cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдуард Ашэравіч Казачкоў
Біяграфія
Скончыў у 1957 годзе Маскоўскі інстытут ваенных дырыжораў, у 1967 годзе — Беларускую кансерваторыю па класе А. Багатырова. У 1969—1987 гадах ваенны дырыжор Групы савецкіх войск у Чэхаславакіі, у Хабараўску.
Член Беларускага саюза кампазітараў‎ з 1973 года.
Генацыд грэкаў
Генацыд грэкаў — генацыд, ажыццёўлены ўрадам младатурак і працягнуты кемалістамі ў 1915—1923 супраць грэчаскага насельніцтва Асманскай імперыі
Заўвага
24 лютага 1994 года, аднагалосным рашэннем, Грэчаскі парламент пастанавіў лічыць 19 мая Днём Памяці генацыду малаазійскіх грэкаў туркамі.
19 мая 2009 года пасля канферэнцыі на тэму «100 гадоў адмаўлення Генацыду», якая прайшла ў Адэсе, грэчаскай і армянскай дыяспарай горада Адэсы і Адэскай вобласці была падпісана сумесная заява Прэзідэнту Украіны наконт прызнанні генацыду пантыйскіх грэкаў і генацыду армян, якое было падпісана главамі абшчын і прадстаўнікамі дыяспары. Характэрна, што ў самой Турцыі 19 мая адзначаюць нацыянальнае свята Дзень моладзі і спорту. Гэта нацыянальнае турэцкае свята звязаны з высадкай 19 мая 1919 г. Мустафы Кемаля ў Самсуне і пачаткам кемалісцкай рэвалюцыі. Але менавіта гэту дату грэкі лічаць пачаткам кемалісцкага этапу генацыду грэкаў Понта.
Захараў
Заха́раў — прозвішча
Шэпятова
Шэпятова (Szepietowo) — горад у Польшчы ў Высокамазавецкім павеце Падляскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Шэпятова. Займае плошчу 1,96 км². Насельніцтва 2,2 тыс. чал. (на 2018).
Фінікс
Фінікс (таксама Фенікс; Phoenix) — сталіца і найбуйнейшы горад амерыканскага штата Арызона. Заснаваны як горад Фінікс 25 лютага 1881 г. на развалінах індзейскага горада. Назва асацыюецца з імем птушкі Фенікс.
Насельніцтва горада на 2009 год прыблізна склала 1.567.453 чалавек (6-ы па велічыні горад ЗША).
Вярхоўна
Вярхоўна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нешчарда, за 25 км у напрамку на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,8 км на паўночны ўсход ад вёскі Галубова.
Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,25 км, даўжыня берагавой лініі каля 1,45 км.
Антыфранцузскія кааліцыі
Антыфранцузскія кааліцыі — часовыя ваенна-палітычныя саюзы еўрапейскіх дзяржаў, якія імкнуліся да аднаўлення ў Францыі манархічнай дынастыі Бурбонаў, загінулай у перыяд Французскай рэвалюцыі 1789—1799 гадах. Усяго было створана 7 кааліцый.
Вярхоўна
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 6—8 м. Берагі высокія. Зарастае слаба.
Антыфранцузскія кааліцыі
У навуковай літаратуры першыя дзве кааліцыі называюць «антырэвалюцыйнымі», пачынаючы з трэцяй — «антынапалеонаўскімі».
I антыфранцузская кааліцыя (1792-1797)
У яе склад уваходзілі: Вялікабрытанія, Прусія, Неапаль, Таскана, Аўстрыя, Іспанія, Нідэрланды, Расія
У 1789 годзе ў Францыі адбылася буржуазная рэвалюцыя. 14 ліпеня паўстанцы з шумам авалодалі Бастыліяй. У краіне ўсталяваўся буржуазны лад. У Пецярбургу распачатую рэвалюцыю лічылі спачатку паўсядзённым бунтам, выкліканым часовымі фінансавымі цяжкасцямі і асабістымі якасцямі караля Людовіка XVI. З ростам рэвалюцыі ў Пецярбургу пачалі баяцца распаўсюджвання рэвалюцыі на ўсе феадальна-абсалютысцкія краіны Еўропы. Асцярогі рускага двара падзялялі манархі Прусіі і Аўстрыі.
У 1790 годзе заключаны саюз Аўстрыі і Прусіі з мэтай ваеннага ўмяшання ва ўнутраныя справы Францыі, але абмежаваліся распрацоўкай планаў інтэрвенцыі і аказаннем матэрыяльнай дапамогі французскай эміграцыі і контррэвалюцыйнаму дваранству ўнутры краіны (Кацярына пазычыла 2 млн руб. на стварэнне наёмнай арміі).
У канцы 1795 года паміж Расіяй, Англіяй і Аўстрыяй быў заключаны контррэвалюцыйны траісты саюз (у Расіі пачалася падрыхтоўка 60-тысячнага экспедыцыйнага корпуса для дзеянняў супраць Францыі).
Павел I не стаў пасылаць падрыхтаваны ў жніўні 1796 корпус у дапамогу Аўстрыі, а сваім саюзнікам (Аўстрыі, Англіі і Прусіі) заявіў, што Расея знясілена папярэднімі войнамі. Расія выйшла з кааліцыі. Павел І на дыпламатычным узроўні спрабаваў абмежаваць ваенныя поспехі Францыі.
II антыфранцузская кааліцыя (1798-1802)
У яе склад уваходзілі: Расія, Вялікабрытанія, Асманская імперыя, Свяшчэнная Рымская імперыя, Неапалітанскае каралеўства, Аўстрыя, Партугалія.
II антыфранцузская кааліцыя стварылася ў 1798 годзе ў складзе Аўстрыі, Асманскай імперыі, Вялікабрытаніі і Неапалітанскага каралеўства. Ваенныя сілы Расіі ўдзельнічалі ў ваенных дзеяннях на моры (у саюзе з Асманскім флотам) і на сушы (сумесна з Аўстрыяй).
Чарнаморская эскадра пад камандаваннем Ф. Ф. Ушакова восенню 1798 года праз Басфор і Дарданэлы ўвайшла ў Міжземнае мора, а затым у Адрыятычнае, дзе сумесна з турэцкім флотам захоплівае Іанічныя астравы і штурмам бярэ крэпасць Корфу.
У чэрвені 1799 года рускія войскі займаюць Неапаль, у верасні — Рым.
III антыфранцузская кааліцыя (1805)
У яе склад уваходзілі: Расія, Вялікабрытанія, Аўстрыя, Швецыя. Руская дыпламатыя прыняла ўдзел у фармаванні кааліцыі ў складзе Англіі, Аўстрыі, Швецыі і Сіцыліі.
У адрозненне ад першых двух яна мела выключна абарончы характар. Не ставіліся мэты аднаўлення Бурбонаў. Кааліцыя стваралася, каб спыніць далейшае распаўсюджванне французскай экспансіі ў Еўропе і абараніць правы Прусіі, Швейцарыі, Галандыі і Італіі. Англія была асабліва зацікаўлена ў стварэнні кааліцыі, бо на беразе Ла-Манша стаялі 200 000 французскіх салдат, гатовых да высадкі на Туманны Альбіён.
Саюзнікамі Францыі выступалі Іспанія, Баварыя, Вюртэмберг і Дармштадт.
9 верасня 1805 года — аўстрыйскае войска ўварвалася ў Баварыю. Аднак ужо 25-26 верасня пацярпела паражэнне ад французскай арміі і пачала адступленне, маючы вялікія страты. І 20 кастрычніка аўстрыйскае войска капітулявала. А 13 лістапада была ўзятая Вена.
10 лістапада рускія войскі злучыліся з аўстрыйскімі дзеля падмацавання пазіцыі.
20 лістапада 1805 года ў «Бітве трох імператараў»
26 снежня 1805 года Аўстрыя падпісала з Францыяй мірную дамову ў Прэсбургу, выйшаўшы з вайны з буйнымі тэрытарыяльнымі і палітычнымі стратамі. Свяшчэнная Рымская імперыя германскай нацыі спыніла сваё існаванне.
IV антыфранцузская кааліцыя (1806-1807)
У яе склад уваходзілі: Англія, Расія, Прусія, Саксонія, Швецыя.
19 чэрвеня і 12 ліпеня былі падпісаны сакрэтныя саюзныя дэкларацыі паміж Расіяй і Прусіяй. Увосень 1806 года склалася кааліцыя ў складзе Англіі, Швецыі, Прусіі, Саксоніі і Расіі.
14 кастрычніка 1806 года — бітва пры Ене і Аўэрштэце, у якой прускае войска было поўнасцю разбіта французамі. Войска як арганізаваная сіла Прусіі перастала існаваць у адзін дзень. Услед за гэтым адбылося крушэнне Прускага каралеўства, якое на працягу трох тыдняў было заваявана французскім войскам.
21 лістапада 1806 года ў Берліне Напалеон падпісаў дэкрэт аб "блакадзе Брытанскіх астравоў". У 1807 годзе да кантынентальнай блакады далучыліся Італія, Іспанія, Нідэрланды, пасля Тыльзіта — Расія і Прусія, у 1809 годзе - Аўстрыя.
26—27 студзеня 1807 года адбылося бітва пад Прэйсіш-Эйлаў, дзе войска рускіх і прускіх салдат адбілі ўсе атакі французаў.
2 чэрвеня 1807 года руская армія была разбіта пад Фрыдландам і адступіла за Нёман.
9 чэрвеня 1807 года падпісана перамір'е і праз 2 дні яго ратыфікаваў Аляксандр I. 13 чэрвеня адбылася сустрэча двух імператараў на плыце пасярод ракі Нёман насупраць горада Тыльзіт.
V антыфранцузская кааліцыя (1809)
У красавіку 1809 года ўтварылася кааліцыя ў складзе Аўстрыі, Англіі і Іспаніі, прадстаўленай часовым урадам (вярхоўнай хунтай).
10 красавіка 1809 года аўстрыйцы ўварваліся ў Баварыю, Італію і герцагства Варшаўскае. Напалеонаўскай арміі падчас 5 паспяховых бітваў (пры Тэнгеры, Абенсбергу, Ландсгуце, Экмюле і Рэгенсбургу) удалося падзяліць аўстрыйскае войска на дзве часткі: адна адступіла ў Чэхію, іншая — за раку Ін. Французы ўвайшлі ў Аўстрыю і 13 траўня занялі Вену. 12 чэрвеня заключана аўстра-французскае перамір'е. 14 кастрычніка Франц II заключыў з Напалеонам Шэнбрунскі мір, па якім Аўстрыя пазбаўлялася выхаду да Адрыятычнага мора; саступала Францыі частка Карынтыі і Харватыі, Крайну, Істрыю, Трыест і Фіўме, якія склалі Ілірыйскія правінцыі; Баварыі — Зальцбург і частка Верхняй Аўстрыі; герцагству Варшаўскаму — Заходнюю Галіцыю; Расіі — Тарнопальская акруга.
Аляксандр I абмежаваўся пасылкай у Валынь на руска-аўстрыйскую мяжу 20 тыс. корпус з фармальнай аб'явай вайны. Рускія войскі ўхіляліся ад аказання дапамогі франка-польскай арміі ў герцагстве Варшаўскім, якое апынулася ў найцяжкім становішчы ў першы перыяд ваенных дзеянняў, але занялі Кракаў (фактычна горад быў перададзены аўстрыйцамі рускім) і частка Галіцыі ў другі перыяд, калі аўстрыйскія войскі перакідваліся на Дунай. Сур'ёзных сутыкненняў з аўстрыйцамі не было.
VI антыфранцузская кааліцыя (1812-1814)
У кааліцыю ўвайшлі: Расія, Швецыя, Вялікабрытанія, Аўстрыя і Прусія (апошнія дзве да пачатку 1813 былі саюзнікамі Францыі).
5 красавіка 1812 г. быў заключаны Пецярбургскі саюзны дагавор паміж Расіяй і Швецыяй.
Пасля пачатку ўварвання Напалеона ў Расію, 6 ліпеня 1812 быў падпісаны Эрэбрускі мір паміж Расіяй і Вялікабрытаніяй, які ліквідаваў стан вайны паміж двума дзяржавамі, якое існавала з 1807 года.
18 снежня 1812 у Таўрагене прускі генерал Ёрк падпісаў з рускімі канвенцыю аб нейтралітэце і адвёў войскі ў Прусію.
18 студзеня 1813 аналагічны Таўрагенскай дамову падпісаў камандуючы аўстрыйскім корпусам генерал Шварцэнберг (Зейчанскае перамір'е), пасля чаго здаў без бою Варшаву і сышоў у Аўстрыю.
Афіцыйным актам, які замацаваў афармленне 6-й кааліцыі, з'явіўся Калішскі саюзны дагавор паміж Расіяй і Прусіяй, падпісаны 15 лютага 1813 у Брэслаўлі і 16 лютага 1813 у Калішы.
Пазней да кааліцыі далучылася Вялікабрытанія, а 10 жніўня 1813 г. і Аўстрыя. У ходзе кампаніі 1813 года да 6-й кааліцыі далучыўся шэраг больш дробных германскіх дзяржаў.
VII антыфранцузская кааліцыя. «Сто дзён» Напалеона (1815)
У кааліцыю ўвайшлі: Расія, Швецыя, Англія, Аўстрыя, Прусія, Іспанія, Партугалія.
Калі 1 сакавіка 1815 года Напалеон пакінуў востраў Эльбу і 20 сакавіка ўвайшоў у Парыж, удзельнікі Венскага кангрэса ўжо 25 сакавіка аднавілі Шамонскі трактат.
18 чэрвеня 1815 года — бітва пры Ватэрлоа. Англа-галандска-прускае войска пад камандаваннем Велінгтона і Блюхера разграміла французаў.
18 ліпеня Напалеон здаўся ў рукі Англіі.
2 жніўня 1815 года - заключаны дагавор, па якім Напалеон у якасці ганаровага палоннага вялікіх дзяржаў быў высланы на в. Св. Алены.
Помнік Сымону Буднаму (Нясвіж)
Помнік Сымону Буднаму — помнік выдатнаму дзеячу эпохі Адраджэння Сымону Буднаму ў Нясвіжы. Устаноўлены ў 1982 г. перад будынкам былой плябаніі. Аўтары помніка — скульптар С. Гарбунова, архітэктар Ю. Казакоў.
У Нясвіжы Сымон Будны разам з Мацеем Кавячынскім і Лаўрэнціем Крышкоўскім заснаваў друкарню. Тут у 1562 г. выдаў першую на тэрыторыі Беларусі кнігу «Катэхізіс» на беларускай мове, затым «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад богам» і інш.
Апісанне
Бронзавая фігура Сымона Буднага вышынёй 2,85 м велічна ўзвышаецца на гранітным пастаменце вышынёй 0,65 м. Ва ўзнятай руцэ кніга з эмблемай сонца — сімвалам святла і ведаў. Фігура вылеплена буйнымі аб’ёмамі. Спакойная пластыка паставы, падкрэсленая рытмам складак адзення, надае статуі манументальнасць, стварае вобраз вялікай духоўнай сілы.
Пераслоўка
Перасло́ўка (, Пересловка) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны музей тэатральнага і музычнага мастацтва
Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны музей тэатральнага і музычнага мастацтва (Санкт-Петербургский государственный музей театрального и музыкального искусства) — першы ў Расіі музей, прысвечаны гісторыі рускага тэатра. У калекцыі музея 450000 экспанатаў, якія апавядаюць пра, опернае і балетнае мастацтва за час яго існавання ў Расіі. Музей размешчаны ў былым будынку Дырэкцыі імператарскіх тэатраў, які ўваходзіць у архітэктурны ансамбль плошчы Астроўскага, спраектаваны Карлам Іванавічам Росі ў XIX стагоддзі.
Гісторыя
У аснову музея пакладзена калекцыя партрэтаў і матэрыялаў, якую збіраў артыст Александрынскага тэатра. Значная частка гэтых матэрыялаў упершыню экспаніравалася на Першай рускай тэатральнай выстаўцы, арганізаванай Літаратурна-мастацкім таварыствам у сакавіку 1908 года. У 1920-х гадах музею перадалі матэрыялы пастановачнай часткі Дырэкцыі дзяржаўных тэатраў, а таксама прыватныя калекцыі, А. Малчанава, С. Ф. Святлова і інш.
У 2009 годзе музей атрымаў прэмію «Музейны Алімп» у галоўнай катэгорыі, у 2011 года — за найлепшую экспазіцыю года. .
Двікозы (гміна)
Двіко́зы (Dwikozy) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Двікозах. Плошча гміны складае 84,79 км². Станам на 2010 год у гміне Двікозы пражывалі 8973 чалавекі, шчыльнасць — 105,83 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 23 салецтвы.
Верхняя царква (Гродна)
Верхняя царква — помнік археалогіі Сярэднявечча, размяшчалася ў заходняй частцы Старога замка ў Гродне, побач з Ніжняй царквой. Мае выразныя рысы прымітывізацыі і архітэктурна-будаўнічага рэгрэсу.
Гісторыя
Была пабудавана ў канцы XIII — сярэдзіне XIV стагоддзя на дзядзінцы на месцы загінуўшай у 1183 г. Ніжняй царквы. Верхняя царква была разабрана падчас будаўнічых работ апошняй чвэрці XVI ст. пры пабудове палаца С. Баторыя.
У датаванні храма да нядаўняга часу існаваў разнабой: канец XIV — пачатак XV стст. (М. М. Варонін, які сцвярджаў, што паколькі ўзровень падлогі царквы знаходзіцца амаль на 0,5 м вышэй, чым выбрукоўка Вітаўта, то храм трэба аднесці да XIV ст.), сярэдзіна — 2-я палова 13 ст. (С. А. Абрамаўскас, В. Левандаўскас). Польскія даследчыкі лічылі, што бажніца ўзведзена ў XIII ст. Так, звязваў Верхнюю царкву з часамі Міндоўга, але, на яго думку, яна магла знаходзіцца і ў замку Вітаўта. Найбольш блізкай да ісціны лічыцца версія А. А. Трусава і А. У. Кушнярэвіча, якія на падставе параўнаўчага аналізу цэглы з розных сярэдневяковых помнікаў Беларусі і Літвы прыйшлі да высновы, што помнік пабудаваны на мяжы 13 і 14 ст.
Адкрыта ў 1933 годзе Юзафам Ядкоўскім падчас раскопак на Старым замку. Каб дакапацца да Ніжняй царквы пад ёй, тады дэмантавалі часткі сцен Верхняй царквы, перанеслі іх бліжэй да каралеўскага палаца, змацавалі арматурай і бетоннай асновай, а зверху збудавалі драўляны ахоўны павільён. Адкрытага доступу да царквы з таго часу не было. У 2019 годзе часовы кансервацыйны павільён над фрагментамі Верхняй царквы знялі, каб на гэтым месцы правесці археалагічныя раскопкі.
Апісанне
Верхняя царква была невялікім храмам, складалася з асноўнага квадратнага ў плане аб'ёму памерам 8,9 x 8,8 м, да ўсходняй сцяны якога далучалася адна паўкруглая апсіда даволі значных памераў. Квадрат палана крыху перакошаны, сцены маюць розную таўшчыню і няправільную перавязку швоў, што сведчыць аб прафесійнай недасканаласці будаўнікоў.
Надмурак бажніцы складзены з 2—3 радоў камянёў. У муроўцы выкарыстаны два тыпы цэглы — тонкая (плінфападобная) і вялікапамерная брусковая (31x17x8,7 см; 31x16x8 см; 30,5x15x7 см; 28,7x13,5x7 см). Таўшчыня швоў паміж цаглінамі вагаецца ад 1 да 5 см. У якасці раствору ўжывалася белая вапна з нязначнымі дамешкамі пяску і жвіру. Выкарыстана лусковая тэхніка муроўкі з запаўненнем унутранай прасторы ў тоўшчы сцен дробным каменем.
Вуглы сцен былі скошаныя, зрэзаны пад вуглом 45 градусаў, у муроўцы сцен выкарыстаны шліфавальныя камяні, як і ў ранейшых помніках гродзенскай архітэктурнай школы. Характэрна, што адшліфаваны бок валуноў не заўсёды выходзіць на паверхню фасадаў. Гэта наводзіць на думку, што будаўнічы матэрыял зруйнаванай раней Ніжняй царквы быў выкарыстаны бессістэмна пры ўзвядзенні новага храма. Як і ва ўсіх тагачасных пабудовах, сцены царквы не былі атынкаванымі. Падлога была выкладзена з цэглы. У сцяне апсіды з унутранага боку былі зроблены разгузачныя арачныя нішы глыбінёю ў дзве цагліны для надання ёй прасторавай жорсткасці і ўстойлівасці.
Першапачаткова перакрыццё царквы было драўляным, а пасля перабудовы ў канцы XIV ст. яго перакрылі гатычнымі нервюрнымі скляпеннямі, для апоры якіх у сярэдзіне асноўнага аб'ёму былі пастаўлены два слупы крыжападобнай формы, адначасова ўмацаваны арачны праём у алтарную апсіду. Нервюры скляпенняў былі зроблены з фасоннай цэглы стрэльчатай формы, а сцены ўверсе аздоблены крыжападобнай цэглай. Храм накрылі дахоўкай.
Апсіда ва ўсіх рэканструкцыях перакрыта паўсферычнай конхай, але мае розную вышыню: ці больш нізкую за асноўны аб'ём, ці роўную з ім, апярэзаную па версе аркатурным поясам, які пераходзіць у пояс машыкуляў у паддашку. Найбольш верагодным варыянтам перакрыцця квадратнага ў плане асноўнага аб'ёму з'яўляецца васьмігранны шатровы дах з галоўкай на светлым барабане ў цэнтры.
У храме захаваліся рэшткі крыжовага ў плане слупа, а таксама яшчэ двух слупоў, аддзяляўшых апсіду ад асноўнага аб'ёму. Рэшткі царквы, адкрытыя археолагамі, захаваліся на вышыню ўсяго 1-1,5 м. Пасля даследавання яны былі распілаваны, закансерваваны і перанесены ў асобны павільён на тэрыторыі Замкавай гары.
Рэканструкцыю царквы выканалі: у 1938 — Т. Андрыёнчык, у 1965 — Абрамаўскас, у 1987 — Ф. Селязнёў, R Сташкевіч, А. Трусаў.
Куневічы
Ку́невічы (, Куневичи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.
Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Варанчэўскага сельсавета, да 28 верасня 1995 года — у склад Цырынскага сельсавета, да 4 красавіка 2017 года — у склад Варанчанскага сельсавета.
Расонская сядзіба
Расонская сядзіба — сядзіба памешчыка Гласка ў Расонах, была ўзведзена ў 1900 годзе на беразе аднайменнага возера, у акружэнні парка са стаўком.
Архітэктура
Расонскі палац узняты на магутны бутавы падмурак; план будынка складанай канфігурацыі за выгінамі калідораў, патаемнымі лесвічкамі, разнастайнымі заламі і інтымнымі пакойчыкамі. У адпаведнасці з планам яго прасторавая кампазіцыя набывае актыўна дынамічную асіметрычную трактоўку з надзвычайнай навізной рытмаў, ярусным, ступеньчатым нарастаннем аб'ёмаў па дыяганалі: паўднёвая частка аднапавярховая, цэнтральная двухпавярховая, паўночная — трох'ярусная чатырохгранная вежа з шатровым пакрыццём (не захавалася).
Цэнтральная частка фланкіравана трохграннымі эркерамі і завершана на галоўным фасадзе ступеньчатым шчытом. Шматпланавасць кампазіцыі ўзмацняе поліфанічна разнастайная пластыка фасадаў: ступеньчатыя шчыпцы, аркатурныя паясы, розныя па памерах аконныя праёмы. Манументальны будынак вызначаецца насычаным каларыстычным вырашэннем, у якім спалучаецца паліхромія бутавай муроўкі цокаля, чырвоны колер высакаякаснай цаглянай муроўкі фасадаў, белізна атынкаваных элементаў дэкору. Мэта дойліда — стварыць уражальны знешні эфект — была тут дасягнута.
Ружа Цюдараў
Ружа Цюдараў (англійская ружа, ружа Саюза; Tudor rose,, ) — традыцыйная геральдычная эмблема Англіі і Хэмпшыра (першапачаткова — у гербе караля Англіі Генрыха VII як сімвал аб’яднання варожых каралеўскіх дынастый Ланкастэраў і Ёркаў). Малюецца ў выглядзе здвоенай ружы, выкананай у «натуральных» (proper) колерах: белая кветка па-над пунсовай, а таксама падзеленай на чатыры пунсовыя і белыя сектары («чвэрці») або на дзве часткі пунсовага і белага колераў вертыкальнай паласой пасярэдзіне («пер пале́»). Назва і паходжанне эмблемы звязаны з акалічнасцямі ўзнікнення англійскай каралеўскай дынастыі Цюдараў.
Паходжанне
Узыходжанне Генрыха Цюдара, які адабраў англійскую карону ў Рычарда III у бітве пры Босварце (1485), спыніла трыццацігадовую вайну паміж каралеўскай дынастыяй Ланкастэраў (чыёй эмблемай была пунсовая ружа) і каралеўскай дынастыяй Ёркаў (чыёй эмблемай была белая ружа). Бацька Генрыха, Эдмунд Цюдар, насіў тытул графа Рычманда; маці, лэдзі Маргарэт Бофарт, паходіза з дому Ланкастэраў. Імкнучыся аб’яднаць усе англійскія каралеўскія дынастыі, Генрых Цюдар ажаніўся са спадчынніцай Ёркаў — дачкой Эдуарда IV Елізаветай. Пасля шлюбу Генрых прыняў новую эмблему, якая спалучыла пунсовую ружу Ланкастэраў і белую ружу Ёркаў.
Падчас свайго кіравання Генрых VIII загадаў пафарбаваць нанова старадаўні круглы стол, які захоўваўся ў Вінчэстэрскім замку і лічыўся сапраўдным Круглым сталом караля Артура. У цэнтры паноўленага стала была намалявана ружа Цюдараў.
Гістарычнае ўжыванне
Вядомы выявы ружы Цюдараў «са сцяблом і вянком» (slipped and crowned) — у выглядзе кветкі на зрэзаным сцябле з некалькімі лісткамі, увянчанай каронай (партрэт Елізаветы I працы Нікаласа Хіліярда), а таксама «ў палавінным выглядзе» (dimidiated) — злучанай з паловай іншай эмблемы. Турнірны спіс Вэстмінстэра (The Westminster Tournament Roll) утрымлівае эмблему Генрыха VIII і яго першай жонкі Кацярыны Арагонскай: палавінная выява ружы Цюдараў са сцяблом, аб’яднаная з асабістай эмблемай Кацярыны — гранатам (гэту ж эмблему атрымала ў спадчыну іх дачка Марыя Цюдар). Якаў I Англійскі і VI Шатландскі выкарыстоўваў у якасці асабістай эмблемы палавінную ружу Цюдараў, злучаную з чартапалохам і ўвянчаную каралеўскай каронай.
Сучаснае ўжыванне
Цяпер ружа Цюдараў — традыцыйная нацыянальная эмблема Англіі (падобна да чартапалоху, які выступае ў якасці эмблемы Шатландыі, трылісніку, які сімвалізуе Ірландыю, і геральдычнай валійскай цыбулі-парэю). Ружа — знак адрознення ёменаў-вартавых Таўэра і англійскіх каралеўскіх лейб-гвардзейцаў, дэталь кукарды на галаўных уборах ваеннаслужачых разведвальных войскаў Вялікабрытаніі, элемент лагатыпа і эмблемы брытанскага Вярхоўнага суда (у двух апошніх выпадках — стылізаваная «спрошчаная» версія). Яна ж выбіта на англійскай дваццаціпенсавай манеце, якая выкарыстоўвалася ў 1982—2008 гадах, на каралеўскім гербе Вялікабрытаніі і на дзяржаўным гербе Канады.
Васіль Якаўлевіч Уласаў
Васі́ль Я́каўлевіч Ула́саў (, г. Рослаўль Смаленскай вобласці, Расійская імперыя —, г. ) — беларускі савецкі партыйны дзеяч.
Біяграфія
Васіль Уласаў нарадзіўся 31 снежня 1896 года ў горадзе Рослаўль (зараз — Смаленская вобласць). Удзельнічаў у баях савецка-польскай вайны. Пасля яе заканчэння знаходзіўся на розных партыйных пасадах. Скончыў Свярдлоўскі камуністычны ўніверсітэт імя Леніна (1933). У 1938 годзе сакратар Варашылаўскага райкама КП(б)Б г. Мінска, з сакавіка 1941 года займаў пасаду сакратара ЦК КП(б) Беларускай ССР па паліўна-энергетычнай прамысловасці. З кастрычніка таго ж года ён удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне, быў членам Ваенных Саветаў спачатку 20-й арміі, затым 5-й ударнай арміі, яму было прысвоена званне палкоўніка інтэнданцкай службы. У 1946—1954 гадах міністр мясцовай паліўнай прамысловасці БССР, у 1954—1957 гадах намеснік міністра аўтамабільнага транспарту БССР.
Член ЦК КПБ (1939—1954). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1951—1955).
Памёр 23 лістапада 1957 года, пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.
Узнагароды
Быў узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнамі Чырвонага Сцяга, Багдана Хмяльніцкага 1-й ступені, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, Чырвонай Зоркі і шэраг медалёў.
Пэтрыўка (Дабрапільскі раён)
Пэтрыўка, да 2016 года — Пэтрыўскэ  — сяло ў Дабрапільскім раёне Данецкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Залатакалодзязскага сельсавета. Насельніцтва складае складае 38 чалавек (2001).
4 лютага 2016 года Вярхоўная Рада Украіны ў рамках дэкамунізацыі прыняла пастанову аб перайменаванні сяла Пэтрыўскэ ў Пэтрыўку.
Лазурыт
Лазурыт — мінерал групы фельдшпатоідаў, складаны алюмасілікат кальцыю і натрыю — (Na,Ca)8(AlSiO4)6(SO4,S,Cl)2.
Назва
З персідскай мовы вядома назва «لاژورد» — лāжвард — сіні камень. У сярэднявечнай Італіі гэты камень называлі Lapis Lazzuli, у Францыі — Pierre d'Azur. Сучасная назва з'явілася ў XVIII стагоддзі і паходзіць ад lazur — нябесна-блакітны колер.
Апісанне
Крышталізуецца ў кубічнай сінганіі. Масіўныя, суцэльныя агрэгаты, рэдка крышталі (дадэкаэдры). Непразрысты, колер ад блакітнага да цёмна-сіняга і зеленавата-сіняга. Бляск шкляны да тлустага. Цвёрдасць 5,5—6. Шчыльнасць каля 2,4 г/см³.
Утварэнне
Утвараецца ў магнезіяльных і вапняковых скарнах. Радовішчы ёсць у Расіі, Афганістане, Чылі і інш.
Выкарыстанне
Каштоўны вырабны камень. Лепшымі лічаць камяні сакавіта сінія або сіне-фіялетавыя, а таксама насычана блакітныя.
Сенькава (Палыкавіцкі сельсавет)
Се́нькава (, Сеньково) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Палыкавіцкага сельсавета.
Сонцацвет
Сонцацве́т (Helianthemum) — род кветкавых раслін сямейства. Больш за 100 відаў.
Пашыраны ў Еўропе, Міжземнамор’і, Заходняй і Сярэдняй Азіі, Афрыцы. Растуць на сухіх камяністых схілах, у стэпах і паўпустынях. На тэрыторыі Беларусі толькі адзін дзікарослы від —.
Класіфікацыя
У склад роду ўваходзяць не менш як 73 віды раслін :
Канстанціна (правінцыя)
Канстанціна — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны. Правінцыя размяшчаецца ў Атласкіх гарах. Адміністрацыйны цэнтр — горад Канстанціна, які з'яўляецца трэцім паводле велічыні горадам краіны. Плошча — 2 187 км², насельніцтва 943 112 (на 2008 год).
Узброеныя сілы Эрытрэі
Узброеныя сілы Эрытрэі — ваенная арганізацыя Рэспублікі Эрытрэя, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. Складаюцца з сухапутных войскаў, ваенна-марскіх і ваенна-паветраных сіл.
Напалеон-Анры Рэбер
Напалеон-Анры Рэбер (Napoléon Henri Reber,,  — , ) — французскі кампазітар.
Біяграфія
Вучань і Жана-Франсуа Лесюёра, пісаў камерную музыку, клаў на музыку творы французскіх паэтаў.
З 1851 года — прафесар ў, з 1862 года вёў клас кампазіцыі. Сярод вядомых студэнтаў — і Жуль Маснэ.
У 1871 годзе заняў пасаду інспектара французскіх кансерваторый.
Напісаў «Трактат аб гармоніі» (Traité d'harmonie; 1862), які вытрымаў шэраг перавыданняў.
Афіцэр Ордэна Ганаровага легіёна (1870), член Французскай Акадэміі (1853).
Рэбер памёр у Парыжы.
Творчасць
Аўтар балета «» (Le Diable amoureux; 1840, разам з Франсуа Бенуа), вельмі папулярнага ў Расіі XIX стагоддзя ў пастаноўцы Марыуса Петыпа, камічных опер «Калядная ноч» (Le nuit de Noël; 1848), «Бацька Гаяр» (Le père Gaillard; 1852), «Папілёткі мадам Бенуа» (Les papillotes de M. Benoist; 1853), «Капітаншы» (Les dames capitaines; 1857).
Напісаў таксама чатыры сімфоніі, мноства камерных ансамбляў, песні на вершы сучасных французскіх паэтаў.
Магілявецкі сельсавет
Магіляве́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Магілёўцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Пружанскага раёна. 18 чэрвеня 1963 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зеляневіцкага сельсавета.
Віцебская вясна
Віцебская вясна — незалежны праваабарончы інфармацыйны рэсурс Віцебскай вобласці.
Быў створаны ў 2011 годзе. Віцебская вясна падтрымліваецца праваабаронцамі, журналістамі і актывістамі гораду Віцебску і Віцебскага рэгіёну. Рэсурс ніякім чынам не афіляваны зь якімі-небудзь арганізацыямі, палітычнымі ці рэлігійнымі структурамі, зарэгістраванымі ў Рэспубліцы Беларусь або за мяжою.
Дзейнасць
Інфармацыйны рэсурс распаўсюджвае сярод жыхароў Віцебшчыны аб'ектыўную і поўную інфармацыю, датычную найперш да тэмы правоў чалавека – як грамадзянскіх і палітычных, гэтак і сацыяльных, эканамічных, культурных, змяшчае рэгулярна інфармацыю як бараніць і адстойваць свае правы ў міліцыі, судах.
Віцебская Вясна кожны год прысвойвае званне «Абаронца правоў чалавека году» за заслугі як асобных актывістаў, гэтак і арганізацый ды грамадзянскіх ініцыятыў у прасоўванні і абароне правоў чалавека ў рэгіёне.
Еўрапейская кінапрэмія 2002
15-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 7 снежня 2002 года ў Рыме.
Пераможцы і намінанты
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона    і прыводзіцца першым.
Дыдня (гміна)
Ды́дня (Dydnia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжазоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дыдні. Плошча гміны складае 130,02 км². Станам на 2004 год у гміне Дыдня пражывалі 8259 чалавек, шчыльнасць — 63,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Чыжаў
Чыжаў (Czyżew) — горад у Польшчы, у гістарычнай вобласці Мазовія, на рацэ Брок. Уваходзіць у склад Высокамазавецкага павеа Падляскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Чыжаў. Чыгуначная станцыя на лініі Варшава — Беласток — Гродна. Займае плошчу 5,23 км². Насельніцтва 2,6 тыс. чал. (на 2018).
У 1940—1944 гадах — цэнтр Чыжаўскага раёна БССР.
Скакуны
Скакуны́ (, Скакуны) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
Літл-Рок
Літл-Рок (Little Rock) — горад на поўдні ЗША, сталіца штата Арканзас, адміністрацыйны цэнтр акругі П’юласкі. Насельніцтва 204,3 тыс. чалавек (2006). З’яўляецца цэнтрам агламерацыі, у 2006 годзе налічвалася 652,8 тыс. жыхароў.
Размешчаны на левым беразе ракі Арканзас, насупраць горада Норт-Літл-Рок.
Назву мясцовасці (little rock — «малая скала») даў у 1722 годзе французскі даследчык Бэрнар дэ ла Арп, які прапаноўваў заснаваць тут гандлёвы порт. Аднак горад з’явіўся толькі ў 1831 годзе; да XX стагоддзя, з развіццём здабычы баксітаў, стаў буйным эканамічным цэнтрам.
Allium aybukeae
Allium aybukeae — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Батанічнае апісанне
Сцябло злёгку выгнутае. Лісце плоскае, жалабковае, карацейшае за суквецце. Парасонік дыяметрам (1.25)1.5 (1.75) см. Калякветнік даўжынёй 4-5 мм.
Распаўсюджанне
Эндэмік Турцыі (Паўднёвая і Цэнтральная Анатолія).
Маскара (правінцыя)
Маскара — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы краіны. У перакладзе з арабскай мовы азначае «вайсковы гарнізон». Адміністрацыйны цэнтр — Маскара. Плошча — 5 941 км², насельніцтва 780 959 (на 2008 год).
Джуліа Кловіа
Джуліа Кловіа (Giorgio Giulio Clovio; Juraj Julije Klović, мянушка Мачэда (Macedo) (1498, непадалёк ад Црыквеніцы— 5 студзеня 1578, Рым) — італьянскі жывапісец-мініяцюрыст харвацкага паходжання.
Біяграфія
Вучыўся ў адным з манастыроў на сваёй радзіме ў Харватыі, пазней — у Італіі пад кіраўніцтвам Джуліа Рамана.
Кловіа быў некаторы час прыдворным жывапісцам венгерскага караля ў Афене, пасля чаго, пастрыгшыся ў манахі, жыў у Мантуі і Рыме, дзе наступіў росквіт яго таленту дзякуючы вывучэнню творчасці Мікеланджэла. Уславіўся цудоўнымі мініяцюрамі, якімі, па замове валадарных і шляхетных асоб і багатых манастыроў, упрыгожваў малітоўнікі, набажэнскія кнігі і іншыя рукапісы.
Творчасць
Яго галоўныя творы — мініяцюры раскошнага канону Багародзіцы, створанага для кардынала Фарнезэ («Часаслоў Фарнезэ»), «Распяцце з прадстаячай Марыяй Магдалінай» (у галерэі Піці ў Фларэнцыі), «Богамаці, якая аплаквае Збавіцеля, знятага з крыжа» (у галерэі Уфіцы, у Фларэнцыі), «Сцэны з жыцця імператара Карла V» (у Брытанскім музеі ў Лондане), ілюстрацыі да «Боскай Камедыі» Дантэ (у ватыканскай бібліятэцы ў Рыме) і інш.
Ісаяс Афеворкі
Ісаяс Афеворкі (ኢሳይያስ ኣፍወርቂ, нар. 2 лютага 1946, Асмэра, Італьянская Эрытрэя) — эрытрэйскі дзяржаўны дзеяч, першы Прэзідэнт Эрытрэі (з 1993), генеральны сакратар Народнага фронту вызвалення Эрытрэі, узначальваў барацьбу за незалежнасць Эрытрэі ад Эфіопіі.
Вілія (значэнні)
Вілія:
Вілія (возера)
Ві́лія — возера ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Сож, за 6 км у напрамку на поўнач ад горада Чачэрск, за 1,1 км на ўсход ад вёскі Красны Дварэц.
Плошча паверхні возера 0,24 км². Даўжыня 1,8 км, найбольшая шырыня 0,2 км, даўжыня берагавой лініі каля 4,1 км.
Катлавіна возера старычнага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Берагі нізкія, пясчаныя і забалочаныя. Праз возера працякае рака Курынка і злучае яго з возерам Крывуша. Таксама ўпадаюць некалькі ручаёў.
Беларусь у пачатку ХХ ст.
У выніку трох падзелаў Рэчы Паспалітай (Рэчы Паспалітай Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага (Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego)) у 1772, 1791 і 1794гг. землі сучаснай Беларусі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. На пачатку XX ст. яны ўваходзілі ў склад т.з. Паўночна-Заходняга краю Імперыі, які складаўся з Віленскай, Мінскай, Ковенскай, Гродзенскай, Магілёўскай і Віцебскай губерняў. Першы афіцыйны перапіс, што адбыўся ў 1897 годзе паказвае, што ў губернях, якія размяшчаліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі пражывала наступная колькасць насельніцтва: Мінская - 2 147 673 ч., Магілёўская - 1 686 833 ч., Віленская - 1 591 263 ч., Віцебская - 1 489 327 ч., Гродзенская - 1 603 468 ч.
Агулам у гэтых губернях жыло каля 8,52 млн. чалавек (у сённяшніх межах — каля 6,5). У Мінску — 90 тысяч чалавек. Толькі ў Мінскай губерні роднай мовай назвалі беларускую 1 мільён 633 тысячы чалавек. А рускую — усяго 83 тысячы. Агулам жа па краіне роднай мовай назвалі беларускую 73,3%, габрэйскую 14%, рускую 4,3%, польскую 2,4%. Сярод канфесій найбольш было праваслаўных вернікаў — 70,8%, на другім месцы былі іўдзеі — 14,1%, далей каталікі — 13,5%.
Абвастрэнне сацыяльных супярэчнасцей і нацыянальнага пытанняў
На рубяжы ХІХ — ХХ стст. Расійская імперыя з іншымі капіталістычнымі краінамі ўступіла ў паласу эканамічнага крызісу, які ўскладняўся тут існаваннем феадальных перажыткаў. Аснову гэтых перажыткаў складала феадальная сістэма землеўладання. У Беларусі ў пачатку ХХ ст. 41% усіх зямель належаў дваранам-памешчыкам, 9,3% — казне, царкве і манастырам. Колькасць бядняцкіх гаспадарак, якія мелі да 15 дзесяцін надзельнай зямлі на двор, у выніку сямейных раздзелаў павялічылася ў 1877—1905 гг. з 60 да 82,5%. Сяляне-беднякі і сераднякі не мелі сродкаў для набыцця сельскагаспадарчых машын, штучнага ўгнаення, сартавога насення, пародзістай жывёлы, фабрычнага адзення, абутку і г.д. Гэта, з аднаго боку, падрывала развіццё сельскай гаспадаркі, а з другога — замаруджвала рост прамысловасці. Неабходна было «расчысціць зямлю» для свабоднага развіцця капіталізму — вырашыць аграрнае пытанне.
Буйнейшым перажыткам сярэднявечча з'яўлялася царскае самадзяржаўе. Расійская імперыя ўступіла ў ХХ ст., не маючы парламента, які ў дэмакратычных краінах распрацоўваў і прымаў законы, кантраляваў дзейнасць выканаўчай улады. У краіне захоўваліся саслоўныя прывілеі дваранства і духавенства. У той жа час сялянства з'яўлялася непаўнапраўным саслоўем, звязаным кругавою парукаю. Селянін не мог без дазволу абшчыны пакінуць свой зямельны надзел, прадаць або закласці яго ў банку. Селяніна маглі публічна пакараць розгамі. Адсутнічалі свабода слова, друку, саюзаў і інш. Праследаваліся як крымінальныя злачынствы стачкі рабочых. Панаваў свавол чыноўнікаў і паліцыі.
Да пачатку ХХ ст. абвастрыліся супярэчнасці паміж імперскай палітыкай царызму і прыгнечанымі ім народамі, якія дабіваліся права на самавызначэнне свайго лёсу, раўнапраўя сваёй мовы і культуры. Але царскі ўрад не жадаў і слухаць пра гэта. Яго палітыка па нацыянальным пытанні па-ранейшаму вызначалася лозунгам «адзінай і недзялімай імперыі Расійскай». Беларусы, украінцы не прызнаваліся самастойнымі этнасамі і былі пазбаўлены права на развіццё нацыянальнай асветы і культуры. Католікі і іудзеі не мелі тых правоў, што праваслаўнае насельніцтва. Усё гэта стварала глебу для нацыянальна-вызваленчых рухаў.
Эканамічны крызіс абвастрыў супярэчнасці паміж пралетарыятам і буржуазіяй. Сотні прадпрыемстваў спынялі або скарачалі вытворчасць. Павялічылася беспрацоўе. Пагоршыліся ўмовы для эканамічнай барацьбы. Стачкі рабочых часта былі вымушанымі і мелі абарончы характар, але сканчаліся беспаспяхова. Узмацняліся рэпрэсіі ўладаў супраць стачачнікоў. Гэта садзейнічала пераходу рабочых да плітычнай барацьбы.
Зменлівасць
Зменлівасць — разнастайнасць прыкмет сярод прадстаўнікоў пэўнага віду, а таксама ўласцівасць нашчадкаў набываць адрозненні ад бацькоўскіх формаў.
Класіфікацыя
Адрозніваюць некалькі тыпаў зменлівасці:
Богар
Богар — горад у Інданезіі.
Геаграфія
Богар размешчаны прыкладна ў 50 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Інданезіі Джакарты на вышыні 265 метраў над узроўнем мора. Клімат на працягу года адносна больш халаднаваты ў параўнанні з іншымі гарадамі Інданезіі. Горад акружаны вулканічнымі гарамі вышынёй да 2100 м. Сярэдняя тэмпература складае 25° C на працягу ўсяго года. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ад 1700 да 3500 мм. Сезон дажджоў доўжыцца з лістапада па красавік.
Дэрбі (Англія)
Дэ́рбі (Derby ) — горад у Англіі, вылучаны ў унітарную адзінку са статусам «сіці» ў паўднёвай частцы цырыманіяльнага графства Дэрбішыр.
Унітарная адзінка ўтворана 1 красавіка 1997 з раёна Дэрбі неметрапольнага графства Дэрбішыр. Займае плошчу 78 км² і мяжуе па ўсіх баках з неметрапольным графствам Дэрбішыр. У Дэрбі пражываюць 221 708 чалавек, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 2841 чал./км² (2001 год), што робіць яго найбуйнейшым горадам цырыманіяльнага графства Дэрбішыр.
Геаграфія
Размешчаны ў рэгіёне Іст-Мідлендс, на берагах ракі Дэрвент, левым прытоку ракі Трэнт, басейн Паўночнага мора.
Дзяленне
Дэрбі падзелены на 17 гарадскіх акруг, тры разы на працягу чатырохгадовага цыкла выбіраюцца па аднаму дэпутату ў гарадскі савет :
Берат (вобласць)
Гістарычная, культурная і архітэктурная спадчына візантыйскай эпохі і Асманскай імперыі пераканаўча прадстаўлена ў шматлікіх помніках якія да гэтага часу добра захаваліся і падтрымліваюцца ў такім стане ў Бераце. Ён шырока вядомы як «Горад тысячы крокаў», а таксама «горад-музей.»
Дыгова (гміна)
Дыго́ва (Dygowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Калабжэгскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дыгове. Плошча гміны складае 128,52 км². Станам на 2009 год у гміне Дыгова пражывалі 5595 чалавек, шчыльнасць — 43,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Мастаганем (правінцыя)
Мастаганем — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы краіны. Правінцыя мае выхад да Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтр — Мастаганем. Плошча — 2 269 км², насельніцтва 746 947 (на 2008 год).
Кафедральны сабор Лунда
Кафедральны сабор Лунда або Лундскі сабор (Lunds Domkyrka) — лютэранскі сабор горада Лунд, Сконэ, Швецыя. Галоўная царква лундскай епархіі Шведскай лютэранскай царквы. Доўгі час быў галоўным саборам Даніі і ўсёй Скандынавіі — да перадачы горада Швецыі; тут жа знаходзілася кафедра адзінага ў Скандынавіі архібіскупа.
Гісторыя
Лунд граў важнае значэнне ў гісторыі Скандынавіі задоўга да будаўніцтва сабора. Напрыклад, на ўзгорку Святога Ліберыя ў Сярэднявеччы праходзілі народныя сходы Сконе (landsting). У дахрысціянскія часы тут таксама знаходзіўся рэлігійны цэнтр. Лунд быў заснаваны каля 990 года дацкім каралём Кнудам Вялікім, які планаваў адбудаваць тут сваю сталіцу. Епархія Лунда была заснавана ў 1060 годзе.
Сабор быў пабудаваны ў Лундзе не пазней за 1085 год, але невядома, ці знаходзіцца сённяшні будынак на тым жа самым месцы. У грамаце Кнуда IV, датаванай 21 мая 1085 года, ёсць згадка пра сабор, пабудаваны на працягу 1080-х гадоў. Аднак па апісанні няма ўпэўненасці, што гаворка ідзе аб сучасным саборы Лунда. Саборная школа была арганізавана ў 1085 годзе, што робіць яе самай старой школай Даніі.
Фларэнтыйская камерата
Фларэнтыйская камера́та (camerata — кампанія, гурток), садружнасць музыкантаў (таксама тэарэтыкаў музыкі) і літаратараў, створаная ў Фларэнцыі ў 1573 годзе з мэтай сумеснага абмеркавання старажытнагрэчаскай музыкі і спосабу яе ўвасаблення ў сучаснай італьянскай музыцы. Сустрэчы адбываліся пад заступніцтвам і ў доме графа Джавані Брага, пасля яго ад’езду ў Рым (у 1592 г.) да канца 90-х гадоў у Якопа Корсі. Актыўнымі членамі гуртка былі музыканты Вінчэнца Галілей, Джуліа Качыні, П’етра Строцы. Вялікі ўплыў на фарміраванне эстэтыкі камераты аказаў знаўца грэчаскай мовы і антычнай культуры ў цэлым рымлянін Джыралама Меі, з якім Галілей састаяў у перапісцы. Паэт і лібрэціст Атава Рынучыні таксама прымаў удзел у абмеркаваннях. Апагеем творчай дзейнасці камераты сталі (першая ў гісторыі) опера Якопа Перы на тэкст Рынучыні «Дафна» (1598, захавалася ў фрагментах).
Ваздвыжэнка (Бахмуцкі раён)
Ваздвы́жэнка (Воздвиженка), да 2016 года Красны Пахар (Красний Пахар) — вёска ў Бахмуцкім раёне Данецкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Луганскага сельсавета. Насельніцтва складае складае 335 чалавек (2001).
Гісторыя
У час вайны на паўднёвым усходзе Украіны вёска пераходзіла з рук у рукі. Паводле вынікаў мірных перамоў у Мінску вернута пад кантроль УСУ.
4 лютага 2016 года Вярхоўная Рада Украіны ў рамках дэкамунізацыі прыняла пастанову аб перайменаванні вёскі Красны Пахар у Ваздвыжэнку.
Літараўшчына
Літа́раўшчына (, Литаровщина) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.
Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Варанчэўскага сельсавета, да 28 верасня 1995 года — у склад Цырынскага сельсавета, да 4 красавіка 2017 года — у склад Варанчанскага сельсавета.
Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей
Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей — краязнаўчы музей у горадзе Гарадок Віцебскай вобласці. Адкрыты 24 снежня 1976 г. У канцы 1996 г. пачаў дзейнічаць аддзел прыроды. Геаграфічнае становішча, карысныя выкапні, водная сістэма, ландшафт, ахоўваемыя зоны, помнікі прыроды, расліны, птушкі і жывёлы з Чырвонай кнігі Беларусі, флора і фауна лясоў, балот, вадаёмаў, выкапнёвыя жывёлы, а таксама вучоныя і краязнаўцы, што вывучалі Гарадоцкі край, — тэмы, якія знайшлі адлюстраванне ў яго экспазіцыі.
У 2001 г. адкрыты аддзел этнаграфіі і народных рамёстваў.
Тут шырока прадстаўлены прадметы хатняга ўжытку, ткацтва і вязання, вырабы майстроў ганчарнай, кавальскай і сталярнай справы, царкоўныя рэчы, кнігі, якія паказваюць побыт і вераванні мясцовых жыхароў на рубяжы ХІХ—ХХ стст.
У іншых залах працуюць зменныя выстаўкі разнастайнай тэматыкі.
Калекцыі музея
У музеі налічваецца больш за 26 тысяч прадметаў асноўнага фонду. 3 іх скамплектаваны шэраг калекцый: дакументаў і фотаздымкаў, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, зброі і ўзнагарод, быту і этнаграфіі, жывапісу і графікі, ікон, самавараў, філатэліі, нумізматыкі і баністыкі і інш.
Археалагічная калекцыя ўключае каменныя і жалезныя прылады працы, упрыгожванні, кераміку, амулеты. Маецца шмат экспанатаў пра ўдзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны: землякоў і воінаў-вызваліцеляў.
Значную частку музейнага фонду складаюць дакументы, фотаздымкі, асабістыя рэчы, творчыя работы знакамітых ураджэнцаў раёна: мастакоў, літаратараў, вучоных, дзяржаўных і ваенных дзеячаў.
Тарасаўскія чытанні
3 1997 г. перыядычна праводзяцца чытанні, прысвечаныя вядомай паэме «Тарас на Парнасе» і яе верагоднаму аўтару Канстанціну Вераніцыну, які родам з вёскі Астраўляны Гарадоцкага раёна.
Назгулы
На́згулы (чорная мова: Nazgûl, «здань пярсцёнка», ад Nazg (пярсцёнак) + Gûl (здань) — у легендарыуме Толкіна — дзевяць валадароў з расы людзей, якія трапілі пад уладу Пярсцёнка Усеўладдзя і сталі слугамі Саўрана.
Правадыром назгулаў быў чалавек, пры жыцці быў выдатным чараўніком. Дакладнае імя яго невядома, у летапісах Міжзем'я яго называлі «Кароль-чарадзей Ангмара». Калі ў Трэцюю Эпоху на карце Міжзем'я з'явілася каралеўства Ангмар, ён узначаліў яго і адно за адным знішчыў арнарскія княствы.
Першыя згадкі пра назгулаў датуюцца 2250 годам Другой Эпохі; яны таксама з'яўляліся ў 3441 годзе Д. Э.; ізноў заўважаны ў Міжзем'і каля 1300 года Трэцяй Эпохі.
Іншыя назвы:
Паходжанне назгулаў
У Другую Эпоху эльфамі Эрэгіяна і Саўранам былі створаны Пярсцёнкі Улады. У стварэнні першых дзевяці пярсцёнкаў Саўран прымаў самы вялікі ўдзел, і менавіта гэтыя пярсцёнкі больш за іншыя залежалі ад Адзінага Пярсцёнка. Пазней, калі эльфы разгадалі задуму Саўрана, яны паспрабавалі схаваць пярсцёнкі, але войскі Саўрана захапілі Дом Мірдайн, дзе былі выкаваны пярсцёнкі, а разам з кузняй — і Дзевяць Пярсцёнкаў. Гэтыя пярсцёнкі Саўран аддаў дзевяці прадстаўнікам расы людзей.
Тыя, хто валодаў Дзевяццю Пярсцёнкамі, здабылі магутнасць, былі кіраўнікамі, волатамі і чарадзеямі. Здабывалі яны славу і вялікае багацце, але ўсё гэта дабро павярнулася ліхам. Здавалася, яны здабылі неўміручасць, але паступова жыццё станавілася для іх невыносным. Пажадай яны — маглі б блукаць нябачнымі, недаступнымі для вока істот паднябеснага свету, і бачыць светы, неспасціжныя смяротнымі; але занадта часта бачылі яны толькі здані і пасткі, створаныя Саўранам. І адзін за адным, раней ці пазней — што залежала ад іх волі і сілы і ад таго, дабро ці зло рухала імі ад самага пачатку — яны станавіліся рабамі сваіх пярсцёнкаў і траплялі пад уладу Адзінага Пярсцёнка — пярсцёнка Саўрана. І сышлі яны ў свет ценяў. Назгуламі сталі яны, Зданямі Пярсцёнка, найжудаснымі слугамі Ворага; цемра ішла за імі, і крык іх быў голас смерці («Сільмарыліян»).