cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Щ
Назва
Назва ў стара- і царкоўнаславянскай азбуках — «ща», сэнс якой невядомы; магчыма, яго і не было (супадзенне з новай сербскай формай «шта» займеннікі «што», якое часам згадваецца, другаснае). Паходжанне літары амаль усе даследчыкі тлумачаць праз нейкую лігатуру, але па-рознаму: асноўныя меркаванні сыходзяцца на Ш+Т (найбольш папулярнае), Ш+Ч (лепш тлумачыць глагалічную форму) і Т+Ш (варыянт М. М. Дурнаво).
Напісанне
У старым напісанні хвост кірылічнай літары Щ звычайна працягвае яе сярэднюю мачту; у расійскім грамадзянскім шрыфце зроблены такім жа, як у літары Ц; у далейшым меў і мае некалькі розных формаў у залежнасці гарнітуры, але звычайна пабудаваны аднолькава з Ц таго ж шрыфта. У басанчыцы сустракаецца напісанне, калі не хвост спускаецца пад радок, а ўся літара падымаецца і набывае прапорцыі, блізкія да грэчаскай Ψ.
Адрозненне рускіх напісанняў Ш і Щ дазволіла ўгледзець у хвосціку літары Щ дыякрытычны знак і пабудаваць з яго дапамогай некаторыя літары для кірылічных пісьменнасцей, што ствараліся ў СССР для розных народаў: Җ, Қ, Ң, Ҷ, Ҳ, Ҭ, Ӷ, Ӌ, Ԥ.
NGC 2828
NGC 2828 (іншыя абазначэнні — ZWG 181.21, NPM1G +34.0154, PGC 26365) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Щ
У балгарскай мове
26-я літара балгарскага алфавіта. Вымаўленне: [шт] (балг. «Съединени щати» — бел. «Злучаныя Штаты»)
Вядомыя асобы Омска
Вядомыя ўраджэнцы Омска:
Щ
У рускай мове
27-я літара рускага алфавіта. Вымаўленне неаднастайнае.
У агульнапрынятым правапісе ў некаторых словах гук [шч] ці блізкі да яго адлюстроўваецца пасродкам розных літараспалучэнняў: (веснушчатый, мужчина, счастье, извозчик, жёстче, звёздчатый, дождь, счётчик, расчёска, рассказчик, счёты). Наяўнасць падобных альтэрнатыўных абазначэнняў для гэтага гуку часам прыводзіла да ідэі выключыць літару Щ з рускага алфавіта (гл., у прыватнасці, згаданую вышэй кнігу Традзьякоўскага) з заменай, напрыклад, на сч.
З прычыны таго, што ў мінулым літара щ пазначала складаны гук [ш’ч’], гэта літара практычна не выкарыстоўвалася ў словах, запазычаных з іншых моў (выключэнне: крещендо). Гэта традыцыя захоўваецца дагэтуль: хоць гукі, блізкія да [ш’], шырока сустракаюцца ў шэрагу моў, пры перадачы на рускую мову яны замяняюцца або на сь, або на ш. Выключэнне складаюць польская і літоўская мовы: паводле правілаў транскрыпцыі літарай щ перадаюцца польскае szcz і літоўскае šč, напрыклад: Блащиковский (Błaszczykowski), Аникщяй (Anykščiai).
Па сваім паходжанні спалучэнне зычных [ш’ч’], якое раней перадавалася пасродкам щ, рознае. У адных выпадках яно ўзнікла шляхам палаталізацыі спалучэння [ск] перад паднябеннымі галоснымі (ищет, трещит) ці перад [j] (ищу, трещу; суфікс -ище ў городище, топорище і інш.), у другіх — з [стј] (рощу, свищу, роща), у трэціх перанесена з царкоўнаславянскай у шматлікіх запазычаннях, накшталт пища (з [т’j], народнае пича), трепещу, клевещу (таксама з [тј]), нощь, пещь, мощь, мощи (з [кт] і [гт], пар. народныя ночь, печь, мочь) і г.д., нарэшце, у чацвёртых — са спалучэння [сч], [зч] шляхам прыпадабнення [с], [з] да наступнага [ч] і пераходу іх у [ш] (пар. счёт, счастье, исчез). Часта наяўнасць літары Щ з’яўляецца прыкметай славянізмаў, а ва ўласна рускіх словах на гэтым месцы Ч (горящий/горячий, помощь/по́мочи, вращать/ворочать, освещение/свеча і да т.п.).
Выбар паміж напісаннямі ща/щя, що/щё, щу/щю, щи/щы, ще/щэ вызначаецца не вымаўленнем, а фармальнымі правіламі і меркаваннямі этымалагічнага і гістарычнага парадку. Традыцыйныя напісанні ща, щу, щи, ще; процілеглыя ім щя, щю, щы, щэ практычна немагчымыя нават у запазычаннях (з прычыны, апісанай двума абзацамі вышэй), хоць вельмі рэдка могуць сустракацца: Выбар паміж напісаннямі що і щё вызначаюць досыць складаныя правілы: так, напрыклад, у прозвішчах магчымыя дваякія напісанні -щов/-щёв (напрыклад, Хрущов/Хрущёв). Таксама фармальныя правілы задаюць выбар паміж щ і щь (калі толькі гаворка ідзе не пра раздзяляльны мяккі знак: мощью): з щь пішуцца пераважна загадны лад дзеясловаў (таращь, морщь, плющь), а таксама назоўны і вінавальны склоны адзіночнага ліку назоўнікаў жаночага роду (помощь, вещь).
Ва ўкраінскай мове
30-я літара ўкраінскага алфавіта. Вымаўленне: [шч] (з цвёрдым «ч»).
Ва ўкраінскай мове абазначае спалучэнне шумнага глухога фрыкатыўнага пярэднеязычнага зычнага «ш» і глухога пярэднеязычнага афрыката «ч» [шч] (МФА )
Ва ўкраінскай мове літара «щ» (спалучэнне [ʃt͡ʃ]) можа мець рознае паходжанне:
Табліца кодаў
У HTML вялікую літару Щ можна запісаць як &#1065; ці &#x429;, а маленькую щ — як &#1097; ці &#x449;.
Балабай
Балабай — сяло ў Карагандзінскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Жэзказгана. Уваходзіць у склад Сарыкенгірскай сельскай акругі. Код КАТА — 351845118.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 48 чалавек (24 мужчыны і 24 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 35 чалавек (22 мужчыны і 13 жанчын).
Пшэмыскі павет
Пшэмыскі павет (Powiat przemyski) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Пшэмысль (у склад павета не ўваходзіць). Займае плошчу 1213,73 км². Насельніцтва — 74 050 чалавек (на 2015 год).
Аб’ект
Аб'е́кт (ад objectum — прадмет):
Pantherophis bairdi
Pantherophis bairdi — від змей з роду Pantherophis. Раней, як і іншыя змеі гэтага роду, уключалася ў род Elaphe. Насяляе захад Тэхаса і паўночную частку Мексікі.
Від быў названы ў гонар амерыканскага заолага Спенсера Фулертана Бэйрда.
Апісанне
Дарослыя асобіны могуць дасягаць да 1,5 метра ў даўжыню. Расфарбоўка ад аранжава-жоўтага да ярка-жоўтага ці цямнейшага колеру, з чатырма палосамі, якія цягнуцца ад шыі да хваста. Жывот звычайна шэры, жоўты, цямнее ля хваста.
Харчаванне
Сілкуюцца грызунамі і іншымі дробнымі сысунамі, таксама ловяць птушак. Маладняк часта есць яшчарак.
Мост дэла Ліберта
Мост дэла Ліберта (Ponte della Libertà) — мост у Венецыі, злучалы мацярык і востраў Рыяльта.
Pantherophis bairdi
Месцы пасялення
Жыве ў скалах, на лясістых схілах і ў каньёнах. Актыўная днём.
Мост дэла Ліберта
Быў пабудаваны ў 1846 годзе з цэглы. Даўжыня моста складае 3 кіламетры, складаецца з 222 арак. Па мосце праходзяць аўтамабільная дарога і чыгунка. У 1931—1933 была праведзена комплексная рэканструкцыя моста.
Pantherophis bairdi
Размнажэнне
Яйцакладныя. У кладцы ад 5 да 15 яек.
Таксанамія
Роднасная.
Джордж Рэйманд Рычард Марцін
Джордж Рэйманд Рычард Марцін (George Raymond Richard Martin, нар. ) — амерыканскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, прадзюсар, рэдактар, лаўрэат шматлікіх літаратурных прэмій. У 1970-1980-я гады атрымаў вядомасць дзякуючы аповесцям і апавяданням у жанры навуковай фантастыкі, літаратуры жахаў і фэнтэзі. Найвялікшую славу яму прынес цыкл раманаў ў жанры фэнтэзі «Песня Лёду і Агню», які выходзіў з 1996 году і пазней быў экранізаваны кампаніяй HBO ў выглядзе папулярнага серыялу «Гульня тронаў». Гэтыя творы далі падставу літаратурным крытыкам называць Марціна «Амерыканскім Толкінам». У 2011 годзе часопіс Time уключыў Джорджа Марціна ў свой спіс самых уплывовых людзей свету.
Біяграфія
Джордж Марцін нарадзіўся 20 верасня 1948 году ў Беёне (штат Нью-Джэрсі), Злучаныя Штаты Амерыкі, у сям’і партовага грузчыка Рэйманда Колінза Марціна і Маргарэт Брэдзі Марцін. У Марціна ёсць дзве сястры, Дарлін Марцін-Лапінскі і Джанэт Марцін-Патэн. Наведваў пачатковую школу Мэры Джэйн Донахью і старэйшую школу Мэрыст-Хай-Скул в Беёне. З дзяцінства захапляўся чытаннем, пісаў апавяданні і прадаваў страшэнныя гісторыя суседскім дзецям. У старэйшых класах зрабіўся аматарам і калекцыянерам коміксаў, а таксама пачаў пісаць для аматарскіх фэнскіх часопісах. У Паўночна-Заходнім універсітэце ў Эванстане (Ілінойс) атрымаў ступень бакалаўра (1970) і магістра (1971) па журналістыцы. У той жа час напісаў і апублікаваў ў лютаўскім нумары часопіса «Galaxy Science Fiction» за 1971 год сваё першае апавяданне — «Герой» («The Hero»).
У 1972—1974 гадах праходзіў (па прынцыповых меркаваннях) альтэрнатыўную грамадзянскую службу у межах праграмы AmeriCorps VISTA пры фондзе юрыдычнай дапамогі акругі Кук. У 1973—1976 гадах займаўся павядзеннем шахматных турніраў па кантынентальнай шахматнай асацыяцыі. У 1976—1978 гадах вывкладаў журналістыку ў коледжы Кларка (цяпер універсітэт Кларка) у горадзе Дубьюк (штат Аёва).
У васьмідзесятых пераехаў у Галівуд, дзе доўгі час працаваў як сцэнарыст (напрыклад, у серыяле «Прыгажуня і пачвара»), рэдактар серыяла «Змрокавая зона», прадзюсэр серыяла «Doorways».
Марцін доўгі час лічыў сучаснае фэнтэзі несур’ёзнай літаратурай, але станоўча ацэньваў «Уладара Пярсцёнкаў» Джона Толкіна. Яго перакананні адносна жанру фэнтэзі разбурыліся дзякуючы кнігам двух пісьменнікаў: Тэда Уільямса (цыкл «Памяць, смутак, цёрн») і Джэка Вэнса. Пасля гэтага Джордж вырашыў узяцца за новы жанр і дамогся поспеху. Серыя «Песня Лёду і Агню» прынесла яму сусветную славу.
У цяперашні час жыве ў Санта-Фэ (штат Нью-Мексіка).
У інтэрв’ю 2014 года паведаміў, што піша свае кнігі з дапамогай рэдактара WordStar 4.0 — дадатка, які быў выпушчаны ў 1987 годзе.
Занальна сканструяваная мова
Занальна сканструяваная мова (zonal constructed language) - планавыя мовы, сканструяваныя для пэўных моўных груп і/ці лінгвістычных рэгіёнаў. Найбольшую вядомасць маюць пангерманскія, панславянскія (напрыклад словіа і міжславянская мова), панлацінскія занальна спланаваныя мовы. Да занальна сканструяваных моў магчыма аднесці так званыя еўраклоны (Eŭroklones) - мовы, створаныя для міжнародных зносін (згодна са сцвяржэннямі іх стваральнікаў), але якія фактычна утрымліваюць лексічны матэрыял толькі еўрапейскіх моў, ці часткі еўрапейскіх моў. Прыкладам еўраклона з'яўляецца эсперанта, створаны на аснове лексікі раманскіх і германскіх моў.
Джордж Рэйманд Рычард Марцін
Асабістае жыццё
У 1973—1974 гадах Марцін сустракаўся з пісьменніцай Лізай Татл, у суаўтарстве з якой напісаў аповесць «Шторм у Гавані Вятроў» (1975), якую пазней перапрацаваў у раман «Гавань Вятроў» (1981). У 1974 годзе Марцін ажаніўся з Гейл Бернік Gale Burnick), але развёўся ў 1979 годзе. Ён вёў досыць бурнае жыццё і карыстаўся увагай прыхільніц фантастыкі. Са сваёй будучай жонкай ён пазнаёміўся ў 1975 годзе, калі яна прыйшла на вечарынку «ў жаночай саўне» з удзелам Марціна і яго сяброў . Джордж Марцін жыў з Пэрыс Мак-Брайд ў грамадзянскім шлюбе цягам болей чым трыццаці гадоў. 15 лютага 2011 года ён заручыўся з Пэрыс на хатняй цырымоніі ў іх доме ў Санта-Фэ. У жніўні яны правялі яшчэ адну, вялікшую па маштабах і колькасці запрошаных цырымонію на фестывалі Worldcon у Рына.
У час жыцця Марціна ў Нью-Джэрсі ў 1970-я гады Джордж Марцін і яго суседзі па кватэры трымалі котак. Адзін з гэтых катоў, Дакс (Dax), быў выведзены з серыі аповесцяў «Падарожжы Тафа» як кот галоўнага героя. Джорд і Пэрыс аказваюць фінансавую прытулку для дзікіх жывёл Wild Spirit Wolf Sanctuary у Нью-Мексіка. У 2013 годзе Марцін набыў у Санта-Фэ кінатэатр Jean Cocteau Cinema, зачынены з 2006 года, і адрэстаўраваў яго за свой рахунак. Кінатэатр зноў адчыніўся 9 жніўня 2013 года. Ён таксама аказваў падтрымку мясцовай арт-гурту Meow Wolf, ахвяраваўшы ў студзені 2015 года 2,7 мільёна даляраў на архітэктурны праект The House of Eternal Return.
Цыкл «Песня Лёду і Агню»
Найбольш вядомы твор Джорджа Марціна — цыкл раманаў «Песня Лёду і Агню». З запланаваных сямі раманаў сагі на верасень 2011 года апублікавана пяць. Падзеі раманаў адбываюцца ў псеўдагістарычным сусвеце, блізкім да Высокага Сярэднявечча Еўропы. Асноўныя падзеі маюць месца на мацерыку Вестэрас. Акрамя людзей яго насяляюць міфічныя істоты.
Акрамя цыклу існуюць тры аповесці, падзеі якіх таксама адбываюцца ў сусвеце «Песні Лёду і Агню», але за сто гадоў да асноўнай серыі. Іх галоўны герой — рыцар-вандроўнік Дункан і яго збраяносец Эг.
Істотны ўплыў на цыкл мела серыя кнігі французскага пісьменніка Марыса Друона «Праклятыя каралі». Сам Марцін лічыць яго найбуйнейшым французскім аўтарам гістарычных раманаў пасля Аляксандра Дзюма.
Суражскі павет (значэнні)
Суражскі павет:
Герцагства Варшаўскае
Герцагства Варшаўскае (Księstwo Warszawskie, Duché de Varsovie) — дзяржава, утвораная ў 1807 паводле Тыльзіцкага міру з польскіх тэрыторый, якія адышлі падчас Другога і Трэцяга падзелаў Рэчы Паспалітыя да Прусіі і Аўстрыйскай імперыі. Герцагства Варшаўскае з’яўлялася пратэктаратам напалеонаўскай Францыі пад эгідай саксонскага караля і праіснавала да 1813, калі яно было заваявана войскамі Шостай кааліцыі. Паводле рашэнняў Венскага кангрэса большая частка герцагства была далучана да Расійскай імперыі як аўтаномнае Царства Польскае.
Геаграфія
Тэрыторыя герцагства была (1807) 103 тыс. км², колькасць жыхароў — 2,6 млн чал. Пасля перамогі ў вайне Варшаўскага герцагства з Аўстрыяй да яго былі далучаны аўстрыйскія тэрыторыі, згубленыя падчас Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай, з Кракавам, Люблінам, Радамам, Сандамірам — 52 тыс. км² и 1,7 млн чал. Сталіцай герцагства была Варшава.
Палітыка
Канстытуцыю герцагства зацвердзіў Напалеон 22 ліпеня 1807 у Дрэздэне. Герцагам быў прызначаны кароль Саксоніі Фрыдрых Аўгуст I. Канстытуцыя зацвярджала таксама ўрад, Дзяржаўны савет, двухпалатны парламент з палаты дэпутатаў і сената, і, акрамя таго, незалежныя суды. Ужыванне слоў Польшча, польскі ў палітычным сэнсе не дапушчалася.
Герцагства падзялялася на 6 дэпартаментаў і 10 паветаў у кожным дэпартаменце.
1 мая 1808 года ў краіне быў уведзены Кодэкс Напалеона, у сувязі з чым з’явілася эпіграма: «Княства Варшаўскае, кароль саксонскі, армія польская, манета пруская, кодэкс французскі».
Вайна з Аўстрыяй
У 1809 годзе была здабыта перамога ў вайне з Аўстрыяй. Варшаўскае герцагства павялічылася, створана 4 новых дэпартамента.
Вайна з Расіяй
26 мая 1812 года герцаг Варшаўскі перадаў свае паўнамоцтвы ўраду герцагства. 28 чэрвеня па рашэнні сойма было абвешчана пра стварэнне Генеральнай канфедэрацыі Каралеўства Польскага на чале з Генеральным саветам, якая стала самым верным з саюзнікаў Напалеона і выставіла статысячнае войска, якое праіснавала да ліквідацыі Канфедэрацыі вясной 1813 года.
3 мая 1815 года Венскі кангрэс зацвердзіў новы падзел Польшчы. Кракаў стаў Вольным горадам; Аўстрыя атрымала Вялічку (і солевыя шахты), да Прусіі адышла Вялікая Польшча, якая атрымала назву вялікае герцагства Пазнаньскае, а большая тэрыторыя былога Варшаўскага герцагства была перададзена Расіі і ўтварыла аўтаномнае Царства Польскае.
У складзе Расійскай імперыі
З-за росту польскага нацыяналізму ў 1830—1860-х гадах, які імкнуўся да аднаўлення Рэчы Паспалітая ў ранейшых межах, аўтаномія «Кангрэсаўскай Польшчы» была паступова падрэзана расійскімі імператарамі на працягу XIX стагоддзя. Пасля 1867 года яе статус быў паніжаны, і яна атрымала неафіцыйную назву Прывіслінскі край.
Прырэчнае (Цалінаградскі раён)
Прырэчнае — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Прырэчанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 85 км на паўночны ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116663100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1056 чалавек (523 мужчыны і 533 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1202 чалавек (603 мужчыны і 599 жанчын).
Кантралюемая мова
Кантралю́емая мо́ва (спрошчаная натуральная мова) — абмежаваная версія натуральнай мовы, створаная для выканання пэўных задач. Падвід натуральнай мовы, створаны шляхам абмежавання ў выкарыстоўванні граматыкі, тэрміналогіі і моўных зваротаў шляхам рэгламентуючых правілаў з мэтай зніжэння ці выкаранення яго шматзначнасці і складанасці.
Традыцыйна, кантралюемыя мовы падзяляюцца на дзве групы: у адной, усе намаганні скіраваны на паляпшэнне зразумеласці для чалавека (напрыклад, для тых, каму мова тэксту не з'яўляецца роднай); у другой гэтыя меры скіраваны на стварэнне надзейнай у плане аўтаматычнага семантычнага аналізу мовы.
Мэты стварэння такіх моў розныя. Напрыклад, так званы бэйсік-інгліш, створаны ў 1925 годзе англійскім лінгвістам Чарльзам Огдэнам, быў прызначаны для навучання англійскай мове карэннага насельніцтва шматлікіх англійскіх калоній. Спецыяльныя мовы былі створаны на базе англійскай для уніфікацыі паведамленняў прагнозу надвор'я, зносін у паветранай прасторы, паліцэйскіх перамоў.
Найбольш шырокае практычнае прыкладанне маюць спрошчаныя тэхнічныя мовы, створаныя для рэгламентацыі лінгвістычнай часткі працэсу стварэння тэхнічнай дакументацыі. У цяперашні час асаблівае значэнне набыло ўяўленне аб кантралюемых мовах у сувязі з развіццём сістэм машыннага перакладу.
Згодна з функцыянальным ужываннем асобныя кантралюемыя мовы магчыма суаднесці з прафесійным жаргонам розных груп, але жаргон і слэнг адлюстроўваюць больш жывое развіццё гутарковай мовы, не звязваючы сябе фармальнымі правіламі.
Вопыт Ламмерта
Вопыт Ламмерта — фізічны эксперымент 1929 года, пастаўлены нямецкім фізікам-эксперыментатарам Бертольдам Ламмертам для пацверджання размеркавання Максвела.
У вопыце выкарыстоўваецца скрыня з газам, малекулы якога вылятаюць праз адтуліну вонкі. Дыяметр адтуліны шмат менш даўжыні вольнага прабегу малекул, малекул ў скрыні шмат, таму знікненне тых, якія вылятаюць не мяняе наяўнае размеркаванне па хуткасцях ўсярэдзіне скрыні. Колы селектара, на паверхні якіх знаходзяцца выступы, якія прапускаюць або спыняюць рухаючыеся малекулы, круцяцца з кутняй хуткасцю \omega. Так, пераадолеўшы першае кола, малекула ляціць адлегласць l да другога, якое за гэты час паварочваецца на кут \alpha. Выконваецца суадносіна: Так, рэгулюючы l, \alpha и \omega, можна прапускаць толькі малекулы з пэўнай хуткасцю v. Праляцеўшыя праз другое кола малекулы пакідаюць след на пласціне. Правёўшы эксперымент для розных значэнняў v, можна атрымаць эксперыментальную карціну размеркавання хуткасцяў ў доследным газе.
У выніку эксперыменту было пацверджана размеркаванне Максвелла з значна большай дакладнасцю, чым у вопыце Штэрна 1920 года, давалага набліжаныя звесткі аб характары размеркавання. Схема эксперыменту падобная з вопытам, праведзеным у 1927 годзе амерыканскім фізікам-эксперыментатарам Джонам Элдрыджам, аднак менавіта вопыт Ламмерта прызнаецца як пацвердзіўшы размеркаванне Максвела эксперыментальна.
Квадратнае ўраўненне
Квадратнае ўраўненне, або квадратовае раўнанне — гэта ўраўненне выгляду
дзе
a, b, c
— вызначаныя лікі,
a ≠ 0
,
x
— невядомая велічыня.
Тэарэма Віета
Лікі x_1 і x_2 ёсць каранямі квадратнага ўраўнення ax^2+bx+c=0 тады і толькі тады, калі спраўджваюцца роўнасці (так званыя формулы Віета):
Заўвага 1: тэарэма Віета застаецца справядліваю незалежна ад таго, якія гэтыя карані: рэчаісныя ці камплексныя.
Заўвага 2: у выпадку, калі квадратнае ўраўненне мае кратны корань x_1 = x_2, формулы Віета прымаюць выгляд
Прыклад
Теарэмай Віета зручна карыстацца, калі каэфіцыенты квадратнага ўраўнення цэлыя, і старшы каэфіцыент
. У такім выпадку, асабліва калі каэфіцыенты малыя, карані можна знайсці вусна, раскладаючы на множнікі свабодны каэфіцыент. Вось напрыклад, у нас ёсць ураўненне
(
).
Неабходна, каб задавальняліся роўнасці
Лік 6 мае сваімі дзельнікамі лікі 2 і 3. Адзін з каранёў — адмоўны, бо здабытак каранёў роўны -6. Падбіраючы лікі так, каб іх сума была роўнай 1, атрымліваем, што
Дыскрымінант
Дыскрымінатам квадратнага ўраўнення ax^2+bx+c=0 называецца велічыня
D > 0
, карані вылічваюць па формуле
D < 0
Заўвага: калі
, існуюць два камплексныя карані, якія вылічваюцца па формуле
дзе
i
Прыклад
Разгледзім тое ж ураўненне
(
).
Вылічым дыскрымінант
Падстаўляем значэнні ў формулы і атрымліваем:
Крыштаф Францішак Сапега
Крыштаф Францішак Сапега (2 лютага 1623 — 5 верасня 1665) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Вялікі крайчы літоўскі (з 1661).
Біяграфія
Вучыўся ў калегіуме Навадворскага ў Кракаве, з 1638 — у Кракаўскай акадэміі, пасля ў Італіі ў Балонні (1641).
Пасля вяртання на радзіму стаў дваранінам Уладзіслава Вазы (а з 1648 — Яна Казіміра). Прымаў удзел у казацка-сялянскай вайне 1648—1654. Удзельнічаў у бітвах пад Жоўтымі Водамі, Піляўцамі, Берасцечкам і Белай Царквой. З 1654 змагаўся з маскоўскім войскам падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667, а таксама супраць шведаў.
У лютым 1658 стаў вялікім чашнікам літоўскім, праз месяц — падстоліем, у 1659 — стольнікам і нарэшце ў 1661 годзе — крайчым. 4 сакавіка 1658 года вялікі князь літоўскі і кароль польскі Ян Казімір падпісвае намінацыю на полацкае войтаўства (пасада была незанята са смерці Януша Кішкі ў 1654 годзе) Крыштафу Сапегу. Таксама быў старостам ашмянскім.
Сям’я
Ажаніўся да 1657 года з Аленай Саламярэцкай (памерла пасля 1667), дачкой смаленскага кашталяна Мікалая Льва Саламярэцкага. Пакінуў сыноў:
HMS C14
HMS C14 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1906-1907 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 7 снежня 1907 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 13 сакавіка 1908 года.
10 снежня 1913 года C14 патанула пасля сутыкнення з баржай № 27 каля Плімута. Ніхто з экіпажу не пацярпеў. Лодка была паднята і адрамантавана.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Дзесятую падводную флатылію.
Аб’ект (філасофія)
Аб'е́кт (objectum — прадмет) — філасофская катэгорыя, калі вызначаць яе ў межах эпістэмалогіі, якая выказвае нешта, што існуе ў рэальнай рэчаіснасці (гэта значыць незалежна ад свядомасці) — прадмет, з'ява або працэс, на якія накіравана прадметна-практычная і пазнавальная дзейнасць суб'екта (назіральніка). Пры гэтым у якасці аб'екта можа выступаць і сам суб'ект. У якасці суб'екта выступае асоба, сацыяльная група або ўсё грамадства.
Інстытут генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі
Інстытут генетыкі і цыталогіі (ІГІЦ НАНБ; Institute of Genetics and Cytology) — навукова-даследчая ўстанова Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заснаваная ў кастрычніку 1965 года.
На 2018 год напрамкамі дзейнасці Інстытута былі: вывучэнне структурна-функцыянальнай арганізацыі геномаў раслін, жывёл, мікраарганізмаў і чалавека; генетычная і клетачная інжынерыя; распрацоўка генетычных асноваў адбору раслін, жывёл і мікраарганізмаў; стварэнне выніковых геномных біятэхналогій для сельскай гаспадаркі, аховы здароўя, спорту і аховы навакольнага асяроддзя; вывучэнне пытанняў біябяспекі, захавання генетычных рэсурсаў і нагляд за іх выкарыстаннем. Ажыццяўляўся прыём у аспірантуру па 3-х спецыяльнасцях: генетыка, малекулярная генетыка і біятэхналогія. У дактарантуру прымалі па спецыяльнасці генетыка. На 2018 год у ІГЦ працавала звыш 130 даследчыкаў, з іх 2 акадэмікі, 2 члены-карэспандэнты, 7 дактароў навук і 40 кандыдатаў навук. З 2005 года Інстытут штогод выдаваў па-руску зборнік навуковых прац «Малекулярная і дастасоўная генетыка» (ISSN 1999-9127). Міжнародныя даследаванні ажыццяўляліся сумесна з 33 установамі з 11 краін:
Паслугі
На 2018 год Інстытут генетыкі і цыталогіі аказваў наступныя паслугі:
Гісторыя
У кастрычніку 1965 года стварылі Інстытут генетыкі і цыталогіі (ІГЦ) на аснове Аддзела генетыкі і цыталогіі Акадэміі навук БССР, заснаванага ў 1963 годзе разам з адпаведнай аспірантурай. У Інстытуце працавалі акадэмікі Антон Жэбрак, Пётр Ракіцкі і Мікалай Турбін, члены-карэспандэнты А. М. Іпацьеў і Уладзімір Саўчанка. У 1989 годзе ў Інстытуце з’явілася дактарантура. За савецкім часам даследаванні і распрацоўкі супрацоўнікаў ІГЦ адзначылі Дзяржаўнай прэміяй БССР (1974, 1984) і прэміяй Камсамолу БССР (1990). На 1998 год у ІГЦ працавалі акадэмікі Мікалай Картэль і Любоў Хатылёва, член-карэспандэнт Усавалад Борматаў і 13 дактароў навук. Дзейнічалі: аддзел навуковай інфармацыі і інфарматыкі; селекцыйна-генетычны комплекс, які да 1989 года быў біялагічнай доследнай станцыяй; 10 лабяраторый — 1) малекулярнай генетыкі, 2) гетэрозісу і генетыкі колькасных прыкметаў, 3) генетыкі збожжавых культур, 4) мутагенезу, 5) цытагенетыкі раслін, 6) антымутагенезу, 7) агульнай цытагенетыкі, 8) радыяцыйнай генетыкі, 9) нехрамасомнай спадчыннасці, 10) генетыкі фітаімунітэту.
Да 1998 года асноўнымі кірункамі даследаванняў Інстытута былі: генетычныя асновы селекцыі (гетэрозіс, поліпляідыя, нехрамасомная спадчыннасць і генетыка імунітэту), індукаваны і спанданны мутагенез, антымутагенез, радыяцыйная генетыка, генетычная і клетачная інжынерыя, матэматычная генетыка. У выніку даследавання палепшылі разуменне гетэрозісу, склалі гіпотэзу ўзаемадзеяння ядзерных генаў і плазмагенаў пры цытаплазматычнай мужчынскай стэрыльнасці. Удалося даказаць важкасць цытаплазматычных спадчынных структур для ўстойлівасці раслін да хвароб, вывучыць генетычныя заканамернасці арганізацыі і выяўлення геномаў раслін. Стварылі арыгінальныя генетычныя зборы збожжавых, зерне-бабовых культур і бульбы. Атрымалі гетэрозісныя гібрыды кукурузы, азімага жыта, цукровых буракоў, ільну, яравой пшаніцы, ячменю і трыцікале. Раянавалі новыя гатункі цукровых буракоў, соі і цяплічных таматаў. Вынікі даследаванняў пра эколага-генетычныя наступствы Чарнобыльскай катастрофы перадалі ў Дзяржкамчарнобыль. За распрацоўкі супрацоўнікаў ІГЦ узнагароджвалі Дзяржаўнай прэміяй Рэспублікі Беларусь (2002), прэміямі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1993, 1999, 2001, 2003 і 2011) і прэміяй Капцюга (2007).
Палітычны крызіс 2020-х гг.
Улетку 2021 года да звальнення «са згоды бакоў» вымушаны адначасова некалькі сяброў Свабоднага прафсаюза Беларускага: старшыня першаснай арганізацыі Ксенія Панцялей, скарбнік Аляксандра Носава, кантралёр-рэвізор Ілона Сахарута, сябры Марына Багданава і Марына Шаптурэнка. Таксама пра непадаўжэнне кантракту паведамілі Алене Аксёнавай.
Альфансіянская акадэмія
Альфансіянская акадэмія (Academia Alphonsiana) — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам.
Агульная характарыстыка
Вучэльня была заснавана 9 лютага 1949 года ордэнам рэдэмптарыстаў у будынку вышэйшай школы, якая існавала з 1855 года ў комплексе будынкаў пры касцёле Святога Альфонса ў раёне Эсквіліна. Заступнікам вучэльні з’яўляецца Святы Альфонс, заснавальнік ордэна рэдэмптарыстаў. У вучэльне пачалі праводзіцца лекцыі па маральнай тэалогіі, дагматычнай тэалогіі, кананічным праве, філасофіі і іўрыце. Падчас Другога Ватыканскага Сабору акадэмія зрабіла значны ўклад у падрыхтоўку пастырскай канстытуцыі "Gaudium et spes". З 1960 года акадэія дзейнічае ў структурах тэалагічнага факультэта Папскага Латэранскага ўніверсітэта.
Бібліятэка, якая існуе з 1855 года, была ўзбагачана ў 1867 годзе за кошт ахвяравання біскупа Клемана Вількура з Ла-Рашэлі. Ужо ў 1905 годзе акадэмічная бібліятэка з агульнай колькасцю 20 тысяч тамоў лічылася адной з лепшых бібліятэк Каталіцкага Касцёла ў Рыме. Універсітэт фінансава падтрымліваецца фондам "La Fondazione Alfonsiana".
У акадэміі праводзіцца навучанне галоўным чынам па маральнай тэалогіі. Лекцыі і семінары праводзяцца ў сектарах тэалагічнай рэфлексіі: метадалагічным, біблейскім (маральныя пытанні ў святле Старога і Новага Запаветаў), патрыстычным, гісторыка-сістэматычным (фундаментальнае і падрабязнае маральнае багаслоўе) і антрапалагічным (сістэматычнае і эмпірычнае). З 1949 года ў акадэміі вучыліся больш за 4500 студэнтаў з прыкладна 60 краін свету, якія атрымалі ступень бакалаўра або доктара са спецыялізацыяй маральнай тэалогіі. Працуе каля 33 выкладчыка (2017), большасць з іх рэдэмптарысты. Акадэмія выдае "Studia Moralia - Editiones Accademiae Alfonsianae", навуковы часопіс па тэме маральнай тэалогіі. З выпускнікоў акадэміі трое сталі кардыналамі і 72 — біскупамі.
NGC 2829
NGC 2829 (іншыя абазначэнні — NPM1G +33.0151, PGC 2036350) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сан-Мікеле
Сан-Мікеле (San Michele) — востраў імя Святога Міхаіла Архангела ў Венецыі (Італія). Доўгі час у крэпасці на востраве знаходзіўся манастыр, затым турма, але па загаду Напалеона I востраў быў у 1807 ператвораны ў выключнае месца для пахавання венецыянцаў. На могілках тры аддзела: каталіцкі, праваслаўны і пратэстанцкі.
Мымрына
Мы́мрына — сяло ў Хатынецкім раёне Арлоўскай вобласці. Знаходзіцца за 100 км ад Арла.
Сяло атрымала сваю назву ад мянушкі, якую сяляне далі сваёй памешчыцы — яны называлі яе Мымрай.
У 1944 тут нарадзіўся і вучыўся ў мясцовай школе лідар КПРФ Генадзь Зюганаў. Пасля мясцовыя жыхары зрабілі з помніка Леніну, які знаходзіцца тут, помнік Генадзю Зюганаву. .
Deal With Silence
«Deal With Silence» (Здзелка з цішынёй) — дэбютны альбом беларускага гурта «Open Space», запісаны на мінскай студыі «Granny Records». Выпушчаны ў продаж 21 снежня 2009 года, ён стаў даступны для бясплатнай запампоўкі з сайта гурта 12 сакавіка 2010 года.
Падрыхтоўка і выпуск
Альбом запісваўся на працягу 8 месяцаў. Агульныя выдаткі на працу, па падліках Віталя Маціеўскага, склалі «значна» менш долараў ЗША, што тым не менш дазволіла ажыццявіць усе музычныя задумкі адсодкаў «на 80%».
Крытыка
Дар’я Казлова з «» ў заметцы з нагоды выхаду альбома напісала, што дыск «атрымаўся адточаным і прафесійным».
Сяргей Пукст, музычны аглядальнік «СБ. Беларусь сегодня», у сваёй рэцэнзіі напісаў, што «пры адноснай разнастайнасці ў вузкіх рамках абранага стылю ўсе песні на дыску складзены ў якасны прадукт», але «музыка атрымліваецца цалкам прадказальнай». Аляксандр Філімонаў і Пётр Болагаў, рэдактары парталу «», у сваім аглядальным артыкуле ацанілі прафесіяналізм запісу, але ж таксама паставілі на від прадказальнасць песень, прыпісаў кружэлку да сумесі інды-року, поп-року і софт-року. Хагнір з nneformat.ru пачуў на дыску «вельмі добры поп-інды-рок» у духу аўстралійскіх гуртоў 1980-х гадоў і шатландскага «», не без нездаволенасці, што «спяваюць на англійскай», зрабіў камплімент «слаўнаму калектыву» за меладычнасць. Яніс Стундыньш, латвійскі музычны крытык, усхваліў шчырасць мелодый, што «прымушае дараваць некаторыя састарэлыя прыёмы поп-року», у той час як англійскае вымаўленне наадварот з большага яму спадабалася.
Маша Калеснікава, журналіст Еўрапейскага радыё для Беларусі, у сваім аналізе падкрэсліла, што альбом выйшаў «безжыццёвым, аднастайным і злёгку пасрэдным», у той час як яго тэхнічная частка была ўспрынята досыць добра. Музычны крытык часопіса «» Андрэй Бухарын на старонках выдання прыйшоў да высновы, што гурт упэўнена грае энергічны і меладычны англамоўны рок і гэта рызыка ператварае некаторыя з песень CD у стадыённыя гімны.
Журналіст штотыднёвіка «БелГазета» Таццяна Заміроўская як пазаштатны музычны эксперт «Experty.by» ацаніла альбом, які «пакідае ўражанне дыхтоўнай, дарагой і якаснай працы над матэрыялам, які, магчыма, гэтага не заслужыў», на 5,0 з 10 і падкрэсліла наяўнасць гімнаў а-ля «U2» і «» у ім. Штатны склад крытыкаў музычнага парталу «Experty.by» прызначыў працы сярэднюю адзнаку 6,0 з 10: Сяргей Будкін пачуў у вытанчаных і густоўных аранжыроўках мелодыі «», пахваліў аздабленне дыску, «просценькія мелодыі», на думку Зміцера Безкаравайнага, адносяцца да брыт-попу, адсылая да «Coldplay», Алегу Клімаву хацелася б услыхаць штосьці больш меладычнае, чым аднастайны брыт-поп у выкананні «Open Space», а Зміцера Падбярэзскага і зусім расчараваў дастаткова манатонны брыт-поп плыткі. Аўтар музычнага партала «Ultra-music.com» Вячаслаў Радзівонаў засведчыў прыхільнасць музыкаў да брыт-поп плыні, таму што музыка нагадала яму гурты «Coldplay», «», «» і «», а таксама абрысаваў вылізанасць гучання добра прадуманага і выдатна запісанага альбома. Joy Tartaglia з украінскага музычнага партала music.com.ua падкрэсліла, што падабенства да «» вельмі перавялічана, таму што гучанне гурта, больш напамінаючае творчасць «», ёсць «пераказ азбукавых гісторый брытанскага року», прыцягнула ўвагу да вядучага вакалу накшталт з гурта «» і ацаніла кружэлку на 5,0 з 10.
Літоўскі музычны крытык Рамунас Зілніс ахарактэрызаваў кружэлку ад гурта-гібрыда паміж «Coldplay», «» і «» як «прыемны рок-альбом», але без міжнароднага патэнцыялу. Таццяна Заміроўская, музычны аглядальнік «БелГазеты», сведчыла, што альбом яна «так і не змагла толкам расслухаць» ды і «наогул незразумела, пра што гэты гурт».
Узнагароды і прэміі
Дыск быў адзначаны ў асабістых рэйтынгах лепшых айчынных альбомаў за 2009 год ад Сяргея Маліноўскага, галоўнага рэдактара газеты «Антенна», Яніса Стундыньша, латвійскага музычнага крытыка, суаўтара «» , Рамунаса Зілніса, музычнага аглядальніка літоўскай газеты «».
Удзельнікі
Open Space: Запрошаныя музыкі:
Какона Хіракі
Какона Хіракі (開 心那; ) — японская. Сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020 у жаночых спаборніцтвах па скейтбордынгу ў дысцыпліне «», самы малады японскі спартовец за ўсю гісторыю летніх Алімпійскіх гульняў.
Нацыянальны ўніверсітэт разведкі
Нацыянальны ўніверсітэт разведкі (National Intelligence University) — дзяржаўная спецыялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам даследчага ўніверсітэта.
Універсітэт знаходзіцца ў Бэтэсдзе, штат Мэрыленд.
Ангільберт
Ангільберт (або Энгельбрэх ці Энгельберт; Angilbert; каля 740/750 — ) — абат і хрысціянскі святы. Дзень памяці — 18 лютага.
Вучань выдатнага навукоўца і паэта VIII стагоддзя Алкуіна (735—804), дзякуючы пратэкцыі апошняга быў прыняты пры двары караля Карла I Вялікага, дзе ўзначальваў прыдворную капэлу і, апроч гэтага, выступаў у ролі выхавальніка Піпіна — сына Карла I. Вучань апынуўся годны свайго настаўніка, і неўзабаве Ангільберт, за яго паэтычны талент, атрымаў пры двары мянушку Гамер.
Нягледзячы на тое, што кароль вельмі сурова, часам дэспатычна, ставіўся да сваіх дочак, ён не пярэчыў, калі адна з іх — Берта, стала ў сутнасці грамадзянскай жонкай Ангільберта, і ў іх нарадзіліся два сыны: (Нітгард і Гарнід).
У 790 годзе Ангільберт адправіўся на поўнач Францыі, дзе яму было даручана выконваць абавязкі настаяцеля абацтва Сен-Рык’е, дзе ён і пражыў да самай смерці 18 лютага 814 года і быў пахаваны пры храме Сен-Рык’е. У царкве дагэтуль захоўваюцца яго мошчы.
Практыка (філасофія)
Практыка (πράξις «дзейнасць») — мэтазгодная і мэтанакіраваная дзейнасць. Практыка — гэта дзейнасць, якую суб'ект ажыццяўляе для дасягнення вызначанай, загадзя пастаўленай мэты.
Практыка мае грамадска-гістарычны характар і залежыць ад узроўню развіцця грамадства, яго сацыяльна-класавай структуры; мэты практычна дзеючага суб'екта, у канчатковым выніку, заўсёды вызначаецца грамадствам.
Антонаўка (Акмолінская вобласць)
Антонаўка — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Прырэчанскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 77 км на паўночны ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116663200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 302 чалавек (147 мужчын і 155 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 234 чалавекі (108 мужчын і 126 жанчын).
Практыка (значэнні)
Практыка:
Любоў Рыгораўна Румянцава
Любоў Рыгораўна Румя́нцава (у дзявоцтве Чарнавол;, Пяцігорск, Стаўрапольскі край, РСФСР — ) — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1978).
Біяграфія
Нарадзілася 18 красавіка 1943 года ў Пяцігорску Стаўрапольскага краю РСФСР.
Скончыла ў 1964 годзе Маскоўскі дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя А. Луначарскага. З 1964 года працавала ў Маскоўскім драматычным тэатры на Малой Броннай. З 1966 года — на кінастудыі «Беларусьфільм» (з 1981 года — у Тэатры-студыі кінаакцёра).
Памерла 18 лістапада 2020 года ў Мінску.
Творчасць
Выканаўца лірыка-драматычных і драматычных роляў. Ёй уласцівы выразная пластыка, экспрэсіўнасць, уменне выявіць духоўную сутнасць персанажа. Сярод тэатральных роляў: Наташа («Сам-насам з усімі» А. Гельмана), Жанчына («» Ж. Както), Красавіна, Домна Панцялеўна («», «» А. Астроўскага), Гертруда («Гамлет» У. Шэкспіра), Філумена («» Э. Дэ Філіпа) і інш.
Здымаецца ў кіно з 1959 года. Яе галоўная роля ў фільме «Альпійская балада», знятым у 1965 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм», прынесла актрысе ўсесаюзную і сусветную вядомасць, любоў і прызнанне гледачоў.
Карл Яўген (герцаг Вюртэмберга)
Карл Яўген (Karl Eugen;  — ) — старэйшы сын герцага Карла Аляксандра і прынцэсы Марыі Аўгусты.
Паган (востраў)
Пага́н (англ. Pagan) — востраў у складзе Марыянскіх астравоў. Частка тэрыторыі Паўночныя Марыянскія астравы. Плошча — 47,23 км². З 1981 г. незаселены.
Гісторыя
Востраў быў населены каля 3 тыс. гадоў таму продкамі чамора. У XVI—XIX стст. належыў Іспаніі. У 1899—1914 гг. — Германіі. У 1914—1944 гг. кантраляваўся Японіяй. Японцамі на Пагане была пабудавана буйная ваенная база (каля 2500 чал.). У 1944 г. захоплены ЗША.
У 1981 г. з-за актыўнасці мясцовага вулкана насельніцтва (некалькі дзесяткаў чалавек) было эвакуіравана.
У 2011 г. Японія прапанавала стварыць на Пагане звалку для смецця, якое ўтварылася ў выніку цунамі 2011 г. Існуюць планы амерыканскага камандвання па размяшчэнню на востраве ваеннага палігона для выпрабавання балістычных ракет.
Прырода
Паган — пяты па велічыні востраў Марыянскіх астравоў. Мае вулканічнае паходжанне, складзены двума паўночным і паўднёвым стратавулканамі. Конус паўночнага вулкана Паган — вышэйшая кропка вострава (570 м). Яго кальдэра дасягае 7 км у дыяметры. З XVII ст. ён застаецца актыўным. Асабліва моцнае вывяржэнне 1981 г. прымусіла ўлады эвакуіраваць насельніцтва. Лава разбурыла мясцовую авіяпаласу.
Значная частка вострава пакрыта попелам і іншымі прадуктамі вывяржэння. Але на паўднёвай частцы і на ўзбярэжжы захаваліся багатая расліннасць і жывёльны свет (пераважна птушкі, кажаны, крабы, а таксама здзічэлая свойская жывёла).
NGC 2830
NGC 2830 (іншыя абазначэнні — UGC 4941, MCG 6-21-14, ZWG 181.23, ARP 315, PGC 26371) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беспарадкі ў Аргенціне (2001)
Масавыя беспарадкі ў Аргенціне ў снежні 2001 года — грамадзянскія беспарадкі ў Аргенціне, якія працякалі на фоне эканамічнага крызісу канца 1990-х — пачатку 2000-х гадоў.
Перадумова
Жорсткая прывязка да дарагой валюты (далора) зрабіла аргенцінскія тавары неканкурэнтаздольнымі, што ў далейшым адмоўна адбілася на развіцці прамысловасці. Акрамя таго, з-за жорсткай прывязкі Цэнтрабанк Аргенціны пазбавіў сябе магчымасці рэальнага ўплыву на сітуацыю. Пасля таго, як у 1999 годзе Бразілія правяла дэвальвацыю, яе эканоміка стала больш прывабнай для інвестараў, чым аргенцінская. Гэта прывяло да адтоку капіталаў.
У 1999 годзе адбылося павелічэнне ўзроўню беспрацоўя. Розніца ў даходах паміж беднымі і багатымі стала занадта велізарнай. Улетку 2001 года крэдытныя агенцтвы панізілі крэдытны рэйтынг Аргенціны, што прывяло да ўскладнення сітуацыі на фінансавых рынках. Неўзабаве ўрад вымушана зрэзаў зарплаты дзяржслужачым і пенсіі на 13% у рамках жорсткай эканамічнай палітыкі па барацьбе з крызісам. Сітуацыя яшчэ больш абвастрылася, калі ў пачатку снежня МВФ заблакаваў вылучэнне краіне чарговага траншу крэдыту ў 1,3 мільярда долараў. Для пагашэння даўгоў і ліквідацый «дзюр» у бюджэце ўлады звярнуліся да сродкаў прыватных пенсійных фондаў на ўмовах, якія былі расцэненыя як канфіскацыя. З-за гэтага засталіся нявыплачанымі 1,4 мільёна пенсій.
Хваляванні
19 снежня па ўсёй краіне праходзяць масавыя беспарадкі з-за цяжкага эканамічнага становішча, якія суправаджаліся масавымі пагромамі. Улады заявілі пра намер правесці дзявятую па ліку комплексную праграму эканоміі. Паводле паведамленняў урада, пагромы і беспарадкі былі арганізаваны пераністамі. Гэта адбылося пасля таго, як адзначылі, што пратэсты ў асноўным адбываюцца ў гарадах, дзе тыя маюць вялікі ўплыў.
У аднаўленні парадку былі задзейнічаны ўзброеныя сілы.
У першы дзень беспарадкаў паліцыя правінцыі Санта-Фэ здзейсніла рэйд на адну са школ, каб прыдушыць пратэст. Сілавікі ўжылі агнястрэльную зброю. Супрацоўнік навучальнай установы, антымілітарысцкі актывіст Клаўдыё Уга Лепраці, і двое яго калег падняліся на дах, пасля чаго запатрабавалі спыніць агонь. Апошнімі словамі Клаўдыё былі «Сукіны дзеці, кіньце зброю, тут толькі дзеці, якіх мы кормім!», пасля чаго адзін з паліцыянтаў застрэліў яго.
20 снежня адбыліся сур’ёзныя сутыкненні паміж мітынгоўцамі і паліцыяй, у якіх загінула 20 чалавек. У гэты ж дзень у Аргенціне ўведзена надзвычайнае становішча. Некаторыя крыніцы кажуць аб 36 загінулых, у тым ліку 7 дзяцей. Найбольшая колькасць выпадкаў гібелі мітынгоўцаў была зарэгістравана на плошчы Пласа-дэ-Маё ў Буэнас-Айрэсе, што ў Аргенціне вядома як «Разня на Пласа-дэ-Маё». Тут 5 чалавек былі забіты і 227 атрымалі раненні.
Па меры ўзмацнення пратэстаў, улады паспрабавалі навязаць цэнзуру ва ўсіх навінавых кропках у сталіцы. Ідэя заключалася ў тым, каб выкарыстоўваць надзвычайнае становішча з мэтай прымусіць тэлевізійныя сеткі спыніць перадачу бягучых падзей і трансляцыю аварыйнага праграмавання. Гэты план пацярпеў няўдачу, паколькі сакратар урадавых СМІ адмовіўся выконваць атрыманыя інструкцыі. Такім чынам, пратэсты ў краіне трансляваліся як унутры Аргенціны, так і за мяжой, што прывяло да яшчэ большага ўзмацнення хвалі беспарадкаў.
Неўзабаве міністр эканомікі Дамінга Кавальё падаў у адстаўку. 21 снежня сваю пасаду пакінуў і прэзідэнт Фернанда дэ ла Руа.
Наступныя падзеі
Новы ўрад змог прыняць найбольш эфектыўныя антыкрызісныя меры, якія некалькі палепшылі эканамічнае становішча краіны. Да 2004 года Аргенціна цалкам выйшла з крызісу.
У пачатку 2002 года ў Аргенціне рэзка ўпаў узровень ВУП, значна знізілася пакупніцкая здольнасць насельніцтва, значна павялічыўся ўзровень беднасці. Паводле звестак Сусветнага банка, колькасць насельніцтва за рысай беднасці ў краіне вырасла з 28,9% у 2000 годзе да 35,4% у 2001 годзе і дасягнула піка ў 2002 годзе (54,3%), пасля чаго пачало зніжацца і дасягнула 9,9% у 2010 годзе. У 2001 годзе суадносіны знешняга дзяржаўнага доўгу да ВУП складалі 56,9% ад ВУП, але з-за дэфолту і падзення ВУП да 2002 годзе гэты паказчык вырас да 153,2 %, пасля чаго пачаў зніжацца на 20—40% у год. З 2001 года ў Аргенціне зніжалася беспрацоўе (18,3% у 2001 годзе, 17,9% у 2002 годзе, 16,1% у 2003 годзе; у 2009 годзе — 8,6%).
Малочная вайна
Расійска-беларуская малочная вайна, ці проста «Малочная вайна» — эканамічныя санкцыі расійскага «Расспажыўнагляда» супраць паставак беларускімі вытворцамі малочных прадуктаў у Расію ў чэрвені 2009 года. Назва была папулярызавана расійскімі і беларускімі СМІ.
Сутнасць канфлікту
6 чэрвеня 2009 года расійскі «Расспажыўнагляд» забараніў увоз на тэрыторыю Расіі каля 600 відаў беларускай малочнай прадукцыі. 9 чэрвеня былі прыпынены пастаўкі яшчэ 593 найменняў.
Па словах А. Лукашэнкі, рускія хацелі забраць беларускія малакоперапрацоўчыя заводы: «''Дайшло да таго, што малако не будзем у вас купляць, пакуль не аддасце малакаперапрацоўчыя заводы. І гэта на ўзроўні ўраду! Мядзведзяў даслоўна сказаў так: „Мы жадалі б, Аляксандр Рыгоравіч, паўдзельнічаць у інвестыцыях у вашу малакаперапрацоўчую прамысловасць“. Калі ласка. Інвестыцыі ж! А ва ўрадзе канкрэтызавалі — малака не будзе ў Расіі, пакуль не аддасце заводы. Я кажу: „Да спаткання. Так размаўляць мы не дазволім. Будзем, кажу, падыхаць, выліваць гэта малако, але вы так пытанне ставіць не будзеце''“».
Аднак менавіта «рукамі» Генадзя Анішчанкі расійскія ўлады праводзілі эканамічны (а таксама і палітычны) ціск на іншых замежных вытворцаў — малдаўскія і грузінскія віны, грузінскую мінералку, латышскія шпроты і польскую свініну.
Уладзімір Іванавіч Хаціненка
Уладзімір Івановіч Хаціненка (Влади́мир Ива́нович Хотине́нко; нар. года, Слаўгарад, Алтайскі край) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, педагог. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2010).
Біяграфія
Вучыўся ў школах Слаўгарада і Паўладара (Казахская ССР). Пасля заканчэння школы год працаваў мастаком-канструктарам Паўладарскага трактарнага завода. Вялікі ўплыў на жыццёвае станаўленне і загартоўку характару Уладзіміра ў школьныя гады аказаў яго ўдзел у маладзёжнай арганізацыі «Грынабель».
У 1976 годзе з адзнакай скончыў Свярдлоўскі архітэктурны інстытут, затым служыў у войску ва ўнутраных войсках МУС СССР. У 1978—1982 гадах — мастак-пастаноўшчык на Свярдлоўскай кінастудыі на фільмах «Гонка з пераследам», «Дым Айчыны», «Казацкая застава», «Вось такая музыка», «Люстэрка для героя».
У канцы 1970-ых гадоў па парадзе Мікіты Міхалкова паступаў ва УДІК, але на першым туры атрымаў адзнаку «адзінка» (1 бал). Як заяўляў сам Хаціненка, пасля гэтага яго запэўнівалі ў тым, што адзінку ніколі нікому не ставілі.
У 1982 годзе скончыў Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў (майстэрня М. Міхалкова). Працаваў асістэнтам рэжысёра ў Мікіты Міхалкова на фільмах «Некалькі дзён з жыцця І. І. Абломава», «Пяць вечароў», «Радня». Рэжысёрскім дэбютам Хаціненка стаў фільм «Адзін і без зброі», які ён зняў у пары з Паўлам Фатахутдзінавым у 1984 годзе.
З’яўляецца загадчыкам кафедры рэжысуры ва Усерасійскім дзяржаўным інстытуце кінематаграфіі (УДІК).
United World College Maastricht
United World College Maastricht — трынаццаты каледж аб’яднанага свету. Знаходзіцца ў горадзе Маастрыхт, Нідэрланды. Паўстаў у 2009 годзе на базе International School Maastricht і International Primary School Joppenhof. У цяперашні час у каледжы вучыцца каля 850 чалавек больш за 100 краін. Сярод іх студэнты з Беларусі. Абітурыенты каледжа з Беларусі могуць прачытаць патрабаванні прыёму на сайце Нацыянальнага камітэта УВК Беларусі.
Тамаш Казімір Сапега
Тамаш Казімір Сапега ( —, у вайсковым абозе пад Белым Камнем) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, абозны вялікі літоўскі (з 1649).
Біяграфія
Вучыўся ў езуіцкім калегіуме ў Любліне, у 1635 запісаўся Кракаўскую акадэмію. Пазней выехаў у Італію на вучобу ў Балонню і Падую. Таксама падарожнічаў па Германіі, Франціі і Англіі.