cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Раслін
Біяграфія
Пісаў пераважна партрэты. У творах, якія вызначаліся вытанчанасцю пастэльнага каларыту ў духу ракако, спалучаў імкненне да канкрэтнайпсіхалагічнай характарыстыкі мадэлі з віртуознай перадачай тканін, упрыгожанняў і інш.
Кантынентальны Кітай
Кантынентальны ці Мацерыковы Кітай (, Mainland China) — тэрыторыя Кітайскай Народнай Рэспублікі за вылікам Ганконга і Макаа. Таксама ў яе не ўключаецца Тайвань.
Пасля перамогі Камуністычнай партыі ў грамадзянскай вайне і адступлення сіл Гаміньдана на востраў Тайвань абодва бакі працягвалі лічыць і мацярык, і востраў тэрыторыяй Кітая, і «Кантынентальным Кітаем» сталі зваць асноўную тэрыторыю Кітая. Пасля вяртання пад юрысдыкцыю КНР у 1997 і 1999 гадах Ганконга і Макаа яны атрымалі статус спецыяльнага адміністрацыйнага раёна ў рамках палітыкі «Адна краіна, дзве сістэмы», захаваўшы свае эканамічныя і палітычныя сістэмы, таму тэрмін «кантынентальны Кітай» іх па-ранейшаму не ўключае.
Сцяг Банайрэ
Сцяг Банайрэ — сцяг спецыяльнага муніцыпалітэта Каралеўства Нідэрландаў Востраў Банайрэ. Сцяг створаны на конкурснай аснове і быў зацверджаны 15 снежня 1981 года як сцяг астраўной тэрыторыі Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў востраў Банайрэ.
Сімволіка
Сіняя частка палатна азначае Карыбскае мора, жоўты трохвугольнік — сонца, жыццёвую сілу, развіццё і росквіт вострава, белая паласа — свабоду і мір.
Зорка пазначае баявітасць і ўстойлівасць мясцовых жыхароў, а яе чырвоны колер — сімвал крыві, разлітай у барацьбе за выжыванне, і рашучасці астраўлянінаў выдужаць у суровай барацьбе з прыродай. Шэсць канцоў зоркі нагадваюць пра шэсць вёсак — першых паселішчах на востраве.
Спіс аб’ектаў PGC (2523001—2524000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2523001—2524000)
Лучай (возера)
Луча́й, Лучайскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Мядзелкі, каля вёскі Лучай.
Назва
Назва балцкага паходжання. Корань Lauk- зведаў такую ж трансфармацыю, як і ў назве дзвінскай ракі Лучоса.
Корань Lauk- звязаны са старалітоўскім laukas «светлы, зіхоткі». Выштурхнутае іншымі словамі, яно засталося ў выглядзе вузкаўжывальнага laukas «хто з белай плямай ці белай пысай (пра жывёлу); лысы». Амонім — літ. laukas «поле» (першапачаткова ў сэнсе светлага месца пасярод леса). Далей вядзе да індаеўрапейскага *leuk- «ззяць, свяціць», *leukos «святло, ззянне». Назва значыць «Зіхоткае (возера)» і адносілася да воднай паверхні.
Балцкі корань Lauk- маюць таксама назвы азёраў Лучанскае (у Цвярской вобласці Расіі), ракі Лукасна на Павоччы, прускай ракі Lauk-appe.
Гідраграфія
Плошча паверхні возера 2,51 км². Даўжыня 3,9 км, найбольшая шырыня 1,45 км, найбольшая глыбіня 3,2 м, сярэдняя 1,8 м. Вадазбор 19,1 км². Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 13 м, разараныя або пад лугам, на поўдні і паўднёвым захадзе нізкія, забалочаныя, парослыя лесам, на поўначы, захадзе і паўночным захадзе невысокія ўчасткі (3—5 м) чаргуюцца з забалочанымі нізінамі. Берагавая лінія звілістая. У паўночна-заходняй і паўднёвай частцы возера вялікія залівы. Берагі нізкія, пераважна забалочаныя, на поўначы і поўдні месцамі тарфяністыя, участкамі сплавінныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 70 м, пад хмызняком. Дно возера плоскае, 6 астравоў агульнай плошчай 0,09 км². Ложа выслана сапрапелем, уздоўж берагоў нешырокая перарывістая паласа пясчаных адкладаў. Глыбіні да 2 метраў займаюць 58 % плошчы возера.
Возера эўтрофнае, праточнае. На ўсходзе ўпадае ручай з Лісіцкага возера, на паўднёвым усходзе ўпадае пратока з возера Баб'е. На захадзе выцякае рака Лучайка. Возера моцна зарастае, шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці 30—200 м, пашырана да глыбіні 1,1 м. Паўночна-заходні заліў зарастае цалкам.
У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь рачны, плотка, карп, лінь і іншыя віды рыб.
Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)
Бешанковіцкая Ільінская царква — праваслаўны храм, архітэктурны помнік рэтраспектыўна-рускага стылю, пабудаваная ў Бешанковічах у 1866—1870 гг.
Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Архітэктура
У архітэктуры мураванага будынка адчуваецца імкненне да пампезнай манументальнасці, буйнамаштабнасці. Збудаванне цэнтрычнай крыжова-купальнай пяцігалоўкавай кампазіцыі, узнятай на высокі цокаль. Два перпендыкулярна скрыжаваныя нефы завершаны магутным 8-гранным светлавым барабанам з шатром і макаўкай. Аналагічныя меншыя па маштабе завяршэнні маюць квадратныя ў сячэнні вуглавыя вежы-званіцы. Гэта надае сілуэту храма стракатасць, пірамідальнасць, раўнаважкасць агульнай масы і частак будынка. У інтэр'еры крыжовыя скляпенні перакрыцця падтрымліваюцца чатырма слупамі.
У афармленні інтэр'ера выкарыстана алейная трафарэтная размалёўка.
Лінк
Лінк:
Селішча (Ушацкі раён)
Се́лішча (, Селище) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці на аўтамабільнай дарозе Ушачы—Зябкі. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета. Знаходзіцца на беразе возера Селішча. За 12 кіламетраў на захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 162 кіламетры ад Віцебска.
Гісторыя
Паводле рэвізіі Полацкага ваяводства, праведзенай у 1552 г. маршалкам Янам Кмітам і канюшым Троцкім Марцінам Падцэўскім, у Селішчах было некалькі зямельных уладанняў: ''«Той жа пан Іван Міхайлавіч (Зяновіч) харужы Полацкі, мае іменне айчызнае і дзедзізнае двор Селішча. К таму двару мае людзей айчызных цяглых дымоў 17, а служб 11. З тых людзей прыходзяць яму дані мядовыя 6 пудоў мёду ды выгоннага і налуконнага 20 грошай. … Той жа гараднічы (Васілей Міхайлавіч [Зяновіч]) мае іменне айчызнае на імя Селішча двор. К таму двару слуг 6. Тыя слугі дзе патрэба зь лісты ездзяць. К таму двару мае людзей айчызных цяглых дымоў 8, а служб 4. Тыя людзі з падводы і на работы ездзяць. … Павел, Сідар, Іван, Мікалай, Глеб, Ходат Глебавічы Эсманы маюць двор Усаю. ...пры тым двары за дазваленнем яго каралеўскае міласці Жыгімонта Аўгуста мястэчка Селішча...»''.
У 1726 г. пабудаваны мураваны кляштар бернардзінцаў.
Пасля 2-га падзелу Рэч Паспалітая вёска ў Расійскай Імперыі. З 1878 г. у Кубліцкай воласці Лепельскага павета Віцебскай губерні. Уладанне А. Шырына. У 1886 г. мястэчка; вадзяны млвн, вінакурны завод, 2 крамы, карчма. На пачатку XX ст. цэнтр Селішчанскай сельскай грамады. У 1910 г. адкрыта земская школа. З 20 жніўня 1924 г. ў складзе Чэрапоўшчынскага сельсавета Ушацкага раёна Полацкай, з 21 чэрвеня 1935 г. Лепельскай акругі.
У Вялікую Айчынную вайну нямецкія акупацыйныя ўлады спалілі 3 двары, загубілі 14 жыхароў.
З 1954 па 2004 гг. — цэнтр Селішчанскага сельсавета. Зараз вёска знаходзіцца ў складзе Кубліцкага сельскага Савета.
Працавала базавая школа, магазіны, комплексна-прыёмны пункт.
Насельніцтва
Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 3 двары і загубілі 14 жыхароў вёскі.
Водазмяшчэнне
Водазмяшчэнне карабля (судна) - колькасць вады, выцесненай падводнай часткай карабля (судна). Маса гэтай колькасці вады роўная масе ўсяго карабля, незалежна ад яго памеру, матэрыялу і формы.
Адрозніваюць аб'ёмнае і масавае водазмяшчэнне. Па стане нагрузкі карабля адрозніваюць стандартнае, нармальнае, поўнае, найбольшае, парожняе водазмяшчэнне.
Свята-Мікалаеўская царква (Дабрыгоры)
Дабрыгорская Мікалаеўская царква — праваслаўны храм, помнік архітэктуры. Пабудавана ў 1846 г. з елкавага брусу ў в. Дабрыгоры Бешанковіцкага раёна, Віцебскай вобласці ў рэтраспектыўна-рускім стылі. У 1857 г. збудавана царкоўнапрыходская школа. Рэстаўрыравана ў 1999 г.
Архітэктура
Крыжападобная ў плане. Да цэнтральнага кубічнага аб'ёму прымыкаюць прамавугольныя ў плане апсіда і бабінец. Цэнтральны аб'ём пад чатырохсхільным дахам, які завяршае «сляпы» васьмігранны барабан, накрыты шатром з макаўкай. Бабінец і апсіда накрыты двухсхільнымі дахамі з франтонамі на тарцах. Над бабінцам — двух'ярусная званіца (васьмярык на чацверыку) з шатром і цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні. Будынак на высокім мураваным фундаменце, зроблены з брусоў, гарызантальна ашаляваны дошкамі. Сцены цэнтральнага аб'ёму прарэзаны выцягнутымі паўцыркульнымі вокнамі з ліштвамі, бабінца і апсіды — вялікімі прамавугольнымі вокнамі з ліштвамі. Усе аб'ёмы апярэзаны падкарнізнымі цягамі аднолькавай шырыні. Перад цэнтральным уваходам — вялікі ганак.
Водазмяшчэнне
Для падводных лодак адрозніваюць падводнае водазмяшчэнне і надводнае водазмяшчэнне.
Спіс аб’ектаў PGC (1095001—1096000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1095001—1096000)
Свята-Георгіеўская царква (Віцебск)
Віцебская Свята-Георгіеўская царква — праваслаўная царква Віцебска, знаходзіцца на праспекце Чарняхоўскага, 13/28. Пабудавана ў 1996 годзе архітэктарам Ю. Г. Сакалоўскім на аснове будынка былога пажарнага дэпо. Адкрыта ў 1997 годзе. Двухпавярховая. На першым паверсе знаходзіцца храм у імя Мікалая Цудатворца.
Архітэктура
Твор архітэктуры з рысамі неарускага стылю. У адным будынку сумешчаны 2-прастольны храм і царкоўная адміністрацыя. Двух'ярусная 4-гранная шат­ровая званіца нетрадыцыйна пастаўлена з правага боку нізкай паўкруглай апсіды. Цэнтральны кубападобны аб'ём завершаны чацверыком, які мае 8-гран­ны светлавы барабан з цыбулепадобным купалам. Плоскасныя фасады расчлянёны маленькімі арачнымі аконнымі праёмамі на 2 паверхі.
Малітоўная зала ніжняй царквы 2 трайнымі аркатурамі расчлянёна на 3 часткі: трапезная, малітоўная зала, апсіда, вылучаная 2-ярусным іканастасам. Перакрыцце бочкападобнае на металічных бэльках. Асноўны храм размешчаны на 2-м паверсе будынка. У малітоўную залу, перакрытую плоскай столлю, адкрываецца светлавы барабан. Двух'ярусны драўляны іканастас вылучае прамавугольную апсіду.
Фурлонг
Фурлонг (furh — разора, каляіна + lang — доўгі) — брытанская і амерыканская адзінка вымярэння адлегласці.
1 фурлонг = 10 чэйнаў = 40 родаў = 660 футаў = 1000 лінкаў = 201,168 метраў.
Бешанковіцкі палацава-паркавы ансамбль
Бешанковіцкі палаца-паркавы ансамбль, Палацава-паркавы ансамбль Храптовічаў — помнік архітэктуры, знаходзіцца на левым беразе Заходняй Дзвіны, у цэнтры гарадскога пасёлка Бешанковічы. Складаецца з двух палацаў і парка.
Гісторыя
Першы двухпавярховы будынак быў пабудаваны ў сярэдзіне XVII ст. Ён належаў гетману польнаму літоўскаму Яну Самуэлю Агінскаму, а пасля яго смерці – сыну Рыгору Антонію Агінскаму. У архітэктурным плане будынак нічым не вызначаецца – звычайны двухпавярховы палац. У гістарычным плане ён мае вялікую значнасць.
Другі палац быў пабудаваны ў 70-я гады XVIII ст. у стылі ранняга класіцызму на ўзор гарадскога асабняка ўжо пры новым уладальніку Бешанковіч графу, маршалку Галоўнага трыбунала Вялікага княства Літоўскага, падканцлеру і канцлеру ВКЛ Іаахіму Літавору Храптовічу.
Архітэктура
П-падобны ў плане будынак фарміруе цэнтральны двухпавярховы корпус, высунуты наперад і фланкіраваны двума аднапавярховымі флігелямі. Галоўны вулічны фасад вырашаны плоскасна з цэнтральным двухступенчатым рызалітам, апрацаваным рустам на першым паверсе і завершаны трохвугольным франтонам.
Над парадным уваходам балкон з ажурнай агароджай (чыгуннае ліццё першай паловы XIX ст.) у стылі ампір, на што ўказваюць іанічныя калонкі, гнутыя кранштэйны, маскароны, меандравы пояс, акантавы ліст. Першы паверх мае прамавугольныя аконныя праёмы, дэкарыраваныя класічнымі сандрыкамі і карнізамі. Па перыметры будынка праходзіць філенгавы фрыз, які разам з міжпавярховай цягай узмацняе выразнасць гарызантальнай накіраванасці фасада. Плоскасныя тарцовыя галоўнага корпуса і бакавыя флігелі маюць лаканічнае архітэктурна-дэкаратыўнае афармленне, абмежаванне рустоўкай вуглоў. Першапачаткова палац меў анфіладную парадную планіроўку, асноўныя памяшканні былі на другім паверсе. Памяшканні першага паверха выкарыстоўваліся пад жыллё, склепы – пад гаспадарчыя патрэбы.
Парк
Ад французскага парка на сённяшні дзень засталіся рэдкія пасадкі дубоў і дзве сажалкі. Першая – з паўвостравам, на якім калісьці была ўстаноўлена альтанка, меў бетанаванае дно і не зарастаў. Другая - круглай формы, дыяметрам 40 метраў, з аднолькавымі пакатымі адкосамі. У цэнтры яго быў востраў дыяметрам 20 метраў, які ўяўляў сабой круглую клумбу, акружаную водным колам шырынёй 10 метраў. Пазней у гэтай частцы быў разбіты пейзажны парк, а частка рэгулярнага, што спускалася да Заходняй Дзвіны, была аддзелена шашой і часткова забудавана. Ад рэгулярнага парку ва ўсходняй частцы захаваліся невысокая тэраса, асобныя старыя дрэвы, рэшткі насаджэнняў і старая лістоўніца.
Лінк (адзінка вымярэння)
Лінк (li) (link — звяно ланцуга) — састарэлая брытанская і амерыканская адзінка вымярэння адлегласці, роўная 20,1168 сантыметрам.
1 лінк = 7,92 цалі = 1/100 чэйна = 1/1000 фурлонга = 20,1168 сантыметраў
Ватэрлінія
Ватэрлінія (waterlinie) — лінія судакранання спакойнай паверхні вады з корпусам судна. Таксама — у тэорыі карабля элемент тэарэтычнага чарцяжа: сячэнне корпуса гарызантальнай плоскасцю.
Англійская тона
Англійская тона (доўгая тона) (long ton, gross ton, weight ton) — назва адзінкі вымярэння масы, якая ў англійскай сістэме мер завецца «тона», гэта робіцца для таго, каб адрозніць яе ад іншых адзінак з той жа назвай (у іншых сістэмах мер).
1 англійская тона = 20 доўгім хандрэдвейтам = 2240 гандлёвым фунтам = дакладна 1016,0469088 кілаграмам.
Англійская тона выкарыстоўвалася ў Вялікабрытаніі і краінах Садружнасці нацый. Яна была замененая метрычнай тонай пасля афіцыйнага пераходу на метрычную сістэму. Акрамя таго, англійская (або доўгая) тона абмежавана выкарыстоўваецца ў ЗША, у асноўным для вымярэння водазмяшчэння суднаў. Стандартнай тонай у ЗША з'яўляецца кароткая тона. Абедзве адзінкі вызначаныя як 20 хандрэдвейтаў, аднак азначэнні хандрэдвейтаў у англійскай і амерыканскай сістэмах мер адрозніваюцца.
Фут
Фут (foot — ступня) — англійская, амерыканская і стараруская адзінка вымярэння адлегласці, роўная 30,48 сантыметрам.
Англійская тона
У англійскай мове напісанне слова, якое пазначае традыцыйную тону (ton), адрозніваецца ад напісання слова, што пазначае метрычную тону (tonne).
Фут
1 фут = 12 цаляў = 1/7 сажня = 1/660 фурлонга = 30,48 сантыметраў
Чэйн
Чэйн (ch) (chain — ланцуг) — састарэлая брытанская і амерыканская адзінка вымярэння адлегласці, роўная 20,1168 метра.
1 чэйн = 100 лінкаў = 1/10 фурлонга = 4 рода = 66 футаў = 20,1168 метраў
Фут
У Старажытным Рыме фут быў роўны 29,62 см.
Не ўваходзіць у сістэму СІ.
Спіс аб’ектаў PGC (2524001—2525000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2524001—2525000)
Станіслаў Шантыр
Станіслаў Шантыр (, в. Горспля, цяпер , Віцебская вобласць — 23 лютага 1847) — прэлат, член Санкт-Пецярбургскай духоўнай рыма-каталіцкай калегіі, , мемуарыст, гісторык рэлігіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў в. Горсплі Полацкага павета, дзе бацька яго быў земскім суддзёй.
Калі ў 1779 годзе Станіслаў Чарневіч, тагачасны рэктар Полацкага езуіцкага калегіума, выклапатаў у імператрыцы Кацярыны II і мітрапаліта Станіслава Богуш-Сестранцэвіча дазвол на адкрыццё навіцыяту езуітаў у Полацку, сюды ў шматлікіх шэрагах здольнай моладзі 28 студзеня 1780 года паступіў і Шантыр. Ужо ў той час ён вызначаўся красамоўствам, жывым розумам, моцнай воляй, нязломным характарам.
Шантыр і сам уступіў у ордэн езуітаў і, дзякуючы сваім рэдкім здольнасцям і старанню, у хуткім часе вылучыўся з асяроддзя таварышаў.
У 1787 годзе Шантыр пачаў вывучаць тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме, але ўжо 8 чэрвеня 1788 года выйшаў з ордэна езуітаў. Гэта было выклікана, верагодна, тагачасным становішчам ордэна.
Таксама вучыўся Аршанскім езуіцкім калегіуме. Працаваў у Магілёве настаўнікам.
Стаўшы свецкім ксяндзом, Станіслаў Шантыр паспяхова ўздымаўся па іерархічных прыступках.
Неўзабаве Шантыра наблізіў да сябе мітрапаліт Богуш-Сестранцэвіч, зрабіўшы яго кіраўніком сваёй канцылярыі. Шантыр, які меў тады значны ўплыў сярод беларускіх іерархаў, атрымаў ступень прэлата і ўвайшоў у склад Рыма-каталіцкай духоўнай калегіі ў Пецярбургу, стаў яе асэсарам. Гэта быў кульмінацыйны момант у яго кар’еры і сяброўстве з Сестранцэвічам, бо з гэтага часу і ажно да смерці яны заставаліся заклятымі ворагамі.
У 1802 годзе, часова кіруючы, за адсутнасцю мітрапаліта, Магілёўскай архідыяцэзіяй, Шантыр стараўся зводзіць уніятаў у каталіцтва, запэўніваючы, што імператар Павел забараніў існаванне уніі і дазволіў усім уніятам перайсці ў каталіцтва. Як дбайны прыхільнік вучэння езуітаў, Шантыр не сышоўся з беларускім мітрапалітам Богушам-Сестранцэвічам, які не хіліўся да езуітаў, і стаў будаваць супраць яго падкопы.
Калі у 1805 годзе Сестранцэвіч прадставіў імператару Аляксандру I запіску аб стане царкоўнага лацінскага кіравання ў Расіі і праект пераўтварэння яго згодна з інтарэсамі дзяржавы, Шантыр, які быў на той час ужо прэлатам і старэйшым асэсарам Пецярбургскай рымска-каталіцкай духоўнай калегіі, дастаў подкупам копію гэтага праекта, напісаў на яго пярэчанні і здолеў так размясціць у сваю карысць  князя, што той перадаў гэтыя пярэчанні ўладару разам з прашэннем Шантыра. З боку Шантыра гэта быў адважны крок, бо ўсе добра ведалі пра помслівасць Сестранцэвіча.
Усе меры, прапанаваныя Сестранцэвічам для ўтаймавання самавольства асобных прэлатаў і абмежавання злоўжыванняў каталіцкага духавенства, Шантыр ў сваім прашэнні патлумачыў адным славалюбствам мітрапаліта. Шантыр расхвальваў дзейнасць Пецярбургскай духоўнай калегіі і запэўніваў, што каталіцтва ёсць самая надзейная апора самадзяржаўнага ураду, бо ён заснаваны на адзінаўладдзі; што Сестранцэвіч сваімі мерапрыемствамі хоча парушыць парадак, які спрадвеку склаўся, і што гэтая ломка можа вельмі неспрыяльна адбіцца на агульным ходзе дзяржаўнага жыцця. Довады Шантыра былі так умела падабраны і па-майстэрску замаскіраваны, што яму ўдалося цалкам пераканаць гасудара ў сваёй шчырасці, і несумненна карысны для ўнутранай палітыкі ўрада праект Сестранцэвіча было загадана пакінуць «да часу».
Ужо ў наступным годзе Станіслава Шантыра выдалілі з Духоўнай калегіі і пазбавілі ўсіх бенефіцыяў. У 1808 годзе ён быў высланы ў Віленскую дыяцэзію, дзе атрымаў сціплую парафію ў Мілейчыцах. А калі ў 1811 годзе пасля смерці біскупа Цыпрыяна Адынца вызвалілася пасада кіраўніка Магілёўскай дыяцэзіі, Сестранцэвіч катэгарычна выступіў супраць прызначэння на яе Шантыра.
У 1815 годзе дзякуючы заступніцтву князя Адама Чартарыйскага, Шантыр быў прызначаны настаяцелем Слуцкага прыходу і актыўна ўзяўся прапаведаваць каталіцтва. У русле сваіх езуіцкіх звычак, ён загадаў (у 1818 г.) пры выкладанні Закона Божага ў слуцкім вучылішчы выклікаць дзецям, большасць якіх не было каталікамі, што «ўсе веры, за выключэннем рымскай, праклятыя ад папы і, як гнілыя члены, адрынутыя ад грамадства верных», і сам з запалам даказваў з царкоўнай кафедры важнасць граху, у які ўпадаюць бацькі, якія даручаюць выхаванне сваіх дзяцей іншаверцам.
Памёр Станіслаў Шантыр 23 лютага 1847 ў Слуцку, дзе i быў пахаваны.
Літаратурная дзейнасць
Аўтар кніг на польскай мове «Казанне на пахаванні Ганны з Лускінаў Храпавіцкай…» і «Казанне ў дзень адкрыцця Магілёўскай губерні» (Полацк, 1802 г.). Ва «Успамінах пра маё жыццё і розныя ў ім здарэнні» (1846 г., рукапіс; зберагаюцца ў бібліятэцы імя Асалінскіх у Вроцлаве, Польшча) апісаны побыт і норавы сярэдніх слаёў насельніцтва Полаччыны 2-й паловы XVIII стагоддзя.
Напісаў мноства разваг, артыкулаў і прамоваў у віленскае выданне «Dzieje dobroczynności» за 1820—1822 гады, у тым ліку пра гісторыю Слуцка і каталіцкай царквы.
Надрукаваў важную даведачную па гісторыі каталіцкай царквы ў Расіі кнігу — «Zbior wiadomości o kościele і religji katolickiej w Cesarstwie Rossyjskiem od roku 1773 do 1826, zebrani z pism urzędowych, dokumentow i wlasnego widzenia» (т. 1—2, 1843 г., выдадзена пасля ў Познані ў 1843 годзе).
Захаваўся рукапіс, названы ім «Успаміны пра маё жыццё і розныя ў ім здарэнні…», датаваны 1846 годам.
Градус Фарэнгейта
Градус Фарэнгейта — адзінка вымярэння тэмпературы з лінейнай шкалой. Доўгі час шкала Фарэнгейта была асноўнай у англамоўных краінах, але ў канцы 60-х — пачатку 70-х гадоў XX стагоддзя яна была практычна выцесненая шкалой Цэльсія. Толькі на Ямайцы, у ЗША і Канадзе шкала Фарэнгейта дагэтуль шырока выкарыстоўваецца ў бытавых мэтах. Шкала названая ў гонар нямецкага вучонага Габрыеля Фарэнгейта, які прапанаваў яе ў 1724 годзе.
На шкале Фарэнгейта кропка раставання лёду роўная +32 °F, а кропка кіпення вады +212 °F (пры нармальным атмасферным ціску). Пры гэтым адзін градус Фарэнгейта роўны 1/180 рознасці гэтых тэмператур. Дыяпазон 0°…+100° па шкале Фарэнгейта прыкладна адпавядае дыяпазону −18°…+38° па шкале Цэльсія.
Гісторыя
Існуе некалькі версій паходжання шкалы. Па адной з іх, Фарэнгейт першапачаткова прыняў за 0 °F тэмпературу плаўлення (замярзання) сумесі лёду і паваранай солі ў роўных колькасцях, а за 100 °F — нармальную тэмпературу чалавечага цела (аднак Фарэнгейт памыліўся ў апошнім вымярэнні: нармальная тэмпература чалавечага цела складае 97,9 °F). Існуе версія, паводле якой за 100 градусаў тэмпературнай шкалы Фарэнгейт прыняў тэмпературу цела сваёй жонкі, якая ў момант вымярэння была нездаровая — менавіта гэтым і абумоўленае зрушэнне стоградуснай кропкі на 2,1 °F, а не хібнасцю самога вымярэння. Сам Фарэнгейт лічыў, што тэмпература (па яго шкале) ніколі не бывае адмоўнай, мабыць ён ні разу не быў у халодных краінах.
Арыфметычныя пераўтварэнні
Адзін градус Фарэнгейта роўны 5/9 градуса Цэльсія, а тэмпература па шкале Фарэнгейта звязана тэмпературай па шкале Цэльсія ніжэйзгаданымі формуламі.
З шкалы Цэльсія ў шкалу Фарэнгейта:
З шкалы Фарэнгейта ў шкалу Цэльсія:
Свята-Троіцкая царква (Ула)
Гісторыя
Пабудавана ў 2-й палове 19 стагоддзя з цэглы ў рэтраспектыўна-рускім стылі. Да 1990-х гг. знаходзілася ў паўзруйнаваным стане, адноўлена.
Архітэктура
Крыжова-купальны храм сіметрычнай падоўжна-восевай кампазіцыі: узнятыя на высокі цокаль званіца над прытворам, прамавугольная трапезная, кубападобная зала з бакавымі крыламі, паўкруглая апсіда з бакавымі трохграннымі прыдзеламі. У сілуэце пануе цыбулепадобная галоўка шатровай званіцы (васьмярык на чацверыку). Чатырохсхільны дах асноўнага кубападобнага аб'ёму ўзняты на два ярусы кілепадобных какошнікаў і завершаны цэнтральнай і чатырма вуглавымі цыбулепадобнымі галоўкамі на цыліндрычных барабанах (часткова разбураны). Атынкаваныя фасады завершаны філёнгавымі фрызамі і прафіляванымі карнізамі і насычаны архітэктурнай пластыкай: квадратныя шырынкі па цокалі і вуглавых лапатках, вуглавыя бочкападобныя калонкі, нішы, філёнгі і шматлікія крапоўкі, пазычаныя са старажытнарускай храмавай архітэктуры. Арачныя галоўкі і бакавыя ўваходныя і аконныя праёмы аздоблены кілепадобнымі ліштвамі.
Інтэр'ер
Кампазіцыя інтэр'ера мае дынамічны характар: скрыжаванне перакрытых цыліндрычнымі скляпеннямі галоўнага і папярочных нефаў раскрываецца ў скляпенне сяродкрыжжа з адчыненым у яго цыліндрычным светлавым барабанам.
Успенская царква (Віцебск)
Успенская царква — праваслаўны храм у Віцебску, помнік архітэктуры. Знаходзіцца на вул. Камуністычнай, 15 (побач з Батанічным садам), у горадзе Віцебску. Пабудавана ў 1858 г. з цэглы і зачынена пасля рэвалюцыі. У гады савецкай улады была прыстасавана пад гаспадарчыя патрэбы. Дзейнічае з 1989 г. У 1997 г. будынак вернуты царкве, часткова адрэстаўраваны.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам з паўкруглай апсідай, завершаным двухсхільным дахам з вальмай з боку франтальнага фасада і драўляным васьмігранным барабанам з цыбулепадобным купалком. Галоўны плоскасны фасад трохвосевы: па цэнтры прама­вугольны ўваходны праём, па яго баках прамавугольныя аконныя праёмы, размешчаныя ў 2 ярусы. Бакавыя фасады расчлянёны буйнымі лапаткамі на 3 праслы, апяразаны прафіляваным карнізам і расчлянёны на 2 ярусы прамавугольнымі аконнымі праёмамі.
Унутры будынак перакрыты плоскай столлю на 2 паверхі. На першым паверсе малітоўная зала, ад якой мураваным прасценкам вылучана апсіда. Прасценак расчлянёны бакавымі лучковымі і цэнтральным прамавугольным уваходнымі праёмамі; ён служыць своеасаблівым іканастасам, дзе размешчаны абразы, у цэнтральным праёме — царскія вароты. Малітоўная зала па цэнтры падзелена на 2 палавіны 2 слупамі і перакінутымі праз іх аркамі. Другі паверх адведзены пад апартаменты настаяцеля.
Зараз у храме знаходзіцца мошчавік з часціцамі святых мошчаў Св. Феафана Затворніка, праведніка Іаана Рускага, велікамучаніцы Варвары, мучаніка Мамонта і яшчэ трыццаці святых.
Ода да маладосці
«Ода да маладосці» (Oda do młodości) — верш Адама Міцкевіча, напісаны 26 снежня 1820 года. Лічыцца энтузіяскай пахвалой у філамацкім духу. Гэта першы твор у гісторыі польскай літаратуры, дзе маладосць трактуецца не як з'ява біялагічнага альбо сацыялагічнага кшталту, а як кампанент універсальнага ўпарадкавання свету.
Шмат сучаснікаў Міцкевіча бачылі ў тэксце «Оды да маладосці» яўнае падабенства з паэмай Фрыдрыха Шылера «Да радасці» (An die Freude), а таксама з іншымі творамі нямецкага паэта.
Англійская футбольная ліга
Англійская футбольная ліга (English Football League, EFL) — прафесійная футбольная ліга, у якую ўваходзяць клубы Англіі і, часткова, Уэльса. З’яўляецца часткай «піраміды» чэмпіянату Англіі па футболе.
Самыя моцныя клубы Лігі па выніках сезону пераходзяць у англійскую Прэм’ер-лігу, у сваю чаргу самыя слабыя клубы Прэм’ер-лігі па выніках сезону адпраўляюцца ў Англійскую футбольную лігу.
Да 2016 года ліга была вядомая як Футбольная ліга (The Football League).
Структура
«Футбольная ліга» складаецца з трох чэмпіянатаў.
У кожнай лізе ўдзельнічаюць па 24 каманды. Клубы, якія ўваходзяць у Англійскую футбольную лігу, маюць прафесійны статус.
Цыганка (балада)
«Цыганка» — балада Тамаша Зана, напісаная ў 1820 годзе і заснаваная на беларускім народным паданні.
Сюжэт
Дзяўчына-сірата плача і сумуе па каханаму Ясю, якога ўланы забралі на вайну. Не дачакаўшчыся вяртання, яна шукае пацехі ў варажбе цыганкі, якая прадракае, што ён абавязкова вернецца. Тым часам уланы вяртаюцца з вайны і нясуць у труне цела забітага Яся, а дзяўчына, не маючы моцы перажыць смерць каханага памірае.
Балада мае патрыятычную ідэю, Аўтар сцвярджае, што смерць хлопца не была дарэмнай, бо ён аддаў жыццё за волю роднага края. Твор завяршае канцоўка: «лепей смерць, чым няволя».
Фальклорны матэрыял
Сцэна чараў цыганкі таксама заснаваная на народных таемствах. Цыганка ўбівае яйка ў ваду і паказвае дзяўчыне прывід каханага, які вяртаецца з вайны. Падобны спосаб чараў практыкавалі на Наваградчыне:
Моўныя асаблівасці
Народнасць балады дасягае найбольшага выяўлення ў стылі і мове, выкарыстоўваючы простыя выразы і звароты, зачэрпнутыя з народнай песні. Пісьменнік і публіцыст Мар'ян Гавалевіч заўважыў, што:
Як адзначае Станіслаў Станкевіч, у баладзе шмат такіх параўнанняў, як «малако з крывёй твой твар», «лён, не валасы, у касе», якія ахвотна выкарыстоўвае народная песня. У народным стылі звяртаецца цыганка да дзяўчыны, называючы яе «мая лілея!», «галубка!», «зязюлька!», а таксама сяміскладовы верш балады блізкі да народай песні.
Беларускі тэатр «Лялька»
Беларускі тэатр «Лялька» — тэатр лялек у Віцебску. Заснаваны ў 1990 годзе. Знаходзіцца па адрасе вул. Пушкіна, 2, у будынку гарадскога сядзібнага дома. Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь (2000).
Гісторыя тэатра
Першы спектакль («Дзед і Жораў» па п'есе В. Вольскага) быў адыграны 20 красавіка 1986 года, гэты дзень традыцыйна святкуецца як Дзень нараджэння Беларускага тэатра «Лялька».
З 1989 года ў тэатры працуюць мастакі Аляксандр Сідараў (галоўны мастак) і Ганна Сідарава (мастак-пастаноўшчык).
У 1990 годзе лялечны калектыў, са сталым рэпертуарам, вылучыўся ў асобны тэатр з будынкам у цэнтры горада.
У 2000 годзе калектыву тэатра «Лялька» прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».
Калектыў Беларускага тэатра «Лялька» вядомы ў Беларусі і за яе межамі, на яго рахунку пяць Гран-пры, прызы за лепшыя спектаклі і ролі, дыпломы міжнародных фестываляў.
Гісторыя будынка
Беларускі тэатр «Лялька» знаходзіцца ў горадзе Віцебску. Тэатр размешчаны ў доме па вуліцы Пушкіна, 2.
Гэты будынак створаны як прыватны жылы дом сядзібнага тыпу ў стылі класіцызму і знаходзіцца пад аховай дзяржавы як помнік гісторыі і культуры горада канца XIX — пачатку ХХ ст.
Будынак у пачатку ХХ ст. планавалася выкарыстоўваць для Камерцыйнага вучылішча. Аднак пачалася Першая сусветная вайна і ў ім размясцілі шпіталь.
Пазней тут дзейнічаў Габрэйскі педагагічны тэхнікум, пасля ліквідацыі якога ў 1937 годзе будынак перадалі Віцебскаму педінстытуту.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны гэты будынак заняў гарадскі партыйны камітэт.
Рэпертуар
Акрамя гэтых спектакляў у тэатры праходзіць батлеечнае прадстаўленне, створанае на аснове класічнага сюжэта пра Ісуса Хрыста і Цара Ірада.
Спектаклі тэатра «Лялька» ідуць выключна на беларускай мове.
1990-я
У 1994 годзе калектыў прыняў удзел у фестывалі «Інтэрлялька — 94» (Ужгарад, Украіна) са спектаклем «Загубленая душа, або Пакаранне грэшніка» паводле кнігі Яна Баршчэўскага «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях». Пастаноўка адзначана дыпломам за высо­кую эстэтыку ў падачы матэрыялу.
1994 і 1995 гады адзначаны фестывалем i гастрольнай паездкай у Германію са спектаклем «Дапытлівы слонік» Р. Кіплінга. Зараз пастаноўка ігpaeццa на беларускай і нямецкай мовах.
1996 год — фестываль і гастролі ў Францыі са спектаклем «Дзед і Жораў» В. Вольскага.
У 1999 годзе калектыў атрымаў прыз «Міжнародная зорка» за выдатную дзейнасць у развіцці міжнародных тэатральных сувязяў.
У 2000 годзе калектыў Беларускага тэатра «Лялька» атрымаў ганаровае званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».
2000-я
У чэрвені 2004 года калектыў прыняў удзел у Міжнародным фестывалі, што праходзіў у горадзе Катавіцы (Польшча) са спектаклем «Хлопчык-Зорка» О. Уайльда. Спектакль быў адзначаны прызам за лепшую анімацыю і прызам за лепшую жаночую ролю (Ларыса Мартынава за ролю Хлопчыка-Зоркі).
У жніўні 2004 года ў горадзе Заграбе (Харватыя) спектакль «Загубленая душа, або Пакаранне грэшніка» паводле Я. Баршчэўскага атрымаў Гран-пры Міжнароднага фестываля.
У чэрвені 2011 года спектакль «Загубленная душа, або Пакаранне грэшніка» прыняў удзел у ХХІV Міжнародным фестывалі «Валізка» ў горадзе Ломжа (Польшча). Пастаноўка была адзначана ўзнагародай — дыпломам і сімвалічнай фігурнай выявай — за майстэрства акцёраў.
Экспазіцыя
У фае тэатра знаходзіцца музей лялек і элементаў сцэнаграфіі са спектакляў. Дадзеная экспазіцыя зменная, яна папаўняецца з архіва тэатра.
На ёй прадстаўлены разнастайныя сістэмы лялек: марыянеткі, планшэтныя, пальчаткавыя, трысцёвыя лялькі.
У экспазіцыі музея знаходзіцца таксама механічны тэатр і батлейка, створаныя мастаком Аляксандрам Сідаравым.
Метрычная канвенцыя
Метрычная канвенцыя — міжнародны дагавор, які служыць для забеспячэння адзінства метралагічных стандартаў у розных краінах. Дагавор быў падпісаны ў 1875 годзе ў Парыжы 17-ю краінамі, у тым ліку Расіяй. У 1921 г. у дагавор былі ўнесеныя невялікія змены. У цяперашні час да канвенцыі далучылася 51 дзяржава, у тым ліку ўсё прамыслова развітыя краіны. У адпаведнасці з метрычнай канвенцыяй заснаваны Міжнароднае бюро мер і ваг і Міжнародны камітэт мер і ваг, і склікаюцца Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах. Гэтыя міжнародныя арганізацыі закліканыя вырашаць пытанні стандартызацыі ў вобласці метралогіі.
Міжнароднае бюро мер і ваг
Міжнароднае бюро мер і ваг — дзеючая арганізацыя са штаб-кватэрай, размешчанай недалёка ад Парыжа (Францыя). Асноўная задача Бюро заключаецца ў забеспячэнні існавання адзінай сістэмы вымярэнняў ва ўсіх краінах-удзельніцах метрычнай канвенцыі. Для гэтага ажыццяўляецца параўнанне нацыянальных эталонаў адзінак вымярэння і праводзяцца даследаванні ў вобласці метралогіі, накіраваныя на павелічэнне дакладнасці вымярэнняў. Бюро фінансуецца краінамі-удзельніцамі метрычнай канвенцыі.
Міжнародны камітэт мер і ваг
Міжнародны камітэт мер і ваг складаецца з 18 чалавек, кожны з якіх прадстаўляе адну краіну-удзельніцу. Камітэт збіраецца штогод у штаб-кватэры Міжнароднага бюро мер і ваг. Камітэт назірае за працай Міжнароднага бюро мер і ваг, каардынуе метралагічныя даследаванні ў краінах-удзельніцах і выпрацоўвае рэкамендацыі для Генеральных канферэнцый па мерах і вагах.
Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах
Генеральныя канферэнцыі па мерах і вагах склікаюцца раз у чатыры гады. У іх удзельнічаюць прадстаўнікі ўсіх краін-удзельніц метрычнай канвенцыі і назіральнікі ад асацыяваных членаў.
Канферэнцыя слухае даклад Міжнароднага камітэта мер і ваг, прымае рашэнні накіраваныя на паляпшэнне і распаўсюджванне міжнароднай сістэмы адзінак (СІ), зацвярджае бюджэт Міжнароднага бюро мер і ваг на наступныя чатыры гады.
Спіс краін-удзельніц
Аўстралія, Аўстрыя, Аргенціна, Бельгія, Балгарыя, Бразілія, Вялікабрытанія, Венгрыя, Венесуэла, Германія, Грэцыя, Данія, Дамініканская Рэспубліка, Егіпет, Ізраіль, Індыя, Інданезія, Ірландыя, Ісламская рэспубліка Іран, Іспанія, Італія, Камерун, Канада, Кітай, КНДР, Малайзія, Мексіка, Нідэрланды, Новая Зеландыя, Нарвегія, Пакістан, Польшча, Партугалія, Рэспубліка Карэя, Расійская Федэрацыя, Румынія, Сербія і Чарнагорыя, Сінгапур, Славакія, ЗША, Тайланд, Турцыя, Уругвай, Фінляндыя, Францыя, Чешская рэспубліка, Чылі, Швейцарыя, Швецыя, Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, Японія.
Асацыяваныя краіны
Беларусь, В’етнам, Ганконг, Кенія, Коста-Рыка, Куба, Латвія, Літва, Мальта, Панама, Славенія, Тайвань, Украіна, Філіпіны, Харватыя, Эквадор, Эстонія, Ямайка.
Метрычная сістэма мер
Метрычная сістэма — агульная назва міжнароднай дзесятковай сістэмы адзінак, заснаванай на выкарыстанні метра і грама. На працягу двух апошніх стагоддзяў існавалі розныя варыянты метрычнай сістэмы, якія адрозніваюцца выбарам асноўных адзінак. У цяперашні час міжнародна прызнанай з'яўляецца сістэма СІ. Пры некаторых адрозненнях у дэталях, элементы сістэмы аднолькавыя ва ўсім свеце. Метрычныя адзінкі шырока выкарыстоўваюцца па ўсім свеце як у навуковых мэтах, так і ў паўсядзённым жыцці.
Асноўнае адрозненне метрычнай сістэмы ад ужывальных раней традыцыйных сістэм складаецца ў выкарыстанні спарадкаванага набору адзінак вымярэння. Для любой фізічнай велічыні існуе толькі адна галоўная адзінка і набор дзельных і кратных адзінак, утвораных стандартным чынам з дапамогай дзесятковых прыставак. Тым самым ухіляецца нязручнасць ад выкарыстання вялікай колькасці розных адзінак (такіх, напрыклад, як цаля, футы, фадэны, мілі і т. д.) са складанымі правіламі пераўтварэння паміж імі. У метрычнай сістэме пераўтварэнне зводзіцца да множання або дзялення на ступень ліку 10, гэта значыць да простай перастановы коскі ў дзесятковай дробе.
Прадпрымаліся спробы ўвядзення метрычных адзінак для вымярэння часу (шляхам дзялення сутак, напрыклад, на мілісуткі) і вуглоў (шляхам дзялення абарачэння на 1000 міліабарачэнняў альбо на 400 градаў), але яны не мелі поспеху. У цяперашні час у сістэме СІ выкарыстоўваюцца секунды (дзеляцца на мілісекунды і т.п.) і радыяны.
Гісторыя
Метрычная сістэма вырасла з пастаноў, прынятых Нацыянальным сходам Францыі ў 1791 і 1795 пры вызначэнні метра як адной дзесяцімільённай дзелі ўчастку зямнога мерыдыяна ад Паўночнага полюса да экватара.
XIX стагоддзе
Дэкрэтам, выдадзеным 4 ліпеня 1837, метрычная сістэма была абвешчаная абавязковай да ўжывання ва ўсіх камерцыйных угодах у Францыі. Яна паступова выцесніла мясцовыя і нацыянальныя сістэмы ў іншых краінах Еўропы і была заканадаўча прызнаная як дапушчальная ў Вялікабрытаніі і ЗША.
Вызначаючы метр як дзесяцімільённую дзель чвэрці зямнога мерыдыяна, стваральнікі метрычнай сістэмы імкнуліся дамагчыся інварыянтнасці і дакладнай узнаўляльнасці сістэмы. За адзінку масы яны ўзялі грам, вызначыўшы яго як масу адной мільённай кубічнага метра вады пры ёй максімальнай шчыльнасці. Для палягчэння ўжывання новых адзінак у паўсядзённай практыцы былі створаныя металічныя эталоны, якія з максімальнай дакладнасцю прайграваюць паказаныя ідэальныя азначэнні.
Неўзабаве высвятлілася, што металічныя эталоны даўжыні можна параўноўваць адзін з адным, уносячы значна меншую хібнасць, чым пры параўнанні любога такога эталона з чвэрцю зямнога мерыдыяна. Акрамя таго, стала ясна, што і дакладнасць параўнання металічных эталонаў масы адзін з адным значна вышэй дакладнасці параўнання любога падобнага эталона з масай, якая адпавядае аб'ёму вады.
У сувязі з гэтым Міжнародная камісія па метры ў 1872 пастанавіла прыняць за эталон даўжыні «архіўны» метр, які захоўваецца ў Парыжы, «такі, які ён ёсць». Таксама гэтак жа чальцы Камісіі прынялі за эталон масы архіўны плаціна-ірыдыявы кілаграм, «улічваючы, што простыя суадносіны, усталяваныя стваральнікамі метрычнай сістэмы, паміж адзінкай вагі і адзінкай аб'ёму ўяўляецца гэтым кілаграмам з дакладнасцю, дастатковай для звычайных ужыванняў у прамысловасці і гандлю, а дакладныя навукі патрабуюць не ў простых лікавых суадносін падобнага роду, а ў максімальна дасканалага азначэння гэтых суадносін».
20 мая 1875 сямнаццаць краін падпісалі Метрычную канвенцыю, і гэтай дамовай была ўсталявана працэдура каардынацыі метралагічных эталонаў для сусветнай навуковай супольнасці праз Міжнароднае бюро мер і ваг і Генеральную канферэнцыю па мерах і вагам.
Новая міжнародная арганізацыя неадкладна занялася распрацоўкай міжнародных эталонаў даўжыні і масы і перадачай іх копіяў усім краінам-удзельніцам.
ХХ стагоддзе
Метрычная сістэма мер была дапушчаная да ўжывання ў Расіі (у неабавязковым парадку) законам ад 4 чэрвеня 1899, праект якога быў распрацаваны Д. І. Мендзялеевым, і ўведзеная ў якасці абавязковай дэкрэтам Часовага ўрада ад 30 красавіка 1917 году, а для СССР — пастановай СНК СССР ад 21 ліпеня 1925.
На аснове метрычнай сістэмы была распрацаваная і прынятая ў 1960 годзе XI Генеральнай канферэнцыяй па мерах і вагам Міжнародная сістэма адзінак ([СІ]). На працягу другой паловы XX стагоддзя большасць краін свету перайшло на сістэму СІ.
Канец XX стагоддзя — XXI стагоддзе
У 90-х гадах ХХ стагоддзя шырокае распаўсюджванне камп'ютарнай і бытавой тэхнікі з Азіі, у якіх адсутнічалі інструкцыі і надпісы на беларускай мове і іншых мовах былых сацкраін, але меліся на англійскай, прывяло да адціскання метрычнай сістэмы ў шэрагу кірункаў тэхнікі. Так, памеры кампакт-дыскаў, дыскет, цвёрдых дыскаў, дыяганалі манітораў і тэлевізараў, матрыц лічбавых фотаапаратаў у Беларусі звычайна паказваюцца ў цалях.
Да цяперашняга часу метрычная сістэма афіцыйна прынятая ва ўсіх дзяржавах свету, акрамя ЗША, Ліберыі і М'янмы (Бірмы). Апошняй краінай, якая завяршылі пераход да метрычнай сістэмы стала Ірландыя (2005 год). У Вялікабрытаніі і Сент-Люсіі працэс пераходу да СІ дагэтуль не скончаны. У Антыгуа і Гаяне фактычна гэты пераход далёкі ад завяршэння. Кітай, які завяршыў гэты пераход, тым не менш выкарыстоўвае для метрычных адзінак старажытнакітайскія назвы. У ЗША для выкарыстання ў навуцы і вырабу навуковых прыбораў прынятую сістэма СІ, для ўсіх астатніх абласцей — амерыканскі варыянт брытанскай сістэмы адзінак.
Метрычныя варыянты традыцыйных адзінак
Былі таксама спробы трохі змяніць традыцыйныя адзінкі так, каб суадносіны паміж імі і метрычнымі адзінкамі сталі прасцейшымі; гэта дазваляла таксама пазбавіцца ад неадназначнага азначэння шматлікіх традыцыйных адзінак. Напрыклад:
Частка гэтых адзінак прыжылася; у цяперашні час у Беларусі «тона», «карат» і «конская сіла» без удакладнення заўсёды пазначаюць метрычныя варыянты гэтых адзінак.
Хрысціян Готфрыд Кёрнер
Хрысціян Готфрыд Кёрнер (Christian Gottfried Körner;,  — , ) — нямецкі пісьменнік і юрыст. Кёрнер быў першым выдаўцом поўнага збору твораў свайго сябра Фрыдрыха Шылера. Сяброўству з Кёрнерам прысвечана «Ода да радасці», якая ўвайшла ў 9-ю сімфонію Людвіга ван Бетховена і ў цяперашні час з'яўляецца гімнам Еўрапейскага саюза.
Спіс аб’ектаў PGC (2525001—2526000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2525001—2526000)
Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург
Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург (Police Grand-Ducale) — асноўны праваахоўны орган Вялікага Герцагства Люксембург.
Паліцыя знаходзіцца пад кіраўніцтвам міністэрства ўнутраных спраў Люксембурга, хоць падпарадкоўваецца і падкантрольная асабіста Вялікаму Герцагу Люксембурга. Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург існуе ў сваёй цяперашняй форме з 1 студзеня 2000 годзе, калі жандармерыя Люксембурга была злучаная з паліцыяй.
Паліцыя адказная за забеспячэнне ўнутранай бяспекі ў герцагстве, падтрымлівае грамадcкі парадак, і кантралюе выкананне ўказаў Вялікага князя. Яна таксама абавязана аказваць дапамогу ўзброеным сілам у іх унутраных аперацыях, паводле прадпісанняў Вялікага герцага.
Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў
Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich) — грунтоўная шматтомная энцыклапедыя, выдадзеная ў 1880—1902 гадах у Варшаве Філіпам Сулімерскім і Браніславам Хлябоўскім.
«Геаграфічны слоўнік» — выдатная крыніца для вывучэння гісторыі і геаграфіі колішніх абшараў Рэчы Паспалітай, у ім можна знайсці каштоўныя звесткі па мностве беларускіх геаграфічных аб’ектаў.
Бібліяграфія
Энцыклапедыя змяшчае 15 томаў:
Ода да радасці
«Да ра́дасці» (ням. An die Freude) — ода, напісаная ў 1785 годзе Фрыдрыхам Шылерам для дрэздэнскай масонскай ложы па замове Хрысціяна Готфрыда Кёрнера
У гэтай одзе драматург выразіў важнейшыя бакі свайго светаўспрымання, веру ў чалавека, любоў да жыцця і ўпэўненасць у тым, што лепшыя пачаткі павінны трыўмвафаць над злом. З гэтым гімнам Шылер выходзіць за рамкі індывідуалістычнай лірыкі асабістых перажыванняў, якая была характэрна для тагачаснай буржуазнай літаратуры. Верш задуманы як харавая песня, якая выражае калектыўныя эмоцыі супольнасці аднадумцаў, у якіх, па думцы паэта, ужо патэнцыйна прысутнічае пачуццё будучага вызвалення чалавецтва.
Ода была зменена ў 1793 годзе і пакладзеная на музыку Людвігам ван Бетховенам, у апошняй чацвёртай частцы 9-й сімфоніі.
Ода «Да радасці» з’яўляецца гімнам Еўрапейскага Саюза. Афіцыйную аранжыроўку напісаў Герберт фон Караян.
У 2003 годзе кіраўніцтва Еўрапейскага Саюза вырашыла, што афіцыйным гімнам з’яўляецца толькі мелодыя Бетховена, без словаў на нямецкай мове, дзеля раўнапраўя нацыянальных моў Еўрасаюза.
На беларускую мову твор пераклалі Алег Лойка і Кацярына Тычына (апошні пераклад не апублікаваны).
Нервюра
Нервюра ў архітэктуры (nervure — жылка, прожылак) — выступалае рабро гатычнага каркаснага крыжовага скляпення.
Наяўнасць нервюр у сукупнасці з сістэмай контрфорсаў і аркбутанаў дазваляе палегчыць скляпенне, паменшыць яго вертыкальны ціск і бакавы распор і пашырыць аконныя праёмы. Нервюрнае скляпенне таксама завуць веерным. Сістэма нервюр (галоўным чынам у архітэктуры готыкі) утварае каркас, які палягчае мур скляпення.
Святлана Уладзіміраўна Сілава
Святлана Уладзіміраўна Сілава — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (2000), дацэнт (2006).
Біяграфія
Нарадзілася ў Гродне ў 1970 г. У 1992 скончыла гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У гэтым жа годзе паступіла ў завочную аспірантуру пры кафедры гісторыі Беларусі ГрДУ імя Янкі Купалы. У 2000 абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Православная церковь в Белоруссии в годы Великой Отечественной войны (1941—1945 гг.)». З 2000 працуе на кафедры гісторыі Беларусі ГрДУ, намеснік загадчыка кафедры па вучэбнай працы. Навуковыя інтарэсы — гісторыя Праваслаўнай царквы на Беларусі ў XVIII—XX стагоддзях.
Бальзамінавыя
Бальзамінавыя (Balsaminaceae) — сямейства раслін парадку.
Апісанне
Аднагадовыя і шматгадовыя травы з сакавітымі празрыстымі сцебламі і чарговым або супратыўным простым лісцем, у аснове якога знаходзяцца дробныя залозы.
Класіфікацыя
Да сямейства адносяць два роды:
Гусялапка вастралопасцевая
Гусяла́пка вастралопасцевая (Alchemilla acutiloba) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Беларускія народныя назвы: гусіныя лапкі, гаючае зелле, расічка.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 7—65  см. Сцябло прыўзнятае. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла і ў прыкаранёвай разетцы, на чаранках. Прыкаранёвае лісце ныркападобнай формы, 9—11-лопасцевае. Лопасці лістоў з кожнага боку з 7—12 вузкім вострымі зубцамі. Кветкі жаўтаватага або жаўтавата-зялёнага колеру. Плод — арэшак.
Распаўсюджанне
Распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі. Расце на лугах і пашах, у стэпах і светлых лясах, на палянах і ўзлесках, каля дарог. Цвіце ў чэрвені—ліпені, пладаносіць у ліпені—жніўні.
Сінонімы
Паводле The Plant List:
Джэні Шыплі
Джэніфер «Джэні» Мэры Шыплі (Jennifer "Jenny" Mary Shipley; нар., Гор, Новая Зеландыя) — 36-ы прэм’ер-міністр Новай Зеландыі са снежня 1997 года па снежань 1999 года, першая жанчына на гэтай пасадзе, а таксама першая і пакуль адзіная жанчына, якая ўзначаліла Нацыянальную партыю Новай Зеландыі.
Спіс аб’ектаў PGC (2526001—2527000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2526001—2527000)
Хоры
Хо́ры (χορός — хор) — у архітэктуры верхняя адкрытая галерэя або балкон унутры царквы (звычайна на ўзроўні другога паверху), у параднай зале і да т.п. У заходнееўрапейскіх храмах на хорах звычайна размяшчаюцца музыканты, пеўчыя, арган. У праваслаўных цэрквах на балконе ўнутры храма, калі ён ёсць, размяшчаецца клірас.
Уладзімір Артуравіч Кузьмін
Уладзімір Артуравіч Кузьмін (нар., г. Мінск) — беларускі архітэктар.
Хоры
У храме знаходзяцца звычайна з заходняга боку (процілеглага алтару) або апярэзваюць неф з паўднёвага, заходняга і паўночнага бакоў.
Не варта блытаць з хорам — прасторай ва ўсходняй частцы раннехрысціянскіх і заходнееўрапейскіх храмаў, размешчанай на ўзроўні асноўнага памяшкання.