cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эль-Валье
Эль-Валье (El Valle) — спячы стратавулкан у Панаме, у правінцыі Кокле, у 80 км ад сталіцы краіны горада Панамы. Вышыня - 1185 м. Апошняе вывяржэнне адбылося каля 13 000 гадоў таму. У цэнтры вулкана размяшчаецца кальдэра дыяметрам 6 кіламетраў. Яна была ўтворана 56.000 гадоў таму ў выніку абвалу конусу гары Пахіта.
Мікалай Артамонавіч Шавялёў
Мікалай Артамонавіч Шавялёў (25 снежня 1899 — 21 лістапада 1943) — савецкі ваенны дзеяч, капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (30 кастрычніка 1943 года).
Біяграфія
Нарадзіўся 25 снежня 1899 года ў вёсцы Бежычы (цяпер у межах горада Бранска) у сям’і селяніна. Рускі. Член КПСС з 1931 года.
Скончыў сельскагаспадарчы тэхнікум. Працаваў на паравозабудаўнічым заводзе ў Бранску. У Чырвонай Арміі ў 1918—1923 і з кастрычніка 1941 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны.
На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1942 года. Намеснік камандзіра батальёна па палітычнай частцы 120-га стралковага палка (69-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) капітан Шэвелеў з дэсантнай групай 15 кастрычніка 1943 года фарсіраваў Дняпро ў раёне пасёлка Радуль (Рыпкынскі раён Чарнігаўскай вобласці), захапіў і ўтрымліваў рубеж, забяспечваючы пераправу падраздзяленняў палка.
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 30 кастрычніка 1943 года. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонай Зоркі. Памёр ад ран 21 лістапада 1943 года.
Пахаваны ў г. п. Лоеў Гомельскай вобласці, дзе яго імем названа вуліца. Мемарыяльная дошка ўстаноўлена ў горадзе Мазыр Гомельскай вобласці.
Валянцін Блакіт
Валянцін Блакіт (сапр.: Валянцін Уладзіміравіч Болтач;, в. Вострава, Шчучынскі павет, Навагрудскае ваяводства — ) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў БДУ (1966). З 1956 года працаваў літаратурным супрацоўнікам рэдакцыі шчучынскай раённай газеты «Чырвоны сцяг», потым у жалудоцкай раённай газеце «За Радзіму» і ў міжраённай газеце «Савецкая вёска». У 1963—1967 гадах — адказны сакратар воранаўскай раённай газеты «Ленинское знамя», у 1967—1968 гадах — уласны карэспандэнт абласной газеты «Гродненская правда». З 1968 года загадчык сектара друку, радыё і тэлебачання, у 1971—1972 і 1974—1978 гадах — намеснік загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі Гродзенскага абкама КПБ. У 1972—1974 гадах вучыўся ў ВПШ ЦК КПСС у Маскве. У 1978—1987 гадах — загадчык сектара тэлебачання і радыё ЦК КПБ. У 1987—2000 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Вожык». Член Саюза пісьменнікаў з 1981 года.
Творчасць
Друкаваўся з 1970 года. Першы зборнік сатыры і гумару пад назвай «Вынаходнік» выдаў у 1974 годзе. Аўтар кніг: «Час прылёту журавоў», «Адчай», «Чуйная цішыня», «Вяселле ў Беражках», «Шануй імя сваё», «Усмешка фартуны». «Вырай», «Аповесці».
Стары Чартарыйск
Стары Чартарыйск (Старий Чорторийськ) — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці Украіны. Размешчаны на р. Стыр.
Гісторыя
Чартарыйск вядомы з 1100 года, належаў да Кіеўскага, з сярэдзіны 12 ст. — Валынскага, пасля Галіцка-Валынскага, з 13 ст. — Пінскага княстваў. У сярэдзіне 14 ст. Валынь з Чартарыйскам падпарадкаваў князь Любарт. У ходзе барацьбы за Валынь паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Польшчай яна неаднаразова пераходзіла з рук у рукі, але засталася ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. 3 канца 14 ст. вядомы мясцовыя князі — галіна Альгердавічаў, уладальнікі Чартарыйска, якія ад назвы горада ўзялі прозвішча Чартарыйскія (першым з іх валодаў горадам Канстанцін Альгердавіч). Пасля адміністрацына-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гг. у складзе Луцкага павета Валынскага ваяводства, з 1791 года ў 1-м Уладзімірскім павеце. Юрый Міхайлавіч Чартарыйскі прыкладна ў 1601 годзе прадаў Чартарыйск (Стары і Новы) з і ваколічнымі вёскамі Яну Дамінікавічу Пацу, ваяводу менскаму. Пасля яго смерці ў 1610 годзе Чартарыйскам валодаў яго сын Ян Казімір, які адмовіўся ад гэтага маёнтка на карысць магнатаў Ляшчынскіх. Чартарыйск належаў Рафалу Ляшчынскаму (памёр 1636), яго сыну Андрэю (памёр у 1651) і ўнуку Самуэлю (памёр у 1676). У 1639 годзе Андрэй Ляшчынскі збудаваў.
У 1677 годзе Рафал Вацлаў і Багуслаў Ляшчынскія прадалі Чартарыйск князю Дзмітрыю Юрыю Вішнявецкаму. Пасля яго смерці ў 1682 годзе Чартарыйск перайшоў да яго брата Канстанціна (памёр у 1686), потым — да сына апошняга Януша Антонія (памёр у 1741). Пасля гэтага Чартарыйск адышоў да яго дачкі Францішкі Уршулі Радзівіл, жонцы М. К. Радзівіла Рыбанькі, якая нарадзілася ў Чартарыйску. Наступным уладальнікам Чартарыйска быў іх сын К. С. Радзівіл Пане Каханку.
Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай ў 1793 годзе ўвайшоў у склад Расійскай імперыі.
За ўдзел Фёдара Паца ў паўстанні 1830—1831 гг. яго маёмасць была канфіскавана, а кляштар дамініканцаў у старым Чартарыйску зачынены. Будынак кляшатара перадалі праваслаўнай царкве і перарабілі касцёл у царкву ў гонар Успення Багародзіцы.
У гады Першай сусветнай вайны кляштар пацярпеў з-за ваенных дзеянняў. Пазней землі адышлі да Польшчы і ксёндз разам з парафіяй адрамантавалі будынак. У гады Другой сусветнай вайны 1939—1945 гадаў касцёл зноў пацярпеў. Пры савецкай уладзе касцёл ператвораны ў склад збожжа, пазней занядбаны.
Беларуская партыя незалежных сацыялістаў
Беларуская партыя незалежных сацыялістаў (БПНС)) — палітычная партыя ў міжваеннай Польшчы, дзейнічала ў 1922—1925.
Створана С. А. Рак-Міхайлоўскім як левае крыло Беларускай сацыял-дэмакратычная партыі (БСДП). Спачатку не проціпастаўляла сябе сацыял-дэмакратам. Разам з Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыяй, Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыяй і Беларускай хрысціянскай дэмакратыяй удзельнічала ў рабоце Беларускага цэнтральнага выбарачага камітэта і распрацоўцы выбарчай платформы.
На выбарах у лістападзе 1922 г. Рак-Міхайлоўскі выбраны паслом на польскі сейм. Пазней да яго далучыліся паслы П. П. Валошын, П. В. Мятла, Б. А. Тарашкевіч, якія пад уплывам КПЗБ і КП(б)Б выйшлі з Беларускага пасольскага клуба і 24 чэрвеня 1925 г. утварылі ў сейме фракцыю — Беларускую сялянска-работніцкую грамаду. У канцы 1925 г. паслы фракцыі разам з камуністамі пачалі ствараць аднайменную масавую арганізацыю, БПНС злілася з КПЗБ.
Парад суверэнітэтаў
Парад суверэнітэтаў (1988—1991 гг.) — канфлікт рэспубліканскага і саюзнага заканадаўстваў, звязаны з абвяшчэннем прыярытэту рэспубліканскіх законаў над саюзнымі, следствам чаго стаў распад СССР.
Першай тэрыторыяй СССР, якая абвясціла незалежнасць у студзені 1990 года ў адказ на бакінскія падзеі, была Нахічэванская АССР. Да жнівеньскага путчу ДКНС абвясцілі пра незалежнасць дзве саюзныя рэспублікі (Літва і Грузія), пра адмову ўступаць у новы саюз (ССД) і пераход да незалежнасці — яшчэ чатыры: Эстонія, Латвія, Малдова, Арменія. Пры гэтым аўтаномныя рэспублікі Абхазія і Паўднёвая Асеція, якія ўваходзілі ў склад Грузіі, а таксама новаўтвораныя ў Малдове рэспублікі Прыднястроўе і Гагаузія абвясцілі пра непрызнанне іх незалежнасці і пра жаданне застацца ў складзе Саюза.
За выключэннем Казахстана, ні ў адной з цэнтральнаазіяцкіх саюзных рэспублік не было арганізаваных рухаў ці партый, якія б ставілі сваёй мэтай дасягненне незалежнасці. Сярод мусульманскіх рэспублік, за выключэннем азербайджанскага Народнага Фронту, рух за незалежнасць існаваў толькі ў адной з аўтаномных рэспублік Паволжа — партыя «Ітыфак» Фаўзіі Байрамавай у Татарстане, якая з 1989 года выступала за незалежнасць Татарстана.
19 жніўня 1991 года падпісанне новага саюзнага дагавора аб стварэнні Саюза Суверэнных Дзяржаў (ССД) як мяккай федэрацыі было сарвана жнівеньскім путчам ДКНС пры спробе адхілення М. С. Гарбачова з пасады прэзідэнта СССР, адразу пасля чаго падчас масавага абвалу СССР незалежнасць абвясцілі амаль усе астатнія саюзныя рэспублікі, а таксама некалькі аўтаномных (у Расіі, Грузіі, Малдове). 6 верасня ўлады СССР прызналі незалежнасць трох прыбалтыйскіх рэспублік.
Хоць 14 лістапада сям’ю саюзнымі рэспублікамі з дванаццаці (РСФСР (Расія), Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан) было прынята рашэнне па заключэнні дагавора аб стварэнне ССД як канфедэрацыі, пасля рэферэндуму аб незалежнасці Украіны, які адбыўся 1 снежня, главамі трох рэспублік-заснавальніц СССР (Беларусі, РСФСР, Украіны) 8 снежня падпісваюцца белавежскія пагадненні пра яго роспуск, 21 снежня гэта зацвярджаецца ўсімі адзінаццаццю рэспублікамі, і замест ССД ствараецца Садружнасць Незалежных Дзяржаў як міжнародная (міждзяржаўная) арганізацыя. Пры гэтым да моманту роспуску СССР 8 снежня з усіх саюзных рэспублік толькі тры не абвясцілі пра незалежнасць (РСФСР, Беларусь і Казахстан; апошні зрабіў гэта праз тыдзень, 16 снежня).
Аршанскія павятовыя маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Аршанскага павета.
Ігар Сяргеевіч Іваноў
Ігар Сяргеевіч Іваноў (Игорь Сергеевич Иванов;, ) — расійскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, былы міністр замежных спраў і сакратар Савета Бяспекі Расіі. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол (1989).
З сярэдзіны 2007 года адышоў ад палітычнай дзейнасці і заняўся камерцыйнай, выкладчыцкай і навуковай дзейнасцю. З'яўляецца членам, старшынёй Камітэта па стратэгіі і інвестыцыях Савета дырэктараў ААТ «ЛУКОЙЛ». Таксама з'яўляецца членам няўрадавых арганізацый і клубаў, у прыватнасці Еўрапейскага савета па талерантнасці і ўзаемапавагі, Назіральнага савета Міжнароднага Люксембургскага форуму па прадухіленні ядзернай катастрофы.
Allium jubatum
Allium jubatum — від травяністых раслін сямейства, расце ў паўночна-заходняй Турцыі; у Балгарыі рэгіянальна вымер.
Распаўсюджанне
Расце ў паўночна-заходняй Турцыі; у Балгарыі рэгіянальна вымер.
Насяляе вапнавыя скалістыя месцы ад 200 да 1000 метраў н.у.м. .
Робін Шэрнберг
Робін Джэймс Олаф Шэрнберг (Robin James Olof Stjernberg, нар., Хэслехальм, Швецыя) — шведскі спявак, які быў абраны прадставіць Швецыю на конкурсе песні «Еўрабачанне 2013», з песняй «You».
Кампазіцыя стала пераможнай пасля нацыянальнага адборачнага конкурсу «Melodifestivalen 2013», што дазволіла Робіну прадставіць сваю ж краіну на міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне 2013», які адбыўся ў Мальмё, Швецыя.
Шэрнберг пачаў сваю кар'еру ў бой-бэндзе What's Up!. Удзельнічаў у Idol 2011.
Індакітай (фільм)
Індакіта́й (Indochine) — французская гістарычная меладрама, знятая рэжысёрам ў 1992 годзе па арыгінальным сцэнарыі, ,  і. Фільм атрымаў разнастайныя ўзнагароды, у тым ліку прэмію «Оскар» (1992) як найлепшы фільм на замежнай мове. Бюджэт карціны склаў каля 13 мільёнаў долараў.
Фільм апавядае пра лёс французскай плантатаркі Эліяны, яе прыёмнай в’етнамскай дачкі Каміла і маладога французскага афіцэра Жана-Батыста. Падзеі адбываюцца напачатку 1930-ых гадоў у каланіяльным французскім Індакітаі.
Сюжэт
Эліяна Дэўры — багатая гаспадыня вялікай каўчукавай плантацыі ў французскім Індакітаі, расціць прыёмную дачку Камілу — в’етнамку з арыстакратычнай сям’і, чые бацькі, добрыя сябры Эліяны, загінулі пры аварыі самалёта. Мадам Дэўры знаёміцца з маладым афіцэрам французскага каланіяльнага флота — Жанам-Батыстам. Нягледзячы на вялікую розніцу ва ўзросце і моцны супраціў Эліяны сваім эмоцыям, паміж імі ўспыхвае гарачы раман. Аднак, захапленне Жана-Батыста немаладой жанчынай, якая зняла перад ім маску халоднай абшарніцы, праз некаторы час пачынае спадаць.
Аднаго дня французскі паліцэйскі, намагаючыся на вуліцы застрэліць уцёклага зняволенага, ледзь не трапляе ў Камілу, якая губляе прытомнасць. Жан-Батыст, які выпадкова аказваецца непадалёк, уносіць яе, але бачыць, што яна не параненая. Тым часам, прыйшоўшы ў сябе, маладая і рамантычная дзяўчына думае, што афіцэр выратаваў яе жыццё, і закахваецца ў яго.
Калі Дэўры чуе прызнанне сваёй дачкі, яна, каб выратаваць яе ад няшчаснага кахання, хадайнічае, каб афіцэра адправілі служыць на аддаленую загароду на поўначы калоніі. Каміла ж па старой дамове выдаецца замуж за Тана, маладога в’етнамскага інтэлігента з багатай сям’і, які вучыўся ў Парыжы і вельмі кахае дзяўчыну. Праз дзень пасля вяселля Каміла кажа, што ідзе шукаць афіцэра, якому належыць яе сэрца. Тан хоча ёй шчасця і не затрымлівае яе.
Каміла сустракае в’етнамскую сям’ю, якая рушыць на поўнач у пошуках лепшага жыцця. Па дарозе яна па-сапраўднаму знаёміцца са сваёй краінай і бачыць, наколькі цяжкае жыццё яе народа пад прыгнётам каланіялізму. Урэшце рэшт яны дасягаюць вострава, дзе служыць Жан-Батыст, не ведаючы, што выспа выкарыстоўваецца ў якасці рынку нявольнікаў. Мужа і жонку, з якімі вандравала Каміла, разлучаюць, а дзяцей забіваюць. Жан-Батыст, які прыходзіць у той момант, бачыць дзяўчыну і хоча яе забраць, аднак Каміла заўважае, што здарылася з яе сябрамі. Пачынаецца беспарадак, у рукі Камілы патрапляе пісталет, і яна забівае аднаго з французаў.
Даведаўшыся пра гэта, Эліяна хоча знайсці і выратаваць дачку, аднак ня можа гэтага зрабіць, тым болей што цяпер яе шукаюць як забойцу. А Каміле і Жану-Батысту пасля гэтага застаецца толькі ўцякаць. Пасля доўгага дрэйфу ў лабірынце выспаў паўночнага Індакітаю іх выратоўваюць камуністы. Цяпер каханыя разам, і Каміла зацяжарвае ад Жана. Тан, насамрэч адзін з кіраўнікоў камуністычнага падполля, ведае пра іх і хоча выратаваць іх жыцці. Ён накіроўвае іх у Кітай разам з трупай вандроўнага тэатра. Аднак, недалёка ад мяжы Жан-Батыст адзін адыходзіць пахрысціць сваё дзіця і трапляе пад арышт.
Афіцэр аказваецца ў астрогу за дэзертырства, а дзіця, якога назвалі Эцьенам, забірае мадам Дэўры. Жана-Батыста часова «выпускаюць» і забіваюць францускія агенты, а Камілу арыштоўваюць і саджаюць у турму, дзе яна таксама становіцца камуністкай. Праз некалькі гадоў яе выпускаюць, і ў Эліяны атрымоўваецца хутка яе ўбачыць. Каміла плача, аднак кажа, што цяпер ужо нічога не вярнуць, і яна мусіць забыць мінулае, бо яно занадта балючае, а Індакітая, які ведала Эліяна, болей няма. Пасля гэтага Дэўры прадае сваю плантацыю, забірае Эцьена і назаўсёды з’язджае ў метраполію.
Канец фільма адбываецца ў Жэневе. Эліяна распавядае ўсю гісторыю Эцьену, цяпер ужо даросламу маладому чалавеку. На перамовах бягучага 1954 года Францыя мусіць афіцыйна прызнаць незалежнасць В’етнама. У складзе в’етнамскай дэлегацыі знаходзіцца і маці Эцьена, Каміла. Мадам Дэўры пытаецца, ці хоча ён убачыць яе, аднак яны абодва разумеюць абсурднасць гэтага жадання, а Эцьен кажа, што ў яго толькі адна маці — Эліяна.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 12 кінаўзнагародамі і яшчэ 13 намінацыямі.
Франц Цярлецкі
Франц Цярлецкі — буйны пінскі землеўласнік, удзельнік таемнага таварыства «Садружнасць польскага народа»
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Цярлецкіх герба «Сас», сын Вікенція Цярлецкага і Саламеі. У 1829 г. быў зацверджаны ў дваранскай годнасці Мінскім дэпутацкім сходам, а ў 1834 г. і Герольдыяй. Займаў ганаровую пасаду суддзі Пінскага межавога суда, прымаў рашэнні аб межах зямельных уладанняў. Акрамя таго, Франц Цярлецкі з’яўляўся буйным памешчыкам, ва ўладанні якога ў Пінскім павеце знаходзіўся маёнтак Вялікая Рэчыца (102 м.п. і 87 ж.п. прыгонных сялян).
Шыман Канарскі апынуўся ўжо трэцім прадстаўніком эміграцыі, з якім супрацоўнічаў Цярлецкі. Франц пазнаёміўся з эмісарам у 1836 г. з дапамогай Ігнація Радзевіча. У тым жа годзе ён быў прыняты ў «Садружнасць польскага народа», якая мела сетку тайных таварыстваў на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, і прыведзены да прысягі. Праграма «Садружнасці» абвяшчала свабоду, роўнасць, братэрства, падкрэслівала непарыўнасць барацьбы за нацыянальную незалежнасць з ліквідацыяй феадальных перажыткаў і вызваленнем сялян і да т.п. Здаў на карысць таварыства 50 руб. і вырашыў распаўсюджваць ідэі таварыства, а менавіта «паміж сваімі сялянамі ўяўлення пра роўнасць». Цярлецкі абяцаў сялянам спыніць цялесныя пакаранні, прапанаваў самім выбраць суддзяў для справядлівага разбору ўсіх злачынстваў у маёнтку, чым «давёў сялян да таго, што яны сталі аказваць двароваму кіраўніцтву непаслушэнства». Асабліва, у гэтым адрозніўся Мацвей Бандарук. Зрэшты, па трапнай заўвазе членаў следчай камісіі, «зазнаўшы шкодныя наступствы сваіх учынкаў», Цярлецкі стаў абыходзіцца з сялянамі па-ранейшаму. Важна адзначыць, што Франц Цярлецкі распараджаўся маёнткам самастойна. З матэрыялаў справы вядома, што бацька памёр, а іншых прамых спадчыннікаў мужчынскага полу не існавала, што дазваляла памешчыку эксперыментаваць са сваімі падданымі па сваім разуменні.
У 1838 годзе, на момант пачатку следчай справы, Францу было 25 гадоў. У Пінскім павеце Мінскай губерні па падазрэнні ва ўдзел у змове было арыштавана 15 чалавек. Цярлецкі актыўна супрацоўнічаў са следствам і, у прыватнасці, агаварыў у дачыненні да тайнага таварыства ўніяцкага святара Ануфрыя Ярмаловіча, які ў 1835—1838 гг. служыў у маёнтку Франца. У пачатку 1838 г. святар быў пераведзены ў Ваўкавыскі павет Гродзенскай губерні вікарыем Кузьміцкай царквы, дзе яго і арыштавалі па справе. На высунутыя абвінавачванні Ярмаловіч адказваў, што ён сустракаўся з Канарскім у доме Цярлецкага, але пра тое, што ён эмісар не ведаў і ніякіх гутарак пра палітыку з ім не вёў. Менавіта Цярлецкі ўручыў святару заклік пра неабходнасць адзінства палякаў усіх саслоўяў для дасягнення свабоды, і патрабаваў прачытаць яго селяніну Мацвею Бандаруку. Ярмаловіч выканаў патрабаванне памешчыка «ў гародзе каля свайго дома, пасля чаго паслаў селяніна да Цярлецкага паведаміць, што яго даручэнне выканана». Акрамя таго, у пратаколе Ануфрый Ярмаловіч прыпісаў:
Такім чынам, сведчанні памешчыка і святара супярэчаць між сабой. Больш пераканаўчымі прадстаўляюцца сведчанні Ярмаловіча. Па-першае, Цярлецкага «заносіла» ў развагах. У прыватнасці, ён абвінаваціў святара ў частых кантактах з ксяндзом Шалевічам, і ў «развагах пра патрыятызм», а потым заявіў, што проста схлусіў. Па-другое, іншыя члены «Садружнасці», якія актыўна супрацоўнічалі са следствам (А. Ажэшка, І. Радзевіч) не згадвалі Ярмаловіча, хоць абодва агаворвалі ў дачыненні да тайнага таварыства і вінаватых, і невінаватых. Па-трэцяе, менш верагодна, што святар хлусіў па такім пытанні як споведзь. І, нарэшце, залежнасць прыхадскіх уніяцкіх святароў ад мясцовых памешчыкаў у гэты перыяд была такой вялікай і шматграннай, што цяжка прадставіць Ярмаловіча роўным партнёрам, таварышам Цярлецкага. Хутчэй першы выконваў просьбы-загады другога, пра што і паведміў у сваіх сведчаннях.
Нягледзячы на тое, што следчая камісія даказала неаднаразовыя кантакты Франца Цярлецкага з прадстаўнікамі эміграцыі, яго ахвяраванні на карысць тайных таварыстваў і, нарэшце, спробу распаўсюджваць забароненыя ідэі сярод сялян, за актыўнае супрацоўніцтва са следствам ён быў прысуджаны не да другога, а да трэцяга разраду злачынцаў. Адзначым, што ў цэлым, падследныя па справе Канарскага былі падзелены на пяць разрадаў дзяржаўных злачынцаў. Да першага быў аднесены сам эмісар і расстраляны, да другога яго найбліжэйшыя паплечнікі, напрыклад, Ігнацій Радзевіч (адпраўлены на катаргу). Ф. Цярлецкага асудзілі да пазбаўлення правоў дваранства, аднак, з правам перадаць маёнтак законным спадчыннікам, і ссылцы ў Сібір на паселішча.
Маці Франца Цярлецкага Саламея неаднаразова прасіла пра змякчэнне яго долі. Дзякуючы яе настойлівым напамінам пра лёс сына ў маі 1841 г. яму было дазволена свабоднае жыхарства ў Томскай губерні. У лютым 1844 г. Томскі губернатар (ізноў жа пасля неаднаразовых хадайніцтваў маці) засведчыў, што Франц «з чыстым раскаяннем адносіцца да здзейсненых злачынстваў, у якія ён быў уцягнуты па маладосці і недасведчанасці і цалкам адчувае віну і справядлівасць пакарання». У выніку ў чэрвені 1844 г. Цярлецкаму было дазволена паступіць на службу ў адной з сібірскіх губерняў.
Старая Майна
Старая Майна (Ста́рая Ма́йна; да 1917 года таксама — Богаяўленскае) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Старамайнскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі і Старамайнскага гарадскога паселішча. Размешчаны на левым беразе Куйбышаўскага вадасховішча Волгі, за 68 км на паўночны ўсход ад Ульянаўска і за 34 км на поўнач ад станцыі Чардаклы на чыгуначнай лініі Ульянаўск — Уфа.
Скрэплева (Аляксандраўскае сельскае паселішча)
Скрэплева (Скреплево) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аляксандраўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Зінаіда Фёдараўна Радчанка
Зінаіда Фёдараўна Радчанка (1839, Старыя Дзятлавічы — 5 (18) сакавіка 1916, Новыя Дзятлавічы) — беларуская і ўкраінская фалькларыстка. Падрыхтавала кнігі «Зборнік маларускіх i беларускіх песень Гомельскага павета, запісаных для голасу з акампанементам фартэпіяна» (1881) і «Гомельскія народныя песні (беларускія i маларускія)» (1888).
IC 17
IC 17 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2017/2018
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2017/2018 — 26-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
NGC 309
NGC 309 (іншыя абазначэнні — MCG −2-3-50, IRAS00542-1010, PGC 3377) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гросбус
Гросбус (люксемб. Groussbus, фр. Grosbous) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Гросбус з'яўляецца часткай кантона Рэданж. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 855 чалавек (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 307 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 20,11 км ² (па займаемай плошчы 56 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 523 м. (14 месца з 116 камун), найменшая 301 м. (103 месца з 116 камун).
Пуцяціна (Манастыршчынскі раён)
Пуцяціна (Путятино) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аляксандраўскага сельскага паселішча.
Цыльна
Цыльна (Цильна) — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Цыльнінскага гарадскога паселішча Цыльнінскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Чыгуначная станцыя на лініі Ульянаўск — Свіяжск. За 47 км ад адміністрацыйнага цэнтра. Узнік у гады Вялікай Айчыннай вайны ў 1942 годзе, у сувязі з будаўніцтвам чыгункі — Волжскай ракады, як чыгуначная станцыя. 7 жніўня 1962 года пасёлак Цыльнінскі ператвораны ў рабочы пасёлак Цыльна. З 1 лютага 1963 года па 12 студзеня 1965 года ўваходзіў у склад Сенгілееўскага прамысловага раёна. З 3 лістапада 1965 года ўвайшоў у склад Цыльнінскага раёна.
З 2005 года адміністрацыйны цэнтр Цылінінскага гарадскога паселішча.
Пуцяціна (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Панама (значэнні)
Панама:
Ла-Егуада
Ла-Егуада (La Yeguada), іншая назва «Чытра-Калобрэ» — дзеючы стратавулкан у Панаме, у правінцыі Верагуас, на поўнач ад паўвострава Асуэра. Вышыня — 1297 м. Апошнія вывяржэнні адбыліся ў паўночнай частцы кратара прыблізна 220.000 гадоў таму. Але актыўнасць працягваецца, на ўсходнім схіле размяшчаецца фумарольнае поле Йя, на паўночным — гейзеры, а ля падножжа — гідратэрмальная крыніца Еджуад.
Джаана Уэльская
Джаана Уэльская (Joan, Lady of Wales, Y Dywysoges Siwan; каля 1191–) — незаконная дачка караля Англіі Джона Беззямельнага, жонка Ліўэліна Вялікага, князя Гвінеда, маці Давіда ап Ліўэліна.
1878 год у гісторыі кіно
1878 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Ян Скрамлік
Ян Скрамлік (Jan Skramlík,  — ) — чэшскі мастак-жанрыст.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 ліпеня 1860 года ў Празе. Вучыўся ў Пражскай акадэміі вытанчаных мастацтваў, затым пераехаў у Мюнхен, дзе на працягу 8 гадоў вучыўся ў Мюнхенскай акадэміі мастацтваў. Вучань Вільгельма фон Ліндэншміта (Малодшага).
Спіс каралёў Шатландыі
Ніжэй прыведзены спіс манархаў Шатландскага каралеўства (843—1707).
У перыяд ранняга Сярэднявечча на тэрыторыі Шатландыі існаваў яшчэ цэлы шэраг дзяржаў, пералік манархаў якіх знаходзіцца ў наступных спісах:
Лясныя браты
Лясныя браты (metsavennad, mežabrāļi, miško broliai) — агульная назва партызанскага супраціўлення ў краінах Прыбалтыкі супраць савецкай улады, якая ўсталявалася там паводле Пакта Молатава-Рыбентропа. Гэты рух налічваў каля 170 тысяч чалавек, з іх 50 тысяч загінулі ці прапалі без вестак.
У сучаснай гістарыяграфіі Літвы, Латвіі і Эстоніі гэты рух характарызуецца як нацыянальна-вызваленчы, у савецкай і сучаснай расійскай — як прафашысцкі. Аналагічны рух супраціву ў гэты перыяд існаваў таксама ў Заходняй Украіне (УПА), Заходняй Беларусі (БКА), Польшчы і Румыніі.
Назва «лясныя браты» была ўзятая ад латышскіх партызанаў-рэвалюцыянераў, якія дзейнічалі ў перыяд Расійскай рэвалюцыі 1905-07 гадоў.
Эстонія
У Эстоніі рух супраціву налічваў да 15 тысяч мужчын на працягу 1944—1953 гадоў. Актыўна лясныя браты дзейнічалі ў раёнах Пярнумаа і Ляэнемаа, Тартумаа і Іда-Віру. За перыяд з 1944 — па 1947 яны здзейснілі 773 узброеных напады, знішчыўшы каля 1000 байцоў савецкіх спецслужбаў.
Латвія
У Латвіі шэрагі лясных братоў у значнай ступені складаліся з былых воінаў латышскага легіёна СС. Агульная колькасць партызанаў налічвала да 10 тысяч, яшчэ 20 тысяч чалавек актыўна дапамагалі партызанам правіянтам і прыстанішчам. Да 1947 Цэнтральнае камандаванне латышскага супраціву мела штаб-кватэру на вуліцы Маціса ў Рызе.
Літва
У Літве партызанскі супраціўленне быў найбольш моцным сярод краін Прыбалтыкі, асобныя рэгіёны кантраляваліся паўстанцамі да 1949 года. Пазбягаючы прамых сутыкненняў з чырвонаармейцамі і войскамі НКУС, літоўскія партызаны змагаліся метадам сабатажу, засадаў і забойстваў асобных камуністычных дзеячаў. Кіраўніком лясных братоў у Літве быў Ёнас Жэмайціс-Вітаўтас, імем якога ў 1998 годзе была названа ваенная школа ў Каўнасе.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2016/2017
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2016/2017 — 25-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
IC 18
IC 18 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Асінаўка (Манастыршчынскі раён)
Асінаўка (Осиновка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аляксандраўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
NGC 310
NGC 310 — зорка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гданьск-Ужэшч
Гданьск-Ужэшч (Gdańsk Wrzeszcz) — чыгуначная станцыя, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада Гданьска ў раёне Ужэшч. Другі па значнасці і пасажырапатоку транспратны вузел Труймяста, пасля станцыі Гданьск-Галоўны.
Агульная характарыстыка
У 2018 годзе станцыя абслугоўвала каля 21 500 пасажыраў за дзень, што дазволіла ёй атрымаць 12-е месца ў Польшчы па велічыні пасажырапатоку. Станцыя была адкрыта ў 1870 годзе ў рамках будаўніцтва новай чыгуначнай лініі Шчэцін — Гданьск. На станцыі спыняюцца цягнікі ўсіх катэгорый. У цяперашні час станцыя мае чатыры платформы: дзве для цягнікоў дальніх напрамкаў і дзве для цягнікоў гарадскіх і прыгарадных ліній. Два падземныя пераходы злучаюць станцыю з платформамі.
Пётр Міронавіч Машэраў
Пётр Міро́навіч Машэ́раў, сапраўднае прозвішча Машэра (, в. Шыркі,  — ) — беларускі партыйны і савецкі дзеяч, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падполля і партызанскага руху ў часы Вялікай Айчыннай вайны. 1-ы сакратар ЦК Камуністычнай партыі Беларусі (1965—1980).
Дзяцінства
Нарадзіўся 13 (26) лютага 1918 года ў в. Шыркі ў сялянскай сям’і.
Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут імя С. М. Кірава (1939). З 15 жніўня 1939 года па 22 чэрвеня 1941 года працаваў настаўнікам фізікі і матэматыкі ў Расонскай сярэдняй школе Віцебскай вобласці.
У партызанах
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны Машэраў стварыў і ўзначаліў падпольную камсамольскую арганізацыю ў Расонскім раёне. З красавіка 1942 камандзір партызанскага атрада імя Н. А. Шчорса, з сакавіка 1943 — камісар партызанскай брыгады імя К. К. Ракасоўскага, адначасова з лістапада 1943 — першы сакратар Вілейскага падпольнага абкама ЛКСМБ. П. М. Машэраў прымаў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы і правядзенні баявых аперацый. Пад яго кіраўніцтвам партызаны наносілі ўдары па камунікацыях, органам кіравання і забеспячэння нямецкіх войск у Віцебскай і Калінінскай абласцях, Латвійскай ССР. Двойчы паранены.
Партыйны і дзяржаўны дзеяч
У 1944—1946 — 1-ы сакратар Маладзечанскага абкама ЛКСМБ. З 1946 — сакратар ЦК ЛКСМБ, у 1947—1954 — 1-ы сакратар ЦК ЛКСМБ. У 1954—1955 — 2-і сакратар Мінскага абкама КПБ. У 1955—1959 — 1-ы сакратар Брэсцкага абкама КПБ. З 1959 сакратар, 2-і сакратар ЦК КПБ. З 1961 кандыдат у члены ЦК КПСС, з 1964 член ЦК КПСС.
Адстаўка Мікіты Хрушчова ў 1964 годзе з пасады кіраўніка СССР выклікала таксама кадравыя змены ў саюзных рэспубліках. У сакавіку 1965 г. 1-га сакратара ЦК КПБ Кірылу Мазурава замяніў Пётр Машэраў, і знаходзіўся ён на гэтай пасадзе да 1980 г. Кандыдат у члены Палітбюро ЦК КПСС з 1966. Дэпутат ВС СССР 3-5-га і 7-8-га скліканняў, з 1966 член Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР. Дэпутат ВС БССР 2-3-га і 5-9-га скліканняў. Ніхто ні да, ні пасля яго так доўга не ўзначальваў беларускую партыйную арганізацыю — 15,5 года. У перыяд яго дзейнасці Беларусь дасягнула значных поспехаў у стварэнні індустрыяльнага патэнцыялу, стала адной з высокаразвітых рэспублік былога СССР.
У юрыдычных умовах савецкага ладу выявіўся як аператыўны адміністратар. Пад ягоным кіраўніцтвам Беларусь заняла перадавое месца ў СССР як па развіцці гаспадаркі, так і па ўзроўню жыцця грамадзян рэспублікі. Машэраў намагаўся нават рэфармаваць савецкую сістэму на сваёй тэрыторыі, не парушаючы яе ідэалагічных і юрыдычных асноў. Клапаціўся, каб дэпутатамі мясцовых Саветаў былі адукаваныя і аператыўныя людзі. У мясцовых Саветах ствараў камісіі, якія мелі распрацоўваць планы грамадскага і гаспадарчага развіцця сваёй тэрыторыі. Новаўвядзеннем было тое, што ў склад камісій можна было ўключаць у якасці спецыялістаў асоб, якія не былі дэпутатамі. Тэарэтычна ўзніклі ўмовы для прэзентацыі поглядаў асоб, якія фармальна не залежалі ад партыйнага апарату. Аднак у сапраўднасці ўлада заставалася ў руках сакратароў партыі, якія мелі права даваць дэпутатам загады і патрабаваць справаздач з іхняй дзейнасці.
У 1964 г. Вярхоўны Савет СССР ухваліў закон «Аб пенсіях і дапамозе чальцам калгасаў». Тады ўпершыню калгаснікі атрымалі пенсіённае забеспячэнне. У Беларусі ў 1966 г. пенсія складала толькі 12 рублёў у месяц. Сярэдння зарплата калгасніка ў той час складала 38 рублёў, а самая нізкая ў па-за сельскагаспадарчым сектары — 60 рублёў і была яна поўнасцю звольнена ад падаткаў. Пры П. Машэраве зарплаты калгаснікаў значна паправіліся. У 1968 г. мінімальная зарплата стала роўнай мінімальнаму заробку ў горадзе, а ў канцы 1970-х гадоў сярэдні заробак у сельскай гаспадарцы Беларусі склаў 157 рублёў і быў адным з самых высокіх у СССР.
Дынамічны рост нацыянальнага даходу Беларусі, які працягваўся пастаянна з пяцідзесятых гадоў, у канцы сямідзесятых значна запаволіўся. У ходзе выканання дзевятай пяцігодкі (1971—1975) сярэднія гадавыя тэмпы росту дасягнулі 8,3 %, а ў наступнай пяцігодцы (1976—1980) — 5,1 %. Хаця намінальныя зарплаты за гэты перыяд значна павялічыліся, рэальна яны падалі. Сярэднія тэмпы росту даходаў ва ўсёй дэкадзе сямідзесятых гадоў былі ўдвая меншыя чым у папярэднім дзесяцігоддзі. Апрача таго адмоўныя з’явы ў гаспадарцы ўказвалі на далейшае падзенне. Пры тым у грамадскай свядомасці эпоха Машэрава ўспрымалася як перыяд спакою і адноснага дабрабыту.
Пісьменнік Іван Шамякін падкрэсіліў, што ў гэты час русіфікацыя не спынялася, і працэс гэты заахвочваўся. Былы настаўнік Пётр Машэраў, які добра ведаў родную мову (паэму «Сказ пра Лысую гару» чытаў на памяць з выдатным вымаўленнем), ніводнага разу — ні на адным пленуме, нарадзе, з’ездзе, сесіі, урачыстым пасяджэнні — не выступіў па-беларуску. Машэраў як быццам дэманстраваў сваю рускасць і падаваў такім прыклад першай асобы ў рэспубліцы.
Гібель
Загінуў 4 кастрычніка 1980 года ў аўтамабільнай катастрофе на трасе Брэст — Масква, каля паварота на Смалявіцкую птушкафабрыку. Аўтамабіль «Чайка», у якім ехаў Пётр Машэраў, урэзаўся ў грузавік, гружаны бульбай. Распаўсюджаны чуткі аб тым, што яго гібель насамрэч была наўмысным забойствам.
Пахаваны 8 кастрычніка 1980 года ў Мінску на Усходніх могілках (участак № 18). Пахаванне Пятра Машэрава вылілася ў маніфестацыю народнай любові да свайго кіраўніка.
Узнагароды
Герой Савецкага Саюза (15 жніўня 1944) «за гераізм і адвагу, праяўленыя ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў» з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 4376). Герой Сацыялістычнай Працы (10 лютага 1978) «за вялікія заслугі перад Камуністычнай партыяй і Савецкай дзяржавай і ў сувязі з 60-годдзем са дня нараджэння» з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны сямю ордэнамі Леніна, медалямі.
Ушанаванне памяці
Бронзавы бюст П. М. Машэрава ўстаноўлены ў Віцебску. У Мінску імем П. М. Машэрава названыя: праспект з мемарыяльнай дошкай на доме № 1; завод аўтаматычных ліній; сярэдняя школа № 137 Першамайскага раёна. На доме № 13 на вул. Чырвонаармейскай, дзе жыў П. М. Машэраў, усталявана мемарыяльная дошка.
Чатыры пражскія артыкулы
Чатыры пражскія артыкулы — назва гусіцкай палітычнай і рэлігійнай праграмы, адзінай для ўмеранай («пражскай») і «табарыцкай» фракцый прыхільнікаў рэлігійнага рэфарматара Яна Гуса. Праграма была складзена на тэалагічным факультэце Пражскага ўніверсітэта ў ходзе дыспутаў у 1417—1420 гг., і прадстаўлена ў складзе народнага маніфеста 27 мая 1420 года каралю Жыгімонту.
Апісанне
Пражскія артыкулы, заснаваныя на вучэнні Яна Гуса, былі накіраваны на рэфармаванне каталіцкай царквы ў Багеміі, населенай у асноўным чэхамі, на пазбаўленне кантраляванай рымскімі Папамі чэшскай царквы эканамічнай і свецкай магутнасці, на сцвярджэнне свабоды веравызнання. Асноўны змест: У скарочаным выглядзе і з агаворкамі, «якія знішчалі іх сэнс», ляглі ў 1433 годзе ў аснову Пражскіх кампактатаў.
Іаган Матэус Бехштэйн
Упершыню звярнуў на сябе ўвагу сачыненнем: «Gemeinnützige Naturgeschichte Deutschlands» (4 тома, Лейпцыг, 1789—1795; 2-е выд., 1801—1809).
З прычыны таго, што прапанаваны ім у 1791 годзе герцагу Гоцкаму план навучальнай установы для выкладання лесазнаўства не быў прыняты, ён у 1794 годзе сам заснаваў такую навучальную ўстанову ў маёнтку Кемнат каля Вальтэрсгаўзена. У той жа час ён заснаваў лясное і паляўнічае таварыства, якое выдавала свае цыдулкі (Annalen) і часопіс «Дыяна». Нягледзячы на тое, што навучальная ўстанова яго было выдатна арганізавана, Бехштэйн не мог атрымаць ад урада ніякай падтрымкі для яе і таму прыняў прапанову заняць месца дырэктара ў зноў заснаванай Мейнінгенскай лясной акадэміі. Сярод прадметаў яго цікавасці была і акварыумістыка. Бехштэйн трымаў у навуковых мэтах вялікую колькасць рыб і земнаводных.
Бібліяграфія
З яго шматлікіх сачыненняў заслугоўваюць асаблівай увагі:
Окра
Окра, Стараруднянскі канал — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дняпро.
Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны вёскі Кірава, вусце за 3 км на захад ад вёскі Баравуха. Цячэ па Прыдняпроўскай нізіне.
1890 год у гісторыі кіно
1890 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Окра
Асноўны прыток — рака Рудзенка (злева). Даліна на вялікім працягу адкрытая, трапецападобная, шырынёй ад 0,3 км да 2,5 км. Пойма двухбаковая, лугавая, у ніжнім цячэнні забалочаная (шырыня 150—350 м). Рэчышча каналізаванае на працягу 14,5 км (ад вытоку да вусця ракі Рудзенка), на астатнім працягу звілістае; шырыня ракі ў межань 5—15 м. Берагі ўмерана стромкія, у ніжнім цячэнні абрывістыя, вышынёй 0,5—1,5 м. У басейне ракі (на пойме Дняпра) старычныя азёры Вялікае, Бутач.
Каля ракі населеныя пункты Старая Рудня, Завад, Баранаўка, Сухі Востраў (нежылы).
Гімн Панамы
Himno Istmeño (ісп.: Гімн перашыйка) — нацыянальны гімн Панамы. Кампазітар — Сантас Хорхэ, тэкст — Хераніма Дэ Ла Оса.
IC 19
IC 19 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Хэслехальм
Хэслехальм (Hässleholm) — горад у Швецыі ў лене Сконэ. Адміністрацыйны цэнтр Хэслехальмскай камуны.
Насельніцтва — 18 500 жыхароў (2010).
Гісторыя
Хэслехальм паступова развіваўся з 1860 года ў сувязі з будаўніцтвам чыгуначнай лініі з Стакгольма ў Мальмё. Да з’яўлення чыгункі не было ніякага паселішча. Станцыя атрымала сваю назву ад сядзібы, размешчанай у непасрэднай блізкасці ад чыгуначнага вузла. Хэслехальм атрымаў статус горада ў 1914 годзе. У 20 стагоддзі горад ператварыўся ў ваенны цэнтр. Пасля заканчэння халоднай вайны большая частка ваенных устаноў была расфармавана або перамешчана ў іншыя месцы.
У 2002 годзе быў адкрыты культурны цэнтр Хэслехальма («Kulturhus»). Тут дзейнічаюць тэатр, бібліятэка, наведвальніцкі цэнтр і рэстараны. На усходзе цэнтра горада знаходзіцца парк («hembygdspark») са статуяй пад назвай «Snapphanen» (скульптар Аксель Эбэ). Статуя нагадвае пра гісторыю вобласці як цэнтра паўстанцаў у 17 стагоддзя падчас барацьбы паміж Швецыяй і Даніяй.
Некаторыя з самых цікавых і адметныя архітэктурных будынкаў горада размешчаны ўздоўж Першай авеню («Forsta Авенюн»). Цэнтральны чыгуначны вакзал знаходзіцца на заходнім канцы вуліцы, у самым сэрцы горада. Царква Хэслехальма, пабудаваная ў 1914 годзе, знаходзіцца на ўсходнім канцы вуліцы. Hotell Statt, галоўны і самы стары гатэль, размешчаны на паўночным боку, а на паўднёвым боку знаходзіцца найстарэйшы будынак горада, у якім ў цяперашні час размешчаны крамы, офісы і кватэры.
Наскова-2
Наскова-2 (Носково-2) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аляксандраўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Генрых II
Пад імем Генрых II кіравалі наступныя каралі і імператары:
Пяскі (Пярэжырскі сельсавет)
Пяскі́, таксама вядомыя як Альхо́ўка (, Пески, Ольховка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета. Месціцца за 31 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 46 км ад Мінска, 8 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск—Асіповічы, каля ракі Вушанка (прыток Пцічы).
Вялікае Княства Літоўскае
У XVIII стагоддзі слабодка ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1744 годзе 5 двароў, 18 жыхароў мужчынскага полу, уласнасць С. Кернажыцкага, потым Ярушэўскага.
Пад уладай Расійскай імперыі
Паля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць А. Шышкі. У 1858 годзе вёска ў маёнтках Альхова і Феліцыянава, уласнасць М. Дзілкевіча і А. Івашкевіча. 22 лютага (12 сакавіка) 1877 года ў маёнтку Альхове памёр культурны дзеяч Міхал Богуш Шышка, пахаваны на мясцовых могілках каля Узлянаў. У 1890 годзе адкрыта школа граматы, якая ў 1912 годзе стала 1-класным народным вучылішчам. У 1897 годзе ёсць хлебазапасны магазін, капліца на могілках. Паводле перапісу 1917 года у Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў Германскай імперыі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 года вёска была пад акупацыяй Польшчы.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.
Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навапольскага сельсавета Рудзенскага раёна, пасля скасавання якога перададзена ў склад Пухавіцкага раёна. 1 красавіка 1960 года ўключана ў склад Пярэжырскага сельсавета.
У 1968 годзе да Пяскоў была далучаная вёска Альхоўка. У наш час Пяскамі пераважна завецца гістарычная Альхоўка, а гістарычныя Пяскі (ля ўпадзення Вушанкі ў Пціч) адміністрацыйна падпарадкаваныя вёсцы Шалягі, на вуліцы Паднёвыя Пяскі.
Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя
У перыяд з 2001 па 2100 гады адбудзецца 224 сонечныя зацьменні, з якіх 77 будуць частковымі, 72 колцападобнымі, 68 поўнымі і 7 гібрыднымі. Найбольшая колькасць зацьменняў прыпадае на 2011, 2029, 2047, 2065, 2076 і 2094 гады. На кожны з гэтых гадоў прыходзіцца па 4 сонечныя зацьменні.
Самае доўгае поўнае зацьменне адбылося 22 ліпеня 2009, самае доўгае частковае зацьменне 15 студзеня 2010. Зацьменне 20 мая 2050 года стане другім гібрыдным зацьменнем за перыяд працягласцю менш за год, папярэдняе гібрыднае зацьменне адбудзецца 25 лістапада 2049.
Спіс утрымлівае дату і час найбольшага зацьмення ў дынамічным часе (у дадзеным выпадку момант максімальнага збліжэння восі конуса месячнай цені з цэнтрам Зямлі), час пазначаны ў UTC. Для поўных і колцавых зацьменняў указаны рэгіёны, у якіх магчыма назіраць максімальную фазу зацьмення.
Крукі 2
Крукі́ 2 (, Крюки 2) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Мулярскага сельсавета.
1653
1653 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 1653 год нашай эры, 653 год 2 тысячагоддзя, 53 год XVII стагоддзя, 3 год 6-га дзесяцігоддзя XVII стагоддзя, 4 год 1650-х гадоў.
NGC 311
NGC 311 (іншыя абазначэнні — UGC 592, MCG 5-3-28, ZWG 501.49, PGC 3434) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Люмінесцэнтная лямпа
Люмінесцэнтная лямпа — газаразрадная крыніца святла нізкага ціску, светлавы паток якой выклікаецца свячэннем люмінафораў пад уздзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання электрычнага разраду.
Найбольш пашыраны ртутныя люмінесцэнтныя лямпы, якія маюць дазіраваныя колькасці ртуці (выпараецца пры запальванні разраду) і інертнага газу (напрыклад, аргону; спрыяе ўзбуджэнню атамаў ртуці). Робяцца ў выглядзе шкляной колбы, у тарцах якой герметычна ўманціраваны электроды. Пры падключэнні пераменнага току паміж электродамі ўзнікае электрычны разрад, які ўзбуджае свячэнне атамаў ртуці. Люмінесцэнтныя лямпы адрозніваюцца высокай светлавой аддачай (да 85 мл/Вт), вялікім тэрмінам службы (да 10 тыс. гадзін). Магутнасць 4-200 Вт. Выкарыстоўваюцца для асвятлення грамадскіх, жылых і прамысловых памяшканняў.
Наскова-1
Наскова-1 (Носково-1) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аляксандраўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Помнік Івану Шамякіну (Добруш)
Помнік Івану Шамякіну — помнік у Добрушы, размешчаны на плошчы Леніна, у пачатку бульвара па праспекце Міру. Прысвечаны Народнаму пісьменніку Беларусі Івану Шамякіну, ураджэнцу Добрушчыны.
Рашэнне аб адкрыцці помніка было прынята ў 2021 годзе, калі адзначалася 100-годдзе з дня нараджэння пісьменніка. У аб’яўленым конкурсе на найлепшы праект помніку беларускаму пісьменніку прынялі ўдзел сем работ скульптараў і творчых калектываў. У склад журы ўвайшлі прадстаўнікі раённай улады, абласнога выканаўчага камітэта, работнікі «Інстытута Гомельграмадзянпраект» і Міністэрства культуры Беларусі. Пераможцам прызналі работу аўтарскага калектыву ў складзе скульптараў Уладзіміра Піпіна і Канстанціна Касцючэнкі.
Поня
Назву Поня маюць:
Сенненскія павятовыя маршалкі
Спіс маршалкаў дваранства Сенненскага павета.
Поня (рака)
Поня — рака ў Докшыцкім раёне, правы прыток р. Бярэзіна (бас. Дняпра).
Назва
Назва Поня балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма назвы — *Paniā (Паня́), *Panjā.
Далей да індаеўрапейскага *pen- «глей, балота, вада», *pon-io «балота».
Назва Поня значыць «Балотная (рака)».
Балцкую назву мае і правы прыток Поні рэчка Варлынь «Жаб’я (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня 44,9 км. Плошча вадазбору 503 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 %.
Пачынаецца на паўднёвай ускраіне в. Крыпулі, вусце ў межах в. Бераспонне. Цячэ ў скразной даліне на Докшыцкім узвышшы.
Асноўны прыток — р. Варлынка (справа). Даліна ў вярхоўі трапецападобная, шырынёй 1,5—2,5 км, на астатнім працягу невыразная, пры ўпадзенні ў Бярэзіну зліваецца з прылеглай мясцовасцю. Пойма асушаная, парэзаная густой сеткай меліярацыйных каналаў. Рэчышча каналізаванае, шырынёй ад 6 м да 30 м. Прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
IC 20
IC 20 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дэвіз
Дэві́з — у геральдыцы гербавая фігура або выслоўе на гербе.
Дэвізам зваліся першапачаткова гербавыя фігуры, якія змяшчаліся звыш іншых малюнкаў у шчыце і што служылі ўспамінам якой-небудзь выбітнай падзеі. Ва французскай геральдыцы дэвізам зваўся яшчэ вузкі геральдычны пояс. Такое значэнне дэвізу захавалася зараз толькі ў англійскай геральдыцы пад імем «badges» (у гербе Ёрскага дома дэвізам служыла, напрыклад, белая ружа, у гербе Ланкастарскага дома —пунсовая).
У цяперашні час дэвізам завецца кароткае выслоўе, якое мае якое-небудзь дачыненне да герба:
Генрых III
Генрых III  можа адносіцца да наступных твараў:
Уладаўскі павет
Уладаўскі павет (Powiat włodawski) — павет у Польшчы ля мяжы з Беларуссю і Украінай, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе, з перапынкамі таксама існаваў у 1810-1975 гадах. Цэнтр павета — горад Уладава. Займае плошчу 156,27 км². Насельніцтва павета складае 39 тыс. чалавек (на 2018 год).
Ару
Ару (Aru) — архіпелаг на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Малуку. Плошча — 8563 км². Насельніцтва (2010 г.) — 34 000 чал.
Геаграфія
Астравы Ару месцяцца ў Арафурскім моры ў 116 км ад вострава Новая Гвінея, у 476 км ад мацерыка Аўстралія, у 3012 км ад Джакарты, сталіцы Інданезіі. З'яўляюцца працягам мацерыка Аўстралія. Да заканчэння апошняга ледавіковага перыяда складалі частку сушы паміж сучасных Новай Гвінеяй і Аўстраліяй.
Геалагічная пабудова архіпелага даволі складаная. Вылучаюць раёны, складзеныя пераважна алювіяльнымі пародамі, і вапняковыя скалістыя фарміраванні каралавага паходжання.
Усяго налічваецца 95 астравоў. 89 з іх населены. Найбуйнейшы востраў Транган займае плошчу 2149 км². Усе астравы Ару нізкія, адасобленыя вузкімі пралівамі і пратокамі. На захадзе сустракаюцца пагорыстыя раўніны.
Клімат трапічны мусонны. Сярэднегадавая тэмпература вагаецца ад +25°C да +27,4°C.
Архіпелаг знаходзіцца ў зоне частых землятрусаў.
Прырода
Прырода астравоў Ару блізкая да суседніх Новай Гвінеі і Паўночнай Аўстраліі. Трапічныя лясы займаюць 730 000 га. Цэнтральныя часткі буйных астравоў пакрыты саваннамі. На ўзбярэжжы сустракаюцца мангры.
Распаўсюджаныя расліны: сагавая пальма, тэрміналія, хваёвыя, папараці і інш. Астравы Ару славяцца рэдкімі птушкамі. Іх насяляюць драўняныя кенгуру, казуары, райскія птушкі, чарапахі, яшчаркі і г. д.