cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ордэн Дружбы народаў (СССР)
Апісанне ордэна
Паміж Дзяржаўным гербам СССР і абадком на фоне белай эмалі ў верхняй частцы размешчана надпіс «Дружба народов», у ніжняй і сярэдняй — лаўровыя галіны, пакрытыя зялёнай эмаллю.
Памер ордэна паміж супрацьлеглымі канцамі серабрыстага пірамідальнага апраўлення і пучка залацістых прамянёў — 47 мм. Ордэн пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодачкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм. Пасярэдзіне стужкі падоўжная чырвоная паласа шырынёй 13 мм, з двума вузкімі падоўжнымі жоўтымі палоскамі. Злева ад чырвонай паласы знаходзіцца сіняя, а справа — зялёная палоскі шырынёй па 4 мм кожная. Краі стужкі акантаваны белымі палоскамі шырынёй 1,5 мм. Нумарацыя ордэнаў ажыццяўлялася нанясеннем парадкавага нумара. Нумар наносіўся на рэверсе ордэна, пад надпісам «Манетны двор».
Статыстыка узнагароджанняў
Першыя ўзнагароджанні ордэнам былі ажыццяўлены 29 снежня 1972 года. У гэты дзень указамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ордэнам Дружбы народаў узнагароджаны пятнаццаць саюзных рэспублік СССР, усе аўтаномныя рэспублікі СССР, усе аўтаномныя вобласці і нацыянальныя акругі (усяго 53 ўзнагароджання). Ордэнам Дружбы народаў № 1 была ўзнагароджана Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка (РСФСР), а ордэн № 2 была ўзнагароджана Украінская ССР.
Першымі грамадзянамі, ўзнагароджанымі ордэнам Дружбы народаў, сталі работнікі грамадзянскай авіяцыі. Вялікая група іх (усяго 199 чалавек) была ўзнагароджана указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 лютага 1973 года.
Грамадскія арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Дружбы народаў: Прадпрыемствы і арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Дружбы народаў: Гарады, удастоеныя гэтай узнагароды: Музеі — кавалеры ордэна Дружбы народаў: Першай з замежных грамадзян ордэна ўдастоілася міністр замежных спраў Часовага рэвалюцыйнага ўрада Рэспублікі Паўднёвы В'етнам Нгуен Тхі Дзінь (7 сакавіка 1973 года).
Апошнім узнагароджаным ордэнам Дружбы народаў у гісторыі СССР быў начальнік горна-геалагічнай партыі Казахскай горна-геалагічнай экспедыцыі Дзяржаўнага акцыянернага прамысловага канцэрна «Будаўнічыя матэрыялы» Казахстана Каміль Закіравіч Валіеў. Ён быў удастоены гэтай узнагароды Указам Прэзідэнта СССР ад 21 снежня 1991 года.
Усяго за перыяд з 17 снежня 1972 года па 21 снежня 1991 года было выраблена 72 761 узнагароджанне ордэнам Дружбы народаў СССР. Яшчэ 1 212 узнагароджанняў было выраблена ордэнам Дружбы народаў РФ у перыяд з 2 сакавіка 1992 года па 28 кастрычніка 1994 года.
Як правіла, узнагароджанне насіла адзінкавы характар, хоць шэраг ардэнаносцаў пасля былі прадстаўлены да ўзнагароджання ордэнам Дружбы народаў паўторна.
Хватаўка (рака)
Хва́таўка — рака ў Беларусі, у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Лешча (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі складае 11 км. Пачынаецца каля вёскі Пугляі, вусце каля вёскі Сцяпкова.
Студзёнка (Мётчанскі сельсавет)
Студзёнка (, Студёнка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Аздзяціцкага сельсавета.
Убсунурскі аймак
Убсунурскі аймак або Уўс (Увс аймаг) — аймак на паўночным захадзе Манголіі.
Агульныя звесткі
Плошча аймака Уўс — 69 585 км². Насельніцтва — 72 906 чал. (На 2010 г.). Шчыльнасць насельніцтва складае 1,05 чал./км² (2010 г.). Аймак быў утвораны ў 1931 годзе пад назвай Дэрбет ад найбольш шматлікай народнасці — дэрбетаў, з 1933 года носіць сучасную назву. Адміністрацыйны цэнтр аймака — горад Улаангам з насельніцтвам 23 тыс.чал. (2006). Убсунурскі аймак дзеліцца на 19 самонаў (раёнаў).
Геаграфія
Па паўночнай мяжы аймакаў праходзіць мяжа паміж Манголіяй і Расіяй. На паўднёвым захадзе, поўдні і паўднёвым усходзе мяжуе з аймакамі Баян-Улгій, Хоўд і Заўхан. На тэрыторыі Уўса знаходзяцца два з трох найбуйнейшых азёр Манголіі — размешчанае на самай мяжы з Расіяй Убсу-Нур, якое дало імя самаму аймаку, і якое ляжыць на поўдзень ад Хяргяс-Нур. У яго з поўдня ўпадаюць рэкі Завхан і Хунг, у возера Убсу-Нур — з поўначы рака Дошкі-Хем. 40 % тэрыторыі аймака займаюць пяскі і паўпустыні Катлавіны Вялікіх Азёраў.
Уладзіслаў Піліпавіч Карлаўскі
Уладзіслаў Піліпавіч Карлаўскі (,в. Маўчаны, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі і аховы зямель. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт УАСГНІЛ (1991), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992—2002), замежны член Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (1997), доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1982).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1955).
З 1997 года галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута меліярацыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Узнагароды
Прэмія Савета Міністраў СССР (1984) за распрацоўку новых тэхналогій і будаўніцтва меліярацыйных сістэм у зімовы перыяд.
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976), «Знак Пашаны» (1971), медалём.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя навуковыя працы прысвечаны пытанням меліярацыі і водагаспадарчага будаўніцтва. Абгрунтаваў працэсы вытворчасці земляных работ пры будаўніцтве меліярацыйных сістэм на забалочаных тэрыторыях. Прапанаваў новыя тэхналогіі ў будаўніцтве меліярацыйных сістэм у зімовы перыяд. Распрацаваў сродкі механізацыі для выканання рамонтна-эксплуатацыйных работ на меліярацыйных сістэмах.
Аўтар каля 220 навуковых прац, у т.л. 5 манаграфій, 20 аўтарскіх пасведчанняў і 8 патэнтаў на вынаходствы і прамысловыя ўзоры машын.
IC 1320
IC 1320 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Дэльфін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Падгаі (гарадзішча)
Падгаі — археалагічны помнік каля вёскі Падгаі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,5 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе возера Аржаніца.
Апісанне
Мясцовая назва Гарадок. Займае паўночную частку марэннай грады, якая ўпіраецца ў раку. Памер выцягнутай з поўдня на поўнач пляцоўкі 90×30 м, вышыня над поймай 6-7 м. З усходу ўмацавана валам (ніжэй за пляцоўку) вышынёй 2 м, даўжынёй каля 30 м і ровам глыбінёй 2 м, шырынёй 7 м. З паўночнага боку гарадзішча — рэшткі вала вышынёю да 0,5-0,7 м і 2 тэрасападобныя выступы, якія абрываюцца рэчкай.
Выявіў у 1967 годзе Г. В. Штыхаў, даследаваў у 1973 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годлзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт у паўднёвай частцы пляцоўкі 1,1 м. Знойдзены кавалкі ляпной керамікі, попел і вуголле. Адносіцца да ранняга жалезнага веку.
Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.
Лясны (Кіраўская вобласць)
Лясны (Лесной) — пасёлак гарадскога тыпу ў Верхнякамскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 3949 чалавек (2020). Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1957 года.
Чыгуначная станцыя Лясная — галоўная станцыя Гайна-Кайскай чыгункі ФСВП. У пасёлку знаходзіцца лакаматыўнае дэпо і іншыя прадпрыемствы чыгуначнага транспарту.
Новая Беліца (Сенненскі раён)
Но́вая Бе́ліца (, Новая Белица) — вёска ў Беларусі, у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Логвінаў
Літаратурны дом «Логвінаў» — беларускае выдавецтва і кнігарня, знаходзіцца ў Мінску па адрасе пр. Незалежнасці, 37А. Заснаванае ў 2000 годзе як невялікае выдавецтва, якое спецыялізавалася на выданні альтэрнатыўнай літаратуры, яно стала важнай часткай беларускамоўнай культурнай прасторы. У «Логвінаве» былі выдадзеныя і прадаюцца кнігі Сяргея Пясецкага, Адама Глобуса, Альгерда Бахарэвіча, Андрэя Хадановіча, Наталкі Бабінай, Уладзіміра Арлова, Франца Сіўко і іншых вядомых беларускіх аўтараў.
Пішчухавыя (птушкі)
Пішчухавыя, паўзунковыя, пішчухі (Certhiidae) — сямейства птушак атрада.
Даўжыня да 17 см, маса да 30 г. Дзюба даўжынёю да 1,5 см, тонкая, загнутая ўніз. Хвост цвёрды, ногі дужыя, учэпістыя, з загнутымі кіпцюрамі.
Адрозніваецца 2 (4) роды, 17 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыкі. Жывуць пераважна ў хваёвых і мяшаных лясах, гняздуюцца ў дуплах, трэшчынах ствалоў дрэў, пад карой. На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца і.
Кормяцца насякомымі, павукамі, насеннем. Нясуць да 9 яец двойчы за год.
Тахіён
Тахіён (ад ταχύς, «хуткі») — гіпатэтычная часціца, якая рухаецца са скорасцю, якая перавышае скорасць святла у вакууме, у супрацьлегласць звычайным часціцам, званым ў тэарэтычных працах па тахіёнам тардыёнамі, якія рухаюцца заўсёды павольней святла, здольным пакоіцца, і люксонам (напрыклад, фатону), якія рухаюцца заўсёды толькі са скорасцю святла.
Калі тахіёны наогул існуюць, то могуць існаваць розныя іх тыпы, якія адрозніваюцца масамі і іншымі ўласцівасцямі. Пры навуковым ўжыванні тэрміна пад тахіёнамі (або тахіённымі палямі) маюцца на ўвазе ў прынцыпе Лорэнц-інварыянтныя аб’екты, г.зн. аб’екты, якія не парушаюць прынцып адноснасці.
Гісторыя
Элементарныя часціцы, чыя скорасць больш за скорасць святла ў вакууме, былі ўпершыню разгледжаны Зомерфельдам у 1904 годзе, а ў 1939 годзе матэматычны апарат для апісання іх паводзін быў дасканала распрацаваны Вігнерам. Лічыцца, што канцэпцыю тахіёнаў прапанаваў у 1962 годзе, ён жа і ўвёў сам тэрмін. Савецкі навуковец Леў Штрум у 1923 годзе таксама разглядаў гэтую канцэпцыю. Ідэя аб існаванні тахіёнаў на макраскапічным узроўні была выказана Якавам Цярлецкім у 1960 годзе.
Тахіёны ў тэорыі адноснасці
масу m не рэчаісным, а чыста ўяўным лікам. Тады, мяркуючы, што энергія і імпульс павінны быць рэчаіснымі, прыходзім да неабходнасці v > c. Гэта значыць, што атрымліваем тахіён — часціцу, скорасць якой не можа быць менш за скорасць святла.
Адзін цікаўны эфект заключаецца ў тым, што, у адрозненне ад звычайных часціц, скорасць тахіёна павялічваецца па меры памяншэння яго энергіі. Энергія набліжаецца да нуля, калі скорасць v імкнецца да бясконцасці. Таму тахіён не здольны мець скорасць ніжэй за скорасць святла c, таму што для дасягнення бар’ера зверху ці знізу патрабуецца бясконцая энергія. Як адзначалі Альберт Эйнштэйн і Рычард Толман, спецыяльная тэорыя адноснасці мяркуе, што часціцы са звышсветлавой скорасцю, калі яны існуюць, могуць быць выкарыстаны для зваротнай сувязі ў часе.
Для тахіёнаў, гэтак жа як і для тардыёнаў, у межах СТА суадносіны энергіі і імпульсу будуць наступнымі:
Іздрашава
І́здрашава (, Издрашево) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснадворскага сельсавета.
Валаамскі манастыр
Валаамскі манастыр — праваслаўны манастыр у Расіі, на востраве Валаам у Ладажскім возеры.
Заснаваны наўгародцамі не пазней пачатку 14 ст. Знаходзячыся на мяжы наўгародскіх уладанняў, служыў крэпасцю і шмат разоў адбіваў напады шведаў. У 1611 годзе быў зруйнаваны шведамі. Адноўлены па ўказе Пятра I ў 1715 годзе. Валаамскі манастыр вядомы строгім статутам. Славіцца добра арганізаванай гаспадаркай: малочнай жывёлагадоўляй, садоўніцтвам, агародніцтвам, рыбнай лоўляй і промысламі.
Чэрнеўка (Барысаўскі раён)
Чэ́рнеўка (, Черневка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Аздзяціцкага сельсавета.
Навілаўка
Наві́лаўка (, Новиловка) — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свяцілавіцкага сельсавета.
У 1926—1997 гадах цэнтр Навілаўскага сельсавета.
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Узляны)
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы — колішні храм у вёсцы Узляны Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
«Апісанні цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі», 1879 г.: У канцы XVII ст. у с. Паляны была пабудавана прыхадская царква ў імя Полага (Пакрова) Найсвяцейшай Багародзіцы Віленскім біскупам князем Якавам Масальскім, а ў 1839 г. перабудавана памешчыкамі Стрэнкоўскімі. «Историко-статистическое описание Минской губернии», Санкт-Петербург, 1864 г.): «Штатного жалованья притчу 236 р., земли около 59 десятин, прихожан мужского пола 523, женского пола 626 душ. К ней принадлежит Косько-Демянская часовня в деревни Озеричин. Построена неизвестно когда и кем, а в 1813 г. перестроена помещиком Климонтовичем и прихожанами».
У канцы XIX ст. царква зусім здрахлела і было вырашана пабудаваць новую. У канцы снежня 1898 года новая царква сяла Паляны ў імя Полага (Пакрова) Найсвяцейшай Багародзіцы была пабудавана і асветленая пры удзеле мясцовага святара Паўла Васюковіча. Царква дзейнічала да сярэдзіны 60-х гг. XX ст.
Архітэктура
«Апісанні цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі», 1879 г.: Внутренне пространство заключает в себя около 25 квадратных сажень, пол кирпичный, потолок наслан досками, стены выбелены, к отоплению церковь не приспособлена. Дощатый иконостас старого устройства, покрашенный в голубой цвет, состоит из 12 икон, расположенных в 2 яруса.
Сымерпалу (станцыя)
Сымерпалу (Sõmerpalu) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца недалёка ад мястэчка Сымерпалу на лініі Рыга — Пскоў.
Пасажырскія цягнікі на станцыі спыняліся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.
Арцём Дзмітрыевіч Навумовіч
Арцём Дзмітрыевіч Навумовіч (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках у вышыню. Майстар спорту Беларусі.
Лёвінцы (Орычаўскі раён)
Лёвінцы (Лёвинцы) — пасёлак гарадскога тыпу ў Орычаўскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі, утварае Лёвінскае гарадское паселішча. Пасёлак размешчаны за 11 км на ўсход ад райцэнтра Орычы, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Стрыжы на лініі Кіраў — Кацельніч. З канца 1970-х па 2004 год — закрыты ваенны гарадок Кіраў-200. У савецкі перыяд у пасёлку размяшчаўся завод НДІ мікрабіялогіі Міністэрства абароны СССР. Завод уваходзіў у НВА «Біяпрэпараты» і спецыялізаваўся на вытворчасці біялагічнай зброі на аснове чумы і тулярэміі.
Выру (станцыя)
Выру (Võru) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў горадзе Выру на лініі Рыга — Пскоў.
IC 1321
IC 1321 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Полымя (Сенненскі раён)
По́лымя (, Полымя) — аграгарадок у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета, яго цэнтр з 2012 года.
Баркова (Мёрскі раён)
Барко́ва (, Борково) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
IC 1322
IC 1322 — галактыка тыпу SB у сузор’і Казярог.
Гімназія № 8 (Мінск)
Мінская гімназія № 8 — навучальная ўстанова, гімназія з гуманітарным ухілам і паглыбленым вывучэннем французскай мовы. Навучэнне ў гімназіі вядзецца на беларускай і рускай мовах. Гімназія № 8 заснавана 5 красавіка 1991 года, на базе сярэдняй школы № 20 (імя Пятра Купрыянава), адкрытай у 1952 г. Гімназія з’яўляецца асацыяванай школай клубаў ЮНЕСКА, падтрымлівае сувязь ліцэем імя А. дэ С. Экзюперы ў г. Ліёне (Францыя).
Адрас школы: Мінск, вул. Я. Коласа, 41. Дырэктар — Сабіч Вераніка Мікалаеўна.
Ансамбль французскай песні «Каравэла»
На базе школы дзейнічае ансамбль французскай песні «Каравэла» — студыя эстраднай песні пад кіраўніцтвам Міранчук В. І. У ансамблі бяруць удзел вучні 5 — 11 класаў сумесна з педагогамі гімназіі.
Украінская чыгунка
Публічнае акцыянернае таварыства «Украінская чыгунка» (акціонерне товариство «Українська залізниця», скар. АТ «Укрзалізныця» (АТ «Укрзалізниця»)) — украінскае дзяржаўнае прадпрыемства, акцыянернае таварыства з 2018 года, асноўнай сферай дзейнасці якога з’яўляюцца перавозкі чыгуначным транспартам.
Дэ-факта з’яўляецца дзяржаўным прадпрыемствам-манапалістам у сферы чыгуначных перавозак.
Гісторыя
Пасля атрымання ў 1991 годзе Украінай незалежнасці паўстала пытанне арганізацыі грузавых і пасажырскіх перавозак па тэрыторыі краіны. Для эфектыўнага кіравання чыгуначным транспартам і забеспячэння патрэбаў гаспадаркі і насельніцтва ў перавозках Кабінет Міністраў Украіны 14 снежня 1991 года выдаў пастанову «Аб стварэнні Дзяржаўнай адміністрацыі чыгуначнага транспарту Украіны».
2002 год стаў пачаткам развіцця хуткаснага руху. 11 ліпеня 2002 на маршруце Кіеў — Харкаў быў запушчаны «Сталічны экспрэс», вагоны якога былі выпрацаваны Крукіўскім вагонабудаўнічным заводам. Час экспрэса ў шляху склаў 05:00 45 хвілін, што амаль у два разы менш чым звычайна цягніка. На трасе хуткаснага руху было адрамантавана 60 вакзалаў і 190 прыпыначных платформаў.
У 2009 годзе чыгуначным транспартам скарысталіся 490 млн пасажыраў. Страты «Укрзалызныцы» ад пасажырскіх перавозак склалі больш 5,2 млрд грн, у тым ліку ад прыгарадных — 2,6 млрд грн. Адной з асноўных прычын стратнасці пасажырскіх перавозак з’яўляюцца льготныя перавозкі, якія недастаткова фінансуюцца з бюджэту.
У 2010 годзе «Укрзалызныця» ўводзіць прэміум-паслугу, паездкі ў вагонах-салонах, такое падарожжа каштуе як 11 квіткоў у спальным вагоне, а таксама розныя спадарожныя выдаткі дадаткова.
Напярэдадні Еўра-2012 парк Укрзалызныцы папоўніўся 10-ю 9-вагоннымі электрацягнікамі HRCS2 вытворчасці Hyundai Rotem коштам ў 307 млн даляраў. Аднак, з надыходам зімовага часу пачасціліся паломкі гэтых цягнікоў. Па падліках СМІ, цягнікі Hyundai за паўгода ламаліся не менш за 100 разоў.
У рамках падрыхтоўкі да чэмпіянату Еўропы па футболе таксама было закуплена два двухпавярховых шасцівагонных электрацягніка EJ 675 вырабленых кампаніяй Škoda Vagonka. Іх кошт склала 39,9 млн еўра.
У 2016 годзе планавалася павелічэнне аб’ёмаў хуткасных перавозак.
17 студзеня 2018 года «Укрзалызныця» ўвяла новую функцыю замова квіткоў з перасадкамі.
Кабінет Міністраў Украіны на пасяджэнні 14 лютага 2018 года зацвердзіў кансалідаваны фінансавы план Укрзалызныцы на 2018 год з паказчыкам прыбытку ў суме 92,2 млрд грн і прыбытку — 0,7 млрд грн.
Археалогія
Археалогія (ад грэчаскага αρχαιος — старажытны + λογος — слова, вучэнне) — навука, што вывучае гісторыю грамадства па матэрыяльных парэштках жыцця і дзейнасці людзей — рэчавых (археалагічных) помніках.
Нойзідлер
Нойзі́длер (Neusiedlersee; Fertő tó; Nežidersko jezero, Niuzaljsko jezero) — адзінае ў Еўропе стэпавае возера, знаходзіцца ў Аўстрыі і Венгрыі. З'яўляецца аб'ектам са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Яго даўжыня 33 км, шырыня каля 12 км. Возера акружае шырокая паласа чароту, што стварае добрыя ўмовы для мноства жывёл і рэдкіх птушак. З поўдня і паўднёвага ўсходу возера ахоплівае нацыянальны парк Зеевінкель, яго плошча 9,7 га. Па возеры праходзіць мяжа Аўстрыі з Венгрыяй, таму парк мае міжнародны статус.
Возера сілкуецца падземнымі крыніцамі і мае непастаянны характар. У залежнасці ад напрамку ветра і канцэнтрацыі солі ўзровень вады пастаянна мяняецца, і возера можа нават высыхаць.
Дзякуючы невялікай адлегласці ад Вены да возера, яго называюць Венскім, і сюды любяць прыязджаць на адпачынак жыхары сталіцы. На яго берагах знаходзяцца замкі, сёлы, манастыры, вінаграднікі, сустракаюцца антычныя помнікі.
Непераможны (Веткаўскі раён)
Неперамо́жны (, Непераможный) — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Свяцілавіцкага сельсавета.
Апалон (матыль)
Апалон (Parnassius apollo) — матыль з сямейства паруснікаў. Адзін з найбольш прыгожых еўрапейскіх дзённых матылёў.
Відавая бінамінальная назва дадзена ў гонар Апалона (грэчаская міфалогія) — сына Зеўса і Лета, брата Артэміды, божаства прыгажосці і святла.
Апісанне
Размах крылаў 70-94 мм. Крылы белага колеру, часам крэмавага, у вяршыні празрыстыя. Па вонкавым краі крылаў праходзіць шэрая шырокая паласа з белымі плямамі, якія зліваюцца ў вузкую паласу. На верхніх крылах па 5 чорных плям, а на ніжніх па 2 з белай сярэдзінай, аблямаваныя вузкай чорнай палоскай. Характэрнае размяшчэнне чорных і чырвоных плям вельмі моцна вар'іруе. Ніжнія крылы закруглены. У матылькоў, якія толькі выйшлі з лялячкі, крылы спачатку жаўтлявыя.
Цела моцна апушана. Вусікі з чорнай булавой. Вочы гладкія, буйныя, забяспечаныя маленькімі грудкамі, на якіх сядзяць кароткія шчацінкі.
Арэал
Горныя масівы Еўропы, Паўднёвая Скандынавія, Нарвегія, Швецыя, Фінляндыя, Апенінскі паўвостраў, Францыя, Цэнтральная Іспанія, Украіна, сярэдняя паласа Расіі, поўдзень Урала і Заходняй Сібіры, Каўказ і Закаўказзе, Турцыя, Паўднёвая Сібір на ўсход да Цэнтральнай Якуціі і Забайкалля, Усходні Казахстан, Паўночны Цянь-Шань, Манголія.
У Польшчы, Літве, Латвіі, Беларусі, а таксама Смаленскай, Варонежскай (апошні раз матылька лавілі ў 1971 годзе), Маскоўскай, Яраслаўскай і некаторых іншых абласцях Расіі ў цяперашні час вядомы толькі па старым знаходкам.
Месцы пражывання
На раўнінах Еўропы гэта сухія ўзлескі, якія выграваюцца сонцам, і вялікія сонечныя і сухія паляны ў хваёвых і хваёва-дубовых лясах, старыя гары, пусткі і прасекі ЛЭП. У гарах — лугавыя даліны на вышыні да 2200 м, у Азіі — нярэдка да 3000 м. У Паўднёвай Сібіры паднімаецца да гальцоў, але часцей сустракаецца на адкрытых астэпненых схілах ніжняй частцы лясной пояса. У гарах міжрэчча Селенгі і Уды трапляецца ў разрэджаных сухіх хвойніках, на палянах каля ручаёў і рачулак.
Матылькі лятаюць павольна, часта плануюць, сядаючы на розныя квітнеючыя расліны. Наведваюць буйныя кветкі астравых раслін —, , , , , розныя віды і іншыя нектараносы. Вусені развіваюцца на расходніках.
Манафаг на адным з відаў раслін роду расходнік, што ставіць існаванне віду ў залежнасць ад наяўнасці некранутых раслінных асацыяцый з удзелам кармавой расліны.
Матылькі больш актыўныя апоўдні. Самкі нярэдка сядзяць у траве, напалоханыя рэзка ўзлятаюць і пералятаюць на адлегласці да 100 метраў. Часам, патрывожаны ў сонным стане або паранены матылёк валіцца на спіну, распялівае крылы, паказваючы свае чырвоныя плямы і скрабе ножкамі па ніжняму баку крылаў, вырабляючы шыпячы гук.
Размнажэнне
Самкі апалонаў спароўваюцца звычайна неўзабаве пасля выхаду з кукалак, самцы — на другі-трэці дзень. Пасля спарвання знізу на брушку самкі з'яўляецца жорсткі хітынавы прыдатак — сфрагіс (пячаць, пломба), які фарміруецца палавым апаратам самца. Прызначэнне сфрагіса — выключыць паўторнае апладненне самкі іншымі самцамі.
Яйка
Яйка белае, з ямкай ў цэнтры верхняй часткі. Яйкі адкладаюцца па адным на розных частках кармавой расліны ці побач з ёю. Усяго самка адкладае 90-120 яек.
Вусень
Дарослыя вусені сустракаюцца на поўдні з красавіка па чэрвень, у паўночных раёнах — з мая.
Маладыя вусені чорнага колеру, з радамі бакавых бялёсых плям, — па адным на сегменце, і з пучкамі доўгіх чорных валасінак.
Дарослы вусень аксамітна-чорны, з двума радамі чырвоных плям, — адна буйная і адна дробная на кожным брушным сегменце, і бародаўкамі сіне-сталёвага колеру — па дзве на сегменце.
Дыхальцы жаўтлявыя або памяранцавыя, за галаўной капсулай — чырванавата-жоўты асметрый, схаваны ў целе вусеня. Ён выпінаецца ў момант пагрозы і выдае непрыемны адпужваючы пах. Даўжыня дарослага вусеня апалона дасягае 50 мм. Актыўны ён толькі ў сонечнае надвор’е, а ў пахмурныя дні хаваецца ў сухой траве і пад камянямі. Часам перагрызае верхнюю частку сцябла кармавой расліны, даўжынёй да 20 см, каб з’есці яго на зямлі.
Зімуюць нованароджаныя вусені, знаходзячыся ў абалонцы яйка, а некаторых падвідаў — па-за абалонкай.
Кармавыя расліны
Кармавой раслінай з’яўляюцца розныя віды расходніка: у еўрапейскай частцы Расіі — і, у Заходняй Сібіры — , у Сярэдняй Азіі —  і. У якасці кармавых раслін адзначаны таксама і, розныя віды , а на Алтаі і ў Саянах —.
Кукалка
Кукалка даўжынёй 18-24 мм, тоўстая, круглявая. Спачатку яна светла-карычневая з напаўпразрыстымі пакровамі, цёмна-карычневымі дыхальцамі і шэрагам жаўтаватых плямаў над імі па баках спіны, а праз некалькі гадзін пасля акуклівання цямнее і пакрываецца светла-блакітным сопкім налётам. Акукліванне на зямлі ў друзлым кокане. Стадыя лялячкі доўжыцца ад 8 дзён да 2-3 тыдняў.
Варыябельнасць
Від адрозніваецца моцнай геаграфічнай і папуляцыйнай зменлівасцю.
Падвіды
У Еўрапейскай частцы Расіі і Сярэднім Урале жыве падвід democratus (Krulikowsky, 1906). У лесастэпе Заходняй Сібіры можна выявіць прадстаўнікоў падвіда meinhardi (Sheljuzhko, 1924) — вельмі буйнога, з вялікімі чорнымі і чырвонымі плямамі на малочна-белым фоне крылаў у самцоў, і ў налёце чорных лускавінак — самак. У Карпатах сустракаецца падвід carpathicus (Rebel et Rogenhofer, 1892). У перадгор'ях Сярэдняга і Паўднёвага Урала — limicola (Stichel, 1906), асобіны якога таксама вельмі вялікія, а крылы самак маюць жаўтлявае адценне. На Вялікім Каўказе распаўсюджаны падвід ciscaucasicus (Sheljuzhko, 1924). Падвід breitfussi (Bryk, 1914) вядомы па некалькіх асобнікам з Крыма. На Алтаі вылучаюць падвід alpherakyi (Krulikowsky, 1906). На Саянах і ў Перадбайкалллі сустракаецца падвід sibiricus (Nordmann, 1851), а ва ўсходняй частцы Сібіры, Байкальскім рэгіёне і ў Манголіі — hesebolus (Nordmann, 1851), з беласнежнымі крыламі, якія маюць дробныя чорныя і чырвоныя плямы. У Кіргізіі насяляе падвід merzbacheri. Некалькі падвідаў Апалона выдзелена на Пірэнэях і ў Альпах.
Фактары абмежавання колькасці
Знішчэнне прыродных біятопаў пражывання віду — вытоптванне і выпальванне ў наваколлі населеных пунктаў, узворванне узлескаў, аблясенне палян і пустак. Від валодае слабай здольнасцю да міграцыі, і знікненне яго ў тым ці іншым раёне часта аказваецца беззваротным. Некаторыя навукоўцы адным з фактарам знікнення віду на раўнінных тэрыторыях Еўропы называюць таксама глабальнае пацяпленне клімату. Моцныя зімовыя адлігі апошніх гадоў прыводзяць да выхаду зімуючых гусеніц з яйкавых абалонак, што прыводзіць да іх паслаблення і гібелі (персанальныя паведамленні энтамолагаў Сяргея Мазгавога, Варонежская вобласць, Юрыя Беражнога, Ліпецк і іншых).
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі, Украіны, Беларусі (паколькі на працягу апошніх 40 гадоў не сустракаўся на тэрыторыі краіны, уключаны ў «чорны спіс» з катэгорыяй RE — рэгіянальна знікшы), Германіі, Швецыі, Нарвегіі, Фінляндыі, а таксама мясцовыя Чырвоныя кнігі — Тамбоўскай, Маскоўскай, Смаленскай і іншых абласцей, Чувашыі, Мардовіі і іншых рэгіёнаў.
У Чырвонай кнізе Міжнароднага саюза аховы прыроды (МСОП) выгляд мае 3 катэгорыю аховы — VU — ўразлівыя таксоны, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення ў сілу морфафізіялагічных і / або паводніцкіх асаблівасцяў, якія робяць іх уразлівымі пры любых, нават нязначных, зменах навакольнага асяроддзя.
Уключаны ў «Чырвоную кнігу Еўрапейскіх дзённых матылькоў» з катэгорыяй SPEC3 — від, які жыве як у Еўропе, так і за яе межамі, але які знаходзіцца на тэрыторыі Еўропы пад пагрозай знікнення.
У Пенінскіх гарах Польшчы і ў Прыоцка-тэрасавым запаведніку Маскоўскай вобласці ажыццяўляліся праекты па аднаўленні папуляцыі Апалона, якія не далі доўгачасовага выніку. Неабходна, у першую чаргу, аднаўляць і пашыраць біятопы віду: ствараць доўгачасовыя паляны і прасекі, спыніць узворванне лясных узлескаў, высаджваць нектараносныя расліны для матылькоў і кармавыя — гусеніц.
Касынічы
Касы́нічы (, Косыничи) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснадворскага сельсавета.
Да 11 кастрычніка 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Чапялёўскага сельсавета.
Авечкагадоўля ў Новай Зеландыі
Авечкагадоўля ў Новай Зеландыі — адна з найважнейшых галін сельскай гаспадаркі. З сярэдзіны XIX стагоддзя і да 1980-х гадоў давала самы вялікі прыбытак у краіне ад жывёлагадоўлі. У сярэдзіне 1980-х гадоў колькасць авечак у краіне дасягнула больш за 70 галоў мільёнаў галоў. Гэта быў самы высокі паказчык у свеце ў разліку на аднаго жыхара і адну адзінку плошчы краіны.
Зараджэнне авечкагадоўлі
Першых авечак у Новую Зеландыю завёз брытанскі мараплавец Джэймс Кук у 1773 і 1777 гадах, але яны не прыжыліся. У 1814 годзе місіянер прывёз авечак для выкарыстання на тэрыторыі місіі. У 1834 годзе на астравы былі завезены 103 авечкі, якія выкарыстоўваліся ў якасці ежы для кітабояў. Асновы авечкагадоўлі былі закладзены ў пачатку 1840-х гадоў, калі з Аўстраліі на Паўночны востраў было перавезена некалькі тысяч авечак, якіх перагналі ў розныя часткі вострава.
Распаўсюджанню авечкагадоўлі на Паўночным востраве перашкаджала тое, што зямлёй валодалі маоры, неабходна было расчышчаць зямлю пад пашы і на востраве часта ішлі ападкі. Паўднёвы востраў больш спрыяльны для развіцця авечкагадоўлі. Таму значную частку авечак перагналі на гэты востраў. Да 1857 годзе асноўныя тэрыторыі вострава былі выкуплены ў маоры. Землі ачысцілі ад кустоў і дрэў і ператварылі ў пашы. Да 1866 года авечкагадоўля распаўсюдзілася на ўвесь востраў. Развіццю на ім авечкагадоўлі спрыяла развядзенне парод авечак, якія адпавядалі клімату Паўночнага вострава.
Экспарт замарожанага мяса
у 1882 годзе Новая Зеландыя ўпершыню прадала замарожанае мяса ў Вялікабрытанію. Гэта стала пераломным момантам у развіцці авечкагадоўлі ў краіне. Выкарыстанне халадзільнага абсталявання для транспарціроўкі мяса зрабіла дробную авечкагадоўлю прыбытковай. Урад краіны пачаў скупляць буйныя маёнткі і дзяліць іх на больш дробныя і раздаваць імігрантам. Значна павялічылася колькасць гаспадарак, якія трымалі авечак.
Рост авечкагадоўлі суправаджаўся павелічэннем плошчы ўгоддзяў для іх. Вялікія плошчы ўзаралі і засадзілі раслінамі, якія ішлі на корм авечкам або на пашу. Актыўна вялася селекцыя авечак на розныя тэрыторыі і вытворчасць разнастайнай авечкагадоўчай прадукцыі. Развівалася навука, якая забяспечвала паляпшэнне парод і павелічэнне пагалоўя жывёлы.
Найвышэйшы росквіт авечкагадоўлі
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны авечкагадоўля ў Новай Зеландыі значна развілася. Гэтаму спрыяла тое, што Вялікабрытанія купляла ўсю прадукцыю, вырабленую новазеландскімі фермерамі. З 1951 па 1961 год пагалоўе авечак павялічылася на 40 %.
Вялікая ўвага надавалася прадукцыйнасці пашы. Палі падкормлівалі з дапамогай самалётаў.
У 1970-х гадах цэны на нафту выраслі, што прывяло да росту кошту транспартных выдаткаў. Таксама знізілася цана на воўну з-за змяншэння попыту на яе, бо сінтэтычныя тканіны патаннелі. Каб захаваць узровень вытворчасці, урад краіны пачаў субсідзіраваць авечкагадоўлю. У 1982 годзе пагалоўе авечак дасягнула максімальнай колькасці — 70 301 461 галоў.
Развядзенне авечак без датацый
З-за цяжкіх эканамічных умоў у сярэдзіне 1980-х гадоў урад Новай Зеландыі адмяніў субсідыі сельскагаспадарчым вытворцам. У гэтыя гады таксама назіраліся падзенне коштаў, засухі і канкурэнцыя з боку больш эфектыўных галін — малочнай жывёлагадоўлі і лясной гаспадаркі. Агульная колькасць авечак пачала змяншацца: у 1989 годзе да 60 галоў мільёнаў галоў у 1994 годзе — да 50 мільёнаў, а ў 200 — 40 млн. У 2010-я гады пагалоўе авечак было на ўзроўні 30 галоў мільёнаў галоў.
Адсутнасць дзяржаўнай падтрымкі вымушала шукаць спосабы атрымання даходаў. У выніку авечкагадоўля была пераарыентавана на вытворчасць бараніны. Каб скараціць затраты на кармы, фермеры сталі надаваць больш увагі пашам. Пасля выпасу маладняк адпраўлялі на забой. Разводзіліся авечкі, якія даюць больш буйны прыплод. Вага ягнят павялічылася на 30 %. * - год бярэцца з 1 ліпеня па 30 чэрвеня; **CW - забойная маса; ***PW - маса прадукту Як відаць з табліцы, зніжэнне вытворчасці і экспарту бараніны істотна не залежала ад памяншэння пагалоўя авечак. Новая Зеландыя не страціла лідэрства па экспарце авечага мяса.
Нядаўна фермеры пачалі асвойваць новую для сябе галіну — малочная авечкагадоўля.
Пароды авечак у Новай Зеландыі
Большасць парод авечак, якія ўтрымліваюцца ў Новай Зеландыі, адносяцца да камбінаванага мяса-воўнавага кірунку прадуктыўнасці. Самая распаўсюджаная парода — (40 % папуляцыі), трымаецца на Паўночным востраве і на поўдні Паўднёвага вострава. Традыцыйнымі пародамі з’яўляюцца таксама (12 %),  (10 %) і іншыя, з якіх атрымліваюць паўтонкую воўну. Тонкая воўна атрымліваюць з, доля якіх складае 5,5 %.
У сувязі з падзеннем сусветнага попыту на воўну ў Новай Зеландыі назіраецца рост скрыжавання і выкарыстання «кампазіцыйных» авечак з нізкімі настрыгамі воўны. Гэтыя пароды даюць больш ягнят для вытворчасці мяса. Адбор вырабляецца на аснове спалучэння некалькіх парод з адпаведнымі якасцямі.
Уплыў авечкагадоўлі на экалогію
Урад Новай Зеландыі з мэтай скарачэння выкідаў парніковых газаў, 14 % з якіх выдзяляецца ў жывёлагадоўлі, з 2025 года ўвядзе экалагічны падатак на авечак. На фермах усталююць спецыяльныя датчыкі для вымярэння ўзроўню парніковых газаў. Чакаецца, што падаражанне прадукцыі авечкагадоўлі будзе нязначным, кошт бараніны вырасце ўсяго на 1 еўрацэнт.
Валанс
Валанс (Valence, Valentia) — горад і камуна ў Францыі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Дром.
Горад Валанс паходзіць ад рымскай калоніі Valentia, заснаванай у Нарбонскай Галіі (так рымляне называлі гэтую частку Францыі). З IV стагоддзя ўся ўлада ў горадзе належала біскупу, і толькі ў 1450 годзе Людовік XI пераканаў апошняга з іх саступіць свае правы на горад у абмен на каралеўскае заступніцтва і стварэнне ўніверсітэта (скасаваны падчас Французскай рэвалюцыі). Кароль зрабіў Валанс сталіцай герцагства Валенцінуа і надзяліў тытулам герцага Чэзарэ Борджыя; пасля яго смерці тытул быў адроджаны для Дыяны дэ Пуацье; цяперашнімі ўладальнікамі герцагскага тытула з’яўляюцца кіраўнікі Манака.
Юліян Бакшанскі
Юліян Бакшанскі (, маёнтак Тупальшчына Свянцянскага пав., цяпер Смаргонскі раён —, в. Свечкі, цяпер Маладзечанскі раён) — удзельнік вызваленчага руху і паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі і Літве. Пахаваны ў в. Плябань Маладзечанскага раёна,.
Вучыўся ў Віленскай гімназіі. У 1842 годзе за захоўванне забароненых кніг сасланы ў Разанскую губерню. Вярнуўшыся з ссылкі, у 1847 годзе зрабіў спробу падняць паўстанне смаргонскіх сялян. У сваім звароце да іх заклікаў аб'яднацца з гарадской беднатой і салдатамі і выступіць супраць памешчыкаў, чыноўнікаў і афіцэраў. Гэты план не здзейсніўся, Ю. Бакшанскі быў арыштаваны і асуджаны да 12 гадоў катаргі. У 1863 годзе арганізаваў і ўзначаліў атрад паўстанцаў і ў сутычцы з урадавымі войскамі на Віленшчыне загінуў.
Паўстанне
У 1863 вярнуўся на радзіму. Далучыўся да паўстання, як і Кастусь Каліноўскі, належаў да шэрагу найбольш паслядоўных рэвалюцыянераў, якіх адрозна ад лібералаў («белых») звалі «чырвонымі». Гэты кірунак вызваленчага руху прадугледжваў дэмакратычную рэспубліку, перадачу зямлі сялянам, самавызначэнне народаў былой Рэчы Паспалітай. «Белыя» ж бачылі галоўнай мэтай паўстання толькі аднаўленне Рэчы Паспалітай у межах 1772 года. У хуткім часе Юльян Бакшанскі арганізаваў і ўзначаліў атрад паўстанцаў, які дзейнічаў на тэрыторыі Маладзечаншчыны і Вялейшчыны. Галоўнай мэтай было стварыць баяздольную, магутную арганізацыю, прыцягнуць да барацьбы шмат сялян, на якіх разлічваў Бакшанскі. Жыхары Маладзечна і Маладзечаншчыны падтрымалі Бакшанскага і бралі актыўны ўдзел у паўстанні, аднак сілы былі не роўныя. Расійскія ўлады на чале з Мураўёвым жорста выпростваліся з паўстанцамі і прыкладна ў маі 1863 года паўстанне было амаль задушана на ўсёй тэрыторыі Беларусі, толькі на Гарадзеншчыне працягвалася барацьба. Бакшанскі працягваў змагацца, але 4 красавіка 1863 года атрад трапіў у засаду да рускіх, у выніку чаго ў бітве каля вёсак Свечкі і Плябань (цяпер Маладзечанскі раён) падчас раптоўнага ар’ергарднага бою з царскімі казакамі загінуў амаль увесь атрад, у тым ліку кіраўнік атраду Юльян Бакшанскі, а таксама Рафал Малішэўскі, Людвік Ямант, Леапольд Банькоўскі і 15-гадовы Ігнацій Сулістроўскі. На месцы гераічнай смерці паўстанцаў, у наш час каля вёскі Плябань устаноўлены крыж і помнік.
Пасля паўстання на Маладзечаншчыне разгарнулася актыўная палітыка русіфікацыі края. Дарэчы, менавіта на Маладзечаншчыне, у 1944 годзе, у 105-гадовым веку, памёр апошні ўдзельнік гэтага паўстання, Ігнат Абрамовіч, які пахаваны ў мястэчку Краснае пад Маладзечнам.
Крэацыянізм
Крэацыянізм (ад Creatio, род. скл. creationis — тварэнне) — навуковая, тэалагічная і светапоглядная канцэпцыя, у рамках якой асноўныя формы арганічнага свету (жыццё), чалавецтва, планета Зямля, а таксама свет у цэлым, разглядаюцца як непасрэдна створаныя Творцам або Богам. Да распаўсюджвання тэорыі эвалюцыі крэацыянізм ў той ці іншай форме быў пануючым пунктам гледжання на паходжанне свету ў тым ліку ў навуковай супольнасці. Сярод іншых яго прытрымліваліся такія навукоўцы, як Ісаак Ньютан, Готфрыд Лейбніц, Блез Паскаль, Карл Ліней, Фрэнсіс Бэкан, Галілеа Галілей, Іаган Кеплер, Роберт Бойль, Герард Меркатар, Джон Рэй, Нільс Стэнсен, Джон Флемстыд, Джон Дальтан.
Негледзячы на гэта сёння вакол крэацыянізму не цішэюць спрэчкі і вялікая частка навуковай супольнасці на Захадзе і постсавецкай прасторы разглядае яго як «псеўданавуковую» канцэпцыю, нібыта канфліктуючую з навуковымі данымі і не адпавядаючую крытэрыям верыфіцыруемасці і прынцыпу Окама, згодна з якім варта аддаваць перавагу тэорыі, якая грунтуецца на меншай колькасці перадумоў. Адносна апошняга прынцыпа крэацыяністы сцвярджаюць, што іх тэорыя наадварот лепш адпавядае прынцыпу Окама у параўнанні з тэорыяй эвалюцыі, бо тэорыю крэацыянізму можна звесці ўсяго толькі да адной перадумовы — існавання Творцы (Бога).
Крэацыянісцкія канцэпцыі вагаюцца ад чыста рэлігійных да навуковых. Такія напрамкі як «навуковы крэацыянізм» і «Разумная задума» (англ.: Intelligent design), сцвярджаюць, што маюць навуковыя асновы. З некаторай аргументацыяй гэтай пазіцыі можна азнаёміцца ​​напрыклад у артыкуле доктара гісторыі і філасофіі навукі (Ph.D.) Кембрыджскага ўніверсітэта Стывена Майера (Stephen C. Meyer).
Коабі-Фора
Каобі-Фора (Koobi Fora) — шырокая тэрыторыя на ўсходнім беразе возера Туркана, на поўначы Кеніі, у раёне пражывання качавых народаў. Згодна з дадзенымі Нацыянальнага музея Кеніі, назва паходзіць з мовы Габра і азначае месца вырастання каміфоры і крыніца міры.
Месца выяўлення рэшткаў больш за 160 асобін самых старажытных рэшткаў гамінідаў, шматслаёвы археалагічны помнік. Найбольш вядомая знаходка — выдатна захаваўшыся «чэрап 1470», знойдзены ў 1972 годзе палеаантраполагам Рычардам Лікі ў суправаджэнні прылад працы. Узрост знаходак доўга выклікаў спрэчкі, але паводле апошніх дадзеных ўстаноўлена, што ім ад 2 да 1,4 млн гадоў. Каштоўнасць «Чэрапа 1470» — у доказе існавання ў Усходняй Афрыцы чалавекападобных істот з досыць буйным мозгам на ранняй стадыі эвалюцыі чалавека. Большасць антраполагаў лічаць, што ён належыць прадстаўніку роду Людзі (Homo), магчыма, Чалавеку ўмеламу (Homo habilis), які вырабляў каля 2 млн гадоў таму прылады, што адносяцца да алдувайской культуры. Таксама тут знойдзеныя рэшткі Чалавека прамаходзячага (Homo erectus) узростам 1,6 млн гадоў, якому ўласцівыя больш складаныя алдувайскія прылады, названыя «індустрыяй Карары»; знойдзены і пазнейшыя прылады ашэльскай культуры.
Новыя знаходкі ў Каобі-Фора, зробленыя Міў і Луізай Лікі (KNM-ER 62000, KNM-ER 62003 і KNM-ER 60000), вельмі падобныя да KNM-ER 1470, што дазволіла аўтарам адкрыцця гаварыць аб існаванні тут 1,95—1,78 млн гадоў таму яшчэ аднаго віду роду Людзі (Homo), які адрозніваецца і ад Чалавека ўмелага (Homo habilis), і ад Чалавека рудольфскага (Homo rudolfensis).
Жаўтазель германскі
Жаўтазе́ль германскі, Колкая трава (Genista germanica) — кветкавая расліна роду сямейства.
Арэал
Поўдзень Скандынавіі, Сярэдняя Еўропа, поўдзень Атлантычнай Еўропы, цэнтральныя і заходнія раёны Усходняй Еўропы, поўнач Міжземнамор’я. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў ізаляваных лакалітэтах і астраўных месцах росту на паўночнай мяжы арэала.
Фрэнсіс Дрэйк
Сэр Фрэнсіс Дрэйк (Francis Drake; каля 1540 — ) — англійскі мараплавец, карсар, віцэ-адмірал (1588), баранэт часоў Елізаветы I. Першы англічанін, які здзейсніў кругасветнае падарожжа (у 1577—1580 гг.). Актыўны ўдзельнік разгрому іспанскага флоту (Непераможнай Армады) у Гравелінскай бітве 1588. Валодаў сядзібай Баклэнд-Эбі ў Йелвертоне.
У іспанскіх калоніях быў вядомы, як Эль Драке («Цмок») (El Draque, «Drac», «Drak»). Яго імя на латыні было Franciscus Draco (Францыска Цмок). . У англійскай мове Drake («качар») — састарэлая форма словы «цмок».
У гонар Фрэнсіса Дрэйка
Імя Фрэнсіса Дрэйка ўвекавечана ў геаграфіі: праліў паміж Вогненнай Зямлёй і Антарктыдай носіць назву праліў Дрэйка.
Вагула (прыпыначны пункт)
Вагула (Vagula) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся ля возера Вагула на лініі Рыга — Пскоў.
Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.
IC 1323
IC 1323 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Cladonia uncialis
Cladonia uncialis — від грыбоў сямейства Кладоніевыя.
Рулёўшчына
Рулёўшчына (, Рулёвщина) — аграгарадок у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Cladonia uncialis
Батанічнае апісанне
Слаявіна кусцістая. Першасная слаявіна хутка знікае. Падэцыі цыліндрычныя, зелянява-жаўтлявыя, 2-8 см вышыні, пакрытыя добра развітым каравым пластом, коратка вільчатаразгалінаваныя, у месцах галінавання ўздутыя. Канчатковыя галінкі прамыя, шылападобназавостраныя, утвараюць у праекцыі зорачку з адтулінай у паражніну падэцыя пасярэдзіне. Пладовыя цела (апатэцыі) размяшчаюцца на канцах галінак, адзіночныя або скучаныя па некалькі, жаўтлява-карычневыя. Споры падоўжанаавальныя да верацянопадобных, 10—15×3—3,5 мкм.
Рулёўшчына
Да 20 мая 1960 года Рулёўшчына ўваходзіла ў склад Латыгальскага сельсавета.
Cladonia uncialis
Экалогія
Расце на пясчанай глебе ў хваёвых лясах, на асветленых месцах, радзей па купінах на балотах.
У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі.
Таксанамія
У межах віда выдзяляюць наступныя формы і разнавіднасці:
Выкарыстанне
Утрымлівае уснінавую і тамноліевую кіслоты.
Букава (Перабродскі сельсавет)
Бу́кава (, Буково) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміне Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.
Славутасці
За 0,85 км ад вёскі знаходзіцца Янапольскі скарбавы камень.
Рэвалюцыя 1848—1849 гадоў у Германіі
Галоўнай унутранай спружынай было пытанне аб аб'яднанні Германіі, устараненні ўмяшання князёў, кіруючых феадальных сіл у гаспадарчае жыццё нямецкіх дзяржаў, што адкрывала шлях далейшаму развіццю капіталістычных адносін. Ідэя аб'яднання Германіі знайшла шырокую папулярнасць сярод ліберальнай буржуазіі.
У час рэвалюцыі быў створаны першы агульнагерманскі парламент — Франкфурцкі нацыянальны сход і была адменена цэнзура.
1848 год
Пасля атрымання вестак пра лютаўскую рэвалюцыю 1848 года ў Францыі ў першых лічбах сакавіка ў розных дзяржавах Германіі — Бадэне, Вюртэмбергу, Баварыі, Гесэн-Дармштаце, Саксоніі і іншых — адбыліся хваляванні: сходы грамадзян падавалі манархам ці палатам петыцыі з патрабаваннем свабоды друку, суду прысяжных і склікання агульнагерманскага парламента. Манархі спешна саступіць і адправілі ў адстаўку ранейшыя кансерватыўныя ўрады; іх месца занялі так званыя сакавіцкія ўрады, якія складаліся з правадыроў ліберальнага руху.
У Гайдэльбергу (Бадэн), 5 сакавіка 1848 года, група нямецкіх лібералаў пачала рыхтавацца да выбараў у Германскі парламент. Прадпарламент быў сабраны 31 сакавіка, у франкфурцкай царкве Святога Паўла. Яго члены заклікалі да свабодных выбараў у агульнагерманскі парламент, на што была згодная большасць германскіх княстваў.
У той жа час адбываліся народныя сходы ў Берліне. 13 сакавіка натоўп, вяртаючыся са сходу ў Тыргартэне, каля Брандэнбургскіх варот у першы раз уступіў у сутыкненне з салдатамі. 15 і 16 сакавіка адбыліся хваляванні, прычым былі забіты і параненыя. Кароль Прусіі Фрыдрых Вільгельм IV пайшоў на саступкі: 18 сакавіка ён абвясціў пра скліканне аб'яднанага ландтага і пра адмену цэнзуры. Перад палацам сабралася маса народа, якая захоплена вітала караля; але з прычыны нейкага непаразумення атрад драгунаў з шаблямі нагала ўварваўся ў натоўп. Пачалася бітва, якая доўжылася ўсю ноч; у ёй прынялі ўдзел рабочыя з розных фабрыкаў, а таксама студэнты; сярод пратэстуючых былі нават жанчыны і дзеці. Да раніцы народ адціснуў войскі; кароль загадаў ім пакінуць Берлін і дараваў амністыю ўсім палітычным злачынцам. Ён гаварыў у прамовах і пракламацыях, што «з гэтага часу пачынаецца для нямецкай нацыі новая славутая гісторыя» і што ён жадае стаць у якасці канстытуцыйнага манарха на чале агульнай германскай айчыны, свабоднай і адзінай. Аднак у асяроддзі саміх рэвалюцыянераў пачаліся рознагалоссі. 14000 берлінцаў, з якіх многія бралі ўдзел у бітве 18 сакавіка, праз дзевяць дзён пасля яе падалі каралю петыцыю аб вяртанні войскаў у Берлін. Гэта было адказам на сход рабочых, які адбыўся напярэдадні, на ім былі заяўлены патрабаванні аб міністэрстве працы, аб нармальным рабочым дні і інш. 270 чалавек, што страцілі жыцці ў час падзей 18 сакавіка 1848 года ў Берліне, увайшлі ў гісторыю Германіі як «сакавіцкія загінулыя» і былі ўрачыста пахаваны на адмыслова закладзеным Могілкі сакавіцкіх загінулых у Кройцбергу.
18 мая 1848 г. Германскі парламент адкрыў сваю першую сесію ў царкве Святога Паўла. З прычыны таго што сярод 586 дэпутатаў шмат было прафесараў (94), настаўнікаў (30) ці тых, хто меў універсітэцкую адукацыю (233), яго далі мянушку «прафесарскім парламентам» (Professorenparlament).
Усяго каля 400 дэпутатаў належалі да якой-небудзь палітычнай фракцыі, якія звычайна называліся па месцах сходу іх членаў:
Абвясціўшы эрцгерцага Іаана адміністратарам дзяржавы не без дапамогі ліберальнага палітыка Генрыха фон Гагерна, парламент прыступіў да стварэння сучаснай канстытуцыі як асновы для аб'яднанай Германіі.
З самага пачатку галоўнымі праблемамі былі рэгіяналізм, падтрымка лакальных пытанняў над пангерманскімі, і аўстра-прускія канфлікты. Эрцгерцаг Ёган Баптыст Аўстрыйскі быў абраны часовым главой дзяржавы (імперскі вікарый, Reichsverweser), што было спробай стварэння часовай выканаўчай улады. Аднак большасць нямецкіх княстваў не прызнавала новы ўрад. Пасля, слабасцю парламента стала рэакцыя. Германскі парламент страціў рэпутацыю ў вачах нямецкай публікі, калі Прусія падтрымала свае ўласныя палітычныя намеры ў Шлезвіг-Гольштэйнскім пытанні без папярэдняй на тое яго згоды. Тое ж адбылося і тады, калі Аўстрыя здушыла народнае паўстанне ў Вене ваеннай сілай.