Садовая) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Светачоўка
Светачо́ўка (, Светочёвка) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Вузенькі
Ву́зенькі (, Узенький) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Старыя майстры
Старыя майстры (ням. Alte Meister, англ. Old Master) — прынятае ў германскай і англа-саксонскай традыцыях абазначэнне выдатных мастакоў Заходняй Еўропы, якія працавалі да пачатку XVIII стагоддзя.
Самыя раннія са старых майстроў (як, напрыклад, Джота) працавалі амаль выключна з рэлігійнай тэматыкай. З пачаткам Адраджэння атрымліваюць распаўсюджанне палотны гістарычнай і міфалагічнай тэматыкі. Найбольш буйныя і поўныя зборы жывапісу старых майстроў захоўваюцца ў дзяржаўных музеях Еўропы — Луўры, Прада, Уфіцы, Музеі гісторыі мастацтваў, Старой пінакатэцы, Лонданскай, Берлінскай і Дрэздэнскай карцінных галерэях, а таксама ў Эрмітажы. Па-за межамі Еўропы найбуйнейшыя зборы прац старых майстроў належаць вашынгтонскай Нацыянальнай галерэі мастацтваў і нью-ёркскаму музею Метраполітэн.
Акрамя таго, што пад паняццем старыя майстры маецца на ўвазе група мастакоў пэўнай гістарычнай эпохі, яно часам выкарыстоўваецца таксама і індывідуальна, для абазначэння невядомых па імі майстроў жывапісу, скульптуры, мастацкай графікі (напрыклад — Вестфальскі майстар, Майстар Эвершэмскага псалтыра, Майстар мадонны Св. Віта і інш.).
Валокі (Рагачоўскі раён)
Вало́кі (, Волоки) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Баранькі
Бара́нькі (, Бараньки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
У 1924—1927 гадах цэнтр Баранькаўскага сельсавета.
Азяраны (Рагачоўскі раён)
Азяра́ны (, Озераны) — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца каля правага берага ракі Друць, у месцы ўпадзення ў яе ракі Зазер’е, за 36 км у напрамку на паўночны захад ад горада Рагачоў, за 155 км ад Гомеля.
Гісторыя
У 1556 годзе належалі Кіеўскаму Пячэрскаму манастыру, яго ж уладаннем называюцца і ў 1593 годзе.
У ХІХ стагоддзі сяло Азяраны было ў складзе Ціхініцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.
Смётанка
Смётанка (, Смётанка) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе як вёска ў складзе маёнтка Копысь у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Вялікае Ляда
Вялі́кае Ля́да (, Великое Лядо) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Ласла Краснахаркаі
Ла́сла Краснахаркаі (Krasznahorkai László; нар. ) — венгерскі пісьменнік. Імгненна ўвайшоў у літаратурную супольнасць Венгрыі пасля выдання ў 1985 годзе рамана «Сатанінскае танга», які меў дзіўны поспех.
Біяграфія
Першы раз Ласла трапіў за мяжу камуністычнай Венгрыі ў 1987 годзе, правёўшы год у Заходнім Берліне. З моманту калапсу Савецкага блоку ён жыў у розных кутках свету. Між тым часта вяртаецца як у Венгрыю, так і ў Германію, аднак большую частку свайго жыцця праводзіць напераменку ў Францыі, Іспаніі, ЗША, Англіі, Галандыі, Італіі, Грэцыі, Кітаі і Японіі.
Творчасць
У 1993 годзе раман «меланхолія супраціву» атрымаў у Германіі Bestenliste-Prize як лепшая літаратурная праца года. Ад ЗША да Японіі пісьменнік атрымаў толькі дадатную крытыку. Сама Сьюзан Зонтаг адзначыла: «Ён сучасны венгерскі майстра апакаліпсісу, той каго можна натхнёна параўнаць з Гогалем і Мелвілам». Вінфрыд Георг Макс Зебальд адзначыў: «Універсальны погляд Краснахаркаі канкурыруе з Гогалевымі „Мёртвымі душамі“ і далёка пераўзыходзіць усё напісанае яго сучаснікамі».
Баркі (Шумілінскі раён)
Баркі́ (, Борки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Кубак свету па снукеры 2011
Кубак свету па снукеры 2011 (таксама вядомы як PTT-EGAT World Cup 2011 ад назваў спонсараў) — прафесійны камандны турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 17 ліпеня 2011 года ў Bangkok Convention Centre, у Бангкоку, Тайланд. Прызавы фонд турніру склаў $700,000, з якіх $200,000 атрымала каманда пераможцаў.
Дзевіна (Беларусь)
Дзе́віна (, Девино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Кубак свету па снукеры 2011
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў $700,000. Пераможцы спаборніцтва атрымалі $200,000 на дваіх.
Дзевіна (Беларусь)
У 1924—1926 гадах цэнтр Дзевінскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Аляксандр Юр’евіч Александровіч
Аляксандр Александровіч (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца магілёўскага «Дняпра».
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскай ДЮСШ «Камсамолец» і пастаўскай акадэміі ПМЦ, з 2015 года пачаў выступаць за дубль «Віцебска». Пасля таго, як у ліпені 2015 года «Віцебск» узначаліў былы трэнер дубля Сяргей Ясінскі, стаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. 8 жніўня 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 65-й хвіліне матча супраць «Белшыны» (1:1). У далейшым працягваў з’яўляцца на полі ў асноўнай камандзе, агулам у сезоне 2015 правёў 8 матчаў у Вышэйшай лізе і 4 — у Кубку Беларусі.
У студзені 2021 года стаў іграком расійскага клуба «Цвер» з трэцяга дывізіёна. У жніўні 2022 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад бабруйскай «Белшыны». У бабруйскай камандзе пераважна выхадзіў на замену. У снежні 2022 года пакінуў клуб.
У ліпені 2023 года стаў іграком магілёўскага «Дняпра».
Міжнародная кар’ера
У 2015 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
Апіс
Апіс (ст. грэч. Άπις, егіп. Hapi) — у егіпецкай міфалогіі бог урадлівасці ў абліччы быка.
Узнікненне і фарміраванне культу
Культ Апіса сфарміраваўся яшчэ да ўзнікнення егіпецкай дзяржаўнасці, магчыма ў перыяд першабытнага татэмізму. Магчыма, ён паходзіць ад вобразу святого быка, апякуна ўрадлівасці, які ушаноўваўся амаль ва ўсім Міжземнамор'і. Егіпцяне звязвалі яго з іншым богам урадлівасці — Асірысам, — і, апасрэдна, з культам памерлых. На саркафагах нярэдка можна бачыць выяву бягучага Апіса з муміяй на спіне. Такое спалучэнне не здзіўляе, бо багі мёртвых наогул нярэдка лічыліся ў старажытных культурах багамі ўраджаю — абодва культы звязаныя з зямлёю, падземным сусветам.
Першапачаткова Апіс ушаноўваўся як увасабленне бога Птаха, бога горада Мемфіса, і называўся Ка Птах («Бык Птаха»). Бык, якога трымалі пры храме, лічыўся фізічным увасабленнем бога Апіса. Калі гэты бык паміраў, сутнасць бога перасялялася ў новага быка.
Паводле Манефона, культ Апіса існаваў ужо пры першай дынастыі, пры цары Каехе (кал 3600 да н.э.) адначасова з культам Мневіса ў Геліопалі і Мендэскага казла. Другая дынастыя мела рэзідэнцыю ў Мемфісе, але сама была родам з верхнеегіпецкага Фіса, дзе панаваў культ Асірыса. Таму Апіс доўгі час лічыўся толькі жывым сімвалам Асірыса; сам жа Асірыс называўся «быком пекла»; па гэтай прычыне Плутарх называе Апіса духоўным увасабленнем Асірыса. Дзеля народа ж Апіс быў, калі верыць Страбону, «самім богам» — значыць, тым жа самым, што і Асірыс. Як і Асірыс, Апіс быў звязаны з культам Нілу: на гэта указвае нават егіпецкае імя «боства» — Хапі, бо адпаведны яму іерогліф азначае таксама і «Ніл». У некаторых раёнах Егіпта лічылася, што багіня неба Нут кожны дзень прымала аблічча каровы і народжвала цяля, якое за дзень сталела, ператваралася ў быка, а ўвечар рабілася мужам багіні.
Утрыманне святога быка пры храме
Зямным увасабленнем Апіса лічыўся бык, які жыў пры храме. Эліан называе 29 прыкмет, па якіх абіралі цяля ў якасці кандыдата на ролю сакральнай жывёліны. Усе гэтыя рысы так ці інакш сімвалізавалі ў свядомасці тагачаснага чалавека сувязь з ракой Ніл. Па Герадоту, бык павінны быць чорнай афарбоўкі, з белымі знакамі на ілбу. Нараджэнне такогя цяляці было вялікім святам дзеля ўсёй краіны. Знойдзенага Апіса прыводзілі ў Нікопаль, дзе адкомрлівалі 40 дзён. Карова, якая нарадзіла «Апіса», таксама ўшаноўвалася і трымалася ў асабістым будынку. Першапачоткова Апіса трымалі ў храме Птаха ў Мемфісе. Па яго паводзінах жрацы прадказвалі будучыню. Рытуальны бег Апіса па полю, як лічылася, апладняў зямлю. Смерць такога быка была лічылася вялікай трагедыяй, і з памерлай скацінай абыходзіліся як з чалавекам: яго бальзамавалі, муміфіцыравалі і хавалі ў склепе Серапеўме каля Мемфіса, а унутраныя органы складалі ў спецыяльныя сасуды — канопы. Адзін гранітны саркафаг дасягаў масы 80 тон. Амаль усе пахаванні сакральных быкоў былі разрабаваныя ў старажытнасці, акрамя аднаго. У гонар Апіса будаваліся таксама статуі ў выглядзе быка з сонечным дыскам на галаве.
Аднак пражыць больш за 25 гадоў Апісу не давалі: калі гэты тэрмін праходзіў, быка ў пэўнага месца скідвалі ў Ніл. Тэрмін жыцця адпавядаў вялікаму месяцаваму цыклу: праз кожныя 25 гадоў вядомыя фазы месяцу траплялі на адныя і тыя ж дні.
У Геліопалі таксама утрымліваўся святы бык Мневіс. Апіс лічыўся быком месяцу, а Мневіс — быком сонца, таму першы часта называўся «сынам» другога. Калі верыць Плутарху, бог Апіс нарадзіўся ад промня месяцу.
Існуе легенда аб тым, як пярсідскі цар Камбіз II, захапіўшы Егіпет, забіў сакральнага быка Апіса. Потым ад яго мяча адваліўся клінок і параніў нагу цара. Ад гэтай раны Камбіз памёр. Археялагічныя распопкі ў Мемфісе не падцвярджаюць гэтую легенду.
Элінізацыя культу
У эліністычны перыяд, калі старажытнагрэчаская культура распаўсюдзілася амаль на ўсе народны МІжземнамор'я, а ў Егіпце кіравала грэчаская дынастыя Пталемеяў, культ Апіса зліўся з культам Асірыса, на яго напластаваліся элементы антычнай рэлігіі, і ўтварылася боства Серапіс. Пталемеі ўключылі яго ў шэраг багоў Сінопа, прычым многія егіпецкія жрацы супраціўляліся асіміляцыі іх старажытнай рэлігіі.
У антычнай міфалогіі
Старажытныя грэкі ўласнымі міфамі тлумачылі паходжанне іншаземных багоў, у тым ліку егіпецкіх. Яны лічылі, што егіпецкай багіняй Ісідай стала Іо, закаханая бога Зеўса, а бог Апіс — гэта Эпаф, якога яна нарадзіла ад грамавержца.
Вялікая Крушынаўка
Вялі́кая Крушы́наўка (, Великая Крушиновка) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Гісторыя
У 1924—1954 гадах цэнтр Крушынаўскага сельсавета.
Альшэва
Назву Альшэва маюць:
Дуіна
Дуіна (Duino, Devin) — фрацыёнэ (дробная адміністрацыйная адзінка) на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя Джулія на паўночным усходзе Італіі, у складзе камуны Дуйна-Аўрызіна.
Агульная колькасць насельніцтва — 8753 чалавека (4281 мужчын і 4472 жынчыны).
Дуіна вядомае як месца, дзе фізік Людвіг Больцман скончыў жыццё самагубствам, паэт Райнер Марыя Рыльке пісаў Дуінскія элегіі. Гэта таксама месца, дзе адбываецца вядомая славенская народная легееда Lepa Vida.
Два замкі з’яўляюцца галоўнай славутасцю. Ад старэйшага замка XI стагоддзя засталіся толькі руіны, у той час як новым замку дагэтуль жыве каралеўская сям’я і праводзяцца экскурсіі.
З 1982 года Дуіна стала домам для аднаго з Каледжаў аб’яднанага свету — міжнароднай школы, у якой навучаюцца студэнты з 80 краін. З 1994 года у Каледжы навучаюцца і беларусы.
Лібуша Шафранкава
Лі́буша Шафранкава (Libuše Šafránková; нар. 7 чэрвеня 1953, Брно, Чэхаславакія) — чэшская.
Біяграфія
Тэатрам захаплялася з дзяцінства. Скончыла тэатральную вучылішча ў Брно. Пасля поспеху ў кіно стала іграць на сцэне вядомага аўтарскага пражскага тэатра «Драматычны клуб», дзе пазнаёмілася з будучым мужам, вядомым чэшскім акцёрам Іозефам Абргамам.
У 1973 годзе знялася ў галоўнай ролі ў фільме «Тры арэшкі для Папялушкі», што прынесла ёй усенароднае прызнанне.
Сям’я
Малодшая сястра Міраслава — таксама кінаактрыса.
Яўген Сяргеевіч Бярозкін
Яўген Бярозкін (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца казахстанскага клуба «Кызыл-Жар» з Петрапаўлаўска.
Клубная кар’ера
Выхаванец футбольнага клуба «Віцебск», пачаў кар’еру ў складзе фарм-клуба «Віцебск-2» у Другой лізе. У 2013 годзе перайшоў у наваполацкі «Нафтан», дзе стаў выступаць за дубль. У снежні стала вядома, што цікавасць да Бярозкіна стаў праяўляць маскоўскі «Спартак», аднак Яўген застаўся ў Наваполацку.
1 снежня 2016 года падпісаў кантракт з барысаўскім БАТЭ. У першай палове сезона 2017 трывала гуляў у аснове барысаўчан, нярэдка выхадзіў у стартавым складзе, але пазней стаў радзей з’яўляцца на полі. У сезоне 2018 з’яўляўся на полі нерэгулярна, у чэрвені і ліпені адсутнічаў з-за траўмы. У сакавіку 2019 года падоўжыў кантракт з барысаўскім клубам.
У студзені 2022 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Рэгулярна з’яўляўся ў стартавым складзе каманды. У студзені 2023 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.
Міжнародная кар’ера
У 2014 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
12 чэрвеня 2017 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Новай Зеландыі (1:0).
Дзятлаўшчына (Рагачоўскі раён)
Дзя́тлаўшчына (, Дятловщина) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Ячмянец
Ячмянец, Ячмянёк — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 35 км на паўночны захад ад горада Мядзел, за 2,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Альшэва. Уваходзіць у Балдуцкую групу азёр, адносіцца да басейна ракі Страча.
Плошча паверхні 0,011 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,08 км, сярэдняя — 0,06 км. Максімальная глыбіня 6,9 м, сярэдняя — 3,8 м. Даўжыня берагавой лініі 0,48 км. Аб’ём вады 0,03 млн м³. Плошча вадазбору 0,35 км².
Вадазбор дробнаўзгорысты. Схілы вышынёй да 5 м (на поўдні да 15 м). Берагі нізкія, забалочаныя, сплавінныя. На паўднёвым захадзе — пратока ў возера Глубелька. Вада возера гідракарбанатна-кальцыевая, мінералізацыя — 2,87 г/л.
Замасточча (Аршанскі раён)
Замасто́чча (, Замосточье) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Высокаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Клюкаўскага сельсавета.
Тасілін-Аджэр
Тасілі́н-Аджэ́р (Tassili'n Ajjer, у перакладзе з тамашэк — «Плато рэк») — плато ў паўднёва-ўсходняй частцы Алжыра, у пустыні Сахара; з'яўляецца аднім з буйнейшых помнікаў наскальнага мастацтва Сахары. У 1982 годзе ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Геаграфічныя дадзеныя
Большая частка плато, якая ўключае кіпарысы і археалагічныя пляцоўкі, з 1972 года ўваходзіць у склад нацыянальнага парка, біясфернага запаведніка і спіса сусветнай спадчыны ЮНЭСКА пад назвай «Нацыянальны парк Тасілін-Аджэр» агульнай плошчай 72 000 км².
Экалогія
У выніку вышыні і вільгаценакапляльных уласцівасцяў пясчаніка, вегетацыйны перыяд раслін тут значна большы, чым у навакольнай пустыні; таму тут магчыма існаванне зндэмічных відаў сахарскага кіпарыса і сахарскага мірта ў вярхоўях усходняй часткі плато.
Літаральны пераклад назвы грады — «Плато рэк» — адносіцца да таго перыяду, калі мясцовы клімат быў значна больш вільготным, чым цяпер.
Археалагічныя знаходкі
Сусветную вядомасць прынеслі выяўленыя тут у 1909 годзе вялізныя яркія малюнкі, якія адлюстроўваюць людзей, жывёл і сцэны з жыцця. Гэтыя малюнкі гавораць аб тым, што цяпер пазбаўленая жыцця пустыня некалі была ўрадлівай мясцовасцю, па якой хадзілі вялізныя чароды жывёл, а на берагах рэк і азёр жылі людзі, якія займаліся паляваннем, збіральніцтвам і рыбалоўствам.
Малюнкі
Выкананыя ў розных стылях, малюнкі адносяцца да розных перыядаў часу. Самыя раннія — петрогліфы, пакрытыя цёмным слоем паціны — выкананыя ў натуралістычным стылі і датуюцца 6000 — 2000 год да н.э. Гэта пераважна сцэны палявання і выявы так званай «эфіопскай» фауны: сланоў, насарогаў, жырафаў, гіпапатамаў, кракадзілаў, страусаў, антылоп, вымерлага віда буйвала і інш. Жывёлы намаляваныя вельмі рэалістычна. Ёсць асобныя малюнкі, выкананыя пазней, але іх стыль ужо адрозніваецца. Людзі, намаляваныя тут, адносяцца да так званага «бушменскага тыпу». Гэта людзі ў масках, з лукамі і стрэламі. Даледчык малюнкаў Тасілін-Аджэра Анры Лот, які вывучаў іх у 1956—1957 гг., называў іх «круглагаловыя людзі».
Больш познія малюнкі, узрост якіх вызначаецца перыядам канца 3000 — 1000 гадоў да н. э., выкананыя фарбамі, і адлюстроўваюць хатніх жывёл. Гэта авечкі, козы, буйная рагатая жывёла. Акрамя таго, тут сустракаюцца выявы каней, сабакаў, муфлонаў, сланоў і зрэдку — жырафаў. Малюнкі выкананыя больш умоўна, чым папярэдняя група. Людзі звычайна ў масках, з лукамі і стрэламі, дроцікамі, сякерамі і крывымі палкамі. Мужчыны апранутыя ў кароткія і шырокія плашчы, жанчыны ў звонападобных спадніцах. Зрэдку жанчыны маюць адзнакі яскрава выяўленай стэатапігіі, а мужчыны адлюстраваныя з ніткападобнымі фігурамі, нагадваючы роспісы Паўднёвай Афрыкі. Гэтыя шматкаляровыя малюнкі выкананыя плямёнамі жывёлагадоўцаў, якія займаліся таксама паляваннем і збіральніцтвам.
Таксама былі знойдзеныя выявы каней і павозак з коламі, якія адносяцца да 2 тысячагоддзю да н.э. — пачатку нашай эры.
У малюнках, якія адлюстроўваюць быкоў ці баранаў з сонечным дыскам на галаве, бачылі вынік егіпетскага ўплыву і звязвалі з культам Ра, але ёсць меркаванне, што шанаванне сонца было распасюджана па ўсёй Лівіі. Магчыма, ад іх культ сонца пранік у даліну Ніла, бо малюнкі больш старажытныя за культ Амона-Ра ў Егіпце.