cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Раманід
Мова складаецца з самых распаўсюджаных у быце словазлучэнняў з некаторых раманскіх моў — іспанскай, італьянскай, партугальскай, французскай. Паводле некаторых звестак, раманід папулярная ў Венгрыі. У артыкуле ў газеце «Труд» сцвярджаецца (са спасылкай на неназваных спецыялістаў) што ў сваіх канструкцыях мова прасцей і лягчэй для засваення, чым эсперанта.
Allium panjaoense
Allium panjaoense — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Афганістана.
Распаўсюджанне
Эндэмік Афганістана.
Юхнава
Ю́хнава (, Юхново) — хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Тэра прэта
Тэра прэта (Terra preta «чорная зямля») — штучныя глебы ў экватарыяльнай і трапічнай зонах Паўднёвай Амерыкі, што адрозніваюцца высокім утрыманнем вугляроду.
Уласцівасці
Землі з тэра прэта ўяўляюць сабою астраўкі знутры нізінных раёнаў Амазоніі і суседніх рэгіёнаў у сярэднім каля 20 га, хаця вядомы ўчасткі да 360 га. Лічыцца, што яны разам пакрываюць плошчу ад 6 300 км² да 60 000 км². Сустракаюцца на тэрыторыі Бразіліі, Французскай Гвіяны, Эквадора і Перу.
Тэра прэта — надзвычай урадлівая глеба ў параўнанні з беднымі глебамі лясоў амазонскай сельвы, што вышчалачаны частымі дажджамі і паводкамі. Пры арганізацыі інтэнсіўнага земляробства для яе дастаткова некалькі месяцаў для ўзнаўлення, у той час, як звычайная зямля гэтага рэгіёна патрабуе 8 - 10 гадоў. Вядомы выпадак, калі тэра прэта эксплуатавалася без перапынку і без дадатковага ўнясення ўгнаенняў каля 40 гадоў. Утрымоўвае анамальна высокі працэнт вугляроду, багатая на азот, фосфар, калій, цынк, марганец і кальцый.
Звычайна тэра прэта мае чорны колер, за што атрымала сваю назву. Вылучаюць таксама навакольна блізкія бурыя глебы тэра мулата (Terra mulata).
Паходжанне
Тэра прэта ўзгадвалася ў навуковых працах з 1870 г. Першапачаткова лічылася, што яна з'яўляецца тыповай для Амазоніі, але пазнейшыя апісанні паказалі перавагу неурадлівых вышчалачаных глеб. У 1941 - 1974 гг. геолагі тлумачылі існаванне тэра прэта адкладамі попелу андскіх вулканаў або захаваннем асадкаў старажытных трацічных азёр. У 1980 г. быў апублікаваны артыкул, у якім выказвалася думка, што тэра прэта мае антрапагеннае паходжанне. Адным з важных доказаў гэтага былі знаходкі керамікі ў тоўшчы чорнай глебы.
Мяркуецца, што тэра прэта ўзнікла ў раёнах распаўсюджання ручнога земляробства ў перыяд паміж 450 г. да н. э. і 950 г. н. э. Яна фарміравалася ў выніку шматвяковага кампаставання раслінных, жывёльных і чалавечых рэчываў, накшталт неядомых частак культурных раслін, з'едак, побытавага смецця, костак, панцыраў чарапах, фекалій і г. д. Вызначальную ролю ў фарміраванні адыгралі ўкрапванні драўнянага вугля. Дзякуючы яму тэра прэта мае высокае ўтрыманне вугляроду (прыкладна 150 г на 1 кг глебы).
Археалогія
У мінулым лічылася, што вельмі вільготныя нізіны экватарыяльнай і трапічнай зон Паўднёвай Амерыкі былі неспрыяльнымі для развіцця земляробства, высокай шчыльнасці насельніцтва і ўзнікнення цывілізацыі. Гісторыкі і археолагі з сумнівам успрымалі сведчанні канкістадораў і вандроўнікаў XVI - XVII стст. пра існаванне ў Амазоніі і Гвіяне гарадоў і шчыльна населеных раёнаў. Адкрыццё штучнага паходжання тэра прэта паказвае памылковасць гэтага меркавання.
Сучасныя даследчыкі высоўваюць думку, што земляробчыя культуры нізін Паўднёвай Амерыкі спынілі існаванне ў выніку эпідэмій, якія пачаліся сярод індзейцаў з-за хвароб, выпадкова завезеных еўрапейцамі пасля адкрыццяў Х. Калумба. Выжылыя не ўзнаўлялі апрацоўку зямлі з-за малалікасці або нежадання быць падначаленымі каланізатарамі. Буйныя паселішчы, пабудаваныя з драўніны, прыйшлі ў заняпад і хутка зніклі. Дадатковымі доказамі з'яўляюцца існаванне сярод індзейцаў родавай арыстакратыі, нехарактэрнай для збіральнікаў і паляўнічых, знаходкі керамікі, геогліфаў.
Месцы з перавагай тэра прэта з'яўляюцца падказкай для археолгаў, дзе трэба шукаць старажытныя культуры.
Земляробства
Даследаванні станоўчага ўздзеяння драўнянага вугля на працэс глебаўтварэння і падвышэння ўрадлівасці можа мець важныя наступствы для далейшага ўстойлівага развіцця земляробства. У перспектыве перапрацоўка рэштак лесанарыхтовак у вугаль і даданне яго ў глебу паспрыяе змяншэнню выкідаў вугляроду ў атмасферу. У краінах Паўднёвай Амерыкі і за яе межамі вядуцца пошукі магчымасцей хуткага стварэння тэра прэта на камерцыйнай аснове для далейшага выкарыстання ў якасці арганічнага ўгнаення.
Салум
Салум  — рака ў Заходняй Афрыцы.
Працякае па тэрыторыі дзяржавы Сенегал. Даўжыня ракі — каля 250 км. На працягу 112 км ад вусця з'яўляецца суднаходнай. Галоўны прыток рака Сін. Упадае ў Атлантычны акіян. У дэльце ракі Салум у 1976 годзе быў заснаваны Дзяржаўны запаведнік Дэльты Салум (плошча каля 76 000 гектараў), які ўвайшоў у 1981 годзе ў спіс біясферных запаведнікаў сусветнага значэння ЮНЕСКА. Берагі дэльты (больш 180 000 гектараў) пакрыты мангравымі лясамі.
Вадзім Уладзіміравіч Дзеружынскі
Вадзім Уладзіміравіч Дзеружы́нскі (нар., Растоў-на-Доне; Псеўданімы: Вадим Ростов, Артём Деникин) — беларускі журналіст і публіцыст.
Біяграфія
З 1977 года жыве ў Мінску. Служыў у ракетных войсках стратэгічнага прызначэння (РВСП). Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў. Працаваў перакладчыкам у Балгарыі, пяць гадоў быў радцам Аналітычнага кіравання Выканаўчага Сакратарыяту СНД у Мінску.
З 1998 года — галоўны рэдактар і сувыдавец «Аналитической газеты „Секретные исследования“». Аўтар кніг на тэмы непазнанага і альтэрнатыўнай гісторыі — «Энциклопедия аномальных явлений» (2008), «Теория заговора» (2009), «Тайны беларуской истории» (2009) і іншых. Сайт «Заходняя Русь» лічыць яго псеўдагісторыкам.
Суд Цэнтральнага раёна Мінска 9 студзеня 2023 года прызнаў «экстрэмісцкім матэрыялам» яго кнігу «Забытая Беларусь».
Творчасць
Тэматыка гісторыка-літаратурнай творчасці: «гістарычна-рамантычныя міфы» пра беларусаў і Беларусь, гістарычна-ментальныя канцэпцыі як падмурак нацыі.
Тасканскі архіпелаг
Тасканскі архіпелаг — група астравоў паміж Лігурыйскім морам і Тырэнскім морам, на захад ад італьянскай правінцыі Таскана.
У склад архіпелага ўваходзяць астравы Эльба (найбуйнейшы востраў у групе), Гаргона, Капрая, Піяноза, Мантэкрыста, Джыліа і Джыянутры), на тэрыторыі якіх знаходзіцца Нацыянальны парк Тасканскага архіпелага.
На астравах размешчаныя невялікія гарады і пасёлкі, якія часта наведваюцца турыстамі.
Ваўчо (возера)
Ваўчо́ — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1,5 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Ціханяты ў басейне ракі Крашанка, якая выцякае з возера.
Плошча паверхні Ваўча складае 0,38 км². Найбольшая глыбіня возера — 4,2 м. Даўжыня возера — 1,28 км, найбольшая шырыня — 0,47 км. Даўжыня берагавой лініі — 3,28 км. Аб'ём вады ў возеры складае 1,02 млн. м³, плошча вадазбору возера — 78,4 км².
Партрэт Льва Сапегі
Партрэт Льва Сапегі — карціна невядомага мастака, напісаная меркавана ў 1617 годзе. Гэта адзіны прыжыццёвы партрэт Льва Іванавіча Сапегі (1557—1633), дзяржаўнага і вайсковага дзеяча Вялікага Княства Літоўскага. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь. Памер карціны — 102 × 79,5 см.
Захоўваўся ў калекцыі Беларускага музея імя Івана Луцкевіча ў Вільні. Пасля расфарміравання музея ў 1944 годзе партрэт Льва Сапегі апынуўся ў беларускага мастака Пётры Сергіевіча (1900—1984) разам з шэрагам унікальных дакументаў XVI стагоддзя. 19 красавіка 1968 года ад мастака Сергіевіча з Вільнюса партрэт паступіў у Дзяржаўны музей БССР.
Гарэ
Гарэ́ (Île de Gorée) — невялікі востраў у Сенегале.
Ваўчо (возера)
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 5—17 м, пераважна разараныя. На паўднёвым усходзе схілы парослыя лесам. На поўначы і поўдні схілы невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера вышынёй да 0,3 м, пясчаныя, на пэўных участках знаходзяцца пад хмызняком. На поўначы і поўдні забалочаная пойма возера шырынёй да 150 метраў. Падводная частка катлавіны карытападобнай формы. Мелкаводная зона вузкая і займае каля 14 % плошчы возера. Дно вадаёма ўздоўж берагоў пясчанае, на большых глыбінях — высланае высакапопельным гліністым глеем. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасць складае 5—15 м, расліннасць пашыраная да глыбіні 1,8—2,5 м. Возера эўтрофнае, праточнае. На поўдні ў Ваўчо ўпадаюць ручаі з азёр Вечалле і Дземінец.
Гарэ
Востраў размешчаны ў 2,5 км на поўдзень ад порта Дакара, з'яўляецца камунай сталічнай акругі. Плошча Гарэ — усяго 0,182 км² (900 на 350 м), але яго насельніцтва — 1102 чалавек, шчыльнасць перавышае 6 тыс. жыхароў на кв. км. Востраў з'яўляецца турыстычным аб'ектам, на ім забаронена выкарыстанне аўтамабіляў. З Дакарам Гарэ злучае паромная пераправа.
Ваўчо (возера)
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, плотка і іншыя віды рыб.
Гарэ
Для еўрапейцаў Гарэ адкрыў партугальскі мараплавец Дыніш Дыяш у 1444 годзе, пасля гэтага востраў увайшоў у гісторыю як адзін з найбуйнейшых цэнтраў гандлю рабамі ў XV-XIX стст. пад апекай партугальцаў, галандцаў, англічан і французаў. Акрамя гандлю рабамі, пад кантролем Англіі і Францыі вёўся гандаль арахісам, скурамі, золатам, спецыямі. З сярэдзіны XIX стагоддзя з заснаваннем Дакара і спыненнем гандлю рабамі, Гарэ паступова прыйшоў у заняпад. Калі ў 1891 годзе насельніцтва Гарэ складала 2,1 тыс. чалавек, а ў Дакары пражывала 8,7 тыс. жыхароў, то ўжо ў 1926 годзе — адпаведна 700 і 33679.
Ваўчо (возера)
На ўсходнім беразе возера знаходзіцца гасцявы дом "Ціханяты".
Гарэ
На востраве добра захаваліся пабудовы як для ўтрымання рабаў, так і даму рабагандляроў. У 1978 годзе востраў стаў культурным аб'ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У 1996 годзе, пасля рэформы адміністрацыйнага ладу краіны, Гарэ стаў адной з 19 камун Дакара.
Партрэт Льва Сапегі
Апісанне
На партрэце справа ўверсе — прыватны герб Льва Сапегі, пяціпольны з лабрамі. У сэрцавым полі — родавы герб «Ліс»; у правым верхнім геральдычным полі — «Сапега» (тры лілеі), верагодна, герб Фёдара Іванавіча, дзеда канцлера; у левым верхнім геральдычным полі — «Пагоня», герб, бабкі па лініі бацькі; у правым ніжнім геральдычным полі — «Друцк» (меч лязом уніз у атачэнні чатырох паўмесяцаў), герб Багданы Друцкай-Сакалінскай, маці канцлера; у левым ніжнім геральдычным полі — «Талачынскі» (сагнутая ў локці рука рыцара, працятая стралой), герб бабкі па лініі маці.
Герб на партрэце не адпавядае класічным патрабаванням геральдыкі: ніжнія палі памяняліся месцамі ў адрозненне ад гравюрнай класічнай выявы асабістага герба Л. Сапегі ў выданні Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года.
Над гербам і пад ім надпісы ў 3 і 2 радкі: ''«LEO SAPIEHA CANCELL // M.D.Lit. MOHIL. BЕRES // CAPITANEVS /// ǼTATIS SVǼ 60 // ANNO DNI/ 16.1.6»'' («Леў Сапега канцлер // ВКЛіт.[оўскага] Магіл.[ёўскі] Берас[цейскі] стараста /// Веку свайго 60 // Року Панскага 16.1.6»).
NGC 558
NGC 558 (іншыя абазначэнні — ZWG 385.143, NPM1G −02.0039, DRCG 7-5, PGC 5425) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Олівер Харт
Олівер Сайман Д’Арсі Харт (Oliver Simon D'Arcy Hart, нар.9 кастрычніка 1948, Лондан, Вялікабрытанія) — амерыканскі эканаміст брытанскага паходжання, у цяперашні час прафесар Гарвардскага ўніверсітэта. Разам з Бенгтам Хольмстрэмам ён атрымаў прэмію па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля ў 2016 годзе.
Біяграфія
Олівер Харт нарадзіўся ў Брытаніі ў сям’і медыцынскага даследчыка Філіпа Д’Арсі Харта і гінеколага Рут Майер. Абодва яго бацькі былі яўрэямі; яго бацька быў членам сям’і Мантэгю; прадзедам Олівера быў Сэмюэль Мантэгю, 1-ы барон Свейтлінга.
У 2016 годзе Харт атрымаў Нобелеўскую прэмію па эканоміцы разам з Бенгтам Хольмстрэмам за іх працу па тэорыі дагавораў, у тым ліку яго працу аб тым, як павінна быць размеркавана ўласнасць і калі кантракт прыносіць карысць перад уласнасцю.
Навуковая дзейнасць
Харт з’яўляецца экспертам па тэорыі кантрактаў, тэорыі фірмы, карпаратыўных фінансаў, а таксама права і эканомікі. Яго даследаванні засяроджваюцца на ролі, якую структура ўласнасці і кантрактныя пагадненні граюць у кіраванні і межах карпарацый. Яго даследаванне падкрэсліла важнасць дагаворнай няпоўнасці — няздольнасць бакоў заключаць дагавор па ўсіх непрадбачаных абставінах. Харт выкарыстаў сваю тэарэтычную працу аб фірмах у двух юрыдычных справах у якасці ўрадавага эксперта (Black and Decker супраць ЗША і WFC Holdings Corp. (Уэлс Фарга) супраць ЗША), дзе кампаніі заявілі аб падатковых ільготах у выніку продажу часткі свайго бізнесу. Урад выкарыстаў даследаванне Харта, каб сцвярджаць, што, паколькі кампаніі захавалі кантроль над прададзенымі актывамі, яны не могуць прэтэндаваць на падатковыя льготы.
Кавальская сцэна
«Кавальская сцэна» (Blacksmith Scene) ― нямы кароткаметражны фільм. Прэм’ера адбылася ў ЗША 9 траўня 1893 года. 17 кастрычніка 1894 года пракат фільма мінуў у Вялікабрытаніі.
IC 308
IC 308 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аляксандра з Агінскіх
Аляксандра Канстанцыя Завіша (народжаная Агінская; ? — ?) — жонка пісара вялікага літоўскага Андрэя Казіміра Завішы.
Паходжанне
Дачка Аляксандра Агінскага і яго другой жонкі Кацярыны з Палубінскіх. Мела брата Марцыяна Аляксандра (1632 — 1690), вялікага літоўскага канцлера, і сястру Тэадору, жонку падкаморага жамойцкага Яна Гружэўскага.
Сям'я
Каля 1645 узялі шлюб з Андрэем Казімірам Завішам.
Іх дзеці:
У мастацтве
Вядомы партрэт, на якім Аляксандра апранутая па французскай модзе.
Лучанок
Лучанок — прозвішча.
Вензавец (возера)
Плошча люстэрка каля 0,2 км², даўжыня каля 1,1 км, найбольшая шырыня каля 0,27 км, даўжыня берагавой лініі каля 2,7 км.
Ніжняя Каліфорнія
Ніжняя Каліфорнія (Estado Libre y Soberano de Baja California) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 70,113 км². Насельніцтва складае 3,155,070 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Мехікалі.
Беларусь (станцыя)
Белару́сь (, Беларусь, да 1896 — Заслаўе, да 1926 — Ізяслаў)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Размешчана ў цэнтры горада Заслаўе; на лініі Мінск-Пасажырскі — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Зялёнае і прыпыначным пунктам Хмелеўка.
Тукуман (правінцыя)
Тукуман (Tucumán) — правінцыя ў Аргенціне.
Адміністрацыйны падзел
Правінцыя падзелена на 17 дэпартаментаў.
D-кварк
d-кварк, ці ніжні кварк (down) — кварк першага пакалення фундаментальных ферміёнаў, мае зарад -(1/3)e. Разам з u-кваркамі d-кваркі ўтвараюць нуклоны (пратоны і нейтроны), якія з’яўляюцца асноўнымі складнікамі атамнага ядра. Пратон складаецца з двух u-кваркаў і аднаго d-кварка, а нейтрон — з аднаго u-кварка і двух d-кваркаў.
Маса
Маса d-кварка, па апошніх дадзеных, складае 4,79 ± 0,07 МэВ, ён другі па лёгкасці сярод кваркаў пасля u-кварка.
Гісторыя
Існаванне d-кваркаў упершыню было прапанавана ў 1964 годзе, калі Гел-Ман і Цвейг распрацавалі кваркавую мадэль. Першыя эксперыментальныя доказы былі атрыманы ў эксперыментах па глыбока няпругкім рассейванні у SLAC у 1967 годзе.
Апаліны
Апалі́ны (, Аполины) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
У 1924 годзе цэнтр Апалінскага сельсавета.
IC 309
IC 309 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Суперфасфат
Літаратура
Monocalcium phosphate
Сцяг Пінскага раёна
Сцяг Пінскага раёна — сцяг Пінскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.
Апісанне
Сцяг Пінскага раёна ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх частак, падзеленых вертыкальна: дрэўкавая частка — чырвонага колеру, вольная — блакітнага колеру. У цэнтры пярэдняга боку палотнішча размешчана выява герба Пінскага раёна.
Васіль Зіноўевіч Іваноў
Васіль Зіноўевіч Іваноў (1 студзеня 1898, сяло Цітаўка, Ягор’еўскі раён,  — 13 красавіка 1946) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Баранавіцкай вобласці.
NGC 559
NGC 559 (іншае абазначэнне — OCL 322) — рассеянае зорнае скопішча ў сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Васіль Зіноўевіч Іваноў
Біяграфія
З 1920 года на педагагічнай, савецкай, партыйнай рабоце, у органах юстыцыі. Член КПСС з 1927 года. У партызанах з мая 1942 года: начальнік штаба, з ліпеня 1943 года камандзір атрада, у кастрычніку 1943 года камісар, у кастрычніку 1943 — ліпені 1944 гадоў камандзір 20-й партызанскай брыгады імя В. С. Грызадубавай, адначасова член Быценскіх падпольных міжрайкама, РК КП(б)Б. З 1944 года старшыня райвыканкама, 1-ы сакратар Быценскага РК КП(б)Б.
Абрамаўшчына 1
У 1940—1954 гадах цэнтр Абрамаўшчынскага сельсавета. Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Сверкер I
Сверкер I Кольсан (таксама вядомы як Сверкер Старэйшы - Sverker den äldre; ?-) — шведскі кароль, які кіраваў краінай з 1130 па 1156 гг.
Біяграфія
Пасля смерці Інгэ Малодшага на пасад узышоў Рагнвальд Дурны, які не толькі не змог утрымаць уладу ў сваіх руках, але і выпусціў кантроль свеяў над гетамі. У 1130 годзе ў Эстэргётланде новым каралём быў абраны Сверкер Кольсан, унук конунга Блот-Свена. У пачатку свайго кіравання Сверкер перамог Магнуса Моцнага і вярнуў пад свой кантроль Вестэргётланд. Цяпер пад яго ўладай апынулася ўся Швецыя. Пра наступныя 26 год яго праўлення практычна нічога не вядома. Сверкер заснаваў кляштары Альвастра (у 1143 г.), Нюдала і Варнхейм.
Згодна з рускім летапісам, менавіта пры Сверкеры I у 1142 пачаліся першыя канфлікты паміж Швецыяй і нядаўна заснаванай Наўгародскай рэспублікай. Гэтаму папярэднічаў стагадовы перыяд міру, які быў гарантаваны дынастычнымі шлюбамі паміж кіруючымі дамамі.
Сверкер быў забіты сваім дружыннікам (ці, па спісе каралёў, асабістым канюшым) на мосце недалёка ад заснаванага ім кляштара Альвастра, падыходзячы да ютрані на Каляды ў 1156 года. Гэта лічылася шакавальным злачынствам нават у Сярэднявечча. Магчыма забойцам быў прэтэндэнт на пасад Магнус Хенрыксан.
Рыа-Негра (правінцыя)
Рыа-Негра з’яўляецца правінцыяй толькі з 27 ліпеня 1955 года.
Эканоміка
Самай развітой галіной эканомікі з’яўляецца сельская гаспадарка ў далінах рэк Рыа-Негра і Рыа-Каларада. Правінцыя вырошчвае 70 % ўраджаю яблыкаў і груш краіны, большасць якіх пастаўляецца на экспарт (38 % у выглядзе садавіны і 40 % — у выглядзе канцэнтрату сокаў) праз порт Сан-Антоніа-Оэстэ. У Вале-Медыё, акрамя яблыкаў і груш, вырошчваюцца памідоры, цыбуля і іншая гародніна.
Вакол Эль-Бальсона выгадоўваюцца ягады і хмель (70 % нацыянальнай вытворчасці).
У водах Атлантычнага акіяна, у заліве Сан-Маціас штогод здабываецца 11 000 тон рыбы і 8000 тон морапрадуктаў. Хек, кальмар і малюскі замарожваюцца і пастаўляюцца на экспарт.
Казаманс
Казама́нс (Cazamance) — рака ў Заходняй Афрыцы, на поўдні Сенегала.
Даўжыня ракі — каля 320 (350 ) км. Плошча вадазбору каля 12,5 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 240 м³/с. Рака працякае па нізіннай даліне. Упадае ў Атлантычны акіян. Берагі дэльты пакрыты мангравымі лясамі. На працягу 130 км ад вусця з'яўляецца суднаходнай (прыкладна на працягу 64 км ад вусця да порта Зігіншор ). Казаманс з'яўляецца галоўнай ракой у паўднёвай частцы Сенегала. Паўнаводная ў перыяд дажджоў (у чэрвені—кастрычніку). На рацэ знаходзяцца два рэгіёны, таксама вядомых пад агульнай назвай Казаманс. Існуе паром у Зігіншоры, адным з самых важных гарадоў на рацэ.
Паўднёвая Ніжняя Каліфорнія
Паўднёвая Ніжняя Каліфорнія (Estado Libre y Soberano de Baja California Sur) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 73,475 км². Насельніцтва складае 637,026 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Ла-Пас.
Хвецавічы
Хве́цавічы (, Хвецевичи) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета. За 7 км на паўднёвы захад ад Смаргоні, 253 км ад Гродна, 7 км ад чыгуначнай станцыі Смаргонь на лініі Маладзечна — Вільнюс.
Гісторыя
У пачатку 20 стагоддзя ў Смаргонскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1905 годзе да вёскі адносіліся каля 105 дзесяцін зямлі. Побач знаходзіўся аднайменны маёнтак (18 жыхароў, уласнасць Жука). З верасня 1915 года да снежня 1918 года акупіраваны германскімі войскамі.
З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з 27 лютага 1919 года Літоўска-Беларускай ССР. З мая 1919 года акупіраваны польскімі войскамі, у ліпені 1920 года заняты Чырвонай Арміяй, у верасні — зноў заняты польскімі войскамі. З кастрычніка 1920 года ў Сярэдняй Літве. З лютага 1922 года ў складзе Польшчы, у Смаргонскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года зноў у БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Смаргонскім раёне Вілейскай вобласці. З 12 кастрычніка 1940 года ў Слабененскім сельсавеце, належала 167,7 га зямлі, з іх ворнай — 94,8 га. Акрамя таго меліся аднайменны хутар (9 двароў, 21 жыхар, 186,3 га зямлі, з іх ворнай — 91,7 га) і фальварак (1 двор, 6 жыхароў, 39,8 га зямлі, у тым ліку ворнай — 27,9 га).
У часы Другой сусветнай вайны з 25 чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года акупіраваны нацысцкімі войскамі, загінулі і прапалі без звестак 2 жыхары вёскі.
З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года вёска да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. У 1994 годзе вёска ў саўгасе «Смаргонскі», працавала ферма буйной рагатай жывёлы. З 31 ліпеня 2008 года ў Каранёўскім сельсавеце.
Allium papillare
Allium papillare — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва ўсходнім Міжземнамор’і.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва ўсходнім Міжземнамор’і — паўднёвы Ізраіль, паўночна-ўсходні Сінай (Егіпет).
Данута Іванаўна Бічэль-Загнетава
Данута Бічэль-Загнетава (нар. /1 студзеня 1938 , в. Біскупцы Лідскага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы) — беларуская паэтэса. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Я. Купалы (1984) за зборнік вершаў «Дзе ходзяць басанож». Узнагароджана медалём. Займаецца грамадскай, літаратурнай, асветніцкай дзейнасцю.
Біяграфія
Нарадзілася ў сялянскай сям'і. Скончыла Навагрудскае педагагічнае вучылішча (1957), аддзяленне беларускай мовы, літаратуры і гісторыі Гродзенскага педагагічнага інстытута імя Я. Купалы (1962) З 1962 года выкладала беларускую мову і літаратуру ў школах Гродна. Член СП СССР (1964). З 1982 загадчыца Дома-музея Максіма Багдановіча ў Гродна. Член Беларускага ПЭН-цэнтра (1989). Вядомая грамадская дзеячка, адна з арганізатараў і актыўных удзельнікаў суполкі Максіма Багдановіча, з верасня 1988 года — член БНФ. Прымала ўдзел у мітынгах, якія праходзілі ў Гродна. Каардынавала дзейнасць рэгіянальных суполак БНФ у Гродзенскай вобласці. Была адным з ініцыятараў выпуску самвыдавецкай газеты «Рэанімова». Уваходзіла ў групу падтрымкі кандыдата ў дэпутаты ВС БССР М. Ткачова (1990).
Творчасць
У друку выступае з 1958 (газета «Літаратура і мастацтва»). У вершах, арганічна звязаных з народна-паэтычнай традыцыяй, апявае Радзіму, жыццё працаўнікоў вёскі, прыгажосць роднай зямлі.
Аўтар зборнікаў паэзіі «Дзявочае сэрца» (1961), «Нёман ідзе» (1964), «Запалянкі» (1967), «Доля» (1972), «Ты — гэта ты» (1976), «Браткі» (1979), «Дзе ходзяць басанож» (1983), «Загасцінец» (1985), «Даўняе сонца» (1987), «А на Палессі» (1990), «Божа, мой Божа» (1992), «Нядзелька» (1998), «Снапок» (1999), «На белых аблоках сноў» (2002), «Стакроткі ў вяночак Божай Маці» (2004), «Нараджэнне Езуса Хрыста, нашага Збаўцы» (2005), «Ойча наш…» (2008), «Iду сцяжынаю да Бога» (2012), «Выбраныя творы»(2016),«Дайсці да Каложы»(2017), «Гускі вяртаюцца» (2019). Напісала паэмы і кнігі вершаў для дзяцей «Перапёлка» (1968), «Грыб-парасон» (1969), «Дзічка» (1971), «Рыжая палянка» (1971), «Дагані на кані» (1973), «Лузанцы» (1982), «Габрынька і Габрусь» (1985), «Гараднічанка» (1993). Аўтар кнігі нарысаў, мемуараў і эсэ «Хадзі на мой голас» (Вроцлаў, 2008), выдала кнігі прозы «Мост святога Францішка» (2010), «Правінцыя святога Францішка» (2013).
Белагруда (прыпыначны пункт)
Белагру́да (, Белогруда)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 1,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Белагруда, за 2,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Тарнова; на лініі Ліда — Масты, паміж прыпыначным пунктам Далёкія і прыпыначным пунктам Парачаны.
Сістэмная інжынерыя
Сістэмная інжынерыя, сістэматэхніка, сістэмнае праектаванне (распрацоўка) (systems engineering), тэхнічная дысцыпліна, якая займаецца распрацоўкай і ажыццяўленнем міждысцыплінарнага працэсу, які прызначаны задавальняць патрэбы заказчыкаў і іншых зацікаўленых асоб.
Такі міждысцыплінарны працэс ахоплівае вобласць мэтавых тэхнічных ведаў і кіраванне сістэмнай распрацоўкай. Ён мусіць дзейнічаць высакаякасна, спосабам, вартым даверу, ашчадным і своечасовым, на працягу цэлага жыццёвага цыклу сістэмы. У іншых вызначэннях ён апісваецца як інтэграваны збор сістэмных развязанняў, які задавальняе патрэбы заказчыка, і разлічаны на ўвесь жыццёвы цыкл прадукту.
Структура працэсу
Звычайна выніковы працэс складаецца з сямі галоўных задач і такая структура азначаецца, паводле англійскіх назваў задач, скарачэннем SIMILAR (у перакладзе: Пастаноўка задачы, Вывучэнне магчымасцяў, Мадэляванне сістэмы, Інтэграцыя, Пуск сістэмы, Ацэнка параметраў, Пераацэнка). Задачы звязаныя між сабой не паслядоўна, а паралельна і ітэратыўна.
У стандартах
Гістарычна вядомыя і практычна ўжываліся вызначэнні сістэматэхнікі паводле ваенных і міжнародных стандартаў. Так, сістэматэхніка вызначаецца як:
Ездра
Ездра (עֶזְרָא, Эзра; Έσδράς; Esdras) — адзін з галоўных іудзейскіх свяшчэннікаў, які пабываў у вавілонскім палоне. Паводле біблейскага падання жыў у часы панавання іудзейскага цара Іасіі. Будучы ў Вавілоніі, ён звярнуў на сябе увагу цара Артаксеркса і заслужыў ў яго асаблівы давер. Цар зрабіў яго сваім упаўнаважаным па справах іудзеяў. Ад Артаксерса ён атрымаў паўнамоцтвы вывесці ў Палесціну іудзеяў, якім не ўдалося вярнуцца на радзіму з першай часткай перасяленцаў, даставіць у Іерусалім дары і прынашэнні ад цара і народа для храма, назіраць за захаваннем закону і парадку сярод насельніцтва. Сваю дзейнасць на радзіме ён пачаў з правядзення шэрагу неабходных рэформ, якія мелі на мэце адраджэнне іудзейскага народа пасля вавілонскага палону. Па яго даручэнню іудзейскія кніжнікі сталі рабіць пераклады кніг Майсея на арамейскую мову і суправаджаць іх тлумачэннямі. Імем бога Яхве і персідскага цара Кіра II ён сумесна з Неяміем дамогся скасавання змешаных шлюбаў і выгнання з Палесціны іншапляменных жонак іудзеяў з іх дзецьмі, якім забараняўся доступ у Іерусалім. Гэтаму іудзейскаму рэфарматару прыпісваецца ўвядзенне ў літаратурны ўжытак халдзейскай мовы замест забытай у палоне старажытнаяўрэйскай, аб'яднанне ў адзіны звод свяшчэнных кніг Старога запавету, выпраўленне пашкоджаных спісаў, а таксама аўтарства трэцяй і чацвёртай кнігі «Царствы», двух кніг «Параліпаменон» і адной кнігі Бібліі, вядомай пад яго імем (першая кніга «Ездра»). Што датычыцца другой і трэцяй кніг «Ездра», якія дайшлі ў грэчаскім і лацінскім перакладах і прыпісваюцца па традыцыі гэтаму аўтару, то яны не лічацца кананічнымі, не з'яўляюцца арыгінальнымі і ўзніклі значна пазней жыцця самога Ездры.
Вечалле
Ве́чалле — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1 км на паўднёвы ўсход ад Ушачаў, ў басейне ракі Крашанка (прыток Ушачы).
Плошча Вечалля складае 1,36 км². Найбольшая глыбіня возера — 35,9 м. Даўжыня 3,68 км, найбольшая шырыня 0,48 км. Даўжыня берагавой лініі 8,2 км. Аб’ём вады ў возеры складае 25,1 млн м³, плошча вадазбору 37,2 км².
Катлавіна возера моцна выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—15 м, разараныя. На паўднёвым усходзе вышыня схілаў складала 2—4 м. Берагі высокія, на паўночным усходзе і паўднёвым захадзе на асобных участках нізкія. Дно вадаёма карытападобнае. Ложа возера складаецца з 2 упадзін глыбінёй 33,4 і 35,9 м, якія раздзелены між сабой невысокім падняццем. Зона мелкаводдзя мае шырыню 5—15 м. Возера мезатрофнае. Расліннасць займае 5 % плошчы паверхні возера. Прыбярэжная расліннасць пашыраная да глыбіні 3 м, шырыня прыбярэжнай паласы складае 5—30 м.
У возера ўпадаюць 4 ручаі, у тым ліку ручай з возера Доўжына. Выцякае ручай у возера Ваўчо.
Возера Вечалле ўваходзіць у курортную зону «Ушачы». Каля возера знаходзіцца санаторый «Лясныя азёры».
Фарым
Фарым (у нізоўях — Кашэу) — рака ў Гвінеі-Бісау. Даўжыня — 257 км.
Геаграфія
Вытокі Фарыма знаходзяцца каля паўночнай мяжы краіны, на поўнач ад Contobeul і блізка да лукавіны ракі Геба. Яна цячэ на захад, ад горада Фарым, недалёка ад Бігенэ, і пашыраецца ў вусце. На паўднёвым беразе знаходзіцца горад Кашэу.
Суднаходства
Па рацэ перамяшчаюцца судны дэдвейтам 2000 тон, суднаходная на адлегласці 97 км ад вусця, драбнейшыя судны плаваюць значна далей. Рака Фарым заўсёды была важным маршрутам для гандлю.
Баравая (Слуцкі раён)
Барава́я (, Боровая) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Рыма Леанідаўна Арцёмчык
Рыма Леанідаўна Арцёмчык (, г. Свярдлоўск, РСФСР) — беларускі і расійскі інжынер-будаўнік.
Біяграфія
Скончыла ў 1957 годзе Уральскі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «гарадское будаўніцтва і гаспадарка». У 1957—1963 гадах Інжынер-праектыроўшчык, старэйшы архітэктар у інстытуце «Свярдлоўскгарпраект». У 1963—1970 гадах старэйшы архітэктар у інстытуце «Мінскпраект», у 1970—1991 гадах працавала ў «БелНДІПгорадабудаўніцтва» (кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў).
Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года, пасля член Саюза архітэктараў Беларусі.
Жыве ў Мінску па адрасе вул. Васняцова, 2.
Творчасць
Асноўныя працы: праекты забудовы мікрараёнаў 1, 2 у жылым раёне «Чыжоўка» (1964—1968), мікрараёнаў 1, 2 па вул. В. Харужай у Мінску (1970), генплан г. Брэста (1974 ) і ПДП паўднёвага жылога раёна (1977 ) і Паўднёва-Заходняга (1978), жылых раёнаў у Дзяржынску (1972), Дзедавічах Пскоўскай вобласці (1976), Пінску (1977), у Слуцку (1982) , генеральны план г. Пінска (1979), першая чарга будаўніцтва ў гарадах: Брэст, Пінск, Полацк, Наваполацк (1981—1986).
Узнагароды
Узнагароджана медалём «Ветэран працы».
Сям’я
Жонка архітэктара Эдуарда Міхайлавіча Арцёмчыка (1934—2011).
NGC 560
NGC 560 (іншыя абазначэнні — UGC 1036, MCG 0-4-151, ZWG 385.145, DRCG 7-4, PGC 5430) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 310
IC 310 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сцяг Іванава
Сцяг Іванава — сцяг горада Іванава і Іванаўскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.
Аўласы (Пастаўскі раён)
Аўла́сы (, Авласы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Шыркаўскага сельсавета.
1954 год у гісторыі літаратуры
1954 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Пуэбла (штат)
Пуэбла (Estado Libre y Soberano de Puebla) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 34,290 км². Насельніцтва складае 5,779,829 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Пуэбла-дэ-Сарагоса.
Першародны грэх
Першародны грэх — хрысціянскі багаслоўскі тэрмін, які азначае першы грэх. У фармальным разуменні грэх заключаецца ў непаслушэнства Божай волі, парушэнні забароны «ад дрэва пазнання дабра і зла не еж з яго».
З’яўленне тэрміна
Тэрмін «першародны грэх» (лац. Peccatum originale або vitium originis) быў прапанаваны Блажэнным Аўгустынам (354-430) у 396 годзе ў трактаце «Аб розных пытаннях да Сімпліціяну» і да цяперашняга часу паўсюдна прыняты хрысціянствам
Тлумачэнне
Паводле Бібліі, Адам і Ева, спакушаныя д’яблам, паспыталі ад забароненага плёну па сваёй волі. Наступствамі парушэння забароны сталі выгнанне з раю, страта доступу да дрэва жыцця і смерць.
Сутнасць першароднага граху заключаецца ў непаслушэнстве Божай волі.
Сэнс забароны на плён Дрэва спазнання і просты, і парадаксальны. Знаходзячыся ў раі, акружаныя любоўю Бога і багаццем, Адам і Ева маглі адзіным чынам сцвярджаць сваю любоў да Бога: прытрымлівацца адзінаму накладзеных на іх забароны.
Наваорск
Наваорск (Новоо́рск) — пасёлак (раней пасёлак гарадскога тыпу) у Арэнбургскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Наваорскага раёна і Наваорскага пассавета. Размешчаны на рацэ Вялікі Кумак (прыток Урала). Чыгуначная станцыя на лініі Орск — Карталы, за 288 км на ўсход ад Арэнбурга. Заснаваны ў 100-гадовы юбілей горада Орска, у 1835—1836 гадах, як казацкая станіца. З 1961 — рабочы пасёлак.
З чэрвеня 1962 года станцыя Наваорск пачала выкарыстоўвацца для будаўніцтва і эксплуатацыі Ірыклінскай ДРЭС: па ёй ажыццяўляліся пастаўкі абсталявання, а пасля — падвоз паліва.
Белаазёрск (станцыя)
Белаазё́рск (, Белоозёрск)  — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў горадзе Белаазёрск.
Малы Трасцянец (вёска)
Малы́ Трасцяне́ц — колішняя вёска на рацэ Трасцянка, з 1987 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У 1503 годзе сяло Трасцянцы, 6 служб «бліз места Менскага» нададзена Менскаму Вазнясенскаму манастыру, у Менскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі вёска падзялілася на дзве: Вялікі (Стары) Трасцянец і Малы (Новы) Трасцянец. У 1815 годзе Трасцянец Малы, Трасцянец, Трасцянец пры двары, Трасцянец пры плябаніі, вёска, шляхецкая ўласнасць. У 1858 годзе ўласнасць В. Іваноўскага, паноў Чакатоўскіх. У 1897 годзе вёска Малы Трасцянец Сеніцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні, 21 двор, 185 жыхароў, прыпісная царква. У 1917 годзе 43 двары, 264 жыхары.
З 1919 года ў складзе БССР. З 20 жніўня 1924 года ў складзе Трасцянецкага сельсавета Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). 18 студзеня 1931 года ўключана ў межы Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная войскамі нацысцкай Германіі. У Трасцянецкім лагеры смерці нацыстамі знішчаныя 206500 чалавек.
З 16 ліпеня 1954 года ў Гатаўскім, з 20 студзеня 1960 года ў Навадворскім сельсавеце. У 1987 годзе вёска ўключаная ў межы горада Мінска. Галоўная вуліца вёскі захавала назву Зарэчная, вуліца Касманаўтаў стала працягам Зарэчнай, Савецкая — Малы Трасцянец, Юбілейная — Цішкі Гартнага (псеўданім Змітра Жылуновіча). У 1989 годзе мінскую вуліцу Жданава перайменавалі ў вуліцу Жылуновіча, таму трасцянецкая вуліца Цішкі Гартнага была перайменаваная ў Ельніцкую — у гонар ракі Ельніца (Трасцянка), якая працякае праз тэрыторыю Малога Трасцянца.
Сын Саула
«Сын Саула» (Saul fia) — мастацкі фільм 2015 года рэжысёра. Галоўную ролю выканаў.
Сюжэт
Дзеянне фільма адбываецца ў кастрычніку 1944 года ў канцлагеры Асвенцім (Аўшвіц-Біркенау). Саул Аўслендэр уваходзіць у зондэркаманду — адмысловую групу яўрэяў-вязняў, якім нацысты даручаюць выконваць частку дапаможных прац, звязаных са знішчэннем людзей у газавых камерах і спальваннем іх целаў і адзення. Саул становіцца сведкам таго, як нацысцкі лекар забівае выжылага ў газавай камеры хлопчыка, у якім, як яму здаецца, ён прызнае свайго сына. Ён вырашае, што хлопчыка трэба пахаваць з яўрэйскай малітвай (кадышам), і для ажыццяўлення гэтага спрабуе знайсці равіна. Па ходзе справы іншыя члены зондэркаманды даведваюцца, што нацысты збіраюцца іх усіх хутка знішчыць. У надзеі выратавацца яны пачынаюць падрыхтоўку ўцёкаў, у якую таксама аказваецца ўцягнуты Саул. У выніку ўцёкаў у групы зняволеных атрымоўваецца выбрацца за межы канцлагера, у тым ліку Саулу, які нясе на сабе мяшок з целам хлопчыка.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 66 кінаўзнагародамі і яшчэ 62 намінацыямі.
Абрамаўшчына 3
Абра́маўшчына 3 (, Абрамовщина 3) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Мазавецкае ваяводства (1816—1837)
Мазавецкае ваяводства (Województwo mazowieckie) — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Царстве Польскім у складзе Расійскай імперыі ў 1816—1837 гадах. Сядзібай улад быў горад Варшава.
Падзел
Ваяводства падзялялася на 7 абласцей (Гастынінская, Куяўская, Лэнчыцкая, Раўская, Сахачэўская, Станіславаўская і Варшаўская) і 15 паветаў:
Надзея Антонаўна Бантле
Надзея Антонаўна Бантле ( —, Менск) — хірург, арганізатар аховы здароўя. Герой Працы (1928).
Біяграфія
Скончыла жаночыя медычныя курсы Медыка-хірургічнай акадэміі ў Санкт-Пецярбургу.
15 жніўня 1876, па прапанове, яна разам з і  ачысціла кватэру Яўгеніі Барташэвіч ад кампраметуючых матэрыялаў. Праз два дні была арыштаваная ў Пецярбургу і заключана ў Петрапаўлаўскую крэпасць; вызвалена 9 кастрычніка. Прыцягвалася да дазнанні па абвінавачванні ў арганізацыі зносін з заключанымі ў мэтах іх вызвалення.
У канцы мая 1877 года ў была накіравана першая група слухачак выпускнога V курсу. Удзельніца-добраахвотнік Руска-турэцкай вайны (1877—1878). Некаторы час працавала ў Наўгародскай і Саратаўскай губернях. Супрацоўнічала з нарадавольцамі, за што ў 1885 годзе была сасланая ў сяло ў Валагодскую губерню.
З 1885 па 1933, 48 гадоў, узначальвала Нікольскую бальніцу, дзе на свае грошы наладзіла вытворчасць воспеннага дэтрыту для прышчэпак дзяцей.
У 1902—1903 гадах адкрыла спецыялізаваную радзільную палату. Арганізавала дзіцячыя яслі. У 1923 годзе падчас ўспышкі туберкулёзу на Валагодчыне стала ініцыятарам правядзення медыцынскай латарэі даходы ад якой (4250 рублёў) пайшлі на барацьбу з туберкулёзам. У Нікольскім Надзея Бантле прапрацавала да 1933 года, пакуль ёй не споўнілася 79 гадоў. У 1933 годзе разам з дачкой з’ехала ў Мінск, дзе неўзабаве памерла і была пахавана на Вайсковых могілках у Мінску. Засталася ў памяці як буйны арганізатар земскай медыцыны.
Церабетаўскае
Церабетаўскае — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Чанавічы, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.
Ляжыць на паўднёвай ускраіне ляснога масіву, абкружана хмызняком. На поўначы берагі забалочаныя.
1955 год у гісторыі літаратуры
1955 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Бацвінавічы
Бацві́навічы (, Ботвиновичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Да 10 кастрычніка 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Шыркаўскага сельсавета.
IC 311
IC 311 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 561
NGC 561 (іншыя абазначэнні — UGC 1048, MCG 6-4-29, ZWG 521.32, IRAS01254+3403, PGC 5489) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дарога Р16
Дарога  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння у Беларусі, якая злучае вёску Цюхінічы і мяжу Рэспублікі Польшча. Працягласць — 47 км.
Марат Дзмітрыевіч Князеў
Біяграфія
Нарадзіцца 1 мая 1934 года у вёсцы Коханава Беларускай ССР у сям’і настаўнікаў. Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Адзін з першых хірургаў СССР і Расіі, які актыўна працаваў па праблеме хірургічнага лячэння ішэмічнай хваробы сэрца. Узначальваў аддзяленне каранарнай хірургіі Усесаюзнага навуковага цэнтра хірургіі АМН СССР (цяпер — РНЦХ РАМН), г. Масква.
Пасля заканчэння інстытута працаваў хірургам райбальніцы ў Белавежскай пушчы. У 1959 годзе паступіў у аспірантуру НДІ клінічнай і эксперыментальнай хірургіі Міністэрства аховы здароўя СССР у Маскве.
У 1964 годзе быў камандзіраваны ў Нью-Ёрк (ЗША) для працы лекарам у дыпламатычным прадстаўніцтве СССР пры ААН. Выконваючы асноўныя абавязкі, таксама стажыраваўся ў клініцы вядомага кардыяхірурга Майкла Эліса Дэбейкі. Вярнуўшыся праз 5 гадоў у Маскву, абараніў доктарскую дысертацыю «Вострая артэрыяльная непраходнасць аорты і артэрый канечнасцяў». Навуковым кіраўніком быў акадэмік Б. В. Пятроўскі. З 1969 узначальваў аддзяленне сасудзістай хірургіі ў НДІ і быў абраны загадчыкам створанай ім кафедры сасудзістай хірургіі Цэнтральнага інстытута ўдасканалення ўрачоў.
У аддзяленні распрацоўваліся прыярытэтныя праблемы хірургічнага лячэння ІХС, паталогіі груднога і брушнога аддзелаў аорты, брахіацэфальных артэрый і вазарэнальнай гіпертаніі.
Ён першым у СССР у ліпені 1970 года выканаў аўтавенознае аортакаранарнае шунтаванне з добрым вынікам 39-гадоваму мужчыне, які перанес два інфаркту міякарда.
Сям’я
Жонка — Таццяна Аляксандраўна Князева (Рашэтнікава)  — доктар медыцынскіх навук, прафесар Інстытута курорталогіі і рэабілітацыі, дачка Ганна, унучка Таццяна.
Смерць
16 красавіка 1984 года, у дзень нараджэння жонкі трагічна загінуў у ДТЗ, не дажыўшы да 50-годдзя ўсяго два тыдні. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках.
Вясновае наступленне (1975)
Вясновае наступленне — апошняя і самая буйная наземная кампанія В’етнамскай вайны, якая праводзілася ў сакавіку—красавіку 1975 года сіламі паўночнав’етнамскай арміі (В’етнамская народная армія, ВНА). Складалася з трох наступальных аперацый: Тэйнгуенскай, Хюэ-Данангскай, «Ха Шы Мін». У ходзе гэтых аперацый паўночнав’етнамская армія нанесла серыю цяжкіх паражэнняў паўднёвав’етнамскай арміі і заняла большую частку тэрыторыі Паўднёвага В’етнама, уключаючы сталіцу краіны Сайгон, што стала завяршэннем В’етнамскай вайны.
Перадумовы
Падпісаннем у студзені 1973 года Парыжскага пагаднення аб спыненні вайны і аднаўленні міру ў В’етнаме завершаны ўдзел Злучаных Штатаў у В’етнамскай вайне: у сакавіку 1973 тэрыторыю Паўднёвага В’етнама пакінулі апошнія амерыканскія вайскоўцы. Пастаўкі зброі і ваеннай тэхнікі працягваліся, як і эканамічная дапамога, аднак амерыканскі Кангрэс ЗША пастаянна ўрэзаў асігнаванні на гэтыя мерапрыемствы. У той жа час баявыя дзеянні ў Паўднёвым В’етнаме не завяршыліся. У краіне працягвалі знаходзіцца буйныя паўночнав’етнамскія сілы (16 дывізій), што выкарысталі выхад ЗША з вайны для рэарганізацыі сваёй структуры і тылу. У 1973—1974 гадах была значна пашырана «сцежка Ха Шы Міна», якая пралягала праз Лаос і Камбоджу. Па ёй з поўначы працягвалі перакідацца палкі і дывізіі паўночнав’етнамскай арміі, а таксама ваенная тэхніка. З канца 1973 года паўночнав’етнамскія дывізіі ў Паўднёвым В’етнаме сталі аб’ядноўвацца ў карпусы.
Паўднёвы В’етнам, нягледзячы на амерыканскую дапамогу, адчуваў значныя цяжкасці як ваеннага, так і эканамічнага характару. Урадавая армія адчувала востры недахоп практычна ўсяго, што патрабавалася для вядзення эфектыўных баявых дзеянняў — боепрыпасаў, гаручага, запчастак для тэхнікі, медыкаментаў. Задаволіць усе гэтыя патрэбы абаронны бюджэт не мог. У гарадах краіны каля траціны працаздольнага насельніцтва не мела работы. Пастаянна расла інфляцыя. Усё гэта, разам з некампетэнтнасцю значнай часткі ваеннага і палітычнага кіраўніцтва краіны, стварала самыя неспрыяльныя ўмовы для захавання суверэнітэту Паўднёвага В’етнама.
У жніўні 1974 года прэзідэнт ЗША Рычард Ніксан быў вымушаны сысці ў адстаўку пад пагрозай імпічменту ў сувязі з Уотэргейцкім скандалам. Новы амерыканскі лідар Джэральд Форд не меў магчымасцяў для выканання вусных абяцанняў, дадзеных яго папярэднікам паўднёвав’етнамскаму прэзідэнту Нгуен Ван Цхьеу (аб ваенным ўмяшанні ў выпадку зрыву Паўночным В’етнамам умоў Парыжскага пагаднення). ЗША перажывалі цяжкі паліўны і эканамічны крызіс, выкліканы Вайной Суднага дня, кангрэс заблакаваў любыя магчымасці для вяртання ўзброеных сіл у Паўднёва-Усходнюю Азію, а амерыканскае грамадства было стомлена бясплоднай васьмігадовай вайной. Тым не менш, паўночнав’етнамскае кіраўніцтва распачало крок для праверкі рашучасці ЗША падтрымліваць Паўднёвы В’етнам у гэты перыяд. У снежні 1974 войскамі Паўночнага В’етнама было разгорнута буйнае наступленне ў правінцыі Фуаклонг, якое завяршылася ў студзені 1975 года пераходам усёй правінцыі пад кантроль В’етнамскай народнай арміі. ЗША ніяк не адрэагавалі на гэтую падзею.
Тэйнгуенская аперацыя
Вясновае наступленне ВНА пачалося 1 сакавіка 1975 года на цэнтральным пласкагор’і Тэйнгуен, у горных раёнах паўднёвав’етнамскага II корпуса. Задума Тэйнгуенскай аперацыі, афіцыйна звалася «аперацыя 275», прадугледжвала нанясенне асноўнага ўдару ў напрамку Буанметхуота, за якім павінен быў следам пайсці разгром паўднёвав’етнамскай арміі ў раёне Плейку і Кантума і выхад на ўзбярэжжы Паўднёва-Кітайскага мора. Такім чынам, увесь паўднёвав’етнамскі I корпус апыняўся адрэзаным ад астатняй часткі краіны, што значна аблягчала яго разгром.
Асноўныя сілы II корпуса, які складаўся з часцей урадавай арміі, былі размешчаны на поўначы, у раёне Плейку і Кантума, дзе чакаўся асноўны ўдар В’етнамскай народнай арміі. Тут з 1 сакавіка паўночнав’етнамская армія праводзіла адцягваючыя дзеянні, каб увесці ворага ў зман. Асноўная фаза аперацыі пачалася 4 сакавіка надыходам на Буанметхуот, размешчаным на поўдзень ад Плейку і Кантума і горш абароненым. Да 12 сакавіка горад быў узяты. Ужо было відавочна, што ЗША не маюць намеру ўмешвацца ў падзеі, і Нгуен Ван Цхьеу распарадзіўся адвесці войскі з Плейку і Кантума на ўзбярэжжа, усведамляючы, што ўтрымаць гэты раён ужо немагчыма. Адыход быў дрэнна арганізаваны і абцяжараны вялізнымі калонамі бежанцаў. Кінуўшы вялікую колькасць тэхнікі і нясучы цяжкія страты ў жывой сіле (у тым ліку з-за масавага дэзертырства), сілы паўднёвав’етнамскай арміі здолелі дасягнуць узбярэжжа. Падчас адыходу паўночнав’етнамскія артылерыйскія абстрэлы прывялі да значных ахвяр сярод бежанцаў. Да пачатку 20-х лікаў сакавіка ўся тэрыторыя II корпуса, за выключэннем прыбярэжных раёнаў, кантралявалася В’етнамскай народнай арміяй.