cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еўрапейскі маршрут E95
Еўрапейскі маршрут E95 — аўтамабільная дарога ва Усходняй Еўропе на тэрыторыі Расіі, Беларусі, Украіны, Турцыі. Мае важнае міждзяржаўнае значэнне для ўсходнеславянскіх краін, СНД, а таксама важнае міжнароднае значэнне. Праходзіць па тэрыторыі Ленінградскай і Пскоўскай абласцей РФ, Віцебскай, Магілёўскай і Гомельскай абласцей Беларусі, Чарнігаўскай, Кіеўскай, Чаркаскай, Кіраваградскай, Мікалаеўскай і Адэскай абласцей Украіны, далей паромам па Чорнаму мору, затым па тэрыторыі Турцыі.
Асноўныя гарады: Санкт-Пецярбург, Гомель, Кіеў, Адэса, Самсун, Мерзіфон. Самы загружаны ўчастак дарогі прыпадае на сегмент паміж Кіевам і Адэсай (аўтастрада ), але дазволеная хуткасць складае 110 км/г. Частка пан'еўрапейскага калідора IX.
Маршрут
Агульная працягласць — 3 770 км.
Дазорнэ (Білагірскі раён)
Дазорнэ (Дозо́рне, İşün) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Валадымырыўка (Білагірскі раён)
Валадымырыўка (Володи́мирівка, Köneçi) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Дыўнэ (Білагірскі раён)
Дыўнэ (Ди́вне, Mırzaköy) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зэлэнагірскэ (вёска)
Зэлэнагірскэ (Зеленогі́рське, Efendiköy) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Майра Мора
Ма́йра Мо́ра (Maira Mora) — латвійскі дыпламат.
Біяграфія
Скончыла факультэт замежных моў Латвійскага ўніверсітэта, там жа атрымала навуковую ступень. Працягнула адукацыю ў Жэнеўскім інстытуце міжнародных адносін і ў Міжнародным каледжы даследаванняў у вобласці бяспекі ў Германіі.
На дыпламатычнай службе з 1992 года. Прафесійны дыпламат з вялікім вопытам працы ў Міністэрстве замежных спраў Латвіі. Займала пасада пасла па адмысловых даручэннях. Была саветнікам Бюро дзяржсакратара, Еўрапейскім карэспандэнтам, а таксама членам экспертнай камісіі па крызісным кантролі пры Бюро прэм’ер-міністра Латвіі.
У 2000—2004 гадах — пасол Латвіі ў Літве. З 2004 па 2010 год — пасол Латвіі ў Беларусі.
Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў
Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў (нар., п. Расоны, Віцебская вобласць) — беларускі навуковец у галіне матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (2004), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; член-карэспандэнт з 2009).
Майра Мора
Біяграфія
У 2010—2011 гадах займала пасаду кіраўніка аддзела планавання палітыкі МЗС Латвіі. Брала ўдзел у перамовах з Расіяй аб вывадзе вайсковых часцей, два гады працавала намеснікам главы дэлегацыі Латвіі ў Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе у Вене.
Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў
Біяграфія
Скончыў у 1972 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. У 1974—1975 гг. інжынер-канструктар Мінскага гадзіннікавага завода. З 1975 г. у Фізіка-тэхнічным інстытуце АН Беларускай ССР, з 2003 — намеснік дырэктара па навуковай працы. 3 2014 — акадэмік-сакратар Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы — у галіне матэрыялазнаўства, кампазіцыйных матэрыялаў, парашковай металургіі ліцця алюмініевых сплаваў.
Упершыню даказаў магчымасць апрацоўкай ціскам атрымаць кампазіцыйныя сілуміны з высокім утрыманнем крэмнію і ўключэннямі часціц, якія не ўтвараюць з матрычным сплавам хімічных злучэнняў і маюць слаістую структуру (графіт, дысульфіт малібдэну).
Аўтар (сааўтар) больш як 100 публікацый, у тым ліку 2 манаграфій. Атрымаў 30 аўтарскіх сведчанняў і патэнтаў на вынаходствы.
Майра Мора
Біяграфія
З 2011 па 2015 год была главой Прадстаўніцтвы Еўрасаюза ў Рэспубліцы Беларусь. З 1 верасня 2016 года Майра Мора з’яўляецца Генеральным дырэктарам пастаяннага сакратарыята Савета дзяржаў Балтыйскага мора са штаб-кватэрай у Стакгольме (Швецыя).
Узнагароджана высокімі ўзнагародамі Літвы і Аўстрыі.
Нароўні з роднай латышскай мовай, Майра Мора свабодна валодае англійскай, рускай, французскай, нямецкай, ведае італьянскую, беларускую і літоўскую мовы. Займаецца перакладамі на латышскую мову. Пераклала кнігу «Дыпламатыя» Генры Кісінджэра (2001).
Выклік (фільм, 2008)
Сюжэт
Атрад Бельскага жыве, але здабываць пражытак становіцца ўсё складаней, асабліва ўзімку. Людзі паміраюць ад голаду і хвароб.
Увесну лагер падвяргаецца нападу карнікаў, і атрад адыходзіць праз балота. У бітве з немцамі на дапамогу атраду прыходзіць група Зуся Бельскага, якая пакінула савецкіх партызан у сувязі з антысеміцкімі праследаваннямі намесніка камандзіра атрада Громава і нежаданнем камандзіра атрада Панчанка дапамагчы атраду Туўі.
Атрад Бельскага ваяваў і жыў да самага вызвалення Беларусі ўлетку 1944 года. Так было выратавана больш 1200 яўрэяў.
Водгукі
Беларускі кінакрытык Максім Жбанкоў, адзначаючы што кінастужка Цвіка не падобны на прасякнутыя ідэалогіяй савецкія і антысавецкія ўзоры, напісаў: «Выклік» — не гістарычная драма, не хронікі вайны, не агнявы баявік. І нават не псіхалагічны эцюд. Гэта прэзентацыя «новага Джэймса Бонда» ў незвычайным антуражы — на белым каню і з трайфейным «шмайсерам» на шыі. […] Фільм непапраўна просты. Ён задуманы і рэалізаваны як сентыментальны комікс. Няма болю і запалу. Няма чалавечых драм. Ёсць ролевая гульня на палях гісторыі. Джэймс Бонд з талмудам…
Карэн Балард у Los Angeles Times адзначае, што «вобраз яўрэя, узноўлены Крэйгам у „Выкліку“ — не знаёмы заходняй публіцы і ашаламляльна адрозніваецца ад „яўрэйскіх характараў“, якія прадстаўляюцца дагэтуль у амерыканскім і еўрапейскім кінематографе, на тэлебачанні і ў іншых сродках масавай інфармацыі». Як піша Балард, раней вобраз яўрэя ў кіно асацыяваўся або з безабароннымі і бездапаможнымі ахвярамі Халакоста, або з Вудзі Аленам, якія стварылі камічная вобраз клапатлівага неўратычнага гараджаніна, непрыстасаванага да жыцця ў ЗША. Эдвард Цвік стварае вобраз героя антыфашысцкага супраціўлення, гатовага змагацца не толькі за самога сябе і сваіх блізкіх, але і за ўсіх яўрэяў.
Зборы
Бюджэт фільма склаў 32 млн $. З 31 снежня 2008 года ў абмежаваным пракаце і з 16 студзеня 2009 па 30 красавіка 2009 — у шырокім. У першыя выхадныя абмежаванага праката сабраў 123 513 $ (32 месца, 2 кінатэатры), шырокага — 8 911 827 $ (8 месца, 1789 кінатэатраў). Найбольшая колькасць паказаў у 1793 кінатэатрах адначасова. За час праката сабраў у свеце 51 074 698 $ (90 месца па выніках года), з іх 28 644 813 $ у ЗША (100 месца па выніках года) і 22 429 885 $ у астатнім свеце.
Еўрапейскі маршрут E85
Дарога E85 уваходзіць у сістэму еўрапейскіх маршрутаў, праходзіць з поўначы на поўдзень ад Клайпеды да Александрупаліса па тэрыторыі Літвы, Беларусі, Украіны, Румыніі, Балгарыі, Грэцыі.
У Беларусі пачынаецца на мяжы з Літвой і заканчваецца на мяжы з Украінай.
Маршрут
Працягласць маршруту складае 2315 км.
Гл. таксама
Спіс еўрапейскіх аўтамабільных маршрутаў
Зыбыны
Зыбыны (Зиби́ни, Arğınçıq) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Карасіўка (Білагірскі раён)
Карасіўка (Карасі́вка, Qarasuv Başı) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Кырпычнэ (Білагірскі раён)
Кырпычнэ (Кирпи́чне, Bürçek) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Кызыліўка (Білагірскі раён)
Кызыліўка (Кизи́лівка, Cemrik) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Краснасэліўка (Білагірскі раён)
Краснасэліўка (Красносе́лівка, Yeñi Sala) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Краснагірскэ (Білагірскі раён)
Краснагірскэ (Красногі́рське, Çuqurça) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Красна Слабада (Білагірскі раён)
Красна Слабада (Кра́сна Слобода́, Sollar) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Крыўцовэ
Крыўцовэ (Кривцо́ве, Töben Saray) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Крынычнэ (Білагірскі раён)
Крынычнэ (Крини́чне, Kriniçnoye) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мяшэй зялёны
Мяшэй зялёны, Мяшэй, Прада (Setária víridis) — кветкавая расліна, від роду  сямейства.
Курортнэ (Білагірскі раён)
Курортнэ (Куро́ртне, Han Toquz) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мяшэй зялёны
Распаўсюджаная пустазельная расліна, дзікі продак культурнага.
Батанічнае апісанне
Лісце плоскае, зялёнае, 2—12 мм шырынёй, звычайна да 15 см даўжынёй, па краі і з верхняга боку трохі шурпатае. Сярэдняя жылка вузкая, добра прыкметная пры аснаванні ліста, бакавыя жылкі вельмі вузкія, па 3 з кожнага боку. Язычок прадстаўлены шэрагам раснічак. Похва цыліндрычная або ледзь пляскатая, голая або з дагары накіраванымі раснічкамі і валасінкамі з патоўшчаным аснаваннем.
Аднакветкавыя каласкі 2—2,5 мм даўжынёй сабраны ў групах па 2—6 (палова ў кожнай групе недаразвіты) у даўгаватую або лінейна-цыліндрычную коласападобную мяцёлку 2—12 см даўжынёй, галіны якой рэдукаваны да прыкветкаў пад кожнай групай каласкоў. Пад кожным каласком выступаюць 1—3 зялёныя або цёмна-фіялетавыя шчацінкі, якія перавышаюць каласкі па даўжыні ў 2—3 разы. Каласковыя лускі вельмі няроўныя, плёнкавыя, ніжняя круглява-яйкападобная, з адной жылкай, у 3—4 разы карацей каласка, верхняя 5—7-жылкавая, сходная з каласком па даўжыні і абрысах.
Зярняўка каля 1,7 мм даўжынёй і 1 мм шырынёй.
Значэнне
Пустазельная расліна, антрапахор, засмечвае пасевы прапашных і збожжавых культур, зрэдку сустракаецца ў пасевах шматгадовых траў. Адна расліна дае да 7000 насенін. Усходы пры масавым з’яўленні задзярноўваюць і ўсушваюць глебу. Засмечвае насенне проса, ад якога, аднак досыць лёгка аддзяляецца. Амаль не аддзяляецца ад насення магару.
Распаўсюджанне
Міжземнаморскі від, распаўсюдзіўся ва ўмераных і трапічных рэгіёнах ўсіх кантынентаў. Звычайнае рудэральная расліна па ўсёй Расіі, за выключэннем паўночных раёнаў. Завезены ў Паўночную Амерыку і Аўстралію.
Крымска Роза
Крымска Роза (Кри́мська Ро́за, Krımskaya Roza) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лугавэ (Білагірскі раён)
Лугавэ (Лугове́, Qañğıl) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Латвіі па футболе
Нацыянальная зборная Латвіі па футболе (Latvijas Nacionālā futbola izlase) — зборная, якая прадстаўляе Латвію на міжнародных спаборніцтвах па футболе. Да далучэння да СССР ні разу не гуляла ў фінальнай стадыі чэмпіянатаў свету, пасля распаду СССР адзін раз прыняла ўдзел у чэмпіянаце Еўропы — у 2004 годзе.
Гісторыя
Першы матч зборная правяла ў 1922 годзе супраць каманды Эстоніі. Найбольшага поспеху латышы змаглі дамагчыся ў Балтыйскім Кубку, заваяваўшы яго 19 разоў. Перад Другой сусветнай вайной Латвія была наймацнейшай прыбалтыйскай зборнай, але значна саступала ў класе лепшым еўрапейскім камандам. Нягледзячы на ​​гэта, Латвія была блізкая да таго, каб прабіцца ў фінальны турнір чэмпіянату свету па футболе 1938. Прайграўшы на другім этапе адбору зборнай Аўстрыі 2:1, тым не менш Латвія павінна была апынуцца на фінальным турніры чэмпіянату свету па футболе 1938, бо Аўстрыя была анексавана Германіяй і выключаная са складу ўдзельнікаў.
З 1940 па 1992 год зборная каманда не існавала асобна, бо Латвія ўваходзіла ў склад Савецкага Саюза. Першы матч пасля паўторнага прызнання ФІФА зборная правяла 8 красавіка 1992 у Бухарэсце супраць Румыніі.
Найвышэйшым дасягненнем з’яўляецца выхад у фінальную частку чэмпіянату Еўропы 2004 года, дзе яны змаглі дамагчыся нічыёй з Германіяй і ледзь не стварылі сенсацыю ў матчы са зборнай Чэхіі.
Мэльныкы (Білагірскі раён)
Мэльныкы (Ме́льники, Şavqal) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мэльнычнэ (Білагірскі раён)
Мэльнычнэ (Ме́льничне, Terekli Şeyh Eli) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мічурынскэ (Білагірскі раён)
Мічурынскэ (Мічу́рінське, Qaburçaq) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мэлэховэ
Мэлэховэ (Ме́лехове, Tekiye) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мыроніўка (Білагірскі раён)
Мыроніўка (Миро́нівка, Cavluş Qarabay) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мурамскэ
Мурамскэ (Му́ромське, Küçük Burunduq) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Аляксей Андрэевіч Баскакаў
Аляксей Андрэевіч Баскакаў (, в. Саннікава, Канакоўскі раён, Калінінскай, цяпер Цвярской вобласці — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Пасля заканчэння школы працаваў справаводам у Канакоўскім народным судзе. Вучоба ў юрыдычнай школе г. Калініна. Народны следчы ў пракуратуры Маладатудскага раёна Калінінскай вобласці.
З чэрвеня 1941 камандзір камсамольска-маладзёжнага батальёна на будаўніцтве абарончых збудаванняў у Калінінскай вобласці.
З ліпеня 1942 камандзір Дыверсійнай Беларускай брыгады імя У. І. Леніна. Загінуў у баі 19 мая 1943 года.
Памяць аб земляку ўвекавечана на мемарыяльнай дошцы ў школе № 1, будынку энергакаледжа, назве вуліцы г. Канакова. Узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага сцяга.
Міжгір’я (Крым)
Міжгір’я (Міжгі́р’я, Baqsan) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Нэкрасавэ (Білагірскі раён)
Нэкрасавэ (Некра́сове, Melek) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Наважыліўка
Наважыліўка (Новожи́лівка, Beş Aran Otar) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (2425001—2426000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2425001—2426000)
Зборная Аўстрыі па футболе
Зборная Аўстрыі па футболе (Österreichische Fußballnationalmannschaft) — нацыянальная зборная, якая прадстаўляе Аўстрыю ў міжнародных матчах па футболе. Кіруецца Футбольнай асацыяцыяй Аўстрыі. Свае хатнія матчы каманда па большай частцы праводзіць на венскім стадыёне «Эрнст Хапель».
Свой першы міжнародны матч зборная Аўстрыі згуляла ў 1902 годзе супраць зборнай Венгрыі, у якім атрымала перамогу з лікам 5:0. Першы перыяд гучнай славы ў гісторыі зборнай прыйшоўся на 1930-я гады, калі яна гуляла пад кіраўніцтвам Хуга Майсля, гэты перыяд пачаўся 16 мая 1931 года з перамогі над зборнай Шатландыі, для якой гэты матч стаў першай паразай за межамі Брытанскіх астравоў. У 1938 годзе, пасля аншлюсу Аўстрыі, аўстрыйская каманда была расфарміравана, а некаторыя яе гульцы ўвайшлі ў склад зборнай Германіі. Пасля Другой сусветнай вайны зборная Аўстрыі зноў пачала дэманстраваць поспехі, якія дасягнулі кульмінацыі на чэмпіянаце свету 1954 года, дзе Аўстрыя заняла трэцяе месца, аднак пасля гэтага пачаўся працяглы перыяд заняпаду. Наступны паспяховы ўсплёск у гісторыі зборнай прыйшоўся на чэмпіянат свету 1978 года, дзе яна ў другім групавым турніры абыграла дзеючых чэмпіёнаў свету — каманду ФРГ, аднак гэты поспех працягу не меў. У апошні раз зборная Аўстрыі прабівалася ў фінальны турнір міжнародных спаборніцтваў на чэмпіянаце свету 1998 года ў Францыі, дзе не здолела прайсці далей групавога турніру.
У 2008 годзе Аўстрыя (разам са Швейцарыяй) з’яўлялася адной з краін-арганізатараў фінальнага турніру чэмпіянату Еўропы, куды зборныя-гаспадары трапляюць аўтаматычна без праходжання кваліфікацыі. Аднак на сваім хатнім турніры зборная Аўстрыі, як і зборная Швейцарыі, не змагла пераадолець групавы этап.
Ныжні Арышныкы
Ныжні Арышныкы (Ни́жні Орі́шники, Aşağı Fındıqlı) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Эстоніі па футболе
Зборная Эстоніі па футболе прадстаўляе Эстонію на міжнародных матчах па футболе. Кіруецца Эстонскай футбольнай асацыяцыяй, прэзідэнтам якой з’яўляецца Айвар Похлак. Ніколі не прымала ўдзелу ў фінальных частках чэмпіянатаў Еўропы і свету па футболе, аднак пастаянна ўдзельнічае ў Кубку Балтыі, а таксама была ўдзельніцай Алімпійскіх гульняў 1924 года.
Чэмпіянаты Еўропы (адборачныя турніры)
У адборачным турніры чэмпіянату Еўропы 2012 зборная Эстоніі сенсацыйна заняла другое месца ў групе C, тым самым атрымаўшы права на ўдзел у стыкавых матчах. 13 кастрычніка 2011 года на жараб’ёўцы стыкавых матчаў супернікам Эстоніі ў стыкавых матчах стала Ірландыя, якая па суме двух матчаў атрымала ўпэўненую перамогу з агульным лікам 5:1
Новагрыгорыўка (Білагірскі раён)
Новагрыгорыўка (Новогриго́рівка, Novogrigoryevka) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пэтровэ (Білагірскі раён)
Пэтровэ (Петро́ве, Petrovo) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мяшэй кальчаковы
Мяшэй кальчаковы, Мяшэй мутоўчаты  (Setaria verticillata L.) P. Beauv.) — від раслін сямейства.
Апісанне
Сцеблы да 80 см, прамыя або ўзыходзячыя, голыя. Ліставыя пласціны 22 х 0,2-1,1 см, рыфлёныя, валасатыя на аснаванні. Мяцёлка 10-90 мм, цыліндрычная. Каласкі 1,8-2,5 мм, шырока эліптычныя, выпуклыя. Цвіце з ліпеня па лістапад.
Распаўсюджанне
Паўночная Афрыка: Алжыр; Егіпет, Лівія; Марока; Туніс. Азія: Бахрэйн; Саудаўская Аравія; Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Ліван; Турцыя; Казахстан; Туркменістан; Узбекістан; Кітай. Каўказ: Арменія, Азербайджан; Грузія; Расія — Перадкаўказзе, Дагестан. Еўропа: Аўстрыя; Чэхія; Германія; Польшча; Швейцарыя; Малдова; Украіна [у тым ліку Крым]; Індыя; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя [у тым ліку Крыт]; Італія [у тым ліку Сардзінія, Сіцылія]; Румынія; Францыя [у тым ліку Корсіка]; Партугалія; Іспанія; Іспанія [у тым ліку Балеарскія астравы]. Натуралізаваўся ў многіх іншых краінах. Дакладныя родны і натуралізаваны арэалы нявызначаныя з прычыны блытаніны з іншымі таксонами. Засяляе вельмі вільготныя лугі. Цвіце ў асноўным на адносна нізкіх вышынях і толькі ў Паўднёвых Альпах дасягае вышыні больш за 1200 метраў.
Пчалынэ
Пчалынэ (Пчоли́не, Qurtluq) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Паваротнэ (Білагірскі раён)
Паваротнэ (Поворо́тне, Aylanma) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі (2011)
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі — пачатковая фаза вострага грамадска-палітычнага канфлікту ў Сірыйскай Арабскай Рэспубліцы (студзень—ліпень 2011 года), паступова перарос у грамадзянскую вайну.
Першыя мірныя пратэсты ў Сірыі, што пачаліся ў студзені — лютым 2011 года, першапачаткова выглядалі толькі як частка больш шырокага рэгіянальнага руху — так званай «арабскай вясны», падтрыманага заходнямі краінамі, у тым ліку і ЗША. Падобныя выступы да таго часу ўжо праходзілі ў Бахрэйне, Егіпце, Емене, Лівіі і Тунісе. Сірыйскія пратэстоўцы патрабавалі спынення надзвычайнага становішча, які дзейнічаў з 1963 года, і аднаўлення асабістых, палітычных і эканамічных свабод, ліквідацыі карупцыі.
Пралом
Пралом (Проло́м, Prolom) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі (2011)
Гвалт і жорсткасць ў дачыненні да пратэстуючых прывялі да масавага дэзертырства з войска (у першую чаргу, вайскоўцаў-сунітаў) і ўзнікненню ўзброеных атрадаў апазіцыі, якія атрымалі падтрымку шэрагу рэгіянальных дзяржаў і Захада; канфлікт перайшоў з фазы грамадзянскага непадпарадкавання ў ўзброены паўстанне. 29 ліпеня 2011 года была ўтворана апазіцыйная Свабодная сірыйская армія, пасля чаго канфлікт перайшоў у фазу грамадзянскай вайны.
Перадумовы сірыйскага канфлікту
У 2006/2007 годзе сельская гаспадарка Сірыі падвергнулася небывалай засухі, захоўваецца на працягу наступных трох гадоў, уздзеянне якой пагоршыла шматгадовая палітыка сірыйскіх улад па стымуляванні росту сельскагаспадарчай вытворчасці, што прывяло да знясілення водных рэсурсаў і апустыньванню зямель. Ужо ў першы год засухі сельскагаспадарчыя прадпрыемствы ў паўночна-ўсходніх рэгіёнах, забяспечваў збожжам ўсю краіну і дзве траціны сельскагаспадарчай вытворчасці Сірыі, пацярпелі крах. Доля сельскай гаспадаркі ў ВУП Сірыі ўпала з 25% (2003 г.) да 17% (2008). У 2008 годзе ўпершыню з сярэдзіны 1990-х гадоў ўраду прыйшлося вырабіць буйныя закупкі пшаніцы за мяжой. За адзін год цэны на пшаніцу, рыс і корму павялічыліся больш чым у два разы. Аб‚ёмы вытворчасці ў дробных і сярэдніх земляробаў і жывёлагадоўцаў упалі да нуля. Да лютага 2010 года ў сувязі з засухай і ростам цэнаў на корму было знішчана практычна ўсё пагалоўе жывёлы.
Башар Асад, які змяніў свайго бацьку на прэзідэнцкім пасту ў 2000 годзе, у ліку іншых мер па паслаблення дзяржаўнага рэгулявання і лібералізацыі эканомікі скараціў субсідыі сельгасвытворцам на закупкі паліва і харчавання. Нягледзячы на ​​наступ засухі, гэта рашэнне не было адменена, што яшчэ больш пагоршыла сітуацыю ў сельскай гаспадарцы.
Ужо ў 2009 годзе ААН і Чырвоны Крыж паведамлялі, што ў выніку засухі ў Сірыі страцілі сродкі да існавання каля 800 тысяч чалавек, а ў 2010 годзе, паводле ацэнкі ААН, на мяжы голаду апынулася да мільёна жыхароў краіны.
Насельніцтва сельскіх раёнаў, няздольнае супрацьстаяць зацягнулася жорсткай засухі, у масавым парадку пацягнулася ў горада — Дамаск, Алепа, Дэйр-эз-Зор і інш.
Лік сірыйцаў, якія апынуліся вымушаныя пакінуць свае месцы пражывання з-за засухі, ацэньваецца ў 1,5 млн. Большасць перасялілася на ўскраіны гарадоў. Да 2010 года ўнутрана перамешчаных асобы і іракскія бежанцы склалі каля 20% гарадскога насельніцтва Сірыі. Калі ў 2002 годзе гарадское насельніцтва Сірыі налічвала за 8,9 млн, то да канца 2010 года яно вырасла да 13,8 млн, гэта значыць больш чым у паўтара раза. Некаторыя крыніцы лічаць, што празмерны рост колькасці гарадскога насельніцтва ў немалой ступені спрыяў узнікненню грамадзянскага канфлікту.
Менавіта насельніцтва імкліва разрасталых ускраін сірыйскіх гарадоў, з іх незаконнымі селішчамі, цеснаты, неразвітай інфраструктурай, высокім узроўнем беспрацоўя і злачыннасці, ператварылася ў рассаднік пратэстных настрояў. Такім чынам, унутраная міграцыя, выкліканая жорсткай працяглай засухай, пагоршыла ўздзеянне цэлага шэрагу іншых фактараў, якія садзейнічалі росту народнай незадаволенасці, — беспрацоўя, карупцыі і гаротнага сацыяльнай няроўнасці, у спалучэнні з наступствамі непрадуманай эканамічнай палітыкі і марнатраўнага выкарыстання наяўных рэсурсаў, а таксама павольнага і неэфектыўнага рэагавання ўрада Асада на надзвычайныя абставіны.
У шэрагу крыніц паказваецца, што «арабская вясна» (падзенне кіруючых рэжымаў у Егіпце і Тунісе) сваім рэвалюцыйным уздзеяннем толькі ініцыявала грамадзянскія пратэсты, глыбінныя прычыны якіх корань у такіх хранічных праблемах Сірыі, як незадаволенасць насельніцтва сацыяльна-палітычнай сістэмай і аўтарытарным кіраваннем Асада ў прыватнасці і дамінаваннем прадстаўнікоў алавіцкай канфесійнай меншасці (каля 12% насельніцтва) ва ўладных і ваенных структурах ў цэлым, рэжым надзвычайнага становішча, захоўваецца з 1963 года, рэпрэсіі і ўсемагутнасць спецслужбаў, адсутнасць свабоды слова і іншых асабістых свабодаў, засяроджванне ўсёй паўнаты ўлады ў руках прэзідэнта краіны і вышэйшага кіраўніцтва Партыі арабскага сацыялістычнага адраджэння (БААС) пры забароне незалежных палітычных партый, эканамічная і палітычная карупцыя, рэлігійныя супярэчнасці, курдская праблема і інтарэсы замежных сіл, якія жадалі замены Асада больш падатлівым кіраўніком.
Студзень-люты 2011: пачатак пратэстаў
26 студзеня ў горадзе Эль-Хасака здзейсніў самаспаленне нейкі Хасан Алі Акле. Аналагічны акт публічнага самаспалення, дасканалы 17 снежня 2010 года ў Тунісе Махамедам Буазізі, па сканчэнні некаторага часу разглядаўся многімі як падзея, справакавала пачатак «арабскай вясны». Акцыю Хасана Алі Акле таксама назвалі «пратэстам супраць сірыйскіх уладаў», якія прывялі да супрацьстаяння ў Сірыі.
У сацыяльнай сетцы Facebook з’явілася новая група пад імем «Сірыйская рэвалюцыя-2011», заклікала да правядзення ў найбуйнейшых гарадах Сірыі «Дня гневу» супраць прэзідэнта Башара Асада. Першы палітычны флэш-моб, прызначаны на сераду, 4 лютага, не адбыўся. На тэлеканале «Аль-Джазіра» гэта тлумачылі ўзмацненнем мер бяспекі напярэдадні магчымых падзей, так і адноснай папулярнасцю кіраўніка дзяржавы і кіруючай партыі ў параўнанні з іншымі арабскімі краінамі. Сам Асад з упэўненасцю заяўляў, што яго краіна валодае «імунітэтам» супраць паўстанняў, якія прывялі да краху туніскага і егіпецкага кіруючых рэжымаў. 17 лютага ў Дамаску адбыўся стыхійны дэманстрацыя супраць паліцэйскага гвалту, але яе ўдзельнікаў хутка разагналі сілы бяспекі.
23 лютага сірыйскі парламент пераважнай большасцю галасоў адхіліў прапанову аднаго з дэпутатаў перагледзець дзейсныя законы аб рэжыме надзвычайнага становішча.
Сакавік 2011: першыя сутыкненні
7 сакавіка 13 заключаных цэнтральнай дамаскай турмы абвясцілі галадоўку пратэсту супраць «палітычных арыштаў і прыгнёту». 10 сакавіка дзясяткі сірыйскіх курдаў таксама абвясцілі галадоўку ў знак салідарнасці з іх патрабаваннямі.
12 сакавіка тысячы сірыйскіх курдаў прынялі ўдзел у акцыях пратэсту ў гарадах Эль-Камышлы і Эль-Хасака ў знак памяці 30 курдаў, забітых паліцыяй падчас беспарадкаў у сакавіку 2004 года.
15 сакавіка, у «Дзень гневу», многія сотні чалавек адгукнуліся на заклікі ў сацыяльных сетках і выйшлі на вуліцы ў Дамаску, Алепа, Дэйр-эз-Зоре, Эль-Хасаке, Дэр’а, Хаме. Гэта былі першыя пратэсты падобнага маштабу з 1980-х гадоў. Пратэстоўцы патрабавалі спынення надзвычайнага становішча, які дзейнічаў з 1963 года, вызвалення палітвязняў, аднаўлення асабістых, палітычных і эканамічных свабод, ліквідацыі карупцыі. Антыўрадавыя выступы завяршыліся сутыкненнямі з паліцыяй і затрыманьнямі ўдзельнікаў. Улады адрэагавалі абяцаннямі рэформаў, адначасова заяўляючы, што беспарадкі на вуліцах сірыйскіх гарадоў — справа рук «знешніх сіл» і ананімных «правакатараў» і «падбухторшчыкаў», якія спрабуюць «стварыць хаос і беспарадкі, наносячы пашкоджанні дзяржаўнай і прыватнай уласнасці».
16 сакавіка ў Дамаску сілы бяспекі, узброеныя дубінкамі, і прыхільнікі ўладаў разагналі ўдзельнікаў акцыі пратэсту на плошчы, у раёне будынка МУС Сірыі, якія патрабавалі вызвалення палітвязняў. Як адзначалася ў СМІ, каардынацыя дзеянняў пратэстуючых ажыццяўлялася праз сацыяльныя сеткі і сайт праваабарончай арганізацыі Syrian Observatory for Human Rights.
18 сакавіка прайшлі антыўрадавыя выступы і сутыкненні з сіламі бяспекі ў Дамаску, Дэйр-эз-Зорэ, Эль-Камышлы, Хомсе, Баніясе. Пратэстоўцы патрабавалі вызвалення палітычных зняволеных, адмены надзвычайнага становішча, грамадзянскіх свабод і спынення татальнай карупцыі урадавых чыноўнікаў.
У гэты ж дзень ўспыхнула паўстанне ў Дэр’а, на паўднёвым захадзе Сірыі, на мяжы з Іарданіяй. Нагодай для хваляванняў у Дэр’а паслужыла затрыманне службай бяспекі 6 сакавіка групы падлеткаў, якія распісвалі сцены дамоў і платы антыўрадавымі лозунгамі. У ходзе допытаў падлеткаў, як сцвярджалася, падвергнулі жорсткае абыходжанне і катаванні. 18 сакавіка, калі пасля пятнічнай малітвы ў мячэці аль-Амару сваякі затрыманых прыйшлі да паліцэйскага ўчастку патрабаваць іх вызвалення, паліцыя адкрыла па іх агонь. Трое чалавек былі забітыя, і яшчэ адзін пазней памёр ад раненняў. 19 сакавіка пахаванне дваіх з загінулых, у якіх прынялі ўдзел тысячы мясцовых жыхароў, прывялі да новых беспарадкаў. Удзельнікі пахавальнай працэсіі скандавалі заклікі да «рэвалюцыі», а паліцыя спрабавала разагнаць тых, хто сабраўся, выкарыстоўваючы дубінкі і слёзатачывы газ. Тым часам прэзідэнт Сірыі Башар Асад выказаў асабістыя спачуванні сем’ям загінулых, паабяцаўшы правесці дбайнае расследаванне інцыдэнту.
20 сакавіка ў горад прыбыла ўрадавая камісія для расследавання сітуацыі, якая прывяла да масавых беспарадкаў. Мясцовыя старэйшыны, напатканыя з прадстаўнікамі сірыйскага ўрада, прадставілі пералік патрабаванняў да цэнтральных уладаў, уключаючы вызваленне палітзняволеных, закрыццё ў Дэр’а кіравання тайнай паліцыі, адстаўка губернатара, публічны судовы працэс над усімі, хто нясе адказнасць за расстрэл мірнай дэманстрацыі. Улады ў якасці першага кроку да прымірэння прапанавалі адпусціць затрыманых, аднак натоўпу дэманстрантаў спалілі офіс кіруючай партыі Баас, палац правасуддзя і некалькі паліцэйскіх участкаў і разграмілі два офісы тэлекамунікацыйных кампаній, у тым ліку кампаніі «Сірыатель», якой валодае буйны бізнэсмэн Рамі Махлюф, стрыечны брат прэзідэнта. Сілы бяспекі адкрылі па прысутным агонь на паразу. Як мінімум адзін чалавек быў забіты, дзясяткі іншых пратэстуючых атрымалі раненні.
Да гэтага часу старая частка горада перайшла пад кантроль пратэстуючых, а размешчаная там мячэць аль-Амару была пераўтвораная ў палявы шпіталь, куды дастаўляліся якія атрымалі раненні і пацярпелыя ў выніку прымянення слёзатачывага газу дэманстранты. Члены забароненай у Сірыі арганізацыі «Браты-мусульмане», што групаваліся вакол імама мячэці аль-Амару, узялі на сябе арганізацыю акцый пратэсту.
Сынёкам’янка
Сынёкам’янка (Синьока́м'янка, Köktaş) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі (2011)
Сакавік 2011: першыя сутыкненні
22 сакавіка паліцыя адкрыла агонь па калон маніфестантаў, якія накіроўваліся ў Дэр’а з іншых гарадоў. Як перадаў тэлеканал «Аль-Джазіра», тыя мелі намер далучыцца да пратэстоўцаў. Па паведамленні «Аль-Джазіры», хваляванні перакінуліся ў два суседніх з Дэр’а населеных пункта — Джасем і Наўі.
Радныкы (Білагірскі раён)
Радныкы (Родники́, Çoqraq) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі (2011)
Сакавік 2011: першыя сутыкненні
24 сакавіка, па паведамленнях відавочцаў, да 20 тысяч жыхароў прынялі ўдзел у пахаванні ахвяраў сутыкненняў з сіламі бяспекі і паліцыяй. Сілы бяспекі былі адведзены з цэнтра горада.
25 сакавіка група, якая называе сябе «Рэвалюцыя ў Сірыі 2011», размясціла ў сацыяльнай сетцы Facebook заклік да «народнага паўстання» па ўсёй Сірыі. Найбольш шматлікія акцыі пратэсту супраць дзеяньняў уладаў адбыліся ў Дэр’а, дзе на вуліцы для ўдзелу ў пахавальных працэсіях выйшла да 100 тысяч чалавек. Сабраўшыся пасля пахавання на плошчы перад будынкам адміністрацыі губернатара правінцыі, пратэстоўцы спалілі плакат з выявай Башара Асада, пасля чаго павалілі, разбілі і спалілі статую яго бацькі — Хафеза Асада. З даху афіцэрскага клуба па прысутным была адкрыта стральба, што прывяло да новых ахвярам.
Рэакцыя ўрада
Яшчэ да пачатку паўстання ўрад Сірыі правяў масавыя арышты палітычных актывістаў і праваабаронцаў, якіх ўрад Асада аб’явілі «тэрарыстамі». Былі арыштаваныя лідары палітычнай апазіцыі Гасан аль-Наджар, Абас Абас і Аднан Мустафа.
Пасля пачатку масавых пратэстаў урад разгарнула кампанію арыштаў. Па паведамленнях праваабарончых груп, былі арыштаваныя дзясяткі тысяч людзей. Быў прыняты закон, які дазваляе паліцыі і спецслужбам затрымліваць падазраванага на працягу васьмі дзён без ордэра. Арыштаў падвергліся, у асноўным, дзве групы насельніцтва: палітычныя актывісты і мужчыны ў гарадах, якія выклікалі найбольшыя падазрэнні ўладаў. Многія з затрыманых падвяргаліся катаванням, збіцьцю і жорсткае абыходжанне. Па дадзеных Human Rights Watch, на 3 ліпеня 2012 года дзейнічала па меншай меры 27 катавальных цэнтраў сірыйскіх спецслужбаў.
Прэзідэнт Асад абвясціў апазіцыю ісламскімі тэрарыстамі (Такфір), а сябе прадставіў у якасці гаранта свецкай формы праўлення. У пачатку красавіка буйныя сілы бяспекі былі накіраваны супраць намётавых гарадкоў у Латакіі. У некалькіх гарадах былі створаны сеткі блокпастоў для прадухілення дэманстрацый пратэсту. Нягледзячы на ​​гэта, масавыя пратэсты працягваліся.
Саступкі
На працягу сакавіка і красавіку сірыйскі ўрад, спадзеючыся аслабіць хвалявання, прапанавала шэраг палітычных саступак і рэформаў. Быў скарочаны прызыў у армію і адпраўлены ў адстаўку губернатар правінцыі Дэр’а. Урад паабяцаў вызваліць палітвязняў, знізіць падаткі, павысіць зарплаты работнікам бюджэтнай сферы, забяспечыць больш свабоды прэсы, а таксама павялічыць магчымасці для працаўладкавання. З гэтых абяцанняў былі выкананы толькі нешматлікія.
Урад пайшоў на некаторыя саступкі мусульманам-сунітам, складнікам у Сірыі большасць насельніцтва, а таксама некаторым нацыянальных меншасцяў. Так, быў адменены забарона настаўнікам насіць на працы традыцыйнае мусульманскага покрыва — нікаб. Было зачынена адзінае ў краіне казіно. Урад таксама прадаставіла грамадзянства тысячам сірыйскіх курдаў, якія раней мелі статус «замежнікаў».
Красавік
Па меры працягу пратэстаў сірыйскае ўрад пачаў выкарыстоўваць для падаўлення пратэстаў рэгулярную армію, што стала новым этапам у эскалацыі канфлікту. 25 красавіка армія асадзіла горад Дэр’а, які з’яўляўся цэнтрам паўстання. Салдаты расстрэльвалі дэманстрантаў і абшуквалі хаты ў пошуках паўстанцаў; колькасць арыштаваных вылічалася сотнямі. Упершыню супраць дэманстрантаў былі задзейнічаныя танкі і снайперы. Спецслужбы пачалі адключаць у жылых кварталах ваду, электрычнасць і тэлефонныя лініі, а таксама адбіраць муку і іншыя прадукты харчавання. Сутыкненні паміж арміяй і пратэстоўцамі, частка з якіх да таго часу была ўзброена, прывялі да гібелі сотняў людзей. Да 5 мая большасць пратэстаў было задушана і армія была выведзена з горада, за выключэннем невялікага гарнізона.
Май
Падзеі падобныя тым, што мелі месца ў Дэр’а, адбываліся таксама ў гарадах Баніяс, Хомс, Тэль-Калах, Латакія і іншых. Гвалт над насельніцтвам гарадоў працягвалася і пасля заканчэння актыўных дзеянняў. Па дадзеных сірыйскай арганізацыі па правах чалавека, на канец мая колькасць забітых перавышала 1000 чалавек.
Русакіўка
Русакіўка (Русакі́вка, Kökey) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Яблучнэ (Білагірскі раён)
Яблучнэ (Я́блучне, Yabloçnoye) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Якаўліўка (Білагірскі раён)
Якаўліўка (Я́ковлівка, Qadı Eli) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Цвіточнэ
Цвіточнэ (Цвіто́чне, Yañı Burulça) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Севэрнэ (Білагірскі раён)
Севэрнэ (Сє́верне, Ceppar) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Радзіснэ (Білагірскі раён)
Радзіснэ (Ра́дісне, Bez Baylan) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Грамадзянскія пратэсты ў Сірыі (2011)
Чэрвень—ліпень
Па меры развіцця паўстання сілы апазіцыі станавіліся больш арганізаванымі і лепш узброенымі. Першае ўзброены антыўрадавае выступленне мела месца 4 чэрвеня 2011 года ў горадзе Джыср аш-Шугур (правінцыя Ідліб), блізу турэцкай мяжы. Паўсталыя падпалілі кіраванне бяспекі пасля таго, як адтуль быў адкрыты агонь па пахавальнай працэсіі. У агні загінулі восем супрацоўнікаў бяспекі; паўсталыя занялі будынак і захапілі зброю. Сутыкненні паміж дэманстрантамі і сіламі бяспекі працягнуліся і ў наступныя дні. Некаторыя афіцэры службы бяспекі перайшлі на бок паўстанцаў пасля таго, як супрацоўнікі тайнай паліцыі пакаралі смерцю салдат, якія адмовіліся страляць у мірных грамадзян. 6 чэрвеня суніцкая міліцыя і салдаты-перабежчыкі зрабілі засаду на калону сіл бяспекі, якая накіроўвалася ў горад. Баючыся помсты арміі, члены міліцыі і перабежчыкі, а таксама каля 10 тыс. жыхароў горада беглі праз турэцкую мяжу.
У чэрвені і ліпені пратэсты працягваліся па меры таго, як урадавыя войскі пашыралі свае аперацыі, адкрываючы агонь па дэманстрантах і выкарыстоўваючы супраць дэманстрантаў танкі. У пачатку чэрвеня аблозе падвергліся горада Растан і Тэль-Біса, а таксама горад Маарэт-эн-Нуман. 30 чэрвеня масавыя пратэсты ўспыхнулі ў Алепа — найбуйнейшым горадзе Сірыі. 3 ліпеня армія ўжыла танкі ў Хаме, пасля таго, як у горадзе адбылася масавая дэманстрацыя супраць Башара Асада.
29 ліпеня група афіцэраў, дэзертыраваць з сірыйскай арміі, абвясціла аб стварэнні Свабоднай сірыйскай арміі, у якую ўвайшлі былыя сірыйскія вайскоўцы, якія перайшлі на бок паўстанцаў. ССА абвясціла сваёй мэтай адхіленне Башара Асада ад улады.
З самага пачатку беспарадкаў Турцыя аказвала актыўную дапамогу апанентам Башара Асада. Улетку некалькі тысяч праціўнікаў рэжыму і членаў іх сем’яў знайшлі прытулак на тэрыторыі Турцыі. Прэзідэнт Рэджэп Таіп Эрдаган раскрытыкаваў сірыйскія ўлады, назваўшы іх дзеянні «жахлівымі».
Тапаліўка (Білагірскі раён)
Тапаліўка (Тополівка, Toplu) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Тургэневэ (Білагірскі раён)
Тургэневэ (Турге́нєве, Komzet) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Чарнапілля
Чарнапілля (Чорнопі́лля, Qaraçöl) — вёска ў Білагірскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Дзяржава Палесціна
Дзяржава Палесціна (دولة فلسطين) — дэ-юрэ незалежная часткова прызнаная дзяржава на Блізкім Усходзе, якая знаходзіцца ў працэсе стварэння. Незалежнасць Дзяржавы Палесціна па стане на жнівень 2018 года прызналі 137 з 193 дзяржаў-членаў ААН.
Фарміраванне палесцінскай дзяржавы прадугледжваецца ў адпаведнасці з рашэннямі ААН на тэрыторыі Заходняга берага ракі Іардан (або яго часткі, у тым ліку на тэрыторыі Усходняга Іерусаліма) і сектара Газа. Існуюць розныя прапановы па яго стварэнні ў залежнасці ад меркавання аб палесцінскай дзяржаўнасці, а таксама розныя яго вызначэння як тэрыторыі.
Дэ-факта Дзяржава Палесціна па сённяшні дзень не створана і не валодае рэальным суверэнітэтам. Дзяржаўныя структуры сфармаваны толькі часткова. У часовай сталіцы Рамале функцыянуюць прэзідэнт, урад і парламент. Аднак у дзяржаве няма арміі, хоць ёсць паліцыя і пры гэтым актыўна дзейнічаюць напаўвайсковыя арганізацыі. Няма сваёй валюты, у якасці грашовай адзінкі выкарыстоўваюцца новы ізраільскі шэкель і долар ЗША. У Палесціне няма дзеючага міжнароднага аэрапорта, таму для палётаў у краіны свету вышэйшыя палесцінскія дзяржаўныя дзеячы выкарыстоўваюць аэрапорт сталіцы Іарданіі Аман.
Значная частка тэрыторыі Заходняга берага ракі Іардан акупавана ізраільскай арміяй, Усходні Іерусалім (і горад у цэлым) таксама знаходзіцца пад іх кантролем. Ізраіль кантралюе таксама практычна ўсе межы палесцінскіх тэрыторый, за выключэннем мяжы сектара Газа з Егіптам, але пры гэтым перашкаджае марскім зносінам сектара Газа са знешнім светам. Палесцінскія тэрыторыі, нягледзячы на ​​існаванне частковага палесцінскага кіравання на іх, усё роўна разглядаюцца ААН як акупаваныя Ізраілем. Прадстаўнікі АВП называюць Палесціну «краінай пад ізраільскай акупацыяй». Сектар Газа і Заходні бераг ракі Іардан уяўляюць сабой два эксклавы, падзеленыя тэрыторыяй Ізраіля. Першы кантралюецца прыхільнікамі ХАМАС, прызнанага ў шэрагу краін тэрарыстычнай арганізацыяй, а другі — прыхільнікамі ФАТХ, арганізацыі, якая фармуе аснову АВП. Пасля працяглага канфлікту і спробаў урэгулявання 2 ліпеня 2014 года ХАМАС і ФАТХ пры ўдзеле пяці міністраў-хрысціян сфармавалі ўрад нацыянальнага адзінства, які быў прыведзены да прысягі прэзідэнтам Абасам. Гэты ўрад праіснаваў да пачатку 2019 года і сышоў у адстаўку ў сувязі з так і не урэгуляванымі супярэчнасцямі паміж ФАТХ і ХАМАС, з прычыны чаго ўрад не меў кантролю над сектарам Газа.
Этымалогія
Назва «Палесціна» паходзіць ад «Філісціна» — назвы заселенай у старажытнасці філісцімлянамі часткі міжземнаморскага ўзбярэжжа цяперашняга Ізраіля. Арабскія заваёўнікі з 638 года называлі краіну «Фаласціна» ў якасці арабскай формы назвы «Палесціна».
У часы брытанскага мандата назва «Палесціна» замацавалася за падмандатнай тэрыторыяй. У сярэдзіне XX стагоддзя назва «палесцінцы», утвораная ад слова «Палесціна», стала ставіцца да арабаў, якія пражывалі на гэтай тэрыторыі («палесцінскі народ», «арабскі народ Палесціны»), хоць перш яна вызначала ўсіх жыхароў рэгіёну без этнічнай афарбоўкі.
У 1994 годзе, у выніку Пагадненняў у Осла паміж Ізраілем і АВП, была ўтворана Палесцінская нацыянальная адміністрацыя (ПНА) як кіраўніцтва на тэрыторыі, якая ўключае Заходні бераг ракі Іардан і сектар Газа. У цяперашні час ПНА часткова (разам з Ізраілем) кантралюе толькі Заходні бераг ракі Іардан, а сектар Газа фактычна кантралюецца рухам ХАМАС, які, верагодна, плануе дамагацца незалежнасці сектара Газа ад ПНА. ПНА імкнецца да міжнароднага прызнання незалежнасці Дзяржавы Палесціна, у сувязі з чым СМІ часта выкарыстоўваюць назву «Палесціна»  для абазначэння Палесцінскай аўтаноміі і прызнанай некаторымі краінамі   Дзяржавы Палесціна. Пры гэтым, у дакументах, падпісаных Ізраілем і Арганізацыяй вызвалення Палесціны па выніках «Пагадненняў у Осла», ужываецца тэрмін «Palestinian Authority» («Палесцінская адміністрацыя»).
Гісторыя
Большасць з гэтых тэрыторый атрымалі незалежнасць на працягу наступных трох дзесяцігоддзяў без значных складанасцяў, хоць у невялікай колькасці рэжымаў каланіяльная спадчына працягвалася прадастаўленнем выключных правоў на продаж і здабычу нафты, і захаваннем ваеннай прысутнасці. Аднак выпадак Палесціны заставаўся праблематычным.
Пасля вайны паўсталі два новых руху, заснаваныя на еўрапейскім нацыяналізме: Арабскі нацыяналізм, заснаваны на культурнай супольнасці ўсіх арабскіх народаў, і Панарабізм, які заклікае да стварэння аб’яднанай дзяржавы для ўсіх арабаў.
Пасля Другой сусветнай вайны, створаная Арганізацыя Аб’яднаных Нацый на Другой сесіі сваёй Генеральнай Асамблеі 29 лістапада 1947 года прыняла Рэзалюцыю № 181 аб плане падзелу Палесціны на арабскую і яўрэйскую дзяржавы з прадастаўленнем асаблівага статусу раёна Іерусаліма (уключаючы Віфлеем), якім кіраваў ААН. Вярхоўны арабскі камітэт Палесціны і Ліга арабскіх дзяржаў (ЛАГ), у адрозненні ад яўрэйскіх сіл, яе не прымае. Гэта прывяло да першай араба-ізраільскай вайны, што пацягнула за сабой шматгадовы міжэтнічны канфлікт паміж яўрэямі і палесцінцамі, а таксама паміж Ізраілем і арабскімі краінамі.
Створаная ў 1964 годзе «Арганізацыя вызвалення Палесціны» (АВП) і яе саюзнікі не прызнавалі стварэння дзяржавы Ізраіль і вялі супраць яго тэрарыстычную вайну. Арабскія краіны, якія прынялі ў жніўні 1967 года на арабскім саміце ў Хартуме (Судан) рашэнне, званае «трыма "Не"»: не міру з Ізраілем, не прызнанню Ізраіля і не перамовам з ім. Тым самым, яны падтрымалі АВП.
У 1994 годзе ў выніку Пагадненняў у Осла паміж Ізраілем і АВП ад 13 верасня 1993 была створана Палесцінская нацыянальная адміністрацыя (ПНА). Пытанне стварэння будучай дзяржавы дамова не прадугледжвае; пры гэтым «абодва бакі ўзялі на сябе канкрэтнае абавязацельства не прымаць ніякіх аднабаковых дзеянняў па змяненні статусу Заходняга берага ракі Іардан і сектары Газа».
29 лістапада 2012 года па выніках галасавання ў Генеральнай Асамблеі ААН (138 галасоў «за», 9 — «супраць», 41 краіна ўстрымалася) «надаць Палесціне статус дзяржавы-назіральніка пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, якая не з’яўляецца яе членам, без шкоды для набытых правоў, прывілеяў і ролі Арганізацыі Вызвалення Палесціны ў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый як прадстаўніка палесцінскага народа згодна адпаведным рэзалюцыям і практыцы».
5 студзеня 2013 года быў выдадзены ўказ старшыні ПНС Махмуда Абаса, які прадпісваў надалей замест назвы «Палесцінская нацыянальная адміністрацыя» выкарыстоўваць у афіцыйных мэтах выключна назву «Дзяржава Палесціна».
Міжнародна-прававое прызнанне
Дзяржава Палесціна афіцыйна прызнана 137 дзяржавамі-членамі ААН і ўваходзіць у склад Лігі Арабскіх Дзяржаў, але не мае статусу паўнапраўнага члена ААН, паколькі не прызнана трыма дзяржавамі-пастаяннымі членамі Савета Бяспекі ААН (ЗША, Вялікабрытаніяй і Францыяй), а таксама большасцю краін Еўрасаюза, Японіяй і некаторымі іншымі. На студзень 2019 года шэраг краін, у прыватнасці, Ізраіль, Іспанія, Нарвегія, ЗША, Швецыя і некаторыя іншыя гэта рашэнне не прызналі.
У краінах, што ўжо прызналі Дзяржаву Палесціна, дыпламатычныя прадстаўніцтвы АВП дзейнічаюць пад шыльдай пасольстваў Дзяржавы Палесціна.
Нягледзячы на ​​шырокае міжнароднае прызнанне, бязвізавы ўезд на сваю тэрыторыю уладальнікам палесцінскага пашпарта далі толькі 36 краін. Для параўнання: жыхары ЗША, Германіі, Люксембурга і Даніі, не маючы візы, могуць наведаць 172 дзяржавы. Грамадзяне з пашпартамі Бельгіі, Італіі і Галандыі могуць уехаць у 171 краіну. Ізраільцяне могуць наведаць 144 краіны.
Межы і насельніцтва
Як вынікае з рэзалюцыі 181 Генеральнай асамблеі ААН ад 29 лістапада 1947 года аб падзеле брытанскай мандатнай тэрыторыі Палесціны, на яе тэрыторыі павінны былі быць створаныя дзве незалежныя дзяржавы — яўрэйская (Дзяржава Ізраіль) і арабская, а таксама Вялікі Іерусалім — тэрыторыя, падкантрольная ААН. Кожная з дзяржаў павінна была складацца з трох тэрыторый, якія мяжуюць адзін з адным толькі вугламі. Арабы адмовіліся прыняць план ААН і не прызналі факт самаабвяшчэння яўрэйскай дзяржавы. 15 мая 1948 года сілы арабскай кааліцыі ўварваліся на тэрыторыю, адведзеную ААН будучай яўрэйскай дзяржаве, з поўначы, усходу і поўдня. У выніку араба-ізраільскай вайны 1948 гады каля паловы тэрыторый, вылучаных пад арабскую дзяржаву, а таксама Заходні Іерусалім, апынуліся пад кантролем дзяржавы Ізраіль. Астатнія тэрыторыі мандата, уключаючы і Усходні Іерусалім, апынуліся пад кантролем Іарданіі і Егіпта і заставаліся пад іх кіраваннем да Шасцідзённай вайны, у выніку якой яны перайшлі пад кантроль Ізраіля.
Да пачатку 1980-х гадоў арабскія дзяржавы (за выключэннем Егіпта) не прызнавалі права дзяржавы Ізраіль на існаванне і падтрымлівалі прэтэнзіі палесцінскіх арабаў на тэрыторыю Ізраіля. У канцы 1980-х гадоў «Арганізацыя вызвалення Палестыны» (АВП) прызнала дэ-факта араба-ізраільскую мяжу па стане на 4 чэрвеня 1967 года. Гэта прызнанне зрабіла магчымым заключэнне ў 1993 годзе Пагадненняў Осла паміж Ізраілем і АВП і стварэнне Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі (ПНА).
Тым не менш рух «ХАМАС» (у шэрагу краін прызнаны тэрарыстычным) да гэтага часу не прымае права Ізраіля на існаванне. У апошні час з’явіліся паведамленні аб тым, што некаторыя прадстаўнікі ХАМАС усё ж лічаць магчымым казаць пра верагоднасць працягу перамір’я ў выпадку адыходу Ізраіля да межаў 1967 года, вызвалення Ізраілем усіх палесцінскіх зняволеных і прадастаўлення магчымасці бежанцам вярнуцца на свае землі. Падобнага меркавання прытрымліваюцца і некаторыя прадстаўнікі ФАТХ.