cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Айсрызенвельт
Айсрызенвельт (Eisriesenwelt) — карставая пячора ва Усходніх Альпах, у Аўстрыі, на поўдзень ад Зальцбурга. Буйнейшая ў Еўропе. Даўжыня 42 км. Глыбіня 407 м. Шматлікія залы са сталактытамі і сталагмітамі. Турызм.
Ян Радзівіл (1492—1542)
Ян Мікалай Мікалаевіч Радзівіл (1492 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Падчашы вялікі літоўскі (з 1517), дзяржаўца маркаўскі (1520—1534) і васілішскі (з 1523), староста бельскі (з 1522), староста жамойцкі (з 1535).
Біяграфія
Сын канцлера літоўскага Мікалая Радзівіла і Альжбеты з Саковічаў.
Браў удзел у вайне супраць Тэўтонскага ордэна (1516—1521). Уваходзіў у склад камісій па размежаванні ВКЛ з Мазовіяй(1529), Прусіяй (1532) і Інфлянтамі (1540—1541). У 1530-1540-я гады трыумвірат у складзе Ян Радзівіла, яго дзядзькі Юрыя Радзівіла і Альбрэхта Гаштольда фактычна кіраваў ВКЛ пры адсутнасці ў дзяржаве вял. князя Жыгімонта Старога. Браў удзел у вайне супраць Маскоўскай дзяржавы (1534—1537).
Пол Скоўлз
Пол Ааран Скоўлз (Paul Aaron Scholes; года, Солфард, Англія) — былы англійскі футбаліст, які ўсю сваю кар’еру выступаў за клуб «Манчэстэр Юнайтэд» на пазіцыі цэнтральнага паўабаронцы. Былы ігрок нацыянальнай зборнай Англіі. Адзін з найлепшых ігракоў свайго пакалення.
Скоўлз сем гадоў гуляў за зборную Англіі. Ён удзельнічаў у чатырох вялікіх спаборніцтвах — чэмпіянатах свету 1998 і 2002 гадоў, а таксама ў чэмпіянатах Еўропы 2000 і 2004 гадоў. Пасля Еўра-2004 Скоўлз абвясціў аб завяршэнні сваёй кар’еры ў зборнай, матываваўшы гэта жаданнем засяродзіцца на клубнай кар’еры, а акрамя таго, больш часу праводзіць з сям’ёй.
У канцы сезону 2010/11 Пол скончыў сваю спартыўную кар’еру, аднак 8 студзеня 2012 года было абвешчана, што Пол Скоўлз вяртаецца ў «Манчэстэр Юнайтэд» у якасці іграка да завяршэння сезону 2011/12. Аднак 8 студзеня 2012 года вырашыў застацца ў клубе ў якасці іграка да мая 2013 года.
Кар’ера
Пол Скоўлз пачаў трэніравацца з «Манчэстэр Юнайтэд» у 14 гадоў. Насуперак распаўсюджанаму меркаванню, ён не быў членам моладзевай каманды, якая выйграла ў 1992 годзе Моладзевы кубак Англіі. Зрэшты, у наступным сезоне ён дайшоў са сваёй камандай да фіналу. Прафесійная кар’ера Скоўлза ў «Манчэстэр Юнайтэд» пачалася 23 ліпеня 1993 года, аднак на поле ён упершыню выйшаў толькі ў сезоне 1994/95. Яго дэбют адбыўся 21 верасня 1994 года ў матчы Кубка лігі супраць «Порт Вейл».
Трэнерская кар’ера
У лютым 2019 года стаў галоўным трэнерам клуба «Олдэм Атлетык», за які заўзеў з дзяцінства, аднак ужо ў сакавіку пакінуў пасаду, правёўшы ў якасці трэнера сем матчаў і атрымаўшы адну перамогу.
Асабістае жыццё
Пол Скоўлз жыве ў Олдэме са сваёй сям’ёй — жонкай Клэр і трыма дзецьмі, Ааранам, Алісіяй і Эйдэнам. Многія адзначаюць у характары Скоўлза незвычайную сціпласць і высокую адданасць гульні. У яго няма асабістага агента, як у большасці футбалістаў, і ўсе перамовы ён вядзе сам. Ён рэдка дае інтэрв’ю і амаль не падпісвае рэкламных кантрактаў.
Дасягненні
Манчэстэр Юнайтэд:
Бінькаўцы
Бінькаўцы́ (, Биньковцы) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Уладзімір Львовіч Хмурыч
Уладзімір Львовіч Хмурыч (,, РСФСР — ) — беларускі танцоўшчык. Заслужаны артыст Беларусі (1992).
Біяграфія
Скончыў Варашылаўградскае культурна-асветніцкае вучылішча ў 1975 годзе. З 1978 года артыст балета ансамбляў песні і танца Паўднёвай групы войск (Венгрыя, з 1983 года Беларускай ваеннай акругі з 1988 года Паўночнай групы войск (Польшча), у 1992—2000 гадах Узброенных Сіл Рэспублікі Беларусь. Выконваў сола ў многіх харэаграфічных пастаноўках («Брэсцкая крэпасць», «Беларуская рапсодыя», «Вяселле ў Малінаўцы», «Кадрыль» і інш.).
BMW E36
BMW E36 — трэцяе пакаленне BMW 3-й серыі.
Выпускалася ў 1990–2000 гадах. Усяго выраблена 2 283 600 аўтамабіляў.
Мадэльны шэраг
Машына стала даўжэй, вышэй і шырэй сваёй папярэдніцы, а павелічэнне на 130 мм колавай базы выявілася ў большай прасторы для пасажыраў на заднім сядзенні.
Аўтамабіль быў прадстаўлены ў 1990 годзе ў Еўропе як мадэль 1991 года, а ў ЗША і Канадзе як мадэль 1992 года.
Продажы чатырохдзвернага седана стартавалі восенню 1991 года пры захаванні выпуску двухдзвернага седана E30 у 1991 годзе. BMW дадала ў мадэльны шэраг самастойны кузаў купэ. Дызайн купэ ствараўся літаральна з нуля — дызайнер Лютэ быў накіраваны на атрыманне дасканалых прапорцый — ён змяніў кожную панэль кузава, не запазычаўшы ў седана нават фары і заднія ліхтары.
Выпуск кабрыялета быў адкладзены да 1994 года. Продажы версіі ўніверсал стартавалі ў тым жа 1995 годзе. У ЗША дадзеная мадэль не прадавалася.
Седаны былі замененыя новай мадэллю ў 1998 годзе. Кабрыялеты, купэ і ўніверсалы выпускаліся да 1999 года ўключна.
Compact
У 1994 годзе дэбютавала мадэль Compact з кузавам трохдзверны хэтчбек. У параўнанні з седанам колавая база скарочана на 23 см.
У якасці базавага ўсталёўваўся 1,6-літровы 8-клапанны рухавік мадэлі M4316B (102 к.с.), а з 1999 года аўтамабілі пад пазначэннем 316i сталі аснашчацца рухавіком большай магутнасці: M4319B аб'ёмам 1,9 л (105 к.с.).
318ti абсталёўвалася 1,9-літровым рухавіком магутнасці 140 к.с. У якасці максімальнай прапаноўвалася мадыфікацыя 323i з шасціцыліндравым рухавіком 2,5 л (170 к.с.). Дызельны 318tds меў аб'ём 1,7 л (90 к.с.).
Пярэдняя падвеска — тыпу McPherson — такая ж, як на ўсёй серыі E36. Задняя — з дыяганальнымі рычагамі і паўнезалежнай бэлькай, у адрозненне ад астаніх мадыфікацый, якія мелі шматрычажную падвеску.
M3
У лютым 1992 года была прадстаўлена новае пакаленне M3 на базе купэ E36. У 1994-м да кузава купэ дадаліся версіі седан і кабрыялет. Гэтае пакаленне М3 стала першым, якое было абсталявана шасціцыліндравым маторам — 3,0-літровы рухавік развіваў 286 к.с. і 320 Нм.
Восенню 1995 года з’явілася мадэрнізаваная версія М3. Аўтамабіль атрымаў 3,2-літровы рухавік (321 к.с., 350 Нм), 6-ступеньчатую каробку перадач, дапрацаваную хадавую частку з новымі наладамі падвескі і больш "кароткай" рулявой рэйкай. Праз паўтара года была прапанавана 6-ступеньчатая рабатызаваная каробка SMG.
Вытворчасць М3 Е36 была завершана ў 1999 годзе. У агульнай колькасці за 7 гадоў было выраблена 71 242 аўтамабіля.
Бяспека
BMW E36 паказала сябе даволі дрэнна ў тэсце Euro NCAP. Адзначана дэфармацыя пярэдняй стойкі, траўманебяспечная пярэдняя панэль і слабая абарона пешаходаў у выпадку наезду. У выніку аўтамабіль атрымаў толькі паўтары зоркі з чатырох магчымых.
BMW Art Car №13
BMW M3 GTR E36, распісаны Сандра Чыа ў 1992 годзе, стаў трынаццатым.
Джордж Портэр
Біяграфія
Адукацыю атрымаў у Лідскім і Кембрыджскім універсітэтах (1938-1941). У 1941-1945 гадах служыў у арміі. У 1949-1954 гадах выкладаў у Кембрыджскім універсітэце, у 1955-1963 гадах у Шэфілдскім універсітэце; у 1963-1966 прафесар хіміі, а з 1966 года дырэктар Каралеўскага інстытута Вялікабрытаніі. Прэзідэнт Міжнароднага камітэта па фотабіялогіі (з 1968); прэзідэнт Хімічнага таварыства Вялікабрытаніі (з 1970).
Спасылкі
‎
Пераходныя балоты
Пераходныя балоты — балоты, галоўным чынам грунтавога жыўлення, якія развіваюцца на бедным мінеральным субстраце.
Звычайна размяшчаюцца шырокай паласой па ўскраінах вярховых балот або ў выглядзе асобных участкаў на пясчаных грунтах у суправаджэнні нізінных.
Спіс аб’ектаў PGC (2032001—2033000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2032001—2033000)
Акімаў
Акімаў — прозвішча.
Боўблі
Бо́ўблі (, Бовбли) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Кыштым
Кышты́м (Кыштым) — горад (з 1934 года) у Расіі, у Чалябінскай вобласці. Насельніцтва 41,0 чалавек (2005). Заснаваны ў 1757 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Кыштымка, за 90 км ад Чалябінска.
Медзеэлектралітны, машынабудаўнічы, электрамеханічны заводы, радыёзавод, прадпрыемста «Уралграфіт», горна-узбагачальны камбінат і іншыя прадпрыемствы.
Лотар II (кароль Латарынгіі)
Ло́тар II (Lothar II, Lothaire II, каля  — ) — кароль Латарынгіі з 855 з дынастыі Каралінгаў, другі сын імператара Лотара I і Ірменгарды Турскай. Паводле завяшчання бацькі атрымаў землі паміж Рэйнам, Маасам і Шэльдай, якая па імі Лотара атрымала назву Латарынгія. У 863 годзе, пасля смерці свайго малодшага брата Карла Праванскага, Лотар атрымаў у спадчыну і яго землі, гэта значыць Ліён, В'ен, Грэнобль, Юзэ.
Сямейныя звады Лотара II
Лотар яшчэ да паўналецця ўступіў у сувязь са знатнай дзяўчынай Вальдрадай. Ён жыў з ёй як з жонкай, але не быў павянчаны. Пасля смерці бацькі, зрабіўшыся валадаром, ён выдаліў яе, каб у разліку на палітычныя выгоды ажаніцца з Тэўтбергай, сястрой графа Хукберта (855 год).
Вяльможы ўхвалілі гэты шлюб. Але праз два гады Лотар стаў грэбаваць Тэўтбергай, аднавіў сувязь з Вальдрадай, распуснічаў і з іншымі наложніцамі. Урэшце, кароль зусім прагнаў жонку, абвінаваціўшы яе ў злачыннай сувязі з братам. Каралева знайшла падтрымку ў васалаў, запатрабавала Божага суду і апраўдалася ва ўзведзенных на яе абвінавачваннях. Нягледзячы на гэта, Лотар працягваў кепска абыходзіцца з ёй і гатовы быў на любыя ахвяры, абы злучыцца законным шлюбам з Вальдрадай.
Справа аб разводзе Лотара неўзабаве ператварылася ў гучны скандал і зрабілася важнай з’явай тагачаснага палітычнага жыцця. У канфлікт уцягнуты былі ўсе каралі, шматлікія прэлаты і сам Папа Мікалай I. У красавіку 862 года Лотар склікаў у Ахене сабор сваіх біскупаў, які прызнаў, што ён мае права ўступіць у новы шлюб. Лотар узяў шлюб з Вальдрадай і каранаваў яе каралевай. У 863 годзе сабор у Мецы зацвердзіў гэта рашэнне, але з падачы в’енскага біскупа Адона ў гэту справу ўмяшаўся Папа Мікалай I, які абвясціў пастановы гэтых сабораў незаконнымі і нават змяніў за самавольны развод архібіскупаў Трырскага і Кёльнскага. У 865 годзе Лотар вымушаны быў выдаліць ад сябе Вальдраду і ўрачыста прымірыўся з Тэўтбергай.
Смерць Лотара II
У 867 годзе Папа Мікалай I памёр. Новы Папа Адрыян II здаваўся больш падатлівым. У чэрвені 869 года Лотар адправіўся ў Італію для асабістай з ім сустрэчы. Адрыян прыняў яго ветліва, і хоць сам не даў згоды на развод, дазволіў склікаць сабор біскупаў у Рыме, для абмеркавання гэтага пытання. Лотар паехаў назад, па дарозе заразіўся і 8 жніўня 869 года памёр у П’ячэнцы. Пахаваны ў кляштары Св. Антонія каля П’ячэнцы. Тэўтберга і Вальдрада пасля гэтага прынялі пострыг.
Паколькі справа аб разводзе так і не была даведзена да канца, дзеці Лотара ад Вальдрады лічыліся незаконнымі, і каралеўства яго было падзелена паміж дзядзькамі — каралямі Францыі і Германіі.
Акаба (горад)
Ака́ба, Эль-Акаба — горад на поўдні Іарданіі. Насельніцтва 140 тысяч чалавек (2014). Порт у заліве Акаба Чырвонага мора. Міжнародны аэрапорт. Вузел шашэйных дарог. Вытворчасць мінеральных угнаенняў. Рамесная вытворчасць. Марскія промыслы, рыбалоўства. Марскі курорт.
27 чэрвеня 2022 года здарылася масавае атручэнне хлорам у Акабе, пасля таго як у порце адбылася ўцечка атрутнага газу.
Ай-Тадор
Ай-Тадор (Ай-Тодор, Ay Todor, Ай Тодор) — мыс на паўднёвым беразе Крыма, на Украіне, за 8,5 км на паўднёвы захад ад Ялты. Замыкае з захаду Ялцінскую бухту. Вышыня каля 90 м. Вапняковае адгор'е гары Магабі, якое падае да Чорнага мора стромкімі абрывамі. На адным з іх замак «Ластаўчына гняздо». Рэшткі рымскага лагера Харакс (1-3 ст. н.э.).
Чарнаморскэ (Адэская вобласць)
Пасёлак доўгі час быў закрытым вайсковым гарадком, у ім дыслацыравалася некалькі вайсковых частак былой Адэскай ваеннай акругі, у далейшым Аператыўнага камандавання «Поўдзень». На ўскраінах пасёлка размяшчаліся дачы высокапастаўленых вайскоўцаў і ваенны саўгас «Гвардзейскі», які пастаўляў прадукты да войска. З пачаткам вайны на усходзе Украіны ў 2014 г. пасёлак зноў запаланілі ваенныя падраздзяленні, у тым ліку, якія былі выведзеныя на мацерыковую частку Украіны пасля анэксіі Крыма Расіяй. У апошнія гады ў ваколіцах пасёлка створана інфраструктура для летняга адпачынку: аквапарк, шматлікія базы адпачынку і інш. Таму падчас курортнага сезону насельніцтва пасёлка значна павялічваецца за кошт турыстаў.
Джота (касмічны апарат)
Джота — аўтаматычная міжпланетная станцыя ЕКА, мэта палёту якой быў пралёт каля ядра каметы Галея і яго вывучэнне. Касмічны апарат названы ў гонар мастака эпохі Адраджэння Джота дзі Бандонэ, які намаляваў на фрэсцы «Пакланенне вешчуноў» камету Галея.
Палёт
«Джота» быў запушчаны ракетай-носьбітам «Арыян-1» 2 ліпеня 1985 года. У ноч з 13 на 14 сакавіка 1986 года апарат прайшоў на адлегласці ў 596 км ад ядра каметы. Для ўдакладнення траекторыі апарата былі выкарыстаныя звесткі АМС «Вега-1» і «Вега-2» у рамках міжнароднай праграмы «Лоцман». Праляцеўшы на такой блізкай адлегласці ад ядра каметы, «Джота» атрымаў пашкоджанні ад яе часціц, у прыватнасці выйшла са строю яго фотакамера.
Апарат знаходзіўся некаторы час у дэзактываваным стане. У красавіку 1990 года «Джота» быў вернуты ў рабочы стан, 2 ліпеня ён здзейсніў пралёт побач з Зямлёй і быў накіраваны на сустрэчу з каметай Грыга-Ск'елерупа, якая адбылася 10 ліпеня 1992 года. «Джота» праляцеў міма сваёй новай цэлі на адлегласці каля 200 кіламетраў, а затым 23 ліпеня 1992 года ён быў ізноў дэзактываваны.
У 1999 годзе ён здзейсніў другі пралёт каля Зямлі, але больш актываваны не быў.
Навуковыя прыборы
«Джота» нёс на борце наступныя прыборы :
Вынікі
Быў здзейснены пралёт на мінімальнай адлегласці ад ядра каметы і атрыманыя звесткі дазволілі ўдакладніць яго будову і хімічны састаў.
Паводле атрыманых з «Джота» звестак было вызначана, што ядро каметы Галея мае няправільную форму і памеры прыкладна 15х8х8 кіламетраў. Таксама звесткі дазволілі выказаць здагадку, што ядро пакрыта «пылавой карой», нечаканасцю апынуліся вельмі цёмны колер кары (альбеда 2—4 %, ніжэйшы за вугаль) і яе высокая тэмпература.
Крупскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей
Крупскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей — музей, заснаваны ў г. Крупкі паводле рашэння Крупскага раённага выканкама ад 23 мая 1995 г.
Гісторыя
Адкрыты для наведвальнікаў 26 мая 1995 г. у памяшканні сярэдняй школы № 1 г. Крупкі. З 30 чэрвеня 2004 г. размяшчаецца ў асобным будынку. За дасягнутыя поспехі ў галіне музейнай справы, актыўную прапаганду беларускай народнай культуры ў 1995 г. прысвоена званне «народны». Першы кіраўнік музея Т. Я. Белая. З 2007 г. дырэктар Т. І. Мельнік.
Фонды музея
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 5110 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 1859 адзінак. Агульная плошча 206,47 м², выставачная — 172,44 м².
Фонды музея налічваюць 31 калекцыю. У іх захоўваюцца экспанаты розных часоў (прылады працы, каменныя сякеры, фрагменты керамічнага посуду, глякі, куфры, талеркі, канапа, шафа і інш.). Вялікую каштоўнасць прадстаўляюць калекцыі старажытных абразоў (сярод якіх унікальныя Маці Божай, 1882; Ісуса Хрыста, канец XVII ст.), баністыкі (245 адзінак захоўвання), дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (263 экспанаты), жывапісу (73 работы), нумізматыкі (428 манет), фалерыстыкі (508 прадметаў).
Цікавыя факты
У выставачнай зале экспануюцца скафандр, асабістыя рэчы і дакументы двойчы Героя Савецкага Саюза, лётчыка-касманаўта У. В. Кавалёнка.
Свята-Міхайлаўская царква (Чэрск)
Свята-Міхайлаўская царква — праваслаўная царква, помнік архітэктуры барока. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі Чэрск Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана са званіцай з дрэва на мяжы 17—18 ст. (да 1701), адноўлена ў 1860-я гады.
Паводле даследавання К. Зданьскага, у Міхайлаўскай царкве яшчэ да Другой сусветнай вайны захоўвалася рукапіснае евангелле XVI ст., напісанае на старабеларускай і старапольскай мовах.
Унесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Асноўны кубападобны зруб пераходзіць у працяглую 5-гранную апсіду з бакавой рызніцай, раней накрытыя агульным гонтавым дахам з вальмамі па гранях апсіды. Асноўны аб'ём і апсіда былі завершаны фігурнымі барочнымі купаламі. У 19 стагоддзі да галоўнага фасада дабудаваны непрапарцыянальна вялікі квадратны ў плане прытвор.
Інтэр'ер
Малітоўная зала перакрыта корабам скляпеннем старажытнай канструкцыі. Апсіда вылучана выкананым у 1830-я гадах драўляным разным іканастасам. Абразы 18—19 ст.: «Раство Іаана», «Спас Пантакратар», «Хрыстос у сілах», «Тайная вячэра», «Маці Божая Адзігітрыя», «Архангел Міхаіл», абразы апостальскага чыну іканастаса.
Абрам Аншэлавіч Маневіч
Абрам Аншэлавіч Маневіч (Abraham Manievich;, Мсціслаў — ) — беларускі, украінскі і амерыканскі мастак.
Вярховыя балоты
Вярхо́выя балоты, алігатрофныя балоты — балоты з бедным мінеральным жыўленнем, якія знаходзяцца звычайна на водападзелах.
Абрам Аншэлавіч Маневіч
Вучоба і ранняя творчасць
Нарадзіўся, вучыўся і пачаў працаваць у Мсціславе. У 20-гадовым узросце Маневіч прыязджае ў Кіеў, жадаючы атрымаць мастацкую адукацыю. Але спачатку працуе на фабрыцы ложкаў — распісвае спінкі гатовых вырабаў пейзажамі і кветкамі.
Вярховыя балоты
Вярховыя балоты фарміруюцца ва ўмовах застойвання паверхневых вод у плоскіх паніжэннях водападзелаў, падасланых воданепранікальнымі пародамі. Жыўленне такіх балот вільгаццю звычайна адбываецца за кошт атмасферных ападкаў.
Абрам Аншэлавіч Маневіч
Вучоба і ранняя творчасць
Потым на працягу чатырох гадоў — з верасня 1901 года па май 1905 года вучыцца ў Кіеўскага мастацкага вучылішча, якая як раз адчынілася ў верасні 1901. Атмасфера ў вучылішча была ўнікальнай — яна стваралася з ініцыятывы вядомых кіеўскіх творцаў: мастакоў В. Менкі, В. Арлоўскага, М. Піманенкі, Х. Платонава, І. Селязнёва, О. Троцкай-Гусевай і архітэктара В. Нікалаева (першага дырэктара вучылішча). Адначасова з Маневічам у вучылішчы навучаліся Малевіч, Кудрэвіч, Бялыніцкі-Біруля.
Вярховыя балоты
Беларусь
Найбольш пашыраны ў паўночнай частцы Беларусі — масівы Даўбенішкі, Весялоўскае, Стрэчна, Обаль-1 і інш. Складаюць 13,1 % плошчы ўсіх балот Беларусі. Паверхня іх у сярэдзіне пукатая, таму што торф у цэнтры балота назапашваецца больш інтэнсіўна, чым на перыферыі. Для вярховых балот характэрны алігатрофныя расліны, непатрабавальныя да зольных элементаў. Флора бедная: дрэвы — хвоя, лістоўніца; кусцікі — верас балотны, мірт, багун балотны, багноўка, журавіны, імшарніца, буякі; травы — шэйхцэрыя, падвей похвенны, марошка, чаротнік, расіца круглалістая; сфагнавыя імхі. Фаўна таксама бедная: воўк (летам), лось, глушэц, курапатка белая, шэры журавель.
Абрам Аншэлавіч Маневіч
Вучоба і ранняя творчасць
Пасля сканчэння паступіў у Акадэмію мастацтваў у Мюнхене, якую і скончыў у 1907 годзе. Першыя свае працы ён пісаў у духу мюнхенска-венскага мадэрнізму. А ў 1913 годзе Маневіч меў вельмі паспяховую персанальную выстаўку ў галерэі Дзюрана Руэля, у Парыжы. Затым захапіўся кубізмам. І, урэшце, вытварыў уласны стыль. Вядомы кубафутурыст Давід Бурлюк называў яго «магам і чарадзеем фарбаў».
Баркі (курганны могільнік)
Баркі́ — курганны могільнік крывічоў VIII—IX стст., гарадзішча жалезнага веку і селішча XI—XII стст. каля в. Баркі Полацкага раёна. На могільніку даследавана 9 курганоў, у т.л. доўгі. Пахавальны абрад — трупаспаленне пад насыпам на грунце. У шэрагу выпадкаў рэшткі крэмацыі змешчаны ў ямцы, накрытай гаршком. Знойдзены ўпрыгожанні — бронзавыя падвескі, грыўня, бранзалеты, шкляныя пацеркі і інш.; ляпныя гаршкі. Доўгі курган — пусты (кенатаф).
Абрам Аншэлавіч Маневіч
Вучоба і ранняя творчасць
Штогод ён прыязджаў у родны Мсціслаў, пісаў тут багата эцюдаў, рабіў эскізы. Рэпрадукцыя яго славутага палатна «Мой родны Мсціслаў» вісела ў майстэрні Басава.
Абрам Маневіч піша найбольш прыроду. Трансфармуючы здабыткі імпрэсіянізму ў галіне пленэру, мастак піша свае самыя паэтычныя пейзажы. Адзін з самых знакамітых з іх — «Сімфонія вясны». Украінскі паэт Васіль Стус прысвяціў гэтаму невялікаму пейзажу верш:
У 1916 годзе ў Петраградзе, а потым — у Маскве, з вялікім інтарэсам публікі прайшлі выстаўкі твораў Маневіча. Жывучы ў Маскве, мастак піша пейзажы гораду — яго ваколіцы, фабрычныя кварталы.
Пасля рэвалюцыі
Далёкі ад палітыкі, Маневіч спакойна сустрэў рэвалюцыйны час. Пад канец 1917 года яго абіраюць прафесарам пейзажнага жывапісу толькі створанай Украінскай акадэміі мастацтваў.
Але ў 1919 годзе ў Трыполлі (вёска за 40 км ад Кіева) (Трипілля) загінуў яго 17-гадовы сын Барыс — актыўны камсамолец.
Амерыканскі перыяд
Цяжкія перажыванні, звязаныя са стратай сына, складаныя палітычныя і эканамічныя абставіны прымушаюць Маневіча выехаць за мяжу ў 1921 ці 1922 годзе. У гэтым яму дапамаглі Луначарскі і Горкі.
Маневіч з'язджае з Мінску ў Лондан, дзе экспануе свае творы. А з 1922 года жыве ў Нью-Ёрку. Пасяліўся ў Бронксе, дзе жыло шмат эмігрантаў. Побач з ім жыў яго даўні знаёмы Давід Бурлюк.
Амерыка дала новы імпульс творчасці мастака. Змянялася пластыка яго жывапіснай мовы, Маневіч пераацаніў сваю мастацкую дзейнасць, але нязменнай заставалася тэматыка яго пейзажаў — «пясняр правінцыі», ён малюе аднапавярховую павятовую Амерыку і Канаду.
У Нью-Ёрку Маневіч сканчае распачаты яшчэ на бацькаўшчыне прынцыпова важны для яго твор «Гета» (1923), які потым быў набыты Бруклінскім музеем. Выяўляючы гета, Маневіч дасягнуў высокай ступені эпічнасці і трагізму. Крытыкі параўноўвалі карціну з «Гернікай» Пікаса.
У ЗША Маневіч стаў даволі знакамітым аўтарам. Штогод у вялікіх гарадах праходзілі выстаўкі яго твораў, а палотны набывалі музеі і прыватныя калекцыянеры. Да ліку людзей, якім падабаліся яго творы, належаў Альберт Эйнштэйн, які ў запісцы ўжо смяротна хвораму мастаку пісаў: «Мы абодва служым зоркам — вы, як мастак, я — як навуковец».
У 1942 годзе Маневіч памёр.
Памяць
У 1972 годзе ў Кіеў прыехала дачка мастака — Люся Маневіч. Выконваючы апошнюю волю майстра, яна праз 30 гадоў пасля смерці бацькі прывезла ў Музей украінскага мастацтва 48 яго мастацкіх палотнаў. Тады ж адбылася і выстаўка твораў Маневіча, але ў іншым музеі — Кіеўскім музеі заходняга і ўсходняга мастацтва.
Творчая спадчына Маневіча належыць некалькім культурам: беларускай, яўрэйскай, украінскай, амерыканскай.
Мікалай Паўлавіч Хмялёў
Мікалай Паўлавіч Хмялёў (28 ліпеня [10 жніўня] 1901, Сормава —, ) — савецкі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Народны артыст СССР (1937). Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій першай ступені (1941, 1942, 1946 — пасмяротна).
Біяграфія
Нарадзіўся ў пасёлку Сормава (цяпер раён Ніжняга Ноўгарада). Вучыўся ў прыватным рэальным вучылішчы Н. Н. Субоцінай ў Сормава, а пасля яго закрыцця — у 2-й гімназіі Ніжняга Ноўгарада ў Канавіне.
Пасля пераезду сям’і ў Маскву, з 1916 года вучыўся ў 6-й Маскоўскай гімназіі, з 1919 — адначасова на гісторыка-філалагічным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта і ў 2-й Студыі МХТ. У 1924 годзе Студыя ў поўным складзе ўлілася ў трупу Маскоўскага Мастацкага тэатра (МХАТ).
Мікалай Хмялёў стаў адным з самых яскравых прадстаўнікоў так званага «другога пакалення» артыстаў МХАТа; сярод лепшых яго роляў — цар Фёдар у трагедыі А. К. Талстога «Цар Фёдар Іаанавіч», Карэнін ў «Ганне Карэнінай» Л. М. Талстога, Тузенбах ў «Трох сёстрах» А. П. Чэхава.
Вёў рэжысёрскую і педагагічную працу. У 1932 годзе стварыў тэатр-студыю, уліўшыся ў 1937 годзе ў Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай, мастацкім кіраўніком якога ён быў у 1937—1945 гадах.
У 1943—1945 гадах — мастацкі кіраўнік МХАТа.
Вышкава (Мінскі раён)
Вы́шкава (, Вышково) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Ёсеф Сук
Ёсеф Сук (Josef Suk;, , Чэхія — ) — чэшскі кампазітар, скрыпач, педагог. Вучань і зяць (муж дачкі) Антаніна Дворжака, дзед скрыпача Ёсефа Сука.
Біяграфія
Вучыўся у 1885—1892 гадах у Пражскай кансерваторыі. Вучань А. Беневіца, К. Штэкера, А. Дворжака. У 1891—1933 гадах другая скрыпка ў складзе знакамітага «Чэшскага квартэта». Канцэртаваў і як саліст-віртуоз. З 1922 прафесар Пражскай кансерваторыі, у 1924—1926 і з 1933 яе дырэктар.
Творчасць
У кампазітарскай творчасці развіваў традыцыі Б. Сметаны, А. Дворжака. Сярод твораў: 2 сімфоніі (1897, 1906), сімфанічная паэма «Прага» (1904); фантазія для скрыпкі з аркестрам (1903), фартэпіянныя п'есы.
У 1932 годзе за сачыненне «У новае жыццё» кампазітар быў ганараваны сярэбранага медалю ў Конкурсе мастацтваў на X Алімпійскіх гульнях у Лос-Анджэлесе (намінацыя — музыка). Залаты медаль у гэтай намінацыі не быў прысуджаны.
Сярод вучняў — Багуслаў Марціну і Павел Боркавец.
Любанскі дзяржаўны музей народнай славы
Любанскі дзяржаўны музей народнай славы — музей, створаны ў г. Любань на аснове загаду Мінскага аблвыканкама ад 22.10.1968 г. Для наведвальнікаў адкрыты 3 ліпеня 1971 г. Музеем кіравалі М. П. Дарожка, Л. Ф. Сойка, Н. І. Новікава, Г. М. Алейнікава, Н. М. Сіняк, Ф. Ф. Федарук. З 1986 г. дырэктар Н. М. Сіняк.
Музей размешчаны ў 3 будынках, агульная экспазіцыйная плошча (2008) складае 232,3 м². У фондзе музея 23 444 адзінкі захоўвання, з якіх 14 785 адзінак асноўнага фонду.
Збор музейных прадметаў вядзецца па калекцыях: нумізматыка, баністыка, фалерыстыка, археалогія, зброя, дакументы, мастацтва і інш. Экспазіцыя музея мае 5 раздзелаў. Асноўны раздзел прысвечаны гісторыі краю і пабудаваны па храналагічным і калекцыйным прынцыпах. Тут экспануюцца дакументы, фотадакументы, помнікі матэрыяльнай і духоўнай культуры, якія адлюстроўваюць розныя перыяды гісторыі Любаншчыны. Калекцыя археалогіі падрабязна знаёміць з жыццём і заняткамі першых жыхароў краю. Скарб манет Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай, копіі вырабаў Урэцкай шкляной мануфактуры XVIII ст., карта-схема рэйду атрада С. Грабоўскага падчас паўстання пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі 1794 г. раскрываюць эканамічныя і палітычныя сувязі аддаленага ад цэнтра рэгіёну з «вялікім» светам. Дэманструюцца таксама вырабы рамёстваў і промыслаў мясцовых жыхароў, прадметы побыту канца ХІХ — пачатку ХХ ст.
Музей мае 2 філіялы: Музей народных промыслаў і рамёстваў у г. Любань і Музей гісторыі меліярацыі ў в. Камуна.
Валевачы
Валевачы́ (, Волевачи) — аграгарадок у Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Цэнтр Валевачскага сельсавета. Знаходзіцца за 20 кіламетраў на захад ад горада Чэрвень, 42 кіламетры ад Мінска, на аўтадарозе М4 Магілёў — Мінск.
Гладыш прускі
Гладыш прускі, Лясная моркаў (Laserpitium prutenicum) — від раслін сямейства , распаўсюджаны ва ўмеранай Еўропе ад Партугаліі да цэнтральнаеўрапейскай Расіі.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна 60-120 см вышынёй. Расліна жорстка валасістая. Лісце двойчы, а ніжняе часам тройчы перыстарассечанае. Канчатковыя дзелькі лісця даўгаватыя, 2-4 мм даўжынёй. Абгорткі і абгортачкі шматлікія, ланцэтныя, шырока перапончата абрамленыя, пазней адхіленых лісточкаў. Прамяні парасоніка няроўныя, як і кветаножкі, пакрытыя толькі з унутранага боку густымі валасінкамі. Кветкі белыя. Плады ўздоўж першасных рэбраў з кароткімі цвёрдымі валасінкамі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва ўмеранай Еўропе (Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Эстонія, Латвія, Літва, Беларусь, Балгарыя, Расія, Чэхія, Славакія, Францыя, Германія, Венгрыя, Італія, Польшча, Партугалія, Румынія, Іспанія, Швейцарыя, Украіна, Боснія і Герцагавіна, Харватыя, Славенія, Сербія [у тым ліку Косава і Ваяводзіна]).
Ва Украіне від расце ў лясах і сярод хмызнякоў — у Закарпацці, Карпатах, Прыкарпацці, на Палессі і ў лесастэпе звычайны; у левабярэжным стэпе сустракаецца рэдка (Харкаўская і Данецкая вобласці).
Алеш Хрдлічка
Алеш Хрдлічка (таксама Грдлічка, чэш. Aleš Hrdlička:, Гумполец — , Вашынгтон) — чэшскі антраполаг, з 1881 года жыў і працаваў у ЗША. Аўтар гіпотэзы пра засяленне Паўночнай Амерыкі праз Берынгаў праліў. Аўтар тэорыі аб тым, што эвалюцыя чалавецтва прайшла праз стадыю неандэртальцаў.
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1921).
Біяграфія
У 1881 годзе Алеш Хрдлічка ва ўзросце 13 гадоў разам з сям’ёй эмігрыраваў у ЗША. Працаваў на тытунёвай фабрыцы. Пасля перанесенай хваробы захапіўся медыцынай. Паступіў і скончыў медыцынскі каледж у Нью-Ёрку. Адкрыў прыватную практыку ў Балтыморы. Вывучаў паталогію і псіхічныя анамаліі, зацікавіўся метадамі і прыёмамі антрапаметрыі, для вывучэння якіх у 1896 годзе пераехаў у Парыж. У 1903 годзе атрымаў запрашэнне ў аддзел фізічнай антрапалогіі Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі Вашынгтона. З 1910 па 1942 год узначальваў гэты аддзел. У 1918 годзе заснаваў «Амерыканскі часопіс фізічнай антрапалогіі». У 1929 годзе стаў заснавальнікам і першым прэзідэнтам Амерыканскай асацыяцыі фізічнай антрапалогіі.
Зыслаў (мемарыяльны комплекс)
Мемарыяльны комплекс «Зыслаў» — мемарыяльны комплекс, знаходзіцца за 2 км ад в. Старасек Любанскага раёна ва ўрочышчы Зыслаў (востраў Зыслаў), дзе ў Вялікую Айчынную вайну быў цэнтр Любанска-Акцябрскай партызанскай зоны і размяшчаліся кіруючыя органы падпольнага партыйнага і партызанскага антыгітлераўскага руху. Комплекс (архітэктар Г.Заборскі) адкрыты для наведвання ў 1969 г.
Цэнтрам кампазіцыі з’яўляецца 14-метровы абеліск з трох вертыкальных плоскасцей з надпісамі-прысвячэннямі ў гонар падпольных Мінскіх абкамаў КП(б)Б і ЛКСМБ, Любанскіх райкамаў КП(б)Б і ЛКСМБ, штабоў партызанскага злучэння Мінскай вобласці, 25-й партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі. Побач з ім 7 узноўленых партызанскіх зямлянак. На трох брацкіх магілах, дзе пахаваны 290 савецкіх салдат і партызан, устаноўлена скульптура «Стары ў жалобе» (скульптар А.Якавенка) і 6 пліт з імёнамі загінуўшых. На месцы партызанскага аэрадрома знаходзіцца памятны знак у выглядзе вітка спіралі. Пры ўездзе і выездзе з вострава — 2 мемарыяльныя знакі накшталт факелаў.
Штогод, 3 ліпеня, у гонар вызвалення Беларусі ад нацысцкіх захопнікаў у мемарыяльным комплексе праводзяцца сустрэчы ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, ладзяцца экскурсіі.
Хрызаберыл
Хрызаберы́л — мінерал падкласа складаных аксідаў, аксід берылію і алюмінію. Змяшчае да 19,8 % BeO, да 80,2 % Al2O3, прымесі аксідаў жалеза, тытану, хрому. Крышталізуецца ў рамбічнай сінганіі. Утварае таблічастыя, кароткапрызматычныя крышталі, зорчатыя трайнікі прарастання. Колер жоўты, зеленавата-жоўты, аліўкава-зялёны, зрэдку бясколерны. Валодае моцным дыхраізмам: зялёны пры сонечным і чырвоны пры штучным святле (гл. александрыт), цымафан (т.зв. «кашачае вока») апалесцыруе. Цвёрдасць — 8,5. Шчыльнасць 3,5—3,8 г/см³. Палігенны, трапляецца ў гранітах, гранітных пегматытах, слюдзяных сланцах, у россыпах і інш. Александрыт і цымафан — каштоўныя камяні 2-га парадку. Радовішчы ў Бразіліі, ЗША, Канадзе, Расіі, М’янме. Атрымліваюць і штучна.
Данская армія
Данская армія — назва ўзброеных сіл Усевялікага войска Данскога, пазней таксама складніка Узброеных Сіл Поўдня Расіі (УСПР). Складалася з рэгулярнага войска (на грунце станічнага ўзбраення) і сталай ці, так званага Маладога войска, тэхнічных, бранецягніковых, бранявых і авіяцыйных частак.
Аксакаў
Аксакаў — прозвішча.
Нацыянальны тэатр (Прага)
Нацыянальны тэатр  — галоўны тэатр у Чэхіі і ў Празе, які ставіць як оперы і балеты, так і драматычныя спектаклі. Старшынёй Таварыства па будаўніцтве Нацыянальнага тэатра быў граф Ян Гарах, чэшскі палітык, грамадскі дзеяч і мецэнат.
Гісторыя
Тэатр быў пабудаваны ў 1881 годзе па праекце архітэктара Іозефа Зітэка ў стылі неарэнесансу, але неўзабаве знішчаны пажарам, успрынятым як агульнанародная катастрофа. Пасля пажару быў у рэкордныя тэрміны рэканструяваны вучнем Зітэка — Іозефам Шульцам, аўтарам іншага знакавага збудавання — Нацыянальнага музея — і з 1883 года зноў адкрыты. Першая пастаноўка — опера Лібушэ (Libuše) Бедржыха Сметаны.
Будаўніцтва вялося на народныя ахвяраванні пад лозунгам «Нацыя — сабе» (Národ sobě; гэтыя словы ўпрыгожваюць глядзельную залу). Першапачаткова Нацыянальны тэатр павінен быў стаць пляцоўкай для нацыянальнага чэшскага мастацтва, аднак у наш час у яго рэпертуары прысутнічаюць і творы сусветнай драматургіі і музыкі.
У 1976—1983 гады тэатр быў ізноў рэканструяваны і пашыраны. Да стагоддзя Нацыянальнага тэатра ў 1983 годзе адкрыўся будынак Новай сцэны, у якім праходзяць спектаклі тэатра «Чароўны ліхтар» (Laterna magica).
Экстэр'ер
На паўночным фасадзе — статуі А. Вагнера «Забоя» і «Луміра», на атыку — «Апалон і дзевяць муз» і «Багіня перамогі» Б. Шнірха. Над бакавым уваходам усталяваны алегорыі Оперы і Драмы (аўтарам меркавана з'яўляецца Іозеф Вацлаў Мысльбек, шырока вядомы як аўтар статуі Св. Вацлава на Вацлаўскай плошчы).
Заборскі сельсавет (Расонскі раён)
Забо́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Забор’е.
Нацыянальны тэатр (Прага)
Філіялы
У наш час філіяламі Нацыянальнага тэатра з'яўляюцца таксама Саслоўны тэатр і Тэатр Калаўрата.
Заборскі сельсавет (Расонскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Паповалуцкі сельсавет у складзе Дрэтунскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Папова Лука. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе Краснапольскага, з 4 жніўня 1927 года ў складзе Расонскага раёнаў Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расонскім раёне БССР. У 1931 годзе сельсавет перайменаваны ў Заборскі. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Расонскага раёна Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Полацкага раёна. 17 ліпеня 1964 года да сельсавета далучана частка скасаванага Дудчынскага сельсавета (8 населеных пунктаў: Грышына, Дзмітрава, Ільіна, Лісіцы, Нізінкі, Смальяны, Хоцькава, Шнітаўка). З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Расонскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Заборскага сельсавета 20 населеных пунктаў. У сакавіку 1977 года ў склад сельсавета з Гарбачэўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Антонава, Галубова, Дзейчына, Дудчына, Крывашапава, Латышы і Старыца). 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарбачэўскага (8 населеных пунктаў: Антонава, Галубова, Грышына, Дудчына, Латышы, Старыца, Хоцькава, Шнітаўка) і Краснапольскага (12 населеных пунктаў у межах камунальнага ўнітарнага прадпрыемства імя Азіна: Азёрная, Бухава, Дудкі, Забор’е, Лакці, Мамолі, Межагосце, Ніўё, Ножніцы, Паддуб’е, Перавоз і Шарстова) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў.
Людовік II Нямецкі
Людовік II Нямецкі (Ludwig der Deutsche; 804/805 —, Франкфурт) — кароль Баварыі ў 817—843 гадах, кароль Усходне-Франкскага каралеўства (будучай Германіі) з 843 года, кароль Латарынгіі з 870 года. Трэці сын імператара Людовіка I Набожнага і Ірменгарды з Хеспенгау, родапачынальнік дынастыі нямецкіх Каралінгаў.
Раздзел спадчыны Людовіка I Набожнага
Людовік, унук Карла Вялікага, быў трэцім сынам імператара Людовіка I Набожнага і Ірменгарды з Хеспенгау.
У 817 годзе імператар падзяліў свае ўладанні паміж трыма сынамі, Лотарам, Піпінам і Людовікам, прычым Баварыя і прылеглыя да яе зямлі дасталіся Людовіку (празванаму ў сувязі з гэтым Нямецкім).
У 824 годзе, разам з бацькам і братам Піпінам, Людовік Нямецкі ўдзельнічаў у паходзе ў Брэтань для прыгнечання паўстання, паднятага Віямаркам.
У 826 годзе ён пачаў самастойна кіраваць вылучанымі яму бацькам уладаннямі. Наступныя гады кіравання Людовіка Нямецкага адзначыліся яго ўдзелам у мецяжы трох старэйшых сыноў Людовіка Набожнага (830—834), якія выступілі супраць спроб імператара забяспечыць за іх кошт правы іх адзінакроўнага брата Карла.
Вердэнскі дагавор
Калі ў 840 годзе Людовік Набожны памёр, Карл II (празваны Лысым) стаў каралём заходніх франкаў і аб’яднаўся з Людовікам Нямецкім супраць Лотара I (Піпін памёр у 838 годзе), якому дасталася паўночная Італія і тытул імператара. Атрымаўшы над Лотарам перамогу пры Фантэнуа (каля Асера) у 841 годзе, у 842 годзе Карл Лысы і Людовік пацвердзілі абавязацельствы адзін перад аднім і прынеслі знакамітую клятву ў Страсбургу, прычым Людовік прыносіў яе «па-раманску», а Карл — «па-тэўтонску». 11 жніўня 843 года паміж братамі быў складзены Вердэнскі дагавор, у адпаведнасці з якім у каралеўства Людовіка ўвайшлі ўсе землі Карла Вялікага на ўсход ад Рэйна, за выключэннем Фрызіі. Павялічылася і каралеўства Карла (уся заходняя частка сучаснай Францыі і вобласць на поўдзень ад Пірэнеяў). Лотару зноў дасталася паўночная частка Італіі і невыразна вызначаная памежная тэрыторыя паміж заходне-франкскімі землямі Карла і ўсходне-франкскімі землямі Людовіка. Цяпер Людовік валодаў Саксоніяй, Франконіяй, Швабіяй, Баварыяй і залежнымі ад іх абласцямі.
Барацьба за кантроль над абласцямі сярэдняга каралеўства
Пасля таго як у 855 годзе імператар Лотар I памёр, яго землі былі падзелены паміж трыма яго сынамі. Неўзабаве паміж заходнімі і ўсходнімі каралямі пачалася працяглая барацьба за кантроль над абласцямі сярэдняга каралеўства. У 858 годзе Людовік уварваўся ў Францыю, але ў наступным годзе быў вымушаны адступіць, а ў 860 годзе паводле дагавора, заключанага ў Кобленцы, ранейшае становішча рэчаў было адноўлена. У Лотара II, сына Лотара I, не было законных дзяцей, і Карл з Людовікам Нямецкім дамовіліся аб тым, каб Латарынгію, якая дасталася яму, падзяліць паміж сабой пасля яго смерці, аднак, калі ён памёр у 869 годзе, Карл парушыў дамоўленасць і заняў усю яго вобласць. Тады Людовік уварваўся ў Латарынгію, і брату прыйшлося пайсці на саступкі. Паводле Мерсенскага дагавора 870 годзе, Людовік атрымаў Фрызію і значна павялічыў свае тэрыторыі на захад ад Рэйна. Людовік Нямецкі імкнуўся таксама павялічыць свае уладанні на ўсходзе, захопліваючы славянскія землі: у 844 годзе ён напаў на бодрычаў, імкнуўся ўплываць на справы Вялікамараўскай дзяржавы. Акрамя таго, яму ўвесь час вяртацца да вырашэння міжусобнай барацьбы сваіх трох сыноў (Карламана, Людовіка Малодшага і Карла Талстога), паміж якімі Людовік падзяліў свае ўладанні яшчэ ў 865 годзе.
Смерць Людовіка Нямецкага
У 875 годзе, пасля смерці імператара Людовіка II (сына Лотара I), Людовік Нямецкі спрабаваў замацаваць за сваёй лініяй імператарскі тытул і ўладанне Італіяй. Але нягледзячы на тое, што незадоўга да смерці Людовік II выказаўся на карысць Карламана як будучага імператара, Карл Лысы хутка захапіў Італію і каранаваўся як імператар пад імем Карла II, з чым Людовік Нямецкі не пажадаў змірыцца. Падчас падрыхтовак да новага паходу ён і памёр уФранкфурце 28 жніўня 876 года, пасля чаго Карл Лысы паспрабаваў захапіць яго каралеўства, аднак атрымаў адпор ад Людовіка Малодшага.
Сяргей Рыгоравіч Валконскі
Князь Сяргей Рыгоравіч Валконскі (8 (19) снежня 1788, Ачакаў − 28 лістапада (10 снежня) 1865) — генерал-маёр, брыгадны камандзір 19 пяхотнай дывізіі (1825); герой Айчыннай вайны 1812 года, дзекабрыст. З 1820 года — член «Саюза працвітання», з 1821 года - член «Паўднёвага таварыства дзекабрыстаў». Разам з В. Л. Давыдавым кіраваў Каменскай управай, наладжваў сувязі з Паўночным таварыствам дзекабрыстаў. Прыхільнік «Рускай праўды» П. І. Песцеля. Прыгавораны да смяротнай кары, замененай пажыццёвай катаргай. Вярнуўся з Сібіры ў 1856 годзе. Аўтар «Запісак».
Кансэнсус
Кансэнсус (ад consensus — згода) — спосаб прыняцця рашэнняў на аснове агульнай згоды пры адсутнасці прынцыповых пярэчанняў у большасці зацікаўленых асоб, прыняцце рашэння ці тэкста дагавора на міжнародных канферэнцыях і ў міжнародных арганізацыях на аснове агульнай згоды ўдзельнікаў без правядзення фармальнага галасавання, калі супраць яго не выступае ні водны з удзельнікаў гэтага форума. Кансэнсус прымяняецца таксама як сродак забеспячэння адзінства пазіцый дзяржавы да правядзення галасавання па абмяркоўваемым пытанням, якое ў гэтым выпадку адтэрміноўваецца на час працэса галасавання. Тэрмін выкарыстоўваецца ў агульным значэнні, а таксама як тэрмін палітычны ці юрыдычны. У шырокім сэнсе слова агульная згода пры адсутнасці пярэчанняў па істотным пытанням.
Сланец
Сла́нец або лупня́к — горныя пароды, с паралельным (слаістым) размяшчэннем мінералаў, якія ўваходзяць у іх склад. Сланцы характэрызуюцца сланцаватасцью — здольнасцю лёгка расшчэплівацца на асобныя пласціны.
Маскарон
Маскарон (mascaron, mascherone — вялікая маска) — дэкаратыўны рэльеф у выглядзе чалавечага твару або галавы жывёлы.
Былі пашыраныя ў архітэктуры стыляў готыкі, рэнесансу, барока, неакласіцызму і мадэрну. У архітэктурным дэкоры маскарон часам спалучаліся з антабамі.
Вікенцій Рыгоравіч Стафановіч
Вікенцій Рыгоравіч Стафановіч ( — ?) — беларускі музыкант, дырыжор, педагог, папулярызатар музычнай культуры. Брат Д. Р. Стафановіча.
У 1837—1862 гадах і ў 1869 годзе кіраўнік Мінскага гарадскога аркестра, пры якім арганізаваў музычную школу для сірот і дзяцей беднякоў і навучаў іх ігры на розных інструментах. Удзельнічаў у пастаноўцы аперэт «Рэкруцкі набор» (1841) і «Сялянка» («Ідылія», 1852) С. Манюшкі і К. Кжыжаноўскага на лібрэта В. Дуніна-Марцінкевіча.
Долата
Долата – дрэваапрацоўчы інструмент для выдзёўбвання розных адтулін і паглыбленняў. Найбольш простая форма долата – жалезны штыр з завостраным з аднаго боку краем (шырока сустракаецца ў археалагічных раскопках старажытных беларускіх гарадоў).
Больш сучасная форма долата – жалезны штыр з прамым, часам авальным профілем вострага ляза і насаджанай на другі канец ударнай ручкай. Шырока ўжываецца ў сталярным і цяслярным рамёствах.
Аксакал
Аксакал — у цюркскіх народаў пры першабытнаабшчынным ладзе галава роду, старэйшына; з развіццём феадалізму — прадстаўнік патрыярхальна-феадальнай знаці. Пазней аксакал — выбарны стараста, паважаны чалавек.
Эшлі Коўл
Э́шлі Коўл (Ashley Cole; нар., Стэпні, Лондан, Англія) — англійскі футбаліст (левы абаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Англіі (2001—2014), разам з якой шмат разоў удзельнічаў на чэмпіянатах свету і Еўропы. Вядомы, перш за ўсё, дзякуючы выступам за лонданскія «Арсенал» і «Чэлсі».
У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Чэлсі».
Клубная кар’ера
З юнацкага ўзросту гуляў у «Арсенале». Пачынаў у якасці нападніка, першы матч за асноўную каманду згуляў 30 лістапада 1999 года супраць «Мідлсбра». Заключыў прафесійны кантракт 25 лютага 2000 года. Для атрымання гульнявой практыкі быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Крыстал Пэлас», дзе згуляў 14 матчаў і забіў 1 гол і дапамог клубу захаваць месца ў лізе. Пасля траўмы асноўнага левага абаронцы «Арсенала» Сілвінью ўвосень 2000 года быў пастаўлены на яго месца. Паказваючы выдатную гульню, выцесніў бразільца з асноўнага складу.
У 2005 годзе Коўл быў абвінавачаны ў тым, што дамаўляецца аб пераходзе ў іншы клуб без апавяшчэння кіраўніцтва «Арсенала». Камісія Прэм’ер-лігі прызнала яго віну і 2 чэрвеня 2005 года аштрафавала на £100 000 за сустрэчу ў адной з лонданскіх гасцініц з Жазэ Маўрынью. Пададзеная ў жніўні апеляцыя была адхілена, але памер штрафу паменшылі да £75 000. Таксама за гэты інцыдэнт былі аштрафаваны клуб «Чэлсі» і сам Жазэ Маўрынью на сумы ў £300 000 і £200 000 (паменшаная да £75 000) адпаведна.
7 ліпеня 2014 года Коўл падпісаў двухгадовы кантракт з «Ромай». Аднак замацавацца ў аснове рымскага клуба не здолеў. Улетку 2015 года галоўны трэнер рымлян Рудзі Гарсія абвясціў, што больш не разлічвае на Коўла, і той не быў уключаны ў заяўку на сезон, але застаўся ў клубе. 19 студзеня 2016 года Коўл афіцыйна разарваў кантракт з «Ромай».
27 студзеня 2016 года было абвешчана аб пераходзе Коўла ў амерыканскі клуб «Лос-Анджэлес Гэлаксі». У студзені 2019 года вярнуўся ў Англію, стаўшы іграком клуба «Дэрбі Каўнці», які ўзначальваў былы партнёр Коўла па «Чэлсі» Фрэнк Лэмпард. Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2018/19.
У жніўні 2019 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Трэнерская кар’ера
З 2019 года стаў працаваць трэнерам у клубнай акадэміі лонданскага «Чэлсі». У ліпені 2021 года ўвайшоў у трэнерскі штаб моладзевай зборнай Англіі з захаваннем пасады ў «Чэлсі». У лютым 2022 года стаў памочнікам новага галоўнага трэнера «Эвертана» Фрэнка Лэмпарда. Быў звольнены разам з Лэмпардам у студзені 2023 года.
У красавіку 2023 года ўвайшоў у трэнерскі штаб Лэмпарда ў «Чэлсі».
Дасягненні
«Арсенал»:
«Чэлсі»:
Дзінаравічы
Дзіна́равічы (, Динаровичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лашанскага сельсавета.
Музей Станіслава Манюшкі
Музей Станіслава Манюшкі — музей, філіял Чэрвеньскага раённага краязнаўчага музея.
Адкрыты 5 мая 1969 г. у пас. Азёрны Чэрвеньскага раёна як аматарскі школьны музей пры Азёрнаўскай васьмігадовай школе ў сувязі з 150-годдзем з дня нараджэння С.Манюшкі. У верасні 1969 г. музею прысвоена званне «народны». Стваральнік і першы дырэктар Васіль Несцяровіч, які за захаванне памяці вялікага кампазітара атрымаў званне «Заслужаны работнік культуры Польшчы». З 1991 дырэктарам музея працавала дачка В. Несцяровіча Ірына Серада.
З 1991 г. быў філіялам Чэрвенскага краязнаўчага музея, з 1993 г. — Аб'яднання дзяржаўных літаратурных музеяў Рэспублікі Беларусь, з 2001 г. — Дзяржаўнага музея гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь.
Знаходзіўся ў будынку вучэбна-педагагічнага комплексу Азёрнаўскі дзіцячы сад – базавая школа. У 2009 Азёрнаўскую школу закрылі, экспанаты пераехалі ў Чэрвень, а у 2019 — у «Музычную гасцёўню» Смілавічаў, «якая запрацавала ў будынку колішняй школы мастацтва дзякуючы гранту Эўразьвязу і падтрымцы Прадстаўніцтва ААН».
Асноўны фонд Азёрнаўскага музея (2008) налічваў больш за 500 адзінак захоўвання. Агульная плошча 64 м², экспазіцыі – 60 м², меў 4 залы.
Сярод экспанатаў 1-й залы фотаздымкі, копіі малюнкаў бацькі кампазітара Ч. Манюшкі, на якіх адлюстраваны мясцовыя пейзажы, партрэты настаўнікаў, блізкіх сваякоў, дзіцячыя і юнацкія гады сына. Тут знаходзяцца тэатральныя касцюмы (Галькі і Ёнтака з оперы «Галька», Ідамора з оперы «Парыя»), падараваныя Пазнаньскім оперным тэатрам (Польшча).
Экспазіцыя 2-й залы расказвае пра вучобу маладога Манюшкі ў Берлінскай музычнай акадэміі, яго працу дырыжорам у Вільні і Варшаве. Значная яе частка прысвечана сяброўству С. Манюшкі з В. Дуніным-Марцінкевічам і стварэнню першых беларускіх опер «Сялянка» («Ідылія») і «Рэкруцкі набор». Тут прадстаўлены фотаздымкі, копіі дакументаў і інш.
Трэцяя зала знаёміць непасрэдна з опернай творчасцю кампазітара. Сярод экспанатаў: ноты, запісы твораў на шматлікіх пласцінках і касетах, фотаздымкі пастановак опер «Галька» і «Страшны двор» у Беларусі, сцэнічныя касцюмы з Варшаўскага опернага тэатра, кнігі з аўтографамі тэатральнага гісторыка М. Фукса, польскай спявачкі, прапагандысткі творчасці кампазітара М. Фолтын, кампазітара і біёграфа В. Рудзінскага і інш.
Экспанаты 4-й залы – фотаздымкі, афішы фестываляў, буклеты, сувеніры, узнагароды музея.
З 2019 г. музейная экспазіцыя ў смілавіцкай «Музычнай гасцёўні» займае 2 залы. Загадчыца экспазыцыі - Ірына Серада.