cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зарац-Карэр
Даследаванні і экспедыцыі
Радыёфізікам акадэмікам Парысам Геруні былі арганізаваны некалькі экспедыцый (у тым ліку і з міжнародным удзелам) да помніка. У 2004 ён выдаў кнігу «Армяне і Найстаражытнейшая Арменія», у якой выставіў гіпотэзу пра тое, што наяўнасць у камянях адтулін сведчыць пра тое, што Зарац-Кар (Карахундж) быў найстаражытнейшай абсерваторыяй.
Витеблянин (газета)
«Витеблянин» — інфармацыйна-рэкламная газета. Выдавалася ў 1909 г. у Віцебску на рускай мове. Рэдактар-выдавец — Б. Б. Гурэвіч.
Вядомы 4 нумары (першы нумар за 10(23) сакавіка, апошні — 13(26) сакавіка). Змяшчала інфармацыю гандлёвых фірм і магазінаў пра новыя тавары, паведамляла аб працы майстэрняў, друкавала аб'явы, рэкламу. Газета бясплатна рассылалася дзяржаўным і грамадскім установам, прыватным фірмам, гасцініцам і інш.
Якубова (Сенненскі раён)
Якубо́ва (, Якубово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Архей (значэнні)
Назва Архей маюць:
Ісай Шур
Ісай Шур (Issai Schur; 10 студзеня 1875,  —, ) — нямецкі і ізраільскі матэматык. Адзін са стваральнікаў тэорыі выяўленняў груп, заснавальнік навуковай школы. Член Прускай АН (1922—38).
Біяграфічныя звесткі
Паходзіў з беларускіх яўрэяў. Яго бацькі Машэ Шур і Голда Ландау. Скончыў Берлінскі ўніверсітэт (1901). Вучань Г. Фрабеніуса і Л. Фукса. Атрымаў доктарскую ступень у 1901, стаў выкладчыкам у 1903. Прафесар Берлінскага ўніверсітэта 1910, пасля пераезду ў Бон прафесар Бонскага ўніверсітэта (1919). Замежны член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1929).
Шур адхіліў прапановы пераехаць у ЗША і Вялікабрытанію (у 1934). Тым не менш як яўрэй быў выгнаны з універсітэта (1935) і выключаны з Прускай акадэміі навук (1938). Пераехаў у Палесціну ў 1939. Выкладаў у Яўрэйскім універсітэце ў Іерусаліме.
Навуковая дзейнасць
Займаўся тэорыяй груп, стварыў навуковыя працы па рыманавых разнастайнасцях, тэорыі лікаў і функцый. Сфармуляваў лему аб сплятаючым аператары для канечнамерных непрыводных выяўленняў груп і алгебраў («лемы Шура», 1906). Даказаў тэарэмы аб унітарнай трыянгулярызацыі матрыц (1910), прасторах пастаяннай крывізны, існаванні камутатыўнай падалгебры поўнай матрычнай алгебры і інш., якія названы яго імем (гл. тэарэмы Шура).
Лясавіцы Вельке (гміна)
Лясаві́цы Ве́льке (Lasowice Wielkie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ключборкскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лясавіцах Вельке. Плошча гміны складае 210,84 км². Станам на 2004 год у гміне Лясавіцы Вельке пражывалі 7216 чалавек, шчыльнасць — 34,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Верталёт
Верталёт — аэрадынамічны лятальны апарат, які валодае уласцівасцю рабіць ўзлёт і пасадку па вертыкалі, завісаць у паветры і перамяшчацца ў любым кірунку. Неабходныя для палёту пад'ёмная сіла і цяга ствараюцца адным ці некалькімі апорнымі вінтамі (прапеллерами), якія круцяцца рухавіком (рухавікамі).
Аналагічны апарат з безматорными апорнымі вінтамі называецца аўтажырам або гірапланам.
Класіфікацыя
Развіццё верталёта праходзіць праз некалькі этапаў, такіх як ўстаноўка больш дасканалых рухавікоў, электроннага абсталявання і выкарыстанне розных вузлоў і дэталяў.
IC 1633
IC 1633 — галактыка тыпу E1 у сузор’і Фенікс.
Атонская архітэктура
Атонская архітэктура — гэта архітэктурны стыль, які развіваўся ў час праўлення імператара Атона Вялікага. Стыль з’яўвіўся ў Германіі і выкарыстоўваўся з сярэдзіны X стагоддзя да сярэдзіны XI стагоддзя.
Атонская архітэктура чэрпае натхненне з каралінгскай і візантыйскай архітэктуры. За выключэннем некаторых прыкладаў, створаных пад уплывам васьмікутнай, такіх як (XI стагоддзе, Эльзас) і апсіда , культавая архітэктура мае тэндэнцыю адхіляцца ад цэнтралізаванага плана. Прымаючы ўплывы ад Рымскай базілікі, Атонская архітэктура захоўвае і каралінгскую характэрную двухбаковую пабудову з апсідамі на канцах храму.
Тадэвуш Корсак
Тадэвуш Корсак (, Заскаркі, цяпер — Полацкі раён, Віцебская вобласць — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага княства Літоўскага, генерал-маёр.
Біяграфія
Тадэвуш Корсак нарадзіўся каля 1741 года ў вёсцы Заскаркі або Данева. Паходзіў са шляхецкага роду. Па пратэкцыі караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага Тадэвуш Корсак у 1787 годзе стаў віленскім земскім суддзёй.
Быў адным з самых актыўных паслоў ад Вялікага Княства Літоўскага на чатырохгадовым сейме 1788—1792 гадоў, дамагаўся стварэння асобнай для ВКЛ скарбовай і паліцэйскай адміністрацыі.
На пачатку паўстання 1794 года ў Вялікім Княстве Літоўскім прыбыў у Вільню на чале некалькіх дзясяткаў узброеных навакольных і ўласных сялян. У маі 1794 года ўвайшоў у склад паўстанцкай парадкавай камісіі Віленскага ваяводства. 19-20 ліпеня 1794 года ўдзельнічаў у абароне Вільні разам з атрадам генерала Меена. 31 жніўня 1794 года атрымаў ад Тадэвуша Касцюшкі званне генерал-маёра.
Загінуў 4 лістапада 1794 года пры абароне Прагі. Пахаваны разам з Якубам Ясінскім пры варшаўскім касцёле «На Камёнку».
Тамга Гірэяў
Назва тарак-тамга азначае ў даслоўным перакладзе з крымскататарскай «грэбень-тамга» (taraq — грэбень; tamğa- тамга, таўро). Існуюць розныя інтэрпрэтацыі гэтага сімвалу (грэбень, шалі ў стане раўнавагі і інш.) і напаўлегендарныя гісторыі, якія апісваюць яго паходжанне.
Барысаўка (Стаўбцоўскі раён)
Бары́саўка (, Борисовка) — хутар у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Яўрэйскі ўніверсітэт у Іерусаліме
Яўрэйскі ўніверсітэт у Іерусаліме (האוניברסיטה העברית בירושלים‎) — буйнейшы навуковы і навучальны цэнтр Ізраіля, першы ўніверсітэт у сучасным Ізраілі. Выкладанне ад часу заснавання вядзецца на іўрыце.
Заснаваны ў 1925 годзе. Уваходзіць у першую сотню лепшых універсітэтаў свету (57 месца ў 2011 годзе).
Цікавыя факты
Ва ўніверсітэце выкладаў Ісай Шур, які нарадзіўся ў Магілёве і Яакаў Нахум Эпштэйн з Брэста.
Грэбенка (рака)
Грэ́бенка, Грэбелька  — рака ў Мінскім і Пухавіцкім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пціч (басейн Прыпяці).
Даўжыня ракі складае 18 км. Плошча вадазборнага басейна — 87 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні — 1,3 м/км. Пачынаецца ў лесе на поўнач ад вёскі Аляксееўка. Уяўляе сабой малаводную рэчку, месцамі падобную на ручай, па ходзе рэчышча можа пашырацца. Рака Грэбенка ўпадае ў Пціч ніжэй вёскі Бахаравічы.
Шахтуш
Шахтуш, часам Шатуш (напісанне лацініцай таксама шырока вар’іруецца: Shahtoosh, Shah-tus, Shah-tush або Tosh) — гэта тэрмін, які выкарыстоўваецца для валокнаў і тэкстыльных вырабаў, зробленых з поўсці мёртвай (злоўленай) тыбецкай антылопы.
З гісторыі
Чыру, таксама званы аронга ці тыбецкая антылопа, жыве на плато паміж тыбецкай Лхасай і індыйскім Ладакхам на вышынях 4000-5000 метраў. Самае ранняе пісьмовае паведамленне аб існаванні тонкай воўны гэтай жывёлы датуецца VII стагоддзем.
На працягу стагоддзяў гандляры куплялі сырую воўну тыбецкіх антылоп, якая заўсёды лічылася найлепшай у свеце, і прадавалі яе ў Кашміры, дзе з яе выраблялі раскошныя тканіны толькі для самых заможных пакупнікоў. Спосаб атрымання воўны доўгі час захоўваўся ў сакрэце. У XX стагоддзі, калі попыт на вырабы з шахтуша значна ўзрос, з’явілася інфармацыя аб тым, што воўна атрымліваюць толькі з забітых жывёл. Індыйскі ўрад забараніў імпарт гэтага матэрыялу ў 1975 годзе, але забарона была неэфектыўнай. Нават у XXI стагоддзі большасць людзей, якія займаюцца перапрацоўкай шахтуша, лічаць, што гэта валокны, якія падаюць з жывёл і збіраюцца з ваколіц, дзе іх вылоўліваюць.
Нават у прафесійнай літаратуры апісваюцца здагадкі, што воўна паходзіць, магчыма, з футра розных відаў дзікіх коз. У 1988 годзе некалькі месяцаў даследаванняў сусветна вядомага біёлага прынеслі вырашальныя факты аб паходжанні шахтуша. Мікраскапічныя даследаванні дакладна даказалі, што воўна паходзіць выключна з поўсці тыбецкіх антылоп. Яшчэ адзін аргумент: у 1990-я гады штогод спажывалася каля 3 тон шахтуша, а са збору дзікага валакна атрымлівалася толькі частка гэтай колькасці. У 1995 годзе экспертная камісія прыйшла да высновы, што ў той час пры выхадзе 150 г воўны з жывёлы штогод забівалася каля 20 тысяч антылоп, з-за чаго віду пагражала поўнае знішчэнне. Таму з 1999 года, згодна з міжнароднай канвенцыяй, імпарт воўны з поўсці тыбецкіх антылоп забаронены. З тых часоў вытворчасць тканін з шахтуша скарацілася, але значная частка воўны тыбецкіх антылоп па-ранейшаму кантрабандай перапраўлялася праз Непал у Індыю ў 2010-х, нягледзячы на забароны і жорсткія пакаранні. У 2006 годзе па меншай меры 14 000 чалавек былі занятыя выключна ў перапрацоўцы шахтуша ў Кашміры. Продаж прадуктаў з шахтуша таксама забаронены ў большасці штатаў. Аднак у 2016 годзе, напрыклад, у Тайландзе шалікі прапаноўваліся за 5000 даляраў.
Асаблівасці шахтуша
Поўсць змяшчае больш за 70 % тонкіх валокнаў (тош або туш) дыяметрам 12 мкм і даўжынёй каля 43 мм. Па некаторай (непацверджанай) інфармацыі, тыбецкія антылопы валодаюць валасінкамі дыяметрам 7-9 мкм і таўшчынёй валасоў 50-100 мкм. Большая частка поўсці карычневага, бэжавага або шэрага колеру, усяго каля 12-14 % складаюць белыя валокны.
Апрацоўка воўны
Змешаныя тканіны называюцца і класіфікуюцца ў залежнасці ад утрымання ў іх шантушу:
Shurah Dani = 100 % туша, Bah Dani = 75 % туша/25% пашміны, Aeth Dani = 50 % туша (аснова)/50% пашміны (уток)
Арганізацыя вытворчасці і продажу шалікаў
Вытворчасць шаляў і паясоў засяроджана амаль выключна ў кашмірскім горадзе Срынагар. У шырокім сацыялагічным даследаванні 2006 года тут было зарэгістравана 14 тысяч чалавек, якія займаліся вытворчасцю і гандлем шахтушавым тэкстылем. У іх ліку 108 індывідуальных прадпрымальнікаў, якія закуплялі сыравіну, выдавалі заказы на прадукцыю прыкладна па дваццаці прафесіях вытворчасці мясцовым вытворцам, рэалізоўвалі гатовую прадукцыю самастойна або праз гандлёвых прадстаўнікоў.
З персаналу ў даследванні названы: 9800 прадзільшчыц, 1800 ткачоў, 980 рабочых па падрыхтоўцы да ткацтва (накрахмальванне, мыццё і інш.), 560 вышывальшчыц, 360 рабочых па падрыхтоўцы сыравіны (сарціроўка, абезвалошванне), каля 100 чалавек красільшчыкаў і спецыялістаў па дэкараванню тканін, 33 гандлёвыя агенты.
Ляшкі (гміна)
Ля́шкі (Laszki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Яраслаўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ляшках. Плошча гміны складае 137,85 км². Станам на 2004 год у гміне Ляшкі пражывалі 7012 чалавек, шчыльнасць — 50,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Львоўскі тралейбус
Львоўскі тралейбус (Льві́вський троле́йбус) — адзін з відаў грамадскага транспарту горада Львоў. Рух адкрыты 27 лістапада 1952 года.
IC 1634
IC 1634 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Канверт
Канве́рт (Kuvert, сouvert, couvrir — пакрываць) — абалонка для ўкладання, захоўвання і перасылкі папер або плоскіх прадметаў, звычайна пісем. Найбольш распаўсюджаныя паштовыя канверты.
Класіфікацыя па памерах і наяўнасці акна
У залежнасці ад памераў вылучаюць канверты тыпаў С6, DL (для вясельных запрашэнняў), C5, C4 і B4:
Канверты памерамі 114 × 162 мм (С6), 110 × 220 мм (DL), 162 × 229 мм (C5) могуць вырабляцца з вокнамі на месцы зоны адрасу адрасата і іх абазначаюць: C6/О; DL/О; C5/О.
Беларуская незалежніцкая партыя
Беларуская незалежніцкая партыя (БНП) — вайскова-палітычная арганізацыя беларускіх дзеячаў, створаная ў гады Другой сусветнай вайны.
Гісторыя
БНП была ўтворана праўдападобна на мяжы 1939—1940 у Вільні (паводле іншай версіі, у Мінску ў 1942). Ініцыятарам яе ўзнікнення быў адзін з ідэолагаў беларускага нацыянальнага руху ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, а аб’ядноўвала яна дзеячаў маладога пакалення.
Кіравалася створанымі да восені 1942 Цэнтральным Камітэтам і пяццю акруговымі камітэтамі. Кіраўнікі: Усевалад Родзька (цэнтральны камітэт), Міхал Вітушка (сябар ЦК), Дзмітрый Касмовіч (сябар ЦК), Юльян Саковіч (мінскі акруговы камітэт), Аляксей Сянкевіч (мінскі акруговы камітэт — пасля гібелі Юльяна Саковіча ў чэрвені 1943 г.), Францішак Аляхновіч (віленскі акруговы камітэт), Янка Гінько (глыбоцкі акруговы камітэт), Рыгор Зыбайла (слонімскі акруговы камітэт), Віктар Сікора (пастаўскі акруговы камітэт), Іван Гелда (беластоцкі акруговы камітэт) і інш. Структуры БНП існавалі ў 1942-1943 на Браншчыне і Смаленшчыне. Выпускала фармальна нелегальны орган друку «Бюлетэнь БНП», пасля вайны — бюлетэнь «Праца і Воля» (2 нумары, 1949). Фармальна БНП прадстаўлялася як патрыятычная і канспірацыйная арганізацыя з задачай збройнай барацьбы за незалежнасць Беларусі, рэальна кіраўніцтва ад пачатку супрацоўнічала з Абверам.
Практычную дзейнасць БНП пачала ў чэрвені 1944, стварэннем некалькі канспірацыйных груп у Беларусі дзеля вядзення разведкі і дыверсій у тыле Чырвонай Арміі (паводле інш. крыніц, падрыхтоўка такіх груп з дапамогаю Абверу вялася з восені 1943, асабліва актыўна зімой-вясной 1944 ). Выконваючы непасрэдную сваю задачу барацьбы з савецкім войскам у Беларусі, БНП кіравала беларусаў-добраахвотнікаў у вайсковую школу «Дальвіц» (таксама вядомую як беларускі дэсантны батальён «Дальвіц»). Парашутныя закідванні груп з батальёну «Дальвіц» у Беларусь працягваліся з верасня 1944. Частка гэтых груп, як паведамлялася ў інфармацыйных дакументах БНП, працягвала дзейнічаць яшчэ зімою 1945/1946, і нават да 1956.
У якасці палітычнай праграмы прапаноўвалася выкарыстанне «непазбежнага канфлікту» саюзнікаў пасля перамогі над Германіяй, мацаванне ўласных (узброеных) сіл і ўзброеная барацьба за незалежнасць Беларусі ва ўмовах узгаданага канфлікту.
Пасля эвакуацыі з Беларусі ў 1944 у Германіі быў створаны Замежны Сектар БНП (кіраўнік Дз. Касмовіч). У 1944 кіраўніцтва БНП рэзка крытыкавала Беларускую Цэнтральную Раду і асабіста Р. Астроўскага за кан’юнктурніцтва, марыянеткавы характар дзеянняў, нарэшце, спыніла ўсякае супрацоўніцтва ў пач. 1945. Асабліва моцна БНП выказвала незадавальненне няўдалай арганізацыяй «эвакуацыі з Беларусі» ў 1944 і стратай большай часткі асабовага складу БКА, таксама неэфектыўнасцю дзеянняў Астроўскага па стварэнні беларускага войска ў Германіі. Адзначаецца, што такія закіды з’яўлялі выключна нямецкія вайсковыя патрэбы канца вайны (задача абароны Германіі любой цаной).
Пасля раззбраення батальёну «Дальвіц» у Чэхіі (1945), частка яго асабовага складу накіравалася ў Беларусь для працягу ўзброенай барацьбы, але на Беласточчыне была выкрыта савецкай бяспекай і амаль цалкам арыштавана. Кіраўнікі былі суджаныя ў «справе шасцёх» (верагодна, май 1946), Родзька і Гелда пакараныя смерцю.
Пасля вайны БНП дзейнічала сярод беларускіх супольнасцяў у заходніх акупацыйных зонах і Заходняй Еўропе. У 1948—1949 вакол пытання падтрымкі Беларускага нацыянальнага цэнтру ў шэрагах кіраўніцтва партыі адбыўся падзел, кожная з груповак прэтэндавала на назву БНП (у выніку Б. Рагуля, М. Рагуля, У. Набагез выключаны з ЦК). У далейшым (1954), лідары БНП прызнавалі БЦР як «адзіны легітымны прадстаўнічы цэнтр», а Астроўскага як «вялікага і заслужанага беларускага патрыёта», рэзка выступалі супраць удзелу беларускай моладзі ў скаўцкім і хрысціянска-моладзевым рухах.
У сярэдзіне 1950-х, без фармальнага роспуску партыі, Замежны Сектар БНП увайшоў у Беларускі вызвольны фронт, арганізаваны Дз. Касмовічам.
Прысяга беларускай незалежніцкай партыі
''Прысягаю на Бога, што буду верным да смерці свайму Народу і Бацькаўшчыне, буду аддана і самаахвярна змагацца за незалежнасць Беларусі і за шчасце і волю Беларускага Народа. Уступаючы ў рады БНП, прысягаю не здрадзіць яе спраў і тайнаў ані словам, ані чынам, хоць бы мяне чакалі найбольшыя спакусы і мукі. За справу БНП прысягаю аддаць у кожную хвіліну жыццё, бо ведаю, што яе справа - гэта справа волі і шчасця Беларускага Народа і Бацькаўшчыны, і што сёння толькі ў шчыльных радах БНП мы здабудзем незалежнасць Беларусі і дамо адпор нашым ворагам. Ведаю, што за здраду спраў і тайнаў партыі кожны яе сябра караецца смерцю. Ад сённяшняга дня - я актыўны змагар і працаўнік БНП''
Пераможнік
Перамо́жнік (, Переможник)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 3 км на поўдзень ад вёскі Новааляксандраўка; на лініі Магілёў I — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Дрануха і станцыяй Верамейкі.
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1859 года
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1859 года — частковае сонечнае зацьменне 147 сараса.
Зацьменне 4 сакавіка 1859 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1859 годзе і 144-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 3 лютага 1859 года, наступнае — 29 ліпеня 1859 года.
Херма
Хе́рма (, Херма) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мухавецкага сельсавета. Размешчана за 19 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Брэста.
Гісторыя
У пачатку 20 стагоддзя невялікая вёска ў Камянец-Жыровіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Брэсцкім павеце Палескага ваяводства. З 1939 года ў складзе БССР. У складзе сельскагаспадарчага прадпрыемства "Племзавод ""Мухавец".
Луга (Іспанія)
Луга (Lugo) — горад у паўночна-заходняй Іспаніі, аўтаномнай супольнасці Галісія. Насельніцтва — 97 635 (2011). Луга з'яўляецца адзіным горадам у свеце, які акружаны поўнасцю захавалымі рымскімі сценамі, якія дасягаюць у вышыню ад 10 да 15 метраў і маюць сістэму з 71 вежы і 10 брам. Гэтыя сцены III стагоддзя знаходзяцца пад абаронай ЮНЕСКА, гэта значыць унесены ў Cусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Мост праз раку Мінью па сутнасці мае рымскае паходжанне, аднак праз шматлікія рамонты на працягу стагоддзяў яго рымскі характар​​ быў страчаны.
Гісторыя
Горад быў заснаваны, верагодна, кельтамі і прысвечаны Лугасу, кельцкаму богу святла, клятвы і мастацтва. Пазней рымскі ваенны Павел Фабій Максім заваяваў горад і назваў яго Люк Аўгусці (Lucus Augusti) у 13 годзе да н.э. Места стала рымскім ваенным лагерам, у той час як Рымская імперыя скончыла заваёву поўначы Пірэнейскага паўвострава. Горад увайшоў у склад правінцыі Тараконская Іспанія і быў галоўным горадам племя капоры. Не зважаючы на тое, што горад быў невялікім па памеры, ён адыгрываў значную ролю ў рымскі перыяд, бо размешчаны ў цэнтральнай частцы буйнога рэгіёна здабычы золата, што ў рымскі перыяд вялася вельмі актыўна.
У канцы V стагоддзя горад меў свайго біскупа і застаўся адміністрацыйным цэнтрам свеваў і вестготаў, перш, чым сышоў у заняпад.
Лятовіч (гміна)
Лято́віч (Latowicz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Міньскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лятовічы. Плошча гміны складае 114,15 км². Станам на 2010 год у гміне Лятовіч пражывалі 5561 (2010 r.) чалавек, шчыльнасць — 49,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 18 населеных пунктаў.
Сезон 2016 ЖФК Надзея-СДЮШАР-7
У 2016 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея-СДЮШАР-7» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Тэўчытланская традыцыя
Тэўчытланская традыцыя — дакалумбава грамадства, якое існавала на тэрыторыі сучасных мексіканскіх штатаў Наярыт і Халіска. Назва паходзіць ад горада Тэўчытлан у штаце Халіска.
Паходжанне
Тэўчытланская традыцыя з'яўляецца далейшым развіццём Традыцыі шахтавых магіл у заходняй Мексіцы, аднак замест адносна невялікіх цэнтраў з'яўляюцца буйныя, такія, як Гуачымантонес. Хоць самыя раннія помнікі архітэктуры тэўчытланскай традыцыі ўзыходзяць да 300 г. н. э., узнікненне культуры датуецца стагоддзем раней, каля 200 г. н. э., ці фармацыйным перыядам месаамерыканскай храналогіі. Тэўчытланская традыцыя рэзка і нечакана знікае ў канцы класічнай эры, каля 900 г. н. э.
Архітэктура
Характэрнымі рысамі тэўчытланскай традыцыі з'яўляюцца круглыя плошчы са збудаваннямі, размешчанымі ў выглядзе канцэнтрычных акружнасцей, і канічныя ступеньчатыя піраміды. Як лічыць археолаг Філ Вейганд (Phil Weigand), гэтыя незвычайныя збудаванні «унікальны для месаамерыканскай архітэктуры і не існуюць нідзе больш у свеце». Збудаванне, якое аддалена нагадвае круглую піраміду, маецца ў Сейбалі, археалагічным помніку культуры мая.
Грамадскі лад
Шэраг характарыстык сведчыць пра існаванне іерархічнага грамадства. Відаць, доступ на круглыя плошчы, якія мелі культавую ролю, дазваляўся толькі эліце. З іншага боку, паўумацаваныя пасёлкі, выяўленыя на межах Тэўчытланскай культуры, кажуць пра магчымую палітычную раздробненасць гэтага грамадства.
Знікненне
Пачатак посткласічнай эры ў Заходняй Мексіцы, як і ў іншых месцах Месаамерыкі, характарызуецца рэзкімі зменамі. Каля 900 г. н. э. круглыя піраміды, плошчы і канцэнтрычныя групы выцясняюцца больш прымітыўнай прамавугольнай архітэктурай, што азначае «поўнае і канчатковае крушэнне» Тэўчытланскай традыцыі, магчыма, пад напорам дзяржавы Тараска.
Витебская жизнь
«Витебская жизнь» — штодзённая грамадска-палітычная, навуковая і літаратурная газета памяркоўна-ліберальнага кірунку. Выдавалася з 1(14) лютага да 28 лютага (13 сакавіка) 1906 г. у Віцебску на рускай мове. Выдавец — прысяжны павераны Ф. Ю. Држэвінскі, рэдактар — урач, дэпутат 1-й Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі Р. Я. Брук. Выйшлі 22 нумары.
Рэдакцыя абвяшчала, што апрача мясцовых аўтараў з газетай будуць супрацоўнічаць лідары кадэтаў П. Б. Струвэ і П. М. Мілюкоў, латышскі сацыял-дэмакрат П. I. Стучка. Выступала за буржуазна-дэмакратычныя рэформы, за мірны пераход ад паліцэйска-бюракратычных метадаў кіравання да канстытуцыйнай прававой дзяржавы. Надрукавала праграмны дакумент кадэтаў «Ад групы рускіх канстытуцыяналістаў», у якім асуджаліся «тэрарыстычная група эсэраў» і ўрадавы тэрор супраць удзельнікаў рэвалюцыйнага руху. У інфармацыі пра з'езд гандлёва-прамысловай партыі (2 — 6 лютага 1906, Масква) крытыкавала кансерватызм акцябрыстаў. У артыкуле «Дыктатура пралетарыяту» А. С. Ізгоева з пазіцый кадэцкага лібералізму крытыкавалася тэорыя і палітычная тактыка бальшавікоў. Асуджала ваенна-палявыя суды і расправы над паўстанцамі ў беларуска-літоўскіх губернях, Эстоніі, абараняла ад хлуслівых абвінавачанняў Латышскую арганізацыю РСДРП. Друкавала вершы, эцюды і апавяданні мясцовых пісьменнікаў, змясціла фельетон пра палітыку старшыні Савета Міністраў С. Ю. Вітэ. Інфармавала пра тэатральнае жыццё ў Віцебску.
Вайнілаўшчына (Стаўбцоўскі раён)
Вайні́лаўшчына (, Войниловщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Сцяг Аляскі
Сцяг Аляскі (Flag of Alaska) ― адзін з сімвалаў амерыканскага штата Аляска.
Сцяг быў распрацаваны ў 1926 годзе 13-гадовым выхадцам Аляскі руска-алеуцка-шведскага паходжання Бэнні Бэнсанам, у 1927 годзе прыняты ў якасці афіцыйнага сімвала Тэрыторыі Аляска, якая стала 3 студзеня 1959 года штатам.
Вялікая Мядзведзіца сімвалізуе моц, а Палярная зорка ― поўнач (Аляска ― самая паўночная тэрыторыя ЗША).
Бурштын
Буршты́н, янтар (ад bernstein; electrum, стар.-грэч. τò ήλεκτρον) — мінерал, арганічнае злучэнне, выкапнёвая акамянелая смала хвойных дрэў верхнемелавога-палеагенавага перыядаў.
Аморфны вуглевадарод, прыкладная хімічная формула C10H16O4. Трапляецца ў выглядзе зерняў, жаўлакоў і пласцін памерам ад некалькіх міліметраў да 50 см у папярэчніку. У прыродзе звонку мае непразрыстую скарынку прадуктаў акіслення. Колер жоўты і карычневы розных адценняў, аранжавы, малочна-белы, зеленаваты і інш. Празрысты або замутнены. Бляск шкляны або смалісты. Цвёрдасць 2-3, шчыльнасць 1,1 г/см³. Дыэлектрык. Плавіцца пры тэмпературы 250—300 °C.
Бурштын утвараецца ў працэсе акамянення смалы і наступнага пераадкладання і пахавання ў прыбярэжных морах, лагунах, дэльтах рэк.
Каштоўны камень, выкарыстоўваецца ў ювелірнай справе, для мастацкіх вырабаў. Частка ўзораў бурштыну мае ўключэнні насякомых і раслінных рэшткаў — такія экзэмпляры высока цэняцца.
Асноўныя радовішчы бурштыну на берагах Балтыйскага мора: Расія (Калінінградская вобласць), Польшча, Германія. Вядомы радовішчы і за межамі гэтага рэгіёну.
На Беларусі найбольш перспектыўны на бурштын раён — заходняя частка Палесся. Адклады бурштыну знаходзяцца на глыбіні 15-80 м.
Маеўскі
Маеўскі — прозвішча.
Витебский Курьер
Витебский Курьер — грамадска-палітычная газета Віцебска. У 1995 годзе змяняла назву на «Витебский Курьер М». Выходзіла з 1990 да жніўня 2008 года на рускай і беларускай мовах. Пасля аднаўлення і перарэгістрацыі ў Расіі выходзіць з 18 верасня 2009 года па сённяшні дзень. Асвятляе грамадска-палітычнае, эканамічнае і культурнае жыццё Віцебска і вобласці.
Друкуе матэрыялы па гісторыі Віцебшчыны, нататкі пра славутых землякоў. Змяшчае навіны рэспубліканскага і міжнароднага ўзроўню.
Забароны
У канцы жніўня 2020 года па загаду Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь доступ на сайт выдання http://vkurier.by у краіне быў абмежаваны за асвятленне рэсурсам пратэстаў у Беларусі.
Вадазбор
Вадазбор, вадазборны басейн, вадазборная плошча — тэрыторыя, з якой у раку ці яе сістэму, або ў возера сцякаюць паверхневыя і падземныя воды. Абмежаваны водападзеламі. Гідралагічнае значэнне вадазбору ў ператварэнні атмасферных ападкаў у сцёк.
Барга
Барга (Barga) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Вадазбор
Найважнейшая характарыстыка вадазбору — яго плошча.
Барга
Насельніцтва складае 10186 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 153 чал./км². Займае плошчу 67 км². Паштовы індэкс — 55051. Тэлефонны код — 0583.
Вадазбор
З рэк Зямлі найбольшыя вадазборы ў Амазонкі (~7200 тыс. км²), Конга (~3700 тыс. км²), Місісіпі (~3200 тыс. км²).
Барга
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Cristoforo.
Вадазбор
З рэк Беларусі найбольшыя вадазборы ў Дняпра з Прыпяццю (118 тыс. км²), Нёмана (б.з. 44 тыс. км²), Заходняй Дзвіны (б.з. 32 тыс. км²).
Барга
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Шот-Мельгір
Шот-Мельгі́р, Мельгі́р (شط ملغيغ) — бяссцёкавае перасыхаючае салёнае возера ў Паўночнай Афрыцы, самае буйное на тэрыторыі Алжыра.
Размешчана на захадзе серыі западзін, якія цягнуцца ўглыб Сахары ад заліва Габес у Тунісе. У зімовы перыяд дажджоў вада, якая сцякае з гор Арэс па вадзі Джэдзі, напаўняе возера. Пры максімальным узроўні (26 м ніжэй узроўню мора) плошча возера дасягае 6700 км², а шырыня ў напрамку ўсход-захад — 130 км. Улетку Мельгір перасыхае і ператвараецца ў саланчак. Пры гэтым ніжэйшы пункт упадзіны знаходзіцца на ўзроўні −40 м ніжэй за ўзровень мора, што робіць яе самай нізкай у Алжыры. Побач размешчаны гарады Біскра, Эль-Уэд і Тугурт.
Возера ўключана ў спіс угоддзяў Рамсарскай канвенцыі.
Водападзел
Водападзел — граніца паміж басейнамі рэк, азёраў, мораў, акіянаў. У горных краінах водападзелы звычайна супадаюць з грабянямі хрыбтоў; на раўнінах, асабліва плоскіх і забалочаных, выражаны няясна.
Галоўны водападзел рачных басейнаў Беларусі аддзяляе басейны Дняпра, з аднаго боку, і Заходняй Дзвіны, Нёмана, Буга, з другога, і праходзіць па найбольш узвышанай частцы тэрыторыі з поўначы на поўдзень — па Аршанскім і Мінскім узвышшах, цераз Капыльскую граду і па паўднёва-заходняй ускраіне Палесся.
Гафса (горад)
Га́фса (قفصة) — горад у цэнтральнай частцы Туніса, адміністрацыйны цэнтр вілаета Гафса. Насельніцтва 81,9 тыс. чал. (2006). Вузел аўтадарог, чыгуначная станцыя. Міжнародны аэрапорт.
Гісторыя
Адзін з найстаражытных гарадоў Туніса. Берберская крэпасць, вядомая пад рымскай назвай Капса (Capsa), спалена рымлянамі ў 106 да н.э.). Квітнеючы рымскі горад пры Траяне, візантыйская калонія пры імператары Юстыніяне I. У 668 н.э. захоплены арабамі.
Аазіс Капса быў адным з апошнім прыстанкаў для рэштак хрысціянскага раманамоўнага насельніцтва пасля пачатку арабскіх заваяванняў. Паводле сведчанняў арабскага падарожніка і гістарыёграфа Ал-Ідрысі, насельніцтва Капсы ў XII стагоддзі было пераважна раманамоўным.
Славутасці
Захаваліся помнікі рымскага (вадаёмы з мазаікай) і сярэднявечнага (крэпасць, Вялікая мячэць) перыядаў.
Брус Палмер
Брус Палмер-малодшы (Bruce Palmer Jr.; 13 красавіка 1913 — 10 кастрычніка 2000) — генерал арміі ЗША, камандаваў 18-м паветрана-дэсантным корпусам, 2-м палявымі атрадам у В’етнаме і выконваў абавязкі начальніка штаба арміі ЗША з ліпеня па кастрычнік 1972 года. Удзельнік Другой сусветнай, В’етнамскай вайны і амерыканскай акупацыі Дамініканскай Рэспублікі.
Біяграфія
Палмер нарадзіўся ў Осціне, штат Тэхас, 13 красавіка 1913 года.
У 1936 годзе Палмер скончыў Ваенную акадэмію ЗША. Пасля ён служыў у 8-м кавалерыйскім палку ў Форт-Бліс. З чэрвеня па верасень 1939 года займаў пасаду ад’ютанта гэтага падраздзялення.
У 1940 годзе Палмер скончыў кавалерыйскую школу ў Форт-Райлі, штат Канзас. Да 1942 года быў камандзірам атрада і эскадрыллі 6-й кавалерыйскай (механізаванай) дывізіі. У 1942—1943 Палмер служыў у аператыўным аддзеле Генеральнага штаба ваеннага ведамства. У 1944—1945 гадах быў начальнікам штаба 6-й пяхотнай дывізіі ў аперацыях у паўднёва-заходняй частцы Ціхага акіяна падчас Другой сусветнай вайны.
У 1945—1946 гадах знаходзіўся ў Карэі, дзе камандаваў 63-м пяхотным палком. У 1947—1949 быў кіраўніком планаў і аперацый 1-й арміі ЗША. Пасля быў інструктарам тактыкі, а затым дырэктар навучання ў пяхотным вучылішчы. Па сумяшчальніцтве прайшоў базавы курс навучання паветрана-дэсантнай дзейнасці. У 1952 годзе скончыў ваеннае вучылішча арміі ЗША.
У 1952—1954 гадах Палмер быў сакратаром Генеральнага штаба і начальнікам аддзела планаў еўрапейскай арміі ЗША. Затым стаў камандзірам 16-га пяхотнага палка. У 1955—1957 гадах служыў на факультэце ваеннага вучылішча арміі ЗША і быў намеснікам сакратара Генеральнага штаба і афіцэрам сувязі Белага дома. У 1959—1961 быў намеснікам каменданта ваеннага вучылішча арміі, а з 1961 па 1962 — памочнікам камандзіра 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі, пасля — начальнікам штаба 8-й арміі ЗША, затым —  памочнікам намесніка начальніка штаба па планах і аперацыях і да 1965-га — намеснікам начальніка штаба па ваенных дзеяннях.
У 1965 годзе Палмер стаў камандзірам 18-га паветрана-дэсантнага корпуса і адначасова камандаваў аператыўнай групай 120 і сухапутнымі войскамі ЗША падчас аперацыі інтэрвенцыі ЗША ў Дамініканскай Рэспубліцы ў маі 1965 года.
З 1967 па 1968 год Палмер быў камандуючым 2-м палявым атрадам у В’етнаме і намеснікам камандуючага арміяй Злучаных Штатаў у В’етнаме. З 1 жніўня 1968 года па 30 чэрвеня 1972 года займаў пасаду намесніка начальніка штаба арміі ЗША. Пасля, з 1 ліпеня па 11 кастрычніка, выконваў абавязкі начальніка штаба арміі ЗША.
У верасні 1974 годзе звольніўся са службы. Памёр 10 кастрычніка 2000 года. Пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках побач са сваім бацькам Брусам Палмерам-старэйшым.
Сям’я
Бацька Брус Палмер-старэйшы быў брыгадным генералам, а яго дзед па бацькавай лініі Джордж Генры Палмер атрымаў Медаль Пашаны падчас грамадзянскай вайны ў ЗША.
У 1936 годзе Палмер ажаніўся з Кей Сіберт. Яна памерла ў 1996-м. У іх былі сын Брус і дзве дачкі, Морын і Робін.
Ангелы (дынастыя)
А́нгелы (Ἄγγελοι) — дынастыя візантыйскіх імператараў (1185—1204 гады)
Паходжанне
У навуковым асяроддзі няма адзінага меркавання наконт паходжання роду. Нягледзячы на ўяўную відавочнай этымалогію прозвішча, такая ўзнёслая мянушка выпадае з шэрагу візантыйскіх фамільных імёнаў. В. Васільеўскі і А. Васільеў адносілі тэрмін Ангелы да англічан. П. Лемерль лічыў, што гаворка ідзе пра прастачыну. Р. Бартыкян выказаў думку, што Ангел або Агел з’яўляецца вобласцю Амід, і што Кекаўмен мае на ўвазе мусульманіна, які служыў Візантыі. А. Каждан не выключыў армянскага паходжання роду, адзначыўшы, што верагодна іх радзіму трэба шукаць у армяна-сірыйскіх лімітрофах на ўсходніх межах Візантыі.
Заснаванне
Пачатак узвышэнню дынастыі Ангелаў паклаў Канстанцін, сын Мануіла, ажаніўшыся ў 1118 годзе з малодшай дачкой імператара Аляксея I Камніна Феадорай і атрымаўшы тытул паніперсеваста. Ад яго другога сына Андроніка паходзіць візантыйская імператарская дынастыя, а ад самага малодшага незаконнанароджанага сына севастакратара Іаана, які памёр у 1200 годзе, — дынастыя дэспатаў Эпіра.
На троне Візантыі
Ангелы праводзілі палітыку раздачы проній і прывілеяў, узмацнілі падатковы прыгнёт, растрачвалі казну на банкеты і забавы. Кіраванне Ангелаў — час аслаблення дзяржавы, абвастрэння ўнутраных супярэчнасцей і дынастычнай барацьбы. Армія слабела, флот знаходзіўся ў жаласным стане. Імперыя ў цэлым перажывала крызіс, рэзка скарачаліся яе межы.
Спіс захворванняў сланечніка
У гэтым артыкуле прыведзены спіс захворванняў і.
Гарэлы Луг
Гарэ́лы Луг (, Горелый Луг) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іканскага сельсавета.
У 1924—1925 гадах цэнтр Гарэлалужскага сельсавета.
IC 1635
IC 1635 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Каменка (Стаўбцоўскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Перасадачная
Пераса́дачная (, Пересадочная)  — закрытая станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана на лініі Чарнігаў — Сэмыходы, паміж станцыяй Ёлча і закрытым прыпыначным пунктам Калыбань.
Хабараўскі працэс
Хабараўскі працэс — судовы працэс, які праходзіў з 25 па 30 снежня 1949 года ў Ваенным трыбунале Прыморскага ваеннай акругі (горад Хабараўск) па справе 12 ваенных злачынцаў — былых вышэйшых афіцэраў японскай арміі, вінаватых у падрыхтоўцы (з 1931) і выкарыстанні бактэрыялагічнай зброі.
Перад судом паўсталі:
Лягніцке Поле (гміна)
Лягні́цке По́ле (Legnickie Pole) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лягніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лягніцке Поле. Плошча гміны складае 85,37 км². Станам на 2011 год у гміне Лягніцке Поле пражывалі 5 172 чалавекі, шчыльнасць — 58,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 18 населеных пунктаў.
Прыпяцкі прагін
Прыпяцкі прагін — адмоўная тэктанічная структура Усходне-Еўрапейскай платформы. Размяшчаецца на паўднёвым усходзе Беларусі ва ўсходняй частцы Палесся. На поўначы мяжуе (па глыбінных разломах з амплітуй 4—5 км) з Беларускай антэклізай і Жлобінскай седлавінаю, на поўдні — з Украінскім шчытом, на захадзе — з Палескай седлавінаю, на ўсходзе праз Брагінска-Лоеўскую седлавіну пераходзіць у Дняпроўска-Данецкі прагін. Даўжыня да 260 км, шырыня да 130 км. Складаецца з уласна Прыпяцкага грабена і яго паўночнага пляча — Гарадоцка-Хацецкай ступені.
Крышталічны фундамент на глыбіні ад 1 да 4—6 км. У платформавым чахле выяўлены адклады верхняга пратэразою, дэвонскай, каменнавугальнай, пермскай, трыясавай, юрскай, мелавой, палеагенавай, неагенавай і чацвярцічнай сістэм. Асноўнае месца ў разрэзе займаюць верхнедэвонскія адклады, ¾ якіх складаюць саляносныя (ніжняя франская і верхняя фаменская) і міжсалявая (ніжнефаменская) тоўшчы. Фарміраванне Прыпяцкага прагіну як інтракратоннага грабена адбылося ў герцынскі этап, якому адпавядаюць 3 асноўныя структурныя паверхі: ніжні (складзены эйфельска-жывецкімі і ніжнефранскімі ўтварэннямі), сярэдні (верхнефранскімі, фаменскімі, каменнавугальнымі, ніжнепермскімі адкладамі) і верхні (верхнепермскімі і ніжне-сярэднетрыясавымі). У ніжнім структурным паверсе і ніжняй частцы сярэдняга пераважаюць дыз’юнктыўныя дыслакацыі, а ў верхняй частцы сярэдняга і ў верхнім — выразныя плікатыўныя формы са значным уздзеяннем саляной тэктонікі.
Паверхня фундамента, ніжні структурны паверх і ніжняя частка сярэдняга падзелены сістэмай субшыротных разломаў на тэктанічныя ступені, горсты і грабены, якія аб’ядноўваюцца па марфалагічных прыкметах у 3 структурныя зоны: Паўночную, Цэнтральную і Паўднёвую. У Паўночнай структурнай зоне вылучаны: Бярэзінская, Рэчыцка-Шацілкаўская і Маладушынска-Чырвонаслабодская ступені; у Цэнтральнай — Капаткевіцка-Велікаборская, Шастовіцкая і Мазырская ступені, Петрыкаўскі і Хобненска-Хойніцкі пахаваныя выступы; у Паўднёвай — Нараўлянскі горст, Ельскі грабен і Выступовіцкая ступень. Тэктанічныя ступені, грабены і горсты ўскладнены зонамі прыразломных падняццяў і апусканняў, складзеных лакальнымі структурамі, якіх больш за 140. У сярэднім і верхнім структурных паверхах вылучаюцца валы, падняцці і сінклінальныя зоны. У этапы найбольш актыўнага развіцця Прыпяцкага прагіну праявілася глыбінная і саляная тэктоніка, вулканізм і фарміраваліся асноўныя структурныя элементы.
Віленскі музей старажытнасцей
Гісторыя стварэння музея
Я. Тышкевіч валодаў шырокім навуковым кругаглядам, быў вельмі настойлівым у дасягненні сваіх мэт, у ім спалучаліся арганізацыйны энтузіязм з навуковай эрудыцыяй. Грамадскі аўтарытэт, які ён здабыў дзякуючы гэтым якасцям, дапамог яму вельмі хутка аб’яднаць вакол сябе навукоўцаў, а таксама аматараў гісторыі і старажытнасцей, прыцягнуць увагу мясцовай адміністрацыі да ідэі стварэння музея. У 40-х гг. XIX ст. віленская гісторыка-археалагічная калекцыя, якой валодаў Я. Тышкевіч, набыла грамадскае значэнне. Яна рэгулярна папаўнялася не толькі ў выніку навуковых даследаванняў уладальніка, але таксама за кошт ахвяраванняў мецэнатаў і энтузіястаў. Азнаёміцца з гэтай калекцыяй мог кожны, хто цікавіўся гісторыяй.
Аднак сам Я. Тышкевіч не быў задаволены такім становішчам і меў больш шырокія планы. У 1848 г. ён звярнуўся да віленскага генерал-губернатара Ф. Я. Міркавіча з праектам стварэння музея ў Вільні, падмуркам якога, на думку аўтара, павінна была стаць яго асабістая калекцыя. Можна меркаваць, што на гэтае рашэнне паўплываў прыклад скандынаўскіх музеяў, якія Тышкевіч аглядаў падчас навуковых падарожжаў, у прыватнасці Музей паўночных старажытнасцей, створаны Х. Томсенам у Капенгагене, — лепшы ў навуковых адносінах у тагачаснай Еўропе.
Ф. Я. Міркавіч падтрымаў праект і дадаў да яго прапанову аб адкрыцці пры музеі камісіі на прыкладзе Кіеўскай археалагічнай камісіі, якая ў той час разгарнула актыўную навуковую дзейнасць. У яго лісце, накіраваным у Пецярбург па гэтым пытанні, у прыватнасці, адзначалася: «Стварэнне музеума пакладзе пачатак збіранню і захаванню мноства каштоўных для навукі актаў, рукапісаў і старажытных рэчаў, сёння пакінутых без увагі ў архівах розных гарадоў даручанай мне тэрыторыі, а таксама без усялякай карысці перахоўваючыхся ў бібліятэках старых каталіцкіх кляштароў і касцёлаў; прыхільнае ж прыняцце дара графа Тышкевіча, маем надзею, абудзіць дух мецэнацтва і ў іншых уладальнікаў падобных збораў і бібліятэк…».
Рэзалюцыя Мікалая І: «не бачу перашкодаў, але з адпаведнай разборлівасцю» затармазіла арганізацыю музея і камісіі. І толькі ў красавіку 1855 г., нягледзячы на процістаянне мясцовых чыноўнікаў, «Палажэнне аб музеуме старажытнасцей і часовай археалагічнай камісіі ў Вільні» было зацверджана. Палажэнне было часовым і дзейнічала на працягу трох год. Згодна з ім, сфера дзейнасці новай камісіі была вельмі шырокай. Яна павінна была займацца вывучэннем беларускіх земляў «…ня толькі ў гістарычным, але і ў гандлёвым, прамысловым і статыстычным адносінах». Музей і камісія падпарадкоўваліся міністэрству народнай асветы, для іх уводзіўся адзіны штат. Сябрамі камісіі маглі стаць асобы, маючыя навуковыя даследаванні і ў распараджэнні якіх былі матэрыяльныя сродкі для дапамогі ствараемай установы. Старшынёй камісіі і апякуном музея стаў Я. Тышкевіч, яго намеснікам — М. Балінскі, навуковым сакратаром — М. Круповіч, а членамі камісіі — археолаг К. Тышкевіч, былыя прафесары Віленскага універсітэта І. Ярашэвіч і М. Гамаліцкі, гісторыкі І. Крашэўскі і Т. Нарбут, паэт У. Сыракомля і інш.
Музейныя прадметы былі сістэматызаваны паводле калекцыйнага прынцыпу, што адпавядала дасягненням экспазіцыйнай практыкі тагачаснай Еўропы. На момант адкрыцця экспазіцыя выглядала наступным чынам:
У пачатку 1856 г. пабудова экспазіцыі была амаль скончана і ўжо на першым пасяджэнні камісіі, якое адбылося 11 студзеня 1856 г., Я. Тышкевіч прапанаваў скласці каталогі па ўсіх раздзелах музея. Кожную калекцыю каталагізаваў асобны сябра камісіі, маючы вопыт работы з дадзенай групай першакрыніц. Каталагізацыяй найбольш значнай, археалагічнай калекцыі заняўся А. Кіркор — вучоны, вядомы сваімі працамі па археалогіі.
17 красавіка 1856 г. ва ўрачыстай абстаноўцы адбылося афіцыйнае адкрыццё Віленскага музея старажытнасцей. У ім бралі ўдзел прадстаўнікі ўлад, святары, вайскоўцы, рамеснікі, літаратары і студэнты — усіх каля 300 асоб. Будынак музея быў прыгожа ілюмінаваны, а ўсе запрошаныя атрымалі ўлёткі з вершам, напісаным з гэтай нагоды Ул. Сыракомляй.
У сваёй прадмове ў той дзень Я. Тышкевіч з падзякай узгадваў імёны шматлікіх мецэнатаў, якія ахвяравалі музею матэрыяльныя каштоўнасці і грошы. Ахвяраванні былі атрыманы ад 102 асоб, сярод якіх буйнейшыя зрабілі Адам Кіркор і Юзаф Крашэўскі, перадаўшыя матэрыялы археалагічных раскопак, І. Кулакоўскі, ахвяраваўшы архіўныя матэрыялы па гісторыі Рэчы Паспалітай XVI—XVIII ст., мітрапаліт віленскі Іосіф (Сямашка), які перадаў асобнік Статута Вялікага княства Літоўскага выдання 1588 г. Свае калекцыі перадалі музею У. Сыракомля, М. Балінскі, Т. Нарбут, К. Буйніцкі, А. Плятэр, Ф. Багушэвіч і інш. Сам Я. Тышкевіч перадаў у музей калекцыю залатых і срэбраных манет і медалёў — усяго каля 300 рэчаў. Сярод гэтых вельмі каштоўных прадметаў, перададзеных сапраўднымі аматарамі і знаўцамі старажытнасці, у музей трапілі такія рэчы, як какосавы арэх, калода карт, персідская чарнільніца. Тлумачылася гэта тым, што стваральнікі музея на першым этапе яго развіцця не хацелі зніжаць энтузіязм ахвярадаўцаў, сярод якіх былі прадстаўнікі амаль усіх слаёў грамадства.
Дзейнасць музея ў пачатку 1860-х гг
Першыя пяць год існавання музея характарызаваліся інтэнсіўным павелічэннем фондаў, галоўным чынам, за кошт ахвяраванняў. Важнай крыніцай папаўнення музейнага збору былі археалагічныя раскопкі, якія праводзіла археалагічная камісія. Летам 1856 г. у Барысаўскім і Вілейскім паветах іх праводзіў кансерватар археалагічнага аддзела А. Кіркор. У ліпені 1858 г. камісія выдала адкрыты ліст на правядзенне раскопак у Віленскай, Мінскай, Гродзенскай і Ковенскай губернях археолагу А. Плятэру. Актыўныя археалагічныя даследаванні праводзіў і сам Я. Тышкевіч. Каштоўным набыткам для музея стала калекцыя старадаўняй зброі графа Касакоўскага, канфіскаваная расійскімі ўладамі пасля паўстання 1831 г. і перададзеная ў музей дзякуючы намаганням старшыні камісіі з Пецярбурга.
Адразу ж пасля адкрыцця музея быў арганізаваны збор дакументальных матэрыялаў Асновай гэтай калекцыі сталі дакументы, звязаныя з вайной 1812 г. У 1858 г. калекцыя дакументаў узбагацілася на каштоўны фамільны архіў Сапегаў, які перадала ў музей гродзенская палата дзяржаўных маёмасцей.
Ужо ў першы год існавання музея быў пачаты збор этнаграфічных матэрыялаў, якія разглядаліся як частка гістарычнага мінулага краю.
Разам з фарміраваннем калекцый гістарычных помнікаў у фонды музея пачалі трапляць прадметы, звязаныя з натуральнай гісторыяй. Напрыклад, у кастрычніку 1857 г. кіраўнік Віленскай вучэбнай акругі аддаў загад аб перадачы музею мінералагічнага і заалагічнага кабінетаў былога Віленскага універсітэта. Як указвалася вышэй, сын Канстанціна Тызенгаўза перадаў у музей славутую арніталагічную калекцыю свайго бацькі. Дакладна вядома, што да 1861 г. у музеі перахоўвалася энтамалагічная калекцыя прыродазнаўцы С. Гроса, якая налічвала каля 20 тыс. адзінак, а таксама некаторыя іншыя ўзоры беларускай флоры і фауны. Хуткае павелічэнне прыродазнаўчага аддзела музея паставіла пытанне аб змене профілю музея, а таксама аб пашырэнні сферы дзейнасці камісіі, якая дагэтуль займалася выключна гістарычнымі помнікамі. Неўзабаве ў музеі адчынілася новая прыродазнаўчая зала, а да працы ў камісіі сталі прыцягвацца вучоныя-натуралісты. Былі ўведзены новыя пасады кансерватараў натуральных калекцый, якія занялі натуралісты Л. Кенэ, А. Адамовіч і В. Прыбыльскі.
Першапачатковы склад фондаў музея, які цалкам быў накіраваны на адлюстраванне гістарычнага мінулага беларускіх зямель, пашыраўся таксама і за кошт паступленняў з іншых рэгіёнаў імперыі. У пачатку 1861 г. апякунскі савет музея дзякаваў землякам, «…якія займаюць пасады на Каўказе, у Хіве, Сібіры і Амуры», за дасланыя прадметы, што ўзбагацілі калекцыі музея.
Папулярнасць Віленскага музея старажытнасцей хутка павялічвалася, аб чым сведчыла павелічэнне колькасці наведвальнікаў Адпаведна з рашэннем археалагічнай камісіі дзверы яго былі адчынены «…для наведвальнікаў наогул усіх саслоўяў, а таксама жадаючых карыстацца навуковымі дапаможнікамі» два дні на тыдзень па чатыры гадзіны. Нягледзячы на такі абмежаваны час для наведванняў, у першыя два месяцы свайго існавання музей прыняў каля 3,5 тыс. чалавек, а ўсяго за 1856 г. яго наведала 7150 жыхароў Вільні і прыезджых. У наступныя гады музей штомесяц аглядалі каля тысячы чалавек, якім даваў тлумачэнні і адказваў на пытанні супрацоўнік музея. У дні, зачыненыя для наведвальнікаў у экспазіцыйных залах праводзіліся заняткі.
Сярод наведвалькаў музея быў рускі пісьменнік М. С. Ляскоў (1831—1895), які ў сваім дзенніку пакінуў наступныя ўражанні ад наведвання музея: ''«забыў казаць аб віленскім музеі. Ен невялікі. Дзве залы, у якіх сабраны і антыкі і некалькі заалагічных экзэмпляраў, і гістарычных помнікаў, манет. Лепш за ўсе партрэты, якіх тут шмат. Сярод іх есць партрэт Міцкевіча, ў маладых яго гадах, Марыны Мнішак, Стэпана Баторыя і шмат іншых у гісторыі Польшы асоб. Вельмі шкада, што ні Тышкевіч, ні г. Круповіч не паклапаціліся зрабіць з гэтых партрэтаў фотаграфіных копій, якія можна бы прадаваць ў карысць музея, які мае патрэбу ў сродках. Музей гэты сваім існаваннем абавязаны графу Тышкевічу, і толькі ў нядаўні час карыстаецца некаторай падтрымкай з боку нашага кіраўніцтва. У той дзень, калі я быў у музеі, ен быў напоўнены народам. Асабліва шмат было дам і дзяцей…»''.
Такім чынам, мяжа 50-60 гг. XIX ст. была перыядам уздыму дзейнасці Віленскага музея старажытнасцей. Але планы яго стваральнікаў былі нашмат большымі. Вышэй было адзначана, што «Палажэнне аб музеуме старажытнасцяў…» мела часовы характар і ў красавіку 1858 г. тэрмін яе дзеяння заканчваўся. Хуткае развіццё музея акрэсліла новыя напрамкі дзейнасці, якія павінны былі адлюстравацца ў новым палажэнні. Цяпер сябры камісіі вялі размову ўжо аб зусім іншай музейнай установе, падзеленай на тры аддзелы: гісторыкаархеалагічны, этнаграфічны і прыродазнаўчы. У кастрычніку 1857 г. А. Кіркор у лісце да Ю. Крашэўскага выказваў надзею на «адкрыццё публічных курсаў пры кожным з аддзелаў, чатырох- і шасцімесячных» Праз чатыры месяцы дазвол на адкрыццё курсаў быў атрыманы, але адносіўся ён толькі да прыродазнаўчага аддзела.