cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allium chalkii
Allium chalkii — від травяністых раслін сямейства. Да гэтага часу гэты рэдкі від вядомы толькі з невялікага вострава (Дадэканес, Грэцыя) і ён дэманструе некаторыя адносіны з відамі,  і. Для A. chalkii 2n = 16.
Распаўсюджанне
Эндэмік Грэцыі.
Таніна Гуэра
Таніна Гуэра (Tonino Guerra;, , Каралеўства Італія — , , Італія) — італьянскі паэт, пісьменнік і сцэнарыст, пісаў сцэнарыі для такіх выбітных кінарэжысёраў, як Федэрыка Феліні, Мікеланджэла Антаніоні, Андрэй Таркоўскі, Франчэска Розі і Тэадорас Ангелопулас.
Алтын-Дэпэ
Алтын-Дэпэ (Altyn depe «залаты пагорак») — помнік Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса ў Туркменістане.
Алтын-Дэпэ месціцца за 223 км на паўднёвы ўсход ад Ашгабада. Упершыню быў адкрыты і даследаваны ў 1929 г. Найбольш маштабныя раскопкі пачаліся ў 1955 г. Было выяўлена, што ніжэйшыя пласты прадстаўлены перыядам 3200—2400 гг. да н. э. У гэты час на месцы пагорка знаходзілася земляробчае паселішча і пахавальны пляц. У іх былі знойдзены размаляваная кераміка і скляпы з сырцовай цэглы.
З пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. пачаўся заняпад. Канчаткова паселішча было пакінута ў другой палове 2 тысячагоддзя да н. э.
Крутыя (Угранскі раён)
Крутыя (Крутые) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Міхалёўскага сельскага паселішча.
Ліпа
Лі́па (Tilia) — род лістападных дрэў сямейства.
Апісанне
Дрэвы вышынёй да 15—20 м (часам да 40 м), дыяметрам ствала да 2 м. Лісце нераўнабокае, круглавата-сэрцападобнае, завостранае, пілаватае. Кветкі жоўтыя, або жоўта-белыя, духмяныя, у паўпарасоніках. Цвітуць ліпы ў чэрвені—жніўні. Плод — арэшак. Садовыя формы адрозніваюцца сілуэтам кроны, афарбоўкай лісця і кветак.
Цене-, мароза- і ветраўстойлівае дрэва. Жыве 300—400 гадоў.
Віды
пашырана на ўсёй тэрыторыі Беларусі ў шыракалістых лясах. У садах і парках каля 30 інтрадукаваных відаў, разнавіднасцей і форм, у тым ліку: ліпа раскідзістая,, , ліпа лямцавая, , ліпа крымская,.
Значэнне
Кветкі меданосныя, ліпавы цвет ужываецца ў якасці лекавага сродка. Ліпа — каштоўнае дрэва, якое выкарыстоўваецца для азелянення.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2004/2005
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2004/2005 — 13-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Войцех Плахарскі
Войцех Юліуш Плахарскі (Wojciech Juliusz Płocharski; ) — польскі журналіст, аўтар, кампазітар, падарожнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Ольштыне; у 1982-1989 гадах вучыўся на факультэце журналістыкі і палітычных навук Варшаўскага ўніверсітэта. У 1991-2006 гадах працаваў у ПАП (Польскае агенцтва друку) у якасці рэдактара і карэспандэнта (навіны з Беларусі, Чачні, Эстоніі). У 2010 годзе праводзіў інтэрнэт-кампанію кандыдата ў прэзідэнты, Анджэя Аляхоўскага.
З'яўляецца таксама аўтарам публікацый на англійскай мове - выпушчаных ў Індыі, якія з'яўляюцца на міжнародным літаратурным рынку. Аўтар слоў польскіх хітоў - Klub wesołego szampana (выкананне Formacja Nieżywych Schabuff) і Karuzela (T.Love). У 1993 годзе ў дуэце Przyjaciele запісаў аўтарскі альбом Cyfry (выпушчаны ў 1994 г., перавыданне 2007, ў онлайн-продажы 2012).
У 2011 г. - на міжнародным рынку лічбавай дыстрыбуцыі выпусціў альбом Selected Music, а ў 2012 - Under the Papaya Tree. У 2013 ў продажы з'явіліся: сінгл Studium і альбом Ilha do Sal.
Афрыка (рымская правінцыя)
Афрыка (Africa Proconsularis, Africa Vetus) — правінцыя Старажытнага Рыма з цэнтрам ва Утыцы, якая займала тэрыторыю сучаснага паўночнага Туніса і міжземнаморскае ўзбярэжжа сучаснай заходняй Лівіі ўздоўж заліва Малы Сірт.
Гісторыя
Пра гісторыю Паўночнай Афрыкі да рымскага заваявання гл.: Дагістарычная Паўночная Афрыка
Першыя полісы на тэрыторыі будучай правінцыі Афрыка, такія як Утыка, Карфаген, Тапс, Гадрумет былі заснаваны фінікійскімі перасяленцамі ў XI—IX ст. да н.э. Да VI ст. да н.э. дамінуючую ролю ў гэтым рэгіёне стаў адагрываць Карфаген, які падпарадкаваў свайму ўплыву міжземнаморскае ўзбярэжжа Афрыкі ад Лівіі да Геркулесавых слупоў, амаль усю Іспанію, а таксама кантраляваў імпарт волава з Брытаніі. У пачатку V ст. да н.э. інтарэсы рымлян і карфагенян перасекліся ў спрэчцы за валоданне Сіцыліяй. У чарадзе войнаў карфагеняне былі спачатку выцеснены з вострава, а затым у 146 да н.э. у выніку Трэцяй Пунічнай Вайны Карфаген быў канчаткова разгромлены, а яго сцены зрыты. На ўрадлівых землях, якія акружалі руіны Карфагена, была арганізавана рымская правінцыя Афрыка, якая кіравалася праконсулам з Утыкі. Астатняя частка афрыканскіх уладанняў Карфагена адышла да саюзніка Рыма нумідыйскага цара Масініса. У 118 да н.э. на мяжы з правінцыяй, у Нумідыі, разгарэлася грамадзянская вайна. Умяшанне Рыма прывяло да зацяжной Югурцінскай вайны, якая скончылася ў 105 да н.э. паланеннем завадатая вайны, нумідыйскага цара Югурты.
Падчас грамадзянскай вайны паміж Цэзарам і Пампеем на тэрыторыі Афрыкі былі разбіты адзін з апошніх апор рэспубліканцаў. Аблога Утыкі і смерць Катона Малодшага неаднаразова апявалася ў рымскай літаратуры.
У 18 г. н.э. нумідыец Такфарынат, які служыў у дапаможных падраздзяленнях рымскай войска, бег у племя мусуламіяў, дзе набраў войска, і арганізаваўшы яго па рымскім узоры, увайшоў у саюз з маўрэтанцамі і кініфіямі і пачаў разбойніцкія набегі на гарады правінцыі. Неаднаразова рымскія палкаводцы (у 18 — Фурый Каміл, у 20 — Луцый Апроній, у 22 — Квінт Юній Блез) атрымлівалі перамогі над Такфарынатам, але ён непазбежна адыходзіў у пустыню, дзе збіраў сваіх прыхільнікаў і зноў прыступаў да ваенных дзеянняў. У 24 Публій Карнелій Далабела змог акружыць варожае войска каля Аўзеі. Калі зыход бітвы стаў зразумелы, Такфарынат кінуўся на свой меч.
Некаторыя рэформы правінцый праводзіліся пры Аўгусце і пры Калігуле, але толькі пры Клаўдзіі тэрытарыяльны падзел Рымскай імперыі быў зацверджаны канчаткова. Афрыка стала сенацкай правінцыяй. Пасля адміністрацыйнай рэформы Дыяклетыяна яна была падзелена на дзве правінцыі: паўночная частка — Africa Zeugitana (якая захавала назву Africa Proconsularis і кіравалася праконсулам) і Africa Byzacena — паўднёвая частка.
Гэты рэгіён заставаўся пад уладай Рымскай імперыі аж да Вялікага перасялення народаў у V ст. У 429 вандалы пераправіліся ў Паўночную афрыку з Іспаніі і да 439 заснавалі сваё каралеўства, якое, акрамя Афрыкі, уключала яшчэ Сіцылію, Корсіку, Сардзінію і Балеарскія астравы. У Каралеўстве Вандалаў ролю эліты адыгрывалі воіны, якія выразна аддзялялі сябе ад мясцовага рамана-афрыканскага насельніцтва, уразаючы апошняе ў правах. Да канца V ст. Каралеўства Вандалаў прыйшло ў заняпад, і большую частку яго тэрыторыі занялі маўры і іншыя плямёны пустыні.
У 533 годзе візантыйскі імператар Юстыніян Вялікі, выкарыстоўваючы дынастычныя спрэчкі вандалаў як падставу, пасылае армію пад камандаваннем Велізарыя ў Афрыку. У выніку кароткай кампаніі Велізарый перамог вандалаў, з трыумфам увайшоў у Карфаген і аднавіў імператарскую ўладу ў правінцыі. Візантыйская адміністрацыя паспяхова супрацьстаяла нападам пустынных плямёнаў, і, пасродкам будаўніцтва шырокай сеткі ўмацаванняў, падтрымлівала сваю ўладу ўнутры правінцыі. Паўночнаафрыканскія правінцыі разам з уладаннямі Візантыі ў Іспаніі былі ператвораны імператарам Маўрыкіем у Афрыканскі экзархат.
Экзархат знаходзіўся на вяршыні магутнасці і, калі да ўлады ў Канстанцінопалі прыйшоў узурпатар Фока, экзарх Афрыкі Іраклій Старэйшы не падпарадкаваўся новаму імператару і паслаў войскі на чале са сваім сынам Іракліем (будучым імператарам) на барацьбу з тыранам (610 год). Гэта стабільнасць і моц бачныя ў тым, што Іраклій разважаў пра перанос сталіцы з Канстанцінопаля ў Карфаген. Сутыкнуўшыся з хваляй мусульманскага заваявання ў 640 годзе і пацярпеўшы шэраг ваенных няўдач, экзархі прыступілі да абарончай тактыкі, імкнучыся спыніць нашэсце. Але ў 698 годзе мусульманская армія з Егіпта захапіла Карфаген і падпарадкавала ўвесь экзархат, канчаткова выгнаўшы рымлян і хрысціянства з паўночнай Афрыкі.
Эфект Зеебека
Эфект Зеебека — з’ява ўзнікнення ЭРС у замкнёным электрычным ланцугу, які складаецца з паслядоўна злучаных разнастайных праваднікоў, кантакты паміж якімі знаходзяцца пры розных тэмпературах.
Эфект Зеебека таксама часам называюць проста тэрмаэлектрычным эфектам.
Гісторыя
Дадзены эфект быў адкрыты ў 1821 г. Т. Ё. Зеебекам. У 1822 годзе ён апублікаваў вынікі сваіх вопытаў у артыкуле «Да пытання аб магнітнай палярызацыі некаторых металаў і руд, якая ўзнікае ва ўмовах рознасці тэмператур», апублікаванай у дакладах Прускай акадэміі навук.
Апісанне
Эфект Зеебека складаецца ў тым, што ў замкнёным ланцугу, які складаецца з разнастайных праваднікоў, узнікае тэрма-ЭРС, калі месца кантактаў падтрымліваюць пры розных тэмпературах. Ланцуг, якая складаецца толькі з двух розных праваднікоў, называецца тэрмаэлементам або тэрмапарай.
Велічыня тэрма-ЭРС, якая ўзнікае, ў першым набліжэнні залежыць толькі ад матэрыялу праваднікоў і тэмператур гарачага (T_1) і халоднага (T_2) кантактаў.
У невялікім інтэрвале тэмператур тэрма-ЭРС E можна лічыць прапарцыянальнай рознасці тэмператур:
У найпрасцейшым выпадку каэфіцыент тэрма-ЭРС вызначаецца толькі матэрыяламі праваднікоў, аднак, строга кажучы, ён залежыць і ад тэмпературы, і ў некаторых выпадках, са змяненнем тэмпературы \alpha_{12} змяняе знак.
Тлумачэнне эфекту
Ўзнікненне эфекту Зеебека выклікана некалькімі складнікамі.
Розная залежнасць сярэдняй энергіі электронаў ад тэмпературы ў розных рэчывах
Калі ўздоўж правадніка існуе градыент тэмператур, то электроны на гарачым канцы набываюць больш высокія энергіі і хуткасці, чым на халодным; у паўправадніках у дадатак да гэтага канцэнтрацыя электронаў праводнасці расце з тэмпературай. У выніку ўзнікае паток электронаў ад гарачага канца да халоднага і на халодным канцы назапашваецца адмоўны электрычны зарад, а на гарачым застаецца нескампенсаваны дадатны зарад. Працэс назапашвання зарада працягваецца да таго часу, пакуль рознасць патэнцыялаў, якая ўзнікла, не выкліча паток электронаў у зваротным кірунку, роўны першаснаму, дзякуючы чаму ўсталюецца раўнавага.
Розная залежнасць ад тэмпературы кантактнай рознасці патэнцыялаў
Кантактная рознасць патэнцыялаў выкліканая адзнакай энергій Фермі ў розных праваднікоў, якія кантактуюць. Пры стварэнні кантакту хімічныя патэнцыялы электронаў становяцца аднолькавымі, і ўзнікае кантактная рознасць патэнцыялаў, роўная
На кантакце тым самым існуе электрычнае поле, лакалізаванае ў тонкім прыкантактным пласце. Калі скласці замкнёны ланцуг з двух металаў, то U ўзнікае на абодвух кантактах. Электрычнае поле будзе накіравана аднолькавым чынам у абодвух кантактах — ад большага F да меншага. Гэта значыць, што калі здзейсніць абыход па замкнёным контуры, то ў адным кантакце абыход будзе адбывацца па полі, а ў іншым — супраць поля. Цыркуляцыя вектара Е тым самым будзе роўная нулю.
Калі тэмпература аднаго з кантактаў зменіцца на dT, то, паколькі энергія Фермі залежыць ад тэмпературы, U таксама зменіцца. Але калі змянілася ўнутраная кантактная рознасць патэнцыялаў, то змянілася электрычнае поле ў адным з кантактаў, і таму цыркуляцыя вектара Е будзе адрознівацца ад нуля, гэта значыць з’яўляецца ЭРС ў замкнёным ланцугу.
Дадзеная ЭРС называецца кантактная ЭРС.
Калі абодва кантакты тэрмаэлемента знаходзяцца пры адной і той жа тэмпературы, то і кантактная, і аб’ёмная тэрма-ЭРС знікаюць.
Фаноннае захапленне
Гэтая рознасць патэнцыялаў і ўяўляе сабой 3-і складнік тэрма-ЭРС, які пры нізкіх тэмпературах можа быць у дзясяткі і сотні разоў больш разгледжаных вышэй. У магнетыках назіраецца дадатковы складнік тэрма-ЭРС, абумоўленая эфектам захаплення электронаў магнонамі.
Ўжываецца для стварэння тэрмадатчыка (напрыклад, у камп’ютарах). Такія датчыкі мініяцюрныя і вельмі дакладныя.
Какава
Какава (Theobroma cacao) — від дрэваў з роду Тэаброма (Theobroma) сямейства Мальвавыя (Malvaceae).
Паходзіць з тропікаў Амерыкі, вырошчваецца па ўсім свеце ў трапічных абласцях абодвух паўшар'яў дзеля атрымання насення, якое выкарыстоўваецца ў кандытарскай прамысловасці (гл. шакалад) і медыцыне.
Словам «какава» таксама называюць насенне дрэва какава і парашок, які з іх атрымліваецца; такую ж назву мае і напой.
Крапіўніца (Свіслацкі раён)
Крапі́ўніца (, Крапивница) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
У 1954—1961 гадах цэнтр Крапіўніцкага сельсавета.
Грыгарыянскі музей свецкага мастацтва
Грыгарыянскі музей свецкага мастацтва (Museo Gregoriano Profano) — адзін з грыгарыянскіх музеяў Ватыкана.
Музей заснаваны ў 1844 годзе Папам Рыгорам XVI і знаходзіўся першапачаткова ў палацы Латэран (да 1963 года). Па загаду Папы Яна XXIII побач з Пінакатэкай быў пабудавана новы будынак (адкрыта для публікі ў 1970 годзе). Тут сабраны творы антычнасці нерэлігійнага характару, знойдзеныя на тэрыторыі Ватыкана напачатку XIX стагоддзя: грэчаскія арыгіналы, рымскія копіі грэчаскіх скульптур, рымскія скульптуры (статуі, рэльефы, надмагіллі, саркафагі). Сярод іх: статуя Сафокла (рымская копія з грэчаскага бронзавага арыгінала 340 гады да н.э.), галава Афіны (рымскія копіі са скульптурнай групы Мірона), Нептун (рымская копія з грэчаскага арыгінала IV стагоддзя да н.э.), партрэт Лівіі, жонкі Аўгуста.
Федэральны ўніверсітэт Расіі
Федэральны ўніверсітэт Расіі — статус расійскіх вышэйшых навучальных устаноў, якія забяспечваюць высокі ўзровень адукацыйнага працэсу, даследчых і тэхналагічных распрацовак. Статус быў заснаваны 7 мая 2008 года ўказам прэзідэнта РФ Дзмітрыя Мядзведзева. Аднак, першы федэральны ўніверсітэт у Расіі быў створаны 4 лістапада 2006 года пастановай Урада РФ. Першым створаным універсітэтам быў Сібірскі федэральны ўніверсітэт.
Лядцы (Угранскі раён)
Лядцы (Лядцы) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Міхалёўскага сельскага паселішча.
Сапрончыкі
Сапро́нчыкі (, Сапрончики) — былая вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Язна, з 1929 года ў складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Раіятэа
Раіятэа (франц., таіц.: Raiatea) — востраў у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Падветраных астравоў Таварыства. Плошча — 167,7 км². Насельніцтва — 12 245 чал. (2012 г.)
Гісторыя
У паданнях карэнных жыхароў астравоў Таварыства і Новай Зеландыі Раіятэа часцяком атаясамляўся з Гаваікамі, легендарнай прарадзімай палінезійцаў. Археолагамі было выяўлена, што востраў быў населены паміж VII — X стст. Да XIII ст. мясцовыя жыхары асвоілі большасць далін, дзе займаліся земляробствам, але не пакідалі сувязяў з акіянам. Жыхары Раіятэа славіліся як выдатныя мараўплаўцы, вандравалі на Таіці, у Новую Зеландыю і Гавайскія астравы. З Раіятэа паходзілі Хіра (або Купэ), першаадкрывальнік Новай Зеландыі, і Тупаіа, палінезійскі навігатар, які аказаў дапамогу Джэймсу Куку.
Раіятэа таксама называюць Ватыканам старажытнай палінезійскай рэлігіі. На астравах Таварыства склалася патаемнае святарскае аб’яднанне арыоі, якое шанавала бога вайны Ора. Яно мела добра распрацаваную структуру з 8 ступенямі прысвячэння. Арыоі вандравалі паміж рознымі астравамі, праводзілі службы і цырымоніі, многія з якіх мелі эратычны характар. Але галоўным цэнтрам арыоі лічыўся менавіта Раіятэа.
Важную ролю ў рэлігіі старажытных палінезійцаў таксама меў стадол Тапутапуатэа на Раіятэа, усталяваны да X ст. Яго наведвалі вандроўнікі і правадыры з іншых астравоў Палінезіі, вялі перагаворы і заключалі дамовы. Пасля археалагічных раскопак у 1994 г. ён быў узноўлены.
Яшчэ да прыходу еўрапейцаў у XVIII ст. на востраве склалася сацыяльна-дыферэнцыяванае грамадства. Галоўную ролю адыгрывала сям'я правадыроў, якая вяла свой род ад Хіра. У XIX ст. уладу захапілі выхадцы з вострава Хуахінэ. У 1847 г. Раіятэа быў фармальна прызнаны незалежнай дзяржавай. Апошні кароль Таматоа VI кіраваў у 1884—1888 гг. пакуль Раіятэа не быў далучаны да Францыі. На востраве ўспыхнула паўстанне на чале правадыра Тэраўпа, якое працягвалася амаль 10 гадоў. Пасля яго задушэння Тэраўпа быў высланы на Новую Каледонію, а Раіятэа ўвайшоў у склад Французскай Палінезіі.
Геаграфія
Раіятэа — другі па велічыні востраў Французскай Палінезіі пасля Таіці. Мае вулканічнае паходжанне, даволі ўзгорысты. Найвышэйшы пункт — гара Цефатуа (1017 м). Востраў атачае каралавы рыф з невялікімі каралавымі астравамі моту. Натуральныя пляжы адсутнічаюць.
Клімат трапічны пасатны. Сярэднегадавая тэмпература паветра вагаецца ад 28 да 31° C, узбярэжных вод ад 26 да 28° C.
Эндэмічная прырода лепей захавалася ў гарах.
Эканоміка і інфраструктура
Адміністрацыйны цэнтр Утуроа злучаны са знешнім светам праз аэрапорт і марскі порт. Сталая паромная сувязь з суседнімі астравамі і Таіці.
Аснова эканомікі — вытворчасць жэмчугу і ванілі, турызм. Востраў часта наведваюць круізныя судны.
Какава цертая
Какава цертая — прадукт здрабнення механічна раздробленых, абсмажаных і вызваленых ад лушпінаў какава-бабоў, у якім масавая доля какавы складае не менш 54 % і не больш 3 % вільгаці.
Прымяняецца ў вытворчасці кандытарскіх вырабаў, у прыватнасці, шакаладу.
Стралкава
Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцэвіцкага сельсавета, да 21 студзеня 2004 года — у склад Тучанскага сельсавета. 27 снежня 2007 года Стралкава было ўключана ў склад вёскі Янавічы.
Нар’ян-Мар
Нар’ян-Мар — горад (з 1935 года) у Расіі, сталіца Ненецкай аўтаномнай акругі. Насельніцтва 21,3 тыс. чал. (2010). Горад размешчаны ў нізоўях ракі Пячоры, за 110 км ад Баранцава мора. Адлегласць ад Масквы да Нар’ян-Мара — 1500 км, ад Архангельска да Нар’ян-Мара — 660 км. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя — Усінск, знаходзіцца на адлегласці 350 км.
Эканоміка
Марскі порт і рачная прыстань. Лесапільныя заводы, рыбакамбінат, маслазавод, іншыя прадпрыемствы харчовай прамысловасці. Краязнаўчы музей. Канцавы пункт газаправода Васілкава—Нар’ян-Мар.
Ла-Плата (Аргенціна)
Ла-Плата (La Plata) — горад у Аргенціне, на беразе эстуарыя Ла-Плата, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Буэнас-Айрэс і дэпартамента Ла-Плата.
3 верасня
3 верасня — дзвесце сорак шосты (дзвесце сорак сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Загурковішча
Загурко́вішча (, Загурковище) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Верамейскага сельсавета.
Да 18 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Рэчыцкага сельсавета, да 21 лістапада 1989 года — у склад Сормаўскага сельсавета.
Ора (бог)
Ора (таіц. 'Oro) - палінезійскі бог вайны.
Міфалогія
Лічыўся адным з сыноў Тангароа, жыў на востраве Бора-Бора. Культ Ора ўзнік адносна позна, і яго шырокае распаўсюджанне звязваюць пераважна з дзейнасцю патаемнага святарскага аб'яднання арыоі. На астравах Таварыства ён выціснуў больш старажытны культ бога вайны Роа. Гэта тлумачыцца легендай аб каханні паміж Ора і чалавечай жанчынай Ваіраўмаці. Дзеці ад іх шлюбу лічыліся пачынальнікамі некалькіх кіруючых дынастый мясцовых правадыроў. Такім чынам, праз Ора ўсталёўвалася родавая сувязь з самім Тангароа.
Галоўныя цэнтры шанавання Ора знаходзіліся на астравах Таіці і Раіатэа. На Маркізскіх астравах меў імя Махуі.
Сімвалы
Вясёлка, чырвоны і жоўты колеры.
Вільям Пэн
Вільям Пэн (William Penn; 14 кастрычніка 1644 г. — 30 ліпеня 1718 г.) — буйны англійскі прадпрымальнік, заснавальнік Пенсільваніі і Філадэльфіі.
Біяграфія
Вільям Пэн паходзіў з багатай сям’і. Яго бацька быў буйным землеўладальнікам і меў тытул адмірала. Ва ўзросце 12 гадоў стаў квакерам. У маладосці вывучаў у Оксфардзе правазнаўства і тэалогію. Аўтар тэалагічных брашур, у якіх высоўваліся патрабаванні рэлігійнай роўнасці. Некалькі разоў арыштоўваўся за свае погляды.
У 1677 г. англійскія квакеры са згоды каралеўскіх улад атрымалі права на заснаванне пасялення ў Новым Свеце. В. Пэн прымаў актыўны ўдзел у праекце, хаця сам заставаўся ў Англіі. У 1681 г. Карл II перадаў яму за даўгі вялікую тэрыторыю на захад ад ракі Дэлавэр, дзе ён заснаваў квакерскую калонію. Яна была названа Сільванія (ад Silva «лес»), пазней атрымала найменне Пенсільваніі ў гонар бацькі В. Пэна.
В. Пэн наведваў Новы Свет двойчы ў 1683—1684 гг. і ў 1699 г. Падчас першага візіта заключыў дагавор з індзейцамі-ленапэ аб продажы дадатковых тэрыторый за 1200 фунтаў. Гэтая сума лічылася на той момант дастаткова значнай. Пазней Вальтэр высока ацаніў учынак В. Пэна і прызнаў угоду справядлівай.
Пенсільванія задумвалася ім як камерцыйнае прадпрыемства. В. Пэн як прадстаўнік караля ўвёў на яе тэрыторыі законы, што абвяшчалі рэлігійную роўнасць і судовую бесстароннасць. У Пенсільванію пераязджалі каланісты-пратэстанты з розных кутоў Еўропы. Яны выкупалі землі за грошы, але прыбыткі В. Пэна ашчаджаліся на карысць калоніі. У выніку В. Пэн не толькі не ўзбагаціўся, але страціў амаль усю сваю маёмасць.
Падчас другога прыезду В. Пэн наведаў Філадэльфію. У канцы жыцця складаў праект канфедэрацыі ўсіх брытанскіх калоній Новага Света, выступаў за свабоду гандлю, быў праціўнікам рабства.
В. Пэн быў двойчы жанаты. Меў 10 дзяцей.
Дрожжына (Угранскі раён)
Дрожжына (Дрожжино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Дабрадзея
Дабрадзея, дакладней проста Мсціславаўна (хрысціянскае імя незразумела, ці магчыма ў хрышчэнні ''Еўпраксія (с грэч. — «дабрабыт»), пры каранацыі Зоя, Сустракаецца таксама Ірына'' ) (1-я пал. XII стагоддзя) — дачка вялікага князя кіеўскага Мсціслава Уладзіміравіча і шведскай прынцэсы Хрысціны, унучка Уладзіміра Манамаха і шведскага караля Інгэ I Старэйшага, у 1122 годзе выдадзеная замуж за сваяка візантыйскага імператар Іаана II Камніна, згодна з найбольш распаўсюджанай версіяй — яго старэйшага сына, які насіў імя Аляксей.
Аўтар Густынскага летапіса, не называючы асабістых імёнаў абодвух шлюбаў, паведамляе аб выдачы дачкі Мсціслава «за царэвіча грэцкага, сына Іаана Камніна». (У іншых крыніцах называецца імя Андронік Камнін  — так называлі, у прыватнасці, малодшага брата вышэйзгаданага Аляксея).
Шлюб
Як было прынята лічыць, замужжа Мсціславаўны было звязана з апошняй вайной паміж Візантыяй і Руссю, калі Уладзімір Манамах (1116 год) падтрымаў свайго зяця, візантыйскага авантурыста Ілжэ-Дыягена, які выдаваў сябе за Льва, даўно забітага сына імператара Рамана IV Дыягена. У «Гісторыі Расійскай» В. Н. Тацішчава (XVIII ст.) пад 1119 годам чытаецца аповед аб заключным этапе руска-візантыйскага супрацьстаяння. Уладзімір быццам бы арганізаваў новы вялікі паход, аднак імператар Аляксей апярэдзіў яго і паслаў да Уладзіміра «вялікае пасольства» з дарамі, сярод якіх былі вянок царскі (будучая «шапка Манамаха»), скіпетр і г п. «і назваўшы яго сабе братам і царом, а пры тым прасіў аб міры». Свет быў заключаны на тым, што ўнучка Уладзіміра, «дачка Мсціслава», павінна была выйсці замуж за сына імператара Аляксея Іаана (будучага імператара). Тым не менш, цяпер момант гісторыкі мяркуюць, што дадзеная гісторыя была складзеная ў XVIII стагоддзі з мэтай тлумачэння з’яўлення на Русі значнай рэгаліі.
Тым не менш, нейкія перамовы мелі месца, і ў 1122 годзе яны ўвянчаліся заключэннем дынастычнага шлюбу: Мсціславаўна стала жонкай сына імператара Іаана — верагодна, Аляксея. Тады ж у Кіеў прыбыў з Візантыі новы мітрапаліт Мікіта (яго папярэднік мітрапаліт Нічыпар памёр у красавіку 1121 года). Гісторыкі адзначаюць «збліжэнне паміж дзвюма краінамі было выклікана аб’ектыўнымі прычынамі, і перш за ўсё пагрозай з боку качэўнікаў — полаўцаў, торкаў і печанегаў. Даследчыкі даўно ўжо звярнулі ўвагу на той факт, што заключэнне руска-візантыйскага дынастычнага Саюза супала па часе з двума важнымі падзеямі ў гісторыі ўзаемаадносін Русі і Візантыі з суседнімі качавымі плямёнамі: выгнаннем з Русі князем Уладзімірам Усеваладавічам торкаў і печанегаў у 1121 годзе і візантыйска-печанежскай вайной 1121—1122 гадоў, якая завяршылася бліскучай перамогай імператара Іаана Камніна». Існуе нявызначанасць з асобай мужа Мсціславаўны. Летапісец называе мужа Манамахавай ўнучкі «царом», гэта значыць імператарам: «Ведена Мьстиславна в Грекы за царь». Традыцыйна лічыцца, што ім быў Аляксей Камнін, пляменнік Аляксея I і сын Іаана II, які быў абвешчаны суправіцелем свайго бацькі, але рана сканаў. Тым не менш, дакладных дадзеных аб яго шлюбе не захавалася: «мяркуюць, што ён быў жанаты двойчы. Першай жонкай яго была Мсціславаўна, а другой — Ката Грузінская, дачка Давіда IV Будаўніка. Пра абедзвюх гэтых жанчын вядома, што яны былі замужам за прадстаўнікамі імператарскай дынастыі, але не вядома, за кім менавіта». У гэтым выпадку, Мсціславаўна павінна была сканаць раней свайго мужа, каб ён паспеў ажаніцца другім шлюбам на грузінскай царэўне, якая, як вядома з Каўказскіх крыніц, была выдадзена замуж у 1136 годзе. Грэчаскія даследчыкі лічаць, што першая жонка Аляксея Ірына можа быць атаясамлена з Мсціславаўнай, хоць указанняў на рускае паходжанне гэтай Ірыны ў грэчаскіх тэкстах не сустракаецца.
Вядома, што ў Аляксея была адзіная дачка па імі Марыя, яе маці магла быць Мсціславаўна.
Аляксей Камнін памёр у 1142 годзе. Яго малодшы брат па імі Андронік памёр увосень таго ж года. Ён быў жанаты на жанчыне па імі Ірына з сям’і Aineiadissa і меў шасцярых дзяцей.
Як паказвае аўтар манаграфіі «Жанчыны Старажытнай Русі» Н. Л. Пушкарова, ў 1129 годзе Мсціславаўна нарадзіла дачку. Як лічыцца, калі яе муж памёр, і ўдава пакінула візантыйскі двор, застаўшыся жыць у Канстанцінопалі. З іншага боку, паказваюць: «аб далейшай біяграфіі рускай князёўны ў Візантыі нічога пэўнага сказаць нельга. Спробы прасачыць яе наступны лёс (з імем Зоя, нібыта атрыманых у візантыйскім імператарскім сямействе) заснаваныя на няправільным тлумачэнні крыніц».
Характарыстыка
Была сучасніцай знакамітай храністкі Ганны Камнінай. Паводле легенды, прасочваецца ў рускай навуцы больш за сто пяцьдзесят гадоў, Мсціславаўна цікавілася медыцынай і яшчэ будучы дзяўчынай, у Кіеве, асвоіла прыёмы лячэння травой. У візантыйскіх храністаў яе захапленне нават выклікала падазрэнні ў дачыненні да вядзьмарства і знахарства: «Візантыйскі храніст Вальсамон сцвярджаў, што „лекары адмовіліся ад яе лячэння“ па прычыне яе „маніі да вядзьмарства і знахарства“».
Манускрыпт «Аліма»
Як паказваў айчынны даследчык (1900-я гады) у Бібліятэцы Лаўрэнціяна (Фларэнцыя) захаваўся медыцынскі манускрыпт на грэцкай мове, азагалоўлены «Аліма» (Мазі). Некаторымі даследчыкамі ён прыпісваецца аўтарству Мсціславаўны, у такім выпадку, ён з’яўляецца першым медыцынскім творам, напісаным рускай жанчынай. (Гэтай версіі прытрымліваўся рускі гісторык, які знайшоў гэты рукапіс у бібліятэцы ў канцы мінулага стагоддзя X. М. Лопараў). Спасылкі на прыёмы і падыходы лячэння паказваюць на знаёмства аўтара тэксту з працамі Гіпакрата і Авіцэны.
Манускрыпт мае пяць частак:
Какава-парашок
Какава-парашок — кандытарскі выраб з моцна здробленай, часткова абястлушчанай какавы цертай, які змяшчае не больш 20% алею какавы і не больш 7,5% вільгаці. Какава-парашок з павышаным утрыманнем тлушчу мае ў сваім складзе больш 20% алею какавы.
Прымяняецца для атрымання шакаладу, какавы-напітку (гарачага шакаладу)
Конскі каштан звычайны
Батанічнае апісанне
Вышыня да 15-30 м. Крона раскідзістая. Лісце пальчатаскладанае, на доўгіх чараньках. Кветкі белыя, у прамастойных пірамідальных суквеццях. Плод — каробачка, пакрытая калючкамі. Садовыя формы адрозніваюцца сілуэтам кроны, афарбоўкай лісця і кветак.
Арэал
Радзіма Балканскі паўвостраў.
На Беларусі конскі каштан інтрадукаваны, выкарыстоўваецца на азеляненне гарадоў і пасёлкаў. Цвіце ў маі-чэрвені.
Значэнне
Кара, кветкі і плады ўжываюцца ў лекавых мэтах.
Сетча
Се́тча (, Сетча) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 18 км на ўсход ад горада Мар’іна Горка, 3 км ад чыгуначнай Новае Сяло на лініі Мінск—Ачіповічы.
У складзе Расійскай імперыі
У 19 — пачатку 20 ст. вёска Цітвянскай воласці Ігуменскага павета.
Паводле перапісу 1897 г. дзейнічалі прыпісная царква і хлебазапасны магазін.
У 1910 г. адкрыта народнае вучылішча.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
Пасля рэвалюцыі вучылішча пераўтворана ў працоўную школу 1-ай ступені, у якой на 1922 г. было каля 100 вучня, працавала 2 настаўніка.
На 1933 г. быў створаны калгас «Сетча», працавала кузня.
Пад час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да 4 ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дрычынскага сельсавета.
Культура і грамадства
1 студзеня 1958 годзе была адчынена Сятчанская сельская бібліятэка. Галоўнае ў рабоце бібліятэкі — падтрымка сувязі з насельніцтвам, органамі ўлады, удзел у жыцці рэгіёна. Вядзецца работа па прававому выхаванню, распаўсюджванню ведаў па здароваму ладу жыцця, духоўнай культуры, патрыятычнаму, экалагічнаму выхаванню. Штогод (на 2013 г.) паслугамі бібліятэкі карыстаюцца 200 чытачоў, колькасць наведванняў — 650. Прыхільнікам чытання выдаецца 2,5 тыс. экз. дакументаў. Фонд бібліятэкі налічвае 5,1 тыс. экз. выданняў. Сярод праводзімых мерапрыемстваў — гадзіны карысных парад, краязнаўчых ведаў, экалагічных, літаратурныя, гістарычныя гадзіны, гадзіны памяці, гадзіны міласэрнасці.
Этналагічны місіянерскі музей
Этналагічны місіянерскі музей (Museo missionario etnologico) — адзін з музеяў Ватыкана.
Першая экспазіцыя музея была створана ў 1926 годзе па загаду Папы Пія XI і размясцілася ў Латэранскім палацы (да 1963 года), за­тым Папа Павел VI перанёс яе ў Ватыкан, у новы будынак. Першапачаткова ў калекцыі музея знаходзілася каля 40.000 экспанатаў, пазней адмысловая камісія адабрала да 100.000 аб'ектаў з усяго свету для папаўнення экспазіцыі.
У музеі прадстаўлены эк­спанаты, якія ілюструюць рэлі­гійныя культы розных краін (КІтай, Карэя, Тыбет і Манголія, Японія, Афрыка, Амерыка, Акіянія).
Далас Маверыкс у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 39-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Далас Маверыкс.
Кардон (гурт)
«Кардон» — беларускі рок-гурт з Падляшша (Польшча).
Пераможца на фэсце «Бардаўская восень-1995». На фестывалі «Басовішча-1996» прэзентаваў свой адзіны альбом «Радыяцыя». Аўтарам большасці песень быў Крыштаф Сяскевіч. Анатоль Мяльгуй характыразаваў музыку гурту як рытмічную, рок-н-рольную, па-панкаўску схематычную. Гурт быў вядомы песняй «Радыяцыя», якая стала гімнам беларускай моладзі Падляшша ў другую палову 1990-х.
Гурт спыніў існаванне ў 1999 годзе.
Станіславова (Пухавіцкі раён)
Станіславо́ва (, Станиславово) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Чыгуначны
Праз тэрыторыю вёскі праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель. Знаходзіцца прыпыначны пункт Новае Сяло
Валерый Іванавіч Дунай
Валерый Іванавіч Дунай (нар., г. Слуцк, Мінская вобласць) — беларускі фізіёлаг. Кандыдат біялагічных навук (1999), дацэнт (2004). Рэктар Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 2021 года).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Біялогія», 1995).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1995, гуманітарны факультэт, кафедра экалогіі чалавека, з 2008 — загадчык кафедры), Міжнародным дзяржаўным экалагічным універсітэце імя А. Д. Сахарава (2013—2015, рэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (2015—2017, першы прарэктар), Інстытуце сучасных ведаў імя А. М. Шырокава (2017—2021, першы прарэктар).
11 сакавіка 2021 года прызначаны рэктарам Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Космас (філасофія)
Космас (κόσμος) — паняцце старажытнагрэчаскай філасофіі і культуры, уяўленне аб прыродным свеце як аб пластычна ўпарадкаваным гарманічным цэлым. Супрацьпастаўляўся хаосу. Грэкі злучалі ў паняцці «космас» дзве функцыі — упарадкавальную і эстэтычную.
Валерый Іванавіч Дунай
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: біялогія развіцця; нармальная фізіялогія.
Космас (філасофія)
Арыстоцель выступіў з крытыкай піфагарэйскага і платонаўскага вучэння аб будове космасу, у прыватнасці, адмовіўся ад вучэння пра касмічную душу, замяніўшы яе касмічным Розумам. Геацэнтрычная мадэль Арыстоцеля, дапрацаваная ў эліністычную эпоху (Гіпархам, Пталамеем і інш.), панавала аж да XVI ст.
Палубнікі
Па́лубнікі (, Палубники) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядомы з пачатку XVI ст. як сяло Палуджнікі. У 1504 годзе вялікі князь літоўскі Аляксандр падараваў яго Мікалаю Кішку. У 1567 годзе 42 жыхары, у Лідскім павеце ВКЛ.
Міхал Шымялевіч пісаў, што ў даўнейшыя часы дарога з Ліды на Слонім, ці так званы Беліцкі гасцінец, бегла з Ліды на Гарні, Палубнікі і Любары, дзе быў пабудаваны вялікі мост цераз Дзітву.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. Належала да Тарноўскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні.
У Першую сусветную вайну з верасня 1915 да канца 1918 года акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі. З 1921 года ў складзе Польшчы, належала да Тарноўскай гміны Лідскага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года — у БССР, з 1940 года ў Лідскім раёне. Акупавана нацыстамі з канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 гадоў.
У 1950 годзе створаны калгас «Чырвоны партызан». З 1951 года землі ў калгасе «Камунар».
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета.
Уладзіслаў Віталевіч Паўленка
Уладзіслаў Паўленка (нар., , Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Звягель».
Клубная кар’ера
З 2006 па 2008 год выступаў за каманду «Нікапаль-98» у першынстве Днепрапятроўскай вобласці. Пазней, з 2010 года, выступаў за днепрапятроўскае вучылішча фізічнай культуры (ВФК) у дзіцяча-юнацкім чэмпіянаце Украіны.
У ліпені 2011 года перайшоў у сімферопальскую «Таўрыю». Спачатку доўгі час выступаў за дубль крымскага клуба. Узімку 2012/2013 далучыўся да асноўнага складу «Таўрыі», што ў многім стала магчыма дзякуючы забароне ФІФА на ажыццяўленне «Таўрыяй» трансфераў. Дэбютаваў у Прэм’ер-лізе 3 сакавіка 2013 года ў матчы з «Карпатамі», выйшаўшы ў стартавым складзе. Усяго ў сезоне 2012/13 прыняў удзел у 7 матчах.
У першай палове сезона 2013/14 звычайна толькі выхадзіў на замену, але з сакавіка 2014 года стаў трывалым іграком асновы. Па заканчэнні сезона «Таўрыя» спыніла існаванне. Другую палову 2014 года правёў у складзе «Гаверлы», за якую згуляў у 4 матчах, а з кастрычніка 2014 года выступаў толькі за моладзевы склад закарпацкага клуба.
У лютым 2014 года пасля прагляду падпісаў кантракт з «Віцебскам», які па выніках сезона 2014 вярнуўся ў Вышэйшую лігу Беларусі. У віцебскім клубе трывала замацаваўся на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У студзені 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск».
У сакавіку 2016 года далучыўся да ўзбекскага «Наўбахора», а ў жніўні 2016 года перайшоў у «Маш’ал». У жніўні 2017 года стаў іграком клуба другога дывізіёна Узбекістана «Сурхан» з Тэрмеза. У 2018 годзе зноў гуляў за «Маш’ал», а ў верасні вярнуўся ва Украіну, далучыўшыся да клуба «Нікапаль», пакінуў яго ў канцы года.
З ліпеня 2019 года пачаў выступаць за «Ужгарад». У лютым 2020 года далучыўся да армянскага «Арагаца», а сезон 2020/21 правёў у малдаўскай «Сперанцы». У лютым 2022 года стаў іграком «Любамыр», аднак так і не згуляў за клуб, а ў верасні 2022 года перайшоў у «Рубікон». У сакавіку 2023 года быў заяўлены за «Звягель».
Міжнародная кар’ера
У 2012—2013 гадах выступаў за юніёрскую зборную Украіны (да 19). Увосень 2012 года гуляў за юніёрскую зборную ў кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы да 19, дзе адзначыўся двума галамі і дапамог камандзе прайсці ў элітны раўнд. Пасля элітнага раўнда (май 2013 года) Украіна выбыла з далейшай барацьбы, і Паўленка скончыў выступы за зборную.
Collegium Nobilium (Вільня, піяры)
Collegium Nobilium (Калегіум нобіліум) — элітарная сярэдняя навучальная ўстанова ў Вільні. Адчыніў у 1738 годзе ордэн піяраў для дзяцей шляхты. Ініцыятарам стварэння быў С. Канарскі, які напісаў для калегіума правілы на ўзор статута «Калегіум назарэнум» у Рыме. 3-за фінансавых цяжкасцей, адсутнасці падтрымкі з боку магнатаў, недахопу кваліфікаваных выкладчыкаў праз некалькі год зачынены. Зноў адчынены у 1756 годзе па ініцыятыве Мацея Догеля, які стаў яго рэктарам. Пры калегіуме існаваў канвікт (інтэрнат). Выкладаліся ў асноўным свецкія дысцыпліны.
Антоні Касакоўскі
Антоні Касакоўскі ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, апошні кашталян інфлянцкі (1789—1795), пасол Чатырохгадовага сойма.
Біяграфія
Прадстаўнік знатнага вялікалітоўскага шляхецкага роду Касакоўскіх герба «Слепаўрон». Другі сын стольніка жмудскага і стражніка ковенскага Дамініка Касакоўскага (1711—1743) і Марыяны з Забелаў. Браты — ваявода віцебскі і браслаўскі Міхаіл, біскуп інфлянцкі Юзаф Казімір і вялікі гетман літоўскі Шыман Марцін.
Быўшы прадстаўніком знатнага роду, Антоні Касакоўскі займаў шэраг дзяржаўных і ваенных пасад. У 1759 годзе — стражнік і падстароста ковенскі, быў выбраны дэпутатам Літоўскага Трыбунала. У 1762 годзе — харунжы пяцігорскай харугвы ў літоўскіх войсках. У 1765 годзе атрымаў пасаду пісара земскага ковенскага.
У 1777 годзе Антоні Касакоўскі, які ведаў кірыліцу і старабеларускую мову, быў запрошаны ў Варшаву для ўдзелу ў стварэнні копіі Метрыкі ВКЛ. У 1780 годзе быў выбраны паслом ад Ковенскага павета на сойм. У 1783 годзе атрымаў пасаду харунжага ковенскага і Ордэн Святога Станіслава.
У 1784 годзе пры садзейнічанні расійскага пасланца Магнуса фон Штакельберга Антоні Касакоўскі паспрабаваў дамагчыся пасады кашталяна менскага, але гэту пасаду заняў Шыман Забела. У 1786 годзе прэтэндаваў на мсціслаўскую кашталянію, якую паспеў перахапіць Юзаф Храпавіцкі.
У 1788 годзе Антоні Касакоўскі быў выбраны паслом ад Ковенскага павета на Чатырохгадовы сойм (1788—1792). Удзельнічаў у камісіі па праверцы вайсковага дэпартамента, у 1789 годзе быў выбраны соймавым суддзёй. У далейшым не ўдзельнічаў у працы сойма і прадстаўляў Ковенскі павет у Трыбунале Вялікага Княства Літоўскага. 30 верасня 1789 года атрымаў пасаду кашталяна інфлянцкага. У 1791 годзе стаў кавалерам Ордэна Белага Арла. У 1792 годзе расійскі пасланец Якаў Булгакаў унёс імя Антонія Касакоўскага ў спіс польска-літоўскіх паслоў і сенатараў, якія выступалі супраць новай канстытуцыі Рэчы Паспалітай, прынятай 3 мая 1791 года.
У 1792 годзе кашталян інфлянцкі Антоні Касакоўскі далучыўся да Таргавіцкай канфедэрацыі, дзе выконваў функцыі саветніка генеральнай літоўскай канфедэрацыі.
У 1794 годзе ў час паўстання пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі Антоні Касакоўскі быў арыштаваны ў сваім маёнтку Марцінішках паўстанцкім атрадам пад камандаваннем князя Рамуальда Гедройца. Быў абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і мусіў быў паўстаць перад судом, але па асабістым распараджэнні самога Тадэвуша Касцюшкі быў вызвалены. Двое яго братоў былі павешаны паўстанцамі.
25 верасня 1798 года Антоні Касакоўскі памёр у сваім маёнтку Марцінішкі (Літва).
Сям’я
З 1763 года быў у шлюбе з Элеанорай Страшэвіч, ад якой меў трох дачок (Ганну, Марыяну і Ефрасінню) і чатырох сыноў (Яна Непамуцэна, Міхаіла, Юзафа і Шымана). Яго сын Юзаф Антоній Касакоўскі (1771—1842) быў генералам французскай арміі і ад'ютантам імператара Напалеона Банапарта.
Сарочына (Мёрскі раён)
Саро́чына (, Сорочино) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
Да 15 лістапада 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Язненскага сельсавета, да 15 кастрычніка 1960 года — у склад Завуццеўскага сельсавета.
Петэр Апіян
Петэр Апіян (Петэр Біневіц ці Беневіц, Petrus Apianus) — нямецкі механік і астраном; нарадзіўся 16 красавіка 1495 года каля горада Лейсніга ў Саксоніі, з 1523 года быў прафесарам матэматыкі ў Інгальштаце, дзе ён і памёр 21 красавіка 1552 года.
Самае вядомае з яго сачыненняў — перакладзеная на некалькі моў «Cosmographia» (Ландсгут 1524, Антверпен 1529, і іншыя выданні). У гэтым сачыненні Апіян прапануе для вызначэння геаграфічных даўгот вымяраць адлегласць паміж Месяцам і нерухомымі зоркамі і ўпершыню паказвае, што хвасты камет звернутыя ў бок, процілеглы Сонцу. Акрамя таго, яго пяру належыць раскошна выдадзеная кніга «Astronomicum Caesareum» (Інгальштат, 1540, з гравюрамі) і «Inscriptiones sacrosanctae vetustatis» (Інгальштат, 1534, з гравюрамі). Апіян вынайшаў і палепшыў шматлікія матэматычныя і астранамічныя прыборы і некаторыя з іх апісаў.
У яго гонар адзін з месяцавых кратараў у 1935 г. названы кратарам Апіян.
Мікалай Мікалаевіч Барысевіч
Мікалай Мікалаевіч Барысевіч  — беларускі дыпламат.
Біяграфія
у 1987 годзе скончыў СШ № 1 імя В. Ф. Купрэвіча (цяпер Смалявіцкая раённая гімназія і СШ № 1 імя В. Ф. Купрэвіча).
З 1995 па 1998 год працаваў у пасольстве Беларусі ў Вялікабрытаніі. З 1998 па 2000 год быў начальнікам упраўлення інфармацыі — прэс-сакратаром МЗС Беларусі. 16 чэрвеня 2000 года прызначаны прэс-сакратаром Прэзідэнта Рэспублікі Беларусі. 12 снежня 2001 года прэс-сакратаром Прэзідэнта Рэспублікі Беларусі прызначана Наталля Пяткевіч. У ліпені 2002 г. пастановай Савета міністраў прызначаны дарадцам-пасланнікам пасольства Рэспублікі Беларусь у Чэшскай Рэспубліцы. У лістападзе 2002 г. прызначаны часовым павераным у справах Беларусі ў Чэхіі наўзамен пасла Уладзіміра Бельскага. 2 мая 2014 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрланды.
Аляксандраўка (Угранскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Дрожжынскага сельскага паселішча.
Эрыгона (значэнні)
Эрыгона (Ἠριγόνη):
Калода (Чэрыкаўскі раён)
Кало́да (, Колода) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Верамейскага сельсавета.
Крывулічы
Да 14 лютага 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Гарнастаевіцкага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Поразаўскага пассавета.
Allium chinense
Allium chinense — від раслін з роду сямейства. У дзікім выглядзе расце ў Кітаі, культывуецца таксама ў краінах Індакітая, ў Японіі, Карэі, Інданезіі, ЗША (Каліфорнія, Гаваі), на Кубе.
Значэнне і прымяненне
Выкарыстоўваецца, як агароднінная расліна, а таксама ў кітайскай народнай медыцыне. Кветкі — у якасці прыправы да ежы.
Траццякі (Клецкі раён)
Траццякі́ (, Третьяки) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Тучанскага сельсавета.
Аляксей II (значэнні)
Аляксе́й II — імя некалькіх людзей:
Сэрца Эўропы in rock
Сэ́рца Эўро́пы in rock — зборнік песень беларускіх і польскіх выканаўцаў, запісаны ў 2001 годзе.
Факты
На вокладцы альбома ў спісе кампазіцый зафарбаваная чорным сёмая песня — да моманту выпуска дыска гурт «КальЯн» адмовіўся ад супрацоўніцтва з БМАgroup з палітычных прычынаў і запатрабаваў прыбраць кампазіцыю са зборніка.
Баталы (Угранскі раён)
Баталы (Боталы) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Дрожжынскага сельскага паселішча.
Раклёўцы
Раклёўцы (, Реклёвцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Гісторыя
Шляхціч Станіслаў Якубавіч Раклевіч 30 кастрычніка 1556 г. атрымаў прывілей на вольную карчму ў сваім маёнтку - вёсцы Раклевічы. Землеўладальнік прасіў у вялікага князя дазволу пабудаваць карчму каб гандляваць у ёй півам, мёдам, «горелкою шинъковати». Вялікі князь улічыў, што яго гаспадарчых корчмаў тут няма і дазволіў Раклевічу пабудаваць карчму.
У Падымным тарыфе 1775 г., у Лідскай парафіі згадваецца вёска Раклёўцы паноў Альшэўскіх, у якой 10 дымоў. У Вопісах парафій Лідскага дэканату ў 1784 г., у лідскай парафіі — Раклёўцы, вёска і карчма пана Альшэўскага, падстолія Лідскага. Згадана тут, што дарога да Белагруды цягнецца каля Раклёўцаў на Ольжаў-Нелюбоўскі (Малое Ольжава).
З 1921 года ў Польшчы.
З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета.
3 кастрычніка
3 кастрычніка — дзвесце семдзесят шосты (дзвесце семдзесят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Намазга-Дэпэ
Намазга-Дэпэ (Namazga depe, «малітоўны пагорак») — помнік археалогіі неаліта, меднага і бронзавага вякоў на тэрыторыі Туркменістана. Агульная плошча — каля 70 га.
Галянка
Галянка, Алянка, Алянскі канал — рака ў Беларусі, у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Ашмянка (басейн Віліі).
Намазга-Дэпэ
Намазга-Дэпэ месціцца за 80 км на ўсход ад Ашгабада каля мяжы з Іранам. Быў адкрыты і даследаваны ў другой палове XX ст. археолагамі і В. І. Сарыяніды.
Галянка
Даўжыня ракі 12 км. Пачынаецца за 0,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Вайцехава, упадае ў Ашмянку на паўночны ўсход ад вёскі Агароднікі. Рэчышча Галянкі на ўсім працягу каналізаванае.
Намазга-Дэпэ
Неалітычнае паселішча ўзнікла на месцы Намазга-Дэпэ 8200 гадоў таму. У раннім медным веку яго жыхары пачалі займацца сельскай гаспадаркай. Вырошчвалі мяккую пшаніцу, трымалі кароў, коз, авечак. Палеагенетычныя даследванні паказалі, што генетычны склад насельніцтва Намазга-Дэпэ амаль не змянялася з часоў неаліту. Хаця навукоўцы мяркуюць, што ў медным веку магла прысутнічаць міграцыя выхадцаў з суседняга Іранскага нагор’я, якія прынеслі новыя навыкі.