cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Заходне-Сібірская пліта
Фундамент складзены з рознаўзроставых палеазойскіх складкавых парод, у цэнтральнай частцы ёсць дакембрыйскія масівы. На паверхні фундамента рыфтавыя ўпадзіны субмерыдыянальнага напрамку, запоўненыя кантынентальнымі трыясава-юрскімі адкладамі. 3 мезазою на стан Заходне-Сібірскай пліты ўплывалі адмоўныя тэктанічныя рухі, якія паступова кампенсаваліся намнажэннем мезазойскіх і кайназойскіх адкладаў (магутнасць да 4-6 км). Гэтыя адклады стварылі платформавы чахол.
На Заходне-Сібірскай пліце шмат прамысловых радовішчаў: нафты, газу (Заходне-Сібірская нафтагазаносная правінцыя), вугалю, жалезных руд, баксітаў, марганцавых руд, соды, вялікія паклады торфу, Заходне-Сібірскі артэзіянскі басейн.
Заходне-Сібірская пліта // БелЭн. У 18 т. Т. 7. - Мн., 1998.
Прынтар
Прынтар (ад print — друк) — вонкавая прылада камп’ютара, прызначаная для пераводу тэксту або графікі на фізічны носьбіт з электроннага выгляду.
Атрымалі распаўсюджванне шматфункцыянальныя прылады (ШФП), у якіх у адным прыборы аб’яднаны функцыі прынтара, сканера, капіравальнага апарата і тэлефакса. Такое аб’яднанне рацыянальна тэхнічна і зручна ў працы.
Шырокафарматныя прынтары часам памылкова завуць плотарамі.
Кожны прынтар складаецца з трох асноўных функцыянальных блокаў — пячатнай платы, блок пераносу выявы (картрыджа) і друкарскага блоку.
Віктар Афанасьевіч Ракаў
Віктар Афанасьевіч Ракаў (, Целяшы, Слаўгарадскі раён — ) — беларускі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Целяшоўскую СШ (1953), фізіка-матэматычны факультэт Магілёўскага педінстытута (1958), Мінскую вышэйшую партыйную школу (1971). Настаўнічаў у Целяшоўскай (1958—1960), Рэчкаўскай (1960—1965) сярэдніх школах на Магілёўшчыне. Працаваў карэспандэнтам-арганізатарам Магілёўскага раённага радыёвяшчання (1965), загадчыкам сельскагаспадарчага аддзела шклоўскай раённай газеты «Ударны фронт» (1965—1969), літсупрацоўнікам газеты «Звязда» (1969—1975), рэдактарам аддзела публіцыстыкі часопіса «Полымя» (1975—1982). У 1982-? гг. адказны сакратар часопіса «Полымя». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1979 г. Узнагароджаны Граматай Вярхоўнага Савета БССР.
Творчасць
Літаратурнай дзейнасцю пачаў займацца ў студэнцкія гады. Першы верш надрукаваў у газеце «Магілёўская праўда». Паэзія В. Ракава прысвечана вёсцы, бацькоўскай зямлі, сялянскай працы (зборнікі «Вернасць», «Акно ў зялёны сад»). Пісаў пра пераемнасць пакаленняў («Пазыўныя», «Песня і памяць», «І сноп, і птах, і я»), пра гераізм нашых людзей у гады Вялікай Айчыннай вайны, захапляўся прыгажосцю прыроды, кахання. Тэма любві да Радзімы, сыноўняй вернасці Магілёўшчыне, Прысожжу. Пісаў таксама нарысы, крытычныя артыкулы, рэцэнзіі.
Латыгальскі бой
Латыгальскі бой — бой паміж 2-м батальёнам Смаленскага партызанскага палка і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсцы Латыгаль Сенненскага раёна 25 красавіка 1943.
Перадумовы
Баі з карнікамі 19—20 сакавіка 1943 года вымусілі Смаленскі партызанскі полк перадыслацыравацца на новую базу. На намечаным маршруце знаходзіўся гарнізон праціўніка ў вёсцы Латыгаль (за 7 км на паўднёвы захад ад горада Сянно), знішчыць які было даручана 2-му батальёну палка (камандзір І. М. Барысаў).
Бой
Батальён зрабіў 11-кіламетровы марш і да 2 гадзі ночы 25 красавіка 1943 года выйшаў на зыходныя пазіцыі каля вёскі Латыгаль, адным узводам перакрыў дарогу, якая злучала гарнізон з горадам Сянно, а астатнімі сіламі атакаваў з усходу ўздоўж вёскі і з поўдню ў фланг гітлераўцам. Бой які цягнуўся каля 3 гадзін, з першых хвілін набыў ачаговы характар. Дзоты праціўніка былі падаўлены гранатамі. Нямецкае падмацаванне, якое ішло з горада Сянно, было сустрэта агнём партызанскай засады. Праціўнік страціў у гэтым баі забітымі і параненымі 35 гітлераўцаў, 6 паліцэйскіх было ўзята ў палон. Партызаны захапілі 6 ручных кулямётаў, 10 вінтовак, спалілі склады з боепрыпасамі і амуніцыяй, страціўшы ў гэтым баі 2 чалавека забітымі і 2 параненымі. У выніку бою ў сістэме нямецкіх гарнізонаў вёска Латыгаль — горад Сянно — вёска Старая Беліца стварылася брэш, дзякуючы якой дыверсійныя групы партызан атрымалі магчымасць найкарацейшым шляхам выходзіць да чыгункі Орша — Віцебск.
Нагаміці Курода
Нагаміці Курода ( — ) — японскі арнітолаг. Сярод яго прац — англамоўныя Birds of the Island of Java («Птушкі вострава Ява») (2 тамы, 1933—1936) і Parrots of the World in Life Colours «Папугаі свету ў светлых колерах» (1975).
Паўлінава вока рыжае начное
Паўлінава вока рыжае начное (Aglia tau) — еўра-азіяцкі від паўлінавочак падсямейства Agliinae. На кожным крыле маецца вялікае фіялетавае вочка, у цэнтры якога размешчаны белы малюнак у выглядзе грэчаскай літары t — таў — адсюль навуковая назва віду.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла — 30-39 мм Размах крылаў самцоў 50-55 мм, а самак — 65-80 мм. Самкі буйней самцоў.
Асноўны фон крылаў — памяранцава-карычневы. Афарбоўка ярка-жоўтая у самак і больш цёмная, рыжаватая — у самцоў.
Пасярэдзіне кожнага крыла знаходзіцца буйная вочкавая пляма белага колеру, акружаная сіне-фіялетавым і чорным кольцамі. Гэтыя плямы на пярэдніх і задніх крылах прыкладна роўнага памеру, у адрозненне ад блізкага віду - Aglia japonica. Вусікі самцоў — грабеньчатыя.
Распаўсюджанне
Еўропа, Еўрапейская частка Расіі, Сібір, Прыамур’е, Усходняя Азія. Паўночная мяжа арэала праходзіць па 62 градусе паўночнай шыраты. Від адсутнічае на Брытанскіх астравах. У Японіі, на поўдні Сахаліна і Паўднёвых Курылах насяляе блізкі від - Aglia japonica Leech, 1889, які адрозніваецца буйнымі вочкавымі плямамі на задніх крылах і прыметна больш дробнымі вочкавымі плямамі на пярэдніх.
Месцапражыванні
Разрэджаныя змяшаныя і драбналістыя лясы, пойменныя дубровы, лісцяныя лясы параснікавага паходжання. Матылёк сустракаецца лакальна.
Час лёту
Развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з красавіка да сярэдзіны чэрвеня. Аднак, вельмі рэдка можна сустрэць свежых матылькоў таксама і ў жніўні.
Біялогія
Самкі малаактыўныя, вялікую частку жыцця праводзяць седзячы на раслінах. Самцы актыўныя ў пошуках самак не толькі ў цёмны час сутак, але і днём, адшукваюць іх з дапамогай ферамонаў. Матылі маюць рудыментарны хабаток і не харчуюцца.
Размнажэнне
Стадыя вусеня з мая да пачатку жніўня. Вусень першых узростаў з двума рожкамі на спіне. Пасля трэцяй лінькі яны знікаюць. Дарослы вусень зялёны, бакавая паласа і кольца за галавой жоўтыя, дыхальцы чырвоныя.
Маладыя вусені жывуць групамі, пазней вядуць адзіночны спосаб жыцця. Зімуе кукалка у бурым грушападобным кокане.
Кармавыя расліны
Кармавыя расліны вусеня: дуб, цёрн, бяроза (Betula), вольха чорная (Alnus glutinosa), вольха шэрая (Alnus incana), бук, вярба казіная (Salix caprea), рабіна звычайная (Sorbus aucuparia) і ліпа драбналістая (Tilia cordata), яблыня.
Вільгельм II Руды
Вільгельм II Руды (або Вільгельм II Руфус; William II Rufus, каля 1056 — 2 жніўня 1100) — другі сын Вільгельма Заваёўніка, кароль Англіі ў 1087—1100 гадах, прадстаўнік Нармандскай дынастыі.
Сваю мянушку кароль атрымаў, верагодна, з-за чырвонага колеру твару. Вільгельм II увайшоў у англійскую гісторыю як ваяўнічы і бязлітасны манарх, які мала клапаціўся аб падданых і з грэбаваннем ставіўся да англасаксаў і іх культуры.
Заходне-Сібірская раўніна
Заходне-Сібірская раўніна (нізіна) — раўніна, размешчана ў Азіі, на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі, адна з самых вялікіх нізінных акумуляцыйных раўнін на зямным шары.
Раўніна прымеркавана да Заходне-Сібірскай пліты эпігерцынскай платформы, якая перакрыта магутнымі (больш за 1000 м) мезазойскімі і кайназойскімі адкладамі (гліны, пясчанікі, мергелі). У тоўшчы антрапагену (магутнасцю да 200 м) пашыраны ледавіковыя і марскія (на поўначы), алювіяльныя і азёрныя (на поўдні) пароды. Карысныя выкапні: нафта і прыродны газ (Заходне-Сібірская нафтагазаносная правінцыя), жалезная руда, торф, будаўнічыя матэрыялы. Рэльеф раўнінны, слабарасчлянёны. Самыя нізкія ўчасткі ў цэнтры і на поўначы (выш. 50—150 м), уздоўж заходніх, паўднёвых і ўсходніх ускраін невялікія (200—250 м) узвышшы. Пераважаюць шырокія плоскія міжрэччы, вельмі забалочаныя, месцамі з марэннымі пагоркамі і градамі (на поўначы) або пясчанымі грывамі (на поўдні). Вылучаюцца Васюганская раўніна, Барабінскі, Ішымскі, Кулундзінскі стэп. У сярэдняй частцы раўніны ад Урала да Енісея цягнуцца Сібірскія Увалы (вышыня да 285 м).
Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −28 °C на поўначы да −16 °C на поўдні, ліпеня ад 4 °C да 22 °C. Гадавая сума ападкаў ад 200 мм у тундравай і стэпавай зонах, да 600 мм у лясной.
Мезазой
Мезазой або Мезазойская эра — прамежак часу ў геалагічнай гісторыі Зямлі ад 251 млн да 65 млн гадоў таму, адна з трох эр Фанеразоя. Упершыню вылучаны ў 1841 годзе брытанскім геолагам Джонам Філіпсам.
Мезазой — эра тэктанічнай, кліматычнай і эвалюцыйнай актыўнасці. Адбываецца фарміраванне асноўных контураў сучасных мацерыкоў і гораўтварэння на перыферыі Ціхага, Атлантычнага і Індыйскага акіянаў; падзел сушы спрыяў відаўтварэнню і іншым важным эвалюцыйным падзеям. Клімат быў цёплым на працягу ўсяго часовага перыяду, што таксама адыграла важную ролю ў эвалюцыі і ўтварэнні новых відаў жывёл. Да канца эры асноўная частка відавой разнастайнасці жыцця наблізілася да сучаснага яе стану.
Геалагічныя перыяды
Паводле геахраналагічнай шкалы, мезазой раздзелены на тры перыяды, у наступным парадку
Ніжняя (паміж пермскім і трыясавым перыядамі, то бок паміж палеазоем і мезазоем) мяжа азначаная масавым пермскім выміраннем, у выніку якога памерла каля 90-96 % марской фаўны і каля 70 % наземнай. Верхняя мяжа ўсталяваная паміж мелавым перыядам і палеагенам, калі адбылося другоей буйное выміранне многіх груп раслін і жывёл, якое найчасцей тлумачаць падзеннем гіганцкага астэроіда (кратэр Чыксулуб на паўвостраве Юкатан) і наступнай «астэроіднай зімой». Вымерла каля 50 % усіх відаў, уключаючы нелятучых дыназаўраў.
Тэктоніка і палеагеаграфія
У параўнанні з інтэнсіўным гораўтварэннем позняга палеазоя, мезазойскія тэктанічныя дэфармацыі можна лічыць мяккімі. Асноўнай тэктанічнай падзеяй быў распад суперкантынента Пангеі на паўночную частку Лаўразію і паўднёвую Гандвану. Пазней распаліся і яны. Пры гэтым утварыўся Атлантычны акіян, аточаны пераважна кантынентальнымі ўскраінамі пасіўнага тыпу (напрыклад, усходняе ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі).
Флора і фаўна
Выміраюць гіганцкія папараці, драўняныя хвашчы, многія дзеразападобныя. У трыясе дасягаюць росквіту голанасенныя, асабліва хваёвыя. У юрскім перыядзе выміраюць насенныя папараці і з'яўляюцца першыя пакрытанасенныя расліны (тады прадстаўленыя толькі драўнянымі формамі), якія паступова распаўсюджваюцца на ўсе мацерыкі. Гэта абумоўлены шэрагам пераваг — пакрытанасенныя маюць моцную развітую праводную сістэму, якая забяспечвае надзейнасць крыжаванага апылення, зародыш забяспечваецца запасамі ежы (дзякуючы падвоенаму апладненню развіваецца эндасперм) і абаронены абалонкамі і г.д.
У перыяд мезазою дасягаюць росквіту насякомыя і рэптыліі. Рэптыліі займаюць дамінантнае становішча і прадстаўлены вялікай колькасцю форм. У юрскі перыяд лятучыя яшчары заваёўваюць паветранае асяроддзе, а мора — водныя рэптыліі. У мелавы перыяд спецыялізацыя рэптылій працягваецца, яны дасягаюць вялізных памераў, некаторыя з дыназаўраў важаць да 50 тон.
Сціклева (заказнік)
Сці́клева — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ва ўсходняй частцы г. Мінска. Заснаваны 29 снежня 2001 года на тэрыторыі Мінскага раёна Мінскай вобласці для аховы ў натуральным стане участкаў каштоўных лясных з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл. 3 красавіка 2012 года разам з праектуемым мікрараёнам Зялёны Бор далучаны да Партызанскага раёна Мінска.
Заходне-Сібірская раўніна
У глебава-раслінным покрыве выразна праяўляецца занальнасць. Паўночная частка занята тундрай (глеевыя і глеявата-падзолістыя глебы) з арктычнымі, імховымі, лішайнікавымі і хмызняковымі ландшафтамі. Паступова тундра пераходзіць у лесатундру (падзоліста-глеевыя глебы), дзе пашыраны комплексы ландшафтаў хмызняковай тундры, ялова-лістоўнічных рэдкалессяў, сфагнавых і нізінных балот. Большая частка раўніны належыць да лясной зоны (падзолістыя глебы), дзе пераважае забалочаная хвойная тайга (елка, піхта, кедр, хвоя, сібірская лістоўніца). На поўдні лесастэп (чарназёмныя глебы) з асінава-бярозавымі гаямі пераходзіць у стэп (чарназёмныя і каштанавыя глебы), пераважна разараныя. Для ўсіх зон характэрна пашыранасць балотных ландшафтаў (каля 50 % тэрыторыі лясной зоны забалочана), якія на поўдні змяняюцца саланцамі і саланчакамі.
Сціклева (заказнік)
Плошча заказніка складае 412 га. Рэльеф ў межах Мінскага канцова-марэннага ўзвышша акругі Беларускай грады. Глебы дзярнова-падзолістыя флювіягляцыяльнага паходжання, пясчаныя і супясчаныя на лёгкіх лёсападобных суглінках. Расліннасць пераважна лясная хваёвая.
Мезазой
Флора і фаўна
Пачынаецца паралельная эвалюцыя кветкавых раслін і насякомых-апыляльнікаў.
Сціклева (заказнік)
У флоры 370 відаў сасудзістых раслін, з іх у Чырвонай кнізе: купальнік горны, пярэсна еўрапейская, лілея паўночная, лілея кучаравая. Шмат лекавых, харчовых, кармавых, меданосных, дэкаратыўных раслін. У фаўне 7 відаў амфібій і рэптылій, 70 — птушак (у Чырвонай кнізе пустальга звычайная), 13 — сысуноў.
Мезазой
Флора і фаўна
У канцы мелавога перыяду пачынаецца пахаладанне, скарачаецца арэял каляводнай расліннасці. Выміраюць расліннаедныя, а за імі і драпежныя дыназаўры. Буйныя рэптыліі захоўваюцца толькі ў трапічным поясе (кракадзілы). У выніку вымірання многіх рэптылій пачынаецца хуткая адаптыўная рэакцыя птушак і млекакормячых, якія займаюць вызваленыя экалагічныя нішы. У марах выміраюць многія формы нехрыбтовых і марскія рэптыліі.
Птушкі, на думку большасці вучоных, пайшлі ад адной з груп дыназаўраў. Поўнае раздзяленне артэрыяльнага і вянознага крыватокаў абумовіла іх цеплакоўнасц ь. Яны шырока распаўсюдзіліся па сушы і далі пачатак мноству форм, у тым ліку нелятучым і гігантам.
Млекакормячыя з’явіліся ў трыясе, але не маглі канкурыраваць з дыназаўрамі і цягам 150 мільёнаў гадоў займалі другараднае становішча ў экалагічных сістэмах таго часу.
Заходне-Сібірская раўніна
Жывёльны свет разнастайны: паўночны алень, пясец, лемінгі, заяц-бяляк, буры мядзведзь, рысь, расамаха, куніца, выдра, собаль, вавёрка, бурундук, андатра, сібірская казуля.
Гавонэ
Гавонэ (Govone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 2032 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 108 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 12040. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giovanni Decollato.
Віцебск (манітор)
«Віцебск» — манітор, адносіцца да тыпу «Жытомір»; адзін з пяці манітораў гэтага тыпу.
Помнік Максіму Багдановічу
Помнік Максіму Багдановічу — помнік у Мінску, прысвечаны класіку беларускай літаратуры паэту Максіму Багдановічу. Размешчаны ў скверы Траецкая Гара на плошчы Парыжскай Камуны, злева ад цэнтральнага ўваходу ў Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь, недалёка ад былога дома, у якім нарадзіўся і жыў Максім Багдановіч.
Гісторыя
Адкрыты 9 снежня 1981, у дзень 90-годдзя з дня нараджэння паэта. Аўтарамі помніка з'яўляюцца скульптар С. Вакар, архітэктары Ю. Казакоў і Л. Маскалевіч.
У красавіку 2008 года, у адпаведнасці з рашэннем Мінгарвыканкама, помнік класіку беларускай літаратуры быў адпраўлены на рэстаўрацыю. На месцы помніка планавалася стварыць фантан. Такое рашэнне ўлад выклікала абурэнне лідараў беларускай апазіцыі ў эміграцыі, якія параўноўвалі дэмантаж помніка Багдановіча з заменай бела-чырвона-белага сцяга пасля рэферэндуму 1995 года. У чэрвені 2008 года помнік быў устаноўлены на новым месцы ў скверы, каля вуліцы М. Багдановіча. Адносна былога месцазнаходжання помнік перанеслі на 150 метраў на паўночны захад, бліжэй да месца нараджэння паэта, і павярнулі тварам да Свіслачы, па восі вуліцы Архітэктара Заборскага, якая праходзіць паміж домам на вуліцы М. Багдановіча, 27 і Сувораўскім вучылішчам.
Апісанне
Бронзавая скульптура вышынёй 4,6 м устаноўлена на нізкім ступеньчатым пастаменце з чырвонага граніту вышынёй 0,6 м, арыентавана на вул. М. Багдановіча (першапачаткова на вул. Я. Купалы). Паэт паказаны са скрыжаванымі на грудзях рукамі, з букетам васількоў у правай руцэ. У ракурсе фігуры, задумлівым, скіраваным удалячынь поглядзе адлюстравана сыноўняя любоў да роднай беларускай зямлі.
Андронава (Духаўшчынскі раён)
Андронава (Андроново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Навікай (Відзішкеская сянюнія)
Наві́кай (Navikai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Рымшэная. Насельніцтва 12 чал. (2001 г.).
Кршко
Кршко (Krško) — горад і абшчына на паўднёвым усходзе Славеніі. З’яўляецца часткай гістарычнай вобласці Ніжняя Крайна. Размешчаны на рацэ Сава (прыток Дуная). Насельніцтва абшчыны складае 27 586 чалавек; насельніцтва горада — 8270 чалавек.
Горад вядомы размешчанай у ім АЭС Кршко, адкрытай у верасні 1981 года, якая вырабляе электраэнергію са студзеня 1983 года.
Вайцяшын
Гісторыя
Вядомы з XIX ст. ў Вайцяшынскім сельскім таварыстве. У 1867 годзе апрацоўвалася 338 дзес. зручнай і 18 дзес. нязручнай зямлі. У 1870 годзе ў Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 годзе вядомы пад назвай Вайцяшына, дзейнічала кузня.
З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства, 79 будынкаў. З 1939 года ў БССР, з 1940 года вёска ў Пескаўскім сельсавеце.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Паводле перапісу 1959 годзе 152 гаспадаркі, 637 жыхароў. У 1970 годзе ў саўгасе «Пескаўскі», ферма саўгаса.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы з двухбаковай забудовай, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, да якой з паўночнага ўсходу далучаецца кароткая вуліца, а з паўднёвага захаду кароткі завулак, які злучае вёску з чыгуначным паўстанкам Вайцяшын; у паўднёвай частцы завулак злучае Вайцяшын з кароткай паралельнай асноўнай вуліцай.
Славутасці
Абеліск на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1941 годзе ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі (1967).
Віцебская вуліца (Масква)
Віцебская вуліца (назва зацверджана 29 красавіка 1965) — вуліца ў Маскве, на тэрыторыі раёна «Мажайскі» Заходняй адміністрацыйнай акругі. Нумарацыя дамоў ад Мажайскай шашы. У будучыні Віцебская вуліца ўвойдзе ў склад новай аўтамагістралі - Паўночна-Заходняй хорды.
Паходжанне назвы
У пачатку XX стагоддзя на рацэ Сетунь ўзніклі клеяварная і гарбарная фабрыкі, якая пазней атрымала назву фабрыка імя Нагіна. Ад гэтай фабрыкі ў горадзе Кунцава называлася вуліца Нагіна, што вяла ад Мажайскай шашы. Пасля ўключэння горада Кунцава ў склад Масквы ў 1960 годзе назва была перайменавана ў гонар горада Віцебска — вуліца знаходзіцца на захадзе сталіцы.
Размяшчэнне
Вуліца пачынаецца ад Мажайскай шашы ля яе скрыжавання з вуліцай Кубінка і праходзіць на поўдзень да скрыжавання з Дарагабужскага вуліцай - на гэтым участку вуліца двухпалосная. Пасля Дарагабужскай вуліцы Віцебская праходзіць уздоўж тэрыторыі былой фабрыкі ім. Нагіна і гаражоў - на гэтым участку вуліца не ўсюды мае асфальтавае пакрыццё, моцна пятляе.
Галагавыя
Галагавыя (Galagonidae) — сямейства лорыпадобных прыматаў. З'яўляюцца блізкімі сваякамі лорыевых і разглядаліся раней як адно з іх падсемействаў. Да галагавых адносяцца пяць родаў, у якіх налічваецца 25 відаў.
Распаўсюджанне
Галагавыя жывуць у Афрыцы на поўдзень ад Сахары, але не сустракаюцца на Мадагаскары. У некаторых рэгіёнах іх колькасць вельмі высокая і іх выжыванню ў цэлым нічога не пагражае.
Знешнасць
Вострыя вушы галагавых і іх пыска нагадваюць котку, аднак іх канечнасці прыстасаваныя не столькі да хуткага бегу, колькі да лазання і хапання. Поўсць мяккая і густая, а яе расфарбоўка вагаецца ў залежнасці ад віду ад срэбна-карычневай да аранжава-карычневай. Для галагавых, як для ўсякіх актыўных па начах звяроў, характэрныя вельмі буйныя вочы. Даўжыня хваста складае больш за палову даўжыні тулава. Агульная даўжыня тулава ў дарослых асобін дасягае ад 11 см (карлікавы галага) да амаль 50 см (таўстахвостыя галага), а маса вагаецца ад 50 да 2000 г. Самец у сярэднім на дзесяць працэнтаў цяжэйшы за самку.
Тэгізжол
Тэгізжол — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Самаркандскай сельскай акругі. Код КАТА — 354063200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 316 чалавек (144 мужчыны і 172 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 249 чалавек (135 мужчын і 114 жанчын).
Архітэктар
Праца сучаснага архітэктара
Развіццё вылічальнай тэхнікі ў ХХ стагоддзі пацягнула рэвалюцыю ў архітэктурным праектаванні.
У наш час праектная дакументацыя распрацоўваецца галоўным чынам з дапамогай сістэм аўтаматызаванага праектавання (камп’ютара і адмысловых камп’ютарных праграм, такіх як, напрыклад, Autodesk AutoCAD ці Graphisoft ArchiCAD).
Камп’ютарнае праектаванне дазваляе ажыццяўляць праектаванне сродкамі двухмернай (2D) і трохмернай (3D) графікі. Канцэпцыя віртуальнага будынка дае магчымасць атрымаць уяўленне як пра вонкавае аблічча, так і пра ўнутраную прастору будучага аб’екта прама на дысплеі ці з дапамогай праектара.
Па жаданні заказчыка вырабляецца архітэктурны макет будучага збудавання.
Архітэктурныя ўзнагароды і прэміі
Адной з вышэйшых міжнародных узнагарод у вобласці архітэктуры з'яўляецца Прытцкераўская прэмія, якую прысуджваюць штогод за найбольш выбітныя дасягненні ў вобласці архітэктуры. Прытцкераўская прэмія лічыцца аналогам Нобелеўскай прэміі ў архітэктуры. Лаўрэатамі прэміі Прытцкера сталі такія выбітныя архітэктары, як японец Кэндзо Тангэ, які ствараў фантастычныя праекты гарадоў у стылі метабалізму, амерыканец Бэй Юймін, які пабудаваў вядомую Шкляную піраміду ў Луўры, датчанін Ёрн Утзан, які стварыў знакаміты праект Опернага тэатра ў Сіднеі, англічанін Норман Фостэр, аўтар небаскроба ў відзе шклянога яйка ў Лондане, і шматлікія іншыя.
Прафесійныя святы
Па рашэнні Дваццатай Генеральнай асамблеі Міжнароднага саюза архітэктараў (МСА), якая праходзіла ў Барселоне ў 1996 годзе, Сусветны дзень архітэктуры прызначаны на першы панядзелак кастрычніка — на дзень, у які пад патранажам Арганізацыі Аб'яднаных Нацый адзначаецца Сусветны дзень жылля (Сусветны дзень Хабітат).
Фуцзянь
Фуцзянь (кіт. 福建) — правінцыя ва Усходнім Кітаі, на ўзбярэжжы Усходне-Кітайскага мора і Тайваньскага праліва.
Плошча 120 тыс. км². Насельніцтва 35 млн чал. (2004). Адміністрацыйны цэнтр Фучжоў (адзін з буйнейшых рыбалоўных портаў).
Рэльеф гарысты (выш. да 2158 м, Уішань). Невялікія раўніны каля марскіх беагоў і ўздоўж рэк. Клімат трапічны, мусонны. Ападкаў да 3000 мм. Рэкі парожыстыя, мнагаводныя; галоўная — р. Міньцзян. Вечназялёныя лясы, высакатраўныя лугі.
Аснова эканомікі — сельская гаспадарка, пераважна земляробства на арашальных землях. Галоўныя сельгаскультуры — рыс, батат, цукровы трыснёг, тытунь, алейная камелія, арахіс. Трапічнае садоўніцтва і чаяводства. Жывёлагадоўля, у т.л. шаўкаводства. Нарыхтоўка драўніны, кары камфоравага дрэва і пладоў лакавага дрэва. Здабыча жалезнай і марганцавай руды, каменнага вугалю, алюмініевай сыравіны, солі (з марской вады). Асноўныя галіны прамысловасці: харчовая, дрэваапрацоўчая і папяровая, тэкстыльная, у т.л. шаўковая, металургія, машынабудаванне. Рамёствы (фарфоравыя, лакавыя, бамбукавыя вырабы). Транспарт чыгуначны, аўтамабільны, марскі.
Паркет
Паркет — натуральнае драўлянае падлогавае пакрыццё. Сучасны паркет шматаблічны — ад звыклага адзінкавага паркету, выкладзенага строгай палубай, да штучнага заменніка — ламініраванага паркету (ламінату).
Юрскі перыяд
Юрскі геалагічны перыяд, Юра, Юрская сістэма — сярэдні перыяд мезазоя, які пачаўся 185 млн гадоў назад, працягваўся 53 млн гадоў.
У юры ўзмацняюцца тэктанічныя рухі, асабліва на перыферыі Ціхага акіяна, фарміруюцца ўпадзіны Атлантычнага і Індыйскага акіянаў, значна праяўляецца наземны вулканізм (Усходняя Афрыка, Паўднёвая Амерыка). З адкладамі юрскай групы звязаны радовішчы вуглёў і нафты, каменнай і калійных солей, жалезных руд, фасфарытаў, у Беларусі — вапнякоў, вапняковых глін, мергеляў, бурых вуглёў і інш.
Narcissus poeticus
Narcissus poeticus — шматгадовая расліна роду.
Назва
Відавую назву атрымаў з-за таго, што гісторыя літаратуры не ведае ніякай іншай расліны (акрамя ружы), якой было нададзена столькі ўвагі паэтаў.
Батанічнае апісанне
Расліна мае адзіночную кветку на сцябле даўжыня каронкі не больш за 1/3 даўжыні пялёсткаў, пялёсткі белыя, каронка плоская, яркага колеру.
Сінонімы
Сінонімы
Арніталогія
Вывучае птушак, іх эмбрыялогіі, марфалогію, фізіялогіі, экалогію, сістэматыку і геаграфічнае распаўсюджванне. Сярод задач арніталогіі вывучэнне відавай разнастайнасці і колькасці асобін на вывучаемай тэрыторыі, вывучэнне сістэматыкі, эталогіі, фізіялогіі і экалогіі птушак, феналогіі птушак, праблемы аховы рэдкіх відаў і многае іншае.
Маніторынг
Асноўным інструментам для маніторынгу птушак з’яўляецца кальцаванне. Кольцы з ідэнтыфікацыйным нумарам чапляюцца на ногі злоўленых птушак, якія затым вызваляюцца. Далей па гэтым кольцам можна вывучаць міграцыі і змены ў развіцці акальцаваных птушак.
Ануфрыева (Смаленская вобласць)
Ануфрыева (Ануфриево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Нікіфараўскі летапіс
Нікі́фараўскі ле́тапіс — спіс другое рэдакцыі беларуска-літоўскага летапісу 1446 года, які захаваўся ў складзе зборніка апошняй чвэрці XV стагоддзя. Рукапіс раней належыў Мікалаю Нікіфараву, адчаго і атрымаў сваю назву. Цяпер зборнік захоўваецца ў рукапісным аддзеле бібліятэкі Расійскай Акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу.
Асаблівасці
Зборнік уяўляе сабой рукапіс у 1/4 з вокладкай з дошак, абцягнутых скурай. Рукапіс складаецца з 351 аркуша шчыльнай жаўтлявай паперы, напісаны карычневым атрамантам паўуставам XV стагоддзя, нелетапісныя тэксты зборніка — почыркамі XVI, XVII і XVIII стагоддзяў. Па філігранях (гронка вінаграду, бычыная галава з крыжам пад падбародкам, бычыная галава са стрыжнем з трыма лістамі авальнай формы паміж рогамі) рукапіс датуецца 1464-1491 гадамі. Нумарацыя ў правым верхнім куце алоўкам, ўнізе аркуша літарамі стараславянскага алфавіту пранумараваныя сшыткі. Ёсць надпісы на палях — часцей за ўсё беларускім скорапісам XVI ст., Але надоле першага аркуша ёсць запіс почыркам XVII або пачатку XVIII стагоддзя: «Monasterii Minensis s. Spriti», які паказвае прыналежнасць рукапісу менскаму манастыру Святога Духа. Верхні вугал 245-га аркуша і ніжнія краі 241-243 аркушаў спарахнелі або абарваныя. Тэкст часам ідзе каля самага края аркуша, аркушы ў рукапісе пераблытаныя. Тытлы ў летапісе адсутнічаюць.
Змест
Склад рукапісу: да 66 аркушу ў зборніку ідуць рэлігійныя тэксты, на аркушах 66-165 — «Сборник о бозе починаем, благослови отче, слово святого Василия от апостол», з 166 па 203 — апокрыф пра Багародзіцу, 204-211 аркушы занятыя «Временником великих царств, отколе кое царство пошло, и руское княжение святаго отца нашего Никифора, патриарха Коньстянтинаграда, летописець въскоре», на 211-225 аркушах — «Летописець руских цареи», аркушы з 226-га па 267-ы абаротны займае ўласна Нікіфораўскі летапіс, з 269-га па 290-ы аркушы ідуць «Главы наказателны царствии Василия, царя греческого, к сыну его», з 290-га па 329-ы — урывак павучання йіншы твор, з 331 па 338 — павучанне, аркушы з 334-га па 338-ы займае тлумачэнне святых тэкстаў, 339-348 — урывак з апісання Іерусаліма, 349-350 — урывак з Вялікага Катэхізіса.
Рукапісы, якія захаваліся на аркушах з 226-га па 267-ы абаротны летапіс, які не мае пачатку і канца, пачынаецца як старажытнарускі летапіс, а сканчаецца апісаннем падзей у Вялікім Княстве Літоўскім пасля смерці Вітаўта. Спіс не змяшчае «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх», «Пахвалы Вітаўту» і «Аповесці пра Падолле». Запісы ў летапісе кароткія, пагадавыя.
Даследаванне
Упершыню летапіс быў выдадзены ў 1898 годзе Сяргеем Белакуравым, ім таксама было выканана апісанне рукапісу. Пры публікацыі ён аднаўляў адсутныя месцы паводле Супраслеўскага летапісу ў выданні Ігната Даніловіча. У 1903 годзе летапіс апісаў Вячаслаў Сразнеўскі, у 1963 годзе летапіс быў больш падрабязна апісаны аўтарамі «Апісання Рукапіснага аддзела бібліятэкі Акадэміі навук».
У 1980 годзе Нікіфараўскі летапіс быў выдадзены Мікалаем Улашчыкам у 35 томе Поўнага збору рускіх летапісаў.
Аніс Андрэевіч Клопаў
Аніс (Анісім) Андрэевіч Клопаў (1914 — 1995) — камандзір аддзялення 20-га асобнага штурмавога інжынерна-сапёрнага батальёна малодшы сяржант — на момант прадстаўлення да ўзнагароджання ордэнам Славы 1-й ступені. Поўны кавалер ордэна Славы.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 мая 1914 ў вёсцы Наваселле Расійскай імперыі, цяпер Ушацкага раёна Віцебскай вобласці. Беларус. Працаваў у калгасе.
У Чырвонай Арміі з 1938 года. Удзельнік паходу савецкіх войскаў у Заходнюю Беларусь у 1939 годзе. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны на фронце. Ваяваў на Заходнім, Калінінскім, 1-м Прыбалтыйскім, 1-м і 3-м Беларускім франтах. Вызваляў Беларусь і Літву. Ваяваў спачатку ў пяхоце, а затым быў пераведзены ў 4-ю асобную штурмавую брыгаду РГК. Асабліва вызначыўся ў баях на тэрыторыі Усходняй Прусіі.
10 студзеня 1945 года ў раёне населенага пункта Дрэвенінгкен сапёр-кулямётчык 20-га асобнага штурмавога інжынерна-сапёрнага батальёна малодшы сяржант Клопаў на чале групы разгараджэння у непасрэднай блізкасці ад праціўніка зрабіў праход у драцяной загародзе і мінным полі. Загадам ад 30 студзеня 1945 года малодшы сяржант Клопаў Аніс Андрэевіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
16 лютага 1945 года ў баях за населены пункт Вангнікен і за плацдарм на левым беразе ракі Штрадзік малодшы сяржант Клопаў з кулямёта знішчыў каля двух дзясяткаў праціўнікаў, падавіў агнявую кропку. У ліку першых пераправіўся праз раку, уварваўся на назіральны пункт праціўніка і паланіў двух варожых салдат. Быў кантужаны, але застаўся ў страі. Загадам ад 24 сакавіка 1945 года малодшы сяржант Клопаў Аніс Андрэевіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
У красавіку 1945 года пры прарыве абарончай мяжы на подступах да горада Кенігсберга малодшы сяржант Клопаў са сваім аддзяленнем пад агнём зрабіў праход у мінным полі праціўніка, асабіста абясшкодзіў да дваццаці процітанкавых і паўтара дзясятка супрацьпяхотных мін. Знаходзячыся ў баявых парадках стралковых падраздзяленняў, у ходзе імклівай атакі уварваўся ў траншэю ворага і знішчыў звыш дзесяці праціўнікаў. Быў паранены, але поля бою не пакінуў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 гады за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі малодшы сяржант Клопаў Аніс Андрэевіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені. Стаў поўным кавалерам ордэна Славы.
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Чырвонай Зоркі, Славы 3-х ступеняў, медалямі.
Дэвонскі перыяд
Дэвон (дэвонскі перыяд, дэвонская сістэма) - геалагічны перыяд, на палеозоі. Пачаўся каля 416 млн., скончыўся 360 млн. гадоў таму. Працягласць дэвона - 56 млн. гадоў. Гэты перыяд багаты на біятычныя падзеі. Жыццё вірліва развівалася і асвойвала новыя экалагічныя нішы.
Дэваншыр, або Дэвон - графства ў паўднёва-заходняй Англіі, на тэрыторыі якога распаўсюджаны геалагічныя пароды гэтага перыяду. Хоць скальныя асновы, якія вызначаюць пачатак дэвонскага перыяду, даволі выразныя, дакладная іх датыроўка неадназначная. У адпаведнасці з International Commission on Stratigraphy (Ogg, 2004), Дэвон доўжыўся з канца сілура (416,0 ± 2,8 млн. гадоў назад) да пачатку карбону (359,2 ± 2,5 млн. гадоў назад).
TED (канферэнцыя)
TED (абрэвіятура ад Technology Entertainment Design; Тэхналогіі, забавы, дызайн) — прыватны некамерцыйны фонд у ЗША, вядомы першым чынам сваімі штогадовымі канферэнцыямі, якія праводзяцца з 1984 года ў Мантэрэі (Каліфорнія, ЗША). З 2009 года праходзіць у Лонг-Бізун (Каліфорнія, ЗША).
Місія канферэнцыі складаецца ў распаўсюдзе ўнікальных ідэй («ideas worth spreading»), абраныя лекцыі даступныя на вэб-сайце канферэнцыі. Тэмы лекцый разнастайныя: навука, мастацтва, дызайн, палітыка, культура, бізнес, глабальныя праблемы, тэхналогіі і забавы. У спіс выступоўцаў патрапілі такія вядомыя асобы, як былы прэзідэнт ЗША Біл Клінтан, Нобелеўскія лаўрэаты Джэймс Уотсан , Мюрэй Гел-Ман , а таксама заснавальнік Вікіпедыі Джымі Вэйлз.
Куратар канферэнцыі і яе сталы вядучы — Крыс Андэрсан.
Гісторыя
Упершыню канферэнцыя TED прайшла ў 1984 годзе. Яе арганізатарамі сталі Рычард Сол Вурмен і Гары Маркс. На ёй былі прадстаўлены толькі што выпушчаны кампутар Macintosh, створаны кампаніяй Sony кампакт-дыск. Матэматык Бенуа Мандэльброт прадэманстраваў практычнае ўжыванне створанай ім тэорыі фракталаў, спецыяліст па штучнаму інтэлекту Марвін Мінскі растлумачыў новую мадэль розума.
З 1990 года канферэнцыя праводзіцца штогод. З 2001 года правы на правядзенне TED належаць Sapling Foundation і стваральніку гэтага фонду Крысу Андэрсану.
TED Talks
Кожны выступ (лекцыя) на канферэнцыі TED завецца TED Talk. Відэазапісы выступаў публікуюцца на сайце TED.com. Іх можна бясплатна прагледзець на сайце, запампаваць на свой кампутар у HD-якасці ці падпісацца на відэа-падкаст. Таксама відэазапісы даступныя і праз YouTube.
На даны момант у анлайн-рэжыме даступна больш за 400 відэазапісаў, якія былі прагледжаны больш за 100 млн раз аўдыторыяй звыш за 15 млн чалавек (паводле даных на красавік 2009 года).
У рамках TED Open Translation Project больш за 8000 валанцёраў перакладаюць выступы на некалькі дзясяткаў моў. На кастрычнік 2012 года перакладзена каля 32 тысяч выступаў. Пераклады даступныя ў фармаце субтытраў.
TED Prize
TED Prize — прэмія TED, якая прысуджаецца з 2005 года. У першыя часы штогод прысуджаліся тры прэміі па $100 000 за «жаданне змяніць свет» (wish to change the world).
Пачынаючы ад 2010 года прысуджаецца толькі адна прэмія.
TEDx
TEDx з’яўляецца праектам TED, якія дазваляюць асобным людзям ці групам людзей у розных краінах, гарадах, універсітэтах, супольнасцях арганізаваць незалежныя канферэнцыі ў стылі TED. Канферэнцыя TEDx з’яўляецца незалежным мерапрыемствам, якія праводзяцца па ліцэнзіі TED.
Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі
Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі
Афанасьева (Смаленская вобласць)
Афанасьева (Афана́сьево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Вярхлёўка
Вярхлёўка (, Верхлёвка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад горада Беразіно. На захад ад вёскі працякае рака Клявіца.
Грынцанэ-Каваур
Насельніцтва складае 1823 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 495 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0173.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Nostra Signora del Monte Carmelo.
Геранім Пражскі
Геранім Пражскі (Jeroným Pražský; каля 1365 — ) — сябар і аднадумца Гуса.
Біяграфія
Нарадзіўся і вучыўся ў Празе, з 1396 г. працягваў вучобу ў Оксфардзе, адкуль прывез у Прагу першыя багаслоўскія сачыненні Вікліфа. Пазней працаваў у Гайдэльбергу, Кёльне і Парыжы. У 1413 г. наведаў для распаўсюджання гусіцкага вучэння Віцебск.
Ford Model A (1903)
Ford Model A — аўтамабіль кампаніі Ford. Першая мадэль, якую кампанія Ford пачала вырабляць серыйна. З 1903 па 1904 гады было зроблена 1750 аўтамабіляў. У 1904 годзе Model А была замененая на Ford Model C.
Гісторыя
Мадэль Ford Model A серыйна выраблялася з 1903 па 1904 год. У перыяд вытворчасці аўтамабілі гэтай мадэлі прадаваліся па кошце ў $880, а набор дадатковых опцый абыходзіўся пакупніку ў $30.
Аўтамабіль ўяўляў сабой двух- ці чатырохмесны экіпаж, з магчымасцю накрываць верх. Аўтамабілі абсталёўваліся 1,6-літровым апазітным двухцыліндравым рухавіком, які развіваў магутнасць 8 к. с. На машыне была ўсталявана 3-ступеністая планетарная перадача. Пры масе аўтамабіля 1240 фунтаў (562 кг), аўтамабіль мог развіваць хуткасць у 45 міль/г (72 км / г).
Самы стары Ford
І толькі асобнік Ford Model A Tonneau (шасі №30) захаваўся да нашага часу і з’яўляецца цяпер самым старым аўтамабілем Ford. Гэта тая машына, што была замоўлена 13 ліпеня 1903 года Гербертам Л. Макнэры. Гэта была чатырохмесная мадэль з адкрытым верхам, чырвоным кузавам і сядзеннямі, абабітымі чорнай скурай.
За ўвесь час аўтамабіль змяніў пяцярых ўладальнікаў. На працягу 50 гадоў асобнік знаходзіўся ў асабістай калекцыі сям’і Макнэры, пасля чаго яго купіў Гары Бард за 400 долараў. Новы ўладальнік заняўся рэстаўрацыяй аўтамабіля і ў 1961 прадаў яго аднаму з дылераў Ford у Швейцарыі, дзе машына прабыла да 2001 года. У 2007 годзе аўтамабіль быў прададзены на аўкцыёне за 693 тыс. долараў.
Кардаітавыя
Кардаітавыя (Cordaitales) — клас выкапнёвых раслін ад тыпу голанасенныя. Дрэвы і, магчыма, хмызнякі. Раслі ў карбоне і пермі.
Апісанне
Гэта былі пераважна дрэвы да 30 м вышыні і больш 0,5 м у дыяметры з монападыяльным разгалінаваннем. Сцёблам было характэрна другаснае патаўшчэнне. Па структуры драўніны адны прадстаўнікі былі падобныя на хвойныя, іншыя адрозніваліся добра развітым асяродкам, чым нагадвалі сагаўнікі.
Лістаразмяшчэнне спіральнае. Лісты кардаітаў былі скурыстыя, шырокалінейныя ці вузкаланцэтныя. У іншых відаў лісты былі дробныя, да 3-4 см, у другіх — буйныя, да 1 м даўжыні і да 20 см шырыні. Жылкаванне паралельнае, жылкі слаба дыхатамічна разгаліноўваліся.
Кардаіты былі двухдомнымі раслінамі.
Мужчынскія шышкі (мікрастробілы) уяўлялі цесныя каташкападобныя ўтварэнні. На восі мужчынскай шышкі спіральна размяшчаліся бясплодныя лускі і мікраспарафілы з 1-6 мікраспарангіямі на вярхушцы. Мікраспоры да 0,5 мм у папярочніку мелі адзін паветраны мяшок вакол усёй мікраспоры. У прарослых мікраспорах знаходзілі вялікі лік клетак (верагодна, праталіяльных). Мужчынскі гаметафіт быў, такім чынам, менш рэдукаваным, чым у сучасных голанасенных раслін.
Жаночыя шышкі знешне падобныя на мужчынскія, але мелі больш складаную будову. На восі спіральна размяшчаліся лускападобныя лісты і ўперамешку з імі кароткія парасткі. У аснове гэтых парасткаў былі 1-2 лісты. На верхавінах парасткаў размяшчалася па адным семязачатку. Семязачаткі мелі тоўсты інтэгумент з пылкаўваходам наверсе. Далей размяшчаўся нуцэлус. У цэнтры семязачатка знаходзіўся эндасперм з архегоніямі. На вярхушцы нуцэлуса была пылковая камера, у якую траплялі мікраспоры. Апладненне адбывалася, верагодна, рухомымі сперматазоідамі. Зародак невядомы.
Валбжыхскае ваяводства
Валбжыхскае ваяводства (Województwo wałbrzyskie) — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Валбжых. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Ніжнесілезскага ваяводства.
Гарады
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
Вялікая Балгарыя
Вялікая Балгарыя, або Булгарыя  — кароткачасовае аб'яднанне булгарскіх плямёнаў (632 — каля 668). Узнікла ў стэпах Усходняй Еўропы неўзабаве па распадзе дзяржавы гунаў. Асноўная тэрыторыя размяшчалася ў прычарнаморскіх і азоўскіх стэпах.
Аснову аб'яднання склала булгарскае племя кутрыгуры, якое з прыцягненнем славян і рэштак антаў здолела вызваліцца з пад улады авараў, чыя магутнасць была падарвана няўдалай спробай захопу Канстанцінопаля (626).
Шуба
Шуба, Футра — верхняе адзенне для абароны арганізма ад пераахаладжэння.
Вырабляецца з натуральнага або штучнага футра. Яно можа быць звернутае наверх, унутр альбо ў абодва бакі.
Пры вырабе адзення ўжываецца матэрыял з барана/аўцы (аўчына — напрыклад, мутон, каракуль і цыгейка), пясца, норкі, собаля, лісіцы, шыншылы,, бабра, мядзведзя, воўка, каёта, сурка, апосума , нутрыі, андатры, труса і многіх іншых жывёл.
Дэсант (фільм)
Сюжэт
Дакументальны фільм пра Беларусь канца 2000-х гадоў. Як выглядала Беларусь у 2008 годзе паміж выбарамі 2006 года і 2010 года? Як пaўставаў «Белсат» у Беларусі? Архаічнае Палессе, альтэрнатыўны Гродна і апазіцыйны Мінск. Райд па краіне Лукашэнкі, на чорным БМВ з польскімі ТБ-аператарамі ў галоўных ролях.
Бабіна (Духаўшчынскі раён)
Бабіна (Ба́бино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Сілурскі перыяд
Сілур (сілурыйскі перыяд, сілурыйская сістэма) — геалагічны перыяд, трэці перыяд палеазоя, пасля ардовіка, перад дэвонам. Пачаўся 443 млн. гадоў таму, доўжыўся 27 млн. гадоў. Ніжняя мяжа сілура вызначаецца па буйному выміранню, у выніку якога знікла каля 60 % відаў, што існавалі ў ардовіку марскіх арганізмаў, так званаму ардовікска-сілурыйскаму выміранню.
Улацлаўскае ваяводства
Улацлаўскае ваяводства (Województwo włocławskie) — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Улацлавак. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Куяўска-Паморскага ваяводства.
Гарады
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
TEDMED
TEDMED  — штогадовая канферэнцыя, прысвечаная здароўю і медыцыне. TEDMED – незалежнае мерапрыемства, якое дзейнічае па ліцэнзіі некамерцыйнай канферэнцыі TED.
Апісанне
Персанал TEDMED дзейнічае ў Стэмфардзе, штат Канектыкут. Бягучая версія TEDMED праходзіла 10-13 красавіка на Джона Ф. Кэнэдзі Цэнтра выканальніцкіх мастацтваў у Вашынгтоне, акруга Калумбія. Выступы на TEDMED спалучаюць «ахову здароўя, інфармацыю і тэхналогіі ў іх узаемасувязі» з «пераканаўчымі асабістымі гісторыямі» і «магчымасцю зазірнуць у будучыню аховы здароўя». Мэта канферэнцыі, як было заяўлена, «збор адоранасцей», якая аб'ядноўвае «некаторых з найболей інавацыйных, інтэлектуальных піянераў медыцынскіх тэхналогій, медыя і індустрыі забавак на адным вялікім чатырохдзённым прошаным абедзе, каб людзі розных дысцыплін і галін вучыліся адзін у аднаго і ўзаемадзейнічалі для рашэння вялікіх праблем у ахове здароўя».
Гісторыя
TEDMED быў заснаваны ў 1998 годзе стваральнікам TED Рычардам Солам Вурманам і ўзноўлены і запушчаны прадпрымальнікам Маркам Ходашам у 2009 годзе. У 2001 годзе фонд Sapling Foundation, якім кіруе прадпрымальнік Крыс Андэрсан, набыў TED. Вурман, аднак, захаваў правы на TEDMED, хоць канферэнцыі не ў рамках TEDMED і праходзілі з 2005 па 2008 год. У 2008 годзе Вурман прадаў TEDMED Марку Ходашу, працягваючы дзейнічаць у якасці кансультанта і са-вядучага плынь двух гадоў. Першае ўласнае мерапрыемства Ходаша было праведзена ў Сан-Дыега ў кастрычніку 2009 года. У студзені 2010 года TED.com пачаў размяшчаць відэа выступленняў на TEDMED на сайце TED. Другая ўласная версія TEDMED Ходаша адбылася ў кастрычніку 2010 года, таксама ў Сан-Дыега. Квіток на мерапрыемства 2011 года каштаваў 4000 долараў. Яна прыцягнула максімальную аўдыторыю ў 600 удзельнікаў, усе квіткі прададзены на другі год, з працяглым лістом чакання. У красавіку 2011 года прадпрымальнік Джэй Уокер і група кіраўнікоў і фундатараў набылі TEDMED у Ходаша.
17-19 красавіка 2013 г. у Маскве ўпершыню прайшла ліцэнзійная канферэнцыя TEDMEDLive Russia.
Кардамонавы горы
Крава́нь або Кардамонавы горы — горны масіў на захадзе Камбоджы і паўднёвым усходзе Тайланда, якія працягнуліся з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход прыблізна на 350 км уздоўж узбярэжжа Сіямскага заліва. На паўднёвым усходзе прымыкае іншы горны масіў Дамрэй. На ўсход знаходзіцца Камбаджыйская раўніна.
Вышэйшы пункт — гара Пном-Араль (1813 м), якая з’яўляецца і вышэйшым пунктам Камбоджы.
На заходніх схілах выпадае 3800—5000 мм ападкаў у год, на ўсходніх — 1000—1500 мм.
Кардамонавы горы складзеныя крышталічнымі пародамі і пясчанікамі, дрэнна вывучаныя, пакрытыя ў асноўным цяжкапраходнымі трапічнымі дажджавымі лясамі. Ёсць радовішчы каштоўных камянёў.
Чкалава (Карагандзінская вобласць)
Чкалава — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Самаркандскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 60 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Батакара. Код КАТА — 354063300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 330 чалавек (155 мужчын і 175 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 353 чалавекі (175 мужчын і 178 жанчын).
Баранава (Духаўшчынскі раён)
Баранава (Бараново) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Старыца (заказнік)
Ста́рыца — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Заснаваны 27 лютага 1997 года для аховы спецыфічных поймавых ландшафтаў у даліне р. Дняпро. Плошча заказніка складае 2033 га. Прадстаўлены элементы значна пераўтворанай даліны — стромныя і пакатыя схілы, фрагменты тэрас, эолавых пагоркаў і град, старыцавых азёр, рэчышчы. Заказнік уключае 27 азёр серпападобнай формы і возера Старыца.
Антымакасар
Антымакасар — тканевая або папяровая сурвэтка рознай велічыні і формы (часцей прамавугольнай), якая кладзецца на спінкі і падлакотнікі мяккіх канап і крэслаў, каб прадухіліць забруджванне абіўкі мэблі. Назва паходзіць ад, якім мужчыны ў віктарыянскай Англіі ўкладвалі прычоскі. Ён быў настолькі тлустым, што для абароны мэблі ад яго на яе апраналі спецыяльную матэрыю — антымакасар.
Гісторыя
У пачатку XIX стагоддзя ў Англію імпартаваўся алей з вострава Сулавесі (зараз Інданезія). Галоўны горад вострава называецца Макасар, і па яго назве алей стаў называцца макасарскім. Сам ён здабываўся з пладоў дрэва. У Англіі яго араматызавалі і прадавалі як карысную, а таксама рэкламавалі як сродак ад аблысення.
Алей стаў папулярным у мужчын, якія сталі змазваць ім валасы для фіксацыі прычоскі (у далейшым з гэтага алею атрымалі ). Па меры распаўсюджвання моды на гэтую мазь гаспадыні дамоў сталі накрываць спінкі мяккай мэблі, якіх краналіся галовы, кавалкамі недарагіх тканін, якія лёгка мыюцца. Спачатку мэта была адна — зберагчы дарагую абіўку ад нязмыўных плям алею, але неўзабаве вязаныя і самаручна вышытыя часам з шоўку або воўны накідкі сталі таксама своеасаблівым упрыгажэннем, гонарам рукадзельніц. Прыкладна з 1850 года такія накідкі сталі называць антымакасарамі. А з 1865 года імі сталі накрываць і спінкі крэслаў у тэатрах.
Антымакасары звычайна выкарыстоўваюць на падгалоўніках сядзенняў самалётаў, цягнікоў і аўтобусаў.
Нявярэнай
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.