cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ваўкавыскі раён
Геаграфія
Ваўкавыскі раён размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Гродзенскай вобласці ў басейне ракі Рось на Ваўкавыскім ўзвышшы. Самы халодны месяц у годзе — студзень (сярэдняя тэмпература −5,0 градусаў па шкале Цэльсія) самы цёплы — ліпень (+17,9). Максімальная тэмпература ў горадзе Ваўкавыску зафіксавана ў 1959 годзе і склала 36 градусаў Цэльсія, мінімальная — мінус 38 градусаў у 1950 годзе. Сярэднегадавая норма выпадзення ападкаў — 632 мм. У годзе налічваецца 95 дзён са снежным покрывам. Максімальны снежны полаг ў поле (55 см) быў зімой 1969-70 гадоў, у лесе (той жа зімой) — 71 см. Пераважная напрамак ветру ў Ваўкавыскім раёне — заходні і паўднёва-ўсходні.
Максімальная зафіксаваная сіла ветру склала 34 м/с. Максімальны атмасферны ціск назіраўся ў 1979 годзе і склаў 777 мм ртутнага слупка, мінімальны — 713 (у 1962 годзе). Вегетацыйны перыяд доўжыцца з 10 красавіка па 29 кастрычніка і складае 194 сутак.
Гісторыя
Ваўкавыскі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Беластоцкай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 20 сельсаветаў: Бачанцаўскі, Біскупецкі, Боблаўскі, Бурнеўскі, Воўпаўскі, Вярэйкаўскі, Гудзевіцкі, Дзявяткаўскі, Дыхнавіцкі, Ізабелінскі, Краснасельскі, Лічыцкі, Маісеевіцкі, Мсцібаўскі, Роскі, Рэплеўскі, Талькаўскі, Тупічанскі, Шылавіцкі, Янышскі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Бурнеўскі, Дзявяткаўскі, Дыхнавіцкі, Талькаўскі, Тупічанскі сельсаветы, Бачанцаўскі сельсавет перайменаваны ў Леснякоўскі, Боблаўскі — у Дзятлавіцкі, Янышскі — у Гнездаўскі. 30 красавіка 1958 года пераўтвораны: вёска Краснае Сяло — у рабочы пасёлак Краснасельскі, вёска Рось — у гарадскі пасёлак. 7 чэрвеня 1958 года Лічыцкі сельсавет перайменаваны ў Мачулінскі, скасаваны Роскі і Краснасельскі сельсаветы. 2 кастрычніка 1959 года скасаваны Мачулінскі сельсавет, Гнездаўскі сельсавет перайменаваны ў Субацкі. 2 снежня 1961 года скасаваны Біскупецкі, Дзятлавіцкі, Леснякоўскі сельсаветы, утвораны Ваўкавыскі сельсавет. 17 красавіка 1962 года да раёна далучаны Зэльвенскі, Каралінскі, Крамяніцкі, Самаравіцкі, Тулаўскі, Ялуцавіцкі сельсаветы скасаванага Зэльвенскага раёна. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны Дабраселецкі і Славаціцкі сельсаветы скасаванага Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці, Азёркаўскі, Дзярэчынскі, Зарудаўеўскі, Курылавіцкі, Малькевіцкі, Марачынскі, Мілявіцкі, Пацавіцкі, Пескаўскі сельсаветы скасаванага Мастоўскага раёна. З 7 сакавіка 1963 года Ваўкавыск — горад абласнога падпарадкавання. 17 красавіка 1964 года скасаваны Самаравіцкі сельсавет. 6 студзеня 1965 года Каралінскі сельсавет перададзены Слонімскаму раёну, горад Масты, гарадскі пасёлак Зэльва, Азяркоўскі, Воўпаўскі, Гудзевіцкі, Дзярэчынскі, Зарудаўеўскі, Зэльвенскі, Курылавіцкі, Марачынскі, Мілявіцкі, Пацавіцкі і Пескаўскі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Мастоўскаму раёну. 27 студзеня 1965 года да раёна далучаны рабочы пасёлак Краснасельскі. 30 ліпеня 1966 года Дабраселецкі, Крамяніцкі, Славаціцкі, Тулаўскі, Ялуцавіцкі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Зэльвенскаму раёну. 28 ліпеня 1967 года Мсцібаўскі сельсавет перайменаваны ў Гнезнаўскі, да раёна далучаны Воўпаўскі сельсавет Мастоўскага раёна. 24 чэрвеня 1968 года рабочы пасёлак Краснасельскі пераўтвораны ў гарадскі пасёлак. 19 снежня 1974 года скасаваны Маісеевіцкі сельсавет. 18 кастрычніка 2013 года скасаваны Рэплеўскі сельсавет, Краснасельскі і Роскі пассаветы рэарганізаваны ў Краснасельскі і Роскі сельсаветы.
Гаспадарка
У сферы вытворчасці і абслугоўвання насельніцтва працуюць 17 сельскагаспадарчых і 15 будаўнічых, 16 прамысловых і 5 аўтатранспартных прадпрыемстваў. Раённы цэнтр — буйны чыгуначны вузел.
У раёне працуюць 4 спартыўныя школы і 180 спартыўных збудаванняў, траса для правядзення чэмпіянатаў па мотаспорту.
Адукацыя
У сістэме адукацыі дзейнічаюць 27 дашкольных устаноў, 30 агульнаадукацыйных школ, гімназія, прафтэхвучылішча, педагагічны каледж. Сетку культурна-асветных устаноў складаюць дзіцячая школа мастацтваў, 5 дзіцячых музычных школ з 6 філіяламі, раённы метадычны цэнтр народнай творчасці, 34 бібліятэкі, ваенна-гістарычны музей імя П. І. Баграціёна. У 2004 годзе праводзіўся рэспубліканскі фестываль «Дажынкі-2004».
Славутасці
У межах раёна больш за 10 каменных могільнікаў яцвягаў.
Помнікамі прыроды з'яўляюцца фрагменты паркаў у вёсках Шніпава, Мачуліна, Вярэйкі (пачатак 19 ст.), Цеалін (19 ст.), Субачы (канец 19 ст.). У Ваўкавыскім лясніцтве расце цар-дуб, якому 500 гадоў.
IC 3733
IC 3733 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бобр (рака)
Бобр — рака ў Талачынскім, Крупскім і Барысаўскім раёнах Беларусі, левы прыток Бярэзіны (басейн Дняпра). Даўжыня 124 км. Вадазбор 2190 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 14,9 м³/с. Агульнае падзенне 69,4 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,56 ‰.
Назва
Нягледзячы на відавочную сувязь з бел. бабёр рачная назва Бобр можа быць і балцкага паходжання.
На гэта паказвае назва ракі Бабруя (> Бабруйка), што ўцякае ў Бярэзіну ніжэй за ўток Бабра. У ёй корань Babr- (< Bebr-) звязаны з літоўскім babras, bebras «бабёр» і пашыраны балцкім гідранімічным фармантам -j-. Гэты ж корань у літоўскіх гідронімах Babrūngas, Babrūnė, Babrinis, Babrūtė. Далей да індаеўрапейскага кораня *bhe-bhros «бабёр».
Такога ж бессуфіксальнага ўтварэння, што і назва Бобр, таксама нараўская Бебжа (< Bebrza < Bebra), верхнедняпроўская Бебря, літоўская Bebrė.
Гідраграфія
Пачынаецца на Аршанскім узвышшы каля в. Рафалова (Талачынскі раён), цячэ па Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Па берагах паселішчы баброў, у пойме меліярацыйныя каналы. Даліна трапецападобная, шырыня 1— 2 км. Пойма няроўная, месцамі забалочаная, шырыня 300—500 м. Рэчышча звілістае, свабодна меандруе, шырыня ракі ў межань 6—25 м, у вусці каля 40 м. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя.
Прытокі
Справа: Нача, Стражніца; Злева: Можа, Еленка, Пліса, Асака.
Грудзі беспазваночных
Грудзі ці то́ракс (thorax) — назва аддзела, які вылучаецца ў целе шматлікіх сегментаваных беспазваночных.
Членістаногія
Сярод членістаногіх грудны аддзел вылучаюць у ракападобных, насякомых і трылабітаў. У розных групах у склад гэтага аддзела цела ў палаваспелых стадый уваходзіць розная колькасць сегментаў. У шматлікіх ракападобных з непрамым развіццём колькасць грудных сегментаў павялічваецца падчас лічынкавага развіцця. Як відаць, падобныя антагенетычныя змены характарызавалі і шматлікіх трылабітаў. Звычайна ўсе сегменты грудзей нясуць канечнасці. Выключэнні складаюць толькі паразітычныя формы і некаторыя кароткажывучыя крылатыя стадыі насякомых.
Насякомыя
Грудзі насякомых размяшчаецца паміж галавой і брушкам. У яе склад уваходзяць тры сегменты, званыя адпаведна пярэднягрудзьмі (prothorax), сярэднягрудзьмі (mesothorax) і заднегрудзьмі (metathorax). Сярэднягрудзі і заднягрудзі ў крылатых стадый нясуць крылы — вырасты іх тэргітаў (спінных сценак); гэтыя два сегменты аб'ядноўваюць пад назвай pterothorax (ад  — крыло).
У перапончатакрылых насякомых з падатрада сцеблабрухіх, да якіх адносяцца мурашкі і восы, з груднымі сегментамі зліваецца першы сегмент брушка (прападэўм). . Аддзел цела, які ў выніку ўтвараецца, не гамалагічны грудзі іншых насякомых, у сувязі з чым для яго абазначэння выкарыстоўваюць іншыя тэрміны: мезасома (mesosoma) і alitrunk. Апошняя назва выкарыстоўваецца, галоўным чынам, для мурашак.
Кольчатыя чэрві
У многашчацінкавых чарвей з гетэраномнай сегментацыяй тораксам завуць пярэдні аддзел цела.
Дэміўка (Гайсынскі раён)
Дэміўка (Де́мівка) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Томас Баес
Томас Баес (Reverend Thomas Bayes []; 1702 - 17 красавіка 1761) — англійскі матэматык і прэсвітэрыянскі святар, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1742).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1702 годзе ў Лондане. Навучаўся дома, ў 1719 годзе паступіў у Эдынбургскі ўніверсітэт. Затым Баес дапамагаў бацьку праводзіць службу, а неўзабаве, у 30-х гадах, сам стаў святаром у прэсвітэрыянскай царкве. У 1752 годзе ён выйшаў у адстаўку; памёр у 1761 годзе.
Дасягненні
Матэматычныя інтарэсы Баеса адносіліся да тэорыі імавернасцей. Ён сфармуляваў і развязаў адну з асноўных задач гэтага раздзела матэматыкі (тэарэма Баеса). Праца, прысвечаная гэтай задачы, была апублікавана ў 1763 годзе, ужо пасля яго смерці. Формула Бэйеса, якая дае магчымасць ацаніць імавернасць падзей эмпірычным шляхам, грае важную ролю ў сучаснай матэматычнай статыстыцы і тэорыі імавернасцей. Іншая буйная яго праца - "Нарысы да рашэння праблемы дактрыны шанцаў». Выкарыстоўваемая тэрміналогія: баесаўская імавернасць, баесаўская сетка даверу, баесаўская ацэнка рашэння, і г. д.
Літаратура
''А. А. Гусак, Г. М. Гусак, А. А. Брычыкава'' Даведнік па вышэйшай матэматыцы — Мн., ТетраСистемс, 2007. — С. 543.
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Храм у імя святой мучаніцы Параскевы Пятніцы (Šv. kankinės Paraskevės cerkvė, таксама вядомы як Пя́тніцкая царква́, Piatnicos cerkvė ці Параскевінская царква, Paraskevos cerkvė) — царква Віленскай і Літоўскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, размешчаная ў Вільнюсе ў Старым горадзе, на скрыжаванні вуліц Замкавай (Піліес), Вялікай (Дзіджойі) і Латочак (Латака) па адрасе вул. Дзіджойі 2.
Помнік архітэктуры. Лічыцца першым мураваным хрысціянскім храмам у горадзе.
Прыпісана да Прачысценскага кафедральнага сабора.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц гэта самая старажытная праваслаўная царква Вільні. Яна пабудавана на месцы язычніцкага храма літоўскага бога весялосці Рагуціса. Заснавала храм віцебская князёўна Марыя Яраслаўна, першая жонка Альгерда.
У гэтай царкве былі ахрышчаны ўсе дванаццаць сыноў Альгерда ад Марыі Віцебскай і Юліяніі Аляксандраўны, князёўны Цвярской. Марыя Віцебская, якая сканала ў 1346 годзе, была пахавана ў гэтай царкве. Тут жа былі ахрышчаны ў праваслаўе і трое набліжаных князя Альгерда з хрысціянскімі імёнамі Антоній, Іаан і Яўстафій, якія ў 1347 годзе яны прынялі мучаніцкую смерць і былі кананізаваны як Віленскія мучанікі.
У 1557 і 1610 гадах царкву моцна пашкодзіў пажар. Паводле сведчання нямецкіх купцоў, у 1587 годзе царква мела хоры і была падобна на кіеўскія і наўгародскія храмы. У 1611 годзе, калі Жыгімонт Ваза перадаў яе з прылеглымі будынкамі ордэну базыльян, царква мела моцна пашкоджаны выгляд. Праваслаўны мітрапаліт Кіеўскі Пётр Магіла пісаў: … на месцы царквы Параскевы — Пятніцы ў Вільні карчму зрабілі, а пабудовы, якія належалі ёй узведзеныя праваслаўнымі для дабрачынных спраў, пад публічныя, распусныя дамы аддалі
У 1655 зноў пацярпела ад пажару і не дзейнічала да 1700—1702 гадоў. Потым яе аднавілі і асвяцілі ў гонар св. Параскевы.
У час Паўночнай вайны расійскі цар Пётр I адслужыў падзячнае набажэнства за перамогу над шведскім каралём Карлам XII. Пятніцкай царквы цар падарыў захоплены ў шведаў сцяг (у некаторых крыніцах гаворыцца пра сцягі), перададзены ў 1822 годзе па распараджэнні князя Адама Чартарыйскага ў пулаўскі.
У гэтым жа храме цар Пётр хрысціў арапа Ганібала, прадзеда Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна (верагодна, у другой палове ліпеня 1705 года: Пётр знаходзіўся ў Вільні з 15 ліпеня па 1 жніўня 1705 года). Хроснымі бацькамі былі цар і каралева польская Хрысціна-Эбергардзіна, жонка караля Аўгуста II.
Пра гэтыя падзеі нагадвае адна з мемарыяльных дошак на цяперашнім будынку царквы:
Навука (газета)
Газета «Навука» - навуковая, вытворча-практычная газета Беларусі. Заснавальнік Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, выдавец: РУП «Выдавецкі дом «Беларуская навука».
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Гісторыя
У гэтай царкве Імператар Пётр Вялікі ў 1705 г. слухаў падзячнае набажэнства за здабытую перамогу над войскамі Карла XII падарыў ёй сцяг адняты ў той перамозе ў шведаў і хрысціў у ёй Афрыканца Ганібала дзеда знакамітага паэта нашага А. С. Пушкіна.
Навука (газета)
Першы нумар газеты пад назвай «За перадавую навуку» выйшаў 24 кастрычніка 1979 года. На сваіх старонках ведамасная шматтыражка асвятляла не толькі пытанні дзейнасці Акадэміі навук і яе арганізацый, але і расказвала аб выніках даследаванняў, навінках, дасягненнях і навуковых адкрыццях, публікавала біябібліяграфічныя нарысы да юбілеяў вучоных.
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Гісторыя
У 1748 годзе зноў згарэла амаль дашчэнту і з цяжкасцю была адноўлена.
У канцы 18 ст. царква зноў апынулася ў непрыдатным стане і доўгі час не рамантавалася.
У часы Расійскай імперыі
У 19 ст. была ў запусценні. Са скасаваннем у 1839 годзе Берасцейскай уніі храм быў перададзены праваслаўнай царкве, аднак перастаў быць уласна храмам, уяўляючы сабой старую пабудову без даху, якая выкарыстоўвалася як дроўны склад.
Пасля паўстання 1863—1864 гадоў, у 1865 годзе па ініцыятыве генерал-губернатара М. М. Мураўёва царква рэканструявана паводле праекта М. Чагіна. Аб’ёмную кампазіцыю і тэктанічную структуру таго часу царква захавала да нашых дзён. Пры гэтым былі знесены пабудовы, якія акружалі рэшткі царквы, каб храм заняў дамінуючае становішча. Ад старажытных пабудоў захавалася невялікая частка сцяны. Пры аднаўленчых працах знайшлі абломак сцяны, на якім славянскім пісьмом выведзены год, які адпавядае года «стварэння свету». Асвячоны храм пры генерал-губернатары К. П. фон Каўфмане ў 1865 годзе. У 1886 годзе пляцоўка, на якой стаяла царква, была абнесена жалезнай агароджай на мураваным падмурку.
Навука (газета)
У лютым 1996 года ў сувязі з ліквідацыяй акадэмічнага выдавецтва «Навука і тэхніка», у структуры якога была рэдакцыя газеты, пастановай Бюро Прэзідыума Акадэміі навук апошняя са штатам 10 чалавек была перададзена ў вядзенне Кіраўніцтва справамі акадэміі. Потым з 1 красавіка таго ж года са стварэннем рэдакцыйна-выдавецкага аддзела ў структуры Аддзела навуковай інфармацыі па гуманітарных навуках рэдакцыя газеты была ўключана ў гэты аддзел. У другой палове 1997 года выданне «Навіны Акадэміі навук Беларусі» было спынена, а яе пераемніцай стала рэспубліканская навуковая інфармацыйна-аналітычная газета «Веды», заснавальнікамі якой сталі АН Беларусі і Дзяржкамітэт па навуцы і тэхналогіях.
Пятніцкая царква (Вільнюс)
У часы Расійскай імперыі
У канцы XIX стагоддзя царква ўласнага прыходу не мела, была прыпісана да Мікольскай царквы, якая размяшчаецца непадалёк, і знаходзілася ў распараджэнні ваеннага ведамства.
Навука (газета)
У канцы мая 1996 года пастановай Прэзідыума Акадэміі навук на базе рэдакцыйна-выдавецкага Аддзела навуковай інфармацыі па гуманітарных навуках АН Беларусі было створана выдавецтва «Беларуская навука». Аднак у канцы мая 2000 года Бюро Прэзідыума НАН Беларусі, абмеркаваўшы пытанне аб газеце «Веды», прыняло рашэнне перадаць рэдакцыю са структуры выдавецтва «Беларуская навука» ў склад Аналітычнага цэнтра НАН Беларусі. Са стварэннем у сістэме Акадэміі рэдакцыйна-выдавецкай установы «Навука і інавацыі» рэдакцыя газеты «Веды» пастановай Бюро Прэзідыума НАН Беларусі з 1 сакавіка 2003 года была выведзена са складу Аналітычнага цэнтра і ўключана ў рэдакцыйна-выдавецкую установу «Навука і інавацыі».
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну царква не дзейнічала. У міжваенны перыяд царква была прыпісана да Мікольскай царквы. У канцы 1920-х г. па ініцыятыве беларускага святара А. Каўша кансісторыя перадала царкву Віленскай беларускай гімназіі, і ў ёй пачаліся службы на беларускай мове. 25 сакавіка 1926 года прадстаўнікі БХД правялі святочныя набажэнствы з нагоды Дня Волі ў касцёле Святога Мікалая і ў Пятніцкай царкве.
Навука (газета)
У лютым 2005 года Бюро Прэзідыума Акадэміі з мэтай павышэння эфектыўнасці рэдакцыйна-выдавецкай дзейнасці прыняло рашэнна рэарганізаваць «Выдавецтва «Беларуская навука» шляхам далучэння да яго рэдакцыйна-выдавецкай установы «Навука і інавацыі» і перайменаваць яго ў РУП «Выдавецкі дом «Беларуская навука» з вызначэннем яму асноўных напрамкаў дзейнасці, адным з якіх з'яўляецца забеспячэнне падрыхтоўкі і выпуску акадэмічных перыядычных выданняў. . Газета «Веды» стала падраздзяленнем РУП «Выдавецкі дом «Беларуская навука».
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Найноўшы час
У час Другой сусветнай вайны ў царкве выгарэў інтэр'ер. У 1946 годзе ў Пятніцкім прыходзе было зарэгістравана 100 вернікаў. Пасля вайны зрабілі толькі вонкавы рамонт. Да 1959 годзе існаваў праект стварэння ў царкве музея атэізму, аднак ён быў адкрыты пазней у каталіцкім касцёле Святога Казіміра. У 1961 годзе яна была зачынена. У 1981 паводле праекта рэканструкцыі арх. Е. Ложыце (Ložytė) была прыстасавана пад музей малых мастацкіх формаў, філіял Мастацкага музея.
Навука (газета)
31 сакавіка 2015 года Прэзідыум НАН Беларусі пастанавіў змяніць назву газеты на новую – «Навука» і выступіць яе заснавальнікам, вывеўшы са складу заснавальнікаў Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь. РУП «Выдавецкі дом «Беларуская навука», на якое ўскладзены функцыі рэдакцыі газеты «Веды», перарэгістравала газету з новай назвай у адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам.
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Сучаснасць
У 1990 годзе Пятніцкая царква была вернута Віленска-Літоўскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы. Мітрапаліт Віленскі і Літоўскі Хрызастом 31 мая 1991 года асвяціў храм. Фасады і інтэр'еры царквы былі адрамантаваны. Разьбяром па дрэве Аляксандрам Клявіным і іканапісцам Уладзімірам Падгорным быў створаны новы іканастас.
Навука (газета)
Сёння асноўная ўвага ў тэматычнай накіраванасці газеты «Навука» сканцэнтравана на асвятленні дзяржаўнай палітыкі ў галіне навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці ў нашай краіне, інавацыйнага развіцця, міжнароднага навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва, даследаванняў, якія праводзяцца ў акадэмічных і галіновых навуковых арганізацыях, а таксама ўстановах адукацыі па прыярытэтных напрамках развіцця навукі, гісторыі беларускай навукі. Акрамя таго, робяцца акцэнты на публікацыях аб персаналіях навуковай супольнасці (даследчык-сучаснік, яго погляды, навуковы аўтарытэт, уклад у навуку і народную гаспадарку), аб ролі моладзі ў развіцці сучаснай навукі. Падаецца аператыўная інфармацыя аб мерапрыемствах і выніках дзейнасці арганізацый і структурных падраздзяленняў НАН Беларусі, а таксама асвятляюцца пытанні навукова-прамысловай сферы, камерцыялізацыі навуковых ідэй, эфектыўнасці выкарыстання навуковага патэнцыялу краіны.
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Сучаснасць
Храм стаў прыпісным да Кафедральнага Прачысценскага сабора. З 2005 года ў Пятніцкай царкве набажэнствы праводзяцца на літоўскай мове. З 2012 года быў утвораны прыход і настаяцелем прызначаны протаіерэй Віталіюс Моцкус.
Навука (газета)
Спасылкі
Сайт газеты
Пятніцкая царква (Вільнюс)
Архітэктура
Царква захавала аб’ёмную кампазіцыю і тэктанічную структуру з часоў рэканструкцыі 1865 года паводле праекта М. Чагіна. Храм уяўляе сабой крыжова-купальную аднаапсідную пабудову.
Памятныя дошкі
На фасадзе з боку невялікай плошчы на скрыжаванні вуліц Піліес, Латака і Бокшта, з аўтастаянкай і вулічным гандлем карцінамі і сувенірамі, устаноўлены тры памятныя дошкі з тэкстамі па гісторыі храма. Тры дошкі на сцяне з боку, закрытага суседнімі будынкамі жылога дому і палаца Хадкевічаў, пералічваюць адноўленыя храмы і членаў царкоўна-будаўнічага камітэта, стараннямі якога адноўлена гэта і іншыя праваслаўныя цэрквы ў Вільні ў другой палове 1860-х гадоў, а таксама паказваюць царкву ў развалінах і пасля аднаўлення.
Помнік арапу Ганібалу і А. С. Пушкіну
5 мая 2011 года ў двары Пятніцкай царквы быў адкрыты помнік арапу цара Пятра Ганібалу і яго праўнуку А. С. Пушкіну. Па задуме аўтара ідэі помніка, паэта Юрыя Кобрына, увасобленай скульптарам Вітаўтасам Налівайкам, скульптурная кампазіцыя ўяўляе сабой самкнутыя далоні Расіі, у якіх ляжаць авальныя медальёны з рэльефнымі выявамі Ганібала і Пушкіна, і праваслаўны крыж, які працягвае сабой мезенцы. Кампазіцыя пастаўлена на пастаменце з граніту; далоні зроблены з бронзы, медальёны з выявай Пушкіна і яго прадзеда — з латуні. Вышыня помніка складае 3 метры, вага — 2 тоны.
Дохна
Дохна (До́хно) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Геамарфалогія
Практычнае прымяненне геамарфалогіі складаецца ў інжынернай ацэнцы рэльефу пры будаўніцтве, вымярэнні ўплыву змены клімату, прагнозе і змякчэнні наступстваў катастрафічных з'яў (апоўзняў, абвалаў і інш.), кантроль за водазабеспячэннем тэрыторый, берагавая абарона.
Палеагеамарфалогія — раздзел геамарфалогіі, які вывучае аблічча паверхні Зямлі ў пэўныя перыяды гісторыі.
Рулант Саверэй
Рулант Саверэй (нідэрл. Roelant Savery;,  — , ) — нідэрландскі мастак.
Біяграфія
Бацькі былі пратэстантамі і пакінулі Паўднёвыя Нідэрланды, калі Руланту было 4 гады, і каля 1585 пасялілася ў Харлеме. Вучыўся жывапісу ў Амстэрдаме ў брата, Якаба Саверэя, які пісаў жывёл, птушак і рыб. Разам з некалькімі фламандскімі мастакамі быў запрошаны імператарам Рудольфам II у Прагу, дзе і жыў да смерці гэтага гасудара ў 1612 годзе.
Канец свайго жыцця правёў ва Утрэхце.
IC 3734
IC 3734 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Секуальс
Секуальс (Sequals) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
IC 3734
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Секуальс
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Жабокрычка
Жабокрычка (Жабо́кричка) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Раднікі (Акмолінская вобласць)
Раднікі — сяло ў Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Турген. Знаходзіцца прыкладна ў 10 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Аршалы. Код КАТА — 113447300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 215 чалавек (110 мужчын і 105 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 69 чалавек (40 мужчын і 29 жанчын).
Аларт ван Эвердынген
Аларт ван Эвердынген (нідэрл. Allart van Everdingen;, , Паўночная Галандыя — , , Галандыя) — нідэрландскі жывапісец-пейзажыст і гравёр-аквафартыст, родам з Алкмара, вучань Руланта Саверэя ва Утрэхце і Пітэра дэ Малейна (Тэмпесты) у Харлеме.
Біяграфія і творчасць
Маляваў краявідаў гарыстых мясцовасцяў са скаламі, вялізнымі валунамі, змрочнымі хвоямі, шумнымі вадаспадамі і пахмурным небам. Матэрыялам для такіх выяў служылі яму шматлікія эцюды з натуры, зробленыя ім падчас яго паездкі на скандынаўскі паўвостраў у 1644 годзе. Зрэдку ён пісаў таксама бурнае мора.
Вярнуўшыся ў Нідэрланды, у 1645 годзе быў прыняты ў якасці майстра ў харлемскую гільдыю св. Лукі і затым працаваў у Алкмары, Харлеме і з 1652 года да самай смерці сваёй у Амстэрдаме. Карціны Эвердынгена, адрозніваюцца дакладнай перадачай формаў дзікай прыроды, нярэдка велічна-жывапісныя па матыве і амаль заўсёды прасякнутыя меланхалічным настроем, сустракаюцца ў многіх грамадскіх музеях і прыватных калекцыях. У Эрмітажы іх тры (два віды ў Нарвегіі і «Вусце Шэльды»), у Берлінскім музеі — таксама тры, у Дрэздэнскай галерэі — два («Паляванне на ланей каля горнага возера» і «Вялікі вадаспад»), у Луўры ў Парыжы — адзін, у мюнхенскай Пінакатэцы — тры, у амстэрдамскім музеі — пяць і г. д.
З гравюрнай спадчыны 106 адлюстроўваюць ландшафты і віды мора, а 57 — ілюстрацыі да «Райнеке Ліс» (арыгінальныя малюнкі, па якіх выкананы гэтыя апошнія, захоўваюцца ў Брытанскім музеі ў Лондане).
У Аларта ван Эвердынгена былі два браты, даволі таленавітыя мастакі: Цэзар ван Эвердынген (1616—1678), вучань Я. Ван Блакгорста, які займаўся партрэтным і гістарычным жывапісам, і Ян ван Эвердынген (пам. у 1656 годзе), вучань Цэзара, які пісаў прадметы неадушаўлёнай прыроды.
Аранжавая Свабодная Дзяржава
Аранжавая Свабодная Дзяржава, або Аранжавая Рэспубліка (Oranje Vrystaat) — незалежная дзяржава, пазней правінцыя ў складзе Паўднёва-Афрыканскага Саюза і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, непасрэдны папярэднік цяперашняй правінцыі Фры-Стэйт.
Размешчаная паміж рэкамі Вааль і Аранжавая. Засяленне гэтай вобласці еўрапейцамі пачалося ў 1830-я гады, калі галандскія каланісты-буры збеглі ўглыб краіны ад англійскага валадарства, якое ўсталявалася ў Капскай калоніі, падчас так званага Вялікага трэка. Да гэтага тут насялялі ў асноўным плямёны сота (басота, басута).
З адкрыццём радовішчаў золата і дыяментаў у Аранжавую Свабодную Дзяржаву, як і ў Трансвааль, узмацніўся прыток замежнікаў-ойтландэраў, чые правы былі сур’ёзна абмежаваныя законам. У 1899 годзе ў Блумфантэйне прайшла канферэнцыя з удзелам прэзідэнта Аранжавай Рэспублікі Мартынуса Стэйна, лідара Трансвааля Паўля Кругера і губернатара Капскай калоніі сэра Альфрэда Мілнера, аднак яна не змагла разрадзіць напругу, якая ўсё больш узрастала, і ў тым жа годзе Аранжавая Рэспубліка ўслед за Трансваалем абвясціла вайну Англіі. 13 сакавіка 1900 года англічане ўвайшлі ў Блумфантэйн. У 1902 годзе ў Ферэніхінгу была падпісаная дамова, паводле якой Аранжавая Свабодная Дзяржава ўвайшла ў Брытанскую імперыю як Калонія Аранжавай ракі, аднак Брытанія абяцала ў будучыні падаць ёй самакіраванне, захоўвала магчымасць выкладання ў школах нідэрландскай мовы і падавала іншыя некаторыя прывілеі.
У 1910 годзе Аранжавая Свабодная Дзяржава ўвайшла ў склад Паўднёва-Афрыканскага Саюза, судовай сталіцай якога стаў Блумфантэйн. У сцяг ПАС быў уключаны сцяг Аранжавай Свабоднай Дзяржавы (белыя і аранжавыя палосы з сцягам Нідэрландаў у кантоне). У эпоху апартэіду на тэрыторыі правінцыі быў створаны невялікі бантустан Кваква. З 1994 года правінцыя носіць назву Фры-Стэйт.
Галава насякомага
У адкрытасківічных насякомых маецца тэнторыўм (tentorium) — унутраны шкілет галавы.
Салікамск
Саліка́мск (Соликамск) — горад (з 1573 года) у Расіі, у складзе Салікамскага раёна Пермскага края. Насельніцтва 97,3 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1430 годзе.
Горад размешчаны ў краявой зоне Усходне-Еўрапейскай раўніны на тэрыторыі Перадуральскага краявога прагіну ля левых прытокаў Камы — рэк Усолка і Баравая. Канцавая чыгуначная станцыя Салікамск па лініі Чусавая — Салікамск, адлегласць да краявога цэнтра — 200 км, порт Камскага вадасховішча — 322 км да горада Перм.
Гаспадарчы профіль горада вызначае горнахімічная прамысловасць (здабыча калійнай солі і вытворчасць мінеральных угнаенняў) — ААТ «Сільвініт», прадпрыемствы лесагаспадарчага комплексу — ААТ «Соликамскбумпром», лесанарыхтоўчы камбінат, а таксама металургічная прамысловасць — вытворчасць магнію, заснаваная на перапрацоўцы калійна-магніевых соляў (ААТ «Салікамскі магніевы завод»). У горадзе таксама ёсць прадпрыемствы машынабудавання (рамонтна-механічны завод), будаўнічыя арганізацыі, прадпрыемствы харчовай прамысловасці (мясакамбінат, малкамбінат і інш.), абаронны завод «Урал» — самы буйны ваенна-прамысловы завод ва Усходняй Еўропе.
Трэйсі Шэвалье
Трэйсі Шэвалье (Tracy Chevalier, нар. ; Вашынгтон (акруга Калумбія)) — амерыкана-брытанская пісьменніца, аўтар папулярных гістарычных раманаў. Жыве ў Лондане з мужам і сынам.
Біяграфія
Шэвалье вырасла ў Вашынгтоне і атрымала адукацыю ў добрай (6-ая ў штаце і 151-ая ў краіне) дзяржаўнай сярэдняй школе горада Бетэсда ў штаце Мэрыленд (Bethesda-Chevy Chase High School), скончыла яе ў 1980 г. Пасля атрымання ступені бакалаўра мастацтваў у каледжы Аберліна ў штаце Агая ў 1984 г., яна пераязджае ў Англію, дзе на працягу некалькіх гадоў працуе ў выдавецкай справе — памочнікам рэдактара мастацтвазнаўчай энцыклапедыі выдавецтва «Мак-Мілан» Macmillan’s Dictionary of Art, а затым адным St. James Press.
У 1993 г. яна паступіла на гадавы курс літаратурнага майстэрства Універсітэта Усходняй Англіі (англ.: University of East Anglia), дзе яе выкладчыкамі былі пісьменнікі Малколм Брэдберы і Роўз Трэймэйн.
Кар’ера Трэйсі Шэвалье пачалася з кнігі «Дзева ў блакітным» (The Virgin Blue), але вядомасць прынёс раман «Дзяўчына з жамчужнай завушніцай», сюжэт якога заснаваны на гісторыі стварэння аднайменнага знакамітага палатна нідэрландскага мастака Яна Вермеера. Экранізацыя гэтай кнігі тройчы намінавалася на «Оскар» у 2004. У рамане «Згараючы ярка», апублікаваным у сакавіку 2007, гаворка ідзе пра двух дзяцей, якія жывуць па суседстве з Уільямам Блэйкам у Лондане ў 1792 годзе. Кніга пісьменніцы «Выдатныя стварэнні» распавядае пра палеантолаг-аматара Мэры Энінг, якая жыла ў Англіі ў XIX стагоддзі.
Квінт Эній
Квінт ЭНІЙ (Quintus Ennius; каля 239 да н. э. — каля 169 да н.э.) — рымскі эпічны паэт.
Эній паходзіў з Калабрыі, нарадзіўся ў горадзе Рудыі, дзе ва ўжытку былі адначасова лацінская, грэцкая і оскская мовы; з гэтай прычыны, паводле пазнейшага сведчання Аўла Гелія, Эній казаў, што мае тры сэрцы. Эній ствараў творы розных жанраў, у тым ліку трагедыі, камедыі і шматтамовы эпічны Летапіс (Annales) Рыма, які стаў найбольш значным яго ўнёскам у развіццё рымскай паэзіі. Замест звычайнага ў такіх выпадках сатурнава верша, Эній ужыў для свайго эпаса (а таксама і для меншых дыдактычных твораў) запазычаны ад грэкаў гекзаметр, які стаў адгэтуль стандартнай формай лацінскай паэзіі для гэтых жанраў.
Творы Энія мелі значны ўплыў на пазнейшую рымскую літаратуру. Да нашага часу дайшлі толькі ўрыўкі.
Свята-Міхайлаўская царква (Картынічы)
Свята-Міхайлаўская царква — былая царква ў Картынічах Гомельскай вобласці. Знішчана падчас вайны, не адноўлена.
Гісторыя
Першае згадванне аб царкве адносіцца да 1604 года, калі Іакаў Мелеш даў фундаш на царкоўную зямлю. Потым царква ўпамінаецца ў 1754 годзе. Апекунамі царквы былі біскупы І. Масальскі і І. Булгак. У 1777 годзе храм быў у добрым стане. У званіцы мелася 3 званы. У 1795 годзе стала праваслаўнай. З 1803 года царкву прыпісалі да Лельчыцкага прыхода. У 1888 годзе царква згарэла. На яе месцы пабудавалі капліцу. Пры капліцы мелася драўляная званіца. У 1889 годзе на сродкі памешчыка Радзішкова капліца перабудавана ў царкву і асвечана ў тым жа годзе.
Арлянка (прыток Друці)
Арля́нка — рака ў Магілёўскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).
Каташын
Каташын (Каташи́н) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (1778001—1779000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1778001—1779000)
Тэракт у Іерусаліме (2023)
Тэракт у Іерусаліме — тэрарыстычная атака, якая адбылася 27 студзеня 2023 года, калі палесцінскі баевік забіў сем ізраільскіх мірных жыхароў каля сінагогі ў Неве-Яакове,  ва Усходнім Іерусаліме. Паводле даных паліцыі, падазраваны быў застрэлены пасля таго, як адкрыў па ім агонь.
Стральба адбылася ў. Гэта самы смяротны напад палесцінцаў з 2008 года.
Атака
Паводле звестак паліцыі, каля 20:13 баевік пад’ехаў на машыне да сінагогі, размешчанай у іерусалімскім раёне Неве-Яакав, і дачакаўся заканчэння суботняй малітвы. Спачатку ён застрэліў пажылую жанчыну і матацыкліста, а затым адкрыў агонь па людзях каля сінагогі Атэрэт Абраам. Затым нападнік схаваўся з месца здарэння ў бок палесцінскага раёна Бейт-Ханіна, дзе ён сутыкнуўся з паліцыянтамі і быў застрэлены пасля таго, як адкрыў па іх агонь пры спробе бегчы пешшу.
Па словах некаторых мясцовых жыхароў, паліцыі спатрэбілася 20 хвілін, каб дабрацца да месца нападу. Некаторыя людзі выказалі сваё расчараванне з нагоды чакання. Аднак паліцыя абвергла гэтую інфармацыю і заявіла, што афіцэры прыбылі на месца здарэння і забілі нападніка на працягу пяці хвілін пасля атрымання першых паведамленняў аб стральбе.
У выніку нападу загінулі сем чалавек, пяцёра мужчын і дзве жанчыны. Ахвярам было ад 20 да 70 гадоў. Прынамсі яшчэ 3 чалавекі атрымалі раненні. Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі пацвердзіў, што адна з забітых жанчын была грамадзянкай Украіны.
Нападнік
Нападнік быў ідэнтыфікаваны як Хайры Алкам, 21-гадовы жыхар Усходняга Іерусаліма, які раней не здзяйсняў злачынстваў, звязаных з тэрарызмам.
Паводле наяўных даных, дзед Алкама быў забіты разам з трыма іншымі палесцінцамі ў 1998 годзе ізраільскім пасяленцам з радыкальнай арганізацыі «».
Наступствы
ХАМАС узяў адказнасць за тэракт і заявіў, што гэта была помста за рэйд у Джэніне, падчас якога былі забіты 8 палесцінскіх баевікоў і адзін мірны жыхар.
Палесцінскія і ізраільскія крыніцы заявілі, што пасля атакі было арыштавана ад 42 да 50 чалавек, у асноўным члены сям’і нападніка.
Менш чым праз дзень 13-гадовы палесцінец з зладзіў яшчэ адну стральбу ў, параніўшы двух яўрэяў — бацьку і сына.
Прэм’ер-міністр Ізраіля Біньямін Нетаньяху заявіў, што «Ізраіль распачне „некалькі неадкладных крокаў“, накіраваных на барацьбу з тэрарызмам». Праз некалькі гадзін меркавана ізраільскія дроны атакавалі шэраг іранскіх аб’ектаў.
Джон Валіс
Джон Валіс (John Wallis, 23 лістапада [3 снежня] 1616 — 28 кастрычніка [8 лістапада] 1703) — англійскі матэматык, адзін з папярэднікаў матэматычнага аналізу.
Антанас Туменас
Антанас Туменас (Antanas Tumėnas;, в. Куркліечэй, Ракішская воласць, Новааляксандраўскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Южынтайская сянюнія, Рокішкіскі раён, Панявежыскі павет, Літва) — , Бахманінг, Вельс-Ланд, , Аўстрыя) — літоўскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, юрыст, прэм'ер-міністр Літоўскай Рэспублікі (1924—1925).
Біяграфія
Біёграфы Антанаса Туменаса згадваюць, што ён быў замкнёным, чулым дзіцём, а таксама заікаўся. Скончыўшы юрыдычны факультэт, ён часткова пераадолеў гэты недахоп. Праўда, тэмп прамовы і вялікія паўзы заставаліся на ўсё жыццё, але гэта не перашкодзіла яму стаць добрым юрыстам, выкладаць ва ўніверсітэце, займацца грамадскай дзейнасцю і паднімацца на палітычныя лесвіцы.
У 1900 годзе скончыў Другую Віленскую мужчынскую гімназію і паступіў ў Імператарскі Варшаўскі універсітэт на архітэктарны факультэт, аднак затым перайшоў на юрыдычны факультэт Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, які скончыў ў 1909 годзе. Пасля сканчэння ўніверсітэта, Антанас Тумена некалькі месяцаў працаваў памочнікам юрыста Пятра Леона, а вясной 1910 года паступіў на службу памочнікам прысяжнага паверанага Ковенскага акружнога суда ў Новааляксандраўске. Сумесна з урачом Дамінікам Буконтасам было ўведзена набажэнства на літоўскай мове ў касцёле Новааляксандраўска, было створана Таварыства драмы, музыкі, песні і літаратуры.
У 1915 годзе, з пачатка Першай сусветнай вайны, як прадстаўнік Літоўскага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны эвакуіраваны ў Варонеж. Прымаў удзел ва Усерасійскім літоўскім Сейме (9—16 чэрвеня 1917 года). Стаў адным з заснавальнікаў Літоўскай хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 1918 годзе вярнуўся на радзіму, дзе заснаваў Зарасайскую прагімназію Солнца. У 1919 годзе, падчас наступлення Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі РСФСР, Антанас Тумена пераехаў у Вільню, дзе быў арыштаваны. Змяшчаўся ў турмах Вільні, Даўгаўпілса і Смаленска.
Быў абраны ад 6-й Утэнскай выбарчай акругі дэпутатам Устаноўчага Сейма Літвы, і ўзначаліў камісію па распрацоўцы Канстытуцыі. Выступаючы на адным з паседжанняў у Сейме, ён адзначае, што камісія «не знайшла канстытуцыйнага закона іншых дзяржаў, які мог бы дапамагчы закласці асновы яе працы».
Член Малога Сейма (22 кастрычніка 1920 — 17 студзеня 1921 гг.). Дэпутат Першага і Другога Сейма (1922—1926 гг.). З 10 мая па 10 ліпеня 1923 года займаў пасаду старшыні Сейма. З 1922 года — дацэнт Універсітэта Вітаўта Вялікага ў Каўнасе. Займаўся юрыдычнай практыкай.
З 29 чэрвеня 1923 па 4 лютага 1925 гадоў займаў пасаду міністра юстыцыі ў трох ўрадах (Эрнястаса Галванаўскаса, сваім і Вітаўтаса Пятруліса). Пасля перавароту 17 снежня 1926 года арганізаваў апазіцыйную дзейнасць хрысціянскіх дэмакратаў: у 1927—1936 гадах старшыня Каталіцкага цэнтра дзеянняў, галоўны рэдактар «Нашай газеты» (1928—1929).
Падчас нямецкай акупацыі Літвы — прафесар Вільнюскага ўніверсітэта. За ўдзел у дзейнасці падпольнага Вярхоўнага камітэта вызвалення Літвы арыштаваны ў 1943 годзе нямецкімі акупацыйнымі ўладамі, пазней, у сувязі са станам здароўя, вызвалены. Эміграваў з немцамі, пасля пасяліўся ў Аўстрыі, дзе і памёр.
1 жніўня 1992 года, на месцы разбуранай у часы Вялікай Айчыннай вайны сядзібы, быў усталяваны мемарыяльны камень.
Акцябр (Салігорскі раён)
Акця́бр (, Октябрь) — аграгарадок у Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр Акцябрскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 24 км у напрамку на захад ад горада Салігорск, за 140 км ад Мінска.
Пітэр дэ Малейн
Пітэр дэ Малейн (нідэрл. Pieter de Molijn,,  — , ) — нідэрландскі мастак-пейзажыст і гравёр Залатога веку галандскага жывапісу.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Англіі, аднак жыў і актыўна тварыў у Харлеме (Нідэрланды). Гісторыя не захавала звестак пра яго вучобу, верагодна, падарожнічаў па Італіі, але ўжо ў 1616 г. яго імя згадваецца ў якасці майстра гільдыі Святога Лукі. У 1618 годзе здзейсніў падарожжа ў Рым. Пра яго далейшае жыццё і кар’еру вядома няшмат, але, відаць, ён жыў у Харлеме да самай смерці ў 1661 годзе.
Нідэрландскі гісторык мастацтва, мастак Арнольд Хоўбракен у кнізе «De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen» піша, што ў Пітэра дэ Малейна быў сын, таксама Пітэр — таленавіты мастак.
Малодшы Пітэр дэ Малейн з’ехаў у Італію, пасяліўся ў Рыме, дзе стаў чальцом таварыства мастакоў «Пералётныя птушкі» (Bentvueghels), падпісваў свае карціны псеўданімам Тэмпест (Pietro Tempesta). У асноўным, на сваіх карцінах адлюстроўваў сцэны палявання і анімалістычныя кампазіцыі ў стылі Франса Снейдэрса.
Доменная печ
Доменная печ, домна, гісэрневая печ — вялікая металургічная, вертыкальна размешчаная печ шахтнага тыпу для выплаўлення чыгуну, ферасплаваў з жалезаруднай сыравіны. Першыя доменныя печы з’явіліся ў Еўропе ў сяр. 14 ст., у Расіі — каля 1630 года.
Пітэр дэ Малейн
Біяграфія
Развіццё яго паспяховай кар’еры было спынена пасля забойства жонкі, за якое ён правёў у генуэзскай турме 16 гадоў. У 1684 быў выпушчаны на волю падчас абстрэлу горада Генуя французамі падчас рэлігійных войн. Бег у Парму, дзе пражыў да канца жыцця, працягваючы пісаць карціны.
Доменная печ
Апісанне і працэсы
Доменная печ складаецца з пяці канструктыўных элементаў: верхняй цыліндрычнай часткі — калошніка, неабходнага для загрузкі і эфектыўнага размеркавання шыхты у печы; самай вялікі па вышыні канічнай часткі, якая пашыраецца — шахты, у якой адбываюцца працэсы нагрэву матэрыялаў і ўзнаўленні жалеза з аксідаў; самай шырокай цыліндрычнай часткі — распару, у якім адбываюцца працэсы размякчэння і плаўлення адноўленага жалеза; канічнай часткі, якая завужаецца — заплечыкаў, дзе ўтвараецца аднаўленчы газ — монааксід вуглярода; цыліндрычнай часткі — горану, служачага для скаплення вадкіх прадуктаў доменнага працэсу — чыгуну і шлаку.
У верхняй частцы горана размяшчаюцца фурмы — адтуліны для падачы нагрэтага да высокай тэмпературы дуцця — сціснутага паветраа, узбагачанага кіслародам і вуглевадародным палівам.
На ўзроўні фурмаў развіваецца тэмпература каля 2000 °C. Вышэй тэмпература зніжаецца, і каля калошнікаў даходзіць каля 270 °C. Такім чынам у печы на рознай вышыні ўсталёўваецца розная тэмпература, дзякуючы чаму працякаюць розныя хімічныя працэсы пераходу руды ў метал.
У верхняй частцы горана, дзе прыток кіслароду досыць вялікі, кокс згарае, утвараючы дыяксід вуглярода і вылучаючы вялікую колькасці цеплыні.
C + O2= CO2+ Q
Дыяксід вуглярода, пакідаючы зону, узбагачаную кіслародам, уступае ў рэакцыю з коксам і ўтварае монааксід вугляроду — галоўны аднаўляльнік доменнага працэсу.
CO2+ C = 2CO
Паднімаючыся ўверх монааксід вугляроду ўзаемадзейнічае з аксідамі жалеза, адымаючы ў іх кісларод і аднаўляючы да металу:
Fe2O32
Атрыманае ў выніку рэакцыі жалеза кроплямі сцякае па распаленым коксу ўніз, насычаючыся вугляродам, у выніку чаго атрымліваецца сплаў, які ўтрымоўвае 2,14 — 6,67 % вугляроду. Такі сплаў завецца чыгуном. Апроч вугляроду ў яго ўваходзяць невялікая доля крэмнію і марганцу. У колькасці дзесятых доляў адсотка ў склад чыгуну ўваходзяць таксама шкодныя прымешкі — сера і фосфар. Апроч чыгуну ў горане ўтвараецца і скапляецца шлак, у якім збіраюцца ўсе шкодныя прымешкі.
Курэніўка (вёска)
Курэніўка (Курені́вка) — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Аперацыя ААН у Кот-д’Івуары
Аперацыя ААН у Кот-д’Івуары (АААНКІ) — міратворчая аперацыя ААН на тэрыторыі Рэспублікі Кот-д’Івуар. Увод замежных войск адбыўся на падставе рэзалюцыі 1528 СБ ААН ад 27 лютага 2004. Аснову кантынгенту склалі сілавікі краін ЭКОВАС і Францыі.
Гісторыя
19 верасня 2002 года на поўначы Кот-д’Івуара ўспыхвае ўзброенае паўстанне. Касцяком мяцежнікаў стала групоўка «Новая сіла». Прэзідэнт краіны Ларан Гбагбо запытаў ваенную дапамогу ў Францыі. Ужо 22 верасня французскія войскі ўваходзяць у Кот-д’Івуар у рамках аперацыі «Аднарог». Замежнікі прыпынілі прасоўванне паўстанцаў, размясціўшыся ўздоўж лініі фронту паміж варагуючымі бакамі.
Праз год і шэсць месяцаў пасля пачатку ваеннага канфлікту СБ ААН прымае рэзалюцыі, у рамках якой у краіне павінна размясціцца міратворчая місія. Першапачатковы перыяд аперацыі зацверджаны на дванаццаць месяцаў, але пасля мандат міратворцаў рэгулярна падаўжаўся. Афіцыйна аперацыя пачалася 4 красавіка 2004 года. Было адпраўлена 6240 супрацоўнікаў ААН, уключаючы 200 ваенных назіральнікаў і 320 паліцыянтаў.
АААНКІ завяршыла сваю дзейнасць 30 чэрвеня 2017 года.
Кантынгент
На канец дзейнасці ў аперацыі было задзейнічана складзе 5437 вайскоўцаў, 195 ваенных назіральнікаў і 1500 паліцыянтаў, а таксама грамадзянскі персанал. Па стане на 20 кастрычніка 2011 года кантынгент АААНКІ уключаў :
Страты
На 31 сакавіка 2017 года АААНКІ страціла 140 чалавек загінулымі. Самым кровапралітным перыядам для міратворцаў стаў кастрычнік 2011-га, калі загінула 53 члены місіі.
Злоўжыванні
У ходзе Другой Івуарыйскай вайны 2010—2011 гадоў войскі місіі ў адкрытую выступілі на баку сіл Аласана Уатара супраць прыхільнікаў Ларана Гбагбо. 5 красавіка 2011 г. расійскі міністр замежных спраў Сяргей Лаўроў заявіў, што Расія хоча атрымаць тлумачэнні, чаму міратворцы ААН у Кот д’Івуары ўступілі ў баявыя дзеянні ў гэтай краіне. Як заявіў дыпламат, яны спрабавалі разабрацца ў прававым баку справы, таму што міратворцы мелі мандат, які абавязваў іх быць нейтральнымі і бесстароннімі.
IC 3735
IC 3735 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Перыметр
Перыметр (περίμετρον — акружнасць, περιμετρέο - вымераю навокал) - агульная даўжыня старон, якія абмяжоўваюць геаметрычную фігуру. Таксама часта словам "перыметр" называюць уласна межы фігуры, а не іх даўжыню. Звычайна абазначаецца лацінскай літарай P.
Перыметры прасцейшых фігур
дзе P - перыметр фігуры, — староны фігуры.
Перыметр акружнасці
Паколькі мяжой круга з'яўляецца акружнасць, то перыметрам круга будзе яе даўжыня, якая разлічваецца па формуле: або
Жалудачак сэрца
Жалудачак  — аддзел сэрца, у чалавека падзяляецца на правы і левы жалудачкі, якія атрымліваюць кроў з перадсэрдзяў і перапампоўваюць яе ў артэрыі. Аддзелены ад левага і правага перадсэрдзя мітральным і трыкуспідным клапанамі адпаведна, а ад артэрый — паўмесячнымі. Сценкамі жалудачкаў з'яўляецца найбольш тоўстая частка сардэчнай мышцы (міякарда), прычым са сталеннем чалавека сценка левага жалудачка патаўшчаецца нашмат больш з прычыны больш высокіх ціскаў, якія яна выпрабоўвае.
Похвістнева
Похвістнева (Похвистнево) — горад (з 1947 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Похвістнеўскага раёна Самарскай вобласці. Насельніцтва 28,3 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1888 годзе.
Машынабудаўнічае АТ «Аверс М», вытворчасць будматэрыялаў, горхарчакамбінат, камбікормавы завод, масларобны завод, элеватар.
Аляксей Пятровіч Старажэнка
Аляксей Пятровіч Старажэнка (Олекса Петрович Строженко, Алексей Петрович Стороженко;  — ) — рускі і ўкраінскі пісьменнік, празаік і этнограф.
Сеста-аль-Рэгена
Сеста-аль-Рэгена (Sesto al Reghena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Аляксей Пятровіч Старажэнка
Біяграфія
Паходзіў са старажытнага казацкага роду, бацька яго служыў рэгістратарам у канцылярыі графа М. Румянцава. Вучыўся ў Харкаўскім шляхетным пансіёне М. Робуша (1821—1823), у 1824 г. паступіў на ваенную службу ў кавалерыю ўнтар-афіцэрам. Часта раз’язджаючы па справах службы па Украіне, слухаў і запісваў апавяданні пра мінуўшчыну, даведаўся нямала цікавых падрабязнасцей са старадаўняга запарожскага побыту.
У 1828—29 гг. браў удзел у вайне з туркамі і ў бітве пад Журжай быў кантужаны. У 1831 г. ён удзельнічаў у польскай кампаніі, у здушэнні венгерскага паўстання (1849). У 1851 годзе, знаходзячыся ў бестэрміновым адпачынку, быў прызначаны чыноўнікам для адмысловых даручэнняў пры кіеўскім, падольскім і валынскім генерал-губернатары Бібікаве, а з 1854 года, калі выйшаў у адстаўку, служыў пры ім на гэтай жа пасадзе, калі ён стаў міністрам унутраных спраў. Займаўся расследаваннем крымінальных спраў. узнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4 класа за выслугу 25 гадоў у афіцэрскіх чынах.
Сеста-аль-Рэгена
Насельніцтва складае 6136 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 146 чал./км². Займае плошчу 41 км². Паштовы індэкс — 33079-33071-33070-33073. Тэлефонны код — 0434.
Аляксей Пятровіч Старажэнка
Біяграфія
У 1864 г. быў прыкамандзіраваны да графа М. М. Мураўёва ў Вільню і з тых часоў бязвыезна жыў у Паўночна-Заходнім краі. У 1865—66 г. ён быў старшынёй заснаванай у Вільні рэвізійнай камісіі па справах рымска-каталіцкага духавенства, праводзіў русіфікатарскую палітыку. З 1868 года ў адстаўцы.
Апошнія гады свайго жыцця правёў у сваёй сядзібе Трышын, якую ён атрымаў ад урада ў якасці ўзнагароды за сваю дзейнасць у Паўночна-Заходнім краі, у той жа час займаў пасаду брэсцкага павятовага маршалка дваранства і старшыні з’езду міравых суддзяў. Пахаваны на Трышынскіх могілках.
Сеста-аль-Рэгена
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Аляксей Пятровіч Старажэнка
Творчасць
Напісаў 14 сачыненняў на рускай мове і 26 на ўкраінскай, якім валодаў у дасканаласці. Матэрыял для аповесцяў чэрпаў часткова з асабістых назіранняў над маларускім жыццём, часткова з народнай славеснасці — казак, паданняў і анекдотаў, пераважна фантастычных ці гумарыстычных. Знаходзіўся пад моцным уплывам дваранскай рамантычнай літаратуры, ідэалізаваў узаемаадносіны паміж памешчыкам і прыгонным. Галоўны твор Старажэнкі, «Марка Пракляты», быў сумессю разнастайных паданняў і павер’яў у моцнай аўтарскай перапрацоўцы. Значна бліжэй да народных крыніц стаяць аповесці: «Два браты», «Жанаты чорт», «Скарб», «Се та баба». Яркім гумарам адрозніваецца апавяданне «Вусы». 23 украінскія апавяданні Старажэнкі былі выдадзены ў 1863 г. у Пецярбургу.
Некаторыя творы Старажэнкі на рускую мову пераклаў Іван Бунін.
Сакыранскі раён
Сакыранскі раён (Сокирянський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чарнавіцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сакыраны (Сокиряни).
Вена (анатомія)
Не ва ўсіх выпадках па венах цячэ вянозная кроў, насычаная вуглякіслым газам, гэтак жа як па артэрыях не заўсёды цячэ артэрыяльная (узбагачаная кіслародам) кроў. Напрыклад, лёгачныя вены нясуць да сэрца ўзбагачаную кіслародам кроў, а лёгачная артэрыя нясе вянозную кроў ад сэрца да лёгкіх. Гэта ж адносіцца і да пупочных венаў у плодзе.