cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жыве Беларусь!
Гісторыя
Вар’іруецца і замацоўваецца ў паэтычных і публіцыстычных творах многіх іншых пісьменнікаў-нашаніўцаў, ідэолагаў нацыянальнага руху.
Покліч «Жыве Беларусь!» адразу перанялі беларускія публіцысты-адраджэнцы як знак беларускага самаўсведамлення: «… Плыве жывое беларускае слова, будзячы сэрцы беларусаў і паказваючы ўсім, што „Жыве Беларусь!“» (Наша Ніва, 11 лістапада 1910 года). У рэдакцыйнай нататцы «Нашай Нівы» (1911 год, № 9—10) адзначалася:
У мадыфікаваным, разгорнутым выглядзе — «Няхай жыве вольная Беларусь» — выраз вышылі золатам на беларускіх нацыянальных бел-чырвона-белых сцягах, пашытых паводле эскіза Клаўдзія Дуж-Душэўскага і разасланых у беларускія арганізацыі ўвесну 1917 года. Лозунг «Няхай жыве вольная Беларусь!» заняў цэнтральнае месца над прэзідыумам Усебеларускага з’езду 1917 года. Яго шырока выкарыстоўвалі ў грамадска-палітычным жыцці Беларускай Народнай Рэспублікі, потым, у саветызаванай форме, у Беларускай ССР («Няхай жыве Савецкая Беларусь!» і інш.). Сярод іншага, у студзені 1918 года дэвіз «няхай жыве на вякі [вольная Беларусь]» з’явіўся ў звароце да беларускай моладзі генерала Канстанціна Аляксееўскага, надрукаваным у часопісе «Чырвоны шлях» (Петраград) — першым беларускім савецкім выданнем. У рэзалюцыі з’езду Случчыны ад 14 лістапада 1920 года адзначалася:
Гэты ж заклік-дэвіз у мадыфікаваным, разгорнутым выглядзе — «Няхай жыве вольная Беларусь!» — прагучаў на Усебеларускім з’ездзе 1917, атрымаў пашырэнне ў грамадска-палітычным жыцці Беларускай Народнай Рэспублікі, потым, у саветызаванай форме, у БССР («Няхай жыве Савецкая Беларусь!» і інш.).
У Другую сусветную вайну выраз «Жыве Беларусь!» ужываўся беларусамі незалежна ад палітычных поглядаў. У 5-м раздзеле статута Саюза беларускай моладзі рэгламентавалася: «прывітаннем і развітаннем з’яўляецца падняцце правае рукі із словамі „Жыве Беларусь!“ — „Жыве“». У ліпені 1943 года СБМ атрымаў свой друкаваны орган — штомесячнік «Жыве Беларусь!». У верасні 1944 года пры берлінскай арганізацыі «Вінета» ўтварылася гастрольная тэатральная трупа пад назвай «Жыве Беларусь». З іншага боку покліч «Жыве Беларусь!» ужывалі савецкія партызаны. У лютым 1942 года лозунг «Няхай жыве свабодная Беларусь» быў змешчаны на першай старонцы савецкага агітацыйнага выдання «Раздавім фашысцкую гадзіну» (№ 32). У фондах Віцебскага абласнога краязнаўчага музея захоўваюцца ўлёткі з тэкстам «Партызанскага маршу» (аўтар тэксту — Пімен Панчанка ):
Тым часам яшчэ ў лістападзе 1942 года ў Маскве адкрылася экспазіцыя пад назвай «Беларусь жыве, Беларусь змагаецца, Беларусь была і будзе савецкай». Яна працавала да жніўня 1944 года, пакуль не пераехала ў заняты Чырвонай Арміяй Мінск.
Пасля вайны выраз «Жыве Беларусь!» стаў прыкметным, неад’емным элементам палітычнага і духоўнага жыцця Беларускай эміграцыі. Пад такой назвай выходзілі часопісы, а пазней так зваўся перыёдык Беларускага вызваленчага руху (1957—1962, Англія — ЗША), бюлетэнь БЦР (1976—1986, Германія — ЗША). Пашырэнню выразу «Жыве Беларусь!» у Заходняй Еўропе спрыяла дзейнасць тэатральнай беларускай трупы такой жа назвы. У 1944—1948 гадах гэтая трупа зладзіла ў Германіі сотні выступаў, як для беларусаў, так і для іншых гледачоў. Покліч «Жыве Беларусь!» стаў стандартавым для беларускіх скаўтаў пры абавязковым характары афіцыйнага скаўцкага поклічу «Напагатове!». Арганізацыі моладзі, студэнцкія і грамадскія суполкі выдалі дзясяткі жэтонаў, плакатаў, паштовак з надпісамі «Жыве Беларусь». Арганізацыя беларуска-амерыканскай моладзі аздобіла летнія саколкі надпісам «Жыве Беларусь».
У паваеннай Беларусі дэвіз «Жыве Беларусь!» працягваў афіцыйна ўжывацца ў саветызаванай форме «Няхай жыве Савецкая Беларусь!», што засведчылі плакаты дзяржаўнага выдавецтва БССР (1947 год) , мастакоў Мікалая Гуціева (1948 год) , Яфіма Тараса (1949 год) , Пятра Калініна (1958 год) , Уладзіміра Васюка (1988 год, з азначэннем «працоўная» замест «Савецкая») і Івана Уладычыка (1989 год). Пра неафіцыйнае ўжыванне пачатковага выразу «Жыве Беларусь!» сведчыць аднайменны верш, напісаны ў 1976 годзе гісторыкам і публіцыстам Міколам Ермаловічам. З пачаткам працэсу дэмакратызацыі ў СССР аднаўленне і грамадскую легітымнасць уласна выразу «Жыве Беларусь!» абумовіла развіццё руху Беларускага Народнага Фронту «Адраджэнне» і іншых грамадскіх арганізацый.
Рэспубліка Беларусь
Па аднаўленні незалежнасці Беларусі ў 1990 годзе заклік «Жыве Беларусь!» загучаў у афіцыйных выступах, на ўрачыстых імпрэзах і сходах, у зале парламента незалежнай Беларусі. Тады ж з’явілася песня «Жыве Беларусь!» (музыка — Васіль Раінчык, словы — Леанід Пранчак), якая прэтэндавала на статус дзяржаўнага гімну Беларусі. У 1993 годзе пад назвай «Янка Купала. Жыве Беларусь» у дзяржаўным выдавецтве Мастацкая літаратура выйшаў зборнік твораў народнага песняра, прысвечаных Беларусі і яе гісторыі, куды ўвайшлі ў тым ліку прыхаваныя савецкімі ўладамі вершы і публіцыстычныя артыкулы.
Па ўсталяванні аўтарытарнага рэжыму Лукашэнкі і аднаўленні палітыкі русіфікацыі Беларусі (1995 год) выраз у сваёй пачатковай форме — «Жыве Беларусь!» — практычна знік з афіцыйнага ўжытку, аднак працягваў шырока выкарыстоўвацца ў асяроддзі дэмакратычнай апазіцыі. Заклік «Жыве Беларусь! Жыве вечна!» пашыраў легендарны герой беларускага руху Мірон, які рэгулярна ўздымаў нацыянальны бела-чырвона-белы сцяг у цяжкадаступных (высокіх і небяспечных) месцах. Тым часам супрацоўнікі сілавых структур рэжыму Лукашэнкі пры затрыманнях і арыштах яго апанетаў запісвалі ў пратаколы, што тыя «выкрыквалі антыдзяржаўны лозунг „Жыве Беларусь!“». У 2012 годзе на 62-м Канскім кінафестывалі адбылася прэм’ера фільма «Жыве Беларусь», у якім апавядалася пра рэаліі палітычнага рэжыму Лукашэнкі.
У 2010-я гады адзначалася, што лозунг «Жыве Беларусь!» пашырыўся сярод беларусаў розных палітычных поглядаў і зноў стаў бесперашкодна публічна выкарыстоўвацца ў Беларусі. Разам з тым у 2019 годзе ў мас-медыях асвятлялася неадназначная сітуацыя з размоўнікам на этыкетцы першага ў свеце валошкавага марожанае, дзе была фраза лацінкай «Жыве Беларусь!» з зацемкай «каб атрымаць павагу» (To earn respect). У продаж марожанае з гэтай фразай на пакунку паступіла 13 мая, аднак ужо 17 мая яно знікла з шмат якіх крамаў. З’явілася інфармацыя, што прычынай сталі скаргі з структур рэжыму Лукашэнкі на фразу «Жыве Беларусь!», тым часам паводле вытворцы, скаргаў на надпісы не паступала, а марожанае знікла праз нечакана высокі попыт. Неўзабаве вытворца анансаваў змяненне ўсіх фразаў у размоўніку на этыкетцы (у тым ліку «Жыве Беларусь!» ), што патлумачылі наяўнасцю пачатковай задумы выкарыстаць агулам 30 розных надпісаў паводле колькасці дзён бязвізавага знаходжання замежнікаў у Беларусі ў час Еўрапейскіх гульняў.
У 2020 годзе заклік «Жыве Беларусь!» стаў адным з сімвалаў пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў, гвалту і беззаконня. Тым часам у пратаколах і следчых пастановах рэжыму Лукашэнкі яго зноў сталі азначаць як «антыдзяржаўны лозунг». Апроч таго, сцвярджалася пра «цынічны змест», «абразлівы сэнс» і «знявагу маральных каштоўнасцей». Гэтыя азначэнні цалкам зняпраўдзіла экспертыза, праведзеная ў кастрычніку 2020 года супрацоўнікамі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Паводле высноў лігвістаў, гэты выраз адлюстроўвае сутнасць унутранай і замежнай палітыкі Беларусі, скіраванай на забеспячэнне росквіту краіны і росту дабрабыту яе грамадзян. Тым часам ужо ў лістападзе 2020 года звязаны з рэжымам Лукашэнкі гісторык-прапагандыст Ігар Марзалюк спрабаваў публічна дыскрэдытаваць покліч «Жыве Беларусь!», даводзячы, што гэта калька на нямецкае нацыянал-сацыялістычнае «Зіг Гайль!», і дэманструючы забароненае нацысцкае прывітанне ў жывым эфіры (пры гэтым сцвярджаючы, што да вайны ўжываліся толькі «Няхай жыве вольная Беларусь» і «Няхай жыве Савецкая Беларусь»).
Покліч «Жыве!» — у тым ліку як частка нацыянальнага дэвізу «Жыве Беларусь!» — стаў беларускім словам 2020 года паводле вынікаў галасавання, якое зладзіла Радыё Свабода. У студзені 2021 года дацэнт канстытуцыйнага права Іван Пляхімовіч, аўтар двухтомнага «Каментарыя да Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь», выступіў з прапановай — замацаваць нацыянальны дэвіз «Жыве Беларусь!» у Канстытуцыі як дзяржаўны сімвал. Гэта мае спрыяць развіццю і адзінству беларускай нацыі, умацаванню яе духу, паказваць адметнасць беларусаў.
Падчас расійскага ўварвання ва Украіну 25 сакавіка 2022 года ў Дзень Волі беларускія добраахвотнікі батальёна імя Кастуся Каліноўскага прынялі прысягу, тэкст якой заканчваўся словамі «Жыве Беларусь!».
Грыфід ап Лівелін
Не блытаць з, якія жылі ў XIII стагоддзі.
Паходжанне
Грыфід быў старэйшым (з двух) сынам Лівеліна ап Сейсіла. Яго бацьку ўдалося захапіць уладу ў Гвінедзе і Повісе, зрушыўшы прадстаўнікоў кіруючых дынастый (адпаведна дому Аберфрау і старэйшай галіны дому Матравала). Пасля смерці Лівеліна ў 1023 годзе ўладу ў Гвінедзе захапіў прадстаўнік дому Аберфрау Іяга ап Ідвал ап Мейрыг.
Кароль Гвінеда і Повіса (1039—1055)
У 1039 годзе Іяга ап Ідвал быў забіты ўласнымі людзьмі, а яго сын Кінан ап Іяга бег у Дублін. Грыфід да гэтага часу ўжо быў кіраўніком Повіса, і цяпер змог захапіць і трон Гвінеда. Неўзабаве пасля гэтага адбылася бітва пад Рыд-і-Гройс, каля Уэлшпула, дзе армія Грыфіда заспела знянацку войскі Мерсіі і забіла англасаксонскага военачальніка Эдвіна, брата эрла Мерсіі Леафрыка. Затым Грыфід напаў на каралеўства Дэхейбарт, дзе кіраваў Хівел ап Эдвін, і ў 1041 годзе нанёс войскам Дэхейбарта паражэнне пры Пенкадэры, захапіўшы ў палон жонку Хівела. Верагодна, да 1043 года Грыфід ужо выгнаў Хівела з каралеўства, таму што ў вядома, што ў 1044 годзе Хівел прывёў да вусця ракі Таўі дацкі флот у спробе вярнуць свае землі.
У 1047 годзе Грыфід ап Рыдэрх, кіраўнік Гвента, здолеў выгнаць Грыфіда ап Лівеліна з Дэхейбарта і сам захапіў там трон, пасля таго як воіны Істрад-Тыві напалі на целаахоўнікаў Грыфіда ап Лівеліна і забілі 140 з іх. Грыфіду ап Рыдэрху ўдавалася некалькі гадоў стрымліваць напады Грыфіда ап Лівеліна. Той, у сваю чаргу, таксама ваяваў на ўсходніх межах: у 1052 годзе яму ўдалося нанесці паражэнне змяшанаму нармандска-англасаксонскай войску каля Леамінстэра.
Кіраўнік Уэльса (1055—1063)
У 1055 годзе Грыфід ап Лівелін нанёс паражэнне Грыфіду ап Рыдэрху і вярнуў сабе Дэхейбарт. Ён заключыў саюз з Эльфгарам, эрлам Мерсіі і сынам Леафрыка, які быў выгнаны са свайго каралеўства Гаральдам Годвінсанам. Ён выступілі да Херэфарда і сутыкнуліся з арміяй, якую ўзначальваў эрл Херэфарда Ральф Баязлівы. Нягледзячы на тое, што армія Ральфа была ўзброена на нарманскі манер, 24 кастрычніка саюзнікам удалося яе разбіць, а затым спаліць горад і знішчыць тамтэйшы замак. Гаральду было даручана правесці контратаку, але яму не ўдалося пракрасціся ўглыб варожай тэрыторыі. Неўзабаве Эльфгару вярнулі яго ўладанні і быў заключаны мірны дагавор.
Чэмпіянат Беларусі па грэка-рымскай барацьбе 2010
Чэмпіянат Беларусі па грэка-рымскай барацьбе 2010 года прайшоў 10-13 чэрвеня ў спарткомплексе «Алімпіец» у Магілёве.
Грыфід ап Лівелін
Кіраўнік Уэльса (1055—1063)
Прыкладна тым жа часам Грыфіду ўдалося таксама захапіць Маргануг, Гвент і вялікія тэрыторыі на мяжы з Англіяй. У 1056 годзе ён ізноў атрымаў перамогу над англічанамі ў бітве пры Гласберы. У 1058, разам з нарвежскім флотам Магнуса Харальдсана, старэйшага сына караля Нарвегіі Харальда Суровага, разарыў Англію. У выніку ён стаў суверэнам усяго Уэльса, што было прызнана таксама і англічанамі.
Смерць
Грыфід дасягнуў пагадненні з Эдуардам Спаведнікам, але смерць яго саюзніка Эльфгара ў 1062 годзе саслабіла яго. У канцы таго ж года Гаральд Годвінсан атрымаў дазвол караля на раптоўны напад на двор Грыфіда ў Рудлане. Грыфід ледзь не патрапіў у палон, але здолеў бегчы на адным са сваіх караблёў (хоць большая частка флоту была знішчана). Увесну 1063 года брат Гаральда Тостыг увайшоў з войскамі ў паўночны Уэльс, а сам Гаральд адправіў флот на поўдзень краіны, а затым накіраваўся насустрач свайму брату на поўнач. Грыфід быў вымушаны схавацца ў Снаўдоніі, але 5 жніўня (паводле «Хронікі прынцаў») ён быў забіты ўласным людзьмі. Ульстэрскія аналы паведамляюць (пад 1064 годам), што яго забіў Кінан ап Іяга, сын Іяга ап Ідвала, называючы пры гэтым Грыфіда «каралём брытаў». Верагодна, Грыфід нажыў сабе шмат ворагаў падчас аб'яднання Уэльса. Уолтэр Мап перадае такія словы, якія прыпісваюцца самому Грыфіду:
Галава Грыфіда і разьбяны нос яго карабля былі дасланы Гаральду.
Пасля смерці Грыфіда Гаральд ажаніўся з яго ўдавой Алдытай, хоць праз тры гады яна ізноў заўдавела. Уладанні Грыфіда былі падзелены на традыцыйныя каралеўствы. Бледын ап Кінвін і яго брат Рывалан дасягнулі пагаднення з Гаральдам і атрымалі ўладу ў Гвінедзе і Повісе, так што пасля бітвы пры Гастынгсе, калі нармандцы дасягнулі межаў Уэльса, ім прыйшлося мець справу з некалькімі каралеўствамі. У Грыфіда былі два сыны, якія ў 1070 годзе ў бітве пры Мехайне паспрабавалі вярнуць трон, але Бледын і Рывалан нанеслі ім паражэнне.
Сям'я
Грыфід быў у шлюбе з Алдытай (Эальдгют), дачкой Эльфгара, і ў іх нарадзілася шасцёра дзяцей:
Лясныя Далі
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Сярэдскага сельскага паселішча.
Беларуская кроніка
«Беларуская кроніка» — газета, два нумары якой выйшлі ў Мінску ў 1990 годзе. Склад рэдакцыі невядомы. Публікаваліся матэрыялы пераважна палітычнай тэматыкі, паэзія i інш. Дэклараваны тыраж — 1000 асобнікаў. Спосаб рэпрадукавання — машынапіс з ксерапамнажэннем.
Вільгельм Гараўскі
Вільгельм Гараўскі (,  —, , НКУС) — беларускі празаік.
Біяграфія
Як адзначаў М. Гарэцкі, «пад уплывам польскага патрыятызму» ў 1921 выехаў у Польшчу, дзе знаходзіўся два месяцы. Калі скончыліся грошы, бо працы так і не знайшоў, вярнуўся ў БССР. Трапіў у Інстытут сацыяльнага перавыхавання ў Мінску, адкуль потым уцёк і як беспрытульнік вандраваў па Украіне і Каўказе. У 1922 вярнуўся ў інстытут. Настаўнічаў. Пісаў апавяданні, друкаваўся ў мінскіх і бабруйскіх выданнях. У 1931 браў удзел у Першым усесаюзным з'ездзе польскіх пралетарскіх пісьменнікаў (гл. «Полымя»). Арыштаваны ў пачатку 1937. Расстраляны.
Allium galileum
Allium galileum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Заходняй Азіі.
Распаўсюджанне
Трапляецца ў хваёвым лесе, хмызняках, уключаючы дэградаваны лес.
Пагрозы і ахова
Значныя пагрозы не вядомыя. Ахоўныя дзеянні не праводзяцца.
Эрскін Колдуэл
Эрскін Прэстан Колдуэл (анг. Erskine Preston Caldwell, 17 снежня 1903 - 11 красавіка 1987) — амерыканскі пісьменнік-празаік, прадстаўнік рэалістычнага кірунку ў літаратуры.
Эрскін Колдуэл нарадзіўся 17 снежня 1903 года ў мястэчку Уайт-Оўк (Штат Джорджыя), у сям'і святара. У маладосці змяніў шэраг прафесій. Пісьменніцкую кар'еру пачаў у 1931 годзе, апублікаваўшы зборнік навел «Амерыканская зямля» (англ.: American Earth). Затым рушылі ўслед новыя зборнікі апавяданняў, а таксама раманы «Тытунёвая дарога» (анг.Tobacco Road, 1932), «Боская дзялянка» (англ.: God's Little Acre, 1933).
Пятая ступень
У арыфметыцы і алгебры пятая ступень — вынік перамнажэння пяці аднолькавых множнікаў:
n5 = n × n × n × n × n
.
Пятую ступень ліку таксама можна выразіць, як здабытак ліку і яго чацвёртай ступені, або як здабытак квадрата і куба ліку:
n5 = n × n4 = n2 × n3
Паслядоўнасць пятых ступеняў неадмоўных цэлых лікаў пачынаецца лікамі:
Мушмула
Мушмула (Mespilus) — род лістападных раслін сямейства Ружавыя.
Віды
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 3 віды :
Була (Івацэвіцкі раён)
Бу́ла (, Була) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Да 16 лютага 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Бусяжскага сельсавета.
Азгінавічы
Азгі́навічы (, Озгиновичи) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.
Мушмула германская
Батанічнае апісанне
Пладовае дрэва ці куст, пры ідэальных (безмарозных) умовах расліна вырастае да 8 метраў. Звычайна яна ніжэй, каля 6 метраў, і больш падобная да куста, чым да дрэва. Кара шаравата-карычневага колеру з глыбокімі вертыкальнымі расколінамі, што фарміруюць прамавугольныя пласціны, якія маюць тэндэнцыю адрывацца.
Пятровічы (Дунілавіцкі сельсавет)
Пятро́вічы (, Петровичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Мушмула германская
Батанічнае апісанне
Лісце дрэва цёмна-зялёнае, цэльнае, эліптычнае, цэльнакрайняе ці зубчастае па краі, з ніжняга боку густа пакрытае белымі валаскамі, 8-15 см даўжынёй і 3-4 см шырынёй, але восенню, перад падзеннем, змяняе афарбоўку на чырвоную. Чаранкі апушаныя.
Пятровічы (Дунілавіцкі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Дунілавічы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Мушмула германская
Батанічнае апісанне
Плод — чырванавата-карычневы яблык дыяметрам 2-3 см у дзікіх формаў і да 5-7 см у культурных, з разгорнутымі пастаяннымі чашалісткамі вакол цэнтральнай ямкі, яны надаюць яму выгляд пустога яблыка. Плады цвёрдыя і кіслыя, прыдатныя для прыгатавання ў ежу толькі пасля падмаражэння або працяглага захоўвання (у тым выпадку, калі плады здымаюцца з дрэва да наступлення замаразкаў). Пры гэтым яны становяцца салодкімі і мяккімі, але набываюць маршчыністую структуру і памяншаюцца ў аб'еме.
Паходжанне і роднасныя віды
Нягледзячы на сваю лацінскую назву, што ў перакладзе азначае нямецкая або германская мушмула, від з’яўляецца карэнным для Паўднёва-Заходняй Азіі і Паўднёва-Усходняй Еўропы, асабліва для Чарнаморскага ўзбярэжжа Балгарыі і Турцыі.
Да нядаўняга часу від лічыўся адзіным у родзе. Аднак у 1990 годзе новы від быў знойдзены ў Паўночнай Амерыцы —. Від таксама часам адносяць да роду.
З шырокага вывучэння літаратуры і асобнікаў раслін, прыйшоў да высновы, што «сапраўдная Радзіма» [мушмулы германскай знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Балканскага паўвострава, Малой Азіі, на Каўказе, у Крыму, Паўночным Іране і, магчыма, у Туркменістане.
Распаўсюджанне і экалогія
Нягледзячы на відавы эпітэт, гэта дрэва паходзіць з Паўднёва-Заходняй Азіі і Паўднёва-Усходняй Еўропы і было завезена ў Германію рымлянамі. Віду неабходна цёплае лета і мяккая зіма. У дзікай прыродзе расце на паўднёвым беразе Крыма, у Грузіі, Арменіі, Азербайджане, Паўднёвай Асеціі і на Паўночным Каўказе. Расце ў лясах, на прагалінах, у зарасніках хмызнякоў. У Азербайджане мушмула расце ў зарасніках разам з і. Расце на камяністых, вапняковых, падзолістых і чырваназёмных глебах. Яна аддае перавагу сонечным сухім месцам і слабакіслай глебе.
Адзінкавыя расліны сустракаюцца ў садаахоўных насаджэннях цэнтральных раёнаў Украіны (напрыклад, у горадзе Умані, куды расліна была завезена ў савецкія часы як слабарослая прышчэпа для грушы).
У Алжыры вельмі часта сустракаецца ў садках дамоў каланіяльнага часу ў прыгарадах буйных гарадоў. Паведамляецца пра мушмулу, натуралізаваную ў некаторых лясах на паўднёвым усходзе Англіі, дзе яна таксама сустракаецца ў нешматлікіх садках.
Працягласць жыцця невялікая і дасягае 30-50 гадоў.
Культываванне
Магчыма, што від культывуецца каля 3000 гадоў у прыкаспійскіх абласцях Азербайджана. Старажытнагрэчаскі географ Страбон спасылаецца на μέσπιλον (mespilon) у працы Geographica, кніга 16, глава 4.
Мушмулу германскую пачалі вырошчваць старажытныя грэкі каля і старажытныя рымляне каля 200 года да н. э. У старажытнарымскую і сярэдневяковую эпохі гэта расліна была найважнейшай пладовай культурай. Аднак у 17-18 стагоддзях цікавасць да яе паступова згасала, і яна замянялася іншымі культурамі, у цяперашні час культывуецца даволі рэдка.
Мушмула германская можа быць прышчэплена на падвой іншага віду, напрыклад, грушу, айву або глог, каб палепшыць свае паказчыкі на розных глебах.
У садах Каўказа мушмулу прышчэпліваюць на глог.
Сарты мушмулы германскай, што вырошчваюцца для збору садавіны уключаюць такія, як 'Hollandia', 'Nottingham', і 'Russian', буйнаплодныя сарты 'Dutch' (таксама вядомы як 'Giant' або 'Monstrous'), 'Royal', 'Breda giant', і 'Large Russian'.
Хімічны склад
Плады мушмулы ўтрымліваюць да 12% цукроў (глюкоза, фруктоза і цукроза), арганічныя кіслоты (яблычная), пекцінавыя, дубільныя, фарбавальныя і араматычныя рэчывы.
Прымяненне
Плады мушмулы шырока выкарыстоўваюцца як лячэбна-дыетычны сродак. На працягу 1,5-2 месяцаў пасля збору яны могуць быць выкарыстаны ў якасці сродка, які замацоўвае кішачнік і страўнік.
У кулінарыі
Плады мушмулы германскай — адзін з нешматлікіх відаў садавіны, які становіцца ядомым зімой, што робіць яе важным дрэвам для садаводаў, якія хочуць мець свежую садавіну круглы год. Яны цвёрдыя, кіслыя і горкія з-за дубільных рэчываў. Плады робяцца ядомымі пасля размягчэння, падвяргаючыся блетынгу, падмарожванню, і пры працяглым захоўванні. З пачаткам размякчэння лупінка хутка становіцца зморшчанай і цёмна-карычневай, а мякаць мяняе кансістэнцыю і смак і нагадвае яблычнае пюрэ. Гэты працэс можа заблытаць тых, хто ўпершыню частуецца мушмулай, бо мяккі плод выглядае, як сапсаваны.
Пасля блетынгу плады можна есці сырымі, іх часта падаюць у якасці дэсерту або выкарыстоўваць для падрыхтоўкі мушмулавага жэле, пасцілы і віна. Таксама мушмулу можна саліць. Яшчэ адна страва «мушмулавы сыр» — падобная да лімоннага крэму, робіцца з мякаці садавіны, яек і масла.
У медыцыне
У Іране плады, лісце, кару і драўніну Мушмулы германскай выкарыстоўвалі ў якасці лекавых сродкаў пры дыярэі, уздуцці жывата, гарлавых нарывах і ліхаманцы.
У народнай медыцыне Каўказа няспелыя плады і насенне мушмулы выкарыстоўваюць пры лячэнні разладаў кішачніка і страўніка. Настоі з лісця лічацца добрым паласканнем пры хваробах горла.
Чосер
Як плод, які хутчэй згніе, чым паспее, мушмула выкарыстоўваецца ў літаратуры ў пераносным сэнсе, як сімвал прастытуцыі або заўчаснай абяздоленасці. Напрыклад, у Пралогу да , герой Джэфры Чосера гаруе аб старасці гадоў, параўноўваючы сябе з мушмулой, якую ён называе, выкарыстоўваючы слэнгавы выраз «open-arse» — «голы азадак»:
Шэкспір
У шэкспіраўскім «», дае плод Цімону: «Ты ў жыцці ніколі не ведаў залатой сярэдзіны, табе вядомыя толькі крайнасці. Калі ты хадзіў у надушанай, вышыванай золатам вопратцы, людзі смяяліся над тваёй празмернай вытанчанасцю, у лахманах ты страціў яе — і цяпер цябе пагарджаюць за яе адсутнасць. Вось вазьмі мушмулу, з'еш яе.» Магчыма, тут аўтар намякае на гульню слоў «medlar-meddler» («мушмула-праныра»), маючы на ўвазе таго, хто ўмешваецца ў справы, а таксама на гніласць. (IV.iii.300-305).
У «», Лусіа апраўдвае сваё адрачэнне ад былога блуду тым, што «яны б яшчэ выдалі мяне замуж за гнілую мушмулу.» (IV.iii.171).
У творы «» робіць складаны каламбур, кажучы пра свайго суразмоўцу: «Я прышчаплю да яго цябе, а потым мушмулу: тады гэта дрэва прынясе самыя раннія плады ў краіне, таму што ты згніеш перш, чым напалову паспееш, — бо гэта і ёсць галоўныя ўласцівасці мушмулы.» (III.ii.116-119).
Самае вядомае згадванне мушмулы, якое часта, пакуль сучасныя выданні не прынялі яго, знаходзіцца ў шэкспіраўскай п'есе «Рамэа і Джульета», калі смяецца над непадзеленым каханнем Рамэа да яго палюбоўніцы  (II, 1, 34-38):
Іншыя аўтары 16 і 17 стагоддзяў
У 16-м і 17-м стагоддзях мушмулу звалі «адкрыты азадак» з-за формы пладоў, што натхняла шумныя і гумарыстычна непрыстойныя каламбуры ў многіх п'есах.
У «Дон Кіхоце» Мігеля Сервантэса галоўны герой і Санча Панса «месціліся сярод поля і нашпігоўваліся жалудамі ці мушмуламі».
У рамане «Гарганцюа і Пантагруэль» Франсуа Рабле мушмулы адыгрываюць ролю ў паходжанні гігантаў, у тым ліку і загалоўных герояў. Пасля таго, як Каін забіў Авеля, кроў напаіла Зямлю і стала прычынай росту велізарных мушмулаў. Людзі, якія елі гэтыя мушмулы, таксама пачыналі вырастаць вельмі вялікімі. Тыя, гіганты што атрымалі вялікія целы, сталі продкамі Гарганцюа і Пантагруэля.
таксама выкарыстоўвае падобнае параўнанне ў сваёй п'есе «»: «Я мала яе ведаю, прыгажосць яе шчок, падобна месяцу, пацярпела дзіўныя зацьменні, с таго часу, як я бачыў яе: жанчыны, як мушмулы, гніюць хутчэй, чым паспяваюць.»
Іншая адсылка можа быць знойдзена ў п'есе «Як абыграць старога» ў характары удавы Медлер, якая ўвасабляе куртызанку, наступным каламбурам: «Хто? Удава Медлер? Яна ляжыць, адкрытая да любых чутак.» (II, 2, 59).
У мемуарах Глюкель успамінае ў час цяжарнасці яе сынам Джозэфам моцную цягу да мушмулы, якую яна ігнаравала. Калі дзіця нарадзілася, яно было кволым і занадта слабым, каб быць на грудным выкормліванні. Успамінаючы забабоны аб небяспецы, якая ўзнікае, калі цяжарныя жанчыны не выконваюць свае прыхільнасці, Глюкель папрасіла кагосьці прынесці ёй некалькі мушмул для дзіцяці. Як толькі плод закрануў вусны дзіцяці, сын пачаў яго есці і калі з'еў усю мякаць, дадзеную яму, стаў здольным смактаць грудзі. (Кніга 4, раздзел 14).
Сучасная літаратура
У сучаснай літаратуры было зроблена некалькі згадванняў гэтага фрукта:
Сакі выкарыстоўваў мушмулы ў сваіх апавяданнях, якія часта прадстаўлялі заняпад Эдвардзіянскага грамадства. У творы «Мір у Маўслі Бартане» на знешне спакойным падворку расце мушмулавае дрэва і цвіце нянавісць. У «Бораве» загалоўная жывёла, Тарквін Супербус, пункт сувязі паміж свецкімі жанчынамі, якія пракрадваліся на сезону, і не зусім сумленнай дзяўчынкай-школьніцай, якая стратэгічна падзывае яго, кідаючы саспелыя мушмулы: «Ну, Тарквін, дарагі хлапчына; ты ведаеш, што не можаш супраціўляцца мушмуле, калі яна падгніла і памягчэла.»
пісаў пра яе: «Бурдзюкі карычневай хваравітасці, восеньскія экскрыменты… вытанчаны пах развітання».
Уладзімір Набокаў у рамане «» коратка згадвае паэта з іменем Макс Міспел, «яшчэ адно батанічнае імя», маючы на ўвазе лацінскую родавую назву мушмулы Mespilus.
у сваім «» піша «… мушмуловы сад. Белыя кветкі без паху ад дзіўных пладоў, якія трэба пакідаць на дрэве, пакуль яны не згніюць…».
Італьянскі раманіст Джавані Верга у творы «» дае апісанні Натураліста пад назвай «Дом пад мушмуловым дрэвам».
У мастацтве
Мушмулу германскую можна бачыць на палотнах такіх мастакоў, як Жак Ле Муан,, П’ер Агюст Рэнуар, і іншых.
Аляксандр Васілевіч Мядзведзь
Аляксандр Васілевіч Мядзведзь (, Белая Царква, Кіеўская вобласць, УССР) — беларускі спартсмен і трэнер (вольная барацьба).
Біяграфія
Нарадзіўся 16 верасня 1937 года ў г. Белая Царква Кіеўскай вобласці.
Заслужаны майстар спорту (1963), заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі (1969). Заслужаны трэнер Беларусі (1976) і СССР (1980), прафесар (1976). Чэмпіён Алімпійскіх гульняў (1964, 1968, 1972), свету (1962, 1963, 1966, 1967, 1969-71).
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1998, у сааўтарстве) — за цыкл прац «Падручнік „Фізічнае выхаванне студэнтаў асноўнага аддзялення“ і комплекс вучэбна-метадычных дапаможнікаў па тэорыі і методыцы фізічнага выхавання».
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.
Казімір Чаховіч
Казімір Чаховіч (Kazimierz Czechowicz; нар. каля 1777 — 1834) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Чаховічаў герба «Астоя». Сын Віктара Чаховіча і Феліцыяны з Жабаў. Харунжы Ашмянскага павета, у 1811 годзе віцэ-маршалак, са студзеня 1813 па 1817 год маршалак шляхты Ашмянскага павета.
Пасля смерці бацькі да Казіміра перайшла сядзіба ў Багданаве. У канцы XVIII ст. ён пачаў перабудову старой сядзібы ў формах класіцызму. Побач ён пабудаваў новы мураваны двухпавярховы будынак з порцікам на двух калонах. Пасля смерці ўдавы Казіміра сядзіба была прададзена з малатка адвакату Фердынанду Рушчыцу (1786—1848), жанатаму на Ганне з Чаховічаў.
Сям’я
У шлюбе з Антанінай з Пшацішэўскіх.
Балесы Полісься
«Балесы Полісься» (Галасы Палесся) — газета згуртавання «Полісьсе», пачала выходзіць у 1988 на старонках газеты «Чырвоная Змена». З красавіка 1989 года газета выходзіла як асобнае выданне.
Склад рэдакцыі: Васіль Брыль, Васіль Літвінка, Мікола Мэнзар, Аляксандр Трушко, Мікола Шэляговіч. Друкаваліся матэрыялы, пераважна датычныя палескага рэгіёна, а таксама дзейнасці згуртавання «Полісьсе» і палескага культурна-аўтанамічнага руху.
У ліпені 1989 года ва ўсесаюзным камітэце друку зарэгістравалася выданне грамадска-культурніцкага аб’яднання «Полісьсе» — газета «Збудінне».
Грачухі
Гісторыя
Заснаваная ў пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 16 двароў і забілі 4 жыхароў. 6 жыхароў загінулі на фронце. Да 30 красавіка 1948 года вёска ўваходзіла ў склад Краснабярэжскага сельсавета. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгасу «Рактнянскі» (цэнтр — вёска Рэкта). Да 21 верасня 1992 года вёска ўваходзіла ў склад Ракцянскага сельсавета.
Нашчокіна (Сычоўскі раён)
Нашчокіна (Нащекино) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Караваеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Сярэдскага сельскага паселішча.
Сіценец
Сі́ценец — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Сосніца, за 44 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка, за 2 км на ўсход ад вёскі Вялікае Сітна.
Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 0,45 км, найбольшая шырыня 0,32 км. Плошча вадазбору 9,75 км².
Катлавіна возера круглаватай формы з невыразнымі схіламі, пакрытымі лесам. У Сіценец упадае ручай з возера Сітна і выцякае ручай у возера Жэльцы.
Апошні з магіканаў (фільм, 1992)
«Апо́шні з магіка́наў» (The Last of the Mohicans) — амерыканская эпічная гістарычная драма рэжысёра Майкла Мана, выдадзеная ў 1992 годзе. Фільм зняты паводле аднайменнага рамана 1826 года Джэймса Фенімара Купера, які апавядае пра падзеі 1757 года ў часе французскай і індзейскай вайны. У галоўных ролях Дэніел Дэй-Льюіс, Мэдлін Стоу і Джодзі Мэй.
Да фільму напісанае музычнае суправаджэнне кампазітараў Трэвара Джонса і Рэндзі Эдэльмана, а таксама песня «Я знайду цябе» гурту «Clannad». Галоўная мелодыя фільму ўзятая з тэмы «The Gael» шатландскага барда Дугі Мак-Клейна.
Сюжэт
Гісторыя адбываецца ў 1757 годзе ў часе вайны французаў і індзейцаў у Адырандацкіх гарах, у брытанскай калоніі Нью-Ёрку. Маёр брытанскай арміі Данкан Хэйвард прыбывае ў Олбані. Яго накіроўваюць у падначаленне палкоўніку Эдмунду Манро, камандзіру форту Уільям Генры. Хэйвард атрымлівае даручэнне эскартаваць абодвух палкоўнікавых дачок, Кору і Эліс, да бацькі. Ён сябар сям’і і закаханы ў Кору, якой перад выхадам робіць прапанову, аднак тая пакідае яе без адказу.
Маёр Хэйвард, абедзве жанчыны і аддзел брытанскіх ваенных рушаць па перасечанай мясцовасці з правадніком Магуа, гуронскім ваяром. Магуа прыводзіць іх у пастку, дзе гінуць усе салдаты, аднак Хэйварда і жанчын уратоўвае своечасовае прыбыццё магіканскага правадыра Чынгачгука з сынам Ункасам і прыёмным белым сынам «Сакаліным Вокам», якія забіваюць усіх нападнікаў, акрамя Магуа. Ратаўнікі пагаджаюцца правесці жанчын з Хэйвардам да форту. У часе бітвы Сакалінае Вока заўважыў, што Магуа хацеў забіць Кору, і пацікавіўся Дункана, ці ведае той прычыну. У часе падарожжа Кора і Сакалінае Вока, а таксама Ункас і Эліс знаёмяцца бліжэй адзін з адным.
Калі Манро адмаўляецца адпусціць рушэнцаў-індзейцаў на абарону сваіх сем’яў і дамоў, як абяцаў раней, Сакалінае Вока адпускае іх сам, аднак застаецца на абарону форта, і па абвінавачванні ў непадпарадкаванні прыгавораны да павешання. Аднак тым часам на перамовах французскі генерал Луі-Жазеф дэ Манкальм паказвае Манро перахопленае паведамленне, у якім форту адмаўляюць у падмацаванні. Манкальм прапануе адпусціць брытанцаў з гонарам, пакінуўшы ім нават зброю. Манро, сілы якога сканчаюцца, вырашае здаць форт. Тым не менш Магуа, саюзнік французаў, незадаволены такім рашэннем, бо палае прагаю помсты Манро, якога вінаваціць у колішніх шкодах сабе і сваёй сям’і.
Наступнага дня палкоўнік Манро з салдатамі і іхнімі сем’ямі сыходзяць з форту. Магуа і яго гуронскія ваяры нападаюць на іх з засады. Магуа ўласнаручна забівае Манро, Сакалінае Вока і магіканы з боем вырываюцца і адводзяць Кору, Эліс і Хэйварда ў бяспечнейшае месца. Аднак пазней Магуа захоплівае маёра і жанчын, адводзіць вязняў у гуронскую вёску і склікае сход на чале з сахэмам. Сакалінае Вока прыходзіць у вёску, каб ратаваць жыцці палоннікаў.
Сахэм вырашае вярнуць Хэйварда брытанцам, Эліс аддаць Магўе, а Кору спаліць жыўцом. Сакалінаму Воку за яго адвагу дазволена сысці без перашкодаў. Сакалінае Вока просіць Хэйварда перакласці сахэму, што ён просіць спаліць замест Коры сябе. Аднак Хэйвард аддае за Корына жыццё сваё.
Адышоўшы з Корай на бяспечную адлегласць, Сакалінае Вока цаляе ў Хэйварда, каб скончыць яго пакуты на вогнішчы. Чынгачгук, Ункас і Сакалінае Вока накіроўваюцца ўваслед гуронам на дапамогу Эліс. Першым Магўу даганяе Ункас, аднак гіне ў бойцы з ім. Эліс вырашай упасці са скалы ў прорву, чым ісці да Магуа. Пакуль Сакалінае Вока стрымлівае рэшту гуронаў у затоцы, Чынгачгук б’ецца з Магуа і помсціць за сына. Чынгачгук моліцца Вялікаму Духу, каб той прыняў Ункаса, называючы сябе «апошнім з магіканаў».
Узнагароды
Фільм заваяваў «Оскар» за найлепшы гук (Крыс Джэнкінс, Дуг Хэмфіл, Марк Сміт, Сайман Кей).
Мікалай Кішка
Імя МІКАЛАЙ мела некалькі прадстаўнікоў роду Кішкаў
Анатоль Андрэевіч Ананьеў
Анато́ль Андрэ́евіч Ана́ньеў (, станіца Варэнікаўская Таманскай акругі, цяпер Крымскі раён  —, ГУЛАГ) — дзяржаўны і партыйны дзеяч БССР. Член ВКП(б) з 1919 г.
Біяграфія
Член ЦК у 1936—1938 і член Бюро ЦК КП(б)Б у 1937—1938 гг. Член ЦВК БССР у 1935—1938 гг. У 1940 г. Ананьеў незаконна рэпрэсіраваны, асуджаны на 20 год зняволення. У 1954 г. пасмяротна рэабілітаваны.
Атава (Гомель)
«Атава» — газета Гомельскага каардынацыйнага цэнтра БНФ, пачала выходзіць у 1990 годзе. У выпуску выдання бралі П.Бабкоў, М.Багданаў, П.Кузьмічоў, В.Цярэшчанка, А.Яўсеенка. Змяшчала матэрыялы грамадска-палітычнага характару.
Палежаеўка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Лівелін ап Сейсіл
Лівелін ап Сейсіл (Llywelyn ap Seisyll, памёр у ) — кароль Повіса, Гвінеда і Дэхейбарта (1018—1023). Па бацькаўскай лініі Лівелін быў прадстаўніком аднаго з уплывовых родаў Гвінеда. Па матчынай лініі ён быў прапраўнукам Анараўда. Акрамя таго, Лівелін ажаніўся з Ангарад, дачкой Марэдыда.
Біяграфія
У 1018 годзе Лівелін ап Сейсіл захапіў уладу ў Гвінедзе і Повісе, забіўшы ўзурпатара Айдана і яго чатырох сыноў. У тым жа годзе Лівелін перамог братоў Эдвіна і Кадэла, якія кіравалі Дэхейбартам. У 1022 годзе ў Дэхейбарце з'явіўся нейкі ірландзец Райн, які зваў сябе сынам Марэдыда. Дэхейбарцы прызналі яго і пачалі вайну з Гвінедам, але былі разбіты пры Абергвілі. Больш Райна ніхто ніколі не бачыў.
Цэнтральны вакзал Амстэрдама
Цэнтральны вакзал Амстэрдама (Station Amsterdam Centraal) — галоўны чыгуначны вакзал нідэрландскай сталіцы. Пабудаваны ў 1881—1889 гадах архітэктарам Пітэрам Кейперсам пры ўдзеле Адольфа Леанарда ван Гента. У 1885 годзе Кейперс таксама спраектаваў будынак Дзяржаўнага музея ў Амстэрдаме, якое знешне падобнае на Цэнтральны вакзал.
Гэта першы вакзал у Нідэрландах, які быў спраектаваны вядомым архітэктарам. Вакзал аддзяляе горад ад порта, а ў горадзе было пракладзена мноства пуцей. Вакзал налічвае шэсць перонаў і 15 пуцей.
Галынка (Івацэвіцкі раён)
Галы́нка (, Галынка) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Да 16 лютага 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Бусяжскага сельсавета.
Кашталяны менскія
Пасада менскага кашталяна з'явілася ў 1566 годзе.
Асабнякі
Асабнякі́ (, Особняки) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азгінавіцкага сельсавета.
Да 17 чэрвеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Касцянёўскага сельсавета.
Бусяж (вёска)
Бу́сяж (, Бусяж) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Назва
На думку беларускага географа В. Жучкевіча, тапонім «Бусяж» звязаны з паняццем «буса» — лодка, выдзеўбаная з дубовых калодаў.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Бусяж датуецца 1556: на сесіі Слонімскага земскага суда (суддзя Ян Віктарын з Івацэвічаў) разглядалася скарга Мікалая Юндзіла, земяніна Слонімскага павета, на Лаўрына Аравіцкага ва ўкрыванні збеглых ад яго сялян. Мясцовасць уваходзіла ў склад Слонімскага павета Новагародскага ваяводства.
У 1645 маёнтак належаў Альбрэхту Праслаўскаму, які аддаў яго ў заставу маршалку слонімскаму Яну Мялешку. Па смерці апошняга Бусяж перайшоў да харунжага слонімскага Жыгімонта Праслаўскага і яго брата Крыштафа, каноніка віленскага. 15 мая 1648 браты прадалі маёнтак падканцлеру Казіміру Льву Сапегу. У 1779 на месцы драўлянай узвялі новую мураваную грэка-каталіцкую царкву. Пры ёй 27 жніўня рэгулярна праводзіўся кірмаш.
Партыя свабоды і справядлівасці (Сербія)
Партыя свабоды і справядлівасці (Странка слободе и правде/Stranka slobode i pravde) — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Сербіі. Кіраўніком партыі ёсць Драган Джылас.
Бусяж (вёска)
Гісторыя
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Бусяж апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Косаўскай гміне Косаўскага павета. Станам на 1924 у мястэчку было 16 будынкаў, у фальварку — 2.
Партыя свабоды і справядлівасці (Сербія)
Гісторыя
Партыя была закладзена ў 2019 годзе па зліцці Зялёнай экалагічнай партыі — Зялёныя і таксама Сербскай лявіцы. Партыя ўваходзіла ў Саюз за Сербію, кааліцыю апазіцыйных палітычных партый. Гэтае аб’яднанне была ўтворанае кіраўніком партыі Джыласам у 2018 годзе. Гэты саюз байкатаваў парламенцкія выбары 2020 года, бо лічыў, што выбары не будуць свабоднымі і справядлівымі. Пасля выбараў партыя стала часткай Аб’яднанай апазіцыі Сербіі, пераемніцы Саюза за Сербію. Новая кааліцыя была распушчана ў студзені 2023 года праз спрэчкі паміж Партыяй свабоды і справядлівасці і Народнай партыяй.
Бусяж (вёска)
Гісторыя
У 1939 Бусяж увайшоў у БССР, дзе ў 1940 стаў цэнтрам сельсавета Косаўскага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. У гэты час тут быў 91 двор, працавалі крама, пошта, хата-чытальня, медыцынскі пункт. У 1957 адбыўся першы выпуск Бусяжскай сярэдняй школы. 16 лютага 1987 года Бусяжскі сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мілейкаўскага сельсавета. Станам на 2002 у вёсцы была 81 гаспадарка, на 1 студзеня 2008 — 79 гаспадарак.
Інфраструктура
У Бусяжы працуюць клуб, бібліятэка, ФАП, пошта.
Чэсменская царква
У цяперашні час царква з’яўляецца помнікам архітэктуры федэральнага значэння. Паблізу царквы размешчаны Чэсменскія воінскія могілкі.
Allium gemiciana
Allium gemiciana — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Турцыі.
Чэсменская царква
Храм адносіцца да Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, з’яўляецца цэнтрам Маскоўскай благачыннай акругі.
Allium gemiciana
Распаўсюджанне
Эндэмік Турцыі.
8 верасня
8 верасня — дзвесце пяцьдзясят першы (дзвесце пяцьдзясят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Татарынка
Татарынка (Татаринка) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Караваеўскага сельскага паселішча.
Свідна (Пастаўскі раён)
Сві́дна (, Свидно) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска i фальварак у складзе гміны Дунілавічы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Татарынка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Сярэдскага сельскага паселішча.
Айсберг (1991)
Друкаваліся краязнаўчыя, гістарычныя матэрыялы.
Шостая ступень
У арыфметыцы і алгебры шостая ступень — вынік перамнажэння шасці аднолькавых множнікаў:
n6 = n × n × n × n × n × n
.
Шостую ступень ліку таксама можна выразіць, як здабытак ліку і яго пятай ступені, як здабытак квадрата ліку і яго чацвёртай ступені, або як здабытак кубоў ліку:
Паслядоўнасць шостых ступеняў неадмоўных цэлых лікаў пачынаецца лікамі:
Іван Іванавіч Гарбачэўскі
Іван Іванавіч Гарбачэўскі (, Чарнігаўская губерня —, Пятроўскі Завод, цяпер Пятроўск-Забайкальскі Чыцінскай вобласці, Расія) — дзекабрыст, мемуарыст. Па кудзелі звязаны сваяцтвам з архіепіскапам Г. Каніскім.
Біяграфія
Нарадзіўся 22 верасня (4 кастрычніка) 1800 года ў Нежынскім павеце Чарнігаўскай губерні ў сям’і маламаёмных дваран з Віцебскай губерні. У 1808—1817 гадах выхоўваўся ў Віцебскай гімназіі. Пасля смерці маці адмовіўся ад маёнтка і перадаў зямлю сялянам. Пасля вучобы ў гімназіі Гарбачэўскі 23 жніўня 1817 года паступіў у Дваранскі полк. З 1820 года служыў падпаручнікам у артылерыйскай брыгадзе ў Наваградзе-Валынскім (цяпер у Жытомірскай вобласці, Украіна). Там у 1823 стаў членам «Таварыства аб’яднаных славян», якое пазней прыняло праграму тайнага Паўднёвага таварыства і злілося з ім. Падчас паўстання Чарнігаўскага пяхотнага палка (29.12.1825 — 3.1.1826) спрабаваў узняць суседнія вайсковыя часці.
Памяць
У Пятроўску-Забайкальскім устаноўлены бюст і мемарыяльная дошка, яго імем названы вуліца і бібліятэка. У Віцебску імем Гарбачэўскага таксама названа вуліца, на будынку былой Віцебскай гімназіі ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Дом Энгельгарта
Дом Энгельгарта вядомы як цэнтр музычнага жыцця Санкт-Пецярбурга. Знаходзіцца на рагу набярэжнай канала Грыбаедава (дом № 16) і Неўскага праспекта (дом № 30).
У 1759—1761 гг. на гэтым участку пабудаваны 3-павярховы асабняк для генерала Аляксандра Вільбоа. У 1766 годзе перайшоў ва ўласнасць князя А. М. Галіцына. У канцы XVIII ст. яго ўдава здавала дом у арэнду французскаму эмігранту Ліёну, які ладзіў тут маскарады і канцэрты. У 1799 годзе будынак выкупіў эксцэнтрычны мільянер Міхаіл Аляксеевіч Кусоўнікаў.
У 1829—1832 гг. дом, які належаў Вользе Міхайлаўне Энгельгарт (у дзявоцтве — Кусоўнікавай), быў перабудаваны па праекце архітэктара Поля Жака ў формах позняга класіцызму. Будынак стаў 4-павярховым, цэнтральная частка фасада, які выходзіць на Неўскі праспект, адзначана порцікам на ўзроўні 3-га і 4-га паверхаў.
Ханой Хілтан
Хаало (Hỏa Lò, Вогненная печ ) — былая турма, а зараз музей і турыстычны аб’ект у Ханоі (В’етнам). Пабудавана французскімі каланіяльнымі ўладамі ў 1896 годзе для ўтрымання в’етнамскіх палітвязняў — праціўнікаў каланіялізму. Першапачатковая французскае назва турмы была Maison Centrale.
Падчас вайны ў В’етнаме Хаало выкарыстоўвалася паўночнав’етнамскімі ўладамі для ўтрымання палонных амерыканскіх пілотаў, якія далі ёй мянушку «Ханой Хілтан» (Hanoi Hilton). Самым вядомым былым зняволеным турмы з’яўляўся будучы амерыканскі палітык Джон Макейн.
Гісторыя
Турма «Maison Centrale» была пабудавана французскімі каланіяльнымі ўладамі ў 1896 годзе. Была прызначана для ўтрымання каля 450 палітычных зняволеных — праціўнікаў французскага каланіяльнага рэжыму ў Індакітаі.
У 1954 годхе, пасля заканчэння Першай Індакітайскай вайны, сыходу французаў з Індакітая і стварэнні двух незалежных в’етнамскіх дзяржаў, турма перайшла пад кантроль Дэмакратычная Рэспубліка В’етнам. Яна была названая «Хаало» па назве вуліцы, на якой размяшчалася.
У жніўні 1964 года авіяцыя ЗША здзейсніла першы налёт на Дэмакратычную Рэспубліку В’етнам. Было збіта два самалёты і ўзяты ў палон малодшы лейтэнант Эверэт Альварэс, які і стаў першым амерыканцам у Хаало. Пасля пачатку рэгулярных бамбардзіровак у 1965 годзе ў турму пачалі прыбываць іншыя лётчыкі. Паколькі ЗША і Паўночны В’етнам фармальна не знаходзіліся ў стане вайны, паўночнав’етнамскія ўлады аддавалі перавагу называць палонных амерыканцаў злачынцамі і спачатку ўтрымлівалі іх у турме для крымінальнікаў замест спецыяльнага лагера ваеннапалонных.
Пазней амерыканцаў сталі размяркоўваць па іншых турмах і лагерах у розных раёнах краіны, але некаторая частка заўсёды ўтрымлівалася ў Хаало. Найбольш вядомымі вязнямі турмы былі Дуглас Пітэрсан (у 1997 стаў першым амерыканскім паслом у В’етнаме пасля аднаўлення дыпламатычных адносін паміж дзвюма краінамі), Джэймс Стокдэйл, Робі Рыснер, Джон Макейн. З-за цяжкіх умоў утрымання амерыканскія лётчыкі далі Хаало іранічную мянушку «Ханой Хілтан», па аналогіі з вядомымі гатэлямі сеткі Hilton Hotels. У 1972 годзе турму наведала вядомая актрыса і актывістка антываеннага руху Джэйн Фонда, якая пасля заявіла, што палонныя амерыканцы ўтрымліваюцца ў добрых умовах.
У гэты ж час зафіксаваны шэраг правапарушэнняў з боку наглядчыкаў і катаванняў амерыканскіх палонных.
У 1990-я гады турма была амаль поўнасцю знесена. На яе тэрыторыі было пабудавана некалькі камерцыйных будынкаў, уключаючы 25-павярховы жылы дом. Захаваўся толькі вартавы будынак, які знаходзіўся ля ўваходу. Тут размешчаны музей гісторыі Хаало.
У 1999 годзе ў Ханоі была адкрыта пяцізоркавая гасцініца сеткі «Хілтан», якая атрымала назву «Ханой Хілтан Опера».
Народная партыя (Сербія, 2017)
Народная партыя (Народна странка/Narodna stranka) — правацэнтрычная палітычная партыя ў Сербіі. Ачольвае партыю Вук Ераміч.
Партыя была сфарміравана ў кастрычніку 2017 года пасля таго, як Ераміч пераарганізаваў Народны рух Сербіі, палітычную партыю, якую ўзначальваў Міраслаў Алексіч. Новая арганізацыя супрацоўнічала з Драганам Джыласам, Рухам свабодных грамадзян і Сербскай лявіцай, з якімі Народная партыя брала ўдзел у выбарах у гарадскую раду Бялграда 2018 года. Кааліцыя здабыла 19% галасоў жыхароў сталіцы. Затым партыя далучылася да Саюза за Сербію, кааліцыі, якую стварыў Джылас, дзеля арганізацыі масавых антыўрадавых пратэстаў пасля нападу на Борка Стэфанавіча ў лістападзе 2018 года. Партыя байкатавала парламенцкія выбары 2020 года, заявіўшы, што ўмовы галасавання не будуць свабоднымі і справядлівымі. Пазней Народная партыя стала сябрам арганізацыі Аб’яднанай апазіцыі Сербіі, якая існавала ў перыяд са жніўня 2020 года па студзень 2021 года, а потым і Аб’яднання дзеля перамогі Сербіі.