cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фатранска-Татранская вобласць
Фатранска-Татранская вобласць — частка Унутраных Заходніх Карпатаў, найвышэйшая частка Карпатаў. Большасць тэрыторыі размешчана ў Славакіі, частка ў Польшчы і Аўстрыі.
Багутын (Золачыўскі раён)
Багутын (Богу́тин) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вестымерлан (камуна)
Вестымерлан (Vesthimmerlands Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Паўночная Ютландыя. Плошча — 776,22 км², што складае 1,80 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 38277 чал. (мужчыны — 19420, жанчыны — 18857; іншаземныя грамадзяне — 1346).
Кяўнялішкіс (Ігналінскі раён)
Кяўнялі́шкіс (Kiauneliškis) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 4,5 км на захад ад Лінкмяніса. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.). Знаходзіцца ў Аўкштайцкім нацыянальным парку. Размешчаны на беразе возера Кяўнас, побач працякае рака Кяўна.
Кельтыберыйская мова
Кельтыберыйская мова - кельцкая палеаіспанская мова, на якой казалі ў цэнтральных рэгіёнах Пірэнэйскага паўвострава да I стагоддзя нашай эры.
Сярод кельцкіх кантынентальных моў, кельтыберыйская задакументавана горш гальскай, аднак лепш за і. Акрамя бязмежнай колькасці манет, былі знойдзены таксама бронзавыя пліткі з Батарыты, якія далі магчымасць рэканструяваць мову. Акрамя гэтага, ва ўсіх палеаіспанскіх мовах існуюць іншыя маленькія запісы і шматлікія імёны багоў, людзей, тапонімы.
Сёння большасць лінгвістаў класіфікуюць кельтыберыйскую мову як кельцкую гаворку "Q" (роўна як і ) і адмаўляюць прыналежнасць кельтыберыйскай мовы да кельцкіх моў "P" (як валійская мова).
Агароднікі (Абухаўскі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Абухаўскі сельсавет
Абу́хаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Абухава.
Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Гродзенскага раёна. Праз тэрыторыю сельсавета працякае рака Котра.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3287 чалавек, з іх 74,4 % — беларусы, 13,9 % — палякі, 8,8 % — рускія.
П’янецца
П'янецца (Pianezza) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 12787 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 767 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 10044. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna della Stella.
Кітайка (тканіна)
Кітайка  — першапачаткова тонкая шчыльная шаўковая тканіна, выкананая палатняным перапляценнем, адзін са старажытных і простых відаў шаўковых тканін. Пазней — баваўняная лёгкая тканіна, якая выраблялася ў Кітаі, і масава ўвозілася ў Расійскую імперыю ў XVIII — пачатку XIX стагоддзя. У першай чвэрці XIX стагоддзя імпарт быў цалкам выцеснены расійскай вытворчасцю.
Імпарт
Выраблялася на Усходзе і ў Еўропе. У Вялікае Княства Літоўскае імпартавалі з Венецыі з XVI стагоддзя, а таксама з Турцыі з XVII стагоддзя.
Расійская вытворчасць
У пачатку XIX стагоддзя ўжо ў самой Расіі паўстала шмат кітайкавых фабрык. Асабліва размножыліся яны ў Кастрамской губерні, у Казанскай, Маскоўскай, а затым і ў Вяцкай губернях. Вырабы расійскіх фабрык не саступалі па якасці прывазной кітайцы, а цана была ніжэй. У выніку мясцовая кітайка не толькі выцесніла з Расійскай імперыі прывазную, але з 1825 года стала ў значных колькасцях экспартавацца ў Кітай. Па колькасці вытворчасці кітайкі вышэй за ўсіх стаяла Кастрамская губерня.
У самой Кастрамской губерні вытворчасць кітайкі была сканцэнтравана ў Вічугскім краі. Адным з піянераў масавай вытворчасці рускай кітайкі быў Пётр Кузьміч Канавалаў (1781—1846). Першыя гады яго фабрыка, афіцыйнай датай заснавання якой лічыцца 1812 год (а самая ранняя дата, згадваная ў крыніцах, — 1800 год ), выпрацоўвала выключна кітайку.
Аль-Сарафія
Аль-Сара́фія  (جسر الصرافية) — аўтамабільны мост праз раку Тыгр, галоўны ў сталіцы Ірака — Багдадзе.
Гісторыя
Мост быў пабудаваны ў 1940-х ці 1950-х гадах і аб'ядноўвае два паўночных раёна Багдада: Вазірыя і Ютафія.
Рэканструкцыя моста заняла год і два месяцы, і 27 мая 2008 а прэм'ер-міністр Ірака Нуры аль-Малікі адкрыў яго.
Мікратапаніміка
Мікратапаніміка (ад μικρός (мікрас) — малы, τόπος (топас) — мясціна, ὄνομα (онама) — імя) — кірунак тапанімікі, які вывучае мікратапонімы — назвы малых геаграфічных аб'ектаў: лясоў, лугоў, палёў, урочышчаў і інш. Мікратапаніміка даследуе паходжанне гэтых назваў, іх сэнсавае значэнне, развіццё, сучасны стан, вымаўленне і напісанне.
Мікрафільмаванне
Мікрафільмаванне, мікрафотакапіраванне, выраб паменшаных копій (мікрафільмаў) з рукапісных друкаваных, графічных і інш. матэрыялаў фатаграфічным шляхам. Асабліва пашырана ў архіўнай і бібліятэчнай справах. Як навуковая дысцыпліна ўваходзіць у рэпраграфію.
Мікратапаніміка
Сукупнасць мікратапонімаў на той ці іншай тэрыторыі называецца мікратапанімія. Мікратапонімы ў пэўнай ступені паўтараюць іншыя групы тапонімаў, і рэзкай мяжы, якая б аддзяляла мікратапанімію ад іншых геаграфічных назваў, няма. Таму мікратапаніміка перакрыжоўваецца з шэрагам іншых кірункаў тапанімікі: гідранімікай (даследуе назвы рэк і інш. водных аб'ектаў), урбанімікай (вывучае назвы ў населеных пунктах) і г. д.
Мікрафільмаванне
На сучасным этапе існуюць 2 віды носьбітаў мікравыяваў: мікрафільм рулонны на 16, 32 і 70-мм фатаплёнцы і мікрафішны на плоскай фатаплёнцы фармату 105x148мм на празрыстай аснове.
Мікратапаніміка
Але ў мікратапонімаў існуюць і шмат адметнасцяў. Так, яны бліжэй да агульных імён, чым іншыя тапонімы, нярэдкая дублетнасць мікратапонімаў, іх граматычная і лексічная ўстойлівасць бываюць адноснымі. У ліку мікратапонімаў існуе вялікая колькасць складаных назваў, створаных з прычыны імкнення людзей як мага дакладна ахарактарызаваць называныя аб'екты.
Мікрафільмаванне
Мікрафільмаванне выкарыстоўваецца з сярэдзіны 19 ст.; вялікая роля ў яго развіцці належыць рускаму фатографу Я. Ф. Бурынскаму. У Беларусі работа па стварэнні страхавых фондаў (мікрафільмаў) на найбольш каштоўныя і ўнікальныя архіўныя дакументы праводзіцца лабараторыямі мікрафільмавання з 1956.
Мікратапаніміка
Па колькасці адзінак мікратапанімія ў сотні разоў перавышае іншыя групы тапаніміі. У Беларусі мікратапанімія даследуецца з 1960-х гг. Мікратапонімы з'яўляюцца крыніцай для вывучэння мовы народа, яго геаграфіі, гісторыі, этнаграфіі. У іх захоўваюцца ўказанні на рассяленне і заняткі людзей у мінулым, пра былыя паселішчы, раслінны і жывёльны свет края.
Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Слабо́дкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Слабодка.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Браслаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Княжынскага сельсавета, у склад сельсавета з Іказненскага сельсавета пералічаны вёскі Бары, Дзянісаўка, Забор’е, Ксенжаполле, Родзеўшчына, Сутуроўшчына і Цілеўцы. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. У 1971 годзе скасаваны вёска Загоршчына (злілася з вёскай Рацюнкі), Караліно (злілася з вёскай Рубеж), Ксенжаполле (злілася з вёскай Цілеўцы), хутары Казарына, Падвышанкі і Шакалеўшчына, 26 сакавіка 1973 года — вёска Заазёрцы і хутар Надзея , у 1987 годзе — вёскі Лазовікі, Яцкаўшчына, хутары Канцынова, Плінтоўка і Татараўшчына. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Слабодкаўскага сельсавета 77 населеных пунктаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2425 чалавек, з іх 67,8 % — беларусы, 21,0 % — палякі, 9,9 % — рускія.
Борткіў
Борткіў (Бо́ртків) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ужэсня
Ужэсня (Września) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ужэсінскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Ужэсня.
Насельніцтва — 29 598 жыхароў (2014 год).
Зеландыя (вобласць)
Зеландыя (Sjælland) — адміністрацыйная вобласць у Даніі, створаная 1 студзеня 2007 у рамках муніцыпальнай рэформы 2007 года, па якой традыцыйныя адміністрацыйныя адзінкі амты былі заменены на пяць буйных абласцей. У той жа час маленькія муніцыпалітэты былі аю'яднаны ў вялікія па памеры адміністрацыйныя адзінкі. Вобласць улучае 17 муніцыпалітэтов (камун).
Хвойны лес
Хвойныя лясы — лясы з перавагай дрэў з лісцем ігольчастай або лускападобнай формы (хвояй).
Распаўсюд
У тропіках на бедных глебах сустракаюцца сасновыя лясы, знешне вельмі падобныя на хвойнікі поўначы, але якія складаюцца з асаблівых відаў хвоі: карыбскай (Pinus caribaea), трапічнай (P. tropicalis), заходняй (P. occidentalis) (Вест-Індыя), а таксама хвоі астраўной (P. insularis) і інш відаў (Паўднёвая і Паўднёва-Усходняя Азія). Існуюць таксама араукарыевыя гаі ў Паўднёвай Амерыцы.
Класіфікацыя
Адрозніваюць цемнахюйныя (яловыя, піхтавыя, кедравыя) і светлахвойныя (хваёвыя, лістоўнічныя) лясы; паводле геаграфічнага месцазнаходжання і складу расліннасці — паўночна-, сярэдне- і пауднёватаежныя, падтаежныя, а таксама шыракаліста-хвойныя. Лясы паўночна-таежнага тыпу зменьваюцца падтаежнымі і шыракаліста-хвойлымі з поўначы на поўдзень. У іх на глебавым покрыве імхі, лішайнікі, хвашчы, папараці, дзярэзы, чарніцы, брусніцы і інш.
NGC 4235
NGC 4235 (іншыя абазначэнні — IC 3098, UGC 7310, MCG 1-31-36, ZWG 41.62, VCC 222, PGC 39389) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Дзева.
Хвойны лес
Класіфікацыя
Класіфікацыя лясоў, прынятая ў англамоўнай літаратуры, адрозніваецца. Тайга (en:taiga, boreal forest) адносіцца да субарктычнага пояса, а хвойныя лясы ўмеранага пояса (en:Temperate coniferous forest) вылучаюцца ў асобную зону. У БСЭ тайга - хвойныя лясы паўночнага ўмеранага пояса.
NGC 4235
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хвойны лес
Штучныя лясы
Многія хвойныя лясы ў адносна густанаселеных частках планеты з'яўляюцца штучнымі, так як натуральнымі там былі б лісцяныя або змешаныя лясы. У Еўропе і Паўночнай Амерыцы яны былі закладзеныя з канца XVIII стагоддзя. У Еўропе праводзілася аднаўленне лесу, пасля таго як у многіх вобласцях ён амаль высечаны, і з-за збяднення глебаў для гэтага падыходзілі толькі ўстойлівыя хвойныя пароды. У Паўночнай Амерыцы больш каштоўныя лісцяныя пароды высякаліся значна больш інтэнсіўна, у выніку чаго сталі ў лясах пераважаць хвойныя дрэвы. Пазней падобныя лесу пакідаліся, так як іглічныя пароды раслі хутчэй і дазвалялі хутчэй атрымліваць прыбытак. У наш час у многіх месцах адбылося пераасэнсаванне гэтай традыцыйнай палітыкі і многія лесу паступова ператвараюць у змешаныя. Існуюць розныя меркаванні аб натуральнасці наяўнасці некаторых хвойных лясоў на раўнінах ўмераных шырот. У больш сухіх рэгіёнах сасновы лес можа прадстаўляць звычайную вегетацыю. Гэта назіраецца ў цёплых і засушлівых рэгіёнах паўднёва-захаду ЗША, на Пірэнэйскім паўвостраве і на карставых тэрыторыях Балканаў. Парослымі выключна хвойнымі пародамі могуць быць і меней спрыяльныя асобныя месцы на раўніне, напрыклад паўночныя схілы або катлаваны з халодным паветрам.
Банышын
Банышын (Бони́шин) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Збігнеў (князь)
Збігнеў (Zbigniew; 1070 — ? ) — князь Велікапольскі, Мазавецкі і Куяўскі з 1102 па 1107 гады, сын польскага князя Уладзіслава I Германа. У 1095 годзе Збігнеў з’явіўся з войскам каля Вроцлава і вымусіў свайго бацьку зрабіць яго кіраўніком Сілезіі. Ува ўзніклай паміж ім і ўплывовым ваяводам Сецехам нязгодзе страціў свой надзел і трапіў за краты са згоды свайго бацькі. Вызваліўшыся з няволі пры падтрымцы епіскапаў і некаторых свецкіх паноў, Збігнеў аб’яднаўся з братам Баляславам; яны разам аблажылі бацьку ў Плоцку і вымусілі выгнаць Сецеха, пакінулі бацьку Мазовію, а астатнюю краіну падзялілі паміж сабой. Пасля смерці Уладзіслава з 1102 года Збігнеў, які лічыў толькі сябе законным пераемнікам свайго бацькі, пастаянна пад’юджваў супраць Баляслава знешніх ворагаў — нямецкага імператара Генрыха V і чэхаў — і часцяком разам з імі нападаў на брата. У 1106 годзе пасля няўдалай вайны супраць брата збег у Германію. Праз тры гады Генрых V пад падставай аднаўлення ўлады Збігнева ўварваўся ў Польшчу, але атрымаў паразу. У 1111 годзе Збігнеў усё ж такі вярнуўся на радзіму, але па загаду Баляслава быў кінуты за краты і там аслеплены. Праз нейкі час памёр.
Бужок (вёска)
Бужок (Бужо́к) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Аш-Шатра
Аш-Шатра (الشطرة) - горад у Іраку месца ў мухафазе Дзі-Кар, размешчаны на беразе канала Шат аль-Хай. У 22 км да захаду ад горада знаходзіцца старажытны горад-дзяржава Лагаш. У 2009 годзе насельніцтва горада складала ад 65 да 90 тысяч чалавек.
Сфалерыт
Сфалерыт (σφαλερός — падманлівы), цынкавая падманка — мінерал, сульфід цынку. Назва звязана з цяжкасцю вызначэння мінерала.
Сфалерыт бурштынава-жоўтага колеру называюць мядовай падманкай, памяранцава-чырвонага колеру - рубінавай падманкай.
Шартрская школа
Шартрская школа — навуковая супольнасць пры кафедральным саборы ў Шартры, найслынны цэнтр французскага адраджэння 12-га стагоддзя. Заснавана ў канцы X стагоддзя біскупам Фульберам. У школе выкладаліся матэматыка, права, логіка і медыцына. Філасофскай арыентацыяй быў неаплатанізм. Школа сінтэзавала вучэнне Платона, прадстаўленае ў яго «Тымеі», і логіку, фізіку і псіхалогію Арыстоцеля.
Да Шартрскай школы належалі Бернард Шартрскі, Гільберт Парэтанскі, Цьеры Шартрскі.
Ота Месмер
Ота Геранімавіч Месмер (Отто Геранимович Мессмер, Otto Messmer;, , Казахстан — , ) — расійскі рымска-каталіцкі дзеяч, кіраўнік езуітаў краін СНД (2002—2008).
З шматдзетнай каталіцкай сям'і нямецкага паходжання. У 1 верасня 1982 у Вільнюсе ўступіў у ордэн езуітаў. 29 мая 1988 рукапакладзены ў святары. У ліпені 1988 пасля сканчэння Рыжскай вышэйшай каталіцкай духоўнай семінарыі па накіраванні кардынала Юліяна Вайвадса прыехаў служыць у Цалінаград (цяпер — Астана). Затым быў рэктарам Новасібірскай каталіцкай перадсемінарыі. Вечныя шлюбы склаў 2 кастрычніка 2001. Ад 2002 — старшыня Незалежнага Расійскага рэгіёна Таварыства Ісуса. У 2008 быў забіты разам з эквадорскім святаром Вікторам Бетанкурам.
Кімбарышке
Кімба́рышке (Kimbariškė) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 3 км на паўднёвы ўсход ад Кірдзейкей. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.). Знаходзіцца ў Аўкштайцкім нацыянальным парку, на паўднёвым ускрайку возера Укояс. Побач праходзіць аўтамабільная дарога. На паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца гара Ладакальніс.
Маска Саргана
Маска Саргана, або галава Саргана — умоўная назва скульптурнай выявы акадскага цара, верагодна Саргана Старажытнага ці яго ўнука Нарам-Суэна. Выяўлена Максам Малаўэнам падчас раскопак храма Іштар у Ніневіі экспедыцыяй Брытанскага музея. Датуецца прыблізна XXIII—XXII стст. да н.э. Цудоўная чаканнасць, высокая якасць выканання, майстэрская прапрацоўка дэталяў ставяць яе ў шэраг лепшых узораў сусветнага мастацтва. Артэфакт захоўваўся ў Багдадскім музеі, але пасля ўварвання амерыканскіх войскаў у Ірак быў выкрадзены.
Бірулічы
Біру́лічы (, Бируличи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Маска Саргана
Назву «галава Саргана»/«маска Саргана» скульптура атрымала пасля таго, як Малаўэн, які выявіў артэфакт, вызначыў яе як выяву Саргана Акадскага, зробленую па загадзе яго сына Маніштушу, які лічыцца заснавальнікам храма. У рэчаіснасці суаднясенне гэтай выявы з заснавальнікам дынастыі Акадэ спрэчна; верагодна, што «маска» адлюстроўваеіншага вялікага цара гэтай дынастыі, Нарам-Суэна.
Бірулічы
За 2,2 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт Бірулічы.
Маска Саргана
Апісанне
Полая галава ў тры чвэрці рэальнай велічыні (вышыня — 36 см), знойдзеная ў траншэі ў Ніневіі, не мае слядоў паяння ці іншага спосабу злучэння частак, таму яна, верагодна, была адліта цалкам. Магчыма, што для яе стварэння быў выкарыстаны спосаб ліцця па мадэлі, які быў вядомы ў Шумеры ўжо ў сярэдзіне III тысячагоддзі да н.э. Праўда бронзавыя фігуркі, якія захаваліся ад таго часу, былі галоўным чынам суцэльналітыя і мелі невялікія памеры. Мяркуючы па цудоўнай якасці адліўкі, была ўжыта не чыстая медзь, а хутчэй ліцейны медны сплаў (магчыма, і бронза) з не вельмі вялікай колькасцю дадаткаў. Надпіс, па якім можна было б дакладна індытыфікаваць, чыя гэта выява, адсутнічае. Хутчэй за ўсё гэта быў адзін з акадскіх кіраўнікоў XXIII—XXII стст. да н.э.
Помнік адлюстроўвае акадскага кіраўніка з характэрнымі семіцкімі рысамі, яго высакародны сухарлявы твар абрамляюць прыгожа выкладзеныя і сабраныя ў пучок валасы і доўгая завітая барада , старанна прапрацаваны невялікі арліны нос, правільныя, цудоўна акрэсленыя вусны, у арбіты былі ўстаўлены вочы з каштоўных камянёў. У барадзе таксама старанна прапацаваны кожны з яе кароткіх і доўгіх завіткоў, гэтак жа як і перапляценне валасоў. Левая вачніца бронзавай галавы пашкоджана пры выманні з яе аднаго з каштоўных камянёў.
Age of Empires II: The Conquerors
Age of Empires II: The Conquerors (Эпоха Імперый 2: заваёўнікі) — дадатак да камп'ютарнай гульні Age of Empires II. Стратэгія ў рэальным часе, выпушчаная кампаніяй Ensemble Studios. Акрамя зменаў у геймплэі, у гульні дададзеныя цывілізацыі: ацтэкі, мая, гуны, карэйцы, іспанцы, 4 новыя кампаніі, 11 новых юнітаў, 4 новых тэхналогіі і новыя карты.
Salix ×pentandroides
Salix ×pentandroides - від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Дрэва ці куст вышынёй 5-10 м з добра разгалінаванай кронай. Голыя парасткі пакрыты карычнева-жаўтлявай або чорнай карой. Лісце даўгаватае ці зваротна-яйкападобнае, даўжынёй 0,2-1,5 см даўжынёй, на кароткіх чарашках.
Цвіце ў чэрвені-ліпені, плоданасіць у жніўні-кастрычніку.
Арэал
Абласцямі натуральнага распаўсюджвання з'яўляюцца Каўказ, Цэнтральная Азія, Расія, Еўропа, Манголія, Японія і Кітай.
Цімафей Аляксеевіч Кавалёў
Цімафе́й Аляксе́евіч Кавалё́ў (Тимофей Алексеевич Ковалёв;, в. Нікіціна, цяпер у Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі — ) — савецкі грамадзянскі і ваенны лётчык, маёр. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 3 студзеня 1918 г. у вёсцы Нікіціна ў сям'і селяніна.
Скончыў вясковую школу-сямігодку, Нікола-Пагарэлаўскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Тамбоўскую школу пілотаў грамадзянскага паветранага флоту (ГПФ). У 1939 годзе атрымаў накіраванне ў горада Курган, дзе працаваў пілотам-інструктарам вучэбнай авіяцыйнай эскадрыллі ГПФ.
У студзені 1942 г. мабілізаваны ў склад асобай заходняй авіягрупы ГПФ на Заходнім фронце. Уночы на 19 сакавіка 1942 года, прарваўшыся праз зенітнае прыкрыццё, дакладным бомбавым ударам знішчыў штаб гітлераўскай дывізіі ў раёне пасёлку Знаменка. Пры гэтым сам Цімафей быў паранены, аднак праз хуткі час вярнуўся ў строй. Дзейнічаў у раёне Вязьмы, Дарагабужу, займаючыся эвакуацыяй параненых, забеспячэннем злучэнняў, якія дзейнічалі ў нямецкім тыле.
Член КПСС з 1943 года.
Загадам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 г. за ўзорнае выкананне заданняў камандавання і праяўленыя мужнасць і гераізм у баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі маёру Цімафею Кавалёву прысвоенае званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 6291).
Пасля вайны працягнуў працу ў авіяцыі. Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію ў 1950 годзе. Служыў камандзірам авіяцыйнага палка. У 1954 годзе звольнены ў запас. Працаваў настаўнікам фізкультуры ў сярэдняй школе № 2 горада Пружаны.
З 1957 года працаваў пілотам грамадзянскай авіяцыі на Камчатцы. Апошнія гады жыцця жыў у Маскве, дзе і памёр. Пахаваны ў Маскве на Праабражэнскіх могілках (надзел № 14). Магіла ўнесеная ў спіс аб'ектаў культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Мікула
Мікула — князь у Полацкай зямлі ў 12 ст.
Пра Мікулу сведчыць імя па бацьку Усяслава Мікуліча, лагожскага (лагойскага) князя ў 1180 г. На думку Э. М. Загарульскага паданую ў працы 1994 г., Мікула быў братам ізяслаўльскага кн. Брачыслава, т.б. сынам Давыда Усяславіча, у наступнай сваёй працы ад 1998 г., даследчык ужо прытрымліваўся меркавання, што Мікула мог быць сынам ці ўнукам Глеба Усяславіча або гэта хрысціянскае імя Усевалада Глебавіча. Да меркавання, што Мікула сын менскага кн. Глеба Усяславіча схіляецца В. Л. Насевіч. А. М. Рапаў мяркуе, што Мікула мог быць сынам ізяслаўльскага кн. Валодшы і валодаць удзелам у Ізяслаўльскім княстве.
Вэлыка Вільшаныця
Вэлыка Вільшаныця (Вели́ка Вільша́ниця) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вэлыкы Палюхіў
Вэлыкы Палюхіў (Вели́кий Полюхів) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4236-2
NGC 4236-2 (іншае абазначэнне — 7ZW 446) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Убангі
Уба́нгі (Ubangi River, Oubangui River ) — рака ў Цэнтральнай Афрыцы, буйнейшы правы прыток ракі Конга.
NGC 4236-2
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Убангі
Даўжыня ракі 2272  км, ад вытока ракі Уэле — 3402  км. Плошча вадазбору 754 830 км². Сярэдні расход вады ў вусці 5936 м³/с. Расход вады вагаецца ад 1000 м³/с у лютым—красавіку да 14 000 м³/с. Шырыня рэчышча ад 2,5 да 4 км. Глыбіня каля вусця 11  м. Сілкаванне ракі пераважна дажджавое.
Вадацёк
Рака бярэ пачатак на мяжы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга каля горада Джакама пры сутоках рэк Мбому і Уэле. Першыя 370 км рака цячэ ў заходнім напрамку, затым шырокай пятлёй паварочвае на паўднёвы захад, працякае затым праз сталіцу Цэнтральна-Афрыканскай рэспублікі горад Бангі. Праз 100 км пасля Бангі Убангі ўтварае натуральную мяжу паміж ужо названымі дзяржавамі і з гэтага месца да вусця цячэ на ўсім працягу мяжы паміж Дэмакратычнай Рэспублікай Конга і Рэспублікай Конга. Убангі ўпадае ў Конга за 550 км ніжэй па цячэнні ад Бангі і за 90 км да паўднёвага захаду ад горада Мбандака. Пры ўпадзенні ў Конга ўтварае дэльту шырынёй 12 км. На рацэ вадаспады Элефан, Газбангі, Буалі і інш., а таксама парогі. Рака суднаходная на працягу 650 км (да горада Бангі), у час высокага ўзроўню вады — да месца зліцця вытокаў.
Прытокі
Буйнейшыя прытокі:
Эклектыка
Экле́ктыка, таксама эклекты́зм (ἐκλεκτός «выбраны, адборны» ад ἐκλέγω «выбіраю, адбіраю, абіраю») — змешванне, злучэнне разнастайных стыляў, ідэй, поглядаў і г. д., заснаванае на іх злучэнні. Тэрмін уведзены ва ўжыванне ў II стагоддзі родапачынальнікам філасофскай школы эклектызму Патамонам.
Ежы Эмерыкавіч Чапскі
Паходжанне і сям’я
Ежы Чапскі нарадзіўся 14 лістапада 1861 г. у родавым маёнтку Станькава Мінскага павета Мінскай губерні ў каталіцкай дваранскай сям’і графа Эмерыка Каралевіча Чапскага (1828—1896), наўгародскага віцэ-губернатара (1862—1865), санкт-пецярбургскага віцэ-губернатара (1865—1867), ад яго жонкі баранесы Эльжбеты-Караліны фон Меендорф (1833—1916); а 24 студзеня 1862 г. быў ахрышчаны ў каталіцтва. Згодна з уласным адказам падчас Усерасійскага сельскагаспадарчага перапісу 1917 года, беларус па нацыянальнасці.
Ажаніўся 7 жніўня 1886 г. з нямецкай арыстакраткай графіняй Юзэфай (Юзэфай-Марыяй-Каралінай-Сідоніяй) фон Тун-Гогенштэйн (1867—1903) з Чэхіі (Аўстра-Венгрыя), што парадніла Чапскіх з самымі арыстакратычнымі сем’ямі Аўстра-Венгрыі і Еўропы (Шварцэнбергі, Тун-Гогенштэйны, Клам-Мартыніцы і інш.). Бацькам жонкі быў граф Фрыдрых фон Тун-Гогенштэйн (1810—1881), які быў камерарыем імператара Аўстра-Венгрыі, сапраўдным тайным саветнікам і паслом (1859—1863) Аўстрыйскай імперыі ў Расійскай імперыі. Маткай жонкі была графіня Леапальдзіна Ламберг, дачка графа Эдварда Ламберга і яго жонкі Караліны Штэрнберг, — фрэйліна аўстрыйскай імператрыцы, кавалерствавая дама ордэна Сузор’я Крыжа. Братамі жонкі Ежы Чапскага былі гісторык і генеолаг Яраслаў фон Тун-Гогенштэйн (1864—1929) і Франц фон Тун-Гогенштэйн (1847—1916), які займаў высокія пасады міністра-прэзідэнта Цыслейтаніі (1898—1899) і намесніка аўстрыйскага імператара ў Чэхіі — штатгальтара Багеміі (1889—1896, 1911—1915).
Род Тун-Гогенштэйн меў значныя зямельныя ўладанні і палацы ў Чэхіі — у Празе побач з Градчанамі маецца палац Тунаў, дзе зараз размяшчаецца пасольства Італіі ў Чэхіі. У гэтым палацы нарадзіліся трое з сямі дзяцей Ежы Чапскага ад графіні Юзафіны фон Тун-Гогенштэйн — Марыя, Юзаф і Станіслаў. Першая жонка памерла адносна рана (у 1903 г.) пры нараджэнні свайго восьмага дзіцяці.
У 1925 г. граф Ежы Чапскі ўзяў шлюб з Палінай (народжанай Аненкавай, з рускага дваранскага роду), якая да таго насіла прозвішча Ахматава, бо яе першым мужам быў Ахматаў.
Ад сваёй першай жонкі Юзэфы граф Ежы Чапскі меў сем дзяцей: 1) Леапальдзіна (1887—1969) — пайшла ў 1905 г. за Льва Лубенскага (1861—1944), у 1945 г. пайшла за Аляксандра Гофмана (1890—1964); 2) Эльжбета (1888—1972); 3) Караліна (1891—1967) — пайшла ў 1919 г. за Генрыка Пшаўлоцкага (1884—1981); 4) Марыя (1894—1981); 5) Юзаф (Юзаф-Эмерык-Ігнат-Антон-Франц-дэ Паўла-Марыя) (1896—1993); 6) Станіслаў (Станіслаў-Франц-дэ Паўла-Марыя-Герсан) (1898—1959) — ажаніўся ў 1929 г. з Верэн Наркевіч-Ёдкай (1909—1992); 7) Роза (1901—1986) — пайшла ў 1920 г. за графа Ігната Зіберг-Плятара (1893—1973).
Адукацыя і выхаванне
Скончыў нямецкую гімназію імя Святой Ганны ў Санкт-Пецярбургу, а пасля паступіў у Імператарскі Дэрпцкі ўніверсітэт (Ліфляндская губерня) на юрыдычны факультэт. Атрымаў навуковую ступень доктара права.
Арыстакратычны статус
У 1888 г. як асоба арыстакратычнага паходжання і буйны землеўласнік граф Ежы Чапскі разам з бацькам Эмерыкам і братам Каралем удзельнічаў у афіцыйных мерапрыемствах, якія ладзіліся кіраўніцтвам Мінскай губерні і мясцовым заможным дваранствам для прыёму вялікага князя Уладзіміра Аляксандравіча, які заязджаў з візітам у Мінск. Пасля прапаноў мінскага губернатара (з ініцыятывы імператарскага двара) да заможных і радавітых дваран Мінскай губерні паўдзельнічаць (за ўласны кошт) на каранацыі новага імператара Мікалая II у 1894 г. у Маскве, Ежы Чапскі ехаць не пажадаў (з-за хваробы жонкі) і адмовіўся ў сваёй запісцы губернскаму кіраўніцтву.
Дабрачынная, аматарская і службовая судовая дзейнасць
Шматгадовы член і старшыня (з канца XIX ст.) 1-га Мінскага таварыства дабрачыннасці, якое ў тыя часы налічвала 170 правадзейных членаў і знаходзілася ва ўласным доме Ежы Чапскага ў Мінску на вуліцы Багадзельнай. Таварыства ўтрымлівала за свой кошт прытулак для старых людзей, шпіталь на 245 ложкаў і штогадова раздавала бедным болей 30 тысяч абедаў. Быў намеснікам старшыні мінскага Таварыства правільнага палявання, якое знаходзілася на Юр’еўскай вуліцы ў доме Здзяхоўскага (дом № 24).
Быў прызначаны расійскай уладай на пасаду ганаровага міравога суддзі (1899—1902) Мінскай акругі (у рамках Мінскага павета) на трохгоддзе.
Збіранне старажытнасцей
Вядомым калекцыянерам быў граф Эмерык Чапскі, але яго сын Ежы Чапскі таксама быў знаным калекцыянерам. У справах калекцыянавання Чапскіх з Ежы Чапскім зносіўся Генрых Татур (1846—1907). Менавіта графу Ежы Чапскаму Генрых Татур прапаноўваў некаторыя кніжныя рарытэты. Пра тое, як адбываліся перамовы па пакупцы кніг, сведчыць іх ліставанне. У 1895 г., калі Чапскі і Татур гандляваліся з-за некалькіх выданняў XVII ст., Ежы Чапскі напісаў Татуру: ''«Дарагі Пане! Ёсць ты ўпартым і цвёрдым як скала»''. Урэшце Чапскі прыняў прапанаваныя Генрыхам Татурам фінансавыя ўмовы пакупкі кніг.
Праца ў Мінскім таварыстве сельскай гаспадаркі
Караль і Ежы Чапскія ў канцы 1890-х гг. уступілі ў шэрагі Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (МТСГ) у якасці членаў і хутка занялі ў таварыстве адно з вядучых месцаў — па прычыне сваёй кампетэнтнасці, гаспадарчага таленту, асабістых якасцей. У тыя часы неафіцыйным кіраўніком МТСГ быў яго віцэ-старшыня Эдвард Адамавіч Вайніловіч, з якім Чапскія хутка знайшлі агульную мову і паразуменне. На кожным пасяджэнні МТСГ Караль Чапскі праяўляў прыметную актыўнасць і быў абраны членам Рады МТСГ. Пасля смерці брата Караля ўжо Ежы Чапскі быў абраны ў Раду таварыства і, не шкадуючы сіл, пачаў працаваць для дабрабыту маёнткаў землеўладальнікаў Мінскай губерні, а ў выніку — для дабрабыту ўсёй краіны.
Браты Чапскія (Караль у Станькаве, а Ежы — у Прылуках) наладзілі эфектыўную гаспадарку. Асаблівую славу сярод маянткоўцаў краіны атрымалі правільна арганізаваная лясная частка маёнткаў братоў Чапскіх і штучнае лесаразвядзенне. Пасля таго як Ежы Чапскі вырубіў у сваіх уладаннях стары лес, што вывозіўся на продаж у Велікабрытанію, Францыю і Амерыку, ён запрасіў з Польшчы высокакваліфікаваных ляснічых, якія ў 1910 г. высадзілі тут еўрапескую лістоўніцу. Лясная гаспадарка ў Прылуках была вылучана МТСГ на атрыманне залатога медаля. У лясах Ежы Чапскага праходзілі практычныя заняткі аб’ездчыкаў прыватнаўласніцкіх лясоў. Сённяшні Прылуцкі лясны заказнік Рэспублікі Беларусь з’яўляецца помнікам прыроды і сваім існаваннем абавязаны менавіта Ежы Чапскаму, які ў 1910-я высадзіў у сваіх уладаннях гэты лес.
У МТСГ была высунута ідэя арганізацыі эксперыментальнага поля ў Туганавічах, якую ўласна падтрымаў і фінансава забяспечыў Ежы Чапскі, бо ў яго Прылуках праводзіліся вопыты з яравыямі культурамі. На сваіх палетках у Прылуках ён увёў васьміпольны севазварот, а ў суседніх сваіх зямельных валоданнях Сеніца і Самахвалавічы адкрыў спецыяльныя школы, дзе выкладаліся земляробства і садаводства.
У 1901 г. прыняў самы чынны ўдзел у падрыхтоўцы правядзення ў Юбілейнай сельскагаспадарчай выстаўкі (1901) у Мінску, што праходзіла з 26 жніўня па 4 верасня 1901 г. і была прымеркавана да 25-гадовага юбілея існавання Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. Менавіта Ежы Чапскі па даручэнні Эдварда Вайніловіча быў галоўным арганізатарам выстаўкі. Самым значным экспанентам быў брат Ежы Чапскага — граф Караль Эмерыкавіч Чапскі, які яшчэ нядаўна быў мінскім гарадскім галавой (1890—1901). Першапачаткова арганізатары меркавалі, што выстаўка не прынясе ніякіх прыбыткаў, але ўсё роўна хацелі правесці яе, каб прадэманстраваць дасягненні гаспадарак губерні і адсвяткаваць угодкі. Аднак, дзякуючы таленту Ежы Чапскага, які быў адным з галоўных арганізатараў мерапрыемства, выстаўка прынесла 3300 рублёў прыбытку.
У 1905 г., у ходзе рэвалюцыі ў Расійскай імперыі, МТСГ стварыла камісію па аграрным пытанні для распрацоўкі праграмы, якая прадугледжвала змены ў стане сялянскай гаспадаркі, ліквідацыю беззямелля і малазямелля сялян без парушэння прынцыпу прыватнай уласнасці, арганізацыю шырокага народнага крэдыту, ліквідацыю неадукаванасці сялян і інш. Гэтую камісію ўзначаліў менавіта граф Ежы Чапскі.
Калі ў 1912 г. Цэнтральнае таварыства сельскай гаспадаркі ў польскіх губернях Расійскай імперыі звярнулася ў МТСГ з просьбай даць звесткі пра маёнткі, гаспадарка якіх вядзецца на аснове самых новых навуковых дасягненняў і практычным поспеху, то было названа 11 маёнткаў і першым у спісе значыўся маёнтак Прылукі графа Ежы Чапскага.
Будаўніцтва Чырвонага касцёла ў Мінску
Ежы Чапскі ўвайшоў (як і мінскі гарадскі галава Міхал Валовіч; мінскі ксёндз-дэкан Адам-Напалеон Ака; Яўстах Янавіч Любанскі, уласнік маёнтку Лошыца пад Мінскам; Эдвард Адамавіч Вайніловіч (1847—1928); Пётр Зыгмунтавіч Ваньковіч (1866—1936), уласнік Вялікай Сляпянкі пад Мінскам (зараз у межах Мінска); Вітальд Рамуальдавіч Лопат; Ян Ельскі і інш.) у склад створанага 19 сакавіка 1905 г. у Мінску грамадскага камітэта па будаўніцтве касцёла Святога Сымона і Святой Алены, на пабудову якога вырашыў выдаткаваць грошы яго сябр Эдвард Адамавіч Вайніловіч.
Удзел у выбарах дэпутата Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі ад Мінскай губерні
12 красавіка 1906 г. граф Ежы Чапскі балатаваўся на пасаду дэпутата ад Мінскай губерні ў Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі, але тады з вялікай перавагай галасоў (196 галасоў) быў выбраны Эдвард Вайніловіч (1847—1928), віцэ-старшыня Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі.
10 верасня 1909 г. адбыліся чарговыя выбары на пасаду дэпутата ад Мінскай губерні ў Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі і граф Ежы Чапскі зноў быў кандыдатам на гэту пасаду, але быў выбраны князь Геранім Эдвінавіч Друцкі-Любецкі (1861—1919), былы дэпутат I Дзяржаўнай Думы.
У часы Першай сусветнай вайны (1914—1918)
У 1915 г., у ходзе наступлення нямецкіх войск у Мінскай губерні і пагаршэння камунікацый, як аўтарытэтная ў мясцовым грамадстве асоба, якая пражывала тады ў губернскім цэнтры (Мінску), Ежы Чапскі быў выбраны на пасаду старшыні Камісіі па распрацоўцы пытанняў кампенсацыі сельскім гаспадаркам Мінскай губерні, што пацярпелі ў ходзе баявых дзеянняў. У жніўні 1915 г. ён таксама ўзначаліў Мінскі губернскі камітэт апекі над эвакуаваным насельніцтвам (бежанцамі). Аснову камітэта склалі члены Мінскага аддзела Таварыства дапамогі ахвярам вайны. Чапскаму было даручана азнаёміць мінскага губернатара з запіскай, складзенай у таварыстве, у якой прапанаваліся меры па навядзенні парадку і наладжвання эканамічнага жыцця ва ўмовах ваеннага часу. Самай надзённай праблемай у кастрычніку 1915 г. было падсумоўванне страт: у таварыстве маянткоўцы складалі для кампенсацыі пацярпелым гаспадаркам губерні па 22 рублі з кожнай дзесяціны сваіх зямель.
Яшчэ адна разгорнутая запіска за подпісам Ежы Чапскага была накіравана да міністра ўнутраных спраў і міністра фінансаў Расійскай імперыі. Запіска давала самае дакладнае і выразнае апісанне стану сельскай гаспадаркі Мінскай губерні ў 1915—1916 гг., паказаўшы, што самая балючая праблема — запазычанасць маёнткаў Віленскаму зямельнаму банку (каля 40 млн рублёў). Запіска сцвярджала, што маянткоўцы, не маючы мажлівасці ў ваенны час рэгулярна пагашаць тэрміновыя плацяжы банку, просяць у міністраў дапамогі ў адтэрміноўцы нядоімак да сканчэння вайны і не даводзіць да продажы з таргоў тыя 220 маёнткаў, якія банк паставіў на 9 снежня 1915 г. на аўкцыён.
У кастрычніку 1915 г. граф Ежы Чапскі ўзначаліў групу з трох чалавек, якая была накіравана ў Петраград па даручэнні МТСГ для сустрэчы з самымі высокімі чыноўнікамі імперыі, у тым ліку з сенатарам Зубчанінавым, для абмеркавання фінансавай падтрымкі пацярпелым ад вайны. Сенатар абяцаў дапамагчы. І 20 кастрычніка мінскі губернатар атрымаў тэлеграму ад Зубчанінава: ''«Граф Чапскі просіць паскарэння выдачы кампенсацыі. Спадзяюся, што сто тысяч ужо атрыманы. <…> Пажадана пачаць выдачу»''.
Камісія па распрацоўцы пытанняў кампенсацыі, якую з 1915 г. узначальваў граф Ежы Чапскі, дзякуючы арганізатарскім талентам старшыні нават здолела ў ваенны час зарабіць за тры месяцы 4,5 тыс. рублёў. Адначасова ў маёнтку Прылукі расійскай уладай быў рэквізаваны ўвесь лес (каля 1200 дзесяцін) для расійскіх ваенных патрэб, а графу не пакінулі ніводнай дзесяціны для гаспадарчых інтарэсаў. Пры штабах расійскіх армій для абмеркавання спрэчных пытанняў па вяртанні страт былі створаны параённыя камісіі, у якія ўвайшлі прадстаўнікі ад земстваў і МТСГ. Граф Ежы Чапскі і князь Геранім Друцкі-Любецкі (1861—1919) увайшлі ад земства ў параённую камісію пры штабе 10-й нямецкай арміі. Як член павятовага земства Чапскі актыўна ўдзельнічаў у вырашэнні розных пытанняў, пачынаючы ад кошту коней, якія пастаўляліся для расійскага войска, скончваючы клопатамі ў камісіі па захванні вытворчых сіл Мінскай губерні, бо, нягледзячы на вайну, працягвалі дзейнічаць многія прадпрыемствы, у тым ліку створаныя пры МТСГ. Напрыклад, граф Ежы Чапскі ўласна зрабіў справаздачу (за тэрмін з 1 верасня 1914 г. па 1 студзеня 1916 г.) дзейнасці Койданаўскай узорнай кустарнай ткацкай майстэрні, што была створана пры МТСГ і статут якой быў зацверджаны ў снежні 1914. У справаздачы адзначыў, колькі было выткана палатна, рушнікоў для параненых і іншых вырабаў; што 10 дзяўчат было навучана ткацтву; а рэшта сродкаў склала 724 рублі 17 капеек. У гэтай справаздачы сельскагаспадарчаму таварыству граф пералічыў і жанчын (у тым ліку сваю дачку Лізу), якім прасіў, каб МТСГ ад свайго імя выказала падзяку. У адказ на справаздачу тагачасны старшыня МТСГ Эдвард Вайніловіч прапанаваў выказаць удзячнасць графу Ежы Чапскаму як апекуну Койданаўскай майстэрні, але галоўным чынам яго дочкам як нястомным працаўніцам, гэтак жа як і іншым жанчынам.
Абранне мінскім губернскім маршалкам (1918—1920)
У часы кіравання Часовага ўрада Расіі, у канцы мая 1917 г. у Мінску граф Ежы Чапскі ўдзельнічаў на сходзе павятовых маршалкаў і дэпутатаў дваранства Мінскай губерні, які стварыў арганізацыю «Саюз маянткоўцаў Мінскай губерні», кіраўніком якой быў выбраны граф Ежы Чапскі. Мэтай саюза была абарона інтарэсаў сярэдніх і буйных маянткоўцаў пры правядзенні аграрных рэформ у Расіі.
5 верасня 1917 г. Міністэрства ўнутраных спраў Часовага Ураду Расійскай дэмакратычнай рэспублікі выдала цыркуляр, у якім паведамляла пра хуткае скасаванне дваранскага саслоўя і ліквідаванне дваранскіх устаноў, хоць Часовы Урад не паспеў гэта зрабіць. У кастрычніку 1917 г. у Мінскай губерні на чале з графам Ежы Эмерыкавічам Чапскім быў створаны «Саюз асоб, запісаных у радаводныя кнігі Мінскай губерні», які быў пераемнікам «Саюза маянткоўцаў Мінскай губерні».
Пасля Кастрычніцкага перавароту і ўсталявання ў Петраградзе ўлады бальшавікоў, дэкрэтам ад 11 (24) лістапада 1917 г. скасоўвалася дваранскае саслоўе і дваранскія карпарацыйныя арганізацыі (дваранскія суполкі). У перыяд знаходжання ў Мінскай губерні войск Германскай імперыі (люты — снежань 1918) і польскіх войск арміі Юзафа Пілсудскага (чэрвень 1919 — чэрвень 1920) прадвадзіцелі дваранства Мінскай губерні зноў аднавілі сваю дзейнасць.
29 верасня 1918 у Мінску ў будынку Мінскага дваранскага схода адбыліся надзвычайныя дваранскія выбары па Мінскай губерні, дзе граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі атрымаў 86 абіральных і 22 неабіральныя балы і быў выбраны мінскім губернскім маршалкам (1918—1920).
У 1918 г., у час нямецкай акупацыі Мінскай губерні ў ходзе вайны, быў упаўнаважаным Галоўнай управы Чырвонага крыжа. У той час пражываў у Мінску на вуліцы Захар’еўскай (дом 58).
Спроба стварэння Вялікага Княства Літоўска-Беларускага (1918)
16 чэрвеня 1918 г. у Мінску т.зв. «група Вайніловіча» звярнулася з Дэкларацыяй да камандзіра 10-й нямецкай арміі нямецкага генерала Эрыха фон Фалькенгайна, у якой прасіла паспрыяць прызнанню незалежнасці Беларускай дзяржавы: «Агульны сход Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, які складаецца з верных сыноў і грамадзян гэтай краіны, выказвае гарачае пажаданне, што багатая гістарычнымі, дзяржаўнымі традыцыямі і этнаграфічнай адметнасцю Беларусь, краіна з уласнай культурай з дапамогай магутнага Германскага Рэйха будзе прызнана незалежнай дзяржавай па прыкладу Літвы і Украіны і расквітнее ў саюзе з Цэнтральна-еўрапейскімі дзяржавамі». Гэтая Дэкларацыя была падпісана прадстаўнікамі МТСГ (Эдвард Вайніловіч, Мечыслаў Пароўскі, Вітальд Лопат, Зыгмунт Рэвенскі, Ігнат Віткевіч), Саюза землеўласнікаў Мінскай губерні (граф Ежы Чапскі, Аляксандр Янавіч Любанскі, Леў Львовіч Ваньковіч, Міхал Валовіч) і Саюза Мінскага дваранства (Людвік Уняхоўскі, Геранім Кеневіч, Юзаф Свянціцкі). У ліпені 1918 г. кіраўнік Прадстаўніцтва Рэгенцыйнай Рады Каралеўства Польскага у Берліне граф Адам Ронікер атрымаў распараджэнне з дапамогай друку пазнаёміць грамадства Германскай Імперыі і Аўстра-Венгерскай імперыі з гэтым дакументам. У суправаджальным лісце да распаражэння ўказвалася, што мінскія землеўласнікі падтрымліваюць незалежнасць Беларусі, абвешчаную Радай БНР, і іх пазіцыя не звязана з польскім нацыянальным рухам.
Пінаска
Пінаска (Pinasca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Ежы Эмерыкавіч Чапскі
Спроба стварэння Вялікага Княства Літоўска-Беларускага (1918)
Пасля таго, як у канцы кастрычніка/пачатку лістапада 1918 г. нямецкія войскі пакідалі тэрыторыю Магілёўскай губерні паводле рашэнняў Брэсцкага міра з бальшавікамі ад 3 сакавіка 1918 г., лідары карэннага дваранства Мінскай губерні (галоўным чынам, члены Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі) выказаліся супраць падзелу Беларусі на часткі, выступілі з ініцыятывай стварэння пад нямецкім куратарствам Вялікага Княства Літоўска-Беларускага (з паўночна-заходніх губерняў). Імі таксама планавалася, што новая дзяржава са сталіцай у Вільні будзе мець канстытуцыйна-манархічны лад.
Пінаска
Насельніцтва складае 2951 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 87 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 0121.
Ежы Эмерыкавіч Чапскі
Спроба стварэння Вялікага Княства Літоўска-Беларускага (1918)
Замест Эдварда Вайніловіча граф Ежы Чапскі, новавыбраны мінскі губернскі маршалак, у Мінску ўзначаліў дэлегацыю з 30 дваран Мінскай губерні да нямецкага генерала Эрыха фон Фалькенгайна (1861—1922) з афіцыйным зваротам да германскага імператара Вільгельму II аб сваім памкненні стварыць Вялікае Княства Літоўска-Беларускае пад нямецкай апекай.
У Берлін (сталіцу Германскай імперыі) 24 кастрычніка 1918 г. з місіяй ад мінскіх дваран-кансерватараў на чале дэлегацыі мясцовых дваран (князь Антоні Альбрэхт Радзівіл, Станіслаў Хржанстоўскі, граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі, Аляксандр Янавіч Любанскі) і прадстаўніка купецтва і прадпрымальнікаў (Грэгар Каплан) паехаў Раман Скірмунт, але атрымаць аудыенцыю ў германскага імператара Вільгельма II ім не ўдалося. У Берліне пачалася Лістападаўская рэвалюцыя (1918), якая ліківідавала нямецкую манархію і ўстанавіла рэспубліку. У Мінск прыходзілі войскі бальшавікоў — Чырвоная армія.
У Польска-беларускім таварыстве для палітычнага і культурнага супрацоўніцтва на Беларусі (1919—1920)
З ліпеня 1919 г. па красавік 1920 г. удзельнічаў у працы Мінскага аддзела «Польска-беларускага таварыстве для палітычнага і культурнага супрацоўніцтва на Беларусі».
Увайшоў у склад дэлегацыі прадстаўнікоў Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, якая (у ходзе польска-савецкай вайны) 19 верасня 1919 г. сустракала ў Мінску польскія войскі і Юзафа Пілсудскага, які выступіў перад прадстаўніцтвам мінчан з прамовай па-беларуску, недвухсэнсоўна дэкларуючы неабходнасць дзяржаўнасці для беларусаў.
У часы кіравання Грамадзянскай управы ўсходніх зямель (1919—1920)
Але пасля заняцця ў жніўні 1919 г. большай часткі тэрыторыі Мінскай губерні польскімі войскамі ў ходзе польска-савецкай вайны (1919—1920), устанаўлення ўлады Грамадзянскай управы ўсходніх зямель, дваранскія ўстановы Мінскай губерні на чале з графам Ежы Чапскім зноў пачалі дзейнічаць.
Аднак восенню 1920 г. у Польшчу пераехала частка кіраўнічых членаў былой Мінскай дваранскай суполкі з-за немагчымасці і немэтазгоднасці далейшай дзейнасці дваранскіх устаноў на тэрыторыі былой Мінскай губерні, падзеленай у ходзе Рыжскага дагавора паміж Польшчай і бальшавісцкай Расіяй. Ежы Чапскі летам 1920 г., перад наступленнем Чырвонай арміі і канчатковым усталяваннем савецкай улады ў Мінску, назаўжды пакінуў свой маёнтак Прылукі і пераехаў у Польшчу.
16 лістапада 1920 г. граф Ежы Чапскі прыехаў у Слуцк, дзе 14-15 лістапада 1920 г. прайшоў Першы беларускі з'езд Случчыны, які прыняў рашэнне ўзняць Слуцкае паўстанне. Чапскі сустрэўся з Паўлам Жаўрыдам ў памяшканні Слуцкай рады (слуцкім доме Эдварда Вайніловіча) і спытаў яго, што думае Слуцкая рада адносна лёсу Слуцкага павета. Жаўрыд яму адказаў, што Слуцкі павет з’яўляецца тэрыторыяй БНР, а Чапскі зірнуў на штэмпель пячаткі Слуцкай рады і на тым скончыў размову. Тым Чапскі цікавіўся, ці плануе Слуцкая рада падтрымаць уваходжанне Слуцкага павета ў склад Польшчы, бо ў склад рады ўваходзіла шмат «балахоўцаў», якія былі прыхільнікамі далучэння Слуцкага павета (дзе былі маёнткі Эдварда Вайніловіча) да Польшчы.
Канчаткова пасады прадвадзіцеляў дваранства (губерні і павета) былі скасаваны ў ліпені 1920 г., а Мінскі губернскі дваранскі сход быў фармальна самараспушчаны пасля падпісання Рыжскага дагавора ў сакавіку 1921 г. паміж Польшчай і бальшавісцкай Расіяй. Паводле дагавора маёнтак Прылукі заставаўся на савецкім баку мяжы.
Закрыццё Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (1921)
29 красавіка 1921 г. у Варшаве адбылося паседжанне Рады Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (МТСГ), дзе прысутнічаў і член Рады граф Ежы Чапскі. Быў напісаны праект пратакола, які дэклараваў самаскасаванне таварыства і па зместу быў своеасаблівым «тастаментам»: скарочана расказваў пра гісторыю стварэння і дзейнасць таварыства, яго ролю ў грамадскім жыцці края, падводзіў вынікі працы і ўказваў прычыны закрыцця арганізацыі. Па сутнасці гэта быў абвінаваўчы акт супраць падпісантаў Рыжскага дагавора, дзе не было ніводнага прадстаўніка ад жыхароў Беларусі, і польскага сейма, які ратыфікаваў ганебны дагавор. Канчатковы праект пратакола ўласна рэдагаваў Эдвард Вайніловіч. Радай было вырашана прадставіць 1 мая 1921 г. пратакол аб самаскасаванні Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі на разгляд усіх членаў таварыства і прапанаваць стварыць падобнае ж таварыства сельскай гаспадаркі з сядзібай у Баранавічах ці Навагрудку, куды перадаць ацалелыя грашовыя фонды Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі.
1 мая 1921 г. на агульным сходзе членаў МТСГ у Варшаве ў зале Цэнтральнага таварыства сельскай гаспадаркі (у доме № 30 на вуліцы Каперніка) Эдвард Вайніловіч зачытаў пратакол, які быў ухвалены пад апладысменты прысутнымі. Палітычная частка пратакола была апублікавана ў газетах.
Жыццё ў міжваеннай Польшчы
Пасля Рыжскага мірнага дагавора (1921) маёнткі Ежы Чапскага аказаліся на савецкай тэрыторыі і граф перастаў быць іх уласнікам. Узорны і прыбытковы калісьці маёнтак Станькава быў перададзены на баланс армейскіх атрадаў харчавання. Непасрэдна ў маёнтак быў накіраваны атрад конных чырвонаармейцаў на чале з Бацвіннікам, які зусім не разумеў у земляробстве. Па выніках працы 34 чырвонаармейцаў аказалася, што з 300 дзесяцін яны пры 33 конях узаралі толькі 30 дзесяцін. Перадача станькаўскага маёнтка чырвонаармейцам выклікала незадаволенасць былых работнікаў і арандатараў зямлі былога графскага маёнтка, якія скардзіліся ў сваім лісце да савецкіх улад, што раней пры графе Чапскім і пры саўгасе яны маглі сябе пракарміць, а пры пераходзе саўгаса Станькава ў распараджэнне Харчбела пазбавіліся сваіх надзелаў і ім пагражае смерць ад голада. Эканамічныя пераўтварэнні і арганізацыйныя перападпарадкаванні пры савецкай уладзе прывялі да разбурэння квітнеючай і высокакультурнай гаспадаркі маёнткаў графа Чапскага. У тыя першыя гады савецкай улады граф Ежы Чапскі знаходзіўся непадалёк ад Прылук і Станькава, але за савецкай мяжой у Польшчы, і абвясціў сябе камендантам Стоўбцаў, да якога сцякаліся людзі, галоўным чынам дэзерціры, усе хто не прыняў савецкую ўладу.