cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лявоніха
На тэатральнай сцэне
У балеце «Салавей» (пастаноўка А. Ермалаева) Лявоніха, якую паставіў К. Алексютовіч, была фінальнай сцэнай спектаклю. На дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве ў 1941 годзе фінальны танец балета танчыла адначасова 100 пар. так ахарактарызаваў яго :
Сцэнічную версію танца ставілі многія харэографы, у тым ліку Ларыса Ляшэнка.
Таксама «Лявоніха» выкарыстана ў балетах «Аповесць пра каханне», пастаноўка А. Ермалаева, «Князь-возера», пастаноўка К. Мулера.
У культуры
«Лявоніху» ў шэрагу найбольш распаўсюджаных на ігрышчах танцаў адзначаў у сваёй кнізе Е. Э. Сно. А. Грыневіч адзначаў іншыя назвы танца: «Крутуха», «Круцёлка», «Падарожная».
Першая публікацыя танца «Лявоніха» была ў складзе музычнай камедыі «Тарас на Парнасе» кампазітара Іосіфа Шадурскага ў зборніку «С околиц Витебска», але на думку беларускага музыказнаўцы Б. С. Смольскага напеў Лявоніхі можа ўзыходзіць да далёкіх часоў мастацтва скамарохаў. Гэтая тэорыя пацвярджаецца даследаваннямі.
А. Макаёнак напісаў твор «Лявоніха на арбіце».
Мелодыя «Лявоніхі» гучыць у 2-й частцы Людвіга Бетховена.
Назву 'Лявоніха' носіць сорт морквы, вяргіні.
Капыльскі дзяржаўны каледж
Капыльскі дзяржаўны каледж  — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў аг. Мажа Капыльскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1980 г. Дзяржаўны камітэт БССР па прафесійна-тэхнічнай адукацыі, Міністэрствам сельскай гаспадаркі БССР было заснавана Капыльскае сярэдняе сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 67 механізацыі сельскай гаспадаркі.
За час існавання навучальная ўстанова некалькі раз змяняла назву: прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 211 сельскагаспадарчай вытворчасці; сельскагаспадарчы прафесійны ліцэй; дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж.
Дзейнасць
Рыхтуе спецыялістаў па спецыяльнасцях:
Венскі шніцаль
Венскі шніцаль (Wiener Schnitzel) — знакамітая страва венскай кухні. Уяўляе сабой тонкі шніцаль вялікага памеру (часам перавышае памеры талеркі) выключна з цяляціны ў паніроўцы. Тым не менш, аўстрыйскія прадпрыемствы грамадскага харчавання таксама прапануюць венскі шніцаль са свініны, аб чым дадаткова адзначаецца ў меню.
Парэзаны «матылём» крыху адбіты цялячы шніцаль таўшчынёй у 4 мм соляць, абвальваюць у муцэ, узбітым яйку і няшчыльна ў свежай булачнай крошцы, а затым абсмажваюць на патэльні ў вялікай колькасці топленага тлушчу ці топленага сметанковага масла да залацістага колеру пры тэмпературы 160—170 °C. Венскі шніцаль павінен «плаваць» ў тлушчы, інакш ён не прасмажыцца раўнамерна. Пры жарцы яго некалькі раз «топяць» у гарачым тлушчы або паліваюць верх тлушчам з лыжкі, а затым пераварочваюць для абжарцы іншага боку.
Звычайна венскі шніцаль падаюць з зялёным салатам, бульбяным салатам, салатам з агуркоў і адварной бульбай, пасыпаныя пятрушкай, а таксама рысам, бульбай фры і смажанай бульбай, зялёным сельдэрэям.
ГК Барселона
«Барсело́на» (Futbol Club Barcelona Handbol) — іспанскі гандбольны клуб з Барселоны (Каталонія). Выступае ў найвышэйшай нацыянальнай Лізе ASOBAL. Хатнія матчы праводзіць на пляцоўцы «Палау Блаўграна» ўмяшчальнасцю 8250 чалавек.
Гісторыя
Гандбольны клуб «Барселона» быў заснаваны 29 лістапада 1942 года як секцыя аднайменнага футбольнага клуба за часам прэзідэнцтва ў ім Энрыке Пінейры. У першыя гады гандбалісты з Каталоніі не дасягнулі асаблівых поспехаў з-за наяўнасці моцных супернікаў з «Атлетыка Мадрыд» і «Гранальерса», якія дамінавалі ў чэмпіянаце. Усё змянілася толькі пасля прыхода ў «Барселону» аднаго з найвыбітнейшых трэнераў у гісторыі гандбола Валеры Рывера. За ім клуб стаў практычна непераможным не толькі ў Іспаніі, але і ў Еўропе, заваяваўшы пад ягоным кіраўніцтвам 62 трафеі, у тым ліку 5 Кубкаў Еўропы запар.
Урэшце ў 2013 годзе «Барселона» на чале з трэнерам Хаўерам Паскуалем заваявала і трафей Super Globe — адзіны, якога яны дагэтуль не мелі.
Шыр (Міжзем’е)
Шыр (The Shire) — у краіна ў Міжзем’і, якую насяляюць хобіты. Была апісана ў раманах «Хобіт, або Туды і назад» і «Уладар Пярсцёнкаў».
Шыр — адзіная краіна ў Міжзем’і, населеная выключна хобітамі. Размяшчалася на паўночным захадзе кантынента ў цэнтральным Эрыядары, на тэрыторыі каралеўства Арнар.
Назва Шыра на вестране — Суза або Сузат (Sûza, Sûzat) — у першым выпадку гэта проста нейкі «удзел» (Shire), у другім — імя ўласнае з аналагічным значэннем (The Shire), на сіндарыне — і-Дран.
Сезон 2019 ФК Ліда
У 2019 годзе футбольны клуб «Ліда» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад
Станам на верасень 2019 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Рагаверэ (воласць)
Рагаверэ (Rägavere) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Ляэне-Вірумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 173,74 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 993 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Ульві.
Юкі-онна
Юкі-онна (雪女) - персанаж японскага фальклору.
Апісваецца зусім белай, амаль празрыстай, нібы з лёду, і вельмі прыгожай. Рухаецца яна нетаропка і вытанчана, з'яўляецца часцей ў прыцемках ці ўначы падчас снегападу або снежнай буры. Пры тым яна можа з'явіцца ў любым месцы, дзе ідзе снег. У японскім фальклоры ёсць гісторыі пра тое, як Юкі-она з'яўляецца звычайнаму чалавеку, і пасля гэтага ў яго дом прыходзіць вельмі прыгожая дзяўчына, якая затым становіцца яго жонкай. Яна клапоціцца пра мужа, выхоўвае разам з ім дзяцей. Выпадкова ці наўмысна муж пазнае, што яго жонка на самай справе Юкі-она, пасля гэтага яна вымушана назаўжды пакінуць яго.
Уладзімір Пятровіч Бутрамееў
Творчасць
Уладзімір Бутрамееў пачынаў шлях у літаратуру як празаік. Яго кнігі выходзілі ў Маскве на рускай мове. Аўтар кніг аповесцей і апавяданняў «Любить и верить» (1986), «Сдвиженье» (1990), аповесці «Где праздник, там и я, или Сказка-басня о том, как жил, по свету бродил, умер и живым остался ловкий мужик Нестерка» (зборнік «Дни этого года», 1986). У 1993 пабачыў свет зборнік прозы на беларускай мове «Задарожжа».
Вядомасць У. Бутрамееву як драматургу прынёс спектакль на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы «Страсці па Аўдзею» (другая назва — «Крык на хутары», 1989). Пастаноўку п'есы здзейсніў рэжысёр Валерый Раеўскі. Канфлікт у драме Бутрамеева — паміж філасофіяй селяніна-працаўніка і сілай руйнавання, якую ўвасабляе сталінская калектывізацыя. Аўдзей, аднаасобнік на хутары, трымаецца спрадвечнага, традыцыйнага ўкладу жыцця. Галоўная крыніца яго дабрабыту — праца: цяжкая, катаржная, але самаахвярная і сумленная. І неадольнае жаданне селяніна мець кавалак уласнай зямлі, гаспадарыць на ёй, мець плён ад працы, быць гаспадаром лёсу. Уладзімір Бутрамееў паказвае прывязанасць Аўдзея да зямлі як абсалютна натуральнае чалавечае пачуццё. Гісторыя раскулачвання Аўдзея падаецца як ачышчальная пакута, як ахвярніцкі акт — адсюль і евангельская назва спектакля.
П'еса «Ізноў Несцерка» (1986) У. Бутрамеева — рымейк. Яна створана паводле фальклорных крыніц. Перад чытачом паўстае кемлівы і спрытны, дасціпны і знаходлівы, практычны і крыху хітраваты селянін. Да таго ж ён — сапраўдны жыццялюб, па-народнаму мудры беларус.
Касмічная праграма «Вояджэр»
Во́яджэр або вая́джэр (voyager — вандроўнік) — серыя амерыканскіх касмічных апаратаў для даследавання далёкіх планет Сонечнай сістэмы. Таксама назва адпаведнай праграмы.
Праграма лічыцца адной з самых паспяховых у гісторыі міжпланетных даследаванняў. Абодва «Вояджэры» ўпершыню перадалі якасныя здымкі Юпітэра і Сатурна, а «Вояджэр-2» упершыню дасягнуў Нептуна і Урана. «Вояджэры» сталі трэцім і чацвёртым касмічнымі апаратамі, якія пакінулі межы Сонечнай сістэмы (першымі двума былі «Піянер-10» і «Піянер-11»).
Апараты серыі «Вояджер» — даволі буйныя машыны. Гэта высакааўтаномныя робаты-зонды, абсталяваныя ўласнымі энергаўстаноўкамі, ракетнымі рухавікамі, камп’ютарамі, сістэмамі радыёсувязі, кіравання і навуковымі прыборамі для даследавання планет, агульнай масай каля 815 кг.
Апараты створаны ў Лабараторыі рэактыўнага руху (''Jet Propulsion Laboratory — JPL) НАСА.
Гісторыя стварэння
Ідэя праграмы з’явілася ў канцы 1960-х гадоў, незадоўга да запуску першых пілатуемых апаратаў да Месяца і апаратаў «Піянер» да Юпітэра.
Першапачаткова планавалася даследаваць толькі Юпітэр і Сатурн. Аднак дзякуючы таму, што ўсё планеты-гіганты ўдала размясціліся ў параўнальна вузкім сектары Сонечнай сістэмы («парад планет»), стала магчымым выкарыстанне гравітацыйных манеўраў для аблёту ўсіх вонкавых планет, з выняткам Плутона. Адпаведна была разлічаная траекторыя палёту, хоць афіцыйна вывучэнне Урана і Нептуна не ўваходзіла ў задачы місій (палётаў); для гарантаванага дасягнення гэтых планет патрэбнымі былі б даражэйшыя апараты з лепшай надзейнасцю.
Пасля таго, як Вояджэр-1 паспяхова выканаў праграму даследавання Сатурна і яго спадарожніка Тытана, было прынята канчатковае рашэнне накіраваць Вояджэр-2 да Урана і Нептуна. Дзеля патрэбнага змянення траекторыі давялося адмовіцца ад блізкага пралёту Тытана.
Пасланне пазазямным цывілізацыям
Да борта кожнага «Ваяджэра» прымацавалі круглую алюмініевую скрынку, паклаўшы туды пазалочаны відэадыск.
На кружэлцы 115 слайдаў, на якіх сабраныя найважнейшыя навуковыя дадзеныя, віды Зямлі, яе мацерыкоў, розныя ландшафты, сцэны з жыцця жывёл і чалавека, іх анатамічны будынак і біяхімічная структура, уключаючы малекулу ДНК.
У двайковым кодзе зроблены неабходныя растлумачэнні і паказана месцазнаходжанне Сонечнай сістэмы адносна 14 магутных пульсараў. У якасці «мернай лінейкі» паказана звыштонкая структура малекулы вадароду (1420 МГц).
Акрамя малюнкаў на кружэлцы запісаныя і гукі: шэпт маці і плач дзіцяці, галасы птушак і звяроў, шум ветра і дажджу, грукат вулканаў і землетрасення, шамаценне пяску і акіянскі прыбой.
Чалавечая мова прадстаўлена на кружэлцы кароткімі прывітаннямі на 58 мовах народаў свету. Адмысловы раздзел паслання складаюць дасягненні сусветнай музычнай культуры. На дыску запісаныя творы Баха, Моцарта, Бетховена, джазавыя кампазіцыі Луі Армстранга, Чака Беры і народная музыка шматлікіх краін.
Мы накіроўваем у космас гэта пасланне. Яно, верагодна, праіснуе на працягу мільярда гадоў нашай будучыні, калі наша цывілізацыя зменіцца і цалкам зменіць аблічча Зямлі… Калі якая-небудзь цывілізацыя перахопіць «Вояджэр» і зможа зразумець сэнс гэтага дыску, — вось наша пасланне:
Гэта — падарунак ад маленькага далёкага міру: нашы гукі, наша навука, нашы малюнкі, наша музыка, нашы думкі і пачуцці. Мы спрабуем выжыць у наш час, каб жыць і ў вашым. Мы спадзяваемся, надыдзе дзень, калі будуць вырашаны праблемы, перад якімі мы стаім сёння, і мы далучымся да галактычнай цывілізацыі. Гэтыя запісы ўяўляюць нашы надзеі, нашу рашучасць і нашу добрую волю ў гэтым Сусвеце, велізарным і які выклікае глыбокую павагу.
Непапраўны Рон
«Непапраўны Рон» (Ron’s Gone Wrong) — брытанска-амерыканскі анімацыйны фільм студыі «20th Century Animation» 2021 года. Прэм’ера стужкі адбылася ў кастрычніку 2021 года.
Сюжэт
У любога дзіцяці павінен быць сябар. Сапраўдны, а не нейкі там хатні гадаванец. Такім найлепшым сябрам можа стаць выдатны робат, які ўмее рухацца, казаць, але галоўнае — можа падлучацца да інтэрнэту і дапамагаць свайму гаспадару рабіць публікацыі ў сацсетках і даведвацца пра ўсе апошнія тэндэнцыі, падтрымліваць сувязь з аднакласнікамі і быць у курсе падзей.
Такія робаты ёсць ва ўсіх школьнікаў, акрамя сарамлівага Барні, які з-за гэтага адчувае сябе чужым сярод сваіх аднагодкаў. Аднойчы хлопчык атрымлівае на дзень нараджэння доўгачаканы падарунак. Але робат па імі Рон аказаўся бракаваным, і яго юны гаспадар вырашае самастойна навучыць яго ўсяму, што ведае сам.
Барыс Якаўлевіч Эльберт
Барыс Якаўлевіч Э́льберт (Бер Янкель Мееравіч;, г. Дубна, цяпер Ровенская вобласць, Украіна — ) — беларускі вучоны ў галіне мікрабіялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1939), прафесар (1949). Заслужаны дзеяч навук Кіргізскай ССР (1942).
Біяграфія
Працы па даследаванні склеромы, туберкулёзу, тулярэміі. Дзяржаўная прэмія СССР 1946 года.
Геаграфія Габона
Габон размешчаны на захадзе Цэнтральнай Афрыкі. На ўсходзе і поўдні мяжуе з Рэспублікай Конга (даўжыня мяжы 1903 км), на поўначы — з Камерунам (298 км), на паўночным захадзе — з Экватарыяльнай Гвінеяй (350 км), на захадзе краіна выходзіць да водаў Гвінейскага заліва Атлантычнага акіяна.
Агульная працягласць мяжы 2551 км, даўжыня берагавой лініі — 885 км. Берагавую лінію краіны на дзве часткі падзяляе мыс Лопес. Да поўдня ад яго берага прамалінейныя, плоскія, з мелкаводнымі лягунамі. На поўнач ад мыса берагавая лінія мае больш складаныя абрысы, тут размешчаны зручныя бухты — эстуарый рэк.
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» (Клейнікі)
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Клейнікі Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Геаграфія Габона
Агульная плошча Габона 267 667 км². З яе на водную паверхню прыходзіцца 10 000 км² (3,7 % ад агульнай плошчы), а суша займае 257 667 км². Большая частка (77 %) зямельнага фонду занятая лясамі, на пашы прыходзіцца 18 % зямель, а 2 % адведзена пад ворыва.
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» (Клейнікі)
Гісторыя
Праваслаўная грамада арганізавана і зацверджана 28 красавіка 2004 года. Пасля прашэння было адведзена месца пад будаўніцтва храма. Праект па будаванні двухпавярховага храма распрацаваў архітэктар А. М. Гуляка.
31 мая 2006 года Іаанам, епіскапам Брэсцкім і Кобрынскім, закладзена пліта і асвячона месца пад будаўніцтва царквы.
Цягам некалькіх гадоў быў пабудаваны ніжні храм, праведзена яго ўпарадкаванасць. 30 жніўня 2014 года епіскап Брэсцкі і Кобрынскі Іаан правёў чын асвячэння ніжняга храма і правёў першую ў новапабудаваным храме літургію. Уладыку паслуговалі сакратар Брэсцкага епархіяльнага ўпраўлення протаіерэй Пётр Рамановіч, благачынны цэркваў Брэсцкай раённай акругі протаіерэй Уладзімір Карнялюк, а таксама шэраг настаяцеляў храмаў суседніх вёсак, якія ўваходзяць у благачынне.
25 ліпеня 2018 года на будаўніцтве царквы загінуў пенсіянер.
Пры храме дзейнічае нядзельная школа і прыходская бібліятэка.
Нанея
Нане́я, Нонэа (Nonea) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя і шматгадовыя травы. Сцёблы прамастойныя ці ўзыходныя, галінастыя, залозістаапушаныя. Лісце вузкае, лінейна-ланцэтнае або падоўжанае, суцэльнае, чаргаванае па даўжыні сцябла. Кветкі правільныя, белыя, жоўтыя, фіялетавыя або чырванаватыя ў завітках, сабраныя ў шчыткападобна-мяцёлчатыя суквецці. Плод — сухі арэшак.
Арэал і экалогія
Род уключае каля 40 відаў (20 відаў ). Пашыраны ў Міжземнамор’і і часткова ў Еўропе. На тэрыторыі Беларусі два віды:, трапляецца ўздоўж дарог, на пустках, чыгуначных насыпах, і.
Апошняя прамова
Апошняя прамова ці Развітальная прамова - прамова, з якой звяртаецца Ісус да адзінаццаці з Сваіх вучняў адразу ж пасля завяршэння Апошняй Вячэры ў Іерусаліме, у ноч перад Сваім распяццям. Запісана ў Евангеллі ад Яна, раздзелы 14-17.
Змест прамовы
Прамова, як правіла, дзеліцца на некалькі частак. У першай Ісус кажа вучням, што Ён адыходзіць да Айца, што Ён пашле Святога Духа, Які нанавучыць усяму вучняў. Ісус пакідае мір вучням і загадвае іх любіць адзін аднаго. Выраз адзінства любові паміж Ісусам і Яго Айцом з'яўляецца ключавой тэмай у прамове, гэтак сама гэта тычыцца і адносін паміж вучнямі, выяўляецца некалькімі паўторамі Новай запаведзі: "любіце адзін аднаго як Я палюбіў вас».
Наступная частка прамовы ўтрымлівае алегорыю Вінаградная лаза, якая паказвае Ісуса як вінаградную лазу (крыніца жыцця для супольнасці), а вучняў як галінкі, такім чынам паказваецца прыклад вучнёўства ў Евангеллях. Гэтае параўнанне ізноў падкрэслівае неабходнасць любові паміж вучнямі, але потым Ісус папярэджвае вучняў аб будучых пераследваннях: "Калі свет вас ненавідзіць, ведайце, што Мяне раней за вас зненавідзеў".
У заключнай частцы прамовы (Яна 17:1-26 ) Ісус моліцца за сваіх паслядоўнікаў і аб будучай царкве. Гэта самая доўгая малітва Ісуса ў любым з Евангелляў, і вядомы як Развітальная малітва ці Першасвятарская малітва. Ключавымі тэмамі малітвы з'яўляюцца ўслаўленне Айца і хадатайніцтва аб адзінстве вучняў праз любоў. Ісус моліцца да Айца, што Яго паслядоўнікі "хай будуць адзіныя, як Мы адзіныя" і што "каб любоў, якою Ты палюбіў Мяне, ў іх была; і Я ў іх».
Станіслаў Міхайлавіч Янчэўскі
Станіслаў Міхайлавіч Янчэўскі (, г. п.  — ) — шахцёр, Герой Сацыялістычнай Працы (1977).
З 1966 года машыніст камбайна, з 1979 года машыніст горных машын выстворчага аб’яднання Беларуськалій. Званне Героя прысвоена за поспехі ў выкананні планаў па выпуску прадукцыі.
Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1970—1974 гадах.
Мін Юйчжэнь
Мін Юйчжэнь (, 2 кастрычніка 1329 — 17 сакавіка 1366) — лідар сялянскага паўстання, заснавальнік дзяржавы.
Біяграфія
Мін Юйчжэнь нарадзіўся на тэрыторыі Суйчжоу правінцыі Хубэй у сялянскай сям’і. У 1353 годзе далучыўся да паўстанцкіх "войскаў у чырвоных павязках"пад кіраўніцтвам Сюй Шоухуэя, якія стварылі дзяржаву Цяньвань. У 1357 годзе ён адправіўся з войскам на захад уверх па плыні Янцзы і адваяваў у мангольскіх уладаў правінцыю Сычуань, дзе стаў, фактычна, незалежным кіраўніком, працягваючы фармальна падпарадкоўвацца Сюй Шоухуэю. Калі пасля смерці Сюй Шоухуэя Чэнь Юлян у 1360 годзе абвясціў стварэнне дзяржавы Хань, Мін Юйчжэнь адмовіўся яго прызнаваць і ўзяў сабе тытул «князь Луншу» (隴蜀王). У 1362 Мін Юйчжэнь абвясціў сябе імператарам дзяржавы Ся. Мін Юйчжэнь паспрабаваў пашырыць сваю дзяржаву за кошт утрымання манголамі правінцыі Юньнань, але паколькі паход быў ажыццёўлены малымі сіламі і апынуўся дрэнна спланаваны, то пацярпеў няўдачу. Пасля гэтага ён адмовіўся ад ваенных прадпрыемстваў і засяродзіўся на ўмацаванні сваёй дзяржавы. У 1366 Мін Юйчжэнь памёр, і на трон узышоў яго сын Мін Шэн.
Камеры
Камеры (Cameri) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
NGC 4512
NGC 4512 (іншыя абазначэнні — NGC 4521, UGC 7706, MCG 11-15-61, ZWG 315.46, KCPG 345B, PGC 41621) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Камеры
Насельніцтва складае 10755 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 276 чал./км². Займае плошчу 39 км². Паштовы індэкс — 28062. Тэлефонны код — 0321.
NGC 4512
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4512, NGC 4521.
Камеры
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Michele Arcangelo e Santa Gregoria.
NGC 4512
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Секулярызацыя
Секулярыза́цыя ( — свецкі):
Янавас (Ігналінскі раён)
Яна́вас (Janavas), традыцыйная беларуская назва — Янава  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Качаргішке. Насельніцтва 16 чал. (2001 г.).
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сымеру (воласць)
Сымеру (Sõmeru) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Ляэне-Вірумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 168,29 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 3885 чалавек.
Папова (Сафонаўскі раён)
Папова (Попово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 3 жыхары (2007).
Сымеру (воласць)
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Сымеру.
Папова (Сафонаўскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 15 км на ўсход ад горада Сафонава, за 4 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Дняпро. На поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя 300 км на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Гадуноў
Гадуноў — прозвішча.
Тамсалу (воласць)
Тамсалу (эст. Tamsalu vald) — воласць у Эстоніі.
Віктар Нічыпаравіч Дашук
Ві́ктар Нічы́паравіч Дашу́к (нар., в. Валокі Хойніцкага р-на Гомельскай вобл.) — беларускі кінарэжысёр-дакументаліст. Народны артыст Беларускай ССР (1990).
Біяграфія
Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1960), Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве (аддзяленне кінарэжысуры, майстэрня Л. Траўберга, 1967). З 1960 працуе на кінастудыі «Беларусьфільм» — быў адміністратарам, асістэнтам аператара, кінарэжысёра; з 1963 — рэжысёр, аператар, сцэнарыст у дакументальным і мастацкім кіно. Стварыў студыю «Спадар Д.» (1993—2005). В. А. прафесара Беларускай акадэміі мастацтваў, кіраўнік майстэрні рэжысуры дакументальнага кіно (1989—1993). Жанаты, двое дзяцей, двое ўнукаў.
В. Дашуком па ўласных сцэнарыях знята больш 80 твораў (у т.л. востразлабаднеўныя дакументальныя фільмы «Ночь длинных ножей», «Репортаж из клетки для кроликов»). Выступае з публіцыстычнымі артыкуламі.
Пратэсты ў Алма-Аце (1986)
Снежаньскія падзеі ў Алма-Аце, вядомыя таксама як Жэлтакса́н (Желтоқсан көтерілісі) — выступленні казахскай моладзі, якія адбыліся 17—18 снежня 1986 года ў Алма-Аце, што была ў той час сталіцай Казахскай ССР. Прынялі форму масавых пратэстаў і народных паўстанняў супраць камуністычнай улады.
Ход падзей
Паводле афіцыйнай версіі, хваляванні пачаліся з-за рашэння Генеральнага сакратара ЦК КПСС М. С. Гарбачова зняць з пасады першага сакратара кампартыі Казахстана Дынмухамеда Кунаева, і замяніць яго на Генадзя Колбіна, першага сакратара Ульянаўскага абкама партыі, які раней ніколі не працаваў у Казахстане. Удзельнікі мірнага мітынгу патрабавалі прызначыць на пасаду главы рэспублікі прадстаўніка карэннага насельніцтва. Пазней хваляванні казахскай моладзі прайшлі і ў іншых гарадах і рэгіёнах Казахстана. Снежаньскія падзеі ў Казахстане сталі адным з першых у СССР масавых мітынгаў супраць дыктату цэнтра, пазней аналагічныя падзеі адбыліся і ў іншых нацыянальных рэспубліках Савецкага Саюза.
Вынікі
Па апублікаваных у Казахстане дадзеных, было затрымана праваахоўнымі сіламі 8,5 тысяч чалавек, атрымалі цяжкія цялесныя пашкоджанні (пераважна чэрапна-мазгавая траўма) больш за 1700 чалавек, дапытана ў пракуратуры 5324, у КДБ — 850 чалавек. 900 чалавек былі адміністрацыйна пакараныя (арышты, штрафы), каля 1400 чалавек папярэджаны, звольненыя з працы 319, адлічаныя з навучальных устаноў (толькі па дадзеных Мінадукацыі) 309 студэнтаў. Па крымінальных артыкулах асудзілі 99 чалавек, сярод іх 20-гадовы Кайрат Рыскулбекаў, які пазней загінуў у турме. Камсамольскі і партыйныя спагнанні атрымалі каля 1400 людзей. Пачалася барацьба з нацыяналістычнымі настроямі сярод казахскай інтэлігенцыі.
У пачатку 1987 года была прынятая пастанова ЦК КПСС, у якой падзеі абвяшчаліся праявай казахскага нацыяналізму. У далейшым у сувязі з развіццём працэсаў перабудовы і зменамі палітычнай кан’юнктуры пазіцыя цэнтральнай улады змянілася. 9 студзеня 1989 года на пасаду другога сакратара быў пастаўлены этнічны казах, а 22 чэрвеня таго ж года Назарбаеў змяніў Колбіна на пасадзе кіраўніка рэспублікі. 14 лістапада 1989 года група дэпутатаў Вярхоўнага Савета Казахскай ССР на чале з пісьменнікам Мухтарам Шаханавым звярнулася ў ЦК КПСС з просьбай пра адмену фармуліроўкі «праява казахскага нацыяналізму», і фармуліроўка была адменена.
12 снежня 1991 года прэзідэнт Казахскай ССР Нурсултан Назарбаеў падпісаў указ аб рэабілітацыі рэпрэсаваных за снежаньскія падзеі. 16 снежня, праз роўна пяць гадоў пасля Жэлтаксана, Казахстан апошнім з савецкіх рэспублік абвясціў незалежнасць. Было афіцыйна прызнана, што Жэлтаксан паклаў пачатак здабыццю Казахстанам незалежнасці і суверэнітэту.
Ушанаванне памяці
У дзясятках гарадоў Казахстана з’явіліся вуліцы «Жэлтаксан».
У 2006 годзе ў гонар паўстання быў створаны манумент «Зара незалежнасці».
Міхаіл Сцяпанавіч Асмалоўскі
Міхаі́л Сцяпа́навіч Асмало́ўскі (, в. Асмолавічы, цяпер Клімавіцкі раён — ) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1950).
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1934 года. Кандыдат архітэктуры (1950). Член КПСС з 1929 года.
Карпіньяна-Сезія
Карпін'яна-Сезія (Carpignano Sesia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Міхаіл Сцяпанавіч Асмалоўскі
Творчасць
Працы ў Беларусі: у Мінску — планіроўка жылога масіву Савецкага раёна (1944—1947), праект забудовы Ленінскага праспекта і Цэнтральнай плошчы (1948, з Г. Баданавым, У. Каралём, Л. Мацкевічам, М. Паруснікавым); планіроўка вёскі Лукомль Чашніцкага раёна (1950) і інш.
Варта ведаць
Адзін з невялікіх мікрараёнаў Цэнтральнага раёна Мінска мае неафіцыйную назву ў гонар архітэктара — Асмалоўка.
Карпіньяна-Сезія
Насельніцтва складае 2541 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 182 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 28064. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Паходзіна (Сафонаўскі раён)
Паходзіна (Походино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 2 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 24 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 6 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Рэхта. За 13 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава.
Задворнікі
Назву Задво́рнікі маюць:
Доктар Уотсан
Доктар Джон Уатсан ці доктар Уотсан (Dr John Hamish Watson) — выдуманы персанаж апавяданняў Артура Конан Дойла. Сябра, памочнік і біёграф Шэрлака Холмса, яго сусед па кватэры, апавяданне ідзе ад яго асобы, акрамя чатырох гісторый. Ён апісваецца як тыповы джэнтльмен віктарыянскай эпохі ў адрозненні ад больш эксцэнтрычнага Холмса. Ён пранікнёны, хоць і ніколі не можа параўнацца з дэдуктыўнымі навыкамі свайго сябра.
Прататыпам доктара Уотсана прынята лічыць самога Конана Дойля, аднак сэр Артур у сваіх мемуарах называў маёра Вуда, які быў сакратаром Конана Дойля і правёў побач з ім амаль 40 гадоў.
Уотсан быў адаптаваны ў розных фільмах, тэлевізійных серыялах, відэагульнях, коміксах і радыё, захоўваючы сваю ролю сябра і даверанай асобы Холмса.
Біяграфія
Джон Уотсан у 1872 годзе паступіў ў Лонданскі ўніверсітэт, пасля яго сканчэння працуе хірургам у шпіталі Святога Барталамея. У 1878 годзе ён атрымлівае ступень доктара медыцыны і паступае дократам на ваенную службу. Уотсан служыць спачатку ў Індыі, а пазней у Афганістане. У Майвандскай бітве ён быў паранены, а пасля захварэў брушным тыфам, пасля чаго вяртаецца ў Лондан. У 1881 годзе сустракаецца з Шэрлакам Холмсам, здымае кватэру на Бейкер-стрыт у місіс Хадсан.
Паміж 1883 i 1887 гадамі некаторы час жыве ў ЗША, дзе мае прыватную медыцынскую практыку ў Сан-Францыска.
Пасля смерці брата Генры ў 1888 годзе, Уотсан сустракае Мэры Морстэн і бярэ шлюб з ёй. Купляе практыку ў Падынгтане, якую прадае ў 1891 годзе і вяртаецца ў Кенсінгтан. Каля 1892 года памірае Мэры Морстэн, праз два гады Уотсан прадае практыку ў Кенсінгтане і вяртаецца на Бейкер-стрыт. У 1902 годзе ён перасяліўся ў апартаменты на вуліцы каралевы Ганны, уступае ў новы шлюб і вяртаецца да медыцынскай практыкі.
NGC 4513
NGC 4513 (іншыя абазначэнні — UGC 7683, MCG 11-15-59, ZWG 315.42, PGC 41527) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чжоу Дагуань
Чжоу Дагуань (周达观) — кітайскі пасол Мангольскай імперыі Юань.
Біяграфія
Быў пасланы з пасольскай місіяй у Камбоджы, якія атрымалі ў спадчыну імперыю ад яе заснавальніка Хубілая, вядомага сваімі пасольствамі. Ён прыбыў у Камбоджу ў жніўні 1296 года і адбыў з яе ў чэрвені 1297 года.
Ён пакінуў некалькі дакументаў аб сваім падарожжы, у тым ліку «Запіскі пра звычаі Камбоджы», у якіх ён апісвае паўсядзённае жыццё кхмерскага двара, гісторыю стальца ў спадчыну, і вядзе апісальную гісторыю ўсяго таго, што бачыць і што прыцягвае яго ўвагу.
Яго тэксты былі вядомыя ў Еўропе з XVIII стагоддзя дзякуючы перакладам, зробленым езуіцкімі місіянерамі ў Пекіне ў 1789 годзе.
Пазней, у 1819 годзе, яны былі апублікаваныя ў Парыжы: прадставіў іх больш дакладны і поўны пераклад. Гэты пераклад і паслужыў у якасці асноўнага даведачнага дапаможніка для працы знакамітага і выбітнага даследчыка кітаіста, якая ўбачыла свет у 1902 годзе.
Пратэсты ў Іране (2019—2020)
Пратэсты ў Іране — серыя грамадзянскіх акцый пратэсту, якія адбываліся ў некалькіх гарадах па ўсім Ірану. Першапачатковай прычынай ўзнікнення пратэсту паслужыў рост коштаў на паліва ў 50-200%. У далейшым грамадзянскі канфлікт перарос у акцыі супраць палітычнага рэжыму ў Іране і вышэйшага кіраўніка Алі Хаменеі. Пратэсты пачаліся ўвечары 15 лістапада і на працягу некалькіх гадзін распаўсюдзіліся на 21 горад, калі відэа пратэсту пачалі распаўсюджвацца ў Інтэрнэце. Выявы гвалтоўных пратэстаў неўзабаве разышліся па Інтэрнэце, і пратэсты дасягнулі міжнароднага ўзроўню.
Агляд
Хоць пратэсты пачаліся як мірныя сходы, яны неўзабаве ператварыліся ў жорсткія беспарадкі і паўстанне супраць іранскага ўрада. Ужывальная ўрадам Ірана тактыка спынення акцый пратэсту ўключала агульнанацыянальнае адключэнне інтэрнэту і стральбу па дэманстрантах з дахаў, верталётаў і з блізкай адлегласці з кулямётаў. Па словах гараджан, урадавыя сілы затым канфіскавалі целы загінулых дэманстрантаў і вывезлі іх, каб замаскіраваць сапраўдную колькасць ахвяраў і сур’ёзнасць пратэстаў. Amnesty International пісала, што ўрад пагражаў сем’ям забітых дэманстрантаў, калі тыя выступяць у сродках масавай інфармацыі або арганізуюць пахаванне. Як паведамлялася замежнымі СМІ, былі забіты 1500 іранскіх грамадзян, а падаўленне акцый выклікала бурную рэакцыю пратэстуючых, якія разбурылі 731 урадавы банк, уключаючы цэнтральны банк Ірана, дзевяць ісламскіх рэлігійных цэнтраў, знеслі антыамерыканскія рэкламныя шчыты, а таксама плакаты і статуі Вярхоўнага лідара Алі Хаменеі. 50 урадавых вайскоўцаў баз былі таксама атакаваны пратэстуючымі. Гэтая серыя пратэстаў была аднесена да катэгорыі самых жорсткіх з моманту ўзнікнення Ісламскай Рэспублікі Іран ў 1979 годзе.
Каб заблакаваць абмен інфармацыяй аб пратэстах і гібелі сотняў пратэстоўцаў на платформах сацыяльных сетак, урад заблакаваў Інтэрнэт па ўсёй краіне, што прывяло да амаль поўнага адключэння Інтэрнэту на працягу прыкладна шасці дзён.
Лістапад
Пасля таго, як урад аб’явіў аб павышэнні цэн рана раніцай 15 лістапада, іранцы ў розных гарадах выйшлі на вуліцы ў знак пратэсту.
Па паведамленнях, адзін з першых пратэстуючых быў забіты ў Сірджане пасля таго, як сілы бяспекі адкрылі агонь. У сваю чаргу дэманстранты ў горадзе падпалілі заправачную станцыю і скандавалі: «Рухані, пакінь гэтую краіну». Пратэстоўцы ў Ахвазе запатрабавалі, каб людзі байкатавалі куплю паліва і спынялі свае аўтамабілі пасярод дарогі ў знак пратэсту.
У Мешхедзе, другім па велічыні горадзе Ірана, дэманстранты перакрылі рух на вуліцах і аўтамагістралях. Пратэстоўцы сабраліся позняй ноччу ў Годсе, прыгарадзе Тэгерана, і знішчылі паліцэйскую машыну.
Пратэсты працягнулі пашырацца. 16 лістапада дэманстранты сабраліся ў больш чым 50 гарадах краіны, такіх як Тэгеран, Тэбрыз, Ісфахан і Шыразі. Сілы бяспекі стралялі ў пратэстоўцаў, спрабуючы разагнаць іх, забіўшы па меншай меры дзесяць пратэстуючых у Ісфагане, Бехбахане, Керманшаху, Караджа і Шыразе.
Некалькі банкаў у Эсламшахрэ, Бехбахане і Тэгеране, а таксама адна рэлігійная школа ў Ісфагане былі спалены пратэстуючымі. Таксама дэманстранты спалілі помнік Рухолы Хамейні, заснавальніка Ісламскай Рэспублікі.
16 лістапада доступ у Інтэрнэт па ўсёй краіне быў амаль цалкам зачынены, пры гэтым актыўнасць у Інтэрнэце ацэньвалася ў 7%.
Дзяржаўныя інфармацыйныя агенцтвы паведамілі, што да гэтага часу былі арыштаваны больш за 1000 чалавек, а пратэсты ахапілі больш за 100 гарадоў Ірана.
Уладальнікі крам у Тэгеране і Ісфагане зачынілі кірмашы і абвясцілі страйк. Студэнты з Тэбрызскага ўніверсітэта пакінулі свае заняткі і далучыліся да дэманстрацый.
Студэнты Тэгеранскага ўніверсітэта сабраліся другі дзень запар, каб выказаць пратэст супраць бягучай сітуацыі ў краіне і скандавалі «Смерць дыктатару» і «Не Газа, не Ліван, маё жыццё толькі для Ірана». Пратэсты працягваліся ў Тэгеране. Сталічны базар быў запоўнены сіламі бяспекі, якія спрабавалі перашкодзіць гандлярам пачаць страйк. Грамадзяне Тэгерана паведамілі, што, нягледзячы на ​​адключэнне інтэрнэту, пратэсты працягваліся.
Аб цяжкіх сутыкненнях паведамлялася ў Шыразе, дзе сілы бяспекі адкрылі агонь па людзям. Улады паведамілі, што пратэстоўцы па ўсёй краіне спалілі дзевяць ісламскіх семінарый і пятнічных малітоўных аддзяленняў. Пратэсты працягваліся на працягу пятага дня запар 19 лістапада, нягледзячы на ​​прысутнасць сіл бяспекі ў гарадах краіны. Паведамлялася пра акцыі ў Тэгеране, Караджа, Шыразе і Ісфагане. Горад Шуш ў правінцыі Хузестан быў фактычна зачынены, так як рабочыя пратэставалі супраць цяперашніх умоў працы.
Як паведамлялі замежныя крыніцы, рэвалюцыйная гвардыя забрала целы загінулых дэманстрантаў і параненых у бальніцах, каб схаваць праўдзівыя страты і пераменшыць маштаб пратэстаў. У некаторых выпадках урадавыя чыноўнікі прадавалі цела пратэстуючых. Згодна з The Guardian, пратэсты дасягнулі 70% правінцый краіны.
Снежань
7 снежня ў Дзень студэнта ў Іране, студэнты ў Тэгеране і іншых гарадах правялі дэманстрацыі ў падтрымку пратэстаў. Рана раніцай 17 снежня студэнты з універсітэта Шахід Бехешці ў Тэгеране сабраліся каля інтэрнатаў і пратэставалі супраць забойства пратэстоўцаў.
25 снежня, за дзень да 40-га дня жалобнага шэсця пратэстуючых, якія загінулі ў ходзе лістападаўскіх пратэстаў, сілы бяспекі арыштавалі некалькіх членаў сям’і П. Бахтыяры, чыя смерць у ходзе пратэстаў узбурыла краіну.
26 снежня сілы бяспекі атакавалі розныя могілкі вакол Ірана, каб перашкодзіць сем’ям загінуўшых у лістападаўскіх пратэстах правесці цырымоніі ў гонар 40-га дня смерці іх блізкіх. Некаторыя з тужлівых былі арыштаваны.
Студзень
Вялікабрытанія ў адкрытую падтрымлівала пратэстуючых, а 13 студзеня Роб Макэр, яе пасол у Іране, быў затрыманы прама падчас пратэстнай акцыі, знаходзячыся сярод пратэстоўцаў. Аднак затым іранскія ўлады яго вызвалілі.
Офіс Прэзідэнта Украіны
Офіс Прэзідэнта Украіны (Офіс Президента України), да 20 чэрвеня 2019 Адміністрацыя Прэзідэнта Украіны (Адміністрація Президента України) — урадавы орган, створаны Прэзідэнтам Украіны для ажыццяўлення яго паўнамоцтваў. Задачай Офіса з’яўляецца забеспячэнне ажыццяўлення Прэзідэнтам Украіны яго канстытуцыйных паўнамоцтваў. Агульнае кіраўніцтва Офісам ажыццяўляе Кіраўнік Офіса Прэзідэнта Украіны, якім з 2020 года з’яўляецца Андрэй Ярмак.
Флігель-ад’ютант
Флігель-ад'ютант — воінскае званне. Першапачаткова — ад'ютант у афіцэрскім чыне пры імператары, фельдмаршале, генералісімусе. У Расіі з пачатку XIX стагоддзя да 1917 — ганаровае званне, якое прысвойвалася афіцэрам, якія знаходзіліся ў свіце імператара. Флігель-ад'ютанты насілі адметны мундзір з аксельбантамі.
Чын флігель-ад'ютанта існаваў таксама ў Германіі, Вялікабрытаніі, Балгарыі і іншых краінах.
Таны Шыра
Таны Шыра (Thains of the Shire) — ганаровае спадчыннае званне сярод хобітаў Шыра ў.
Тытул тана быў устаноўлены ў 379 годзе паводле летазлічэння Шыра (1979 год Трэцяй Эпохі): пасля гібелі ў 1975 годзе апошняга караля Арведуі і канца. Тан павінен быў «трымаць уладу караля» («hold the authority of the king»). У абавязкі тана ўваходзіла скліканне народнага апалчэння і камандаванне ім, а таксама некаторыя судовыя функцыі. Нягледзячы на тое, што тан лічыўся «намеснікам» караля ў Шыры, яго рэальная вага была нязначнай, ён амаль не ўплываў на жыццё ў краіне хобітаў. Пасля аднаўлення Паўночнага Каралеўства (у межах ) у 3019 годзе Трэцяй Эпохі (1419 год Шыра) пасада тана засталася ў якасці каралеўскага прадстаўніка. У 1434 годзе тан Перэгрын I быў прызначаны дарадцам Паўночнага Каралеўства.
Акрамя пасады тана іншымі афіцыйнымі пасадамі ў Шыры былі Гаспадар Баклэнда (Master of Buckland) і Мэр Мічэл Дэлвінга (Mayor of Michel Delving). У Чацвёртую Эпоху з’явілася пасада Наглядчыка Вестмарча (Warden of Westmarch).
Баавішта
Бааві́шта, або Бо́а-Ві́шта (партуг. Boa Vista, літаральна «добры выгляд») — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўночную группу астравоў Барлавенту. Агульная плошча 620 кв км. Насельніцтва — 6233 чал. (2010 г.). Найвышэйшая кропка — узгорак Монтэ-Эстанцыя (387 м.). Самы буйны населены пункт — Сал-Рэй.
Прырода
У мінулым Баавішта была пакрытая лясамі і хмызняком. Але ў выніку дзейнасці чалавека і рассялення хатняй жывёлы мясцовыя лясы былі вынішчаны. Большую частку вострава зараз займаюць каменная пустыня і пясчаныя дзюны. На поўначы Баавішты, а таксама ў турыстычнай узбярэжнай зоне пераважаюць культурныя насаджэнні, у тым ліку зараснікі акацыі, бананаў і фінікавай пальмы. Пляжы Боа-Вішты прыцягваюць чарапах. У 2010 г. арганізаваны марскі запаведнік і навуковы цэнтр аховы і вывучэння гэтых жывёлін.
У непасрэднай блізкасці да Баавішты таксама месцяцца малыя выспы Ілью-ды-Сал-Рэй і Ілью-ды-Балуату.
Гісторыя
Згодна легендам, Баавішта была адным з першых астравоў Каба-Вердэ, адкрытых партугальскімі маракамі (3 мая 1460 г.). Заспетыя штормам яны быццам бы былі ўзрадаваныя ўбачанай зямлі і таму далі ёй назву «Добры выгляд». Партугальская калонія з'явілася на востраве да 1490 г. Значную колькасць пасяленцаў складалі чарнаскурыя афрыканскія рабы. Аднак рабства мела патрыярхальны характар. Каланісты першапачаткова займаліся ловам чарапах, вырошчвалі гародніну, бавоўну і цукровы трыснёг на продаж.
З XVIII ст. пераважалі жывёлагадоўля і здабыча солі.
Эканоміка
Жыхары вострава традыцыйна займаюцца вырошчваннем фінікавай пальмы, ловам рыбы, здабычай солі і вапняку. З пач. 1980-ых гг. галоўная галіна мясцовай гаспадаркі — абслугоўванне турыстаў.
Віхула (воласць)
Віхула (Vihula) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Ляэне-Вірумаа.
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Вызу.
Томас Гейтс
Томас Соверэйн Гейтс малодшы (Thomas Sovereign Gates Jr.; 10 красавіка 1906 — 25 сакавіка 1983, Філадэльфія) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, які займаў пасаду міністра абароны ў 1959—1961 гадах, у адміністрацыі прэзідэнта Эйзенхаўэра.
Франц Антон Маўльберч
Біяграфія
Бацька Маўльберча Антон Маўльберч таксама быў мастаком. З 1739 па 1741 гг. Франц Антон вучыўся ў венскай Акадэміі мастацтваў у Якаба ван Шупена. У 1750 г. Маўльберч заваяваў першы прыз у конкурсе сярод мастакоў Акадэміі. Яго натхнялі італьянскія майстры, а таксама Рэмбрант, з чыімі меднымі гравюрамі ён быў добра знаёмы. У 1757 г. ён быў рэкамендаваны на атрыманне звання прафесара Акадэміі, але яго кандыдатура была адхілена з прычыны яго «занадта смелага духу». Толькі ў 1770 г. Маўльберч будзе прызначаны прафесар Акадэміі.
Творчасць
Зазнаў уплывы венецыянскага жывапісу і Рэмбранта. Працаваў у Аўстрыі, Венгрыі, Германіі, Румыніі, Славакіі, Чэхіі. Творы вызначаюцца экспрэсіўнасцю, падкрэсленым дынамізмам кампазіцыі, насычанасцю каларыту і святлоценявой мадэліроўкі; работы позняга перыяду маюць рысы класіцызму. Майстар манументальнага жывапісу: фрэскі ў (1752—1753) і універсітэце (1756—1759) у Вене, цэрквах у Інсбруку (1775—1776, Аўстрыя) і ў Шумегу (1757—58),  ў Папе (1780—1781) і  ў Сомбатхеі (1783, Венгрыя), капэле  ў Браціславе (1781) і інш. Аўтар алтарных карцін «Св. Павел» (1759), «Узняцце крыжа» (1760), «Св. Тройца» (каля 1785—1786) і інш.; гравюр («Прычашчэнне апосталаў», 1765, і інш.).
Памяць
Намаляваны на аўстрыйскай паштовай марцы 1974 года.
Крыжачок
Крыжачок (Паўлючок, Крыжык, Крыж Антошка, полька-крыжачок) — арнаментальны парна-масавы беларускі народны танец. Крыжачок вядомы таксама і ў Польшчы, што тлумачыцца тэрытарыяльнай блізкасцю, суседствам двух народаў.
Харэаграфія
Выконваецца любой колькасцю пар у хуткім танцы. Малюнак танца мудрагелісты і складаны, нагадвае геаметрычны арнамент. Мае мноства варыянтаў, дзе крыж уяўляецца ў малюнках, на плоскасці, у пабудове выканаўцаў, у паставе рук партнёраў. Так, у Віцебскай вобласці танцоры станавіліся парамі ў малюнку крыжа і шлі па крузе, злёгку падскокваючы. У Брэсцкай — чатыры пары, размясціўшыся накрыж адна супраць другой, па чарзе ныраюць у вароты, якія стварыла пара насупраць. У Гродзенскай вобласці чатыры хлопцы, злучыўшы ў цэнтры рукі крыж-накрыж, ідуць па крузе, а дзяўчаты перыядычна перабягаюць да партнёраў, якія стаяць наперадзе. У Магілёўскай вобласці танцуюць парамі, склаўшы накрыж рукі, з высокім спружыністым падскокам.
У культуры
Па адной з версій, назва звязана з народным назвай дзікага качара — «Крыжак», сам жа танец адносяць да групы танцаў, якія пераймаюць рухі птушак. Паводле іншай версіі, назва паходзіць ад слова «крыж», бо ў танцы выкарыстоўваюцца пабудовы крыжам і пераходы крыж-накрыж.
У развіцці гэтага танца бачную ролю адыграў К. А. Алексютовіч. Ён узбагаціў яго новымі элементамі руху, унёс разнастайнасць у малюнак, увёў сольнае выкананне, змяніў тэмп, пасля эмацыйнай завязкі ідзе павольная лірычная сольная частка, якую выконваюць адна або дзве пары. Астатнія танцуючыя служаць фонам, яны як бы акампануюць салістам. Заключная частка носіць вясёлы, задзірысты характар і адрозніваецца на рэдкасць маляўнічым малюнкам, які хутка змяняецца.
Сцэнічныя варыянты «Крыжачка», створаныя ў 1920-я гады К. Алексютовічам, выкарыстаны ў балеце В. Залатарова «Князь-возера» і ў балеце М. Крошнера «Салавей». Вядомую сцэнічную версію «Крыжачка», якую пазней выконвалі многія калектывы рэспублікі, стварыла харэограф Ларыса Ляшэнка.
Ільянскі дзяржаўны аграрны каледж
Ільянскі дзяржаўны аграрны каледж  — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ветэрынарнага профілю.
Гісторыя
У адпаведнасці з пастановай Савета Міністраў БССР ад 26 жніўня 1957г. № 543 у в. Ілья Вілейскага раёна Маладзечанскай вобласці быў арганізаваны Ільянскі сельскагаспадарчы ветэрынарны тэхнікум. Тэхнікум размяшчаўся ў адміністрацыйным будынку і гаспадарчых пабудовах скасаванага Ільянскага раёна.
Да 1965 года ў тэхнікуме была дапаможная гаспадарка ў Старой Гуце.
Са студзеня 1960 года ў сувязі са скасаваннем Маладзечанскай вобласці Ільянскі ветэрынарны тэхнікум увайшоў у склад Мінскай вобласці, Вілейскага раёна, Ільянскага сельскага савета.
З 1963 года тэхнікум непасрэдна падпарадкоўваецца Міністэрству сельскай гаспадаркі БССР.
У 1967 годзе было адкрыта другое аддзяленне тэхнікума - заатэхнічнае. Быў пабудаваны новы навучальны корпус на 760 чалавек, інтэрнат №1 і №2, студэнцкая сталовая, клінічны корпус, 16-ці кватэрны жылы дом для выкладчыкаў, воданапорная вежа.
З мэтай больш цеснай сувязі навучання з практыкай сельскагаспадарчай вытворчасці, паводле рашэння Савета Міністраў БССР, са студзеня 1970 года Ільянскі зааветэрынарны тэхнікум быў пераўтвораны ў Ільянскі саўгас-тэхнікум.
Дзейнасць
Рыхтуе спецыялістаў па спецыяльнасцях: Ветэрынарная медыцына; Заатэхнія.
Нетылінг
Нетылінг (Nettilling Lake) — возера ў тэрыторыі Нунавут у Канадзе. Размешчана ў паўднёвай частцы вострава Бафінава Зямля. Адно з вялікіх азёр Канады — плошча воднай паверхні 5050 км², агульная плошча — 5542 км², найбуйнейшае возера тэрыторыі Нунавут і адзінаццатае па велічыні возера Канады, самае буйное размешчанае на востраве возера ў свеце. Вышыня над узроўнем мора 30 метраў.
Возера знаходзіцца прыкладна за 110 км на паўднёвы захад ад нацыянальнага парку Аўюітук, жывіцца ад размешчанага на поўдзень ад возера Амаджуак, а таксама ад мноства дробных азёр і рэк.
Аляксандр Аляксандравіч Бушкоў
Аляксандр Аляксандравіч Бушкоў (нар. 5 красавіка 1956, Мінусінск) — расійскі пісьменнік, працуе ў жанрах дэтэктыву і фэнтэзі, а таксама публіцыстыкі па сусветнай гісторыі і біялогіі. Таксама перакладаў польскую мастацкую літаратуру. Працаваў паштальёнам, рабочым геафізічнай экспедыцыі, страхавым агентам. Першае апавяданне «Вараг без запрашэння» пісьменніка надрукавана ў часопісе «Літаратурная вучоба» ў 1981 годзе. У 1986 годзе ў Краснаярску выдаў свой першы збор апавяданняў «Стаяць у агні». Жыве і працуе ў Краснаярску. Прытрымліваецца погляду, што пісьменнік павінен пісаць не чакаючы натхнення. Шмат займаецца самаадукацыяй, але ў школьныя гады быў двоечнікам і хуліганам.
Публікацыі па гісторыі i антрапалогіі
Аляксандр Бушкоў апублікаваў серыю кніг пад агульнай назвай «Расія, якой не было». Бушкоў, спасылаючыся на некаторыя крыніцы і літаратуру, відвінуў у гэтай серыі кніг наступныя ідэі:
Некаторыя іншыя творы, як гістарычныя даследаванні, так і гістарычныя дэтэктывы, прысвечаны асобам Івана Жахлівага, кардынала Рышэл’е, Уладзіміра Пуціна. У многіх кнігах Бушкова па гісторыі разглядаецца канцэпцыя альтернатыўнага развіцця гісторыі.
Кніга «Зямля. Планета зданяў» прысвечана праблемам антрапалогіі. Асноўная ідэя кнігі — паказаць ненавуковасць тэорыі эвалюцыі Чарльза Дарвіна, спробы многіх паслядоўнікаў дарвінізму «падагнаць» археалагічныя дадзеныя пад свае погляды і адкінуць без увагі тыя знаходкі, якія супярэчаць храналогіі эвалюцыяністаў. Таксама аўтар звяртае ўвагу на папулярызацыю эвалюцыйнай тэорыі атэістамі і палітычнымі радыкаламі, што прывяло напрыклад да ўзнікнення канцэпцыі сацыял-дарвінізму, як навуковай спробы апраўдаць расізм, каланіялізм і нацыяналізм.
Усе даследчыя кнігі Бушкова з аднаго боку з’яўляюцца вынікам доўгага і плённага вывучэння рознабаковай літаратуры на рускай, польскай і чэшскай мовах, з другога маюць характар выкліку папулярным навуковым камнцэпцыям і навукова-папулярнаму стылю (напрыклад, выкарыстанне ненарматыўнай лексікі). Але трэба зазначыць, што ўвогуле супрацьпастаўленне сваіх поглядаў афіцыйным навуковым канцэпцыям і выкарыстанне жаргонізмаў характэрна даволі распаўсюджаныя прыёмы сярод навукоўцаў. Яшчэ адна адметнасць Бушкова — выкарыстанне слова «інтэлігент» толькі ў негатыўным сенсе, для апісання недаадукаваных асоб, якія прэтэндуюць на вырашэнне праблем, якія дрэнна разумеюць.
Манчакі
Назву Манчакі́ маюць:
Усходняя Фрызія
Усходняя Фры́зія (Усходняя Фрысла́ндыя, Ostfriesland, Aastfräislound, Oostfreesland) — рэгіён (Ostfriesische Landschaftsverband) у федэральнай зямлі ФРГ Ніжняя Саксонія.