cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мінскі крэматорый
Мінскі крэматорый — адзіны ў Беларусі крэматорый, які знаходзіцца на тэрыторыі Паўночных могілак па-за межамі Мінска. Заснаваны 1 жніўня 1986 года. На пачатак 2011 года ў ім праведзена больш 76 тыс. крэмацый.
Структура крэматорыя
Мінскі крэматорый складаецца з рытуальнай часткі, у якую ўваходзяць 3 рытуальныя залы, адміністрацыйна-пабытовы цэх і цэх крэмацыі з 4 пячамі. Вакол асноўнага будынка знаходзяцца калумбарныя сцены і сектар з 19 склепаў. У рытуальным корпусе таксама знаходзіцца магазін рытуальных прыналежнасцяў.
Уласна рытуальныя залы не маюць пэўнай рэлігійнай ці сімвалічнай атрыбутыкі, акрамя упрыгожання пастамента для труны.
Бернар Бюфэ
Бернар Бюфэ (франц. Bernard Buffet;,  — , Туртур) — французскі мастак, шырока прызнаны да дваццаці гадоў за свае працы, якія нясуць хмурны, меланхалічны настрой і адлюстроўваюць атмасферу, якая панавала пасля Другой сусветнай вайны. Вядомы сваім выразна выяўленым замалёвачным стылем. Быў блізкі неарэалістычным тэндэнцыям, аднак крытыка часцей адносіла яго да мізерабілізму — Бюфэ ў гэтыя гады быў ключавой фігурай дадзенай плыні.
Біяграфія
Працаваў у майстэрні мастака Эжэна Нарбона.
Пры падтрымцы гандляра карцінамі Марыса Гарн’ера Бернар Бюфэ бесперапынна працаваў, ствараючы рэлігійныя карціны, пейзажы, партрэты і нацюрморты. У 1961 годзе мастак піша серыю карцін, якія паказваюць жыццё Хрыста, прызначанага для ўпрыгожвання капліцы замка Арк у муніцыпалітэце Фюво. Праз дзесяць гадоў, па просьбе Папы Рымскага Паўла VI, Бюфэ прапануе гэтыя карціны ў музей Ватыкана, дзе яны выстаўлены ў асобным пакоі.
Праграма Т-4
2 снежня 1940 г. Ватыкан абвясціў, што гэтая палітыка супярэчыць Боскаму закону і што «непасрэднае забойства нявіннага чалавека з-за псіхічных або фізічных недахопаў недапушчальна», але дэкларацыя не была падтрымана некаторымі каталіцкімі ўладамі Германіі.
Было вылучана некалькі прычын для забойстваў, у тым ліку еўгеніка, расавая гігіена і эканомія грошай. Лекары ў нямецкіх і аўстрыйскіх прытулках працягвалі практыку Праграмы Т-4 да разгрому Германіі ў 1945 г., нягледзячы на яе афіцыйнае спыненне ў жніўні 1941 г. Неафіцыйны працяг палітыкі прывёў да таго, што да канца 1941 г. «апусцеў» 93 521 ложак. Тэхналогія, распрацаваная ў рамках Праграмы, у прыватнасці, выкарыстанне смяротнага газу для вялікай колькасці людзей, была ўзята на кантроль медыцынскім аддзелам Міністэрства ўнутраных спраў Рэйха разам з персаналам, які ўдзельнічаў у масавых забойствах яўрэяў. Праграма была дазволена Гітлерам, але з тых часоў забойствы сталі разглядацца ў Германіі як злачынства. Колькасць забітых склала каля 200 000 чалавек у Германіі і Аўстрыі, каля 100 000 ахвяр у іншых краінах Еўропы.
Бернар Бюфэ
Біяграфія
Штогод праводзілася хаця б адна яго асноўная выстава да самагубства 4 кастрычніка 1999 г. у сябе дома ў Туртуры на поўдні Францыі. 4 кастрычніка 1999 гады ва ўзросце 71 год Бюфэ, пакутуючы ад хваробы Паркінсона, быў больш не ў стане працаваць так, як яму жадалася. Паліцыя сцвярджае, што Бюфэ памёр каля 4 гадзін вечара, надзеўшы на галаву пластыкавы пакет і замацаваўшы яго клейкай стужкай вакол шыі.
Праграма Т-4
Перадумовы
У пачатку дваццатага стагоддзя стэрылізацыя людзей, якія дэманструюць, як лічылася, «асацыяльныя» паводзіны, была паважанай сферай медыцыны. Канада, Данія, Швейцарыя і ЗША прынялі законы, якія дазваляюць прымусовую стэрылізацыю. Даследаванні, праведзеныя ў 1920-я гады, прызналі Германію краінай, якая вельмі неахвотна ўводзіць заканадаўства аб стэрылізацыі. У сваёй кнізе «Мая барацьба» (1924) Гітлер пісаў, што аднойчы расавая гігіена «з’явіцца справай большай, чым самыя пераможныя войны нашай цяперашняй буржуазнай эпохі».
Бернар Бюфэ
Біяграфія
Бернар Бюфэ быў жанаты з пісьменніцай і спявачкай Аннабель Бюфэ. Член журы Канскага кінафестывалю 1958 года. Бюфэ стварыў больш за 8000 карцін, а таксама мноства гравюр.
Праграма Т-4
Перадумовы
У ліпені 1933 г. «Закон аб прадухіленні спадчынна хворых дзяцей» прадпісваў абавязковую стэрылізацыю для людзей з захворваннямі, якія лічацца спадчыннымі, такімі як шызафрэнія, эпілепсія, харэя Хантынгтана і «імбецыльнасць». Стэрылізацыя таксама была ўзаконеная для людзей з хранічным алкагалізмам і іншымі формамі сацыяльных адхіленняў. Закон выконваўся Міністэрствам унутраных спраў пад кіраўніцтвам Вільгельма Фрыка праз спецыяльныя суды па справах спадчыннага здароўя (Erbgesundheitsgerichte), якія разглядалі зняволеных дамоў састарэлых, прытулкаў, турмаў і спецыяльных школ, каб выбраць тых, хто падлягае стэрылізацыі. Паводле ацэнак, у перыяд з 1933 па 1939 год было стэрылізавана 360 000 чалавек.
Бернар Бюфэ
Біяграфія
25 лістапада 1973 года ў камуне Нагаідзумі прэфектуры Сідзуока, Японія, быў адкрыты Музей Бернара Бюфэ, заснаваны Кіічыра Акано (1917—1995). У 1988 годзе музей быў пашыраны. Пасля смерці Бюфэ прах мастака быў развеяны ў садзе музея.
Праграма Т-4
Перадумовы
Палітыка і даследчая праграма расавай гігіены і еўгенікі прапагандаваліся Эмілем Крэпелінам. Еўгенічная стэрылізацыя асобаў з дыягназам (і якія лічацца схільнымі да шызафрэніі) прапагандавалася Ойгенам Блейлерам, які ў сваім падручніку па псіхіятрыі меркаваў пагаршэнне расы з-за «псіхічных і фізічных калекаў».
У нацысцкай адміністрацыі ідэю ўключэння ў праграму людзей з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі трэба было выказваць з асцярожнасцю, бо ў імперскага міністра прапаганды Ёзэфа Гебельса была дэфармаваная правая нага. Праграма T-4 узнікла з палітыкі «расавай гігіены» нацысцкай партыі, веры ў тое, што нямецкі народ неабходна ачысціць ад расавых ворагаў, у тым ліку ўсіх, хто знаходзіцца ў псіхіятрычнай установе, і людзей з простымі фізічнымі недахопамі. Нямецкія псіхіятры выкарыстоўвалі новыя метады лячэння інсулінавага шоку, каб высветліць, ці вылечныя пацыенты з шызафрэніяй.
Ажыццяўленне
Карл Брандт, лекар Гітлера, і Ганс Ламерс, кіраўнік рэйхсканцылярыі, сведчылі пасля вайны, што Гітлер сказаў ім яшчэ ў 1933 годзе, калі быў прыняты закон аб стэрылізацыі, што ён ухваляе забойства невылечна хворых, але прызнаваў, што грамадская думка не прыняла б гэтага. У 1935 годзе Гітлер сказаў лідэру лекараў Рэйха Герхарду Вагнеру, што гэтае пытанне нельга паднімаць у мірны час: «Такая задача магла б быць больш гладка і лёгка вырашана на вайне». Ён пісаў, што меў намер у такім выпадку «радыкальна вырашыць» праблему псіхіятрычных лякарняў. Дзеянне T-4 пачалося з судовай справы ў канцы 1938 гады. Гітлер даручыў Брандту ацаніць петыцыю, накіраваную двума бацькамі, аб «забойстве з міласэрнасці» іх сына, які быў сляпы і меў фізічныя недахопы і адхіленні ў развіцці. Дзіця, якое нарадзілася недалёка ад Лейпцыга і ў канчатковым выніку ідэнтыфікаванае як Герхард Крэчмар, было забітае ў ліпені 1939 гады. Гітлер даручыў Брандту дзейнічаць такім жа чынам ва ўсіх падобных выпадках.
18 жніўня 1939 г., праз тры тыдні пасля забойства хлопчыка, быў створаны Імперскі камітэт па навуковай рэгістрацыі спадчынных і прыроджаных хвароб для рэгістрацыі хворых дзяцей або нованароджаных, прызнаных дэфектыўнымі. Таемнае забойства немаўлят пачалося ў 1939 годзе і павялічылася пасля пачатку вайны; да 1941 г. было забіта больш за 5000 дзяцей. Гітлер выступаў за забойства тых, каго ён лічыў lebensunwertes Leben ("Жыццё, нявартае жыцця»). За некалькі месяцаў да ўказа аб «эўтаназіі» на канферэнцыі 1939 года з удзелам Леанарда Конці, імперскага кіраўніка аховы здароўя і статс-сакратара па пытаннях аховы здароўя ў міністэрстве ўнутраных спраў, і Ганса Ламерса, начальніка рэйхсканцылярыі, Гітлер прывёў у якасці прыкладу ментальных захворванняў, як ён казаў, што іх можна было толькі «класці на пілавінне або пясок», таму што яны «стала пэцкалі сябе» і «бралі ў рот уласныя экскрыменты». Гэтае пытанне, на думку нацысцкага рэжыму, набыло новую вастрыню ў ваенны час.
Пасля ўварвання ў Польшчу Герман Пфанмюлер (кіраўнік дзяржаўнай бальніцы недалёка ад Мюнхена) сказаў:
Пфанмюлер выступаў за забойства шляхам паступовага памяншэння колькасці ежы, што, па ім меркаванню, было больш літасцівым, чым ін’екцыі яду.
Нямецкі еўгенічны рух меў крайняе крыло яшчэ да прыходу да ўлады нацыстаў. Яшчэ ў 1920 годзе Альфрэд Хош і Карл Біндзінг выступалі за забойства людзей, чыё жыццё было «нявартым жыцця» (lebensunwertes Leben). Дарвінізм інтэрпрэтаваўся імі як апраўданне патрабавання «карысных» генаў і выкаранення «шкодных». Абарона еўгенікі ў Германіі атрымала распаўсюджванне пасля 1930 года, калі Вялікая дэпрэсія выкарыстоўвалася для апраўдання скарачэння фінансавання дзяржаўных псіхіятрычных бальніц, што прывяло да галечы і перанаселенасці.
Многія нямецкія еўгеністы былі нацыяналістамі і антысемітамі, якія з энтузіязмам успрынялі нацысцкі рэжым. Многія былі прызначаны на пасады ў Міністэрстве аховы здароўя і нямецкіх навукова-даследчых інстытутах. Іх ідэі паступова былі прынятыя большасцю нямецкіх лекараў, з якіх неўзабаве былі выгнаныя габрэйскія і камуністычныя лекары. У 1930-х гадах нацысцкая партыя правяла кампанію прапаганды на карысць эўтаназіі. Нацыянал-сацыялістычнае расавае і палітычнае кіраванне выпускала ўлёткі, плакаты і кароткаметражныя фільмы для паказу ў кінатэатрах, паказваючы немцам на кошт утрымання прытулкаў для невылечна хворых і псіхічнахворых. Сярод гэтых фільмаў былі «» (1935), «» (1937), прэм’ера якога адбылася ў Берліне і які быў паказаны ва ўсіх нямецкіх кінатэатрах, і «» (1941), які быў заснаваны на рамане Хельмута Унгера, кансультанта па «дзіцячай эўтаназіі».
Забойства дзяцей
У сярэдзіне 1939 года Гітлер санкцыянаваў стварэнне Імперскага камітэта па навуковай рэгістрацыі сур’ёзных спадчынных і прыроджаных захворванняў на чале са сваім урачом Карлам Брандтам, якім кіраваў Карл Брандт. Міністэрства, кіраўнік Нямецкага Чырвонага Крыжа Эрнст-Роберт Гравіц і оберфюрэр СС Віктар Шлюб. Брандт і Боўлер былі ўпаўнаважаныя ўхваляць заявы аб забойстве дзяцей пры адпаведных абставінах, хоць Боўлер пакінуў дэталі падпарадкаваным, такім як Шлюб і Вернер Бланкенбург.
Цэнтры знішчэння былі створаны ў шасці існуючых псіхіятрычных бальніцах: Бернбург, Брандэнбург, Графенек, Хадамар, Хартхайм і Зоненштайн. Тысяча дзяцей ва ўзросце да 17 гадоў была забітая ва ўстановах Аўстрыі. Яны адыгралі вырашальную ролю ў падзеях, якія прывялі да Халакоста. У якасці звязанага з гэтым аспекту «медыцынскай» і навуковай асновы гэтай праграмы нацысцкія лекары вынялі для даследавання тысячы мазгоў ахвяр «эўтаназіі».
Са жніўня 1939 года Міністэрства ўнутраных спраў рэгістравала дзяцей-інвалідаў, патрабуючы ад урачоў і акушэрак паведамляць аб усіх выпадках нованароджаных з цяжкімі формамі інваліднасці; элемент згоды «апекуна» неўзабаве знік. Забойству падлягалі «ўсе дзеці ва ўзросце да трох гадоў, у якіх „падазраваліся“ якія-небудзь з наступных „сур’ёзных спадчынных захворванняў“: ідыятыя і сіндром Дауна (асабліва ў спалучэнні са слепатай і глухатай); мікрацэфалія; гідрацэфалія; недахопы развіцця. Усіх відаў, асабліва канечнасцяў, галавы і пазваночніка, а таксама паралічы, уключаючы спастычныя станы». Справаздачы былі ацэненыя групай медыцынскіх экспертаў, трое з якіх павінны былі даць сваю ўхвалу, перш чым дзіця магло быць забітае.
На бацькоў аказваўся большы ціск, каб яны пагадзіліся на дасылку сваіх дзяцей. Многія бацькі падазравалі, што адбываецца, і адмаўлялі ў згодзе, асабліва калі стала відавочна, што ўстановы для дзяцей-інвалідаў сістэматычна вызваляюцца ад абвінавачанняў. Бацькоў папярэдзілі, што яны могуць пазбавіцца апекі над усімі сваімі дзецьмі, а калі гэтага будзе недастаткова, бацькам могуць пагражаць заклікам у «працоўныя павіннасці». Да 1941 года было забіта больш за 5000 дзяцей. Апошнім дзіцем, забітым у рамках Праграмы, быў Рыхард Ене 29 мая 1945 года ў дзіцячым аддзяленні дзяржаўнай бальніцы Кауфбойрэн-Ірзее ў Баварыі, Германія. больш чым праз тры тыдні пасля таго, як войска ЗША занялі горад.
Уварванне ў Польшчу
Брандт і Боўлер распрацавалі планы па пашырэнні праграмы эўтаназіі на дарослых. У ліпені 1939 года яны правялі сустрэчу, на якой прысутнічалі Конці і прафесар Вернер Хэйд, кіраўнік медыцынскага аддзела СС. На гэтай нарадзе было прынята рашэнне арганізаваць нацыянальны рэестр усіх асоб, якія знаходзяцца ў лячэбных установах, з псіхічнымі захворваннямі ці фізічнымі недахопамі. Першымі дарослымі інвалідамі, масава забітымі нацысцкім рэжымам, былі палякі. Пасля ўварвання 1 верасня 1939 года дарослыя з абмежаванымі магчымасцямі былі расстраляныя эсэсаўцамі з 16,  і ЭК-Эйнман пад камандаваннем штурмбанфюрэра СС Рудольфа Трэгера пад агульным камандаваннем Рэйнхарда Гейдрыгха, падчас генацыднай аперацыі Танэнберг.
Усе бальніцы і псіхіятрычныя лякарні Вартэланда былі спустошаны. Гэты рэгіён быў уключаны ў склад Нямеччыны і прызначаны для перасялення Фольксдойчэ пасля нямецкай заваёвы Польшчы. У раёне Данцыга было расстраляна каля 7000 польскіх пацыентаў розных устаноў і 10000 забіта ў раёне Гдыні. Аналагічныя меры былі прыняты і ў іншых абласцях Польшчы, прызначаных для далучэння да Германіі. Першыя эксперыменты з атручэннем хворых газам былі праведзены ў кастрычніку 1939 г. у форце VII у Познані, дзе сотні зняволеных былі забітыя шляхам атручвання ўгарным газам, у імправізаванай газавай камеры, распрацаванай галоўным хімікам Альбертам Відманам. Крымінальная паліцыя Германіі (Крыпо). У снежні 1939 гады рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер стаў сведкам аднаго з гэтых атручванняў газам, гарантуючы, што гэтае вынаходства пасля знойдзе значна шырэйшае ўжыванне.
Ідэя забойства дарослых псіхічнахворых неўзабаве распаўсюдзілася з акупаванай Польшчы ў суседнія раёны Германіі, верагодна, таму, што афіцэры нацысцкай партыі і СС у гэтых раёнах былі лепш за ўсё знаёмыя з тым, што адбывалася ў Польшчы. Гэта таксама былі раёны, дзе мусілі размясціцца немцы, параненыя падчас польскай кампаніі, што стварыла попыт на бальнічныя памяшканні. Гаўляйтар Памераніі Франц Швэдзе-Кобург адправіў 1400 пацыентаў з пяці паморскіх бальніц у невядомыя месцы ў акупаванай Польшчы, дзе яны былі расстраляныя. Гаўляйтар Усходняй Прусіі Эрых Кох загадаў забіць 1600 пацыентаў. Больш за 8000 немцаў былі забітыя падчас гэтай першай хвалі забойстваў, учыненых па загадзе мясцовых улад, хоць Гімлер, безумоўна, ведаў пра іх і ўхваляў іх.
Прававой асновай праграмы быў ліст Гітлера ад 1939 года, а не фармальны «ўказ фюрара», які мае сілу закона. Гітлер абышоў Конці, міністра аховы здароўя і яго ведамства, якія маглі выклікаць пытанні аб законнасці праграмы, і даверыў яе Булеру і Брандту.
Забойствамі кіраваў Віктар Брак і яго супрацоўнікі з Тыргартэнштрасэ 4, замаскіраваныя пад офісы «Дабрачыннага фонду лячэння і стацыянарнага догляду», якія служылі прыкрыццём і знаходзіліся пад наглядам Булера і Брандта. Сярод адказных службовых асоб былі Герберт Ліндэн, які ўдзельнічаў у праграме забойства дзяцей; Эрнст-Роберт Гравіц, галоўны ўрач СС, і Аўгуст Бекер, хімік СС. Чыноўнікі адабралі ўрачоў, якія павінны былі выконваць аператыўную частку праграмы; на аснове палітычнай добранадзейнасці даўніх нацыстаў, прафесійнай рэпутацыі і сімпатыі да радыкальнай еўгенікі. У спіс увайшлі лекары, якія даказалі сваю каштоўнасць у праграме забойства дзяцей, такія як Унгер, Хайнца і Герман Пфанмюлер. Навабранцамі былі ў асноўным псіхіятры, у прыватнасці прафесар Карл Шнайдэр з Гейдэльберга, прафесар Макс дэ Крыніс з Берліна і прафесар Паўль Ніцшэ з дзяржаўнай установы Зоненштэйн. Хэйд стаў аператыўным кіраўніком праграмы, пазней яго змяніў Ніцшэ.
Спіс мэт з бальнічных запісаў
У пачатку кастрычніка ўсе бальніцы, дамы састарэлых і санаторыі былі абавязаны паведамляць пра ўсіх пацыентаў, якія знаходзіліся ў лячэбных установах на працягу пяці і больш гадоў, прызнаных «шалёным злачынцамі», якія належаць да «неарыйскай расы». "або ў каго было дыягнаставана якое-небудзь захворванне са спісу. Стану ўключалі шызафрэнію, эпілепсію, харэя Гентінгтона, запушчаны пранцы, старэчая прыдуркаватасць, параліч, энцэфаліт і «тэрмінальныя неўралагічныя станы ў цэлым». Многія лекары і адміністратары меркавалі, што справаздачы выяўляць зняволеных, здольных быць прызванымі на «працоўную службу», і мелі тэндэнцыю завышаць ступень непрацаздольнасці сваіх пацыентаў, каб абараніць іх ад працоўнай павіннасці. Калі некаторыя ўстановы адмаўляліся супрацоўнічаць, групы лекараў Праграмы (ці нацысцкіх студэнтаў-медыкаў) прыязджалі і складалі спісы, часам бессістэмна і ідэалагічна матываваныя. У 1940 годзе ўсе пацыенты-яўрэі былі вывезены з бальніц і забіты.
Забойства газам
Асуджаныя пацыенты былі пераведзены са сваіх устаноў у новыя цэнтры на аўтобусах дабрачыннай хуткай дапамогі Т-4, якія называюцца Грамадскай службай перавозкі пацыентаў. Імі кіравалі групы эсэсаўцаў у белых халатах, каб стварыць уражанне медыцынскай дапамогі. Каб сем’і і ўрачы пацыентаў не маглі іх адсачыць, пацыентаў часта спачатку адпраўлялі ў транзітныя цэнтры ў буйных бальніцах, дзе яны нібыта праходзілі абследаванне. Іх зноў перавялі ў цэнтры спецыяльнага лячэння. Сваякам былі адпраўленыя лісты, у якіх тлумачылася, што паводле правілаў ваеннага часу яны не могуць наведваць сваякоў у гэтых цэнтрах. Большасць гэтых пацыентаў былі забітыя на працягу 24 гадзін пасля прыбыцця ў цэнтры, а іх целы крэміраваныя. На кожнага забітага складалася пасведчанне аб смерці, у якім паказвалася ілжывая, але праўдападобная прычына смерці. Гэта было адпраўлена сям’і разам з урнай з прахам (прах выпадковы, паколькі ахвяры масава крэміраваліся). Падрыхтоўка тысяч фальсіфікаваных сведчанняў аб смерці займала большую частку працоўнага дня лекараў, якія працавалі ў цэнтрах.
На працягу 1940 года цэнтры ў Брандэнбургу, Графенеку і Хартхайме забілі амаль 10 000 чалавек кожны, а яшчэ 6 000 чалавек былі забітыя ў Зоненштайне. Агулам у тым годзе ў аперацыях T-4 было забіта каля 35 000 чалавек. Аперацыі ў Брандэнбургу і Графенеку былі згорнуты ў канцы года, часткова з-за таго, што раёны, якія яны абслугоўвалі, былі ачышчаны, а часткова з-за супрацьдзеяння грамадскасці. Аднак у 1941 годзе цэнтры ў Бернбургу і Зоненштайне пашырылі свае аперацыі, у той час як у Хартхайме (камендантамі якога паслядоўна былі Вірт і Франц Штанг) працягвалася ранейшая дзейнасць. Яшчэ 35 000 чалавек былі забітыя да жніўня 1941 гады, калі Гітлер афіцыйна зачыніў праграму Т-4. Нават пасля гэтай даты цэнтры працягвалі выкарыстоўвацца для забойства вязняў канцлагераў: у выніку было забіта каля 20 000 чалавек з гэтай катэгорыі.
У 1971 годзе Гітта Серэні ўзяла інтэрв’ю ў Штанга, які знаходзіўся ў турме ў Дзюсельдорфе пасля таго, як быў асуджаны за саўдзел у забойстве 900 000 чалавек, будучы камендантам лагераў смерці Сабібор і Трэблінка ў Польшчы. Штангл падрабязна распавёў Серэну аб аперацыях праграмы Т-4, засноўваючыся на тым часе, калі ён быў камендантам лагера смерці ў інстытуце Хартхейма. Ён апісаў, як насельнікаў розных прытулкаў вывозілі і перавозілі на аўтобусах у Хартхайм. Некаторыя былі не ў тым псіхічным стане, каб ведаць, што з імі адбываецца, але многія былі ў поўным здаровым розуме, і для іх выкарыстоўваліся розныя формы падману. Ім сказалі, што яны знаходзяцца ў спецыяльнай клініцы, дзе яны атрымаюць палепшанае лячэнне, і па прыбыцці прайшлі кароткі медыцынскі агляд. Іх прымусілі ўвайсці ў тое, што аказалася душавой кабінай, дзе іх атруцілі ўгарным газам (гэты выкрут таксама выкарыстоўваўся ў лагерах смерці).
Колькасць ахвяр эўтаназіі
Функцыянерам СС і бальнічнаму персаналу, звязанаму з Праграмай Т-4 у Германскім рэйху, з вясны 1940 гады плацілі з цэнтральнага офіса на Тыргартэнштрасэ, 4 у Берліне. Тэрыторыі Польшчы з кастрычніка 1939 г. атрымлівалі жалаванне са звычайнага паліцэйскага фонду, які знаходзіцца ў падпарадкаванні адміністрацыі зноў утворанай акругі Вартэланд; праграму ў Германіі і акупаванай Польшчы курыраваў Генрых Гімлер. Да 2013 года лічылася, што ў рамках праграмы эўтаназіі было забіта 70000 чалавек, але Федэральны архіў Германіі паведаміў, што даследаванні ў архівах былой Усходняй Германіі паказалі, што колькасць ахвяр у Германіі і Аўстрыі з 1939 па 1945 склала каля 200 000 чалавек, што яшчэ 100 000 чалавек сталі ахвярамі ў іншых эўрапейскіх краінах. У нямецкіх цэнтрах Т-4 існавала хоць нейкае падабенства законнасці ў вядзенні ўліку і напісанні лістоў. У польскіх псіхіятрычных бальніцах ніхто не застаўся без увагі. Забойствы здзяйсняліся з выкарыстаннем душагубак, зачыненых вайсковых бункераў і кулямётаў; сем’і не былі праінфармаваныя аб забітых сваяках, а пустуючыя палаты былі перададзены СС.
Перадача тэхнікі і персаналу ў лагеры смерці
Пасля афіцыйнага завяршэння праграмы эўтаназіі ў 1941 годзе большая частка асабовага складу і высокапастаўленых чыноўнікаў, а таксама тэхналогіі атручэння газам і прыёмы, якія выкарыстоўваюцца для падману ахвяр, былі перададзены ў вядзенне нацыянальнага медыцынскага аддзела міністэрства ўнутраных спраў Рэйха. Далейшыя эксперыменты па атручэнні газам з выкарыстаннем мабільных газавых камер былі праведзены ў канцлагеры Сальдаў Гербертам Ланге пасля аперацыі «Барбароса». Ланге быў прызначаны камандзірам лагера смерці Хелмна ў снежні 1941 года. Галоўнае ўпраўленне імперскай бяспекі перадало яму тры газавыя фургоны, пераабсталяваныя Gaubschat GmbH у Берліне, і да лютага 1942 года ён забіў 3830 польскіх яўрэяў і каля 4000 цыган пад выглядам «перасялення». Пасля канферэнцыі ў Ванзеі Гейдрых паскорыў укараненне тэхналогіі газацыі. Пачынаючы з вясны 1942 года, у цэнтральна-ўсходняй частцы Польшчы былі таемна пабудаваны тры фабрыкі па забойстве. Афіцэры СС, адказныя за больш раннюю Праграму Т-4, у тым ліку Вірт, Штанг і Ірмфрыд Эберл, адыгралі важную ролю ў рэалізацыі «канчатковага рашэння» на працягу наступных двух гадоў. Камеры, створаныя па ўзоры тэхналогіі, распрацаванай у рамках Праграмы Т-4, былі створаны ў Белжэцы на тэрыторыі генерал-губернатарства акупаванай Польшчы; гэтае рашэнне папярэднічала Ванзейскай канферэнцыі ў студзені 1942 г. на тры месяцы.
Апазіцыя
У студзені 1939 года Брэк замовіў прафесару маральнага багаслоўя Падэрборнскага ўніверсітэта Джозэфу Майеру артыкул аб верагоднай рэакцыі цэркваў у выпадку ўвядзення дзяржаўнай праграмы эўтаназіі. Маер — даўні прыхільнік эўтаназіі — паведаміў, што цэрквы не будуць пярэчыць супраць такой праграмы, калі будзе палічана, што яна адпавядае нацыянальным інтарэсам. Брэк паказаў гэтую паперу Гітлеру ў ліпені, і гэта, магчыма, умацавала яго ўпэўненасць у тым, што праграма «эўтаназіі» будзе прымальная для нямецкай грамадскай думкі. Характэрна, што калі Серэні браў інтэрв’ю ў Майера незадоўга да яго смерці ў 1967 годзе, ён адмаўляў, што фармальна ўхваляў забойства людзей з абмежаванымі магчымасцямі, але вядома, што ніводная копія гэтага дакумента не захавалася.
Некаторыя бюракраты выступілі супраць праграмы Т-4; Лотар Крэйсіг, акруговы суддзя і член Вызнаўчай царквы, напісаў Гюртнеру ліст з пратэстам супраць таго, што гэтае дзеянне было незаконным, паколькі яно не было санкцыянаванае ні законам, ні афіцыйным указам Гітлера. Гюртнер адказаў: «Калі вы не можаце прызнаць волю фюрара крыніцай права, то вы не можаце заставацца суддзёй», і звольніў Крэйсіга. У Гітлера была палітыка не даваць пісьмовых інструкцый па пытаннях, якія пасля маглі быць асуджаныя міжнароднай супольнасцю, але ён зрабіў выключэнне, калі падаў Боўлеру і Шлюбу пісьмовы дазвол на праграму Т-4. Гітлер напісаў канфідэнцыйны ліст у кастрычніку 1939 года, каб пераадолець супраціўленне ў нямецкай дзяржаўнай бюракратыі. Гітлер сказаў Булеру, што «канцылярыя фюрара ні пры якіх абставінах не павінна праяўляць актыўнасць у гэтым пытанні». Міністру юстыцыі Францу Гюртнеру прыйшлося паказаць ліст Гітлера ў жніўні 1940 года, каб заручыцца яго супрацоўніцтвам.
Вытрымка
У гарадах, дзе размяшчаліся цэнтры смерці, некаторыя людзі бачылі, як зняволеныя прыязджалі ў аўтобусах, бачылі дым з труб крэматорыяў і заўважалі, што аўтобусы вярталіся пустымі. У Хадамары на горад абрынуўся попел, які змяшчае чалавечыя валасы, і, нягледзячы на ​​найстрогія загады, некаторыя супрацоўнікі цэнтраў смерці распавялі аб тым, што адбываецца. У некаторых выпадках сем’і маглі сказаць, што прычыны смерці ў даведках былі ілжывымі, г.зн. калі сцвярджалася, што пацыент памёр ад апендыцыту, нягледзячы на ​​тое, што яму выдалілі апендыкс некалькімі гадамі раней. У іншых выпадках сем’і ў адным горадзе атрымлівалі пасведчанні аб смерці ў адзін і той жа дзень. У маі 1941 года акруговы суд Франкфурта напісаў Гюртнеру ліст з апісаннем сцэн у Хадамары, дзе дзеці крычалі на вуліцах, што людзей вязуць у аўтобусах для атручэння газам.
На працягу 1940 года чуткі аб тым, што адбываецца, распаўсюдзіліся, і многія немцы забралі сваіх сваякоў з прытулкаў і санаторыяў, каб даглядаць іх дома, часта з вялікімі выдаткамі і цяжкасцямі. У некаторых месцах лекары і псіхіятры супрацоўнічалі з сем’ямі для выпіскі пацыентаў або, калі сем’і маглі сабе гэта дазволіць, пераводзілі іх у прыватныя клінікі, недаступныя для праграмы Т-4. Іншыя лекары «паўторна дыягнаставалі» пацыентаў, каб яны больш не адпавядалі крытэрам Т-4, рызыкуючы выкрыццём, калі нацысцкія фанатыкі з Берліна праводзілі праверкі. У Кілі прафесару Гансу Герхарду Кройтцфельту ўдалося выратаваць амаль усіх сваіх пацыентаў. Ліфтон пералічыў некалькі псіхіятраў і адміністратараў, якія выступалі супраць забойстваў; многія лекары супрацоўнічалі або з-за невуцтва, або з-за згоды з нацысцкай палітыкай еўгенікі, або з-за страху перад рэжымам.
У рэйхсканцылярыю і міністэрства юстыцыі былі накіраваныя лісты пратэсту, у тым ліку ад сябраў нацысцкай партыі. Першая адкрытая акцыя пратэсту супраць высялення людзей з прытулкаў адбылася ў Абсбергу ў Франконіі ў лютым 1941 года, за ёй рушылі ўслед іншыя. У справаздачы СД аб інцыдэнце ў Абсбергу адзначалася, што «высяленне жыхароў з дому Атыліен выклікала шмат непрыемнасцяў», і апісваліся вялікія натоўпы гараджан-каталікоў, у тым ліку сябраў партыі, якія пратэставалі супраць акцыі. Падобныя петыцыі і пратэсты адбываліся па ўсёй Аўстрыі, паколькі распаўсюджваліся чуткі аб масавых забойствах у Цэнтры эўтаназіі Хартхайма і аб загадкавых смерцях у дзіцячай клініцы Шпігельгрунд у Вене. Ганна Ведль, медсястра і маці дзіцяці-інваліда, люта звярнулася да Германа Ліндэна ў міністэрства ўнутраных спраў Рэйха ў Берліне з просьбай прадухіліць перавод яе сына Альфрэда з Гугінга, дзе ён жыў, што таксама стала эўтаназіяй. Ведль пацярпеў няўдачу, і Альфрэда адправілі ў Шпігельгрунд, дзе ён быў забіты 22 лютага 1941 года. Яго мозг быў захаваны ў фармальдэгіде для «даследаванняў» і захоўваўся ў клініцы на працягу шасцідзесяці гадоў.
Амарна
Ама́рна (Тэль-эль-Амарна, تل العمارنة) — паселішча на ўсходнім беразе Ніла, у 287 км на поўдзень ад Каіра. У яго раёне размешчаны руіны старажытнаегіпецкага горада Ахетатон («Гарызонт Атона»), які пабудаваў фараон XVIII дынастыі Эхнатон, і на час свайго кіравання абвясціў сталіцай. Горад праіснаваў каля 15 гадоў, лічачы ад пачатку будаўніцтва (1346 год да н.э.) і да смерці Эхнатона, неўзабаве пасля якой горад быў пакінуты царскай дынастыяй і жыхарамі (1332 год да н.э.).
Эхнатон пабудаваў тут цэнтр свайго культу новага адзінага егіпецкага бога Атона, перанёс сюды сваю рэзідэнцыю і сталіцу старажытнаегіпецкай дзяржавы з Фіваў. Пасля смерці Эхнатона культ Атона з часам быў вынішчаны, сталіца вернута ў Фівы, і горад Ахетатон быў пакінуты і забыты.
У егіпталогіі ўжываюцца тэрміны «амарнскі перыяд» і «амарнскае мастацтва», якія адносяцца да перыяду кіравання гэтага фараона. Мастацтва у гэты час працягвае развівацца і ўскладняцца. Але ў той жа час, да канца перыяду Амарны, у мастацтве назіраецца імкненне да прастаты.
Гісторыя Ахетатона
Горад праіснаваў каля 15 гадоў. Будаўніцтва было распачата праз 5 гадоў пасля пачатку кіравання Эхнатона (1346 год да н.э.), праз два гады горад абвешчаны сталіцай Егіпта, яшчэ праз два гады было завершана будаўніцтва (1341 год да н.э.), і горад быў пакінуты неўзабаве пасля смерці фараона (1332 да н.э.).
Аменхатэп IV узыйшоў на егіпецкі прастол у 1353 годзе да н.э. На шостым годзе кіравання ён парваў з фіванскім жрэцтвам, якое складала ў той час самую вялікую і ўплывовую праслойку ў грамадстве, і ранейшай афіцыйнай рэлігіяй. Замест старых вераванняў ён увёў культ бога Атона — «адзінага ўсёазараючага жыватворнага Сонца».
Неўзабаве фараон забараніў богаслужэнні ў гонар Амона і ўсіх ранейшых багоў, уладанні жрацоў былі канфіскаваны, храмы зачынены па ўсёй краіне, імёны багоў саскрабаліся са сцен грамадскіх будынкаў. Сам ён змяніў сваё імя Аменхатэп («Амон задаволены») на Эхнатон («Угодны Атону») і разам з сям'ёй, воінамі, рамеснікамі, новымі жрацамі, мастакамі, скульптарамі і слугамі пакінуў Фівы — дзяржаўную сталіцу і цэнтр культу бога Амона. Спусціўшыся па цячэнні Ніла, фараон выйшаў на бераг у тым месцы, дзе вызначалася будаўніцтва новай сталіцы. Тут было зроблена ахвярапрынашэнне богу Атону.
Каб за некалькі гадоў на пустым месцы пабудаваць вялікі горад, было не дастаткова сагнаць туды вялікую колькасць людзей. Простую рабочую сілу можна было выкарыстоўваць пры ўзвядзенні будынкаў, але для іх аздаблення патрабаваліся майстры, якія і пакрылі храм Атона разнымі выявамі і надпісамі. Побач з храмам, пад прамым вуглом да яго, размяшчаўся галоўны палац — самы вялікі грамадзянскі будынак старажытнаегіпецкага дойлідства. Яго плошча складала 700x300 метраў, не лічачы сумежных асабістых двароў і храма царскай сям'і. Асноўная частка палаца, як і храм Атона, была зроблена з белага каменя.
Збудаваны горад з храмамі, палацамі, садамі, паркамі, багатымі кварталамі вяльможаў і сажалкамі быў абвешчаны «зямлёй бога Атона». У гэтым горадзе нават тып старажытнаегіпецкага храма стаў зусім іншым — усе ранейшыя храмы вялі са святла ў цемру культавай малельні, якая асвятлялася толькі свяцільнямі каля алтароў.
Планіроўка горада
Паколькі горад быў пабудаваны на месцы, да гэтага нікім не заселеным, пытанне пра абмежаванасць гарадской тэрыторыі тады не стаяла. Таму для горада былі характэрны прасторнае размяшчэнне дамоў сядзібнага тыпу. Планіроўка як бедных, так і багатых дамоў не адрознівалася разнастайнасцю, больш таго, характэрная асаблівасць усіх пабудоў — аднатыпнасць іх планаў. Адзіным істотным адрозненнем бедных дамоў ад багатых было тое, што да бедных не прыбудоўвалі малельні, гаспадарчыя службы і памяшканні для рабоў.
На ўзгорках, якія атачалі Ахетатон, знаходзіцца мноства вапнавых кар'ераў, з якіх больш усяго вядомы кальцытавы кар'ер Хат-Нуб, які егіпцяне называлі «залатым». Тут засталося мноства надпісаў, надрапаных ці выбітых на сценах тымі, хто здабываў вапняк пачынаючы з часоў Старога царства.
Грабніца Эхнатона
Паблізу Ахетатона размешчана пустая грабніца Эхнатона і яго дачкі Макетатон. Сама мумія Эхнатона пасля пераносу сталіцы ў Фівы верагодна была перанесена ў Даліну цароў, і цяпер лічыцца, што гэта адна з мумій грабніцы KV55.
Адкрыццё і раскопкі
Горад фараона-рэфарматара быў адкрыты выпадкова. У канцы 1880-х гадоў жыхарка Тэль-эль-Амарны, адной з навакольных вёсак, знайшла некалькі гліняных таблічак з нейкімі надпісамі. Зразумеўшы, што гэта — тыя самыя «старажытнасці», якімі так цікавяцца іншаземцы, яна разламала таблічкі на некалькі частак, якія прапанавала гандлярам-перакупшчыкам. Тыя паставіліся да іх даволі скептычна і прапанавалі за іх вельмі нізкую цану. Толькі адзін з гандляроў зразумеў, што таблічкі пакрыты нейкім пісьмом, і стаў прапаноўваць іх розным музеям Еўропы.
Аднак і навукоўцы, якія зведалі шмат расчараванняў з-за ўсходніх падробак, паставіліся да таблічак з Амарны з недаверам. Толькі супрацоўнікі Берлінскага музея не толькі даказалі сапраўднасць гліняных фрагментаў, але і вырашылі выкупіць усе пісьмовыя таблічкі, якія на гэты момант ўжо апынуліся ў розных частках свету.
Планамерныя раскопкі ў раёне Амарны былі распачаты ў 1891 годзе пад кіраўніцтвам Ф. Пітры. Па адукацыі Пітры быў хімікам і матэматыкам, потым заняўся калекцыянаваннем старажытнасцей, а затым, на працягу амаль 50 гадоў, быў «землякопам з метрам і тэадалітам у руках». Аднак Пітры, які да гэтага адкрыў ужо нямала помнікаў егіпецкай гісторыі, неўзабаве страціў цікавасць да раскопак у эль-Амарне.
Першая сусветная вайна перапыніла даследаванні ў эль-Амарне, аднак пасля яе заканчэння яны былі працягнуты. Пазней у раскопках эль-Амарны бралі ўдзел Г. Франкфарт, Ч. Л. Вулі і іншыя.
Мардасы (Хаценчыцкі сельсавет)
Мардасы́ (, Мордасы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
In Flames
«In Flames» ― шведскі музычны гурт, які грае ў жанры меладычны дэз-метал. На 2011 год прададзена больш за 2,5 мільёны запісаў гурта па ўсім свеце.
Сезон 2020 ФК Вікторыя Мар’іна Горка
У 2020 годзе футбольны клуб «Вікторыя» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Склад каманды
Станам на кастрычнік 2020 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Artemisia santolina
Artemisia santolina — від шматгадовых травяністых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Вышыня расліны 25 — 35 см. Лісце перыстае, кветкі абодваполыя, жоўтага колеру, сабраныя ў кошыкі па 3 — 4 кветкі. Цвіце і плоданасіць у жніўні — верасні. Размножваецца насеннем.
Экалогія
Расце ў пустынях і на пустках.
Выкарыстанне
Расліну восенню і зімой добра ядуць вярблюды, авечкі і козы.
Меліна Рабер-Мішон
Меліна Рабер-Мішон (фр.: Mélina Robert-Michon, нар., ) — французская кідальніца дыска, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2013 года з нацыянальным рэкордам. чэмпіянату свету сярод юніёраў 1998 года. Пераможца Міжземнаморскіх гульняў 2009 года.
На Алімпійскіх гульнях 2008 года заняла 8 месца. На Алімпіядзе 2012 года ў Лондане з вынікам 63,98 м заняла 5-е месца.
На чэмпіянаце свету 2022 года 43-гадовая Робер-Мішон заняла дзясятае месца з вынікам 60,36 м. Шматразовая чэмпіёнка Францыі ў кіданні дыска.
24 жніўня 2010 года нарадзіла дачку, якую назвалі Эліса.
Абрад (фільм)
«Абрад» (The Rite) — драматычны мастацкі фільм 2011 года з містычным сюжэтам. Сусветная прэм’ера адбылася 28 студзеня 2011 года.
Сюжэт
Фільм натхнёны рэальнымі падзеямі. Створаны на аснове кнігі The Making of a Modern Exorcist, апублікаванай Мэтам Багліа ў 2009 годзе. Галоўны герой кінастужкі — Майкл Ковак, які толькі што скончыў у ЗША семінарыю, з’яўляецца па духу свайму скептыкам, але адпраўляецца ў Ватыкан навучацца экзарцызму. У Рыме ён знаёміцца з айцом Трэвентам, які адкрывае студэнту-няверніку таямніцу цёмнага боку хрысціянскай веры.
Санора
Санора:
Ляўкі (Аршанскі раён)
Ляўкі́ — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, знаходзіцца за 28 кіламетраў ад Оршы, у 2 кіламетрах ад Копыся. Ляўкі ўваходзяць у склад Зубаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе як вёска ў складзе маёнтка Копысь у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
NGC 5985
NGC 5985 (іншыя абазначэнні — UGC 9969, MCG 10-22-30, ZWG 297.25, IRAS15385+5929, PGC 55725) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Дракон.
Этот объект входит в число перечисленных в арыгінальной редакции нового общего каталога.
Людвіг Квідэ
Людвіг Квідэ (23 сакавіка 1858 — 4 сакавіка 1941) — доктар філасофскіх навук, аўтар многіх гістарычных прац, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1927), якую атрымаў «За падрыхтоўку грамадскай думкі Францыі і Германіі да мірнага супрацоўніцтва» разам з Фердынандам Эдуардам Бюісонам (Францыя).
У поўнай меры ахвяра знешняй палітыкі сваёй краіны ў першай палове ХХ стагоддзя, Квідэ двойчы, падчас Першай і ў пачатку Другой Сусветнай вайны вымушаны быў станавіцца палітычным эмігрантам і жыў за мяжой.
Раней ён таксама пабываў у турме — памфлет, высмейваў Вільгельма Другога, што каштавала яму трох месяцаў волі. Квідэ ўдзельнічаў ва ўсіх канферэнцыях пацыфісцкага руху, у тым ліку ў антываеннай канферэнцыі 1915 года, каардынаваў працу міралюбных сілаў. Альтэрнатывай яму бачылася рэгуляванне адносін дзяржаў пры дапамозе міжнароднага права, якое павінна было пазбавіць свет ад бед вайны. Памёр у выгнанні.
Табала (Лідскі раён)
Табала́ (, Табола) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета. Побач з вёскай бярэ выток Залатая рэчка.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Табала ў Няцецкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Працавала няпоўная сярэдняя школа.
Перына дэль Вага
Перына дэль Вага (іт. Perino del Vaga, уласнае імя П’еро Буанакорсі,,  — , ) — італьянскі мастак-маньерыст.
Біяграфія
Страціў маці ў двухмесячным узросце, выхоўваўся мачахай. Вучыўся ў Рыдольфа Гірландая. Каля 1517 г. прыехаў у Рым, рабіў дробныя працы, дапамагаючы Рафаэлю ў роспісах лоджый Ватыкана. Таксама пісаў па малюнках Рафаэля выявы планет у апартаментах Борджа. Фактычна Перына стаў другім, пасля Джуліа Рамана, памочнікам Рафаэля. Самастойна распісаў палац Бальдасіні, напісаў выяву Маці Божай тужлівай у царкве Санта-Стэфана дэль Кака.
Пасля смерці Рафаэля (1520) і эпідэміі чумы (1523) Пярына вярнуўся ў Фларэнцыю, зблізіўся з Роса Ф’ёрэнціна. У 1527 годзе запрошаны ў Геную. Распісваў там Палаца дэль Прынчыпе ў манеры, блізкай да прац Джуліо Рамана ў мантуанскім Палаца дэль Тэ. Зрабіў некалькі прац у Пізе.
У 1538 вярнуўся ў Рым. Пісаў у царкве Трыніта-дэі-Монці, у Замку Сант-Анджэла, Ватыкане, Сікстынскай капэле.
Пахаваны ў рымскім Пантэоне.
Сале-Маразіна
Сале-Маразіна (Sale Marasino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Насельніцтва складае 3176 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 199 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 25057. Тэлефонны код — 030.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Башняны
Башняны (Bošnjani/Бошњани; адз. л. м. р.: Bošnjanin/Бошњанин, ж. р.: Bošnjanka/Бошњанка; Bosniensis), што азначае баснійцы, гэта назва, якая паходзіць з сярэднявечча і выкарыстоўваецца для жыхароў Босніі. Імя выкарыстоўваецца і можа быць знойдзена ў баснійскіх пісьмовых помніках таго перыяду, з'яўляючыся ў венецыянскіх крыніцах не раней за XII-е стагоддзе, згодна з даследаваннем адносін паміж Босніяй і Венецыяй, праведзеным гісторыкам, і ў іншых дакументах прынамсі да пачатку XVI-га стагоддзя і асманскае заваяванне і стабілізацыя ўлады.
Тэрмін «добры басняк» (dobri Bošnjanin/добри Бошњанин) не быў геаграфічным азначэннем для жыхароў уздоўж ракі Босна, але ён адносіўся да насельніцтва ўсёй сярэднявечнай Босніі, незалежна ад рэлігіі, што можна ўбачыць у розных граматах XIV і XV стст у часы панавання бана Стэфана II Катраманіча, бана Твртка I Катраманіча, караля Стэфана Астоі і інш. У гэтых граматах баснійскія кіраўнікі згадваюць добрых баснякоў як сведкі.
Гісторыя
Дэмонім «башняны» з’яўляецца ў сярэднявечных дзяржаўных дакументах (хартыях) замежнага і/або баснійскага паходжання, напісаных, пачынаючы з XII стагоддзя, і выкарыстоўваецца ў дачыненні да баснійскай знаці сярэднявечнай Босніі, іх падданых, сведак у спрэчках, завяшчаннях, палажэннях, іх блізкіх, сваякоў і інш. У прыватнасці, ён выкарыстоўваўся ў граматах баснійскіх магнатаў і каралеўскіх асоб, і Стэфан Тамашэвіч выкарыстоўваў яго адным з апошніх, быўшы баснійскім каралём, яшчэ да асманскай заваёвы Босніі.
З’яўляючыся ў шэрагу дакументаў таго перыяду, ён часта спалучаўся са словам «Добры» (Dobri/Добри). Напрыклад, у дакуменце Стэпана Астоі 1417 года згадваецца «i nostri boni Bosnensi», і гэты ж тэрмін выкарыстоўваецца ў дакуменце Стэпана Астоіча 1419 года. Кошкавіч датуе гэты тэрмін Стэфанам II Катраманічам (1322—1353). Сінтагму «Добрыя Башняны» (Dobri Bošnjani/Добри Бошњани), якая фігуруе ў гістарычных дакументах (хартыях) як сацыяльна-этычная катэгорыя, гісторык Срэчка Джая суадносіць з падобнай сінтагмай «boni homines».
Ацэнка
Баснійскі гісторык Пэё Чошкавіч са спасылкай на Фэрда Шышыча і Дамініка Мандзіча апісвае выкарыстанне гэтага тэрміну ў каралеўскіх дакументах як прыналежнасць да баснійскай шляхты без указання рэлігіі падданага і як палітычны тэрмін для адрознення жыхароў уласна Босніі ад людзей з іншых зямель, набытых у часы Каралеўства Боснія і ўключаных у каралеўскі тытул.
Адраджэнне
У аўстра-венгерскі перыяд тэрмін Башняк таксама карыстаўся перавагай да пачатку XX-га стагоддзя і сустракаецца ў творах баснійскіх францысканцаў, такіх як выбітныя члены ордэна, гісторыкі і пісьменнікі Іван Франо Юкіч і Антун Кнежэвіч, якія былі першымі, хто суадносілі назву з этнічным і нацыянальным кантэкстам. Сітуацыя зноў змянілася ў XX-м стагоддзі, калі пераважным стаў тэрмін Басніец (Bosanac; гл. таксама: баснійская мова і баснійцы). Пасля здабыцця Босніяй і Герцагавінай незалежнасці ў пачатку 1990-х гадоў баснякі аднавілі (на той час) архаічны тэрмін Bošnjaci — баснякі — для сваёй нацыянальнай назвы, грунтуючыся на гістарычным этна-геаграфічным значэнні гэтага слова.
Зноскі
<references group="" responsive="1">
Бялыніцкая ваенна-аператыўная група
Бялыніцкая ваенна-аператыўная група; Бялыніцкая ВАГ; Ваенна-аператыўная група пры Бялыніцкім падпольным райкоме КП(б)Б — партызанскае злучэнне на акупаванай тэрыторыі Бялыніцкага і Шклоўскага раёнаў; таксама назва органа кіраўніцтва гэтым злучэннем. Уваходзіла ў Магілёўскае партызанскае злучэнне.
Злучэнне было створана ў ліпені 1943 года ў адпаведнасці з пастановай Магілёўскага падпольнага абкома КП(б)Б у складзе 122-га партызанскага атрада «За Радзіму», 600-га партызанскага атрада, 760-га партызанскага атрада імя М. Беразоўскага, перададзеных з расфарміраванай 6-й Магілёўскай партызанскай брыгады. У верасні ў склад злучэння ўвайшоў 35-ы партызанскі атрад. У кастрычніку 1943 года 122-і партызанскі атрад «За Радзіму» быў разгорнуты ў 122-і партызанскі полк «За Радзіму», у студзені 1944 года 600-ы партызанскі атрад — у 600-ы партызанскі полк.
Васіль Феадосьевіч Сербін
Васіль Феадосьевіч Се́рбін ( — ) — дырыжор і хормайстар, Заслужаны артыст БССР (1954), Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1961), Народны артыст РСФСР (1970).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Харкаве. У 1941 годзе скончыў Харкаўскую кансерваторыю. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1945 года мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор ансамбляў песні і танца Уральскай ваеннай акругі, Паўднёвай групы войскаў, Беларускай ваеннай акругі, Групы савецкіх войскаў у Германіі. З 1973 года В. Ф. Сербін у Беларускай дзяржаўнай філармоніі, мастацкі кіраўнік, з 1983 года дырыжор бюро спецыяльных мерапрыемстваў.
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1974 года.
Творчасць
Аўтар песень «Да спаткання, сталіца», «У Беларусі мы служым», «Марш мінскіх сувораўцаў» і іншых на вершы А. Астрэйкі, А. Бачылы, П. Броўкі, М. Танка, П. Харкова, М. Ясенія, апрацовак рускіх і беларускіх народных песень для мужчынскага хору.
Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы — літаратурны і мемарыяльны музей, прысвечаны жыццю і творчасці класіка беларускай літаратуры, народнага паэта БССР Янкі Купалы. Заснаваны ў 1944 годзе. Адкрыты для наведвальнікаў 20 верасня 1945 года. Музей знаходзіцца ў Мінску па вул. Янкі Купалы, 4, на месцы былога дома паэта. Мае філіялы ў вёсках Харужанцы, Вязынка, Ляўкі і Яхімоўшчына. Адзін са старэйшых літаратурных музеяў Беларусі, які даследуе, збірае і інтэрпрэтуе літаратурную спадчыну народнага паэта, класіка беларускай літаратуры.
Гісторыя
Заснаваны музей у Мінску ў адпаведнасці з пастановай Савета народных камісараў БССР ад 19 мая 1944 года пры Акадэміі навук БССР і да 1962 года ўваходзіў у яе сістэму. Збіральнікам музейных рэліквій была жонка Янкі Купалы — Уладзіслава Францаўна Луцэвіч, заслужаны дзеяч культуры Беларусі, стваральнік і першы дырэктар музея. Ёй належыць вялікая заслуга ў пошуках і захаванні рукапісаў, фотаздымкаў, першадрукаў, асабістых рэчаў пісьменніка і яго саратнікаў. Гэтыя матэрыялы і паклалі пачатак фондавым калекцыям музея. Яго дзейнасць з 1945 года была накіравана на камплектаванне матэрыялаў і прадметаў музейнага значэння з мэтай стварэння пастаяннага музейнага збору, фарміравання экспазіцый і выставак, складання бібліяграфічных даведнікаў і правядзенне навукова-даследчай работы, звязанай з жыццём і творчасцю класіка беларускай літаратуры.
9 лістапада 1959 года музей пераехаў у спецыяльна пабудаваны для яго будынак па вуліцы Янкі Купалы (архітэктары І. І. Валадзько, В. М. Волчак). У новым будынку была створана новая экспазіцыя, прысвечаная жыццю і творчасці паэта. Яна праіснавала да пачатку 1970-х гг.
У выніку рэарганізацыі Акадэміі навук БССР у 1962 годзе музей перайшоў у падпарадкаванне Міністэрства культуры БССР.
У 1973 годзе супрацоўнікі музею пачалі працу над новым экспазіцыйным праектам. Адметнай рысай гэтага праекта было тое, што ў экспазіцыі, акрамя літаратурнай, прадугледжвалася значная мемарыяльная частка: фрагмент пецярбургскай кватэры Янкі Купалы, гасцёўня ў доме паэта, яго кабінет, куток маскоўскай кватэры мастака Елісеева і іншае.
Новая экспазіцыя была створана за два гады. 5 мая 1976 года яна была ўрачыста адкрыта для наведвальнікаў. У 1990-я гады адбылася яе мадэрнізацыя, больш шырока было адлюстравана жыццё і дзейнасць Янкі Купалы ў 1920—1930 гг.
У 2007 годзе да 125-годдзя паэта абноўлены залы, прысвечаныя тэмам: «Жыццё і дзейнасць Янкі Купалы ў час Вялікай Айчыннай вайны. Таямніца яго смерці» і «Пецярбургскі перыяд у жыцці паэта». Таксама ў 2007 годзе дырэктаркай музея прызначана Алена Ляшковіч, пад яе кіраўніцтвам абноўлена экспазіцыя музея, рэалізавана шмат праектаў.
У 2012 годзе (да 130-годдзя паэта) створана стацыянарная экспазіцыя «Шляхі». Галоўнай яе мэтай з’яўляецца паказ жыцця і творчасці Янкі Купалы ў нацыянальным, еўрапейскім і сусветным кантэксце, ролі пісьменніка ў гісторыі нацыянальнай літаратуры, культуры, станаўленні беларускай дзяржаўнасці. Стваральнікі экспазіцыі імкнуліся на якасна новым узроўні прадставіць гісторыю шляхецкага роду Луцэвічаў, фальклорныя і біблейскія вытокі творчасці, філасофска-грамадзянскую пазіцыю паэта і драматурга, стан і развіццё беларускага і замежнага купалазнаўства.
Упершыню ў экспазіцыі беларускага музея з’явіліся новыя тыпы мультымедыйных сістэм, такія як праекцыйная музейная экспазіцыя з дэманстрацыяй тэматычных відэакліпаў у трохмерным вымярэнні (фармаце 3D), touch-манітор, які выконвае функцыю інфакіёска, змест якога складаюць чатыры віртуальныя туры па філіялах музея і электронная кніга ганаровых гасцей.
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў музея выйшаў 14 жніўня на акцыю пратэсту супраць гвалту.
4 студзеня 2022 года па ініцыятыве наймальніка звольнена дырэктарка музея Алена Ляшковіч, паводле Reform.by са спасылкай на яго крыніцы ў музейных колах, прычынай звальнення стала прынцыповая адмова дырэктаркі звальняць супрацоўнікаў з надуманых «палітычных» прычын.