cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джэймс Эдгар Джонсан
Джэймс Эдгар Джонсан (James Edgar Johnson), вядомы як Джоні Джонсан (Johnnie Johnson;  — ) — лепшы англійскі лётчык-ас Другой сусветнай вайны, які мае 38 перамог у паветраных баях над знішчальнікамі праціўніка (адзін з лепшых вынікаў сярод усіх лётчыкаў заходніх саюзнікаў), прайшоў у гады вайны шлях ад сяржанта і лётчыка-знішчальніка да палкоўніка, камандзіра авіякрыла.
Другая сусветная вайна
З пачаткам вайны Джэймс быў прызваны ў войска, і ў жніўні 1940 года, пасля праходжання неабходных трэніровак, быў накіраваны ў 19-ю эскадрыллю RAF. Але ўжо праз месяц пераведзены ў 616-ю.
Лётаючы ў складзе эскадрыллі на Спітфайрах (на той момант у яго было ўсяго 205 лётных гадзін), Джонсан выявіў, што з-за траўмы пляча не можа эфектыўна выкарыстоўваць высокія лётна-тэхнічныя характарыстыкі знішчальніка. Дактары прапанавалі яму два варыянты: легчы на аперацыю (і практычна цалкам прапусціць Бітву за Брытанію), якая вырашыць праблему, або пераход на інструктарскую пасаду (і ўсё астатняе жыццё лётаць на Тайгер Мотах). Джонсан абраў аперацыю, але пры гэтым стараўся адцягнуць лячэнне. Калі гэтая інфармацыя дайшла да камандавання, Джэймс Джонсан быў зняты з палётаў і адпраўлены ў шпіталь. У эскадрыллю ён змог вярнуцца толькі ў снежні 1940.
Да палётаў Джонсан вярнуўся толькі ў пачатку 1941 года. Свой першы Месершміт Bf.109 Джоні збіў 26 чэрвеня 1941 года. Праз год, павялічыўшы колькасць перамог над праціўнікам, у чэрвені 1942 Джэймс Джонсан быў прызначаны камандзірам авіякрыла 610-й эскадрыллі, на гэтай пасадзе ўдзельнічаў у аперацыі «Юбілей». У сакавіку 1943 Джонсан быў прызначаны камандуючым канадскага авіякрыла (размешчаных у RAF Kenley), і з красавіка па верасень дадаў да свайго рахунку яшчэ 14 перамог, за што (на той момант за 13 перамог) 4 чэрвеня 1943 года быў узнагароджаны ордэнам «За выбітныя заслугі». 24 верасня Джонсан атрымаў першую планку да ордэна «За выбітныя заслугі» і пераведзены ў штаб, пакінуўшы баявыя дзеянні з рахункам у 25 перамог.
2 сакавіка 1944 Джоні Джонсан быў пастаўлены на чале 144-га авіякрыла ВПС Канады (RCAF), і 5 мая збіў свой 28-ы самалёт, стаўшы самым дзейсным пілотам саюзных войскаў на заходнім фронце. Праз два дні пасля высадкі ў Нармандыі, Джоні павялічыў рахунак да 32 самалётаў, усталяваўшы новы рэкорд (абагнаўшы Сэйлора Мэлана, героя Бітвы за Брытанію). Пасля аперацыі «Нептун» крыло было расфармавана, і Джоні перайшоў у 127-й RCAF. 21 жніўня 1944 Джоні Джонсан, будучы вядучым 443-й эскадрыллі, якая патрулявала Сену, недалёка ад Парыжа, збіў два самалёты Фокэ-Вульф Fw 190 (быў зроблены запіс на кінакамеру). Пасля чаго Джоні збіраўся далучыцца да свайго звяна, прыняўшы за Спітфайры 6 варожых Bf.109. У той раз Спітфайр IX Джонсана быў збіты, адзіны раз за ўсю вайну.
Архіў Яна Замойскага
«Архі́ў Я́на Замойскага» (Archiwum Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego) — зборнік дакументаў за 1553—1584 гады канцлера Польшчы і гетмана вялікага кароннага Яна Замойскага. Выдадзены ў 1904—1913 гг. у Варшаве ў З тамах. Пісьмовыя крыніцы выяўлены выдаўцом В. Сабескім у бібліятэцы ардынацыі Замойскіх. Змешчана перапіска Я. Замойскага з Радзівіламі, Алелькавічамі, Валовічамі, Кішкамі і іншымі магнатамі, уплывовымі палітычнымі і дзяржаўнымі дзеячамі Вялікага Княства Літоўскага. Адлюстраваны ваенна-палітычныя і царкоўна-рэлігійныя адносіны Польшчы з Вялікім Княствам Літоўскім, Расіяй, Асманскай імперый, Валахіяй і іншымі дзяржавамі, сямейна-бытавыя справы магнатаў.
Барыс Навумавіч Цыпкін
Барыс Навумавіч Цыпкін (, —, ) — беларускі артапед-траўматолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт у 1922 годзе. З 1930 г. у Беларускім інстытуце фізіятрыі, артапедыі i нейралогіі. З 1941 г. у эвакшпіталях горадзе Уфа. З 1945 г. у Беларускім НДI траўматалогіі i артапедыі (намеснік дырэктара), адначасова (у 1950—1954 гг.) у Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў (загадчык кафедры).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па лячэнні хвароб і пашкоджанняў касцей, касцявых пухлін.
Буш
Буш (Bush — хмызняк, кустоўе) — англа-амерыканскае і нямецкае прозвішча.
Пётр Васілевіч Касцючык
Пётр Васілевіч Касцючык (верасень, в. Рыбцы — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, радавы. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
П. В. Касцючык нарадзіўся ў вёсцы Рыбцы Рудзенскага раёна Мінскай губерні (зараз у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў школу, працаваў у калгасе. У Чырвоную Армію прызваны ў ліпені 1944 г. На фронце з верасня 1944 г.
Тэлефаніст узвода сувязі 218-га гвардзейскага стралковага палка (77-я гвардзейская стралковая дывізія, 69-я армяя, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі чырвонаармеец П. В. Касцючык вызначыўся ў баі на тэрыторыі Польшчы. 14 студзеня 1945 г. у раёне населенага пункта Новы-Марануў пад агнём праціўніка выправіў 46 пашкоджанняў лініі сувязі, гранатамі знішчыў агнявую кропку праціўніка. 15 студзеня ў крытычны момант бою закрыў сваім целам амбразуру варожага дзота.
Фёдар Кірылавіч Паўлоўскі
Фёдар Кірылавіч Паўлоўскі (2 сакавіка 1921 года, Сасноўка, Алэксандрыўскага раёна Кіраваградскай вобласці — 6 кастрычніка 1943 года, вёска Піркі, Брагінскага раёна Гомельскай вобласці ) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Сасноўка, цяпер Алэксандрыўскага раёна Кіраваградскай вобласці. Украінец.
У 1940 скончыў Чаркаскі сельскагаспадарчы тэхнікум, пачаў працаваць аграномам у калгасе. У тым жа годзе прызваны ў Рабоча-Сялянскую Чырвоную Армію.
6 кастрычніка 1943 г. з групай байцоў заняў стратэгічна важную вышыню на правым беразе ракі Дняпро каля вёскі Піркі. Пры адбіванні шматлікіх контратак праціўніка усе байцы групы загінулі. Застаўшыся на вышыні адзін, камсорг працягваў весці бой з праўзыходнымі сіламі ворага і, знішчыўшы 65 нямецкіх салдат, ўтрымаў важны рубеж. У той жа дзень загінуў пры выкананні баявога задання.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года лейтэнанту Паўлоўскаму Фёдару Канстанцінавічу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Пахаваны ў гарадскім пасёлку Камарын ў брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан.
Памяць
Імем Ф. К. Паўлоўскага названая вуліца ў Камарыне, каля Сасноўскай школы, якая носіць яго імя, устаноўлены бюст героя , у пасёлку Аляксандраўка — барэльеф.
Смаленская (станцыя метро, Мінск)
Смаленская — плануемая станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна.
Камунальнік-ГрДУ
Камунальнік-ГрДУ — беларускі жаночы валейбольны клуб з горада Гродна.
Гісторыя
Клуб створаны ў 1993 годзе.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын
Універсітэт Дунауйвараша
Універсітэт Дунауйвараша (Dunaújvárosi Egyetem) — венгерская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Дунауйвараш.
Агульная характарыстыка
Універсітэт Дунауйвараша бярэ пачатак ад тэхнікума металургіі і машынабудавання, заснаванага ў Дунауйварашы ў 1953 годзе. Адукацыйная прапанова установы пашыралася праграмамі з сацыяльных і эканамічных навук у перыяд з 1969 па 2003 гады. Сёння ўніверсітэт прапануе абітурыентам атрымаць ступені бакалаўра і магістра.
Міхаіл Львовіч Хейфец
Міхаі́л Льво́віч Хе́йфец (нар., ) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі машынабудавання. Доктар тэхнічных навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў у 1984 годзе Наваполацкі політэхнічны інстытут. Пасля службы ў арміі (1984—1986) працаваў на Полацкім аўтарамонтным заводзе інжынерам-канструктарам (1986—1989). У 1990 годзе паспяхова скончыў аспірантуру фізіка-тэхнічнага інстытута Акадэміі навук БССР.
З 1989 года перайшоў на працу ў Наваполацкі політэхнічны інстытут, дзе пачынаў малодшым навуковым супрацоўнікам, а затым працягнуў працу старшым навуковым супрацоўнікам. Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі «Павышэнне эфектыўнасці апрацоўкі і якасці дэталяў са зносаўстойлівымі пакрыццямі і ўжываннем ратацыйнага інструмента» ў Санкт-Пецярбургскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце ён з 1992 года знаходзіўся на выкладчыцкай рабоце. З 1992 года па 1993 год  — старшы выкладчык кафедры канструявання радыёэлектронных сродкаў, а з адкрыццём новага факультэта ён да 1997 года — дацэнт кафедры эканомікі і арганізацыі вытворчасці.
Пасля абароны ў 1997 годзе доктарскай дысертацыі ў Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі М. Л. Хейфец працуе на кафедры тэхналогіі машынабудавання. З 1998 года ён прафесар, а з 2005 года — загадчык кафедрай. У 1997 годзе М. Л. Хейфецу прысвоена званне дацэнта, а ў 2000 годзе — званне прафесара па спецыяльнасці «Тэхналогія».
З 2006 па 2009 гг. М. Л. Хейфец — прарэктар па навуковай рабоце Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Са снежня 2009 года — намеснік акадэміка-сакратара аддзялення фізіка-тэхнічных навук Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі, а з красавіка 2010 года па сумяшчальніцтве — навуковы кіраўнік лабараторыі тэхналагічных комплексаў ДНВА «Цэнтр» НАН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па,. Распрацаваў метады абмежавання магутнасці і колькасці тэхналагічных уздзеянняў, кіравання паміж параметрамі апрацоўкі. Прапанаваў спосабы стварэння вырабаў без формаўтваральнага.
Узнагароды
У 2005 годзе за цыкл манаграфій па фарміраванні навуковых асноў і стварэнні тэхналагічных комплексаў для машынабудаўнічай вытворчасці атрымаў прэмію Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі. У 2005 годзе М. Л. Хейфец узнагароджаны граматай Міністэрства адукацыі Беларусі, у 2012 годзе — Ганаровай граматай НАН Беларусі. За дасягненне выдатных вынікаў у сферы прафесійнай дзейнасці ў 2002 і 2007 гг. М. Л. Хейфец з’яўляўся стыпендыятам прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь сярод дзеячаў навукі.
Дунауйвараш
Дунауйвараш (Dunaújváros) — горад у Венгрыі. Самы малады горад краіны, пабудаваны ў 1950-х гадах у часе масавай індустрыялізацыі. Буйны прамысловы цэнтр.
Геаграфія
Горад размешчаны за 80 км на поўдзень ад Будапешта, на правым беразе Дуная. Праз горад праходзіць аўтамагістраль Будапешт — Печ. Ад чыгуначнай магістралі Будапешт — Капашвар у Дунауйварош ідзе адгалінаванне.
Вакзальная (станцыя метро, Мінск)
Вакзальная  — станцыя першай чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна, паміж станцыямі «Кавальская Слабада» і «Плошча Францішка Багушэвіча». З’яўляецца перасадачнай станцыяй на станцыю «Плошча Леніна» Маскоўскай лініі. Знаходзіцца каля Мінскага чыгуначнага вакзала і аўтавакзала «Цэнтральны», на скрыжаванні Дружнай і Вакзальнай вуліц. Была адкрыта 6 лістапада 2020 года.
Бартызана
Бартызана (Бартызан) (ад фр. — упартасць, атрад) — вартаўнічая вежа ў сярэднявечнай фартыфікацыі, якая размяшчалася паміж двума вежамі на брустверы або парапеце абарончай сцяны. У бастыённых крэпасцях бартызана — вартаўнічая вежка на рагу бастыёна і іншых умацаванняў. У земляных фартэцыях бартызане адпавядае кавальер.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Індура)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — рымска-каталіцкі храм, знаходзіцца ў цэнтры в. Індура (Гродзенскі раён). Дзейнічае, помнік архітэктуры позняга класіцызму.
Гісторыя
Першая згадка пра парафію ў Індуры запісана ў вопісе парафій і касцёлаў з візітацыі ў Віленскай дыяцэзіі ў 1522 годзе. Ён быў спісаны прэлатам Янам Альбінусам. У 1542—1546 гадах першы драўляны касцёл у Індуры быў пастаўлены і атрымаў бенефіцыі ад Яна Давойновіча (Давойны), маршалка Вялікага Княства Літоўскага. У 1815 годзе парафіянае пабудавалі на ўскраіне вёскі новы мураваны касцёл, які замяніў драўляную святыню. У 1854 годзе святыню пад гістарычным тытулам Найсвяцейшай Тройцы ўрачыста кансэкраваў віленскі біскуп Вацлаў Жылінскі.
У пачатку ХХ стагоддзя касцёл быў значна рэканструяваны ў эклектычным стылі з рысамі неабарока і неакласіцызму паводле праекта гродзенскага губернскага архітэктара Вільгельма Аўгуставіча Срокі. У 1904—1909 гадах да паўночнага і паўднёвага фасадаў прыбудаваныя вежы, з усходняга боку зробленая прыбудова, якая ўключае трансепт, апсіду і сакрысціі. Пры перабудове выкарыстаныя элементы стылізатарскіх плыняў пачатку XX стагоддзя.
Да парафіі належаць дзве капліцы: у вёсках Глебавічы і Плябанаўцы (Бераставіцкі раён).
Архітэктура
Касцёл складаецца з трохнефнага асноўнага аб’ёму з нізкім двухсхільным дахам, шырокага трансепту, маленькай паўцыркульнай апсіды з бакавымі прыбудовамі і дзвюх рознавялікіх вежаў. Яны завершаны фігурнымі шлемамі з шатровымі ліхтарамі. Асноўны аб’ём захаваў пластычнае афармленне пачатку XIX стагоддзя. Галоўны фасад з магутным чатырохкалонным порцікам з атыкам і вялікім паўцыркульным праёмам. Сцены па ўсім перыметры апяразаныя дарычным антаблементам і члянёныя пілястрамі. Вокны паўцыркульныя, вялікія, у тонкіх прафіляваных ліштвах, у аркавых нішах фасада ўсталяваны драўляныя фігуры святых.
Касцёльны пляц абнесены бутавай агароджай. На яго тэрыторыі змешчаны нядаўна збудаваны «Грот Марыі». Каля касцёла ўсталявалі некалькі скульптур, сярод якіх выявы Засмучанага Езуса, Марыі Панны ад сямі смуткаў, слупкі-каплічкі.
Інтэр’ер
Інтэр’ер касцёла мае выцягнутую па падоўжнай восі крыжападобную ў плане кампазіцыю. Скляпенні ў асноўным аб’ёме крыжовыя, у трансепце столь плоская. Сцены расчлянёныя пілястрамі. У апсідзе і каля ўсходняй сцяны трансепту ўсталяваныя тры алтары, выкананыя ў стылі позняга класіцызму.
Над прытворам змешчаны арганныя хоры, там усталяваны барочны арган з папярэдняга касцёла.
Плошча Францішка Багушэвіча (станцыя метро)
Плошча Францішка Багушэвіча  — станцыя першай чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна, паміж станцыямі «Вакзальная» і «Юбілейная плошча». Станцыя размешчана на аднайменнай плошчы. Была адкрыта 6 лістапада 2020 года.
Бібліятэка ардынацыі Замойскіх
Бібліятэка ардынацыі Замойскіх (Biblioteka Ordynacji Zamojskiej (BOZ)) — бібліятэка, якая існавала ў 1811—1944 гадах у Блакітным палацы ў Варшаве.
Пачатак бібліятэкі паклаў заснавальнік г. Замасць, Замойскай ардынацыі (маярату) і Акадэміі Ян Замойскі (1542—1605). Фактычным стваральнікам бібліятэкі лічыцца 12-ы ардынат Станіславаў Костка Замойскі, які аб'яднаў акадэмічную, ардынацкую і сваю асабістую бібліятэкі. У пачатку XIX ст. ён перанёс бібліятэку ў Варшаву.
Была часткова знішчана 25 верасня 1939 года падчас пажару ў палацы пасля люфтвафэ. У час Варшаўскага паўстання пасля наўмысным падпалу немцамі 8 верасня 1944 года бібліятэка была амаль цалкам знішчана. З усей бібліятэкі ўдалося выратаваць каля 1800 тамоў.
У 1946 г. апошні ардынат (1912—2002) перадаў рэшткі калекцыі на вечнае захоўванне ў Нацыянальную бібліятэку Польшчы.
Архіў рускай рэвалюцыі
Выдадзены ў 1922—1937 гадах у Берліне ў 22 тамах адным з былых кіраўнікоў расійскай Канстытуцыйна-дэмакратычнай партыі І. У. Гесенам. У зборніку надрукаваны ўспаміны, дзённікі (у тым ліку, кіраўніка справамі Часовага ўрада , данскога атамана генерала П. М. Краснова, вайсковага атамана Кубанскага казацкага войска генерала-лейтэнанта ), якія асвятлялі галоўным чынам «парадкі і падзеі ўнутры савецкай Расіі; арганізацыю, прасоўванне і паражэнне добраахвотніцкіх армій, адносіны да замежных атрадаў і місій, парадкі ў часова аднятых у бальшавікоў абласцях; ролю і побыт рускай эміграцыі ў Еўропе і іншых частках свету; замежнае ўмяшанне, адносіны прадстаўнікоў грамадскай думкі Еўропы і іншых  частак свету, адносіны дзяржаўных дзеячаў».
У пачатку 1990-х гадоў «Архіў…» перавыдадзены ў Расіі ў 22 тамах (11 кнігах).
Харысан Дылард
Уільям Харысан Дылард (William Harrison Dillard;, , Агая — , там жа) — амерыканскі лёгкаатлет-спрынтар, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён.
Біяграфія
Займацца спортам пачаў падчас навучання ў каледжы. Удзельнік Другой сусветнай вайны, прымаў удзел у баях італьянскай кампаніі. Пасля вайны працягнуў займацца лёгкай атлетыкай. У 1947 годзе скончыў навучанне ў каледжы Болдуіна-Уолеса.
У 1974 годзе быў уключаны ў Залу славы лёгкай атлетыкі ЗША.
Алімпійскія гульні 1948 года
На Алімпіядзе ў Лондане выйграў дыстанцыю 100 метраў з алімпійскім рэкордам — ​​10,3 сек., абыграўшы па выніку фотафінішу свайго суайчынніка Барні Эвела.
7 жніўня 1948 г. у складзе квартэта стаў пераможцам эстафеты 4 × 100 метраў, стаўшы двухразовым алімпійскім чэмпіёнам.
Алімпійскія гульні 1952 года
На Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі стаў пераможцам на дыстанцыі 110 метраў з бар’ерамі, а таксама паўтарыў свой поспех у эстафеце 4 × 100 метраў, стаўшы чатырохразовым алімпійскім чэмпіёнам.
Джэсі Оўэнс
Джэймс Кліўленд (Джэсі) Оўэнс (James Cleveland «Jesse» Owens;, Оўквіль, Алабама — , Тусан, Арызона) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся на спрынтарскім бегу і скачках у даўжыню.
На Алімпійскіх гульнях 1936 года стаў чатырохразовым алімпійскім чэмпіёнам, выйграўшы дыстанцыі 100 і 200 метраў, эстафету 4 × 100 метраў (з сусветным рэкордам) і скачкі ў даўжыню. Пасля гэта дасягненне змог паўтарыць толькі Карл Льюіс на Гульнях 1984 года.
Дубінгей
Дубінгей (Dubingiai, традыцыйная беларуская назва — Дубі́нкі) — мястэчка ў Малетайскім раёне Уцянскага павета Літвы, на беразе возера Асвяя. Адміністрацыйны цэнтр Дубінгейскай сянюніі. Насельніцтва 260 чал. (2003).
Знаходзяцца за 20 км на поўдзень ад Малетая, за 50 км на паўночны ўсход ад Вільнюса. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Гісторыя
Дубінкаўская зямля ўпершыню згадваецца пад 1334 годам. У 1373 і 1377 пацярпелі ад нападаў крыжакоў. У пачатку XV стагоддзя вялікі князь Вітаўт збудаваў каля Дубінак драўляны замак, у якім заснаваў касцёл Св. Духа.
У канцы XV стагоддзя вакол замка ўтварылася мястэчка. Да пачатку XVI стагоддзя Дубінкі разам з Майшаголай кіраваліся каралеўскімі намеснікамі, пасля сталі ўласнасцю Радзівілаў, а Юрый Радзівіл распачаў тут узводзіць мураваны замак. Па яго смерці ў 1541 годзе мястэчка перайшло да яго сына Мікалая Радзівіла «Рудага», які ў 1564 годзе прыняў кальнівісцкае веравызнанне і перарабіў касцёл на кальвінскі збор. Той зрабіўся месцам пахавання біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў.
У другой палове XVI—XVII стагоддзях цэнтр Дубінкаўскага княства. У 1547—1548 гадах тут жыла Барбара Радзівіл. У XVII стагоддзі Дубінкі складаліся з дзвюх частак на розных берагах возера — Ціванішак і Лаўрыканцаў.
У 1651 годзе ў мястэчку было 67 дымоў (каля 450 жыхароў), аднак у 1661 годзе ў выніку ваенных спусташэнняў іх колькасць скарацілася да 12.
У 1682 годзе ў Дубінках адбыўся сінод кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 годзе ў мястэчку адкрылася парафіяльная школа. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. З 1808 года — ва ўладанні Тышкевічаў.
З 1918 года — у складзе Літвы, летняя рэзідэнцыя прэзідэнта Антанаса Смятоны.
23 чэрвеня 1944 годзе мясцовае падраздзяленне Арміі Краёвай ўчыніла гвалт над больш чым 20 жыхарамі-літоўцамі ў адказ за ранейшыя адпаведныя дзеянні да польскіх жыхароў Гліцішкаў літоўскімі калабарацыяністамі.
У пачатку XXI стагоддзя на Замкавай гары ў Дубінках праводзіліся археалагічныя раскопкі, падчас якіх былі знойдзены астанкі Радзівілаў. Па аналізе ДНК літоўскія і польскія спецыялісты здолелі ідэнтыфікаваць косці Мікалая Радзівіла Чорнага і Мікалая Радзівіла Рудага. 5 верасня 2009 года астанкі стрыечных братоў былі ўрачыста перахаваныя ў адрэстаўраваных руінах кальвінскага збора.
Кармелава
Кармелава (Karmėlava, традыцыйная беларуская назва Кармя́лаў) — мястэчка ў Каўнаскім раёне Літвы, на рацэ Вілія. Адміністрацыйны цэнтр Кармелаўскай сянюніі. Насельніцтва 2886 чал. (2001). Знаходзіцца за 14 км на паўночны ўсход ад Каўнаса. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
У Кармелаве размяшчаецца аэрапорт «Каўнас».
Гісторыя
Першыя пісьмовыя згадкі пра Кармялаў (Kremilow) з’яўляюцца з канца XIV стагоддзя ў апісанні шляхоў крыжацкіх наездаў.
У 1529 годзе вялікі князь Жыгімонт I Стары фундаваў у Кармялаве касцёл (перабудаваны ў 1763 годзе віцебскім кашталянам Шыманам Сіруцем). На Радзівілаўскай карце (1613) значыцца як мястэчка. У 1663 годзе згадваецца парафіяльная школа.
З 1918 года — у складзе Літвы.
Джанмарка Тамберы
Джанмарка Тамберы (Gianmarco Tamberi; нар., Чывітанова-Марке, Марке) — італьянскі лёгкаатлет, скакун у вышыню. Нароўні з Мутазам Эса Баршымам стаў чэмпіёнам Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа. Упершыню ў гісторыі ў спаборніцтвах па скачках у вышыню на Алімпійскіх гульнях чэмпіёнамі сталі два спартсмены.
Біяграфія
Нарадзіўся ў камуне Чывітанова-Марке. Яго бацька Марка Тамберы ў мінулым таксама быў скакуном у вышыню, на Алімпіядзе 1980 гады заняў 15-е месца. Да прыходу ў лёгкую атлетыку ў 2009 годзе займаўся баскетболам, дзе гуляў за каманду Stamura Basket Ancon. У Джанмарка ёсць старэйшы брат Джанлука Тамберы, які займаўся кіданнем дзіды.
Юбілейная плошча (станцыя метро)
Юбілейная плошча  — станцыя першай чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна, паміж станцыямі «Плошча Францішка Багушэвіча» і «Праспект Пераможцаў». З’яўляецца перасадачнай станцыяй на станцыю «Фрунзенская» Аўтазаводскай лініі. Знаходзіцца на Юбілейнай плошчы, на скрыжаванні Сухой і Кальварыйскай вуліц. Была адкрыта 6 лістапада 2020 года. Самая глыбокая станцыя Мінскага метрапалітэна (глыбіня залажэння — 32 м).
Жаслей
Жаслей (Žasliai, традыцыйная беларуская назва — Жо́слі) — мястэчка ў Кайшадорыскім раёне Каўнаскага павета Літвы, на беразе возера Жосле. Адміністрацыйны цэнтр Жаслейскай сянюніі. Насельніцтва 818 чал. (2001).
Знаходзяцца за 9 км ад Кайшадорыса. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Гісторыя
У XV стагоддзі — ва ўладанні паноў Нацаў. Ян Нац заснаваў парафіяльны касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Святых Яна і Барбары. Відаць, у канцы стагоддзя перайшлі да Гаштольдаў.
У 1557 годзе згадваецца як гаспадарскае ўладанне, цэнтр воласці Троцкага павета. У 1582 годзе вялікі князь перадаў Жосленскую дзяржаву ў валоданне Лукашу Ленскаму.
На Радзівілаўскай карце (1613) значацца як мястэчка. У XVIII стагоддзі — цэнтр нягродавага староства, якое перадавалася ў трыманне магнатам. У другой палове стагоддзя Жослямі валодаў канцлер Яхім Храптовіч.
12 студзеня 1792 года атрымалі Магдэбургскае права і герб з выявай снапа пшаніцы, над ім два анёлы, што трымаюць лаўровы вянок, у сярэдзіне якога дэвіз «Ex mancipio libertas». У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расійскай імперыі.
З 1918 года — у складзе Літвы.
Мутаз Эса Баршым
Мутаз Эса Баршым (معتز عيسى برشم; нар., Доха) — катарскі скакун у вышыню, алімпійскі чэмпіён і двухразовы прызёр Гульняў (2012 і 2016), двухразовы чэмпіён свету 2017 і 2019 гадоў, пераможца Азіяцкіх гульняў 2014 года. Нароўні з Джанмарка Тамберы стаў чэмпіёнам Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа. Упершыню ў гісторыі Алімпійскіх гульняў стаў алімпійскім чэмпіёнам разам з супернікам.
Да 15 гадоў ён таксама выступаў у скачках у даўжыню, але затым канчаткова перайшоў на вышыню. На міжнародных спаборніцтвах пачаў выступаць у 2009 годзе. Чэмпіён свету сярод юніёраў 2010 года. На чэмпіянаце свету 2011 года заняў 7-е месца. Заняў 9-е месца на чэмпіянаце свету ў памяшканні 2012 года. Бронзавы прызёр алімпійскіх гульняў 2012 года з вынікам 2.29 м. З’яўляецца адным з 4-х алімпійскіх прызёраў Катара за ўсю гісторыю.
Уладальнік рэкорду Азіі і нацыянальнага рэкорду — 2,43 м. Пераможца спаборніцтваў Europa SC High Jump 2013 года з вынікам 2,36 м.
Сімяонаўская царква (Камянец)
Сімяонаўская царква — праваслаўны храм у г. Каменец. Пабудавана ў 1912—1914 гг. з цэглы (вул. Гогаля) у цэнтры горада. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.
Архітэктура
Мае традыцыйную чатырохчасткавую кампазіцыю, выцягнутую па восі ўсход-захад: трох'ярусная званіца, трапезная, квадратны трохнефны асноўны аб'ём і пяцігранная апсіда. У аб'ёмна-пластычнай структуры храму выкарыстаныя формы маскоўскай архітэктуры XVII ст.: кампазіцыя званіцы (васьмярык на чацверыку), якая завершаная васьмігранным шатром, прарэзаным люкарнамі, з цыбулепадобнай галоўкай, какошнікі, броўкі, закамары асноўнага аб'ёма, пяцікупалле і інш. Асноўны кубападобны аб'ём пастаўлены на высокі цокаль і завершаны светлавым цыліндрычным барабанам. Над арачным парталам галоўнага ўваходу зробленая ніша такой самай формы з размалёўкай. У дэкоры фасадаў выкарыстаныя какошнікі, сухарыкі, броўкі, закамары і інш.
Інтэр'ер
Унутры нефы перакрытыя цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках і сферычным купалам барабану ў цэнтры. Асноўны кампазіцыйны і дэкаратыўны элемент інтэр'еру — трох'ярусны іканастас, які адмяжоўвае акруглую апсіду.
Абразы 19 ст.: «Маці Божая Балезная», «Маці Божая Адзігітрыя», «Увядзенне Багародзіцы ў храм», «Дзева Марыя» (у разным ківоце).
Барыс Міронавіч Шапіра
Бары́с Міро́навіч Шапі́ра (,, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны-эканаміст-аграрнік. Доктар эканамічных навук, прафесар. Акадэмік Міжнароднай акадэміі інфармацыёных працэсаў i тэхналогій. Заслужаны працаўнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (1995). Бацька С. Шапіры.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1930 годзе ў вёсцы Журавічы Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.
У 1953 скончыў гістарычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.
Восем гадоў працаваў у сярэдняй школе, з іх шэсць — дырэктарам.
1961 — 1973 — старшыня калгаса імя Суворава Любанскага раёна.
1973 — 1991 — загадчык сектара арганізацыі працы ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце аграрнай эканомікі.
1991 — 2004 — загадчык аддзела арганізацыйных структур АПК, загадчык сектара адаптацыі калгасаў і саўгасаў да рынкавай інфраструктуры гэтага інстытута.
У 1970 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Інтэнсіфікацыя малочнай жывёлагадоўлі» ў 1990 — доктарскую — «Арганізацыя працы ў сельскай гаспадарцы (тэорыя, метадалогія, практыка)».
Заслужаны працаўнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь, дэпутат Вярхоўнага Савета 8-га склікання.
Навуковыя працы па праблемах сельска-гаспадарчай вытворчасці, рэфармавання АПК Беларусі.
Архіў Паўднёва-Заходняй Расіі
«Архіў Паўднёва-Заходняй Расіі» (Архив Юго-Западной России, издаваемый Комиссией для разбора древних актов, состоящей при Киевском, Подольском и Волынском генерал-губернаторе) — зборнік дакументаў і літаратурных помнікаў Правабярэжнай і Заходняй Украіны XIV—XVIII стст. Выдадзены ў Кіеве на рускай мове ў 35 т. (ч. 1—8, 1859—1914). Асноўная крыніца выдання — Кіеўскі цэнтральны архіў, дакументы, што паступалі ў Кіеўскую камісію ад прыватных асоб, манастыроў і розных устаноў. Уключаны матэрыялы па гісторыі праваслаўнай царквы XIV—XVIII стст., пратаколы і пастановы шляхецкіх сеймікаў за 1569—1726 гады, звесткі пра барацьбу ўкраінскага казацтва з польскай шляхтай у 1500—1768 гадах, акты аб паходжанні шляхецкіх родаў, пра гарады, дакументы аб эканамічным і юрыдычным становішчы ўкраінскіх сялян 1498—1799 гадоў, перапісы яўрэйскага насельніцтва і інш.
Міліца Мандзіч
Міліца Мандзіч (Milica Mandić / Міліца Мандић; нар., ) — сербская тэквандыстка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка ў катэгорыі звыш 67 кг (2012 і 2020), першая алімпійская чэмпіёнка ад Сербіі і найлепшая спартсменка 2012 года ў Сербіі. Чэмпіёнка свету 2017 года, сярэбраны прызёр першых Еўрапейскіх гульняў 2015 года (катэгорыя звыш 67 кг), шматразовы прызёр чэмпіянатаў Еўропы.
Джэкі Янг
Джэкі Янг (Jackie Young; нар., Прынстан, Індыяна) — амерыканская баскетбалістка, выступае ў жаночай нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі за клуб «Лас-Вегас Эйсес», якім была абраная на драфце ВНБА 2019 года ў першым раўндзе пад агульным першым нумарам. Гуляе на пазіцыі атакуючага абаронцы. Першая ў гісторыі алімпійская чэмпіёнка па баскетболе 3×3 (2020).
Слуцкі Гасцінец (станцыя метро)
Слуцкі Гасцінец  — будуемая станцыя другой чаргі трэцяй лініі Мінскага метрапалітэна. Дата адкрыцця — 2024 год.
Ліза Кэрынгтан
Ліза Кэрынгтан (Lisa Carrington; нар., Таўранга, Бей-оф-Пленты) — новазеландская вяслярка на байдарках, пяціразовая алімпійская чэмпіёнка (2012, 2016, 2020), 10-разовая чэмпіёнка свету. Рэкардсменка сярод новазеландцаў па колькасці алімпійскіх медалёў, як залатых, так і агулам. Член новазеландскага ордэна Заслуг (MNZM, 2013 года).
Кавальская Слабада (станцыя метро)
Кавальская Слабада  — станцыя першай чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна, паміж станцыямі «Вакзальная» і «Аэрадромная».
Назва станцыі звязаная з існаваннем у гэтым раёне рамесніцкага прадмесця, дзе жылі кавалі. Рамесніцтва стала асноўным матывам афармлення станцыі, створанага скульптарамі П. Вайніцкім, М. Тарлецкай і мастачкай М. Жвірбля.
Ліза Кэрынгтан
Біяграфія
У тым жа годзе на чэмпіянаце свету ў Познані новазеландскі дуэт заняў дзевятае месца на дыстанцыі 1000 м у байдарцы двойцы. У 2011 годзе на першынстве ў Сегедзе Кэрынгтан выйграла золата ў асабістым заездзе на спрынтарскай дыстанцыі 200 м, стаўшы першай новазеландкай, якая стала чэмпіёнкай свету па веславанні на байдарцы.
Кавальская Слабада (станцыя метро)
Станцыя размешчана на скрыжаванні вуліц Жукоўскага і Варанянскага і ўведзена ў эксплуатацыю 6 лістапада 2020 года. Канструкцыя станцыі – скляпеністага тыпу. Пасажырская платформа знаходзіцца пасярэдзіне, з абодвух бакоў размяшчаюцца калеі. Архітэктары праекту – У. Целяпнёў, В. Целяпнёва, А. Кузьміч, Г. Васільеў.
Ліза Кэрынгтан
Біяграфія
На Алімпіядзе ў Лондане Кэрынгтан выступала ў двух відах праграмы. У двойцы на дыстанцыі 500 м яна выступіла з Эрын Тэйлар і стала сёмай. А ў байдарцы-адзіночцы на 200 м новазеландка стала наймацнейшай, заваяваўшы званне алімпійскай чэмпіёнкі.
Кавальская Слабада (станцыя метро)
Для ўзмацнення бяспекі пасажыраў абапал станцыйнай платформы ўсталяваны празрыстыя брамкі абсталяваныя аўтаматычным механізмам адкрыцця-закрыцця, якія адкрываюцца толькі для высадкі і пасадкі пасажыраў. Станцыя абсталявана таксама ліфтам і прыстасавана да патрэб асоб з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі.
Ліза Кэрынгтан
Біяграфія
На чэмпіянатах свету ў Дуйсбургу і Маскве Кэрынгтан даказвала, што з’яўляецца наймацнейшай на дыстанцыі 200 м, заваяваўшы на кароннай дыстанцыі 2 залатыя, а таксама выйграўшы бронзу і срэбра на 500 м.
У 2012 годзе Лізу Кэрынгтан прызналі найлепшай маарыйскай спартсменкай года, а ў 2013 годзе яна стала кавалерам Ордэна Заслуг.
У 2021 годзе на перанесеных з-за пандэміі каранавіруса Алімпійскіх гульнях у Токіа заваявала тры залатыя медалі — на дыстанцыях 200 м і 500 м у байдарцы-адзіночцы і на 500 м у байдарцы-двойцы з Кейтлін Рэга, стаўшы самым тытулаваным новазеландскім спартсменам.
Немаршанскі Сад (станцыя метро)
Немаршанскі Сад  — будуемая станцыя другой чаргі трэцяй лініі Мінскага метрапалітэна. Планаваная дата адкрыцця — 2024 год.
18 лістапада 2019 года пачаліся работы па будаўніцтве станцыі.
Назва
Станцыя названая ў гонар маёнтка Лошыца Немаршанскага, дзе вакол сядзібнага дома Немаршанскіх быў разбіты сад, рэшткі якога захаваліся да нашага часу.
Бані
Бані́ (Le Bani) — рака ў паўночна-заходняй частцы Афрыкі, у Малі, правы прыток ракі Нігер.
Снукерны сезон 2016/2017
Снукерны сезон 2016/2017 уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 5 мая 2016 года і 1 мая 2017 года.
Архіў па гісторыі літаратуры і асветы ў Польшчы
«Архіў па гісторыі літаратуры і асветы ў Польшчы» (Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce) — серыйнае гісторыка-літаратурнае і крыніцазнаўчае выданне. Выходзіла ў Кракаве з 1878 года да пачатку Другой сусветнай вайны. Сярод матэрыялаў (пераважна на польскай мове) дакументы па гісторыі філасофскага факультэта Кракаўскага ўніверсітэта XVI ст., дзе вучылася шмат выхадцаў з Беларусі, бібліяграфічны агляд І. Кажанеўскага дакументаў па гісторыі Польшчы, Беларусі, Літвы, Украіны (т. 11, 1910), крыніцы па гісторыі Беларусі, у тым ліку карэспандэнцыі Сапегаў, Радзівілаў, Хадкевічаў, Пацаў, Тышкевічаў, падарожныя нататкі М. Радзівіла Сіроткі «Падарожжа ў Святую зямлю» (т. 15, 1925). Асвятляецца гісторыя культурных сувязяў Беларусі і Літвы з Польшчай, Італіяй, Рускай і іншымі дзяржавамі.
Беніца
Бе́ніца (, Беница) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Бенічанка. Уваходзіць у склад Лебедзеўскага сельсавета. Насельніцтва 279 чал. (1990). Знаходзіцца за 21 км ад Маладзечна, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Пруды; на скрыжаванні дарог на Маладзечна, Крэва, Смаргонь, Заскавічы.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Беніцу як сяло Маркаўскай воласці Віленскага ваяводства датуецца 1507 годам. У 1554 годзе мясцовасць знаходзілася ва ўладанні роду Астравухаў, у 1576 годзе перайшла да С. Валовіча. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) сяло і аднайменны маёнтак увайшлі ў склад Ашмянскага павета.
Міхал Казімір Коцел прызнаваў, што «бейніцкія даўгі» не малыя і ён іх пакрывае за кошт далучаных фальваркаў Сівіцы, Рэдзек, Нялідак, Заскавіч і інш. У вёсцы знаходзілаіся таксама помнік архітэктуры — лямус, пабудаваны ў стылі ракако (архітэктар Дж. Сака), з «падценем» на фасадзе, сядзібны дом. У Беніцах пры двары Коцелаў жыў і працаваў філосаф П. Мотвіл, былі бібліятэка, архіў, мастацкая галерэя, парк, сад, сажалкі з каналамі.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Беніца апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе зрабілася цэнтрам воласці Ашмянскага павета. У Вайну 1812 года тут спыняўся Напалеон, уцякаючы з Масквы. Залу ў палацы, дзе ён жыў, пераўтварылі ў мемарыяльную. Апроч таго, у розныя часы ў мястэчку спыняліся М. К. Агінскі, Т. Зан, Ян Ходзька, С. Манюшка, В. Дмахоўскі, Н. Орда, А. Концкі, Г. Пузына, Уладзіслаў Сыракомля, У. Дмахоўскі, Ф. Багушэвіч.
У 1813 годзе ад бяздзетнага М. Коцела Беніца перайшла да яго пляменніцы, якая была замужам за Казімірам Швыкоўскім. З гэтага ж году пачала дзейнічаць школа. Па задушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) расійскія ўлады зачынілі кляштар бернардзінцаў, а касцёл у 1854 г. гвалтоўна перарабілі ў царкву. У 1864‑м побач з касцёлам была пабудавана Свята‑Пакроўская царква. Царква была пабудавана ў «псеўдарускім» архітэктурным стылі, іх яшчэ называюць «мураўёўкамі» ў гонар Мураўёва‑вешальніка. З 1862 годзе пачало працаваць народнае вучылішча. У 1886 годзе ў мястэчку збудавалі яшчэ адну царкву.
У Першую сусветную вайну Беніца знаходзілася ў прыфрантавой зоне. У верасні 1915 года Беніца апынулася пад кайзераўскай уладай. Згодна з Брэсцкім мірам ад 3 сакавіка 1918 года Беніца ўвайшла ў склад Германскай імперыі. Нямецкая ўлада займалася ў асноўным ваеннымі пытаннямі, у той час як прамысловасць, гандаль, асвета, адукацыя, культурнае жыццё і грамадзянская апека былі аддадзены пад кантроль Народнага сакратарыята Беларускай Народнай Рэспублікі, абвешчанай 25 сакавіка 1918 года, дзякуючы гэтаму ў Беніцы з'явілася беларуская школа з беларускай мовай навучання.
У снежні 1919 года з адступленнем нямецкіх войск Беніца была занята Чырвонай арміяй, але на землі Беларусі прэтэндавала таксама і адроджаная Польшча, у пачатку ліпеня 1919 года польскія войскі захапілі Беніцу. У ліпені 1920, падчас савецка-польскай вайны, бальшавіцкія войскі перайшлі ў наступленне. Польская дзяржава, знясіленая двума гадамі баявых дзеянняў і экспансіі на Усходзе, вырашыла прасіць дапамогі ў Антанты. Прэм'ер-міністр Уладзіслаў Грабскі выехаў дзеля гэтага ў Спа (Бельгія) на канферэнцыю еўрапейскіх дзяржаў. Краіны Антанты паставілі перад польскім прэм'ерам умову: ваенная і грашовая дапамога Польшчы будзе, калі Варшава адмовіцца ад палітычных прэтэнзій на Вільню і Віленскі край. 10 ліпеня 1920 года дагавор паміж польскай дзяржавай і краінамі Антанты быў падпісаны.
Праз два дні, 12 ліпеня, урад Савецкай Расіі, прызнаўшы незалежнасць Літвы, перадаў ёй у абмен на нейтралітэт у савецка-польскім канфлікце Віленскі край з Вільняй, а таксама Гродна, Ліду, Смаргонь, Ашмяны, Нарач, Браслаўскія азёры і Беніцу. 14 ліпеня Чырвоная Армія займае Вільню, а ў верасні перадае яе літоўцам. У ходзе контрнаступленняў у жніўні—верасні 1920 года, пасля бітвы на Вісле, польскія войскі адваявалі 12 беларускіх паветаў у Савецкай Беларусі, а таксама Гродна, Ліду, Свянцяны ў Літвы. Віленскі край з Беніцай заставаўся ў складзе Літвы, хоць этнічныя літоўцы складалі тут па розных падліках ад 5 % да 18 % (у самой Беніцы іх амаль не было). Грубае заваяванне края польскімі войскамі выклікала б востры пратэст з боку Еўропы і Лігі Нацый, таму захоп Вільні і Віленскага края павінен быў выглядаць як звычайны «бунт». Роля «бунтаўшчыкоў» адводзілася Літоўска-беларускай дывізіі пад камандаваннем Люцыяна Жалігоўскага. Дывізія Жалігоўскага складалася на 90 % з салдат-ураджэнцаў Беларусі, а значная частка іх, у сваю чаргу, паходзіла з Віленскага края, у тым ліку і з Беніцы. У пачатку кастрычніка 1920 года войскі Жалігоўскага вызвалілі Беніцу. Згодна з дэкрэтам № 1 ад 12 кастрычніка 1920 г. галоўнакамандуючага войскамі генерала Л. Жалігоўскага Беніца апынулася ў складзе новай беларуска-польскай дзяржавы Сярэдняя Літва.
Жалігоўскі ў закліку 9 кастрычніка 1920 г. абвяшчаў, што яго мэта — скліканне ў Вільні прадстаўнікоў края для выказвання праўдзівай волі насельніцтва. Аднак першапачаткова прызначаныя на 9 студзеня 1921 выбары былі адкладзены. 28 кастрычніка 1921 была прызначана новая дата выбараў у Часовы Сойм Сярэдняй Літвы — 8 студзеня 1922. Да ўдзелу дапускаліся сталыя жыхары Сярэдняй Літвы і выхадцы яе тэрыторыі. Сярод 12 выбарчых акруг 3 знаходзіліся на тэрыторыі Польшчы (Ліда, Васілішкі, Браслаў) і 2 на тэрыторыі Літвы (Шырвінты, Высокі Двор).
Афіцыйны Каўнас выступіў катэгарычна супраць народнага волевыяўлення, Літву падтрымала Савецкая Расія. Большасць літоўцаў па закліку лідараў літоўскага насельніцтва Сярэдняй Літвы выбары байкатавала. Да байкоту далучылася частка беларусаў і яўрэяў. У выбарах удзельнічала ўсяго 64,4 % выбаршчыкаў (249 325 чалавек). З літоўцаў, якія мелі права голасу, прагаласавала 8,2 %, з яўрэяў — 15,3 %, з беларусаў — 41 %. У віленскім сойме 77 мандатаў атрымалі палітычныя аб'яднанні, якія выступалі за поўную інкарпарацыю Сярэдняй Літвы ў склад Польшчы, 22 — прыхільнікі аўтаноміі ў рамках польскай дзяржавы, 4 — прыхільнікі федэрацыі з Польшчай (Дэмакратычная партыя) і толькі 3 — прыхільнікі саюза з літоўскай дзяржавай (Народны саюз Адраджэння).
Са студзеня 1921 г. антыпольскія сілы вялі падрыхтоўку да ўзброенага паўстання, якое мела на мэце перашкодзіць далучэнню Віленшчыны да Польшчы, аднак польская дэфензіва раскрыла падполле.
22 сакавіка 1922 г. устаноўчы сойм у Варшаве прыняў Акт далучэння Віленскага края з Польскай Рэспублікай. 24 сакавіка 1922 г. віленскі Сойм быў распушчаны (частка яго дэпутатаў была кааптавана ў Сойм Польскай Рэспублікі). 6 красавіка варшаўскім Соймам быў прыняты закон аб усталяванні дзяржаўнай улады на Віленшчыне. 18 красавіка 1922 г. у Вільні пры ўдзеле кіраўніка дзяржавы Юзафа Пілсудскага, прэм'ер-міністра Антонія Панікоўскага, прымаса Польшчы Эдмунда Дальбора, генерала Люцыяна Жалігоўскага адбылося ўрачыстае падпісанне акта аб усталяванні ўлады ўрада Польшчы.
Пасля зацвярджэння ў сакавіку 1923 г. Лігай Нацый усходняй мяжы Польшчы Віленскі край стаў адной з яе частак.
Інфраструктура
У Беніцы працуюць базавая школа, бальніца, бібліятэка, пошта.
Аэрадромная (станцыя метро)
Аэрадромная  — будуемая станцыя другой чаргі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна. Планаваная дата адкрыцця — 2024 год.
Будаўніцтва станцыі пачалося ў сакавіку 2019 года. У студзені 2021 маналітныя работы на станцыі былі выкананыя на 70 %. .
Мікіта Міхайлавіч Пацко
Мікіта Пацко (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскай СДЮШАР-6, пазней далучыўся да мінскага «Дынама», з 2011 года пачаў выступаць за дубль, дзе неўзабаве замацаваўся ў складзе. Сезон 2015 правёў у арэндзе ў Першай лізе ў клубе «Бяроза-2010». Па заканчэнні сезона «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і Пацко пакінуў «Дынама».
У студзені 2018 года падоўжыў кантракт з тарпедаўцамі. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 28 красавіка 2018 года, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (0:1). У далейшым з’яўляўся на полі нерэгулярна, пераважна выхадзіў на замену. У студзені 2019 года пакінуў «Тарпеда».
У лютым 2019 года папоўніў склад дэбютанта Другой лігі дзяржынскага «Арсенала». У якасці трывалага іграка стартавага складу дапамог камандзе выйсці ў Першую лігу. У студзені 2020 года перайшоў у шведскі клуб «АФК Эскільстуна». Паспеў згуляць за каманду ў Кубку Швецыі, а ў красавіку 2020 года з-за прыпынення чэмпіянату Швецыі вярнуўся ў «Арсенал». У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з дзяржынскім клубам. Па выніках сезона 2021 дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу.
Міжнародная кар’ера
У 2012 годзе прыцягваўся да малодшай моладзевай зборнай (да 20 гадоў), а ў 2013 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі да 19 гадоў.
Red (песня Тэйлар Свіфт)
«Red» (бел. «Чырвоны») — пяты сінгл амерыканскай кантры-поп спявачкі Тэйлар Свіфт з яе чацвёртага аднайменнага альбома. Кампазіцыя была напісана самой спявачкай, а з прадзюсіраваннем ёй дапамагалі Дэн Хаф і Нэйтан Чапмэн. Першапачаткова трэк быў выпушчаны 2 кастрычніка 2012 года як прома-сінгл. Пазней лэйбл Big Machine прадставіў яго ў якасці пятага паўнавартаснага сінгла з альбома «Red».
Песня атрымала ў асноўным станоўчыя водгукі ад музычных крытыкаў і дасягнула 6 месца ў Billboard Hot 100. Сінгл таксама трапіў у чарты Аўстраліі, Канады, Ірландыі, Японіі, Новай Зеландыі і Вялікабрытаніі. Акрамя таго, «Red» атрымала некалькі музычных узнагарод і намінацый, у тым ліку СMT Music Awards.
Інфармацыя
Тэйлар Свіфт анансавала «Red» 1 кастрычніка 2012 года на тэлешоў Good Morning America. 7 кастрычніка ў жывым эфіры BBC Radio 1 на ўручэнні Teen Awards спявачка ўпершыню выканала кампазіцыю. Як патлумачыла Свіфт, назва і сэнс песні адлюстроўвае яе эмацыйны стан, тым самым ахопліваючы ўсю лірычную канцэпцыю альбома Red. Пазней, у інтэрв'ю часопісу Billboard, Свіфт таксама ўдакладніла, што падчас запісу альбома, менавіта «Red» стала пераломнай песняй. 6 лістапада 2013 года Тэйлар выконала «Red» на цырымоніі ўручэння Country Music Association Awards сумесна з Элісан Краўс, Эдгарам Мэерам, Эрыкам Даркенам, Сэмам Бушам і Вінсам Гілам. Менавіта гэтая версія песні стала даступная для лічбавай загрузкі і стала паўнавартасным пятым сінглам з аднайменнага альбома.
Тэйлар Свіфт распявадае пра кампазіцыю:
«Red» уяўляе сабой кантры-кампазіцыю з некаторымі музычнымі кампанентамі софт- і поп-року. Яна вынконваецца ў танальнасці мі мажор з тэмпам прыблізна ў 125 удараў у хвіліну. У сваю чаргу, вакал Свіфт у межах кампазіцыі знаходзіцца ў дыяпазоне ад F♯3 да C♯5.
Кліп на «Red» упершыню быў прадстаўлены 3 ліпеня 2013 года. Рэжысёрам выступіў Кені Джэксан. Відэашэраг змантаваны з кадраў канцэртных выступленняў Тэйлар падчас тура Red Tour. Адпавядаючы тэксту песні, у кліпе пераважае чырвоны колер. Праца была намінавана на прэмію CMT Music Awards у катэгорыі «Відэа года», аднак узнагароду не атрымала.
Песня дэбютавала на шостым месцы ў чарце Billboard Hot 100 у ЗША і на першым месцы ў чарце Hot Digital Songs, які засноўваецца на продажах без уліку стрымінгу. Таксама ў Злучаных Штатах песня дэбютавала на другім месцы ў кантры-чарце Hot Country Songs. Сінгл таксама трапіў у чарты Аўстраліі, Канады, Ірландыі, Японіі, Новай Зеландыі і Вялікабрытаніі.
Патаемнае пасланне — «Стралец».
Крытычныя водгукі
Кампазіцыя ў асноўным атрымала станоўчыя водгукі ад музычных экспертаў і аглядальнікаў. Taste of Country ацанілі «Red» у 4.5 зоркі з магчымых 5, назваўшы трэк лепшай песняй альбома. Рэдакцыя Rolling Stone вылучыла гучанне банджа і гітары, ахарактарызаваўшы кампазіцыю, як простую, але ў той жа час эфектную. У аглядах ад E! Online І Music City Post у песні былі адзначаны меладычнасць і пачуццёвая лірыка. Неадназначнае меркаванне выказаў часопіс Spin. Рэдакцыя палічыла, што Тэйлар узяла на сябе «непрыдатную для яе ролю глянцавага софт-рокера». Падобны пункт гледжання выказалі і ў Entertainment Weekly. Там адзначылі, што трэку не хапае запалу і сэксуальнасці.
«Red» атрымала некалькі музычных узнагарод і намінацый, у тым ліку СMT Music Awards.
Васіль Рыгоравіч Рудніцкі
Васіль Рыгоравіч Рудніцкі (1899, в. Пакелеўка, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ?) — беларускі вучоны, педагог.
Everything Has Changed (песня Тэйлар Свіфт)
Песня атрымала змешаныя водгукі ад музычных крытыкаў, якія крытыкавалі сэнсу песні. Сінгл дэбютаваў з 32 пазіцыі ў Billboard Hot 100 і трапіў у топ-10 чартаў Бельгіі, Ірландыі і Вялікабрытаніі. Акрамя таго, «Everything Has Changed» атрымала некалькі музычных узнагарод і намінацый.
Інфармацыя
Песня была напісана на батуце ў двары Тэйлар, з яблычным пірагом і джэмам, прыкладна за 20 хвілін. Па словах Эда, пісаць песню было вельмі проста і Тэйлар амаль сама справілася з тэкстам, а ён толькі змяніў некаторыя яго часткі. Калі Свіфт спрачалася з Шырнам наконт таго, які акорд будзе гучаць лепш, у якасці аргументу яна паказала на сваю паліцу з ўзнагародамі, але Эд у выніку ўсё роўна настаяў на сваёй версіі.
Тэйлар Свіфт распявадае пра кампазіцыю:
«Everything Has Changed» — гэта кантры-балада з элементамі поп- і фолк-музыкі, у якой спяваецца пра «жаданне ведаць свайго каханага лепш». Акрамя «Everything Has Changed» Тэйлар і Эд напісалі яшчэ дзве песні, адну з якіх нават запісалі ў студыі. Кліп на песню выйшаў 6 чэрвеня 2013 года. Сюжэт відэа разгортваецца вакол дзяцей, якія пазнаёміліся ў школьным аўтобусе і правялі ўвесь дзень разам. Бацькамі галоўных герояў выступілі Тэйлар і Эд.
Патаемнае пасланне — «Порт Гіаніс».
Крытычныя водгукі
«Everything Has Changed» атрымала змешаныя водгукі ад музычных крытыкаў. Billboard апублікаваў строгае меркаванне, раскрытыкаваўшы тэкст і пахваліўшы з'яўленне Шырана ў дадзеным трэку. Digital Spy напісали, што музычны стыль атрымаўся «манерным», а сам трэк «пакінуў іх з цеплынёй і недакладным адчуваннем, што адбываецца досыць рэдка ў наш час». NME пакінули негатыўны водгук на кампазіцыю, напісаўшы, што «расчараваны цалкам».
Наталля Віктараўна Гайда
Наталля Віктараўна Га́йда (, г. Свярдлоўск) — беларуская спявачка (сапрана). Народная артыстка Беларускай ССР (1980).
Біяграфія
Скончыла кансерваторыю ў 1966, працавала ў. З 1969 салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, з 1970 — Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі БССР.