cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Заходняя Бярэзіна
Агульнае
Рэчышча моцназвілістае, шырыня ракі ў межань у вярхоўі 5—20 м, у сярэдняй і ніжняй плыні 20—35 м, паблізу вусця да 50 м.
Тунгуска
Тунгуска:
Гэндальф
Гэндальф (Gandalf) — адзін з цэнтральных персанажаў легендарыума Джона Р. Р. Толкіна, у прыватнасці, аповесці «Хобіт, або Туды і назад» і раману «Уладар Пярсцёнкаў».
Гісторыя стварэння і магчымыя прататыпы
Гэндальф — архетыпічны мудры чараўнік, традыцыйная постаць у знаёмай Дж. Р. Р. Толкіну скандынаўскай і брытанскай міфалогіі. Сярод аналагічных міфалагічных персанажаў і магчымых прататыпаў адзначаюць кельцкага Мерліна і скандынаўскага Одзіна. Імя «Гэндальф», ці, дакладней, «Гандальв» запазычана з Старэйшай Эды, дзе яно належыць аднаму з «ніжніх альваў» (гномаў).
Прататыпам для знешнасці Гэндальфа стала швейцарская паштоўка пад назвай «Горны Дух», на якой намаляваны стары барадаты мужчына ў шырокаполым капелюшы, які карміў з рукі аленя. Першапачаткова імя персанажа было Бладарцін, а імя Гэндальф насіў кароль гномаў, які стаў вядомы ў канчатковай версіі як Торын Дубовы Шчыт. Пазней аўтар перадаў імя Гэндальф чараўніку, таму што ранейшае здавалася занадта несур'ёзным. Сыграла ролю і расшыфроўка імя: gandr — чароўны посах, alfr — альв (эльф або гном).
У сваю чаргу, вобраз Гэндальфа змяніў архетып і паўплываў на вобразы пазнейшых персанажаў. Да герояў, створаных пад уплывам Гэндальфа, адносяць Эльмінстэра ў Forgotten Realms, Дамблдара ў серыі «Гары Потэр», Зеда ў кнігах цыкла «Меч Ісціны», Обі-Ван Кенобі ў класічнай трылогіі «Зорныя Войны» і Жан-Люк Пікара ў эпапеі «Зорны Шлях».
З'яўленне Гэндальфа ў Міжзем'і
Гэндальф стаў найбольш вядомы, падарожнічая па Міжзем'ю і заводзячы знаёмства з рознымі народамі, дапамагаючы ім саветам. У розных частках свету ён атрымаў шмат розных мянушак, якія замянілі яму імя. "'У мяне шмат імёнаў у розных краінах. Мітрандзір сярод эльфаў, Таркун сярод гномаў; у юнацтве на даўно забытым Захадзе я быў Алорынам, на поўдні — Інканус, на поўначы — Гэндальф, а на ўсходзе я не бываю '"
Гэндальф і хобіты
Невядома, калі менавіта Гэндальф упершыню зацікавіўся народам хобітаў. Ён любіў іх і да таго ж прадчуваў, што яны ў будучыні выканаюць выключна важную ролю. Праўда, сярод хобітоаў Гэндальф быў вядомы перш за ўсё як «маг» і «чараўнік» у самым агульнаўжывальным сэнсе гэтага слова. Так, у кнізе «Хобіт» вуснамі Більба паведамляецца, што ён падарыў Старому Туку чароўныя алмазныя запанкі, якія самі засцёгваліся, але расшпільваліся толькі па загадзе. Асаблівую вядомасць яму прынеслі і цудоўныя феерверкі, якія ён рабіў напярэдадні Дня сярэдзіны лета на вечарыне ў Старога Тука. Пры гэтым, аднак, варта згадаць і той факт, што менавіта Гэндальф у 2758-59 гг. Т. Э. (1168-70 гг. Па Летавызначэнню Шыра) прыйшоў на дапамогу хобітам Шыра падчас Доўгай Зімы і страшнага голаду, які прыйшоў за ёю.
Паход да Эрэбару
Гэндальф быў адным з арганізатараў паходу атрада гномаў на чале з Торын Дубошчытам, да якога па яго патрабаванні далучыўся Більба Бэгінс да гары Эрэбар, які апісаны ў аповесці «Хобіт». Ён прымаў удзел у пачатку паходу і змагаўся ў Бітве Пяці Воінстваў супраць гоблінаў і варгаў. Незадоўга да гэтага, па заданні Сарумана ён таемна пракраўся ў замак Дол-Гулдур, дзе пабачыў палоннага караля гномаў Траіна, які паміраў. Узнаўшы ў «Некраманце», уладальніку замка, Саўрана, які адраджаецца, ён на Белым Савеце настаяў на неадкладным наступе, і прыняў удзел у выгнанні Саўрана з Дол-Гулдура.
Паход у складзе Брацтва Пярсцёнка
У чароўным пярсцёнку, які знайшоў Більба, Гэндальф западозрыў Пярсцёнак Усеўладдзя. Ён прымусіў Більба расстацца з Пярсцёнкам і перадаць яго на захаванне пляменніку Фрода. Знайшоўшы на Пярсцёнку характэрныя пісьмёны на Чорным Прыслоўі і зверыўшыся з апісаннямі ў архівах Гондара, Гэндальф пераканаў Фрода аднесці Пярсцёнак у Рывендэл, абіцель эльфаў. Сам жа ён адправіўся на сустрэчу з Саруманам. На сустрэчы паміж магамі ўспыхнуў канфлікт: Саруман сам хацеў завалодаць Пярсцёнкам і выкарыстоўваць яго для дасягнення ўлады. Ён таксама ўгаворваў Гэндальфа пайсці на мір з Саўранам. Калі абураны Гэндальф адмовіўся выдаць Саруману месцазнаходжанне Пярсцёнка, Саруман затачыў яго на вяршыні вежы Артханка. Адтуль Гэндальфа выратаваў Гваіхір — правадыр гіганцкіх арлоў Манвэ, дасланы яго сябрам, трэцім істары, Радагастам Карым.
Прыбыўшы на савет у Рывендэл, Гэндальф распавёў аб здрадзе Сарумана і пагадзіўся ўзначаліць Брацтва Пярсцёнка, атрад, які павінен аднесці Пярсцёнак да жерла вулкана Арадруін і знішчыць яго. Гэндальф правёў сваіх спадарожнікаў праз падзямелля Морыі, дзе атрад сутыкнуўся з адным дэманаў Мелькара, які выжыў, — балрагам. У баі з ім чараўнік зваліўся з Марыйскага моста ў бездань, і спадарожнікі працягнулі шлях без яго, вырашыўшы, што Гэндальф загінуў. Ён і загінуў, перамогшы балрога цаной найцяжэйшых ран і апёкаў. Аднак Эру Илуватар вырашыў вярнуць яго назад, паколькі сваю задачу маг выканаць не паспеў.
Нізлажэнне Сарумана і фінал Войны Пярсцёнка
Гэндальфу было дадзена права заняць месца падшага Сарумана на чале ордэна, і з гэтага часу называцца Гэндальфом Белым. Ён далучыўся да вызваленчай барацьбе народа Рохана супраць оркаў Сарумана і прывёў падмацаванне ў ключавы момант у Бітве за Хэльмаву Падзь. Пасля чаго, сустрэўшыся з Саруманам у Ізенгардзе, выгнаў яго з ордэна Істары і пераламіў яго посах.
Адправіўшыся ў Гондар, у крэпасць Мінас-Цірыт, Гэндальф дапамог арганізаваць абарону горада намесніку Дэнатару II. Пасля падзення і самагубства Дэнатара II Гэндальф фактычна ўзначаліў абарону горада. Прыход падмацавання з Рохана і войска прывідаў-клятвапераступнікаў, прыведзенага Арагорнам, спадчыннікам Ісілдура, а таксама гібель правадыра варожага войска — Караля-Чарадзея дазволілі выйграць бітву ля сцен горада. Аднак, разумеючы, што галоўнае — гэта знішчэнне Пярсцёнка, Гэндальф разам з Арагорнам рушыў да Брамы Мордара для адцягнення ўвагі Цёмнага Уладара на сябе. Пасля таго, як Фрода і Сэм з міжвольнай дапамогай Голума знішчылі Пярсцёнак, а Саўран знік, удзельнічаў у каранацыі Арагорна як караля Арнара і Гондара.
Такім чынам, місія, з якой ордэн Істары быў пасланы ў Міжзем'е, была выканана да канца менавіта намаганнямі Гэндальфа. 29 верасня 3021 года Т. Э. ён разам з Більба, Фрода, Галадрыэл'ю і Элрандам узышоў у Шэрай Гавані на борт карабля Кірдана Карабела і вярнуўся ў Валінар.
Ордэн Маці
Ордэн Маці — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.
Сільян (возера)
Займае плошчу 354 км², максімальная глыбіня 121 м. Высата над узроўнем мора складае 161 м. На возеры прысутнічаюць вялікая колькасць астравоў.
Возера паўстала ў выніку падзення мецеарыта. На беразе возера размешчаны горад Мура.
Уялы (Каргалжынскі раён)
Уялы — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карашалгінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Каргалжын. Код КАТА — 116041400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 279 чалавек (142 мужчыны і 137 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 105 чалавек (58 мужчын і 47 жанчын).
NGC 3318B
NGC 3318B (іншыя абазначэнні — ESO 317-53, MCG -7-22-27, AM 1035-411, IRAS10353-4112, PGC 31565) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь
Вярхо́ўны Суд Рэспу́блікі Белару́сь — узначальвае сістэму судоў агульнай юрысдыкцыі і з’яўляецца найвышэйшым судовым органам, які ажыццяўляе правасуддзе па грамадзянскіх, крымінальных справах, справах аб адміністрацыйных правапарушэннях, эканамічных справах, ажыццяўляе нагляд за судовай дзейнасцю судоў агульнай юрысдыкцыі, рэалізуе іншыя паўнамоцтвы ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі.
Склад
Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь складаецца з: і дзейнічае ў складзе:
Апарат
На 2020 год апарат Вярхоўнага суда Беларусі ўключаў:
Пленум Вярхоўнага Суда
У склад Пленума Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь уваходзяць:
Пленум ажыццяўляе наступныя дзеянні:
Прэзідыум Вярхоўнага Суда
Прэзідыум Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь утвараецца ў складзе: у колькасці, устаноўленай Прэзiдэнтам Рэспублiкi Беларусь па прадстаўленні Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.
Персанальны склад Прэзідыума Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь зацвярджаецца Прэзiдэнтам Рэспублiкi Беларусь па прадстаўленні Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.
Прэзідыум Вярхоўнага Суда:
3. Заслухоўвае аб судовай практыцы па прымяненню заканадаўства старшыняў: 4. Ажыццяўляе іншыя паўнамоцтвы.
Судовыя калегіі Вярхоўнага Суда
Судовыя калегіі Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь камплектуюцца з ліку суддзяў Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь і зацвярджаюцца Пленумам Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. Суддзі судовай калегіі аднаасобна разглядаюць у межах сваіх паўнамоцтваў справы ў якасці суда першай інстанцыі і калегіяльна — у касацыйным парадку, у парадку нагляду і па наноў адкрыўшыхся абставінах, вывучаюць і абагульняюць судовую практыку, аналізуюць судовую статыстыку і ажыццяўляюць iншыя паўнамоцтвы.
Судовая калегія Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь па эканамічных справах з’явілася ў сувязі з уступленнем у моц Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 лістапада 2013 № 529, калі з 1 студзеня 2014 скасоўваўся Вышэйшы Гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь, большасць супрацоўнікаў гэтай установы вайшла ў склад Калегіі, адначасова страчвала свае паўнамоцтвы і скасоўвалася пасада Старшыні Вышэйшага Гаспадарчага суда Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
25 жніўня 1991 года Беларусь здабыла незалежнасць, у выніку чаго Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь стаў узначальваць самастойную судовую ўладу. 23 красавіка 1992 года Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь зацвердзіў Канцэпцыю судова-прававой рэформы. У студзені 1995 года ўхвалілі Закон «Аб судовым ладзе і стасусе суддзяў». 5 снежня 1997 года адбыўся 1-ы З’езд суддзяў Рэспублікі Беларусь, які зацвердзіў Кодэкс гонару суддзі. Адначасна ўхвалілі рашэнне аб стварэнні Інстытута перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі суддзяў, працаўнікоў пракуратуры, судоў і ўстаноў юстыцыі пры Беларускім дзяржаўным універсітэце. 23 снежня 1999 года Пленум Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь зацвердзіў Пастанову «Аб павышэнні культуры судовай дзейнасці і паляпшэнні арганізацыі судовых працэсаў». У 2000 годзе ў Вярхоўным судзе Беларусі ўтварылі патэнтавую калегію. 1 ліпеня 1999 года набыў моц Грамадзянскі працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь, які замацаваў даступнасць звароту ў суд. 21 лютага 2002 года прайшоў 2-і З’езд суддзяў Беларусі, які заклікаў прыняць Закон «Аб выканаўчым дзеянні». У сакавіку 2005 года ўступіў у сілу Гаспадарчы працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь, які ўвёў апеляцыйны перагляд Пастаноў гаспадарчых судоў, што не ўступілі ў сілу. 13 студзеня 2007 года набыў моц Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб судовым ладзе і стасусе суддзяў, які вызначыў задачы і паўнамоцтвы ўсіх судоў краіны. 1 сакавіка 2007 года ўступілі ў сілу Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях і Працэсуальна-выканаўчы кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях, якія ўключылі прэзумпцыю невінаватасці. 25 сакавіка 2008 года адбылася рэспубліканская нарада суддзяў .
10 кастрычніка 2011 года А. Лукашэнка падпісаў Указ № 454, якім зацвердзіў Пасланне аб перспектывах развіцця сістэмы агульных судоў Рэспублікі Беларусь. Пасланне прадугледжвала індывідуалізаванне крымінальнай адказнасці і распаўсюд пастаноў судоў праз СМІ. 29 лістапада 2013 года А. Лукашэнка падпісаў Дэкрэт № 6 «Аб удасканаленні судовай сістэмы Рэспублікі Беларусь», паводле якога з 1 студзеня 2014 года гаспадарчыя суды ўключылі ў сістэму судоў агульнай юрысдыкцыі на чале з Вярхоўным судом. У выніку Вышэйшы Гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь пераўтварылі ў Калегію эканамічных спраў Вярхоўнага суда. Адначасова судовых выканаўцаў вывелі са складу судоў і ўтварылі Службу прымусовага выканання судовых рашэнняў у складзе Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь. 20 снежня 2013 года Пленум Вярхоўнага суда Беларусі прыняў Пастанову «Аб забеспячэнні галоснасці пры ажыццяўленні правасуддзя і аб распаўсюджванні інфармацыі аб дзейнасці судоў». 1 ліпеня 2014 года скасавалі Беларускі ваенны суд, міжгарнізонныя ваенныя суды і Ваенную калегію Вярхоўнага суда Беларусі. Іх паўнамоцтвамі надзялілі абласныя і раённыя суды. Адначасна ўтварылі Вярхоўную кваліфікацыйную калегію суддзяў пры Вярхоўным судзе Беларусі. Таксама забеспячэнне судоў усклалі на апарат Вярхоўнага суда замест Міністэрства юстыцыі Беларусі. 4 верасня 2014 года А. Лукашэнка падпісаў Указ № 438, якім заснаваў сцяг, эмблему і знак узнагароды Вярхоўнага суда. 24 студзеня 2017 года набылі моц папраўкі ў Кодэкс аб судовым ладзе, паводле якіх пашырылі паўнамоцтвы Рэспубліканскага савета суддзяў і стварылі Рэспубліканскую канферэнцыю суддзяў. 31 жніўня 2020 года ў Вярхоўны судзе Беларусі ўвялі аўдыёвідэафіксацыю судовых працэсаў.
Тэдрас Гебрэесус
Тэдрас Аданом Гебрэесус (ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ; нар. ; Асмэра, Эфіопія) — эфіопскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Міністр аховы здароўя Эфіопіі ў перыяд з 2005 па 2012 гады, і міністр замежных спраў Эфіопіі з 2012 па 2016 год. З 2017 года — генеральны дырэктар Сусветнай арганізацыі аховы здароўя.
Дамінік Грушаўскі
Дамінік Грушаўскі (Dominik Hrušovský;, Велька Маня, раён Новэ Замкі, Нітранскі край, Славакія — 27 ліпеня 2016, Нітра, раён Нітра, Нітранскі край, Славакія) — рымска-каталіцкі і славацкі грамадска-культурны дзеяч.
Дзяцінства і адукацыя
Сын Томаша і Марыі Гудэцавай, брат Яна, Бенедыкта і Эмануэля. У 1932—1937 навучаўся ў пачатковай школе, у 1937—1938 у гімназіі ў Златых Мораўцах, у 1938—1945 у гімназіі ў Шуранах. У 1945 паступіў на Рымска-каталіцкі кірыла-мяфодзіеўскі факультэт у Славацкім універсітэце. У 1946 накіраваны навучацца ў Рым, дзе навучаўся ў Папскім калегіуме Св. Яна Непамука, Папскім Латэранскім універсітэце. У 1946—1947 вывучаў філасофію, у 1947—1951 тэалогію. 19 чэрвеня 1951 атрымаў ступень доктара тэалогіі. У 1954—1955 скончыў 5-ы факультэт тэалагічнага факультэта.
Ксёндз
Стаў святаром 23 снежня 1950 у Рыме. Праз немагчымасць вярнуцца ў Славакію, служыў у паўночнаітальянскай дыяцэзіі Белюна, напачатку як каплан у парафіі П’евэ дзі Альпага (кастрычнік 1951-снежань 1953), пасля як пробашч парафіі Гойма дзі Цольда (снежань 1953-жнівень 1955). Ад 1955 прафесар Папскай рэгіянальнай духоўнай семінарыі ў Вітэрба, выкладаў філасофію (1955—1959) і дагматыку (1959—1962).
У 1947—1962 быў адным з заснавальнікаў славацкай службы Радыё Ватыкана. У 1962—1966 кіраўнік Славацкай каталіцкай місіі ў Парыжы ў якасці адміністратара славакаў Парыжскай архідыяцэзіі. На французскім радыё штотыдзень выпускаў перадачы, у якіх знаёміў славакаў з культурнымі і рэлігійнымі асаблівасцямі краіны. У 1966—1992 супрацоўнічаў з Славацкім таварыствам Святых Кірыла і Мяфодзія ў Рыме. У ліпені 1966-сакавіку 1973 рэдактар часопісу «Hlasy z Ríma». 1 сакавіка 1973—31 снежня 1992 старшыня таварыства. 17 чэрвеня 1975—31 снежня 1992 апостальскі адміністратар славакаў замежжа. 8 лістапада 1981 сустракаў у Таварыстве папежа Яна Паўла II, які прыехаў сюды, каб наведаць адзін з цэнтраў шанавання Кірыла і Мяфодзія — патронаў Еўропы. 18 снежня 1982 названы на біскупа Тубіі, высвечаны на біскупа 6 студзеня 1983 у Саборы Св. Пятра ў Рыме. Увесь гэты час ізноў супрацоўнічаў на Радыё Ватыкана.
У 1992 вярнуўся ў Славакію. 24 верасня 1992 прызначаны дапаможным біскупам Браціслаўска-Трнаўскай архідыяцэзіі, 17 снежня 1992 яе генеральным вікарыем. У 1993—27 ліпеня 1995 генеральны сакратар Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Славакіі, да 15 красавіка 1996 выконваў функцыі старшыні камісіі Канферэнцыі па справах славацкай дыяспары. У 1995—1996 сябар Папскага савета па духоўных справах мігрантаў і бежанцаў.
15 красавіка 1996 прызначаны апостальскім нунцыем у Беларусь, даверчыя граматы ўручыў 22 мая 1996. 28 ліпеня 2001 пакінуў гэту пасаду.
Вялікая Зімніца
Вялі́кая Зімні́ца (, Великая Зимница) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.
Назва
Назва паходзіць ад слова зімні (халодны).
Гісторыя
У гістарычных крыніцах згадваецца каля 1600 года як сяло ў маёнтку Тайманава. На карце 1777 года пазначана як асобная вёска — Зімніца, у пазнейшых крыніцах — Вялікія Зімніцы. У 1884 годзе меўся хлебазапасны магазін. У 1886 годзе ў Баханскай воласці Быхаўскага павета, 108 двароў, 755 жыхароў, царква, карчма, ветраны млын. У 1912 годзе існавала аднакласная царкоўнапрыхадское вучылішча. У 1924—1961 гадах цэнтр Вяліказімніцкага сельсавета. З 1959 года ў Слаўгарадскім раёне.
Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленне паштовай сувязі, АТС, сельскі клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, крама, ДУА «Зімніцкі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа».
Сонечнае зацьменне 1 студзеня 1805 года
Сонечнае зацьменне 1 студзеня 1805 года — частковае сонечнае зацьменне 109 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,0642 і дасягнула свайго максімуму ў 01:14:57 UTC у пункце з каардынатамі 65° пд. ш. 42° з. д..
Зацьменне 1 студзеня 1805 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1805 годзе і 11-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 5 жніўня 1804 года, наступнае — 30 студзеня 1805 года.
Джордж Канінг
Джордж Канінг (George Canning;, Лондан — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікабрытаніі, дыпламат. 23-і прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да партыі Торы.
Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт (1791). 3 1793 член парламента. У 1796—1799 памочнік міністра замежных спраў у кабінеце У. Піта Малодшага. У 1807—1809 міністр замежных спраў. Праводзіў курс на фінансавую і ваенную дапамогу Іспаніі ў вызвольнай вайне з Напалеонам I. У 1814—1816 пасол у Партугаліі. Лідар партыі торы. 3 1822 член кабінета Р. Б. Ліверпула і міністр замежных спраў. Садзейнічаў прызнанню брытанскім урадам незалежнасці былых іспанскіх калоній у Паўднёвай Амерыцы, выступаў за аўтаномію Грэцыі. Змагаўся за ўмацаванне брытанскай гегемоніі ў Еўропе ў процівагу палітыцы краін Свяшчэннага саюза.
Грамафонная пласцінка
Для «прайгравання» (узнаўлення гуку) грампласцінак выкарыстоўваюцца спецыяльна прызначаныя для гэтай мэты апараты: грамафоны,, у далейшым — і.
Пры руху па дарожцы грампласцінкі прайгравальніка пачынае  (паколькі форма дарожкі, якая залежыць ад запісанага сігналу, нераўнамерная ў плоскасці пласцінкі ўздоўж яе радыусу і перпендыкулярна кірунку руху іголкі). Вібрацыі іголкі перадаюцца альбо, якая непасрэдна прайграе гук, альбо пераўтваральніку механічных ваганняў у электрычныя , сігнал якога падаецца на ўзмацняльнік.
Галоўнай добрай якасцю грампласцінкі з’яўлялася выгода масавага тыражавання шляхам гарачай, акрамя таго, грампласцінкі не схільныя дзеянню электрычных і магнітных палёў. Недахопамі грампласцінак з’яўляюцца схільнасць уплыву змен тэмпературы і вільготнасці, механічным пашкоджанням (з’яўленне драпін), а таксама непазбежнаму пры сталым выкарыстанні зносу (зніжэнне і страта аўдыяхарактарыстык). Акрамя таго, грампласцінкі забяспечваюць меншы, чым больш сучасныя фарматы захоўвання гуказапісаў.
Бітва на Стрэве (1348)
Бітва на Стрэве (2 лютага 1348) — бітва паміж войскамі Тэўтонскага ордэна і Вялікага княства Літоўскага на рацэ Стрэве паблізу Коўна.
Ордэнскае войска складалася ў асноўным з сілаў яго прускай часткі, таксама былі крыжаносцы-госці -- англійскія і французскія рыцары. Вялікалітоўскае войска, пад кіраўніцтвам вялікіх князёў Альгерда і Кейстута, складалася, апроч уласна літоўцаў, з атрадаў Уладзіміра-Валынскага, Бярэсця, Віцебска, Смаленска і, магчыма, Полацка.
Перад бітвай ордэнскае войска на працягу тыдня спусташала землі літоўскага Панямоння. Вялікалітоўскае войска шукала і перастрэла немцаў, ініцыятыва пачатку бітвы належала яго камандуючаму -- вялікаму князю Альгерду.
Бітва скончылася паразай вялікалітоўскіх сіл. Нямецкія храністы, відавочна, перабольшвалі яе маштаб, падаючы лічбы стратаў з ордэнскага боку — 8 братоў-рыцараў і 42 ваяры, а з боку літвінаў — «тысячы», але пэўна параза была вельмі цяжкай. Сярод загінулых адзначаны князь Нарымонт, брат Альгерда і Кейстута. У гонар перамогі ў Кенігсбергу пабудаваны касцёл Дзевы Марыі, патронкі Ордэна.
Стора
Працякае па цэнтральнай частцы Даніі. Належыць да басейна Паўночнага мора. Даўжыня ракі 104 км, плошча басейна 1565 км², сярэдні расход вады 16,1 м³/сек. Другая па велічыні рака ў Даніі. Рака не суднаходная.
Сук
Сук:
1887 год у гісторыі музыкі
1887 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Падзеі
Здзейснена адкрыццё грамафоннай пласцінкі.
Кенія (гара)
Ке́нія — гара ва Усходняй Афрыцы, пагаслы вулкан. Вышыня 5199 м (другая па вышыні пасля Кіліманджара вяршыня ў Афрыцы). Усечаны конус над лававым плато. Горныя лясы, лугі, на вяршыні — шматгадовыя снягі і ледавікі (каля 15, даўжынёй да 1,5 км). На вышыні 1200—2000 метраў плантацыі кавы, сізалю, бананаў. Уваходзіць у склад нацыянальнага парку Маўнт-Кенія.
Невысакосны год
Невысакосны год — каляндарны год, які складаецца з 365 дзён. У адрозненне ад высакоснага года ў невысакосным годзе няма дадатковага дня ў сонечным календары або месяцы ў месяцава-сонечным календары. Іншымі словамі, невысакосны год — гэта год без інтэркаляцыі. У грыгарыянскім календары (як і ў юліянскім календары) выкарыстоўваюцца як невысакосныя гады, так і высакосныя, каб каляндар адпавядаў трапічнаму году, які не змяшчае цэлай колькасці дзён.
Алмас (Акмолінская вобласць)
Алмас — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кызылсайскай сельскай акругі. Код КАТА — 116045200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 89 чалавек (45 мужчын і 44 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 14 чалавек (8 мужчын і 6 жанчын).
Невысакосны год
У грыгарыянскім і юліянскім календарах невысакосны год з 365 дзён мае 52 тыдні і адзін дзень, таму кожны невысакосны год пачынаецца і заканчваецца ў адзін і той жа дзень тыдня (напрыклад, 1 студзеня і 31 снежня 2021 года прыпадалі на пятніцу) і год, наступны за невысакосным годам, пачнецца ў наступны дзень тыдня. У невысакосны год у лютым роўна чатыры тыдні, таму сакавік пачынаецца ў той жа дзень тыдня. Лістапад таксама пачынаецца гэтым днём тыдня.
У грыгарыянскім календары 303 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі. Для параўнання, у юліянскім календары 300 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі, а ў новаюліянскім календары (выкарыстоўваемым Грэчаскай праваслаўнай царквой) 682 з кожных 900 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі.
Дальні (Слаўгарадскі раён)
Да́льні (, Дальний) (да 30 ліпеня 1964 года Брак ) — былы пасёлак у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Свенскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2015 годзе.
Інтымны дзённік
«Інтымны дзённік» — літаратурна-мастацкае выданне з творамі Максіма Багдановіча.
Змест
У кнігу, выдадзеную мінскім прыватным выдавецтвам «Радыёла-плюс», увайшлі неаднаразова друкаваныя творы беларускага класіка: вершы і пераклады, чарнавікі, нарысы і лісты. Назва зборніка дадзена відавочна для прыцягнення чытача. «Інтымным дзённікам» беларускія літаратуразнаўцы называюць 4 старонкі алоўкавага тэксту, напісаныя паэтам у 1915 годзе ў Крыме. Пакуль яны толкам не расшыфраваныя, і музей не спяшаецца іх друкаваць.
Водгукі
Аднак укладальнік зборніка Уладзімір Сіўчыкаў сцвярджае, што ніякага падману чытача ў выдадзенай ім кнігі няма: ''«Ніякага падвоху. Я лічу, што наогул творчасць Багдановіча — гэта своеасаблівы інтымны дзённік. І мы, вядома, выкарыстоўвалі раскручаны брэнд, але, лічу, у гэтым не падманулі чытача»''.
Ідэю падхапіў тэатр: Сяргей Кавалёў напісаў п’есу, а рэжысёр Віталь Баркоўскі паставіў «Інтымны дзённік», прыпісаўшы паэту думкі, якіх у яго не было.
Курганаўка (Слаўгарадскі раён)
Курга́наўка (, Кургановка) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавета.
Назва
Назва паходзіць ад таго, што на полі было шмат старажытных курганоў радзімічаў.
Інфраструктура
У вёсцы працуе магазін.
Керкпатрык
Керкпатрык — гара на Зямлі Вікторыі ў Антарктыдзе. Вышыня 4528 м.
NGC 3320
NGC 3320 (іншыя абазначэнні — UGC 5794, MCG 8-20-10, ZWG 241.5, IRAS10366+4739, PGC 31708) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Бітва пад Меднікамі (1320)
Бітва пад Меднікамі (27 ліпеня 1320) — бітва каля Меднікаў паміж войскам Тэўтонскага ордэна і войскам Вялікага Княства Літоўскага.
Бітва скончылася перамогай Вялікага Княства Літоўскага. З нямецкага боку загінулі усе 40 братоў-рыцараў і іх дапаможны кантынгент. Перамога Вялікага Княства Літоўскага спрычынілася да пераняцця княствам, на нейкі час, ініцыятывы ў вайне.
Отфрыд Пройслер
О́тфрыд Про́йслер (Otfried Preußler;, Рэйхенберг, Першая Чэхаславацкая Рэспубліка — , Прын-ам-Хімзэ) — нямецкі дзіцячы пісьменнік, па нацыянальнасці — лужычанін (лужыцкі серб). Найбольш вядомыя творы: «Маленькая Баба-Яга», «Маленькі Прывід», «Маленькі Вадзянік» і «Крабат, ці Легенды старога млына».
Біяграфія
Нарадзіўся ў 20 кастрычніка 1923 года ў Рэйхенбергу (Паўночная Багемія). Бацька Отфрыда захапляўся гісторыяй роднага краю і прывіў гэту любоў сыну. Пасля заканчэння школы Пройслер быў адпраўлены ваяваць на Усходні Фронт, а ў 1944 годзе лейтэнантам трапляе ў савецкі палон. Вярнуўшыся ў 1949 годзе з палону, адшуквае сваіх родных і нявесту, з якой ён у тым жа годзе ажаніўся. Больш за дваццаць гадоў (да 1970 года) працуе настаўнікам і дырэктарам школы ў Баварыі. У гэты ж час пачынае пісаць казкі «Маленькі вадзянік», «Маленькая Баба-Яга», «Маленькі прывід», вельмі нетрадыцыйныя для нямецкай дзіцячай літаратуры — у яго творах па вызначэнні злыя героі выступаюць у ролях станоўчых. Аднак вяршыняй пісьменніцкага майстэрства для Пройслера стала казка «Крабат, ці Легенды старога млына», напісаная па матывах легенд лужыцкіх сербаў, заходнеславянскай народнасці, што пражывае на ўсходзе Германіі па берагах Шпрэе.
Усяго Пройслерам напісана 32 кнігі, якія перакладзены каля 275 разоў на 55 моў свету і атрымалі розныя прэміі. Сумарны тыраж яго кніг дасягае 55 мільёнаў асобнікаў.
Пройслер жыў і працаваў у Гайдэнголзене недалёка ад Розенхайма. З тых часоў, як ён аддаліўся ад спраў, Пройслер пачаў пісаць пра перажытае ў савецкім палоне. Аднак яго ўспаміны будуць апублікаваны толькі пасля яго смерці.
Ордэн Пашаны (Беларусь)
Ордэн Пашаны — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.
Апісанне
Ордэн Пашаны мае форму акруглага пазалочанага васьмігранніка, на які накладаецца чатырохканцовая сярэбраная зорка з рэльефнай выявай мужчыны і жанчыны ў цэнтры, якія трымаюць Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь і сноп пшаніцы. Сцяг пакрыты эмаллю чырвонага, зялёнага і белага колеру. У ніжняй частцы ордэна — блакітная эмалевая стужка, якая падтрымлівае лаўровыя і дубовыя галінкі, што абрамляюць ордэн. Вышыня ордэна — 50 мм, шырыня — 46 мм. Адваротны бок ордэна мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца нумар ордэна.
Ордэн пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай муаравай стужкай жоўтага колеру з падоўжнай палоскай зялёнага колеру пасярэдзіне і па адной падоўжнай палосцы чырвонага колеру па краях.
Статут
Ордэнам Пашаны ўзнагароджваюцца грамадзяне:
Ордэн Пашаны носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых ордэнаў размяшчаецца пасля ордэна «За асабістую мужнасць».
Анатоль Пятровіч Жалязоўскі
Анатоль Пятровіч Жалязоўскі (нар. г., вёска Крапіўна, Аршанскі раён) — беларускі празаік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і рабочага. Пасля вайны бацькі пераехалі ў Оршу. У 1962 паступіў у Беларускі інстытут фізічнай культуры. Служыў у Савецкай Арміі (1963-65 гг.). Працаваў трэнерам у аршанскай дзіцячай спартыўнай школе (1968 г.), загадчыкам аддзела Віцебскага абкама камсамола (з 1968 г.), інструктарам у апараце ЦК ЛКСМ Беларусі (з 1971 г.), Беларускім савеце па турызме (з 1974 г.), Міністэрстве жыллёва-камунальнай гаспадаркі, у Мінскім турбюро падарожжаў (з 1975 г.), начальнікам аддзела прапаганды і выхаваўчай работы Спорткамітэта БССР (з 1979 г.), дырэктарам Дома літаратара (з 1987 г.). З 1990 г. быў намеснікам старшыні СП Беларусі.
Творчасць
Літаратурнай дзейнасцю пачаў займацца з 1973 г. Апавяданні, аповесці друкаваліся ў часопісе «Маладосць», газеце «Літаратура і мастацтва». Асноўныя інтарэсы аўтара засяроджаны на раскрыцці маральна-этычных праблем жыцця сучасніка. Піша артыкулы, рэцэнзіі, дарожныя нататкі. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Пералом» (1981), «Горкі хлеб» (1985), аповесці «Іду на канфлікт» (часопіс «Маладосць», 1990).
Джон Кенэдзі
Джон Фіцджэральд Кенэдзі (вядомы як JFK;  — ) — 35-ы прэзідэнт ЗША з 20 студзеня 1961 года па 22 лістапада 1963. Кенэдзі — першы прэзідэнт ЗША-каталік, першы прэзідэнт, які нарадзіўся ў XX стагоддзі. Амаль трохгадовае прэзідэнцтва Кенэдзі, перапыненае яго загадкавым забойствам (падазраваны ў злачынстве Лі Харві Освальд). Кубінскі ракетны крызіс, аперацыя ў заліве Свіней, дагавор аб забароне ядзерных выпрабаванняў, стварэнне Корпуса міру, пачатак касмічнай гонцы, будаўніцтва Берлінскай сцяны, закон аб пашырэнні гандлю па больш нізкіх тарыфах, рух за грамадзянскія правы, «Новая памежная» айчынная праграма, і адмена смяротнага пакарання ў акрузе Калумбія, эканамічнымі рэформамі, сярод якіх было вяртанне права выпуску дзяржаўнай валюты амерыканскаму казначэйству замест федэральнай рэзервовай сістэмы (указ 11110) — ўсё адбылося падчас яго прэзідэнцтва. Кенэдзі таксама пазбягаў якога-небудзь значнага павелічэння амерыканскай прысутнасці ў В’етнаме, адмаўляючыся адпраўляць баявыя часткі і падтрымліваючы ўзровень вайсковых дарадцаў на узроўні 16 000, у параўнанні з 536 000 войскоўцаў падчас яго пераемніка Ліндана Джонсана ў 1968 годзе.
Знаходжанне Кенэдзі па пасадзе таксама адзначана высокай напружанасцю у адносінах з камуністычнымі дзяржавамі, у прыватнасці на Кубе. Аперацыя ў красавіку 1961 года ў заліве Свіней з намерам звергнуць дыктатара краіны Фідэля Кастра на працягу трох дзён была сарвана кубінскімі ўзброенымі сіламі. Яго адміністрацыя неўзабаве адхіліла планы Аб'яднанага камітэта начальнікаў штабоў арганізаваць ілжывыя дыверсійныя атакі на амерыканскай зямлі, каб атрымаць грамадскае адабрэнне для вайны супраць Кубы. У кастрычніку 1962 года былі знойдзены размешчаныя на Кубе савецкія балістычныя ракеты, што выклікала перыяд напружанасці, які называюць кубінскім крызісам; на думку многіх гісторыкаў, у той час чалавецтва бліжэй чым калі-небудзь знаходзілася ля пачатку вайны з прымяненнем ядзернай зброі.
Біяграфія
Пасля ваеннай службы ў Ваенна-марской рэзервовай сістэмы Злучаных Штатаў падчас Другой сусветнай вайны, Кенэдзі, як дэмакрат, прадстаўляў 11-ю акругу штата Масачусетс у Палаце прадстаўнікоў з 1947 па 1953 год. Пасля гэтага ён служыў у Сенаце ЗША ад гэтага ж штата з 1953 па 1960 год. Кенэдзі перамог на выбарах 1960 года кандыдата-рэспубліканца Рычарда Ніксана. Ва ўзросце 43 гадоў ён стаў самым маладым прэзідэнтам, абраным на пасаду; і другім самым маладым прэзідэнтам (пасля Тэадора Рузвельта, які ва ўзросце 42 гадоў стаў прэзідэнтам пасля забойства Уільяма Мак-Кінлі). Кенэдзі быў першым чалавекам на пасадзе прэзідэнта, які нарадзіўся ў 20-м стагоддзі. На сённяшні дзень, Кенэдзі — адзіны прэзідэнт-каталік і адзіны прэзідэнт, які выйграў Пулітцэраўскую прэмію за сваю біяграфію Профілі Адвагі.
Кенэдзі быў забіты ў Даласе, штат Тэхас, 22 лістапада 1963 года Лі Харві Освальдам быў арыштаваны ў той дзень і зрабіў некалькі стрэлаў на прэзідэнта з акна шостага паверха Тэхаскага школьнага кнігасховішча. Уладальнік Даласкага начнога клуба Джэк Рубі смяротна параніў Освальда праз два дні ў турэмным калідоры. ФБР і Камісія Уорэна афіцыйна прыйшлі да высновы, што Освальд быў адзіным забойцам, але даклад падвергнуўся рэзкай крытыцы. Абраны Камітэт палаты Прадстаўнікоў ЗША па даследванні забойства пагадзіўся з высновай, што Освальд зрабіў стрэлы, якія і забілі прэзідэнта, але таксама прыйшоў да высновы, што Кэнэдзі быў, верагодна, забіты ў выніку змовы. Большасць амерыканцаў у наш час лічаць, што існавала змова супраць Кенэдзі, і што Освальд не быў адзіным стралком.
Пачынаючы з 1960-х гадоў стала прасочвацца інфармацыя аб прыватным жыцці Кенэдзі. Падрабязная інфармацыя аб праблемах са здароўем Кенэдзі сталі вядомыя з 1990-х гадоў. Даклады ў нявернасці ў шлюбе, якія першапачаткова трымаліся ў сакрэце ад шырокай публікі, таксама сталі вядомыя прэсе. Кенэдзі традыцыйна займае высокае месца ў рэйтынгаў гісторыкаў прэзідэнтаў ЗША.
Сонечнае зацьменне 5 жніўня 1804 года
Сонечнае зацьменне 5 жніўня 1804 года — поўнае сонечнае зацьменне 142 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0144 і дасягнула свайго максімуму ў 15:57:13 UTC у пункце з каардынатамі 29° пд. ш. 77° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 20 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 75 км.
Зацьменне 5 жніўня 1804 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1804 годзе і 10-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 11 лютага 1804 года, наступнае — 1 студзеня 1805 года.
Генадзь Аляксандравіч Сакалоў
Біяграфія
Нарадзіўся 20 студзеня 1931 года ў в. Казакі Віцебскага раёна.
У 1961 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарыя». Працаваў галоўным ветурачом у саўгасе «Докшыцкі» (Докшыцкі раён, Віцебская вобласць).
У 1966 годзе скончыў аспірантуру пры кафедры паразіталогіі ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце. У 1967—1969 гадах працаваў асістэнтам кафедры паразіталогіі Віцебскага ветэрынарнага інстытута. У 1970—1974 гадах — дацэнт, у 1974—1998 гадах — загадчык кафедры зоагігіены Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны. У 1998—2013 гадах — прафесар кафедры гігіены жывёл Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.
Навуковая дзейнасць
Аўтар 10 вынаходстваў і рацыянальных прапаноў. Мае 200 друкаваных навуковых, метадычных і іншых работ, у іх ліку вучэбны дапаможнік «Ветэрынарная гігіена» (1988), сааўтар «Ветэрынарнай энцыклапедыі» (1995) і інш.
Фёдар Волкаў
Фёдар Волкаў:
Одэнсэ (рака)
Одэнсе (Odense Å) — рака ў Даніі.
Знаходзіцца на востраве Фюн у цэнтральнай частцы Даніі. На беразе ракі стаіць горад Одэнсе. Рака належыць да басейна Балтыйскага мора. Даўжыня — 60 км.
Штогод на рацэ праводзіцца аднайменная рэгата. Таксама па рацэ ёсць экскурсіі на лодках.
Туну
Туну (Tunu) або Усходняя Грэнландыя (Østgrønland) — адна з грэнландскіх тэрыторый (amt), якія існавалі да 31 снежня 2008 года. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляўся Тасілак. У правінцыю ўваходзілі муніцыпалітэты Амасалік і. Паўночную частку правінцыі займала частка Паўночна-Усходняга Грэнландскага нацыянальнага парка. Абмывалася на ўсходзе Грэнландскім і Нарвежскім морамі. На захадзе межавала з акругай Кіта. Насельніцтва (2005).
Чакай мяне, Ганна
«Чакай мяне, Ганна» (іншая назва: Далёка ад вайны) — савецкі чорна-белы мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1969 годзе рэжысёрам Валянцінам Вінаградавым.
Сюжэт
Вялікая Айчынная вайна. Журналіст Сяргей Новікаў прыязджае ў тылавы прыволжскі горад, каб напісаць нарыс пра кранаўшчыцу-ударніцу рачнога парта Ганну Сярогіну. Калега Новікава Маклецоў уладкоўвае яго жыць у цыркавы інтэрнат, дзе Сяргей знаёміцца з камендантам Раісай Пятроўнай, барцамі Цыклопам і Хаджы-Абрэкам, іншымі жыхарамі. Новікаў і Маклецоў разам з мясцовай «камсамольскай багіняй» Ласцікавай, якую Маклецоў таемна кахае, наведваюць цыркавое выступленне. На наступны дзень Маклецоў ляціць у партызанскі атрад. Спробы Новікава з Сярогінай безвыніковыя: Ганна грубіць альбо жартуе. Паступова Сяргей даведваецца пра яе, што яна з дзіцячага дома, жыве адна з дзіцем, муж на фронце, хамаватая, можа выпіць, лаецца, як мужык. Пасля танцаў, куды Сяргей ідзе па парадзе Міні, аднаго з жыхароў цыркавога інтэрната, у іх, нарэшце, атрымоўваецца пагаварыць. Высвятляецца, што Ганна сёння атрымала пахаванку на чалавека, якога лічаць яе мужам, — свайго таварыша з дзіцячага дома, якога яна не кахала, а цяпер шкадуе. Сяргей расказвае пра сябе: яго ў першым баі кантузіла, паследствы не даюць яму вярнуцца на фронт. Паміж Ганнай і Сяргеем узнікаюць пачуцці. На рацэ мітусня, патанае баржа, а Ганна арганізуе жанчын на яе разгрузку. Тут, у затоцы, яе знаходзіць ліст ад Сяргея: ён мусіць неадкладна ляцець у партызанскі атрад замест Маклецова, які загінуў у самалёце.
Лідар (карабель)
Лі́дар эска́драных мінано́сцаў — падклас тарпедна-артылерыйскіх караблёў, які існаваў у ваенна-марскіх сілах шэрагу краін у першай палове XX стагоддзя. Тэрмін «лідар флатыліі» (flotilla leader) упершыню з'явіўся ў брытанскім флоце ў гады Першай сусветнай вайны і абазначаў буйны эсмінец, прыстасаваны для размяшчэння камандзіра флатыліі са сваім штабам, і большы за звычайныя эсмінцы памерамі, хуткасцю і ўзбраеннем. Савецкая ваенна-марская класіфікацыя вызначала лідар, як карабель падкласа эсмінцаў, але большага водазмяшчэння, з большай хуткасцю і ўзмоцненым артылерыйскім узбраеннем, прызначаны для вываду ў атаку эсмінцаў.
Фактычна, лідарамі ў савецкай ваенна-марской літаратуры традыцыйна называюць як караблі, пабудаваныя для падтрымкі эсмінцаў і кіравання імі, так і баявыя караблі, не прызначаныя для падобных задач, напрыклад, французскія «контр-мінаносцы» (Contre-Torpilleurs), італьянскія «разведчыкі» (Esploratori), а таксама буйныя эсмінцы, якія вылучаюцца сваімі характарыстыкамі і названыя ў заходняй літаратуры «суперэсмінцамі» (Super Destroyer). Такім чынам, да ліку лідараў прылічвалі небраніраванныя тарпедна-артылерыйскія караблі, якія займалі прамежкавае становішча паміж эскадранымі мінаносцамі і лёгкімі крэйсерамі.
Акрамя таго, у ВМС ЗША ў 1954—1975 гадах выкарыстоўвалася фармальнае пазначэнне «лідар эсмінцаў» (Destroyer Leader) у адносінах да ракетных караблях, водазмяшчэннем да 10 000 тон, звычайна менаваўшыміся фрэгатамі. У 1975 годзе ў адпаведнасці з новай класіфікацыяй караблёў ВМС ЗША, яны былі падзеленыя на два класа: ракетныя крэйсеры і эсмінцы.
Лідары ў Другой сусветнай вайне
Да пачатку Другой сусветнай вайны лідары разглядаліся як прамежкавы паміж лёгкімі крэйсерамі і эсмінцамі клас хуткаходных артылерыйска-тарпедных караблёў, прызначэннем якіх, на думку вядучых ваенна-марскіх спецыялістаў, з'яўлялася: Аднак у ходзе ваенных дзеянняў не было выпадкаў вывядзення эсмінцаў лідарамі ў тарпедную атаку. Рэальна баі з ужываннем тарпеднай зброі эсмінцамі адбываліся альбо паміж самімі эсмінцамі, альбо з удзелам крэйсераў. Не паказалі гэтыя караблі сябе доўжным чынам і ў якасці суперэсмінцаў. Калі французскія контр-мінаносцы былі хутка выведзеныя з вайны капітуляцыяй Францыі, а савецкія лідары і італьянскія скаўты вырашалі, у асноўным, зусім не прадугледжаныя для іх задачы, то нямецкія цяжкаўзброеныя эсмінцы рабілі спробы весці марскія баі з надводным праціўнікам, але не праявілі сябе са станоўчага боку. Асабліва характэрным быў бой у Біскайскім заліве 28 снежня 1943 года, калі два брытанскіх лёгкіх крэйсера, адзін з якіх быў састарэлым, упэўнена разграмілі нямецкае злучэнне з пяці суперэсмінцаў і шасці мінаносцаў, не нясучы пры гэтым ніякіх страт.
Лідары ў пасляваенны час
Нягледзячы на знікненне з класіфікацый амаль усіх флатоў тэрміна «лідар эсмінцаў», ён фармальна выкарыстоўваўся ў ВМС ЗША з 1950-х гадоў. Па-першае, ранейшая класіфікацыя ваенных караблёў, створаная ў эпоху, калі асноўным відам баявых дзеянняў на моры быў бой, карабель супраць карабля, страціла значэнне. Надводны савецкі флот у пачатку 1950-х гадоў быў занадта слабы, каб браць яго пад увагу. Разам з тым, вопыт Другой сусветнай вайны паказаў, што асноўную пагрозу для надводных караблёў цяпер будуць прадстаўляць авіяцыя і падводныя лодкі. Хуткае развіццё рэактыўнай авіяцыі, кіраваных ракет і ядзернай суднавой энергетыкі рабіла гэтую перспектыву яшчэ больш актуальнай. Па-другое, габарыты новай ракетнай зброі, напрыклад зенітных ракет «Тэр'ер» і «Тэйлас», рабілі немагчымым размяшчэнне яго на караблях з памерамі эсмінца часоў Другой сусветнай вайны. Патрабавалася стварыць новы клас караблёў для новай зброі, асноўнай задачай якіх меркавалася эскартаванне авіяносных груп.
У 1954 годзе спецыяльна створаны камітэт па пытаннях ваеннага суднабудавання, які ўзначальваў У. Шындлер, прапанаваў змяніць існуючую класіфікацыю ў дачыненні да новых умоў. У прыватнасці, ствараўся новы клас ваенных караблёў — «фрэгаты». Пры гэтым меркавалася асацыяцыя не з супрацьлодачнымі караблямі часоў Другой сусветнай вайны, але з паруснымі фрегатами XVII—XIX стагоддзяў. Фрэгатамі або караблямі флоцкага эскорту, сталі называцца баявыя адзінкі па сваім водазмяшчэнні займаючыя прамежкавае месца паміж эсмінцамі і крэйсерамі. Але для захавання пэўнай пераемнасці з папярэдняй класіфікацыяй, яны сталі афіцыйна лічыцца ў складзе флоту як лідары эсмінцаў, прычым падпадзяляліся на лідары — DL (Destroyer LeaderDestroyer Leader), ракетныя лідары — DLG (Destroyer Leader GuidedDestroyer Leader Guided) і атамныя ракетныя лідары — DLGN (Destroyer Leader Guided NuclearDestroyer Leader Guided Nuclear).
Агульная ацэнка лідараў
Ацэньваючы нядоўгую гісторыю развіцця падкласа лідараў, варта перш за ўсё сказаць, што сама назва «лідар», прынятая ў савецкай ваенна-марской тэрміналогіі, з'яўляецца не цалкам удалым. Характэрна, што большая частка караблёў, традыцыйна уключаная ў разрад лідараў, на самай справе не прызначалася для лідараванія эсмінцаў. У гэтай сувязі, прыняты ў заходняй літаратуры тэрмін «суперэсмінец» у значна большай ступені адлюстроўвае сутнасць гэтага карабля.
Шураны
Шураны (да 1927 года — Вялікія Шураны; Šurany, Nagysurány) — горад у раёне Новэ Замкі Нітранскага края на паўднёвым захадзе Славакіі.
Лідар (карабель)
Агульная ацэнка лідараў
Вопыт баявога прымянення паказаў, што ні ў Першай, ні ў Другой сусветнай войнах лідарам не прыйшлося выводзіць эсмінцы ў атаку. Больш таго, не маючы пераважнай перавагі над эсмінцамі, лідар верагодна і не мог гэтага зрабіць. Невыпадкова ў якасці лідараў тарпедна-артылерыйскіх караблёў неаднаразова выступалі лёгкія крэйсеры. Напрыклад, лідарам эскадры французскіх контр-мінаносцаў быў лёгкі крэйсер «Эміль Берцін», радыкальна праўзыходзячы сваіх падапечных па агнявой моцы.
Шураны
Гісторыя
Археалагічныя даследванні паказваюць, што абшар сучаснага горада быў заселены яшчэ ў неаліце. Упершыню горад упамінаецца ў 1138 годзе пад назвай «villa Suran» у лісце венгерскага караля Белы II. У XIV стагоддзі тут пабудавалі крэпасць. У 1663—1684 — пад турэцкай акупацыяй. У 1725 годзе крэпасць была знішчана. У 1832 годзе Шураны становяцца каралеўскім горадам. У 1854 годзе тут была заснавана цукровая фабрыка (закрытая ў 2000). Горад быў часткай Венгрыі да 1920 года.
Лідар (карабель)
Агульная ацэнка лідараў
Яшчэ адной праблемай быў прамежкавы статус лідараў. З аднаго боку, пастаянны рост водазмяшчэньня і баявой моцы эсмінцаў прыводзіў да таго, што ўжо пабудаваны лідар губляў свае перавагі і станавіўся «звычайным» эсмінцам. З іншага, спробы стварыць лідар на новым якасным узроўні прыводзілі да таго, што атрымліваўся карабель, які меў лёгкае браніраванне і відавочную перавагу ў агнявой моцы, такі, як галандскі «Тромп». Але падобная баявая адзінка ўжо мела вялікае водазмяшчэнне і аўтаматычна разглядалася маракамі не як лідар эсмінцаў, але як вельмі слабы крэйсер і выклікала жаданне будаваць паўнавартасныя крэйсеры.
Шураны
Геаграфія
Шураны палягаюць на вышыні ў 123 м над узроўнем мора і пакрываюць плошчу ў 59 812 км². Горад размяшчаецца на Дунайскай нізіне ля ракі Нітра за 13 км ад Новых Замкаў і прыкладна за 100 км ад Браціславы.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2001 года колькасць насельніцтва налічвае 10 491 чалавек. Нацыянальны склад: 97,28 % — славакі, 1,12 % — венгры, 0,64 % — чэхі. Рэлігійны склад: 80,02 % — рымска-каталікі, 14,76 % — людзі без прыналежнасці да рэлігіі і 1,19 % — лютэране.
Атал I Сатэр
Атал I Сатэр (Άτταλος Α' ο Σωτήρ, Áttalos Sōtḗr) (269 да н.э. — ~197 да н.э.) — цар пергамскі (241—197 да н.э.), сын Атала (пляменнік Філатэра).
Быў паспяховым военачальнікам і прадбачлівым палітыкам. Атрымаў свой прыдомак Сатэр («Выратавальнік») за тое, што цалкам разбіў кельтаў-галатаў, якія пагражалі яго дзяржаве (у Палібія: «за выдатныя дзеі ў барацьбе за свабоду Грэцыі»). Утрымліваў добрыя адносіны з Рымам. Выдзяляўся сярод тагачасных грэчаскіх валадароў, а ў ацэнцы Т. Момзена быў «Ларэнцам Медычы антычнасці».
Верагоднай выявай, магчыма, з’яўляецца мармуровая галава, знойдзеная ў Пергаме; манеты Атала могуць з’яўляць заснавальніка дынастыі Філатэра.
Абхазская чыгунка
Абхазская чыгунка (Аҧсны Аиҳаамюа, Абхазская железная дорога) — дзяржаўная транспартная кампанія, якая займаецца абслугоўваннем і эксплуатацыяй чыгунак Рэспублікі Абхазія. Даўжыня 223 км.
Апісанне
Уяўляе сабой чыгуначную магістраль, якая працягнулася праз усю краіну ад ст. Псоў (абхазска-расійская мяжа) да ст. Інгур (абхазска-грузінская мяжа) па ўзбярэжжы Чорнага мора, а таксама галіна Ачамчыра-Ткварчал. Дарога аднапутная, двухпутных участкаў няма. У 50-60х гадах усе ўчасткі чыгункі былі электрыфікаваныя, у цяперашні час электрыфікацыя захавалася толькі на ўчастку Псоў-Сухум. Участак Ачамчыра - Сухум цалкам дээлектрыфікаваны у 2007 годзе. Пасажырскі рух у цяперашні час здзяйсняецца ад ст. Псоў да ст. Сухум. Чыгуначнае палатно ў Гальскім раёне і на галінцы Ачамчыра-Ткварчал разабрана ад ст. Ачыгуара да ст. Інгіры (Грузія).
Весь рухомы састаў знаходзіцца ў моцна зношаным стане і патрабуе спісанні альбо капітальнага рамонту. У цяперашні час на дарозе курсіруе прыгарадны цягнік Сухум-Гудаута. Раней курсіравалі прыгарадныя цягнікі Сухум-Псоў, Сухум-Сочы, якія былі скасаваныя пасля аварыі на цягавай падстанцыі ў пас. Цандрыпш.
Таксама ходзяць бесперасадкавыя вагоны Масква-Сухум разам з цягніком №76/75 Адлер-Масква фармаванні Паўночна-Каўказскай чыгункі.
Гісторыя
Пасля распаду СССР ЗКВЧ таксама падзялілася на Грузінскую, Армянскую і частка адышла да Азербайджанскай чыгункі. Грузінскія ўлады сталі пераназываць станцыі, замяняючы рускія і абхазскія назвы на грузінскія. Так, Грэбяшок ператварыўся ў Тхеми, Звандрыпш — у Шавцхела, Арсаул — у Санапіра, Адзюбжа — у Цкургелі). Пасля 1993 года некаторыя станцыі ізноў пераіменавалі.
У 1992 году прычынай уварвання войскаў Дзяржсавета Грузіі на тэрыторыю Абхазіі была названа менавіта неабходнасць аховы чыгункі. У самім пачатку ўварвання быў падарваны чыгуначны мост праз раку Інгуры (які пасля не рэмантаваўся) і скразны рух праз Абхазію быў спынены. У момант уварвання ў пуці знаходзіўся цягнік Сочы-Ерэван, пасажыры якога сваім ходам змушаныя былі дабірацца ў Расію, а сам цягнік быў кінуты і спалены падчас баявых дзеянняў.
Падчас вайны чыгуначныя палатно было моцна пашкоджана, аднак пасля было часткова адноўлена і выкарыстоўвалася для перавозкі войскаў міратворчага кантынгенту. Быў адчынены рух прыгарадных цягнікоў з Сухума да Псоў, Ачамчыры і Ткуарчала. У сувязі з недахопам сродкаў чыгунка знаходзілася ў аварыйным стане і паступова руйнавалася. У 2002 годзе з рэек сыйшоў цягнік з расійскімі міратворцамі.