cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Актабэ
Назва
Казахская назва горада ў яе сучаснай арфаграфічнай форме «Ақтөбе» існуе з 1940 года (калі для казахскай мовы быў прыняты алфавіт на грунце кірыліцы). Раней у 1929—1940 гадах гэта назва існавала на казахскім алфавіце на аснове лацінкі — яналіф — у форме Aqtɵbe, а яшчэ раней — на казахскім алфавіце на аснове араба-персідскай пісьмовасці ў форме. Цяпер казахская назва на аснове арабскай графікі выкарыстоўваецца інфармацыйнымі рэсурсамі на казахскай мове, якія арыентаваны на казахаў Кітая (найбуйнейшая замежная казахская абшчына) і краін Блізкага і Сярэдняга Усходу, якія працягваюць выкарыстоўваць традыцыйны алфавіт.
Назва горада, утвораная са слоў ақ (ад  — белы) і төбе (töpü — узгорак), значыць «белы ўзгорак». Па гэтай прычыне Актабэ часам звалі «Горад на белым узгорку» або «Белавяршынск» (Бѣловершинскъ). Слова ақ у казахскай мове, апроч значэння «белы», таксама азначае «неапаганены», «чысты», «нявінны».
Герб
Першы герб Актабэ быў зацверджаны 18 кастрычніка 1968 года (аўтар: С. Т. Сіманаў). Праз 20 гадоў, 24 снежня 1988 года гарадскі савет народных дэпутатаў прыняў новы герб па праекце мастака М. Ф. Луцына.
У 1998 годзе, да 130-годдзя з дня заснавання Актабэ, быў абвешчаны конкурс на новы герб горада. Журы, што складалася з навукоўцаў, архітэктараў і прадстаўнікоў СМІ, з 50 конкурсных прац прызнала лепшым эскіз акцюбінскага мастака, члена саюза мастакоў Казахстана Сагінтая Алімбетава. Герб быў афіцыйна зацверджаны на 23-й сесіі гарадскога масліхата 24 ліпеня 1998 года.
Герб мае круглую форму, сімвалізуючую «вечнасць светабудовы». Надпіс «Ақтөбе» зроблены белым колерам — колерам «чысціні і святасці», арнаменты блакітнага колеру азначаюць «вечны рух вады», а арнаменты чырвонага колеру — стылізаваныя цюльпаны (цюльпан — неафіцыйны знак горада ). У цэнтры герба намалявана крылатая істота з арлінай галавой (грыфон).
Геаграфічнае становішча
Геаграфічныя каардынаты горада — 50.3°N, 57.16667°W.
Горад размешчаны ў паўночнай частцы Акцюбінскай вобласці, па абодвух берагах левага прытоку Урала — ракі Ілек, у тым месцы, дзе ў яе западае рака Каргалы ; у цэнтральнай частцы Падуральскага плато, што ўяўлялае сабой раўніну вышынёй 250—400 м. Характэрнай рысай Падуральскага плато з’яўляецца то, што пад глебамі залягае мелавы мінеральны субстрат (у зніжэннях перакрыты палеагенавымі глінамі), што прыводзіць да таго, што ў месцах, у якіх у выніку эрозіі быў разбураны глебавы пласт, агаляюцца белоцветные мелавыя адклады.
Спрыня
Спрыня (Спри́ня) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Курт Вонегут
Курт Во́негут малодшы (Kurt Vonnegut jr.;  — ) — амерыканскі пісьменнік-фантаст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Індыянапаліс, штат Індыяна, у сям’і архітэктара. Яго бацькі паходзілі з сем’яў нямецкіх перасяленцаў.
Першы досвед пісьменніцтва Вонегут атрымаў яшчэ ў школе, дзе на працягу двух год рэдагаваў першую і адзіную штодзённую школьную газету ЗША. Ён паступіў ва ўніверсітэт Батлера (Butler University). Аднак кінуў вучобу пасля слоў аднаго з выкладчыкаў пра тое, што піша Вонегут не надта добра. З 1941 па 1943 гг. праходзіць навучанне ва ўніверсітэце Корнел (Cornell University) у штаце Нью-Ёрк. Ён вывучаў хімію і вёў калонку ў студэнцкай газеце «Cornell Daily Sun». Вучыўся ён досыць пасрэдна, і ў 1943 годзе яго хутчэй за ўсё адлічылі б за непаспяховасць, калі б ён не запісаўся ў армію.
У снежні 1944 года Вонегут трапіў у нямецкі палон, а ў лютым 1945 г., яшчэ знаходзячыся ў палоне, становіцца сведкам бамбардзіроўкі Дрэздэна авіяцыяй саюзнікаў. Яго ўражанні адлюстраваныя ў розных творах, асабліва ў адным з самых вядомых раманаў Вонегута «Бойня нумар пяць, ці Крыжовы паход дзяцей». Ён быў адным з сямі амерыканскіх палонных, якія здолелі перажыць гэтую бамбардзіроўка, схаваўшыся ў сутарэннях пад бойняй.
Пасля вяртання з Другой сусветнай вайны Курт Вонегут паступіў у аспірантуру ўніверсітэта Чыкага па спецыяльнасці антрапалогія. Адначасова ён працаваў паліцэйскім рэпарцёрам у бюро навін горада Чыкага. Пасля правалу на абароне сваёй дысертацыі ў 1947 г. пераязджае з Чыкага ў горад Скенектэды, штат Нью-Ёрк, дзе пачынае працаваць у аддзеле сувязяў з грамадскасцю карпарацыі «Джэнерал Электрык». Там і пачалася яго пісьменніцкая кар’ера: у лютым 1950 года часопіс «Collier’s» надрукаваў яго апавяданне «Справаздача аб эфекце Барнгаўза». У наступным годзе Вонегут звольніўся з «Джэнерал Электрык» і разам з сям’ёй пераехаў у штат Масачусетс, у раён мыса Код, які неаднаразова ўзгадваецца ў яго творах. Да 1959 года, калі пабачыў свет яго раман «Сірэны Тытана», Вонегут здолеў апублікаваць дзясяткі апавяданняў, папрацаваць настаўнікам у школе для разумова адсталых дзяцей, быў гандлёвым прадстаўніком канцэрну «Сааб».
31 студзеня 2000 года пажар пашкодзіў дом Вонегута, а сам ён быў гаспіталізаваны. Пісьменніка выратавалі, аднак агонь знішчыў яго асабісты архіў. Пасля выхаду са шпіталя, Вонегут пераехаў у Нортгемптан, штат Масачусетс.
А апошні яго раман «Tіme Quake», надрукаваны ў 1997 годзе, стаў адной з найвыдатнейшых падзей амерыканскай літаратуры 1990-х. Пасля публікацыі гэтага рамана Вонегут абвясціў аб сваім сыходзе з літаратуры. ПІсаў для часопіса «In These Times», тэмы вагліся ад крытыкі адміністрацыі Джорджа Буша да апісання візіта на пошту. У 2005 годзе шмат якія з яго эсэ былі сабраныя ў новую кнігу «Чалавек без краіны» (A Man Without A Country). Папулярнасць гэтай кнігі Вонегут азначыў як «прыемны бакал шампанскага на заходзе жыцця».
Асаблівасці творчасці
Галоўны парадокс мастацкага метаду Вонегута ў тым, што пра самыя крытычныя, трагічныя моманты чалавечага жыцця ён распавядае са смехам. У яго раманах назіраецца смяротная гульня ў жыццё, у якую грае чалавек. Менавіта спалучэнне глыбокага філасофскага сэнсу са знешняй карнавальнасцю стварае непаўторны аўтарскі стыль.
Гратэск, сатыра і горкая іронія, парадоксы, якія ствараюць эфект падманутых чаканняў, — усе гэтыя элементы стылістыкі, гульні са словамі, якія сустракаюцца ў Вонегута, не ёсць самаметай. Дзіўны, на першы погляд, прыём рэагаваць смехам на невырашальныя праблемы мае сур’ёзнае абгрунтаванне. "Самыя смелыя жарты вырастаюць з самых глыбокіх расчараванняў і роспачных страхаў, " — лічыць пісьменнік.
У творах Вонегута часта можна сустрэць скептычныя выказванні датычна рэлігіі. Пісьменнік лічыць рэлігію спробай людзей пераадолець сваю адзіноту. Ён таксама досыць скептычна ставіцца да кахання і яго ўплыву. Паводле Вонегута, людзям патрэбнае не столькі каханне, колькі агульнае ўменне паводзіць сябе ў дачыненні да іншых.
Раманы
1950-я: Player Piano (1952) | The Sirens of Titan (1959)
1960-я: Mother Night (1961) | Cat’s Cradle (1963) | God Bless You, Mr. Rosewater, or Pearls Before Swine (1965) | Slaughterhouse-Five, or The Children’s Crusade (1969)
1970-я: Breakfast of Champions, or Goodbye, Blue Monday (1973) | Slapstick or Lonesome No More (1976) | Jailbird (1979)
1980-я: Deadeye Dick (1982) | Galápagos (1985) | Bluebeard (1988)
1990-я: Hocus Pocus (1990) | Timequake (1996)
Апавяданні і аповесці
1950-я: The Report on the Barnhouse Effect (1950) | EPICAC (1950) | More Stately Mansions (1951) | The Foster Portfolio (1951) | The Euphio Question (1951) | All the King’s Horses (1951) | Unready to Wear (1953) | Tom Edison’s Shaggy Dog (1953) | D.P. (1953) | Tomorrow and Tomorrow and Tomorrow (The Big Trip Up Yonder) (1954) | The Powder-Blue Dragon (1954) | Custom-Made Bride (1954) | Bagombo Snuff Box (1954) | Ambitious Sophomore (1954) | Adam (1954) | Unpaid Consultant (1955) | Next Door (1955) | The Kid Nobody Could Handle (1955) | Deer in the Works (1955) | This Son of Mine (1956) | Miss Temptation (1956) | The Boy Who Hated Girls (1956) | A Night for Love (1957) | Hal Irwin’s Magic Lamp (1957) | The Manned Missiles (1958)
1960-я: Long Walk to Forever (1960) | Who Am I This Time? (1961) | Runaways (1961) | Harrison Bergeron (1961) | Find Me a Dream (1961) | The Lie (1962) | Go Back to Your Precious Wife and Son (1962) | 2BRO2B (1962) | Welcome to the Monkey House (1968) | The Hyannis Port Story (1968) | Fortitude (1968)
1970-я: The Big Space Fuck (1972)
1990-я: Thanasphere (1999) | Souvenir (1999) | A Present for Big Saint Nick (1999) | Poor Little Rich Town (1999) | The Package (1999) | The No-Talent Kid (1999) | Mnemonics (1999) | Lovers Anonymous (1999) | Der Arme Dolmetscher (1999) | The Cruise of THE JOLLY ROGER (1999) | Any Reasonable Offer (1999)
Эсэ
Where I Live (1964) | New Dictionary (1966) | The Worst Addiction of Them All (1984) | Gates Worse Than Death (1984) | Coda to My Career as a Writer for Periodicals (1999)
Зборнікі аповесцяў
Canary in a Cathouse (1961) | Welcome to the Monkey House (1968) | Bagombo Snuff Box (1999)
Зборнікі эсэ
Wampeters, Foma and Granfalloons (1974) | Palm Sunday, An Autobiographical Collage (1981) | Fates Worse than Death, An Autobiographical Collage (1990) | God Bless You, Dr. Kevorkian (2001) | A Man Without a Country (2005)
П’есы
Happy Birthday, Wanda June (1970) | Between Time and Timbuktu, or Prometheus Five: A Space Fantasy (1972) | Make Up Your Mind (1993) | Miss Temptation (1993) | L’Histoire du Soldat (1993)
Беларускія пераклады
У 2005 годзе апублікаваны пераклад апавядання «Доўгі шпацыр у бясконцасць» («Long Walk to Forever»; «Наша Ніва», № 13). У 2011 годзе выйшаў беларускі пераклад рамана «Бойня № 5, або Крыжовы паход дзетак» (пераклад Паўла Касцюкевіча, Мінск: Логвінаў). Апавяданне «Der Arme Dolmetscher» пераклаў у 2013 годзе Юрась Ускоў.
Францішак Лоўп’я
Францішак Лоўп’я (Franciszek Loupia, Franciscus Loupia; 26 сакавіка 1717, Каралявец — 29 снежня 1791, Полацк ) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 28 жніўня 1733 г. у Вільні. Высвечаны на ксяндза 21 снежня 1743 г. Выкладаў рыторыку ў Гродна (1746—1747) і Нясвіжы (1747—1748), філасофію ў Варшаве (1749—1751) і Навагрудку (1752—1755). У 1756—1760 гг. — пенітэнцыярый у базіліцы Св. Пятра ў Рыме. Пракуратар Польскай асістэнцыі Таварыства Ісуса ў Рыме (1763—1764). Сакратар правінцыяла (1766—1767), прафесар кананічнага права і віцэ-канцлер Віленскай акадэміі (1767—1773).
Пасля апублікавання ў Рэчы Паспалітай папскага брэвэ Dominus ac Redemptor (1773) Ф. Лоўп’я выехаў у Прусію, дзе Фрыдрых ІІ пэўны час не дазваляў агалошваць папскі дакумент, і езуіты мелі магчымасць працягваць сваю дзейнасць. Калі ж у 1780 г. рэшткі Таварыства Ісуса страцілі ласку прускага манарха, Лоўп’я пераехаў на Беларусь. Сакратар, асістэнт, дарадца генеральнага вікарыя Таварыства Ісуса (1782—1791). Браў удзел у першых Полацкіх генеральных кангрэгацыях (1782 і 1785).
Сеццадзіа
Сеццадзіа (Sezzadio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1279 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 38 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 15079. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Innocenzo.
Турынскі ўніверсітэт
Універсітэт быў заснаваны у 1404 годзе па ініцыятыве савойскіх графаў; зацвердзіў стварэнне універсітэта «Авіньёнскага папа» Бенедыкт XIII. З-за палітычнай нестабільнасці універсітэт некаторы час працаваў у К’ер (1427—1434) і Савільяна (1434—1436). У сярэдзіне XVI стагоддзя універсітэт часова не працаваў з-за французскай акупацыі. У 1799—1800 гадах універсітэт быў рэарганізаваны па французскім узоры, а неўзабаве рэктар стаў прызначацца Напалеонам, у гэты час універсітэт быў другім па велічыні ў імперыі Напалеона. Пасля вяртання да ўлады Савойскай дынастыі французскія новаўвядзенні былі адмененыя. Пасля пераносу сталіцы аб’яднанай Італіі з Турына ў Фларэнцыю ў 1865 годзе ўніверсітэт пакінула частка прафесуры. У другой палове XIX стагоддзя ў універсітэце склалася моцная школа медыцыны; прафесары ўніверсітэта зрабілі шмат для прапаганды гігіены і развіцця грамадскай аховы здароўя ў Італіі. У 1905 годзе ва ўніверсітэце была адкрыта першая ў Італіі кафедра псіхалогіі.
Факультэты
Універсітэт таксама мае некалькі філіялаў у паўночна-заходняй частцы Італіі.
Чупры
Чупры́ (, Чупры) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Каўнаскі тэхнічны каледж
Каўнаскі тэхнічны каледж (Kauno technikos kolegija) — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхнічнага профілю, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнасе.
NGC 5172
NGC 5172 (іншыя абазначэнні — UGC 8477, MCG 3-34-41, ZWG 101.57, IRAS13268+1718, PGC 47330) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Людміла Іванаўна Семяняка
Людміла Іванаўна Семяняка (Людми́ла Ива́новна Семеня́ка; нар., , СССР) — савецкая і расійская балерына, балетмайстар, харэограф, балетны педагог, актрыса; народная артыстка СССР (1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977) і прэміі Ленінскага камсамола (1976).
Біяграфія
Нарадзілася 16 студзеня 1952 года ў Ленінградзе. Бацька — Семяняка Іван Якаўлевіч, працаваў гравёрам у выдавецтве «Праўда». Маці — Семяняка Марыя Мітрафанаўна, апаратчыца хімічнай лабараторыі. Танцавальныя здольнасці і артыстызм упершыню выявіліся ў харэаграфічным гуртку Палаца піянераў імя Жданава. У 10 гадоў паступіла ў Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай) у клас Н. В. Белікавай, у 12 — дэбютавала на сцэне Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава ў сольнай партыі маленькай Машы ў балеце «Шчаўкунок» П. І. Чайкоўскага.
У 1969 годзе на Першым Міжнародным конкурсе артыстаў балета ў Маскве была ўдастоена ІІІ прэміі.
З 1970 па 1972 год працавала ў Ленінградскім тэатры оперы і балета імя С. М. Кірава. Працягвала займацца пад кіраўніцтвам І. А. Калпаковай.
У 1972 годзе Ю. М. Грыгаровіч запрасіў яе ў Вялікі тэатр. У тым жа годзе артыстка паспяхова дэбютавала ў спектаклі Вялікага тэатра «Лебядзінае возера». Яе настаўнікам стала легендарная Г. С. Уланава, якая аказала значны ўплыў на творчасць балерыны. Акрамя пастаяннай працы з Г. С. Уланавай, балерына працавала з М. Ц. Сямёнавай, М. В. Кандрацьевай, М. Р. Сімачовым, займалася ў класе А. М. Месерэра.
У 1976 годзе заваявала 1-ю прэмію і залаты медаль I Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Токіа, а ў Парыжы С. Ліфар уручае ёй Прэмію імя Ганны Паўлавай Парыжскай акадэміі танца.
У Вялікім тэатры выступала з 1972 па 1998 год (у 1972—1992 — у штаце, у 1992—1998 — па кантракце), выканаўшы цэнтральныя партыі ў многіх балетах.
NGC 3967
NGC 3967 (іншыя абазначэнні — MCG -1-30-47, NPM1G -07.0347, PGC 37398) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Брагінка
Брагінка — рака ў Гомельскай вобласці, раней была левым прытокам Прыпяці (басейн Дняпра). Даўжыня 179 км. Плошча вадазбору 2778 км².
Аульныя звесткі
Пасля рэгулявальных працаў — пракопвання каналаў, якія сталі адводзіць ваду ў Дняпро, раку падзяляюць на 3 самастойныя аб′екты:
Брагінка Сярэдняя
Цячэ ад вытоку Дзяржаўнай канавы (за 2 км на поўдзень ад вёскі Гарадзішча) да вытоку канала Івераўка (другая назва — канава Марозаўка) і далей да ўпадзення ў Дняпро (Брагінскі раён, даўжыня 55 км, плошча вадазбору 460 км²).
Брагінка Ніжняя
Увесь іх вадазбор на Гомельскім Палессі. Даліна Брагінкі пераважна невыразная. Абалона нізкая, забалочаная, шырынёй 0,5—1 км. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Шырыня ў межань Брагінкі Верхняй 8—14 м. Сярэдняй і Ніжняй 15—30 м. Замярзае ў 1-й дэкадзе снежня, крыгалом у канцы сакавіка.
Становішча рэчаў
«Становішча рэчаў» (Der Stand der Dinge) — мастацкі фільм Віма Вендэрса, які выйшаў на экраны ў 1982 годзе.
Сюжэт
Нямецкі рэжысёр Фрыдрых Мунро на грошы амерыканскага прадзюсара здымае ў Партугаліі свой адзінаццаты фільм пад назвай «Выжылыя». Пакуль Мунро тэарэтызуе на тэму суадносінаў формы і зместу, выявы і сюжэту, здымкі дасягаюць сваёй крытычнай стадыі — заканчваецца плёнка, а новую прадзюсар не дасылае. Мунро на час вырашае адмовіцца ад рэфлексіі і перайсці да дзеяння…
Саўндтрэк
Музыку да фільма напісаў нямецкі кампазітар Юрген Кніпер. Саўндтрэк уваходзіў у шэраг альбомаў-кампіляцый. Так, у альбоме «Music By Jürgen Knieper From „The American Friend“, „The State Of Things“, And „River's Edge“» (1987) ён быў прадстаўлены 9 кампазіцыямі :
У альбом «Wim Wenders’ Roadmusic (Part 2)» (1989) увайшло 6 кампазіцый :
Узнагароды
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 4 кінаўзнагародамі і яшчэ 1 намінацыяй.
Азоўскае мора
Азо́ўскае мо́ра (Азовське море, Μαιῶτις λίμνη, Palus Maeotis, Azaq deñizi, Хы МыутІэ) — унутрымацерыковае мора Міжземнаморскага басейну. Амывае берагі Украіны і Расіі.
Асноўныя парты і ВМБ: Марыупаль, Бярдзянск (усе — Украіна), Таганрог, Ейск (усе — Расія).
Размешчана на паўднёвай ускраіне Рускай раўніны знаходзіцца ў межах нашай краіны паміж паралелямі 47°17 і 45°16 пн. ш. і мерыдыянамі 33°36 і 39°21 у. д. і амаль з усіх бакоў акружана сушай. На поўдні вузкі і мелкі Керчанскі праліў злучае яго з Чорным морам. Мяжа паміж гэтымі морамі праходзіць у Керчанскім праліве па лініі м. Такіль — м. Панагія. Глыбока ўрэзанае ў сушу Азоўскае мора адносіцца да тыпу ўнутраных мораў, але гэта не замкнёны, а злучаны з Сусветным акіянам марскі басейн.
Яно мае параўнальна простыя абрысы, адносна аднастайныя берагі і даволі нескладаны рэльеф дна. Мора пераважна атачаюць абразійныя, змененыя морам берагі, але распаўсюджаны і акумуляцыйныя берагавыя формы. Адмелае ўзбярэжжа пераходзіць у роўнае і плоскае дно. Глыбіні павольна павялічваюцца па меры аддалення ад берагоў. Падводныя працягі кос утвараюць пясчаныя мелізны. Самыя вялікія глыбіні знаходзяцца ў цэнтральнай частцы мора.
Азоўскае мора — самае мелкае мора на Зямлі. Яго мелкаводнасць — значная геаграфічная рыса, якая ўплывае на гідралагічныя ўмовы мора, прадвызначаючы малую тэрмічную і дынамічную інерцыю вод гэтага мора. На дне Азоўскага мора часам выяўляецца дзеянне гразевых вулканаў.
Азоўскае мора — самае маленькае на нашай планеце, пра што сведчаць яго асноўныя морфаметрычныя характарыстыкі. Плошча 39,1 тыс. км², аб’ём 290 км³, сярэдняя глыбіня 7 м, максімальная 13 м. Тэмпература вады летам 25—30 °C, зімой — каля 0 °C. Замярзае з лістапада—снежня да сакавіка—красавіка. Салёнасць 2—11 ‰. Пераважаюць усходнія і паўночна-ўсходнія вятры, цячэнні няўстойлівыя, залежаць ад вятроў. Ападкі 300—520 мм за год, пераважна летам. Утварае шэраг плыткіх заліваў: Таганрогскі, Тэмрукскі, Сіваш і інш. Берагі пераважна нізкія, на поўдні — абрывістыя.
Антоніа Грамшы
Антоніа Грамшы (22 студзеня 1891, Алес, Сардзінія - 27 красавіка 1937, Рым) — выбітны італьянскі філосаф, журналіст і палітычны дзеяч; заснавальнік і кіраўнік Італьянскай камуністычнай партыі і тэарэтык марксізму.
Інгегерд Біргерсдотэр
Інгегерд Біргерсдотэр (Ingegerd Birgersdotter; каля 1180 ― каля 1230) ― каралева-кансорт Швецыі, другая жонка караля Сверкера II.
Паходзіць з высакароднай сям’я Фолькунгаў, была дачкой магутнага ярла Біргера Броса і аўдавелай каралевы Брыгіты Харальдстоцір; яе маці была дачкой караля Нарвегіі Харальда IV Гілі і ў 1160―1161 гады сама была каралевай Швецыі, паколькі яе першым мужам быў кароль Магнус Хенрыксен.
Каралева
Каля 1200 года, пасля смерці першай жонкі караля Сверкера Бенедыкты, выйшла замуж за яго. Адыграла важную ролю ў дзяржаўнай палітыцы. У 1202 годзе памёр яе бацька, і каралева Інгегерд і кароль Сверкер абвясцілі свайго падгадаванага сына прынца Юхана спадчыннікам і кіраўніком клана Фолькунгаў, які атрымаў тытул ярла. Мяркуецца, што гэты крок адштурхнуў клан Фолькунгаў ад двара Сверкера. Сыны папярэдняга караля Кнута I Эрыксана беглі ў Нарвегію у 1204 годзе, вярнуліся ў наступным годзе з арміяй нарвежцаў. Трое сыноў былі забітыя ў бітве пры Элграсе, а чацвёрты, Эрык, збег. Гэтыя крывавыя падзеі прымусілі сваякоў Інгегерды прыняць бок Эрыка, як паказалі наступныя падзеі. Усе спробы Інгегерд выступіць у якасці пасярэдніка паміж каралём і яе сям’ёй і прымірыць іх не ўвянчаліся поспехам. Сверкер і Эрык сустрэліся ў бітве пад Ленай у 1208 годзе, падчас якой яе брат ярл Пуга загінуў у сутыкненні на баку Эрыка, магчыма, разам са сваім дзядзькам Магнусам Мінелшэльдам. Эрык атрымаў перамогу і заўладарыў у Швецыі. У 1210 годзе яе муж распачаў спробу вярнуць трон, але быў забіты ў бітве пры Гестылрэне. Ярл Фольке, верагодна, быў яшчэ адным з яе братоў, быў забіты, змагаючыся на баку Эрыка.
Пасля бітвы пры Гестылрэне
Пазнейшыя гады жыцця Інгегерд невядомыя, роўна як і год яе смерці. У 1216 годзе яе сын Юхан стаў каралём, аднак хронікі нічога не згадваюць пра яго маці ў сувязі з гэтай падзеяй. Гісторыкі мяркуюць, што яна правяла рэшту жыцця са сваім братам Магнусам ў Сконэ або ў якой-небудзь іншай частцы Даніі. Была выказана здагадка, што яна, магчыма, памерла каля 1230 года.
Адсутнасць храналагічнай дакладнасці ў гістарычных крыніцах з’яўляецца прычынай альтэрнатыўнага тлумачэння парадку жонак Сверкера. Можна меркаваць, што Інгегерд, магчыма, была першай яго жонкай у канцы XII і пачатку XIII стагоддзя, і ўжо пасля яе смерці Сверкер ажаніўся з Бенедыктай Эбесдотэр з Хвідэ, чый бацька Эбе Сунесен, брат арцыбіскупа Лунда Андрэаса Сунесена, падтрымаў Сверкера ў правальнай для яго бітве пад Ленай.
Субараўка (Хіславіцкі раён)
Субараўка (Суборовка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чарапоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Венера (касмічная праграма)
«Вене́ра» — назва серыі савецкіх аўтаматычных міжпланетных станцый (АМС) для вывучэння Венеры і касмічнай прасторы, а таксама праграмы іх распрацоўкі і запускаў.
Дасягненні
У 1961—1983 запушчана 16 «Венер» («Венера-1» 12.2.1961; 20.5.1961 яна прайшла на адлегласці каля 100 тыс. км ад Венеры і выйшла на арбіту спадарожніка Сонца). Пачынаючы з «Венеры-3» АМС складаюцца з арбітальнага адсека і спускальнага апарата. «Венера-3» здзейсніла першы ў свеце палёт касмічнага лятальнага апарата на іншую планету (16.11.1965 стартавала, 1.3.1966 дасягнула паверхні Венеры).
«Венера-4» правяла першыя прамыя даследаванні атмасферы Венеры (1967), «Венера-7» зрабіла першую мяккую пасадку на Венеру (1970). «Венера-4» — «Венера-8» вывучалі размеркаванне ціску, шчыльнасць, тэмпературу, хімічны састаў атмасферы.
«Венера-9» — першы штучны спадарожнік Венеры (першая здымка паверхні Венеры, 1975).
«Венера-13» і «Венера-14» (1982) перадалі каляровыя панарамы месцаў пасадкі і даследавалі хімічны састаў грунту.
На «Венеры-15» і «Венеры-16» (1983) замест спускальнага апарата ўстаноўлены радыёлакатар, з дапамогай якога праведзена здымка паўночнага паўшар’я Венеры: выяўлены горныя хрыбты, кратары, пласкагор’і, разломы, шматлікія вынікі тэктанічнай актыўнасці планеты.
Жоржы Кобаясі
(小林 ジョージ; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1972 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Антоні Нарбут
Антоні (Ян Антон) Нарбут (? — пасля 1798) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Нарбутаў герба «Трубы». Нарадзіўся ў сям’і Казіміра Нарбута і Мар’яны з Навіцкіх. Быў братам Дамініка і Казіміра Нарбутаў.
Сям’я
Быў жанаты з Кларай Плятэр, меў дачку Казіміру, жонку капітана польскіх войскаў Юзафа Гружэўскага.
Сцяг Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў
Сцяг Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў — быў зацверджаны ў 1959 і выкарыстоўваўся толькі разам са сцягам Каралеўства Нідэрланды. Страціў сілу ў 2010, калі Кюрасаа і Сінт-Мартэн атрымалі статус самакіравальных дзяржаў у складзе Каралеўства Нідэрландаў, а Банайрэ, Саба, Сінт-Эстаціус сталі асобымі суполкамі.
Апісанне
У 1959—1985 на сцягу была і шостая зорка, якая пазначал Арубу.
Вера
Вера — прызнанне чаго-небудзь за ісціну, часта - без папярэдняй фактычнай або лагічнай праверкі, адзіна ў сілу ўнутранага, суб'ектыўнага няўхільнага пераканання, якое не мае патрэбы для свайго абгрунтавання ў доказах, хоць часам і шукае іх. Вера можа ўплываць на паводзіны чалавека, абумоўліваць яго перакананні і матывы дзейнасці. Вера ў магчымасць прадухілення ядзернай вайны, заснаваная на агульначалавечым імкненні да захавання жыцця на Зямлі, заахвочвае людзей да такіх дзеянняў, якія, на іх думку, могуць прадухіліць знішчэнне чалавецтва. Такім чынам, вера - гэта эмацыянальныя, зацікаўленыя адносіны чалавека да тых уяўленняў і ідэй, якія адлюстроўваюць жаданую рэчаіснасць. У большасці рэлігійных вучэнняў вера - цэнтральная светапоглядная пазіцыя і адначасова псіхалагічная ўстаноўка, якая трактуецца як унутраны стан чалавека. У іўдаізме, хрысціянстве і ісламе паняцце «вера» амаль супадае з паняццем «рэлігія» (выразы «хрысціянская вера» і «хрысціянская рэлігія» выкарыстоўваюцца як сінонімы).
У філасофіі І.Канта вера пераасэнсоўваецца як пазіцыя розуму, які прымае тое, што з'яўляецца лагічна недаказальным, але неабходным для абгрунтавання маральнага імператыву. Яна можа станоўча або адмоўна ўздзейнічаць на грамадскія працэсы, развіццё асобы. Лепш верыць у сапраўднае, чым у лжывае ці ілюзорнае ўяўленне. Так, маленькія дзеці схільныя верыць, што іх бацькі - лепшыя людзі ў свеце і таму заслугоўваюць пераймання. Дадатнае ўздзеянне веры будзе забяспечана толькі ў тым выпадку, калі дарослыя будуць сапраўды вартыя таго, каб стаць прыкладам для іншых. Другім момантам веры з'яўляюцца інтарэсы, з якімі яна звязана. Прагрэсіўныя, высокамаральныя, гуманістычныя інтарэсы станоўча ўплываюць на веру. Калі ж вера вызначаецца рэакцыйнымі, ганебнымі, карыслівымі інтарэсамі, то яна будзе перашкаджаць прагрэсу грамадства і ўдасканаленню чалавека.
Стрылкавычы
Стрылкавычы (Стрі́лковичі) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сусаліў
Сусаліў (Су́солів) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Асаф Міхайлавіч Месерэр
Аса́ф Міха́йлавіч Месерэр́ (Мешоер) (6 [19] лістапада 1903, Вільня —, ) — савецкі і расійскі артыст балета, балетмайстар, харэограф, публіцыст. Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1947). Народны артыст СССР (1976). Прадстаўнік артыстычнай дынастыі Месерэр — Плісецкіх.
Марджары Бултан
Нарадзілася 7 мая 1924 года, англічанка. Вучылася ў Оксфардскім універсітэце; мела доктарскую ступень па літаратуразнаўству. Паводле прафесіі — выкладчык англійскай мовы і літаратуры. З 1949 года — эсперантыст. Аўтар больш чым за 20 кніг на эсперанта і англійскай мове.
Пяру Бултан належаць некалькі зборнікаў вершаў і паэм, зборнік тэаральных п’ес «Жанчына каля мяжы» і шэраг празаічных твораў. Мяккі гумар, выразны гуманістычны кірунак вершаваных мініяцюр і паэм паэткі выдвігаюць яе ў шэраг найбольш таленавітых эсперантамоўных паэтаў.
Пасля апублікавання вершаў Бултан у эсперанцкай перыёдыцы паследваў яе дэбютны паэтычны зборнік «Кантральта», які быў выдадзены ў 1955 годзе. Падчас напісання твораў, якія ўвайшлі ў гэты зборнік, паэтэса натхнялася багатым вопытам настаўніка і падарожніка (яна ўдзельнічала, у прыватнасці, у працы шматлікіх эсперантскіх кангрэсаў).
Ад зборніка да зборніка тэматыка паэтычных твораў М. Бултан становіцца ўсё больш разнастайнай. Калі ў яе зборніке «Часціцы», былі — пераважна — адлюстраваны трывожыўшыя чалавека XX стагоддзя праблемы, то зборнік «сто вясёлых песняў» складаецца з вершаваных мініяцюр, якія адлюстроўваюць светлыя бакі жыцця і адрозніваюцца тонкім гумарам.
Улюблёны вершаваны памер паэткі — пяцістопны ямб. У сваіх паэтычных творах яна актыўна карыстаецца дзісананаснымі рыфмамі, нанізваючы іх цэлымі гронкамі: lumo — amo — komprenemo, mondo — grundo — legendo і г. д..
У кнігу «Жанчына каля мяжы» ўвайшлі аднаактныя п’есы пазнастайнага зместу — лірычныя і трагічныя, дыдактычныя і фантастычныя. Поспехам карысталася драма М. Бултан «Быць ці не быць» Esti aŭ ne esti, у якой апавядаецца аб жахлівых наступствах вайны з прымяненнем атамнай зброі і якая была пастаўлена Венгерскім эсперанта-тэатрам.
У 1960 годзе М. Бултан апублікавала на англійскай мове «Біяграфію Заменгофа», дзе былі прыведзены раней невядомыя дакументы аб жыцці заснавальніка эсперанта. У 1962 годзе гэтая кніга была выдадзена ў перакладзе на эсперанта; гісторыкі эсперанта-руха адносяць яе да лепшых з існуючых біяграфій Л. Л. Заменгофа.
Падневічы
Па́дневічы (, Падневичи) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета.
У 1940—1959 і 1962—1997 гадах цэнтр Падневіцкага сельсавета. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавета.
Людвік Лоўп’я
Людвік Лоўп’я (Ludwik Loupia, Ludovicus Loupia; 23 жніўня 1701, Мазовія — 9 лістапада 1764, Полацк ) — святар, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 13 жніўня 1717 г. у Вільні. Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Мінску (1731—1732) і Навагрудку (1732—1733), філасофію ў Пінску (1733—1735) і Навагрудку (1736—1739). Быў місіянерам у Любску (1735—1737). Прэфект школ у Гродна (1739—1741), прафесар тэалогіі ў Полацку (1741—1743), Варшаве (1743—1746). Прафесар тэалогіі і дэкан факультэта філасофіі і тэалогіі Віленскай акадэміі (1746—1748). Прэфект школ у Варшаве (1749—1752), суперыёр у Мітаве (1753—1758). У апошнія гады жыцця працаваў на Беларусі як рэктар Аршанскага езуіцкага калегіума (1759—1762) і прэфект школ у Полацку (1762—1764). Пакінуў рукапісныя лекцыі па тэалогіі.
Андрэй Васілевіч Фомачкін
Андрэй Васілевіч Фомачкін (Андрей Васильевич Фомочкин, нар., г. Армавір , Краснадарскі край, РСФСР, СССР) — беларускі лёгкаатлет і спартыўны функцыянер. Майстар спорту міжнароднага класа. Пераможца і прызёр Спартакіяды народаў СССР (1986), рэкардсмен СССР у зімовым мнагабор’і.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца Васіля Паўлавіча Фомачкіна. Бацька служыў у розных гарнізонах, сям’я доўгі час жыла ў расійскім Армавіры. У 1981 годзе Андрэй Фомачкін пераехаў у Мінск, бо ў 1979 годзе сюды запрасілі на працу яго трэнера Анатоля Лабанава, а ён перавёз і сваіх вучняў.
А. Фомачкін стаў адным з мацнейшых дзесяціборцаў СССР 1980-х, прызёрам чэмпіянатаў, рэкардсменам СССР у шматбор’і ў залах. На у эстафеце 4х400 м разам Валерыем Даўкшам, Сяргеем Дабравольскім і Уладзімірам Будзько паказаў вынік 3.05,66.
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава, пазней Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых працаўнікоў і спецыялістаў фізічнай культуры, спорту і турызму.
Працаваў трэнерам-выкладчыкам СДЮШАР Мінскай вобласці, займаў шэраг кіруючых пасад у дзяржаўных і камерцыйных арганізацыях, з 2007 года ў дырэктараце нацыянальных каманд, у 2008—2010 гг. — памочнікам Міністра спорту і турызму Беларусі. У 2010—2012 гг. старшыня дырэктарата нацыянальных каманд па відах спорту Міністэрства спорту і турызму Беларусі. Затым дырэктар РЦАП па лёгкай атлетыцы, кіраўнік аддзела зімовых відаў спорту ва ўпраўленні нацыянальных каманд па відах спорту Міністэрства спорту і турызму. З 2017 дырэктар Рэспубліканскага цэнтра алімпійскай подрыхтоўкі по зімовых відах спорту «Раўбічы».
Жанаты, мае дваіх дзяцей. Бацька, разам са сваім старэйшым сынам, жыве ў расійскім Рыбінску.
Скандал са сцягам Расіі
На адкрыцці Летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 у Рыа-дэ-Жанэйра, якое адбылося 7 верасня на стадыёне «Маракана», Андрэй Фомачкін выйшаў разам з беларускай камандай са сцягам Расіі, чыя каманда была раней у поўным складзе дыскваліфікавана Міжнародным паралімпійскім камітэтам на падставе дакладу Мак-Ларэна, дзе сцвярджалася, што ўжыванне допінгу падтрымлівалася ў Расіі на дзяржаўным узроўні. Фомачкін прайшоў са сцягам па стадыёне некалькі дзясяткаў метраў, перад тым як яго забралі.
У МПК заявілі, што прымуць рашэнне аб дысцыплінарных мерах. 8 верасня Міжнародны паралімпійскі камітэт пазбавіў Фомачкіна акрэдытацыі, 10 верасня той вярнуўся ў Мінск.
Пасля акцыі Андрэя Фомачкіна кіраўнік Паралімпійскага камітэта Беларусі Алег Шэпель заявіў, што гэта быў жэст салідарнасці з адхіленымі ад гульняў расійскімі атлетамі. Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што ўчынак заслухоўвае захаплення. Віцэ-прэзідэнт Паралімпійскага камітэта Расіі выступіла з ініцыятывай узнагародзіць Фомачкіна ордэнам Дружбы.
Сам Андрэй Фомачкін падкрэсліў пасля, што падтрымаў бы кожную каманду, якую несправядліва б адхілілі ад Алімпіяды або Паралімпіяды. 3.10.2016 ў Маскве ў рамках мультымедыйный прэс-канферэнцыі беларускія паралімпійцы перадалі расійскім калегам той самы сцяг, што пабываў у Рыа-дэ-Жанейра. Расійскі бізнесмен Сяргей Шмакаў, у сваю чаргу, падарыў квартэру ў жылым комплексе пад Зеленаградам Андрэю Фомачкіну.
Васіль Кірылавіч Захараў
Васіль Кірылавіч Заха́раў (Василий Кириллович Захаров; — ) — вучоны ў галіне лесаводства, доктар сельскагаспадарчых навук (1948), прафесар (1926). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1956).
Біяграфія
В. К. Захараў нарадзіўся ў горадзе Ладзейнае Поле Алонецкай губерні Расійскай імперыі (зараз Расіі). Першапачатковую адукацыю атрымаў у гарадскім вучылішчы. У 1923 годзе скончыў Ленінградскі лясны інстытут (сучасны Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт), выкладаў у ім на кафедры лесаўпарадкавання і адначасова працаваў ляснічым вучэбна-вопытнага лясніцтва інстытута. У 1926 годзе абраны прафесарам на кафедры лясной таксацыі і лесаўпарадкавання Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (БСГА). У 1930 годзе факультэт БСГА быў пераўтвораны ў самастойны Беларускі лесатэхнічны інстытут, загадчыкам кафедры таксацыі і лесаўпарадкавання быў прызначаны В. К. Захараў. У асобныя перыяды ён займаў пасады дэкана факультэта і намесніка дырэктара па навучальнай і навуковай рабоце. З 1950 года В. К. Захараў прымаў удзел у навуковай рабоце Інстытута лесу Акадэміі навук БССР.
Навуковая дзейнасць
А. К. Захараву належаць больш за 50. навуковых прац па актуальным пытанням лясной гаспадаркі, таксацыі лесу, уліку і ўдакладненню метадаў уліку лесу на кораню са складаннем шэрагу табліц.
Сярод апублікаванага:
Тарава (Львоўская вобласць)
Тарава (Тара́ва) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 3966
NGC 3966 (іншыя абазначэнні — NGC 3986, UGC 6920, MCG 5-28-53, ZWG 157.58, IRAS11541+3217, PGC 37544) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3966, NGC 3986.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сцяг Кубы
Сця́г Ку́бы, які кубінцы называюць «сцягам самотнай зоркі» (па-іспанску: La bandera de la estrella solitaria), створаны рэдактарам газеты «La Verdad» (з іспанскай: «Праўда») Мігелем Тэурбэ-Калонам у 1849 годзе.
Вернасць
Вернасць — маральная якасць, якая характарызуе духоўны стан асобы і вызначае лінію яе паводзін.
Людзі са старажытных часоў высока цанілі стойкасць, нязменлівасць пачуццяў і адносін, выкананне абавязкаў перад людзьмі і грамадствам.
Адданасць чалавека справам і інтарэсам блізкіх яму людзей, калектыву, сацыяльнай групы, грамадства ў цэлым, абавязковасць у выкананні сваіх абяцанняў і абавязкаў, пастаянства ў адносінах з сям'ёй, сябрамі — усе гэтыя праяўленні вернасці вызначаюць развіццё чалавека. Але не менш важная вернасць і для самога чалавека, фармавання яго духоўнага свету, вызначэння цэласнасці жыццёвага шляху.
Сталіца (значэнні)
Сталіца:
NGC 5173
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іжэўск
Іжэўск (Ижевск, Иж) — горад (з 1918) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Удмурціі. Насельніцтва 623,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1760 годзе. Размешчаны на рацэ Іж, за 40 км ад яе ўпадзення ў Каму. Вытворчасць якасных сталяў, развітае машынабудаванне і ў прыватнасці: вытворчасць аўтамабіляў, матацыклаў, стралковай паляўнічай і наразной зброі; прыборабудаванне, харчовая перапрацоўчая прамысловасць.
Гісторыя
У 1760 годзе граф Пётр Іванавіч Шувалаў заснаваў жалезаробчы завод, вакол якога ўзнік пасёлак Іжэўскі Завод. У 1807 годзе завод ператвораны ў збройны і перададзены ў Ваеннае міністэрства. 21 лютага 1918 года пасёлак Іжэўск ператвораны ў горад. У перыяд Грамадзянскай вайны 1918-20 Іжэўск быў захоплены белагвардзейцамі. 8 чэрвеня 1919 канчаткова вызвалены Чырвонай Арміяй. З 1921 года Іжэўск — цэнтр Воцкай аўтаномнай вобласці (з 1932 — Удмурцкай). З 1934 — сталіца Удмурцкай АССР.
Узброеныя сілы
Узброеныя сілы, узброеная арганізацыя дзяржавы, прызначаная абараняць суверэнітэт і тэрытарыяльную цэласнасць дзяржавы на выпадак вайны, адзін з важнейшых інструментаў палітычнай улады.
Прызначэнне ўзброеных сіл, прынцыпы іх будаўніцтва, навучання і выхавання асабовага складу вызначаюцца грамадствам, дзяржаўным ладам і палітыкай дзяржавы, а таксама масштабам краіны, яе геаграфічным становішчам, гістарычнымі, сацыяльнымі і культурнымі традыцыямі. Вырашальны ўплыў на ўзброеныя сілы аказвае эканоміка.
Да 20-га стагоддзя ўзброеныя сілы складаліся з сухапутнай арміі і ваенна-марскога флоту. Сучасныя ўзброеныя сілы ў большасці дзяржаў свету складаюцца з розных відаў (сухапутныя войскі, ваенна-марскі флот, ваенна-паветраныя сілы, сілы супрацьпаветранай абароны), вышэйшых органаў ваеннага кіравання (міністэрства абароны, генеральны штаб), органаў тылу і некаторых ваенізаваных арганізацый.
Норберг
Норберг — прозвішча.
Сільвана-д’Орба
Сільвана-д'Орба (Silvano d'Orba) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1860 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 154 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pancrazio martire.
Чайкавычы
Чайкавычы (Ча́йковичі) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Галіна Канапацкая
Біяграфія
Галіна Канапацкая нарадзілася ў горадзе Рава Мазавецка Петракоўскай губерні (цяпер Лодзінскае ваяводства Польшчы) у татарскай сям’і. Ва ўзросце 8 гадоў разам з сям’ёй пераехала ў Варшаву. Вучылася на філалагічным факультэце Варшаўскага ўніверсітэта. Праявіла сябе рознабаковай спартсменкай, выступала за каманды Студэнцкага спартыўнага саюза ў спаборніцтвах па лёгкай атлетыцы, тэнісе, плаванні, баскетболе, валодала навыкамі верхавой язды і ваджэння аўтамабіля, была вядома і на гарналыжных схілах.
У 1924 годзе французскім трэнерам польскіх лёгкаатлетак Морысам Баке была вызначана спецыялізацыя Канапацкай у лёгкай атлетыцы — кіданне дыска. У тым сезоне яна выйграла ў гэтай дысцыпліне першы тытул чэмпіёнкі Польшчы з вынікам 23,45 м. Улетку 1926 года ў Варшаве ўстанавіла два новыя сусветныя рэкорды — 34,15 і 34,90, а ў перадалімпійскім 1927 годзе абнавіла вышэйшае сусветнае дасягненне, паказаўшы вынік. 39,18.
У 1927 і 1928 гадах Канапацкая прызнавалася найлепшай спартсменкай года ў Польшчы. У 1926 і 1930 гадах станавілася чэмпіёнкай Сусветных жаночых гульняў у кіданні дыска (з вынікамі 37,71 і 36,80 адпаведна), у 1926 годзе таксама заваявала «бронзу» у штурханні ядра масай 3,628 кг двума рукамі (19,25). 26 разоў станавілася чэмпіёнкай Польшчы, найбольшую колькасць залатых медалёў выйграўшы ў штурханні ядра (1924—1928) і кіданні дыска (1924—1928, 1930, 1931). У 1930-я гады паказвала даволі высокія вынікі ў тэнісе, выступаючы ў міксце з Янам Малцужыньскім і Чэславам Спыхалай, у 1937 годзе ўваходзіла ў дзясятку найлепшых тэнісістак краіны. У гэты перыяд Канапацкая была членам Савета Міжнароднай федэрацыі жаночага спорту, адыгрывала важную ролю ў Алімпійскім руху Польшчы, у якасці ганаровага госця прысутнічала на зімовых і летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года.
Талент Галіны Канапацкай знайшоў выраз не толькі на спартовых арэнах, але і ў мастацтве. Яе вершы друкаваліся на старонках польскіх літаратурных выданняў, у 1929 годзе Канапацкая выдала зборнік «Аднойчы» (па-польску: Któregoś dnia), прычым садзейнічанне ў яго выпуску аказаў вядомы паэт і галоўны рэдактар газеты Przegląd Sportowy Казімеж Вяжынскі, які таксама выйграў на залатой медыцыне. — у конкурсе па літаратуры за лірычны твор «Алімпійскі лаўр» (польск. Laur Olimpijski).
З 20 снежня 1928 года Канапацкая была замужам за палкоўнікам Ігнатам Матушэўскім. У верасні 1939 года, пасля пачатку Другой сусветнай вайны, удзельнічала ў ініцыяванай яе мужам эвакуацыі польскага залатога запасу і сама знаходзілася за рулём аднаго з грузавікоў, якія рухаліся ў Францыю.
У 1940 годзе эмігравала ў ЗША, пасля вайны наведвала Польшчу толькі тры разы. У перыяд жыцця ў ЗША займалася жывапісам, узяла сабе творчы псеўданім Helen Georgie. У 1978 годзе, праз 50 гадоў пасля перамогі на Алімпійскіх гульнях была ўзнагароджана сярэбраным медалём ордэна Заслугі Польскай Народнай Рэспублікі.
Памерла 28 студзеня 1989 года ў Дэйтона-Біч у Фларыдзе. Урна з прахам Галіны Канапацкай была перавезена ў Варшаву і 18 кастрычніка 1990 года пахавана ў сямейнай магіле на Брудноўскіх могілках.
NGC 3964
NGC 3964 (іншыя абазначэнні — MCG 5-28-43, ZWG 157.50, PGC 37375) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Антонаўка (Бранскі раён)
Антонаўка (Анто́новка) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Супонеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Паводле археалагічных даных, яшчэ ў IX—XIII стст. тут існавала баярская ці княжая сядзіба. Паселішча аднавілася прыкладна ў XVI стагоддзі (упершыню згадваецца ў 1623 годзе, таксама называлася Антонава). Да секулярызацыі (1764) Антонаўка з’яўлялася вотчынай Бранскага Пакроўскага сабора; пазней — «эканамічнае» паселішча. Была ў парафіі вёскі Супонева.
У 1924—1929 гг. — у Бежыцкай воласці; з 1929 года ў Бранскім раёне. Да 1930-х гг. — цэнтр Антонаўскага сельсавета, потым да 1959 года ў Талмачоўскім сельсавеце, пазней у Супонеўскім.
Еленягурскае ваяводства
Гарады
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
Церахоўка (Хіславіцкі раён)
Церахоўка (Тереховка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чарапоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Церахоўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Церахоўку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Майсей Ізраілевіч Аксянцаў
Майсей (Моўша-Янкель) Ізраілевіч Аксянцаў (Аксянцев Моисей Израилевич;, — , ) — савецкі вучоны ў галіне паталагічнай фізіялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1937).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і краўца. Скончыў медыцынскі факультэт Казанскага ўніверсітэта (1923). Быў пакінуты ў ардынатуру пры факультэтскай тэрапеўтычнай клініцы. Адначасова загадваў аддзелам рабочай медыцыны Татнаркамздрава. У 1927 г. у Казані быў арганізаваны туберкулёзны інстытут, першым дырэктарам якога стаў Аксянцаў. 11 мая 1928 г. СНК Татарскай рэспублікі прызначыў Аксянцава намеснікам Наркама аховы здароўя і членам Калегіі Наркамздрава. У 1929 г. малодшы асістэнт пры кафедры агульнай паталогіі медыцынскага факультэта Казанскага ўніверсітэта,у 1930 г. — намеснік дырэктара па АХЧ, а затым — дырэктар Казанскага ГІДУВа, дзе працаваў да 1937 г. Пасля вылучэння медфакультета ў самастойны ВНУ працаваў на кафедры паталагічнай фізіялогіі КДМІ, у 1931 г. ацверджаны штатным дацэнтам. На кафедры займаўся дзеяннем паніжанага ціску на арганізм чалавека, працаваў у лабараторыях Берліна і Рыма, Швейцарыі і Аўстрыі. З 1934 г. узначаліў кафедру патафізіялогіі. У 1935 г. разам з загадваннем кафедры патафізіялогіі КДМІ, кіраўніцтвам ГІДУВам, ён быў прызначаны дырэктарам КДМІ. З 1947 г. працаваў у Казанскім НДІ траўматолагіі і артапедыі, з 1954 навуковым работнік, з 1962 г. — кіраўнік аддзела патафізіялогіі.
Каўнаскі каледж лясной і экалагічнай інжынерыі
Каўнаскі каледж лясной і экалагічнай інжынерыі (Kauno miškų ir aplinkos inžinerijos kolegija) — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-экалагічнага профілю, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню па такіх напрамках, як: лясная гаспадарка, прыродны турызм, садаводства, ландшафтны дызайн, гідратэхнічнае будаўніцтва, землеўпарадкаванне і інш. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнаскім раёне ў мястэчку Гірыёніс.
Вега (касмічная праграма)
«Ве́га» — назва міжнароднага праекта і аўтаматычных міжпланетных станцый (АМС) для даследавання планеты Венеры і каметы Галея.
АМС «Вега-1» і «Вега-2», у аснову якіх пакладзена канструкцыя АМС «Венера», былі запушчаны адпаведна 15 і 21 снежня 1985.
З дапамогай АМС «Вега» праведзены вымярэнні параметраў атмасферы Венеры, іх пасадачныя модулі ўзялі пробы грунту. Пасля гравітацыйнага павароту АМС праляцелі 6 і 9 сакавіка 1986 каля ядра каметы Галея на адлегласці 9 і 8,2 тыс. км адпаведна, перадалі на Зямлю больш за 1000 тэлевізійных здымкаў ядра каметы, а таксама дадзеныя хімічнага аналізу газавай і пылавой састаўляючых каметы. Былі зроблены вымярэнні для дакладнага навядзення заходнееўрапейскай АМС «Джота».
Чэрхава
Чэрхава (Черха́ва) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Джэймс Бейкер
Джэймс Адысан Бейкер III (James Addison Baker III, 28 красавіка 1930, Х’юстан) — амерыканскі палітык, які займаў пасаду кіраўніка адміністрацыі прэзідэнта Рэйгана, сакратара Казначэйства ЗША, а 1989 па 1992 - дзяржаўнага сакратара ЗША.
Сям'я
Жанаты на С'юзан Гарнет, восем дзяцей.
Павіяны
Павія́ны (Papio) — род прыматаў з сямейства мартышкавых (Cercopithecidae). Адносна колькасці відаў, якія адносяцца да рода павіанаў, сярод заолагаў няма кансенсуса. Некаторыя даследчыкі аб'ядноўваюць усіх павіянаў у адзін від, іншыя падзяляюць іх на пяць самастойных відаў.
Мармуровае мора
Мармуро́вае мо́ра (тур. Marmara) — міжмацерыковае мора Міжземнаморскага басейну. Знаходзіцца паміж Еўропай і Малой Азіяй. Злучаецца пралівам Басфор з Чорным морам, пралівам Дарданелы — з Эгейскім морам.
Плошча 12 тыс. км²; даўжыня 280 км, найб. шырыня 80 км. Пераважна плыткаводнае з сярэдняй глыбінёй 250 м; у цэнтральнай частцы глыбіня да 1389 м. Тэмпература вады летам 20—29 °C, зімой — 8—9 °C. Салёнасць 22,5—26‰. Прылівы 0,4—1,0 м. Берагі моцна парэзаныя, пераважна гарыстыя, ля паўночнага берага — падводныя рыфы. Асноўныя астравы — Мармара, Пашаліманы, Аўша, Прынцавы ды інш.
Асноўныя порты і ВМБ: Стамбул, Ізміт, Бандырма, Гёльджук (усе — Турцыя).
Шарлота Норберг
Шарлота Норберг (Maria Charlotta «Charlotte» Norberg;,  — ) — шведская балерына і балетны педагог. Адна з вядучых шведскіх балерын Каралеўскага шведскага балета ў сярэдзіне XIX стагоддзя.
Біяграфія
Шарлота Норберг нарадзілася ў Стакгольме ў 1824 годзе.