cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 4925
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мантальда-Скарампі
Мантальда-Скарампі (Montaldo Scarampi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 728 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 109 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 14048. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Ponziano.
Айзек Стэрн
Айзек (Ісак) Стэрн (Isaac Stern;, Крэмэнэць — , ) — амерыканскі скрыпач яўрэйскага паходжання, адзін з найбуйнейшых і сусветна вядомых акадэмічных музыкантаў XX стагоддзя.
Член Амерыканскага філасофскага таварыства (1995). Прызнанне: прэмія Сонінг (Данія, 1982), Прэмія Грэмі, Нацыянальны медаль ЗША ў галіне мастацтваў (1991), Polar Music Prize (Швецыя, 2000), Прэмія Вольфа ў мастацтве.
Біяграфія і творчасць
Нарадзіўся ў горадзе Крэмэнэць Валынскага ваяводства Польшчы (цяпер — Цярнопальская вобласць Украіны). У 1921 годзе яго сям’я перасялілася ў ЗША. Першыя ўрокі музыкі атрымаў ад маці, у 1928 годзе паступіў у Кансерваторыю Сан-Францыска, вучыўся ў Навума Бліндэра.
Першае публічнае выступленне адбылося 18 лютага 1936 года: з Сімфанічным аркестрам Сан-Францыска пад кіраўніцтвам П’ера Манцё ён выканаў Трэці скрыпічны канцэрт Сен-Санса. У 1950 годзе пазнаёміўся з Пабла Казальсам, стаў удзельнікам яго фестываляў у Прадэсе. У 1961 годзе арганізаваў трыа з піяністам Юджынам Істоміным і віяланчэлістам Леанардам Роўзам, выступаў з ім больш за 20 гадоў.
Аўтабіяграфія: My First 79 Years. New York: Alfred A. Knopf, 1999 (у суаўтарстве з Хаімам Патокам) У аўтабіяграфічнай «Мае першыя 79 гадоў» адзначаў уплыў, які на яго як скрыпача аказалі Натан Мільштэйн і Арцюр Грум’ё.
Favolaschia calocera
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Упершыню апісаны на в. Мадагаскар. Сустракаецца ў Тайландзе, Новай Зеландыі, Аўстраліі, на Гаваях, у Кеніі і нават Італіі. Пакуль невядома ці паходзіць грыб з Мадагаскара, ці быў завезены з Азіі. Від працягвае актыўна распаўсюджвацца з дапамогай чалавека, выцясняючы мясцовыя віды.
Практычнае выкарыстанне
Неядомы грыб.
Будзькаўшчына
Назву Бу́дзькаўшчына маюць:
Гальская мова
Гальская мова — мёртвая кельцкая мова, распаўсюджаная ў Галіі да VI стагоддзя, калі была выцесненая народнай латынню.
Гальскую і шэраг іншых мёртвых моў - кельтыберскую і лепантыйскую - аб'ядноўваюць у так званыя «кантынентальныя кельцкія мовы».
Віктар Генадзевіч Хрэнін
Біяграфія
Нарадзіўся 1 жніўня 1971 года ў Навагрудку ў сям’і вайскоўца. Бацька — Генадзь Іванавіч Хрэнін, палкоўнік запасу, нарадзіўся ў Пензенскай вобласці.
У 1988 годзе скончыў Усурыйскае сувораўскае ваеннае вучылішча. Пасля заканчэння ў 1992 годзе Омскага вышэйшага агульнавайсковага каманднага вучылішча імя М. В. Фрунзэ ваенную службу праходзіў на пасадах камандзіра мотастралковага ўзвода, камандзіра разведвальнага ўзвода, разведвальнай роты, начальніка аддзялення ўпраўлення — начальніка пункта апрацоўкі інфармацыі каманднага пункта асобнага разведвальнага батальёна, намесніка камандзіра асобнага мотастралковага батальёна, намесніка камандзіра асобнага разведвальнага батальёна, камандзіра асобнага танкавага батальёна, камандзір асобнага гвардзейскага мотастралковага батальёна 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання.
Пасля заканчэння ў 2005 годзе Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь ваенную службу праходзіў на пасадах старшага афіцэра аператыўнага аддзялення аператыўнага аддзела штаба Заходняга аператыўнага камандавання, намесніка камандзіра, начальніка штаба — першага намесніка камандзіра 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання, начальніка штаба — першага намесніка камандзіра 11-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання.
З 2008 па 2010 год — камандзір 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады (Фолюш, Гродна), з 2010 па 2014 год — камандзір 11-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады (Слонім).
У 2014 годзе з адзнакай і залатым медалём скончыў факультэт Генеральнага штаба Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь. Пасля гэтага праходзіў службу спачатку на пасадзе намесніка камандуючага, а затым у 2014—2015 гадах — начальніка штаба — першага намеснік камандзіра войскаў Заходняга аператыўнага камандавання.
23 чэрвеня 2015 года прызначаны на пасаду камандуючага войскамі Заходняга аператыўнага камандавання Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.
20 студзеня 2020 года генерал-маёр Віктар Хрэнін прызначаны на пасаду міністра абароны Рэспублікі Беларусь. 30 кастрычніка 2020 года быў павышаны ў званні да генерал-лейтэнанта.
Сям’я
Жонка — Наталля, урач. Дачка — Марына, юрыст, скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы.
Санкцыі ЕС, іншых краін
21 чэрвеня 2021 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Паводле рашэння ЕС, Хрэнін адказваў за прымусовую пасадку пасажырскага рэйса FR4978 у Мінску 23 мая 2021 года, у выніку чаго былі арыштаваныя Раман Пратасевіч і Соф’я Сапега. Акрамя таго, Хрэніна ў свае санкцыйныя спісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада , Швейцарыя . 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.
24 лютага 2022 года быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША. У тым жа годзе ён трапіў у чорныя спісы Аўстраліі, Японіі, Новай Зеландыі і Украіны.
Навастаў (Гарохіўскі раён)
Навастаў (Новоста́в) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Піянерскае (Карагандзінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1236 чалавек (622 мужчыны і 614 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 984 чалавекі (478 мужчын і 506 жанчын).
Каменка (прыток Лідзеі)
Каменка — колішня рака на тэрыторыі горада Ліды, правы прыток Лідзеі (басейн Дзітвы). Пры ўпадзенні Каменкі ў Лідзею быў узведзены Лідскі замак.
Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата 1784 года рака Каменка выцякала з гарадскога выгану паміж урочышчамі Каменка і Куроўшчына, цякла цераз грэблю і альховы гаёк ксяндзоў кармелітаў за іх кляштарам, там жа меўся малы стаў з млынам кармелітаў, за замкам упадала ў стаў.
Язэп Дакіневіч
Язэ́п Дакіне́віч (1906, в. Галынцы — ?) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч, які арганізаваў Беларускую народную самапомач і беларускую самаахову на Слонімшчыне. Пазней сфармаваў гэтаксама 48-ы батальён дапаможнай паліцыі.
Да вайны
Служыў у польскай арміі, з’яўляўся афіцэрам. Дасягнуў звання падхарунжага.
Падчас Другой сусветнай вайны
З 1941 року загадчык харчэўні і начлежнага дома Самапомачы.
У 1942 годзе прымае ўдзел на ўстаноўчым з’ездзе Беларускае незалежніцкай партыі ў Менску.
У 1942—1943 гадах — камандзір Слонімскага батальёна беларускае самааховы.
48-ы батальён дапаможнай паліцыі
У другой палове 1943 года нямецкія паліцэйскія ўлады пастанавілі арганізаваць яшчэ тры беларускія паліцэйскія адзінкі: 48-ы батальён у Слоніме, 60-ы батальён у Баранавічах і 36-ы полк ва Урэччы Слуцкай акругі. Акруговы камісар Слонімскай акругі супольна з нямецкім акруговым начальнікам паліцыі папрасілі ў жніўні 1943 года да сябе спадара Дакіневіча і слонімскага павятовага старшыню спадара Цітовіча і абвясцілі ім, што нямецкія ўлады дазваляюць арганізаваць беларускае войска і што ў Слоніме мае быць створаны першы батальён, камандзірам якога будзе якраз Дакіневіч.
Дакіневіч прымаў ахвотнікаў, выступаў перад імі з гарачымі прамовамі і нястомна заладжваў усе справы па арганізацыі батальёна. Праз некалькі дзён у батальён прыбыло каля 5.000 чалавек, у разоў пяць больш, чым было наогул патрэбна. Немцы вельмі дзівіліся такой з’яве, хвалілі Дакіневіча, і пакрысе пачалі самі брацца за людзей.
Калі Дакіневіч арганізаваў батальён, прыбыў сапраўдны камандзір батальёну маёр-немец, а з ім разам і ўся абсада батальёна — таксама немцы. Дакіневіч застаўся пры батальёне ў ролі афіцэра прапаганды. Немцы, праўда, вельмі лічыліся з Дакіневічам, нават называлі яго камандзірам батальёну, бо ведалі, — калі сыдзе з батальёну Дакіневіч, то і ўвесь батальён разляціцца, але гэта справы не змяняла.
У кастрычніку 1943 году Францішак Кушаль прыехаў на інспекцыю гэтага батальёна. Батальён прадстаўляўся вельмі добра, быў па-баявому настроены, выпадкі дэзерцірства былі вельмі рэдкія. Адно жаданне, якое мелі жаўнеры — гэта каб кіраўнікі ў іх былі беларусы.
Танец (карціна Маціса)
«Танец» (La Danse) — створаная ў 1910 годзе карціна французскага мастака Анры Маціса. Існуе ў дзвюх версіях: першая знаходзіцца ў Музеі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку, другая і найбольш вядомая — у Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу.
Язэп Дакіневіч
48-ы батальён дапаможнай паліцыі
Неўзабаве батальён пачаў змагацца супраць партызанаў. У баявым плане ён таксама паказаў сябе з найлепшага боку. І вось у меру таго, як батальён станавіўся штораз мацнейшым, значэнне Дакіневіча ў батальёне немцамі памяншалася. У сакавіку (па некаторых крыніцах у лютым) 1944 года Дакіневіч быў пакліканы на пасаду акруговага начальніка БКА. Заняты цалкам новаю працаю, ён амаль зусім адышоў ад батальёну.
Эжэн Карпеза
Эжэн Луі Карпеза (Eugène Louis Carpezat,,  — , ) — французскі сцэнограф Прыгожай эпохі (Belle Époque).
Язэп Дакіневіч
Акруговы начальнік БКА
Увосень 1943 году з прыездам тэатральнай групы Менскага Тэатра прайшлі арышты з-за даносаў тутэйшага беларускага актыву на сваю апазіцыю. Арышты не былі навіной у горадзе, людзі арыштоўваліся нягледзячы на тое, хто на каго падаваў данос, абы што-небудзь можна было выдумаць. Па гэтых даносах немцы арыштоўвалі беларусаў-нацыяналістаў. Збольшага да арыштаў у Слоніме спрычыніліся Дакіневіч і Данілюк, якія, нават калі нешта проста здавалася, беглі да немцаў, а тыя высылалі сваё СД і арыштоўвалі. Таму Дакіневіч пазней дасягнуў даверу Астроўскага і стаў акруговым начальнікам БКА ў Слонімскай акрузе ў лютым 1944 года. Паводле Алеся Асіповіча-Асіпчыка, Дакіневіч быў таксама прызначаны як намеснік БЦР у Слонімскай акрузе, аднак, паводле кнігі «Беларусь учора і сяньня», якую напісалі тагачаснікі, намеснікам БЦР у Слонімскай Акрузе быў А. А. Аўдзей. Праз Дакіневіча ў астрог патрапілі: Стэфа Лыскавец, Сяргей Новік-Пяюн, паэт Міско (Івэрс) і іншыя. Палова з арыштаваных была выпушчаная, а іншая выслана ў Калдычава па разглядзе ўжо Баранавіцкага СД.
Эжэн Карпеза
Біяграфія
У 1871 годзе Эжэн Карпеза ўдзельнічаў у распрацоўцы «», серыі карцін са сцэнамі цывільнага і ваеннага жыцця Парыжа.
Язэп Дакіневіч
Пасля вайны
З 1944 года жыў на эміграцыі. Спачатку ў Баварыі меў уласны рэстаран, падтрымліваў сувязі з беларусамі, дапамагаў ім, потым перасяліўся ў Аргенціну. Але існуе версія, што ў другой палове 1940-х гадоў ён вярнуўся ў Польшчу да сваёй каханай дзяўчыны, з якой пазнаёміўся ў Слоніме. Там яны сустрэліся і ажаніліся. У Польшчы Дакіневіч пражыў свае апошнія гады пад іншым прозвішчам, адышоўшы ад усіх беларускіх спраў.
Эжэн Карпеза
Біяграфія
У 1875 годзе Карпеза стварыў прафесійную асацыяцыю з калегам-сцэнографам Жазефам-Антуанам Лавастрам, каб пераняць майстэрню пасля яго смерці. Разам, Карпеза і Лавастр распрацавалі некаторыя з вызначальных парыжскіх пастановак, або іх часткі, як гэта было прынята ў канцы 1870-х і пачатку 1880-х гадоў: сусветныя прэм’еры опер «Лакмэ» Л. Дэліба (1883), «» (1878) і «» (1881) Ш. Гуно, «» Ж. Маснэ (1877), «» К. Сен-Санса (1883), «Аіда» Дж. Вердзі (прэм’ера оперы, 1880), і «» Ж. Верна (тэатральная экранізацыя, 1880).
З 1876 па 1909 год Эжэн Карпеза быў адным з афіцыйных дэкаратараў Оперы, працуючы самастойна або ў супрацоўніцтве з Ж.-Б. Лавастрам, А. Рубэ і Ф. Шаперонам. Ён таксама рабіў дэкарацыі для іншых парыжскіх тэатраў, у прыватнасці для Апера-Камік («» Ш. Гуно, «Манон» і «Вертэр» Ж. Маснэ), тэатра ле Варыет, тэатра дэ ла Порт Сен-Мартэн, тэатра ла Гетэ («Ірадыяда» Ж. Маснэ), тэатра ле Буф-Парыж, тэатра Athénée, тэатра Франсез.
У Мадрыдзе Эжэн Карпеза упрыгожваў залы Сарсуэлы, а для тэатра гэтага горада зрабіў дэкарацыі да опер «», «», «» і інш.
Пасля смерці Жазефа-Антуана Лавастра ў 1883 годзе Карпеза і малодшы Лавастр (Жан-Батыст) зноў аб’ядналі дзве майстэрні, і гэтае аб’яднанне працягвалася да смерці Лавастра.
Эжэн Карпеза атрымаў ганаровы дыплом на Сусветнай выстаўцы 1878 года. На Сусветнай выстаўцы 1889 года быў узнагароджаны Гран-пры і названы кавалерам Ганаровага легіёна. Быў членам камісіі па арганізацыі канферэнцыі тэатральнага мастацтва на Сусветнай выстаўцы 1900 года.
У сваёй майстэрні на бульвары дэ ла Вілет, 50, Карпеза навучаў многіх вядомых сцэнічных дызайнераў: Амбруаз Белюа, Леон Бушэ, Франсуа Карпеза (яго сын і пераемнік), Дэмажэ,, Алегер Жуньент-і-Санс, , Аліўе Марэшаль, , і Віктор Ламорт.
Эжэн Карпеза памёр на 79-м годзе жыцця, як паведамляецца, «састарэлы, самотны і прыгнечаны з-за таго, што больш не атрымліваў камісій ад вялікіх тэатраў». Пахаваны ў сямейнам склепе на могілках Манпарнас.
Творы, якія захаваліся
Карпеза працаваў пераважна на незалежнай камерцыйнай аснове і да нас дайшло адносна няшмат яго арыгінальных дэкарацый і мадэляў. Напрыклад, усе макеты Карпеза для тэатра Оперы захоўваюцца ў ; наадварот, практычна ніякія матэрыялы не сведчаць аб багатай дзейнасці Карпеза ў іншых месцах у Францыі і за яе межамі. Тым не менш, шматлікія фатаграфіі работ Карпеза даступныя ў ілюстраваных перыядычных выданнях, такіх як ', ' і , а маштабны артэфакт творчасці Карпеза захаваўся ў якасці намаляванага спектакля ў (Theatro da Paz) у Белене.
Дзмітрый Аляксандравіч Калдун
Дзмітрый Аляксандравіч Калдун (Дмитрий Александрович Колдун; нар., ) — беларускі спявак.
Стэрн
Стэрн — прозвішча.
Дзмітрый Аляксандравіч Калдун
Пераможца праекту Першага Каналу «Фабрыка Зорак-6». Прадстаўляў Беларусь на конкурсе Еўрабачанне 2007 з песняй «Work your magic», за ўсю гісторыю ўдзелу Беларусі ў гэтым конкурсе ўпершыню вывеў сваю краіну ў фінал і заняў шостае месца, атрымаўшы максімальныя 12 балаў ад Ізраіля, Украіны і Расіі. Скончыў хімфак БДУ.
Яго брат — Георгій Калдун, спявак і вядучы тэлеканалу АНТ.
«Народны артыст» і «Фабрыка зорак»
У 2004 годзе Дзмітрый стаў фіналістам праекту «Народны артыст-2» на тэлеканале РТР, але не перамог, хоць і запомніўся гледачам.
У 2004 і 2005 гадах Дзмітрый Калдун працаваў у Дзяржаўным канцэртным аркестры Рэспублікі Беларусь.
Прымаў удзел у фестывалях: «Маладзечна-2005» і «Славянскі базар» у Віцебску.
У 2006 годзе ўдзельнічаў у нацыянальным адборы Беларускага Еўрабачання («Еўрафэст») з песняй «May be».
У 2006 годзе Д. Калдун перамагае ў праекце Першага Каналу «Фабрыка Зорак-6». Пасля сумеснага выканання з групай «Scorpions» песні «Still loving you», атрымлівае запрашэнне ад саліста Клауса Майне выканаць гэту песню ў рамках сумеснага тура, а таксама атрымлівае ад яго ў падарунак гітару. Пасля перамогі на «Фабрыцы-6» Калдун заключае дагавор з Нацыянальнай музычнай карпарацыяй, і становіцца салістам абноўленага складу гурта «К. Г. Б.» (Калдун, Гуркова, Барсукоў), аднак неўзабаве пакідае яго.
Еўрабачанне 2007
У 2007 годзе Дзмітрый выйграў беларускі адбор на Еўрабачанне 2007 «Еўрафэст» з песняй Філіпа Кіркорава «Work your magic» на словы Карэна Кавалерана. Па выніках паўфіналу Еўрабачання 10 мая 2007 года Калдун прайшоў ў фінал конкурсу, дзе заняў шостае месца.
Чарты
«—» песня адсутнічала ў чарту
Стрыпейкей (Ігналінскі раён)
Стрыпе́йкей (Stripeikiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана на паўночным захадзе Аўкштайцкага нацыянальнага парку, у заходняй частцы раёна, на ўскраіне Мінчаўскай пушчы.
Іван Віктаравіч Лістапад
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (1973; аспірантура, 1983). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 1977, спартыўна-педагагічны факультэт масавых відаў спорту, кафедра лыжнага і стралковага спорту, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: скорасна-сілавая накіраванасць трэніровачнага працэсу ў лыжных гонках.
Трэнерская дзейнасць
Трэнер зборнай каманды БССР па лыжных гонках (1976—1983 — старшы трэнер, 1983—1985, 1988—1990 — галоўны трэнер), маладзёжнай каманды СССР па лыжных гонках (1985—1987), нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па лыжных гонках (2000—2002, 2007—2010 — старшы трэнер, 2005—2007 — галоўны трэнер).
Узнагароды
Званне «Заслужаны трэнер Беларускай ССР» (1989).
Будзёнаўка
Назву Будзёнаўка маюць:
Верхняя Гарона
Гарона Верхняя (Haute-Garonne) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Поўдзень-Пірэнеі. Парадкавы нумар — 31. Адміністрацыйны цэнтр — Тулуза. Насельніцтва — 1,046 млн чалавек (17-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 6309 км². Праз дэпартамент працякае рака Гарона. Паўднёвыя вобласці знаходзяцца ў горнай сістэме Пірэнеяў. Найвышэйшая кропка — гара Пердыгер (3222 м).
Дэпартамент уключае 3 акругі, 53 кантона і 588 камун.
Гісторыя
Верхняя Гарона — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстала на тэрыторыі былой правінцыі Лангедок. Назва паходзіць ад ракі Гарона.
Індыйскі нацыянальны кангрэс прафсаюзаў
Індыйскі нацыянальны кангрэс прафсаюзаў (ІНКП)  — прафсаюзны цэнтр у Індыі. Быў заснаваны ў 1947 годзе, у першыя гады незалежнасці Індыі. Да гэтага часу дзейнічае пад кіраўніцтвам Індыйскага нацыянальнага кангрэса.
На момант лістапада 2019 года ў прафсаюзе знаходзіцца больш за 34 мільёны сябраў, што робіць ІНКП самым буйным прафсаюзам у Міжнароднай канфедэрацыі прафсаюзаў.
Юрый Уладзіміравіч Шуканаў
Клубная кар’ера
Гуляў за мінскае «Дынама» ў 1992—1995 гадах, неаднаразова выйграваў з камандай чэмпіёнскі тытул і станавіўся ўладальнікам Кубка Беларусі. А ў 2004 годзе ў якасці трэнера прывёў сталічны клуб да залатых медалёў нацыянальнага першынства, паведамляе сайт клуба.
У 2008—2009 гадах працаваў у мінскім «Дынама» на пасадзе генеральнага дырэктара, з 2010 па 2012 гадах узначальваў моладзевую зборную Беларусі.
У 2013 годзе стаў спартыўным дырэктарам мінскага «Дынама».
Азэрці (Гарохіўскі раён)
Азэрці (Озе́рці) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Паліглот (тэлеперадача)
Паліглот (Полигло́т) — руская тэлевізійная праграма расійскага тэлевізійнага канала «Культура», якая ўяўляе сабой серыю кароткіх моўных курсаў пад кіраўніцтвам прафесійнага перакладчыка і паліглота Дзмітрыя Пятрова. Удзельнікі гэтай праграмы маюць магчымасць на працягу 16 урокаў пазнаёміцца з асновамі адной з моў свету і атрымаць досвед яе выкарыстання ў вусным маўленні.
Праграма складаецца з некалькіх асобных сезонаў, кожны з якіх прысвечаны адной мове. Першыя заняткі адбыліся 16 студзеня 2012 года.
Асаблівасці
Кожная група гульцоў складаецца з 8 вучняў. Большасць з іх — гэта вядомыя шматлікім гледачам людзі: акцёры і рэжысёры, пісьменнікі, тэлевядучыя, палітычныя дзеячы.
Аўдыявізуальныя матэріалы заняткаў можна знайсці ў інтэрнэце. Акрамя гэтага, выдаюцца кнігі з тэкстамі моўных курсаў.
Дэмакратычны фронт за незалежнасць Ароміі
Дэмакратычны фронт за незалежнасць Ароміі, ДФНА — рэгіянальная палітычная партыя Эфіопіі, якая базуецца ў штаце Аромія. Створана на базе Ісламскага фронту вызвалення Ароміі.
Мантэк’яра-д’Асці
Мантэк'яра-д'Асці (Montechiaro d'Asti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Ахлопіў
Ахлопіў (Охло́пів) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Мількаўшчына (Валожынскі раён)
Мі́лькаўшчына (, Мильковщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Мантэк’яра-д’Асці
Насельніцтва складае 1409 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 139 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 14025. Тэлефонны код — 0141.
Будна
Назву Будна маюць:
NGC 4926
NGC 4926 (іншыя абазначэнні — UGC 8142, MCG 5-31-103, ZWG 160.103, DRCG 27-49, PGC 44938) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Танец Бафала
«Танец Бафала» (Buffalo dance) — 6-секундны нямы дакументальны фільм, створаны ў 1894 годзе на студыі Томаса Эдысана. Фільм быў зняты ў той жа час, што і «Танец духу племя сіў». «Танец Бафала» адзін з самых ранніх фільмаў з удзелам прадстаўнікоў карэнных амерыканцаў — індзейцаў племя дакота (падгрупа племя сіў). Прадзюсар —, аператар — Уільям Хейз.
Шуканаў
Шуканаў — прозвішча.
Мантэгроса-д’Асці
Мантэгроса-д'Асці (Montegrosso d'Asti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Васілішкес (Ігналінскі раён)
Васі́лішкес (Vosyliškės) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Гайдзе. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).
Мантэгроса-д’Асці
Насельніцтва складае 2175 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 139 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 14048. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Музей Ізраіля
Музей Ізраіля знаходзіцца ў Іерусаліме.
Музей быў адкрыты ў 1965 годзе. Ён размешчаны на ўзгорку ў Гіват-Рам, недалёка ад кнесета, і Яўрэйскага ўніверсітэце Іерусаліма. З'яўляецца адным з самых важных культурных інстытутаў Ізраіля і месцам захоўвання Скруткаў Мёртвага мора, а таксама велізарнай калекцыі іўдаікі. У ім знаходзіцца каля 500 000 археалагічных і антрапалагічных экспанатаў, экспазіцый іўдаікі і этнаграфіі, ізраільскага і міжнароднага мастацтва. Уключае музеі: Шацёр Кнігі, Археалагічны музей, Музей іўдаікі і яўрэйскай этнаграфіі, Музей вытанчаных мастацтваў, Сад мастацтваў і Моладзевае крыло Музея.
Шырата
Шырата́ — геаграфічная каардыната ў шэрагу сістэм сферычных каардынат, якая вызначае становішча пунктаў на паверхні Землі, Сонца, планет і на нябеснай сферы адносна экватара, экліптыкі.
Геаграфічная шырата φ — гэта вугал паміж вертыкальнай лініяй у гэтым пункце і плоскасцю экватара, які адлічваецца ад 0 да 90° у абодва бакі ад экватара. Геаграфічную шырату пунктаў, якія ляжаць у паўночным паўшар'і, (паўночная шырата) прынята лічыць дадатнай, шырату пунктаў у паўднёвым паўшар'і — адмоўнай. Акрамя таго, прынята гаварыць пра шыроты, большыя па абсалютнай велічыні — як пра высокія, а пра блізкія да нуля — як пра нізкія.
Жыронда
Жыронда (Gironde, Gironda) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Аквітанія. Адміністрацыйны цэнтр — Бардо. Плошча — 10 тыс. км². Насельніцтва — 1,39 млн чалавек (2006).
Жыронда знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, у раёне вусця Гароны. З паўднёвага ўсходу на паўночны захад дэпартамент перасякаюць рэкі Гарона і Дардонь.
Дэпартамент быў створаны падчас Вялікай французскай рэвалюцыі 4 сакавіка 1790 года на месцы былых правінцый Гіень і Гасконь.
Іван Іванавіч Насовіч
Іван Іванавіч Насовіч (, в. Гразівец, цяпер  — ) — беларускі мовазнавец-лексікограф, фалькларыст і этнограф.
Біяграфія
Шмат падарожнічаў па Паўночна-Заходнім краі. Супрацоўнічаў з Аддзяленнем рускай мовы і славеснасці Пецярбургскай АН, Археаграфічнай камісіяй, Аддзяленнем этнаграфіі Рускага геаграфічнага таварыства. Па ix прапанове склаў першы гістарычны слоўнік беларускай мовы «Алфавітны паказальнік старажытных беларускіх слоў, выбраных з Актаў, што адносяцца да гісторыі 3аходняй Расіі» (Увараўская прэмія 1865, рукапіс захоўваецца ў Бібліятэцы РАН у Санкт-Пецярбургу), дзе растлумачаны каля 13 тыс. слоў. Асноўная навуковая праца І. І. Насовіча тлумачальна-перакладны «Слоўнік беларускай гаворкі» (1870, Дзямідаўская прэмія 1865), у які ўвайшло больш за 30 тыс. слоў, запісаных аўтарам у Магілёўскай, Віцебскай, Мінскай і Гродзенскай губернях, а таксама выбраных з вуснай народнай творчасці, старабеларускіх пісьмовых помнікаў; усе значэнні слоў і словазлучэнняў раскрываюцца аўтарскімі тлумачэннямі з дакладнымі рускімі эквівалентамі і цытатамі з дыялектнай, фальклорнай ці агульналітаратурнай мовы, часам даецца этымалогія слоў. У 1881 быў выдадзены «Дадатак да беларускага слоўніка І. І. Насовіча» (каля 1 тыс. новых слоў). Слоўнік да гэтага часу застаецца ўнікальным зборам беларускай лексікаграфіі.
Значнымі былі і фальклорна-этнаграфічныя працы І. І. Насовіча, галоўная сярод якіх — «Зборнік беларускіх прыказак» (1867, залаты медаль Рускага геаграфічнага таварыства), які змяшчае каля 3,5 тыс. прыказак, прымавак, прыгаворак, праклёнаў, скорагаворак і інш. блізкіх да іх паняццяў. У зборніку раскрываецца сэнс прыказак, выяўляецца іх паходжанне, даюцца эквіваленты з рускай мовы, а ў многіх выпадках і з інш. моў. Потым выйшлі зборнікі «Беларускія прыказкі і прымаўкі» (1868), «Беларускія прыказкі і загадкі» (1868), «Беларускія песні» (1873, больш за 350 тэкстаў), вядомы рукапіс зборніка «Легенды, паданні, быліны, байкі, анекдоты» не выяўлены і інш. зборнікі. Зборнікі адкрываюцца прадмовамі аўтара, у якіх І. І. Насовіч выказваў свае погляды на беларускую народную вусна-паэтычную творчасць.
Аўтарству І. І. Насовіча належыць гістарычна-лінгвістычны нарыс «Aб плямёнах да часоў Рурыка, што засялялі беларускую тэрыторыю» (рукапіс захоўваецца ў Бібліятэцы РАН у Санкт-Пецярбургу), дзе ён м. інш. даводзіў, што назвы плямёнаў «дрыгавічы», «радзімічы», «крывічы» і інш. паходзяць ад беларускіх народных слоў. Пакінуў гісторыка-мемуарную працу «Успамінаў майго жыцця» (рукапіс захоўваецца ў Інстытуце мовазнаўства НАН Беларусі). Таксама аўтар артыкулаў, прысвечаных песеннай культуры беларусаў. Пераклаў з лацінскай мовы 3-томную працу А. Тэйнера «Старажытныя помнікі, што асвятляюць гісторыю Польшчы і Літвы», у якой адлюстраваны ўзаемадачыненні Польшчы і ВКЛ, асветлена гісторыя беларускіх зямель з 1217 да 1696 г.
Аляксандр Міхайлавіч Прохараў
Алякса́ндр Міха́йлавіч Про́хараў (, Атэртан, штат Квінсленд, Аўстралія —, Масква) — выдатны савецкі і расійскі фізік, адзін з заснавальнікаў квантавай электронікі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1964) (сумесна з Мікалаем Басавым і Чарльзам Таўнсам), адзін з вынаходнікаў лазерных тэхналогій. Акадэмік РАН (1966, член-карэспандэнт 1960). Замежны член НАН Беларусі (1995), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1972) і АН іншых краін. Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1969, 1986).
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі ўніверсітэт (1939). У 1939—1941 і 1944—1982 у Фізічным інстытуце АН СССР (з 1968 намеснік дырэктара). Адначасова з 1954 прафесар Маскоўскага ўніверсітэта, з 1973 загадчык кафедры Маскоўскага фізіка-тэхнічнага інстытута, у 1973—1992 акадэмік-сакратар Аддзялення агульнай фізікі і астраноміі РАН, у 1982—1998 дырэктар Інстытута агульнай фізікі РАН (з 1998 ганаровы дырэктар). З 1969 старшыня Навукова-рэдакцыйнага савета выдавецтва «Савецкая энцыклапедыя» (цяпер «Вялікая Расійская энцыклапедыя»); у 1969—1978 галоўны рэдактар 3-га выдання Вялікай Савецкай Энцыклапедыі.
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па тэорыі нелінейных ваганняў, фізіцы сінхратроннага выпрамянення, радыёспектраскапіі, квантавай электроніцы, фізіцы цвёрдага цела і магнітных з’яў, радыёфізіцы, нелінейнай і валаконнай оптыцы, лазернай фізіцы і тэхніцы, дастасаваннях лазераў у прамысловасці, медыцыне, сувязі і інш.
Разам з М. Г. Басавым стварыў першы квантавы генератар — мазер (1954), прапанаваў метад стварэння асяроддзяў з адмоўным паглынаннем (1955), які выкарыстаны ў першым лазеры. Прапанаваў адкрыты рэзанатар для субміліметровых хваль (1958).
NGC 4926A
NGC 4926A (іншыя абазначэнні — MCG 5-31-107, ZWG 160.106, IRAS12596+2755, DRCG 27-47, KUG 1259+279, PGC 44968) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Штэдэль
Штэдэль (Städel), афіцыйна Штэдэлеўскі мастацкі інстытут і Гарадская галерэя (Städelsches Kunstinstitut und Städtische Galerie) — мастацкі музей у Франкфурце-на-Майне, адзін з найбольш значных збораў мастацтва ў Германіі.
У музеі зберагаецца больш за 3 000 карцін (каля 900 з якіх у дзейнай экспазіцыі) і 600 скульптур, збор графікі каля 100 000 аркушаў. Сховішчы Штэдэля таксама ўключаюць 600 скульптур, 500 фатаграфій і бібліятэку з 100 000 тамамі.
Калекцыя музея ўключае паміж іншага працы Лукаса Кранаха, Альбрэхта Дзюрэра, Сандра Бацічэлі, Рэмбранта, Яна Вермеера, Клода Манэ, Пабла Пікаса, Эрнста Людвіга Кірхнера, Макса Бекмана, Фрэнсіса Бэкана і Герхарда Рыхтэра.
Гісторыя
Штэдэлеўскі мастацкі інстытут быў заснаваны ў 1816 годзе франкфурцкім банкірам і мецэнатам Ёганам Фрыдрыхам Штэдэлем, які завяшчаў інстытуту свой дом, выстаўленую там калекцыю твораў, а таксама фінансавыя актывы. Мэтай інстытуту было захаванне адкрытай для грамадскасці калекцыі і падрыхтоўка мастакоў у прылучанай мастацкай школе.
У 1833 годзе, пасля ўрэгулявання спрэчак вакол тастаменту Штэдэля, калекцыя была перамешчана ў адмысловы выставачны будынак. У 1878 годзе Штэдэлеўскі мастацкі інстытут зноў пераехаў, на гэты раз на бераг Майна, дзе быў пабудаваны новы будынак для музея, у якім музей размешчаны па сённяшні дзень. Для фінансавай падтрымкі музея выдавец Франкфурцкай Газеты (Frankfurter Zeitung) Леапольд Зонэман (Leopold Sonnemann) заснаваў у 1899 годзе грамадскае аб'яднанне Штэдэлеўскі музей, якое сёння налічвае больш за 6000 членаў.
Падчас Другой сусветнай вайны, музейная калекцыя была схавана ў розных месцах Франкфурта і ў яго ваколіцах. Будынак музея, на рагу якога былі пабудаваныя зенітныя вежы, быў, аднак, сур'ёзна пашкоджаны ў выніку паветраных налётаў. Паваенная рэканструкцыя Штэдэля была завершана ў 1963 годзе.
Буеўшчына
Назву Буеўшчына маюць:
Прыішымскае (Карагандзінская вобласць)
Прыішымскае — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Піянерскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 32 км на ўсход ад раённага цэнтра, пасёлка Асакараўка. Код КАТА — 355669200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 702 чалавекі (330 мужчын і 372 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 536 чалавек (262 мужчыны і 274 жанчыны).
Гімн Туркменістана
Garaşsyz, bitarap, Türkmenistanyň döwlet gimni (Дзяржаўны гімн незалежнага, нейтральнага Туркменістана) — нацыянальны гімн Туркменістана.
Гісторыя гімна Туркменістана
Да 1997 года ў Туркменістане, які атрымаў незалежнасць за шэсць гадоў да таго, выконваўся гімн Туркменскай ССР у версіі без слоў у якасці афіцыйнага гімна. Гімн, вядомы па першай фразе прыпева «Вялікае стварэнне Туркменбашы», дзейнічаў з 1997 па 2008 год. З 2008 года дзейнічае новая версія гімна, якая не ўтрымлівае элементаў культу асобы Туркменбашы.
Тэкст па-туркменску
Janym gurban sana, erkana ýurdum
Mert pederleň ruhy bardyr könülde.
Bitarap, Garaşsyz topragyn nurdur
Baýdagyn belentdir dünýan önünde.
Halkyň guran baky beýik binasy
Berkarar döwletim, jigerim — janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy
Gardaşdyr tireler, amandyr iller
Owal-ahyr birdir bizin ganymyz.
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!
Вядомыя асобы Талачына
Вядомыя ўраджэнцы Талачына:
Бузуны
Бузуны́:
Гласарый тэорыі груп
У гэтым артыкуле прыведзены асноўныя тэрміны, якія выкарыстоўваюцца ў тэорыі груп. Курсіў пазначае ўнутраную спасылку на дадзены гласарый. У канцы прыводзіцца табліца асноўных абазначэнняў, што прымяняюцца ў тэорыі груп.
Аркадак
Горад размешчаны на ўсходняй ускраіне Окска-Данской раўніны, на рацэ Вялікі Аркадак (каля яе ўпадзення ў раку Хапёр), за 248 км на захад ад Саратава. Чыгуначная станцыя Паўднёва-Усходняй чыгункі.
У горадзе дзейнічаюць: спіртзавод «Аркадацкі», маслабойны і малочнакансервавы заводы.
Заборыя
Забо́рыя (Zaborija) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Наўясіс Даўгелішкіса, на возеры Мунас.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мантэманьё
Насельніцтва складае 1239 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 78 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 14030. Тэлефонны код — 0141.
Стэнатэрмныя арганізмы
Стэнатэ́рмныя аргані́змы (ад στενός — вузкі і θέρμη — цеплата) — жывыя арганізмы, расліны і жывёлы, прыстасаваныя да жыцця ў пэўным вузкім інтэрвале тэмператур асяроддзя і не выносяць іх рэзкіх ваганняў.
Адрозніваюць цеплалюбівыя формы (тэрмафілы) і холадалюбівыя (крыяфілы). Да тэрмафілаў (жывуць толькі пры адносна высокай тэмпературы, звычайна не ніжэй 20 °C) належаць, напрыклад, рыфаўтваральныя каралавыя паліпы, шэраг відаў насякомых, большасць паўзуноў і зенаводных, трапічныя расліны. Крыяфілы жывуць пры больш нізкай тэмпературы асяроддзя (часам блізкай да 0 °C). Да іх адносяцца, напрыклад, арктычныя ракападобныя, ласасёвыя рыбы, белы мядзведзь, некаторыя віды цюленяў, кустовая бяроза, некаторыя імхі і лішайнікі.
Будынак «Белэнерга»
Будынак «Белэнерга» — будынак у Мінску, размешчаны на рагу вуліц Карла Маркса (дом № 14) і Камсамольскай (дом № 36). Пабудаваны ў 1955 годзе (паводле іншых даных — у 1950—1952 гг. ) па праекце архітэктара Р. Гегарта як будынак галоўнага вытворчага ўпраўлення энергетыкі і электрыфікацыі БССР. У 1988 годзе да будынка прыбудаваны аб’ём галоўнага дыспетчарскага пункта па праекце архітэктараў А. Антонавай і С. Матэвушук.
Стэнатэрмныя арганізмы
Стэнатэрмныя арганізмы проціпастаўляюцца эўрытэрмным арганізмам.
Будынак «Белэнерга»
Цяпер у будынку знаходзяцца «Белэнерга» і Беларускі саюз архітэктараў.
Архітэктура
Чатырохпавярховы, спачатку Г-падобны ў плане цагляны будынак. У кампазіцыі асноўны акцэнт зроблены на вуглавой частцы. Два крылы, якія сыходзяцца пад вуглом, аб’яднаны магутным круглым аб’ёмам. Падоўжнае крыло, арыентаванае на вуліцу Карла Маркса, мае сіметрычны фасад. Цэнтральная яго частка з галоўным уваходам вылучана на ўзроўні 3—4-га паверхаў шасцікалонным порцікам з франтонам. Бакавыя часткі выступаюць сіметрычнымі рызалітамі, аформленымі па вуглах алмазным рустам. Аконныя праёмы на 1-м, 3-м і 4-м паверхах — прамавугольныя з разнастайнымі абрамленнямі, на 2-м — з паўцыркульнымі імпастамі і арачнай рустоўкай. Фасады завершаны развітым карнізам па мадульёнах. Унутраная планіроўка калідорная. Па восі галоўнага ўвахода размешчаны вестыбюль і светлавая трохмаршавая лесвіца.
NGC 4926B
NGC 4926B (іншыя абазначэнні — DRCG 27-48, PGC 83758) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Ошчыў
Геаграфічнае месцазнаходжанне
Ошчыў размешчаны на тэрыторыі Гарохіўскага гарадскога савета Луцкага раёна Валынскай вобласці на паўднёвым усходзе Валыні на ўсход ад горада Гарохіў. Вёска знаходзіцца на тэрыторыі Валынскага ўзвышша на паўночных схілах ракі Уцяцін — прытока Гнілой Ліпы. Берагі ракі асушаны і выкарыстоўваюцца пад пашы. У цэнтральна-заходняй частцы сяла знаходзіцца невялікае возера Рудка.
Глебы ў Ошчыве пераважна пяшчаныя, супяшчаныя і падзолістыя чарназёмы. На павышаных месцах пясчаных глеб насаджаны хваёвыя лясы, асабліва на крутых схілах у напрамку Звынячага і Ярыўкі. Клімат — умерана-кантынентальны.
За 2 км ад вёскі праходзіць аўтадарога Н17, раней — шлях нацыянальнага значэння на тэрыторыі Украіны, Львоў — Радэхіў — Луцк. За 2 км ад вёскі знаходзіцца чыгуначны вузел — станцыя Звынячэ Львоўскай чыгункі. Адлегласць да абласнога і раённага цэнтраў — 47 км, да цэнтра абшчыны — 12 км.
Эразм Заблоцкі
Сын Казіміра Заблоцкага (1790—1824) і Ізабелы Яксы-Жэромскай (1790 — 16 снежня 1871).
У маі здзейсніў разам з Каліноўскім інспекцыйную паездку па Слонімшчыне. Пасля ад'езду Каліноўскага ў Вільню заняў пакінутае ім месца ваяводскага камісара. Увосень 1863 г. арыштаваны. Асуджаны на 15 год прымусовай працы.
Быў жанаты з 23 ліпеня 1849 года з Геленай Вата-Скрыдлеўскай герба Самсон (1828—1859). Меў з ёю сына Рафала Заблоцкага (1854—1911) і тры дачкі; Аўгусціну (1851—1903), Казіміру (1853—1943) і Гелену (1859—1929).
Смаляры
Назву Смаляры маюць:
Kepler-1649
Kepler-1649 (KOI-3138) — адзіночная зорка ў сузор'і Лебедзя. Знаходзіцца на адлегласці 302 светлавых гадоў ад Сонца.
Характарыстыкі
Зорка з'яўляецца чырвоным карлікам з бачнай зорнай велічынёй каля 16м, пры гэтым у інфрачырвоным святле яна значна ярчэй: у фільтры J яе бляск роўны 13,38m, а ў фільтры K — 12,59m. Яна належыць да спектральнага класу M5 V. Маса зоркі складае 0,2 масы Сонца, радыус — 0,23 сонечнага радыусу. Паверхневая тэмпература ацэньваецца ў 3240 Кельвінаў. Яе свяцільнасць прыкладна ў 194 разы менш свяцільнасці Сонца.
Планетная сістэма
У красавіку 2017 года міжнародная каманда астраномаў у часопісе «The Astronomical Journal» паведаміла аб адкрыцці экзопланеты Kepler-1649 b, якая прадстаўляе сабой аналаг Венеры па памеры і атрыманай ад зоркі энергіі. Яе маса невядомая, але, верагодна, яна з’яўляецца скалістай планетай. Перыяд звароту вакол бацькоўскай зоркі складае каля 8,69 сутак. Раўнаважная тэмпература яе паверхні ацэньваецца ў 307 K (у Зямлі — 254 K, без уліку парніковага эфекту). Магчыма, што планета акружаная шчыльнай атмасферай, якая стварае на яе паверхні магутны парніковы эфект.
У красавіку 2020 года ў зоркі адкрыта другая планета — Kepler-1649 c, якая па сваіх уласцівасцях можа з’яўляцца аналагам Зямлі: яе радыус складае 1,06 радыусу Зямлі, і ад сваёй зоркі яна атрымлівае 0,75 той энергіі, што Зямля атрымлівае ад Сонца — яе раўнаважная тэмпература ацэньваецца ў 234 К. Арбітальны перыяд звароту складае каля 19,54 сутак.
З вялікай верагоднасцю абедзве планеты прыліўна сінхранізаваныя з бацькоўскай зоркай, то бок заўсёды звернутыя да яе адным бокам.
Буйкі
Назву Буйкі маюць:
Пэрэмыль
Пярэміль, Пэрэмыль (Пере́миль) — вёска ў Гарохаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Размешчана на левым беразе р. Стыр, за 31 км ад чыгуначнай станцыі Гарохаў і за 40 км ад раённага цэнтра. Цераз сяло цячэ ручай Белы Луг і ўпадае ў раку Стыр. Упершыню Пярэміль згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1097 годам.
Рагалёўшчына
Рагалёўшчына (, Рогалёвщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Цэнтральнае (Асакараўскі раён)
Цэнтральнае — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Піянерскай сельскай акругі. Код КАТА — 355669300.
Наталля Валер’еўна Ануфрыенка
Наталля Валер’еўна Ануфрыенка (нар., Бабруйск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка.
Цэнтральнае (Асакараўскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 633 чалавекі (290 мужчын і 343 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 488 чалавек (233 мужчыны і 255 жанчын).
Наталля Валер’еўна Ануфрыенка
Біяграфія
Вучылася ў сярэдняй школе № 26 г. Бабруйска. Баскетболам пачала займацца на ўроках фізкультуры. З 1998 года па 2001 год праходзіла навучанне ў філіяле ДЮСШАР № 7 баскетбольнага клуба «Прынёманне» (Гродна). Першым трэнерам быў Аляксандр Шымкавяк. Выступала за гродненскую «Алімпію».
Ганна Васільеўна Баран
Ганна Васільеўна Арсеныч-Баран (Ганна Василівна Арсенич-Баран;, Ныжні Бэрэзіў, Косіўскі раён, Івана-Франкоўская вобласць — , Чарнігаў) — украінская пісьменніца.
Біяграфія
Нарадзілася 26 чэрвеня 1970 года ў в. Ныжні Бэрэзіў Косіўскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці.
Скончыла філалагічны факультэт Івана-Франкоўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя В. Стэфаныка.
З 1998 года жыла ў Чарнігаве.
Загадчык кафедры філалагічных дысцыплін і методыкі іх выкладання Чарнігаўскага абласнога інстытута паслядыпломнай педагагічнай адукацыі імя К. Д. Ушынскага, кандыдат філалагічных навук, дацэнт.
З 2011 года — намеснік старшыні, з 2016 па 2021 гады — старшыня Чарнігаўскай абласной арганізацыі Нацыянальнага саюза пісьменнікаў Украіны.
Творчасць
З’яўляецца аўтарам зборнікаў паэзіі «Ручнік на каліне» (1997), «Музыка чаромхі» (1998), «Квітнеючы глог» (2001), «Дрыжаць гіяцынты» (2003), «Абнадзею вясной» (2005), «Чаруе буйная вясна» (2018); кнігі прозы «Пад райскімі яблычкамі» (2001), «У панядзелак усё будзе па-іншаму» (2003), «Як узыдзе месяц» (2005), «Салодкія словы» (2010), «Хіба бывае шмат кахання?» (2019); раманаў «Цiхая вулiца вячэрняга горада» (2005), «Радуйся, Нявеста неневядомая!» (2018), «Муська» (2018); анталогіи ўкраінскай хрысціянскай вершаванай малітвы «Малітва неба ўзнімае ўгору» (2011); больш за ста дапаможнікаў па ўкраінскай мове і літаратуры, некалькіх слоўнікаў. Зрабіла агульнае рэдагаванне навучальнай хрэстаматыі «Літаратура роднага краю. Чарнігаўшчына», якая выйшла ў 2021 годзе.
Сям’я
З мужам, настаяцелем Пятніцкай царквы а. Міронам мела сына Івана.
Мінск
Мінск (да 29 ліпеня 1939 г. — Менск) — сталіца і найбуйнейшы горад Беларусі, на рацэ Свіслач пры ўтоку ў яе ракі Нямігі. Адміністрацыйны цэнтр Мінскай вобласці і Мінскага раёна, аднак не ўваходзіць у іх склад. Утварае агламерацыю, у межах якой пражывае звыш 2,645 млн чалавек або ⅓ насельніцтва Беларусі. Займае плошчу ў 348,85 км². Месціцца за 70 км на паўночны захад ад геаграфічнага цэнтру Беларусі. Гістарычны цэнтр утвараюць Верхні горад, Ракаўскае і Траецкае прадмесці, плануецца аднавіць Замчышча.
Упершыню згадваецца ў «Аповесці мінулых часоў» пад 1067 годам. У канцы XI — пачатку XII ст. цэнтр Менскага княства. З пачатку XIV ст. у складзе Вялікага Княства Літоўскага. У 1793 годзе ўвыніку другога падзелу Рэчы Паспалітай далучаны да Расійскай імперыі, цэнтр аднайменнай губерні. У часе вайны 1812 года заняты французскімі войскамі, разбураны і разрабаваны французамі і рускімі. У часе Першай сусветнай вайны прыфрантавы горад, у сакавіку 1918 года горад занялі нямецкія войскі. 25 сакавіка 1918 года ў горадзе абвешчана незалежнасць Беларускай Народнай Рэспублікі. 18 сакавіка 1921 года канчаткова адышоў да БССР, сталіца савецкай рэспублікі. У Другую сусветную вайну пад нямецкай акупацыяй, дзейнічала савецкае падполле. У часе вайны горад моцна зруйнаваны, пазней нададзена званне горад-герой. Адбудаваны ў 1946—1950-я гады. З канца 1991 года сталіца незалежнай Беларусі.
Паходжанне
З 1920-х гадоў большасць даследчыкаў лічыць, што назва горада ўтварылася ад ракі Менкі (Мені, Мены), на якой ён першапачаткова заснаваны, па тыповай славянскай тапанімічнай мадэлі: «гідронім» + суфікс «-sk».
Назву «Менка» тлумачаць з такіх балцкіх (літоўскіх) слоў як menkas «малы, дробны» ці menkė «(рыба) мянтуз; (рыба) траска» ; альбо ад слоў мень, менёк, якімі ва ўсходнеславянскіх дыялектах называецца рыба мянтуз.
Таксама выказвалі думку пра паходжанне назва Менска ад славянскага дзеяслова «мяняць», што магло быць звязана з развітым гандлем, гэта аднак малаімаверна , аддзеяслоўныя назоўнікі з такой асновай у тапаніміцы не сустракаюцца.
Паводле пазнейшага беларускага народнага падання, заснавальнікам Менска быў вядзьмар-асілак Мянеск, які пабудаваў млын на месцы цяперашняга горада (у раёне рэчкі Пярэспы) і малоў муку з камення, ад яго імя быццам і пайшла назва горада. На аснове падання выказвалі думку, што імя Мянеска і такім чынам назву горада трэба звязваць з індаеўрапейскім этымонам *men — «мяць, расціраць», што адпавядае асноўным функцыям Мянеска ў паданні. Зразумела, аднак, што на праўдзе імя вядзьмара-асілка ў паданні другаснае адносна назвы горада, на тлумачэнне якой і скіравана. Сем колаў на мянескавым млыне знаходзяць выразныя паралелі ў беларускім фальклорным матэрыяле.
Назву ракі Менкі спрабуюць вытлумачыць ад стараеўрапейскай гідранімічнай асновы *moin, што звязаная з латышскім maiņa «балота» і далей з літоўскім maiva «балота, твань». Далей да аднаго з варыянтаў індаеўрапейскага кораня *mei- са значэннем размякчэння, падрабнення. Таго ж паходжання і літоўскія гідронімы Mainia, Minia, Minija — ад сінанімічных асноў *moin- : *min- са значэннем «балота» (літ. mynė «балота, твань»).
Варыянты
У Іпацьеўскім летапісе горад згадваецца пад 1067 годам пад назвамі Мѣньск, Мѣнескь. У пазнейшым Радзівілаўскім летапісе назвы Меньск і Менеск пішуцца без яць, праз «е». З канца XV ст. з’яўляецца назва Менск без мяккага знака. Аднак яшчэ ў XVI—XVII стагоддзях працягвала шырока выкарыстоўвацца форма «Менеск».
У лісце 1656 года маскоўскага менскага ваяводы Фёдара Арсеньева з маскоўскім царом Аляксеем Міхайлавічам на адной старонцы словы «Менеск», «Менск», «Менскага» сустракаюцца 18 разоў і ніводнага разу «Мінск». У двух адпісках таго ж ваяводы назвы тыпу «Менеск», «Менск», «Менского пов(ету)» сустракаюцца 12 разоў і толькі аднойчы напісана «Мінской пов.». У адпісцы маскоўскага ваяводы Якаўлева 1657 года датычна сойміка менскай шляхты таксама ўжываецца толькі форма «Менск». З гэтага вынікае, што мясцовая шляхта карысталася толькі такой назвай. У Баркулабаўскім летапісе горад згадваецца 6 разоў, з якіх 5 — у форме «Менск» і адзін «Мінск».
Першую фіксацыю назвы Мінск (Mynsko) даследчыкі адзначаюць у лацінамоўнай канцылярскай кнізе пад 1502 годам. Пазней у польскамоўных дакументах XVI—XVII стагоддзяў усё часцей ужываецца транскрыпцыя Minsk. Прафесар кафедры беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта А. Абрэмска-Яблоньска паказала, што назва «Мінск» з’явілася пад уплывам польскага Мінска Мазавецкага на грунце польскай адміністрацыйнай і моўнай экспансіі. Цалкам форма «Мінск» (Міньск) замяняе «Менск» у афіцыйных дакументах толькі ў канцы XVII ст. разам з пашырэннем польскай мовы ў афіцыйным дзяржаўным ўжытку. З польскамоўных дакументаў і карт пасля падзелаў Рэчы Паспалітай яе механічна перанеслі ў расійскія дакументы і карты.
У канцы XVIII ст. напісанне «Мінск» трывала замацавалася ў афіцыйных расійскамоўных дакументах, тым часам у народнай гаворцы ўжывалася толькі форма «Менск». Гэты факт засведчылі этнограф Павел Шпілеўскі ў нататках пра свае падарожжы і гісторык Аляксандр Ельскі ў Геаграфічным слоўніку Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў, выдадзеным у 1885 годзе.
У 1891 годзе паэт Францішак Багушэвіч у прадмове да зборніка «Дудка беларуская» ўжывае паланізаваную форму «Міньск»: ''«Можа хто спытае: гдзе ж цяпер Беларусь? Там, братцы, Яна, гдзе наша мова жывець: Яна ад Вільна да Мазыра, ад Вітэбска за малым не да Чарнігава, гдзе Гродна, Міньск, Магілёў, Вільня і шмат мястэчкаў і вёсак»''.