cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўднёвы Судан
Паўднёвы Судан адносіцца да ліку найменш развітых краін, маючы адзін з самых нізкіх у свеце ВУП на душу насельніцтва (1500 дал.). Ад самага эканамічнага дна адсталую аграрную краіну ратуе развіты нафтаздабыўны сектар.
Член ААН з 14 ліпеня 2011 года, Афрыканскага саюзу, Усходнеафрыканскай супольнасці (з 2016) і ўсходнеафрыканскага Міжурадавага гандлёвага блоку (штаб-кватэра ў Джыбуці).
Этымалогія
Гістарычна тапонім Судан адносіўся да шырокай паласы раўнін на поўдзень ад Сахары, у фізічнай геаграфіі гэтую вобласць, што прасціраецца ад Заходняй Афрыкі да Эфіопскага нагор’я, дагэтуль называюць раўнінамі Судана. Само ж слова паходзіць ад арабскага bilād as-sūdān (بلاد السودان) — «зямля чорных» — па колеры скуры мясцовых жыхароў. А гэта значыць, назва нашмат больш пасуе менавіта Паўднёваму Судану, чым Судану звычайнаму. Да таго ж 1930-х у арабскай частцы Судана тапонім меў негатыўную канатацыю, пераадоленую дзякуючы кампаніі па папулярызацыі назвы.
Геаграфічнае становішча
Паўднёвы Судан мяжуе з Эфіопіяй на ўсходзе, Кеніяй, Угандай і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга на поўдні, ЦАР на захадзе і Суданам на поўначы. Незалежны Паўднёвы Судан стаў яшчэ адной, шаснаццатай афрыканскай краінай, што не мае прамога выхаду да мора. Плошча Паўднёвага Судана складае 619.745 км² — гэта тры Беларусі.
Прырода
Рэльеф Паўднёвага Судана пераважна раўнінны, паніжаецца з поўдня на поўнач. Толькі на мяжы з Угандай на паўднёвым усходзе ўзвышаюцца горы Іматонг з найвышэйшаю кропкай краіны — гарой Кін’еці (3187 м). Асноўнымі прыроднымі рэсурсамі Паўднёвага Судана з’яўляюцца: сырая нафта, жалезная руда, медная руда і інш.
Клімат моцна адрозніваецца ад клімату Судана: засушлівы перыяд нават на крайняй поўначы доўжыцца менш за паўгода, а на самым поўдні працягваецца ўсяго адзін месяц. На большай частцы тэрыторыі краіны дажджы ідуць з красавіка па верасень. Гадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 700 мм на поўначы да каля 1400 мм на паўднёвым захадзе.
Значная частка Паўднёвага Судана пакрытая лясамі — мусоннымі (або трапічнымі) на большай частцы краіны і экватарыяльнымі на крайнім поўдні. Поўнач і ўсход краіны занятыя высакатраўнымі і тыповымі саванамі, што ўтварыліся на месцы ссечаных лясоў. Жывёльны свет класічны для афрыканскіх саваннаў: жырафы, сланы, гепарды, ільвы. У сярэдзіне XX стагоддзя паўднёвы Судан лічыўся за ўзорны куток некранутай афрыканскай прыроды, аднак грамадзянскія войны, браканьерства, ператварэнне лясоў і саван у ворыва і пашы — усё гэта прывяло да скарачэнне як папуляцый асобных відаў, так і самой відавай разнастайнасці.
У Паўднёвым Судане створана грунтоўная сетка прыродаахоўных тэрыторый. Самыя вялікія запаведнікі — гэта Эз-Зераф і Кідэпа; нацыянальныя паркі — Бома, Бандынгіла, Саўтэрн. Парк Бандынгіла вядомы маштабнымі міграцыямі жывёл (па маштабах саступае толькі Серангеці), у першую чаргу, антылоп, сярод якіх асноўную масу складаюць рэдункі і кобы — «балотныя казлы», а таксама топі, вядомыя тут як «цянь».
Гісторыя
Тэрыторыя верхняга Ніла была заселена ў выніку вымушанай міграцыі на поўдзень нілоцкіх плямёнаў у X-XV стст. н.э., што стала наступствам падзення хрысціянскіх Нубійскіх дзяржаў, не здолеўшых супрацьстаяць арабскай экспансіі. У перыяд з XV па XIX стст. асноўнымі падзеямі гісторыі краіны сталі племянныя міграцыі. Дзінка, нуэры, шылукі прасунуліся з раёна Бахр-эль-Газаля на ўсход, заняўшы таксама вобласць Верхняга Ніла; у той час як ачолі (сёння жывуць ва Угандзе) і бары перасяліліся ў рэгіён Экваторыі. Плямёны азандэ, мунду, бака прыйшлі ў Паўднёвы Судан у XVI стагоддзі і стварылі найбуйнейшыя на той час дзяржавы.
У 1956 краіна атрымала незалежнасць. Этнічныя, рэлігійныя, эканамічныя, палітычныя супярэчнасці прывялі да дзвюх грамадзянскіх войнаў. У выніку першай суданскай грамадзянскай вайны (1955—1972), падчас якой загінула паўмільёна чалавек, рэгіён атрымаў аўтаномію. Другая вайна (1983—2005) забрала жыцці двух мільёнаў чалавек, яшчэ 4 млн сталі бежанцамі. У выніку другой грамадзянскай вайны Хартум пагадзіўся на рэферэндум. Рэферэндум, падчас якога ў Судане ў якасці назіральнікаў знаходзіліся сусветна вядомыя палітыкі (Джымі Картэр, Джон Кэры, Кофі Анан) адбыўся ў студзені 2011 і з вынікам 98,83 % «за» бяскроўна развёў два Суданы. Паўднёвы Судан засмуціўся тым, што рэферэндум не адбыўся ў багатым нафтай раёне Аб’ей, дзе ён таксама мусіў адбыцца. У выніку рэферэндуму званне першай афрыканскай і дзясятай у свеце па плошчы дзяржавы перайшло да Алжыра, а Паўднёвы Судан стаў і застаецца самай маладой дзяржавай свету.
З 2013 года ў краіне з перапынкамі вядзецца грамадзянская вайна.
Дзяржаўны лад
Незадоўга да абвяшчэння незалежнасці, ўрад Паўднёвага Судана распрацаваў Канстытуцыю, якая была падпісана прэзідэнтам у дзень 9 ліпеня 2011, стаўшы такім чынам блізнюком Незалежнасці. Паводле Канстытуцыі, Паўднёвы Судан — прэзідэнцкая рэспубліка. Нязменным лідарам Паўднёвага Судана з 2005 года з’яўляецца Салва Кіір Маярдзіт, хрысціянін, этнічны дзінка, то бок, сярэднестатыстычны паўднёвы суданец.
Заканадаўчы орган, Парламент Паўднёвага Судана, складаецца з дзвюх палат: верхняй — Дзяржаўнага Савету (50 членаў, прадстаўляюць штаты); ніжняй — Нацыянальнай Асамблеі (170 членаў, абіраюцца прамым усенародным галасаваннем). Найбуйнейшая партыя, якой належаць 160 крэслаў Нацыянальнай Асамблеі — Народная армія вызвалення Судана, былое паўстанцкае войска, што вяло рэй барацьбы за незалежнасць і па набыцці яе села ва ўрадавыя крэслы. Партыю ўзначальвае прэзідэнт Салва Кіір.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Гістарычна ў Паўднёвым Судане выдзяляецца тры рэгіёны: Экваторыя на поўдні, Бахр-Эль-Газаль на паўночным захадзе і Вялікі Верхні Ніл на паўночным усходзе. Сучасны Паўднёвы Судан — федэратыўная дзяржава, што з лістапада 2015 складаецца з 28 штатаў. Штаты выдзеленыя ў адпаведнасці з межамі рассялення этнічных груп. Асноўная мэта новага падзелу — знішчыць падставы да міжэтнічнага гвалту. У студзені 2017 з ліку 28 былі выдзелены 4 новыя штаты, і разам штатаў стала 32.
Сталічнае пытанне
Сталіца Судана, Джуба, найбуйнейшы горад краіны, адначасова з’яўляецца цэнтрам штата Цэнтральная Экваторыя і графства Джуба. Аднак з пункту гледжання уладаў, Джуба не адпавядае сталічнаму званню праз неўладкаванасць, недастаткова развітую інфраструктуру ды не зусім цэнтральнае геаграфічнае становішча. У лютым 2011 урад зацвердзіў рэзалюцыю, паводле якой краіна пабудуе новую сталіцу. Ёй закліканы стаць горад Рамсель ніжэй па цячэнні Ніла — сталіцай яго бачыў яшчэ легендарны змагар за незалежнасць Джон Гаранг. Дагэтуль незразумела, адкуль улады Паўднёвага Судана возьмуць на перанос грошы, таму праект застаецца праектам.
Насельніцтва
Паўднёвы Судан — вельмі маладая краіна і ў сэнсе сярэдняга ўзросту: амаль палову насельніцтва складаюць дзеці да 15 гадоў. Гэта абумоўлена традыцыйна высокай для трапічнай Афрыкі нараджальнасцю (каля 40 на 1000 чал.). А вось па ўзроўні смяротнасці (20 на 1000) і эміграцыі (10 на 1000) Паўднёвы Судан пераўзыходзіць нават сваіх суседзяў, што абумоўлена бясконцым міжэтнічным гвалтам. Такім чынам, тэмпы росту насельніцтва выходзяць дастаткова невысокімі. Паводле звестак на снежань 2018, 2,2 млн паўднёвых суданцаў знайшлі прытулак ва Угандзе, Кеніі, Эфіопіі, Судане і інш.. Гэта, а яшчэ недзеяздольнасць уладаў, не дазваляюць палічыць колькасць насельніцтва краіны, таму на пачатак 2019 ацэначныя дадзеныя ў сеціве вар’іруюцца ад 10 да 12,5 млн чал.
Большасць насельніцтва адносіцца да нілоцкіх народаў ніла-сахарскай моўнай сям’і. Паўднёвы Судан з’яўляецца домам для прыблізна 60 этнічных груп, буйнейшымі з якіх з’яўляюцца дзінка — 35,8 %? нуэр — 15,6 %, занд — 6,6 %, бары — 4,7 %, арабы (у асноўным з Судана) — 3,9 %, шылук — 3,5 %. Афіцыйнай мовай краіны з’яўляецца англійская. Большасць жыхароў Паўднёвага Судана размаўляе на мностве нілоцкіх моваў, найбуйнейшай з якіх з’яўляецца мова дзінка; а таксама адамава-ўбангійскіх, цэнтральнасуданскіх і іншых мовах і гаворак.
Большасць паўднёвых суданцаў вызнае хрысціянства (60, 5 %), найбольш каталіцтва, або мясцовыя анімічныя вераванні (33 %), у адрозненне ад арабскага мусульманскага насельніцтва паўночнага Судана.
Грамадзянскія войны і канфлікты, што амаль не сціхаюць апошнія шэсць дзесяцігоддзяў, прывялі да таго, што ў краіне налічваецца 4 млн унутрана перамешчаных асоб (а гэта кожны трэці жыхар!), з іх 1,9 млн былі вымушаны пакінуць родныя дамы падчас апошняга канфлікту (2016-18). Большасць паўднёвых суданцаў пражывае ў сельскай мясцовасці, узровень урбанізацыі тут не дасягае і 20 %. Менавіта таму тэмпы росту гарадскога насельніцтва ў краіне самыя высокія ў свеце (4 % у 2015—2020). У сталіцы пражываюць 370 тыс.чал.; больш за 100 тыс. жыве ў Ваў, Малакале і Ямбіа.
Большасць дзяцей ва ўзросце да 13 гадоў не наведваюць школу, а 84 % жанчын непісьменныя.
Эканоміка
Большая частка эканамічна актыўнага насельніцтва Паўднёвага Судана занята ў натуральнай сельскай гаспадарцы. Асноўнымі экспартнымі сельскагаспадарчымі культурамі з’яўляюцца бавоўна, арахіс, сорга, цукровы трыснёг, бананы і папая. Важны кірунак сельскай гаспадаркі — жывёлагадоўля: на саванавых пашах гадуецца да 20 млн галоў буйной рагатай жывёлы. Таксама Паўднёвы Судан экспартуе драўніну, ёсць плантацыі ціка. Урадлівыя глебы і добрая забяспечанасць ападкамі даюць аграрнаму сектару краіны падставу стаць найлепшым у Афрыцы.
NGC 400
NGC 400 — зорка ў сузор’і Рыбы.
Паўднёвы Судан
Эканоміка
Нафта — галоўны рэсурс краіны, на які абапіраецца ўся эканоміка Паўднёвага Судана: яна дае 98 % экспартных паступленняў і фармуе 80 % ВУП. З 500 тысяч барэляў нафты ў суткі, якія здабывалі ў Судане да распаду краіны, 75-85 % прыпадала на радовішчы Поўдня. Нягледзячы на тое, што пасля набыцця незалежнасці здабыча нафты моцна скарацілася — праўда, да канца 2017 зноў вырасла да 130 тыс.барэляў у дзень — дагэтуль экспартуецца каля 98 % забытай нафты (большая частка ідзе на кітайскі рынак). Стужка нафтаправода знітоўвае радовішчы Паўднёвага Судана з суданскім портам Порт-Судан. Такім чынам, Хартум кантралюе трубаправоды, праз якія чорнае золата ідзе на экспарт, і ў кожнага боку ёсць уласныя інтарэсы па пытаннях, звязаных з размеркаваннем нафтавых прыбыткаў. Маецца праект трубаправода да кенійскага порту. Ёсць планы будаўніцтва нафтаперапрацоўчага завода, які б даў штуршок эканамічнаму развіццю і развіццю прамысловасці.
Большая частка электраэнергіі, доступ да якой мае 2 (!) % насельніцтва, выпрацоўвацца на дызельных генератарах. Пры гэтым рэкі краіны тояць вялізны гідрапатэнцыял.
З 10 000 км аўтадарог толькі 2 % маюць асфальтавае пакрыццё.
Галоўным гандлёвым партнёрам з’яўляецца Кітай, на які прыпадае 98 % экспарту тавараў (выключна нафта), і ўсяго 11 % імпарту. 58 % тавараў і паслуг імпартуецца з Уганды: гэта прадукты харчавання, лёгкай прамысловасці; транспартныя, інфармацыйныя паслугі. За Угандай і Кітаем ідуць Пакістан і Японія. З Японіі і ЕС імпартуюцца машыны, сродкі сувязі, лекі.
Адукацыя
Раней сістэма адукацыі Паўднёвага Судана не адрознівалася ад традыцыйнай суданскай, але занадта вялікая розніца паміж поўначчу і поўднем змусіла ўлады краіны ўзяць за ўзор кенійскую сістэму. Сёння паўднёвасуданская адукацыя складаецца з трох прыступак (8+4+4 — базавая+сярэдняя+вышэйшая), а мовай выкладання з’яўляецца выключна англійская, у той час як у Судане — арабская. Паўднёвы Судан адчувае сур’ёзны недахоп англамоўных выкладчыкаў на ўсіх адукацыйных прыступках, асабліва ў галіне тэхнічных навук.
Арэльяна (правінцыя)
Арэльля́на (ісп.: Orellana) — адна з 22-х правінцый Эквадора. Адміністрацыйны цэнтр — горад Пуэрта-Франсіска-дэ-Арэльяна.
Голас беларуса
«Голас беларуса» — газета дэмакратычнага кірунку. Выдавалася 14 лютага — 19 красавіка 1924 г. у Вільні на беларускай мове 2 разы на тыдзень. Рэдактар-выдавец Мікола Шыла.
Прадаўжала традыцыі забароненай польскімі ўладамі газеты «Змаганне». Крытычна аналізавала палітычнае і эканамічнае становішча ў Польшчы, сацыяльную палітыку польскага ўрада (артыкул «Сучасны эканамічны крызіс» пад псеўданімам Кугельман, «Панскае аздараўленне крэсаў» падпісаны крыптанімам «К», «У чым сапраўдная санацыя Польшчы?» пад крыптанімам «М», «У зачараваным коле» і інш), разглядала канцэпцыю дзяржавы, яе рэалізацыю польскім грамадствам (артыкул «Дзяржава для народа ці народ для дзяржавы?» падпісаны псеўданімам Ст.Мірскі). Шмат увагі аддавала стану і задачам беларускага вызвольнага руху ў Заходняй Беларусі (артыкулы: «Рашучая часіна», «Ніякіх летуценняў», «Хто разважа?», «Рэвізія трактатаў і беларусаў», «Беларускае пытанне за граніцай», «Рэалізацыя ідэі незалежнасці», «Найважнейшы вывад» і інш.), піала пра парушэнні правоў чалавека і нацыянальных меншасцей у краіне (артыкул «Польскае obywatelstwo і міжнародныя трактаты» пад псеўданімам Civis). У сувязі з абмеркаваннем польскім сеймам законапраекта аб самаўрадах шырока асвятляла пытанні самакіраўніцтва, улады на месцах (артыкулы: «Ці толькі спадчына керпішчызны» пад крыптанімам «В», «Генеральная баталія», «Прамова Б.Тарашкевіча ў сойме»). Друкавала матэрыялы пра злоўжыванні польскай адміністрацыі і паліцыі ў дачыненні да насельніцтва Заходняй Беларусі і беларускай асветы, пра нападкі на беларускіх дэпутатаў з боку эндэкаў — правага крыла сейма, ігнараванне праблем рэпатрыянтаў (артыкулы: «Няўмольныя факты», «На руінах беларускай школы», «Здзекі над рэпатрыянтамі», «Дзікі гвалт»). Перспектывы вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі звязвала з дзяржаўным будаўніцтвам, арганізацыяй навукі і асветы ў Савецкай Беларусі (рубрыка «Навокал пашырэння тэрыторыі БССР», артыкулы: «Паваротны пункт», «Незалежнасць і залежнасць», «Святкаванне шостых угодкаў абвяшчэння незалежнасці Беларусі»). Вяла дыскусіі па пытаннях стратэгіі і тактыкі беларускага руху, пісала пра міжнародныя падзеі ў свеце, у т.л. пра святкаванне 1 мая, Міжнароднага дня жанчын (артыкулы: «Міжнародны тыдзень работніцы» пад крыптанімам «Яз», «Жанчына ў беларускім адраджэнскім руху» пад крыптанімам «А.Н.», «Міжнародны жаноцкі рух»). На старонках газеты змешчаны рашэнні Беларускага нацыянальнага камітэта па розных праблемах беларускага грамадска-палітычнага жыцця, нота міністра замежных спраў БНР А. Цвікевіч да старшыні Лігі Нацый, выступленне ў сейме дэпутата-камуніста С. Крулікоўскага, артыкул «З беларускага палітычнага архіву», інфармацыя пра грамадска-культурны рух Латвіі, ЗША і Чэхаславакіі, рэцэнзіі У.Самойлы (пад псеўданімамі Суліма, Ars) на перыядычныя выданні і дзейнасць Беларускай драматычнай майстроўні і інш. Рэдакцыя газеты выпусціла брашуру Самойлы «Які «самаўрад» гатуе беларускаму народу польская рэспубліка?», кнігі А. Краскоўскага «Аб чалавечым целе здаровым, хворым і спосабах яго лячэбнай самаабароны», З. Верас «Беларуска-польска-расейска-лацінскі батанічны слоўнік» і інш. Выйшаў 21 нумар, з іх 4 канфіскаваны. Закрыта польскімі ўладамі, рэдактар-выдавец зняволены ў турму.
Прошчыцы
У 1924—1939 гадах цэнтр Прошчыцкага сельсавета, да 16 ліпеня 1954 года ў складзе Прошчыцкага сельсавета, да 10 мая 1960 года ў складзе Вясейскага сельсавета.
IC 145
IC 145 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стражніца КАП „Вардамічы”
Стражніца КАП «Вардамічы» - арганізацыйная адзінка Корпуса аховы мяжы, якаявыконвае ахоўную службу на польска-савецкай мяжы.
Фарміраванне і арганізацыйныя змены
У 1924 годзе ў складзе 3-й памежнай брыгады быў сфарміраваны 1-ы памежны батальён. У 1928 годзе батальён складаўся з 18 стражніц. Стражніца КАП «Вардамічы» ў 1928—1939 гадах уваходзіла ў структуру 2-й роты КАП «Гняздзілава»       Батальён КАП «Будслаў». Стражніца налічвала каля 18 вайскоўцаў і размяшчалася на лініі мяжы з задачай непасрэднай аховы дзяржаўнай мяжы.
У 1932 годзе ў будынку КАП размясціўся персанал стражніцы. Стражніцу з жаўнерамі роты злучала грунтавая дарога даўжынёй 14,7 метра км.
Памежная служба
У 1932 г. стражніца «Wardomicze» абараняла адрэзак дзяржаўнай мяжы 6 км у шырыню і 150 метраў у шырыню ад мяжы знака № 368 да 376, а ў 1938 году падраздзелам 8 кіламетраў шырынёй, 955 метраў ад мяжы знака № 368 да 382.
Падзеі :
24 студзеня 1925 года ў ваколіцах дазорнай вежы савецкі памежнік у 150 метрах ад польскай мяжы пабудаваў будку вышынёй каля двух метраў на дарозе, якая вяла з Вардоміц на ўсход. (польск.)
Суседнія стражніцы:
Барацьба за захаванне вартавой вежы ў 1939 годзе
Каля 4 гадзін раніцы 17 верасня 1939 года савецкія падраздзяленні памежнай аховы НКУС напалі на стражніцу КАП «Вардамічы». Пасля кароткай бойкі, стражніца была разбіта. Так ахарактарызаваў бойку яе ўдзельнік, камандзір дазорнай вежы сяржант. Уладзіслаў Зыгадла :
''' '17 верасня 1939 г. ст 4.10 жаўнеры стражніцы «Вардомічы» былі атакаваны савецкімі памежнікамі, узброенымі зброяй, боепрыпасамі і вялікай колькасцю ручных гранат. Умова н-пла: 5 афіцэраў, 50 радавых, узброеныя 4 аўтаматамі і вялікай колькасцю гранат. Стан стражніцы "Wardomicze" на 17 верасня 1939 г. - 1 +10, з якіх падчас атакі было яшчэ 1 + 6 + 1 фурман, які прывёз правіянт напярэдадні вечарам'.''
Ход бою на стражніцы "Вардоміче". Пасля першага трывожнага стрэлу вартавога, я аддаў загад трывогі жаўнерам, але прывесці іх у поўную баявую гатоўнасць мне не ўдалося, таму што праціўнік пачаў абстрэл з кулямётаў з напрамкаў: паўд. Усход, Паўночны Ўсход і Ўсход, а таксама напад на вартавыя вежы з Поўначы і Паўночнага Ўсходу вялікай колькасьцю ручных і вінтовачных гранат. Я аддаў загад аб абароне стражніцы па «інструкцыі ў выпадку нападу на стражніцу», г.зн. 3 стралкі абаранялі ўсходні бок вежы, а 1+3 з паўднёва-ўсходняга і ўсходняга боку агнястрэльнай зброі, 1 стралок на назіральнай вежы атрымаў загад абараняць паўночны бок стражніцы ручнымі гранатамі. Забіўшы 3 стралкоў, якія абаранялі будынак з захаду (усходу?), я са штабам ЛМГ адышоў унутр стражніцы, бо быў акружаны з усіх бакоў, і ў мяне не было магчымасці прарвацца праз перавагу н-пла. Пры бегу па лесвіцы ў калідор, кулямётчык быў паранены ў грудзі, а я — у нагу. Я ўзяў у кулямётчыка пісталет і вырашыў абараняцца так, што з агульнага пакоя страляў у абодва калідоры. У гэты час кулямётчык быў 3-ці раз паранены і скончыў жыццё, а з боепрыпасамі я працягваў барацьбу з праціўнікам, які кідаў вялікую колькасць гранат ва ўсе памяшканні стражніцы. Падчас выбуху адной з гранат скончыўся боепрыпас, і я, як камандзір, вырашыў загінуць на гэтым пасту, дзе нёс дзяжурства, і працягваў бой у адпаведнасці з інструкцыяй і палажэннем палявой службы, «барацьба ў абароне». Я выпусціў апошні патрон і апошні кідок гранаты. Потым у мяне абстралялі і закідалі гранатамі настолькі, што ў будынку ўсе вокны выпалі з усіх вокнаў, а са столі і са сцен адарвалася тынкоўка. Нарэшце, з параненай левай часткай галавы я страціў прытомнасць, таму не памятаю ні н-пла, як зайшоў у гаўптвахту, ні таго, каб у мяне спіна была штыком пад левай лапаткай. Бой доўжыўся каля 1 гадзіны. 40 хвілін і на На 6-ы дзень н-пл пакінулі месца бою і адышлі за мяжу са стратамі: 1 афіцэр паранены + 10 стралкоў, з якіх, верагодна, 4 не былі ў закладе  .
Абхазскі дзяржаўны ўніверсітэт
Абхазскі дзяржаўны ўніверсітэт (Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә Университет) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Рэспубліцы Абхазія. Размяшчаецца ў горадзе Сухумі па адрасе: Універсітэцкая вуліца, дом 1.
Гісторыя
Заснаваны 4 лютага 1932 года пастановай Народнага Камісарыята асветы Абхазіі як Сухумскі аграпедагагічны інстытут.
У 1933 годзе перайменаваны ў ''Сухумскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага''.
У 1979 годзе ператвораны ў Абхазскі дзяржаўны ўніверсітэт.
У 2011 годзе падпісаны пратакол аб супрацоўніцтве паміж АГУ і ўніверсітэт горад Урбіна (Італія).
Кірыл Цімафеевіч Анікіевіч
Кірыл Цімафеевіч Анікіе́віч — краязнавец, археолаг і этнограф 2-й пал. XIX — пач. XX стст.
Скончыў Полацкую настаўніцкую семінарыю. Працаваў настаўнікам у народных вучылішчах Магілёўскай і Віцебскай губерняў.
Вывучаў побыт беларускіх сялян, збіраў фальклорны матэрыял, вёў археалагічныя раскопкі, быў сталым карэспандэнтам Е. Р. Раманава падчас працы таго над «Беларускім зборнікам». Вёў археалагічныя раскопкі на Віцебшчыне і Магілёўшчыне. Асноўная праца — «Сенненскі павет Магілёўскай губерні» (Магілёў, 1907).
Мізгіры
Мізгіры́ (, Мизгири) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.
Кундры
Ку́ндры (, Кундры) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Курапольскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 2002 года ўваходзіла ў склад Юнькаўскага сельсавета.
NGC 401
NGC 401 — зорка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мандорф-ле-Бен
Насельніцтва складае 4052 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 1858 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 13,66 км ² (па займаемай плошчы 91 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 317 м. (107 месца з 116 камун), найменшая 186 м. (21 месца з 116 камун).
Аляксандр Мікалаевіч Кох
Аляксандр Мікалаевіч Кох (,  — ) — беларускі.
Біяграфія
Скончыў Варшаўскую Акадэмію мастацтваў (1934). Працаваў у жанрах пейзажа, партрэта, нацюрморта.
Аргентыт
Аргенты́т, сярэбраны бляск  — мінерал класа сульфідаў, паліморфная высокатэмпературная (вышэй за 179 °С ) мадыфікацыя сульфіда серабра Ag2S. Прымешкі медзі, свінцу, жалеза і інш. Упершыню апісаны ў 1855 годзе.
Крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Утварае агрэгаты, плёнкі, пражылкі, украпанні. Колер ад свінцова-шэрага да чорнага. Цвёрдасць 2—2,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 7,2—7,4 г/см³. Змяшчае 87,06 % серабра і 12,94 % серы. Раствараецца ў азотнай кіслаце з выдзяленнем серы.
Паходжанне і радовішчы
Даволі рэдкі ў прыродзе мінерал. Сустракаецца ў гідратэрмальных жылах радовішчаў сярэбраных рудаў у Рудных гарах (Германія, Чэхія), у Нарвегіі, ЗША (Невада), Мексіцы, Перу.
Беларуская праваслаўная царква Паўночнай Амерыкі
Беларуская праваслаўная царква Паўночнай Амерыкі (Беларускі савет праваслаўных цэркваў у Паўночнай Амерыцы) — царкоўна-адміністрацыйная адзінка (епархія) у юрысдыкцыі Канстанцінопальскага Патрыярхата, якая аб’яднала беларускія праваслаўныя прыходы, што ўзніклі ў ЗША і Канадзе ў пачатку 1950-х гадоў. Статут прыняты ў 1980 г. Самастойная юрысдыкцыя спыніла існаванне ў 2005 годзе, а прыходы ўвайшлі ў склад Карпата-Рускай Праваслаўнай Царквы.
У 1968 годзе, калі прыход св. Кірылы Тураўскага ў Рычман-Хіл (штат Нью-Ёрк), які ўваходзіў у БАПЦ, звярнуўся да грэчаскага архіепіскапа Амерыкі з просьбай прыняць пад свой амафор. Беларуская праваслаўная царква Паўночнай Амерыкі створана ў 1970 г. на царкоўным з’ездзе ў г. Саўт-Рывер. У 1971 годзе для беларускіх прыходаў створаны Савет. Пяць прыходаў вылучаны ў асобную юрысцыкацыйную адзінку, і яе адміністратар падпарадкоўваецца непасрэдна кіраўніку Грэчаскай Праваслаўнай Архіепіскапіі Амерыкі. Складаецца з 4 прыходаў у ЗША і аднаго ў Канадзе:
Адміністратары:
Беларуская праваслаўная царква Паўночнай Амерыкі вядзе дабрачынную, выхаваўчую, адукацыйную, выдавецкую дзейнасць: з 1951 г. выдае часопіс «Царкоўны сьветач», штогодні беларускі праваслаўны каляндар; падтрымлівае выданне часопіса «Беларуская думка»; адкрыты Беларускі рэлігійна-адпачынкавы цэнтр Бэлер-Менск (штат Нью-Ёрк), Беларускі рэлігійна-грамадскі цэнтр у Саўт-Рыверы, працуюць суботнія і нядзельныя школы для дзяцей беларускіх эмігрантаў.
Таццяна Зіненка
Біяграфія
Дзяцінства правяла ў вёсцы Зачысце Барысаўскага раёна. Закончыла Зачысцкую школу, філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Да 1994 года працавала выкладчыцай беларускай мовы і літаратуры ў роднай вёсцы і школах Барысава.
Людміла Іванаўна Пятруль
Людміла Іванаўна Пятру́ль (, в. Мацвееўцы,, Гродзенская вобласць, БССР) — беларускі мастак, педагог.
Таццяна Зіненка
Біяграфія
Пісаць пачала ў сярэдзіне 1970-х гадоў. У маладосці атрымала вядомасць як аўтар таленавітых лірычных вершаў. Друкавалася ў «Камуністычнай працы» і многіх рэспубліканскіх газетах і часопісах, зборніках «Дні паэзіі». Першыя вершы таленавітай паэткі — пра сваіх землякоў, у тым ліку пра касманаўта Уладзіміра Кавалёнка.
З сярэдзіны 1980-х актыўна ўдзельнічала ў грамадска-культурным і палітычным жыцці Беларусі. Вядомасці дадаў яе верш «Двухмоўе», надрукаваны пры канцы 1980-х гадоў у «Настаўніцкай газеце» як узор «нацыяналізму і экстрэмізму»:
Аўтар разгромнага артыкулу пра верш сцвярджаў: па віне людзей з падобнымі поглядамі і здараюцца «такія канфлікты, як у Карабаху». У выніку рэдакцыя атрымала мноства лістоў у падтрымку Зіненкі і мусіла публічна прабачыцца.
Людміла Іванаўна Пятруль
Біяграфія
У 1980—1982 гадах выкладала ў дзіцячай мастацкай школе № 2, з 1982 года ў дзіцячай школе мастацтваў, адначасова ў 1989—1995 гадах выкладала ў Беларускай акадэміі мастацтваў.
Таццяна Зіненка
Біяграфія
Выступала на першых «Дзядах» 30 кастрычніка 1988 года, дзе прачытала свой верш «Паўстань!».
Людміла Іванаўна Пятруль
Біяграфія
Член Беларускага саюза мастакоў з 1984 года. Жыве ў Мінску.
Аляксандр Генрыхавіч Сонгін
Аляксандр Генрыхавіч Сонгін (нар., в. Тарнова Лідскага раёна Гродзенскай вобласці) — дзяржаўны дзеяч Рэспублікі Беларусь.
Людміла Іванаўна Пятруль
Творчасць
Працуе ў дэкаратыўна-прыкладным мастацтве (габелен, батык), графіцы. Творчасці ўласцівы канструктыўна-асацыятыўны падыход да вырашэння тэмы, выкарыстанне традыцый беларускага народнага мастацтва, фальклорных і літаратурных матываў, яркая індывідуальнасць тэхнік ткацтва, гарманічная ўраўнаважанасць кампазіцыі і каларыту. Аўтар габеленаў: «Хлеб» і «Лён» для Дома культуры ў в. Перхавічы Баранавіцкага раёна (1973—1974), «Хатынь» (1975), «Лучынка», «Стану песняй у народзе» (абодва 1976), «Памяці дзядоў маіх» (1977), «У зачараваным царстве» (1981), «Сказ пра бульбу» (серыя; 1983—84), «Яблыня. 1941 год» (1985), «Сугучнасць» (1987), «Вярба» (1994), «Блуканне па раі» (1997), «Скрыпачы» (1999), «Парваныя пацеркі» (серыя, 2000); габеленавых партрэтаў: «М. Багдановіч», «А. Міцкевіч», «М. Цвятаева» (цыкл), «Маці», «Сын», аўтапартрэт (усе 1994—98); серый батыкаў: «Старыя, старыя багі», «Крымскія акварэлі» (абедзве 1987—88), «Адвечнае» (1994); манатыпій паводле лірыкі Цвятаевай (1970), «Анатомія кляновага ліста», «Жыццё — рух» (усе 1996), «Партрэт сына», «Гарбузы» (усе 1997), «Кветкі», «Чалавек у горадзе» (усе 1999—2000); грызайляў «Мастак і яго муза» (1970—71) і інш.
Піша вершы. Цыкл вершаў «Ля веснічак» уключаны ў зборнік паэзіі «Сцяжына» (1983).
Сям’я
Сын Людмілы Іванаўны — Максім Пятруль — вядомы беларускі скульптар.
Узнагароды
У 2001 годзе ўзнагароджана Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Аляксандр Генрыхавіч Сонгін
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М.Танка, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Таццяна Зіненка
Біяграфія
Паэзія Зіненка ў 2018 годзе публікавалася ў часопісе «Дзеяслоў» і штомесячніку «Літаратурная Беларусь». Там жа друкаваліся і ўспаміны пра яе. У 2019 годзе выйшла другая яе кніга «Гарчэйшае пітво».
Аляксандр Генрыхавіч Сонгін
Біяграфія
Працаваў настаўнікам Далецкай базавай школы, дырэктарам ДУА «Гудскі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — базавая школа» Лідскага раёна, начальнікам упраўлення адукацыі Лідскага раённага выканаўчага камітэта, намеснікам дырэктара ААТ «Лідскія аўтобусы „Нёман“», начальнікам галоўнага ўпраўлення адукацыі Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта.
Таццяна Зіненка
Ацэнкі
Крытыкі адносяць яе да «выклятых паэтаў», такіх яе, Анатоль Сыс, Міхась Стральцоў, Мікола Купрэеў.
Пісьменніца Алена Брава сказала: «Калі б паэзія ўзводзіла сваіх верных дачок у ранг святых, Таццяна была б кананізаваная як шчаслівая пакутніца».
Аляксандр Генрыхавіч Сонгін
Біяграфія
Выбіраўся дэпутатам Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, юбілейнымі медалямі.
Свята-Міхайлаўская царква (Слуцк)
Слуцкая Свята-Міхайлаўская царква — помнік беларускага драўлянага дойлідства другой паловы XVIII стагоддзя, які знаходзіцца па вул. Максіма Багдановіча, 88.
Гісторыя
Царква ў імя святога Архістратыга Міхаіла ў горадзе Слуцку пабудавана з дрэва ў традыцыях народнага дойлідства з элементамі стыляў барока і позняга класіцызму. У 1812 годзе разбурана французамі. Мела два прыпісных храма: св. вялікамучаніцы Варвары (на могілках), святога вялікамучаніка Георгія ў вёсцы Хранава і пяць капліц у найбліжэйшых вёсках. У 1990-я гады стала саборам. Прастольнае свята 21 лістапада.
Спачатку існавала як Канстанцінаўская царква ў Старым горадзе, у канцы XVIII стагоддзя перанесена ў прадмесце Востраў і збудавана на месцы разабранай у 1795 годзе Міхайлаўскай царквы. Спачатку была двухзрубная.
Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Складаецца з трох шмат'ярусных зрубаў, пастаўленых уздоўж адной восі і завершаных гранёнымі купаламі, і галерэі, якая атачае асноўную частку будынка і раскрытай да цэнтральнага зруба.
Вышыннасць кампазіцыі нарастае ад алтара да ўваходу: алтарны зруб завершаны чацвярыком са шлемападобным купалам, асноўны зруб — чацвярыком і васьмерыком з грушападобным купалам, званіца складаецца з двух чацвярыкоў, пастаўленых адзін на аднаго, і васьмерыка са шлемападобным купалам і шпілем. Сцены гарызантальна абшаляваны дошкамі. Вокны маюць паўцыркульнае арачнае завяршэнне.
Помнік народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Складана-ярусную шматпланавую аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю храма фарміруюць 3 паслядоўна размешчаныя па падоўжнай восі 3-ярусныя зрубы прытвора-званіцы (далучаны ў 19 ст.) і апсіды, 4-яруснага зруба малітоўнай залы. Аб'ёмы малітоўнай залы і апсіды акаймоўвае крытая 1- схільным дахам галерэя-гульбішча, якая складае іх ніжні ярус. Над кубападобным аб'ёмам прытвора, грані якога завершаны трохвугольнымі франтонамі, надбудаваны нізкі чацвярык з круглымі люкарнамі, вышэй — васьмярык яруса-звона з арачнымі праёмамі, накрыты самкнутым купалам, гранёны барабан якога завершаны востраканцовым шпілем з крыжом. Асноўны кубападобны зруб праз шырокі адліў пераходзіць у верхні чацверыковы ярус, над якім узведзены 8-гранны светлавы барабан, накрыты цыбулепадобным купалам з макаўкай на шыі ў завяршэнні. Аналагічную прасторавую пабудову, але без васьмерыка, мае і апсіда. Гарызантальна ашаляваныя фасады дэкарыраваны драўлянымі вуглавымі лапаткамі, ліштвамі арачных і прамавугольных аконных праёмаў, карнізам на дэнтыкулах (на верхнім ярусе званіцы). Усе канструкцыйныя і архітэктурна-мастацкія сродкі накіраваны на стварэнне рытмічнай і дынамічнай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі.
Інтэр'ер
Унутры малітоўная зала развіта па вертыкалі ў падкупальную прастору светлавога барабана, якая абмежавана складанай бэлечна-ветразевай канструкцыяй. Апсіда з самкнутым гранёным скляпеннем вылучана драўляным 2-ярусным іканастасам. Над прытворам размешчаны хоры з драўлянай балюстраднай агароджай.
Правы рэванш
«Правы рэванш» — незарэгістраваная ультраправая беларуская арганізацыя сярэдзіны 1990-х гадоў. Кіраўнікі арганізацыі звярталіся да ідэяў Ніцшэ, Шпэнглера і іншых ідэолагаў радыкальнага кансерватызму і нацыяналізму Заходняй Еўропы. Арганізацыя выкарыстоўвала ў якасці сваё сімволікі чорна-чырвона-чорны сцяг.
Перадумовы
Славамір Адамовіч заўсёды сімпатызаваў БНФ, аднак выступаў за стварэнне больш радыкальнай арганізацыі. 27 ліпеня (дзень прыняцця Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі) 1994 года, беларускія нацыяналісты прайшліся з паходнямі па праспекце Францыска Скарыны ў Мінску.
У канцы кастрычніка 1994 года ў інтэрв’ю гродзенскай «Пагоні» Адамовіч распавёў пра арганізацыю «Правы рэванш», якая павінная была арганізоўвацца пяцёркамі — «актыўна-сілавымі камандамі». Яны павінныя былі б выконваць заданні цэнтра, але мелі б шырокія паўнамоцтвы на месцах. Тамсама Адамовіч агучыў ідэю суполкі: змаганне з «гастралёрамі», якія «прынялі Беларусь за Рыа-дэ-Жанэйра».
Стварэнне
26–27 лістапада 1994 года у Віцебску праходзіў з’езд беларускіх нацыяналістаў. У акцыі ўдзельнічала больш за 60 чалавек (прысутнічалі прадстаўнікі незарэгістраванай Нацыянальнай партыі і зарэгістраванай Партыі аматараў піва са сваім лідарам Андрэем Рымашэўскім). Дзень з’езду быў прымеркаваны да дня нараджэння ўраджэнца рэгіёна Уладзіміра Караткевіча.
З’езд праходзіў у мастацкай галерэі Алеся Пушкіна. У першы дзень з’езду яго разагнала міліцыя, заявіўшы, што ў будынку бомба. Удзельнікі з’езду адмовіліся разыходзіцца, і праваахоўнікі выкарысталі сілу, такім чынам, траўмаваўшы журналіста віцебскага выдання «Выбар».
З’езд, дарма што перашкоды, прайшоў. 27 лістапада было абвешчана пра стварэнне «Правага рэваншу», а таксама былі прынятыя патрыятычныя рэзалюцыі. Тады ж быў разагнаны мітынг удзельнікаў з’езду каля помніка Караткевічу. Адамовіч атрымаў трое содняў адміністрацыйнага арышту.
Дзейнасць
«Правы рэванш» стаў слаць лісты тым, хто, на думку ягоных чальцоў, здраджвае краіне. У лістах яны патрабавалі ад адрасатаў спыніць сваю дзейнасць. Такія лісты ў канцы 1994 года атрымалі, напрыклад, рэдакцыя «Новай народнай газеты» і Саюз палякаў Беларусі. Апошні даслаў Адамовічу запыт патлумачыць, што і да чаго.
6 лютага 1995 года на сходзе рэгіянальных камандаў «Правага рэваншу» ў Мінску быў дадзены адказ, у якім палякі былі названыя «этнапалітычнымі праціўнікамі» беларусаў. Паведамлялася, што перад рэгіянальнымі камандамі пастаўленая задача скасаваць уплыў прапольскіх элементаў на беларускі электарат. Польшча таксама крытыкавалася за тое, што падчас нямецка-фашысцкай акупацыі Армія Краёва знішчала беларусаў. У адказе папярэджваліся тыя, хто меў жаданне ажыццяўляць у Беларусі «брудныя гешэфты». У такім выпадку іх чакала «другая Чачня».
13 сакавіка 1995 года ў Мінску прайшоў літаратурны вечар Славаміра Адамовіча, на якім ён даў інтэрв’ю рэжысёру Юрыю Азаронку і зачытаў яму свой верш «На дзень стварэння арганізацыі “Правы рэванш”». У вершы была агучаная ідэя прыходу да ўлады шляхам дзяржаўнага перавароту (без крыві і ахвяр).
Радзічава
Ра́дзічава (, Радичево) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бокшыцкага сельсавета.
Вядомыя асобы
Віктар Іосіфавіч Ганчар (нар. 1957) — беларускі палітык, правазнаўца
Саянскія самадыйцы
Сая́нскія самады́йцы  — зборная назва групы паўднёвых самадыйскіх народаў, што насялялі пераважна Мінусінскую катлавіну і суседнія перадгор’і ў Сібіры.
Этнічныя супольнасці
Назвы гэтых этнічных груп часткова маюць цюркскае паходжанне. Так назву камасінцаў (калмажы, камаш, кангмажы) перакладаюць з мясцовых цюркскіх моў як «жыхары верхняй плыні Кана», карагасаў — як «чорныя людзі». Існуе верагоднасць, што назва саётаў паходзіць ад назвы старажытнага скіфскага насельніцтва Сібіры. Некаторыя даследчыкі лічаць, што кайбалы першапачаткова адносіліся да енісейцаў.
Гісторыя
Існаванне самадыйцаў у горнай мясцовасці Паўднёвай Сібіры фіксавалі старажытныя кітайскія і мангольскія гістарычныя помнікі пісьмовасці. Так, назва кашынцаў была вядома ўжо ў эпоху дынастыі Тан. Хакасы лічаць кайбалаў найбольш старажытнымі насельнікамі Мінусінскай катлавіны. Цікава, што назва карагасаў у XVII ст. была вядома не толькі на Саянах, але таксама ў рэчышчы Томі.
У XVII ст., калі пачаліся кантакты з рускімі, саянскія самадыйцы займаліся жывёлагадоўляй, земляробствам, паляваннем. Большасць з іх у той ці іншай ступені знаходзіася пад уплывам енісейскіх кіргізаў і іншых груп цюркскага насельніцтва. Камасінцы мелі першаснае дзяржаўнае ўтварэнне на чале князя Байгі. Адзіныя правадыры ўзгадваліся сярод кайбалаў і кашынцаў. Палітыка Расіі ў дачыненні да самадыйцаў уключала іх падпарадкаванне і збор даніны. Ваенныя дзеянні паміж рускімі і кіргізамі ў XVII ст. прывялі да значных змен у межаванні і міграцыі розных груп насельніцтва. Эпідэміі воспы ў XVIII ст., а таксама перасяленне рускіх сялян, захоп традыцыйных качавых і паляўнічых тэрыторый вялі да саслаблення і дэмаграфічнага крызіса самадыйцаў. З сярэдзіны XVIII ст. паведамлялася, што яны асіміляваліся цюркамі, якія мелі падобны лад жыцця. У XIX — XX ст. змена ладу жыцця паляўнічых і аленегадоўцаў прывяла да асміляцыі рускімі.
Найбольш працэс асіміляцыі вывучаны на прыкладзе камасінцаў, паколькі яны праіснавалі як самастойная этнічная і моўная група да 1989 г., з 1960-х гг. назіраліся навукоўцамі. Цюркізаваныя кайбалы ў XX ст. сталі субэтнічнай групай хакасаў. Карагасы пад уплывам цюркаў-паляўнічых змянілі мову, але захаваліся як цюркскі этнас тафалараў. Нягледзячы на тое, што перапісы насельніцтва ў СССР доўгі час ігнаравалі цюркізаваных саётаў, яны здолелі захаваць сваю назву і этнічную тоеснасць.
Melody of Oshawa
«Melody of Oshawa» (Мелодыі з Ошавы) ― канадскі музычны ансамбль, створаны беларускім эмігрантам на мяжы 1950-х—1960-х гадоў. Капэла выконвала беларускія полькі, вальсы і танга з выкарыстаннем электрамандаліны, сёрфавай гітары і саксафонаў.
Гісторыя
Гурт утварыўся ў канадскім горадзе Ошава на мяжы 1950-х—1960-х гадоў. Пасля Другой сусветнай вайны сюды злілося шмат беларусаў, адным з актыўных беларускіх дзеячоў у Ошаве стаў Баляслаў Лішчонак. У вольны ад працы на «General Motors» час ён выкладаў музыку, а са сваіх вучняў сабраў ансамбль.
Склад у капэлы Баляслава Лішчонка адрозніваўся цякучасцю і быў шматнацыянальным: беларусы, украінцы, палякі. На мандаліне грала жонка Лішчонка, родам з Польшчы, меўся саксафаніст-славак. У ансамблі адначасова былі задзейнічаныя баян і акардэон альбо два тэнар-саксафоны, труба з сурдынай і без. Засталося некалькі запісаў з оперным спеваком Сяргеем Шульгам. Сам Лішчонак граў на электрыфікаванай мандаліне і скрыпцы, рабіў аранжыроўкі пад розныя камбінацыі музыкаў. Рэпертуар быў беларускі: народныя танцы, фольк-апрацоўкі кампазітара-эмігранта Міколы Куліковіча, творы Любана і Русака, песні на вершы Наталлі Арсенневай.
Баляслаў Лішчонк арганізоўваў танцы на тэрыторыі Беларускага рэлігійна-грамадскага цэнтру ў Таронта, дзе граў калектыў. Аркестр суправаджаў усе святы беларускага кам’юніці Ошавы і Таронта: ад хрэсбінаў і вяселляў да Дня волі і Дня Слуцкага збройнага чыну. Дзякуючы Барысу Кірку, які вёў у Таронта танцавальную студыю «Лявоніха», капэла Лішчонка патрапіла ў эфір канадскага тэлебачання.
У 1980-х гадах шэсць сезонаў запар капэла Лішчонка прыяжджала з Ошавы ў Таронта і выступала на ўсеканадскім этнічным фестывалі «Караван». Там дэманстраваліся народныя рамёствы, строі, стравы і музыка. Прадстаўнікі кожнай нацыі мелі ўласны павільён каля ратушы, павільён беларусаў называўся «Менск».
З падачы беларуска-канадскага выдавецтва і арт-клуба «Пагоня» «Melody of Oshawa» запісала тры ўласныя кружэлкі. Некаторыя запісы «Melody of Oshawa» напачатку 1990-х гадоў перавыдаваліся ў Беларусі на касетах. У нумары газеты «Чырвоная змена» за 1993 год змешчана рэцэнзія Вітаўта Мартыненкі на «зялёны» альбом «Melody of Oshawa», дзе крытык палічыў некаторыя інтэрпрэтацыі фальклору занадта смелымі і назваў гэта «ўзорам інтуітыўна-наіўнага фальклёру, прыкладам сямейна-бытавога музычнага наіву».
Баляслаў Лішчонак граў да апошніх дзён свайго жыцця. У 1990 годзе ён захварэў і памёр, пахаваны ў Ошаве.
Strażnica KOP „Worony”
Гісторыя
Да канца польска-савецкай вайны ўсходнюю мяжу Польшчы пазначала лінія фронту. Толькі 6 лістапада 1920 года быў створаны Памежны кардон Міністэрства ваенных спраў. У сярэдзіне студзеня 1921 г. была зменена форма аховы мяжы і пачалася арганізацыя Пагранічнага кардону Вярхоўнага камандавання Войска Польскага. Меркавалася ўкамплектаваць палявая жандармерыя і вайсковыя часткі. Летам 1921 г. было прынята рашэнне даручыць ахову ўсходняй мяжы мытным батальёнам. У Докшыцах былі разгорнуты камандна-штабныя падраздзяленні 31-га мытнага батальёна. Яго 1-я мытная рота знаходзілася ў Гняздзілаве. Яна стварыла ўстанову, у тым ліку ў Варонях. У другой палове 1922 г. была праведзена чарговая рэарганізацыя органаў улады, якія ахоўвалі ўсходнюю мяжу. 1 верасня 1922 г. мытныя батальёны былі перайменаваны ў батальёны памежнай аховы. У зоне адказнасці будучай памежнай роты КАП «Гняздзілава» памежную службу неслі падраздзяленні 31-га батальёна памежнай аховы. 1-я рота памежнай варты стаяла ў Гняздзілаве. Сярод іншага, яна пабудавала аб'ект у Варанах. Ужо ў наступным годзе Краёвая ахова была ліквідаваная, а 1 ліпеня 1923 г. Дзяржаўнай паліцыі было даручана выконваць памежную службу на ўсходняй мяжы. У жніўні 1924 г. была прынята пастанова аб стварэнні Корпуса аховы мяжы — фарміравання, арганізаванага па вайсковай прыкмеце і якое выконвала абавязкі штатнага Міністэрства ўнутраных спраў.
Фарміраванне і арганізацыйныя змены
У 1924 годзе ў складзе 3-й памежнай брыгады быў сфарміраваны 1-ы памежны батальён. У 1928 годзе батальён складаўся з 18 стражніц. Стражніца КАП «Worony» ў 1928-1939 гадах уваходзіла ў структуру 2-й роты КАП «Hnieździłów»       ст. батальён КАП «Будслаў». Стражніца налічвала каля 18 вайскоўцаў і размяшчалася на лініі мяжы з задачай непасрэднай аховы дзяржаўнай мяжы.
У 1932 годзе ў будынку КАПа размясціўся жаўнеры стражніцы. Стражніца са штабам роты злучала палявая дарога працягласцю 7,2 км.
Памежная служба
Суседнія стражніцы:
IC 147
IC 147 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лапландская вайна
Лапландская вайна́ (Lapin sota) — ваенныя дзеянні паміж Фінляндыяй і Германіяй, якія адбываліся з верасня 1944 па красавік 1945. Гэтая вайна атрымала назву лапландская, бо праходзіла ў паўночнай фінскай правінцыі — Лапландыі.
Перадумовы канфлікту
Улетку 1943 нямецкае вярхоўнае камандаванне пачало рыхтавацца да магчымага мірнага пагаднення паміж Фінляндыяй і СССР. Немцы планавалі згуртаваць ваенныя сілы на поўначы Фінляндыі, каб абараніць нікелевыя шахты каля мястэчка Петсама (цяпер гэта пасёлак Нікель Мурманскай вобласці). Цягам зімы 1943—1944 немцы паляпшалі дарогі ад паўночнай часткі Нарвегіі да паўночнай часткі Фінляндыі, шырока ўжываючы працу ваеннапалонных (многія з іх былі схоплены ў паўднёвай Еўропе, і апранутыя ў летнюю ўніформу, таму страты былі вялікія), і размясцілі ў тым рэгіёне склады. Такім чынам, калі ў верасні 1944 Фінляндыя заключыла мірнае пагадненне з Савецкім Саюзам, немцы былі добра падрыхтаваныя.
Баявыя дзеянні
У той час, калі наземныя сілы Германіі адступілі на поўнач, нямецкі флот замінаваў падыход да Фінляндыі з боку мора, і падчас аперацыі «Tanne Ost» паспрабаваў захапіць востраў Suursaari у Фінскім заліве. Хоць некаторыя чыны вермахта і фінскія армейскія афіцэры намагаліся арганізаваць адносна мірную перадачу вострава, сутычкі паміж нямецкімі і фінскімі войскамі пачаліся нават раней за падпісанне папярэдняга савецка-фінскага пагаднення. Барацьба ўзмацнілася, калі фіны спрабавалі выканаць савецкае патрабаванне выслаць усе нямецкія войскі з Фінляндыі. Такім чынам фіны апынуліся ў такім жа становішчы, як раней італьянцы і румыны, якія пасля капітуляцыі саюзным войскам вымушаныя былі змагацца за вызваленне сваіх краін ад нямецкіх войск. Задача фінаў была ўскладнена савецкім патрабаваннем дэмабілізаваць большую частку фінскай арміі, нават падчас кампаніі супраць немцаў.
Вынікі
Ваенныя страты былі адносна невялікімі: 1000 чалавек з фінскага боку і прыблізна 2000 з нямецкага. Апроч страт уласнасці, ацэненых прыблізна ў 300 мільёнаў долараў ЗША (па курсе 1945 года), прыблізна 100 000 жыхароў сталі бежанцамі, што дадалося да праблем паваеннай рэканструкцыі.
Пасля таго як вайна скончылася, Саюзнікі асудзілі Рэндуліча за ваенныя злачынствы і прысудзілі яго да 20 гадоў турмы (аднак у 1951 годзе яму скарацілі тэрмін зняволення да 10 гадоў, а ў канцы таго ж года вызвалілі).
З гэтай вайной звязана з’яўленне ў фінскім календары такіх памятных дат, як Дзень памяці загінулых і Нацыянальны дзень ветэранаў.
Падлессе (Слонімскі раён)
Падле́ссе (, Подлесье) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.
Голас вёскі
[[Файл:Рэдакцыя “Беларускай газеты” і “Голасу вёскі”.jpg|thumb|300пкс|Рэдакцыя «Беларускай газеты» і «Голасу вёскі».
Сядзяць (злева направа): Уладзіслаў Казлоўскі, Наталля Арсеннева, Аляксей Сянкевіч.
Стаяць (злева направа): Уладзімір Кушаль, Антон Адамовіч, Караленка. Мінск, снежань 1942 г.]] «Голас вёскі» — газета, якая выдавалася з 1 кастрычніка 1941 да 16 чэрвеня 1944 гг. у Мінску на беларускай мове пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад у перыяд Другой сусветнай вайны. Галоўныя рэдактар: М.Караленка, Я.Кіпель, А.Сянькевіч. Распаўсюджвалася пераважна ў сельскіх раёнах Генеральнай акругі Беларусь. Тэндэнцыйна асвятляла падзеі на франтах 2-й сусветнай вайны, друкавала распараджэнні акупацыйных улад, прамовы А.Гітлера, А. Розенберга, В. Кубэ, Крытыкавала калгасную сістэму, усхваляла нацысцкі «новы аграрны парадак», аналізавала гаспадарчыя магчымасці беларускіх зямель, сялянскае жыццё ў замежных краінах. Парады земляробам і сельскім жыхарам друкаваліся ў рубрыках «У дапамогу сельскаму гаспадару», «Куток вясковай жанчыны», «Парады гаспадыні», «Ветэрынарныя парады» і інш. Шмат увагі аддавала гісторыі і культуры Беларусі (праца «Беларусь учора і сення» і артыкул «Каляды на Беларусі» Я.Найдзюка, артыкул «Магілёў і яго барацьба за свае правы» З.Байдацкага, «Як верылі нашы продкі» М.Шчаглова, «Народнае выяўленчае мастацтва» У. Глыбіннага), пісала пра сталінскія рэпрэсіі ў 1930-я гады (урыўкі з кнігі «Валадары ГПУ» К.Альбрэхта, артыкул «Апошні разгром беларускай інтэлігенцыі» У.Клішэвіча і інш.). У газеце апублікаваны раман «Наўсуперак лесу» М.Дуброўскага (Р.Мурашкі). Выйшла 130 нумароў.
Грамадзянскае непадпарадкаванне
Грамадзянскае непадпарадкаванне — форма негвалтоўнага грамадзянскага супраціву, што выяўляецца праз актыўную, дэклараваную адмову грамадзяніна падначальвацца пэўным законам, распараджэнням ці вымогам урада ці службовых асоб.
Аргенцінская катлавіна
Аргенці́нская катлаві́на  — падводная катлавіна ў паўднёва-заходняй частцы Атлантычнага акіяна.
Грамадзянскае непадпарадкаванне
Паняцце было ўведзена Генры Дэвід Торам у сваім эсэ «», у якім у якасці прыкладу прыводзілася пашыраная практыка адмовы ад выплаты падаткаў як эфектыўны спосаб пратэсту супраць несправядлівай палітыкі дзяржаўных дзеячаў, без выкарыстання гвалтоўных метадаў.
Аргенцінская катлавіна
Знаходзіцца ў напрамку на ўсход ад узбярэжжа Аргенціны, паміж мацерыковым схілам Паўднёвай Амерыкі, падводным плато Рыу-Грандзі, Сярэдзінна-Атлантычным хрыбтом (Паўднёва-Атлантычным) і Паўднёва-Антыльскім хрыбтом. Пераважаюць глыбіні 5000—5500 м. Найбольшая глыбіня 6681 (6212 ) м. Дно катлавіны складаецца з чырвонай гліны і глабігерынавага глею.