cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Падвойны астэроід
Калі астэроіды прыкладна аднолькавага памеру, то цэнтр мас такой сістэмы знаходзіцца прыкладна пасярэдзіне, паміж астэроідамі. Наглядным прыкладам такой сістэмы з'яўляецца астэроід (90) Антыопа. Калі ж спадарожнік моцна саступае па памерах асноўнаму астэроіду, то цэнтр мас размяшчаецца ўнутры большага астэроіда, як у выпадку з сістэмай Зямля-Месяц. Да такіх сістэмах адносіцца большасць вядомых бінарных сістэм, такіх, як у астэроідаў (22) Каліёпа, (45) Яўгенія, (87) Сільвія, (107) Каміла, (121) Герміёна, (130) Электра, (283) Эма, (379) Гуена.
Некаторыя ўдарныя кратэры, такія, як кратар Кліруотэр ў Канадзе, маглі быць утвораны як раз пры падзенні падвойных астэроідаў.
Утварэнне
Шляхі фарміравання бінарных сістэм недастаткова ясныя. Выпадковы захоп астэроідаў ў галоўным поясе ў выніку цеснага аблёту практычна немагчымы, так як пры захопе спадарожніка адбываецца яго моцнае прыліўнае тармажэнне, якое, у адпаведнасці з законам захавання энергіі, суправаджаецца мацнейшай дэфармацыяй спадарожніка пад дзеяннем прыліўных сіл, пры якой яго кінетычная энергія пераходзіць у цеплыню. Для буйных целаў такі захоп цалкам дапушчальны, але ў выпадку з целамі малой масы, такімі, як большасць астэроідаў, ён недапушчальны, таму што з прычыны вялізнай хуткасці (больш за дзесяць км/с) кінетычная энергія руху нават параўнальна невялікага цела настолькі вялікая, што з-за малой масы астэроіда яго гравітацыі проста не хопіць, каб спыніць адносна буйнае цела і перавесці яго на стабільную арбіту вакол сябе.
Мяркуецца некалькі магчымых спосабаў фарміравання падвойных сістэм астэроідаў. Падвойныя сістэмы такіх астэроідаў, як (22) Каліопа, (45) Яўгенія і (87) Сільвія, маглі ўтварыцца пры разбурэнні бацькоўскага астэроіда ў выніку сутыкнення з іншым астэроідам. Транснептунавыя падвойныя сістэмы маглі ўтварыцца яшчэ падчас фарміравання Сонечнай сістэмы ў выніку ўзаемнага захопу. З-за вялікай аддаленасці ад Сонца іх арбітальныя хуткасці, а такім чынам і кінетычная энергія руху вельмі малыя, што робіць такі захоп цалкам магчымым.
Такія сістэмы могуць ўтварыцца таксама ў выніку цеснага збліжэння з якой-небудзь буйнай планетай, напрыклад, Зямлёй. Пры гэтым, з-за дзеяння ўнутраных высілкаў, якія ўзнікаюць пад дзеяннем прыліўных сіл, астэроіды часта распадаюцца на некалькі фрагментаў, якія потым могуць злучыцца ў кратную сістэму або проста рухацца разам па блізкіх арбітах.
Ленінградская ваенная акруга
Ленінградская ваенная акруга — аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі, дыслакаванае на тэрыторыі Ленінградскай і прылеглых да яе абласцей. Упраўленне акругі знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу.
Акруга вядзе сваю гісторыю ад Петраградскай ваеннай акругі Чырвонай арміі, створанай 20 сакавіка 1918 і пераіменаванай 1 лютага 1924 у Ленінградскую ваенную акругу. Тэрыторыя акругі ўключала Ленінградскую, Пскоўскую, Наўгародскую, Аланецкую, Чарапавецкую губерні. Пазней тэрыторыя акругі змянялася.
24 чэрвеня 1941 на базе ўпраўлення і войскаў ЛВА быў створаны Паўночны фронт, падзелены ў жніўні 1941 на Ленінградскі і Карэльскі франты. 9 ліпеня 1945 ЛВА была адноўлена. Першапачаткова ўключала тэрыторыі Ленінградскай, Пскоўскай, Наўгародскай абласцей і Эстонскай ССР (у 1956 перададзеная Прыбалтыйскай ВА). У цяперашні час ахоплівае тэрыторыі Ленінградскай, Мурманскай, Наўгародскай, Архангельскай, Валагодскай, Пскоўскай абласцей, Рэспублікі Карэлія і Рэспублікі Комі.
З’язляецца самай малалікай з усіх ваенных акруг Расіі. На яе тэрыторыі не дыслакуецца ніводная агульнавайскавая армія, няма ніводнай мотастралковай або танкавай дывізіі: сухапутныя войскі прадстаўленыя трыма асобнымі мотастралковымі брыгадамі (138-я ў Каменцы Ленінградскай вобласці, 200-я ў Печанзе Мурманскай вобласці і 25-я ў Пскоўскай вобласці), 9-й гвардзейскай артылерыйскай брыгадай (Луга Ленінградскай вобласці), асобнай ракетнай брыгадай, чатырма зенітнымі ракетнымі брыгадамі, 56-м акруговым навучальным цэнтрам, інжынерна-сапёрным палком і іншымі часцямі. Акрамя таго, на тэрыторыі акругі дыслакуецца 76-я гвардзейская дэсантна-штурмавая дывізія (Пскоў). Агульная колькасць асабістага складу акругі — каля 35 тысяч чалавек.
Дэмілітарызацыя акругі адбылася пасля падпісання СССР у лістападзе 1990 года Дагавора аб звычайных узброеных сілах у Еўропе (ДЗУСЕ), якім былі ўведзены абмежаванні на размяшчэнне воінскіх злучэнняў і часцей на паўночным захадзе СССР.
Александрова (Маладзечанскі раён)
Александро́ва (, Александрово) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Раіса Станіславаўна Сідарэнка
Раіса Станіславаўна Сідарэнка (, п. Чупа, Лоўхскі раён, Карэльская АССР, РСФСР) — беларуская дзяржаўная дзеячка. Намеснік Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь (2014—2019). Кандыдат педагагічных навук.
Біяграфія
Нарадзілася 31 сакавіка 1962 года п. Чупа Лоўхскім раёне Карэльскай АССР РСФСР.
У 1979 году скончыла з залатым медалём сярэднюю школу №2 Вілейкі (сярэдні бал атэстата 5.0).
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працавала настаўніцай рускай мовы ў СШ № 71 Мінска, намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце СШ № 71 Мінска, вядучым інспектарам галоўнага ўпраўлення агульнай сярэдняй адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, вядучым інспектарам, галоўным інспектарам, кансультантам упраўлення агульнай сярэдняй адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, начальнікам упраўлення сацыяльнай і выхаваўчай работы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, дырэктарам Нацыянальнага інстытута адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.
З 27 снежня 2014 года па ліпень 2019 года працавала намеснікам Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь.
Ахілава сухажылле
Ахілава сухажылле, пятачнае сухажылле — адно з самых моцных і тоўстых сухажылляў цела чалавека. Забяспечвае перадачу мышачнага намагання трохгаловай мышцы галёнкі на бугор пятачнай косці і ўдзельнічае ў падэшвенным згінанні ступні ў галёнкаступнёвым суставе.
Белы (горад)
Бе́лы — горад у Цвярской вобласці Расіі, на рацэ Обша. Адміністрацыйны цэнтр Бельскага раёна. Насельніцтва 3691 чал. (2009).
Знаходзіцца за 294 км на паўднёвы захад ад горада Цвер, за 20 км на мяжы са Смаленскай вобласцю, за 50 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Нялідава на лініі Ржэў — Вялікія Лукі.
Эканоміка
Прамысловыя прадпрыемствы горада: ільнозавод, леспрамгас, філіял маскоўскага ПА «Станканармаль», пальчаткавая фабрыка, прадпрыемствы харчовай прамысловасці.
Табака
Таба́ка альбо ню́хальны тыту́нь (snuff) — тытунь бяздымнага спосабу ўжывання. Уяўляе сабой раздроблены да стану буйной пудры тытунёвы ліст, высушаны на агні і пастэрызаваны. Бывае розных відаў: для нюхання і для жавання.
Вытворчасць
Вырабляецца з лістоў і сцябла тытуню, якія мелюць у буйную пудру. У старажытныя часы існавалі маленькія ручныя млынкі для прыгатавання табакі ў хатніх умовах. Парашок доўгі час сушаць, а потым араматызуюць. Палітра араматаў на сёння проста вялізная — ад персіка і апельсіна, да ванілі, бергамоту і лаванды, язміну, лімону, мёду, сандалавага дрэва. У Мінску можна набыць табаку з вішняю, абрыкосам, эўкаліптам, малінаю і іншымі. Араматызаваная табака пакуецца ў вакуумныя каробачкі для захавання смаку і патрэбнага ўзроўню вільготнасці.
Гісторыя
Найбольшую папулярнасць табака набыла ў 18 стагоддзі. Каралеўскія дамы і хаткі Еўропы, а таксама вышэйшая шляхта з задавальненнем аддавалася новай забаве. Кароль Людовік XIII, які ўпадабаў табаку, скасаваў у Францыі на яе ўсе забароны, а жонку іншага караля — Георга III — нават празвалі Snuffy Charlotte (Шарлота-табанюшка). Пасля Французскай рэвалюцыі табака стала даступнай і звычайным абывацелям, якія з энтузіязмам перанялі гэту звычку ў шляхты.
У той самы час амерыканскія каўбоі таксама прасоўвалі табаку ў масы — нюхаць было зручней, чым распальваць цыгару ці цыгарэту, седзячы на кані. Па той самай прычыне «не маючы магчымасці паліць тытунь з камфортам у часе хуткай язды» табаку сталі нюхаць многія аўтааматары Вялікабрытаніі. Гэтыя спадары ў 1912 годзе адчынілі нават «Клуб табакі». Як лічылі яны, табака — «гэта яшчэ і цудоўны сродак для ачышчэння носу ад дарожнага пылу».
Здароўе
Выгоды і прыемнасці ад табакі, штопраўда, могуць негатыўна адбіцца на здароўі.
Навукоўцы сцвярджаюць, што табака амаль не павышае рызыку інсульту (на 5% больш выпадкаў, чым у тых, хто ніколі яе не ўжываў), у той час, як цыгарэты павышаюць такую рызыку на 121% (у 2,21 разы). Рызыка ад палення цыгарэт увасабляецца ў страту прыблізна 8 гадоў жыцця, а табакі — толькі 0,04 гады (14,6 дзён) (высновы тых самых вучоных). Пры спажыванні табакі няма гарэння, значыць, і няма спажывання смолаў, якія нясуць асноўную шкоду арганізму.
Праціўнікі табакі кажуць пра непрыемны пах з роту, налёт на зубах, рак слізістай абалонкі рота і горла, залежнасць ад нікаціну, парадантоз. Акрамя таго, даследчыкі знайшлі ў табацы шмат натрыю, які павышае крывяны ціск, а адзін шведскі доктар (Боліндэр) устанавіў, што тыя, хто нюхае табаку, у 3 разы часцей пакутуюць ад гіпертаніі.
У цэлым лічыцца, што табака нясе куды менш шкоды арганізму, гэта больш бяспечная альтэрнатыва цыгарэтам. Між іншым, табака, якая таксама ўтрымлівае нікацін, можа быць даволі карысным крокам на шляху да таго, каб спачатку кінуць паліць, а потым і зусім развітацца з нікацінам.
Гун Вольгрэн
Гунель Маргарэт Харальдсдотэр Вольгрэн (швед. Gunnel Margaret Haraldsdotter Wållgren:, , Швецыя — , ) — шведская актрыса.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і бізнэсмэна Харальда Вольгрэна (1880—1959) і Маргарэты Гімберг (1887—1976). Вырасла ў Гётэбаргу, лета праводзіла ў Квтксундзе (Вестманланд).
З 1934 па 1937 год вучылася ў тэатральнай школе Каралеўскага драматычнага тэатра, дзе яе аднакурсніцай была Сіф Руд, а адным з выкладчыкаў — Хільда ​​Боргстром. Пасля тэатральнай школы атрымала запрашэнне ў трупу Каралеўскага драматычнага тэатра, дзе стала адной з галоўных актрыс. Да ліку выдатных роляў, выкананых Вольгрэн — жонка Керлі ў п’есе паводле аповесці Джона Стэйнбека «Аб мышах і людзях» (1940), Афелія ў пастаноўцы «Гамлета» (1942, загалоўную ролю выконваў Ларс Хансан), Жанна д’Арк ў спектаклі па п’есе Максвела Андэрсана «Жанна Латарынгская» (1944), Дачка Індры ў п’есе Стрындберга «Гульня сноў» (1955), Нора ў п’есе Ібсена «Лялечны дом» (1962), Герда у п’есе Стрындберга Oväder (1964) і Этель Тэер ў п’есе Эрнеста Томпсана «На залатым возеры» (1981). Акрамя Каралеўскага драматычнага тэатра Вольгрэн выступала ў некалькіх прыватных тэатрах Стакгольма — у «Новым тэатры», дзе граа ролі ў спектаклях паводле п’ес Чэхава ў пастаноўцы рэжысёра Пер-Акселя Бранера.
У кінематографе 1940-1950-х гадоў Гун Вольгрэн таксама стварыла шмат вобразаў моцных жанчын: малалетняй злачынцы ў Kvinnor i fångenskap (1943), Клары Фіны Гулебарг у фільме Густава Муландэра Kejsarn av Portugallien (1944), сцюардэсы ў фільме Хасэ Экмана Medan porten var stängd, Рут Кёлер ў фільме Kvinna utan ansikte (1947, па сцэнары Інгмара Бергмана), Біргіт у фільме Хасэ Экмана Var sin väg (1948), жанчыны-палітыка ў Glasberget (1953). Сярод пазнейшых роляў заслугоўваюць увагу ролю ў серыяле Söderkåkar (1970), Цётка Дантэ ў фільме Хасэ і Таге Mannen som slutade röka (1972), «Каралевы галубоў» Сафіі ў фільме па казачнай аповесці Астрыд Ліндгрэн «Браты Львінае сэрца» (1977) і адзначаная прэміяй «Залаты жук» роля маці Салі ў фільме Sally och friheten (1981). Яе апошняя роля ў кіно — Хелена Экдаль у фільме Інгмара Бергмана «Фані і Аляксандр» (1982) — стала найбольш ацэнены крытыкамі.
Памерла ў 1983 годзе, пахавана ў Стакгольме на Паўночных могілках.
Тэадор Сведберг
Тэадор Сведберг (Theodor Svedberg;, Вальбу — , ) — шведскі фізіка-хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1926 годзе за яго працу па дысперсным сістэмам.
Біяграфія
У 1907 годзе скончыў Упсальскі ўніверсітэт і працаваў там жа (з 1921 года прафесар). З 1949 года дырэктар інстытута ядзернай хіміі (Інстытут Г. Вернера) у г. Упсала.
Аўтар навуковых прац пераважна па калоіднай хіміі, электрафарэзе, фізікахіміі бялкоў.
Эксперыментальна пацвердзіў (1906) распрацаваную А. Эйнштэйнам і М. Смалухоўскім тэорыю броўнаўскага руху. даказаў рэальнасць існавання малекул.
Прапанаваў метад ультрацэнтрыфугавання для выдалення калоідных часціц з раствораў (1919), у т.л. для седыментацыі бялкоў.
Стварыў першую аналітычную ультрыцэнтрыфугу, якая забяспечвала паскарэнне 5×10³×g (1923).
Вызначыў малекулярную масу і форму малекул бялкоў (1926).
Член Шведскай АН (1912), замежны член АН СССР (1966).
Чорны
Чорны:
Маркоцінец
Плошча паверхні 0,002 км². Даўжыня 0,06 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 0,2 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, спадзістыя, параслі лесам. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 25—100 м. Істотна зарастае.
Players Tour Championship 2011/2012 (снукер)
Players Tour Championship 2011/2012 — серыя снукерных турніраў, якія праходзілі з 18 чэрвеня 2011 года па 18 сакавіка 2012 года ў Англіі і кантынентальнай Еўропе. 12 турніраў серыі мелі нізкарэйтынгавы статус, а апошні, фінал PTC, быў рэйтынгавым турнірам.
Валянцін Міхайлавіч Арцем’еў
Біяграфія
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча (1956). З 1956 года выкладчык, старшы навуковы супрацоўнік, намеснік начальніка кафедры, з 1973 года начальнік кафедры гэтага вучылішча. У 1987—1993 гадах в.а. дырэктара, дырэктар Інстытута прыкладной фізікі АН Беларусі, з 1993 года загадчык лабараторыі, з 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік гэтага інстытута.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме ва Узброеных сілах СССР» III ступені (1978), медалямі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне статыстычнай дынамікі сістэм аўтаматычнага кіравання. Распрацаваў тэорыю дынамічных сістэм з выпадковымі зменамі структуры і ўжыў яе да абгрунтавання прынцыпаў пабудовы, аналізу і праектавання сістэм кіравання лятальнымі апаратамі і адаптыўнымі робатамі ва ўмовах змены характарыстык навакольнага асяроддзя.
Аўтар каля 100 навуковых прац, у тым ліку 8 манаграфій, 1 падручніка, 13 вынаходак.
Пекулярная галактыка
Пекулярная галактыка (ад peculiar — незвычайны, асаблівы) — гэта галактыка, якую немагчыма аднесці да пэўнага класу ў паслядоўнасці Хабла, паколькі яна валодае ярка выяўленымі індывідуальнымі асаблівасцямі. Для гэтага тэрміна не існуе адназначнага вызначэння, аднясенне галактык да гэтага тыпу можа аспрэчвацца.
Асаблівасці будовы галактык, якія лічацца пекулярнымі, могуць выяўляцца па-рознаму: скажэнні структуры (напрыклад, па прычыне ўзаемадзеяння з суседняй галактыкай), наяўнасці пылавых палос, выкідаў рэчыва і г. д.
У 1966 годзе быў апублікаваны Атлас пекулярных галактык, у якім была сабрана інфармацыя аб розных пекулярных аб'ектах.
Май-Брыт Нільсан
Май-Брыт Нільсан (швед. Maj-Britt Nilsson,, , Швецыя — , Каны, Францыя) — шведская актрыса тэатра і кіно.
Біяграфія
Нарадзілася ў Стакгольме. Вучылася акцёрскаму майстэрству ў школе драматычнага майстэрства пры Каралеўскім драматычным тэатры. У 1950-я знялася ў трох фільмах Інгмара Бергмана: «Да радасці» (1950), «Летняя інтэрлюдыя» (1951) і «Жанчыны чакаюць» (1952).
Працавала ў Каралеўскім драматычным тэатры, пазней перайшла ў Тэатр «Ваза» (Стакгольм), дзе прапрацавала з мужам, рэжысёрам Перам Герхардам больш за трыццаць гадоў. У 1985 годзе пакінула акцёрскую прафесію і пераехала ў Францыю.
Памерла ў Канах пасля працяглай хваробы ва ўзросце 82 гадоў.
Белева (Маладзечанскі раён)
Бе́лева (, Белево) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1940—1954 гадах цэнтр Белеўскага сельсавета. У 1973 годзе да вёскі далучана вёска Пяроўшчына.
Вольга Славаміраўна Бондарава
Вольга Славаміраўна Бондарава (нар. 20 кастрычніка 1982) — прарэжымная і прарасійская актывістка з Гродна. Стала вядомая падчас паслявыбарчых пратэстаў у Беларусі 2020 года. Вядзе Telegram-канал «Бондарева. БЕЗ КУПЮР», агрэгатар прапагандысцкай інфармацыі і ўласных меркаванняў Вольгі. Праз яго яна збірае подпісы аднадумцаў у падтрымку сваіх зваротаў. Выказванні Бондараваў і яе звароты рэгулярна становяцца прычынай для спынення мерапрыемстваў, скасавання ініцыятыў і кантрактаў. СМІ называюць яе «галоўнай даносчыцай краіны».
Біяграфія
Імаверна, выхоўвалася без бацькі, пра гэта гаварылі прысутныя падчас аднаго з судовых пасяджэнняў.
Большасць часу нідзе афіцыйна не працавала. У 2018 годзе непрацяглы на невядомай пасадзе была ў штаце кампаніі «Чысты свет плюс». Астатні час Бондарава ў дзяржаўных базах даных, паводле інфармацыі «Кіберпартызан», пазначана як «беспрацоўная».
Прыцягвалася да адміністрацыйнай і крымінальнай адказнасці за кантрабанду цыгарэт у Польшчу.
Не пазней за 2021 год уступіла ў Камуністычную партыю Беларусі. На старонках партыйнай газеты «Коммунист Беларуси» Бондараву называлі спецыялістам аддзела гістарычнага аналізу Цэнтра вывучэння перспектыў інтэграцыі ЕАЭС (2021), выканаўцай абавязкаў сакратара па агульных пытаннях Мінскага гаркама КПБ і адказным сакратаром рэдакцыі (2023 ). У красавіку 2023 года была ўзнагароджана медалём ЦК КПБ.
У 2022 годзе паступіла ў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка. Вучыцца на бюджэце на дзённым аддзяленні філалагічнага факультэта, спецыяльнасць — «Беларуская мова і літаратура».
Станам на красавік 2023 года разведзена. Мае дачку. Былы муж працаваў дальнабойшчыкам у Германіі, таксама падтрымліваў Лукашэнку, праз што меў праблемы з калегамі-беларусамі.
Пратэсты 2020 года ў Беларусі
У 2020 годзе ў самы разгар масавых акцый пратэсту Вольга Бондарава разам з былым супрацоўнікам спецслужбаў Дзмітрыем Бяляковым заснавала ініцыятыву «Інфаспецназ Беларусь», якая супрацьстаяла інфармацыі з незалежных каналаў.
Праводзіла акцыю «Антывандал», узгодненую з «органамі правапарадку». Сутнасць акцыі, па словах Вольгі, «у ліквідацыі сімволікі дэструктыўнага зместу, якая нясе антыдзяржаўны сэнс». У практыцы гэта азначала, што Бондарава з аднадумцамі зрэзвала бел-чырвона-белыя стужкі і зафарбоўвала бел-чырвона-белую сімволіку на вуліцах Гродна. Гэта стала прычынай некалькіх канфліктаў з прыхільнікамі перамен, што вылілася ў шэраг судовых працэсаў.
Уступіла ў Саюз блогераў Беларусі, з якога яе выключылі ў ліпені 2021 года за «парушэнне прафесійнай этыкі».
Пацярпелая ў судах
Вольга праходзіла пацярпелай па справе Васіля Пільца, якога абвінавацілі ў хуліганстве і асудзілі на «хімію». 14 снежня 2020 года на вул. Агінскага ў Гродне Пілец быццам бы «схапіў яе за шыю левай рукой, здушваючы, прыцягнуў да сябе, затым заціснуў, здушваючы шыю, паміж плячом і перадплеччам правай рукі, тым самым прычыніў фізічны боль і маральныя пакуты». Па словах Вольгі, яна адчула пачуццё знявагі, страх за сваё жыццё і здароўе.
Васіль Пілец казаў, што выйшаў на шпацыр з сынам і з сабакам. Сабака пацягнула дзіця, тое ўпала на пешаходную дарожку і запэцкалася ў фарбе, якой карысталася Бондарава для замалёўвання надпісаў, што ёй не падабаліся. Пілец зрабіў Бондаравай заўвагу, а тая пачала здымаць яго на мабільны тэлефон.
З гэтага пачаўся канфлікт, які скончыўся ў судзе, дзе Бондарава спагнала з Пільца матэрыяльную кампенсацыю маральных пакут — 1000 рублёў. 12 лютага 2021 года суд Кастрычніцкага раёна Гродна прысудзіў Васілю Пільцу год «хатняй хіміі» па ч. 1 арт. 339 КК «Хуліганства». Пазней Гродзенскі абласны суд замяніў «хатнюю хімію» на рэальную.
Па тым жа артыкуле з удзелам Бондаравай асудзілі на паўтара года калоніі Вадзіма Плаўскага. У мясцовым скверы ён развешваў белыя стужкі, калі да яго падышла Бондарава і пачала здымаць на тэлефон. Адбыўся канфлікт, у выніку якога мужчыну асудзілі. Плаўскі адбываў тэрмін у ПК № 15 і 17 студзеня 2022 года выйшаў на волю.
Вольга Бондарава фігуравала таксама ў справе аб «штрафе за гноміка » — звярнулася ў міліцыю па факце «пратэстнага дэкору» ў кватэры сваёй былой аднакласніцы.
Актывісцкая дзейнасць пасля заканчэння вулічных пратэстаў
У Вольгі сваё бачанне свету: яна змагаецца супраць беларускасці, у якой бачыць прыцясненне рускамоўных у Беларусі, а таксама супраць заходняй моды і праяваў заходняга ладу жыцця. Таксама хвалюецца аб разбэшчванні моладзі.
Змаганне з заходнім уплывам
Дзякуючы актыўнасці Бондаравай у Беларусі ў 2022 годзе забаранілі святкаваць Хэлоўін.
Па яе ініцыятыве у снежні 2022-студзені 2023 у Гродне адмянілі паказы навагодняга дзіцячага спектакля «Монстры на навагодніх канікулах».
З яе падачы з дзяржаўнага тэлебачання знялі сацыяльную рэкламу супраць гвалту над дзецьмі, якую спансаравала амерыканская арганізацыя USAID. Пасля скаргаў Бондаравай КДК пачаў правяраць пункты продажу цацкі «Хагі-Вагі», якую яна называла праявай сатанізм у. Таксама скардзілася на кандытарскую, якая прадавала пірожныя ў форме мужчынскіх і жаночых палавых органаў.
Знайшла ў рэкламе бонсцікаў ад «Еўраопта» быццам бы прапаганду ЛГБТ. Пазней палічыла такой жа прапагандай выяву блогера Дзім Дзімыча ў іншай рэкламе таго ж «Еўраопта». У выніку сетка прыбрала рэкламы, якія не спадабаліся Бондаравай.
Змаганне супраць беларускасці
Менавіта Бондарава данесла на выстаўлены ў прасторы «Цэнтр гарадскога жыцця» ў Гродне партрэт беларускага антысавецкага партызана Яўгена Жыхара аўтарства Алеся Пушкіна. Пасля гэтага генпракуратура распачала крымінальную справу за «рэабілітацыю і апраўданне нацызму». Прастору ліквідавалі, а мастака Алеся Пушкіна асудзілі на пяць гадоў пазбаўлення волі. У ліпені 2023 года ён памер у зняволенні.
Праз яе звароты бібліятэка ў Астраўцы не атрымала імя Адама Мальдзіса, як было запланавана. Бондарава назвала дзеяча «прапольскім калабарантам».
Дзякуючы ёй са школьнай праграмы па літаратуры выключылі творы Артура Вольскага і Уладзіміра Ягоўдзіка.
Дабівалася зносу помніка Ларысе Геніюш у Зэльве на тэрыторыі царквы Святой Жываначальнай Тройцы. Пасля ён проста знік.
Імаверна, датычная знікненню памятнай шыльды ў гонар паўстанцаў 1863-1864 гадоў, у 1990-х гадах усталяванай на сцяне гродзенскага чыгуначнага вакзала.
Канфлікты з уладамі
«Мне стала вядома пра тое, што вы асмеліліся распаўсюджваць пра мяне не адпаведныя рэчаіснасці звесткі, што нібыта я з’яўляюся „другім Ціханоўскім“ абражаю Ю. Х. Караева і У. С. Караніка, што з-за такіх, як я, адбыўся дзяржпераварот», — напісала Бондарава.
Праз тыдзень яна запісала відэа з прабачэннямі за свае словы.
Шмат прэтэнзій да Бондаравай мае старшыня гродзенскай абласной арганізацыі «Белая Русь» Святлана Вараніца, якая абуралася, што на экскурсію ў Брэсцкую крэпасць прапагандыстка прыехала з «голай філейнай часткай».
Вайна ва Украіне
Пасля пачатку поўнамаштабнага расійскага ўварвання ва Украіну канал Бондаравай быў перайменаваны з выкарыстаннем лацінскіх літар Z і V, якія сталі сімваламі падтрымкі расійскай агрэсіі. Ён называўся «БондареVа. БеZ купюр». Тады ж у ім распаўсюдзіліся рэпосты расійскага прапагандысцкага кантэнту.
Арнэ Вільгельм Каўрын Тыселіус
Арнэ Вільгельм Каўрын Тыселіус (Arne Wilhelm Kaurin Tiselius;, — , ) — шведскі біяхімік, член Шведскай АН (з 1956 прэзідэнт).
Біяграфія
У 1938—1968 гадах прафесар біяхіміі і дырэктар біяхімічнай інстытута.
Асноўныя работы
Асноўныя працы па метадах электрафарэтычных і храматаграфічных даследаванняў высокамалекулярных злучэнняў. Даказаў комплексную прыроду бялкоў сыроваткі крыві.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1948).
Генрых Ота Віланд
Генрых Ота Віланд (Heinrich Otto Wieland;, , Бадэн, — , ) — нямецкі хімік-арганік і біяхімік.
Біяграфія
Вучыўся ў Штутгарце, Берліне і Мюнхене. З 1901 года доктар філасофіі. З 1909 года экстраардынарны прафесар, з 1913 года член Савета па арганічнай хіміі Мюнхенскага ўніверсітэта і з 1917 года адначасова ардынарны прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы ў Мюнхене. З 1917 года прафесар Фрайбургскага ўніверсітэта, а з 1925 года, замяніўшы Р. Вільштэтэра, узначаліў кафедру арганічнай хіміі ўніверсітэта ў Мюнхене.
Асноўныя працы
Асноўныя працы Віланда па хіміі гармонаў, стэроідаў, алкалоідаў, жоўцевых кіслот, а таксама хларафілу і гемаглабіну. Высунуў (адначасова з В. І. Паладзіным) тэорыю дэгідравання, якая тлумачыць механізм акісляльных рэакцый, у тым ліку працэсаў біялагічнага акіслення.
Алёшава
Алёшава — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на поўдзень ад горада Полацк, за 1,3 км на поўдзень ад вёскі Мяжно 2, у басейне ракі Тураўлянка.
Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны невыразныя. На поўначы ўпадае ручай.
Галактычны рукаў
Галактычны рукаў — структурны элемент спіральнай галактыкі. У рукавах змяшчаецца значная частка пылу і газу, маладых зорак, а таксама мноства зорных скопішчаў.
Какоўчына
На тэрыторыі сучаснага паселішча ў канцы XIX ст. размяшчаўся фальварак вядомы як Кахачын, дзе апошнія гады жыцця з сям’ёй жыў Тамаш Зан.
Галактычны рукаў
Галоўная ўласцівасць, якая доўга з'яўляецца каменем спатыкнення, — доўгажывучасць спіральных рукавоў. Будзь сітуацыя зваротная, спіральныя галактыкі не былі б пераважным тыпам сярод усіх галактык. На дадзены момант лічыцца, што спіральныя галіны — хвалі шчыльнасці, якія ўтварыліся ў ходзе развіцця няўстойлівасцей, якія ўзніклі ў дыску.
Какоўчына
Гісторыя
У канцы XVIII ст. вёска Сенненскага павета Магілёўскай, з 1796 — Беларускай, з 1802 — зноў Магілёўскай губерні. З 1861 года — цэнтр воласці. У пачатку XX ст. налічвала 20 двароў. З 26 красавіка 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. З 15 лютага 1923 года ў Аршанскім павеце. З сакавіка 1924 года ў БССР.
Галактычны рукаў
Назіранні
Адметныя назіральныя ўласцівасці спіральных рукавоў:
Какоўчына
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 па канец чэрвеня 1944 года акупавана нямецкімі войскамі. З 20 жніўня 1924 да 26 ліпеня 1930 года ў Багушэўскім раёне Аршанскай акругі, з 8 ліпеня 1931 — у Аршанскім, з 12 сакавіка 1935 — у Багушэўскім раёнах, з 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года цэнтр сельсавета ў Сенненскім раёне. З 2010 — аграгарадок.
Галактычны рукаў
Назіранні
Цікава, што зоркі ў спіральных рукавах ў галактыках з перамычкай круцяцца, як правіла, практычна па кругавой арбіце.
Какоўчына
Сядзіба Занаў
Старажылы сцвярджаюць, што драўляныя, крытыя дахоўкай гаспадарчыя пабудовы — свіран, пуні, хлявы і іншыя, стаялі да 1941 года. Старажылы, са словаў сваіх бацькоў, добра характарызавалі апошняга ўладальніка фальварка (на думку В. Лютынскага, імаверна, аднаго з унукаў Тамаша Зана).
Галактычны рукаў
Спіральныя рукавы Млечнага Шляху
Спіральная структура нашай Галактыкі Млечны Шлях недастаткова падрабязна вывучана і з'яўляецца перспектыўнай тэмай для навукі. Яна мае, як мінімум, 5 спіральных рукавоў: рукаў Лебедзя, рукаў Арыёна, рукаў Персея, рукаў Стральца і рукаў Цэнтаўра. Іх назвы абумоўлены месцазнаходжаннем асноўных масіваў рукавоў ў адпаведных сузор'ях. Наша Сонечная сістэма знаходзіцца ў невялікім Мясцовым рукаве, або рукавt Арыёна (часам пазначаецца як "0"), які злучаны з двума больш буйнымі — унутраным рукавом Стральца (абазначаецца як «-I») і знешніх рукавом Персея (абазначаецца як «+I»). Рукавы Млечнага Шляху складаюцца з зорак насельніцтва I (да якога належыць і наша Сонца) і розных аб'ектаў. Гэтыя аб'екты прадстаўляюць сабой, у прыватнасці, маладыя зоркі, вобласці H II і рассеяныя зорныя скопішчы.
Какоўчына
Сядзіба Занаў
Да пачатку XX ст. гаспадаркай фальварка кіравала жонка Тамаша Зана — Брыгіда са Свентаржэцкіх. Паводле ўсіх успамінаў, на прылеглай да фальварка тэрыторыі была сажалка з маляўнічым мастком з разьбянымі поручнямі.
Галактычны рукаў
Спіральная структура галактыкі Андрамеды
Галактыка Андрамеды з'яўляецца бліжэйшай да нас спіральнай галактыкай і, адпаведна, добра вывучаным аб'ектам. У першую чаргу, варта вылучыць у ёй такі структурны кампанент як рукаў S4 — добра прыкметнае спіральнае ўтварэнне ў паўднёва-заходняй частцы.
Какоўчына
Інфраструктура
Лясніцтва, дзіцячы садок, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, комплексна-прыёмны пункт, ФАП, аддзяленні сувязі і «Беларусбанка», дзве крамы.
Васькаўцы
Ва́ськаўцы (, Васьковцы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Радунскі замак
Радунскі замак (таксама вядомы як Замак каралевы Боны, Шведскі вал) — колішні замак недалёка ад Радуні (Воранаўскі раён), рэшткі якога размешчаны на ўзвышшы сярод забалочанай мясцовасці на беразе ракі Радунька на паўднёвы ўсход ад в. Гарадзішча. Ад замка захаваліся валы чатырохвугольная, памерам 85 х 60 м. Пляцоўка замка паднятая на вышыню да 8 м над далінай ракі, валы маюць вышыню 3-5 м. Замчышча абкружана ровам глыбінёй 2,5-3 м і шырынёй 6-8 м, памеры рова, верагодна, вызначаны пад час раскопак, бо ўжо ў ХІХ стагоддзі роў быў практычна засыпаны. У паўднёва-ўсходнім вугле валоў да нашага часу бачны ўваход, там месцілася ўязная вежа-брама з пад’ёмным мастом. Гісторыкі лічылі, што аснову замкавай абароны складаў комплекс драўляна-земляных умацаванняў. Пры раскопках быў выяўлены культурны пласт у 0,4-0,5 м. Ф. Пакроўскі ў кнізе «Археологическая карта Виленской губернии» (Вільня, 1893), пісаў, што ўнутры вала, па кутах гарадзішча маюцца невысокія ўзвышэнні, верагодна, рэшткі былых пабудоваў, што пацвярджаецца таксама багаццем тут цагляных і кафляных абломкаў. Падчас раскопак гарадзішча ў той час былі знойдзены старадаўнія манеты, піка і асаблівай формы жалезная сякера, якая захоўвалася ў вёсцы Юцюны. Энцыклапедыя Вялікага Княства Літоўскага ўдакладняе, што археолагамі была знойдзена кераміка XIV—XVII стст., паліваная і тэракотавая кафля, жалезныя наканечнікі дзідаў, сякера, манеты XV—XVII стст. і інш.
У XIV—XVII ст. замак быў вялікакняскай маёмасцю. Пакроўскі піша, што паводле народнага падання, пераказанага тутэйшым настаўнікам, перад тым як з’ехаць у Белавежскую пушчу, у Радунскім замку нейкі час жыла каралева Бона. Як было напісана вышэй, на поўначы Лідскага павета было некалькі «замкаў каралевы Боны».
У г. у прысутнасці вялікага князя літоўскага Жыгімонта I Старога была падпісана дамова пра шлюб Барбары Радзівіл і Станіслава Гаштольда.
Эль-Куру
Эль-Куру (الكرو) — археалагічны помнік на поўначы Судана на месцы пахавання манархаў старажытнага Куша. Уяўляе сабою некропаль VIII - IV стст. да н. э. з пірамід і грабніц. Разам з археалагічным помнікам Джэбель-Баркал, ад якога знаходзіцца ў 13 км, унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што ў старажытнасці Эль-Куру быў сапраўдным горадам мёртвых, закрытым для простых людзей, і быў абнесены мурам.
Шыман Марцін Казлоўскі
Шыман Марцін Казлоўскі (Szymon Marcin Kozłowski;, Аліта, Кальварыйскі павет — , ) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп луцка-жытомірскі, архібіскуп магілёўскі, бібліст, папулярызатар тэалогіі.
Эль-Куру
Асаблівасці пахаванняў
Найстаражытнейшымі пахаваннямі Эль-Куру лічацца курганы, што мелі выгляд малой мастабы, невысокую агароджу і бакавыя падземныя пахавальныя камеры. Пазней з'явіліся мастабы з падковападобнымі па форме сценамі і круглявай унутранай пахавальнай камерай. Паміж сцяной мастабы і камерай знаходзіліся розныя бытавыя прадметы, знойдзена мноства чарапкоў керамікі. Наступны этап будаўніцтва грабніц характарызаваўся шырокімі прамавугольнымі мастабамі.
Росквіт будаўніцтва манументальных пірамід і буйных грабніц у Эль-Куру прыпадае на IV ст. да н. э. У адрозненне ад ранніх мастаб, піраміды Эль-Куру мелі стромкія нахілы, пашыраную падземную камеру з калонамі і асобным саркафагам, унутраныя сцены ўпрыгожваліся роспісам.
Шыман Марцін Казлоўскі
Біяграфія
Сын Яна і Магдалены з Лянкевічаў Казлоўскіх. Скончыў шляхецкую школу ў Кейданах, у 1839 паступіў у Віленскую духоўную семінарыю, ад 1841 у Віленскай духоўнай акадэміі, якую скончыў у Пецярбургу. Высвечаны на святара ў 1844. Майстар тэалогіі ад 22 чэрвеня 1845. У 1845—1848 выкладчык у ковенскай гімназіі, прафесар маральнай тэалогіі і гамілетыкі ў Віленскай духоўнай семінарыі. У 1848—1851 выкладаў гісторыю касцёлу і кананічнае права, у 1851—1863 рэктар семінарыі. Ад 1852 канонік, ад 1862 прэлат-кусташ віленскае кафедральнае капітулы. Ад 1866 асэсар Духоўнага калегіуму, а ад 1877 рэктар Духоўнай акадэміі ў Пецярбургу.
У 1883 прызначаны луцка-жытомірскім біскупам, быў вымушаны вырашаць праблемы, што паўсталі ў выніку 13-гадовае ссылкі папярэдняга біскупа. Хоць і быў лаяльны да расійскі ўладаў, у 1884 пазбавіў пасады пробашча, які прыняў у касцёле праваслаўнага мітрапаліта; за што быў пазбаўлены ўладамі (да 1885) паловы пенсіі. Ад 1891 архібіскуп магілёўскі. У 1892 спрычыніўся да канфлікту з расійскімі ўладамі праз сваё нежаданне ўводзіць дадаткровыя набажэнствы на рускай мове.
Быў адным з найпладавіцейшых рэлігійных аўтараў Расійскай імперыі. Аўтар падручнікаў рэлігіі. Папулярызаваў дзеі Каталіцкага Касцёлу. Хоць і не быў вучоным у 1862 стаў доктарам honoris causa Духоўнай акадэміі ў Пецярбургу. Да ХХ ст. уся моладзь навучалася на яго кніжках. Папулярызаваў тэкст «Вульгаты» ў перакладзе Якуба Вуйка, вядомы як «Біблія Казлоўскага». Рабіў вялікі націск на тое, каб ксяндзы чыталі Біблію і цікавіліся літургіяй. Пахаваны на Выбаргскіх могілках у Пецярбургу.
Вуглавое паскарэнне
Вуглаво́е паскарэ́нне – вектарная велічыня, якая характарызуе хуткасць змянення вуглавой хуткасці. Больш фармальна, гэта вытворная ад вуглавой хуткасці па часе: Калі матэрыяльны пункт круціцца вакол нерухомай восі, то яго лінейнае паскарэнне можна знайсці наступным чынам:
Складнік накіраваны па датычнай да траекторыі і ўяўляе сабой, такім чынам, тангенцыяльнае паскарэнне. Яго велічыня складае
Складнік накіраваны перпендыкулярна да восі вярчэння і ўяўляе сабой нармальнае паскарэнне. Яго велічыня складае
Уклеенка
Назву Уклеенка маюць:
Эндэ
Эндэ — нямецкае прозвішча.
Уклеенка (возера)
Уклеенка — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на поўдзень ад горада Полацк, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Гаравыя Гомельскага сельсавета, за 1,5 км на захад ад возера Гомель, у басейне ракі Крашанка.
Баляслаў Геранім Клапатоўскі
Баляслаў Геранім Клапатоўскі (Bolesław Hieronim Kłopotowski;, , цяпер Вінніцкая вобласць, Украіна-24 лютага 1903, Санкт-Пецярбург, Расія) — рымска-каталіцкі дзеяч, луцка-жытомірскі біскуп, архібіскуп магілёўскі.
Уклеенка (возера)
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,23 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км.
Баляслаў Геранім Клапатоўскі
Біяграфія
Навучаўся ў Духоўнай семінарыі ў Жытоміры (1865—1869) і Духоўнай Акадэміі ў Санкт-Пецярбургу (1869—1873). Высвечаны на святара 15 ліпеня 1872. Працаваў прафесарам у семінарыі ў Жытоміры (1873—1877), прафесарам і ад 1897 рэктарам Акадэміі ў Пецярбургу.
Уклеенка (возера)
Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны невыразныя, на поўдні вышынёй да 10 м. Злучана ручаём з возерам Доўгае.
Баляслаў Геранім Клапатоўскі
Біяграфія
Ад 2 жніўня 1897 тытулярны біскуп Элеўтэропаліса і дапаможны біскуп луцка-жытомірскай дыяцэзіі. Ад 14 снежня 1899 луцка-жытомірскі біскуп і адміністратар камянецкай дыяцэзіі. Ад 15 красавіка 1901 архібіскуп магілёўскі і адміністратар Мінскай дыяцэзіі. Адначасова кіраваў Духоўным калегіумам у Пецярбургу.
Фіялетавы колер
Фіялетавы — колер, які адпавядае монахраматычнаму выпраменьванню з мінімальнай даўжынёй хвалі, якую здольны ўспрымаць чалавечае вока (дыяпазон даўжынь хваль 380—440 нанаметраў).
Монахраматычны фіялетавы колер можна назіраць, напрыклад, у дыфракцыйным спектры або каляровых разводах пры адлюстраванні святла на кампакт-дыске.
Эталоны колераў і адценняў фіялетавага
У кветках раслінах сіні і фіялетавы колер часта абумоўлены наяўнасцю спецыфічных рэчываў - антацыянаў.
Выдрычы
Вы́дрычы (, Выдричи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Ежы Юзаф Шэмбак
Ежы Юзаф Елізеуш Шэмбак (Jerzy Józef Elizeusz Szembek;  — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, граф.
Біяграфія
Сын Юзафа Мацея і Юзэфы з Машынскіх Шэмбакаў. Скончыў філасофскі факультэт Ягелонскага ўніверсітэта. Высвечаны на святара ў 1883 у Саратаве. Ад 1901 плоцкі біскуп, грунтоўна перабудаваў мясцовую кафедру. Ад 1903 магілёўскі архібіскуп. У 1905 падчас наведвання архідыяцэзіі захварэў на тыф. Памёр у родавым гняздзе Шэмбакаў — Парэмбе-Жэгоце пад Кракавам, дзе і быў пахаваны.
Сандро Ахметэлі
Сандро Ахметэлі (, Анага, Грузія — ) — грузінскі рэжысёр. Народны артыст Грузіі (1933). Адзін з заснавальнікаў грузінскага тэатра.
Біяграфія
Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (1916). У 1922 годзе стаў рэжысёрам, а з 1924 па 1935 год з'яўляўся галоўным рэжысёрам тэатра імя Шата Руставелі. У 1934—1936 гг. навучаў групу чачэнскіх артыстаў, якія пазней працавалі ў Чачэнскім дзяржаўным драматычным тэатры імя Х. Нурадзілава.
Жонка — Тамара Рыгораўна Цулукідзэ.
Анатоль Аляксандравіч Афанасьеў
Біяграфія
Скончыў Саратаўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. Г. Чарнышэўскага(1967). У 1967—1994 гадах — аспірант, малодшы, старшы, вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута фізікі АН БССР. У 1994—1998 гадах — загадчык лабараторыі, з 1998 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
З 2003 года — першы намеснік старшыні, з 2006 года — старшыня Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне нелінейнай оптыкі і лазернай фізікі. Выканаў тэарэтычныя даследаванні па абарачэнні хвалевага фронту пры чатыроххвалевым змешванні і вымушаным рэзанансным рассейванні, рэзанансным ўзаемадзеянні магутнага лазернага выпраменьвання са шчыльнымі асяроддзямі і перабудоўваемым лазерам на фарбавальніках з размеркаванай адваротнай сувяззю. Прадказаў рэжымы гістэрэзіснага адлюстравання святла ад шчыльнага рэзананснага асяроддзя, якое праяўляе ўнутраную аптычную бістабільнасць, а таксама магчымасць істотнага зніжэння парогавага значэння канстанты дыполь-дыпольных узаемадзеянняў за кошт укладу ў палярызуемасць нерэзанансных пераходаў. Развіў тэорыю прасторава-часавай дынамікі сустрэчных лазерных пучкоў у перыядычна мадуліраваных нелінейных асяроддзях, якая паслужыў асновай стварэння вузкапалосных перабудоўваемых лазераў на фарбавальніках пікасекунднага дыяпазону.
Аўтар больш за 300 навуковых прац.
Салаўёў
Назву Салаўёў маюць:
Болецкае
Бо́лецкае — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лужаснянка, за 5 км у напрамку на поўнач ад горада Гарадок, каля вёскі Новы Болецк.
Плошча паверхні возера 0,21 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Плошча вадазбору 28,7 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Берагі стромкія.
З возера выцякае рака Кабішчанка (Пальмінка).
Фрыдрых Бергіус
Фрыдрых Бергіус (Friedrich Bergius;, пад Брэслау — , ) — нямецкі хімік-тэхнолаг.
Працы
У 1913 годзе распрацаваў спосаб атрымання маторнага вадкага паліва шляхам насычэння вадародам сумесі, якая складаецца са здробненага вуглю і смолападобных адходаў вытворчасці коксу і генератарнага газу пад ціскам вышэй за 20 Мн/м² (200 кгс/см³) і тэмпературы каля 500 °C. Патэнт быў набыты ў Бергіуса канцэрнам «І. Г. Фарбэніндустры», і ўжываўся з выкарыстаннем каталізатараў. Па гэтаму спосабу нацысцкая Германія падчас 2-й сусветнай вайны атрымлівала значную колькасць бензіну. Вывучаў магчымасць атрымання кармавога цукру гідролізам драўніны.
Ракуціна
Ракуціна — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўднёвы захад ад горада Полацк, за 0,6 км на паўночны захад ад вёскі Мураўшчына, на поўнач ад возера Боканькі, у басейне ракі Нача.
Плошча паверхні 0,014 км². Даўжыня 0,27 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,55 км.
Размешчана сярод марэнных узгоркаў вышынёй 5—8 м, парослых хмызняком. На поўдні злучана ручаём з возерам Боканькі. Па даліне ручая забалочаная пойма.
Беларусы Канады
Беларусы Канады (Belarusians in Canada) — гэта грамадзяне Канады або асобы, якія пражываюць у Канадзе, беларускага паходжання.
Колькасць і рассяленне
У 1934 годзе «Беларусь працы» паведамляла: Паводле апошняга статыстычнага перапісу насельніцтва, у Канадзе (Амерыка) пражывае блізу 20 тысяч беларусаў праваслаўных і звыш 10 тысяч каталікоў.Але, як зазначаецца ў газеце, гэтыя лічбы няпоўныя, бо частка запісалася рускімі, а частка палякамі. Таксама частка называла проста месца нараджэння (Віленшчына, Горадзеншчына), з-за чаго іх запісвалі палякамі.
Паводле перапісу насельніцтва 2011 года налічвалася 15 565 канадцаў, якія сцвярджалі сваё беларускае паходжанне. Паводле перапісу 2016 такіх асобаў налічвалася 20 710.
Рэгіёны са значнай колькасцю: Антарыа і Квебек.
Гісторыя
Сяляне з Беларусі пачалі перасяляцца ў Канаду ў канцы ХІХ — пач. ХХ ст. Пасля 1907 яны сяліліся ў правінцыях Ньюфаўндленд, Новая Шатландыя, Нью-Брансуік, Квебек, Антарыа, Манітоба, Саскачэван, Альберта, Брытанская Калумбія і працавалі пераважна ў сельскай гаспадарцы, золатаздабычы, на лесанарыхтоўках і інш. Паводле Гомстэд-акта тыя з іх, хто жадаў, атрымлівалі да 65 га зямлі і праз 3 гады станавіліся яе ўласнікамі.
Канадская статыстыка не вылучала беларусаў асобна, а фармальна (часцей па канфесійнай прыналежнасці) далучала да рускіх ці палякаў; і яны далучаліся да рускіх, польскіх і ўкраінскіх нацыянальных арганізацый. У 1911 беларусы складалі значную частку рускіх таварыстваў, з іх дапамогай у 1913 у Таронта заснавана парафія Рускай праваслаўнай царквы, Рускі прафесійны клуб. У польскіх асяродках яны таксама хутка асіміляваліся.
Культурна-мастація гурткі беларускіх вясковых інтэлігентаў у Таронта і Вініпегу былі часовымі і нетрывалымі. У 1930 выхадцы з Заходняй Беларусі заснавалі Федэрацыю рускіх канадцаў, уваходзілі ў Рускі рабочы клуб імя М. Горкага ў Таронта і інш. Для беларусаў выходзілі на рускай мове «Вестник» і газета «Канадский гудок», у якой быў «Беларускі куток» (выйшлі 4 нумары).
Пасля Другой сусветнай вайны ў Канадзе апынуліся каля 60 тыс. беларусаў, сярод іх ветэраны Другога корпуса арміі Андэрса. Яны падпісвалі 2-гадовыя кантракты на працу ў сельскай гаспадарцы. Пасляваенная беларуская эміграцыя вылучалася нацыянальнай свядомасцю, актыўнасцю. У 1946—71 у Канаду прыехала каля 48 тыс. беларусаў, якія найболш кампактна пасяліліся ў Таронта, Садбуры, Манрэалі, Вініпегу.
Грамадскую, навуковую і культурна-асветную работу вялі Згуртаванне беларусаў Канады (ЗБК), Беларускае нацыянальнае аб’яднанне (БНА), Згуртаванне беларусаў правінцыі Квебек (да 1952 называлася Згуртаванне беларусаў у Манрэалі), Беларускі нацыянальны камітэт у Вініпегу (1950—80), сектар рады Беларускай Народнай Рэспублікі (з пач. 1950-х), Беларускі вызвольны фронт (1957—70-я), Беларуская каса самапомачы (1953 — сярэдзіна 1970-х), Беларуская самапомач у Ошаве (з 1961), Згуртаванне беларускіх жанчын Канады, Высакашкольная стыпендыяльная фундацыя (1967—70-я), Згуртаванне беларускай моладзі Канады (1967—70), Беларускі інстытут навукі і мастацтва (БІНіМ) у Таронта, Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады (ККБК), Саюз беларускай моладэі Канады (1970—78), Канадскае таварыства «Беларусь» (з 1988), Канадскі фонд дапамогі ахвярам Чарнобыля, Беларускі рэлігійна-грамадскі цэнтр у Таронта (з 1959), цэнтр адпачынку «Слуцак» (з 1969).
На выставах у Канадзе свае творы прадстаўлялі беларускія мастакі Г. Русак, І. Сурвіла, П. Мірановіч, В. Жаўняровіч, А. Кляшчук. У час Тыдня студый у Атаўскім універсітэце (1975), на святкаванні 1000-годдзя дзяржаўнасці Беларусі (1988) прайшлі выставы беларускага народнага мастацтва. Беларускае самадзейнае мастацтва на розных культурных імпрэзах прадстаўлялі гурток беларускай народнай песні і танца ў Вініпегу (1951), злучаны беларуска-ўкраінскі мужчынскі хор «Думка» (1953), хары «Жалейка» (1956), «Прамень» (1955), ансамбль народнай песні і танца (1954). Пры ЗБК працавалі танцавальныя гурткі моладзі і дзяцей, курсы беларусаведы (1951—53, Таронта). 3 дапамогай беларусаў створаны беларускія літаратурныя фонды публічных бібліятэк у Таронта і Вініпегу, беларускія аддзелы ў Канадскім музеі цывілізацыі і Нацыянальным этнаграфічным музеі.
3 1952 беларусы Канады ўдзельнічаюць у сустрэчах беларусаў Паўночнай Амерыкі. У 1958, 1962, 1965 адбыліся сустрэчы беларусаў Лондана (Канада) і Дэтройта (ЗША). У 1996 каля г. Мідленд адкрыты Беларускі мемарыяльны комплекс, да якога штогод ажыццяўляюць паломніцтва беларусы з розных краін.
Творы беларускіх пісьменнікаў і падручнікі выдаюць Беларускі выдавецка-мастацкі клуб «Пагоня», выдавецкі камітэт пры ККБК, Фонд беларускіх падручнікаў, выдавецкі фонд успамінаў з беларускага жыцця. Беларуская перыёдыка прадстаўлена газетамі «Беларускі эмігрант», «Беларускі голас», старонкай «Весткі з Канады» ў газеце «Беларус» (ЗША), часопісамі «Баявая ўскалось» (1949—50 у Германіі, 1954—81 у Таронта), «Зважай», «Палессе» (1955—58), «Прамень» (з 1992), «Інфа ЗБК» (э 1995), «Дзяцел» (1952—53), «Народным шляхам» (1951—54), бюлетэнем «Бээнэравец» (1952).
Беларускія радыёперадачы пачыналіся з невялікіх выступленняў на радыё ў Лондане, Садбуры, Таронта і інш. Радыё СіБіСі з 1955 на нацыянальныя святы перадае канцэрты беларускіх песень і танцаў. У 1959 — пач. 1970-х гадоў працавала беларуская радыёстанцыя ў Оўквілі.
Гасцілы
Гасці́лы (, Гостилы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Мезапланета
Мезапланета — тэрмін, прыдуманы Айзэкам Азімавым дзеля пазначэння планетных целаў па велічыні менш за Меркурый, але буйней Цэрэры. Калі вызначаць велічыню лінейнымі вымярэннямі або аб’ёмам, мезапланеты павінны быць ад 1000 да 5000 км у дыяметры. Пад гэтую класіфікацыю трапляюць Эрыс, Плутон, Макемаке, Хаўмеа, Седна, Орк і Квавар. Да іх таксама могуць далучыцца такія аб’екты як 2002 TC302 і Варуна, калі іх памеры апынуцца бліжэй да верхняй мяжы бягучых ацэнак.