cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андрэй Міхайлавіч Заспіцкі
Пасляваенны перыяд
Працаваў у станковай і манументальнай скульптуры.
Памёр 9 сакавіка 2019 года ў Мінску. Крэміраваны 11 сакавіка ў Мінскім крэматорыі на Паўночных могілках.
ХХ стагоддзе
Андрэй Заспіцкі стварыў вобразы паэткі Алаізы Пашкевіч (Цёткі) ў Астрыне, кампазітара Фрыдэрыка Шапена, народнага беларускага паэта Янкі Купалы і фантан у аднаймённым парку (сумесна з А. Анікейчыкам і Л. Гумілеўскім), свайго настаўніка скульптара Аляксея Глебава, пісьменніка Максіма Горкага ў аднайменным парку Мінска (сумесна з І. Міско і Н. Рыжанковым), герояў вайны Шаршнёва, Шмырова, Бумажкова.
Неаднаразова скульптар звяртаўся да тэмы вайны — «Партызанскія сцежкі», «Партызан-падрыўнік», «Партызан адпачывае». Кампазіцыя «Прысядзем перад дарогай» была прадстаўлена на выставе «Беларусь сацыялістычная». Да тэмы развітання маці з сынам майстар вяртаўся неаднаразова.
Кампазіцыя «Ленінскія словы» была створана Андрэем Заспіцкім да 50-годдзя першай рускай рэвалюцыі.
У 1955 годзе скульптар стварыў партрэт Адама Міцкевіча. У гэтыя гады Андрэй Заспіцкі таксама прыняў удзел у стварэнні скульптур «Калгасніца», «Салдат», «Партызанка» на вежах Прывакзальнай плошчы Мінска. Ён з’яўляецца аўтарам скульптуры «Інжынер».
Малінаўка (рака)
Малінаўка, Крывая — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).
Лазовіца
Назву Лазо́віца маюць:
Лук’янец
Лук’янец — прозвішча.
Балдук
Балду́к (гун. Болдог — кочка) — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці ў басейне р. Страча, за 33 км на паўночны захад ад Мядзела, у Балдуцкай групе азёр, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры, створанага ў 1972 г., каб зберагчы ўнікальны ўзгорыста-азёрны прыродны комплекс у Беларускім Паазер′і.
Апісанне
Плошча паверхні 0,78 км². Найбольшая глыбіня 39,7 м. Даўжыня 2,05 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Даўжыня берагавой лініі 5 км. Аб’ём вады 11,89 млн. м³. Плошча вадазбору 1,6 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 25—30 м. Берагі зліваюцца са схіламі, на паўночным захадзе і паўднёвым усходзе нізкія, забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае. Дзве ўпадзіны глыбінёй 38,1 м і 39,7 м, раздзеленыя 7-мятровым падняццем. Вада вызначаецца высокай мінералізацыяй (245—270 мг/л) і празрыстасцю. Расліннасць дасягае глыбіні 6—8 м. Упадае ручай з возера Балдучыца, выцякае ручай у раку Страча.
Альбрэхт III (герцаг Аўстрыі)
А́льбрэхт III (Albrecht III.;, Вена — , Лаксенбург) — герцаг Аўстрыйскі з 18 лістапада 1364 па 25 верасня 1379 года (разам з братам Леапольдам III), з 25 верасня 1379 года — аднаасобна. З дынастыі Габсбургаў, заснавальнік Альберцінскай лініі габсбургскага дому.
Альбрэхт III быў трэцім сынам аўстрыйскага герцага Альбрэхта II і Іаганны Пфірт, дочкі Ульрыха III, графа Пфірта.
У 1365 годзе, пасля смерці старэйшага брата Рудольфа IV, Альбрэхт разам са сваім малодшым братам Леапольдам III атрымалі ў спадчыну прастол Аўстрыі.
Першапачаткова, у згодна з законамі Альбрэхта II і Рудольфа IV, браты кіравалі разам. У гэты перыяд пашырэнне ўладанняў Габсбургаў працягнулася: да Аўстрыі была далучана ўнутраная Істрыя, што забяспечыла дзяржаве выхад да Адрыятычнага мора, а ў 1375 годзе ў склад манархіі была ўключана большая частка Форарльберга. У 1377 годзе Альбрэхт III пачаў крыжовы паход супраць літоўскіх язычнікаў.
У 1379 годзе ў парушэнне пастаноў сваіх папярэднікаў браты заключылі паміж сабой Нойбергскі дагавор, паводле якога яны падзялілі спадчынныя ўладанні. Альбрэхт III атрымаў уласна Аўстрыйскае герцагства, уключаючы штырыйскія лены на тэрыторыі сучаснай зямлі Верхняй Аўстрыі (Штайр, Энс), а Леапольд III стаў кіраўніком Штырыі, Карынтыі, Крайны, Істрыі, Ціроля і Пярэдняй Аўстрыі. Такім чынам уладанні Габсбургаў былі падзелены паміж Альберцінскай і Леапальдзінскай лініямі. Нойбергскі дагавор паклаў пачатак перыяду раздробненасці ў Аўстрыйскай манархіі, які доўжыўся амаль стагоддзе і значна прыслабіў пазіцыі Габсбургаў у Германіі.
Нягледзячы на падзел уладанняў, прынцыпы цэнтралізацыі, якія склаліся пры папярэдніках Альбрэхта III, не былі забыты. Так у 1380 годзе герцаг Аўстрыі дамогся падпарадкавання графа Шаўнберга, які спрабаваў стварыць незалежную дзяржаву на аўстра-баварскай граніцы, і далучыў да сваіх уладанняў новыя тэрыторыі ў цэнтральнай частцы Верхняй Аўстрыі (Эфердзінг).
У 1386 годзе ў вайне са швейцарцамі загінуў Леапольд III, і на кароткі час Альбрэхту III удалося зноў адрадзіць адзінства аўстрыйскіх зямель, стаўшы рэгентам пры малалетніх дзецях Леапольда. Ён працягнуў палітыку свайго брата і пачаў новы паход у Швейцарыю, аднак пацярпеў паражэнне ў бітве пры Нефельсе (1388) і паводле міру 1394 года фактычна прызнаў незалежнасць швейцарскіх кантонаў ад Аўстрыі. Некаторай кампенсацыяй за гэту страту стала далучэнне Блудэнца ў Форарльбергу ў 1394 годзе.
У самой Аўстрыі Альбрэхт III актыўна падтрымліваў развіццё мастацтваў, навукі і адукацыі. Сам герцаг цікавіўся навукамі, асабліва матэматыкай і астралогіяй. У 1385 годзе ён істотна пашырыў Венскі ўніверсітэт і адкрыў там тэалагічны факультэт, што дазволіла ўніверсітэту заняць годнае месца сярод вышэйшых навучальных устаноў Еўропы.
Альбрэхт III памёр у 1395 годзе і быў пахаваны ў саборы Святога Стэфана ў Вене.
Маладэцкэ (Ахтырскі раён)
Маладэцкэ (Молоде́цьке) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Цімошкі
Назву Цімо́шкі маюць:
Клачкі (пасёлак)
Клачкі́ (, Клочки) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
Баратынскія
Баратынскія — княжацкі род герба «Астоя». Паходзілі ад чарнігаўскіх князёў, уладальнікаў гарадоў Таруса і Мезецк. У XIV стагоддзі Тарусай валодаў князь Юрый Міхайлавіч, сын Міхаіла Усеваладавіча, у пачатку XV стагоддзя жылі яго праўнукі і Дзмітрый Усеваладавічы Мезецкія, ад апошняга паходзяць князі Баратынскія. Прозвішча ад сяла Баратынь на рацэ Клятоме каля Мезецка (цяпер Калужская вобласць).
У XVII—XVIII стагоддзях Баратынскія займалі дзяржаўныя пасады ў Рускай дзяржаве і шматлікія пасады ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Куркамыс
Куркамыс — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аляксееўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556835300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 350 чалавек (156 мужчын і 194 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 244 чалавекі (121 мужчына і 123 жанчыны).
Рычард Лернер
Рычард Алан Лернер (Richard Alan Lerner,  — ) — амерыканскі хімік-даследчык. Вядомы сваёй працай над каталітычнымі антыцеламі і камбінаторнымі бібліятэкамі антыцелаў. Лернер займаў пасаду прэзідэнта з 1987 па 1 студзеня 2012 года і быў членам Інстытута хімічнай біялогіі Скагса ў Ла-Хоя, Каліфорнія.
Біяграфія
Лернер вырас у паўднёвай частцы Чыкага. У школьныя гады паспяхова займаўся хіміяй і. Вучыўся ў сярэдняй школе Хірша. Пасля вучобы ў Паўночна-Заходнім універсітэце Лернер атрымаў ступень ў Стэнфардскай медыцынскай школе ў 1964 годзе, затым прайшоў постдоктарскую падрыхтоўку ў Клініцы і даследчым фондзе Скрыпса (Scripps Clinic and Research Foundation).
У 1970-х гадах Лернер праводзіў даследаванні ў ў Філадэльфіі, а затым вярнуўся ў Ла-Хою, у перайменаваны Навукова-даследчы інстытут клінікі Скрыпса. У 1982 годзе быў назначаны загадчыкам кафедры малекулярнай біялогіі, а праз пяць гадоў стаў яе дырэктарам. У 1991 годзе, калі інстытут быў створаны як некамерцыйная арганізацыя, Лернер стаў яго першым прэзідэнтам.
Лернер ажаніўся з Ніколай Грын Лернер у 1981 годзе. У яго трое дарослых дзяцей ад папярэдняга шлюбу з Даянай Пікет, псіхатэрапеўтам.
Лернер памёр 2 снежня 2021 года ва ўзросце 83 гадоў у сваім доме ў Ла-Хоі.
Навуковая дзейнасць
Даследаванні Лернера ў галіне каталітычных антыцелаў далі метад каталізацыі хімічных рэакцый, якія лічыліся немагчымымі з выкарыстаннем класічных метадаў. Лернер быў адным з піянераў у распрацоўцы вобласці, а ў 1992 годзе разам з Сіднеем Брэнерам апублікаваў навуковую працу ў вобласці ДНК-кадзіраваных бібліятэк. Акрамя таго, Лернер кіраваў шырокімі даследаваннямі, ахарактарызаваў , новы ліпідны гармон, які выклікае сон, і прадставіў першыя доказы ролі азону ў хваробах чалавека. У 1967 годзе Лернер адкрыў ролю анты-GBM-антыцелаў у патагенезе. Па стане на 2007 год у рэзюмэ Лернера лічылася 67 патэнтаў і 403 апублікаваных навуковых артыкулы.
Узнагароды
Рычард Лернер быў удастоены больш за 29 узнагарод і прэмій. Сярод іх:
Член Шведскай каралеўскай акадэміі навук і Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1991). Ганаровая ступень Ізраільскага тэхналагічнага інстытута «Тэхніён» (2001), універсітэта імя Бен-Гурыёна (2003), Атлантычнага ўніверсітэта Фларыды (2004), Оксфардскага ўніверсітэта (2007) і Уорыкскага ўніверсітэта (2010).
Г’іланская акруга
Г'іланская акруга (Komuna e Gjilanit), Гніланская акруга Гњилански округ/Gnjilanski okrug) — адна з сямі акруг Рэспублікі Косава (паводле адміністрацыйнага падзелу УНМІК) з цэнтрам у горадзе Г'ілані (Гніланэ).
Паводле адміністрацыйнага падзелу Сербіі прыкладна адпавядае Косаўска-Помараўскай акрузе, у якую ўваходзіць яшчэ чацвёртая абшчына Нова-Брдо (Наваберда).
NGC 5996
NGC 5996 (іншыя абазначэнні — UGC 10033, IRAS15447+1802, MCG 3-40-39, ZWG 107.36, MK 691, VV 16, KCPG 472B, Arp 72, PGC 56023) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Выяўленчае мастацтва
Выяўленчае мастацтва — спецыфічны від мастацкай творчасці, стварэнне візуальна ўспрыманых фіксаваных рукатворных мастацкіх формаў; шэраговае паняцце, якое аб’ядноўвае розныя віды жывапісу, графікі і скульптуры. Выяўленчае мастацтва — мастацтва адлюстроўваць, прайграваць і ствараць візуальна ўспрымаемую рэальнасць з дапамогай выяўленчых сродкаў і з рознай ступенню ўмоўнасці.
Залежна ад спецыфікі розныя віды выяўленчых мастацтваў прайграюць візуальна ўспрыманыя, аб’ектыўна існуючыя якасці рэальнага свету: аб’ём, колер, прастору, матэрыяльную форму прадметаў і святлопаветранае асяроддзе. Выяўленчым мастацтвам даступная не толькі фіксацыя глядзельнай выявы, але і часовае развіццё падзей, больш-менш разгорнутае апавяданне, дынамічнае дзеянне, а таксама выраз суб’ектыўных перажыванняў, фантазій і абстрактных ідэй.
Змест выяўленчых мастацтваў можа выступаць не толькі візуальны, але і духоўны вобраз пэўнага часу: палітычныя, філасофскія, эстэтычныя і этычныя ідэі. Выяўленчыя мастацтвы могуць раскрываць духоўны свет чалавека, перадаваць псіхалагічны і эмацыйны змест малюнка, стаўленне мастака да той ці іншай з’явы жыцця.
Некаторыя якасці выяўленчасці ўласцівы таксама такім невыяўленчым відам мастацтва, як архітэктура, дэкаратыўна-прыкладное і тэатральна-дэкаратыўнае мастацтва, дызайн.
Пласцюкы
Пласцюкы (Пластюки́) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
National Geographic Traveller
National Geographic Traveler — штомесячнае друкарскае выданне, прысвечанае вандраванням, асноўная ўвага ў якім надаецца як падрабязнаму разбору папулярных сярод турыстаў краін, так і саветы па наведванні экзатычных краін.
Часопіс выдае Нацыянальнае геаграфічнае таварыства з 1984 года на 35 мовах, у тым ліку рускай.
Уладзімір Давыдавіч (князь чарнігаўскі)
Уладзімір Давыдавіч (? — 12 мая 1151) — князь чарнігаўскі.
Пасля смерці бацькі (1123) атрымаў воласць у Северскай зямлі, з 1139 года княжыў у Чарнігаве.
У 1142 годзе кіеўскі князь Усевалад Ольгавіч даў Уладзіміру Давыдавічу і яго брату Ізяславу гарады Ушчыж, Орміну, Дарагічын і Берасце, каб улагодзіць іх прэтэнзіі ў барацьбе за кіеўскі сталец.
У 1147 годзе Уладзімір Давыдавіч са стрыечным братам Святаславам Ольгавічам, помсцячы кіеўскаму князю Ізяславу Мсціславічу, пасылалі свае дружыны з полаўцамі ваяваць Брагін (першая згадка горада).
Рэзанансная структура
Рэзанансная структура — гэта формула адной з памежных структур дадзенага злучэння. Рэзанансныя структуры выкарыстоўваюцца для злучэнняў, структуру якіх нельга выявіць адной формулай. Рэзанансныя структуры адной малекулы пастаянна пераходзяць адна ў другую (пазначана двухбаковай стрэлкай ↔).
Аляксандр Андрэевіч Баратынскі
Аляксандр Андрэевіч Баратынскі (? — ?) — князь, родапачынальнік роду Баратынскіх.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і.
Першы ў родзе стаў карыстацца прозвішчам Баратынскі. Меў сыноў Рыгора, Дзмітрыя, Фёдара, Льва, якія служылі вялікаму маскоўскаму князю. Мірным дагаворам 1494 паміж ВКЛ і Масквой устаноўлена, што ўсе князі Баратынскія і іх уладанні падлягаюць юрысдыкцыі Маскоўскай дзяржавы.
Бююкада
Бююкада (Büyükada, «вялікі востраў») — найбуйнейшы востраў архіпелага Адалар у Мармуровым моры. Уваходзіць у склад Турцыі. Агульная плошча — 5,36 км². Насельніцтва (2010 г.) — 7 127 чал.
Геаграфія
Бююкада ўяўляе кавалак сушы, выцягнуты з поўначы на поўдзень усяго на 2 км. На поўначы аддзелены пралівам (3,6 км) ад Стамбула. Мае вулканічнае паходжанне. Частка паверхні складзена асадкавымі пародамі. Востраў знаходзіцца ў зоне частых землятрусаў.
На поўначы і на поўдні вылучаюцца 2 гары. Найвышэйшая паўднёвая завецца Хрыстовай. Нягледзячы на тое, што востраў шчыльна населены, у горнай частцы захаваліся рэшткі хваёвых лясоў і хмызнякоў.
Гісторыя
У антычнасці востраў з’яўляўся важным пунктам прыпынку караблёў на шляху паміж Эгейскім і Чорным марамі. Лічыцца, што першым пра яго існаванне паведаміў Арыстоцель, які ўзгадваў востраў Дыманіса, названы так у гонар першапасяленца. Каля 569 года па загаду візантыйскага імператара быў пабудаваны праваслаўны манастыр, куды, згодна паданням, высылаліся чальцы імператарскай сям’і. У 1453 года быў захоплены асманскім флотам.
Дзякуючы блізкасці да Стамбула Бююкада традыцыйна з’яўляўся транзітным гандлёвым цэнтрам і месцам летняга адпачынку заможных гараджан. Да 1921 года пераважала грэчаскае насельніцтва. Праваслаўны манастыр на востраве быў знакаміты школай для адукацыі святароў Канстанцінопальскага патрыярхату. У 1929 годзе на Бююкада жыў Леў Давідавіч Троцкі.
У нашы дні востраў з’яўляецца важным турыстычным цэнтрам. Улетку яго насельніцтва павялічваецца амаль удвая.
Дзмітрый Іванавіч Харытончык
Дзмітрый Іванавіч Харытончык (,, Мінская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 2 верасня 1975 года ў г. Жодзіне.
Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, інжынер-металург, эканаміст-менеджар; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.
Працаваў аператарам станкоў з праграмным кіраваннем, інжынерам-тэхнолагам, старшым майстрам, намеснікам начальніка тэрмагальванічнага цэха, начальнікам цэха гідрамеханічных трансмісій, намеснікам генеральнага дырэктара па якасці ААТ "Беларускі аўтамабільны завод» — ВА «Беларускі аўтамабільны завод».
З’яўляўся дэпутатам Жодзінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання.
На пасяджэнні Палаты прадстаўнікоў 6 мая 2015 года, на якім абмяркоўваўся Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», Харытончык заявіў :
У 2015—2018 гадах працаваў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама, а ў лютым 2018 года быў абраны старшынёй Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў.
Вальвесціна
Вальвесціна (Valvestino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 287 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 9 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 25080. Тэлефонны код — 0365.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Прадцеча.
Цыкламен
Цыкламен, таксама Альпійская фіялка, або Драква (Cyclamen) — род кветкавых раслін сямейства.
Апісанне
Шматгадовыя травы з клубнепадобным карэнішчам дыяметрам да 10 см, ад якога адыходзяць пакарочаныя парасткі з разеткай лісця і кветаносамі. Лісце простае, суцэльнае, з гладкім краем, на доўгіх чаранках, нырка- або яйкападобнае. Кветкі адзіночныя, паніклыя, ружовыя, цёмна-чырвоныя або белыя, з пяццю пялёсткамі. Плод — каробачка.
Дэкаратыўныя расліны. Усе віды ядавітыя.
Распаўсюджанне і экалогія
Каля 20 відаў. Пашыраны ў Міжземнамор’і і Заходняй Азіі. Трапляюцца ў горных, пераважна букавых і дубовых лясах, сярод хмызняку. На тэрыторыі Беларусі ў аранжарэях вырошчваюць сарты цыкламену веснавога, еўрапейскага, і іншых.
Рыбальскэ (Ахтырскі раён)
Рыбальскэ (Риба́льське) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Царква Сан-Рока
Царква Сан-Рока (San Rocco) — царква ў Венецыі, знаходзіцца ў раёне Сан-Пола.
Царква ўзведзена і названая ў гонар Святога Роха, які з’яўляецца разам са Святым Маркам, заступнікам Венецыі. Святы Рох лічыўся лекарам ад чумы, страшнага бізуна гарадоў Еўропы ў Сярэднія вякі, асабліва ў Венецыі.
Кожны год 16 жніўня дож наносіў візіт у царкву і маліўся з заклікам да святога, каб той абараніў горад ад чумы. Цяпер гэтая традыцыя разыгрываецца ў штогадовай тэатральнай пастаноўцы.
Будаўніцтва царквы было пачата ў 1489 і скончана ў 1508 годзе архітэктарам Барталамеа Бонам Малодшым. У 1725 годзе царква была часткова перабудавана. Скульптуры былі ўзведзены ў 1760-х гадах архітэктарам Макаруцы.
У царкве знаходзяцца чатыры карціны Тынтарэта, у тым ліку «Святы Рох ацаляе ахвяр чумы».
Побач знаходзіцца Скуола Грандзі ды Сан-Рока.
Маруга (рака)
Мару́га — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 50 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1 м/км. Выцякае з возера Маруга, цячэ праз пасёлак Відзы, вусце за 1,4 км на ўсход ад вёскі Германоўшчына. Рэчышча каналізаванае. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. У басейне ракі знаходзіцца возера Ліпалацкае.
Цусімскае цячэнне
Цусімскае цячэнне — цёплае паверхневае цячэнне Японскага мора, заходняя галіна цячэння Курасіа. Накіравана з поўдня на поўнач уздоўж заходніх берагоў Японіі. Уплывае на павышэнне тэмпературы вады ва ўсходняй частцы Японскага мора на 5-6°С зімой, на 1-3°С летам. Хуткасць да 1 км/гадз.
Кры
Кры (ад cri, саманазва: Nēhiyaw) — група малых алганкінскіх народаў, карэнныя жыхары Канады. Агульная колькасць (2015 г.) - 317 000 чалавек.
Кры адносяцца да паўночных алганкінаў і маюць агульнае паходжанне з іну. Яны лічаць сябе прамымі нашчадкамі культурнага героя Вісакеджака, які выратаваў зямлю ад сусветнага патопу. Да прыходу еўрапейцаў кры насялялі лясныя раёны ўсходняй Канады, займаліся вандроўным паляваннем, збіральніцтвам і рыбалоўствам.
Першыя кантакты паміж французскімі езуітамі і кры былі ўсталяваны каля 1640 г. Французы выкарыстоўвалі для назвы тубыльцаў скарочаную форму слова аджыбвэ Kirištino. У выніку ўдзелу ў футравым гандлі кры пашырылі населеныя імі тэрыторыі і часткова перасяліліся на заходнія раўніны. Там яны асвоілі конегадоўлю і паляванне на бізонаў.
Урад Канады імкнуўся захоўваць добрыя адносіны з тубыльцамі. Кры ўдзельнічалі ў даследаванні паўночных тэрыторый, наладжванні дзяржаўнай паштовай службы. Аднак у другой палове XIX ст. з-за вынішчэння дзікай жывёлы традыцыйны лад жыцця прывёў да крызісу. Урад Канады скарыстаўся гэтым для перамяшчэння раней вандроўных груп у рэзервацыі. Перамяшчэнне суправаджалася дагаворамі, паводле якіх урад абяцаў абараняць правы тубыльцаў на зямлю. Да нашых дзён у рэзервацыях жыве каля паловы ўсіх кры.
З 1970-х гг. заўважна палітычная актыўнасць кры. Яны ўдзельнічаюць у экалагічным руху і барацьбе карэнных народаў за свае правы.
Да кантактаў з еўрапейцамі кры падзяляліся на тэрытарыяльныя групы з некалькіх сем'яў. Улетку яны сустракаліся для арганізацыі супольных свят. Вылучаўся пласт абраных правадыроў і шаманаў. Пасля перамяшчэння ў рэзервацыі традыцыйныя паляўнічыя групы зніклі. Кры сталі падзяляцца паводле прыналежнасці да той ці іншай рэзервацыі або адпаведна мове.
YMCA
YMCA, (ад Young Men’s Christian Association — Асацыяцыя маладых хрысціян) — моладзевая валанцёрская арганізацыя. Стала вядомай праз арганізацыю дзіцячых лагераў. Заснавана ў Лондане ў 1844 годзе Джорджам Вільямсам (1821—1905), налічвае каля 45 млн удзельнікаў у больш за 130 краінах свету.
Стварэнне YMCA
У 1844 годзе малады чалавек з Лондана, Джорж Вільямс (1821—1905) разам з невялікай групай аднадумцаў стварыў арганізацыю для моладзі. Спачатку яе асноўнай мэтай было развіццё маральных прынцыпаў. У тыя часы ўсё грамадства было досыць рэлігійнае і ўсе базавыя духоўныя прынцыпы зыходзілі з хрысціянства. Паслядоўнікамі Вільямса былі людзі з усіх хрысціянскіх канфесій, таму яны назвалі сябе YMCA (Young Men’s Christian Association). Неўзабаве, кіруючыся запытам моладзі, гэтае таварыства пашырыла свае задачы: з’явіліся праграмы разумовага і фізічнага развіцця. Абмеркаванне палітычных пытанняў у арганізацыі лічылася недарэчным і было змешчана па-за кола яе зацікаўленняў і мэт. Гэтая ідэя аказалася настолькі паспяховай, што па толькі сямі гадах у Англіі было створана больш за 20 арганізацый YMCA. У 1851 годзе аналагічныя таварыствы адкрыліся ў Манрэалі (Канада), а потым і ў Бостане (ЗША), крыху пазней — у Парыжы. На канферэнцыі 1855 года ў Парыжы было вызначана: «Любыя адрозненні ў рэлігійных і іншых перакананнях членаў Саюзу, якімі б важнымі яны ні былі, не павінны ўплываць на шчырыя адносіны паміж членамі Саюза».
Глубелька
Глу́белька — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Страча, за 35 км на паўночны захад ад горада Мядзел, за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Альшэва, у межах ландшафтнага заказніка Блакітныя азёры.
YMCA
У Беларусі
Было тры шляхі, па якіх YMCA прыйшла ў Беларусь. Адзін з іх звязаны з Валожынам. Партнёры з паўночнай Германіі вырашылі дапамагчы жыхарам Беларусі пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Яны выбіралі рэгіён, які знаходзіўся б у заходняй ці цэнтральнай частцы Беларусі — геаграфічна бліжэй да Германіі. Валожын, Івянец былі пад радыяцыйнай плямай.
У 1994 годзе з’явілася ініцыятыўная група ў Валожыне. І 15 сакавіка 1995 года зарэгістравалі ў Лідзе таварыства «Хрысціянская супольнасць моладзі». Паралельна ў Беларусі былі яшчэ два рэгіёны, дзе развівалі супрацу з YMCA. Каб з’яднаць намаганні, у лістападзе 1996 года швейцарскія і нямецкія партнёры правялі сустрэчу, скіраваную на развіццё ўзаемадзеяння беларускіх цэнтраў развіцця YMCA. І гэта стала стымулам для развіцця моладзевых праграм у Лідзе, Валожыне і Бабруйску.
Рубаны (Ахтырскі раён)
Рубаны (Руба́ни) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Глубелька
Плошча 0,09 км². Найбольшая глыбіня 17 м. Даўжыня 0,52 км. Найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,66 км. Аб’ём вады 0,55 млн м³. Плошча вадазбору 0,41 км². Схілы катлавіны вышынёй 10—20 м (на ўсходзе да 35 м), пясчаныя і супясчаныя, параслі лесам. Берагі нізкія, забалочаныя, пад хмызняком, на ўсходзе і паўночным-захадзе зліваюцца са схіламі. У цэнтры возера востраў плошчаю 0,1 га. Дно сапрапелістае. Вызначаецца высокай празрыстасцю і чысцінёй вады, маляўнічым наваколлем. Упадае ручай з возера Ячмянец, выцякае ручай у возера Глубля. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 10 м. У возеры расце меч-трава — рэдкі для Беларусі ахоўны від расліны, занесены ў рэспубліканскую Чырвоную кнігу.
Сент-Максім
Сент-Максім (Sainte-Maxime, Santa Maxima) — камуна на паўднёвым усходзе Францыі ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг, дэпартамент Вар, акруга Драгіньян. Уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам кантона Сент-Максім. Код INSEE камуны — 83115. Плошча камуны — 81,61 км², насельніцтва — (2006) з тэндэнцыяй да стабілізацыі:  (2012), шчыльнасць насельніцтва — 168,0 чал/км².
YMCA
У Беларусі
Пад канец 1999 года падалі дакументы на рэгістрацыю нацыянальнай арганізацыі. І 14 лютага 2000 года — у Дзень святога Валянціна — зарэгістравалі «Хрысціянскаю садруджнасць дарослых і малых» (YMCA Беларусі).
NGC 5997
NGC 5997 (іншыя абазначэнні — ZWG 50.105, NPM1G +08.0422, PGC 56044) — галактыка ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Харытончык
Харытончык — прозвішча.
Дом Цмока
«Дом Цмока» (House of the Dragon) — амерыканскі фэнтэзійны тэлесерыял у жанры фэнтэзі, які з’яўляецца незалежным прыквелам «Гульні тронаў» (2011—2019) і другім серыялам у франшызе «Песня Лёду і агню». Праект стварылі Джордж Р. Р. Марцін і для тэлеканала HBO. Абодва серыялы заснаваны на серыі раманаў Марціна «Песня Лёду і агню». Кандал і Мігель Сапочнік выступаюць шоўраннерами праекта. «Дом Цмока» заснаваны на некаторых частках рамана «Полымя і кроў» і яго дзеянне разгортваецца прыкладна за 200 гадоў да падзей «гульні тронаў», за 172 гады да нараджэння Дайнэрыс Таргарыен, нашчадка аднайменнага каралеўскага дома, і праз 100 гадоў пасля аб’яднання сямі каралеўстваў дзякуючы заваяванням Таргарыенаў. У серыяле апавядаецца пра пачатак канца Дамы Таргарыенаў, падзеях, якія прывялі да грамадзянскай вайны за пасаду, вядомай як «Скокі Драконаў», і пра саму вайну.
Тоба (індзейцы)
Тоба (Toba), або ком (саманазва Qom’pi «народ») — індзейскі народ рэгіёна Гран-Чака ў Паўднёвай Амерыцы. Жывуць у Аргенціне і Парагвае. Агульная колькасць (2021 г.) — 141 600 чалавек.
Дом Цмока
Заказ на стварэнне «дома Цмока» паступіў у кастрычніку 2019 года, Кастынг стартаваў у ліпені 2020 года, а асноўныя здымкі пачаліся ў красавіку 2021 года ў Вялікабрытаніі. Прэм’ера серыяла адбылася 21 жніўня 2022 года, першы сезон складаецца з дзесяці серый. Праз пяць дзён пасля прэм’еры серыял быў падоўжаны на другі сезон. Сапочнік пасля першага сезона сышоў з пасады шоўраннера, пакінуўшы Кондала адзіным шоўраннерам на другі сезон. Першы сезон атрымаў досыць станоўчыя водгукі, эксперты адзначылі аркі персанажаў, сцэнар, музыку і акцёрскую гульню (асабліва Консидайна, Сміта, Д’арси, Олкок і Кук). Аднак тэмп апавядання, асабліва часовыя скокі, і асвятленне ў некаторых сцэнах падвергліся крытыцы. Прэм’еру серыяла на HBO Max і кабельных каналах паглядзелі больш за 10 мільёнаў гледачоў, што стала самым вялікім паказчыкам у гісторыі HBO.
Тоба (індзейцы)
Гісторыя
Тоба — нашчадкі груп паляўнічых гуайкуру, што да іспанскай каланізацыі насялялі поўдзень рэгіёна Гран-Чака. Мяркуецца, што ў пачатку каланізацыі, калі адбываўся імклівы ўздым уплыву гуарані і віцы, да іх далучыліся рэшткі іншых паляўнічых плямён Гран-Чака. Назва тоба паходзіць з мовы гуарані і азначае людзей з вялікім ілбом (з-за звычаю тоба галіць пярэднюю частку валасоў).
У XVII ст. тоба пачалі трымаць коней, што значна пашырыла іх мабільнасць. Іспанцы, якія кантактавали з імі ў XVIII ст., лічылі тоба выдатнымі коннікамі. Для прасоўвання на канях па перасечанай мясцовасці воіны апраналі на галаву скуры. Такім чынам яны абараняліся ад калючак і нападаў драпежных жывёлін. Коннае паляванне значна палегчыла здабычу харчу, аднак хутка прывяло да вынішчэння буйной фаўны. Таму ў XVIII ст. тоба рабілі рэйды да жывёлагадоўчыя гаспадаркі і суседнія індзейскія народы.
Дом Цмока
Сюжэт
Серыял распавядае пра падзеі на выдуманым кантыненце Вэстэросе, якія адбываліся прыкладна за 200 гадоў да падзей «гульні тронаў». Сюжэт сканцэнтраваны на «Скокі Драконаў»- грамадзянскай вайне (129—131 год ад заваёвы Эйегона I), прычынай якой стала барацьба паміж двума галінамі дома Таргарыенаў. «Скокі» пачалася пасля балючай смерці караля Візерыса I, калі прынцэса Рэйніра, падтрыманая партыяй «чорных», і Эйгон Таргарыен, падтрыманы партыяй «зялёных», адначасова абвясцілі аб сваіх правах на Жалезны трон.
Тоба (індзейцы)
Гісторыя
У 1756 г. частка паляўнічых далучылася да езуіцкай місіі, аднак яна праіснавала толькі да 1768 г. У далейшым тоба імкнуліся захаваць незалежнасць, пакуль у 1884 г. іх тэрыторыі не былі заваяваны аргенцінцамі і балівійцамі. Францысканцы заснавалі ў Фармосе для тоба 2 місіі, якія ў 1901 г. былі пераўтвораны ў рэзерваты. На астатніх землях Аргенціны колькасць тоба хутка памяньшалася. Былыя паляўнічыя былі вымушаны ператварыцца ў наёмных работнікаў, пакутвалі ад паліцэйскіх рэпрэсій. Права тоба на зямлю было падцверджана толькі ў 1954 г. Невялікія групы тоба на поўнач ад аргенцінскіх валоданняў спачатку падпарадкоўваліся ўраду Балівіі, а пасля 1935 г. — Парагвая. Да другой паловы XX ст. яны ў меньшай ступені цярпелі старонні ўплыў.
Дом Цмока
Выхад на хатніх носьбітах
Першы сезон выйдзе ў фарматах 4K UHD Blu-ray, стандартным Blu-ray і DVD 20 снежня 2022 года і будзе ўтрымліваць больш за гадзіну закулісных інтэрв’ю і відэа.
Тоба (індзейцы)
Гісторыя
У нашы дні прадстаўнікі тоба — адныя з найбольш актыўных індзейскіх груп Аргенціны і Парагвая, якія змагаюцца за правы карэнных народаў.
Культура
Культура тоба пачала вывучацца ўжо ў перыяд, калі яны з'яўляліся коннымі паляўнічымі. Іх асноўнай сацыяльнай адзінкай была качавая група, якая складалася з пашыраных сем'яў і перамяшчалася па пэўнай тэрыторыі. Качавыя групы маглі складаць неўстойлівыя ваенныя альянсы, якія адрозніваліся еўрапейцамі па кантралюемых імі землях. Коннае паляванне і напады на жывёлагадоўчыя гаспадаркі здзейсняліся пераважна ўлетку. У зімовы перыяд групы адкачоўвалі ў месцы са шматлікімі рэкамі, балотамі і азёрамі, дзе болей залежылі ад рыбалоўства. На працягу ўсяго года займаліся збіральніцтвам. Найбольш важнымі прадуктамі збіральніцтва былі плады ражковага дрэва і мёд. Тоба выраблялі кераміку, апрацоўвалі драўніну і скуры, будавалі часовыя жытлы на па́лях з саламяным дахам.
У нашы дні тоба жывуць у сучасных дамах у гарадах і невялікіх сельскіх паселішчах. Мужчыны працягваюць займацца паляваннем, рыбалоўствам і зборам мёду ў вільготны сезон, а ў сухі наймаюцца на працу на фермы або на прамысловыя прадпрыемствы. Жанчыны звычайна не працуюць па-за межамі хатняй гаспадаркі. Большая частка іх часу траціцца на выхаванне дзяцей, некаторыя плятуць кошыкі, збіраюць ядомыя ягады і карэнне, трымаюць агароды, дзе вырошчваюць для ўнутрысямейнага спажывання маніёк, гарбузы, гародніну.
Партрэт Льва Сапегі (страчаны)
«Партрэт Льва Сапегі» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная невядомым мастаком, верагодна, у XVII ст. Месцазнаходжанне невядома.
Тоба (індзейцы)
Культура
Традыцыйная вопратка выраблялася са скур. Жанчыны захілялі палавыя органы і грудзі, мужчыны насілі скураныя насцегнавыя повязі. Падчас прахалоднага надвор'я карысталіся плашчамі. Цела ўпрыгожвалі татуіроўкай, бранзалетамі і плеценымі лялькападобнымі падвескамі.
Партрэт Льва Сапегі (страчаны)
Парадны партрэт Льва Сапегі ў поўны рост з адпаведнымі атрыбутамі — гетманская булава, рыцарскія даспехі.
Захаваўся здымак партрэта ў Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук. Акрамя гэтага партрэта ў Нясвіжскім замку знаходзіліся іншыя вобразы Льва Сапегі: пад № 29 «popiersie», № 32 у поўны рост. Першы не падыходзіць па фармаце, а з другога, у рост, зроблена акварэль К. Рачыньскім. Як вынікае з акварэлі, на партрэце гетман без галаўнога ўбору і ў левай руцэ трымае пячатку канцлера. Партрэт, які паслужыў узорам для акварэлі К. Рачыньскага, быў таксама сфатаграфаваны. На фота ўнізе партрэта добра бачны № 32.
Тоба (індзейцы)
Рэлігія
Да прыняцця хрысціянства тоба верылі ў духаў прыроды, а таксама ў чалавечую душу lki’i. Лічылася, што пасля смерці яна пакідае цела і пэўны перыяд (ад некалькіх месяцаў да некалькіх гадоў) жыве каля сваякоў і можа знянацку перашкоджваць жывым. Таму тоба імкнуліся пазбавіцца ад нябожчыка як мага раней, спаліць або закапаць яго цела, прыватныя рэчы і жытло, рабіць выгляд, што нічога асаблівага не здарылася. Хвароба разглядалася як наступства дзейнасці чараўнікоў. Для выздараўлення звярталіся да знахараў.
Партрэт Льва Сапегі (страчаны)
Хутчэй за ўсё, партрэт з фотаздымка ў Інстытуце мастацтва Польскай акадэміі навук запісаны ў інвентарах Нясвіжа як іншая ці невядомая асоба. Пасля 1939 г. партрэт трапіў у Мінск, адкуль, верагодна, вывезены ў Германію ў 1944 г. Сучаснае месцазнаходжанне невядома.
Масцішча (Дзяржынскі раён)
Масці́шча (, Мостище) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
Галкіна (Паўладарская вобласць)
Галкіна — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Галкінскай сельскай акругі. Код КАТА — 556837100.
Скэлька
Скэлька (Ске́лька) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Шастапалаў
Шастапалаў — прозвішча.
Джон Фішэр
Джон Фішэр (, Англія — ) — біскуп, каталіцкі святы. Вядомы як вялікі гуманіст.
Біяграфія
Вучыўся, а потым выкладаў ва ўніверсітэце ў Кембрыджы.
Спавядаў маці караля Генрыха VIII. З 1504 года быў біскупам у Рочэстэры. Калі кароль Генрых VIII абвесціў сябе кіраўніком касцёла ў Англіі, Фішэр не прыняў гэтага і быў арыштаваны. У вязніцы Папа Павел III менаваў яго кардыналам.
Вецца-д’Ольё
Вецца-д'Ольё (Vezza d'Oglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 1432 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 26 чал./км². Займае плошчу 53 км². Паштовы індэкс — 25059. Тэлефонны код — 0364.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Martino di Tours.
Бродаўскі сельсавет
Бро́даўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Бродаўка.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Барысаўскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Барысаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жыцькаўскага сельсавета.
8 красавіка 1957 года цэнтр Жыцькаўскага сельсавета перанесены ў вёску Бродаўка, сельсавет перайменаваны ў Бродаўскі. 17 жніўня 1963 года ў склад сельсавета з Неманіцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Кастрыца, Міхайлова II і Судоль). 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зачысцкага (2 населеныя пункты: Кастрыца і Міхайлова), Маісееўшчынскага (3 населеныя пункты: Паўлаўцы, Сокалы і Старое Янчына), Прыгараднага (9 населеных пунктаў: Бродаўка, Дразы, Мядзведзеўка, Плітчанка, Поўпрышчы, Ракаўцы, Старынкі, Судоль і Юзафова) сельсаветаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 818 чалавек, з іх 92,7 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
Населеныя пункты
1 студзеня 1947 года — 14 30 кастрычніка 2009 года — 14
Мікалай Уладзіміравіч Шастапалаў
Мікалай Уладзіміравіч Шастапалаў (нар. 14.9.1950) — беларускі і расійскі санітарны ўрач, вучоны ў галіне эпідэміялогіі і абароне праў спажыўцоў. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. (класны чын прысвоены Указам Прэзідэнта РФ ад 30 красавіка 2008).
Біяграфія
Мае вышэйшую медыцынскую адукацыю па спецыяльнасці «медыка-прафілактычная справа»; працаваў санітарным урачом, галоўным дзяржаўным санітарным урачом г. Мінска і адначасова начальнікам Мінскай гарадской санітарна-эпідэміялагічнай станцыі (1982—1987), пасля галоўным дзяржаўным санітарным урачом г. Масквы (1988—1992), начальнікам упраўлення Дзяржаўнага камітэта дзяржсанэпіднагляду РФ, намеснікам кіраўніка Дэпартамента дзяржаўнага санітарна-эпідэміялагічнага нагляду Міністэрства аховы здароўя Расіі; з красавіка 2004 года — намеснік кіраўніка Федэральнай службы па наглядзе ў сферы абароны правоў спажыўцоў і дабрабыту чалавека. Адначасова з 21 кастрычніка 2005 старшыня Савета дабрачыннага фонду санітарна-эпідэміялагічнага дабрабыту насельніцтва.
Сям’я
Жанаты, мае дачку.
Механічная каробка перадач
Каробка перадач забяспечвае выкарыстанне аптымальнага рэжыму працы рухавіка пры руху ў розных умовах. У механічнай каробке перадач гэта адбываецца за кошт ажыццяўленія кіроўцам пераключэння ступеняў (перадач), якія маюць розны перадатачны лік.
Караваціцкі сельсавет
Карава́ціцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Каравацічы.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Перавалоцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе адноўленага Васілевіцкага раёна Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Першамайскага сельсавета.
29 лістапада 1962 года Першамайскі сельсавет Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці перайменаваны ў Караваціцкі. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Капараўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Будка, Капараўка, Лазараўка і пасёлкі Багданаўка і Прудзішча).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2509 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 2,0 % — рускія, 0,9 % — украінцы, 0,4 % — малдаване.
Сяргей Сямёнавіч Бірузоў
Сярге́й Сямё́навіч Бірузо́ў (, Скапін, Разанская губерня —, Бялград, Югаславія) — савецкі военачальнік, Маршал Савецкага Саюза (1955), Герой Савецкага Саюза (1958), начальнік Генштаба Узброеных сіл СССР (1963—1964).
Зуброн
Зуброн (żubroń) — міжвідавы гібрыд еўрапейскага зубра і свойскай буйной рагатай жывёлы.
Сяргей Сямёнавіч Бірузоў
Біяграфія
Нарадзіўся 8 (21) жніўня 1904 ў Скапіне Разанскай губерні, «з сям’і гандляра», рускі. У 1917 г. скончыў парафіяльную школу, у 1926 г. — Аб’яднаную школу імя УЦВК, у 1929 г. — два курсы Вячэрняга працоўнага ўніверсітэта, у 1937 г. скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ з дыпломам 1 ступені.
Зуброн
Першая асобіна была выведзеная ў 1847 годзе палякам Леапольдам Валіцкім у выніку скрыжавання быка зубра са свойскай каровай. Да 1859 г. ён атрымаў 15 такіх жывёл, у тым ліку адзінага ў свеце фертыльнага самца ў першым пакаленні. У 1905–1928 гадах у запаведніку Асканія-Нова ў Савецкім Саюзе працягваліся даследаванні зубронаў, іх было выгадавана 28 штук. У 1953 г. у нарадзіліся чатыры гібрыдныя жывёлы. У 1958 г. працу распачаў у Белавежы і шляхам скрыжавання зубра (быка) з каровамі польскай чырвонай і нізіннай чорна-пярэстай пароды да 1976 г. атрымаў 71 жывёлу.
Асноўнай мэтай стварэння зуброна было атрыманне міжвідавага гібрыда, які можна было б гадаваць на пустках без неабходнасці будаўніцтва падсобных памяшканняў. Аднак спробы не далі здавальняючых вынікаў апроч добрага прыросту мышачнай масы ў зубронаў — тэмперамент гэтых жывёл не дазваляе выкарыстоўваць іх для развядзення. У цяперашні час толькі некалькі з іх жывуць у Польшчы.
Зуброн адрозніваецца вялікай масай цела (самцы дасягаюць 1200 кг, самкі — да 810 кг), сілай, хуткім ростам, устойлівасцю да хвароб і дрэнных кліматычных умоў. Бык першага пакалення звычайна бясплодны; самкі даюць патомства з прадстаўнікамі абодвух бацькоўскіх відаў.
Назва «зуброн» («żubroń») была выбрана з некалькіх сотняў прапаноў, дасланых чытачамі на конкурсе, арганізаваным часопісам у 1969 годзе.
Марыэль Гуашэль
Мішлін Франсуаза Марыэль Гуашэль (франц. Micheline Françoise Marielle Goitschel; нар., Сент-Максім) — французская гарналыжніца, якая выступала ў слаламе, гіганцкім слаламе, хуткасным спуску і камбінацыі. Прадстаўляла зборную Францыі па гарналыжным спорце ў 1962—1968 гадах, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, сяміразовая чэмпіёнка свету, тройчы ўладальніца Кубка свету, пяціразовая чэмпіёнка французскага нацыянальнага першынства.
Сусветная вайна
Сусветная вайна — тэрмін, які звычайна ўжываецца для абазначэння двух канфліктаў, беспрэцэндэнтных па маштабе падзей і колькасці ахвяр, што адбыліся цягам XX стагоддзя (Першая сусветная вайна 28 ліпеня 1914—11 лістапада 1918 і Другая сусветная вайна 1 верасня 1939—2 верасня 1945). Гэтыя войны закранулі большасць дзяржаў свету (у тым ліку ўсе буйныя дзяржавы) і ахоплівалі некалькі кантынентаў.
Марыэль Гуашэль
Біяграфія
Марыэль Гуашэль нарадзілася 28 верасня 1945 года ў камуне Сент-Максім дэпартамента Вар, Францыя. Сур’ёзна займацца гарналыжным спортам пачала з ранняга дзяцінства, трэніравалася разам са старэйшай сястрой Крысцін, якая таксама стала вядомай гарналыжніцай. Іх трэцяя сястра Патрысія была чэмпіёнкай Францыі сярод юніёрак.
Першага сур’ёзнага поспеху на дарослым міжнародным узроўні Марыэль дабілася ў 1962 годзе, калі ўвайшла ў асноўны склад французскай нацыянальнай зборнай і выступіла на дамашнім чэмпіянаце свету ў Шамані, дзе стала сярэбранай прызёркай у слаламе і чэмпіёнкай у камбінацыі.
Дзякуючы чарадзе ўдалых выступленняў удастоілася права абараняць гонар краіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 1964 года ў Інсбруку — у хуткасным спуску закрыла дзясятку наймацнейшых, у слаламе заваявала сярэбраны алімпійскі медаль, саступіўшы па суме дзвюх спроб толькі сваёй сястры і атрымала золата. Акрамя таго, паколькі на гэтых Гульнях разыгрывалася таксама сусветнае першынство, дадаткова стала чэмпіёнкай свету ў камбінацыі (якая не ўваходзіла ў той час у алімпійскую праграму).
У 1966 годзе Гуашэль пабывала на сусветным першынстве ў Партыльё, адкуль прывезла адразу чатыры ўзнагароды: сярэбраную ў слаламе, залатыя ў гіганцкім слаламе, хуткасным спуску і камбінацыі.
Са з’яўленнем у 1967 годзе Кубка свету па гарналыжным спорце Марыэль Гуашэль адразу ж стала актыўнай яго ўдзельніцай і заняла тут ключавыя пазіцыі. У дэбютным сезоне яна атрымала перамогу на чатырох этапах, атрымала малыя Крыштальныя глобусы ў слаламе і хуткасным спуску, у той час як у агульным заліку ўсіх дысцыплін заняла другое месца, прапусціўшы наперад толькі канадку Нэнсі Грын. У наступным сезоне выйграла яшчэ тры этапы ў слаламе, дадаўшы ў паслужны спіс яшчэ адзін Крыштальны глобус у гэтай дысцыпліне.
Знаходзячыся ў ліку лідараў гарналыжнай каманды Францыі, паспяхова прайшла адбор на Алімпійскія гульні 1968 года ў Грэноблі — на гэты раз фінішавала восьмы ў хуткасным спуску, сёмы ў гіганцкім слаламе, тады як у праграме звычайнага слалама абагнала саперніц у дзвюх спробах. Гэты залаты медаль таксама пайшоў у залік сусветнага першынства, і такім чынам Гуашэль стаў сяміразовай чэмпіёнкай свету па гарналыжным спорце. Апроч усяго іншага, узяла тут срэбра ў камбінацыі.
На працягу сваёй спартыўнай кар’еры ўвогуле выйграла 11 медалёў чэмпіянатаў свету, саступіўшы па гэтым паказчыку толькі немцы Крыстль Кранц.
Сусветная вайна
Часам да сусветных войн адносяць некаторыя маштабныя канфлікты стагоддзяў (Трыццацігадовую вайну, Вайну за іспанскую спадчыну, Сямігадовую вайну,— «першую сусветную», па Чэрчылю, — затым Напалеонаўскія войны): усё гэта еўрапейскія па паходжанні канфлікты, якія суправаджаліся баявымі дзеяннямі на тэрыторыі Еўропы, а таксама ў азіяцкіх і/ці амерыканскіх калоніях адпаведных дзяржаў.
Егіпталогія
Егіпталогія — навуковая дысцыпліна, якая вывучае мову, культуру і гісторыю Старажытнага Егіпта.
Гістарычны нарыс
Да канца XVIII стагоддзя веды аб Старажытным Егіпце былі бессістэмнымі і засноўваліся на некрытычным прыняцці звестак са старажытнагрэчаскіх крыніц (Горапалон, Герадот і інш.). Новая хваля цікавасці да Егіпта і яго культуры ўзнялася ў выніку Егіпецкай экспедыцыі Напалеона, падчас якой яго суправаджалі мастак Віва-Дэнон і калекцыянер Дравеці, якія шмат зрабілі для папулярызацыі Старажытнага Егіпта ў Еўропе. Матывы старажытнаегіпецкага мастацтва сталі атрыбутам стылю ампір, а адною з граней эпохі рамантызму стала мода на ўсё егіпецкае (егіптаманія).
Найбольш значным вынікам Егіпецкай экспедыцыі стала адкрыццё Разецкага каменя — двухмоўнага грэка-егіпецкага надпісу, над дэшыфроўкай якой беспаспяхова працавалі семітолагі Сільвестр дэ Сасі, Томас Юнг, Давід Окерблад і іншыя. Ім удалося зразумець, што частка знакаў егіпецкага пісьма адлюстроўвала не словы, а гукі, аднак яны праігнаравалі кансанантны характар егіпецкага пісьма (што выглядае асабліва дзіўным, улічваючы тое, што ўсе яны былі семітолагамі, добра знаёмымі з кансанантнымі пісьменнасцямі).
Пачаткам навуковай егіпталогіі прынята лічыць публікацыю Ж. Ф. Шампальёна 14 верасня 1822 г. «Пісьма да спадара Дасье», у якім упершыню ў еўрапейскай навуковай традыцыі дакладна апісвалася сістэма старажытнаегіпецкага іерагліфічнага пісьма. З адкрыццём Шампальёна пачаўся бурны рост маладой навукі.
Salsola orientalis
Salsola orientalis — від раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Гэта паўкуст вышынёй 15-20 см, пакрыты голай, карычневай карой і крохкімі галінкамі. Лісце паўцыліндрычнае, папярочнае, даўжынёй 15-25 мм, шырынёй 2-2,5 мм, шызае, тупое. Кветкі адзінкавыя, а суквецце сабрана ў пучкі каласападобных кветак у пазухах лісця. Пялёсткі бардовага або фіялетавага колеру, тры ніжнія больш шырокія, круглявыя, астатнія супратыўные яйцападобныя. Выступ пылавікоў ланцэтны.
Цвіце ў маі, плоданасіць у кастрычніку. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна. Расце на глініста-каменных схілах у ніжнім поясе гор.
Ахова
Галоўная прычына скарачэння колькасці — антрапагенны фактар.
NGC 5998
NGC 5998 — група зорак у сузор’і Скарпіён.
Шабалтаевэ
Шабалтаевэ (Шабалта́єве) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Арбігень
Арбігень — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Галкінскай сельскай акругі. Код КАТА — 556837200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 450 чалавек (225 мужчын і 225 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 390 чалавек (185 мужчын і 205 жанчын).
КрАЗ-260
КрАЗ-260 — сямейства грузавых аўтамабіляў з колавай формулай 6х6, якое выраблялася Крамянчугскім аўтазаводам з 1981 па 1993 год. Уяўляе сабой далейшае развіццё сямейства КрАЗ-255Б.
Трэцяя сусветная вайна
Трэцяя сусветная вайна — гіпатэтычны глабальны ваенны канфлікт. У XX стагоддзі найбольш верагоднымі ініцыятарамі Трэцяй сусветнай маглі стаць ЗША і СССР.
З канца XX стагоддзя трэцяй сусветнай вайной завуць барацьбу з міжнародным тэрарызмам і патэнцыйны ваенны канфлікт, які можа ўзнікнуць пры ўжыванні ядзернай ці іншай ЗМП краінамі, якія меркавана хаваюць свой ракетна-ядзерны патэнцыял (Іран, Паўночная Карэя і Ізраіль, (2-15)).
Наступствы
Патэнцыйныя сцэнары Трэцяй сусветнай вайны з ужываннем ядзернай зброі ў 1970—1980-я гады прадугледжвалі хуткае развіццё падзей. У выпадку масіраванага прымянення ядзернай зброі ў Трэцяй сусветнай вайне можа быць знішчана большая частка чалавецтва (паводле падлікаў, загінуўшых мірных жыхароў будзе больш, чым ваенных).
Наступствы ядзернай вайны тэарэтычна могуць прывесці да катастрафічных змен клімату і экалагічных умоў планеты (адбудзецца «ядзерная зіма» або «ядзерная восень»). Гэтае меркаванне шмат у чым вызначыла ролю ядзернай зброі як зброі стратэгічнага стрымлівання супернікаў ад пачатку ядзернага канфлікту.
Наступствы Трэцяй сусветнай вайны могуць быць цяжэйшымі, калі Расія і ЗША ў гэтай вайне абмяняюцца ядзернымі ўдарамі. Такое развіццё падзей радыкальна: атамныя выбухі знішчаць буйныя гарады і жылыя раёны абедзвюх краін, вялізная колькасць ядзернага пылу разляціцца па ўсім свеце, пасля чаго на Зямлі надоўга павысіцца радыяцыйны фон.