cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Халмы (Руднянскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Запольскі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 14 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Ціхініцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Броннае, Рудня Бронская, Сяменькавічы і Ясёнаўка). 16 чэрвеня 2006 года ў склад Ціхініцкага сельсавета вернуты вёскі Броннае і Ясёнаўка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1438 чалавек, з іх 94,7 % — беларусы, 3,4 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Тэафраст
Тэафраст Перыпатэтык (Θεόφραστος, Theophrastos Eresios;372 — 287 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф.
Пасля 322 да н.э. стаўся пераемнікам Арыстоцеля і галавой перыпатэтычнай школы. Колькасць студэнтаў у школе пры ім дасягала 2 тыс., сярод іх былі Менандр і Дземетрый Фалерскі. Тэафраст спыніў сваю дзейнасць у 286 да н.э.
Паходзіў з Эрэса (востраў Лесбас); сын Меланта. Верагодныя выявы — герма з Цівалі (віла Альбані), відаць, яшчэ прыжыццёвая, і яе копіі.
Тамара Фунічэла
Тамара Фунічэла (Tamara Funiciello, нар., Берн, Швейцарыя) — швейцарскі палітык Сацыял-дэмакратычнай партыі. Дэпутат Федэральнага Сходу Швейцарыі з 2019 года.
Ранняе жыццё і адукацыя
Нарадзілася ў 1990 годзе ў сям’і рабочых. Швейцарка-маці працавала ў рознічным гандлі, а італьянскага паходжання бацька — на фабрыцы. Месцам нараджэння быў горад Берн, але дзяцінства было праведзена на востраве Сардзінія ў Італіі. Там Фунічэла вучылася ў пачатковай школе камуны Боза. У 2000 годзе сям’я вярнулася ў Берн і Фунічэла адправілі ў сярэднюю школу камуны кантона Берн. Скончыўшы сярэднюю школу, яна пачала вывучаць міжнародныя адносіны ва Універсітэце Жэневы, пазней перавялася ў Бернскі ўніверсітэт, дзе вывучала гісторыю і сацыяльныя навукі. Працавала ў некалькі розных галінах. У 2013 годзе стала сакратаром прафсаюза «». Яна вырашыла заняцца абаронай правоў працаўнікоў пасля таго, як у 2011 годзе яе бацьку звольнілі з фабрыкі.
Палітычная кар’ера
Пачала палітычную кар’еру ў якасці члена савета дырэктараў «», моладзевай арганізацыі Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі, па гораду Берн. Пазней стала прэзідэнтам «» ў кантоне Берн, членам праўлення. У 2016 годзе ўзначаліла «» на канфедератыўным узроўні. На муніцыпальных выбарах 25 сакавіка 2018 года была абраная прадстаўніком Сацыял-дэмакратычнай партыі ў. У жніўні 2019 года сышла з пасады старшыні «».
Палітычныя пазіцыі
Ідэнтыфікуе сябе марксісткай і натхняецца дэвізам Розы Люксембург: «Самае рэвалюцыйнае, што можна зрабіць, гэта заўсёды гучна абвяшчаць тое, што адбываецца». Лічыць за лепшае адстойваць палітыку Сацыял-дэмакратычнай партыі, а не ісці на кампрамісы. У 2019 годзе, калі была абраная дэпутатам, ідэнтыфікавала сябе ў першую чаргу як прафсаюзную актывістку і толькі ў другараднай ролі палітычнай дзяячкай. З’яўляецца актывісткай за правы жанчын, была вядучай фігурай падчас, другой за ўсю гісторыю Швейцарыі.
Акрамя таго, з’яўляецца членам савета дырэктараў швейцарскага аддзялення еўрапейскай недзяржаўнай арганізацыі за сацыяльную справядлівасць «». 15 студзеня 2021 года ўзяла шэфства над Міколам Дзядком, беларускім грамадска-палітычным дзеячам і палітычным зняволеным.
NGC 3019
NGC 3019 (іншыя абазначэнні — MCG 2-25-44, ZWG 63.81, PGC 28295) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Самюр
Самюр (Saumur) — горад у французскім дэпартаменце Мен і Луара, на левым беразе Луары, пры ўпадзенні ў яе ракі Туэ. Супрефектура акругі Самюр.
Замак XI—XVI стст. Цэрквы: Сен-П’ер, Нотр-Дам-дэ-Нанцільі, Сен-Нікаля (XII ст.), Нотр-Дам-дэз-Ардыльер. Ратуша ў гатычным стылі (XVI ст.), Каледж, музей. Гарадская бібліятэка.
Каменны мост (448 м) злучае горад праз востраў на Луары з прадмесцем Круа-Верт. Жыхароў каля 29 850 (1999). Вінаградарства і вінаробства (шыпучыя віны), выраб лікёраў, маслабойная вытворчасць. Дзяржаўная школа верхавой язды, створаная па загаду Людовіка XVIII.
У гэтым горадзе нарадзілася знакамітая Како Шанэль.
Юрый Леанідавіч Варушчанка
Юрый Леанідавіч Варушчанка (нар., г. Гомель) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1999 годзе БДПА. У 1999—2000 гадах Галоўны мастак Гомеля ва Упраўленні архітэктуры і горадабудаўніцтва Гомельскага гарвыканкама; у 2000—2002 гадах архітэктар праектнага інстытута «Дзіпражыўмаш» у Гомелі; у 2002—2003 гадах загадчык аддзела архітэктуры і горадабудаўніцтва Рэчыцкага райвыканкама; у 2003—2006 гадах архітэктар праектна-канструктарскага камунальнага ўнітарнага прадпрыемства «Інстытут Гомельбудпраект»; у 2007—2012 гадах вядучы архітэктар КУП «Інстытут Гомельаблбудпраект»; у 2012—2013 гадах галоўны архітэктар праектаў «Творчая майстэрня архітэктара Крамарэнкі В. У.».
Член Беларускага саюза архітэктараў з 2006 года.
Творчасць
Аўтар больш 100 праектаў у Гомелі, Гомельскай вобласці, Мінску, Мінскай вобласці, у т.л. удзельнічаў у праектаванні будынка музея Вялікай Айчыннай вайны.
Балотная вуліца
Балотная вуліца:
Балотная вуліца (Санкт-Пецярбург)
Балотная вуліца — мерыдыянальная вуліца ў гістарычным раёне Лясны Выбаргскага адміністрацыйнага раёна Санкт-Пецярбурга. Праходзіць паралельна Інстытуцкаму праспекту да праспекта Тарэза ад скасаванай Пясочнай вуліцы. Назва вуліцы вядомая з 1887 года. Яна звязана з багністым участкам мясцовасці. З поўдня на поўнач (па павелічэнні нумарацыі дамоў) Балотную вуліцу перасякаюць наступныя вуліцы:
Дэзі Баўтэрсэ
Дэзірэ Дэлана Баўтэрсэ (нідэрл. Desiré Delano Bouterse, нар. 13 кастрычніка 1945, Домбург) — сурынамскі ваенны і палітычны дзеяч. Вядомы дыктатарскім праўленнем ў 1980-я гады, калі былі знішчаны дзесяткі апазіцыянераў, а таксама жанчын і дзяцей («снежаньскае забойства» і «разня ў Мойване»). Знаходзіцца ў міжнародным вышуку. У 2010 годзе абраны прэзідэнтам.
Кііма
Кііма — сяло ў Жаксынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жанакіімінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра сяла Жаксы. Код КАТА — 115243300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2094 чалавекі (1027 мужчын і 1067 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1395 чалавекі (698 мужчын і 697 жанчын).
Максім Дзмітрыевіч Макараў
Максім Дзмітрыевіч Макараў (нар., Віцебск) — беларускі гісторык, краязнавец, архівіст. Спецыяліст па гісторыі гарадскога самакіравання ў Беларускім Падзвінні ў XIV—XVIII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2006).
Біяграфія
Нарадзіўся 31 снежня 1976 года ў Віцебску.
Скончыў у 1998 годзе гістарычны факультэт БДУ, пасля аспірантуру Універсітэта імя Мікалая Каперніка (Польшча, Торунь). У 2006 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Ад пасада да Магдэбургіі. Юрыдычнае становішча мест Беларускага Падзвіння ў XIV—XVI ст.» (Торунь).
Старшы навуковы супрацоўнік Навукова-тэхналагічнага парку БНТУ «Палітэхнік». Намеснік дырэктара па навуковай рабоце Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.
Генадзь Міканоравіч Булдакоў
Генадзь Міканоравіч Булдакоў (Генна́дий Никано́рович Булдако́в;, в. Залатухіна, Яраслаўская губерня, СССР — , ) — савецкі архітэктар, педагог. Народны архітэктар СССР (1984). Галоўны архітэктар Ленінграда (1971—1986).
Біяграфія
Генадзь Булдакоў нарадзіўся 17 снежня 1924 года ў вёсцы Залатухіна (цяпер ва Угліцкім раёне Яраслаўскай вобласці). Прыехаў у Ленінград у 1941 годзе, працаваў на Кіраўскім заводзе. У 1942—1945 гадах ваяваў. Удзельнік Парада перамогі. Пасля вайны паступіў на архітэктурны факультэт Ленінградскага інжынерна-будаўнічага інстытута, які скончыў у 1951 годзе. Там жа скончыў аспірантуру (1951—1954).
У 1960—1967 гадах — кіраўнік майстэрні ў інстытуце «Ленпраект», з 1963 года кіраваў майстэрняй № 1 інстытута «ЛенНДІпраект». Пад яго кіраўніцтвам у 1965 годзе распрацаваны план горада Зеленагорск.
У 1973 годзе распрацаваў генеральны план будаўніцтва Сестрарэцка, станцый метро «Грамадзянскі праспект» (1978), «Чорная рэчка» (1982), «Азяркі» (1988).
Стварыў афармленне паштовачных месцаў горада: рэканструкцыя брукавання Дварцовай плошчы, плошчы Стачак, у 1977 годзе праектаваў эспланаду Смольнага сабора. Распрацаваў праект рэканструкцыі Сінопскай набярэжнай.
Ігар Мікалаевіч Молчан
Біяграфія
Скончыў у 1978 годзе Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча імя А. Ваганавай. У 1978—1984 і 1990—1991 гадах саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.
Творчасць
Танцоўшчык героіка-рамантычнага плана, найбольш схільны да чыстай класікі. У ролях, выкананых на сцэне тэатра, выявіў віртуознае валоданне тэхнікай танца (асабліва ўражвалі вярчэнні, высокі доўгі скачок). Сярод іх: Прынц («Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Альберт («» А. Адана), Базіль, Салор («Дон Кіхот», класічны акт «Цені» з балета «» Л. Мінкуса), Кален («» ), Тарэра («» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Пётр («Прывал кавалерыі» ), Іван («Альпійская балада» Я. Глебава).
Узнагароды
Лаўрэат 9-га (Балгарыя, 1978, сярэбраны медаль).
Альврэд Фінбагасан
Альврэд Фінбагасан (Alfreð Finnbogason; нар., Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, нападнік бельгійскага клуба «Эйпен» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.
Тэрэнцый
Тэрэнцый — Публій Тэрэнцый Афер (~195—159 да н.э.) — рымскі драматург.
Аўтар 6 камедый, напісаных між 166 і 160 да н.э..
Паходзіў з Карфагена і быў лівійскім нявольнікам Тэрэнцыя Лукана, чыё імя ўзяў, калі быў адпушчаны на волю. Быў блізкі да Сцыпіёна. Не вярнуўся з падарожжа ў Грэцыю, магчыма, загінуў у караблекрушэнні. З выяваў вядомыя: мармуровы бюст з Рыеці (зараз у Капенгагене) і бюст аўтарства Еўрыпіда, кантарніят 4 ст., а таксама статуя Плаўта.
Стаі (Смаленская вобласць)
Стаі (Стаи) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Круглоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 420 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8 км на захад ад Рудні, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Чарніца. За 7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Саланец (Смаленская вобласць)
Саланец (Солонец) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Круглоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 22 жыхара (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 5 км на захад ад Рудні, у 3 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. У 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Голанасенныя
Характэрная прыкмета — наяўнасць голых (адсюль назва) семязародкаў (семяпупышак). Усе голанасенныя — разнаспоравыя дрэвы і кусты з монападыяльным галінаваннем. Ствол складанай будовы, з другасным патаўшчэннем. Лісце пераважна шматгадовазялёнае, звычайна дробнае суцальнае, лускападобнае, падоўжанае пляскатае або іголкападобнае (ігліца). Кветак няма. Амаль ва ўсіх сучасных голанасенных ёсць раздзельнаполыя стробілы — укарочаныя рэпрадуктыўныя парасткі (т.зв. мужчынскія і жаночыя шышкі).
Першыя голанасенныя з’явіліся ў канцы дэвонскага перыяду, іх продкі — старажытныя папарацепадобныя. Былі пашыраны ў мезазойкую эру, у канцы якой большасць голанасенных выцеснена пакрытанасеннымі раслінамі.
Адрозніваецца каля 1000 відаў. Найбольш вядомы сучасны клас хвойных. Пашыраны па ўсім зямным шары (акрамя Антарктыды), асабліва ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар’я. На Беларусі 5 родаў (елка, піхта, хвоя, ціс, ядловец), каля 100 відаў і формаў інтрадукаваны ў сады і паркі.
Многія віды — лесаўтваральнікі. Маюць вялікае водаахоўнае і проціэразійнае значэнне, узбагачаюць атмасферу кіслародам, паветра фітанцыдамі і аэраіонамі, даюць каштоўную драўніну і сыравіну для цэлюлоз-напапяровай і хімічнай вытворчасці. Выкарыстоўваюцца як лекавыя і дэкаратыўныя расліны; насенне некаторых відаў ядомае.
Буда (Жыткавіцкі раён)
Бу́да (, Буда) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Марохарава — Любань. Планоўка складаецца з кароткай прасталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, да якой з усходу і захаду далучаюцца завулкі, на ўсходзе ад асноўнай праходзіць прасталінейная, кароткая, амаль мерыдыянальнай арыентацыі вуліца. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснавана напачатку XX стагоддзя як маёнтак Буда Дзякавіцкая. У 1917 годзе ў Дзякавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1930 годзе арганізаваны калгас "Новая Буда", працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала падпольная арганізацыя. Нямецкія акупанты ў сакавіку 1943 года спалілі вёску і забілі 48 жыхароў; 11 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгаса "Кастрычнік" (цэнтр — вёска Дзякавічы). Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавета.
Глеб Іванавіч Бокій
Глеб Іванавіч Бокій (21 чэрвеня (3 ліпеня) 1879, Тыфліс —, ) — рускі рэвалюцыянер, дзеяч савецкіх органаў дзяржаўнай бяспекі, адзін з першых супрацоўнікаў ВЧК, старшыня Петраградскай ЧК у перыяд пачатку «чырвонага тэрору» і яго арганізатар, камісар дзяржаўнай бяспекі 3-га рангу (1935). У 1921—1937 гадах узначальваў Спецаддзел ВЧК — АГПУ — НКУС, пазней перайменаваны ў 9-ы аддзел ГУДБ НКУС СССР — крыптааналітычнае падраздзяленне, якое займалася абаронай сакрэтнай інфармацыі і пытаннямі шыфравання і дэшыфравання паведамленняў.
Акрамя працы ў ВЧК — АГПУ — НКУС, Бокій быў вядомы як куратар Салавецкага лагера асаблівага прызначэння (СЛАП).
Арборыа
Арборыа (італ. Arborio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 961 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 42 чал. /км ². Займае плошчу 23 км ². Паштовы індэкс - 13031. Тэлефонны код - 0161.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Беларуская антэкліза
Займае цэнтральную і паўночна-заходнюю часткі тэрыторыі Беларусі, сумежныя тэрыторыі Літвы і Латвіі, а таксама паўночна-ўсходняй Польшчы. Вылучаецца па ізагіпсе -500 м у падэшве, у скляпеністай частцы па ізагіпсе -300 м. Выцягнутая з усходу на захад на 350 км, пры шырыні 40—120 км. Абмежавана на поўдні Падляска-Брэсцкай упадзінай, Палескай седлавінай і Прыпяцкім прагінам, на ўсходзе і паўночным усходзе Жлобінскай седлавінай і Аршанскай упадзінай, на поўначы Латвійскай седлавінай, на паўночным захадзе Балтыйскай сінеклізай, на захадзе Варшаўскай упадзінай.
Фарміравалася ад позняга пратэразою да антрапагену ўключна. У скляпенні крышталічны фундамент залягае на абсалютных адзнаках -50 — +87 м, на схілах апускаецца на глыбіню 500—700 м, на захадзе 1500—2000 м. Ён складзены з архейскіх і ніжнепратэразойскіх метамарфізаваных, ультраметамарфізаваных і вывергнутых парод. Платформавы чахол утвораны з верхнепратэразойскіх, палеазойскіх і меза-кайназойскіх парод. Найбольш прыпаднятая частка вылучаецца як Цэнтральнабеларускі масіў, на якім развіты толькі неагенавыя і антрапагенавыя адклады. На Беларускай антэклізе вядомы падпарадкаваныя структуры — пахаваныя выступы фундамента (Бабаўнянскі, Бабруйскі, Вілейскі, Івацэвіцкі, Мазурскі), грабен (Валожынскі) і монакліналі (Прыбалтыйская і Прыаршанская).
У крышталічным фундаменце выяўлены Навасёлкаўскае радовішча ільменіт-магнетытавых руд і Аколаўскае радовішча жалезістых кварцытаў.
NGC 3020
NGC 3020 (іншыя абазначэнні — UGC 5271, MCG 2-25-45, ZWG 63.82, IRAS09474+1302, PGC 28296) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Арміса Куч
Арміса Куч (нар., Нікшыч, Чарнагорыя) — чарнагорская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Чарнагорыі.
Клубная кар’ера
У ліпені 2021 года пакинула «СФК 2000 Сараева» і падпісала кантракт з «мінскам».
У 2012 годзе дэбютавала за зборную Чарнагорыі па футболе.
Геаграфія Арменіі
Геаграфічна Арменія належыць да рэгіёна Закаўказзя (Паўднёвага Каўказа), у больш шырокім сэнсе — да Паўднёва-Заходняй Азіі. Адзіная краіна Закаўказзя, якая не мае выхаду да мора. Мяжуе з Турцыяй на захадзе (268 км), з Грузіяй на поўначы (164 км), з Азербайджанам (566 км), з Іранам (35 км) і Нахічэванскім эксклавам, Азербайджана на поўдні (221 км). На ўсходзе праходзіць мяжа з непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікай, якая дэ-юрэ з'яўляецца часткай Азербайджана. Арменія ляжыць паміж 38° і 42° пн.ш. — г.зн., бліжэй да экватара, чым да полюса — ды 43° і 47° у.д..
Большая частка тэрыторыі краіны горная (сістэма Малога Каўказа і Армянскае нагор’е), характар раўнін маюць вялікія даліны, найбольшая з якіх — Арарацкая. Арменія знаходзіцца ў сейсмічна актыўнай зоне, у 1988 адбылося катастрафічнае Спітакскае землетрасенне. Клімат умераны ў гарах і субтрапічны на раўнінах, кантынентальны, са спякотным летам і халоднай зімой. Славутае высакагорнае возера Севан. Ландшафты прадстаўлены пераважна горнымі стэпамі.
Рэльеф і тэктоніка
Арменія знаходзіцца ў гарах Малога Каўказа — сістэмы, што аблямоўвае паўночна-ўсходнюю частку Армянскага нагор'я. Каля 90 % краіны знаходзіцца на вышыні болей за 1000 метраў, што дазваляе Арменіі ўвайсці ў дзясятку краін з найбольшай сярэдняй вышынёй паверхні і робіць яе "гарысцей" за Швейцарыю або Непал! самым высокім пунктам краіны з'яўляецца вулкан Арагац (4 090 м), самыя нізкія ляжаць на вышыні 380 і 430 метраў (у далінах рэк Аракс і Дэбед на поўдні і поўначы краіны адпаведна). Гара Арарат, што гістарычна належала Арменіі, сёння знаходзіцца ў Турцыі, але вельмі добра бачная з Ерэвана і працягвае быць сімвалам нацыі. У паўднёва-заходняй частцы краіны знаходзіцца Арарацкая раўніна. Арменія размешчана ў сейсмічна актыўнай зоне, апошнія моцныя землетрасенні адбыліся ў 1988 і 1993 гг. У выніку Спітакскага землетрасення загінула больш за 25 000 чалавек.
Карысныя выкапні
У Арменіі маюцца радовішчы 60 відаў карысных выкапняў. Знойдзены паклады ўсіх відаў металаў: каляровых, чорных, рэдкіх, каштоўных, рассеяных. Найбольш багатыя запасы медна-малібдэнавых руд і золата. Па запасах малібдэну Арменія адносіцца да сусветных лідараў. Візітоўкай Арменіі ў свеце карысных выкапняў з'яўляюцца будаўнічыя камяні: туф, базальты, пемза, мармур.
Клімат
На раўнінах пануе субтрапічны клімат з кароткімі халоднымі зімамі і спякотнымі летамі. Увечары і ўначы летнюю спёку асцюджаюць брызы з гор. Зімой звычайна выпадае шмат снегу, таму армяне маюць магчымасць бавіць зімні час на гарналыжных курортах, самы вядомы з якіх — Цагкадзор. Вёсны кароткія, затое доўгія армянскія восені вядомыя сваёй яркай і маляўнічай лістотай. Сярэдняя тэмпература студзеня — −3 °C,a ліпеня — ад 24 °C да 26 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ад 200 да 500 мм, летам адчуваецца моцны недахоп вільгаці. На ўзвышшах пануе ўмераны клімат, а на вышынях болей 2000 м — горны. Колькасць ападкаў у гарах складае болей за 800 мм у год.
Гідраграфія
Самая доўгая рака Арменіі — Аракс, па якой у некаторых частках праходзіць мяжа з Турцыяй і Іранам. Жыўленне рэк пераважна снегава-дажджавое, з вясновым разводдзем. Летам, калі сельскай гаспадарцы найбольш патрэбнае арашэнне, расход вады ў рэках моцна падае. Самы буйны штучны вадаём — Ахуранскае вадасховішча. У тэктанічнай упадзіне, на вышыні 1 900 м, знаходзіцца самае вялікае на Каўказе возера Севан (плошча паверхні 1 240 км², глыбіня да 83 метраў) — адно з самых вялікіх высакагорных азёр планеты. Балоты і багны Арарацкай даліны плошчай 1500 км² былі асушаны ў 1953–1955.
Расліннасць і жывёльны свет
За кошт горнага рэльефу ў Арменіі назіраецца вялікая разнастайнасць ландшафтаў, аднак праз засушлівы клімат дамінуюць стэпы і паўпустыні. У гарах на невялікіх плошчах захаваліся лясы з дубу, буку і грабу, вышэй за іх ідзе пояс хваёвых лясоў, яшчэ вышэй — альпійскіх лугоў. Лясы далін даўно высечаны. Дэ эндэмікаў расліннага свету адносіцца званочак Масальскага і кузінія буйналускаватая. Жывёльны свет даволі багаты, асаблівай разнасайнасцю вылучаюцца паўзуны: толькі ў Арменіі сустракаюцца двуполы і закаўказскі полазы, армянская яшчарка і інш., з млекакормячых сваёй радзімай Арменію назавуць армянскі муфлон, пясчанка Вінаградава, горны крот. У Севане жыве ішхан — славутая севанская фарэль.
Ахова прыроды
Паводле індэкса экалагічнай эфектыўнасці Арменія знаходзіцца на 63 месцы ў свеце, дэманструючы кепскі стан навакольнага асяроддзя, але высокую жыццяздольнасць экасістэм. 12 % тэрыторыі Арменіі ўзята пад ахову, створана 3 запаведнікі, 4 нацыянальных паркі, 27 заказнікаў. Адходы не перапрацоўваецца, паасобнага збору смецця амаль не практыкуецца. Мае быць пабудаваны завод па перапрацоўцы смецця ў Раздане.
Жан Дзюбюфэ
Жан Дзюбюфэ (Jean Philippe Arthur Dubuffet;,  — , ) — французскі мастак і скульптар.
Біяграфія і творчасць
Сын гандляра віном. У сямнаццацігадовым узросце прыехаў у Парыж, каб вучыцца жывапісу ў Акадэміі Жуліяна. Зблізіўся з Максам Жакобам, Жанам Паланам. Прачытаў манаграфію Ганса Прынцхорна «Жывапіс псіхічнахворых» (1922), якая зрабіла на яго глыбокае ўражанне. Расчараваўся ў сваіх папярэдніх працах, у 1925 вярнуўся ў Гаўр і заняўся сямейным бізнэсам — продажам віна.
Да жывапісу вярнуўся толькі ў 1942 годзе; у 1944 годзе адбылася яго першая персанальная выстава ў парыжскай галерэі Р. Друэна. Зблізіўся з сюррэалістамі. Стаў заснавальнікам так званага ар брут — «грубага» мастацтва, прынцыпова блізкага да аматарскага жывапісу дзяцей, самавукаў, псіхічнахворых, якое не прызнае агульнапрынятых эстэтычных нормаў і выкарыстоўвае любыя падручныя матэрыялы. У 1948 годзе пачаў збіраць калекцыю ар брут (цяпер знаходзіцца ў Лазане). У 1975 годзе заснаваў у Парыжы Фонд Дзюбюфэ.
У агульнай складанасці мастак стварыў каля 10 000 работ, якія часцей за ўсё ўтвараюць серыі: «Жаночыя целы» (1950), «Маленькія карцінкі з крылаў матылькоў» (1953), «Маленькія статуі ненадзейнага жыцця» (1954), «Феномены» (1958), «Урлуп» (1967) і інш. Працы Дзюбюфе прадстаўлены ў найбуйнейшых музеях свету.
Тур (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Закон захавання імпульсу
Зако́н захава́ння і́мпульсу — адзін з фундаментальных законаў прыроды, які з’яўляецца адлюстраваннем аднароднасці прасторы. Закон захавання імпульсу сцвярджае, што імпульс замкнёнай механічнай сістэмы, гэта значыць, сістэмы, на якую не дзейнічаюць вонкавыя сілы, не змяняецца з цягам часу:
Закон захавання імпульсу заключаецца у тым, што калі два ці некалькі цел узаемадзейнічаюць паміж сабой і не падвяргаюцца ўздзеянню знешніх сіл, гэтыя целы ўтвараюць замкнёную сістэму. Імпульс кожнага цела, якое ўваходзіць у сістэму, можа мяняцца ў выніку іх узаемадзеяння. Але вектарная сума імпульсаў цел, складнікаў замкнёнай сістэмы, не змяняецца з цягам часу пры любых узаемадзеяннях і рухах гэтых цел ў сістэме.
Дапусцім, што сістэма складаецца з двух цел, тады матэматычна гэты закон можна запісаць так:
Закон захавання імпульсу вынікае з законаў Ньютана. Так, трэці закон Ньютана дазваляе «ануляваць» усе ўнутраныя сілы, што дзейнічаюць у сістэме, бо яны роўныя па велічыні і процілеглыя па напрамку і, такім чынам, іх сума роўная нулю.
Закон захавання імпульсу з’яўляецца пашырэннем першага закона Ньютана на сістэму, якая складаецца з мноства матэрыяльных пунктаў.
Энтані Паркер
Пасля заканчэння навучання ва ўніверсітэце Брэдлі Паркер быў выбраны на драфце НБА 1997 года. Пасля таго як правёў некалькі сезонаў у НБА ён пераехаў у Еўропу, дзе пяць сезонаў гуляў у Ізраільскай суперлізе за клуб «Макабі Тэль-Авіў» і адзін сезон у італьянскай Серыі А за «Латаматыку». Выступаючы за «Макабі», ён пяць разоў станавіўся чэмпіёнам Ізраіля, пяць разоў заваёўваў Кубак Ізраіля, а таксама выйграў тры Еўрапейскіх тытула (2 Еўраліга УЛЕБ і адзін Супраліга ФІБА) і два разы запар выбіраўся самым каштоўным іграком Еўралігі. У 2006 годзе Паркер вярнуўся ў НБА, дзе гуляў на пазіцыі атакавалага абаронцы клуба «Таронта Рэптарс». З прыходам Паркера ў каманду, «Рэптарс» упершыню ў сваёй гісторыі заваявалі тытул чэмпіёна дывізіёна, упершыню за апошнія пяць гадоў выйшлі ў плэй-оф і ўсталявалі рэкорд клуба па колькасці перамог у сезоне. Канец сваёй кар’еры ён правёў у «Кліўленд Кавальерс», і 27 чэрвеня 2012 года Энтані Паркер абвясціў пра завяршэнне ігравой кар’еры.
Ульянаў
Ульянаў — рускае прозвішча.
Brachystetha nitrariae
Brachystetha nitrariae — від паўцвердакрылых насякомых-лістаблошак роду Brachystetha сямейства Aphalaridae.
Распаўсюджанне
Палеарктыка, у тым ліку: Ізраіль, Казахстан.
Апісанне
Мелкія лістаблошкавыя насякомыя (менш 3 мм) са скакальнымі заднімі нагамі.
Харчуюцца сокамі раслін, такіх як Nitraria retusa. Від быў упершыню апісаны ў 1964 годзе расійскім энтамолагам Марынай Міхайлаўнай Логінавай (Заалагічны інстытут АН СССР, Ленінград).
Спаса-Праабражэнская царква (Шумакі)
Паводле падання пабудавана як прысядзібная царква князя I. Шуйскага з цэглы раскіданага палаца Радзівіла, які прайграў яго ў карты ў 1609 годзе.
Архітэктура
Невялікі кампактны мураваны храм складаецца з прамавугольнага аб’ёму, які спалучаецца з масіўнай паўкруглай апсідай, агульны 2-схільны дах над якой пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у канічнае пакрыццё. Па цэнтры даху ўзвышаецца купалок на драўляным 8-гранным барабане. Вытанчаную пластыку фасадам надаюць шырокія лапаткі ў прасценках стральчатых аконных праемаў, прафіляваны і крапаваны паддахавы карніз, што сведчыць аб уплыве ранняга барока. Аконны праём апсіды запоўнены каляровым вітражом у выглядзе крыжа. Уваход арганізаваны праз прыбудаваны пазней нізкі прытвор пад 2-схільным дахам.
Інтэр’ер
Інтэр’ер упрыгожаны іканастасам 18 стагоддзя з разнымі ў стылі барока царскімі варотамі. У царкве можна ўбачыць абразы «Пакроў Багародзіцы» (1751) і «Віленскія мучанікі» (19 ст.).
Званіца
Званіца першапачаткова ўзвышалася над прытворам і па форме нагадвала гранёны барабан. Пазней разабрана, замест яе на царкоўным двары была пабудавана простая і зграбная драўляная званіца, вырашаная ў традыцыях народнага дойлідства (перабудавана ў 1930-я гады).
Падляска-Брэсцкая ўпадзіна
Падляска-Брэсцкая ўпадзіна — буйная адмоўная тэктанічная структура Рускай пліты на паўднёвым захадзе Беларусі і сумежнай тэрыторыі Польшчы.
Мае выгляд структурнага заліва, які цэнтраклінальна замыкаецца на ўсходзе і адкрываецца на захадзе. Паверхня фундамента паглыбляецца ад 500 м да 9000 м ніжэй узроўню мора, ускладнена разломамі паўночна-ўсходняга напрамку і лакальнымі малаамплітуднымі падняццямі, якія праяўляюцца ў платформавым чахле да ніжняга дэвону ўключна. Запоўнена познапратэразойскімі, палеазойскімі, мезазойскімі і кайназойскімі адкладамі. Асноўны этап фарміравання — каледонскі (ранні кембрый — ранні дэвон).
Кулёўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Галынкаўскі сельсавет у складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Галынка. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. 8 чэрвеня 1950 года перайменаваны ў Кулёўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Кулі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ёдзіцкага сельсавета.
Барыс Іванавіч Бокій
Барыс Іванавіч Бокій (11 (23 ліпеня) 1873, Тыфліс, Расійская імперыя —, Ленінград, СССР) — савецкі вучоны ў галіне горнай справы, заснавальнік аналітычных метадаў праектавання руднікоў і шахт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Тбілісі ў сям’і выкладчыка матэматыкі І. Д. Бокія. У 1895 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскі горны інстытут. З 1895 па 1906 год працаваў на шахтах Данбаса, дзе ўкараніў новую, суцэльную сістэму распрацоўкі, палепшыў тэхналогію падземнай здабычы вугалю. З 1906 года Бокій — загадчык кафедры горнай справы Санкт-Пецярбургскага горнага інстытута, прафесар. З 1921 года быў адказным кансультантам украінскіх трэстаў «Донвугаль», «Югасталь» і іншых, актыўна ўдзельнічаў у рэканструкцыі горнай прамысловасці краіны. У 20-х гадах выкладаў у Маскоўскай горнай акадэміі.
У 1908 годзе вучоны ўдзельнічаў у расследаванні буйной катастрофы, у выніку якой на адной з шахт Юзаўкі загінулі 274 чалавекі. Бокій прапанаваў першую практычную схему падземнай газіфікацыі вуглёў.
У 1924 годзе шклаграфаваным выданнем выйшла праца Бокія «Аналітычны курс горнага мастацтва», праз пяць гадоў з’явілася пасмяротнае выданне гэтай працы.
Бацька члена-карэспандэнта Акадэміі Навук СССР, заснавальніка савецкай крышталахіміі Георгія Бокія. Брат дзеяча органаў дзяржаўнай бяспекі Г. І. Бокія.
Код INSEE
Код INSEE (codes Insee або codes INSEE) — ва Францыі лікавыя або літарна-лікавыя коды, якія раздае Нацыянальны інстытут статыстыкі і эканамічных даследаванняў (Institut National de la Statistique et des Études Économiques).
Афіцыйны геаграфічны код
Наменклатура французскіх абшчын, якая вызначаецца INSEE.
Прыклад: Мец мае код INSEE 57463. Ён складаецца з 57 = парадкавы нумар дэпартамента Мозель і 463 = нумар горада Мец у алфавітным парадку гэтага дэпартамента.
Нумар сацыяльнага страхавання
У Францыі кожнаму чалавеку пры нараджэнні выдаецца 15-знакавы лік, які завецца нумарам сацыяльнага страхавання.
Лічбы нумара маюць наступныя значэнні:
Піза
Пі́за (Pisa) — старажытны горад у Італіі, заснаваны этрускамі пры зліцці рэк Аусера (сучасн. Серкіо) і Арно, у 180 годзе да н.э. стаў рымскай калоніяй. У сярэднявеччы Піза зрабілася значным марскім гандлёвым горадам, рака Арно ў той час была суднаходная. Завязаўшы шырокія гандлёвыя сувязі па ўсім Міжземнамор'і, Піза ператварылася ў багатую Пізанскую рэспубліку.
Горад шырока вядома за кошт сваёй вежы, які нахілена ў бок і здаецца нібыта збіраецца паваліцца. У горадзе на 2014 год налічвалася крыху больш за 89 тысяч чалавек, пры гэтым у метраполіі пражывала каля 200 тысяч чалавек. У горадзе знаходзяцца больш за 20 цэркваў, шмат мастоў і палацаў.
Геаграфія
Горад знаходзіцца на вышыні 4 метры над узроўнем мора. Займае плошчу 185 км². У горадзе працякае рака Арно. У ім пражывае 87353 жыхароў (2008). Шчыльнасць насельніцтва 472 чал/км².
Клімат
Для Пізы, як і для ўсёй цэнтральнай і паўднёвай Італіі, характэрны міжземнаморскі клімат.
Гісторыя
Да прыходу рымлян, верагодна, мясцовасць сучаснага горада была населена лігурыйцамі. Пасля 180 года да н.э. горад уваходзіў у склад Рымскай рэспублікі і была адной з яе ваенна-марскіх базаў. Аб існаванні Пізанскай епіскапіі вядома з 313 года. У VII стагоддзі праз Пізу адпраўляліся ваенныя экспедыцыі да візантыйскай Равены. Гэтыя напады здзяйсняліся з дапамогаў папы Рыгора I. Піза была адзіным цэнтрам візантыйскай Тасканы, якая мірна перайшла да ўлады лангабардаў. Праз некаторы час Піза стала галоўным портам паўночнай часткі Тырэнскага мора і стала галоўным гандлёвым цэнтрам паміж Тасканай, Корсікай, Сардзініяй і паўднёвымі берагамі Францыі і Іспаніі.
Пасля таго як Карл Вялікі разграміў лангабардаў пад камандаваннем Дэзідэрыя ў 774 годзе, Піза перажывала крызіс, які неўзабаве хутка скончыўся. Палітычна горада стала часткай герцагства Лука. У 860 годзе Піза была захоплена вікінгамі на чале з Б'ёрнам Жалезнабокім. У 930 годзе Піза стала павятовым цэнтрам у межах маркі Тусцыя.
У XII—XIII стагоддзях горад вёў вялікае будаўніцтва ў раманскім стылі, гэта значыць над яго ўпрыгожваннем працавала сямейства таленавітых мастакоў і рамеснікаў Пізы, у гэты час расквітае Пізанская школа жывапісу. Нягледзячы на ​​тое, што пізанскія грамадзяне заручыліся падтрымкай імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі і ўмацавалі свае пазіцыі ў гады крыжовых паходаў, канец залатому веку Пізанскай дзяржаўнасці паклала паражэнне ад генуэзцаў у бітве пры Мелорыі ў 1284 годзе. Прычынай паслаблення марской моцы горада стала заіленаванне ракі Арна. Змена рэчышча ракі канчаткова адрэзала Пізу ад марскога гандлю.
Архітэктура
У той час як званіца сабору, вядомая як Пізанская вежа, з'яўляецца самым вядомым вобразам гораду. Адным з многіх твораў мастацтва і архітэктуры з'яўляецца гарадская плошча П’яцца дэі Міраколі (Piazza dei Miracoli — «Плошча цудаў»), якая знаходзіцца на поўначы ад гістарычнага цэнтра горада.
Эгмундур Крысцінсан
Эгмундур Крысцінсан (Ögmundur Kristinsson; нар., , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, брамнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі (2014—2021).
Тайпак (Акмолінская вобласць)
Тайпак — сяло ў Жаксынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жанакіімінскай сельскай акругі. Код КАТА — 115243400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 210 чалавек (115 мужчын і 95 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 127 чалавекі (67 мужчын і 60 жанчын).
Яўстафій Іванавіч Багданоўскі
Яўстафій Іванавіч Багданоўскі (, сяло Падолкава, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 11 (23) кастрычніка 1888,, Расійская імперыя) — расійскі хірург, доктар медыцынскіх навук (1861) шпітальнай хірургіі Імператарскай Ваенна-медыцынскай акадэміі. Акадэмік Імператарскай Медыка-хірургічнай акадэміі (1880), заслужаны прафесар Імператарскай Ваенна-медыцынскай акадэміі (1884), тайны саветнік (1884).
Тыгран I
Тыгран I Вялікі (1 ст. да н.э.) — цар армянскі (~95—56 да н.э.), цар сірыйскі (83—69 да н.э.).
Біяграфія
Тыгран быў пасаджаны на трон Арменіі парфянскім царом, але неўзабаве заваяваў Кападокію, Месапатамію, Кілікію, Фінікію і стварыў абшырную дзяржаву, робячыся каля 70 да н.э. наймацнейшым валадаром Пярэдняй Азіі. Тыгран уклаў саюз з Мітрыдатам VI, але быў разбіты Лукулам, і быў змушаны падпарадкавацца Пампею, які пакінуў Тыграну толькі Арменію.
Выявы Тыграна ў галаўным уборы, падобным на старажытнаперсідскую ціяру, сведчаць, што ён, магчыма, жадаў аднавіць старажытнаперсідскую дзяржаву, разбураную Аляксандрам Македонскім.
Закон пастаянства саставу
Закон пастаянства саставу (Ж.Л. Пруст, 1801—1808 гг.) — любое вызначанае хімічна чыстае злучэнне незалежна ад спосабу яго атрымання складаецца з адных і тых жа хімічных элементаў, прычым адносіны іх мас пастаянны, а адносныя лікі іх атамаў выражаюцца цэлымі лікамі. Гэта адзін з асноўных законаў хіміі.
Закон пастаянства саставу не выконваецца для берталідаў (злучэнняў пераменнага саставу ). Аднак умоўна для прастаты састав шматлікіх берталідаў запісваюць як пастаянны. Напрыклад, састав аксіду жалеза(II) запісваюць у выглядзе FeO (замест больш дакладнай формулы Fe1-xO).
Выбухі ў маскоўскім метрапалітэне (2010)
Выбухі ў маскоўскім метро 2010 года — раніцай 29 сакавіка 2010 года адбылася серыя з двух выбухаў на станцыях «Лубянка» (7:56) і «Парк Культуры» (8:39) Сакольніцкай лініі. Паводле звестак МНС Расіі, на «Лубянцы» загінулі 24 чалавек, на «Парку Культуры» — 12 чалавек, ў шпіталях — 4. Па факце выбухаў узбуджана крымінальная справа па артыкуле 205 КК РФ (тэрарызм).
Агульная колькасць пацярпелых — загінула 40 чалавек і было паранена 88 чалавек.
Балока
Насельніцтва складае 256 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Эрнест Генры Старлінг
Эрнест Генры Ста́рлінг (Ernest Henry Starling;,  — , на параходзе ў порце Кінгстан, Ямайка) — англійскі фізіёлаг.
Выпускнік медыцынскага факультэта Лонданскага ўніверсітэта (1886). У 1899—1923 гадах — прафесар Лонданскага ўніверсітэта. Аўтар прац па лімфаўтварэнні, кровазвароце, фізіялогіі кішачніка, функцыі нырак, сакрэцыі падстраўнікавай залозы. У 1902 годзе сумесна з Уільямам Бейлісам адкрыў секрэцін і ўвёў у навуку паняцце «гармон» (1905). Усталяваў шэраг заканамернасцяў у дзейнасці ізаляванага сэрца.
Серадкі (Смаленская вобласць)
Серадкі (Середки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 8 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 14 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Альшанка. За 18 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Латвійская седлавіна
Латвійская седлавіна — прыўзнятая тэктанічная структура на паўночным захадзе Усходне-Еўрапейскай платформы
Аддзяляе Балтыйскую сінеклізу ад Маскоўскай сінеклізы і ў выглядзе сядла з невялікім паніжэннем паверхні фундамента злучае Балтыйскі шчыт праз Эстонскую монакліналь з Беларускай антэклізай. Размешчана на тэрыторыі паўночнай Беларусі, Латвіі, заходняй часткі Пскоўскай вобласці Расіі. Выцягнута ў шыротным напрамку на 250—300 км, шырыня да 200 км.
Фарміраванне яе адбывалася пераважна ў познабайкальскі і каледонскі этапы. Паверхня крышталічнага фундамента залягае на глыбіні ад −500 да −1000 м. На ёй вылучаны выступы, прагіны, монакліналі, абмежаваныя разломамі з амплітудай 50—100 м і ўскладненыя лакальнымі малаамплітуднымі (50—70 м) падняццямі. Платформавы чахол складзены з вендскіх, кембрыйскіх, ардовікскіх, сілурыйскіх, дэвонскіх і антрапагенавых адкладаў.
Дзмітрый Апалінаравіч Ражанскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў Кіеве. У 1904 годзе скончыў фізічнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага Імператарскага ўніверсітэта і быў пакінуты ў ім на падрыхтоўку да прафесарскага звання на кафедры фізікі. Адначасова працаваў лабарантам у Электратэхнічным інстытуце. У 1911 годзе абараніў дысертацыю на ступень магістра. У 1911—1921 гадах працаваў у Харкаўскім універсітэце: прыват-дацэнт, выконваючы абавязкі экстраардынарнага прафесара на кафедры фізікі, з 1914 года — загадчык кафедры. У 1921—1923 гадах навуковы спецыяліст у Ніжагародскай радыёлабараторыі, у 1923—1928 гадах навуковы кансультант Цэнтральнай радыёлабараторыі Трэста заводаў слабага току. Адначасова займаў пасаду прафесара фізіка-механічнага факультэта Політэхнічнага інстытута і загадчыка аддзела электрычных ваганняў Дзяржаўнага фізіка-тэхнічнага інстытута. 5 кастрычніка 1930 года быў арыштаваны за адмову галасаваць на сходзе за смяротную кару абвінавачваемых па «справе Прампартыі» і вызвалены 26 ліпеня 1931 года. З 1931 года працаваў у Ленінградскім электрафізічным інстытуце.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па радыёфізіцы і радыётэхніцы. Займаўся вывучэннем прыроды хвалевых працэсаў і электрычных разрадаў у газах. Пад кіраўніцтвам Д. А. Ражанскага створаны першыя ў СССР кароткахвалевыя радыёперадатчыкі і імпульсныя радыёлакатары. Пад яго кіраўніцтвам выкананы шэраг даследаванняў па фізіцы нізкатэмпературнай плазмы і працэсам у іонных прыборах, тэорыі антэн і інш.
Сярод апублікаванага:
Трудавое (Акмолінская вобласць)
Трудавое — сяло ў Жаксынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жанакіімінскай сельскай акругі. Код КАТА — 115243500.
Дзмітрый Апалінаравіч Ражанскі
Узнагароды
Лаўрэат прэміі імя А. С. Папова (1911).
Трудавое (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1572 чалавекі (803 мужчыны і 769 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 154 чалавекі (80 мужчын і 74 жанчыны).
Наябрск
Наябрск (Ноябрьск) — горад (з 1982) у Расіі, у складзе Пураўскага раёна Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі. Насельніцтва 109,9 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1976 годзе.
Горад размешчаны ў цэнтральная частцы Сібірскіх Увалаў, на вадападзеле рэк Об і Пур.
Нафтавая і газавая прамысловасць.
Маскоўская сінекліза
Маскоўская сінекліза — найбуйнейшая адмоўная тэктанічная структура плітнага этапу развіцця Усходне-Еўрапейскай платформы.
Запоўнена адкладамі верхняга пратэразою, палеазою, меза-кайназою. Фарміраванне сінеклізы адбывалася ў познабайкальскую і герцынскую эпохі складкавасці, галоўны этап працякаў з сярэдняга да позняга дэвону.
Сярод карбонавых адкладаў пашыраны буры вугаль (Падмаскоўны вугальны басейн). 3 юрскімі і мелавымі адкладамі звязаны радовішчы шкловых і фармовачных пяскоў. Да Маскоўскай сінеклізы прымеркаваны гідрагеалагічны басейн з вялікімі запасамі прэснай вады.
NGC 3021
NGC 3021 (іншыя абазначэнні — UGC 5280, MCG 6-22-19, ZWG 182.25, KUG 0947+337, IRAS09479+3347, PGC 28357) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шнуркі
Шнуркі (ад Schnur ) — адрэзкі вяроўкі пэўнай даўжыні, якія прасоўваюць праз спецыяльныя адтуліны ў абутку і, якія служаць для ўтрымання яго на ступні. У развязаным стане шнуркі дазваляюць свабодна вымаць нагу з абутку. Пасля зацягвання і завязвання фіксуюць абутак на ступні чалавека.
Шнуркі набылі папулярнасць толькі ў XX стагоддзі. Да гэтага ў ходзе быў абутак без шнуркоў альбо з рознымі спражкамі або гузікамі ў якасці фіксуючых элементаў.
Сучаснай папулярнай альтэрнатывай шнуркам з'яўляецца зашпілька-ліштва.
Буды (Жыткавіцкі раён)
Бу́ды (, Буды) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Вакол лес.
Размяшчэнне
У 32 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 10 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 265 км ад Гомелю.
Гідраграфія
На рацэ Случ (прыток ракі Прыпяць).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVIII стагоддзя. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. Паводле Рыжскага дагавора ад 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. З верасня 1939 года ў складзе БССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія карнікі цалкам спалілі вёску. У складзе саўгаса «Ленінскі» (цэнтр — вёска Ленін).
Антон Падзява
Антон Падзява (, в. Пярхулева, Дзісенскі павет, Віленская губерня —, ) — беларускі рэлігійны і культурна-асветны дзеяч, каталіцкі святар.
Біяграфія
Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і: бацькі — Габрыэль і Марцыяна (з дому Трышчынскіх) Падзявы. Малодшы брат каталіцкага святара Тамаша Падзявы.
Вучыўся ў польскай гімназіі пры Друйскім кляштары і ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Супрацоўнічаў з беларускім рэлігійным перыядычным друкам. Займаўся перакладамі з літоўскай на беларускую мову (байка «Тры браты» і інш.). У 1930-я гады служыў ордэну айцоў марыянаў у Друйскім кляштары.
Пахаваны на могілках мясцовасці, што недалёка ад горада Седльцы.
Інгвар Ёўнсан
Інгвар Ёўнсан (Ingvar Jónsson; нар., Рэйк’явік) — ісландскі футбаліст, брамнік дацкага клуба «Вібарг» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.
Сітаўшчына
Сітаўшчына (Ситовщина) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 20 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 15 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 13 км на поўнач ад аўтадарогі. За 14 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Вельс
Вельс (Wels) — старадаўні аўстрыйскі горад на паўночным захадзе краіны, другі па велічыні горад у федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя пасля Лінца. Насельніцтва — 56 478 чалавек па дадзеных перапісу 2001 года.
Жак-Іў Кусто
Контр-адмірал. Член Французскай акадэміі (1989). З 1952 года кіраваў падводнымі даследаваннямі на судне «Каліпсо», з 1985 года — на турбапарусным судзе «Алкіёна». З 1957 года дырэктар Акіянаграфічнага музея ў Манака. Кіраўнік праграмы «Каншэльф» (даследаванні кантынентальнага шэльфу: умоў жыцця і працы людзей у падводным асяроддзі). Вынаходнік (разам з Эдуардам Ганьянам) акваланга (1943), падводных дамоў, апарата «ныраючы сподак»; прыстасаваў кінакамеру для падводных кіназдымак. Займаўся пытаннямі аховы падводнага асяроддзя. Аўтар кніг і каля 90 дакументальных фільмаў, сярод якіх «Свет маўчання» (1956), «Залатая рыба» (прэмія «Оскар», 1960) і «Свет бяз сонца» (прэмія «Оскар», 1965).
Раннія гады
Жак-Іў Кусто нарадзіўся ў невялікім мястэчку Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак вінаробнага рэгіёна Бардо, у сям’і адваката Даніэля і Элізабет Кусто. Яго бацька П’ер-Даніэль Кусто (1878—1969) нарадзіўся ў сям’i Поль Жана Кусто і Мары Кусто ў Сент-Андрэ-дэ-Кюбзаку. Заможны натарый, Поль Жан здолеў даць сыну добрае выхаванне і адукацыю. Даніэль вывучаў права ў Парыжы, стаўшы самым маладым доктарам права ў Францыі. Працаваў у ЗША прыватным сакратаром багатага прадпрымальніка і франкафіла. Ажаніўся з Элізабет Дзюрантон, дачкой фармацэўта з Сент-Андэр-дэ-Кюбзак; сям’я пасялілася ў 17-й акрузе Парыжа па адрасе 12, правулак Дуазі. 18 сакавіка 1906 года ў іх нарадзіўся першынец П’ер-Антуан. Праз чатыры гады ў доме дзеда ў Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак нарадзіўся Жак-Іў. Сям’я Даніэля шмат падарожнічала. Жак-Іў пачаў цікавіцца вадой у раннім узросце. У 7 гадоў яму паставілі дыягназ — хранічны энтэрыт, таму сямейны лекар не рэкамендаваў вялікія нагрузкі. З-за хваробы Кусто стаў вельмі худым. Падчас Першай сусветнай вайны Даніэль Кусто стаў беспрацоўным, але пасля вайны ён ізноў знайшоў працу ў кампаніі амерыканца. Яму прыйшлося шмат раз’яжджаць па справах, яго сыны вучыліся ў школе і вялікую частку года праводзілі ў школе-інтэрнаце. Кусто рана навучыўся плаваць і на ўсё жыццё палюбіў мора.