cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ігар Анатольевіч Плышэўскі
Санкцыі ЕС, ЗША і іншых краін
31 жніўня 2020 года Плышэўскі быў уключаны ў спіс асобаў, на якіх накладзена бестэрміновая забарона на ўезд у Латвію, пяцігадовая забарона на ўезд у Эстонію і забарона на ўезд у Літву ў сувязі з тым, што «сваімі дзеяннямі ён арганізаваў і падтрымаў фальсіфікацыю прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня і наступнае гвалтоўнае задушэнне мірных пратэстаў».
2 кастрычніка 2020 года Плышэўскі трапіў у Чорны спіс Еўрасаюза. Пры абгрунтаванні ўвядзення санкцый было адзначана, што Плышэўскі як член ЦВК нясе адказнасць за парушэнне правілаў выбарчага працэсу падчас прэзідэнцкіх выбараў 2020 года: невыкананне асноўных міжнародных стандартаў справядлівасці ды празрыстасці і фальсіфікацыю іх вынікаў. Разам з калегамі па ЦВК Плышэўскі, у прыватнасці, на фальшывых падставах арганізаваў нядопуск некаторых кандыдатаў ад апазіцыі і ўвёў непрапарцыйныя абмежаванні для назіральнікаў на выбарчых участках, а таксама забяспечыў прадузяты склад выбарчых камісій, якія знаходзіліся пад наглядам ЦВК. 20 лістапада да санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя і Украіна. Акрамя таго, Плышэўскага ў свае санкцыйныя спісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада , Швейцарыя.
21 чэрвеня 2021 года Плышэўскі таксама быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.
Сяргей Мікалаевіч Хаменка
Сяргей Мікалаевіч Хаменка (нар., Ясінаватая, Данецкая вобласць, УССР, СССР) — беларускі ваеннакамандуючы і дзяржаўны дзеяч. Міністр юстыцыі Рэспублікі Беларусь з 2021 года, экс-намеснік міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь. Генерал-маёр (2014).
Біяграфія
Пасля заканчэння школы паступіў у Арджанікідзаўскае вышэйшае ваеннае каманднае Чырванасцяжнае вучылішча імя С. М. Кірава МУС СССР, якое скончыў у 1987 годзе з адзнакай.
Праходзіў службу на розных камандных пасадах ва ўнутраных войсках МУС СССР і МУС Рэспублікі Беларусь. Са жніўня 1987 па чэрвень 1993 года — камандзір стралковага ўзвода 490-га канвойнага палка, камандзір патрульнага ўзвода, намеснік камандзіра патрульнай роты, камандзір роты, начальнік штаба — намеснік камандзіра патрульнага батальёна 7-га спецыяльнага матарызаванага палка міліцыі ўпраўлення ўнутраных войск МУС СССР па Сярэдняй Азіі і Казахстане.
Са жніўня 1994 па чэрвень 1997 года вучыўся на факультэце памежных і ўнутраных войск Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ (Расія), які скончыў з залатым медалём.
У 1997—2007 гадах служыў на пасадах камандзіра стралковага батальёна, намесніка камандзіра — начальніка штаба, першага намесніка камандзіра і камандзіра воінскай часці 5448 унутраных войск МУС Беларусі. Затым — намеснік камандзіра батальёна па баявой падрыхтоўцы воінскай часці 3403 унутраных войск МУС Беларусі.
Са жніўня 2007 па чэрвень 2009 года быў студэнтам факультэта генеральнага штаба ўзброеных сіл Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.
З 2009 года займаў пасаду першага намесніка начальніка штаба ўнутраных войскаў, затым — першага намесніка камандуючага ўнутранымі войскамі — начальніка штаба. 30 чэрвеня 2014 года Сяргею Хаменку прысвоена воінскае званне генерал-маёра.
24 снежня 2019 года прызначаны намеснікам Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
18 кастрычніка 2021 года вызвалены ад пасады намесніка Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь і звольнены ў запас па ўзросце. Аданачасова ён быў прызначаны Міністрам юстыцыі Рэспублікі Беларусь з прысваеннем першага класа дзяржаўнага служачага.
Жанаты, выхоўвае дачку.
Грамадская дзейнасць
Тройчы выбіраўся дэпутатам Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў XXIV, XXV і XXVI скліканняў. 8 кастрычніка 2020 года абраны старшынёй Беларускай асацыяцыі міні-футбола.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, медалямі «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку», «За бездакорную службу» I (2012), II і III (2002) ступеняў , іншымі медалямі і нагруднымі знакамі.
Міжнародныя санкцыі
31 жніўня 2020 года Хаменка быў уключаны ў спіс асоб, на якіх накладзена бестэрміновая забарона на ўезд у Латвію, пяцігадовая забарона на ўезд у Эстонію і забарона на ўезд у Літву ў сувязі з тым, што «сваімі дзеяннямі ён арганізаваў і падтрымаў фальсіфікацыю прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня і наступнае гвалтоўнае задушэнне мірных пратэстаў».
2 кастрычніка 2020 года Хаменка быў уключаны ў Чорны спіс Еўрасаюза. Савет Еўрапейскага саюза адзначыў, што Хаменка як намеснік міністра ўнутраных спраў адказвае за кампанію рэпрэсій і запалохвання, якую праводзіць МУС пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, у прыватнасці адвольныя арышты і жорсткае абыходжанне, у тым ліку катаванні, мірных дэманстрантаў, а таксама запалохванне і гвалт у дачыненні да журналістаў. 20 лістапада да кастрычніцкага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя і Украіна. Акрамя таго, Хаменку ў свае санкцыйныя спісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада і Швейцарыя.
Піпенберг (сядзіба)
Піпенберг — сядзіба, якая існавала ў канцы XVIII—XIX стст. на ўскраіне Магілёва.
Гісторыя
Належала беларускаму генерал-губернатару Пятру Багданавічу Пасеку (1736—1804). Пасек меў пазашлюбнага сына (1779—1825), якога пяшчотна ў дзяцінстве называлі «Піпінка»  — ад гэтага імя ўтворана назва сядзібы. Да яго ж, як адзінага сына Пятра Багданавіча, сядзіба перайшла па спадчыне. Затым яна была купленая Янчыным, які пазней падараваў сядзібу для галоўнай штаб-кватэры расійскай арміі.
1 студзеня 1865 г. на дачы Піпенберг адкрыта Магілёўская жаночая (Марыінская) гімназія з невялікім пансіёнам на 30 дзяўчынак. У 1872 г. гімназія набыла аднапавярховы мураваны будынак па Дняпроўскім праспекце ў Магілёве.
Архітэктура
Сядзіба не збераглася. Уцалелі рэшткі падмуркаў, часткова збярогся парк.
Матрона Іванаўна Кузьменка
Матрона Іванаўна Кузьме́нка (, в. Краснаяр, Стэрлітамакскі раён, Башкартастан — ) — беларуская актрыса, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1955).
Біяграфія
Скончыла ў 1936 годзе Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва ў Маскве. Працавала ў тэатрах Фрунзэ, Ташкента, Валгаграда, Масквы, Вільнюса. У 1950—1976 гадах у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі. У 1978—1993 гадах выкладала ў Мінскім інстытуце культуры.
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.
Сям’я
У шлюбе з акцёрам Рыгорам Качатковым (1904—1968) мела дачку Наталлю Качаткову (нар. 1948), таксама актрысу.
Бржэціслаў I
Бржэціслаў I (Břetislav I.; нарадзіўся паміж 1002 і 1005 — ) — чэшскі князь з 1034 года з дынастыі Пржэмысловічаў. Сын чэшскага князя Ольдржыха (Удальрыха).
Біяграфія
Бржэціслаў I вёў актыўную знешнюю палітыку, ваяваў супраць Польшчы і Венгрыі. Яшчэ ў кіраванне бацькі атрымаў Заходнюю Маравію (1029 год).
У паходзе 1030 года на Венгрыю германскага імператара падтрымлівалі чэшскія войскі пад правадырствам Бржэціслава.
У 1035 годзе Бржэціслаў дапамог імператару Конраду II у яго вайне супраць люцічаў.
Карыстаючыся беспарадкамі ў Польшчы пасля смерці Мешка II і зменай улады ў Германіі, Бржэціслаў напаў на Польшчу і захапіў Познань, разрабаваў Кракаў і Гнезна. Многіх палякаў забралі ў палон. На зваротным шляху ён заваяваў частку Сілезіі ўключаючы Уроцлаў. Насустрач арміі германскага караля Генрыха III, якая павінна была пакараць за гэты набег, Бржэціслаў паслаў у якасці закладніка свайго сына з абяцаннем самому прыбыць для прынясення прысягі. Германскі кароль Генрых III, які асцерагаўся ўзмацнення Бржэціслава, пачаў вайну супраць князя, які парушыў слова. Уварваўшыся ў 1040 годзе ў Багемію дзвюма арміямі, ён быў вымушаны адступіць пасля паражэння ў Багемскім лесе, бо Бржэціслаў атрымаў падмацаванне ад венграў.
У 1042 годзе Бржэціслаў удзельнічаў у паходзе Генрыха III у Венгрыю супраць Абу Шамуэля. Паход скончыўся не вельмі паспяхова.
У 1044 годзе Бржэціслаў ізноў удзельнічае ў паходзе германскага караля ў Венгрыю. Гэтым разам Аба Шамуэль быў разбіты ўшчэнт, пасаджаны ў турму і затым пакараны смерцю.
У Польшчы ўмацаваў сваю ўладу Казімір I, прэтэнзіі якога на Сілезію германскі імператар спачатку адхіліў. Але паколькі Казімір, як сваяк Яраслава Мудрага і караля Андрэя Венгерскага быў у стане дамагчыся яе сілай, імператар у 1054 годзе загадаў князю Бржэціславу вярнуць Казіміру Брэслау і іншыя гарады Сілезіі за 500 марак срэбрам і 30 марак золатам штогадовай даніны, каб усталяваць паміж краінамі працяглы мір.
У 1055 годзе Бржэціслаў памёр у Хрудзіме падчас падрыхтоўкі да ўварвання ў Венгрыю. Пасля смерці Бржэціслава яго старэйшаму сыну Спытыгневу імператарам была падаравана ў лен Баварыя.
Шлюб і дзеці
Бржэціслаў ажаніўся з сястрой маркграфа Швейнфурта Атона Белага Юдзіф (пам. 1058). Дзяўчына была выкрадзена Бржэціславам з баварскага манастыра, які стаіць на рацэ Майн.
Майскае (Жлобінскі раён)
Ма́йскае (, Майское), да 1924 года — Шапілава  — аграгарадок у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Майскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Жлобін, за 91 км ад Гомеля, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Хальч.
Біжагош
Астравы Біжаго́ш (Bijagós Archipelago, Bissagos Islands) — архіпелаг нізінных астравоў у Атлантычным акіяне каля заходняга ўзбярэжжа Афрыкі, тэрыторыя Гвінеі-Бісау.
У склад архіпелага ўваходзяць каля 60 астравоў агульнай плошчай каля 1600 км², размешчаныя ў часткова залітай вадой дэльце ракі Жэба. Сучасныя астравы з'яўляюцца найбольш узвышанымі часткамі дэльты. На астравах мангравыя лясы. Развіты збор пладоў дзікарослых какосавых і маслічных пальмаў, рыбалоўства, вырошчванне рысу.
Асноўны порт — Балама, размешчаны на востраве Балама.
Гісторыя Марока
Гісторыя Марока, як гісторыя людзей на гэтай тэрыторыі, налічвае каля мільёна гадоў. Сучасны чалавек разумны (Homo Sapiens) прыйшоў сюды не пазней за 145.000 гадоў таму. Першыя археалагічныя доказы таго, што мясцовыя людзі былі паляўнічымі-збіральнікамі, рыбаловамі адносяцца да 6га тыс. да н. э.. Сучасныя берберы маглі пайсці ад каспійскай культуры (пачынае развівацца з 8000 г. да н. э.).
З 664 года пачынаецца арабскае заваяванне Магрыба. Берберы спачатку люта супраціўляліся, але ў рэшце рэшт знайшлі блізасць ў ісламскай юрыдычнай школе, якая гарантавала ім роўнасць з арабамі. З іншага боку, харыджыты патрабавалі большай самастойнасці, і таму каля 740 г. н. э. пачалося паўстанне, якое спачатку было задушана войскамі Амеядаў і Абасідаў. Каля 800 года ў Магрыбе ўжо існавалі тры вялікія дзяржавы.
Агульныя племянныя групы бербераў у гэты час - гэта аседлыя земляробцы масмуды, адціснутыя ўглыб кантынета занаты і сангаты, якія жылі ў сярэднеатласкіх гарах, на поўдні краіны і нават на ўсходзе сучаснага Алжыра. Яны складалі важную апору для ўзыходжання Фацімідскага халіфата. Арабская мова, на якой раней размаўлялі толькі гарадскія эліты і пры двары, цяпер ужо ўсё больш і больш уплывае на берберскія мовы. У гэты час адбываецца канчатковае выцясненне хрысціянства ісламам.
Альмаравіды - гэта дынастыя бербераў, якая аб'яднала племяны саюз сангатаў у Заходняй Сахары. Імі была захоплена большая частка Заходняй Афрыкі, Пірэнейскі паўвостраў (да 1147 г.). Потым іх змянілі альмахады, панаванне якіх працягвалася да 1269 г..
Марока атрымала незалежнасць ад Францыі і Іспаніі ў 1956 годзе, пасля чаго пераважная большасць з каля 250 000 яўрэяў пакінула краіну. З 1975 года Марока акупіравала Заходнюю Сахару. З паступовай дэмакратызацыяй левая апазіцыя атрымала перамогу ў парламенцкіх выбарах у лістападзе 1997 г.. Правацэнтрысцкая кааліцыя пачала кіраваць краінай з 2002 года. Ісламісцкая партыя атрымала 107 месцаў з 395 месцаў у 2011 годзе, што зрабіла яе самай моцнай палітычнай сілай краіны.
Старажытны час
Старажытнае насельніцтва Марока — плямёны бербераў. У XII ст. да н.э. міжземнаморскае ўзбярэжжа Марока каланізавана фінікійцамі, з III ст. да н.э. падпарадкоўвалася Карфагену. Пасля яго разбурэння рымлянамі (146 г. да н.э.) Марока знаходзілася пад іх уплывам, каля 42 г. н.э. паўночная частка краіны ўвайшла ў склад Рымскай імперыі як правінцыя Маўрэтанія Тынгітанская. У 429 г. узбярэжжа Марока заваявалі вандалы, у 533 г. — Візантыя.
Сярэднія вякі
У 682 г. Марока заваявалі арабы, якія аказалі вялікі ўплыў на жыццё насельніцтва краіны: усё яно, за выключэннем яўрэяў, перайшло ў іслам, арабская мова стала дзяржаўнай. У канцы VIII ст. Марока аддзялілася ад Арабскага халіфата, тут замацавалася арабская дынастыя Ідрысідаў (789—926 гг.). Пазней правілі розныя дынастыі арабскага і берберскага паходжання, з якіх найбольш магутнымі былі Альмаравіды (1050—1147 гг.) і Альмахады (1147—1269 гг.). Пры Альмахадах Марока было цэнтрам вялікай дзяржавы, якая ўключала тэрыторыю сучасных Алжыра, Туніса, Лівіі, значная частка Іспаніі і Партугаліі. Пасля яе распаду пачаўся доўгі перыяд міжусобіц і войнаў паміж берберамі і арабамі. Адначасова разгарнулася еўрапейская экспансія. У 1415 г. Партугалія захапіла г. Сеўта. Паступова Партугалія і Іспанія ўстанавілі кантроль над узбярэжжам Марока.
Новы час
Адраджэнне Марока пачалося пры 1-й дынастыі Саадзідаў (1554—1660 гг.). У 1578 г. мараканцы нанеслі паражэнне партугальцам і да канца XVII ст. аднавілі сваю ўладу над большай часткай прыбярэжных гарадоў. Кіраванне Ахмеда аль-Мансура (1579—1603 гг.) лічыцца «залатым векам» у гісторыі Марока. У 1660 г. да ўлады прыйшла 2-я дынастыя Саадзідаў, якая дасягнула найбольшай магутнасці пры Ісмаіле (1672—1727 гг.). Пасля яго смерці Марока перажыло працяглыя міжусобіцы і грамадзянскія войны. У XVIII—XIX стст. піраты Марока і іншых «варварскіх дзяржаў» Паўночнай Афрыкі стваралі вялікую небяспеку марскому гандлю ў Міжземнамор’і. Гэта прыцягнула да Марока ўвагу вялікіх еўрапейскіх дзяржаў (Іспаніі, Вялікабрытаніі і Францыі). У 1859—1860 гг. Іспанія захапіла г. Тэтуан. У 1904 г. Вялікабрытанія прызнала Марока сферай французскіх інтарэсаў, а Францыя і Іспанія дамовіліся пра падзел Марока на сферы ўплыву, што выклікала процідзеянне Германіі і прывяло да Мараканскіх крызісаў 1906—1911 гг.
Марока пад уладай Францыі і Іспаніі
У сакавіку 1912 г. Францыя ўстанавіла пратэктарат над Марока, невялікая тэрыторыя на поўначы краіны паводле франка-іспанскага пагаднення (лістапад 1912 г.) адышла пад іспанскі кантроль. Пры гэтым г. Танжэр быў выдзелены ў асобую міжнародную зону, у кіраванні якой апроч Францыі і Іспаніі ўдзельнічалі таксама Вялікабрытанія, Бельгія, Італія, Партугалія, Нідэрланды і ЗША. У 1920 г. правадыр рыфскіх плямён Абд аль-Керым узняў паўстанне супраць іспанцаў і да 1924 г. вызваліў большую частку іспанскага Марока. Паўстанне задушана ў 1926 г. французская арміяй (200 тысяч чалавек) на чале з маршалам Анры Петэнам. Пасля паражэння Францыі ў пачатку 2-й сусветнай вайны (1940 г.) Французскае Марока перайшло пад уладу калабарацыянісцкага ўрада «Вішы» і фактычна ператварылася ў сыравінную базу і стратэгічны плацдарм Германіі і яе саюзнікаў па «восі». У лістападзе 1942 г. у Паўночнай Афрыцы высадзіліся англа-амерыканскія войскі, якія выгналі з Марока нямецкіх і італьянскіх акупантаў. Адначасова ў краіне ўзмацніўся нацыянальна-вызваленчы рух, у 1943 г. узніклі партыя «Ісцікляль» («Незалежнасць») і Камуністычная партыя Марока, якія адыгрывалі важную ролю ў барацьбе за незалежнасць. У канцы 1950 г. султан Сідзі Мухамед бен Юсуф запатрабаваў ад Францыі даць яго краіне поўны суверэнітэт, але атрымаў адмову і ў жніўні 1953 г. быў пазбаўлены прастола (зноў атрымаў яго ад французскіх улад у кастрычніку 1955 г. пад уплывам шырокага паўстанцкага руху).
Незалежнасць
2 сакавіка 1956 г. Францыя прызнала незалежнасць Французскага Марока. У красавіку 1956 г. Іспанія перадала Марока сваю частку краіны, але захавала за сабой гарады Мелілья і Сеўта. У 1957 г. у склад Марока вернуты г. Танжэр (дагэтуль міжнародная зона), у 1958 г. — тэрыторыя Тарфая. У жніўні 1957 г. Сідзі Мухамед бен Юсуф абвясціў сябе каралём Марока пад імем Мухамеда V. Пасля яго смерці (люты 1961 г.) каралеўскі прастол заняў яго сын Хасан II (1961—1999 гг.), які ў снежні 1962 г. прыняў першую канстытуцыю Марока і абвясціў краіну канстытуцыйнай манархіяй. Тады ж адбыліся першыя ўсеагульныя выбары. У 1972 г. прынята новая канстытуцыя.
У 1969 годзе Іспанія вярнула Марока горад Іфні на поўдні краіны. 16 кастрычніка 1975 года кароль Хасан ІІ заклікаў усіх неабыякавых мараканцаў без зброі прыйсці на зямлю Заходняй Сахары, якую Марока лічыла сваёй тэрыторыяй і што тады належала Іспаніі. У лістападзе каля 350 тыс. чалавек, сярод якіх былі жанчыны і дзеці, «завіталі» ў Заходнюю Сахару. Гэтая акцыя, якая атрымала назву «Зялёны марш», скончылася для Марока паспяхова: Іспанія пакінула Заходнюю Сахару. Марока адышлі дзве трэці краіны (яшчэ адна трэць дасталася Маўрытаніі). На барацьбу з акупантамі ўзняўся народ Заходняй Сахары (фронт ПОЛІСАРЫО), падтрыманы міжнароднай супольнасцю. Ваенны канфлікт з фронтам ПОЛІСАРЫО у Заходняй Сахары ў 1976—1989 гг. негатыўна паўплываў на эканамічнае становішча Марока. У 1984 г. Марока пакінула Афрыканскі саюз у знак пратэсту па пазіцыі арганізацыі ў адносінах да канфлікту ў Заходняй Сахары.
На ўсеагульным рэферэндуме ў верасні 1997 г. ухвалены папраўкі да Канстытуцыі, паводле якіх створаны дзвюхпалатны парламент, вызначаны функцыі губернатараў, замацаваны палажэнні аб прыхільнасці Марока да дэмакратычных каштоўнасцей. На выбарах у канцы 1997 г. дасягнула поспеху дэмакратычная апазіцыя на чале з Сацыялістычным саюзам народных сіл, лідар якога Абдурахман Юсуфі стаў у лютым 1998 г. прэм’ер-міністрам. Пасля смерці ў жніўні 1999 г. Хасана II каралём Марока стаў Мухамед VI.
Сучасны стан
У верасні 2004 г. у краіне прайшлі парламенцкія выбары. Поспеху на іх дамагліся сацыял-дэмакратычныя і сацыялістычныя партыі (ССНС, Ісцікляль, Партыя прагрэсу і сацыялізму і інш.), а таксама ісламісцкая Партыя справядлівасці і развіцця, якая стала трэцяй па сіле палітычнай арганізацыяй краіны. Фарміраванне новага ўрада было даручана міністру ўнутраных спраў Д. Джэту.
Балама
Балама (Ilha Bolama) — адзін з астравоў архіпелага Біжагош Гвінеі-Бісау, (9-ы па па плошчы, другі па колькасці насельніцтва). На востраве знаходзіцца аднайменны горад, цэнтр рэгіёна Балама. На востраве пражывае каля 10000 жыхароў.
Гісторыя Марока
Сучасны стан
У верасні 2007 г. прайшлі парламенцкія выбары. У парламент прайшлі 20 палітычных партый. Сацыялістычны саюз народных сіл страціў чвэрць сваіх мандатаў і саступіў першае месца партыі «Ісцікляль», лідар якой Абас эль-Фасі быў прызначаны прэм'ер-міністрам краіны.
Балама
Даўжыня вострава складае 22,3 км, шырыня не перавышае 9,2 км. Самы высокі пункт дасягае вышыні 29 м над узроўнем мора (у заходняй частцы вострава). На яго паверхні (65 км) пераважае ландшафт нізіна. Яго раздзеленае ўзбярэжжа (з некалькімі пляжамі) мае агульную даўжыню 70,7 км.
Гісторыя Марока
Сучасны стан
У канцы лютага 2011 г. у Марока пракаціліся акцыі пратэсту і рэвалюцыйныя выступленні, якія прайшлі ў арабскім свеце пад назвай «Арабская весна». Дэманстранты патрабавалі правесці рэформы ў сацыяльнай сферы і абмежаваць паўнамоцтвы караля. У выніку парламент атрымаў больш паўнамоцтваў. У 2011 г. быў праведзены рэферэндум, і ў Канстытуцыю былі ўнесены змены. З гэтага часу кароль можа прызначыць прэм'ер-міністрам толькі прадстаўніка партыі, якая перамагла на парламенцкіх выбарах. У лістападзе 2011 г. прайшлі парламенцкія выбары, перамогу ў якіх атрымала Партыя справядлівасці і развіцця, і якая сфарміравала кааліцыйны ўрад (сумесна з 3 партыямі: Ісцікляль, ССНС і Партыя прагрэсу і сацыялізму). Прэм'ер-міністрам стаў лідар ПСР Абдэліла Бенкіран.
Партыя справядлівасці і развіцця зноў перамагла на парламенцкіх выбарах у 2016 г., але лідару ПСР А. Бенкірану не атрымалася сфарміраваць новы ўрад. 17 сакавіка 2017 г. кароль прызначыў прэм'ер-міністрам Саадэдзін Атмані, які сфарміраваў урад з прадстаўнікоў ПСР, Народнага руха, Канстытуцыйнага саюза, Партыі прагрэса і сацыялізму і ССНС.
Малыя Казловічы
Малы́я Казло́вічы (, Малые Козловичи) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Майскага сельсавета.
Свята-Успенская царква (Магілёў)
Свята-Успенская царква — праваслаўная царква у Магілёве. Існавала ў XVII — пачатку XX стст.
Гісторыя
Пабудаваная ў 1670 г. у стылі барока, на паўднёва-ўсходняй ускраіне непадалёку ад Дняпра, у комплексе з невялікай «цёплай» царквой і званіцай. У храме выявіліся рысы Магілёўскай школы дойлідства. У 1863—1866 гадах перабудавана ў стылі класіцызму. Пацярпела ў час Вялікай Айчыннай вайны. У 1950-я гады царкву зруйнавалі савецкія ўлады.
Цупер
Цу́пер (, Цупер) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Майскага сельсавета.
Праз вёску працякае рака Цуперка.
Камітас (значэнні)
Каміта́с — армянскае імя.
Юлія Аляксандраўна Шпілеўская
Юлія Аляксандраўна Шпілеўская (нар. 17 студзеня 1977, Мінск) — беларуская актрыса тэатра і кіно, тэлевядучая. Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2020).
Біяграфія
Нарадзілася 17 студзеня 1977 года ў Мінску.
Скончыла ў 2000 годзе тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «Акцёрскае мастацтва музычнага тэатра» (курс заслужанага дзеяча мастацтваў Л. А. Манаковай). Актрыса Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы з 2000 года. Тэлевядучая на канале СТБ, вядучая інфармацыйнай праграмы радыё «Мінск».
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павел Латушка. 26 жніўня Юлія Шпілеўская разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольнілася ў знак пратэсту.
Творчасць
Сярод роляў: Барбара («Чорная панна Нясвіжа» А. Дударава), Кацярына II («» паводле М. Гогаля), Выканаўца песні «Сустрэча ў кавярні», Прачка («Местачковае кабарэ»), Тэлімена («Пан Тадэвуш» А. Міцкевіча), выканаўца песні «Аркестру Леаніда Уцёсава» («Вельтмайстар акардэон» М. Мермана), Данута Абдзіраловіч («Дзве душы» М. Гарэцкага), Ніна («Каханне як мілітарызм» П. Гладзіліна), Тытанія («Сон у купальскую ноч» У. Шэкспіра).
Камітас
Каміта́с (Կոմիտաս; сапраўднае імя Сагамо́н Гево́ркавіч Сагаманя́н, Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան;, мястэчка Куціна, Турцыя — ) — армянскі кампазітар, фалькларыст, спявак, харавы дырыжор, музычны дзеяч; заснавальнік армянскай класічнай музыкі, нацыянальнай школы спеваў і навуковай музычнай этнаграфіі.
Жыццё
Музыцы вучыўся ў Эчміядзінскай духоўнай семінарыі таксама ў М. Екмаляна ў Тбілісі (1895). У 1896—99 у Берліне, дзе скончыў прыватную кансерваторыю Р. Шміта і ўніверсітэт. Узначальваў музычныя класы і арганізаваны ім хор Эчміядзінскай акадэміі. Майстар харавой поліфаніі. Збіраў і даследаваў музычны фальклор. З-за канфлікту з царкоўнымі ўладамі ў 1910 пераехаў у Стамбул, з 1919 жыў у Парыжы. Апошнія 20 гадоў жыцця пакутаваў ад цяжкай душэўнай хваробы.
Дзейнасць
Камітас збіраў і даследаваў музычны фальклор (запісаў больш за 3000 армянскіх, курдскіх, персідскіх, турэцкіх народных песень).
Яго творчасць адыграла вялікую ролю ў фарміраванні нацыянальнай кампазітарскай школы. Аўтар фартэпіянных мініяцюр і іншых інструментальных п'ес.
Спытыгнеў II
Спытыгнеў II (Spytihněv II.; —) — князь Маравіі 1049—1054 і князь чэшскі з сакавіка 1055 з дынастыі Пржэмысловічаў. Старэйшы сын Бржэціслава I.
Кіраванне
Пасля ўзыходжання на пражскі стол Спытыгнеў адправіўся ў Рэгенсбург атрымаць пацверджанне сваіх правоў у Генрыха III, але затым выгнаў з княства ўсіх немцаў: не было зроблена выключэння нават для маці князя Юдзіф, сястры швабскага герцага Атона Белага; такая антынямецкая палітыка працягвалася да яго смерці. Тым часам ішла барацьба за інвестытуру, і Папа Рымскі Віктар II даў яму права насіць мітру і аблачэнне біскупа ў абмен на 100 марак у год.
Затым пачаўся канфлікт Спытыгнева II з братамі, мараўскімі князямі Ураціславам Оламаўцкім і Конрадам Брненскім. Спытыгнеў арыштаваў 300 мараўскіх знатных людзей, пасля чаго пазбавіў братоў права на княжацкія стальцы; Ураціслаў бег у Венгрыю (1058).
У студзені 1061 года Спытыгнеў II раптам памёр у росквіце сіл. Казьма Пражскі, які, верагодна, бачыў князя, пісаў у сваёй «Чэшскай хроніцы», што то быў муж з чорнымі, як смала, валасамі, з доўгай барадой, з вясёлым тварам і чырванню на белых, як снег, шчоках.
У часы кіравання Спытыгнева II у Празе пачалося (каля 1060) збудаванне трохнефнай раманскай базілікі Святога Віта (цяпер на яе месцы знаходзіцца гатычны сабор), якая павінна была служыць Пржэмысловічам у якасці каранацыйнага касцёла і месца пахавання.
Сям'я
Яго сын Святабор-Фрыдрых на момант смерці бацькі знаходзіўся па-за межамі Чэхіі, як ізгой прэтэндаваў на прастол, але потым стаў манахам і патрыярхам Аквілеі. Паводле гіпотэзы А. У. Назарэнкі, заснаванай на генеалагічным аналізе недапушчальна блізкіх па царкоўных нормах шлюбаў у XI стагоддзі, дачка Спытыгнева была першай жонкай Святаполка Ізяславіча.
Пасля смерці Спытыгнева князем чэшскім стаў яго брат Ураціслаў пад імем Ураціслава II.
Чэнь Цзыфань
Чэнь Цзыфань (陈子凡, нар. ) — кітайскі прафесійны гулец у снукер.
Ерэванскі каньячны завод
Ерэванскі каньячны завод (ЕКЗ) — вядучае прадпрыемства Арменіі па вытворчасці алкагольных напояў.
Гісторыя
Вядзе сваю гісторыю ад завода, заснаванага ў 1887 годзе купцом першай гільдыі Нерсесам Таіранцам (Таіравым), а з 1898 перайшоўшага да Мікалая Шустава (спачатку ў арэндзе, у 1900 выкуплены).
У 1948 годзе, у сувязі з рэарганізацыяй Ерэванскага вінна-каньячнага завода (так у канцы 1940-х зваўся былы шустаўскі завод) у Ерэванскі вінны камбінат, цэх выкуркі каньячнага спірту і каньячны цэх былі аб'яднаны ў самастойны Ерэванскі каньячны завод, вылучаны на асобны баланс Ерэванскага віннага камбіната.
У 1953 годзе пасля завяршэння будавання і пераезду ў новы будынак пачынаецца самастойная гісторыя Ерэванскага каньячнага завода. З 1953 па 1991 год ЕКЗ быў адзіным заводам, што манапольна выпускаў армянскі каньяк. Астатнія заводы Арменіі займаліся выкуркай і вытрымкай спіртоў, купаж якіх ажыццяўляў ЕКЗ. Менавіта тут выраблялася разліванне знакамітых на ўвесь свет армянскіх каньякоў: ардынарных (трох-, чатырох- і пяцігадовых) і марачных («Адборны», «Юбілейны», «Арменія», «Двін», «Ерэван», «Святочны», «Наіры», «Васпуракан» і «Ахтамар»). У 1991 манаполія ЕКЗ на выпуск каньякоў была ліквідавана.
Больш 20 гадоў (з 1948 па 1973 год) галоўным тэхнолагам ЕКЗ быў Маркар Седракян, Герой Сацыялістычнай Працы, Рыцар дэгустацыі (Францыя, 1972 г.).
У 1998 годзе ЕКЗ быў прыватызаваны і ўвайшоў у склад міжнароднай групы «Pernod Ricard». Сума ўгоды — $30 млн.
Па ініцыятыве ЕКЗ у красавіку 1999 года быў уведзены новы Стандарт Рэспублікі Арменія «Армянскі каньяк», цвёрда рэгламентуючы вытворчасць гэтага напою.
На тэрыторыі завода знаходзіцца гісторыка-музейны комплекс, у якім экспануюцца ўзоры армянскіх каньякоў АРАРАТ, якія складаюць адмысловы летапіс армянскага каньякаробства. Таксама ў ім знаходзіцца «бочка міру»: унікальная бочка, закладзеная ў 2001 годзе па выпадку візіту сустаршынь Мінскай Групы АБСЕ, у якой захоўваецца спірт 1994 года, што сімвалізуе дату падпісання перамір'я ў Карабахскім канфлікце.
Прадукцыя
ЕКЗ — безумоўны лідар па аб'ёме вытворчасці і экспарце армянскіх каньякоў. Валодае прыкладна 60% агульна-армянскіх запасаў каньячных спіртоў розных тэрмінаў вытрымкі. У сучасную лінейку прадукцыі ЕКЗ уваходзяць:
ЕКЗ таксама валодае запасамі эксклюзіўных марак каньякоў, якія разліваюцца па адмысловым заказе і недаступныя ў раздробнай сетцы: «Эрэбуні» — 25 гадоў, «Кілікія» — 30 гадоў, «Спарапет» — 40 гадоў і «Ноеў Каўчэг» — 70 гадоў вытрымкі.
Чорная Вірня
Чо́рная Ві́рня (, Чёрная Вирня) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Майскага сельсавета.
Палітыка Арменіі
Арменія — унітарная, шматпартыйная, дэмакратычная дзяржава-нацыя з даўняй гісторыяй і культурнай спадчынай. Сённяшняя Арменія — парламенцкая (з 2018) рэспубліка, прэзідэнт якой выконвае прадстаўнічыя функцыі. Заканадаўчы орган — аднапалатны парламент, выканаўчая ўлада належыць кабінету міністраў на чале з прэм'ер-міністрам. У 2018 армянскае грамадства прадэманстравала сваю палітычную сталасць, не даўшы ў серыі вулічных пратэстаў былому прэзідэнту ўсталяваць аўтарытарны рэжым. Арменія дзеліцца на 11 марзаў. З 23 верасня 1991 года ўжываецца афіцыйная назва дзяржавы Рэспубліка Арменія (Հայաստանի Հանրապետություն — Аястані́ Анрапетуцю́н)
Канстытуцыя
У Арменіі дзейнічае Канстытуцыя, якая была прынятая ў 1995 годзе на рэферэндуме. У снежні 2015 у краіне прайшоў другі рэферэндум, у адпаведнасці з рашэннем якога Канстытуцыя была зменена, і ў 2018 краіна перайшла да парламентарнай формы ўладкавання замест ранейшай паўпрэзідэнцкай. Кіраўніком дзяржавы па-ранейшаму з'яўляецца прэзідэнт, які цяпер прызначаецца парламентам на сямігадовы тэрмін і выконвае фактычна прадстаўнічыя функцыі.
Рэвалюцыя 2018
Дрэйф экс-прэзідэнта Сержа Саргсяна на пасаду прэм'ер-міністра ў красавіку таго ж года (дзеля чаго ўласна і быў задуманы пераход да парламенцкай рэспублікі) выліўся ў палітычныя пратэсты, у выніку якіх армянскаму грамадству ўдалося адстаяць дэмакратыю. Лідар пратэстоўцаў, дэпутат Нікол Пашынян 8 траўня 2018 стаў в.а. прэм’ер-міністра, а праз некалькі месяцаў — паўнавартымм прэм'ерам. Пратэсты ў самой Арменіі атрымалі назву #MerzhirSerzhin, паводле хэштэга, што азначае "адхіліць Сержа (Саргсяна)"
Заканадаўчая ўлада
Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту, дэпутаты якога выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін. 101 дэпутат парламента выбіраецца на ўсеагульных выбарах па прапарцыйнай сістэме. У экстрэмальных сітуацыях склад парламента можа быць пашыраны да 200 крэслаў. У парламент праходзяць дэпутаты партый, што пераадолелі пяціадсоткавы бар’ер. Галоўныя палітычныя партыі: «Грамадзянская дамова» Нікола Пашыняна і Арарата Мірзаяна, што разам з партыяй «Місія» і незалежнымі прадстаўнікамі грамадскасці фарміруюць урадавы альянс «Мой крок». Апазіцыйныя партыі: «Квітнеючая Арменія» і «Бліскучая Арменія». Рэспубліканская партыя Арменіі — самая ўплывовая партыя постсавецкага часу — на апошніх выбарах (снежань 2018) нават не пераадолела пяціадсоткавага бар'ера.
Знешняя палітыка
У сваёй знешняй палітыцы Ерэван будуе сяброўскія адносіны з усімі краінамі свету, больш цесна арыентуючыся на Расію і іншых удзельнікаў Еўразійскага эканамічнага саюза і Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы. У Гюмры размешчана расійская ваенная база. Добрым сябрам Арменіі ў ХХІ стагоддзі стаў Іран. Дзякуючы шырокаму прадстаўніцтву армянскай дыяспары па ўсім свеце, Арменія мае цесныя сувязі з многімі вялікімі краінамі (ЗША, Францыя). Затое з усходу і захаду краіну атачаюць два суседа, адносіны з якімі непрымірныя і варожыя (у дыяпазоне ад ціхай варожасці да ўзброенага канфлікту) — Турцыя і Азербайджан. Першай армяне не могуць дараваць генацыду армян канца ХІХ і пачатку ХХ стагоддзяў (якія, дарэчы і сфармавалі большую частку дыяспары) і які Турцыя не хоча прызнаваць; і ўключэння ў свой склад усёй Заходняй Арменіі з гарой Арарат. З другім у канцы 1980-х – пачатку 1990-х не ўдалося развязаць вузел Карабахскага канфлікту мірным шляхам, што прывяло да вайны і зрабіла Азербайджан ворагам №1. Ад часу перамогі Арменіі (1994) межы з Турцыяй і Азебайджанам закрыты, абодва суседа падрымліваюць рэжым блакады. Азербайджан лічыць Арменію акупантам, што захапіў 14 % яго тэрыторыі.
Акрамя ЕАЭС і АДКБ, Арменія ўваходзіць Савет Еўропы, Арганізацыю па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Сусветную гандлёвую арганізацыю. Дзякуючы цесным гістарычным сувязям з Францыяй, Арменія стала сябрам Франкафоніі, у 2018 у Ерэване адбыўся саміт гэтай арганізацыі.
Адносіны з Беларуссю
Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 11 чэрвеня 1993 года. У верасні 2001 года ў Ерэване адкрыта Пасольства Рэспублікі Беларусь. Пасольства Рэспублікі Арменія ў Рэспубліцы Беларусь функцыянуе з 1993 года. Паслом Арменіі ў Мінску з 2018 з'яўляецца Армен Гевандзян. У 2001 і 2013 гадах адбыліся афіцыйныя візіты Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у Арменію. Афіцыйны візіт у Беларусь Прэзідэнта Рэспублікі Арменія прайшоў ў чэрвені 2002 года. Апошняя сустрэча прэзідэнтаў (з боку Арменіі прэзідэнты былі ў 2001,02 Качаран, у 2013 Саргсян, у 2018 Саркісян) адбылася 30 кастрычніка 2018 у межах працы Мюнхенскай канферэнцыі па бяспецы. Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што ў асобе Беларусі Арменія будзе заўсёды мець добрага і надзейнага сябра.
Магілёўская школа дойлідства
Магілёўская школа дойлідства, або Магілёўскае барока — самабытная школа стылю барока, якая склалася ў XVII—XVIII стст. у грамадскай і культавай архітэктуры Магілёва.
Фарміраванне
Фарміраванне самастойнай школы ў Магілёве вызначалася высокім узроўнем эканамічнага развіцця, адноснай палітычнай незалежнасцю горада, наяўнасцю значных калектываў дойлідаў, жывапісцаў, сніцараў і іншых майстроў (акрамя дойлідскай, сфарміраваліся таксама самабытныя жывапісная і гравёрная школы). У культурных адносінах Магілёў сінтэзаваў усходнія і заходнія плыні, якія спалучаліся з мясцовымі традыцыямі і спрыялі стварэнню своеасаблівасці мастацкай культуры. На фарміраванне архітэктурна-мастацкага вобразу збудаванняў Магілёўскай школы дойлідства моцна ўплывалі ландшафтныя ўмовы забудовы горада, якія дыктавалі перавагу вышынных ярусных кампазіцый (вежы замка, ратушы і інш.).
На першым этапе (XVII ст.) вялікі ўплыў на творчасць майстроў школы зрабіў стыль рэнесанс, на аснове якога выпрацаваны важнейшыя прыёмы стварэння кампазіцый і ў дэкоры (багаты дэкор мелі не толькі буйныя грамадзянскія і культавыя збудаванні, але і многія жылыя дамы). У XVIII ст. школа развівалася пад уплывам стылю барока, які ўзбагаціў сродкі выразнасці, яшчэ больш павысіў ролю дэкору ў аздабленні фасадаў і інтэр'ераў будынкаў. У другой палове XVIII ст. школа заняпала і перастала існаваць.
Асаблівасці
Найбольш значныя дасягненні школы — у мураваным культавым дойлідстве. Храмы звычайна будавалі крыжова-цэнтрычныя, з купалам над сяродкрыжжам (Пакроўская і Успенская цэрквы). Характэрная рыса культавых збудаванняў Магілёўскай школы дойлідства — сінтэз структур старажытна-рускіх трохапсідных крыжова-купальных храмаў і заходне-еўрапейскіх трохнефных базілік. Найбольш выразна традыцыі школы ўвасоблены ў цэрквах Богаяўленскай, Мікалаеўскай і Спаса-Праабражэнскай, у якіх крыжова-цэнтрычная кампазіцыя спалучалася з асіметрычнай базілікальнай, а архітэктурная дамінанта — дзвюхвежавы галоўны фасад, аздоблены сістэмай паярусна размешчаных рознай формы нішаў. Асноўную мастацкую ролю ў інтэр'еры адыгрывалі разныя іканастасы, алтары, ківоты і іншыя элементы, вырашаныя ў традыцыях так званай беларускай рэзі.
Збярогся помнік Магілёўскай школы дойлідства — Мікалаеўская царква.
Вязок (Жлобінскі раён)
Вязо́к (, Вязок) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малевіцкага сельсавета.
Чжаа Сіньтун
Чжаа Сіньтун (赵心童;, , Кітай) — кітайскі прафесійны гулец у снукер. Удзельнік 1/8 фіналу International Championship 2013 года, Усі Класік 2014 года, Шанхай Мастэрс 2014 года і German Masters 2017.
Вясёлы (Жлобінскі раён)
Вясёлы (, Весёлый) — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малевіцкага сельсавета.
Ламамі (рака)
Лама́мі  — рака ў Афрыцы, у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, левы прыток ракі Конга.
Даўжыня ракі каля 1500 км. Плошча вадазбору каля 110 000 км². Сярэдні расход вады каля 1700 м³/с. Выток ракі знаходзіцца на плато Катанга. Працякае ў напрамку на поўнач. На рацэ шмат вадаспадаў. Найбольшыя ўзроўні вады ў рацэ ў перыяд дажджоў, у верасні — красавіку. Суднаходная на адлегласці 330 км ад вусця. У вусці ракі горад Ісангі.
Рэспубліканская тапанімічная камісія
Рэспубліканская тапанімічная камісія пры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — спецыяльны навукова-кансультацыйны цэнтр па розных пытаннях тапаніміі.
Зацверджана ў 1991 годзе. Яе першачарговая задача — адраджэнне, захаванне і ўпарадкаванне беларускай тапаніміі, выпрацоўка навуковых крытэрыяў адносін да тапонімаў і іх лёсу, правілаў перадачы беларускай тапаніміі на іншыя славянскія і неславянскія мовы, прынцыпаў вяртання тапонімаў, якія маюць гістарычна-культурнае значэнне, выданне зборнікаў і метадычных дапаможнікаў па тапанімічнай праблематыцы. Старшыня камісіі — Ігар Лявонавіч Капылоў.
Прыярытэтныя напрамкі работы
Сучасныя прыярытэтныя напрамкі работы:
Вынікі працы
За перыяд дзеяння камісіі распрацавана канцэпцыя нацыянальнай праграмы па ўпарадкаванню напісання ўласных геаграфічных назваў на беларускай і рускай мовах «Стандартызацыя беларускай тапаніміі» (аўтар В. П. Лемцюгова); створана шэраг нарматыўна-прававых дакументаў, у т.л. «Інструкцыя па транслітарацыі геаграфічных назваў Рэспублікі Беларусь літарамі лацінскага алфавіта» (аўтары М. Ф. Віняцкі, В. П. Лемцюгова, А. І. Падлужны), інструкцыя па перадачы беларускіх геаграфічных назваў на рускую мову, тэхнічныя кодэксы ўстаноўленай практыкі са спосабамі і правіламі перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны, Латвійскай Рэспублікі, Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову. Падрыхтавана серыя нарматыўных даведнікаў «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» у шасці кнігах пад кіраўніцтвам і рэдакцыяй В. П. Лемцюговай.
Джымі Маралес
Джымі Эрнеста Маралес Кабрэра (Jimmy Ernesto Morales Cabrera, нар., Гватэмала) — гватэмальскі акцёр, прадзюсар і правы палітык, 41-ы прэзідэнт Гватэмалы. Генеральны сакратар кансерватыўна-нацыяналістычнай партыі Фронт нацыянальнай канвергенцыі, палітычны саюзнік антыкамуністычных ветэранаў грамадзянскай вайны. 25 кастрычніка 2015 года абраны прэзідэнтам Гватэмалы, уступіў у пасаду 14 студзеня 2016 года.
Бржэціслаў
Бржэціслаў:
Бржэціслаў II Малодшы
Бржэціслаў II (чэш. Břetislav II., пам. 22 снежня 1100 г.) — князь Чэхіі (1092—1100).
Біяграфія
Бржэціслаў адрозніваўся рэлігійнай стараннасцю. Ён пераследваў не толькі язычнікаў, але і клір, які служыў на славянскай мове, замяніўшы яго лацінскім абрадам; пераследваў ведзьмаў і язычніцкіх вешчуноў. Падчас распачатага ў гады яго кіравання Першага крыжовага паходу Бржэціслаў II загадаў сілком хрысціць пражскіх яўрэяў.
У час кіравання Бржэціслава мелі месца яго ўзброеныя выступленні супраць асобных славянскіх плямёнаў, якія адмаўляліся плаціць падаткі чэшскай казне. У 1093 годзе Бржэціслаў заняў Сілезію аж да Одэра.
Паводле традыцыі, спадчыннікам чэшскага трона пасля смерці Бржэціслава павінен быў стаць сын Конрада I, Ольдржых. Аднак Бржэціслаў здолеў пераканаць імператара Генрыха IV у тым, што правільней было б аддаць чэшскую карону Баржывою, брату Бржэціслава. Пасля вяртання з Германіі Бржэціслаў выгнаў Ольдржыха з Маравіі, якая належала таму, і аддаў яе Баржывою.
Бржэціслаў II быў забіты падчас выезду на паляванне ўдарам дзіды ў спіну. Паводле некаторых звестак, забойца быў падасланы прадстаўнікамі роду Вршоўцаў, які варагаваў з Пржэмысловічамі.
Цегакранізм
Цегакранізм (Ցեղակրոնություն цегакронуцюн) — нацыяналістычная ідэалогія, паводле якой найвышэйшай каштоўнасцю для індывіда з'яўляецца яго нацыя, па-за якой ён не можа паўнавартасна існаваць. Мэтай цегакранізму з'яўляецца аб'яднанне армянскага народа на ўсёй тэрыторыі яго гістарычнай радзімы ў межах адзінай армянскай дзяржавы.
Ідэалогія цегакранізму была распрацавана Гарэгінам Нждэ і Айкам Асатранам у 1930-х гадах. Арганічнай часткай і працягам цегакранізму з'яўляецца ідэалогія таранізму.
Паходжанне і значэнне тэрміна
Аўтарам назвы і самой ідэалогіі з'яўляецца Гарэгін Нждэ. Тэрмін мае два корані:
Для Нждэ паняцце цег было нашмат шырэйшым, чым у антрапалагічным разуменні. Як ён пісаў, «складана яго вызначыць навуковай мовай − тут гаворка можа ісці толькі пра адносную свядомасць». Нждэ, паводле яго прызнання, «не абмяжоўваецца старымі паняццямі», бо іх пасярэдніцтвам немагчыма выказаць усю глыбіню роду. Як пісаў Нждэ, род з'яўляецца чымсьці большым, чым сукупнасць людзей. Род існуе з пачатку часоў.
Цегакро́н (ցեղակրոն) — прыхільнік і носьбіт ідэалогіі цегакранізму. Быць цегакронам, паводле Нждэ, азначае несці ў рамках свайго індывіда таксама і свой род з усімі яго рысамі, мараллю, несці ўсе тыя армянскія радавыя якасці, якія выяўляліся на працягу гісторыі армянскага народа. Коранем армянскага назоўніка крон з'яўляецца дзеяслоў крэл (կրել несці), г.зн. тым самым цегакрон нясе ў сабе свой род.
Цегакранізм з'яўляецца чымсьці большым за патрыятызм ці родашанаванне, складаючыся з дадзеных і падобных ім паняццяў. У гэтым складаецца выбар Гарэгіна Нждэ новага тэрміна ў якасці назвы ідэалагічнай канцэпцыі.
Зарыя
Зарыя (Zaria) — горад у паўночнай частцы Нігерыі, у штаце Кадуна. Заснаваны каля 1536 года. Каля 350 тыс.жыхароў (1995). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт. Цэнтр гандлю тытунём, бавоўны, арахісам.
Фернандэс
Фернандэс (Fernández) — іспанскае прозвішча.
Ураціслаў II
Ураціслаў II (чэш. Vratislav II., 1035 — 14 студзеня 1092) — князь (з 1061 года) і кароль (з 1086 года) Чэхіі.
Біяграфія
Ураціслаў II паходзіў з роду Пржэмысловічаў. Сын Бржэціслава I і яго жонкі, Юдыт фон Швейнфурт з дому Бабенберг. Пасля смерці бацькі (у 1055) годзе Ураціслаў кіруе як удзельны князь з Оламаўца Маравіяй. Аднак у выніку звады са сваім старэйшым братам Спытыгневам II быў вымушаны бегчы ў Венгрыю. Пры дапамозе венгерскіх войскаў Ураціслаў неўзабаве вяртае сабе Маравію і Оламаўц. Пасля прымірэння са Спытыгневам і яго смерці ў 1061 годзе Ураціслаў II становіцца князем чэшскім і пераязджае ў Прагу.
На працягу ўсяго свайго кіравання Ураціславу даводзіцца змагацца з малодшымі братамі, асабліва з Ярамірам, які ў 1068 годзе стаў біскупам пражскім. Асаблівую ўвагу князь надаваў Маравіі. Падзяліўшы на 2 часткі, Ураціслаў аддаў яе як удзельныя княствы малодшым братам Конраду і Оце. Таксама дамогся ў 1063 годзе заснавання Оламаўцкага біскупства.
Сваю рэзідэнцыю Ураціслаў перанёс з Градчанаў у Вышаград. Праводзіў знешнюю палітыку, у значнай ступені заснаваную на заключэнні выгодных шлюбных саюзаў. Першай яго жонкай была венгерская прынцэса Адэльгейда. Пасля яе смерці Ураціслаў жэніцца другі раз на польскай прынцэсе Сватаве, аднак гэта не прывяло да паляпшэння складаных польска-чэшскіх адносін; на мяжы паміж дзвюма краінамі працягваліся ўзброеныя сутыкненні. У 1071 годзе імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрых IV, васаламі якога з’яўляліся і Чэхія, і Польшча, запрасіў Ураціслава і польскага караля Баляслава II у Мейсен, дзе прымусіў іх заключыць мір. Зрэшты, неўзабаве Баляслаў арганізаваў набег на Чэхію, і Генрых збіраўся арганізаваць паход супраць Польшчы ў 1072 годзе, чаму перашкодзілі праблемы ў самой Германіі.
Тым часам Ураціслаў увязваецца ў германскія міжусобіцы на баку Генрыха IV. Чэшскія войскі ўдзельнічаюць у бітвах пры Хомбургу (1075) і Флархейме (1080) гадах, а таксама ў паходзе ў Італію. Да гэтых войнаў Ураціслава ўвесь час дадаваліся лакальныя войны на межах з Польшчай і з Сілезіяй. Пасля перамогі Генрыха над саксонскімі мяцежнікамі чэшскі князь атрымаў у лен у 1076 годзе Лужыцкую марку. Неўзабаве аднак імператар перадумаў і забраў ва Ураціслава Лужыцу, замяніўшы яе на Усходнюю марку (Аўстрыйскую). У 1085 годзе, праз тры гады кіравання ёю, Ураціслаў вымушаны быў і ад яе адмовіцца, атрымаўшы наўзамен каралеўскі тытул (у Чэхіі і Польшчы). Каралеўская ўлада Ураціслава над Польшчай з’яўлялася чыста намінальнай.
15 чэрвеня 1085 ці 1086 года Ураціслаў II быў каранаваны як чэшскі кароль у Празе трырскім архібіскупам Эгільбертам. Канец яго кіравання адзначыўся варожасцю са старэйшым сынам і спадчыннікам Бржэціславам II.
Конрад I Брненскі
Конрад I Ота (Konrád I. Brněnský, каля 1036 —, Прага) — князь Брненскі ў 1054—1055 і 1061—1092, князь чэшскі у 1092 з дынастыі Пржэмысловічаў, трэці сын князя Бржэціслава I і яго жонка Юдыт фон Швейнфурт.
Біяграфія
Яшчэ пры жыцці бацькі, у 1054 годзе, Конрад атрымаў у долю Маравію, аднак па ўсшэсці на трон свайго старэйшага брата, Спытыгнева II, быў выкліканы ў Прагу і прызначаны кіраўніком княжацкім дваром.
Пасля смерці Спытыгнева і ўзыходжання іншага свайго брата, Ураціслава II, Конрад ізноў атрымаў ў валоданне частку Маравіі з Брно, а таксама Знойма (у 1061 годзе). Кіраваў гэтымі тэрыторыямі на працягу 31 года, карыстаўся падтрымкай мясцовага дваранства, арганізаваў некалькі паходаў супраць Польшчы. У 1082 годзе ваяваў з аўстрыйскім маркграфам Леапольдам II.
Пасля смерці брата — Оты Оламаўцкага пад уладай Конрада апынулася ўся Маравія. Гэта здалося Ураціславу занадта небяспечным, і ён у 1090 годзе выступіў у паход супраць Конрада. Выратавалі становішча апошняга толькі рознагалоссі, якія ўзніклі паміж Ураціславам II і яго сынам Бржэціславам II. Пасроднікам паміж братамі выступіла жонка Конрада, якая прымірыла яго з каралём.
Шлюб і дзеці
Жонка: Вірпірка (Хільдбурга). Існуе некалькі гіпотэз пра яе паходжанне. Паводле адной гіпотэзы яна была дачкой маркграфа Карынтыі і Істрыі Ульрыха I і Сафіі Венгерскай. Паводле іншай гіпотэзы яна была дачкой Сігарда VII (VIII), графа ў Хімгау, і Піліхільды. Дзеці:
Акцябрск
Акцябрск — тапонім.
Валянцін Паўлавіч Занковіч
Валянці́н Па́ўлавіч Занко́віч (нар., в. Прылукі, Мінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар, скульптар, лаўрэат Ленінскай прэміі (1970), прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1967).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. З 1960 да 1970 года працаваў у праектным інстытуце «Мінскпраект».
Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года і Саюза мастакоў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.
Сям’я
Стрыечны брат грамадскага дзеяча беларускай дыяспары ў ЗША Анатоля Занковіча.
Творчасць
Асноўныя працы: мемарыяльныя комплексы «Кацюша» (1967) ў Оршы, «Хатынь» (1968, Ленінская прэмія), «Брэсцкая крэпасць-герой» (1973), дэкаратыўная фігура «Арфей» для Мінскага музвучылішча (1977), манументальна-дэкаратыўная кампазіцыя «Бег» на стадыёне «Дынама» (1980), «Зіма» па праспекце Машэрава (1982) у Мінску, «Ручнікі» да фантана Палаца культуры аб’яднання «Хімвалакно» ў Магілёве (1983) , «Праца» (1987), бюсты Я. Купалы, Я. Коласа (1981), станковыя кампазіцыі «Штурхай ядро» (1983), «Горад-герой змагаецца», «Спартак», «Ева» (усе 1985), «Няміга» (1993), «Зеўс», «Лета» (абедзве 1995) «Восень», «Зіма», «Вясна» (1996) , помнікі М. Гастэлу і яго экіпажу ў г.п. Радашковічы (1964), падпольшчыкам Асінторфа (1966), камсамолцы-падпольшчыцы Ф. Конанавай у Любані (1967), Канстанціну Заслонаву ў Оршы (1969). Аўтар помнікаў кулямётнаму разліку ў Каменюках ў Белавежскай пушчы (1975), падпольшчыкам в. Лошыца (1980), жыхарам спаленай гітлераўцамі в. Брусы Мядзельскага раёна (1979), «Мінск — горад-герой» (у суаўт., 1985), «Партызанам Палесся» ў Пінску (у суаўт., 2002), «Беларусь партызанская» (2005) у Мінску.