cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рапухі-павітухі
Асаблівасці біялогіі
Размнажэнне ў сакавіку-красавіку, звычайна ў 50-100 метрах ад бліжэйшай вады. Ікра запакаваная ў доўгія, да метра і больш, слізістыя шнуры (у кожным да 75 яец), якія самец намотвае на свае сцёгны (адсюль назва рода) і ахоўвае да таго часу, пакуль ікрынкі не паспеюць. Пасля гэтага, пасеўшы на дробным месцы, ён чакае, пакуль апалонікі не разарвуць абалонкі ікрынак і не сплывуць. Іх нянька, сарваўшы аб багавінне шалупіну ад яек, вяртаецца на бераг.
Віцэ-прэзідэнт (тэлесерыял)
Віцэ-прэзідэнт (Veep) — амерыканскі камедыйны тэлесерыял з элементамі палітычнай сатыры, які выходзіў у эфір на канале HBO з 22 красавіка 2012 года па 12 мая 2019 года. Галоўнай гераіняй з’яўляецца Селіна Маер (у выкананні Джуліі Луі-Дрэйфус), выдуманая віцэ-прэзідэнт ЗША. Серыял паказвае каманду нібыта першай жанчыны віцэ-прэзідэнта (а пазней — і ўласна прэзідэнта ЗША), якая намагаецца пакінуць па сабе след у гісторыі, але замест гэтага часта тоне ў штодзённых палітычных інтрыгах і скандалах.
Сюжэт
Серыял паказвае асабістае жыццё і палітычную кар’еру Селіны Маер (Джулія Луі-Дрэйфус), віцэ-прэзідэнта, а пазней прэзідэнта ЗША. Яе партыйная прыналежнасць ніколі не называецца, хаця ў фінале чацвёртага сезона робіцца намёк, што яна дэмакратка. Былы сенатар ЗША ад штата Мэрыленд, Маер агітавала за вылучэнне сваёй кандыдатуры на прэзідэнцкіх выбарах 2012 года і, першапачаткова, была лідарам гонкі, але ў выніку прайграла намінацыю Сцюарту Х’юзу. Пасля гэтага Маер далучаецца да каманды Х’юза і выбіраецца віцэ-прэзідэнтам. У склад апарату віцэ-прэзідэнта, ад якога Маер цалкам залежыць як у палітычна-адміністрацыйным, так і ў жыццёва-бытавым плане, уваходзіць кіраўнік апарату Эмі Брукхаймер (Ганна Члумскі); дырэктар па камунікацыях ці прэс-сакратар віцэ-прэзідэнта Майк Маклінтак (Мэт Уолш); намеснік дырэктара па камунікацыях Дэн Іган (Рэйд Скот); асабісты асістэнт віцэ-прэзідэнта Гэры Уолш (Тоні Хэйл); і сакратар-рэферэнт Сью Уілсан (Суфі Брэдшоу). Пазней у склад прэзідэнцкай каманды ўвайшлі кіраўнік апарату Белага дома Бен Каферці (Кевін Дан) і палітычны стратэг Кент Дэвісан (Гэры Коўл). Джона Раян (Цімаці Сіманс), першапачаткова — камунікатар Белага дома з кабінетам віцэ-прэзідэнта, а пазней — кангрэсмен ад Нью-Гэмпшыра, таксама займае важнае месца ў сюжэце.
На самым пачатку серыяла Селіна Маер часта адчувае сябе ізаляванай ад сур’ёзных спраў і ігнараванай прэзідэнтам Х’юзам, якога ніколі не паказваюць на экране. У другім сезоне Маер набірае пэўную сілу і ўплыў, і да канца сезона актыўна разглядае магчымасць вылучэння сваёй кандыдатуры на прэзідэнцкіх выбарах 2016 года. Вырашальны момант — калі Х’юз збіраецца не ісці на другі тэрмін, і Маер пачынае сваю прэзідэнцкую кампанію. Х’юз раптоўна ідзе ў адстаўку, а віцэ-прэзідэнт Селіна Маер займае пасаду прэзідэнта ЗША. У чацвёртым сезоне яна працягвае сваю прэзідэнцкую кампанію, якую заплямлівае шэраг скандалаў. Вынікам выбараў стала нічыя ў спаборніцтве паміж Селінай Маер і рэспубліканцам Білам О’Браенам, што прывяло да галасавання ў Палаце прадстаўнікоў на працягу пятага сезона, каб прыняць рашэнне аб наступным прэзідэнце, пасля таго, як падлік галасоў у Невадзе не змог вызначыць наступнага прэзідэнта. Галасаванне Палаты прадстаўнікоў завяршаецца ўнічыю; гэта азначае, што Сенат ужо будзе абіраць наступнага прэзідэнта з двух кандыдатаў у віцэ-прэзідэнты. Галасаванне ў Сенаце таксама завяршаецца ўнічыю. Незадаволены віцэ-прэзідэнт пры часовым прэзідэнцтве Селіны Маер Эндру Дойл (Філ Рыўз), які не балатуецца з ёй на наступны тэрмін, аддае вырашальны голас за партнёрку О’Браен Лаўру Мантэс (Андрэа Саўз) замест бягучага напарніка Маер Тома Джэймса (Х’ю Лоры). Мантэс становіцца прэзідэнтам. Шосты сезон паказвае, як сыходзіць з пасады Селіна Маер, яна спрабуе забяспечыць сваё месца ў гісторыі, напісаўшы мемуары, стварыўшы фонд і спрабуючы стварыць прэзідэнцкую бібліятэку. У канцы сезона Маер вырашае зноў балатавацца ў прэзідэнты. Сёмы сезон паказвае, як Маер зноў спрабуе балатавацца ў прэзідэнты на выбарах 2020 года.
Серыял таксама паказвае асабістае жыццё Селіны Маер, напрыклад, яе напружаныя адносіны з дачкой Кэтрын (Сара Сазерланд), былым мужам Эндру (Дэвід Паскусі) і шэрагам іншых герояў. Жыццё, кар’ера і адносіны з іншымі персанажамі часта перасякаюцца з галоўным апавяданнем серыяла, які сатырызуе палітычную дзейнасць і ўнутраную працу ўрада ЗША.
Узнагароды
Серыял атрымаў пахвалу крытыкаў і некалькі асноўных узнагарод, у тым ліку сем запар намінацый на прэмію Эмі за выдатны камедыйны серыял, атрымаўшы гэтую ўзнагароду за свой чацвёрты, пяты і шосты сезоны. Другі, чацвёрты і шосты сезоны атрымалі прэмію Гільдыі пісьменнікаў Амерыкі за камедыйны серыял, а трэці сезон атрымаў прэмію Асацыяцыі тэлевізійных крытыкаў за выдатныя дасягненні ў камедыі. Выканаўца галоўнай ролі — Джулія Луі-Дрэйфус — атрымала шэсць запар узнагарод Emmy Emem Award, тры ўзнагароды Гільдыі кінаакцёраў, дзве тэлевізійныя прэміі «Выбар крытыкаў», прэмію Асацыяцыі тэлевізійных крытыкаў і пяць запар намінацый на «Залаты глобус» і інш.
Аскар Узакпаевіч Мамін
Аска́р Уза́кпаевіч Мамін (Асқар Ұзақбайұлы Мамин; нар., Цалінаград, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Казахстана (2019—2022). Займаў пасады акіма горада Астаны, міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Казахстан (2005—2006), першага намесніка прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан (2016—2019).
Біяграфія
Нарадзіўся 23 кастрычніка 1965 года. Паходзіць з роду канжыгалы племя аргын.
Скончыў Цалінаградскі інжынерна-будаўнічы інстытут, Расійскую эканамічную акадэмію імя Г. В. Пляханава па спецыяльнасці «Інжынер-будаўнік, эканаміст». Працоўную дзейнасць пачаў мантажнікам трэста «Цалінцяжбуд». У 1991—1993 гадах — намеснік генеральнага дырэктара Саюза інавацыйных прадпрыемстваў. У 1993—1996 гадах — генеральны дырэктар СП «Інтэр-Ішым». З 1996 па 2008 — першы намеснік акіма горада Астаны, віцэ-міністр транспарту і камунікацый, першы віцэ-міністр індустрыі і гандлю, міністр транспарту і камунікацый Рэспублікі Казахстан, акім горада Астаны.
З красавіка 2008 года па 9 верасня 2016 года — прэзідэнт, з верасня 2016 года — старшыня савета дырэктараў акцыянернага таварыства «Нацыянальная кампанія „Казахстанскія чыгункі“».
9 верасня 2016 года прызначаны першым намеснікам прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан ва ўрадзе Бакытжана Сагінтаева. 8 студзеня 2018 года першы намеснік прэм’ер-міністра Аскар Мамін увайшоў у раду дырэктараў нацыянальнай кампаніі Kazakh Tourism. 21 лютага 2019 года прызначаны выконваючым абавязкі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан.
25 лютага 2019 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Казахстан. 29 мая 2019 года Савет Еўразійскага банка развіцця абраў Аскара Маміна старшынёй савета ЕАБР. 5 студзеня 2022 года на фоне масавых пратэстаў Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан Касым-Жамарт Такаеў прыняў адстаўку ўрада Рэспублікі Казахстан, прызначыўшы в.а. прэм’ера Аліхана Смаілава.
1999 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1999 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Анемахарыя
Анемахарыя (ад  — вецер і  — іду, распаўсюджваюся) - распаўсюджанне пладоў, насення, спор і іншых зародкаў раслін паветранымі плынямі, чаму спрыяюць малыя памеры і невялікая вага насення (архідныя, заразіхавыя), а таксама валасінкі на насенні і пладах (вербы, таполі), крылатыя нарасты (вязы, ясені, клёны), восці (кавылі) і іншыя прыстасаванні.
Людамір Вікенцевіч Сляндзінскі
Людамір Сляндзінскі (, Сніпішкі на Зарэччы ў Вільні —, Кракаў) — польскі мастак-манументаліст.
Біяграфія
Сын Вікенція і ўнук Аляксандра Сляндзінскіх. Дзяцінства правёў у цётак — Канстанцыі Прозаравай і Ізабелы Францкевіч у маёнтку Качаны (Віленская, з 1842 года — Ковенская губерня), які, магчыма, знаходзіўся паблізу Мядзела. Вучыўся ў Першай віленскай гімназіі і Школе малявання І. Трутнева, па сканчэнні якой у 1909 годзе паехаў у Санкт-Пецярбург, вучыўся ва ўніверсітэце па спецыяльнасці юрыспрудэнцыя. Неўзабаве з універсітэта перайшоў у Акадэмію мастацтваў, вучыўся ў майстэрні Дзмітрыя Кардоўскага. Скончыў Акадэмію мастацтваў у 1916 годзе. Зарабляў падпрацоўкамі ў розных месцах ужо былой Расійскай імперыі.
У 1920 годзе вярнуўся ў Вільню, працаваў выкладчыкам малюнка ў Гімназію Жыгімонта Аўгуста. Актыўна ўдзельнічаў у прафесійным і грамадскім жыцці. У маі 1920 года быў адным з заснавальнікаў Віленскага таварыства артыстаў-пластыкаў (WTAP), абраны яго прэзідэнтам і пераабіраўся да 1939 года. Першай публічна-адукацыйнай справай таварыства стала стварэнне школы малюнку пры WTAP (27.2.1921), якую ўзначаліў таксама Л. Сляндзінскі. Таксама WTAP заснавала часопіс «Poіudnie» (рэдактар Ст. Вазніцкі).
Атрымліваў дзяржаўныя заказы, меў пэўны аўтарытэт. Фінансавы дабрабыт даў магчымасць Л. Сляндзінскаму наведаць Парыж, Рым, Фларэнцыю, Венецыю, пашырыць кругагляд. Летам 1925 года, вярнуўшыся на сталае жыццё ў Вільню, Л. Сляндзінскі быў запрошаны Ф. Рушчыцам на пасаду загадчыка кафедры манументальнага жывапісу Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні, дзе працаваў да 2-й сусветнай вайны — выкладаў, выконваў абавязкі намесніка дэкана і дэкана.
Падзеі 2-й сусветнай вайны (1939—1945) Л. Сляндзінскі перажыў у Вільні, у своеасаблівым Доме-камуне мастакоў на Пагулянцы. Як і большасць выкладчыкаў Універсітэта Стэфана Баторыя, падтрымліваў сувязь з яго падпольнымі структурамі супраціву. Зазнаў нястачу, пераслед гестапа і іншыя нягоды.
Пасля вайны Л. Сляндзінскі з'ехаў у Кракаў, дзе жылі сваякі па бацькоўскай лініі. Выкладаў малюнак і скульптуру на архітэктурным факультэце Політэхнічнай акадэміі.
Памёр у Кракаве.
Творчасць
У 1920-я гады мастакі розных краін актыўна шукалі агульнанацыянальныя стылі. Гэтым былі занятыя і ў нефармальным варшаўскім аб'яднанні «RYTM» і ў «Брацтве Св. Лукаша» і іншыя ў міжваеннай Польшчы. Праграма WTAP скіроўвала яго сяброў да класіцызму, які падкрэсліваў лінію і змест, абапіраўся на італійскую школу ранняга Рэнесансу, італьянскае квадрачэнта — ідэал віленскай школы пачатку ХІХ ст.
Мастацкая кар'ера Л. Сляндзінскага імкліва развіваецца пасля выставы 1922 года, дзе ён атрымаў заказ на роспіс плафона ў палацы Рады Міністраў, а пазней на выкананне эскізаў і роспісу залы пасяджэнняў Сейму, мастацкае аздабленне рэзідэнцыі міністра замежных спраў. Уплыў Л. Сляндзінскага быў настолькі моцны, што мастацкую супольнасць ахапіла плынь «а ля Сляндзінскі». У 1923 годзе Сляндзінскі выканаў манументальную працу «Алегорыя Палоніі». Наступная праца — плафон у прэзідэнцкай бібліятэцы. Пазней ён робіць фрэскі ў сядзібах віленскага Ашчаднага банку і толькі пабудаванага гаспадарчага Банку Краёвага.
Развіваючы спрадвечныя тэмы — праца, удача, ашчаднасць, — ён звяртаецца да сімволіка-алегарычных вобразаў і намагаецца сцвердзіць новую міфалогію, якая ў нечым перагукваецца з эстэтычнымі ідэаламі тагачаснай Германіі. Рух у гэтым кірунку заўважны з сярэдзіны 1920-х гадоў, знакавай з'явай якога стала станковая алейная карціна «Дафніс і Хлоя» (1926).
Падарожжы ў Парыж, Рым, Фларэнцыю, Венецыю мастак спалучаў з выкананнем манументальных заказаў, бліжэйшым знаёмствам з новымі мастацкімі плынямі, у т. л. мастацтвам новай рэчаіснасці, што набірала моц у Германіі.
У канцы 1920-х — 1-й палове 1930-х гадоў Сляндзінскі быў пэўным аўтарытэтам. Гарадскія ўлады абавязкова звярталіся да яго па пытаннях арганізацыі музея сучаснага мастацтва, стварэння камісіі па манументальнай прапагандзе (усталяванне помнікаў У. Сыракомлю, В. Міцкевічу, Вітаўту), экспертызе архітэктуры і горадабудаўніцтва.
Дзейнасць WTAP у правінцыі і вектар яе скіраванасці хвалявалі сталічных ідэолагаў і чыноўнікаў ад мастацтва і прычыніліся стварэнню ў Варшаве Інстытута прапаганды мастацтва (IPS). У красавіку 1933 года IPS адначасова адчыніў дзве супольныя выставы, на якіх было паказана 96 твораў 17 мастакоў і персанальную — Л. Сляндзінскага. Экспазіцыя з 80 прац знаёміла варшаўскага гледача з творчасцю майстра за апошнія 8 гадоў. Па выніках выставы мастак атрымаў і ўхвалы, і крытыку. Дасталася і іншым удзельнікам супольнай выставы. Але гэта не перашкодзіла ім атрымаць запрашэнне на выставу вясной 1934 года ў Сан-Францыска.
Пазней, у 1937 годзе, ідэолаг IPS Конрад Вінклер абрынуў на мастака знішчальную крытыку: «Мастацтва прафесара Сляндзінскага і яго школа — гэта анахранізм, непаразуменне, якое вырасла на тле дробных амбіцый прафесара… яно несувымернае з творчымі ідэямі Захаду». Больш цёплым прыём быў у Варшаве восенню 1937 года, калі IPS выставіў віленскіх мастакоў у больш шырокім складзе — далучыліся Сеўрук, Чурыла, Дабржанскі і іншыя.
У пасляваенным Кракаве, у 1948—1952 гадах мастак зазнаў уплыў сацрэалізму. Удзельнічаў у шматлікіх супольных выставах, меў і персанальныя: у 1950, 1957, 1962 гадах у Кракаве, у 1972-м — у Беластоку, у 1973-м — у Варшаве, у 1975-м — у музеі Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе.
Памяць
Да 100-годдзя нараджэння арганізавана выстава ў галерэі «Арсенал Беластока».
Леанард Іванавіч Коршун
Леанард Іванавіч Ко́ршун (,  — ) — вучоны ў галіне будаўнічай механікі, кандыдат тэхнічных навук (1963), прафесар (1988).
Біяграфія
Л. І. Коршун нарадзіўся ў Полацку. У 1956 годзе скончыў гідратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута і застаўся працаваць у ім на кафедры будаўнічай механікі. Займаў пасады дацэнта, у 1971—1980 гадах — загадчыка кафедры і адначасова ў 1977—1980 гадах — прарэктара па вучэбнай рабоце. У 1980—1995 гадах на пасадзе рэктара Брэсцкага політэхнічнага інстытута (Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт).
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па распрацоўцы матэматычных мадэлей, метадаў і алгарытмаў аптымізацыі стрыжнёвых канструкцый і вывучэнню заканамернасцей іх напружана-дэфармацыйнага стану пры сілавых уздзеяннях.
Сярод апублікаванага:
Сафія Грэчаская (каралева Іспаніі)
Донна Софія Грэчаская і Дацкая (Софія Маргарыта Вікторыя Федэрыка Шлезвіг-Гольштэйн-Зондербург-Глюксбург, года, Афіны, Грэцыя) — іспанская каралева, жонка караля Іспаніі Хуана Карласа I.
Біяграфія
Нарадзілася ў Афінах у сям’і прынца Паўла Грэчаскага і яго жонкі (будучых караля Грэцыі Паўла I і каралевы Фрэдэрыкі).
У гады Другой сусветнай вайны грэчаская каралеўская сям’я знаходзілася ў выгнанні, дзяцінства Сафіі прайшло ў Егіпце і Паўднёвай Афрыке. У 1946 годзе яна вярнулася ў Грэцыю разам з бацькамі. У 1946 годзе разам з бацькамі вярнулася ў Грэцыю. У юнацтве яна атрымала разнастайную адукацыю ў нямецкім коледжы Шлос Салем, займалася педагагічнымі навукамі, музыкай і археалогіяй у Афінскім універсітэце. У 1960 годзесафія прыймала удзел у Алімпійскіх гульнях у якасці дадатковага ўдзельніка каманды грэчаскіх майстроў паруснага спорта.
14 мая 1962 года ў Афінах адбыўся яе шлюб з прынцам Хуанам Карласам, сынам графа Хуана Барселонскага і спадкаемцам стальца Іспаніі. Пасля смерці Франсіска Франка, 22 лістапада 1975 года Хуан Карлас быў абвешчаны каралём, а яго жонка Сафія — каралевай Іспаніі.
У каралевы Сафіі і караля Хуана Карласа тре дзяцей:
З’яўляецца вегетарыянкай.
Грамадская дзейнасць
Акрамя ўдзела ў афіцыйных прадстаўнічых марапрыемствах, каралева Сафія вядзе актыўную грамадскую дзейнасць. яна з’яўляецца прэзіднтам «Фонда каралевы Сафіі», ганаровай старшынёй Фонда па барацьбе з наркаманіяй, Каралеўскага апякунскага савета па адукацыі і падтрымцы інвалідаў, Вышэйшай каралеўскай музычнай школы імя каралевы Сафіі, шэрага іншых асветніцкіх і дабрачынных арганізацый.
Захапленні ў галіне мастацтва
Чалавек вельмі адукаваны, аўтар двух кніг па грэчаскай археалогіі, яна добра разбіраецца ў жывапісе і сама няблага малюе. Любіць каралева і музыку, у дзяцінстве яна пела ў хоры.
Каралева Сафія — ганаровы акадэмік Каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтв «Сан-Фернанда» і каралеўскай акадэміі гісторыі і мае ступені ганаровага доктара шэрага ўніверсітэтаў, у тым ліку Вальядалідскага, Кембрыджскага, Оксфардскага, Джарджтаўнскага і Нью-Ёркскага.
Сугліністыя глебы
Суглі́ністыя гле́бы, суглінак — глебы, у складзе якіх 20—50 % фізічных часцінак гліны.
Падзяляюцца на дзярнова-падзолістыя глебы, дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы, дзярнова-забалочаныя глебы, поймавыя глебы. Развіваюцца на ледавіковых пародах (марэна), стужачных глінах, лёсападобных суглінках, алювіяльных адкладах рачных далін. Паводле механічнага складу (у залежнасці ад утрымання ў іх часцінак фізічнай гліны памерам менш 0,01 мм) падзяляюцца на лёгкасугліністыя, сярэднесугліністыя, цяжкасугліністыя (Н. А. Качынскі, 1958).
Сугліністыя глебы досыць урадлівыя, добра трымаюць вільгаць, дастаткова порыстыя і валодаюць дрэнажнымі ўласцівасцямі, але маюць павышаную кіслотнасць, лёгка разбураюцца дажджавымі і талымі водамі.
Найбольш урадлівыя сугліністыя глебы на тэрыторыі Беларусі пашыраны ў паўночнай частцы і займаюць каля 30 % сельскагаспадарчых угоддзяў.
Красілаўка (Паўладарская вобласць)
Красілаўка — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Красілаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556845100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 858 чалавек (423 мужчыны і 435 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 551 чалавек (282 мужчыны і 269 жанчын).
Ервандыдская Арменія
Ервандыдская Арменія (Այրարատյան թագավորություն; таксама Айрарацкае царства, Вялікая Арменія) — старажытная армянская дзяржава, якая існавала ў паўночна-ўсходняй частцы Армянскага нагор’я ў 331—200 гадах да н. э.
Гісторыя
Наконт дакладных межаў Армянскага царства навуковага кансэнсусу няма. Шэраг аўтараў называюць усходняй мяжой дзяржавы возера Севан, Роберт Х’юсэн жа, спасылаючыся на армянскага гісторыка Б. Аруцюняна, дапускае таксама магчымасць распаўсюджвання межаў да зліцця рэк Аракс і Кура.
Армянскае царства было анэксавана Антыёхам III да 200 года да н. э. і праз некаторы час далучана да Сафены. Пасля паразы Антыёха ад рымлян мясцовы кіраўнік (стратэг) Арташэс I абвясціў сябе незалежным царом (190 да н. э.). Яго царства атрымала назву «Вялікай Арменіі» ў супрацьлегласць размешчанай на захад ад Еўфрата «Малой Арменіі», дзе кіраваў сваяк Антыёха Мітрыдат.
Палітычны статус
Пасля разгрому персідскай дзяржавы ў 331 годзе да н.э. армянскія землі, якія да гэтага ўваходзілі ў склад Персіі, апынуліся ў фактычна незалежным становішчы. Намінальна Арменія была анэксаваная македанянамі, аднак у рэчаіснасці краіна засталася ў баку ад ваенных кампаній Аляксандра Македонскага і не была заваяваная ні ім, ні яго пераемнікамі. Сатрап Арменіі Ерванд II абвясціў сябе царом ужо ў 331 годзе да н. э. і з тых часоў яго пераемнікі кіравалі Армянскім царствам фактычна як незалежныя кіраўнікі.
Сітуацыя змянілася пасля смерці македонскага цара ў 323 годзе да н. э., яго дзяржава распалася на часткі. Непасрэдна пасля смерці Аляксандра ў крыніцах згадваецца македонскі генерал Неаптолем як кіраўнік Арменіі, аднак вядома, што Неатолем загінуў ужо ў 321 годзе да н. э. у барацьбе дыядохаў, так што калі ён і кіраваў Арменіяй, гэта не павінна было стаць сур’ёзным перапынкам у гісторыі праўлення дынастыі Ервандзідаў. З таго часу Арменія была цалкам вольная нават ад намінальнага македонскага кантролю. Гэты факт быў негалосна прызнаны і дыядохамі; у пагадненні ў Трыпарадысе (321 да н. э.) аб падзеле імперыі Аляксандра паміж яго военачальнікамі, Арменія не згадваецца сярод сатрапій, размеркаваных імі паміж сабой. На працягу наступных 20 гадоў Армянскае царства ўпершыню з часоў падзення Урарту валодала становішчам абсалютна незалежнай суверэннай дзяржавы.
У 301 годзе да н.э. Армянскае царства трапляе ў арбіту ўплыву Селеўкідаў, адных з пераемнікаў македонскай імперыі. Іх улада над Арменіяй была перарывістай і, як і пры Аляксандры, толькі намінальнай.
Першым з армянскіх цароў, хто паспрабаваў пазбавіцца нават ад гэтага нязначнага панавання Селевкідаў, стаў Ксеркс Армянскі (пасля 228—212 да н. э.). Ксеркс адмовіўся плаціць даніну македанянам, накладзеную на яго бацьку Аршама, што было раўназначна абвяшчэнню незалежнасці. Гэты яго крок паслужыў падставай для ўварвання селеўкідскага цара Антыёха III. Каля 212 года да н.э. Ксеркс быў абложаны ў горадзе Арсамасаце ў Сафене, і быў вымушаны прызнаць сюзерэнітэт селеўкідскага цара (што, аднак, не перашкодзіла Антыёху загадаць сваёй сястры Антыёхідзе, жонцы Ксеркса, забіць армянскага цара). Можна меркаваць, што Ерванд IV (каля 212—200 да н.э.), апошні цар Арменіі з дынастыі Ервандзідаў, падобна Ксерксу, таксама адмовіўся прызнаць сюзерэнітэт Селевкідаў. Нават такі энергічны манарх як Антыёх III не мог самастойна, шляхам прамых дзеянняў, зрынуць цара Арменіі — дзяржавы хоць і васальнай, але самакіравальнай. Унутранае хваляванне, падобна мецяжу мясцовага двараніна Арташэса (будучага цара Вялікай Арменіі Арташэса I) супраць Ерванда IV, было проста неабходна і можна падазраваць, што Антыёх падбухторваў ці прынамсі патураў гэтаму мецяжу.
Помнік Тарасу Шаўчэнку (Мінск, бульвар Шаўчэнкі)
Помнік Тарасу Рыгоравічу Шаўчэнку — помнік у Мінску, размешчаны на бульвары Шаўчэнкі. Пастаўлены ў 1976 годзе на ўшанаванне памяці ўкраінскага паэта Тараса Шаўчэнкі, імя якога носіць бульвар. Аўтар помніка скульптар С. Вакар. Размешчаны злева ад галоўнай восі бульвара. Уяўляе сабой кампазіцыю з двух гранітных блокаў, асіметрычна накладзеных адзін на адзін. Ніжні вышынёй 0,8 м — з шэрага граніту — з’яўляецца нібы пастаментам для гранітнага маналіту памерам 1 × 1 м чырвонага колеру, на паліраванай фасаднай грані якога замацаваны бронзавы барэльеф Т. Р. Шаўчэнкі. Тыльны бок блока неапрацаваны, са сколамі. Да помніка вядзе выкладзеная бетоннымі плітамі дарожка.
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мар’іна Горка)
Касцёл Святога Антонія Падуанскага — каталіцкі храм у горадзе Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Пры касцёле дзейнічае капліца. У капліцы ёсць абразы святых каталіцкіх св. Антонія Падуянскага і Маткі Боскай Вастрабрамскай. Будынак касцёл св. Антонія перабудаваны з электрастанцыі 1930-х.
Гісторыя
У вытокаў адраджэння каталіцкай веры ў г. Мар’іна Горка стаяў ксёндз Сяргей Бараўнёў. У 2001 годзе, калі ён працаваў пробашчам у Беразіно, звярнуў увагу на Мар’іну Горку, дзе не было ні касцёла, ні парафіі. Разам з Юрыем Лабанавым з Мар’інай Горкі было распачата стварэнне парафіі. Спачатку набажэнствы адбываліся па хатах, потым у Доме культуры і нават у аўташколе. 16 траўня 2002 года была зарэгістравана парафія пад тытулам святога Антонія. Праз нейкі час знайшоўся добры і ахвярны чалавек, Іван Уладзіслававіч Гумоўскі, які падараваў пад касцёл уласны будынак.
У лютым 2007 года пробашчам у парафію быў прызначаны ксёндз Уладзіслаў Лазар, які да гэтага часу працаваў вікарыем у мінскай архікатэдры.
У 2010 г. біскуп Антоній Дзям’янка ўнёс у касцёл мошчы Святога Антонія Падуанскага, якія захоўваюцца у срэбраным з пазалотай рэліквіяры.
Джэмсаніела
Джэмсаніела (Jamesoniella) — род пячоначных імхоў сямейства.
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Мар’іна Горка)
Крыж
На галоўным алтары вісіць унікальны крыж, прывезены з Ліды, — ён зроблены з місійнага крыжа 1937 года, які быў сведкам падзеяў 1943 года. Тады фашыстамі былі арыштаваны і расстраляныя з дзевяццю іншымі святарамі ксяндзы з Ліды — Вінцэнт Лабан і Люцыян Мрачкоўскі. Мінскім вернікам пашчасціла несці гэты сімвалічны крыж падчас крыжовага шляху ў Вялікім посце 2007 года на Кальварыйскіх могілках. З дапамогаю біскупа Антонія Дзям’янкі гэты крыж трапіў у Мар’іну Горку, а сям’я Сурмачэўскіх з Мінска аплаціла выдаткі па яго рэстаўрацыі.
Анку
Паходжанне
Вобраз Анку часцяком сустракаецца ў казках і паданнях брэтонцаў, валійцаў і корнуальцаў, а таксама ў суседняй Нармандыі. Верагодна, трапіў у сярэднявечны фальклор з міфалогіі старажытных брытаў.
Вобраз
Анку не з'яўляецца самой смерцю або богам смерці, а толькі яе ўвасабленнем. Вобраз Анку адлюстраваны ў архітэктуры. Знешне выглядае як шкілет, апрануты ў доўгі чорны плашч і капялюш з шырокімі палямі. У руках трымае касу з вілкамі з процілеглага боку. Найчасцей Анку перамяшчаецца на возе ў суправаджэнні двух служак. У сучасных апавяданнях можа сядзець у аўтамабілі.
Паводле легенды, Анку быў жорсткім і самалюбным панам, які аднойчы памылкова выклікаў на спаборніцтва саму смерць, за што быў ёю пакараны. Выпадковая сустрэча з Анку лічыцца прыкметай няшчасця. Тыя, хто вырашаюць пакпіць з яго, паміраюць пры загадкавых абставінах.
1998 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1998 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Ліпаване
Ліпаване (Філіпаўцы, Філіпоны, Дунакі, Lipoveni) — стараверы папоўскага кірунку і этнаграфічная група рускіх.
У цяперашні час большасць ліпаван пражывае ў Румыніі (паўночна-заходняя Дабруджа, жудзецы Баташані, Сучава, Ясы, Васлуй, Нямц, Бакэў, Галац, Брэіла і, галоўным чынам, у Тулчы), на Украіне (Вылкавэ і ваколіцы), у Малдове і часткова ў Балгарыі.
У цяперашні час ліпаван налічваецца 37 тыс. чалавек па афіцыйных дадзеных і 100 тыс. па неафіцыйных. У 1990 у Бухарэсце была заснавана «Абшчына рускіх-ліпаван», якая выдае газету «Зори-Zorile» і часопіс «Китеж-град».
Рудня (Дзяржынскі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
Дыяльская кампанія (2006—2007)
Кампанія ў правінцыі Дыяла 2006—2007 гадоў уяўляла сабой серыю аперацый, праведзеных кааліцыйнымі сіламі супраць іракскіх паўстанцаў, а таксама шэраг партызанскіх нападаў на сілы бяспекі з мэтай устанаўлення кантролю над гэтай мухафазай.
Баньярыя
Бан'ярыя (Bagnaria) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 658 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 27050. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Камчадалы
Камчадалы — этнаграфічная група рускіх, даўняе насельніцтва сучаснай тэрыторыі Камчацкага края, якое ўтварылася ў выніку этнічных кантактаў нешматлікіх рускіх перасяленцаў з прадстаўнікамі абарыгенных паўночных этнасаў. У найбольшай ступені на паходжанне і культуру рускіх камчадалаў паўплывалі таксама іцельмены, у меншай ступені таксама каракі, чуванцы. Мова камчадалаў — руская.
Сталае рускае насельніцтва з'явілася да 1730-х гадоў і з прычыны сваёй нешматлікасці ў значнай ступені змяшалася з мясцовым насельніцтвам края, а частка іцельменаў і эвенаў успрыняла рускую мову і культуру і ўвайшла ў склад камчадалаў. Да пачатку XX стагоддзя на Качатцы налічвалася каля 3600 чалавек мясцовага руска-іцельменскага насельніцтва, якое ўяўляла адну этнаграфічную групу з агульнымі рысамі культуры і побыту і рускай мовай зносін.
Вадасховішча
Вадасховішча — штучны вадаём, утвораны, як правіла, у даліне ракі вадападпорнымі будынкамі для назапашвання і захоўвання вады ў мэтах яе выкарыстання ў народнай гаспадарцы.
Вадасховішчы дзеляцца на 2 тыпы: азёрныя і рачныя. Для вадасховішчаў азёрнага тыпу характэрна фарміраванне водных мас, якія істотна адрозніваюцца па сваіх фізічных уласцівасцях ад уласцівасцяў вод прытокаў. Плыні ў гэтых вадасховішчах звязаныя больш за усё з вятрамі. Вадасховішчы рачнога (рэчышчавага) тыпу маюць выцягнутую форму, плыні ў іх, звычайна, сцёкавыя; водная маса па сваіх характарыстыках блізкая рачным водам.
Асноўнымі параметрамі вадасховішча з'яўляюцца аб'ём, плошча паверхні і амплітуда вагання ўзроўняў вады ва ўмовах яго эксплуатацыі.
Стварэнне вадасховішчаў істотна змяняе ландшафт рачных далін, а рэгуляванне імі сцёку пераўтварае натуральны гідралагічны рэжым ракі ў межах падпора. Змены гідралагічнага рэжыму, выкліканыя стварэннем вадасховішчаў, адбываюцца таксама і ў ніжнім б'ефе гідравузлоў, часам на працягу дзясяткаў і нават сотняў кіламетраў. Адмысловае значэнне мае памяншэнне паводак, у выніку чаго пагаршаюцца ўмовы нерасту рыб і вырастання травы на паплавах. Памяншэнне хуткасці плыні выклікае выпадзенне наносаў і заглейванне вадасховішчаў; змяняецца тэмпературны і лёдавы рэжым, у ніжнім б'ефе ўтвараецца палонка, якая не замярзае ўсю зіму.
На вадасховішчах вышыня ветравых хваль большая, чым на рэках (да 3 м і больш).
Гідрабіялагічны рэжым вадасховішчаў істотна адрозніваецца ад рэжыму рэк: біямаса ў вадасховішчы ўтвараецца інтэнсіўней, змяняецца краявідавы склад флоры і фаўны.
Найбуйнейшыя вадасховішчы
Найбуйнейшымі па плошчы паверхні вадасховішчамі свету з'яўляюцца:
Найбуйнейшымі вадасховішчамі па поўным аб'ёме назапашваемай вады з'яўляюцца:
Сахноўка (Паўладарская вобласць)
Сахноўка — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Карабідайскай сельскай акругі. Код КАТА — 556847100.
Беларуская краёвая абарона
Гісторыя
БКА была ўтворана паводле загадаў в.а. генеральнага камісара Беларусі К. фон Готберга і прэзідэнта Беларускай цэнтральнай рады (БЦР) Р. Астроўскага ў лютым-сакавіку 1944. Узначальвала БКА Галоўнае камандаванне на чале з маёрам Ф. Кушалем. Аснову фарміравання складала мабілізаванае мужчынскае насельніцтва 1908-24 г.н. Усяго было мабілізавана каля 25 тыс. чал., з якіх планавалася стварыць 48 батальёнаў па 450-500 чал.
Да сярэдзіны красавіка 1944 было створана 39 пяхотных і 6 сапёрна-будаўнічых батальёнаў, некаторыя з якіх засталіся недаўкамплектаваныя. Афіцэры і падафіцэры БКА праходзілі падрыхтоўку на 3-тыднёвых курсах у Менску, радавыя — на месцах службы.
Галоўнай задачай БКА з'яўлялася барацьба супраць савецкіх партызан, якая праводзілася ў згодзе з паліцэйскімі ўладамі на месцах. Многія са створаных батальёнаў выкарыстоўваліся для аховы складаў, іншых гаспадарчых мэт. Пад уплывам агітацыі партызанаў і падпольшчыкаў, поспехаў Чырвонай Арміі частка вайскоўцаў БКА перайшла са зброяй да партызанаў. У той жа час частка насельніцтва з раёнаў, якія знаходзіліся пад кантролем партызанаў, дабраахвотна ішла служыць у БКА.
Пасля 27 чэрвеня 1944 нямецкі персанал, адказны за сувязь пры БКА, пакінуў Мінск, і рашэнне пра лёс асобных атрадаў БКА паклалася на камандзіраў гэтых атрадаў. Яны паставілі жаўнераў БКА перад выбарам: адступіць разам з немцамі ці застацца дома. Напрыклад, толькі 20 з 700 салдат баранавіцкага атрада БКА вырашылі ісці з немцамі на захад.
Пасля таго, як тэрыторыю Беларусі занялі савецкія войскі, кіраўніцтва БКА перабралася ў Германію, дзе працягвала сваю дзейнасць. Паводле звестак камандзіра БКА Ф. Кушаля, ва Усходняй Прусіі і Польшчы было каля 10 тысяч жаўнераў БКА.
5 кастрычніка 1944 распараджэннем прэзідэнта БЦР Р. Астроўскага вайсковы аддзел БЦР быў рэарганізаваны ў Галоўнае кіраўніцтва вайсковых спраў БЦР (Weissruthenische Zentralrad—Hauptmilitärverwaltung) на чале з К. Езавітавым, які меў ад'ютанта (лейтэнант Яўген Ніканюк). Камандаванне БКА, якое працягвала намінальна дзейнічаць, падпарадкоўвалася Галоўнаму кіраўніцтву вайсковых спраў БЦР. 15 кастрычніка 1944 прэзідэнт БЦР выдаў загад № 3 аб сфарміраванні ў Берліне 1-га кадравага батальёна БКА. Камандны склад батальёна быў наступны: капітан Пётр Касацкі (афіцэрскі курс), капітан Антон Сокал-Кутылоўскі (падафіцэрскі курс), капітан Зміцер Сажыч (вучэбная каманда), старшы лейтэнант Янка Кісель (гаспадарчая і ахоўная каманда), капітан Мікалай Дзямідаў (намеснік камандзіра падафіцэрскага курса), др. Баляслаў Грабінскі (старшы батальённы лекар). Агульнае камандаванне батальёнам ажыццяўляў Ф. Кушаль як кіраўнік БКА, аднак непасрэдна адказным быў часова выконваючы абавязкі камандзіра П. Касацкі (25 лютага 1945 яго змяніў на гэтай пасадзе маёр Сцяпан Шнэк). На пачатку 1945 утворана грэнадзёрская брыгада (1-я беларуская), пазней — 30-я грэнадзёрская дывізія СС (1-я беларуская)), якая ў канцы вайны здаліся ў палон да амерыканцам . Пасля вайны значная частка жаўнераў і афіцэраў БКА апынулася ў эміграцыі.
Прысяга жаўнера Беларускай краёвай абароны
ПАСТАНОВА №13 ПРЭЗЫДЭНТА БЕЛАРУСКАЙ ЦЭНТРАЛЬНАЙ РАДЫ, Г. МЕНСК, 19 САКАВІКА 1944 Г.
1. Дзеля прывядзеньня стральцоў Беларускай Краёвай Абароны да прысягі вызначаю назаўсёды дзень 25 Сакавіка — Вялікі Дзень абвешчаньня незалежнасьці Беларусі.
2. У бягучым годзе ўрачысты акт прыняцьця прысягі на вернасьць і адданасьць Радзіме вызначаю 26 сакавіка.
3. Прыняцьцю прысягі падлягаюць усе афіцэры, падафіцэры і стральцы Беларускай Краёвай Абароны.
4. У акруговых гарадох прысягу прыймаюць намесьнікі Беларускай Цэнтральнай Рады, у паветах — батальённыя камандзіры Беларускай Краёвай Абароны.
5. Акт прысягі пацьвярджаецца ўласнаручнымі подпісамі стральцоў і афіцэраў. Дадаецца тэкст прысягі.
Р. Астроўскі Прэзыдэнт Беларускай Цэнтральнай Рады
ТЕКСТ ПРЫСЯГІ
Я, жаўнер Беларускай Краёвай Абароны, прысягаю на Ўсемагутнага Бога і жаўнерскі гонар, што буду верна служыць свайму беларускаму народу, сумленна і прыкладна выконваць усе загады сваіх камандзіраў і начальнікаў.
Я прысягаю, што не выпушчу з рук зброі да тых пор, пакуль ня будзе ўстаноўлены поўны спакой і бясьпека ў нашых сёлах і гарадох, пакуль ня будзе зьнішчаны на нашай зямлі апошні вораг беларускага народу.
Я прысягаю, што хутчэй аддам сваё жыцьцё, чымся дапушчу, каб мая жонка і дзеці, бацькі і сёстры і ўвесь беларускі народ зноў цярпелі бальшавіцкі зьдзек і няволю.
Калі-ж з сваей слабасьці ці злога намеру я парушу гэту прысягу, то няхай пакарае мяне Бог ганебнай сьмерцю здрадніка свайго народу і бацькаўшчыны.
Ангіяспазм
Ангіяспа́зм — хваравітая з'ява, якая складаецца ў звужэнні дробных артерый та капіляраў; абумоўлена засмучэннямі нервовай рэгуляцыі краваносных сасудаў.
Этыялогія
Ангіяспазм бывае пры гіпертанічнай хваробе, таксама пры эмацыйным напружанні, пры моцных болевых раздражненнях (т. зв.<tt> </tt><tt>рэфлекторны ангіяспазм</tt>).
У асноўным ангіяспазм узнікае перыядычна, доўжыцца ад некалькіх хвілін да некалькіх дзён. Часам ён можа прывесці да інсульту і інфаркту міякарда.
Лячэнне
Лячэнне ангіяспазму накіравана на ліквідацыю асноўнага захворвання; пры гэтым з поспехам прымяняюцца сасудапашыральныя прэпараты (нітрагліцэрын, валідол і інш.) і болесуцішальныя сродкі.
NGC 6006
NGC 6006 (іншыя абазначэнні — MK 862, ZWG 78.93, NPM1G +12.0445, PGC 56295) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Змяя.
Dolichomitus imperator
Dolichomitus imperator — від наезнікаў сямейства.
Апісанне
Адзін з самых буйных наезнікаў, якія жывуць на тэрыторыі Еўропы. Дасягае даўжыні 30 мм. Афарбоўка чорная з белымі плямамі, ногі чырвоныя. У самак доўгі яйцаклад, які перавышае даўжыню цела.
Біялогія
Лічынкі паразітуюць на лічынках і. Самкі валодаюць здольнасцю адшукваць змешчаных глыбока ў драўніне (да 40 мм) лічынак жукоў. Затым з дапамогай доўгага яйцаклада яна свідруе драўніну і адкладае яйцы на лічынках.
Гарошак мышыны
Гаро́шак мышыны (Vicia cracca) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 1,5 м з доўгім карэнішчам, голая або крыху апушаная. Сцябло рабрыстае, звычайна галінастае, чапляецца. Лісце чаргуецца па даўжыні сцябла, апушанае, перыстае, складаецца з 6—10 пар лісткоў. Галоўная вось ліста пераходзіць на канцы ў галінасты вусік. Лісткі суцэльныя, з гладкім краем, апушаныя, даўжынёй 1,5—3 см, часам шараватыя ад валаскоў. Прылісткі даўжынёй да 1,5 (да 1 ) см. Кветкі з пяццю пялёсткамі, фіялетава-сінія, ліловыя, фіялетавыя, вельмі рэдка — белыя , у густых гронках. Плод — голы, падоўжаны струк.
Распаўсюджанне і экалогія
Гарошак мышыны распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы і ўмераных і трапічных (В’етнам ) абласцей Азіі. Заносны від у Паўночнай Амерыцы. Святлолюбівая расліна, мезафіт, мезатроф, эўтроф. Расце на сухіх лугах, узлесках і палянах, нізінных балотах, у зрэджаных лясах і хмызняках, па берагах вадаёмаў, на аблогах, пустках, у садах, парках і агародах, каля дарог. Цвіце на працягу ўсяго лета.
Гаспадарчае значэнне
Кармавая і лекавая расліна. Пустазелле, якое засмечвае пасевы.
Арцемій Маісеевіч Любовіч
Арце́мій (Арцё́м) Маісе́евіч Любо́віч (,, Валынская губерня — , ) — савецкі дзяржаўны дзеяч, удзельнік рэвалюцыйнага руху, наркам пошт і тэлеграфа РСФСР і СССР, намеснік старшыні СНК Беларускай ССР (1935—1937).
Член УКП(б) з сакавіка 1917 года.
Біяграфія
Сын будаўнічага дзесятніка (мяшчаніна). У 1894 годзе скончыў двукласнае гарадское вучылішча ў Жытоміры. Дэлегат VII, X, XV з’ездаў партыі.
Арыштаваны 5 ліпеня 1937 года.
Асуджаны 28 чэрвеня 1938 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР да вышэйшай меры пакарання. Абвінавачванне: артыкулы 69, 79, 76 (удзел у антысавецкіх правых арганізацыях, шкодніцтва ў прамысловасці і сельскай гаспадарцы). Расстраляны ў той жа дзень, пахаваны ў Мінску. Рэабілітаваны 29 лютага 1956 года ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР.
Памяць
18 красавіка 2013 года ў Жытоміры на будынку гарадской гімназіі № 3 (былым гарадскім вучылішчы) адкрыта мемарыяльная дошка А. М. Любовічу.
Палякі (этнаграфічная група рускіх)
Палякі — этнаграфічная група рускіх, расселеная пасля 1763 на Алтаі па рацэ Рака Уба і часткова ў Забайкаллі.
Палякі былі нашчадкамі рускіх старавераў з Калужскай, Тульскай, Разанскай, Арлоўскай губерніяў, якія перасялілася спачатку ў Рэч Паспалітую (у раёнах Старадуба, Веткі, Дабранкі, Гомеля, Дарогабужа), а адтуль у канцы XVII стагоддзя пераселеных у адміністрацыйным парадку ў Сібір. Палякі на працягу двух стагоддзяў гадоў падтрымлівалі толькі ўнутрысямейныя шлюбныя сувязі, пазбягаючы ўступаць у шлюб з прадстаўнікамі іншых сібірскіх этнасаў.
Беларускае навуковае таварыства (1942)
Беларускае навуковае таварыства (БНТ) існавала з чэрвеня 1942 да канца 1943 ў Менску, было створана нямецкімі акупацыйнымі ўладамі з дапамогай некаторых беларускіх дзеячаў.
«Ганаровым прэзідэнтам» таварыства стаў генеральны камісар Беларусі В. Кубэ. У склад прэзідыума БНТ ўваходзілі І. Ермачэнка (старшыня), В. Іваноўскі, Ф. Юрда (намеснікі), Г. Касяк (вучоны сакратар), члены таварыства А. Адамовіч, П. Свірыд і інш.
У чэрвені 1943 зноў аб'яўлена аб адкрыцці БНТ. Яго прэзідэнтам стаў В. Іваноўскі, намеснікамі — Лыноўскі і Масевіч. Усе члены таварыства назначаліся ці зацвярджаліся В. Кубэ. Пад пагрозай рэпрэсій нямецкія акупацыйныя ўлады сагналі на ўстаноўчы сход таварыства некаторых навуковых работнікаў, якіх ім удалося выявіць у Мінску. У сваіх выступленнях кіраўнік 1-га аддзела Генеральнага камісарыята Беларусі Баўэр і прэзідэнт БНТ Іваноўскі патрабавалі ад беларускіх вучоных распрацоўваць навуковыя тэмы зыходзячы з задач ваеннага часу. Пасля забойства Іваноўскага БНТ перастала існаваць у канцы 1943.
Аркадзь Аляксандравіч Барэйка
Аркадзь Аляксандравіч Барэйка (, в. Дуброўкі, Полацкі павет, Віцебская губерня, Расійская імперыя, зараз в. Дубраўка, Полацкі раён, Віцебская вобласць, Рэспубліка Беларусь — , г. Масква, СССР) — савецкі военачальнік, генерал-маёр (1941). Герой Савецкага Саюза (15 студзеня 1944 года)
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Дуброўкі, цяпер Полацкі раён Віцебскай вобласці, у сялянскай сям’і. Адукацыя пачатковая.
З 1917 года — служыў у царскай арміі. Ваяваў на Румынскім фронце ў перыяд Першай сусветнай вайны.
У РСЧА з чэрвеня 1918 года. У гады Грамадзянскай вайны А. А. Барэйка праходзіў службу чырвонаармейцам у запасным батальёне горада Віцебска. У сакавіку 1919 года быў накіраваны на вучобу на 1-я Віцебскія пяхотныя камандныя курсы. Па іх заканчэнні з чэрвеня таго ж года камандаваў узводам курсантаў на Віцебскіх, затым на Смаленскіх курсах. Са жніўня А. А. Барэйка камандзір роты 1-га асобнага стралковага батальёна Паўднёвага фронту. На гэтых пасадах ўдзельнічаў у баях на Паўднёвым фронце супраць войскаў генерала А. І. Дзянікіна. З лютага 1920 года праходзіў службу ў 15-м запасным стралковым палку Заходняга фронту у горадзе Дарагабуж, памочнік камандзіра роты, камандзір узвода, памочнік загадчыка зброяй палка.
Пасля вайны 15-ы запасной стралковы полк быў перайменаваны ў 163-ы стралковы полк у складзе 53-й асобнай запасной стралковай брыгады, дзе А. А. Барэйка служыў камандзірам роты. З кастрычніка 1921 года — слухач Вышэйшай тактыка-стралковай школы камсаставу РСЧА імя III Камінтэрна, пасля заканчэння з лістапада 1922 года камандзір узвода 31-х Смаленскіх камандных курсаў, са жніўня 1923 года — начальнік кулямётнай каманды гэтых курсаў. З мая 1924 года камандзір роты, затым камандзір батальёна 15-га стралковага палка Беларускай ваеннай акругі З сакавіка 1931 года ў той жа акрузе А. А. Барэйка выконваў пасаду памочніка камандзіра 10-га стралковага палка па гаспадарчай частцы, з лістапада — начальнік ваенна-гаспадарчага забеспячэння 4-й стралковай дывізіі. З сакавіка 1936 года камандзір 150-га стралковага палка 50-й стралковай дывізіі Беларускай ваеннай акругі ў горадзе Полацку, на гэтай пасадзе ўдзельнічаў у паходзе Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь ў 1939 годзе, у Савецка-фінскай вайне ў 1940 годзе.
З верасня 1940 года — намеснік камандзіра 50-й стралковай дывізіі Заходняй асобай ваеннай акругі.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ў той жа пасадзе. Са жніўня 1941 года камандзір 50-й стралковай дывізіі. Удзельнічаў у прыгранічнай бітве на Заходнім фронце, затым у Смаленскай бітве. 12 кастрычніка 1941 года А. А. Барэйку было прысвоена чарговае званне генерал-маёр. З чэрвеня 1942 года А. А. Барэйка — камандзір 324-й а са жніўня — 11-й гвардзейскай стралковых дывізій. У лістападзе ён быў прызначаны камандзірам 9-га гвардзейскага стралковага корпуса. У ліпені 1943 года корпус у складзе 61-й арміі ўдзельнічаў у Арлоўскай аперацыі. А. А. Барэйка ўмела арганізаваў прарыў абароны праціўніка і адлюстраванне контрудару, паспяхова камандаваў часткамі корпуса пры фарсіраванні рэк Дзясна і Сноў, авалоданні горадам Чарнігаў. У ходзе бітвы за Дняпро А. А. Барэйка 27-28 верасня ўмела кіраваў корпусам пры фарсіраванні ракі ў раёне пасёлка гарадскога тыпу Любеч, населеных пунктаў Мысы і Няданчычы, пры захопе і ўтрыманні плацдарма на правым беразе ракі Дняпро. Нягледзячы на неаднаразовыя атакі праўзыходных сіл праціўніка, ўтрымаў захоплены мяжу, асабіста праявіўшы мужнасць і стойкасць, за што яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. З лютага 1944 года А. А. Барэйка знаходзіўся на лячэнні ў ваенна-клінічным санаторыі «Архангельскае». У красавіку быў адкамандзіраваны на вучобу ў Вышэйшую ваенную акадэмію імя К. Е. Варашылава, пасля заканчэння якой 7 красавіка 1945 года прыняў камандаванне 16-м гвардзейскім стралковым корпусам, які ў складзе 11-й гвардзейскай арміі 3-га Беларускага фронту ўдзельнічаў на заключным этапе ва Усходне-Прускай аперацыі.
Пасля вайны з сакавіка 1946 года быў намеснікам камандуючага 11-й гвардзейскай арміяй у Прыбалтыйскай ваеннай акрузе. З мая 1949 года камендант горада Вена у складзе Цэнтральнай групы войскаў. Са жніўня 1953 года ў запасе.
Балота Мох
Балота Мох — гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння, створаны ў 1981 годзе, каб зберагчы ў натуральным стане тарфяны масіў Балота Мох, які рэгулюе водны рэжым прылеглай тэрыторыі і азёр Абстэрна, Важа, Набіста, Укля.
Апісанне
Заказнік размешчаны ва ўсходняй частцы Полацкай нізіны ў складзе Дзісенскага геабатанічнага раёна Заходне-Дзвінскай акругі падзоны дубова-цемнахвойных лясоў. Ён знаходзіцца на тэрыторыі Перабродскага сельсавета Мёрскага раёна.
Гідралогія
З поўдня на поўнач заказнік перасякае р. Галчыцы, якая ўпадае (на тэрыторыі заказніка) у р. Хараброўка (Вята).
Флора
У заказніку пераважаюць хваёва-кусцікава-сфагнавыя, кусцікава-сфагнавыя згуртаванні з дамешкамі бярозы, елкі, асіны і інш. Тарфяны масіў прадстаўлены верхавымі і пераходнымі відамі тарфоў і займае 86 % агульнай плошчы.
У флоры трапляецца рэдкі ахоўны від — (адзінае месца ў Беларусі), якая пладаносіць. Сярод іншых рэдкіх відаў, ,.
З ягадных культур сустракаюцца, , ,.
Выкарыстанне
Заказнік — аб'ект экалагічнага турызму. Побач з заказнікам знаходзяцца драўляны касцёл Святога Георгія, царква, захаваліся рэшткі старадаўніх сядзібаў.
Рознае
Бліжэйшы населены пункт — в. Пераброддзе Мёрскага раёна.
Кашалёва (Буда-Кашалёўскі раён)
Кашалёва (, Кошелёво) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Кашалёўскага сельсавета.
Паблізу ёсць паклады гліны.
Размяшчэнне
У 4 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 52 км ад Гомеля. Прыкладна за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі працякае рака Ліпа.
Транспартная сетка
Аўтамабільная дарога Чачэрск — Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з доўгай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай з двух бакоў драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўленае археолагамі гарадзішча (за 0,5 км на поўнач ад вёскі) сведчыць пра засяленне тэрыторыі гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XV стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага, уласнасць казны. У 1503 і 1508 гадах згадваецца ў грамаце пра перамір'е ў перапісцы Васіля III і Жыгімонта I па пытаннях памежных канфліктаў паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім княствам Літоўскім. У 1560 годзе 12 дымоў, 4 службы, пустаўшчыны Хлусоўская, Пашкоўская, Гваздоўская, Дзербінская. У 1640-х гадах па інвентары Гомельскага староства ў Кашалёва 12 дымоў, 4 службы, 16 валоў, 13 коней, Свята-Міхайлаўская царква. У 1765 годзе — маёнтак, валоданне Вышынскага, цэнтр староства, якое аб'ядноўвала 4 вёскі з 72 дварамі.
22 кастрычніка 1919 года створаны Кашалёўскі валасны рэўкам. З 20 жніўня 1924 года цэнтр Кашалёўскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.
У 1930 годзе арганізавана 2 калгасы, працавалі 3 ветракі, гамарня, 2 конныя крупарушкі, нафтавы млын, народная хата.