cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ван (возера)
На ўсходнім узбярэжжы — горад Ван.
П’ер Эліёт Трудо
Скончыў Манрэальскі ўніверсітэт. У 1949—1951 гг. працаваў у апараце прэм’ер-міністра. З 1961 года прафесар Манрэальскага ўніверсітэта. З 1965 года член Ліберальнай партыі (1968—1970 і 1976—1979 яе лідар), дэпутат палаты абшчын федэральнага парламента Канады (да 1984).
Валянцін Аляксандравіч Каменскі
Валянцін Аляксандравіч Каменскі (Валенти́н Алекса́ндрович Каме́нский; 16 (29) верасня 1907,, Расія — , ) — савецкі архітэктар, педагог. Народны архітэктар СССР (1970). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1978 — пасмяротна).
Біяграфія
Паступіў на будаўнічы факультэт Ленінградскага політэхнічнага інстытута. У выніку рэарганізацыі вышэйшай школы факультэт быў выдзелены ў самастойную ВНУ. У 1931 годзе скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў прамысловага будаўніцтва (галіновая ВНУ Ленінградскага політэхнічнага інстытута, цяпер Ваенны інжынерна-тэхнічны ўніверсітэт).
У 1951—1971 гадах — галоўны архітэктар Ленінграда. Яго асаблівым клопатам была зона гістарычнага цэнтра горада. У артыкуле «Творчыя задачы архітэктараў Ленінграда», апублікаваным у часопісе «Архітэктура Ленінграда» № 1 за 1945 год, ён пісаў: «Атрымаўшы права будаваць на вуліцах вялікага горада, трэба надзвычай беражліва ставіцца да ўсяго таго, што мае архітэктурную і гістарычную каштоўнасць».
Пры гэтым менавіта ён даў распараджэнне ў 1961 годзе аб зносе пры дапамозе выбуху царквы Спаса на Сянной, якая знаходзілася на Сянной плошчы Санкт-Пецярбурга, якая на той момант мела ўжо статус сабора. Царква з’яўлялася культурным помнікам позняга барока. На вызваленым месцы па яго праекце быў пабудаваны вестыбюль станцыі метрапалітэна «Плошча Міру», пераназваную ў 1992 годзе ў «Сянную плошчу».
Член Саюза архітэктараў СССР.
Член ВКП(б) з 1941 года. Памёр 20 лістапада 1975 г. у Санкт-Пецярбургу. Пахаваны на Літаратарскіх кладках Волкаўскіх могілак.
Дэмакратыя
Дэмакратыя (δημοκρατία — «улада народа»), від палітычнага ладу дзяржавы або палітычнай сістэмы грамадства, пры якім заканадаўчыя і выканаўчыя функцыі ажыццяўляюцца як праз прамое народаўладдзе (прамая дэмакратыя), так і праз прадстаўнікоў, якія выбіраюцца народам ці якой-небудзь яго часткай (прадстаўнічая дэмакратыя). Галоўнай прыкметай дэмакратыі з’яўляецца забеспячэнне прапарцыйнага прадстаўніцтва ва ўладзе як мага шырэйшых інтарэсаў насельніцтва, прысутных у краіне, а таксама дынамічная змена прадстаўнічай улады разам са зменай адпаведных інтарэсаў у часе. Паколькі ідэал народаўладдзя цяжкадасягаемы і належыць розным тлумачэнням, прапаноўвалася мноства практычных мадэляў. Да XVIII стагоддзя найбольш вядомай мадэллю была прамая дэмакратыя, дзе грамадзяне ажыццяўляюць сваё права прыняцця палітычных рашэнняў непасрэдна, за кошт дасягнення кансэнсуса ці з дапамогай працэдураў падпарадкавання меншасці большасці. У прадстаўніковай дэмакратыі грамадзяне ажыццяўляюць тое ж права праз абраных імі дэпутатаў і іншых службовых асоб шляхам дэлегавання ім часткі ўласных правоў, пры гэтым абраныя кіраўнікі прымаюць рашэнні з улікам пераваг кіруемых і адказваюць перад імі за сваі дзеянні. Дэмакратыя можа існаваць ва ўнітарных дзяржавах (Францыя, Швецыя, Партугалія, Японія) і ў федэратыўных дзяржавах (Швейцарыя, ЗША, Германія, Канада, Бразілія, Індыя).
Антычнасць
Тэрмін «дэмакратыя» ўпершыню з’явіўся ў старажытнагрэцкай палітычнай і філасофскай думцы. Як правіла, першымі дэмакратыямі лічацца старажытнагрэчаскія гарады-дзяржавы ў Афінах, створаныя на чале з Клейстэнам ў 507 годзе да нашай эры. Клейстэна называюць «бацькам афінскай дэмакратыі». Афінскі філосаф Платон супрацьпастаўляў дэмакратыі сістэму «рэгулюючага кіравання», з альтэрнатыўнымі сістэмамі манархіі (кіраванне аднаго чалавека), алігархіі (кіраванне малага класа эліты) і тымакратыі (кіраванне класа ўласнікаў). Сёння класычная афінская дэмакратыя, на думку многіх, з’яўлялася прамой дэмакратыяй. Першапачаткова гэтая форма ўлады мела дзве адметныя асаблівасці: па-першае, выбар па жэрабі для звычайных грамадзян на пасады дзяржаўных устаноў і судоў і, па-другое, сход усіх грамадзян. Усе грамадзяне мелі права выступаць і галасаваць на сходзе, дзе ўсталёўваліся законы горада-дзяржавы. Тым не менш, афінскімі грамадзянамі з’яўляліся толькі мужчыны, якія нарадзіліся ад афінскіх бацькоў і мелі ўзрост большы за 20 гадоў. Усе жанчыны, рабы, замежнікі і мужчыны ва ўзросце да 20 гадоў правы грамадзян не мелі. З прыкладна 200—400 тысяч жыхароў налічвалася толькі 30—60 тысяч грамадзян. Абраныя генералы часцяком мелі значны ўплыў на сходах. Гэтак Перыкл быў дэ-факта шматгадовым палітычным лідарам Афін, падчас перыяду, калі яго абіралі на дзяржаўныя пасады агулам 15 гадоў запар.
Іншыя перыяды
З ускладненнем дзяржаўных задач, прамая дэмакратыя была практычна паўсюдна выцесненая манархічнымі формамі кіравання. У цяперашні час дэмакратычнае кіраванне звычайна носіць форму заходняй еўрапейскай прадстаўнічай дэмакратыі, якая атрымала назву «ліберальная дэмакратыя». Сярод яе тэарэтычных заснавальнікаў былі Жан-Жак Русо (1712—1778), Джон Лок (1632—1704) і Мантэск’ё (1689—1755). Развіццё сродкаў масавай камунікацыі, аўтаматычнай апрацоўкі інфармацыі, тэорыі штучнага інтэлекта з інжынерыяй ведаў, з улікам нарастальных складанасцей з рэалізацыяй прадстаўнічай дэмакратыі, адрадзіла цікавасць да яе прамых формаў.
Рускі філосаф Павел Іванавіч Наўгародцаў сцвярджаў, што «З цяжарам народаўладздзя можа зладзіцца толькі народ, здольны да самаабмежавання».
Прыкметы дэмакратычнай дзяржавы
Сучаснае паняцце дэмакратыі ўключае наступныя грамадзянскія правы і свабоды:
Функцыі дэмакратыі
Эфектыўнае дужанне з завышанай самаацэнкай грамадскіх лідараў вынікаў сваёй дзейнасці. Аб’ектыўную адзнаку якасці грамадскага кіравання можна атрымаць толькі на выбарах ва ўмовах вольных камунікацый. Мэтапакладанне — дэмакратыя прымушае палітычных лідараў улічваць патрэбы чалавека ў складзе глабальных мэт развіцця. Адсутнасць дэмакратыі можа прывесці да жахлівых рэпрэсій у імя прагрэсу, калі палітык ставіць прыватную эканамічную або ідэалагічную мэту вышэй жыццяў суайчыннікаў па міма іх волі. Прылада палітычных узгадненняў, забяспечвае змену эліт прымальным спосабам, падчас ідэалагічнага дужання на выбарах. У аўтарытарных дзяржавах эліту змяняюць з выкарыстаннем грубай сілы, і гэтая працэдура суправаджаецца значнымі стратамі ў эканоміцы. Пры гэтым перыядычная ратацыя ўлады неабходная для прадухілення застою ў развіцці.
Дэмакратыя ў Беларусі
Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь абвяшчае жаданне народа Беларусі забяспечыць непарушныя ўстоі народаўладдзя і называе Рэспубліку Беларусь унітарнай дэмакратычнай сацыяльнай прававой дзяржавай.
Чатыры паліцыянты
Тэрмін «Чатыры паліцыянты» адносіцца да пост-ваеннага савета, які складаўся з Вялікай чацвёркі і які прэзідэнт ЗША Франклін Рузвельт прапанаваў у якасці гаранта міру ва ўсім свеце. Членамі Вялікай чацвёркі былі чатыры асноўныя ўдзельнікі антыгітлераўскай кааліцыі: ЗША, Вялікабрытанія, СССР і Кітай. Арганізацыя Аб’яднаных Нацый, прадугледжаная Рузвельтам, складалася з трох галінаў: выканаўчай галіны, за якую адказваюць члены Вялікай чацвёркі, галіны па забеспячэнню бяспекі, у якую ўваходзілі тыя ж чатыры дзяржавы, якія павінны былі дзейнічаць як чатыры паліцыянты або чатыры шэрыфы, і міжнароднай асамблеі, у якую ўваходзілі ўсе члены ААН.
Чатыры паліцыянты павінны былі адказваць за падтрыманне парадку ў рамках сваіх сфер уплыву: Вялікабрытанія — на тэрыторыях сваёй імперыі і ў Заходняй Еўропе, СССР — ва Усходняй Еўропе і Цэнтральнай Еўразіі, Кітай — ва Усходняй Азіі і заходняй частцы Ціхага акіяна, і Злучаныя Штаты — у заходнім паўшар'і. У якасці прэвентыўнай меры супраць новых войнаў усе краіны, акрамя чатырох паліцыянтаў, павінны былі быць раззброеныя. Толькі чатыром краінам павінна было быць дазволена мець зброю больш моцную, чым ружжо. Пазней Францыя была дададзена ў якасці пятага члена па патрабаванню Уінстана Чэрчыля.
Юлія Уладзіміраўна Цімашэнка
Ю́лія Уладзі́міраўна Цімашэ́нка (Юлія Володимирівна Тимошенко; прозвішча пры нараджэнні Грыгя́н, потым зменена на прозвішча маці Цяле́гіна,, ) — украінскі палітык, лідар палітычнага руху «Батьківщина» і БЮЦ (Блок Юліі Цімашэнка), адна з лідараў «Аранжавай рэвалюцыі». Прэм’ер-міністр Украіны ў 2005 і з 18 снежня 2007 па 3 сакавіка 2010.
Біяграфія
Юлія Цімашэнка нарадзілася і жыла ў Днепрапятроўску, у 1984 годзе скончыла эканамічны факультэт мясцовага ўніверсітэта. У 1979 годзе пабралася шлюбам з партыйным службоўцам Аляксандрам Цімашэнкам.
На пачатку 90-х гадоў Цімашэнка сур’ёзна занялася бізнесам. Паводле некаторых ацэнак, у 1996 годзе кіраваная ёй сетка кампаній «Аб’яднаныя энергасістэмы Украіны» (асноўны імпарцёр газу з Расіі ва Украіну) кантралявала чвэрць эканомікі краіны. На той момант Юлія Цімашэнка была самай багатай жанчынай Украіны.
У 1999 годзе яна стала віцэ-прэм’ерам ва ўрадзе Віктара Юшчанкі. Пасля адстаўкі ўрада Віктара Юшчанкі Юлію Цімашэнку абвінавацілі ў карупцыі. Яна нават часова трапіла ў турму, дзе правяла некалькі тыдняў. Яе бізнес-імперыя была дашчэнту разбураная, і тады Цімашэнка пайшла ў палітыку. У 2002 годзе яе блок («Блок Юлії Тимошенко») паказаў неблагі вынік падчас парламенцкіх выбараў (7,2 %), а Цімашэнка стала адным з самых рэзкіх і радыкальных крытыкаў прэзідэнта Кучмы.
У першым студзеньскім нумары 2005 года вядомы ўкраінскі часопіс «Карэспандэнт» назваў Юлію Цімашэнку «рэвалюцыянерам годуа» (2004). На думку рэдакцыі, без яе падтрымкі і напору Віктару Юшчанку наўрад ці хапіла б рашучасці давесці справу да перамогі. Нават непахісныя праціўнікі назвалі Цімашэнку «галоўнай сілай і адначасова галоўнай слабасцю» ўкраінскай апазіцыі.
Юлія Цімашэнка была асноўнай паплечніцай Віктара Юшчанкі на прэзідэнцкіх выбарах ва Украіне ў 2004 г., адным з лідараў «Аранжавай рэвалюцыі», пасля якой Юшчанка стаў прэзідэнтам Украіны.
У студзені 2005 г. В. Юшчанка прызначыў Ю. Цімашэнка прэм’ер-міністрам, але затым у верасні 2005 зняў яе з гэтай пасады. Пасля наступных парламенцкіх выбараў, на якіх БЮЦ атрымаў 30,7 % галасоў, Юлія Цімашэнка з 18 снежня 2007 г. зноў заняла пасаду прэм’ер-міністра Украіны.
Кандыдат на пасаду прэзідэнта Украіны на выбарах 2010 г., выйшла ў другі тур выбараў (7 лютага), дзе саступіла Віктару Януковічу. 3 сакавіка 2010 г. пайшла ў адстаўку з пасады прэм’ер-міністра.
5 жніўня 2011 г. арыштаваная, 11 лістапада 2011 г. прызнана вінаватай у перавышэнні службовых паўнамоцтваў і асуджана да 7 гадоў пазбаўлення волі.
11 кастрычніка 2011 года Пячэрскі суд Кіева вырак Ю. Цімашэнку да 7 гадоў зняволення за «перавышэнне службовых паўнамоцтваў». 22 лютага 2014 г. Вярхоўная Рада Украіны ўхваліла Пастанову № 751 «Аб выкананні міжнародных абавязкаў Украіны адносна вызвалення Цімашэнкі Ю. В.» паводле рашэння Еўрапейскага суда па правах чалавека ад 30 красавіка 2013 г. датычна «палітычнай матываванасці» пераследу. Адразу па вызваленні прыбыла з Харкава на «Еўрамайдан». Публічна абвясціла пра рашэнне балатавацца на пост Прэзідэнта Украіны.
На выбарах у 2014 годзе Юлія Цімашэнка атрымала 2 месца з 12,81 % галасоў выбарцаў; Пётр Парашэнка перамог у першым туры.
Зарэгістраваная ў якасці кандыдата на выбарах прэзідэнта ў 2019 годзе. На выбарах заняла трэцяе месца з 13,40 % галасоў выбарцаў і не прайшла ў другі тур.
Сан-Б’яджа-дэла-Чыма
Сан-Б'яджа-дэла-Чыма (San Biagio della Cima) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Імперыя.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Уласій Севастыйскі, біскуп і мучанік.
Ульянаўка (Мыкалаіўскі раён)
Ульянаўка (Улья́новка) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Ульянаўскага сельсавета.
NGC 5383
NGC 5383 (іншыя абазначэнні — UGC 8875, IRAS13550+4205, MCG 7-29-23, ZWG 219.33, MK 281, KUG 1355+420, PGC 49618) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віктар Аляксеевіч Артамонаў
Віктар Аляксеевіч Артамонаў  — ) — расійскі военачальнік, генерал-маёр.
Скончыў Сімбірскі кадэцкі корпус (1890), 1-е ваенная Паўлаўскае вучылішча (1892), Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1900). Службу пачаў па Генеральным штабе ў Адэскай ваеннай акрузе. У 1907—1909 — ваенны агент у Грэцыі. З 1909 — ваенны агент у Сербіі. У 1919 — прадстаўнік Галоўнакамандуючага УСПР генерала П. М. Урангеля ў Бялградзе. У 1920 актыўна ўдзельнічаў у пераездзе ў Сербію і арганізацыі жыцця там 3 рускіх кадэцкіх карпусоў і 2 жаночых інстытутаў. Служыў у арміі Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў.
Труймяста
Труймяста (Trójmiasto) — канурбацыя на поўначы Польшчы, у Паморскім ваяводстве. Складаецца з трох гарадоў (а таксама невялікіх гарадоў і пасёлкаў) — Гданьску, Гдыні і Сопату, ад чаго і атрымала сваю назву. Насельніцтва 742 432 чалавекі (31 снежня 2010). Плошча 414,38 км². Насельніцтва ўсёй канурбацыі складае больш за 1 000 000 чалавек.
Пабла Пікаса
Па́бла Руі́с Піка́са (Pablo Ruiz Picasso; 25 кастрычніка 1881, Малага, Іспанія —, Мужэн, Францыя), поўнае імя Пабла Дыега Хасэ Франсіска дэ Паўла Хуан Непамусэно Марыя дэ лос Рэмедыёс Крыспін Крыспіньяна дэ ла Санцісіма Трынідад Руіс і Пікаса (ісп.: Pablo Diego Jose' Francisco de Paula Juan Nepomuceno Mari’a de los Remedios Crispi’n Crispiniano de la Santi’sima Trinidad Ruiz y Picasso) — іспанскі мастак, скульптар, графік, кераміст і дызайнэр.
Заснавальнік кубізма (сумесна з Жоржам Бракам), у якім трохплоскаснае цела ў арыгінальнай манеры малявалася як шэраг сумешчаных разам плоскасцяў. Пікаса шмат працаваў як графік, скульптар, кераміст, і г.д. Выклікаў да жыцця масу пераймальнікаў і аказаў выключны ўплыў на развіццё выяўленчага мастацтва ў XX стагоддзі.
Першыя працы
Пікаса пачаў маляваць з самога дзяцінства, першыя ўрокі мастацкага майстэрства Пікаса атрымаў у свайго бацькі — настаўніка малявання Х. Руіса, і неўзабаве авалодаў ім у дасканаласці. У 8 гадоў ён малюе сваю першую сур’ёзную карціну алеем, Пікадора, з якой ён не раставаўся на працягу ўсяго жыцця.
Радыёрэлейная сувязь
Радыёрэле́йная су́вязь — від радыёсувязі, ажыццяўляемай праз прыёма-перадавальныя радыёстанцыі, размешчаныя на адлегласці прамой бачнасці антэн. Забяспечвае перадачу разнастайнай інфармацыі па вялікай колькасці каналаў (тэлефон, тэлеграф, тэлебачанне і інш.) у дэцыметровым і сантыметровым дыяпазонах хваляў.
Пабла Пікаса
Першыя працы
Пікаса вучыўся ў школе мастацтваў у Ла-Каруньі (1894—1895). У 1895 годзе ён паступае ў школу вытанчаных мастацтваў у Барселоне. Спачатку ён падпісваецца сваім імем па бацьку Ruiz Blasco, але затым выбірае прозвішча маці Picasso. У верасні 1897 ён з’язджае ў Мадрыд, дзе ў кастрычніку праходзіць конкурс у акадэмію Сан-Фернанда.
Радыёрэлейная сувязь
Падзяляецца на актыўную і пасіўную.
У мэтах павелічэння адлегласці паміж радыёрэлейнымі станцыямі іх антэны усталёўваюць на вежах, а самі вежы імкнуцца размяшчаць на ўзвышэннях мясцовасці.
Першая лінія радыёрэлейнай сувязі з 5 тэлефоннымі каналамі была пабудавана ў ЗША паміж Нью-Ёркам і Філадэльфіяй у 1935 годзе.
Пабла Пікаса
Першыя працы
Пікаса вяртаецца ў Барселону ў чэрвені 1898, там ён уваходзіць у грамаду «Els Quatre Gats» — багемнае кафэ з круглымі сталамі на мастацкія тэмы. У гэтым кафэ праходзіць яго першая выстаўка. У Барселоне ён зблізіўся са сваімі будучымі сябрамі Carlos Casagemas і Jaime Sabarte`s.
Альжбета з Радзівілаў
Альжбета (Лізавета) Тэнчынская (—) — прадстаўніца магнацкага і княжацкага роду Радзівілаў.
Біяграфія
З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў герба «Трубы», дачка Мікалая Крыштафа «Сіроткі», ваяводы віленскага, і Альжбеты Яўхіміі з Вішнявецкіх. Мела братоў Жыгімонта Караля, Альбрэхта Уладзіслава, Яна Ежы і Аляксандра Людвіка.
Першы муж з 1603 года — ваявода люблінскі (1572—1617). Мелі дачку Соф’ю.
Пабла Пікаса
Першыя працы
Першыя працы Пікаса пачаў маляваць з самога дзяцінства, першыя ўрокі мастацкага майстэрства Пікаса атрымаў у свайго бацькі — настаўніка малявання Х. Руіса, і неўзабаве авалодаў ім у дасканаласці. У 8 гадоў ён малюе сваю першую сур’ёзную карціну алеем, Пікадора, з якой ён не раставаўся на працягу ўсяго жыцця.
Альжбета з Радзівілаў
Біяграфія
Другім мужам гравюра з партрэтнай галерэі Радзівілаў называе ваяводу віцебскага Крыштафа Кішку, але гэты факт, хоць і шырока растыражаваны ў літаратуры, не знаходзіць пацверджання ні ў біяграфіі Крыштафа Кішкі, ні ў логіцы падзей. Габрыэль Тэнчынскі памёр у 1617 годзе, праз год памерла і сама Альжбета. Малаверагодна, што яна магла ажаніцца хоць з кім у такім хуткім часе. Да таго ж Рэгіна Галоўчынская, першая жонка Крыштафа Кішкі, памерла толькі ў 1640 годзе. Гэта гістарыяграфічная недарэчнасць прывяла да таго, што вядомы партрэт Альжбеты скрозь называецца партрэтам Альжбеты Кішкі.
У мастацтве
Захаваўся партрэт з серыі «партрэтаў у лаўровым вянку» невядомага мастака.
Пабла Пікаса
«Блакітны» і «ружовы» перыяды
У 1900 Пікаса са сваім сябрам Casagemas з’язджае ў Парыж. Менавіта там, Пабла Пікаса пазнаёміўся з творчасцю імпрэсіяністаў. Яго жыццё ў гэты час спалучаная са шматлікімі цяжкасцямі, а самагубства яго сябра Casagemas глыбока падзейнічала на маладога Пікаса.
Пры гэтых акалічнасцях у пачатку 1902 году ён пачаў рабіць працы ў стылі, пасля названым «блакітны перыяд». Стыль гэты Пікаса распрацоўвае па вяртанні ў Барселону, у 1903—1904 г. У працах гэтага перыяду ярка выяўленыя тэмы старасці і смерці, характэрныя выявы галечы, меланхаліі і смуткаў (Пікаса лічыў — «хто журботны, той шчыры»); рухі людзей запаволеныя, яны нібы ўслухоўваюцца ў сябе («Аматарка абсэнту», 1901; «Спатканне», 1902; «Стары жабрак з хлопчыкам», 1903). У палітры майстра пераважаюць блакітныя адценні. Адлюстроўваючы чалавечыя пакуты, Пікаса ў гэты перыяд маляваў сляпых, жабракоў, алкаголікаў і прастытутак. Іх збольшага падоўжаныя целы на карцінах нагадваюць працы іспанскага мастака Эль Грэка.
Твор пераходнага перыяду — ад «блакітнага» да «ружовага» — «Дзяўчынка на шары» (1905, Музей выяўленчых мастацтваў, Масква).
У 1904 годзе Пікаса пасяляецца ў Парыжы, дзе знаходзіць прыстанак у знакамітым монмартрскім інтэрнаце для бедных мастакоў Бата-Лавуар: пачынаецца так званы «ружовы перыяд», у якім смутак і галеча «блакітнага перыяду» змянілася выявамі з больш жывога свету тэатра і цырка. Мастак аддаваў перавагу ружова-залацістаму і ружова-шэраму танам, а персанажамі былі вандроўныя камедыянты, танцоўшчыкі і акрабаты; карціны гэтага перыяду прасякнутыя духам трагічнай адзіноты бяздольных, рамантычнага жыцця вандроўных камедыянтаў («Сям’я акрабатаў з малпай», 1905).
Джальёнэ
Джальёнэ (Giaglione) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Іспанская сацыялістычная рабочая партыя
Іспанская сацыялістычная рабочая партыя (ІСРП) (Partido Socialista Obrero Españo) — левая палітычная партыя ў Іспаніі. Была заснавана 2 мая 1879 года групай працоўных і інтэлектуалаў у Мадрыдзе.
З 2018 года ўрад Іспаніі ўзначальвае член ІСРП Педра Санчэс.
Джальёнэ
Насельніцтва складае 692 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 10050. Тэлефонны код — 0122.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vincenzo.
Пабла Пікаса
Кубізм
Ад эксперыментаў з колерам і перадачы настрою Пікаса звярнуўся да аналізу формы: свядомая дэфармацыя натуры («Авіньёнскія дзяўчыны», 1907), аднабаковая інтэрпрэтацыя сістэмы Сезана і захапленне афрыканскай скульптурай прыводзяць яго да абсалютна новаму жанру. Разам з Жоржам Бракам, якога сустрэў у 1907 г., Пікаса становіцца родапачынальнікам кубізма — мастацкага кірунку, які аспрэчваў традыцыі натуралізма і выяўленча-пазнавальную функцыю мастацтва.
Пікаса надае адмысловую ўвагу ператварэнню формаў у геаметрычныя блокі («Фабрыка ў Хорта дэ Эбро», 1909), павялічвае і ламае аб’ёмы («Партрэт Фернанда Аліўе», 1909), рассякае іх на плоскасці і грані, якія працягваюцца ў прасторы, якое сам ён лічыць цвёрдым целам, непазбежна абмежаваным плоскасцю карціны («Партрэт Канвейлера», 1910). Перспектыва знікае, палітра імкнецца да монахромнасці, і хоць першапачатковая мэта кубізма складалася ў тым каб больш пераканаўча, чым з дапамогай традыцыйных прыёмаў, прайграць адчуванне прасторы і цяжары мас, карціны Пікаса часцяком зводзяцца да незразумелых рэбусаў. Каб вярнуць сувязь з рэальнасцю, Пікаса і Жорж Брак уводзяць у свае карціны друкарскі шрыфт, элементы «падманак» і грубіянскія матэрыялы — шпалеры, кавалкі газет, запалкавыя скрынкі. Пачынаюць пераважаць нацюрморты, пераважна з музычнымі прыладамі, трубкамі і скрынкамі з-пад тытуню, нотамі, бутэлькамі з віном і г.д. — атрыбуты, уласцівыя выяве жыцця мастацкай багемы пачатку стагоддзя. У кампазіцыях з’яўляецца «кубістычны тайнапіс»: зашыфраваныя нумары тэлефонаў, хат, зрыўкі імёнаў закаханых, назоваў вуліц, шынкоў. Тэхніка калажа злучае грані кубістычнай прызмы ў вялікія плоскасці («Гітара і скрыпка», 1913) або перадае ў спакойнай і гумарыстычнай манеры адкрыцця, зробленыя ў 1910—1913 («Партрэт дзяўчыны», 1914). У «сінтэтычны» перыяд з’яўляецца таксама імкненне да гарманізацыі каларыту, ураўнаважаным кампазіцыямі, якія часамі ўпісваюцца ў авал. Уласна кубістычны перыяд у творчасці Пікаса сканчваецца неўзабаве пасля пачатку Першай сусветнай вайны, якая раздзяліла яго з Жоржам Бракам. Хоць у сваіх значных творах мастак выкарыстае некаторыя кубістычныя прыёмы аж да 1921 («Тры музыкі», 1921).
Рускі балет
У 1917 Жан Както ўгаворвае Пікаса паехаць з ім у Рым для выканання дэкарацый да балета «Парад» на музыку Эрыка Саці для Сяргея Дзягілева. Супрацоўніцтва Пікаса з Рускімі балетамі (дэкарацыі і гарнітуры для «Трохвуголкі», 1919) уваскрашае ў ім цікавасць да дэкаратывізму.
У гэтай кампаніі Пікаса знаёміцца з балярынай Вольгай Хахловай, якая стане яго першай жонкай. 12 лютага 1918 года яны ажэняцца ў рускай царкве ў Парыжы, сведкамі на іх вяселлі былі Жан Както, Марк Жакаб і Гіём Апалінэр. У іх нараджаецца сын Поль (4 лютага 1921).
Эйфарычная і кансерватыўная атмасфера пасляваеннага Парыжа, жаніцьба Пікаса на Вользе Хахловай, поспех мастака ў грамадстве — усё гэта збольшага тлумачыць гэты зварот да фігуратыўнасці, часовы і прытым адносны, паколькі Пікаса працягвае пісаць у той час ярка выяўленыя кубістычныя нацюрморты («Мандаліна і гітара», 1924). Нараўне з цыклам веліканш і купальшчыц, карціны, натхнёныя «пампейским» стылем («Жанчына ў белым», 1923), шматлікія партрэты жонкі («Партрэт Вольгі», пастэль, 1923) і сына («Поль у гарнітуры П’ьеро») уяўляюць сабой адныя з самых чароўных твораў, калі-некалі напісаных мастаком, нават пры тым, што сваёй злёгку класічнай скіраванасцю і парадыйнасцю яны некалькі збянтэжылі авангард таго часу.
Сюррэалізм
У 1925 пачынаецца адзін з самых складаных і няроўных перыядаў у творчасці Пікаса. Пасля эпікурэйскай вытанчанасці 1920-х («Танец») Пікаса стварае атмасферу канвульсій і істэрыі, ірэальныы свет галюцынацый, што можна растлумачыць, збольшага, уплывам паэтаў-сюррэалістаў, якія выявіліся ў некаторых малюнках, вершах, напісаных у 1935, і тэатральнай п’есе, створанай падчас вайны. На працягу некалькіх год уяўленне Пікаса, здавалася, магло ствараць толькі монстраў, нейкіх разарваных на часткі істот («Купальшчыца, якая сядзіць», 1929), якія галосяць («Жанчына ў крэсле», 1929), разадзмутых да абсурду і бясформенных («Купальшчыца», малюнак, 1927) або ўвасабляючых метамарфічныя і агрэсіўна-эратычныя выявы («Постаці на беразе мора», 1931). Нягледзячы на некалькі больш спакойных твораў, якія з’яўляюцца ў маляўнічым плане найболей значнымі, стылістычна гэта быў вельмі пераменлівы перыяд («Дзяўчына перад люстэркам», 1932). Жанчыны застаюцца галоўнымі ахвярамі яго жорсткіх несвядомых дзівацтваў, магчыма, таму, што сам Пікаса дрэнна ладзіў са сваёй уласнай жонкай, або таму, што простая прыгажосць Марыі-Тэрэзы Вальтар, з якой ён пазнаёміўся ў сакавіку 1932, натхняла яго на адкрытую пачуццёвасць («Люстэрка», 1932). Яна стала таксама мадэллю для некалькіх ціхамірных і велічных скульптурных бюстаў, выкананых у 1932 у замку Буажэлу, які ён набыў у 1930. У 1930—1934 менавіта ў скульптуры выяўляецца ўся жыццёвая сіла Пікаса: бюсты і жаночыя ню, у якіх часам прыкметны ўплыў Маціса («Жанчына, якая ляжыць», 1932), жывёлы, маленькія постаці ў духу сюррэалізму («Мужчына з букетам», 1934) і асабліва металічныя канструкцыі, малыя паўабстрактныя, паўрэальныя формы і выкананыя сітавінай з грубіянскіх матэрыялаў (ён стварае іх з дапамогай свайго сябра, іспанскага скульптара Хуліа Гансалеса — «Канструкцыя», 1931). Нараўне з гэтымі дзіўнымі і вострымі формамі, гравюры Пікаса да «Метамарфозаў» Авідыя (1930) сведчаць аб сталасці яго класічнага натхнення.
«Герніка» і пацыфізм
У 1937 сімпатыі Пікаса — на боку рэспубліканцаў, якія змагаюцца ў Іспаніі (серыя акватынтаў «Мары і хлусня генерала Франка», аддрукаваная ў выглядзе паштовак, раскідвалася з самалётаў над пазіцыямі франкістаў). У красавіку 1937 нямецкая і італьянская авіяцыя бамбавала і разбурыла невялікае мястэчка баскаў Герніка — культурны і палітычны цэнтр жыцця гэтага свабодалюбнага народа. За два месяца Пікаса стварае сваю «Герніку» — велічэзнае палатно, якое было выстаўлена ў рэспубліканскім павільёне Іспаніі на Сусветнай выставе ў Парыжы. Светлыя і цёмныя манахромныя фарбы нібы перадаюць адчуванне ад пошугаў пажару. У цэнтры кампазіцыі, накшталт фрыза, у камбінаторыцы кубістычна-сюррэалістычных элементаў паказаныя загінулы ваяр, жанчына, якая падбягае да яго і паранены конь. Асноўнай тэме спадарожнічаюць малюнкі жанчыны, якая плача з мёртвым дзіцем і быком за яе спіной і жаночай постаці ў полымі з узнятымі ўверх рукамі. У цемру маленькай плошчы, над якой вісіць ліхтар, працягваецца доўгая рука са свяцільняй — знакам надзеі.
Жах, які ахапіў Пікаса перад пагрозай варварства, навіслага над Еўропай, яго страх перад вайной і фашызмам, мастак не выказаў прама, але надаў сваім карцінам трывожную танальнасць і змрочнасць («Рыбная лоўля ўначы на Антыбах», 1939), сарказм, гарката, якія не кранулі толькі толькі дзіцячых партрэтаў («Мая і яе лялька», 1938). І ізноў жанчыны сталі галоўнымі ахвярамі гэтага агульнага змрочнага настрою. Сярод іх — Дора Маар, з якой мастак зблізіўся ў 1936 і прыгожая асоба якой ён дэфармаваў і скажаў грымасамі («Жанчына, якая плача», 1937). Ніколі яшчэ жананянавісць мастака не выяўлялася з такой бязлітаснасцю; увянчаныя недарэчнымі капялюшамі, асобы, намаляваныя ў фас і ў профіль, дзікія, раздробненыя, рассечаныя потым целы, разадзмутыя да жахлівых памераў, а іх часткі злучаныя ў бурлескные формы («Ранішняя серэнада», 1942). Нямецкая акупацыя не магла, зразумела, спалохаць Пікаса, які заставаўся ў Парыжы з 1940 па 1944. Яна таксама ніколькі не прыслабіла яго дзейнасці: партрэты, скульптуры («Чалавек з агнцэм»), бедныя нацюрморты, якія сітавінай з глыбокім трагізмам выяўляюць усю безвыходнасць эпохі («Нацюрморт з бычыным чэрапам», 1942).
У 1944 Пікаса становіцца сябрам Французскай камуністычнай партыі, але здаецца, не пранікаецца яе ідэямі настолькі, каб выяўляць іх у сваіх буйных гістарычных творах, чаго, верагодна, чакалі ад яго яго палітычныя таварышы. Гуманістычныя гледжанні Пікаса выяўляюцца ў яго працах: у 1950 ён малюе знакамітага «Голуба міру».
Пасля вайны
Пасляваенную творчасць Пікаса можна назваць шчаслівай; ён збліжаецца з маладой Франсуазай Жыла, з якой пазнаёміўся ў 1945 і якая падорыць яму дваіх дзяцей, даўшы такім чынам тэмы яго шматлікіх чароўных сямейных карцін. Ён з’язджае з Парыжа на поўдзень Францыі, адчыняе для сябе радасць сонца, пляжу, мора. Творы, створаныя ў 1945—1955, міжземнаморскія па духу, характэрныя сваёй атмасферай паганскай ідыліі і вяртаннем антычных настрояў, якія знаходзяць сваё ўвасабленне ў карцінах і малюнках, створаных у канцы 1946 у залах музея Анціб, сталага пасля музеем Пікаса («Радасць жыцця»).
Увосень 1947 Пікаса пачынае працаваць на фабрыцы «Мадура» у Валорысе; захоплены праблемамі рамяства і ручной працы, ён сам выконвае мноства страваў, дэкаратыўных талерак, антрапаморфных гарлачоў і статуэтак у выглядзе жывёл («Кентаўр», 1958), часам некалькі архаічных па манеры, але заўсёды поўных зачаравання і дасціпы. Асабліва важныя ў той перыяд скульптуры («Цяжарная жанчына», 1950). Некаторыя з іх («Каза», 1950; «Малпа з малпанянём», 1952) зробленыя з выпадковых матэрыялаў (бруха казы выканана з старога кошыка) і ставяцца да шэдэўраў тэхнікі асамбляжа. У 1953 Франсуаза Жыла і Пікаса разыходзяцца. Гэта было для мастака пачаткам цяжкага маральнага крызісу, які рэхам аддаецца ў выдатнай серыі малюнкаў, выкананых паміж канцом 1953 і канцом зімы 1954; у іх Пікаса, па-свойму, у збянтэжанай і іранічнай манеры, выказаў гаркату старасці і свой скептыцызм у дачыненні да самога жывапісу. У 1954 ён сустракаецца з Жаклін Рок, якая ў 1958 стане яго жонкай і натхніць яго на серыю вельмі прыгожых партрэтаў.
Творы апошніх пятнаццаці год творчасці мастака вельмі разнастайныя і няроўная па якасці («Майстэрня ў Канах», 1956). Можна, аднак, вылучыць іспанскую крыніцу натхнення («Партрэт мастака, у перайманне Эль Грэка», 1950) і элементы таўрамахіі (магчыма, таму, што Пікаса быў гарачым прыхільнікам папулярнай на поўдні Францыі карыды), выяўленыя ў малюнках і акварэлях у духу Гоі (1959—1968). Пачуццём незадавальнення ўласнай творчасцю адзначаная серыя інтэрпрэтацый і варыяцый на тэмы знакамітых карцін «Дзяўчыны на беразе Сены. Паводле Курбе»,1950; «Алжырскія жанчыны. Паводле Дэлакруа» (1955); «Мэніны. Паводле Веласкеса» (1957); «Сняданак на траве. Паводле Манэ» (1960). Ніхто з крытыкаў не змог даць здавальняючага тлумачэння гэтым дзіўным, дзёрзкім кампазіцыям, нават калі яны знаходзілі сваё завяршэнне ў сапраўды выдатных карцінах.
Спадчына
Пабла Пікаса памёр 8 красавіка 1973 у Мужэне (Францыя) на сваёй віле Notre-Dame-de-Vie. Пахаваны побач з замкам Вовенарт, які належыў яму.
Музей Пікаса быў адчынены ў Барселоне, дзякуючы самому мастаку, які ў 1970 паднёс у падарунак гораду свае працы. У 1985 музей Пікаса быў адчынены і ў Парыжы (гатэль Сале); сюды ўвайшлі працы, перададзеныя спадчыннікамі мастака, — больш 200 карцін, 158 скульптур, калажы і тысячы малюнкаў, эстампаў і дакументаў, а таксама асабістая калекцыя Пікаса. Новыя дарункі спадчыннікаў (1990) узбагацілі парыжскі музей Пікаса, Гарадскі музей сучаснага мастацтва ў Парыжы і некалькі правінцыйных музеяў (карціны, малюнкі, скульптуры, кераміка, гравюры і літаграфіі).
Лаўрэат Міжнароднай Сталінскай прэміі (1950) і Міжнароднай Ленінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1962).
Пабла Пікаса аказаў велічэзны ўплыў на мастакоў усіх краін, стаўшы адным з самых вядомых майстроў у мастацтве XX стагоддзя.
Ранні перыяд
«Пікадор», 1889 «Першае дзеепрыметнік», 1895—1896 гг. "Басаногая дзяўчынка. Фрагмент ", 1895 «Аўтапартрэт», 1896 «Партрэт маці мастака», 1896 «Веды і міласэрнасць», 1897 «Матадор Луіс Мігель Дамінга», 1897 «Лола, сястра Пікаса», 1899 «Іспанская пару перад гасцініцай», 1900
«Блакітны» перыяд
«Аматарка абсэнту», 1901 «Схільны Арлекін», 1901 «Жанчына з шыньёны», 1901 «Смерць Касагемаса», 1901 «Аўтапартрэт у блакітны перыяд», 1901 «Партрэт гандляра карцінамі Пэдра Манача», 1901 «Жанчына ў блакітны капелюшы», 1901 «Жанчына з цыгарэтай», 1901 «Гурман», 1901 «Абсэнт», 1901 «Спатканне (Дзве сястры)», 1902 «Галава жанчыны», 1902—1903 гг. «Стары гітарыст», 1903 «Сняданак сляпога», 1903 «Жыццё», 1903 «Трагедыя», 1903 «Партрэт Салеры», 1903 «Жабрак стары з хлопчыкам», 1903 «Аскет», 1903 «Жанчына з варонай», 1904 «Каталонскі скульптар Манола (Мануэль Хуга)», 1904 «Гладзільшчыца», 1904
«Ружовы» перыяд
«Дзяўчынка на шары», 1905 «У кабарэ Лапін Агілу або Арлекін з куфлем», 1905 «Хто сядзеў на чырвонай лаве Арлекін», 1905 «Акрабаты (Маці і сын)», 1905 «Дзяўчына ў кашулі», 1905 «Сямейства камедыянтаў», 1905 «Два брата», 1905 «Два юнака», 1905 «Акрабат і малады Арлекін», 1905 «Фокуснік і нацюрморт», 1905 «Дама з веерам», 1905 «Дзяўчынка з казлом», 1906 "Сяляне. Кампазіцыя ", 1906 «Аголеныя юнак», 1906 «Шкляная посуд», 1906 «Хлопчык, вядучы конь», 1906 «Туалет», 1906 «Стрыжка», 1906 «Аўтапартрэт з палітрай», 1906
«Афрыканскі» перыяд
«Партрэт Гертруды Стайн», 1906 «Авіньёнскія дзяўчыны», 1907 «Аўтапартрэт», 1907 «Аголеная жанчына (пагрудная выява)», 1907 «Танец з пакрываламі», 1907 «Галава жанчыны», 1907 «Галава мужчыны», 1907
Кубізм
«Жанчына, якая сядзіць», 1908 «Дружба», 1908 «Зялёная міска і чорная бутэлька», 1908 «Гаршчок, келіх і кніга», 1908 «Бітон і міскі», 1908 «Кветкі у шэрым збанку і куфель з лыжкай», 1908 «Фермерыха», 1908 «Дрыяд», 1908 «Тры жанчыны», 1908 «Жанчына з веерам», 1908 «Дзве аголеныя фігуры», 1908 «Купанне», 1908 «Букет кветак у шэрым збанку», 1908 «Партрэт Фернарды Аліўе», 1909 «Хлеб і ваза з садавінай на стале», 1909 «Жанчына з мандаліна», 1909 «Мужчына са скрыжаванымі рукамі», 1909 «Жанчына з веерам», 1909 «Аголеная», 1909 «Ваза, садавіна і келіх», 1909 «Маладая дама», 1909 «Завод у Хорта дэ Сан Хуан», 1909 «Аголеная», 1910 г. «Партрэт Даніэла-Генры Кавейлера», 1912 «Нацюрморт з плеценым крэслам», 1911—1912 г. «Скрыпка», 1912 «Аголеная, Я люблю Еву», 1912 «Рэстаран: Індычка з труфелямі і віном», 1912 г. «Бутэлька Перно (столік у кафэ)», 1912 «Музычныя інструменты», 1912 «Харчоўня (Вяндліна)», 1912 «Скрыпка і гітара», 1913 «Кларнет і скрыпка», 1913 «Гітара», 1913 «Картёжник», 1913—1914 г. "Кампазіцыя. Ваза садавіны і разрэзаная груша ", 1913—1914 г. «Ваза для садавіны і гронка вінаграду», 1914 г. «Партрэт Амбруаза Валара», 1915 «Арлекін», 1915 «Полишенель з гітарай перад заслонай», 1919 г. «Тры музыкі або музыкі ў масках», 1921 г. «Тры музыкі», 1921 г. «Нацюрморт з гітарай», 1921 г.
«Класічны» перыяд
«Партрэт Вольгі ў крэсле», 1917 г. «Эскіз пастаноўкі для балета „Парад“», 1917 г. «Арлекін з гітарай», 1917 г. «П’еро», 1918 «Купальшчыцы», 1918 «Нацюрморт», 1918 «Нацюрморт з гарлачом і яблыкамі», 1919 г. «Нацюрморт», 1919 г. «Спячыя сяляне», 1919 г. «Гітара, бутэлька, ваза з садавінай і келіх на стале», 1919 г. «Тры танцоркі», 1919—1920 г. "Група танцорак. Вольга Хахлова ляжыць на пярэднім плане ", 1919—1920 г. «Хуан-ле-Пэн», 1920 «Партрэт Ігара Стравінскага», 1920 г. «Чытанне лісты», 1921 г. «Маці і дзіця», 1922 «Жанчыны, якія бягуць па пляжы», 1922 «Класічная галава», 1922 г. «Партрэт Вольгі Пікаса», 1922—1923 г. «Вясковы танец», 1922—1923 г. «Дзіцячы партрэт Палі Пікаса», 1923 г. «Палюбоўнікі», 1923 г. «Жалейка Пана», 1923 г. «Арлекін, які сядзіць», 1923 г. «Мадам Вольга Пікаса», 1923 г. «Маці Пікаса», 1923 г. «Вольга Хахлова, першая жонка Пікаса», 1923 г. «Поль у гарнітуры Арлекіна», 1924 «Поль у гарнітуры П’еро», 1925 «Тры грацыі», 1925
Сюррэалізм
«Танец», 1925 «Купальшчыца, якая адкрывае кабінку», 1928 «Аголеная на пляжы», 1929 «Аголеная на пляжы», 1929 «Аголеная на пляжы», 1929 «Аголеная ў крэсле», 1929 «Акрабат», 1930 «Укрыжаванне», 1930 «Фігуры на пляжы», 1931 «Дзяўчына, кідаць камень», 1931 «Аголеная і нацюрморт», 1931 «Сон», 1932 «Аголеная ў крэсле», 1932 «Нацюрморт — бюст, чаша і палітра», 1932 «Жанчына з кветкай», 1932
Вайна. Герніка
«Герніка», 1937 г. «Жанчына, якая плача», 1937 г. «Параненая птушка і кот», 1938 «Начная рыбалка на Антыбах», 1939 г. «Нацюрморт з бычыным чэрапам», 1942 «Склеп», 1944—1945 гг. «Нацюрморт», 1945
Пасля вайны
«Партрэт Франсуазы», 1946 «Жанчына ў крэсле I», 1948 «Клод, сын Пікаса», 1948 «Жанчына з зялёнымі валасамі», 1949 «Палома і Клод, дзеці Пікаса», 1950 «Палома з цэлулоіднай рыбай», 1950 г «Франсуаза Жыла з Клодам і Палома», 1951 «Франсуаза, Клод і Палома», 1951 «Рыцар, паж і манах», 1951 «Партрэт Сільвет», 1954
Міланскі ўніверсітэт
Міланскі дзяржаўны ўніверсітэт (Università degli Studi di Milano или Statale di Milano) з'яўляецца найбуйнейшым дзяржаўным універсітэтам у Мілане і Ламбардыі, галоўны корпус якога знаходзіцца ў былым Ca' Granda, пабудаваным міланскім герцагам Франчэска Сфорца. Гэта адзіны італьянскі ўніверсітэт, які ўваходзіць у LERU (Ліга еўрапейскіх даследчых універсітэтаў).
Гісторыя
Міланскі дзяржаўны ўніверсітэт быў заснаваны 30 верасня 1923 года ў выніку аб'яднання мастацка-філасофскага факультэта Міланскай Акадэміі (Accademia, заснавана ў 1861 г.) і Клінічнага Інстытута ўдасканалення (Istituti Clinici di Perfezionamento, заснаваны Луіджы Манджягалі ў 1906 годзе).
Структура
Універсітэт мае 9 факультэтаў і 78 кафедраў, 134 навучальных курсу: карпусы займаюць больш за 200 будынкаў, маецца 113 бібліятэк, розныя навукова-даследчыя цэнтры, аркестр.
Лагатып
Лагатып складаецца з двух элементаў: выявы Мінервы і надпісу «Università degli Studi di Milano» (шрыфт Палаціна).
Ануліна
Ану́ліна (, Анулино) — хутар у Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.
Канстанцін Максімавіч Семянтоўскі-Курыла
Канстанцін Максімавіч Семянтоўскі-Курыла (?—?) — украінскі даследчык гісторыі, этнаграфіі і фальклору. Малодшы сын памешчыка Палтаўскай губерні Максіма Піліпавіча С.-К. Скончыў Нежынскі ліцэй.
Васілька Расціславіч
Васілька Расціславіч (? — ) — князь церабоўльскі (1092—1124).
Маладосць, атрыманне ўдзела
Верагодна, упершыню Васілька згадваецца ў летапісы без імя пад 1084 годам, калі разам з братам Валадаром выгнаў з Уладзімір-Валынскага Яраполка Ізяславіча, які, магчыма, у свой час узяўся «карміць» іх. Вялікі князь Усевалад Яраславіч паслаў тады супраць іх свайго сына Уладзіміра, які выгнаў Расціславічаў і вярнуў уладзімір-валынскі сталец Яраполку.
Яраполк пайшоў супраць Расціславічаў і 22.11.1086 г. пад быў забіты ўласным дружыннікам. Забойца — Нярадзец — збег у Перамышль да Рурыка, таму супраць Расціславічаў узнікла падазрэнне. Сталец ва Уладзімір-Валынскім, на які магчыма спадзяваліся Расціславічы, аднак, перайшоў да Давыда Ігаравіча. У 1092 годзе Рурык памёр, а Перамышль атрымаў Валадар, а Васілька тады ж атрымаў ад Усевалада Яраславіча ва ўдзел Церабоўлю на Сераце.
У 1090-я гады Васілька праводзіў агрэсіўную палітыку датычна суседзяў Русі, звесткі пра яе толькі часткова захаваліся ў летапісах. Так, у 1092 годзе, яшчэ да смерці брата Рурыка, ён з полаўцамі ваяваў у Польшчы. Польскі храніст (XV ст.) Ян Длугаш, памылкова датуючы набег Васількі 1081 годам, паведамляе, што Васілька «напаў на Польскае каралеўства і імкліва і паспешліва спустошыў яго, захапіў і спаліў некалькі крэпасцяў, і са здабычай і трафеямі вярнуўся на Русь». Пазней, Васілька прызнаваў, што шмат зла зрабіў палякам, але планаваў зрабіць яшчэ болей.
У Васількі былі грандыёзныя планы вайны з Польшчай і іншымі суседзямі Русі, ён намерваўся прыцягнуць да гэтага не толькі полаўцаў, але і берандзеяў, печанегаў і торкаў, таксама папрасіць малодшую дружыну ў брата Валадара і князя Давыда Ігаравіча і з гэтымі сіламі пайсці ў Польшчу «на зіму і на лета» і ўзяць яе ўсю, «адпомсціць Рускую зямлю». Апроч гэтага, Васілька намерваўся паланіць дунайскіх балгараў і пасяліць іх у сваім княстве. Па гэтым Васілька таксама хацеў прасіць вялікага князя, з 1093 года ім быў ужо Святаполк Ізяславіч, і ва Уладзіміра Усеваладавіча дазволу ісці супраць полаўцаў — «або знайсці сабе славу, або загінуць за Рускую зямлю».
У канцы кастрычніка — пачатку лістапада 1097 года Васілька ўдзельнічаў у княжым з’ездзе ў Любечы, скліканым ініцыятывай Уладзіміра Усеваладавіча. На з’ездзе былі зацверджаны «отчыны» князёў і прызнаны прынцып іх непарушнасці. Рашэннем з’езду, урэшце за Васількам была зацверджаны Церабоўля, а за Валадаром — Перамышль.
Асляпленне і палон
Любецкія пастанаўленні, аднак, былі парушаны амаль адразу. Колішні саюзнік Расціславічаў — Давыд Ігаравіч абвінаваціў Васілька перад вялікім князем Святаполкам Ізяславічаем, быццам задумвае супраць іх, змовіўшыся з Уладзімірам Усевалдавічам. Паводле Давыда, Уладзімір намерваўся адняць у Святаполка Кіеў, а Васілька — у самага Давыда Уладзімір-Валынскі. У пацверджанне слоў Давыд нагадаў Святаполку пра гібель брата, маўляў, забілі яго Расціславічы і цяпер думаць на яго. Святаполк паверыў Давыду.
Падрабязнае апавяданне пра далейшыя падзеі пакінуў кніжнік Васіль у г.зв. «Аповесці пра асляпленне Васількі Церабоўльскага», якая змешчана ў «Аповесці мінулых часоў» пад 1097 годам. Так, 5.11.1097 года Васілька, які вяртаўся з Любецкага з’езда быў запрошаны ў Кіеў і падманам схоплены на двары Святаполка, а на наступны дзень перавезены Давыдам у Белгарад пад Кіевам і там аслеплены людзьмі Святаполка і Давыда. Фізічна Васілька быў вельмі дужы, і злодзеі ледзь адолелі яго ўчатырох. Князя ў непрытомнасці кінулі на воз і павезлі да Уладзімір-Валынскага, які належаў Давыду Ігаравічу, дзе трымалі на двары нейкага Вакея, прыставіўшы 30 чалавек аховы і 2 княжых отракаў.
Гэта было нечуванае на Русі злачынства, зноў пачалася міжусобная вайна, пра спыненне якіх дамовіліся на Любецкім з’ездзе.
Астатнія ўдзельнікі Любецкага з’езда пайшлі супраць Святаполка і вымусілі яго паабяцаць прагнаць або схапіць Давыда, як галоўнага вінаватага ў злачынстве. Калі Давыд на Вялікі пост (8 лютага — 20 сакавіка 1098) даведаўся пра гэта, то падумаў, што і сам Уладзімір Усевалдавіч выступіць супраць яго, таму паслаў Васіля (кніжніка, які пазней напіша «Аповесць…») да палоннага Васількі з просьбай паслаць свайго чалавека да Уладзіміра і адгаварыць таго ад вайны, абяцаючы за гэта Васільку адзін з трох гарадоў на выбар —, Шэпаль або. Васілька паабяцаў выканаць гэту просьбу, «ды не будзе праліцця з-за мяне крыві», але нагадаў, што яму без патрэбы чужыя гарады, бо ёсць свая — Церабоўля. Тым часам пасля Вялікадня 1098 года (28 сакавіка) Давыд выступіў да Церабоўлі, каб заняць воласць свайго палоннага. У Бужска Давыда сустрэў брат Васількі — Валадар. Давыд, не маючы сілаў ісці супраць, зачыніўся ў Бужску, а Валадар аблажыў горад, патрабуючы вярнуць яму брата і абяцаючы за гэта мір. Давыд паслаў ва Уладзімір-Валынскі за Васількам, князі заключылі мір і Давыд вярнуўся ва Уладзімір-Валынскі.
Той жа вясною Валадар і Васілька пайшлі супраць Давыда. Яны захапілі горад Усевалаж і спалілі яго, а жыхароў Васілька загадаў вынішчыць. Летапісец, настроены добразычліва да Васількі, рашуча асудзіў яго за расправу: «…і учыніў помсту на людзях невінаватых, і праліў кроў нявінную». Давыд зачыніўся ва Уладзімір-Валынскім, а браты аблажылі горад, запатрабаваўшы выдаць баяраў Турака, Лазара і Васіля, якія калісьці і нагаварылі Давыду на Васільку. Давыд змушаны быў падпарадкавацца і выдаў Васіля і Лазара, толькі Турак збег у Кіеў. Князі зноў заключылі мір, а выданыя баяры былі павешаны, целы іх расстралялі «Васількавічы», верагодна, юныя сыны Васількі. «Гэта ж другую помсту ўчыніў» — няўхвальна апавядае летапісец.
Вайна са Святаполкам
У 1099 годзе Святаполк Ізяславіч, урэшце, пайшоў абяцанай вайною, каб выгнаць Давыда Ігаравіча, а Расціславічам цалаваў крыж, што з імі міру і любові. Пасля даволі працяглай барацьбы, толькі аблога Уладзімір-Валынскага трывала 7 тыдняў (да 9.4.1099), Давыд Ігаравіч, паводле пагаднення са Святаполкам з цалаваннем крыжа (22.4.1099), выйшаў з Уладзімір-Валынскага ў, відаць, гэты горад даў яму Святаполк ва ўдзел. Святаполк пасадзіў ва Уладзімір-Валынскім свайго сына Мсціслава. Па гэтым Святаполк сабраўся ваяваць і з Расціславічамі, бо тыя трымалі частку колішняй воласці яго бацькі і брата, таму паслаў іншага сына — Яраслава па дапамогу да венгерскага караля Каламана. Агульная небяспека зноў аб’яднала даўніх саюзнікаў, а нядаўніх ворагаў — Расціславічаў і Давыда Ігаравіча — Давыд, пакінуўшы сваёй жонку ў Валадара, адправіўся шукаць дапамогі ў полаўцаў.
Пайшоў Святаполк на Валадара і Васільку, даведаўшыся пра гэта, яны ўзялі крыж, які Святаполк цалаваў ім на мір і любоў, і выйшлі супраць. Сышліся Святаполк і Расціславічы ў лютым баі на Рожным полі, перад якім, на вачах войскаў абодвух бакоў, сляпы Васілька ўзняў над сабою крыж, які цалаваў ім Святаполк, і выклікнуў: «Яго ты цалаваў, але спачатку ўзяў зрок вачэй маіх, а цяпер хочаш ўзяць душу маю. Няхай будзе паміж намі крыж гэты!». Летапісец кажа, што многія бачылі ў небе над васількавым палком крыж — відавочнае сведчанне, што яму дапамагалі вышнія сілы. Убачыўшы як Расціславічы адольваюць Святаполк уцёк ва Уладзімір-Валынскі, а адтуль у Кіеў, Расціславічы ж не гналіся. Неўзабаве, сын Святаполка — Яраслаў прывёў венграў пад Перамышль. Валадар зачыніўся ў горадзе, а венгры сталі вакол, паабапал ракі Вагр. Тым часам, Давыд Ігаравіч, які сустрэў хана Баняка, прыйшоў з полаўцамі пад Перамышль супраць венграў. У жорсткім баі на Вагры полаўцы разграмілі венграў, ва ўцёках шмат іх патанула ў Вагры і Сане. Такім чынам, Валадар і Васілька адстаялі свае ўладанні — Перамышль і Церабоўлю, а Давыд Ігаравіч на кароткі час вярнуў сабе Уладзімір-Валынскі.
Канечнае зацвярджэнне на ўдзеле
У 1100 годзе старэйшыя князі двойчы збіраліся ва Увецічах, каб устанавіць мір, у выніку Давыд Ігаравіч быў асуджаны і атрымаў толькі Буск. Расціславічы ў з’ездзе не ўдзельнічалі. Старэйшыя князі 30.8.1110 года паслалі да Валадара, каб забраў сляпога Васілька да сябе ў Перамышль, а Церабоўлю аддаў, або прыслаў Васільку да старэйшых князёў і яны будуць яго «карміць». Таксама ад Валадара патрабавалі вярнуць смердаў і халопаў, т. б. палон, які яны з братам узялі ў вайну. Валадар, аднак, не паслухаліся і невядома на якіх умовах быў устаноўлены мір, але і далей Валадар трымаў Перамышль адзін, а Васілька застаўся ў Церабоўлі.
Апошнія гады
Згадкі крыніц пра Васільку ў наступныя гады вельмі скупыя. Працяглы час Валадар з Васількам трымаліся саюзу з Уладзімірам Усеваладавічам, саюз гэты, магчыма, меў месца яшчэ ў 1090-я гады і ўзмацніўся дзякуючы цвёрдай пазіцыі Уладзіміра на Любецкім і Увеціцкіх з’ездах на карысць Расціславічаў. Пагатоў, саюз мусіў узмацніцца пасля 1113 года, калі Уладзімір заняў вялікакняскі сталец у Кіеве. У 1114 годзе Валадар выдаў (11 верасня) сваю дачку, імя якой не вядома, за сына Уладзіміра — Рамана. Летам 1117 года Валадар і Васілька ўдзельнічалі ў паходзе вялікага князя Уладзіміра Усеваладавіча на Уладзімір-Валынскі супраць Яраслава Святаполчыча. Яраслаў уцёк у Польшчу, а Уладзімір пасадзіў ва Уладзімір-Валынскім свайго сына Рамана, а пасля яго смерці (1119) яшчэ аднаго — Андрэя.
У 1122 годзе Васількаў брат Валадар трапіў у польскі палон, Васілька пачаў перамовы і заплаціў за брата вялізны выкуп — паводле Я. Длугаша, 12 000 грыўняў срэбра — што прычынілася працягламу гаспадарчаму крызісу ў Перамышльскім і Церабоўльскім княствах. Магчыма, адной з умоў выкупу Валадара была дапамога братоў Яраславу Святаполчычу, які хацеў вярнуць сабе Уладзімір-Валынскі адабраны Уладзімірам Усевалдавічам. Прынамсі, у 1123 годзе да Уладзімір-Валынскага, дзе сядзеў ужо Андрэй Уладзіміравіч, Яраслаў Святаполчыч падступіў з саюзным войскам з палякаў, венграў, чэхаў і дружын Валадара і Васількі. Аднак, Яраслаў загінуў пад горадам і саюз распаўся, кожны вяртаўся дадому. Тады Расціславічы паслалі з «маленнем» і дарамі да Уладзіміра Усевалдавіча, які ішоў ужо вайною, і той дараваў ім.
Лундскі ўніверсітэт
Лундскі ўніверсітэт (Lunds universitet, або  латыні) — універсітэт у горадзе Лунд на поўдні Швецыі, заснаваны 1666 года, другі найстарэйшы ўніверсітэт у Швецыі.