cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фукуэ (востраў)
Фукуэ (福江島) — найбуйнейшы востраў архіпелага Гато ў Усходне-Кітайскім моры. Уваходзіць у склад аднайменнага муніцыпалітэта прэфектуры Нагасакі (Японія). Плошча — 326,43 км². Насельніцтва (2016 г.) — 38 481 чал.
Геаграфія
Востраў Фукуэ месціцца за 92 км на паўднёвы захад ад горада Нагасакі. Даўжыня з захаду на ўсход — 23,41 км. Найбольшая шырыня — 21,72 км. Мае вулканічнае паходжанне. На востраве знаходзяцца некалькі вулканаў, што вывяргаліся каля 3000 - 2000 тысяч гадоў таму. Найвышэйшы з іх дасягае 461 м над ўзроўнем акіяна. Берагавая лінія перарэзана шматлікімі залівамі.
На Фукуэ 6 рэк, 8 пляжаў, геатэрмальныя крыніцы.
Клімат вільготны мусонны. Фукуэ знаходзіцца ў зоне моцных сезонных цыклонаў.
Прырода
На востраве Фукуэ сустракаюцца рэдкія сапіндакветныя расліны, спыняюцца ястрабы. У 2009 г. быў ўзноўлены статак дзікоў.
Гісторыя
Востраў Фукуэ быў населены ў перыяд палеаліта. Захаваліся рэшткі культур Дзёмон і Яёй. У сярэднявеччы з'яўляўся важным портам у гандлёвых зносінах з Кітаем.
У XVI ст. Таётомі Хідэёсі перадаў востраў пад уладу японскага клана Гато. У 1566 г. партугальскія езуіты арганізавалі на Фукуэ місію. У 1597 г. хрысціянін Ян з Фукуэ прыняў пакутніцкую смерць у Нагасакі і стаў адным з 26 японскіх хрысціянскіх святых. На востраве захавалася 14 каталіцкіх касцёлаў. У нашы дні каля 10% астравіцян з'яўляюцца хрысціянамі.
NGC 7407
NGC 7407 (іншыя абазначэнні — PGC 69922, UGC 12230, MCG 5-54-2, ZWG 496.5, ZWG 495.42, IRAS22510+3151) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алэшкіўскія пяскі
Алэшкіўскія пяскі (Олешківські піски) — другі па велічыні пясчаны масіў (арэна) у Еўропе, размешчаны ў 30 км на ўсход ад горада Херсон у Алэшкіўскім раёне, ля ўзбярэжжа Чорнага мора. Уласна дняпроўскія пяскі займаюць плошчу 161200 гектараў, а з міжарэннымі землямі — 210 000 гектараў. Назва паходзіць ад назвы горада Алэшкы (Олешки). Складзеныя з бязмежных барханаў («гурбаў»), вышынёй каля 5 м, старажытных пясчаных алювіяльных адкладаў Дняпра. У складзе пяскоў 7 арэн: Кахоўская, Казачалагерная, Цюрупынская, Вынаградаўская, Чулакыўская, Іваніўская, Кінбурнская. Самая вялікая з іх у дыяметры мае памер каля 15 км.
На тэрыторыі Алэшкіўскіх пяскоў арганізавана прыродаахоўная зона — Нацыянальны прыродны парк «Алэшкіўскія пяскі».
Ameryka
«Ameryka» — шосты студыйны альбом Лявона Вольскага, які быў выдадзены ў 2020 годзе.
Гато
Гато (五島列島, літаральна «пяць астравоў») — архіпелаг на поўначы Усходне-Кітайскага мора. Уваходзіць у склад японскай прэфектуры Нагасакі. Агульная плошча - 690 км². Насельніцтва (2005 г.) - 76 311 чалавек.
Геаграфія
Архіпелаг Гато выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад на 91 км. Нягледзячы на назву, якая азначае 5 астравоў, у яго склад уваходзяць 140 астравоў рознай плошчы. Найбольшы востраў Фукуэ займае 326,34 км².
Усе астравы маюць вулканічнае паходжанне. Адрозніваюцца разнастайнасцю ландшафтаў, уключаюць горы, прыморскія скалы і нізіны, пляжы. На астравах захаваліся горныя лясы, хаця большую частку незаселеных зямель займаюць горныя лугі. Шмат марскіх птушак. Для аховы прыроды арганізаваны нацыянальны парк Сайкай.
Гісторыя
Лічыцца, што першыя людзі з'явіліся на астравах Гато ўжо ў эпоху палеаліта. Археолагамі выяўлены рэшткі культур Дзёмон і Яёй. У пісьмовых крыніцах Гато ўзгадваюцца з VIII ст. як месца прыбыцця караблёў з імперыі Тан.
На працягу ўсяго сярэднявечча астравы адыгрывалі важную ролю ў міжнародным гандлі, што абумовіла сталую барацьбу за іх з боку розных феадальных родаў. У XVI ст. на астравах жыў знакаміты кітайскі пірат Вань Жы, які займаўся пасрэдніцкай дзейнасцю паміж японцамі і партугальцамі. У 1566 г. езуіты арганізавалі на востраве Фукуэ місію і здолелі прыцягнуць да хрысціянства значную колькасць астравіцян.
У 1587 г. Таётомі Хідэёсі выгнаў місіянераў і перадаў архіпелаг роду Гато, ад прозвішча якога паходзіць сучасная назва. Хаця пасля 1638 г. у Японіі было забаронена хрысціянства, Гато адносна лаяльна ставіліся да патаемных хрысціянскіх культаў, што забяспечыла прыток перасяленцаў з другіх частак краіны. Толькі ў 1798 г. пераехала 108 патаемных хрысціян. Перасяленцы займалі горныя раёны. Многія з іх займаліся прадпрымальніцкай дзейнасцю. У перыяд ізаляцыі Японіі архіпелаг заставаўся важным гандлёвым і рамесніцкім цэнтрам.
У 1865 г., калі ў Нагасакі былі ўзноўлены каталіцкія набажэнствы, вернікі з Гато звярнуліся з запытам даслаць да іх святароў. Аднак урад Мэйдзі адказаў рэпрэсіямі. У 1868 г. было арыштавана 200 хрысціян, 42 з якіх загінулі ў выніку катаванняў. Пакаранне хрысціян выклікала абурэнне з боку іншаземных дзяржаў. У 1873 г. японскія ўлады знялі абмежаванні ў распаўсюджванні хрысціянства. У нашы дні ад 10% да 15% астравіцян спавядаюць гэтую рэлігію.
У 1871 г. адгалінаванні рода Гато страцілі сваю ўладу над архіпелагам. Ён увайшоў у склад прэфектуры Нагасакі.
Эканоміка
Асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства, земляробства і абслугоўванне турыстаў. Астравы злучаны паромнай пераправай з Нагасакі. На востраве Фукуэ працуе аэрапорт.
Яна Юр’еўна Дубінянская
Біяграфія
Нарадзілася 21 жніўня 1975 года ў Феадосіі (Крым, Украінская ССР) у сям’і студэнтаў Сімферопальскага дзяржаўнага ўніверсітэта, якія пазней сталі яго супрацоўнікамі. Дзіцячыя і раннія юнацкія гады правяла ў Сімферопалі, але кожнае лета праводзіла на моры, якое знайшло адлюстраванне ў шматлікіх творах пісьменніцы. Пісаць пачала ў 13 гадоў.
З 1990 па 1994 гады вучылася ў Крымскім мастацкім вучылішчы імя М. С. Самокіша, затым два гады працавала па спецыяльнасці (мастачкай у тэатры, вяла студыю, малявала партрэты на набярэжных у курортны сезон), правяла чатыры персанальныя выставы. Уладкавалася на працу ў газету «Кримська світлиця», а ў 1996 годзе паступіла на факультэт журналістыкі ў Львоўскім дзяржаўным універсітэце імя Івана Франко, адкуль ў 1998 годзе перавялася ў Кіеўскі інстытут журналістыкі (скончыла з адзнакай ў 2001 годзе). Пасля пераезду ў Кіеў пачала досыць актыўна публікавацца ў перыядычных выданнях на рускай і ўкраінскай мовах.
У 1999 годзе стала лаўрэатам літаратурнага конкурсу ад выдавецтва «Смолоскип», у выніку чаго апублікавала дэбютны зборнік аповесцей і апавяданняў «Тры дні ў Сірэнопалі».
Маска (фільм, 1994)
Здымкі пачаліся 30 жніўня 1993 года і завяршыліся ў кастрычніку таго ж года. Фільм быў выпушчаны ў пракат 29 ліпеня 1994 года кампаніяй «New Line Cinema», атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў і стаў камерцыйна паспяховым, сабраўшы 351,6 мільёнаў долараў пры бюджэце ў 23 мільёны долараў. Фільм зарэкамендаваў Джыма Керы як аднаго з лепшых камедыйных акцёраў 1990-х і прынёс вядомасць пачаткоўкі акторцы Камеран Дыяс. Керы быў намінаваны на «Залаты глобус». За візуальныя эфекты фільм намінаваўся на прэмію «Оскар», але прайграў карціне «Форэст Гамп». Здымкі праходзілі ў Лос-Анджэлесе.
Яна Юр’еўна Дубінянская
Біяграфія
У 2001 годзе паступіла на працу ў газету «Зеркало недели» і скончыла другі раман «Фінал навагодняй п’есы». Трэці раман атрымаў назву «За гарызонтам сну».
Замужам, мае трох сыноў.
NGC 7408
NGC 7408 (іншыя абазначэнні — PGC 70037, ESO 109-26, IRAS22527-6357) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дамінга Тэхера
Дамінга Тэхера (Domingo Tejera;  — ) — футбаліст зборнай каманды Уругвая. Абаронца. Чэмпіён свету 1930.
Біяграфія
У 18 гадоў Дамінга Тэхера дэбютаваў за асноўны склад «Уондэрэрс». У дэбютным сезоне ў Вышэйшым дывізіёне чэмпіянату Уругвая стаў выклікацца ў зборную краіны. У 1923 годзе дапамог свайму клубу стаць чэмпіёнам Уругвая пад эгідай Федэрацыі футбола (ФУФ) у той час, калі ў краіне праводзіліся два чэмпіянаты (другі — пад эгідай Асацыяцыі футбола Уругвая).
Быў віцэ-капітанам зборнай Уругвая ў эпоху Хасэ Насасі.
З-за траўмы спіны Тэхера не выступаў у чэмпіянаце свету 1930 года, хоць быў уключаны ў заяўку і, у выніку стаў чэмпіёнам свету.
У 1931 годзе дапамог «Уондэрэрс» яшчэ раз стаць чэмпіёнам Уругвая — па гэты дзень гэта апошні тытул у гісторыі клуба.
Пазней працаваў у якасці члена Савета дырэктараў «Мантэвідэа Уондэрэрс». Памёр 18 ліпеня 1969. Уключаны ў Залу Славы «Мантэвідэа Уондэрэрс».
Перасадзічы
Пераса́дзічы (, Пересадичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
Плошча Перамогі (Мінск)
Плошча Перамогі — плошча ў цэнтры Мінска, знаходзіцца на скрыжаванні праспекту Незалежнасці з вуліцамі Захарава і Кісялёва. Плошча знаходзіцца ў гістарычным цэнтры Мінска насупраць дома-музея I з’езда РСДРП побач з будынкамі Галоўнай Рэдакцыі Беларускага Радыё і Тэлебачання і Дома Вяселляў. Ад плошчы пачынаецца сквер, які цягнецца да ракі Свіслач і ўваходу у Цэнтральны Парк Культуры і Адпачынку імя М. Горкага.
Плошча з’яўляецца візітнай карткай горада Мінска. Праз яе праходзяць парады і святочныя шэсці. Маладыя робяць на ёй здымак на сваё вяселле.
Транспарт: Метро Плошча Перамогі, трамваі 1, 3, 4, 6, 8, 10, 11.
Гісторыя
Як архітэктурны ансамбль пачала фарміравацца ў 1939 годзе ў адпаведнасці з генпланам Мінска 1932—1936 гадоў (архітэктар Ю. Кілаватаў, кансультант В. Вітман).
Да 1958 года плошча называлася Круглая. У 1939 годзе пачалі будаваць два дугападобныя дамы паводле праекту арх. Р. Столера. У час вайны іх часткова разбамбілі. У 1947 годзе архітэктар прыехаў у Мінск і дапамог іх адбудаваць. Да вайны па Савецкай вуліцы праз плошчу хадзіў трамвай.
Да ўмацавання манументу Перамогі на плошчы знаходзіўся сімвалічны камень абгароджаны ланцугом.
У 1946 годзе быў аб’яўлены конкурс на манумент Перамогі. Спачатку планавалі размясціць помнік каля цяперашняй Кастрычніцкай плошчы, але там быў пабудаваны помнік Сталіну. Выбраны праект прадугледжваў 48-мятровы помнік з белага мармуру з ружовым адценнем. Каб паспець адкрыць помнік да 10-годдзя вызвалення Беларусі, вырашылі зрабіць яго з шэрага граніту і на 10 метраў карацей.
Граніт быў прывезены з-пад Днепрапятроўска і Жытоміра. Мазаіку для ордэна Перамогі прыслалі з Акадэміі мастацтваў Ленінграда. Разьбу па граніце зрабілі ўкраінскія муляры. Бронзавыя гарэльефы, меч і вянкі адлівалі ленінградскія спецыялісты завода «Манументскульптура».
Ля падножжа помніка 3 ліпеня 1961 года, у дзень 17-й гадавіны вызвалення горада Мінска, ганаровы грамадзянін горада Мінска, Герой Савецкага Саюза генерал-палкоўнік А. С. Бурдзейны запаліў вечны агонь.
Каб змясціць станцыю метро і выхады, у 1984 годзе архітэктары Б. Ларчанка, Б. Школьнікаў і К. Вязгін перапланавалі плошчу з круглай у авальную. 1 ліпеня 1984 года на плошчы ўмацавалі гранітныя блокі з капсуламі з зямлёй гарадоў-герояў: Масквы, Ленінграда, Валгаграда, Кіева, Адэсы, Севастопаля, Керчы, Новарасійска, Тулы, Брэсцкай крэпасці. У 1985 годзе — капсулы з зямлёй гарадоў-герояў Смаленска і Мурманска.
8 мая 1985 года ў адзначэнне 40-годдзя Перамогі ў падземным пераходзе на плошчы Перамогі адчынілася Мемарыяльная зала ў гонар Герояў Савецкага Саюза, якія загінулі за вызваленне Беларусі. Пад плошчай была пабудавана кальцавая галерэя, якая пераходзіць у мемарыяльную залу. У цэнтры залы вянок з мастацкага шкла з падсветкай (мастак В. Позняк). На сцяне залы замацаваныя бронзавая Зорка Героя Савецкага Саюза і лісты з імёнамі 566 ураджэнцаў Беларусі і іншых рэспублік, якія прымалі ўдзел у вызваленні беларускай зямлі, і за свае подзвігі былі ўзнагароджаныя званнем Героя Савецкага Саюза.
У 2003 годзе адбылася чарговая рэканструкцыя плошчы.
Планіроўка плошчы Перамогі
Архітэктурны ансамбль плошчы пачаў фарміравацца ў канцы 1930-х гадоў з пабудовы двух дугападобных дамоў, звернутых да цэнтра горада (1939, скончаны ў 1947 годзе, архітэктар Р. Столер), у аснове планіроўкі якіх ляжыць тыпавая 4-кватэрная секцыя. Забудова вялася па генпланах 1932—1938 гадоў, 1946 года і праекта плошчы 1950 (арх. М. Баршч, Л. і Г. Аранаўскасы, карэкціроўка Г. Заборскага і Л. Мацкевіча, 1954).
Плошча мае ў плане прамавугольнік (225×175 м), які завяршаецца з аднаго боку паўкружжам. Яе прастора расчлянёна на дзве часткі — круглую і аванплошчу. Кампазіцыйным цэнтрам з’яўляецца размешчаны пасярод круглай часткі плошчы манумент Перамогі, які замыкае перспектыву праспекта Незалежнасці і вуліцы Захарава. Гэты 38-мятровы гранітны абеліск, увянчаны трохмятровай выявай ордэна Перамогі. На пастаменце ля падножжа абеліска — свяшчэнны меч Перамогі. Помнік быў збудаваны ў 1954 годзе ў гонар воінаў Савецкай арміі і партызан Беларусі, загінулых у баях за вызваленне Беларусі.
Па абодва бакі праспекта значна ніжэй яго ўзроўню паміж вул. Захарава, Камуністычнай і Фрунзэ разбіты сквер партэрнага тыпу, уздоўж яго пастаўлены жылыя дамы, па тры з кожнага боку (1950—1956). Па вуглах дамы ўвянчаны вежкамі, а з паўднёвага боку злучаны паміж сабой каланадай. Тарцовую частку плошчы замыкаюць з боку Камуністычнай вуліцы Дом-музей I з’езда РСДРП (будынак адноўлены ў 1948 годзе, архітэктар І. Валадзько), мост праз раку Свіслач (1951—1953), а з боку вуліцы Фрунзэ манументальныя вароты — уваход у Цэнтральны дзіцячы парк.
Помнік Перамогі
На плошчы ўмацаваны трыццацівасьмімятровы гранітны помнік, увянчаны трохмятровай выявай ордэна Перамогі. На пастаменце ля падножжа помніка — свяшчэнны меч Перамогі. Помнік збудаваны ў 1954 годзе ў гонар воінаў Савецкай арміі і партызанаў Беларусі, якія загінулі ў баях за вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Скульптары: З. Азгур, А. А. Бембель, С. Селіханаў. Архітэктары: У. А. Кароль, Г. У. Заборскі
На чатырох гранях пастаменту помніка закладзены бронзавыя тэматычныя гарэльефы: «9 мая 1945 года», «Савецкая Армія ў гады Вялікай Айчыннай вайны», «Партызаны Беларусі», «Слава загінулым героям».
Чатыры бронзавыя вянкі вакол абеліска азначаюць чатыры франты, воіны якіх прымалі ўдзел у вызваленні Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў.
Тунэль кахання
Тунэль кахання (Тунель кохання) — помнік прыроды мясцовага значэння. Размешчаная каля пасёлка Клэвань, у Ровенскім раёне Ровенскай вобласці.
Тунэль кахання размешчаны на адрэзку (каля 4 км) чыгуначнага шляху, што вядзе ад пасёлка Клеэвань да пасёлка Оржыў.
Тунэль з’яўляецца месцам паломніцтва турыстаў і закаханых. Ёсць шэраг павер’яў пра тунэль і яго ўласцівасці. Некаторыя з маладых саджаюць тут кветкі, якія сімвалізуюць іх пачуцці.
Ван Даа
Ван Даа (王導; 276 — 7 верасня 339) — дзяржаўны і палітычны дзеяч часоў Усходняй Цзінь.
Біяграфія
Паходзіў з паўночнага арыстакратычнага клана Ван, вядомага з VIII стагоддзя да н.э. сын Ван Цая, цзы Цзыцю. Нарадзіўся ў 276 годзе. Пасля атрымання адпаведнай адукацыі паступіў на службу да, князя Дунхая, які атрымаў перамогу ў і ў 309 годзе стаў рэгентам імперыі. У той жа час Ван Даа зблізіўся з, князем Ланье. Дапамог апошняму сфармаваць эфектыўную адміністрацыю ў сваім валоданні, прыцягваючы прафесійных і добрасумленных чыноўнікаў.
У 322 годзе захоўваў нейтралітэт падчас бунту супраць імператара, больш клапаціўся пра захаванне жыцця членаў клана Ван. Заставаўся на сваёй пасадзе да 323 года. 324 года падчас бунту Ван Дуня супраць новага імператара дапамог апошняму здушыць ваеннае выступленне. У падзяку 325 года паміраючы імператар прызначыў Ван Даа ў склад рэгенцкага савета пры малалетнім сыне.
Уступіў у супрацьстаянне з іншымі членамі рэгенцкага савета —, князем Сіян, і арыстакратам. У 327 годзе ў выніку бунту ваеннага ўладу забраў апошні, але адзіным рэгентам быў прызначаны Ван Даа. Паступова апошні пачаў інтрыгаваць супраць клана Су, што ў канчатковым выніку прывяло да ўзброенага супрацьстаяння кланаў Юй і Ван з аднаго боку і клана Су. У гэтай барацьбе 329 года Су Цзун загінуў.
У далейшым фактычная ўлада ў імперыі засяродзілася ў Ван Даа і Юй Ляна. Пасля смерці 339 года Ван Даа ўлада ў дзяржаве перайшла да клану Юй.
Новаўкраінскі сельсавет (Рыпкынскі раён)
Новаўкраінскі сельсавет (Новоукраїнська сільрада) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці. Цэнтр сельскага савета — вёска Новаўкраінскэ.
Эўсебіа Рамон Тэхера
Эўсе́біа Рамо́н Тэхе́ра (Eusebio Ramón Tejera;  — ) — уругвайскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1950 у складзе нацыянальнай зборнай Уругвая.
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі — установа ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Дзейнасць
Асноўнай мэтай дзейнасці з’яўляецца правядзенне навуковых даследаванняў у галіне механізацыі сельскагаспадарчых работ і атрыманне прыбытку, павышэнне эфектыўнасці навуковых даследаванняў, асваенне навуковых распрацовак у вытворчасці для інтэнсіфікацыі працэсаў інавацыйнага развіцця сацыяльна-эканамічнай сферы краіны, рацыянальнае выкарыстанне матэрыяльных і фінансавых рэсурсаў, што выдзяляюцца на развіццё навукі, і інш.
Алена Рыгораўна Скульская
Алена Рыгораўна Скульская (Jelena Skulskaja;, Талін) — эстонская пісьменніца, паэтка, драматург і публіцыст, перакладчык.
Біяграфія
Нарадзілася 8 жніўня 1950 года ў Таліне ў сям’і пісьменніка Рыгора Скульскага. Скончыла філалагічны факультэт Тартускага ўніверсітэта ў 1972 годзе. Пачала публікавацца з 1968 года (калектыўны паэтычны зборнік «Знаёмства»). Першая кніга вершаў выйшла ў 1978 годзе — «Глава дваццаць шостая».
Аўтар і вядучая тэлеперадачы ETV пра культуру «Батарэя» Мастацкі кіраўнік «Дзён Даўлатава ў Таліне».
На эстонскую мову пераклададзены творы Алены Скульскай: «Руская рулетка», «40 градусаў», «Нашы мамы куплялі рэчы, каб не было вайны».
На сцэне Рускага тэатра Эстоніі рэжысёр Эдуард Таманаў паставіў п’есы па творах А. Скульскай «Як любіць імператрыцу», «Вялікі чалавек у маленькім горадзе», «Ледзяная ружа», «Новы год наадварот» і іншыя.
Ільф і Пятроў
Ільф і Пятроў — савецкія пісьменнікі-суаўтары, гл. Ілля Ільф і Яўген Пятроў. Сумесна напісалі раманы «Дванаццаць крэслаў», «Аднапавярховая Амерыка» і «Залатое цяля».
Творы
Збор твораў Іллі Ільфа і Яўгена Пятрова ў 5 тамах было выдадзена ў 1961 годзе Дзяржвыдавецтвам мастацкай літаратуры. Ва ўступным артыкуле да гэтага збору твораў, Д. І. Заслаўскі пісаў: «Лёс літаратурнай садружнасці Ільфа і Пятрова незвычайны. Яна чапае і хвалюе. Яны працавалі разам не доўга, усяго дзесяць гадоў, але ў гісторыі савецкай літаратуры пакінулі глыбокі, незгладжальны след. Памяць пра іх не цьмянее, і каханне чытачоў да іх кніг не слабее. Шырокай вядомасцю карыстаюцца раманы „Дванаццаць крэслаў“ і „Залатое цяля“»
Шмат прапагандуе творы сваіх «двух бацькоў» дачка Ільфа — Аляксандра Ільф, якая працуе рэдактарам выдавецтва, дзе перакладае тэксты на англійскую мову.
Маргарыта Маратаўна Мекліна
Маргарыта Маратаўна Мекліна (Маргари́та Мара́товна Ме́клина;, Ленінград) — рускі празаік, эсэіст і журналіст.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1972 годзе ў Ленінградзе. Вырасла ў Санкт-Пецярбургу, вучылася на філалагічным факультэце Расійскага педагагічнага ўніверсітэта. Мае таксама адукацыю праграміста. З 1994 года пражывае ў Сан-Францыска (ЗША).
Творчасць
Дэбютавала ў літаратуры публікацыямі апавяданняў у моладзевай яўрэйскай газеце «Бадэрэх» (вып. 6, снежань 1993), у альманахах «Вавилон» (1996) і «Митин журнал» (1997), потым былі публікацыі ў часопісах і альманахах «Улов», «Зеркало», «Новый берег», «Новая юность», «Урал», «Воздух», «Русская проза».
Станіслаў Лем
Стані́слаў Херман Лем (Stanisław Herman Lem;, Львоў — , Кракаў) — польскі пісьменнік, сатырык, філосаф, фантаст і футуролаг з пакалення калумбаў. Член Польскай АН у Кракаве (1994).
Лічыцца польскім пісьменнікам, творы якога перакладаюць найчасцей, а ў пэўныя часы быў найбольш чытаным неанглійскамоўным пісьменнікам навуковай фантастыкі. Значная частка яго пісьменніцкай працы займае філасофія і футуралогія, прысвечана разважаннем на тэматыку тэхналогій, прыроды інтэлігенцыі, цяжкасцям у пераказе інфармацыі і ўзаемным паразуменні разумных істот, абмежаванасці чалавека і месцу чалавека ў Сусвеце.
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Львоўскім медыцынскім інстытуце (1939—1941), скончыў Ягелонскі ўніверсітэт у Кракаве (1948).
Пахаваны ў Кракаве.
Творчасць
Друкуецца з 1946. У шматлікіх творах у жанры навукова-філасофскай фантастыкі (раманы «Астранаўты», 1951; «Дзённік, знойдзены ў ваннай», «Салярыс», абодва 1961; «Голас Неба», 1968; «Насмарк», 1976; «Мір на зямлі», «Фіяска», абодва 1987, і інш.) разглядае ролю вынаходніцтваў у лёсе чалавецтва, узнімае праблемы маральнай адказнасці чалавека за вынікі сваіх дзеянняў. Аўтар дэтэктыўнага («Следства», 1959) і аўтабіяграфічнага («Высокі замак», 1966) раманаў, зборнікаў навукова-фантастычных апавяданняў «Сезам» (1954), «Зорныя дзённікі» (1957), «Уварванне з Альдэбарана» (1959), «Кніга робатаў» (1961), «Казкі робатаў» (1964), «Кіберыяда», «Паляванне» (абодва 1965), «Апавяданні пра пілота Піркса» (1968), «Бяссонніца» (1971). Яго проза адметная драматызмам калізій, глыбокім псіхалагізмам, багаццем палітры камічнага. Аўтар літаратурных нарысаў.
Кнігі перакладаліся на 41 мову, агульны тыраж 27 млн асобнікаў. . Уплыў Лема на сусветную навукова-фантастычную літаратуру крытыкі параўноўваюць з дзейнасцю такіх класікаў як Герберт Джордж Уэлс ці Олаф Стэплдон.
Светапогляд
Выдаў філасофска-сацыялагічныя даследаванні «Дыялогі» (1957), «Сума тэхналогіі» (1964), філасофска-літаратуразнаўчыя працы «Філасофія выпадку» (1968), «Фантастыка і футуралогія» (т. 1—2, 1970).
Вялікая частка тых разважанняў змешчана ў навукова-фантастычных творах, што робіць больш цяжкім іх разуменне. Адначасова гэткі спосаб пераказу філасофскіх думак палягчае іх паразуменне. Таму часта ў сусветнай літаратуры Лем бываў недаацэнены як філосаф і лічыцца галоўным чынам аўтарам навуковай фантастыкі.
Прэміі і ўзнагароды
Дзяржаўная прэмія Польшчы (1976).
Гуцульскі поні
Гуцульскі поні, часам гуцулік альбо гуцул — абарыгенная горная парода свойскіх коней, якая распаўсюджана ў Карпатах і ў многіх краінах Усходняй Еўропы. Належыць да сусветнага генафонду. У 1979 годзе гуцульскія поні атрымалі статус рэліктавай пароды і былі ўзятыя пад ахову.
Відавочна, што назва пароды паходзіць ад назвы гуцулаў — субэтнасу ўкраінцаў, якія жывуць у горных раёнах Івана-Франкоўскай і Чарнавіцкай абласцей і ў Рахіўскім раёне Закарпацкай вобласці.
Маска (значэнні)
Маска:
Лавынскі сельсавет
Лавы́нскі сельсаве́т (Лови́нська сільра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці. Цэнтр сельскага савета — вёска Лавынь.
Фасберг
Фасберг (Faßberg) — камуна ў Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Цэле. Насельніцтва — 6858 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 102 км². Афіцыйны код — 03 3 51 010.
NGC 7409
NGC 7409 (іншыя абазначэнні — PGC 69939, ZWG 453.18, NPM1G +19.0555) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзед (значэнні)
Назву дзед маюць:
Гоца
Рэльеф
Узгоркі з плоскімі вяршынямі. Рэк на востраве няма, захаваліся толькі глыбокія рэчышча. На востраве ёсць унутранае мора.
Насельніцтва
Колькасць складае каля 30 000 чал. З іх каля 6 000 чал. пражываюць у Вікторыі.
На Гоца ёсць мноства турысцкіх абъектаў. 12 гасцініц (ад 2 да 5 зорак). Галоўныя курорты — Шлэндзі, Марсалфорн, Мджар.
Славутасці
Славутасцямі вострава з’яўляюцца мегалітны храм Джгантыя («месца гігантаў») і сабор Санта-Марыя.
На поўначы размешчаны пясчаныя пляжы — Рамла, Сан-Блас, Хонда-ір-Румін.
Сувенірная прадукцыя — карункі.
Тэхнічныя навукі
Тэхнічныя навукі — комплекс прыкладных навук, якія займаюцца навуковымі аспектамі тэхнікі.
'''Гл. таксама:''' Класіфікацыя навук.
Шчытна (вёска)
Шчы́тна (, Щитно) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавета.
Тэхнічныя навукі
Метады
Асноўным метадам тэхнічных навук з’яўляецца матэматычнае і камп'ютарнае мадэляванне (а пры яго немагчымасці — фізічнае мадэляванне) меркаваных або рэалізаваных канструкцый.
Шчытна (вёска)
У 1940—1954 гадах цэнтр Шчытнаўскага сельсавета. Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Варанілавіцкага сельсавета.
Тэарэма Піфагора
Тэарэма Піфагора — адна з асноўных тэарэм еўклідавай геаметрыі, якая вызначае сувязь паміж старанамі прамавугольнага трохвугольніка. Гэта тэарэма сцвярджае, што плошча квадрата, чый бок з’яўляецца гіпатэнузай (старана трохвугольніка, якая ляжыць насупраць прамога вугла) роўны суме плошчаў двух квадратаў, што ляжаць на астатніх старанах трохвугольніка. Гэта тэарэма можа быць запісана ўраўненнем паміж даўжынямі катэтаў a, b і гіпатэнузай c:
a^2+b^2=c^2
Гісторыя
Морыц Кантар (найбуйнейшы нямецкі гісторык матэматыкі) лічыць, што роўнасць 3² + 4² = 5² была вядомая егіпцянам яшчэ каля 2300 года да н. э., у часы цара Аменемхета I (згодна з папірусам 6619 Берлінскага музея). На думку Кантара, гарпеданапты, або «нацягвачы вяровак», будавалі прамыя вуглы пры дапамозе прамавугольных трохвугольнікаў з бакамі 3, 4 і 5.
Крыху больш вядома пры тэарэму Піфагора ў вавіланян. У адным тэксце, які адносіцца да часоў Хамурапі, гэта значыць да 2000 года да н. э., прыводзіцца набліжанае вылічэнне гіпатэнузы роўнабаковага прамавугольнага трохвугольніка. Адсюль можна зрабіць выснову, што ў Месапатаміі ўмелі рабіць вылічэнні з прамавугольнымі трохвугольнікамі, па меншай меры ў некаторых выпадках.
Згодна з каментаром Прокла да Эўкліда, Піфагор (гадамі жыцця якога прынята лічыць 570—490 гг. да н. э.) карыстаўся алгебраічнымі метадамі, каб знаходзіць піфагоравыя тройкі. Аднак Прокл пісаў паміж 410 і 485 гг. н. э. Томас Літл Хіт лічыў, што не існуе відавочных згадак, якія адносіцца да перыяду працягласцю ў пяць стагоддзяў пасля смерці Піфагора, што Піфагор быў аўтарам тэарэмы. Аднак, калі аўтары, такія як Плутарх і Цыцэрон, пішуць пра тэарэму Піфагора, яны пішуць так, нібы аўтарства Піфагора было шырока вядомым і бясспрэчным. «Ці належыць гэтая формула асабіста пяру Піфагора…, але мы можам упэўнена лічыць, што яна належыць найстаражытнейшаму перыяду піфагоравай матэматыкі». Паводле падання, Піфагор адсвяткаваў адкрыццё сваёй тэарэмы гіганцкім балем, для якога закалолі з радасці сотню быкоў.
Прыблізна ў 400 г. да н. э., паводле Прокла, Платон адшукаў метад знаходжання піфагоравых троек, які спалучае алгебру і геаметрыю. Прыблізна ў 300 г. да н. э. у «Пачатках» Еўкліда з’явіўся найстарэйшы аксіяматычны доказ тэарэмы Піфагора.
Фармулёўкі
Першапачаткова тэарэма была сфармуляваная наступным чынам:
У прамавугольным трохвугольніку плошча квадрата, пабудаванага на гіпатэнузе, роўная суме плошчаў квадратаў, пабудаваных на катэтах.
Алгебраічная фармулёўка:
У прамавугольным трохвугольніку квадрат даўжыні гіпатэнузы роўны суме квадратаў даўжынь катэтаў.
Гэта значыць, пазначыўшы даўжыню гіпатэнузы трохвугольніка праз c, а даўжыні катэтаў праз a і b:
Абедзве фармулёўкі тэарэмы эквівалентныя, але другая фармулёўка больш элементарная, яна не патрабуе паняцця плошчы. Гэта значыць другое сцверджанне можна праверыць, нічога не ведаючы пра плошчы і памераўшы толькі даўжыні бакоў прамавугольнага трохвугольніка.
Адваротная тэарэма Піфагора:
Для ўсякай тройкі дадатных лікаў a, b і c, такой, што, існуе прамавугольны трохвугольнік з катэтамі a і b, і гіпатэнузай c.
Доказы
На сённяшні дзень у навуковай літаратуры зафіксавана 367 доказаў тэарэмы. Імаверна, тэарэма Піфагора ёсць адзінай тэарэмай з настолькі вялікай колькасцю доказаў. Такую разнастайнасць можна патлумачыць толькі фундаментальным значэннем тэарэмы для геаметрыі.
Канцэптуальна іх можна разбіць на невялікую колькасць класаў. Самыя вядомыя з іх: доказы метадам плошчаў, аксіяматычныя і экзатычныя доказы (напрыклад, з дапамогай дыферэнцыяльных ураўненняў).
Праз падобныя трохвугольнікі
Гэты доказ алгебраічнай фармулёўкі — найпрасцейшы з доказаў, якія будуюцца наўпрост з аксіём. У прыватнасці, ён не выкарыстоўвае паняцце плошчы фігуры.
атрымаем Што эквівалентна Дадаўшы, атрымаем або
Доказы метадам плошчаў
Ніжэй прыведзеныя доказы, нягледзячы на іх уяўную прастату, зусім не такія простыя. Усе яны выкарыстоўваюць уласцівасці плошчы, доказы якіх складаней за доказы самой тэарэмы Піфагора.
Доказ праз роўнадапаўняльнасць
Што і патрабавалася даказаць.
Доказ Еўкліда
Ідэя доказу Еўкліда складаецца ў наступным: паспрабуем даказаць, што палова плошчы квадрата, пабудаванага на гіпатэнузе, роўная суме палоў плошчаў квадратаў, пабудаваных на катэтах, а тады і плошчы вялікага і двух малых квадратаў роўныя.
Разгледзім рысунак злева. На ім мы пабудавалі квадраты на баках прамавугольнага трохвугольніка і правялі з вяршыні прамога вугла С прамень s перпендыкулярна гіпатэнузе AB, ён рассякае квадрат ABIK, пабудаваны на гіпатэнузе, на два прамавугольнікі — BHJI і HAKJ адпаведна. Аказваецца, што плошчы гэтых прамавугольнікаў роўныя плошчам квадратаў, пабудаваных на адпаведных катэтах.
Паспрабуем даказаць, што плошча квадрата DECA роўная плошчы прамавугольніка AHJK. Для гэтага скарыстаемся дапаможным назіраннем: плошча трохвугольніка з той жа вышынёй і асновай, што і гэты трохвугольнік, роўная палове плошчы зададзенага прамавугольніка. Гэта вынік вызначэння плошчы трохвугольніка як паловы здабытку асновы на вышыню. З гэтага назірання выцякае, што плошча трохвугольніка ACK роўная плошчы трохвугольніка AHK (не накрэсленага на рысунку), якая, у сваю чаргу, роўная палове плошчы прамавугольніка AHJK.
Дакажам цяпер, што плошча трохвугольніка ACK таксама роўная палове плошчы квадрата DECA. Адзінае, што неабходна для гэтага зрабіць, — гэта даказаць роўнасць трохвугольнікаў ACK і BDA (бо плошча трохвугольніка BDA роўная палове плошчы квадрата па паказанай вышэй ўласцівасці). Роўнасць гэта відавочная: трохвугольнікі роўныя па двух баках і вугле паміж імі. Менавіта — AB = AK, AD = AC — роўнасць вуглоў CAK і BAD лёгка даказаць метадам руху: павернем трохвугольнік CAK на 90° супраць гадзіннікавай стрэлкі, тады відавочна, што адпаведныя бакі двух разглядаемых трохвугольнікаў супадуць (з прычыны таго, што вугал пры вяршыні квадрата 90°).
Разважанне наконт роўнасці плошчаў квадрата BCFG і прамавугольніка BHJI аналагічнае.
Такім чынам мы даказалі, што плошча квадрата, пабудаванага на гіпатэнузе, складаецца з плошчаў квадратаў, пабудаваных на катэтах. Ідэя доказу дадаткова праілюстравана з дапамогай анімацыі, размешчанай вышэй.
Гэты доказ таксама атрымаў назву «піфагоравы штаны».
Доказ Леанарда да Вінчы
Галоўныя элементы доказу — сіметрыя і рух.
Разгледзім рысунак. Як відаць з сіметрыі, адрэзак CI рассякае квадрат ABHJ на дзве аднолькавыя часткі (бо трохвугольнікі ABC і JHI роўныя пабудовай).
Карыстаючыся паваротам на 90 градусаў супраць гадзіннікавай стрэлкі вакол пункту A, мы ўгледжваем роўнасць заштрыхаваных фігур CAJI і DABG.
Цяпер ясна, што плошча заштрыхаванай намі фігуры роўная суме палоў плошчаў маленькіх квадратаў (пабудаваных на катэтах) і плошчы зыходнага трохвугольніка. З іншага боку, яна роўная суме паловы плошчы вялікага квадрата (пабудаванага на гіпатэнузе) і плошчы зыходнага трохвугольніка. Такім чынам, палова сумы плошчаў маленькіх квадратаў роўная палове плошчы вялікага квадрата, а значыць сума плошчаў квадратаў, пабудаваных на катэтах роўная плошчы квадрата, пабудаванага на гіпатэнузе.
Доказ метадам бясконца малых
Наступны доказ пры дапамозе дыферэнцыяльных ураўненняў часта прыпісваюць вядомаму англійскаму матэматыку Хардзі, які жыў у першай палове XX стагоддзя.
Карыстаючыся метадам падзелу зменных, знаходзім Больш агульны выраз для змены гіпатэнузы ў выпадку прыросту абодвух катэтаў Інтэгруючы гэтае ўраўненне і выкарыстоўваючы пачатковыя ўмовы, атрымліваем Такім чынам, мы прыходзім да пажаданага адказу Як няцяжка бачыць, квадратычнай залежнасць ў канчатковай формуле з’яўляецца дзякуючы лінейнай прапарцыянальнасці паміж бакамі трохвугольніка і прыростамі, у той час як сума звязана з незалежнымі ўнёскамі ад прыросту розных катэтаў.
Больш просты доказ можна атрымаць, калі лічыць, што адзін з катэтаў не змяняецца (у гэтым выпадку катэт b). Тады для канстанты інтэгравання атрымаем
Падобныя геаметрычныя фігуры на трох баках
Абагульненне тэарэмы Піфагора зрабіў Еўклід у сваёй працы «Пачаткі», пашырыўшы плошчы квадратаў на баках да плошчаў падобных геаметрычных фігур :
"Калі пабудаваць падобныя геаметрычныя фігуры (гл. Эўклідава геаметрыя) на баках прамавугольнага трохвугольніка, тады сума двух меншых фігур будзе раўняцца плошчы большай фігуры."
Галоўная ідэя гэтага абагульнення заключаецца ў тым, што плошча падобнай геаметрычнай фігуры прапарцыянальная квадрату любога свайго лінейнага памеру і ў прыватнасці квадрату даўжыні любога боку. Такім чынам, для падобных фігур з плошчамі A, B і C пабудаваных на баках з даўжынёй a, b і c, маем:
І наадварот, калі мы зможам даказаць, што A + B = C для трох падобных геаметрычных фігур без выкарыстання тэарэмы Піфагора, тады мы зможам даказаць саму тэарэму, рухаючыся ў зваротным кірунку. Напрыклад, стартавы цэнтральны трохвугольнік можа быць паўторна выкарыстаны як трохвугольнік C на гіпатэнузы, і два падобных прамавугольных трохвугольніка (A і B), пабудаваныя на двух іншых баках, якія ўтвараюцца ў выніку дзялення цэнтральнага трохвугольніка яго вышынёй. Сума двух меншых плошчаў трохвугольнікаў тады, відавочна, роўная плошчы трэцяга, такім чынам A + B = C і, выконваючы папярэдняе даказванне ў зваротным парадку, атрымаем тэарэму Піфагора a² + b² = c².
Тэарэма косінусаў
Тэарэма Піфагора — гэта прыватны выпадак больш агульнай тэарэмы косінусаў, якая звязвае даўжыні бакоў у адвольным трохвугольніку: дзе θ — вугал паміж бакамі a і b.
Калі θ роўны 90 градусаў, тады cosθ = 0 і формула спрашчаецца да звычайнай тэарэмы Піфагора.
Адвольны трохвугольнік
У любы абраны вугал адвольнага трохвугольніка з бакамі a, b, c ўпішамся роўнабаковы трохвугольнік такім чынам, каб роўныя вуглы пры яго аснове θ былі роўныя выбраным куце. Дапусцім, што абраны вугал θ размешчаны насупраць боку, пазначанай c. У выніку мы атрымалі трохвугольнік ABD з вуглом θ, што размешчаны насупраць боку a і боку r. Другі трохвугольнік утворыцца вуглом θ, што размешчаны насупраць боку b і боку з даўжынёй s, як паказана на малюнку. Сабіт Ібн Кура сцвярджаў, што бакі ў гэтых трох трохвугольніках звязаныя наступным чынам:
Калі вугал θ набліжаецца да π/2, аснова роўнабаковага трохвугольніка памяншаецца, і два бакі r і s перакрываюць адзін аднаго ўсё менш і менш. Калі θ = π/2, ADB ператвараецца ў прамавугольны трохвугольнік, r + s = c і атрымліваем пачатковую тэарэму Піфагора.
Разгледзім адзін з довадаў. Трохвугольнік ABC мае такія ж вуглы, як і Трохвугольнік ABD, але ў зваротным парадку. (Два трохвугольніка маюць агульны вугал пры вяршыні B, абодва маюць кут θ і таксама маюць аднолькавы трэці вугал, па суме вуглоў трохвугольніка) Адпаведна, ABC — падобны да адбіцця ABD трохвугольніка DBA, як паказана на ніжнім малюнку. Запішам суадносіны паміж супрацьлеглымі бакамі і прылеглымі да вугла θ,
Гэтак жа адлюстраванне іншага трохвугольніка,
Перамнажаць дробы і дадамо гэтыя дзве суадносіны:
Абагульненне для адвольных трохвугольнікаў праз паралелаграмы
Зробім далейшае абагульненне для непрамавугольных трохвугольнікаў, выкарыстоўваючы паралелаграмы на трох баках замест квадратаў. (квадраты — прыватны выпадак.) Верхні малюнак дэманструе, што для востравугольнага трохвугольніка плошчу паралелаграма на доўгім баку роўная суме паралелаграма на двух іншых баках, пры ўмове што паралелаграм на доўгай баку пабудаваны, як намалявана на малюнку (памеры, адзначаныя стрэлкамі, аднолькавыя і вызначаюць бакі ніжняга паралелаграма). Гэтая замена квадратаў паралелаграма мае дакладнае падабенства з пачатковай тэарэмай Піфагора, лічыцца, што яе сфармуляваў Пап Александрыйскі ў 4 г. н. э.
Ніжні малюнак паказвае ход доказу. Паглядзім на левы бок трохвугольніка. Левы зялёны паралелаграм мае такую ж плошчу, як левая частка сіняга паралелаграма, таму што яны маюць такое ж аснова b і вышыню h. Акрамя таго, левы зялёны паралелаграм мае такую ж плошчу, як левы зялёны паралелаграм на верхнім малюнку, таму што яны маюць агульную аснова (верхняя левы бок трохвугольніка) і агульную вышыню, перпендыкулярную да гэтай баку трохвугольніка. Аналагічна разважаючы для правага боку трохвугольніка дакажам, што ніжні паралелаграм мае такую ж плошчу, як у двух зялёных паралелаграмаў.
Беларускае слова (газета, Таронта)
Беларускае слова — газета, якая выдаецца на беларускай мове ў Таронта (Канада).
Тэарэма Піфагора
Камплексныя лікі
Тэарэму Піфагора выкарыстоўваюць, каб знайсці адлегласць паміж двума пунктамі ў дэкартавай каардынатнай сістэме, і гэтая тэарэма справядлівая для ўсіх сапраўдных каардынат: адлегласць s паміж двума пунктамі (a, b) і (c, d) роўна
Беларускае слова (газета, Таронта)
Выдаецца з 2002, выходзіць неперыядычна, да сакавіка 2009 было выдазена 11 нумароў.
Сямён Максімільянавіч Дыянесаў
Сямён Максімільянавіч Дыянесаў (першапачатковае прозвішча Левінсон, пазней Левінсон-Дыянесаў;,  — , ) — савецкі вучоны ў галіне фізіялогіі. Доктар біялагічных навук (1947), прафесар (1949).
Біяграфія
Сямён Максімільянавіч Левінсон (партыйная мянушка і пасля прозвішча Дыянесаў) нарадзіўся ў сям'і буйнога віцебскага прадпрымальніка, купца першай гільдыі Майсея Рыгоравіча Левінсона, аднаго з заснавальнікаў віцебскага «Таварыства догляду бедных, састарэлых і сірот-яўрэяў». Яго дзед, Гозіяс Рубінавіч Левінсон у 1875 годзе заснаваў першы ў Віцебску бровар «Левенбрэй» («») на 3-й Верхне-Набярэжнай вуліцы. У 1913 годзе бровар ператвораны ў акцыянернае таварыства пад кіраўніцтвам дзядзькі С. М. Дыянесава — Адольфа Рыгоравіча Левінсона (яго жонка, музычны педагог і вучаніца А. Г. Рубінштэйна Фрыда Давыдаўна Тэйтэльбаўм-Левінсон, была першым педагогам піяністкі ).
Беларускае слова (газета, Таронта)
Газета асвятляе гісторыю і сучаснасць Згуртавання беларусаў Канады, дзейнасць Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, мае літаратурны дадатак.
Сямён Максімільянавіч Дыянесаў
Біяграфія
У 1921 годзе быў прызначаны загадчыкам тэатральнай секцыяй і намеснікам загадчыка мастацкага пададдзела губпалітпрасвету пры Віцебскім губвыканкаме. У выніку чысткі партыйных шэрагаў у тым жа годзе выключаны з членаў РКП(б).
Тэарэма Піфагора
Камплексныя лікі
Не ўзнікае праблем з формулай, калі да комплексным лікаў адносіцца як да вектарах з сапраўднымі кампанентамі x + i y = (x, y). Напрыклад, адлегласць s паміж 0 + 1i і 1 + 0i разлічваем як модуль вектара (0, 1) − (1, 0) = (−1, 1), або
Сямён Максімільянавіч Дыянесаў
Біяграфія
Скончыў Ленінградскую Ваенна-медыцынскую акадэмію (1927), дзе і працаваў у 1930—1937 на кафедры фізіялогіі. Адначасова з 1933 года працаваў у Інстытуце эвалюцыйнай фізіялогіі і паталогіі вышэйшай нервовай дзейнасці (у 1941—1950 — загадчык лабараторый эвалюцыі функцый эндакрынных органаў). У 1936—1941 — супрацоўнік аддзела эвалюцыйнай фізіялогіі Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай медыцыны. У 1941—1950 — загадчык лабараторыі інстытута імя І. П. Паўлава ў Колтушах. У 1950—1953 — узначальваў кафедру нармальнай фізіялогіі Кіргізскага медыцынскага інстытута. У 1953—1957 — загадчык аднайменнай кафедры Благавешчанскага медыцынскага. інстытута, у 1957—1960 — Іжэўскага медыцынскага інстытута, у 1960—1965 — Луганскага медыцынскага інстытута. У 1965—1984 — загадчык кафедры анатоміі і фізіялогіі Варашылаўградскага педагагічнага інстытута.
Тэарэма Піфагора
Камплексныя лікі
Тым не менш, для аперацый з вектарамі з комплекснымі каардынатамі неабходна правесці некаторае ўдасканаленне формулы Піфагора. Адлегласць паміж пунктамі з комплекснымі лікамі (a, b) і (c, d); a, b, c, і d ўсё комплексныя, сфармулюем выкарыстоўваючы абсалютныя велічыні. Адлегласць s заснавана на вектарнай розніцы (a − c, b − d) у наступным выглядзе : хай розніца 'a − c = p + i q, где p — сапраўдная частка розніцы, q'' — уяўная частка, і i = √(−1). Аналагічна, хай b − d = r + is. Тады:
Сямён Максімільянавіч Дыянесаў
Біяграфія
Быў членам рэдакцыйнай калегіі «Фізіялагічнага часопіса СССР» і адказным сакратаром біялагічнай серыі часопіса «Весці Акадэміі Навук СССР».
Тэарэма Піфагора
Камплексныя лікі
дзе  — гэта комплексны спалучаны лік для \mathit z\. Напрыклад, адлегласць паміж пунктамі (a, b) = (0, 1) і (c, d) = (i, 0), разлічым розніцай (a − c, b − d) = (−i, 1) і ў выніку мы б атрымалі 0, калі б не былі выкарыстаныя комплексныя спалучаныя. Такім чынам, выкарыстоўваючы удасканаленую формулу, атрымаем
Модуль вызначаны наступным чынам:
што ўяўляе сабой эрмітавы скалярны здабытак.
Стэрэаметрыя
Значным абагульненнем тэарэмы Піфагора для трохмернай прасторы з’яўляецца тэарэма дэ Гуа, названая ў гонар Ж.-П. дэ Гуа: калі тэтраэдр мае прамы вугал (як у кубе), тады квадрат плошчы мяжы, якая ляжыць насупраць прамога вугла, роўны суме квадратаў плошчаў іншых трох граняў. Гэтая выснова можа быць абагульнены як «n-мерная тэарэма Піфагора»:
Іншае абагульненне: Тэарэма Піфагора можа быць прыменена для стэрэаметрыі ў наступным выглядзе. Разгледзім прамавугольны паралелепіпед, як паказана на малюнку. Знойдзем даўжыню дыяганалі BD па тэарэме Піфагора:
дзе тры бакі ўтвараюць прастакутны трохвугольнік. Выкарыстоўваем гарызантальную дыяганаль BD і вертыкальнае рабро AB, каб знайсці даўжыню дыяганалі AD, для гэтага зноў выкарыстоўваем тэарэму Піфагора:
або, калі ўсё запісаць адным ураўненнем:
Гэты вынік — гэта трохмерны выраз для вызначэння велічыні вектара v (дыяганаль AD), выяўленага праз яго перпендыкулярныя складнікі {vk} (тры ўзаемна перпендыкулярныя бакі):
Гэта ўраўненне можна разглядаць як абагульненне тэарэмы Піфагора для шматмернай прасторы. Аднак, вынік на самай справе ёсць не што іншае, як неаднаразовае прымяненне тэарэмы Піфагора да паслядоўнасці прамавугольных трохвугольнікаў ў паслядоўна перпендыкулярных плоскасцях.
Вектарная прастора
У выпадку артаганальнай сістэмы вектараў мае месца роўнасць, якое таксама называюць тэарэмай Піфагора:
Аналаг гэтага роўнасці ў выпадку бясконцай сістэмы вектараў мае назву роўнасці Парсеваля.
Нееўклідава геаметрыя
Тэарэма Піфагора выводзіцца з аксіём еўклідавай геаметрыі і, фактычна, не сапраўдная для нееўклідавай геаметрыі, у тым выглядзе, у якім запісана вышэй. (Гэта значыць тэарэма Піфагора аказваецца своеасаблівым эквівалентам пастулату Еўкліда аб паралельнасці ) Іншымі словамі, у нееўклідавай геаметрыі суадносіны паміж бакамі трохвугольніка абавязкова будзе ў форме, якая адрозніваецца ад тэарэмы Піфагора. Напрыклад, у сферычнай геаметрыі ўсе тры бакі прамавугольнага (скажам a, b і c), якія абмяжоўваюць сабой актант (восьмую частку) адзінкавай сферы, маюць даўжыню π/2, што супярэчыць тэарэме Піфагора, таму што a2 + b2 ≠ c2.
Разгледзім тут два выпадкі нееўклідавай геаметрыі — сферычная і гіпербалічныя геаметрыя; у абодвух выпадках, як і для еўклідавай прасторы для прамавугольных трохвугольнікаў, вынік, які замяняе тэарэму Піфагора, вынікае з тэарэмы косінусаў.
Аднак, тэарэма Піфагора застаецца справядлівай для гіпербалічнай і эліптычнай геаметрыі, калі патрабаванне аб прамавугольнага трохвугольніка замяніць умовай, што сума двух вуглоў трохвугольніка павінна раўняцца трэцяму, скажам A+B = C. Тады суадносіны паміж бакамі выглядае так: сума плошчаў колаў з дыяметрамі a і b роўная плошчы круга з дыяметрам c.
Сферычная геаметрыя
Для любога прамавугольнага трохвугольніка на сферы радыусам R (напрыклад, калі вугал γ ў трыкутніку прамы) з бакамі a, b, c суадносіны паміж бакамі будуць мець такі выгляд:
Гэта роўнасць можа быць выведзена як асаблівы выпадак сферычнай тэарэмы косінусаў, якая справядліва для ўсіх сферычных трохвугольнікаў:
Ужываючы рад Тэйлара ў функцыі косінуса cos x ≈ 1 − x2/2 можна паказаць, што калі радыус R набліжаецца да бясконцасці, а аргументы a/R, b/R і c/R набліжаюцца да нуля, сферычныя суадносіны паміж бакамі ў прамавугольным трохвугольніку набліжаецца да тэарэмы Піфагора. Падставім набліжаныя значэнні для кожнага косінуса:
Перамнажаць выразы ў дужках, атрымаем тэарэму Піфагора для вялікіх радыусаў R:
дзе «higher order terms» — складнікі вышэйшага парадку, якімі можна грэбаваць пры вялікіх значэннях R.
Гіпербалічныя геаметрыя
Для прамавугольнага трохвугольніка ў гіпербалічнай геаметрыі з бакамі a, b, c, калі бок c размешчаны насупраць прамога вугла, суадносіны паміж бакамі будуць такімі
где ch — гіпербалічны косінус. Гэтая формула з’яўляецца прыватным выпадкам гіпербалічнай тэарэмы косінусаў, якая справядлівая для ўсіх трохвугольнікаў:
дзе \gamma — гэта вугал, вяршыня якога процілеглая баку c.
Выкарыстоўваючы рад Тэйлара для гіпербалічнага косінуса, можна даказаць, што калі гіпербалічны трохвугольнік памяншаецца (гэта значыць, калі a, b, і c набліжаюцца да нуля), то гіпербалічныя суадносіны ў прамавугольным трохвугольніку набліжаюцца да тэарэмы Піфагора.
Дыферэнцыяльная геаметрыя
У трохмернай прасторы для двух пунктаў, аддаленых адзін ад аднаго на бясконца малую адлегласць, запішам тэарэму Піфагора:
дзе ds — гэта адлегласць паміж пунктамі, а (dx, dy, dz) — кампаненты вектара, якія злучаюць гэтыя два пункты. Такая прастора называецца еўклідавай. Аднак, абагульненне гэтага выказвання прыдатна для агульных каардынат (не толькі дэкартавых) і агульных прастор (не толькі еўклідавай) і мае выгляд:
дзе gij называецца метрычным тэнзарам. Ён можа быць функцыяй пазіцыі. Такія крывалінейныя прасторы ўключаюць Рыманаву геаметрыю як агульны прыклад. Гэта фармулёўка таксама падыходзіць для еўклідавай прасторы пры ўжыванні крывалінейных каардынат. Напрыклад, для палярных каардынат: