cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Старажытнагрэчаская міфалогія
Рэлігійныя ўяўленні старажытных грэкаў
Паколькі пераважаў дзяржаўны прынцып (які перамог не ўсюды адначасова і раўнамерна), усякі грамадзянін быў абавязаны акрамя сваіх прыватнаправавых бажаствоў шанаваць богаў сваёй «грамадзянскай абшчыны» (змены прынесла эліністычная эпоха, якая наогул спрыяльная працэсу нівеліравання). Гэта шанаванне выяўлялася чыста вонкавай выявай — пасільным удзелам у вядомых абрадах і святах, якія здзяйсняюцца ад імя дзяржавы (ці дзяржаўнага падзелу), — удзелам, да якога запрашалася ў іншых выпадках і неграмадзянскае насельніцтва абшчыны; і грамадзянам, і не грамадзянам дазвалялася, як хто мог, жадаў і ўмеў, шукаць задавальнення сваім рэлігійным запатрабаванням. Трэба думаць, што і наогул шанаванне багоў было вонкавым; унутраная рэлігійная свядомасць была наіўнай, і ў народнай масе забабоны не памяншаліся, а раслі (асабліва ў пазнейшы час, калі яны знайшлі сабе пажытак, які ішоў з Усходу); затое ва ўтвораным грамадстве рана пачаўся асветніцкі рух, спачатку нясмелы, потым усё больш энергічны, што адным канцом сваім (адмоўным) закрануў і масу; рэлігійнасць мала слабела ўвогуле (а часам нават — хоць і хваравіта — узвышалася), але рэлігія, гэта значыць старыя ўяўленні і культы, паступова — асабліва па меры распаўсюджвання хрысціянства — губляла і свой сэнс, і свой змест. Прыблізна такая, увогуле, унутраная і вонкавая гісторыя грэчаскай рэлігіі за час, даступны глыбейшаму вывучэнню.
У туманнай вобласці першапачатковай, спрадвечнай грэчаскай рэлігіі навуковая праца азначыла толькі некаторыя агульныя моманты, хоць яны і ставяцца звычайна з залішняй рэзкасцю і крайнасцю. Ужо старажытная філасофія завяшчала траякае алегарычнае тлумачэнне міфаў: псіхалагічнае (ці этычнае), гісторыка-палітычнае (не зусім дакладна званае еўгемерычным) і фізікальнае; узнікненне ж рэлігіі яна тлумачыла з індывідуальнага моманту. Сюды далучылася і вузкатэалагічны пункт гледжання, і ў сутнасці на гэтай жа аснове пабудавана «Сімволіка» Крэйцара (Kreuzer; «Symbolik und Mythologie der alt. Völker, bes. der Griechen», 1836), як і многія іншыя сістэмы і тэорыі, якія ігнаравалі момант эвалюцыі.
Паступова, аднак, прыходзілі да свядомасці, што старажытнагрэчаская рэлігія мела сваё складанае гістарычнае паходжанне, што сэнс міфаў варта шукаць не ззаду іх, а ў іх саміх. Першапачаткова старажытнагрэчаскую рэлігію разглядалі толькі ў ёй самой, асцерагаючыся заходзіць па той бок Гамера і наогул за межы чыста элінскай культуры (гэтага прынцыпу дагэтуль трымаецца «кенігсбергская» школа): адгэтуль лакалістычнае тлумачэнне міфаў — з фізікальнай (напрыклад, Фаркхамера, ) або толькі з гістарычнага пункту гледжання (напрыклад, Карла Мюлера, К. О. Müller).
Адны звярнулі галоўную ўвагу на ідэальны змест грэчаскай міфалогіі, зводзячы яго да з’яў мясцовай прыроды, іншыя — на рэальнае, якое ўгледжвала ў складаным старажытнагрэчаскім політэізме сляды мясцовых (племянных і г. д.) асаблівасцей. З часам прыйшлося так ці інакш прызнаць і спрадвечнае значэнне ўсходніх элементаў у грэчаскай рэлігіі. Параўнальнае мовазнаўства выклікала «параўнальную індаеўрапейскую міфалогію». Гэты кірунак, які дагэтуль пераважнае ў навуцы, быў плённы ўжо ў тым стаўленні, што ясна паказаў неабходнасць параўнальнага вывучэння старажытнагрэчаскай рэлігіі і супаставіў шырокі матэрыял для гэтага вывучэння; але — не гаворачы ўжо пра крайнюю просталінейнасць метадычных прыёмаў і крайняй паспешнасці меркаванняў — ён займалася не столькі даследаваннем грэчаскай рэлігіі пры дапамозе параўнальнага метаду, колькі пошукам яе асноўных момантаў, якія ўзыходзяць да пары агульнаарыйскага адзінства (прычым лінгвістычнае паняцце індаеўрапейскіх народаў занадта рэзка атаяснялася з этнічным). Што да да асноўнага зместу міфаў («хваробы мовы», паводле К. Мюлера), то яно занадта выключна зводзілася да з’яў прыроды — пераважна да сонца, або месяца, ці да навальніц.
Маладзейшая школа параўнальнай міфалогіі лічыць нябесныя божаствы вынікам далейшага, штучнага развіцця першапачатковай «народнай» міфалогіі, якая ведала толькі дэманаў (фалькларызм, анімізм).
У грэчаскай міфалогіі нельга не прызнаць і пазнейшыя напластаванні, асабліва ва ўсёй вонкавай форме міфаў (як яны дайшлі да нас), хоць іх не заўсёды можна вызначыць гістарычна, як не заўсёды можна вылучыць чыста рэлігійную частку міфаў. Пад гэтай абалонкай крыюцца і агульнаарыйскія элементы, але іх часта столькі ж цяжка вылучыць ад адмыслова грэчаскіх, як і наогул вызначыць пачатак чыста грэчаскай культуры. Не меней цяжка колькі-небудзь сапраўды высветліць асноўны змест розных элінскіх міфаў, несумненна вельмі складаны. Прырода з яе ўласцівасцямі і з’явамі гуляла тут вялікую ролю, але, можа быць, пераважна службовую; нароўні з гэтымі натуральнагістарычнымі момантамі варта прызнаваць і моманты гісторыка-этычныя (бо багі наогул жылі няйначай і не лепш, чым людзі).
Не без уплыву засталося мясцовае і культурнае рассячэнне элінскага свету; несумненна таксама прысутнасць усходніх элементаў у грэчаскай рэлігіі. Занадта складанай і занадта цяжкай задачай было б растлумачыць гістарычна, хоць у самых агульных рысах, як паступова ўжываліся паміж сабой усе гэтыя моманты; але такіх-сякіх ведаў і ў гэтай вобласці можна дасягнуць, зыходзячы асабліва з перажыванняў, якія захаваліся і ва ўнутраным змесце, і ў вонкавым становішчы культаў, і лічачыся прытым па магчымасці з усім найстаражытнейшым гістарычным жыццём элінаў (шлях у гэтым кірунку паказаў асабліва Куртынс (E. Curtins) у сваіх «Studien z. Gesch. d. griech. Olymps» (Sitzb. d. Berl. Akad., 1890). Знамянальна, напрыклад, стаўленне ў грэчаскай рэлігіі вялікіх богаў да божастваў меншых, народных, і багоў надземнага свету падземнага; характэрна шанаванне нябожчыкаў, якае выказалася і ў кульце герояў; цікаўна містычны змест грэчаскай рэлігіі.
Пара (прыток Акі)
Цячэ на поўнач па Окска-Данской раўніне. Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае ў лістападзе, адкрываецца ў красавіку.
Агніта
Агніта (Agnita) — горад на рацэ Хыртыбачыу, у жудзецы Сібіу, Трансільванія, цэнтральная Румынія. Размешчаны ў цэнтры краіны. Насельніцтва — 10866 чалавек (2002). Знаходзіцца за 37 км на ўсход ад Медыяша, за 41 км на паўднёвы захад ад горада Сігішаара, за 60 км на паўночны ўсход ад Сібіу.
Брэсцкае гарадское благачынне
Брэсцкае гарадское благачынне, Брэсцкая гарадская благачынная акруга — акруга ў Брэсцкай і Кобрынскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы горада Брэста Брэсцкай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Пётр Раманавіч.
Бабруйскі пахаваны выступ
Бабруйскі пахаваны выступ — прыўзняты блок фундамента ў крайняй усходняй частцы Беларускай антэклізы. Прымеркаваны да злучэння Прыпяцкага прагіну, Аршанскай упадзіны і Жлобінскай седлавіны на паўднёвым усходзе Мінскай і паўднёвым захадзе Магілёўскай вобласцей.
Распасціранне субшыротнае, даўжыня 130 км, шырыня 20—50 км, па перыметры абмежаваны глыбіннымі разломамі. Фундамент на глыбіні (у абсалютных адзнаках) ад 0,2 км (у раёне Бабруйска) да 0,7 км. Платформавы чахол (магутнасць 350—700 м) утвораны познепратэразойскімі, сярэднедэвонскімі, юрскімі, мелавымі, часткова палеагенавымі і неагенавымі і паўсюдна чацвярцічнымі адкладамі. Сфарміраваны ў асноўным у герцінскі этап.
За праўду (газета)
«За праўду» — газета. Выдавалася 24 лютага — 29 чэрвеня 1944 г. у Навагрудку на беларускай мове пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад. Адказны рэдактар М. Рагуля. Друкавала інфармацыю і каментарыі пра падзеі на франтах 2-й сусветнай вайны, распараджэнні акупацыйных улад, пастановы Беларускай Цэнтральнай Рады, прамовы лідараў беларускіх арганізацый, пісала пра дзейнасць Беларускай народнай самапомачы, Саюза беларускай моладзі, барацьбу супраць савецкіх партызанскіх атрадаў і 1-га казацкага палка, які дыслацыраваўся ў Навагрудку. На старонках газеты змешчаны нарысы па гісторыі і этнаграфіі Беларусі (пра Л.Сапегу, гісторыю Нясвіжа, вясельныя звычаі Навагрудчыны і інш.), вершаваныя і празаічныя творы А. Каханоўскай, Т. Лебяды, А. Чэмера, Я. Шыпшыны і інш. Выйшла 37 нумароў.
Акылбай (Акмолінская вобласць)
Акылбай — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абылайханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117033300.
Celenna festivaria
Celenna festivaria — моль сямейства, упершыню апісаная Іаганам Хрысціянам Фабрыцыем у 1794 годзе. Сустракаецца ў Індыі, Шры-Ланцы, М’янме, Калімантане, Яве, Тайвані , астравах Рукю і Лусон на Філіпінах.
Апісанне
Яго асноўны колер карычневы. На абодвух крылах маюцца ярка-зялёныя медыяльныя плямы. На заднім крыле ёсць выемка ў цэнтры ўнутранага краю.
Падвіды
Прызнаныя тры падвіды :
Віла-Сант’Антоніа
Віла-Сант'Антоніа (Villa Sant'Antonio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 454 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 24 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 9080. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio abate.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вялікія Пожні
Вялікія Пожні (Великие Пожни) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
IC 3879
IC 3879 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1427A
NGC 1427A (іншыя абазначэнні — ESO 358-49, MCG −6-9-16, AM 0338-354, FCC 235, PGC 13500) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Кымпіна
Кымпіна (Câmpina) — горад у Румыніі, муніцыпій у жудзецы Прахава. Насельніцтва — (2011). Першая згадка пра Кымпіну сустракаецца ў запісах гандляроў воскам 8 студзеня 1503 года. У 1864 годзе князь Александру Іаан Куза прысвойвае паселішчу статус горада. 1 чэрвеня 1879 года пабудаваны чыгуначны вакзал.
Калоніі ЗША
Асацыяваныя дзяржавы і тэрыторыі
Цёмным курсівам вылучаныя незалежныя дзяржавы
Доўгія
До́ўгія (, Долгие) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўлякоўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навікоўскага сельсавета, да 13 студзеня 1984 года — у склад Бешанковіцкага сельсавета.
Прахава (жудзец)
Прахава (Judeţul Prahova) — румынскі жудзец у Валахіі. Паўночная частка Прахава размешчана на схілах Карпат, паўднёвая — на Ніжнедунайскай нізіне. Плошча — 4716 км². Мяжуе з жудзецамі: Бузэў — на ўсходзе; Дымбавіца — на захадзе; Брашоў — на поўначы; Яламіца і Ілфаў — на поўдні. У 2011 годзе насельніцтва жудзеца —, шчыльнасць насельніцтва — 156,04 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 12 гарадоў і 90 камун.
Беларуская гравюра
Беларуская гравюра ― від мастацтва, які ўзнік у Беларусі ў пачатку XVI стагоддзя. У гісторыі мастацтва з'яўленне гравюры звязваюць з рамёствамі, дзе выкарыстоўваліся прыёмы гравіроўкі.
Беларуская гравюра XVI стагоддзя
У 1517 годзе пачалася выдавецкая дзейнасць Францыска Скарыны, які выпусціў у 1517-1519 гг. 23 кнігі Бібліі, «Малую падарожную кніжыцу» (1522) і «Апостал» (1525). Кожная яго кніга адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і загалоўкам, завяршаецца кароткім пасляслоўем, у якім паведамляецца кім, для каго і дзе яна выдадзена. Усяго ў скарынаўскіх кнігах змешчана 52 гравюры, тысячы ініцыялаў, шмат іншых, выкананых на высокім мастацкім узроўні элементаў кніжнага аздаблення. У двух кнігах («Ісус Сірахаў» і 4-й кнізе «Царстваў») ён змясціў свой гравюрны партрэт. Шмат якія гравюры і застаўкі маюць асабісты знак-сігнет Скарыны, своеасаблівы герб — змешчанымі на шчыце выявамі сонца і месячнага сярпа з чалавечымі тварамі. Па мастацкім асаблівасцям гравюры Скарыны дзеляцца на 3 віды: гравюра-партрэт, сюжэтна-тэматычная (тытульная) ксілаграфія і прадметна-пазнавальныя ілюстрацыі прыкладнага характару.
Аб аўтарстве гравюр у кнігах Скарыны мастацтвазнаўцы неадназначна адгукаюцца. Так, Д. А. Равінскі, У. В. Стасаў, П. У. Уладзіміраў, І. П. Каратаеў і М. М. Шчакаціхін дапускаюць, што частка з іх выканана нямецкімі і чэшскімі майстрамі. Але В. Ф. Шматаў, Л. Ц. Баразна, В. М. Шутава і іншыя беларускія даследчыкі лічаць, што аўтар гравюр толькі Скарына. Выключэнне могуць складаць гравюры «Вадохрыша» і «Дыспут у храме», выкананыя ў іншай манеры.
Параўноўваючы ксілаграфіі кніг Скарыны з лепшымі венецыянскімі гравюрамі эпохі Адраджэння, У. В. Стасаў адзначаў, што «тая вытанчанасць малюнка, тое майстэрства гравюры, якія на кароткі час прамільгнулі ў выданнях венецыянскіх і скарынаўскіх, ніколі ўжо больш не паўтарыліся ні ў адным выданні царкоўнаславянскага друку на працягу ўсёй другой паловы XVI ― усяго XVII і першай паловы XVIII стагоддзяў».
З часам у кнігах з'яўляюцца гравюры-партрэты: Боны Сфорца, Жыгімонта I (Decius I. L. De vetustatibus Polonorum liber I. De Jagellonum familia liber II. De Sigismundi regis temporibus liber III. Cracoviae, 1521); у выданні А. Гваньіні «Sarmatiae Europeae descriptio» (Spirae, 1581) ― партрэты вялікіх князёў літоўскіх Трайдзеня, Віценя, Міндоўга, Ягайлы, Гедыміна, Вітаўта, Альгерда, Свідрыгайлы, Аляксандра Ягелончыка. У кнізе Яна Астроўскага (сакратара брэсцкага рэферэндарыя Яна Сапегі) ― «Suada latina» ― апублікаваны партрэт Сапегі. У кнізе Мікалая Радзівіла Сіроткі «Паломніцтва ў Святую зямлю» (1601) ёсць партрэт аўтара ― ксілаграфія Томаша Трэтэра.
У 1919 годзе беларускі бібліёграф Рамуальд Зямкевіч у часопісе «Беларускае жыццё» упершыню апублікаваў партрэт-гравюру Васіля Цяпінскага 1576 года, знойдзеную ў бібліятэцы Святаполк-Завадскіх ў Крошыну.
У канцы XVI стагоддзя гравюра на медзі пачала прымяняцца ў кніжнай ілюстрацыі. Значны ўклад у развіццё беларускай разцовай гравюры унёс нясвіжскі майстар Тамаш Макоўскі ― гравёр, друкар і картограф. Яго першая вядомая гравюра датавана 1601 годам (тытульны ліст да «Паломніцтва» князя Радзівіла Сіроткі). Менавіта Макоўскім быў ажыццёўлены адзін з ранніх вопытаў станковай гравюры: тытульны ліст кнігі Іераніма Більдзікевіча «Divittutelaris patrii Casimiri...» (1610). Макоўскі вядомы таксама як стваральнік панарамнай карты Вільні і гравюр гарадоў Вялікага Княства Літоўскага. У віленскай панараме горад ўспрымаецца як разгортка, сілуэт, які паўтарае форму рэльефу.
Нароўні з кніжнай гравюрай, у XVI―XVIII стагоддзях значнага развіцця дасягнула станковая гравюра на дрэве (партрэт, пейзаж, гравюра-тэзіс, лубок). У пачатку 1520-х гадоў склалася Віленская школа гравюры (тэрмін уведзены У. В. Стасавым). Школа дала пачатак развіццю гравюры на ўсіх усходнеславянскіх землях. Асноўныя віды гравюры школы ― ксілаграфія (у выданнях кірыліцай) і медзярыт (у лаціна-польскіх кнігах). Пераважалі кніжная гравюра: партрэт, ілюстрацыя, франтыспіс, застаўкі, канцоўкі, геральдычныя выявы, ініцыялы. Амаль усе дрэварыты XVI стагоддзя ананімныя, медзярыты XVII стагоддзя падпісаныя. Несумненна мастацкая якасць тытульных лістоў «Трыбунала» (1586), «Статута Вялікага Княства Літоўскага» (1588), «Статута» (1617), «Граматыкі» (1621), «Евангелле» (1644). Першыя пастаронкавыя ілюстрацыі з'явіліся ў «Часаслове» (1617), выдадзеным друкарняй Мамонічаў. Гравюра на медзі шырока выкарыстоўвалася ў свецкай літаратуры, якая выходзіла у Віленскай акадэміі, ― у гравюры з'явіліся перспектыва і аб'ём ў рысунку прадметаў. Для акадэміі працавалі Аляксандр Тарасевіч («Разарыум» (1672), Лявонцій Тарасевіч, Інакенцій Шчырскі, заходнія гравёры Конрад Гётке, Д. Пельцэльд, Т. Шнопс, Л. Вілатц. Конрад Гётке ― аўтар тытульных лістоў, 9 партрэтаў Кішак, асобных партрэтаў роду Хадкевічаў і Тышкевічаў.
Каля 1570 года пачалася самастойная выдавецкая дзейнасць Пятра Мсціслаўца, які пераехаў з Заблудава у Вільню. У Мамонічаў ён выдаў тры кнігі: Евангелле напрастольнае (1575), Псалтыр (1576) і Часаслоў (1576). Як і скарынаўскія, гравюры ў кнігах выкананы ў стылі готыкі і Адраджэння. У выцягнутасці, умоўнасці фігур, у выгібах формаў, у трывожным непакоі зморшчын і арнаментыкі адчуваецца ўплыў маньерызму. Вядомы мастацтвазнавец А. А. Сідараў лічыў, што Мсціславец толькі рабіў малюнкі для гравюр, а рэзалі іх нейкія гравёры-іншаземцы. Але па матэрыялах суда Мсціслаўца з Мамонічамі відаць, што менавіта ён быў рэзчыкам. Паліграфічна-выдавецкая дзейнасць Мсціслаўца аказала прыкметны ўплыў на пазнейшае беларускае, рускае і ўкраінскае кнігавыданне. Як адзначае А. Някрасаў, «у гравюры Беларусі ў канцы XVI стагоддзя ўсталяваўся створаны Пятром Мсціслаўцам арыгінальны беларускі дэкаратыўны стыль...». Тэхніку Мсціслаўца асвоілі друкары Вільні, Кіева, Львова, Магілёва, Чарнігава, Куцейны.
Беларуская гравюра XVII стагоддзя
У пачатку XVII стагоддзя, калі медзярыт атрымаў у Вялікім Княстве Літоўскім дастатковае распаўсюджванне, выдаецца «Панегірык братоў Скарульскіх» (1604), а ў 1621 годзе — серыя эмблематычных ксілаграфій Тамаша Макоўскага. Ксілаграфіі былі створаны для панегірыка Яну Хадкевічу па нагоды закладкі першага каменя ў падмурак касцёла ў жмудскіх Крожах. Традыцыйны 5-прыватны баявы шчыт заключаны ў авальную рамку з гравіраваным тэкстам: «Ян Караль Хадкевіч віленскі ваявода, гетман ВКЛ, Лівонскі губернатар, граф на Шклове, Мышы і Быхаве». Падобныя надпісы рабіліся на межах вакол партрэта. Ля гербаў гравіраваліся па баках ініцыялы ўладальніка. На першым дрэварыце Хадкевіч прадстаўлены ўкленчыўшым перад абразам Багародзіцы ў акружэнні анёлаў-стражнікаў з мячамі. На заднім плане бачны касцёл і пабудовы, абнесеныя сцяной. У верхнім левым куце гравюры хадкевіцкі геральдычны грыфон страляе ядрамі з гакаўніц ў турэцкі паўмесяц. Медзярыт актыўна выкарыстоўваў Лявонцій Тарасевіч, які пачынаў сваю дзейнасць у Беларусі: партрэты падстолія ашмянскага Георгія Землі, К. С. Радзівіла, смаленскага біскупа Багуслава Корвін-Гасеўскага (канец 1690-х), гравюра з выявай іконы Маці Божай Жыровіцкай (Вільня, 1682). У кнізе віленскага прафесара тэалогіі «Methodus peregrinationis menstruae Mariana» (1684) аб 12 цудатворных іконах Рэчы Паспалітай, змешчаныя гравюры Л. Тарасевіча. Аляксандр Тарасевіч стварыў медзярытны партрэт (1685) слуцкага кіраўніка Яна Казіміра Кшыштафа Клакоцкага. Сярод іканаграфіі Іасафата Кунцэвіча ёсць партрэт-гравюра (1670-е гады) А. Тарасевіча.
Традыцыі віленскай школы працягнула куцеінская школа гравюры на базе куцеінскай друкарні (1630-1654) пры Аршанскім Богаяўленскім Куцеінскім манастыры. Пад кіраўніцтвам ураджэнца Магілёўшчыны Спірыдона Собаля выдаваліся пераважна літургічныя, маральна-павучальныя і навучальныя кнігі. Асаблівасць куцеінскай школы ― свецкі, жанравы характар ілюстраваных сцэн, арыгінальнасць трактоўкі, індывідуальнасць ўласцівых гравюр з выявай святых. Сярод гравёраў куцеінскай школы вядомыя М. Антушкевіч, М. Чарняўскі, Я. Стрэльбіцкі.
Традыцыі куцеінскай школы працягнула Магілёўская школа гравюры (1616―1773), якая ўзнікла пры друкарні Магілёўскага богаяўленскага брацтва. Кнігі мелі тытульныя лісты, былі ўпрыгожаны застаўкамі, ініцыяламі, канцоўкамі. Усе гравюры выкананы ў стылі так званага магілёўскага барока ― злучэнне мясцовых мастацкіх традыцый з рысамі заходнееўрапейскага барока і візантыйскага мастацтва. Характэрнымі рысамі магілёўскай школы з'яўляюцца лаканічная лінеарная, пластычна выразная гравіроўка, прастата кампазіцыйнай пабудовы, адсутнасць падрабязных дэталяў, перавага формы над архітэктурным фонам. Асаблівай дэкаратыўнасцю вызначаўся тытульны ліст: вакол традыцыйнай брамы на фоне расліннага арнаменту размяшчаліся медальён, картушы з выявамі святых, рэлігійныя сюжэты.
Максім Вашчанка першым у беларускім кірылічным кнігадрукаванні пачаў выкарыстоўваць гравюру на медзі. Даследчыкі адзначаюць як з'яву ў гравюры XVII стагоддзя яго медзярыты да кнігі «Манархія Турэцкая, апісаная Рыко» (1678) ― цыкл свецкіх гравюр з дэталёвай выявай зброі, ваеннага рыштунку, адзення, жывёл і інш. Гэта ўзорныя копіі гравюр французскіх гравёраў, Н. Кашына для парыжскага выдання 1670 года. Рознабаковыя штрыхоўкі падкрэсліваюць аб'ёмы прадметаў. Жанравы характар маюць і 23 гравюры М. Вашчанкі да выдання «Акафісты і каноны» (1693). Дрэварыты Васіля Вашчанкі адрозніваюцца пластычнасцю фігур, вытанчанасцю штрыхоўкі і разьбы («Дыоптра» (1698), «Перла каляровае» (1699), «Неба новае» І. Галятоўского (1699), «Кнігі жыцій святых» (1702) Дзмітрыя Растоўскага, «Антымінс» (1708). На тытульным лісце «Кнігі жыцій святых» ― адзін з першых у рэлігійнай кнізе малюнак рэалістычнага магілёўскага гарадскога пейзажу. Вядомыя тры антымінса В. Вашчанкі: адбіткі на палатне з гравіраванай меднай дошкі, зробленыя ў магілёўскай друкарні (1694, 1708, 1723) . Фёдар Ангілейка ― аўтар гравюр у кнігах «Ірмалой або Осмогласнік» (1700) Іаана Дамаскіна, «Часаслов або Паслядоўнасць службы» (1703).
Беларуская гравюра XVIII стагоддзя
У 1747 годзе гравёр Гірш Ляйбовіч падпісаў з Міхалам Казімірам Рыбанькам дагавор на стварэнне 90 партрэтаў роду Радзівілаў. 165 гравюр на медзі ўвайшлі ў выдадзены нясвіжскі альбом (1758).
У 1950 годзе каля сотні партрэтаў Радзівілаў з нясвіжскай галерэі рашэннем Савета Міністраў БССР перададзены Польшчы. У Беларускім нацыянальным мастацкім музеі маецца 38 партрэтаў Радзівілаў. У 2017 годзе там прайшла выстаўка «Радзівілы: лёс краіны і роду», дзе, разам з маляўнічымі, былі прадстаўлены і партрэты-гравюры са збору музея і прыватнай калекцыі Мацея Радзівіла з Варшавы: 14 князёў з роду Радзівілаў, Марыя Радзівіл, Луіза Радзівіл Гогенцолерн, Людвіка Караліна Радзівіл і гравюра «Прыезд Януша Радзівіла ў Вільну ў 1653 годзе».
У XVIII стагоддзі атрымала некаторы распаўсюд станкавая ксілаграфія, прадстаўленая сюжэтнымі кампазіцыямі, партрэтамі, якія гравіраваліся ў Вільні, Гродне і Нясвіже. З'явіўся народны лубок (дрэварыты Паўла Камара (1740-я) і інш.). Захаваўся народны дрэварыт «Маці Божая кармелітаў на Пяску» П. Камара.
Беларуская гравюра XIX стагоддзя
Хоць у Віленскім універсітэце гравюра карысталася меншай папулярнасцю, чым жывапіс, тым не менш, тут адкрыліся кафедра графікі, кіраваная бярлінцам Ізідором Вейсам, добра ведаўшым тэхніку металагравюры. Працавала літаграфская майстэрня (1819) пад началам Яна Рустэма. Вейс ― аўтар шэрагу партрэтаў, ілюстрацый да кнігі Іераніма Страйноўскага (1805). Пасля Вейса кафедрай загадваў Джозэф Сандэрс, які да гэтага працаваў гравёрам Эрмітажа. Ён чытаў лекцыі па гісторыі і тэхніцы гравюры, сабраў калекцыю гравюр для навучальнага працэсу. Сам ён у тую пару займаўся гравюрай-рэпрадукцыяй, пераводзячы ў яе жывапісныя партрэты Я. Рустэма. Асаблівасць яго графічнага почырку праявіліся ў ілюстрацыях да казак «Тысяча і адна ноч». Адным з паспяховых вучняў Сандэрса стаў ураджэнец Аршаншчыны Міхал Падалінскі, аўтар афортаў, партрэтаў прафесараў універсітэта, партрэта канцлера ВКЛ Льва Сапегі, зробленага па маляўнічаму партрэту XVII стагоддзя. Цікавыя яго ілюстрацыі да «Гісторыі валадарання Жыгімонта III» Ю. Нямцэвіча. Іншы вучань Тэафіл Кіслінг, пасля выкладчык малявання ў віцебскай гімназіі, стварыў шэраг сатырычных афортаў, якія паказвалі побыт шляхты. Яны нагадваюць створаныя значна пазней сатырычныя ілюстрацыі рускага мастака А. Агіна. З гістарычных гравюр Кіслінга даследчыкі вылучаюць гравюры: «Сустрэча Аляксандра I з Напалеонам у 1807 годзе», «Граф Ян Панятоўскі на кані», «Каралева Францыі Марыя Луіза». Мінчанін Ян Клембоўскі ― аўтар партрэтаў прафесароў універсітэта.
Паступова цікавасць да разцовой гравюры аслабела. Ёй на змену прыйшла літаграфія. У Вільні пачалі працаваць некалькі літаграфных майстэрняў, з якіх вылучалася майстэрня мастака Юзафа Азяіблоўскага, вядомага сваімі працамі, у прыватнасці партрэтамі-гравюрамі вялікага князя Альгерда, Жыгімонта II Аўгуста, літаграфіяй «Славянскі нявольнік» і інш. Першым беларускім літографам, хутчэй за ўсё, з'яўляецца Вінцэнт Славецкі, які навучаўся гэтай тэхніцы ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. З'явіліся літаграфіі не толькі партрэтныя, але і пейзажныя, архітэктурныя, бытавыя. Саздаваліся літаграфіі таксама па малюнкам і акварэлям К. Русецкага, К. Бахматовіча, А. Гротгера, Тадэвуш Дмахоўскага, М. Мікешынаі іншых.
Гістарычную і мастацкую каштоўнасць маюць «партрэты» гарадоў Напалеона Орды, які стварыў вялікую серыю малюнкаў і акварэляў беларускіх гарадоў, на аснове якой варшаўскі мастак А. Місуровіч у 1873―1883 гадах выканаў 260 літаграфій.
Па ініцыятыве магілёўскага губернатара А. С. Дамбавецкага у 1882―1884 гадах выйшла кніга «Вопыт апісання Магілёўскай губерні ў гістарычных, фізіка-геаграфічных, этнаграфічных, прамысловых, сельска-гаспадарчых, лясных, вучэбных, медыцынскіх і статыстычных адносінах, з двума картамі губерні і 17 разьбянымі гравюрамі на дрэве відаў і тыпаў».
Беларуская гравюра XX стагоддзя
У пачатку ХХ стагоддзя беларускія мастакі вярнуліся да тэхніцы гравюры. Ужо на вераснёвай мінскай выставе 1921 года былі прадстаўлены амаль усе віды графічнага мастацтва: лінагравюра, ксілаграфія, афорт, літаграфія. У канцы 1919 года ў Гомелі арганізавана мастацкая студыя ім. Міхаіла Урубеля, якой кіраваў Аляксандр Быхоўскі. Прыярытэт у студыі аддаваўся лінагравюры. З лінолеўма рабілі друкаваныя формы для агітацыйных плакатаў. У 1920―1940-я гады ў лінагравюры працавалі Ібрагім Гембіцкі, Аркадзь Астаповіч, Генадзь Змудзінскі, Мікола Тарасікаў, Анатоль Тычына, Саламон Юдовін, Язэп Горыд, Пётра Сергіевіч, Міхаіл Сяўрук, Уладзімір Сакалоў, Язэп Драздовіч, Алексантэры Ахола-Вало, Рыгор Клікушын. На Ўсебеларускай мастацкай выстаўцы 1925 года былі паказаны лінагравюры Анатоля Тычыны і Алексантэры Ахола-Вало. У графіцы 1940-х―1950-х гадоў лінагравюра, спачатку каляровая, а пазней чорная, главенствовала у выстаўках, і толькі ў другой палове 1960-х гадоў амаль знікла, саступіўшы афорту.
Пэўнага развіцця дасягнула станковая ксілаграфія: працы Саламона Юдовіна (яўрэйскі побыт, пейзажы Віцебска), Яфіма Мініна (пейзажы Віцебска, партрэты, экслібрысы).
Пры Віцебскім мастацка-практычным інстытуце адкрылася майстэрня літаграфіі. Літаграфічныя станковыя серыі, сюжэтна-тэматычныя кампазіцыі, пейзажы, партрэты, ілюстрацыі і экслібрысы выконвалі мастакі 1920―1940-х гадоў ― Язэп Горыд, Павел Гуткоўскі, Мікола Малевіч, Міхаіл Філіповіч, Фёдар Фогт, Мікалай Чураба. Зіновій Гарбавец зарэкамендаваў сябе майстрам абрэзнай гравюры. Шэраг літаграфій і малюнкаў стварыў у Віцебску Мсціслаў Дабужынскі.
У 1930-я гады ў Віцебску ў розных тэхніках эстампа працавалі Уладзімір Сакалоў, Анатоль Волкаў, Лазар Ран, Леў Лейтман, Меер Аксельрод і інш. . Адным з першых звярнуліся да афорта Лазар Ран і Барыс Малкін. У пасляваенны час афортам займаліся Пётр Дурчын і Сямён Герус, які стаў у 1952 годзе пасля заканчэння Вільнюскага мастацкага інстытута кіраўніком графічнага аддзялення ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Пры Беларускім мастацкім фондзе адкрылася эстампная майстэрня.
Пасля вайны з'явілася серыя лінарытаў Міколы Тарасікава «Вялікая Айчынная вайна» (1944), Анатоля Тычыны («Падарванае дэпо», «Зруйнаваны Мінск»). У 1946 годзе ў Мінску адбылася першая пасляваенная мастацкая выстаўка, дзе паказваліся працы Анатоля Тычыны, Сяргея Раманава, Яўгена Ціхановіча, Уладзіміра Сакалова, Лазара Рана, Ібрагіма Гембіцкага, Петра Дурчына.
NGC 1432
NGC 1432 (іншае абазначэнне — LBN 772) — адбівальная туманнасць у сузор’і Цялец. Туманнасць знаходзіцца вакол зоркі Мая ў Пляядах.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Азуга
Азуга (Azuga) — горад у Румыніі, уваходзіць у склад жудзеца Прахава. Горад размешчаны з 119 км на поўнач ад Бухарэста, 67 км на паўночны захад ад Плаешці, 23 км на поўдзень ад Брашова. Насельніцтва — 4440 чал. (31 кастрычніка 2011).
Я вяртаўся дадому
«Я вяртаўся дадому» — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Вольгай Дашук на тэлеканале «Белсат» у 2020 годзе.
Сюжэт
Фільм пра барда, акцёра і шоўмэна Віктара Шалкевіча, які выпраўляецца ў падарожжа з канцэртамі па беларускіх абшарах, у снег, вецер і дождж. Ён увасабленне беларускага духу. Праз ягоныя песні быццам выліваюцца ўсе стагоддзі беларускай гісторыі, яе веліч і ганьба, яе героі ды каты, благое і добрае, хаўтуры і святы — тое, што беларусаў злучае і раз’ядноўвае. Часам ён з гэтага іранізуе, але яму гэта баліць. Усё разам трансфармуецца ў словы і ноты. Усё тое, з чаго складаюцца ягоныя песні, ён увабраў у сябе яшчэ ў дзяцінстве, у мястэчку Поразава, якое для яго застаецца вечнаю містычнаю крыніцай. Сённяшні 60-гадовы Шалкевіч прыязджае ў Поразава, і падарожжа ў прасторы робіцца падарожжам у часе. Шалкевіч сутыкаецца з самім сабой, якім ён быў 30 гадоў назад. Малады Шалкевіч, чалавек-здань, зборны вобраз беларуса блукае па зямлі.
Босанская Краіна
Босанская Краіна альбо Баснійская Краіна (, Босанска Крајина) — гісторыка-геаграфічны рэгіён на паўночным захадзе Босніі і Герцагавіны са свамі гістарычнымі, эканамічнымі і культурнымі адметнасцямі, размешчаны між трыма рэкамі — Уна, Сава, Врбас.
Самы вялікі горад і гістарычны цэнтр Краіны — Баня-Лука. Астатнія гарады і абшчыны ў Босанскай Краіне — Біхач, Санскі-Мост, Прыедар, Веліка-Кладуша, Бужым, Цазін, Босанска-Градзішка, Босанска-Дубіца, Нові, Босанска-Крупа, Крупа-на-Уні, Ключ, Босанскі-Петравац, Петравац, Котар-Вараш, Мрконіч-Град, Шыпава, Дрвар, Босанска-Грахава, Скендэр-Вакуф, Лакташы, Чалінац. Зараз Босанская Краіна не ўтварае адзінага цэлага ў адміністрацыйна-палітычным сэнсе і падзелена паміж Рэспублікай Сербскай і Федэрацыяй Босніі і Герцагавіны.
Сцяпан Валер’евіч Рагаўцоў
Сцяпан Валер'евіч Рагаўцоў (нар., в. Антонава Буда, ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на 5000 м, 10 000 м, марафоне. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
На Чэмпіянаце свету 2010 — 18-ы на 10000 м. На марафоне ў Вене — 14-ы.
Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі марафон.
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў бегу на 10 000 метраў з вынікам 29.43,54.
Леў III (Папа Рымскі)
Леў III (Leo PP. III; 750, Рым — ) — Папа Рымскі з 27 снежня 795 года па 12 чэрвеня 816 года.
Біяграфія
Кардынал-прэсвітар тытулярнай царквы Санта-Сусана. З дзяцінства выхоўваўся ў Латэране. Быў абраны Папам Рымскім 27 снежня 795 года, стаўшы пераемнікам Адрыяна I. З першых жа дзён пантыфікату ўзяў курс на саюз з Карлам Вялікім, якому рымляне, паводле прапановы папы, прысягнулі на вернасць. Гэта азначала, што франскі кароль стаў суверэнам Рыма, а папская канцылярыя стала датаваць свае дакументы гадамі ўступлення ва ўладу караля і папы.
У 799 годзе праціўнікі Льва, сваякі Папы Адрыяна I, паднялі супраць яго мяцеж, абвінавачваючы яго ў распусце і клятвапарушэнні, на яго быў здзейснены напад, яго зацягнулі ў царкву і збілі да крыві, спрабуючы адрэзаць язык і выкалаць вочы. З дапамогай герцага Спалета Леў збег да Карла, які аднавіў яго на папскім прастоле. У падзяку Леў вянчаў Карла імператарскай каронай 25 снежня 800 года.
Пасля смерці Карла Вялікага 28 студзеня 814 года, адбылася новая змова супраць Папы, які жорстка расправіўся са сваімі ворагамі ў Рыме. У 1673 годзе быў кананізаваны каталіцкай царквой, Папам Кліментам X.
Мезгільсор
Мезгільсор — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абылайханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117033500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 125 чалавек (69 мужчын і 56 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 35 чалавек (21 мужчына і 14 жанчын).
Маляўшчына (Мінск)
Гісторыя
У 1507 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары пацвердзіў войту менскаму Абраму Езафовічу валоданне сялом Шейпічы: «А у Менскомъ повете на реце на Свислочы [село] на имя Шеипичы а Нефеда зъ сынми, а Молявъку Семенковича зъ братею…», — пазней, напэўна, імя Маляўкі стала родавым прозвішчам і дало назву дзвюм вёскам — Маляўкам і Маляўшчыне. У 1858 годзе Маляўшчызна — уласнасць Эдварда Ваньковіча.
У 1917 годзе вёска Сеніцкай воласці Мінскага павета; 15 двароў, 81 жыхар. З 1934 года ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключана ў склад Мінска, Партызанскі раён.
Амаль адразу знесена, на яе тэрыторыі цяпер прамысловая зона, прылеглая да вуліц Акадэмічная, Батанічная, Петруся Броўкі. Трасе галоўнай вуліцы вёскі адпавядае Першы Цвёрды завулак.
IC 3880
IC 3880 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Баяндай (Іркуцкая вобласць)
Баяндай (Баяндай, бур. баян — багач, багацтва, багаты, дайда — зямля, абшары; багаты край, багатая зямля) — сяло ва Усць-Ардынскай Бурацкай акрузе Іркуцкай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Баяндаеўскага раёна. Утварае сельскае паселішча «Баяндай».
Назва
Як мяркуецца, мясцовасць названа па імені Баяндая — родапачынальніка бурат баяндаеўскага роду эхірыцкага племя.
Вытворчасць
Пачынаючы з 1990-х гадоў вытворчасць лёгкай і цяжкай прамысловасці ў пасёлку рэзка скарацілася, перайшло ў крызісны стан, з якога паступова пачало выхадзіць у канцы 2000-х гадоў. Асноўным відам дзейнасці з’яўляецца сельская гаспадарка — вырошчванне на гатэлем буйной рагатай жывёлы, коней, свіней.
Сеніс
Сеніс (Senis) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 7236 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 36 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 9080. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 1435
NGC 1435 (іншае абазначэнне — CED 19I) — адбівальная туманнасць у сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вежа Пірэлі
Вежа Пірэлі (Grattacielo Pirelli) — вышынны будынак у Мілане, які доўгі час з'яўлялася самым высокім у Італіі (пасля турынскай Мале-Антанеліяна).
У 1950 г. Альберта Пірэлі, прэзідэнт канцэрна «Пірэлі», выступіў з ідэяй будаўніцтва першага італьянскага небаскроба на тым месцы, дзе ў XIX стагоддзі знаходзіліся першыя вытворчыя сілы яго кампаніі.
Вежу Пірэлі спраектаваў Джыа Понці пры ўдзеле П'ера Луіджы Нерві, які настаяў на рэвалюцыйным адыходзе ад традыцыйнай для небаскробаў таго часу прамавугольнай формы.
На будаўніцтва 127-мятровага офіснага будынка сышло звыш 60000 тон бетону. Асноўная частка будаўнічых прац была ажыццёўлена ў 1956-60 гг. 18 красавіка 2002 г. у вежу Пірэлі ўрэзаўся аматарскі самалёт; трое чалавек загінула.
Грэцкаўка
Грэцкаўка (Грецковка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Станам на 2020 пасёлак фактычна не існуе.
Бара
Бара — шматзначны тэрмін.
Турынскі сабор
Турынскі сабор (Duomo di Torino) — сабор Яна Хрысціцеля (Cattedrale di San Giovanni Battista) — галоўны сабор у Турыне. Быў пабудаваны ў 1491—1498 гадах. Капэла плашчаніцы (Cappella della Sacra Sindone), дзе знаходзіцца Турынская плашчаніца была прыбудавана да сабора ў 1668—1694 гадах.
У капэле знаходзіцца рэпліка плашчаніцы, а сама плашчаніца выстаўляецца для агляду вельмі рэдка (адзін раз у чвэрць стагоддзя).
Алена Віктараўна Матошка
Алена Матошка  — беларуская лёгкаатлетка (кіданне молата).
Грамадская дзейнасць
18 жніўня падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі 2012 года. Удзельніца Чэмпіянату Еўропы 2010 і Чэмпіянату Свету 2011.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі кіданне молата.
Вараб’ёўка (Клімаўскі раён)
Вараб’ёўка (Воробьёвка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. існуе як хутар у складзе Навазыбкаўскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года пасёлак абвяшчаўся часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года пасёлак уключаны ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Аднак да мая 1919 года ў складзе Чарнігаўскай губерні Украінскай ССР, пасля чаго быў перададзены ў Гомельскую губерню РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
Іван Антонавіч Басманаў
Іван Антонавіч Басманаў (, Амутнінск, Вяцкая губерня, РСФСР — ) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і эканамічнага аналізу. Доктар эканамічных навук (1970), прафесар (1971). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Вараб’ёўка (Клімаўскі раён)
Гісторыя
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. Перад вайной у пасёлку пражывае каля 50 чалавек, працуе школа. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.
Іван Антонавіч Басманаў
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1957). Працаваў на Мінскім трактарным заводзе (з 1946), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1963, кафедра бухгалтарскага ўліку ў прамысловасці, у 1964—1967 і 1969—1973 — загадчык кафедры).
Канстанцін Казімір Александровіч
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Александровічаў герба «Александровіч», сын Яна Уладзіслава і Крысціны з Курчоў.
Гарадзенскі земскі суддзя (1661—1669), падсудак гарадзенскі (1653—1661), земскі пісар гарадзенскі (1648—1653), падстолі гарадзенскі (1639—1648), войт гарадзенскі (1633—1667).
Пасол Гарадзенскага сойміка на соймы 1649/1650, 1650, 1662 гадоў, пасол на соймы 1653, 1655, 1659 гадоў. На сойме 1662 года быў прызначаны камісарам ад Пасольскай ізбы па аплаце войска Вялікага Княства Літоўскага.
Прызначыў 500 злотых гарадзенскаму дамініканскаму кляштару на адпраўленне штогадовай імшы за яго душу. Грошы дамініканам выдаваў яго сын Стэфан Яўстахі (1671).
Сям’я
Меў сыноў :
Новы Карабаур
Новы Карабаур — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абылайханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117033600.
Наратхіват
Наратхіват (นราธิวาส) — горад на поўдні Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца на тэрыторыі паўвострава Малака, на ўзбярэжжы Сіямскага заліва Паўднёва-Кітайскага мора, у месцы ўпадзення ў яго ракі Бангнара, за 810 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны Бангкока. Абсалютная вышыня — 0 метраў над узроўнем мора. Асноўнымі прадуктамі гарадскога экспарту з’яўляюцца каўчук, какосавыя арэхі і рыс. Развіта рыбалоўства.
Дубінкі (Шумілінскі раён)
Дубі́нкі (, Дубинки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўлякоўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навікоўскага сельсавета.
IC 3881
IC 3881 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Захар Васілевіч Шыбека
Заха́р Васілевіч Шыбека (нар., в. Асінаўка, Беліцкі сельсавет, , Віцебская вобласць) — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.
Біяграфія
У 1972 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1977 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Сацыяльна-эканамічнае развіццё Мінска ў канцы XIX — пачатку XX ст. (90-я гг. XIX ст. − 1914 г.)», у 1998 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 2003 годзе атрымаў званне прафесара.
Працаваў настаўнікам гісторыі (1972—1974), навуковым супрацоўнікам у Інстытуце гісторыі АН БССР (1974—1991), загадчыкам аддзела беларусазнаўства Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны (1991—1998). У 1999 — дырэктар Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі.
З 2000 да 2012 года працаваў прафесарам кафедры эканамічнай гісторыі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта. З верасня 2001 па верасень 2002 па сумяшчальніцтве выконваў абавязкі галоўнага рэдактара часопіса «Спадчына».
У чэрвені 2012 года з’ехаў на сталае жыццё ў Ізраіль.
Сфера навуковых цікавасцяў
Даследуе Мінск 2-й паловы ХІХ — пачатка ХХ ст., гарады Беларусі 1861—1904 гадоў, беларускі нацыянальны рух ХІХ-ХХ ст.
Член Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў і Беларускага гістарычнага таварыства.
Type 54-1
Самаходная гаўбіца Тып 54-1  — кітайская самаходная артылерыйская ўстаноўка. Створана на шасі бронетранспарцёра Type 531.
Канструкцыя і характарыстыкі
У кармавой частцы корпуса змантавана гаўбіца Type 54-1, што ўяўляе сабой копію расійскай гаўбіцы М-30. Яна мае кароткі ствол без дульнага тормазу, які не выступае за пярэдні габарыт машыны. Type 54-1 захавала ахоўны шчыток, але з бакоў, ззаду і зверху зусім адкрыта і не забяспечвае разліку ніякай абароны. Пры патрэбе гаўбіца і баявое аддзяленне цалкам зачыняюцца брызентавым чахлом. У гарызантальнай плоскасці прылада наводзіцца на цэль ў сектары ±22.5° адносна падоўжнай восі машыны. У вертыкальнай плоскасці вуглы навядзення ляжаць у межах ад −2,5® да +63'. Для стральбы з гарматы ўжываюцца стрэлы паасобнага зараджання з фугаснай, дымавой і асвятляльнай баявымі часткамі. Максімальная далёкасць стральбы складае 11800 м. У боекамплект машыны ўваходзяць 40 стрэлаў.
У якасці дапаможнага ўзбраення ўсярэдзіне САУ перавозіцца 7,62-мм кулямёт Type-67 (копія савецкага РП-46) з 1000 патронаў, які можа выкарыстоўвацца для стральбы па жывой сіле і паветраных цэлях.
У маторна-трансмісійным аддзяленні самаходнай гаўбіцы ўсталяваны шасціцыліндравы радовы дызель вадкаснага астуджэння 6150L, які развівае магутнасць 191 квт пры 2000 аб/мім. Пры руху па дарогах з цвёрдым пакрыццём самаходка развівае хуткасць 56 км/г і без дазапраўкі палівам можа прайсці да 450 км.
У склад хадавой часткі ў дачыненні да аднаго борта ўваходзяць пяць пакрытых гумай апорных каткоў, тры падтрымліваючых роліка, вядучыя колы пярэдняга і накіроўчыя колы задняга месцавання. Верхнія галіны гусеніц і часткова падтрымныя ролікі закрыты сталёвымі экранамі.
Самаходная гаўбіца Type 54-1 абсталявана інфрачырвоным прыборам начнога бачання, які ўсталяваны на працоўным месцы механіка-кіроўцы для кіравання САУ ва ўмовах абмежаванай бачнасці. Сістэмы абароны ад зброі масавай паразы не прадугледжана.
Серыйная вытворчасць 122-мм самаходнай гаўбіцы Type 54-1 спынена. САУ знаходзіцца на ўзбраенні толькі кітайскага войска.
Іван Мікалаевіч Белы
Іван Мікалаевіч Белы (, в. Гярбелевічы, Польская Рэспубліка — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1990), прафесар (1992).
Біяграфія
Нарадзіўся 13 верасня 1938 года ў в. Гярбелевічы (цяпер — Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці).
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (улікова-эканамічны факультэт, 1960; аспірантура, 1966). Працаваў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце (з 1962), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1966—1997, кафедра бухгалтарскага ўліку і аналізу ў сельскай гаспадарцы, прафесар, у 1984—1989 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: праблемы развіцця тэорыі і метадалогіі вызначэння сабекошту прадукцыі сельскагаспадарчых прадпрыемстваў.
Daphnis nerii
Daphnis nerii — матыль з сямейства.
Арэал
Адзначаны ў зоне часовага размнажэння: на Паўночным Каўказе, у Закаўказзі да заходняга ўзбярэжжа Каспія, па берагах Азоўскага мора, у Крыму, Малдавіі. Часцей за ўсё сустракаецца на Чарнаморскім узбярэжжы Каўказа. У сярэдзіне XIX стагоддзя Бекер ў Сарэпце (цяпер — тэрыторыя Валгаграда) адзначыў нечаканае з’яўленне вусеня гэтага віду на пакаёвым алеандры, выстаўленым летам у сад.
У Паўднёвую Еўропу залятае, пакідае там нашчадства, з больш паўднёва размешчаных краін арэал уключае ўсю Афрыку і Індыю, прыбярэжныя краіны Міжземнага мора, увесь Блізкі Усход, уключаючы Турцыю, Ірак, Іран, поўдзень Туркменістана (залёты), Афганістан.
Мяжа пастаяннага арэалу вызначаецца фізіялогіяй віду, які не вытрымлівае зімовых халадоў.
Вусені
Вусень зялёны або жаўтлявы; на кожным боку трэцяга членіка па кропкавай вочкаваму пляме з белаю сярэдзінаю і чорна-сінім краем; ззаду трэцяга членіка белая падоўжная лінія; дыхальцы з жоўтай аблямоўкай, хваставы рог кароткі, пляскаты. Сустракаецца на і часам на. Вусені акуклівацца на зямлі ля алеандраў, у кокане, які складаецца з абломкаў лісця.
Кукалка
Куколка падоўжаная, бурага колеру, з чорнай плямай на кожным дыхальцы.
Генадзь Уладзіміравіч Мушперт
Генадзь Уладзіміравіч Му́шперт (, Мінск) — беларускі тэатральны рэжысёр.
Біяграфія
Скончыў у 1975 годзе Ленінградскі інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі, у 1982 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1982 года рэжысёр Беларускага тэатра імя Я. Коласа, з 1988 — Латвійскага маладзёжнага тэатра, з 1994 — Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра, у 1995—1998 гадах галоўны рэжысёр.
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, раз з сямю дзясяткамі супрацоўнікаў тэатра падпісаў зварот да ўладаў, у якім заклікаў спыніць гвалт.
27 кастрычніка па закліку Святланы Ціханоўскай далучыўся да агульнанацыянальнай забастоўкі разам з рэжысёрам-пастаноўшчыкам Сяргеем Курыленкам. У адказ дырэктар драмтэатра Ігар Гедзіч прапанаваў ім звольніцца па ўласным жаданні, але, пасля таго як яны адмовіліся, звольніў іх па артыкуле за «невыкананне працоўных абавязкаў».
Член Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў з 1999 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1997 года.
Творчасць
Яго пастановачнай і мастацкай манеры ўласціва тэндэнцыя да сцвярджэння маральных каштоўнасцей, духоўнай вышыні і высакароднасці, любові да бліжняга, здольнасці да спачування, павагі да чалавека. Галоўным на сцэне лічыць змест, але адначасова па-мастацку вобразна, пазбягаючы паўтораў, вядзе пошук сучасных форм падачы матэрыялу, яркіх мізансцэн, смела ўводзіць пластычны і музычны малюнак як неабходны элемент сцэнічнага дзеяння.