cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святаслаў Іванавіч Вакарчук
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і львоўскага прафесара фізікі Івана Вакарчука. Скончыў Львоўскую лінгвістычную гімназію з паглыбленым вывучэннем англійскай мовы (былая школа № 4) са срэбным медалём. Два гады займаўся ў музычнай школе па класе скрыпкі, паралельна навучаючыся гры на баяне. У школьныя гады прымаў удзел у КВЗ, стварэнні школьнага тэатра, актыўна займаўся баскетболам. У 1990 годзе, пасля падзення «жалезнай заслоны» Святаслаў здзейсніў паездку ў Канаду (па міжнародным абмене вучні з ЗША і Канады пэўны час жылі ва Украіне, а ўкраінскія ехалі туды), адкуль прывёз вялікую калекцыю касет і запісаў рок-музыкі.
1991—1996— вучыўся на фізічным факультэце Львоўскага ўніверсітэту (спецыялізацыя — тэарэтычная фізіка). Другая вышэйшая адукацыя — эканаміст—міжнароднік. 1996 — паступіў у аспірантуру на кафедры тэарэтычнай фізікі таго ж універсітэту. Гурт «Океан Ельзи», дзякуючы творчасці якога Святаслаў Вакарчук стаў вядомым спеваком і кампазітарам, быў створаны ў 1994 годзе. Святаслаў стаў не толькі арганізатарам групы, але і аўтарам пераважнай большасці тэкстаў і музыкі і нязменным лідарам «Океан Ельзи». Пасля заканчэння ўніверсітэту Вакарчук мог працягваць вучобу за мяжой, але наўзамен абраў музычную кар’еру. Гурт да таго часу ўдала выступіў на некалькіх фестывалях, і Святаслаў разам з ім паехаў у Кіеў запісваць дэбютны альбом («Там, де нас нема», 1998). Пасля зыходу ўдзельнікаў групы, якія гралі разам яшчэ з сярэдзіны 1990-х, Святаслаў піша песню «Дякую». Альбом «GLORIA» (2005) быў запісаны ўжо ў новым складзе «Океан Ельзи». Слухачы заўважалі пэўнае падабенства Вакарчука з культавым Джымам Морысанам — ахрыплы вакал, экспрэсіўнасць на сцэне і выгляд тыповай рок-зоркі — куміра моладзі 4 лістапада 2008 года ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Івана Франка адбыўся канцэрт—прэзентацыя новага музычнага праекту Святаслава Вакарчука «Вночі». На канцэрце былі прадстаўлены 11 кампазіцыяў, якія ўвайшлі ў аднайменны альбом, які складаецца з розных па жанры, пераважна джазавых, песняў.
Улетку 2009 года абараніў дысертацыю на званне кандыдата фізіка-матэматычных навук у Інстытуце фізікі кандэнсаваных сістэм НАН Украіны. Тэма працы — «Суперсіметрыя электрона ў магнітным полі» Праца над ёй ішла ўжо шмат гадоў, але з-за пастаяннай занятасці завяршыць яе ўдалося толькі ў 2009-м. Раней адзін з альбомаў «Океан Ельзи» быў названы «Суперсиметрія», а адна з песень альбома называецца «Susy», што з’яўляецца абрэвіятурай ад «SUperSYmmetry».
Свабодна гаворыць украінскай, польскай, англійскай, рускай мовамі. Паводле ацэнкі штотыднёвіка «Кореспондент», Святаслаў Вакарчук уваходзіць у першую сотню самых уплывовых і вядомых людзей ва Украіне.
У канцы 2011 года прадставіў новы музычны праект Брюссель, у якім прадставіў песні, якія не ўпісваюцца ў канцэпцыю гурта «Океан Ельзи». А як музыкаў Святаслаў запрасіў для працы над гэтым альбомам Дзьмітрыя Шурава,Макса Малышава, Пятра Чарняўскага і Сяргея Бабкіна. Вясной 2012 быў праведзены тур праекту «Брюссель».
Зацікаўленасці
Цікавіцца Японскай культурай і будызмам. Сярод пісьменнікаў вылучае, напрыклад, Мікалая Гогаля, Івана Франка, Антона Чэхава, Фёдара Дастаеўскага, Сяргея Жадан, Марыю Матыёс, Любка Дэрэша, Юрыя Андруховіча, Юкіё Місіма і Харукі Муракамі. Музычнымі кумірамі лічыць, перш за ўсё, легендарных «The Beatles», а таксама рок-гурты «The Rolling Stones», «Pink Floyd» і «Queen». Сябруе з расійскай спявачкай Земфірай. Калісьці на канцэртах Вакарчук прысвячаў ёй песню «Етюд» з кружэлкі «Янанебібув» і песню «Друг» з альбома «Модель» на канцэрце 2012/11/23 у клубе «Stadium Live». Калі расіянка давала канцэрт у Кіеве 5 сакавіка 2008 года, то праспявала кампазіцыю «Океан Ельзи» «Відпусти», а вакаліст гурта затым падняўся на сцэну да Земфіры. 11 красавіка 2013 года Земфіра на канцэрце ў Кіеве прысвяціла песню «Жить в твоей голове» гурта «Океан Ельзи».
Грамадская пазіцыя
Пасля выхаду «Глорыі» ў 2005 годзе, дзе сталі з’яўляцца пэўныя сацыяльна—палітычныя ўрыўкі і філасофскія пытанні, становіцца паслом добрай волі ААН ва Украіне. Праводзіць сустрэчы са студэнтамі па ўсёй Украіне.
Усе сродкі, атрыманыя ад продажу сінгла «Веселі, брате, часи настали…» (2006), былі прызначаныя для дзіцячага дома ў горадзе Макееўка.
На парламенцкіх выбарах 2006 адкрыта не падтрымліваў ні адну з палітычных сілаў. Калі пасля палітычнага крызісу 2007 было прынятае рашэнне правесці пазачарговыя выбары ў Вярхоўную Раду, то спявак увайшоў у спіс прэзідэнцкай «Нашай Украіны — Народнай самаабароны». Пры гэтым ён не з’яўляецца сябрам ніводнай палітычнай партыі.
Пасля пачатку чарговага этапу палітычнага крызісу ва Украіне, 11 верасня 2008 г. спявак зняў з сябе паўнамоцтвы дэпутата. Вярхоўная Рада прыняла складанне паўнамоцтваў нардэпа 16 снежня 2008 года.
На пачатку 2007 года ініцыяваў сацыяльны праект «Кніга творыць Чалавека», які павінен прыцягнуць увагу грамадства да цяперашняй сітуацыі ў краіне, дзе людзі не надта імкнуцца інтэлектуальна ўзбагачацца. З’явіліся рэкламныя постэры і ролікі на тэлебачанні. У тэлепраграме выкарыстана музыка песні «Вулиця (може все не так)» з альбому «Модель».
Лісна Калана
Лісна Калана (Лісна́ Колона́) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Пухавічы (Віцебскі раён)
Пу́хавічы (, Пуховичи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Іосіф Навумавіч Гурвіч
Творчасць
Удзельнічаў ў афармленні Петраграда (Леніграда) да рэвалюцыйных святаў (1918-1928) Участвовал в оформлении города к революционным праздникам (1918–1928). Аўтар твораў на рэвалюцыйную тэматыку «На шляху» (1919), «Эпоха. Пяць эпізодаў Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Петраградзе» (1927), «На Чырвонай плошчы» (1932), «Ода памяці палкаводца Яна Фабрыцыуса» (1932). Выканаў цыклы твораў (алей, акварэль, гуаш, пастэль, тэмпэра): «1918 год» (1921–1922), «Гісторыя ідэй Кастрычніцкай рэвалюцыі» (1950–1969), «Вайна» (1960-я). Аўтар цыклаў прац, пад агульнай назвай - «Краіна Саветаў»: «Армянская сюіта» (1933–1934), «Каўказцы» (1934), «Аварская сюіта» (1936–1937), «Саамская сюіта» (1936–1937), «Зямля» (1950–60-я).
АЎтар серыі прац пад назвай «1941–1943 гады» (1943–1944).
Стварыў станковыя працы (аловак, крэйда, гуаш, пастэль) паводле літаратурных твораў «Кароль Лір» В. Шэкспіра (1951), «Барыс Гадуноў» А. С. Пушкіна (1967), «Слова пра паход Ігаравы» (1968).
1979 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1979 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Мескаль
Мескаль (mezcal) — традыцыйны для Мексікі алкагольны напой з закіслага соку блакітнай агавы. Найбольш распаўсюджаная разнавіднасць — тэкіла. Пад назвай «мескаль» у цяперашні час выпускаюцца ўсе дыстыляваныя алкагольныя напоі на аснове агавы, за выключэннем самой тэкілы.
Тэхналогія вырабу і сыравіну
Затым даюць соку закіснуць на працягу 3 дзён. У адрозненне ад тэкілы, пры закісанні соку агавы цукар не дадаецца. З сярэдзіны XX стагоддзя мескаль вырабляецца двайной перагонкай (дыстыляцыяй). З тых часоў стандартны мацунак складае 38-43 %. Да гэтага перыяду выкарыстоўвалася адзінарная перагонка, што давала мацунак каля 25 %.
Галабурды (Дрыбінскі раён)
Галабу́рды (, Голобурды) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Бельскага сельсавета Дрыбінскага раёна, пасля — у складзе Шклоўскага раёна, дзе 28 верасня 1959 года ўключана ў склад Чэрнеўскага сельсавета.
Даманы (Дрыбінскі раён)
Даманы́ (, Доманы) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Сапраны
Сапраны́ (, Сапраны) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Бяняны
Бяня́ны (, Беняны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Чэзарэ да Сеста
Чэзарэ да Сеста (Cesare da Sesto;,  — , ) — італьянскі , вучань Леанарда да Вінчы.
Вялікі ўплыў на яго творчасць — як і на Бернардзіна Луіні, і  — аказаў Леанарда, што выразна праглядаецца ў Мадонне з дзіцем. Пазней, у Паўднёвай Італіі, ён стварыў складаны і вычварны стыль, у якім злучыліся класіцызм і найбольш характэрныя элементы ранняга маньерызму.
Як і Леанарда, Чэзарэ не меў прозвішча ў сучасным сэнсе; «да Сеста» — мянушка па горадзе Сеста-Календэ ў цяперашняй правінцыі Варэзэ, з якога ён быў родам.
Магчыма, што ён быў вучнем або чаляднікам у Бальдасарэ Перуцы ў Рыме ў 1505 годзе. Яго аўтарству адносяць тымпаны ў і некаторыя роспісы ў ваколіцах Рыма.
Імя Чезаре да Сеста ўпершыню сустракаецца ў 1508 годзе, калі ён зрабіў роспісы ў Ватыканскім палацы (не захаваліся) па замове папы Юлія II. У 1513 годзе ён працаваў на Сіцыліі, у 1515 годзе — у Неапалі. У 1515 годзе ён завяршыў манументальны поліптых для манастыра Найсвяцейшай Тройцы ў Кава-дэ’-Тырэні.
У 1517 годзе ў Месіна Чэзарэ стварыў адну з найбольш знакамітых сваіх прац — «», — пасля чаго ў 1520 годзе зноў вярнуўся ў Мілан, дзе стварыў іншы свой шэдэўр — так званы «поліптых Святога Роха» (для сабора Св. Роха, зараз у Кастэла Сфарцэска).
Сонечнае зацьменне 20 жніўня 1952 года
Сонечнае зацьменне 20 жніўня 1952 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 144 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9420 і дасягнула свайго максімуму ў 15:13:35 UTC у пункце з каардынатамі 22° пд. ш. 64° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 40 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 264 км.
Зацьменне 20 жніўня 1952 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1952 годзе і 121-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 25 лютага 1952 года, наступнае — 14 лютага 1953 года.
Біяспелеалогія
Біяспелеало́гія — навука, якая вывучае жыццё ў пячорах, трэшчынах горных парод і інш.
Асновы біяспелеалогіі створаны румынскім біёлагам Э. Ракавіцэ (1907), які даследаваў асаблівасці экалагічных умоў пячор, трэшчын і іх уплыў на жывыя арганізмы, заканамернасці эвалюцыі падземных біёт, размнажэнне, геаграфічнае пашырэнне іх жыхароў і інш.
Вуглы (Дрыбінскі раён)
Вуглы́ (, Углы) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Шмалькальдэнская вайна
Шмалька́льдэнская вайна́  (Schmalkaldischer Krieg; 1546—1547) — вайна паміж імператарам Карлам V і пратэстантамі Шмалькальдэнскага саюза. Першы буйны ўзброены канфлікт паміж каталікамі і пратэстантамі. Войскі саюза пацярпелі разгромнае паражэнне пры Мюльбергу, што прывяло да падпісання Вітэнбергскай капітуляцыі. Паводле яе курфюрства перайшло ад эрнесцінскай да альберцінскай лініі Ветынаў. Большая частка зямель пераможаных дасталася саюзніку Карла пратэстанцкаму герцагу Морыцу Саксонскаму. Аднак поспех Карла быў кароткачасовым, неўзабаве барацьба аднавілася і няўдалы для імператара яе зыход прывёў да Аўгсбургскага рэлігійнага міру.
Перадгісторыя
Да сярэдзіны саракавых гадоў Карл V канчаткова вырашыўся на вайну з пратэстанцтвам. Карл пагадзіўся на мяккія ўмовы міру з Францыяй (мір у Крэпі), каб засцерагчы сябе ад саюза Францыі з пратэстантамі. 26 чэрвеня 1546 года Карл V заключыў саюз з Папам Паўлам III, які перадаў у распараджэнне імператара значныя грашовыя і ваенныя сродкі. У той жа час быў заключаны дагавор з Вільгельмам Баварскім і Морыцам Саксонскім. Пратэстанты ж не сустрэлі падтрымкі ў замежных дзяржаў і засталіся ізаляванымі. Пачынаючы барацьбу, Карл заявіў, што ён вядзе вайну не за веру, а жадае утаймаваць непакорлівых, мяцежных васалаў.
Вайна
Перавага сіл была ў першыя часы на баку шмалькальдэнцаў, але яны з самага пачатку дзейнічалі вельмі марудна і зрабілі некалькі вялікіх памылак. Яны рушылі на поўдзень, каб загарадзіць праход італьянцам, але не паспелі перашкодзіць імператарскім атрадам захапіць Эрэнбургскую цясніну, праз якую праходзіла дарога з Італіі. Правадыр пратэстанцкіх атрадаў у верхняй Германіі Шэртлін узяў Донаўвёрт. У пачатку жніўня князі Ёган-Фрыдрых і Філіп Гесэнскі злучыліся з апалчэннямі верхненямецкіх гарадоў, прычым у іх апынулася некалькі менш за 50 тысяч чалавек.
Імператар, сабраўшы італьянскія, нямецкія і іспанскія атрады, рушыў насустрач пратэстантам. Пасля абстрэлу імператарскай арміі пад Інгальштатам пратэстанты адступілі, услед за імі рухаўся ўверх па Дунаі імператар, забіраючы па шляху крэпасці. У кастрычніку Морыц Саксонскі, якому імператар перадаў курфюрсцкую годнасць і якому ён даручыў выкананне апалы над Ёганам-Фрыдрыхам, пачаў вайну супраць апошняга. Войскі Фердынанда (брат Карла V) і Морыца занялі большую частку ўладанняў Ёгана-Фрыдрыха. У лістападзе шмалькальдэнцы сталі пакідаць Швабію. Пратэстанцкія гарады вымушаны былі здавацца імператару: здаліся Нёрдлінген, Ульм, Аўгсбург, Страсбур, Франкфурт і інш. Змірыцца і прасіць прабачэння павінны былі таксама герцаг Вюртэмбергскі і пфальцграф Рэйнскі. Пратэстант архібіскуп кёльнскі Герман фон Від быў скінуты і адмовіўся ад сану.
Тым часам Ёган-Фрыдрых, вярнуўшыся ў Саксонію, заняў і разрабаваў Гале, Мерзебург, аблажыў Лейпцыг, але ў студзені 1547 года вымушаны быў зняць аблогу. Нядбаласць маркграфа Альбрэхта Брандэнбургскага дала магчымасць Ёгану-Фрыдрыху захапіць яго знянацку ў Рохліцы: Альбрэхт быў узяты ў палон. Тым часам Карл рушыў са Швабіі ў Саксонію праз Эгер. 22 красавіка імператар быў ужо ўсяго ў некалькіх мілях ад войскаў Ёгана-Фрыдрыха. Апошні рушыў па правым беразе Эльбы, і ў Мюльберга адбылася сустрэча паміж курфюрстам і імператарам. Колькасна слабыя войска курфюрста, якія бязладна адыходзілі да Вітэнберга, падвергліся праследаванню імператарскай кавалерыі, прычым сам Ёган-Фрыдрых патрапіў у палон (24 красавіка 1547 года.). Герцаг Альба адвёз яго да Карла, які прыняў палоннага вельмі сурова. Неўзабаве здаўся і Вітэнберг. Карл запатрабаваў ад Ёгана-Фрыдрыха адрачэння ад курфюрсцкай годнасці і ад зямель, значная частка якіх павінна была перайсці да Морыцу, іншая частка — да Фердынанда. Частка зямель была пакінута для дзяцей і брата Ёгана-Фрыдрыха.
Бітва пры Мюльбергу
У бітве пры Мюльбергу 24 красавіка 1547 года армія імператара Карла V перамагла войскі Шмалькальдэнскага саюза. Адзін з правадыроў саюза курфюрст Ёган Фрыдрых Саксонскі патрапіў у палон. Перамогшы ў гэтай бітве, імператар выйграў вайну.
Вынікі
Нягледзячы на часовы поспех у барацьбе паўночнагерманскіх пратэстанцкіх гарадоў, неўзабаве і яны былі вымушаны скарыцца імператару. Тое ж вырашыўся зрабіць і ландграф Філіп, які ўжо не спадзяваўся на ваенны поспех пасля Мюльбергскай катастрофы. Пасроднікамі пры перамовах аб здачы Філіпа былі Морыц і Іаахім Брандэнбургскі, але і яны не маглі дамагчыся ад Карла прымальных умоў для ландграфа. Умовы дагавора капітуляцыі Карл вытлумачыў у невыгодны для Філіпа бок. Імператар пазбавіў Філіпа волі і доўга трымаў у зняволенні ў цяжкіх умовах пад аховай.
У верасні 1547 года адкрыўся рэйхстаг у Аўгсбургу. Карл правёў тут сваё знакамітая часовая пастанова (інтэрым), але, нягледзячы на перамогу над пратэстантамі, імператару не ўдалося ажыцявіць інтэрым на практыцы: пратэстанты аказвалі яму ўпартае супраціўленне. Планы імператара перадаць імперыю сыну свайму Філіпу, грубае абыходжанне з немцамі, прысутнасць у Германіі іспанскіх салдат — усё гэта выклікала ў апошняй моцнае раздражненне, якое і скончылася неўзабаве аднаўленнем барацьбы, прычым цяпер і Морыц здрадзіў імператару. Няўдалы для імператара яе зыход прывёў да Пасаўскага дагавора і, нарэшце, да Аўгсбургскага рэлігійнага міру
Пунішча (Віцебскі раён)
Пу́нішча (, Пунище) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета. За 39 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 45 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Бярындзішкі
Бяры́ндзішкі (, Бериндишки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Сібякі
Сібякі́ (, Сибяки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Еганы
Еганы́ (, Еганы) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
З 1924 года да Вялікай Айчыннай вайны і ў 1954—1960 гадах цэнтр Еганоўскага сельсавета.
Ваўкоўшчына
Ваўко́ўшчына (, Волковщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Сейсматрываласць
Сейсматрываласць ці сейсмічная прыстасаванасць — характарыстыка будынкаў і збудаванняў, якая апісвае ступень іх устойлівасці да землятрусаў у межах дапушчальнай рызыкі. Яна з’яўляецца важным параметрам у сейсматрываласці будаўніцтве, раздзеле грамадзянскай будаўніцтва, якое спецыялізуецца ў галіне паводзінаў будынкаў і збудаванняў пад сейсмічным уздзеяннем.
Бадзюля
Бадзюля — у беларускай міфалогіі дух, які змушае чалавека валацужнічаць, гоніць з наседжанага места, прыносіць чалавеку беднасць.
Апісанне
Бадзюля блукае ля дарог, бліжэй да зімы можа ўвязацца за нейкім чалавекам, знайсці яго хату і пасяліцца там. Чалавек пачынае піць, пускае на вецер усю сваю маёмаць. У хаце здараліся шматлікія беды, у людзей усё з рук валілася. Бадзюля чакае, пакуль гаспадар зусім збяднее і пойдзе бадзяцца па свеце. Каб прагнаць Бадзюлю, трэба чыста вымесці і вымыць усё ў хаце, а бруд выліць на вуліцу на захад сонца. Кажуць, тады можна убачыць, як Бадзюля ўцякае, са страху забываючы схаваць сваё аблічча. Выглядае яна як немаладая жанчына з вялікім, па брух грузьмі, уродлівая, апранутая ў брудную посцілку з дзіркамі і прарэхамі, цела ўсё ў струпах і язвах. У яе лупатыя вочы, кароткі шырокі нос, тоўстыя адвіслыя губы, калматыя валасы, збітыя ў каўтун. Бадзюля здагваецца ў Мядзельскім раёне.
Сонечнае зацьменне 25 лютага 1952 года
Сонечнае зацьменне 25 лютага 1952 года — поўнае сонечнае зацьменне 139 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0366 і дасягнула свайго максімуму ў 09:11:35 UTC у пункце з каардынатамі 16° пн. ш. 33° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 9 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 138 км.
Зацьменне 25 лютага 1952 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1952 годзе і 120-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 1 верасня 1951 года, наступнае — 20 жніўня 1952 года.
1967 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1967 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Жданавічы (Дрыбінскі раён)
Жда́навічы (, Ждановичи) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах — цэнтр Жданавіцкага сельсавета.
Харпенічы
Ха́рпенічы (, Харпеничи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Лумля
Лумля (Лу́мля) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сангрыя
Сангрыя — алкагольны кактэйль з мацункам 4-9 %, прыгатаваны на аснове разведзенага вадой чырвонага віна з даданнем кавалачкаў садавіны. У некаторых рэцэптах у склад сангрыі таксама ўваходзяць: спецыі, мёд, цукар, брэндзі, лікёр.
Сангрыю часта блытаюць з яшчэ адным папулярным вінным напоем — глінтвейнам. Розніца ў тым, што іспанскую сангрыю падаюць халоднай, а глінтвейн — гарачым.
Да 1964 года сангрыя лічылася напоем сялян Міжземнамор'я і не карысталася папулярнасцю за межамі гэтага рэгіёну.
Бікложа (возера)
Бікложа — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Бікложа, за 16 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, каля вёскі Забелле.
Караліна Клюфт
Караліна Эвелін Клюфт (Carolina Evelyn Klüft; нар., Сандхульт, Швецыя) — шведская лёгкаатлетка (сямібор’е, пяцібор’е, скачок у даўжыню, трайны скачок, скачок у вышыню). У цяперашні час выступае толькі ў скачковы дысцыплінах, адмовіўшыся ў 2008 годзе ад выступаў у мнагабор’і ў сувязі са стратай матывацыі.
Бікложа (возера)
Плошча паверхні возера 0,23 (0,26 ) км². Даўжыня 2,6 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі 2,2 км. Найбольшая глыбіня 7 м, сярэдняя 4 м. Плошча вадазбору 2,8 км².
Караліна Клюфт
Алімпійская чэмпіёнка 2004 года, 3-разовая чэмпіёнка свету (2003, 2005 і 2007) і двухразовая чэмпіёнка Еўропы па сямібор’ю; чэмпіёнка свету і двухразовая чэмпіёнка Еўропы па пяціборстве (у закрытым памяшканні). Рэкардсменка Еўропы ў сямібор’і з 2007 года (пабіла рэкорд, які трымаўся з лета 1989 года). Лічыцца адной з лепшых лёгкаатлетак у свеце. Адна з нешматлікіх лёгкаатлетаў, на рахунку якіх ёсць перамогі на ўсіх 5 найбуйнейшых міжнародных турнірах — Алімпійскія гульні, чэмпіянат свету на адкрытым паветры і памяшканні, кантынентальны (еўрапейскі) чэмпіянат на адкрытым паветры і ў памяшканні. Караліна выйграла ўсе гэтыя 5 турніраў на працягу 4 сезонаў (2002—2005).
Бікложа (возера)
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Берагавая лінія слаба звілістая. Берагі пераважна нізкія, пясчаныя. Мелкаводдзе вузкае. На возеры востраў плошчай 0,25 га. У паўднёвай частцы ў возера ўпадае ручай. У паўночна-заходняй частцы выцякае ручай у раку Бікложа.
Гастон Варэнгьен
Гасто́н Варэнгье́н (Gaston Waringhien - ) - французскі лінгвіст, які праславіўся як выдатны эсперантолаг, а таксама паэт, перакладчык і публіцыст на мове эсперанта. Г. Варэнгьен (разам К. Калачаем) з'яўляўся тэарэтыкам вершаскладання на эсперанта і заснавальнікам навуковага апісання эсперанта як моўнай сістэмы. Ён таксама прызнаны адным з найбольш выдатных лексікографаў эсперанта - падрыхтавны пад яго кіраўніцтвам Поўны ілюстраваны слоўнік эсперанта з 1970-ых гадоў застаецца найбольш поўнай і аўтарытэтнай лексікалагічнай крыніцай на эсперанта.
Біяграфія
Г. Варэнгьен нарадзіўся 20 ліпеня 1901 года ў горадзе Ліле (Францыя). Яго бацька быў выкладчыкам замежных моў. Ужо ў 19 гадоў Варэнгьен стаў ліцэнцыятам па літаратуры, а ў 22 года - агрэжэ па філалогіі. З гэтага часу ён выкладае мовы і літаратуру ў розных школах і ліцэях Ліля, Тур і Парыжа.
Падчас Другой сусветнай вайны служыў як штабны афіцэр, займаўся шыфрваннем. У 1940 апынуўся ў плене, а ў 1942 - асуджаны за «перахоп англійскіх радыяграм» і сасланы ў канцэнтрацыйны лагер у Любеке, дзе знаходзіўся да мая 1945 года.
У 1953 годзе атрымаў пасаду прафесара літаратуры у Брытанскім інстытуце (пры Парыжскім Універсытэце). Варэнгьен з'яўляўся прызнаным аўтарытэтам ва французскай лексікалогіі, супрацоўнічаў з лексікаграфічнай групай Larousse. У 1963 выйшаў на пенсію.
У апошнія гады жыў ва французскім горадзе Энье. Памёр 20 снежня 1991 у Парыжы.
Эсперанта-дзейнасць
З эсперанта Варэнгьен пазнаёміўся у 1916 годзе. Ужо ў 24 гады ён уваходзіць у склад Моўнага камітэта (папярэдніка Акадэміі эсперанта). У гісторыю эсперанта-руха Г. Варэнгьен увайшоў як аўтар і сааўтар некалькіх аўтарытэтных слоўнікаў, неардынарны публіцыст, таленавіты перакладчык і паэт.
Лексікаграфічная дзейнасць
У 1927 годзе Варэнгьен быў запрошаны прыняць удзел у падрыхтоўцы Поўнага слоўніка эсперанта пад агульнай рэдакцыяй Эміля Горожан-Мапіна, але з-за сур'ёзнай хваробы аднаго з супрацоўнікаў, Варэнгьен фактычна выканаў большую частку працы над слоўнікам. Поўны слоўнік эсперанта (Plena vortaro de Esperanto, PV), і адразу атрымаў папулярнасць і аўтарытэт сярод эсперантыстаў. Яго другое перапрацаванае выданне выйшла ў 1934 годзе, пазней ёе неаднаразова перавыдаваўся стэрэатыпна.
Дослед, набыты падчас працы над Plena vortaro, потым спатрэбіўся Варэнгьену, калі ў пасляваенны час ён ужо самастойна падрыхтоўваў Дадатак да Поўнага слоўніка (Suplemento al la Plena vortaro de Esperanto, 1954) і працаваў над Вялікім французска-эсперантскім слоўнікам (Grand dictionnaire Espéranto-Français), які быў выдадзены ў 1957 годзе і да канца 1980-ых заставаўся найбольш аўтарытэтным слоўнікам такога роду.
Варэнгьен як граматык
Варэнгьен набыў вядомасць і як выдатны спецыяліст і даследчык у галіне граматыкі эсперанта. У сааўтарстве ў вянгерскім эсперантыстам К. Калачаем Г. Варэнгьен падрыхтаваў найбольш фундаментальнае і дэталёвае апісанне граматыкі эсперанта - так званую Поўную граматыку (Plena gramatiko, першае выданне 1935 г.). Падчас працы над гэтай кнігай стараннямі Варэнгьена была ў значнай ступені распрацавана і пашырана эсперантская лігвістычная тэрміналогія.
Другое выданне Поўнай граматыкі выйшла ў 1938 годзе, трэцяе - на рубяжы 1950-60 гадоў. Пачынаючы з чацвёртага выдання пастаянна дапрацоўваемая кніга выходзіць пад назвай "Поўная аналітычная граматыка" (Plena analiza gramatiko, PAG). Апошнія два выданні (чацвёртае, 180 г., і пятае, 1985 г.) выйшлі ўжо пасля смерці К. Калачая. Нягледзячы на тое, што гэты дапаможнік зазнае разнастайную крытыку, ён дэ-факта з'яўляецца найбольш аўтарытэтным «акадэмічным» апісаннем граматыкі эсперанта і яго сістэмы словаўварэння.
Акрамя Поўнай граматыкі Варэнгьен апублікаваў шматлікія артыкулы і кіраўніцтвы па граматыке эперанта на французскай мове. У 1934 годзе Варэнгьен заснаваў Французскі інстытут эсперанта, а ў 1963-79 гадах ён з'яўляўся старшынёй Акадэміі эсперанта
Унёсак у тэорыю вершаскладання на эсперанта
У сааўтарстве з К. Калачаем і (трэцяе выданне) Р. Бернарам Варэнгьен напісаў грунтоўны дапаможнік па эсперантскаму вершаскладанню, які быў выдадзены пад назвай «Даведнік па Парнасу» (Parnasa gvidlibro, гады выдання 1932, 1968, 1984). Гэты дапаможнік апісаў і зафіксаваў нормы эсперантскай метрыкі, рыфмоўкі, а таксама прынцыпы адаптацыі розных паэтычных цвёрдых форм на эсперанта.
Варэнгьен як рэдактар і публіцыст
Варэнгьен з'яўляецца аўтарам шматлікіх рэцэнзій і артыкулаў, прысвечаных літаратуры на эсперанта, гісторыі эсперанта, а таксама пытанням культуры і мастацтва ўвогуле. Шматлікія эсэ і артыкулы Варэнгьена апублікаваны ў выглядзе пяці асобных кніг:
Г. Варэнгьен быў адным з рэдактараў часопіса «Literatura Mondo» («Літаратурны свет», 1922-1949) і галоўным рэдактарам «La Nica Literatura Revuo» («Ніцскі літаратурны агляд», 1955-62); абодва гэтых часопіса адыгралі важную ролю ў культурным жыцці эсперанта-грамадства. Акрамя гэтага Варэнгьен супрацоўнічаў і са шматлікімі іншымі перыядычнымі выданнямі на эсперанта.
Пераклады і арыгінальная творчасць
Варэнгьен вядомы як перакладчык паэзіі на эсперанта. Ён перакладаў пераважна з французскай мовы (асабліва вядомы яго пераклады вершаў з цыкла «Кветкі зла» Ш. Бадлера, а таксама падрыхтаваная ім чатырохтомная анталогія французскай паэзіі), але таксама і з нямецкай («Песні і рамансы» Г. Гейнэ, суместна з К. Калачаем), італьянскай («Дэкамерон», Дж. Бакача), і персідскай моў (рубаі Амара Хаяма).
Варэнгьен пісаў таксама арыгінальныя вершы (большай часткай пад псеўданімамі Georges E. Maura, A. Nurak, A. Papadiamantopoulos, Georgo Peterido Peneter), якія атрымалі добрыя адзнакі крытыкаў, асабліва лірычны зборнік «Duonvoĉe» («Напаўголаса») і эратычная паэма «Travestita muzo» («Пераапранутая муза»). Тым не менш, як арыгінальны паэт Варэнгьен менш вядомы, чым як перакладчык і эсперантолаг.
Вільянова (Ашмянскі раён)
Вільяно́ва (, Вильяново) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Каменналогскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2012 годзе.
Ракія
Ракія (ракия, серб. і ракија, rakija) — балканскі моцны алкагольны напой (брэндзі), які атрымліваецца дыстыляцыяй ферментаванай садавіны.
Звычайны мацунак — 40 %, але ракія, прыгатаваная ў хатніх умовах, можа быць больш моцны — ад 50 да 60 %. Ракія двайной дыстыляцыі называецца «перапечаніца» (Prepečenica), «прэпек» (Prepek). Мацунак «перапечаніцы» часам перавышае 60 %.
Ракію можна разглядаць як традыцыйны нацыянальны напой паўднёва-славянскіх народаў і румын: яна папулярная ў Босніі і Герцагавіне, Балгарыі, Харватыі, Чарнагорыі, Македоніі, Сербіі, Румыніі, Малдовы і Крыце.
Вельмі распаўсюджана слівавіца, якая вырабляецца са сліў. Можа выкарыстоўвацца іншая садавіна — вінаград, персікі, абрыкосы, яблыкі, грушы, чарэшні, інжыр, шаўкоўніца, ядловец і айва.
Слівавая і вінаградная ракіі часам змешваюцца пасля дыстыляцыі з іншымі інгрэдыентамі, такімі, як зёлкі, аніс, мёд, вішня і арэхі. Асноўнае адрозненне ад гарэлкі — вытрымка прадукту дыстыляцыі ў дубовых бочках, што ўласціва для брэндзі (каньяку).
Найдзюк
Найдзю́к — беларускае прозвішча.
Якаў Сямёнавіч Іцхокі
Біяграфія
Скончыў у 1935 годзе Ленінградскі політэхнічны інстытут, затым аспірантуру. З 1944 года ў Ваенна-паветранай інжынернай акадэміі імя М. Я. Жукоўскага, дзе працаваў да 1984 года (да 1969 года — загадчык кафедры, затым прафесар кафедры).
Навуковая дзейнасць
Асноуныя працы звязаны з радыёлакацыяй і радыёлакацыйнай тэхнікай, з імпульснай тэхнікай. Распрацаваў тэорыю і метады разліку імпульсных генератараў для радыёлакацыйнай тэхнікі, а таксама імпульсных трансфарматараў (1950). У 1960-х гадах выканаў работы па лічбавай апрацоўцы сігналаў у радыёлакацыённая станцыі бакавога агляду. Аўтар шэрагу друкаваных навуковых прац, манаграфій, падручнікаў.
Сонечнае зацьменне 1 верасня 1951 года
Сонечнае зацьменне 1 верасня 1951 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 134 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9747 і дасягнула свайго максімуму ў 12:51:51 UTC у пункце з каардынатамі 16° пн. ш. 8° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 36 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 91 км.
Зацьменне 1 верасня 1951 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1951 годзе і 119-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 сакавіка 1951 года, наступнае — 25 лютага 1952 года.
Любовычы (Малынскі раён)
Любовычы (Любо́вичі) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Біяцэналогія
Біяцэнало́гія — навука пра згуртаванні жывых арганізмаў — біяцэнозы; частка біягеацэналогіі.
Вывучае ўзнікненне, развіццё, структуру, размеркаванне ў прасторы, прадукцыйнасць і дынаміку біяцэнозу, узаемаадносіны паміж рознымі біяцэнозамі і асобнымі іх кампанентамі.
Некаторыя вучоныя лічаць біяцэналогію раздзелам экалогіі і геабатанікі.
Даследаванні па біяцэналогіі ўключаюць мадэліраванне біяцэналагічных працэсаў, маніторынг і прагназаванне.
На развіццё біяцэналогіі вялікі ўплыў зрабілі працы амерыканскага заолага В. Шэлфарда, беларускіх вучоных Г. Г. Вінберга, І. Д. Юркевіча і інш.
На Беларусі даследаванні ў галіне аграбіяцэналогіі праводзяцца ў НДІ аховы раслін.
Выгада (Ашмянскі раён)
Вы́гада (, Выгода) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Каменналогскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2012 годзе.
Віштокі
Вішто́кі (, Виштоки) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
1977 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1977 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Падэспань
На Беларусі падэспань з'явіўся на пачатку XX стагоддзя. Атрымаў папулярнасць ва Усходняй Еўропе.
Забор’е (Дрыбінскі раён)
Забо́р'е (, Заборье) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1674 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Зямцы (Дрыбінскі раён)
Зямцы́ (, Земцы) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Бельскага сельсавета Дрыбінскага раёна, пасля — у складзе Шклоўскага раёна, дзе 28 верасня 1959 года ўключана ў склад Чэрнеўскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 7 сакавіка 1951 года
Сонечнае зацьменне 7 сакавіка 1951 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 129 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9896 і дасягнула свайго максімуму ў 20:53:40 UTC у пункце з каардынатамі 18° пд. ш. 124° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 59 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 38 км.
Зацьменне 7 сакавіка 1951 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1951 годзе і 118-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 12 верасня 1950 года, наступнае — 1 верасня 1951 года.
Храпакі (Віцебскі раён)
Храпакі́ (, Храпаки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Селікоўская рэчка.
Камуна (Дрыбінскі раён)
Каму́на (, Коммуна) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Маклаіўка
Маклаіўка (Маклаївка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Шлыкі
Шлыкі́ (, Шлыки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Ганева
Га́нева (, Ганево) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Ойра
«О́йра» ці «Ойра-ойра» — парны побытавы танец памерам 3/4 такту, тэмп умерана хуткі. На Беларусі з'явіўся ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя. Атрымаў папулярнасць ва Усходняй Еўропе.
Апісанне
Выконваецца ў парах па коле. Блок рухаў паўтараецца некалькі разоў запар: плясканне ў далоні, простыя крокі, сінхроннае выцягванне нагі на «насок-абцас», загляданне адзін аднаму ў твар ды іншыя. Выканаўцы падчас танцу часта выгуквалі «ой-ра!», адкуль і паходзіць назва танцу. Пазней з'явіліся таксама і прыпеўкі:
Што за танец ойра, ойра! Да чаго ж ты стройна, стройна…
Сучаснасць
У канцы 80-х з актывізацыяй адраджэнскага руху танец ізноў пачаў адраджацца ў Беларусі ўжо паводле прыбалтыйскага ўзору — трохкрокі, стуканні аднайменнымі нагамі (правымі, пасля левымі), тое ж з плячыма і ўрэшце бака́мі. Пры гэтым прыгаворваюць «Ойра-ойра!»
Брылеўскія могілкі
Брылеўскія могілкі, таксама вядомыя пад назвай «Брылевічы» і «Дружба» — могілкі ў Мінску, займаюць невялікую прастору закрытую паміж двума будоўлямі і тэрыторыяй праваслаўнай царквы на праспекце Дзяржынскага і праспекце Газеты «Праўда». Адзіны доступ — праз браму з праспекта Газеты «Праўда». Раней належалі зніклай вёсцы Брылевічы.
Гісторыя
Год адкрыцця дакладна не вядомы. Пахаванні на гэтым месцы з'явіліся ў XI—XII стагоддзях, пра што сведчаць захаваныя дрыгавіцкія курганы. У 1964 годзе вёскі Рылоўшчына і Брылевічы былі аб'яднаны і пераназваны ў вёску Дружба. У 1980 годзе могілкі закрытыя з дазволам падхавання да сваякоў. Плошча — 0,5179 гектара; колькасць пахаванняў — больш за 300. У 1985 годзе вёска Дружба ўвайшла ў склад горада разам з могілкамі.
Да 2009 года могілкі былі вядомыя пад назвай «Дружба».
Апісанне
Як і многія іншыя старыя могілкі Мінска, «Брылевічы» ўяўляюць сабой спалучэнне савецкіх і праваслаўных тыпаў пахавання. На Брылеўскіх могілках знаходзіцца вялікая колькасць пахаванняў ХІХ — 1-й паловы ХХ ст. У адрозненні ад некаторых іншых старых могілак, магілы дасавецкай і ранняй савецкай эпохі не сканцэнтраваны ў пэўным месцы, а раскіданы сярод савецкіх пахаванняў. Многія з такіх старых магіл кінуты, некаторыя даглядаюцца валанцёрамі, некаторыя сталі ахвярамі вандалізму. Многія пахаванні аб'яднаны некалькімі распаўсюджанымі прозвішчамі, што не з'яўляецца рэдкасцю для вясковых могілак.
Украінская Праваслаўная Царква (Маскоўскага патрыярхата)
Украінская Праваслаўная Царква (УПЦ; Українська православна церква, уласнае імя і афіцыйнае найменне ў рэестры: Кіеўская мітраполія Украінскай Праваслаўнай Царквы) — самакіравальная праваслаўная царква з правамі шырокай аўтаноміі ў складзе Рускай Праваслаўнай Царквы.
Гісторыя
27 кастрычніка 1990 года Архірэйскі сабор Рускай праваслаўнай царквы скасаваў Украінскі экзархат і заснаваў самакіравальную з правамі шырокай  аўтаноміі Украінскую Праваслаўную Царкву. Разам з іншымі праваслаўнымі і грэка-каталіцкай цэрквамі Украіна, УПЦ лічыць сябе прамой спадчынніцай Кіеўскай мітраполіі X|X стагоддзя.
Паводле звестак Дзяржкамнацрэлігій станам на 1 студзеня 2010 года з'яўляецца найбуйнейшым ва Украіне рэлігійным аб'яднаннем паводле колькасці прыходаў і святароў.
Пачынаючы з канца 2018 года, УПЦ (МП) перапыніла сувязь з Сусветнай праваслаўнай царквой, перапыніўшы эўхарыстычныя зносіны з усімі памеснымі праваслаўнымі цэрквамі свету праз Рускую Праваслаўную Царкву. УПЦ (МП), разам з РПЦ, пайшла на схізму па выніках Сінода РПЦ у Мінску 15 кастрычніка 2018 года.
27 мая 2022 года на фоне ўварвання Расіі ва Украіну ў Кіеве адбыўся Сабор Украінскай Праваслаўнай Царквы, які асудзіў вайну, а таксама прыняў дапаўненні і змены ў Статут. Пастановай Сабора УПЦ прыняла рашэнне аб сваёй поўнай самастойнасці і незалежнасці.
Прадстаяцелі
Прадстаяцелем з'яўляецца мітрапаліт Кіеўскі і ўсяе Украіны, які носіць тытул «Найблажэнны». З 17 жніўня 2014 ім з'яўляецца Ануфрый (Беразоўскі).
Сонечнае зацьменне 12 верасня 1950 года
Сонечнае зацьменне 12 верасня 1950 года — поўнае сонечнае зацьменне 124 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0182 і дасягнула свайго максімуму ў 03:38:47 UTC у пункце з каардынатамі 55° пн. ш. 172° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 14 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 134 км.
Зацьменне 12 верасня 1950 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1950 годзе і 117-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 18 сакавіка 1950 года, наступнае — 7 сакавіка 1951 года.
Карзеева
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як цэнтр маёнтка ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Шчыпечы
Шчыпе́чы (, Щипечи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Ангеля Каваня
Ангеля Каваня (Angela Cavagna, нар. 6 чэрвеня 1966) — італьянская, мадэль, і папулярная  80-х.
Біяграфія
Ангеля нарадзілася 6 чэрвеня 1966 года ў Генуі. У 1985 годзе, будучы фотамадэллю, атрымала запрашэнне на тэлебачанне і стала тэлевядучай на адным з каналаў (Цанале 5 холдынгу Фінінвест), якія належаць Сільвіа Берлусконі.
Малыніўка (Малынскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Сонечнае зацьменне 18 сакавіка 1950 года
Сонечнае зацьменне 18 сакавіка 1950 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 119 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,9620 і дасягнула свайго максімуму ў 15:32:01 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 41° у. д..
Зацьменне 18 сакавіка 1950 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1950 годзе і 116-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 кастрычніка 1949 года, наступнае — 12 верасня 1950 года.
Далавая
Далава́я (, Доловая) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 21 кастрычніка 1949 года
Сонечнае зацьменне 21 кастрычніка 1949 года — частковае сонечнае зацьменне 152 сараса.
Мілаш Абіліч
Мілаш Абіліч, або Кабіліч (Милош Обилић) — персанаж сербскага фальклору, які раніцай у дзень бітвы на Косавым полі (1389) закалоў турэцкага султана Мурада ў яго ж шатры. У сярэдневяковых крыніцах не згадваецца, само імя «Абіліч» упершыню зафіксавана ў XVIII стагоддзі.
Сонечнае зацьменне 21 кастрычніка 1949 года
Зацьменне мела велічыню 0,9638 і дасягнула свайго максімуму ў 21:13:01 UTC у пункце з каардынатамі 62° пд. ш. 107° у. д..
Міраслаў Клозэ
Міраслаў Іозеф Клозэ (Miroslav Josef Klose, імя пры нараджэнні — Міраслаў Марыян Клозэ, Mirosław Marian Klose; нар., Аполе, Польшча) — нямецкі футбаліст (нападнік) і трэнер. Выступаў за нацыянальную зборную Германіі. Чэмпіён свету 2014, срэбны прызёр чэмпіянату свету 2002 і Еўра-2008. Уладальнік бронзы сусветных чэмпіянатаў 2006 і 2010 гадоў, чэмпіянату Еўропы 2012. Займае першае месца сярод бамбардзіраў у гісторыі чэмпіянатаў свету — 16 мячоў. Адзіны футбаліст, які забіў на сусветных чэмпіянатах, якія праходзілі адзін за адным, па 5 мячоў, а таксама які вызначыўся не менш 4 раз на 3 з іх.
Сонечнае зацьменне 21 кастрычніка 1949 года
Зацьменне 21 кастрычніка 1949 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1949 годзе і 115-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 28 красавіка 1949 года, наступнае — 18 сакавіка 1950 года.
Міраслаў Клозэ
Раннія гады
Кар’еру пачаў у клубе пятага дывізіёна «Хомбург» і ў свой першы сезон забіў адзінаццаць гадоў, чым зацікавіў скаўтаў «Кайзерслаўтэрна». Спачатку Клозэ гуляў у другой камандзе клуба, але потым галоўны трэнер клуба Ота Рэхагель заўважыў маладога нападніка і неўзабаве стаў прыцягваць яго да гульняў асноўнага складу. 15 красавіка 2000 года Міраслаў дэбютаваў у складзе клуба, выйшаўшы на поле на 75 хвіліне хатняга матча супраць «Айнтрахта», які скончыўся перамогай з лікам 1:0.
Мілаш Абіліч
Паводле падання ў яго канчатковай форме, Мілаш быў закатаваны па загадзе Баязіда ў той жа дзень разам з сербамі, захопленымі на Косавым полі. У асманскіх крыніцах сказана, што Мурад загінуў ад рукі сербскага воіна, які прыкінуўся мёртвым.
Паданне пра ордэн Дракона
Мілашу Абілічу ў народзе таксама прыпісваецца заснаванне ордэна Святога Георгія. Членамі ордэна нібыта былі дванаццаць рыцараў, а яго сімвалам служыў шчыт з выявай сонца з дванаццаццю прамянямі. Знакам адрознення членаў ордэна быў дракон, намаляваны на шлеме. Мілаш здзейсніў галоўную мэту ордэна, якая складалася ў знішчэнні асманскага султана, пад выглядам дэзерціра прабраўшыся ў лагер туркаў. З рыцараў ордэна пасля бітвы нібы ацалеў толькі Стэфан Лазаравіч, якога ўдалося пераправіць у Венгрыю да караля Жыгімонта, які пасля і «адрадзіў» (насамрэч заснаваў) ордэн Дракона.
Міраслаў Клозэ
«Баварыя»
26 чэрвеня 2007 года прэзідэнт мюнхенскай «Баварыі» Карл-Хайнц Руменігэ абвясціў аб дасягненні дамоўленасці з «Вердэрам» па пераходзе Клозэ. Міраслаў падпісаў з клубам чатырохгадовы кантракт, абыйдучыся «Баварыі» ў 15 мільёнаў еўра. У барацьбе за нападніка мюнхенскі клуб апярэдзіў такіх еўрапейскіх грандаў, як іспанская «Барселона» і італьянскі «Ювентус».
Мілаш Абіліч
Паданне пра ордэн Дракона
У рэчаіснасці ніякіх рыцарскіх ордэнаў у праваслаўных краінах не існавала. Рыцарскія ордэны належаць да свету каталіцкага Сярэднявечча.
Міраслаў Клозэ
«Лацыа»
Улетку 2011 года ў Клозэ скончыўся кантракт з «Баварыяй». Нападнік і клуб не здолелі дамовіцца па ўмовах новага кантракта, і ў чэрвені 2011 года ігрок пакінуў клуб. Міраслаў падпісаў двухгадовы кантракт з рымскім клубам «Лацыа». Пакінуў «Лацыа» ўлетку 2016 года.
Мілаш Абіліч
Памяць
У гонар нацыянальнага героя Сербіі названы:
Міраслаў Клозэ
«Лацыа»
1 лістапада 2016 года стала вядома, што Клозэ завяршае кар’еру футбаліста і далучаецца да штабу нацыянальнай зборнай Германіі.
Міжнародная кар’ера
З узлётам кар’еры ігрок прыцягнуў увагу прадстаўнікоў адразу двух нацыянальных зборных. У пачатку 2001 года Клозэ атрымаў запрашэнне выступаць за нацыянальную зборную Польшчы : яе галоўны трэнер Ежы Энгель прыехаў у Германію адмыслова для таго, каб угаварыць маладога нападніка абараняць колеры яго каманды. Аднак Клозэ наадрэз адмовіўся, заявіўшы аб намеры чакаць выкліку ад Рудзі Фёлера. Запрашэнне ў склад нямецкай зборнай не прымусіла сябе чакаць: дэбют Клозэ ў яе складзе адбыўся ўжо 24 мая 2001 года ў Леверкузене ў матчы адборачнага турніру чэмпіянату свету супраць зборнай Албаніі. Выйшаўшы на замену, форвард прынёс сваёй камандзе перамогу, забіўшы галавой за дзве хвіліны да канца гульні (2:1).
Трэнерская кар’ера
З лістапада 2016 года працаваў у трэнерскім штабе нацыянальную зборнай Германіі ў якасці памочніка Ёахіма Лёва. У маі 2018 года ўзначаліў юнацкую каманду мюнхенскай «Баварыі» да 17 гадоў. У маі 2020 года падпісаў аднагадовы кантракт у якасці трэнера асноўнай каманды мюнхенскага клуба, дзе стаў памочнікам Ганса-Дзітэра Фліка. Пакінуў трэнерскі штаб разам з Флікам у маі 2021 года.
У чэрвені 2022 года было абвешчана, што Клозэ ўзначаліць аўстрыйскі клуб «Альтах». Пакінуў пасаду ў сакавіку 2023 года.
Клубныя
Вердэр
Баварыя
Міжнародныя
Германія
Ігар Мікалаевіч Духан
Ігар Мікалаевіч Духан  — беларускі мастацтвазнаўца, тэарэтык і гісторык мастацтва, архітэктуры і дызайну.
Біяграфія
Кандыдат архітэктуры. Доктар філасофскіх навук (2012). Тэма дысертацыі — «Станаўленне канцэпцыі часу ў мастацтве і праектнай культуры ХХ стагоддзя».
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і філасофія сучаснага мастацтва, дызайн і архітэктура, праблемы гісторыі мастацтва 17—20 стагоддзяў, Культурная палітыка.
Загадчык кафедры мастацтваў Дзяржаўнага інстытута кіравання і сацыяльных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
У якасці запрошанага прафесара чытаў лекцыі ў Баўхаўзе, Брытанскай бібліятэцы, Каралеўскім універсітэце Белфаста, універсітэтах Паўночнай Караліны, Палерма і іншых.
Старшыня журы міжнароднага фестывалю сучаснага і авангарднага мастацтва «Мамант».
Аўтар больш за 120 навуковых прац па тэорыі і гісторыі мастацтва, архітэктуры і дызайну.
З'яўляецца членам European Society of Culture, Міжнароднага саюза дызайнераў, Савета Беларускага саюза дызайнераў, Акадэміі архітэктуры.
Кішчыцы
Кі́шчыцы (, Кищицы) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнеўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як сяло з царквой у Басейскім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Да 16 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Бельскага сельсавета Дрыбінскага раёна, пасля — у складзе Шклоўскага раёна, дзе 28 верасня 1959 года ўключана ў склад Чэрнеўскага сельсавета.
Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры
Рэкардсменамі па колькасці тытулаў адкрытага чэмпіяната Кітая з’яўляюцца Марк Уільямс і Марк Сэлбі, якія выйгравалі гэты турнір па тры разы.
Баршчоўка (Віцебскі раён)
Баршчо́ўка (, Борщёвка) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Заронаўскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Біцялёўскага сельсавета.
Чумацкі шлях
Чума́цкі шлях (укр. Чумацький шлях; пазней таксама — ўкраінскае назва астранамічнага з'явы і галактыкі Млечны Шлях) — гандлева-извозный шлях, па якому чумак з XVI па XIX стагоддзе вазілі соль з чарнаморскага ўзбярэжжа Крыму, а назад з Украіны — зерне і іншыя сельскагаспадарчыя прадукты. Пралягаў па левым беразе Дняпра праз запарожскія стэпе да Перакопскага пярэсмыка, а адтуль на Крымскі паўвостраў. Страціў стратэгічнае значэнне ў 1870-х—1880-х гадах у сувязі з развіццем чыгунак і рачнога транспарту, з прычыны чаго «чумацкий промысел» паступова згас.
У 2007 годзе, у памяць аб гэтым гістарычным маршруце, зрабіў уплыў на гісторыю краіны, Нацыянальны банк Украіны выпусціў памятную манету, якая паказвае абоз чумакоў, які ідзе па Чумацкому шляху.
Мара (міфалогія)
Мара (марня) — у славянскіх міфалогіях прывід, дух, варожы людзям. У адных беларускіх мясцінах яе ўяўлялі жанчынай у белых адзеннях, з доўгімі валасамі, у другіх — жудасным карлікам са звярынай поўсцю.
Апісанне
У розных вёсках Беларусі мару апісвалі па-рознаму: