cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радыёэлектронная барацьба
Гісторыя
У ходзе Другой сусветнай вайны акрамя сродкаў радыёсувязі пачалі шырока выкарыстоўвацца радыёлакацыйныя станцыі і радыёнавігацыйныя прыборы. У сувязі з гэтым у шэрагу армій пачалі распрацоўваць станцыі перашкод і ствараць воінскія часці для барацьбы з радыёэлектроннымі сродкамі праціўніка. Да гэтага ж часу адносіцца стварэнне органаў і часцей радыёэлектроннай барацьбы Чырвонай арміі. На падставе дакладной запіскі Наркама ўнутраных спраў СССР 16 снежня 1942 года была прынята пастанова Дзяржаўнага Камітэта Абароны «Аб арганізацыі ў Чырвонай Арміі спецыяльнай службы па забіўцы нямецкіх радыёстанцый, якія дзейнічаюць на полі бою». У адпаведнасці з гэтай пастановай былі сфарміраваны першыя часці радыёперашкод: 130, 131 і 132-я асобныя радыёдывізіёны спецыяльнага прызначэння. Яшчэ адзін дывізіён (226-ы) быў створаны ў сакавіку 1944 года. Дывізіёны мелі колькасць 195 чалавек, з іх 32 афіцэра. На іх узбраенні было ад 8 да 10 аўтамабільных радыёстанцыі тыпу РАФ-КХ і РСБ-Ф, спецыяльна абсталяваных прыстаўкамі для стварэння перашкод; 18—20 разведвальных радыёпрыёмнікаў тыпу «Віраж» і «Чайка» і чатыры радыёпеленгатары тыпу 53-ПК-3 і «Штопар». У 130, 131, 132-м радыёдывізіёнах спецыяльнага прызначэння меліся таксама магутныя чыгуначныя станцыі радыёперашкод тыпу «Пчала». У далейшым гэтыя часці прымалі ўдзел ва ўсіх аперацыях Вялікай Айчыннай вайны. Імі была сарвана перадача больш за 24 тысяч радыёграм у аператыўным і аператыўна-тактычным звёнах кіравання праціўніка. Дзеянні гэтых радыёдывізіёнаў былі асабліва эфектыўнымі пры блакаванні акружаных груповак праціўніка. Так, пры разгроме акружанай групоўкі ў Кёнігсбергу, 131-ы асобны радыёдывізіён спецыяльнага прызначэння падавіў практычна ўсе радыёсувязі групоўкі праціўніка з вярхоўным галоўнакамандаваннем і з Земландскай групоўкай, што, па заяве камандуючага акружанай групоўкай, з'явілася адной з прычын капітуляцыі нямецка-фашысцкіх войскаў.
Вялікую ролю радыёдывізіёны спецыяльнага прызначэння згулялі ў найбуйнейшай наступальнай аперацыі Другой сусветнай вайны — аперацыі «Баграціён». У пачатку аперацыі войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту акружылі і праз чатыры дні разграмілі 5 нямецкіх дывізій на захадзе Віцебска. Адначасова войскі 1-га Беларускага фронту да 29 чэрвеня ліквідавалі асноўныя сілы (6 дывізій) 9-й арміі праціўніка пасля акружэння ў раёне Бабруйска. Потым, развіваючы наступленне, савецкія войскі вызвалілі Мінск, акружылі і да 12 ліпеня разграмілі буйную групоўку праціўніка больш на ўсход ад яго, якая складалася са злучэнняў 4-й і 9-й армій. Да канца аперацыі савецкія войскі, разграміўшы галоўныя сілы групы армій «Цэнтр», вызвалілі Беларусь, частку Літвы і Латвіі, уступілі на тэрыторыю Польшчы і падышлі да Усходняй Прусіі.
Гісталогія ў Беларусі
На Беларусі развіццё гісталогіі звязана з арганізацыяй кафедры гісталогіі ў БДУ (з 1921). Даследаванні вядуцца ў медыцынскіх інстытутах, Інстытуце фізіялогіі НАН РБ.
Радыёэлектронная барацьба
Гісторыя
131-ы ардн спецназ, які паступіў 1 ліпеня 1944 года ў склад войскаў 3-га Беларускага фронту, з раёнаў Вялікія Сабалі (12 км на поўдзень ад Рудні) з 8 па 27 чэрвеня і вёскі Гразіна (25 км на паўночны захад ад Оршы) з 28 чэрвеня па 1 ліпеня парушаў радыёсувязь 3-яй танкавай арміі і 4-й арміі, а таксама радыёсувязь узаемадзеяння паміж імі. Радыёперашкоды, якія ствараў дывізіён у 70 радыёсетках і радыёнапрамках, сарвалі перадачу каля 3700 радыёграм, або звыш 90 % усіх радыёперадач праціўніка. У іх ліку быў сарваны прыём 30 вельмі важных аператыўных радыёграм групоўкі войскаў, акружанай на ўсход ад Мінска, і 90 радыёграм штабоў войскаў, якія дзейнічалі на каўнаскім кірунку. У працэсе перадачы 3700 радыёграм ва ўмовах радыёперашкод нямецкія радысты 11000 разоў паўтаралі асобныя групы і 4700 разоў увесь тэкст радыёграм, 1600 раз пераходзілі на іншыя частоты, 400 разоў мянялі частоты ў працэсе радыёабмену, каля 400 разоў гублялі радыёсувязь і запытвалі наладу, 600 разоў спынялі радыёперадачы і аднаўлялі ў іншы час, 250 разоў спрабавалі перадаваць радыёграмы ў перапынках паміж перашкодамі, 50 разоў павялічвалі магутнасць радыёперадавальнікаў і прымалі іншыя меры абароны ад радыёперашкод.
У гэты час упершыню паўстала пытанне аб арганізацыі ўзаемадзеяння па радыёэлектроннай барацьбе паміж часцямі і падраздзяленнямі спецыяльных войскаў. З мэтай паляпшэння ўзаемадзеяння і скарачэння часу на перадачу дадзеных аб выкрытых радыёсувязях прыёмныя радыёцэнтры 131 ардн і 474 ардн асобага прызначэння з 8 чэрвеня 1944 года дзейнічалі сумесна, размяшчаліся ў агульных пазіцыйных раёнах, а часам у адных памяшканнях. У гэтай жа аперацыі досыць паспяхова ўжываўся такі спосаб радыёпадушэння, як перадача дэзынфармацыйных паведамленняў. Былы начальнік штаба 131-га ардн спецыяльнага прызначэння палкоўнік А. Н. Іваноў, успамінаючы пра ход ліквідацыі акружаных разрозненых груповак праціўніка на ўсход ад Мінска, паведаміў, што радысты дывізіёна, выкарыстоўваючы трафейную радыёстанцыю, увайшлі ў радыёсувязь з галоўнай радыёстанцыяй адной з акружаных дывізій, якая беспаспяхова на працягу двух гадзін спрабавала ўсталяваць радыёсувязь з радыёстанцыяй штаба корпусу, і прынялі на сябе некалькі радыёграм, якія прызначаліся штабу нямецкага армейскага корпуса. Радыст дывізіёна настолькі дакладна імітаваў почырк работы радыста корпуснай радыёстанцыі праціўніка, што паланёны пазней радыст дывізіённай радыёстанцыі на допыце выказаў поўную ўпэўненасць, што дакладна па прызначэнні перадаў дзве звыштэрміновыя радыёграмы, і быў перакананы ў адваротным толькі пасля дэманстрацыі нашым радыстам характару радыёабмену, які прайшоў.
Гісталогія ў Беларусі
У 1920—1960-я гадах вывучаліся будова і развіццё клетачнага ядра, узаемасувязі морфадынамічных сістэм, што забяспечваюць раздражняльнасць клеткі, абмен рэчываў і энергіі, рост, размнажэнне і палавы працэс (П. А. Маўрадыядзі), працэсы неўратызацыі ўнутраных органаў чалавека і жывёл (П. Я. Герке), інервацыя серозных абалонак і прыдаткавых зародкавых органаў (В. Н. Блюмкін).
Радыёэлектронная барацьба
Гісторыя
130-ы ардн спецыяльнага прызначэння 1-га Беларускага фронту пачынаючы з 24 чэрвеня парушаў радыёсувязь злучэнняў 9-й арміі ў раёне Бабруйска, затым радыёсувязь злучэнняў 4-й арміі, якія адыходзілі пад ударамі войскаў фронту. Асаблівая ўвага давалася парушэнню радыёсувязі злучэнняў 9-й арміі, якія, як стала вядома з перахопленых радыёграм, рыхтаваліся да прарыву з акружэння на паўночны захад, каб злучыцца з войскамі 4-й арміі. У выніку магутных удараў авіяцыі і сухапутных войскаў да 28 чэрвеня бабруйская групоўка была цалкам ліквідавана.
Гісталогія ў Беларусі
У 1960—1990-я гады даследаваліся марфалагічныя асновы кампенсатарна-прыстасавальных рэакцый у нервовай сістэме, структура нейрасакрэтарных клетак гіпаталамуса (С. М. Мілянкоў), фарміраванне і будова нервова-мышачных сувязей у працэсе развіцця (Я. Я. Карытны), органы імуннай сістэмы (А. Ф. Суханаў) і скуры (А. Д. Мядзелец).
Радыёэлектронная барацьба
Гісторыя
У далейшым 130-ы дывізіён ва ўзаемадзеянні са 131-м дывізіёнам парушаў радыёсувязь штабоў злучэнняў 105-тысячнай групоўкі праціўніка, акружанай на ўсход ад Мінска. У ходзе разгрому Мінскай групоўкі дывізіён парушаў сувязь злучэнняў 12, 27 і 35-га вайсковых, 39 і 41-га танкавых карпусоў 4-й і 9-й армій праціўніка, якія спрабавалі прарвацца на паўднёвы захад. За поспехі ў вырашэнні баявых задач 130-ы і 131-ы радыёдывізіёны былі ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, а 132-і — ордэнам Багдана Хмяльніцкага.
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны часці радыёэлектроннай барацьбы былі расфарміраваныя. Ізноў спецыяльныя часці РЭБ у сухапутных войсках былі створаны ў 1950-х гадах. Пры гэтым ствараліся часці двух тыпаў: у складзе войскаў сувязі — батальёны для падаўлення наземнай радыё- і радыёрэлейнай сувязі праціўніка, а ў складзе войскаў СПА — батальёны для падаўлення бартавых авіяцыйных радыёэлектронных сродкаў разведкі, прыцэльвання, навігацыі і сувязі.
Гісталогія ў Беларусі
З 1970-х гадоў вывучаецца эмбрыянальны морфагенез органаў розных сістэм арганізма, узаемасувязі развіцця ўнутраных органаў і рэгулявальных сістэм (А. А. Арцішэўскі, Я. І. Бальшова, Н. А. Жарыкава, А. С. Леанцюк, Т. М. Малярэвіч, І. А. Мельнікаў і інш.).
Распрацаваны метады інфармацыйнага, карэляцыйнага, фрактальнага аналізу біялагічных сістэм (Леанцюк). Вывучаецца нейрагумаральная рэгуляцыя структуры і хімічныя арганізацыі страўнікавых залоз (А. А. Турэўскі), мышцаў і клетак крыві (Т. Г. Мацюхіна), гісталогія нервовай сістэмы (А. П. Амвросьеў, Л. І. Арчакова, Д. М. Голуб, У. М. Калюноў, Ф. Б. Хейнман, С. М. Зіматкін і інш.).
Абрамаўка (Лоеўскі раён)
Абра́маўка (, Абрамовка) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
Грохаў
Гро́хаў (, Грохов) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Грохаўскага сельсавета.
Гідрабіялогія ў Беларусі
На Беларусі даследаванні па гідрабіялогіі пачаліся ў 1904 годзе ў Аддзеле іхтыялогіі Рускага таварыства акліматызацыі жывёл і раслін. Вывучэнне вадаёмаў паглыбілася з утварэннем у 1928 годзе навукова-даследчай станцыі рыбнай гаспадаркі (з 1979 года Беларускі навукова-даследчы і праектна-канструктарскі інстытут рыбнай гаспадаркі) і ў 1946 годзе біялагічнай станцыі БДУ на возеры Нарач.
Навукова-даследчая работа па гідрабіялогіі вядзецца таксама ў Інстытуце заалогіі НАН РБ, БДУ, Цэнтральным НДІ комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў, іншымі ВНУ. Вызначана біялагічная і рыбагаспадарчая прадукцыйнасць усіх асноўных рэк і азёр, праведзена лімналагічная і рыбагаспадарчая класіфікацыя прамысловых вадаёмаў (Г. Г. Вінберг, П. І. Жукаў, С. В. Кахненка, М. М. Драко, У. П. Ляхновіч, П. Р. Пятровіч, В. П. Якушка і інш.), ацэнка санітарнага стану вадаёмаў і здольнасць іх да біялагічнага самаачышчэння (Вінберг, П. В. Астапеня, А. П. Астапеня і інш.).
Распрацоўваюцца пытанні біялагічнай прадукцыйнасці рэк, азёр і сажалак, вядзецца аналіз балансу і трансфармацыі рэчываў і энергіі ў водных экасістэмах, вывучаюцца функцыянальныя сувязі ў біяцэнозах (Г. А. Галкоўская, Л. М. Сушчэня, Н. М. Хмялёва).
Кізілавыя
Кізілавыя (Cornaceae) — сямейства двухдольных раслін, якое ўваходзіць у парадак.
Сямейства ўключае два падсямействы і каля 115 відаў дрэў і кустоў.
Біялагічнае апісанне
Формула кветкі:
Баўска
Ба́ўска (, да 1920 Бауск, Marienland або ) — горад, цэнтр Баўскага края Латвіі. Насельніцтва 10 393 жыхароў (2005). Плошча 6,1 км². Знаходзіцца за 66 км на поўдзень ад Рыгі ля зліцця рэк Муса і Мэмэлэ (якія ўтвараюць Ліелупэ). Найбліжэйшая чыгуначная станцыя Іецава (за 26 км). У гісторыі горада пакінулі свой след Лівонская вайна (1558—1583), Трыццацігадовая вайна (1618—1648), Паўночная вайна (1700—1721), чума 1711 года, паход Напалеона 1812 года.
Гісторыя
Баўск быў заснаваны Тэўтонскімі рыцарамі ў 1443 годзе, стаў горадам у 1511 годзе. Поўныя правы горада атрымаў у 1609.
Замак Баўска быў заснаваны ў 1456 годзе ландмайстрам нямецкага ордэна ў Лівоніі Іаанам фон Менгедэ (таксама называўся Бушэ, Бушэнбарг і Баўшкенбург). У 1625 годзе замак быў узяты шведамі, падчас Паўночнай вайны ў 1705 годзе — рускімі.
У 1705 годзе ўмацаванні замка былі разбураны, і з тых часоў ён незаселены. Захаваліся разваліны замка, а ў апошнія гады ён быў адрэстаўраваны.
У 1855 годзе ў Баўску налічвалася 6532 жыхароў. Усяго ў Баўскім павеце, Курляндскай губерні Расіі налічвалася 56804 жыхароў. У той час у горадзе знаходзіліся праваслаўная капліца, лютэранская царква, дзве сінагогі. Таксама меліся гарбарны і цагляны заводы і два бровары. Штогадовы кірмаш праводзіўся з 12 па 17 кастрычніка.
Да 1 ліпеня 2009 года горад уваходзіў у склад Баўскага раёна.
Эканоміка, прамысловасць
Філіялы плодакансервавага і тэкстыльнага камбіната «Саўлэ».
2 бровары:
Міхась Белямук
Міхась Белямук (псеўд.: Дубок, Чаромха, Беластоцкі) (, вёска Голя (з 1964 г. Пагранічная),, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі грамадскі дзеяч, гісторык.
Біяграфія
Пад час нямецкай акупацыі — афіцэр Беластоцкага батальёна Самааховы. З лета 1944 года — у эміграцыі. Некаторы час жыў у беларускіх лагерах для перамешчаных асоб у Германіі. Прымаў удзел у Першым з’ездзе беларускіх вернікаў у Рэгенсбургу.
У 1949 годзе эміграваў у ЗША. Вучыўся на гістарычным факультэце ўніверсітэта ў Калумбусе (штат Агая). Будучы сам эмігрантам, дзякуючы, не зусім законнай магчымасці, быў спонсарам і адправіў 25-ці асобам у пасляваенную Германію запросіны (ашуранс) для прыбыцця ў ЗША. На 26-ых запросінах эміграцыйныя ўлады ЗША выявілі, што Міхась Белямук запрашае людзей нелегальна, за што яму пагражала дэпартацыя. Аднак прыгавор злагодзілі пасля таго, як славацкі манаскі ордэн бенедыктынцаў паручыўся за яго і ўзяў на сабе апеку над усімі запрошанымі асобамі.
Стаў адным з арганізатараў беларускага жыцця ў Кліўлендзе, стваральнікаў мясцовага аддзела Беларуска-амерыканскага задзіночання. З 1954 года быў старшынёй Згуртавання беларускай моладзі ў Кліўлендзе.
З 1991 года — ініцыятар і выдавец гістарычнага часопіса «Полацак». Аўтар шэрагу публікацый, у тым ліку на гістарычныя тэмы. З 1993 года — ганаровы член Інстытута гісторыі Акадэміі навук Беларусі. Выдаў успаміны («Свайго лёсу не мінеш», Вільня, 2006).
Хрышчэнне Балгарыі
Хрышчэнне Балгарыі — працэс распаўсюджвання хрысціянства ў Балгарыі, які быў ініцыяваны ў 864 годзе.
Балгарская дзяржава ўтварылася ў 681 годзе на паўночнай мяжы хрысціянскай Візантыі. Асноўным насельніцтвам новай дзяржавы сталі качавыя балгары, уцягнутыя ў працэс феадалізацыі, і славяне. Для інтэграцыі грамадства неабходна была ідэалогія ўніфікацыі. Ініцыятарам хрышчэння стаў балгарскі хан Барыс, які прыняў імя Міхаіл. Непасрэднай нагодай хрышчэння стаў голад 863 года, за якім рушыла ўслед уварванне візантыйскай арміі Варды. Умовай дапамогі стала хрышчэнне знаці, якое здзейсніў патрыярх Фоцій. Тым не менш, качавая арыстакратыя падняла антыхрысціянскі мяцеж, але пацярпела паражэнне. Хан Барыс пакараў смерцю членаў 52 сямействаў. Сярод пакараных смерцю быў і яго сын. Хан Барыс стаў усяляк спрыяць місіі Кірыла і Мяфодзія па асвеце славян. У Балгарыі было ўведзена кірылічнае пісьмо, пачалося будаўніцтва хрысціянскіх цэркваў. Адным з першых значных святых стаў Клімент Охрыдскі.
Значэнне
Рускі гісторык В. Н. Тацішчаў разглядаў хрышчэнне Балгарыі ў кантэксце агульнага распаўсюджвання хрысціянства сярод славян. Станаўленне Балгарыі хрысціянскай краінай паўплывала на Хрышчэнне Русі ў наступным стагоддзі.
Бітва пры Абукіры (1801)
Бітва пры Абукіры - сухапутная бітва паміж брытанскай арміяй пад камандаваннем генерала Эберкрамбі і французскім войскам пад камандаваннем генерала Фрыяна, якая адбылася ў сакавіку 1801 года на тэрыторыі Егіпта, каля горада Абукір, і скончылася перамогай англічан.
Перадгісторыя
Перамога французаў над туркамі ў бітве 25 ліпеня 1799 года на некаторы час умацавала знаходжанне французскай арміі ў Егіпце.
Бітва
8 сакавіка 1801 года англійскія войскі ў складзе 5 тыс. чалавек аблажылі абукірскі заліў і вымусілі французскі атрад з 2 тыс. чалавек, які займаў яго, капітуляваць. Англічане панеслі страты да 1100 чал.
Аляксандр Сяргеевіч Катляроў
Аляксандр Катляроў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у Мазыры, аднак ва ўзросце 15 гадоў быў запрошаны ў «Гомель». У сезоне 2010 выступаў за фарм-клуб «Гомель-2», пазней стаў гуляць за дубль. У сезоне 2012 разам з гомельскай камандай стаў пераможцам чэмпіянату дублёраў.
У сакавіку 2013 года быў аддадзены ў арэнду рэчыцкаму «Ведрычу-97». У першай палове сезона з’яўляўся ў стартавым складзе, але пасля таго, як улетку пасаду галоўнага трэнера заняў Аляксандр Бразевіч, стаў пераважна выхадзіць на замену.
Па заканчэнні сезона 2013 пакінуў «Гомель». З лютага 2014 года стаў трэніравацца ў складзе мазырскай «Славіі», і ў выніку пачаў у складзе гэтага клуба сезон 2014. Здолеў замацавацца ў аснове мазыран і дапамог клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У сезоне 2015 працягваў быць іграком асновы «Славіі», выступаў на пазіцыі правага паўабаронцы. У маі—жніўні 2016 года адсутнічаў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў асноўны склад. У сезоне 2017 быў трывалым іграком асновы, з 4 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды, але не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Першую лігу.
У студзені 2018 года стала вядома аб зыходзе Катлярова са «Славіі», і неўзабаве паўабаронца падпісаў двухгадовы кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». Замацаваўся ў стартавым складзе жодзінскага клуба, у лістападзе 2018 года адсутнічаў з-за траўмы.
У сезоне 2019 стаў радзей з’яўляцца на полі. У ліпені 2019 года разарваў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ» і стаў іграком латвійскага клуба «Елгава», які незадоўга да таго ўзначаліў былы трэнер жодзінцаў Алег Кубараў. Аднак, у складзе латвійскай каманды не здолеў замацавацца, да канца сезона згуляў у чатырох матчах. У студзені 2020 года стала вядома, што беларускі паўабаронца пакінае «Елгаву».
У студзені 2020 года пачаў трэніравацца з мазырскай «Славіяй» і ў лютым падпісаў кантракт. У кастрычніку 2020 года атрымаў траўму і да канца года не з’яўляўся на полі, таксама з-за траўмы прапусціў пачатак 2021 года і не быў заяўлены за «Славію» на сезон 2021.
У ліпені 2021 года стаў іграком «Крумкачоў», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2021.
Міжнародная кар’ера
У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе.
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Валдэмарпілс
Валдэмарпілс (, да 1920 г. — Сасмакен, да 1926 г. — Сасмака) — горад у паўночна-заходняй частцы Латвіі, у Талсінскім раёне. Адлегласць ад Рыгі складае 130 км, ад Талсі — 15 км. Горад знаходзіцца на заходнім беразе возера Сасмака, каля падножжа Паўночна-курскага ўзвышша.
Гісторыя
Першая згадка пра горад Сасмаген (Sasmagen), а дакладней, пра сядзібу, што стаяла на яго месцы, датуецца 1582 г. Хаця шмат стагоддзяў дагэтуль тут знаходзілася паселішча куршаў, пра якіх засталася згадка ў выглядзе кургана Dupurkalns. На пачатку 17 ст. на месцы будучага горада ўтварылася цэлае паселішча вольных гандляроў і рамеснікаў (на 1628 г. у ім жыло каля 25-30 сем’яў). А ў сярэдзіне 19 ст. паселішча зрабілі сталіцай яўрэйскай абшчыны (так, у 1863 г. яўрэі скаладалі ажно 83,1 % жыхароў мястэчка). У 1834 г. паселішчу былі нададзены некаторыя гарадскія правы (у прыватнасці, права збіраць падаткі), аднак статус сапраўднага горада Сасмака набыла толькі ў 1917 г. Нарэшце, у 1926 г. горад набыў сваю сучасную назву, назваўшыся Валдэмарпілс у гонар слыннага культурнага і грамадкага дзеяча Крыш’яніса Валдэмарса, які паходзіў з ваколіц горада.
Насельніцтва
На 1 студзеня 2006 г. у горадзе жыў 1391 чалавек (разам з прылеглай сельскай тэрыторыяй — 2663 чалавекі), і ў параўнанні з 1991 г. насельніцтва горада скарацілася прыблізна на 12,5 %. Большасць жыхароў горада — латышы (94,8 % ў 1999 г.).
Культура і адукацыя
У Валдэмарпілсе дзейнічае адна сярэдняя школа. Таксама тут знаходзяцца два музеі: дзяржаўны рэгіянальны (так званы Novada muzejs, прысвечаны гісторыі і культуры края) і прыватны Музей лесу (разам з невялічкім дэндралагічным паркам).
Гістарычныя помнікі
Цэнтр горада прызнаны архітэктурным помнікам 17-19 ст. Самым старым будынкам з’яўляецца лютэранская царква (1646 г.). Праваслаўная царква стаіць з 1889 г. На поўначы горада, у Сасмакскім парку, знаходзіцца прыгожая сядзіба, збудаваная ў 1870-80-х гадах у неагатычным стылі. Недалёк ад яе расце самая тоўстая ліпа ў Балтыйскіх краінах (акружнасць дрэва роўная 8,5 м, узрост — прыкладна 350 год).
Карчомка (Лоеўскі раён)
Карчо́мка (, Корчёмка) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Карчомскага сельсавета.
Цешынскае герцагства
Цешынскае княства або герцагства ўзнікла як адно са шматлікіх сярэдневяковых сілезскіх княстваў, якія знаходзіліся пад кіраваннем розных галін польскага дому Пястаў. Тэрыторыя — Цешынская Сілезія, сталіца — Цешын.
Гісторыя
У 1282 годзе памёр князь Уладзіслаў Апольскі, які кіраваў Апольска-раціборжскім княствам. У яго было чатыры сыны, якія падзялілі спадчыну паміж сабой. Старэйшы сын Мешка разам з братам Пшамыславам спачатку сталі сумесна кіраваць узноўленым Раціборжскім княствам, аднак у 1290 годзе вырашылі падзяліць уладанні. Мешка ўзяў сабе землі паміж рэкамі Остравіцы і Сола, на якіх знаходзіліся гарады Цешын і Асвенцім — так было ўтворана Цешынскае княства.
У 1315 годзе Мешка сканаў, і княства было падзелена паміж яго сынамі: Уладзіслаў атрымаў Асвенцім, а Цешын застаўся ў Казіміра. Паступова Казімір аддаляўся ад польскіх інтарэсаў, і ў 1327 годзе прынёс амаж Яну Люксембургскаму як каралю Багеміі. З тых часоў гісторыя Цешынскай Сілезіі была ў большай ступені звязана з Прагай, чым з Кракавам. Ад Казіміра ў 1358 годзе княства атрымаў у спадчыну яго сын Пшамыслаў, які за доўгае жыццё здолеў прымножыць свае ўладанні.
У перыяд Рэфармацыі цешынскія кіраўнікі вагаліся паміж каталіцтвам і лютэранствам, якое падтрымліваў князь Вацлаў Адам, які кіраваў Цешынам з 1528 па 1576 гады. У часы валадарання яго ўнучкі Лізаветы Лукрэцыі — апошняй з цешынскіх Пястаў — княства спусташалі арміі Трыццацігадовай вайны. Перажыўшы дзяцей ад шлюбу з баронам Ліхтэнштэйнам, Еўдакія Лукрэцыя адмовіла ўладанні сваіх продкаў Габсбургаў.
У 1722 годзе імператар Карл VI перадаў Цешынскае герцагства Францу Латарынгскаму ў якасці кампенсацыі за саступлены ім Савойскай дынастыі Манферат. Менавіта тут адбыўся Цешынскі кангрэс, які завяршыў вайну за баварскую спадчыну. У той час герцагствам валодала дачка Франца, Марыя Крысціна, з мужам, Альбертам Саксонскім, сынам польскага караля Аўгуста III.
Па прычыне бяздзетнасці апошні ўсынавіў пляменніка жонкі — эрцгерцага Карла Іагана. Пазней тытул герцага Цешынскага насілі нашчадкі Карла Іагана — Альбрэхт і Фрыдрых Марыя Альбрэхт. Усе трое былі выдатнымі военачальнікамі і фельдмаршаламі (у арміях Аўстрыі, Германіі, Расіі).
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі за валоданне Цешынскай Сілезіяй паміж Польшчай і Чэхаславакіяй успыхнуў Цешынскі канфлікт. Міжнародная канферэнцыя 1920 года пастанавіла падзяліць спрэчную тэрыторыю паміж гэтымі краінамі.
Ě
Ě — літара, якая выкарыстоўваецца ў чэшскай і лужыцкай пісьменнасці. Уяўляе сабой мадыфікацыю літары E шляхам дадання гачака.
У чэшскай пісьменнасці Ě выкарыстоўваецца з гістарычных прычын (у старажытнасці гэта літара пазначала асобную фанему, якая ў кірыліцы перадавалася літарай яць); яна змяняе вымаўленне папярэдняга зычнага (напачатку слова Ě не сустракаецца):
У лужыцкіх мовах Ě можа сустракацца і пасля тых зычных, пасля якіх Ě немагчыма ў чэшскай:
У славістычнай транскрыпцыі ě пазначае гук, які адпавядае яцю (ѣ).
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ва Узбекістане
У спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ва Узбекістане значыцца 4 найменні (на 2012 год) у асноўным спісе, што складае 0,4 % ад агульнай колькасці (962 на 2012 год). Усё 4 аб’екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях. Гэтак жа, станам на 2012 год, у папярэдні спіс унесена 31 аб’ект.
Спісы
У табліцы аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс.
Канстанцін Фадзеевіч Кукевіч
Канстанцін Фадзеевіч Кукевіч (Константин Кукевич; 1817, Вільня — 1842, вёска Веркі Віленскага павету — беларускі і расійскі мастак першай паловы XIX ст.
Біяграфія
Канстанцін Кукевіч нарадзіўся ў сям’і віленскага адваката. Жівопісу навучаўся ў Яна Рустэма ў Віленскай мастацкай школе пры Віленскім ўніверсітэте. З 1835 навучаўся у Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў у папулярнага ў той час мастака-баталіста А. І. Зауервэйда.
Ў 1836 ганараваны другім срэбраным медалём, а ў 1837 за карціну «Гусар верхам у заезнага двара» першым срэбраным медалём Акадэміі. У 1839 скончыў навучанне са званнем мастака XIV класа і шпагай.
Батальны жывапіс валодал ў Акадэміі пэўным прыярытэтам: звычайна гэта былі вялікія палотны з гістарычным сюжэтам. Яны падабаліся імператару Мікалаю I, ― за творчасцю вучняў майстэрні ён сачыў асабіста. Канстанцін Кукевич за свой пецярбургскі перыяд 1835-1839 гг. стварыў 32 батальныя кампазіцыі. Уласна, яго і Януара Сухадольскага з Гродна можна лічыць заснавальнікамі беларускага і літоўскага батальнага жывапісу.
Аднак, баталістам Кукевіч не зрабіўся, яго больш займалі жанравыя сцены з народнага і салдацкага побыту.
Працаваў у Вільні і ў маёнтку Веркі. Яму належіць серыя літаграфій са сцэнамі з народнага жыцця ― «Вільна ў 1840 годзе».
Творчасць
Яшчэ ў Акадэміі Канстанцін Кукевич напісаў працы «Салдат, які разводзіць агонь у лесе» (1836), «Гусары» (1837) і інш. Па сваім стылістычным асаблівасцям і вобразнаму выразе яны вельмі блізкія да ранніх работ А. Венецыянава.
Асабліва цікавыя карціны Кукевича «Рускія салдаты ў вёсцы» і «Прывал ўланаў ля пераправы праз раку», напісаныя ў пецярбургскі перыяд (абедзве знаходзяцца ў пецярбургскім Рускім музеі). Сюжэт карціны «Рускія салдаты ў вёсцы» такі: у вёску на пастой прыбываюць салдаты. Сельскі стараста размяркоўвае іх па хатах. Група салдат спынілася ля ганка небагатага дома, з дзвярэй якога цікавіцца гаспадыня. У некалькіх кроках ад гэтай групы мужык сячэ дровы. Для яго ўсё гэта не ўпершыню, таму ён не звяртае ніякай увагі на салдат і старасту. У карціне усё проста і штодзённа. Тут няма напружаных, вострых сітуацый, імклівага руху, глыбокіх перажыванняў. Такую ж марудлівасць, спакойную штодзённасць можна ўбачыць і ў карціне «Прывал ўланаў ля пераправы праз раку». Сюжэт яе просты: спешаныя уланы вядуць ля пераправы марудлівую гутарку са выпадковымі спадарожнікамі. Тут і гарадскі франт, і вандроўнік-пілігрым, і сялянка. У карціне натуральнасць кампазіцыі арганічна спалучаецца з сацыяльнай характарыстыкай гэтых людзей.
У 1839 на акадэмічнай выставе ў Пецярбургу мелі поспех карціны Кукевича «Салдацкі прывал», «Карчма» і «Бівуак», дзе мастак працягвае абраную раней тэму народнага і салдацкага побыту. Але ў яго з'яўляюцца карціны не толькі пра салдат і сялян. Карціна «Жыдоўскія кантрабандысты ў наваколлях Вільні» ― гэта па сутнасці аповяд пра незнаёмае жыццё сацыяльнай праслойкі Заходняга краю.
Кукевіч шмат працаваў і ў графіцы: захавалася некалькі жанравых замалёвак віленскіх жыхароў. З гэтых работ найбольш цікавыя «Гандляр шапкамі», «Букініст», «Старызнік», «Карчма ў прадмесце». Вобразы гараджан, дробных гандляроў, гулякаў тут вельмі выразныя. Мастак глядзіць на сваіх персанажаў з мяккай іроніяй, спачувае ім. Ён намаляваў партрэт віленскага юродзівага бажаволка Крышталевіча, ― віленскі купец Вэйс, ведаючы папулярнасць гэтага паэта-вар'ята, распаўсюдзіў партрэт па ўсім краі, і нядрэнна зарабіў.
Некалькі прац К. Кукевіча ёсць ў Альбоме Віленскім Яна Вільчынскага.
Ранняя канчына Кукевіча ў маёнтку Веркі блізу Вільні на 32-м годзе жыцця не дазволіла яго таленту раскрыцца ў поўнай меры, але і тыя працы, што ён пакінуў, увайшлі ў культурную спадчыну як значная з'ява ў міравым жывапісу.
Каймакам
Каймака́м (kaymakam, qaymaqam, قائم مقام ад قائم مقام [qā'im maqām] «намеснік») — у Турцыі, на Паўночным Кіпры і ў Ліване, а раней у Асманскай імперыі кіраўнік адміністрацыі павета (ilçe, kaza) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі другога ўзроўню.
У Малдаўскім і Валашскім княствах каймакамам зваўся часовы кіраўнік, які прызначаўся асманскім султанам у адсутнасць гаспадара.
Балві
Ба́лві (, Bolvi, Балоўск, Bolwen, Боловск) — невялікі горад у Латвіі, цэнтр Балвійскага края, да 1 ліпеня 2009 года — цэнтр Балвійскага раёна.
Геаграфія
Горад размешчаны ў 226 км ад сталіцы краіны г. Рыга і ўсяго ў 25,5 км ад мяжы з Расійскай Федэрацыяй (Пыталаўскі раён). Знаходзіцца на паўночным усходзе краіны, на поўначы рэгіёна Латгалія, на рацэ Балупэ, басейн ракі Заходняя Дзвіна (Даўгава), у 6 км ад жалезна-дарожнай станцыі Балві па лініі Рыга—Пыталава. Шаша праходзіць праз горад з захаду на ўсход ад горада Гулбэнэ да горада Віляка. Мясцовасць забалочаная, лясістая, на рацэ возера і зроблены стаўкі.
Гісторыя
У XII — пач. XIII стагоддзяў паселішча знаходзілася ў складзе латгальскай дзяржавы Агзеле (Атзеле).
Упершыню згадваецца ў 1224 годзе як частка Рыжскага біскупства, створанага нямецкімі крыжакамі на заваяваных імі прыбалтыйскіх землях. У 1551 годзе рыжскі архібіскуп Вільгельм фон Брандэнбург здаваў у арэнду зямлі каля Балві рыцару Майснеру.
У перыяд паміж 1562—1772 гадамі Балвійскі рэгіён уваходзіў у склад Рэчы Паспалітай. З гэтай прычыны мясцовае латгальскае насельніцтва не зведала лютэранскай Рэфармацыі і захавала каталіцтва. У 1765 годзе шляхціч Канстанцый Хілсен узводзіць у паселішчы драўляны касцёл і маёнтак. У 1772 годзе пасля першага раздзела Рэчы Паспалітай Балоўск быў далучаны да Расійскай імперыі. У 1802 годзе паселішча ўвайшло ў склад Люцынскага павета новаўтворанай Віцебскай губерні. Цэнтр Балоўскай воласці. У гады расійскай улады Кацярына II даравала мясцовыя землі дваранскаму сямейству Ялагіных. Сям’я Харажынскіх выкупіла іх каля 1806 года, а ў 1876 годзе Балві стала ўладаннем нямецка-балтыйскага роду Тразэе-Розенек. Не менш за 20 % насельніцтва Балвійскага раёна, у тым ліку каля паловы насельніцтва горада ў канцы XIX — пач. XX стагоддзі складалі яўрэі. У 1834 годзе ў Балоўску была адчынена праваслаўная царква.
У 1919 годзе сяло Балві атрымала статус пасёлка. У 1925 годзе пасёлак увайшоў у склад новаўтворанага Яўнлатгальскага (з 1938 — Абрэнскага) павета. У 1928 годзе стаў горадам. У 1938 годзе зацверджаны герб горада.
14 чэрвеня 1941 года савецкімі ўладамі была праведзена дэпартацыя «нядобранадзейных» элементаў. 2 ліпеня 1941 года горад заняты войскамі вермахта. Яўрэйскае насельніцтва было практычна цалкам знішчана падчас Халакоста. У 1944 годзе перад контрнаступленнем савецкіх войскаў немцы цалкам спальваюць горад. У паваенны перыяд адбудаваны па савецкай планіроўцы. У 1949 годзе стаў цэнтрам новаўтворанага Балвійскага раёна.
У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў стаў адным з цэнтраў так званай «Спяваючай рэвалюцыі» (рух за незалежнасць Балтыйскіх рэспублік ад СССР). Балві сёння з’яўляецца важным латгальскім культурна-гістарычным цэнтрам. У 2005 годзе быў зацверджаны сцяг горада.
Насельніцтва
Горад хутка рос і развіваўся ў першыя паваенныя дзесяцігоддзі. У 1969 годзе насельніцтва складала 4,7 тыс. жыхароў, у 1990 — дасягнула максімуму каля 9 тыс. чалавек. З тых часоў яно скарачаецца па прычыне натуральнага змяншэння насельніцтва. У 2000 годзе колькасць жыхароў складала 8 063 чал (перапіс). Паводле ацэнкі дзяржкамстата, на 2008 год колькасць жыхароў склала 7 969 чалавек пры шчыльнасці насельніцтва 1,568 чал./км².
Нацыянальны склад
Паводле даных за 2005 год, у Балві пражывала 8 109 чалавек:
Эканоміка
У савецкія гады быў створаны значны прамысловы патэнцыял, пабудаваны мясакамбінат, масларобны завод.
Ёс ван Клевэ
Ёс ван Клевэ, сапраўднае імя ван дэр Беке (Joos van der Beke, Joos van Cleve, дата нараджэння невядомая, як мяркуецца, Везель — 1540-41, Антверпен) — нідэрландскі мастак.
Першая згадка пра Ёса ван Клевэ ставіцца да 1511 года, калі ён быў прыняты ў Антверпенскую гільдыю Святога Лукі. Да гэтага Ёс ван Клевэ вучыўся ў Яна Юста ван Калькара разам з. Ён лічыцца адным з самых дзейных мастакоў свайго часу. Пра яго знаходжанні ў Францыі сведчаць яго карціны і пасада мастака пры двары Францыска I. Ёсць факты, якія пацвярджаюць паездку Ёса ў Італію.
Сын Ёса ван Клевэ таксама стаў мастаком.
Творчасць
Галоўныя творы Ёса ван Клевэ — два алтара з выявай Успення Багародзіцы (у цяперашні час у Кёльне і Мюнхене), якія раней прыпісвалі невядомаму мастаку.
«Успенне Багародзіцы» са Старой пінакатэкі некалі знаходзілася ў кёльнскай царквы панны Марыі і было замоўлена прадстаўнікамі некалькіх багатых, роднасных паміж сабой кёльнскіх сем’яў. мае дзве бакавыя створкі з выявай святых-заступнікаў заказчыкаў. Цэнтральная створка ўяўляе найбольшую цікавасць. Ван Мандэр пісаў пра мастака: «Ён быў лепшым каларыстам свайго часу, творам сваім ён умеў паведамляць вельмі прыгожую рэльефнасць і надзвычай блізка да прыроды перадаваў колер цела, карыстаючыся пры гэтым толькі адной цялеснай фарбай. Яго творы шанаваліся аматарамі мастацтва вельмі высока, чаго яны цалкам заслугоўвалі».
Максіміліян Бжазоўскі
Максіміліян Бжазоўскі (? — 1659) — праваслаўны шляхціч, вайсковы і палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай. Ваявода берасцейскі (1653—1659), кашталян кіеўскі (1648—1653), падстолі кіеўскі з 1635, староста Тлумацкі.
Дзімамеркі
Дзіма́меркі (, Димамерки) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах паселішча, відавочна, упершыню згаданае ў акце абмежавання Брагінскай воласці 1512 года, праведзенага згодна з указам караля Жыгімонта Старога дзеля чалабітнай князя Міхаіла Васілевіча Збаражскага (Вішнявецкага), які жадаў атрымаць яе «на вечнасць»: «…з таго балота ў Кабылі Брод, з таго брода ў Пясочню рэчку, тою рэчкаю ўздоўж папалам у сяло Брагінскае Дамамірку, каторая рэчка пайшла тапіламі і балотам у рэчку Чэрэтынскую ў Гнілушу…». У 1574 годзе пры раздзеле Брагінскага маёнтку паміж яго ўнукамі Аляксандрам Аляксандравічам і Міхаілам Аляксандравічам Вішнявецкімі «Село Домамирка з людми и з их вшелякою повинностю и даню, з дубровами, чертежами, лесами, полми, сеножатми» дасталося князю Міхаілу. У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павета 1734 года» Дамамірка — у палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе дорпацкі падкаморы Аляксандр Антоні Бандынелі. З 1754 года Брагінскі маёнтак (у тым ліку вёска Дамамерка) стаў уласнасцю паноў Ракіцкіх.
Максіміліян Бжазоўскі
Сын Івана Бжазоўскага і Юстыны з Елавіцкіх. Род вёўся ад вёскі Бярозаўка (Бжазоўка) на Берасцейшчыне. Асеў на Кіеўшчыне, дзе меў значныя маёнткі, замак ды воласць Трыполле, якую набыў у 1633 г. Удзельнічаў у польска-турэцкіх бітвах як паручнік ваяводы Станіслава Любамірскага, які потым спрыяў яго кар’еры.
Меў цесныя стасункі з Кіеўскай праваслаўнай мітраполіяй. Пётр Магіла прысвяціў яму сваю працу «Літнас» (1642), як «стачачнаму сыну царквы святой». Прадстаўляў сродкі для дзейнасці царквы. Меў вялікі архіў, які згарэў подчас вайны ў Палоннам.
Дзімамеркі
Гісторыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) — у складзе Рэчыцкага павета Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1797 года — Мінскай губерні Расійскай імперыі. Паводле «Камерального описания… Речицкой округи» 1796 года, вёскай супольна валодалі графы Людвік і Алойзы Ракіцкія. На 1834 года 32 двары. У 1850 годзе 36 двароў, 249 жыхароў.
У паслярэформенны час паселішча належала да Ручаёўскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1879 годзе Дамамеркі пазначаныя як сяло ў Ручаёўскім царкоўным прыходзе. Згодна з перапісам 1897 года 80 двароў, 601 жыхар; праваслаўная капліца, карчма.
У 1926—1927 гадах цэнтр Дзімамерыцкага сельсавета. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Ніва», працавалі млыны і кузня. Паводле перапісу 1959 года ў вёсцы з насельніцтвам 301 чалавек месціліся цэнтр калгаса «Камуніст», пачатковая школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, крама, аддзел сувязі, дзіцячы садок.
Мікалаеўка (Лоеўскі раён)
Мікала́еўка (, Миколаевка) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
Гісторыя
Заснавана ў 1871 перасяленцамі з суседніх вёсак Абрамоўка і Ручаёўка і вёскі Шмакі Чыгірынскім воласці Быхаўскага павета Магілёўскай губерні Мельнікавымі, Буднікавымі, Ларчанкамі і Кавалёвымі. Названая ў гонар імператара Мікалая I. У 1873 году вёска стала месцам правядзення работ Заходняй экспедыцыі па асушэнню балот, жыхары вялі спрэчку з памешчыкам аб прыналежнасці лугавых зямель да 1918 года. Да Першай сусветнай вайны мелася 2 вуліцы, 2 царквы і школа, а таксама завод па перапрацоўцы сіняй і чырвонай гліны (гліну здабываюць і цяпер). У чэрвені 1920 года вёску захапілі палякі. У 1931 году жыхары ўступілі ў калгас. У час Вялікай Айчыннай вайны акупанты ў 1943 годзе спалілі 22 двары і забілі 8 жыхароў. У раёне вёскі адбываліся буйныя сутыкненні партызан з карнымі атрадамі фашыстаў. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Заря» (цэнтр - вёска Ручаёўка Лоеўскі раён).
Станам на 2021 год вёска цалкам знесена.
Дахау
Дахау (Dachau):
Новакузнечная
Новакузне́чная (, Новокузнечная) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
Новая Алешкаўка
Но́вая Але́шкаўка (, Новая Алешковка) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ручаёўскага сельсавета.
Кемяны
Назву Кемяны маюць:
Уладзіслаў Апольскі
Уладзіслаў Апольскі (Władysław opolski; каля  — 27 жніўня ці 13 верасня 1281/1282) — князь калішскі (1234—1244) і апольска-рацібужскі (1246—1281/1282), малодшы сын князя апольска-рацібужскага Казіміра I Апольскага і Віёлы Балгарскай. Прадстаўнік Сілезскай лініі Пястаў.
Біяграфія
У маі 1230 годзе пасля смерці свайго бацькі, князя апольска-рацібужскага Казіміра I, браты Мешка II (1220—1246) і Уладзіслаў (1225—1281/1282), атрымалі ў спадчыну Апольска-Рацібужскае княства. Да 1239 года з-за маленства абодвух братоў княствам кіравалі іх маці Віёла і сілезскі князь Генрых Барадаты.
У 1234 годзе браты Мешка II Апольскі і Уладзіславаў атрымалі ў сумеснае валоданне ад Генрыха Барадатага Калішскае княства і Вялюнскі павет. У 1239 годзе Мешка Апольскі атрымаў у валоданне Аполе і Рацібуж, а свайму малодшаму брату Уладзіславу саступіў Каліш і Руду (Вялюнскі павет). У 1244 і 1249 гадах Уладзіславаў Апольскі страціў уладанні ў Вялікай Польшчы.
У кастрычніку 1246 года пасля смерці свайго бяздзетнага старэйшага брата, князя апольска-рацібужскага Мешкі II Апольскага (1230—1246), Уладзіслаў атрымаў у спадчыну Апольска-Рацібужскае княства.
Падчас вайны паміж Венгрыяй і Чэхіяй за спадчыну Бабенбергаў князь Уладзіслаў Апольскі спачатку падтрымліваў венгерскага караля Белу IV, але затым у 1255 годзе перайшоў на бок караля Чэхіі Отакара II. У 1260 годзе князь Уладзіслаў Апольскі на баку чэшскага караля Отакара ўдзельнічаў у разгроме венгерскай арміі ў бітве пад Крэсенбрунам. У 1262 годзе на з'ездзе ў Данкаве Уладзіславаў Апольскі беспаспяхова спрабаваў пераканаць вялікага князя кракаўскага Баляслава Сарамлівага і князя вялікапольскага Баляслава Набожнага перайсці на бок Чэхіі. Пазней Уладзіслаў Апольскі, падтрыманы чэшскім каралём Отакарам, заявіў пра свае прэтэнзіі на велікакняжацкі кракаўскі прастол. У чэрвені 1273 года ў бітве пад Багусінам, у наваколлях Олькуша, князь Уладзіслаў Апольскі пацярпеў паражэнне ад Баляслава Сарамлівага. У наступным 1274 годзе Баляслаў Сарамлівы і Уладзіслаў Апольскі заключылі мірныя дагаворы. Уладзіслаў Апольскі адмовіўся ад прэтэнзій на кракаўскі прастол, а Баляслаў саступіў яму некаторыя спрэчныя малапольскія памежныя раёны.
У 1278 годзе пасля разгрому і гібелі чэшскага караля Пржэмысла Отакара II у бітве на Мораўскім полі князь Уладзіслаў Апольскі здзейсніў няўдалы паход на Опаўскую вобласць, імкнучыся далучыць да сваіх уладанняў. У 1281 годзе Уладзіслаў Апольскі ў Вене прымірыўся з новым чэшскім каралём Вацлавам II.
У гэты ж час князь Уладзіслаў Апольскі заключыў саюз з князем уроцлаўскім Генрыхам IV Пробусам (1270—1290), які ажаніўся з яго дачкой Канстанцыяй Апольскай.
Сям'я
У 1251 годзе жаніўся з Яўфіміяй (пам. 1281), дачкой князя вялікапольскага Уладзіслава Адоніча. Дзеці:
Стэфан Вагарыдэ
Князь (бей) Стэфан Вагарыдэ (Стойка Цонкаў Стойкаў, княз Стефан Богориди; ; Ştefan Vogoride; Stefanaki Bey; 1775 ці 1780, Коцел — 1 жніўня 1859) — высокапастаўлены асманскі дзяржаўны дзеяч балгарскага паходжання, каймакам Малдовы (1821—1822), князь вострава Самас (1836—1849).
Унук епіскапа Сафронія Врачанскага, бацька Аляксандра і Мікалая Вагарыдэ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Коцел (Балгарыя). Стэфан і яго брат Афанас былі названы Вагарыдэ (Багорыдэ) у гонар хана Барыса I, першага хрысціянскага кіраўніка Балгарыі, таксама вядомага пад імем Багорыс.
Вучыўся ў грэкамоўнай Акадэміі Св. Савы ў Бухарэсце, дзе змяніў балгарскае імя Стойка на грэчаскае Стэфан. Пасля заканчэння вучобы паступіў на службу ў асманскі флот на пасадзе драгамана. У 1799 годзе пад камандаваннем Саід Мустафа-пашы прыняў удзел у бітве пры Абукіры супраць Напалеона Банапарта. Цудам выратаваўся пасля разгрому асманскіх сіл.
У 1812 годзе Вагарыдэ разам з гаспадаром Скарлатам Калімахі адправіўся ў Малдову і да 1819 года быў кіраўніком Галаца. У 1821 годзе падчас паўстання Тудара Уладзімірэску і ўварвання Філікі Этэрыя падчас грэчаскай вайны за незалежнасць Вагарыдэ стаў намінальным каймакамам Валахіі і захоўваў гэта становішча падчас наступу турэцкіх войскаў на Аляксандра Іпсіланці ў 1822 годзе. Пасля перадачы ўлады Іаніцэ Стурдза вярнуўся на флот на пасадзе драгамана. У 1825—1828 гадах знаходзіўся ў выгнанні ў Анатоліі.
Пасля Руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў і заключэння Адрыянопальскага міру быў саветнікам Махмуда II, які дараваў яму тытул бея і прызначыў кіраўніком вострава Самас. Вагарыдэ наведаў востраў толькі адзін раз у 1839 годзе і кіраваў ім са Стамбула. Ён пераназваў сталіцу вострава ў Стэфанопаліс у гонар сябе, і з-за дэспатычнага кіравання быў ненавідзімы грэчаскім насельніцтвам. У 1849 годзе пачаліся хваляванні жыхароў вострава, якія вымусілі султана ў 1850 годзе адправіць Вагарыдэ ў адстаўку.
Пры Абдул-Меджыдзе I Вагарыдэ быў членам Танзімата і саветнікам султана. Прынята лічыць, што ён быў адзіным хрысціянінам, які пасля падзення Канстанцінопаля ў 1453 годзе прымаў у сваім доме султана ў якасці госця.
Вагарыдэ атрымаў дазвол Абдул-Меджыда на будаўніцтва ў Стамбуле балгарскай праваслаўнай царквы і ў 1849 годзе ахвяраваў для гэтай мэты свой дом у Фенеры — на гэтым месцы пазней была збудавана царква Св. Стэфана.
Памёр у 1859 годзе ў Стамбуле.
У наш час менавіта на гэтым месцы стаіць вядомая жалезная царква.
Пікцкая хроніка
Пікцкая хроніка (Pictish Chronicle) — умоўная назва некалькіх дакументаў, якія з'яўляюцца адной з найкаштоўных крыніц па гісторыі старажытнай Шатландыі.
«Пікцкая хроніка» змяшчае найкаштоўныя і большай часткай унікальныя звесткі па гісторыі піктаў. Дакладны час стварэння хронікі невядомы, але тое, што адзін з дакументаў, якія ўваходзяць у яе, даведзены да кіравання караля Кенета II, працягласць кіравання якога не названа, дало гісторыкам падставы выказаць здагадку, што яна была створана ў часы яго кіравання.
Самая ранняя і найбольш поўная версія «Пікцкай хронікі» (так званая версія «A») змяшчае найменшую колькасць недакладнасцей. Яна складаецца з трох частак.
Публікацыі
Хроніка ўпершыню была апублікавана ў 1867 годзе Вільямам Скінам у складзе іншых дакументаў па гісторыі Шатландыі. Існуе таксама пераклад хронікі на англійскую мову, выкананы Т. Н. Уіксам.
Грыфіцкі павет
Грыфіцкі павет (Powiat gryficki) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Заходнепаморскае ваяводства. Цэнтр павета — горад Грыфіцы. Займае плошчу 1017 км². Насельніцтва 61 798 чалавек (на 2013 год).
Дэмаграфія
Насельніцтва павета дана на 2005 год.
Адміністрацыйны падзел Узбекістана
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Узбекістана станам на 2012 год мае 3 узроўні: на першым знаходзяцца 12 вілаетаў (viloyat, вилоят), 1 аўтаномная рэспубліка (Каракалпакстан) і 1 горад цэнтральнага падпарадкавання (Ташкент). Вілаеты і рэспубліка падзелены на туманы (tuman, туман) і гарады вілаетнага (рэспубліканскага) падпарадкавання. Горад Ташкент падзелены на ўнутрыгарадскія туманы. Туманы вілаетаў і рэспублікі падзелены на гарады туманнага падпарадкавання, гарадскія пасёлкі (shaharcha, шаҳарча) і сельскія сходы грамадзян (qishloq fuqarolar yig'ini, қишлоқ фуқаролар йиғини).
Сельскія сходы грамадзян таксама могуць уваходзіць у склад гарадоў вілаетнага падпарадкавання, а гарадскія пасёлкі — у гарады вілаетнага (рэспубліканскага) падпарадкавання і ў склад унутрыгарадскіх туманаў Ташкента.
Колпіна (возера, басейн Званіцы)
Колпіна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Званіца, за 22 км у напрамку на паўночны захад ад Полацка, за 2 км на ўсход ад вёскі Адамова.
Плошча паверхні возера 0,16 (0,19 ) км². Даўжыня 0,58 км, найбольшая шырыня 0,48 км. Даўжыня берагавой лініі 1,68 км.
Катлавіна возера круглаватай формы. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы з возера выцякае ручай у Званіцу.
Удмурцкая Вікіпедыя
Удмýрцкая Вікіпедыя (Удмурт Википедия) — версія Вікіпедыі на Удмурцкай мове.
Стартавала 24 кастрычніка 2005 года.
Каралінскі сельсавет
Каралі́нскі сельсавет:
Рамеснік
Рамеснік — асоба, якая валодае пэўнымі навыкамі (рамяством), вырабляе на продаж і на заказ вырабы ручной працы — канчатковыя прадукты працы, створаныя саматужным спосабам з прымяненнем уласных сродкаў вытворчасці, у тым ліку якія адносяцца да вырабаў народных промыслаў. У сярэднія вякі рамеснікі складалі аснову гарадскога насельніцтва, большасць з іх з’яўляліся членамі гільдыяў.
Валянціна Міхайлаўна Астрога
Валянціна Міхайлаўна Астрога (нар., в. Жарсцвянка, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2005), дацэнт.
Біяграфічныя звесткі
У 1990 скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце з 2004, дацэнт кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі, дэкан факультэта грамадскіх прафесій.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: гісторыя народнай адукацыі Беларусі ў другой палове ХІХ — пачатку ХХ ст.: урадавая адукацыйная палітыка, сістэма адукацыі, настаўніцкая інтэлігенцыя (падрыхтоўка, фарміраванне як сацыяльнай групы, прававое і матэрыяльнае становішча).
Грэчаскае праваслаўе
Грэчаскае праваслаўе (Ελληνορθόδοξη Εκκλησία) — абагульняючая назва некалькіх цэркваў  у рамках шырэйшых еўхарыстычных зносін у праваслаўі, якія маюць агульныя культурныя традыцыі, і літургія ў якіх таксама традыцыйна праводзіцца на грэчаскім дыялекце кайнэ, мове арыгінала Новага Запавету. У наш час у яе ўваходзяць цэрквы на тэрыторыі Грэцыі, Балгарыі, Лівана, Расіі, Сербіі, Румыніі, Украіны, Кіпр, Турцыі, Іарданіі, Ізраіля, Палесціны, Егіпта, Сірыі, Албаніі, Эфіопіі і Італіі.
Цэрквы
Цэрквамі, у дачыненні да якіх выкарыстоўваецца тэрмін «грэчаскае праваслаўе», з'яўляюцца:
З іншых аўтакефальных цэркваў да грэчаскага праваслаўя можа быць аднесена Албанская праваслаўная царква. Пасля падзення сталінісцкага рэжыму ў Албаніі архіепіскап Анастасій, грэк па нацыянальнасці, стаў праводзіць літургію ў цэрквах на грэчаскім кайнэ ў раёнах, населеных грэчаскай этнічнай меншасцю. У наш час у большасці албанскіх праваслаўных храмаў набажэнства здзяйсняецца на албанскай мове. Наогул у Албанскай праваслаўнай царкве заўсёды быў моцна ўплыў традыцыі Канстанцінопальскай царквы.