cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
па Беларускай акадэміі навук:
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Ва ўрочышчы Чырвоная горка знойдзена скрэблападобная прылада працы эпохі мусцье.
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
1. Стварыць на базе інстытутаў літаратуры, мастацтва і мовы адзін інстытут — літаратуры, мастацтва і мовы.
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Гарадзішча
Знаходзіцца за 3 км на паўночны захад ад вёскі і 100 м на поўнач ад урочышча Чырвоная горка. Пляцоўка падковападобная, памерам 40х30 м, прымыкае да старога рэчышча, парасла лесам. З вонкавага боку ўмацавана 3 валамі вышынёй каля 1,5 м і равамі глыбінёй 1 м, шырынёй 5—8 м. Выявіў у 1963 годзе У. М. Сівагракаў, даследаваў у 1966 годзе Л. Д. Побаль. Культурны пласт каля 0,6 м. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду (часткова штрыхаваныя), 2 венчыкі гаршка з дамешкамі жарствы ў гліне.
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
2. Зацвердзіць часова выконваючым абавязкі дырэктара інстытута т. Вольскага.
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Гарадзішча
Датуецца раннім этапам зарубінецкай і калочынскай культур (II ст. да н.э.—III ст. н.э.).
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
3. Паставіць перад інстытутам у якасці бліжэйшай і асноўнай задачы — падрыхтоўку высокакваліфікавных кадраў і хутчэйшы выпуск падручніка беларускай мовы, слоўнікаў і кіраўніцтва па гісторыі беларускай літаратуры і мастацтва».''
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Селішча—1
Знаходзіцца за 200—300 м на поўнач ад гарадзішча на высокім беразе р. Дняпро. Даследавалі ў 1926 годзе С. С. Шутаў, у 1960 годзе Л. Д. Побаль і Я. І. Бібікаў. Знойдзена кераміка бронзавага веку і ляпная гладкасценная VI—IX стст.
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
У 1936—1937 гг. Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы ўзначальваў А. Александровіч. У 1937 годзе некаторы час абавязкі дырэктара інстытута выконваў Р. В. Краснеўскі, а з 1937 г. па 1941 г. дырэктарам быў В. В. Барысенка.
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Селішча—1
Побач з селішчам каля 10 курганоў. За 0,5 км на поўдні ад селішча знойдзены кальцыніраваныя косці.
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР (1935—1941)
У перадваенныя гады ў Інстытуце былі выдадзены «Беларуская граматыка. Марфалогія» (1936), «Сінтаксіс беларускай мовы» (1939), «Курс сучаснай беларускай мовы» (1940), «Руска-беларускі слоўнік» пад рэдакцыяй А. А. Александровіча (1937). З канца 30-х гадоў у друку сталі з’яўляцца артыкулы літаратуразнаўцаў В.Барысенкі, М.Ларчанкі, Ю.Пшыркова, Н.Перкіна, С.Майхровіча, В.Івашына, прысвечаныя розным праблемам гісторыі беларускай літаратуры ХІХ — пачатку ХХ ст., жыццю і творчасці В.Дуніна-Марцінкевіча, Ф.Багушэвіча, Я.Лучыны, Я.Купалы, Я.Коласа, М.Багдановіча.
У 1940 годзе ў складзе аб’яднага інстытута было 20 чалавек. У іх ліку 1 акадэмік, 2 члены-карэспандэнты, 1 прафесар, 10 старшых навуковых супрацоўнікаў, 2 работнікі навукова-тэхнічнага персаналу. Дзевяць супрацоўнікаў мелі вучоныя ступені кандыдатаў навук. Інстытут складаўся з дзвюх секцый (літаратуры і мовы) і працаваў над 5-цю навуковымі тэмамі, з якіх тры былі мовазнаўчага профілю: 1) беларуска-рускі слоўнік; 2) вывучэнне беларускіх народных гаворак; 3) удасканаленне беларускага правапісу.
Абідавічы (археалагічныя помнікі)
Бескурганны могільнік
Знаходзяцца за 400—500 м на поўдзень ад селішча—2. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Датуецца I тысячагоддзем н.э.
Інстытут літаратуразнаўства НАНБ
Інстытут літаратуры, мовы і мастацтва АН БССР (1944—1952)
Інстытут літаратуры, мовы і мастацтва быў адноўлены ў ліпені 1944 года (да 1946 года яго часова ўзначальваў член-карэспандэнт М. Ц. Лынькоў) у складзе трох сектараў: беларускай літаратуры, беларускай мовы і мастацтва. У 1945 г. у яго складзе налічвалася 26 супрацоўнікаў. Асноўнымі навуковымі напрамкамі, над якімі працаваў Інстытут у гэты перыяд, былі пытанні гісторыі беларускай літаратуры, беларускай лексікаграфіі, беларускага выяўленчага мастацтва ў дні Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 г. па 1952 г. дырэктарам Інстытута зноў быў В. В. Барысенка. У 1952 годзе ў Інстытуце літаратуры і мастацтва замест аднаго літаратуразнаўчага сектара было ўтворана два: сектар савецкай літаратуры і сектар дарэвалюцыйнай літаратуры. Адбыўся своеасаблівы падзел супрацоўнікаў па асноўных напрамках даследаванняў, па навуковых інтарэсах. Пашырылася тэматыка і паглыбіўся характар навуковых распрацовак, працягвалася далейшая спецыялізацыя навукоўцаў, у літаратуразнаўства прыйшлі свежыя сілы, якія былі накіраваны на даследаванне новых, яшчэ не вывучаных праблем і пытанняў гісторыі, тэорыі і тэксталогіі беларускай літаратуры; аднавілася вывучэнне і выданне даўняй пісьмовай спадчыны беларускага народа.
Інстытут літаратуры і мастацтва АН БССР (1952—1957)
У сярэдзіне 1954 года на базе сектара беларускай дарэвалюцыйнай літаратуры ў Інстытуце літаратуры і мастацтва быў створаны сектар рукапісаў і выданняў, што было выклікана патрэбамі больш інтэнсіўнай і шырокай падрыхтоўкі збораў твораў беларускіх пісьменнікаў. Папоўнены новымі сіламі (у 1960 годзе ў ім працавала 14 чалавек, у тым ліку А.Коршунаў, Э.Гурэвіч, М.Мушынскі), сектар атрымаў магчымасць разгарнуць больш актыўную працу па зборы, вывучэнні і выданні беларускай літаратурнай спадчыны. Пачалася падрыхтоўка, а затым і выданне новых шматтомных збораў твораў Янкі Купалы (1961—1964) і Якуба Коласа (1961—1964), былі выдадзеныя выбраныя творы М.Багдановіча (1957) і В.Дуніна-Марцінкевіча (1958), зборнік «Беларускія пісьменнікі другой палавіны ХІХ ст.» (1956). Гэтая праца стала своеасаблівай навуковай школай падрыхтоўкі нацыянальных кадраў тэкстолагаў, а яе практычныя вынікі мелі важнае навукова-асветніцкае і агульнакультурнае значэнне.
Інстытут літаратуры імя Янкі Купалы (1957—2007)
Вянцом даследчыцкіх намаганняў супрацоўнікаў Інстытута літаратуры было стварэнне першай навуковай «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» ў 2-х тамах (1968, 1969). Яна была высока ацэнена ў Беларусі і за яе межамі, з’явілася важкім дасягненнем не толькі калектыву Інстытута літаратуры, але і ўсяго беларускага літаратуразнаўства, засведчыла іх навуковую сталасць. У гэтай «Гісторыі…» на вялікім фактычным матэрыяле ўпершыню шырока, грунтоўна і аб’ектыўна быў прасочаны шматвяковы, вельмі складаны шлях развіцця літаратуры на беларускіх землях, неадлучны ад лёсу народа, раскрыта вялікае ідэйна-мастацкае багацце яе здабыткаў, высокі, сапраўдны еўрапейскі ўзровень творчай спадчыны найбольш выдатных яе прадстаўнікоў.
На грунце беларускамоўнай «Гісторыі…» была напісана і апублікавана аднатомная «История белорусской дооктябрьской литературы» (1977). Яна шмат у чым была арыгінальнай працай, месцамі значна пераўзыходзіла папярэднюю і адыграла важную навукова-асветніцкую ролю ў азнаямленні больш шырокага кола чытачоў з багатай гісторыяй літаратуры беларускага народа. Асноўнымі аўтарамі раздзелаў пра літаратуру ХІ — пач. ХХ ст. былі А. Коршунаў, А.Мальдзіс, М.Мушынскі, Ю. Пшыркоў, П. Дзюбайла, В. Каваленка, В. В. Барысенка, Н. Перкін, М. Ярош, за што ўсе яны былі адзначаны ў 1980 г. Дзяржаўнай прэміяй БССР імя Якуба Коласа.
Сапраўднай падзеяй у навуковым жыцці рэспублікі сталі манаграфіі А. М. Адамовіча «Маштабнасць прозы» (1972), «Здалёк і зблізку» (1976), Н. С. Перкіна «Нацыянальнае і інтэрнацыянальнае ў літаратуры» (1971), «Человек в советском романе» (1975), М. І. Мушынскага «Беларуская крытыка і літаратуразнаўства: 20-30-я гг.» (1975), І. Д. Ралько «Вершаскладанне» (1977), «Верш і мова» (1986), У. В. Гніламёдава «Традыцыі і наватарства» (1972), «Сучасная беларуская паэзія» (1983), В. П. Жураўлёва «Структура твора: Рух сюжэтна-кампазіцыйных форм» (1978), А. П. Матрунёнка «Псіхалагічны аналіз ў сучасным беларускім рамане» (1972), «Псіхалагічная проза: Традыцыі і час» (1988), А. С. Яскевіча «Грані майстэрства» (1974), «У свеце мастацкага твора» (1977), «Становление белорусской художественной традиции» (1987), І. С. Шпакоўскага «Структура вершаванага вобраза» (1972), А. К. Кабаковіч «Беларускі свабодны верш» (1984), «Фальклорныя і анталагічныя традыцыі ў беларускай паэзіі» (1989), Л. Я. Гараніна «Праблемы мемуарнага жанра» (1981), «Философские искания в белорусской литературе» (1984) і інш.
Шмат увагі ў аддзеле аддавалі даследчыкі праблемам паэтыкі і творчага стылю: У. В. Гніламёдаў «Іван Мележ» (1984), «Янка Купала: Новы погляд» (1995), В. П. Жураўлёў «Якуб Колас і паэтыка беларускага рамана» (1991), А. К. Кабаковіч «Максім Багдановіч: Дыялектыка рацыянальнага і эмацыянальнага» (1978), Э. М. Мартынава «Мастацкая дэталь у літаратурным творы» (1977), І. С. Шпакоўскі «Тыпізацыя ў лірыцы» (1980), Т. К. Чабан, «Крылы рамантыкі» (1982), Т. К. Чабан, Я. А. Гарадніцкі «Сучасная паэзія і фальклор» (1988), А. С. Яскевіч «Ритмическая организация художественного текста» (1991).
У 1981 годзе Інстытут літаратуры імя Янкі Купалы першым у краіне сярод навуковых устаноў падобнага профілю быў узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў.
У 1989 годзе аспірантуру інстытута закончыў А. В. Бяляцкі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2022 г.
Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы (з 2016)
Па стане на 1 студзеня 2021 года ў склад Інстытута ўваходзяць
Кіраўнікі Інстытута
Інстытут літаратуры з 1952 па сакавік 1973 года ўзначальваў акадэмік В. В. Барысенка, з красавіка 1973 па кастрычнік 1982 — акадэмік I. Я. Навуменка, з 1982 па 1997 — акадэмік В. А. Каваленка. 3 красавіка 1997 па студзень 2006 года дырэктарам Інстытута літаратуры з’яўляўся акадэмік НАН Беларусі У. В. Гніламёдаў. Са студзеня 2006 па сакавік 2008 года абавязкі дырэктара інстытута выконваў доктар філалагічных навук В. А. Максімовіч. З 2016 года Інстытутам кіруе доктар філалагічных навук, прафесар I. В. Саверчанка.
Такабай
Такабай — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Жынішкекумскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 48 км на ўсход ад раённага цэнтра, горада Аральска. Код КАТА — 433241100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 945 чалавек (486 мужчын і 459 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 868 чалавек (458 мужчын і 410 жанчын).
Ірвінг Берлін
Ірвінг Берлін (Irving Berlin), пры нараджэнні Ізраіль Бейлін (,  — ) — амерыканскі кампазітар і паэт-песеннік, адзін з «вялікай пяцёркі» амерыканскіх кампазітараў ХХ ст. (разам з Д. Гершвіным, Дж. Кернам, Р. Роджэрсам і К. Портэрам). Аўтар не менш за 700 песень, напісаў музыку для 13 драматычных спектакляў і 7 кінафільмаў.
Біяграфія
Ізраіль Бейлін быў малодшым з васьмярых дзяцей у сям'і сінагагальнага кантара Майсея Бейліна (1848—1901) і Леі Ліпкінай (1850—1922), выхадцаў Талачына Магілёўскай губерні, цяпер у Беларусі. Старэйшыя дзеці ў сям'і нарадзіліся ў Талачыне, найстарэйшы брат будучага кампазітара заставаўся ў горадзе пасля эміграцыі астатніх членаў сям'і. Часам лічыцца, што Рвінг Берлін нарадзіўся ў Цюмені. У сваіх інтэрв'ю 1930—1940 гадоў І. Берлін распавядаў, што з'явіўся на святло ў Магілёве. Калі Стывен Спілберг у 1980-х гадах задумаў здымаць фільм пра І. Берліне і сустракаўся дзеля гэтага з кампазітарам, той нечакана распавёў, што насамрэч ён родам з Табольска.
Неўзабаве пасля нараджэння будучага кампазітара сям'я пераехала ў Табольск. Адтуль Бейліны праз порт Антверпена на караблі «Rhynland» адправіліся ў Нью-Ёрк, куды прыбылі 14 верасня 1893 года.
Вырас на Манхэтэне, у раёне Іст-Сайд (East-Side), дзе жыло шмат эмігрантаў з Расіі і Усходняй Еўропы.
Сярод найбольш вядомых твораў: песня «Божа, блаславі Амерыку» (God Bless America), якая лічыцца другім, неафіцыйным гімнам ЗША пасля выканання на прэзідэнцкіх выбарах у 1940 г.; песня «Puttin on the Ritz» (1929) — «неафіцыйны гімн Галівуда»; балада «Белыя Каляды» (White Christmas) з фільма «Курортная гасцініца» (Holiday Inn) (1942), якая трапіла ў кнігу рэкордаў Гінэса як самая тыражаваная ў свеце (100 млн дыскаў) і стала адным з культавых сімвалаў калядных святаў у Амерыцы.
Кэйсукэ Асако
Кэйсукэ Асако (大迫 敬介; нар. ) — японскі футбаліст. З 2019 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Заразіхавыя
Заразіхавыя (Orobancháceae) — сямейства двухдольных раслін. Згодна з сістэмай класіфікацыі APG II (2003) заразіхавыя ўключаны ў парадак ясноткакветныя (Lamiales) у складзе групы эвастэрыды I.
Раней гэтая група раслін некаторымі аўтарамі уключалася ў сямейства геснерыевыя (Gesneriaceae) у рангу падсямейства.
Роды
Некаторыя роды:
Калодкі (значэнні)
Назву Калодкі маюць:
Рычывул (гміна)
Рычы́вул (Ryczywół) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Абарніцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рычывуле. Плошча гміны складае 154,54 км². Станам на 2011 год у гміне Рычывул пражывалі 7369 чалавек, шчыльнасць — 47,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Савет Народных Камісараў БССР
Саве́т Наро́дных Каміса́раў БССР (СНК БССР) — вышэйшы выканаўчы і распарадчы орган дзяржаўнай улады — Урад Беларускай ССР у 1920—1946 гадах. Створаны 18 снежня 1920 года ў адпаведнасці з дадаткамі да Канстытуцыі ССРБ 1919 года, прынятымі II з’ездам Саветаў Беларусі ў снежні 1920 года.
Структура
Першапачаткова (да пастановы VI Надзвычайнага з’езду Саветаў БССР ад 16 сакавіка 1924 г.) абавязкі старшыні ЦВК і СНК БССР, а таксама наркама па замежных справах выконваліся адной асобай; членамі СНК былі народныя камісары ўсіх наркаматаў БССР, старшыні СНГ і Надзвычайнай камісіі. Пры СНК БССР дзейнічалі яго сталыя камісіі — Эканамічны Савет, Камісія заканадаўчых здагадак (да 1927 г.), Дзяржаўная планавая камісія. Кампетэнцыя і склад СНК БССР змяняліся ў сувязі з утварэннем СССР і зменамі ў дзяржаўна-прававой надбудове, з утварэннем новых цэнтральных органаў кіравання галінамі эканомікі і культуры БССР (наркаматаў і ўпраўленняў). З 1925 года ў склад СНК БССР уваходзілі намеснікі старшыні СНК БССР (уводзіліся дадаткова), наркамы саюзна-рэспубліканскіх наркаматаў, упаўнаважаныя асобных агульнасаюзных наркаматаў і ведамстваў з правам вырашальнага ці дарадчага голасу.
Дзейнасць
СНК БССР ажыццяўляў агульнае кіраўніцтва рэспублікай праз наркаматы, выканкамы Саветаў; прымаў пастановы і выдаваў распараджэнні па ўсіх пытаннях, якія не ставіліся выключна да кампетэнцыі з’езду Саветаў, ЦВК БССР і яго Прэзідыума. Пастановы СНК пра дзяржаўны і мясцовы бюджэт, падаткі, адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне рэспублікі, уводзіны мер па ахове рэвалюцыйнага парадку абавязкова сцвярджаліся Прэзідыумам ЦВК БССР. СНК БССР быў цалкам адказны перад Усебеларускім з’ездам Саветаў, ЦВК БССР, з 1927 г. і перад Прэзідыумам ЦВК БССР. Старшыня СНК БССР меў права прыпыняць распараджэнні акруговых выканаўчых камітэтаў, народных камісарыятаў, кіраўнікоў цэнтральных устаноў і ведамстваў, распараджэнні ўпаўнаважаных Народных камісарыятаў СССР пры СНК БССР з наступным дакладам пра гэта СНК БССР на яго бліжэйшым пасяджэнні.
Паводле Канстытуцыі Беларускай ССР 1927 у склад СНК БССР уваходзілі Старшыня СНК, яго намеснік, старшыня ВСНГ, 10 наркамаў, кіраўнік ЦСУ (з правам рашаючага голасу), старшыня ДПУ БССР і 4 упаўнаважаныя народных камісарыятаў СССР (з правам рашаючага ці дарадчага голасу паводле пастановы ЦВК БССР). Кампетэнцыя і структура народных камісарыятаў і ўзаемаадносіны паміж іх асобнымі органамі вызначаліся агульным Палажэннем аб асобных камісарыятах.
Паводле пастановы XI Усебеларускага з’езда Саветаў «Аб змяненнях і дапаўненнях Канстытуцыі (Асноўнага закона) Беларускай ССР» (22 студзеня 1935) СНК БССР стаў адказным не толькі перад Усебеларускім з’ездам Саветаў і ЦВК БССР, але і перад Прэзідыумам ЦВК. Пры СНК пакінуты 2 пастаянныя камісіі: Эканамічны савет і Дзяржаўная планавая камісія.
Паводле Канстытуцыі Беларускай ССР 1937 у склад СНК БССР уваходзілі Старшыня СНК, яго намеснік, старшыня Дзяржплана, 14 наркамаў (харчовай, лясной, лёгкай прамысловасці, земляробства, збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў, фінансаў, унутранаму гандлю, унутраных спраў, юстыцыі, аховы здароўя, асветы, мясцовай прамысловасці, камунальнай гаспадаркі, сацыяльнага забеспячэння), упаўнаважаны Камітэта нарыхтовак СССР, начальнік упраўлення па справах агульнасаюзных наркаматаў (абароны, замежных спраў, знешняга гандлю, шляхоў зносін, сувязі, воднага транспарту, цяжкай і абароннай прамысловасці).
Паводле Указу Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 26 сакавіка 1946 г. СНК БССР у сакавіку 1946 года ператвораны ў Савет Міністраў БССР.
Новае Сяло (Ушацкі раён)
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета, пасля — у склад Лутаўскага сельсавета, які ў 2004 годзе быў перайменаваны ва Ушацкі.
Расяйней
Расяйней (Raseiniai, традыцыйная беларуская назва — Расейны) — горад у цэнтральнай Літве, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Расяйнейскага раёна Каўнаскага павета.
Праз горад цячэ рака Госенка. Расяйней знаходзіцца за 75 км ад Каўнаса. Насельніцтва складае каля 12,5 тыс. чалавек. Расяйней адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.
Гісторыя
Першыя згадкі аб горадзе адносяцца да 1253 года, калі Расяйней з’яўляўся сталіцай Жамойцкага княства. У ХІІІ—ХIV стагоддзях Расяйней узгадваецца ў хроніках пад рознымі назвамі: Рушыген, Росыен і Расейн. У гэты час Расяйней стаў адным з асноўных гарадоў Жамойці. У 1416—1421 гадах па загадзе вялікага князя Вітаўта тут быў пабудаваны касцёл (адзін з першых у Жамойці). Да нашых дзён захаваўся касцёл, які быў пабудаваны жамойцкім біскупам Юрыем Тышкевічам у 1636 годзе. У 1492 годзе Расяйней атрымаў магдэбургскае права і ўласны герб. Пасля ўтварэння Рэчы Паспалітай Расяйней заставаўся неафіцыйнай сталіцай Жамойці. Тут знаходзілася ўся дзяржаўная ўлада рэгіёна. У 1580 годзе ўладары жамойцкіх плямёнаў выбралі ўласных прадстаўнікоў, якія прадстаўлялі Жамойць у соймах Рэчы Паспалітай.
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, Магдэбургскае права было скасаванае. У складзе Расійскай імперыі Расіены былі цэнтрам павета спачатку Літоўскай губерні (1797—1801), потым Віленскай губерні (1801—1843) і нарэшце Ковенскай губерні (пасля 1843 года). У ХІХ стагоддзі Расіены атрымалі развіццё як лакальны цэнтр гандлю дрэвам і пшаніцай, але ў выніку аддаленасці ад чыгуначных ветак і асноўных гандлёвых шляхоў, паступова горад страціў сваю ролю.
Падчас паўстання 1830—1831 гадоў Расіены сталі адным з цэнтраў вызваленчага руху. 26 сакавіка 1831 года паўстанцы ўзялі горад і стварылі жамойцкі ўрад. Але праз некалькі дзён расійскія войскі захапілі горад.
Расіены таксама былі адным з цэнтраў яўрэйскай грамады. У 1926 годзе яўрэі складалі 40 % насельніцтва горада.
Падчас Першай сусветнай вайны, вясной 1915 года горад быў заняты нямецкімі войскамі.
Пасля стварэння Літоўскай Рэспублікі ў 1918 годзе Расяйней увайшоў у яе склад, дзе стаў цэнтрам павета. У 1940 годзе Расяйней апынуўся ў складзе СССР. З 1941 да 1944 года горад быў акупаваны нямецкімі войскамі. У выніку ваенных дзеянняў было разбурана 90 % пабудоў горада.
Ян Арнашт Смолер
Ян А́рнашт Смо́лер, нямецкі варыянт — Ёган Эрнст Шмалер (Jan Arnošt Smoler, Johann Ernst Schmaler; 3 сакавіка 1816, Мерцдарф (Луча), Прусія — 13 чэрвеня 1884, Баўтцэн, Саксонія) — сербалужыцкі лінгвіст, заснавальнік сербалужыцкага мовазнаўства, публіцыст, рэдактар і выдавец газеты Serbske Nowiny і часопіса Łužičan, заснавальнік сербалужыцкага кніжнага выдавецтва і кніжнай крамы, адзін з заснавальнікаў арганізацыі «Маціца сербская», арганізатар будаўніцтва «Сербскага дома» ў Баўтцэне — цэнтра нацыянальнага і культурнага жыцця лужычанаў, адзін з лідараў сербалужыцкага нацыянальнага адраджэння XIX стагоддзя.
Біяграфія
Я. А. Смолер нарадзіўся ў 1816 годзе ў прускай частцы Верхняй Лужыцы, у вёсцы Луча, размешчанай паблізу ад Хойерсверды. Яго бацька Корла Ян Смолер быў пратэстанцкім кантарам і настаўнікам, які служыў у вёсцы Лоза. У Лозе Ян Смолер вучыўся ў пачатковай школе. З 1827 года Я. А. Смолер быў залічаны ў гімназію Баўтцэна. Пасля заканчэння навучання ў гімназіі ў 1836 годзе ён паступіў ва ўніверсітэт у Брэслаў на тэалагічны факультэт, дзе правучыўся да 1840 года, а затым захапіўся славянскім мовазнаўствам і літаратурай, якія вывучаў у 1840—1845 гадах пад кіраўніцтвам паэта Ф. Л. Чэлакоўскага, аднаго з актыўных удзельнікаў чэшскага нацыянальнага адраджэння. Ужо ў гімназіі Я. А. Смолер арганізаваў гурток, у якім разам з іншымі вучнямі займаўся вывучэннем сербалужыцкай мовы. Падчас канікулаў Я. А. Смолер падарожнічаў па Лужыцам, запісваў розныя фальклорныя творы. Падчас паездак па роднаму краю ён збіраў весткі аб межах лужыцкіх зямель і колькасці сербалужыцкага насельніцтва. У 1841 годзе апублікаваў лужыцкае эпічнае песнапенне «Нашыя хлопцы з вайны едуць».
Пасля заканчэння вучобы ва ўніверсітэце Я. А. Смолер прысвяціў сябе даследаванням у галіне мовазнаўства, запісваў і выдаваў слоўнікі, дапаможнікі па вывучэнню лужыцкай мовы, займаўся арганізацыяй гурткоў, у якіх навучалісь чытанню і пісьму па-лужыцкі, а таксама выкладаннем у гэтых гуртках, садзейнічаў рэформе правапісу. У 1847 годзе пры актыўным удзеле Я. А. Смолера заснаванасербалужыцкае нацыянальнае культурна-асветніцкае таварыства «Маціца Сербская» (Maćica Serbska), асноўнай задачай якога стала выдавецкая дзейнасць на роднай мове. Я. А. Смолер актыўна ўдзельнічаў у рэдагаванні і выданні перыядычнага друку на сербалужыцкай мове. У 1841 годзе ён быў адным з ініцыятараў выдання літаратурнай газеты «Jutnička». З 1848 па 1852 год быў галоўным рэдактарам культурна-грамадскага і літаратурнага альманаха «Časopis Maćicy Serbskeje». Ён супрацоўнічаў з Я. П. Ёрданам у выданні штодзённай газеты «Jutnička», у 1849 годзе атрымаў пасаду рэдактара штотыднёвіка «Tydźenska Nowina», пераіменаванага пазней у «Сербскія навіны» (Serbske Nowiny), у 1850—1854 гадах ён робіцца яе выдаўцом і займаецца выданнем газеты аж да 1884 года. У 1851 годзе адкрыў у Будзішыне першую ў гісторыі кніжную краму, якой з 1863 года займаўся ў супрацоўніцтве з Янам Багуверам Пехам пад назвай «Schmaler und Pech». З 1860 года Я. А. Смолер таксама выдаваў часопіс «Łužičan». Каб пазаёміць больш шырокае кола чытачоў з матэрыяламі, якія тычацца сербалужыцкага народа, яго гісторыі і культуры, Я. А. Смолер таксама выдаваў перыёдыку на нямецкай мове. З 1859 па 1883 гады ён некалькі разоў наведваў Расію, супрацоўнічаў як з рускімі, так і з вучонымі з іншых славянскіх краін і рэгіёнаў, быў прыхільнікам ідэй панславізма.
Усё сваё жыццё Я. А. Смолер прысвяціў як вывучэнню сербалужыцкай мовы і літаратуры, так і судзейнічанню іх захавання і развіцця, уся яго дзейнасць была накіравана на абуджэнне ў лужычанах нацыянальнага самасазнання і імкнення да актыўнага супраціўлення германізацыі. Шмат якія дасягненні сербалужыцкага нацыянальнага адраджэння 1840—1880 гадоў рэалізоўваліся дзякуючы Я. А. Смолеру па яго ініцыятыве ці з яго ўдзелам. Памер 13 чэрвеня 1884 года ў Баўтцэне.
Унёсак у навуку
Я. А. Смолер вядомы як збіральнік сербалужыцкага фальклору, яго кніга «Песні верхніх і ніжніх лужыціх сербаў» (Pjesnički hornych a delnych Lužiskych Serbow) была выдадзена сумесна з Л. Гаўптам у 1841—1843 гадах. Аб ёй станоўча адклікалісь шмат якія знатакі народнай культуры таго часу, уключаючы братоў Грым. Я. А. Смолер быў першым, хто збіраў звесткі аб межах рассялення лужычанаў і іх колькасці на тэрыторыі Прусіі і Саксоніі. Значным з'яўляецца ўнёсак Я. А. Смолера ў вывучэнне мовы, гісторыі, культуры і этнаграфіі лужыцкіх сербаў, у стварэнне падручнікаў і слоўнікаў серба-лужыцкай мовы. Я. А. Смолер таксама ўдзельнічаў ў рэфармаванні правапісу верхнялужыцкай мовы. Асноўныя яго работы па мовазнаўству: Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz і «Нямецка-сербалужыцкі слоўнік» (Němsko-serbski słownik).
Сям'я
Быў бацькай лужыцкага журналіста і грамадскага дзеяча Марка Смолера.
Люсінскі сельсавет
Створаны 12 кастрычніка 1940 года ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года — у Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Ляхавіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Люсінскага сельсавета 3 населеныя пункты.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 1866 чалавек, з іх 99,3 % — беларусы.
Абразанне манет
Абразанне манет — механічнае памяншэнне (апілоўванне, абломліванне) законнай вагі манеты.
Рабілася з мэтай прысваення часткі каштоўнага металу або для памяншэння манетнага кружка цяжкай манеты да вагавой нормы больш лёгкай новай манеты таго ж наміналу ў выніку стыхійнай рэакцыі рынку. На тэрыторыі Беларусі абарачаліся абрэзаныя арабскія дырхемы і пражскія грошы. У адрозненне ад псавання манет абразанне манет рабілася без ведама ўладальніка манетнага двара і было супрацьпраўным дзеяннем.
Вародзькаўскі касцёл
Вародзькаўскі касцёл — колішняя каталіцкая бажніца ў в. Вародзькаў, што цяпер Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці.
На 1772 г. у парафіі налічвалася 200 прыхаджан, у 1841—802 мужчыны і 556 жанчын, у 1917—415 асоб. Пасля рэвалюцыі будынак быў разабраны і перавезены ў суседнюю вёску, дзе пэўны час выкарыстоўваўся як крама.
Апошні след парафіі — могілкі з некалькімі плітамі, але большасць з іх разрабаваная. Ксёндз К. Тамэцкі сцвярджае: ''«Ужо толькі самая старая жанчына ў Вародзькаве памятала восенню 1995 г. касцёл і католікаў, якія прыязджалі да яго з суседніх вёсак».''
IC 2083
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Панцана-Рамана
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Люцынскі могільнік
Лю́цынскі могільнік — могілкі латгалаў IX—X стст. каля г. Лудза (ранейшая назва Люцын) у Латвіі. Адкрыты Е. Р. Раманавым у 1890 годзе. Пахавальны абрад — трупапалажэнне, трупаспаленне і пахаванне адных рэчаў. У жаночых пахаваннях знойдзе на шмат бронзавых упрыгожанняў (нагрудныя ланцужкі, вітыя і пласціністыя грыўні, бранзалеты са змяінымі галоўкамі на канцах, пярсцёнкі, трапецападобныя падвескі і інш.); у мужчынскіх — жалезныя наканечнікі дзідаў, сякеры, масіўныя бранзалеты, якія выконвалі ролю кастэтаў. Багатых пахаванняў няшмат, але яны выразна адрозніваліся ад звычайных пахаванняў, што сведчыць пра значную сацыяльную дыферэнцыяцыю.
Сінькі
Назву Сінькі́ маюць:
Гарадніца (рака)
Гарадніца, Гарадзея, Гарадзейка — рака ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уша (басейн Нёмана).
Бэрэжаны
Бэрэжаны (Бережани) — горад у Цярнопальскай вобласці Украіны, былы раённы цэнтр, цэнтр тэрытарыяльнай грамады, чыгуначная станцыя на лініі Цярнопаль — Ходарыў.
Горад вядомы сваімі шматлікімі архітэктурнымі помнікамі, якія захаваліся ў першапачатковым выглядзе. Сярод самых значных — гарадская забудова XVII ст., замак, Троіцкая царква, Армянская царква і інш. На тэрыторыі горада дзейнічае Бэрэжанскі дзяржаўны гісторыка-архітэктурны запаведнік.
Гісторыя
Па дадзеных Караля Шайнохі, Бэрэжаны былі перададзеныя каралём Ягайлам ва ўласнасць баярыну Ваську Цептуховічу, сыну Ваські Цептуха з Тысменіцы. Па адной з версій першае пісьмовае згадванне аб горадзе адносіцца да 1445 г., калі тагачасны ўласнік Бэрэжан Пётр Цэброўскі сведчыў у Львоўскім судзе падчас слуханняў справы адносна злачынства, здзейсненага ягонымі сялянамі з сёлаў Бэрэжаны, Лісныкы, Лапшын.
Вадакачка (Аральскі раён)
Вадакачка — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Жэтес. Код КАТА — 433242300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 76 чалавек (37 мужчын і 39 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 69 чалавек (36 мужчын і 33 жанчыны).
Бэрэжаны
Гісторыя
23 студзеня 1464 г. у «Актах гродскіх і земскіх» згаданы высакародны Якуб з Бэрэжан. 4 чэрвеня 1464 г. паселішча згаданае як уласнасць Ядвігі з Бэрэжан, на той момант удавы Яна Бучацкага — старасты церабаўлянскага, згаданыя іх сыны Ян і Жыгімонт. У 1469 г. Бэрэжаны сталі ўласнасцю караля. Магдэбургскае права Бэрэжаны атрымалі ў 1530 г. Тады кароль Жыгімонт I Стары перадае Бэрэжаны ва ўласнасць рускаму ваяводзе Мікалаю Сяняўскаму.
У XVI—XVIII ст. горадам валодалі магнаты Сяняўскія. За час валодання горадам сям’і Сяняўскіх Бэрэжаны славіліся сваім абаронным комплексам, а таксама архітэктурным уздымам. Пасля смерці апошняга прадстаўніка сям’і Сяняўскіх — Адама-Мікалая — замак пераходзіць ва ўласнасць яго дачкі Марыі-Сафіі і яе мужа — князя Аўгуста-Аляксандра Чартарыйскага. Так замак з 1726 г. трапляе ў сям’ю Чартарыйскіх. З другой паловы XVIII ст. ён аказваецца ў руках Любамірскіх пасля замужжа дачкі А.-А. Чарторыйскага Ізабэллы з князем Станіславам Любамірскім. Іх дачка Аляксандра ў 1776 г. выйшла замж за Станіслава Костка Патоцкага. З 1816 г. горад пераходзіць да вядомай сям’і Патоцкіх.
Ад 1772 г. Бэрэжаны належалі Аўстрыі. У 1781 г. яны сталі павятовым горадам. Ад 1789 г. у горадзе дзейнічала гімназія, у якой у 1899—1901 гг. вучыўся Мірон Зарыцкі, пасля выбітны ўкраінскі матэматык, прафесар Львоўскага універсітэта. У 1895 г. заснаваны філіял таварыства «Прасвіта». 24 верасня 1909 г. была адкрыта чыгуначная камунікацыя паміж Бэрэжанамі і Львовам (праз Пэрэмышляны).
У жніўні-верасні 1916 г. у баях на гары Лысоня паблізу Бэрэжан легіён Украінскіх сечавых стральцоў гераічна стрымліваў націск расійскай арміі. Падчас Першай сусветнай вайны горад падвергнуўся значным разбурэнням.
3 сакавіка 1918 г. у горадзе адбылося «Свята дзяржаўнасці і міру» (веча) у падтрымку дзеянняў урада Украінскай Народнай Рэспублікі, на якім прысутнічала каля 12 тыс. чалавек. У 1919—1939 гг. горад уваходзіў у склад міжваеннай Польшчы. У 1939 г. далучаны да УССР.
Рыдзына (гміна)
Рыдзы́на (Rydzyna) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ляшчынскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рыдзыне. Плошча гміны складае 135,6 км². Станам на 2011 год у гміне Рыдзына пражывалі 8449 чалавек, шчыльнасць — 62 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Валяр’ян Пратасевіч
Валерыян Пратасевіч, Валяр’ян Пратасевіч-Шушкоўскі (каля 1509, маёнтак Шушкова каля вёскі Крайск, Айненская воласць, Вялікае Княства Літоўскае — 31 снежня 1579, г. Вільня, Віленскае ваяводства Вялікае Княства Літоўскае) — дзяржаўны і каталіцкі рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Каталіцкі луцкі біскуп (1547—1555), віленскі біскуп (1556—1579). Адзін з галоўных заснавальнікаў езуіцкага калегіума ў Вільні, пераўтворанага ў 1578 г. у Віленскую езуіцкую акадэмію, а пазней — Віленскі ўніверсітэт.
Паходжанне
Належаў да баярскага «рускага» роду герба «Дравіца».
Нарадзіўся каля 1505 года ў маёнтку Шушкова каля вёскі Крайск, Айненская воласць, Вялікае Княства Літоўскае (цяпер — Лагойскі раён Мінскай воласці Рэспублікі Беларусь).
Дзяржаўная і рэлігійная дзейнасць
Службовую кар’еру пачаў службітам у канцылярыі вялікага князя літоўскага, а ў 1532—1544 г. быў пісарам канцылярыі польскай каралевы і вялікай княгіні літоўскай Боны Сфорца, дзякуючы якой адбылося службовае ўзвышэнне Пратасевіча па прычыне яго паспяховай службы. З 1533 г. адначасова быў каталіцкім пробашчам у Крожах (Жамойцкае староства), канонікам у Жамойцкім біскупстве. У тым жа 1533 г. атрымаў (пасля асабістага клопату каралевы Боны Сфорца) у пажыццёвае валоданне мястэчка Мейшагола на Жамойці.
З 1544 г. атрымаў пасаду вышэйшага пісара ВКЛ і сакратара вялікага князя літоўскага Жыгімонта II Аўгуста; да 1549 г. кіраваў т.зв. «рускай» канцылярыяй. З 1547 па 1549 г. быў канонікам у Віленскім бускупстве. Удзельнік шэрагу соймаў ВКЛ, займаўся дыпламатычнымі справамі.
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага (Орден святителя Кирилла Туровского) — узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы. Заснаваны рашэннем Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 10-11 кастрычніка 2004 года ў памяць святкавання 1000-годдзя Тураўскай епархіі і зацверджаны Найсвяцейшым Патрыярхам Маскоўскім і ўсяе Русі Алексіем II 23 снежня 2004 года.
Статут ордэна
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага мае дзве ступені:
Валяр’ян Пратасевіч
Дзяржаўная і рэлігійная дзейнасць
У 1549 г. прызначаны на пасаду луцкага каталіцкага біскупа (пасвячоны ў 1554 г.). У 1550 г. выдаў статут для членаў кафедральнай капітулы, звяртаючы асаблівую ўвагу на абавязак пастаяннага жыхарства пры кафедральным храме і ўдзела ў харавых малітвах. У 1554 г. склікаў дыяцэзіяльны сінод, які праходзіў 22-24 красавіка пры касцёле святога Яна Хрысціцеля ў г. Янаве-Падляскім. Абвясціў на сінодзе дэкрэт, які асуджаў пратэстанцкіх прапаведнікаў, якія дзейнічалі ў Падляшскім ваяводстве: Сымона Зака, Гераніма Пякарскага з г. Белая і Валянціна Душу, якія былі пад апекай брэсцкага старосты Мікалая Радзівіла «Чорнага».
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага
Статут ордэна
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага носіцца на правым боку грудзей і размяшчаецца пасля ордэна Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай і перад ордэнам прападобнамучаніка Афанасія Брэсцкага.
Ордэнам узнагароджваюцца дзяржаўныя і грамадскія дзеячы, прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі, клірыкі і прыхаджане, якія паслужылі сваімі працамі Беларускай Праваслаўнай Царкве.
Апісанне
Ордэн першай ступені уяўляе сабой чатырохканцовы крыж з залацістай акантоўкай, канцы якога пакрыты чырвонай гарачай эмаллю. Вышыня ордэна 50,7 мм, шырыня — 39,2 мм. На аверсе, у цэнтры крыжа, размешчаны пазалочаны медальён з чаканным рэльефам свяціцеля Кірыла, епіскапа Тураўскага. Яго правая рука паднята ў блаславенні, левая — трымае Евангелле. Па баках, на ўзроўні плячэй свяціцеля, выбіты надпіс на царкоўнаславянскай мове: ''«СВТ. КИРИЛЛ ТУРОВСКИЙ»''. Медальён выраблены ў форме аркі памерам 18,5x24,9 мм. Ён абрамлены чырвонай эмалевай палоскай шырынёй 4 мм з залацістым надпісам у адзін рад на беларускай мове, які праходзійь па ёй: «СВЯЦІЦЕЛЬ КІРЫЛ ТУРАЎСКІ». Ніжнюю частку палоскі займае арнамент, падзелены трыма раўнаканцовымі крыжыкамі. Аверс ордэна ўпрыгожаны чатырма фіянітамі. Яны размяшчаюцца ў круглых апраўках, размешчаных у геаметрычных цэнтрах прамавугольніка, апісанага вакол медальёна.
У ордэна другой ступені акантоўка крыжа, медальён з чаканным рэльефам і надпіс на беларускай мове з’яўляюцца пасярэбранымі.
Валяр’ян Пратасевіч
Дзяржаўная і рэлігійная дзейнасць
Супрацьстаяў націску Рэфармацыі ў ВКЛ час яе найбольшага ўздыму ў 1550—1570-ыя гг., але ў барацьбе з пратэстантамі не выкарыстоўваў гвалтоўных сродкаў. Разумеючы, што не ў стане самастойна супрацьстаяць руху пратэстантаў, вырашыў скарыстацца дапамогай ордэна езуітаў, які быў створаны ў Еўропе ў 1540 г. як авангард контррэфармацыі, і ў 1553 г. адправіў зварот да папскага нунцыя Камендоні з просьбай аб запрашэнні ў ВКЛ езуітаў. Аднак прыход езуітаў у ВКЛ тады зацягнуўся.
Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага
Апісанне
Рэверс ордэна чысты і гладкі з матавай пазалотай, у цэнтры яго маецца вертыкальная шпілька, з дапамогай якой ордэн мацуецца да адзення. Пад шпількай размешчана выпуклае таўро вытворца. На правым канцы крыжа выгравіраваны парадкавы нумар.
Да ордэна першай ступені выдаецца грамата цёмна-ружовага колеру, да ордэна другой ступені выдаецца грамата сіняга колеру памерам А3 у развароце (297х420 мм).
Валяр’ян Пратасевіч
Дзяржаўная і рэлігійная дзейнасць
Паставіў свой подпіс над Віленскім прывілеем 1563 г. аб ураўнянні правоў шляхты ўсіх хрысціянскіх канфесій у ВКЛ. Пратасевія быў занепакоены тастаментам князя Мікалая Радзівіла «Чорнага», паводле якога князь перадаваў значныя сродкі на стварэнне кальвінісцкай школы ў статусе калегіума.
У 1563—1564 гг. у Варшаве вёў паспяховыя перамовы з прадстаўніком ордэна езуітаў Балтазарам Гастовінам: ВКЛ было ўключана ў поле дзейнасці ордэна езуітаў Аўстрыйскай правінцыі; там жа сталі рыхтаваць і манахаў-езуітаў для дзейнасці ў ВКЛ.
З 1566 г. адзінацць год узначальваў камісію па рэдагаванні Статута ВКЛ.
Быў прыхільнікам аб’яднання ВКЛ з Польшчай на прынцыпах федэрацыі, а не інкарпарацыі. Прымаў удзел у падрыхтоўцы Люблінскай уніі (1569).
Сваімі ахвяраваннямі ў 1568—1569 гг. Пратасевіч стварыў матэрыяльную базу для функцыянавання Віленскага езуіцкага калегіума, які быў урачыста адкрыты 17 ліпеня 1570 г. і стаў галоўным і эфектыўным цэнтрам контррэфармацыі ў ВКЛ. Рабіў уласныя ахвяраванні на будаўніцтва касцёлаў і каталіцкіх навучальных устаноў.
Смерць і пахаванне
Памёр 31 снежня 1579 г. у Вільні і там жа быў пахаваны ў Кафедральным саборы Святога Станіслава пад алтаром Святога Крыжа.
Сінькі (Смаргонскі раён)
Сінькі́ (, Синьки) — аграгарадок у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сінькоўскага сельсавета.
Геаграфія
Размешчаны за 12 км на паўднёвы ўсход (за 17 км на поўдзень) ад горада Смаргонь, за 250 км ад Гродна, за 90 км паўночны захад ад Мінска, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Залессе, на рацэ Драй.
Гісторыя
У сярэдзіне XIX — пачатку XX стагоддзяў сядзіба з вёскай у Беніцкай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні, уласнасць Антушэвічаў. Паводле інвентара 1864 года ў вёсцы 40 жыхароў. У 1889 годзе 11 двароў, 75 жыхароў (усе праваслаўнага веравызнання). У 1901 годзе адкрыта школа царкоўнай граматы. З 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета.
Інфраструктура
У вёсцы функцыянуюць: фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, крама.
Дубына (Гайсынскі раён)
Дубына (Дубина) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Сяргей Мікалаевіч Вайцяхоўскі
Сяргей Мікалаевіч Вайцяхоўскі (16 кастрычніка 1883, Віцебск — 7 красавіка 1951, Іркуцкая вобласць) — расійскі і чэхаславацкі ваенны. Адзін з кіраўнікоў Белага руху.
Біяграфія
Нарадзіўся 16 кастрычніка 1883 года ў шляхецкай сям’і ў Віцебску ў Расійскай імперыі. Паходзіў з абруселай польска-літвінскай шляхты. Скончыў рэальнае, потым — з адзнакай — артылерыйскае вучылішча ў Санкт-Пецярбургу ў 1904 г. Удзельнічаў у руска-японскай вайне у 1905 годзе, але непасрэдна ў баявых дзеянных не ўдзельнічаў. Працягнуў навучанне ў Акадэміі Генеральнага штаба. У 1913 г. скончыў лётную школу. Служыў на Каўказе, Далёкім Усходзе, у Беластоку, у Маскоўскай вайсковай акрузе.
У час Першай сусветнай вайны ваяваў на тэрыторыі Беларусі, дзе на лініі фронту «Вілейка — Маладзечна» атрымаў раненне. У 1917 годзе быў прызначаны начальнікам штаба 1-й Чэхаславацкай стралковай дэвізіі, якая была сфарміравана ў складзе расійскай арміі на Паўднёва-Заходнім фронце. Атрымаў ранг падпалкоўніка.
Ад снежня 1917 года — камандзір 3-га стралковага палка ім. Яна Жыжкі, які быў сфармаваны з ліку ваеннапалонных аўстра-венгерскай арміі — чэхаў і славакаў. Удзельнічаў у так званым «паўстанні чэхаславацкага корпуса» — узброеным выступленні супраць бальшавікоў. Атрымаў ранг генерал-маёра ад чэхаславацкай нацыянальнай рады.
Краматорскі раён
Геаграфія
Раён размешчаны на поўначы вобласці.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва раёна — 568 тыс. чалавек.
Сяргей Мікалаевіч Вайцяхоўскі
Біяграфія
Быў галоўнакамандуючым Узброенымі сіламі Белага руху на Усходзе, а затым — камандуючым войскам на Далёкім Усходзе. Ваяваў з Чапаевым і будучым савецкім маршалам Тухачэўскім. У кастрычніку 1918 года згодна з рашэннем Чэхаславацкай нацыянальнай рады 35-гадовы Вайцэхоўскі стаў генералам. На пачатку 1919 года папрасіў адстаўку ў чэхаславакаў і далучыўся да арміі Аляксандра Калчака. Удзельнік «Вялікага Сібірскага ледзянога паходу». Быў узнагароджаны вышэйшай расійскай ваеннай узнагародай — ордэнам святога Георгія.
Краматорскі раён
Гісторыя
17 ліпеня 2020 года пастановай Вярхоўнай рады ад 17 ліпеня 2020 года «Аб стварэнні і ліквідацыі раёнаў» быў утвораны Краматорскі раён у яго склад увайшлі тэрыторыі:
Сяргей Мікалаевіч Вайцяхоўскі
Біяграфія
З 1920 года на эміграцыі — выехаў у Канстанцінопаль, а потым у Чэхаславакію. У 1921 г. пагадзіўся на запрашэнне чэхаславацкага ўрада працягнуць ваенную службу. У маі 1921 года атрымаў чэхаславацкае грамадзянства і пацверджанне яго чыну генерал-маёра. З гэтага часу служыў у арміі Чэхаславакіі. Камандаваў ваеннымі акругамі і 1-й Чэхаславацкай арміяй, фактычна стаўшыся бацькам чэхаславацкай нацыянальнай арміі.
Падчас Мюнхенскага крызісу 1938 г. выступіў супраць Мюнхенскага пагаднення і з’яўляўся актыўным прыхільнікам узброенага супрацьстаяння агрэсіі Германіі, што паслужыла падставай для адпраўкі яго ў адстаўку 1 красавіка 1939 г. Неўзабаве Чэхаславакія была падзелена і часткова акупаваная Германіяй. У тым жа годзе стварыў і ўзначаліў падпольную арганізацыю «Абарона народа», пазней адышоў ад яе. Уваходзіў у падпольны чэхаславацкі ўрад. У 1943 г. не прыняў прапанову немцаў узначаліць Рускае вызваленчае войска замест генерала Уласава, заявіўшы, што хоць ненавідзіць камуністычны лад, але не будзе ваяваць супраць рускіх. У маі 1945 г. арыштаваны савецкай контрвыведкай «СМЕРШ» як удзельнік Белага руху, асуджаны на 10 год зняволення савецкіх канцлагераў.
Памёр у красавіку 1951 г. у лагернай бальніцы Азерлага паблізу горада Тайшэт Іркуцкай вобласці.
У 1996 г. рэабілітаваны. У 1997 г. указам прэзідэнта Вацлава Гавела ўзнагароджаны вышэйшай узнагародай Чэшскай Рэспублікі — ордэнам Белага Льва 3-й ступені.
Паперына
Папе́рына (, Паперино) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавета.
Астшэшоўскі павет
Астшэшоўскі павет (Powiat ostrzeszowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Астшэшаў. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 772,37 км². Насельніцтва павета складае 55,5 тыс. чалавек.
Паперына
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета, пасля — у склад Лутаўскага сельсавета, які ў 2004 годзе быў перайменаваны ва Ушацкі.
Краматорскі раён
Гісторыя
Склад райсавета, абранага ў 2020 годзе: У 2021 годзе быў абвешчаны конкурс на афіцыйную сімволіку раёна.
Адміністрацыйнае дзяленне
Раён у ўзбуйненых межах з 17 ліпеня 2020 года дзеліцца на 12 тэрытарыяльных грамады, у тым ліку 7 гарадскіх і 5 пасялковых грамад (у дужках — іх адміністрацыйныя цэнтры):
Тамокі Івата
Тамокі Івата (岩田 智輝; нар. ) — японскі футбаліст. З 2019 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Кублыч
Кублыч (Кублич) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 2084
IC 2084 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Разец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Neocribellatae
Neocribellatae — адна з двух груп аранеаморфных павукоў, які ўключае большасць відаў павукоў (каля 32 тысяч відаў).
Класіфікацыя
Гэта група ўключае ў сябе 3 серыі Gradunguleae (1 сямейства), Haplogynae (6 надсямействаў, 17 сямействаў) і Entelegynae (21 надсямейства, 70 сямействаў).
Бакланаўскае
Бакланаўскае (Баклановское) — ледавіковае возера ў Смаленскай вобласці Расіі ў Дзямідаўскі раёне, помнік прыроды на тэрыторыі нацыянальнага парку Смаленскае паазёр’е. Самае глыбокае возера ў Смаленскай вобласці — яго максімальная глыбіня па розных ацэнках складае ад 28 да 33 метраў. Належыць басейна ракі Касплі. Берага моцна парэзаныя.
Знаходзіцца ў паніжэнні буйнога ўзгорыста-градавога рэльефу Слабадскога ўзвышша, генетычна звязанай з дзейнасцю валдайскага ледніка.
Кірэеў
Кірэеў (Киреев) — прозвішча старадаўняга расійскага дваранскага роду з Саратаўскай губерні. Па адной версіі — паходзіць ад імя Кірэй (прашчур роду), па другой версіі — ад назвы казацкага скуранога плашчу «кірэя». Па трэцяй версіі — ад хана Гірэя.
Прозвішча жаночага роду — Кірэева (Киреева).
Рыафрэда
Рыафрэда (Riofreddo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Насельніцтва складае 768 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 62 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 20. Тэлефонны код — 0774.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ескіура
Ескіура — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Жэтес. Код КАТА — 433242500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 157 чалавек (84 мужчыны і 73 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 166 чалавек (89 мужчын і 77 жанчын).
Лэнінка (Вінніцкая вобласць)
Лэнінка (Ленінка) — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Lil Jon
Джонатан Морцімер Сміт (нарадзіўся 27 студзеня 1971 года), больш вядомы пад псеўданімам Lil Jon, гэта амерыканскі прадзюсар, прамоўтэр і рэпер. Таксама вядомы як піянер нядаўна ўтворанага суб-жанру хіп-хопу — «кранк» (камбінуе ў сабе элементы баунса, дыска і паўднёвага хіп-хопа). Яго гурт The East Side Boyz, які складаецца з Big Sam і Lil Bo, гэта адзін з самых характэрных рэп-калектываў, якія выконваюць кранк. Таксама Ліл Джон паспяхова прадзюсуе іншыя гурт. Ён заснавальнік гуказапісвальнага лэйбла BME Recordings.
Дыскаграфія
разам з The East Side Boyz
сольна:
Рэшыца
Рэ́шыца (Reşiţa, Reschitz, Resicabánya, Решица, Rešice) — горад у заходняй Румыніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Караш-Северын. Буйны прамысловы цэнтр і транспартны вузел. Рэшыца разглядаецца як другі найбуйнейшы прамысловы цэнтр Румыніі.
Эканоміка
Рэшыца з’яўляецца важным цэнтрам аўтамабілебудавання і вытворчасці сталі. У горадзе развіта цяжкае машынабудаванне (абсталяванне для электраэнергетыкі, нафтавай, металургічнай, металаапрацоўчай прамысловасці), хімічная, харчовая прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Грамадскі транспарт
Грамадскі транспарт у горадзе прадстаўлены 2 трамвайнымі і 5 аўтобуснымі маршрутамі, кіраванымі кампаніяй Prescom.
Прыгоды Несцеркі
Прыгоды Несцеркі — першы беларускі поўнаметражны анімацыйны фільм. Зняты на кінастудыі Беларусьфільм. Прэм'ера адбылася 25 сакавіка 2013 года ў мінскім кінатэатры Дом кіно. Рэжысёр карціны — Ігар Віктаравіч Волчак. Сцэнарыст — Дзмітрый Сяргеевіч Якутовіч. Гукарэжысёр — Сяргей Чупроў.
Сюжэт
Фільм складаецца з 8 гісторый, у якіх герой народных легенд і паданняў Несцерка са сваімі неразлучнымі сябрамі сабакам і катом знаходзяць выхад з любой сітуацыі. Яны ператвараюць звычыйныя гліняныя збаны ў музычны інструмент, перамагаюць крыважэрнага Цмока, які выкраў нявесту Несцеркі, і знаходзяць управу на Ліха, якое пасялілася ў іх доме.
Пачуўшы наказ ад багіні рамёстваў часцей глядзець пад ногі, бо скарбы часта хаваюцца там, дзе менш за ўсё чакаеш іх убачыць, Несцерка атрымлівае ў дар талент ганчара і з энтузіязмам бярэцца за справу. Разам са сваім памочнікам і верным сябрам сабакам лепіць гаршчкі і сувеніры з гліны і мае намер прадаць іх на кірмашы. Шлях Несцеркі да вялікіх грошай перапоўнены рознымі перашкодамі. Аднак пацешны герой дастойна іх пераадольвае і робіць для сябе пэўныя жыццёвыя высновы, кожная з якіх увасабляецца ў прыказках. Напрыклад, «Не сунь носа ў чужое проса», «Захочаш есці, навучышся і колы гнуць, і лапці плесці», «Не пазнаўшы ліха, не пазнаеш і радасці».