cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лонданскае графства
Геаграфія
Графства займала плошчу каля 75 000 акраў і знаходзілася ў раёне лонданскага басейна. Яно было падзелена на 2 часткі (паўночную і паўднёвую) ракой Тэмза, якая была самым значным прыродным аб’ектам на яго тэрыторыі. На паўночным усходзе графства межавала з Эсэксам, на паўднёвым усходзе з Кентам, на паўднёвым захадзе з Сурэем, і на поўначы з Мідлсексам. Самым высокім пунктам графства быў Хэмпстэд-Хіт вышынёй 134 метры, размешчаны на яго поўначы. Хэмпстэд-Хіт — гэта адзін з самых высокіх пунктаў сучаснага Лондана. У 1900 годзе граніцы графства зведалі змены. Да іх адносіліся перадача эксклава ў Мідлсексе, Аляксандра-парк, раёну Саўт-Хорнзі, а таксама перадача Пэнджа Кенту.
Стварэнне графства
У 1855 годзе чарговы раз была рэфармавана сістэма мясцовага самакіравання. Гэта рэформа ўскосна ўплывала на стварэнне, які першапачаткова падаваў асноўныя інфраструктурныя паслугі сталічнай вобласці. За час існавання ён атрымаў новыя функцыі і дэ-факта стаў органам мясцовага кіравання.
Акрамя ўласна сталічнай тэрыторыі, пад уладу савета падпалі тыя вобласці графстваў Мідлсекс, Сурэй і Кент, якія па законе ўвайшлі ў склад Лондана для мэт. Гэта вобласць была аддзелена ад Лонданскага Сіці, які кіраваўся Лонданскай карпарацыяй.
У XIX стагоддзі было прынята некалькі спроб змяніць сістэму лонданскага кіравання або за кошт пашырэння Сіці на ўсю сталічную тэрыторыю шляхам стварэння новага лонданскага графства, або шляхам стварэння 10 муніцыпальных карпарацый, якія б адпавядалі парламенцкім бюро сталіцы. Гэтыя планы былі адпрэчаны парламентам, часткова з прычыны энергічнага процідзеяння карпарацыі Сіці. У канчатковым выніку, закон аб мясцовым кіраванні 1888 года і ўвядзенне саветаў графстваў падалі сістэму для стварэння новай тэрытарыяльнай адзінкі, улада якой ахоплівала б вобласць пашырэўшага Лондана. Пад уплыў новага графства проста ўвайшла тэрыторыя Сталічнага савета і не было прадпрынята спроб змяніць гэтыя граніцы. У выніку нават у 1855 годзе плошча графства не ахапіла ўвесь Лондан, пакінуўшы частку забудаванай тэрыторыі па-за сваёй граніцай. Напрыклад, сур’ёзна забудаваныя вобласці, такія як Вест-Хэм, не былі ўключаны ў склад графства, аднак у яго ўвайшлі некаторыя малазаселеныя тэрыторыі.
Лонданскі Сіці і Лонданскае графства былі рознымі графствамі, калі гаворка ішла пра «не адміністрацыйныя» справы, і ў графстве былі свае Лорд-лейтэнант і Вялікі шэрыф. Тым не менш, Сіці ўваходзіў у склад адміністрацыйнага графства, плошчу якога кантраляваў савет графства. На практыцы, савет меў мала спраў са старым Сіці, кантралюючы стан дрэнажных сістэм, дарог, набярэжнай, працу пажарных службаў і стан горада ў час паводак.
Нікольскі (Падпарожскі раён)
Нікольскі (Нико́льский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Падпарожскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нікольскага гарадскога паселішча. Размешчаны на аўтадарозе 41К-255 (пад’езд да пас. Нікольскі), у паўночна-заходняй частцы Падпарожскага раёна, на захад ад раённага цэнтра — горада Падпарожжа на паўвостраве, утвораным крутой лукавінай ракі Свір.
Лонданскае графства
Савет графства
Мясцовае кіраванне на тэрыторыі графства ўяўляў Савет Лонданскага графства (LCC). Першапачаткова LCC мусіў мець тыя ж функцыі, якія выконваў Сталічны савет па працах. Аднак, у выніку да іх далучыліся функцыі такіх спецыялізаваных устаноў як Лонданскі школьны савет і Сталічны савет па прытулках. Першапачаткова савет знаходзіўся ў Спрынг-Гардэнс, але ў 1930-х пераехаў у адмыслова для яго пабудаваны Каўнці-Хол. Жыллёвая палітыка савета ўключала будаўніцтва мноства мікрараёнаў па-за межамі графства, напрыклад у Бэкантры.
Нікольскі (Падпарожскі раён)
Паблізу пасёлка знаходзяцца Падпарожскі порт і буйная чыгуначная станцыя Свір.
Лонданскае графства
Мясцовае самакіраванне
У 1900 годзе праз 11 гадоў пасля заснавання Лонданскае графства было падзелена згодна з законам аб лонданскім самакіраванні на 28 сталічных бора (metropolitan borough). Яны замянілі старыя прыходы і дыстрыкты на другой ступені мясцовага самакіравання.
<li>Сіці (не з’яўляецца сталічным бора)</li></ol>
<li>Вэстмінстэр <li>Холбарн <li>Фінсберы <li>Шордыч <li>Бетнал-Грын <li>Стэпні <li>Бермандсі <li>Саўтуарк <li>Камберуэл <li>Дэтфард <li>Луішам <li>Вуліч <li>Грынвіч <li>Поплар <li>Хакні <li>Сток-Ньюінгтан <li>Іслінгтан <li>Сент-Панкрас <li>Хэмпстэд <li>Сент-Мэрылебан <li>Падынгтан <li>Кенсінгтон <li>Хамерсміт <li>Фулем <li>Уондсуэрт <li>Ламбет <li>Батэрсі <li>Чэлсі </ol>
Скарачэнне насельніцтва
За ўвесь час існаванні графства назіралася памяншэнне колькасці насельніцтва. У 1901 годзе колькасць насельніцтва складала 4,5 мільёна чалавек, а да 1961 годзе яна скарацілася да 3,2 мільёна. Паводле перапісу 1931 года большая частка жыхароў «Вялікага Лондана» (які дэ-факта ў той час абазначаў тэрыторыю Сталічнага паліцэйскага дыстрыкта і Сіці) пражывала па-за межамі графства. У наступнай табліцы прыведзены прыкладная колькасць насельніцтва ў розныя гады :
1Лонданскі Сіці і сталічныя бора Бермандсі, Бэтнал-Грын, Фінсберы, Холбарн, Сент-Мэрылебан, Сент-Панкрас, Шордыч, Саўтуарк, Стэпні і Вэстмінстэр.
²Сталічныя бора Батэрсі, Чэлсі, Іслінгтан, Кенсінгтон, Ламбет і Падынгтан.
³Сталічныя бора Камберуэл, Дэтфард, Фулхэм, Грынвіч, Хакні, Хамерсміт, Хэмпстэд, Луішэм, Поплар, Сток-Ньюінгтан, Уондсуэрт і Вулідж.
4Плошча, размешчаная пад кантролем сталічнай паліцыі, але за межамі Лонданскага графства.
Скасаванне
Графства было скасавана ў 1965 годзе і ўключана ў склад Вялікага Лондана разам з большай часткай Мідлсекса і некаторымі раёнамі Сурэя, Кента, Эсэкса і Хартфардшыра. Былая тэрыторыя графства цяпер вядомая як Унутраны Лондан. 28 сталічных бора былі ператвораны ў 12 унутраных бора Лондана.
Амневічы (Навагрудскі раён)
Амне́вічы (, Омневичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Ваўковіцкага сельсавета.
Озы
Складзены гравійна-галечным і пясчаным матэрыялам. Могуць змяшчаць валуны. Нахіл склонаў 30—45°. Фарміруючым чыннікам озаў з’яўляюцца адклады патокаў талых водаў, якія працякалі па ўтвораных у масе ледавіка тунэлях. Паходжанне асобных озаў звязана з выцісканнем гліністых парод знізу ў шчыліны ледавікоў.
У Беларусі сустракаюцца ў паўночнай частцы краіны.
Draba lactea
Draba lactea — шматгадовая травяністая расліна роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Draba lactea — расліна вышынёй 2-5 см з голымі сцебламі і лісцем, пакрытым валасінкамі, рознымі на паверхні і краях ліста. На кожным сцябле расце мноства кветак белага колеру.
Арэал
Расліна распаўсюджана па ўсёй Арктыцы. Яе арэал распасціраецца на поўдзень ад арктычных абласцей у горных раёнах Нарвегіі і Канады.
NGC 7800
NGC 7800 (іншыя абазначэнні — PGC 73177, UGC 12885, MCG 2-1-7, ZWG 433.12, KUG 2357+145, IRAS23570+1431) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лыхачыў
Лыхачыў (Лихачі́в) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мрынскай вясковай абшчыны.
Мост Нотр-Дам
Мост Нотр-Дам (Pont Notre-Dame) — мост у IV акрузе Парыжа праз раку Сену. Мост лічыцца адным з самых старых у Парыжы, але, у адрозненні ад іншага старога моста Пон-Нёфа, шмат разоў разбураўся і будаваўся нанова.
Гісторыя
Першы мост на гэтым месцы быў пабудаваны яшчэ ў антычнасці пад назваю Вялікі мост (Grand-Pont). Калі ў 52 да н.э. Ціт Лабіен з сваёй арміяй падыходзіў да Парыжа, ён быў спалены парызіямі, каб перакрыць рымлянам шлях на востраў Сітэ. Рымляне адбудавалі мост з каменя і правялі праз яго дарогу ад Суасона да Арлеана. У 886 г. ён быў разбураны падчас асады горада нарманамі, а на гэтым месцы быў перакінуты невялікі драўляны мост Pont des Planches de Milbray, знішчаны паводкай 1406. 31 мая 1412 па загаду караля Францыі Карла VI пачалося будаўніцтва драўлянага моста Нотр-Дам, які абваліўся 25 кастрычніка 1499 з-за адсутнасці рамонту.
У 1507 была скончаная новая канструкцыя моста па праекце італьянскага архітэктара Джавані Джаконда, хутка забудаваная дамамі і крамамі. У 1660 яго перабудавалі ў гонар вяселля караля Людовіка XIV і Марыі Тэрэзіі. У 1746 – 1788 усе будынкі з моста былі знесены з-за пагрозы абвальвання. У 1853 адбылася чарговая перабудова, пасля якой мост стаў пяціаркавым. У 1891 – 1910 тут здарылася больш за 35 катастроф на баржах, пасля чаго ён атрымаў мянушку Мост Д'ябла (Pont du Diable). У 1910 – 1914 па праекце архітэктара Луі Рэзаля тры цэнтральныя аркі былі замененыя адзінай металічнай канструкцыяй, каб аблегчыць праход суднам. Мост быў адкрыты прэзідэнтам Райманам Пуанкарэ ў 1919 і захаваў свой выгляд да нашага часу.
Беларусіфікацыя
Беларусіфікацыя — збліжэнне якой-небудзь мовы і пісьменства з беларускай, замена запазычанняў словамі беларускіх каранёў альбо змяненне формы запазычаных слоў на больш уласцівую беларускай граматыцы і фанетыцы.
У электронных прыладах беларусіфікацыя праяўляецца ў лакалізацыі апаратнага і праграмнага забеспячэння, гэта значыць пераклад інтэрфейсу карыстальніка на працу з беларускім алфавітам і на беларускай мове (гл. лакалізацыя праграмнага забеспячэння). Беларусіфікацыя інтэрфейсу патрабуе перакладу ўсіх сістэмных паведамленняў на беларускую мову. Для палягчэння гэтай задачы ўсе тэксты і паведамленні павінны быць аддзеленымі ад кода праграмы (у Windows для гэтага выкарыстоўваюць «рэсурсы»).
Бліжняе (возера, Мёрскі раён)
Блі́жняе — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Волта, за 13 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Мёраў, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Ельня».
Плошча паверхні возера 0,25 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Найбольшая глыбіня 2,4 м. Плошча вадазбору 3,5 км². Катлавіна возера рэшткавага тыпу, знаходзіцца на тэрыторыі балотнага масіву.
Новая Жызнь (Бяседавіцкі сельсавет)
Но́вая Жызнь (, Новая Жизнь) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бяседавіцкага сельсавета.
Эўтэктыка
Эўтэктыка (éutektos — лёгкаплаўны) — нонварыянтная (пры пастаянным ціску) кропка ў сістэме з n кампанентаў, у якой знаходзяцца ў раўнавазе n цвёрдых фаз і вадкая фаза. Эўтэктычная кампазіцыя ўяўляе сабой вадкі раствор, які крышталізуецца пры самай нізкай тэмпературы для сплаваў дадзенай сістэмы. Адпаведна, тэмпература плаўлення сплаву эўтэктычнага складу — таксама самая нізкая, у параўнанні са сплавамі іншага складу для дадзенай сістэмы кампанентаў. Гэта з'ява, як раз і адлюстроўвае этымалогію тэрміна.
У двухкампанентнай (або бінарнай) сістэме эўтэктычную раўнавагу можна выказаць
,
дзе L — вадкая фаза (расплаў або раствор, напрыклад, «водны раствор»), \alpha — цвёрды раствор кампанента B у крышталічнай рашотцы, утворанай кампанентам A, \beta — цвёрды раствор кампанента A у крышталічнай рашотцы, утворанай кампанентам B.
Дадаючы або адводзячы цяпло, можна змяніць прапорцыю паміж сумарным аб'ёмам крышталічных фаз і расплавам ў эўтэктычнай кропцы пры каля эўтэктычнай тэмпературы. Тэмпература сістэмы пры гэтых працэсах будзе адрознівацца ад раўнаважкай (у пераважнай большасці практычных выпадкаў вельмі нязначна — на дзесятыя ці сотыя долі градуса Цэльсія), паколькі для фазавых ператварэнняў (крышталізацыі або плаўлення) неабходны тэрмадынамічны стымул — пераахаладжэнне або перагрэў.
Крышталізацыя:
.
Пасля крышталізацыі эўтэктыка становіцца сумессю крышталітаў фаз, вельмі часта моцна разгалінаваных, ўзаемна прарослых у працэсе эўтэктычнай крышталізацыі. Адначасовае ўтварэнне некалькіх крышталічных фаз, у ходзе эўтэктычнай крышталізацыі абумоўлівае магчымасць іх кааператыўнага росту, пры выкананні дадатковых умоў, перш за ўсе, частковай крышталяграфічнай узгодненасці рашотак эўтэктычных фаз. У выніку апошняга ўтвараюцца эўтэктычныя бікрышталі (у выпадку двухкампанентных, а таксама квазібінарных сістэм) — разгалінаваныя ўзаемнаўкладзеныя дэндрыты эўтэктычных фаз, якія толькі выглядаюць у перасеку як дробнадысперсная сумесь.
Эўтэктыка з'яўляецца перасячэннем паверхняў раўнавагі расплаву з адпаведнымі (эўтэктычнымі) фазамі. Калі адводзіцца адпаведная колькасць цяпла, то расплаў эўтэктычнага складу пры крышталізацыі ва ўмовах блізкіх да збалансаваных дасць усе крышталічныя фазы, якія ўдзельнічаюць у раўнавазе. Калі ж падводзіцца цяпло ў дастатковай колькасці, то сумесь фаз, якая адказвае эўтэктычнаму складу, ва ўмовах блізкіх да збалансаваных будзе плавіцца з адначасовым памяншэннем долі кожнай з крышталічных фаз аж да іх поўнага знікнення.
Слуцкі камедыхаўз
Слуцкі камедыхаўз — першы прафесійны тэатр у Слуцку, заснаваны па ініцыятыве князя Гераніма Фларыяна Радзівіла ў 1751 годзе. Існаваў да 1760 года.
Сцэнічныя пляцоўкі
Гісторыя тэатральнага мастацтва ў Слуцку пачынаецца з арганізацыі школьных тэатраў.
У 1686 годзе быў арганізаваны тэатр у кальвінскай гімназіі.
З 1715 па 1756 год дзейнічаў школьны тэатр пры Слуцкім езуіцкім калегіуме. Для пастановак па загадзе князя ў 1751 годзе прыстасавалі манеж. Крыху пазней пачалі выкарыстоўваць памяшканне збройнай палаты, што знаходзілася ў замку.
У 1752 годзе пад тэатр перабудавалі «судны дом», які стаяў у Старым горадзе за бернардзінскім касцёлам. Спектаклі тут ішлі да 1756 года.
У 1758—1759 гады замест гэтага будынка, які разабралі, на тым жа месцы быў ўзведзены новы «дом для оперы і камедыі» — камедыхаўз. Пабудавалі яго з чэсаных брусоў, накрылі гонтавым дахам.
CherryVata
CherryVata — беларускі музычны гурт. Выконвае меладычную музыку з выкарыстаннем як жывых інструментаў, так і камп’ютарнага гучання. Гурт працуе пераважна ў рамках такіх жанраў, як acid-jazz, trip-hop і іншых.
Слуцкі камедыхаўз
Сцэнічныя пляцоўкі
Аб’ём тэатра складаўся з двух частак: неглыбокай сцэны, з месцам для аркестра перад ёй і ступенчатага партэра, вакол якога другім ярусам ішоў балкон. Там жа было і месца для хора. Сцены вышэй за балкон праразаліся 36-цю вокнамі з каляровым шклом. З балкона быў зроблены выхад на галерэю, што звонку апаясвала ўвесь будынак па перыметры і мела прыступкі на падворак. За сцэнай меліся два пакоі з печкамі для артыстаў. Звонку камедыхаўз меў характар камерны, яго дэкарыроўка была даволі сціплай. Балюстрада галерэі галоўнага фасада была размалявана.
CherryVata
Гурт параўноўваюць з «Morcheeba», «Massive Attack», «Groove Armada» і «Sneaker Pimps».
Слуцкі камедыхаўз
Сцэнічныя пляцоўкі
Больш увагі надавалася аздабленню інтэр’ера: столь была абабіта палатном і расфарбавана, роспіс упрыгожваў дзверы і рамы. На сценах глядзельнай залы віселі люстэркі. Сама зала асвятлялася дзевяццю шклянымі люстрамі. Для простых гледачоў меліся абабітыя каляровым сукном лаўкі, а для знатных — адмысловыя ложы, упрыгожаныя галунамі, бахрамой і тасьмой. Па баках тэатральнага будынка сіметрычна размяшчаліся два аднолькавыя дамы для акцёраў — «афіцыны». Камедыхаўз і афіцыны разам складалі адзіны архітэктурны ансамбль. Увесь комплекс фронтам быў павернуты да вуліцы.
CherryVata
Гісторыя
«CherryVata» з’явіліся ў 2003 годзе з дуэта «Diamos Roll & Heinz Troy» (Дзмітрый Літвіновіч і Аляксей Доўнар). Гурт выступае як на невялікіх канцэртах, так і на міжнародных, у тым ліку і джазавых, фестывалях. З 2010 па 2015 год «CherryVata» не выступалі жывым складам, аднавіўшы дзейнасць з прыходам новай вакалісткі. Гурт адзначыўся на фестывалях «Ещё лето — 2006, 2007» (Брэст), «Кубак Лева — 2007» (Львоў), « — 2008, 2009, 2010», «Можно!» 2009 (Мінск, Масква), «Be2gether» 2010 (разам з Русяй) (Літва), «Moscow music week» 2015 (Масква) і іншых.
Слуцкі камедыхаўз
Сцэнічныя пляцоўкі
Будынкі тэатра і флігеляў не захаваліся.
CherryVata
Гісторыя
Сайтам Experty.by альбом «ViaVanilla» быў прызнаны лепшым альбомам 2009 года ў намінацыі «Прыз народных экспертаў».
Слуцкі камедыхаўз
Трупа
Пры тэатры з 1753 года дзейнічала балетная школа, дзе вучыліся будучыя артысты з ліку дзяцей слуцкіх мяшчан. Па ўспамінах сучаснікаў, самыя лепшыя выступленні слуцкага балета адбыліся ў снежні 1759 года.
CherryVata
Гісторыя
«CherryVata» запісалі музычнае суправаджэнне для спектакля «Женитьба Бальзаминова» ў пастаноўцы Магілёўскага драматычнага тэатра. Два трэкі гурта ўвайшлі ў саўндтрэк да фільма «Жестокость» з Рэнатай Літвінавай, таксама гурт запісаў саўндтрэк для серыяла «Тихий Дон» і для фільма «Бобруйск-Дакар».
У канцы 2015 года разам з гуртом «Vuraj» «CherryVata» запісалі калядную песню на палескім дыялекце беларускай мовы «Шчодры вэчор».
Слуцкі камедыхаўз
Трупа
У драматычных спектаклях прымалі ўдзел таксама кадэты (такі спектакль адбыўся 2 красавіка 1752 года), музыканты, педагогі кадэцкага корпуса. Вядома, што ў 1752 годзе капельмайстар Ф. Вітман выступіў у ролі «багацея», а 13 чэрвеня 1753 года «шпрахмістар» Вебер — у ролі Візіра. Сярод прафесіянальных акцёраў, што ігралі ролі герояў, упамінаюцца Мараўскі і Ажэльскі.
У масавых сцэнах удзельнічалі салдаты гарнізона: у параднай форме, са зброяй яны служылі і «ўпрыгожаннем» залы (іх ставілі навыцяжку каля ложаў у час спектакляў).
Рэпертуар
Дакументы захавалі спіс рэпертуару слуцкага тэатра.
Ставіліся опера на італьянскай і нямецкай мовах, а таксама балеты.
Пастаноўкі «нямецкіх» камедый былі рэгулярнай з’явай.
З-за таго, што Геранім Фларыян быў вялікім педантам і паклоннікам прускай муштры, то і ў тэатральным жыцці, і на сцэне вітаў дух прускай казармы.
Спецыяльна на нямецкай мове былі напісаны для тэатра драмы, разлічаныя на тэатральныя карціны з выхадам на сцэну групы салдат: узяцце штурмам крэпасцей, фехтаванне, баталіі, сцэны пакарання смерцю і інш.
Наладжваліся паказы тэатра ценяў і марыянетак, якія спалучаліся з паказамі камедый дэль артэ і «турэцкіх камедый».
Закрыццё
Пасля смерці Гераніма Фларыяна Радзівіла ў 1760 годзе новы ўладальнік горада князь Мікалай Караль Радзівіл Слуцкі тэатр закрыў. У маі таго ж года акцёры, музыканты, дэкарацыі і іншыя тэатральныя атрыбуты былі адпраўлены ў Нясвіж. З часам не стала і тэатральнага будынка — камедыхаўза.
Пліса (Глыбоцкі раён)
Плі́са (, Плиса) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці на беразе возера Пліса ля вытоку ракі Мнюта, за 21 км на паўночны ўсход ад горада Глыбокае. Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Падсвілле (10 км). Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
Вёска Пліса вядома з пісьмовых крыніц з XVI ст. Пазначана на карце Полацкага ваяводства 1579 г. С. Пахлавіцкага. У розны час належала К. Астрожскаму, М. Пётуху, Р. Падбіпенту, В. Корсаку, Дэшпатам-Зяновічам.
У выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 г. Пліса адышла да Расійскай імперыі, цэнтр воласці Дзісненскага павета Мінскай губерні. У 1887 г. (1884 ) г. ў вёсцы пабудавана Параскеўская царква. З 1842 г. Пліса ў Віленскай губерні.
У 1918 г. Пліса акупіравана германскімі войскамі, у 1919—1920 гг. яна была занята польскімі войскамі.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 г. у складзе Польшчы — цэнтр воласці Дзісненскага павета Віленскага ваяводства. З 1939 г. у складзе БССР. У 1940—1950 гг. была цэнтрам Пліскага раёна.
У час Вялікай Айчыннай вайны у ліпені 1941 — ліпені 1944 г. была акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 1 чэрвеня 1942 г. было ліквідавана гета з 419 чал. яўрэйскай нацыянальнасці.
З 1962 г. вёска ў складзе Глыбоцкага раёна.
Суверэнны савет Судана
Суверэнны савет Судана — орган улады ў Судане, які выконваў функцыі кіраўніка дзяржавы з 20 жніўня 2019 да 25 кастрычніка 2021. Створаны ў адпаведнасці з праектам канстытуцыйнай дэкларацыі ад жніўня 2019 года, прынятай Пераходным ваенным саветам Судана з аднаго боку і Альянсам за свабоду і перамены з другога. У адпаведнасці з артыкулам 10 пункт b праекта канстытуцыйнай дэкларацыі, Савет складаецца з пяці грамадзянскіх асоб, выбраных Альянсам за свабоду і перамены (АСД), пяці вайскоўцаў, выбраных пераходным ваенным саветам (ПВС), і грамадзянскай асобы, абранага па дамове паміж АСД і ПВС. Старшынёй на працягу першых 21 месяца з’яўляўся вайсковец Абдэль Фатах аль-Бурхан, а на працягу астатніх 18 месяцаў старшынёй павінен быў стаць грамадзянскі член у адпаведнасці з артыкулам 10 пункт c.
Пліса (Глыбоцкі раён)
Славутасці
Каля вёскі знаходзяцца археалагічныя помнікі (паселішча эпохі неаліту, бронзавага і ранняга жалезнага вякоў) і геалагічны помнік прыроды — Пліскія тры вялікія валуны.
Суверэнны савет Судана
Орган спыніў дзейнасць у сувязі з ваенным пераваротам кастрычніка 2021 года. У лістападзе замест яго ўтвораны Пераходны суверэнны савет Судана.
Плоскэ (Носіўскі раён)
Плоскэ (Пло́ске) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мрынскай вясковай абшчыны.
Шчамялёў
Шчамялёў — прозвішча.
233
234 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 233 год нашай эры, 233 год 1 тысячагоддзя, 33 год III стагоддзя, 3 год 4-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 4 год 230-х гадоў.
Астурыя
Астурыя, або Астурыйскае княства (ісп. Asturias, Principado de Asturias, астур. Principáu d’Asturies) — аўтаномная супольнасць і правінцыя на поўначы Іспаніі. Размешчана на ўзбярэжжы Біскайскага заліва. Мяжуе на захадзе з Галісіяй, на ўсходзе з Кантабрыяй, на поўдні з Леонам. Мянуецца княствам па прычыне магчымасці атрымання ў спадчыну прастола Іспаніі прынцам Астурыйскім. Адміністрацыйны цэнтр — Аўеда. Найбуйнейшы горад — Хіхон. У правінцыі выкарыстоўваецца ўласная мова — астурыйская, але афіцыйнага статусу яна не мае.
Насельніцтва
Насельніцтва — 1 085 289 (13-е месца; даныя 2009 г.).
Колькасць гарадскога насельніцтва Астурыі практычна спыніла свой рост з 1991 года. З тых часоў былі ўзлёты і падзенні, але ў цэлым насельніцтва заставалася стабільным. Гэты факт можна растлумачыць наступнымі дэмаграфічнымі фактарамі:
Буйнейшыя гарады
З 20 найбуйнейшых гарадоў 17 з’яўляюцца сталіцамі сваіх муніцыпалітэтаў. У Lugones і Las Vegas насельніцтва больш, чым у сталіцах іх муніцыпалітэтаў, а La Corredoria — другі па колькасці пасля Аўеда горад муніцыпалітэта.
Адміністрацыйны падзел
Княства Астурыя падзелена на 78 камун, юрыдычны статус якіх эквівалентны статусу муніцыпалітэтаў. Таксама існуе падзел на камаркі, які яшчэ не зацверджаны заканадаўча.
Ульянавіцкі сельсавет
Улья́навіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сенненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Ульянавічы.
Маргарыта I Эльзаская
Маргарыта I Эльзаская (Marguerite d'Alsace; нар. каля 1145 — пам. 15 лістапада 1194) — графіня Фландрыі з 1191 года.
Радавод
Бацькі Маргарыты — граф Фландрыі Т'еры Эльзаскі і яго 2-я жонка Сібіла Анжуйская (каля 1112/1116 — 1165).
Ульянавіцкі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Сенненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Сенненскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Латыгальскага сельсавета (9 населеных пунктаў: вёскі Асінаўка, Бор-Казакоўшчына, Ганчарова, Горы, Дубнякі, Латыгаль, Леснікі, Пашкова і Шалухі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Ульянавіцкага сельсавета 30 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Багданаўскага (18 населеных пунктаў: вёскі Вялікі Азярэцк, Дольдзева, Заазер’е, Замашанская, Замошша, Каміншчына, Кішуроўшчына, Малы Азярэцк, Малыя Ульянавічы, Мар’янава, Новае Сяло, Партызаны, Прыветак, Рудніца, Смалоўка, Сяргейкі, Уздорнікі і Ульянавічы) і Беліцкага (8 населеных пунктаў у межах былога калгасу «Ленінскі шлях»: вёскі Асінаўка, Гарнакі, Горы, Дубнякі, Латыгаль, Леснікі, Сіманаўка і Шалухі) сельсаветаў.
Хуфарс (камуна)
Камуна Хуфарс (Hofors kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Еўлебарг.
Ульянавіцкі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў.
Маргарыта I Эльзаская
Асабістае жыццё
Каля 1160 года выйшла замуж за Раўля II (1145 — 17 чэрвеня 1176), графа дэ Вермандуа, аднак гэты шлюб быў прызнаны не здзейсненым.
Хуфарс (камуна)
Насельніцтва
Насельніцтва складае 9 535 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Маргарыта I Эльзаская
Асабістае жыццё
У красавіку 1169 годзе выйшла замуж за Бадуэна V, графа Эно (1150 — 17 снежня 1195), маркграфа Намюра, сына графа Эннае Бадуэна IV і Алісы Намюр, дачцы Готфрыда Намюра.
Хуфарс (камуна)
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 2 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Маргарыта I Эльзаская
Асабістае жыццё
Бадуэн V і Маргарыта I Эльзаская мелі пяць сыноў і трох дочак:
У 1177 годзе была прызначана сваім братам Філіпам I Эльзаскім, спадчынніцай прастола Фландрыі. У 1191 годзе Філіп I памёр падчас падчас трэцяга крыжовага паходу і Маргарыта стала графіняй Фландрыі. Разам з ёй стаў суправіцелем яе муж Бадуэн V (пад імем Бадуэна VIII).
Маргарыта I Эльзаская памерла ў 1194 годзе.
Дарафеева
Дарафеева — прозвішча.
Моўная сістэматыка
Моўная сістэматыка — дапаможная дысцыпліна, якая дапамагае упарадкаваць аб'екты вывучэння лінгвістыкі — мовы, дыялекты і групы моў.
У аснове сістэматыкі моў ляжыць генетычная класіфікацыя моў: эвалюцыйна-генетычная групоўка з'яўляецца натуральнай, а не штучнай, яна досыць аб'ектыўная і ўстойлівая. Мэтай моўнай сістэматыкі з'яўляецца стварэнне адзінай стройнай сістэмы моў свету на аснове вылучэння сістэмы лінгвістычных таксонаў і адпаведных назваў, выбудаваных па пэўных правілах (лінгвістычная наменклатура). Тэрміны «сістэматыка» і «таксаномія» часта выкарыстоўваюць як сінонімы.
Ніжнімі ўзроўнямі сістэматыкі з'яўляюцца мовы, дыялекты і гаворкі.
Літаратура
Прыклады даведнікаў, пабудаваных на аснове сістэматыкі ці аналагічна:
Вязішчы (Цёмкінскі раён)
Вязішчы (Вязищи) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Вязышчанскага сельскага паселішча.
Агіла Салах Іса
Агіла Салах Іса аль-Убейды (عقيلة صالح عيسى العبيدي) — лівійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Палаты прадстаўнікоў Лівіі і дэпутат ад горада Аль-Куба.
У 1970 годзе скончыў Універсітэт Бенгазі са ступенню бакалаўра права. Працаваў у Міністэрстве юстыцыі і судовай сістэме.
4 жніўня 2014 года на першым пасяджэнні ў Табруку Палаты прадстаўнікоў Агіла Салах Іса быў абраны прэзідэнтам Палаты ў прысутнасці прадстаўнікоў Лігі арабскіх дзяржаў, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва.
У лістападзе 2021 года Агіла Салах Іса з’яўляўся кандыдатам на прэзідэнцкія выбары.
Вазнясенне (Ленінградская вобласць)
Вазнясенне (Вознесе́нье) — пасёлак гарадскога тыпу ў Падпарожскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Вазнясенскага гарадскога паселішча. Размешчаны на крайнім паўночным усходзе вобласці, на беразе Анежскага возера. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы раёна ля вытока ракі Свір з Анежскага возера. Пасёлак размешчаны на абодвух берагах ракі, звязаных паромнай пераправай.
Праз пасёлак праходзіць аўтадарога 41К-147 (Петразаводск — Ошта). За 91 км ад г. Падпарожжа, за 102 км ад чыгуначнай станцыі Падпарожжа.
Лакалізацыя праграмнага забеспячэння
Лакалізацыя праграмнага забеспячэння — адаптацыя праграмнага прадукту да патрэбаў мясцовага рынку шляхам перакладу паведамленняў і праграмнай дакументацыі для дадзенай мовы, а таксама адаптаваць яго да правілаў граматыкі гэтай мовы: сартаванне літар у алфавіце, фармат адзінак вымярэння, фармат даты і г.д.
Для лакалізацыі ў англійскай мове часам ужываюць скарачэнне «L10n», дзе літары «L» і «n» — пачатак і заканчэнне слова Localization, а лічба 10 — колькасць літар паміж імі.
Лакалізацыя цесна звязана з паняццем інтэрнацыяналізацыі.
Іосіф Мацвеевіч Ямант
Іосіф Мацвеевіч Ямант ( — ?) — адзін з кіраўнікоў Паўстання 1863—1864 гг. Прыхільнік партыі «чырвоных». Брат Людвікі і Марыі Ямант.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1841 годзе ў сям’і надворнага саветніка Тадэвуша Яманта і Схаластыкі з Макрыцкіх.
Першую адукацыю атрымаў у Віленскім шляхецкім інстытуце. У 1858 годзе паступіў у Пецярбурскі ўніверсітэт, дзе разам з Канстанцінам Каліноўскім належаў да кіраўнічай групы студэнцкага зямляцтва «Агул». За шчыры патрыятызм і рэвалюцыйныя погляды К. Каліноўскі называў яго «палкім ідэалістам». Лічыцца, што менавіта праз ЮзэфаІосіфа ў Вільні ў 1861 годзе адбылося знаёмства Канстанціна Каліноўскага з Марыяй Ямант.
У 1861 годзе пакінуў універсітэт, каб разам з Канстанцінам Каліноўскім прыняць чынны ўдзел ў арганізацыі паўстання. З чэрвеня 1863 года шчыльна з ім супрацоўнічае і працуе асабістым сакратаром.
З чэрвеня 1863 года на кватэры Ямантаў у доме Шышкіна на Вялікай вуліцы ў Вільні знаходзілася адна з галоўных канспіратыўных явак Канстанціна Каліноўскага і нелегальная друкарня, дзе Іосіф Ямант выконваў абавязкі сакратара.
У сваіх паказаннях Віленскай следчай камісіі, якія ён даў пасля свайго арышту, Іосіф Ямант сказаў наступнае:
З 10 верасня 1863 — паўстанцкі камісар Мінскай губерні. Арыштаваны 10 студзеня 1864 года. Высланы ў Сібір асобна ад іншых членаў сям’і.
Раздольнэ (Носіўскі раён)
Раздольнэ (Роздо́льне) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мрынскай вясковай абшчыны.
Вера Фёдараўна Камісаржэўская
Вера Фёдараўна Камісаржэўская (Вера Фёдоровна Комиссарже́вская; 27.10 (8.11).1864,  — 10(23).2.1910, ) — руская актрыса.
Біяграфія
Дачка Фёдара Пятровіча Камісаржэўскага. Брала ўрокі сцэнічнага мастацтва ва Уладзіміра Мікалаевіча Давыдава. У сезоне 1888-89 года дэбютавала на аматарскай сцэне ў Пецярбургу; у 1890—1891 гадах выступала ў Маскве ў спектаклях Таварыства мастацтва і літаратуры (Бетсі — «Плады асветы» Л. М. Талстога, і інш.). Працавала ў трупе Мікалая Мікалаевіча Сінельнікава ў Новачаркаску, К. М. Нязлобіна ў Вільні. З поспехам гуляла ў камедыях і вадэвілях са спевамі. Драматычны талент актрысы выявіўся ў п’есах Г. Зудэрмана (Розі — «Бой матылькоў»), А. М. Астроўскага (Ларыса — «Беспасажніца») і інш.
У 1896 годзе яе запрасілі ў Александрынскі тэатр. Этапнай для артыстычнага развіцця Камісаржэўскай і ўсяго рускага тэатра стала роля Ніны Зарэчнай у п’есе «Чайка» А. П. Чэхава (1896). У Камісаржэўскай, гульня якой адрознівалася асаблівай драматычнай глыбінёй, беражлівасцю, тонкасцю, Чэхаў ўбачыў роднаснага сабе мастака, які валодаў новымі сродкамі сцэнічнай выразнасці. Імкнучыся зацвердзіць сваю акцёрскую тэму — тэму пратэсту і актыўнага ўмяшання ў жыццё, Камісаржэўская марыла пра стварэнне тэатра перадавога сучаснага рэпертуару. У 1902 годзе яна пакінула Александрынскі тэатр і пасля двухгадовых гастроляў у правінцыі адкрыла ў 1904 годзе ў Пецярбургу свой тэатр (Камісаржэўскай тэатр). Тут яна з велізарным уздымам выступае ў п’есах М. Горкага (Варвара Міхайлаўна — «Дачнікі», Ліза — «Дзеці сонца»), драмах Г. Ібсена (Нара — «Лялечны дом»), сцвярджаючы сваім мастацтвам каштоўнасць чалавечай асобы. Камісаржэўская арганізоўвала канцэрты (выступала з чытаннем «Песні пра Сокале» і «Песні пра Буравесніка» Горкага, і інш.), зборы з якіх аддавала на патрэбы рэвалюцыйных гурткоў, на дапамогу студэнцкаму руху. Пошукі ў галіне ўмоўнага сімвалісцкай тэатра, якія ажыццяўляліся Камісаржэўскай разам з У. Э. Меерхольдам у 1906-07, прывялі да вострай супярэчнасці паміж рэжысёрам і актрысай (новай значнай працай Камісаржэўскай стала толькі роля Беатрысы — «Сястра Беатрыса» М. Метэрлінка). Пасля разрыву з Меерхольдам Камісаржэўская гастралявала ў Паўночнай Амерыцы (1908), затым па гарадах Расіі (1908-10). Нягледзячы на ​​поспех гэтых гастроляў, для яе надыходзіць перыяд сумневаў, роспачы. Стан сучаснага тэатра яе не задавальняў. У 1909 годзе Камісаржэўская прыняла рашэнне пакінуць сцэну і аддаць сябе справе выхавання новага акцёра, стварэнню новага тэатра праз школу-студыю. Не паспеўшы прыступіць да ажыццяўлення сваіх задум, Камісаржэўская памерла падчас гастрольнай паездкі ад чорнай воспы.
Маары
Ма́ары, або Маоры (саманазва Māori, літаральна «звычайны, звыклы») — народ, карэннае насельніцтва Новай Зеландыі. Агульная колькасць у Новай Зеландыі — 663900 чал. (2010 г.). У выніку эміграцыі таксама склаліся буйныя групы маары ў Аўстраліі (каля 110 тыс. чал.), Вялікабрытаніі (каля 8 тыс. чал.), ЗША (амаль 3,5 тыс. чал.) і г. д.
Паходжанне і ранняя гісторыя
Згодна легендам, Новая Зеландыя, якую маары называюць Аатэроа («доўгае белае воблака»), была адкрыта палінезійскім мараплаўцам Купе. Услед за ім туды трапіў мараплавец Тоі. Аднак засяленне новай зямлі адбылося дзякуючы вялікаму перасяленню хеке з Гаваікаў (мяркуюць, што гэта быў востраў Раіатэа ў сучаснай Французскай Палінезіі). Маары памяталі імёны продкаў-перасяленцаў, а ад назваў іх лодак пайшлі назвы тэрытарыяльных аб'яднанняў маары. Па прыкладных падліках, хеке адбылося ў XIII—XIV стст.
Аднак у легендах пра Купе кажацца, што ён сустрэў у Аатэроа высокіх людзей з цёмнай скурай. Людзі Тоі нават жаніліся на мясцовых жанчынах. Спярша некаторыя даследчыкі меркавалі, што да прыходу ўсходніх палінезійцаў, Новую Зеландыю насялялі меланезійцы. Археалагічныя даследаванні паказалі, што да хеке сапраўды мела месца больш старажытнае перасяленне, але не раней за XI—XII стст. Часткова таямніцу перасялення людзей у Новую Зеландыю раскрывае даследаванне распаўсюджвання на астравах ціхаакіянскага пацука, які быў важнай жывёлай для палявання ў трапічнай Палінезіі, і пры перасяленні на новае месца палінезійцы везлі з сабою пацукоў разам з хатняй жывёлай. Генетыкі вызначылі, што частка новазеландскіх ціхаакіянскіх пацукоў паходзіць з Заходняй Акіяніі і магла трапіць у Новую Зеландыю ўжо ў першай палове 1 тысячагоддзя н. э., значна раней, чым зафіксавана прысутнасць чалавечых пасяленняў. Гэта можа значыць, што пацукі трапілі з Фіджы або Новай Каледоніі, прычым экіпажы лодак або не перажылі вандроўкі, або папросту пакінулі Новую Зеландыю, а пацукоў заставілі на астравах. Але большасць ціхаакіянскіх пацукоў родам з Усходняй Палінезіі. Іх шырокае распаўсюджванне пачалося каля 1250—1300 гг., калі завезеныя грызуны пачалі змяняць першародную флору і фаўну Новай Зеландыі, вынішчаць насенне некаторых раслін і моладзь смаўжоў. Гэта супадае з часам хеке.
Вучоныя прыйшлі да высновы, што архаічныя перасяленцы таксама былі палінезійцамі. Зараз вядома, што яны займаліся збіральніцтвам (ужывалі ў ежу 36 мясцовых раслін), паляваннем на гіганцкую птушку моа, цюленяў, ловам рыбы і малюскаў. Паляўнічыя аддавалі перавагу жыццю на Паўднёвым востраве пакуль цалкам вынішчылі птушку моа. Мігранты часу хеке сяліліся пераважна на Паўночным востраве і займаліся вырошчваннем батату.
Пераход ад архаічнай да класічнай культуры маары (1300—1800 гг.) суправаджаўся прыроднымі катастрофамі (пахаладанем клімату і вулканічнай актыўнасцю). З'явіліся ўмацаваныя селішчы, класічныя віды лодак і зброі. Паміж тэрытарыяльнымі аб'яднаннямі ўспыхвалі крывавыя канфлікты. Да моманту прыходу еўрапейцаў, у маары вылучыўся пласт ваенных правадыроў, якія маглі мабілізаваць значныя сілы. У канцы XVIII ст. аб'яднанне Таранакі у бітве ля возера Нгарота выставіла каля 7000 узброеных ваяроў.
Англа-маарыйскія войны
Новая Зеландыя была адкрыта Абелем Тасманам у 1642 г. Негледзячы на тое, што клмат і прыродныя ўмовы астравоў добра падыходзіў для еўрапейскіх пасяленцаў, каланізацыя пачалася даволі позна, што, відавочна, тлумачыцца ў тым ліку ваяўнічасцю тубыльцаў-маары. Да 1830 г. еўрапейскае насельніцтва не перавышала 2000 чалавек. У асноўным, гэта былі місіянеры, авантурысты і маракі. Некаторыя з іх далучаліся да абарыгенаў і ператвараліся ў пакеха маары (белых маары).
У 1840 г. Вялікабрытанія анэксавала Новую Зеландыю. 6 лютага 1840 г. быў падпісаны дагавор у Вайтангі з правадырамі Паўночнага вострава, згодна якому маары абвяшчаліся падданымі Вялікабрытаніі, ім гарантавалася права на зямлю і абарона дзяржавы. Усяго дагавор падпісалі 500 маары, у тым ліку 13 жанчын.
Першапачатковы этап каланізацыі быў адносна мірным. Большасць маары хутка ўцягнуліся ў гандль, пачалі займацца таварным вырошчваннем зёлкавых і садавіны, актыўна пераймалі заходнія мову і культуру. Урад фактыкчна ўвёў манаполію на зямлю, што абараняла маары ад самавольнага захопу зямлі з боку каланістаў. У 1844, 1845, 1846 мелі месца толькі адзінкавыя канфлікты з-за зямлі. Аднак у 1850-ых гг. у Новай Зеландыі пачаўся эканамічныы крызіс, выкліканы імпартам таннага харчу з суседняй Аўстраліі. Кошты на збожжа і лён значна знізіліся. Крызіс ахапіў мясцовую банкаўскую сістэму. Дэпазітныя ўклады, адкрытыя на імя правадыроў, абясцэньваліся. Каб не дапусціць пагаршэння сітуацыі, улады пачалі за невыкананыя фінансавыя абавязкі з боку карэнных жыхароў адчужаць іх угоддзі. Гэта прывяло да зямельных канфліктаў.
З 1852 г. сярод маары пашырыўся рух за выбранне свайго караля. Яго заснавальнік Таміхана Тэ Раўпараха лічыў, што маарыйскае адзінаўладзе паспрыяе аб'яднанню тэрытарыяльных супольнасцяў і дапаможа весці перагаворы з брытанцамі на прынцыпах роўнасці. Каланіяльнымі ўладамі гэты рух успрымаўся як варожы ў адносінах да Вялікабрытаніі. У 1860 г. аб'яднанне Таранакі, уцягнутае ў рух, адмовілася перадаваць частку зямлі каланістам. Улады наўмысна абвастрылі канфлікт, каб прадэманстраваць суверынітэт Вялікабрытаніі. У выніку так званай Першай вайны Таранакі (сакавік 1860 — сакавік 1861 гг.) абодвы бакі панеслі істотныя страты (238 брытанцаў, каля 200 маары), але не дасягнулі паразумення.
У 1863 г. правадыры Кінгітанга адмовіліся прысягаць брытанскай каралеве, з-за чаго 9 ліпеня 1863 г. былі выгнаныя са сваіх зямель к поўдню ад Окленда. Праз некалькі дзён апалчэнне Кінгітанга было разбітым. У іх канфіскавалі 12000 км² тэрыторый. У 1863 — 1866 гг. узнавіліся ваенныя дзеянні з Таранакі. Супраць маары выступілі рэгулярныя ваенныя часткі, узброеныя гарматамі, што прывяло да паразы тубыльцаў і адчужэння спрэчнай зямлі. Маары былі вымушаны перайсці да партызанскай тактыкі. Ёй карысталіся паслядоўнікі рэлігійнага руху на чале Тэ Кааці Арыкірангі Тэ Турукі, а таксама паўстання правадыра Цітакавару. Ваенныя дзеянні і арышты ўдзельнікаў узброенага супраціву працягваліся да 1916 г.
Да 1890 г. карэннае насельніцтва страціла 95 % сваіх тэрыторый (270000 км²). Згодна перапісу 1871 г. засталося 37520 тубыльцаў (па прыкладных падліках у пач. XIX ст. жыло каля 200 тыс. маары).
У кан. XX ст. урады Вялікабрытаніі і Новай Зеландыі прызналі англа-маарыйскія войны незаконным актам, прынеслі нашчадкам пацярпелых маары афіцыйныя прабачэнні і значныя грашовыя кампенсацыі.
Разам з ваенным супрацівам з друг. пал. XIX ст. існаваў мірны палітычны рух маары за свае правы, у якім ўдзельнічалі таксама асобы еўрапейскага паходжання і жанчыны.
Сучасная гісторыя
У XX ст. пасля заканчэння ваенных дзеянняў паміж урадам і абарыгенным насельніцтвам яго колькасць пачала паступова ўзнаўляцца. Нягледзячы на частыя сумесныя шлюбы з навазеландцамі еўрапейскага паходжання і сталае перасяленне ў гарады, маары захавалі арыгінальную традыцыйную культуру, асабліва мастацтва. Да 1980-ых гг. яны мелі абмежаваныя магчымасці атрымання адукацыі на роднай мове, што прывяло да пашырэння ўжывання англійскай мовы.
У кан. XX — пач. XXI ст. маары мелі шэраг палітычных і культурных арганізацый, якія актыўна змагаліся за іх правы. Аднак да сёй пары ў Новай Зеландыі няма адзінага органа, які прадстаўляе інтарэсы карэннага насельніцтва. Больш за тое, сярод саміх маары часцяком вядуцца дыскусіі, ці з'яўляюцца яны адзіным народам. Між тым, статыстыка першага дзесяцігоддзя XXI ст. дэманструе, што маары складаюць каля 50 % зняволеных у турмах, сярод іх высокі ўзровень беспрацоўя, алкагалізму і суіцыдаў, толькі 47 % здавальняюча атрымоўваюць сярэднюю адукацыю.
Асноўныя заняткі
Традыцыйнымі формамі жыццязабеспячэння маары былі земляробства (выключную ролю адыгрывала вырошчванне батату), лоў рыбы і малюскаў, паляванне на птушак, пацукоў і ластаногіх, збіральніцтва. Са свойскай жывёлы былі вядомыя толькі сабакі, мяса якіх ужывалі ў ежу.
Да прыходу еўрапейцаў маары не ведалі металаў, таму прылады працы выраблялі з дрэва, косці, ракавін, льнянога валакна, базальту і нефрыту. Зямлю апрацоўвалі з дапамогай драўлянага кала ко, да якога прымацоўвалі для выгоды падножку. Пасадкі і збор батата суправаджаліся рэлігійнымі працяглымі абрадамі, а грамадскі свіран, у якім захоўвалі ўраджай, заўсёды па-мастацку ўпрыгожваўся і з'яўляўся самым прыгожым будынкам у вёсцы. Паляванне, лоў рыбы, збіральніцтва, пляценне кошыкаў і рыбалоўных сетак лічыліся заняткам мужчын. Жанчыны працавалі па дому, гатавалі ежу, рабілі вопратку, збіралі вакол вёсак ядомыя карэнні. Праца на зямлі была сумеснай.
Маары лічыліся выдатнымі суднабудавальнікамі. Майстэрства будоўлі і ўпрыгожвання лодак перадавалася па спадчыне. Значных поспехаў дасягнула разьбярства па дрэве. Ужо ў класічны перыяд вылучыліся прафесійныя апрацоўшчыкі каменю, майстры лодак, збройнікі. Рамеснікі атрымоўвалі поплатак ежай, вопраткай і ўпрыгожваннямі.
Вопратка і ўпрыгожванні
Вопратку рабілі ў асноўным з ільнянога валакну. Для гэтага дзікі лён церабілі, апрацоўвалі ракавінамі, далей вопратку плялі. Распаўсюджаныя віды вопраткі — насцегнавая павязка або фартух, плашч кахуківі, у які ўпляталі пер'е ківі. Было вядома іншае адзенне са скуры сабак і пер'я птушак. Жанчыны ўпрыгожвалі галаву вузкімі павязкамі, якія заўсёды арнаментаваліся. Мужчыны і жанчыны карысталіся ўпрыгожваннямі — каралямі з ракавін, доўгімі завушніцамі, ільнянымі павязкамі для валасоў, наносілі на твар і цела татуіроўку.
Жытлы
Маары жылі ў вёсках. Буйныя вёскі па умацоўваліся ровам, землянымі валамі і плотам. Але меліся і неўмацаваныя селішчы каінга. Археолагі сцвярджаюць, што каінга былі асабліва характэрны да XV ст. Пазней іх будавалі на раўнінах, звычайна не далёка ад па, каб у любы момант знайсці там паратунак. Вёскі складаліся з простых хацін і некалькі грамадскіх будынкаў, упрыгожаных разьбою. У апошніх захоўвалі ўраджай, агульныя лодкі, сеткі для лову рыбы, прылады працы. У цэнтры вёскі месцілася плошча для вясковых збораў вяскоўцаў марае. Каля будавалі хату правадыра, а часам і будынак для збораў.
Галоўным матэрыялам для будаўніцтва з'яўляліся драўляныя бярвенні. Жытло мела прамавугольны план. З усходняга боку рабілі вузкія дзверы, часам — акенца. Дахі з двумя пахіламі накрывалі травою. Фасад жытла ўпрыгожваўся разьбою. Абавязковым лічылася выразаць малюнак сямейнага продка.
Грамадская арганізацыя
Маары падзяляліся на буйныя тэрытарыяльныя аб'яднанні іві і вака, якія ў літаратуры звычайна называюць плямёнамі. Усяго іх налічвалася каля 50. Лічылася, што іві паходзяць ад адзіных продкаў, якія прыбылі ў Новую Зеландыю пад час хеке. Вака з'яўляліся падпадзяленнем іві, іх продкі месціліся ў адной лодцы. Да прыходу еўрапейцаў іві захоўвалі значную ўнутраную замкнёнасць. Часцяком паміж імі ўспыхвалі ваенныя канфлікты. Прычым, маары тлумачылі гэта варожасцю, якая існавала ад хеке. Зрэшты, войны вяліся і паміж чальцамі аднаго іві і вака.
У маары меліся рабы, прадстаўнікі іншых тэрытарыяльных аб'яднанняў, палонныя ці бежанцы. Яны складалі да дзесятай часткі насельніцтва. Рабы прыслужвалі арыкі, выконвалі самую цяжкую працу, але адносіны да іх былі мяккімі. Лічылася, што рабом мог стаць чалавек, які згубіў сваю ману, таму іві і вака не прымалі назад сваіх суродзічаў, калі тыя імкнуліся вярнуцца з рабства. Але раб і яго нашчадкі мелі магчымасць вярнуць ману праз удзел у вайне, добрыя дарады арыкі і г. д. У гэтым разе яны заставаліся ў племені ў якасці свабодных.
Ваенная справа
Войны паміж маары рэдка ўспыхвалі з-за зямельных спрэчак. Часцей яны вяліся з-за ўзаемнай індывідуальнай і племянной непрыязнасці, жанчын, рамеснікаў і рабоў. Войны часта суправаджаліся татальным знішчэннем праціўніка і канібалізмам. Пераможаныя павінны былі зысці са сваіх тэрыторый, выплочваць пераможцам даніну або ператвараліся ў рабоў.
Мастацтва
Традыцыйныя формы народнага мастацтва — драўляная скульптура, танец хака, рытмічная музыка і спевы поі, спевы-апавяданні ваіта-а-рынга. З 1972 г. праводзіцца штогадовы фестываль культуры маары Тэ-Матаціні.
Мова
Родная мова маары мае палінезійскае паходжанне. У XIX ст. была складзена пісьмовасць на аснове лацінкі.
Рэлігія
У аснове традыцыйнай політэістычнай рэлігіі маары ляжала вера ў даволі складаны пантэон багоў, з якіх асабліва шанаваліся Тане, Ронга, Ту, Тангароа, характэрныя для ўсіх палінезійцаў, а таксама мясцовыя багі Таўхіраматэа і Хаўміацікоціка. Сярод вузкага кола жрацоў тахунга ахурэва існаваў патаемны культ адзінага бажаства Іо. Яно ўсведамлялася як безасабовая сіла, што кіруе ўсім светам і іншымі багамі. Акрамя таго, у кожнага племені былі свае багі-заступнікі, якія давалі яму ману.
Важнае значэнне меў культ продкаў, а таксама вярхоўных правадыроў арыкі. Арыкі былі галоўнымі захавальнікам маны, таму былі акружаныя шматлікмі табу (маары называлі гэта тапу), у тым ліку на самастойнае прыняцце ежы. Таму ў звычайных сітуацыях арыкі кармілі жанчыны ці рабы. Правадыры выконвалі многія функцыі жрацоў, хаця меўся адносна невялікі пласт жрацоў ніжэйшага рангу.
З прыходам еўрапейцаў распаўсюдзілася хрысціянства пераважна ў форме пратэстанцтва, узніклі сінкрэтычныя рэлігіі, у тым ліку Паі Марырэ, папулярная сярод таранака ў часы англа-маарыйскіх войн, рынгату, заснаваная Тэ Кааці Арыкірангі Тэ Турукі, ратана, якая сумяшчае хрысціянскае вучэнне з непалітычным рухам за сацыяльную перабудову і інш.
Струпкі
Да 12 чэрвеня 1958 года хутар уваходзіў у склад Новапагосцкага сельсавета, з 12 чэрвеня 1958 года да 11 лютага 1974 года — у склад Камянполлеўскага сельсавета. Ліквідаваны ў 2017 годзе.
NGC 7801
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лаўрэнцій Васілевіч Дземянкоў
Лаўрэнцій Васілевіч Дземянкоў ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Л. В. Дземянкоў нарадзіўся ў вёсцы Сакалоўка (сучасны аграгарадок у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі). З 1924 года жыў у вёсцы Ясная Паляна (зараз у Юргінскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі). Скончыў 8 класаў сярэдняй школы. У 1938 годзе скончыў тэхнікум грамадскага харчавання ў Томску. У 1938 годзе прызваны на ваенную службу ў Чырвоную Армію. У 1941 годзе скончыў 1-е Омскае ваеннае пяхотнае вучылішча. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны са студзеня 1942 года на Ленінградскім і Карэльскім франтах.