cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ФК Энергетык-БДАТУ
«Энергетык-БДАТУ» — беларускі футбольны клуб з горада Мінск. З 2017 года выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.
Гісторыя
Каманда «Энергазбыт» з’явілася ў 2011 годзе дзякуючы аднайменнаму прадпрыемству і першапачаткова выступала ў аматарскім чэмпіянаце Мінска. У 2015 і 2016 гадах «Энергазбыт» станавіўся чэмпіёнам Мінска. У пачатку 2017 года стала вядома, што «Энергазбыт» папоўніць склад Другой лігі чэмпіянату Беларусі, сезон 2017 каманда пачала пад новай назвай «Энергетык-БДАТУ». У дэбютным сезоне сталічная каманда заняла 10-е месца з 14, акрамя таго стала пераможцам Рэгіянальнага Кубка Беларусі, адолеўшы ў фінале 29 кастрычніка клуб «Івацэвічы» (2:1).
У сезоне 2018 каманда працягвала ўдзельнічаць у Другой лізе, дзе доўгі час была ўнізе табліцы, і, толькі часова палепшыўшы сітуацыю, скончыла сезон на 13-м месцы з 15. У кастрычніку 2018 годзе «Энергетык-БДАТУ» ўдзельнічаў у адборачным раўндзе Кубка рэгіёнаў УЕФА, дзе тройчы прайграў: камандам Заходняга рэгіёна Балгарыі (1:3), Стамбула (0:3) і Паўднёвага Уэльса (1:3). У сезоне 2019 «Энергетык-БДАТУ» зноў знаходзіўся пераважна ўнізе табліцы Другой лігі і паўторна стаў 13-м.
У 2020 годзе «Энергетык-БДАТУ» стаў перадапошнім у сваёй групе ў Другой лізе, а ў сезоне 2021 у Мінскім дывізіёне пэўны час змагаўся за выхад у плэй-оф Другой лігі, але фінішаваў чацвёртым. У 2022 годзе ў дывізіёне горада Мінска каманда не была сярод фаварытаў і скончыла сезон у сярэдзіне табліцы, на 6-м месцы з 9.
Галерэйныя лясы
Галерэйныя лясы — лясы, размешчаныя вузкімі палосамі ўздоўж рэк, што цякуць сярод бязлесных прастор у засушлівых абласцях саванн, прэрый, стэпаў і пустыняў. У Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі такія лясы называюць тугаямі.
У фарміраванні галерэйных лясоў асноўную ролю адыгрывае не клімат, а спецыфіка месцапражывання: дастатковае ўвільгатненне дазваляе тут жыць насельнікам больш вільготных зон. Галерэйныя лясы існуюць і ў тундры, у прыватнасці на Чукотцы або Алясцы. Тут развіццю дрэў спрыяе ацяпляльнае ўздзеянне рэк, што цякуць з больш цёплых абласцей.
Смарганец
Смарга́нец (Hólcus) — род кветкавых раслін сямейства.
Арэал
Пашыраны ў Еўропе, Пярэдняй Азіі, Афрыцы. На тэрыторыі Беларусі 2 віды: і.
Бірманцы
Паходжанне
Бама паходзяць ад тыбета-бірманскіх плямён, якія мігрыравалі ў даліну Іравадзі з тэрыторыі паўднёвага Кітая. Міграцыя пачалася напярэдадні нашай эры, калі перасяленцы стварылі цывілізацыю п’ю. Прадстаўнікі новай хвалі тыбета-бірманцаў стварылі ў IX ст. моцную дзяржаву Паган. Да канца XII ст. дамінуючай мовай у ёй стала бірманская. Але ў XIII ст. яна распалася пад ціскам манголаў. Зноў тэрыторыя М’янмы была аб’яднана толькі ў сярэдзіне XVIII ст. у выніку войн з монамі і тайцамі. Пры гэтым тэрыторыя рассялення бама значна пашырылася.
Найменне бама паходзіць ад гутарковай формы назвы краіны М’янма. Этымалогія апошняга слова не ясная. Першапачаткова яно выкарыстоўвалася ў сярэднявеччы ў запісах на мове монаў і замацавалася ў якасці афіцыйнай у другой палове XVIII ст. Еўрапейцы карысталіся трансфармаванымі назвамі «Бірма», «бірманскі», «бірманцы» з канца XVIII — пачатку XIX ст. У 1885—1989 гг. назвы «Бірма» і «бірманцы» афіцыйна ўжываліся ў дачыненні да ўсёй краіны і ўсяго яе насельніцтва. Толькі пасля вяртання назвы «М’янма» адбылося лінгвістычнае адасабленне этнаса бама ад палітычнай нацыі дзяржавы М’янма.
Культура
Галоўным традыцыйным заняткам бірманцаў здаўна з’яўляецца сельская гаспадарка. У мінулым яна мела комплексны характар, аднак з канца XIX — пачатку XX ст. у многіх раёнах сфарміравалася монакультурная сельская эканоміка. Так, у ніжняй плыні Іравадзі, асабліва ў дэльце, насельніцтва займаецца пераважна вырошваннем рысу, пры гэтым атрымоўваюць 2—3 ураджаі за год. У цэнтральнай М’янме поруч з рысам вырошчваюць тэхнічныя культуры — кунжут, бавоўнік, тытунь, арахіс, гевею, цукровы трыснёг і г. д. Здаўна існуе камерцыйнае садоўніцтва. На продаж вырошчваюць папаю, бананы, ананасы, дурыян, манга, какосавую пальму, імбір.
Зямлю апрацоўваюць безадвальным плугам (у мінулым ён вырабляўся цалкам з дрэва) і катковай бараной. Жнуць прастакутным сярпом з доўгай дзяржалняй. Да з’яўлення трактароў на поўначы ў якасці цяглавых жывёлін выкарыстоўвалі быкоў, на поўдні — буйвалаў. Палеткі апрацоўваюць пераважна мужчыны, жанчыны задзейнічаны ў перыяд севу, збору ўраджаю. Агародніцтва таксама лічыцца жаночым заняткам. Жывёлагадоўля заўсёды мела дапаможны характар у адносінах да земляробства. У мінулым бірманцы амаль не ўжывалі ялавічыну і свініну, таму пры сядзібах развівалася птушкагадоўля. М’янма — адно з першых месцаў у свеце, дзе ўзнікла трыманне свойскіх курэй.
Важную ролю ў забеспячэнні харчам адыгрывае рыбалоўства. Існуюць розныя спосабы лову з дапамогай сетак, пастак, кручкоў, гарпуноў. У горных раёнах рыбу здабываюць рукамі. Марское рыбалоўства ўзнікла адносна позна, таму распаўсюджаны марскія лодкі кітайскага або тайскага тыпаў.
Некаторыя рамёствы (металургія, будаўніцтва) вылучыліся ў якасці прафесійных ужо ў сярэднявеччы. Аднак большасць рамёстваў доўгі час мела надомны характар. Тым не меней, ужо ў XVIII ст. існавала рэгіянальная спецыялізацыя, а ў XIX ст. назіралаўся працэс драбнення вытворчасці на аперацыі. Рамесная спецыялізацыя пэўных вёсак і гарадскіх кварталаў захоўвалася нават у другой палове XX ст. Бірманцы вядомы як выдатныя ганчары, ткачы, спецыялісты па пляценню і апрацоўцы дрэва, асабліва бамбуку. Прамысловасць узнікла ў канцы XIX ст., аднак яшчэ ў 1960-я гг. колькасць прамысловых рабочых саступала колькасці рамеснікаў.
Народная мужчынская вопратка складаецца з зашпільнай курткі, саронга і цюрбана, які ў святочныя дні змяняюць на невялікі капялюш. Часам заможныя бірманцы носяць святочны плашч. Жанчыны апранаюць ворную кашулю і 2 саронгі, адзін па-над іншым. Жаночая прычоска — важны чыннік прыгажосці. Прынята заплятаць косы, закручваць у іх драўляныя грабяні, металічныя абручы і шпількі, упрыгожваць кветкамі. Дарослыя жанчыны ўплятаюць у косы валасы сваіх сыноў. У вёсках і прыгарадах да нашых дзён распаўсюджаны звычай мыць галаву і заплятаць косы прылюдна. Мужчыны і жанчыны могуць насіць завушніцы, але бранзалеты і кольцы — прадметы жаночых строяў. Ад монаў запазычана жаночая традыцыя наносіць на твар раслінны крэм тханака для абароны ад сонца. Да пачатку XX ст. мужчыны і жанчыны абавязкова рабілі татуіроўкі.
У мінулым бірманцы будавалі паселішчы ўздоўж рэк і каналаў, прычым сваякі імкнуліся сяліцца поруч. Пазней узніклі паселішчы ўздоўж дарог. Захаваліся іх выцягнутая планіроўка і падзел на сваяцкія кварталы. Асобныя сядзібы абгароджаны хмызняком або тынам. У цэнтры сядзібы будуецца прамавугольная хаціна на па́лях з двухсхільным, радзей чатырохсхільным дахам. У сярэднім рэчышчы Іравадзі сустракаюцца хаціны без па́ляў, яны абапіраюцца на нізкі траншэйны падмурак. Уваход у хаціну адбываецца праз веранду з падлогай ніжэй за падлогу жылой часткі. Знутры хаціны падзелены тонкімі плеценымі сценамі на пакоі. Кухню, месца ўтрымання буйной жывёлы памяшчаюць пад асобныя навесы. Хаціну для курэй месцяць на па́лі.
Асноўнай сацыяльнай адзінкай з’яўляецца малая нуклеарная сям’я на чале мужа. Спадчына перадаецца толькі па мужчынскай лініі. Блізкія сваякі звычайна жывуць адзін каля іншага, таму ўтвараюць падабенства рода або пашыранай сямейнай абшчыны, дзе галоўную ролю адыгрываюць найбольш старыя людзі.
Для бама характэрны раннія шлюбы. Вяселлю папярэднічаюць заляцанні юнака перад дзяўчынай, падчас якіх ён абавязаны чытаць ёй рамантычныя вершы. Станоўчы адказ на прапанову аб шлюбе яна таксама дае ў вершаванай форме. Сватаўство можа доўжыцца некалькі месяцаў. За гэты перыяд сем’і маладых збіраюць інфармацыю адна пра другую, абменьваюцца візітамі і падарункамі, рыхтуюцца да шлюбных абрадаў. Сям’я жаніха адказвае за матэрыяльнае забеспячэнне свята, сям’я нявесты — за пачастунак гасцей. У будысцкім кляштары параўноўваюць гараскопы маладых. Калі прагноз гадальшчыка спрыяльны, заключаецца шлюбная дамова і толькі потым адбываецца шлюб. З моманту вяселля да нараджэння першага дзіцяці жонка мае права жыць у сваіх бацькоў. Нованароджаныя дзеці атрымоўваюць імя ў адпаведнасці са сваім днём нараджэння. Жанчыны могуць змяніць імя перад першым шлюбам. Мужчыны — тройчы ў жыцці.
Літаратура на бірманскай мове вядома з эпохі Паганскай дзяржавы. Хаця частка старажытных тэкстаў — пераклады з мовы палі, ужо ў ранні перыяд вылучыліся свецкія творы, перш за ўсё апавяданні пра заваёвы валадароў. Да канца XVIII ст. склалася некалькі форм паэтычных твораў тайдат, лаг’ё, двайг’ё і баўлэ. У першай палове XIX ст. са з’яўленнем друку аформілася свабодная форма вершаскладання лай-лонэ. XVIII—XIX стст. — гэта таксама перыяд узнікнення гістарычнага жанру. Дзякуючы распаўсюджанасці пісьменнасці праз адукацыю ў будысцкіх кляштарах і даступнасці тэатральных пастаноў, бірманская літаратура хутка ўкаранялася сярод гараджан і сялян, аказвала ўплыў на народную творчасць.
Рэлігія
Асноўная рэлігія бама — будызм напрамку Тхеравада, прыняты яшчэ ў эпоху Паганскай дзяржавы. У першай палове XX ст. ён аказаў значны ўплыў на фарміраванне бірманскага нацыяналізму і антыкаланіяльную барацьбу. Дзякуючы гэтаму будызм стаў часткай тоеснасці бама, многія будысцкія практыкі, раней даступныя для святароў і манахаў, пашырыліся сярод свецкіх колаў, у тым ліку медытацыя, астралогія, традыцыйная медыцына. Асаблівасцю напрамку Тхеравада з’яўляецца тое, што святарская іерархія не адыгрывае значнай ролі. Рэлігійнае жыццё канцэнтруецца вакол кляштароў, дзе ў якасці манахаў праводзіць частку свайго юнацтва кожны мужчына. Існуюць таксама кляштары для жанчын. Манаскія абшчыны шчыльна звязаны з грамадствам. У прыватнасці, будысцкія манахі адыгралі вызначальную ролю ў палітычных выступленнях супраць улады ваенных у М’янме ў 2007 г.
Будызм спалучаецца з іншымі рэлігійнымі практыкамі. У прыватнасці, шанаванню некаторых індуісцкіх багоў і мясцовых духаў нат. Нат могуць разглядацца як продкі, духі прыродных аб’ектаў, па сваёй моцы параўнальныя з багамі. Але ў большасці выпадкаў яны лічацца душамі забітых, помслівымі і жорсткімі. У кожнай вёсцы ёсць нат-кадо, медыюм, які быццам бы ўступае у сувязь з нат, тлумачыць іх волю. Нат-кадо звычайна займаюцца арганізацыяй асобых святаў нат-пвэ, прысвечаных шанаванню духаў. Бама вераць у магію, вядзьмарства, прароцтвы, астралогію.
Смарганец
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1 метра, часам утвараюць дзярніну. Сцёблы прамастойныя. Лісце лінейнае ці лінейна-ланцэтнае. Суквецце — густая мяцёлка. Плод — зярняўка.
Гаспадарчае значэнне
Кармавыя расліны, выкарыстоўваюцца для замацавання пяскоў.
Віды
Паводле сайта The Plant List род налічвае 11 відаў:
Мазурка
Назву Мазурка маюць:
Брацянка (курганны могільнік)
Брацянка — курганны могільнік X—XI стст. дрыгавічоў каля в. Брацянка Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Пахавальныя абрады: трупаспаленне на месцы пахавання і па-за межамі могільніка; трупапалажэнне на гарызонце. У некаторых насыпах побач з пахаваннямі трапляліся камяні, што звязана, відаць, з перажыткамі пахавальнага абраду каменных курганоў. Сярод знаходак жалезныя нажы, крэсівы, трохпацеркавыя скроневыя кольцы, жаночыя ўпрыгожанні, ганчарныя гаршкі. Могільнік, магчыма, быў некропалем старажытнага Навагрудка.
Азербайджанцы
Азербайджа́нцы (саманазвы Azərbaycanlılar, آذربایجانلیلار, Azərbaycan türkləri      ) — цюркамоўны народ, складальны асноўнае насельніцтва Азербайджанскай Рэспублікі і значную частку насельніцтва паўночна-заходняга Ірана. Жывуць таксама невялікай колькасцю ва Украіне, Крыме. Агульная колькасць каля 35-45 мільёнаў чалавек. Антрапалагічна адносяцца да каспійскага тыпу.
Зіма (горад)
Зіма́ (Зима ад Зэмэ) — горад (з 1925 г.) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Зімнінскага раёна Іркуцкай вобласці. Насельніцтва 34,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1743 годзе.
Горад знаходзіцца на рацэ Ака (прыток Ангары), каля вусця ракі Зіма. Чыгуначная станцыя на Транссібірскай магістралі. Лакаматыўнае і вагоннае дэпо. Прадпрыемствы лесапільна-дрэваапрацоўчай прамысловасці. Заводы: каніфольна-экстракцыйны, хімічны, цагляны.
Ватрушка
Ватрушка — круглая, плоская, адкрытая булачка з дражджавога цеста з заглыбленнем, запоўненым разнастайнай начынкай: з хатняга сыру, бульбы, варэння, мармеладу. Па адной з версій, назва піражкі роднаснае са словам «ватра» (г.зн. «вогнішча»). Паводле іншай версіі, «ватрушка» адбываецца ад больш ранняй формы *вотрушка і звязана з дзеясловам «церці».
Пастарынскі сельсавет
Пастары́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзішчанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Пастарынне.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Сталовіцкага сельсавета.
Густаў Морыц Армфельт
Барон, затым (1812) граф Густаў Морыц (Маўрыкій) Армфельт (Gustaf Mauritz Armfelt;, Тарвас’ёкі, Мартыла — , Царскае Сяло, Пецярбург) — шведскі дзяржаўны дзеяч. Генерал ад інфантэрыі.
У якасці фаварыта Густава III быў адной з ключавых постацей культурнага і палітычнага жыцця Швецыі 1780-х гадоў. У 1786—1794 гадах узначальваў Шведскую акадэмію. За тры гады да смерці перайшоў на расійскую службу (пад імем Густаў-Маўрыкій Максімавіч Армфельт), атрымаў чын генерала ад інфантэрыі і стаў дарадцам Аляксандра I па фінляндскіх пытаннях. У гэтай якасці паўплываў на рашэнне імператара прадаставіць Фінляндыі шырокую аўтаномію ў якасці вялікага княства Фінляндскага.
Паўднёвы Сулавесі
Геаграфія і прырода
Правінцыя Паўднёвы Сулавесі займае 46 717,48 км² і ахоплівае тэрыторыі паўднёвага захаду і цэнтральнай часткі вострава Сулавесі, а таксама прылеглых меншых па памерах астравоў. У яе склад уваходзяць як нізінныя прыбярэжныя тэрыторыі, так і горы. Гара Рантэмарыё на поўначы правінцыі — найвышэйшая на Сулавесі (3478 м).
Карысныя выкапні — вапняк, пясок, друз, соль, нікель.
Горныя і нізінныя лясы адрозніваюцца значнай біялагічнай разнастайнасцю, багатай флорай і фаўнай. На поўдні правінцыі знаходзіцца другі па агульнай плошчы ў свеце атол — Така-Боне-Ратэ. Для захавання прыроды Паўднёвага Сулавесі арганізаваны шэраг нацыянальных паркаў.
Гісторыя
На тэрыторыі Паўднёвага Сулавесі археолагамі знойдзены найстаражытнейшыя сведчанні існавання чалавека на востраве. Яны адносяцца да 30 тысячагоддзя да н. э. У перыяд сярэднявечча пачалі складвацца першыя дзяржаўныя ўтварэнні. У XVI ст. адкрыты партугальскімі мараплаўцамі. З сярэдзіны XVII ст. дзяржавы Паўднёвага Сулавесі трапілі пад уплыў Нідэрландаў. Да пачатку XX ст. яны былі заваяваны галандцамі. У 1946 г. тэрыторыя правінцыі ўвайшла ў склад марыянетачнай дзяржавы Усходняя Інданезія. 17 жніўня 1950 г. далучана да Інданезіі. Як асобная правінцыя ўзнікла ў 1960 г. Сучасныя межы набыла ў 2004 г.
Насельніцтва
Згодна данным 2014 г., Паўднёвы Сулавесі з'яўляўся самай населенай правінцыяй вострава Сулавесі. Тут жыло 8 395 747 чал. Найбуйнейшым горадам правінцыі і ўсяго вострава быў Макасар (1 398 804 чал.). Этнічны склад насельніцтва вельмі стракаты, аднак большую частку прадстаўляюць бугі (41,9 %), макасарцы (25,43%) і тараджы (9,02%). Асноўная рэлігія — іслам (87,88%%). Тараджы спавядаюць хрысціянства (пратэстантызм і каталіцызм).
Эканоміка
Адміністрацыйны цэнтр Паўднёвага Сулавесі, Макасар, з'яўляецца адным з галоўных транспартных вузлоў на ўсходзе Інданезіі. Сельская гаспадарка прадстаўлена таварнай вытворчасцю такіх культур, як рыс, кава, какава, чай і інш. У горных раёнах развіваецца жывёлагадоўля. Асаблівую ролю адыгрывае гадаванне буйвалаў. На паўночным ўсходзе здабываюць нікель.
Традыцыйныя віды прамысловасці — харчовая, вытворчасць шоўку, будаўніцтва і рамонт марскіх суднаў.
Развіваецца турызм.
Уладзіслаў Іваноў
Уладзіслаў Іваноў:
IC 4721A
IC 4721A — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пад’ясенка
Назву Пад'я́сенка маюць:
NGC 2142
NGC 2142 — зорка ў сузор’і Аднарог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адлісвіль
Адлісвіль (Adliswil) — горад у акрузе Хорген кантона Цюрых у Швейцарыі, на рацэ Зіль.
Упершыню згадваецца ў 1050 як Adelenswile.
Кубінская рэвалюцыя
Кубінская рэвалюцыя — рэвалюцыя ў 1959 годзе пад кіраўніцтвам Руху 26 ліпеня і яго саюзнікаў супраць дыктатуры прэзідэнта Фульхенсіа Батысты, якая завяршылася стварэннем першай у Амерыцы сацыялістычнай дзяржавы.
Прычынамі былі незадаволенасць кубінцаў карумпаванасцю рэжыма, яго сувязямі з амерыканскай мафіяй і высокі ўзровень беспрацоўя ў краіне. Пачаткам рэвалюцыі лічаць няўдалы штурм казарм Манкада (Сант’яга-дэ-Куба) групай радыкальна настроеных апазіцыянераў (165 чалавек) на чале з Фідэлем Кастра. Паўстанцы былі зняволены, пасля амністыі Ф. Кастра ў 1955 годзе эміграваў у Мексіку, дзе заснаваў «Рух 26 ліпеня» і разам з братам Раулем і Эрэнэста Геварам дэ ла Сернам стварыў узброеную групу. 2 снежня 1956 года гэтая група высадзілася з яхты «Гранма» на ўсходзе Кубы і з боем прарвалася ў горы Сьера-Маэстра, дзе пачалося фарміраванне паўстанцкай арміі. 13 сакавіка 1957 года ўзброены атрад студэнтаў спрабаваў захапіць Прэзідэнцкі палац у Гаване. У лістападзе 1958 года паўстанцкая армія спусцілася з гор і накіравалася да сталіцы. 1 студзеня 1959 года яна заняла гарады Санта-Клара і Сант'яга. Прэзідэнт Батыста пакінуў краіну. 2 студзеня 1959 года паўстанцы ўступілі ў сталіцу. Быў сфарміраваны часовы ўрад з функцыямі выканаўчай і заканадаўчай улады (замест распушчанага парламента), прыпынена Канстытуцыя 1940 года.
Перадгісторыя
Да рэвалюцыі Куба цалкам залежала ад амерыканскіх інвестыцый. Асновай эканомікі была сельская гаспадарка. Вытворчасць цукру давала каля траціны нацыянальнага даходу і складала 80% кубінскага экспарту. Пад цукровы трысняг было занята больш за палову ворыва. Больш за 60% кубінскага экспарту прыпадала на Злучаныя Штаты. Манаполіі ЗША кантралявалі больш за палову цукровай прамысловасці, звыш 90% электраэнергетыкі, нафтаперапрацоўчай і здабываючай прамысловасці, сувязь, турыстычны бізнэс. Куба фактычна была сыравінным прыдаткам ЗША. Толькі за дзесяць пасляваенных гадоў Куба страціла каля 1 млрд долараў. На тэрыторыі краіны знаходзілася ваенна-марская база ЗША. Хоць пры прэзідэнцтве Батысты (1940—1944), які быў прафесійным ваенным, эканамічнае становішча Кубы было лепей за іншыя краіны рэгіёна, але асноўная маса насельніцтва жыла ва ўмовах галечы. Рэжым быў надзвычайна жорсткі, ён цалкам душыў дэмакратычныя свабоды, у краіне была адменена канстытуцыя 1940 года, забаронена шмат палітычных партый. Рэпрэсіі выявіліся ў арыштах няўгодных, катаваннях зняволеных, выкраданнях, заказных забойствах, якія забралі тысячы жыццяў.
У выніку дзяржаўнага перавароту 10 сакавіка 1952 года да ўлады на Кубе прыйшоў былы прэзідэнт Фульхенсіа Батыста, які ўсталяваў у краіне ваенна-паліцэйскую дыктатуру. Пераварот выклікаў незадаволенасць у асяроддзі прагрэсіўна настроенай моладзі, найбольш радыкальную групу якой узначаліў малады адвакат і палітычны дзеяч Фідэль Кастра.
(29) Амфітрыта
(29) Амфітрыта  — вельмі буйны астэроід галоўнага пояса, які ўваходзіць у колькасць 25 самых буйных астэроідаў галоўнага пояса і належыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 1 сакавіка 1854 года нямецкім астраномам Альбертам Мартам у абсерваторыі Бішапа, Вялікабрытанія і названы ў гонар старажытнагрэчаскай нерэіды Амфітрыты, жонкі Пасейдона, маці Трытона і Роды. Акрамя таго, адзін час ён разглядаўся як магчымая мэта касмічнай місіі апарата «Галілеа» і мог стаць першым астэроідам, даследаваным аўтаматычнай міжпланетнай станцыяй.
Характарыстыкі
Дадзены астэроід размешчаны ў сярэдняй частцы галоўнага пояса на адлегласці 2,55 а.а. ад Сонца, зблізку арбітальнага рэзанансу з Юпітэрам 3:1. Арбіта Амфітрыты мае найменшыя значэнні эксцэнтрысітэту і нахілу да плоскасці экліптыкі сярод іншых буйных астэроідаў. Наогул, арбіта гэтага цела, з’яўляецца адной з самых кругавых сярод усіх выяўленых на сёння астэроідаў, яе эксцэнтрысітэт складае ўсяго 0,072, у сувязі з гэтым адлегласць астэроіда ад Сонца па меры руху па арбіце змяняецца даволі слаба, прыкладна ад 354,325 млн км у перыгеліі да 410,113 млн км у афеліі. Як следства, маючы (дзякуючы буйным памерам і адносна добраму альбеду) вялікае значэнне абсалютнай зорнай велічыні (5,85m), ён нават у моманты найбольшых збліжэнняў з Зямлёй ніколі не стане гэтак жа яркім, як астэроіды (6) Геба і (7) Ірыда, хоць яны і маюць прыблізна аднолькавыя з Амфітрытай значэння памераў і альбеда. Максімальная бачная зорная велічыня гэтага астэроіда складае +8,65 m, але звычайна яна не перавышае значэнні + 9,5 m.
Даследаванні
У 1979 года, засноўваючыся на даных крывы бляску астэроіда, E. F. Tedesco выказаў здагадку наяўнасць спадарожніка ў Амфітрыты, але ў выніку пазнейшых даследаванняў, праведзеных у 1986 году Універсітэтам Арызоны па пошуку патэнцыйных спадарожнікаў дыяметрам больш 3 кіламетраў, ніводнага спадарожніка выявіць так і не ўдалося. 27 снежня 1984 года дырэктар NASA Джэймс Бегс зацвердзіў пралёт АМС «Галілеа» недалёка ад Амфтриты (на адлегласці 10-20 тысяч кіламетраў), з мэтай фатаграфаванні яе паверхні і вызначэнні складу парод. Каб забяспечыць сустрэчу з Амфітрытай, «Галілеа» павінен быў здзейсніць дадатковы манеўр, з прычыны якога планаванае прыбыццё касмічнага апарата да Юпітэру ссоўвалася з жніўня на снежань 1988 года. Аднак, пасля катастрофы шатла «Чэленджэр» (28 студзеня 1985) запуск «Галілеа» быў адкладзены да 1989 года. А перанос тэрмінаў запуску і, як следства, змена траекторыі палёту да Юпітэра, зрабілі немагчымым збліжэнне «Галілеа» з Амфітрытай, таму замест яго ў якасці аб’екта даследавання быў выбраны астэроід (951) Гаспра. У 2005 годзе, засноўваючыся на гравітацыйных абурэннях, аказваемых Амфітрытай на астэроіды (987) Валія і (6904) Мак-гіл, навукоўцы змаглі вызначыць яе масу і шчыльнасць. Першапачаткова James Baer і Steven R. Chesley ацэньвалі масу 1,9 кг, але ў выніку апошніх вымярэнняў гэта адзнака была зніжана да 1,18 кг.
Кубінская рэвалюцыя
Ход рэвалюцыі
2 снежня 1956 года з яхты «Гранма» ў правінцыі Ар’ентэ высадзіўся атрад рэвалюцыянераў з 82 чалавек. Апроч высадкі дэсанту апалчэнцы думалі арганізаваць выступленне і на самой Кубе, але яно было хутка задушана; а высадка ледзь не завяршылася катастрофай, бо дэсант быў адразу выяўлены ўрадавымі войскамі і толькі цудам пазбег поўнага знішчэння. З ліку ўдзельнікаў высадкі ацалела толькі 11.
13 сакавіка 1957 года ўзброены атрад студэнтаў здзейсніў няўдалую спросу захапіць Прэзідэнцкі палац у Гаване. Тым часам у гарадах краіны дзейнічалі падпольныя арганізацыі на чале з Франкам Паісам.
У лютым 1958 года Ф. Кастра пасылае партызанскую калону на чале са сваім братам Раулем Кастра на ўсход ад Сант’яга, дзе паўстаў «Другі фронт імя Франка Паіса». У іншых раёнах правінцыі Ар'ентэ неўзабаве былі створаны яшчэ два фронты. У цэнтры рэгіёна, у гарах Эскамбрай (правінцыя Лас-Вільяс), пачалі дзейнічаць паўстанцы «Рэвалюцыйнага дырэктарата 13 сакавіка». Народна-сацыялістычная партыя, салідарызавалася з мэтамі Ф. Кастра, але доўгі час асуджала яго метады барацьбы. Але ход падзей прымусіў камуністаў у пачатку 1958 года прызнаць паўстанцкую армію на чале з Фідэлем Кастра галоўнай сілай рэвалюцыі і заклікаць усіх камуністаў ўключыцца ў барацьбу пад яго кіраўніцтвам.
З лета 1958 года стратэгічная ініцыятыва перайшла на бок рэвалюцыянераў, калі ў жніўні 2-я Партызанская калона «Антоніа Масеа» на чале з Каміла Сьенфуэгасам прайшла маршам ад гор Сьера-Маэстра ў правінцыю Лас-Вільяс, дзе разбіла гарнізоны батыстаўцаў і ўзяла горад Ягуахай. Да восені пад кантролем паўстанцаў практычна цалкам былі правінцыі Ар’ентэ і Лас-Вільяс.
У лістападзе 1958 года паўстанцкая армія спусцілася з гор і пачала рух на сталіцу.
1 студзеня 1959 года паўстанцкія войскі ўвайшлі ў Сант’яга, адначасова на захадзе паўстанцы на чале з Чэ Геварам авалодалі горадам Санта-Клара. Хоць сітуацыя яшчэ не была катастрафічнай для рэжыму, тым жа днём Батыста пакінуў востраў, а пакінутая ім адміністрацыя фактычна спыніла сваю дзейнасць. 2 студзеня атрады рэвалюцыянераў уступілі ў Гавану, 6 студзеня ў сталіцу ўрачыста прыбыў Фідэль Кастра.
Быў сфарміраваны часовы ўрад з функцыямі выканаўчай і заканадаўчай улады (замест распушчанага парламента), прыпынена Канстытуцыя 1940 года.
Наступныя падзеі
Падзенне рэжыму Батысты прывяло да пачатку партызанскай вайны, але ўжо супраць Кастра. З пэўнага моманту канфлікт падтрымлівалі ЗША, а рухаючай сілай былі кубінскія эмігранты, якія абаснаваліся ў Фларыдзе. У сярэдзіне 1960 года ўзнік буйны ачаг супраціўлення ў горным масіве Эскамбрай, дзе да верасня 1962 года дзейнічала 79 баявых атрадаў пад назвай «Армія нацыянальнага вызвалення» (каля 1600 байцоў). Збройны супраціў быў цалкам задушана толькі ў 1966 годзе. На Кубе гэты падзеі вядомы як «вайна з бандытамі».
Тым часам на Кубе быў устаноўлены камуністычны рэжым. Пачалося збліжэнне з СССР, што прычынілася Карыбскаму крызісу і няўдаламу амерыканскаму ўварванню. Нягледзячы на ​​тое, што сацыяльна-эканамічнае становішча краіны з прыходам урада Кастра палепшылася, пераслед апазыцыі і палітычныя рэпрэсіі не спыніліся.
Беларусы ЗША
Беларусы ЗША (Belarusian American) — супольнасць, якая складаецца з эмігрантаў-беларусаў і грамадзян ЗША беларускага паходжання.
Колькасць і рассяленне
Падлікі амерыканскага даследчыка-беларуса В. Кіпеля сведчаць, што тут у выніку трох хваляў эміграцыі пасялілася больш за 600 тыс. суродзічаў і іх нашчадкаў. Паводле расійскага выдання «Народы и религии мира» (1999) колькасць беларусаў у ЗША ацэньвалася прыкладна ў 20 тыс. чалавек. Дакладную колькасць беларускіх амерыканцаў цяжка вызначыць, таму што перапіс і іміграцыйная статыстыка не выдзяляе беларусаў у якасці асобнай катэгорыі. Многія з іх зарэгістраваны як рускія ці палякі, у залежнасці ад рэгіёна Беларусі, у якім яны нарадзіліся.
Самыя высокія канцэнтрацыі беларускіх амерыканцаў у Нью-Ёркскай агламерацыі, Нью-Джэрсі (асабліва Хайленд-Парк і Саўт-Рывер), Кліўлэндзе (і яго прыгарадах), Чыкага (нядаўнія імігранты канцэнтруюцца вакол Wheeling), Лос-Анджэлесе і Дэтройце.
Гісторыя
Ураджэнцы Беларусі былі ў ліку заснавальнікаў сельскагаспадарчых калоній у ЗША, якія паявіліся ў 2-й пал. 19 ст. на аснове агульнай маёмасці і мелі на мэце даказаць жыццяздольнасць гэтай ідэі. Каталіцкія святары беларускага паходжання, у т.л. выкладчыкі Полацкай езуіцкай акадэміі, якія ў пач. 19 ст. эмгрыравалі ў ЗША, садзейнічалі пашырэнню каталіцкай адукацыі (Б. Крукоўскі, Н. Корсак і інш.). Ф. Дзеружынскі (жыў у ЗША у 1821—50) займаў высокія царкоўныя пасады, стаў заснавальнікам школьнай адукацыйнай каталіцкай сістэмы. Наладжаныя ў 1810-я г. сувязі езуітаў Беларусі і ЗША тлумачацца тым, што пасля забароны ў 1773 папам рымскім ордэна езуітаў апошні працягваў існаваць на Беларусі. Каб захаваць сябе арганізацыйна, амерыканскія езуіты далучыліся да яго ў якарці Беларускай правінцыі Таварыствава Ісуса (1805—14).
Сярод эмігрантаў з Беларусі ХІХ ст. пераважалі асобы шляхецкага паходжання. Рабіліся спробы стварэння суполак зямляцкага тыпу, ужо ў пач. ХІХ ст. ў ЗША існаваў гурток «літоўскай шляхты» з Віцебшчыны і Магілёўшчыны.
Да пачатку ХХ ст. пашырылася працоўная міграцыя. Беларускія перасяленцы ў ЗША працавалі пераважна ў вугальнай, металаапрацоўчай, сталеліцейнай, тытунёвай, баваўнянай прамысловасці, на цэментных, цагельных і іншых заводах. Беларусы аднак не стварылі ўласных нацыянальных арганізацый, а часцей далучаліся да аб’яднанняў, створаных прадстаўнікамі іншых нацыянальнасцей (найчасцей рускімі і палякамі), што садзейнічала іх асіміляцыі. Частка беларускіх эмігрантаў далучылася да прафсаюзаў і ўдзельнічала ў стварэнні прафсаюзных суполак. Уваходзілі беларусы і ў палітычныя аранізацыі, напр., у Федэрацыю саюзаў рускіх рабочых у Чыкага.
У міжваенны перыяд пачалося стварэнне нацыянальных арганізацый беларусаў у Амерыцы. Заснаваны ў 1923 у Чыкага Беларуска-амерыканскі саюз дзейнічаў да пач. 1940-х г. У 1935 зарэгістравана Беларуска-амерыканскае грамадзянскае задзіночанне (штат Ілінойс). У 1928 у Чыкага створана першае ў ЗША беларускае палітычнае аб’яднанне — Беларуска-амерыканскі грамадскі клуб, які на выбарах у 1928, 1932 і 1936 падтрымліваў кандыдатаў ад дэмакратычнай партыі. У час выбараў у 1936 дзейнічаў і Беларуска-ўкраінскі рэспубліканскі клуб.
Значная частка імігрантаў міжваеннага часу, як і папярэдняй хвалі, трапіла пад уплыў рускіх і польскіх асяродкаў, далучыліся да ўкраінскіх. Чыкагская газета «Белорусская трибуна» (1928, № 2) адзначала, што «99 % усіх „расійскіх“ арганізацый у Чыкага і ў шматлікіх іншых гарадах Злучаных Штатаў належаць беларусам — нацыянальна свядомым або не — гэта ўжо іншае пытанне, але беларусам».
3 пачаткам Другой сусветнай вайны прыток беларускіх эмігрантаў на амерыканскі кантынент перапыніўся. Пасля вайны значныя групы іх аселі ў штатах Нью-Ёрк, Нью-Джэрсі, Пенсільванія, Ілінойс, Агаё. Колькасць новапрыбыўшых беларусаў складала 50—60 тыс. Да сярэдзіны 1950-х г. у ЗША існавала каля 30 беларускіх арганізацый. Галоўным ініцыятарам нацыянальнай дзейнасці стала Беларуска-амерыканскае задзіночанне (БАЗА, заснавана ў 1949). Пад яго апекай створаны Згуртаванне беларускай моладзі ў Амерыцы (1951), Беларуска-амерыканскі дапамогавы камітэт (1956). Другой уплывовай беларускай арганізацыяй у ЗША быў Беларускі кангрэсавы камітэт Амерыкі (БККА, 1951), заснаваны ў процівагу БАЗА.
3 1951 пачаў працаваць Беларускі інстытут навукі і мастацтва (БІНІМ). Абсяг дзейнасці БІНІМа не абмяжоўваўся ЗША, ён гуртаваў даследчыкаў-беларусазнаўцаў і ў іншых краінах. У 1975—85 БІНІМ арганізоўваў беларусазнаўчыя курсы ў штатах Агаё, Нью-Ёрк, Ілінойс, Нью-Джэрсі.
У 1964 г. было створана Беларускае вайсковае аб’яднанне, якое ў 1965 г. змяніла назву на Саюз амерыканска-беларускіх ветэранаў (САБВ).
У 2016 годзе ў школе Community Outreach Academy, размешчанай у прыгарадзе сталіцы штата Каліфорнія горада Сакрамента ў зоне кампактнага пражывання славянскай дыяспары, адкрыўся клас беларускай мовы і літаратуры; было гэта звязана з тым, што колькасць беларускіх дзяцей, якія навучаюцца ў школе, павялічваецца. Ідэя адкрыцця беларускага класа была рэалізавана дзякуючы намаганням дырэктара школы Ларысы Ганчар, выхадца з Беларусі, і пры садзейнічанні з боку МЗС Беларусі, пасольства ў ЗША і Гродзенскага гарвыканкама, які перадаў школе неабходныя вучэбна-метадычныя матэрыялы.
Рагалі
Назву Рагалі маюць:
Аршын
Аршын (цюрк.) — мера даўжыні ад 0,652 да 1,12 м да ўвядзення метрычнай сістэмы ў шэрагу краін (Афганістан, Балгарыя, Іран, Турцыя, Расія і інш.). У Расіі выкарыстоўваўся з пачатку XVI ст. пры гандлі тканін з усходнімі краінамі. Адпавядаў локцю, з 1736—42 роўны 0,71119 м. У ВКЛ вядомы ў XVI ст., але шырока не ўжываўся.
«А Янчинский пограбилъ, къ своей р?це взялъ: ...тринадцать аръшинъ китайки дв?личное...» ; «Өалюндишу бурнатьного чотыри оршины, китайки... чотыри оршины».
Ужыванне слова «аршинъ» з метрычным значэннем яшчэ раз пацвярджае думку, што ў розных мовах словы са значэннем «месца злучэння плечавой і локцевай касцей» маглі набываць метрычнае значэнне. Гэта слова ў цюркскіх мовах мела значэнне локаць (частка цела чалавека) і адзінка вымярэння. З апошнім яно, відаць, і было запазычана ў агульнаўсходнеславянскі перыяд. Як мера яно ўжывалась таксама ў балгарскай, рускай, сербскай, украінскай. Як паказваюць назіранні, у Вялікім Княстве Літоўскім слова «аршинъ» было шырока распаўсюджана. Значна шырэй яно стала ўжывацца пасля далучэння беларускіх зямель да Расійскай імперыі, бо ў апошняй гэта была адна з асноўных адзінак даўжыні. Пасля гэтага яно таксама пашырыла семантыку і ў сучаснай беларускай мове ўжываецца з такімі значэннямі:
Як паказваюць назіранні, слова аршын з такімі значэннямі выходзіць з актыўнага ўжывання. Аднак даволі часта яно ўжываецца ў складзе некаторых фразем і словазлучэнняў, якія маюць рознае значэнне. Фразема «мераць на свой аршын» мае значэнне «раўняць па сабе», а «нібы аршын праглынуў» — стаяць прама, навыцяжку; «аршын з шапкаю» — зусім нізкі ; «аршынам носа не дастанеш» — вельмі ганарлівы: «У старшыні аршынам носа не дастанеш з-за тых свінарнікаў і кароўнікаў». Словазлучэнне «даць тры аршыны зямлі» ўжываецца са значэннем знішчыць, загубіць: «Без зямлі ўвесь век цягаўся горш якой скаціны, вось нарэшце дачакаўся — далі тры аршыны» ; «бачыць скрозь зямлю на чатыры аршыны» — разумець усё чыста: «Іду я на праверку да сваёй супругі, яна ў мяне скрозь зямлю на чатыры аршыны бачыць...».
У XIX ст. слова аршын ужывалася ў складзе такіх словазлучэнняў: «вышовъ подъ аршинъ» — вырас такі, каб браць у рэкрцты «А въ вдовушки одинъ сынъ и той вышовъ подъ аршинъ. И аршину ни сняли, у солдаты аддали» ; «Будим-жа раду браць, кого ў рэкрцты отдать: у кого сыноў шэсть, тому ўси пошли заўчесть, у кого сыноў пять, там ни водного не ўзять, у кого сыны чатыры, там ня вышли аршыны».
Ва ўкраінскай мове XVIII—XIX стст., як і ў беларускай, ужываліся словазлучэнні «стати під аршин» — быць аддадзеным у салдаты; «дійти до аршина» — стаць прыдатным да службы ў войску. Утварэнне такіх словазлучэнняў звязана з тым, што аршын у той час быў асноўнай адзінкай выфмярэння, прычым калі ў старабеларускай мове ён ужываўся параўнальна рэдка, то пасля далучэння беларускіх зямель да Расійскай імперыі гэта адзінка вымярэння стала ўжывацца часцей, бо яна была асноўнай у сістэме мер Расійскай імперыі.
Пра даўжыню «аршина» ў перыяд Вялікага Княства Літоўскага сведчыць такі прыклад: «а сесь аршинъ великих перстов или цалей сто». Цаля была прыблізна 2,7 см, у такім выпадку «аршинъ» — 2,7 м.
Камуністычная партыя Кубы
Камуністычная партыя Кубы (Partido Comunista de Cuba) — палітычная партыя левага кірунку ў Рэспубліцы Куба.
Заснавана ў 1925 годзе. У 1926—1938 гадах дзейнічала нелегальна, у 1940 годзе злілася з партыяй Рэвалюцыйны саюз, у 1944—1965 гадах называлася Народна-сацыялістычная партыя Кубы і інш. У 1940—1952 гадах мела прадстаўніцтва ў Кангрэсе і некаторых мясцовых органах улады, у 1940—1944 гадах і ў кааліцыйным урадзе. У 1953—1959 гадах забаронена. Паводле канстытуцыі 1976 года правячая партыя ў палітычнай сістэме Кубы. Афіцыйны орган ЦК — газета «Гранма».
Грыфіцы
Грыфіцы (Gryfice) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Грыфіцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Грыфіцы.
Грыфіцы стаяць на рацэ Рэга. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Грыфіцы — Мінск 809 км, да Варшавы — 438 км.
Насельніцтва — 16 872 жыхароў (2014 год).
Шанхайская вежа
Шанхайская вежа — звышвысокі будынак ​​у раёне Пудун горада Шанхай (Кітай). Вышыня будынка складае 632 метра, агульная плошча — 380 тыс. м². Побач з хмарачосам стаяць вежа Цзінь Маа і Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр.
3 жніўня 2013 года будынак Шанхайскай вежы быў дабудаваны да ўзроўню даху. У жніўні 2014 года былі скончаны знешнія работы і пачалося ўнутранае аздабленне.
Па завяршэнні будаўніцтва ў 2015 годзе стаў найвышэйшым будынкам у Шанхаі, першым па вышыні ў Кітаі і трэцім збудаваннем, пасля вежы Tokyo Sky Tree (634 м) і Бурдж-Халіфа (828 м) у Дубаі, што стаяць свабодна.
Таццяна Леанідаўна Гурбо
Таццяна Леанідаўна Гурбо (нар., Мінск, БССР, цяпер — Рэспубліка Беларусь) — беларускі антраполаг, кандыдат біялагічных навук, член Еўрапейскай антрапалагічнай асацыяцыі.
Біяграфія
Нарадзілася 11 лістапада 1973 года ў Мінску. У 1996 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філасофска-эканамічны факультэт, спецыяльнасць — філасофія). У 2000 годзе скончыла аспірантуру ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі (спецыяльнасць — антрапалогія), у лютым 2005 года абараніла кандыдацкую дысертацыю «Заканамернасці зменлівасці фізічнага развіцця дзяцей Беларусі ў перыяд першага дзяцінства (з 4 да 7 гадоў)».
З 1996 года працавала лабарантам, потым малодшым навуковым супрацоўнікам аддзела антрапалогіі і экалогіі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі. З 2008 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі навуковым супрацоўнікам, з 2015 года — старшым навуковым супрацоўнікам аддзела антрапалогіі.
Публікацыі
Аўтар больш за 100 публікацый.
(2188) Арляня
(2188) Арляня (Orlenok) — няправільнай формы астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 28 кастрычніка 1976 года савецкім астраномам Людмілай Жураўлёвай у Крымскай астрафізічнай абсерваторыі і названы ў гонар Усерасійскага піянерскага лагера ЦК УЛКСМ «Арляня», з нагоды яго 20-годдзя.
Ніклаўс Вірт
Ніклаўс Вірт (Niklaus Wirth; нар. 1934, Вінтэртур) — швейцарскі вучоны-інфарматыкі найбольш вядомы як стваральнік мовы Pascal.
Кызылтэпе
Кызылтэпе (Kızıltepe), горад у Турцыі, у правінцыі Мардзін. 130 тыс. жыхароў (2009).
У 2006 у горадзе адбыліся сутыкненні на нацыянальнай глебе паміж туркамі і курдамі.
Чоя
Чоя (Чоя) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Чойскага раёна і Чойскага сельскага паселішча. Знаходзіцца на беразе ракі Ішы, у паўночнай частцы рэспублікі. Насельніцтва — 1948 чалавек (2016). Заснавана ў 1876 годзе рускімі перасяленцамі і купцамі. Удала размясціўшыся на Бійскім тракце, Чоя хутка зрабілася адным з найважнейшых гандлёвых цэнтраў Горнага Алтая. Сярэдняя і музычная школы, дом дзіцячай творчасці, раённы дом культуры.
Станчыкі
Назву Станчыкі маюць:
NGC 2143
NGC 2143 — рассеянае скопішча ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 4722
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Смаржок
Смаржо́к, Змаршчок , Смаршчок, Асялок, Храпач (Morchella) — род грыбоў сямейства. Налічвае 15 відаў.
Арэал
Пашыраны ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я і ў Аўстраліі. На тэрыторыі Беларусі найчасцей трапляюцца і  (ядомы)).
Вунгтау
Вунгтау (Vũng Tàu) — горад у В’етнаме, сталіца правінцыі Барыя-Вунгтау.
Размешчаны на беразе мора, за 20 км ад узбярэжжа, за 1700 км на поўдзень ад Ханоя. За 3 кіламетры на ўсход ад Нячанга знаходзіцца Аэрапорт Вунгтау. Цэнтр турызму і нафтапрадуктаў В’етнама, мае некалькі пляжаў.
Шэлехаў (горад)
Шэлехаў (Шелехов) — горад (з 1962) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шэлехаўскага раёна Іркуцкай вобласці. Насельніцтва 48,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1953 годзе.
Горад размешчаны недалёка ад возера Байкал, за 20 км ад Іркуцка. Чыгуначная станцыя «Ганчарова».
Каляровая металургія, машынабудаванне, будаўніцтва.
NGC 2144
NGC 2144 (іншыя абазначэнні — ESO 16-10, AM 0546-820, IRAS05464-8208, PGC 17592) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адзіны кулямёт
Адзіны кулямёт — канцэпцыя ўніверсальнага кулямёта, які можа быць адначасова як і лёгкім ручным кулямётам, што выкарыстоўваецца з сошак, так і станкавага (што выкарыстоўваецца са станка), і кулямёта для ўсталявання на бронетэхніку. Канцэпцыя адзінага кулямёта была распрацаваная пад час Першай сусветнай вайны як адзін са спосабаў палягчэння забеспячэння і навучання войскаў.
Першым адзіным кулямётам, прынятым на ўзбраенне войска, быў нямецкі MG-34, потым MG-42.
Pro дызайн
Выходзіла як альманах да трох выпускаў у год. Было выдадзена 18 нумароў, ёмістасцю да 84 старонак, накладам 1000—1200 асобнікаў. Альманах меў рубрыкацыю, рэкламныя старонкі, змяшчаў актуальныя навіны. Кожны выпуск меў індывідуальную вокладку і арыгінальную вёрстку.
IC 4723
IC 4723 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Цеплазабеспячэнне
Цеплазабеспячэнне  — сістэма забеспячэння цеплынёй збудаванняў і прамысловых спажыўцоў. Цеплыня выкарыстоўваецца для ацяплення, вентыляцыі, гарачага водазабеспячэння і розных тэхнічных патрэб.
Склад сістэмы цеплазабеспячэння
Сістэма цеплазабеспячэння складаецца з наступных функцыянальных частак:
Класіфікацыя сістэм цеплазабеспячэння
Па месцы выпрацоўкі цеплыні сістэмы цеплазабеспячэння дзеляцца на: Па родзе цепланосбіта у сістэме: Па спосабе далучэння сістэмы ацяплення да сістэмы цеплазабеспячэння: Па спосабе далучэння сістэмы гарачага водазабеспячэння да сістэмы цеплазабеспячэння:
Спосабы выпрацоўвання цеплыні
Для мясцовых сістэм цеплазабеспячэння прымяняюцца кацельні, міні-ЦЭЦ, цеплавыя помпы, альтэрнатыўныя крыніцы энергіі (сонечныя калектары, геатэрмальная энергія) і інш. Для цэнтралізаваных сістэм выкарыстоўваюць буйныя кацельныя і ЦЭЦ. Цэнтралізаванае цеплазабеспячэнне дазваляе выкарыстоўваць меншую колькасць абсталявання і камбінавана выпрацоўваць цепла- і электраэнергію на ЦЭЦ (гл. цеплафікацыя), але ў параўнанні з мясцовымі сістэмамі павялічваюцца выдаткі на перадачу цеплыні.
(30) Уранія
(30) Уранія — астэроід галоўнага пояса, які належыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 22 ліпеня 1854 года англійскім астраномам Джонам Хайндам у абсерваторыі Бішапа, Вялікабрытанія і названы ў гонар Ураніі, старажытнагрэчаскай музы астраноміі. Гэта апошні астэроід, адкрыты навукоўцам.
Цеплазабеспячэнне
Віды спажыўцоў цяпла
Спажыўцамі цяпла сістэмы цеплазабеспячэння з'яўляюцца: Па рэжыму спажывання цяпла на працягу года адрозніваюць дзве групы спажыўцоў: У залежнасці ад суадносін і рэжымаў асобных відаў цепласпажывання адрозніваюць тры характэрныя групы спажыўцоў:
Італьянскі саюз працы
Італьянскі саюз працы ўваходзіць у Міжнародную канфедэрацыю прафсаюзаў і Еўрапейскую канфедэрацыю прафсаюзаў.
Дэканскае пласкагор’е
Дэканскае пласкагор'е (Deccan Plateau ад дакшына — поўдзень) — пласкагор'е ў Індыі на паўвостраве Індастан. Размешчана ва ўнутранай частцы паўвострава, абмежавана з поўначы ракой Нармада, з поўдня ракой Каверы. Плошча каля 1 млн км². Паверхня нахілена пераважна на ўсход, з-за чаго большасць рэк сцякае на ўсход і ўпадае ў Бенгальскі заліў.
На поўнач ад Дэкана размешчана Інда-Гангская раўніна. Па заходнім краі пласкагор'я праходзяць Заходнія Гаты, якія ў паўднёвай частцы адгароджваюць Малабарскі бераг, а па ўсходнім краі — Усходнія Гаты, якія адгароджваюць ад пласкагор'я Карамандэльскі бераг адпаведна.
Задняе (возера, Пастаўскі раён)
За́дняе возера, Галбея Паўднёвая — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Галбіца, за 5 км у напрамку на поўнач ад гарадскога пасёлка Варапаева, каля вёскі Гута
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню да 6 м. Берагавая лінія звілістая.
Праз Задняе працякае рака Галбіца (упадае пад назвай Заражанка) і злучае яго з з возерам Галбея. На паўночным захадзе ў возера ўпадае ручай Амішара.
Павел Янушавіч Друцкі-Любецкі
Павел Янушавіч Друцкі-Любецкі (нар. паміж 1551 і 1558 гг. — каля 16 студзеня 1596) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Прадстаўнік роду Друцкіх-Любецкіх герба «Друцк». Сын князя Януша Багданавіча Друцкага-Любецкага (пам. 1558) і княжны Васілісы Львоўны (у другім шлюбе з князем Багданам Андрэевічам Друцкім-Сакалінскім). Верагодна, па айчыме часам пісаўся князем Друцкім-Сакалінскім.
Праваслаўны. Каралеўскі дваранін (1586), суддзя гродскі аршанскі (12 красавіка 1592 — 1 верасня 1594), кліент канцлера вялікага літоўскага Льва Сапегі.
Разам з ваяводам полацкім Станіславам Станіслававічам Давойнам і сваёй цёткай княжной Ганнай Багданаўнай Друцкай-Любецкай, жонкай Мікалая Харленскага (Харлінскага), з’яўляўся спадкаемцам маёнткаў Ішкалдзь, Лысіца, Лунін, Лунінец ў Новагародскім ваяводстве, якія засталіся пасля Ганны Іванаўны Сапегі, удавы старасты чаркаскага і канеўскага Яна Пятровіча Пенкі-Няміравіча. У 1582—1586 гадах вёў працэс за гэтыя маёнткі з удавой С. Давойны княжной Барбарай Іванаўнай Саламярэцкай, у выніку 3 красавіка 1586 года адмовіўся на яе карысць ад сваёй долі (12-й часткі) у маёнтках Ішкалдзь, Лысіца, Вялікі Лунін, узамен атрымаўшы ад яе маёнтак Малы Лунінец (Лунінец). Аднак неўзабаве пазбыўся гэтага валодання, прадаўшы яго, магчыма, у 1580 годзе, калі фактычна яшчэ не быў яго ўласнікам, кашталяну віцебскаму Мальхеру Сноўскаму-Граўжу і яго жонцы Барбары Янаўны Клочцы, а пасля пагадненняз Барбарай Саламярэцкай у 1586 г. гэтая здзелка набыла моц.
Павел валодаў родавымі землямі ў Аршанскім павеце. Паводле тастамента, перадаў сынам сваю частку ў маёнтка Любча і іншых валынскіх уладанняў, спадчыну па бацьку, а таксама па стрыечаных дзядах князях Янушы і Дзмітрыі (?) Раманавічах.
Лужыцкі альянс
Лужыцкі альянс (Łužiska Alianca Łužyska Alianca Lausitzer Allianz) — рэгіянальная палітычная партыя, якая дзейнічае ў Германіі ў федэральных землях Саксонія і Брандэнбург і прадстаўляе інтарэсы лужыцкага народа.
Павел Янушавіч Друцкі-Любецкі
Біяграфія
У тастаменце загадваў пахаваць сябе ў Прачысценскай царкве Друцкага замка.
Лужыцкі альянс
Гісторыя
Сучасны Лужыцкі альянс з'яўляецца пераемнікам Лужыцкай народнай партыі (Serbska Ludowa Strona), якая была заснавана 2 лістапада 1919 года пад першапачатковай назвай «Łužiska Ludowa Strona» (Lausitzer Volkspartei). У 1924 годзе партыя атрымала новую назву «Сорбская/Вендская народная партыя» — «Serbska Ludowa Strona» (Wendische Volkspartei). Партыя прадстаўляла палітычныя інтарэсы лужыцкаг народа і патрабавала прызнання раўнапраўя для лужычанаў у грамадскім жыцці Германіі. Першым старшынёй партыі быў лужыцкі грамадскі дзеяч Арнашт Барт-Брэзінчанскі. Партыя распрацавала праграму, якая прадугледжвае мірнае суіснаванне лужыцкага і нямецкага народа і заклікае ўнесці ў заканадаўства палажэнні, якія прадпісваюць дзяржаўную і культурную роўнасць лужыцкага народа.
Павел Янушавіч Друцкі-Любецкі
Сям’я
У шлюбе з Ганнай Падоскай меў двух сыноў і трох дачок: Далейшы лёс сыноў Паўла невядомы. Магчыма, іх далёкімі нашчадкамі былі Ваўрынец Юзафавіч і Ігнат Тамашавіч Друцкія-Любецкія, якія ў канцы XVIII — першай трэці XIX ст. пражывалі ў Чавускім павеце Магілёўскай губерні.
Лужыцкі альянс
Гісторыя
У 1920 годзе з партыі выйшаў Палітычны камітэт Таварыства святых Кірыла і Мяфодзія, якога не задавальняла палітычная праграма партыі, не адпавядаўшая палітычнай лініі хрысціянскіх дэмакратаў Германіі. У 1924 годзе Лужыцкая народная партыя ўступіла ў Саюз нацыянальных меншасцяў Германіі, дзе яе інтарэсы прадстаўляў пісьменнік Ян Скала. У 1924 годзе старшынёй партыі быў Якуб Лорэнц-Залескі, які быў на гэтай пасадзе да 1933 года, калі дзейнасць партыі была забароненая нацыстамі. У 1925 годзе Лужыцкая народная партыя сфармавала Нацыянальны савет разам з культурна-грамадскімі арганізацыямі «Домавіна» і «Маціца сербская».
Павел Янушавіч Друцкі-Любецкі
Сям’я
у 1596 г. жонка Ганна жыла ў маёнтку Ходцы Аршанскага павета.
Лужыцкі альянс
Гісторыя
8 верасня 1946 года ў пункце № 3 выніковага дакумента з'езду «Домавіны» была вылучана прапанова ўзнавіць Лужыцкую народную партыю, аднак гэта рашэнне не было ажыццёўлена з-за адмовы кіруючых камуністычных уладаў і савецкай акупацыйнай адміністрацыі.
Партыя пад ранейшай назвай «Serbska Ludowa Strona» (SLS) была адноўлена пасля аб'яднання Германіі на Устаноўчым з'ездзе ў Котбусе, які адбыўся 26 сакавіка 2005 года. На III з'ездзе партыі, які адбыўся 26 красавіка 2010 года, партыя была перайменаваная ў Лужыцкі альянс. На гэтым з'ездзе было абвешчана, што партыя прытрымліваецца цэнтрысцкіх палажэнняў і з'яўляецца адкрытай для прыняцця ў свае шэрагі на правах калектыўных членаў розных лужыцкіх грамадскіх і палітычных рухаў.
З сакавіка 2009 года партыя ўдзельнічае ў якасці назіральніка ў Еўрапейскім свабодным альянсе.