cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
13-я горная дывізія СС «Ханджар» (1-я харвацкая)
Фарміраванне дывізіі
6 снежня 1942 года рэйхсфюрэр СС Генрых Гімлер і галоўны афіцэр Ваффэн-СС па набору новых чальцоў обергруппэнфюрэр СС і генерал ваффэн-СС Готліб Бергер прапанавілі Гітлеру стварыць мусульманскую дывізію СС. Абедзве структуры: і Вермахт, і Ваффэн СС, былі занепакоеныя хуткім ростам партызанскага руху на тэрыторыі НДХ. Нямецкія сілы былі патрэбныя на іншых частках фронту. Нямецкія крыніцы сцвярджаюць, што на пачатак 1943 года каля 100 тыс. Мусульман было забіта і 250 тыс. чалавек стала бежанцамі. У дадатак, паўстала пагроза голада перад рэгіёнам.
Рамантычныя ўяўленні Гімлера пра баснійскіх мусульман былі значнымі ў развіцці дывізіі. Ён быў зачараваны ісламскай верай і верыў, што іслам ужо стварыў смелых салдат. Гімлер лічыў, што мусульмане будуць ідэальнымі салдатамі СС так як іслам абяцае вайскоўцам рай, калі яны загінуць у баю. Што датычыцца этнічнага паходжання баснякоў і патрабаванняў СС, то Гімлер згадзіўся з ідэяй харватскіх нацыяналістаў, што харваты, уключаючы баснякоў-мусульман, не з’яўляюцца славянамі, а чыстымі арыйцамі гатычнага ці іранскага паходжання.
Гімлер быў уражаны поспехамі басняцай пехоты ў І Сусветнай вайне. Ён імкнуўся аднавіць “старыя аўстрыйскія” традыцыі былой аўстра-венгерскай арміі шляхам стварэння басняцкай мусульманскай дывізіі СС. Афіцыйнай мэтай стварэння дывізіі было скаваць дзеянні і знішчыць партызан Іосіпа Броз Ціта, якія дзейнічалі ў раёне паўночна-усходняй Босніі. Неафіцыйнай жа мэтай стварэння фарміравання, якая канчаткова пераканала Гітлера ў неабходнасці стварэння дывізіі, была не забеспячэнне беспекі мусульманскага насельніцтва, а падтрыманне бяспекі і дабрабыту сярод этнічных немцаў, якія жылі ў рэгіёне паўночнага Срэма. Гімлер казаў, што: “Срэм – гэта жытніца Харватыі. Я спадзяюся, што нашыя нямецкія паселішчы на поўначы (Срэма) будуць у бяспецы. Я таксама спадзяюся, што землі паўднёвага Срэма будуць вызвалены басняцкай дывізіяй ад уплыва партызан Ціта, таму спадзяюся аднавіць парадак у гэтай недарэчнай дзяржаве (Харватыя) ” Фармальна Гімлер зацвердзіў праект у сярэдзіне лютага 1943 г. Камандаваць першай дывізіяй СС з прадстаўнікоў неарыйскага паходжання было даручана камандзіру 7-й горнастралковай валанцёрскай дывізіі СС “Прынц Ойген” Артуру Флепсу.
18 студзеня 1943 года Флепс прыехаў у Заграб каб распачаць перамовы з урадам НДХ. Ён сустрэўся з прадстаўніком МЗС Германіі Зігфрыдам Кашэ і міністрам замежных спраў НДХ Младэнам Лоркавічам, які прадстаўляў Павеліча на перамовах. Харвацкі паглаўнік быў згодны на фарміраванне дывізіі, але Ваффэн-СС і ўрад НДХ вельмі па рознаму бачылм прынцыпы фарміравання і кіравання дадзенай дывізіяй. Павеліч лічыў, што мусульнаская дывізія СС будзе падмуркам для барацьбы за незалежнасць баснякоў у дзяржаве НДХ. Харваты прапаноўвалі стварыць афіцэрскі корпус новай дывізіі выключна з харватаў. Але немцы не пагадзіліся. Гімлер і Флепс астаялі свае пазіцыі. Як кампраміс, дывізію вырашылі назваць харвацкай, але афіцэры павінны былі быць немцамі.
Штандартэнфюрэр СС (палкоўнік) Карл фон Крэмплер, спецыяліс па ісламу, які размаўляў па-харватску, быў прызначаны для арганізацыі дывізіі. 3 сакавіка Флепс сустрэўся з фон Крэмплерам, які працаваў з прадстаўніком урада НДХ Аліем Шулякам па фарміраванні дывізіі. Прызыў распачаўся 20 сакавіка 1943 года, калі фон Крэмплер і Шуляк пачалі 18-дзённы прызыў у 11 басняцкіх раёнах. Тым часам немцы пачалі фарміраваць штаб дывізіі ў Берліне. Камандаваць штабам прызначылі былога камандзіра 6-й горнастралковай дывізіі СС палкоўніка Герберта фон Обервурцэра.
У красавіку 1943 года муфцій Іерусалімскі Мохамед Амін аль-Хусайні быў запрошаны для дапамогі ў прызыве мусульман у дывізію і іншыя мусульманскія вайсковыя фарміраванні. Муфція суправаджаў фон Крэмпер, які крыху размаўляў па-турэцку. Муфцій лёгка пераканаў баснякоў у тым, што трэба ігнараваць дэкларацыі басняцкай эліты аб зверсвах усташаў ад 2 паловы 1941 года.
На момант заканчэння навучання дывізія ўсё яшчэ не была цалкам укамплектавана (толькі на 2/3) салдатамі, афіцэрскі корпус быў цалкам нямецкі. Спачатку дывізія была накіравана на фарміраванне ў паўднёвую Францыю, дзе пераважна знаходзілася ў вёсках дэпартаментаў Аверон і Лазер. Пасля доўгага перыяда ад пачатку фарміравання дывізія атрымала назву “Харвацкая валанцёрская дывізія СС”, або скарочана “Мусульманская дывізія”. Рашэнне фарміраваць і навучаць дывізію за межамі Босніі было насуперак парадам, дадзеным вайсковым прадстаўніком Германіі ў НДХ генералам Эдмундам фон Хорстэнау. Хутка яго прагнозы апраўдаліся.9 жніўня палкоўнік Карл-Густаў Заўберцвайг прыняў камандаванне ад Оберыурцэра.
У ноч з 16 на 17 лістапада 1943 года, пад час навучання 13й дывізіі СС у Вільфранш-де-Руэрг (паўднёвая Францыя), група антыфашыстскі настроеных салдат, узначаленая малодшымі афіцэрамі каталікамі і мусульманмі, паднямі бунт з дапамогай сапёрнага батальёна. Узначаленыя Фарыдам Джанічам, Божо Елінэкам, Ніколам Вукелічам і Лутфіём Дзіздаравічам, паўстанцы захапілі большасць нямецкага персанала ў закладнікі, а пяць нямецкіх афіцэраў былі закатаваныя, уключаючы камандзіра сапёрнага батальёна Оскара Кірхбаўма. Напэўна, паўстанцы разлічвалі на тое, што астатнія салдаты падтрымюць мяцеж і разам яны здолеюць дабрацца да войск саюзнікаў.
Паўстанне было падаўлена з дапамогай батальённага імама Халіма Малкавіча і батальённага доктара Вільфрэда Швайгера. Малкавіч сказаў салдатам 1га батальёна, што іх увялі ў зман, і каб немцы іх прабачылі, трэба выдаць кіраўнікоў паўстання. Швайгер сказаў тое ж самае ў 2м батальёне. Дзіздаравіч і Джаніч былі забітыя, Вукеліч быў схоплены, а Елінэк здолеў уцячы.
Аўтары прыводзяць розныя лічбы па колькасці ахвяр паўстання – ад 14 да 150. Дакладна вядома, што 825 чалавекі было накіравана ў Германію ў арганізацыю Тодта на прымусовыя працы, 265 з іх было накіравана ў лагеры смерці. 5 салдат было пакарана смерцю. Гімлер узнагародзіў Малкавіча і Швайгера жалезнымі крыжамі ІІ класа за замірээнне паўстання.
У выніку паўстання дывізія была накіравана на далейшае фарміраванне ў горад Нойхамер (Сілезія, зараз г. Свентошув, Польшча). Тут жа дывізія атрымала сваю неафіцыйную назву “Ханджар” (ад назвы баявога нажа, які выкарыстоўваўся турэцкімі вайскоўцамі пад час стагоддзяў панавання на баснійскай зямлі). 15 лютага 1944 года дывізія была канчаткова сфарміравана і накіравалася па чыгунцы ў НДХ.
Баявы шлях дывізіі з сакавіка 1944 па травень 1945 года
Дывізія была сфарміравана галоўным чынам дзеля абароны тэрыторыі плошчай каля 6 тыс км2 на паўночным усходзе Босніі ў межах НДХ. Рэгіён бых ахоплены рэкамі Сава, Босна, Дрына і Спрэча і ўключаў рэгіён Пасавіі, Семберыі і Маевіцы. Гімлер жа бачыў галоўную мэту дывізіі ў абароне фольксдойчэ ў паўночным Срэме, як ужо прыгадвалася вышэй.
Упершыню дывізія прыняла ўдзел у баях пад час аперацыі “Паказальнік дарог” з 9 па 12 сакавіка 1944 года. Мэта аперацыі была вызваліць частку Срэма ад партызан Ціта, якія ўтрымлівалі ўчастак чыгункі Заграб – Белград. Таксама партызаны дзейнічалі ў лясах вакол вёскі Босут (Срэмскі Мітравіца) і ў вёсках па рацэ Сава. Як толькі дывізія ўвайшла ў дадзены раён, партызаны адыйшлі на паўднёвы усход, пазбягаючы сур’ёзных баёў. Па заканчэнню аперацыі Заўберцвайг заявіў, што было забіта 573 партызаны, захоплена ў палон 82. Аперацыя была паспяхова скончана, але як толькі дывізія адыйшла з вышэй названых лясоў, партызаны адразу ж вярнуліся на сваё месца, таму станоўчых вынікаў ад аперацыі амаль не было.
15 сакавіка 1944 года была распачата аперацыя “Сава”. Мэтай аперацыі было выбіць партызан з Семберыі( паўночны ўсход сучаснай Босніі і Герцагавіны). Заўберцвайг напісаў адкрыты ліст да салдат дывізіі: “Зараз мы дасягнулі мяжы Босніі і хутка дасягнем нашай Радзімы… Фюрэр забяспечыў вас самай лепшай зброяй. Але не толькі зброя ў руках павінна быць вашым адзіным узбраеннем. У вашых сэрдцах самая галоўная зброя – вызваліць Радзіму ад ворагаў” Заўберцвайг таксама загадаў прачытаць ліст перад часткамі, якія пераходзілі раку Сава, што вызваленне Босніі, а ў перспектыве – і Албаніі ад камуністаў было іх галоўнай мэтай.Гэты быў самы непасрэдны заклік да албанцаў, якія служылі ў 13-ай дывізіі СС.
На прыканцы аперацыі пазіцыі знаходзіліся на лініі дарогі Чэлідж – Лапарэ. Ў ноч з 17 на 18 сакавіка часткі партызанскай 16 Ваяводзінскай дывізіі і 36 Ваяводзінскай дывізіі паспрабавалі атакаваць часткі СС, але атака правалілася, было страчана партызанамі каля 200 чалавек. Пасля аперыцыі “Сава” дывізія заставалася на сваім месцы каля трох тыдняў, дабіваючы партызанскія злучэнні ў дадзеным раёне. Мусульмане не маглі дачакацца таго моманту, калі яны канчаткова пяройдуць у Боснію, але батальён выведкі пад час баёў з партызанамі 36 Ваяводзінскай дывізіі панёс значныя статы і не мог працягваць наступленне.
Аперацыя “Велікоднае яйка” распачалася 12 красавіка 1944 года з мэтай выбіць партызан 3га корпуса пад кіраваннем Уладзіміра Паповіча з гор Маевіцы. Пад час аперацыі 27 полк дывізіі захапіў Углевіцкі вугальны басейн, неабходны для нямецкай ваеннай прамысловасці. 13 красавіка полк рапартаваў аб тым, што за дзень быёў было забіта 106 партызан, 45 было захоплена ў палон, захоплена значная колькасць зброі і вайсковага рыштунку. Тым часам 28 полк дывізіі вёў цяжкія баі вакол горада Прыбой (Сучасная Сербія). Асабліва вялікія страты былі ў 1м батальёне, які цалкам складаўся з албанцаў. Па выніку баёў партызаны адыйшлі на поўдзень па дарозе Тузла – Зворнік. Нямецкае камандаванне рапатравала аб тым, што мэты аперацыі дасягнуты, баі на некаторы час спыніліся.
1ы батальён 28 палка дывізіі, які складаўся з албанчаў, пасля баёў каля Прыбоя быў абпраўлены на перафарміраванне ў Прышціну, дзе па загаду Гімлера быў развёрнуты ў 1ю албанскую дывізію СС “Скандэберг”. Такім чынам, са складу дывізіі СС “Ханджар” былі выведзены этнічныя албанцы. Таксама пад час дадзенай аперацыі былі створаныя спецыяльныя паляўнічыя атрады – ягдкамандэ. Мэтай іх было праррываць абарону партызан і дзейнічаць у варожым тыле. Атрады налічвалі да сотні чалавек. Пад час дадзенай аперацыі такімі камандамі было забіта каля 380 партызан, захоплена ў палон каля 200 толькі між 21 23 красавіка.
Мэтай аперацыі “Травеньскі слуп” было знішчэнне 3га Партызанскага корпуса Ціта. Камандаванне групы армій “F” загадала 5-му горнастралковаму корпусу СС блакіраваць раку Дрына з мэтай перашкодзіць адыходу партызан у Сербію. Аперацыя “Травеньскі слуп” была адной з самых буйных аперацый ІІ Сусветнай вайны супраць партызан. Мэтай 13-й дывізіі было захапіць Тузлу і Зворнік, далей прасоўвацца на поўдзень па рацэ Дрыне і сустрэцца з іншымі фарміраваннямі немцаў. Аперацыя распачалася 25 красавіка. Спачатку мэты дывізіяй выконваліся. Але зза рознагалоссяў у камандаванні дывізіяй між Флепсам і Заўбергцвайгам узнікла блытаніна. Што прывяло да таго, што 2 батальён 28 палка захапіў горад Шэковічы. Хутка дадзенае месца было ўзята ў кольцо партызанамі, батальён пад час 12-гадзіннана бою амаль цалкам быў знішчаны.
Але не гледзячы на страты, галоўная мэта аперацыі была выканана. Партызанскаму 3-у корпусу не далі адыйсці ў Сербію, парызаны згубілі каля 1000 чалавек толькі забітымі. 6га траўня камандаванне 5-м горнастралковым корпусам выдала загад аб спыненні аперацыі. 17–18 траўня 1944 дывізія сумесна з чэтнікамі Радавана Керавіча правялі сумесную аперацыю супраць партызан пад назвай “Ландыш”. Мэтай было знішчэнне партызанскіх злучэнняў у раёне Маевіцы. Аперацыя не дала выключна станоўчых вынікаў, бобольшасць партызан з-за нескардынаванасці сіл СС і чэтнікаў здолела адыйсці ў Сербію.
Аперацыя “Ход канём” была распрацавана немцамі з мэтай захапіць у палон або забіць Ціта ў Дрвары. Але нямецкая выведка пралічылася ў сілах партызан. Супраць 16 партызанскай дывізіі паставілі 1-ы батальён 28 палка, які складаўся цалкам з маладых салдат. Таму пад час ахопу горада сіламі дывізіі партызаны нанеслі ўдар па 1-му батальёну, салдаты разбегліся, а Ціта сыйшоў разам з партызанамі. Аперацыя была правалена. Дывізія страціла 205 чалавек забітымі, 528 параненымі, 89 знікнуўшымі без звестак. Па нямецкіх падліках партызаны страцілі каля 1,5 тыс. чалавек, немцы захапілі значныя запасы зброі і рыштунку. Пасля правалу аперацыі новым камандзірам дывізіі быў прызначаны Дэзідэрыуш Хампель, а Заўберцвайг быў адпраўлены фарміраваць новую 9-ю харвацкую дывізію СС. 14 ліпеня 1944 года дывізія сумесна с фарміраваннямі чэтнікаў пачала аперацыю “Ліпкая папера”. Мэтай было знішчэнне аэрадрома каля горада Асмацы, што ў 26 кіламетрах ад Тузлы. Аперацыя скончылася поспехам, партызаны адступілі ў горы, было забіта 42 партызаны, аэрадром быў знішчаны. 17 жніўня Ціта аб’явіў амністыю тым, хто самастойна са зброяй пяройдзе на бок партызан. Пад час першых трох тыдняў каля 2000 чалавек са зброяй у руках перайшло на бок Ціта.
Увесь кастрычнік прайшоў у баях з 28 партызанскай дывізіяй, баснякі пасянна неслі страты. Пад час кастрычніцкіх баёў “вызначыўся” лейтэнант Ганс Кёніг, які закатаваў 67 партызан каб салдаты дывізіі не здаваліся ў палон.
З-за вялікіх страт і пагрозы быць цалкам знішчанай 13-я дывізія СС была далучана да 2-й танкавай арміі. Разам дзве баявыя фармацыі існавалі да студзеня 1945 года.
20 кастрычніка часткі Чырвонай арміі вызваліі Белград. 21 кастрычніка імам Абдула Мухасілавіч падняў мяцеж сярод салдвт дывізіі і перавёў іх на бок партызан. Гімлер аддаў загад раззброіць ненадзейных салдат і адправіць іх на прымусовыя працы. Дывізію адправілі на дафарміраванне ў Заграб. У дывізію мабілізавалі ўсіх баснійцаў, якія працавалі на дапаможных працах. Здолелі сабраць каля 3,4 тыс. чалавек. На пачатак лістапада 1944 года каля 55 % складу дывізіі ўжо былі немцамі, хаця на пачатку існавання 95% асабістага складу былі баснякамі. Генерал Заўберцвайг быў змешчаны з пасады камандзіры дывізіі, а прызначаны палкоўнік СС Дэзідэрыўс Хампель
Далейшы баявы шлях дывізіі складаўся цалкам ў адступленняў. 14 лістапада апошнія часткі дывізііі пакінулі Боснію. 25 лістапада дывізія пакінула Заграб і перайшла на пазіцыі на поўдзень ад возера Балатон. (так званая лінія Маргарэт). Апошняя спроба наступлення дывізіі прыняла разам з 6-й танкавай дывізіяй СС у сакавіку 1945 года ў аперацыі “Вясенняе аднаўленне”. Так як баі ўжо пачыналіся на подступах да Вены, то аперацыя мала выключна лакальны характар. 29 сакавіка саветская 57 армія распачала наступ, атакуючы 2-ю танкавую армію. Фронт быў прарваны каля Нагібаём, што на поўдзень ад в. Балатон. Дывізія пачала адступаць на паўночны захад. 6 красавіка дывізія дасягнула мяжы Германіі, дзе заняла так званую “абарончую лінію Рэйха”. Пазіцыі былі заняты каля горада Птуй, які зараз знаходзіцца ў Славеніі. Там дывізія знаходзілася да 5 траўня 1945 года.
5га траўня рэшткі дывізіі пачалі адступаць на захад Аўстрыі. 8га траўня Хампель зачытаў загад аб тым, што ўсе жадаючыя могуць вярнуцца дадому ў Боснію. Гэтым скарысталася каля 1,4 тыс салдат, але яны патрапілі ў рукі да партызан Ціта і амаль ўсе былі забіты. 11 траўня Хампель распачаў перамовы аб здачы дывізіі брытанцам у горадзе Санкт-Файт-ан-дер-Глян. 15 траўня большасць салдат была ўзята ў палон і накіравалася ў лагер у Рыміні, Італія. Хампель жа ў хуткім часе збег з лагера для ваеннаполонных.
Наступствы
Падводзячы выснову дзейнасці дывізіі СС “Ханджар” хацелася б скзаць, што гэта быў першы “нацыянальны” праект у такой нацыстскай структуры, як СС. Досвед быў удалым, бо далей пайшлі фарміравацца іншыя нацыянальныя дывізіі СС, але эфектыўнасць дывізіі была нізкая, жадання змагацца за “новую Боснію” ў баснякоў асабліване не назіралася. Як толькі пайшлі складанасці на фронце – дык адразу з мусульмане пачалі ўцякаць з дывізіі, з прызывам таксама з цягам часу рабілася ўсю цяжэй і цяжэй. Вышэй я прыводзіў ужо прыклад аб тым, што спачатку дывізія была толькі на 5% нямецкай, а на пачатак лістапада 1944 года яна стала на 55% нямецкай. ТрЭба разумець немцаў, бо на такія “эксперыменты” ў структуры Ваффэн-СС немцы пайшлі не ад добрага жыцця, а ад таго, што проста ваяваць ўжо не было салдат, таму і пачалі ўтвараць розныя нацыянальныя адзінкі.
Дывізія таксама ўвайшла ў гісторыю сваімі злачынствамі, за якія павінен быў нехта адказаць. Таму 38 сяброў дывізіі былі перададзены Югаславіі пад суд. Некаторыя скончылі жыццё самагубствам, як генерал Заўбергцвайг 20 кастрычніка 1946 года і як старэйшы лейтэнант Ганс Кёніг. З 22 па 30 жніўня 1947 года ў Сараева быў трыбунал над злачынцамі з ліку афіцэраў дывізіі.Толькі 10 чалавек былі прысуджаны да смерці, а астатнія 28 атрымалі тэрміны ад 5 гадоў знявроення. Амаль усе вязні былі вызвалены да 1952 года за выключэннем таго, хто памёр пад час знаходжання ў турме. Хампель, які пазбег трыбунала, памёт 11 студзеня 1981 года ў Аўстрыі, у Грацы.
Рамшына
Назву Рамшына маюць:
Вядзьмак
У граматычным дачыненні да слова «вядзьмак» адпавядае слова жаночага роду з падобнай этымалогіяй — «ведзьма».
Валодаючы магічнымі здольнасцямі, вядзьмак можа па сваім жаданні перавярнуцца ў матылька, каня, ваўка ці іншую жывёлу. Па павер’ях, ведьмак, як і іншыя ведзьмакі, можа быць «прыроджаным» або «навучаным». У «прыроджанага» ведзьмака можа не быць барады, вусоў, затое прысутнічае маленькі хвосцік, а адлюстраванне ў зрачках вачэй перавернута дагары нагамі. «Навучаны» вядзьмак нічым не адрозніваецца ад нармальнага чалавека.
Перад смерцю вядзьмак павінен перадаць свае веды іншаму чалавеку. Калі ён памірае, надыходзіць засуха або ідуць бясконцыя дажджы. Па адным з павер’яў, пасля смерці ведзьмака варта адсекчы яму галаву, пакласці яго тварам уніз і забіць у рот кол. У магілу кладуць кавалак асіны, цвікі, паперу, габлюшку, ля магілы тройчы рассыпаюць мак. Калі ўсе было зроблена правільна, людзі верылі, што вядзьмак не ператворыцца ў упыра. Па іншых павер’ях, вядзьмак і пасля смерці ахоўвае сяло, не прапускаючы ў яго мерцвякоў.
Рэдзькі
Назву Рэ́дзькі маюць:
Міхаіл Міхайлавіч Мацюшонак
Міхаіл Міхайлавіч Мацюшонак (, в. Пятроўшчына, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1950).
Біяграфія
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1950 годзе за атрыманне высокіх ураджаяў лёну.
Омскі час
370px|thumb|right|[[Часавыя паясы Расіі:
Омскі час (OMST; MSK+3) — часавы пояс, які адрозніваецца ад UTC на 6 гадзін (UTC+6) і на 3 гадзіны ад маскоўскага часу. Гэты афіцыйны час у Омскай вобласці і, (на 2006) у большасці рэгіёнаў Заходняй Сібіры. Часам Омскі час называюць «Новасібірскім». Зімой ў паўночным паўшар'і гэты час таксама выкарыстоўваецца ў цэнтральным і ўсходнім Казахстане і на ўсёй тэрыторыі Кіргізіі.
Гісторыя
Да 1991, Омскі час быў адным з двух часавых паясоў, якія выкарыстоўваліся ў савецкай Сярэдняй Азіі. Акрамя Омскай вобласці ў РСФСР, ён таксама пакрываў усходнія дзве трэці тэрыторыі Казахскай ССР, усю Кіргізскую і Таджыкскую ССР, а таксама ўсходнюю частку Узбекскай ССР. На працягу 2 гадоў пасля распаду СССР, Омская вобласць была адзіным рэгіёнам Расіі ў гэтым часавым поясе. Атрымаўшыя незалежнасць сярэднеазіяцкія рэспублікі адмовіліся ад пераходу на летні час, а Узбекістан і Таджыкістан, акрамя таго, яшчэ і «перасунуліся на захад», перавёўшы стрэлкі на гадзіну назад.
У 1990-х—2000-х гадах у Расіі адбыўся паўсюдны зрух часавых паясоў у бок Масквы. Па стане на 2006, усе (за выключэннем аднаго) заходне-сібірскія рэгіёны, якія раней знаходзіліся ў зоне MSK+4, перайшлі на час MSK+3, далучыўшыся да Омскага часу: Новасібірская вобласць 23 мая 1993 у 00:00, Алтайскі край і Рэспубліка Алтай 28 мая 1995 у 4:00, Томская вобласць 1 мая 2002 у 3:00, Кемераўская вобласць 28 сакавіка 2010.
Асноўныя гарады:
Сабалёўка
Назву Сабалёўка маюць:
WolframAlpha
Wolfram|Alpha — база ведаў і набор вылічальных алгарытмаў (англ. computational knowledge engine). Не з'яўляецца пошукавай сістэмай. Запушчана 15 траўня 2009 года.
Апісанне праекта
Аснавальнік праекта Стывен Вальфрам упэўнены, што зможа перавесці пытанні на натуральных мовах у фармат, зразумелы для камп’ютараў, што дазволіць выконваць вылічэнні і пошук праз трыльёны адзінак «Куратараў даных» з выкарыстаннем мільёнаў радкоў алгарытмаў для выдачы карыстальніку адказаў.
Нова Співак, адзін з самых вядомых прадпрымальнікаў у тэхналагічнай сферы, выказаў меркаванне, што "Wolfram|Alpha можа быць такім жа значным, як і Google".
Wolfram|Alpha не вяртае пералік спасылак, заснаваны на выніках запроса, а вылічвае адказ, грунтуючыся на ўласнай базе ведаў, якая ўтрымлівае даныя па матэматыцы, фізіцы, астраноміі, хіміі, біялогіі, медыцыне, гісторыі, геаграфіі, палітыцы, музыцы, кінематаграфіі, а таксама інфармацыю пра вядомых асоб і інтэрнэт-сайты. Ён можа пераводзіць даныя між рознымі адзінкамі вымярэння, сістэмамі злічэння, падбіраць агульную формулу паслядоўнасці, знаходзіць магчымыя замкнутыя формы для прыблізных дробных лікаў, вылічваць сумы, граніцы, інтэгралы, рашаць ураўненні і сістэмы ўраўненняў, выконваць аперацыі з матрыцамі, вызначаць уласцівасці лікаў і геаметрычных фігур.
Іванаўскае (Цёмкінскі раён)
Іванаўскае (Ива́новское) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Хегсбю (камуна)
Камуна Хегсбю (Högsby kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Кальмар у паўднёва-ўсходняй Швецыі.
Хегсбю 139-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Хегсбю.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 5 710 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) та сельськія, найбольшыя з якіх:
Шова
Шова  — востраў у заходняй частцы возеры Струста (Браслаўскія азёры). Прыкладная плошча — 0,15 км².
Гісторыя
У 1920 — 1930-ых гг. на востраве Шова знаходзілася частка хутара Востраў Струста. Але хутар быў канчаткова ліквідаваны падчас калектывізацыі пасля II Сусветнай вайны.
У 1995 г. уключаны ў склад Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры.
У наш час незаселены.
Геаграфія
Абрысамі нагадвае няправільны чатырохвугольнік з доўгім мысам на ўсходнім беразе. Даўжыня — 611 м, шырыня — да 385 м. Знаходзіцца за 75 м на захад ад вострава Чайчын і 520 м на ўсход ад заходняга берага возера Струста. Вышыня сушы — да 25 м.
Прырода
Большая частка вострава Шова пакрыта хваёвым лесам і хмызнякамі. Тут гняздуюць шматлікія птушкі.
Ахова
Востраў Шова з’яўляецца часткай Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. Турыстычныя стаянкі забаронены. Магчымы толькі кароткія пешаходныя экскурсіі.
Мількавічы (Навагрудскі раён)
Мі́лькавічы (, Мильковичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Алег Георгіевіч Палячонак
Алег Георгіевіч Палячонак (, Ленінград, Расія) — беларускі хімік-неарганік. Доктар хімічных навук (1973), прафесар (1975). Член Амерыканскае хімічнае таварыства (2010).
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. А. Жданава (спецыяльнасць «Хімія», кваліфікацыя «Радыяхімія», 1959; аспірантура, 1963). Працаваў у Дзяржаўным аптычным інстытуце імя С. І. Вавілава (Ленінград; 1963—1966, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (1966—1979, з 1973 — загадчык кафедры), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (інжынерна-тэхналагічны факультэт завочнай адукацыі, кафедра хіміі, з 1991 — загадчык кафедры, у 1979—1986 — рэктар).
Навуковыя інтарэсы: неарганічная хімія; хімія рэдкіх і рэдказямельных элементаў; хімічная тэрмадынаміка.
Узнагароды
Медалі «Ветэран працы» (1987), «За працоўныя заслугі» (2008); нагрудныя знакі «Жителю блокадного Ленинграда» (1989), «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1993) і інш.
Джульета Мазіна
Джульета Мазіна (Giulietta Masina, —) — італьянская актрыса, жонка кінарэжысёра Федэрыка Феліні, атрымала мянушку «Чаплін у спадніцы».
Біяграфія
Джулія Ганна Мазіна нарадзілася ў Сан-Джорджа-дзі-П’яна ў сям’і служачага і настаўніцы. Джулія была самай старэйшай з чатырох дзяцей. Ужо з ранніх гадоў яна праяўляла схільнасць да тэатра, танцаў і музыкі.
Пасля заканчэння пачатковай школы яе адправілі ў Рым да сваячкі, дзе яна трапіла ў гімназію сясцёр урсулінак. Джулія рыхтавалася стаць піяністкай, але паступіла ў Рымскі ўніверсітэт на філалагічны факультэт. Пасля яго заканчэння Мазіна атрымала дыплом выкладчыка сучаснай літаратуры.
Падчас вучобы Джулія грала ў студэнцкім тэатры. Пазней яна атрымала запрашэнне ў тэатр Каверын. Акрамя таго, каб палепшыць сваю дыкцыю і пазбавіцца ад паўночна-італьянскага акцэнту, Мазіна пачала працаваць на радыё. Там яна выступала ў радыёперадачах, сцэнарыі да якіх пісаў будучы вядомы італьянскі рэжысёр Федэрыка Феліні, падпісваў у той час свае працы як «Федэрыка». Ён працаваў карыкатурыстам ў адным з часопісаў. Федэрыка патэлефанаваў Джуліі і сказаў, што хоча зрабіць фільм па гэтай п’есе, і папрасіў яе аб сустрэчы. У кастрычніку 1943 года яны пажаніліся. Менавіта па яго просьбе яна змяніла сваё імя і стала Джульетай.
Яе дэбютнай працай у кіно стаў фільм Альберта Латуады «Без жалю» (1947 год), у якім яна згуляла ролю прастытуткі Марчэлы — шчырай, з добрай, даверлівай душой. За гэтую ролю яна атрымала «Срэбраную стужку».
Яна памерла ў Рыме 23 сакавіка 1994 г., праз паўгады пасля смерці мужа. Мазіна была пахавана ў Рыміні побач з мужам.
Сіманава
Сіманава — прозвішча, тапонім.
Цемналессе
Да 27 чэрвеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Благавіцкага сельсавета, да 24 лютага 1982 года — у склад Вайнілаўскага сельсавета , да 20 лістапада 2013 года — у склад Каменскага (да 2009 года — Благавіцкі) сельсавета.
Археалагічны музей Стамбула
Археалагічны музей Стамбула (İstanbul Arkeoloji Müzesi) знаходзіцца ў Стамбуле, сталіцы Турцыі ў Асманскую эпоху. Комплекс размешчаны побач з паркам Гюльхане і палацам Тапкапы і складаецца з трох музеяў — галоўнага будынка, музея Старажытнага Усходу і Кафлянага павільёна — і змяшчае больш за мільён экспанатаў розных эпох.
Апісанне
Музей быў заснаваны ў канцы XIX стагоддзя па ініцыятыве выдатнага турэцкага жывапісца і археолага Асмана Хамдзі-бея. Будаўніцтва асноўнага будынка ў неакласічным стылі пачалося ў 1881 годзе па праекце франка-турэцкага архітэктара Аляксандра Валоры і канчаткова завяршылася ў 1902 годзе. Адкрыццё музея адбылося 13 чэрвеня 1891 года. У 1903 годзе і 1907 годзе да яго былі дададзены правае і левае крыло, у выніку чаго будынак атрымаў сваё цяперашняе аблічча.
У будынку, які ў наш час займае музей Старажытнага Усходу, першапачаткова знаходзілася Школа выяўленчых мастацтваў. Пазней яно было перапланавана пад музей, адкрыццё якога адбылося ў 1935 годзе. У 1963 годзе музей Старажытнага Усходу быў зачынены для наведвання і пасля рэстаўрацыі быў зноў адкрыты ў 1974 годзе.
Кафляны павільён быў узведзены яшчэ ў 1472 годзе па загадзе султана Мехмеда II Заваёўніка і з’яўляецца адным з найстарэйшых помнікаў асманскай архітэктуры, якія захаваліся ў Стамбуле. З 1885 па 1891 год у яго памяшканні размяшчаўся Імперскі музей, затым з 1953 года ўнутры яго знаходзіўся музей турэцкага і ісламскага мастацтва, а ў 1981 годзе кафляны павільён быў далучаны да комплексу археалагічнага музея.
Экспанаты
Экспазіцыя музея змяшчае вялікую колькасць вельмі каштоўных экспанатаў. Найбольш значныя з іх:
Рымскія элегіі
Рымскія элегіі (Römische Elegien) — паэтычны цыкл Ёгана Вольфганга Гётэ, які складаецца з 24 вершаў. Гётэ пісаў Рымскія элегіі з 1788 па 1790 гады пасля свайго вяртання з Італіі, і ў 1795 годзе апублікаваў 20 вершаў з цыкла ў штомесячным часопісе Фрыдрыха Шылера «Оры». Поўны збор «Рымскіх элегіяў» упершыню выйшаў у 1914 годзе без скарачэнняў у веймарскім выданні твораў Гётэ.
Арыгінальная назва цыкла — Erotica Romana. У першым выданні яна была зменена на Элегіі і, нарэшце, у 1806 годзе цыкл быў найменаваны «Рымскімі элегіямі».
На беларускую мову «Рымскія элегіі» пераклаў Васіль Сёмуха.
Лідзія Пятроўна Плыгаўка
Лідзія Пятроўна Плыгаўка (, в. Ліхабалоцце, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
З 1949 года калгасніца, у 1951—1970 гадах звеннявая льнаводчага звяна ў калгасе «Парыжская камуна» Глыбоцкага раёна. Звяно штогод збірала з гектара па 10 цэнтнераў ільнонасення і столькі з валакна.
Некалькі гадоў калгас «Парыжская камуна» быў удзельнікам ВДНГ СССР, а перадавая звеннявая ўзнагароджвалася медалямі выстаўкі.
Званне Героя прысвоена ў 1966 годзе за поспехі ў вырошчванні лёну, укараненне дасягненняў навукі і перадавога вопыту.
У 1972 года выйшла на пенсію.
Фядоткава (Цёмкінскі раён)
Фядоткава (Федотково) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Алехандра Гансалес Іньярыту
Алеха́ндра Ганса́лес Інья́рыту (Alejandro González Iñárritu, нар. 15 жніўня 1963) — мексіканскі, , , і , уладальнік мноства ўзнагарод, у тым ліку чатырох прэмій «Оскар» за пастаноўку, прадзюсаванне і напісанне сцэнарыя да фільма «Бёрдмэн» (2014) і пастаноўку фільма «Выжылы» (2015).
Біяграфія
Алехандра Гансалес Іньярыту нарадзіўся 15 жніўня 1963 года ў Мехіка. У 1984 годзе ён пачаў кар’еру дыск-жакея на папулярнай мексіканскай рок-радыёстанцыі WFM, дзе неўзабаве стаў прадзюсарам музычных перадач.
У 1987 годзе Іньярыту ўзначаліў тэлевізійнае шоу Magia Gigital. З 1988 па 1990 гады быў прадзюсарам шасці поўнаметражных мастацкіх фільмаў. У 1990 годзе Алехандра быў прызначаны мастацкім кіраўніком найбуйнейшай у Мексіцы тэлекампаніі Televisa, а ў 1991 годзе стварыў прадзюсарскую кампанію Zeta Film. У гэты ж час ён вывучае мастацтва рэжысуры, здымае рэкламныя ролікі.
У 1995 годзе Іньярыту зняў свой дэбютны тэлевізійны сярэднеметражны трылер «За грашыма» (Detrás del Dinero) з удзелам Мігеля Базэ.
Поўнаметражны дэбют Алехандра па сцэнарыі Гільерма Арыягі «Сука каханне» прыносіць рэжысёру намінацыі на прэстыжных кінафестывалях і міжнародную славу.
У 2006 годзе рэжысёр зняў драму «Вавілон» з Брэдам Пітам і Кейт Бланшэт у галоўных ролях. Стужка атрымала «Залаты глобус» як найлепшы драматычны фільм 2006 года.
«Сука каханне», «21 грам» і «Вавілон» уяўляюць сабой трылогію Іньярыту і Арыягі пра смерць.
Славічы
Назву Славічы маюць:
Славенскі сельсавет
Назву Славе́нскі сельсавет маюць:
Мікалай Судзілоўскі
Мікала́й Канстанці́навіч Судзіло́ўскі (псеўданім Ніко́лас Ру́сэль;, —) — філосаф, прыродазнаўца, рэвалюцыянер, удзельнік грамадcка-палітычных рухаў Беларусі, Расіі, Швейцарыі, Румыніі, Англіі, Францыі, ЗША, Японіі, Кітая і інш. краін. Прэзідэнт Сената Гавайскіх астравоў.
Падарожнік-географ, аўтар публіцыстычных твораў, спецыяліст у галіне этнаграфіі, энтамалогіі, хіміі, біялогіі, аграноміі. Адкрыў шэраг астравоў цэнтральнай часткі Ціхага акіяна, пакінуў каштоўныя геаграфічныя апісанні Гаваяў і Філіпінаў.
Доктар, з імем якога звязаныя пэўныя дасягненні ў хірургіі, тэорыі туберкулёзу і іншых хвароб. Яму належаць некалькі важных прац па медыцыне.
Быў таксама членам Амерыканскага таварыства генетыкаў, некалькіх навуковых таварыстваў Японіі і Кітая.
Валодаў васьмю еўрапейскімі мовамі, а таксама японскай і кітайскай.
Маладосць
Нарадзіўся 3 (15) снежня 1850 года ў Магілёве ў беларускай шляхецкай сям’і, якая валодала маёнткам у в. Фастава Мсціслаўскага павета. Яго бацька быў сакратаром Магілёўскай палаты цывільнага і крымінальнага суда. У сям’і было 8 дзяцей, сярод якіх Мікалай быў старэйшым.
Пасля заканчэння Магілёўскай мужчынскай гімназіі Судзілоўскі вучыўся на медыцынскім факультэце Кіеўскага ўніверсітэта. У Кіеве ён стварыў студэнцкі народніцкі гурток, потым выехаў у Швейцарыю, дзе пазнаёміўся з лідарамі рэвалюцыйнай эміграцыі Лаўровым, Бакуніным і інш.
Пасля вяртання ў 1873 годзе Мікалай узначаліў Кіеўскую камуну студэнтаў. Захоплены народніцкай ідэяй «хаджэння ў народ», у лютым 1874 года Судзілоўскі выехаў у Херсонскую, а потым у Самарскую губерню з мэтай прапаганды сярод сялянства і наладжвання работы прапагандыстаў.
Аднак у маі 1874 года ахранка пачала арышты народнікаў. Цудам Мікалаю, які выдаў сябе за нямецкага каланіста, удалося пазбегнуць арышту і эмігрыраваць. У Расіі Судзілоўскі быў залічаны ў спіс небяспечных дзяржаўных злачынцаў. Яго родная сястра Яўгенія за рэвалюцыйную прапаганду ў жніўні 1874 года была арыштавана і каля двух гадоў знаходзілася ў Петрапаўлаўскай крэпасці (Пецярбург). Шлях на бацькаўшчыну быў закрыты. З 1875 года і да канца жыцця Судзілоўскі пражыў у эміграцыі.
Еўропа
У эміграцыі рэвалюцыянер апынуўся спачатку ў Лондане, дзе ўдзельнічаў у рабоце эмігранцкіх арганізацый. 23 студзеня 1875 года ён выступіў на сходзе, які быў прысвечаны гадавіне паўстання 1863 г., на якім сярод іншых выступалі Ф. Энгельс і К. Маркс.
Але ўжо летам 1875 года Судзілоўскі накіроўваецца ў Румынію, а на шляху ў Бухарэст прыпыняецца ў Жэневе, дзе піша тэзісы сваёй доктарскай дысертацыі. У Румыніі Мікалай Судзілоўскі займаўся ўрачэбнай практыкай і рэвалюцыйнай дзейнасцю. Наш суайчыннік стаў адным з пачынальнікаў румынскага сацыял-дэмакратычнага руху, арганізоўваў сацыялістычныя гурткі. Актыўна ўдзельнічаў у падрыхоўцы антытурэцкага Красавіцкага паўстання ў Балгарыі ў 1876 годзе. Бярэ псеўданім Ніколас Русэль і ў далейшым жыве пад гэтым прозвішчам. У 1877 годзе Судзілоўскі скончыў універсітэт у Бухарэсце.
Вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод параненых расійскіх салдат і афіцэраў падчас 1877—1878 гг., выдаваў у 1879 годзе газету «Бесарабія». Нягледзячы на тое, што за ўратаванне сотняў хворых і параненых румынскі ўрад узнагародзіў Судзілоўскага залатым медалем, у 1881 годзе ўлады за рэвалюцыйную дзейнасць выслалі яго, як і іншых расійскіх сацыялістаў, у Канстанцінопаль.
У Жэневе і Парыжы Судзілоўскі аднавіў адносіны з расійскай палітычнай эміграцыяй, сустракаўся і спрачаўся з Пляханавым, Засуліч, Аксельрод. З 1882 годзе ён працуе ва Усходняй Румеліі (Балгарыя), але з-за ганенняў вымушаны пакінуць і гэту краіну, а затым і кантынент.
Амерыка
1 жніўня 1887 года Судзілоўскі прыбыў у Нью-Ёрк, затым абаснаваўся ў Сан-Францыска, дзе займаўся лячэбнай практыкай. У ЗША Мікалай Канстацінавіч надрукаваў некалькі навуковых артыкулаў, быў абраны віцэ-прэзідэнтам грэка-руска-славянскага таварыства.
Судзілоўскі атрымлівае амерыканскае грамадзянства. І ў Амерыцы ён адстойвае свае сацыялістычныя перакананні, абараняе правы беднякоў. У 1889 годзе Судзілоўскі ўступіў у канфлікт з прадстаўніком свяцейшага Сінода ў ЗША епіскапам Уладзімірам, абвінаваціўшы апошняга ў хабарніцтве і маральнай разбешчанасці. У выніку епіскап быў адкліканы ў Расію.
Прыжыўшы 5 гадоў у Каліфорніі, Судзілоўскі ў маі 1892 года пераехаў на Гавайскія астравы, дзе займаўся ўрачэбнай практыкай. Пасля захопу амерыканцамі ў 1898 годзе астравоў доктар рашуча ўключыўся ў барацьбу за незалежнасць гавайцаў. У 1900—1901 гг. пад імем Каўка Лукіні (англ. Kauka Lukini) ён быў сенатарам, а потым і прэзідэнтам Сената Тэрыторыі Гаваі — калегіяльнай урадавай установы гэтай калоніі ЗША.
Азія
Пасля выхаду ў адстаўку з паста сенатара Гавайскага парламента Судзілоўскі пераехаў у Шанхай (Кітай). У маі 1905 года ён ужо знаходзіўся ў Японіі, дзе арганізаваў камітэт дапамогі расійскім ваеннапалонным расійска-японскай вайны, стварыў для непісьменных салдат школы. з яго дапамогай у Нагасакі сацыялісты пачалі выпускаць рэвалюцыйную газету «Воля». У Токіа Судзілоўскі выпускаў газету «Усходні агляд», дапамагаў японскім дэмакратам выпускаць часопіс «Рэвалюцыйны веснік», актыўна праводзіў прапаганду сацыялістычных ідэй.
Па патрабаванні Расійскага міністэрства замежных спраў урад ЗША ануляваў яго амерыканскае грамадзянства.
У 1912 годзе нястомны Судзілоўскі пераехаў на Філіпіны. Там наш суайчыннік акрамя медыцынскай практыкі займаўся, як заўсёды, грамадскай і асветніцкай дзейнасцю. Потым ён вярнуўся ў Японію.
Лютаўскую рэвалюцыю, якая адбылася ў Расіі, Судзілоўскі сустрэў з радасцю, але Кастрычніцкая была ўспрынятая ім як «зігзаг гісторыі». Марксізм ён лічыў дактрынёрствам і разгладаў яго толькі як адно ў многіх сацыялістычных вучэнняў.
У 1921 годзе Мікалай Канстанцінавіч пасяліўся з сям’ёй у кітайскім горадзе Цяньцзынь, дзе працаваў урачом. Адносіны да бальшавікоў сталі ў яго больш памяркоўныя. Ён арганізаваў першы ў Азіі «Камітэт дапамогі галадаючым Расіі». Пад канец жыцця ён нават пачаў думаць пра вяртанне на Бацькаўшчыну. Але яго намер не здзейсніўся.
Мікалай Судзілоўскі памёр 30 красавіка 1930 года ва ўзросце 80 гадоў. Цела яго паводле ўсходняй традыцыі было спалена.
Судзілоўскага называюць «першым і апошнім энцыяклапедыстам XX стагоддзя».
Мац
Мац — прыбор для даследвання ў выглядзе
Індуктыўны мац — прыбор для бескантактнай праверкі цэласнасці правадоў.
Капліца-надмагілле Жукоўскіх (Магілёў)
Капліца-надмагілле Жукоўскіх — капліца на каталіцкіх могілках па вул. Лазарэнкі ў Магілёве. Пабудавана ў пачатку XX ст. з цэглы як надмагілле Жукоўскіх. Помнік архітэктуры мадэрну і архаікі. У склепе быў пахаваны маршалак шляхты Рагачоўскага павета Аляксандр Жукоўскі (1820—1915) і, верагодна, ягоная жонка Клацільда з Цеханавецкіх (шыльда не захавалася).
Архітэктура
Вырашана сенню на 4 егіпецкіх калонах, якія пастаўлены на квадратны подыум і трымаюць плоскае перакрыцце пад шатровым дахам з крыжом. Магутны антаблемент ад фронта пакрыты рэльефнымі і фланкіраваны канічнымі пінаклямі з вазамі. Унутры на тарцовай сцяне прамавугольны партал з рэльефным крыжом па цэнтры і скульптурай анёла ў аснаванні з правага боку.
26 мая
26 мая (26 траўня) — сто сорак шосты (сто сорак сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Горад жанчын (фільм)
«Горад жанчын» (La Città Delle Donne) — кінафільм рэжысёра Федэрыка Феліні, зняты ў 1980 годзе.
Сюжэт
Эратычныя сны лавеласа, які старэе, скажоныя мары такога ж узросту феміністак — у калейдаскопе гарэзных і іранічных назіранняў вялікага кінамайстра.
У цягніку мужчына выпадкова знаёміцца ​​з прыгожай жанчынай і вырашае праводзіць яе дадому. Гэта рашэнне аказалася для героя фатальным: ён стаў закладнікам у Горадзе Жанчын. Тут эмансіпаваныя прадстаўніцы прыгожай паловы чалавецтва адстойваюць сваё права на пануючае месца ў гэтым свеце.
Сямірэчанская вобласць
Сямірэчанская вобласць — вобласць Расійскай імперыі, уваходзіла ў Туркестанскае генерал-губернатарства, з поўначы мела мяжу з Сяміпалацінскай вобласцю, з поўдня і ўсходу з кітайскімі ўладаннямі, з захаду з Ферганскай, Сырдар’інскай і Акмалінскай абласцямі. Плошча — 402200 км² (353430 кв. вёрстаў). Паводле перапісу 1897 года ў вобласці было 987 863 жыхароў (529 215 мужчын і 458 648 жанчын), з іх у гарадах 62 974. У 1905 годзе насельніцтва вобласці складала 1070,6 тыс. чалавек.
Каларыфер
Каларыфер, канальны награвальнік — прылада з труб, прызначаная для награвання паветра ў памяшканні. Каларыферы бываюць вадзяныя і электрычныя. Існуюць таксама каларыферы-рэкуператары.
Беларуская нафтавая кампанія
ЗАТ «Беларуская нафтавая кампанія» — беларуская кампанія, якая займаецца імпартам нафтапрадуктаў і сыравіны для перапрацоўкі і рэалізацыяй нафтапрадуктаў на экспарт. Прадпрыемства было створана 17 мая 2007 года. Акцыянерамі прадпрыемства сталі найбуйнейшыя ў Рэспубліцы Беларусь кампаніі, якія займаюцца нафтаздабычай і нафтаперапрацоўкай — «Беларуснафта», Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод і «Нафтан».
Санкцыі
Даччыная кампанія «BNK Ltd.» у чэрвені 2021 года была ўнесена ў санкцый спіс Вялікабрытаніі, паколькі існавала абгрунтаванае падазрэнне, што кампанія кантралюецца Аляксандрам Лукашэнкам, які нясе адказнасць за сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека ў Беларусі.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Славакіі
У спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Славакіі ўваходзіць 7 аб'ектаў (на 2014 год), што складае ад агульнага ліку ( на  год). 5 аб'ектаў уключана ў спіс па культурных крытэрыях і 2 — па прыродных. Акрамя гэтага, па стане на 2014 год 14 аб'ектаў на тэрыторыі Славакіі знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Славацкая Рэспубліка ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 31 сакавіка 1993 года. Першыя 3 аб'екты, якія знаходзяцца на тэрыторыі Славакіі, былі занесеныя ў спіс у 1993 годзе на.
Спіс
У прыведзенай табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дабаўлення ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Папярэдні спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дабаўлення ў папярэдні спіс. У гэтым спісе пералічаны аб'екты, прапанаваныя ўрадам Славакіі ў якасці кандыдатаў на занясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Гурыніўка (Карукіўскі раён)
Гурыніўка (Гурині́вка) — вёска ў Карукіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Карукіўскай гарадской абшчыны.
BMP
BMP (ад Bitmap Picture) — фармат захоўвання растравых малюнкаў, распрацаваны кампаніяй Microsoft. Файлы фармату BMP могуць мець пашырэнні <tt>.bmp</tt>, <tt>.dib</tt> і <tt>.rle</tt>
У дадзеным фармаце можна захоўваць толькі аднаслаёвыя растры. На кожны піксель ў розных файлах можа прыходзіцца розная колькасць біт (глыбіня колеру). Microsoft прапануе бітнасці 1, 2, 4, 8, 16, 24, 32, 48 і 64. У бітнасцях 8 і ніжэй, колер паказваецца з індэксам табліцы колераў (палітры), а пры большых — непасрэдным значэннем. Колер жа ў любым выпадку можна задаць толькі ў каляровай мадэлі RGB (як пры непасрэдным ўказанні ў пікселі, так і ў табліцы колераў), але ў битностях 16 і 32 можна атрымаць Grayscale з глыбінёй да 16 і 32 біт адпаведна. Частковая празрыстасць рэалізавана альфа-каналам розных бітнасцяў, але пры гэтым празрыстасць без градацый можна ўскосна атрымаць RLE-кадзіраваннем.
У большасці выпадкаў пікселі захоўваюцца ў выглядзе адносна простага двухмернага масіва. Для бітнасцей 4 і 8 даступна RLE-кадзіраванне, якое можа паменшыць іх памер. Фармат BMP таксама падтрымлівае ўбудаванне даных у фарматах JPEG і PNG. Але апошняе, хутчэй, больш прызначана не для кампактнага захоўвання, а для абыходу абмежаванняў архітэктуры GDI, якая не прадугледжвае прамую працу з відарысамі, адметнымі ад фарматаў BMP.
У апошніх версіях фармату BMP таксама з’явіліся магчымасці па кіраванні колерам. У прыватнасці, можна паказваць канчатковыя кропкі, вырабляць гама-карэкцыю і ўбудоўваць каляровыя профілі ICC.
DIB і DDB
Пры выкарыстанні фармату DIB (Device Independent BitmapDevice Independent Bitmap, апаратна-незалежны растр) праграміст можа атрымаць доступ да ўсіх элементаў структур, якія апісваюць малюнак, пры дапамозе звычайнага паказальніка. Але гэтыя дадзеныя не выкарыстоўваюцца для непасрэднага кіравання экранам, так як яны заўсёды захоўваюцца ў сістэмнай памяці, а не ў спецыялізаванай відэапамяці. Фармат пікселя ў аператыўнай памяці можа адрознівацца ад таго фармату, які павінен заносіцца ў відэапамяць для індыкацыі пункту такога ж колеру. Напрыклад, у DIB-фармаце можа выкарыстоўвацца 24 біта для задання пікселя, а графічны адаптар у гэты момант можа працаваць у рэжыме HiColor з каляровай глыбінёй 16 біт. Пры гэтым ярка-чырвоная кропка ў апаратна-незалежным фармаце будзе задавацца трыма байтами 0000FF16, а ў відэапамяці — словам F80016. Пры капіяванні малюнка на экран сістэма будзе марнаваць дадатковы час на пераўтварэнне кодаў колеру з 24-бітнага фармату ў фармат відэабуфера.
Фармат DDB (Device Dependent BitmapDevice Dependent Bitmap, апаратна-залежны растр) заўсёды змяшчае каляровыя коды, якія супадаюць з кодамі відэабуфера, але ён можа захоўвацца як у сістэмнай, так і ў відэапамяці. У абодвух выпадках ён змяшчае толькі коды колеру ў тым фармаце, які забяспечыць перасылку выявы з АЗП у відэапамяць пры дапамозе простага капіявання.
Унутраная будова
Афіцыйную інфармацыю па фармаце BMP можна знайсці ў MSDN або даведцы Microsoft Windows SDK (можа ісці ў камплекце з некаторымі IDE). У файле WinGDI.h ад кампаніі Microsoft ёсць усе аб’явы на мове C++, якія тычацца дадзенага фармату. У дадзены артыкул жа не былі ўключаны аб’явы тыпаў, так як ад гэтага яна можа быць занадта грувасткай. Да таго ж афіцыйныя аб’явы некаторыя распрацоўшчыкі могуць палічыць нязручнымі і таму іх запатрабаванасць сумніўная. Калі вам спатрэбяцца арыгінальныя імёны канстант, структур, тыпаў і іх палёў, то яны ўсе ёсць у тэксце гэтага артыкула.
Максімальны памер непадзельных вочак (выключаючы поля бітавых структур): 32 біта і таму фармат можна класіфікаваць як 32-бітны. Выключэннем могуць быць 64-бітныя пікселі, але іх значэнні каналаў можна апрацоўваць і 16-бітнымі словамі. Парадак байт у 16-бітныя і 32-бітных вочках паўсюль ад малодшага да старэйшага (little-endian). Цэлыя лікі запісваюцца ў прамым кодзе, са знакам — у дадатковым. Калі параўноўваць з апаратнымі архітэктурамі, то парадак байт і фармат лікаў адпавядае x86.
У дадзенай артыкуле для ўказанні тыпаў выкарыстоўваюцца імёны тыпаў WinAPI як у дакументацыі Microsoft. Акрамя спецыфічных (апісаныя асобна ў тэксце артыкула) можна сустрэць чатыры лікавых тыпу: У фармаце Windows Bitmap пад структурамі разумеецца блок з ідучымі запар вочкамі рознага фіксаванага памеру, у якіх ёсць ўмоўныя імёны (ёсць у многіх мовах праграмавання), а не што-то складаней (напрыклад, паток каманд адвольнага памеру).