cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сачавіца
Віды і падвіды
У культуры — адзін від:, каштоўная засухаўстойлівая харчовая і кармавая зернебабовая культура, папулярны на Блізкім Усходзе і ў многіх іншых краінах свету прадукт харчавання.
Чапаеўка (Савецкі раён)
Чапаеўка (Чапа́євка, Çerkez Tobay) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Шахтынэ
Шахтынэ (Ша́хтине, Aqköbek) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зімовыя Алімпійскія гульні
Зімовыя Алімпійскія гульні — найбуйнейшыя міжнародныя спаборніцтвы па зімовых відах спорту, што праводзяцца адзін раз у 4 годы пад эгідай Міжнароднага алімпійскага камітэта. Зімовыя Алімпійскія гульні пачалі праводзіцца з 1924 года як дадаткі да летніх Гульняў. Некаторыя зімовыя віды спорту былі ўключаны ў летнія Алімпійскія гульні ў 1908 і 1920 гадах. З 1924 па 1992 гады зімовыя Алімпійскія гульні праводзіліся ў тыя ж гады, што і летнія. З 1994 зімовыя Алімпійскія гульні праводзяцца са зрухам у 2 года ад летніх Алімпійскіх гульняў.
Іншыя назвы: зімовая Алімпіяда, Белая алімпіяда.
Гісторыя
Першымі міжнароднымі спаборніцтвамі, прызначанымі адмыслова для зімовых відаў спорту, былі, якія праводзіліся з 1901 па 1926 год у Стакгольме.
У складзе Алімпійскіх гульняў яшчэ пры стварэнні Міжнароднага алімпійскага камітэта у 1894 годзе меркавалася ўключыць у алімпійскую праграму катанне на каньках. Аднак упершыню гэты від спорту з’явіўся на Гульнях 1908 года: было разгуляна 4 камплекта ўзнагарод у фігурным катанні.
У 1911 годзе на сесіі МАК было прапанавана арганізаваць на наступных гульнях адмысловы «Тыдзень зімовых відаў спорту», але бо арганізатарам у 1912 годзе выступала Швецыя, то яна выступіла супраць прапановы, асцерагаючыся канкурэнцыі Паўночным гульням. Пры падрыхтоўцы да наступных Алімпійскіх гульняў ідэя аб «Тыдні» прагучала зноў, але Першая сусветная вайна перашкодзіла правядзенню спаборніцтваў. І ў праграму Алімпійскіх гульняў 1920 года ў Антверпене былі ўключаны спаборніцтвы па фігурнаму катанню і хакею з шайбай.
У 1924 годзе ў Шамані (Францыя) пад патранажам МАК была праведзена «Міжнародны спартыўны тыдзень па выпадку VIII Алімпіяды». Папулярнасць праведзенай падзеі прывяла да таго, што мінулы «тыдзень» стаў звацца першымі зімовымі Алімпійскімі гульнямі.
Спачатку летнія і зімовыя Гульні праходзілі ў адзін і той жа год, а ў 1994 годзе яны падзяліліся і да цяперашняга часу праводзяцца праз прыкладна роўныя прамежкі часу (2 года).
Гады і месцы правядзення
1 Адменены з-за Другой сусветнай вайны.
2 Біятлон становіцца зімовым алімпійскім відам спорту. Адмяняецца правядзенне спаборніцтваў па бабслеі.
4 Першапачаткова гульні павінны былі адбыцца ў Дэнверы (ЗША). Але з-за фінансавых праблем арганізатараў было прапанавана правесці Алімпіяду ў Аўстрыі.
5 З гэтага года Зімовыя Алімпійскія гульні больш не праходзяць у тым жа годзе, што і летнія гульні. Зараз Зімовыя Алімпійскія гульні праводзяцца са зрушэннем у 2 года.
6 Кёрлінг становіцца сёмым зімовым алімпійскім відам спорту. Таксама ў праграму гульняў уносяць снаўбордынг.
Залежныя тэрыторыі
Залежныя тэрыторыі — агульнае абазначэнне тэрыторый, якія знаходзяцца ў пэўнай палітычнай залежнасці ад якой-небудзь дзяржавы.
Існуюць розныя ступені і формы залежнасці, але асноўнай адметнасцю залежных тэрыторый з’яўляецца тое, што яны не лічацца часткай асноўнай ці мацерыковай тэрыторыі пэўнай дзяржавы. У той час, калі асноўная тэрыторыя дзяржавы знаходзіцца пад непасрэдным кантролем органаў улады, залежныя тэрыторыі маюць больш высокі ўзровень аўтаномнасці. Напрыклад, многія з залежных тэрыторый маюць адрозную ад дзяржавы-гаспадара прававую сістэму.
Акрамя таго, існуюць тэрыторыі, якія нельга назваць незалежнымі — да іх адносяцца спрэчныя і акупаваныя тэрыторыі, дзяржавы з урадам у выгнанні, альбо тэрыторыі, на якіх дзейнічаюць значныя аўтанамісцкія ці сепаратысцкія рухі.
Спіс залежных тэрыторый
У гэты спіс не ўключаны ваенныя і ваенна-марскія базы, якія знаходзяцца на тэрыторыі іншых дзяржаў.
Арліўскэ (Краснапэрэкопскі раён)
Арліўскэ (Орлі́вське, Bay Boluş) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зоркаўка балотная
Зоркаўка балотная (Stellaria palustris) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 15—35 см вышынёй. Сцябло ад прамога да ўзыходзячага, мала разгалінаванае, 4-кутнае, гладкае, бліскучае або часам ніжняя частка трохі шурпатая. Лісце супраціўнае, без тронка, ад вузкаланцэтнага да эліптычнага, гладкае, 1-жыльнае, з суцэльнымі краямі, часта блакітна-зялёнае. Суквецце 2—12-кветкавае, звычайна няшчыльнае, 2-разгалінаванае. Вяночак радыяльна-сіметрычны, белы, ≈ 12—20 мм шырынёй; пялёсткаў 5, глыбока 2-лопасцевыя (выглядае як 10 пялёсткаў), даўжынёй 6—13 мм, даўжэй, чым чашалісцікі. Чашалісцікаў 5, голых, шырока перапончатых, відавочна, 3-жыльных. Тычынак 10. Плод — яйкападобная, жаўтлява-карычневая, 6-клапанная, каробачка даўжынёй 7—9 мм.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў Еўропе і ўмераных абласцях Азіі; інтрадукаваны ў правінцыі Квебек.
Святлолюбівая расліна, гіграфіт, мезатроф. Расце па берагах вадаёмаў, у прыбярэжных і пойменных хмызняках, на вільготных і забалочаных лугах і балотах.
Ва Украіне від расце на вільготных тарфяных лугах, тарфяных балотах на Палессі, звычайна ў лесастэпе, спарадычна; у стэпе, вельмі рэдка.
Крыс Пайн
Крыс Пайн (нар. 26 жніўня 1980, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі акцёр. Зняўся ў такіх фільмах, як «Дзённікі прынцэсы 2: Як стаць каралевай» (2004), «Пацалунак на поспех» (2006), «Некіруемы» (2010), але вядомасць яму прынесла роля капітана Джэймса Тыберыя Кірха ў фільме 2009 года «Зорны шлях».
Біяграфія
Крыстафер Пайн нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе, штат Каліфорнія. Яго бацька, Роберт Пайн гуляў сяржанта Джозефа Гетрэера у серыяле «Каліфарнійскі дарожны патруль», а яго маці, Гвін Гілфард, якая была актрыса, у наш час практыкуючы псіхатэрапеўт. Таксама ў яго ёсць старэйшая сястра, Кейтлін. Яго бабуля па матчынай лініі, Ганна Гвін (народжаная Маргарыта Гвін Трайс), была актрысай у Галівудзе, а яго дзед па матчынай лініі, Макс М. Гілфард (народжаны Макс Гольдфарб) — адвакат, выбраны прэзідэнт Асацыяцыі юрыстаў Галівуду. У Крысе цячэ валійская і яўрэйская кроў з боку маці. Пра гэта ён заявіў у інтэрв’ю: «У мяне пэўна ёсць свой духоўны светапогляд … Я не рэлігійны хлопец, я, напэўна, агностык».
Віктар Васілевіч Гарбатко
Генерал-маёр авіяцыі, лётчык-касманаўт СССР № 21, двойчы Герой Савецкага Саюза.
Калінічэнка
Калінічэнка — прозвішча.
Помнік Васілю Каржу (Хорастава)
Помнік Васілю Захаравічу Каржу — помнік у в. Хорастава Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Прысвечаны Герою Савецкага Саюза Васілю Захаравічу Каржу, які нарадзіўся ў вёсцы. Устаноўлены ў скверы ў 1975 годзе (арх. Юрый Казакоў ), уяўляе сабой скульптурны партрэт героя.
Воінка
Во́інка — тапонім.
Сачыўляны
Сачыўля́ны (, Сочивляны) — вёска (да 1967 года хутар) у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, каля ракі Пад'яварка. Уваходзіць у склад Вензавецкага сельсавета. Цэнтр калгаса «Новае жыццё», за 19 км на поўдзень ад Дзятлава, 165 км ад Гродна, 32 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.
З 16 ліпеня 1954 года да 13 ліпеня 2007 года Сачыўляны ўваходзілі ў склад Гярбелевіцкага сельсавета.
Гісторыя
Назва, магчыма, утворана ад назвы птушкі сачыўкі. У 1897 годзе Сачыўляны — вёска Раготненскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні. У 1920—1939 гг. — вёска вясковай гміны Раготна, Слонімскага павета, Навагрудскага ваяводства.
Інфраструктура
У вёсцы размешчана вытворчая брыгада, майстэрня па рамонту сельгастэхнікі і жывёлагадоўчая ферма. Ёсць павільён бытавога абслугоўвання, пачатковая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін.
Спіс аб’ектаў PGC (2454001—2455000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2454001—2455000)
Варанціўка (Краснапэрэкопскі раён)
Варанціўка (Воронці́вка, Vorontsovka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Стары змагар
«Стары змагар» (Alter Kämpfer) — званне найстарэйшых сяброў НСДАП, якія ўступілі ў партыю да выбараў у рэйхстаг у верасні 1930 года. Тыя, хто ўступіў у партыю пасля верасня 1930 года, атрымалі мянушку «вераснят» (Septemberlinge), а тыя, хто далучыўся пасля прыходу партыі да улады ў студзені 1933 года, іранічна атрымалі імя «сакавіцкія палеглыя» (Märzgefallene, палеглыя на барыкадах Сакавіцкай рэвалюцыі). У лютым-красавіку 1933 года пачаўся актыўны прыток новых сяброў, у сувязі з чым ажно ў маі 1933 года прыём у партыю быў прыпынены.
Для вылучэння «старой гвардыі», якая даказала вернасць руху ў «перыяд барацьбы» (Kampfzeit, 1919—1933), сярод мноства тых, хто ўступіў у партыю пазней, у тым ліку па апартунісцкім матывам, быў уведзены шэраг знакаў адрознення:
Пасля прыходу нацыстаў да улады «старыя змагары» атрымалі перавагі ў працаўладкаванні і прасоўванні па службе.
Воінка (Калужская вобласць)
Воінка (Воинка) — вёска ў Ферзікаўскім раёне Калужскай вобласці Расіі.
Знам’янка (Краснапэрэкопскі раён)
Знам’янка (Зна́м'янка, Znamenka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Істочнэ (Краснапэрэкопскі раён)
Істочнэ (Істо́чне, İstoçnoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Воінка (Крым)
Воінка (Во́їнка, Voinka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Помнік Адаму Багдановічу
Помнік Адаму Багдановічу — помнік у Халопенічах Крупскага раёна Мінскай вобласці. Устаноўлены ў скверы ў гонар бацькі беларускага паэта Максіма Багдановіча, вядомага беларускага этнографа і гісторыка Адама Багдановіча, які нарадзіўся, жыў і настаўнічаў у Халопенічах.
Аўтары помніка скульптар У. Лятун, архітэктары С. Малюк, Ю. Казакоў. Адкрыты ў 1998 годзе па ініцыятыве Анатоля Белага, на адкрыцці прысутнічалі дырэктар мінскага музея Максіма Багдановіча Алесь Бяляцкі, Паліна Сцепаненка, Эдуард Акулін, а таксама Анатоль Белы, Уладзімір Лятун, Вольга Іпатава, якія выступілі з прамовамі.
Іллінка (Краснапэрэкопскі раён)
Іллінка (Іллі́нка, Yañı Celişay) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Далынка (Краснапэрэкопскі раён)
Далынка (Доли́нка, Küçük Mamşaq) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зэлэна Ныва (Краснапэрэкопскі раён)
Зэлэна Ныва (Зеле́на Ни́ва, Zelönaya Niva) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Сіняк (Бружмелевыя)
Сіняк, Сукцызела (Succisella) — род кветкавых раслін сямейства.
Арэал
У родзе чатыры ці пяць відаў. Усе яны насяляюць у Еўропе; тры эндэмічныя на Пірэнейскім паўвостраве.
Віды
Віды ўключаюць :
Этымалогія
Succisella верагодна азначае «адрэзана знізу» альбо «якая рэзка сканчаецца».
Язэп Таўпека
Язэп Таўпека — камандзір аддзела Беларускай Народнай Партызанкі ў 1942—1945 гадах, палітычны дзеяч, паэт, публіцыст.
Міжваенны перыяд
Паводле адукацыі геолаг. Удзельнічаў у Беларускай сялянска-работніцкай грамадзе 1925—1927 гадоў. Быў сакратаром «Змагання» ў Маладзечне. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі. Напрыклад, 25 жніўня 1929 года быў арыштаваны і месяц прабыў у Лукішскай турме ў Вільні. Напярэдадні нямецка-савецкай вайны вярнуўся ў родныя мясціны.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны
Увосень 1941 года арганізаваў партызанскі аддзел, які дзейнічаў паміж Навагрудкам, Слонімам і Баранавічамі. У эміграцыі Язэп Таў­пе­ка пісаў:"Зімой 1941 года ў лесе была амаль выключна нашая партызанка, вядома цесна звязаная з вёскай і больш перахоўваючыся ў вёсках, чым у лесе."
Гэтак жа ён пісаў:"Першыя савецкія групкі з акружэнцаў-жаўнераў і перадусім афіцэраў і камуністаў згрупаваліся па лясах адразу, але сустрэўшы агульнае варожае стаўленне насельніцтва Заходняй Беларусі, яны ўсе накіроўваліся на ўсход, каб прабіцца да сваіх. Мы з імі сутыкаліся і пасля размоваў мірна разыходзіліся. Яны прабіваліся да сваіх, мы зноў сядзелі ў лесе на сваёй тэрыторыі. Па-за імі хаваліся ў лесе дробныя групкі з акружэнцаў, па некалькі чалавек-марадзёраў. Гэтыя рабавалі насельніцтва, дамагаліся сала, самагону, забівалі адмаўляючых. Але ў нашых ваколіцах мы іх хутка вычысцілі. Жаўнеры-акружэнцы з большага, не падаліся разам са сваімі афіцэрамі і камуністамі на ўсход, але папрыставалі ў вёсках за работнікаў да сялянскіх сем’яў. Немцы не толькі гэта дазвалялі, але і звальнялі ваеннапалонных з лягероў, калі ў лягер прыязджаў селянін і прасіў… Першыя /савецкія/ дэсантныя групы большага памеру /былі/ выкінутыя ў 1942 годзе, і тады вось яны выдалі загад усім «прымакам», як «ваеннаабавязаным», з’явіцца ў лес пад пагрозай расстрэлу, як дэзерціраў тых, хто не з’явіцца. Немцы, убачыўшы гэтае, загадалі ўсім палонным, хто яшчэ не пайшоў у лес, з’явіцца на зборныя пункты і адправілі ў лагер, каб і яны не пайшлі. Хто ўцалеў, вядома пабег сам у лес. Але не ўсе ўліліся і хацелі ўліцца ў савецкую партызанку, многія далучаліся да нашых атрадаў і так паўстаў не адзін мяшаны атрад."
Удзельнік канферэнцыі Беларускай Народнай Партызанкі, сябра «Лавы атаманаў» і кіраўніцтва Беларускай Народнай Грамады. Пасля нападу ў 1943 годзе на ягоны аддзел савецкіх дыверсантаў пачаў адводзіць сваіх партызанаў у Аўгустоўскія лясы. Там аддзел Таўпекі дзейнічае да канца 1945 года, пасля чаго ён выводзіць свой атрад праз Чэхію ў Заходнюю Германію.
Пасля вайны
У канцы 1940-х гадоў жыў у Аргенціне, дзе спрабаваў залажыць беларускія патрыятычныя арганізацыі, вольныя ад камуністычнага ўплыву. Пасля — у ЗША або Канадзе. Сябра Саюза Былых Удзельнікаў Збройнай Барацьбы за Вызваленьне Беларусі і Федэрацыі Вольных Беларускіх Журналістаў. У газеце «Беларускі Голас» друкуе свае ўспаміны і водгукі на публікацыі савецкай прэсы. У часопісе «Баявая Ўскалось» (Таронта) змяшчаў свае вершы пад псэўданімам «Я.Таўпа». Таўпека палемізаваў з аўтарамі публікацый у пракамуністычнай газэце «Вестник» (Таронта) і «Голас Радзімы», якія альбо зусім адмаўлялі існаванне «беларускай партызанкі», альбо звязвалі яе камандзіраў з нямецкай выведкай.
Пра свой партызанскі рух пісаў:"Нашая партызанка была і ўзапраўдзі збройнай самаабаронай народу, як такая ж лягальная самаабарона паўстала пасля пару гадоў у вёсках з дазволу немцаў, каб бараніцца ад насланых тады масава з Расеі НКВДыстоўскіх дывэрсантаў, аб’яднаўшых збройным прымусам усіх падонкаў, якія цягаліся па лесе з савецкіх акружэнцаў…"
Памёр у пачатку 1990-х гадоў.
Шаўрон старога змагара
Гісторыя стварэння
У лютым 1934 года для «старых змагароў» СС (Alte Kämpfer) увялі нашэнне ганаровага сярэбранага шаўрона на правым рукаве.
Дызайн
«Шаўрон (рог) старога змагара», ці «Шаўрон старога барацьбіта» вельмі нагадваў «ударны» шаўрон расейскіх белых «частак смерці» часоў Грамадзянскай вайны 1917—1922 гадоў. Для нашэння на правым рукаве партыйнай кашулі выкарыстоўваўся чорны шаўрон у форме літары «V», які быў прашыты дзвюма сярэбранымі (алюмініевымі) ніцямі. Версія шаўрона «старога змагара», якая выкарыстоўвалася ў частках СС для нашэння на чорным (пазней — на зямліста-шэрым, а пасля — на шэра-зялёным, колеру «фельдграу», мундзіры «зялёных СС»), уяўляла з сябе «рог» з дзвюх сярэбраных галунных стужак у выглядзе літары «V». Існавалі таксама варыянты, якія ўяўлялі сабою апісаны вышэй рог, які нашыты на чорны, зямліста-шэры ці шэра-зялёны (у залежнасці ад колеру эсэсаўскай уніформы) суконны трохкутнік рогам уніз. Іншая версія, з выявай сярэбранай зоркі з васьмю промнямі, размешчанымі на чорным (а пасля — зямліста-шэрым ці шэра-зялёным, у залежнасці ад колеру ўніформы) полі ўнутры шаўрона, уведзеная ў 1935 годзе, была прызначаная для нашэння на рукаве ветэранамі германскай паліцыі і германскіх узброеных сіл.
Права на нашэнне
Шаўрон маглі насіць на правым рукаве кіцеля ці шынелі вышэй лакцявога згібу толькі тыя члены СС, якія ўступілі ў шэрагі НСДАП у «перыяд барацьбы», гэта значыць яшчэ да таго, як рэйхспрэзідэнт і генерал-фельдмаршал Паўль фон Гіндэнбург назначыў Адольфа Гітлера германскім рэйхсканцлерам 30 студзеня 1933 года. Права на нашэнне шаўрона «старога змагара» лічылася высокім гонарам, паколькі з’яўлялася відавочным сведчаннем вернасці ідэям нацыянал-сацыялізму яшчэ ў часы барацьбы і да прыходу да улады, калі членства ў НСДАП не прыносіла ніякіх выгад, а, наадварот, было звязана з нямалай рызыкай. Пазней права на нашэнне шаўрона атрымалі таксама аўстрыйскія эсэсаўцы, якія ўступілі ў СС да аншлюсу 1938 года, у перыяд, калі яны цярпелі прыгнёт, праследаванні і нават заключэнні ў лагеры для інтэрнаваных з боку ўлады.
Карпава Балка
Карпава Балка (Ка́рпова Ба́лка, Karpova Balka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Ішунь (Краснапэрэкопскі раён)
Ішунь (Ішу́нь, İşün) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Краснаармійскэ (Краснапэрэкопскі раён)
Краснаармійскэ (Красноармі́йське, Mırza Qoyaş) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Перу па футболе
Зборная Перу па футболе прадстаўляе Перу на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1927 года. Каманда кантралюецца Федэрацыяй перуанскага футбола (ФПФ), якая з’яўляецца адным з 10 членаў КАНМЕБОЛ (Паўднёваамерыканская футбольная канфедэрацыя) і ўваходзіць у ФІФА. На працягу гісторыі гульня перуанскай каманды была непаслядоўнай з найбольш паспяховымі перыядамі ў 1930-х і 1970-х гадах. Асноўную частку хатніх матчаў зборная гуляе на Нацыянальным стадыёне ў сталіцы краіны Ліме.
Нацыянальная зборная Перу двойчы перамагала на Кубках Амерыкі і чатыры разы праходзіла кваліфікацыю да чэмпіянатаў свету, а таксама гуляла на Алімпійскіх гульнях 1936 года. Каманда мае гістарычнае саперніцтва з Чылі і Эквадорам і з’яўляецца добра вядомай сваімі белымі кашулямі з дыяганальнай чырвонай паласой, якія спалучаюць у сябе нацыянальныя колеры Перу. Гэтая канструкцыя формы выкарыстоўваецца камандай з 1936 года, у выніку чаго з’явілася агульнавядомая іспанская мянушка зборнай — «La blanquirroja» (бела-чырвоныя).
Зборная Перу, важнымі гульцамі якой былі галкіпер Хуан Вальдыўеса і форварды Тэадора Фернандэс і Алехандра Вільянуэва, прымала ўдзел на першым чэмпіянаце свету ў 1930 годзе, пасля чаго перамагла на Баліварыянскіх гульнях у 1938 годзе і на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі ў 1939 годзе. Паспяховы перыяд перуанскага футбола таксама адбыўся ў 1970-я гады і прынёс зборнай сусветнае прызнанне. Каманда, у складзе якой гуляла моцная пара форвардаў Уга Сатыль і Тэафіла Кубільяс, а таксама абаронца Эктар Чумпітас, тройчы кваліфікавалася на чэмпіянаты свету і перамагла на Кубку Амерыкі ў 1975 годзе.
Пасля ўдзелу ў фінальнай стадыі чэмпіянату свету ў 1982 годзе каманда не выйграла ніводнага буйнога спаборніцтва. У канцы 2008 года ФІФА адхіліла каманду ад удзелу ў міжнародных турнірах падчас расследавання аб карупцыі ў футбольнай федэрацыі краіны. Пад кіраўніцтвам аргенцінца Рыкарда Гарэкі зборная Перу заняла трэцяе месца ў Кубку Амерыкі 2015 года, дайшла да чвэрцьфіналу Кубка Амерыкі 2016 года, а таксама ўпершыню за 36 гадоў патрапіла ў фінальную стадыю чэмпіянату свету 2018 года.
Гісторыя
Перуанская футбольная ліга была створана ў 1912 годзе і праводзілася кожны год, пакуль не распалася ў 1921 годзе праз спрэчкі паміж клубамі-членамі. У наступным годзе была створана Федэрацыя перуанскага футбола (ФПФ), а ў 1926 годзе яна рэарганізавала штогадовыя чэмпіянаты краіны. ФПФ прыядналася да футбольнай канфедэрацыі Паўднёвай Амерыкі (КАНМЕБОЛ) у 1925 годзе і сфарміравала нацыянальную каманду ў 1927 годзе (затрымка была абумоўлена фінансавымі цяжкасцямі). У 1927 годзе зборная дэбютавала на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі, які праходзіў на Нацыянальным стадыёне ў Ліме. Першы матч у сваёй гісторыі нацыянальная каманда Перу прайграла Уругваю з лікам 0:4, а ў другім атрымала перамогу над Балівіяй з лікам 3:2. Пасля гэтага Перу прымала ўдзел на першым чэмпіянаце свету па футболе ў 1930 годзе, але саступіла ў двух матчах групавога раўнда і пакінула спаборніцтва без перамог.
1930-я гады лічацца першай залатой эпохай перуанскага футбола. На працягу гэтага дзесяцігоддзя перуанцы выязджалі за мяжу ў пошуках канкурэнцыі для далейшага развіцця іхняга футбола. Адным з характэрных падарожжаў была паездка ў Еўропу ў 1933 і 1934 гадах сумешчанай ціхаакіянскай каманды («Combinado del Pacífico»), зборнай, у склад якой уваходзілі чылійскія і перуанскія футбалісты. Пачынаючы з «Кіклісты Лімы» ў 1926 годзе перуанскія клубы таксама гастралявалі па Лацінскай Амерыцы, дасягаючы шматлікіх перамог. Падчас аднаго з такіх тураў — непераможнай паездкі «Альянсы Лімы» ў Чылі ў 1935 годзе — групу гульцоў на чале з форвардамі Алехандра Вільянуэвам і Тэадора Фернандэсам і галкіперам Хуанам Вальдыўесам сталі называць «Чорны ролер» («Rodillo Negro»). Спартыўны гісторык Рычард Уітцыг апісаў гэтую тройку як «футбольны трыумвірат, неперасягнены ў свеце ў той час», спасылаючыся на іхняе спалучэнне інавацый і эфектыўнасці на абодвух канцах поля. Перу і «Чорны ролер» атрымалі прызнанне гледачоў на Алімпійскіх гульнях 1936 года, выйгралі першыя Баліварыянскія гульні ў 1938 годзе і скончылі дзесяцігоддзе ў якасці чэмпіёнаў Паўднёвай Амерыкі.
Наступныя гады былі менш паспяховымі для каманды. Паводле сцвярджэння гісторыка Дэвіда Гольдблата, «нягледзячы на ўсе відавочныя перадумовы для росту і развіцця футбола, перуанскі футбол знік». Ён лічыць прычынай гэтага з’яўленне рэпрэсій перуанскай улады супраць «сацыяльных, спартыўных і палітычных арганізацый сярод гарадской і сельскай беднаты» на працягу 1940-х і 1950-х гадоў. Тым не менш, зборная, у асноўным, задавальняльна выступала на чэмпіянатах Паўднёвай Амерыкі, два разы ўвайшоўшы ў тройку прызёраў, і амаль прабілася ў асноўную стадыю чэмпіянату свету 1958 года, у выніку саступіўшы ў двухматчавым супрацьстаянні будучым чэмпіёнам свету зборнай Бразіліі.
Наступныя чаканні ад зборнай былі сканцэнтраваныя на маладым пакаленні гульцоў клуба «Альянса Ліма», вядомых у народзе як «Кольты» («Los Potrillos»). Сацыёлагі Альда Панфічы і Віктар Віч пісалі, што «Кольты» «сталі надзеяй усёй краіны», і фанаты чакалі ад іх кваліфікацыі на чэмпіянат свету 1990 года. Пасля авіякатастрофы 8 снежня 1987 года, калі самалёт, на борце якога была большасць футбалістаў клуба «Альянса Ліма», упаў у Ціхі акіян, гульня нацыянальнай зборнай пайшла на спад. У катастрофе выжыў толькі пілот самалёта, а сярод загінулых былі галоўны трэнер зборнай Маркас Кальдэрон і некалькі гульцоў зборнай, у тым ліку брамнік Хасэ Гансалес Ганоса і Луіс Эскабар, якому многія прадказвалі вялікую будучыню ў якасці форварда. Пасля гэтага каманда не набліжалася да траплення ў асноўную стадыю чэмпіянату свету да 1998 года, калі яна саступіла месца зборнай Чылі толькі па розніцы мячоў. Гэтая ж зборная заняла трэцяе месца на Залатым кубку КАНКАКАФ 2000 года, дзе ўдзельнічала ў якасці запрошанай каманды.
Паводле гісторыка Чарльза Ф. Уокера, у XXI стагоддзі справы ў перуанскай камандзе і нацыянальнай лізе былі азмрочаныя недысцыплінаванасцю гульцоў. Непрыемнасці ў ФПФ, у прыватнасці звязаныя з яе былым прэзідэнтам Мануэлем Бургам, паглыбілі крызіс футбола ў краіне. Там не менш, у 2011 годзе зборная Перу заняла трэцяе месца на Кубку Амерыкі, а ў пачатку 2015 года бізнесмен Эдвін Аўеда замяніў Бургу на пасадзе прэзідэнта ФПФ. У сакавіку 2015 года новым трэнерам зборнай быў прызначаны аргенцінец Рыкарда Гарэка, з якім каманда заняла трэцяе месца на Кубку Амерыкі 2015 года ў другі раз запар, а таксама дайшла да чвэрцьфіналу Кубку Амерыкі 2016 года і ўпершыню за 36 гадоў прайшла ў фінальную стадыю чэмпіянату свету 2018 года.
Колеры
Першы камплект зборнай, выраблены для чэмпіянату Паўднёвай Амерыкі 1927 года, уключала ў сябе бела-чырвоныя паласатыя футболкі, белыя шорты і чорныя гетры. На чэмпіянаце свету 1930 года каманда вымушана была выкарыстоўваць альтэрнатыўны дызайн, бо Парагвай ужо зарэгістраваў камплект з бела-чырвонымі паласатымі футболкамі. Перуанцы выкарыстоўвалі белыя футболкі з чырвоным каўняром, белыя шорты і чорныя гетры. На чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1935 года выкарыстоўваліся белыя футболкі з гарызантальнымі чырвонымі палосамі. У наступным годзе на Алімпіядзе каманда стала гуляць у футболках з дыяганальнымі палосамі, асновы дызайна якіх выкарыстоўваюцца да гэтага часу. Па словах гісторыка Пулгара-Відаля Аталоры, ідэя дыяганальнай чырвонай паласы прыйшла са школьных футбольных матчаў, у якіх каляровыя стужкі, апранутыя праз плячо, дапамагалі адрозніваць гульцоў дзвюх каманд, якія былі апранутыя ў белыя футболкі.
Эвалюцыя футбольнай формы зборнай Перу.
Стадыён
Традыцыйным домам перуанскага футбола з’яўляецца нацыянальны стадыён краіны, «Нацыянальны стадыён» (Estadio Nacional) у Ліме, які ўмяшчае 45000 гледачоў. Сучасны стадыён з’яўляецца трэцім увасабленнем «Нацыянальнага стадыёна», які стаў вынікам рамонтных прац пад кіраваннем Алана Гарсіі. Ён быў афіцыйна адкрыты 24 ліпеня 2011 года, праз 88 гадоў пасля таго, як стадыён быў першапачаткова адкрыты на тым жа месцы ў 1923 годзе.
Адметнай асаблівасцю стадыёна з’яўляецца вежа «Мігель Дасен» на яго паўночным баку, якая была адрамантавана ў 2004 годзе. З 2005 да 2011 года «Нацыянальны стадыён» быў адзіным нацыянальным стадыёнам у КАНМЕБОЛ са штучным газонам, які быў зроблены для чэмпіянату свету па футболе сярод гульцоў ва ўзросце да 17 гадоў 2005 года. У гэты перыяд стадыён быў адным з чатырох перуанскіх стадыёнаў са статусам «FIFA Star II», самая высокая сертыфікацыя, якая прадастаўляецца штучным газонам. Тым не менш, сінтэтычнае пакрыццё сустрэла шмат крытыкі з-за частых траўмаў футбалістаў, і натуральны газон быў адноўлены ў 2011 годзе падчас рэканструкцыі стадыёна.
Часам зборная Перу гуляе хатнія матчы на іншых палях. Па-за пустыннай берагавой вобласцю Лімы знаходзіцца стадыён «Інка Гарсіласа дэ ла Вега» ў горадзе Куска. Лічыцца, што ён забяспечвае стратэгічную перавагу перуанскай камандзе супраць некаторых праціўнікаў з-за атмасфернага ціску на вялікіх вышынях. Яшчэ два альтэрнатыўныя стадыёны нацыянальнай каманды знаходзяцца ў сталіцы — «Алехандра Вільянуэва» і «Манументаль», які з’яўляецца стадыёнам клуба «Універсітарыа». Апошні раз зборная праводзіла матч на альтэрнатыўным стадыёне ў 2012 годзе супраць зборнай Чылі, калі яны гулялі на стадыёне «Хорхэ Басадрэ» ў горадзе Такна.
Заўзятары
Перуанскія футбольныя фанаты вядомыя сваім адметным распевам «Наперад Перу!» (¡Arriba Perú!), а таксама традыцыйнай перуанскай крэольскай музыкай (música criolla), пры дапамозе якой заўзятары выказваюць падтрымку як нацыянальнай камандзе, так і перуанскім клубам. Крэольская музыка атрымала нацыянальнае і міжнароднае прызнанне з развіццём сродкаў масавай інфармацыі ў 1930-х гадах, стаўшы прызнаным сімвалам Перу і яго культуры. Самымі папулярнымі гімнамі нацыянальнай зборнай з’яўляюцца «Перу Кампеён» (Peru Campeón), перуанская полька, якая ўслаўляла трапленне зборнай у асноўную стадыю чэмпіянату свету 1970 года, і «Кантыга Перу» (Contigo Perú), перуанскі вальс, які газета «Эль Камеркія» (El Comercio) назвала «гімнам нацыянальных перуанскіх футбольных каманд».
Катастрофа на «Нацыянальным стадыёне» 24 мая 1964 года з удзелам перуанскіх фанатаў лічыцца адной з самых страшных трагедый у гісторыі футбола. Падчас адборачнага матча да Алімпійскіх гульняў 1964 года паміж зборнымі Перу і Аргенціны ва ўзросце да 20 гадоў уругвайскі арбітр Анхель Паяс адмяніў гол зборнай Перу на апошніх хвілінах матча. Пасля гэтага гледачы пачалі кідаць ракеты з трыбун, а двое фанатаў прабіліся на поле і напалі на суддзю. Паліцыя выпусціла слёзатачывы газ у натоўп, выклікаўшы сваімі дзеяннямі паніку, у выніку якой заўзятары былі прыціснуты да зачыненых варотаў стадыёна ў спробах уцячы. У агульнай колькасці 315 чалавек загінулі ў выніку хааса, а яшчэ каля 500 былі паранены.
Супрацьстаянні
Зборная Перу мае вядомыя супрацьстаянні супраць зборных суседніх краін Чылі і Эквадора. Перуанцы маюць станоўчы паказчык у матчах супраць Эквадора і адмоўны вынік у паядынках супраць Чылі. Перу сутыкнулася з абодвума праціўнікамі на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1939 года, калі перуанцы таксама ўпершыню гулялі супраць зборнай Эквадора ў афіцыйным турніры. Зборная Перу тады перамагла ў абодвух матчах. Акрамя таго, перуанцы перамаглі абедзве каманды ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету 1978 года, непасрэдна адхіліўшы іх ад удзелу ў асноўнай стадыі чэмпіянату.
Футбольнае супрацьстаянне зборных Чылі і Перу вядома як «Ціхаакіянскае дэрбі» (Clásico del Pacífico). Паводле слоў рэдактара «CNN World Sport» Грэга Дзюка яно ўваходзіць у топ-10 футбольных супрацьстаянняў у свеце. Упершыню каманды сутыкнуліся на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1935 года, дзе перуанцы перамаглі з лікам 1:0. Абедзве зборныя традыцыйна змагаліся адна з адной за ранг чацвёртай найлепшай каманды Паўднёвай Амерыкі (пасля Бразіліі, Аргенціны і Уругвая). Апроч таго, абедзве каманды сцвярджаюць, што вынайшлі ўдар «бісіклета» (удар праз сябе ў падзенні); перуанцы называюць яго «чалака», а чылійцы — «чылена».
Саперніцтва паміж зборнымі Перу і Эквадора караніцца ў гістарычным памежным канфлікце XIX стагоддзя паміж краінамі. У 1995 годзе, пасля кароткай вайны Альта-Сенепа, КАНМЕБОЛ прадугледжвала магчымае змяненне групавога складу Кубка Амерыкі, каб прадухіліць сутыкненне дзвюх каманд, але ў канчатковым выніку гэта не спатрэбілася. Паводле слоў спецыяліста па Лацінскай Амерыцы Майкла Хандэльсмана, эквадорскія фанаты лічаць паразы ад зборных Калумбіі і Перу «прычынай няздольнасці Эквадора зацвердзіцца ў якасці міжнароднай футбольнай сілы». Хандэльсман таксама дадае, што «гэтыя супрацьстаянні з’яўляюцца інтэнсіўнымі, і гульні заўсёды нясуць у сабе элементы нацыянальнага гонару і годнасці».
Футбалісты
У дакладзе, апублікаваным КАНМЕБОЛ у 2008 годзе, Перу апісвалася як зборная, якая традыцыйна праяўляе «элегантны, тэхнічны і выдатны футбольны стыль» і высока ацэньвалася як «адзін з самых вялікіх пастаўшчыкоў футбольных талентаў у Паўднёвай Амерыцы». Перуанскія футбалісты, адзначаныя ў дакладзе КАНМЕБОЛ як «сапраўдныя мастакі мяча», уключалі ў сябе форвардаў Тэафіла Кубільяса, Педра Пабла Леона і Угу Сатыля, абаронцу Эктара Чумпітаса і паўабаронцаў Раберта Чале, Сесара Куэту, Хасэ дэль Салара і Раберта Паласіяса.
Тэадора Фернандэс, Алехандра Вільянуэва і Хуан Вальдыўеса часта разглядаюцца ў якасці ключавых членаў каманды «Чорны ролер» 1930-х гадоў. Фернандэс быў форвардам і асноўным бамбардзірам каманды, Вільянуэва — таленавітым плэймейкерам, а Вальдыўеса — брамнікам, які вылучаўся выключным атлетызмам і часта выратоўваў каманду падчас пенальці.
У 1972 годзе ў швейцарскім горадзе Базелі быў арганізаваны памятны матч на карысць бяздомных дзяцей паміж камандамі Еўропы і Паўднёвай Амерыкі. Перуанцы Кубільяс, які забіў першы гол у паядынку, Чумпітас, Сатыль і Хуліа Байлон гулялі ў складзе паўднёваамерыканскай зборнай, якая перамагла з лікам 2:0. Аналагічны матч быў арганізаваны на стадыёне «Камп Ноу» ў Барселоне з заяўленай мэтай барацьбы з глабальнай беднасцю. Кубільяс, Чумпітас і Сатыль зноў гулялі за каманду Паўднёвай Амерыкі, а Чумпітас быў капітанам зборнай. Кожны з перуанцаў забіў па адным мячы, унёсшы ўклад у агульную нічыю з лікам 4:4, пасля якой каманда Паўднёвай Амерыкі перамагла па пенальці з лікам 7:6.
Цяперашні склад
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.
Статыстыка прыведзена станам на 9 чэрвеня 2018 года пасля матча супраць Швецыі.
Нядаўнія выклікі
Наступныя футбалісты выклікаліся ў зборную цягам апошніх 12 месяцаў.
Паводле найбольшай колькасці згуляных матчаў
Статыстыка прыведзена станам на 15 чэрвеня 2018 года.
Паводле найбольшай колькасці забітых мячоў
Статыстыка прыведзена станам на 15 чэрвеня 2018 года.
Галоўныя трэнеры
У агульнай колькасці 59 галоўных трэнераў, з якіх 36 былі перуанцамі і 23 — замежнікамі, кіравалі зборнай Перу з 1927 года. Спартыўныя аналітыкі і гісторыкі лічаць найбольш паспяховымі трэнерамі зборнай Перу англічаніна Джэка Грынвела і перуанца Маркаса Кальдэрона. З першым зборная перамагла на Баліварыянскіх гульнях 1938 года і на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1939 года, а другі прывёў каманду да перамогі на Кубку Амерыкі 1975 года і кіраваў ёй на чэмпіянаце свету 1978 года. Трыма іншымі трэнерамі, якія прыводзілі зборную да турнірных перамог, былі Хуан Карлас Аблітас, Фрэдзі Тэрнера і Серхіа Маракан, з якімі перуанцы перамаглі на Кубках Кірына ў Японіі ў 1999, 2005 і 2011 гадах адпаведна.
Першымі двума галоўнымі трэнерамі зборнай Перу былі ўругвайцы Педра Аліўеры, які быў наняты ў зборную Перу для ўдзелу ў чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1927 года дзякуючы яго досведу ў якасці кіраўніка зборнай Уругвая, і Хуліа Барэлі, які некалькі гадоў працаваў арбітрам у Перу да таго, як стаў трэнерам каманды на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі 1929 года. Трэцім галоўным трэнерам каманды быў іспанец Франсіска Бру (былы гулец футбольнага клуба «Барселона» і першы трэнер зборнай Іспаніі), які кіраваў перуанскай камандаў на чэмпіянаце свету 1930 года. Першым перуанскім трэнерам зборнай быў чацвёрты трэнер каманды Тэльма Карбаха. Цяперашнім галоўным трэнерам з’яўляецца аргецінец Рыкарда Гарэка.
Паводле гісторыка Андрэаса Кампамара галоўнымі галоўнымі трэнерамі, якія прынеслі змены ў стыль гульні нацыянальнай зборнай Перу, былі венгерскі трэнер Дзьёрдзь Орт і бразілец Валдыр Перэйра. Орт трэніраваў зборную з 1957 па 1959 гады, і Кампамар лічыць перамогу зборнай Перу над Англіяй у Ліме з лікам 4:1 доказам станоўчага ўплыву Орта на гульню нацыянальнай зборнай. Перэйра трэніраваў перуанскую каманду з 1968 па 1970 гады, у тым ліку падчас чэмпіянату свету 1970 года. Кампамар лічыць тактыку Перэйры прычынай развіцця ў гульні зборнай Перу стылю «free-flowing football». Бразільскі спартыўны часопіс «Плакар» (Placar) пісаў пра бразільскага трэнера Эльбу ды Падую, які працаваў з камандай на чэмпіянаце свету 1982 года, што той стварыў з перуанскай зборнай «каманду, якая гуляе прыгожа, спалучаючы эфектыўнасць з той развязнасцю, якая, як думалі людзі, існавала толькі ў Бразіліі».
Чэмпіянат свету
Зборная Перу ўдзельнічала на першым чэмпіянаце свету ў 1930 годзе па запрашэнні, пасля чаго гуляла ў кваліфікацыі да кожнага спаборніцтва з 1958 года. Чатыры разы прайшоўшы кваліфікацыю (у 1970, 1974, 1982 і 2018 гадах), каманда прымала ўдзел у пяці асноўных стадыях сусветнага першынства. Двойчы перуанцы траплялі ў топ-8 каманд чэмпіянату, выйшаўшы ў чвэрцьфінал чэмпіянату свету 1970 і ў другі групавы раўнд чэмпіянату свету 1978. Агульны вынік зборнай у кваліфікацыях пасля чэмпіянату свету 2018 года складае 43 перамогі, 37 нічыіх і 69 параз. У фінальных стадыях перуанцы выйгралі 5 матчаў, 3 — згулялі ўнічыю і 10 — прайгралі, забіўшы 21 гол і прапусціўшы 33. Луіс дэ Соўза Ферэйра забіў першы гол зборнай Перу на чэмпіянатах свету 14 ліпеня 1930 года ў матчы супраць Румыніі. Джэферсан Фарфан з’яўляецца найлепшым бамбардзірам зборнай Перу і сёмым бамбардзірам у кваліфікацыях КАНМЕБОЛ з 15 галамі. Тэафіла Кубільяс з’яўляецца найлепшым бамбардзірам каманды ў фінальных стадыях чэмпіянатаў свету, забіўшы 10 мячоў у 13 паядынках.
Чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі і кубак Амерыкі
Зборная Перу гуляла ў 31 розыгрышы Кубку Амерыкі з 1927 года, двойчы перамогшы на турнірах (у 1939 і 1975 гадах). Шэсць разоў спаборніцтва праходзіла ў Перу (у 1927, 1935, 1939, 1953, 1957 і 2004 гадах). Агульны вынік зборнай на Кубках Амерыкі складае 54 перамогі, 35 нічыіх і 59 параз. У 2015 годзе каманда выйграла Трафей сумленнай гульні чэмпіянату. Дэметрыа Нейра забіў першы гол зборнай Перу на Кубках Амерыкі 13 лістапада 1927 года ў матчы супраць Балівіі. На трох спаборніцтвах перуанскія футбалісты станавіліся найлепшымі бамбардзірамі — Тэадора Фернандэс у 1939 годзе і Паала Герэра ў 2011 і 2015 гадах. Фернандэс, які з’яўляецца трэцім бамбардзірам па выніках усіх Кубкаў Амерыкі, быў названы найлепшым гульцом спаборніцтва ў 1939 годзе, а Тэафіла Кубільяс стаў найлепшым гульцом Кубка Амерыкі 1975 года.
Перуанцы выйгралі свой першы кантынентальны тытул у 1939 годзе, калі яны перамаглі на чэмпіянаце Паўднёвай Амерыкі, дзякуючы паслядоўным перамогам над зборнымі Эквадора, Чылі, Парагвая і Уругвая. Гэта быў першы раз, калі спаборніцтва выйграла іншая каманда, акрамя Уругвая, Бразіліі або Аргенціны. У другі раз футбалісты зборнай Перу сталі паўднёваамерыканскімі чэмпіёнамі ў 1975 годзе, перамогшы на першым Кубку Амерыкі, у якім удзельнічалі ўсе 10 членаў КАНМЕБОЛ. Каманда заняла першае месца ў сваёй групе, перамогшы чылійцаў і балівійцаў, а ў паўфінале згуляла ўнічыю з Бразіліяй па суме двух матчаў (выйграўшы з лікам 3:1 у Бразіліі, але прайграўшы з лікам 0:2 у Перу), пасля чаго зборная Перу была абвешчана пераможцам па выніках лёсавання. У двухматчавым фінале паміж зборнымі Перу і Калумбіі абедзве каманды выйгралі свае хатнія паядынкі (Калумбія перамагла з лікам 1:0 у Багаце, а перуанцы — 2:0 у Ліме), пасля чаго перуанскай каманда перамагла ў вырашальным паядынку ў Каракасе з лікам 1:0.
Алімпійскія гульні
Дарослая футбольная каманда Перу ўдзельнічала на Алімпійскіх гульнях толькі аднойчы ў 1936 годзе на гульнях у Берліне. Каманда 1936 года была апісана гісторыкам Дэвідам Гольдблатам як «каштоўны камень першай алімпійскай дэлегацыі краіны». Перуанцы здабылі дзве перамогі, забіўшы 11 мячоў у двух матчах і прапусціўшы 5. Тэадора Фернандэс забіў першы гол зборнай Перу на Алімпійскіх гульнях 6 жніўня 1936 года ў матчы супраць Фінляндыі і скончыў турнір у якасці найлепшага бамбардзіра каманды з шасцю галамі ў двух паядынках.
Чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі 1935 года ў Ліме выступаў у якасці адборачнага турніру да Алімпійскіх гульняў 1936 года. Уругвай перамог на тым чэмпіянаце, а Аргенціна заняла другое месца, аднак не прыняла запрашэнне на Алімпійскія гульні з-за эканамічных праблем, у выніку чаго зборная Перу, якая скончыла чэмпіянат на трэцім месцы, адправілася прадстаўляць Паўднёвую Амерыку. У першым матчы перуанцы перамаглі Фінляндыю з лікам 7:3, пасля чаго ў чвэрцьфінале сутыкнуліся са зборнай Аўстрыі, якая была вядомая як «Вундэртым» («Цуда-каманда») і трэнерам якой быў Джымі Хоган. Асноўны час гульні скончыўся пры ліку 2:2, аднак перуанцы забілі два мячы ў дадатковым тайме і скончылі паядынак з лікам 4:2 на сваю карысць. Каманда павінна была гуляць супраць зборнай Польшчы ў паўфінальным матчы, аднак падзеі за межамі поля прывялі да зняцця перуанскай дэлегацыі з гульняў да матча супраць палякаў.
У 1960 годзе на алімпійскім турніры ў Рыме ўдзельнічала зборная Перу ва ўзросце да 23 гадоў. Яна саступіла два матчы ў групавым раўндзе, выйграўшы толькі адзін, і заняла трэцяе месца ў групе, не выйшаўшы ў плэй-оф.
Вынікі і рэкорды
Нацыянальная зборная Перу згуляла 600 матчаў з 1927 года, уключаючы таварыскія. Самай буйной перамогай каманды была перамога над зборнай Эквадора з лікам 9:1 на Баліварыянскіх гульнях 1938 года. Самай буйной паразай стаў паядынак супраць зборнай Бразіліі на Кубку Амерыкі 1997 года, дзе перуанцы саступілі з лікам 0:7.
У 1993 годзе ў Ліме зборная Перу правяла адзіны таварыскі матч супраць зборнай Беларусі: каманды згулялі ўнічыю з лікам 1:1.
Статыстыка прыведзена станам на 15 чэрвеня 2018 года.
Залаты партыйны знак НСДАП
Залаты партыйны знак НСДАП (Goldenes Ehrenzeichen der NSDAP.  Goldenes Ehrenzeichen der NSDAP ) — знак узнагароды найстарэйшых сяброў нацысцкай партыі.
Гісторыя значка
Афіцыйная назва — Залаты ганаровы знак НСДАП. 9 лістапада 1933 года па наказу Адольфа Гітлера з нагоды адзначэння дзясятай гадавіны Піўнога путчу. Залатым знакам павінны былі быць узнагароджаныя першыя 100 000 сяброў партыі, якія былі ў ёй бесперапынна з 1925 года.
Таксама знакам маглі быць узнагароджаны асобы, якія не з’яўляюцца сябрамі НСДАП, але маюць выдатныя заслугі перад рухам і служаць дасягненню яго мэт. Такім чынам былі ўхваленыя толькі 20,487 мужчын і 1,795 жанчын (не ўлічваючы асоб, узнагароджаных асабіста Гітлерам).
Пры ўзнагароджанні старога сябра партыі («старога змагара») на адваротным боку значка ставіўся партыйны нумар, а пры ўзнагароджанні за асабістыя заслугі (па меркаванні Адольфа Гітлера) на зваротным боку значка ставіліся ініцыялы «A. H.» і дата ўзнагароджання.
Вянок вакол значка зроблены з золата. Знак уручаўся двух памераў: 30,5 мм для ўніформы і ўрачыстых выпадкаў і 24 мм для паўсядзённай адзежы.
У знака таксама мелася мянушка — «Залаты фазан». Пасля таго як Адольф Гітлер прыйшоў да улады ў 1933 годзе, адбыўся наплыў заяў ад насельніцтва ўступіць у шэрагі нацысцкай партыі. Партыйны знак Адольфа Гітлера меў нумар «1». Ён аддаў яго Магдзе Гебельс у сваім бункеры за некалькі гадзін да самазабойства.
У 2005 годзе копія (па іншых звестках — арыгінал) залатога партыйнага знака А. Гітлера за нумарам «1» была скрадзеная з выстаўкі, прысвечанай 60-й гадавіне сканчэння Другой сусветнай вайны ў Расіі.
Курганнэ (Краснапэрэкопскі раён)
Курганнэ (Курга́нне, Büyük Qışqara) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Нісіномія
Нісіномія — адзін з цэнтральных гарадоў Японіі, у прэфектуры Хіёга, на востраве Хонсю, прамысловы прыгарад горада Осака. Чыгункай злучаецца з гарадамі Осака і Кобэ. Плошча горада — 99,96 км², насельніцтва — 487 329 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 4.875,24 чал./км². Металаапрацоўчая, тэкстыльная і харчасмакавая прамысловасць, а таксама аптычнае і дакладнае машынабудаванне.
У горадзе размешчаны лясны парк Кабутаяма.
Магазынка
Магазынка (Магази́нка, Mağazı) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Новаіваніўка (Краснапэрэкопскі раён)
Новаіваніўка (Новоіва́нівка, Cañılar) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Новамыкалаіўка (Краснапэрэкопскі раён)
Новамыкалаіўка (Новомикола́ївка, Novonikolayevka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Новаалэксандрыўка (Краснапэрэкопскі раён)
Новаалэксандрыўка (Новоолекса́ндрівка, Novoaleksandrovka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Новарыбацкэ
Новарыбацкэ (Новориба́цьке, Novorıbatskoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Палтаўскэ (Краснапэрэкопскі раён)
Палтаўскэ (Полта́вське, Can Saqal Manğıt) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Новапаўліўка (Краснапэрэкопскі раён)
Новапаўліўка (Новопа́влівка, Adiy Qıyğaç) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Кубы па футболе
Зборная Кубы па футболе — нацыянальная футбольная зборная, якая прадстаўляе Кубу на міжнародных матчах па футболе. Кантралюецца Асацыяцыяй футбола Кубы.
Прывільнэ (Краснапэрэкопскі раён)
Прывільнэ (Приві́льне, Berdi Bolat) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
П’ятыхатка (Краснапэрэкопскі раён)
П’ятыхатка (П'ятиха́тка, Pâtihatka) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пачэтнэ
Пачэтнэ (Поче́тне, Poçotnoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пралэтарка (Краснапэрэкопскі раён)
Пралэтарка (Пролета́рка, As) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Сватавэ (Краснапэрэкопскі раён)
Сватавэ (Сва́тове, Sultanaş) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Манголіі па футболе
Зборная Манголіі па футболе — нацыянальная футбольная зборная Манголіі, кіруецца Мангольскай футбольнай федэрацыяй. Створана ў 1959 годзе, але з 1960 па 1998 год не правяла ніводнай гульні.
Рысавэ
Рысавэ (Ри́сове, Risovoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Смушкынэ
Смушкынэ (Сму́шкине, Smuşkino) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Саўхознэ (Краснапэрэкопскі раён)
Саўхознэ (Совхо́зне, Pâtiozörnoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
В’етнамская мова
В'етнамская мова (в'етн. tiếng Việt, т'енг в'ет), радзей ўе нгы (вьетн. Việt ngữ, цьы-ном 越 语) — мова в'етаў. Афіцыйная мова В’етнама, дзе з'яўляецца мовай міжнацыянальных зносін і адукацыі. Распаўсюджана таксама ў Камбоджы, Лаосе, Тайландзе, Малайзіі, Аўстраліі, Францыі, Германіі, ЗША, Канадзе і інш. Агульная колькасць носьбітаў звыш 75 млн. чалавек. (2005, ацэнка), у тым ліку ў В'етнаме, па ацэнцы 2005, каля 72 млн. чал., У Камбоджы 680 тыс. чал. (2003, ацэнка), у Аўстраліі каля 175 тыс. чал. (2001, перапіс), у Францыі больш за 300 тыс. чал. (2003, ацэнка), у ЗША звыш 1,1 млн. чал. (2000, перапіс), у Канадзе 122 тыс. чал. (2000, перапіс), у Германіі каля 80 тыс. чал.
Танкавэ (Краснапэрэкопскі раён)
Танкавэ (Та́нкове, Tankovoye) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Таўрыскэ (Краснапэрэкопскі раён)
Таўрыскэ (Таврі́йське, Qart Qazaq) — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Юрый Іванавіч Казакоў
Біяграфія
Скончыў у 1964 годзе Беларускі політэхнічны інстытут, вучыўся ў А. Воінава, В. Гусева, Г. Заборскага. З 1964 года выкладаў у Беларускай політэхнічнай акадэміі, аспірант, асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт. Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 года. Дацэнт (1980).
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1966 года, Беларускага саюза мастакоў з 1993 года.
Творчасць
Працуе ў мемарыяльнай архітэктуры. Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): помнікі партызанам у в. Іканы Барысаўскага раёна (1965), У. І. Леніну ў Лепелі (1970), Століне (1980), В. З. Каржу ў в. Хорастаў Салігорскага раёна (1975), У. М. Азіну ў Полацку (1976), ахвярам фашызму ў Чэрвені (1976), С. І. Вавілаву (1978), М. Багдановічу (1981) у Мінску, С. Буднаму ў Нясвіжы (1982), Ф. Скарыну ў Празе (Чэхія), В. Каржу ў в. Хорастава Мінскай вобласці, А. Багдановічу ў гарадскім пасёлку Халопенічы Мінскай вобласці, Пятру Мсціслаўцу на плошчы Пятра Мсціслаўца ў Мсціславе.
Мемарыяльныя комплексы «Брэсцкая крэпасць-герой» (1971), «Дзяржынава» (1977), воінам Савецкай Арміі і партызанам у Маладзечне (1982), «Драмлёва» (1982), «Курган Славы» ў вёсцы Сычкава Магілёўскай вобласці; загінулым воінам і партызанам у г. Свіслач Гродзенскай вобласці.
Бюсты К. Маркса і У. І. Леніна каля будынка ЦК КПБ у Мінску (1980), бюст Пятра Машэрава ў Віцебску (1980, скульптар З. Азгур), скульптурная кампазіцыя «Раніца мастака», прысвечаная мастаку Валенцію Ваньковічу, у Мінску , шмат помнікаў-бюстаў і мемарыяльных дошак у гарадах Беларусі і Расіі (усё ў суаўтарстве).
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавымі медалямі ВДНГ СССР (1966, 1970, 1983), Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1972).
Пастэрызацыя
Пастэрызацыя — працэс аднаразовага награвання ў асноўным вадкіх прадуктаў або рэчываў да 60 °C на працягу 60 мінут або пры тэмпературы 70-80 °C на працягу 30 мінут. Тэхналогія адкрыта ў сярэдзіне XIX стагоддзя французскім мікрабіёлагам Луі Пастэрам. Ужываецца для абеззаражання харчовых прадуктаў, а таксама для падаўжэння тэрміну іх захоўвання.