cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канстанцін Ксавер’евіч Ракасоўскі
Грамадзянская вайна
З кастрычніка 1917 года добраахвотна перайшоў у Чырвоную Гвардыю (у Каргапольскі чырвонагвардзейскі атрад радавым чырвонагвардзейцам), потым у Чырвоную армію. З лістапада 1917 года па люты 1918 года ў складзе Каргапольскага чырвонагвардзейскага кавалерыйскага атрада, на пасадзе памочніка начальніка атрада, Ракасоўскі браў удзел у задушэнні контррэвалюцыйных паўстанняў у раёне Волагды, Буя, Галіча і Салігаліча. З лютага па ліпень 1918 года браў удзел у задушэнні анархісцкіх і казацкіх контррэвалюцыйных выступленняў на Слабажаншчыне (у раёне Харкава, Унечы, Міхайлаўскага хутара) і ў раёне Карачаў — Бранск. У ліпені 1918 года, у складзе таго ж атрада, перакінуты на Усходні фронт пад Екацярынбург і браў удзел у баях з белагвардзейцамі і чэхаславакамі пад станцыяй Кузіна, Екацярынбургам, станцыямі Шамары і Шаля да жніўня 1918 года. Са жніўня 1918 года атрад перафарміраваны ў 1-ы Уральскі імя Валадарскага кавалерыйскі полк, Ракасоўскі прызначаны камандзірам 1-га эскадрона.
7 сакавіка 1919 года ўступіў у РКП(б) (членскі білет № 239).
У Грамадзянскую вайну — камандзір эскадрона, асобнага дывізіёна, асобнага кавалерыйскага палка. 7 лістапада 1919 года на поўдзень ад станцыі Мангут, у сутычцы з намеснікам начальніка 15-й Омскай Сібірскай стралковай дывізіі арміі Калчака, палкоўнікам М. С. Вазнясенскім (у мемуарах Ракасоўскага памылкова «Васкрасенскім») засек апошняга, а сам быў паранены ў плячо.
23 студзеня 1920 года Ракасоўскі быў прызначаны камандзірам 30-га кавалерыйскага палка 30-й дывізіі 5-й арміі.
Летам 1921 года, камандуючы чырвоным 35-м кавалерыйскім палком, у баі пад Троіцкасаўскам нанёс паражэнне 2-й брыгадзе генерала Б. П. Рэзухіна з Азіяцкай коннай дывізіі генерала барона Р. Ф. фон Унгерн-Штэрнберга і быў цяжка паранены. За гэты бой Ракасоўскага ўзнагародзілі ордэнам Чырвонага Сцяга.
У кастрычніку 1921 года пераведзены камандзірам 3-й брыгады 5-й Кубанскай кавалерыйскай дывізіі.
У кастрычніку 1922 года ў сувязі з перафарміраваннем 5-ы дывізіі ў Асобную 5-ю Кубанскую кавбрыгаду, па ўласным жаданні прызначаны на пасаду камандзіра 27-га кавалерыйскага палка гэтай жа брыгады.
У 1923—1924 гадах браў удзел у баях супраць белагвардзейскіх атрадаў генерала Мыльнікава, палкоўніка Дзераўцова, Дуганава, Гардзеева і сотніка Шадрына І. С., якія выйшлі на тэрыторыю СССР, у Забайкалле (узначальваў Срэценскі баявы ўчастак). 9 чэрвеня 1924 года, у час правядзення аператыўна-вайсковай аперацыі супраць атрадаў Мыльнікава і Дзераўцова, Ракасоўскі ўзначальваў адзін з атрадаў чырвонаармейцаў, які ішоў па вузкай таежнай сцежцы.
Мыльнікаў выжыў. Неўзабаве чырвоныя аператыўным шляхам усталявалі месцазнаходжанне параненага генерала Мыльнікава на хаце аднаго з мясцовых жыхароў і 27 чэрвеня 1924 года арыштавалі яго. Атрады Мыльнікава і Дзераўцова былі разгромленыя ў адзін дзень.
Міжваенны перыяд
30 красавіка 1923 года Ракасоўскі ажаніўся з Юліяй Пятроўнай Барміной. 17 чэрвеня 1925 года ў іх нарадзілася дачка Арыядна.
Верасень 1924 — жнівень 1925 года — слухач кавалерыйскі курсаў удасканалення каманднага складу, разам з Георгіем Жукавым і Андрэем Яроменкам.
З ліпеня 1926 года па ліпень 1928 года Ракасоўскі служыў у Манголіі інструктарам асобнай Мангольскай кавдывізіі (горад Улан-Батар).
Са студзеня па красавік 1929 года прайшоў курсы ўдасканалення вышэйшага начальніцкага складу пры Акадэміі імя М. В. Фрунзэ, дзе пазнаёміўся з працамі Міхаіла Тухачэўскага.
У 1929 годзе камандаваў 5-й асобнай кубанскай кавалерыйскай брыгадай (размяшчалася ў Ніжняй Бярозаўцы пад Верхняудзінскам), у лістападзе 1929 года ўдзельнічаў у Маньчжура-Чжалайнорскай (Маньчжура-Джалайнорскай) наступальнай аперацыі РСЧА.
Са студзеня 1930 года Ракасоўскі камандаваў 7-й Самарскай кавалерыйскай дывізіяй (адным з камандзіраў брыгад у якой быў Георгій Жукаў). У лютым 1932 года пераведзены на пасаду камандзіра-камісара 15-й Асобнай кубанскай кавалерыйскай дывізіяй (Даурыя).
З увядзеннем ў 1935 годзе персанальных званняў у РСЧА атрымаў званне камдзіў.
У 1936 годзе Канстанцін Ракасоўскі камандуе 5-м кавалерыйскім корпусам у Пскове.
Арышт
27 чэрвеня 1937 года быў выключаны з УКП(б) «за страту класавай пільнасці». У асабістай справе Ракасоўскага мелася інфармацыя, што ён быў цесна звязаны з камкорам Касьянам Чайкоўскім. 22 ліпеня 1937 года звольнены з РСЧА «па службовай неадпаведнасці». Камкор Іван Куцякоў даў паказанні на камандарма 2-га рангу Міхаіла Веліканава і іншых, а той, у ліку іншых, «паказаў» на К. К. Ракасоўскага. Начальнік разведаддзела штаба ЗабВА даў паказанні, што Ракасоўскі ў 1932 году сустракаўся з начальнікам японскай ваеннай місіі ў Харбіне Міцітара Камацубара.
У жніўні 1937 года Ракасоўскі паехаў у Ленінград, дзе быў арыштаваны па абвінавачванні ў сувязях з польскай і японскай разведкамі, стаўшы ахвярай ілжывых паказанняў. Два з паловай гады правёў пад следствам (следчая справа № 25358-1937). Доказы будаваліся на сведчаннях паляка Адольфа Юшкевіча, паплечніка Ракасоўскага ў грамадзянскую. Але Ракасоўскі добра ведаў, што Юшкевіч загінуў пад Перакопам. Ён сказаў, што ўсе падпіша, калі Адольфа прывядуць на вочную стаўку. Сталі шукаць Юшкевіча і выявілі, што ён даўно памёр.
З 17 жніўня 1937 па 22 сакавіка 1940 года, згодна даведцы ад 4 красавіка 1940 года, трымалі ва Унутранай турме Упраўлення дзяржбяспекі НКУС па Ленінградскай вобласці на Шпалернай вуліцы. Па словах праўнучкі Ракасоўскага, якая спасылаецца на расказы жонкі маршала артылерыі Казакова, Ракасоўскага жорстка катавалі і білі. У гэтых катаваннях прымаў удзел начальнік Ленінградскага УНКУС Закоўскі. Ракасоўскаму выбілі некалькі пярэдніх зубоў, зламалі тры рабры, малатком білі па нагах, а ў 1939 годзе яго выводзілі ў двор турмы на расстрэл і давалі халасты стрэл. Аднак Ракасоўскі не даў ілжывых паказанняў ні на сябе, ні на іншых. Па расказе праўнучкі, у сваіх запісах адзначыў, што вораг пасеяў сумненні і падмануў партыю — гэта прывяло да арыштаў невінаватых. Па звестках палкоўніка юстыцыі Кліміна Ф. А., былога ў ліку трох суддзяў Ваеннай калегіі ВС СССР, якія разбіралі справу Ракасоўскага, у сакавіку 1939 года адбыўся суд, але ўсе сведкі, якія далі паказанні, ужо былі мёртвыя. Разгляд справы быў адкладзены на даследаванне, восенню 1939 года адбылося другое пасяджэнне, якое таксама адклала вынясенне прысуду. Па некаторых здагадках, Ракасоўскі быў этапаваны ў лагер. Ёсць версія, што ўвесь гэты час Ракасоўскі знаходзіўся ў Іспаніі ў якасці ваеннага эмісара пад псеўданімам, як мяркуецца, Мігель Марцінес (з «Іспанскага дзённіка» М. Я. Кальцова).
22 сакавіка 1940 года Ракасоўскі быў вызвалены, у сувязі са спыненнем справы, пры хадайніцтве С. К. Цімашэнкі Сталіну, і рэабілітаваны. К. К. Ракасоўскага цалкам аднаўляюць ў правах, на пасадзе і ў партыі, і вясну ён праводзіць з сям’ёй на курорце ў Сочы. У тым жа годзе з увядзеннем генеральскіх званняў у РСЧА яму прысвойваецца званне «генерал-маёра».
Пасля адпачынку Ракасоўскі прызначаецца ў распараджэнне камандуючага Кіеўскай асаблівай ваеннай акругай (КАВА) генерала арміі Г. К. Жукава, а, па вяртанні 5-га кавалерыйскага корпуса з паходу ў Бесарабію (чэрвень-ліпень 1940 года) у склад кавалерыйскай армейскай групы КАВА (горад Славута), уступае ў камандаванне корпусам.
У лістападзе 1940 года Ракасоўскі атрымлівае новае прызначэнне на пасаду камандзіра 9-га механізаванага корпуса, які яму трэба было сфарміраваць у КАВА.
Пачатковы перыяд вайны
Камандаваў 9-м механізаваным корпусам ў бітве пад Дубна-Луцкам-Бродамі. Нягледзячы на некомплект танкаў і транспарту, войскі 9 мехкорпуса на працягу чэрвеня — ліпеня 1941 гады актыўнай абаронай выматвалі суперніка, адыходзячы толькі па загаду. За поспехі быў прадстаўлены да 4-га ордэна «Чырвонага Сцяга».
11 ліпеня 1941 года прызначаны камандуючым 4-й арміяй на паўднёвым флангу Заходняга фронту (замест арыштаванага і пазней расстралянага А. А. Карабкова), 17 ліпеня Ракасоўскі прыбыў у штаб Заходняга фронту, аднак, у сувязі з пагаршэннем становішча, яму было даручана кіраўніцтва аператыўнай групай для аднаўлення становішча ў раёне Смаленска. Яму вылучылі групу афіцэраў, радыёстанцыю і два аўтамабілі; астатняе ён павінен быў дабіраць сам: спыняць і падпарадкоўваць сабе рэшткі 19-й, 20-й і 16-й армій, якія выходзілі са смаленскага катла і ўтрымліваць гэтымі сіламі раён Ярцава. Маршал успамінаў:
Гэтая няпростая задача была паспяхова вырашана:
Група Ракасоўскага спрыяла дэблакадзе акружаных у раёне Смаленска савецкіх армій. 10 жніўня яна была рэарганізавана ў 16-ю армію (другога фарміравання), а Ракасоўскі стаў камандуючым гэтай арміяй; 11 верасня 1941 года атрымаў званне генерал-лейтэнанта.
Бітва за Маскву
У пачатку Маскоўскай бітвы асноўныя сілы 16-й арміі Ракасоўскага патрапілі ў Вяземскі «кацёл», аднак упраўленне 16-й арміі, перадаўшы войскі 19-й арміі, паспела выйсці з акружэння. «Новай» 16-й арміі было загадана прыкрыць Валакаламскі кірунак, пры гэтым Ракасоўскаму зноў прыйшлося збіраць сабе войска. Ракасоўскі перахопліваў войскі на маршы; у яго распараджэнне паступіў асобны курсанцкі полк, створаны на базе Маскоўскага пяхотнага вучылішча імя Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, 316-я стралковая дывізія генерал-маёра І. В. Панфілава, 3-ці кавалерыйскі корпус генерал-маёра Л. М. Даватара. Неўзабаве пад Масквой была адноўлена суцэльная лінія абароны, і завязаліся ўпартыя баі. Аб гэтай бітве Ракасоўскі так напісаў 5 сакавіка 1948 года:
Менавіта пад Масквой К. К. Ракасоўскі набыў палкаводчы аўтарытэт. За бітву пад Масквой К. К. Ракасоўскі быў узнагароджаны ордэнам Леніна. У гэты перыяд у 85-м паходна-палявым шпіталі пры штабе арміі ён пазнаёміўся з ваендоктарам 2-га рангу Галінай Васільеўнай Таланавай.
Раненне
8 сакавіка 1942 года Ракасоўскі быў паранены асколкам снарада. Раненне апынулася цяжкім — былі закранутыя правае лёгкае, печань, рэбры і пазваночнік. Пасля аперацыі ў Казельску быў дастаўлены ў маскоўскі шпіталь у будынку Ціміразеўскай акадэміі, дзе праходзіў лячэнне да 23 мая 1942 года.
Сталінградская бітва
26 мая прыбыў у Сухінічы і зноў прыняў камандаванне 16-й арміяй. З 13 ліпеня 1942 года — камандуючы войскамі Бранскага фронту. 30 верасня 1942 года генерал-лейтэнант К. К. Ракасоўскі быў прызначаны камандуючым Данскім фронтам. Пры яго ўдзеле быў распрацаваны план аперацыі «Уран» па акружэнню і знішчэнню варожай групоўкі, што наступала на Сталінград. Сіламі некалькіх франтоў 19 лістапада 1942 года пачалося правядзенне аперацыі, 23 лістапада кальцо вакол 6-й арміі генерала Ф. Паўлюса было замкнёна.
Пазней Ракасоўскі падвёў вынік:
Кіраўніцтва па разгрому варожай групоўкі Стаўка даручыла Данскому фронту на чале з К. К. Ракасоўскага, які 15 студзеня 1943 году атрымаў званне генерал-палкоўніка.
31 студзеня 1943 года армія пад камандаваннем К. К. Ракасоўскага паланілі фельдмаршала Ф. Паўлюса, 24 генерала, 2500 нямецкіх афіцэраў, 90 тысяч салдат.
28 студзеня 1943 года Ракасоўскі быў узнагароджаны толькі што заснаваным ордэнам Суворава.
Курская бітва
Ракасоўскі піша ў аўтабіяграфіі:
У лютым — сакавіку 1943 года Ракасоўскі кіраваў войскамі Цэнтральнага фронту ў Сеўскай аперацыі. 7 лютага штаб камандуючага фронтам размясціўся ў Фацежскім раёне Курскай вобласці. Характэрны наступны выпадак, пра які ў свой час распавёў журналіст Уладзімір Ярохін («Літаратурная Расія» ад 20 ліпеня 1979 года): ''масціць дарогі не было чым. Ракасоўскі загадаў разабраць разбураную царкву ў Фацежы і пусціць яе на будаўніцтва дарогі. Па гэтых камянях прайшлі войскі і танкі ''. Нягледзячы на няўдачу наступлення 28 красавіка 1943 года, Ракасоўскі быў узведзены ў генералы арміі.
З данясенняў разведкі вынікала, што летам немцы плануюць вялікае наступленне ў раёне Курска. Камандуючыя некаторых франтоў прапаноўвалі развіваць поспехі Сталінграда і правесці шырокамаштабны наступ летам 1943 года, К. К. Ракасоўскі меў іншы погляд. Ён лічыў, што для наступу трэба падвойная, патройная перавага сіл, чаго ў савецкіх войскаў на гэтым напрамку не было. Каб спыніць нямецкі наступ летам 1943 гады пад Курскам, неабходна перайсці да абароны. Неабходна літаральна схаваць у землю асабісты састаў, баявую тэхніку. К. К. Ракасоўскі праявіў сябе бліскучым стратэгам і аналітыкам — на падставе дадзеных разведкі ён здолеў у дакладнасці вызначыць ўчастак, на якім немцы нанеслі галоўны ўдар, стварыць на гэтым участку глыбокаэшаланіраваную абарону і засяродзіць там каля паловы сваёй пяхоты, 60% артылерыі і 70% танкаў. Сапраўды наватарскім рашэннем была таксама артылерыйская контрпадрыхтоўка, праведзеная за 10—20 хвілін да пачатку нямецкай артылерыйскай падрыхтоўкі. Абарона Ракасоўскага апынулася настолькі трывалай і стабільнай, што ён змог перадаць значную частку сваіх рэзерваў Ватуціну, калі ў таго на паўднёвым флангу Курскай дугі паўстала пагроза прарыву. Яго слава ўжо грымела па ўсіх франтах, ён стаў шырока вядомым на Захадзе ў якасці аднаго з самых таленавітых савецкіх военачальнікаў. Вельмі папулярны быў Ракасоўскі і сярод салдат. У складзе Цэнтральнага фронту ў 1943 годзе быў сфарміраваны і ўступіў у баі 8-й Асобны штрафны (афіцэрскі) батальён, празваны нямецкай прапагандай «Бандай Ракасоўскага».
Пасля Курскай бітвы Ракасоўскі паспяхова правёў сіламі Цэнтральнага (з кастрычніка 1943 года пераіменаванага ў Беларускі) фронту Чарнігаўска-Прыпяцкую аперацыю, Гомельска-Рэчыцкую аперацыю, Калінкавіцка-Мазырскую і Рагачоўска-Жлобінскую аперацыі.
Беларуская аперацыя
У поўнай меры палкаводчы талент К. К. Ракасоўскага выявіўся летам 1944 года пры правядзенні аперацыі па вызваленні Беларусі. Пра гэта Ракасоўскі піша:
Стратэгічнай адметнасцю гэтага плана была прапанова Ракасоўскага нанесці ўдар па двух галоўных напрамках, што забяспечвала ахоп флангаў праціўніка на аператыўнай глыбіні і не давала апошняму магчымасці манеўру рэзервамі.
Аперацыя «Баграціён» пачалася 22 чэрвеня 1944 года. У рамках Беларускай аперацыі Ракасоўскі паспяхова праводзіць Бабруйскую, Мінскую і Люблін-Брэсцкую аперацыі.
З ваеннага пункту гледжання бітва ў Беларусі прывяла да маштабнага паражэння нямецкіх узброеных сілаў. Распаўсюджаны пункт гледжання, згодна з якім бітва у Беларусі з’яўляецца найбуйнейшым паражэннем нямецкіх узброеных сілаў ва Другой сусветнай вайне. Аперацыя «Баграціён» з’яўляецца трыумфам савецкай тэорыі ваеннага мастацтва, дзякуючы добра скаардынаванаму наступальнаму руху ўсіх франтоў і праведзенай аперацыі па дэзінфармацыі праціўніка аб месцы генеральнага наступу.
29 чэрвеня 1944 года генералу арміі К. К. Ракасоўскаму была ўручана брыльянтавая зорка Маршала Савецкага Саюза, а 30 ліпеня — першая Зорка Героя Савецкага Саюза. Да 11 ліпеня была ўзятая ў палон 105-тысячная групіроўка праціўніка. Калі на Захадзе ўсумніліся ў колькасці палонных у ходзе аперацыі «Баграціён», то І. В. Сталін загадаў правесці іх па вуліцах Масквы. З гэтага моманту І. В. Сталін стаў называць К. К. Ракасоўскага па імені і па бацьку, такога звароту ўдастойваўся толькі маршал Б. М. Шапашнікаў.
Далей войскі 1-га Беларускага фронту ўдзельнічалі ў вызваленні Польшчы, праводзячы Ломжа-Ружанскую і Сяроцкую наступальныя аперацыі.
Завяршэнне вайны
Ракасоўскі піша: Камандуючым 1-м Беларускім фронтам быў прызначаны Г. К. Жукаў, і гонар ўзяцця Берліна была прадастаўлены яму. Ракасоўскі спытаў у Сталіна за што яго пераводзяць з галоўнага кірунку на другарадны ўчастак:
У якасці камандуючага 2-м Беларускім фронтам К. К. Ракасоўскі правёў шэраг аперацый, у якіх праявіў сябе як майстар манеўру. Яму двойчы даводзілася разгортваць свае войскі практычна на 180 градусаў, умела канцэнтруючы свае нешматлікія танкавыя і механізаваныя злучэнні. Ён паспяхова кіраваў войскамі фронту ў Усходне-Прускай і Усходне-Памеранскай аперацыях, у выніку якіх былі разгромленыя буйныя магутныя нямецкія групоўкі ў Усходняй Прусіі і Памераніі.
Падчас Берлінскай наступальнай аперацыі войскі 2-га Беларускага фронту пад камандаваннем К. К. Ракасоўскага сваімі дзеяннямі скавалі галоўныя сілы 3-яй нямецкай танкавай арміі, пазбавіўшы яе магчымасці ўдзельнічаць у бітве за Берлін.
1 чэрвеня 1945 года за ўмелае кіраўніцтва войскамі фронту ва Усходне-Прускай, Усходне-Памеранская і Берлінскай аперацыях, Маршал Савецкага Саюза Ракасоўскі быў узнагароджаны другім медалём «Залатая зорка».
7 студзеня 1945 года Галіна Таланава нарадзіла ад яго дачку Надзею. Ракасоўскі даў ёй сваё прозвішча, потым дапамагаў, але з Галінай не сустракаўся.
24 чэрвеня 1945 года па рашэнню І. В. Сталіна К. К. Ракасоўскі камандаваў Парадам Перамогі ў Маскве (прымаў парад Г. К. Жукаў), а ўжо 1 мая 1946 года парад прымае Ракасоўскі.
З ліпеня 1945 да 1949 года, па загадзе Вярхоўнага Галоўнакамандуючага, ён — стваральнік і Галоўнакамандуючы Паўночнай групай войскаў на тэрыторыі Польшчы ў г. Лягніца, Ніжняя Сілезія.
Ракасоўскі наладжваў сувязь з урадам, ваеннымі акругамі Войска Польскага, грамадскімі арганізацыямі, аказваў дапамогу ў аднаўленні народнай гаспадаркі Польшчы. Былі пабудаваныя казармы, дамы афіцэраў, склады, бібліятэкі, лячэбныя ўстановы, перададзеныя ў далейшым Войску Польскаму.
Служба ў Польшчы
У 1949 годзе польскі прэзідэнт Балеслаў Берут звярнуўся да І. В. Сталіна з просьбай накіраваць у Польшчу для праходжання службы на пасадзе міністра нацыянальнай абароны К. К. Ракасоўскага. У 1949 годзе гарадскія народныя Саветы Гданьска, Гдыні, Картуз, Сопата, Шчэціна і Уроцлава сваімі пастановамі прызналі Ракасоўскага «Ганаровым грамадзянінам» дадзеных гарадоў, якія падчас вайны былі вызваленыя войскамі пад яго камандаваннем. У 1950 годзе на яго двойчы быў здзейснены замах польскімі нацыяналістамі, у тым ліку з кадраў польскай арміі, якія складаліся раней у Арміі Краёвай.
У 1949—1956 гадах ён зрабіў вялікую працу па пераўзбраенні, структурнай рэарганізацыі польскай арміі (сухапутныя матарызаваныя войскі, танкавыя злучэнні, ракетныя злучэнні, войскі СПА, авіяцыя і Ваенна-Марскі флот), ўздыму абараназдольнасці і боегатоўнасці ў святле сучасных патрабаванняў (пагроза ядзернай вайны ), захаваўшы яе нацыянальную адметнасьць. Згодна інтарэсам арміі, у Польшчы былі мадэрнізаваны шляхі зносін і сувязь, створана ваенная прамысловасць (артылерыя, танкі, авіяцыя, іншая тэхніка). У красавіку 1950 года ўведзены новы Статут унутранай службы Войска Польскага. Навучанне базіравалася на аснове вопыту Савецкай Арміі. Ракасоўскі пастаянна наведваў ваенныя часці і манеўры. Для навучання афіцэраў былі адкрыты Акадэмія Генеральнага штаба імя К. Свярчэўскага, Ваенна-тэхнічная акадэмія імя Я. Дамброўскага і Ваенна-палітычная акадэмія імя Ф. Дзяржынскага. Таксама працаваў намеснікам старшыні Савета Міністраў Польшчы, быў членам Палітбюро ЦК Польскай аб’яднанай рабочай партыі. 14 мая 1955 года прысутнічаў пры падпісанні Дагавора аб дружбе, супрацоўніцтве і ўзаемнай дапамозе ў Варшаве.
Пасля смерці прэзідэнта Баляслава Берута і познанскіх выступленняў першым сакратаром ПАРП быў абраны «антысталініст» Уладзіслаў Гамулка. Канфлікт паміж «сталіністамі» («наталінская група»), якіх падтрымліваў Ракасоўскі, і «антысталіністамі» у ПАРП прывёў да зняцця Ракасоўскага з Палітбюро ЦК ПАРП і Міністэрства нацыянальнай абароны як «сімвала сталінізму». 22 кастрычніка ў лісце ў ЦК ПАРП, падпісаным М. С. Хрушчовым, савецкі бок выказаў згоду з такім рашэннем. Ракасоўскі з’ехаў у СССР і больш не прыязджаў, а ўсю сваю маёмасць у Польшчы раздаў абслугоўваючым яго людзям.
Вяртанне ў СССР
З лістапада 1956 года па чэрвень 1957 года — намеснік Міністра абароны СССР, па кастрычнік 1957 года — Галоўны інспектар Міністэрства абароны СССР з пакіданнем на пасадзе намесніка Міністра абароны. З кастрычніка 1957 года па студзень 1958 года ў сувязі з абвастрэннем сітуацыі на Блізкім Усходзе — камандуючы войскамі Закаўказскай ваеннай акругі. Гэты перавод звязваюць таксама з тым, што на праведзеным ў 1957 годзе Пленуме ЦК КПСС Ракасоўскі сказаў у сваім выступе, што многія з знаходзячыхся на кіруючых пасадах павінны адчуваць віну за няправільную лінію Жукава на пасадзе Міністра абароны СССР. Са студзеня 1958 года да красавіка 1962 года — зноў намеснік Міністра абароны СССР — галоўны інспектар Міністэрства абароны. У 1961—1968 гадах узначальваў Дзяржаўную камісію па расследаванні прычын гібелі падводнай лодкі С-80.
Па сцвярджэнні галоўнага маршала авіяцыі Аляксандра Галаванава, у 1962 годзе М. С. Хрушчоў прапанаваў Ракасоўскаму напісаць «почарней і пагусцей» артыкул супраць І. В. Сталіна. Па словах Аляксандра Галаванава, Ракасоўскі адказаў: «Мікіта Сяргеевіч, таварыш Сталін для мяне святы!», — і на банкеце не стаў чокацца з Хрушчовым. На наступны дзень яго канчаткова знялі з пасады намесніка Міністра абароны СССР. Нязменны ад’ютант Ракасоўскага генерал-маёр Кульчыцкі тлумачыць згаданую вышэй адмову зусім не адданасцю Ракасоўскага Сталіну, а глыбокім перакананнем палкаводца ў тым, што армія не павінна ўдзельнічаць у палітыцы. З красавіка 1962 па жнівень 1968 года — генеральны інспектар Групы генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР. Расследаваў здачу недабудаваных караблёў на флоце.
Пісаў артыкулы ў «Ваенна-гістарычны часопіс». За дзень да сваёй смерці ў жніўні 1968 года Ракасоўскі падпісаў у набор свае ўспаміны «Салдацкі абавязак» (Солдатский долг).
NGC 4487
NGC 4487 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 11,0. Размер: 4,0' × 2,8'. Прамое ўзыходжанне: 12 гадз. 31 мін. 4,3 сек. Схіленне: -08°03'13".
Канстанцін Ксавер’евіч Ракасоўскі
Вяртанне ў СССР
Пражываў у доме на вул. Горкага, затым у кватэры 63 дома 3 па вуліцы Граноўскай.
3 жніўня 1968 года Ракасоўскі памёр ад раку прастаты. Урна з прахам Ракасоўскага пахаваная ў Крамлёўскай сцяны.
Меркаванні сучаснікаў
Хачу сказаць некалькі цёплых, сардэчных слоў пра агульнага ўлюбёнцу Чырвонай Арміі Канстанціна Канстанцінавіча Ракасоўскага .... Гэта адзін з выбітных палкаводцаў нашых Узброеных Сіл ... .. Камандуючы некалькімі франтамі, прычым заўсёды на вельмі адказных кірунках, Канстанцін Канстанцінавіч сваёй упартай працай, вялікімі ведамі, мужнасцю, адвагай, велізарнай працаздольнасцю і нязменным клопатам аб падначаленых набыў сабе выключную павагу і гарачую любоў. Я шчаслівы, што меў магчымасць на працягу Вялікай Айчыннай вайны быць сведкам палкаводніцкага таленту Канстанціна Канстанцінавіча, яго зайздроснага ва ўсіх выпадках спакою, умення знайсці мудрае рашэнне самага складанага пытання. Я шмат разоў назіраў, як войскі пад кіраваннем Ракасоўскага жорстка білі ворага, парою ў неверагодна цяжкіх для іх умовах.
Я лічу яго адным з лепшых камандуючых войскамі. І як чалавек ён мне падабаўся. Асабліва падабалася яго службовая прыстойнасць.
Я шмат разоў думаў, чаму ўсе, хто так ці інакш ведаў Ракасоўскага, ставіліся да яго з бязмежнай павагай. І адказ напрошваўся толькі адзін: застаючыся патрабавальным, Канстанцін Канстанцінавіч паважаў людзей незалежна ад іх стану і пазіцыі. І гэта галоўнае, што прыцягвала ў ім.
Ён ніколі не навязваў сваіх папярэдніх рашэнняў, ухваляў разумную ініцыятыву і дапамагаў развіць яе. Ракасоўскі ўмеў кіраваць падначаленымі так, што кожны афіцэр і генерал з жаданнем уносіў у агульную справу сваю долю творчасці. Пры гэтым сам К. К. Ракасоўскі і мы, камандармы, добра разумелі, што палкаводцам нашага часу без моцнай волі, без сваіх цвёрдых перакананняў, без асабістай ацэнкі падзей і людзей на фронце, без свайго почырку ў аперацыях, без інтуіцыі, гэта значыць без уласнага "я", быць нельга.
Распавядаючы пра сустрэчы з К. К. Ракасоўскім, а іх у мяне было некалькі, я хачу яшчэ раз падкрэсліць абаянне Канстанціна Канстанцінавіча, якое спараджала глыбокую сімпатыю да яго не толькі сярод тых, хто меў з ім непасрэдны службовы кантакт, але і ў асяроддзі шырокіх салдацкіх мас. Ракасоўскі памятаў і асабіста ведаў сотні людзей, клапаціўся пра іх, ніколі не забываў пра тых, хто варты заахвочвання і ўзнагароды, умеў унікаць у справы і клопаты камандзіраў, умеў добразычліва выслухаць кожнага.
Данскім фронтам камандаваў генерал К. К. Ракасоўскі, якога я ведаў яшчэ па Ленінградскай ваеннай акрузе, дзе ён у 1936—1937 гадах камандаваў кавалерыйскім корпусам. А ўсяго некалькі месяцаў таму мы сустракаліся з ім на Заходнім фронце, дзе Канстанцін Канстанцінавіч камандаваў 16-й арміяй. Ён заўсёды мне падабаўся — я захапляўся яго ведамі, уменнем кіраваць войскамі, вялікім вопытам, выключнай сціпласцю і тактоўнасцю ў зносінах з людзьмі. Ракасоўскі карыстаўся нейкай асаблівай любоўю ў сваіх падначаленых.
Вельмі каларытная палкаводчая фігура Канстанціна Канстанцінавіча Ракасоўскага... Я, мабыць, не памылюся, калі скажу, што яго не толькі бязмежна паважалі, але і шчыра любілі ўсе, каму давялося датыкацца з ім па службе.
Памяць
У гонар маршала была перайменавана былая нямецкая вёска Рогзаў (цяпер Ракасова, гміна Славабожы).
Таксама ў горадзе Кашалін яго імя носіць Ракасоўскі раён.
Вуліцы
Імя Канстанціна Канстанцінавіча Ракасоўскага носіць бульвар у Маскве (і станцыя маскоўскага метрапалітэна, размешчаная ў трох аўтобусных прыпынках ад яго), Мцэнску, Ніжнім Ноўгарадзе і Чыце; сквер у горадзе Сухінічы.
Яго імя носяць вуліцы ў гарадах Беларусі: Баранавічы, Бабруйск, Брэст, Ваўкавыск, Гомель, Жодзіна, Кобрын, Нясвіж, Пінск, Рэчыца, Стоўбцы;
У гарадах Расіі: Бялова, Вялікія Лукі, Уладзівасток, Валгаград, Варонеж, Дубоўка, Жалезнагорск, Ішым, Калінінград, Каменка, Кізел, Краснаярск, Кяхта, Мілерава, Называеўск, Ніжні Ноўгарад, Нікольск, Навазыбкаў, Новакузнецк, Омск, Пахвістнева, Пралетарск, Пскоў, Рыбінск, Сальск, Салігаліч, Суравікіна, Сухінічы, Тамароўка, Улан-Удэ, Унеча, Хабараўск, Хадыжэнск, Чыта, Шахты, Южна-Сухакумск, Ярцава;
У гарадах Украіны: Канатоп, Чарнігаў, Крэмэнчук, Наваград-Валынскі, Ноўгарад-Северскі, Пэрвамайск, Сосныця.
Плошча Ракасоўскага — у гарадах Вялікія Лукі і Курск.
Імя Канстанціна Канстанцінавіча Ракасоўскага носяць праспект у Мінску (Беларусь) і праспект у Кіеве (Украіна)
Помнікі
Помнікі маршалу Ракасоўскаму ўстаноўлены ў гарадах: Аткарск, Вялікія Лукі, Валгаград, Зеленаград, Курск (на плошчы Ракасоўскага, скульптар В. М. Клыкаў), Масква, Ніжні Ноўгарад (на вуліцы Маршала Ракасоўскага), Сухінічы, Благавешчанск (на тэрыторыі Далёкаўсходняга вышэйшага агульнавайсковага каманднага вучылішча) і ў пасёлку Свабода Курскай вобласці (у Музеі КП Цэнтральнага фронту).
Мемарыяльныя дошкі
29 лістапада 2011 года распараджэннем урада горада Масквы, школе № 1150 г. Зеленаграда прысвоена ганаровае найменне імя Героя Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскага. У музеі захоўваюцца асабістыя рэчы палкаводца і іншыя каштоўныя экспанаты.
Ермалоўка (прыпыначны пункт)
Ермало́ўка (, Ермоловка)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 2,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ермалоўка; на лініі Орша-Цэнтральная — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Сідараўка і прыпыначным пунктам Зубры.
IC 733
IC 733 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Чаша.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пядзенік асенні
Пядзенік асенні (Ennomos autumnaria) — матыль з сямейства пядзенікаў.
Апісанне
Крылы тонкія, светла-шэрыя. На пярэдніх крылах папярочныя бурыя размытыя і хвалістыя лініі. Вонкавы край задніх крылаў цямнейшы, з размытай папярочнай перавязкай.
Салавецкія астравы
Салав́ецкія астравы — архіпелаг у Белым моры на ўваходзе ў Анежскую губу. Плошча — 347 км ². Гэта самы вялікі па плошчы архіпелаг Белага мора. Салавецкія астравы складаюцца з шасці буйных астравоў:
У 1992 г. архітэктурна-культурны комплекс Салавецкіх астравоў ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Бартноўскі
Бартноўскі — прозвішча.
Агада Шыка
Гісторыя
Шык спачатку шукаў выдаўца для сваёй Агады ў кантынентальнай Еўропе ў сярэдзіне 1930-х гадоў, але выявіў, што яго сучасны пераказ Агады быў сустрэты са скептыцызмам. Выдаўцы ў Польшчы, напрыклад, не імкнуліся апублікаваць кнігу, якая праводзіла прамую паралель паміж тагачаснай палітыкай нацысцкай Германіі і тактыку генацыду фараона з біблейскай Кнігі Выхад. (Шык замаляваў некаторыя найбольш відавочныя палітычныя спасылкі, такія, як свастыкі на павязках старажытных егіпцян, што надзіраюць за яўрэйскімі рабамі. Іншыя дэталі, такія, як «вусы Гітлера» на бязбожным сыне на ілюстрацыі да «Чатырох сыноў», так і засталіся.) У канчатковым рахунку ў Лондане ў 1937 годзе быў заснаваны выдавецкі дом «Beaconsfield Press» спецыяльна для мэтаў публікацыі Агады Шыка. Шык пераехаў з Лодзі ў Польшчы ў Лондан, каб кантраляваць кожны аспект вытворчасці кнігі. Пасля афіцыйнага выпуску ў 1940 выдання на велуме, якое было абмежаванае да 250 пранумараваных асобнікаў, якія прадаваліся за $500 кожны, пра Агаду Шыка лонданскае «The Times» адгукнулася такімі словамі: «годна быць змешчаным у лік самых прыгожых кніг, створаных рукой чалавека». Агада была прысвечана каралю Георгу VI, які атрымаў адзін з першых асобнікаў.
Агада Шыка перавыдавалася ў папулярных прафесійных выданнях у Іерусаліме і ў іншых месцах, пачынаючы з 1956 года. Новы раскошны абмежаваны наклад, выкананы метадам лічбавага друку і з абноўленым перакладам і каментарамі пад рэдакцыяй  выйшла ў 2008 годзе ў выдавецтве «Historicana» у Берлінгейме, штат Каліфорнія. У дакументальным фільме «In Every Generation: Understanding The Szyk Haggadah» рэжысёра Джэймса Раксіна распавядае пра дакументы гісторыі Агады Шыка і яе сучаснай перапрацоўкі. У 2011 годзе Ангар супрацоўнічаў з выдавецтвам з мэтай публікацыі гандлёвых асобнікаў Агады Шыка (Historicana, 2008) у цвёрдым пераплёце і мяккай вокладцы. У 2014 годзе у Сан-Францыска экспанаваў усе 48 асобнікаў арыгінальнага выдання Агады Шыка (разам упершыню за шэсцьдзесят гадоў) у выставе пад назвай «Артур Шык і мастацтва Агады».
Віла-Вічэнціна
Віла-Вічэнціна (Villa Vicentina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Удзінэ.
Насельніцтва складае 1403 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 268 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 33059. Тэлефонны код — 0431.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ігнат Скіндэр
Ігнат Скіндэр (Ignacy Skinder; ? — ?) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Скіндэраў герба «Шранява».
Стаўраўцы
Ста́ўраўцы (, Ставровцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Ігнат Скіндэр
Біяграфія
У час руска-французскай вайны 1812 года прызначаны падпрэфектам Лідскага павета. 15 жніўня ва ўсіх беларускіх гарадах былі зладжаны ўрачыстасці з нагоды дня нараджэння Напалеона. Пра святкаванні ў Лідзе пісаў «Kurier Litewski» № 68, 1812 :
Маршалак шляхты Лідскага павета ў 1816—1819 і 1824—1827 гадах.
Сцяпанікі
Сцяпа́нікі (, Степаники) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ветрынскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.
Царква Энгельбрэкта
Царква Энгельбрэкта (Engelbrektskyrkan) — пратэстанцкі храм (Царква Швецыі) у Стакгольме, пабудавана ў пачатку XX стагоддзя ў стылі мадэрн. Паводле параграфа 3 закона аб культурнай спадчыне, царква мае статус помніка культурнай спадчыны пабудаванага да 1939 года.
Турбіў
Турбіў (Турбів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Плошча 7 км². Насельніцтва 6467 чал. (2015).
NGC 4496
NGC 4496A — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 11,2. Размер: 3,9' × 3,1'. Прамое ўзыходжанне: 12 гадз. 31 мін. 39,3 сек. Схіленне: +03°56'23".
Язвы
Назву Я́звы мелі:
Аэрапорт Стакгольм-Арланда
Аэрапорт Стакгольм-Арланда (Stockholm-Arlanda Airport, Stockholm-Arlanda flygplats) (IATA: ARN, ICAO: ESSA) — найбуйнейшы міжнародны аэрапорт Швецыі. Размешчаны ў раёне пасёлка Марста, за 42 км на поўнач ад Стакгольма, на паўднёвы ўсход ад горада Упсала. Аэрапорт мае пяць тэрміналаў.
Аэрапорт размешчаны паміж ленам Стакгольм і правінцыяй Упланд. Гэта найбуйнейшы аэрапорт Швецыі і трэці па памеры ў Скандынаўскіх краінах — пасажырапаток у 2007 годзе склаў: ўнутраныя перавозкі — 5.035.958 чалавек, міжнародныя — 12.841.955, агулам — 17.877.913. Аэрапорт Стакгольм-Арланда з’яўляецца адным з трох галоўных хабаў Scandinavian Airlines System.
Гісторыя
Аэрапорт пачаў працу ў 1959 года, але першапачаткова выкарыстоўваўся толькі для лётнага інструктажу. У 1960 годзе ў аэрапорце з’явіліся рэгулярныя рэйсы, а ў 1962 прайшла афіцыйная цырымонія адкрыцця. Аэрапорт пачаў прымаць транскантынентальны трафік з 1960 г., бо ўзлётна-пасадачная паласа на той момант галоўным стакгольмскім аэрапорце Стакгольм-Брома была занадта кароткай. Назва Арланда была абрана ў выніку конкурсу, які праводзіўся да адкрыцця аэрапорта. Гэта назва паходзіць ад старой назвы тэрыторыі, дзе знаходзіўся аэрапорт (Арланд), старой назвы акругі Арлінгундра (Сёння Хасбі-Арлінгундра ў Марста). Першым тэрміналам стаў цяперашні міжнародны Тэрмінал 5.
У 1983 мясцовы трафік быў таксама пераведзены з аэрапорта Стакгольм-Брома ў Арланда, для яго абслугоўвання быў пабудаваны Тэрмінал 4. У 1990 адкрыліся два новыя тэрміналы для мясцовых рэйсаў — 2 і 3, якія былі пабудаваны з паўднёвага боку ад першага тэрмінала для ўнутраных рэйсаў. У 1992 Тэрмінал 2 часова не функцыянаваў з-за зніжэння пасажырапатоку. Ён пачаў выкарыстоўвацца на наступны год, у сувязі з гэтым два галоўныя тэрміналы атрымалі цяперашнія нумары 4 і 5. Трэцяя ўзлётна-пасадачная паласа была пабудавана ў 1998—2002. У сувязі з нізкай загрузкай ў 2002, гэтая паласа не выкарыстоўвалася да 2003 года, у выніку чаго мясцовыя жыхары, якія пражываюць недалёка ад гэтай паласы пачалі пратэставаць.
Кампаноўка аэрапорта
У чатырох тэрміналах аэрапорта размешчаны 64 выхады (гейты). Тэрміналы 2 і 5 выкарыстоўваюцца для міжнародных рэйсаў. Мясцовыя рэйсы абслугоўваюць тэрміналы 3 і 4. Новы цэнтральны будынак, Арланда Паўночны, адкрыты ў канцы 2003, ён злучае Тэрмінал 5 з толькі што пабудаваным Пірсам F. Усе міжнародныя рэйсы авіякампаніі SAS і яе партнёраў па Star Alliance праходзяць праз Арланда Паўночны. Будынак Арланда Паўднёвы, які злучае тэрміналы 2, 3 і 4, таксама запраектаваны, аднак будаўніцтва спынена ў сувязі з недахопам фінансавання. Між тэрміналамі 4 і 5 знаходзіцца гандлёвы цэнтр Sky City, пад якім знаходзіцца падземная чыгуначная станцыя. Цягнікі Arlanda Express злучаюць дзве станцыі ў аэрапорце са Стакгольмам. Прапускная здольнасць аэрапорта складае 25 млн пасажыраў у год.
У Арланда функцыянуюць 5 грузавых тэрміналаў і 5 ангараў. Адначасова аэрапорт можа прыняць каля 100 самалётаў. Арланда з’яўляецца адным з аэрапортаў, дзе магчымая аварыйная пасадка Space Shuttle.
IC 734-1
IC 734-1 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Чаша.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
1-е Аршанскае раённае благачынне
1-е Аршанскае раённае благачынне, 1-я Аршанская раённая благачынная акруга — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае паўднёвыя прыходы Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Валерый Сярко.
Рыа-Грандэ (значэнні)
Рыа-Грандэ — тапонім.
Валянціна Ігнатаўна Гапава
Валянціна Ігнатаўна Га́пава ( — ) — літаратуразнавец, педагог, даследчыца беларуска-польскіх і беларуска-рускіх літаратурных сувязяў, кандыдат філасофскіх навук (1953).
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Малая Чэрніца Віцебскага павета Віцебскай губерні (у сучасным Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). Удзельніца абароны Ленінграда ў час Вялікай Айчыннай вайны ў якасці медыцынскай сястры. У 1946 годзе скончыла Леніградскі ўніверсітэт і вучылася ў аспірантуры на кафедры славянскіх літаратур. З 1949 года выкладала польскую літаратуру ў Ленінградскім універсітэце, у 1955—1957 гг. рускую літаратуру ў Мінскім педагагічным інстытуце. З 1959 года ў Інстытуце літаратуры Акадэміі навук БССР, дзе працавала старшым навуковым супрацоўнікам да выхаду на пенсію ў 1986 годзе.
Памяць
У 1984 годзе польская літаратурная энцыклапедыя прысвяціла В. І. Гапавай асобны артыкул.
Бібліяграфія
Выступала ў друку з 1951 года. Адна з аўтараў «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»
Лунмэнь
Лунмэ́нь, ці Лунмы́нь — адзін з буйнейшых будыйскіх пячорных храмаў Кітая, за 15 км на поўдзень ад Лаяна (правінцыя Хэнань). Цяпер музей.
Высечаны ў 495—898 гг. у вапняковых скалах на берагах ракі Іхэ.
Валянціна Ігнатаўна Гапава
Бібліяграфія
Сярод апублікаванага:
Лунмэнь
Складаецца з некалькіх соцень пячор (галоўныя — Біньян, 500—523; Фынсянь, 627—675) са шматлікімі статуямі будыйскіх божастваў, у т. л. Буды Вайрачаны (672—676, вышыня каля 15 м), рэльефамі, якія ўвасабляюць слуг, манахаў, нябесных танцоўшчыц, святочныя працэсіі.
Сцяг Горак
Сцяг Горак — сцяг горада Горкі і Горацкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 жніўня 2006 г. № 526.
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча жоўтага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога намаляваны герба горада Горкі.
Шлёмнік байкальскі
Шлёмнік байкальскі (Scutellaria baicalensis) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 40—60 см. Сцяблы шматлікія, прамыя, чатырохгранныя, простыя або галінастыя. Лісце супраціўнае, ланцэтнае, простае, суцэльнае, з суцэльным краем і завостранай верхавінкай, сядзячае ці на кароткіх чаранках. Кветкі пурпурова-фіялетавыя, з жоўтым зевам, знаходзяцца ў пазухах верхніх лістоў. Плод — арэшак.
Распаўсюджанне і экалогія
Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Гаспадарчае значэнне
Лекавая і дэкаратыўная расліна. Вырошчваецца ў культуры.
Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч
Біяграфія
Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (1972). Ад 1972 да 1973 г. служыў у савецкім войску. Ад 1973 да 1983 г. працаваў у «Мінскводаканале» і Упраўленні прадпрыемстваў камунальнага абслугоўвання Мінгарвыканкама. Працаваў інжынерам.
З 1983 да 1984 г. быў кіраўніком выканаўчага камітэта Савецкага раённага Савета народных дэпутатаў Мінска, а ад 1984 да 1985 г. намеснікам старшыні выканаўчага камітэта Мінскага гарадскога Савета народных дэпутатаў.
У 1991—1994 гг. быў віцэ-прэм’ерам. З 10 кастрычніка 1995 да 12 верасня 2001 быў кіраўніком Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. З 19 кастрычніка 2001 — кіраўнік Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі: найперш прэзідэнт, а з 26 кастрычніка 2004 па 28 снежня 2010 — старшыня Прэзідыума.
28 красавіка 2000 узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Аўтар шматлікіх публікацый па эканоміцы.
З 28 снежня 2010 года па 27 снежня 2014 года — Прэм’ер-міністр Беларусі.
16 студзеня 2015 года абраны старшынёй Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Заставаўся на пасадзе да снежня 2019 года.
20 снежня 2019 года быў зацверджаны Старшынёй Калегіі Еўразійскай эканамічнай камісіі. 2 лютага 2020 года ўступіў у пасаду. .
Лаўрышаўскія археалагічныя экспедыцыі
Ла́ўрышаўскія археалагі́чныя экспеды́цыі, ЛАЭ — археалагічныя экспедыцыі, якія ў 2011 — 2019 г. вялі археалагічныя раскопкі на селішчы Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра XIII — першай паловы XIX ст. у в. Лаўрышава (Шчорсаўскі сельсавет, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць). Абследавалася таксама стаянка перыяду каменнага і бронзавага вякоў ля в. Гнесічы (Шчорсаўскі сельсавет). Экспедыцыі працягнулі археалагічнае вывучэнне гэтай мясцовасці, якое пачалося ў 1971 г.
Асноўныя звесткі
Паводле Галіцка-Валынскага летапісу, каля 1260 года сын вялікага князя Вялікага княства Літоўскага Міндоўга — Войшалк (вялікі князь літоўскі ў 1264—1267) — заснаваў манастыр «на рацэ на Нёмане, паміж Літвой і Наваградкам, і там жыў». Згодна царкоўнаму паданню, манастыр быў заснаваны ў сярэдзіне XIII ст. прападобным ігуменам Елісеем. Мэтай археалагічных даследаванняў было вызначэнне дакладнага месца першапачатковага размяшчэння манастыра, які з'яўляўся адным з важнейшых духоўных цэнтраў беларускіх зямель з часу ўтварэння ВКЛ.
У экспедыцыях удзельнічалі добраахвотнікі, у асноўным моладзь, студэнты і навучэнцы; слоган: «Трымаць гісторыю ў руках». Навуковы кіраўнік да 2016 г. — доктар гістарычных навук, прафесар кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі факультэта інфармацыйных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта С. Я. Рассадзін (г. Мінск). Даследаванні вяліся пры падтрымцы Свята-Елісееўскага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра, з дабраславення архіепіскапа Навагрудскага і Слонімскага Гурыя, а з 2016 г. — і з дабраславення мітрапаліта Мінскага і Заслаўскага Паўла, патрыяршага экзарха ўсея Беларусі.
Экспедыцыі сабралі вялікі археалагічны матэрыял, які ўказвае на тое, што манастыр з часу заснавання размяшчаўся на месцы в. Лаўрышава, ля р. Валоўка. (Сучасны манастыр, які быў адноўлены ў 1913 і затым у 2007 г., знаходзіцца ля в. Гнесічы.) У ходзе раскопак была выяўлена, у прыватнасці, частка каменна-цаглянага падмурку пабудовы XIV ст. Яна суаднесена з царквой св. Мікалая, якая па пісьмовых звестках была пабудавана ў манастыры каля 1350 г. на сродкі князя навагрудскага Міхаіла-Карыята Гедзімінавіча пасля яго вяртання з ардынска-маскоўскага палону. Знойдзены шматлікія фрагменты глінянага посуду, кафлі, вырабаў з металу і шкла ХIII — XVIII ст. У 2015 г. выяўлена матрыца пячаткі XIII — XIV ст. У 2016 г. вялося даследаванне падземнага збудавання. У 2017 — 2018 г. выяўлены фундамент старадаўняга храма і старадаўнія каменныя крыжы. У 2019 і 2021 г. вяліся раскопкі гэтага фундамента.
Гл. таксама
Археалагічныя даследаванні ў Гнесічах і Лаўрышаве
NGC 45
NGC 45 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Кіта. Бачная зорная велічыня: 10,7. Бачны размер: 8,5' × 5,9'. Прамое ўзыходжанне: 0 гадз. 14м 4 сек. Схіленне: -23°10'53".
IC 734-2
IC 734-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Чаша.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Казанскі крэмль
Казанскі крэмль (Казан кирмәне, Qazan kirməne) — гістарычная крэпасць і сэрца Казані. Гісторыка-архітэктурны і культурны помнік, які спалучае ў сваім абліччы мусульманскія і праваслаўныя, татарскія і рускія матывы. Аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 2000 года. Губернатарскі палац у крамлі з'яўляецца рэзідэнцыяй Прэзідэнта Татарстана.
Мячэць
Мячэ́ць (مسجد — мазджыд — месца пакланення) — ісламскі культавы будынак.
Уяўляе сабой асобна стаялы будынак з купалам-гамбізам, часам мячэць мае ўнутраны двор (Мячэць Аль-Харам). Флігелем да мячэці прыбудоўваюцца вежы-мінарэты лікам ад аднаго да дзевяці (лік мінарэтаў павінен быць менш, чым у мячэці аль-Харам). Малітоўная зала пазбаўлены малюнкаў, але на сценах могуць быць напісаныя радкі з Карана на арабскай мове. Сцяна, звернутая да Мекі, адзначаная пустой нішай, міхрабам. Справа ад міхраба размешчаная кафедра-мінбар, з якой прапаведнік імам чытае свае пропаведзі вернікам падчас пятніцкай малітвы. Пры мячэцях, як правіла, працуюць школы-медрэсэ.
Еўропа
Усходняя Еўропа: Вільня | Іжэўск | Іўе | Мінск | Навагрудак | Санкт-Пецярбург | Яраслаўль
Ёткішкі (прыпыначны пункт)
Ё́ткішкі (, Ёткишки)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Ёткішкі; на лініі Ліда — Вільнюс, паміж прыпыначным пунктам Воранава і станцыяй Беняконі.
Мячэць
Еўропа
Цэнтральная Еўропа Варшава | Гданьск | Крушыняны
Паўночная Еўропа: Упсала
Паўднёвая Еўропа: Гібралтар | Тырана
Заходняя Еўропа
Азія
Заходняя Азія: Абу-Дабі | Багдад | Баку | Мекка
Сцяг Клічава
Сцяг Клічава — адзін з афіцыйных сімвалаў горада Клічаў і Клічаўскага раёна. Сцяг Клічава зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 жніўня 2006 г. № 526.
Мячэць
Азія
Цэнтральная Азія
Сцяг Клічава
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох роўнавялікіх гарызантальных палос, верхняй -  жоўтага, сярэдняй - зялёнага, ніжняй - белага колеру, у цэнтры пярэдняга боку якога - выява герба горада Клічава і Клічаўскага раёна.
Філіпаўцы
Філі́паўцы (, Филиповцы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.
Мячэць
Азія
Паўднёвая Азія: Дэлі | Ісламабад | Лахор
Паўночная Азія
Усходняя Азія
Паўднёва-Усходняя Азія
Іншыя регіёны свету
Парамарыба
Пчаліны воўк
Пчаліны воўк (Philanthus triangulum) — насякомае сямейства рыючых восаў атрада перапончатакрылых.
Апісанне
Цела даўжынёй 14—16 мм, чорнае. Усе сегменты брушка з жоўтымі палосамі. Яйцаклад зменены ў тонкае джала — сродак нападзення на здабычу і абароны ад ворагаў, праз якое ў момант уколу выводзіцца сакрэт ядавітых залоз.
Пашырэнне
Пашыраны ў Еўропе, Сярэдняй Азіі, на Каўказе. На Беларусі адзначаецца па ўсёй тэрыторыі.