cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Распад Расійскай імперыі
Страта Фінляндыі
8 верасня быў сфармаваны апошні Сенат Фінляндыі, які меў пад ім кантроль з боку Расіі — Сенат Сяцялы. 17 (4) верасня 1917 года быў прызначаны апошні генерал-губернатар Фінляндыі — Мікалай Някрасаў.
15 лістапада 1917 года было прынята канчатковае рашэнне — Парламент Фінляндыі абвясціў сябе вышэйшай дзяржаўнай уладай. Такая магчымасць была прадугледжана законам аб спадчыннасці, пункт 38, прынятым падчас шведскага кіравання, які заставаўся ў сіле пры расійскіх імператарах: пры адсутнасці прэтэндэнтаў на трон на працягу шасці месяцаў парламент меў права вырашаць гэтае пытанне. Пасля гэтага рашэння ўрад Сяцяля падаў у адстаўку. 27 лістапада 1917 года пад старшынствам Пер Эвінда Суінвуда быў скліканы новы сенат.
Страта Беларусі
Заходнія землі Беларусі былі заняты вермахтам у 1915 года падчас Першай сусветнай вайны. Нямецкія акупацыйныя ўлады спрабавалі развіць мясцовую лясную прамысловасць на акупаваных тэрыторыях, былі адчынены беларускія, літоўскія і яўрэйскія школы з абавязковым вывучэннем нямецкай мовы, а навучанне на рускай мове было забаронена.
З ліпеня 1917 года у Беларусі актывізаваліся беларускія нацыянальныя сілы, якія па ініцыятыве Беларускай сацыялістычнай грамады правялі з’езд беларускіх нацыянальных арганізацый і прынялі рашэнне дамагацца аўтаноміі Беларусі ў складзе дэмакратычнай рэспубліканскай Расіі. На з’ездзе была сфарміравана Цэнтральная рада, якая пасля кастрычніка 1917 года была пераўтворана ў Вялікую беларускую раду. 25 сакавіка 1918 года пасля працяглых спрэчак паміж прыхільнікамі незалежнасці і прыхільнікамі аўтаноміі Беларусі ў складзе Расіі большасцю галасоў была прынята Трэцяя Устаўная грамата, у якой Беларуская Народная Рэспубліка была абвешчана незалежнай дзяржавай.
Страта Украіны
17 сакавіка 1917 года на нарадзе прадстаўнікоў палітычных, грамадскіх, культурных і прафесійных арганізацый у Кіеве было абвешчана аб стварэнні Украінскай цэнтральнай рады. Цэнтральная рада, задачай якой было вызначыць каардынацыю нацыянальнага руху, першапачаткова пазіцыянавала сябе як тэрытарыяльны орган, які праводзіў рэвалюцыйную палітыку Часовага ўрада ва Украіне.
У красавіку Усеўкраінскі нацыянальны кангрэс абмеркаваў пытанні нацыянальна-тэрытарыяльнай аўтаноміі Украіны і прыняў рашэнне стварыць праект аўтаномнага статусу Украіны, сфармаваў выканаўчы орган (Малая Рада). Рэзалюцыя гэтага з’езда адлюстроўвала вядомую эскалацыю патрабаванняў да Часовага ўрада, у прыватнасці, патрабаванне аб удзеле ў будучай мірнай канферэнцыі «акрамя прадстаўнікоў ваюючых дзяржаў і народаў, якія ваююць, у тым ліку і Украіны», у якім дакладна быў паказаны намер ператварыць Украіну ў суб’екта міжнароднага права, які выйшаў за рамкі праграмы аўтаноміі.
У маі пад эгідай Рады быў праведзены шэраг усеўкраінскіх з’ездаў: ваенны, сялянскі, рабочы і кааператыўны. Вырашальнае патрабаванне «неадкладнага абвяшчэння прынцыпа нацыянальна-тэрытарыяльнай аўтаноміі спецыяльным актам» утрымлівалася ў рашэннях І Усеўкраінскага ваеннага з’езда, які таксама прадугледжваў «неадкладнае прызначэнне міністра Украіны пры Часовым урадзе», рэарганізацыю арміі па нацыянальна-тэрытарыяльным прынцыпе. нацыянальная армія, «украінізацыя» Чарнаморскага флота і асобных караблёў Балтыйскага флота.
16 чэрвеня Часовы ўрад абвясціў «негатыўнае рашэнне па пытанні аб выдачы акта аб аўтаноміі Украіны». Тым не менш 23 чэрвеня на пасяджэнні Камітэта Цэнтральнай Рады ў гэты ж дзень быў прыняты і абнародаваны Першы Універсал, які ў аднабаковым парадку абвясціў нацыянальна-тэрытарыяльную аўтаномію Украіны ў складзе Расіі. Заканадаўчым органам быў абвешчаны Нацыянальны ўкраінскі сход (Сейм), абраны ўсеагульным роўным, прамым, тайным галасаваннем, і было відавочна, што яго рашэнні будуць мець перавагу над рашэннямі Усерасійскага ўстаноўчага сходу. Цэнтральная рада ўзяла на сябе адказнасць за бягучы стан рэчаў ва Украіне, а для забеспячэння яе дзейнасці былі ўведзены дадатковыя зборы ад насельніцтва Украіны. 29 чэрвеня Цэнтральная рада стварыла Генеральны сакратарыят — яго выканаўчы орган. Першым генеральным сакратаром быў абраны У. Віннічэнка. С. Пятлюра заняў пасаду генеральнага сакратара па ваенных пытаннях. У Дэкларацыі Генеральнага сакратарыята, абвешчанай 29 чэрвеня, перад новым Сакратарыятам ваенных спраў была пастаўлена задача «ўкраінізаваць армію як у тыле, так і па магчымасці на фронце». Рада ў Дэкларацыі Генеральнага сакратарыята была названа «вышэйшым не толькі выканаўчым, але і заканадаўчым органам усяго арганізаванага ўкраінскага народа».
У канцы чэрвеня — пачатку ліпеня ў Кіеве адбыліся перамовы з дэлегацыяй Часовага ўрада — міністр вайны і флоту А. Ф. Керанскі, міністр замежных спраў М. І.nbsp;Цярэшчанка, міністр пошты і тэлеграфа I. Г.nbsp;Цэрэтэлі, да якога далучыўся міністр шляхоў зносін Н. У. Някрасаў. Па выніках перамоў дэлегацыя заявіла, што Часовы ўрад не будзе пярэчыць аўтаноміі Украіны, але папрасіла ўстрымацца ад аднабаковага дэкларавання гэтага прынцыпу і пакінуць канчатковае рашэнне Усерасійскаму Устаноўчаму сходу. Перамовы скончыліся пагадненнем, заснаваным на ўзаемных саступках. Самым значным крокам дэлегацыі да Рады стала прызнанне права на самавызначэнне «кожнага народа». У той жа час дэлегацыя без згоды ўрада прызнала тэрытарыяльныя прэтэнзіі Рады на 9 губерняў (Кіеўская, Валынская, Падольская, Палтаўская, Чарнігаўская, Харкаўская, Херсонская, Кацярынаслаўская і Паўночная Таўрыя). Гэтыя дзеянні выклікалі ўрадавы крызіс у Петраградзе: 15 ліпеня ў знак пратэсту супраць гэтага рашэння ўсе кадэты міністэрства падалі ў адстаўку.
15 ліпеня Кіеў атрымаў тэлеграму з Петраграда з тэкстам урадавай дэкларацыі, у якой гаварылася аб прызнанні Генеральнага сакратарыята вышэйшым адміністрацыйным органам Украіны, а таксама пра тое, што ўрад будзе прыхільна ставіцца да распрацоўкі праекта нацыянальнага палітычнага статута Украіны з боку Украінскай рады. У адказ на гэта 16 ліпеня Цэнтральная Рада абвясціла Другі Універсал, у якім гаварылася, што «мы, Цэнтральная Рада, заўсёды выступалі за тое, каб не аддзяляць Украіну ад Расіі». Генеральны сакратарыят быў абвешчаны «органам Часовага ўрада», прызнаў неабходнасць папаўнення Рады за кошт прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей, якія пражываюць ва Украіне, і, самае галоўнае, заявіў, што Рада рашуча выступае супраць несанкцыянаванага абвяшчэння аўтаноміі Украіны Усерасійскім Устаноўчым сходам. У ваенным пытанні пункт гледжання Часовага ўрада быў фактычна прыняты прыкамандзіраванне прадстаўнікоў кабінета міністраў і ваеннага міністра Генеральнага штаба, а пытанне «ўкраінізацыі» арміі было аднесена на другі план.
У сярэдзіне ліпеня ўкраінская дэлегацыя прыбыла ў Петраград, каб зацвердзіць склад Генеральнага сакратарыята Часовым урадам. Дэлегацыя прынесла з сабой Статут Генеральнага сакратарыята, у прэамбуле якога гаварылася, што Цэнтральная Рада з’яўляецца органам рэвалюцыйнай дэмакратыі ўсіх народаў Украіны, яе мэта — канчатковае ўвядзенне аўтаноміі Украіны, падрыхтоўка Усеўкраінскага і Усерасійскага ўстаноўчых сходаў. Урадавая камісія, аднак, адхіліла Статут Генеральнага сакратарыята і 17 жніўня замяніла яго на «Часовую інструкцыю Генеральнага сакратарыята», у адпаведнасці з якім Генеральны сакратарыят пераўтвараўся ў мясцовую уладу Часовага ўрада, яго права распаўсюджваецца толькі на 5 губерній (Кіеўскую, Валынскую, Падольскую, Палтаўскую і Чарнігаўскую), ліквідаваны сакратарыяты ваенных, харчовых, судовых спраў, сувязі, пошты і тэлеграфа. Такім чынам, колькасць сакратарыятаў скарацілася да сямі з увядзеннем нацыянальных квот; чацвёра з сямі павінны былі быць неўкраінцамі. У дакуменце Часовага ўрада пра ліпеньскія пагадненні не згадвалася. З’яўленне гэтага дакумента толькі ўзмацніла напружанасць, і Рада у сваёй рэзалюцыі ад 22 жніўня ахарактарызавала яго, як сведчанне «імперыялістычных тэндэнцый расійскай буржуазіі да Украіны». Заклік да «арганізаванай барацьбы працоўных мас насельніцтва ўсёй Украіны» сведчыў пра відавочную эскалацыю супрацьстаяння Кіева і Петраграда, а таксама пра байкот Рады Дзяржаўнай нарадзе, скліканнай у Маскве 12 жніўня.
У канцы верасня была апублікавана новая Дэкларацыя Сакратарыята, у якой больш не згадвалася ліпеньскае пагадненне — гэты дакумент відавочна ўвёў ва Украіну тую самую структуру кіравання, якую Часовы ўрад забараніў сваёй «Інструкцыяй» ад 17 жніўня. Больш за тое, у Дэкларацыі гаварылася, што Сакратарыят па ваенных справах (стварэнне якога Часовы ўрад адназначна забараніў) павінен атрымаць права прызначаць і падаваць у адстаўку «воінскія чыны ў ваенных акругах на тэрыторыі Украіны і ва ўсіх украінскіх вайсковых часцях», прычым за «вышэйшай ваеннай уладай» прызнаецца толькі чыста фармальнае права «зацвярджаць» гэтыя загады ўкраінскай улады. У адказ Часовы ўрад, спасылаючыся на адсутнасць афіцыйнай рэзалюцыі аб стварэнні Цэнтральнай рады, прыняў рашэнне лічыць саму Цэнтральную раду, Сакратарыят і адначасова яго «Інструкцыю» ад 4 жніўня «неіснуючай». Праз тыдзень Часовы ўрад паспрабаваў выклікаць у Петраград «для асабістых тлумачэнняў» трох кіраўнікоў Савета — У. К. Віннічэнку (Кіраўнік Генеральнага сакратарыята), А. М. Зарубіна (генеральны кантралёр) і І. М. Сцяшэнка (Генеральны сакратар). Савет праігнараваў гэты выклік, заявіўшы, што «не дазволіць расследаванне над ўкраінскай рэвалюцыйнай народнай установай». Рэзалюцыя, прынятая адначасова Усеўкраінскім Саветам ваенных дэпутатаў, прадугледжваў «ігнараванне» прызначэння Часовым урадам камісара горада Кіеў і лічыў недапушчальнымі любыя прызначэнні на пасады ў Кіеўскай ваеннай акрузе без ведама Цэнтральнай Рады, таксама забаранялася выконваць загады любога чыноўніка, прызначанага без згоды Цэнтральнай Рады. Гэта быў прамы крок да незалежнасці Украіны і распаду Расійскай імперыі, які адбыўся да кастрычніцкага перавароту і звяржэння Часовага ўрада.
Эстонія
16 сакавіка 1917 года быў абраны Рэвельскі савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў. У той жа час былы мэр Рэвеля Яан Поск быў прызначаны камісарам Часовага ўрада Эстляндскай губерні.
22 сакавіка ў Рэвелі быў арганізаваны Эстонскі саюз Таліна, які патрабаваў ад Часовага ўрада далучэння да эстонскай правінцыі паўночных графстваў Лівоніі і ўвядзення аўтаноміі. 26 сакавіка ў Петраградзе адбылася 40-тысячная дэманстрацыя ў падтрымку аўтаноміі. 30 сакавіка Усерасійскі часовы ўрад выдаў пастанову «Аб часовай арганізацыі адміністрацыйнага кіравання і мясцовага самакіравання Эстляндскай губерні», згодна з якой у склад Эстляндскай губерні былі ўключаны паўночныя паветы Ліфляндскай губерні з эстонскім насельніцтвам (Юр’еўскі, Пернаўскі, Фелінскі, Вераскі і Эзельскі) а таксама населеныя эстонцамі прыходы Валкскага паветаў; дакладная новая мяжа паміж эстонскай і ліфляндскай губернямі так і не была ўстаноўлена), пры камісары правінцыі быў створаны кансультатыўны орган — Часовая земская рада Эстляндскай губерні, якая стала першай Усеэстонскай асамблеяй народных прадстаўнікоў. Земскі савет выбіраўся павятовымі земскімі і гарадскімі саветамі. У губернскую Земскую раду былі абраны 62 дэпутаты, першае пасяджэнне адбылося 14 ліпеня 1917 года у Рэвелі, а Артур Вальнер быў абраны старшынёй рады.
З красавіка 1917 года у расійскай арміі пачалі стварацца эстонскія нацыянальныя вайсковыя часці, а 20 красавіка быў створаны іх аргкамітэт.
31 мая ў Рэвелі адбыўся Першы кангрэс Эстонскай царквы, на якім было вырашана стварыць незалежную эстонскую евангелічна-лютэранскую царкву.
3—4 ліпеня на 1-м Эстонскім нацыянальным кангрэсе ў Рэвеле было выказана патрабаванне пераўтварыць Эстонію ў аўтаномную акругу Расійскай Дэмакратычнай Федэратыўнай Рэспублікі. Аднак вядучыя палітычныя сілы Расіі не падтрымалі ідэю федэралізацыі, і Часовы ўрад адклаў рашэнне па нацыянальным пытанні да склікання Устаноўчага сходу.
23—27 ліпеня Рэвельскі савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў арганізаваў і правёў Першы з’езд Саветаў Эстляндскай губерні, на якім быў абраны Выканаўчы камітэт Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў Эстляндскай губерні.
18 лютага 1918 года нямецкія войскі пачалі наступ у Эстоніі. 19 лютага 1918 года Земская рада ўтварыла падпольны Камітэт выратавання Эстоніі пад старшынствам Канстанціна Пятса. 24 лютага Выканаўчы камітэт Саветаў Эстляндыі і Рэвельскі савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў пакінулі горад Рэвель. У той жа дзень Камітэт выратавання Эстоніі апублікаваў «Маніфест да ўсіх народаў Эстоніі», які абвясціў Эстонію незалежнай дэмакратычнай рэспублікай, нейтральнай у адносінах да расійска-германскага канфлікту. У той жа дзень Канстанцін Пятс быў абраны кіраўніком Часовага ўрада Эстоніі.
25 лютага 1918 года нямецкія войскі ўвайшлі ў Рэвель, і да 4 сакавіка ўсе эстонскія землі былі акупаваны і ўключаны ў склад Галоўнага камандавання ўсімі германскімі ўзброенымі сіламі на Усходзе (Обер Ост). Нямецкія акупацыйныя ўлады не прызналі незалежнасці Эстоніі і ўсталявалі ў рэгіёне ваенна-акупацыйны рэжым, пры якім на ключавыя адміністрацыйныя пасады прызначаліся афіцэры нямецкай арміі альбо остзейскія немцы.
Латвія
У верасні 1917 года латышскія палітычныя партыі стварылі кааліцыю ў акупаванай немцамі Рызе — Дэмакратычны блок.
У лютым 1918 года тэрыторыя Латвіі была акупавана нямецкімі войскамі, а Рэспубліка Іскалата была ліквідаваная.
8 сакавіка 1918 года курляндскі ландэсрат абвясціў стварэнне незалежнага Герцагства Курляндыя. 15 сакавіка Вільгельм II падпісаў акт аб прызнанні яе незалежнай дзяржавай.
12 красавіка ў Рызе, на аб’яднаным ландсэраце Ліфляндыі, Эстляндыі, г. Рыга і в. Эзэль было абвешчана аб стварэнні Балтыйскага герцагства, якое ўключала і Герцагства Курляндыя, і аб стварэнні асабістага саюза Балтыйскага герцагства з Прусіяй. Меркавалася, што фармальным кіраўніком герцагства будзе Адольф Фрыдрых з Мекленбург-Швэрына з мэтай далейшага далучэння краін Балтыі да федэратыўнай Германскай імперыі.
Літва
У верасні 1917 года Літва была акупавана нямецкай арміяй. 18—22 верасня 1917 года з дазволу нямецкіх акупацыйных улад адбылася Віленская канферэнцыя, на якой быў абраны Савет Літвы. 11 снежня Савет Літвы прыняў дэкларацыю аб незалежнасці і «вечных саюзніцкіх сувязях літоўскай дзяржавы з Германіяй».
16 лютага 1918 года Рада Літвы прыняла «Акт аб незалежнасці Літвы», які сцвярджаў поўную свабоду Літвы ад любых саюзніцкіх абавязацельстваў перад Германіяй, але 21 лютага канцлер Германіі паведаміў Радзе, што германская дзяржава не можа прызнаць незалежнасць Літвы. 28 лютага Прэзідыум Рады заявіў, што Рада пагадзілася прызнаць незалежнасць у адпаведнасці з прынцыпамі папярэдняй дэкларацыі; 23 сакавіка 1918 года імператар Вільгельм II прызнаў незалежнасць Літвы.
Страта Закаўказзя
24 лістапада 1917 года на сустрэчы, у якой прынялі ўдзел прадстаўнікі ўсіх палітычных партый, Нацыянальнага і Тыфлісскага Саветаў, Спецыяльнага Закаўказскага камітэта і консулы краін Антанты, было адмоўлена ў прызнанні паўнамоцтваў Савецкага Саўнаркама Савецкай Расіі. Прадстаўнікі бальшавіцкай партыі, якія на сходзе былі ў меншасці, выступілі з дэкларацыяй, у якой асудзілі арганізатараў сустрэчы, і пакінулі яе.
5 снежня 1917 года паміж расійскімі і турэцкімі войскамі на Каўказскім фронце было заключана так званае Эрзінджанскае перамір’е. Гэта прывяло да масавага вываду расійскіх войскаў з Заходняй (турэцкай) Арменіі на расійскую тэрыторыю. Да пачатку 1918 года турэцкім сілам на Каўказе эфектыўна супрацьстаялі толькі некалькі тысяч каўказскіх (пераважна армянскіх) добраахвотнікаў пад камандаваннем двухсот афіцэраў.
25 студзеня 1918 года, пасля роспуску Устаноўчага сходу, Закаўказскі камісарыят, абмеркаваўшы палітычную сітуацыю, прыняў рашэнне аб скліканні Закаўказскага сейма з дэлегатаў з Каўказа ва Ўсерасійскі ўстаноўчы сход у якасці заканадаўчага органа Каўказа.
Супрацьдзеянні развалу імперыі
Працэсам распаду імперыі супрацьстаяў не толькі дзяржаўны апарат імперыі, але і сам рускі народ, раскрываючы тым самым сваю імперскую сутнасць. Расійскі філосаф Мікалай Бердзяеў пісаў: «Пасля падзення Візантыйскай імперыі, другога Рыма, найбуйнейшага ў свеце праваслаўнага царства, рускі народ прачнуўся ад свядомасці таго, што Рускае, Маскоўскае царства застаецца адзіным праваслаўным царствам у свеце і што рускі народ з’яўляецца адзіным носьбітам праваслаўнай веры».
Пасля кастрычніцкага перавароту і захопу ўлады бальшавікамі былі зроблены спробы аднавіць імперыю ў старых межах. Спробы бальшавіцкага ўрада аднавіць кантроль над заходнімі нацыянальнымі ўскраінамі (Фінляндыя, Украіна, Эстонія і г. д.) былі знішчаны падчас нямецкага наступу вясной 1918 года. Пасля паражэння Германіі ў вайне ў жніўні-верасні 1918 года, у лістападзе 1918 года у адпаведнасці з Брэсцкім мірным дагаворам былі ўтвораны незалежныя дзяржавы Польшча, Літва, Латвія і Эстонія, незалежнасць якіх была падтрымана саюзнікамі. 13 лістапада Савецкая Расія дэнансавала дагавор, абвясціўшы свае прэтэнзіі на тэрыторыі новаствораных дзяржаў і размясціла ў іх свае войскі, але падчас Грамадзянскай вайны была вымушана прызнаць незалежнасць гэтых дзяржаў.
У канцы 1922 года Расіі ўдалося часткова аднавіць і фармальна замацаваць кантроль над згубленымі тэрыторыямі, стварыўшы СССР, у склад якога, акрамя РСФСР, уваходзілі Беларусь, Украіна і Каўказ.
Гістарычныя наступствы распаду Расійскай імперыі
Распад Расійскай імперыі прывёў да ўтварэння новых еўрапейскіх незалежных дзяржаў. Нягледзячы на тое, што падчас Другой сусветнай вайны некаторыя з гэтых дзяржаў прама ці ўскосна знаходзіліся пад кантролем СССР, іх эканомікі і сацыяльныя інстытуты развіваліся лепш, чым у СССР і Савецкай Расіі. Гэтыя краіны таксама змаглі цалкам або часткова пазбегнуць некаторых захворванняў «пабудовы сацыялізму і камунізму», якія перажылі народы СССР. З распадам СССР гэтыя краіны змаглі хутка інтэгравацца ў еўрапейскую эканамічную і сацыяльную прастору.
Чакская вайна
Чакская вайна (Guerra del Chaco, 1932—1935) — вайна паміж Балівіяй і Парагваем за кантроль над паўночным рэгіёнам рэгіёну Гран-Чака (альбо проста Чака) у Паўднёвай Амерыцы (які, як лічылася, меў вялікія запасы нафты — пэўна выяўленай толькі ў 2012 годзе ).
Апісанне рэгіёна
Клімат па большай частцы вельмі гарачы і засушлівы, і тут сустракаюцца шматлікія атрутныя змеі і насякомыя, такія як малярыя. Крыніц пітной вады ў рэгіёне мала, з-за гэтага невялікія азёры гэтага рэгіёна мелі вялікае значэнне для выжывання невялікага насельніцтва і для харчавання салдат падчас вайны. Узімку клімат больш спрыяльны для пражывання людзей, але кароткі перыяд ападкаў прымушае пыльныя дарогі стаць непраходнымі балотамі. Гэта адзін з найменш спрыяльных для жыцця людзей у свеце і вельмі неспрыяльны для інтэнсіўных баёў, што прымусіла салдат абедзвюх краін прайсці значныя выпрабаванні.
Спрэчкі аб межах
Спрэчкі адносна таго, каму належыць Чака, належаць перш за ўсё з-за няясных адміністрацыйных межаў іспанскіх калоній і адсутнасці значнай зацікаўленасці і кантролю над гэтымі землямі з боку каланіяльнай адміністрацыі. Таму спрэчкі ўзнікалі практычна адразу пасля незалежнасці Парагвая ў 1811 годзе. У прыватнасці, партугальцы амаль адразу паспрабавалі паставіць новую рэспубліку пад кантроль. У выніку гэтага новы парагвайскі ўрад пачаў будаўніцтва шматлікіх умацаванняў уздоўж ракі Парагвай, імкнучыся стрымліваць пранікненне бандэрантаў, бразільска-партугальскіх наймітаў, якія палявалі на рэсурсы і рабоў у рэгіёне. У прыватнасці, у паўночным Чака, адной з асноўных баз парагвайскай арміі, і крэпасці Ітапас і Сан-Ігнасіа-дэ-Самукос, якая праіснавала даволі доўга, была створана крэпасць Фуертэ-Барбон (цяпер Фуертэ-Алімпа).
Балівія таксама прэтэндавала на правы на рэгіён па прынцыпе uti possidetis iure з 1810 года, а з абвяшчэннем незалежнасці ў 1825 г. заявіла аб сваіх правах на тэрыторыі былога іспанскага каланіяльнага суда раёна Каралеўскай аўдыенцыі Чаракас, куды ўваходзілі, сярод іншых раёнаў, паўночнае Чака. Нягледзячы на ​​тое, што Іспанія потым прысвоіла тэрыторыі рэк Парапэці і Яуру ў межах юрысдыкцыі Асунсіён, мяжы былі дакладна не прапісаны і дазволілі Балівіі патрабаваць правоў на гэты рэгіён.
У выніку гэты канфлікт шмат у чым укараніўся ў іспанскай каланіяльнай дывізіі, падобна да многіх афрыканскіх канфліктаў, якія ўзніклі з-за дрэнна прапісаных межаў еўрапейскіх дзяржаў.
Нафта
У перыяд з 1927 па 1928 гады навукоўцы Standard Oil Company of New Jersey (са штаб-кватэрай у Нью-Джэрсі) адкрылі радовішчы нафты ва ўсходняй частцы Чако, недалёка ад перадгор’яў Анд. Паколькі запасы нафты павінны былі працягвацца на ўсходзе, на парагвайскіх тэрыторыях брытанска-галандскай кампаніі Royal Dutch Shell пачаліся разведкі.
Акрамя таго, знойдзеныя запасы нафты павялічваюць значэнне марскога доступу для Балівіі, паколькі гэта амаль адзіны варыянт для экспарту нафты праз яе транспарціроўку праз аргентынскія рэкі. Часта лічаць, што гэта была асноўная прычына канфліктаў: ​​калі б Балівія атрымала (хаця і ўскосна) доступ да Атлантыкі, кантроль над экспартам быў бы на руках у Брытаніі, ЗША і іх саюзнікаў у Аргенціне.
Здагадка, што ў Чака велізарныя запасы нафты распаўсюдзіліся падчас праўлення прэзідэнта Парагвая Хасэ Патрыцыа Гуджары, які пачаў актыўныя перамовы аб статусе Чако. Аднак 5 снежня 1928 г. у адносінах паміж краінамі пачаўся дыпламатычны крызіс, які выклікаў патруляванне рэгіёна з абодвух бакоў. Пасярэдніцтва Лігі Нацый не прывяло да поўнага прымірэння.
Пачатак вайны
У ліпені 1932 года падраздзяленне балівійскай арміі захапіла парагвайскі фронт, Форт-Карлас-Антоніо Лопес, размешчаны каля возера Лагуна-Піцыянтута (на картах Парагвая) або Лагуна-Чукісака (балівійскі). У тым жа месяцы парагвайскія войскі захапілі форт падчас невялікага бою, пасля якога 27-28 ліпеня балівійскія войскі пачалі наступ на мяжу парагвайскіх умацаванняў Каралеў, Таледа і Бакерон, якія ўзляцелі амаль без баявых дзеянняў у выніку ўцёкаў парагвайцаў. Пасля захопу Бакерона мяжы сутыкненняў амаль адразу ператварыліся ў поўнамаштабную вайну. Вайна была афіцыйна абвешчана значна пазней, 10 мая 1933 года.
Карлсан (значэнні)
Ка́рлсан:
Чакская вайна
Пачатак вайны
У першыя тыдні вайны балівійская армія прасоўвалася далёка ў парагвайскую частку Чака, практычна не маючы кантакту з ворагам, які пакінуў маланаселеныя тэрыторыі. Пад ціскам цэнтральнага ўрада балівійскага войска балівійская армія (якой камандаваў генерал Кундт адразу пасля пачатку баёў) заняла вызваленую тэрыторыю без належнай матэрыяльна-тэхнічнай падтрымкі, у той час як парагвайскі камандзір, палкоўнік (пазней генерал і маршал), вырашыў абараніць тэрыторыі астатняй частцы рэгіёна.
У жніўні парагвайцы ўтварылі корпус з 8000 чалавек каля горада Ісла-Пой пад камандаваннем генерала Эстыгарыбія. Яшчэ пятнаццаць тысяч салдат раскапалі ў форце Нанава на паўднёвым усходзе Чако, трэцяя частка — 3000 салдат і восем мабільных артылерыйскіх гармат, размешчаных у верхняй плыні ракі Парагвай, яшчэ 3000 пакінулі Асунсьён. У ліпені галоўнай базай парагвайцаў стаў горад Ісла-Пой, тут быў створаны аэрадром, у якім размяшчаліся практычна ўвесь невялікі парагвайскі паветраны флот.
Асноўныя баі
Канфлікт характарызаваўся вельмі крывавымі бітвамі, якія можна параўнаць з бітвамі Першай сусветнай вайны, уключаючы бітвы за Бакерон, Аліваці, Кампа-Гардані, Кампа-Грандэ, Кампа-Віа, Нанава, Каньяд, Эль-Кармэн, на 7 кіламетры, Пікайбе, Карандаіце, Віле Мантэс і дробных сутычках, якія прывялі да гібелі маладога пакалення парагвайцаў і балівійцаў. Аднак людзі гінулі не толькі ў баях — многія салдаты загінулі ад неадэкватнай медыцынскай дапамогі, голаду і малярыі.
Сярод найбуйнейшых і самых вядомых бітваў была бітва пры Бакероне, у якой некалькі балівійскіх салдат пад камандаваннем падпалкоўніка Мануэля Марсана доўгі час абараняліся ад нападаў парагвайскай арміі пад палкоўнікам Эстыгарыбія і бітвы на Кампа-Вілі шмат зброі.
Мірны дагавор
Падпісана пагадненне аб спыненні вайны было падпісана 21 ліпеня 1938 г. пасля працяглых перамоў у Буэнас-Айрэсе (Аргенціна), актыўная фаза якіх пачалася з падпісання пагаднення аб спыненні агню 10 чэрвеня 1935 года. Аргентынскі дыпламат Карлас Сааведры Ламас (які раней стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру ў 1936 г.) змог узгадніць умовы міру з прадстаўнікамі абодвух варагуючых краін.
У выніку мірнага дагавора Парагвай атрымаў большую частку спрэчнай тэрыторыі Чака, каля 3/4 яго тэрыторыі, па новым участку лініі праходзіць сучасная мяжа паміж дзвюма краінамі. Балівія атрымала значна меншую тэрыторыю, уключаючы доступ да ракі Парагвай (дзе цяпер знаходзіцца горад Пуэрта-Буш) і магчымасць транспартаваць гэтую раку праз тэрыторыі Парагвая і Аргенціны.
Нафта, якая нібыта ў запасах Чака стала адной з прычын вайны, у цэнтральнай частцы Чака не знойдзена. Порт на рацэ Парагвай, з якім Балівія так моцна змагаўся, быў непатрэбным — у выніку ўвесь экспарт нафты адбываўся па нафтаправодзе праз бразільскую тэрыторыю.
Краснэ (Львоўская вобласць)
Краснэ (Красне) — пасёлак гарадскога тыпу ў Львоўскай вобласці Украіны ў складзе Бускага раёна, размешчаны ў 4 км на поўдзень ад райцэнтра і за 50 км на ўсход ад Львова.
Геаграфія
Краснэ размешчана пры рацэ Галагорцы (басейн Заходняга Буга), на Красненскай раўніне. Краснэ - вузлавая станцыя, ад якой ідуць адгалінаванні чыгункі на Львоў, на Золачыў і Цярнопаль, Броды і Здалбуніў.
Гісторыя
Археалагічныя помнікі, знойдзеныя падчас раскопак 1930 г., сведчаць аб тым, што тэрыторыя мястэчка і яго ўскраін была заселеная яшчэ ў пачатку жалезнага веку плямёнамі так званай Высоцкай культуры. Гэта пацвярджаецца знойдзенымі бронзавымі ўпрыгожваннямі і гліняным посудам.
Упершыню ў дакументах сяло пад назвай Краснэ згадваецца ў 1476 г. У сярэдзіне XVII ст. тут пражывала больш за 100 чал. У вёсцы быў каралеўскі фальварак з броварам і вінакурня, у якім жыў падстараста. Ён ажыццяўляў усе каралеўскія загады і збіраў падаткі з насельніцтва. У кастрычніку 1648 г. праз Краснэ праходзілі казацкія войскі, якія і разграмілі фальварак.
Да 1772 г. Краснэ ўваходзіла ў Бускі павет Бэлзкага ваяводства. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай яно стала ўласнасцю польскіх магнатаў. У 1788 г., у абмен на іншыя ўладанні, сяло перайшло да рук княгіні Вікторыі Яблонскай, а з часам зноў мяняла уладальнікаў.
У 1870-х гадах Краснэ перажыла значныя змены. Пачалася пракладка чыгункі ад Львова да Валачыска, якая прайшла праз Краснэ. Тут былі пабудаваныя станцыя і дэпо. Малавядомае сяло хутка становіцца важным чыгуначным пунктам. Краснэ расце, павялічваецца колькасць насельніцтва. Акрамя ўкраінцаў тут пасяляюцца палякі, якія абслугоўвалі чыгунку і некалькі габрэйскіх сем'яў, якія займаліся гандлем.
У 1858 г. была адкрыта школа на ўкраінскай мове навучання, але ў пачатку ХХ ст. мова навучання ў ёй была заменена польскай. Таксама была заснавана прыватная школа з польскай мовай навучання.
У гады Першай сусветнай вайны Краснэ разам з вузлавой станцыяй знаходзілася паблізу месцаў кравапралітных баёў. Падчас ваенных дзеянняў 1915 г. фронт прайшоў па рацэ. Баі доўжыліся 8 тыдняў, у выніку чаго згарэла частка пасёлка, сядзіба, вінакурня, млын. 28 жніўня 1915 г. рускія войскі адступілі і ў мястэчку аднавілася аўстрыйская ўлада. У пасёлку размясціліся ваенныя рамонтныя майстэрні, аэрадром, склады боепрыпасаў, кравецкія і іншыя майстэрні, дзе разам з ваеннапалоннымі працавалі і мясцовыя жыхары.
Алівія Скуг
Алівія Альма Шарлота Скуг (Olivia Alma Charlotta Schough; нар., Ванеред) — шведская футбалістка, паўабаронца. Сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года ў складзе зборнай Швецыі.
Краснэ (Львоўская вобласць)
Гісторыя
У траўні Краснэ акупавалі польскія войскі, а ў канцы ліпеня 1920 г. у пасёлак ўступілі перадавыя атрады будзёнаўскай конніцы. У першай палове верасня гэтага ж года савецкія войскі пакінулі Краснэ, у сяло зноў вярнуліся палякі.
Алівія Скуг
Клубная кар’ера
Да 2013 года прадстаўляла клубы «Фалькенберг» і «Гётэбарг», у снежні абвясціла пра пераход у мюнхенскую «Баварыю». Пакінула клуб летам 2014 года, перайшоўшы восенню ў склад «Расіянкі», дзе правяла паўсезона, згуляўшы 10 матчаў у чэмпіянаце Расіі. Пазней перайшла ў шведскі «Эскільстуна Юнайтэд».
Краснэ (Львоўская вобласць)
Гісторыя
У выніку савецка-польскай вайны у канцы верасня 1939 г. Краснэ ўвайшло ў склад УССР. У вёсцы пачаліся працэсы калектывізацыі, некаторыя жыхары былі рэпрэсаваныя.
29 чэрвеня 1941 г., падчас Другой сусветнай вайны, Краснэ захапілі нямецкія войскі. Больш за трох гадоў пасёлак быў пад нямецкай акупацыяй. 17 ліпеня 1944 г. перадавы атрад 9-га мехкорпуса Чырвонай Арміі заняў Краснэ, захапіўшы на станцыі да 150 вагонаў, часткай з грузамі, санітарны цягнік і 3 спраўных паравоза.
Да 1959 г. пасёлак становіцца раённым цэнтрам. У 1953 г. Краснэ стала пасёлкам гарадскога тыпу ў Бускім раёне Львоўскай вобласці.
Тамбоўская губерня
Тамбоўская губерня — адміністрацыйная адзінка Расійскай імперыі і РСФСР. Адміністрацыйны цэнтр — Тамбоў.
Губерня належала да ўсходняй паловы цэнтральнай земляробчай вобласці Еўрапейскай Расіі.
Гісторыя
У 1779 годзе было заснавана Тамбоўскае намесніцтва, якое ахапіла ўсю тэрыторыю будучай Тамбоўскай губерні, статус гарадоў атрымалі Маршанск, Спаск, Кірсанаў, Ліпецк.
Паводле пастановы Усерасійскага цэнтральнага выканаўчага камітэта і Савета народных камісараў РСФСР ад 14 мая 1928 года Тамбоўская губерня разам з Варонежскай, Курскай, Арлоўскай губернямі ўвайшла ў склад Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці з цэнтрам у Варонежы.
Алівія Скуг
Кар’ера ў зборнай
З’яўляецца срэбным прызёрам чэмпіянату Еўропы 2009 года сярод дзяўчат не старэйшых за 19 гадоў, выступала на моладзевым чэмпіянаце свету 2010 года. Упершыню выкліканая ў зборную Швецыі перад Кубкам Алгарвэ 2013, дэбютавала ў гульні супраць зборнай Кітая. Удзельніца Еўра-2013 і бронзавы прызёр у складзе зборнай Швецыі. У маі 2015 года разам з Малін Дыяс і Сарай Тунебру ўключана ў заяўку на чэмпіянат свету ў Канадзе.
Лыкінка
Рэльеф раўнінны, на паўднёвым захадзе і захадзе мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па шашы Мсціслаў-Магілёў, якая праходзіць паблізу вёскі.
Да 22 лютага 2012 года вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1830 г. памешчыкі Багушэўскія мелі тут 250,5 дзесяцін зямлі. У 1834 г. у Беліцкай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 г. побач з вёскай быў аднайменны фальварак. У 1910 г. адкрыта школа.
Савецкая ўлада ўстаноўлена ў студзені 1918 г. Была адкрыта працоўная школа 1-й ступені. У 1931 г. арганізаваны калгас «Шлях Леніна», які ў 1932 г. аб'ядноўваў 60 гаспадарак, меў 573 га ворыва, абслугоўваўся Ходасаўскай МТС імя Тэльмана. Працавала кузня па рамонце сельгасінвентару. У 1940 г. да вёскі далучаны пасёлак Баравы.
У Вялікую Айчынную вайну ад 15 ліпеня 1941 г. да 30 верасня 1943 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
У 1999 г. у складзе саўгаса «Забалацце».
Варанькі
Варанькі́ (, Вороньки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мёрскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Чарасы, пазней у складзе гміны Мёры Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Да 14 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Мальцаўскага сельсавета, да 5 ліпеня 1983 года — у склад Павяцкага сельсавета , да 24 жніўня 1992 года — у склад Якубаўшчынскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Чэраскага сельсавета.
Рог дастатку
Рог дастатку  (cornu copiae, саст. рог дабрабыту) — сімвал дастатку і багацця, які ўзыходзіць да старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Малюецца часцей за ўсё выгнутым, напоўненым кветкамі, пладамі і таму падобным, г.зн. павернутым угару (радзей адлюстроўваецца рог, які вывяргае іх і ўсялякія выгоды, г.зн. павернутым уніз). У творах выяўленчага мастацтва ўкладаецца ў рукі маленькага Плутаса (бога багацця ў старажытнагрэчаскай міфалогіі), Фартуны, Геі, таксама Геракла. У архітэктуры адлюстроўваецца на капітэлях і карнізах, асабліва карынфскага ордара, таксама над скляпеннямі, пад вокнамі і таму падобнымі элементамі будынкаў.
Уяўленне пра рог дастатку запазычана з старажытнагрэчаскай міфалогіі, у якой ён з'яўляецца прыналежнасцю казы Амальтэі ці Ахелоя (Амалфеін рог, Амалфеяў рог), які абярнуўся ў быка. Выраз сустракаецца ўжо ў паэта VI стагоддзя да н.э. Факіліда: «поле ж, кажуць, рог Амалфеі». Рог дастатку знаходзіўся ў правай руцэ багіні правасуддзя Феміды.
"У больш старажытныя часы рог дастатку (як і ўсё, што мела дачыненне да багацця) быў звязаны з Аідам, царствам мёртвых. Рог дастатку належаў богу багацця Плутасу. Не выпадковая моўная блізкасць імёнаў Плутаса ( Πλοῦτος ) і Плутона ( Πλούτων ), уладара царства мёртвых. У сваёй ранняй форме Плутас як і Плутон звязаны з Персефонай. У элеўсінскіх містэрыях Плутас і Плутон атаясамляліся. Апошні лічыўся ўладальнікам незлічоных падземных багаццяў"
У Сярэднявеччы рог дастатку быў пераасэнсаваны як Святы Грааль. Той, хто выпіў з чашы Грааля, атрымлівае прабачэнне грахоў, вечнае жыццё і г.д. У некаторых версіях нават блізкае сузіранне дае неўміручасць на некаторы час, а таксама розныя выгоды ў як ежы, пітво і г.д.
Рог дастатку змешчаны на дзяржаўных гербах Гандураса, Калумбіі, Панамы, Перу.
Горай (гміна)
Го́рай (Goraj) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Білгарайскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гораі. Плошча гміны складае 67,87 км². Станам на 2006 год у гміне Горай пражывалі 4,442 чалавекі, шчыльнасць — 65 чал./км².
NGC 7548
NGC 7548 (іншыя абазначэнні — PGC 70826, UGC 12455, MCG 4-54-36, ZWG 475.50, IRAS23127+2459) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Пегас.
Буркі
Буркі́ (, Бурки) — аграгарадок у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Буркоўскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 7 км на захад ад Брагіна, 24 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 135 км ад Гомеля.
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін — Хойнікі.
Планоўка складаецца з 2 выгнутых вуліц, блізкіх да мерыдыянальнай арыентацыі і злучаных кароткай широтной вуліцай. Забудова драўлянымі хатамі, няшчыльная, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўленыя ў XIX стагоддзі археалагічныя помнікі сведчаць пра дзейнасць чалавека ў гэтых месцах з даўняга часу. Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVI стагоддзя як сяліба ў Брагінскай воласці, у валоданні князя Вішнявецкага, а ў другой палове XVII стагоддзя — Канецпольскіх. Пасля другога раздзела Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1850 годзе ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні. Паводле перапісу 1897 года размяшчаліся школа граматы, 2 вятракі, гамарня.
З 6 снежня 1926 года па 26 лістапада 1959 года цэнтр Буркоўскага сельсавета Брагінскага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1930 годзе працавала пачатковая школа. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная ніва», працавалі 2 ветракі, гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 143 жыхара, памяць пра іх увекавечвае абеліск, пастаўлены ў 1966 годзе ў скверы. Да 14 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета, пасля — у складзе Астраглядаўскага сельсавета. З 1987 года цэнтр Астраглядаўскага сельсавета, у калгасе «Чырвоная ніва». Змесцавана сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама.
Агароднікі (Пескаўскі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Зарудаўеўскага сельсавета.
Цмень 2
Цмень 2 (, Цмень 2) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рухчанскага сельсавета.
151
151 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 151 год нашай эры, 151 год 1 тысячагоддзя, 51 год II стагоддзя, 1 год 6-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 2 год 150-х гадоў.
Кенійскі шылінг
Кенійскі шылінг — нацыянальная валюта Кеніі.
Ганна Сігнёль
Ганна Сігнёль (Anna Signeul; нар., ) — шведская прафесійная футбалістка, трэнер.
Біяграфія
Нарадзілася і вырасла ў шведскім Фалуне. У дзяцінстве займалася шматлікімі відамі спорту. Будучы заўзятай балельшчыцай «Гётэбарга», вырашыла паспрабаваць свае сілы ў футболе. З 1972 года яна выступала за ФК «Фалун». У вышэйшай лізе шведскага жаночага футбола яна ў агульнай складанасці правяла 240 матчаў.
Трэнерская кар’ера Ганны стартавала ў пачатку 1980-х, нейкі час яна была трэнерам-гульцом. Трэніравала шэраг шведскіх клубаў. З 1996 года працавала з юнацкімі зборнымі Швецыі. 1 сакавіка 2005 года ўзначаліла нацыянальную каманду Шатландыі. У студзені 2017 года яна аб’явіла, што пасля заканчэння Еўра 2017 у Нідэрландах, куды шатландкі прабіліся ўпершыню, узначаліць зборную Фінляндыі.
Carterocephalus silvicola
Carterocephalus silvicola — матылёк сямейства тоўстагаловак.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла імага 12—15 мм. Размах крылаў 22—28 мм. Пярэднія крылы рудага колеру з бурымі плямамі. У самкі рудага колеру ў афарбоўцы менш, а цёмныя элементы малюнка пашыраны.
Арэал
Цэнтральная, Паўночная і Усходняя Еўропа, умераны пояс Азіі на ўсход да Японіі. На паўднёвым захадзе арэал віду абмежаваны Карпатамі, далей на ўсход паўднёвая мяжа арэала праходзіць па поўначы Украіны і цэнтральных абласцях Расіі да Самарскай вобласці і Паўднёвага Урала. Лакальны і рэдкі від у некаторых месцах Еўропы, у Азіі — звычайны.
Матылі аддаюць перавагу месцы на мяжы розных тыпаў лесу з лугамі. Засяляе сырыя лясныя ўзлескі, паляны пад полагам лесу, зараснікі кустоў у далінах рэк.
Біялогія
Кармавыя расліны гусеніц: каратканожка, каласоўнік, грэбнік звычайны, бор (Milium sp.), метлюжок, пажарніца (Calamagrostis purpurea), пырнік паўзучы (Elymus repens).
Вялікая Слабада (Карэліцкі раён)
Вялі́кая Слабада́ (, Великая Слобода) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Слабодскага сельсавета.
152
152 — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 152 год нашай эры, 152 год 1 тысячагоддзя, 52 год II стагоддзя, 2 год 6-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 3 год 150-х гадоў.
Мнагапёравыя
Мнагапёравыя (Polypteridae) — сямейства ганоідных рыб.
Апісанне
Даўжыня да 1,2 м. Цела падоўжанае, цыліндрападобнае. Луска ганоідная. Спінны плаўнік складаецца з асобных плаўнічкоў (да 18). Грудныя плаўнікі з мясістай лопасцю ў аснове. Плавальны пузыр вялікі, двухкамерны, часткова выконвае дыхальную функцыю.
Пашырэнне
Вядомы з эацэну (каля 40 млн г. назад). Адзінае сямейства атрада мнагапёрападобных, падзяляецца на 2 роды (мнагапёры і каламаіхты), 11 відаў. Пашыраны ў прэсных стаячых вадаёмах трапічнай Афрыкі.
Асаблівасці біялогіі
Актыўныя ўначы. Кормяцца беспазваночнымі і рыбай.
Лічынкі з вонкавымі шчэлепамі.
Промысел
Аб'ект промыслу.
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя — навучальная ўстанова для падрыхтоўкі школьных настаўнікаў, якая дзейнічала ў Рагачове з 1909 да 1919 года.
Гісторыя
Мужчынская 4-класная настаўніцкая семінарыя адкрыта 1 ліпеня 1909 г. Семінарыя размяшчалася ва ўласным будынку, рамонт якога разам з памяшканнямі інтэрната, будынка пачатковага вучылішча і лазарэта праводзіўся ў 1909 г. пад кіраўніцтвам акруговага архітэктара С. М. Валансевіча. Таму для размяшчэння семінарыі з 27 жніўня 1909 г. на чатыры гады арандаваўся драўляны дом у Я. Дашкевіча па вул. Пясчанай. Навучэнцы пражывалі ў некалькіх арандаваных драўляных дамах. З 1912 г. у домаўласніцы Ю. Ф. Куўр арандаваны флігель з чатырох пакояў па вул. Канатнай пад бальніцу для выхаванцаў. У 1910 г. у Я. Дашкевіча быў зняты яшчэ адзін дом па вул. Аляксандраўскай для размяшчэння пачатковага двухкласнага вучылішча пры семінарыі. Пры ёй была дамавая царква, іканастас, выраблены І. П. Пашкавым у 1914 г.
У семінарыю прымаліся асобы 15-18 гадоў, якія мелі дыплом пра заканчэнне народнага вучылішча. Пры гэтым для старэйшага ўзросту маглі быць абмежаванні, бо для заканчэння навучання ім спатрэбілася б адтэрміноўка па ваеннай павіннасці. Тэрмін навучання складаў 3-4 гады. Сярод навучэнцаў былі прадстаўнікі розных саслоўяў — гэта дзеці мяшчан, казакоў, дваран, духавенства, сялян (звыш 80 %). Па веравызнанні ўсё да адзінага з’яўляліся праваслаўнымі. Так у 1910 г. з 80 навучэнцаў 67 адносіліся да сялянскага саслоўя, у 1911 г. з 110 (або 113 ) чалавек — 91. Дзяцей жа дваран і духавенства налічвалася ўсяго па адным чалавеку. У 1911 г. у тут працавала восем настаўнікаў, уключаючы дырэктара, урача і двух настаўнікаў пачатковага вучылішча.
Хоць выдаткі на навучанне аднаго чалавека ў год складалі 390 рублёў, семінарысты атрымлівалі адукацыю бясплатна. Для падтрымання семінарыстаў засноўваліся стыпендыі, напрыклад, для дзяцей загінулых на вайне кавалераў ордэна св. Георгія Пераможца ў памеры 246 руб. 54 кап. пачатковага капіталу. Так са 110 навучэнцаў у 1912 г. 82 атрымлівалі стыпендыю па 100 рублёў, з іх 60 — са сродкаў дзяржаўнага казначэйства, 22 — Магілёўскага губернскага земства.
У 1913 г. у семінарыі была заснавана стыпендыя імя С. Ц. Дрыбінцава — патомнага ганаровага грамадзяніна Рагачова. Перавага пры яе атрыманні аддавалася найбедным жыхарам Рагачоўскага павета, пераважна Кашалёўскай і Дудзіцкай валасцей, якія праявілі на прыёмных выпрабаваннях дастатковыя здольнасці і падрыхтоўку да навучання, або навучэнцам установы, якія найбольш добра паспявалі і былі годнымі стыпендыі па сваіх паводзінах. І ў гэтым выпадку перавага аддавалася жыхарам Кашалёўскай і Дудзіцкай валасцей.
У 1910 г. дырэктарам быў Д. А. Сцяпура. Ім на базе семінарыі былі арганізаваны педагагічныя курсы з 10.06. па 10.07.1910 г., на якія камандзіравана 37 настаўнікаў і 75 вольных слухачоў. На праезд і пражыванне 40 курсістаў Камісіяй па народнай адукацыі было вылучана 700 руб. Па заканчэнні курсаў настаўнікі атрымлівалі адпаведныя пасведчанні.
Акрамя заняткаў, навучэнцы бралі ўдзел у арганізацыі свят і вечарын, прымеркаваных да 50-годдзя адмены прыгоннага права, 100-годдзя Айчыннай вайны 1812 года, 200-годдзя з дня нараджэння Ламаносава.
153
153 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 153 год нашай эры, 153 год 1 тысячагоддзя, 53 год II стагоддзя, 3 год 6-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 4 год 150-х гадоў.
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя
Гісторыя
Для выхаванцаў семінарыі і навучэнцаў педагагічных курсаў ладзіліся арганізоўваліся экскурсіі ў Маскву, Кіеў, Крым, Магілёў, падарожжа па Волзе, у Баркалабаўскі жаночы манастыр, наведванне сельскагаспадарчай выстаўкі ў Быхаве.
Нагорнаўскі сельсавет
Наго́рнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Лазавічы. Знаходзіўся ва ўсходняй частцы раёна.
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя
Гісторыя
Да 50-годдзя вызвалення сялян ад прыгоннай залежнасці пры семінарыі адкрылася нядзельная школа для дарослых (старэйшых за 17 гадоў) у будынку пачатковага вучылішча. Яна ўтрымлівалася на добраахвотныя ахвяраванні і 200 руб. у год ад рагачоўскай гарадской управы. Выкладалі 3 настаўнікі семінарыі, 1 рэальнага вучылішча, 5 жаночай гімназіі і ветэрынарны ўрач. Заняткі праходзілі па нядзельных і святочных днях з 13.00 да 16.00. У 1912 г. школу наведвалі 38 чалавек.
Нагорнаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Клецкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Нагорнае. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Цецеравецкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Нясвіжскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Клецкага раёна. 28 снежня 2007 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Загорнае, 5 лютага 2008 года — у аграгарадок Лазавічы. 28 мая 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Красназвёздаўскага (5 населеных пунктаў: Дамарацкія, Загорнае, Заполле, Нагорнае і Рубеж) і Морацкага (5 населеных пунктаў: Ёдчыцы, Кунцаўшчына, Лазавічы, Макраны, Цецеравец) сельсаветаў.
NGC 7549
NGC 7549 (іншыя абазначэнні — PGC 70832, UGC 12457, IRAS23127+1846, MCG 3-59-14, Arp 99, ZWG 454.13, HCG 93B, KUG 2312+187) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя
Гісторыя
Педагагічны музей пры Рагачоўскай семінарыі адкрыўся 1 студзеня 1910 г. У ім да канца года былі 254 дапаможнікі. Да 1913 г. музей падзяляўся на два аддзела: бібліятэка (2008 назваў) і навочныя дапаможнікі (451 прадмет).
NGC 7549
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Нагорнаўскі сельсавет
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1558 чалавек, з іх 96,5 % — беларусы, 2,1 % — рускія.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў.
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя
Гісторыя
У 1912 г. паступала ў першы клас 184 чалавекі. З іх толькі 41 быў залічаны, а шэсць не з’явіліся на экзамены.
9 чэрвеня 1919 г. семінарыя была ператворана ў трохгадовыя педагагічныя курсы для падрыхтоўкі настаўнікаў адзінай рабочай школы I-й ступені. За гады свайго існавання семінарыя выпусціла больш за 100 педагогаў пачатковых школ.
Вільнова
Вільно́ва (, Вильново) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мёрскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіў у склад Чэраскага сельсавета.
Гарліцы (гміна)
Гарлі́цы (Gorlice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гарліцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гарліцах. Плошча гміны складае 103,43 км². Станам на 2010 год у гміне Гарліцы пражывалі 17 048 чалавек, шчыльнасць — 164,83 чал./км².
Сітна (возера)
Плошча паверхні возера 0,47 км². Найбольшая глыбіня 2,7 м. Даўжыня 1,88 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 3,43 (4,25 ) км. Плошча вадазбору 9,77 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй каля 10—14 м, параслі хмызняком, на поўначы — лесам. Берагі пераважна зліваюцца са схіламі катлавіны.
У заходняй частцы возера выцякае ручай у раку Вярхіта.
У возеры водзяцца шчупак, плотка, акунь, карась і іншыя віды рыб.
Леў Васільевіч Русакоў
Леў Васі́льевіч Русако́ў (, — ) — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч, міністр мясцовай прамысловасці БССР (1977—1984).
Біяграфія
Скончыў Мінскую вышэйшую партыйную школу (1960), планава-эканамічны факультэт БДІНГ імя В. У. Куйбышава (1967).