cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Даведыйскі субстрат
Фанетыка, фаналогія
Зыходзячы з гэтага, тлумачыцца паходжанне падобных рысаў у мове індаеўрапейцаў, якія ўварваліся на Індастан, але адначасова з гэтым цяжка паддаюцца выяўленню мовы-крыніцы гэтага субстрату. Акрамя таго, з прычыны адсутнасці ўплыву гэтых запазычванняў на паэтычны метр эпасу старажытных індаіранскіх моў, нельга ўстанавіць час пранікнення субстрату як рысаў, запазычаных да або пасля напісання Рыгведы. Тым не менш, большасць лінгвістаў сыходзіцца ў меркаванні, што ў час перапісвання Рыгведы, гэта значыць каля VI ст. да н.э., рэтрафлексныя зычныя сталі часткай фаналогіі санскрыта. Паўночны захад Індастана (нурыстанскія, дардскія, хатанасацкая мовы, мова бурушаскі) рэзка адрозніваецца ад астатняй часткі субкантыненту пачашчэннем ужывання рэтрафлексных, што, на думку некаторых даследчыкаў, сведчыць пра геаграфічнае паходжанне гэтых зычных у санскрыце. Як мяркуе Б. Тыканен, у сувязі з арэальным вызначэннем рэтрафлексіі і з'яўленнем гэтых зычных у ранніх запазычваннях малаверагодна, што рэтрафлексія ў індаарыйскіх мовах (група ўнутры індаіранскай галіны, да якой належыць ведыйская) паўстала ў рэгіёне, у якім не існавала субстрату з рэтрафлекснымі зычнымі.
Лексіка
У 1955 годзе брытанскі індолаг Т. Бараў налічыў у санскрыце каля 500 словаў, якія ён палічыў запазычаннямі неіндаеўрапейскага паходжання; ён адзначыў, што колькасць падобных лексемаў узрастала ад ранніх да позніх формаў мовы. Згадваліся гіпотэзы, што гэтыя словы маглі паходзіць з адной з невядомых моў Індыі, асіміляванай індаарыйскімі, але Бараў засяродзіўся на пошуку запазычванняў дравідыйскага паходжання. Галандскі індолаг Ф. Кёйпер вызначыў 383 словы неіндаарыйскага паходжання ў Рыгведзе, гэта значыць каля 4 % ад яе лексікі, што без уліку ўласных назваў складае 211—250 неіндаарыйскіх словаў або 2 % ад лексікі Рыгведы. Т. Оберліс, у сваю чаргу, налічваў ад 344 да 358 надзейных неіндаеўрапейскіх лексемаў у Рыгведзе.
Запазычанні гэтага роду ахопліваюць галіны мясцовае флоры і фаўны, сельскай і хатняй гаспадаркі, рамёстваў і вопраткі, адзначаюцца таксама музычныя і літургічныя тэрміны. Гэтыя тэрміны датычаць толькі паняццяў вясковага жыцця і не адносяцца да цывілізацыі гарадоў даліны Інду паслягарапскага перыяду. Індаарыйскія тэрміны для раслін з'яўляюцца ў значнай меры запазычаннямі з незахаваных да цяперашняга часу субстратных моў.
М. Майргофер, грунтуючыся на наяўнасці ў тагачасных індаарыйскіх помніках прыставак ka- і ki-, выказаў здагадку пра існаванне нейкай прэфіксальнай мовы, якая стала крыніцаю запазычванняў у ведыйскай мове. М. Вітцэль параўнаў гэтыя прыстаўкі з мунда k-, якая выкарыстоўваецца для пазначэння асоб, і кгасі (адна з моў мунда) ki-, ужыванай як паказчык множнага ліку. Тым не менш, ён жа адзначае, што ў ведыйскай мове k- таксама выкарыстоўвалася для пазначэння людзей і жывёл. Прыклады падобных словаў уключаюць:
М. Вітцэль адзначае, што падобная лексіка закранай галіны вясковага жыцця. На яго думку, гэтыя словы паходзяць з страчанай мовы паўночнай цывілізацыі Інду і яе неалітычных папярэднікаў. З прычыны таго, што гэтыя словы маюць аўстраазіятавідныя прыстаўкі, ён першапачаткова абазначыў гэту гіпатэтычную мову тэрмінам пара-мунда (мовы мунда лічацца часткай аўстразійскай сям'і), змяніўшы яго пазней на тэрмін субстрат кубха-віпаш.
П. Тымэ аспрэчвае дравідыйскую этымалогію словаў, якія часта лічацца дравідыйскімі запазычваннямі, і прапаноўвае для іх індаарыйскую або, вужэй, санскрыцкую этымалогію. Р. Дас, у сваю чаргу, сцвярджае, што ніводны з узораў падобнай спрэчнай лексікі Рыгведы не прызнаецца ўсеагульна ў якасці запазычванняў з іншых моў. Гэтыя пункты гледжання ставіліся пад сумнеў Бараў і Кёйперам: апошні адзначаў, што багацце індаеўрапейскага параўнальнага матэрыялу і беднасць падобных матэрыялаў у дравідыйскіх і мунда моў, ускладняюць выяўленне характару спрэчнай лексікі як індаеўрапейскай або не.
Вымерлыя мовы
Тэрміны, запазычаныя з моў невядомага паходжання, уключаюць у сябе хлебаробную («хлеб», «арала», «насенне», «пучок», «дрожджы»), ірыгацыйную («канал», «калодзеж»), будаўнічую («цэгла», «дом», «слуп», «драўляны калок»), збройную («сякера», «кій»), вопраткавую («плашч», «тканіна», «падол», «іголка») і сельскагаспадарчую («каноплі», «гарчыца») лексіку. А. Лубоцкі адзначыў, што фаналагічнае і марфалагічнае падабенства 55 запазычанняў у іранскіх мовах і санскрыце сведчаць пра агульны субстрат, адкуль паходзяць гэтыя словы, або, імаверна, два дыялекты субстратнай мовы. Ён жа прыходзіць да высновы, што мова бактрыйска-маргіянскіх паселішчаў (дзе індаіранцы пражывалі каля II тыс. да н.э.) і мова тагачасных жыхароў Панджаба мелі цесныя сувязі між сабой. Тым не менш, пераважае пункт гледжання, паводле якога мяркуецца, што мова Гарапы не мае сувязяў з моваю бактрыйска-маргіянскага археалагічнага комплексу, і гэтыя 55 запазычванняў увайшлі ў праіндаіранскую мову ў часы яе развіцця (культура Сінташты) праз кантакты з бактрыйска-маргіянскім археалагічным комплексам, а пазней іх колькасць павялічылася ў часы старажытнаіндыйскай мовы, калі адбыўся заняпад згаданага археалагічнага комплексу. Напрыклад (з прыкладамі іншых індаіранскіх моў, дзе адшуканыя запазычванні з той жа крыніцы і падобным значэннем):
Вітцэль вызначыў меркаваную наяўнасць мовы, якую ён першапачаткова акрэсліваў як пара-мунда. На яго думку, гэтая мова была блізкай мовам мунда (але не была іх продкам) і выкарыстоўвалася жыхарамі Гарапы — аднаго з істотных пунктаў Індскай цывілізацыі і аднаго з найстаражытных гарадоў свету. Для прадухілення блытаніны з мовамі мунда пазней ім быў абраны тэрмін субстрат кубха-віпаш. Як мяркуе Вітцэль, раннія тэксты Рыгведы адлюстроўваюць уплыў гарапскай мовы, тады як дравідыйскі ўплыў відаць толькі ў пазнейшых тэкстах — такім чынам, на думку даследчыка, гарапцы былі карэннымі жыхарамі Панджабу, дзе з імі сутыкнуліся індаарыйцы, у той час як кантакт з дравідыйцамі адбыўся істотна пазней, не раней за сярэднерыгведыйскі перыяд. Б. Крышнамурці лічыць доказы для гэта гіпотэзы занадта беднымі, а недахопам метадалогіі Вітцэля лічыць немажлівасць Вітцэля давесці наяўнасць запазычанняў з мунда ў першых частках Рыгведы. Паводле гэтай думкі, аднак, блытаюцца паняткі пара-мунда і протамунда, а таксама ігнаруюцца некалькі сотняў словаў з невядомай прэфіксальнай мовы, прыведзеных Кёйперам і Вітцэлем (гл. вышэй).
Жывыя мовы
Недахопам тлумачэння праблемы крыніц субстрату ў ведыйскай мове можна лічыць вялікі храналагічны разрыў між параўнальнымі матэрыяламі. Так, некаторыя з сучасных мунда і дравідыйскіх моў (брахуі, курух, малта) распаўсюджаныя ўглыб сучаснага арэалу індаарыйскіх і іранскіх моў, але гэтыя мовы нельга лічыць своеасаблівымі рэліктавымі астравамі сярод індаеўрапейскага атачэння. Праблематыку ўскладняюць таксама сучасныя літаратурныя мовы, якія могуць падаваць скажоны погляд на іх дагістрычныя формы маўлення. Самымі старажытнымі, датаванымі і змястоўнымі пісьмовымі помнікамі, якія паддаюцца расшыфроўцы і могуць быць выкарыстаныя ў кампаратывістыцы, можна лічыць раннія тамільскія (адна з дравідыйскіх моў) надпісы сярэдзіны VI ст. да н.э. і II ст. да н.э.. Параўнальна менш матэрыялу ёсць у выпадку з мовамі мунда, аднак лічыцца, што яны існуюць каля трох тысячагоддзяў. Сучасныя рэканструкцыі прадравідыйскай і прамунда моў дазваляюць лінгвістам адрозніваць рысы гэтых моў ад індаеўрапейскіх у мэтах пошуку субстрату або запазычванняў.
Паводле розных ацэнак ведыйская мова ўтрымлівае ад трыццаці да сарака запазычванняў дравідыйскага паходжання. Словы з упэўненай дравідыйскай этымалогіяй уключаюць такія лексемы, як kulāya «гняздо», kulpha «ладыжкі», daṇḍa «палачка», kūla «нахіл», bila «пусты», khala «гумно». Гэтаму пункту гледжання супрацьпастаўленая версія Вітцэля, які адносіць дравідыйскія запазычванні і, адпаведна, кантакт дравідыйцаў з індаарыйцамі на час пасля засваення апошнімі Панджабу.
Сучасныя дравідыйскія мовы ў асноўным абмежаваныя арэалам на поўдні Індастана, выключэннем з гэтага з'яўляецца мова брахуі, распаўсюджаная ў Белуджыстане (захад Пакістану), углыб індаіранскага арэалу. Некаторымі лінгвістамі дадзеная акалічнасць была прынятая як сведчанне рэліктавага, даіндаеўрапейскага насельніцтва рэгіёна, але на цяперашні час большай часткай гісторыкаў і лінгвістаў прынятая тэорыя, што брахуі мігравалі ў сучасны рэгіён свайго пражывання ўжо ў гістарычны перыяд, пасля ХІ ст. н. э. Гэта тлумачыцца, у прыватнасці, адсутнасцю авестыйскіх запазычванняў у мове брахуі. Адначасова, адзін з сучасных іранскіх народаў, белуджы, міграваў з захаду ў рэгіён каля ХІ ст. і ажыццявіў значны ўнёсак у лексіку брахуі.
Разам з гэтым, рэтрафлексныя зычныя ў ранніх індаарыйскіх мовах не могуць вызначацца як фанемы, запазычаныя менавіта з дравідыйскіх моў. Б. Крышнамурці сцвярджае, што дравідыйскае паходжанне ў ведыйскай мове мае герунды (які адсутнічаў у авестыйскай, але прасочваецца ў дравідыйскіх з функцыямі на ўзор ведыйскай), формы няскончаных дзеясловаў і маркер ускоснай мовы iti. Між іншым, падобныя ўласцівасці таксама падзяляе мова бурушаскі.
Ф. Кёйпер у якасці адной з крыніц даведыйскага субстрату вызначае мову протамунда. Значэнне ўплыву гэтых моў у значнай ступені ставіць пад сумнеў спецыяліст па мовах мунда Г. Андэрсан.
Тросна (возера, басейн Бельчыцы)
Плошча паверхні возера 0,25 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,48 км. Даўжыня берагавой лініі 1,55 км. Плошча вадазбору 2,62 км². Катлавіна возера круглай формы. Схілы катлавіны вышынёй да 5 метраў, спадзістыя, пакрытыя лесам. У заходняй і паўночнай частцы возера схілы катлавіны невыразныя.
Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі і на поўначы выцякае ручай у раку Бельчыца.
Хірургія
Хірургі́я (Χειρουργική, ад χειρ — рука і  — дзеянне, праца) — раздзел медыцыны, які вывучае вострыя і хранічныя захворванні, якія лечацца пры дапамозе аператыўнага (хірургічнага) метаду.
Чырвоны Лес
Чырво́ны Лес (, Чирвоный Лес) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нёманскага сельсавета.
Войцех Шчэнсны
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванцам клуба «Агрыкола» з Варшавы. Але ў 15 гадоў так уразіў сабой трэнераў «Легіі», што яны дазволілі яму трэніравацца ў іх лагеры. У 2006 годзе Шчэнсны перайшоў у «Арсенал». З’яўляючыся спачатку па сутнасці чацвёртым галкіперам клуба ў сезоне 2011/12 здолеў стаць асноўным брамнікам.
Улетку 2014 года склад «Арсенала» папоўніў калумбійскі брамнік Давід Аспіна, які пазней выцесніў Шчэнснага з асновы. Пасля набыцця «кананірамі» ў чэрвені 2015 года вопытнага Петра Чэха, Шчэнсны ўжо не меў шанцаў на месца ў складзе. 29 ліпеня 2015 года было абвешчана аб пераходзе Войцеха ў «Рому» на правах гадавой арэнды. У складзе «Ромы» стаў асноўным брамнікам. Улетку 2016 года арэнда была падоўжана яшчэ на адзін сезон.
У ліпені 2017 года перайшоў у «Ювентус».
Міжнародная кар’ера
У верасні 2009 года трэнер галоўнай нацыянальнай зборнай Польшчы трымаў Войцеха на прыкмеце перад матчамі з Паўночнай Ірландыяй і Славеніяй. Аднак, з-за таго што ніхто з трох галкіпераў зборнай не выпаў з абоймы дэбют быў адкладзены. 18 лістапада 2009 года Войцех здзейсніў паўнавартасны дэбют у таварыскім матчы з Канадай, выйшаўшы на замену на 46 хвіліне, і абараніўшы браму затым «на нуль»; матч скончыўся з лікам 1:0 на карысць палякаў.
Дасягненні
«Арсенал»:
«Ювентус»:
Прафесія
Прафесія (professio; ад profiteor «абвяшчаю сваёй справай» ) — род працоўнай дзейнасці чалавека, які валодае комплексам тэарэтычных ведаў і навыкаў, набытых у ходзе спецыяльнай падрыхтоўкі.
Прафесія як сацыяльны інстытут і як прафесійная супольнасць – своеасаблівая самаарганізуючаяся сацыяльная сістэма, якая забяспечвае назапашванне, абагульненне, сістэматызацыю і перадачу прафесійнага вопыту. Гэты абагульнены і абъектывіраваны (у форме інструкцый, правілаў, алгарытмаў дзейнасці і г . д.) прафесійны вопыт выступае, з аднаго боку, у якасці патэнцыялу развіцця прафесійнай супольнасці ў цэлым, з другога – служыць падсілкоўваннем для індывідуальнага прафесійнага патэнцыялу яго членаў. У склад прафесіі, – як сацыяльнага інстытута, – уваходзяць прафілюючая кафедры вну, каледжы і прафесійныя вучылішча, якія ажыццяўляюць ўзнаўленне прафесіяналаў адпаведнага профілю. Прафесіі, узнікненне якіх звязана з падзелам працы, ўяўляюць сабой гістарычна абумоўлены сацыяльна-псіхалагічны феномен.
У гісторыі
Як такіх прафесій у дагістарычныя часы (да пачатку стварэння аселых паселішчаў) не было. Людзі займаліся паляваннем, збіральніцтвам, і вандравалі з месца на месца. Матэрыяльна-тэхнічныя ўмовы для развіцця падзелу працы адсутнічалі.
Першыя прафесіі пачалі з'яўляцца яшчэ ў да цывілізацыйную эпоху, калі чалавек пачаў ствараць аселыя паселішчы, займацца сельскай гаспадаркай, авалодаў ганчарнай і кавальскай справай. Адзін і той жа чалавек з прычыны абмежаванасці сваіх сіл не мог адначасова ляпіць гаршкі, выкоўвае металічныя інструменты і займацца вырошчваннем ежы, таму пачаў развівацца таварны абмен.
Новы віток развіцця прафесійнага дзялення людзей паўстаў з з'яўленнем цэнтралізаванай дзяржавы. Кіраўнікам патрабаваліся воіны для аховы сваіх уладанняў і кіраўнікі для кіравання імі. Так пачалі фарміравацца ваенныя і кіраўніцкія прафесіі. Чалавецтва канчаткова ўстала на шлях прафесійнага падзелу працы.
З пачаткам індустрыялізацыі з'явілася мноства новых прафесій, звязаных з распрацоўкай і абслугоўваннем машын: інжынеры, рабочыя на заводах, машыністы і т. п. З-за ўзрослых патрэбаў цывілізацыі ў новых відах і вялікіх колькасцях рэсурсаў таксама пашырыліся спісы здабываюць прафесій: з'явіліся шахцёры, нафтавікі і інш.
З развіццём аўтаматызацыі патрэба ў цяжкім ручным працы пачала падаць. Калі раней рабочыя працавалі па 14-16 гадзін у суткі толькі для таго, каб пракарміць сям'ю, то цяпер яны могуць працаваць па 9 гадзін, а ў самых развітых краінах людзі могуць працаваць 3-4 дні ў тыдзень ці наогул жыць на дапамогу. У людзей з'явілася больш свабоднага часу, якое яны пачалі марнаваць на спажыванне інфармацыі, таму ў адказ на попыт з'явілася прапанова — пачалі развівацца сродкі масавай інфармацыі: тэлебачанне, радыё, а ў канцы XX стагоддзя — і інтэрнэт. Таксама, нягледзячы на аўтаматызацыю, па-ранейшаму засталася неабходнасць у людзях, якія будуць ствараць новыя сродкі аўтаматызаванага вытворчасці: навукоўцаў і інжынераў. А масавая камп'ютэрызацыя запатрабавала вялікіх колькасцяў людзей, здольных абслугоўваць кампутары і ствараць і падтрымліваць іх праграмнае забеспячэнне. Так паўстаў цэлы пласт прафесій інфармацыйных работнікаў, то есць работнікаў, чыя дзейнасць звязана з перапрацоўкай і вытворчасцю інфармацыі: праграмістаў, навукоўцаў, інжынераў і т. п.; дзякуючы СМІ атрымалі моцнае развіццё творчыя прафесіі: акцёры, музыканты, мастакі, пісьменнікі і інш. Такім чынам, вялікае значэнне ў прафесійным развіцці цяпер не маюць механічныя навыкі, як у папярэднюю, індустрыяльную, эпоху, а веды і творчае мысленне.
Лі Вэньлян
Лі Вэньлян ( 李文亮, піньінь : Lǐ Wénliàng; 12 кастрычніка 1986, Бейчжэнь —, Ухань) — кітайскі лекар, паводле некаторых звестак, першым паведаміў пра ўспышку каранавіруса COVID-19 і быў падвергнуты пераследу з боку ўладаў.
Біяграфія
Ён нарадзіўся 12 кастрычніка 1986 года ў акрузе Бейчжэнь (правінцыя Ляанін). У 2004 годзе ён паступіў у медыцынскую школу Уханьскага ўніверсітэта і там вучыўся на афтальмолага. На другі год навучання ён уступіў у Камуністычную партыю Кітая. У 2011 годзе скончыў ступень магістра і пачаў працаваць у афтальмалагічным цэнтры ўніверсітэта Сямень (правінцыя Фуцзянь). У 2014 годзе ён вярнуўся ва Ухань і атрымаў пасаду лекара ў гарадской цэнтральнай бальніцы.
Ён быў жанаты з Фу Сюэцзе, іх сыну 5 гадоў. Фу была цяжарная другі раз, калі памёр муж.
Смерць
Вярнуўшыся на працу, лекар працягваў прымаць пацыентаў, у тым ліку і інфікаваных. 10 студзеня ў Веньляна былі сімптомы віруснай інфекцыі. 12 студзеня ён быў шпіталізаваны, але з-за адсутнасці дыягнастычных даследаванняў на новы вірус яго дыягназ быў пацверджаны толькі 1 лютага. 5 лютага яго стан рэзка пагоршыўся, і на наступны дзень пачаліся паведамленні аб яго смерці, у якіх часам смерці называлася 7 гадзін раніцы. Выканаўчы дырэктар СААЗ Майк Раян выказаў спачуванні ў сувязі са смерцю Лі Веньляна, сказаўшы: «Мы ўсе павінны аддаць належнае працы, якую ён зрабіў». Цягам 6 лютага ў кітайскіх СМІ была апублікаваная супярэчлівая інфармацыя пра стан Лі Веньляна: сярод іншага паведамлялася, што спыненне сэрца адбылася 6 лютага ў 21.30, а пасля гэтага Вэньлян працягваў некаторы час знаходзіцца ў аддзяленні інтэнсіўнай тэрапіі, дзе лекары спрабавалі яго рэанімаваць. Паводле канчатковай інфармацыі, 7 лютага лекар памёр у 3 гадзіны ночы, да гэтага часу многія грамадскія асобы і карыстальнікі сацыяльных сетак ужо выказалі спачуванні.
Якаўлевіцкі сельсавет
Я́каўлевіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Якаўлевічы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: Засценкі, Казловічы 1, Казловічы 2, Лешча, Люціны, Лямна, Магераўка, Раманоўка, вёска Якаўлевічы, пасёлак Якаўлевічы).
NGC 1169
NGC 1169 (іншыя абазначэнні — UGC 2503, MCG 8-6-25, ZWG 554.20, PGC 11521) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кентаўры
Кентаўры (Κένταυροι, адз. л. Κένταυρος) у грэчаскай міфалогіі  — дзікія смяротныя істоты з галавой і тулавам чалавека на целе каня, жыхары гор і лясных гушчароў.
Ніжняя частка цела кентаўра з чатырма нагамі як у каня, грудзі, галава і рукі як у чалавека. Паводле міфаў, амаль усе Кентаўры народжаны ад цара племені лапіфаў (у Фесаліі на паўночным усходзе Грэцыі) Іксіёна і хмары, што па волі Зеўса набыла аблічча Геры. Буйныя, нястрымныя істоты, акрамя Фола і Хірона (выхавацеля Ахіла, Ясона і інш. герояў), якія ўвасабляюць мудрасць і памяркоўнасць. Суправаджаюць Дыяніса.
Актынаметрыя
Актынаметрыя (ад актына... + ...метрыя) — раздзел метэаралогіі, які вывучае перанос і ператварэнне сонечнага, зямнога і атмасфернага выпрамянення ў атмасферы Зямлі.
Галоўныя задачы:
Актынаметрычныя назіранні пачаліся ў XVII стагоддзі, на Беларусі з 1936 года. У 1994 годзе праводзіліся на 10 станцыях: у Мінскім гідраметэацэнтры, на аграметэастанцыі Васілевічы, Палескай балотнай станцыі і інш. У сучасны час актынаметрычныя назіранні на Беларусі праводзяць больш як 20 метэастанцый.
Пярэцін
Пярэцін (Перети́н) — сяло ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пятровабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі сяло ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года сяло абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года сяло ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшло ў склад Бранскай вобласці.
IC 4018
IC 4018 — галактыка тыпу E (еліптична галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пашпарт Нансена
Пашпарты́ На́нсена, афіцыйнай найменне пашпарты асо́б без грамадзя́нства — міжнародна прызнаныя замежныя пашпарты ўцекачоў, якія дзейнічалі ў 1922—1938. Выдавала гэтыя пасведчанні Бюро Вярхоўнага камісара па справах уцекачоў Лігі Нацый асобам без грамадзянства. Распаўсюджаная назва «пашпарты Нансена» паходзіць ад імя нарвежскага дзяржаўнага дзеяча і палярнага даследчыка Фрыцьёфа Нансена, які прапанаваў ідэю выдачы гэткіх пашпартоў на пасадзе Вярхоўнага камісара.
Гісторыя
Пасля сканчэння Першай сусветнай вайны пачалося агульнае бязладдзе, звязанае з развалам адных дзяржаў і стварэннем іншых, перакраеннем межаў паводле нацыянальных прыкмет, выбухам грамадзянскіх войнаў. З гэтых прычын мноства людзей былі вымушаны пакінуць сваю радзіму, хтосьці без дакументаў, а хтосьці з дакументамі ўжо няісных дзяржаў, з-за чаго страцілі магчымасць перасякаць дзяржаўныя граніцы.
Непасрэднай нагодай для ўвядзення пашпартоў Нансена стаў прыняты ў 1921 годзе дэкрэт бальшавіцкага ўраду пра пазбаўленне права на атрыманне савецкага грамадзянства асоб, якія эмігравалі за мяжу. У гэту катэгорыю трапілі і каля 800 000 уцекачоў ад грамадзянскай вайны. З 3 да 5 ліпеня 1922 года ў Жэневе адбылася скліканая Вярхоўным камісарам па справах уцекачоў Лігі Нацый Фрыцьёфам Нансенам міжурадавая канферэнцыя ў пытаннях пасведчанняў асобы для расійскіх уцекачоў, якая ўхваліла выдачу такім асобам пашпартоў асоб без грамадзянства. Да 1942 года яны былі прызнаны ўрадамі 52 дзяржаў.
У 1924 годзе пагадненне Нансена было распаўсюджаная на армян, а ў 1928 — на асірыйскіх, асіра-халдзейскіх, балгарскіх і турэцкіх уцекачоў. Было выдадзена каля 450 000 пашпартоў Нансена асобам без грамадзянства і ўцекачам, якія не маглі атрымаць пашпартоў у краіне грамадзянства.
Па смерці Нансена ў 1930 годзе выдачай пашпартоў займаўся Міжнародны офіс Нансена для ўцекачоў Лігі Нацый. З гэтай пары пашпарт спасылаўся не на канферэнцыю 1922 года, а выдаваўся ад імя Лігі. У 1938 годзе офіс быў закрыты; выдачу пашпартоў працягнула новая ўстанова, Офіс Вярхоўнага камісара па справах уцекачоў пад эгідай Лігі нацый у Лондане.
Вынікі
У 1938 годзе Міжнародны офіс Нансена для ўцекачоў за свае намаганні па ўвядзенні пашпартоў Нансена атрымаў Нобелеўскую прэмію міру.
Явішчы
Я́вішчы (, Явищи) — вёска ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нёманскага сельсавета.
Вітэнбергская культура
Вітэнбергская культура — археалагічная культура бронзавага веку, размешчаная ў Цэнтральнай Трансільваніі. Сфарміравалася як лакальны варыянт Усатаўскай культуры і змянілася культурай Ноўа. Названа па месцы раскопак каля ўзгорка Вітэнберг ля румынскага горада Сігішаара. Носьбіты культуры мелі гандлёвыя адносіны з мікенскай культурай. У пахаваннях выяўлены бронзавыя баявыя сякеры і булавы з каменнымі булавешкамі. Да 1964 годзе выяўлена 200 паселішчаў вітэнбергскай культуры. Кераміка прадстаўлена амфарамі з арнаментамі ў форме спіраляў і меандраў.
Ісабель Альендэ
Ісабель Альендэ (Isabel Allende) (2 жніўня 1949, Ліма, Перу) — чылійская пісьменніца. Прадстаўніца магічнага рэалізму.
Тартускі ўніверсітэт
Тартускі ўніверсітэт (Дэрпцкі, Юр’еўскі (1893—1918); эст. Tartu Ülikool (з 1918), ням. Universität Dorpat (1802—1893)) — універсітэт у Тарту (Эстонія), заснаваны шведскім каралём Густавам II Адольфам у 1632 годзе на тэрыторыі Лівоніі. Стаў другім універсітэтам Швецыі (пасля Упсальскага) — Universitas Gustaviana.
У XVIII стагоддзі, пасля далучэння Эстляндыі да Расійскай імперыі, не дзейнічаў. Быў зноў адкрыты імператарам Аляксандрам I у 1802 годзе.
Універсітэт уваходзіць у асацыяцыю ўніверсітэтаў Еўропы Утрэхцкая сетка. Архітэктурнаму ансамблю ўніверсітэта нададзены Знак Еўрапейскай спадчыны.
Кафедры і факультэты
Ва ўніверсітэце 11 факультэтаў (тэалагічны, юрыдычны, медыцынскі, філасофскі, эканамічны, педагагічны, факультэт матэматыкі і інфарматыкі, факультэт фізкультуры, факультэт прыродазнаўства і тэхналогіі, факультэт грамадскіх навук) і 7 каледжаў. Колькасць студэнтаў — 18 300. Ва ўніверсітэце працуе 3 200 чалавек (у тым ліку 165 прафесараў, больш за 500 навуковых работнікаў).
Аднаполле (археалагічныя помнікі)
Аднаполле — археалагічны помнік: паселішчы каля вёскі Аднаполле (Веткаўскі раён, Гомельская вобласць). Датуецца I тысячагоддзем.
Паселішча—1
Знаходзіцца за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі, ва ўрочышчы Старое Аднаполле. Датуецца I тысячагоддзем.
Паселішча—2
Знаходзіцца за 0,15 на поўнач ад вёскі. Займае пляцоўку на поплаве правага берага р. Сож. Датуецца I тысячагоддзем.
Паселішча—3
Знаходзіцца за 0,2 км на ўсход ад вёскі. Займае пляцоўку на поплаве правага берага р. Сож. Датуецца I тысячагоддзем.
Паселішча—4
Знаходзіцца за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі. Займае мыс на тэрасы правага берага р. Сож, памерам 140х40 м, вышынёй да 5 м над поплавам.
Паселішча—5
Знаходзіцца за 1,2 км на ўсход ад вёскі. Займае схіл поплыва правага берага р. Сож, вышынёй 2 м.
Віланова-Б’елезэ
Віланова-Б'елезэ (Villanova Biellese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.
Насельніцтва складае 195 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 28 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 13030. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Актынометр
Актыно́метр (ад ακτίς — прамень і — мера) — прылада для вымярэння інтэнсіўнасці прамой сонечнай радыяцыі. Прынцып дзеяння заснаваны на паглынанні зачэрненай паверхняй падаючай радыяцыі і ператварэнні яе энергіі ў цеплату.
Гісторыя адкрыцця
Так назваў Гершэль вынайдзены ім у 1834 годзе інструмент для вымярэння награвальнай сілы сонечных прамянёў. Яшчэ раней Гершэля Сасют пабудаваў з гэтаю жа мэтай інструмент, які ён назваў геліотэрмаметрам, а пазней (1838) Пулье вынайшаў так званы піргеліаметр. Актынометрам названы таксама прыборы, якія вымяраюць колькасць прамяністай цеплыні, якая выдзяляецца ў нябесную прастору.
Тар (пустыня)
Тар, Тхар — пустынная і паўпустынная вобласць у Індыі і Пакістане. Распасціраецца ўздоўж левабярэжжа ніжняга цячэння р. Інд на 850 км. Плошча каля 300 тыс.км². Пераважаюць вышыні 100—200 м. Укрытыя расліннасцю пясчаныя грады, дзюны, барханы, вялікія ўчасткі пяскоў. У маі-чэрвені моцныя вятры і пылавыя буры. Астанцовыя ўзвышшы складзены з пясчанікаў, гранітаў, кварцытаў. У паніжэннях — саланчакі, такыры, салёныя азёры. Разрэджаная кустовая расліннасць. Пашавая жывёлагадоўля. У аазісах і ў даліне ракі Інд — арашальнае земляробства.
NGC 1174
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1174, NGC 1186.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Малаўдзёбнае
Малаўдзёбнае (Малоудёбное) — вёска ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пятровабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.
Юбілейная плошча (Верхнядзвінск)
Юбілейная плошча (, Юбилейная площадь) — галоўная і фармальна адзіная плошча горада Верхнядзвінска.
Апісанне
Архітэктурны ансамбль сучаснай Юбілейнай плошчы ў Верхнядзвінску сфармаваўся на працягу 1970—1980-х гадоў калі было вырашана пабудаваць новыя спецыялізаваныя будынкі для раённага выканаўчага камітэта і раённага дома культуры на вольнай ускраіне паміж гістарычным цэнтрам горада і нізменным і часта затапліваемым павадкамі лугам ля берага Дрысы, дзе лукавіна ракі ўтварае вялікі паўвостраў.
У ХХІ ст. на плошчы былі пабудаваныя новы будынак гарадской аўтастанцыі (у паўднёвай частцы плошчы ля скрыжавання вул. Качкара і вул. Ленінградскай), а таксама трохпавярховы шматкватэрны будынак (у заходняй частцы плошчы паміж вул. Ленінградскай і вул. Савецкай). Таксама з захаду і поўначы да плошчы прымыкае драўляная аднапавярховая жылая забудова сядзібнага тыпу.
Плошча па сваёй форме блізкая да прамавугольніка, максімальная шырыня складае амаль 100 метраў, даўжыня — да 200 метраў.
Падчас маштабнай рэканструкцыі ў 2018 годзе ў межах падрыхтоўкі горада да абласных Дажынак на плошчы быў пабудаваны фантан перад уваходам у Дом культуры, а таксама ўсталяваны валун з макетам магчымага выгляду Дрысенскага замку, які знаходзіўся непадалёк. На Каляды на плошчы ўсталёўваецца святочная ялінка.
Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў
Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў (1914—1974) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 мая 1914 года ў вёсцы Маісееўшчына (цяпер — Барысаўскі раён Мінскай вобласці Беларусі). З ранняга ўзросту пражываў у Свярдлоўскай вобласці, скончыў няпоўную сярэднюю школу і працаваў спачатку ў леспрамгасе, затым знаходзіўся на камсамольскай рабоце. У 1936—1938 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У ліпені 1941 года Рыжоў паўторна быў прызваны ў армію. У 1942 годзе ён скончыў курсы камандзіраў батальёнаў і штабных работнікаў. З лютага таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У баях тры разы быў паранены.
Да студзеня 1945 года гвардыі маёр Уладзімір Рыжоў камандаваў 3-м мотастралковым батальёнам 16-й гвардзейскай механізаванай брыгады  1-га Украінскага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Польшчы. 13 студзеня 1945 года батальён Рыжова прарваў нямецкую абарону пад горадам Кельцы і перарэзаў шашу і чыгунку дарогі на Кракаў, знішчыўшы 13 танкаў, 8 БТР, 17 артылерыйскіх гармат, 36 аўтамашын і каля 200 салдат і афіцэраў ворага. 26 студзеня 1945 года батальён у ліку першых пераправіўся праз Одэр у раёне горада Кёбен і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе, пасля чаго утрымліваў яго да пераправы асноўных сіл.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёр Уладзімір Рыжоў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 4798.
У 1947 годзе ў званні падпалкоўніка Рыжоў быў звольнены ў запас. Пражываў у Свярдлоўскай вобласці, працаваў першым сакратаром Белаярскага райкама КПСС. Памёр 24 лістапада 1974 года, пахаваны на Шырокарэчанскіх могілках Екацярынбурга.
Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Багдана Хмяльніцкага 3-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.
Фартыфікацыя і ўзбраенне Мірскага замка
Фартыфікацыя і ўзбраенне Мірскага замка — комплекс архітэктурных і абарончых прыстасанняў, якія былі закліканы абараніць Мірскі замак у выпадку нападзення або аблогі. Мірскі замак для свайго часу быў магутным ваенным збудаваннем, дзе знайшлі ўжыванне амаль усе вядомыя элементы сярэднявечнай фартыфікацыі і былі ўвасоблены мясцовыя традыцыі замкавага дойлідства. Будавалі яго па праекце таленавітага архітэктара, які, хутчэй за ўсё, быў майстар з народа і валодаў мастацкім густам. Адсутнасць добрых прылад не перашкодзіла дойліду стварыць першакласнае для таго часу ваенна-інжынернае збудаванне і ўпрыгожыць яго разнастайнымі архітэктурнымі дэталямі. Вялікая насычанасць агнявых сродкаў пры ўзаемна-перакрываючыхся сектарах абстрэлу, пастаноўка веж з разлікам вядзення флангавага агню ўздоўж сцен, высокія, стромкія земляныя валы з бастыёнамі па кутах рабілі Мірскі замак першакласным абарончым збудаваннем свайго часу.
Агульнае апісанне замка
Замак у плане блізкі да квадрата са стараной каля 75 метраў, па вуглах мае пяціпавярховыя вежы вышынёй 25—27 м, якія выходзяць за межы сцен. Пятая вежа — шасціпавярховая з уязной брамай.
Мірскі замак быў пабудаваны на невялікім узвышшы ля супадзення рэчак Міранка і Замкавай. Раўнінны характар мясцовасці абумовіў залажэнне ўмацавання правільнай формы: праслы абарончых сцен даўжынёй 55—60 метраў утвараюць блізкі да квадрата ўнутраны двор-дзядзінец. Па вуглах замка пастаўлены чатыры фланкіруючыя вежы памерамі 10x10 м, якія цалкам выступаюць за перыметр сцен. Пятая вежа, вежа-брама памерамі 12x12 м, пабудавана пасярэдзіне заходняй сцяны. Правільная канфігурацыя муроў стварала найлепшыя ўмовы для абароны сцен з вуглавых вежаў.
Фартыфікацыя вежаў
Агульны малюнак фартыфікацыі першапачатковага замка меў наступны выгляд. На далекай адлегласці ворага стрымлівала артылерыя, размяшчанная трох вуглавых вежах; эфектыўная далёкасць стральбы складала каля 250—300 метраў, размешчанныя на трэцім паверсе гарматы яшчэ больш павялічвалі дальнасць стрэлу. Падыходы да сценаў закрыаалі драўляныя востраколы і сухі ці напоўнены вадой роў, які аднак не падыходзіў да самых сценаў. Каля саміх замкавых сцен агонь вёўся з рушніц і гакаўніц з вуглавых вежаў, машыкуляў і з байнічнага пояса ў праслах сцен, эфектыўная далёкасць стральбы не перавышала 100 метраў.
Абарона замка была сканцэнтравана ў вежах, якія былі сапраўднымі цэнтрамі абароны замка, і ў якіх маглі размяшчацца гарматы. У найлепшым стане захавалася паўднёва-заходняя вежа. Яе першы, чацвёрты і пяты паверхі прызначаліся для стралкоў з ручной агнястрэльнай зброяй, аб чым сведчыць форма байніц. На першым паверсе знаходзілася 7 байніц, на чацвёртым — 4, на пятым — 8. Другі паверх мог прызначацца для ўстаноўкі цяжкіх гакаўніц і гармат-фоглераў. Трэці паверх вежы значна вышэйшы і мае тры вялізныя нішы ў паўднёвым, заходнім і ўсходнім баках. Цяпер яны закладзены тонкім мурам, у якім зроблены невялікія акенцы. Нішы пачынаюцца амаль ад узроўню падлогі, што рабіла магчымым устаноўку гармат на стацыянарным драўляным ложы. Вялікія праёмы давалі магчымасць наводзіць гарматы на цэль і хутка праветрываць памяшканне ад дыму пасля выстралу. Для абароны пушкароў і іх памочнікаў у час чысткі і перазарадкі гарматы байніцы маглі закрывацца звонку вялікімі драўлянымі шчытамі. Перад выстрелам шчыт падымаўся з дапамогай спецыяльных прыстасаванняў. Спецыялісты лічаць, што пасля ўстаноўкі гармат праёмы замуроўвалі, пасля чаго пакідалася толькі невялікая байніца. Артылерыя трэцяга паверха паўднёва-заходняй вежы прызначалася для вядзення агню на далёкую адлегласць, што тлумачыць адсутнасць байніцы з паўночнага боку, дзе меней чым у 20 метрах знаходзіцца вежа-брама.
У вялікай колькасці байніц на вежах захаваліся сляды ад спецыяльных планак, на якія клаліся рушніцы ці гакаўніцы ў час стральбы. Зачэпванне гакаўніцы пры дапамозе гака на пярэдняй частцы ствала за такую планку ці парапет сцяны было неабходна для кампенсавання моцнай аддачы пры выстрале.
Абарончыя элементы Мірскага замка акрамя свайго прамога прызначэння займалі значную ролю ў дэкаратыўным афармленні збудавання. Нагадваючы пра суровыя ваенныя часы, яны ў той жа час надавалі архітэктуры замка святочнасць, урачыстасць. Невядомыя дойліды здолелі стварыць замест жаданай замоўцам "дэманстрацыі сілы" несмяротную "імпрэзу прыгажосці".
Асаблівасці фартыцікацыі асобных вежаў
Форма паўднёва-заходняй вежы пабудавана з улікам спецыфікі абароны замка. Для размяшчэння гармат на трэцім паверсе былі патрэбны вялікія байніцы, таму да гэтага ўзроўню вежа захоўвае чатырохгранную форму. Далей вежа ператвараецца ў васьміграннік, што стварала магчымасць пашырыць вобласць абстрэлу вакол вежы, ліквідуючы "мёртвыя зоны" перад вугламі чатырохгранніка. На паўднёва-заходнюю падобныя і дзве іншыя вежы: паўднёва-ўсходняя і паўночна-заходняя, якія былі перабудаваны ў апошняй чвэрці XVI ст. Яны таксама да трэцяга паверха захоўваюць чатырохгранную форму, а вышэй пераходзяць у васьміграннік; трэція паверхі гэтых вежаў таксама маглі прызначацца для ўстаноўкі гармат.
Паўночна-усходняя вежа значна адрозніваецца ад іншых, у ёй пераход з чатырохгранніка ў васьміграннік адбываецца на ўзроўні трэцяга паверха. Байніцы на ўсіх паверхах невялікія, і таму маглі прызначацца толькі для ручной агнястрэльнай зброі. Істотнай асаблівасцю гэтай вежы з'яўляецца надзвычай багатае дэкаратыўнае афармленне і да ўзвядзення палацаў яе маглі выкарыстоўваць як жылую. Гэтае меркаванне падцвяржаецца тым фактам, што ўнутры вежы ў адрозненне ад трох іншых не было месца для гармат. У вежы на другім паверсе захаваліся дзве ўнікальныя трайныя байніцы, якія дазвалялі весці фланкіруючую стральбу.
Вежа-брама па форме і дэкаратыўнаму аздабленню нагадвае паўночна-ўсходнюю вежу. Першы паверх займае праезд брамы, а на другім паверсе знаходзіцца капліца, пачынаючы з трэцяга паверха вежа пераходзіць у васьміграннік. Пры гэтым усе баявыя ўзроўні прызначаліся для стралкоў з ручной агнястрэльнай зброяй, аб чым сведчыць форма байніц.
Артылерыя замка
Звесткі пра гарматы ў Міры вельмі скупыя. Даследчыкі лічаць, што гарматы маглі знаходзіцца ў байніцах, а ў брамной вежы меліся "3 жалезныя гарматы, неапраўленыя".
Самай ранняй крыніцай, дзе апісваецца ўзбраенне Мірскага замка, з'яўляецца "Апісанне рэчаў у мірскім скарбцы" 1636 года. У ім згадваецца невялікая гармата "спіжовая дзялка" з 30 ядрамі, якая знаходзілася ў паўднева-ўсходняй вежы.
У мірскім арсенале мелася 56 гакаўніц, 20 "меншых" гакаўніц, 8 гакаўнічных і 15 паўгакаўнічных ствалоў, 15 "кабыл", альбо "старасвецкіх пулгакаў" (паўгакаўніц). Большасць зброі трапіпа ў замак яшчэ пры Мікалаю Радзівілу Сіротку, аднак некаторая зброя магла захоўвацца ў замку яшчэ з першай паловы XVI ст. Гакаўніцы заставаліся асноўнай зброяй для абароны замка яшчэ ў першай палове XVII ст.
Паводле апісання ад 14 жніўня 1660 года ў замку заставалася 11 гакаўніц, 12 неапраўленых кнотавых мушкетаў і 4 самапалы, да якіх яшчэ былі дакуплены 55 мушкетаў. У хуткім часе значная частка зброі была адпраўлена ў Нясвіж, а ў Мірскім замку засталося 35 мушкетаў і 1 гакаўніца. Паводле рэестра замка 1681 года згадваецца толькі 16 стрэльбаў і 3 мушкетныя ствапы.
У XVII ст. у складзе агнястрэльнай зброі гараджан Міру былі "гакаўніцы, мушкеты, кнотавыя самапалы, дзіды, бердышы, булавы, а таксама меліся гарматы, "абабітыя жалезам". Частка ўзбраення ў 1660 г. была перададзена ў Нясвіж.
Нацыянальная музычная прэмія «Ліра»
Нацыянальная музычная прэмія «Ліра» — спецыяльная ўзнагарода ў галіне сучаснай папулярнай музыкі і эстраднага мастацтва, заснаваная Міністэрствам культуры Беларусі, існуе з 2010 года. Ладзіцца сумесна з каналам АНТ. Яе прысуджэнне выклікала пэўныя нараканні з боку як гледачоў, так і саміх удзельнікаў, таму ў 2014 годзе прэмія перажыла істотныя змены.
Крытыка
Напачатку 2013 года Зміцер Падбярэзскі з Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода ў сваёй калонцы на Хартыі'97 панаракаў, што арганізатары прэміі ў сваіх намінацыях «не заўважаюць» дастаткова папулярных, але часткова зацэнзураваных у краіне артыстаў: Сяргея Міхалка, Лявона Вольскага, Аляксандра Кулінковіча. Ён жа на запыт БелаПАН раскрыў заганную практыку масавага выкарыстання фанаграмы на канцэртах, у той час як самі журналісты агенцтва знайшлі доказы плагіяту ў асобных песнях нумароў выступоўцаў.
У 2014 годзе Аляксандр Чарнуха, рэдактар «Ultra-music.com», па выніках асвятлення трох цырымоній рэзка негатыўна ацаніў рэалізацыю прысваення ўзнагародаў музычнай прэміі: «Год за годам мы назіралі за каласальнымі недапрацоўкамі, памылкамі і прафанацыямі: узнагароду за найлепшую песню года атрымлівае Ларыса Грыбалёва, якая сядзіць у журы, Ірыну Дарафееву блытаюць з Іскуі Абалян, у Валерыя Дайнэка абрываецца фанаграма, і аказваецца, што ён не ведае слоў песні».
Спявачка, уладальнік прыза глядацкіх сімпатый у 2011 годзе, у шэрагу калонак на БелаПАН згаджалася з крытыкай рэалізацыі ўручэння прэміі ад шэрагу журналістаў, прыводзячы і свае прыклады халатнасці арганізатараў, і акцэнтавала ўвагу на неабходнасці большай празрыстасці ў галасаваннях, плюралізму ў працэсе намініравання канкурсантаў і фарміраванні складу журы, сталасці ў правілах конкурсу, прыцягнення спецыялістаў альтэрнатыўных тэлеканалаў і СМІ да яго арганізацыі, тым не менш выводзячы значнасць і важнасць праекта ў нацыянальным маштабе ў цэлым.
Зміцер Безкаравайны, заснавальнік музычнага партала «Experty.by», у 2013 годзе адзначаў, што прэмія ёсць «вялікі праект, які паказваюць па тэлебачанні», і «за перамогу на якім людзі атрымліваюць грошы», у той жа час крытык паставіў пад сумнеў якасны склад яе журы на прыкладзе аналізу другой цырымоніі, што разам з іншымі недахопамі падрывае яе нацыянальны статус.
Ён жа на запыт Тараса Тарлаліцкага з «Белорусов и рынка» пацвердзіў меркаванне інтэрв’юера пра тое, што эканамічныя праблемы дабраліся і да айчыннай эстрады з адменай «дырэктыўнай і штучнай» цырымоніі ў 2015 годзе: ''«Ёсць загад – робіць які-небудзь прызначаны тэлеканал. Няма загаду – ніхто не робіць. Гэта паказчык узроўню прафесійных узаемаадносін ўнутры эстраднай супольнасці Беларусі, яе распешчанасці дзяржаўнай увагай. За прэміяй не стаіць ні прафесійная супольнасць, як у многіх краінах, ні ініцыятыўная група. Мінкульт жа не павінен ўвязвацца ў падобныя праекты»''.
Павел Свярдлоў, рэдактар «KYKY.ORG», у аглядзе ўсіх музычных прэміяў Беларусі на 2013 год апісаў другую цырымонію як дзейства, якое «нагадвала раздачу дзяржаўных прэміяў СССР», аднак «з той розніцаю, што сярод лаўрэатаў не-не, ды й праскоквалі прадстаўнікі альтэрнатыўнай сцэны».
Хафізабад
Хафізабад — горад у правінцыі Пенджаб, Пакістан, размешчаны ў аднайменнай акрузе. Насельніцтва — 169 702 чал. (на 2010 год).
Племянныя герцагствы
«Племянныя герцагствы» (Stammesherzogtum) — традыцыйная назва для групы некалькіх найбуйнейшых княстваў, якія ўтварыліся ў складзе Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) у IX—X стагоддзях на аснове тэрыторый, якія раней займалі розныя плямёны германцаў. Гэтыя княствы паступова дамагліся значнага ўзроўню незалежнасці ад каралёў Германіі і на працягу некалькіх стагоддзяў пасля падзення Каралінгаў адыгрывалі ролю базавых дзяржаўных утварэнняў «Свяшчэннай Рымскай імперыі». Развіццё феадалізму і сепаратысцкіх тэндэнцый у Германіі прывялі ў XII стагоддзі да распаду герцагстваў. Тым не менш традыцыя вылучэння некалькіх найбуйнейшых «племянных» рэгіёнаў захавалася і пазней знайшла сваё адлюстраванне ў сістэме курфюрстваў і імперскіх акруг.
Звычайна вылучаюць наступныя пяць племянных герцагстваў:
Рассяленне германскіх плямёнаў
У перыяд Вялікага перасялення народаў розныя германскія плямёны рассяліліся на тэрыторыі сучаснай Германіі. Паўночна-заходнія рэгіёны, уздоўж берагоў Паўночнага мора і ніжняга цячэння Эльбы занялі саксы. На паўднёвы ўсход ад іх рассяліліся цюрынгі. Землі на ўсход ад Рэйна займалі франкі. Тэрыторыі ў вярхоўях Рэйна, Майна і Дуная былі заселены алеманамі і свевамі. Паўднёва-заходнія вобласці Германіі пасля разгрому ругіяў Адаакрам у V стагоддзі перайшлі пад уладу бавараў. Гэтыя пяць германскіх плямёнаў сталі родапачынальнікамі раннефеадальных дзяржаўных утварэнняў, якія склалі каралеўства Германію пасля крушэння імперыі Каралінгаў: на землях саксаў узнікла Саксонія, цюрынгаў — Цюрынгія, франкаў — Франконія, алеманаў — Швабія, а бавараў — Баварыя.
Саксонія
Саксы, відаць, былі адзіным з германскіх плямёнаў, што захавалі сваю нацыянальную ідэнтычнасць да часоў Карла Вялікага. Яны даволі позна ўвайшлі ў склад імперыі Каралінгаў (пасля войнаў 772—804 гг.). Ва ўмовах неабходнасці самастойна арганізоўваць адпор нарманам і балтыйскім славянам, да канца IX стагоддзя склалася герцагства Саксонія з уласнай дынастыяй. Яно распаўсюдзіла сваю ўладу на суседнюю Цюрынгію і частку зямель, адваяваных у заходніх славян, дзе сфарміравалася сістэма прыгранічных марак. Прадстаўнікі Саксонскай дынастыі ў 919 г. атрымалі ў спадчыну прастол каралеўства Германія, а ў 961 г. адрадзілі Свяшчэнную Рымскую імперыю. У першай палове XII стагоддзя ў Саксонія перайшла пад уладу дому Вельфаў, якія разгарнулі працяглую барацьбу з імператарамі з дынастыі Гогенштаўфенаў. Паражэнне Вельфаў ад Фрыдрыха I Барбаросы прывяло ў 1181 г. да падзелу герцагства Саксонія на некалькі феадальных і царкоўных уладанняў. Пазней сфарміраваліся два цэнтры ўлады на саксонскіх тэрыторыях — курфюрства Саксонія (сучасная федэральная зямля Саксонія) на паўднёвым усходзе і герцагства Браўншвайг-Люнебург (з канца XVII стагоддзя — каралеўства Гановер, сучасная зямля Ніжняя Саксонія).
Цюрынгія
Цюрынгі былі заваяваны франкамі каля 550 г., а пасля распаду Каралінгскай імперыі ўтварылася невялікае графства Цюрынгія (пазней ландграфства Цюрынгія). Аднак у XIII стагоддзі яно распалася: у заходняй частцы сфарміравалася ландграфства Гесэн, а ўсходняя частка (сучасная зямля Цюрынгія) перайшла пад уладу дому Ветынаў з Майсенскай маркі і пазней была падзелена паміж шматлікімі нашчадкамі гэтай дынастыі.
Швабія
Свевы, якія пайшлі ў V стагоддзі на Пірэнейскі паўвостраў, далі сваю назву герцагству Швабіі (сучасная зямля Бадэн-Вюртэмберг), што ўзнікла ў IX стагоддзі на землях, заселеных пасля сыходу свеваў алеманамі. У гэтым герцагстве дынастыі змянялі адна адну, пакуль у 1079 г. улада не перайшла да Гогенштаўфенаў, пры якіх Швабія стала найважнейшым германскім княствам, а сама Свяшчэнная Рымская імперыя перажыла свой найвышэйшы ўздым. Але пасля смерці апошняга імператара з дому Гогенштаўфенаў у 1268 г. Швабія хутка распалася, а на яе тэрыторыі ўтварылася некалькі дзясяткаў, а пазней — больш за сотню феадальных уладанняў. Толькі ў XVI стагоддзі пачалося ўзвышэнне двух найбуйнейшых швабскіх княстваў — маркграфства Бадэн і герцагства Вюртэмберг. Пасля Напалеонаўскіх войнаў гэтым дзвюм дзяржавам удалося аб'яднаць тэрыторыю былога герцагства Швабія.
Баварыя
Бавары былі, верагодна, нашчадкамі ругіяў, разбітых каралём Адаакрам у 487 г., і старажытнага кельцкага насельніцтва сучаснай Чэхіі. Яны досыць рана прызналі вярхоўную ўладу франкаў, аднак пазней сфарміравалі ўласнае герцагства на чале з дынастыяй Агілальфінгаў. У сярэдзіне VIII стагоддзя Баварыя ўвайшла ў склад імперыі Карла Вялікага, але ўжо ў канцы IX стагоддзя баварскія землі былі перададзены Луітпольду, які аднавіў старажытнае герцагства Баварыя. Яно стала адным з найбольш буйных і ўплывовых у імперыі, а ў перыяд кіравання баварскіх герцагаў з дому Вельфаў стала галоўнай тэрытарыяльнай апорай арыстакратычнай апазіцыі германскім імператарам. У 1180 г. Баварыя перайшла пад уладу дынастыі Вітэльсбахаў, якія кіравалі тут да 1918 г. У адрозненне ад іншых «племянных герцагстваў», Баварыі ўдалося досыць хутка пераадолець перыяд феадальнай раздробненасці і з XVI стагоддзя Баварыя з'яўлялася адным з найбуйнейшых германскіх дзяржаў.