cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ян Бронкаф
Творчасць
Сярод вядомых прац: драўляная мадэль статуі Яна Непамуцкага, паводле якой была адліта бронзавая статуя, якая цяпер знаходзіцца на Карлавым мосце, статуі святога Язэпа і Хрышчэння Пана на Карлавым мосце (абедзве былі пашкоджаны ў дні рэвалюцыі 1848 года, на сённяшні дзень іх можна знайсці ў лапідарыі Нацыянальнага музея ў Празе) і шмат іншых пластычных вырабаў, такіх як скульптура ў касцёле Святой Барбары ў Манетыне або статуі, якія ўпрыгожваюць замкі і замкі ў Клаштэрэц над Огржы, замак Чэрвены Градэк каля Іркава, Лібаховічы, Брумаўскі манастыр і інш.
Маха (ірландская міфалогія)
Маха Рыжая Грыва
У уладском цыкле і цыкле каралёў таксама сустракаецца некалькі персанажаў па імені Маха. Маха Рыжая Грыва (Macha Mong Ruad), дачка Аэда Рудога (Áed Rúad), згодна з сярэднявечнай традыцыі, была адзінай каралевай у спісе вярхоўных каралёў Ірландыі. На працягу сямі гадоў яе бацька займаў трон па чарзе са сваімі стрыечнымі братамі Диторбой і Кимбаэтом. Пасля трэцяга чаргавання Аэд памёр, і, калі прыйшла яго чарга, Маха запатрабавала трона для сябе. Кимбаэт і Диторба адмовіліся; Маха выклікала іх на бітву; Диторба загінуў, а яго сыны беглі ў Конахт. Маха выйшла замуж за Кимбаэта. Пасля яна изловила сыноў Диторбы, звярнула іх у рабства і прымусіла іх выбудаваць крэпасць Эмайн Маха (сучасны Нава Форт паблізу горада Арма), якая стала сталіцай уладов. Маха абвеў мяжы Эмайн Махі сваёй, а замест брошкі: сярэднявечныя храністы тлумачылі назву «Эмайн Маха» як eó-muin Macha («брошку, якую Маха насіла на шыі»). На працягу сямі гадоў Маха правілы Ірландыяй разам з Кімбаэтом, пакуль ён не памёр ад чумы, а затым яшчэ чатырнаццаць гадоў, пакуль яе не забіў Рехтад Рыгдерг. . «Кніга захопаў» сцвярджае, што Маха была сучасніцай Пталямея I (323-283 да н. э.). Джэфры Кітынг датуе яе валадаранне 468-461 гадамі да н. э., «Аналы Чатырох майстроў» — 661-654 гадамі да н. э.
Жонка Крунху
У уладском цыкле вядомая таксама Маха, жонка Крунху. Пасля таго, як Крунху аўдавеў, яна нечакана з'явілася ў яго доме і пачала рабіць усё, што належыць жонцы. Крунху стаў багаты і шанцавання. Аднойчы ён адправіўся на свята, які зладзіў кароль уладов. Маха папярэдзіла яго, што ён не павінен нікому пра яе расказваць. Аднак, гледзячы на скоку, Крунху пахваліўся, што яго жонка можа бегчы хутчэй каралеўскіх коней. Кароль пачуў гэта і запатрабаваў зладзіць спаборніцтва паміж жанчынай і каралеўскай калясніцай. Нягледзячы на цяжарнасць Махі, ён не стаў слухаць адгаворак і прымусіў яе бегчы. Маха абагнала каралеўскіх коней, але затым ўпала і нарадзіла блізнят. Адсюль і іншае тлумачэнне паходжання назвы «Эмайн Маха» — «Блізняты (emon) Махі». За гэта Маха пракляла уладов са словамі: «За тое зло, якое прычынілі вы мне, кожны раз, калі на вас будуць нападаць ворагі, вы будзеце адчуваць мукі, падобныя радавым. І яны будуць доўжыцца чатыры дні і пяць начэй ці пяць дзён і чатыры ночы і так — дзевяць пакаленняў». Менавіта таму ніхто з уладов не мог удзельнічаць у бітве падчас «Выкрадання быка з Куальнге», акрамя Кухуліна, які быў настолькі малады, што не трапляў пад дзеянне праклёны.
Значэнне імя
Па нагоды значэнні імя «Маха» выказваліся розныя здагадкі. Шэраг лінгвістаў (Ж. Вандриес, Г. Олмстед) збліжаюць яго з magmag «поле, раўніна». На думку расейскага лінгвіста В. П. Калыгіна, Macha адбываецца з праформы *mokosiā і адпавядае імя славянскай багіні Мокаш.
Корасцень
Корасцень ці Корастэнь  — горад (з 1926 года) у Жытомірскай вобласці Украіны, на рацэ Уж (прыток Прыпяці). Вузел аўтадарог і чыгунак (лініі на Кіеў, Оўруч, Жытомір, Сарны). 64 тыс. жыхароў (2017). Адзін з прамысловых гарадоў Украінскага Палесся. Заводы дарожных машын, хімічнага машынабудавання.
Вялікі мучны хрушчак
Вялікі мучны хрушчак (Tenebrio molitor) — жук з сямейства.
Апісанне
Імага мае чорную афарбоўку, даўжыня цела 13-16 мм. Лічынкі вядомыя як «мучныя чарвякі», жоўтыя і пругкія, да 30 мм даўжынёй. Без ежы могуць жыць да 8 месяцаў. Жукі і лічынкі сілкуюцца мукой, збожжам і іншымі прадуктамі. Развіваецца адно пакаленне ў год, пры неспрыяльных умовах развіццё аднаго пакалення можа зацягнуцца да двух гадоў.
Шкоднасць
Не выключаюць, што вялікі мучны хрушчак і яго лічынкі з’яўляюцца прамежкавымі гаспадарамі гельмінта з класа цэстод —, які выклікае ў людзей гіменалепідоз.
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года прадстаўлялі 27 спартсменаў у 5 дысцыплінах (біятлон, фрыстайл, лыжныя гонкі, горныя лыжы і шорт-трэк). У 2010 годзе ад Беларусі выступаў 51 спартсмен у 6 відах спорту, у Сочы не кваліфікаваліся прадстаўнікі хакея з шайбай і канькабежнага спорта, але атрымалі права на ўдзел спартсмены ў шорт-трэку. Сцяганосец — Аляксей Грышын.
Біятлон
Беларусь атрымала права заявіць на гульні па 5 спартоўцаў у мужчынскіх і жаночых спаборніцтвах, пры гэтым стартаваць у кожнай гонцы можа не больш за 4 чалавекі.
Горныя лыжы
Беларусь атрымала па адной квоце сярод мужчын і сярод жанчын.
Лыжныя гонкі
Беларусь атрымала шэсць квот.
Фрыстайл
Беларусь атрымала сем квот у акрабатыцы (чатыры мужчынскія, тры жаночыя).
NGC 7739
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зміцер Дзядзенка
Зміцер Дзядзенка (нар., Орша ) — беларускі пісьменнік і журналіст.
Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1994), працаваў рэдактарам на БТ і журналістам у «Нашай Ніве». Піша вершы і прозу. Друкаваўся ў часопісах «Полымя», «Першацвет», «Паміж», «Спадчына», на ізраільска-беларускім сайце belisrael.info і інш.
Аўтар краязнаўча-генеалагічнага даведніка «Аршанская шляхта», суаўтар праекта «Наша страва». Кніга «Гісторыі ў прыцемках» (2015) трапіла ў лонг-ліст прэміі Ежы Гедройца (2016). У 2017 годзе пісьменнік апублікаваў кнігу «Вялікая пралетарская сэксуальная рэвалюцыя», у 2020 годзе — гістарычны дэтэктыў «Ордэн Прамяністых» , у 2022 годзе — аповесць-памфлет «Званковы Кароль, Віновая Паня».
Пераклад Бібліі Рымска-Каталіцкага Касцёла на Беларусі
Перакла́д Бі́бліі Ры́ма-Каталі́цкага Касцё́ла на Белару́сі быў пачаты ў 2007 годзе і на цяперашні час працягваецца.
Перакладам займаецца «Секцыя па перакладзе літургічных тэкстаў і афіцыйных дакументаў Касцёла» Камісіі Божага культу і дысцыпліны сакраментаў пры Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі (далей — Секцыя). Яна дзейнічае з 1992 года, перакладаючы розныя літургічныя тэксты касцёла. За час працы былі створаныя мноства перакладаў, якія ў большай ці меншай ступені змяшчаюць асобныя тэксты Святога Пісання.
У 2002—2005 гадах Секцыя здзейсніла пераклад на беларускую мову Лекцыянарыя. Да яго каталіцкія святары карысталіся беларускімі перакладамі найперш Лукаша Дзекуць-Малея, у меншай ступені — Уладзіслава Чарняўскага і Васіля Сёмухі. Пераклад Лекцыянарыя быў здзейснены з арыгіналу: Stuttgartensia (яўрэйскі) і Nestle-Aland (грэчаскі) — з улікам лацінскай Новай Вульгаты.
Тэксты Лекцыянарыя выкарыстаны ў перакладзе Бібліі, які распачаўся ў 2007 годзе падрыхтоўкай чатырох Евангелляў. Паводле дакументаў Касцёла, пераклад можна рабіць толькі з арыгінальных моў (яўрэйская, арамейская, грэчаская; літургічныя — з лацінскай); таксама варта кіравацца тэкстам Новай Вульгаты.
У 2017 годзе пабачыў свет каталіцкі пераклад Новага Запавету на сучасную беларускую мову. Новае выданне паказалі ў мінскім Чырвоным касцёле 25 лістапада 2017 года. .
РВЗ-ДЭМЗ
РВЗ-ДЭМЗ — беларускі мадэрнізаваны варыянт трамвайнага вагона РВЗ-6М2. Атрымліваўся ў выніку капітальна-аднаўленчага рамонту з заменай кузава. Новы кузаў вырабляўся на Дзяржынскім эксперыментальна-механічным заводзе (ДЭМЗ). Рамонт займаў ~2 месяца і ажыццяўляўся ў трамвайным дэпо Мінска ў 1999—2003 гадах. Усяго былі пераабсталяваныя 15 вагонаў, усе яны эксплуатаваліся ў Мінску да 2008 года.
20 жніўня
20 жніўня — дзвесце трыццаць другі (дзвесце трыццаць трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
XIV акруга Парыжа
14-я акруга Парыжа — адна з 20-ці адміністрацыйных акруг французскай сталіцы.
Геаграфічнае становішча
Знаходзіцца на левым беразе Сены ў паўднёвай частцы Парыжа. Уключае кварталы, якия раней адносіліся да мястэчка Жанційі (фр. Gentilly), Манруж (фр. Montrouge) і Ванв (фр. Vanves).
Кварталы
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел:
Забалоцця (Ковэльскі раён)
Забалоцце ці Забалоцця  — памежны пасёлак гарадскога тыпу Ратнэўскага раёна Валынскай вобласці. Насельніцтва 4333 чалавек. Упершыню ў пісьмовых крыніцах згадваецца ў 1501 годзе. На паўночным усходзе ад пасёлка Турскае возера. Чыгуначная станцыя. Праз пасёлак праходзіць чыгунка Кіеў-Брэст, на якой размешчаны памежны прапускны пункт Забалоцце. Да дзяржаўнай мяжы з Рэспублікай Беларусь 6 км, да чыгуначнай беларускай станцыі Хаціслаў — 8 км.
Журавіцкі раён
Жура́віцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 і 1935—1956 гадах.
Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Журавічы. 20 жніўня 1924 года падзелены на 11 сельсаветаў: Абідавіцкі, Балатнянскі, Баханскі, Вяліказімніцкі (Зімніцкі, Малазімніцкі), Доўскі, Журавіцкі, Званецкі, Ісканскі, Рагоўскі (Рагінскі), Рэкценскі (Ракцянскі), Хатаўнянскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Абідавіцкі, Баханскі, Вяліказімніцкі (Зімніцкі, Малазімніцкі), Званецкі, Ісканскі, Хатаўнянскі сельсаветы перададзены ў склад Быхаўскага раёна; Балатнянскі, Журавіцкі сельсаветы — у склад Кармянскага раёна; Рагоўскі (Рагінскі), Рэкценскі (Ракцянскі) сельсаветы — у склад Прапойскага раёна; Доўскі сельсавет — у склад Рагачоўскага раёна.
5 красавіка 1935 года Доўскі раён перайменаваны ў Журавіцкі. Цэнтр раёна — вёска Журавічы. У склад раёна ўваходзілі 14 сельсаветаў: Абідавіцкі, Балатнянскі, Баханскі, Вяліказімніцкі (Зімніцкі, Малазімніцкі), Доўскі, Журавіцкі, Званецкі, Ісканскі, Курганскі, Маластралкоўскі, Рэкценскі (Ракцянскі), Свержанскі, Сялец-Халапееўскі, Хатаўнянскі. Плошча 635 км², насельніцтва 33755 чалавек (1935); 189 населеных пунктаў. 5 ліпеня 1935 года Журавічы набылі статус мястэчка. 5 красавіка 1936 года Маластралкоўскі сельсавет перададзены ў склад Рагачоўскага раёна. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Гомельскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Журавічаў паніжаны да вёскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Сялец-Халапееўскі і Хатаўнянскі сельсаветы, Ісканскі сельсавет перайменаваны ў Палянінавіцкі, Свержанскі сельсавет — у Серабранскі. 17 снежня 1956 года раён скасаваны, Абідавіцкі, Баханскі, Вяліказімніцкі, Палянінавіцкі сельсаветы перададзены Быхаўскаму раёну Магілёўскай вобласці, Балатнянскі, Доўскі, Журавіцкі, Званецкі, Курганскі, Рэкценскі, Серабранскі сельсаветы — Рагачоўскаму раёну.
Акопы Кацярыны (Бор)
Акопы Кацярыны, або Капец — мясцовыя назвы гарадзішча, размешчанага за 1 км на поўдзень ад вёскі Бор Пухавіцкага раёна, ва ўрочышчы Падкапцы, сярод асушаных балот.
Апісанне
Вышыня над наваколлем з поўначы 4 м, з поўдня 2 м. Пляцоўка памерам 70×100 м выцягнута з поўначы па поўдзень. З паўднёва-ўсходняга, паўднёвага і паўднёва-заходняга бакоў умацавана валам вышынёй 1,3 м і ровам глыбінёй 1.2 м. Паўночна-ўсходні, паўночны і паўночна-заходні бакі пляцоўкі таксама ўмацаваны валам вышынёй 2 м. Паўднёвая частка пляцоўкі ўмацавана яшчэ 2 дадатковымі радамі валоў вышынёй 0,8 м, шырынёй 4 м і равоў глыбінёй 1,4 м. З поўначы і поўдня выяўлены ўваходы на пляцоўку.
Даследаванні
Культурны пласт 0,3—0,4 м прасочаны па ўсёй пляцоўцы, найбольш інтэнсіўны каля валоў. Выявіла і абследавала ў 1985 г. Т. С. Бубенька. Раскопкі не праводзіліся.
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (Я. Дз. Васюцін)
Партызанская быгада «За Савецкую Беларусь» — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1944 года на базе атрадаў вылучаных партызанскай брыгадай імя В. П. Чкалава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Валожынскага і Радашковіцкага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (962 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Склад
Брыгада была створана на базе атрадаў імя Кірава (арганізаваны ў снежні 1942 года ў Івянецкім раёне з групы ваеннаслужачых на чале з Я. Дз. Васюціным), «За Савецкую Беларусь» (арганізаваны ў маі 1943 года), імя Андрэева (арганізаваны ў маі 1943), вылучаных партызанскай брыгадай імя В. П. Чкалава. У склад брыгады ўваходзілі:
Гісторыя
Партызаны вялі баявыя дзеянні на чыгуначных участках Ліда — Маладзечна, Мінск — Маладзечна. У лютым — сакавіку 1944 года зрабілі больш за 20 дыверсій, падарвалі 16 эшалонаў і чыгуначны мост. Утрымлівалі паўночную граніцу Івянецка-Налібоцкай партызанскай зоны. У ліпені 1943 года атрад імя Кірава веў абарончыя баі з карнікамі, у кастрычніку правёў сустрэчны бой з ворагам, які спрабаваў прарвацца да пасадачнай авіяпляцоўкі. У сакавіку 1944 года брыгада разбіла 7 нямецкіх апорных пунктаў у Радашковіцкім і іншых раёнах. 1 ліпеня 1944 года брыгада перарэзала дарогі Ракаў — Валожын, Гарадок — Валожын, па якіх адступаў праціўнік.
Чарвёнка-Ляшчыны
Чарвёнка-Ляшчыны (Czerwionka-Leszczyny) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 320 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 35 км на паўднёвы захад ад цэнтра Катавіцаў, частка Верхнесілезскага прамысловага раёна. Уваходзіць у склад Рыбніцкага павета Сілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чарвёнка-Ляшчыны. Займае плошчу 38,52 км². Насельніцтва 28,3 тыс. чалавек.
Аляксандр Аляксеевіч Рыбальчанка
Біяграфія
Аляксандр Аляксеевіч нарадзіўся ў Кіеве ў працоўнай сям’і: бацька быў слесарам, маці вяла хатнюю гаспадарку і гадавала дзяцей. Хутка сям’я Рыбальчанкаў пераехала ў Гомель. У школе Аляксандр з вялікай цікавасцю вывучаў гуманітарныя прадметы, любіў урокі малявання і спеваў, займаўся ў аркестры народных інструментаў, наведваў школьны драмгурток.
Аляксандр пачаў працаваць чорнарабочым Гомельскіх паравозарамонтных майстэрань (цяпер ЗАТ «Гомельскі вагонабудаўнічы завод»). Здольны хлопец пачаў займацца ў драматычным гуртку Гомельскага клуба чыгуначнікаў. Падчас выканання першай драматычнай ролі Аляксандр Рыбальчанка ўпершыню танцаваў на сцэне. Таленавітага юнака заўважыў рэжысёр Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР Леў Маркавіч Літвінаў і рэкамендаваў Аляксандру сур’ёзна займацца драматычным мастацтвам.
Вучыўся ў 1931—1935 гадах у тэатральнай студыі пры Гомельскім траме, створанага з удзельнікаў драмгуртка клуба чыгуначнікаў, пад кіраўніцтвам Е. Міровіча і К. Алексютовіча. У аснове методыкі Міровіча ляжаў прынцып сінтэтычнага фарміравання асобы акцёра: праводзіліся заняткі рытмікай, акрабатыкай, вакалам, танцамі, юнакі і дзяўчаты атрымлівалі веды па гісторыі тэатра. Алексютовіч, адзін з першых беларускіх балетмайстраў, навучаў мастацтву танца. Педагогі высока ацанілі здольнасці Аляксандра Рыбальчанкі: з цягам часу яму даручылі падрыхтоўку танцаў да спектакляў і канцэртаў.
У 1935—1937 гадах акцёр Гомельскага калгасна-саўгаснага тэатра, у які быў рэарганізаваны Гомельскі ТРАМ. Працаваў тут таксама асістэнтам рэжысёра, памочнікам балетмайстра, мастаком-афарміцелем.
У 1936 г. праходзіў І Усесаюзны фестываль народнага танца, начальнік упраўлення Беларускай чыгункі прапанаваў Аляксандру Рыбальчанку падрыхтаваць танцавальны нумар ад удзельнікаў мастацкай самадзейнасці чыгуначнікаў Беларусі. Для яго пастаноўкі адабралі лепшых танцораў. Падчас гастроляў з калгасна-саўгасным тэатрам Аляксандр Рыбальчанка шмат увагі надаваў вывучэнню асаблівасцей народнай культуры, бытавога танца, фальклорнай песні, прыкмячаў асаблівасці нацыянальнага касцюма. Гэтыя веды дапамаглі ў працы над пастаноўкай беларускага народнага танца «Лявоніха». Строгае маскоўскае журы высока ацаніла народнасць, кампазіцыйна-рэжысёрскае рашэнне, касцюмы, музыкальнае выкананне і танцавальную тэхніку беларусаў. Пра поспех танцораў з Гомеля напісалі «Правда», «Труд», «Гудок», «Советское искусство». Фрагмент «Лявоніхі» Рыбальчанкі быў адціснуты на запрашальным білеце на заключны канцэрт фестываля ў Вялікім тэатры оперы і балета СССР. Самадзейных танцораў-чыгуначнікаў запрасілі прыняць удзел у канцэрце для дэлегатаў.
Пасля спынення існавання Гомельскага калгасна-саўгаснага тэатра ў 1937 годзе Аляксандр Рыбальчанка ўзначаліў танцавальны калектыў клуба чыгуначнікаў. Ён стварыў арыгінальныя харэаграфічныя нумары: «Юрачка», «Крыжачок», «Таўкачыкі», «Беларуская полька», «Бульба» і інш. Адначасова з падрыхтоўкай новых танцавальных нумароў балетмайстар шмат часу аддаваў знаёмству танцораў з асаблівасцямі беларускага танца.
З 1948 г. А. А. Рыбальчанка — мастацкі кіраўнік клуба чыгуначнікаў імя У. І. Леніна. У 1959 г. рашэннем ЦК прафсаюза работнікаў чыгуначнага транспарту клуб быў перайменаваны ў Палац культуры чыгуначнікаў імя У. І. Леніна. У 1949 г. за вялікі ўклад у развіццё харэаграфічнага мастацтва А. А. Рыбальчанка атрымаў ганаровае званне «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР». У 1957 г. самадзейныя танцоры Гомельскага Палаца культуры чыгуначнікаў удала выступілі на VI Сусветным фестывалі моладзі і студэнтаў. Майстэрства ўдзельнікаў гуртка навяло на думку аб стварэнні ансамбля Гомельскага ансамбля песні і танца. У студзені 1959 г. А. А. Рыбальчанку першаму з кіраўнікоў самадзейных мастацкіх калектываў Беларусі было прысвоена ганаровае званне «Народны артыст БССР». У 1960 г. ансамбль песні і танца Палаца культуры чыгуначнікаў першым у рэспубліцы атрымаў званне «Народны самадзейны калектыў».
Выступленні самадзейных артыстаў праходзілі ў Маскве, Ленінградзе, Мінску, на Украіне, у Прыбалтыцы, Германіі, Францыі, Чэхаславакіі, Польшчы. За творчыя поспехі Народны ансамбль песні і танца Гомельскага Палаца культуры чыгуначнікаў імя У. І. Леніна быў узнагароджаны Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, Міністэрства культуры СССР і БССР, Вялікім бронзавым медалём ВДНГ, Вялікім залатым медалём Рабочага фестывалю ГДР, іншымі ўзнагародамі. Праца многіх удзельнікаў ансамбля была адзначана Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. Аляксандр Рыбальчанка працаваў мастацкім кіраўніком калектыва да 1982 года.
Творчасць
Шырока выкарыстоўваў і развіваў багацце беларускай народнай харэаграфіі. Яго пастаноўкі ў ансамблі — вакальна-харэаграфічныя кампазіцыі «Беларусь — мая песня», «3 песняй — у дарогу», «Непераможная і легендарная», «Над светам голуб міру пралятае», танцы «Лявоніха», «Мяцеліца», «Чарот», «Вяночкі», «Таўкачыкі», «Веснавы карагод» і інш. — адметныя глыбокім сцэнічным увасабленнем самабытнага народнага мастацтва, пераканальным рэжысёрскім вырашэннем, яркай тэатральнасцю формы.
Талент Аляксандра Рыбальчанкі праяўляўся ў рэжысуры канцэртаў, тэатралізаваных прадстаўленняў, выяўленчым мастацтве: ім створаны шэраг нацюрмортаў і пейзажаў з выявамі прыроды роднай Гомельшчыны («На рацэ Сож», «Рака Уза», «Сакавік. Чонкі» і інш.), узбярэжжа Крыма («Гурзуф. Бухта Чэхава», «Сасна каля мора» і інш.). Яго мастацкія работы дэманстраваліся на персанальных выстаўках у Мінску і Маскве.
Памяць
У маі 2007 г. на фасадзе Гомельскага Палаца культуры чыгуначнікаў імя У. І. Леніна (цяпер Культурна-спартыўны комплекс Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі) была адкрыта мемарыяльная дошка ў гонар Аляксандра Рыбальчанкі.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалём «За баявыя заслугі».
Удастоены званняў «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР» (1949), «Народны артыст Беларускай ССР» (1959).
У 1988 г. рашэннем Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта А. А. Рыбальчанку прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Гомеля».
Хадасы (Навагрудскі раён)
Хадасы́ (, Ходосы) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Любчанскага сельсавета.
Гісторыя
Да 18 верасня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Вераскоўскага сельсавета.
Мі Лінь
Мі Лінь — в'етнамская спявачка.
Скончыла Ханойскую кансерваторыю (1997).
Бікіраўшчына
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 12 чэрвеня 1958 года хутар уваходзіў у склад Новапагосцкага сельсавета, з 12 чэрвеня 1958 года да 11 лютага 1974 года — у склад Камянполлеўскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2017 годзе.
Універсітэт Найробі
Універсітэт Найробі (University of Nairobi; скарочана: UON) — найбуйнешы ўніверсітэт Кеніі. Заснаваны ў 1956 годзе, у 1963 аб'яднаны з Універсітэтам Усходняй Афрыкі, з 1970 года - незалежны ўніверсітэт. На 2002 год колькасць студэнтаў 22.000.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1977
3-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 19 снежня 1977 года, цырымонія ўручэння адбылася 10 студзеня 1978 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея».
Гімн Туніса
Абаронцы Айчыны (араб. حماة الحمى) — дзяржаўны гімн Туніса, прыняты ў лістападзе 1987.
Вазапісец Пісцічы
Вазапісец Пісцічы (Pisticci Painter, Pisticci-Maler) — ананімны грэчаскі вазапісец, працаваў у Луканіі ў 5 стагоддзі да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы. Лічыцца заснавальнікам луканійскага вазапісу.
Сваё ўмоўнае імя майстар атрымаў ад назвы горада Пісцічы, у рэгіёне Базіліката, правінцыя Матэра, дзе знойдзена большасць яго работ. Значны ўплыў вазапісец Пісцічы аказаў на раннія працы іншага ананімнага мастака — вазапісца Аміка.
Міхаіл Сымонавіч Забела
Ян Міхаіл Юзаф Забела (нар. каля 1788 — ?) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Забелаў герба «Тапор і Ліс», які карыстаўся графскім тытутам. Нарадзіўся ў сям’і Сымона, кашталяна менскага, і Барбары Крыштафаўны Завіша.
Ахрышчаны 25 снежня 1788 года ва Уздзенскім касцёле.
Ад’ютант-паручнік генерала брыгады Стэфана Грабоўскага (дыплом Фрыдрыха-Аўгуста ад 6 красавіка 1809), капітан войскаў полскіх (патэнт князя Юзафа Панятоўскага ад 16 снежня 1809). Маршалак павятовы ігуменскі ў 1823—1826 гадах.
Паводле падзелу атрымаў маёнтак Пшчолка з в. Лявонавічы Ігуменскага павета (з 209 муж. падданымі), жыў у маёнтку Каменка Ігуменскага павета (1832). З братам Антоніем валодаў маёнткам Дурынічы (са 150 падданымі) і застаўным маёнткам Цялякава (з 237 падданымі) (1833). Разам з братам вёў супраць Асяцімскай працэс аб межах маёнткаў, вызвалены з-пад адказнасці за парубку лесу (1847). У тым жа годзе у Бабруйскім павятовым судзе вёў працэс супраць брата Антонія.
Узнагароды
Кавалер ордэна Ганаровага Легіёна (патэнт ад 11.10.1812).
Сям’я
Жонка Юзэфа Брэская (1-ы муж генерал-маёр граф Казімір-Аляксандр Завіша). Дзеці:
NGC 7740
NGC 7740 (іншыя абазначэнні — PGC 72216, ZWG 476.123) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вобласць Войска Данскога
Вобласць Войска Данскога — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, якая была населеная данскімі казакамі і кіравалася па адмысловыму парадку.
З 1786 года афіцыйна звалася зямлёй Войска Данскога, у 1870—1920 — Вобласцю Войска Данскога. Цэнтр — Чаркаск, з 1806 — Новачаркаск. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі данскія казакі пад кіраўніцтвам Пятра Краснова прынялі ўдзел у паходзе на Петраград. Пасля спынення паходу Усевялікае Войска Данское абвясціла аб сваёй аўтаноміі надалей да аднаўлення легітымнай расійскай улады. Вярхоўная ўлада перадавалася выбарнаму атаману, заканадаўча-дарадчыя функцыі заставаліся за Кругам. Сцягам Усевялікага Войска Данскога стаў трыкалор з гарызантальнымі палоскамі: сіняй, жоўтай і чырвонай, якія сімвалізавалі адзінства трох народаў Дона: казакоў, калмыкаў і рускіх. Затым увайшлі ў Поўдзень Расіі.
У 1920 годзе скасавана, вялікая частка тэрыторыі ўвайшла ў Данскую вобласць, затым у 1924 — у Паўночна-Каўказскі край.
Цяляткава
Цяля́ткава (, Телятково) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснагорскага сельсавета.
Малашуйка
Малашуйка (Малошу́йка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Анежскім раёне Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Малашуйскага гарадскога памелішча. Размешчана на рацэ Малашуйцы, за 7 км ад узбярэжжа Белага мора, за 40 км на паўднёвы захад ад Анегі, на ўсход ад Маленгі. Буйная станцыя Паўночнай чыгункі на лініі Абазерская — Беламорск. Станцыя Малашуйка — найбуйнейшая на чыгуначнай магістралі Абазерская — Беламорск. Лакаматыўнае дэпо ТД-64 (Паўночнай чыгункі), пуцявая частка. Леспрамгас (ліквідаваны), растворны вузел, газасховішча.
Сялец (Мсціслаўскі раён)
Сяле́ц (, Селец) — аграгарадок у Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці, на рацэ Чорная Натапа. Уваходзіць у склад Краснагорскага сельсавета. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Мсціслава, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў, на аўтамабільнай дарозе Мсціслаў — Крычаў. Насельніцтва на 2009 год — 513 чалавек.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вёска вядома з пачатку XIX стагоддзя. Аднак мясцовасць была заселена яшчэ ў старажытныя часы, пра што сведчыць курганны могільнік (2 насыпы), размешчаны на правым беразе Чорнай Натапы. Да таго ж з XV стагоддзя ў в. Ануфрыева (цяпер у складзе Сяльца) дзейнічаў Свята-Ануфрыеўскі манастыр, паводле падання заснаваны Лугвенам Альгердавічам.
Станам на 1811 год, Сялец знаходзіўся ў Чэрыкаўскім павеце Магілёўскай губерні ў царкоўнай ўласнасці. У 1878 годзе пры манастыры адкрылі царкоўна-прыходскую школу. У 1885 годзе — у Кашанскай воласці Чэрыкаўскага павета. Акрамя земляробства, частка насельніцтва займалася сталярным і кравецкім промысламі. Па выніках перапісу 1897 года, Сялец знаходзіўся ў Маляціцкай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні, пры паштовым тракце Крычаў — Мсціслаў; дзейнічала кузня.
У 1919—1924 гадах — у складзе Смаленскай губерні РСФСР, у выніку першага ўзбуйнення БССР 17 ліпеня 1924 года перададзена БССР. У 1925 годзе заснавана сельскагаспадарчае таварыства, адкрыта рабочая школа першай ступені, у якой у 1926 годзе было 90 вучняў. У 1929 годзе арганізаваны калгасы «Чырвоны Сялец» і «Чырвоны Кулямётчік», якія затым аб’ядналіся ў калгас імя Варашылава. З 20 лютага 1938 года Сялец знаходзіцца ў складзе Магілёўскай вобласці.
У час Другой сусветнай вайны з 14 ліпеня 1941 да 29 верасня 1943 года вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй, у выніку чаго была спалена. На ўшанаванне памяці 331 загінулага вяскоўца ў 1975 годзе была пастаўлена стэла.
Пасля вайны вёска аднавілася. З 16 верасня 1963 да 2017 года — цэнтр аднайменнага сельсавета. У 1967 годзе да паселішча былі далучаны дзве суседнія вёскі: Ануфрыева і Сялец-Галоўчыцы. Па звестках 1990 года, у Сяльцы працавалі калгас імя Чапаева (спецыялізаваўся на мясамалочнай жывёлагадоўлі і вырошчванні лёну, меў 4483 га сельгасугоддзяў), дзіцячы сад-яслі, сярэдняя школа, бібліятэка, дом культуры, гандлёвы цэнтр, сталовая, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, комплексны прыёмны пункт абслугоўвання насельніцтва, аўтаматычная тэлефонная станцыя і ветэрынарны ўчастак.
У 2007 годзе вёска — цэнтр СВК імя Чапаева, дзейнічалі дзіцячы сад-яслі, сярэдняя школа, бібліятэка, дом культуры, крама, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, комплексны прыёмны пункт абслугоўвання насельніцтва, філіял Мсціслаўскага УКП «Бытпаслугі». Аграгарадок забудоўваецца паводле генеральнага плана 1973 года, распрацаванага Магілёўскім філіялам інстытута «Белдзяржпраект».
XV акруга Парыжа
15-я акруга Парыжа — адна з 20-ці адміністрацыйных акруг французскай сталіцы. Знаходзіцца на левым беразе Сены. Да яе часткова адносіцца штучны Лебядзіны востраў. Акруга была створаны пасля далучэння да Парыжа гарадкоў Важырар (фр. Vaugirard) і Гронель (фр. Grenelle) ў 1860 годзе. Самая густанаселеная акруга Парыжа.
Насельніцтва
На момант перапісу насельніцтва 1999 года, на тэрыторыі акругі плошчай ў 848 га пражывала 225362 жыхара, гэта значыць 26576 чал./км ².
Кварталы
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел:
Губка Менгера
Губка Менгера — геаметрычны фрактал, адзін з трохвымерных аналагаў дывана Сярпінскага. У матэматыцы губка Менгера (таксама вядомая як куб Менгера, універсальная крывая Менгера, куб Сярпінскага або губка Сярпінскага) — гэта трохмернае абагульненне аднавымернага Кантарава мноства і двухвымернага дывана Сярпінскага. Упершыню канцэпцыя губкі Менгера была апісана аўстрыйска-амерыканскім матэматыкам Карлам Менгерам у 1926 годзе ў яго даследаваннях тапалагічнага вымярэння.
Людміла Пятроўна Баліцкая
Людміла Пятроўна Баліцкая (, Краснаярск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1974 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала раённым архітэктарам Слаўгарада Магілёўскай вобласці, у Магілёўграмадзянпраекце, з 1983 года — кіраўнік групы праместэтыкі «Хімвалакно» ў Магілёве.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Магілёве.
Творчасць
Асноўныя працы: сярэдняя школа ў Краснаполлі (1978, у аўтарскім калектыве), сквер у Клімавічах (1980) Магілёўскай вобласці, інтэр’еры гасцініцы «Задняпроўе» (1982) і краязнаўчага музея (1986), дзіцячы парк у Задняпроўі (1982) у Магілёве.
Яўген Мікалаевіч Ціхановіч
Яўген Ціхановіч (, станц. Джусалы, цяпер Жасалы (Кызылардзінская вобласць), Казахстан — ) — беларускі мастак і мемуарыст.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі мастацкі тэхнікум (1932). Брат мастака-графіка Валянціна Ціхановіча. Быў жанаты з дачкой У. Галубка Людмілай, меў сына Генрыха і ўнука Яна, таксама мастакоў.
Аўтар дзесяткаў палотнаў, у т. л. партрэтаў пісьменніка В. Быкава, драматурга У. Галубка, скульптара А. Глебава, жывапісца М. Крыжаноўскага і інш., жанравых кампазіцый «Расповед байца», «Партызаны ў засадзе» і інш., сотняў графічных твораў, у т.л. краявідаў, ілюстрацый да кніг. Працаваў у галіне эстампу (у асноўным лінагравюры), майстра экслібрысу (адзін з першых увёў у гэты жанр партрэт).
Аўтар публіцыстычных артыкулаў-успамінаў, публікаваных у розных беларускіх перыядычных выданнях. Успаміны Я. Ціхановіча выйшлі асобнай кнігай.
У мастацкіх выстаўках удзельчаў з 1932. Удзельнік Сусветнай выстаўкі «ЭКСПО-70» (Японія).
Узнагароджаны дзвюма Ганаровымі граматамі і Граматай ВС БССР.
Анатоль Валянцінавіч Волкаў
Анатоль Валянцінавіч Волкаў (нар., , Расія — ) — беларускі мастак-графік і жывапісец.
Біяграфія
У 1944—1945 гады супрацоўнічаў у сатырычным выданні «Раздавім фашысцкую гадзіну», у 1945—1980 у часопісе «Вожык». Быў адным са стваральнікаў дзіцячага часопіса «Вясёлка».
Член Саюза савецкіх мастакоў БССР (з 1940), у 1964—1966 гг. узначальваў графічную секцыю.
Творчасць
Аформіў і ілюстраваў кнігі «Дрыгва» (1940) і «Новая зямля» (1949) Я. Коласа, «Баранаў Васіль» А. Куляшова (1941), «Мушка-зелянушка» М. Багдановіча (1947, 1952), «Казка пра папа і работніка яго Балду» А. Пушкіна (1950), «Выбраныя творы» М. Гогаля (1952), «Аповесці» (1957) і «Міколка-паравоз» (1965) М. Лынькова, кнігі Я. Купалы, а таксама творы Цёткі (А. Пашкевіч), Э. Самуйлёнка, М. Паслядовіча, Я. Маўра, Я. Брыля, У. Корбана, А. Васілевіч, П. Бажова, Л. Талстога , зборнікі беларускіх народных казак у апрацоўцы А. Якімовіча «Каток — залаты лабок» (1955), «Бацькаў дар» (1957), «Людзей слухай, а свой розум май» (1980) і інш. Сярод станковых твораў: серыі акварэлей «Мінск і яго жыхары» (1958), «Юньм мінчане» (1968), «Дзеці 1920-х г.» (1969) і інш.
Жывапісныя палотны: «Пчальнік» (1943), «Янка Купала на адпачынку» (1949), «Першага верасня» (1950), «Снежкі» (1957) і інш. Аўтар серыі акварэляў, прысвечаных Мінску, некалькіх алейных жывапісных палотнаў.
Сям’я
Бацька Сяргея Волкава, таксама мастака.
Акопы Кацярыны (Жораўка)
Акопы Кацярыны — мясцовая назва гарадзішча, размешчанага за 250 м на наўночны захад ад вёскі Жораўка Пухавіцкага раёна, на правым беразе р. Свіслач, у полі.
Апісанне
Пляцоўка авальная, памерам 70x45 м, выцягнута з усходу на захад. Вышыня над летнім межанным узроўнем вады ў рацэ 3—8 м. 3 боку поля ўмацавана валам вышынёй 1—2 м. У сучасны момант разворваецца. Культурны пласт больш за 0,4 м.
Аліса Зомерлат
Аліса дэ Таледа Зомерлат (Alice de Toledo Sommerlath) у дзявоцтве Аліса Соарэс дэ Таледа (Alice Soares de Toledo; 25 мая 1906, Сан-Мануэл, Сан-Паўлу, Бразілія — 9 сакавіка 1997, Дротнінгхольм, Екерэ, Швецыя) — маці каралевы Сільвіі, жонкі караля Швецыі Карла XVI Густава.
Ранні перыяд жыцця
Зомерлат нарадзілася ў муніцыпалітэце Сан-Мануэль у бразільскім штаце Сан-Паўлу, яна была малодшым дзіцем і адзінай дачкой Элізы Новаіс Саарэш (1881—1928) і яе мужа Артура Фларыяна дэ Таледа (1873—1935).
Шлюб і далейшае жыццё
10 снежня 1925 года Аліса Соарэс дэ Таледа выйшла замуж у Санта-Чэсіліі, Сан-Паўлу, за нямецкага прадпрымальніка Вальтэра Зомерлата (1901—1990), разам з ім яна потым пераехала ў Германію. Там у пары нарадзілася чацвёра дзяцей:
З 1937 па 1947 гад яны жылі ў Берліне.
З 1947 па 1957 год сям’я жыла ў Сан-Паўлу, дзе муж Зомерлат займаў пасаду прэзідэнта бразільскага філіяла шведскай кампаніі Uddeholm AB. У 1957 годзе Зомерлаты вярнуліся ў Гайдэльберг.
Зомерлат аўдавела ў кастрычніку 1990 года. Яна пакутавала ад хваробы сэрца і дэменцыі і памерла ў Дротнінгхольмскім палацы ў муніцыпалітэце Екерэ, на захадзе ад Стакгольма ў 1997 годзе. Яе астанкі былі пахаваны ў Гайдэльбергу побач з парэшткамі яе мужа.
Майкл Росбаш
Майкл Морыс Росбаш (Michael Morris Rosbash; нар., Канзас-Сіці, Місуры, ЗША) — амерыканскі генетык і хранабіёлаг. Ррафесар і даследчык Брандэйскага ўніверсітэта і даследчык Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза. Даследчая група Росбаша кланавала ген перыяду дразафілы ў 1984 годзе і прапанавала цыкл адмоўнай зваротнай сувязі транскрыпцыі для цыркадных асцылятараў у 1990 годзе. У 1998 годзе яны выявілі ў дразафілы ген цыклу, ген CLOCK і фотарэцэптар крыптахрому ў дразафілы з дапамогай прамой генетыкі, спачатку вызначыўшы фенатып мутанта, а затым вызначыўшы генетыку, якая стаіць за мутацыяй. Быў абраны ў Нацыянальную акадэмію навук ЗША ў 2003 годзе. Разам з Майклам Янгам і Джэфры Холам ён быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіялогіі і медыцыне ў 2017 годзе «за адкрыццё малекулярных механізмаў, якія кантралююць цыркадны рытм».
Жыццё
Яго бацькі, Хільдэ і Альфрэд Росбаш, былі яўрэйскімі бежанцамі, якія пакінулі нацысцкую Германію ў 1938 годзе. Яго бацька быў кантарам, што ў іўдаізме — гэта чалавек, які спявае набажэнствы. Сям’я Росбаша пераехала ў Бостан, калі яму было два гады, і з тых часоў ён з’яўляецца заўзятым прыхільнікам Red Sox.
Спачатку Росбаш цікавіўся матэматыкай, але курс біялогіі ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце (Калтэх) і лета працы ў лабараторыі Нормана Дэвідсана прывялі яго да біялагічных даследаванняў. Скончыў Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут ў 1965 годзе са ступенню ў галіне хіміі, правёў год у Інстытуце фізіка-хімічнай біялогіі ў Парыжы на стыпендыі Фулбрайта, і атрымаў доктарскую ступень у галіне біяфізікі ў 1970 годзе ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце пад Шэлдан Пенманам. Правёўшы тры гады ў аспірантуры ў галіне генетыкі ў Эдынбургскім універсітэце, Росбаш далучыўся да факультэта Брандэйскага ўніверсітэта ў 1974 годзе.
Росбаш жанаты на калеге Надзе Абовіч, у іх ёсць падчарка Паўла і дачка Таня.
Даследаванні
Даследаванні Росбаша першапачаткова былі накіраваны на метабалізм і апрацоўка мРНК; мРНК — гэта малекулярная сувязь паміж ДНК і бялком. Пасля прыбыцця ў Брандэйс Росбаш супрацоўнічаў з Джэфры Холам і даследаваў генетычны ўплыў на цыркадныя рытмы ўнутраных біялагічных гадзін. Яны выкарыстоўвалі Дразафілу фруктовую для вывучэння мадэляў актыўнасці і адпачынку. У 1984 году Росбаш і Хол кланавалі першы ген дразафілы. Вынікаючы з працы, праведзенай аспірантам і навуковым супрацоўнікам Полам Хардзінам, у адкрыцці таго, што мРНК перыяду і звязаны з ёй бялок (PER) мелі ваганні ўзроўню на працягу цыркаднага цыклу (TTFL), у 1990 годзе яны прапанавалі мадэль транскрыпцыйнай трансляцыі адмоўнай зваротнай сувязі ў якасці асновы цыркадных асцылятараў. Пасля гэтай прапановы яны разгледзелі элементы, якія складаюць іншыя часткі гена Clock. У маі 1998 года Росбаш і суаўтары знайшлі гамолаг Clock для млекакормячых Clock, які выконваў тую ж функцыю актывацыі транскрыпцыі per і tim, якую яны пачалі называць dClock. Таксама ў маі 1998 года Росбаш і суаўтары адкрылі ў дразафілы цыкл генаў Clock, гамолаг гена bmal1 млекакормячых. У лістападзе 1998 года Росбаш і суаўтары адкрыў мутацыю cryb дразафілы, што прывяло да высновы, што бялок крыптахрома ўдзельнічае ў цыркаднай фотарэцэпцыі.
Даследаванне мРНК
Росбаш пачаў вывучаць працэсінг мРНК, будучы аспірантам Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Яго праца ў Saccharomyces cerevisiae выявіла ферменты, бялкі і субклеткавыя арганэлы і іх канвергенцыю на мРНК у пэўным парадку, каб трансляваць мРНК у бялкі. Памылкі ў гэтым працэсе былі звязаны з такімі захворваннямі, як хвароба Альцгеймера, таму гэтая праца важная для лепшага разумення і лячэння захворванняў.
Адкрыццё цыркаднага TTFL у дразафілы
У 1990 годзе Росбаш, Хол і Хардзін выявілі ролю гена перыяду (per) у цыркадным асцылятары дразафілы. Яны выявілі, што ўзроўні бялку PER вагаюцца ў светла-цёмных цыклах, і гэтыя ваганні захоўваюцца ў пастаяннай цемры. Аналагічным чынам, колькасць мРНК таксама мае рытмічную экспрэсію, якая ўцягвае ў свет цёмныя цыклы. У галаве мухі ўзроўні мРНК вагаюцца як у 12-гадзінным цыкле святла, так і ў 12-гадзінным цёмным цыкле, а таксама ў пастаяннай цемры. Узровень мРНК дасягнуў максімуму ў пачатку суб’ектыўнай ночы, а затым пік узроўняў бялку PER прыкладна праз 6 гадзін. Мутацыі на гены паўплывалі на цыклічнасць per мРНК. На падставе гэтых эксперыментальных дадзеных Росбаш, Хол і Хардзін выказалі здагадку, што бялок PER уцягнуты ў цыкл адмоўнай зваротнай сувязі, які кантралюе ўзроўні мРНК, і што гэтая петля зваротнай сувязі транскрыпцыі-трансляцыі з’яўляецца цэнтральнай асаблівасцю цыркадных генаў Clock дразафілы.
Яны таксама глядзелі на дзве асобных Місенс-мутацыі, perS і perL1. Гэтыя мутацыі выклікаюць пік вячэрняй актыўнасці раней і пазней, адпаведна, у параўнанні з дзікім тыпам per+ на мух. Яны выявілі, што ўзроўні РНК для perS і perL1 таксама дэманструюць выразную рытмічнасць. Як і апорна-рухальная актыўнасць, пік экспрэсіі зрушваецца раней для perS і пазней для perL.
Яны трансфармавалі нулявую мутацыю перыяду0 мух з 7,2-кб функцыянальнай часткі ДНК і вымяралі ўзроўні мРНК у локусе per0 і новым локусе. Пасля трансфармацыі ўзроўні на мРНК былі рытмічнымі як у зыходным, так і ў новым локусе. Локус per0 быў здольны транскрыбаваць нармальны мРНК і трансляваць нармальны бялок PER, што азначае, што рытмічнасць была выратавана функцыянальным бялком PER, транскрыбаваным і пераведзеным з 7,2-кб фрагмента на ДНК. У працэсе дзейнічае цыкл зваротнай сувязі, у якім цыклічнасць узроўняў бялку PER у новым локусе вяртаецца, каб дыктаваць цыклічнасць узроўняў на мРНК на зыходным локусе per0. У 1992 годзе Росбаш зноў супрацоўнічаў з Джэфры Холам і Полам Хардзінам, каб больш уважліва вывучыць механізмы TTFL. Яны цікавіліся асаблівасцю рэгулявання перыяду ваганняў узроўняў мРНК і выявілі, што ўзроўні на мРНК рэгулююцца транскрыпцыйна. Гэта было пацверджана доказамі таго, што цыклы РНК-папярэднікаў з той жа фазай, што і спелыя транскрыпты, і вагаюцца адносна часу Цайтгебера (ZT). Іншым доказам рэгуляцыі транскрыпцыі з’яўляецца тое, што уздеяння аднаго гена дастаткова, каб перадаць цыклічнасці гетэралагічным мРНК.
Праблемы з мадэллю TTFL у дразафілы
Група Akhilesh Reddy паказала, выкарыстоўваючы шэраг непрадузятых метадаў -оміка (секвенаванне РНК, пратэоміка, метабаломіка), што клеткі дразафілы S2 дэманструюць цыркадныя малекулярныя рытмы. Гэтыя клеткі не экспрэсуюць вядомыя «гены гадзін», уключаючы per і tim. Увядзенне бялкоў PER і TIM у клеткі не выклікае рытмічнасці гэтых клетак, што выяўляецца па колькасці і фасфаралявання бялкоў PER і TIM .Такім чынам, гэтыя клеткі дагэтуль лічыліся «без генаў Clock». Гэтыя высновы пацвярджаюць працу па дэманстрацыі TTFL мадэлі механізму Clock мухі не могуць растлумачыць генерацыю цыркадных рытмаў.
Адкрыццё гена Clock дразафілы
Верагодны гамолаг раней адкрытага гена Clock мышы быў ідэнтыфікаваны Росбашам і суаўтары шляхам кланавання гена дразафілы ,</i> вызначанага мутацыяй Jrk. Гэты ген атрымаў назву Drosophila Clock. Было паказана, што dClock ўзаемадзейнічае непасрэдна з per і tim Е-боксамі і спрыяе цыркаднай транскрыпцыі гэтых генаў. Мутацыя Jrk парушае цыкл транскрыпцыі per і tim. Гэта таксама прыводзіць да цалкам арытмічных паводзін у пастаяннай цемры для гамазіготных мутантаў і каля паловы прадэманстравала арытмічныя паводзіны ў гетэразігот. У гамазігот Jrk выяўлены нізкія ўзроўні без цыклу мРНК per і tim, а таксама бялку PER і TIM. З гэтага была зроблена выснова, што паводніцкая арытмічнасць у Jrk была звязана з дэфектам транскрыпцыі per і tim. Гэта сведчыць аб тым, што dClock удзельнічаў у актывацыі транскрыпцыі per і tim.
Адкрыццё гена цыкла дразафілы
У 1998 годзе Росбаш і суаўтары адкрылі новы Clock ген цыкла, а гамолагі з млекакормячых BMAL1 гена. Мутацыі гамазіготнага цыкла0 арытмічныя па рухальнай актыўнасці, а мухі гетэразіготнага цыкла0/+ маюць надзейныя рытмы са змененым перыядам рытмічнасці. Вестэрн-блот паказвае, што мутацыі гамазіготнага цыкла0 маюць вельмі мала бялку PER і TIM, а таксама нізкія ўзроўні мРНК per і tim. Гэта сведчыць аб тым, што адсутнасць цыкла прыводзіць да зніжэння транскрыпцыі генаў per і tim. Меятычнае адлюстраванне змясціла Cyc на трэцюю храмасому. Яны выявілі дамены bHLH-PAS у Cyc, што паказвае на звязванне з бялком і функцыі звязвання ДНК.
LNV нейроны як асноўны кардыёстымулятар дразафілы
У дразафілы было паказана, што некаторыя бакавыя нейроны (LN) маюць важнае значэнне для цыркадных рытмаў, уключаючы спінныя (LNd) і вентральныя (LNV) нейроны. Нейроны LNV экспрэсуюць PDF (каэфіцыент дысперсіі пігменту), які першапачаткова меркавалася, што гэта тактавы выхадны сігнал. Мутацыі гена нейрапептыда pdf (pdf01), а таксама мухі, селектыўна абліраваныя для LNV, выклікалі падобныя паводніцкія рэакцыі. Абодва былі ўцягнутыя ў знешнія светлавыя сігналы, але былі ў значнай ступені арытмічнымі ў пастаянных умовах. Некаторыя мухі ў кожным выпадку паказалі слабую рытмічнасць вольнага ходу. Гэтыя вынікі прымушаюць даследчыкаў меркаваць, што нейроны LNV былі крытычнымі цыркаднымі нейронамі стымулятара рытму і што PDF быў асноўным цыркадным перадатчыкам.
Сучасныя даследаванні
У апошнія гады Росбаш працаваў над мазгавымі-нейронавымі аспектамі цыркадных рытмаў. Было ідэнтыфікавана сем анатамічна розных груп нейронаў, усе яны экспрэсуюць асноўныя Clock гены. Тым не менш, мРНК выяўляюцца сутачным і нейрона-спецыфічным чынам, чым лабараторыя Росбаша зацікавілася, каб вызначыць, ці забяспечвае гэта сувязь з рознымі функцыямі некаторых нейрональных груп. Ён таксама даследаваў уплыў святла на пэўныя групы нейронаў і выявіў, што адна падгрупа святлоадчувальная да святла (на світанні), а іншая — да выключэння святла (змрок). Было паказана, што клеткі світання спрыяюць ўзбуджэнню, а клеткі прыцемку спрыяюць сну.
Вераніка Герэн
Вераніка Герэн (Veronica Guerin;, Дублін — , Дублін) — ірландская журналістка. Яе забілі наркагандляры.
Барыс Аляксандравіч Далгаплоск
Барыс Аляксандравіч Далгапло́ск ( — ) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, акадэмік Акадэміі навук СССР (1958), Герой Сацыялістычнай Працы (1963).
Біяграфія
Нарадзіўся у вёсцы Лукомль (сучасны аграгарадок у Віцебскай вобласці Беларусі). Пасля Грамадзянскай вайны загадваў хатай-чытальняй у вёсках Лукомль і Абчуга, быў сакратаром пярвічнай камсамольскай арганізацыі. З 1925 г. у Маскве. Працаваў экспедытарам і кур’ерам у Народным камісарыяце працы РСФСР. У 1931 годзе скончыў хімічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. З 1929 года вучобу ва ўніверсітэце сумяшчаў з працай на кафедры аналітычнай хіміі. З 1931 года праходзіў стажыроўку на Доследным заводзе сінтэтычнага каўчуку ў Ленінградзе. У сакавіку 1932 года Б. А. Далгаплоск накіраваны на завод сінтэтычнага каўчуку СК-1 у Яраслаўлі і прызначаны начальнікам спачатку цэхавай, потым начальнікам і навуковым кіраўніком Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі. У 1944 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 1943—1946 гг. адначасова загадваў кафедрай у Яраслаўскім тэхналагічным інстытуце. У 1946 годзе пераехаў у Ленінград, дзе да 1961 г. працаваў намеснікам дырэктара па навуковай рабоце ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце сінтэтычнага каўчуку імя С. В. Лебедзева. Адначасова ў 1948—1961 гг. на пасадзе загадчыка лабараторыяй механізму палімерызацыйных працэсаў Інстытута высокамалекулярных злучэнняў Акадэміі навук СССР. У 1958 годзе абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук СССР. У 1961 годзе па запрашэнню акадэміка М. М. Сямёнава пераехаў у Маскву, дзе ў 1961—1963 гг. загадваў лабараторыяй у Інстытуце хімічнай фізікі АН СССР. У 1963—1988 гг. Б. А. Далгаплоск на пасадзе загадчыка лабараторыяй, а з 1988 года — дарадца пры дырэкцыі і навуковы кіраўнік лабараторыі ў Інстытуце нафтахімічнага сінтэзу імя А. В. Тапчыева.
Памёр А. Б. Далгаплоск 18 чэрвеня 1994 г. у Маскве. Пахаваны на Данскіх могілках.
Навуковая дзейнасць
Б. А. Далгаплоску належаць навуковы працы па тэорыі полімерызацыі і сінтэзу каўчукоў. Адкрыў і даследаваў з’яву аксідарэпрадукцыйнага ініцыіравання радыкальных працэсаў, новы тып ланцуговых рэакцый пад уплывам карбенавых комплексаў пераходных металаў. Распрацаваў асновы сінтэзу каўчукоў метадам эмульсійнай полімерызацыі. Пад яго кіраўніцтвам распрацаваны метады вызначэння канцэнтрацыі бутадыену ў сумесі з бутэнамі, малярнага аб’ёму бутадыену пры розным ціску. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны, працуючы ў Яраслаўлі, займаўся распрацоўкай новых і павелічэннем вытворчасці існуючых палімерных матэрыялаў на патрэбы Чырвонай Арміі. Разам з С. В. Лебедзевым удасканаліў каталізатар сінтэзу бутадыену са спірту.
Сярод апублікаваных прац:
Сяргей Васільевіч Багапш
Сяргей Васільевіч Багапш (, Сухумі, Абхазская АССР, Грузінская ССР, СССР —, Масква, Расія) — другі прэзідэнт часткова прызнанай Рэспублікі Абхазія.
Біяграфія
Скончыў Грузінскі інстытут субтрапічнай гаспадаркі. Затым, у 1972 годзе стаў начальнікам аграаддзела Мокаўскага эфірамаслічнага саўгаса. Пасля службы ва Узброеных Сілах СССР перайшоў на камсамольскую працу і ў 1980 годзе стаў першым сакратаром Абхазскага абкама ЛКСМ Грузіі. У 1982 годзе — першы сакратар ачамчырскага райкама КП Грузіі.
Пасля пачатку першых сутыкненняў паміж грузінамі і абхазцамі кіраваў абаронай ад грузінскіх нападаў праз ачамчырскі мост і неўзабаве загадаў падарваць яго. У сутыкненнях быў паранены.
У 1992 годзе прызначаны першым намеснікам прэм’ер-міністра самаабвешчанай Рэспублікі Абхазія. Падчас грузінска-абхазскай вайны стаў адным з кіраўнікоў абхазскіх вайсковых фармаванняў, прымаў удзел у штурме Сухумі.