cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Морыс Хальбвахс
Вучыўся ў Вышэйшай нармалёвай школе (Парыж), атрымліваў заняткі па філасофіі ў Анры Бергсона, з 1901 ў Гёцінгене. З 1905 зноў у Францыі, вывучае сацыялогію ў Эміля Дзюркгейма.
Пад час Першай сусветнай вайны працуе ў Ваенным міністэрстве, пасля — ў французскім універсітэце ў Страсбургу. З 1932 едзе выкладаць ва ўніверсытэт Чыкага, а з 1935 атрымлівае запрашэнне працавацьў Сарбоне. выкладаў сацыялогію.
Як сацыяліст, Морыс Хальбвахс 23 ліпеня 1944 быў зняволены гестапа і дэпартаваны ў канцэнтрацыйны лагер Бухенвальд, дзе памёр ад хваробы 16 сакавіка 1945.
Легіяноўскі павет
Легіяноўскі павет (Powiat legionowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства, з'яўляецца часткай Варшаўскай агламерацыі. Цэнтр павета — горад Легіянова. Займае плошчу 389,86 км². Насельніцтва павета складае 113,8 тыс. чалавек (на 2018 год).
Андрэй Міхайлавіч Федарэнка
Андрэй Міхайлавіч Федарэнка (нар.  г., в. Бярозаўка Мазырскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі празаік.
Біяграфія
Скончыў Мазырскі політэхнічны тэхнікум і бібліятэчны факультэт Мінскага інстытута культуры (1985—1990). Служыў у Савецкай Арміі. Працаваў мулярам у Мікашэвічах Лунінецкага раёна, на чыгунцы ў Калінкавічах Гомельскай вобласці, старшым бібліятэкарам Бярозаўскай бібліятэкі № 2 Мазырскага раёна, карэктарам штотыднёвіка «7 дней», загадчыкам аддзела навукі і мастацтва часопіса «Полымя», на кінастудыі «Беларусьфільм». У 2005—2011 гадах — загадчык аддзела прозы ў часопісе «Маладосць». У 2011—2012 гадах супрацоўнік аддзела прозы і паэзіі газеты «Літаратура і мастацтва». Цяпер стыль-рэдактар часопіса «Дзеяслоў». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў, у 2017 выбраны ў Раду Саюза. Удзельнік традыцыйных шахматных турніраў СБП.
Творчасць
Друкуецца з 1987 г. У аповесці «Гісторыя хваробы» (1989) сацыяльна-псіхалагічны партрэт сучаснай моладзі, у аповесці-фантасмагорыі «Смута, альбо XII фантазій на адну тэму» (1994) жыццё сучаснага грамадства, якое страціла маральныя арыенціры, у аповесці «Вёска» (1995) філасофскі роздум над лёсам Беларусі і беларусаў. Аўтар аповесцей «Такое кароткае лета», «Ланцуг» (абедзве 1994), «Нічые» (2001), п’есы «Жаніх па перапісцы» (1993), публіцыстычных артыкулаў і інш. Напісаў дзіцячыя і юнацкія аповесці «Шчарбаты талер» (1999), «Афганская шкатулка» (2002). Яго творчасці ўласцівы псіхалагічны аналіз, гуманістычны погляд на чалавека, драматызм, элементы фантастыкі, мастацкай умоўнасці, эмацыянальнасць, спавядальнасць.
Гімціне (вёска)
Гімці́не (Gimtinė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Сянас Дукштаса.
Угліцкі раён
Угліцкі раён (У́гличский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на паўднёвым захадзе Яраслаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Угліч, які мае статус горада абласнога значэння і не ўваходзіць у раён, але з’яўляецца складовай часткай аднайменнага Угліцкага муніцыпальнага раёна.
Геаграфія
Плошча 2565 км² (4-е месца сярод раёнаў). Раён мяжуе на поўначы з Мышкінскім, на ўсходзе — з Велікасельскім і Барысаглебскім, на поўдні — з Пераслаўскім раёнамі Яраслаўскай вобласці, на захадзе — з Цвярской вобласцю.
Асноўныя рэкі — Волга, Каражэчна, Улейма.
Аб’я
Аб’я (Abja) — воласць у Эстоніі, уваходзіць у склад павета Вільяндзімаа. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнешы горад — Аб’я-Палуая.
Тэрыторыя воласці — 290,21 км?, колькасць насельніцтва паводле ацэнкі на 2010 год — 2514 чалавек.
Ганс Лютэр
Ганс Лютэр (Hans Luther;,  — , ) — германскі дзяржаўны дзеяч, фінансіст і дыпламат, канцлер Германіі (1925—1926), прэзідэнт Рэйхсбанка (1930—1933).
Гільскі сельсавет
Гі́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Гілі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Гільскі (Гілянскі) сельсавет у складзе Чарэйскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чарэйскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Чашніцкага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пачаевіцкага сельсавета.
Мексіка
Мексіка, Мексіканскія Злучаныя Штаты — федэратыўная канстытуцыйная рэспубліка ў Паўночнай Амерыцы, якая мяжуе на поўначы са Злучанымі Штатамі Амерыкі, на поўдні і захадзе абмываецца Ціхім акіянам, на паўднёвым усходзе мае мяжу з Гватэмалай, Белізам, а таксама абмываецца водамі Карыбскага мора і Мексіканскага заліва а ўсходзе. З тэрыторыяй амаль роўнаю двум мільёнам квадратных кіламетраў, Мексіка — пятая па велічыні тэрыторыі краіна ў Амерыцы і 13-й у свеце. Маючы насельніцтва большае за 126 мільёнаў чалавек, у 2010-х гадах Мексіка з’яўлялася 10-й па колькасці насельніцтва краінай свету. У 2020 годзе Мексіка абышла Японію і ўвайшла ў дзясятку самых населеных краін (паводле некаторых ацэнак, гэта адбылося ў 2018 годзе). Другая па колькасці насельніцтва ў Лацінскай Амерыцы, першая сярод іспанамоўных краін свету.
У дакалумбавай Мексіцы існавалі развітыя індзейскія цывілізацыі. У XVI стагоддзі Іспанія заваявала і каланізавала тэрыторыю Мексікі, якая стала цэнтрам віцэ-каралеўства Новая Іспанія. У 1821 годзе Мексіка набыла незалежнасць. Далей былі перыяды эканамічнай нестабільнасці, амерыкана-мексіканская вайна з тэрытарыяльнымі саступкамі на карысць ЗША, грамадзянская вайна, дзве імперыі і ўнутраная дыктатура. Апошняя прывяла да мексіканскай рэвалюцыі ў 1910 годзе, у выніку якой паўстала цяперашняя палітычная сістэма краіны.
Мексіка з’яўляецца адной з найбуйнейшых эканомік свету і лічыцца рэгіянальнай дзяржавай сярэдняй магутнасці. Акрамя таго, Мексіка з’яўляецца першым лацінаамерыканскім членам Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця з 1994 года. Паводле дадзеных Сусветнага банка даход у Мексіцы вышэйшы за сярэдні. Мексіка з’яўляецца новай індустрыяльнай краінай  і новай сілай, яна мае 11-ы ВУП паводле парытэту пакупніцкай здольнасці. Эканоміка цесна звязана з краінамі-партнёрамі па Паўночнаамерыканскім пагадненні аб свабодным гандлі (НАФТА), асабліва з ЗША.
Мексіка займае пятае месца ў свеце і першае ў Амерыцы паводле колькасці аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. З’яўляецца шостай з ліку найбольш біяразнастайных краін. Мексіка — самая папулярная сярод замежных турыстаў краіна Амерыкі (6-е месца з 39 млн наведвальнікамі ў 2018).
Этымалогія
Назва краіны паходзіць ад ацтэкскага «Мексіка» — так называлася сэрца Мексіканскай даліны, дзе знаходзілася сталіца ацтэкаў Тэначтытлан. Што да паходжання ацтэкскай назвы, адзінага меркавання вучоныя не маюць. Суфікс «ка» на мове науатль азначае «краіна», «месца»; з першай часткай складаней, але паводле асноўнай версіі слова «мекстлі» было адным з сакрэтных імён бога Уіцілапочлі, г.зн. «Мексіка» — месца, дзе жыве Уіцілапочлі.
Геаграфічнае становішча
Мяжуе на поўначы са Злучанымі Штатамі Амерыкі, на паўднёвым усходзе мае мяжу з Гватэмалай, Белізам. На поўдні і захадзе абмываецца Ціхім акіянам, на ўсходзе — водамі Карыбскага мора і Мексіканскага заліва. У склад Мексікі ўваходзяць два буйных паўвострава: на паўночным захадзе ў Ціхі акіян высунуты паўвостраў Каліфорнія, аддзелены ад мацерыка Каліфарнійскім залівам; на паўднёвым усходзе Мексіцы належыць большая частка паўвострава Юкатан. З пункту гледжання фізічнай геаграфіі, 12 % тэрыторыі краіны на ўсход ад перашыйка Тэуантэпек адносяцца да Цэнтральнай Амерыкі
Будова паверхні
Бoльшую частку Мексікі займае Мексіканскае нагор’е, якое пераходзіць на поўначы ў высокія раўніны і плато Тэхаса і Нью-Мексіка. З усходу, захаду і поўдня яно акружана глыбока раздзеленымі горнымі хрыбтамі Заходняй і Усходняй С’ера-Мадрэ: першая дасягае 160 км ушыркі і месцамі ўзнімаецца вышэй за 3000 м. Гэта адзін з найбольш магутных і цяжкапраходных горных бар’ераў Заходняга паўшар’я. На захад ад Заходняй С’еры за Каліфарнійскім залівам ляжыць паўвостраў Каліфорнія, паверхня якога ўяўляе чаргаванне тэрасападобных паверхняў з плоскімі рачнымі далінамі. Горная сістэма на ўсходзе нагор’я — Усходняя С’ера-Мадрэ — адносна лягчэйшая для пераадолення. На ўсход ад яе ляжыць Прымексіканская нізіна. Шырокая на поўначы, дзе яна злучаецца з прыбярэжнымі раўнінамі Тэхаса, далей да поўдня, ад Тампіка да перашыйка Тэуантэпек, яна ўяўляе сабой вузкую забалочаную прыбярэжную паласу, а яшчэ далей пашыраецца і зліваецца з вапняковай нізінай п-ва Юкатан. Цэнтральная частка Мексіканскага нагор’я складаецца з шырокіх упадзін — бальсонаў — з спадзістымі схіламі; асобныя хрыбты часта ўвянчаныя вулканамі. Паверхня нагор’я паступова падвышаецца да поўдня і ўтварае клін у вулканічнай зоне, дзе ў шыротным кірунку працягваецца хрыбет Папярочная Вулканічная С’ера, утвораная амаль злітымі конусамі вулканаў. Тут знаходзяцца найвышэйшыя пункты: Арысаба (Сітлальтэпетль), 5610 м; Папакатэпетль, 5452 м; Істаксіуатль, 5286 м; Невада-дэ Талука, 4392 м; Малінчэ, 4461 м, і Невада-дэ-Каліма, 4265 м. У паўднёвай частцы нагор’я маюцца катлавіны, падзеленыя ўзгорыстымі градамі мяккіх абрысаў, прарэзанымі глыбокімі і вузкімі далінамі рэк. У буйнейшай з іх — даліне Мехіка — даўжынёй 80 км і шырынёй каля 50 км некалі знаходзілася пяць плыткіх азёр з забалочанымі берагамі; найбуйнейшым было возера Тэскока, у цэнтры якога, на востраве, размяшчалася сталіца ацтэкаў — Тэначтытлан. Папярочная Вулканічная С’ера стромкім уступам абрываецца да тэктанічнай упадзіны р. Бальсас, што глыбока ўдаецца ў горную вобласць. На поўдзень ад упадзіны ляжаць горы Паўднёвай С’ера-Мадрэ са складанай сеткай глыбокіх далін і крутасхілых грабянёў, амаль без роўных участкаў. На іх у геалагічным сэнсе Паўночная Амерыка сканчваецца і за нізінным пярашыйкам Тэуантэпек ляжыць Амерыка Цэнтральная, у Мексіцы да яе належаць горы Ч’япас вышынёй да 2400 м.
Клімат
Амаль палова ўсёй тэрыторыі Мексікі мае арыдны або семіарыдны клімат. Засушлівыя ўмовы характэрныя для ўсёй паўночнай зоны ўздоўж мяжы з ЗША, ад Ціхага акіяна да Мексіканскага заліва, і распаўсюджваюцца ў цэнтральнай частцы нагор’я на поўдзень прыкладна да 22° пн.ш. Далей да поўдня колькасць ападкаў паступова павялічваецца, дасягаючы 580 мм у год у горадзе Мехіка і 890 мм у год ва ўпадзіне Пуэбла. Толькі штаты Веракрус і Табаска на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва і Ціхаакіянскае ўзбярэжжа штата Ч’япас атрымліваюць дастатковую колькасць дажджоў на працягу ўсяго года. Вялікая частка ападкаў выпадае ўлетку, зімы адносна сухія. Тэмпературы і расліннасць залежаць ад вышыні над узроўнем мора. У Мексіцы гарачы пояс — т.зв. tierra caliente — размяшчаецца да прыкладна 600 м над у.м. або трохі вышэй; умераны пояс — tierra templada — распасціраецца над ім, да вышыні каля 1850 м; а яшчэ вышэй, да самой снеговой межы (3950-4550 м) знаходзяцца т.зв. «халодныя землі» (tierra fria). Вялікая частка Цэнтральнага нагор’я знаходзіцца на вышыні ад 1200 да 2400 м над у.м., што адпавядае верхняй частцы ўмеранага пояса і ніжняй часткі халоднага. Хоць сезонныя амплітуды тэмператур невялікія і, за выключэннем крайняй поўначы, складаюць у сярэднім каля 8 °C, сутачныя ваганні значныя, і ў горнай вобласці ночы звычайна халодныя. На прыбярэжных нізінах летнія тэмпературы перавышаюць 27 °C. Асабліва доўгае і гарачае лета характэрна для нізін, якія прымыкаюць да Каліфарнійскага заліва.
Расліннасць
У сувязі з малой колькасцю дажджоў паўночная палова Мексікі пакрытая мескітавымі дрэвамі, кактусамі, юкай і калючымі хмызнякамі. Гэта знакамітая пустыня Санора (Хіла), што працягваецца ў ЗША. У ніжняй частцы схілаў С’ера-Мадрэ травяністая расліннасць чаргуецца з нізкарослымі таполямі і вербамі, а вышэй сярод травы растуць рэдкастойныя дубы. Горны ланцуг, які цягнецца ўздоўж п-ва Каліфорнія, пакрыты хваёвым рэдкалессем, а арыднае заходняе ўзбярэжжа занята рэдкімі кактусамі ды асобнымі дрэвамі, якія тоўстым канічным ствалом (да 6 м вышынёй) з некалькімі коранепадобнымі галінамі нагадваюць перавернутую моркву. Да поўдня ўздоўж абодвух берагоў Мексікі раўнінная расліннасць паступова змяняецца ад хмызняковых зараснікаў і редкатраўных злакоўнікаў да саванавых рэдкалессяў, якія пачынаюцца прыкладна на шыраце Тампіка. На поўдзень ад Веракруса ўзбярэжжа багністае з густымі трапічнымі джунглямі, месцамі яны чаргуюцца з участкамі саван. Дажджавы трапічны лес пакрывае штат Табаска, поўдзень штата Юкатан і адкрытыя паўночныя схілы гор Ч’япас. Поўнач Юкатана занята паўлістападным трапічным лесам, злакоўнікамі і хмызняковымі зараснікамі. Тут асабліва шмат відаў агаў, адзін з якіх — агава Фуркрападобная (Agave fourcroides) — дае валакно «энекен» для вырабу паперы, вяровак і тарнай тканіны.
У паўднёвай палове Мексікі клімат і расліннасць змяняюцца ў залежнасці ад абсалютнай вышыні. Гарачы пояс пакрыты густым паўлістападным лесам. Ва ўмераным поясе расце шмат субтрапічных вечназялёных парод, да якіх вышэй па схілах прымешваюцца дубы і іншыя шыракалістыя лістападныя дрэвы. Ніжняя паласа халоднага пояса занятая хваёва-дубовым лесам, які на адзнацы каля 3050 м над у.м. пераходзіць у хваёва-піхтавы. Паблізу снеговой лініі высакагор’і пакрытыя альпійскімі лугамі.
Дакалумбава Мексіка
Рэчыўныя сведкі прысутнасці першых людзей у на мексіканскай зямлі адносяцца да 8 тыс. да н.э. Мексіку лічаць адной з сямі калысак сучаснай цывілізацыі. У дакалумбавай Мексіцы існавалі і развіваліся цывілізацыі многіх культур: альмекаў (XII—V ст да н.э.), тальтэкаў, тэатыўаканаў, сапатэкаў, мая (іх росквіт прыйшоўся на IV—IX ст. н. э). Да дасягненняў мая належаць іерагліфічнае пісьмо, развітыя архітэктура і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, шырокія веды ў матэматыцы і астраноміі, дакладны каляндар. У XII стагоддзі ў Цэнтральнай Мексіцы з’явіліся ацтэкі, якія, скарыўшы мясцовыя плямёны, стварылі магутную імперыю.
Каланіяльны перыяд
Мэтанакіраванае даследаванне і заваяванне Мексікі еўрапейцамі пачалося ў 1517 годзе. Іспанцы паслалі да берагоў Мексіканскага заліва тры экспедыцыі. Тэрцяя з іх, пад кіраўніцтвам Эрнана Картэса (1519), выдалася паспяховай і імперыя Ацтэкаў пасля двухгадовае барацьбы скарылася перад канкістадорамі. У 1522 годзе іспанскі кароль Карл V прызначыў Картэса генерал-капітанам і губернатарам заваяваных земляў, да таго ж зрабіўшы яго буйнейшым землеўладальнікам; але ўжо ў 1528 з Іспаніі прыбыла аўдыенсія — адміністрацыйны каланіяльны орган, падпарадкаваны непасрэдна каралю. У 1535 Мексіка стала цэнтрам віцэ-каралеўства Новая Іспанія. З 1521 па 1821 гг., Мексіка заставалася каланіяльным уладаннем Іспаніі. Яе гаспадарка базавалася на эксплуатацыі індзейцаў, вымушаных працаваць на адабраных у іх землях на залатых ды срэбных рудніках.
Першае стагоддзе пасля набыцця незалежнасці
Падзеі ў Еўропе, набыццё незалежнасці Злучанымі Штатамі, пранікненне ў Лацінскую Амерыку прагрэсіўных ідэяў — ўсё гэта паслужыла прычынай барацьбы за самастойнасць. Сялянскія хваляванні 1810 года прывялі Мексіку да дзесяцігадовай вайны за незалежнасць. Сярод правадыроў паўстання вылучаліся святары Мігель Ідальга-і-Касцілья і Хасэ Марыя Марэлас — абодва былі схоплены і пакараны смерцю. У 1821 годзе паводле Кардоўскае дамовы Мексіка набыла незалежнасць, а правадыр паўстанцаў Аўгусцін Ітурбідэ абвясціў сябе імператарам Аўгусцінам І. Зрэшты ўжо вясной наступнага года Мексіка становіцца рэспублікай і губляе ўладу над краінамі Цэнтральнай Амерыкі. У 1835 годзе ад Мексікі аддзяляецца Тэхас, які абвяшчае сябе рэспублікай, і мексіканцы нічога не могуць супрацьпаставіць невялікаму тэхаскаму войску. У 1845 годзе ўспыхнула паўстанне ў Каліфорніі, яго ўдзельнікі абвясцілі аб стварэнні ўласнага ўрада. Вясной 1846 года на мексіканскую тэрыторыю ўварваліся войскі ЗША. Да восені 1847 гады амерыканцы захапілі значную частку Мексікі разам са сталіцай. Паводле дамовы Гуадалупе-Ідальга да ЗША адышлі Верхняя Каліфорнія, Новая Мексіка і часткі зямель іншых штатаў, што склала больш за палову ўсёй плошчы Мексікі. У 1860 годзе кансерватары прайгралі чарговую грамадзянскую вайну і папрасілі дапамогу ў еўрапейскіх дзяржаў. У 1861-62 гг. у выніку інтэрвенцыі да ўлады на французскіх штыках прыйшоў Максімільян Габсбург, абвешчаны імператарам. У 1867, як толькі каланіяльныя войскі пакінулі Мексіку, вельмі непапулярны імператар быў зрынуты і расстраляны. У 1876 годзе да ўлады прыйшоў Парфірыа Дыяс і яго валадарства цягнулася 34 гады. Недальнабачная эканамічная палітыка стала прычынай росту сацыяльнай напружанасці, якая прывяла да мексіканскай рэвалюцыі ў 1910 годзе. У выніку рэвалюцыі была прынята канстытуцыя 1917, тым самым фактычна паўстала цяперашняя палітычная сістэма краіны.
1917 — наш час
Апошняе стагоддзе аказалася не такім багатым на падзеі. Мексіку абмінаюць грамадзянскія войны. Значныя змяненні тычацца толькі эканамічных працэсаў. Напрыклад, у 1930-х прэзідэнт Ласара Кардэнас нацыяналізаваў уласнасць, што належала замежным нафтавым кампаніям. У 1980-х мексікансую эканоміку абрынуў сусветны эканамічны крызіс. У 1990-х уступленне ў НАФТА і новыя рэформы далі Мексіцы магутны штуршок да развіцця. На выбарах у ліпені 2000 года апазіцыйная партыя ўпершыню здабыла перамогу на прэзідэнцкіх выбарах у Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі. Пачатак ХХІ стагоддзя адзначаны ўзмоцненай барацьбой федэральных уладаў супраць наркабізнесу.
Дзяржаўны лад
У адпаведнасці з канстытуцыяй 1917 года Мексіканскія Злучаныя Штаты з’яўляюцца федэратыўнай дэмакратычнай рэспублікай з прэзідэнцкай сістэмай кіравання. Канстытуцыя ўсталёўвае тры ўрадавыя ўзроўні: федэральны саюз, урады штатаў і муніцыпальныя органы улады. Паводле канстытуцыі, усе суб’екты дзяржавы павінны мець рэспубліканскую форму кіравання, якая складаецца з трох галінаў улады: выканаўчай, у асобе аднаго губернатара і прызначанага кабінета, заканадаўчая, якая вызначаецца аднапалатным кангрэсам, і судовай сістэмай. Дзвюхпалатны Кангрэс Саюза, які складаецца з сената і палаты дэпутатаў, праводзіць федэральныя законы, аб’яўляе вайну, спаганяе падаткі, сцвярджае дзяржаўны бюджэт і міжнародныя дагаворы, ратыфікуе і праводзіць дыпламатычныя сустрэчы. У палату дэпутатаў Кангрэса саюза 300 дэпутатаў абіраюцца па мажарытарнай сістэме, а астатнія 200 дэпутатаў — па прапарцыйнай сістэме з закрытымі партыйнымі спісамі, для якіх краіна падзелена на 5 выбарчых акругаў. У Сенаце 128 сенатараў: 64 сенатараў, па два з кожнага штата, і два з федэральнай акругі, якія абіраюцца па мажарытарнай сістэме, яшчэ 32 сенатары прызначаюцца па мажарытарнай сістэме, а астатнія 32 прызначаюцца на аснове прапарцыянальнага прадстаўніцтва з закрытымі партыйнымі спісамі.
Выканаўчая ўлада праводзіцца прэзідэнтам Мексіканскіх Злучаных Штатаў, які з’яўляецца кіраўніком дзяржавы і ўрада, а таксама вярхоўным галоўнакамандуючым мексіканскіх узброеных сіл. Прэзідэнт таксама прызначае Кабінет міністраў і іншых службовых асоб. Прэзідэнт нясе адказнасць за выкананне закона, і мае права вета на законапраекты. У 2012 прэзідэнтам стаў Энрыке Пенья Ньета і Інстытуцыйна-Рэвалюцыйная партыя зноў вярнулася да ўлады. У 2018 новым прэзідэнтам стаў Андрэс Мануэль Лопес Абрадор, лідар новай партыі MORENA, якая ў тым жа годзе перамагла на парламенцкіх выбарах.
Судовая галіна ўлады прадстаўлена Вярхоўным судом, які складаецца з 11 суддзяў, прызначаных прэзідэнтам і зацверджаныя сенатам, якія інтэрпрэтуюць законы. Іншыя інстытуты судовай сістэмы прадстаўлены выбарчым трыбуналам, калегіяльнымі, унітарнымі і раённымі судамі.
Тры партыі гістарычна былі дамінуючымі партыямі ў мексіканскай палітыцы: Нацыянальная партыя дзеяння: правая кансерватыўная партыя; Інстытуцыянальна-рэвалюцыйная партыя, левацэнтрысцкая партыя; а таксама Партыя дэмакратычнай рэвалюцыі: левая партыя. У 2010-х на палітычным рынгу з’явілася новая сіла — партыя Movimiento Regeneración Nacional або скарочана MORENA, да якой належыць і сённяшні прэзідэнт Абрадор.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Мексіка — федэрацыя, што складаецца з 31 штата і адной федэральнай акругі ў сталіцы, якая карыстаецца правамі нароўні са штатамі. Згодна з Канстытуцыяй 1917 года, усе штаты валодаюць суверэнітэтам. У кожным штаце ёсць уласныя кангрэс і канстытуцыя.
Марыя Брабанцкая
Марыя Брабанцкая (Maria van Brabant, Marie de Brabant, 13 мая 1254 — 10 студзеня 1321) — дачка герцага Брабанта Генрыха III і Адэлаіды Бургундскай, жонка караля Францыі Філіпа III Смелага, каралева Францыі ў 1274-1285 гадах.
Мексіка
Насельніцтва
У 2017 годзе паводле сярэдніх ацэнак Мексіка мае насельніцтва большае за 124 мільёны чалавек. У пачатку ХХІ ст. Мексіка з’яўлялася 11-й па колькасці насельніцтва краінай свету і пераследвала Японію, што замыкала дзясятку. У 2018 Мексіка абышла Краіну ўзыходзячага сонца і ўвайшла ў топ самых населеных краін. Мексіка — другая па колькасці насельніцтва ў Лацінскай Амерыцы, першая сярод іспанамоўных краін свету. У адрозненні ад той жа Японіі, дзе прырост адмоўны, насельніцтва Мекскікі павялічваецца на 1,12 % за год (2017), не зважаючы нміграцыйныя страты. У ЗША пражывае больш за 11 млн чалавек, якія нарадзіліся ў Мексіцы.
Этнічны склад даволі стракаты: 62 % мексіканцаў назвалі сябе метысамі, каля 29 % — індзейцамі, у 9 % рэшты ўваходзяць еўрапейцы, негры і інш. Большасць індзейцаў пражывае ў паўднёвых раёнах Мексікі (штаты Герэра, Аахака). Самыя буйныя індзейскія народнасці — ацтэкі, майя, сапатэкі, тараскі. Сярод індзейскага насельніцтва распаўсюджаны мясцовыя мовы. Увогуле на рэгіянальным узроўні выкарыстоўваецца 68 прызнаных моваў. На дзяржаўным жа ўзроўні афіцыйнай мовы няма. Болей за 92 % насельніцтва валодае толькі іспанскай мовай, каля 6 % — іспанскай і яшчэ хаця б адной індзейскай, 0,8 % — выключна індзейскімі.
Паводле ацэнкі 2010 года каталікі складаюць 82,7 % насельніцтва, пратэстанты — каля 8 %. Мексіка з’яўляецца рэдкай краінай у Лацінскай Амерыцы, дзе не адбываецца масавага пераходу з каталіцтва ў пратэстантызм. Дарэчы, пытанні аб этнічнай прыналежнасці і веравызнанні ў перапіс не ўваходзяць і прыведзеная статыстыка базуецца на выніках апытанняў.
Большая частка мексіканцаў (каля 70 %) жыве ў цэнтральных штатах, на Мексіканскім нагор’і, на вышыні больш за 1000 м над узроўнем мора. Асабліва высокая шчыльнасць насельніцтва характэрная для даліны Мехіка. Пустынная поўнач і лясістыя раёны поўдня заселеныя слаба. Урбанізацыя складае амаль 80 % (2017). У агламерацыі Вялікага Мехіка-Сіці пражывае каля 22 млн чал., што робіць яе адной з найбуйнейшых у свеце. Да наступных агламерацый адносяцца Гвадалахара (4,9 млн), Мантэрэй (4,7), Пуэбла (2,9). Сельскія пасяленні ўтвараюць вялікія згусткі, аддзеленыя адзін ад другога вялікімі бязлюднымі прасторамі.
Эканоміка
Па агульным аб’ёме ВУП (каля 2,5 млрд паводле ППЗ у 2018) Мексіка сёння займае 11-е месца ў свеце, пераўзыходзячы Канаду і не саступаючы Італіі. Многія аналітыкі лічаць, што ў сярэдзіне ХХІ стагоддзя Мексіка перамясціцца на 5-7 месца. ВУП на душу насельніцтва — адзін з найвышэйшых у Лацінскай Амерыцы (каля 20 000 долараў). Гаспадарка Мексікі цесна знітаваная з партнёрамі па НАФТА, асабліва з эканомікай ЗША. На ЗША прыходзіца каля 70 % мексіканскага экспарту і 55 % імпарту. У 1994 Мексіка першай з лацінаамерыканскіх краін была прынятая ў АЭСР, што робіць гонар яе гаспадарцы, нягледзячы на тое, што Мексіка па ключавых паказчыках — другая з канца ў АЭСР пасля Чылі. Каля 20 % насельніцтва краіны жыве за рысай беднасці.
У здабыўной прамысловасці традыцыйна развітая здабыча каляровых металаў: срэбра, паліметалічных руд, сурмы, ртуці. Здабываюцца жалезная руда, сера, флюарыт (Мексіка — адзін з буйнейшых вытворцаў і экспарцёраў плавікавага шпату). Па здабычы нафты ў 2016 годзе (2,2 млн барэляў у дзень) Мексіка займала 14 месца ў свеце.
Краіна валодае шматгаліновай прамысловасцю, якая грунтуецца на багатай сыравіннай базе і вялікіх рэзервах таннай працоўнай сілы. Аснову энергетыкі складаюць нафта і прыродны газ. Большая частка электраэнергіі выпрацоўваецца на ЦЭС. На ўзбярэжжы Мексіканскага заліва у правінцыі Веракрус працуе і мае намер выпрацоўваць электрычнасць да 2050 года двухрэактарная АЭС Лагуна-Вердэ, адзіная ў краіне. На прамысловай аснове дзейнічаюць геатэрмальныя і сонечныя станцыі.
У апрацоўчай прамысловасці найвялікшая роля машынабудавання, у структуры якога выдзяляюцца: Буйныя нафтаперапрацоўчыя цэнтры сфарміраваліся на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва. Нафтаперапрацоўка развіта недастаткова: з’яўляючыся адным з найбуйнейшых сусветных экспарцёраў нафты, Мексіка імпартуе нафтапрадукты. Традыцыйна развітыя цэментная, лёгкая, харчовая прамысловасць.
У сельскай гаспадарцы пераважае раслінаводства — кукуруза, рыс, фасоля, пшаніца, памідоры (асноўныя прадукты харчавання); экспартнае значэнне маюць соя, бавоўнік, кава, трапічная садавіна (цытрусавыя, манга, ананасы, папайя). Жывёлагадоўля прадстаўлена ў асноўным развядзеннем буйной рагатай жывёлы мяснога кірунку. Ва ўзбярэжных раёнах атрымала развіццё рыбалоўства. Развітыя лесанарыхтоўкі.
Гарчак
Назва
Мяса яго бывае горкім (адсюль назва). Народныя назвы гаркушка, гарчыца і інш.
Мексіка
Эканоміка
Асноўную ролю ў перавозках грузаў і пасажыраў адыгрывае аўтамабільны транспарт (паўночная і цэнтральная часткі краіны). Мексіка знаходзіцца на скрыжаванні паветраных шляхоў з Паўночнага ў Паўднёвае паўшар’е. Густая сетка нафта- і газаправодаў злучае месцы здабычы з цэнтрамі перапрацоўкі і выкарыстання.
Гарчак
Апісанне
Даўжыня 4—8, часам да 9,5 см. Па форме нагадвае маленькага карасіка. Цела высокае, сціснутае з бакоў, з няпоўнай бакавой лініяй, буйноё луской; бакі серабрыстыя з вузкай зялёна-сіняй палоскай. Галава невялікая, рот паўніжні. Самкі драбнейшыя зв самцоў. У час нерасту самцы стракатыя з чырвонымі спінным і анальным плаўнікамі, у самкі вырастае доўгі яйцаклад.
Пашырэнне
Пашыраны ў прэсных вадаёмах Еўропы і Азіі. Распаўсюджана ў вадаёмах з павольным цячэннем, або стаячай вадой, пясчаным і камністым дном, дзе многа буйных двухстворкавых малюскаў. У невялікай колькасці ёсць амаль ва ўсіх рэках і азёрах Беларусі.
Аселая прыдонная рыба. Трымаецца чародкамі.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца гарчак пераважна фітапланктонам.
Полавая спеласць у 2—3 гады. Нераст вясной і летам. Ікру адкладвае ў мантыйную поласць перлавіц і бяззубак, таму пашырэнне гарчака залежыць ад пашырэння гэтых малюскаў. Плоднасць 100—200 тысяч ікрынак.
Промысел
Прамысловага значэння не мае.
NGC 4478
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Куарона
Куарона (Quarona) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 4252 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 283 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 13017. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Жырардоўскі павет
Жырардоўскі павет (powiat żyrardowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства, з'яўляецца часткай Варшаўскай агламерацыі. Цэнтр павета — горад Жырардаў. Займае плошчу 532,63 км². Насельніцтва павета складае 76 тыс. чалавек (на 2018 год).
Bela music
Bela music — рэспубліканскі рок-фэст, арганізаваны дзеля папулярызацыі і развіцця лепшых традыцый нацыянальнай рок-культуры. Заснавальнікамі фестывалю з’яўляюцца Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь і Мінскі абласны выканаўчы камітэт. У фестывалі бяруць удзел рок-калектывы Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Першы раз грамадскасць даведалась пра планы арганізаваць фестываль з вуснаў Алега Хаменкі падчас вечара з нагоды пяцігоддзя Тузін Гітоў 27 студзеня 2009 года.
Фестываль адбыўся 23 мая 2009 года на адкрытай пляцоўцы мінскага аэраклубу «Баравая». Мастацкім кіраўніком фестывалю з’яўляўся Алег Хаменка. Вядучымі сталі Вольга Самусік і Аляксандр Ракавец з «IQ48». Тэхнічны бок забяспечвала канцэртнае агенцтва «Лінія гуку». На фэсце нечакана выступіў Пётр Елфімаў, які прадстаўляў Беларусь на «Еўрабачанні».
На наступны год фестываль не адбыўся: не знайшлося спонсараў.
Філарэт
Філарэт (Φιλάρετος — «Любіць дабрачыннасць») — мужчынскае імя грэчаскага паходжання; выкарыстоўваецца пераважна як манаскае. Распаўсюджана сярод манаства таксама жаночая форма Філарэта.
Карксі (воласць)
Карксі (Karksi) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Вільяндзімаа.
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Дражаўцы)
Касцё́л свято́га Мі́хаіла Арханё́ла (Kostol svätého Michala Archanjela) — каталіцкі храм на скалістым пагорку ў Дражаўцах (цяпер у складзе Нітры), асвечаны ў гонар Святога Міхаіла Арханёла.
Адзін з найстарэйшых храмаў Славакіі, заснаваны ў XII стагоддзі. Тыповы раннераманскі эмпоравы касцёл з аднанефнай прасторай, завершанай круглай апсідай. Свой цяперашні выгляд займаў пасля аднаўлення ў 1993—1999 гадах. Набажэнствы ў касцёле адбываюцца толькі 29 верасня ў дзень успамінаў Святога Міхаіла Арханёла.
У 1947—1948 гг. каля храма праводзіліся археалагічныя раскопкі, падчас якіх былі выяўлены 55 пахаванняў.
Касцёлік быў выяўлены на 100-кронавай (1941—1945) і 50-кронавай банкнотах (1993—2009). Выдадзеная марка Славакіі з яго выявай.
Ада
Ада:
Ёван Дучыч
Ёван Дучыч (Јован Дучић; 1871—1943) — сербскі баснійскі, і дыпламат. Заснавальнік сербскай нацыяналістычнай групы «Народная абарона».
Індульгенцыя
Індульге́нцыя (indulgentia ад indulgeo, "цярпець, дазваляць ") — у каталіцкай царквы — вызваленне ад часовай кары за грахі, у якіх грэшнік ўжо пакаяўся, і віна за якія ўжо даравана ў сакраменце споведзі, у прыватнасці дазвол ад накладзенай Царквой епітым'і. Насуперак распаўсюджанай памылцы, індульгенцыя не мае ніякага дачынення да адпушчэнне грахоў, якое даецца толькі ў сакраменце споведзі. Адпушчэнне часовай кары хрысціянін атрымлівае праз дзеянне Царквы са скарбніцы заслуг Хрыста і святых. Індульгенцыя можа быць частковай або поўнай, у залежнасці ад таго, ці вызваляе яна часткова або цалкам ад часовай кары за грахі. Кожны вернік можа атрымліваць індульгенцыі як для сябе, так і за памерлых.
Бітва хрысціян і мусульман
Бітва хрысціян і мусульман - карціна невядомага мастака канца XVII — пачатку XVIII стагоддзя ў калекцыі Мірскага замка.
Гісторыя
Карціна напісана правінцыйным усходнееўрапейскім майстрам. У музей з умоўнай назвай «Бітва хрысціян і мусульман» і была прызначана для інтэр'ера «Сталовай ізбы», сцены якой звычайна ўпрыгожваліся батальнымі палотнамі. Яе датаванне (канец XVII — пачатак XVIII стагоддзя) было пацверджана хіміка-тэхніка-тэхналагічнай экспертызай, праведзенай музейнымі спецыялістамі. Падрабязны гістарыяграфічны аналіз амуніцыі і ўзбраення гісторыка Аляксея Доўнар-Запольскага і знойдзеная ім гравюра невядомага аўтара са збору Нацыянальнай бібліятэкі Сербіі ў Бялградзе, датаваная прыблізна паловай ці сярэдзінай XVIII стагоддзя, паказваюць сувязь паміж двума гэтымі творамі падобным ландшафтам поля бітвы. Прычым карціна выглядае больш архаічна і магла быць створана раней за гравюру.
Апісанне
На палатне мастак будуе кампазіцыю з умацаваным сценамі горадам у левым верхнім куце палатна. Па меркаванні даследчыка, ён увасабляе адзін з момантаў і ўзяцця тады прыналежнага туркам-асманам Бялграда войскамі Свяшчэннай Рымскай імперыі пад камандаваннем баварскага курфюрста  у жніўні-верасні 1688 года. На гравюры на фоне ўмацаванага горада ўвасоблена масавая батальная сцэна, падзеі якой адбываліся ў 1717, пры ўжо аўстрыйскімі войскамі пад камандаваннем прынца Яўгена Савойскага, пра што сведчыць надпіс на італьянскай мове, зроблены ў ніжняй частцы гравюры.
Катарын-Дамінік Перыньён
Катарын-Дамінік Перыньён (Catherine-Dominique de Pérignon, 1754—1818) — адзін з «ганаровых» маршалаў Напалеона I, які зрабіў сабе імя ў бітвах рэвалюцыйнай Францыі за незалежнасць. У ваенных кампаніях Першай Імперыі не ўдзельнічаў, займаючыся палітыкай.
Кнігі Царстваў (Скарына)
Кнігі Царстваў ("Книги царьствь") — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 10 жніўня 1518 года.
Змест кнігі
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («Книги первыи царьствъ починаються. Зуполне выложены на руський языкъ докторомъ Франъцискомъ Скорининымъ сыномъ изъ с славнаго града Полоцька. Богу ко чти и людемъ посполитымъ к научению»). На першым аркушы даецца «Предисловие доктора Франъциска Скорины въ книги царъствъ», а на адвароце 4-га аркуша "Сказание въ первыи книги царъствъ", у якім пералічваюцца асноўныя падзеі кнігі ("о цартвовании Саулове и о битвах его с филистымляне", "како Давид убил Голиафа"). На аркушах 6-64 надрукаваны тэкст 31 раздзелаў Першай кнігі Царстваў, пасля якога даецца пасляслоўе. На аркушы 65 змешчаны тытульны ліст з гравюрай, тэкстам ("Вторыи книги царьствъ починаються. Зуполне выложены на руський языкъ докторомъ Францискомъ Скорининымъ сыном с Полоцька") і прадмовай. На аркуш 66 - 117-м даецца тэкст 25 раздзелаў Другой кнігі Царстваў, на аркушы 118-м - пасляслоўе. На 119-ым аркушы надрукаваны тытульны ліст з гравюрай і тэкстам ("Третии книги царьствъ починаються. Зуполне выложены на руський языкъ докторомъ Францискомъ Скорининымъ сыномъ с Полоцька"), пасля идзе прадмова. На аркушах 120 - 182 змешчаны тэкст 22 раздзелаў Трэцяй кнігі Царстваў, у канцы пасляслоўе. На 183-м аркушы даецца тутыльны ліст з гравюрай і тэкстам ("Книги четвертыи царьств починаються. Зуполне выложены на руський языкъ докторомъ Францискомъ Скорининымъ сыномъ с Полоцька"). У наступнай прадмове да кнігі анатуецца змест кнігі. На аркушах 184 - 241-м даецца тэкст 25 раздзелаў Чацвертай кнігі Царстваў, у канцы пасляслоўі да 4-ай кнігі Царстваў і да ўсіх кніг Царстваў.
Друкарскія асаблівасці выдання
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 242 аркушы, якія сабраны ў 31 сшытак. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 12 гравюрамі (па адной гравюры ў пачатку кожнай кнігі, а таксама 7 гравюраў у 3-яй кнігі Царстваў), 5 застаўкамі і 115 ініцыяламі. У канцы кнігі змешчаны партрэт Скарыны з той жа формы, што і ў кнізе Ісуса Сірахава. Чатыры вялікія застаўкі папярэднічаюць тэксту кожнай кнігі, на іх выяўлены шчыт з зацменнем сонца і дзікія людзі, якія апіраюцца на незапоўненыя гербавыя шчыты. У некаторых экзэмплярах у шчытах ад рукі дапісаны манаграмы "0СН". Малая застаўка змешчана перад тэкстам пасляслоўя. Ініцыялы вылучаюць пачаткі раздзелаў.
Захавалася 21 экзэмпляраў кнігі Царстваў, з іх толькі 2 поўныя.
Гірынішке
Гіры́нішке (Giriniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 5 км на паўднёвы ўсход ад Цэйкінея.
Колга-Яані (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 312,4 км?, колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1599 чалавек.
Куінта-Верчэлезэ
Куінта-Верчэлезэ (Quinto Vercellese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 418 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 38 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 13030. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Nazario e Celso.
NGC 4479
NGC 4479 (іншыя абазначэнні — UGC 7646, MCG 2-32-100, ZWG 70.134, VCC 1283, PGC 41302) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прушкоўскі павет
Прушкоўскі павет (Powiat pruszkowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Мазавецкага ваяводства, з'яўляецца часткай Варшаўскай агламерацыі. Цэнтр павета — горад Прушкаў. Займае плошчу 246,31 км². Насельніцтва павета складае 161,3 тыс. чалавек (на 2018 год).
Сексуальны гвалт падчас Тыграйскага канфлікту
У лістападзе 2020 года ў рэгіёне Тыграй на поўначы Эфіопіі ўспыхнуў узброены канфлікт паміж мясцовай партыяй Народны фронт вызвалення Тыграя і федэральным урадам прэм’ер-міністра Абія Ахмеда Алі. Падчас гэтых падзей былі неаднаразова зафіксаваныя выпадкі сексуальнага гвалту.
Колькасць ахвяр
У канцы сакавіка 2021 года агульная колькасць згвалтаванняў, зарэгістраваных ў пяці медыцынскіх установах Мэкэле, Адыграта, Вукро, Шырэ і Аксума, склала 512—516. Толькі ў Адыграцкай бальніцы было зарэгістравана 170 згвалтаваных жанчын, прычым назіралася тэндэнцыя да павелічэння колькасці інцыдэнтаў. Вафа Саід, каардынатар дапамогі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, чакаў, што праўдзівая колькасць згвалтаванняў будзе нашмат вышэй, таму што большасць медыцынскіх устаноў не функцыянавала. Таксама кожная ахвяра згвалтавання, як правіла, паведамляла аб 20 іншых жанчын, якія былі згвалтаваны разам з ёй, што не паведамілі аб згвалтаванні ні ў адну бальніцу. 25 сакавіка брытанскі парламентарый Хэлен Хэйс заявіла, што былі згвалтаваны 10 тысяч жанчын. Да сярэдзіны красавіка Фасіка Амдэселасіе, высокапастаўлены чыноўнік грамадскага аховы здароўя ў пераходным урадзе Тыграя, заявіла, што па меншай меры 829 выпадкаў сексуальнага гвалту былі зарэгістраваны ў пяці дзеючых бальніцах з пачатку канфлікту.
Раследванне
31 студзеня 2021 года Філсан Абдулахі, федэральны міністр Эфіопіі па справах жанчын, дзяцей і моладзі, заявіў у адказ на згадванне Дэбрэцыана Гебрэмікаэля аб сексуальным гвалце падчас вайны ў Тыграі, што федэральны ўрад «праводзіць палітыку нулявой цярпімасці да любой формы сексуальнага гвалту», гэта значыць карае злачынцаў. Для раследвання злачынстваў была створана спецыяльная група на чале з былым генеральным пракурорам Аданах Абібі. Мэтавая група, пачынаючы з 1 лютага, апытвала пацярпелых і збірала медыцынскія доказы. Ужо 11 лютага яна ўстанавіла, што згвалтаванні сапраўды мелі месца. Філсан заявіў, што паліцыя апрацоўвала «даныя ў выглядзе лічбаў», не робячы ніякіх заяваў аб усталяванні вінаватых.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001 (11-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2001 года.
У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 14 каманд.
Чэмпіёнскі тытул упершыню ў сваёй гісторыі заваяваў клуб «Белшына» з Бабруйска.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Спіс аб’ектаў PGC (1859001—1860000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1859001—1860000)
Геаграфія Азербайджана
Азербайджан — край незвычайна багатай прыроды. Для Азербайджана характэрна чаргаванне гор (Вялікі Каўказ, Малы Каўказ, Талышскія горы) і нізін. Краіна мае вельмі значныя запасы вуглевадародаў, асабліва нафты. У Азербайджане знаходзіцца палова гразевых вулканаў свету. Клімат нізін цёплы, пераходны ад умеранага да субтрапічнага; маюцца як засушлівыя мясціны (Кура-Араксінская нізіна), для якіх характэрныя паўпустыні, так і празмерна вільготныя (Ленкарань), дзе растуць шыракалістыя, перавітыя ліянамі, лясы. Асабліва багаты раслінны і жывёльны свет гор. Рэкі адносяцца да басейна Куры.
Рэльеф
Азербайджан — горная краіна, дзе высокія хрыбты і пласкагор’і спалучаюцца з раўнінамі і нізінамі. Каля 60 % усёй тэрыторыі займаюць горы, а 40 % — нізіны (пераважна Кура-Араксінская нізіна).
У рэльефе вылучаюцца 4 часткі: горная сістэма Вялікі Каўказа (г. Базардзюзю, 4 466 м); горная сістэма Малы Каўказа, які ўключае ў сябе Нахічэванскую горную вобласць (г. Гямыш, 3 724 м; г. Капіджыг, 3 904 м); Ленкаранская горная сістэма (г. Кёмюркёй, 2 477 м); Кура-Араксінская нізіна, размешчаная ў цэнтры рэспублікі, частка якой ляжыць ніжэй за ўзровень акіяна (да 28 м).
Клімат
Клімат Азербайджана ў асноўным субтрапічны. На паўднёвым усходзе, ля ўзбярэжжа Каспійскага мора - раён вільготных субтропікаў.
Рэкі і азёры
Азербайджан з'яўляецца краінай малых горных рэк (больш за 1000). Большасць рэк Азербайджана належаць басейну Куры. У Азербайджане ёсць 250 азёр, самыя буйныя з іх – возера Хаджыкабюль (16 км²) і возера Беюкшор (10 км²).
Глебы і расліннасць
Глебы і расліннасць разнастайныя. У нізінах пераважна шэразёмы і лугавыя глебы, саланчакі з паўпустыннай і стэпавай расліннасцю, вышэй, да 500 м, — каштанавыя, на схілах гор, да 2 000 – 2 200 м, — бурыя горныя з шырокалісцевымі лясамі (бук, граб, дуб). Асабліва развіта лясная расліннасць на паўднёвых схілах Галоўнага Каўказскага хрыбта. Вышэй за 2 000 – 2 200 м — субальпійскія і альпійскія лугі, яйлагы — летнія пашы. У шыракалістых лясах вільготных субтропікаў сустракаюцца рэлікты троеснага часу (жалезнае дрэва, дуб каштаналістны, дзелква, шаўковая акацыя і інш). Пад імі развіты жаўтазёмныя субтрапічныя глебы, якія выкарыстоўваюцца для вырошчвання чаю, цытрусавых і інш. У Азербайджане налічваецца больш за 400 відаў дрэў і кустоў.
Літаратура
Горны энцыклапедычны слоўнік: у 3 т. / Пад рэд. ''В. С. Бялецкага''. — Данецк: Усходні выдавецкі дом, 2001-2004. ISBN 966-7804-19-4
Петар Кочыч
Петар Кочыч (Петар Кочић;, Стрычычы, , Аўстра-Венгрыя (цяпер рэгіён Баня-Лука, Рэспублікі Сербскай у складзе Босніі і Герцагавіны)— , Белград) — сербскі і баснійскі пісьменнік, драматург, грамадскі дзеяч, навэліст і сатырык. Адзін з самых бачных дзеячаў сербскай літаратуры пачатку XX стагоддзя.
Сарбона
Сарбо́на (Sorbonne) — архітэктурна-гістарычны помнік, цэнтр Парыжскага ўніверсітэта ў сталіцы Францыі; размешчана ў Лацінскім квартале Парыжа; з'яўляецца ўласнасцю горада.
Назва Сарбона адбываецца ад імя багаслова Рабера дэ Сарбон, духоўніка караля Людовіка IX Святога, які заснаваў у горадзе ў XIII стагоддзі багаслоўскі калеж — Калеж Сарбона, які пазней ўвайшоў у Парыжскі ўніверсітэт. Тэрмін па сумежнасці быў перанесены на сам універсітэт і замацаваўся за ім да сённяшняга дня.
Брахікалон
Брахікалон (βραχύς - кароткі, κῶλον - член) — аднадольны вершаваны памер (верш з адных толькі націскных складоў). Вядомыя прыклады брахікалону познерымскіх часоў. У беларускай паэзіі сустракаецца досыць рэдка, напрыклад:
Сарбона
Гісторыя
Рэканструкцыя, праведзеная ў 1885—1901 пад кіраўніцтвам архітэктара П. Ненота, надала Сарбоне сучасны выгляд. Ад ансамбля будынкаў, узведзеных кардыналам А. Рышэлье паводле плана архітэктара Ж. Лемерсье, захавалася толькі капліца.
Брахікалон
Змрок. Зор жвір. Ноч. Воч вір. (Эдуард Акулін)
Сарбона
Гісторыя
На працягу многіх стагоддзяў Сарбона была цэнтрам філасофскай, рэлігійнай і палітычнай думкі. Яе ўзначальвалі ў розны час Л. Кондэ, А. Рышэлье, Дж. Мазарыні. Універсітэты Сарбоны карыстаюцца аўтарытэтам ва ўсім свеце.
Урбан Рэгіус
Урбан Хенрык Рэгіус або Урбан Рыгер (Urbanus Rhegius; май, Лангенарген — , Цэле) — пратэстанцкі рэфарматар, які быў актыўны як у Паўночнай і Паўднёвай Германіі ў мэтах заахвочвання лютэранскага адзінства ў Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Біяграфія
Сын Конрада Рыгера, святара, атрымаў адукацыю ў Ліндау і вучыўся ў Фрайбургу, Інгальштаце, Цюбінгене і Базелі, у Іагана Эка. У 1519 годзе ён быў пасвечаны ў сан святара ў Канстанцы і ў 1520 годзе стаў прапаведнікам у Аўгсбургу.
Пётр Бернгардавіч Струвэ
Пётр Бернгардавіч Стру́вэ (Пётр Бернгардович Струве; 26 студзеня (7 лютага) 1870, Перм —, ) — расійскі грамадскі і палітычны дзеяч, эканаміст, публіцыст, гісторык, філосаф. Ганаровы член Расійскай акадэміі навук (1917, выключаны ў 1928 годзе). Псеўданімы: Сергей Лунин, Наблюдатель.
Біяграфія
У снежні 1901 годзе эміграваў у Еўропу, дзе пражываў да канца 1905 года і стаў адным з лідараў ліберальнай апазіцыі манархіі. У 1902—1905 гадах быў галоўным рэдактарам часопіса «Освобождение», які выдаваўся ў Штутгарце. У 1903 годзе стаў адным са стваральнікаў «Саюза вызвалення». Пасля Маніфеста 17 кастрычніка 1905 года і абвяшчэння палітычнай амністыі вярнуўся ў Расію. У 1905—1906 гадах рэдагаваў штотыднёвы часопіс «Полярная звезда», штодзённую газету «Дума». У 1906—1918 гадах рэдагаваў часопіс «Рус­ская мысль». У 1906 годзе вярнуўся да выкладчыцкай працы, чытаў лекцыі па палітэканоміі ў Санкт-Пецярбургскім політэхнічным інстытуце імператара Пятра Вялікага (1906—1917), на юрыдычным факультэце Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта і на Бястужаўскіх Вышэйшых жаночых курсах (1910—1917). У 1906—1915 гадах уваходзіў у склад цэнтральнага камітэта партыі кадэтаў, з якога выйшаў у 1915 годзе з-за нязгоды з радыкальнай антыўрадавай пазіцыяй яе кіраўніцтва. У 1907—1912 гадах П. Б. Струвэ з’яўляўся дэпутатам II Дзяржаўнай думы ад Санкт-Пецярбурга і ўваходзіў у фракцыю кадэтаў. 15 мая 1917 года быў абраны ардынарным акадэмікам Акадэміі навук па аддзяленні гістарычных навук і філалогіі.
З пачаткам Першай сусветнай вайны Пётр Струвэ стаў адным з кіраўнікоў Усерасійскага земскага саюза, з’яўляўся членам Асобай нарады па харчаванні. У 1915—1917 гадах займаў пасаду старшыні Камітэта па абмежаванні забеспячэння і гандлю непрыяцеля пры Міністэрстве гандлю і прамысловасці Расійскай імперыі. Падтрымаў Лютаўскую рэвалюцыю, на працягу некаторага часу па запрашэнню П. М. Мілюкова ўзначальваў эканамічны дэпартамент Міністэрства замежных спраў. Расчараваўся ў палітыцы Часовага ўрада, падтрымаў мяцеж генерала Л. Карнілава. Са снежня 1918 года жыў у Фінляндыі, быў членам Усерасійскага нацыянальнага камітэта пры генерале Юдзенічу. З красавіка 1920 года займаў пасаду начальніка ўпраўлення знешніх зносін урада Поўдня Расіі Урангеля.
З восені 1920 года П. Б. Струвэ ў эміграцыі. Жыў у Парыжы, Берліне, Бялградзе, Празе, Варшаве. Член савета Інстытута рускага права пры факультэце права Парыжа. З 1922 года па 1925 год — прафесар Рускага юрыдычнага факультэта, які знаходзіўся пад пратэктаратам Пражскага Карлава ўніверсітэта. У 1925—1927 гадах рэдагаваў часопіс «Возрождение» ў Парыжы. З 1928 года кіраваў аддзяленнем грамадскіх навук Рускага навуковага інстытута ў Бялградзе, чытаў курс лекцый (у 1928—1940 гадах). У 1921—1927 гадах аднавіў выданне часопіса «Рус­ская мысль», выдаваў газету «Рус­ская мысль» у 1925—1927 гадах. У час Другой сусветнай вайны падтрымліваў барацьбу з Германіяй. У маі 1941 года П. Б. Струвэ па ілжывым даносе быў арыштаваны гестапа як «сябар Леніна», у ліпені таго ж года, пасля высвятлення яго антыкамуністычных поглядаў, вызвалены. У 1943 годзе пераехаў да сына ў Парыж.
Памёр П. Б. Струвэ 26 лютага 1944 года. Пахаваны на могілках Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа каля Парыжа.
Навуковая дзейнасць
П. Б. Струвэ спецыялістам у галіне эканамічнай гісторыі Расіі, прыгоннага права і сялянскай гаспадаркі. Асобныя даследаванні прысвечаны сацыяльнай і эканамічнай гісторыі Расіі. Захапляўся пытаннямі філасофіі, рэлігіязнаўства, палітэканоміі, права. У эміграцыі стаў аўтарам значнай колькасці літаратуразнаўчых твораў, прысвечаных класічнай і сучаснай рускай літаратуры. Адстойваў прынцыпы хрысціянска-дэмакратычнай маралі, заснаваныя на духоўнай роўнасці і свабодзе людзей. Эканамічныя погляды П. Б. Струвэ грунтаваліся на ідэі здольнасці капіталізму да неабмежаванага прагрэсу і гарманізацыі сацыяльна-класавых інтарэсаў. Заклікаў да перагляду эканамічных палажэнняў тэорыі марксізму.
Член Імператарскага вольнага эканамічнага таварыства (1895). Ганаровы доктар права Кембрыджскага (1916) і Сафійскага (1939) універсітэтаў. Ганаровы член Расійскай акадэміі навук (1917). Член Рускага гістарычнага таварыства (1925).
Гірнялішке
Гірня́лішке (Girneliškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Казокіне. Насельніцтва 11 чал. (2001 г.).
Кыа (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 149,5 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2011 года складала 1159 чалавек.
Віктар Уладзіміравіч Кіслы
Сям’я
Нарадзіўся 3 жніўня 1976 г. у Мінску. Яго бацька — Уладзімір Іванавіч Кіслы.
Віктар Кіслы жанаты і мае сына.
Выхаванне і адукацыя
Пачаў цікавіцца і актыўна захапляцца ваеннай гісторыяй яшчэ ў свае школьныя гады. Асабліва Віктара прывабілі часы Першай і Другой сусветнай вайны, а таксама перыяд Грамадзянскай вайны (1917—1921) у Расіі.
Пасля школы Віктара Кіслы паступіў і скончыў фізічны факультэт БДУ (Беларусь) па спецыяльнасці «лазерная фізіка і спектраскапія».