cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балтыка-Адрыятычны калідор
Балтыка-Адрыятычны калідор ці Балтыка-Адрыятычная вось (Baltisch-Adriatische Achse) - еўрапейская ініцыятыва па стварэнні чыгуначнага калідора з высокай прапускной здольнасцю з поўначы Еўропы на поўдзень, які злучыць Гданьск на Балтыйскам мора з Балонняй на Адрыятычным. Лінія перасякае Польшчу, Чэхію, Славакію, Аўстрыю і Італію, злучаючы галоўным чынам высокаіндустрыялізаваныя вобласці, такія як Варшава, Верхнесілезкі вугальны басейн, Вена, паўднёва-ўсходняя Аўстрыя і паўночная Італія. Чыгуначны калідор быў распрацаваны на базе праекта Транс'еўрапейскай транспартнай сеткі (TEN-T) № 23, паводле якога была пабудавана чыгуначная лінія Гданьск-Вена ў 2003 годзе. Прапускаючы 24 млн тон грузаў у год, Балтыка-Адрыятычны калідор лічыцца адной з найважнейшых трансальпійскіх ліній у Еўропе.
Гісторыя
Па ініцыятыве аўстрыйскага Міністэрства транспарту ў 2006 годзе, Польшча, Чэхія, Славакія, Аўстрыя і Італія падпісалі пагадненне аб пашырэнні чыгуначнай магістралі TEN-T 23, у мэтах фарміравання Балтыка-Адрыятычнага калідора. Мэтай ініцыятывы была ліквідацыя месцаў з заторамі, увязка транспартных патокаў і злучэнне з іншымі еўрапейскімі чыгуначнымі калідорамі, ліквідацыя структурных і геаграфічных фактараў у раёнах, які недастаткова добра абслугоўваюцца (напрыклад у землях Штырыі і Карынтыі), павышэнне канкурэнтаздольнасці чыгунак з аўтадарогамі і рэалізацыя патэнцыялу развіцця рынку пасажырскіх перавозак.
14 краін Еўропы падпісалі дэкларацыю, якая заклікае да рэалізацыі Балтыка-Адрыятычнага калідора паміж Гданьскам і Балонняй у 2009 годзе. Працы пачаліся ў канцы 2008 года. На першым этапе было распачата пашырэнне Коральмскай чыгункі паміж Грацам і Клагенфуртам: тады ж пачалося будаўніцтва Коральмскага тунэля, найбуйнейшага інфраструктурнага элемента чыгуначнай лініі. Яго плануецца ўвесці ў эксплуатацыю да 2022 годзе. У 2012 годзе была запушчана будаўніцтва Земерынгскай чыгункі, якая, як чакаецца, адкрыецца ў 2024, абыходзячы перапады вышынь на перавале Земерынг.
Пастановай ад 19 кастрычніка 2011 года, Балтыка-Адрыятычны калідор была звязаны з TEN-T Rail Baltica, праектам, закліканым звязаць Варшаву праз Каўнас, Рыгу і Талін з Хельсінкі (уключаючы прапанаваны тунэль паміж Хельсінкі і Талінам). У абмеркаванні з дэпутатам Еўрапарламента Дэбарам Серачыяні 24 красавіка 2012 года італьянскі міністр інфраструктуры і транспарту Карада Пасера пацвердзіў намер італьянскага ўрада прадоўжыць Балтыка-Адрыятычны калідор да Анконы, за 325 км на поўдзень ад Венецыі.
Марцін-камень браслаўскі
Ма́рцін-ка́мень бра́слаўскі — геалагічны помнік прыроды Беларусі. За 1,5 км на паўночны захад ад в. Лайбуны Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Валун граніту рапаківі са шматлікімі крышталямі палявых шпатаў у выглядзе авоідаў (ад 2 да 7 см у папярочніку) і таблічак (2x2 см). Даўжыня валуна складае 4,1 м, шырыня 3,3 м, вышыня 0,8 м, у абводзе 10,7 м, аб'ём 10,8 м³, маса каля 28 т. Прынесены ледавіком каля 14 тысяч гадоў назад з паўднёва-заходняй Фінляндыі. На паверхні каменя ёсць два паглыбленні (у папярочніку 10 см, глыбіня 5 см), высечаныя чалавекам 1,5—2 тысяч гадоў назад. Меў культавае значэнне. Ахоўны статус нададзены ў 1992 годзе.
Jazz-квадрат
«Jazz-квадрат» ― беларускі, які выходзіў у Мінску з 1997 па 2009 год. Выданне прысвечана тэматыцы джаза, блюзу і этнічнай музыкі, а таксама памежных з гэтымі кірункамі музычных стыляў. Акрамя навін, у ім прадстаўлены артыкулы аб выканаўцах, агляды дыскаў, інтэрв’ю з музыкамі, рэпартажы з канцэртаў і фестываляў, інфармацыя аб кнігах, новых рэлізах. На працягу шэрагу гадоў быў адзіным у свеце рускамоўным часопісам дадзенай тэматыкі.
Лега. Фільм
'''«Лега. Фільм»''' (The LEGO Movie) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Warner Animation Group» 2014 года. Пераможца прэмій «Сатурн» (2015) і «BAFTA» (2015) за «Найлепшы анімацыйны фільм».
Баранавіцкія пірамідальныя дубы
Баранавіцкія пірамідальныя дубы — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Баранавічах Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў скверы на скрыжаванні вуліц Камсамольскай і Мініна і Пажарскага, сярод пасадак дуба, таполі, акацыі белай і каштана, за 4,5 метра ад вул. Камсамольскай. 2 дрэвы калонападобныя формы дубу звычайнага (Quercus robur 'Fastigiata' ). Узрост дрэваў 60 гадоў, вышыня 16 м (1985). Маюць дэкаратыўнае значэнне. Ахоўны статус нададзены ў 1967 годзе.
NGC 3175
NGC 3175 (іншыя абазначэнні — ESO 436-3, IRAS10124-2837, MCG -5-24-28, VV 796, UGCA 207, AM 1012-283, PGC 29892) — галактыка ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маскоўскі раён (Брэст)
Маскоўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка г. Брэста. Утвораны 7 красавіка 1978 г. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.
Геаграфія
Раён размешчаны ў цэнтральнай, усходняй і паўднёвай частках горада, граніца з Ленінскім раёнам праходзіць па ўсходнім участку чыгуначнай дарогі Масква — Брэст, бульварах Касманаўтаў і Шаўчэнкі. Асноўныя магістралі раёна — вуліцы Я. Купалы, Маскоўская, Пушкінская, Суворава, Гаўрылава, Арлоўская, праспекты Рэспублікі і Партызанскі.
Медыцына
Медыцынскую дапамогу падаюць Брэсцкая абласная бальніца, Брэсцкая дзіцячая бальніца, Брэсцкі абласны радзільны дом, Цэнтральная гарадская бальніца, Брэсцкая цэнтральная паліклініка.
Адукацыя
У сістэму адукацыі Маскоўскага раёна ўваходзяць Брэсцкі дзяржаўны політэхнічны ўніверсітэт, 6 устаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі, 33 установы школьнай адукацыі (1 ліцэй, 3 гімназіі, 21 агульнаадукацыйная школа, 4 школы-сады, 2 пачатковыя школы.
Спорт
У раёне сканцэнтраваны асноўныя спартыўныя аб'екты, як Брэсцкі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па веславанні, Брэсцкі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па гульнёвых відах спорту «Вікторыя», Брэсцкая абласная СДЮШАР (лёгкаатлетычны манеж), Брэсцкі хакейны клуб (лядовы палац), Спартыўны клуб «Будаўнік», Брэсцкая фізкультурна-аздараўленчая служба, Брэсцкі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па водных відах спорту.
Андрэй Вячаслававіч Вайцяховіч
Андрэй Вячаслававіч Вайцяховіч (,, Магілёўская вобласць) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (2011).
Біяграфія
У 1996 годзе скончыў Беларускі ўніверсітэт культуры. З 2006 года працуе ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Загадчык сектара археалагічных навуковых фондаў Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Вывучае пахавальны абрад насельніцтва Полацкай зямлі. Даследаваў курганныя могільнікі ў Докшыцкім і Лепелськім раёнах Віцебскай вобласці, Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці.
Кабішчанскі сельсавет
Кабі́шчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Кабішча.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Шніцінскі сельсавет у складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — фальварак Шніці. З 29 кастрычніка 1924 года ў Кузняцоўскім раёне. 21 верасня 1925 года сельсавет перайменаваны ў Кабішчанскі, цэнтр перанесены ў вёску Кабішча. З 26 сакавіка 1927 года ў складзе Віцебскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года ў Гарадоцкім раёне, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пальмінскага сельсавета.
Лега. Фільм 2
'''«Лега. Фільм 2»''' (The Lego Movie 2: The Second Part) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Warner Animation Group» 2019 года.
Сюжэт
Прайшло пяць гадоў з таго часу, як усё было цудоўна, і цяпер жыхары пластмасавага свету сутыкнуліся з новай неверагоднай пагрозай — прышэльцамі з планеты DUPLO, якія прыбылі з космасу і разбураюць усё на сваім шляху куды хутчэй, чым героі могуць пабудаваць ізноў.
Каб выратаваць сяброў і аднавіць гармонію ў сусвеце LEGO, Эмет адпраўляецца ў незвычайную галактыку, дзе кіруе Каралева, якая пастаянна змяняе форму, і заўсёды пануе музыка.
Мікулішкінскі валун
Міку́лішкінскі валу́н — геалагічны помнік прыроды на Беларусі. Размешчаны за 500 м на паўночны ўсход ад в. Мікулішкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Валун граніту парфірападобнага з асобнымі крышталямі палявога шпату ў выглядзе таблічак (1x3 см), біярыту і зернямі ружовага кварцу. Даўжыня валуна складае 2,2 м, шырыня 1,1 м, вышыня 2,7 м, у абводзе 6,2 м, аб'ём 6,5 м³, маса каля 17 т. Мае форму кліна. Прынесены ледавіком каля 20 тысяч гадоў назад з тэрыторыі Ленінградскай вобласці Расіі. Ахоўны статус нададзены ў 1993 годзе.
Охра
Натуральны колер охры звычайна жоўты, паколькі яна ўтрымоўвае гідрат жалеза (Fe2O3 • H2O). Бязводная сумясь вокісу жалеза з глінай стварае чырвоную охру (Fe2O3), якую атрымоўваюць штучна шляхам награвання жоўтай охры. Разнавіднасцямі чырвонай охры могуць быць пурпурная і карычневая охра.
Охра шырока сустракаецца ў прыродзе і здаўна выкарыстоўваецца чалавекам для вытворчасці фарбаў.
Латыгаліцкі сельсавет
Латы́галіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Латыгалічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Халопеніцкага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Халопеніцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Лепельскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Халопеніцкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Красналуцкага сельсавета.
Утвораны зноў 16 жніўня 1965 года ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці БССР з часткі Красналуцкага сельсавета ў складзе 8 населеных пунктаў (Адамаўка, Багданава, Замошша, Латыгалічы, Руднае, Студзёнка, Чорная Лаза і Ясная Горка). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года Латыгавіцкі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Красналуцкага сельсавета.
Свята-Міхайлаўскі сабор (Ліда)
Свята-Міхайлаўскі кафедральны сабор (першапачаткова Касцёл Святога Іосіфа) — праваслаўная царква ў г. Ліда на вул. Савецкай, помнік архітэктуры класіцызму. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. З'яляецца рэдкім прыкладам царквы-ратонды ў каталіцкім дойлідстве.
Гісторыя
Касцёл Святога Іосіфа пры лідскім кляштары піяраў пабудаваны ў 1797—1825 гадах. На будаўніцтва храма 5000 рублёў ахвяраваў Павел I. Кляштар зачынены ў 1832 годзе. Касцёл у 1842 годзе гарэў, у 1863 годзе перароблены на праваслаўную царкву Міхаіла Архангела, пасля Вялікай Айчыннай вайны ў 1960-я гг. будынак быў абсталяваны пад планетарый. У 1971 г. знесена мураваная брама.
Архітэктура
Мураваны храм-ратонда накрыты паўсферычным купалам, завершаны васьмігранным ліхтаром. Да асноўнага круглага ў плане аб'ёму прылягаюць больш нізкія прамавугольныя ў плане аб'ёмы: прытвор з чатырохкалонным порцікам на галоўным фасадзе і двухпавярховая сакрысція па восі ўсход-захад, невялікія рызаліты з поўдня і воўначы. У дэкоры фасадаў выкарыстаны дарычны ордар. Порцік і рызаліты ўвянчаны трохвугольнымі франтонамі. Вокны прамавугольныя. Унутры па перыметры залы размешчаны 8 пар дарычных калон. Побач з касцёлам размешчаны мураваныя аднапавярховы корпус кляштара і аднаярусная званіца.
Іёвічы
На поўдні мяжуе з лесам.
Размяшчэнне
У 63 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 9 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 296 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Мікашэвічы — Слуцк. Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы, да якой з поўдня далучаюцца 2 кароткія, шчыльна забудаваныя вуліцы. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. Паводле Рыжскага дагавора з 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. З верасня 1939 года ў складзе БССР. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія карнікі 15 лютага 1943 года цалкам спалілі вёску, расстралялі 15 і спалілі жывымі 75 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на могілках). 6 жыхароў загінулі ў партызанскай барацьбе. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Случ» (цэнтр — вёска Мілевічы). Дзейнічае аддзяленне сувязі. 26 сакавіка 1987 года вёска перададзена са складу Ленінскага сельсавета ў склад Мілевіцкага сельсавета.
NGC 3177
NGC 3177 (іншыя абазначэнні — UGC 5544, MCG 4-24-23, ZWG 123.32, IRAS10138+2122, PGC 30010) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мосарскі камоід
Мосарскі пагорак, Мосарскі камоід — камоід, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі. Размешчаны на паўднёва-ўсходняй ускраіне в. Мосар Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Камоід купалападобны, плоскавяршынны, гляцыяін’екцыйны; Вышыня складае 25 м, дыяметр 750 м. Утварыўся каля 15—20 тысяч гадоў назад у выніку выціскання пяску, суглінку, гліны ў поласць нерухомага або слабарухомага лёду. Мосарскі пагорак — тыповая форма рэльефу для Беларускага Паазер’я. Ахоўны статус нададзены ў 1996 годзе.
Каменная Горка (жылы раён, Мінск)
Каменная Горка — жылы раён на захадзе Мінска. Размешчаны на тэрыторыі плошчай 450 га ў межах МКАД — вуліцы Прытыцкага — Кунцаўшчына — Калеснікава (4-е гарадское кальцо), абмежавана з поўначы катэджным пасёлкам Масюкоўшчына. Разлічаны на 65 тысяч чалавек.
Мяркуецца пабудаваць пяць мікрараёнаў з квартальным тыпам забудовы, канцэнтрацыяй грамадскіх і камунальных функцый у прымагістральнай зоне МКАД і размяшчэннем высокашчыльнага жылля ў непасрэднай блізкасці да лініі метро. Школы і дашкольныя ўстановы выдзяляюцца ў асобную зону, адасобленую ад жылой забудовы паласой зялёных насаджэнняў. Аснову забудовы складаюць дамы вышынёй у 9 і 16 паверхаў.
У першую чаргу (да 2010) забудоўваліся першы і пяты мікрараёны на поўдні раёна. Чакаецца, што горадабудаўнічы воблік жылога раёна Каменная Горка будзе канчаткова сфарміраваны да 2015.
Грамадская інфраструктура
У жылым раёне вядзецца актыўнае будаўніцтва гарадской інфраструктуры. У цэнтры жылога раёна запраектаваны мясцовы рынак, прадпрыемствы бытавога абслугоўвання, ФАК з басейнам, запланаваны кінатэатр, музычная школа, рэстаран і кафэ, бібліятэка, маладзёжна‑забаўляльны цэнтр і іншыя аб'екты. У жылым раёне будзе створана сетка гандлёвых кропак, аптэк, а таксама аддзяленняў паштовай сувязі РУП «Белпошта» і ААБ «Беларусбанк». Мэдыцынскія ўстановы прадстаўленыя паліклінікай № 26 і гарадской падстанцыяй хуткай медыцынскай дапамогі. Галоўныя гандлёвыя кропкі раёна — ГЦ «ProStore», ГБЦ «Мацярык» і ГЦ «Green City».
Транспарт
Праз раён праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўваюць дыспетчарская станцыя Кунцаўшчына і дыспетчарская станцыя Каменная горка-5. Побач з мікрараёнам знаходзіцца станцыя метрапалітэна Каменная Горка. Мінгарвыканкам агучваў планы пабудаваць яшчэ адну станцыю — Красны Бор.
<div class="NavHead" style="background:#FA8072; padding-bottom: 2px; padding-top: 2px; text-align:center; padding-left:1em"> Транспартная інфраструктура мікрараёна <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#c6e2ff; background-color:#c6e2ff;text-align:center;">
Славутасці
Паміж мікрараёнамі Каменная Горка-1 і Каменная Горка-2 створана агульнараённая зона адпачынку, якая атрымала імя былога прэзідэнта Венесуэлы Уга Чавеса. Урачыстае адкрыццё новай зоны адпачынку адбылося 18 кастрычніка 2014 года. Плануецца, што тут будзе працаваць некалькі гульнявых пляцовак, у тым ліку для дзяцей-інвалідаў.
Ветраны млын (Дудуткі)
Ветраны млын — вятрак на тэрыторыю музея «Дудуткі».
Гісторыя
Млын быў пабудаваны ў 1903-05 гадах братамі Міхаілам Іванавічам і Іванам Іванавічам Паляковымі ў в. Бярозаўка Кармянскага р-на Гомельскай вобласці.
Пры правядзенні калектывізацыі млын стаў калгасным, а яго гаспадары былі высланы ў Сібір.
Справа ад млына знаходзіцца «Хата завознiка», у якой сяляне, што прывозілі збожжа на млын і не паспявалі ў гэты дзень яго змалоць, маглі павячэраць і застацца пераначаваць.
Архітэктура
Адносіцца да збудаванняў шатровага (галандскага тыпу). Яго вышыня складае 14 метраў, збудаванне 5-ці яруснае.
Васіліск
Васіліск (ад βᾰσῐλίσκος — царок; таксама basiliscus, regulus, basilisk, cockatrice) — істота, якая згадваецца ў розных літаратурных крыніцах.
У Бібліі, на думку шэрагу каментатараў, — адна з назваў небяспечнай атрутнай змеі. Хоць складана выявіць дакладнае значэнне, але ў некаторых месцах можа пазначаць кобру ці гадзюку.
У «Натуральнай гісторыі» Плінія Старэйшага васіліск — змяя, надзеленая міфічнымі рысамі. У іншых крыніцах — міфічны жахлівы змей. У прыватнасці, лужычане лічылі, што васіліск — певень з крыламі дракона і хвастом яшчаркі.
Васіліск у Бібліі
У Бібліі слова «васіліск» упершыню з’яўляецца ў перакладзе Старога Запавету з іўрыту на старажытнагрэчаскую мову (Септуагінты, III—I стагоддзя да н э.) і латынь (Вульгата, IV—V стагоддзя). Таксама ўжываецца ў рускім Сінадальным перакладзе (XIX стагоддзе).
У яўрэйскім тэксце Танах няма прамога аналага слова «васіліск». Напрыклад, у 91 псалме Танах ( адпавядае 90-му псалму грэчаскага і рускага тэксту Псалтыры ) месца гэтага слова займае «פתן» («леў, львяня»), а ў Кнізе прарока Ісаі Танах —  «אפעה».
Ігуменскі тракт (Мінск)
Ігуменскі тракт — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска ў жылым раёне Лошыца, перасякаецца з вуліцай Янкі Лучыны. Названа ў гонар горада Чэрвень (да 1923 — горад Ігумен), да якога скіравана (на поўдзень ад Мінска).
Васіліск
Васіліск у Бібліі
Акрамя таго, «васіліск» з Сінадальнага перакладу Другога закона адпавядае яўрэйскаму слову сараф («пякучы»), якое можа пазначаць атрутных змей, а ў Кнізе прарока Ераміі яму адпавядае яўрэйскае слова цэфа, або цыфоні, якое пазначае атрутную змяю — усходнюю гадзюку (Vipera xanthina).
Ігуменскі тракт (Мінск)
Размяшчэнне
З’яўляецца працягам вуліцы Маякоўскага (ад моста праз раку Лошыца) і заканчваецца скрыжаваннем з Мінскай кальцавой аўтамабільнай дарогай.
Белы Дрын
Белы Дрын (Бели Дрим, Drini i Bardhë) - рака ў паўднёва-ўсходняй Еўропе.
Ігуменскі тракт (Мінск)
Размяшчэнне
Перасякае вуліцы Чыжэўскіх, Паўла Шпілеўскага, завулак Чыжэўскіх, вуліцы Іосіфа Гашкевіча, Янкі Лучыны, Прушынскіх.
Васіліск
Септуагінты
Слова «васіліск» («βᾰσῐλίσκος») згадваецца двойчы ў грэчаскім тэксце Старога Запавету, Септуагінце, у 90-м псалме і ў Кнізе прарока Ісаі (, у грэчаскім тэксце верша).
Белы Дрын
Яе ўласны басейн мае плошчу 4964 км², сярэдні расход вады 56 м³/сек. Асенне-зімовая паводка прыводзіць да істотнага павышэння ўзроўню вады ў рацэ. Белы Дрын несуднаходны.
Васіліск
Септуагінты
Кірыл Александрыйскі ў тлумачэнні месца з Кнігі прарока Ісаі дае меркаванне, што васіліск — гэта дзіцяня аспіда: «Але яны памыліліся ў разліках, і ім прыйшлося выпрабаваць тое ж, чаго, па вялікаму неразумію падвяргаюцца тыя, якія разбіваюць яйкі аспідаў; таму што, калі разбілі іх, нічога іншага ў іх не знаходзяць, акрамя васіліска. А гэты зародак змея вельмі небяспечны, і прытым гэта яйка — нягоднае».
Такая трактоўка супярэчыць таму, што ў Кнізе прарока Ісаі пладамі аспіда з’яўляюцца «лятучыя цмокі». Аднак крыніцы адрозніваюць міфічных лятучых змей, у якіх тады верылі, і васіліскаў.
У грэка-рускім слоўніку Іосіфа Дварэцкага слова <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">ἀσπίς, ἀσπίδος (аспід) абазначае змяю відаў Coluber aspis, Coluber haye альбо Naia haye.
Заходнееўрапейскія пераклады
Лацінскі тэкст Бібліі, Вульгата, змяшчае слова «basiliscum» у 90 псальме, форму вінавальнага склону для «basiliscus» (ад «βασιλίσκος»).
Беларускаму слову «васіліск» адпавядаюць ангельскія cockatrice і basilisk, і ў англійскай Бібліі караля Якава першае з іх згадваецца чатыры разы: тройчы ў Кнізе прарока Ісаі (Іс. 11:8, Іс. 14:29, Іс. 59:5, у Сінадальным перакладзе слова «васіліск» не прысутнічае ) і адзін раз у Кнізе прарока Ераміі ( у тым жа месцы, што і яго рускі аналаг у Сінадальным перакладзе ).
Сінадальны пераклад
У Сінадальным перакладзе васіліск згадваецца тройчы.
З апісання ў Другім законе можна заключыць, што васіліскі ўваходзяць у лік небяспечных насельнікаў пустыні, ад якіх Бог выратаваў яўрэйскі народ у час яго блуканняў (ДрЗ. 8:15), Ерамія жа піша пра васіліскаў, пералічваючы будучыя кары Божыя (Іер. 8:17). Нарэшце, гэта істота згадваецца ў 90-м псалме: «на аспіда і васіліска наступіш; таптаць будзеш льва і дракона» (Пс. 90:13), — тут васіліск апісваееца як адна з грозных небяспек, ад якіх Гасподзь абяцае захоўваць праведніка.
Тлумачэнне ў біблеістыцы
У Бібліі слова «васіліск», і яго сінонім «яхідна», пазначала любых атрутных змей. Хоць дакладнае значэнне цяжка вызначыць, мяркуюцца змеі сямейства аспідаў, у тым ліку кобры, а таксама з сямейства гадзюк.
Пры гэтым два верша Бібліі (Пс. 90:13, Ис. 59:5) падзяляюць аспідаў і васіліскаў. Аміян Марцэлін, які жыў у IV стагоддзі, таксама падзяляў аспідаў, яхіднаў, васіліскаў, і іншых змей.
У «Яўрэйскай энцыклапедыі Бракгаўза і Эфрона» пазначаны некаторыя варыянты атаяснення васіліска з некаторымі відамі змей, але дакладнае рашэнне пытання прызнана цяжкім.
У «Тлумачальнай Бібліі» пад рэдакцыяй А. П. Лапухіна біблейскага васіліска атаясамліваюць з індыйскай змяёй-акулярніцай.
У тлумачэнні раннехрысціянскага святога і багаслова Іаана Касіана васіліск служыць вобразам дэманаў і д’ябла, а яд васіліска — вобразам зайздрасці.
Антычныя ўяўленні
Як мяркуецца, міф пайшоў з апісання маленькай атрутнай змейкі, якая лічылася ў Егіпце святой, ад шыпенні якой разбягаліся ўсе жывёлы, а таксама змеі, якую згадвалі Арыстоцель у IV стагоддзі да н. э. і Псеўда-Арыстоцель.
Апісанне васіліска як міфічнай істоты прысутнічае ў «Натуральнай гісторыі» Плінія Старэйшага (I стагоддзе н. э.), напісанай на аснове прац грэчаскіх гісторыкаў і храністаў. Згодна з ёй, васіліск жыве ў наваколлі горада Кірэнаіка, яго даўжыня да 30 см, у яго белая пляма на галаве, якія нагадвае дыядэму. Некаторыя энцыклапедыі канца XIX стагоддзя прыпісвалі Плінію адсутныя ў яго словы, што гэты змей жоўтага колеру і мае нарасты на галаве. Ад шыпення васіліска ўцякаюць усе іншыя змеі. Ён рухаецца не як іншыя змеі, а падымае ўгору сваю сярэдную частку. Валодае здольнасцю забіваць не толькі атрутай, але і поглядам, пахам, спальвае траву і ламае камяні. Паэт Лукан, які пісаў у тыя ж гады, што і Пліній, лічыў, што васіліск з’явіўся з крыві забітай Гаргоны Медузы, і таксама ад яго позірку можна акамянець.
Пісьменнік Гай Юлій Салін піша тое ж самае ў III стагоддзі, аднак з невялікімі адрозненнямі: даўжыня змеі каля 15 см, пляма ў выглядзе белай павязкі, смяротны погляд не згадваецца, але апісваецца вялікая ядавітасць яду і моцны пах. Яго сучаснік Геліядор пісаў пра васіліска, які адным сваім дыханнем і поглядам сушыць і губіць усё, што яму трапляецца.
Пліній пісаў пра паданні, што аднойчы вершнік ударыў васіліска дзідай, але яд пацёк па дрэўку і забіў і вершніка, і яго каня. Падобны сюжэт сустракаецца ў паэме Лукана пра тое, як васіліск знішчае атрад воінаў, але адзін з воінаў ратуецца, калі адсякае сабе атручаную руку, калі яд пацёк па дзідзе.
Пліній пісаў, што ласкі могуць забіць васіліска сваім пахам, калі залезуць у яго нару, але пры гэтым паміраюць самі. Пра варожасць васіліскаў і ласак згадвалася і ў працы Дэмакрыта ў III стагоддзі да н. э. Пачынаючы з II стагоддзя н. э. пайшло павер’е, што васіліск гіне ад крыку пеўня, і таму раілася насіць гэтых жывёл у клетцы.
З вачэй і крыві васіліскаў нібыта можна было вырабляць розныя амулеты і зёлкі. «Іерагліфіка» IV стагоддзя н. э. апавядае, што егіпцяне мелі іерогліф са змяёй, якую называлі «урэем», што па-грэчаску азначала «васіліск», і ён абазначаў «вечнасць». Егіпцяне верылі, што толькі гэтая змяя несмяротная, дыханнем яна здольная забіць любую іншую істоту, і яе малявалі над галовамі багоў. Гэты іерогліф адлюстроўваў Сонца і багіню-кобру Уаджыт — апякунку Ніжняга Егіпта. Залатая фігурка урэя мацавалася на лбе фараонаў як частка царскага галаўнога ўбору. Біёлаг І. І. Акімушкін і іншыя аўтары меркавалі, што васіліск — гэта рагатая гадзюка. Яе малюнак з рожкамі быў егіпецкім іерогліфам, які абазнача гук «ф», і магло быць прынята Плініем Старэйшым за змяю з каронай, што тлумачыць грэчаскую назву змяі «васіліск» — «цар».
Нараджэнне з птушынага яйкі
Па антычным павер’і, васіліскі нараджаліся з яек птушкі ібіс, якая, сілкуючыся яйкамі змей, сама часам адкладае ўласныя яйкі праз дзюбу (магчыма, гэта інтэрпрэтацыя ладу пушчыка са змяіным яйкам у дзюбе). Запісы аб павер’е захаваліся ў пісьменнікаў IV стагоддзя: багаслова Камініяна, знаўцы Егіпта, які сцвярджаў, што «няма сумневу, што васіліскі нараджаюцца з яек птушкі, якую ў Егіпце клічуць ібісам», і Амміяна Марцэліна, у якога аповяд пра васіліска варта адразу пасля згадкі егіпецкага павер’я. Гай Юлій Саліна ў III стагоддзі таксама пісаў пра павер’е, што ібісы пажыраюць вельмі атрутных змей, і адкладаюць яйкі ротам.
Аб тым жа пісалі медык Г. Браўн XVII стагоддзя ў крытычным працы «Памылкі і памылкі» і заолаг-падарожнік Альфрэд Брэм XIX стагоддзя, што прыводзіла спасылку на сярэднявечнае выданне, з ілюстрацыяй васіліска, вылупіўся з яйка пушчыка. Яны тлумачылі павер’е тым, што паглынанне атрутных і заразных змяіных яек заражае змяенышамі яйкі саміх птушак. Таму егіпцяне разбівалі знойдзеныя яйкі ібіса, каб не вылупіліся васіліскі, хоць у той жа час абагаўлялі гэтых птушак за паглынанне змей.
Сярэднявечны змей-певень
У сярэднявеччы вобраз васіліска быў дапоўнены новымі дэталямі. Згодна з імі ён вылупліваецца з яйка, якое было знесена старым пеўнем, пакладзена ў гной і высіджана жабай. Змяніліся і ўяўленні аб знешнім выглядзе: васіліска сталі адлюстроўваць у выглядзе пеўня са змяіным хвастом, часам з тулавам жабы, хоць меліся і іншыя варыянты. Першая згадка такога роду сустракаецца ў на пачатку XIII стагоддзя. Ён паўтарае апісанне Плінія, апісваючы васіліска як хахлатага змея, але таксама згадвае, што часам яго выяўляюць як пеўня са змяіным хвастом, прыводзячы падобную выяву, і што часам ён нараджаецца ад пеўня. Нягледзячы на тое, што вера ў васіліска была падобна царкоўным дагматам, якія адмаўляць было нельга, Альберт Вялікі ў XIII стагоддзі лічыў выдумкамі гісторыі пра крылаты лацінскі варыянт васіліска, народжанага з пеўневага яйкі.
Таксама было павер’е, што калі адлюстраваць погляд васіліска люстэркам, то той памрэ калі убачыць сябе самога, як Медуза Гаргона. Гэта меркаванне выклікала саркастычную заўвагу даследчыка XI ст. Аль-Біруні: «Чаму ж гэтыя змеі да гэтага часу не знішчылі адзін аднаго?». У зборніку навэл XIII стагоддзя «Гісторыя бітваў Аляксандра Македонскага» васіліск апісваўся седзячым на сцяне крэпасці (у іншым варыянце — на гары), адкуль ён поглядам забівае шмат воінаў. Тады Аляксандр Македонскі загадвае зрабіць люстэрка, гледзячы ў якое змей забівае сам сябе.
Па паданнях лужычан, васіліск — гэта певень з крыламі дракона, кіпцюрамі тыгра, хвастом яшчаркі, дзюбай арла і зялёнымі вачыма, на галаве якога знаходзіцца чырвоная карона, а па ўсім целе — чорная шчацінне (луска), хоць ён можа выглядаць і як вялікая яшчарка.
Падобнае павер’е існуе ў літоўскіх паданнях пра лятучага змея Айтварасе. Ён вылупліваецца з яйка чорнага пеўня, якога трэба трымаць у доме 7 гадоў. Па начах ён прыносіць гаспадарам грошы і ежу, напрыклад смятану, якую адрыгае ў посуд.
Скепсіс і крыптазаалогія
З росквітам прыродазнаўчых навук у эпоху Адраджэння пра васіліска згадваецца ўсё радзей.
Апошняе згадванне аб «сустрэчы» з ім у Варшаве датуецца 1587 годам. Двума дзесяцігоддзямі раней прыродазнавец Конрад Геснер скептычна выказаўся адносна існавання васіліска. у 1608 годзе казаў, што певень са змяіным хвастом, магчыма, існуе, але не мае нічога агульнага з васіліскам. Г. Браўн у 1646 годзе ідзе яшчэ далей: «Гэта істота — не толькі не васіліск, але і наогул не існуе ў прыродзе».
Афрыканіст і натураліст Н. Н. Няпомняшчы выказаў здагадку, што верш Бібліі аб нараджэнні васіліскаў з яек аспіда (у грэч. арыгінале верша ) і вобраз васіліска — «змеяпеўня» з’яўляюцца скажэннем егіпецкага павер’я аб птушкі ібіса.
Часам за васіліска прымалі проста прадметы дзіўнай формы. Напрыклад, у 1202 годзе ў Вене яго зблыталі з кавалкам пяшчанніку ў шахце які быў падобны на пеўня. У 1677 годзе шыльда з напамінам аб гэтай «сустрэчы з василиском» была выбіты на каменнай пліце і ўмацавана на гэтым калодзежы. І толькі на пачатку XX стагоддзя прафесар-даследчык спусціўся ў калодзеж і выявіў камень, падобны на васіліска.
Іншыя версіі
Неабходна адзначыць, што ў Еўропе былі распаўсюджаныя містыфікатары, якія выдавалі калечаных жывёл за казачных істот. Напрыклад, за васіліска выдаваўся пахіл. Большасць яго малюнкаў, якія адносяцца да XVI—XVII стагоддзяў, заснаваныя менавіта на такіх муляжах.
Вобраз васіліска ў культуры
Васіліск (разам з асьпідам, ільвом і цмокам — на падставе 90-га псалма) уваходзіць у лік зааморфных выяаў дэманаў або д’ябла, прынятых у хрысціянскім мастацтве.
На стадыі станаўлення хрысціянскай іканаграфіі перыяду IV — пачатку IX стагоддзяў візантыйскія майстры звярталіся да ўмоўнай мовы знакаў. Хрыстос над аспідам і васіліскам адлюстроўваўся на шчытах візантыйскіх лампад.
«Хрыстос-пераможца, які папірае аспіда і васіліска» — адзін з рэдкіх варыянтаў іканаграфіі Ісуса Хрыста. Сярод вядомых узораў можна назваць рэльеф IX стагоддзя на слановай костцы з Оксфардскай бібліятэкі. Аналагічная кампазіцыя намаляваная ў конхе паўднёвай апсіды сабора Сан-Джуста ў Трыесце. У левай руцэ Хрыстос трымае разгорнутую кнігу, а правай бласлаўляе. Мясцовыя святыя Іуст і Сервул размяшчаюцца па баках ад яго.
Адна з ікон Божай Маці, якая адносіцца да XVIII стагоддзя, носіць назву «На аспіда і васіліска наступішы». Яна адлюстроўвае Божую Маці, якая папірае сілы зла.
У эпоху Адраджэння васіліск даволі часта згадваўся ў шматлікіх багаслоўскіх тэкстах і бестыярыях як вобраз заганы. У часы Шэкспіра ім называлі прастытутак, хоць сам англійскі драматург згадваў яго толькі як класічнага змея са смяротным позіркам.
У паэзіі XIX стагоддзя хрысціянскі вобраз васіліска-д’ябла пачынае адыходзіць. У паэтаў-рамантыкаў Кітс, Колрыджа і Шэлі васіліск больш падобны да высакароднага егіпецкага знаку, чым пачвары. У «Одзе да Неаполю» Шэлі заклікае горад: «Будзь, як імперскі васіліск, разбівай ворагаў нябачнай зброяй».
У геральдыцы васіліск — сімвал магутнасці, лютасці і царскасці.
У сучаснай культуры
Існуе меркаванне, што ў сучаснай культуры васіліск не мае вялікай папулярнасці і адмысловага сімвалічнага значэння, у адрозненне, напрыклад, ад аднарога і русалкі. Патэнцыйную міфалагічную нішу васіліска трывала заняў цмок, чыя гісторыя старажытней і шырэй.
Тым не менш васіліск прадстаўлены ў сучаснай літаратуры, у кіно і камп’ютэрных гульнях.
У прыватнасці, у вобразе гіганцкага змея ён прысутнічае на старонках рамана Джоан Роўлінг «Гары Потэр і Патаемная зала», а таксама ў яго экранізацыі.
Рознае
У сучаснай заалогіі васіліскамі называецца род яшчарак з сямейства Corytophanidae, якія жывуць у Паўднёвай Амерыцы. Яны названыя так з-за наяўнасці ў самцоў на патыліцы трохкутнага грэбня, які выклікае асацыяцыю з міфічным васіліскам.
Экзархат
Экзарха́т (от ἔξαρχος — знешняя ўлада) — у Візантыі у канцы VI-VII стагоддзяў адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, намесніцтва за межамі метраполіі, аналагічнае каланіяльнаму ўладанню ці «заморскаму штату».
У сучасным праваслаўі і каталіцтве ўсходніх абрадаў — адмысловая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, замежная ў адносінах да асноўнай царквы, або адмыслова створаная для акармлення вернікаў гэтага абраду ў адмысловых умовах.
Праваслаўныя экзархаты
Экзархаты першапачаткова (Равенскі і Карфагенскі) былі створаны на захадзе Візантыйскай імперыі на землях, адваяваных у варвараў. Асобае становішча гэтых раёнаў патрабавала стварэння тут мілітарызаванага і цэнтралізаванага кіравання: экзархі (намеснікі) узначальвалі і ваенныя сілы, і грамадзянскую адміністрацыю экзархата. Часам экзархаты разглядаюцца візантыністамі як правобраз фемы.
Цяпер тэрмін пазначае замежную ў адносінах да дзяржавы таго ці іншага патрыярха адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку ў гэтай праваслаўнай Царкве на чале з экзархам.
Экзарх з'яўляецца намеснікам патрыярха, у яго падначаленні могуць знаходзіцца епіскапы і мітрапаліты.
У савецкі час у складзе Рускай Праваслаўнай Царквы знаходзіліся Украінскі, Сярэднееўрапейскі (1946—1948, 1960—1990), Заходнееўрапейскі (1945—1990), Паўночнаамерыканскі (1933—1954), Экзархат Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі (1954—1970), Экзархат Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі (1970—1992), Усходнеазіяцкі (1946—1962),
Каталіцкія экзархаты
У гісторыі было некалькі прыкладаў, калі тытул экзарха прысвойваўся біскупу лацінскага абраду. Так у 1157 годзе архібіскуп Ліёна стаў экзархам Бургундыі. Аднак, пасля на Захадзе тэрмін «экзарх» быў цалкам выцеснены тэрмінам апостальскі вікарый. У наш час экзархаты існуюць толькі ва ўсходнекаталіцкіх цэрквах.
Экзархаты падзяляюцца на апостальскія, патрыяршыя і архібіскупскія. Апостальскі экзархат утвараецца Папам, на чале яго абавязкова стаіць біскуп, аднак экзархат не ўзводзіцца ў статус дыяцэзіі. Часта апостальскія экзархаты ўтвараюцца на тэрыторыях, адарваных ад цэнтра пэўнай Усходняй царквы, але з істотнай колькасцю насельніцтва, што вызнае гэты ўсходні абрад (напрыклад, экзархат Армянскай Каталіцкай царквы у Амерыцы, экзархат Украінскай грэкакаталіцкай царквы ў Вялікабрытаніі і інш.)
Патрыяршыя і архібіскупскія экзархі прызначаюцца главамі ўсходнекаталіцкіх цэркваў — патрыярхамі і вярхоўнымі архібіскупамі. Гэтыя экзархаты ўтвараюцца на тэрыторыях традыцыйнага распаўсюджання гэтага абраду, іх главой неабавязкова з'яўляецца біскуп; яны могуць быць суфраганнымі у дачыненні да архідыяцэзіі, а могуць падпарадкоўвацца непасрэдна патрыярху ці вярхоўнаму архібіскупу.
Па стане на пачатак 2008 года ва ўсходнекаталіцкіх цэрквах налічвалася 16 апостальскіх экзархатаў (у тым ліку цяпер вакантны апостальскі экзархат Расійскай грэкакаталіцкай царквы), 9 — патрыяршых і 3 архібіскупскіх (усе тры ў УГКЦ).
Расарыа
Раса́рыа (Rosario) — горад у Аргенціне, у правінцыі Санта-Фэ. З насельніцтвам у 909 397 жыхароў (перапіс 2001 года) з’яўляецца трэцім па колькасці ў краіне, пасля Буэнас-Айрэса і Кордавы. Горад размешчаны на беразе ракі Парана, у 300 км на паўночны захад ад Буэнас-Айрэса. Разам з прыгарадамі і найбліжэйшымі гарадамі ўтварае агламерацыю з насельніцтвам 1 121 441 чалавек. Для паўночнага ўсходу Аргенціны горад з’яўляецца важным чыгуначным вузлом і марскім портам, марскія судны дасягаюць Расарыа па рацэ Парана.
Гісторыя
Каланіяльнае паселішча на месцы, дзе цяпер размешчаны горад, вядома з XVII стагоддзя. Назва паселішча азначае разарый — традыцыйныя каталіцкія пацеркі, а таксама малітву, якую чытаюць па гэтых пацерках, і ў перакладзе з лацінскага азначае «вянок з руж».
З 1751 года вядома імя першага бургамістра — Сант’яга дэ Мантэнегра (Santiago de Montenegro). У 1812 годзе генералам Мануэлем Бельграна (Manuel Belgrano) у мястэчку быў упершыню падняты нацыянальны сцяг Аргенціны, пра гэту падзею сёння нагадвае помнік у цэнтры горада. Да сярэдзіны XVIII ст. развіццё горада праходзіла вельмі павольна, і толькі з 1880 года, калі законы аб эміграцыі ў Аргенціну з Еўропы былі спрошчаны, у Расарыа пачаўся бурны прырост насельніцтва і развіццё прамысловасці. Да 1887 годзе ў горадзе пражывала 50 914 чал., а ў 1926 г. — ужо 407 000, з іх 47 % нарадзіліся за мяжой (італьянцы, немцы, харваты, палякі і іншыя). 19 мая 1969 г. у горадзе ўспыхнула паўстанне супраць дыктатарскага рэжыму ў краіне.
Аболецкі сельсавет
Або́лецкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Абольцы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета з Няклюдаўскага сельсавета Талачынскага раёна перададзены вёскі Мошава і Гравы. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Талачынскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Аболецкага сельсавета 23 населеныя пункты. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Алёнавіцкага сельсавета (19 населеных пунктаў: Алёнавічы, Ваўкавічы, Відзінічы, Вялікае Гальцава, Вялікія Міхінічы, Гарбачэва, Гаршчэўшчына, Грачыхі, Засценкі, Казігорка, Козаўка, Лаўрэнаўка, Лешава, Малыя Міхінічы, Межыёва, Прысмакі, Ржэўка, Станаўка і Філістава). 29 снежня 2021 года скасавана вёска Пішчакіна.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1436 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 3,4 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Віктар Мікалаевіч Шымук
Віктар (Вікенцій) Мікалаевіч Шымук (, в. Змяёўцы, цяпер, Гродзенская вобласць — ) — беларускі пісьменнік, перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Сям'я жыла бедна, мела 3 га зямлі, бацька зарабляў на лесапілцы ў Дзятлаве. Пасля ўз'яднання Заходняй Беларусі з БССР (1939) бацьку абралі старшынёй калгаса імя Молатава, быў на гэтай пасадзе да пачатку 2-й сусветнай вайны. В. Шымук пайшоў у школу ў Янаўшчыне, якая адчынілася ў былым панскім маёнтку. Пасля вайны скончыў 8-м класаў у Дзятлаўскай школе. У 1949—1951 г. працаваў адказным сакратаром дзятлаўскай раённай газеты «За новую вёску», адначасова вучыўся ў вячэрняй сярэдняй школе. У 1951 г. паступіў на аддзяленне журналістыкі БДУ, які скончыў завочна ў 1957 г. Адначасова працаваў у рэдакцыі газеты «Калгасная праўда», потым — літсупрацоўнікам рэдакцыі газеты «Звязда» (1967—1971), адказным сакратаром штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва» (1974—1977). З 1977 г. — намеснік галоўнага рэдактара Галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычнага вяшчання на Беларускім радыё. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (з 1964).
Творчасць
Літаратурную працу пачаў у 1949 г. Для дзяцей напісаў паэму «Каля Броннай гары» (1960), зборнікі вершаў «Мы вясне дапамагалі» (1962), «Дочкі сіняга Немана» (1964), «Марылі пра шчасце хлапчукі» (паэмы, 1981).
Аўтар зборнікаў вершаў «Свіцязянскія хвалі» (1968), «Світанне» (1972), «Святло красавіцкіх бяроз» (1983), «Спелы жнівень» (1990), сатырычных вершаў «Ад хаты да хаты» (1983).
Выдаў кнігі нарысаў «Добрай раніцы, поле» (1964), «Сын каваля» (1970), «Коля Гойшык» (1971), «Леў Даватар» (1973), «Пасля працы рупнай» (1974), «Дыханнем ліпеньскім сагрэтыя» (з Л. Смілавіцкім, 1971), «Рэха Аўроры» (1979), шмат нарысаў В. Шымука прысвечана героям грамадзянскай і Вялікай Айчыннай вайны. Аўтар зборніка апавяданняў «Помняць пушчы і паляны» (1969).
На шэраг вершаў В. Шымука напісаныя песні. Таксама займаўся перакладамі з балгарскай, латышскай, малдаўскай, армянскай, рускай, украінскай і іншых моў. Пісаў крытычныя матэрыялы пра творчасць беларускіх пісьменнікаў і паэтаў.
Яблычны хрэн
Яблычны хрэн (апфэлькрэн, Apfelkren) - соус у аўстрыйскай і паўднёванямецкай кухні, па кансістэнцыі нагадвае яблычнае пюрэ. Ужываецца разам з халоднымі і гарачымі стравамі з ялавічыны, у прыватнасці, разам тафэльшпіцам, а таксама з вэнджанай рыбай. Гатуецца з нацёртага хрэна, ачышчаных кіславатых яблык і вяршкоў з даданнем лімоннага соку, солі і цукру.
Архіў Найноўшае Гісторыі
Архiў Найноўшае Гiсторыi — беларускае грамадскае навукова-даследчае аб’яднанне, заснаванае ў 1996 годзе Беларускім гуманітарным фондам «Наша Нiва». Праіснаваў прыкладна да пачатку 2000-х гадоў.
Мэты
На падставе Архiва створаны фонд беларускага самвыдату, адбываўся запiс вуснай гiсторыi, фiксацыя сучаснай гiсторыi. Спрабаваў стварыць архіў партыйных дакументаў, друкаванай прадукцыі (адозвы, улёткі, звароты і іншае), фотаздымкаў, прэс-рэлізаў і іншых дакументаў грамадскай дзейнасці ў Беларусі.
Частка матэрыялу архіву друкавалася на старонках «Нашай Нівы», на паласе «Шуфляда». На падставе гэтага з’явіўся навукова-архівістычны альманах «Шуфляда». У Нашай Ніве быў змешчаны «Апытальнік сьведкі найноўшае гісторыі Беларусі», адказы на які друкаваліся ў газеце.
Архіў выдаў шэраг кніг і паштовак. Прымаў удзел у падрыхтоўцы міжнароднага «Слоўніка дысідэнтаў 50-80-х гадоў».
Вуліца Няміга
Вуліца Няміга (да 1960-х гадоў Нямізская) — адна з найстарэйшых вуліц Мінска, ідзе ад цэнтра горада на захад, ад вуліцы Багдановіча да плошчы Багушэвіча. Працягласць 1840 м.
Гісторыя
Паводле архелагічных даных, узнікла ў пачатку XII стагоддзя ўздоўж ракі Нямігі, магчыма, падобна да вуліц Лагойскай, Койданаўскай, Барысаўскай і Заслаўскай, на старажытнай дарозе. Пачыналася ад брамы Менскага замка (цяпер выхад са станцыі метро Няміга). Спачатку праезная частка вуліцы была вымашчаная драўляным насцілам. Традыцыйная назва вуліцы — Нямізская.
У пачатку XVII стагоддзя на скрыжаванні Нямізскай і Ракаўскай вуліц быў пабудаваны комплекс праваслаўнага манастыра з Петрапаўлаўскай царквой. Прыблізна тады ж на правым баку вуліцы з’явіўся будынак Халоднай сінагогі (знесены ў 1965 годзе), а сама вуліца была забрукавана. Да канца XVIII стагоддзя астатняя забудова была пераважна драўлянай (у 1793 годзе існавалі толькі два мураваныя дамы), вуліца шмат гарэла (асабліва моцны пажар быў у 1835 годзе). У XIX стагоддзі Нямізская вуліца пачала забудоўвацца 2—3-павярховымі каменнымі дамамі ў стылі барока і класіцызму, якія будаваліся ўшчыльную адзін да аднаго, шырыня вуліцы складала 4—4,5 метра. Уваход у двары, г.зв. каменныя калодзежы з адрынамі, прыбіральнямі і выграбнымі ямамі, ажыццяўляўся праз аркавыя брамы ў фасадах — драўляныя, каваныя ці жалезныя, якія звычайна на ноч замыкаліся на засоўкі. На вуліцы месцілася мноства невялікіх шынкоў і крам, яна была цэнтральнай вуліцай Ніжняга (Нізкага) рынку, мела для горада і наваколля вялікае гандлёвае значэнне.
У XIX стагоддзі ўключала Ніжні і Рыбны рынкі (на злучэнні вуліц Нямігі і Ракаўскай) і злучала гандлёвую плошчу на Траецкай гары з месцамі гандлю Раманаўскага прадмесця (раён вуліц Мяснікова і Раманаўская Слабада).
XX стагоддзе
Да пачатку XX стагоддзя па вуліцы працякаў ручай — рэштка ракі Нямігі, які пасля ліўневых дажджоў, а таксама ўвесну і ўвосень разліваўся, затапляў вуліцу і рынкавыя плошчы. Для прадухілення гэтай штогадовай паводкі было вырашана закласці Нямігу ў бетонныя трубы, у 1926 годзе заклалі ў калектар ніжняе цячэнне ручая, а саму вуліцу над калектарам забрукавалі, вузкія ходнікі заасфальтавалі. Аднак гэта не выратавала вуліцу ад затапленняў.
Нямізская вуліца канчаткова стала Нямігай толькі ў сярэдзіне 1960-х гадоў. Частка вуліцы ад Свята-Петра-Паўлаўскага (у 1793—1933 гадах Екацярынінскага) сабора да вуліцы Зыбіцкай да рэвалюцыі называлася Кацярынінскай, у міжваенны час — Калініна. Падчас Другой сусветнай вайны акупанты перайменавалі Нямізскую ў Pionierstrasse (Сапёрную вуліцу). У гэты час у раёне вуліцы (на поўнач ад яе) было яўрэйскае гета.
У паваенны час вуліца працягвала быць гандлёвым цэнтрам Мінска. У 1955 годзе заклалі ў калектар верхняе цячэнне Нямігі, што бегла яшчэ на паверхні ў раёне Таварнай станцыі, аднак гэта не беражэ раён ад паводак і ў XXI стагоддзі. У сярэдзіне 1970-х старыя дамы на вуліцы былі знесеныя, пасля чаго ў 1990-х быў пабудаваны шматпавярховы жылы дом з гандлёвым цэнтрам «На Нямізе». У 2010-х гадах на няцотным баку вуліцы была ўзведзена псеўдагістарычная 2—4-павярховая забудова.
У 1970-х на вуліцы і ў прылеглым раёне праводзіліся здымкі фільма «Руіны страляюць...».
Азеляненне
На скрыжаванні з вуліцай Гарадскі Вал размешчыны сквер Адама Міцкевіча.
Аблога Эль-Кута
Абло́га Эль-Кута — эпізод Месапатамскай кампаніі Першай сусветнай вайны. Аблога і ўзяцце Кут-Эль-Амары турэцкімі войскамі пад кіраўніцтвам Кольмара фон дэр Гольца было буйным паражэннем брытанскіх экспедыцыйных войскаў у Месапатаміі.
Бітва пры Эль-Куце і паражэнне пад Кцесіфонам
28 верасня 1915 года брытанска-індыйскі корпус пад камандаваннем генерала Таўнсенда разбіў пад горадам Эль-Кут турэцкія войскі пад камандаваннем генерала Нурэддзіна і рушыў да Багдада. Аднак пад Кцесіфонам англічане пацярпелі паразу ад турак, якія атрымалі да таго часу падмацаванне. Брытанскія войскі былі вымушаныя пакінуць Кцесіфон.
Адступленне да Эль-Кута
Пасля пакідання Кцесіфона пад націскам турэцкіх войскаў 6-я пяхотная дывізія індыйскай арміі пад камандаваннем генерал-маёра Чарлза Таўнсенда 3 снежня 1915 адступіла да горада Эль-Кута. Да таго часу брытанска-індыйскія войскі панеслі значныя страты і налічвалі каля 11 000 салдат, выключаючы кавалерыйскія часці. Таўнсенд прыняў рашэнне замацавацца ў Эль-Куце і абараняць горад замест таго, каб працягваць адступленне да Басры. Горад даваў цудоўныя магчымасці для паспяховай абароны ад колькасна праўзыходнага праціўніка. Тым не менш, брытанскія войскі, замацаваўшыся ў горадзе, былі выдаленыя ад асноўных сіл, якія размяшчаліся ў Басры.
Экспедыцыя генерала Эйлмера
Экспедыцыю па зняцці аблогі з Эль-Кута ўзначаліў генерал Эйлмер. У пачатку студзеня яго войскі колькасцю 19 000 салдат ужо панеслі цяжкія страты ў трох бітвах з турэцкімі войскамі. 6 студзеня войскі Эйлмера рушылі да Эль-Кута. Перадавы атрад Эйлмера пад камандаваннем генерал-маёра Янгхазбенда наступаў на Шэйх Са’ад уздоўж абодвух берагоў Тыгра. Калона Янгхазбенда сутыкнулася з турэцкімі войскамі раніцай 6 студзеня ў 3,5 км на ўсход ад Шэйх Са’ада. Усе спробы адкінуць туркаў апынуліся беспаспяховымі. На наступны дзень да месца баёў падышлі галоўныя сілы пад камандаваннем Эйлмера, якія пачалі рашучы наступ на турэцкія пазіцыі. Янгхазбенд кіраваў наступам на левым беразе Тыгра, а генерал-маёр Кэмбел — на правым. Пасля цяжкіх баёў войскі Кэмбела адкінулі турак на правым беразе, захапіўшы палонных і 2 гарматы. Тым не менш, на левым беразе турэцкія войскі вытрымалі ўсе ўдары брытанскіх войскаў. 8 студзеня брытанцы аднавілі атакі, і 9 студзеня турэцкія войскі пакінулі Шэйх Са’ад. Туркі адступілі ад Шэйх Са’ада і разбілі лагер непадалёк ад мястэчка Вадзі (у пер. з араб. — «рачная даліна») у 16 км ад Шэйх Са’ада. 13 студзеня Эйлмер атакаваў турэцкія пазіцыі ў Вадзі ўсімі наяўнымі сіламі, і пасля жорсткага бою туркі адступілі на захад, разбіўшы лагер на вузкай паласе зямлі паміж Тыграм і балоцістай далінай. Тут, на подступах да турэцкага лагеру, брытанскія войскі пацярпелі поўнае паражэнне, страціўшы ў бітве 2700 чалавек забітымі і параненымі. Гэта бітва стала фатальным для абаронцаў Эль-Кута.