cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рычард Уэлслі
Біяграфія
Старэйшы брат лорда Уэлінгтана. Прызначаны ў 1797 годзе генерал-губернатарам брытанскіх уладанняў у Індыі, ён пачаў зацятую барацьбу з майсурскім кіраўніком Тыпу Султанам; у 1799 годзе ўзяў прыступам яго сталіцу Серынгапатам; затым выступіў супраць маратхаў, заваяваў землі паміж рэкамі Гангам і Джамнай, прымусіў да пакоры Сінд і раджу Берара (1803 г.). За гэтыя перамогі Уэлслі атрымаў тытул маркіза і права ўключыць у свой герб сцяг Тыпу Султана. У 1805 годзе быў абвінавачаны ў раскраданні казны і адкліканы.
У 1809 годзе быў паслом у Іспаніі, а ў 1810 годзе — міністрам замежных спраў, прычым паўсюль процідзейнічаў французскаму ўплыву.
У 1822 годзе быў прызначаны лордам-намеснікам у Ірландыю, увесь час абараняў каталікоў супраць аранжыстаў і шмат спрыяў эмансіпацыі першых.
Дражна (возера)
Дра́жна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўднёвы захад ад горада Полацк, за 0,5 км на захад ад вёскі Наўліца, у басейне ракі Нача.
Плошча паверхні 0,007 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,005 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.
Знаходзіцца на ўскрайку забалочанага хмызняку. З усходу акружана высокімі схіламі. Сцёк па канале ў раку Нача.
Ветрына (возера)
Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,38 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.
Схілы катлавіны вышынёй 10 м, пад пабудовамі і агародамі. На захадзе і поўдні пойма шырынёй 15—20 м, пад лугам.
Цеплата фазавага пераходу
Цеплата́ фа́завага перахо́ду — колькасць цеплаты, якую неабходна перадаць рэчыву (ці адвесці ад яго) пры раўнаважным ізабарна-ізатэрмічным пераходзе рэчыва з адной фазы ў другую (фазавым пераходзе І роду — кіпенні, плаўленні, крышталізацыі, паліморфным ператварэнні і інш.). Існаванне цеплаты фазавага пераходу абумоўлена рознымі значэннямі энергій сувязі рэчыва ў адпаведных фазах.
Для фазавага пераходу ІІ роду цеплата вазавага пераходу раўна нулю. Раўнаважны фазавы пераход пры дадзеным ціску адбываецца пры пастаяннай тэмпературы — тэмпературы фазавага пераходу. Цеплата фазавага пераходу роўная здабытку тэмпературы фазавага пераходу на рознасць энтрапій у дзвюх фазах, паміж якімі адбываецца пераход.
Адрозніваюць удзельную і мольную (малярную) цеплаты фазавага пераходу, аднесеныя адпаведна да адзінкі масы і адзінкі колькасці рэчыва (1 моль).
Шэльфавы ледавік Шэклтана
Шэ́льфавы ледавік Шэ́клтана (Shackleton Ice Shelf) — ледавік ва Усходняй Антарктыдзе каля ўзбярэжжа Зямлі Каралевы Мэры і Зямлі Уілкса. Адкрыты ў 1840 годзе экспедыцыяй. Названы ўдзельнікамі экспедыцыі Д. Моўсана ў гонар палярнага даследчыка Э. Г. Шэклтана.
Плошча ледавіка 37,4 тыс. км². Даўжыня ў напрамку з захаду на ўсход каля 440 км, з поўдня на поўнач — 170 км. Вышыня 15—35 м. Таўшчыня лёду 180—200 м.
Берталан Секей
Берталан Секей (часам памылкова Шэкелі; сапр. імя Барталамей Секей,, ,  — , Мацьяшфёльд, каля Будапешта) — буйны венгерскі мастак-рамантык.
Жыццё і творчасць
У 1862 годзе Берталан Секей пераязджае ў Пешт. У 1863 годзе яго карціна «Уцёкі імператара Карла VII» перамагае на мастацкім конкурсе, і на атрыманую грашовую прэмію мастак здзяйсняе паездку ў Францыю (Парыж) і Галандыю, з якой у 1864 годзе вяртаецца на радзіму.
Акрамя славы стваральніка палотнаў на гістарычную тэматыку, Б. Секей быў вядомы як цудоўны партрэтыст. Свае лепшыя творы мастак стварае ў 1870-я гады. У 1880-х гадах ён таксама займаецца насценным жывапісам (Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр, Кафедральны сабор у Пешце, ратуша ў Кечкемеце і інш.). З 1902 года ён — дырэктар мастацкай школы.
Джон Лі Хукер
Джон Лі Хукер (John Lee Hooker; 22 жніўня 1917, Кларксдэйл, Місісіпі, ЗША — 21 чэрвеня 2001, Лос-Альтос, Каліфорнія) — выбітны амерыканскі блюзавы гітарыст, спявак і кампазітар. Яго творчасць мела значны ўплыў на развіццё музыкі другой паловы XX стагоддзя, асабліва блюза. Шматразовы лаўрэат прэміі «Грэмі». Граў у стылі: Blues Revival, Delta Blues, Country Blues, Electric Delta Blues.
Анатоль Жукаў
Анатоль Жукаў:
Каменны Лог
Каме́нны Лог (, Каменный Лог) — аграгарадок у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Каменналогскага сельсавета.
Размешчаны за 18 кіламетраў на паўночны захад ад Ашмян, 206 кіламетраў ад Гродна, 15 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Гудагай, каля аўтадарогі Ашмяны — Вільнюс.
Рыбна (возера)
Ры́бна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 26 км на паўднёвы захад ад горада Полацк, за 1,5 км на ўсход вёскі Забелле 1-е, у басейне ракі Нача.
Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.
Знаходзіцца сярод балота.
Іван Емяльянавіч Каленікаў
Іван Емяльянавіч Каленікаў (1912—1969) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Іван Каленікаў нарадзіўся 12 лістапада 1912 года ў Гомеле. Пасля заканчэння дзесяці класаў працаваў кацельшчыкам на заводзе. У 1933 годзе Каленікаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1937 годзе ён скончыў Саратаўскае танкавае вучылішча. З першага дня Вялікай Айчыннай вайны — на фронце. Прыймаў удзел у баях на Заходнім, Паўднёва-Заходнім, Варонежскага, 1-ым Украінскім франтах, у верасні 1942 года быў цяжка паранены. Да лістапада 1943 года гвардыі маёр Іван Каленікаў быў намеснікам камандзіра 55-й гвардзейскай танкавай брыгады. Вызначыўся падчас вызвалення Кіева.
У перыяд з 4 па 7 лістапада Каленікаў кіраваў перадавым атрадам брыгады, які перарэзаў шашу Кіеў—Жытомір, з-за чаго нямецкія войскі страцілі шлях для адступлення. У тых баях атрад знішчыў каля 300 салдат і афіцэраў і ўзяў у палон яшчэ каля 500. Потым, калі брыгада дзейнічала ў нямецкім тыле, Каленікаў умела кіраваў яе падраздзяленнямі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 студзеня 1944 года за «узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямекімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым адвагу і геройства» гвардыі маёр Іван Каленікаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».
У 1944 годзе Каленікаў скончыў курсы ўдасканальвання каманднага саставу пры, пасля чаго працягнуў удзел у баях. Паля заканчэння вайны ён працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1957 годзе ў званні палкоўніка быў звольнены ў запас. Жыў у Рызе, працаваў дыспетчарам на адным с заводаў. Памер 14 жніўня 1969 года.
Царква Святой Варвары (Райца)
Храм Святой велікамучаніцы Варвары — праваслаўны храм у вёсцы Райца (Карэліцкі раён). Царква пабудавана ў выглядзе карабля ў 1817 годзе з бутавага каменю і цэглы памешчыкам Францішкам Раецкім як касцёл-пахавальня.
Гісторыя
Першае апісанне драўлянай Царквы ў гонар Раства Хрыстова ў вёсцы Райца сустракаецца ў дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гг., што захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі. Царква была пабудавана па фундацыі паноў Раецкіх. Святаром прыходу быў Мікалай Раецкі, яго памочнік Андрэй Тамашэўскі. Прыход аб'ядноўваў 405 вернікаў. У апісанні цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі 1879 года згадваецца пра існаванне царквы ў вёсцы Райца з 1652 года.
Існуючая мураваная Спаса-Праабражэнская царква была пабудавана ў 1817 годзе ўладальнікам вёскі Францам Раецкім як каталіцкі касцёл. У 1863 годзе касцёл быў асвячоны як праваслаўны храм, у гонар Праабражэння Гасподняга. Згодна з апісаннем 1864 года ў вёсцы Райца размяшчалася Спаса-Праабражэнская чацвёртага класа мураваная царква, накрытая меднымі лістамі. Пры царкве было заснавана царкоўна-прыходскае папячыцельства і штатнае народнае вучылішча.
У гады «хрушчоўскіх ганенняў» храм быў узарваны. У 2003 годзе адноўлены ў першапачатковым выглядзе і асвячоны ў гонар святой велікамучаніцы Варвары.
Архітэктура
Архітэктура будынка выканана ў гатычным стылі і нагадвае сярэдневяковы ўмацаваны замак.
Храм быў пабудаваны з камення і цэглы. Царква была вырашана падоўжаным чатырохвугольнікам у гатычным стылі з вежай-званіцай у франтоннай частцы. На даху вежы, замест крыжа, размяшчалася вялікая гіпсавая скульптура Божай Маці. Дах зроблены з лістовай медзі, вонкавыя сцены неатынкаваныя, вокны размешчаны ў адзін рад, мелася двое дзвярэй. Унутры царква мела падлогу з каменных пліт, столь вырашана ў выглядзе скляпенняў з цэглы. Новы драўляны іканастас, з пілястрамі, быў пафарбаваны ў ружовы колер, з пазалочанымі карнізамі, рамамі і разьбой, складаўся з васьми абразоў мясцовага пісьма, размешчаных у тры рады. У царкве захоўваўся мясцова-шанаваны абраз Божай Маці, пакрыты масіўнаю сярэбранай рызай. У скляпеннях пахавальні пад храмам знаходзілася магілы Франца Раеўскага і яго нашчадкаў. На вежы-званіцы быў усталяваны вежавы гадзіннік з боем. Званоў было чатыры вагой у 40, 15, 6 і 1,5 пуда. Царква размяшчалася на гары абнесенай каменнай агароджай. У вёсцы Машэвічы размяшчалася адна прыпісная царква.
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-гатычнага стылю, яго аблічча навеяна рамантычнай архітэктурай сярэдневяковага ўмацаванага замка. Прадаўгаваты прамавугольны ў плане будынак, на галоўным фасадзе якога ўзвышаецца магутная чатырохгранная вежа з зубчастым крэмальерным парапетам і аркатурным фрызам. Над вежай гіпсавая скульптура Маці Божай, на франтальнай грані былі куранты. Галоўны ўваход у выглядзе стральчатай аркі і такой жа формы акно хораў над ім аб'яднаны агульным высокім стральчатым парталам. Вышэй размешчана акно-«ружа» і арачны праём яруса-звона, аформлены гатычнай аркай. Бакавыя фасады расчлянёны ступенчатымі контрфорсамі. Метровыя сцены касцёла, выкладзеныя з бутавага каменю і моцна абпаленай цэглы, разам з медным дахам ствараюць насычаны паліхромны цёплы каларыт. На яго фоне вылучаецца пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору: стральчатыя нішы, аркатурныя паясы, парталы ўваходаў.
Жывёлы-кампаньёны
Жывёлы-кампаньёны (інакш свойскія гадаванцы, або свойскія любімцы)    — тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння свойскіх жывёл, да якіх чалавек адчувае прыхільнасць і ўтрымлівае ў хатніх умовах без мэты атрымання даходу, у эстэтычных і выхаваўчых мэтах, а таксама сабакі-павадыры, паляўнічыя сабакі і лоўчыя птушкі. Такія свойскія жывёлы супрацьпастаўляюцца, такім чынам, сельскагаспадарчым жывёлам, якіх трымаюць для мяса-малочнай прадукцыі, шэрсці і г.д. і як рабочую скаціну.
Жывёлы, да якіх чалавек адчувае прыхільнасць і ўтрымлівае ў хатніх умовах без мэты атрымання даходу, у эстэтычных і выхаваўчых мэтах, а таксама сабакі-павадыры, паляўнічыя сабакі і лоўчыя птушкі.
Традыцыйнымі і найбольш распаўсюджанымі жывёламі-кампаньёнамі з’яўляюцца кошкі і сабакі. Радзей у якасці жывёл-кампаньёнаў сустракаюцца птушкі (галоўным чынам папугаі, канарэйкі і свойскія галубы), грызуны, рыбы. Яшчэ радзей жывёльнымі кампаньёнамі выступаюць малпы, лісы (два віды — прыручаная чорна-бурая лісіца і лісіца фенек), рэптыліі (сухапутныя чарапахі, радзей змеі, яшчаркі, кракадзілы) або членістаногія (напрыклад, павук-птушкаед, мадагаскарскі шыпячы таракан).
У пэўнай ступені жывёламі-кампаньёнамі можна таксама прызнаць і рабочую скаціну: каня, асла, вярблюда, слана (у Індыі), а таксама ламу (у Паўднёвай Амерыцы). У многіх казках і былінах фігуруюць коні — нярэдка чароўныя — здольныя мець размаўляць з коннікам на чалавечай мове і надзеленыя не меншым інтэлектам, гэта значыць яны практычна з’яўляюцца паўнавартаснымі кампаньёнамі для вершнікаў, а не проста жывым транспартам. Коней у апошні час многія таксама сталі трымаць менавіта ў якасці жывёл-кампаньёнаў (у сучасным разуменні гэтага тэрміна). Традыцыя ж трымаць сланоў у гэтай якасці (напрыклад у якасці культавых жывёл) у Індыі даволі старажытная.
Найбольш папулярныя хатнія гадаванцы адрозніваюцца сваім талерантным стаўленнем да чалавека і гуллівым характарам, маюць прывабны знешні выгляд ці хораша спяваюць.
Гісторыя
Адной з найстаражытных парод сабак, якую разводзілі як жывёл-кампаньёнаў, з’яўляецца пекінес. Паводле генетычных даследаванняў, эвалюцыйны ўзрост пекінеса складае каля 2000 гадоў.
Станоўчы ўплыў на здароўе гаспадароў
Лічыцца, што жывёла-кампаньён у доме спрыяльна адбіваецца на стане здароўя іх гаспадароў. Наяўнасць у доме жывёлы-кампаньёна дапамагае зменшыць уздзеянне стрэсу для людзей, якія любяць прысутнасць жывёл у іх асяроддзі.
Так, выгульваючы сабаку, яе гаспадар фактычна займаецца фізічнымі практыкаваннямі і дыхае свежым паветрам, а акрамя таго ва ўмовах гарадскога асяроддзя такім чынам забяспечваецца сацыяльнае ўзаемадзеянне з іншымі гаспадарамі сабак, якія таксама выгульваюць сваіх сабак у адведзеных для гэтага месцах.
Акрамя таго, паводле меркаванняў некаторых гісторыкаў, прычынай маштабнай гібелі індзейцаў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі ў паслякалумбавую эпоху было не прамое знішчэнне індзейскіх плямёнаў іспанцамі, а выміранне індзейцаў з прычыны занесеных еўрапейцамі хвароб: за тысячагоддзі ўтрымання свойскіх жывёл у еўрапейцаў з’явіўся імунітэт, якога не было ў індзейцаў, бо яны свойскіх жывёл не трымалі.
Царква Святой Варвары (Райца)
Прыход
У склад прыходу ўваходзілі вёскі Райца, Новая Райца, Забердава, Лукошын, Скрышава, Хвалава, Волда, Малюшыцы, Мокрава, Шчонава, Валокі, Рубілкі, Палужная, Русацын, Ровіны, Рамейкі, Цімошкавічы, Баранавічы, Мошавічы.
Настаяцелі
Памятныя кніжкі Мінскай губерніі захавалі імёны яшчэ некаторых настаяцеляў Спаса-Праабражэнскай царквы вёскі Райца (даты пададзены па гадах выхаду Памятных кніжак Мінскай губерніі):
Рэспубліка Абхазія
Рэспубліка Абха́зія (Аҧсны Аҳәынҭқарра) — непрызнаная большасцю членаў ААН дзяржава ў Абхазіі. Паводле грузінскага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення, дзяржава ўваходзіць у склад Грузіі як Аўтаномная Рэспубліка Абхазія. Мяжуе на поўначы і захадзе з Расіяй, на ўсходзе і паўдневым усходзе — з Грузіяй, на поўдні і паўднёвым захадзе амываецца водамі Чорнага мора. Сярэдняя працягласць краіны з захаду на ўсход 160 км, з поўначы на поўдзень 54 км. Працягласць берагавой лініі складае 210 км. З краін-членаў ААН прызнана Расіяй, Нікарагуа  , Вануату   , Венесуэлай , Науру , Тувалу і Сірыяй.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Рэспубліка Абхазія складаецца з 6 гістарычных зямель: Садз, Бзып, Гума, Дал-Цабал, Абжуа, Самырзакан. Але згодна з адміністрацыйным падзелам яна падзяляецца на 7 раёнаў (што сімвалізуе сем зорак на дзяржаўным сцязе): Гагрскі, Гудауцкі, Сухумскі, Гульрыпшскі, Ачамчырскі, Ткварчальскі, Гальскі. Гэты падзел у асноўным паўтарае адміністрацыйны падзел Абхазскай АССР, за выключэннем Ткуарчалскага раёна, які быў створаны ў 1995 годзе на частцы тэрыторыі Гальскага і Ачамчырскага раёнаў. У Абхазіі 7 гарадоў (Сухумі, Гагра, Гудаута, Новы Афон, Ачамчыра, Ткварчал, Гал), 5 пасёлкаў гарадскога тыпу (Цандрыпш, Піцунда, Бзып, Мюсера, Гульрыпш) і 512 вёсак.
Эканоміка
Галоўнымі галінамі эканомікі Абхазіі з'яўляюцца рознічны гандаль і турызм. Прамысловасць развітая слаба. З 183 прамысловых прадпрыемстваў, якія функцыянавалі ў Абхазскай АССР, да цяперашняга часу засталося каля 60. Больш іншых развітыя харчовая (пераважна харчасмакавая — гарбатная, тытунёвая, вінаробная, кансервавая) і лясная і дрэваапрацоўчая прамысловасць. Штогод здабываецца каля 50 тыс. м² драўніны і перапрацоўваецца звыш 20 тыс. м². Вырабляюцца тытунёвыя вырабы, віна (галоўнае прадпрыемства «Віна і воды Абхазіі», у асноўным жа віна вырабляюцца саматужным спосабам у хатніх умовах), іншыя спіртныя напоі, хлеб, пепсі-кола, рыбныя кансервы, невялікая колькасць гарбаты.
Вядзецца здабыча вугля, здабыча і перапрацоўка нафты адсутнічае. Электраэнергетыка прадстаўленая Інгурскай ДРЭС, якая знаходзіцца ў сумеснай эксплуатацыі Грузіі і Абхазіі (бо плаціна ГЭС знаходзіцца ў Грузіі, а падземная электрастанцыя і 4 перападныя ГЭС на рацэ Эрысцкалі і Гальскам вадасховішча, куды вада ідзе па тунэлі — у Абхазіі). Магутнасць — 1370 МВт, можа вырабляць да 4,5 млрд кВт.гдз у год. Вырабляе каля 3,2 млрд кВт.гдз. Сухумская ГЭС і 21 малая ГЭС у цяперашні час не функцыянуюць і ў асноўным разбураныя. Даўжыня высакавольтных ліній электраперадач 916 км, размеркавальных і збытавых электрасетак — 7583,5 км.
У сельскай гаспадарцы ў часы СССР спецыялізацыя Абхазіі абумаўляла перавагу сярод пасяўных культур эфірамаслічных (тунг), тытуню і гародніны. У цяперашні час асноўнай пасяўной культурай з'яўляецца кукуруза, невялікую частку займае тытунь. Агульная плошча земляў сяльгаспрызначэння — 421,6 тыс.га. Традыцыйна высокі экспарт у Расію цытрусавых і гародніны, а таксама мімозы, аб'ём экспарту якой у 2007 годзе дасягаў больш 300 тон. Значна паменшылася пагалоўе ската, што абумовіла залежнасць Абхазіі ад імпарту мясной і малочнай прадукцыі. Жывёлагадоўля галоўным чынам малочнага і малочна-мяснога кірунку.
Транспарт Абхазіі ўключае аўтамабільны, чыгуначны і авіяцыйны. Аўтамабільны транспарт з'яўляецца асноўным, маюцца мясцовыя аўтобусныя зносіны і зносіны з гарадамі поўдня Расіі. Асноўная праблема — знос машын і недахоп бензіну. Вялікае значэнне мае Ваенна-Сухумская дарога з Сухума да Кадорскай цясніны і далей у Карачаева-Чаркесію. У г. Сухум дзейнічае тралейбусная сістэма. Чыгуначныя пасажырскія зносіны прадстаўлены толькі групай прычапных вагонаў «Масква-Сухум», якая курсуе ў складзе цягніка № 75/76 «Масква-Адлер». Унутраныя прыгарадныя зносіны і рух электрацягнікоў да Сочы зараз цалкам спыненыя з-за поўнага фізічнага зносу рухомага складу і аварыі на цягавай падстанцыі ў пасёлку Цандрыпш, якая прывяла да дээлектрыфікацыі дарогі. Чыгуначная каляіна аднапутная, у савецкі час рух праз Абхазію было скразным, хадзілі пасажырскае цягнікі з Расіі ў Тбілісі, Ерэван, Батумі, Цхалтуба. Зараз чыгуначнае палатно ад платформы Ачгуара да станцыі Інгуры (Грузія) разабрана. Таксама не аднаўляўся разбураны яшчэ ў 1992 годзе чыгуначны мост праз раку Інгуры. Маецца галінка Ткуарчал-Ачамчыра, прызначаная для вывазу каменнага вугля ад Ткуарчалскага радовішчы да чарнаморскіх партоў. У Абхазіі два аэрапорта — Бамбаура ў Гудауцкім раёне і Бабушэра ў Сухуме. Міжнародныя пасажырскія рэйсы не выконваюцца, 1 раз у тыдзень курсуе самалёт АН-2 па маршруце Сухум-Псху. Чыгункі і аэрапорты Абхазіі таксама выкарыстоўваюцца групоўкай расійскіх войскаў у краіне. Марскія парты — Сухум, Ачамчыра, Гагра і Новы Афон. Здзяйсняецца марскія пасажырскія зносіны па маршруце Сочы-Гагры.
Грашовай адзінкай з'яўляецца расійскі рубель, што афіцыйна замацавана ў Дагаворы аб сяброўстве, супрацоўніцтве і ўзаемнай дапамогі паміж Расійскай Федэрацыяй і Рэспублікай Абхазія. Намінальна ёсць таксама абхазская нацыянальная валюта — апсар (курс апсара ўсталяваны да расійскага рубля, як 1:10), аднак у цяперашні час у апсарах выпушчана толькі некалькі юбілейных манет.
У бюджэце Абхазіі ў 2007 годзе прыбыткі склалі 1,43 млрд расійскіх рублёў, што ў 2,5 разы вышэй, чым у 2004 годзе, прычым 434 млн. — расійская дапамога. Выдаткі склалі 1,42 млрд руб., галоўныя іх артыкулы — абарона і міліцыя — 484 млн руб. і адукацыя — 174,8 млн руб.
Знешні гандаль Абхазіі дэфіцытна: экспарт складае 30 % абарачэння, імпарт — 70 %. Дзве траціны знешняга гандлю прыходзіцца на Расію. З Абхазіі экспартуецца ў асноўнай сыравіна і сельскагаспадарчая прадукцыя (90 %) — цытрусавыя, вугаль, круглы лес, садавіна (першым чынам хурма), фундук, гарбата, гародніна; прамысловы экспарт (каля 10 %) прадстаўлены вінамі і прадукцыяй Бзыбскага дрэваапрацоўчага камбіната (піламатэрыялы, дошкі, паркет, шпон і іншыя вырабы з драўніны ў еўрапейскія краіны). Імпартуецца ў першую чаргу, бензін, харчаванне, прамысловыя тавары. Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі Абхазіі з'яўляюцца Расія, Турцыя, Румынія. Каля 40 % паступленняў у бюджэт дае турысцка-рэкрэацыйны комплекс, у 2007 годзе Абхазію наведала каля 400 тыс. турыстаў. Абхазскі шэльф здаецца ў арэнду для рыбалоўства турэцкім рыбалоўчым кампаніям.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)
Свята-Раства-Багародзіцкая царква — праваслаўны храм у горадзе Оршы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца пры ўтоку ракі Аршыцы ў Дняпро, на Зааршынні, па адрасе: вуліца Савецкая, 4а.
Гісторыя
Гістарычную царкву Раства Багародзіцы збудавалі ў 1661 годзе. На плане Оршы 1770 года яна значыцца насупраць замка і гарадзішча.
У 1781 годзе царква мела назву саборнай у імя Раства Багародзіцы. У XIX стагоддзі яе пераасвяцілі ў імя Святога Мікалая. Будынак рамантаваўся ў 1818 годзе. На плане 1843 года перад царквой значыцца званіца.
У 1961 годзе савецкія ўлады зруйнавалі царкву разам з званіцай. У 1987 годзе пры пракладцы трубаправода ў культурным пласце на месцы царквы былі знойдзены асобныя часткі сцен і падмуркаў, рэшткі паліхромнай кафлі, шматлікія пахаванні. У 1994—1995 гадах праводзіліся археалагічныя даследванні падмуркаў царквы.
У 2000-я гады Беларуская Праваслаўная Царква аднавіла будынак на старых падмурках, аднак пры адбудове аўтэнтычныя барочныя купалы-бані з чатырохканцовымі крыжамі замянілі на пазалочаныя купалы-цыбуліны з васьміканцовымі крыжмі.
Архітэктура
Помнік архітэктуры пераходнага стылю ад барока да класіцызму. Гэта цэнтрычны кубападобны аб’ём з завяршэннем у выглядзе магутнага паўсферычнага купала, над якім узвышаецца васьмігранны ліхтар. Падобныя вежы адзначаюць вуглы асноўнага аб’ёма. Рысы барока выявіліся ў пластыцы вежаў і авальных люкарнах у аснове купала, складана пряфіляваных антаблементах, пластычных ліштвах прамавугольных аконных праёмаў. Рысы класіцызму — у аднолькавых кампазіцыях роўнічных фасадаў, завершаных трохвугольнымі франтонамі, антаблеменце з дарычным фрызам, парных паўкалонах. Да асноўнага аб’ёму воссю ўсход—захад далучаецца акруглая апсіда з бакавымі рызніцамі і прытвор. Будынак мае галоўны і 2 бакавыя ўваходы.
Інтэр’ер у стылі позняга барока меў багатую пластыку. Пад царквой існавала крыпта з пахаваннямі. Побач з царквой стаяў службовы корпус з вежай-званіцай, які выходзіў на Вакзальную (цяпер Савецкую) вуліцу.
Літвякі (Лубэнскі раён)
Літвякі (Литвяки) — сяло ў Лубэнскім раёне Палтаўскай вобласці. Насельніцтва складае 822 чалавек. Орган мясцовага самакіравання — Засульская сельская грамада.
Дамініканская вуліца
Дамініка́нская вуліца — урбанонім, утвораны ад назвы каталіцкага манаскага ордэна дамініканцаў. Звычайна сведчыць пра размяшчэнне на вуліцы будынкаў дамініканскага кляштара.
Беларусь
Таксама пэўны час назву Дамініканскай мела Замкавая вуліца ў Віцебску.
Біятлон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — індывідуальная гонка (мужчыны)
Індывідуяльная гонка на 20 кіламетраў сярод мужчын у біятлоне на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года прайшла 13 лютага. У спаборніцтвах прынялі ўдзел 89 біятланістаў з 31 краіны. Месцам правядзення гонкі стаў лыжна-біятлонны комплекс Лаўра. Спаборніцтвы пачаліся ў 18:00 па беларускім часе.
Другое алімпійскае золата Сочы ва ўпартай барацьбе здабыў француз Мартэн Фуркад. Лепшым з беларусаў стаў Уладзімір Чапелін, які фінішаваў 49-м. Срэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў-2010 у індывідуяльнай гонцы Сяргей Новікаў заняў 54-е месца ўслед за Яўгенам Абраменка. Дэбютаваўшы на Алімпійскіх гульнях Аляксандр Дарожка стаў 80-м.
Завальная вуліца
Зава́льная ву́ліца — урбанонім, які ўтварыўся ад размяшчэння вуліцы за валам гарадскіх умацаванняў.
Ірына Рамуальдаўна Чыкалава
Ірына Рамуальдаўна Чыкалава (нар. г., ) — беларускі гісторык, сацыёлаг і палітолаг. Спецыялізацыя: англазнаўства, амерыканістыка, гендэрныя праблемы, культура. Выкладае ў БДПУ.
Біяграфія
Дачка гісторыка Рамуальда (Рамана) Аляксандравіча Чыкалава. У 1983 г. скончыла Мінскі дзяржаўны педінстытут імя Горкага (цяпер БДПУ). У 1986 г. пачала там выкладаць і ў 1989 г. скончыла аспірантуру пры гэтай ВНУ. У 1990 г. атрымала ступень «кандыдат гістарычных навук». У 1993 г. выкладала ў Польшчы. З 1994 г. дацэнт БДПУ. У 1995—1997 гг. праходзіла некалькі стажыровак у Вялікабрытаніі, Нідэрландах, Германіі і ЗША. У 2001 г. абараніла доктарскую дысертацыю «Гендэрная палітыка вядучых партый ЗША і Вялікабрытаніі ў 1970-я-1990-я гг.» і атрымала ступень доктара гістарычных навук. З 2006 г. — прафесар. Аўтар больш чым 150 прац, пераважна на рускай мове (асобныя на беларускай і англійскай мовах).
Артыкулы
Женщины в органах представительной власти Республики Беларусь (1991—2008 гг.) // Актуальныя праблемы станаўлення і развіцця беларускай дзяржаўнасці (Да 90-годдзя ўтварэння БССР): матэрыялы Рэсп. навук.-тэарэт. канф., г. Мінск, 27 лютага 2009 г. У 2 ч. Ч. 2. Гісторыя беларускай дзяржавы (1919 г. — пачатак XXI ст.) / Бел. дзярж. пед. ун-т імя Максим Танка. — Мінск: БДПУ, 2009. — С. 150—154. Гендер; Гендерные исследования // Всемирная энциклопедия: Философия. XX век. / Главн. науч. ред. и сост. А. А. Грицанов. — М.: АСТ, Минск: Харвест, Современный литератор, 2002. — С. 167.
Рэцэнзіі
Риер Я. Г. Иной взгляд? О новых книгах по гендерной истории // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага універсітэта імя А. А. Куляшова. — 2002. — № 4. — С. 159—165;
Ян Хуаньі
Ян Хуаньі (Yang Huanyi, 1906—2004) — кітаянка, апошняя (згодна з большасцю меркаванняў) носьбітка сакрэтнай жаночай мовы нюй-шу (мела пісьмовую форму), якая выкарыстоўвалася жанчынамі Кітая на працягу прыкладна 400 гадоў. 20 верасня 2004 года яна памерла ва ўзросце 98 гадоў.
Згодна з дадзенымі японскіх даследчыкаў, некалькі носьбітаў перажылі Хуаньі і былі знойдзены ўжо пасля яе смерці. Дакладнасць гэтай інфармацыі не ўсталявана.
Зусім як жанчына
Зусім як жанчына (Just like a Woman):
Тыпу Султан
Тыпу Султан (ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, سلطان فتح علی خان ٹیپو); лістапад 1750 года, Дэванахалі — 4 мая 1799 года, Серынгапатам) — мусульманскі кіраўнік дзяржавы Майсур са сталіцай у Серынгапатаме, які ў саюзе з французамі вёў англа-майсурскія войны з Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй.
«Тыгр Майсура», натхніцель супрацьстаяння брытанскім каланізатарам, пазіцыянуецца як нацыянальны герой у Пакістане і ў некаторых штатах Індыі.
Фолк-рок
Фолк-рок (folk rock) — музычны жанр, які аб'ядноўвае элементы народнай музыкі і року. У першапачатковым і найбольш вузкім сэнсе тэрмін «фолк-рок» адносіўся да жанру, які ўтварыўся ў ЗША і Вялікабрытаніі ў сярэдзіне 1960-х гадоў. Першаадкрывальнікам жанру з'яўляецца група The Byrds з Лос-Анджэлеса, якая пачынае выконваць амерыканскую народную музыку і песні Боба Дылана ў тыповай рок-инструментовке, пад моцным уплывам The Beatles і іншых груп «брытанскага ўварвання». Тэрмін «фолк-рок» упершыню з'явіўся ў амерыканскай музычнай прэсе ў чэрвені 1965-га года для апісання дэбютнага альбома гурта The Byrds. Выданне групай The Byrds кавер-версіі песні «Mr. Tambourine Man» Боба Дылана і яе наступны камерцыйны поспех ініцыявалі бум фолк-рока ў сярэдзіне 1960-х гадоў. Не меншы ўплыў аказаў сам Дылан, у прыватнасці, значнымі з'яўляюцца яго альбомы Bringing It All Back Home, Highway 61 Revisited і Blonde on Blonde, запісаныя сумесна з электрычнай рок-групай. Выступ Дылана на Ньюпортском фолк-фэсце 25 ліпеня 1965 года, пры падтрымцы электрычнай рок-групы, таксама лічыцца значным падзеяй у развіцці фолк-року.
Тыпу Султан
Біяграфія
Тыпу нарадзіўся ў сям’і Хайдэра Алі, у той час афіцэра ў майсурскай арміі, і яго другой жонкі, Фацімы, ці Фахр-ун-Нісы. У розных крыніцах фігуруе як Султан-Фатэх-Алі-Хан-Шахаб, Тыпу-Сахіб-Бахадур-хан, Тыпу-Султан-Фатых або Алі-Хан-Бахадур-Тыпу-Султан.
Калі Тыпу быў дзіцем, яго бацька захапіў уладу ў Майсуры. Атрымаўшы ў спадчыну прастол пасля смерці бацькі, ён праявіў сябе як таленавіты палкаводзец, навуковец і паэт. Тыпу быў набожным мусульманінам, але большасць яго падданых былі індуістамі. Па просьбе французаў ён пабудаваў хрысціянскую царкву — першую ў Майсуры. Ён ведаў некалькі моў.
Фолк-рок
Гэтаму жанру папярэднічалі амерыканскі фолк-ривайвл, біт-музыка The Beatles і іншых груп брытанскага ўварвання, хітовае выданне народнай песні «The House of the Rising Sun» групай The Animals і творчасць гурта The Beau Brummels. У прыватнасці, уплыў фолк-музыкі відавочна ў песнях гурта The Beatles «I'm a Loser» і «you've Got to Hide Your Love Away», і іх моцнае ўплыў на фолк-рок. У рэпертуары большасці фолк-рок-выканаўцаў прысутнічаюць як народныя песні, так і песні аўтараў-выканаўцаў, такіх як Дылан. Музычнае змест стылю выяўляецца моцнай вакальнай складнікам і, адносна, «чыстым» (без выкарыстання розных дадатковых электронных эфектаў і прыстасаванняў, якія скажаюць гук) падыходам да выкарыстання электрагітар, як, напрыклад, джэнгл-гучанне 12-струннай гітары групы The Byrds. Падобнае гучанне джэнгл-гітары ўзнікла ў музыцы гурта The Searchers і запісах групы The Beatles на працягу 1964 і 1965 гадоў, калі Джордж Харысан выкарыстаў 12-струнную гітару Rickenbacker.
Тыпу Султан
Біяграфія
У знешняй палітыцы Хайдэр Алі і Тыпу Султан абапіраліся на саюз з французамі. Іх арміі, навучаныя французамі, паспяхова ваявалі з маратхамі, кіраўнікамі Малабара, Курга, Беднура, Карнатака і Траванкора. Тыпу Султан атрымаў значныя перамогі над англічанамі ў першай і другой англа-майсурскай войнах. Праз год пасля смерці бацькі заключыў з англічанамі ў 1784 годзе Мангалорскі дагавор.
Тыпу Султан вёў заваявальныя войны супраць сваіх суседзяў і жорстка душыў паўстанні ў межах сваіх тэрыторый, дэпартуючы цэлыя народы. Непрымірымы вораг англічан, у 1789 годзе ён напаў на саюзны ім Траванкор, чым справакаваў чарговы маштабны канфлікт. У выніку паражэння ў трэцяй англа-майсурскай вайне Тыпу быў вымушаны падпісаць зневажальны мір, страціўшы шэраг раней заваяваных тэрыторый, такіх як Малабар і Мангалор.
Акенца
Аке́нца — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 6 км на поўнач ад горада Полацк, за 1,5 км на ўсход ад вёскі Гамзялёва, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Тыпу Султан
Біяграфія
Вырашыўшы стварыць антыбрытанскую кааліцыю, кіраўнік Майсура накіраваў пасольствы ў Асманскую імперыю, Францыю і іншыя магутныя дзяржавы таго часу. Падчас Чацвёртай англа-майсурскай вайны аб’яднаныя сіламі брытанскай Ост-Індскай кампаніі і нізама Хайдарабада перамаглі Тыпу, і ён быў забіты 4 мая 1799 года, абараняючы цытадэль Серынгапатама.
Акенца
Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,05 км.
Тыпу Султан
Біяграфія
Расправы Тыпу над палоннымі немусульманамі і ваеннапалоннымі ператварылі яго ў супярэчлівую фігуру індыйскай гісторыі. Дагэтуль індыйскія мусульмане ўзвялічваюць яго як нацыянальнага героя, тады як індуісты схільныя падвяргаць яго крытыцы. Тыпу правёў шэраг адміністрацыйных рэформаў у Майсуры; да яго інавацый адносяць і т.зв. майсурскія ракеты. Ён заахвочваў пашырэнне выкарыстання сваімі падданымі персідскай мовы і урду.
Акенца
Знаходзіцца ў лясным урочышчы Зялёны Востраў. Вакол возера забалочаны хмызняк. На захадзе выцякае ручай у Заходнюю Дзвіну.
Карная аперацыя «Jakob»
Карная аперацыя праводзілася ў студзені 1943 г. падраздзяленнямі 13-га паліцэйскага палка, асобым батальёнам СС Дырлевангера, эйнзацгрупай паліцыі бяспекі і СД.
У выніку аперацыі карнікамі былі спалены вёскі Глухое, Пярхурава, Любажанка, Літавец, Рудакова, былі расстраляны 372 мясцовыя жыхары.
Гваздоўскае
Гваздо́ўскае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 11 км на паўночны захад ад горада Полацк, у вёсцы Гваздова, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1,05 км.
Схілы катлавіны вышынёй 2 м, пад пабудовамі і агародамі. Упадае ручай.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Краснае)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм у в. Краснае (Маладзечанскі раён). Помнік архітэктуры неаготыкі. Пабудаваны ў 1912 годзе. У 1988—1990 гадах касцёл рэстаўрыраваны, дзейнічае.
Архітэктура
Трохнефная аднавежавая базіліка з пяціграннай апсідай і бакавымі сакрысціямі. У цэнтры галоўнага фасаде трох’ярусная чацверыковая званіца, умацаваная кутнімі ступеньчатымі контрфорсамі з пінаклямі і завершаная высокім шпілем. Галоўны ўваход аформлены стральчатым парталам, над якім размешчанае круглае акно-«ружа». Бакавыя фасады рытмічна члянёныя здвоенымі вузкімі стральчатымі вокнамі, нішамі і ступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках. Двухсхільны дах над алтарнай часткай з невялікай вежачкай. Перакрыцце ўнутранай прасторы скляпеністае на чатырох слупах.
Піфон
Піфон або Пітон (Πύθων) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі пачварная змяя, ахоўнік Парнаса.
Паводле міфаў, Піфон быў створаны Геяй са слізі, якая захавалася ад першабытнага патопу для аховы гары Парнас, дзе знаходзілася дэльфійскае свяцілішча, і якая лічылася цэнтрам сусвету. У грэчаскім мастацтве маляваўся ў выглядзе змяі, яшчаркі або жанчыны.
Апалон забіў Піфона сваімі стрэламі і ператварыў Дэльфы ў цэнтр свайго культу. Угневаная Гея збіралася пакараць Апалона сталым выгнаннем з Алімпа, але ў выніку ён правёў у выгнанні толькі некалькі гадоў. У гонар перамогі Апалона ў Дэльфах праводзіліся рэлігійныя Піфійскія гульні. Жрыца-прадракальнік з храма Апалона звалася піфіяй.
Вігада
Цудоўны фасад канцэртнай залы з венгерскім гербам па цэнтры ўпрыгожаны статуямі і бюстамі танцораў, манархаў і іншых выдатных дзеячаў Венгрыі. Цэнтральны вестыбюль «Вігада» распісаны фрэскамі працы Мора Тана і Карая Лотца. Сцэна канцэртнай залы памятае такіх сусветных знакамітасцей, як Ліст, Вагнер і Брамс. У двухузроўневай галерэі канцэртнай залы працуюць выстаўкі сучаснага венгерскага мастацтва. Падчас Другой сусветнай вайны будынак моцна пацярпеў і адкрыўся пасля рэканструкцыі ў 1980 годзе.
Тымбіша
Тымбіша маюць агульнае паходжанне з заходнімі шашонамі. З X ст. насялялі даліну Смерці, дзе займаліся пераважна вандроўным збіральніцтвам. З 1849 г. мелі сталыя кантакты з амерыканцамі. У пачатку XX ст. вывучаліся Альфрэдам Кроберам.
Мова тымбіша належыць да нумійскай групы моў. На ёй размаўляе каля 20 чалавек.
Чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод жанчын 2017 — кваліфікацыя
У кваліфікацыі на чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод жанчын 2017 бралі ўдзел 33 каманды, якія змагаліся за 15 месцаў на чэмпіянаце Еўропы. Толькі гаспадыні турніра — зборная Чэхіі аўтаматычна кваліфікавалася на чэмпіянат.
Пераможцы груп (9 каманд) і 6 лепшых каманд, якія занялі другія месцы, атрымалі пуцёўку на чэмпіянат Еўропы 2017. Гульні ў групах прайшлі з 21 лістапада 2015 по 23 лістапада 2016.
Інстытут лесу НАН Беларусі
На 2019 год Інстытут лесу ўваходзіў у склад Аддзялення біялагічных навук НАНБ. У аспірантуру набіралі па 3 спецыяльнасцях: 1) лясныя культуры (селекцыя, насенняводства); 2) лесазнаўства (лесаводства, лесаўпарадкаванне і лясная таксацыя); 3) агралесамеліярацыя (ахоўнае лесаразвядзенне і азеляненне паселішчаў, барацьба з ляснымі пажарамі). У дактарантуру набіралі па спецыяльнасці лесазнаўства. Інстытут аказваў паслугі: 1) замеру радыеактыўнага забруджвання глебы і вырабаў лясной гаспадаркі, харчавання і лекавай сыравіны, сельскагаспадарчых кармоў; 2) ацэнкі заканадаўства ў галіне лясной гаспадаркі, экалогіі і прыродакарыстання.
Гісторыя
13 лістапада 1930 года ў Гомелі (Беларуская ССР) быў заснаваны Інстытут лесу на аснове ляснога аддзела Беларускага навукова-даследчага інстытута сельскай і лясной гаспадаркі, а таксама Цэнтральнай лясной доследнай станцыі. У 1933 годзе яго перайменавалі ў БелНДІ лясной гаспадаркі (у 1957—1961 гадах — у складзе АСГН БССР). У 1944 годзе пры інстытуце запрацавала аспірантура. За савецкім часам у інстытуце працавалі акадэмікі Анатоль Жукаў, Павел Рагавы, Вячаслаў Пераход, Уладзімір Шкатэлаў і Іван Юркевіч.
Паралельна ў Мінску ў 1949—1956 гг. функцыянаваў Інстытут лесу Акадэміі навук БССР.
У 1992 годзе назву змянілі на Інстытут лесу. У 1996 годзе была ўтворана дактарантура. У 1998 годзе Інстытут лесу меў 8 лабараторый: 1) аднаўлення харчовых рэсурсаў лесу, 2) лесааднаўлення, 3) генетыкі лесу, 4) лясной селекцыі і насенняводства, 5) аховы і абароны лесу, 6) праблем лесазнаўства і кіравання ляснымі рэсурсамі, 7) лясной экалогіі і глебазнаўства, 8) радыяцыйнага лесаводства. Пры інстытуце працавала 6 сектараў: 1) экалогіі насякомых і біялагічнай абароны лесу, 2) лясной мікалогіі, 3) біярэгулявання вырошчавання пасадачнага матэрыялу, 4) лясной радыялогіі, 5) радыялагічнага мадэлявання лясных экасістэмаў, 6) хімічных даследаванняў глебаў і раслін. Асноўнымі кірункамі даследаванняў былі: шматмэтавае лесакарыстанне, павышэнне лесапрадукцыйнасці, чалавечае ўздзеянне на лясныя біяцэнозы, змяншэнне наступстваў радыяцыйнага забруджвання на лясныя экасістэмы. У Інстытуце лесу распрацавалі заканадаўства для лясной гаспадаркі. Правялі вырошчванне дрэваў з вызначаным назапашваннем радыенуклідаў. У інстытуце працавалі акадэмік Віктар Іпацьеў, член-карэспандэнт Рыгор Ганчарэнка і 6 дактароў навук.
Цэнтральны рынак (Будапешт)
Цэнтральны рынак (Központi Vásárcsarnok) — галоўны, найстарэйшы і найбуйнейшы крыты рынак Будапешта, пабудаваны ў 1897 годзе. Помнік архітэктуры. З моманту ўзвядзення і да цяперашняга часу выкарыстоўваецца па прызначэнні, для рыначнага гандлю.
Гісторыя
Аўтарам ідэі будаўніцтва вялікага крытага рынку ў Пешце быў першы мэр Будапешта Карл Камермаер. Рынак быў адкрыты ў 1897 годзе, будынак быў выбудаваны па праекце архітэктара Саму Печа.
Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў пашкоджаны, пасля заканчэння вайны рэканструяваны. Яшчэ адна рэстаўрацыя прайшла ў 1990-х гадах.
Архітэктура
Будынак Цэнтральнага рынку размешчаны ў Ферэнцварашы на Мытным бульвары (Vámház körút), які з'яўляецца часткай паўкола Малых бульвараў (Kiskörút). Побач з будынкам знаходзіцца Мост Свабоды. Ля цэнтральнага рынку заканчваецца вуліца Ваці, галоўная турыстычная і гандлёвая вуліца Пешта.
Спектр тавараў, якія прадаюцца на рынку, вельмі шырокі: ад прадуктаў харчавання да вырабаў народнага промыслу і сувеніраў. У будынку Цэнтральнага рынку таксама працуюць прадпрыемствы грамадскага харчавання.
Дэльфы
Дэльфы (Δελφοί) — археалагічны помнік у Цэнтральнай Грэцыі. У мінулым — цэнтр культу старажытнагрэчаскага бога Апалона.
Гісторыя
Назва Дэльфаў паходзіць ад δελφύς (літаральна "вантроба") або δελφίς ("дэльфін"). Згодна міфалогіі, бог Апалон з'явіўся каля Дэльфаў у вобразе дэльфіна і прынёс на сваёй спіне святароў з вострава Крыт. Жрыцы храма Апалона называліся піфіі. Свяцілішча было пабудавана на некалькіх скальных плато вакол гары Парнас. Высветлена, што першыя пабудовы ўзводзіліся яшчэ ў эпоху неаліту. Знойдзены рэшткі храмавых будынкаў мікенскага перыяду.
Паводле легенды, месца было знойдзена пастухом. Ён паведаміў аднавяскоўцам пра рашчыліны, з якіх вырываліся таксічныя газы і давалі магчымасць бачыць будучыню. Пазней плато занялі жрацы. Лічылася, што першапачаткова свяцілішча было прысвечана багіні Геі, і яго ахоўваў пачварны змей Піфон, забіты Апалонам. Дэльфійскія жрыцы-прадракальнікі зваліся піфіі. Найбольш важную ролю Дэльфы пачалі адыгрываць у перыяд класічнай Старажытнай Грэцыі, калі ператварыліся ў агульнагрэчаскі цэнтр шанавання Апалона. Дэльфійскі аракул шанаваўся не толькі грэкамі. Ахвяраванні храму Апалона рабілі фрыгійцы, лідыйцы, старажытныя рымляне і г. д. У гонар перамогі Апалона над Піфонам кожныя чатыры гады праводзіліся Піфійскія гульні.
У 394 г. н. э. хрысціянскі імператар Феадосій забараніў шанаванне Апалона і Піфійскія гульні. Пазней, падчас нашэсця славян, Дэльфы былі разрабаваны і значна разбураны.
Апеляцыя
Апеляцыя (appellatio — зварот) — у праве многіх краін абскарджванне прыгавораў ці іншых судовых рашэнняў па крымінальных і цывільных справах, якія не набылі законнай сілы. Апеляцыйны суд нанава даследуе сабраныя доказы па справе і мае права або зацвердзіць раней прынятае рашэнне, або вынесці новае.
Дэльфы
Гісторыя
Археалагічныя раскопкі праводзяцца з 1860 г.
Культурная спадчына
У 1987 г. Дэльфы былі ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Турызм
Каля археалагічнага помніка размешчана сучаснае паселішча Дэльфы. У ім знаходзяцца муніцыпальны інфармацыйны цэнтр, аўтобусны вакзал і гасцініцы. Турызм з'яўляецца асновай мясцовай эканомікі. Аўтобусны транзіт да Афінаў і іншых гарадоў Цэнтральнай Грэцыі.
Мор Тан
Мор Тан (Than Mór, Moritz Than;, Обечэ, Бач-Бодраг — , Трыест) — венгерскі. Удзельнік Венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў.
Жыццё і творчасць
М. Тан вывучаў спачатку юрыспрудэнцыю, затым вырашыў прысвяціць сябе жывапісу. Удзельнічаў у Венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў. Пазней вучыўся ў Венскай акадэміі мастацтваў у мастака Карла Раля.
Пасля заканчэння вучобы здзейсніў падарожжа праз Германію і Бельгію ў Парыж, дзе ў 1856 годзе напісаў карціну «Мохацкая бітва (1526)». Пасля тры гады жыл у Рыме, малюючы па заказах барона Сіна палотны міфалагічнага зместу, напрыклад, «Адысей і Наўсікая», «Адысей і Пентэсілея». У 1859 годзе мастак атрымлівае заказ на ўпрыгожванне насценным жывапісам Рэдутнай залы ў Пешце і вяртаецца на радзіму.
Мор Тан пісаў таксама карціны гістарычнага зместу, партрэты (у тым ліку імператара Аўстра-Венгрыі для галоўнай залы новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі Аўстрыі), выконваў алтарны і насценны жывапіс.
Стварэнне першай венгерскай маркі
У 1848 годзе Мор Тан стварыў праект першай венгерскай паштовай маркі. Аднак гэта марка так і не была эмітавана, паколькі Венгрыя страціла незалежнасць у 1849 годзе і ўвайшла ў склад Аўстрыйскай імперыі. Таніраваны малюнак так і не выпушчанай у паштовы абарот маркі працы Т. Мора цяпер займае ганаровае месца ў музеі марак у Будапешце.
У 1850 годзе, пасля паражэння Венгрыі ў вайне за незалежнасць 1848—1849 гадоў у Венгрыі паступілі ў абарот аўстрыйскія паштовыя маркі, паколькі яна стала адной з аўстрыйскіх правінцый. Гэта былі мініяцюры з выявай або аўстрыйскага герба з арлом, або партрэта імператара Франца Іосіфа I. Яны выкарыстоўваліся на тэрыторыі Венгрыі аж да 1867 года.
Пфаф
Пфаф - нямецкае прозвішча.
Конкурс песні Еўрабачанне 2004
Конкурс песні Еўрабачанне 2004 (Eurovision Song Contest 2004; Concours Eurovision de la chanson 2004; 2004 Eurovision Şarkı Yarışması) — 49-ы конкурс у гісторыі «Еўрабачання». Ён прайшоў 12 траўня і 15 мая 2004 года ў Стамбуле на арэне «Абдзі Іпекчы» ў Стамбуле, Турцыя, дзякуючы перамозе турэцкай спявачкі Сертаб Эрэнер, якая выйграла конкурс 2003 года ў Рызе. Упершыню конкурс прайшоў у новым фармаце. У фінал адразу дапускаліся 10 краін, якія занялі найвышэйшыя месцы на папярэднім конкурсе, краіна-гаспадыня, а таксама прадстаўнікі «вялікай чацвёркі» дзяржаў, якія ўносяць найбольшую долю ў бюджэт ЕВС. Упершыню ў гісторыі ў конкурсе ўдзельнічала адразу 36 краін. Андора, Албанія, Беларусь і Сербія і Чарнагорыя ўдзельнічала ў конкурсе ўпершыню, Манака вярнулася пасля 25-гадовага перапынку. Таксама павінна было адбыцца вяртанне Люксембурга пасля 11-гадовага адсутнасці, аднак тэлекампанія RTL не змагла вырашыць фінансавыя пытанні.
Усе краіны-ўдзельніцы мелі права на галасаванне ў кваліфікацыйным раўндзе і фінале, аднак Францыя, Польшча і Расія не транслявалі паўфінал па прычыне няўдзелу ў ім і таму не ўдзельнічалі ў першым галасаванні. Упершыню ўсе 36 краіны выкарыстоўвалі тэлефоннае галасаванне для вызначэння вынікаў. Пры гэтым у ходзе падліку галасоў узніклі праблемы з гэтым працэсам у Манака і Харватыі.
На конкурсе быў выкарыстаны новы лагатып з сэрцападобным сцягам. Лозунг конкурсу гучаў як «Пад небам адзіным», акцэнтуючы ўвагу на адзінстве Еўропы і важнасць еўрапейскай інтэграцыі для Турцыі.
Упершыню на конкурсе былі прадстаўнікі Беларусі — дуэт «Аляксандра і Канстанцін», які выканаў на конкурсе песню «My Galileo». У гэтым годзе краіна атрымала 10 балаў і заняла 19 месца ў паўфінале.
Упершыню конкурс «Еўрабачанне» выйграла Украіна, якая ўдзельнічала ў ім толькі ў другі раз. Яе прадстаўляла спявачка Руслана з кампазіцыяй Wild Dances. Другое месца заняў прадстаўнік Сербіі і Чарнагорыі Жэлька Ёксімавіч з кампазіцыяй Lane moje, трэцяе — прадстаўнік Грэцыі Сакіс Рувас з кампазіцыяй Shake it. Расіянка Юлія Савічава засталася на 11-м месцы.
Свята-Пакроўская царква (Крывошын)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм (былы касцёл езуітаў) у в. Крывошын (Ляхавіцкі раён). Помнік архітэктуры барока.
Апатыя
Апатыя (грэч. α — без, πάθος — страсць)  — стан поўнай абыякавасці, пасіўнасці, страты (поўнай або частковай) інтарэсу да навакольнага, унутраных памкненняў, эмацыйных рэакцый. Можа быць прыкметай некаторых псіхічных хвароб (напрыклад, шызафрэніі) або парушэння дзейнасці залозаў унутранай сакрэцыі.
Свята-Пакроўская царква (Крывошын)
Гісторыя
Пабудаваны каля 1740 г. як касцёл езуітаў на месцы касцёла 1670 г., пасля паўстання К. Каліноўскага ў 1863 г. перабудаваны пад Пакроўскую царкву.
Архітэктура
Мураваная дзвюхвежавая трохнефная базіліка з паўкруглай апсідай і невялікай сакрысціяй з поўдня (даўжыня 35 м, шырыня 16 м). Рэканструкцыя касцёлу пад царкву надала архітэктарству будынку рэтраспектыўна-рускі стылявы характар. У 1963 г. у час перабудовы над цэнтральным нефам на двухпрыступкавым квадратным у плане пастаменце ўзведзены дванаццацігранны барабан з купалам, завершаным цыбулепадобнай галоўкай. Над галоўным фасадам надбудаваная васьмігранная званіца, завершаная шатром з цыбулепадобнай галоўкай. Галоўны фасад фланкіруюць две двух'ярусныя вежы, дэкарыраваныя трохвугольнымі франтонамі і завершаныя купаламі на шматгранных барабанах. У аздабленні фасадаў выкарыстаныя дэкаратыўныя элементы старажытна-рускай архітэктуры: кілепадобныя аркі і ліштвы акон, аркатурныя паясы, гіркі.
Інтэр'ер
У інтэр'еры зберагліся першапачатковыя манументальным формы барочнага храма. Цэнтральны і меншыя бакавыя нефы, размежаваныя васьмю слупамі, перакрыты крыжовымі і цыліндрычнымі на папружных арках скляпеннямі. Пры ўваходзе на двух слупах галерэя хораў. Сцены аздобленыя вязкай пілястраў, прафіляванымі цягамі, лепкай. Звхаваўся алтарны абраз 2-й палавіны 18 ст. «Маці Божая з дзіцем» і «Маці Божая Замілаванне».
Морзіна
Мо́рзіна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 13 км на паўночны захад ад горада Полацк, каля вёскі Гваздова, у басейне ракі Полюшка.
Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,29 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, на захадзе пад лесам.
Народны камісарыят па ваенных справах БССР
Наро́дны камісарыя́т па вае́нных спра́вах Белару́скай ССР быў утвораны 26 жніўня 1920 года на базе Камісарыята па ваенных справах Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта БССР. Быў ліквідаваны 1 лістапада 1924 года.
Самастойнай ваеннай палітыкі ССРБ не праводзіла. Асноўная ўвага камісарыята канцэнтравалася на правядзенні мерапрыемстваў па ўмацаванні дзяржаўных межаў, барацьбе з антыўрадавымі ўзброенымі фарміраваннямі, выкананні палітычных і гаспадарчых задач.
У сувязі са стварэннем СССР Наркамат быў скасаваны і яго функцыі былі перададзены саюзнаму Наркамату па ваенным і марскім справам.
Маяк (значэнні)
Маяк:
Таксама гэтае слова служыць назвай шматлікіх айконімаў і аронімаў.
Населеныя пункты
Айконімы:
Узгоркі
Аронімы:
Вялікі Кілавец
Вялі́кі Кілаве́ц — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны захад ад горада Полацк, за 2 км на захад ад вёскі Азіна, у басейне ракі Званіца.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.
Схілы катлавіны на поўдні і ўсходзе вышынёй 15 м, пад хмызняком, на поўначы — 10 м, у верхняй частцы разараныя.
Палучча
Назву Палу́чча маюць: