cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Геракліды
Паводле апавяданняў грэкаў, неўзабаве пасля смерці Геракла сыны яго, старэйшым з якіх быў Гіл, падвергліся пераследу з боку Еўрысфея. Тады яны пакінулі Трахін, паводле іншых звестак — Аргас і Мікены. Паводле падання, Геракл некалі захапіў гэтыя землі і аддаў іх мясцовым кіраўнікам з наказам захаваць іх для сваіх будучых нашчадкаў, калі тыя папросяць пра гэта. Геракліды шукалі прытулку ў Афінах у Тэсея. Еўрысфей пераследваў з войскам уцекачоў, але пры Скіронскіх скалах загінуў ад рукі Гіла ці Іалая.
Да паядынку Геракліды далі зарок, што калі Гіл падзе, яны не адновяць на працягу 100 гадоў напады на Пелапанес. Сын Гіла Клеодай і сын апошняга Арыстомах, якія спрабавалі аднавіць напад, загінулі ў барацьбе з Тысаменам, сынам Арэста. Тады, нарэшце, аракул растлумачыў сынам Арыстомаха Тэмену, Крэсфонту і Арыстадэму сваё ранейшае прароцтва ў тым сэнсе, што «трэці плод» азначае трэцяе пакаленне, а не трэці ўраджай.
Калі іх новая спроба не ўдалася і Арыстадэм за абразу варажбіта быў забіты маланкай, аракул параіў ім узяць сабе трохвокага правадыра. Яны абралі ў правадыры эталійскага цара Оксіла, які быў аднавокім і сустрэўся ім конна на лашаку, пераправіліся пры Наўпакце праз заліў, перамаглі Тысамена і падзялілі паміж сабой яго ўладання: Тэмен атрымаў Аргас, Крэсфонт — Месенію, сынава Арыстадэма, Прокл і Еўрысфен — Лаканіку. Оксілу аддалі Эліду. Іншы нашчадак Геракла, Алет, атрымаў Карынф.
У традыцыі прыкметна імкненне прадставіць заваяванне Пелапанеса актам цалкам легальным, як вяртанне Гераклідамі законнай іх уласнасці. Але важна адзначыць, што ў свядомасці старажытных грэкаў, наколькі пра гэта можна меркаваць, Геракліды ніколі прама не асацыяваліся з непасрэднымі заваёўнікамі — дарыйцамі.
У Лаконіі Геракліды валадарылі да 221 гады да н.э.; у іншых месцах яны знікаюць значна раней. Македонскія цары таксама выраблялі свой род ад Тэмена, жадаючы даказаць сваё элінскае паходжанне ў адрозненне ад сваіх варвараў-падданых. Лідыйская дынастыя Гераклідаў выводзіла сябе ад асірыйскага цара Сандона, празванага ў грэкаў Гераклам. Некаторыя рымскія сямействы, напрыклад Фабіі, лічылі сябе нашчадкамі Геркулеса.
Геракліды
Геракліды дзейнічалі ў трагедыі Эсхіла «Геракліды» (фр.73-75 Рат), трагедыі Еўрыпіда «Геракліды», трагедыі Акцыя «Геракліды» (?).
Будзіна (пасёлак)
Бу́дзіна (, Будино) — пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.
Веды (народ)
Веды (වැදි, літаральна "паляўнічыя") - карэнныя насельнікі Паўночна-Цэнтральнай і Усходняй правінцый Шры-Ланкі. Агульная колькасць - 2500 чал. (2002 г.).
Гісторыя
Веды не з'яўляюцца суцэльна адзіным народам, падзяляюцца на розныя плямёны і сваяцкія групы, якія насяляюць лясную мясцовасць Паўночна-Цэнтральнай і Усходняй правінцый Шры-Ланкі. Таксама вылучаюць лясных ведаў, што імкнуцца захоўваць традыцыйны лад жыцця, і вясковых ведаў. Агульная назва "веды" ім была дадзена суседзямі-сінгаламі. У апошнія гады на Шры-Ланцы таксама выкарыстоўваецца нейтральная назва ванія-лаэта (Wanniya-laeto "людзі лесу"). Ад сінгалаў і тамілаў яны адрозніваюцца не толькі заняткамі, але і знешнім выглядам. Належаць да асобай ведоіднай малой расы вялікай аўстралоіднай расы. Веды вылучаюцца малым ростам, цёмнай скурай, рэдкімі кудлатымі валасамі, прагнатызмам (высунутай наперад сківіцай) і інш.
У XVII ст., калі на Шры-Ланку прыйшлі галандцы, паселішчы ведаў сустракаліся ад Цэнтральнага сугор'я да паўночнага і ўсходняга ўзбярэжжаў. Але да кан. XIX ст., калі ведамі зацікавіліся вучоныя, іх колькасць скарацілася да некалькіх тысяч чалавек. Брытанскія каланіяльныя ўлады прадпрымалі асцярожныя крокі для ўцягвання насельнікаў лесу ў сучасную гаспадарку, але ніякіх істотных вынікаў не атрымалі. Выношваліся планы аб кампактным пасяленні ведаў у цэнтральных раёнах далёка ад цывілізацыі, але пасля кароткіх дыскусій гэтага не зрабілі.
На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў пасля стварэння на востраве незалежнай дзяржавы (1948 г.) значная частка племянных тэрыторый ведаў зноў была адчужаная для вядзення сельскай гаспадаркі, нацыянальных паркаў і вадасховішчаў. Веды перасяляліся ў спецыяльна пабудаваныя для іх паселішчы і прызвычайваліся да новага ладу жыцця. Яны не маюць магчымасці атрымоўваць адукацыю на роднай мове, паляваць або стала жыць у лесе. Найбольш вядомая спроба мірнага супраціўлення дзеянням дзяржаўных органаў была зроблена групай ведаў, што насяляе раён Дамбаны ва Усходняй правінцыі. Яны пакінулі пабудаваныя ўладамі жытлы і вярнуліся ў лес. Пасля чарговага прымусовага перасялення яны звярнуліся ў суд і да міжнародных арганізацый. Гэта не дапамагло вярнуць усе страчаныя тэрыторыі (у 1990 г. вярнулі каля 610 га для вядзення сельскай гаспадаркі), аднак прыцягнула ўвагу да праблем карэннага насельніцтва з боку грамадскіх дзеячаў і палітыкаў. У пач. XXI ст. каля Дамбаны быў створаны Цэнтр спадчыны ведаў.
Асаблівасці традыцыйнай культуры
Галоўнымі заняткамі ведаў былі паляванне і збіральніцтва. Мяса сушылі і нарыхтоўвалі празапас у дуплах старых дрэў. Жыхары ўзбярэжжа лавілі рыбу. Яшчэ ў XVII ст. веды наогул не займаліся сельскай гаспадаркай, але пазней з'явілася падсечна-агнявое земляробства. Большасць прылад працы рабілася з дрэва, шліхтаваных камянёў і слоновай косці.
Сацыяльныя адносіны даволі складаныя. Муж і жонка лічацца раўнапраўнымі партнёрамі ў адносінах да сямейнай уласнасці і дзяцей. Пасля шлюбу жанчына пераходзіць у сям'ю мужа, уласнасць перадаецца па спадчыне ад бацькі да сына, але дзеці бяруць родавае імя маці. Нават вясковыя веды аддаюць перавагу матчынаму прозвішчу.
Веды вядомы як добрыя разьбяры па дрэве і косці. Захоўваюцца традыцыі рытуальных танцаў. Жанчыны носяць багатыя ўпрыгожванні з ракавін малюскаў і слановай косці. У мужчын прынята мець доўгую бараду.
Мова
Мова ведаў зведала моцны ўплыў сінгальскай і тамільскай моў, так што захавала толькі некаторыя словы старажытных гаворак. Значная колькасць маладых ведаў не размаўляе на ёй. Непісьменная.
Рэлігія
У аснове традыцыйных вераванняў ляжаць культ продкаў і шанаванне духаў прыроды.
Жо Дэлао
Жо Дэлао (Jo Delahaut;  — ) — бельгійскі жывапісец-абстракцыяніст.
Вучыўся ў Льежскім універсітэце на аддзяленні гісторыі мастацвта і класічнай археалогіі, абараніў дысертацыю аю бельгійскім класіцызме. У 1940 годзе звярнуўся да жывапісу, які паходзіў з фавізму, у 1945 годзе пачаў працаваць у абстрактнай манеры, у 1947 годзе ўвайшоў у вядому групу «Малады бельгійскі жывапіс». У 1953 годзе быў адным з заснавальнікаў групы «Бельгійскае абстрактнае мастацтва».
Hyundai Motor Company
Hyundai Motor Company (Хёндэ; 현대자동차 주식회사,, lse: HYUD) — найбуйнейшы аўтавытворца ў Паўднёвай Карэі і сёмы ў свеце.
Кампанія ўваходзіць у Hyundai Kia Automotive Group.
Гісторыя
Заснаваная ў 1967 годзе, уваходзіла ў склад (чэболь) Hyundai, з якога была вылучаная ў 2003 годзе. У 1998 годзе Hyundai паглынула карэйскую аўтамабілебудаўнічую кампанію Kia Motors. У 2000 годзе кампанія склала стратэгічны альянс з DaimlerChrysler.
Назва
Hyundai азначае «сучаснасць». Правільная транскрыпцыя — Хёндэ. Часта сустракаюцца таксама хібныя напісанні «Хюндай», «Хендай», «Хундай».
У Паўднёвай Карэі
Ва Ульсане — найбуйнейшы вытворчы комплекс у Паўднёвай Карэі і трэці па велічыні ў свеце.
Комплекс складаецца з 5 заводаў, здольных вырабляць большасць кампанентаў (ад ліцейнага да завода па вытворчасці рухавікоў), і займае плошчу звыш 5 мільёнаў квадратных метраў. Таксама ўключае выпрабавальны палігон. Для лагістыкі мае ўласны прычал, адкуль аўтамабілі адпраўляюцца на рынкі па ўсім свеце. Усяго ва Ульсане можа выпускацца каля 1,53 мільёна аўтамабіляў у год.
Завод працуе з 1968 года, калі пачалася вытворчасць аўтамабіляў Ford па ліцэнзіі. У 1975 годзе з канвеера сышоў першы самастойны аўтамабіль маркі — Hyundai Pony.
У ЗША
Завод Hyundai Motor Manufacturing Alabama размешчаны недалёка ад горада Мантгомеры (штат Алабама, ЗША). Вытворчасць пачалася ў маі 2005 года з выпуску седанаў Sonata. У далейшым у вытворчую праграму дадаліся пазадарожнік Santa Fe і кампактная Elantra, а з лета 2021 года — Tucson і пікап Santa Cruz.
27 ліпеня 2021 года на заводзе быў выраблены 5-мільённы аўтамабіль, юбілейным стаў Hyundai Santa Cruz.
У Чэхіі
Hyundai Motor Manufacturing Czech — адзіны завод маркі ў Еўрапейскім Саюзе. Размешчаны ў Нашовіцах (Чэхія). Пабудова пачалася ў 2007 годзе. Вытворчасць пачалася ў лістападзе 2008 года. На заводзе працуе больш за 3100 супрацоўнікаў, выпускаецца да 1400 аўтамабіляў штодзень.
У 2013 годзе з канвеера сышоў мільённы аўтамабіль выраблены на заводзе HMMC, двухмільённы — у 2016, трохмільённы — у 2019 годзе.
У 2021 годзе выраблена 275 тысяч аўтамабіляў. 70% вытворчасці склала мадэль Tucson, 20% — i30, 2% — i30N і 8% прыпала на электрамабіль Kona Electric.
14 лістапада 2022 года выпусцілі чатырохмільённы аўтамабіль. Юбілейным стаў красовер Hyundai Tucson N Line.
Мадэльны шэраг аўтамабіляў Hyundai Motor
У 2003 годзе заводы канцэрна Hyundai сабралі 92,5 тыс. лёгкіх і 144,8 тыс. сярэдніх і цяжкіх грузавікоў.
Ар’еплуг (камуна)
Камуна Ар’еплуг (Arjeplogs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Нарботэн у паўночнай Швецыі.
Ар’еплуг 4-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Ар’еплуг.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 3 069 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 1 гарадское пасяленне (tätort) та 2 сільські:
Ксяневіч
Ксяневіч — прозвішча.
Уладзімір Уладзіміравіч Куніцкі
Уладзімір Уладзіміравіч Куніцкі — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1991).
Біяграфія
Уладзімір Куніцкі нарадзіўся ў вёсцы Дукора Мінскай вобласці. Пасля школы пераехаў у Мінск, дзе атрымаў прафесійна-тэхнічную адукацыю па спецыяльнасці «электрык». Служыў у Савецкай арміі. Быў абітурыентам Бакінскага ваеннага вучылішча і пэўны час жыў у Баку, але перадумаў і паступіў на гістарычны факультэт Мінскага педінстытута.
З лістапада 1990 працуе ў Мінскім педагагічным інстытуце. У 1991 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці 07.00.02 «Айчынная гісторыя», а ў 1998 годзе прысвоена Навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Гісторыя». З 1990 па 2005 год працаваў на кафедры ўсеагульнай гісторыі, з 2005 па 2015 — на кафедры старажытных цывілізацый і сярэднявечча. З 2015 — дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі.
З 1992 па 1995 быў старшынёй прафбюро гістарычнага факультэта, з 1992 па 2005 — член вучонага савета факультэта.
Навуковая дзейнасць
Вучэбная праца ўключае лекцыйныя курсы па новай гісторыі краін Азіі і Афрыкі, правядзенне практычных заняткаў, кіраўніцтва курсавымі, дыпломнымі і магістарскімі працамі, кандыдацкімі дысертацыямі. Склаў вучэбную базавую праграму па курсе «Новая гісторыя краін Азіі і Афрыкі», распрацаваў тэматыку практычных заняткаў.
Сям’я
У шлюбе з Аксанай Куніцкай, кандыдатам педагагічных навук, сташынёй кафедры сацыяльнай педагогікі факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ.
Свята-Праабражэнскі касцёл (Новая Мыш)
Навамышскі Праабражэнскі касцёл — помнік архітэктуры класіцызму, у цэнтры вёскі Новая Мыш Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1825 (1824?) г. з цэглы на месцы згарэўшага драўлянага касцёла 1641 г., пастаўленага падканцлерам Вялікага Княства Літоўскага Казімірам Львом Сапегам. Касцёл абгароджаны парканам з 3-арачнай мураванай брамай, выкананай у неарус-кім стылі. У вуглу агарсйжы перад касцёлам пастаўлена драўляная 2-ярусная шатровая званіца. Дзейнічае.
Архітэктура
Вырашаны адзіным прамавугольным у плане аб'ёмам, накрытым 2-схільным дахам з вальмамі над 3-граннай апсідай. Галоўны фасад вылучаны порцікам з 4 парамі калон і высокім трохвугольным франтонам. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны стральчатымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах, 2-ступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках. Цэнтр даху на галоўным фасадзе завершаны шатровым ліхтарыкам.
Інтэр'ер
Шырыкі неф касцёла з самастойнымі аб'ёмамі 2-ярумных сакрысцій перакрыты лучковым драўляным скляпеннем. У інтэр'еры арган, дэкарыраваны ў стыді ракако (1762 г.). У канцы XIX — пачатку XX стст. у касцёле ўстаноўлены 3 драўляныя разныя алтары, выкананыя ў XVII ст. (перабудаваны і ўпрыгожаны скульптурамі ў XVIII—XIX стст.), і амбон 1745 г. у стылі ракако (усе перанесены з Нясвіжскага касцёла бенедыкцінак.
Галоўны алтар 2-ярусны, на высокім цокалі, сярод матываў разьбы: вінаградная лаза з гронкамі, разеткі, ракавіны, пальметы, акант, пуцці. Значную цікавасць уяўляе шэраг скульптур галоўнага алтара. Сярод іх — Св. Схаластыка, Св. Бенедыкт, Марыя з дзіцем. Скульптура Марыя з дзіцем знаходзіцца ў арачнай нішы праёма другога яруса, Бенедыкта і Схаластыкі — на бакавых кансолях. У трактоўцы гэтых вобразаў адчуваецца імкненне скульптара адысці ад некаторай ідэалізацыі і нават пэўнай спешчанасці выяў «мяккага стылю», што асабліва ярка выяўлена ў скульптуры Марыя з дзіцем. У адной руцэ яе скіпетр, на другой сядзіць дзіця. На галаве карона, з-пад якой спускаюцца доўгія валасы, утвараючы некалькі напружаны матыў спіралі. Доўгае адзенне з вострымі ломкімі складкамі хавае абрыс фігуры. Спакойная пастава, слабая расчлянёнасць аб'ёму надаюць скульптуры манументальны характар, раскошная карона — царскую веліч. Вобраз урачысты — гэта царыца, і скіпетр у яе руцэ — сімвал улады. Горда сядзіць на руцэ маці маленькі Хрыстос. У адрозненне ад гарэзлівых голенькіх дзяцей больш ранніх кампазіцый ён апрануты, у адной руцэ дзяржава, другая паднята для блаславення. Калі параўнаць гэту скульптуру з аналагічнымі польскімі, то можна заўважыць адрозненне ў позе Марыі і дзіцяці, паставе фігур, а нямецкія ўзоры наогул вылучаюцца больш трыўмфальным характарам вобразаў.
Scion
Scion («нашчадак») — брэнд японскага вытворцы аўтамабіляў Toyota Motor Corporation.
Быў заснаваны ў 2003 годзе. Пазіцыянаваўся як моладзевы. Продажы спачатку былі абмежаваныя ЗША, з 2010 года таксама быў прадстаўлены ў Канадзе. Дзейнасць маркі была згорнута ў 2016 годзе.
Мадэльны шэраг
Першымі аўтамабілямі маркі сталі 2 кампактныя хэтчбэкі — Scion xA і Scion xB, пабудаваныя на платформе Toyota Yaris. Абедзве машыны прадаваліся ў Японіі пад маркамі Toyota Ist і Toyota bB адпаведна. У 2005 годзе да іх дадалося купэ Scion tC, на платформе Toyota Avensis. З 2007 года выпускаліся xA і xB другога пакалення.
За аснову Scion iM была ўзятая еўрапейская мадэль Toyota Auris. Scion iQ быў перайменаваным Toyota iQ, Scion xD адпавядаў Toyota Urban Cruiser, Scion FR-S — Toyota GT86. Scion iA 2016 года быў бэйджынжынірынгавым седанам Mazda 2.
Усе аўтамабілі прадаваліся ў адной фіксаванай камплектацыі.
Дом Калодных
Дом Калодных — будынак у гістарычным цэнтры Пінска, размешчаны па адрасе вуліца Леніна, 5.
Гісторыя
Дом пабудаваны не пазней за 1850 года з элементамі класіцызму па «узорным праекце» — тыпавым праекце, што распрацоўваліся серыямі альбомаў чарцяжоў будаўнічым камітэтам Пецярбурга і выдаваліся з 1820 года.
Калодныя займаліся гандлем жалезам і жалезнаскабянымі вырабамі. У іх краме можна было знайсці ўсё: ад цвіка да жалезных печаў-буржуек.
У 1904 годзе дом перайшоў ва ўласнасць сыноў Нехема — Лейбы, Аўсея і Пінхуса. У гэты перыяд быў зроблены дадатковы ўваход, павялічаны працоўная і карысная плошча, зроблена двухпавярховая прыбудова з боку дваровага фасада. З пачатку 20 стагоддзя ў будынку размясцілася гасцініца «Парыж». У ёй у верасні 1920 года знаходзіўся штаб, рэдакцыя газеты «Воін рэвалюцыі» — органа Рэўваенсавета Чырвонай Арміі.
Ад вялікага спусташальнага пажару 1921 года пацярпеў і дом Калодных. У час правядзення аднаўленчых работ мураваны бакавы флігель, які знаходзіўся з заходняга боку асноўнага будынка, быў аб’яднаны агульным фасадам з асноўным. З гэтай прычыны галоўны фасад павялічыўся амаль на траціну.
У 1920-1930-я гады ў доме Калодных размяшчаліся камандаванне Пінскага гарнізона і, склад жалеза і мануфактуры Калодных, малочны кааператыў, мануфактурная крама, вяла прыём дантыст Брохля Калодная.
Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР у 1939 годзе дом быў нацыяналізаваны. Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў 1945 годзе ў ім знаходзіўся мяса-малочны тэхнікум, з 1946 года — аблваенкамат, абласная, а пазней і раённая пракуратура (да 1979 года), у 1950—1970 гадах — стаматалагічная паліклініка (на другім паверсе) і крама «Культтавары», сталовая № 1 і крама гархарчгандлю, у 1980-х гадах — трэст сталовых і рэстаранаў.
Цяпер у доме Калодных размяшчаецца аптэка, крама адзення, а другі паверх займаюць офісы розных фірм.
Архітэктура
Выцягнуты ўздоўж вуліцы двухпавярховы аб’ём у плане блізкі да прамавугольніка. Будынак мае калідорную сістэму планіроўкі з выхадам у двор і лесвіцай на 2-і паверх. У строгай кампазіцыі і форме пабудовы калідорнай планіроўкі, кампактнасці аб’ёмаў, унутранай прастаце будынка, строгім і стрыманым архітэктурным дэкоры заўважныя рысы класіцызму.
Пасля надбудовы другога паверха ў канцы XIX стагоддзя вялікую шкоду індывідуальнасці будынка нанёс адыход ад «правільнасці» пабудовы фасада, які праявіўся ў скажэнні прапорцый, парушэнні восевай кампазіцыі, суадносін вокнаў і міжаконняў. Шматлікія пасляваенныя перабудовы звялі амаль на нішто яго мастацкія вартасці, пагоршылі архітэктурнае аблічча — быў страчаны атык, зменена расшыўка аконных праёмаў першага і другога паверхаў. З яго дэкаратыўнага афармлення захаваліся міжпаверхавы прафіляваны паясок і ажурныя балконныя агароджы.
Неабгрунтаванае рашэнне мясцовых уладаў аб зносе у 1980 годзе дамоў № 1 і № 3, якія складалі разам з домам Калодных адзіную кампазіцыю, прывяло да парушэння гістарычнай планіровачнай структуры ў межах гістарычнага цэнтра горада.
Засценак Бельскія
Засце́нак Бе́льскія (, Застенок Бельские) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета, у 1972—1978 гадах — у складзе Крупаўскага сельсавета.
Тайн і Уір
Тайн і Уір (Tyne and Wear) — цырыманіяльнае метрапольнае графства на поўначы Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўночна-Усходняя Англія. Найбуйнейшы горад — Ньюкасл. Насельніцтва 1,086 млн чалавек (12-е месца сярод цырыманіяльных графстваў; даныя 2004 г.).
Геаграфія
Агульная плошча тэрыторыі 540 км² (44-е месца). Графства размешчана ў зоне эстуарыяў рэк Тайн і Уір, якія далі яму назву.
Вадаперыца
Вадапе́рыца (Hottónia) — род кветкавых раслін сямейства першакветных. 2 віды.
Арэал
Пашыраны пераважна ў Еўропе, Малой Азіі і Паўночнай Амерыцы. На Беларусі пераважна ў паўднёвых раёнах трапляецца.
Біялагічнае апісанне
Расце ў стаячай вадзе ў сажалках, канавах, на балотах. Шматгадовыя травяністыя павольнаплаваючыя расліны без каранёў, з падводным косаўзыходным сцяблом даўжынёй 15—60 см. Лісце перыстарассечанае, кальчаковае, у разетцы каля асновы доўгага кветаноса, які ў час цвіцення ўздымаецца над вадой. Кветкі белыя ці ружаватыя, у зеве жоўтыя, сабраныя ў гронкападобныя суквецці. Плод — каробачка.
Монс
Монс (, Bergen, Mon(t)) — горад у Бельгіі, за 50 км на паўднёвы захад ад Бруселя, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Эно. Размешчаны на канале Самбра — Шэльда. Гістарычна вядомы як сталіца графства Эно. Насельніцтва — 99,2 тыс. жыхароў (2006).
Гісторыя
Назву горад атрымаў па лагеры, які быў наладжаны тут Юліям Цэзарам, а лагер, у сваю чаргу — па ўзгорку (Montes — «гара»), на якіх раскінуўся сучасны Монс. Паселішча на месцы цяперашняга Монса існавала яшчэ ў эпоху неаліту. Горад быў заснаваны ў VII стагоддзі.
Эканоміка
Прадпрыемствы коксахімічнай, шкло-керамічнай, цэментавай, харчовы, лёгкай (вытворчасць палатна, ваўняных і баваўняных тканак, пляценне карунак) прамысловасці; металаапрацоўка. Монс — чыгуначны вузел. Гістарычна — цэнтр каменнавугальнага басейна.
Славутасці
У горадзе — універсітэт, музей вытанчаных мастацтваў. У Монсе шмат архітэктурных помнікаў XI-XVIII стагоддзяў.
Закарпацкая нізіна
Закарпацкая нізіна (Прыцісянская нізіна; Закарпатська низовина, Притисяньска низовина) — нізіна на паўднёвым захадзе Украіны ў Закарпацкай вобласці, частка Сярэднедунайскай раўніны, абмежавана з паўночнага ўсходу Вулканічным хрыбтом. Даўжыня 80-90 км, шырыня 22-35 км. Вышыня 102—120 м. У межах Закарпацкай нізіны выдзяляюцца ўзвышаныя Берагоўскія нізкагор’і.
У геаструктурных адносінах тэрыторыя ляжыць у межах Закарпацкага прагіна, які характарызуецца развіццём саляна-дыяпіравых структур. З гэтым звязаны саляны пакрыты і голы карст. Маюцца крыніцы лекавых мінеральных вод.
Паверхня плоская, спадзістая, слаба нахіленая ад перадгор’яў Усходніх Карпат на паўднёвы захад. Складаецца галоўным чынам з вулканічных парод і маласаў, перакрытых глінамі, галечнікамі і лёсамі. Пераважаюць ландшафты нізкатэрасных слабадрэнаваных раўнін, шматлікія западзіны.
Клімат умераны, вільготны, атмасферных ападкаў 620—700 мм у год. Улетку здараюцца моцныя залевы. Зіма мяккая, устойлівае снегавое покрыва фарміруецца рэдка. Нізіна дрэнуецца ракой Цісай і яе прытокамі — Баржавай, Латарыцай, Ужам. Сярод глебаўтваральных парод найбольш пашыраны алювіяльна-дэлюіяльныя сугліністыя і жвірова-пясчаныя адклады. Глебы пераважна буразёмныя (ападзоленыя і аглееныя) і алювіяльныя, месцамі лугава-балотныя і балотныя. Пераўвільготненыя глебы штучна дрэнаваныя. Створаны вадасховішчы і сажалкі. Для барацьбы з паводкамі ўздоўж рэк узведзены дамбы.
Закарпацкая нізіна густа заселена. Значная частка тэрыторыі разарана і занята пасевамі збожжавых (пшаніца, кукуруза) і тэхнічных культур (сланечнік, тытунь), а таксама садамі і вінаграднікамі. Месцамі сустракаюцца невялікія гаі дубова-грабавых лясоў, чорнаалешнікі.
29 ліпеня
29 ліпеня — дзвесце дзясяты (дзвесце адзінаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Пудзіна
Пу́дзіна (, Пудино) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Налібацкага сельсавета.
Гіл
Гіл (Gill) — англасаксонскае прозвішча.
Еўрапал
Еўрапал (Europol) — паліцэйская служба Еўрапейскага саюза, размешчаная ў Гаазе. Асноўнымі задачамі службы з'яўляюцца каардынацыя працы нацыянальных служб у барацьбе з міжнароднай арганізаванай злачыннасцю і паляпшэнне інфармацыйнага абмену паміж нацыянальнымі паліцэйскімі службамі. Сярод асноўных напрамкаў работы Еўрапала можна вылучыць барацьбу з тэрарызмам, нелегальнай гандлем зброяй, наркагандлем, дзіцячай парнаграфіяй і адмываннем грошай.
На дадзены момант Еўрапал каардынуе працу паліцэйскіх служб усіх 27 краін-членаў Еўрапейскага саюза.
Еўрапал на дадзены момант налічвае 630 супрацоўнікаў, з іх каля 120 афіцэраў сувязі Еўрапола (анг. Europol Liaison Officer, ELO), адкамандзіраваныя ў Еўрапал дзяржавамі-членамі ЕС у якасці прадстаўнікоў іх нацыянальных праваахоўных органаў.
Крытыка Еўрапала
Шматлікія праваабаронцы і юрысты, якія спецыялізуюцца на абароне прыватнай інфармацыі, крытыкуюць Еўрапал за вядзенне банка даных падазраваных і банка працоўных даных для мэт аналізу, бо гэта супярэчыць прынцыпу «прэзумпцыі невінаватасці».
Дэланэ
Дэланэ — прозвішча.
Навамышскі раён
Навамы́шскі раён – адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1957 гадах. Цэнтр – вёска Новая Мыш, з мая 1954 года – горад Баранавічы.
Гісторыя
Утвораны 15 студзеня 1940 года ў Баранавіцкай вобласці. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 15 сельсаветаў: З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Валахоўскі, Дубаўскі, Жарабілавіцкі, Русінскі сельсаветы, утвораны Лаўрынавіцкі сельсавет, у склад Каўпеніцкага сельсавета Навамышскага раёна з Гарадзішчанскага раёна перададзена вёска Новы Свет. 8 красавіка 1957 года перайменаваны ў Баранавіцкі раён.
Ігнат Пятровіч Антонаў
Ігнат Пятровіч Антонаў (, в. Будніца, Віцебскі павет, Віцебская губерня —, Мінск) — беларускі неўрапатолаг. Акадэмік АН БССР (1984), член-карэспандэнт Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1974). Доктар медыцынскіх навук (1966), прафесар (1967). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1972). Народны ўрач Беларусі (1992).
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, быў ваенфельчарам. Выратаваў 128 параненых байцоў. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1950 годзе. У 1950−1955 гг. малодшы навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі, у 1955—1959 гг. — асістэнт, а з 1959 г. — дацэнт кафедры нервовых хвароб Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў.
З 1962 года — дырэктар Беларускага НДІ неўралогіі і фізіятэрапіі.
Навуковая дзейнасць
Вядомы сваімі працамі па вывучэнні інфекцыйных і паразітарных хвароб нервовай сістэмы, фізіятэрапіі і курарталогіі. Аўтар 12 вынаходніцтваў, 9 манаграфій, 438 навуковых артыкулаў (да 1993 г.). Стварыў навуковую школу і падрыхтаваў 20 дактароў і 42 кандыдаты навук.
Амерыканскі біяграфічны інстытут за выдатныя поспехі ў развіцці навукі прысвоіў І. П. Антонаву ганаровае званне «Чалавек года-97», па рашэнні Міжнароднага біяграфічнага цэнтра (Кембрыдж, Англія) імя акадэміка ўнесена ў выданне «2000 знакамітых людзей ХХ стагоддзя».
Узнагароды
Народны ўрач Беларусі (1992), ганаровы грамадзянін Мінска і Віцебска. Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, ордэнамі Айчыннай вайны І ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Дружбы народаў, Айчыны ІІІ і ІІ ступені, 15 медалямі.
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1994, у аўтарскім калектыве) — за цыкл прац «Патагенез, клініка і дыягностыка неўралагічных праяваў астэахандроза пазваночніка».
Алімпійцы
Алімпійцы:
Будынак Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
'''Вучэбны корпус № 3 Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка''' — будынак у Мінску. Уваходзіць у комплекс будынкаў БДПУ.
Гісторыя
Праектаваўся і будаваўся ў комплексе Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У адпаведнасці з пастановай ЦВК Беларусі ад 25 лютага 1919 г. у 1921 г. быў заснаваны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у складзе факультэтаў: рабочага, медыцынскага і грамадскіх навук. Першапачаткова для патрэб універсітэта былі прыстасаваны розныя будынкі ў цэнтры горада: на рагу вул. Універсітэцкай (сучасная вул. Кірава) і Чырвонаармейскай, 42/8 (рабфак), вул. Універсітэцкай, 29 і Энгельса, 50 (інтэрнаты), вул. Шырокай, 28 (сучасная вул. Куйбышава, хімлабараторыя), вул. Энгельса, 36 (інтэрнат), на рагу вул. Ленінскай і Універсітэцкай, 29/35 (аўдыторыі), на рагу вул. Універсітэцкай і Валадарскага, 5/30 (аўдыторыі), на рагу вул. Савецкай і Камсамольскай, 66/36 (інтэрнат), на вул. Савецкай, 33 (праўленне БДУ), на зав. Земляробчым, 4 (педфак). На падставе пастановы СНК Беларусі ад 06.12. 1924 г. загадам Наркамасветы ад 22.12.1924 г. № 222 была створана камісія пад старшынствам С. Некрашэвіча, якая павінна была займацца пытаннямі будаўніцтва «гмахаў» БДУ. На пасяджэнні ад 20.11.1925 г. (пратакол № 2) яе члены пастанавілі: «Лічыць неабходным, каб вучастак Універсітэта разам з вучасткам, які цяпер належыць, увайшла плошча, абмежаваная Земляробскім завулкам, Яўрэйскімі могілкамі, Бабруйскай вуліцай, Савецкай вуліцай да будынка № 14 уключна і адмяжованая перпендыкулярам з вуглу дома № 14 на Лагерны перавулак». Участак, плануемы пад будаўніцтва ўніверсітэта, быў забудаваны жылымі драўлянымі дамамі, якія зносіліся, часткова заняты яўрэйскімі могілкамі.
Штэрн
Штэрн — прозвішча.
Будынак Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Гісторыя
У конкурсе на лепшы праект Універсітэцкага гарадка перамог маскоўскі архітэктар Іван Кузьміч Запарожац. Праект складаўся з генеральнага плана, на якім былі паказаны ўсе будынкі, і праектаў асобных будынкаў: галоўнага корпуса, медыцынскага корпуса, хімічнага і біялагічнага карпусоў, будынка бібліятэкі, карпусоў для адпачынку студэнтаў, інтэрнатаў, жылых дамоў для выкладчыкаў, будынкаў для тэхнічнага персаналу, гаспадарчых пабудоў, лазні і агарода з садовым участкам. Да канца 1927 г. І. К. Запарожац прадставіў у Наркамасветы ўсе чарцяжы. Архітэктурнае рашэнне праектуемых будынкаў было ўзгоднена, некаторыя заўвагі ўзніклі па функцыянальным выкарыстанні памяшканняў і іх размяшчэнні. Таму было прапанавана праект універсітэта дапрацаваць. У пачатку 1928 г. праекты ўніверсітэцкіх карпусоў былі гатовыя. У 1928-29 гг. планавалася пабудаваць галоўны, анатамічны, хімічны, прыродазнаўчы карпусы і цэнтральную кацельню. Так як І. К. Запарожац жыў у Маскве, нагляд за будаўніцтвам выконваў Г. Лаўроў, які працаваў на пасадзе галоўнага архітэктара ў Наркамасветы.
У 1931 г. на на базе педфака ўніверсітэта быў створаны педагагічны інстытут. Перад гэтым у 1930 г. на базе медфака быў заснаваны медыцынскі інстытут. Паміж ВНУ былі падзелены пабудаваныя для ўніверсітэта вучэбныя карпусы. Галоўны корпус універсітэта быў перададзены педагагічнаму інстытуту.
Архітэктурнае рашэнне галоўнага фасада падкрэслівала яго першаснае значэнне ў ансамблі. Цэнтральны аб’ём рашаўся сіметрычна. На першым паверсе знаходзіліся тры шырокія дзвярныя праёмы галоўнага ўвахода, якія вышэй працягвалі высокія аконныя праёмы. Па гарызанталі іх падзяляў балкон-казырок з глухім парапетам. Завяршаў цэнтральную частку галоўнага корпуса павільён з адкрытай пляцоўкай. Асіметрыя агульнай пабудовы была падкрэслена рашэннем бакавога ўвахода з вуглавой высокай лесвіцай. На другім паверсе галоўнага корпуса знаходзілася актавая зала, асветленая высокімі на 2 узроўні аконнымі праёмамі. Інтэр’еры залы таксама мелі рысы стылю канструктывізму.
У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак атрымаў пашкоджанні і разбурэнні ў выніку пападання авіяцыйнай бомбы і пажару. Найбольш пацярпелі цэнтральная частка і бакавое крыло. Згарэлі ўсе драўляныя элементы будынка, муроўка сцен месцамі дэфарміравалася. Праектныя работы па аднаўленні будынка інстытута пачаліся ў 1947 г. у інстытуце «Белдзяржпраект» і праходзілі ў некалькі стадый. Каробка былога інстытута была ўмоўна падзелена на цэнтральнае, бакавое і тыльнае крыло. У 1947-48 г. А. Зысман выканаў абмерныя чарцяжы і тэхна-рабочы праект аднаўлення тыльнага крыла былога галоўнага корпуса (І чарга будаўніцтва). Замест плоскага даху на ўзроўні трэцяга паверха былі запраектаваны аўдыторыі, таму меркавалася ўзвесці вышэй цагляныя сцены ў плоскасці існуючых, таксама на фасадах вокны прыводзіліся да аднаго памеру 207х238 см, на трэцім паверсе ў аўдыторыях захоўваліся вокны ранейшых памераў 387х319 см. Наружная аддзелка фасадаў на гэтай стадыі не разглядалася, а павінна была вырашацца пры рэканструкцыі ўсяго будынка цалкам.
У 1963, 1964-68 гг. па праекце Г. Заборскага да галоўнага корпуса прыбудавалі вучэбна-лабараторныя карпусы. У 1970 г. па праекце В. Марцьянава пабудаваны спартыўны корпус. У 1986—1988 гг. перад галоўным фасадам старога галоўнага корпуса па праекце архітэктараў І. Марчанкі і В. Нікіціна пабудаваны 14-павярховы новы корпус. Ён злучаны са старымі карпусамі цэнтральным пераходам і двума бакавымі несіметрычнымі крыламі.
Поль Дэларош
Поль Дэларош (фр. Paul Delaroche, сапраўднае імя Іпаліт Дэларош (фр. Hippolyte Delaroche);,  — , Парыж) — французскі жывапісец салоннага накірунку акадэмічнага мастацтва сярэдзіны XIX стагоддзя.
Біяграфія
Поль Дэларош нарадзіўся ў сям’і маршанаў і калекцыянераў твораў мастацтва. Сапраўднае імя Дэлароша Іпаліт, але ў сям’і яго звалі Полем («La roche» азначае «скала, камень»). Адсюль: Поль Дэлараш. Яго бацька, Грэгуар-Іпаліт Дэларош, быў вядомым гандляром карцінамі, а дзядзька служыў захавальнікам кабінета гравюр Нацыянальнай бібліятэкі ў Парыжы. Поль Дэларош быў другім з двух сыноў і пазнаёміўся з выяўленчым мастацтвам у раннім узросце. З дзевятнаццаці гадоў Дэларош вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў пад кіраўніцтвам пейзажыста Луі Ватле, але неўзабаве перайшоў у майстэрню мастака гістарычнага жанру К. Дэборда. Затым, з 1818, на працягу чатырох гадоў працаваў пад кіраўніцтвам жывапісца акадэмічнага напрамкі А.-Ж. Гро, вучня знакамітага Жака-Луі Давіда.
У 1832 годзе Дэларош, ужо атрымаў вядомасць у якасці «гістарычнага жывапісца», быў абраны ў члены парыжскай Акадэміі прыгожых мастацтваў. У наступным годзе ён атрымаў пасаду прафесара ў Школе прыгожых мастацтваў, а ў 1834 годзе з’ехаў у Італію, дзе ў 1835 годзе ажаніўся з Луізай, дачкой жывапісца Араса Вернэ. Арас Вернэ быў дырэктарам Французскай акадэміі ў Рыме.
У 1838—1843 гадах Дэларош зноў працаваў у Італіі. У 1845 годзе быў абраны ў Нацыянальную акадэмію дызайну (з 1826 г. назву Акадэміі прыгожых мастацтваў) у Нью-Ёрку ў якасці ганаровага акадэміка. У 1840-х гадах мастак браў тэмы для сваіх карцін пераважна са святой і царкоўнай гісторыі. Пасля другой паездкі ў Італію яго цікавяць сцэны італьянскага побыту. Верагодна, да гэтага часу адносіцца і яго карціна «Адпачынак на беразе Тыбра» са збору Дзяржаўнага Эрмітажа ў Санкт-Пецярбургу. Пасля таго, як у 1845 годзе памерла яго жонка, ён пераходзіць да трагічных сюжэтаў.
Вярбоўка (Чавускі раён)
Вярбо́ўка (, Вербовка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.
Амальтэя
Амальтэя:
Ракоўскі
Ракоўскі — прозвішча.
Скобраўка
Ско́браўка (, Скобровка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 9 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 42 км ад Мінска, 12 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы, на аўтамабільнай дарозе Мінск—Гомель.
Ранняя гісторыя
У XVIII стагоддзі ў Менскі павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1774 годзе Скобраўка ўпамінаецца як слабодка (Слабодка Скобраўка). Ва ўласнасці езуіцкай місіі з цэнтрам у Блоні, пазней ва ўласнасці Путкамераў, да 1863 года адносіцца да маёнтка Ружанполь.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ва ўладанні Русецкіх, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе ёсць капліца, карчма. У сярэдзіне XIX ст. у Блонскай воласці.
Паводле перапісу 1897 года ў Пухавіцкай воласці, ёсць хлебазапасны магазін, капліца на могілках. У 1902 годзе пабудавана царква.
Найноўшы час
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені (2 настаўнікі, 70 вучняў). У 1933 годзе створаны калгас імя М. І. Калініна, былі кузня, стальмашня. У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. З 27 траўня 1944 года ў Скорбраўцы дзейнічаў нацысцкі канцэнтрацыйны лагер для дзяцей--донараў «Дзіцячае сяло Скобраўка» (у ім утрымлівалася каля 1500 дзяцей з Палескай вобласці).
Галіна Аляксееўна Мазуркевіч
Галіна Аляксееўна Мазуркевіч (нар., Мяшчэнцы Сенненскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філосаф), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (менеджар-эканаміст). Працавала сарціроўшчыцай Мінскага камбіната будматэрыялаў, адміністратарам кінатэатра «Масква» ўпраўлення кінафікацыі Мінскага гарвыканкама, намеснікам дырэктара вучэбна-курсавога камбіната Мінскага камвольнага камбіната, інструктарам аддзела прапаганды і агітацыі Ленінскага райкама КПБ горада Мінска, намеснікам старшыні Ленінскага райвыканкама горада Мінска, намеснікам кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна горада Мінска.
Выбіралася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.
Жаркі (горад)
Жаркі (Żarki) — горад на поўдні Польшчы, за 230 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на поўнач ад Катавіцаў. Уваходзіць у склад Мышкоўскага павета Сілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Жаркі. Займае плошчу 25,68 км². Насельніцтва 4,6 тыс. чалавек.
Сталярова
Сталяро́ва (, Столярово) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Міхаіл Рыгоравіч Чыжэўскі
Міхаіл Рыгоравіч Чыжэ́ўскі (, Добруш — ) — вучоны ў галіне земляробства, доктар сельскагаспадарчых навук (1950), член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1940), прафесар (1934).
Біяграфія
М. Р. Чыжэўскі нарадзіўся ў пасёлку Добруш Магілёўскай губерні (сучасны горад, раённы цэнтр у Гомельскай вобласці Беларусі). Атрымаўшы пачатковую адукацыю, у 1910 годзе паступіў працаваць на Добрушскую пісчапапяровую фабрыку. У 1915 годзе быў прызваны на службу ў армію, потым служыў у Чырвонай Арміі. Пасля звальнення са службы экстэрнам здаў экзамены за курс сярэдняй школы, працаваў настаўнікам пачатковай школы. У 1919 годзе фабрычным камітэтам Добрушскай папяровай фабрыкі быў накіраваны у Ціміразеўскую сельскагаспадарчую акадэмію ў Маскве, якую скончыў у 1923 годзе. Быў пакінуты практыкантам на доследным полі акадэміі, потым залічаны аналітыкам у лабараторыю глебазнаўства на кафедры акадэміка В. Р. Вільямса. У 1929 годзе зацверджаны дацэнтам гэтай кафедры, з 1933 года — прафесар. Адначасова з 1933 г. М. Р. Чыжэўскі займаў пасаду загадчыка кафедрай агульнага земляробства і глебазнаўства Камуністычнага ўніверсітэта імя Свярдлова і працаваў ва Усесаюзным інстытуце сельгасмашынабудавання. У 1937 годзе прымаў удзел у стварэнні Глебава-агранамічнай станцыі імя В. Р. Вільямса, якой потым і кіраваў. У 1940 годзе М. Р. Чыжэўскі абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук БССР, у 1950 годзе ён абараніў доктарскую дысертацыю.
Навуковая дзейнасць
М. Р. Чыжэўскаму належаць навуковыя працы па асваенні севазвароту, сістэме і механізацыі апрацоўкі глебы, павышэнню ўрадлівасці дзярнова-падзолістых глебаў. Прымаў удзел у шэрагу навуковых экспедыцый і экскурсій па даследаванню глебаў на тэрыторыі Беларусі. Займаўся распрацоўкай пытанняў фізікі глебаў, упершыню эксперыментальна вызначыў іх здольнасць паглынаць аніёны азотнай і фосфарнай кіслаты. Распрацаваў метад вызначэння трываласці будовы глебы ў сувязі з яе механічнай апрацоўкай. Пад кіраўніцтвам М. І. Чыжаўскага абаронена 30 кандыдацкіх дысертацый.
Па матэрыялам даследавання вучонага апублікавана больш за 70 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфіі. Сярод апублікаванага:
Карыбанты
Кары́банты (Κορύβαντες) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі спадарожнікі і служкі Кібелы і Дыяніса. Уяўляліся як апантаныя аголеныя танцоры з халоднай зброяй.
У антычнасці карыбантамі зваліся жрацы Кібелы і Дыяніса, якія атрымоўвалі спецыяльнае прысвячэнне. Асабліва былі вядомы карыбанты з Самафракіі і Эўбеі.
Уладзіміраўка (Пухавіцкі раён)
Уладзі́міраўка (, Владимировка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 0,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 52 км ад Мінска, 4 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.
Гісторыя
Пасёлак утвораны за часамі Беларускай ССР, пазней вёска.
Цыклоп (значэнні)
Цыкло́пы (κύκλος — круглы і όψις — вока):
Пячарскі сельсавет
Пяча́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Пячары.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Касцюковіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Тупічынскага сельсавета. 8 снежня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзямідавіцкага (8 населеных пунктаў: Аляксандраўка, Гарадок, Іванаўка, Круты Роў, Пабеда, Ракітнік, Рэспубліка і Тупічын) і Пралетарскага (11 населеных пунктаў: Валынеж, Зацішша, Калодзезькі, Камень, Лесавы, Падцеханічы, Пячары, Цеханічы, Фралоўка, Шчарбакоўка і Янгелаўка) сельсаветаў.
SAAB
Канцэпты
29 лістапада
29 лістапада — трыста трыццаць трэці (трыста трыццаць чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
S-Video
S-Video (Separate Video), раздзельны відэасігнал — кампанентны аналагавы відэаінтэрфейс, які прадугледжвае паасобную перадачу складальнікаў відэасігнала: яркасці Y сумесна з сінхрасігналам, і колернасці С (сумесна з сінхранізацыяй колеру), якія перадаюцца па дзвюм асобным лініям сувязі, з хвалевым супраціўленнем 75 Ом. Асобная перадача яркасці і колернасці забяспечвае больш высокую якасць выявы, чым кампазітныя стандарты, бо пры гэтым адсутнічаюць узаемныя перашкоды пры падзяленні сігналаў. Інтэрфейс S-Video ужываецца толькі для перадачы сігналу тэлебачання стандартнай выразнасці і непрыдатны для HDTV. Для перадачы гуку патрэбны асобны кабель.
Гісторыя
Інтэрфейс быў распрацаваны фірмай JVC пад канец 1980-х гадоў для ўжывання ў відэамагнітафонах і відэакамерах паўпрафесійнага фармату S-VHS для перадачы паміж прыладамі кампанентнага відэасігналу з мінімальнымі стратамі. Арыгінальны раздым S-Video быў чатырохкантактным. У далейшым гэты тып раздыма атрымаў шырокае распаўсюджванне і стаў выкарыстоўвацца ў прыладах іншых відэафарматаў, у тым ліку лічбавых, а таксама ў камп’ютарах, і быў абсталяваны дадатковымі кантактамі.
У цяперашні час разнастайныя тыпы раздымаў S-Video ўжываюцца ў асноўным для вываду відарыса, які фармуецца відэакартай камп’ютара, а таксама відэасігналу з відэакамеры ці гульнявых апаратаў на бытавыя тэлевізары ці падобную хатнюю відэатэхніку.
Тэхнічныя асаблівасці
Відэасігнал у сістэме SECAM абмежаваны шырынёй 3,8 МГц, што ў разліку 1 МГц = 80 ліній, дазваляе сфарміраваць на экране толькі 300—320 ліній. У сістэме PAL спецыяльны, досыць складаны (і дарагі) фільтр (грабеністы фільтр ці фільтр-грабянец) дазваляе з большым ці меншым поспехам вылучыць сігнал яркасці «па-над» колернасцю.
Істотнай перавагай дадзенага далучэння (у параўнанні з больш простым кампазітным, на адным «цюльпане») з'яўляецца тое, што сігналы яркасці (Intensity, Luminance, Y) і колернасці (Color, Chrominance, С) выявы праходзяць асобна. Такім чынам яны ніколі не знаходзяцца ў кампазітным рэжыме і на вертыкальных краях шматколерных абласцёў выявы не з'яўляюцца кропкі сканавання крос-яркасці. Акрамя таго, няма патрэбы фільтраваць лініі яркасці на тэлевізары, каб пазбавіцца ад колернасці сігналу, што дазваляе павялічыць прапускную здольнасць і, адпаведна, разрозненне экрана па гарызанталі. Вядома, разрозненне па-ранейшаму абмяжоўваецца ЭПТ кінескопа, але гэта відавочнае паляпшэнне.
У сучасных відэакартках камп'ютараў ужываюцца некалькі варыянтаў раздыму S-Video з рознай колькасцю кантактаў. Як правіла, выхад (ці відэаўваход-відэавыхад) відэасігналу з відэакарткі з дапамогай перахадніка ажыццяўляецца на кампанентны выхад. 4-кантактны раздым S-Video супадае з раздымам mini-DIN для далучэння клавіятуры Mac, але гэта толькі механічнае супадзенне.
Перахаднік «S-Video — цюльпан» даволі просты: для гэтага «зямля» далучаецца да «зямлі» цюльпана, а сігнал яркасці Y, змешваецца праз шунтавы кандэнсатар ёмкасцю 470 пФ з сігналам колернасці C і далучаецца да цэнтральнай жылы.
Галузы (Чавускі раён)
Галу́зы (, Галузы) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.
Мальгі
Мальгі́ (, Мольги) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.
Гісторыя
З 1795 — у Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы.
З 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Крупаўскага сельсавета.
Налібоцкі металургічны камбінат
Налібоцкі металургічны камбінат — колішняе прадпрыемства, заснаванае ў 1830 годзе як рудня каля мястэчка Налібакі Ашмянскага павета (цяпер вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці).
У 1846 гадзе працавалі 93 гутнікі і 100 руднікаў. У 1852 годзе пабудаваны і далі прадукцыю Руднянскі чуганаплавільны і Клецішчанскі жалезаапрацоўчы заводы, якія склалі камбінат. У 1852 годзе на камбінаце былі 3 домны, 7 паравых машын, 8 пудлінгавых печаў, 4 ліцейні, стопудовы молат і 2 пракатныя станы. Выпускаў чыгуначныя рэйкі, паласавое, шыннае, чатырохграннае і круглае жалеза. У 1858 годзе працаваў 561 рабочы, здабыта 2 млн пудоў руды, выпушчана 80 тыс. пудоў жалеза. У 1871 — 1877 гадах Клецішчанскі завод пераўтвораны ў машынабудаўнічы, у гэты перыяд заводы былі здадзены ў арэнду і называўся машынабудаўнічым вагонарэйкавым заводам. У 1895 годзе атрымана 50 тыс. пудоў паласавога і сартавога жалеза.
Шайкі
Шайкі́ (, Шайки) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.
Першае ўпамінанне ў летапісах — 1797.
ФК Тарпеда Магілёў
«Тарпеда» — беларускі футбольны клуб з горада Магілёў. Заснаваны ў 1959 годзе.
Гісторыя
Клуб быў заснаваны ў 1959. У савецкія часы гуляў у Чэмпіянаце БССР, дзе перамог у 1982. З 1992 пачаў гуляць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. У 1995 быў перайменаваны ў «Тарпеда-Кадзіна» (па назве аграпрамысловага прадпрыемства «Кадзіна» непадалёку ад Магілёва). Спачатку клуб атрымліваў месцы ў сярэдзіне турнірнай табліцы, потым пачаў часцей апускацца да зоны вылету і ўрэшце ў 2000 вылецеў у Першую лігу. Гуляў там да 2005, калі спыніў існаванне.
У 2006 на матэрыяльнай базе «Тарпеда-Кадзіна» быў сфарміраваны цалкам новы клуб «Савіт», які пачаў выступаць у Другой лізе.
Пазней (дакладна з 2011 года) клуб стаў на аматарскім узроўні ўдзельнічаць у чэмпіянаце Магілёва. У студзені 2015 года стала вядома, што «Тарпеда» прыме ўдзел у Другой лізе 2015. Свой першы сезон пасля вяртання на рэспубліканскую арэну каманда правяла даволі ўдала, толькі пасля паражэння ў апошнім туры першага этапу ад «Маладзечна-ДЮСШ-4» каманда пазбавілася шанцаў на выхад у фінальны этап. У стыкавых матчах «Тарпеда» саступіла пінскай «Хвалі» (1:2, 0:4) і заняла выніковае 10-е месца.
У сезоне 2016 пасля паспяховага старту каманда стала атрымліваць паражэнні, у выніку хутка страціла шанцы на павышэнне і заняла 10-е месца з 13.
У пачатку 2017 года стала вядома, што каманда можа не заявіцца ў Другую лігу. У красавіку афіцыйна стала вядома, што магілёўскага клуба не будзе сярод удзельнікаў Другой лігі ў 2017 годзе.
Рэспубліка Беларусь
<!--
Цяперашні склад
Станам на кастрычнік 2016 года .
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
-->