cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монстр (фільм)
Сюжэт
Пак Ган Ту (Сон Кан Хо) — бесталковы 36-гадовы хлопец, які дапамагае кіраваць кавярняй на беразе ракі свайму бацьку Хі Пону (Пён Хі Пон). У яго ёсць дачка Хен То (Кхо Ах Тон), якая вучыцца ў школе. Сястра Ган Ту, Нам Джу (Пэ Ду На), займаецца стральбой з лука і ледзь не становіцца чэмпіёнкай нацыянальнага спаборніцтва, аднак з-за марудлівасці не паспявае зрабіць апошні стрэл і атрымлівае толькі бронзавы медаль. Малодшы брат Ган Ту, Нам Іль (Пак Хэ Іль), былы алкаголік, які нічога не робіць з таго часу, як скончыў універсітэт.
Ган Ту абслугоўвае кліентаў і бачыць, што каля ракі збіраецца натоўп, разглядаючы нейкую вялікую істоту, якая вісіць пад мастом. Монстр скача ў ваду і плыве да берага. Людзі пачынаюць кідаць у ваду ежу і іншыя прадметы. Праз некалькі імгненняў монстр з’яўляецца на беразе і пачынае нападаць на людзей і жэрці іх. Ган Ту і амерыканскі салдат, якога завуць Дональд, спрабуюць змагацца з істотай. Ган Ту ўцякае, хапаючы за руку Хен То, але часова адпускае руку сваёй дачкі і машынальна хапае іншую дзяўчынку. Праз некаторы час, ён азіраецца і бачыць, што істота цягне Хен То ў раку і знікае разам з ёй пад вадой.
Сям’я аплаквае дзяўчынку ў прытулку, прызначаным для ахвяраў нападу. Ган Ту ізалююць ў бальніцы, пасля таго, як ён кажа, што кантактаваў з монстрам. Карэйскі ўрад аб’яўляе, што істота з’яўляецца не толькі прамой небяспекай, але і носьбітам невядомага смяротнага віруса, якім заразіўся Дональд. Хен То тэлефануе Ган Ту і паведамляе, што яна не мёртвая, а знаходзіцца ў каналізацыі. Ган Ту спрабуе растлумачыць іншым, але яму не вераць. Толькі Хі Пон верыць свайму сыну. Яны захопліваюць грузавік, два ахоўных касцюма, зброю і карту каналізацыйнай сістэмы вакол ракі Ханган. Пошукі ў каналізацыі не маюць плёну. Сям’я вяртаецца ў кавярню на беразе ракі, каб пераначаваць, але выяўляе, што істота назірае за імі. Монстр перакульвае кавярню, а Хі Пон страляе і прымушае істоту бегчы. Трое мужчын пачынаюць пераследваць істоту і страляць у яе. У канчатковым рахунку Хі Пон гіне, Ган Ту захопліваюць салдаты, а Нам Іль і Нам Джу ўцякаюць у розных напрамках.
У бальніцы Ган Ту падслухоўвае, што няма ніякага віруса: урад проста спрабуе выратаваць сваю рэпутацыю. Каманда дактароў робіць хлопцу лабатамію. Медсястра даследуе абыякавага Ган Ту, але ён нечакана бярэ яе ў закладнікі, прыставіўшы да горла шпрыц. Ён уцякае, знаходзіць грузавік і едзе да моста. Хен То знаходзіцца ў глыбокай яме ў каналізацыі, куды яе прынесла істота. Монстр прыносіць у яму новых ахвяр. Усе яны аказваюцца мёртвымі, акрамя бяздомнага хлопчыка Се Ту. Нам Іль ідзе да сябра і з яго дапамогай высвятляе, адкуль паступіў званок Хен То. Сябар здраджвае яго, пазваніўшы ў паліцыю, але Нам Ілю ўдаецца збегчы. Ён пасылае тэкставае паведамленне Нам Джу з месцазнаходжаннем Хен То. Нам Джу сутыкаецца з монстрам, дзяўчына хоча стрэліць з лука, але яна зноў марудзіць, і ад удару хвастом монстра губляе прытомнасць і падае ў калодзеж. Хен То спрабуе выбрацца з каналізацыі па вяроўцы, зробленай з адзення ахвяр, але істота не дае дзяўчынцы гэтага зрабіць, схапіўшы яе і Се Ту.
У рэшце рэшт, Ган Ту знаходзіць монстра і пераследуе яго па зямлі. Нам Іль прачынаецца побач з бяздомным і з дапамогай лікёру робіць некалькі кактэйляў Молатава. Нам Джу выбіраецца з калодзежа. Звер прыводзіць ўсіх трох сваякоў на бераг ракі, дзе нападае на дэманстрантаў, якія пратэстуюць супраць выкарыстання урадам «Жоўтага Агента», істоты і неіснуючага віруса. Паліцыя актывуе зброю масавага знішчэння «Жоўты Агент». Прабіраючыся скрозь атрутныя пары, Ган Ту выцягвае два дзіцячых цела з пашчы істоты. Хен То схапіла Се Ту і не была цалкам праглынута істотай, трымаючыся за яе вялікі зуб. Дзяўчынка задыхнулася. Істота прыходзіць у прытомнасць і спрабуе вярнуцца ў раку. У лютасці, Ган Ту хапае вулічны знак і пачынае біць ім монстра. Нам Іль пачынае кідаць у істоту кактэйлі Молатава. Бяздомны, якога сустрэў Нам Іль, аблівае істоту бензінам. Нам Джу падымае адзін з падпаленых фрагментаў анучы і з дапамогай лука пасылае яго ў вока монстру. Істота робіць апошнюю спробу ўцячы ў раку, але Ган Ту нарэшце забівае яе. Нам Джу і Нам Іль аплакваюць мёртвую пляменніцу, а Ган Ту атрымоўваецца вярнуць да жыцця Се Ту. Ган Ту усынаўляе Се Ту і жыве з ім ў адноўленай і ўтульнай кавярні. Дзеля абароны ён набыў вінтоўку. Па тэлевізары бясконца ідуць навіны пра падзеі, якія адбыліся.
Здымкі і прэм’ера
Гэта трэці поўнаметражны фільм рэжысёра Пон Джун Хо. Рэжысёр вымушаны быў сябе абмяжоўваць рамкамі бюджэту, асабліва калі гэта тычылася спецэфектаў. Вобраз монстра стварыў Чан Чын Вэй, а змадэлявана істота была ў новазеландскай кампаніі «Weta Workshop». Рэжысёр не хацеў ствараць зусім ужо фантастычную, падобную на іншапланетную, істоту; ён папрасіў, каб яна была вялікіх памераў, трохі муціраваная і перайначаная, але, у цэлым, падобная на звычайнага насельніка марскіх глыбінь. Монстр мае пярэднія канечнасці, падобныя на канечнасці амфібій. Частка здымак вялася ў рэальных калектарах каля ракі Ханган без выкарыстання дэкарацый. Прэм’ера фільма адбылася на Канскім кінафестывалі 21 мая 2006 года, а затым у Паўднёвай Карэі 27 мая 2006 года. Фільм быў адабраны на некалькі кінафестываляў: паказы на адкрыцці Канскага кінафестывалю, ў Таронта, Токіа і Нью-Ёрку.
Альшоў 2
Альшо́ў 2 (, Ольшов 2) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Трасцінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Янаўскага сельсавета.
NGC 7835
NGC 7835 (іншыя абазначэнні — PGC 505, MCG 1-1-31) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пацаваслабодскія баі
Перадумовы
Аперацыя ў ноч на 23 сакавіка 1944 года па адначасовым разгроме нямецкіх гарнізонаў у вёсках Пацава Слабада і Малінаўка была падрыхтавана па ініцыятыве камандзіра Клічаўскай ВАГ І. З. Ізоха і начальніка штаба М. А. Баранава. Разведка партызан устанавіла, што ў вёсцы Пацава Слабада, гарнізон якой налічваў каля 80 чалавек, прыбыў на адпачынак зенітны батальён 4-й танкавай арміі; у гарнізоне вёскі Малінаўка, што знаходзіўся непадалёку, было каля 50 акупантаў.
Ход бою
Партызаны 277-га палка амаль адначасова атакавалі гарнізоны ў вёсках Пацава Слабада і Малінаўка, узвод 278-га атрада арганізаваў засаду ў вёсцы Казулічы, каб не дапусціць падыходу варожых падмацаванняў. Ноччу партызаны бясшумна праніклі ў вёску Пацава Слабада, акружылі дамы, дзе размяшчаліся акупанты. Раззброілі нямецкі патруль, закідалі гэтыя дамы гранатамі. У выніку раптоўнага налёту праціўнік не змог арганізаваць упартага супраціўлення. Контратака часткі пацаваслабодскага гарнізона была паспяхова адбіта партызанамі. У баі партызаны знішчылі 78 гітлераўцаў, 2 узялі ў палон, спалілі 35 аўтамашын, мотарамонтную майстэрню, шмат тэхнікі, захапілі 40 вінтовак, 3 кулямёты, 3 пісталеты, вялікую колькасць боепрыпасаў, харчавання, медыкаменты. Страты партызан: 4 чалавекі забіты, 8 чалавек паранены.
Грузінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Гісторыя
Утворана ў 1921 годзе, да 1936 года з'яўлялася часткай Закаўказскай Сацыялістычнай Федэратыўнай Савецкай Рэспублікі.
У склад Грузінскай ССР уваходзілі:
14 лістапада 1990 года Вярхоўны Савет Грузінскай ССР абвясціў аб пераходным перыядзе да аднаўлення незалежнай Грузінскай Дэмакратычнай Рэспублікі і ў сувязі з гэтым перайменаваў рэспубліку ў Рэспубліку Грузія.
31 сакавіка 1991 г. быў праведзены рэферэндум аб аднаўленні дзяржаўнай незалежнасці Грузіі і па яго выніках 9 красавіка 1991 года Вярхоўны Савет Грузіі на чале са Звіядам Гамсахурдзія абвясціў незалежнасць ад СССР. Аднак да распаду СССР Грузія (як і іншыя рэспублікі, за выключэннем прыбалтыйскіх) не прызнавалася міжнароднай супольнасцю як незалежная дзяржава і фармальна працягвала заставацца часткай Савецкага Саюза да 26 снежня 1991 года.
Карстэн Борхгрэвінк
Ка́рстэн Эгебе́рг Бо́рхгрэвінк (Carsten Egeberg Borchgrevink; — ) — нарвежскі палярны даследчык. Першы чалавек, які ступіў на Антарктычны мацярык (24 студзеня 1895 года) і правёў першую паспяховую зімоўку (1899—1900 гады). Піянер выкарыстання сабачых запрэжак для перамяшчэння па антарктычных ледавіках, 16 лютага 1900 года дасягнуў 78° 50' пд. ш. Аднак для шырокай публікі дасягненні Борхгрэвінка апынуліся перакрэсленыя экспедыцыямі Роберта Скота, Эрнэста Шэклтана і Руаля Амундсена. Толькі ў 1930 годзе Каралеўскае геаграфічнае таварыства прызнала яго ўклад у гісторыю антарктычных даследаванняў.
Станаўленне
Карстэн Борхгрэвінк нарадзіўся ў сям'і адваката Хенрыка Крысціяна Борхгрэвінка, якая паходзіла з дваранскага роду; маці — англічанка, народжаная Эні Рыдлі. Дзяцінства яго прайшло за горадам — у сямейнай сядзібе, размешчанай у камуне Ураніенборг, дзе суседзямі іх было сямейства Амундсенаў. Адным з таварышаў Карстэна па дзіцячых гульнях быў будучы заваёўнік Паўднёвага полюса — Руаль Амундсен.
Борхгрэвінк скончыў школу Ертсена ў Крысціяніі, у 1885—1888 гадах навучаўся ў Саксоніі — у Каралеўскай школе лесаводства ў Тарандце. Паводле слоў журналіста і гісторыка палярных даследаванняў Роланда Хантфарда, у Борхгрэвінка быў неспакойны характар, ён марыў пра прыгоды. Скончыўшы навучанне, ён рашыўся з'ехаць у Квінсленд. У Аўстраліі Борхгрэвінк пражыў чатыры гады, працуючы ўрадавым геадэзістам ў калоніях Квінсленд і Новы Паўднёвы Уэльс. У 1892 годзе ён пасяліўся ў горадзе Боўэнфельс, дзе выкладаў замежныя мовы і натуральныя навукі ў школе для хлопчыкаў (Cooerwull Academy).
Стаўшы настаўнікам, Борхгрэвінк упершыню зацікавіўся палярнымі даследаваннямі, чытаючы ў мясцовай прэсе справаздачы аб дзейнасці Аўстралійскага камітэта па антарктычным даследаванням. Камітэт быў заснаваны ў 1886 годзе, яго мэтай было стварэнне пастаянных навукова-даследчых станцый у рэгіёнах Антарктыкі. У 1889 годзе Камітэт нават разглядаў праект арганізацыі аўстралійскай экспедыцыі да Паўднёвага полюса, пост начальніка якой быў прапанаваны знакамітаму нарвежскаму палярнаму даследніку Фрыцьёфу Нансену, але ён адмовіўся. Ні адно з мерапрыемстваў Камітэта не мела практычнага поспеху. У пачатку 1890-х гадоў з-за масавага знішчэння кітоў у традыцыйных раёнах палявання ў Атлантычным і Ціхім акіянах пачалося даследаванне магчымасцей кітабойнай здабычы ў Паўднёвым акіяне. Гэта дазволіла Борхгрэвінку ў 1894 годзе наняцца ў нарвежскую кітабойную экспедыцыю ў Антарктыку.
Кітабойнае плаванне 1894—1895 гадоў
Арганізатарам экспедыцыі, у склад якой увайшоў Борхгрэвінк, быў нарвежац Хенрык Ёхан Буль (1844—1930), які з 1880-х гадоў жыў у Аўстраліі. Пасля няўдалай спробы зацікавіць навуковую супольнасць Мельбурна ён вярнуўся ў Нарвегію, каб здабыць неабходныя сродкі. Яго падтрымаў 84-гадовы Свен Фойн — вынаходнік гарпуннай гарматы і «бацька сучаснай кітабойнай справы». З дапамогай Фойна Буль набыў кітабойную шхуну «Кап-Норд», перайменаваную ім у «Антарктыку». Камандзірам судна быў наняты дасведчаны кітабой Леанард Крыстэнсен, была і невялікая навуковая каманда.
Борхгрэвінк збіраўся ўзысці на борт «Антарктыкі» падчас яе заходу ў Мельбурн у верасні 1894 года. Навукай на борце павінен быў займацца Уільям Спірс Брус, але ён спазніўся да адплыцця ў Нарвегіі і збіраўся зрабіць гэта ў Аўстраліі. Борхгрэвінку ўдалося пераканаць Буля ўзяць яго палубным матросам, які ў свабодны час будзе займацца навуковымі даследаваннямі.
24 студзеня 1895 года «Антарктыка» дасягнула мыса Адэр на паўночным узбярэжжы Зямлі Вікторыі. У 1841 годзе камандзе Роса не ўдалося высадзіцца тут на мацерыковы бераг. 25 студзеня Булю, Крыстэнсену, Борхгрэвінку і 17-гадоваму новазеландцу Аляксандру фон Тунцельману ўдалося дабрацца да берага на шлюпцы. Пазней Борхгрэвінк і Крыстэнсен аспрэчвалі адзін у аднаго першынство высадкі на мацерыковым узбярэжжы. Аднак існуе версія, што першым на ўзбярэжжы Антарктыды высадзіўся амерыканскі кітабой Джон Дэвіс у 1821 годзе (на Антарктычным паўвостраве). Магчыма, і іншыя кітабоі да 1895 года дасягалі антарктычнага ўзбярэжжа, але яны трымалі свае маршруты ў таямніцы. На мысе Адэр Борхгрэвінк сабраў узоры горных парод і лішайнікаў, дастаўленыя ў Еўропу, яны выклікалі вялікую цікавасць сярод навукоўцаў, паколькі ў тыя часы сумняваліся ў здольнасці раслін выжываць у настолькі паўднёвых шыротах. Таксама берагавая партыя абследавала бліжэйшыя наваколлі мыса на прадмет пошуку месца для будучай зімоўкі
Пасля вяртання ў Мельбурн Буль і Борхгрэвінк сталі ворагамі: кожны з іх планаваў самастойную экспедыцыю ў Антарктыду, але з-за ўзаемнай канкурэнцыі іх намаганні не ўвянчаліся поспехам. У справаздачах аб плаванні на «Антарктыцы» кожны празмерна выяўляў сваю ролю і не прызнаваў заслуг іншага.
Дзейнасць Борхгрэвінка ў 1895—1898 гадах
Прыняўшы рашэнне правесці антарктычную экспедыцыю з зімоўкай на мысе Адэр, Борхгрэвінк адправіўся ў Лондан, дзе Каралеўскае геаграфічнае таварыства (КГТ) праводзіла VI Міжнародны геаграфічны кангрэс. Борхгрэвінк выступіў на яго пасяджэнні 1 жніўня 1895 года, апісаўшы ўмовы на мысе Адэр і іх прыдатнасць для зімоўкі навуковай экспедыцыі. Ён таксама заявіў, што схілы Антарктычнага ледавіка палогія і ўнутраныя вобласці кантынента з'яўляюцца цалкам даступнымі з узбярэжжа. Аднак ідэі Борхгрэвінка не былі падтрыманыя, Кангрэс выдаў выніковую дэкларацыю агульнага характару, у якой навуковыя супольнасці па ўсім свеце заклікаліся разгледзець найбольш эфектыўныя метады асваення Антарктыкі. Гэтую працу меркавалася ажыццявіць да канца XIX стагоддзя.
7 верасня 1896 года Борхгрэвінк ажаніўся з англічанкай Канстанс Стэндэн, ад якой меў чатырох дзяцей — двух сыноў і дзвюх дачок. Сям'я ў асноўным жыла ў Нарвегіі, у Слемдалі блізу Крысціяніі.
Дубраўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Ду́браўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Дубрава.
Карстэн Борхгрэвінк
Дзейнасць Борхгрэвінка ў 1895—1898 гадах
Спачатку Борхгрэвінк разлічваў на супрацоўніцтва з У. Спірсам Брусам, які планаваў на 1896 год уласную антарктычную экспедыцыю. Аднак пасля разрыву Борхгрэвінка і Буля ад сумеснай працы прыйшлося адмовіцца, так як Брус актыўна абмяркоўваў з Булям свае планы. Аб адмове ў супрацоўніцтве Борхгрэвінк паведаміў яму ў пісьмовым выглядзе.
Дубраўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 5 чэрвеня 1959 года ў склад Вангеўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Карытніца, Красачкі, Мажэвічы і Шаўдзіны). З 17 красавіка 1962 года сельсавет у складзе Шчучынскага раёна. 17 студзеня 1969 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Жалудоцкага пассавета.
Карстэн Борхгрэвінк
Дзейнасць Борхгрэвінка ў 1895—1898 гадах
Каралеўскае геаграфічнае таварыства адмовілася падтрымліваць Борхгрэвінка, так як яго прэзідэнт сэр Клемент Маркхэм з 1893 года распрацоўваў план нацыянальнай брытанскай экспедыцыі ў Антарктыду. Гэты праект у першую чаргу пераследваў палітычныя, а не навуковыя мэты: Каралеўскі ваенна-марскі флот павінен быў пацвердзіць сваё першынство ў палярных даследаваннях і вярнуцца ў Антарктыду пасля паўвекавога перапынку. Маркхэм надзвычай варожа паставіўся да задум Борхгрэвінка, бо небеспадстаўна меркаваў, што прыватная ініцыятыва можа загубіць яго праект, які павінен быў ажыццяўляцца пад патранатам дзяржавы. Борхгрэвінк пазней нават параўнаў сябе з Сізіфам, якому ў адзіночку даводзілася каціць свой «Антарктычны камень».
Лёсавызначальнай для планаў Борхгрэвінка стала сустрэча з сэрам Джорджам Ньюнсам, вядучым брытанскім выдаўцом таго часу. Да таго часу газетны магнат Альфрэд Хармсварт фінансаваў экспедыцыю Джэксана на Зямлю Франца-Іосіфа і абяцаў падтрымку Маркхэму. Ньюнс быў гэтак уражаны планамі Борхгрэвінка, што прапанаваў аплаціць увесь кошт экспедыцыі, як мяркуецца, у аб'ёме 40 000 фунтаў стэрлінгаў. Узамен ён патрабаваў манапольных правоў на выданне кнігі нарвежца. Дагавор выклікаў моцнае раздражненне Маркхэма, які заявіў, што гэтая «ўбогая нарвежская нікчэмнасць» адняла ў брытанцаў грошы, неабходныя ім для геаграфічных адкрыццяў, а дар Ньюнса дазволіў бы «паставіць на ногі» планаваную нацыянальную экспедыцыю.
Ньюнс разглядаў экспедыцыю Борхгрэвінка як альтэрнатыву брытанскай нацыянальнай антарктычнай экспедыцыі і настаяў, што яна павінна прайсці пад брытанскім сцягам, што выклікала чарговы выбух абурэння ў Маркхэма. Фактычна ж з 29 удзельнікаў экспедыцыі англічан было двое і адзін аўстраліец — астатнія нарвежцы. Аднак паводле ўмоў дагавора Борхгрэвінк усяляк падкрэсліваў брытанскі характар ​​экспедыцыі: герцаг Ёркскі дазволіў падняць над экспедыцыйным суднам свой сцяг. Будучая экспедыцыя мела палітычныя мэты: Борхгрэвінк браў з сабой 500 бамбукавых жэрдак з маленькімі «Юніён Джэкамі» — трэба было пашырыць тэрыторыю Брытанскай Імперыі.
Экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы»
За кошт Ньюнса Борхгрэвінк набыў 521-тонны кітабойны карабель «Полукс», які пасля перабудовы быў пераназваны ў «Паўднёвы Крыж». Экспедыцыя адплыла з Лондана 22 жніўня 1898 года і, наведаўшы па шляху Хобарт, прыбыла на мыс Адэр 17 лютага 1899 года. Зімовачны лагер быў разгорнуты на тым самым месцы, пра якое Борхгрэвінк казаў на сваім дакладзе 1895 года. Зімоўе атрымала імя Camp Ridley у гонар маці начальніка экспедыцыі, яго атачалі шырокія калоніі пінгвінаў. Былі пабудаваны два драўляныя дамы: адзін жылы, другі прызначаўся для склада. На беразе засталіся 10 чалавек зімовачнага атрада і 70 ездавых сабак, першых сабак, якіх збіраліся выкарыстоўваць у Антарктыцы. У ліку новаўвядзенняў, якія выкарыстоўваліся экспедыцыяй, быў і прымус для ацяплення і прыгатавання ежы.
Паводле сведчання Луіса Бернакі, Борхгрэвінк не быў добрым начальнікам экспедыцыі, паколькі ён быў праціўнікам субардынацыі і жорсткай дысцыпліны. Паводле Бернакі, на зімоўцы панавала анархія, у выніку чаго людзі мірыліся з марнаваннем часу, брудам і бязладзіцай. Месца для зімоўкі, як аказалася, было вельмі няўдалым: на мысе Адэр амаль круглы год дзьмуць моцныя стокавыя вятры, якія прыносяць нізкія тэмпературы з унутраных раёнаў Антарктыды. Прыйшлося паспешліва ўмацоўваць дах дома трасамі, каб яго не сарвала. З-за дрэннага надвор'я людзі былі вымушаныя амаль усю зіму праседзець у цесным памяшканні, пакутуючы ад нуды і раздражняючы адзін аднаго. Бестурботнасць начальніка і дрэнная дысцыпліна прыводзілі да няшчасных выпадкаў: выкарыстанне свечак для асвятлення стала прычынай пажару, аднойчы каманда ледзь не ўчадзела ў поўным складзе з-за няспраўнасці печы. Нягледзячы на ​​спробы Борхгрэвінка наладзіць бесперапынны збор метэаралагічных дадзеных і іншай навуковай інфармацыі, маральны стан каманды падаў. Сам Борхгрэвінк пісаў аднойчы, што «бязмоўе раўло ў вушах». 14 кастрычніка 1899 года памёр заолаг Нікалай Хансен (меркавана, ад кішачнай інфекцыі) — адбылося першае пахаванне на Антарктычным кантыненце.
Пасля пачатку антарктычнага лета дапушчэнні Борхгрэвінка аб лёгкасці перамяшчэння па ледавіку апынуліся абвергнутымі. Да мыса Адэр прылягаюць горныя хрыбты, пакрытыя ледавікамі, якія перашкаджалі ўсім спробам на іх падняцца, прыйшлося абмежавацца экскурсіямі па ўзбярэжжы. Тым не менш, асноўныя задачы экспедыцыі былі выкананыя: удалося шчасліва даставіць каманду ў зададзены пункт на антарктычным мацерыку. Зімоўка паказала, што на ўзбярэжжы тэмпература дазваляе выжываць у палярную ноч у абсталяваным прытулку, на працягу ўсяго знаходжання на базе ўдавалася рэгулярна збіраць навуковыя дадзеныя. «Паўднёвы Крыж» вярнуўся ў канцы студзеня 1900 года. Борхгрэвінк вырашыў пакінуць базу, хоць запасы дазвалялі перазімаваць яшчэ адзін раз.
Пакінуўшы мыс Адэр, «Паўднёвы Крыж» пайшоў на поўдзень, пакуль не дасягнуў Вялікага ледзянога бар'ера, знойдзенага Джэймсам Росам падчас экспедыцыі 1839—1843 гадоў. Борхгрэвінку ўдалося знайсці бухту з выхадам на ўнутраную частку бар'ера, пазней яна будзе названа Кітовай. Высадзіўшыся 16 лютага, Борхгрэвінк, Уільям Колбек і каюр-саамі Пер Савіо на нарту, запрэжаных сабакамі, падняліся на бар'ер і прайшлі 10 міль (16 км) углыб ледавіка, дасягнуўшы 78° 50' пд. ш. — першы паўднёвапалярны рэкорд у гісторыі даследаванняў. Не чакаючы пагаршэння лядовай абстаноўкі, «Паўднёвы Крыж» пайшоў на поўнач, дасягнуўшы Новай Зеландыі 1 красавіка. Адтуль Борхгрэвінк адправіўся ў Англію рэйсавым параходам.
Кніга аб экспедыцыі была напісана ў публіцыстычным стылі, верагодна, да яе прыклалі руку рэпарцёры Ньюнса. Борхгрэвінк не шкадаваў выразаў для апісання свайго поспеху і прыгажосцей Антарктыды, якую параўноўваў з Кландайкам. У кнізе апісваліся і сур'ёзныя навуковыя адкрыцці: было дакладна вызначана бягучае становішча Паўднёвага магнітнага полюса, апісаны новыя віды насякомых і воднай фауны, бесперапынныя магнітныя і метэаралагічныя назіранні на працягу года, нарэшце, заваяванне 78° 50' пд. ш. — «Самага паўднёвага пункту, калі-небудзь дасягнутага чалавекам». У 1905 году Борхгрэвінк апублікаваў сваю кнігу на дацкай мове (яна ж — літаратурная нарвежская таго часу), яе тэкст уяўляе сабой пашыраную версію англійскага выдання.
Рэкламны стыль кнігі павінен быў затушаваць той факт, што сур'ёзных дасягненняў у геаграфічнай навуцы экспедыцыя Борхгрэвінка не прадэманстравала. Існуе таксама меркаванне, што гібель Н. Хансена не дазволіла атрымаць шэраг важных прыродазнаўчагістарычных дадзеных. Хансен прадстаўляў у экспедыцыі Музей натуральнай гісторыі ў Лондане, яго кіраўніцтва вінаваціла Борхгрэвінка ў адказнасці за смерць заолага і за недаатрыманыя музеем узоры і экспанаты.
За межамі Вялікабрытаніі Борхгрэвінк карыстаўся вялікай папулярнасцю: яго ўдастоіла ўзнагароды Нацыянальнае геаграфічнае таварыства ЗША, а кароль Швецыі і Нарвегіі Оскар II узвёў у. Ужо ў 1929 годзе стортынг прысудзіў Борхгрэвінку ганаровы аклад у 3000 нарвежскіх крон за яго заслугі. Ён таксама быў удастоены вышэйшых узнагарод Даніі і Аўстра-Венгрыі. На думку гісторыка Д. Крэйна, «калі б Борхгрэвінк быў брытанскім марскім афіцэрам, у Англіі сур'ёзней паставіліся да яго дасягненняў». Фрыцьёф Нансен палічыў Борхгрэвінка ашуканцам і катэгарычна адмовіўся з ім сустракацца.
Наступнае жыццё
Пасля вяртання з Антарктыды Борхгрэвінк жыў у Нарвегіі, у асноўным займаючыся спартыўнай публіцыстыкай, у прыватнасці, ён выдаў кнігу «Гульні Нарвегіі». Быў старшынёй паляўнічага камітэта, некаторы час працаваў на біястанцыі на поўначы краіны. Пасля знакамітага вывяржэння вулкана Пеле на востраве Марцініка ў маі 1902 года Борхгрэвінк апынуўся адным з трох географаў, якім Нацыянальнае геаграфічнае таварыства даручыла расследаваць наступствы катастрофы на месцы. Нарвежац наведаў востраў у ліпені 1902 года і выявіў, што астраўляне амаль акрыялі ад панікі, а вулкан уціхамірыўся. Асноўнай яго высновай было тое, што горад Сен-П'ер наўрад ці будзе калі-небудзь населены з-за магутных выкідаў вулканічных пароў, якія прадстаўлялі вялікую небяспеку для членаў экспедыцыі. Для справаздачы Борхгрэвінк з Марцінікі адбыў у Вашынгтон.
У наступныя гады Борхгрэвінк ціха жыў у Нарвегіі. У 1930 годзе прыйшло запозненае прызнанне Каралеўскага геаграфічнага таварыства, якое ўручыла нарвежцу залаты медаль, заявіўшы, што маштабы дасягнення Борхгрэвінка і пераадолены ім цяжкасці доўгія гады недаацэньваліся. Пры гэтым асабліва падкрэслівалася, што экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы» праводзілася пад брытанскім сцягам і за кошт брытанскай спонсарскай падтрымкі.
Памяць
Карстэн Борхгрэвінк памёр у Осла 23 красавіка 1934 года. Яшчэ пры жыцці ён быў прызнаны піянерам антарктычных даследаванняў, якія заклалі падмурак экспедыцый «гераічнай эпохі».
Некалькі геаграфічных аб'ектаў у Антарктыцы названы імем Борхгрэвінка: Бераг Борхгрэвінка на Зямлі Вікторыі, паміж мысамі Адэр і Вашынгтон. На Зямлі Вікторыі знаходзяцца ледавік Бохгрэвінка і ледавіковы язык Борхгрэвінка. На Зямлі Каралевы Мод размяшчаецца ледавік Borchgrevinkisen.
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Магілёў, Аўтазаводская вуліца)
Брацкая магіла савецкіх воінаў — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае па вул. Аўтазаводскай, на беразе Дняпра. Пахаваны 61 воін, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў баях за вызваленне Магілёва ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў ці памерлі ад ран у палявым шпіталі і эвакашпіталях. Сярод іх — воіны 110-й, 139-й стралковай дывізіі 50-й арміі 2-га Беларускага фронту. У 1975 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
Карстэн Борхгрэвінк
Памяць
Імем Борхгрэвінка названая крыяпелагічная рыба Pagothenia borchgrevinki (разнавіднасць натаценіі).
Паколькі зімоўе Борхгрэвінка знаходзіцца на тэрыторыі, якая з'яўляецца аб'ектам прэтэнзій Новай Зеландыі, яно ахоўваецца Antarctic Heritage Trust, якое таксама займаецца захаваннем хацін Шэклтана і Скота на в. Роса. У 2002 годзе хаціна Борхгрэвінка была занесена ў рэестр асабліва ахоўных месцаў Антарктыкі (Antarctic Specially Protected Area) пад № 159. У 2005 годзе быў прыняты мэтавы план павышэння яе даступнасці для наведвання ў будучыні і захавання для нашчадкаў.
Барок (Лоінскае сельскае паселішча)
Барок (Борок) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 15 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 49 км на паўночны захад ад Смаленска, за 14 км на паўночны захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Клец. За 16 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя п.п. 439-ы км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Кіслякі (Мёрскі раён)
Кіслякі́ (, Кисляки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Даўгінаўскага сельсавета.
Allium brevicaule
Allium brevicaule — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Распаўсюджанне
Эндэмік Турцыі (поўдзень).
Мікола Папека
Міко́ла (Мікала́й Мікала́евіч) Папе́ка (нар. 28 снежня 1961, в. Турная, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі паэт, пчаляр.
Біяграфія
Нарадзіўся 28 снежня 1961 года ў вёсцы Турная Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Скончыў Аляхновіцкую сярэднюю школу (1979), Смілавіцкі саўгас-тэхнікум (1981, па прафесіі тэхніка-пчаляра), Украінскую сельскагаспадарчую акадэмію ў Кіеве (1981—1986, па спецыяльнасці заатэхніка-пчаляра).
З 1986 года жыве ў вёсцы Лінава Пружанскага раёна. Працаваў пчаляром у лясніцтве, цяпер — на ўласнай гаспадарцы.
Заснавальнік штогадовай літаратурнай «Мядовай прэміі», пераможца якой штогод атрымоўвае пуд мёду. Член Беларускага ПЭН-цэнтра, Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Сябра Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада).
30 лістапада 2020 года затрыманы па крымінальнай справе за ўдзел у пратэстах супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў. 8 чэрвеня 2021 года асуджаны на 2 гады «хіміі» за ўдзел у карагодзе на праезнай частцы ў Брэсце 13 верасня 2020 года. З 13 верасня 2021 года адбываў пакаранне ў папраўчай установе адкрытага тыпу № 21 у Мазыры. 16 верасня 2021 года сумеснай заявай пяццю арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі ПЭН-цэнтр, быў прызнаны палітычным зняволеным. У пачатку красавіка Міколу Папеку ўзмацнілі пакаранне і перавялі яго ў калонію на 8,5 месяцаў. 17 снежня 2022 года выйшаў на волю з магілёўскай калёніі № 15.
Сям’я
Жанаты, з жонкай Святланай (працуе настаўніцай) маюць двух сыноў.
Творчасць
Вершы пачаў складаць у школьным узросце, аднак усе яны былі страчаныя падчас навучання ў тэхнікуме. Друкаваўся ў часопісе «Крыніца», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», абласной і раённай перыёдыцы.
Бальшыя Чаркасы
Бальшыя Чаркасы (Большие Черкасы) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 1 жыхар (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 45 км на паўночны захад ад Смаленска, за 12 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Клец. За 16 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Галынкі на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Камэлот
«Камэло́т» — беларускі этна-рок-гурт. Заснаваны ў 1991 годзе.
Гісторыя
Гісторыя стварэння музычнага калектыва, які б граў сярэднявечную музыку ў сучаснай рок-апрацоўцы, нарадзілася ў галаве Алеся Кішкіна — выпускніка 8-й музычнай школы Мінску. У канцы 1980-х ён пазнаёміўся з бардам Змітром Сідаровічам, які вучыўся ў Беларускім палітэхнічным інстытуце і чые песні ўжо спяваў беларускі рок-гурт «Грамада» (адна з іх — «Які ж я беларус?» — нават увайшла ў хіт-парад газеты «Чырвоная змена»). Не без уплыву «Traveling Wilburys» былі напісаныя першыя песні ў духу Сярэднявечча: «Дуда, лютня ды бубен», «Вёска ўчора гула», «Змагар Адась», «Краіна Талераў» ды інш., запрошаны вядомы на той час дудар і фалькларыст Уладзімір Бербераў і ўдарнік Валік Агееў. Такім складам яны гралі перад сябрамі і нешматлікай беларускамоўнай публікай таго часу. Вынікам стала запрашэнне ў 1991 г. запісаць саўнд-трэк да двух фільмаў «Шукальнікі скарбаў» (мастацкі кароткаметражны, рэж. І. Волах) і «Беларусь, лета 1991» (дакументальны, рэж. У. Колас). У той жа час найбольш прафесійна падрыхтаваны музыкант Бербераў у гэты час заняўся іншым праектам — стварэннем фолк-гурта «Ліцвіны».
Неўзабаве ў гурт быў запрошаны Ігар Войніч, які бавіўся сесійным гітарыстам у безлічы самадзейных гуртоў, а таксама граў у вядомых прафесійных выканаўцаў Я. Еўдакімава і А. Атаманава. Першыя рэпетыцыі — Алесь Кішкін, Змітро Сідаровіч, Ігар Войніч і Валік Агееў — прайшлі ў снежні 1991 г. у памяшканнях Беларускага гуманітарнага ліцэя. Там жа перад навучэнцамі і выкладчыкамі былі адыграны і першыя імпрэзы. Адразу стаў зразумелым асноўны кірунак: рыцарскія і жаўнерскія песні старажытнай Беларусі (ВКЛ). Зразумела, была зроблена папраўка на сучасныя рэаліі і рытмы. Пасля першых выступаў на невялікіх імпрэзах-вечарынах гурт быў заўважаны, але ў яго яшчэ не было назвы. Для ўдзелу ў адным з сэйшэнаў, у якім, праўда, музыкі так і не асмеліліся ўдзельнічаць, у заяве трэба было падаць назву гурта. Алесь Кішкін, які афармляў дакумэнты, напісаў — «Камэлот». Назва прыжылася за ўдзельнікамі калектыву, бо «Камэлот» — назва ідэальнага замка, прытулку вандроўных ваяроў у сярэднявечных рыцарскіх раманах. Так назва злучылася з кірункам творчасці музыкаў — разглядам беларускай культуры ў агульнаеўрапейскім кантэксце, таго, што беларуская культура ня толькі сялянская, але і гарадская. Гралі «камэлотаўцы» выключна акустычную музыку, выкарыстоўваючы гітары, флейты, ударныя, віяланчэль, кантэле (разнавіднасць гусляў), дуду, скрыпкі, клавесін і чэлесту. Пры такім наборы інструментаў праз гурт праходзіла значная колькасьць людзей (сярод якіх быў бард Кастусь Герашчанка), але асноўны касцяк заставаўся нязменным: Кішкін, Войніч ды Сідаровіч. Пры наяўнасці некаторага поспеху творчасць гурта вылучалася сваёй несавецкасцю і непапсовасцю, таму, па-сутнасці, ігнаравалася праўрадавымі радыё і тэлебачаннем.
У канцы 1992 года гурт падрыхтаваў канцэртную праграму «У краіне Талераў», якую, акрамя Мінску, змаглі пачуць у Гродна, Магілёве, Брэсце і Гарадку (Польшча). Частку песень з праграмы музыкі пераклалі на электрычныя інструменты і выступілі з імі ў Польшчы на фэсце «Басовішча-93».
Рэдактары і таленавітыя журналісты радыёстанцый «Беларускай маладзёжнай» і радыё «101,6» запісвалі многіх беларускіх выканаўцаў, у тым ліку і «Камэлот». Гурт стаў прабівацца на тэлебачанне, у асноўным як «вясельны генерал» у рэпрызах забаўляльных перадач. Але праз адсутнасць грошай у дзяржаўнай сферы эканомікі, дзе працавалі амаль усе ўдзельнікі гурта, Кішкін, Войніч ды Сідаровіч сталі працаваць «літаратурнымі неграмі» на маскоўскія раскручаныя імёны пісьменнікаў-дэтэктыўшчыкаў і аўтараў фэнтэзі. Заробак пераўзыходзіў дзяржаўны (нават кандыдатаў навук, якім быў Сідаровіч і неўзабаве стаў Войніч) у 10—15 разоў. Вынікам гэтага стала маўчанне «Камэлота» на два гады.
Раскол гурта адбыўся пасля выступа ў Вільні ў 1996 годзе, куды не пажадалі паехаць Сідаровіч і Кішкін, які ўжо даўно не прымаў удзелу ў рэпетыцыях. Чарговым сесыйным музыкам быў запрошаны гітарыст і флейтыст Зміцер Шыдлоўскі з «Аварыйнага выйсця».
Апошняй сумеснай працай заснавальнікаў гурта стала напісанне ў тым жа 1996 музыкі да спектакля драматурга Сяргея Кавалёва «Заложнiца кахання» паводле сярэднявечнай рыцарскай аповесцi «Аб княжаннi Гвiдона i яго сыне, слаўным рыцары Баве» (паст.: Андрэя Гузiя, тэатр «Вольная сцэна», г. Мінск). Праз год, у 1997, з падачы Змітра Несцюка — заснавальніка аднаго з першых у Беларусі рыцарскага клуба «Ордэн Сэрца Дракона», Войніч і Басай, набраўшы вядомых музыкаў — ударніка Цімура Велітоўскага і джаз-гітарыста Віталія Лойку, а таксама клавішніка і ды-джэя Андрэя Хвісевіча — аднавілі рэпетыцыі гурта ў электрычным варыянце з тым жа назовам. Да старых песень былі далучаны некалькі новых І. Войніча і створана новая праграма «Шукальнікі ветру», з якой «Камэлот» стаў выступаць на клубных пляцоўках Мінска і ў іншых гарадах, а таксама на розных рыцарскіх фэстах. Электрычны «Камэлот» нават з’ездзіў з канцэртамі ў Данію і Польшчу, запісаў некаторыя новыя і старыя песні, што не ўвайшлі ў першы альбом «Краіна Талераў», які у 1998 годзе быў часткова нанава перазведзены, цалкам адмайстраваны і выпушчаны кампаніяй В. Супрановіча «БМА» на CD (CD BMA 038). Па словах Войніча, за той час было адыграна каля ста імпрэзаў. Рэпетыцыйнай базай стала «кропка» філалагічнага факультэта БДУ (дзе Войніч працаваў выкладчыкам старадаўняй літаратуры), на якой у той час рэпетавала шмат гуртоў — у тым ліку вядомыя «Крама», «Маркаў бэнд», «Цмокі». Хаця рэпетыцыі праходзілі ўжо пасля заняткаў, моцныя гукі з-пад даху будынку былой партшколы і «патлатыя» хлопцы яўна не студэнцкага выгляду сталі выклікаць занепакоенасць у новага кіраўніцтва філфаку. Рэпетыцыі былі спынены, а Войніч у 2002 выгнаны з універсітэту. Без рэпетыцыйнай базы спыніліся выступы і ўжо электрычнага «Камэлота». Песні Войніча сталі граць іншыя выканаўцы (праект «Партызанская школа» 2006).
24 чэрвеня
24 чэрвеня — сто семдзесят пяты (сто семдзесят шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Валонскі Брабант
Валонскі Брабант (Brabant wallon, Braibant walon, Waals-Brabant, Wallonisch-Brabant) — адна з дзесяці правінцый Бельгіі і адна з пяці валонскіх правінцый. Самая маленькая з бельгійскіх правінцый. Утворана 1 студзеня 1995 года ў ходзе падзелу правінцыі Брабант па моўным прынцыпе на фламандскую і валонскую правінцыі. Мяжуе з Эно, правінцыяй Намюр, правінцыяй Льеж і Фламандскім Брабантам. Сталіца - Ваўр. Складаецца з 27 муніцыпалітэтаў.
Слабодка (Навагрудскі раён)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Брольніцкага сельсавета.
Бесядскі Прудок
Бе́сядскі Прудо́к (, Беседский Прудок) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Трасцінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Янаўскага сельсавета.
Караліна Мацкевіч
Каралíна Мацкéвіч (1966, Мінск, Беларусь) — беларуская і брытанская біблеістка, доктарка біблеістыкі, дзяячка беларускай дыяспары ў Вялікабрытаніі.
Біяграфія
Скончыла Беларускі Дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі (сёння Дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт). У канцы 80-х — пачатку 90-х была актывісткай «Талакі», каардынатаркай Канфедэрацыі беларускіх суполак, працавала ў рэдакцыі часопіса «Унія». Караліна Мацкевіч вывучала тэалогію ў Лонданскім місіянерскім інстытуце і Каталіцкім інстытуце ў Парыжы. Абараніла дысертацыю па біблейскай крытыцы ў Шэфілдскім універсітэце. Выкладае ў Гітрапскім каледжы біблеістыкі Лонданскага ўніверсітэта. З’яўляецца адказнай экзаменатаркай Міжнароднага бакалаўрыята па беларускай літаратуры. Член Бібліятэчнай рады Скарынаўскай бібліятэкі-музея ў Лондане.
Шмат перакладае з розных моў, разам з У. Гарбацкім удзельнічае ў стварэнні беларуска-французскага слоўніка.
Чарнаклён
Чарнаклён, Клён татарскі , Няклён (Acer tataricum) — куст ці невялікае дрэва роду клён сямейства Сапіндавыя.
Батанічнае апісанне
Вышыня расліны да 6-10 м. Кара гладкая, цёмна-шэрая, амаль чорная (адсюль назва). Маладыя парасткі чырванавата-бурыя, апушаныя. Лісце суцэльнае, прадаўгавата-яйцападобнае, завостранае, каля асновы выемчатае, па краі двойчыпілаватае, часта з адным-двума больш буйнымі зубцамі, па жылках валасістае. Кветкі белыя ці зеленавата-белыя, духмяныя, у шчыткападобным мяцёлчатым суквецці. Плод — ярка-чырвоная двухкрылка.
Марозаўстойлівая і ценевынослівая расліна. Да ўрадлівасці глебы малапатрабавальны. Цвіце ў красавіку-маі. Размнажаецца насеннем, парасткамі і каранёвымі атожылкамі.
Пашырэнне
Пашыраны на паўднёвым усходзе Заходняй Еўропы, на Балканскім паўвостраве, поўначы Ірана і Турцыі, на Каўказе, поўдні еўрапейскай часткі Расіі. На Беларусі астраўныя месцазнаходжанні дзікарослага чарнаклёну трапляюцца ў асноўным на поўдні, у культуры вядомы на ўсёй тэрыторыі. Расце адзінкавымі экзэмплярамі і невялікімі групамі ў падлеску і на ўзлесках мяшаных і шыракалістых лясоў.
Таксанамія
Від Чарнаклён ўваходзіць у род сямейства.
Значэнне
Часам вырошчваецца як дэкаратыўная расліна ў садах і парках. Выкарыстоўваецца ў адзіночных і групавых пасадках, для стварэння ўзлескаў і жывых агароджаў, у полеахоўных лесаразвядзенні. Добры меданос.
Драўніна выкарыстоўваецца ў сталярнай і такарнай справе. З лісця атрымліваюць чорную фарбу, з кары — танін.
NGC 7836
NGC 7836 (іншыя абазначэнні — PGC 608, UGC 65, IRAS00054+3247, MK 336, KUG 0005+327, ZWG 499.51, NPM1G +32.0005, ZWG 498.79) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Магілёў, вуліца Лазарэнкі)
Брацкая магіла савецкіх воінаў — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае па вул. Лазарэнкі, на тэрыторыі былога вайсковага шпіталя. Пахаваны 52 воіны, якія памерлі ад ран у 1944—1946 гадах у шпіталі. У 1965 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
Казахская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Казахская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка, Казахская ССР — адна з рэспублік Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.
Гісторыя
Утворана першапачаткова як Кіргізская АССР у складзе РСФСР 26 жніўня 1920 года з сталіцай у Арэнбурзе. У лютым 1925 года Арэнбургская вобласць была выведзена са складу Кіргізскай АССР і перададзена РСФСР, а сталіца была перанесена ў Кызыл-Арду (1925), потым у Алма-Ату (1929).
У выніку нацыянальна-дзяржаўнага размежавання Сярэдняй Азіі ў 1924-1925 гадах усё казахскія зямлі аб'ядналіся. У 1925 году Кіргізская АССР была перайменавана ў Казакскую АССР. 20 ліпеня 1930 года ад яе да РСФСР была аддзеленая Каракалпакія, пазней перададзеная ў склад Узбекскай ССР. 5 лютага 1936 года Казакская АССР была перайменавана ў Казахскую АССР.
5 снежня 1936 года Казахскай АССР быў нададзены статус саюзнай рэспублікі.
Знак Беларускай вайсковай камісіі
Знак Белару́скай вайско́вай камі́сіі — знак і кукарда Беларускай вайсковай камісіі перыяду Беларускай Народнай Рэспублікі і часоў урада БНР у выгнанні.
Дата заснавання знака невядомая, але на фотаздымку пасведчання сябра Беларускай вайсковай камісіі, выдадзенага 6 верасня 1920 года, знак прысутнічае на лацкане пінжака Антона Борыка. Мяркуецца, што дадзены знак выраблены не пазней за май 1920 года.
З лета 1920 года выкарыстоўваўся як адметны знак сябра Беларускай вайсковай камісіі са спецыяльна адціснутай з жоўтага метала авальнай кукардай са шчытом у сярэдзіне, на якім размешчаны герб БНР «Пагоня».
У 1920-я гады знак выкарыстоўваўся навучэнцамі Віленскай беларускай гімназіі.
Асобнік знака (кукарды) Беларускай вайсковай камісіі захоўваецца ў фондах Нацыянальнага гістарычнага музея Украіны, куды ён трапіў пасля Другой сусветнай вайны з Украінскага музея вызваленчай барацьбы.
У 1930-я гады Украінскі музей вызваленчай барацьбы размяшчаўся ў Празе. У гэты момант там жа размяшчаўся Урад БНР у выгнанні. Частка беларусаў па дамоўленасці паміж уладамі Украінскай Народнай Рэспублікі і Беларускай Народнай Рэспублікі вучылася ва ўкраінскіх установах, размешчаных у Чэхаславакіі. Па здагадцы даследчыкаў, знак Беларускай вайсковай камісіі маглі перадаць ва ўкраінскі музей студэнты-беларусы.
У 2017 годзе з’явілася інфармацыя пра тое, што знак БВК быў знойдзены ў раёне вёскі Ігарава, 16 жыхароў якой удзельнічалі ў Слуцкім паўстанні 1920 года ў складзе 2-га Грозаўскага палка. Артэфакт знаходзіцца ў прыватнай калекцыі.
Паўстанні ў Партугальскім Тыморы (1860—1912)
Паўстання ў Партугальскай Тыморы (сучасны Ўсходні Тымор) — серыя узброеных паўстанняў карэннага насельніцтва ўсходняй частцы вострава Тымор у 1860-1912 гадах, выкліканая супрацівам распаўсюджвання панавання партугальскіх каланіяльных уладаў на гэтай тэрыторыі і замахам на землі мясцовых кіраўнікоў.
Да канца 1850-х гадоў еўрапейскі ўплыў ва Ўсходнім Тыморы абмяжоўваўся толькі некалькімі невялікімі прыбярэжнымі раёнамі, якія прадстаўлялі сабой больш гандлёвыя факторыі, чым калоніі, на астатняй жа тэрыторыі ўлада Партугаліі была на справе намінальным ў параўнанні з уладай ліруаі — традыцыйных кіраўнікоў ўсходнятыморскіх дзяржаўных утварэнняў. Перыяд паўстанняў у гісторыі Партугальскага Тымора абмяжоўваецца двума падзеямі: Лісабонскай дамовай 1859 года паміж Партугаліяй і Нідэрландамі, у якой дзве гэтыя краіны ўпершыню дамовіліся аб выразным падзеле і ўстаноўцы мяжы паміж нідэрландскай заходняй і партугальскай усходняй часткамі вострава Тымор (пры гэтым за партугальцамі быў прызнаны таксама эксклаў Акусі на паўночна-захадзе вострава), і паўстаннем Мануфахі 1912 года, які лічацца самым буйным у гісторыі паўстаннем жыхароў Усходняга Тымора супраць партугальскіх каланізатараў. Падавіўшы паўстанне, Партугалія здолела распаўсюдзіць сваю ўладу таксама на ўнутраныя раёны ўсходняй частцы вострава і паставіць пад поўны кантроль яе паўднёвае ўзбярэжжа. Ліруаі пазбавіліся значнай часткі сваёй улады і фактычна сталі марыянеткамі ў руках каланіяльных уладаў.
Рэферэндум па самавызначэнні Усходняга Тымора
30 жніўня 1999 года ў Усходнім Тыморы пад эгідай ААН адбыўся рэферэндум, падчас якога за незалежнасць ад Інданезіі выказаліся 78,5 % жыхароў гэтай тэрыторыі. Галасаванне суправаджалася воплескам гвалту. У выніку ва Усходні Тымор быў уведзены міратворчы кантынгент ААН, які змог усталяваць у краіне некаторае падабенства законнасці і парадку. Па выніках рэферэндуму Інданезія прызнала незалежнасць Усходняга Тымора. 30 кастрычніка 1999 года апошнія інданэзійскія войскі сышлі з краіны.
20 мая 2002 года Усходні Тымор афіцыйна быў абвешчаны суверэннай дзяржавай.
Перадумовы
Незалежнасць Тымора або яго рэгіянальная аўтаномія былі немагчымыя падчас <span class="iw plainlinks" data-lang="en" data-lang-name="англ." data-title="Новый порядок (Индонезия)">Новага парадку<sup class="iw__note noprint" style="font-style:normal; font-weight:normal;"><span class="iw__tooltip" title="New Order (Indonesia) — версия статьи «Новый порядок (Индонезия)» на английском языке">[en]  <span class="iw plainlinks" data-lang="en" data-lang-name="англ." data-title="Новый порядок (Индонезия)"> Сухарта. Нягледзячы на тое, што інданэзійскае грамадскае меркаванне ў 1990-я гады паказвала разуменне становішча ў Тыморы, сярод інданезійцаў было шырока распаўсюджана асцярога, што незалежны Усходні Тымор можа дэстабілізаваць адзінства ўсёй Інданезіі<span class="mw-ref" id="cite_ref-Schwarz.E2.80.941994.E2.80.94.E2.80.94228_1-0" rel="dc:references"> [1]  <span class="mw-ref" id="cite_ref-Schwarz.E2.80.941994.E2.80.94.E2.80.94228_1-0" rel="dc:references">. Азіяцкі фінансавы крызіс аднак прывёў да вялікіх пераменаў у Інданезіі і стаў прычынай адстаўкі Сухарта ў траўні 1998 года, скончыўшы яго 32-гадовае праўленне<span class="mw-ref" id="cite_ref-Nevins-82_2-0" rel="dc:references"> [2]  <span class="mw-ref" id="cite_ref-Nevins-82_2-0" rel="dc:references">. Прабова, які знаходзіўся ў той час ужо ў кіраванні Інданэзійскага стратэгічнага рэзерву, адправіўся ў выгнанне ў Іарданію, а ваенныя аперацыі ва Усходнім Тыморы каштавалі разорившемуся индонезийскому ўраду мільён даляраў у дзень<span class="mw-ref" id="cite_ref-Friend-433_3-0" rel="dc:references"> [3]  <span class="mw-ref" id="cite_ref-Friend-433_3-0" rel="dc:references">. Наступная «рэфармацыя» (індан. Reformasi) стала пераходным перыядам палітычнай адкрытасці, уключаючы раней нечуваныя дэбаты па інданезійскім адносінах з Усходнім Ціморам.
Інданезія і Партугалія 5 траўня абвясцілі аб тым, што дасягнута пагадненне аб правядзенні рэферэндуму, у якім жыхары Усходняга Тымора змогуць выбраць паміж аўтаноміяй ці незалежнасцю. Галасаванне пад кіраваннем місіі ААН у Ўсходнім Тыморы (МААНУТ) павінна было быць праведзена 8 жніўня, але было адкладзена да 30-га. Інданезія таксама ўзяла на сябе адказнасць за бяспеку, што выклікала непакой ў Усходнім Тыморы; аднак многія назіральнікі лічылі, што ў адваротным выпадку Інданезія забараніла б замежным міратворцам знаходзіцца ў Тыморы падчас галасавання.
Ход галасавання
30 жніўня 1999 года пры пасярэдніцтве спецыяльнай місіі ААН (UNAMET) ва Усходнім Тыморы прайшоў рэферэндум. Кожны з 200 выбарчых участкаў узмоцнена ахоўваўся паліцэйскімі сіламі ААН і Інданезіі, на іх былі дапушчаныя дзясяткі міжнародных назіральнікаў. Напярэдадні рэферэндуму практычна на ўсёй тэрыторыі Усходняга Тымора праходзілі крывавыя сутычкі паміж прыхільнікамі статус-кво і сепаратыстамі.
Нягледзячы на ўсе асцярогі, рэферэндум прайшоў без сур’ёзных інцыдэнтаў. Па заяве прадстаўнікоў UNAMET, у рэферэндуме прынялі ўдзел больш за 90 % зарэгістраваных выбаршчыкаў, 78,5 % з якіх выказаліся за незалежнасьць ад Інданэзіі.
Наступствы
Узброеная міліцыя «Аітарак», якая падтрымлівае Інданэзію, зладзіла стральбу ў штаб-кватэры Місіі ААН (там схаваліся некалькі сотняў мясцовых жыхароў і замежныя журналісты) 1 верасня, ад распачатага пажару пацярпелі таксама два суседніх будынка. Прыхільнікі ўрада Інданезіі занялі цэнтр Дили да поўдня. Усяго ў беспарадках загінуў як мінімум адзін чалавек.
Стральба ішла і ў іншых гарадах Усходняга Тымора. У Айнара загінула 8 чалавек. Да вечара сепаратысты на ўсёй тэрыторыі Ўсходняга Тымора пачалі ўзбройвацца нажамі, мачэтэ, металічнымі прутамі.
Сумарная колькасць ахвяр хваляванняў 1-2 верасня складае каля 30 чалавек забітымі, беспарадкі прывялі да з’яўлення некалькіх тысяч бежанцаў. Інданезійскі генерал Виранта пацвердзіў пастаўкі зброі супернікам сепаратыстаў, але сцвярджаў, што яны тут жа скончыліся.