cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Святой Ганны (Мосар)
Архітэктура
Зала перакрыта люстраным скляпеннем. Сцены па перыметры раскрапаваны канелюраванымі пілястрамі і апяразаны магутным антаблементам з карнізам з сухарыкамі і фрызам, дэкараваным трыгліфамі і вытанчаным стукавым раслінным арнаментам. Плоская алтарная сцяна расчлянёна канелюраванымі пілястрамі, паміж якімі ў цэнтры вялікі абраз «Укрыжаванне». Бакавы алтар вырашаны 4-калонным порцікам з антаблементам з анёламі; у цэнтры абраз «Маці Божая Адзігітрыя» (18 ст.). Па перыметры інтэр’ера над вокнамі ў прамавугольных плакетках 14 сюжэтных гарэльефных пано-стацый на тэму «Крыжовы шлях Хрыста» (мяжа 18—19 ст.). На кансольным балконе-хорах з трэльяжным парапетам пастаўлены арган. Касцёл абкружаны мураванай аркатурнай агароджай-сцяной з брамай і 3-яруснай шатровай званіцай, узведзенай у 1931 годзе з цэглы і бутавага каменю на месцы драўлянай канца XIX стагоддзя. У 1997 годзе сярод мураванай агароджы з левага боку пабудавана двухпавярховая прамавугольная ў плане капліца Маці Божай Вастрабрамскай пад двухсхільным дахам. 3 правага боку агароджу фланкіруе трох’ярусная чатырохгранная шатровая званіца; 1-ы ярус з бутавай муроўкі, верхні — цагляны, атынкаваны, з арачнымі прасветамі. Мураваная арачная брама агароджы завершана ступеньчатым атыкам, крапавана пілястрамі і прафіляваным карнізам. Намаганнямі ксяндза-прэлата Юозаса Булькі на тэрыторыі касцёла разбіты парк, перад храмам пастаўлена копія скульптуры Мікеланджэла «П’ета», створаны грот Маці Божай, збудавана 14 стацый пакут Хрыста і іншае.
Мошчы Святога Юстына
У касцёле з 1838 года знаходзяцца мошчы Святога Юстына. У архіве захаваліся дакументы аб асвячэнні касцёла, сапраўднасці рэліквій Святога Юстына, а таксама аб устанаўленні свята Святога Яна. У 1851 годзе віленскім біскупам Вацлавам Жылінскім рэліквіі апячатаны і, згодна з адпаведнымі дакументамі, змешчаны ў драўляную з пасярэбранай бляхай пахавальную труну, у якой асвятляюцца верхняя і пярэдняя часткі і якая абабіта знутры шаўковай тканінай. На труне перш стаялі дзве фігуры анёлаў пасярэбраных і дзве з бляхі, а таксама карона. Да 1928 года цудатворныя мошчы знаходзіліся на галоўным алтары. У нашы дні перанесены ў бакавую капліцу і змешчаны ля алтара Маці Божай.
Антыалькагольны музей
З ініцыятывы ксяндза Юзафа Булькі ў Мосары быў створаны адзіны ў Беларусі антыалькагольны музей, які размешчаны ў званіцы. У музеі знаходзіцца самагонны апарат, які быў прынесены гараджанамі, столік з самаварам і шалямі, з якіх можа выпіць гарбаты. Сцены музея аздобленыя антыалькагольнымі плакатамі, а ў самім касцёле ёсць «Кніга цвярозасці», дзе людзі на пэўны тэрмін даюць перад Богам абяцанне не піць Апроч самога музея, у вёсцы створаная Алея цвярозасці,. якую заклалі прадстаўнікі клубаў ананімных алькаголікаў з Беларусі, Латвіі і Літвы. Дзякуючы святару многія жыхары Мосара і навакольных вёсак спынілі злоўжыванне алькаголем.
Музей парафіі
У Мосары дзейнічае адзіны ў вобласці музей Мосарскай парафіі, дзе сабрана калекцыя прылад працы, якімі карысталіся продкі беларусаў: мёдагонка, жорны, сталярны варштат, кросны, разнастайныя стругальныя інструменты. Сам музей знаходзіцца ў былой пуні, дзе калісьці захоўвалі збожжа.
Ніўнае
Назву Ні́ўнае маюць:
Андрэй Якаўлевіч Будберг
Андрэй Якаўлевіч Будберг (10 жніўня 1750—1 верасня 1812) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр замежных спраў з 1806 па 1808 год.
Згуляў немалаважную ролю на попрышчы перамоў са Швецыяй.
NGC 3758
NGC 3758 (іншыя абазначэнні — MCG 4-27-73, MK 739, ZWG 126.110, IRAS11338+2152, PGC 35905) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
У галактыцы былі выяўлены дзве звышмасіўныя чорныя дзіркі, змешчаныя на адлегласці каля 11 тысяч светлавых гадоў адзін ад аднаго. Гэта толькі другі выпадак выяўлення падвойнай сістэмы звышмасіўных чорных дзірак у межах 500 млн св. гадоў ад нашай Галактыкі. Іншая падобная галактыка, што змяшчае дзве актыўных чорных дзіркі - NGC 6240.
Новапалескі сельсавет
Новапале́скі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Новае Палессе.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кручанскага сельсавета.
Касценка
Касце́нка — прозвішча.
Новааляксандраўка
Назву Новаалякса́ндраўка маюць:
Ізабільны
Ізабільны (Изобильный) — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ізабільненскага раёна Стаўрапольскага края. Насельніцтва 38,9 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1895 годзе.
Горад размешчаны за 54 км на паўночны захад ад Стаўрапаля. Чыгуначная станцыя.
Харчовая прамысловасць: элеватар, масларобны завод, мясакамбінат, кансервавы і цукровы заводы, харчакамбінат, хлебазавод, макаронная фабрыка. Рамонтны завод. Вытворчасць будаўнічых матэрыялаў. Ізабільны — пачатковы пункт газаправода «Галубой струмень», пабудаванага для транспартоўкі прыроднага газу з Расіі ў Турцыю.
NGC 3759
NGC 3759 (іншыя абазначэнні — UGC 6581, MCG 9-19-136, ZWG 268.64, PGC 35945) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Адам Ежы Чартарыйскі
Адам Ежы (Адам Юрый) Чартары́йскі (,  — ) — польскі і расійскі дзяржаўны дзеяч, пісьменнік. У сваіх справах намагаўся аднавіць Рэч Паспалітую ў межах 1772 г.
Біяграфія
Паходзіў з роду князёў Чартарыйскіх, сын Адама Казіміра.
Атрымаў выдатную адукацыю (сярод яго настаўнікаў былі паэты Ф. Карпінскі, Ф. Князьнін). Падарожнічаў па Чэхіі, Германіі, Францыі, Англіі, Шатландыі.
Удэельнічаў у абарончай вайне супраць Расіі (1792), потым эмігрыраваў. Каб захаваць маёнткі ад канфіскацыі расійскімі ўладамі, Чартарыйскія былі вымушаны паслаць у Пецярбург Адама Юрыя і яго брата Канстанціна Адама як заложнікаў. Быў запісаны ў конна-гвардзейскі полк, у 1796 стаў камер-юнкерам і ад’ютантам вялікага князя Аляксандра Паўлавіча (будучы імператар Аляксандр I), э якім пасябраваў. У 1799 прызначаны пасланнікам у Сардзінію. Пасля ўступлення на трон Аляксандра I (1801) выкліканы ў Пецярбург і стаў адным з бліжэйшых дарадцаў імператара. 3 1802 таварыш міністра, у 1804—06 міністр замежных спраў. Як куратар Віленскай навучальнай акругі (1803—24) заахвочваў стварэнне сеткі польскамоўных школ — асяродка выхавання моладзі ў польскім патрыятычным духу. Ідэйны натхняльнік 3-й антыфранцузскай кааліцыі, распрацаваў яе палітычную канцэпцыю. Дзякуючы яму Расія заключыла саюз з Аўстрыяй і абвясціла вайну Напалеону I (1805). Склаў план пасляваеннай перабудовы Еўропы, які прадугледжваў аднаўленне Рэчы Паспалітай у палітыка-дынастычнай уніі з Расійскай Імперыяй. На аўдыенцыі 5(17).4.1810 выклаў план адраджэння Вялікага Княства Літоўскага. Выступаў супраць неадкладнай рэалізацыі плана Агінскага (1811), адмоўна ставіўся да «літоўскіх» планаў цара.
У час вайны 1812 выехаў у Карлсбад, потым у Вену. У лістах да Аляксандра I прапаноўваў аднавіць Польскае каралеўства і ВКЛ у іх старажытных межах, з мадыфікаванай Канстытуцыяй 3 мая (1791), Статутам ВКЛ, 100-тысячным войскам. Пасля разгрому Напалеона і заняцця расійскім войскам Варшаўскага княства ўдзельнічаў у арганізацыі там новай адміністрацыі. Дарадца імператара Аляксандра I па польскім пытанні на Венскім кангрэсе, рэдактар Канстытуцыі Каралеўства Польскага. Атрымаў пасаду сенатара-ваяводы і члена Адміністрацыйнай рады ў Варшаве.
Падчас Паўстання 1830—1831 гадоў узначаліў Нацыянальны ўрад узначальваў Сенат і кансерватыўны Нацыянальны ўрад у Варшаве, перашкаджаў правядзенню сацыяльных і палітычных пераўтварэнняў. Пасля серыі ваенных няўдач лічыў немэтазгодным працягваць баявыя дзеянні супраць Расіі, а раіў дамагацца захавання ў Каралеўстве Польскім канстытуцыйных свабод пад скіпетрам Габсбургаў, Гогенцолернаў і нават Раманавых шляхам дыпламатычных дэмаршаў да заходнееўрапейскіх краін.
З 1831 ў эміграцыі. Спачатку эмігрыраваў у Англію, пасля ў Францыю. За ўдзел у паўстанні пазбаўлены княжацкага тытула і дваранскай годнасці ў Расійскай Імперыі. Яго парыжская рэзідэнцыя («Атэль Ламбер»), стала цэнтрам канспіратыўнай дзейнасці кансерватыўна-манархічнай плыні польскай палітычнай эміграцыі. Развіваў праграму аднаўлення незалежнай Рэчы Паспалітай пры падтрымцы заходнееўрапейскіх дзяржаў, аднак быў праціўнікам самастойнага польскага нацыянальна-вызваленчага руху і рэвалюцыйных пераўтварэнняў. Развіваў ідэі славянскага федэралізму (без Расіі). Наладзіў сувязі з каўказскімі горцамі, румынамі, сербамі, Турцьый, выступаў за дзяржаўную незалежнасць балканскіх народаў ад Турцыі, Аўстрыі і Расіі. Падтрымліваў рэвалюцыйныя рухі 1848—49 у еўрапейскіх дзяржавах. Мецэнат літаратуры і навукі, у эміграцыі арганізаваў літаратурнае, навуковае, педагагічнае, дабрачыннае таварыствы. Аўтар палітычных і публіцыстычных твораў, успамінаў, навуковых даследаванняў, вершаў.
Змена нахілу арбіты
Змена нахілу арбіты штучнага спадарожніка — арбітальны манеўр, мэтай якога (у агульным выпадку) з'яўляецца пераклад спадарожніка на арбіту з іншым нахілам. Існуюць два тыпы такога манеўру:
Змена нахілу арбіты - выключна энергазатратны манеўр. Так, для спадарожнікаў на нізкай арбіце (якія маюць арбітальную хуткасць парадку 8 км/с), змяненне ладу арбіты да экватара на 45 градусаў запатрабуе прыблізна той жа энергіі (прырашчэння характарыстычнай хуткасці), што і для вывядзення на арбіту - каля 8 км/с. Для параўнання можна адзначыць, што энергетычныя магчымасці карабля «Спэйс шатл» дазваляюць, пры поўным выкарыстанні бартавога запасу паліва (каля 22 тон: 8,174 кг гаручага і 13,486 кг акісляльніка у рухавіках арбітальнага манеўравання) змяніць значэнне арбітальнай хуткасці ўсяго на 300 м/с, а нахіл, адпаведна (пры манеўры на нізкай кругавой арбіце) - прыблізна на 2 градуса. Па гэтай прычыне штучныя спадарожнікі выводзяцца (па магчымасці) адразу на арбіту з мэтавым нахілам.
У некаторых выпадках, аднак, змяненне нахілу арбіты ўсё ж з'яўляецца непазбежным. Так, пры запуску спадарожнікаў на геастацыянарную арбіту з высокашыротных касмадромаў (напрыклад, Байканура), паколькі немагчыма адразу вывесці апарат на арбіту з нахілам, меншым, чым шырыня касмадрома, ужываецца змена нахілу арбіты. Спадарожнік выводзіцца на нізкую апорную арбіту, пасля якой паслядоўна фармуюцца некалькі прамежкавых, больш высокіх арбіт. Патрабаваныя для гэтага энергетычныя магчымасці забяспечваюцца разгонным блокам, што ўстанаўліваюцца на ракету-носьбіт. Змена нахілу вырабляецца ў апагеі высокай эліптычнай арбіты, так як хуткасць спадарожніка ў гэтай кропцы адносна невялікая, і манеўр абыходзіцца меншымі энергазатратамі (у параўнанні з аналагічным манеўрам на нізкай кругавой арбіце).
Разлік энергетычных выдаткаў на манеўр змены ладу арбіты
Разлік прырашчэння хуткасці, патрабаванага для ажыццяўлення манеўру, разлічваецца па формуле:
где:
Джэймс Рамсей Мак-Дональд
Джэймс Рамсей (Рамсі) Мак-Дональд (James Ramsay MacDonald; 12 кастрычніка 1866, Лосімут, Шатландыя — 9 лістапада 1937) — брытанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, які тройчы займаў пасаду 48-га, 56-га і 58-га прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі у 1924, 1929—1931 і 1931—1935 гадах (у 1931 годзе падаў у адстаўку з пасады главы кабінета лейбарыстаў і ў той жа дзень быў прызначаны главой кааліцыйнага ўрада). Адзін з лідараў і заснавальнікаў Лейбарысцкай партыі. У гады Вялікай дэпрэсіі (1931—1935) сфарміраваў кааліцыйны ўрад з кансерватарамі, аддаўшы апошнім большасць месцаў у кабінеце, за што быў выключаны з Лейбарысцкай партыі.
Драбаўшчынскі сельсавет
Дра́баўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Драбаўшчына.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кукроўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пліскага (42 населеныя пункты: Амбросава, Арцёмы, Брод, Вейткава, Вусава, Гаравыя, Гарнастаі, Гойдышава, Дворышча, Дубоўшчына, Жаўнерчыкі, Жыні, Забалоцце, Забегліца, Завулкі, Задарожжа, Замхава, Ізоліна, Кавалі, Калеснікава, Каменкаўка, Каміншчына, Карчы III, Кукры, Купелі, Лісіцы, Лозіна, Маркава, Мацюкова, Парэчча, Пратасы Якубенскія, Савіцкія, Селязнёва, Стадолішча, Тарлопы, Тоўсцікі, Халуі, Ханякова, Чаранкі, Шабаны, Якубенкі і Янкава) і Дворнаўскага (25 населеных пунктаў: Айчызна, Амелькава, Бортнікі, Воўкава, Ганчары, Гарані, Гінькі, Грышкава, Дамашы, Драбаўшчына, Закрэўшчына, Карчы I, Крукаўшчына, Кукроўскія, Лугавыя, Пагарэльшчына, Пратасы, Серпуці, Сёмкава, Сіняўшчына, Соіна, Старынкі, Струі, Філіпава і Шэрсні) сельсаветаў.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 67 населеных пунктаў.
Віталь Мікалаевіч Нікандраў
Віталь Мікалаевіч Нікандраў (нар., Ліда, Гродзенская вобласць) — беларусь біяхімік. Доктар біялагічных навук (1989), прафесар (1995).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: біяхімія пратэоліза; структурна-функцыянальныя ўласцівасці рэгуляторных бялкоў; біяхімія патагенных мікраарганізмаў; медыцынская біятэхналогія; нейрабіялогія.
Узнагароды
Знак «Вынаходнік СССР» (1986), прэмія НАН Беларусі (2003), званне «Ганаровы прафесар Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны» (2013) і інш.
Новая
Назву Но́вая маюць:
Ігнацій Яцкоўскі
Ігнацій Яцкоўскі, Ігнат Яскоўскі (,  — ) — пісьменнік, мемуарыст, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
Біяграфія
Адвакат навагрудскіх прысутных месцаў. Падчас паўстання 1830—1831 гадоў дзейнічаў сярод навагрудскіх паўстанцаў, падафіцэр атрада навагрудскай кавалерыі. Затым у 13-м уланскім палку атрада Г. Дэмбінскага, у складзе якога адышоў у Варшаву. У Варшаве ўдзельнічаў у Гродзенскім сейміку 8.8.1831 года па абранні дэпутатаў на сейм. Па заканчэнні ваенных дзеянняў хаваўся ў Кракаве, інтэрніраваны. Выехаў 18.9.1833 з Трыеста ў Паўночную Амерыку. У студзені 1834 апынуўся ў Вялікабрытаніі, з 6.1.1834 да 18.6.1849 атрымліваў грашовую дапамогу брытанскага ўрада. У 1837 член Аб’яднання польскай эміграцыі, пасля 1844 выконваў абавязкі сакратара лонданскага аддзела Таварыства Трэцяга мая і яго карэспандэнта, у 1852 годзе член рады Таварыства навуковай дапамогі. У 1852—1855 гадах быў кампаньёнам А. Рыпінскага па выдавецкай справе — кіраваў польскай друкарняй і кнігарняй прыгарадзе Лондана. Атрымаў 2.9.1854 года брытанскае грамадзянства. Рашэннем Гродзенскай губернскай следчай камісіі ад 28.10.1832 аднесены да 2 разраду злачынцаў, маёмасць канфіскавана. У 1857 годзе атрымаў дазвол вярнуцца на радзіму, вярнуўся і жыў пад Навагрудкам, дзе і памёр. Выступаў у друку з публіцыстычнымі творамі, успамінамі, вершамі.
Творчасць
Аўтар публіцыстычных кніг «Палітычныя творы» (Лондан, 1853), «Трохгадовае знаходжанне на Усходзе» (Лондан, 1857). У мемуарах «Аповесць з майго часу, або Літоўскія прыгоды» (выйшла ананімна, 1-е выд. Лондан, 1854; 2-е выд. По­знань, 1858) паказаны побыт і звычаі жыхароў Беларусі, апавядаецца пра хваляванне сялян у мястэчку Крошын Навагрудскага павета ў 1828 годзе. Гэтыя мемуары — адна з асноўных крыніц пра паэта Паўлюка Багрыма і яго творчасць, там апублікаваны і верш «Зайграй, зайграй, хлопча малы…». Трэба адзначыць, Яцкоўскі называе хлопчыка 10-гадовым Пётрыкам, а Паўлюку Багрыму падчас хваляванняў было 16 гадоў, аднак, мемуары Яцкоўскі пісаў з памяці.
Канстытуцыя Бельгіі
Канстытуцыя Бельгіі — асноўны закон Каралеўства Бельгія.
Гісторыя
Пасля рэвалюцыі 1830 Бельгія, раней якая ўваходзіла ў склад Нідэрландаў, атрымала незалежнасць. Да 25 лістапада 1830 г. часовы ўрад Бельгіі падрыхтавала чарнавую версію канстытуцыі новай дзяржавы і перадаў яе на разгляд нацыянальнаму кангрэсу — часоваму заканадаўчаму органу, сфармаванаму спецыяльна для прыняцця новай канстытуцыі. Кангрэс адобрыў прапанаваны часовым урадам праект 7 лютага 1831 г.. Канстытуцыя ўступіла ў сілу 26 ліпеня 1831 г.
Бельгія стала канстытуцыйнай манархіяй. На яе трон быў прызваны герцаг Леапольд з Саксен-Кобург-Гоцкай дынастыі.
Першы ліст да Фесаланікійцаў Святога Апостала Паўла
Пе́ршы ліст да Фесаланікі́йцаў Свято́га Апо́стала Па́ўла, Пе́ршы ліст да Тэсало́нцаў , Пе́ршае пасла́ньне да Фесало́нікійцаў  — адзін з лістоў апостала Паўла, які ўваходзіць у спіс кніг Новага Запавета. Размяшчаецца пасля ліста Каласянам перад Другім лістом да Фесаланікійцаў.
Адрасат
Ліст напісаны да вернікаў Фесалонікі, горада і адміністрацыйнага цэнтра рымскай правінцыі Македонія. Павел наведаў горад падчас другой місіянерскай вандроўкі, пасля таго, як пакінуў Філіпы. Згодна Дзеянням Апосталаў, у Фесалоніках апостал прабыў каля месяца.
Мэта напісання ліста
Мэтай напісання ліста было жаданне апостала выказаць падзяку вернікам Фесалонікі, дзе Павел знайшоў прытулак пасля ганення ў Філіпах. Павел вельмі клапаціўся пра лёс маладой хрысціянскай суполкі, якая таксама пережывала пераслед з боку гарадской чэрні і ўлад горада. Для таго, каб падмацаваць вернікаў, ен адаслаў у горад Цімафея, а потым з нецярплівасцю чакаў яго ў Афінах. Цімафей прынёс радасныя весткі: маладая суполка вытрымала пераслед, вернікі захавалі веру і чакаюць магчымасці зноў убачыцца з Паўлам. Павел вельмі ўдзячны Богу за гэта і карыстаецца магчымасцю напомніць чытачам — гэта доля хрысціяніна. Але Цімафей паведаміў пра праявы разбэшчанасці і амаральныя паводзіны асобных членаў суполкі, а таксама што смерць кагосьці з хрысціян выклікала адчай і чуткі пра хуткі канец свету. Адказ Паўла змяшчае тлумачэнні і настаўленні адносна гэтага пытання.
Асаблівасці ліста
Аўтарамі ліста названы Павел, Сільван і Цімафей. Хутчэй за ўсё, яны былі суаўтарамі ліста, таму што на працягу ліста выкарыстоўваецца займеннік «мы».
Змест ліста
Ліст — адзін з самых простых з напісаных апосталам Паўлам. У ім няма дагматычнага вучэння, яно цалкам засяроджана на неабходнасці быць падобнымі Хрысту, а таксама духоўнаму айцу Паўлу ў нястачах і любові. Дзякуючы моцы Святога Духа, вернікі Фесалонікі мужна вытрымалі пакуты і распаўсюджвалі Радасную вестку. Павел нагадвае чытачам пра час, калі ён упершыню з’явіўся ў горадзе. Ён параўноўвае сваіх чытачоў з дзецьмі, у якіх не было ніякіх правоў і аўтарытэту. Ён ужывае метафары матулі-карміліцы і таты-выхавацеля, кажучы пра сваю дзейнасць у Фесалоніках. Павел напамінае, што, з любові да вернікаў не жадаючы нікога абцяжарваць, ён працаваў дзень і ноч. У апостала з вернікамі Македоніі складваліся асаблівыя адносіны. Павел дзякуе суполцы, ставіць яе прыкладам да іншых цэркваў. Ён ужывае вельмі пяшчотныя словы, якія нідзе, акрамя ліста да Філіпянаў, ён не ўжывае. Ён вельмі ўзрадаваны добрым весткам, прынесеным Цімафеем, за якія дзякуе ў малітве Бога.
Але ў царкве былі і праблемы. На вялікі жаль Паўла, вернікі лёгкадумна адносіліся да распусты і пагарджалі працай. Павел пераконвае вернікаў у тым, што распуста — сур’ёзны грэх, а нежаданне працаваць і жыццё за кошт багатых сяброў суполкі паказвае адсутнасць любові.
Памерлыя, згодна апосталу, не памерлі назаўсёды. Яны разам з тымі, хто будзе жыць у час Другога прышэсця Хрыста, будуць сустракаць свайго Пана. Яны паўстануць з мёртвых і будуць заўсёды са Хрыстом. Але Ягонае вяртанне будзе нечаканым, таму трэба заўсёды быць духоўна гатовымі. Ліст сканчваецца вельмі лаканічнымі, але змястоўнымі пажаданнямі пра жыццё ў царкве.
Месца і час напісання ліста
Ліст адносіцца да ранніх лістоў Паўла. Хутчэй за ўсё яно было напісана пасля ліста Галатам, ці нават раней за яго. Лічыцца, што яно было напісана ў 51—52 гг. н.э., месцам напісання лічыцца Карынф.
Структура ліста
Ліст складаецца з 5 раздзелаў і пачынаецца з удзячнай малітвы, у якую ўключана апавяданне пра наведванне Фесалонік і пра той прыклад, які паказаў Павел. Малітва канчаецца толькі ў канцы 3 раздзела. Потым Павел пераходзіць да выпраўлення недахопаў у суполцы, а скончвае ліст прароцтвам пра вяртанне Хрыста і правіламі хрысціянскага жыцця.
Лідзія Дзмітрыеўна Брызга
Лідзія Дзмітрыеўна Брызга (, в. Барысы, Брэсцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1981).
З 1960 аператар машыннага даення калгаса імя Жданава Брэсцкага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве прадуктаў земляробства і жывёлагадоўлі.
Новапаўлаўск
Новапаўлаўск (Новопавловск) — горад (з 1981 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кіраўскага раёна Стаўрапольскага края. Насельніцтва 23,2 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1777 годзе. Размешчаны на левым беразе ракі Кура, за 230 км на ўсход ад Стаўрапаля, недалёка ад мяжы з Кабардзіна-Балкарыяй. Чыгуначная станцыя Апалонская на лініі Георгіеўск — Прахладны.
Харчовая і шкляная прамысловасць.
Камбар (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 120 чалавек (60 мужчын і 60 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 22 чалавекі (13 мужчын і 9 жанчын).
Новая Дуброва
Назву Но́вая Дубро́ва маюць:
Гімн лужыцкіх сербаў
Гісторыя
24 жніўня 1827 года 23-гадовы сербскі студэнт тэалогіі Гандрый Зэйлер, які пазней стаў адным з найбольш важных прадстаўнікоў лужыцкага нацыянальнага адраджэння, будучы членам ў Лужыцкага прапаведніцкага таварыства (Łużycke prědarske towarstwo), напісаў у рукапіснай лейпцыгскай газеце «Serbska Nowina» верш пад назвай «Na sersku Łužicu». Гэта верш складаецца з шасці строф. У тым жа годзе Корла Беньямін Хатас (1806-1839) першым напісаў для яго музыку.
Пасля 1844 года завязалася сяброўства двух людзей мастацтва — паэта Зэйлера і кампазітара Корлы Аўгуста Коцара, якой наканавана было працягнуцца да канца іх жыцця. Коцар злажыў на тэкст Зэйлера новую мелодыю ў 1845 годзе. Зноў створаная песня была ўпершыню сыграная і праспяваная 17 кастрычніка 1845 года ў Баўцене на арганізаваным Коцарам першым Сербскім свяце песні. Папулярнасць гэтага верша з мелодыяй стала расці так хутка, што пасля яно было ўзведзена ў ранг сербскага гімна, які выконваецца і дагэтуль, аднак, у двух версіях (пачатак і канец арыгінальнага верша). Хендкік Ёрдан перавёў яго тэкст на ніжнялужыцкую мова.
Цудоўная Лужыца
У арыгінальнай версіі Зэйлера былі яшчэ дзве страфы, якія адзначаны моцнай меланхоліяй і звернуты да няпэўнай будучыні сербалужыцкага народа:
Любранец
Любранец (Lubraniec) — горад у Польшчы, размешчаны за 180 км на захад ад Варшавы і за 65 км на поўдзень ад Торуні. Уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Любранец. Займае плошчу 1,97 км². Насельніцтва 3,1 тыс. чалавек.
Новая Жызнь
Назву Но́вая Жызнь маюць:
NGC 3759A
NGC 3759A (іншыя абазначэнні — UGC 6582, MCG 9-19-135, ZWG 268.65, IRAS11342+5526, PGC 35948) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат
«Глыбо́цкі мало́чнакансе́рвавы камбіна́т» («ГМКК») — дзяржаўнае прамысловае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў студзені 1972 года ў Глыбокім (Віцебская вобласць).
Працуе на аснове малочнай сыравіны з Глыбоцкага і Шаркаўшчынскага раёнаў Віцебскай вобласці. На прадпрыемстве вырабляецца каля 50 назваў прадукцыі (2005): малочныя кансервы (малако, вяршкі згушчоныя з дабаўкамі цыкорыю, кавы і інш.), малако цэльнае, сухое, смятана, тварог, тварожныя вырабы, сыры мяккія, цвёрдыя і інш. За год камбінат перапрацоўвае каля 230 тыс. т малака, вырабляе каля 80 млн умоўных банак кансерваў.
Прадукцыя экспартуецца ў Расію, краіны Балтыі. Прадстаўніцтвы прадпрыемства працавалі ў Віцебску і Мінску, а таксама за мяжой у Казахстане (Актабэ) і Расіі (Масква).
Цэхі
На 2020 год вытворчымі падраздзяленнямі УП «Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат» былі 5 цэхоў: бляшанкавы, кансервавы, масла, сухога малака і цэльнамалочны. Таксама ў Браславе працаваў сырны цэх і «Браслаўрыба». Дапаможнымі падраздзяленнямі былі: кацельня, аміячная кампрэсарня, электрацэх, механічныя майстэрні, аўтатранспартны цэх і рамонтна-будаўнічы ўчастак. Гадавая магутнасць кансервавага цэху складала 48 млн слоікаў згушчанага малака з цукрам і 30 млн слоікаў згушчонкі без цукру. Адпаведна за змену выпускалі 96 000 слоікаў згушчонкі з цукрам і 60 000 слоікаў без цукру. Згушчонку фасавалі ў бляшанкі, палімерныя цюбікі і вёдры на 10 літраў, ламінаваныя мяхі на 20 літраў, кардонныя барабаны і палімерныя бочкі на 50 літраў. Цэх сухога малака выпускаў сухое абястлушчанае малако, сухое цэльнае малако тлустасцю 25 % і 26 %, малочную сухую сыроватку і замяняльнікі цэльнага малака. Магутнасць цэха складала 12 тонаў малака за змену, бо 2 сушылі мелі прадукцыйнасць 1000 і 15000 кг/гадзіна сухога малака. Сухое малако расфасоўвалі ў папяровыя мяхі па 25 кг і ламінаваныя пакеты па 250 і 500 грамаў. У цэху перапрацоўвалі да 1000 тонаў сыроваткі. Маслацэх выпускаў 3600 тонаў масла за год, якое фасавалі 200-грамовымі брыкетамі ў кашаваную фольгу па 1,5 тоны за змену. Цэльнамалочны цэх перапрацоўваў 25 тонаў малака за суткі і выпускаў ёгурт, кефір, пастэрызаванае малако, смятану і тварог. У бляшанкавым цэху працавалі 2 лініі бляшанак са зварным швом дыяметрам 72,8 міліметра, што мелі прадукцыйнасць 280 і 500 бляшанак за хвіліну. Бляшанкі выпускалі вышынёй ад 7 да 10,5 см. Таксама ў цэху ўсталявалі абсталяванне для выпуску малака ў тэтра-пакетах па 0,5 і 1 літры.
Гісторыя
Камбінат заснаваны ў 1966 годзе, у 1971 уключаны ў склад Усесаюзнага прамысловага аб’яднання па вытворчасці малочнакансервавай прадукцыі і прадуктаў дзіцячага харчавання «Саюзкансервмалако» як адзінае ў той час прадпрыемства на тэрыторыі СССР, якое спецыялізавалася на вытворчасці згушчонага стэрылізаванага малака без цукру.
20 студзеня 1972 года Міністэрства мясной і малочнай прамысловасці СССР ухваліла Указ № 30 аб пуску «Глыбоцкага малочнакансервавага камбіната». 1 ліпеня 1972 года пусцілі 2-ю чаргу вытворчасці згушчанага малака без цукру. Для вытворчасці стэрылізаваных малочных кансерваў усталявалі шведскую лінію «Альфа-Лавал». У 1972, 1974, 1978 і 1990 гадах усталёўвалі нямецкія вакуўмныя апараты «Віганд-8000» для вырабу згушчанага малака з цукрам. У 1977 годзе паставілі лінію вытворчасці масла ОЛА-1, якую ў 1982 годзе замянілі на ўсходненямецкую «ФБФЦ/1» і дапоўнілі 2-й у 1989 годзе. У 1980 годзе пабудавалі цэх вытворчасці замяняльніка цэльнага малака з чэшскай сушылкай «ВРА-4», якую ў 1984 годзе дапоўнілі сушылкай «ОСВ-1». У 1984 годзе на лініі выпрацоўкі стэрылізаванага малака паставілі 2 амерыканскія разліва-закаткавых машыны «Ангеліус». У 1985 годзе ў бляшанкавым цэху 2 лініі «Сал-1» з Сімферопаля (Украінская ССР) замянілі на ўсходненямецкую лінію «Блема», якую ў 1988 годзе дапоўнілі 2-й лініяй. У 1992 годзе з цэха цэльнамалочных вырабаў вылучылі аддзяленне смятаны і пакетнай расфасоўкі. У 1996 годзе ў аддзяленні расфасоўкі ўсталявалі літоўскі аўтамат М6-ОР2Д2 для расфасоўкі смятаны ў скрынкі з полістыролу ў дадатак да аўтаматаў М6-ОРЗ-Е для расфасоўкі малака ў поліэтыленавыя пакеты. Таксама ў 1996 годзе цэх замяняльніка цэльнага малака стаў выпускаць сухое абястлушчанае малако і сухія сумесі для марозіва. У 1997 годзе «Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат» пераўтварылі ў адкрытае акцыянернае таварыства. У 1998 годзе ў кансервавым цэху запусцілі 3 італьянскія скрынесклейвальныя машыны «Сіат». У 1999 годзе ў бляшаначным цэху ўсталявалі нямецкую лінію «Блема-Керхайс» для вырабу слоікаў са зварным швом. У 2002 годзе пусцілі расійскую фасовачную ўстаноўку «УФП-1М». У 2004 годзе цэх сухога малака стаў вырабляць яго цэльным. Адначасова ў 2004 годзе «Глыбоцкаму МКК» падпарадкавалі Браслаўскі малаказавод. У верасні 2007 года паставілі італьянскую пастэрызацыйную лядоўню «Фраўтэх».
У лістападзе 2013 годзе пасля перабудовы адчынілі Браслаўскі філіял магутнасцю 12 тонаў сыру за дзень, якія выпускалі пад таварным знакам «Аляксандраўскія сыры». Адпаведна штодня філіял меў закупаць 120 тонаў малака. У перабудову ў Браславе ўклалі 230 млрд беларускіх рублёў ($25,638 млн). У верасні 2017 года ААТ «Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат» падпарадкавалі ААТ «Глыбоцкі камбікормавы завод». 4 студзеня 2018 года «Глыбоцкі МКК» пераўтварылі ва ўнітарнае прадпрыемства.
Анюціна дарога
«Анюціна дарога» (Анютина дорога) — беларускі савецкі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1967 годзе.
Сюжэт
1918 год. Па дарозе з Масквы, якая галадае, ў вёску на адной з станцый маленькая Анюта адстае ад маці. Патрапіўшы на хутар беларускага кулака, дзяўчынка становіцца міжвольным удзельнікам класавай барацьбы ў вёсцы.
Алесь Петрашкевіч
Алесь (Аляксандр Лявонавіч) Петрашке́віч (, в. Пярэвалачня,  —, Мінск) — беларускі пісьменнік, драматург. Кандыдат гістарычных навук (1967), заслужаны работнік культуры БССР (1975), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1976) за ўдзел у падрыхтоўцы і выданні Беларускай Савецкай Энцыклапедыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пляменнік мастака Міхаіла Савіцкага.
Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны скончыў 3 класы пачатковай школы. У 1948 годзе скончыў Забалоцкую сямігадовую, у 1951 годзе — Коханаўскую сярэднюю школу. Скончыў юрыдычны факультэт БДУ (1955). З 1954 года працаваў у ЦК ЛКСМБ, з 1961 года ў ЦК КПБ: інструктар, загадчык сектара (1963—1967), аддзела культуры (1976—1979). У 1975—1976 гадах — рэктар Мінскага інстытута культуры.
У 1967—1975, 1979—1991 гадах адказны сакратар, намеснік галоўнага рэдактара выдавецтва Беларуская савецкая энцыклапедыя. У 1991—1998 гадах кіраваў арганізацыйна-метадычным цэнтрам па выданні гісторыка-дакументальных хронік «Памяць».
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1954 годзе.
Аўтар апавяданняў, фельетонаў, нарысаў. Працаваў у розных жанрах драматургіі. Пісаў сцэнарыі мастацкіх і дакументальных фільмаў.
Значнае месца ў творчасці драматурга займала гістарычная тэматыка.
П’еса «Напісанае застаецца» (пастаўлена ў 1979 годзе) — у многім твор палемічны, з прыкметамі «п’есы-дыскусіі». Апрача Францыска Скарыны — цэнтральнага персанажа п’есы «Напісанае застаецца» — А. Петрашкевіч уводзіць у твор у якасці дзейных асоб Міколу Гусоўскага, Пятра Мсціслаўца, Томаса Мюнцэра, Марціна Лютэра, Максіма Грэка, Мікалая Каперніка. Ф. Скарына не проста паказваецца ў атачэнні славутых сучаснікаў — ён абмяркоўвае з імі актуальныя навуковыя, рэлігійныя, свецкія пытанні свайго часу. Каштоўнасць п’есы ў тым, што асоба Скарыны паўстае ў ёй у кантэксце яго культурных здабыткаў, з падключэннем дакументальнага літаратурнага матэрыялу, на фоне агульнаеўрапейскага Рэнесансу. Аўтару ўдалося перадаць сэнс скарынаўскіх выказванняў жывой драматургічнай мовай, пабудаваць менавіта дыялог, а не дэкламацыю.
Драма «Прарок для Айчыны» (пастаўлены тэлефільм у 1991 годзе) прысвечана віленскаму перыяду жыцця першадрукара. У п’есе адлюстравана гісторыя судовых спраў, звязаных са спадчынай, тых недарэчных побытавых калізій, якія адабралі ў творцы столькі каштоўнага часу, здароўя, абумовілі яго эміграцыю ў Прагу. У выніку судовай цяганіны вакол спадчыны Маргарыты, пасля шэрага няўдалых спроб заручыцца падтрымкай у людзей, надзеленых уладай або грашыма, Скарына апынуўся ў пазнаньскай турме, у пазыковай «яме». П’еса А. Петрашкевіча ўжо сваёй назвай дэкларуе пытанне: чаму не шануюцца прарокі ў сваёй Айчыне? Чаму ў людзей таленавітых ворагаў больш, чым сяброў? Талент, як высвятляецца, няздатны сам сябе абараніць. Ён патрабуе разумення і падтрымкі як сучаснікаў, так і нашчадкаў. Людзі павінны быць падрыхтаваны для таго, каб прыняць гэты Божы дар.
Спробы спалучыць камедыйнасць і праблемнасць былі зроблены ім у п’есе «Куды ноч, туды сон» (іншая назва — «Ка-та-стро-фа», 1987, паст. 1988). Гэтую камедыю ён назваў фантасмагорыяй. Праўда, паводле тэматыкі гэты твор набліжаецца да «антыалкагольных» п’ес, асабліва пашыраных у беларускай літаратуры «нашаніўскага» перыяду і ў савецкі час. Гэтай тэме была прысвечана і драма А. Петрашкевіча «Трывога» (1974).
Навуковая дзейнасць
Кандыдат гістарычных навук (1967) (кандыдацкая дысертацыя «Комсомол Беларуси — активный помощник Коммунистической партии в мобилизации молодёжи на выполнение семилетнего плана развития народного хозяйства (1959—1965 гг.»).
Пераклады
П’есы А. Л. Петрашкевіча былі перакладзены на рускую і ўкраінскую мовы М. Мірашнічэнкам,, ,.
Спадчына
Дакументы А. Л. Петрашкевіча паступілі ў Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва ад самога пісьменніка ў 1998 годзе. У выніку навукова-тэхнічнай апрацоўкі фонду № 450 быў складзены вопіс № 1 у колькасці 978 спраў (5 865 дакументаў) за 1928—2007 гады.
Карл Васільевіч Несельродэ
Карл Васільевіч Несельродэ (2 (13) снежня 1780—11 (23) сакавіка 1862) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, граф, міністр замежных спраў (кіраўнік замежнай калегіі) з 1814 па 1856 год, з 1844 — дзяржаўны канцлер.
Новая Зара
Назву Но́вая Зара́ маюць:
Шыпоўка
Шыпо́ўка — ручай у Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Проня (басейн Сажа).
Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 55 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 м/км. Пачынаецца за 1,2 км на ўсход ад вёскі Юраўка, вусце за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Галавічы. Рэчышча на працягу 4,5 км ад вытоку каналізаванае. Каля аграгарадка Трылесіна на рацэ створана сажалка (плошча 0,18 км²). Асноўны прыток — ручай Прадзерка (справа).
Сцяг лужыцкіх сербаў
Сцяг лужыцкіх сербаў з'яўляецца сцягам лужычанаў. Як і ў большай часткі славянскіх краін, складаецца з панславянскіх колераў, уведзеных у 1848 годзе ў Празе на аснове рускіх нацыянальных колераў.
Гісторыя
Першае згадванне аб сербскім сцяге датуецца 1842 годам. У чэрвені 1848 года на Першым славянскім кангрэсе ў Празе дэлегацыя лужыцкіх сербаў абвясціла сваім сімвалам сіне-чырвона-белы сцяг.
Нацысты забаранілі гэты сцяг у 1935 годзе. З 17 мая 1945 года арганізацыя лужыцкіх сербаў «Домавіна» («Радзіма») зноў пачала выкарыстоўваць гэты сцяг.
У заканадаўстве ГДР згадак пра лужыцкі сцяг няма, але саветыы Котбуса і Дрэздэна дазволілі яго выкарыстанне ў асаблівых выпадках.
Вядомыя асобы Дніпра
Вядомыя ўраджэнцы Дніпра:
NGC 3761
NGC 3761 (іншыя абазначэнні — ZWG 127.1, NPM1G +23.0266, PGC 35933) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Касталом лекавы
Кастало́м лекавы, сабачы язык , шалянец (Cynoglossum officinale) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Назва
Касталом лекавы, касталом, сабачы язык , багун, касталом, касталомнік , шалянец.
Батанічнае апісанне
Двухгадовая травяністая расліна вышынёй 35—100 см. Карэнішча тоўстае, верацёнападобнай формы, цёмнае. Сцяблы нешматлікія, прамастойныя, апушаныя, разгалінаваныя ў верхняй частцы. Лісце чаргаванае, ланцэтнай формы, з суцэльным краем і завостранай верхавінкай, апушанае, знізу амаль лямцавае. Прыкаранёвае лісце звужаецца ў доўгі чаранок, верхняе — больш дробнае і сядзячае. Кветкі паніклыя, бруднага цёмна-чырвонага колеру, на доўгіх кветаножках, у завітках, сабраных у мяцёлчатыя суквецці. Плод — чатырохарэшак. Арэшкі яйцападобнай формы, даўжынёй 5—7  мм, з кручкападобнымі шыпамі
Расліна ядавітая.
Распаўсюджанне і экалогія
Еўраазіяцкі від раслін. Натуралізаваўся на тэрыторыі ЗША і Канады. Святлолюбівая расліна. Расце на сухіх лугах, камяністых россыпах, у стэпу, парках, садах і агародах, па берагах вадаёмаў, у ярах, каля дарог і на чыгуначных насыпах, на пустках, засмечаных месцах. Цвіце ў чэрвені—жніўні.
Выкарыстанне
Лекавая і меданосная расліна. Сок расліны і адвар кораня мае ратыцыдныя і інсектыцыдныя ўласцівасці і выкарыстоўваецца для знішчэння грызуноў і насякомых. З каранёў магчыма атрымаць чырвоную фарбу.
Кукунор
Кукунор (Хөхнуур — «сіняе возера»), Цынхай (青海湖) — бяссцёкавае салёнае возера ў Кітаі, ва ўсходняй частцы гор Наньшань.
Возера азмешчана на вышыні 3205 м і займае цэнтральную частку Кукунорскай раўніны. Берагі слаба расчлянёныя, развіты старажытныя азёрныя тэрасы (выш. да 50 м). На возеры пясчаныя астравы.
У Кукунор упадаюць 23 ракі. Найбольшая з іх, рака Бух-Гол утварае дэльту. 3 лістапада да сакавіка ледастаў.
Фаўністычны заказнік Цынхайху.
Тартай
Тартай — былое сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Скасавана 31 сакавіка 2017 года. Уваходзіла ў склад Прырэчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 553253500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 160 чалавек (78 мужчын і 82 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 58 чалавек (31 мужчына і 27 жанчын).
Ходач
Ходач (Chodecz) — горад у Польшчы, размешчаны за 160 км на захад ад Варшавы і за 85 км на поўдзень ад Торуні. Уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ходач. Займае плошчу 1,39 км². Насельніцтва 1,9 тыс. чалавек.
Магіла ахвяр фашызму (Мсціслаў)
Магіла ахвяр фашызму — мемарыял у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчаны па вул. К. Заслонава. Пахавана больш за 700 мірных жыхароў горада, якіх у 1941—1943 гг. расстралялі нямецка-фашысцкія захопнікі. У 1978 г. на магіле пастаўлена стэла.
Ёэнсуская духоўная семінарыя
Ёэнсуская духоўная семінарыя (Ortodoksinen seminaari Joensuussa) — спецыяльная навучальная ўстанова Фінляндскай праваслаўнай царквы, якая размяшчаецца ў горадзе Ёэнсу.
Гісторыя
26 верасня 1917 года ў Сортавале былі заснаваны багаслоўскія курсы. У 1940 годзе, пасля заняцця горада савецкімі войскамі, семінарыя пераехала ў Хельсінкі.
У 1957 годзе семінарыя пераехала ў Хумалярві. У 1961 годзе семінарыя пераехала ў Куапіа.
31 ліпеня 1988 года семінарыя была закрыта, а замест яе ў 1988 годзе быў адкрыты факультэт праваслаўнага багаслоўя пры ўніверсітэце Ёэнсу. Пазней у Ёэнсу былі пабудаваны будынак семінарыі з царквой.
Вымна (возера)
Вы́мна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Вядома пад назвай Вымна спартыўнае. Возера размешчана ў 20 км на ўсход ад горада Гарадок у басейне ракі Лужаснянка.
Апісанне
Плошча паверхні — 7,24 км², даўжыня берагавой лініі 22,6 км. Берагавая лінія звілістая. Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Найбольшая глыбіня 7,8 м, сярэдняя — 4,4 м, глыбіні да 2 м займаюць 14%, да 5 м — 51% плошчы возера. Дно плоскае, літараль вузкая, пясчаная. З глыбіні 1,5—2 м дно засланае гліністым глеем, з 5 метраў — сапрапелем.
Возера эўтрофнае, слабапратокавае. Злучана пратокамі з азёрамі Вослепна (Слепня) і Арлейка, выцякае рака Лужаснянка. У разводдзе Вымна ручаём злучаецца з возерам Захбейка.
На возеры размешчаны 7 астравоў агульнай плошчай 8,7 га.
Паблізу возера размешчаны вёскі Хабаты, Ходарава.
Магілёў
Магілё́ў (, Могилёв) — горад абласнога падпарадкавання ва ўсходняй частцы Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Магілёўскага раёна і Магілёўскай вобласці. Порт на рацэ Дняпро. Знаходзіцца за 201 км ад Мінска. Вузел чыгунак на Оршу, Асіповічы, Жлобін, Крычаў, аўтамабільных дарог на Мінск, Гомель, Віцебск, Бабруйск і інш. Трэці паводле колькасці насельніцтва горад краіны. Насельніцтва 381 353 чал. (2018).
Назва
Тапонім «Магілёў», відавочна, мае патранамічнае паходжанне — ад асабістага імя Магіла, якое ў сваю чаргу ўтварылася ад адпаведнай славянскай асновы. Выказваліся таксама меркаванні пра сувязь тапоніма з канкрэтнай гістарычнай асобай — галіцкім князем Львом Данілавічам Могіем («Магутным Ільвом»), які нібыта збудаваў у 1267 годзе замак у сутоках рэчак Дубравенка і Дняпро (археалагічныя раскопкі не выявілі гэтага ўмацавання). Некаторыя даследчыкі лічаць, што назва Магілёва паходзіць ад імя князя полацкага Льва Уладзіміравіча (Льва Магутнага).
Народнае паданне звязвае назву горада з імём асілка Машэкі, над магілай якога насыпалі вялікі курган, названы Магілай Льва (захавалася ўрочышча Машакоўка). Народны паэт Беларусі Янка Купала апрацаваў гэту легенду ў аднайменную паэму. Паводле «Запісак ігумена Арэста», у старажытнасці на месцы Магілёва быў стан разбойнікаў (іх атамана звалі Магіла) і шматлікія магілы забітых імі людзей, каля якіх узнікла вёска Магілка
Гісторыя
Паводле археалагічных раскопак, старажытнае паселішча існавала на месцы Задубравенскага пасада яшчэ ў XII ст. Апроч таго, на гары Магіла мелася даўняе ўмацаванне. У пач. XIII ст. Магілёў, відаць, быў цэнтрам феадальнай сядзібы-вотчыны і выконваў функцыі фартэцыі. У пачатку XIV ст. горад далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага, дзе стаў цэнтрам воласці.
Упершыню Магілёў згадваецца пад 1267 годам у «Спісе гарадоў далёкіх і блізкіх», што датуецца канцом XIV ст., паводле якога горад нібыта залежаў ад віцебскіх князёў, таксама паведамляецца аб заснаванні горада галіцка-валынскім князем Львом Данілавічам, ад якога горад нібыта атрымаў сваю назву, але гэтыя звесткі неверагодныя. Імаверна, горад заснаваны ў 2-й палове XIV ст., больш ранняга матэрыялу археалагічныя даследаванні не выявілі, і на месцы будаўніцтва першага замка будаўнікамі быў выяўлены вялікі старажытны грунтавы могільнік — відаць, адсюль пайшла назва горада. У гэты час Магілёў знаходзіўся ва ўладанні каралевы Ядвігі, жонкі караля і вялікага князя Ягайлы. У 1431 годзе ён перайшоў да вялікага князя Свідрыгайлы, а ў 1503 — да вялікай княгіні Алены Іванаўны.
У XV ст. Магілёў быў адным з важных пунктаў на гандлёвых шляхах, што вялі з усходу на захад і з поўначы на поўдзень, тут мелася ўласная мытня. Пад 1447 годзе згадваецца праваслаўная Спаская царква. У пачатку XVI ст. горад увайшоў у склад Аршанскага павета Віцебскага ваяводства.
У сувязі з падзеннем Смаленска (1514) і пераходам яго на стагоддзе пад уладу Маскоўскай дзяржавы, многія тамтэйшыя купцы перабраліся ў Магілёў. Праз гэта яго ваколіцы неаднаразова (у 1518, 1519 і 1535 гг.) цярпелі ад рабаўніцкіх набегаў маскоўскіх захопнікаў, якія, аднак, самім горадам авалодаць не здолелі. У 1526 годзе скончылася будова новага замка. У 1561 годзе горад атрымаў права на войтаўства.
Магiлёў атрымаў магдэбургскае права ў 1561 г., а 28 студзеня 1577 г. кароль і вялікі князь Стэфан Баторый надаў Магілёву поўнае Магдэбургскае права і першы герб. У велікакняжацкай грамаце зазначалася :
На 1577 год у Магілёве быў 1261 жылы дом (на 1588 — 1500 жылых дамоў ). У Інфлянцкую вайну 27 чэрвеня 1581 г. маскоўскія захопнікі цалкам знішчылі Задубровенскі пасад, спалілі 10 будынкаў у Пакроўскім пасадзе, але штурм Старога горада і замка быў безвыніковым. Пад 1588 упершыню згадваецца тутэйшы рымска-каталіцкі касцёл. Недзе ў 1590—1592 гг. у Магілёве адкрылася агульнаадукацыйная брацкая школа, у якой вывучалі старабеларускую і лацінскую мовы. У 1594—1604 гг. ішло ўзвядзенне першага мураванага будынка — Фарнага касцёла. 13 снежня 1595 г. казацкія загоны С. Налівайкі спалілі каля 40 % забудовы Магілёва, у тым ліку некалькі цэркваў, і знішчылі значную колькасць гараджан. Захавалася паведамленне пра тыя падзеі:
У 1601—1633 гг. завяршылася будаўніцтва развітой абарончай сістэмы гарадскіх умацаванняў з трох ліній абароны. Першую лінію складаў замак — «Высокі горад», другая лінія ўмацаванняў — Кругавы (альбо Бліжні) вал — ахоплівала Стары горад і мела чатыры брамы, трэцяя лінія абароны — Палявы (Дальні, Кругавы) вал — у розныя часы мела розныя памеры і колькасць брам. На 1604 год тэрыторыя Магілёва падзялялася на 15 соцень. У межах Старога горада (Нагорскі пасад) знаходзіліся Астрожская і Нагорская сотні, за імі ва ўсходнім кірунку размяшчалася Ледкаўская сотня, на правабярэжжы Дняпра (Пакроўскі пасад) — Курдзянеўская, Перахрысценская, Слабодская, Грыўлянская, Выганская і Бярозаўская сотні, за Дубравенкай (Задубравенскі пасад) — Папінская, Трыснёнская, Каскоўская, Дабраслаўская сотні, за Дняпром (Задняпроўскі пасад) — Траецкая і Лупалаўская сотні.
У пачатку XVII ст. Магілёў быў адным з найбуйнейшых гарадоў Вялікага Княства Літоўскага (у 1604 налічваў 15 тыс. жыхароў, 2211 дамоў, 18 цэхаў ), меў права на правядзенне двух рэгулярных кірмашоў. У 1616 годзе пры Магілёўскім брацтве пачала працаваць друкарня, у якой на працягу XVII—XVIII стст. надрукавалі каля 40 кніжак. У 1632 годзе тут заснавалі адзіную ў той час на Беларусі праваслаўную епархію. У сяр. XVII ст. умацаванні Старога горада налічвалі 4 брамы: Алейную, Ветраную, Каралеўскую і Дубравенскую; у Палявым вале, які абкружаў Новае горада, стаяла 8 драўляных брам: Курдзянеўская (Гваздоўка), Ледзвяеўская, Шклоўская дальняя, Віленская, Уструшненская, Трыснёнская, Быхаўская, Папінская.
З пачаткам Трынаццацігадовай вайны ў 1654 годзе магілёўцы здалі горад маскоўскім захопнікам. Аднак 1 лютага 1661 г. у выніку народнага паўстання гараджане знішчылі акупацыйную залогу. За выяўленую ў час паўстання мужнасць 9 чэрвеня 1661 г. кароль і вялікі князь Ян Казімір ураўнаваў у правах Магілёў з Вільняй. Апроч таго, горад атрымаў новы герб «у блакітным полі тры сярэбраныя гарадскія вежы, у адчыненай сярэдняй браме — рыцар з узнятым мячом, а над ім герб — Пагоня». У 1681 годзе на гандлёвай плошчы ўзвялі новую мураваную ратушу (першая была драўлянай і знаходзілася на вуліцы Ветранай). У XVIII ст. у горадзе дзейнічаў шпіталь, які знаходзіўся каля Алейнай брамы.
Геаграфія
Тэрыторыя горада падзяляецца ракой Дняпро на дзве няроўныя і неаднолькавыя па рэльефе часткі. Правабярэжная частка ўяўляе сабой паката-ўзгорыстае плато, якое абрываецца крутым уступам у даліне Дняпра. Левабярэжная частка горада размешчана ў даліне ракі Дняпро, на яго пойменай тэрасе. У тэктанічных адносінах тэрыторыя горада размешчана ў межах Маскоўскай упадзіны.
Гідраграфія і гідралогія
На тэрыторыі горада цякуць з поўначы на поўдзень і ўпадаюць у Дняпро справа невялікая рака Дубравенка (з прытокам Струшня) і ручай Дзебра. У межах Магілёва Дубравенка працякае па старой добра распрацаванай даліне, шырынёй да 150 м. Крутыя схілы карэннага берага падымаюцца на 18—20 м, прарэзаны шматлікімі ярамі. Рэчышча ракі моцна меандыруе і падмывае карэнныя берагі. Паблізу вусця схілы Дубравенкі маюць шматлікія сляды аплывін і апоўзняў. У цяперашні час гэтыя працэсы тармозяцца ненатуральнымі насаджэннямі дрэў і кустоў ці тэхнічным спосабам (забіўка свай, цэментаванне водаатводаў і г. д.). Зімою рака амаль не памяншае свой дэбет, замярзае толькі ў самыя моцныя маразы, ды і то не цалкам, заўсёды застаюцца праталіны. Пры паслабленні марозу ўтвораны лёд зноў растае, паводкі на Дубравенцы звычайна праходзяць хутка, за некалькі дзён. Пасля таго, як выйдзе з берагоў Днепр, Дубравенка ў нізоўях амаль спыняе цячэнне, яе падпіраюць воды Дняпра.
Струшня — прыток Дубравенкі, які пачынаецца 2 вытокамі ў раёне станцыі Магілёў II з невялікіх лагчын. У межах горада даліна ракі мае крутыя схілы і шырыню днішча 5—7 м. Ніжэй элеватара ў Струшню справа ўпадае ручай, пасля чаго пачынаецца яго пастаянны вадаток, які хутка расце за кошт крыніц. Набліжаючыся да вусця, даліна Струшні прыкметна пашыраецца і ўступае ў крутыя, моцна расчлянёныя схілы, зложаныя рыхлымі пародамі, схільнымі да працэсаў апоўзняў і асыпкаў.