cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Герб Мадэйры
Апісанне
Унізе герба размешчаны дэвіз: Das Ilhas as Mais Belas e Livres (З усіх астравоў, самы прыгожы і свабодны).
Шаўмянаўскі раён (НКР)
Шаўмянаўскі раён (Շահումյանի շրջան) — адміністрацыйная адзінка ў складзе непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — Карвачар.
Герб Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне
Герб Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне упершыню быў прадстаўлены ў 1990 годзе, у час святкавання 25-годдзя ўтварэння тэрыторыі.
Апісанне
Герб уяўляе сабой шчыт сіняга колеру, унізе якога на трох белых хвалістых лініях размешчана пальмавае дрэва і карона Святога Эдуарда, у левым верхнім вугле размешчана сонца. Уверсе шчыта знаходзіцца сцяг Вялікабрытаніі.
Карона і сцяг Вялікабрытаніі сімвалізуюць прыналежнасць да Аб'яднанага Каралеўства, звілістыя сінія лініі — хвалі Індыйскага акіяна, а какосавая пальма — асноўную расліннасць астравоў.
У якасці шчытатрымальнікаў выступаюць дзве марскіх чарапахі (біса і зялёная чарапаха), якія стаяць на беразе, абсыпаным марскімі ракавінкамі. Усё разам яны адлюстроўваюць мясцовую жывую прыроду. Шчыт вянчае марская карона над якой узвышаецца вежа чырвонага колеру, якая нясе сцяг Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне.
Унізе герба нацыянальны дэвіз In tutela nostra Limuria (лац.: «Лемурыя пад нашай апекай»), і адсылае нас да неіснуючага кантынента Лемурыя, які паводле падання размяшчаўся ў Індыйскім акіяне.
Помнік Аляксандру I (Таганрог)
Помнік Аляксандру I (Памятник Александру I) — помнік расійскаму імператару Аляксандру I працы скульптара І. П. Мартаса і архітэктара А. І. Мельнікава, усталяваны ў Таганрогу ў 1831 годзе. Першы помнік у гісторыі Таганрога і адзіны да лістапада 2014 года помнік гэтаму цару ў Расіі.
Цяпер у Таганрогу ўсталявана копія помніка працы І. П. Мартаса, знішчанага ў 1920-х гадах.
Гісторыя стварэння манумента ў Таганрогу
Першы помнік Аляксандру I збудаваны па ініцыятыве таганрожцаў з мэтай ушанавання памяці аб знаходжанні і смерці імператара ў Таганрогу ў 1825 годзе. Думка аб збудаванні помніка ўзнікла адразу ж пасля раптоўнага скону Аляксандра I у горадзе ў 1825 годзе. Просьба таганрожцаў была паважана новым імператарам Мікалаем I. Тым больш, што згоду скласці праект манумента па просьбе гарадскіх уладаў даў сам славуты скульптар, рэктар Акадэміі мастацтваў І. П. Мартас.
У якасці аўтара архітэктурнай часткі манумента І. П. Мартас запрасіў вядомага рускага архітэктара А. І. Мельнікава, які да таго часу ўжо стварыў для Таганрога праект.
Першапачаткова меркавалася пабудаваць на Александраўскай (цяпер Чырвонай) плошчы храм у імя святога Аляксандра Неўскага і ў ім паставіць бюст нябожчыка імператара. Але па шэрагу прычын ад гэтай ідэі адмовіліся. Тады Іван Пятровіч прапанаваў вырабіць постаць на ўвесь рост і ўсталяваць помнік на адкрытай прасторы. Гэты праект быў зацверджаны, і пачаўся збор сродкаў. Таганрожцы сабралі 25000 рублёў, іншую неабходную суму — 33000 рублёў — ахвяравалі члены сям'і Раманавых.
Манумент быў усталяваны па цэнтры Іерусалімскай (цяпер Банкаўскай) плошчы, насупраць грэчаскага Іерусалімскага Аляксандра-Неўскага манастыра. Месца было прызначана самой імператрыцай Лізаветай Аляксееўнай.
Адкрыццё помніка адбылося 23 кастрычніка 1831 года. У гэты дзень быў адслужаны падзячны малебен, пад звон і гарматныя стрэлы ўпаў белы шоўк, і прысутныя ўбачылі каласальную бронзавую статую вагой каля паўтары тоны на масіўным гранітным п'едэстале, да якога вялі пяць прыступак.
Мясцовы мастак, настаўнік жывапісу ў гімназіі Сангураў зафіксаваў на карціне гэтую падзею. Пасля карціна была набыта багатым купцом І. І. Лабадой, а пасля яго смерці ўдава Марта Іванаўна (цётка А. П. Чэхава) падарыла яе гарадскому музею.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі новая ўлада пачала скідаць былых куміраў айчыннай гісторыі. Скінутая ў 1920 годзе з пастамента постаць Аляксандра «Дабраславёнага» (як яго называла ўся Еўропа за перамогу над Напалеонам) некаторы час стаяла, забітая дошкамі, на плошчы. Затым яе перацягнулі ў двор, які размяшчаўся ў былым імператарскім палацы. У 1932 годзе скульптура Аляксандра I была знята з пастамента і адпраўлена на пераплаўку. П'едэстал імператарскага помніка выкарыстоўвалі для абеліску на магіле чырвонагвардзейцаў, якія загінулі ў студзені 1918 года, у.
На месцы былога помніка Аляксандру ў тым жа 1920 годзе быў пахаваны ўдзельнік грамадзянскай вайны Т. І. Дышлавы; пазней яго прах быў перанесены на гарадскія могілкі. У 1930 годзе пры будаўніцтве на месцы былога кляштара трохпавярховага жылога дома сквер быў знішчаны.
Апісанне арыгінальнага помніка
На высокім масіўным п'едэстале з шэрага з белымі прожылкамі граніту, да якога вялі пяць прыступак, стаяла на ўвесь рост бронзавая фігура імператара. Аляксандр I, апрануты ў генеральскі мундзір і спадальны плашч, горда папіхаў нагою змяю, якая выгіналася. Гэтая алегорыя сімвалізавала яго перамогу над Напалеонам. Левай рукой цар прытрымліваў эфес шпагі, у правай знаходзіўся звод законаў Расійскай імперыі. Крылатыя анёлы ля яго ног сімвалізавалі «анёльскі» характар Аляксандра I. Скульптура ўражвала сучаснікаў вялікім партрэтным падабенствам.
На асабовай грані пастамента помніка быў выкананы лаканічны надпіс:
Месца, дзе стаяў помнік, праз шэсць гадоў было абгароджана чыгуннымі тумбамі і цяжкімі ланцугамі. У свой час ля манумента пастаянна знаходзіўся ваенны каравул. У 1855 годзе на плошчы вакол помніка высадзілі дубы, упарадкавалі сквер, які ў 1888 годзе быў абнесены сталёвай рашэцістай агароджай.
Мадэль таганрогскага помніка Аляксандру I працы Мартаса знаходзіцца ў экспазіцыі Дзяржаўнага Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу.
Аднаўленне помніка
У 1998 годзе, да 300-годдзя Таганрога, помнік было вырашана аднавіць. Прафінансавала праект камерцыйная структура — Таганрогскі філіял банка «Расійскі крэдыт» у асобе яго кіраўніка Г. А. Паўленкі. Копія помніка з некаторымі зменамі была выраблена па чарцяжах, якія захаваліся ў Санкт-Пецярбургу. Адкрыццё адноўленага помніка адбылося 11 верасня 1998 года. Быў арганізаваны вялікі мітынг, у прысутнасці мясцовага казацтва і гарадской адміністрацыі. Сучасны манумент апынуўся ссунутым у бок ад цэнтра плошчы, бліжэй да жылога дома. Праз некалькі гадоў былі адноўлены ланцугі на тумбах, што надало помніку дастатковую манументальнасць.
У новым скульптурным вырашэнні з пастамента знікла змяя, паколькі арганізатары праекта палічылі, што напалеонаўскае нашэсце занадта далёкая для нас падзея, каб напамін пра яго мог арганічна ўпісацца ў мастацкі вобраз. Таксама са скульптурнай кампазіцыі зніклі купідоны.
Марыя Аляксееўна Бяззубік
Марыя Аляксееўна Бяззубік (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2014 года ў скачках з вышкі.
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках з вышкі.
Герб Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі
Герб Арабскай Дэмакратычнай рэспублікі Заходняя Сахара — сімвал, створаны Фронтам Палісарыа, рухам за незалежную Заходнюю Сахару, які 27 лютага 1976 абвясціў Арабскую Дэмакратычную рэспубліку Заходняя Сахара.
Апісанне
На гербе намаляваны дзве скрыжаваныя вінтоўкі са сцягамі АДЗС, па-над імі — чырвоны паўмесяц і зорка — сімвалы ісламу. Герб апраўлены дзвюма аліўкавымі галінамі па баках. На чырвонай стужцы на арабскай мове напісаны дэвіз Палісарыа «حرية ديمقراطية وحدة» («Свабода, Дэмакратыя, Адзінства»).
Квачы (Нясвіжскі раён)
Квачы́ (, Квачи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Квачоўскага сельсавета.
Эзель-Вікскае біскупства
Эзэль-Вікская епіскапія была абвешчана 1 кастрычніка 1228 года, канчаткова аформілася да 1234 года. Вярхоўнымі кіраўнікамі княства сталі нямецкія біскупы і набліжанае да іх нямецкае духавенства, якое эксплуатавала мясцовых эстонскіх сялян. У гады свайго росквіту Лівонскі ордэн, Рыжскае архібіскупства, Курляндскае біскупства, Дэрпцкае біскупства і Эзэль-Вікскае біскупства ўтваралі так званую Лівонскую канфедэрацыю пяці феадальных дзяржаў Германскай сярэдневяковай Прыбалтыкі.
Тэрыторыі
Тэрыторыя Эзэль-Вікскага біскупства стваралася стыхійна падчас прыбалтыйскіх крыжовых паходаў і складалася з некалькі анклаваў: часткі астравоў Саарэмаа (па-нямецку «Эзэль» — адкуль і пайшла яго назва), Хіюмаа, меншыя астравы, а таксама землі Ляэнемаа на кантыненце, унутры якога меліся цераспалосныя анклавы ўласна Лівонскага ордэна. Агульная плошча епіскапіі складала 7.600 кв.км, уключаючы некалькі бейлівікаў. Сам біскуп з'яўляўся васалам «Свяшчэннай Рымскай імперыі», а таксама, намінальна — Рымскага Папы. Біскупства спачатку з'яўлялася строга каталіцкім, аднак у 16 стагоддзі ўсё большае распаўсюджанне ў ім атрымала лютэранства.
Рэзідэнцыя біскупаў увесь час змянялася. Спачатку сталіцай быў Леаль, з 1251 года — Стары Пярну (Перона), каля 1265 года перамясцілася ў горад Гапсаль, затым на астраўную крэпасць Арэнсбург (Курэссаарэ), які падзяліў сталічную функцыю з Гапсалем.
У 13—14 стст. Лівонскі ордэн спрабаваў стварыць у Лівоніі адзіную дзяржаву для супрацьстаяння з суседзямі. У яе ён імкнуўся ўключыць і біскупства. У Лівонскай вайне 1558—1583 гадоў Лівонскі ордэн пацярпеў паражэнне ад расійскіх войскаў. Шукаючы абароны на захадзе, эзэль-вікскі біскуп у 1559 годзе пагадзіўся прадаць свае ўладанні дацкаму каралю Фрэдэрыку II, які ў 1560 годзе перадаў іх у кіраванне свайму брату герцагу Магнусу, які таксама атрымаў і былое Курляндскае біскупства ў Куроніі. У 1561 годзе зямлі біскупства былі падпарадкаваны Даніі, хоць духавенству было дазволена кіраваць востравам Саарэмаа да 1573 года.
У 1582—1583 гадах завяршыўся падзел зямель былога біскупства. Нямецкія феадалы на кантыненце і востраве Хіюмаа, якія асцерагаліся рускіх і польска-літоўскіх войскаў, прысягнуліся на вернасць шведскаму каралю. Утварылася Шведская Эстонія. Паўднёвыя астравы Муху і Саарэмаа замацавала за сабой Данія, якая валодала імі да 1645 года.
2012 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
2012 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Лубін мнагалісты
Лубін мнагалісты (Lupinus polyphyllus) — від кветкавых раслін сямейства.
Распаўсюджанне
Лубін мнагалісты родам з заходняй Паўночнай Амерыкі, ад паўднёвай Аляскі і Брытанскай Калумбіі на ўсход праз Альберту і заходні Ваёмінг да штатаў Юта і Каліфорнія. Звычайна расце ўздоўж ручаёў і рэк, аддаючы перавагу вільготным месцам жыхарства.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з высокім (да 70 см) прамым і бароздавым, амаль голым, бліскучым сцяблом. Каранёвая сістэма стрыжневая, на каранях ёсць клубянькі з бактэрыямі, што здольныя засвойваць азот з паветра. Лісце пальчата-складанае, з 10-15 лісточкамі, на доўгіх хвосціках. Лісточкі складанага ліста ланцэтападобныя, каротказавостраныя, цэльнакрайнія, цёмна-зялёныя, зверху голыя, знізу прыціснута-дробнаваласістыя, па краі з цёмнымі вейчыкамі. Прылісткі шылападобныя, часта на 3/4 зрослыя з хвосцікамі, валасістыя, ападаюць.
Кветкі (у колькасці 50-80) сабраны ў доўгія верхавінныя гронкі (да 50 см даўжынёй). Чашачка двухгубая, з суцэльнымі або дробназубчастымі долямі. Вяночак матыльковы, у тры разы даўжэй чашачкі, сіні, радзей чырвоны. Човен дзюбападобна выгнуты. Тычынак 10, зрослых паміж сабой тычынкавымі ніткамі, утвараючы так званую тычынкавую трубку, усярэдзіне якой знаходзіцца слупок. Завязь верхняя. Формула кветкі:.
Беларуская федэрацыя валейбола
Беларуская федэрацыя валейбола — рэспубліканская грамадскае арганізацыя, якая займаецца правядзеннем валейбольнага першынства і падрыхтоўкай зборных Беларусі па валейболе. Створана 25 лютага 1992 года. З 1992 года ў складзе ЕКВ (Еўрапейскай канфедэрацыі валейбола) і ФІВБ (Міжнароднай федэрацыі валейбола).
Іван Пятровіч Шакола
Іван Пятровіч Шакола (, вёска Кавалі Віцебскай вобласці БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч. У 1997—1998 гадах міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі.
Біяграфія
Закончыў Лукашоўскую сярэднюю школу, Смальянскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Ленінградскі сельскагаспадарчы інстытут (1976), Мінскую вышэйшую партыйную школу (1988).
У 1966–1969 гг. служыў у Савецкай Арміі.
У 1969–1972 гг. працаваў галоўным аграномам, намеснікам старшыні калгаса імя Мічурына Пастаўскага раёна.
У 1972–1974 гг. — інструктар арганізацыйнага аддзела Пастаўскага РК КПБ.
У 1974—1979 гг. — старшыня калгаса імя Калініна Пастаўскага раёна.
У 1979–1987 гг. — 1-шы намеснік старшыні райвыканкама — начальнік упраўлення сельскай гаспадаркі Верхнядзвінскага раёна, старшыня Верхнядзвінскага райвыканкама.
У 1987–1990 гг. — 1-ы сакратар Лепельскага райкама КПБ, старшыня Лепельскага гарадскога Савета дэпутатаў.
У 1990–1991 гг. — сакратар Віцебскага абкама КПБ па сельскай гаспадарцы.
У 1991–1996 гг. — намеснік міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.
У 1997–1998 гг. — міністр сельскай гаспадаркі і харчавання.
У 1998–2001 гг. — прэзідэнт дзяржаўнага канцэрна харчовай прамысловасці Рэспублікі Беларусь.
У 2001-2008 гг. — генеральны дырэктар ААТ "Дражджавы камбінат".
Клепачы (Нясвіжскі раён)
Клепачы́ (, Клепачи) — вёска ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.
Да 2005 года ўваходзіла ў склад Ліпскага сельсавета.
Круты Бераг
Круты́ Бе́раг (, Крутой Берег) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпскага сельсавета.
Кацярына Аляксандраўна Велігурская
Кацярына Аляксандраўна Велігурская (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавая прызёрка Першынства Беларусі 2014 года ў скачках з 3-метровага трампліна.
На Чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў 2016 года ў Рыецы (Харватыя) заняла 6 месца ў сінхронных скачках з трампліна.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2015 года ў скачках з 1-метровага трампліна, бронзавая прызёрка ў скачках з 3-метровага трампліна.
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках з 1-метровага трампліна.
Павел Аляксандравіч Саўрыцкі
Павел Аляксандравіч Саўрыцкі (нар. ) — беларускі скакун у ваду.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года ў скачках з 3-метровага трампліна.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2015 года ў скачках з вышкі.
Эдуард Адамавіч Венскі
Эдуард Адамавіч Венскі (нар. ) — беларускі валейбаліст, старшыня Беларускай федэрацыі валейбола (2018—2021).
Біяграфія
Кар’ера іграка пачыналася ў гродзенскім «Камунальніку», пасля ён чатырнаццаць сезонаў правёў у чэмпіянаце Фінляндыі, выступаючы за клуб «ВяЛеПа», быў прызнаны лепшым іграком фінскага чэмпіянату. У сезоне 2017/2018 вярнуўся ў Беларусь і дапамог салігорскаму «Шахцёру» выйграць другі чэмпіёнскі тытул запар. Пасля заканчэння кар’еры ў 2018 годзе заняў пасаду старшыні Беларускай федэрацыі валейбола.
Мафікенг
Мафікенг, да 1980 года Мафекінг (Mafikeng, Mafeking) — горад у ПАР, цэнтр Паўночна-Заходняй правінцыі, размешчаны на мяжы з Батсванай, у 1400 км ад Кейптаўна і 260 км ад Яганэсбурга. У 2001 насельніцтва горада складала 49300 чалавек. Размешчаны на стэпавай раўніне на вышыні 1500 м па берагах ракі Малопа.
Гісторыя
Першапачаткова ў раёне горада размяшчалася рэзідэнцыя правадыроў племя баралонг, якое належыць да тсвана. У 1880-я гады брытанскія каланісты, выкупіўшы ў правадыроў зямлю, заснавалі паселішча Мафікенг, што перакладаецца з мовы тсвана як месца камянёў. Пазней жыхары сталі вымаўляць назву як Мафекінг. Падчас Другой англа-бурскай вайны горад, гарнізонам якога камандаваў Роберт Бадэн-Паўэл, быў абложаны бурамі з кастрычніка 1899 да мая 1900, пасля чаго яны знялі аблогу. Горад адносіўся першапачаткова да калоніі Бечуаналенд, цэнтрам якой з'яўляўся, з 1895 да Капскай калоніі, з 1910 да ПАС. Таксама ў Мафікенгу з 1885 па 1965 гады размяшчаўся цэнтр суседняга пратэктарата Бечуаналенд.
У 1970-я гады ў горадзе размяшчалася часавая сталіца бантустана Бапутатсвана, у склад якога ён не ўваходзіў. Неўзабаве побач была пабудавана сталіца бантустана, Ммабата. У 1980 горад быў афіцыйна пераназваны ў Мафікенг. Пасля ліквідацыі бантустана ў 1994 Мафікенг і Ммабата былі аб'яднаны, прычым Мафікенг стаў сталіцай Паўночна-Заходняй правінцыі.
Адукацыя
У горадзе размешчаны адзін з кампусаў Паўночна-заходняга ўніверсітэта.
Солтыс
Солтыс або шульц (ад scultetus, sculteus праз Schultheiß, Schultheiss, Schulz, Scholz) — у сярэднявечнай Еўропе стараста вёскі. Працаю солтыса было кіраваць і збіраць падаткі.
Юлія Сяргееўна Бандзік
Юлія Сяргееўна Бандзік (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года ў скачках з вышкі.
На Чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў 2016 года ў Рыецы (Харватыя) заняла 6 месца ў сінхронных скачках з трампліна.
Чэмпіёнка Беларусі 2015 года ў сінхронных скачках з трампліна, бронзавая прызёрка ў скачках з 1-метровага трампліна і скачках з вышкі.
Рыгор Васілевіч Цішкевіч
Рыгóр Васíлевіч Цішкéвіч — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы старшыня Дзяржаўнага камітэта Рэспублікі Беларусь па архітэктуры і будаўніцтву (1993 -1994 ), былы першы намеснік старшыні Мінгарвыканкама (1988—1992).
Юлія Сяргееўна Бандзік
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі 2016 года ў сінхронных скачках з трампліна і скачках з вышкі, срэбраная прызёрка ў скачках з 3-метровага трампліна.
Аскеркі
Аске́ркі — шляхецкі род гербу «Мурдэліа» зменены.
Паходзілі з полацкіх мяшчан. Прозвішча ўтварылася ад назвы населенага пункта або імя заснавальніка роду, што даў назву сялу Аскерць на рацэ Яжаль (басейн Улы). Першы вядомы прадстаўнік роду Аляксандр у 1458 судзіўся з Яўлашкам Козчычам праз возера Саланец. Яго нашчадак Нічыпар Аскерчыніч у 1511 выкупіў свае землі ў сяле Целічынічы.
Фёдар, Грышка, Андрэй і Цішка Аскярэнічы (Аткярэнічы, Акярэнічы) валодалі маёнткам на рацэ Ушача. У Інфлянцкую вайну па акупацыі Полаччыны войскам цара маскоўскага Івана Грознага Аскеркі атрымалі як кампенсацыю землі ў Мазырскім павеце, дзе сталі ўплывовым родам. Пазней яны набылі маёнткі ў іншых паветах.
Панюцічы
Паню́цічы (, Панютичи) — вёска ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.
Да 2005 года ўваходзіла ў склад Ліпскага сельсавета.
Жаночае выбарчае права
Зараз такое права ўведзена ў большасці краін свету. Аднымі з першых жаночае выбарчае права ўвялі Новая Зеландыя (1893), Аўстралія (1902) і Вялікае княства Фінляндскае (1906). Аднымі з апошніх — Кувейт (2005), Аб’яднаныя Арабскія Эміраты (2006) і Саудаўская Аравія (2011).
Герб Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Герб Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі быў прыняты ў 1963 годзе, праз 3 гады пасля абвяшчэння незалежнасці, пры прэзідэнце Давідзе Дако.
Апісанне
У цэнтры герба знаходзіцца амаль квадратны, падзелены на чатыры часткі шчыт. У кожнай яго частцы намаляваны: наверсе злева — белы слон на зялёным фоне, справа ад яго — зялёны баабаб на белым фоне, унізе злева — на жоўтым фоне размешчаны тры чатырохканцовыя, белыя зоркі, унізе справа — на цёмна-сінім фоне намалявана чырвона-карычневая рука. У самым цэнтры шчыта знаходзіцца невялікі чырвоны квадрат з белым кругам унутры, у якім намалявана карта Афрыкі і па яе цэнтры пяціканцовая, жоўтая зорка. Слон і баабаб сімвалізуюць прыроду і моц краіны. Рука з'яўляецца сімвалам палітычнай партыі, якая была ва ўладзе калі прымаўся герб. Тры зоркі сімвалізуюць алмазы, на якія багатая краіна. Цэнтральная частка герба з пяціканцовай зоркай сімвалізуе цэнтральнае становішча рэспублікі на афрыканскім кантыненце.
З кожнага боку шчыта намаляваны сцяг Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі. Вышэй шчыта — жоўтае, узыходнае сонца, ніжэй — медаль. 17 прамянёў сонца сімвалізуюць 16 прэфектур і сталіцу Бангі.
Верх і ніз герба завершаны дзвюма стужкамі з надпісамі. На верхняй стужцы надпіс на мове санга «Zo kwe zo» («Кожны чалавек з'яўляецца чалавекам»), на ніжняй на французскай мове — «Unité, dignité, travail» («Адзінства, годнасць, праца»).
Герб Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый
Герб Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый быў створаны ў 1950 г. Сюзанай Гацье па даручэнні адміністратара тэрыторыі.
Апісанне
Герб уяўляе сабой шчыт, падзелены на чатыры палі — два блакітныя і два залатыя. У першым поле намалявана кергеленская капуста, у другім — амар, у трэцім — верхняя частка тулава імператарскага пінгвіна, у чацвёртым — айсберг.
Кергеленская капуста сімвалізуе архіпелаг Кергелен, амар — востраў Сен-Поль, а імператарскі пінгвін — зямлю Адэлі, раён Антарктыкі, на які прэтэндуе Францыя. Айсберг сімвалізуе ФПАТ у цэлым. Астравы Эпарсэ, якія ўваходзяць у склад тэрыторый з 2007 года, аднак на гербе яны не прадстаўлены.
Шчыт падтрымліваюць два сярэбраныя марскія сланы. Па-над шчытом размешчаны надпіс «Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі» на французскай мове, два якары і тры зоркі.
Карына Уладзіміраўна Масюк
Карына Уладзіміраўна Масюк (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2014 года ў скачках з вышкі.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2015 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Металург Жлобін (валейбольны клуб)
Металург Жлобін — беларускі валейбольны клуб з горада Жлобін.
Гісторыя
Клуб створаны ў 1993 годзе.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па валейболе
Кубак Беларусі па валейболе
Раман Віталевіч Маісееў
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года ў скачках з 1-метровага трампліна.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Panzerkampfwagen V Panther
«Пантэра» (Panzerkampfwagen V Panther, скар. PzKpfw V «Panther») — нямецкі сярэдні танк перыяду Другой сусветнай вайны. Гэта баявая машына была распрацавана фірмай MAN у 1941—1942 гадах як асноўны танк вермахта. «Пантэра» была ўзброена гарматай меншага калібра чым Тыгр і па нямецкай класіфікацыі лічылася танкам з сярэднім узбраеннем (ці проста сярэднім). У савецкай танкавай класіфікацыі «Пантэра» лічылася цяжкім танкам, называлі яго як Т-5 або Т-V. Цяжкім танкам яна лічылася і ў саюзнікаў. У ведамаснай скразной сістэме абазначэнняў ваеннай тэхнікі нацысцкай Германіі «Пантэра» мела індэкс '''Sd.Kfz. 171'''. Пачынаючы з 27 лютага 1944 года фюрар загадаў выкарыстоўваць для абазначэння танка толькі назва «Пантэра».
Баявым дэбютам «Пантэры» стала бітва на Курскай дузе, пасля танкі гэтага тыпу актыўна выкарыстоўваліся вермахтам і войскамі СС на ўсіх еўрапейскіх тэатрах ваенных дзеянняў. Паводле меркавання шэрагу экспертаў, «Пантэра» з'яўлялася лепшым нямецкім танкам Другой сусветнай вайны і адным з лепшых у свеце. У той жа час танк меў шэраг недахопаў, быў складаны і дарагі ў вытворчасці і эксплуатацыі. На базе «Пантэры» выпускаліся процітанкавыя самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі «Ягдпантэра» і шэраг спецыялізаваных машын для інжынерных і артылерыйскіх часцей нямецкіх узброеных сіл.
Габруны
Габруны́ (, Габруны) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.
Гісторыя
У 1811 годзе вёска фальварка Чанавічы. У 1897 годзе вёска Ланскай воласці Слуцкага павета, 35 двароў і 222 жыхары, былі кузня і вятрак, хлебазапасны магазін.
З 1939 года ў сладзе БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ў Лявонавіцкім сельсавеце Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці, з 3 студзеня 1954 — Мінскай вобласці.
У вёсцы працаваў магазін і жывёлагадоўчая ферма.
У 2013 годзе вёска была перададзена са скасаванага Лявонавіцкага сельсавета ў Ланскі сельсавет.
Брацлаў
Брацлаў (Брацлав) — колішні горад, цяпер пасёлак гарадскога тыпу у Няміраўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны, на рацэ Паўднёвы Буг. Былы адміністрацыйны цэнтр Брацлаўскага сельсавета. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Плошча 19,2 км². Насельніцтва 6033 чал. (2005).
Знаходзіцца за 18 км ад Вінніцы, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Кароліна, на аўтадарозе Вінніца — Ямпіль.
Брацлаўская крэпасць цягам доўгага часу з'яўлялася важным фарпостам у барацьбе за ўсходняе Падолле. У часы Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай горад быў цэнтрам Брацлаўскага ваяводства.
Гісторыя
Першыя згадкі пра Бряславль, замак Вялікага Княства Літоўскага, датуюцца 1362 годам. У XV—XVI стагоддзях неаднаразова цярпеў ад татарскіх набегаў.
У 1545 годзе ў Брацлаве было два вадзяныя млыны, мясцовыя феадалы атрымалі ад вялікага князя права ствараць у месце юрыдыкі і прызначаць уласнага войта. У 1552 годзе ў горадзе было 770 будынкаў. У 1564 годзе Брацлаў атрымаў Магдэбургскае права, меў гарадскі герб «у чырвоным полі срэбны крыж, у цэнтры якога блакітны шчыт з маладзіком».
З 1565/66 года цэнтр Брацлаўскага ваяводства ВКЛ. У 1569 годе паводле умоў Люблінскай уніі ўвайшоў у склад Каралеўства Польскага. У XVI ст. праз Брацлаў праходзіў саляны шлях, які вёў з Кацюбеева да Луцка.
У 1793 годзе ў выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.
У XIX ст. расійскі цар Мікалай II выдаў распараджэнне аб аднаўленні Брацлаўскага замка, аднак праект не ажыццявілі.
У 1941—1944 гадах знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
Славутасці
Брацлаўскі замак стаяў на высокім мысе паміж Паўднёвым Бугам і Пуцаўкай. Даўжыня сценаў складала 36 сажняў, шырыня 28 сажняў. У наш час ад колішняй вялікалітоўскай фартыфікацыі нічога не захавалася.
Сярод местачковых помнікаў архітэктуры — фрагменты забудовы канца XIX — пачатку XX стагоддзяў
Заходнепалескія гаворкі
Заходнепалескія гаворкі:
Грыбаўшчына (Нясвіжскі раён)
Гры́баўшчына (, Грибовщина) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.
Сцягі Азербайджана
Гэта спіс сцягоў, якія выкарыстоўваюцца ў Азербайджана.
Ксенія Аляксандраўна Усціновіч
Ксенія Аляксандраўна Усціновіч (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2014 года ў скачках з 1-метровага трампліна.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2015 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Бывай, зброя! (фільм, 1932)
Бывай, зброя! (A Farewell to Arms) — амерыканская драма 1932 года, знятая па аднайменнаму раману пісьменніка Эрнэста Хемінгуэя. Рэжысёрам фільма стаў Фрэнк Барзэйгі, а Хелен Хейс, Гэры Купер і Адольф Менжу выканалі асноўныя ролі.
Вераніка Юр’еўна Трайкоўская
Вераніка Юр'еўна Трайкоўская (нар. ) — беларуская скакуха ў ваду.
Дасягненні
Пераможца Спартакіяды Беларусі сярод ДЮСШ 2014 года ў скачках з 1-метровага трампліна.
Музей землязнаўства (Мінск)
Музей землязнаўства БДУ — структурнае падраздзяленне факультэта геаграфіі і геаінфарматыкі, навучальны музей па землязнаўству і геалогіі для студэнтаў БДУ і іншых наведвальнікаў. Экспанаты музея ахопліваюць навукі геаграфічных цыклаў і геалогіі. Экспазіцыя музея раскрывае гісторыю развіцця Зямлі і жыцця на ёй, прысутнічае калекцыя мінералаў з рознымі марфалагічнымі і фізічнымі ўласцівасцямі, іх рознымі хімічнымі класіфікацыямі. Маецца петраграфічны аддзел.
У музеі праводзяцца заняткі студэнтаў геаграфічнага, хімічнага, фізічнага і біялагічнага факультэтаў БДУ. Таксама праводзяцца заняткі для вучняў сярэдніх школ і студэнтаў іншых вну краіны. Паслугамі музея карыстаецца рэгіянальная мытня і пракуратура.
Гісторыя
У 1934 годзе раней дзеючы кабінет мінералогіі і петраграфіі пры БДУ быў ператвораны ў музей мінералогіі і петраграфіі. Асноўнымі экспанатамі музея сталі калекцыі мінералаў і горных парод, падораныя акадэмікам М. Ф. Бліадухо, а таксама экспанаты, сабраныя студэнтамі і выкладчыкамі з Урала, Каўказа і тэрыторыі Беларусі. Экспазіцыя значна павялічылася да 1940 года, аднак падчас Другой сусветнай вайны была практычна цалкам знішчана.
Вераніка Юр’еўна Трайкоўская
Дасягненні
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2015 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Музей землязнаўства (Мінск)
Гісторыя
Пасля вайны захавалася толькі нязначная частка экспанатаў музея, таму па ініцыятыве прафесара А. В. Фурсенкі з запасных фондаў акадэміі навук БССР і МДУ імя М. В. Ламаносава ў музей паступіла значная колькасць узораў горных парод і мінералаў. Падчас далёкіх палявых практык калекцыя пастаянна папаўнялася, але найбольш буйныя папаўнення адбыліся ў 1955—1962 гг., калі пад кіраўніцтвам загадчыка музея У. П. Спірыдонава былі сабраныя ўзоры з Урала, Заходняй і Усходняй Сібіры, Казахстана, Сярэдняй Азіі, Украіны.
У 1969 годзе на геолага-геаграфічным факультэце зачыняецца геалагічнае аддзяленне, студэнты пераводзяцца на вучобу ў Гомель і Кіеў, разам з імі было перададзена і значная колькасць узораў у ГДУ, музей пераязджае ў малапрыстасаваны склеп, дзе праводзяцца заняткі для студэнтаў-географаў.
З адкрыццём у 1973 годзе кафедры агульнага землязнаўства пад кіраўніцтвам прафесара О. Ф. Якушка навукоўцам Саветам факультэта прымаецца рашэнне аб пераўтварэнні геалагічнага музея ў музей землязнаўства, узнікае неабходнасць у рэканструкцыі і якасным папаўненні новымі экспанатамі музея. У 1992 г. адбылося адкрыццё абноўленага музея.
Экспазіцыя
У калекцыйным фондзе музея налічваецца больш за 20 тыс. экспанатаў, колькасць якіх бесперапынна папаўняецца. Частка іх іх захоўваецца ў запасным фондзе і не выстаўляецца. Папаўненне калекцыі ідзе за кошт набыткаў музеем, дароў выкладчыкаў, студэнтаў, асобных грамадзян, устаноў і ведамстваў.
У 2007 годзе адбылося адкрыццё палеанталагічнага аддзела, прадстаўленага фасіліямі старажытнай флоры і фауны характэрных відаў і родаў ўсіх перыядаў развіцця жыцця на зямлі, яго калекцыя налічвае каля 7 тыс.узораў.
Экспазіцыя складаецца з раздзелаў:
Музей размешчаны на другім паверсе будынка факультэта геаграфіі і геаінфарматыкі.
Выстава-кірмаш «Каменная казка»
Двойчы ў год музей праводзіць мінералагічную выставу «Каменная казка», дзе прадстаўлены тэматычныя выставы, калекцыі розных мінералаў і горных парод, аўтарскія працы рамеснікаў з розных рэгіёнаў, працуе лабараторыя для самастойнага вызначэння сапраўднасці ювелірных упрыгожванняў.
Дубейкі (Нясвіжскі раён)
Дубе́йкі (, Дубейки) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.
Бывай, зброя! (фільм, 1957)
Бывай, зброя! (A Farewell to Arms) — амерыканская драма 1957 года, знятая па аднайменнаму раману пісьменніка Эрнэста Хемінгуэя. Рэжысёрам фільма стаў Чарлз Відар, а Рок Хадсан, Джэніфер Джонс і Ілэйн Стрытч выканалі асноўныя ролі.
Вельніца
Ве́льніца — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Нішча (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 12 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 м/км. Плошча вадазбору 83 км². Азёрнасць вадазбору каля 1 %. Рака бярэ пачатак у паўднёвай частцы возера Ве́лле і ўпадае ў Нішчу прыкладна за 1,7 км у напрамку на поўнач ад вёскі Галоўчыцы. Рэчышча часткова каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў.
Герб Мелільі
Герб Мелільі — афіцыйны сімвал аўтаномнага горада Мелілья, размешчанага на паўночным узбярэжжы Афрыкі і аддзеленага ад астатняй тэрыторыі Іспаніі Міжземным морам. Герб быў зацверджаны дэкрэтам караля Альфонса XIII 11 сакавіка 1913 года, падпісаны Старшынёй Савета Міністраў Альвара дэ Фігероа і графам дэ Раманонес. Герб заснаваны на гербе герцагскага дому дэ Медзіна-Сідонія, паколькі некаторыя яго члены ўдзельнічалі ва ўзяцці горада.
Апісанне
У блакітным полі з чырвона-сярэбранай аблямоўкай з дзевяці залатых веж на чырвоным фоне, якія чаргуюцца з дзевяццю чырвонымі каранаванымі львамі на срэбным фоне, два катлы, размешчаныя адзін над адным, звонку шахматныя — чырвоныя і залатыя, унутры — залатыя, з ручкамі таго ж металу; з кожнага боку з катла выходзяць па сем зялёных змей. Шчыт увянчаны залатой герцагскай каронай, з якой выходзіць вежа таго ж металу. На вежы чалавек у сярэбраных даспехах са шчытом, які кідае нож. Абапал шчыта дзве калоны, апавітыя сярэбранай стужкай з дэвізам «Non plus ultra». Зверху такая ж стужка з дэвізам «Praeferre Patriam Liberis Parentem Decet». Унізе герба зялёны дракон.
Сімволіка
Аблямоўка сімвалізуе прыналежнасць горада Іспаніі, таму што залаты замак і барвовы каранаваны леў з’яўляюцца геральдычнымі сімваламі Каралеўства Кастыліі і Леона, а таксама элементамі дзяржаўнага герба Іспаніі. Чалавек, які кідае нож, сімвалізуе сабой заснавальніка роду дэ Медзіна-Сідонія Гусмана Добрага, які абараняў замак Тарыфа ад нападу маўраў.
Калоны абапал шчыта з’яўляюцца выявай Геркулесавых слупоў — дзвюх вяршыняў, якія атачаюць уваход у Гібралтарскі праліў. Па некаторых звестках, на вяршынях некалі былі ўсталяваны калоны, якія пазначаюць мяжа свету. Дэвіз «Non plus ultra» перакладаецца з латыні як «далей няма куды».
Вільнюская мітраполія
Вільнюская мітраполія — адна з двух мітраполій Рымска-Каталіцкага Касцёла ў Літве.
Гісторыя
Мітраполія ўтворана Папам Піем XI 28 кастрычніка 1925 года. Юрысдыкцыя мітраполіі ўключае паўночна-ўсходнюю частку Літвы.
У яе склад уваходзяць:
Панявежыская дыяцэзія
Панявежыская дыяцэзія (Dioecesis Panevezensis, Panevėžio vyskupija) — адна з сямі дыяцэзій рымска-каталіцкай царквы ў Літве з кафедрай у горадзе Панявежыс (Панявежыскі павет). Уваходзіць у склад Вільнюскай мітраполіі. З'яўляецца суфраганнай дыяцэзіяй Вільнюскія архідыяцэзіі. Кафедральным саборам Панявежыскай дыяцэзіі з'яўляецца касцёл Хрыста Валадара.
Дыяцэзія заснавана ў 1926 годзе.
Лазавічы (Нясвіжскі раён)
Лазаві́чы (, Лозовичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лявонавіцкага сельсавета.
Лесуны (Нясвіжскі раён)
Лесуны́ (, Лесуны) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лявонавіцкага сельсавета.
Новапалескае
Вадасховішча створана ў 1986 годзе. Плошча паверхні 0,7 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,6 км. найбольшая глыбіня 4,5 м. Аб'ём вады ў вадасховішчы 2,2 млн м³. Найбольшыя ваганні ўзроўню вады да 2,1 м. Вадасховішча наліўное. Напаўняецца вадой з ракі Каросцінка.
Кніга данін Казіміра
Кніга данін Казіміра — найстарэйшая кніга Літоўскай Метрыкі.
Захавалася ў спісах канца XVI — пачатку XVII ст. у складзе 3-й кнігі запісаў (паводле сучаснай нумарацыі). Адрозніваецца ад іншых кніг Метрыкі тым, што змяшчае ў асноўным не поўныя тэксты дакументаў, выданых Канцылярыяй ад імя гаспадара, а толькі «запісы» (рэгесты) — кароткае іх апісанне з асноўнымі звесткамі.
Створана пасля 1475 года, складальнікі спрабавалі ўпарадкаваць запісы і абралі для гэтага геаграфічны прынцып. Невядома чаму, але прынамсі ў захаваных спісах канца 16 — пачатку 17 ст., прынцып не вытрыманы для ўсіх запісаў, побач з геаграфічнымі групамі частка запісаў змешчана ў адвольным парадку. Таксама ўнутры геаграфічных груп запісы храналагічна не ўпарадкаваны, а адны і тыя асобы атрымлівалі наданні ў розныя гады, што ўскладняе датаванне.
Часта запісы згрупаваны, а дата з месцам выдання (эсхатакол) ёсць толькі для апошняга запісу ў групе. На думку літоўскага даследчыка Эўгеніюса Савішчэваса, магчыма, зыходныя дакументы мелі аднолькавыя эсхатаколы і складальнік Кнігі данін адкінуў іх пры запісе, каб не паўтарацца. Аднак, ёсць групы запісаў, выданых відавочна розным часам, але з адным эсхатаколам для апошняга ў групе, што яўна супярэчыць меркаванню Э. Савішчэваса.
Такім чынам, пэўна датаваць запісаныя дакументы цяжка, для некаторых, паводле ўскосных прыкмет (імёны пісараў, ураднікаў, датычных складанню дакумента, іцінерарый гаспадара, параўнанне з іншымі дакументамі і інш.), можна вызначыць часавыя межы, але не заўсёды прыкметы ёсць і ў такім разе датаваць дакумент немагчыма. Так, сустракаецца датаванне 1440—1492 гадамі, т.б. агульным часам валадарства кар. і вял.кн. Казіміра, або карацейшымі, але ўсё адно значнымі прамежкамі часу, напрыклад, 1440—1458 гадамі, т.б. да смерці Яна Гаштольда.
Яўген Віталевіч Кандратовіч
Яўген Віталевіч Кандратовіч (нар. ) — беларускі скакун у ваду. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2015 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў сінхронных скачках з трампліна.
Шэшонк I
Шэшо́нк I, або Шэшэ́нк (Σέσωγχις (Се́санхіс), שׁישׁק або שִׁישַׁק (Шышак, Сусакім ) — фараон Старажытнага Егіпта, які кіраваў прыблізна ў 946/43 — 922 гадах да н.э., заснавальнік XXII (Лівійскай) дынастыі.
Нашчадак правадыроў лівійскіх наймітаў, якія аселі ў Ніжнім і Сярэднім Егіпце (з цэнтрам у Вялікім Гераклеопалі), цалкам егіптызаваліся і ўвайшлі ў склад егіпецкай знаці.
Паходжанне і прыход да ўлады
Кіраўнікі лівійцаў даўно квапіліся на егіпецкія багацці, але ўсе іх спробы сілай авалодаць Егіптам заканчваліся правалам. Тады яны перайшлі да іншай тактыкі і пачалі заваёўваць Егіпет, асабліва Дэльту, мірным шляхам. Дапамаглі ім у гэтым самі фараоны, якія ахвотна бралі да сябе на службу правадыроў лівійскіх дружын, давалі ім землі і атачалі сябе наёмнай гвардыяй з лівійцаў-максіяў (мешаўашы). Такім шляхам у паўночнай частцы Нільскай даліны ўтварыўся шэраг лівійскіх паселішчаў, правадыры якіх, хутка ўспрыняўшы егіпецкую цывілізацыю, адчулі сябе егіпецкімі вяльможамі і сапраўды сталі такімі. Сярод іх асабліва выдаўся род, які пасяліўся каля Гераклеопаля і быў заснаваны лівійцам Буювава. Сын яго Мавасен быў ужо жрацом мясцовага бога Херышэфа і князем; праўнук Мавасена і дзед Шэшонка I Шэшонк ужо быў жанаты на сваячцы фараона царэўне Мехтэнвешкет. Гэта сям’я дамаглася таго, што пасада жраца ў гераклеопальскім храме стала спадчыннай у іх сям’і, роўна як і становішча найбліжэйшых саноўнікаў фараона. Вядома, што дзядзька Шэшонка I Асаркон Старажытны ўжо займаў егіпецкі трон, быўшы законным фараонам XXI дынастыі. Бацька Шэшонка I Німлот, жанаты на царэўне-жрыцы Танетсепах, быў важным саноўнікам, які выконваў вышэйшыя жрэцкія (у Фівах) і ваенныя паўнамоцтвы. Генеалогія роду Шэшонка I вядома нам дзякуючы стэле, нейкага Пасенхора, жраца і далёкага нашчадка гэтай дынастыі, усталяванай у Серапеуме ў Сакары, у часы кіравання Шэшонка V.
Сын Німлота і царэўны Танетсепах Шэшонк I быў галоўнакамандуючым егіпецкай арміі і візірам (чаці) пры апошнім фараоне XXI дынастыі Псусенесе II. Ад бацькі ён таксама атрымаў у спадчыну тытул правадыра найбуйнейшага лівійскага племені мешаўашы. Князь Шэшонк займаў пры Псусенесе II настолькі высокае становішча ў дзяржаве, што сам фараон з урачыстасцю, адпаведнай яго сану, займаўся асабістымі справамі свайго падданага, як калі б гэта былі справы дзяржаўныя. Невядома, ці здзяйсняў Шэшонк дзяржаўны пераварот або прыйшоў да ўлады мірным шляхам, паколькі крыніцы захоўваюць пра гэта поўнае маўчанне. Ствараецца ўражанне, што ні мецяжоў, ні беспарадкаў пры гэтым не было. Як бы там ні было, Шэшонк стаў фараонам Егіпта і заснаваў XXII дынастыю. Паколькі Шэшонк выбраў сваёй сталіцай Пер-Бастэт (Бубастыс грэчаскіх гісторыкаў) ва Усходняй Дэльце, у сувязі з чым гэту дынастыю называюць таксама дынастыяй Бубастыдаў. Лівійскае паходжанне і варварскія імёны цароў і іх радні даюць некаторае права таксама называюць яе лівійскай.
Умацаванне ўлады
Узыйшоўшы на трон, Шэшонк неадкладна даў пераходу ў спадчыну прастола па сваёй лініі законныя падставы, якіх ён сам не меў. Для гэтага ён ажаніў свайго сына Асаркона з егіпецкай царэўнай, дачкой Псусенеса II Мааткарай і такім чынам набыў для яго права на прастол праз жонку, а таксама бясспрэчнае законнае права на трон для свайго ўнука. У пачатку валадарання Шэшонк паставіў у Абідасе памінальны камень у гонар Немарата; тут ён гаворыць пра свае клопаты па навядзенні парадку і благачынні сярод жрэцтва.
Першапачаткова ўлада Шэшонка распаўсюджвалася толькі на Ніжні і Сярэдні Егіпет; у Верхнім Егіпце ён на той час згадваўся як «князь мешаўашы» ці «намарх Ма», але неўзабаве ён падпарадкаваў сабе і ўвесь Паўднёвы Егіпет. Не пазней 5-га года свайго кіравання Шэшонк, прыбыўшы ў Фівы, якія не аказалі яму супраціўлення і зрабіў свайго малодшага сына Іўапета вярхоўным жрацом у храме Амона-Ра ў Фівах. Але Фівы працягвалі заставацца адасобленым княствам, гатовым аказаць сур’ёзнае супраціўленне кіруючай сям’і ў Дэльце. Прынамсі, сам горад не нёс падаткаў на карысць фараона і не наведваўся яго фінансавымі чыноўнікамі. У Гераклеопалі кіраваў іншы сын Шэшонка Немарат.
Затым Шэшонк прызначыў лівійскага намесніка Ухесета ў Вялікі аазіс (аазіс Дахла), дзе той урэгуляваў зямельныя і водныя спрэчкі (надпіс на Вялікай стэле з Дахлы). Адзін з падпарадкаваных Шэшонку лівійскіх правадыроў кіраваў заходняй Дэльтай і наглядаў за караванным паведамленнем з аазісамі. Умацаваўшы, такім чынам, лівійскае валадарства ў краіне, Шэшонк аднавіў актыўную знешнюю палітыку Егіпта.
Шлюбны саюз з царом Саламонам
Новы фараон быў чалавекам разумным і ашчадным, і ён на пэўны час момант нават нагадаў Егіпту пра былую веліч. Ён сачыў за палесцінскімі справамі, парадніўся з царом Ізраільска-іўдзейскага царства Саламонам і нават падарыў яму зноў заваяваны егіпецкімі войскамі Гезер. Гэты горад належаў тады аднаму з мясцовых князькоў і з’яўляўся адной з першакласных крэпасцей свайго часу. Аднак фараону ўдалося заваяваць Гезер, які знаходзіўся ў сферы ўплыву філістымлян. Горад быў спалены дашчэнту — падзея, якая пацверджана археолагамі. Затым фараон перадаў Гезер сваёй дачцэ ў якасці пасагу ў шлюбе з Саламонам. «Фараон, цар Егіпецкі, прыйшоў і ўзяў Гезер, і спаліў яго агнём, і хананеяў, якія жылі ў горадзе, пабіў, і аддаў яго ў пасаг дачцэ сваёй, жонцы Саламонавай». Прычыну, па якой фараон зрабіў такі цудоўны падарунак, ужо нельга аднавіць. Быць можа, паход на філістымлян вычарпаў усе егіпецкія рэсурсы, быць можа, узнікла неабходнасць спешна вяртацца ў Егіпет. А можа быць, фараону проста трэба было схіліць Саламона да мірнага супрацоўніцтва. Саюз быў змацаваны шлюбам дачкі фараона з ізраільскім царом. Трэба адзначыць, што да гэтага моманту, ні разу дочкі фараонаў не аддаваліся ў жонкі іншаземным кіраўнікам. Егіпецкая царэўна заняла выключнае становішча пры ізраільскім двары; ёй, адной з усіх жонак, наколькі нам вядома, Саламон пабудаваў асобны палац. «Дачка фараонава перайшла з горада Давідавага ў свой дом, які пабудаваў ёй Саламон».
Праўда, некаторыя гісторыкі атаясамляюць гэтага, неназванага ў Бібліі па імі, фараона з фараонам Сіямонам, але гэта малаверагодна, што захоп, а затым саступку Гезера змог здзейсніць адзін з самых бяссільных фараонаў XXI дынастыі.
Тайныя інтрыгі Шэшонка супраць Ізраіле-іўдзейскага царства
Аднак, шукаючы міру з Саламонам, Шэшонк разумеў, што пры наяўнасці моцнага Ізраільска-іўдзейскага царства вярнуць Егіпту страчаны кантроль над Палесцінай будзе немагчыма. І таму ён знешне вёў сяброўства з Саламонам, але ўпотай рыхтаваў падзенне Іўдзеі. У Егіпце знайшоў прытулак вядомы ўцякач з Ізраіля Ераваам. «І Ераваам, сын Наватаў, Яфрэмлянін з Царэды, — імя маці ягонай удавы — Цэруа, — раб Саламонаў, падняў руку на цара… А Саламон хацеў смерці Ераваама; але Ераваам устаў і ўцёк у Егіпет да Сусакіма, цара Егіпецкага, і жыў у Егіпце да смерці Саламонавай».
Так, відавочна пры егіпецкай падтрымцы, Адэр падняў паўстанне ў Ідумеі. Біблія не паведамляе пра зыход гэтага паўстання, але Іосіф Флавій гаворыць, што спроба Адэра зрынуць Саламона правалілася з-за наяўнасці ў Ідумеі царскіх гарнізонаў, Адэр быў вымушаны зноў бегчы, гэтым разам у Сірыю, дзе ён сустрэўся з Разонам. Апошні таксама выступіў супраць Саламона, але са значна большым поспехам: ён захапіў Дамаск і заснаваў там сваё царства.
Уварванне ў Палесціну
Пасля смерці Саламона Шэшонк мабыць уступіў у нейкія трэнні з яго сынам, царом Іўдзейскага царства Раваамам (апошні, відаць, адмовіўся плаціць даніну), і падтрымаў паўстанне Ераваама, у выніку якога ад Раваама адпалі 10 паўночных ізраільскіх плямёнаў. Праз некаторы час Шэшонк вырашыўся скарыстацца гэтым нестабільным становішчам як для таго, каб нагадаць у Сірыі пра егіпецкае валадарства, так і для таго, каб папоўніць сваю казну скарбамі, накопленымі Саламонам. Егіпецкія войскі не бывалі ў Азіі ўжо больш за дзвесце семдзясят гадоў. Паводле Бібліі і Іосіфа Флавія, на 5-ы год кіравання Раваама (каля 925 г. да н.э.) Шэшонк уварваўся ў Іўдзею. ''«Сусак выступіў на пяты год валадарання Раваама супраць апошняй на чале шматтысячнага войска, а менавіта ў склад яго раці ўваходзіла: адна тысяча дзвесце калясніц, шэсцьдзесят тысяч вершнікаў і чатырыста тысяч чалавек пяхоты. Большасць гэтых воінаў былі лівійцамі і эфіопамі. Уварваўшыся ў краіну яўрэяў, фараон без бою авалодаў найбольш умацаванымі гарадамі Раваамава царства і, замацаваўшыся ў іх, рушыў нарэшце супраць Іерусаліма. Сусак без бою авалодаў горадам, таму што Раваам у страху адкрыў яму вароты, і, не звярнуўшы ніякай увагі на [папярэдне заключаную з царом] умову [пашкадаваць горад], прыняўся за рабаванне храма і за раскраданне Гасподняй і царскай скарбніц; пры гэтым ён авалодаў незлічонай колькасцю золата і срэбра і не пакінуў Равааму нічога. Ён авалодаў таксама залатымі шчытамі і дзідамі, якія загадаў паставіць цар Саламон, а таксама не пагрэбаваў і залатымі калчанамі, якія Давід, адняўшы ў цара сафенскага, прысвяціў Богу. Здзейсніўшы ўсё гэта. Сусак вярнуўся ў сваю краіну».''