cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лаўрэнцій Васілевіч Дземянкоў
Біяграфія
Камандзір стралковага ўзвода 1063-га стралковага палка (272-я стралковая дывізія, 7-я армія, Карэльскі фронт) лейтэнант Л. В. Дземянкоў вызначыўся ў ходзе Свірска-Петразаводскай наступальнай аперацыі ў чэрвені 1944 года. Пры прарыве абароны праціўніка і фарсіраванні ракі Свір у раёне горада Ладзейнае Поле (Ленінградская вобласць) 21 чэрвеня 1944 года арганізаваў пераправу ўзвода. Сустрэўшы моцнае агнявое супраціўленне, узначаліў групу добраахвотнікаў са стралкоў і сапёраў, якая знішчыла разлікі 75-мм гарматы і кулямёта варожага дзота, чым забяспечыў паспяховае фарсіраванне ракі і захоп плацдарма. Пасля гэтага лейтэнант Дземянкоў падняў узвод у атаку. 23 чэрвеня 1944 года ў баі за вёску Сармягі тры разы вадзіў свой ўзвод у атаку на траншэі праціўніка і паранены не пакінуў поля бою. Пазней стралковая рота пад камандаваннем Л. В. Дземянкова ўдзельнічала ў вызваленні шэрагу населеных пунктаў Карэліі. На подступах да горада Піткяранта быў цяжка паранены і накіраваны ў Петразаводск, дзе праходзіў лячэнне ў шпіталі.
Пасля вайны Л. В. Дземянкоў на пасадах у органах МУС і КДБ СССР. У 1959 годзе скончыў Усесаюзны завочны фінансава-эканамічны інстытут. З 1960 года ў запасе. Працаваў у горадзе Юрга, у Кемераве, з 1961 года ў Варонежскім інстытуце сувязі.
Памёр Л. В. Дземянкоў 22 лістапада 1993 года. Пахаваны на Камінтэрнаўскіх могілках у Варонежы.
234
234 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 234 год нашай эры, 234 год 1 тысячагоддзя, 34 год III стагоддзя, 4 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 5 год 230-х гадоў.
Юзяфоўка
Юзяфо́ўка (, Юзефовка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бяседавіцкага сельсавета.
235
235 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 235 год нашай эры, 235 год 1 тысячагоддзя, 35 год III стагоддзя, 5 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 6 год 230-х гадоў.
Санкт-Пецярбургскі манетны двор
Санкт-Пецярбургскі манетны двор Дзяржзнака (Санкт-Петербу́ргский моне́тный двор Гозна́ка; у 1914—1924 — Петраградскі манетны двор, у 1924—1996 — Ленінградскі манетны двор) — адзін з найбуйнейшых манетных двароў свету па чаканцы манет, у тым ліку памятных і юбілейных з каштоўных металаў, а таксама па вырабе ордэнаў, медалёў, знакаў адрознення і іншых вырабаў з каляровых металаў і іх сплаваў. Заснаваны Пятром I у 1724 годзе на тэрыторыі Петрапаўлаўскай крэпасці. З’яўляецца адным з найстарэйшых прамысловых прадпрыемстваў Санкт-Пецярбурга.
Лябяжжа (Ламаносаўскі раён)
Лябяжжа (Лебя́жье) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ламаносаўскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі, цэнтр Лябяжжанскага гарадскога паселішча. Знаходзіцца ў паўночнай частцы раёна на паўднёвым узбярэжжы Фінскага заліва. Пасёлак размешчаны на аўтадарозе 41А-007 (Санкт-Пецярбург — Руч’і), за 23 км на захад ад горада Ламаносаў.
Праз пасёлак працякае рака Лябяжжа.
Анры Эдуард Трэска
Анры Эдуард Трэска (Henri Édouard Tresca;, Дзюнкерк - , Парыж) — французскі інжынер-механік, прафесар Нацыянальнай кансерваторыі мастацтваў і рамёстваў у Парыжы.
З'яўляецца бацькам тэорыі пластычнасці, або незваротнай дэфармацыі, якія ён вывучыў у шырокай серыі эксперыментаў, пачатых у 1864 годзе. Адкрыў крытэрый пластычнасці матэрыялу Трэска (або максімальнага зруху). Крытэрый Трэска з'яўляецца адным з двух асноўных крытэрыяў пластычнасці, якія выкарыстоўваюцца сёння. Другі важны крытэрый належыць фон Мізэсу.
Густаў Эйфель паставіў яго імя трэцім у спісе з 72 чалавек, якія зрабілі магчымым будаўніцтва Эйфелевай вежы ў Парыжы.
Акунёвец (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)
Акунёвец — бяссцёкавае возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Хонка, за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Вароніна.
Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,65 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,7 км.
Катлавіна возера размешчана сярод лесу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны стромкія і дасягаюць вышыні 25 м. Заходнія схілы спадзістыя, вышынёй да 3 м. Берагі высокія, усходнія зліваюцца са схіламі катлавіны. Берагавая лінія слаба звілістая.
У возеры сустракаецца рэдкі ахоўны від раслін —.
Ваўковічы (Навагрудскі раён)
Ваўко́вічы (, Волковичи) — вёска ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
У 1940—1954 і 1986—2017 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Ваўковіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на ўсход ад горада Навагрудак, за 172 км ад Гродна, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Навадруцк.
Фульк Іерусалімскі
Фульк V Малады, граф Анжуйскі — Кароль Іерусаліма.
Камсамольская вуліца
Вуліца Камсамольская — назва вуліц на тэрыторыі краін былога СССР.
236
236 — высакосны год, пачаўся ў пятніцу. 236 год нашай эры, 236 год 1 тысячагоддзя, 36 год III стагоддзя, 6 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 7 год 230-х гадоў.
Медальны залік на летніх Алімпійскіх гульнях 1896
Медальны залік Летніх Алімпійскіх гульняў 1896 — рэйтынг каманд-удзельніц, складзены Міжнародным алімпійскім камітэтам, паводле колькасці медалёў, выйграных на Летніх Алімпійскіх гульнях 1896 года — першых Алімпійскіх гульнях у сучаснай эры — якія праводзіліся ў Афінах, Грэцыя, з 6 па 15 красавіка 1896. Усяго 241 спартсмен з 14 краін-удзельніц прымаў удзел у 43 спаборніцтвах па 9 відах спорту на гэтых гульнях.
Дзесяць з чатырнаццаці краін-удзельніц зарабілі медалі, у дадатак да трох медалёў, якія зарабілі змешаныя каманды, г.зн. каманды з спартсменаў з некалькіх краін. Каманда Злучаных Штатаў Амерыкі атрымала найбольшую колькасць залатых медалёў (11), а каманда Грэцыі, якая прымала Алімпійскія гульні, атрымала найбольшую колькасць медалёў у цэлым, а таксама найбольшую колькасць срэбных (17) і бронзавых (19) медалёў і на адзін залаты медаль менш, чым ЗША.
У пачатку Алімпійскіх гульняў у некалькіх камандных спаборніцтвах удзельнічалі спартсмены з розных краін. Заднім лікам МАК стварыў тэрмін «Змешаная каманда» (з кодам краіны ZZX) для абазначэння гэтых груп спартсменаў. Некаторыя спартсмены заваявалі медалі і ў індывідуальных спаборніцтвах і ў складзе змешаных каманд, у выніку чаго ў афіцыйным рэйтынгу гэтыя медалі былі залічаныя розным камандам. Дыянісій Касдагліс, спартсмен грэчаскага паходжання, які жыў у Александрыі, Егіпет, лічыўся прадстаўніком Грэцыі падчас спаборніцтваў па тэнісе ў адзіночным разрадзе, аднак Касдагліс і яго партнёр, грэчаскі спартсмен Дымітрый Петракокінас, у парных спаборніцтвах па тэнісе лічыліся змешанай камандай.
Падчас першай Алімпіяды пераможцы атрымлівалі срэбны медаль і аліўкавую галіну, а спартсмены, якія займалі другія месцы — медны медаль і лаўровую галіну. Заднім лікам МАК прызначыў залатыя, срэбныя і бронзавыя медалі для трох лепшых спартсменаў згодна з больш познімі традыцыямі. Тры нічыйныя вынікі паміж спартсменамі прывялі да павялічэння колькасці медалёў краін-удзельніц: нічыі паміж Фрэнсісам Лэйнам з ЗША і Алаізам Сокалам з Венгрыі за трэцяе месца ў бегу на 100 метраў, паміж Евангеласам Дамаскасам і Іаанісам Тэадаропуласам з Грэцыі ў скачках з шастом і паміж Канстантынасам Паспатысам з Грэцыі і Мамчылам Тапавіцам з Венгрыі ў адзіночным тэнісе. Акрамя таго, бронзавыя медалі не былі прызначаныя ў шэрагу спаборніцтваў, дзе наогул не было разыграна трэцяе месца.
Медальны залік
Ніжэй прадстаўлена поўная табліца медальнага заліку Летніх Алімпійскіх гульняў 1896 года на аснове медальнага заліку Міжнароднага Алімпійскага камітэта (МАК). Удзельнікі гэтага рэйтынгу адсартаваныя паводле колькасці залатых медалёў, заробленых камандамі. Пасля гэтага (у выпадку роўнасці) улічваецца колькасць срэбных медалёў, а пасля колькасць бронзавых медалёў. Калі вынікі краін аднолькавыя па ўсіх крытэрыях, яны маюць роўны рэйтынг і пералічваюцца ў алфавітным парадку. Гэтая інфармацыя прадастаўляецца МАК, аднак МАК не прызнае і не пацвярджае ніякіх рэйтынгавых сістэм.
Каб адсартаваць гэтую табліцу паводле краін, агульнага медальнага заліку, або іншага крытэрыю, націсніце на значок побач з назвай слупка.
30px Гімнастыка
Спаборніцтвы па гімнастыцы праходзілі з 9 па 11 красавіка. У васьмі спаборніцтвах удзельнічаў 71 спартсмен з 8 ці 9 краін.
Большасць медалёў у гімнастыцы атрымалі спартсмены з Германскай імперыі (10 медалёў), а індывідуальна найбольшую колькасць узнагарод атрымаў Герман Вайнгертнер (6). У агульнай колькасці тры каманды атрымалі медалі ў спаборніцтвах па гімнастыцы: Германская імперыя, Грэцыя і Швейцарыя.
У спаборнітцтвах па практыкаваннях на ашэстку, паралельных брусах і кані былі разыграны толькі залатыя і срэбныя медалі. Вынікі іншых удзельнікаў невядомыя. У камандным спаборніцтве па практыкаваннях на брусах удзельнічала толькі адна краіна — Германская імперыя, якая і заваявала залаты медаль.
30px Веласпорт
Спаборнітвы па веласпорце пачаліся 8 красавіка і скончыліся 13 красавіка. 19 спартсменаў з 5 краін змагаліся за медалі ў шасці дысцыплінах.
Найбольшую колькасць медалёў выйгралі спартсмены з Францыі (6 медалёў), а індывідуальна лідарамі па колькасці перамог сталі Адольф Шмаль і Пол Масон (па 3 медалі).
У гонцы на 100 км да фінішу даехалі толькі Леон Фламан і Георгіяс Калетыс, а ў 12-гадзіннай гонцы да канца таксама даехалі толькі двое спартсменаў — Адольф Шмаль і Фрэнк Кіпінг.
30px Лёгкая атлетыка
Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы пачаліся 6 красавіка і скончыліся 10 красавіка. 63 спартсмены з 9 краін змагаліся за медалі ў дванаццаці дысцыплінах.
У спаборніцтвах па скачках у вышыню два спартсмены, Джэймс Коналі і Роберт Гарэт, былі ўзнагароджаны срэбнымі медалямі, а бронзавая не была разыграна. У фінале бегу на 110 метраў з бар'ерамі двое з чатырох зарэгістраваных удзельнікаў зняліся: Франц Рэйшэль быў памочнікам Альбена Лермузьё ў марафонскім бегу, а Уэлс Хойт рыхтаваўся да спаборніцтваў па скачках з шастом. У выніку Хойт выйграў спаборніцтва па скачках з шастом, скокнуўшы на 10см вышэй за свайго суайчынніка Альберта Тайлера, а Евангелас Дамаскас і Іааніс Тэадаропулас здабылі бронзавыя медалі. У бегу на 100 метраў таксама былі ўручаны два бронзавыя медалі — Фрэнсісу Лэйну і Алаізу Сокалу, якія прабеглі з аднолькавым вынікам у 12,6с.
30px Плаванне
Спаборніцтвы па плаванні праходзілі 11 красавіка. 14 спартсменаў з 4 краін змагаліся за медалі.
Большасць медалёў у плаванні выйгралі спартсмены з Грэцыі (7 медалёў), а індывідуальна найбольшую колькасць медалёў атрымалі Арнольд Гутман і Эфстаціас Харафас (па 2 медалі).
30px Цяжкая атлетыка
Спаборніцтвы па цяжкай атлетыцы праходзілі 7 красавіка. У дзвюх дысцыплінах прымалі ўдзел 7 спартсменаў з 5 краін.
Усе шэсць медалёў у цяжкай атлетыцы выйгралі прадстаўнікі Вялікабрытаніі, Даніі і Грэцыі (па 2 медалі), а індывідуальна лідарамі па колькасці медалёў сталі Ланчэстан Эліят і Віга Енсэн (па 2 медалі).
30px Стральба
Спаборніцтвы па стральбе праходзілі з 8 па 10 красавіка. 38 спартсменаў з 7 краін удзельнічалі ў пяці дысцыплінах.
30px Фехтаванне
Спаборнітвы па фехтаванні пачался 7 красавіка і скончыліся 9 красавіка. 15 спартсменаў з чатырох краін спаборнічалі за медалі ў трох спаборніцтвах.
Найбольшую колькасць медалёў заваявалі грэчаскія спартсмены (4 медалі), апярэдзіўшы спартсменаў з Францыі і Даніі.
Спаборніцтва па фехтаванні на рапірах сярод маэстра стала адзіным на Алімпійскіх гульнях, дзе ўдзельнічалі выключна прафесіяналы. У спаборніцтве прынялі ўдзел толькі два спартсмены: Леанідас Піргас перамог Жана Перанэ з лікам 3:1.
30px Тэніс
Спаборніцтвы па тэнісе пачаліся 8 красавіка і скончыліся 11 красавіка. 13 прадстаўнікоў 6 краін удзельнічалі ў барацьбе за медалі ў дзвюх дысцыплінах.
У адзіночным разрадзе абодва спартсмены, якія саступілі ў паўфіналах, былі ўзнагароджаны бронзавымі медалямі.
30px Барацьба
Спаборніцтвы па барацьбе пачаліся 10 красавіка і працягвалася 2 дні. За медалі змагаліся 5 спартсменаў з 4 краін.
Зборная Грэцыі атрымала два медалі, а алімпійскім чэмпіёнам стаў нямецкі гімнаст Карл Шуман.
Заўвагі
Акрамя Міжнароднага алімпійскага камітэта ёсць іншыя крыніцы, якія прапануюць іншыя варыяцыі медальных вынікаў, аднак як кіруючы орган Алімпійскіх гульняў, МАК лічыцца найбольш аўтарытэтнай крыніцай.
Сезар (прэмія, 2020)
45-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар» адбылася 28 лютага 2020 года ў Парыжы.
Найлепшым фільмам і пераможцай яшчэ ў трох намінацыях прызнана карціна «Адрынутыя», па тры ўзнагароды адышлі фільмам «» і «Я абвінавачваю».
Пераможцы
Наступныя фільмы і кінематаграфісты сталі лаўрэатамі прэміі «Сезар» у 2020 годзе  :
Сітуацыя вакол Рамана Паланскага
Фільм Рамана Паланскага «Я абвінавачваю» атрымаў 12 намінацый на нацыянальную французскую кінапрэмію «Сезар». Такое прызнанне карціны кінаакадэмікамі выклікала хвалю абурэння ад праціўнікаў рэжысёра, якія абвінавачваюць яго ў шэрагу сексуальных злачынстваў.
Напярэдадні цырымоніі ўзнагароджання Паланскі выступіў з заявай: «''На працягу некалькіх дзён людзі задавалі мне гэтае пытанне: ці буду я прысутнічаць на цырымоніі „Сезар“? У сваю чаргу, я задаю наступнае пытанне: як я магу?.. Тое, як будзе разгортвацца гэтая ноч, мы ўжо ведаем загадзя. Актывісты ўжо пагражаюць мне публічным лінчаваннем, некаторыя абвясцілі аб правядзенні акцый пратэсту перад Залай Плэель. Іншыя маюць намер зрабіць гэта платформай для абвінавачвання (кіруючага органа). Гэта абяцае быць больш падобным на сімпозіум, чым на свята кіно''». Паланскі заявіў, што прапускае цырымонію, каб абараніць сваю каманду, а таксама жонку і дзяцей, якія «былі вымушаны трываць крыўды і абразы». Спасылаючыся на нядаўні скандал у СМІ, які прывёў да масавай адстаўкі сяброў савета «Сезар», Паланскі дадаў: «''Прэса і сацыяльныя сеткі прадставілі нашы 12 намінацый так, быццам гэта падарункі, паднесеныя нам саветам дырэктараў акадэміі, як нейкі аўтарытарны жэст, які прывёў да таго, што ім прыйшлося сысці ў адстаўку. Гэта дыскрэдытуе таемнае галасаванне 4 313 прафесіяналаў, кожны з якіх сам вызначаўся з намінацыямі, і больш за 1,5 мільёны гледачоў, якія прыйшлі паглядзець кіно''».
Падчас цырымоніі ўзнагароджання фільм удастоіўся трох прэмій, у тым ліку за найлепшую рэжысуру. Нягледзячы на адсутнасць Паланскага на цырымоніі, яго перамога выклікала хвалю абурэння. Некаторыя з гледачоў дэманстратыўна пакінулі цырымонію і асудзілі вердыкт Акадэміі.
Другі пераходны ваенны савет Судана
Пераходны ваенны савет Судана — орган улады ў Судане, створаны ваеннай хунтай падчас ваеннага перавароту 11 красавіка 2019 года. Старшынёй Савета стаў інспектар Узброеных Сіл краіны Абдэль Фатах аль-Бурхан, калі віцэ-прэзідэнт Ахмед Авад ібн Ауф падаў у адстаўку. Намеснікам кіраўніка Савета прызначаны камандуючы сіламі аператыўнай падтрымкі генерал-лейтэнант Махамед Хамдан Дагала.
Лесагорскі
Лесагорскі (Лесого́рский; да 1948 года — Яскі) — пасёлак гарадскога тыпу ў Выбаргскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Светлагорскага гарадскога паселішча.
Размешчаны на рацэ Вуокса, паблізу возера Лесагорскае, за 185 км на паўночны захад ад Санкт-Пецярбурга. Чыгуначная станцыя Лесагорскі на лініі да г.Іматра ад станцыі Каменнагорскай на лініі Выбарг — Хійтала.
Насельніцтва — 3208 чал. (2018). Працуе леспрамгас. Паблізу пасёлка — Лесагорская ГЭС, якая ўваходзіць у каскад Вуоксінскіх ГЭС.
Другі пераходны ваенны савет Судана
Мэтай савета з’яўляецца ўсталяванне часовага грамадзянскага ўрада пры падтрымцы апазіцыйных і пратэстных сіл Судана.
Сэлышчэ (Носіўскі раён)
Сэлышчэ (Се́лище) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мрынскай вясковай абшчыны.
У ХІХ стагоддзі сяло Сэлышчэ было ў складзе Дэржаніўскай воласці Казэлэцкага павета Чарнігаўскай губерні.
Ганус
Ганус — шматзначны тэрмін.
Дзмітрый Карпавіч Маставенка
Дзмітрый Карпавіч Маставенка (, г. Урупінск —, г. Мінск) — ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік Савецкай Арміі, генерал Войска Польскага.
Біяграфія
Удзельнік Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў, вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну,
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ганаровы грамадзянін Гродна, імя якога носіць адна з вуліц горада.
237
237 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 237 год нашай эры, 237 год 1 тысячагоддзя, 37 год III стагоддзя, 7 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 8 год 230-х гадоў.
Швабы
Мясцовасць на поўдні Германіі, дзе большасць жыхароў складаюць швабы, завецца Швабія (ням. Schwabenland).
Як і ў іншых вялікіх нямецкіх дыялектах (баварскім, саксонскім, плацкім) швабскі мае мноства варыянтаў і амаль кожны швабскі горад мае сваё асаблівае вымаўленне.
Кахін Мірзалі аглы Абілаў
Кахін Мірзалі аглы Абілаў (Мірзалізадэ; 16 сакавіка 1968, Сальян, Азербайджанская ССР, СССР — 25 мая 2020, Мінск, Беларусь) — талышскі і беларускі грамадска-палітычны дзеяч, мецэнат, прадпрымальнік. Дзеяч талышскага нацыянальнага руху.
Біяграфія
Кахін Мірзалі аглы Абілаў (Мірзалізадэ) нарадзіўся ў сям’і галоўнага інжынера-землеўпарадкавальніка мясцовага райвыканкама Мірзалі Абілава (1935−1995) і Гюлдасты Агаевай (1942−2018). У 1974 годзе ў сувязі з новым прызначэннем бацькі сям’я пераехала спярша ў Нефтэчалу, а пасля — у родную вёску Кюлятан у Масалінскім раёне.
У 1985 годзе з адзнакай скончыў Кулятанскую сярэднюю школу, паступіў у Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут). У 1986—1988 гадах праходзіў вайсковую службу ў Архангельску, пасля чаго вярнуўся да навучання і перавёўся ў Беларускі політэхнічны інстытут у Мінску.
У гады перабудовы з’яўляўся сябрам Беларускага Народнага фронту, а таксама Сацыял-дэмакратычнай партыі Азербайджана. Публікаваўся ў азербайджанскай газеце «Істыглал» і ў беларускім друку, дзе выступаў у абарону інтарэсаў азербайджанскай дыяспары, паведамляў пра палітычны пераслед у Азербайджане, асвятляў Карабахскую вайну. У 1990 годзе адлічаны з інстытута галоўным чынам за сваю палітычную дзейнасць.
У 1992 годзе Кахін узначаліў групу журналістаў з Беларусі і Японіі, якая накіравалася ў Агдам дзеля асвятлення ваенных падзей Карабахскай вайны.
У 1992 годзе разам з іншымі 12 аднадумцамі стварыў дабрачыннае таварыства «Бабек». Яно было створана з мэтай умацавання і развіцця культурных, эканамічных і палітычных сувязяў між Азербайджанам і Беларуссю і брала ўдзел у арганізацыі паездкі карабахскіх дзяцей разам з дзецьмі чарнобыльскіх перасяленцаў у Германію.
Разам з беларускім паэтам Рыгорам Барадуліным падрыхтаваў зборнік перакладаў талышскай паэзіі на беларускую мову (ня выдадзены).
Займаўся будаўнічым бізнесам, валодаў кампаніяй «Сімург Арт», якая ўдзельнічала ў пабудове царквы Святога Міхаіла Арханёла ў Жодзіне, татарскай мячэці ў Смілавічах, татарскага малітоўнага дома ў Маладзечне, цэнтральнай мячэці Мінска, рэканструкцыі мячэці ў Іўі і сінагогі ў Слоніме.
Падтрымліваў выданне талышскіх газетаў і кніг, быў адным з заснавальнікаў Міжнароднай фундацыі адраджэння талышскай культуры, талышскай нацыянальнай акадэміі. Займаўся таксама праваабарончай дзейнасцю: падтрымліваў талышскіх дзеячаў, якія зазналі пераслед у Азербайджане.
Памёр у маі 2020 года ад сардэчнай недастатковасці. Пахаваны ў роднай вёсцы Кюлятан (Азербайджан).
Сям’я
Ажаніўся ў 1990 годзе. Меў сына, вядомага стэндап-коміка, і дачку Арзу.
NGC 7802
NGC 7802 (іншыя абазначэнні — PGC 81, UGC 12902, MCG 1-1-8, ZWG 408.7) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
1970 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1970 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Дуброўскі (фільм, 1988)
«Дуброўскі» (Дубровский) або Выскародны разбойнік Уладзімір Дуброўскі (Благородный разбойник Владимир Дубровский) — прыгодніцкая меладрама паводле рамана Аляксандра Пушкіна «Дуброўскі». Пашыраная 4-серыйная тэлеверсія пад назвай «Дуброўскі» мае працягласць 256 хвілін.
Сюжэт
Уладзімір Дуброўскі прыязджае ў маёнтак да бацькі, у якога даўно ідзе цяжба з суседам — дэспатычным памешчыкам Траякуравым. Судовая цяжба завяршаецца поўным спусташэннем, а затым і смерцю бацькі. Дуброўскі вырашаецца на помсту, але улюбляецца ў дачку Траякурава Машу і не хоча больш прычыніць зло дому, у якім жыве яго каханая. А пазней Маша пад прымусам выходзіць замуж за князя Вярэйскага. Дуброўскі са сваімі разбойнікамі бясследна знікае.
Хіхон
Гісторыя
Людзі сяліліся ў раёне Хіхона з самых старажытных часоў. Раннесярэдневечныя тэксты згадваюць горад пад назвай Хіхія (Gigia). Гэта быў важны правінцыйны рымскі горад. Назва першапачаткова ўжывалася да невялікага паўвостраву.
Перыяд канцу панавання рымлян і прыходу мусульман згадваецца даволі сціпла. Хоць варварскія нашэсці фактычны не пакінулі слядоў, мяркуецца, што тэрыторыя была кантралявана ўладзе караля вестготаў Сісебута ў VII стагоддзі. У гэтыя часы ў рэгіён маглі прыйсці першыя праявы хрысціянскага набажэнства.
Хіхон быў сталіцай бербергскага даменіёну пад камандаваннем Мунмуса, які ўсталяваў сваю рэзідэнцыю тут, а таксама трымаў войска. Мусульманскае дамінаванне доўжыўся прыкладна з 713 па 718 або 722 гады. Пасля перамогі ў бітве пры Кавадонзе астурыйскага войска, на чале з Пелаё, які потым у неўзабаве стане каралём каралеўства Астурыя, мусульмане з гэтых земляў былі адрынуты.
Йіндржыхуў-Градзец
Йі́ндржыхуў-Гра́дзец, был. Нойхаус (Neuhaus) — горад на поўдні Чэхіі, у раёне Йіндржыхуў-Градзец Паўднёвачэшскага края. Насельніцтва — 22 604 чалавека.
Гісторыя
У раннім Сярэднявеччы быў славянскім паселішчам. У канцы XII стагоддзя Індржых (Генрых), прадстаўнік старэйшай галіны Віткавічаў, будуе на высокім адгор'і скалы над ракой Нежаркай (Nežárka) замак у раманскім стылі (першай пабудовай лічыцца цыліндрычная Чорная вежа, выш. 32 м, да яе прылягае Гатычны палац), які называе Градцам. З гэтага часу нашчадкі Індржыха называюць сябе Панамі з Градца (Páni z Hradce), і разам са сваімі сваякамі з іншых галін з'яўляюцца настолькі магутнымі, што кароль Пржэмысл Отакар II закладвае Чэске-Будзеёвіцы, каб прыслабіць уплыў Віткавічаў у гэтым рэгіёне.
Першае афіцыйная згадка пра горад датуецца 1220 годам, калі да раманскай крэпасці прыбудоўваюць класічны замак у стылі ранняй готыкі. Хронікі на латыні вялі манахі, і таму горад называўся імі Nova Domus, ці, на нямецкі манер, Neuhaus. У 1410 годзе адбываецца Грунвальдская бітва, пасля якой горад афіцыйна называюць Йіндржыхувам-Градцам.
Горад і непрыступны замак паспяхова перажылі гусіцкія войны — нават няма звестак, ці спрабавалі наогул гусіты падайсці да гэтай крэпасці, ці прайшлі бокам, не жадаючы звязвацца. У 1483 годзе да герба Віткавічаў, залатой ружы на блакітным фоне, дадаліся два залатыя львы і літара «W» — асобая ласка караля Уладзіслава II, гэты герб існуе і да гэтага часу.
Віткавічы з Градца валодалі горадам і замкам да 1604 года, затым уладанні перайшлі па спадчыне да сям'і Славата, якім яны належалі нядоўга — да 1693 года горад займаўся вытворчасцю і продажам тэкстылю. Вілем Славата з Хлума (1628—1652) быў найвышэйшым канцлерам Чэхіі і меў вялікі ўплыў. Пасля Трыццацігадовай вайны, у 1654 годзе, горад з'яўляўся другім па колькасці дамоў і жыхароў горадам у Чэхіі, пасля Прагі.
Апошнімі сеньёрамі горада стаў род Чэрнінаў з Худзеніцаў (Černínové z Chudenic), якім мясцовы замак належаў да 1945 года. Яны тут не жылі, і замак паступова прыходзіў у заняпад (перш за ўсё пасля пажару ў 1773 годзе; ад ператварэння ў руіны яго выратавала толькі рэстаўрацыя ў 1906—1923 гг .).
Адукацыя
У горадзе размешчаны факультэт менеджменту Вышэйшай школы эканомікі.
Славутасці
Гарадскі замак — трэці па велічыні замак у Чэхіі (комплекс будынкаў займае 3,5 га). Замак складаецца агулам з каля 320 памяшканняў (улетку можна наведаць 3 экскурсійныя маршруты па памяшканнях замка). Яго гонарам з'яўляецца музычны павільён-ратонда «Рондэль» у стылі маньерызм. Акрамя таго трэці двор замка ўпрыгожваюць цудоўныя аркады ў стылі рэнесанс і замкавая студня, дэкараваны рознакаляровай рашоткай пач. XVII ст.
Горад вядомы таксама сваім Гарадскім музеем, дзе выстаўлены Драўляная батлейка з фігуркамі, якія былі створаны майстрам Крызам. Гэта батлейка з'яўляецца найбуйнейшай у свеце.
Таксама ў горадзе захаваўся кафедральны сабор — касцёл Узнясення Дзевы Марыі (дабудаваны ў 1342 г.). і комплекс Мінарыцкага кляштара з касцёлам Св. Яна Хрысціцеля.
Транспарт
Горад з'яўляецца адпраўным пунктам пры падарожжах па вузкакалейцы (у Обратань і Новую Быстржыцу; міжпуцце 760 мм). Тут захоўваюцца ўнікальныя чыгуначныя шляхі, па якіх можна пракаціцца як на цягніку 60-х гг., так і на старадаўнім цягніку.
Еўле (камуна)
Камуна Еўле (Gävle kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Еўлебарг на ўзбярэжжы Батнічнага заліва.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 96 034 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 19 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Антверпенская марка
Антверпенская марка — феадальнае ўладанне на часткі тэрыторыі былой Таксандрыі, якое размяшчалася на поўдзень ад рэкі Мааса і на ўсход ад ракі Шэльда, каля гарадоў Антверпен і Брэда.
Перадгісторыя
У выніку Мерсенскага падзелу каралеўства Латарынгія ў 870 годзе, Таксандрыя перайшла да Карла II. З IX стагоддзя Таксандрыя мела ўласнага графа, які (з пункту гледжання некаторых даследчыкаў) кіраваў і наваколлямі Антверпена. У 995 годзе графам Таксандрыі стаў біскуп Утрэхта.
Гісторыя
Частка аўтараў лічыць, што марка першапачаткова служыла буферам для Свяшчэннай Рымскай імперыі ад Францыі і ад нападаў нарманаў.
Першае згадванне пра Антверпен як графства — статут імператара Генрыха II, датаваны 1008 годам, які заве Газела I (з роду вердэнскіх графаў) маркграфам Антверпена. Пасля таго як ён стаў герцагам Латарынгіі, маркграфства аж да 1076 года належала гэтай сям'і (за выключэннем перыяду ў 1045—1050).
У 1076 годзе маркграфства перайшло па спадчыне да Готфрыда Бульёнскага, які стаў герцагам Латарынгіі толькі ў 1087 годзе. Пасля гэтага яно першапачаткова перайшло да Генрыха Лімбургскага, а потым да Брабанта.
У Новы час
У 1549 годзе імператар Карла V вылучыў Антверпенскае маркграфства як адну з Сямнаццаці правінцый, але пазней Антверпен ізноў стаў часткай герцагства Брабант. Пасля Васьмідзесяцігадовай вайны Брэда стала часткай Рэспублікі Злучаных правінцый, а Антверпен застаўся ў складзе Іспанскіх Нідэрландаў.
Томск
Томск — горад у Расіі, цэнтр Томскай вобласці. Насельніцтва 512,6 тыс. Плошча 294,6 км².
Клімат кантынентальны.
Гісторыя
Заснаваны казакамі ў 1604 годзе на тэрыторыях Эўшцінскага княства пасля развалу сібірскага каганата. Пазбаўленыя дапамогі сібірскага хана, эўшцінцы самі запрасілі казакоў для абароны ад набегаў енісейскіх кіргізаў.
Уман
Ума́н (Pulicaria, ад  — блаха) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны. Сцябло прамастойнае, галінастае, апушанае. Лісце чаргаванае, простае, суцэльнае, сядзячае. Суквецце — кошык. Кветкавыя кошыкі ў агульным мяцёльчата-шчыткападобным суквецці. Краявыя кветкі песцікавыя, язычковыя, з завостраным трохзубчастым вяночкам. Сярэдзінныя — двухполыя, трубчаста-лейкападобныя, з пяцізубчастым вяночкам. Тычынак — 5. Плод — сямянка.
Распаўсюджанне
Віды роду сустракаюцца ў Еўразіі і Афрыцы, галоўным чынам засяроджаны ў Міжземнамор’і.
Таксанамія
Род Уман уключае 63 віда :
Ракавіцкі сельсавет
Ра́кавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Ракавічы. Плошча — 5600 га.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шчучынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. Скасаваны 28 жніўня 2013 года, тэрыторыя далучана да Орлеўскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 16 населеных пунктаў: аграгарадок Ракавічы, вёскі Бабічы, Балотнікі, Валянчыцы, Карпавічы, Крупава, Мардасы, Раманавічы, Русакі, Ручыцы, Семянякі, Сухары, Сямягі, Філіпавічы, Хількі, Церахі.
Гаравічы
Гараві́чы (, Горовичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.
Жавускі
Жавускі (Rzewuski) — польскае прозвішча.
Ельненскі сельсавет
Назву Е́льненскі сельсавет маюць:
Альшоў 1
Альшо́ў 1 (, Ольшов 1) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікаліпаўскага сельсавета.
Томкі
То́мкі (, Томки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.
238
238 — невысакосны год, пачащся ў панядзелак. 238 год нашай эры, 238 год 1 тысячагоддзя, 38 год III стагоддзя, 8 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 9 год 230-х гадоў.
Хатыніўка (Носіўскі раён)
Хатыніўка (Хоти́нівка) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мрынскай вясковай абшчыны.
239
239 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 239 год нашай эры, 239 год 1 тысячагоддзя, 39 год III стагоддзя, 9 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 10 год 230-х гадоў.
Карпішчава (Цёмкінскі раён)
Карпішчава (Карпищево) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Вязышчанскага сельскага паселішча.
Красны Бор (Тосненскі раён)
Красны Бор (Кра́сный Бор) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тосненскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснаборскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы раёна, на ўсход ад аўтадарогі М10 (E 95) «Расія», за 30 км ад горада Тосна. У пасёлку размешчана чыгуначная платформа Папоўка маскоўскага напрамку Санкт-Пецярбургскага аддзялення Акцябрскай чыгункі.
Павел Васільевіч Сяргееў
Павел Васільевіч Сяргееў (Павел Васильевич Сергеев;, Тула — ) — савецкі і расійскі вучоны, малекулярны фармаколаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, акадэмік РАМН (1991, член-карэспандэнт АМН СССР 1986). Заслужаны дзеяч навукі РФ (1996). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ у галіне навукі і тэхнікі (1997).
Выпускнік 2-га Маскоўскага медыцынскага інстытута імя М. І. Пірагова. Там жа вучыўся ў аспірантуры і працаваў.
У 1958 годзе абараніл кандыдацкую дысертацыю, а ў 1966 годзе абараніл доктарскую дысертацыю.
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і інш. узнагародамі.
Allium bilgeae
Allium bilgeae — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Распаўсюджанне
Эндэмік Турцыі.
Кічына (возера)
Кічына, Кічынскае возера — возера ў Сенненскім раёне ў басейне ракі Абалянка, за 30 км на паўночны ўсход ад горада Сянно, каля вёскі Кічына.
Плошча паверхні 1,74 км². Даўжыня 3,85 км, найбольшая шырыня 0,84 км. Даўжыня берагавой лініі 9,25 км. Найбольшая глыбіня 3,7 м. Аб’ём вады 4,15 млн м³. Плошча вадазбору 16,1 км².
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, краснапёрка, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Назія
Назія (На́зия; Naasia) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Цэнтр Назіеўскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы раёна на аўтадарозе 41А-120 (Пад’езд да станцыі Жыхарава), якая злучае яго з федэральнай аўтадарогай Р21 (E 105) «Кола». За 43 км ад г. Кіраўск.
Палац Зічы (Обуда)
Палац Зічы ў Будапешце (Zichy-kastély) — двухпавярховы будынак у стылі барока ў раёне Обуда, пабудаваны для графа Міклаша Зічы ў 1746—1757 гадах архітэктарам Хенрыкам Янашам Егерам. У наш час у палацы размяшчаюцца культурны цэнтр і тры музея: Музей Лаяша Кашака, Музей Віктара Вазарэлі і Обудайскі музей. У Музеі Кашака працуе экспазіцыя, прысвечаная творчасці гэтага мастака-авангардыста і паэта ў 1915—1967 гады. У новую пастаянную выстаўку музея ўваходзяць экспанаты, якія распавядаюць пра венгерскае мастацтва XX стагоддзя. Обудайскі музей захоўвае дакументы і прадметы гісторыі Обуды пачынаючы з рымскага перыяду і да XX стагоддзя, сярод якіх асоба вылучаюцца каваныя ўпрыгожванні старых обудайскіх дамоў, а таксама прадметы іх інтэр’ераў перыяду сецэсіёну.
Будынак палаца быў разбураны падчас Другой сусветнай вайны, працэс рэстаўрацыі зацягнуўся на доўгія гады. У летні час у палацы праходзяць розныя оперныя пастаноўкі.
NGC 7803
NGC 7803 (іншыя абазначэнні — PGC 101, UGC 12906, MCG 2-1-11, ZWG 433.13, HCG 100A, IRAS23587+1249) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Багародзіцкае (Смаленскі раён)
Багародзіцкае (Богородицкое) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўднёвы ўсход ад гарадской мяжы г. Смаленска, за 2,5 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Драсна. Насельніцтва —1433 жыхара (2007). Адміністрацыйны цэнтр Козінскага сельскага паселішча.
Эканоміка
Цяплічны камбінат, сярэдняя школа, дзіцячы сад, медпункт, пошта, сталовая (у цяперашні час выкарыстоўваецца як прыватны дом).
Мамушы
Мамушы (Мамуши) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Зубкава
Зу́бкава (, Зубково) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.
Мамушы
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Зубкава
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.
Дмахоўскі
Дмахоўскі — прозвішча.
Гаўрылоўка
Гаўрыло́ўка (, Гавриловка) — былая вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Вялікаліпаўскага сельсавета.
Скасавана ў 2018 годзе.
Баварцы
Баварцы (Bajuwarn, Baiuwarn) — жыхары федэральнай зямлі Баварыя ў Германіі, асноўная з трох народнасцяў, якія насяляюць гэтую зямлю. Гістарычна баварцы паходзяць ад племя бавараў. Баварцы маюць свой адметны дыялект - баварскі (Boarisch).
У баварцаў, як і ў іншых народаў, існуюць свае нацыянальныя касцюмы. Прычым падобныя ўборы некаторыя баварцы носяць не толькі ў святы, але і ў паўсядзённым жыцці. Для мужчын гэта кароткія замшавыя курткі, скураныя кароткія штаны, гетры, а таксама капялюшы паляўнічай формы з вітым шнуром. У капялюшы часам ўстаўляюць пёры ці валасяныя шчоткі - гэта сімвалізуе вусы забітых мядзведзяў. Для жанчын - гэта сукенкі з пышнымі спадніцамі.
Прудкі (Цёмкінскі раён)
Прудкі (Прудки) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Вязышчанскага сельскага паселішча.
Музей Кішцэлі
Музей Кішцэлі (Kiscelli Múzeum) — гістарычны музей у Будапешце, размешчаны ў маляўнічым зялёным кутку Обуды ў аднайменным замку ў стылі барока, які быў пабудаваны ў XVIII стагоддзі для кляштара трынітарыяў. Некаторы час у сценах Кішцэлі размяшчаліся казармы, а затым бальніца. У наш час філіял Музея гісторыі Будапешта. Экспазіцыя Музея Кішцэлі прысвечана новай і найноўшай гісторыі Будапешта і на падставе дакументальных матэрыялаў асвятляе ролю Будапешта ў гісторыі краіны. Самы вядомы экспанат музея — станок, на якім аддрукавалі «Народную песню» Шандара Петэфі, у якой ён заклікаў венгерскі народ да рэвалюцыйнай барацьбы. У палацы Кішцэлі таксама размяшчаецца сталічная карцінная галерэя.
Юліян Карлаў Лянчоўскі
Біяграфія
У 1805—1808 гадах займаў пасаду гродзенскага губернскага архітэктара.
У 1824 годзе згаданы як беластоцкі абласны архітэктар.
Творчасць
Захаваліся некаторыя праекты будынкаў у Гродне, падпісаныя Ю. Лянчоўскім, сярод іх:
Макііўка (Носіўскі раён)
У ХІХ стагоддзі сяло Макііўка было ў складзе Макііўcкай воласці Ніжынcкага павета Чарнігаўскай губерні.
Фралоўшчына
Фрало́ўшчына (, Фроловщина) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ядзерная зброя Украіны
На 1991 год Украіна размяшчала прыкладна 1/3 савецкага ядзернага арсенала, трэцяга па велічыні ў свеце ў той час, а таксама значнымі сродкамі яго распрацоўкі і вытворчасці. Пасля распаду СССР на тэрыторыі дзяржавы засталося 130 міжкантынентальных балістычных ракет (МБР) УР-100Н з шасцю боегалоўкамі кожная, 46 МБР РТ-23 з дзесяццю боегалоўкамі кожная, а таксама 38 цяжкіх бамбардзіроўшчыкаў, усяго каля 1700 боегаловак. Фармальна гэтая зброя кантралявалася СНД. У 1994 годзе Украіна пагадзілася знішчыць свае запасы і далучыцца да Дагавора аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі (ДНЯЗ).
У перыяд з сакавіка 1994 па чэрвень 1996 года ўсе ядзерныя зарады былі вывезены ў Расію.
Перадгісторыя
Аж да здабыцця незалежнасці ў 1991 годзе Украіна была часткай Савецкага Саюза і мела на сваёй тэрыторыі савецкую ядзерную зброю.
Тут размяшчаліся базы наступных ядзерных злучэнняў:
1 снежня 1991 года Украіна, другая па ядзерным патэнцыяле сярод савецкіх рэспублік, пераважнай большасцю галасоў прагаласавала на рэферэндуме за незалежнасць, што пазбавіла Савецкі Саюз любых рэальных шанцаў на захаванне цэласнасці нават у абмежаваным маштабе. Больш за 90 % выбаршчыкаў выказалі сваю падтрымку абвяшчэнню незалежнасці, і яны абралі старшыню парламента Леаніда Краўчука першым прэзідэнтам. На сустрэчах у горадзе Брэсце 8 снежня і ў Алма-Аце 21 снежня лідары Беларусі, Расіі і Украіны афіцыйна распусцілі Савецкі Саюз і стварылі Садружнасць Незалежных Дзяржаў (СНД).
Збавенне ад ядзернага ўзбраення
У 1993 годзе тэарэтык міжнародных стасункаў і прафесар Чыкагскага ўніверсітэта Джон Міршаймер апублікаваў артыкул, у якім утрымліваўся ягоны прагноз аб тым, што Украіна без якіх-небудзь сродкаў ядзернага стрымлівання, імаверна, падвергнецца агрэсіі з боку Расіі, але ў той час праца не прыцягнула многіх прыхільнікаў.
У даследаванні, апублікаваным у 2016 годзе ў часопісе «World Affairs», сцвярджалася, што, на думку аўтараў, дэнуклеарызацыя Украіны не была «дурной памылкай», і што незразумела, было б лепш ёй стаць ядзернай дзяржавай. У даследаванні сцвярджалася, што імкненне да незалежнасці было накіравана на тое, каб зрабіць яе бяз’ядзернай дзяржавай. На думку аўтараў, ЗША не сталі б рабіць выключэнне для Украіны, калі гаворка ішла аб дэнуклеарызацыі іншых постсавецкіх дзяржаў, такіх як Беларусь і Казахстан. Каштоўнасць наяўнасці ядзернай зброі для стрымлівання таксама была сумнеўнай, паколькі дзяржаве прыйшлося б выдаткаваць ад 12 да 18 месяцаў, каб усталяваць поўны аператыўны кантроль над ядзерным арсеналам, пакінутым савецкай арміяй. МБР мелі далёкасць палёту 5000—10 000 км (першапачаткова нацэлены на ЗША), а гэта азначала, што яны маглі быць перанацелены толькі на Далёкі Усход Расіі. Крылатыя ракеты паветранага базавання (КРВБ) былі выведзены з ладу падчас распаду Савецкага Саюза, але нават калі б яны былі пераканфігураваны і прыведзены ў дзеянне ва Украіне, малаверагодна, што яны б мелі стрымальны эфект. Калі б краіна вырашыла ўсталяваць поўны аператыўны кантроль над ядзернай зброяй, яна сутыкнулася б з санкцыямі з боку Захаду і, магчыма, нават з адмовай ад дыпламатычнага прызнання з боку ЗША і іншых саюзнікаў па НАТА. Украіна, верагодна, сутыкнулася б з процідзеяннем Расіі, а таксама з заменай ядзернай зброі пасля заканчэння тэрміну яе службы, паколькі ў дзяржавы не было праграмы стварэння атамных зарадаў. У абмен на адмову ад ядзернай зброі Украіна атрымала фінансавую кампенсацыю, а таксама гарантыі бяспекі па Будапешцкім мемарандуме.
Будапешцкі мемарандум
5 снежня 1994 года лідары Украіны, Расіі, Вялікабрытаніі і ЗША падпісалі мемарандум аб прадастаўленні Украіне гарантый бяспекі ў сувязі з яе далучэннем да ДНЯЗ у якасці няядзернай дзяржавы.
Францыя і Кітай таксама далі Украіне гарантыі, аналагічныя Будапешцкім мемарандуме, але з некаторымі істотнымі адрозненнямі. Напрыклад, абяцанне Францыі не ўтрымлівала абяцанняў дамагацца ад Савета Бяспекі ААН дапамогі пры атацы ядзернай зброяй (пункт 4) або праводзіць кансультацыі ў выпадку ўзнікнення пытання адносна абавязацельстваў (пункт 6).
Абавязацельства Кітая прынялі зусім іншую форму, пачынаючы з 4 снежня Пекін гарантаваў непрымяненне атамнай зброі супраць няядзерных дзяржаў, уключаючы Украіну.
Такім чынам, як абяцанне Кітая, так і абяцанне Францыі, не прадугледжвала прыцягнення ААН або кансультатыўных механізмаў у выпадку крызісу. Аднак яны абавязваліся паважаць суверэнітэт і тэрытарыяльную цэласнасць Украіны.
Крымскі крызіс
Нягледзячы на заяўленае Расіяй далучэнне Крыма, якую Генеральная Асамблея ААН адхіліла як несапраўднае, урад Украіны ў 2014 годзе пацвердзіў сваё рашэнне 1994 года далучыцца да Дагавора аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі ў якасці дзяржавы, якая ёй не валодае.
Павел Рызаненка, член украінскага парламента, заявіў «USA Today», што краіне, магчыма, прыйдзецца ўзброіцца ўласнай ядзернай зброяй, калі Злучаныя Штаты і іншыя сусветныя лідары не выканаюць сваю частку пагаднення. Ён сказаў: ''«Мы адмовіліся ад ядзернай зброі з-за гэтага пагаднення. Цяпер ва Украіне ёсць моцнае меркаванне, што мы здзейснілі вялікую памылку»''. Ён таксама заявіў, што ''«ў будучыні, як бы ні вырашылася сітуацыя ў Крыме, нам патрэбна значна больш моцная Украіна. Калі ў вас ёсць ядзерная зброя, людзі не захопяць вас»''.
13 снежня 2014 года Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка заявіў, што не хоча, каб Украіна зноў стала ядзернай дзяржавай.
Расійскія сілы вывелі ядзерную зброю і сістэмы дастаўкі з Крымскага паўвострава пасля распаду Савецкага Саюза, у сярэдзіне 1990-х гадоў, за выключэннем некаторых караблёў і падводных лодак Чарнаморскага флоту, дыслакаваных у адпаведнасці з пагадненнямі з Украінай. Пасля 2014 года Расійская Федэрацыя зноў размясціла на паўвостраве атамныя зарады, у тым ліку зенітныя ракеты С-300, а затым самалёты Ту-22М3 і балістычныя ракеты «Іскандэр-М». У 2020 годзе афіцыйны прадстаўнік СНБА Украіны заявіў, што Расія правяла працы на савецкім сховішчы ядзернай зброі Феадосія-13 у Краснакаменцы (Кызылташ) і дадала новыя тунэлі да музея базы падводных лодак у Балаклаве.
У ліпені 2014 года міністр замежных спраў Расіі заявіў, што яго краіна мае права абараняць Крым з дапамогай атамнай зброі, а ў сакавіку 2015 г. прэзідэнт РФ Уладзімір Пуцін заявіў, што падчас уварвання ў Крым ён быў гатовы прывесці ядзерныя сілы ў баявую гатоўнасць. Прыкладна ў той жа час афіцыйны прадстаўнік МЗС Расіі заявіў, што дзяржава мае права размяшчаць ядзерную зброю на паўвостраве, які на міжнародным узроўні прызнаны тэрыторыяй Украіны.
Нурданстыг (камуна)
Камуна Нурданстыг (Nordanstigs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Еўлебарг на ўзбярэжжы Батнічнага заліва.
Ядзерная зброя Украіны
Крызіс 2021—2022 гадоў
15 красавіка 2021 года пасол Украіны ў Германіі Андрэй Мельнік заявіў Радыё «Deutschlandfunk», што, калі Украіне не дазволяць стаць членам НАТА, яго краіне, магчыма, прыйдзецца перагледзець свой статус бяз’ядзернай дзяржавы, каб гарантаваць сваю абарону.
19 лютага 2022 года (да расійскага ўварвання ва Украіну) прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі на Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы вярнуўся да пытання аб бяз’ядзерным статусе дзяржавы, выказаўшы здагадку, што Украіна патэнцыйна можа лічыць Будапешцкі мемарандум несапраўдным, калі яе гарантыі бяспекі не будуць выкананы. Міністр абароны Расійскай Федэрацыі Сяргей Шайгу заявіў, што гэта вельмі небяспечна, так як ва Украіне ў гэтай сферы ёсць абсталяванне, тэхналогіі і спецыялісты, якія маюць значна больш магчымасцяў, чым спецыялісты Ірана і Паўночнай Карэі.
Нурданстыг (камуна)
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 8 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Ядзерная зброя Украіны
Крызіс 2021—2022 гадоў
У якасці апраўдання ўварвання ва Украіну расійская прэса, дзяржаўныя дзеячы і прэзідэнт Пуцін сцвярджалі, што Украіна вядзе дзейнасць па стварэнні ўласнага ядзернага арсенала. Ганс Крыстэнсэн, дырэктар праекта ядзернай інфармацыі Федэрацыі амерыканскіх навукоўцаў, адзначыў бяздоказнасць падобных сцвярджэнняў.
Сеніца
Се́ніца (, Сеница) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці, на шашы. Адміністрацыйны цэнтр Сеніцкага сельсавета. Аграгарадок знаходзіцца на беразе невялікага вадасховішча на рацэ Сеніцы. За 2 кіламетры ад ускраіны Мінска, за 3 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Калядзічы.
Гісторыя
Вядомая з 1567 года як сяло. З 1791 года — цэнтр маёнтка Каралішчавіцкай парафіі (прыходу). З 1793 года — у складзе Расійскай імперыі. У 1861 годзе вёска Сеніца становіцца цэнтрам Сеніцкай воласці Мінскага павета. У 1884 годзе ў Сеніцы была адкрыта земская школа, у якой атрымаў пачатковую адукацыю беларускі паэт Янка Купала. З 1924 года — цэнтр сельсавета Самахвалавічскага раёна. З 1935 года — у складзе Мінскага раёна. Цэнтр Сеніцкага сельсавета. У 2005 годзе — пераўтвораны ў аграгарадок.