cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гімн Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі
Тэкст гімна на санго
Me fadësô, mo ke na kürü gô
Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko
Na kusâra ngâ na nëngö-terê
Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô
E mä gbegô tî-âkötarä tî ë
E gbû kua nzönî na nëngö-terê
E kpë ndiä nzönî na mängö-terê
E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi
E yâa bandêra tî ködrö tî ë!
Ленінск (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 177 чалавек (87 мужчын і 90 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 109 чалавек (54 мужчыны і 55 жанчын).
Вятчынскі сельсавет
Вятчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Вятчын.
Створаны 20 жніўня 1924 года ў складзе Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года і з 21 чэрвеня 1935 года да 20 лютага 1938 года). У 1925 годзе ў склад сельсавета ўваходзілі вёска Вятчын, хутары Вялікае Поле, Дробін Лес, Жарванец, Забінне, Заломы, Лескі, Мыкань, Пападзін, Рудня Вятчынская. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзякавіцкага сельсавета.
Рафал Маркіяновіч
Рафал Маркіяновіч (Rafał Markijanowicz (Markianowicz), Raphàél Markianowicz; 14 кастрычніка 1783, Мсціслаў — 23 снежня 1856, Новы Сонч) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 10 жніўня 1799 г. і на працягу наступных двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў полацкім навіцыяце. У 1801—1802 гг. вывучаў нямецкую мову ў Дынабургскім езуіцкім калегіуме, пасля чаго два наступныя гады выкладаў у Віцебску (настаўнік інфімы і нямецкай мовы) і Мсціславе (настаўнік граматыкі, сінтаксісу і нямецкай мовы).
З 1804 па 1806 гг. вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме. У 1806—1809 гг. працаваў настаўнікам граматыкі, сінтаксісу і нямецкай мовы, а потым — рыторыкі і паэтыкі, алгебры і геаметрыі ў Магілёве і Віцебску.
У 1809 г. вярнуўся ў Полацк. Скончыў курс тэалогіі ў Полацкай езуіцкай акадэміі і ў 1813—1814 гг. працаваў рэгентам канвікта і прафесарам французскай мовы ў Віцебску. У 1814—1815 гг. — прэфект школ у Оршы. З 1815 г. — зноў у Полацку, дзе спачатку на працягу года рыхтаваўся да складання апошніх зарокаў у доме ІІІ прабацыі (склаў зарокі 2 лютага 1817 г.), а потым у 1817—1820 гг. займаў пасаду прафесара фізікі і трыганаметрыі Полацкай езуіцкай акадэміі.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) выехаў у Аўстрыйскую дзяржаву, дзе з сакавіка 1821 г. пачаў працаваць у Галіцкай правінцыі Таварыства Ісуса. У 1821—1822 гг. — прафесар фізікі ў Старой Весі. З 1823 — у Цярнопальскім езуіцкім калегіуме, дзе спачатку займае пасаду рэгента канвікта, а ў 1828—1836 гг.- прафесара матэматыкі.
З 22 мая 1836 г. — рэктар Цярнопальскага езуіцкага калегіума, а з 6 студзеня 1838 г. — правінцыял Галіцкай правінцыі Таварыства Ісуса (19 лістапада 1843 г. на гэтай пасадзе яго змяніў яшчэ адзін беларускі езуіт — Якаб Пірлінг). З канца 1843 г. пэўны час быў прафесарам Св. Пісання і старажытнаяўрэйскай мовы у Новым Сончы. У 1844—1847 гг. — святар пры канвікце у львоўскім Collegium Nobilium, а ў 1847—1848 гг. — прафесар Св. Пісання і матэматыкі ў Новым Сончы. Пасля пачатку «Вясны народаў» і роспуску Таварыства Ісуса працаваў у Цярнопальскай дыяцэзіі.
Uptime
Часцяком выкарыстоўваецца для вымярэння надзейнасці і стабільнасці аперацыйнай сістэмы, паказваючы час, які камп'ютар працуе без збояў ці патрэбы перазагрузкі ў мэтах адміністравання ці абслугоўвання. У той жа час вялікі uptime можа значыць нядбайнасць, бо многія крытычныя абнаўленні патрабуюць перазагрузкі.
Узровень загрузкі адлюстроўваецца ў выглядзе так званага LA — колькасці працэсаў, якія чакаюць сваёй чаргі на выкананне. Гэты лік дазваляе ацаніць агульную нагрузку на сістэму і не мае наўпроставага дачынення да загрузкі працэсара.
Windows
У Windows пачынаючы з версіі Windows NT 4.0 Service Pack 4 таксама ёсйь праграма з такой назвай. Акрамя таго, стандартная утыліта systeminfo, апроч іншых звестак, таксама паказвае час працы аперацыйнай систэмы.
Тарасенскі сельсавет
Тара́сенскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Тарасенкі.
Аляксандр Валянцінавіч Дранец
Аляксандр (Алесь) Валянцінавіч Дранец (нар. 31 студзеня 1962, в. Харомск, Столінскі раён, Брэсцкай вобласці) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Вучыўся ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве. Скончыў у 1987 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, у 1993 годзе творчыя акадэмічныя майстэрні Міністэрства культуры Беларусі. Вучыўся ў А. Анікейчыка, А. Арцімовіча, З. Азгура.
У 1989—1993 гадах працаваў у творчай майстэрні скульптуры Акадэміі мастацтваў СССР. Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года. З 1993 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. Глебава, з 1996 года — у Беларускай акадэміі мастацтваў. У 2004—2007 гадах — дырэктар скульптурнага камбіната ў Мінску.
Творчасць
Творчасці Аляксандра Дранца ўласцівы багацце пластычнай мовы, цікавасць да славутых дзеячаў беларускай гісторыі. Вельмі дакладна і ўмела захоўвае ўласную ідэнтычнасць у культурнай прасторы. Лаканічнасць вобразнай сістэмы яго работ ідзе ад традыцыйнай манеры народных майстроў мінулых стагоддзяў. У 1990—1991 гадах прайшоў конкурс на стварэнне помніка Францыску Скарыну. У конкурсе прынялі ўдзел дваццаць мастакоў і аўтарскіх калектываў, а выйграў яго зусім малады на той час скульптар Алесь Дранец. Помнік быў адліты ў бронзе, завершаная манументальная выява першадрукара захоўвалася на Мінскім скульптурным камбінаце, а ўстаноўлена ў 2005 годзе перад Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі. Работа над вобразам Ф. Скарыны для А. В. Дранца не абмежавалася адным помнікам, ён таксама стварыў мемарыяльныя дошкі першадрукару для Народнай бібліятэкі ў Празе (Чэхія; 2001), для будынку НАН Беларусі ў Мінску.
З 1992 года А. В. Дранец працаваў над помнікам «Князю Давыду — заснавальніку Давыд-Гарадка» разам архітэктарамі Л. М. Левіным, В. П. Іўлічавым, Г. Л. Левінай. Энергічны рытм у пабудове сілуэта, агульную дынаміку помніка падкрэслівае дзіда, якую трымае ў руках князь Давыд. Мастак з асаблівай дакладнасцю прапрацаваў усе дэталі, вялікую ўвагу надаў рукам, рытму складак, узору аблямоўкі на адзенні. Помнік быў адкрыты ў час святкавання 900-годдзя палескага горада 7 кастрычніка 2000 года. Эстэтычная і мастацкая каштоўнасць ансамбля забудовы цэнтра Давыд-Гарадка з помнікам князю Давыду была адзначана Дзяржаўнай прэміяй Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры за 2002 год (у аўтарскім калектыве).
Важнай старонкай творчай біяграфіі А. В. Дранца стала і стварэнне помнікаў супрацоўнікам Міністэрства ўнутраных спраў і служачым унутраных войск, якія загінулі пры выкананні службовага і воінскага абавязку, у 2003 годзе ў Мінску (у суаўтарстве са скульптарам В. Антановічам) і ў 2004 годзе ў Магілёве.
Памятная дошка на капліцы ў гонар Божай Маці цалкам іншая па тэме і канцэпцыі ў параўнанні з астатнімі манументальнымі работамі А. В. Дранца, тут скульптар паспрабаваў асвоіць прастору, дзе валадараць любоў і мацярынства. Адкрыццё мемарыяльнай дошкі было прымеркавана да 20-годдзя Чарнобыльскай катастрофы. Гэтая работа была адзначана Граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі Філарэта. Сярод іншых работ мастака: помнікі «Ненароджанаму дзіцяці» ў г. Мёры Віцебскай вобласці (1997), загінуўшым воінам-інтэрнацыяналістам у г. Асіповічы Магілёўскай вобласці (2009), мемарыяльны знак «Да 925-годдзя Браслава» ў г. Браславе, скульптура «Мінскі гарадавы». З’яўляецца адным з аўтараў генеральнага рашэння мастацкага афармлення Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. У сааўтарстве распрацоўваў для бібліятэкі эксізы манументальных пано, прысвечаных абласцям Беларусі, і двух рэльефаў на тарцовых «крылах» уваходу з тэмаю славянскага і сусветнага пісьменства.
А. В. Дранец працуе і ў станковай скульптуры. Сярод ягоных работ «Сон у мармуры», «В. Дунін-Марцінкевіч» (1985), «Францішак Багушэвіч», праект помніка «Элаіза Пашкевіч» (1987), дзе вызначаецца нязменная цікавасць аўтара да партрэтных вобразаў вядомых беларускіх дзеячаў культуры, «Кірыла Тураўскі», дзе скульптар спрабуе вырашыць вобраз экспрэсіўнай пластычнай мовай. Творы знаходзяцца ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, Музеі гісторыі рэлігіі ў Гродне.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993/1994
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993/1994 (3-і чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд другой паловы 1993 — першай паловы 1994 года.
У трэці раз чэмпіёнам стала мінскае «Дынама».
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Аткулавічы
Атку́лавічы (, Аткуловичи) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Леан Патоцкі
Леан Патоцкі (,, цяпер Талачынскі р-н — ; Псеўданімы: Bonawentura z Kochanowa) — мемуарыст.
З роду графаў Патоцкіх. Бацька Леана Патоцкага Станіслаў актыўна браў удзел у палітычным жыцці Рэчы Паспалітай, быў ад'ютантам Тадэвуша Касцюшкі, а ў часы Варшаўскага герцагства — Фрыдрыха Аўгуста. Маці — Юзэфа з Салагубаў. Дзяцінства і маладосць Леан Патоцкі правёў у вышэйшых колах Варшавы, вучыўся ў Свіслацкай гімназіі, скончыў Варшаўскі ўніверсітэт. Разам з айчымам, Тадэвушам Тышкевічам, актыўна браў удзел у паўстанні 1830—1831 г. на тэрыторыі Літвы.
Найбольш вядомы яго 3-томны твор «Мемуары пана Камертона», выдадзены пасля смерці Леана Патоцкага. У «Мемуарах…» апісаны гістарычныя мясціны і помнікі, паданні, песні, звычаі і абрады літоўскага народа на тэрыторыі Курляндыі і Жамойці. Таксама «Мемуары…» змяшчаюць апісанні і звесткі пра стан буйных магнацкіх рэзідэнцый 1820-1840-х гадоў, у т.л. тышкевічавай Свіслачы, сапегавых Дзярэчына і Ружанаў, радзівілаўскім Нясвіжы, Ляхавічаў часоў гетмана Міхала Масальскага, Зэльвы. Леан Патоцкі піша не толькі пра сустрэчы з уладальнікамі рэзідэнцый, але і дае розныя гістарычныя звесткі, паданні, анекдоты пра ўладальнікаў, асвятляе гісторыю старажытных родаў.
NGC 7109
NGC 7109 (іншыя абазначэнні — PGC 67192, ESO 403-15, MCG -6-47-11, VV 376) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Срадзігорнае
Срадзігорнае — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Срадзігорненскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 26 км на поўдзень ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634857100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 963 чалавекі (461 мужчына і 502 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 743 чалавекі (359 мужчын і 384 жанчыны).
Навазасімавіцкі сельсавет
Навазасімавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр і адзіны населены пункт — вёска Новыя Засімавічы.
Утвораны 24 верасня 1998 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2734 чалавекі, з іх 76,9 % — беларусы, 15,9 % — рускія, 5,2 % — украінцы.
Астроўе
Астро́ўе (, Островье) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнянскага сельсавета.
Сонечнае ядро
Сонечнае ядро, як мяркуюць фізікі, распасціраецца ад цэнтра Сонца на адлегласць у км (прыблізна 0,2 сонечнага радыуса). Ядро — самая гарачая частка Сонца, тэмпература ў ядры складае (для параўнання: тэмпература паверхні роўная 6000 К). Шчыльнасць ядра — кг/м³ (у 150 разоў вышэй шчыльнасці вады на Зямлі).
Аналіз дадзеных, атрыманых касмічным апаратам SOHO, паказаў, што ў ядры скорасць кручэння Сонца вакол сваёй восі значна вышэй, чым на паверхні.
Энергія ядра
У ядры ажыццяўляецца пратон-пратонная тэрмаядзерная рэакцыя, у выніку якой з чатырох пратонаў утвараецца гелій-4. Пры гэтым кожную секунду ў энергію ператвараюцца 4,26 мільёна тон рэчыва (3,6 пратонаў), аднак гэтая велічыня нікчэмная ў параўнанні з масай Сонца — 2 тон. Магутнасць ядра роўная 380 ётаватам (3,8 Ват, што эквівалентна дэтанацыі 9,1 мегатон трацілу ў секунду.
Ядро — адзінае месца на Сонцы, у якім энергія і цяпло атрымліваецца ад тэрмаядзернай рэакцыі, астатняя частка зоркі нагрэта гэтай энергіяй. Уся энергія ядра паслядоўна праходзіць скрозь слаі, аж да фотасферы, з якой выпраменьваецца ў выглядзе сонечнага святла і кінетычнай энергіі.
Пераўтварэнне энергіі
Высокаэнергетычныя фатоны (гама і рэнтген-промні), рухаючыся да паверхні Сонца, рассейваюць частку энергіі ў больш нізкаэнергетычных слаях, у параўнанні з ядром (напрыклад, у мантыі). Ацэнкі «часу праходжання фатона» вар’іруюцца ад 50 мільёнаў гадоў да 40 000 гадоў. Кожны гама-квант з ядра Сонца пераўтвараецца ў некалькі мільёнаў бачных фатонаў, якія і выпраменьваюцца з паверхні.
NGC 7110
NGC 7110 (іншыя абазначэнні — PGC 67199, ESO 403-16, MCG -6-47-12) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ванелевічы
Ване́левічы (, Ванелевичи) — аграгарадок у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
У 1924—1929 гадах цэнтр Евангелевіцкага сельсавета, у 1954—1960 гадах цэнтр Ванелевіцкага сельсавета.
Зандэ (мова)
За́ндэ (таксама аза́ндэ, баджандэ, пазандэ, сандэ, занды) — мова народа зандэ, меркавана адна з убангійскіх моў нігера-кангалезскай макрасям'і. Распаўсюджана на паўночным усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, паўднёвым усходзе Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі і захадзе Паўднёвага Судана. Колькасць носьбітаў складае больш за 1 млн. 142 тыс. чалавек, з іх каля 730 тыс. чалавек у ДРК, 350 тыс. чалавек — у Паўднёвым Судане і 62 тыс. чалавек — у ЦАР.
Класіфікацыя
Раней даследчыкі неаднаразова ўключалі мову зандэ ў групу ўбангійскіх моў, аднак сёння гэтыя класіфікацыі не вытрымліваюць крытыкі. Таксама пакуль не зразумела, ці з'яўляецца гэта мова членам нігера-кангалезскай макрасям'і.
Новыя Ганчары
Но́выя Ганчары́ (, Новые Гончары) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Аляксандраўка (Срадзігорненская сельская акруга)
Аляксандраўка — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Срадзігорненскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634857200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 239 чалавек (114 мужчын і 125 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 192 чалавекі (93 мужчыны і 99 жанчын).
Вялікі Паўлопаль
Вялі́кі Паўло́паль (, Великий Павлополь) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнянскага сельсавета.
Герань бураватая
Герань бураватая, Герань цёмна-бурая, цёмная, сумная (Geranium phaeum) — кветкавая расліна сямейства гераніевых.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з вузлаватым, коса ўзыходным або гарызантальным карэнішчам і апушаным кароткімі валаскамі сцяблом вышынёй 40-70 см. Лісце глыбока 5-7-пальчата-раздзеленае на клінападобна-рамбічныя, надрэзана-зубчастыя па краю долі; ніжняе — доўгачаранковае, сярэдняе — кароткачаранковае, верхняе — сядзячае. Кветкі цёмна-бура-фіялетавыя, з 5 крыху адагнутымі адваротнаяйкападобнымі, па краю хвалістымі пялёсткамі і 5 залозкамі-нектарнікамі паміж імі; размешчаны папарна на валасістых кветканожках. Плод — стэрыгма, якая распадаецца на 5 плодзікаў.
Пашырэнне
Сярэднееўрапейскі рэліктавы горны від. Пашырана ў Сярэдняй, Паўднёвай Еўропе, заходніх раёнах Усходняй Еўропы, на Балканах. На Беларусі Вельмі рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных тэрыторыях. Месцы росту: дубова-грабавыя, грабавыя і вытворныя ад іх бярозавыя лясы кіслічнага і сніткавага тыпаў, прыбярэжныя алешнікі. Расце адзіночнымі экзэмплярамі і невялікімі, зрэдку значнымі групамі.
Асаблівасці біялогіі
Цвіце ў траўні-чэрвені, пладаносіць у чэрвені-ліпені. Зацвітае на другі год. Размнажэнне насеннае.
Таксанамія
Від Герань бураватая ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная расліна.
Уладзімір Паўлавіч Шаплыка
Уладзі́мір Па́ўлавіч Шаплы́ка (,, Гомельская вобласць, Беларуская ССР — , ) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Гомельскага абкама КП Беларусі (1991), першы сакратар Цэнтральнага камітэта ЛКСМБ (1985—89).
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі.
Пасля заканчэння інстытута працаваў у саўгасе «Галевічы». З 1970 года на камсамольскай працы: сакратар райкама, пасля другі, першы сакратар Гомельскага абкама камсамола, сакратар ЦК ЛКСМБ, а са жніўня 1980 па чэрвень 1983 года першы сакратар ЦК ЛКСМБ. З ліпеня 1983 года па май 1985 года — другі сакратар Гомельскага абкама КПБ. У 1985 годзе быў абраны сакратаром ЦК УЛКСМ, а ў 1987 годзе быў пераведзены ў апарат ЦК КПСС. У 1991 годзе быў прызначаны першым сакратаром Гомельскага абкама партыі. Пасля Жнівеньскага путча нядоўгі час працаваў у Гомельскім аблвыканкаме. Пазней пераехаў у Маскву, працаваў у Сакратарыяце Парламенцкага Сходу Саюза Беларусi і Расіі, на гаспадарчай працы.
Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 9—11 скліканняў. Дэлегат 17—20 з’ездаў УЛКСМ, дэлегат XXVI і XXVII з’ездаў КПСС.
Інэса Святаславаўна Гадэ
Інэса Святаславаўна Гадэ (нар., г. Гомель) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1972—1976 гадах архітэктар у інстытуце «Мінскпраект», у 1976—1981 гадах старэйшы архітэктар «Белкамунпраект», у 1981—1994 гадах старэйшы архітэктар вытворчага аддзела, вядучы архітэктар, кіраўнік групы, загадчык сектара інстытута «Белаграпраект», у 1994—1999 гадах дырэктар ТАА «КСЕЛ», у 1999—2001 гадах галоўны архітэктар праектаў «Аўтарампрампраекта», у 2001—2002 гадах галоўны архітэктар прадпрыемства СУП «ІМО», у 2002—2004 гадах начальнік праектнага бюро ТАА «Кобас», у 2004—2006 гадах ГІП у ЗАТ «Вірас», у 2006—2007 — у ПУП «Кестен», у 2007—2008 — у ЗТАА «Мета-Інтэрнэшнл», у 2008—2010 гадах начальнік ўпраўлення па праектаванні ТАА «Сармат», у 2010—2011 гадах ізноў ГІП у ЗТАА «Мета-Інтэрнэшнл», у 2011—2013 гадах намеснік дырэктары па праектаванні, ГІП у «Творчай майстэрні архітэктара Ярмольчыка Р. М.».
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1977 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Сельгастэхпраекта з вылічальным цэнтрам (1975), Палац піянераў і школьнікаў, музычная школа па вул. Матусевіча, лабараторны корпус Белдзіправадгаса (1976), рэканструкцыя фасадаў Рэспубліканскага Дома мадэляў (1977) у Мінску.
NGC 7112
NGC 7112 (іншыя абазначэнні — NGC 7113, PGC 67208, MCG 2-55-9, ZWG 427.16, KCPG 558B) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хаціслаў
Хаці́слаў (, Хотислав) — аграгарадок у Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хаціслаўскага сельсавета. Размешчаны за 10 км на поўдзень ад Маларыты, 4 км ад чыгуначнай станцыі Хаціслаў (на лініі Брэст—Ковель), 62 км ад Брэста. 360 гаспадарак, 1033 жыхары (2005).
Вялікае Княства Літоўскае
Па пісьмовых крыніцах Хаціслаў вядомы з XVI ст. Упамінаецца ў апісанні мяжы паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каронай Польскай у 1546 годзе. Паводле юрыдычных актаў 1566 годзе, сяло Хаціслаў Олтушскага войтаўства Палескай воласці Берасцейскага староства, меўся вадзяны млын.
Паводле інвентароў Брэсцкай эканоміі, у 1668 годзе — сяло, 24 валокі зямлі, 1 валока належала новапабудаванай царкве, 35 аселых гаспадарак; у 1682 годзе — 24 валокі зямлі, 2 належалі царкве, 56 аселых гаспадарак.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі. 18 жніўня 1795 года Кацярына II падаравала сяло генерал-маёру Мікалаю Данскому. У 1799 годзе пабудавана Спаса-Праабражэнская царква. У другой палове 19 ст. сяло ў Олтушскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Згодна з рэвізіяй 1850 года с. Хаціслаў у складзе маёнтка Олтуш.
У 1860-я г. адносілася да маёнтка Олтуш, Хаціслаўскай сельскай грамады. У 1874 годзе адкрыта земскае народнае вучылішча (у 1886 — 46 вучняў, у т.л. 11 дзяўчынак, у 1900 — 50 вучняў). У 1886 годзе дзейнічалі праваслаўная царква, земскае народнае вучылішча, капліца, карчма.
Апрача земляробства і жывёлагадоўлі жыхары займаліся ткацтвам, кавальскім, кравецкім і інш. промысламі.
Найноўшы час
У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года да 20 ліпеня 1944 года Хаціслаў акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Вёска спалена ў 1941 годзе, загінулі 42 мірныя жыхары. На франтах загінулі і прапалі без вестак 22 вяскоўцы. Вёска ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».
20 студзеня 1950 года арганізаваны калгас «Запаветы Леніна». У 1962—65 гг. вёска ў Брэсцкім раёне. У 1998 годзе цэнтр калгаса «Запаветы Леніна».
Інфраструктура
Працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, урачэбная амбулаторыя, музычная школа, кафэ, аддзяленне сувязі, ашчадны банк, магазін.
Яўген Уладзіміравіч Гляцэвіч
Яўген Уладзіміравіч Гляцэвіч (нар., в. Кутузаўка, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў БССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Аўтар шэрагу публікацый па архітэктурнай тэматыцы ў часопісах і газетах. Прымаў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы шматлікіх праектаў будынкаў прамысловага і грамадзянскага прызначэння, у т.л. урачэбны пункт у пас. Леніна Магілёўскай вобласці (1967), адміністрацыйны будынак у у калгасе «Прагрэс» Гродзенскай вобласці — адміністрацыйны будынак (1969); праектна-канструктарскі і тэхналагічны інстытут з вопытнай вытворчасцю (1975—1980); інжынерна-лабараторны і дызельны карпусы Мінскага маторнага завода (1974—1978); блок цэхаў з прахадной Мінскага трактарнага завода па вуліцы Радыяльнай (1974—1978); 6-ы аўтобусны парк у Мінску (1983); шматпавярховы гараж на 100 легкавых аўтамабіляў у Мінску (1985); вытворчая дарожна-будаўнічая база ў Брэсце (1978), аўтавакзалы ў гарадах Чэрвень (1984; у сааўтарстве з Б. Караваевым), Беразіно, Баранавічы, Кобрын (1984—1986) і Пінску (1985).
Узнагароды
Узнагароджаны граматамі ВДНГ і Саюза архітэктараў БССР.
Чарнушка (рака)
Чарну́шка — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Вілейка (басейн Дняпра). Даўжыня 7,6 км. Пачынаецца каля вёскі Лапені, каля вёскі Юшкавічы ўпадае ў сажалку, якая ўтворана плацінай на рацэ Вілейка. Рэчышча каналізаванае на працягу 7,5 км, акрамя ўчастка каля вытоку.
Кочыс (культура)
Культура кочыс (Cochise culture, Cultura cochise) — археалагічная культура Паўночнай Амерыкі. Існавала на працягу 5 тысячагоддзя да н. э. — каля 200 г. да н. э. на тэрыторыі амерыканскіх штатаў Арызона і Нью-Мексіка, мексіканскіх штатаў Санора і Кааўіла.
Прадстаўнікі кочыс першасна займаліся вандроўнымі паляваннем і збіральніцтвам. Важную ролю ў забеспячжнні харчам адыгрывалі дзікія зёлкавыя расліны. Іх апрацоўвалі з дапамогай каменных мялак і тарак. Аднак з канца 3 тысячагоддзя да н. э. вядомы ямныя жытлы, меркавана сталага характару, і прымітыўныя формы земляробства. Некаторыя даследчыкі высоўваюць гіпотэзу пра міграцыю несельніцтва позняй кочыс з Месаамерыкі.
Горы (Маларыцкі раён)
Го́ры (, Горы) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнянскага сельсавета.
NGC 7114
NGC 7114 — зорка ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вестэрн
Ве́стэрн (western, літаральна — заходні) — напрамак у мастацтве, характэрны для ЗША, можа ўключаць розныя жанры, напрыклад, камедыю, экшн, дэтэктыў, трылер і нават фантастыку; вестэрн характэрны для кінематографа, тэлебачання, літаратуры, жывапісу і інш. Дзеянне ў вестэрнах у асноўным адбываецца ў другой палове XIX стагоддзя на Дзікім Захадзе — будучых заходніх штатах ЗША, а таксама ў Заходняй Канадзе і ў Мексіцы. Упершыню з’явіўся ў літаратуры, затым у кінематографе. Як кінематаграфічны жанр распаўсюдзіўся з ЗША на іншыя краіны, якія паступова стварылі свой уласны эквівалент вестэрна.
Прымыкае да вестэрна аргентынская літаратура гаўчо і апавяданні аб еўрапейскіх пасяленцаў у Аўстраліі.
Вестэрн, акрамя літаратурнага, выяўленчага і ТБ-мастацтва — стыль верхавой язды і від коннага спорту, шырока распаўсюджаны ва ўсім свеце, асабліва ў ЗША. Вестэрн (конны спорт) складаецца з мноства дысцыплін, а спаборніцтвы збіраюць велізарную колькасць удзельнікаў і гледачоў.
Тэмы вестэрна
Вестэрн часта паказвае заваяванне пустыні і падпарадкавання прыроды ў імя цывілізацыі, або канфіскацыю тэрыторый карэнных жыхароў памежжа. Вестэрн адлюстроўвае грамадства, арганізаванае вакол кодэкса гонару і асабістага, прамога або прыватнага правасуддзя (накшталт, вендэты ). Папулярны сюжэт вестэрна — гісторыя якая круціцца вакол жыцця паўкачавога вандроўніка, як правіла, каўбоя або стралка.
Валасаткаўская капліца
Валасаткаўская капліца — драўляная каталіцкая капліца ва ўрочышчы Валасатка Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці, помнік народнай архітэктурна-скульптурнай творчасці.
Гісторыя
Пабудавана ў 1848 годзе на ўскраіне колішняй вёскі Валасаткі, у полі пры дарозе на Докшыцы. Узведзена як абярэг ад эпідэміі халеры, аб чым сведчыць надпіс на шыльдзе над уваходам: «Zmiłuj się nad nami, Panie. Od nagłej nespodzewanej śmerci i gnewu Twego zachowaj nas. Ratuj [od] choroby cholery. 1848 R» (Змілуйся над намі, Пане. Ад трагічнай нечаканай смерці і гневу Твайго захавай нас. Ратуй [ад] хваробы халеры. 1848 г).
Нягледзячы на тое, што сама вёска была ліквідавана ў 2003 годзе, капліца дзейнічае. Яе даглядаюць мясцовыя жыхары. На другім баку колішняга паселішча таксама захаваўся каталіцкі крыж.
Архітэктура
Уяўляе сабой невялікае шасціграннае ў плане збудаванне каркаснай канструкцыі з драўлянага бруса. Аснова капліцы — невысокі цокаль (зруб), пастаўлены на валунах. Нясучую канструкцыю складаюць шэсць кутніх брусоў, якія абапіраюцца на цокаль, а ўверсе злучаны гарызантальнымі бэлькамі. Паміж брусамі — сцены з гарызантальных дошак з нашчыльнікамі.
Пабудова завершана невысокім гонтавым шатром з макаўкай, які знутры абапіраецца на крыжавіну. У арыгінальным выглядзе дах завяршаўся разной вазай-кубкам. На адной з граняў капліцы размешчаны дзвярны праём, на дзвюх процілеглых — вузкія аконныя праёмы ўверсе на шырыню грані.
У інтэр’еры вылучаецца драўляная скульптура XVIII стагоддзя «Укрыжаванне з прадстаячымі», выкананая народнымі майстрамі. У цэнтры кампазіцыі — укрыжаваны Хрыстос, па баках ад яго Дзева Марыя і Іаан Прадцеча. Унутры капліцы змешчаны выявы як каталіцкіх, так і праваслаўных крыжоў.
Васільчыцы
Васі́льчыцы (, Васильчицы) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Беларускае фэнтэзі
Белару́скае фэ́нтэзі — мастацкія творы напісаныя беларускімі аўтарамі ў жанры фэнтэзі.
У беларускай літаратуры элементы фэнтэзі можна знайсці нашмат раней да з’яўлення жанру. Асабліва ярка гэта адлюстравана ў творы Яна Баршчэўскага — «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» (1844—1846). Найбольшае развіццё ў беларускай літаратуры жанр атрымаў у XXI стагоддзі.
XIX стагоддзе. Заснавальнікі жанру ў беларускай літаратуры
Фэнтэзійныя элементы прысутнічалі ў беларускай культуры яшчэ з даўніх часоў, бо жанр цесна звязаны і з фальклорам і з міфалогіяй. Элементы містыцызму і вобразы міфалагічных істот выкарыстоўваў у сваёй творчасці яшчэ Адам Міцкевіч. Падчас працы над сваімі баладамі ў 1819-21 гадах Міцкевіч звяртаўся да багаццяў беларускага фальклору. Так, да вобразу Свіцязянак (насельніцы возера Свіцязь, белатварыя дзяўчыны з даўгімі распушчанымі валасамі, у якіх ператварыліся жанчыны горада Свіцязь, затопленага багамі па іх просьбе вадой, каб пазбегнуць зганьбавання варожым рускім войскам) і легенд, звязаных з імі, паэт звяртаўся ў сваіх баладах «Свіцязь» (1820), «Свіцязянка» (1821), «Рыбка» (1822). Але ж найбольш ярка беларуская міфалогія адлюстравана ў творы Яна Баршчэўскага — «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» (1844—1846), у якім аўтар нас пераносіць у фантастычную, выдуманую Беларусь, у якой чытач спаткаецца з пярэваратнямі і ваўкалакамі, з волатамі і цмокамі, пачварамі, чараўнікамі і чарнакніжнікамі. Яго персанажы прыйшлі ў твор з нацыянальнай міфалогіі, шчодра населенай русалкамі, вадзянікамі, лесунамі, ваўкалакамі, але некаторых персанажаў Баршчэўскі прыдумаў сам — Сына Буры, Белую Сароку, Плачку. Менавіта Ян Баршчэўскі лічыцца заснавальнікам жанру фэнтэзі ў беларускай літаратуры. Ён, як сапраўдны пісьменнік-фантаст, глядзеў наперад, у будучыню, і як бы прадбачыў з’яўленне ― прозы жахаў, фэнтэзі, навуковай фантастыкі. Па міфалагічнай аснове твораў Баршчэўскага, яго творчасць варта аднесці да такога субжанру, як славянскі фэнтэзі, у аснове якога ляжыць спалучэнне славянскага фальклору (паданняў, былінаў, міфаў) і стандартных фэнтэзійных канонаў.
На прэзентацыі сваёй фэнтэзійнай аповесці на пытанне пра традыцыі беларускай фантастыкі беларускі паэт і філолаг Серж Мінскевіч сказаў: «''Мы самыя першыя напісалі фэнтэзі, калі яшчэ і не прыдумалі гэтаму жанру назву. Яшчэ не было Толкіна, а ў нас ужо быў Ян Баршчэўскі…''».
У 1852 годзе з-пад пяра беларускага паэта і фалькларыста Аляксандра Рыпінскага выйшла рамантычная балада «Нячысцік». Пры яе напісанні паэт разумеў, што ў нацыянальнай баладзе не можа быць переайманняў, якія належаць да традыцый жанру ў іншых народаў, як не павінна яна несці і прыкметы чужога фальклору. У гэтым ён цалкам згодны са сваімі папярэднікамі, у першую чаргу — з Янам Баршчэўскім, які лічыў недазваляльным запазычванне мастацкіх формаў, якія выкарыстоўвалі пісьменні Англіі, Германіі ці Францыі. Нават падзагаловак да паэмы быў «балада белару­ская», чым аўтар адзначаў не толькі фальклорную аснову сваёй балады, але і своеасаблівасць твора, яго сугучча з традыцыямі беларускай паэзіі сярэдзіны XIX стагоддзя. У прадмове да «Нячысціка» Аляксандр Рыпінскі напісаў, што ў выніку апрацоўкі народнай песні ў яго атрымалася доўгая гісторыя і ён, «дабавіўшы да яе тое-сёе дзіўнае і пякельнае, зрабіў з гэтага сялянску­ю баладу­».
{|align="center" |-valign="top"
XX стагоддзе
Выкарыстанне шматлікіх міфалагічных персанажаў прысутнічае ў нашаніўскай паэзіі Янкі Купалы. Некаторыя даследчыкі (напр.: канд. філ. навук Г. М. Мятліцкая) нават ужываюць такі тэрмін, як купалаўскі міфалагізм. Пэўны час міфалагічная вобразнасць у творчасці паэта была ледзьве не дамінантнай. «Цемнатворцы» ды такія міфычныя і паганскія істоты, як ведзьмы, ваўкалакі, чэрці, вадзянікі, русалкі ды іншыя, пануюць у яго вершах «Ў вечным боры…» (1912), «Русалка» (1912), «Хохлік» (1911), «Дзе ні вылеці з няволі…» (1906), «Забытая карчма» (1907), «Люлі, люлі, мужычок!» (1905—1907), «Ноч за ночкай» (1909), паэме «Сон на кургане» (1910). Чаго толькі варты ўрывак з яго верша «Забытая карчма»: «''Жэняць ведзьму з ваўкалакам, сватае шынкар, попам — рабін, ведзьма — дзякам, а чорт — гаспадар. Так гуляюць, покуль недзе ня кігне пятух… Гіне ўсё, і па бяседзе пуста, сумна ўкруг''». Дапаўняе нацыянальную ўтопію Вацлаў Ластоўскі, які ў 1923 годзе выдаў споўненую загадкамі аповесць «Лабірынты», якой напэўна і на сёння няма жанравых аналагаў ні ў беларускай, ні ў сусветнай літаратурах. Жанр твора займае пагранічнае становішча паміж утопіяй і навуковай фантастыкай, у ім назіраецца паяднанне гістарычнага і фантастычнага. У творы мы бачым перапляценне некалькіх свядомых аўтарскіх містыфікацый, галоўная з якіх звязана з існаваннем Полацкага лабірынта. І як у старажытнагрэчыскай міфалогіі існаваў міф пра Лабірынт на Крыце і пра Мінатаўра, які паслужыў тэмай для шэрагу літаратурных твораў, так і Полацкі лабірынт у трактоўцы Ластоўскага стаў для яго адным з цэнтральных артэфактаў, на якім грунтавалася яго крэўская тэорыя.
У беларускай драматургіі фэнтэзійныя элементы прысутнічаюць у шэрагу п’ес Еўсцігнея Міровіча. Аднымі з найбольш значнымі ў яго творчасці сталі фальклорна-гістарычныя п’есы: «Машэка» (1922 г.), «Каваль-ваявода» (1924 г.). Яго «Машэка» стала першай п’есай, пастаўленай на беларускай мове.
У кантэксце стварэння новых мастацкіх сусветаў праводзіць асацыяцыю Уладзіміра Караткевіча з Толкінам даследчык Андрэй Хадановіч. Паводле слоў Хадановіча, Беларусь Караткевіча — ідэяльная краіна, населеная шляхетнымі рыцарамі, мужнымі патрыётамі і нацыянальна свядомымі арыстакратамі з паэтычнымі здольнасцямі. І стваральнікам беларускага фэнтэзі Хадановіч лічыць менавіта Караткевіча. І насамрэч, для творчасці Караткевіча характэрны не толькі гістарызм, але і наданне ёй асобных міфалагічных рыс. Крытык Аляксей Ненадавец у артыкуле «Міфалогія ў творах Уладзіміра Краткевіча» заўважае «што ў творах пісьменніка самі паняцці „чарадзейка“, „чараўнік“, „знахар“, „варажбіт“ амаль не адрозніваюцца па сэнсе, хаця тут былі, адпаведна свае тонкасці, выпрацаваныя шматвяковым практычным вопытам народа».
{|align="center" |-valign="top"
XXI стагоддзе
На думку старшыні секцыі «Прыгоды і фантастыка» СПБ Уладзіміра Кулічэнкі, беларускія фантасты больш атрымалі поспех у жанры «фэнтэзі» чым у жанры «навуковай» фантастыкі, бо «фэнтэзі» і яго паджанры больш даступныя для ўспрымання сучаснага чытача, чым творы «навуковай» фантастыкі, і таму хутчэй знаходзяць водгук. На пачатку стагоддзя ярка ў гэтым жанры вылучылася Вольга Грамыка, чые кнігі (выдаецца з 2003 года, на рускай мове) створаныя часам у жанры гумарыстычнага фэнтэзі, адрознівае іронія, месцамі пераходзячая ў сарказм. Галоўнымі героямі яе кніг з’яўляюцца персанажы, у традыцыйным фэнтэзі якія адносяцца да адмоўных: ведзьмы, вампіры, пярэваратні, цмокі, тролі і іншыя. А фэнтэзійны свет, створаны пісьменніцай, дзесьці нагадвае беларускія землі. Так назва яе выдуманай краіны Белорыя відавочна адпавядае Беларусі, назва сталіцы Белорыі Стармін сугучна Мінску, гораду Віцяга — Віцебску.
Яшчэ па адной краіне прыдуманай дзяржавы, на гэты раз заснаванай на легендах і паданнях Вялікага Княства Літоўскага, мы можам павандраваць у рамане «Ганітва», пісьменніцы Нікі Ракіцінай (сапр. імя — Людміла Багданава). Героі раману — сапраўдныя беларускія персанажы. І таксама пазнаецца тапаніміка беларускіх гарадоў. Прататыпам Омеля з’яўляецца Гомель, родны горад пісьменніцы. Назвы ж вёсак і сяліб напроста пераносіліся з карты Беларусі на старонкі кнігі: Строчыцы, Макееўка, Наўліца. А самі падзеі разгортваюцца ў краіне, якая завецца Лейтавай — як гістарычная Літва, ВКЛ. На кангрэсе «Еўракон-2008», заснаванага Еўрапейскім саюзам навуковай фантастыкі, эксперты прызналі беларуску Ніку Ракіціну лепшым маладым пісьменнікам-фантастам.
Вельмі плённа творыць для дзяцей у навукова-фэнтэзійным жанры Раіса Баравікова. Напэўна, асабліва вылучаецца яе трылогія для дзяцей сярэдняга школьнага ўзросту «З казак старога астранаўта» (2005). Тут і касмічныя прыгоды і авантурны сюжэт, рэальны светі існуе недзе побач з выдуманым. Кніга адметна тым, што аўтар надае свайму фантастычнаму твору нацыянальны каларыт. Напрыклад, касмадром у творы знаходзіцца пад Раўбічамі, а экіпаж астранаўтаў сумуе не па планеце Зямля, а па беларускай прыродзе. Умоўна да жанру фэнтэзі можна аднесці «аповесць-міф» Людмілы Рублеўскай «Дзеці гамункулуса» (2000), у аснову якой пакладзена легенда пра чарнакніжніка пана Твардоўскага, стваральніка штучнага чалавека — гамункулуса. У той жа час для творчасці Рублеўскай больш характэрны зварот да міфалагічнай спадчыны, як, напрыклад, у яе кнізе «Старасвецкія міфы горад Б.», у якой прагожыя гісторыі старажытнарымскіх і грэчаскіх міфаў нібы пераносяцца і накладаюцца на рэаліі жыхароў звычайнага беларускага мястэчка XIX стагоддзя. І ў пэўнай ступені аўтару атрымалася стварыць свет гістарычнага беларускага фэнтэзі ў цыкле гісторый пра Пранціша Вырвіча. Нават мова твора месцамі вытрымана на старажытны, напышліва барочны манер. Вельмі гэта адчуваецца ў першай частцы («Авантуры Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега», 2012), насычанай гістарычнымі показкамі. Напрыклад, гісторыя, да якой нельга адносіцца без гумару — гісторыя пра спатканне Караля Радзівіла Пане Каханку з русалкай і што «вынікам шлюбу былі селядцы». На працягу прыгод Вырвіча згадваецца і сусветнае дрэва Ігдрасіль, і лабірынты з Мінатаўрам, і вынаходніцтвы Леанарда да Вінчы.
Свет прыгод чакае і ў цыкле фэнтэзійна-прыгодніцкіх рыцарскіх раманаў «Кароль і Суддзя» Інны Сударавай (на рускай мове), які распачынае раман «Суддзя каралеўскага дома» (2006), героі змагаюцца з ляснымі разбойнікамі, і іх чакаюць сутычкі і інтрыгі, здрада сяброў і каханне прыгожых дам, бітвы і слава.
У свет магіі, эльфаў, пярэваратняў, людаедаў, вампіраў, ваяроў і драконаў пераносіць чытача і Святлана Уласевіч, таксама аўтар цэлага цыклу раманаў, але ўжо пра драконаў — «Сагі аб Драконах» (на рускай мове), які распачынае раман «Паўтара метра непаразуменняў, ці Не будзіце спячага Дракона!» (2009).
Яшчэ адна кніга, героі якой драконы — раман Эльвіры Вашкевіч «Дарога да Срэбных Вадаспадаў» (на рускай мове, 2014), у якім з далёкай планеты, дзе жывуць драконы, на нашу Зямлю накіроўваецца пасланец у пошуках патэнцыйнага кантакцёра з магічнымі здольнасцямі.
Чароўны свет міфалагічных істот сустракае нас і ў рамане-фэнтэзі Генадзя Аўласенка «Палонныя чорнага лесу» (на рускай мове, 2011). У пужалым і таямнічам Чорным лесе жыве мноства самых разнастайных пачвар, а непраходныя Паўночныя скалы засяляюць гномы. І паміж лесам і гарамі, на шырокай даліне жывуць варагуючыя паміж сабою чалавечыя плямёны. У 2014 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшаў зборнік яго містычна-фантастычных апавяданняў «Ключ, які нічога не адмыкае».
Кніга Сержа Мінскевіча «Усмешка жалобнай каралевы, альбо Таямніца магнітнага замка» (2013) заснавана ўжо на беларускай міфалогіі. У вобразе героя гэтай казкі, мастаку-вандроўніку Дроздзічы, які ходзіць у ботах з чырвонага саф’яну, з чароўным парасонам-кіёчкам і малюе не ўсмешкі, а «усмуткі», забіраючы сум людзей, лёгка пазнаецца легендарны беларускі мастак Язэп Драздовіч. Галоўныя героі аповесці — Алеола, «будучая яснапанна», і Арцін, будучы віцязь са Светлаазёрной краіны. Іх бацькоў разам з усімі жыхарамі мястэчка выкрала «Жалобная Каралева Паляндра», і дзеці адпраўляюцца перамагаць злую чараўніцу.
У 2017 годзе на Нацыянальную літаратурную прэмію ў галіне дзіцячай літаратуры было намінавана адразу два фэнтэзійных твора — фэнтэзі Кацярыны Хадасевіч-Лісавой «Канікулы з прыгодамі, альбо Зваротны візіт Зорнічка да хлопчыка Стасіка» і фэнтэзійныя гісторыі Анатоля Караленкі «Дзецям пра нафту». У тым жа годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшаў зборнік казак «Нявеста для Базыля», у складзе якога было надрукавана некалькі фэнтэзійных апавяданняў: стылізаванае пад фальклор прыгодніцкае фэнтэзі «Жаўнер і вужалка» Алега Грушэцкага, чараўнічае фэнтэзі «Чорная закавыка» Сержа Мінскевіча і фэнтэзійная гісторыя «Нявеста для Базыля» Галіны Пшонік. У 2020 годзе выйшла кніга Святланы Аўдзейчык «Кніга Здольных» — першая частка трылогіі пра Наследнікаў Сакрума, якая ўвайшла ў паўфінал міжнароднага конкурсу «Новая дзіцячая кніга — 5» у намінацыі «Фэнтэзі. Фантастыка. Прыгоды».
Знакавым для беларускамоўнага фэнтэзі стаў 2021 год. На падставе беларускага фальклору выйшла першая кніга трылогіі Алега Грушэцкага «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства», героі якой — міфічныя персанажы беларускіх паданняў, а падзеі разгортваюцца ў свеце, падобным на беларускае Сярэднявечча. Галоўным героям, юным брату і сястры, належыць выратаваць каралеўства ад чарадзея, які падступствам захапіў трон. Кніга ўнікальная тым, што яе можна назваць сапраўдным беларускім фэнтэзі. А ўлічваючы, што яна была напісаная яшчэ ў 2012 годзе, фактычна робіць раман яшчэ і першым сучасным беларускамоўным сапраўдным фэнтэзі. У маі 2021 года ў Нацыянальнай акадэміі навук прайшоў II Міжнародны форум даследчыкаў беларускай казкі, да якога было падрыхтавана адразу некалькі дакладаў, прысвечаных фэнтэзі ў беларуская літаратуры, сярод якіх, напрыклад, даклад Таццяны Барысюк «Ідэйна-вобразныя пошукі ў кнізе казак Алега Грушэцкага „Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Таямнічае каралеўства“». Таксама быў праведзены круглы стол (мадэратарам якога стаў Серж Мінскевіч), на якім, сярод іншых, была асобна разгледжана тэма «Казка і фэнтэзі». У гэтым жа годзе з’явіўся і твор Альгерда Бахарэвіча﻿ «Тэатр шчаслівых дзяцей», які сам аўтар ахарактыразаваў, як «беларускае фэнтэзі з элементамі палітычнага трылеру». Юныя героі нечакана апынуліся ў таямнічым краі, не маючы ні тэлефона, ні зброі, і вымушаны знайсці сяброў што зніклі і выбрацца з пасткі. Твор выйшаў у электронным фармаце, а ў друкаваным варыянце кніга была выдадзена толькі ў адным экзэмпляры і выстаўлена на аўкцыён. У 2023 годзе кніга была агучана і з’явілася на платфломе «Кніжны воз».
А ў 2022 годзе выйшаў працяг папулярнага прыгодніцкага фэнтэзі Алега Грушэцкага — «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі», у якім юныя героі перад ад’ездам дадому вырашаюць яшчэ раз наведаць таямнічае каралеўства Сварга, але даведваюцца, што яго захапіў яшчэ больш магутны вядзьмак, якім рухае толькі помста, і яны зноў уступаюць у барацьбу за вызваленне каралеўства, у яшчэ больш цяжкіх умовах. Таксама ў 2022 годзе выйшла і другая частка запланаванай трылогіі Святланы Аўдзейчык «Кніга здольных 2. Нашчадкі агрыяў».
У 2023 годзе выйшла фэнтэзі Валерыя Гапеева «Вольнеры. Прадвесце». Дзея рамана адбываецца ў Мінску і вакол яго, а створана фэнтэзі на аснове беларускай міфалогіі, задуманае Валерам Гапеевым як цэлая серыя кніг. Па словах самога аўтара, гэта «самае беларускае з нешматлікіх беларускіх фэнтэзі: і ў чалавечым свеце, і ў іншасвеце дзейнічаюць тутэйшыя стварэнні, багі і духі». У тым жа выдавецтве выйшла і фэнтэзі Алеся Кудрыцкага «Казік з Каменнай Горкі і Вядзьмак Схаванага Горада».
Сяргей Барысавіч Рэпкін
Сяргей Барысавіч Рэпкін (нар., г. Брэст) — беларускі эканаміст, спартыўны трэнер (гандбол). Кандыдат эканамічных навук (2017), дацэнт (2011).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: эканоміка спорту.
Андрэеўка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Андрэеўка — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Срадзігорненскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 27 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, горада Алтая. Код КАТА — 634857300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 255 чалавек (113 мужчын і 142 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 200 чалавек (101 мужчына і 99 жанчын).
Вуглы (Капыльскі раён)
Вуглы́ (, Углы) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Доктаравіцкага сельсавета.
Турмантас
Турмантас (Turmantas, традыцыйная беларуская назва — Турмонт) — мястэчка ў Зарасайскім раёне Уцянскага павета Літвы, сядзіба сянюніі. Чыгуначная станцыя на мяжы з Латвіяй.
Вёска і сядзіба ўпершыню ўзгадваюцца ў 1789 годзе. У 1862 годзе праз мястэчка прайшла чыгунка і была пабудавана станцыя Варшаўска-Пецярбургскай чыгункі.
У міжваенны час, у 1919—1939 гадах, мястэчкі знаходзіліся ў межах Другой Польскай Рэспублікі. На польска-латвійскай мяжы была чыгуначная станцыя, дзе ажыццяўляўся памежны і мытны кантроль. У мястэчку была школа, суд, сядзіба гміны, рыначная плошча і сінагога. У 1927 годзе тут пачалося будаўніцтва мураванай капліцы, а ў 1933 годзе — касцёла. Пасля вайны большасць палякаў былі прымусова выселены адсюль у Польшчу.
Паводле перапісу насельніцтва 1921 года тут пражывала 18 чалавек, з іх 4 праваслаўныя і 14 старавераў. Пры гэтым усе жыхары дэкларавалі польскую нацыянальнасць. Меліся 2 жылыя будынкі. У 1931 годзе ў мястэчку пражываў ужо 621 чалавек, было 93 жылыя дамы, у 5 будынках у засценку пражываў яшчэ 31 чалавек.
Мястэчка адносілася да праваслаўнай парафіі ў Дрысвятах. Яно падпарадкоўвалася мясцоваму гарадскому і земскаму суду ў Вільні. Тут размяшчалася паштовая станцыя, якая абслугоўвала значную частку гміны.
Гарадзечненскі сельсавет (Пружанскі раён)
Гарадзе́чненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Гарадзечна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў. 25 лістапада 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шаняўскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 вёсак: Гарадзечна, Жабін, Лібія, Паддубна, Прылуччына, Сасноўка і Харкі.
NGC 7115
NGC 7115 (іншыя абазначэнні — PGC 67248, ESO 531-25, MCG -4-51-11, VV 800, IRAS21407-2535) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чыркаін
Чыркаін — сяло ў Алтайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Срадзігорненскай сельскай акругі. Код КАТА — 634857400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 509 чалавек (241 мужчына і 268 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 367 чалавек (184 мужчыны і 183 жанчыны).
Саркафаг Святога Яна Непамуцкага
Саркафаг Святога Яна Непамуцкага — адзін з найбольш выдатных помнікаў барока на чэшскіх землях, размешчаны ў капліцы Святога Яна Непамуцкага ў пражскім саборы Святога Віта.
Святы патрон Чэхіі, Ян Непамуцкі, памёр у 1393 г. ад пакут, якім ён быў падвергнуты па загадзе Вацлава IV у сувязі з яго палітычнай спрэчкай з пражскім архібіскупам Янам з Енштэйна. Кананізаваны ў 1729 годзе як мучанік тайны споведзі каралевы Сафіі.
Апісанне
Саркафаг быў заказаны імператарам Карлам VI. Праект створаны Ёзефам Э. Фішэрам з Эрлаха, выкананы ў 1736 годзе Іаганам Вюртам з пацініраванага срэбра па драўлянай мадэлі прыдворнага скульптара. На стварэнне саркафага пайшло 4 тоны серабра, працы аплочаны на сродкі самога сабора. Саркафаг падтрымліваюць антрапаморфныя анёлы з дынамічна разгорнутымі крыламі. Побач з фігурай Яна Непамуцкага маленькі анёлак-пуці трымае картуш з выявай языка святога, які аддаў жыццё за захаванне таямніцы споведзі. На пярэднім плане саркафага размешчана фігура Мужнасці працы ювеліра І. Зейца, адна з чатырох галоўных дабрадзейнасцей на мармуровай балюстрадзе, створанай ў 1746 годзе Ёзефам Лаўэрманам.