cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдуард Мікалаевіч Успенскі
Біяграфія
Бацька — Мікалай Міхайлавіч Успенскі (1903—1947), супрацоўнік апарату ЦК ВКП (б). Маці — Наталля Аляксееўна Успенская (1907—1982), інжынер-машынабудаўнік. Атрымаўшы адукацыю ў Маскоўскім авіяцыйным інстытуце (МАІ) і стаўшы інжынерам, ён зарабляў на жыццё тым, што пісаў і рабіў сцэнарыі мультфільмаў. У дадатак да дзіцячых кніг Э. Успенскі пісаў вершы і тэатральныя сцэнкі з цыклу пра Чабурашку і Кракадзіла Гену.
З’яўляўся старшынёй журы прэміі «Запаветная мара». У 1986 годзе быў сябрам журы ў першых гульнях адроджанай Вышэйшай лігі КВЗ.
Канфліктаваў з кінастудыяй «Саюзмультфільм» праз парушэнне аўтарскіх правоў.
У апошнія гады пакутаваў ад цяжкага анкалагічнага захворвання, у пачатку жніўня 2018 года вярнуўся пасля лячэння з Германіі. Памёр у сябе дома ў Маскве.
Творчасць
Друкаваўся з 1960 года. Творы Э. Успенскага выхоўваюць у дзецях любоў да дабра і прыгажосці, па-даросламу ставяць сур’ёзныя маральныя праблемы. Па многіх яго творах зняты мультфільмы.
NGC 2444
NGC 2444 (іншыя абазначэнні — UGC 4016, MCG 7-16-16, ZWG 206.24, ARP 143, VV 117, NPM1G +39.0140, PGC 21774) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Рысь.
Кальбушоўскі павет
Кальбушоўскі павет (Powiat kolbuszowski) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Кальбушова. Займае плошчу 773,93 км². Насельніцтва — 62 579 чалавекі (на 2015 год).
NGC 2444
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Эдуард Мікалаевіч Успенскі
Творчасць
Шырокую вядомасць набылі яго кніжкі для дзяцей: аповесці-казкі «Кракадзіл Гена і яго сябры» (1966), «Уніз па чарадзейнай рацэ» (1972; экранізавана пад назвай «Там, на невядомых сцежках», 1982), «Гарантыйныя чалавечкі» (1975), «Жаб Жабыч Скавародкі» (1999); п’есы «Чабурашка і яго сябры» (1970), «Спадчына Бахрама» (1973), «Адпачынак кракадзіла Гены» (1974, усе разам з Р. Качанавым); зборнікі вершаў «Усё ў парадку» (1976), «Калі быў бы я дзяўчом» (1983) і інш.
Першая кніга Э. Успенскага пра Дзядзьку Фёдара «Дзядзька Фёдар, пёс і кот» была апублікавана ў 1974 годзе. Галоўным героем быў шасцігадовы хлопчык, якога звалі дзядзькам Фёдарам за тое, што ён быў вельмі самастойным. Пасля таго, як бацькі забаранілі яму пакінуць у кватэры бяздомнага ката Матроскіна, Дзядзька Фёдар пайшоў з дому. Разам з Матроскіным і сабакам Шарыкам яны ўтрох пасяліліся ў вёсцы Прастаквашына. Знайшоўшы скарб, яны змаглі купіць трактар, што ездзіў на супе і бульбе. Па кнізе былі знятыя мультыплікацыйныя фільмы «Трое з Прастаквашына», «Канікулы ў Прастаквашына» і «Зіма ў Прастаквашына».
Аўтар гістарычнага рамана «Лжэдзмітрый Другі сапраўдны» (1999).
IC 5037
IC 5037 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рыгор Пятровіч Данілеўскі
Рыгор Пятровіч Данілеўскі (Григо́рий Петро́вич Даниле́вский; 14 (26) красавіка 1829, сяло Данілаўка, Ізюмскі павет, Слабадская губерня, Расійская імперыя — 6 (18) снежаньня 1890,, Расійская імперыя) — рускі літаратар, найбольш вядомы раманамі з гісторыі Расіі XVIII—XIX стагоддзяў. З 1881 года галоўны рэдактар «Урадавага весніка», тайны саветнік.
Аляксандр Батэнберг
Аляксандр Батэнберг (5 красавіка 1857 — 23 кастрычніка 1893) — першы князь Балгарыі з дынастыі Батэнбергаў, генерал-лейтэнант расійскай арміі (15.04.1880).
Паходжанне
Быў другім сынам прынца Аляксандра Гесэн-Дармштацкага ад марганатычнага шлюбу з графіняй Юліяй Батэнбергскай; графіня і яе нашчадкі атрымалі тытул фон Батэнберг у 1858 годзе (тытул паходзіць ад назвы старой рэзідэнцыі вялікіх герцагаў Гесэна). Даводзіўся пляменнікам жонцы расійскага імператара Аляксандра II Марыі Аляксандраўне (у дзявоцтве Максіміліяна-Вільгельміна-Марыя Гесэнская), яго цётцы па бацьку.
У дзяцінстве і маладосці Аляксандр часта наведваў Санкт-Пецярбург. З пачаткам руска-турэцкай вайны суправаджаў свайго дзядзьку імператара Аляксандра II у паходзе. За адрозненне ў вайне ўзнагароджаны 20 ліпеня 1877 года ордэнам Св. Георгія 4-й ступені.
Аб’яднанне Балгарыі
18 верасня 1885 года ў Плоўдзіве — сталіцы Усходняй Румеліі — пачалося Аб’яднанне Балгарыі. Князь Аляксандр, нягледзячы на пратэст Расіі, якая не жадала сварыцца з Аўстра-Венгрыяй, выконваючы волю балгарскага народа і балгарскага ўрада, падтрымаў паўстанне і абвясціў пра далучэнне Усходняй Румеліі да княства, што паклала пачатак Балгарскаму крызісу. Асцерагаючыся ўзмацнення адзінай Балгарыі, сербскі кароль Мілан абвясціў ёй вайну. Вынікам кароткай вайны стаў разгром войскаў Сербіі напачатку лістапада. Балгарскае войска затым у сваю чаргу перайшло ў наступ і нанесла другое паражэнне сербам пад сценамі Пірата, які быў узяты балгарамі. Але далейшы рух балгараў быў спынена ўльтыматумам, прад’яўленым 16 лістапада князю Аляксандру аўстра-венгерскім консулам у Бялградзе, графам Кевенхюлерам, што прывяло да заключэння перамір’я. Дыпламатычныя перамовы паміж Балгарскім княствам і Портай на падставе канвенцыі, заключанай вялікім візірам Кіяміль-пашой з балгарскім міністрам замежных спраў Цанавым, скончыліся султанскім ірадэ ад 19 студзеня 1886 года, паводле якога князь Аляксандр быў прызнаны на 5 гадоў генерал-губернатарам Усходняй Румеліі. У такім відзе Высокая Порта санкцыянавала ўсталяваны пераваротам парадак рэчаў, а 15 сакавіка быў падпісаны пры садзейнічанні вялікіх дзяржаў у Бухарэсце мірны дагавор паміж Балгарыяй і Сербіяй, якім было адноўлена становішча, якое папярэднічала вайне. 24 сакавіка 1886 года на канферэнцыі паслоў вялікіх дзяржаў была падпісана канвенцыя, якая прызнала пагадненне, заключанае Портай і Балгарскім княствам, гэта значыць прадастаўленне балгарскаму князю кіраванне Усходняй Румеліяй на 5 гадоў.
Пераварот і контрпераварот
21 жніўня 1886 года Аляксандр Батэнберг, пры садзейнічанні агентаў рускага ўрада, змовай афіцэраў сафійскага гарнізона і Струмскага пяхотнага палка, які далучыўся да іх, быў зрынуты з прастола і, падпісаўшы адрачэнне, быў высланы з Балгарскага княства. Зрынуты князь быў вывезены з Сафіі афіцэрамі, якія арыштавалі яго, пасаджаны ў Рахаве на параход і пад канвоем, на чале якога стаяў капітан Карджыеў, адпраўлены ў Расію. Па высадцы яго на бераг у мястэчку Рэні (у Бесарабіі) ён быў здадзены рускім уладам, якія далі яму поўную свабоду, карыстаючыся якой ён адправіўся ў Аўстрыю. У Сафіі быў утвораны часовы ўрад, на чале якога быў пастаўлены тырнаўскі мітрапаліт Клімент (свецкае імя Васіл Друмеў) (намеснік экзарха); у склад гэтага ўрада ўвайшоў таксама Драган Цанкоў у якасці міністра ўнутраных спраў. Праз некалькі дзён, каб пазбегнуць міжусобіц, часовы ўрад перадаў сваю ўладу Каравелаву, Нікіфараву (які займаў пасаду ваеннага міністра падчас перавароту) і начальніку артылерыі маёру Папову. Тым часам былы балгарскі князь, прыехаўшы ў Галіцыю, атрымаў у Львове ад Стэфана Стамбалова з Балгарыі запрашэнне неадкладна вярнуцца назад. Саступаючы патрабаванням Начэвіча і саветам англійскай і аўстрыйскай дыпламатыі, ён паспяшаўся праз Румынію ў Балгарыю. 17 жніўня, высадзіўшыся ў Русчуку (горад Русэ), Батэнберг адправіў тэлеграму рускаму імператару Аляксандру III, у якой заяўляў, што, атрымаўшы ад Расіі княжацкі вянок, ён па першым яе патрабаванні гатовы вярнуць яго. У атрыманым 20 жніўня адказе рускі цар асудзіў яго вяртанню ў Балгарыю.
Па прыездзе ў Сафію пад ціскам рускага імператара, ён другі раз адрокся ад звання балгарскага князя і ў развітальным закліку да балгарскага народа ад 8 верасня 1886 года абвясціў, што ад’езд яго з Балгарыі палегчыць аднаўленне добрых адносін з Расіяй. Перад ад’ездам князь прызначыў рэгентамі Петку Каравелава, Стэфана Стамбалова і Саву Муткурава і новы ўрад з радыкалаў з Васілам Радаслававым на чале.
Пасля адрачэння ад трона
Некалькі гадоў праз Аляксандр ажаніўся з актрысай Ёханай Лойзінгер. Астатак жыцця правёў у аўстрыйскім горадзе Грац, дзе ў яго нарадзіліся сын Крум-Асень, граф Хартэнау (1890—1965) і дачка Вера-Цвятана (1893—1924). Памёр 23 кастрычніка 1893 года. Паводле яго волі быў пахаваны ў Балгарыі, у цэнтры Сафіі 3 студзеня 1898 года, дзе цяпер знаходзіцца Маўзалей Батэнберга.
Пётр Пятровіч Марчанка
Пётр Пятровіч Марчанка (нар. ) — беларускі музыка, грае на струнных, былы удзельнік гурта Irdorath і праекта Shaman Jungle. Палітычны зняволены, абвінавачаны і асуджаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы ў Жлобінскім раёне, дзе дасюль жывуць бацькі Пятра. Мае двух сясцёр, старэйшая з іх — паэтка і перакладчыца Юлія Цімафеева. На яе гітары Пётр самастойна пачаў вучыцца граць.
Пасля школы скончыў абласны ліцэй ў Гомелі, дзе навучаўся ў гістарычным класе, адтуль паступіў на гістарычны факультэт БДУ. Пазней спрабаваў сябе ў якасці журналіста, працаваў у газеце Менскага трактарнага заводу.
За два месяцы да затрымання, у чэрвені 2021, Пётр пабраўся шлюбам са сваёй дзяўчынай Юліяй (у дзявоцтве Юніцкай). Пасля затрымання дома ў Пятра і Юліі засталіся два пацукі і два каты.
Палітычны пераслед
Пётр Марчанка быў затрыманы ўвечары 2 жніўня 2021 на лецішчы пад Мінскам падчас святкавання дня народзінаў Надзеі Калач разам з іншымі музыкамі і гасцямі свята. Агулам было затрымана 16 чалавек, дзесяць з іх пазней атрымалі суткі арышту і штрафы ў межах адміністрацыйных спраў аб непадпарадкаванні міліцыі. Шэсць чалавек, у тым ліку Пётр і Юлія Марчанкі, былі затрыманы ў межах крымінальнай справы па арт. 342 Крымінальнага кодэксу (Арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак). Па сведчанні адной з прысутных на святкаванні, Аляксандры Грахоўскай, затрыманне было падобна на спецаперацыю: прысутныя сабраліся на лецішчы, дзе збіраліся адзначыць дзень народзінаў Надзеі, але перад пачаткам святкавання заўважылі людзей у вайсковай форме без апазнавальных знакаў, якія беглі з розных бакоў і стралялі. «Было так шмат выстралаў, што не зразумела, чаму пакуль усе жывыя» — сведчыла Аляксандра пазней. Для запісу затрымання выкарыстоўваўся дрон, здымкі з якога пасля былі паказаны МУС у тлумачальным відэа па затрыманні. Прысутных паклалі на зямлю, адабралі тэлефоны, пазней жанчынам дазволілі сесці на канапу. Сама Аляксандра праз два дні атрымала штраф ў межах адміністрацыйнай справы за тое, што не адчыніла зламаную брамку, якая не была зачынена (таксама за гэта ж былі асуджаны яшчэ дзевяць чалавек).
10 жніўня 2021 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларуская асацыяцыя журналістаў і Беларускі ПЭН-цэнтр, Пётр Марчанка і іншыя затрыманныя на святкаванні музыкі быўлі прызнаны палітычнымі зняволеннымі.
28 верасня 2021 сімвалічнай «хроснай» Пятра і Юліі Марчанак стала дэпутатка Бундэстагу .
24 снежня 2021 у судзе Ленінскага раёна Мінска пачаўся разгляд крымінальнай справы Пятра Марчанкі, па адной справе з ім таксама судзілі яго жонку Юлію Марчанку і іншага ўдзельніка гурта Irdorath Антона Шніпа. Як і па справе Калачоў (за 10 дзён да гэтага, 14 снежня, Надзея і Уладзімір Калач былі асуджаны на два гады калоніі) справа Марчанкі спачатку ўключала ў сябе, у тым ліку, і «навучанне ці іншую падрыхтоўку асоб для ўдзелу ў дзеяннях, якія груба парушаюць парадак, а роўна фінансаванне ці іншае матэрыяльнае забеспячэнне такой дзейнасці», але праз адсутнасць доказаў дзяржабвінаваўца адмовіўся падтрымаць гэта абвінавачванне. У выніку музыкаў абвінавацілі ў грубым парушэнні грамадскага парадку, яўным непадпарадкаванні законным патрабаванням прадстаўнікоў улады, перашкодзе руху грамадскага транспарту, здейсненымі групай асоб па папярэдняй змове. Падставай нібыта стаў удзел музыкаў у маршах пратэсту 16 жніўня і 25 кастрычніка 2020 года. 28 снежня 2021 суддзя Анастасія Ачалава вынесла прысуд тром музыкам, дзе пагадзілася з пазіцыяй абвінавачвання і прызначыла ўсім траім падсудным, Пятру і Юліі Марчанкам, а таксама Антону Шніпу па паўтары гады ў калоніі агульнага рэжыму.
Прыбарава (Івацэвіцкі раён)
Пры́барава (, Приборово) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.
Дэматыватар
Дэматыва́тар (дэматывацыйны постар) — малюнак, які складаецца з карцінкі ў рамцы і надпісу-слогана, які каментую яе, складзенае па вызначаным фармаце. Неўзабаве пасля з'яўлення дэматыватары сталі інтэрнэт-мемам.
Гісторыя і распаўсюджванне
Першапачаткова дэматывацыйныя постэры з'явіліся як пародыя на матывацыйныя постэры або матыватары — выгляд нагляднай агітацыі, прызначаны стварыць падыходны настрой у школах, універсітэтах і на працоўных месцах.
Матывацыйныя постэры вельмі часта бывалі сумныя, таму шырока распаўсюдзілася практыка іх парадыравання, звычайна якая сзаключалася ў складанні постэраў па такім жа стандарце, але (меркавана) выклікалых замест станоўчых эмоцый адчай, засмучэнне і сум. Падобныя пародыі і атрымалі назву дэматывацыйных постэраў. Пасля тэматыка дэматыватараў пашырэла і да проста камічнай.
Працягваючы традыцыю іміджборда 4chan, дэматывацыйныя постэры часта з'яўляліся і на іміджбордах айчынных. Шматлікія надпісы на дэматыватарах пасля сталі мемамі.
Прыклады дэматыватараў можна знайсці на шматлікіх рэсурсах у сетцы Інтэрнэт.
Фармат постэраў
У абодвух варыянтах постэр будуецца па дастаткова цвёрдаму фармату. Практычна заўсёды ён уяўляе сабой плакат чорнага колеру, на якім размешчаныя наступныя элементы:
Despair, Inc — сайт кампаніі Despair, Inc, амерыканскага вытворцы дэматывацыйных постэраў — кампанія, змешчаная ў Осціне, Тэхас, якая вырабляе эмблемы і сувеніры, якія высмейваюць матывацыйную ідэалагічную апрацоўку, звычайную ў карпаратыўным асяроддзі.
Цітус ван Рэйн
Цітус ван Рэйн (нідэрл. Titus van Rijn, верасень 1641 — 4 верасня 1668) — сын нідэрландскага мастака Рэмбранта ван Рэйна і яго жонкі Саскіі.
Біяграфія
Цітус быў ахрышчаны 22 верасня 1641 года ў Амстэрдаме ў царкве Зюйдкерк пад імем Цітус у памяць аб цётцы Саскіі Цітыі.
Пасля смерці Саскіі ў 1642 годзе Рэмбрант для догляду за Цітусам наняў Герцье Дзіркс. Праз некалькі гадоў яе змяніла Хендрык Стафельс.
Пасля банкруцтва Рэмбранта ў 1656 годзе, у 1658 Хендрык і Цітус заснавалі кампанію (афіцыйна зарэгістраваную ў 1660) па продажы твораў мастацтва, у якой Рэмбрант быў наёмным працаўніком. Тым самым яны не далі магчымасць крэдыторам спаганяць з мастака напісаныя ім карціны ў кошт даўгоў. Акрамя пошуку заказаў для бацькі і продажу яго твораў Цітус і сам спрабаваў пісаць карціны.
10 лютага 1668 г Цітус ажаніўся з Магдаленай ван Лоа, дачкой аднаго з сяброў Рэмбранта. 4 верасня 1668, праз усяго некалькі месяцаў, Цітус памёр, верагодна, ад чумы і быў пахаваны 7 верасня пры царкве Вестэркерк. Магдалена неўзабаве нарадзіла дачку, якую назвала Цітыяй у гонар бацькі.
Цітус на карцінах Рэмбранта
Цітус намаляваны на чатырох партрэтах Рэмбранта і, верагодна, служыў яму мадэллю для шэрагу карцін біблейскай тэматыкі.
Пётр Аляксеевіч Атрошчанка
Пётр Аляксеевіч Атрошчанка (нар., пас. Барэц, Лоеўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Інжынер шляхоў зносін па эксплуатацыі чыгунак»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканаміст-менеджар».
Працаваў дзяжурным па чыгуначнай станцыі Маладзечна. Служыў у органах ваенных зносін Узброеных Сіл. Праходзіў службу ў органах дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, быў намеснікам начальніка ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі па г. Мінску і Мінскай вобласці.
З’яўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання (2016—2019).
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, «За адзнаку ў воінскай службе».
Асабістае жыццё
Жанаты, мае дачку і сына.
Цюхініцкі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Казловіцкага сельсавета. 8 верасня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Матыкальскага сельсавета.
Кэндо
Кэндо (剣道) — від кэмпо, баявое мастацтва, якое ўзнікла ў Японіі ў XIX стагоддзі. У кэндо бой ідзе мячом-катанай. У спартыўным варыянце гэта адзінаборства дваіх кэндока, узброеных бамбукавымі мячамі cінай. Кэндокі выступаюць ў спецыяльных засцерагальных даспехах і шлеме.
Асноўныя тэхнікі (Кіхон-Ваза)
Асноўныя тэхнікі ў кэндо завуцца Кіхон-Ваза. Да іх адносяцца:
Крэпасць Чытаргарх
Чытаргарх (раджастхані: चित्तौड़ दुर्ग ) — фартыфікацыйна-палацавы комплекс каля аднайменнага горада на поўдні індыйскага штата Раджастхан. Разам з іншымі крэпасцямі Раджастхана ўключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Лічыцца, што крэпасць была пабудавана ў VIII ст. З'яўляўся буйным ваенным і адміністрацыйным цэнтрам раджпутаў. У 1586 г. была захоплена магольскім імператарам Акбарам Вялікім, пасля чаго пакінута.
Друцк (значэнні)
Назву Друцк маюць:
IC 5038
IC 5038 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Малевіч
Мале́віч — беларускае прозвішча.
Wohlfahrtia
Wohlfahrtia — род двухкрылых сямейства. У род уключаны як мінімум 20 апісаных відаў.
Сяргей Мікалаевіч Давідзенкаў
Сяргей Мікалаевіч Давідзенкаў (Сергей Николаевич Давиденков; -) — савецкі вучоны-медык, сапраўдны член Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1945), заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1934).
Джон Уільямс (кампазітар)
Джон Та́ўнер Уі́льямс (John Towner Williams; нар. 8 лютага 1932, ) — выбітны амерыканскі кінакампазітар і дырыжор. За сваю кар’еру Уільямс напісаў музыку да такіх вядомых кінастужак, як: «Сківіцы», «Супермен», «Іншапланецянін», «Шукальнікі страчанага каўчэга», «Спіс Шындлера», «Парк юрскага перыяду», кінаэпапеі «Зорныя войны», «Гары Потэр» і шмат якіх іншых. Таксама Уільямс стварыў музыку да чатырох Алімпіяд, мноства тэлесерыялаў і канцэртных нумароў. З 1980 года па 1993 год ён працаваў дырыжорам Бостанскага эстраднага аркестра і цяпер з’яўляецца яго заслужаным дырыжорам.
Уільямс — пяціразовы лаўрэат прэміі «Оскар» (за музыку да фільмаў «Скрыпач на даху», «Сківіцы», «Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея», «Іншапланецянін», «Спіс Шындлера»). Таксама мае 51 намінацыю, што робіць яго другім па колькасці намінацый на гэту ўзнагароду (першае месца з 59 намінацыямі займае Уолт Дысней).
Сяргей Мікалаевіч Давідзенкаў
Заснавальнік клінічнай нейрагенетыкі і аўтар гэтага тэрміна. Арганізатар першых у свеце медыка-генетычных кансультацый (Масква, 1920 і Ленінград, 1934). Прапанаваў класіфікацыю спадчынных захворванняў нервовай сістэмы, якую выкарыстоўваюць і дагэтуль.
Быў знаёмы з многімі генетыкамі і неўролагамі свету. Неаднаразова выязджаў у навуковыя камандзіроўкі ў Францыю, Вялікабрытанію, ЗША. Актыўна супрацоўнічаў з акадэмікам І. П. Паўлавым і яго лабараторыяй.
Рудня (Быценскі сельсавет)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.
Нагіб Махфуз
Біяграфія
Нахіл Махфуз нарадзіўся ў Каіры ў 11 снежня 1911 года ў сям’і чыноўніка. Яму далі імя ў гонар, вельмі вядомага егіпецкага доктара, заснавальніка егіпецкага акушэрства і гінекалогіі. Менавіта ён прыняў роды ў маці, калі нарадзіўся будучы пісьменнік. Махфуз быў сёмым дзіцем у сям’і, у яго былі чацвёра старэйшых братоў і дзве старэйшыя сёстры. Аднак, браты і сёстры былі нашмат старэйшыя за яго, і па-сапраўднаму цёплых і душэўных адносін паміж імі ў дзяцінстве не склалася. Пра бацькоў Махфуз заўсёды расказваў вельмі мала. Вядома, што яго бацька служыў на грамадзянскай службе, рахункаводам ці бухгалтарам, аднак даволі рана звольніўся для вядзення спраў аднаго свайго сябра-гандляра. Сам Махфуз характарызаваў свайго бацьку як старамоднага чалавека. Пры гэтым адзін з сяброў яго дзяцінства апісваў бацьку Махфуза як вельмі цвёрдага чалавека.
Махфуз нарадзіўся ў самым цэнтры старога Каіра, квартале аль-Джамалія, дзе сям’я жыла да 1924 года, пасля чаго пераехала ў новы прыгарад Каіра аль-Абасія. Дзяцінства, праведзенае ў аль-Джамаліі, назаўжды застанецца для Махфуза невычэрпнай крыніцай натхнення, там адбываецца дзеянне многіх яго раманаў, напрыклад, (адаптавана для сцэнарыя мексіканскага фільма «Алея дзіваў») і, дзе ён узнаўляе вобраз тых месцаў са скрупулёзнай дакладнасцю. І ў пазнейшых творах (, «Фантан і магіла» (Fountain and Tomb), і інш.) атмасфера аль-Джамаліі насычае прозу пісьменніка дэталямі, вобразамі, характарамі, што ўразаліся ў яго памяць у дзяцінстве.
Асаблівасцю тых месцаў у часы дзяцінства Махфуза было тое, што ў адным раёне ў цеснай блізкасці жылі найразнастайнейшыя катэгорыі жыхароў, ад самых гаротных беднякоў да багацеяў, блокавыя дамы, дзе ў вялікіх пакоях туліліся цэлымі сямействамі, суседнічалі з асабнякамі багацеяў. Дзякуючы гэтаму пісьменнік мог бачыць, мог мець зносіны і спазнаваць свет у адмысловай мадэлі егіпецкага грамадства ў цэлым, што, безумоўна, не магло не паўплываць на яго і прайшло чырвонай ніткай праз усю яго творчасць.
Там жа, у аль-Джамаліі, ляжаць вытокі нацыяналізму Махфуза (пасля на яго сур’ёзны палітычны ўплыў зрабіў таксама сацыялізм Саломы Мусы). Яшчэ быўшы дзіцем ён аказаўся сведкам масавых выступленняў сваіх суайчыннікаў супраць англійскага пратэктарату ў 1919 годзе. Краіна была натхнёна нацыянальным уздымам, і яркім успамінам дзяцінства стаў для Махфуза яго бацька, зацяты прыхільнік тагачасных змен. Імёны Мустафы Каміля,, Саада Заглула лічыліся ў доме Махфуза святымі, а ворагі краіны — асабістымі ворагамі бацькі.
У аль-Аббасіі Махфуз перажывае сваё першае каханне, што стала для яго адным з самых яркіх перажыванняў у жыцці і таксама знайшло адлюстраванне ў творчасці. Дзяўчына была старэйшая за яго і належала да іншага кола грамадства, таму развіцця пачуцці не атрымалі.
У Каірскім універсітэце (у тыя часы Універсітэт Караля Фуада I) Махфуз вывучаў філасофію і літаратуру. Атрымваючы сярэднюю адукацыю, Махфуз паказваў вялікія поспехі ў матэматыцы і дакладных навуках і спачатку думаў, што стане або медыкам, або інжынерам. Аднак потам яго захапіла філасофія, і таму ён паступіў на філасофскі факультэт, хоць гэта і выклікала моцнае незадавальненне яго бацькі. У 1934 годзе ён скончыў філасофскі факультэт. Пасля заканчэння ўніверсітэта пачынае падрыхтоўку на ступень магістра мастацтваў, пры гэтым актыўна друкуецца ў перыядычных выданнях, публікуючы артыкулы на філасофскія і псіхалагічныя тэмы.
Да 1972 года працаваў дзяржслужбоўцам, спачатку ў міністэрстве вакуфаў (Ministry of Mortmain Endowments), потым дырэктарам па цэнзуры Бюро мастацтваў, дырэктарам Фонду падтрымкі кіно, і нарэшце — кансультантам па справах культуры Міністэрства культуры.
Па егіпецкіх мерках Нахіл Махфуз быў ліберальным аўтарам, і яго кнігі выклікалі незадаволенасць ісламістаў. У 1994 годзе на пісьменніка напаў з нажом фанатык і сур’ёзна параніў яго. Пасля гэтага здарэння здароўе Махфуза пахіснулася, але ён працягнуў пісаць.
Смерць і пахаванні
У ліпені 2006 года Махфуз быў шпіталяваны і да дня смерці ўжо не пакідаў лякарню. Да моманту сваёй смерці ў 2006 годзе Махфуз быў самым старым жывым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры і трэцім па ўзросце за ўвесь час прысуджэння прэміі, саступаючы толькі Бертрану Раселу і Хальдаўру Лакснесу. На момант сваёй смерці ён быў адзіным пісьменнікам, які пісаў на арабскай мове і атрымаў Нобелеўскую прэмію. У ліпені 2006 года Махфуз атрымаў траўму галавы ў выніку падзення. Ён заставаўся ў лякарні да самай сваёй смерці 30 жніўня 2006 года ў лякарні Каіра. У сваім старэчым веку ён амаль аслеп, і, хоць ён працягваў пісаць, яму было цяжка трымаць ручку ці аловак. Перад сваёй смерцю ён пакутаваў ад крывацёчнай язвы, праблем з ныркамі і сардэчнай недастатковасці. 31 жніўня 2006 года адбыліся дзяржаўныя пахаванні з ваярскімі ўшанаваннямі ў мячэці Аль-Рашдан у раёне Каіра Наср-Сіці (Nasr City).
Творчасць
Першыя творы Нагіба Махфуза, у якіх рэалістычна малююцца традыцыйныя нацыянальныя каштоўнасці, публікуе ў часопісе «Аль-маджалла аль-джадыда» яго рэдактар, вядомы егіпецкі журналіст Салама Муса. Муса аказаў уплыў на маладога Махфуза, і калі той пачаў пісаць, казаў: «У цябе ёсць патэнцыял, але ты яшчэ не развіў яго».
Першы зборнік навэл («Шэпт утрапёнасці») быў апублікаваны ў 1938 годзе. За ім з’явіўся шэраг гістарычных раманаў, напісаных у рамантычнай манеры і прысвечаных часам кіравання фараонаў («Мудрасць Хеопса», «Радопіс Нубійская», «Барацьба Фіваў»).
Еўрапейскае прызнанне проза Махфуза атрымала ў канцы 1950-х гадоў пасля таго, як была апублікавана яго «каірская трылогія» («Бейн ал-Касрэйн», «Каср аш-Шоук» і «ас-Сукарыя»). Апісваючы жыццё трох пакаленняў каірскай сям’і, аўтар адлюстроўвае сацыяльныя і палітычныя падзеі ў гісторыі Егіпта.
У 1960-я гады адбываюцца змены ў творчасці Махфуза. Ён імкнецца да малых форм (апавяданне) і пакідае больш месца сімвалу. Пачуццё пастаяннай трывогі і пакуты, выкліканае эвалюцыяй грамадства, дзе чалавек пачуваецца ўсё больш самотным і пакінутым, гучыць у такіх творах: «Злодзей і сабакі» (1961), «Боскі свет» (1963), «Перапёлкі і восень» (1964), «Шлях» (1964), «Жабрак» (1965), «Балбатня над Нілам» (1966), «Карчма чорнай кошкі» (1968), «Мядовы месяц» (1971).
У цэлым Махфуз напісаў каля пяці дзясяткаў раманаў і аповесцей, больш сотні апавяданняў.
Апошняя кніга пісьменніка была апублікавана ў 2005 годзе: ім стаў зборнік расказаў пра жыццё пасля смерці «Сёмае неба».
У 1988 годзе прысуджана Нобелеўская прэмія па літаратуры «за рэалізм і багацце адценняў арабскага аповядання, які мае значэнне для ўсяго чалавецтва». Больш паловы яго раманаў было экранізавана. Фільмы карыстаюцца папулярнасцю ў арабскім свеце. У каірскім раёне Мухандысін яму ўсталяваны прыжыццёвы бронзавы помнік.
У літаратурнай крытыцы прынята дзяліць творчасць Махфуза на чатыры вялікія перыяды. Першы — гэта перыяд гістарычнай, рамантычнай прозы, другі — перыяд рэалізму і натуралізму, да трэцяга перыяду крытыкі адносяць працы Махфуза ў жанрах мадэрнізму і эксперыментальнай літаратуры, а ў чацвёртым адзначаюць тэндэнцыі да выкарыстання пісьменнікам традыцыйных форм, у гэты ж перыяд ён стварае так званыя «эпізадычныя раманы» (episodic novel). Аднак гэта дзяленне вельмі ўмоўнае, бо твора Махфуза заўсёды імкнуліся пераадолець якія-небудзь рамкі, эстэтыка яго творчасці занадта непрадказальная, каб даць магчымасць да стварэння адназначнай храналогіі творчага шляху пісьменніка. Як прыклад можна прывесці, якая традыцыйна лічыцца вяршыняй перыяду рэалізму ў творчасці аўтара. Аднак, больш пільны погляд дазваляе разглядзець у ёй і прыкметы мадэрнізму: зварот унутр сябе, здольнасць суперажываць, часта даведзеная да экстрэмуму, і ўсё гэта, выяўленае ў яркай, насычанай прозе, кажа пра тое, што ва ўжыванні якіх-небудзь адназначных мастацкіх ацэнак да творчасці Махфуза трэба заўсёды быць вельмі асцярожным.
Ключавыя вобразы
Разуменне творчасці пісьменніка немагчымае без ведаў ключавых вобразаў, якія могуць уваходзіць у яго творы непасрэдна, могуць быць апісаны з дэталёвай дакладнасцю, але могуць і гучаць апасродкавана, надаючы глыбейшы сэнс напісанаму, калі ведаць, што служыла адпраўной кропкай тых ці іншых характараў, дэталей сюжэта і атмасферы. Большасць падобных базавых вобразаў узыходзіць да дзяцінства Махфуза ў квартале аль-Джамалія. Найперш само гэта месца мае найважнейшае значэнне для аналізу творчасці аўтара. Так званая «хара» (hara), квартал ці вуліца, дзе жывуць беднякі, у часы дзяцінства Махфуза ўяўляла ўнікальную з’яву змешвання саслоўяў і сацыяльных статусаў. У кварталах квітнела дзейнасць крымінальных банд, і яшчэ адзін вобраз з дзяцінства пісьменніка — гэта вулічны бандыт (futuwwas). Містыкай і таямніцай веяла ад прытулкаў дэрвішаў (takiyya), вулічны краявід каларытна напаўнялі і цёмная арка (qabw) над старажытнымі гарадскімі варотамі, і даўнейшы фантан для пітва (sabil), і гарадскія могілкі (qarafa). Сам пісьменнік ведаў і прызнаваў той асаблівы ўплыў, які аказваў на яго свет «хары» (the hara world).
Найбольш ярка ўплыў гэтага вобраза адбіўся ў ранніх творах пісьменніка і ў яго позняй творчасці (з сярэдзіны сямідзясятых). Калі спачатку вобраз «хары» быў тым матэрыялам, з якога ён будаваў свае творы, то ў позні час гэтым матэрыялам стала настальгія аўтара па часах маладосці.
Васілёк фрыгійскі
Васілёк фрыгійскі (Centaurea phrygia) — від шматгадовых раслін сямейства, які расце ў Еўропе.
Апісанне
Шматгадовая расліна. Сцябло адзіночнае, прамастаячае, рабрыстае, расце ў вышыню да 10-80 см. У ліпені на верхавінах сцёблаў расцвітаюць ружова-пурпуровыя кошыкі, сабраныя ў выглядзе шчытка. Квітненне працяглае, 40-45 дзён, з ліпеня да верасня. У жніўні спее насенне, сямянка даўжынёю 2-3 мм заўсёды з чубком. Уся расліна пакрыта рэдкімі валаскамі.
Арэал і біялогія
Выхадзец з Еўропы, але інтрадуцыраваны ў Паўночнай Амерыцы, таксама пашыраны на Урале і ў Сібіры. Сустракаецца на лугах, палянах і ўзлесках.
Дзюнкеркскія карсары
Дзюнкеркскае каперства — сетка карсараў і прываціраў, якія пры падтрымцы іспанскага ўрада перашкаджалі рыбалоўству і гандлю Злучаных правінцый у гады іх барацьбы за незалежнасць. Базаваліся на захадзе Фландрыі — у абароненых дзюнамі ад нападу з тылу Дзюнкерку, Ньіўпарце і Астэндэ.
Нагіб Махфуз
Ключавыя вобразы
Яшчэ адным важным вобразам у творчай сістэме егіпецкага пісьменніка з’яўляецца раён аль-Абасія, куды яго сям’я пераехала жыць у 1924 год. У адрозненне ад шумнай і люднай аль-Джамаліі, новы раён уяўляе сабою бяскрайнія палі, пакрытыя расліннасцю, дзе кожны дом меў свой сад, дзе панавала цішыня. Убору з «харай» аль-Абасія стала другім ключавым месцам для Махфуза, якому ён даў імя «кхала» (khala'), што азначае «пустэчу», «пустэчу». Па вялікім рахунку, галоўныя падзеі ў раманах пісьменніка адбываецца толькі ў двух тыпах месцаў — «хары» і «кхале». Усе астатнія месцы толькі служаць заданню надаць аб’ёмістасць сюжэту, захапіць і асачыць усе ніткі, што немінуча вядуць да галоўных месцаў, дзе разгортваюцца вызначальныя падзеі.
Дзюнкеркскія карсары
У 1583 г. іспанскі палкаводзец Аляксандр Фарнезэ адваяваў у паўстанцаў Дзюнкерк і размясціў там ваенныя караблі, прызваныя канваяваць грузы ў метраполію і назад. Пры падтрымцы ўрада мясцовае купецтва падрыхтавала флот карсараў і прываціраў, якія перахаплялі ў Паўночным моры гандлёвыя судны, якія вярталіся пад галандскім сцягам з Ост-Індыі і Расіі. Прываціры наносілі шкоду эканоміцы маладой рэспублікі, усяляк перашкаджалі рыбалоўству, а таксама руйнавалі берагі варожай іспанцам Англіі.
У 1587 г. урад Злучаных Правінцый абвясціў дзюнкеркскія караблі пірацкімі і паспрабаваў арганізаваць блакаду портаў Заходняй Фландрыі. Галандскім капітанам быў аддадзены загад тапіць пірацкія судны. У час адной з сутычак з дзюнкеркцамі загінуў нацыянальны герой Піт Пітэрсан Хайн. Эфектыўнасць прадпрынятых мер была мінімальнай, і пірацтва з кожным годам нарошчвала свой маштаб. Поспеху прываціраў спрыяла вынаходства імі новага тыпу судна — фрэгата.
У 1600 г. галандцы паспрабавалі авалодаць Дзюнкеркам, аднак бітва каля Ньіўпарта скончылася для іх няўдала. З пачаткам Трыццацігадовай вайны размах пірацтва ў Паўночным моры дасягнуў свайго піка. Спыніць разбой удалося, толькі калі Дзюнкеркам у 1646 г. авалодалі французы.
У 1672 г. Францыя ўступіла ў Галандскую вайну, і дзюнкеркцы вярнуліся да звыклага для іх марскога разбою. Самым знакамітым удзельнікам разгорнутай у тыя гады крэйсерскай вайны быў Жан Бар. У 1712 г. ваенныя дзеянні ў Нідэрландах падышлі да канца, паводле ўмоў Утрэхцкага міру французскі ўрад вымушаны быў адмовіцца ад падтрымкі дзюнкеркскіх капераў.
Нагіб Махфуз
Ключавыя вобразы
У творчай інтэрпрэтацыі Махфуза свет «кхалы» стаў светам жорсткасці. Забойствы, злачынныя войны, крывавыя разборкі, — «кхала» з’явіўлялася месцам, дзе выдзіраюцца вонкі чалавечыя жарсці, але, здаецца, толькі дзеля таго, каб падкрэсліць унутраную адзіноту чалавека на фоне пустэльных краявідаў. Аднак менавіта ў стварэнні свету «кхалы» Махфуз выявіў сваю характэрную нестандартнасць у расчыненні выяў. Цяжкім для разумення спосабам ён адначасна зрабіў гэты свет і сховішчам, прыстанкам для чалавека ў яго імкненні ўнікнуць усіх жорсткасцей свету і спроб усвядоміць сябе. Магчыма, гэта з’явілася вынікам той інтэнсіўнасці пачуццяў, уласцівай Махфузу, калі праца думкі і сэрца не менш уражальная для душы чалавека, чым жорсткая рэальнасць, поўная трагедый. І свет «кхалы» толькі служыць месцам, дзе сілы могуць быць спушчаны з ланцужка, дзе ім дадзена воля ўжыццяўляць сябе, і калі навакольны свет, адчуўшы волю, зрываецца ў гвалт, тое аўтар, дазволіўшы сабе быць сабой, накіроўваецца на шлях усведамлення сябе і пошуку свайго прызначэння ў гэтым сусвеце.
Характэрна, што калі свет «хары» на выніку гадоў стаў для Махфуза крыніцай настальгіі, то свет «кхалы», ізноў жа як прастора, дзе адпушчаны ўсе павады, стаў з’яўляцца пакутлівым пачуццём страты, калі ўсведамляеш, што нічога вярнуць няможна, што жыццё прайшло, і ў мінулым засталіся ўсе твае сябры і ўсё, што ты любіў. Асабліва ярка гэта выказалася ў яго рамане «Qushtumur» (1988) і аповедзе «Half a Day».
Раман «Пансіянат „Мірамар“»
Раман быў напісаны Махфузам у 1967 годзе, а ў 1978 годзе перакладзены на англійскую мову. Дзеянне рамана адбываецца ў Александрыі, якая не раз рабілася месцам дзеяння і, абагульняючы, персанажам літаратурных твораў. Горад-касмапаліт, Александрыя заўсёды прыцягвала ўвагу аўтараў багаццем магчымых тут сюжэтаў і дзейных асоб. Аднак, мабыць, толькі карэнным егіпцянам атрымоўвалася адлюстраваць горад неперакручаным шаблонамі еўрапейскага мыслення. І Лорэнс Дарэл, англійскі пісьменнік, аўтар тэтралогіі, і, прыкладам, грэчаскі паэт Канстанцінас Кавафіс, які пражыў у горадзе большую частку свайго жыцця, не змаглі пракрасціся ў свет Усходу з дастатковай глыбінёй. Іх творы малююць арабскі свет з пункту гледжання еўрапейца-назіральніка, здольнага, хай тонка, але толькі выкарыстаць вобразы і атмасферу жыцця арабскага свету, і выкарыстаць з пазіцый чалавека Захаду, а не адлюстраваць іх знутры, такім, як бачыць іх карэнны жыхар.
Махфуз, скарыстаючы, здавалася б, тыя ж прыёмы, што і Дарэл, стварае зусім іншы вобраз Александрыі. Не прывязаны да шаблонаў еўрапейскай культуры, ён апускае Александрыю ў арабскую гісторыю. Для яго горад — нібы арабская прынцэса Катр-эль-Надзя, дачка султана Ахмед ібн Тулуна. Дзеянне рамана адбываецца ў пансіянаце «Мірамар», асноўную калізію сюжэта складаюць адносіны паміж пастаяльцамі, ключавую ролю ў якіх гуляе маладзенькая прыслужніца Зухра, за прыхільнасць якой і разгортваюцца галоўныя бітвы. Зухра, родам з беднай Бухейры, гэта яшчэ адна выява горада нароўні з прынцэсай, гарады поўнага маладосці і энергіі. У канчатковым рахунку Александрыя ў рамане Махфуза — гэта сам Егіпет у перыяд яго посткаланіяльнага жыцця. Ім рухае аптымізм, у адрозненне, прыкладам, ад мадам Марыяны, уладальніцы пансіяната. Яе персанаж з’яўляецца злучным звяном з творчасцю еўрапейцаў. Марыяна занадта пагружана ў мінулае, яно здаецца ёй выдатным, яна злучае яго з тымі часамі, калі ў горадзе было больш замежнікаў.
Па пабудове «Пансіянат „Мірамар“» падобен з «Расёмонам» Курасавы (1950). Махфуз паказвае гісторыю вачамі чатырох розных людзей. Яму атрымоўваецца стварыць аб’ёмную карціну жыцця сваіх сучаснікаў.
Уплыў на грамадства і літаратуру і прызнання Махфуза
Ужо пры жыцці Махфуз стаў паважаным грамадскім дзеячам. У пытаннях палітыкі і грамадскага жыцця ён адрозніваўся ўзважнасцю і адсутнасцю крайнасцяў. Калі многія мусульманскіх дзеячаў прыгаворвалі да смерці Салмана Рушдзі, Махфуз абвінаваціў Хамейні ў «інтэлектуальным тэрарызме» ў адносінах да пісьменніка, але пры гэтым прызнаў, што і Рушдзі не меў права на абразу мусульманскіх святынь.
11 снежня 1996 года, з нагоды 85-гадовага юбілею пісьменніка, было пачата Медаль Нагіба Махфуза за літаратуру (Naguib Mahfouz Medal for Literature), якой адзначаюць выдатную працу ў арабскай літаратуры. Медаль штогод прысуджаецца ў дзень нараджэння Махфуза.
11 снежня 2001 года, з нагоды 90-годдзя Махфуза і публікацыі поўнага збрання твораў пісьменніка: у 20 тамах (пашыраны ў 2006 годзе да 25 тамоў), было абвешчана аб стварэнні фонду Махфуз для перакладаў арабскай літаратуры (Naguib Mahfouz Fund for Translations of Arabic Literature). Задачай якога стала падтрымка і развіццё арабскай прэсы і перакладаў лепшых сучасных арабскіх пісьменнікаў з усяго свету.
У снежні 2006 года адбылася першая штогадовая Мемарыяльная лекцыя Нагіба Махфуза, праведзеная ў амерыканскім універсітэце ў Каіры, якую чытала Лаўрэат Нобелеўскай літаратуры Надзін Гордымер. Кожны наступны год гэтую лекцыю чыталі іншыя выбітныя постаці арабскага свету: Mohamed Salmawy, Gamal al-Ghitani, Rasheed E-Enany.
У каірскім раёне Мухандысін яму прыжыццёва быў усталяваны бронзавы манумент.
Васілёк фрыгійскі
Ахова
Уключаны ў Чырвоныя кнігі Ліпецкай вобласці, Цюменскай вобласці, Удмуртыі.
IC 5039
IC 5039 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Мікраскоп.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стывен Куін
Стывен Куін (Stephen Quinn; нар., Кландалкін, Ірландыя) — ірландскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Бертан Альбіён» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі.
Рудольф Кірхшлегер
Рудольф Кірхшлегер (Rudolf Kirchschläger; 20 сакавіка 1915, Нідэркапель, Верхняя Аўстрыя, Аўстра-Венгрыя — 30 сакавіка 2000, Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі палітык, дыпламат. Прэзідэнт Аўстрыі ў 1974—1986 гадах.
Ваўкавыскае благачынне
Благачынныя настаяцелі
Іерэй Аляксандр Юзва.
Александру Іаан Куза
Аляксандру Іаан Куза (Alexandru Ioan Cuza, Аляксандр Іаан I;, Бырлад — , Гайдэльберг) — князь злучаных княстваў Малдавіі і Валахіі, першы кіраўнік аб'яднанай Румыніі.
Біяграфія
Паходзіў з сем'і малдаўскага баярына ў Бырладзе. Адукацыю атрымаў у Парыжы, а таксама ў Балонскім і Павійскім універсітэтах.
У 1848 ён прыняў удзел у вызваленчым руху ў Малдове. Куза быў абраны ў заканадаўчы сход; адзін час быў ваенным міністрам Малдовы. У студзені 1859 быў абраны князем Малдавіі, 5 лютага таго ж года — князем Валахіі. Сумесна з Міхаілам Кагэлнічану правёў шэраг буржуазных рэформаў: аграрную, ваенную, судовую, адміністрацыйную, рэформу адукацыі, секулярызацыю манастырскіх земляў і іншыя.
Зацверджанне султана прыйшло толькі ў 1861, і 24 снежня 1861 года Куза абвясціў сябе князем аб'яднанай Румыніі. Яго абралі два разы. Праводзіў актыўную знешнюю палітыку. Вызваленне сялян і іншыя праекты рэформаў выклікалі моцную апазіцыю сярод ультракансерватыўнай партыі.
У 1866 годзе ў выніку ваеннай змовы так званай «жахлівай кааліцыі» Куза быў зрынуты з прастола. Ён пакінуў княства і памёр у 1873 годзе ў Гайдэльбергу.
Куза быў пахаваны ў сваёй рэзідэнцыі ў Руджыноасе, а пасля Другой сусветнай вайны яго прах быў перапахаваны ў Ясах.
Дзяржаўны гістарычны музей (Масква)
Заснаваны ў 1872 па ініцыятыве А. А. Зялёнага (кіраўнік музея ў 1872—80), А. С. Уварава (кіраўнік у 1881—84) і інш. Адкрыты ў 1883, меў 11 залаў, больш за 3 тыс. экспанатаў. У 1992 больш за 4 млн экспанатаў.
Збор музея
Мае калекцыі: археалагічную (каля 1 млн адзінак), нумізматычную (каля 1,5 млн адзінак), зброі, адзення, вырабаў з металу, шкла, керамікі, косці, дрэва; захоўвае сусветна вядомыя зборы рукапісаў, старадрукаў, старажытнага жывапісу, графікі і картаграфіі.
Ёсць экспанаты з Беларусі: матэрыялы археалагічных раскопак Е. Р. Раманава і братоў Яўстаха і Канстанціна Тышкевічаў (працавалі на Віцебшчыне, Лагойшчыне, вывучалі курганы Палесся і Падняпроўя); скарб сярэбраных рэчаў XI—XII стст. з Полацка; калекцыя слуцкіх паясоў; збор беларускіх рукапісаў XVI—XVIII стст. (Слуцкі і Баркулабаўскі летапісы, рукапісы Сімяона Полацкага), першадрукаваных кніг Ф. Скарыны (84 экз.), С. Буднага і інш., дакументы па гісторыі Беларусі XIX ст., у т.л. фонд віленскага губернатара Пахвіснева і інш.
Слуцкая беларуская гімназія
Слуцкая беларуская гімназія, або Слуцкая народная агульная гімназія Хаўруса настаўнікаў — сярэдняя навучальная ўстанова ў Слуцку, якая дзейнічала ў 1917—1920 гг.
Утворана ў ліпені 1917 года па ініцыятыве камісара Слуцкага павета пры Часовым урадзе Р. К. Астроўскага, які стаў першым дырэктарам. Утрымлівалася за кошт субсідый Слуцкага павятовага земства і платы за навучанне, атрымлівала грашовыя дапамогі ад урада БНР у 1918 годе, Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску ў 1920 годзе.
Асноўны кантынгент навучэнцаў — сялянскія дзеці з навакольных вёсак. Гімназісты з бедных сем’яў вызваляліся ад платы за навучанне. У гімназіі вучыліся С. Бусел, Л. Рыдлеўскі, М. Каберац, А. Яцэвіч (Змагар) і інш.
У верасні 1920 гімназія пераўтворана ў савацкую школу 2-й ступені.
Міхаіл Аляксеевіч Ягораў
Міхаіл Аляксеевіч Ягораў (Михаи́л Алексе́евич Его́ров;  — ) — Герой Савецкага Саюза, сяржант Чырвонай Арміі, разам з малодшым сяржантам Мелітонам Кантарыя пад кіраўніцтвам лейтэнанта А. П. Бераста ўстанавіў сцяг Перамогі на даху нямецкага Рэйхстага раніцай 1 мая 1945 года.
Біяграфія
Да 1947 года заставаўся ў войску. Скончыў партшколу ў Смаленску. Працаваў на Руднянскім малочнакансервавым камбінаце. Загінуў 20 чэрвеня 1975 года ў аўтамабільнай катастрофе.
Абу Сулейман ан-Насір
Абу Сулейман ан-Насір Лідынілах (أبو سليمان الناصر لدين الله) — мараканскі тэрарыст, адзін з лідараў міжнароднай ісламісцкай тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава». Пасля гібелі Абу Аймана аль-Іракі ў лістападзе 2014 года ўзначаліў «ваенны савет» групоўкі. Раней выконваў ролю ваеннага саветніка ІД.
Аб Абу Сулеймане вядома вельмі мала. Яго сапраўднае імя — Німан Салман Мансур аз-Зайдзі (نيمان سلمان منصور الزيدي). Нейкі час ён узначальваў іракскае аддзяленне «Аль-Каіды», стаўшы пераемнікам Абу Аюба аль-Масры забітага сілавікамі ў красавіку 2010 года. З гэты моманту Абу Сулейман — ваенны саветнік у арганізацыі «Ісламская дзяржава Ірак» — папярэдніцы ІД.
Пітэр Кук ван Альст
Пітэр Кук ван Альст (Pieter Coecke van Aelst; 14 жніўня 1502, Алст — 6 снежня 1550, Брусель) — фламандскі мастак, архітэктар, скульптар, гравёр, пісьменнік і ілюстратар.
Пітэр Кук ван Альст нарадзіўся ў 1502 годзе ў Алсце. Вучыўся ў Бернарта Арлея, затым жыў у Італіі. У 1527 годзе ён уступіў у гільдыю Святога Лукі Антверпена. У 1533 годзе ван Альст пражыў год у Канстанцінопалі, так і не знайшоўшы дзелавых партнёраў для збыту сваіх шпалераў. У 1544 годзе адкрыў майстэрню ў Бруселі, якая рыхтавала маляўнічыя палотны, гравюры і шпалеры. У ліку падмайстраў мастака быў Пітэр Брэйгель Старэйшы, які ажаніўся з дачкой Кука.
Гімалаі
Гімала́і (हिमालय,, हिमालय, हिमालय, 喜馬拉雅山脈) — самыя высокія горы Зямлі. Ланцуг Гімалаяў ляжыць у паўднёвай Азіі, мае 2,5 тыс. км даўжыні і каля 250 км шырыні. Знаходзяцца на тэрыторыі, якая належыць Пакістану, Індыі, Кітаю, Непалу і Бутану. Перадгор’і Гімалаяў таксама займаюць крайнюю паўночную частку Бангладэша. Складаецца з трох галоўных ступеней: Вялікія Гімалаі, Малыя Гімалаі і Сівалік. Горы, якія перавышаюць 8.000 метраў утвараюць Вялікія Гімалаі, у якіх самыя малыя вяршыні маюць вышыню болей 4.000 метраў. З усходу Вялікія Гімалаі мяжуюць з далінай Брахмапутры, а з захаду з Індам. Горы Малых Гімалаяў дасягаюць вышыні 2 400 метраў, толькі на захадзе ўздымаюцца на 4 000 метраў. Самая нізкая ступень — Сівалік, які цягнецца ўздоўж усяе сістэмы ад Брахмапутры да Інда, а яго вышыня не перавышае 2 000 метраў.
Горная сістэма Гімалаяў на стыку Цэнтральнай і Паўднёвай Азіі мае звыш 2900 км у даўжыню і каля 350 км у шырыню. Плошча складае прыблізна 650 тыс. км². Сярэдняя вышыня грабянёў каля 6 км, максімальная 8848 м  — гара Джамалунгма (Эверэст). Тут знаходзіцца 10 васьмітысячнікаў — вяршынь вышынёй больш 8000 м над узроўнем мора. На паўночным захадзе ад заходняга ланцуга Гімалаяў знаходзіцца іншая найвышэйшая горная сістэма — Каракарум.
Насельніцтва галоўным чынам займаецца земляробствам, хоць клімат дазваляе вырошчаваць толькі некалькі відаў злакаў, бульбу і некаторую іншую гародніну. Палі размяшчаюцца на нахільных тэрасах.
Этымалогія
У старажытных грэкаў і рымлян Гімалаі называліся Імаус (Імаас).
Геаграфія
Гімалаі ўзвышаюцца над Інда-Гангскай раўнінай 3 ступенямі, якія ўтвараюць горы Сівалік (Перадгімалаі), Малыя Гімалаі (хрыбет Пір-Панджал, Дхаоладхар і іншыя) і аддзеленыя ад іх ланцугом падоўжных упадзін (даліна Катманду, Кашмірская даліна і іншыя) Вялікія Гімалаі, якія дзеляцца на Асамскія, Непальскія, Кумаонскія і Пенджабскія Гімалаі.
Вяршыні больш 8 км над узроўнем мора складаюць Вялікія Гімалаі, самыя нізкія перавалы ў іх знаходзяцца на вышынях больш 4 км. Для Вялікіх Гімалаяў характэрныя грабяні альпійскага тыпу, велізарныя вышынныя кантрасты, магутнае зледзяненне (плошча звыш 33 тысяч км²).
З усходу гэту граду абмяжоўвае даліна Брахмапутры, а з захаду — Інда (гэтыя магутныя рэкі з трох бакоў акружаюць усю горную сістэму). Крайняй замыкальнай паўночна-заходняй вяршыняй Гімалаяў з’яўляецца Нангапарбат (8126 м), усходняй — Намджагбарва (7782 м).
Вяршыні Малых Гімалаяў у сярэднім дасягаюць 2,4 км, і толькі ў заходняй частцы — 4 км над роўнем мора.
Самая нізкая града, Сівалік, цягнецца ўздоўж усёй горнай сістэмы ад Брахмапутры да Інда, нідзе не перавышаючы 2 км.
У Гімалаях бяруць пачатак асноўныя рэкі Паўднёвай Азіі — Інд, Ганг, Брахмапутра. Гімалаі — раён міжнароднага альпінізму (гпераважна ў Непале).
Тэрыторыі
Геаграфічна Гімалаі знаходзяцца на Індыйскім субкантыненце. Спіс краін і тэрыторый, праз якія праходзяць Гімалаі:
Геалогія
Гімалаі галоўным чынам сфарміраваліся ў трацічным перыядзе алігацэна, у час альпійскага арагенезу. Такім чынам, гэта параўнальна маладыя горы, якія складаюцца з паслядоўных раўнамерных дуг з вышынямі, якія нарастаюць да поўначы. Паўднёвыя перадгор’і складзены пераважна пясчанікамі і кангламератамі, карэнныя схілы і восевая зона — гнейсамі, крышталічнымі сланцамі, гранітамі, філітамі і іншымі крышталічнымі і метамарфічнымі пародамі. Для рэгіёна характэрна рэзкая эрозія глебы, якая прыводзіць да з’яўлення стромых абрываў і горных абвалаў.
Працэс росту Гімалаяў працягваецца. У лістападзе 1999 года альпіністы і навукоўцы з Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША, выкарыстоўваючы дадзеныя сістэмы глабальнага спадарожнікавага пазіцыянавання (GPS), устанавілі, што вышыня Эверэста складае 8850 м над узроўнем мора  — на 2 м вышэй, чым вызначылі ў сярэдзіне XIX стагоддзя англійскія тапографы і картографы. Праўда, улады Непала пакуль не прызналі новы лік.
Найвышэйшыя вяршыні
У Гімалаях знаходзяцца 10 з 14 васьмітысячнікаў свету.