cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Горліўка
Гісторыя
Першыя паселішчы ў раёне Горліўкі з’явіліся ў пачатку XVIII ст., тады запарожскімі казакамі і сялянамі-ўцекачамі былі заснаваныя хутары ўздоўж рэк Корсунь, Жалезная і Кадыма. Для умацавання межаў Расійскай імперыі царскі ўрад сфармаваў у другой палове XVIII ст. славяна-сербскія пасялковыя паліцы, у склад якіх увайшлі сербы, харваты, славенцы, якія ўцяклі ад аўстрыйскага прыгнёту, а таксама украінскія і расійскія сяляне і казакі.
Афіцыйнай датай заснавання з’яўляецца 1779 г. Першапачатковай назвай горада быў Гасудараў Пасад, аднак у 1869 г. горад быў пераназваны ў гонар інжынера Пятра Горлава.
Пад час палітычнага крызіса ва Украіне, горад адзін з цэнтраў прарасійскіх выступленняў. У красавіку 2014 г. дыверсійная група сепаратыстаў на чале з І. Безлерам захапіла райаддзел МУС Украіны. Да 30 красавіка сепаратасцкія ўзброенныя падраздзяленні кантралявалі ўсе адміністрацыйныя будынкі гораду. З 20 ліпеня да 6 верасня ў горадзе адбыліся жорсткія баі, у выніку якіх, часткам і падраздзяленням Узброенных сіл Украіны не ўдалося вызваліць горад.
Вадаёмы Віцебска
Віцебск знаходзіцца на берагах Заходняй Дзвіны, Віцьбы і Лучосы.
Дзенежнае (Цёмкінскі раён)
Дзенежнае (Денежное) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
315
315 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 315 год нашай эры, 315 год 1 тысячагоддзя, 15 год IV стагоддзя, 5 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 6 год 310-х гадоў.
Лувага Кізіта
Лувага Віліям Кізіта (Luwagga William Kizito, нар., Кісубі, Уганда) — угандыйскі футбаліст, нападнік азербайджанскага клуба «Сабаіл» з Баку і былы ігрок нацыянальнай зборнай Уганды.
Клубная кар’ера
З 2009 года пачаў выступаць на радзіме за клуб «Бунамвая», з якім адразу стаў чэмпіёнам краіны. Улетку 2012 года перабраўся ў Еўропу, стаўшы іграком клуба другога партугальскага дывізіёна «Лейшойнш». Пачаўшы выступ за новы клуб з некалькіх забітых галоў, прыцягнуў увагу «Порту», аднак пазней выніковасць знізілася, і пераход не адбыўся. Застаўшыся ў «Лейшойншы», нападнік дапамог клубу заняць трэцяе месца ў другім дывізіёне і спыніцца ў адным кроку ад выхаду ў Прымейра-лігу.
У студзені 2014 года перайшоў у іншы партугальскі клуб «Спортынг» (Кавілья), а ў ліпені 2015 года перабраўся ў «Рыу Аві» з Прымейра-лігі. Замацавацца ў элітным партугальскім дывізіёне не здолеў, у першай палове 2016 года гуляў у арэндзе за «Фейрэнсі», пасля вярнуўся ў «Рыу Аві». У 2017 годзе стаў іграком румынскага клуба «Палітэхніка» з Ясаў.
Мікіта Мікалаевіч Якаўлеў
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі з вынікам 48.22 сек.
Лувага Кізіта
Клубная кар’ера
У жніўні 2018 года быў арандаваны беларускім клубам БАТЭ з правам выкупу. У складзе барысаўскай каманды, аднак, толькі тройчы выйшаў на замену ў чэмпіянаце Беларусі, а таксама адгуляў усе 120 хвілін у кубкавым матчы супраць «Гарадзеі». У снежні 2018 года па заканчэнні арэнды пакінуў БАТЭ.
Мікіта Мікалаевіч Якаўлеў
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Лувага Кізіта
Клубная кар’ера
У сакавіку 2019 года адправіўся ў арэнду ў карагандзінскі «Шахцёр». У студзені 2020 года перайшоў у ізраільскі «Хапаэль» з Кфар-Савы, які па выніках сезона 2020/21 выбыў у другі дывізіён. У жніўні 2021 года стаў іграком «Хапаэля» з Ноф-ха-Галіля, а у сезоне 2022/23 выступаў за азербайджанскі «Сабаіл».
Міжнародная кар’ера
З 2012 года выступае за нацыянальную зборную Уганды. У 2017 годзе разам са зборнай прымаў удзел у фінальным турніры Кубка афрыканскіх нацый.
Курганістае
Курганістае — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 13 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Сухавержа, у басейне ракі Волта.
Знаходзіцца на паўночнай ускраіне ландшафтнага заказніка «Ельня» на балоце Мох. Берагі тарфяністыя, забалочаныя. На возеры некалькі сплавінных астравоў.
Зашляшша
Зашля́шша (, Зашляшье) — пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сласцёнаўскага сельсавета.
Палагружа
Палагру́жа (Palagruža) — невялікі архіпелаг у Адрыятычным моры. Уваходзіць у склад Харватыі. Плошча - 31,45 га. Сталага насельніцтва няма.
Геаграфія
Архіпелаг Палагружа знаходзіцца ў 69,45 км на поўдзень ад харвацкага вострава Віс і ў 150 км на паўночны захад ад італьянскага порта Бары.
Складаецца з 10 невялікіх скалістых астравоў. Найбуйнейшы Вела-Палагружа займае плошчу 28 га. Астравок Галіджула з'яўляецца самай паўднёвай часткай Харватыі.
У бронзавым веку на Палагружы здабывалі кварц.
Прырода
Астравы насяляе эндэмічны від яшчарак, на скалах гняздуюць марскія птушкі.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні паказалі, што першыя людзі з'явіліся на Палагружы ўжо ў эпоху неаліта. У антычны перыяд астравы былі прысвечаны грэчаскаму герою Дыямеду. Знойдзены рэшткі антычнай керамікі, зброі і пахаванняў.
Яцак Асташэўскі
Яцак Асташэўскі (нар., ) — польскі музыкант (кантрабасіст і флейтыст), кампазітар, тэатральны рэжысёр.
Палагружа
Гісторыя
У 1177 г. на востраве Вела-Палагружа спыняўся карабель з папам Аляксандрам III. Пазней на востраве быў пабудаваны бенедыкцінскі кляштар Святога Міхаіла. Архіпелаг прыцягваў рыбакоў, паколькі навакольныя воды славіліся сардзінамі.
Яцак Асташэўскі
Біяграфія
Яцак Асташэўскі нарадзіўся 5 мая 1944 года ў Кракаве.
Палагружа
Гісторыя
Да 1860 г. Палагружа фармальна належыла Сіцыліі, але пасля аб'яднання Італіі была анексавана Аўстра-Венгрыяй. У 1875 г. на найвышэйшай гары Вела-Палагружа быў пабудаваны маяк, у 1895 г. — метэаралагічная станцыя.
У гады першай сусветнай вайны Палагружа была акупавана італьянскім флотам. У 1920 г. была афіцыйна далучана да Італіі. Але згодна Парыжскаму дагавору 1947 г. перайшла ў склад Югаславіі. З 1991 г. у складзе незалежнай Хараватыі.
Яцак Асташэўскі
Біяграфія
У 1970 годзе стаў сузаснавальнікам (разам з Марэкам Яцкоўскім) і лідарам гурта «Osjan». З 1980-х гадоў пісаў музыку для тэатра і кіно.
Выкананне музыкі для кіно
З 1980-х гадоў Яцак Асташэўскі выконваў музыку для кіно.
Флен (камуна)
Камуна Флен (Flens kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Сёдэрманланд у цэнтральнай Швецыі.
Флен 135-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Флен.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 15 994 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 8 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Зарэчка (Навагрудскі раён)
Зарэ́чка (, Заречка) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Тыпапамер T
Тыпапамер T (Three) — найменшы з прамыслова выпускаемых тыпапамераў чыгуначных мадэляў. Адпавядае маштабу 1:450 пры мадэльнай шырыні нармальнай каляіны 3,0 мм. Назва тыпапамеру паходзіць ад англійскага слова «тры» і падкрэслівае адлегласць паміж рэйкамі.
Гісторыя
Гэты тыпапамер быў упершыню прадстаўлены у 2006 годзе японскай фірмай K.K. EISHINDO на Такійскай выставе цацак. Увядзенне новага тыпапамеру было выклікана велізарнай папулярнасцю ў Японіі мадэляў малых маштабаў, бо паўсюдна адчуваецца недахоп вольнай прасторы. Мадэлі сталі даступныя для замовы ўлетку 2007, але іх выпуск пастаянна зацягваўся з-за праблем з боку кітайскай кампаніі-падрадчыка, на магутнасцях якой арганізоўвалася вытворчасць. Першы электрацягнік з чатырох вагонаў (Тып 103 японскіх чыгунак), рэйкавы авал, а таксама набор аксэсуараў з'явіліся ў продажы ў сярэдзіне снежня 2007. У лютым 2008 навінка была прадстаўленая на Нюрнбергскім кірмашы цацак, дзе заваявала ўзнагароду як лепшая інавацыя ў сваім класе.
Аднак гэты тыпапамер мае сурэёзныя недахопы: досыць частыя сходы рухомага састава, захрасанні, выкліканыя малымі памерамі мадэляў. Таксама малыя памеры накладаюць абмежаванні на тое, мадэлі якіх тыпаў рухомага састава магчыма вырабіць, бо значную частку ўнутранай прасторы займае рухавік і рэдуктар.
Андраш III
Андраш III (III.András, Ondrej III, Andrija III, памёр у ) — апошні кароль Венгрыі з 13 ліпеня 1290 года з дынастыі Арпадаў.
Пасля смерці 10 ліпеня Ласла IV Куна галоўная галіна дынастыі Арпадаў спынілася. Андраш III, унук Андраша II, сын яго пасмяротнага сына Стэфана Постума, герцага Славоніі, які меў больш за ўсіх правоў на венгерскі прастол, быў каранаваны. Імператар Рудольф I лічыў Венгрыю часткай Свяшчэннай Рымскай Імперыі і высунуў на венгерскі прастол герцага Альберта Аўстрыйскага. Аднак ужо праз год ён адмовіўся ад сваіх амбіцый і ў жніўні 1291 года заключыў мірны дагавор з Венгрыяй, наўзамен міру Андраш III абавязаўся разбурыць некалькі дробных крэпасцей на мяжы Венгрыі з аўстрыйскім герцагствам.
Увесь перыяд кіравання Андраша III прайшоў у барацьбе за ўладу з прадстаўнікамі венгерскай знаці, якая аспрэчвала законнасць яго абрання.
316
316 — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 316 год нашай эры, 316 год 1 тысячагоддзя, 16 год IV стагоддзя, 6 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 7 год 310-х гадоў.
Дуброва (Цёмкінскі раён)
Дуброва (Дуброво) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Аносаўскага сельскага паселішча.
Карл Роберт
Карл Роберт (Károly Róbert;,  — , Вішэград, ) — кароль Венгрыі з 1301 года (1-ы раз), з 10 кастрычніка 1307 года (2-гі раз) (1-я каранацыя 15 чэрвеня 1309 года, 2-я — 27 жніўня 1310 года).
Біяграфія
Паходзіў з неапалітанскай лініі Анжуйскага дому. Карл Роберт быў сынам тытулярнага караля Венгрыі Карла Мартэла Анжуйскага (1271—1295) і Клеменцыі Габсбургскай (1262—1293). Меў дзвюх сясцёр: Беатрысу, дафіну В'енскую і Клеменцыю, якая стала каралевай Францыі.
Атрымаў кіраванне пасля працяглай барацьбы з двума прэтэндэнтамі (Вацлавам III Чэшскім і Атонам III Баварскім), а таксама ўнутранай алігархіяй, якая ўзначальвалася Матэ Чакам, Пятром Пэтуні і Аба Амадэем. Утаймаваў рух баронаў, шмат разоў вёў войны з Венецыяй, якой вымушаны быў саступіць Далмацыю, і з Сербіяй.
У 1327 годзе абвясціў горную рэгалію каралеўскай прэрагатывай.
Заваявальны паход супраць Валахіі (1330) не атрымаўся, а смуты па пераходзе ў спадчыну прастола ў Неапалі паставілі караля і Венгрыю ў цяжкае становішча. Тым не менш, яму атрымалася дамагчыся для свайго сына Андрэя рукі спадчынніцы неапалітанскага прастола Джаванны I, а для Людовіка — абвяшчэнныя яго спадчыннікам польскага караля Казіміра (1339).
Памяць
Карл Роберт быў намаляваны на банкноце 200 венгерскіх форынтаў.
Свята-Ушэсцеўская царква (Горкі)
Свята-Ушэсцеўская царква — праваслаўны храм у горадзе Горках Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы горада, на вул. Піянерскай, 29. Замыкае перспектыву вуліцы Кузняцова.
Гісторыя
У 1841 годзе ў Горках ужо дзейнічала прыходская Ушэсцеўская царква. У траўні 1845 года замест спарахнелай пачалося ўзвядзенне мураванай царквы пры Горацкім земляробчым вучылішчы.
Архітэктарам храма стаў Анджэла Кампіёні (па іншых звестках — епархіяльны архітэктар Шастакоў ), будаўніком — памешчык Клімавіцкага павета Пётр Саковіч.
Для царквы была выбрана роўная пляцоўка ў Казіміраўскай слабадзе, на паўвыспе паміж рэкамі Парасіцай і Проняй. Каштарыс на будаўніцтва, разам са званіцай і іканастасам, склаў 20 тысяч 343 рублёў 52 капейкі срэбрам. Працы вяліся за кошт дзяржавы і былі скончаны 26 лістапада 1850 года, калі архіепіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Анатоль асвяціў храм.
У 1937 годзе царква была зачынена, праз чатыры гады набажэнствы аднавіліся. Настаяцель прыхода ў цяперашні час — протаіерэй Андрэй Выгоўскі, прычт — святар Васіль Шапялевіч.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Крыжова-купальны храм, кананічная чатырохчасткавая кампазіцыя якога складаецца з прамавугольных аб’ёмаў прытвора, трапезнай, малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі і апсіды. Сяродкрыжжа вянчае буйны цыліндрычны светлавы барабан з купальным пакрыццём. Другая вертыкальная дамінанта ў сілуэце будынка — 1-ярусная шатровая званіца, надбудавана над прытворам. Фасады завершаны закамарамі, крапаваны лапаткамі, арачнымі нішамі і круглымі разеткамі. Вузкія арачныя аконныя праёмы дэкарыраваны пластычнымі кілепадобнымі ліштвамі, падобнымі да рускіх какошнікаў. Уваход аформлены кілепадобным парталам.
У інтэр’еры пануе прастора сяродкрыжжа, павялічаная на вышыню барабана і сферычнага купала, абапёртых цераз ветразі на вуглавыя пілоны. Прыдзелы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на распалубках, асвятляюцца строенымі аконнымі праёмамі. Прамавугольная апсіда адкрыта шырокім арачным прасветам і вылучана трох’ярусным пазалочаным драўляным іканастасам, таксама выкананым у рэтраспектыўна-рускім стылі.
Вышыня царквы — 24 м, даўжыня — 27 м, шырыня — 24 м. На званіцы налічваецца шэсць званоў.
Рэліквіі
Першапачаткова ў іканастасе, на сценах і ў рызніцы меліся старадаўнія абразы. У іканастасе знаходзіўся абраз Божай Маці з двух папярэдніх драўляных храмаў, які быў напісаны ў 1671 годзе і «выпраўлены прыхаджанамі». У царкоўныя святы ў Горках ладзіліся хрэсныя хады з малітвамі, у часе якіх насілі мясцовашанаваны абраз Маці Божай ў нізкапробнай срэбнай аправе, які захоўваўся ў царкве.
У іканастасе храма вылучаўся абраз Святога Духа, замацаваны да яго верхняга яруса, над царскімі варотамі.
У царкве захоўваліся напрастольнае Евангелле 1654 года, выкананае ў малым фармаце са срэбнымі абразамі і абкладзенае аксамітам, і Амфілагіён другой паловы XVII стагоддзя, надрукаваны ў архірэйскай Чарнігаўскай Лаўры.
Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Вільнюс)
Касцёл Святы́х апосталаў Пятра́ і Паўла́  — рымска-каталіцкі парафіяльны касцёл Вільнюскага дэканата; помнік архітэктуры XVII стагоддзя (у савецкі перыяд помнік архітэктуры ўсесаюзнага значэння); адносіцца да самых выбітных помнікаў барока Літвы і таму нярэдка завецца «жамчужынай барока». Размяшчаецца ў самым пачатку вуліцы Антакальнё у Вільнюсе. Набажэнствы на літоўскай і польскай мовах.
Гісторыя
Па традыцыі лічыцца, што ў гэтым месцы знаходзілася паганскае свяцілішча багіні Мілды (Мільды). Мяркуецца, што на месцы цяперашняга храма ўжо ў часы Ягайла быў пабудаваны драўляны касцёл, які згарэў у 1594 годзе. У 1609—1616 гадах быў пабудаваны новы, таксама драўляны, будынак. Ён быў разбураны падчас вайны з Масквой 1655—1661 гадоў. Заснавальнік цяперашняга касцёла — уплывовы магнат, вялікі гетман літоўскі Міхал Казімір Пац, які заклаў храм у выкананне зароку, які ён даў за сваё збавенне пры бунце ў войску, і ў адзначэнне вызвалення Вільні ад захопнікаў. Будаўніцтва было пачата дойлідам з Кракава Янам Заарам у 1668 годзе. C 1671 года будаўніцтвам кіраваў італьянец Джамбатыста Фрэдыяні.
Да 1676 годзе храм быў пабудаваны (сцены былі збудаваны ўжо ў 1674 годзе, у 1675 годзе ўзведзены купал). У наступным годзе пачалося будаўніцтва кляштара латэранскіх канонікаў (аўгусцінцаў), які прылягае да касцёла і складае з ім адзіны комплекс, і аздабленне інтэр'еру пад кіраўніцтвам італьянскіх майстроў Джавані П'етра Перці (Перэці) з Мілана і Джавані Марыа Галі з Рыма.
Пац у 1682 годзе памёр, не дачакаўшыся завяршэння пачатага з размахам упрыгожвання храма. Перад смерцю ён завяшчаў пахаваць сябе пад парогам касцёла пад плітой з надпісам («Тут ляжыць грэшнік»). Праз сто гадоў у канцы XVII стагоддзі ўдар маланкі раскалоў надмагільную пліту. Яна была ўмуравана ў сцяну справа ад уваходу, труна гетмана быў закрыта плітой без надпісу. У касцёле ў 1808 годзе манахамі быў збудаваны помнік Пацу з эпітафіяй на лацінскай мове. Напачатку XIX стагоддзя Джавані Берэці і Нікола Піяна з Мілана рамантавалі храм і збудавалі амбон у стылі ракако.
На прасторнай пляцоўцы перад касцёлам у дзень храмавага свята святых апосталаў Пятра і Паўла (29 чэрвеня) ладзіліся шматлюдныя кірмашы (да 1940 года). У памяшканнях прылеглага кляштара (вул. Сапегас, былая Суворава) у XIX стагоддзі былі ўладкованы казармы расійскай арміі. У перыяд паміж дзвюма сусветнымі войнамі іх займала польская армія. Пасля Другой сусветнай вайны тутака ж размяшчалася Вільнюскае пяхотнае вучылішча, а з 1953 года Вільнюскае вышэйшае каманднае вучылішча радыёэлектронікі ППА.
Рэстаўрацыйныя працы 1871—1878, 1901—1902, 1944—1946 гадоў значных змен у аблічча храма не ўносілі. У 1954 годзе дах усяго храма была пакрыта новай бляхай. У 1968 годзе было ўведзена цэнтральны ацяпленне. У 1969—1974 гадах былі перафарбаваны вонкавыя сцены.
Пасля Другой сусветнай вайны ў касцёл Пятра і Паўла ў 1953 годзе былі перанесены мошчы Святога Казіміра з кафедральнага сабора Святога Станіслава, пераўтворанага савецкімі ўладамі ў склад, затым у Карцінную галерэю. Рэліквія была ўстаноўлена ў галоўным алтары храма. Да вяртання кафедральнага сабора вернікам і ўрачыстага пераносу ў сабор мошчаў Святога Казіміра ў 1989 годзе касцёл Пятра і Паўла выконваў функцыю галоўнага каталіцкага храма Вільнюса.
Плошча перад касцёлам названа імем Папы Рымскага Яна Паўла II, які наведаў Літву ў 1993 годзе.
Архітэктура
Пабудаваны далёка за тагачаснай рысай горада, касцёл для бяспекі быў акружаны сцяной з вежамі-капліцамі па вуглах. Храм базілікальны, прамавугольнага плану з формай лацінскага крыжа ў аснове. Над скрыжаваннем трансэпта з цэнтральным нефам размяшчаецца купал з ліхтаром. Галоўны фасад фланкаваны дзвюма вежамі, круглымі ў першым ярусе і васьміграннымі ў верхніх ярусах.
Знадворку царква выглядае даволі сціпла. Гарызантальныя карнізы падзяляюць фасад на два ярусы. Двух'ярусны фасад упрыгожваюць строгія калоны (замест звычайных для барочнай архітэктуры пілястраў), трохвугольны франтон, па кампазіцыі блізкі класічнага порціка, з рэльефам, які сімвалізуе мір, у нішы, дэкаратыўна аформлены партал і адкрыты балкон з драўлянай балюстрадай. Па баках злева і справа ад вялікага акна і балкона ў нішах фігуры Святога Аўгусціна і Святога Станіслава.
Надпіс уверсе другога яруса над уваходам на лацінскай мове  абыгрывае радавое імя фундатара Паца. Партал апраўляюць калоны з імітацыі мармуру. Над уваходам змешчаны картуш з радавым гербам Пацаў — падвойная лілея з кольцам (Газдава).
Інтэр'ер
У касцёле дзевяць алтароў; галоўны — у імя святых апосталаў Пятра і Паўла (астатнія — Ісуса Антокальскага, Святога Францыска Асізскага, Дзевы Марыі, Пяці Ран Ісуса і алтары ў чатырох капліцах). Галоўнай адметнасцю касцёла з'яўляецца гарманічна вырашаная ўнутраная прастора з мноствам высокамастацкіх скульптурных упрыгожванняў на скляпеннях прэсбітэрыя, у купале, у цэнтральным нефе, у капэлах Святога Аўгусціна, Жанчын, Святой Урсулы, Рыцараў. Па сваёй мастацкай дасканаласці і багаццю барочных форм інтэр'ер не мае сабе роўных у Літве і Польшчы.
Фігурных кампазіцый, гарэльефаў і статуй, якія адлюстроўваюць біблейскія, гістарычныя, міфалагічныя і алегарычныя персанажы, фантастычныя дэманічныя істоты, расліны і жывёлы, налічваецца больш дзвюх тысяч. На купале касцёла намаляваны Бог, які глядзіць зверху на ўсё гэта. Чалавечыя фігуры ўяўляюць сцэны з Новага Запавету і самыя важныя падзеі гісторыі Літвы. Скульптуры і ляпныя ўпрыгожванні выкананы з белага стука. Справа ад уваходу стаіць скульптурная алегорыя смерці — чалавечы шкілет з касой, злева — фігура заступніка Вільнюса Святога Хрыстафора. Арка капліцы Святога Аўгусціна ўпрыгожана двума барэльефамі, якія адлюстроўваюць галовы слонаў, што павінна нагадваць пра Афрыку, дзе працаваў Айцец Царквы.
Асноўныя ляпныя ўпрыгожванні (стукавыя рэльефы) выкананы італьянскімі скульптарамі Джавані П'етра Перці (Перэці) і Джавані Марыа Галі і майстрам з Вільні Мацеем Жылевічам у 1677—1685 гадах.
Галоўны алтар, выкананы скульптарамі А. С. Капоні і Пенсам у 1700—1701 гадах, быў прададзены ў канцы XVIII стагоддзя і вывезены ў касцёл мястэчка Бочкі (Польшча). Цяперашні алтар створаны напачатку XX стагоддзя. Злева ад яго знаходзіцца алтар Ісуса Антокальскага з драўлянай скульптурай Хрыста (XVII стагоддзе; аўтар невядомы) з парыком з натуральных валасоў, прывезеная ў 1700 годзе з Рыма як дарунак Папы Рымскага. Скульптура перанесена сюды з касцёла Бога Ісуса (трынітарыяў) у 1864 годзе. Яна вылучаецца асаблівай экспрэсіўнасцю і мадэлёўкай і, як лічыцца, мае цудатворную сілу.
У прэсбітэрыя знаходзіцца карціна Францыска Смуглевіча «Развітанне Свв. Пятра і Паўла» (1804) і чатыры скульптуры Казіміра Ельскага. Напачатку XIX стагоддзя праведзена частковая рэстаўрацыя дэкору, падчас якой былі заменены карціны ў алтарах капэл Жанчын і Рыцараў. У цэнтральным нефе быў устаноўлены амбон у форме лодкі ў стылі ракако.
Для асвятлення касцёла служыць незвычайная люстра ў форме карабля, створаная майстрамі Латвіі ў 1905 годзе. У XIX—XX стагоддзях каля ўваходу ў касцёл стаялі дзве літаўры, як сцвярджаецца ў даведніках па Вільнюсе А. Г. Кіркора, А. А. Вінаградава, Ф. М. Дабранскага і іншых аўтараў, турэцкія, аднятыя Пацам у бітве пад Хоцінам пры Жыгімонце III (1621). . Цяпер яны перамешчаны ў капэле Святога Аўгусціна з левым нефе храма.
Таццяна Васільеўна Бірыч
Таццяна Васільеўна Бі́рыч (, в. Лошніца, Барысаўскі раён — ) — беларускі савецкі афтальмолаг. Член-карэспандэнт АН БССР (1972), доктар медыцынскіх навук, прафесар (1948). Герой Сацыялістычнай Працы (1974). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1944), заслужаны ўрач БССР (1948). Дачка Таццяны Васільеўны Тамара Бірыч таксама была вядомым афтальмолагам.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ў 1928 годзе. З 1939 г. дацэнт кафедры хвароб вачэй Мінскага медыцынскага інстытута, з 1941 г. дацэнт медыцынскага інстытута ў Саратаве, кансультант, начальнік аддзялення хвароб вачэй эвакашпіталю. З 1945 па 1985 гг. загадчык кафедры хвароб вачэй Мінскага медыцынскага інстытута. Галоўны афтальмолаг рэспублікі, старшыня Навуковага таварыства афтальмолагаў БССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, намеснік старшыні Вярхоўнага Савета БССР у 1963—1967 гг.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя працы ў галіне хвароб вачэй, лячэння сухотаў і апёкаў вачэй, выдалення катаракты з дапамогай нізкіх тэмператур (першая ў СССР ), вывучэння кровазліцця ў сятчатку ў нованароджаных пры нармальных і паталагічных родах.
Упершыню ў Савецкім Саюзе (1961) ужыла метад крыяхірургіі пры захворваннях вачэй.
Навуковыя працы
Аўтар больш за 230 навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфій :
Крупава (Лідскі раён)
Кру́пава (, Крупово) — аграгарадок у Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўночны захад ад горада Ліда, за 112 км ад Гродна, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Гутна, каля ракі Крупка (прыток Дзітвы).
Гісторыя
У 1954—2023 гадах цэнтр Крупаўскага сельсавета.
Царква Рызапалажэння Прасвятой Багародзіцы (Груздава)
Царква ў гонар Рызапалажэння Прасвятой Багародзіцы — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Груздава Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці, помнік беларускага народнага дойлідства.
Гісторыя
У паўднёвай частцы вёскі. Пабудавана ў 1871 годзе з дрэва на месцы зруйнаванай мураванай уніяцкай царквы. З 1990-х гадоў дзейнічае.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства з элементамі архітэктуры класіцызму. Чатырохчасткавая падоўжна-восевая кампазіцыя складаецца са званіцы, бабінца, прамавугольнага зруба малітоўнай залы, трохграннай апсіды. Усе аб'ёмы вылучаны асобнымі гонтавымі дахамі: двухсхільны над асноўным аб'ёмам і бабінцам, вальмавым над апсідай, шатровым над званіцай. Франтон даха асноўнага аб'ёму завершаны макаўкай. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі.
Зала храма перакрыта драўляным цыліндрычным скляпеннем, якое абапіраецца на кансольныя выступы бакавых сцен. Над уваходам на 2 слупах размешчаны хоры. У храм прыхаджанамі вернуты цудатворны абраз «Маці Божая», які, паводле падання, з’явіўся тут у 1433 годзе.
Трыпалі (Ліван)
Трыпалі (араб. طرابلس Ṭrāblos) — другі па велічыні горад у Ліване.
Гісторыя
З часоў фінікійцаў у Трыпалі было шмат назваў. У 14 ст. да н.э. ён згадваецца ў Амарнскіх пісьмёнах як Ахлія ці Вахлія. У таблічцы, прысвечанай захопу Трыпалі асірыйскім царом Ашурнасірпалам II (888—859 да н.э.), горад завецца Махалата ці Махлата, Майза і Кайза. Фінікійцы звычайна звалі Трыпалі Атар. Калі грэкі пасяліліся ў горадзе, яны звычайна называлі яго Трыпаліс.
Заснаваны каля 700 г. да н.э. У старажытныя часы тут быў цэнтр Фінікійскай канфедэрацыі, у якую ўваходзілі Цір, Сідон і Арвад, менавіта таму Трыпалі з грэчаскай перакладаецца як «патройны горад».
Абложаны і часткова разбураны падчас Першага крыжовага паходу ў пачатку ХІІ стагоддзя Раймундам Сен-Жылем (графам Тулузы), горад быў адноўлены пазнейшымі крыжакамі і некаторы час квітнеў як рэзідэнцыя лацінскага біскупства і як камерцыйна-адукацыйны цэнтр. У 1289 годзе Трыпалі быў разбураны мамлюкамі, мусульманскай дынастыяй Егіпта і Сірыі, якая кантралявала горад да 1516 года, калі ён перайшоў пад уладу Асманскай імперыі.
Новае паселішча, якое ўзнікла пазней, было пабудавана ўзнікла каля перабудаванага крыжацкага замка і злучана шырокімі праспектамі з партовым раёнам. Доўгі час аспрэчваўся сірыйскімі князямі-супернікамі, быў акупаваны егіпцянамі пад кіраўніцтвам Ібрагіма-пашы ў 1830-я гады і захоплены брытанцамі ў Першую сусветную вайну. Уключаны ў Дзяржаву Вялікі Ліван (Вялікі Ліван) у 1920 годзе. Падчас Другой сусветнай вайны горад быў акупаваны брытанцамі і свабоднымі французамі, а ў 1946 годзе стаў часткай незалежнай Ліванскай Рэспублікі. У асноўным мусульманскі Трыпалі быў цэнтрам паўстання супраць цэнтральнага ўрада, у якім дамінавалі хрысціяне, у 1958 годзе і зноў у 1975—1976 гадах. У 1982—1983 гадах Трыпалі ненадоўга быў штаб-кватэрай Арганізацыі вызвалення Палесціны (ААП). Сірыйскія салдаты акупавалі горад з 1985 года. Эканоміка горада, якая была сур’ёзна парушана грамадзянскай вайной з 1975 года, пачала аднаўляцца з канца 1980-х гадоў.
Сучасны горад
Сёння гэта другі па велічыні горад і порт у Ліване з насельніцтвам каля 500 000 жыхароў. Мусульмане-суніты складаюць 80 % насельніцтва. Горад падзелены на раён порта Эль-Мінья і ўласна горад Трыпалі.
Эканоміка
на Міжземным моры. Канцавы пункт нафтаправода з Ірака. Вузел аўтадарог. Аэрапорт. Раней фунцыянавала. Гандлёвы і прамысловы цэнтр і папулярны пляжны курорт. Важны цэнтрам захоўвання і перапрацоўкі нафты. Іншыя галіны прамысловасці — вытворчасць мыла і баваўняных вырабаў, лоўля губкі, апрацоўка тытуню і садавіны. Прыбярэжная чыгунка, закрытая ў сярэдзіне 1970-х гадоў праз грамадзянскую вайну, звязвала горад з Бейрутам.
317
317 — невысакосны год, пачынаўся ў аўторак. 317 год нашай эры, 317 год 1 тысячагоддзя, 17 год IV стагоддзя, 7 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 8 год 310-х гадоў.
Сенін Себаі
Сенін Себаі (нар., , Кот-д’Івуар) — івуарыйскі футбаліст, нападнік таджыкскага клуба «Істыклол» з Душанбэ.
Клубная кар’ера
У жніўні 2016 года, так і не знайшоўшы новы клуб, зноў папоўніў склад «Слуцка». З другой спробы стаў адным з асноўных нападнікаў случан. У першай палове 2017 года ў 12 матчах чэмпіянату забіў 4 галы і аддаў 5 галявых перадач, пасля чаго цікавасць да іграка сталі праяўляць розныя беларускія і замежныя клубы.
20 чэрвеня 2017 года правёў апошні матч за «Слуцк», а на наступны дзень падпісаў кантракт з калінінградскай «Балтыкай». У чэрвені 2018 года перабраўся ў іншы расійскі клуб — «Тамбоў».
У лютым 2019 года перайшоў у казахстанскі клуб «Табол» з Кастаная, дзе гуляў на працягу двух гадоў. У студзені 2021 года ў якасці свабоднага агента далучыўся да «Хімкаў», а ў верасні 2021 года перайшоў у грозненскі «Ахмат», які пакінуў па заканчэнні сезона 2021/22.
У ліпені 2022 года стаў іграком ізраільскага клуба «Хапаэль Ірані» з Кір’ят-Шманы. У ліпені 2023 года перабраўся ў таджыкскі «Істыклол».
Шчыбат
Шчы́бат — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Старое Лядна, у басейне ракі Ула, каля аўтамабільнай дарогі.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 20 м, стромкія, месцамі спадзістыя, пад лесам. Берагавая лінія звілістая. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, месцамі вышынёй 0,5 м. На захадзе выцякае ручай у возера Лядна.
Бірута (фалькларыстка)
Бірута, сапр. Амелія Даравінская або Дзеравінская (Derewińska;, в. Ройсталі, цяпер у межах Вільнюса  — ) — беларуская і польская фалькларыст і этнограф.
Вучылася ў Варшаве. Працавала настаўніцай у Лідскім павеце.
Праводзіла этнаграфічныя назіранні ў Лідскім павеце, запісвала беларускі фальклор. Напісала манаграфію «Народ Лідскага павета» (або «Апісанне Лідскага павета»), але цэнзура не дазволіла яе друк, праца не збераглася. Друкавалася з 1889 года ў краязнаўчым часопісе «Wisła», дзе апублікаваны яе нарыс «Дажынкі на Літве», з апісаннем жніўнага абраду з песнямі ў в. Шаўры Лідскага павета, і паданні «Сосны ў Лідзе», «Пра касцёл святой Ганны ў Вільні», «Паданне пра Пілакальную гару» (у Ваўкавыскім павеце). Пасмяротна выйшла найбольш значная публікацыя Біруты — «Беларускія песні з Лідскага павета», 24 тэксты пазаабрадавай лірыкі (сямейна-бытавыя, рэкруцкія, любоўныя песні), у часопіс «Zbiór wiadomości do antropologii krajowej» (1892. Т. 16), і нарыс «Над прускай граніцай», апісанне жыццёвага укладу літоўцаў паўднёва-заходняй часткі Ковенскай губерні — у часопісе «Wisła» (1899. Т. 13). Асобныя рукапісы, дакументы, звязаныя з дзейнасцю Біруты (А. Даравінскай), зберагаюцца ў архівах Вільнюса і Варшавы.
Жалання
Жалання (Желанья́) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Жаланнінскага сельскага паселішча.
Шашукі
Шашукі (Шашуки) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гусінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ванькоўшчына (Пухавіцкі раён)
Ванько́ўшчына (, Ваньковщина) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Голацкага сельсавета.
Гісторыя
Напачатку XX ст. вёска ў Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі.
У канцы лютага 1918 года тэрыторыя акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час Польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 года пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў БССР.
Пад час Другой сусветнай вайны з 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2016/2017
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 2016/2017 — 25-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Забор’е (Язненскі сельсавет)
Забо́р’е (, Заборье) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Каралёўка
Каралёўка (, Королёвка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сласцёнаўскага сельсавета.
Калмацкаўшчына
Калма́цкаўшчына (, Колмацковщина) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ятраўскага сельсавета.
318
318 (трыста васемнаццаты) год па юліянскім календары — невысакосны год, пачаўся ў сераду. Гэта 318 год нашай эры, 318 год 1 тысячагоддзя, 18 год IV стагоддзя, 8 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 9 год 310-х гадоў.
Беатрыса Кастыльская (жонка Афонсу IV)
Беатрыс Кастыльская (Beatriz de Castilla y Molina, Beatriz de Molina e Castela;  —, Эвара або Лісабон) — каралева Партугаліі.
Біяграфія
Беатрыс была дачкой кастыльскага караля Санча Храбрага і яго жонкі Марыі дэ Маліна і прыпадала сястрой каралю Фердынанду.
У 1325 годзе, пасля драматычнай звады з бацькам, Афонсу стаў каралём. Пра жыццё яго жонкі вядома мала.
У 1334 годзе яна абмяняла Віла-Рэал і Віла-Нова-дэ-Гаю на Сінтру, у 1337 годзе атрымала Сантарэн і Віла-Нова-да-Баркінью, а ў 1357 годзе (ужо ад сына) — Торэш-Новаш. Памерла праз два гады пасля мужа.
Пётр Іванавіч Альсмік
Пётр Іванавіч Альсмік (, в. Выдрэя, Лёзненскі раён — ) — беларускі селекцыянер-бульбавод. Акадэмік АН БССР з 1966 года, з 1956 года член-карэспандэнт, а з 1979 — акадэмік УАСГНІЛ, член-карэспандэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук ГДР з 1974 года, доктар сельскагаспадарчых навук з 1954 г. Герой Сацыялістычнай Працы.
Біяграфія
П. І. Альсмік нарадзіўся ў вёсцы Выдрэя (сучасны пасёлак Выдрэя ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1929 годзе. Працаваў на Навазыбкаўскай сельскагаспадарчай доследнай станцыі, у 1931—1941 і ў 1944—1956 гг. навуковы супрацоўнік, загадчык групай, лабараторыі, намеснік дырэктара Беларускай селекцыйнай станцыі, з 1956 г. загадчык лабараторыі селекцыі бульбы Беларускага НДІ бульбаводства і плодаагародніцтва.
Навуковая праца
Навуковыя даследаванні ў галіне селекцыі і насенняводства бульбы. Распрацаваў методыку селекцыі бульбы, якая дазваляе будаваць прагнозы паводзінаў новых гатункаў ў розных умовах, ствараць спрыяльныя рэжымы іх вырошчвання. Вывеў 10 высокаўраджайных гатункаў бульбы з добрымі смакавымі якасцямі і вялікім (да 26) адсоткам крухмалу: Агранамічны, Тэмп, Лошыцкі, Разварысты і іншыя.
Асноўныя працы
Аўтар больш за 100 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій.
Сярод апублікаваных:
Узнагароды
Дзяржаўныя прэміі СССР 1951 і 1974 г. за вывядзенне, размнажэнне і ўкараненне ў вытворчасць высокапрадукцыйных сартоў бульбы. Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1966), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1977), ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1959, 1971, 1973), Дружбы народаў, «Знак Пашаны» (1987), залатым медалём імя І. В. Мічурына (1979), 4 залатымі і 3 сярэбранымі медалямі ВДНГ, шматлікімі медалямі СССР і БССР.
Харасан
Хараса́н ( — Xorâsân — адкуль прыходзіць сонца) — гістарычная вобласць, размешчаная ва Усходнім Іране. Назва «Харасан» вядома з часоў Сасанідаў. Харасан вядомы ва ўсім свеце вытворчасцю шафрану і барбарысу, якія растуць у паўднёвых гарадах вобласці (вытворчасць звыш 170 тон штогод). Харасан таксама вядомы сваімі знакамітымі дыванамі і грабніцамі Фірдаўсі, Амара Хаяма і Імама Рэзы.
Адміністрацыйны падзел
Харасан быў самай вялікай правінцыяй Ірана, пакуль не быў падзелены на тры правінцыі 29 верасня 2004 года. Правінцыі, ухваленыя парламентам (18 мая 2004) і Саветам Апекуноў (29 мая 2004):
Гісторыя Харасана
Вялікі Харасан уключаў тэрыторыі, якія сёння падзелены паміж Іранам, Таджыкістанам, Афганістанам, Узбекістанам і Туркменістанам. Некаторыя найважнешыя гарады старажытнай Персіі размешчаны менавіта ў Вялікім Харасане: Нішапур (цяпер Іране), Мерв і Санджан (цяпер Туркменістан), Герат. За сваю доўгую гісторыю Харасан зведаў шмат заваёўнікаў і імперый: грэкі, цюркі, арабы, узбекі, сельджукі, манголы, сефевіды і інш.
У XIV—XV стагоддзях Харасан быў найважнейшым цэнтрам навук і мастацтваў. Тут, пераважна ў горадзе Гераце, жылі і працавалі паэты Лутфі, Джамі, Алішэр Наваі, Фегані Баба, султан Хусейн Байкара, які пісаў вершы пад псеўданімам Хусайні, мастак Бехзад.
Насельніцтва
Галоўнай этнічнай групай у гэтай вобласці з’яўляюцца персы, але Харасан, у выніку сваёй складанай гісторыі, адрозніваецца вялікай разнастайнасцю этнічных груп, сярод якіх туркмены, харасанскія цюркі на паўночным захадзе; курды вакол Баджнурда і Пампавана; тэймуры і джэмшыды (якія ўваходзяць у аб’яднанне чэхер-аймакаў) на ўсходзе, некаторыя з якіх дагэтуль з’яўляюцца качэўнікамі (ілят); далей на паўднёвы захад — хеідарыис; і на паўднёвы ўсход — белуджы. З-за прытоку бежанцаў з Афганістана ў апошнія гады ў вобласці існуе таксама вялікая афганская супольнасць. У гарадах сустракаюцца харасанскія арабы, цыгане і яўрэі. Найбольш распаўсюджанымі мовамі ў Харасане з’яўляюцца харасанска-цюркская, персідская і курдская.
Малэйкаўшчына
Малэ́йкаўшчына (, Малейковщина) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Дубровенскага сельсавета, да 21 лютага 2023 года — у склад Крупаўскага сельсавета.
319
319 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 319 год нашай эры, 319 год 1 тысячагоддзя, 19 год IV стагоддзя, 9 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 10 год 310-х гадоў.
Москва-2020
81-775/776/777 «Масква-2020» (экспартная гандлёвая марка «Дэйна») — тып электрацягнікоў метрапалітэна, распрацаваны і выпускаецца з 2020 года заводам ААТ «Метровагонмаш» і «Акцябрскім электравагонарамонтным заводам» (ОЭВРЗ) па замове Маскоўскага, а пасля і Мінскага метрапалітэнаў. Вагоны мадэлі 81-775 — маторныя галаўныя, 81-776 — маторныя прамежкавыя, 81-777 — прычапныя прамежкавыя.
Тэхнічна ўяўляе сабой дальнейшае развіццё вагонаў 81-765/766/767 «Масква», але пры гэтым змяшчае дастаткова канструктыўных адрозненняў ад папярэдніка, якія дазваляюць яму лічыцца новай серыяй.
Станам на красавік 2023 года, для Маскоўскага метрапалітэна выпушчана 133 саставы з 172 запланаваных да выпуску да канца 2023 года (40 сямівагонных і 93 з 132 васьмівагонных). Сямівагонныя электрацягнікі эксплуатуюцца на Кальцавой лініі, а васьмівагонныя — на Вялікай кальцавой. Раней, з 2020 па 2023 саставы гэтага тыпу працавалі і на Калужска-Рыжскай лініі. Да 2024 года плануецца эксплуатацыя мадэлі на Замаскварэцкай лініі.
Спідометр
Спідо́метр (ад speed — хуткасць) — прылада для вызначэння імгненнай хуткасці руху транспартнага сродку. Звычайна са спідометрам спалучаны лічыльнік, які паказвае пройдзеную адлегласць.
Москва-2020
Вытворчасць
Першыя згадкі аб распрацоўцы новага тыпу цягнікоў пад назвай «2020» з’явіліся ў ліпені 2018 года. У студзені 2020 года на ААТ «Метровагонмаш» завяршалася зборка першых вагонаў новай серыі. Праз некаторы час завод перайшоў да іх серыйнай вытворчасці. Пазней паралельную вытворчасць вагонаў пачаў Акцябрскі электравагонарамонтны завод (ОЭВРЗ).
Спідометр
Гісторыя
Упершыню прыбор з’явіўся ў 1901 годзе ў аўтамабілях «Oldsmobile». Адна з першых мадэляў спідометра была зроблена Ніколам Тэсла і запатэнтавана ў 1916 годзе (патэнт № 1,209,359 выдадзены United States Patent Office). Да сённяшніх дзён гэты тып спідометраў не зведаў істотных змяненняў і выкарыстоўваецца ў аўтамабілябудаванні.
Москва-2020
Агульныя звесткі
Вагоны 81-775/776/777 «Масква-2020» прызначаны для перавозкі пасажыраў на лініях метрапалітэна з шырынёй каляі 1520 мм, электрыфікаваных кантактнай рэйкай напругай 750 В пастаяннага току. Цягнікі могуць эксплуатавацца як на падземных, так і на наземных участках ліній. З’яўляюцца далейшым развіццём лініі 81-765/766/767 «Масква», атрымалі ад іх скразныя вагонныя пераходы на працягу ўсяго саставу і фармуюцца як пастаянны састаў.
Кошт аднаго новага вагона цягніка «Масква-2020» складае каля 1.3 мільёна даляраў, што ў паўтара раза даражэй за кошт аднаго вагона яго папярэдніка, якая складала каля 800 тыс. даляраў.
Электрацягнікі ў агульным выпадку фармуюцца з вагонаў трох тыпаў: двух галаўных маторных вагонаў (Мг) з кабінамі кіравання мадэлі 81-775 па канцах саставу, да чатырох прамежкавых маторных (Мп) мадэлі 81-776 і да двух прамежкавых прычапных (Пп) (безматорных) мадэлі 81-777. Мінімальны лік вагонаў у складзе цягніка — два (толькі галаўныя вагоны), максімальная — восем (два галаўных і шэсць прамежкавых). Саставы для Маскоўскага метрапалітэна ў васьмівагонным выкананні фармуюцца па схеме Мг+Пп+Мп+Мп+Мп+Мп+Пп+Мг, гэта значыць прычапныя вагоны ідуць другімі па ліку з абодвух канцоў складу. На Кальцавой лініі эксплуатуюцца склады ў семивагонном выкананні па схеме Мг+Пп+Мп+Мп+Мп+Пп+Мг, гэта значыць з адным адсутным маторным прамежкавым вагонам.
Для Мінскага метрапалітэна будуць створаны саставы выкананыя па схеме Мг+Мп+Мп+Мг, гэта значыць што безматорныя прамежкавыя вагоны адсутнічаюць. Выкарыстоўваюцца толькі маторныя.
Нумарацыя і маркіроўка вагонаў 81-775/776/777 у цэлым аналагічная як і для ўсіх вагонаў метро расійскай вытворчасці і ажыццяўляецца повагонна без прысваення нумароў саставам.
Канструкцыя
Да зменаў ад вагонаў 81-765/766/767 Масква адносяцца новы дызайн маскі, ссоўныя дзверы, больш шырокія дзвярныя праёмы шырынёй 1,6 м замест 1,4 м, прасторны межвагонный пераход шырынёй 1,6 м замест 1 м, цэнтральны праход меншай шырыні, бакавыя маршрутныя табло, кампаноўка салона з пяцімясцовымі сядзеннямі замест шасцімясцовых, абноўленая электроніка і пульт кіравання.
Вентыляцыя
Цягнікі «Масква-2020» абсталяваны прымусовай сістэмай вентыляцыі і сістэмай аўтаматычнага абеззаражання паветра. У кожным вагоне ёсць дзве такія ўстаноўкі, убудаваныя ў сістэму падтрымання клімату. Гэта кампактныя высокатэхналагічныя прылады, якія выкарыстоўваюць амальгамныя бактэрыцыдныя ўльтрафіялетавыя лямпы, аналагічныя тым, якія ўстаноўлены ў спецыялізаваных медыцынскіх установах. Пры гэтым, верхняя частка большасці вокнаў таксама адчыняецца па прынцыпе фортачкі для дадатковай падачы свежага паветра.
Сістэма інфармавання, сувязь і відэаназіранне
Для адлюстравання лінейнай схемы маршруту і месцазнаходжання цягніка на ім над дзвярыма ўстаноўлены шырокія каляровыя маршрутныя табло дыяганаллю 56 цаляў — на 17 адсоткаў больш у параўнанні з тымі, што былі ў цягніку «Масква». На бакавых сценах вагона над полусядзеннямі ў кантавых зонах ўсіх вагонаў і злева ад акна ў зоне назапашвальнай пляцоўкі ў галаўным вагоне, устаноўлены інтэрактыўныя сэнсарныя дысплеі, з дапамогай якіх пасажыры могуць вывучыць схему метрапалітэна, знайсці патрэбную станцыю, Пракласці маршрут, разлічыць час праезду і атрымаць іншую карысную інфармацыю.
Цягнік абсталяваны абноўленай сістэмай відэаназірання. У кожным вагоне ўстаноўлены па восем салонных камер, а таксама абсталяванне для сувязі з дыспетчарскім цэнтрам, куды адразу перадаецца відэа — і аўдыёінфармацыя, што паскарае час рэагавання супрацоўнікаў метрапалітэна ў любой нестандартнай сітуацыі. На столі па кутах сядзячых зон паміж першым і другім і паміж трэцім і чацвёртым дзвярнымі праёмамі ўстаноўлены паўсферычныя відэакамеры высокага раздзялення і датчыкі пажарнай сігналізацыі, якія чаргуюцца парамі злева і справа. Таксама чатыры камеры меншага памеру ўстаноўлены справа ад дзвярных праёмаў на вуглавых панэлях першай і трэцяй дзверы справа налева адносна кожнага борта (гэта значыць першай і трэцяй па левым і другой і чацвёртай па правым борце вагона), а пад імі размешчаны перагаворныя прылады сувязі «пасажыр-машыніст». Дадатковае перагаворныя прылады таксама ўстаноўлены ў зоне накапляльных пляцовак галаўных вагонаў злева ад акна па правым борце пад сэнсарным дысплеем і USB-разеткамі.
Русаўшчына
Ру́саўшчына (, Русовщина) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кухчыцкага сельсавета.
Да 1980 года вёска ўвахлдзіла ў склад Заляшанскага сельсавета.
Града (Угранскі раён)
Града (Гряда) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Позва
По́зва — дакумент пра афіцыйны неабавязковы або (часцей) абавязковы выклік ў які-небудзь афіцыйны орган, прыкладам, у суд (на судовыя ці пазасудовыя слуханні), на допыт (у паліцыю/міліцыю/іншыя следчыя органы), па прызыву (у прызыўны пункт ваеннага камісарыята) і гэтак далей.
У розных дзяржавах і ў розных сітуацыях позва або абавязана ўручацца асабіста пад азнаямленне з уручэннем копіі ці пад подпіс, або можа дасылацца па пошце.
Звычайна ў позве апісваецца месца і час яўкі, часам патрабаванне прынесці з сабой наяўныя матэрыяльныя сведчанні. Позва пра абавязковую яўку звычайна прадугледжвае санкцыі за невыкананне без уважных на тое прычын. Часам нез'яўленне па неабавязковай позве таксама можа быць непажаданым для выкліканага. Напрыклад, нез'яўленне аднаго з сужэнецаў па позве на судовае слуханне пра развод ў некаторых краінах можа прывесці да разгляду справы без гэтага сужэнца і г.д.
У Вялікім Княстве Літоўскім і Малой Русі існаваў так званы Возны (пасада у выканаўчай паліцыі), які ўручаў позвы (позывы).
Срэмскі-Карлаўцы
Срэмскі-Карлаўцы (Сремски Карловци, Srijemski Karlovci, Karlowitz, Karlóca, Karlofça, Carloviţ) — горад у Ваяводзіне, які ўваходзіць у склад Сербіі, у рэгіёне Срэм, размешчаны на беразе ракі Дунай, у 8 км ад горада Новы Сада.
Красны (Смаленская вобласць)
Кра́сны — мястэчка ў Расіі, пры сутоках ракі Свіной з Мярэю. Адміністрацыйны цэнтр Краснінскага раёна Смаленскай вобласці. Насельніцтва на 2017 год — 4132 чалавекі. Знаходзіцца за 45 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Гусіна.
Красны — даўняе магдэбургскае места гістарычнай Смаленшчыны, на беларускай этнічнай тэрыторыі. Сярод мясцовых славутасцей вылучалася драўляная Прачысценская царква, помнік беларускага народнага дойлідства XVIII ст.
Назва
Тапонім «Красны» ўтварыўся ад адпаведнага прыметніка, сінонімам якога з’яўляецца слова «прыгожы».
Ранняе Сярэдневякоўе
Першае пісьмовае ўпамінанне пра Красны (Красен) змяшчаецца ў Іпацьеўскім летапісе і датуецца 1165 годам, калі князь смаленскі Давыд Расціславіч перадаў горад ва ўдзел пляменніку Раману, князю віцебскаму.