cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spasenie
Гісторыя
У 2006 годзе гурт да свайго сямнаццацігоддзя даў буйны канцэрт з аркестрам у Палацы Рэспублікі, запіс якога быў выдадзены на DVD-дыску «17 Live».
Асаблівасцю калектыву з’яўляецца тое, што музыку піша не адзін чалавек, а ўсе.
Гурт вельмі часта ездзіў на гастролі за мяжу: музыкі з выступленнямі наведалі краіны Балтыі, Украіну, Румынію, Польшчу, Германію, Канаду, Расію, ЗША, Велікабрытанію, Паўднёвую Карэю, ПАР і іншыя регіёны.
Свае трыццацігоддзе гурт адсвяткаваў буйным канцэртам з аркестрам 3 жніўня 2019 года на плошчы Леніна ў Брэсце.
Назва гурта
Назва «Spasenie» (Спасение) прыйшла ўдзельнікам тады яшчэ безназоўнага гурта ў галаву напачатку 90-х гадоў XX стагоддзя, калі хлопцы ехалі ў цягніку ў тур па Якуціі, і сведчыць, што музыка для іх і ёсць выратаванне. «Бог даў кожнаму дар, талент і прызванне. І для чалавека ёсць сапраўднае выратаванне знайсці ўсё гэта», – дакладна распавядаў пра выбар назвы Вольге Самусік з «Музыкальнай газеты» франтмен Ігар Муха ў 2005 годзе.
Моўнае пытанне
Першыя 15 год свайго існавання гурт быў выключна рускамоўным, але з выхадам альбома «Crossing the Jordan» англійскай мовы ў яго творчасці стала значна больш. Вакаліст Ігар Муха так адказваў на пытанне пра мовы ад Вольгі Самусік з «Музыкальнай газеты»: ''«Мы ж жывем у Брэсце. Гэта фактычна мяжа. Ёй уласціва змешванне моў. Вельмі шмат слоў з украінскай, польскай... Не было ніколі ні чыстай беларускай, ні рускай. Таму мы раней спявалі не на роднай мове, а па-руску. Хоць я прызнаю бясспрэчную меладычнасць беларускай. Англійская ж таксама вельмі музычна гнуткая. Калі параўноўваць яе з рускай, то на апошняй спяваць складаней з-за ўсіх гэтых літараспалучэнняў „бр“, „стр“ і г.д. Таму нам перайсці было зусім не складана»''.
Сацыяльная актыўнасць
Гурт ладзіць для гуртоў фестываль-конкурс рок-музыкі «X-Star» (з 2005 года), а таксама арганізуе штогадовы вялікі моладзевы канцэрт у Брэсце пад назвай «Город света» (з 2009 года). Таксама ўдзельнікі выступаюць супраць абортаў.
У 2019 годзе гурт разам з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі падрыхтаваў і запусціў экскурсійны маршрут «Брэст – горад Бібліі».
Узнагароды і намінацыі
2006 год – прэмія «Залатое вуха».
2009 год – намінацыя ў конкурсе «Just Pain Folks Music Awards» за песню «... а Солнце за кормой».
2009 год – намінацыя «За ўклад у развіццё музыкі» на Штогадовай Прэміі Евангельскай Музычнай Асацыяцыі.
2010 год – фестываль «Радыё Брэст» «Знай Наших - 3»: лепшы гурт, лепшы франтмен (Ігар Муха).
2019 год – Ганаровая грамата Брэсцкага гарадскога Савета дэпутатаў.
Удзельнікі
Таццяна Шэльпук (вакал, клавішныя), Вадзім Семянюк (бубны), Віталь Калежынскі (бубны), Ежы Хайчук (бубны), Аляксандр Манецкі (бубны), Дэйв Гір (бубны), Леанід Барысевіч (сола-гітара), Васіль Машлякевіч (бас-гітара), Станіслаў Янчын (бас-гітара), Дзмітрый Бранавіцкі, Андрэй Кляшчоў, Дэні Плэт, Браян Мантры і інш. .
Сулак (рака)
Сулак (Сулахъ) — рака ў Дагестане.
Даўжыня ракі 169  км, плошча вадазбору 15 200 км².
Утворыцца пры зліцці рэк Аварскае Койсу (Джурмут) і Андыйскае Койсу, якія бяруць пачатак у гарах Вялікага Каўказа. Спачатку цячэ ў Галоўным Сулакскім каньёне (глыбіня 700—1500 м), затым у Ахетлінскай цясніне, Чыркейскім пашырэнні і Малым Сулакскім каньёне, далей у шырокай даліне, пры ўпадзенні ў Каспійскае мора ўтварае дэльту.
Жыўленне ракі змяшанае, з перавагай снегавога. Разводдзе з красавіка па верасень з максімумам у чэрвені — ліпені. Расход вады — за 123 км ад вусця 176 м³/с. Сярэдняя мутнасць 450 г/м³, найбольшая 45 000 г/м³.
Прытокі: Ах-су (Ак-су), Чвахун-бак.
Ввэдэнка
Ввэдэнка (Введе́нка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чугуіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны на рацэ Уда за 30 км ад Харкава.
Васышчэвэ
Васышчэвэ (Васи́щеве) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны на рацэ Уды за 10 км ад Харкава. Чыгуначны раз’езд на лініі Харкаў — Куп’янск.
Беладубраўскі сельсавет
Беладубраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Белая Дуброва. Кіраўнік сельвыканкама — Мікалай Віктаравіч Кажамякін.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Касцюковіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Студзянецкага сельсавета.
8 снежня 1959 года цэнтр Студзянецкага сельсавета перанесены ў вёску Белая Дуброва, сельсавет перайменаваны ў Беладубраўскі, у склад сельсавета з Саматэвіцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Аляксандраўка, Астравок, Вуглы, Клеткі, Клеявічы і Ленінскі), у адміністрацыйнае падпарадкаванне Касцюковіцкага гарсавета перададзены 4 населеныя пункты (Варашылава, Глыбокі, Ізбужар і Студзянец). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 10 населеных пунктаў. У выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС тэрыторыя сельсавета часткова апынулася забруджанай радыяцыяй. 26 лютага 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Дзяражненскага і Саматэвіцкага сельсаветаў. 28 сакавіка 1996 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Касцюковіцкага гарсавета перададзены 4 населеныя пункты (Варашылава, Глыбокае, Ізбужар і Студзянец). 20 сакавіка 2012 года скасавана вёска Дзяражня, 30 чэрвеня 2015 года — вёскі Крывая Ніва, Прудок і Саматэвічы.
Геаграфія
Беладубраўскі сельсавет — найвялікшы ў Касцюковіцкім раёне, яго тэрыторыя займае плошчу ў 43 275 га. Працягласць з поўначы на поўдзень — 40 км. У межах сельсавета працякаюць рэкі Беседзь, Дзяражня, праходзіць аўтамабільная дарога Касцюковічы — Краснаполле.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1142 чалавекі, з іх 96,1 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,7 % — украінцы. Станам на 1 студзеня 2019 года ў Беладубраўскім сельсавеце пражываў 881 чалавек, налічвалася 439 двароў.
Інфраструктура
Дзейнічаюць тры сельскагаспадарчыя прадпрыемствы, Беладубраўскае лясніцтва, Беладубраўская сярэдняя агульнаадукацыйная школа і Беладубраўскі яслі-сад. Культурнае абслугоўванне забяспечваюць Беладубраўскі дом культуры і Беладубраўская сельская бібліятэка. На тэрыторыі сельсавета знаходзіцца 16 воінскіх пахаванняў і 1 памятны знак. Медычнае абслугоўванне насельніцтва ажыццяўляюць 2 фельчарска-акушэрскія пункты, гандлёвае — крамы ў Белай Дуброве і Студзянцы. Маецца аддзяленне сувязі і 4 дамы сацыяльных паслуг. Тэлефонная сувязь падтрымліваецца дзякуючы 3 аўтаматычным станцыям у Белай Дуброве, Студзянцы і Відуйцах.
Высокы (Харкаўская вобласць)
Высокы (Висо́кий) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны за 15 км ад Харкава. Чыгуначная станцыя на лініі Харкаў — Мэрэфа.
Аксітацын
Аксітацы́н — гармон гіпаталамуса, які затым транспартуецца ў заднюю долю гіпофіза, дзе накопліваецца (дэпануецца) і вылучаецца ў кроў. Мае алігапептыдную будову.
Фізіялагічнае дзеянне
Аксітацын аказвае стымулюючае ўздзеянне на гладкую мускулатуру шыйкі маткі, павышае сутаргаваю актыўнасць і ў меншай ступені тонус міяметрыя. У малых канцэнтрацыях аксітацын павялічвае частату і амплітуду сутаргаў маткі, а ў вялікіх канцэнтрацыях спрыяе павышэнню тонусу маткі, пачашчэнню і пасіленню яе сутаргаў (аж да тэтанічных сутаргаў або развіцця кантрактуры маткі). Аксітацын выклікае пасіленне сакрэцыі пралактыну, а таксама сутаргі міяэпітэліяльных клетак, што атачаюць альвеолы малочнай залозы, павялічваючы выпрацоўку малака. Аксітацын мае таксама слабыя вазапрэсінападобныя антыдыўэтычныя ўласцівасці.
Эн Сэкстан
Эн Сэкстан (Anne Sexton,, Ньютан — ) — амерыканская паэтэса, лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі.
Біяграфія
Эн Грэй Харві нарадзілася ў горадзе Ньютан, штат Масачусетс. Амаль усё дзяцінства правяла ў Бостане, навучалася ў школе-пансіёне Роджэрс-Хол у горадзе Лоўэл, а затым цягам году — у Школе Гарланд. Некаторыя час Эн супрацоўнічала з бостанскім мадэльным агенцтвам Hart Agency. Выйшла замуж у 1948 годзе за Альфрэда Мюлера Сэкстана, з якім была ў шлюбе да 1973 года. У іх было дзве дачкі: Лінда Грэй і Джойс Лэд.
Большую частку свайго жыцця Эн Сэкстан пакутавала на псіхічны разлад. Першы прыступ здарыўся з ёй у 1954 годзе ў звязку з пасляродавай дэпрэсіяй пасля нараджэння першай дачкі, Сэкстан накіравалі ў нейрапсіхіятрычны шпіталь. Другі прыступ — у 1955, і тады ж яна звярнулася па дапамогу да доктара Марціна Орна, які параіў Эн заняцца паэзіяй.
Яе настаўнікам у першых паэтычных заняткаў быў паэт Джон Холмс. Яе раннія вершы адразу знайшлі водгук у крытыкаў, некаторыя творы друкаваліся ў «Нью-Ёркеры», «Харперс Мэгэзін» і «Сатэрдэй Рэв’ю». Крыху пазней Эн Сэкстан вучылася ў Бостанскім ўніверсітэце разам з такімі літаратурнымі знакамітасцямі, як Роберт Лоўэл, Сільвія Плат і Джордж Старбак, а таксама паэткай і крытыкам Максім Кумін, з якой Сэкстан вельмі зблізілася.
У 1960 годзе выйшаў яе першы зборнік паэзіі «У Бедлам і на паўдарогі назад» (To Bedlam and Part Way Back), які ў многім быў прысвечаны высілкам аднавіць псіхічнае здароўе. Паэзію Сэкстан прынята адносіць да гэтак званай «спавядальнай паэзіі» (Confessional poetry) разам з з творчасцю Сільві Плат, Робэрта Лоўэла, Джона Бэрымана і Ў. Д. Снодграса. Эн Сэкстан адзначала вялікі ўплыў на сябе верша Снодграса «Іголка сэрца» (Heart’s Needle), у якім паэт апісваў свой досвед раставання з трохгадовай дачкой. Верш сведчыў, што можна пісаць пра асабістае і інтымнае, а гэта было менавіта тым, чаго прагнула сама Эн Сэкстан. Сярод яе пазнейшых кніг — зборнікі паэзіі «Усе мае мілыя» (All my Pretty Ones, 1962), «Жыві ці памры» (Live or Die, 1966), які прынёс ёй Пулітцэраўскую прэмію, «Любоўныя вершы» (Love Poems, 1969), п’еса «Mercy Street» (1969), «Трансфармацыі» (Transformations, 1972). Апошняй яе прыжыццёвай кнігай быў зборнік «Нататнікі смерці» (The Death Notebooks, 1974). Пасмяротна выйшлі яшчэ тры кнігі вершаў паэтэсы.
Пры жыцці Эн Сэкстан была адной з самых уганараваных аўтараў ЗША: уладальніца Пулітцэраўскай прэміі, сябра Каралеўскага літаратурнага таварыства (Royal Society of Literature) і першая жанчына — сябра Гарвардскага таварыства Phi Beta Kappa.
Гамлет (фільм, 1948)
«Гамлет» (Hamlet) — мастацкі фільм рэжысёра Лорэнса Аліўе, экранізацыя аднайменнай трагедыі Уільяма Шэкспіра.
Эн Сэкстан
Біяграфія
На беларускую мову яе вершы пераклалі Таіса Бондар, Юлія Цімафеева.
Рапс
Рапс (Brassica napus L. var. oleifera Metzg.) — аднагадовая алейная расліна сямейства крыжакветных. У прыродзе існуюць дзве формы рапсу: рапс яравы і рапс азімы, які мае асноватворнае значэнне. Насенне рапсу змяшчае 48—52 % алею, які выкарыстоўваюць у лакафарбавай, мылаварнай, харчовай (маргарынавай) і іншых галінах прамысловасці. Макуху пасля прапарвання скормліваюць скаціне. Рапс азімы вырошчваюць таксама на зялёны корм.
Рапс быў вядомы яшчэ за 4 тысячагоддзя да нашай эры. Адны даследчыкі лічаць яго радзімай Еўропу, у прыватнасці яе паўночна-заходнія прыбярэжныя раёны, як прыморскія землі сучасных Швецыі, Нідэрландаў і Вялікабрытаніі, іншыя — Міжземнамор’е. На карысць апошняга ўскосна сведчыць той факт, што культура рапсу з самых аддаленых часоў была больш распаўсюджаная ў Азіі, дакладней — у Індыі, куды яна, хутчэй за ўсё, пракралася з Міжземнамор’я.
Да сярэдзіны XIX стагоддзя рапс разам з іншымі алейнымі крыжакветнымі, як свірэпа і гарчыца, быў у Еўропе даволі распаўсюджанай культурай. Плошчу пад рапс толькі ў адной толькі Германіі дасягала ў той час 300 тысяч га. Такое параўнальна шырокае распаўсюджванне да таго часу культуры тлумачыцца выкарыстаннем яго алею для тэхнічных патрэбаў у сувязі з агульным прамысловым развіццём попыту на тэхнічнае масла. Маладая нафтавая прамысловасць тады яшчэ не была ў стане задавальняць гэты попыт, і рапс, які апынуўся ў еўрапейскіх агракліматычных умовах адным з самых алейных раслін, шырока культываваўся.
Спіс аб’ектаў PGC (2280001—2281000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2280001—2281000)
Рак тоўстай кішкі
Рак тоўстай кішкі — утварэнне ракавай пухліны ў тоўстай кішцы (прамая і абадочная кішкі) і апендыксе. Сімптомамі хваробы ёсць кішачны крывацёк і малакроўе.
Прычыны
Хваробе спрыяе ўжыванне алкаголю, тлустая ежа, паленне, малая цялесная жвавасць, нястача клятчаткі, гародніны і садавіны ў харчаванні, запаленне і паліпы ў кішэчніку.
Шэўчэнкавэ
Шэўчэнкавэ (Шевченкове) — тапонім ва Украіне.
Слатынэ
Слатынэ (Слатине) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дэргачыўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Харкаў — Белгарад. Назва пасёлка паходзіць ад імя вядомага ўкраінскага піяніста і дырыжора.
Дыхавіца
Дыхавіца або задышка — парушэнне частаты, рытму і глыбіні дыхання, якое суправаджаецца адчуваннем недахопу паветра. Здараецца толькі ў прытомным стане. Крайняй ступеняй немачы з’яўляецца ўдушша. Паскарэнне дыхальных скарачэнняў узнікае праз павышаную цялесную і моцную пачуццёвую (гнеў, страх, трывога і хваляванне) нагрузку.
Папярэджанне
Прадухіленню нядужасці спрыяе штодзённае цялеснае размінанне і працяглыя шпацыры.
Прычыны
Узнікненню нядужасці спрыяе маларухомы лад жыцця, атлусценне, малакроўе, пухліна дыхальных шляхоў, сардэчная недастатковасць, астма, тырэатаксікоз (лішак гармону шчытападобнай залозы) і цукровы дыябет.
Шэўчэнкавэ (Харкаўская вобласць)
Шэўчэнкавэ (Шевченкове) — пасёлак гарадскога тыпу ў Шэўчэнкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя "Шэўчэнкавэ-Піўдэннэ" на лініі Харкаў - Круп'янск.
Чкалаўскэ
Чкалаўскэ (Чкаловське) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чугуіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Кулінковіч
Кулінковіч — беларускае прозвішча.
Nie Isnuje
«Nie Isnuje» (Не існуе) — другі музычны альбом гурта «Akute», выдадзены ў 2012 годзе.
Навумчык
Навумчык — беларускае прозвішча.
Шарыўка
Шарыўка (Ша́рівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Багадухіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны.
Паселішча названа ў гонар яго заснавальніка - Матвея Шарыя. Вядомае сваім палаца-паркавым комплексам XVIII-XIX ст. - помнікам садова-паркавага мастацтва агульнадзяржаўнага значэння.
Пракаповіч
Пракаповіч — беларускае прозвішча.
Стары Мэрчык
Стары Мэрчык (Стари́й Ме́рчик) — пасёлак гарадскога тыпу ў Валкыўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны за 40 км ад Харкава.
Віктар Мікалаевіч Навумчык
Віктар Мікалаевіч Навумчык (, г. ) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук (1995), прафесар (1999).
Адольф Дыстэрвег
Фрыдрых Адольф Вільгельм Дыстэрвег (Friedrich Adolph Wilhelm Diesterweg;, г. Зіген, Германія — ) — нямецкі педагог-практык. Паслядоўнік І. Г. Песталоці.
Вучыўся ва ўніверсітэтах у Гайдэльбергу, Гербарне, Цюбінгене ў 1811—20. Выкладаў у гімназіях, узорных школах, настаўніцкіх семінарыях. У 1827—66 выдаваў педагагічны часопіс «Рэйнскія лісткі...». Быў супраць саслоўных і нацыянальных абмежаванняў у галіне адукацыі, канфесійнага навучання і апекі школы царквой. Імкнуўся да аб'яднання нямецкага настаўніцтва, выступаў за мірнае пераўтварэнне грамадскіх адносін, у якім асн. ролю адводзіў асвеце, падзяляў ідэі агульначалавечага выхавання. Асноўнымі прынцыпамі выхавання лічыў прыродаадпаведнасць, культураадпаведнасць, саманадзейнасць. Распрацаваў дыдактыку развіваючага навучання. Аўтар больш як 20 падручнікаў і дапаможнікаў па матэматыцы, нямецкай мове, прыродазнаўстве, геаграфіі, астраноміі, у т.л. вядомай працы «Дапаможнік да адукацыі нямецкіх настаўнікаў» (т. 1—2, 1835). Педагагічныя ідэі А. Дыстэрвега зрабілі ўплыў на развіццё адукацыі ў Германіі і пашырыліся за яе межамі.
Канстанцін Антонавіч Кулінковіч
Канстанцін Антонавіч Кулінковіч (, г. Ішым Цюменскай вобл., Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук, прафесар (1973). Заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі (1967).
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры (1948), дзе і працаваў (у 1953—62 загадчык кафедры, з 1970 рэктар). У 1962—70 загадчык кафедры, з 1977 прафесар Беларускага педагагічнага інстытута.
Навуковыя лрацы па праблемах гісторыі педагогікі, арганізацыі і сацыяльнай ролі спорту. Адзін з аўтараў кніг «Савецкі алімпіец: сацыяльны партрэт» (1979), «Фізічная культура і спорт Беларусі» (1988).
Малады дубок (фільм)
«Малады дубок» — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 1980 годзе творчым аб’яднаннем мастацкіх фільмаў кінасудыі «Беларусьфільм» пры ўдзеле Вышэйшых двухгадовых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў пры Дзяржкіно СССР. З’яўляецца дыпломнай работай рэжысёра Ул. Коласа (майстэрня А. Міты).
Сюжэт
Паводле аднайменнага апавядання Якуба Коласа.
Хорашэвэ
Хорашэвэ (Хорошеве) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны на рацэ Уда за 12 км ад Харкава.
Крыж на зямлі і поўня ў небе
Назву «Крыж на зямлі і поўня ў небе» маюць:
Дамінік Іванавіч Вадзінскі
Дамінік Іванавіч Вадзінскі (, с. Малая Саліха, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Доктар педагагічных навук, прафесар (1970).
Скончыў Вінніцкі педагагічны інстытут (1948). Працаваў у школе, Вінніцкім педінстытуце (1966—76), Мінскім педінстытуце (1979—86).
Даследуе праблемы маралі, патрыятычнага, сямейнага выхавання, пазакласнай і пазашкольнай работы, школазнаўства, педагогікі вышэйшай школы. Аўтар прац: «Пазакласная выхаваўчая работа» (1961), «Выхаванне цікавасці да ведаў у падлеткаў» (1963), «Навуковыя асновы маральнага выхавання школьнікаў» (1982), «Этыка-педагагічныя асновы маральнага фарміравання асобы» (1992), «Фарміраванне маральных каштоўнасных арыентацый будучых педагогаў» (з А. Грымацем, 1993), «Асновы педагогікі вышэйшай школы» (1993).
Хвароба руху
Хвароба руху (кінетоз; народныя назвы — угойдванне, марская хвароба) — разлад адчуванняў вестыбулярнага апарату праз бачны рух пры адначасным бяздзеянні ног.
Папярэджанне
Унікненню праяваў нядужасці спрыяюць: 1) аэробіка, гайданне на арэлях і гамаку, кулянне, плаванне, практыкаванні на турніку, скокі на батуце і танцы, 2) выспанасць, пазбяганне палення, ужытку спірта, тлустай і венджанай ежы, малочных вырабаў і газіраваных напояў, 3) паглыбленне ў прыемныя ўспаміны і мары аб будучыні, 4) размяшчэнне тварам па ходзе руху, засяроджанасць на нерумомым прадмеце замест мільгатлівага наваколля, пазбяганне чытання, 5) ляжанне на спіне, праслухоўванне лёгкай рытмічнай музыкі, 6) пазбяганне перагрэву, пераахаладжэння, рэзкіх пахаў, 7) глыбокае і рытмічнае дыханне, 8) кіслае пітво і жуйкі.
Прычыны
Узнікненню недамагання спрыяюць частыя перапады хуткасці, рэзкія павароты, спёка, духата.
Варыкоз
Папярэджанне
Прадухіленню хваробы спрыяюць штодзённыя прагулкі і размінанне, плаванне і язда на веласіпедзе, змяншэнне закідвання аднаго калена на другое пры сядзенні, кантрастны душ штовечар і масаж ног (пагладжванне ад ступні да пахвіны 7 хвілін зранку пасля зарадкі). Карысна ўжываць багатую на раслінныя валокны і вітаміны (С, В1, В6, Р) ежу: гародніна (капуста, перац і пятрушка), злакі і садавіна (ківі і цытрусавыя). У падарожжы неабходна кожныя 1,5 гадзіны спыняцца або ўставаць у салоне для 15-хвіліннай прагулкі. Падчас і пасля працоўнага дня варта ўзнімаць на 10 хвілін ногі вышэй за тулава. Таксама варта адмовіцца да палення, гарачых ваннаў, цеснага адзення і абутку на абцасах звыш 4 см, выкарыстоўваць эластычныя шкарпэткі і панчохі.
Прычыны
Развіццю хваробы спрыяе залішняя вага, цяжкая цялесная праца з падняццем цяжару, працяглае стаянне на нагах, нашэнне сціскальных панчохаў і гольфаў, стаячая і сядзячая праца, малая рухавасць.
Прыкметы
Адзначаецца пашырэнне вен на галёнцы і сцягне, хуткая стамляльнасць, боль у нагах, пачуццё цяжару, сверб і цяпло скуры, ацёкі.
Стары Салціў
Стары Салціў (Стари́й Са́лтів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ваўчанскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны на рацэ Северскі Данец за 40 км ад Харкава. Курортна-рэкрэацыйная мясцовасць.
Уткіўка
Уткіўка (Утківка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны за 25 км ад Харкава.
Ражэ Вадзім
Ражэ Вадзім (Roger Vadim;, Парыж — ) — французскі , , і.
Адзін з пачынальнікаў французскай «новай хвалі». Фільмы Ражэ Вадзіма адкрыта эпатажныя сваім «вызваленым эратызмам» («I бог стварыў жанчыну», «Небяспечныя сувязі», «Барбарэла»). Адкрыў для кінематографа Брыжыт Бардо, якая пазней выконвала галоўныя ролі ў шэрагу яго фільмаў, і многіх іншых кіназорак. Здымаў фільмы ў ЗША («Верная жонка»). Аўтар аўтабіяграфічных кніг «Д’ябальскія мемуары» і «Тры мае жонкі. Бардо, Дэнёў, Фонда».
Спіс аб’ектаў PGC (1031001—1032000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1031001—1032000)
Крыж на зямлі і поўня ў небе (фільм)
«Крыж на зямлі і поўня ў небе» — беларускі мастацкі фільм, зняты творчым аб’яднаннем «Тэлефільм» (Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Беларусі) ў 1993 годзе.
Сюжэт
Паводле аднайменнай аповесці В. Карамазава пра мастака В. К. Бялыніцкага-Бярулю.
Дыдактыка
Дыдактыка (ад грэч. διδακτικός павучальны, які датычыць вучобы) — галіна педагогікі, якая распрацоўвае тэорыю адукацыі і выхавання ў працэсе навучання.
Адным з першых тэрмін «дыдактыка» ўжыў Ян Амос Каменскі ў працы «Вялікая дыдактыка» (1657).
Прадмет даследавання дыдактыкі — мэты, змест, заканамернаці, формы і прынцыпы навучання. Вырашэнне гэтых агульнатэарэтычных пытанняў дае падставу для распрацоўкі канкрэтных навучальных праграм, арганізацыйных формаў і сродкаў навучання. Дыдактыка арганічна звязана з філасофіяй, фізіялогіяй, сацыялогіяй і інш. Тэорыя і практыка выкладання асобных дысцыплін вывучаецца прыватнымі дыдактыкамі (дыдактыка матэматыкі, дыдактыка фізікі, дыдактыка беларускай мовы і інш.). Усе яны абапіраюцца на здабыткі асобных навук і грунтуюцца на іх дасягаеннях.
Мэта адукацыі накіравана на ўсебаковае развіццё асобы, забеспячэнне свядомага і трывалага засваення ведаў асноў навук, авалодання ўменнем карыстацца гэтымі ведамі на практыцы, творча выкарыстоўваць іх для вырашэння новых праблем. Яна разглядаецца ў адзінстве з мэтамі выхавання, накіраванага на фарміраванне асобы вучня, далучэнне шккольнікаў да самаадукацыі і самавыхавання. Мэты адукацыі вызначаюць яе змест. У сучаснай школе ён уключае сістэму ведаў аб прыродзе, грамадстве, тэхніцы, чалавеку; сістэму спосабаў дзейнасці, што ў выніку засваення становяцца ўменнямі і навыкамі; вопыт творчай дзейнасці, які забяспечвае развіццё творчых здольнасцей вучняў; сістэму нормаў адносін да сусвету і паміж сабой, што ў сукупнасці забяспечвае накіраванасць асобы, яе маральную, эстэтычную, эмацыянальную культуру, каштоўнасці і ідэалы.
Дасягненне мэтаў магчыма пры выкананні пэўных дыдактычных прынцыпаў. Прынцып навуковасці прадугледжвае, што змест адукацыі павінен уяўляць сабой сістэму ведаў і ісцін, выяўленых навукай. Прынцып даступнасці прадугледжвае такі ўзровень цяжкасці вучэбнага матэрыялу, які адпавядаў бы магчымасцям вучня. Прынцып нагляднасці прадугледжвае, абапіраючыся на дапаможныя сродкі, дамагчыся яснага разумення і засваення вучнямі вучэбнага матэрыялу. Прынцып сістэматычнасці патрабуе паслядоўнасці ў вывучэнні і пераемнасці, пгго забяспечвае трываласць ведаў. Прынцып свядомасці і актыўнасці заснаваны на ўсведамленні вучнем, што набыццё ведаў цалкам залежыць ад яго асабістай пазнавальнай актыўнасці, бачання мэты і перспектыў навучання. Прынцып спалучэння тэорыі з практыкай азначае, што веды павінны мець рэальную жыццёвую аснову, стварацца на падставе вопыту і замацоўвацца ў ім. Прынцып аптымізацыі патрабуе найлепшага выкарыстання ўсіх звёнаў вучэбнага працэсу з абавязковым улікам івдывідуальных асаблівасцей кожнага вучня.
Рак скуры
Рак скуры — утварэнне ракавай пухліны на скуры.
Папярэджанне
Прадухіленню хваробы спрыяе пазбяганне знаходжання на сонцы і ў салярыях, нашэнне адзення з доўгімі рукавамі, галаўнога ўбору (брыль) і нагавіцаў, нанясенне ахоўнага крэма ад сонечных апёкаў і ўльтрафіялетавага абпраменьвання.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз шчыльную шышку, вузельчык і паражэнне на скуры, цёмныя паражэнні на далонях, падэшвах i канцах пальцаў рук і ног, бліскучае, васкавіднае, перламутравае ўшчыльненне на твары, вушах i шыі, шчыльны чырвоны вузельчык і плоскае паражэнне з паверхняй, якая лупіцца і пакрылася коркай, змяненне радзімкі і раскеліна на скуры.
Лайм-барэліёз
Лайм-барэліё́з, або Хвароба Лайма, або Іксо́давыя клешчавы́я барэліё́зы (ІКБ) — інфекцыйнае трансмісіўнае прыродна-ачаговае захворванне, якое выклікаецца бактэрыямі роду барэлія комплексу B. burgdorferi і перадаецца іксодавымі кляшчамі. Клінічна захворванне характарызуецца пераважным пашкоджаннем скуры, нервовай сістэмы, апорна-рухальнага апарату, сэрца, а таксама схільнасцю да хранічнага і латэнтнага цячэння.
У 1970-я гады у невялікіх гарадках Лайм, Олд-Лайм і Хадам штата Канектыкут назіралася эпідэмічная ўспышка артрытаў у падлеткаў. Першапачаткова пашкоджанні суставаў трактаваліся як ювенільная форма рэўматоіднага артрыту, аднак у далейшым была ўсталявана сувязь згаданай паталогіі з фактам прысмоктвання кляшча. У ЗША дадзенае захворванне атрымала назву хваробы Лайма (Lyme disease). Аднак яшчэ ў канцы XIX — пачатку XX стст. шведскімі, аўстрыйскімі, нямецкімі і расійскімі вучонымі апісваліся скурныя, неўралагічныя і іншыя праявы Лайм-барэліёзу (ЛБ) у Еўропе.
У Беларусі хваробу ўпершыню выявілі ў 1993 годзе. У апошнія годы назіраецца рост колькасці выпадкаў рэгістрацыі хваробы ў Беларусі (у 2004 г. — 512 выпадкаў). У 2010 г. узбуджальніка хваробы выявілі на 92 % тэрыторыі Беларусі.
Папярэджанне
Хвароба прадухіляецца праз нашэнне ў лесе кашулі з доўгімі і замацаванымі ў запясці гумкай рукавамі, запраўленне кашулі ў нагавіцы, канцы апошніх — у шкарпэткі і боты, закрыццё галавы i шыі хусткай, вакцынацыю.
Дзед Аўсей і Палашка
Назву «Дзед Аўсей і Палашка» маюць:
Збянтэжаны Саўка
Назву «Збянтэжаны Саўка» маюць:
Дыфазіястр
Дыфазія́стр (Diphasiastrum) — род споравых раслін сямейства дзеразовых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовазялёныя дзярэзападобныя расліны з доўгімі паўзучымі падземнымі парасткамі. Сцёблы да 1 м даўжынёй, сплюшчаныя, дыхатамічныя, укрытыя дробным лускападобным супраціўным лісцем. Стробілы тупыя, размешчаны па 1—6 (да 12) на доўгіх дыхатамічна разгалінаваных ножках. Спарафілы акругла-яйцападобныя, з адным спарангіем. Гаметафіт (зарастак) падземны, клубнепадобны, з мікарызай.
Арэал і экалогія
Пашыраны амаль па ўсім зямным шары. На Беларусі трапляюцца і, якія зрэдку скрыжоўваюць з утварэннем шэрагу прамежкавых форм. Растуць у імшыстых хваёвых лясах.
Спіс відаў
Паводле The Plant List на 2013 год, у род уваходзіць 21 від :
Арытмія
Арытмія (ἀρρυθμία — няўзгодненасць) — парушэнне частасці, рэгулярнасці і паслядоўнасці сардэчных скарачэнняў. Выклікаецца ішэміяй сэрца, інфекцыяй, запаленнем праз змену тэмпературы цела, парушэннем дзейнасці шчытападобнай залозы і гіпертаніяй.
Папярэджанне
Узнікненне немачы прадухіляе штодзённае размінанне, плаванне і пешыя прагулкі. Карысна штодня ўжываць багатыя на калій гародніну і садавіну (абрыкосы, бананы, печаная бульба, курага і разынкі), рыбу дзеля тлустых кіслатаў амега-3 у рыбіным тлушчы. Таксама варта пазбягаць палення і стрэсу, ужыцця моцнай гарбаты, кавы і спірту, падымання цяжкіх прадметаў і перасоўвання мэблі.
Прычыны
Развіццю хваробы спрыяе сытная ежа, цеснае адзенне, запор, укус насякомага, стрэс, паленне, ужыццё спірту і цукровы дыябет у спалучэнні з атлусценнем і павышаным артэрыяльным ціскам.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз страту прытомнасці, адчуванне слабасці, запамароку, боль і сцісканне ў грудзях, дыхавіцу і пачашчанае дыханне.
Віды
Вылучаюць шэраг відаў арытміі: 1) тахікардыя (ταχύς + καρδία — хуткі + сэрца) — сэрцабіцце звыш 100 удараў за хвіліну, 2) брадзікардыя (βραδύς + καρδιά — павольны + сэрца) — пульс менш як 60 сардэчных скарачэнняў за хвіліну, 3) міргальная — нерытмічныя і бязладныя скарачэнні сардэчнай мышцы (пагроза тромбаэмбаліі, развіццё сардэчнай недастатковасці), 4) экстрасісталія — пазачарговае скарачэнне сэрца або яго аддзелаў, 5) блакада сэрца — парушэнне правядзення імпульсу праз анатамічнае або функцыянальнае пашкоджанне праводных шляхоў сэрца.
Карл Бары Шарплес
Карл Бары Шарплес (Barry Sharpless; нар., , Пенсільванія, ЗША) — амерыканскі вучоны-хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 2001 год сумесна з Рыёдзі Наёры і Уільямам Ноўлсам з фармулёўкай «за даследаванні, якія выкарыстоўваюцца ў фармацэўтычнай прамысловасці — стварэнне хіральных каталізатараў акісляльна-аднаўленчых рэакцый». У прыватнасці за адкрыццё рэакцыі энантыямернага эпаксідавання алкена. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 2022 год сумесна з Мортэнам Мельдалем і Каралін Бертоцы «за развіццё клік-хіміі і біяартаганальнай хіміі».
Маёрыўка (Львоў)
Маёрыўка (Майо́рівка) — мясцовасць у Лычакіўскім раёне Львова, якая размяшчаецца на поўдзень ад вул. Таджыцкай і амаль з усіх бакоў акружаная ляснымі масівамі: з поўначы, усходу і паўднёвага ўсходу - Віннікаўскім лесапаркам, з захаду — лесапаркам Пагулянка.
Гісторыя
Назва гэтай часткі Львова ўтварылася ў ХІХ ст. ад імя ўласніка мясцовага фальварка Ёзэфа Маера. У 1870-1880-я гг. аўстрыйскія улады збудавалі тут форты.
У 1930-я гг. Маёрыўку купіў мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі і стварыў тут месца адпачынку для навучэнцаў грэка-каталіцкай багаслоўскай акадэміі і семінарыі.
У 1909-1944 гг. мясцовасцю праходзіла чыгунка Львоў - Віннікі - Підгайці.
Джон Бенет Фен
Джон Бенет Фен (John Bennett Fenn;, , ЗША — , , Вірджынія, ЗША) — амерыканскі хімік-аналітык, прафесар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 2002 года пад распрацоўку мас-спектраметрычнага метаду даследаванні біялагічных макрамалекул, у прыватнасці метаду электраспрэй. Фен пачаў працаваць над тэматыкай, за якую атрымаў Нобелеўскую прэмію, калі яму было ўжо 70 гадоў. Выкарыстанне электраспрэю ў даследаванні біялагічных малекул атрымала шырокае прымяненне, напрыклад, для выпрабаванняў складаных фармакалагічных злучэнняў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Нью-Ёрку. Падлеткам ён разам з бацькамі пераехаў у гарадок Берыя ў Кентукі, дзе скончыў Берыя-каледж. У 1940 годзе ён зрабіў дысертацыю ў Ельскім універсітэце, а затым 3 гады прапрацаваў у Прынстанскім універсітэце. З 1962 года працаваў у Ельскім універсітэце да 1987 года. У гэты час ён пачаў працаваць над праектам, за які ў 2002 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі.
Пакатыліўка
Пакатыліўка (Покотилівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны на рацэ Уда. Чыгуначная станцыя на лініі Харкаў — Мэрэфа. Тэрыторыя пасёлка непасрэдна прымыкае да гарадской забудовы Харкава.
Краснакуцк
Краснакуцк (Красноку́тськ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Краснакуцкім раёне Харкаўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Адзін з самых старажытных населеных пунктаў на Слабажаншчыне.
Кулынычы
Кулынычы (Кулиничі́) — мясцовасць у Нэмышлянскім раёне Харкава, калішні пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны (да 2012 г.).
Краснапаўліўка
Краснапаўліўка (Краснопавлівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Лазаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Мэрэфа — Лазава.
Брандэйскі ўніверсітэт
Брандэйскі ўніверсітэт, Універсітэт Брандэйса — прыватны амерыканскі даследчы ўніверсітэт. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы Уолтэма, штат Масачусетс, за 14 км на захад ад Бостана. Ва ўніверсітэце вучацца 3200 студэнтаў і 2100 аспірантаў. У 2010 годзе рэйтынг часопіса US News and World Report паставіў універсітэт на 34-е месца сярод універсітэтаў ЗША. Часопіс «Форбс» у 2010 годзе змясціў універсітэт на 57-м месце сярод універсітэтаў і каледжаў ЗША.
ВАЗ-2101
ВАЗ-2101 «Жыгулі» (на экспартных рынках прадаваўся як Lada 1200) — савецкі заднепрывадны легкавы аўтамабіль з кузавам тыпу седан. Першая мадэль, якую вырабілі на Волжскім аўтамабільным заводзе. За ўвесь час вытворчасці (з 1970 па 1988 гады) ВАЗ вырабіў 4,85 млн аўтамабіляў ВАЗ-2101 усіх мадыфікацый з кузавам седан.
На аснове ВАЗ-2101 было створана так званае «класічнае» сямейства аўтамабіляў ВАЗ, якое знаходзілася на канвееры да 17 верасня 2012 года.
У 2000 годзе ВАЗ-2101 быў названы лепшым расійскім аўтамабілем XX стагоддзя па выніках усерасійскага апытання, якое правеў часопіс «За рулём».
Гісторыя
Улетку 1966 года праходзіла першае знаёмства савецкіх спецыялістаў з італьянскім аўтамабілем. У ходзе выпрабаванняў на дарогах СССР у аўтамабіляў выявіліся сур'ёзныя праблемы з даўгавечнасцю кузава і задніх дыскавых тармазоў. Невялікі дарожны прасвет і адсутнасць буксірных правушын рабілі праблематычнай эксплуатацыю машын на прасёлку. Ніжневальны рухавік — абсалютна бесперспектыўны з пункту гледжання далейшага развіцця канструкцыі. Усе заўвагі савецкіх спецыялістаў былі ўлічаны італьянскімі канструктарамі. Усяго ў канструкцыю Fiat 124 было ўнесена звыш 800 змен. Адаптаваны варыянт атрымаў назву Fiat 124R.
У 1970 годзе ў Тальяці сабралі 21 530 машын ВАЗ-2101, а ў 1971 годзе гэтая колькасць узрасла да 172 175 аўтамабіляў, а пік выпуску ВАЗ-2101 прыйшоўся на 1973 год, калі было сабрана 379 007 экзэмпляраў. На праектную моц завод выйшаў у 1974 годзе.
З ротарна-поршневым рухавіком
Працы па стварэнні на ВАЗе ротарна-поршневага рухавіка пачаліся ў 1974 годзе, а у 1976 годзе было выраблена 30 эксперыментальных узораў ротарна-поршневых рухавікоў ВАЗ-311 (1 секцыйны, магутнасцю 70 к.с.). Аўтамабіль на базе ВАЗ-21011 аснашчаны гэтым рухавіком атрымаў назву ВАЗ-21018. У перыяд 1979–1980 гг. выраблена 260 аўтамабіляў.
У красавіку 1980 выраблена першая доследна-прамысловая партыя аўтамабіляў ВАЗ-21019 з рухавіком ВАЗ-411 (2 секцыйны, 120 к.с.).
Адрозненні ад Fiat 124
Замест ніжневальнага рухавіка (73х71,5 мм) ВАЗ-2101 атрымаў новы верхневальны рухавік (76х66 мм). Маючы такую ж ступень сціску (8,8) матор меў большую магутнасць (64 к.с. супраць 60 к.с. пры 5600 аб/хв). Круцільны момант павялічыўся з 87 Н·м да 89 Н·м (пры 3400 аб/хв). У каробцы перадач прымянілі сінхранізатары ад спартовай версіі Fiat 124. Павялічылі памер счаплення: 200 мм замест 182 мм у «Фіата». Пярэдняя падвеска ВАЗа у параўнанні з прататыпам канструктыўна не змянілася, але была зменена кінематыка, узмоцнены і зменены некаторыя дэталі, у прыватнасці, спружыны, шаравыя апоры. Ззаду, замест спружыннай падвескі з трыма штангамі і стабілізатарам спераду, паставілі іншую — на пяці штангах (падобная ўсталёўвалася на Fiat 124 Special). Ад задніх дыскавых тармазоў адмовіліся на карысць барабанных. Кожны з асобных контураў тармазоў атрымаў асобны бачок для тармазной вадкасці, у італьянскай версіі бачок быў агульны.
Кузаў быў узмоцнены, маса вырасла прыкладна на 100 кг (955 кг у параўнанні з 855 кг у Фіата 124). Павелічэнне вагі часткова скампенсавана павелічэннем магутнасці рухавіка. Знешне машыны мала адрозніваліся. Іклы на бамперах у «Жыгулей» былі большага памеру, чым у «Фіата». Замест кнопкавых ручкак дзвярэй — выцяжныя, пад ніжні ўхоп. Такія дзвярныя ручкі першапачаткова планавалі ставіць толькі на ВАЗ-2103, аднак з мэтай уніфікацыі іх атрымаў таксама і ВАЗ-2101. На панэлі прыбораў замест сігнальнай лямпы перагрэву рухавіка з'явіўся паказальнік тэмпературы ахалоджвальнай вадкасці. Санкі пярэдніх сядзенняў Fiat перарабілі такім чынам, каб сядзенні раскладваліся, утвараючы спальнае месца.
У спорце
Упершыню на старт міжнародных спаборніцтваў Лада выйшла ў 1971 годзе. Дэбют адбыўся на ралі-марафоне «Тур Еўропы», арганізаваным нямецкім аўтаклубам ADAC. Экіпаж Касціціса Гірдаускаса і Ульдзіса Мадравіца выйграў марафон у класе «1300» і заняў другое месца ў абсалютным заліку. Экіпаж Якава Лук'янава і Аляксандра Карамышава паказаў трэці вынік у класе і дзявяты ў абсалютным заліку.
У чэмпіянаце свету па ралі ВАЗ-2101 выступалі да 1982 года.
У 1972 годзе ВАЗ-2101 накіраваўся на кальцавыя гонкі, для ўдзелу ў якіх быў істотна мадыфікаваны. Павялічылі магутнасць рухавіка і ўзмацнілі тармазы, памянялі рулявое кіраванне і падвеску. З салона прыбралі непатрэбныя кампаненты, такія як сядзенні і шумаізаляцыю. У другой палове 1970-х завадскія гоншчыкі пачалі выкарыстоўваць адмыслова створаныя машыны. Яны адрозніваліся ад серыйных аўтамабіляў адсутнасцю абароны ад карозіі, для памяншэння вагі асобныя дэталі былі выраблены з больш тонкіх лістоў. Частка кузаўных панэляў была алюмініевай, напрыклад, капот або крышка багажніка. Пазней з'явіліся і аэрадынамічныя мадыфікацыі з выкарыстаннем розных спойлераў або дапрацаванага пярэдняга бампера.
У 1973 годзе ВАЗ-2101 пачалі выступаць у ралі-кросе. Спачатку гэта былі толькі мінімальна мадыфікаваныя аўтамабілі, якія адрозніваліся, перш за ўсё, каркасам бяспекі і пазадарожнымі шынамі. З канца 1970-х гадоў да падрыхтоўкі аўтамабіляў для ралі-кроса сталі падыходзіць больш сур'ёзна. Канструкцыя узмацнялася ахоўным каркасам з адмысловай сталі. Змянялася падвеска: звычайна выкарыстоўваліся больш цвёрдыя спружыны ад універсала ВАЗ-2102 ці пазней ад ВАЗ-2121 «Ніва». У некаторых аўтамабіляў нават былі дэталі шасі ад Волгі. Узмацнялі таксама восі, стабілізатары, дарожны прасвет павялічваўся да 240–245 мм. Часта мянялі выхлапную сістэму, каб яна стала карацей, выводзячы выхлапную трубу збоку кузава.
Брыстальскі ўніверсітэт
Брыстальскі ўніверсітэт (University of Bristol) — вышэйшая навучальная ўстанова ў г. Брысталь (Вялікабрытанія) уваходзіць у групу «універсітэтаў з чырвонай цэглы». Атрымаў Каралеўскую хартыю ў 1909 годзе. З'яўляецца правапераемнікам універсітэцкага каледжа ў Брысталі, які існаваў з 1876 года. Універсітэт мае гадавы абарот у 347 млн фунтаў стэрлінгаў. Універсітэт уваходзіць у групу «Расел», Каімбрскую групу, а таксама ў Сусветную сетку універсітэтаў. Колькасць студэнтаў — каля 18 тысяч.
Курт Вютрых
Базавую адукацыю атрымаў у Бернскім універсітэце па спецыяльнасцях хімія, фізіка і матэматыка. Доктарскую ступень атрымаў у 1964 годзе ва ўніверсітэце г. Базеля. З 1965 па 1967 працаваў у Роберта Е. Коніка ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Далейшая праца (1967-1969) праходзіла ў супрацоўніцтве з біяфізікам Робертам Г. Шульманам у Bell Laboratories (Мюрэй Хіл, Нью-Джэрсі, ЗША).
Вютрых вярнуўся ў Цюрых (Швейцарыя) у 1969 годзе, дзе працягнуў сваю кар'еру ў Швейцарскай вышэйшай тэхнічнай школе Цюрыха. У 1970 годзе ён атрымаў пасаду прыват-дацэнта, у 1972 прафесара-асістэнта, у 1976 годзе штатнага прафесара і ў 1980 годзе пасаду прафесара біяфізікі. Цяпер ён узначальвае лабараторыю ў Цюрыху, адначасова з'яўляецца прафесарам структурнай біялогіі ў інстытуце Скрыпса (TSRI), Ла-Хоя, Сан-Дыега (Каліфорнія).
Дзеці Аліндаркі
«Дзеці Аліндаркі» — раман беларускага пісьменніка Альгерда Бахарэвіча, выдадзены ў 2014 годзе ў выдавецтве Галіяфы.
Перадгісторыя
Альгерд Бахарэвіч напачатку 2007 года пакінуў родную краіну, дзе, як ён згадвае, жыць было небяспечна і задушліва. А ў 2013 вярнуўся, дзякуючы каханню. У 2014 напісаў раман «Дзеці Аліндаркі».
У працэсе напісання раман меў працоўную назву «Канцлягер Сонейка».
Назва
Назва кнігі адсылае да паэмы Францішка Багушэвіча «Кепска будзе», да яе галоўнага героя Аліндаркі. Метафара «Дзяцей Аліндаркі» ўзятая з эсэ Бахарэвіча «Бог ня роўна delete» (цыкл «Гамбурскі рахунак Бахарэвіча»). У эсэ Мацей Бурачок перадае спалоханаму Аліндарку дудку і той пачынае на ёй граць. Сам момант перадачы гэтай дудкі — ці то беларускай традыцыі — і з’яўляецца штуршком, які пераходзіць у раман. Але адрозніваецца сама свядомасьць рэцыпіентаў. Калі Аліндарка ў эсэ глядзіць на дудку неўразумела і паводзіць сябе з Бурачком пасіўна, то дзеці Аліндаркі — самі гаспадары свайго лёсу, актыўныя суб’екты дзеяння. І нават тыя казачныя прыгоды, у якія яны трапляюць, паўсталі ўласна з сітуацыі выбару, які здзяйсняецца імі самастойна.
Сюжэт
Беларускія нацыяналісты загуляліся ў Мову і Гісторыю. Яны не хочуць прымаць рэчаіснасці, у якой ніякай Мовы няма, а пануе адзін непахісны Язык. Больш за тое: валоданне Мовай лічыцца псіхічным і фізіялагічным адхіленнем — наступствамі пухліны пад языком, якую можна купіраваць у раннім дзяцінстве. У бацькоў, якія таемна вучаць малых размаўляць па-беларуску, спецыяльныя службы забіраюць дзяцей, высылаючы іх у папраўчыя піянерлагеры, дзе на дзяржаўныя гранты праводзіць свае эксперыменты доктар-самавук. Адзін з бацькоў выкрадае сына і дачку з папраўчага лагера і праз сваю нядбаласць пакідае адных у цёмным лесе. Далей мы бачым рэчаіснасць пераважна праз прызму карціны свету хлопчыка і дзяўчынкі, у якіх на вуснах перамяшаліся Мова ды Язык, а таксама тыя ідэалагемы, якія з дапамогай гэтых малаткоў забілі ў іх галовы дарослыя.
Кампазіцыя рамана сабраная вакол цэнтральнай лініі, у якасці якой Альгерд Бахарэвіч узяў кананічны сюжэт з казкі братоў Грым «Гензель і Грэтэль». Гэтая фабула выкарыстоўваецца для таго, каб зноў падняць тэму беларускай гістарычнай траўмы — экспансіі моўнага імперыялізму, суіснуе з карыкатурным афіцыйным патрыятызмам і іранічна апісаным нацыяналізмам.
Пераклады
У 2018 годзе ў Францыі ў незалежным выдавецтве Le Ver à soie раман выйшаў у перакладзе на французскую мову. Гэта першы ў гісторыі раман, перакладзены на французскую непасрэдна з беларускай мовы. Перакладчыцай выступіла Алена Лапатнёва, рэдактаркай — Віржыні Шыманец, заснавальніца выдавецтва.
У 2020 годзе раман «Дзеці Аліндаркі» выйшаў у англійскім перакладзе (а таксама на скотс) у Вялікабрытаніі, у выдавецтве Scotland Street Press у перакладзе Джыма Дынглі і Петры Рэйд.
Жывібунд
Магчыма, Жывібунд узначальваў літоўскія дружыны падчас вайны з Галіцка-Валынскім княствам. Апроч Галіцка-Валынскага летапісу, таксама ўспамінаецца Густынскім летапісам пад 1218 годам: ''«В лето 6726… Данилъ… пойде зъ Галича ку Мстиславу, тестю своему, и любезьне прият бысть от него. И посем пойде въ Володымер свой, идеже прийдоша к нему послы о мире от князей литовских. Въ Литве же тогда старей бе князь Живибунъдъ»''.
Некаторыя гісторыкі лічаць Жывібунда продкам вялікага князя літоўскага Трайдзеня (1270—1282).
Роберт Грабс
Роберт Грабс (Robert Howard Grubbs;, акруга Маршал, Кентукі, ЗША — 19 снежня 2021) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 2005 год (сумесна з Рычардам Шрокам і Івам Шавэнам) з фармулёўкай «за ўклад у развіццё метаду метатэзіса ў арганічным сінтэзе».
Біяграфія
Роберт Грабс нарадзіўся 27 лютага 1942 года ў акрузе Маршал амерыканскага штаце Кентукі паміж мястэчкамі Посум-Траціл і Келверт-Сіці. Ранняе дзяцінства ён правёў у тым жа акрузе. Там Грабс вучыўся ў пачатковай школе Мак-Кінлі, малодшай сярэдняй школе Франкліна і ў сярэдняй школе Падзьюка Тыльмана. Вышэйшую адукацыю Грабс атрымліваў у Фларыдскім і Калумбійскім універсітэце. У 1968 годзе ён атрымаў ступень PhD. У 1969 годзе ён уладкаваўся ў Стэнфардскі, а потым — у Мічыганскі ўніверсітэт. У 1978 годзе ён стаў супрацоўнікам Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута, дзе працуе і дагэтуль.
Асноўным аб’ектам даследаванняў Грабса ў металаарганічнай хіміі і хіміі сінтэзу з’яўляюцца каталізатары і, у асаблівасці каталізатар Грабса, які выкарыстоўваецца, у прыватнасці, у метатезісе алефінаў. Таксама Грабс унёс значны ўклад у даследаванне так званай «жывой» полімерызацыі.
Роберт Грабс жанаты з Хелен Грабс, якая працавала лагапедам у пачатковай школе. У іх ёсць трое дзяцей.
Фларыдскі ўніверсітэт
Фларыдскі ўніверсітэт, або Універсітэт Фларыды (University of Florida) — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Гейнсвіл, штат Фларыда, ЗША. Заснаваны ў 1853 годзе.
Гісторыя
Датай заснавання ўніверсітэта лічыцца 6 студзеня 1853 года, калі губернатар Фларыды Томас Браўн падпісаў адпаведны законапраект, які забяспечваў дзяржаўную падтрымку вышэйшай адукацыі ў штаце Фларыда. Да 1866 года ўстанова насіла назву семінарыя Усходняй Фларыды, а пасля Грамадзянскай вайны, падчас якой семінарыя не функцыянавала, была перайменавана ва Універсітэт Фларыды. У гэты ж час змянілася і месцазнаходжанне ВНУ — студэнты і выкладчыкі пераехалі ў горад Гейнсвіл. У 1903 годзе ў склад універсітэта увайшоў сельскагаспадарчы каледж і навучальная ўстанова набыла сучасны выгляд.
У 1905 годзе пасля выйшаў закон Бакмена, які дапамог аб'яднаць каледжы штата пад дахам універсітэта. У 1906 годзе ў Гейнсвіле адкрыўся ўніверсітэцкі кампус.
Пачынаючы з 1946 года сярод абітурыентаў значна вырас інтарэс да ўніверсітэта, сярод якіх было шмат ветэранаў Другой сусветнай вайны, якія паступалі ў ВНУ дзякуючы спецыяльнаму закону. З 1958 года ва ўніверсітэце было дазволена навучанне афраамерыканцам.
Кэгычыўка
Кэгычыўка (Кеги́чівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кэгычыўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Лазава — Краснаград.
Рычард Шрок
Рычард Шрок (Richard Schrock; года, Берн (Індыяна), ЗША) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 2005 год сумесна з Робертам Грабсам і Івам Шавэнам з фармулёўкай «за ўклад у развіццё метаду метатэзіса ў арганічным сінтэзе».
Малыніўка
Малыніўка (Малинівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чугуіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны за 50 км ад Харкава.
Кіўшарыўка
Кіўшарыўка (Ківшарівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскай вобласці Украіны, адміністрацыйна падпарадкаваны Куп’янскаму гарадскому савету.
Манчэнкы
Манчэнкы (Манченки) — пасёлак гарадскога тыпу ў Харкаўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны за 40 км ад Харкава.
Міхаэль Эндэ
Міхаэль Андрэас Гельмут Эндэ (Michael Andreas Helmuth Ende;, Гарміш-Партэнкірхен — , Фільдэрштат-Банландэн) — нямецкі дзіцячы пісьменнік. Творы адрозніваюцца філасофскай накіраванасцю і адрасаваны шырокім колам чытачоў, у тым ліку па-за межамі дзіцячай аўдыторыі. Аўтар сусветнавядомых «Бясконцай гісторыі», «Джыма Гузіка і Лукаса-машыніста», «Момо», па якіх сёння зняты фільмы, поўнаметражныя мультфільмы, мультсерыялы.
Біяграфія
Нарадзіўся 2 лістапада 1929 г. у мястэчку Гарміш, у Германіі, у сям'і мастака-сюррэаліста Эдгара Эндэ. Пазней карціны бацькі натхнялі пісьменніка. У 1935 г. нацысцкі ўрад абвясціў працы многіх таленавітых мастакоў, у тым ліку Эдгара Эндэ, «Дэгенератыўным мастацтвам». Сям'я цярпела ад беднасці. Бацька і маці часта спрачаліся.
У школе Міхаэль Эндэ вучыўся дрэнна, нават застаўся на другі год. Ён пазнаёміўся з Матыясам Мікалаем, сынам гандляра кнігамі, ад якога пераняў зацікаўленасць да мастацтва і нават пачаў пісаць вершы.
У 1945 г. 16-гадовага Эндэ прызвалі ў нямецкую армію. Па адной з версій, яго так і не накіравалі на фронт па наступнай прычыне. Калі афіцэр СС спытаў яго, кім ён жадае зрабіцца, Эндэ адказаў: «Святаром». Афіцэр зморшчыўся і пайшоў прэч.
Пасля вайны пачынае жыць незалежна ад сям'і. У 1949 г. інтарэс да мастацтва прыводзіць Эндэ ў мюнхенскую школу Falkenberg. Вывучыўшыся на акцёра, ён атрымлівае ў 1951 г. дыплом і працуе ў тэатры ў Рэндсбургу (Шлезвіг-Гальштэйн). Пазней пакідае тэатр каб аддацца заняткам літаратурай.
У 1953 г. сям'я Эндэ распадаецца: бацька пакідае маці дзеля маладой студэнткі з мастацкага факультэта. Маці няўдала спрабуе скончыць жыццё самагубствам.
У 1960 г. Эндэ выдае свой першы буйны твор — дзіцячую аповесць «Джым Гузік і Лукас-машыніст», за якім быў працяг — «Джым Гузік і Чортавы Тузін». На самой справе гэта была адна аповесць, але з-за вялікіх памераў пісьменніку прапанавалі падзяліць яе на 2 часткі. Кнігі пра негрыцянскага хлопчыка Джыма Гузіка і яго сябра — бывалага вандроўніка Лукаса — прадаваліся дрэнна, але атрымалі Нямецкую прэмію дзіцячых кніг. Сёння лічацца класікай дзіцячай літаратуры.
У 1973 г. выходзіць кніга «Мома» — фармальна дзіцячая аповесць, а па сутнасці філасоўская прытча-алегорыя аб сэнсе чалавечага жыцця.
Памёр у 1995 годзе, ва ўзросце 65 гадоў.