cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шыбекі (прыпыначны пункт)
Шыбе́кі (, Шибеки)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 1,2 км на поўдзень ад вёскі Масюкі, за 2,2 км на поўнач ад вёскі Шыбекі; на лініі Орша-Цэнтральная — Лепель, паміж прыпыначным пунктам Міхнава і станцыяй Лемніца.
Іванаўка (Рослаўльскі раён)
Іванаўка (Ивановка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Іванаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Нахман Рахмілевіч
Нахман Рахмілевіч (, г. Ваўкавыск —, Палесціна) — эканаміст, дыпламат, палітычны і грамадскі дзеяч.
Біяграфія
У 1889 годзе скончыў Ваўкавыскую рэальную навучэльню, затым гімназію ў Бенсхайме (Гесэн). У 1896—1900 гадах вывучаў натуральную гісторыю і філасофію ў Кёнігсбергскага ўніверсітэце і фізіку, хімію і вышэйшую матэматыку ў Гайдэльбергскім універсітэце. У 1900 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі Гайдэльбергскага ўніверсітэта.
У 1905 вярнуўся ў Літву. Быў уцягнуты ў грамадскую дзейнасць. Падчас Першай сусветнай вайны член ЦК і віцэ-прэзідэнт грамадства габрэйскіх выгнаннікаў. У 1916—1918 гадах член Віленскай гарадской управы.
У 1916—1918 гадах член Сейма Літоўскай Рэспублікі.
З 11 снежня 1918 года абраны членам Літоўскага Дзяржаўнага савета. З 26 снежня 1918 года па 22 красавіка 1920 года віцэ-міністр гандлю і прамысловасці Літоўскай рэспублікі, а пазней увайшоў у склад праўлення Банка Літвы. У 1919 годзе стаў віцэ-прэзідэнтам Нацыянальнага савета габрэяў Літвы.
NGC 3771
NGC 3771 (іншае абазначэнне — PGC 36107) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Прудок (Ушацкі раён)
Прудо́к (, Прудок) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
NGC 26
NGC 26 (іншыя абазначэнні — UGC 94, IRAS00078+2533, MCG 4-1-34, KUG 0007+255, ZWG 477.64, ZWG 478.36, PGC 732) — спіральная галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ключ 29
Ключ 25 又 (піньінь bǔ) са значэннем «яшчэ» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 1,146 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49,030).
Атава (рака)
Атава (rivière des Outaouais, Ottawa) — рака на паўднёвым усходзе Канады, найбольш буйны прыток ракі Святога Лаўрэнція (левы). Даўжыня 1271 км. Плошча вадазбору 146 тыс. км². Басейн размешчаны на тэрыторыі правінцый Квебек (65%) і Антарыа (35% тэрыторыі). Атава выцякае з возера Капімічыгама, размешчанага на Лаўрэнційскім узвышшы. Сярэднегадавы расход вады ў вусці — 1950 м³/с.
Ключ 29
Варыянты значэння
Старажытны знак паходзіць ад выявы пальцаў на правай руцэ. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў якасці прыслоўяў «зноў», «нанава», «яшчэ раз». Ад гэтага ключа таксама пайшоў іерогліф 右 у значэнні «з правага боку».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 又.
Савічыле
Савічыле (Sovicille) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Насельніцтва складае 8800 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 143 км². Паштовы індэкс — 53018. Тэлефонны код — 0577.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ажараў Мазавецкі (гміна)
Ажа́раў Мазаве́цкі (Ożarów Mazowiecki) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Варшаўскага заходняга павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ажараве Мазавецкім. Плошча гміны складае 71,34 км². Станам на 2013 год у гміне Ажараў Мазавецкі пражывалі 21 748 чалавек, шчыльнасць — 304 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 25 салецтваў.
Скрэбла
Скрэбла (у каменнай індустрыі) (side scraperside scraper, racloirracloir) — больш буйное і часам менш функцыянальна выяўленае, чым скрабок, скобляще-рэжучае каменнае прылада з крэменю, абсідыяну, кварцытамі і іншых відаў каменя. Найбольш характэрна для сярэдняга палеаліту. Пашкрэбла атрымлівалі з буйных сколаў-адшчэпаў каменя. Можа мець адзін або некалькі працоўных краёў з лёзамі самых розных формаў: выпуклай, прамы, ўвагнутай, востраканцовай, зубчастай і з апрацоўкай па перыметры. Рабочыя краю могуць утвараць вуглаватыя формы. Ляза пакрывае аднабаковая або двухбаковая (бифасиальная) рэтуш, якая ўтварылася як вынік зносу або жа нанесеная наўмысна. Часта мае супрацьлеглы лязе обушок (пашкрэбла-нажы) ці з'яўляецца камбінаваным прыладай (скрэбла-проколка, скрэбла-скрабок, скрэбла-лязо і г . д.). Магчыма, некаторыя пашкрэбла мелі дзяржальні.
Выкарыстоўваліся для рэзання, як нажы, і для апрацоўкі шкур жывёл. Ўжываліся таксама касцяныя прылады. З з'яўленнем керамікі пры недахопе каменя скреблами маглі служыць аскепкі сасудаў. Але канчаткова вызначыць прызначэнне таго ці іншага каменнага або іншага прылады магчыма толькі з дапамогай метадаў трасалогіі.
Ролю пашкрэбла выконвае і каменны ці металічны тарцовы паўкруглы нож «улу» паўночных народаў. Да цяперашняга часу выкарыстоўваюцца пашкрэбла (скрабкі) з жалеза. У рамесна-саматужныя гарбарным вытворчасці аналагічную функцыю выконваюць нажы, стругі, тупікі, фальцы, нават палатна звычайных кос. Але і цяпер некаторыя традыцыйныя гарбары аддаюць перавагу каменныя пашкрэбла.
Шынная
Шы́нная (, Шинная)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчана на паўночнай ускраіне горада Бабруйска.
Людміла Іванаўна Нуйкіна
Людміла Іванаўна Нуйкіна (Людмила Ивановна Нуйкина) (нар. 23 кастрычніка 1936, Усходне-Казахстанская вобласць, Казахская АССР — савецкая разведчыца-нелегал, палкоўнік у адстаўцы.
Біяграфія
Нарадзілася 23 кастрычніка 1936 года ў сяле Верх-Уба Шэманаіхінского раёна Усходне-Казахстанскай вобласці Казахскай АССР (цяпер — Казахстан).
Скончыўшы медыцынскае вучылішча ва Усць-Каменагорску па спецыяльнасці акушэр-гінеколаг, 5 гадоў прапрацавала фельчарам-акушэркай у роднай вёсцы. У 1960 годзе выйшла замуж за, з якім пражыла 38 гадоў да яго смерці ў 1998 годзе.
Разам з мужам служыла ва Упраўленні «C»  (ПГУ, знешняя разведка) Камітэта дзяржаўнай бяспекі (КДБ) пры Савеце Міністраў СССР — КДБ СССР —  (СЗР Расіі). Прайшла курс спецпадрыхтоўкі разведчыка-нелегала, у дасканаласці авалодаўшы французскай, іспанскай і англійскай мовамі.
Муж і жонка Нуйкіны да 1986 года працавалі ў больш чым у 18 краінах свету. Прымала непасрэдны ўдзел у выкананні шэрагу канкрэтных аператыўных задач цэнтра. Шлюбная пара разведчыкаў-нелегалаў Нуйкіных паспяхова вырашала вялікі комплекс задач, якія стаяць перад разведкай. Працавалі ў дзяржавах з жорсткім адміністрацыйна-паліцэйскім рэжымам ва ўмовах, звязаных з рызыкай для жыцця. Мужна пераадольвалі ўсе цяжкасці.
Па дадзеных Рускай службы Бі-Бі-Сі, муж і жонка Нуйкі выдавалі сябе за ўраджэнцаў франкамоўных краін, асноўная іх дзейнасць адбывалася ў Францыі, а таксама ў Афрыцы і Паўднёва-Усходняй Азіі.
Яны спецыялізаваліся, галоўным чынам, на прамысловай разведцы. У прыватнасці, у 1960-я гады Нуйкіны выкралі на Захадзе тэхналогію, што дазваляе вырабляць буры для бурэння нафта- і газаносных свідравін, дзякуючы якой рэзка павышаўся іх запас трываласці, і выкарыстанне бураў стала магчыма на працягу 3-4 сутак, у той час як буры савецкай вытворчасці пры свідраванні свідравін выходзілі з ладу праз 3-4 гадзіны эксплуатацыі. Авалоданне інавацыйнай па тых часах тэхналогіі павелічэння жыццёвага цыклу бураў дазволіла павысіць прадукцыйнасць на савецкіх нафта — і газарадовішчаў у некалькі разоў. Гэта прынесла Савецкаму Саюзу прыбытак, які ў шмат разоў акупіў выдаткі на ўтрыманне за мяжой дзясяткаў нелегальных разведчыкаў.
У Францыі ў 1970-я гады Нуйкіны змаглі зарэгістраваць фірму і выкрасці ваенна-прамысловыя сакрэты для савецкага Ракетна-касмічнага комплексу. Муж і жонка Нуйкіны таксама вялі збор інфармацыі аб ваенна-палітычнай абстаноўцы ў Заходняй Еўропе. «Некалькі разоў выносілі вялікія сумкі з прыборамі. Першыя камп’ютары мы атрымалі», успамінала Людміла ў 2020 годзе аб перапраўленыя ў СССР «трафеі» шлюбнай пары разведчыкаў.
Зарэкамендавала сябе вынаходлівым і рашучым супрацоўнікам. Аказвала дзейсную дапамогу мужу ў разведвальнай дзейнасці ў асаблівых умовах. За мужнасць і гераізм пры выкананні спецыяльных заданняў узнагароджана ордэнам Чырвонай Зоркі (за здабычу матэрыялаў замежнай сакрэтнай ваеннай распрацоўкі) і медалём «За адвагу». У сувязі са здрадай палкоўніка ПГУ КДБ СССР Алега Гардзіеўскага муж і жонка Нуйкіных былі вымушаныя вярнуцца да 1990 года ў СССР і працягнулі паспяхова працаваць у цэнтральным апараце знешняй разведкі.
28 студзеня 2020 года дырэктар СЗР Расіі С. Я. Нарышкін на прэс-канферэнцыі ў назваў імёны расійскіх разведчыкаў-нелегалаў, якія зрабілі сваёй гераічнай працай важкі ўклад у забеспячэнне бяспекі краіны і абарону яе інтарэсаў. Сярод названых быў і Віталь Нуйкін. Дадзеныя аб прыналежнасці жонкі Нуйкіна Людмілы Іванаўны да нелегальнай разведкі былі афіцыйна абвешчаныя СЗР у верасні 2017 года.
Асабістае жыццё
Муж — (1939—1998) — расійскі разведчык-нелегал, палкоўнік Службы знешняй разведкі ў адстаўцы.
У мужа і жонкі Нуйкіных двое сыноў-Юры і Андрэй (Андрэ), двое ўнукаў і дзве ўнучкі. Сын Юрый Вітальевіч Нуйкін — палкоўнік. Сын Андрэй Вітальевіч Нуйкін (нар. 5 снежня 1976) скончыў ваенны інстытут урадавай сувязі-па стане на 2020 год, начальнік аддзела забеспячэння бяспекі інфармацыйных сістэм глабальнай горна-металургічнай кампаніі Еўраз.
Л. Нуйкіна жыве ў Маскве.
Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі
Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі (, Варшава —, Варшава) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ і Рэчы Паспалітай.
Біяграфічныя звесткі
Паходзіў з роду Чартарыйскіх, сын Казіміра, палітычны кіраўнік «фаміліі» ў 1740—70-х г.
У 1720-х г. блізкі да Я. Г. Флемінга, першага міністра Аўгуста II, вялікі падстолі літоўскі у 1720—22, кашталян віленскі ў 1722—24, падканцлер літоўскі у 1724—52, вялікі канцлер літоўскі з 1752; староста гродзенскі, гомельскі (1730), купішскі. Пасля смерці Аўгуста II (1733) прыхільнік Станіслава Ляшчынскага, у 1736 пагадзіўся з Аўгустам III. У 1744—50 спрабаваў правесці рэформы дзяржаўнага ладу Рэчы Паспалітай, абапіраючыся на падтрымку Расіі і Аўстрыі. Пасля смерці Аўгуста III (1763) як галава «фаміліі» падтрымліваў кандыдатуру свайго пляменніка Адама Казіміра на трон Рэчы Паспалітай. У 1764 пад аховай расійкіх войск арганізаваў у Вільні Генеральную канфедэрацыю ВКЛ, скіраваную супраць К. С.Радзівіла (Пане Каханку), і дамогся яго выгнання з краіны. Аднак Кацярына II, каб не ўзмацняць «фаміліі», арганізавала ў 1767 Радамскую канфедэрацыю на чале з К. С.Радзівілам. Да антырасийскай Барскай канфедэрацыі Міхал Фрыдэрык не далучыўся, але выступаў супраць выкарыстання расійскіх войск для яе падаўлення. 23 кастрычніка 1767 увайшоў у склад дэлегацыі Сойма, абранага пад ціскам рускага пасла Мікалая Рапніна, створанай у мэтах вызначэння сістэмы рэспублікі. Удзельнічаў у дэлегацыі, якая падпісала трактат аб прызнанні Першага падзелу Рэчы Паспалітай.
Ад шлюбу з меў 3 дачкі і сына: Антаніну, Канстанцыю, Аляксандру і Антонія.
Чырвоная Зорка (прадпрыемства)
Папяро́вая фа́брыка «Чырвоная Зорка» — прадпрыемства ў г. Чашнікі Віцебскай вобласці, філіял ААТ «Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат», уваходзіць у холдынг «Беларускія шпалеры».
Гісторыя
У 1886 годзе памешчык Валатковіч адкрыў у Чашніках кардонную фабрыку «Скіна», якая мела дзве тэчкавыя машыны. Да развалу Расійскай імперыі былі ўсталяваны яшчэ тры папераробныя машыны. Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў фабрыка была зруйнавана. У 1918 годзе рэшткі абсталявання перададзены дзяржаве і пачалося аднаўленне фабрыкі. У 1923 годзе прысвоенае званне «Чырвоная Зорка».
У час Вялікай Айчыннай вайны фабрыка зноў знішчана. У 1944 пачалося аднаўленне, і ў 1945 выйшла першая папяровая прадукцыя. У 1950 дзейнічалі 3 папераробныя машыны, магутнасць дасягнула 7000 тон прадукцыі ў год.
30 снежня 1993 фабрыка пераўтвораная ў ААТ «Чырвоная Зорка» (з 20 жніўня 1999 — ААТ «Папяровая фабрыка „Чырвоная Зорка“»). У 1993 адкрыты цэх па вытворчасці водараспушчальных фарбаў. 27 снежня 2011 года фабрыка далучана да ААТ «Светлагорскі ЦКК».
Вуліца Напалеона Орды (Мінск)
Перасячэнні
Вуліца перасякаецца з праспектам Дзяржынскага і з вуліцай Яна Чачота.
Грамадскі транспарт
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (6, 28, 96, 147, 150, 487с, 488с) маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Малінаўка».
NGC 3770
NGC 3770 (іншыя абазначэнні — UGC 6600, MCG 10-17-28, ZWG 292.12, IRAS11352+5953, PGC 36025) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Чырвоны Маяк (Улукаўскі сельсавет)
Чырво́ны Мая́к (, Чирвоный Маяк) — былы пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Улукаўскага сельсавета.
1 сакавіка 2010 года пасёлак увайшоў у гарадскую рысу Гомеля.
Рог (Ушацкі раён)
Рог (, Рог) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Князеўка (Рослаўльскі раён)
Князеўка (Князевка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Князеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Бабіцы (гміна)
Бабі́цы (Babice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хшаноўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Бабіцах. Плошча гміны складае 54,47 км². Станам на 2011 год у гміне Бабіцы пражывалі 8936 чалавек, шчыльнасць — 159,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 9 населеных пунктаў.
Паб’яніцы (гміна)
Паб'яні́цы (Pabianice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Паб'яніцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Паб'яніцах. Плошча гміны складае 87,69 км². Станам на 2014 год у гміне Паб'яніцы пражывалі 6368 чалавек, шчыльнасць — 72 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
NGC 27
NGC 27 (іншыя абазначэнні — UGC 96, MCG 5-1-44, ZWG 499.63, KCPG 3B, IRAS00079+2843, PGC 742) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка была адкрыта амерыканскім астраномам Льюісам Свіфтам 3 жніўня 1884.
Юбілейны (Гомельскі раён)
Юбіле́йны (, Юбилейный) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавета.
Алена Аркадзьеўна Кабішчар-Якерсон
Алена Аркадзьеўна Кабішчар-Якерсон ( — ) — савецкі жывапісец і графік.
Біяграфія
Вучылася ў мастацкай студыі Юдэля Пэна. З 1918 па 1921 год вучылася ў Віцебскім мастацкім вучылішчы. У 1921 годзе выйшла замуж за Д. Якерсона. Разам з мужам пераехала ў Маскву. З 1921 па 1923 вучылася ў Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрнях. З 1927 года ўдзельнічала ў выстаўках. З 1925 па 1929 год працавала ў Дзяржаўным Цэнтральным музеі народазнаўства, затым фальклорным кабінеце Дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. У 1930—1940-я гады выконвала скульптурныя, жывапісныя і манекенавыя працы для розных устаноў. З 1950 па 1958 год працавала мастаком у Маскоўскім аддзяленні Мастацкага фонду СССР.
Юрый Міхайлавіч Асмалоўскі
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1963 годзе. З 1964 года трэнер, з 1969 года старшы трэнер Беларускага рэспубліканскага савета ДСТ «Працоўныя рэзервы». Сярод выхаванцаў — Т. Папова, М. Хахол, Л. Кабакова, чэмпіёны СССР, М. Іванова, Г. Бязручэнак, А. Друпа.
Бульбаш
Бульба́ш, мн. лік бульбашы́ — іранічная мянушка беларусаў у расіян.
Паходжанне мянушкі «бульбаш» звязваюць з тым, што ў харчаванні, культуры і сельскай гаспадарцы беларусаў бульба традыцыйна адыгрывае вялікую ролю. Беларусь уваходзіць у дзесятку лідараў па вытворчасці бульбы, а па вырошчванню бульбы на душу насельніцтва займае першае месца.
Ёсць аднак і іншыя версіі паходжання мянушкі «бульбаш». Прыхільнікі альтэрнатыўных версій лічаць, што вытлумачэнне паходжання мянушкі ад наяўнасці ў рацыёне беларусаў страў з бульбы беспадстаўнае. Яны лічаць, што мянушка з'явілася з боку Маскоўскага патрыярхату ў XVIII стагоддзі.
Іншы раз мянушка можа ўтрымліваць намёк на нізкае сацыяльнае паходжанне і маёмасны статус чалавека. Таму можа востра ўспрымацца некаторымі беларусамі з вёсак і мястэчак, а таксама інтэлігенцыяй. У сувязі з тым, што мянушка адмоўна ўспрымаецца некаторай часткай беларускага грамадства, у апошні час прадпрымаліся спробы дабіцца забароны на выкарыстанне вытворцамі мянушкі «Бульбаш» («Бульбашъ») у якасці гандлёвай маркі прадукцыі (напрыклад, гарэлкі). У суседніх з Беларуссю краінах можа ўспрымацца як зняважлівая мянушка беларусаў (напрыклад, у Расіі).
Саманазваю беларусаў мянушка «бульбаш» не з'яўляецца. У той жа час яна больш памяркоўна ўспрымаецца і ўжываецца ў адносінах да сябе урбанізаванымі беларусамі, беларускаю дыяспарай, а таксама тымі, хто актыўна водзіцца з прадстаўнікамі многіх нацыяльнасцей. У гэтым выпадку мянушка мае лёгкае самаіранічнае адценне і ўжываецца ў кантэксце непатрабавальнасці да ежы, адзежы, умоў пражывання і г. д.
Рыгор Уладзіміравіч Фомчанка
Рыгор Уладзіміравіч Фомчанка (5 верасня 1922, в. Рэкатка Горацкага раёна Магілёўскай вобласці — 2 чэрвеня 1986, г. Горкі, Магілёўскай вобласці, Беларусь) — заслужаны ўрач БССР, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, партызанскага руху.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Уладзіміра Пятровіча Фомчанкі, які яшчэ да рэвалюцыі 1917 года пачаў працаваць настаўнікам у школах Горацкага павета. У час Вялікай Айчыннай вайны ён узначаліў мясцовае падполле, быў арыштаваны фашыстамі і прысуджаны да расстрэлу, але яму ўдалося цудам выратавацца. Потым ваяваў у партызанскім атрадзе «Звязда». Трое яго сыноў — Уладзімір, Рыгор і Віктар — таксама адважна змагаліся з фашыстамі. Першы прайшоў усю вайну і скончыў яе ў званні палкоўніка, два другіх сына змагаліся разам з бацькам у падполлі і партызанскім атрадзе.
Пасля вайны Уладзімір Пятровіч працаваў загадчыкам Горацкага РАНА, дырэктарам Панкратаўскай сярэдняй школы. У 1951 годзе стаў заслужаным настаўнікам БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны
Перад самай акупацыяй Горак Рыгор Фомчанка атрымаў позву з гарадскога ваенкамата і на коннай фурманцы паехаў з Рэкаткі ў Горкі. З ім паехаў і брат Віктар, хоць было яму ўсяго 16 гадоў. Але яны не паспелі: ваенкамат ужо быў эвакуіраваны, а Горкі захапілі немцы. Прыйшлося вяртацца дадому і на месцы змагацца з ворагам.
Рыгор спачатку быў сувязным у антыфашысцкім падполлі. А з 11 верасня 1942 года стаў партызанам брыгады «Звязда», якой камандавалі М.Кітаеў, а потым Д.Войстраў. Пра тое, як ён адважна ваяваў, сведчыць узнагародны ліст, апублікаваны на сайце «Партизаны Беларуси». З яго відаць, што ўжо праз дзесяць дзён пасля прыходу ў партызанскі атрад, Рыгор удзельнічаў у баі, які адбыўся каля вёскі Добрая Горацкага раёна, а затым прарываўся з баямі, калі фашысты спрабавалі акружыць партызан у Рэкацкім лесе.
На працягу 1943 года ён неаднаразова ўдзельнічаў у баях, а таксама хадзіў на заданні — падрываў нямецкія чыгуначныя саставы, псаваў тэлеграфныя лініі. Як відаць з узнагароднага ліста, камандзір партызанскага атрада Д.Вайстроў прадставіў яго да ўзнагароджання ордэнам «Чырвонай Зоркі».
У канцы 1943 года партызаны злучыліся з часцямі Чырвонай Арміі і Рыгора ўзялі ў разведку. Як сведчыць інфармацыя сайта Міністэрства абароны Расіі «Память народа», служыў ён у 790-ым артылерыйскім палку 250-ай стралковай дывізіі. З ёй дайшоў да Берліна. Служыў у войску яшчэ амаль год і быў дэмабілізаваны 10 красавіка 1946 года. За мужнасць і гераізм быў узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі і двума ордэнамі Айчыннай вайны І і ІІ ступеняў, медалямі «За адвагу», «За ўзяцце Берліна», «За ўзяцце Кёнігсберга», «Партызану Айчыннай вайны», юбілейнымі медалямі. Адзін ордэн «Чырвонай Зоркі» знайшоў героя толькі ў 1948 годзе.
У пасляванны час
Пасля дэмабілізацыі паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут. У 1953 годзе пасля сканчэння ВНУ быў накіраваны на працу ў родны Горацкі раён.
Улічваючы шматгадовую плённую працу Рыгора Уладзіміравіча Фомчанкі ў сістэме аховы здароўя, Прэзідыум Вярхоўнага Савета БССР у 1981 годзе прысвоіў яму званне Заслужанага ўрача БССР.
Рыгор Уладзіміравіч Фомчанка памёр 2 чэрвеня 1986 года.
Памяць
Яго біяграфія змешчаны ў кнізе «Памяць. Горацкі раён» (Горкі: 1996), зборніку «Книга Памяти медикам Могилёвщины — участникам Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. и других войн» (Могилев: 2007).Узнагароды знаходзяцца ў фондзе Горацкага гісторыка-этнаграфічнага музея.
Ведрыч
Назву Ведрыч маюць:
Аляксандр Мікалаевіч Ліннік
Аляксандр Мікалаевіч Ліннік (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на 100 метраў, 200 метраў, бар'ерным бегу на 110 метраў, бегу на 60 метраў, бар'ерным бегу на 60 метраў, бегу на 400 метраў, бар'ерным бегу на 50 метраў. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Дасягненні
На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года заняў 11 месца ў бегу на 400 метраў з вынікам 45.80.
Срэбраны прызёр Чэмпіяната Ізраіля 2016 года ў бегу на 400 метраў з вынікам 45,75.
Тарыта-дзі-Сьена
Тарыта-дзі-Сьена (Torrita di Siena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 30
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аддис Абеба
«Аддис Абеба» — беларускі рэгі-гурт.
Гісторыя
Аддис Абеба выступае з 2002 года. Першапачаткова музыкі базаваліся ў Гомелі, аднак праз некалькі год лідар гурта Дзмітрый Іваноў пераехаў у Мінск, да яго далучыліся музыкі сталічных гуртоў Хайле Туммс і Вирус Лиха.
Гурт выступаў на адной сцэне з вядомымі рэгі-калектывамі Расіі Джа Дивижн, ВПР, Фестиваль Всего на Светe і Комитет охраны тепла, таксама музыкі выступалі на фестывалях Пустые холмы і JazzKoktebel. Гурт праводзіць пастаянныя гастролі па Беларусі, запісаў тры студыйных альбома.
Рэпертуар і стыль
Гурт грае аўтэнтычную «чорную» музыку — roots-reggae з Сіонам, рыддзім, бонгі и клавішы, музыкі здзяйсняюць эксперыменты са ска, фанкам и раггамафінамі.
Шыпулічы (прыпыначны пункт)
Шыпу́лічы (, Шипуличи)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Шыпулічы; на лініі Маладзечна — Ліда, паміж прыпыначным пунктам Беразінскае і станцыяй Валожын.
Каімбра
Каімбра (Coimbra; []) — горад у Партугаліі, на рацэ Мандэгу, цэнтр аднайменнай акругі і муніцыпалітэта, цэнтр гістарычнай правінцыі Бейра-Літарал.
Горад разам з наваколлем складае агламерацыю Вялікая Каімбра. Колькасць насельніцтва — 101,1 тыс. жыхароў (горад), 101,1 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт), 430 тыс.жыхароў (гарадская агламерацыя). Горад і муніцыпалітэт уваходзіць у эканоміка-статыстычны Цэнтральны рэгіён і субрэгіён Байшы-Мандэгу. Па старым адміністрацыйным падзеле ўваходзіў у правінцыю Бейра-Літарал.
Каімбра з'яўляецца першай сталіцай Партугаліі. Зараз вядомы ў асноўным дзякуючы свайму ўніверсітэту, аднаму з самых старых універсітэтаў Еўропы, багатым традыцыям і культурнай спадчыне. Да 1/3 жыхароў горада маюць дачыненне да ўніверсітэту (выкладчыкі, студэнты, абслуговаючы персанал).
У Каімбры ў манастыры Св. Крыжа пахавана першая каралева Партугаліі Мафальда Савойская.
Андрэй Сяргеевіч Шамрук
Андрэй Шамрук (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца мазырскай «Славіі».
Клубная кар’ера
Гуляў за дубль брэсцкага «Дынама», а ў другой палове 2012 года стаў трапляць у асноўны склад. У сезоне 2013 таксама прыцягваўся да асноўнага складу. Звычайна выхадзіў на замену, часам з’яўляўся ў стартавым складзе. Гуляў на пазіцыі флангавага атакуючага паўабаронцы. 25 жніўня 2013 года ў кубкавым матчы супраць гродзенскага «Нёмана» атрымаў траўму і больш да канца сезона на полі не з’яўляўся.
У сезоне 2014 амаль не гуляў з-за траўмы. У сезоне 2015 вярнуўся на поле, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і з замены. У жніўні 2015 года быў аддадзены ў арэнду ў «Баранавічы». Па заканчэнні сезона ў снежні 2015 года з-за даўгоў «Дынама» перад футбалістам БФФ надаў Шамруку статус свабоднага агента.
Стара-Сямёнаўскія могілкі
Стара-Сямёнаўскай могілкі — найстарэйшыя могілкі ў Чыгуначным раёне Віцебска. Плошча —4,8 га. Размяшчаюцца ў раёне паміж вуліцамі 3-я і 9-я Полацкія. У лютэранскай частцы могілак перад уваходам на галоўную алею захаваліся рэшткі цаглянай брамы канца XIX ст.
Андрэй Сяргеевіч Шамрук
Клубная кар’ера
У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у клуб «Смалявічы-СТІ», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У сезоне 2017 замацаваўся ў аснове смалявічцаў і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу.
У студзені 2018 года стаў іграком «Мінска». Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе, аднак у красавіку атрымаў траўму, аднавіўся ад яе ў жніўні, з кастрычніка зноў стаў з’яўляцца на полі ў асноўнай камандзе. У студзені 2019 года падоўжыў кантракт са сталічным клубам. У другой палове 2019 года стаў часцей выхадзіць у стартавым складзе, а ў 2020 годзе з’яўляўся на полі нерэгулярна.
У студзені 2021 года перайшоў у «Віцебск», дзе трывала замацаваўся ў стартавым складзе. У студзені 2022 года стала вядома, што абаронца пакідае віцебскі клуб. Хутка пачаў трэніравацца з брэсцкім «Дынама» і ў лютым афіцыйна папоўніў склад клуба. Замацаваўся ў стартавым складзе брэсцкай каманды. У студзені 2023 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі. У ліпені 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкі клуб і неўзабаве далучыўся да мазырскай «Славіі».
Міжнародная кар’ера
У жніўні 2013 года выступаў за моладзевую зборную Беларусі на міжнародным турніры ў Іспаніі.
Вердоль
Вердоль (Werdohl) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Меркіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 33,35 км². Афіцыйны код — 05 9 62 060.
Ксілема
Ксілема — асноўная водаправодзячая тканка сасудзістых раслін; адзін з двух падтыпаў праводзячых тканак раслін, разам з флаэмай - лубам.
Будова
Асноўная функцыя - транспарт вады і мінеральных соляў ад каранёў да лісця.
Альбуць
Сям’я радзівілаўскага лесніка Міхася Міцкевіча пераехала ў Альбуць з Ластка ў 1890 годзе. Праз год пасля пераезду ў сядзібе згарэла хата, аднак у хуткім часе яна была адбудавана. Міхась Міцкевіч служыў у Альбуці да 1902 года, пакуль не памёр. У 1990 годзе на месцы, дзе некалі была Альбуцкая лясная камора, з нагоды ўшанавання памяці Якуба Коласа была адноўлена сядзіба: рэканструявана гумно, адбудаваны хата, хлеў, павець і склеп. У пабудовах створана экспазіцыя па матывах паэмы «Новая зямля», а таксама выстаўка «Пчалярства і рыбалоўства».
Сядзіба неаднаразова ўзгадана ў творчасці Коласа пад назвай «Парэчча».
Салаўёўка (Ушацкі раён)
Салаўёўка (, Соловьёвка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Пацанаў (гміна)
Паца́наў (Pacanów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бускага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пацанаве. Плошча гміны складае 124,58 км². Станам на 2010 год у гміне Пацанаў пражывалі 7007 чалавек, шчыльнасць — 62 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 28 населеных пунктаў.
Салаўёўка (Ушацкі раён)
Каля вёскі знаходзяцца азёры Садок і Акунь.
Чачора
Назву Чачора маюць:
1972 год у гісторыі музыкі
1972 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Ярохава (Гомельскі раён)
Яро́хава (, Ерохово) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавета.
Граўжы
Граўжы́ (, Гравжи) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Ключ 30
Ключ 30 口 (піньінь kǒu) са значэннем «прадказанне» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.
У слоўніку Кансі налічваецца 1,146 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49,030).
Варыянты значэння
Старажытны знак паходзіць ад выявы адкрытага рота чалавека. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «рот, губы», «адтуліна, дзірка», «вусце, гавань, порт».
Прыклады іерогліфаў
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 口.
Амшэнцы
Амшэнцы, хемшылы, хемшыны (саманазвы: хемшынлі, хамшэцы; Համշե(ն)ցիներ; Hemşinli) — субэтнічныя групы армян. Вобласць рассялення — узбярэжжа Чорнага мора ад правінцыі Самсун у паўночна-цэнтральнай частцы Турцыі да поўдня Расіі. Існуюць таксама значныя абшчыны ў рэгіёне Ізміт у заходняй Турцыі, у розных гарадах Цэнтральнай Азіі, сярод замежных працоўных у Германіі. Агульная колькасць этнасу можа дасягаць 400 тыс. чалавек.
Гавораць на дыялектах армянскай і турэцкай моў.
Этнагенез
Армянскія князі Хамам і Шапух Аматуні, страціўшы ў бітве з арабамі свае ўладанні ў, перасялілі 12 000 армян у межы Візантыйскай імперыі. , аўтар канца VIII стагоддзя паведамляе :
Пазбавіўшыся ўсёй маёмасці, голыя, босыя, галодныя, патрабуючыя ежы, хоць ужо і позна, яны вырашылі перайсці ў краіну грэчаскую. Лік іх, кажуць, быў да 12,000 мужоў з жонкамі і дзецьмі. Правадырамі іх былі Шапухр, з роду Аматуні, Хамам, сын яго і іншыя з вяльможаў армянскіх і іх вершнікаў. Неміласэрныя непрыяцелі пагналіся за імі і нагналі іх на межах Іверыі, у вобласці Хог; але былі пабіты і адпраўлены ў 6егства; а самі яны перайшлі раку Акампсіс, якая, працякаючы па краіне на паўночны захад праз Егерыю, пускаецца ў Понт. Па пераходзе іх праз раку, чутка пра іх хутка дайшла да імператара Канстанціна, які заклікаў іх да сябе, узнагародзіў ушанаваннямі вяльможаў і іх вершнікаў; а астатні народ пасяліў у пладаноснай і багатай краіне.
Яны заснавалі горад Тамбур (Дамур) у Пантыйскіх горах, пазней пераназваны ў Хамамшэн і далей у Хамшэн (такая армянская і мясцовая назва; афіцыйная турэцкая назва — Hemşin). Этнічная група, практычна адрэзаная ад астатняй часткі армянскага этнасу, захавала асаблівы дыялект.
Большасць амшэнскіх армян былі хрысціянамі і прыналежалі да Хачкарскай епархіі Армянскай апостальскай царквы. У 1461 годзе Амшэн быў захоплены туркамі. Пасля асманскага заваявання на працягу XVI—XVIII стагоддзяў значны лік амшэнцаў прыняў іслам, аднак захаваў сваю мову і культуру. Ісламізаваныя амшэнцы (хемшылы) не пераследаваліся турэцкімі ўладамі. У XIX стагоддзі хемшылы насялялі ўсходнія раёны Трапезундскага вілаета Асманскай імперыі.
Амшэнцы, якія не прынялі іслам, у большасці сваёй перасяляліся ў заходнюю частку Понта: у Трабзон, Гірэсун, Арду, Самсун, на захад Турцыі (Адапазары, Балу і інш.), а пазней таксама на чарнаморскае ўзбярэжжа Расійскай імперыі. Толькі ў асобных раёнах Амшэна, прыкладам, у мястэчку Еліявіы, захоўвалася хрысціянскае насельніцтва. У пачатку XX стагоддзя, у сувязі з генацыдам армян і вайной за незалежнасць Турцыі, большасць выратаваных амшэнцаў-хрысціян Турцыі эмігравала ў селішчы на тэрыторыі Расіі. Група амшэнцаў з Адапазары, згодна некаторым крыніцам, знайшла сховішча ў Арменіі.
Этнічныя групы
Амшэнцаў можна падзяліць на тры асноўныя групы.
Амшэнцы (хемшылы) заходняй групы (хемшынлі), ці баш-хемшыны, жывуць галоўным чынам у горных вёсках іла Рызе. Гэта мусульмане-суніты, пададзеныя ў вялікай колькасці ў раёнах Чамлыхемшына (Вія) і Хемшына. Меншыя па колькасці абшчыны хемшылаў жывуць далёка на захадзе Турцыі ў ілах Стамбул, Эрзурум, Сакар'я, Дзюзджэ, Каджаэлі і Зангулдак. Заходняя група выкарыстоўвае асаблівы дыялект турэцкай мовы, што завецца хемшынчэ.
Амшэнцы ўсходняй групы (хамшэцы), ці хапа-хемшыны, таксама з'яўляюцца мусульманамі-сунітамі і жывуць у іле Артвін, большай часткай у горадзе Кемалпаша (Макрыялі), у раёне Хопы, а таксама ў мястэчку (Берліван) у раёне Барчка.
Усходнія амшэнцы дзеляцца на наступныя патранімічныя падгрупы:
Амшэнцы паўночнай групы (хамшэнцы) з'яўляюцца нашчадкамі неісламізаванай часткі амшэнцаў, якія пакінулі Хамшэн у перыяд звароту ў іслам астатняга насельніцтва і асталяваліся спачатку ў раёнах Самсуна (Джанік, Куршунлу, Чаршамба), Арду, Гірэсуна і Трабзона (у даліне Кардару, «Чорнай рэчкі» да ўсходу ад Трабзона). Большасць гэтых амшэнцаў цяпер жывуць у Краснадарскім краі, у прыватнасці ў Сочы, у Абхазіі і Адыгеі. З'яўляючыся хрысціянамі, яны захоўваюць самабытную культуру і асаблівую амшэнскую самасвядомасць. Як і амшэнцы ўсходняй групы, яны гавораць на амшэнскім дыялекце, завучы яго hяйрэн(армянскі). Сярод асаблівасцей дыялекту — «оканне», замена гуку «р» на «й», выкарыстанне суфікса «-уш» заміж «-ел» и «-ал» у нявызначанай форме дзеяслова і інш.
Амшэнцы паўночнай групы дзеляцца на наступныя патранімічныя падгрупы:
Амшэнцы Турцыі
У наш час назіраецца ўсеагульны і значны воплеск цікавасці да культуры амшэнцаў (хемшылаў) у Турцыі. Першы гульнявы фільм на хемшынскім дыялекце, «Мамі» («Бабуля»), быў зняты ў 2000 годзе. Амшэнскі спявак Гёкхан Бірбен (Gökhan Birben), прадстаўнік Заходняй групы, і лазскі спявак Кязым Каюнджу (Kâzım Koyuncu) таксама спяваюць на хемшынскім дыялекце. У 2005 годзе выйшаў першы альбом вылучна з народнымі песнямі, што выконваюцца галоўным чынам на хемшынскім, пад назвай «Хто гэта? — Песні амшэнцаў» (Vova — Hamşetsu Ğhağ).
Старое пакаленне амшэнцаў-мусульманаў негатыўна ўспрымае назву «эрмені» (то бок «армяне»: так завуць амшэнцаў іх суседзі ), аднак моладзь, асабліва з моцнымі левымі палітычнымі перакананнямі, імкнецца да армянскай самаідэнтыфікацыі.
У апошні час у месцах традыцыйнага рассялення амшэнцаў у Турцыі ўзрос лік турыстаў, якіх прыцягвае хараство такіх месцаў, як, і Айдэр. Многія амшэнцы абураны такім раптоўным турыстычным бумам, з-за якога трапляюць у небяспеку мясцовая прырода і культура. «Айдэр пачаў зводзіцца пасля таго, як дарога злучыла яго з суседнім горадам Чамлыхемшынам» — кажа мясцовы амшэнскі актывіст Сельчук Гней, які лічыць сваёй мэтай ахову родных месцаў — даліны Фыртына (Fırtına, Furtuna), змешчанай па суседстве.
Амшэнцы ў Расіі і былым Савецкім Саюзе
У 1878 годзе па Сан-Стэфанскаму мірнаму дагавору ў склад Расійскай імперыі ўвайшола, на тэрыторыі якой знаходзіліся дванаццаць хемшыльскіх сёл.
25-26 лістапада 1944 года хемшылы разам з грэкамі, курдамі, туркамі-месхетынцамі былі дэпартаваны з Аджарыі як «нядобранадзейнае насельніцтва» ў Кіргізію і Казахстан. Большасць з іх пасялілі малымі групамі ў Паўднёвай Кіргізіі (галоўным чынам, у раёне Оша і Джалалабада), невялікую частку — у Чымкенцкай і Джамбульскай абласцях Казахстана. У 1956 іх вызвалілі ад адміністрацыйнага нагляду, але не далі вярнуцца ў тыя месцы, адкуль яны былі высланы.
У 1982—1984 гадах 22 хемшыльскія сям’і пераехалі з Кіргізіі ў Апшаронскі раён і, прыкладна ў гэты ж час, разам з першымі сем’ямі туркаў і курдаў — у станіцу Беларэчанскага раёна Краснадарскага края. Міжнацыянальныя канфлікты ў Сярэдняй Азіі падпіхнулі каля 200 хемшыльскіх сем’яў з Кіргізіі бегчы ў Краснадарскі край.
У канцы 1980-х хемшылы Казахстана скіравалі петыцыю ўраду СССР з просьбай дазволіць ім перасяліцца ў Арменію. Аднак іх просьба была адпрэчана Масквой з прычыны боязяў, што перасяленне мусульман у Арменію можа выклікаць канфлікт з хрысціянскім насельніцтвам.
Пасля распаду Савецкага Саюза большасць амшэнцаў жылі ў адносным спакоі, аднак амшэнцы Абхазіі аказаліся ўцягнутымі ў на баку абхазаў.
У Краснадарскім краі амшэнцаў, як і, не і не выдавалі ім расійскіх пашпартоў. З 2000 некалькі сот амшэнцаў-мусульман, якія перасяліліся з Казахстана і Кіргізіі ў Краснадарскі край (галоўным чынам у раён Апшэронска), спрабавалі атрымаць фармальнае прызнанне з боку мясцовых улад, але атрымалі адмову. Амшэнскія арганізацыі звярнуліся ў абарону сваіх субратаў з лістамі ў адрас расійскага пасла ў Ерэване з просьбай пра дапамогу расійскіх федэральных улад у падаванні амшэнцам-мусульманам законнага статусу.
Сярод амшэнцаў-хрысціянаў расце цікавасць да сваёй культуры і гісторыі. У 2006 у Краснадары выйшаў першы музычны альбом на амшэнскай мове з фальклорнымі песнямі ў выкананні гурта «Караван». Навукова-інфармацыйны і культурны цэнтр пачаў працу па аднаўленні культурнай спадчыны амшэнцаў, пражываючых у рэгіёне. У Сухуме выдаецца газета «Амшэн».
Культура
Амшэнцы вядомыя як апавяданнікі пацешных анекдотаў, загадак і гісторый. Некаторыя з анекдотаў, што расказваюцца амшэнцамі-мусульманамі, заснаваны на старажытнейшых армянскіх аповедах, што зведалі «дэхрысціянізацыю».
Свае танцы амшэнцы суправаджаюць самабытнай музыкай, выкарыстоўваючы (пантыйскую валынку, Заходняя група),  (народную пантыйскую скрыпку),  (самшытавую флейту, Усходняя група) і  (амшэнскую зурну, Паўночная група).
Традыцыйнымі заняткамі амшэнцаў Турцыі з'яўляецца вырошчванне чаю і кукурузы, жывёлагадоўля і пчалярства. Амшэнцы паўночнай групы, пражываючыя на поўдні Расіі і ў Абхазіі, займаюцца вырошчваннем цытрусавых, тытуню, кукурузы, чаю, гадоўляй тутавага шаўкапрада, а таксама рыбнай лоўляй. Некаторыя з амшэнцаў (як мусульмане, так і хрысціяне) вядомыя ў месцах жыцця як бачныя кандытары, трымальнікі рэстаранаў і транспартнікі. Амшэнцы Турцыі з'яўляюцца хвацкімі збройнікамі.
Ганна Яўгенаўна Ляпешка
Ганна Яўгенаўна Ляпешка (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў эстафеце 4×100 метраў. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў эстафеце 4×100 метраў з вынікам 48:02.
Коняты
Коняты (Коняты) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Коняты абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Нікадэмус Тэсін
Нікадэмус Тэсін (Nicodemus Tessin) — імя двух шведскіх архітэктараў, выхадцаў з Памераніі, бацькі (1615—1681) і сына (1654—1728), якія стварылі скандынаўскае барока — самую стрыманую, лаканічную разнавіднасць гэтага стылю, заснаваную на засваенні спадчыны Мансара і Берніні.
У асноўных працах Тэсінаў — каралеўскім палацы ў Стакгольме, загараднай сядзібе Дротнінгхольм, Кальмарскім саборы, Траецкай царквы ў Карлскруне, Готарпскім замку — адчуваецца пакланенне перад Паладыа і, адпаведна, уплыў класіцызму, які толькі зараджаецца. Эстэтыка Тэсінаў паслужыла адной з крыніц пятроўскага барока. Вядома, што Тэсін-малодшы распрацаваў няздзейснены праект Андрэеўскага сабора ў Пецярбургу.
Усходне-Еўрапейская раўніна
Геаграфія
Распасціраецца на 2750 км з поўначы на поўдзень і на 3000 км з захада на ўсход. На поўначы выходзіць да Белага і Баранцава мораў, на поўдні — да Чорнага, Азоўскага і Каспійскага мораў. На паўночным захадзе абмежавана Скандынаўскімі гарамі, на захадзе і паўднёвым захадзе — гарамі Цэнтральнай Еўропы (Гарц, Судэты, Карпаты), на паўночным усходзе — Крымскімі гарамі і Каўказам, на ўсходзе — Уральскімі гарамі і Мугаджарамі.
Нікадэмус Тэсін
Бацька і сын Тэсіны — цэнтральныя фігуры ў шведскай архітэктурнай традыцыі; у XX стагоддзі да іх творчасці звяртаўся, у прыватнасці, Гунар Асплунд. Сынам Тэсіна-малодшага і графіні Стэнбак быў дзяржаўны канцлер Карл-Густаў Тэсін.
Усходне-Еўрапейская раўніна
Геалогія
Геаструктурная аснова раўніны — дакембрыйскі крышталічны фундамент Усходне-Еўрапейскай платформы, перакрыты асадкавымі адкладамі рознага ўзросту. Няроўнасці фундамента абумоўліваюць наяўнасць асноўных форм рэльефу.
Рэльеф
Найбольшыя вышыні на Кольскім паўвостраве, у Хібінах (да 1191 м), найменшая — на ўзбярэжжы Каспійскага мора (28 м ніжэй узр. м.). Асноўныя формы рэльефу — узвышшы і нізіны (Валына-Падольскае ўзвышша, Прыволжскае ўзвышша, Прыдняпроўскае ўзвышша, Сярэднярускае ўзвышша, Ціманскі краж, Палеская нізіна, Прыдняпроўская нізіна, Прыкаспійская нізіна, Прычарнаморская нізіна, Пячорская нізіна і інш.).
На рэльеф паўночнай і паўночна-заходняй часткі вялікі ўплыў зрабілі зледзяненні — характэрны плоскія міжрэччы з участкамі марэнна-ўзгорыстага рэльефу. На поўдні ад мяжы зледзянення — рэльеф парэзаны ярамі і лагчынамі, якія далей змяняюцца марскімі акумуляцыйнымі раўнінамі.
Клімат
Большая частка раўніны адносіцца да вобласці ўмеранага пояса, дзе назіраецца паступовы пераход ад марскога клімату да кантынентальнага. Сярэднія тэмпературыры студзеня ад -3, -5 °С на захадзе да -22 °С на паўночным усходзе; ліпеня ад 9 °С на поўначы да 25 °С на паўднёвым усходзе. Ападкаў за год 600 мм і больш на захадзе, 400 мм на ўсходзе, да 200 мм на поўначы, 150 мм на паўднёвым усходзе.
Унутраныя воды
Буйныя азёры — Анежскае возера, Ладажскае возера і інш.
Глебы, расліннасць, жывёльны свет
Характэрна выразная гарызантальная занальнасць з поўначы на поўдзень. Мохава-лішайнікавыя тундры ўзбярэжжа Баранцава мора на поўдні змяняюцца лесатундрай, далей лясная зона — цёмнахваёвая тайга і мяшаныя лясы, якія паступова пераходзяць на поўдні ў лесастэпавую і стэпавую зоны. На Прыкаспійскай нізіне — паўпустыні і пустыні.
Ахова прыроды
У межах раўніны Астраханскі запаведнік, Варонежскі запаведнік, Асканія-Нова, нацыянальны парк Белавежская пушча і інш.
Дзяцькава
Дзяцькава (Дятьково) — горад (з 1938 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дзяцькаўскага раёна Бранскай вобласці. Насельніцтва 33,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1626 годзе.
Геаграфія
Горад размешчаны на паўднёвых схілах Смаленска-Маскоўскага ўзвышша на рацэ Балва.
Гісторыя
У час Вялікай Айчыннай вайны пакінуты войскамі Чырвонай Арміі 9 кастрычніка 1941 г., вызвалены 5 верасня 1943 г. войскамі Бранскага фронту ў ходзе Бранскай аперацыі.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 верасня 1983 г. горад узнагароджаны ордэнам Вялікай Айчыннай вайны I ступені.
Эканоміка
У горадзе — завод «Дзяцькаўскі крышталь» (выпускае крыштальныя вырабы, шкляны посуд, сувеніры), АТ «Рэле» (рэле, тэрмарэгулятары), АТ «Дзяцькаўскае праектна-прамыслова-будаўнічае аб’яднанне» (зборныя жалезабетонныя канструкцыі), АТ «Дзяцькаўскі завод Лесбуддэталь», АТ «Дзяцькава-ДОЗ» (мэбля) і іншыя прадпрыемствы. Харчовая прамысловасць.
Ірландскія добраахвотнікі ў Іспаніі
У гады грамадзянскай вайны ў Іспаніі прыклада 1 тыс. ірландцаў змагаліся добраахвотнікамі як на баку нацыяналістаў, так і рэспубліканцаў.
Перадгісторыя
Абвяшчэнне Другой Іспанскай Рэспублікі грамадская думка ў Ірландскай Свабоднай дзяржаве ўспрыняла з сімпатыяй. Хутка, калі рэспубліканскі ўрад пачаў праводзіць палітыку супраць інтарэсаў каталіцкай царквы, адносіны ператварыліся ў варожыя, бо адданасць каталіцызму была прыкметнай рысай ірландскай супольнасці таго часу. З пачаткам грамадзянскай вайны большая частка насельніцтва, уключаючы нават некаторых левых, падтрымала нацыяналістаў. Значны ўздым спачування адбыўся пасля таго, як стала вядома аб рэлігійных пераследах супраць каталіцкага духавенства, развязанага рэспубліканскім бокам. Антыклерыкальны тэрор шырока асвятляўся ў прэсе. Адначасова СМІ нагадвалі аб гістарычных сувязях, якія аб’ядноўвалі каталіцкую Ірландыю з каталіцкай Іспаніяй. Хваля антыкамуністычнага запалу захліснула краіну, асабліва ў маленькіх гарадах і вёсках, дзе тады пражывала дзве траціны ўсяго насельніцтва, а таксама ў шэрагах радыкальнай нацыяналістычнай арганізацыі «Ірландская рэспубліканская армія». Праводзіліся дэманстрацыі і мітынгі ў падтрымку антырэспубліканскіх сіл, а ў цэрквах арганізаваны зборы дапамогі мяцежнікам. Акрамя таго, у народных казаннях праслаўлялі правадыра нацыяналістаў Франсіска Франка. Урад Ірландыі на чале з Эйманам дэ Валерай абвясціў сябе нейтральным у іспанскім канфлікце, за што падвергнуўся ціску шматлікіх колаў з патрабаваннем дапамагчы паўстанцам. Аднак улады так і не зрабілі гэтага.
На баку нацыяналістаў
Ірландскія рэлігійныя колы рабілі ўпор на асвятленне антырэлігійнай палітыкі рэспубліканцаў, параўнаўшы падзеі ў Іспаніі з «бітвай паміж Хрыстом і Антыхрыстам», дзе «хрысціянская цывілізацыя знаходзілася пад пагрозай з боку камунізму». Неўзабаве большасць ірландскіх біскупаў падтрымала генерала Франсіска Франка.
Оўэн О’Дафі, лідар фашысцкай партыі НКП, пачаў вербаваць добраахвотнікаў у «гарачую кропку». На канец 1936 года да яго далучыліся каля 7000 чалавек, з якіх 700 былі адабраны і адпраўлены ў Іспанію. Байцоў вызначылі ў XV сцяг замежнага легіёна, таксама вядомы як «Ірландская брыгада».
У ходзе баявых дзеянняў дадзенае падраздзяленне зарэкамендавала сябе не лепшым чынам. Брыгада трапляла пад дружалюбны агонь, несла вялікія страты і часам адмаўлялася падпарадкоўвацца кіраўніцтву, самавольна адыходзячы. Баявы дух стаў зніжацца, а байцы сталі праяўляць прыкметы недысцыплінаванасці. У ліпені 1937 годзе злучэнне расфарміравалі, вярнуўшы добраахвотнікаў на радзіму.
На баку рэспубліканцаў
Сіл у Ірландыі, якія былі за Рэспубліку, было ў меншай колькасці, нават сярод левых. Так, напрыклад, лідар ЛППІ Гары Мідглі выступіў з прамовай супраць Франка і ў выніку страціў падтрымку аднапартыйцаў, а ў 1938 годзе яшчэ і сваё месца ў парламенце Паўночнай Ірландыі.