cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алыцкі замак
Заснаванне ў XVI стагоддзі
Заснавальнікам замка быў князь Мікалай Радзівіл Чорны ў XVI стагоддзі. Гэта адзін з першых на тэрыторыі Украіны прамавугольных замкаў бастыённага тыпу. Будаўніцтва замка было распачата ў княжанне Мікалая Радзівіла Чорнага і, відавочна, скончана ў 1564 г. Нягледзячы на высокую абароназдольнасць новаўзведзенага замка, працы па яго ўмацаванню і развіццю працягваліся. І толькі ў 1640 г. Альбрэхт Станіслаў Радзівіл завяршыў рэканструкцыю замка. Памеры замка дасягалі каля 100х120 метраў. Ён стаў узорам для пабудовы падобных крапасных умацаванняў меншага памеру ў іншых гарадах. Рысы Позняга Адраджэння або маньерызм амаль не адбіліся на стылістыцы будынка.
Першыя апісанні замка
Ужо ў XVII ст. было праведзена першае апісанне замка (у 1686 г.), што дазволіла аднавіць яго выгляд, блізкі да першапачатковага. Іншае апісанне было складзена ў 1737 г. і дапаўняла план-гравюру XVIII ст.
Двор замка забудаваны па перыметры. Палацавым стаў паўднёвы корпус. На процілеглым баку знаходзіўся паўночны корпус, упрыгожаны двух'яруснай вежай у стылі барока. Паміж гэтымі двума карпусамі была галоўная ўязная брама замка.
Буянцы
Буянцы́ (, Буянцы) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.
Алыцкі замак
Перыяд ад 1700 да 1840
У 1702 годзе пасёлак Алыка спустошылі воіны Швецыі падчас Паўночнай вайны, але замак выстаяў.
У сувязі з новымі метадамі ваенных дзеянняў замак у Алыку губляе абарончыя функцыі і ўсё больш выкарыстоўваецца як палацавая пабудова. Унутраны двор быў забудаваны па перыметры яшчэ ў XVII ст., а палацам лічыўся Паўднёва-ўсходні корпус. Будынак у XVII—XVIII стст. быў у 2 паверхі і 2 парталы. Між парталамі зладзілі адкрытую аркаду-галерэю з крыжападобным скляпеннем. Другі паверх меў балкон.
Чарговую рэканструкцыю пачаў Міхаіл Казімір Радзівіл, якая працягвалася да 1760. У XVIII стагоддзі надбудавалі трэці паверх і заклалі адкрытую галерэю. У 1976 г. палацавы корпус атрымаў дах з заломам у стылістыцы барока. Будынак у выглядзе падоўжанага прамавугольнага аб'ёму, унутраная планіроўка калідорнага тыпу з аднабаковым размяшчэннем залаў і анфілада.
Падчас напалеонаўскага нашэсця ў 1812 г. замак выкарыстоўвалі воіны Расійскай імперыі як ваенны шпіталь, аж да 1837 г. З 1840 г. замак кінулі на волю лёсу і ён ніяк не выкарыстоўваўся да 1882 года. Інтэр'еры разбурыліся.
На мяжы XIX—XX стагоддзяў
З 1883 г. пачаўся новы этап рамонтна-аднаўленчых работ, якія доўжыліся 30 гадоў. Кіраўнік рамонту — архітэктар Зігмунт Гаргалеўскі, аўтар праекта сучаснага Львоўскага тэатра оперы і балета. У гады Першай сусветнай вайны (1914—1920) замак быў разбураны, што пабудзіла новы этап аднаўленчых работ на сродкі Януша Радзівіла.
У часы СССР замак выкарыстоўваецца як псіхіятрычная бальніца.
Калегіяльны касцёл Св. Тройцы
Касцёл Св. Тройцы належыць да лепшых узораў архітэктуры барока на тэрыторыі Украіны.
Пабудаваны ў 1635—1645 гг паблізу замка па праекце архітэктараў Б. Молі і Я. Маліверна па ўзоры Іль Джэзу ў Рыме. Будаўнічыя работы даручылі архітэктару Ф. Бефку і Я. Банчковічу, У. Садоўскаму, С. Маркавіч.
Касцёл — базіліка з нартэксам, хорам, паўкруглай абсідай. Скляпенні крыжападобныя. Заходні фасад, велічны і ўрачысты, быў упрыгожаны карцінамі на рэлігійныя тэмы. Шэсць карцін выратаваны і перададзены на захоўванне ў Львоўскую галерэю мастацтваў. Касцёл меў каменны плот, часткова разбураны ў 1960-я гг разам з паўночнымі варотамі.
Інтэр'ер касцёла захаваўся, але мае пашкоджанні. Пад храмам крыпту з пахаваннямі, дзе раней пахавалі і заснавальніка замка і іншых прадстаўнікоў сямейства Радзівілаў. У часы незалежнасці Украіны касцёл перададзены мясцовай парафіі.
Малое Залужжа
Мало́е Залу́жжа (, Малое Залужье) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадскага сельсавета.
IC 419
IC 419 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) у сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Новікава
Новікава — жаночая форма прозвішча Новікаў.
Тарасаўка (Пастаўскі раён)
Тара́саўка (, Тарасовка) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Высокае (вёска, Навадугінскі раён)
Высокае (Высо́кое) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па харчаванні
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па харчаванні — установа ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Дзейнасць
Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па харчаванні створаны на базе Беларускага навукова-доследнага інстытута харчовых прадуктаў, навукова-вытворчага рэспубліканскага унітарнага прадпрыемства "БЕЛНІКЦІММП", рэспубліканскага унітарнага прадпрыемства "Інжынерна-тэхнічны цэнтр "Семплодагароднінапраект", даччынага ўнітарнага прадпрыемства "Марыз" і даччынага унітарнага вытворчага прадпрыемства "Тэхнапрод" у адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 красавіка 2006 года.
Асноўная мэта дзейнасці цэнтра - канцэнтрацыя навуковых даследаванняў на вырашэнні актуальных задач па стварэнню новых канкурэнтаздольных прадуктаў харчавання для розных груп насельніцтва, распрацоўка новых тэхналогій і праектаў.
Штат Цэнтра складаецца з 153 супрацоўнікаў, у тым ліку 1 доктара навук, які з'яўляецца член-карэспандэнтам НАН Беларусі, і 28 кандыдатаў навук.
Сонечнае зацьменне 26 мая 1873 года
Сонечнае зацьменне 26 мая 1873 года — частковае сонечнае зацьменне 145 сараса.
Зацьменне 26 мая 1873 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1873 годзе і 178-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 30 лістапада 1872 года, наступнае — 20 лістапада 1873 года.
Лаўр
Лаўр (Laurus) — род субтрапічных дрэў або кустоў сямейства.
Прадстаўнікі рода растуць у Міжземнамор'і, на Канарскіх астравах і ў Заходнім Закаўказзі.
Біялагічнае апісанне
Вечназялёныя расліны.
Лісце чаргавальнае, скурыстае, суцэльнакрайняе; ўтрымоўвае вялікую колькасць эфірных алеяў.
Кветкі сабраныя ў парасонападобныя пазушныя суквецці.
Плады сіне-чорныя, касцянкападобныя, аднанасенныя.
Allium rechingeri
Allium rechingeri — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Афганістане.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Афганістане.
NGC 705
NGC 705 (іншыя абазначэнні — UGC 1345, MCG 6-5-30, ZWG 522.36, 6ZW 90, PGC 6958) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Поль Дзірак
Поль Адрыен Марыс Дыра́к (Paul Adrien Maurice Dirac;, , Вялікабрытанія, памёр 20 кастрычніка 1984, Фларыда, ЗША) — брытанскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1933 разам з Эрвінам Шродзінгерам), за адкрыццё новых аспектаў тэорыі атамаў і іх застасаванне.
Жыццё і кар'ера
Поль Дырак нарадзіўся і рос у Бішапстане, раёне Брысталя. Яго бацька, Чарлз Дырак, быў эмігрантам з Сант-Морыца, Швейцарыя. Яго маці была з Корнуала, нарадзілася ў сям'і марака. У Поля быў старэйшы брат Фелікс (Félix), які скончыў жыццё самагубствам у 1925 годзе, а таксама была сястра Біятрыс (Béatrice). Яго маладыя гады ў сям'і былі не вельмі шчаслівыя, яго бацька адрозніваўся строгасцю і аўтарытарнай натурай. Першую адукацыю атрымаў у Бішапскай пачатковай школе (Bishop Road Primary School), потым працягнуў вучобу ў (Merchant Venturers' Technical College) дзе яго бацька працаваў настаўнікам французскай мовы. Гэтая школа была пры Брыстальскім універсітэце, у якім вельмі вялікае значэнне надавалі навуковым дысцыплінам.
Унёсак у навуку
Адзін з творцаў квантавай механікі і квантавай электрадынамікі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1933 разам з Эрвінам Шродзінгерам), за вялізны ўклад у развіццё квантавай механікі.
Дзмітрый Іванавіч Смірноў
Дзмітрый Іванавіч Смірно́ў (Дмитрий Иванович Смирнов;  — ) — камандзір 121-га стралковага (50-я армія, 2-і Беларускі фронт), генерал-маёр. Герой Савецкага Саюза (1944).
У Чырвонай Арміі з 1920 года. У 1922 годзе скончыў 12-я Уладзікаўказскія пяхотныя камандныя курсы, у 1929 г. курсы «Выстрал». У 1936 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ. Са снежня 1937 г. у Генштабе РСЧА. У 1940—1941 гадах на тэрыторыі Манголіі (у Харбіне) са спецыяльным заданнем. У снежні прызначаны камандзірам 122-й асобнай стралковай брыгады ў Прыволжскай ваеннай акрузе. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на фронце з красавіка 1942 года на пасадзе камандзіра 122-й асобнай стралковай брыгады (Бранскі фронт), з чэрвеня 1942 года — камандзір 73-й стралковай дывізіі (Паўднёвы, Паўночна-Каўказскі, Бранскі, Цэнтральны франты). Са снежня1943 года камандзір 121-га стралковага корпуса (Беларускі, 1-ы і 2-і Беларускі франты).
Корпус пад камандаваннем генерал-маёра Д. І. Смірнова вызначыўся 24 чэрвеня 1944 года пры фарсіраванні ракі Проня. Прарваў абарону праціўніка паўночна-заходней Чавусаў, захапіў плацдарм, вызваліў горад Чавусы і з баямі прайшоў каля 50 км, фарсіраваў Дняпро. 8 чэрвеня корпус удзельнічаў у вызваленні Магілёва.
Пасля вайны Д. І. Смірноў на пасадах у Савецкай Арміі (намеснік каменданта і камендант савецкага сектара Берліна, на пасадах у Галоўнай Інспекцыі Сухапутных войскаў, у ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ). З 1953 г. начальнік штаба Беларускай ваеннай акругі, у 1953—1957 гадах ваенны саветнік у арміі Румыніі. У 1957—1960 гг. Д. І Смірноў на пасадзе начальніка асноўнага факультэта акадэміі імя М. В. Фрунзэ.
З 1960 года генерал-маёр Д. І. Смірноў у адстаўцы. Жыў у Маскве.
Вядомыя асобы Адэсы
Вядомыя ўраджэнцы Адэсы:
Кунікіда Допа
Кунікіда Допа ( -) — японскі раманіст, паэт-рамантык перыяду Мэйдзі, адзначаны як адзін з вынаходнікаў японскага натуралізму.
Кунікіда Допа нарадзіўся ў Цёсі, прэфектура Тыба. Яго сапраўднае імя — Кунікіда Тэцуа. Сям’я пераехала ў Токіа ў 1874 годзе, пазней у прэфектуру Ямагуты, Допа вырас у Івакуні. Сельскія краявіды Цёсі прывілі Допа любоў да прыроды і паўплывалі на натуралізм, які пазней з’явіўся ў яго творах. Допа кінуў школу, каб дапамагчы сям’і ў 1888 годзе, але сышоў у школу ў Токіа ў 1889 годзе. Вучыўся ва Універсітэце Васэда. Зацікаўленасць заходняй дэмакратыяй прывяла да яго выключэння са школы ў 1891 годзе. Калі яму было 21 гадоў, ён быў ахрышчаны, быў хрысціянінам.
Гармонава (Навадугінскі раён)
Гармонава (Гармоново) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Браніслаў (прыпыначны пункт)
Бранісла́ў (, Бронислав)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 2,8 км на поўнач ад вёскі Браніслаў.
Бярозы
Бяро́зы (, Берёзы) (да 30 ліпеня 1964 года Марты́шкі ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.
Сельва-дзі-Кадорэ
Сельва-дзі-Кадорэ (Selva di Cadore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Белуна.
Насельніцтва складае 523 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 32020. Тэлефонны код — 0437.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Лаўрэнцій.
РСК «Багамол»
РСК «Багамол» — беларускі рабатызаваны супрацьтанкавы комплекс, распрацаваны кампаніяй «Белспецзнештэхніка — Новыя тэхналогіі».
Гісторыя
У 2010-х гадах для Беларусі, у сувязі з актывізацыяй падазронай дзейнасці НАТА на польскай тэрыторыі і стварэннем новай механізаванай дывізіі УС Польшчы непасрэдна ля межаў краіны, узрасла неабходнасць процітанкавых сродкаў. Следствам гэтага стала з’яўленне праекта «Багамол».
Распрацоўка РСК вялася групай канструктараў пад кіраўніцтвам Андрэя Анісімава ў кампаніі «Белспецзнештэхніка (БСЗТ) — Новыя тэхналогіі», даччыным прадпрыемстве «Белспецзнештэхнікі». Машына зроблена з нуля без якіх-небудзь запазычанняў. 20 мая 2017 года на выставе MILEX-2017 адбыўся першы публічны паказ апарата.
Характарыстыкі
Маса комплексу з поўнай баявой загрузкай і поўнымі бакамі складае 1850 кг. Кут агляду апарата — 360 градусаў. Максімальная далёкасць паразы мэтаў у аўтаматызаваным рэжыме складае 4000 м. Кругласутачная сістэма выяўлення дазваляе ў пасіўным рэжыме выявіць наземныя мэты памерам 2х2 м на далёкасці да 5000 м, а мэта тыпу «роставая фігура» — да 2000 м.
Апісанне
РСК стаіць на гусенічным міні-шасі. Працуе на дызельным рухавіку і электрагенератары. Электрацяга дазваляе машыне дзейнічаць бясшумна дастаткова доўга, і пры гэтым апарат застаецца халодным. «Багамол» здольны перасоўвацца па перасечанай мясцовасці. Абсталяваны наборам оптыка-электронных сістэм.
У «Багамоле» ўтрымліваюцца элементы штучнага інтэлекту (нейрасеткавыя інтэрфейсы). Абсталяванне робата можа разглядзець нават добра замаскіраваную мэту, а затым, сабраўшы неабходную інфармацыю, тут жа перадаць яе аператару, які будзе прымаць рашэнне. Само кіраванне вядзецца з дапамогай квадракоптара. Максімальная дыстанцыя паміж аператарам і РСК — 10 кіламетраў.
РСК, у залежнасці ад пажаданняў заказчыка, абсталёўваецца розным узбраеннем. У прыватнасці, могуць прымяняцца ракеты класа «Шэршань» з лазернай сістэмай навядзення, а таксама «Фагот», «Конкурс» і «Метыс» альбо з радыёкаманднай сістэмай кіравання, альбо з правадной.
Панграма
Панграма ( — «кожная літара») — выказванне, якое выкарыстоўвае кожную літару алфавіту прынамсі адзін раз.
Панграмы ужываюць для адлюстравання гарнітуры шрыфтоў, выпрабавання каналаў перадачы і сувязнога абсталявання, развіцця навыкаў пісьма, каліграфіі, набору тэксту на клавіятуры.
Прыклады панграм:
Карацейшыя панграмы звычайна з’яўляюцца больш цікавымі і цяжэйшымі для напісання, таму што ў жывых мовах некаторыя літары (звычайна галосныя) ужываюцца значна часцей, чым іншыя. У пэўным сэнсе, панграма з’яўляецца супрацьлегласцю ліпаграмы, мэта якой — пазбегнуць адной або некалькіх літар.
Ідэальная панграма ў англійскай мове ўтрымлівае ўсе літары алфавіта толькі адзін раз, яе можна разглядаць як анаграму лацінскага алфавіта. Тыповым прыкладам з’яўляецца фраза «Cwm fjord bank glyphs vext quiz».
Бірмінгем
Бі́рмінгем (Birmingham) — горад у Англіі, выдзелены ў асобны раён са статусам «сіці», у цэнтры цырыманіяльнага і метрапольнага графства Уэст-Мідлендс. Бірмінгем з'яўляецца самым густанаселеным брытанскім горадам пасля Лондана з насельніцтвам 1,016,800 чалавек (перапіс 2008). Горад размяшчаецца ў цэнтры уэст-мідлендскай канурбацыі — другога па населенасці гарадскога раёна Вялікабрытаніі з насельніцтвам 2,284,093 чалавек (перапіс 2001). Бірмінгемскі метрапольны абшар, які ўключае ў сябе прымежныя прыгарады, з якімі горад шчыльна знітаваны людской маятнікавай міграцыяй, з'яўляецца другім па населенасці ў Вялікабрытаніі з агульным насельніцтвам 3,683,000 чалавек.
Бірмінгем быў адным з цэнтральных ачагоў Індустрыяльнай рэвалюцыі, за што пазней атрымаў мянушку «the workshop of the world» або «city of a thousand trades». Нягледзячы на тое, што індустрыяльная значнасць гэтага горада знізілася, Бірмінгем развіўся да статусу нацыянальнага камерцыйнага цэнтра, які лічыцца другім па ліку найлепшым месцам для вядзення бізнеса. Бірмінгем з'яўляецца цэнтрам дзейнасці канферэнцый, рознічнага гандлю, спартыўных спаборніцтваў у шэрагу са стала развітымі сферамі высокіх тэхналогій, навуковых даследванняў і прагрэсіўнай галіны эканомікі, якія падтрымліваюцца трыма тамтэйшымі ўніверсітэтамі. Таксама Бірмінгем з'яўляецца чацвёртым па наведвальнасці замежнымі турыстамі горадам у Вялікабрытаніі і мае другую па ліку буйнейшую гарадскую эканоміку.
У 2010 годзе Бірмінгем атрымаў 55 месца ў ліку гарадоў з найлепшымі ўмовамі жыцця ў свеце паводле кансалтынгавай кампаніі Mercer. У цяперашні час распрацоўваецца буйны праект «Вялікі горад» (Big City Plan) па пераўладкаванні цэнтральнай часткі Бірмінгема з мэтай зрабіць яго 20-м па ліку горадам з найлепшымі ўмовамі жыцця ў свеце. У гутарковай мове насельнікаў Бірмінгема называюць «Brummies», тэрмінам утвораным ад слова «Brum» — адной з мянушак горада. Сама мянушка можа быць утворана ад дыялектнай назвы горада «Brummagem», якая ў сваю чаргу можа быць утворана ад адной з ранейшых назваў горада накшталт «Bromwicham». Існуе своеасаблівы бірмінгемскі дыялект і акцэнт.
Капліца-пахавальня Юзафа Гурскага
Капліца-пахавальня Юзафа Гурскага пабудавана ў Сапоцкіне (Гродзенскі раён) на могілках у 1893 годзе з цэглы ў стылі неаготыкі на ўшанаванне пахаванага тут Юзафа Гурскага. Злева размешчана капліца-пахавальня Юліі Дзяконскай.
Архітэктура
Прамавугольны ў плане кампактны аб’ём пад двухсхільным дахам. Галоўны фасад завершаны трапецападобным шчытом з 3 вуглавымі 8-граннымі шатровымі вежачкамі-фіяламі і крапаваны слаістымі арачнымі нішамі. Стральчаты праём галоўнага ўвахода фланкіраваны і завершаны эдыкуламі, у верхняй з якіх размешчана скульптура «Укрыжаванне». Бакавыя фасады расчлянёны 4 стральчатымі аконнымі праёмамі.
Унутры капліца перакрыта плоскай драўлянай столлю на падугах. Алтарная сцяна ў інтэр'еры дэкарыравана плоскім 4-пілястравым порцікам з 3-вугольным франтонам.
Свержанская фаянсавая мануфактура
Свержанская фаянсавая мануфактура («фарфурня») — колішняя вытворчасць фаянсавых вырабаў у Свержані (цяпер Новы Свержань), другое прадпрыемства гэтай галіны ў Рэчы Паспалітай. Заснавана ў 1742 годзе князем Міхалам Казімірам Радзівілам Рыбанькам. Працавала па тэхналогіях вынайдзеных галандскімі майстрамі, вырабляла сталовы і дэкаратыўны посуд, фігуратыўную і дэкаратыўную пластыку, санітарна-гігіенічную кераміку і кафлю. Функцыянавала каля 20 гадоў, закрылася пасля смерці заснавальніка ў 1762 годзе.
Мірскія падданыя кн. Міхала Казіміра — майстры Ян Крупус і Мацей Кручкоўскі вучыліся ў Бяле, скончылі навучанне ў жніўні 1741 года і перад ад’ездам прысягнулі, што «быўшы на навуцы ў фарфурні галандскай фаянсавай у горадзе Белай і вярнуўшыся да свайго пана, не павінны нікому ў рабоце сакрэтаў выдаваць, як у паленні фарфураў, глазураў, у маляванні і іншых рэчах». Па вяртанні, з дапамогай мясцовага ганчара Яна Граймовіча, узяліся за арганізацыю фаянсавай мануфактуры ў Свержані. У красавіку 1742 г. зроблены абпал першай партыі вырабаў. У лісце да князя, ад 5 жніўня 1743 г., кіраўнік прадпрыемства Ксаверы Гескі пісаў: «… фарфурня, дзякаваць Богу, штогод лепш спраўляецца…». У 1747 г. пад наглядам свержанскіх майстроў была заснавана мануфактура ў Жоўкве ва Львоўскай зямлі.
Сакрэты гатавання фармовачнай масы, эмаляў, роспісу вырабаў ведалі толькі галоўны майстар і тыя два, што вучыліся ў Бяле. Найбольшым сакрэтам была рэцэптура палівы і фарбаў. «Бісквітныя» вырабы размалёўвалі вогнетрывалымі керамічнымі фарбамі па вільготнай або падсушанай фонавай эмалі. Амаль усе вядомыя цяпер вырабы свержанскай мануфактуры распісаны кобальтам. Тэхналагічны працэс завяршаўся высокатэмпературным абпалам (1000°C і вышэй).
Малюнак на вырабах свержанскай мануфактуры мог быць «просты», «лепшы», «найлепшы з пазалотай». 3 кожным ускладненнем роспісу кошт узрастаў прыкладна на 1 злоты. Рэестры мануфактуры змяшчаюць больш пэўную інфармацыю наконт роспісаў, згадваецца, напрыклад, міска для ўмывання «галандская», «чарка для супу іспанская», роспісы тыпу «grotto» (гратэск) і «flotto» (кветкавы), ужываліся такія арнаментальныя матывы як гербы, кветкі, ягады («фрукты»), птушкі. Захаваўся посуд у роспісе якога ўжыты раслінныя кампазіцыі і выявы птушак, вельмі папулярныя ў аздабленні фаянсу ў XVIII ст. Найбольшую цікавасць выклікаюць другарадныя дэкаратыўныя элементы, якія служылі фонам для асноўнай кампазіцыі — касая сетка з кропкамі ў кожнай ячэйцы (адзінарнымі ці падвоенымі), падвоеная тонкая абводка, своеасаблівыя разеткі, медальёны або рэзервы са стылізаванай раслінай, якія звычайна размяшчаліся адзін супраць другога. Менавіта такія дэталі былі візітнай карткай прадпрыемстваў. На некаторыя вырабы ставілі клеймы -- s.m.
Асартымент прадукцыі свержанскай фаянсавай мануфактуры І. У. Ганецкая падзяляе на 4 групы: сталовы і дэкаратыўны посуд, пластыка, санітарна-гігіенічная кераміка, кафля.
У рэестрах мануфактуры пералічаны шматлікія віды сталовага і дэкаратыўнага посуду — талеркі трох стандартных памераў, міскі розных формаў, паўміскі круглыя, авальныя і шматвугольныя, сподачкі, «тэрыны» (міскі і паўміскі з накрыўкамі для падачы гарачых страў), супніцы, сухарніцы, маслёнкі, цукерніцы, кубачкі і філіжанкі са сподкамі, ванначкі дпя лімонаў і лёду, куфлі з накрыўкамі і без, збанкі для кавы, малака і піва, імбрычкі, тронкі для нажоў, відэльцаў і лыжак, гаршчочкі, падносы, вазы для кветак і дэкаратыўныя, якія ставілі на каміны, і шмат іншага. З усіх гэтых рэчаў па жаданні заказчыка камплектаваліся сталовыя сервізы, у якія магло ўваходзіць ад некалькіх да сотні рэчаў. Стандартны вялікі сервіз налічваў тры тузіны — 36 прадметаў.
У другую групу вырабаў -- творы пластыкі — уваходзіла начынне для касцёльнага ўжытку (сасуды, распяцці, скульптурныя дэталі алтароў), фігуркі шляхцічаў, бюсты старажытных філосафаў і «айцоў касцёла», а таксама ліхтары, люлькі, садовая скульптура, вазы.
Кафля прыносіла добры прыбытак, яе выраблялі пячнымі наборамі. У дакументах згадваюцца печы белага і вішнёвага колеру, падчас археалагічных раскопак сустракана свержанская кафля з бірузовай эмаллю. У Нясвіжскім замку захавалася белая печ з роспісам па перыметры кожнай кафліны.
На чале фарфурні стаяў адміністратар (у розныя часы яго называлі дыспазітарам ці суперінтэндантам). Кандыдаты на пасаду адміністратара выбіраліся і прызначаліся князем. Першым кіраўніком фарфурні быў Ксаверы Гескі, мастак з Нясвіжа (красавік 1742 — восень 1744 г.), які выконваў функцыі адміністратара і галоўнага майстра. Далей у дакументах згадваюцца адміністратар Пясецкі (1744), ротмістр Бек (восень 1744 — красавік 1746), суперінтэндант Ян Пятроўскі (красавік 1746—1752). Пасля звальнення Я. Пятроўскага на яго месца часова быў прызначаны нейкі Бэвен, якому дапамагаў паручнік Варанецкі. Пачынаючы з 12 мая 1752 года кіраваў прадпрыемствам дыспазітар Ян Пархімовіч.
Спачатку адміністратар непасрэдна не адказваў за працу прадпрыемства, быў, фактычна, пасярэднікам паміж работнікамі і гаспадаром. Ён не меў дачынення да ўліку гатовай прадукцыі і, напэўна, да касы мануфактуры. Першыя пяць гадоў асобы, што займалі гэтую пасаду, нават не жылі ў Свержані. Напрыклад, кіраванне фарфурняй было не адзіным клопатам ротмістра Бека, асноўным заняткам для яго заставалася вайсковая служба пры нясвіжскім двары. Далейшае развіццё і пашырэнне вытворчасці мануфактуры патрабавала глыбокага ведання работы прадпрыемства, сталага нагляду і больш кампетэнтнага кіраўніцтва, таму роля адміністратара ўзрасла.
Разам з іншымі адказнымі асобамі (пісарам і галоўным майстрам) кіраўнік прадпрыемства павінен быў прысутнічаць пры загрузцы і разгрузцы печаў, весці ўлік прадукцыі на кожнай стадыі тэхналагічнага працэсу. Адміністратар адказваў за захаванасць гатовай прадукцыі, удзельнічаў у продажы вырабаў, у захаванні грошай, выдаваў патрэбныя сумы на аплату работнікам, на набыццё сыравіны і прылад працы, рамонт будынкаў і абсталявання. Ён меў паўнамоцтвы «караць за кожную правіну не толькі майстроў, але і хлопцаў», падпісваў дакументы мануфактуры (пераважна фінансавыя справаздачы), трымаў сваю пару ключоў ад склада і касы, дакладваў князю пра стан прадпрыемства, звяртаўся з рознымі просьбамі, атрымліваў ад князя распараджэнні. Адміністратар кіраваў яшчэ і шліферняй, уладжваў непаразуменні паміж работнікамі двух прадпрыемстваў. У пачатковы перыяд існавання мануфактуры (1742—1744) адміністратар быў галоўнай афіцыйнай асобай, яму падначальваліся пісар і галоўны майстар.
Пісар быў не проста сакратаром. Разам з адміністратарам ён вёў улік прадукцыі на ўсіх стадыях вытворчасці, падлічваў выдаткі і выручку ад продажу, рабіў фінансавыя справаздачы. Разам з адміністратарам меў права падпісваць дакументы мануфактуры, трымаў свае ключы ад склада і касы. Пісар прызначаўся князем. Са зместу архіўных дакументаў вынікае, што на пачатку існавання мануфактуры пісар меў больш паўнамоцтваў за адміністратара. Ён павінен быў таксама «сачыць, каб майстры п’янствам не займаліся і каля працы панскай пільна хадзілі».
I адміністратар, і пісар павінны былі штомесяц складаць рэестры ўсёй прадукцыі (кожны свой), у тым ліку бракаванай, прадаваць яе па ўстаноўленых коштах, захоўваць усе рахункі выдаткаў. Паводле «Пунктаў…» 1744 года, трымаць касу і весці ўлік прадукцыі пры загрузцы і разгрузцы печаў павінны былі толькі пісар і галоўны майстар. У дакументах згадваюцца пісары: Баркоўскі (1742—1746), Стэфан Дамброўскі (1746—1752, звольнены разам з Янам Пятроўскім за ўчыненую бойку), Дзеружынскі (1752).
Галоўны майстар, майстар-фарфурнік, пасада якога ў дакументах пісалася з вялікай літары, ведаў усю тэхналогію вытворчасці, нёс асабістую адказнасць за брак (мусіў кампенсаваць страты за свой кошт), сачыў за працай падначаленых, вёў разам з адміністратарам і пісарам улік прадукцыі, выручкі і выдаткаў, меў свае ключы ад склада і касы. У яго абавязкі таксама ўваходзіла прафесійная падрыхтоўка здольных мясцовых хлопцаў. Галоўным майстрам прызначаўся, звычайна, самы кваліфікаваны спецыяліст, прынамсі, на пачатку дзейнасці мануфактуры пасаду займалі мастакі. Дакументаў майстры не падпісвалі, таму іх прозвішчаў вядома менш: Ксаверы Гескі, прыдворны мастак з Нясвіжа (красавік 1742 — восень 1744); немец Кюнтцэльман, пераведзены з фарфурні ў Бяле-Падляскай (сакавік 1744—1752); Кюнтцэльмана, напэўна, змяніў Мацей Кручкоўскі з Міра, мастак, які ўдзельнічаў у стварэнні прадпрыемства, не выключана, што ён кіраваў вытворчасцю да закрыцця мануфактуры.
Майстроў набіралі з мясцовых рамеснікаў. Згадваюцца наступныя спецыяльнасці: ганчар, ганчар-токар, мастак, кафельнік, цясляр. На мануфактуры працавалі два-тры мастакі. Усе яны былі прафесіяналамі, большасць раней працавала пры нясвіжскім двары. Мастакам дапамагалі яшчэ два-тры спецыяльна навучаныя хлопцы. Складаней вызначыць колькасць ганчароў і кафельнікаў, пісьмовыя крыніцы не згадваюць гэтага. Агульная колькасць майстроў, напэўна, складала 9-10 чалавек. Яны адказвалі за «недапільнаванне» ў працы, якое прывяло да браку, і абавязаны былі кампенсаваць нанесеную па іх віне шкоду. Для дадатковых работ прыцягваліся рамеснікі з боку. Сярод майстроў згадваюцца мастак Мацей Кручкоўскі (з 1741), ганчар Ян Граймовіч (з 1742), мастак Тамаш Астроўскі (1744), майстар Антон Гіжэўскі (ці Гільчэўскі), мастак Станіслаў Мікалаеўскі (магчыма, з вёскі Мікалаеўшчына), цясляр Стальмах.
Арганізоўвалі новую вытворчасць і дастасоўвалі тэхналогію да мясцовай сыравіны мясцовыя майстры, за ўсю гісторыю прадпрыемства тут працаваў толькі адзін іншаземец — пераведзены ў 1744 годзе з мануфактуры ў Бяле немец Кюнтцэльман. Ён быў выдатным прафесіяналам, «malarz de Fayence» (мастак па фаянсе), як пра яго з павагай пісаў Ксаверы Гескі. Адным з найважнейшых абавязкаў замежнага спецыяліста была падрыхтоўка мастакоў з мясцовых хлопцаў, гэта ён зрабіў выдатна — пасля звальнення Кюнтцэльмана яго вучні працавалі паспяхова.
Простымі работнікамі былі мяшчане Свержаня і жыхары навакольных вёсак. У расходных ведамасцях 1742—1744 гадоў яны фігуруюць як «хлопы» (г. зн. сяляне). Трапіўшы на мануфактуру, сяляне набывалі статус наёмных работнікаў, у пазнейшых дакументах іх называюць «людзі», «людзі фабрычныя» ці «хлопцы». Яны дапамагалі майстрам і выконвалі нізкакваліфікаваную працу. У пачатковы перыяд простых работнікаў было двое (1742—1744), у жніўні 1744 — пяць, у 1752 годзе згадваецца ад дзесяці да трынаццаці асоб. Павелічэнне колькасці памочнікаў майстроў абумоўлена, відавочна, развіццём вытворчасці, пашырэннем асартыменту вырабаў.
Летам праца пачыналася а пятай гадзіне раніцы і заканчвалася а сёмай вечара, па гадзіне адводзілася на сняданак і абед. Такім чынам, летні рабочы дзень працягваўся 10 гадзін. Майстры і хлопцы павінны былі «добра працаваць, не піць, не чыніць сварак, ва ўсім падпарадкоўвацца дыспазітару». У архіўных запісах сустракаюцца імёны некаторых работнікаў: Ян Руцкі, Антон Рудзік, Мацей Сянкевіч, Рыгор Пальчэўскі, Даніла Гаўрыловіч, Ядка, Крыштоф, Тамаш.
Усіх супрацоўнікаў мануфактуры называлі фарфурнікамі, фабрыкантамі. Агульная колькасць работнікаў складала каля 20-25 чалавек, што ацэньвае прадпрыемства як невялікае.
Захавалася апісанне свержанскай мануфактуры датаванае 1765 годам. Згадваецца, што налева ад брамы стаяла «фарфурня вялікая» з пяццю памяшканнямі, дзе фармавалі, сушылі і распісвалі посуд і дробную пластыку. Далей знаходзіўся «скарбец» з закратаваным акном. Уздоўж яго сцен стаялі «шафы з лаўкамі для складання фарфураў», пасярэдзіне — вялікі прадаўгаваты стол са скругленымі вугламі, да сцяны быў прыкаваны малы столік з акаванай шуфлядай, дзе трымалі касу. За будынкам «скарбца» размяшчалася вялікае гумно ці адрына. Насупраць знаходзіўся вялікі будынак кафельні, крыты дранкай, з сенямі і двума памяшканнямі. У адным з іх стаяла некалькі варштатаў для вырабу кафлі. Каля кафельні — мураваная печ для абпалу кафлі, злучаная з кафельняй навесам, крытым драніцай. Каля ўязной брамы быў будынак з сенямі і двума памяшканнямі з круглага дрэва. У сенях падлога з дошак, печ для абпалу фарфураў, у «ізбе» — печ для «палення фарфураў» з двума «анкрамі» жалезнымі. Насупраць — памяшканне з цаглянай печчу дпя таплення волава і свінца. Каля акна стаяла «шафа простая» з 9 дошкамі для «ставення» работы. Тэрыторыя мануфактуры была абнесена дылёвым парканам. Будынкі размяшчаліся па перыметры паркана на адпегласці пяці праслаў адзін ад аднаго.
Фарфурня не толькі забяспечвала патрэбы нясвіжскага двара, але і стала прапаноўвала значную частку сваіх вырабаў на продаж. Выконвала заказы на вытворчасць камплектаў посуду і набораў кафлі для печаў. Сярод пакупнікоў свержанскага фаянсу былі прадстаўнікі рознага сацыяльнага статусу — магнаты, шляхта, жыхары Нясвіжа і іншых мястэчкаў, работнікі мануфактуры. З магнатаў і шляхты згадваюцца, напрыклад, сваякі Радзівілаў, Тышкевічы, Агінскія, Валадковічы, Дзернатовічы, Любецкія, Аскеркі, Багушэвічы, біскуп луцкі. Пан Абрамовіч набыў сервіз з 90 рэчаў за 124 злотыя 28 грошаў, пан Грабоўскі заказаў камплект з 86 рэчаў з гербамі.
У 1742 г. аб’ём прададзенай прадукцыі быў нязначны: выручка склала 76 злотых 7 грошаў. У 1743 годзе сума выручкі вырасла да 692 злотых. За восем месяцаў 1744 г. было рэалізавана вырабаў на 626 злотых, агулам за гэты час прададзена тавару на 124 злотыя 13 грошаў больш за выдаткаванае на закупку сыравіны і аплату работнікам. У суму не ўключаны кошт вырабаў, якія былі пастаўлены ў замкі Міхала Радзівіла ў Нясвіжы і Міры. У пачатку працы прадпрыемства «фарфуры» пастаўляліся ў замкі гаспадара бясплатна. Пазней іх кошт пачалі ацэньваць і ўлічваць у фінансавых справаздачах.
Атрыманыя ад рэалізацыі вырабаў грошы ішлі перш за ўсё на патрэбы вытворчасці. Большая частка выручкі выдаткоўвалася свержанскай мануфактурай на заробкі. Усе работнікі, у тым ліку часовыя, атрымлівалі за сваю працу плату грашыма, што ёсць важнай характарыстыкай эканамічнай сутнасці прадпрыемства.
Любоў Абрамаўна Нардштэйн
Любоў Абрамаўна Нардштэйн (нар., г. Іркуцк) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Пасля Вялікай Айчыннай вайны бацькоў накіравалі спачатку ў г. Гродна, а затым у г. Баранавічы. У 1952 г. сям’я пераехала ў г. Мінск. Любоў Нардштэйн вучылася ў чыгуначнай школе № 26, дзе настаўнік малявання В. Вярсоцкі арганізаваў мастацкую студыю.
Скончыла ў 1960 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ. Студэнткай выязджала на практыку ў Маскву, Кіеў, Ленінград, ездзіла на эцюды паводле гарадоў «Залатога кольца», у Пскоў, Ноўгарад, дзе шмат малявалі. Працавала ў праектных інстытутах «Белкамунпраект», «БелНДІдзіпрасельбуд» пад кіраўніцтвам мэтраў архітэктуры Г. Заборскага, Г. Бяганскай, Ю. Патапава (з 1980 — галоўны архітэктар праектаў). З 1990 года — кіраўнік персанальнай творчай майстэрні.
Член Саюза архітэктараў з 1969 года.
Творчасць
Асноўныя працы: адміністрацыйны будынак, гасцініца на 50 месцаў у пас. Крупіца Мінскага раёна (1973, у суаўтарстве), экалагічны цэнтр пас. Домжарыцы Лепельскага раёна (1974—1976, у суаўтарстве), эксперыментальныя жылыя дамы для Мінскага цяплічнага камбіната ў пас. Замасточча Мінскага раёна (1976—1977, у суаўтарстве), тыпавы праект школы на 320 месцаў (1982), навучальна-выхаваўчы цэнтр ВА «Нафтан» у пас. Міжрэчча (2002, у суаўтарстве), сацыяльна-бытавы цэнтр пас. Міжрэчча Полацкага раёна (2002, у суаўтарстве). Займалася тыпавым і эксперыментальным праектаваннем жылых і грамадскіх будынкаў, школ, дзіцячых садоў, малых архітэктурных формаў, у калгасах «Савецкая Беларусь», «Новы быт», жылыя дамы і клуб у калгасе «Прагрэс» і інш. (1966—1970), у Бярэзінскім біясферным запаведніку (1973—1986), генплан і жылая забудова паляўнічай гаспадаркі «Белавежская пушча» (1973—1978). Працуе ў вобласці ландшафтнай архітэктуры і добраўпарадкавання, у т.л. займалася праектаваннем комплексу паркаў у г. Віцебску, добраўпарадкаваннем пас. Каменюкі ў Белавежскай пушчы і інш.
Узнагароды
Дыплом Усесаюзнага агляду-конкурсу творчых дасягненняў савецкай архітэктуры за жылы дом у саўгасе «Мінскі» (1973-74), сярэбраны медаль ВДНГ СССР (1980).
Сям’я
Мае брата мастака Рыгора Абрамавіча Несцерава.
Дамброўна (Вармінска-Мазурскае ваяводства)
Дамброўна (Dąbrówno, Gilgenburg) — вёска ў Аструдскім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства Польшчы. Сядзіба вясковай гміны Дамброўна. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на поўдзень ад Аструды і за 50 км на паўднёвы-захад ад сталіцы ваяводства Ольштына.
Да 1945 года была горадам. У 1975—1998 гадах уваходзіла ў склад Альштынскага ваяводства.
У Дамброўне знаходзяцца аптэка, банк, пошта, аўтазапраўка, рэстаран, бар, крамы.
Гісторыя
У XIII стагоддзі прусы збудавалі форт між азёрамі Велька і Мала-Дамброўна. У 1316 годзе крыжакі пачалі ўмацаванне паселішча і збудавалі тут замак Гільгенбург. Паселішча вакол замку ў 1326 годзе атрымала гарадскія правы ад дзежганскага комтура Лютэра фон Браўншвайга. Праз Гільгенбург у тыя часы праходзіў гандлёвы шлях з Мазовіі ў Эльблёнг і Гданьск. Замак быў сядзібай крыжацкага войта.
У ліпені 1410 года, за два дні да бітвы пад Грунвальдам, горад быў захоплены і спалены войскам Уладзіслава II Ягайлы. У XV стагоддзі земскім суддзёй быў тут Пётр Бажынскі з Эльгнова (бацька Яна і Сцібара — заснавальнікаў Прускай канфедэрацыі). У 1525 годзе мясцовасць стала староствам і належала магнацкім родам Габленцам, Алесніцам і найдаўжэй (1572—1831) Фінку фон Фінкенштэйну. У 1656 годзе горад быў спалены татарамі.
У 1818 годзе Гільгенбург быў уключаны ў Landkreis Osterode in Ostpreußen. Хоць знаходзіўся на чыгунцы між гарадамі Остэродэ (Аструда) і Зольдау (Дзялдова), Гільгенбург заставаўся мястэчкам з прыкладна 1000 жыхарамі. Пасля аддзялення Дзялдова ад Усходняй Прусіі стаў самым паўднёвым горадам Masurian Oberland і быў адрэзаны ад усіх рэгіянальных маршрутаў.
У канцы жніўня 1914 года ў ваколіцах Дамброўны разыгралася так званая Першая мазурская бітва. У Асякове, што за 4 км ад Дамброўны, знойдзеныя адныя з найвялікшых ваенных могілак таго часу.
У 1945 годзе Гільгенбург быў зруйнаваны на 80 %. Па ўмовах Патсдамскай канферэнцыі горада было перададзена ў склад Польшчы, усё нямецкае насельніцтва выселена і заменена палякамі. Падчас гэтага перайменаванае ў Дамброўну паселішча было пазбаўлены гарадскіх правоў.
IC 420
IC 420 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лэйла Алескер кызы Мамедбекава
Лэ́йла Алескер кызы Мамедбе́кава (Мамедбеява) (Leyla Ələsgər qızı Məmmədbəyova; 1909, Баку — 1989, Баку) — азербайджанская лётчыца, першая жанчына-лётчык на Каўказе, Паўднёвай Еўропе і Пярэдняй Азіі.
Біяграфія
Лэйла Мамедбекава атрымала прафесійную адукацыю ў Бакінскім аэраклубе і здзейсніла свой першы палёт у 1931 годзе.
З 1932 яна працягнула навучанне ў Тушынскім лётным вучылішчы ў Маскве. 17 сакавіка 1933 года Мамедбекава добраахвотна саскочыла з парашутам з борта самалёта У-2, стаўшы другой, пасля Ніны Камневай, жанчынай-парашутыстам у Савецкім Саюзе. У 1934 годзе яна стала пераможцам спаборніцтва па скачках з парашутам сярод прадстаўнікоў закаўказскіх рэспублік. Да 1941 года Мамедбекава ўжо была маёрам авіяцыі. У далейшым яна рыхтавала авіяцыйныя кадры ў Бакінскім аэраклубе.
У гады Вялікай Айчыннай вайны Мамедбекавай як маці чатырох непаўналетніх дзяцей (усяго іх у яе было шэсць) было забаронена ісці на фронт. Бакінскі аэраклуб быў закрыты, але Мамедбекава дамаглася дазволу адкрыць курсы дэсантнікаў і парашутыстаў, дзе яна за гады вайны падрыхтавала каля 4 тысяч парашутыстаў-дэсантнікаў і сотні лётчыкаў. Двое з іх, Адыль Куліеў і Мікалай Шавярдзяеў пасля сталі Героямі Савецкага Саюза. Мамедбекава здзейсніла свой апошні палёт у 1949 годзе.
Да выхаду на пенсію ў 1961 годзе яна працавала намеснікам старшыні ў бакінскім філіяле ДТСААФ.
Сям’я
Старэйшы сын Лэйлы Мамедбекавай Фірудзінаў ваяваў у Вялікай Айчыннай вайне, а малодшы Ханлар — у Карабахскай.
Колпіна (возера)
Колпіна — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 27 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Ягадкі, у басейне ракі Тураўлянкі.
Плошча паверхні -- 0,1 км². Даўжыня — 0,38 км, найбольшая шырыня — 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,12 км. Плошча вадазбору — 2,5 км².
Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 12 м. Размешчана сярод забалочанай, парослай хмызняком мясцовасці. На ўсходзе выцякае ручай у возера Крывое. Зарастае.
Даніла Віктаравіч Бандарук
Даніла Віктаравіч Бандарук (нар. ) — палітычны зняволены, абвінавачаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 мая 2000 у Брэсце. Старэйшы з васьмярых дзяцей у шматдзетнай сям’і. Пасля школы вучыўся ў Брэсцкім дзяржаўным прафесійна-тэхнічным каледжы прыборабудавання, далей каб дапамагчы бацькам з’ехаў у Мінск, дзе працаваў на кладцы тратуарнай пліткі.
Хрысціянскі вернік. Грае на піаніна. З СІЗА і калоніі дасылае малюнкі і вершы, у якіх спрабуе выказаць свой боль, асэнсаваць тое, што з ім адбылося.
Палітычны пераслед
Даніла Бандарук быў затрыманы 22 жніўня 2020 года па абвінавачванні паводле ч. 2 арт. 293 Крымінальнага кодэксу («Удзел у масавых беспарадках») і ч. 1 арт. 339 КК («Хуліганства», па версіі пракуратуры, 9 жніўня ён ударыў рукой па грузавым аўтамабілі МАЗ і разбіў бакавое люстэрка) за падзеі 10 жніўня 2020 года ў Брэсце, быў змешчаны ў СІЗА-7 у Брэсце.
29 сакавіка 2021 года сумеснаю заяваю беларускіх праваабарончых арганізацыяў, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт і Беларускі ПЭН-цэнтр, Бандарук разам з іншымі быў прызнаны палітычным зняволеным. У заяве адзначаецца, што «''дэманстрантамі не здзяйсняліся дзеянні, якія ахопліваюцца дыспазіцыяй артыкула 293 Крымінальнага кодэкса, і адпаведна не могуць кваліфікавацца як масавыя беспарадкі. Удзельнікі пратэстаў не здзяйснялі падпалаў, пагромаў, не знішчалі маёмасць і не аказвалі ўзброенага супраціву праваахоўным органам''».
7 красавіка 2021 у судзе Маскоўскага раёна Брэста пачаўся разгляд судовай справы супраць ужо другой «партыі» берасцейцаў (агулам тым разам судзілі 13 чалавек). Даніла Бандарук, яго стрыечны брат Марк Салонікаў, Віталія Бандарэнка (адзіная дзяўчына сярод больш, чым 80 чалавек, якіх абвінавацілі па пратэстах у Брэсце пасля выбараў у жніўні 2020) віну не прызналі. Пацярпелымі па справе было прызнана 19 чалавек, усе яны адмовіліся ад пазоваў аб кампенсацыі маральнай або маёмаснай шкоды да абвінавачаных.
На судовым допыце 16 красавіка Даніла засведчыў, што яго збівалі для атрымання неабходных сведчанняў: «''калі супрацоўнікі затрымалі мяне разам з Маркам на працы, яны везлі нас у маршуртцы і збівалі. У мяне нават ёсць фатаграфія з апухлай шчакой і пашкоджаннямі рукі. У той момант яны прымусілі нас даць тыя паказанні''». Таксама былі агучаны вынікі экспертызы відэа, на якім быў момант, дзе нібыта Даніла збівае люстэрка на аўтазаку: эксперты паказалі, што няма доказаў таго, што на відэа менавіта Даніла. Але гэтыя і іншыя сведчанні не былі прыняты судом да ўвагі.
У выніку 21 мая суддзя Андрэй Грушко асудзіў 11 палітвязняў на тэрміны ад 3,5 да 5 гадоў калоніі, дваіх непаўнагадовых — да 3 гадоў выхаваўчай калоніі. З гэтай партыі асуджаных Даніла Бандарук атрымаў найвялікшы тэрмін — 5 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Таксама абвінавачаныя павінны сплаціць у роўных долях кампенсацыю ў памеры каля 24 тысячы рубёў (на карысць УУС Брэстаблвыканкама; Дэпартамента аховы МУС; КУП Брэсцкае ДЭП; КУП «Камунальнік»; КУП «Брэсцкі грамадскі транспарт»; пацярпеламу Лычко).
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь»
Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» — назва партызанскіх брыгад на тэрыторыі БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны.
Сонечнае зацьменне 30 лістапада 1872 года
Сонечнае зацьменне 30 лістапада 1872 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 140 сараса.
Зацьменне 30 лістапада 1872 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1872 годзе і 177-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 чэрвеня 1872 года, наступнае — 26 мая 1873 года.
Ніжнеінгашскі раён
Ніжнеінгашскі раён (Нижнеингашский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Ніжні Інгаш.
Масцішча (Азярыцкаслабадскі сельсавет)
Да 10 лютага 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Прылепскага сельсавета.
NGC 706
NGC 706 (іншыя абазначэнні — UGC 1334, MCG 1-5-40, ZWG 412.37, IRAS01492+0602, PGC 6897) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галоўкава (Навадугінскі раён)
Галоўкава (Головково) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вайнідзеняты
Вайні́дзеняты (, Войниденяты) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.
Партызанскі раён (Краснаярскі край)
Партызанскі раён (Партизанский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Партызанскае.
Сезон 2021/2022 «Асторыі» Быдгашч
У сезоне 2021/2022 баскетбольны клуб Асторыя з Быдгашчы прымаў удзел:
Чаранкі (Пастаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Піраўскі раён
Піраўскі раён (Пировский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Краснаярскім краі Расіі.
Belarus А3523і
Belarus А3523і — беларускі беспілотны трактар. Апарат распрацоўваўся сумеснымі намаганнямі інжынераў Упраўлення канструктарска-эксперыментальных работ №1 Мінскага трактарнага завода і спецыялістаў Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Прэзентацыя дрона прайшла 20 мая 2021 года на 75-годдзе МТЗ.
Створаны на базе трактара сямейства 3522/3525. Абсталяваны дызельна-электрычнай (гібрыднай) сілавой устаноўкай магутнасцю 350 к. с. і электрамеханічнай трансмісіяй. У канструкцыі ўжыта электрамеханічная бясступеньчатая трансмісія, якая выключыла прамую кінематычную сувязь дызельнага рухавіка з вядучымі коламі, што дазволіла рэалізаваць частату кручэння і момант у рэжыме максімальнай паліўнай эфектыўнасці. Машына абсталявана GPS-навігацыяй і сістэмай дакладнага земляробства кампаніі Topcon. Прыменена інфраструктура высакахуткаснай перадачы дадзеных з дапамогай 5G-тэхналогіі кампаніі ТАА «Облочные технологии».
Трактар прызначаны для выканання сфармаваных аператарам заданняў, якія могуць перадавацца выдалена праз сотавую сувязь ці ж на здымным носьбіце.
IC 421
IC 421 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кіеўскі трамвай
Кіеўскі трамвай — сістэма электрычнага трамвая горада Кіева, першая электрычная трамвайная сетка на тэрыторыі былой Расійскай імперыі і сучаснай Украіны, дзясятая ў Еўропе і трэцяя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе (пасля Будапешта (1888) і Прагі (1891)). Сёння знаходзіцца ў стане заняпаду, пра што сведчаць зношаны і састарэлы парк, скарачэнне маршрутаў. Сістэма налічвае 22 маршруты, даўжыню 139,9 км, абслугоўваецца трыма дэпо. Эксплуатуецца камунальным прадпрыемствам «Київпастранс». Пасажырапаток у 2011 годзе склаў 133.430.000 пасажыраў (у 2001 годзе — 270,2 млн пасажыраў).
Бронная Гара (станцыя)
Бро́нная Гара́ (, Бронная Гора)  — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў вёсцы Бронная Гара.
Гародня (Навадугінскі раён)
Гародня (Городня) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ізвекаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Змрок
Змрок, Змярканне — частка сутак паміж ноччу і ўзыходам Сонца і паміж заходам Сонца і ноччу, на працягу якога Сонца ўжо (яшчэ) знаходзіцца за гарызонтам і нябачна, але яшчэ (ужо) бачныя прыкметы заходу (світання), абумоўленыя рассейваннем сонечнага святла ў верхніх пластах атмасферы зямлі. Паверхня Зямлі ў гэты час асвятляецца рассеяным святлом і не цалкам асветлена. Працягласць змроку залежыць ад геаграфічнай шыраты месца: чым бліжэй да экватара, тым ён карацейшы.
Калішскі мір
Калішскі мір (Pokój kaliski) — мірны дагавор паміж Каралеўствам Польскім і Тэўтонскім ордэнам, які быў падпісаны 2 чэрвеня 1343 года ў Калішы і афіцыйна завяршыў польска-тэўтонскую вайну 1326—1332 гадоў.
Па ўмовах дагавора Куявія і Добжынская зямля вярталіся Польшчы. Наўзамен польскі кароль Казімір III назаўжды адмаўляўся ад прэтэнзій на Памерэлію, а таксама афіцыйна прызнаваў права Ордэна на Хелмінскую (Кульмерланд) і Міхалаўскую землі і Гданьскае Памор'е (Памерэлію).