cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мультыкоптар
Бяспека палётаў
У адрозненні ад самалёта, які здольны планіраваць з выключаным рухавіком, ці верталёта, які здольны сесці з дапамогай аўтаратацыі, мультыкоптар пры выключэнні матораў ці электрасілкавання цалкам страчвае кіраванне. Квадракоптар пры адмове аднаго з рухавікоў можа захаваць стабілізацыю, гексакоптар ці октакоптар могуць здзейсніць мяккую пасадку з адным непрацуючым маторам, аднак цалкам разлічваць на гэта не варта (напрыклад, пры разрыве прынамсі адной лопасці, вібрацыя з-за дысбалансу узмацняецца настолькі, што гіраскоп і кантролер фактычна не працуюць, як следства, некіраванае падзенне). Ужо існуюць эксперыментальныя квадракоптары, якія могуць стабілізаваць палёт і здзейсніць пасадку пры страце аднаго з рухавікоў.
Улічваючы значную масу, жорсткі корпус і хуткае кручэнне прапелераў апарата, яго падзенне на людзей ці аўтатранспарт можа прывесці да негатыўных наступстваў. Палёты над людзьмі ці аўтадарогамі катэгарычна не пажаданыя. Варта планаваць траекторыю палёту так, каб у выпадку экстраннай патрэбы (напрыклад, пры разрадзе батарэі) унізе было месца для бяспечнай пасадкі.
Еўсцігней Афінагенавіч Міровіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка, выхадца з Паўночна-Заходняга краю. Скончыў Самсонаўскае рэальнае вучылішча, нармальную школу малявання пры Акадэміі мастацтваў і курсы Пецярбургскага гуртка аматараў драматычнага мастацтва. З 1900 працаваў у пецярбургскіх тэатрах акцёрам, затым рэжысёрам. З 1906 — правадзейны член Санкт-Пецярбургскага саюза драматычных і музычных пісьменнікаў. З 1919 працаваў у тэатрах Беларусі. У 1921—1931 гадах — мастацкі кіраўнік, у 1941—1945 гадах — рэжысёр Беларускага тэатра імя Я. Купалы (БДТ-1). Быў мастацкім кіраўніком Гомельскага тэатра рабочай моладзі (1932—1935), які ў 1935 годзе быў ім рэарганізаваны ў Першы калгасна-саўгасны тэатр, у 1937—1940 гадах — мастацкі кіраўнік Беларускага тэатра юнага гледача імя Н. Крупскай. З 1945 года — мастацкі кіраўнік і загадчык кафедры майстэрства акцёра Беларускага тэатральнага інстытута. Займаўся таксама выкладчыцкай дзейнасцю ў тэатральных студыях, у Мінскім тэатральным вучылішчы. Прафесар. Член СП СССР (з 1934).
Пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.
Творчасць
Еўсцігней Міровіч здолеў захаваць свою звонкую лёгкасць і ў 1930-я гады. Нават калі пісаў п’есы і ставіў спектаклі пра ворагаў народа, якія псуюць на вёсках трактары («У веснавую ноч». 1934), у яго ўсё роўна атрымлівалася не сацрэалістычна-кардонная пастаноўка, а займальны дэтэктыў, дзе сапраўды, дзякуючы вастрыні інтрыгі, было цікава сачыць за нечаканай развязкай.
Белакаменка (Бескарагайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 427 чалавек (194 мужчыны і 233 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 310 чалавек (143 мужчыны і 167 жанчын).
Магнітар
Магніта́р, ці магнета́р — нейтронная зорка, якая валодае моцным магнітным полем (больш за 4,4×1013 Гс ), і ў якой электрамагнітнае выпрамяненне адбываецца пераважна пад уздзеяннем гэтага магнітнага поля. Выпрамяненне магнітара адбываецца ў рэнтгенаўскім і гама-дыяпазонах і практычна не існуе ў радыёдыяпазоне.
Магчымымі назіранымі праявамі магнітараў лічацца: крыніцы мяккіх паўторных гама-ўсплёскаў (SGR), анамальныя рэнтгенаўскія пульсары (AXP), крыніцы гама-усплёскаў (GRB).
Астрафізікі і  прапанавалі ў 1990-х гг. тэорыю ўтварэння такіх цел у першыя 10—30 сек пасля моманту гравітацыйнага калапсу і ўзнікнення нейтроннай зоркі ў выпадку яе вярчэння, хутчэйшага за пэўны парог (парадку 3 мс), праз механізм т.зв. α-Ω дынама-машыны (хуткае і ўнутрана неаднароднае вярчэнне вельмі шчыльнага і гарачага цела).
Тамаш Макоўскі
Тамаш Макоўскі (Tomasz Makowski; 1562 або 1575, г. Гданьск?, Польшча — ) — польскі і беларускі друкар, мастак і гравёр, стваральнік карты Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфічныя звесткі
Нягледзячы на шырокую папулярнасць і запатрабаванасць у той час твораў майстра, аб ім захавалася вельмі мала звестак. Дакладна не ўстаноўлена, дзе Т. Макоўскі атрымаў мастацкую адукацыю. Аб тым, што ён яе меў, дазваляюць меркаваць якасці выкананых твораў, упэўненае валоданне новай на той час тэхнікай медзярыту, дасведчанасць у правілах перспектыўнай і анатамічнай пабудовы выяў. Акрамя гэтага майстар паказвае выдатныя веды ў шэрагу навукова-гістарычных галін, напрыклад у эмблематыцы, геральдыцы, тэалогіі. Па захаваных дакументах вядома, што ён у 1600—11 выконваў розныя даручэнні Мікалая Крыштофа Радзівіла (Сіроткі), верагодна, уваходзячы ў склад дворні нясвіжскага двара князя. У пачатку XVII ст. Макоўскі кіраваў друкарняй у Нясвіжы, працаваў пры двары князёў Радзівілаў каморнікам, прыдворным артыстам, маляваў і гравіраваў па заказах Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі.
Тамаш Макоўскі выгравіраваў першую дакладную карту Вялікага Княства Літоўскага (каля 1603, захавалася 2-е выд., 1613, Амстэрдам), да якой склаў тлумачальны тэкст, даў агульную характарыстыку края (захоўваецца ў бібліятэцы Вільнюскага ўніверсітэта). Арыгінал тэкста да карты захоўваецца ва ўніверсітэцкай бібліятэцы горада Упсала ў Швецыі. Аўтар гравюр да кніг «Перэгрынацыя, або Паломніцтва ў Святую зямлю» М. К. Радзівіла (1601, Брунсберг), «Гіпіка» К. Дарагастайскага (1603, Кракаў; 1620, Познань), да «Панегірыка братоў Скарульскіх — Яна, Захара і Мікалая» (1604, Нясвіж), «Панегірыка Казіміру» (1610, Вільня).
Творчасць
Творы Т. Макоўскага вызначаюцца высокім майстэрствам, уплывамі маньерызму і галандскіх майстроў. З яго дзейнасцю звязаны пачатак актыўнага ўваходжання медзярыту ў беларускую кніжную гравюру.
Карта ВКЛ
Першай з вядомых зараз значных работ графіка з’яўляецца карта Вялікага Княства Літоўскага, створаная ў канцы XVI ст. па ініцыятыве М. К. Радзівіла (Сіроткі). Вядома, што ў яе выкананні акрамя Т. Макоўскага прымалі ўдзел яшчэ некалькі майстроў, паколькі работа, якая працягвалася каля 20 гадоў (да 1595), патрабавала вялікіх намаганняў, звязаных з фіксацыяй асобных месц, відаў гарадоў і мястэчак, нарэшце — з гравіраваннем сабранага выяўленчага матэрыялу. Безумоўна, Т. Макоўскі выкарыстоўваў ужо існуючыя работы, напрыклад карты І. Мюнцэра (1493), М. Кузанскага (1520), А. Паграбкі (1580-ыя), дзе былі паказаны землі Вялікага Княства Літоўскага. Выкананая Т. Макоўскім карта друкавалася за мяжой. Першы раз — магчыма, у Гданьску ці Аўгсбургу (1603). Потым яна была паўторана ў Амстэрдаме ў майстэрні В. Блауа (1613).
«Панегірык братоў Скарульскіх»
Калі гравюры «Перэгрынацыі…» яшчэ характарызуюцца некаторай аматарскай няўпэўненасцю, вызначанай тэхнічнай недасканаласцю, то наступныя работы Т. Макоўскага паказваюць значна ўзросшы яго прафесіяналізм і майстэрства. 3 відавочнасцю гэта адлюстроўваецца ў выявах «Панегірыка братоў Скарульскіх» (1604), створанага ў Нясвіжы ў гонар прызначэння М. К. Радзівіла (Сіроткі) на пасаду віленскага ваяводы.
«Панегірык» уяўляе сабой даволі вялікі аркуш памерам 37 х 57 см і складаецца з чатырох раздзеленых вузкімі рамкамі частак: дзве — у выглядзе нешырокіх палос — размешчаны па баках, дзве — усярэдзіне. Верх сярэдняй часткі займае дэкараваны картуш, у якім змешчаны загаловак-прысвячэнне панегірыка, а крыху ніжэй — архітэктурны аб’ём (эдыкула з выявай герба роду Радзівілаў). Герб паказаны ў пышным абрамленні. Яго падтрымліваюць дзве алегарычныя фігуры — «Справядлівасць» і «Розум». Ніжэй, таксама ў дэкаратыўнай аздобе, выяўлены іерусалімскі крыж, паабапал якога на стужках напісана «Адзнакі набожнасці». Цікавасць выклікае фрыз уверсе эдыкулы з панарамай Вільні. Ніз сярэдняй часткі «Панегірыка» займае тэкст.
Важны сэнс быў укладзены ў выявы, змешчаныя ў васьмі медальёнах па баках аркуша (па чатыры на кожным). Усе яны ў сімволіка-алегарычнай форме расказваюць аб М. К. Радзівілу. Гэта сцэны, дзе паказана, як кароль надае князю годнасць ваяводы, як улады Вільні перадаюць яму сімвалічныя ключы ад горада, як Майсей збірае ў пустыні манну нябесную, а таксама асобныя сімвалічныя вобразы — арла, звернутага да сонца, калонны з зіхаценнем-глорыяй уверсе, куста ружаў на фоне Вільні. Усе выявы «Панегірыка» выгравіраваны прафесійна ўпэўненай рукой вопытнага майстра. Ураўнаважаная кампазіцыя, дакладны малюнак, граматная перспектыўная пабудова, добрае веданне анатоміі — рысы, якія вылучаюць гэты твор. Па-барочнаму шматслоўнай мовай выяў Т. Макоўскі паказвае пышнае ўслаўленне добрых спраў і заслуг свайго апекуна.
«Натхнёны абаронца айчыны Казімір»
У друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі ў 1610 была выканана яшчэ адна значная работа Т. Макоўскага — афармленне і ілюстрацыі да кнігі «Натхнёны абаронца айчыны Казімір» («Панегірык Казіміра»). Кніга напісана Геранімам Більдзюкевічам з нагоды кананізацыі ў 1602 Казіміра Ягелончыка і нараджэння ў 1609 каралевіча Яна Казіміра. Ініцыятарам выдання быў М. К. Радзівіл (Сіротка). Мастацкую частку кнігі складаюць тытульны ліст, 24 эмблемы-сімвалы і герб маці наследніка — каралевы Канстанцыі. Як і ў «Панегірыку братоў Скарульскіх», тут выкарыстаны матыў эдыкулы, па баках якой на фоне калон выяўлены персаніфікаваныя ўвасабленні важных маральных вартасцей улады — «Бескарыслівасці» і «Пастаянства».
Змест кнігі адлюстроўваюць эмблемы-сімвалы, паказаныя на яе старонках: «Святла», «Яснасці» (выявы сонца і месяца), «Мужнасці» (вобраз рыцара, які гатовы да бою), «Згоды» (звязаныя стрэлы), «Справядлівасці» (выява шаляў), «Вечнасці» (гербы Польшчы, Літвы, Вазаў, Ягелонаў, Габсбургаў — каралевы Канстанцыі), «Набожнасці» (фігура ўкленчанага чалавека), а таксама «Аўтарытэта», «Улады», «Вытрыманасці», «Шчодрасці». Кожнае сімвалічнае абазначэнне змешчана ў пышным абрамленні накшталт картушаў, іх суправаджаюць тэксты-тлумачэнні. Пры стварэнні выяў Т. Макоўскі карыстаўся разнастайнай літаратурай эмблематычна-панегірычнага зместу, якая была шырока распаўсюджана ў той час у Еўропе. 3 яе майстар мог запазычыць такія знакі амаль агульнапрынятага сэнсу.
Ушанаванне памяці
У Нясвіжы ўстаноўлены бюст Т. Макоўскага.
Магілёўскі дзяржаўны каледж мастацтваў
Магілёўскі дзяржаўны каледж мастацтваў (МДКМ) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Магілёве. Корпус № 1 размяшчаецца ў будынку былой гасцініцы «Брысталь» па вул. Камсамольскай, 12.
Гісторыя
2 верасня 1924 года ў Магілёве адкрылася савецкая партыйная школа для падрыхтоўкі выкладчыкаў грамадскіх навук, бібліятэчных і клубных работнікаў.
11 ліпеня 1928 года Народны камісарыят асветы БССР выдаў загад № 128 аб пераўтварэнні савецкай партыйнай школы ў Магілёўскі палітыка-асветніцкі тэхнікум з 4-гадовым тэрмінам навучання. Тэхнікум размясціўся ў будынку былой гасцініцы «Брысталь». У Магілёў былі пераведзены Бабруйская і Віцебская партыйныя школы і далучаны да тэхнікума. Палітыка-асветніцкі тэхнікум меў тры аддзяленні: культурна-масавае, школьнае, бібліятэчнае. У тэхнікум прымаліся грамадзяне сталага ўзросту з рознай адукацыяй без уступных экзаменаў. Забяспечваліся стыпендыяй толькі тыя, хто вучыўся на «4» і «5». За выдатныя поспехі прызначалася стыпендыя імя Н. К. Крупскай. Навучальныя заняткі праходзілі на першым паверсе. На другім паверсе жылі выкладчыкі з сем’ямі і навучэнцы. У будынку было пячное ацяпленне, газавыя лямпы, адсутнічалі каналізацыя, вадаправод, не было чытальнай і актавай зал, бракавала падручнікаў, дапаможнікаў, мастацкай і спецыяльнай літаратуры. Практыкавалася саманарыхтоўка прадуктаў харчавання ў калгасах, якім аказвалася шэфская дапамога.
У тэхнікуме надавалася вялікая ўвага музычнай адукацыі і эстэтычнаму выхаванню. Меўся агульны хор, аркестр народных інструментаў, танцавальны калектыў.
Праца тэхнікума была перарвана Вялікай Айчыннай вайной. Многія выкладчыкі і навучэнцы пайшлі добраахвотнікамі на фронт, займаючы адказныя пасады кіраўнікоў палітаддзелаў вайсковых фарміраванняў. Астатнія папоўнілі шэрагі народнага апалчэння горада, беручы ўдзел у яго гераічнай абароне. У гады нямецкай акупацыі ў будынку палітыка-асветніцкай школы размяшчаўся ваенны шпіталь для савецкіх ваеннапалонных — удзельнікаў абароны горада. Тут жа была створана падпольная арганізацыя «Непакорныя» на чале з Ільёй Гаўрылавічам Гурыевым. Падпольшчыкі «спісвалі» параненых як памерлых, а затым адпраўлялі невялікімі групамі ў партызанскія атрады. Перадавалі партызанам зброю, патроны, медыкаменты, узрыўчатку, збіралі звесткі пра рух нямецкіх чыгуначных эшалонаў з войскамі, тэхнікай, боепрыпасамі.
Пасля вызвалення Беларусі ў адпаведнасці з Пастановай Савета Народных камісараў Беларускай ССР № 511 ад 26 жніўня 1944 года Магілёўская рэспубліканская палітыка-асветніцкая школа аднавіла сваю працу. Першым паваенным дырэктарам стаў А. Ф. Пархімовіч.
У 1946 годзе адбылася рэарганізацыя Магілёўскай рэспубліканскай палітыка-асветніцкай школы ў ''Магілёўскае рэспубліканскае культурна-асветніцкае вучылішча імя Н. К. Крупскай''. У красавіку 1947 года дырэктарам Рэспубліканскага культурна-асветніцкага вучылішча імя Н. К. Крупскай прызначаны П. Конін (1947—1951). Заняткі праводзіліся ў вельмі цяжкіх умовах паваеннага часу. Навучальны корпус быў паўразбураны, адсутнічалі вокны і дзверы, дах пашкоджаны ад выбухаў. Памяшканне было халоднае, дрэнна ацяплялася. Выкарыстоўваліся печы-буржуйкі. Бракавала паперы, алоўкаў, чарніў, падручнікаў, а для заняткаў, акрамя таго, патрэбныя былі музычныя інструменты. Адсутнічала электрычнасць, займаліся пры газавых лямпах. Выкладчыкі разам з навучэнцамі самі аднаўлялі будынак, выкарыстоўвалі кавалкі фанеры, шкла, іржавую бляху, цэглу і бярвёны, якія збіралі на развалінах горада. Даводзілася нарыхтоўваць дровы, з’яжджаючы з горада на дзве-тры тыдні ў сумеднія Быхаўскі і Чавускі раёны. У будынку вучылішча на 1 і 2 паверхах жылі навучэнцы і выкладчыкі з сем’ямі.
У 1946—1947 навучальным годзе ў вучылішча быў створаны харавы калектыў, які налічваў 177 чалавек, у яго ўваходзілі як выкладчыкі, так і навучэнцы. Кіраваў хорам выкладчык музыкі і спеваў Савеніч.
Да 1960 года ў вучылішчы рыхтавалі спецыялістаў шырокага профіля — арганізатараў і метадыстаў клубнай працы, у 1960 годзе створаны спецыяльнасці «клубны работнік, кіраўнік самадзейнага харавога калектыва»; «клубны работнік, кіраўнік тэатральнага калектыва»; «клубны работнік, кіраўнік танцавальнага калектыва».
У 1961—1983 гг. дырэктарам Рэспубліканскага культурна-асветніцкага вучылішча імя Н. К. Крупскай з’яўляўся Міхаіл Васільевіч Усікаў. У 1961 годзе быў праведзены капітальны рамонт будынка з рэканструкцыяй усяго навучальнага корпуса. З навучальных памяшканняў былі выкінуты інтэрнат для навучэнцаў і выселены работнікі вучылішча. 6 ліпеня 1976 года вучылішчу перададзена будынак па вуліцы Піянерскай, 24 (корпус № 2). У 1977 годзе пачаўся рамонт гэтага будынка. У 1971 годзе ўведзена чацвёртая спецыялізацыя — «Кіраўнік аркестра народных інструментаў». Навучэнцы авалодвалі тэхнікай аркестравага дырыжавання, ігрой на баяне, фартэпіяна, народных інструментах.
1980-я гады вучылішча ўзначальвалі Міхаіл Мікалаевіч Лошнец і Валерый Аляксандравіч Слукін. У 1981 годзе адкрылася пятая спецыялізацыя «Арганізатар культурна-асветніцкай работы». У 1983 годзе з балансу будаўнічага тэхнікума на баланс вучылішча перададзены тры інтэрнаты на 360 месцаў па вул. Піянерскай, 28; вул. Цыялкоўскага, 1; вул. Цыялкоўскага, 3. Інтэрнатам былі забяспечаны ўсе навучэнцы. У 1989 годзе ў Рэспубліканскім культурна-асветніцкім вучылішчы імя Н. К. Крупскай па ўзгадненні з упраўленнем культуры Магілёўскага аблвыканкама адкрылася новая спецыяльнасць «Мастак-афарміцель», тэрмін навучання складаў 3 гады.
31 студзеня 1990 года Рэспубліканскае культурна-асветніцкае вучылішча імя Н. К. Крупскай рэарганізавана ў ''Магілёўскае вучылішча культуры імя Н. К. Крупскай''. З гэтага часу па 2001 год дырэктарам быў Аркадзь Ігнацьевіч Дарафееў. У 1991 годзе была адкрыта новая спецыяльнасць «Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва». У 1992—1993 навучальным годзе адкрыта мастацкае аддзяленне.
Рашэннем Магілёўскага аблвыканкама ад 27.06.2001 № 14-18 навучальная ўстанова рэарганізавана ў ''Магілёўскае дзяржаўнае вучылішча культуры імя Н. К. Крупскай''. Дырэктарам стаў Алег Гур’евіч Ляднёў. 3 2009 года сучасная назва.
1 верасня 2017 года да каледжа мастацтваў быў далучаны Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна.
1 ліпеня 2021 года да каледжа мастацтваў быў далучаны Магілёўскі дзяржаўны музычны каледж імя М. А. Рымскага-Корсакава.
Спецыяльнасці
У 2013/14 спецыяльнасці :
Дзярнова-падзолістыя глебы
Дзярнова-падзолістыя глебы ўтвараюцца пад травяністымі і мохава-травяністымі лясамі ў выніку падзолістага і дзярновага працэсаў глебаўтварэння, пашыраны на ўзвышаных элементах рэльефу, плоскіх вадападзелах і схілах з глыбокімі грунтовымі водамі.
Самыя пашыраныя сярод глебаў Беларусі, займаюць каля 45 % сельскагаспадарчых зямель. Развіваюцца на марэнных, азёрна-ледавіковых, водна-ледавіковых, лёсападобных адкладах. Паводле механічнага складу падзяляюцца на гліністыя, сугліністыя, супясчаныя і пясчаныя. Найбольш дзярнова-падзолстых глебаў у Гродзенскай вобласці (60 %), найменш — у Брэсцкай вобласці (23 %).
Дзярнова-падзолістыя глебы маюць невялікую колькасць гумусу (да 3,5 %), павышаную кіслотнасць. Урадлівасць павышаюць паглыбленнем ворнага гарызонту і паляпшэннем яго структуры, унясеннем арганічных і мінеральных угнаенняў, мікраэлементаў, вапнаваннем.
Ring Fit Adventure
«Ring Fit Adventure» —  ролевая гульня, распрацаваная і выдадзеная «Nintendo» для «Nintendo Switch». Гульня пастаўляецца з двума фізічнымі кампанентамі: Ring-Con, кольцам для, якое трымае карыстальнік і ў якое ўстаўляецца адзін , і раменьчыкам для ног, кавалкам тканіны, прымацаваным да нагі карыстальніка, які трымае другі Joy-Con.
У асноўным рэжыме гульні гулец выконвае, дзе рухі гульца і баявыя дзеянні заснаваны на выкананні пэўных фізічных дзеянняў з выкарыстаннем Ring-Con і рамяня для ног, пры гэтым элементы у Joy-Con вызначаюць рух гульца і датчык дэфармацыі ў Ring-Con, які выяўляе выгіб гэтага аксесуара. Іншыя рэжымы ўключаюць агульныя фітнес-праграмы і гульні ў стылі вечарынак. Гэтыя заняткі сканцэнтраваны вакол звычайных фітнес-, што робіць гульню часткай мэтаў «якасці жыцця» «Nintendo» ў адпаведнасці з падобнай іх гульнёй «». Гульня была выпушчана ва ўсім свеце 18 кастрычніка 2019 года і атрымала ў цэлым станоўчыя водгукі крытыкаў. Па стане на 30 чэрвеня 2022 года па ўсім свеце было прададзена больш за 14,54 мільёна копій гульні, што робіць яе адной з у сістэме.
Попыт на гульню рэзка вырас у 2020 годзе, галоўным чынам з-за пандэміі COVID-19 і звязанага з ёй закрыцця трэнажорных залаў і іншых спартыўных аб’ектаў, што выклікала дэфіцыт у многіх краінах. Гэта прывяло да таго, што рэсэлеры ў Амерыцы пачалі прадаваць гульню больш чым за 300 долараў у параўнанні з рознічным коштам у 80 долараў.
Кастэльнуова
Кастэльнуова (Castelnuovo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 986 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 38050. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Leonardo.
Дзмітрый Андрэевіч Велісевіч
Дзмітрый Велісевіч (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца бабруйскай «Белшыны».
Клубная кар’ера
З 2013 года пачаў выступаць у Другой лізе за адроджаны мінскі «Партызан». У сярэдзіне 2014 года, пасля таго як мінскі клуб зняўся з Другой лігі, перайшоў у «Маладзечна-2013», а з 2015 года выступаў за «Ашмяны-БДУФК», дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У 2016 і 2020 гадах выступаў за ашмянскую каманду ў Першай лізе.
З пачатку 2021 года трэніраваўся з бабруйскай «Белшынай» і ў лютым падпісаў кантракт з клубам. У 2021 годзе гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды, дапамог «Белшыне» па выніках сезона 2021 выйсці ў Вышэйшую лігу. У лютым 2022 года падоўжыў пагадненне з бабруйчанамі. 20 сакавіка 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы першага тура супраць магілёўскага «Дняпра» (0:0), калі выйшаў у стартавым складзе і быў заменены ў другім тайме.
Альгімантас Балтакіс
Альгімантас Балта́кіс (Algimantas Baltakis;, Лелюнай, Уцянскі павет, Літва — 13 сакавіка 2022, Вільнюс, Літва ) — літоўскі паэт. Народны паэт Літвы (1986).
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Лялюнай. У 1949 годзе скончыў гімназію ў Каўнасе. У 1954 годзе — Вільнюскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «літоўская мова і літаратура».
У 1952—1956 гадах працаваў літаратурным супрацоўнікам, затым кіраўніком аддзела, потым адказным сакратаром у часопісе «Тарыбіне мацярыс» («Савецкая жанчына»). Затым у 1956—1990 гадах (з перапынкамі) у рэдакцыі літаратурнага часопіса «Пяргале» («Перамога»), у 1964—1967 і ў 1985—1989 гадах — галоўны рэдактар часопіса. З 1955 года член Саюза пісьменнікаў Літвы.
Жыў у Вільнюсе.
Творчасць
Аўтар зборнікаў вершаў «Калі дожджык імжыць» (1955), «Чортаў мост» (1957), «Падземныя рэкі» (1965, Дзяржаўная прэмія Літвы 1966), «Хлеб і воблакі» (1973), «Дэдыкацыі» (1975), «Элегіі Страздзішкіса» (1979), «Наш вечар» (1986), «Уздых» (1993). Яго творы вызначаюцца эмацыянальнай адкрытасцю, у іх светаўспрыманне маладога пакалення пасляваеннай Літвы, рэчава-канкрэтная паэтыка гарадскіх будняў.
На літоўскую мову пераклаў кнігу паэзіі Р. Барадуліна «Бусел на даху» (1981), паасобныя вершы М. Танка.
Пераклады
На беларускую мову творы Балтакіса перакладаў Р. Барадулін.
Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы
Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы ўтвараюцца пад травяністай і мохава-травяністай лясной расліннасцю на роўных і паніжаных участках, дзе застойваюцца атмасферныя ападкі, або блізка знаходзяцца грунтовыя воды, у выніку падзолістага, дзярновага і балотнага працэсаў глебаўтварэння. Паводле ўмоў увільгатнення падзяляюцца на аглееныя знізу, часова пераўвільготненыя, глеяватыя і глеевыя.
Даліна Мзаб
Мзаб (араб. مزاب) — даліна ў паўночнай частцы Сахары, прыкладна за 500 км ад Алжыра. Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Гарда. У 1982 годзе тэрыторыі плошчай каля 4 тыс. га быў нададзены статус аб'екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Шылуце
Шылуце (Šilutė, ранейшая назвы — Хейдэкруг, Heydekrug, традыцыйная беларуская назва Шылакарчма́) — горад у заходняй Літве, недалёка ад мяжы з Расіяй і Куршскага заліва. Колькасць насельніцтва складае каля 21 тыс. чалавек. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Шылуцкага раёна Клайпедскага павета. Шылуце адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Малая Літва.
Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы
На дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы прыпадае каля 23% сельскагаспадарчых зямель Беларусі. Адносна малая плошча іх у Гродзенскай вобласці (16%), у іншых абласцях яна складае ад 22 да 30%.
Даліна Мзаб
Даліна заселена са старажытных часоў. У X ст. берберскімі мусульманамі-ібадзітамі было заснавана пяць ксураў — умацаваных гарадоў. У кожным з іх мячэць, падобная да крэпасці, з мінарэтам, які таксама служыў дазорнай вежай. Дамы стандартнага памеру і тыпу размяшчаюцца вакол мячэці канцэнтрычнымі кругамі. Архітэктура паселішч у даліне Мзаб разлічана як на камунальнае пражыванне, так і на захаванне павагі да прыватнага сямейнага жыцця. Мясціны да нашых дзён засталіся практычна нязменнымі, архітэктура простая, але добра прыстасаваная да ўмоў рэгіёну.
Шылуце
Гісторыя
Шылакарчма была заснавана ў 1511 годзе на дарозе паміж Клайпедай і Тыльзітам (цяпер Савецк) на тэрыторыі Усходняй Прусіі. Спачатку гэта было месца, дзе адпачывалі вандроўцы на дарозе паміж гэтымі гарадамі (адсюль і пайшла назва горада). У 1550 годзе тут быў пабудаваны першы касцёл, а паселішча пачало інтэнсіўна развівацца. З-за блізкасці буйных гарадоў Шылуце не атрымліваў статус горада да 1941 года. На працягу 500 гадоў горад быў славуты сваім рыбным гандлем.
Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы
Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы маюць невялікую колькасць гумусу (да 3%), высокую кіслотнасць. Для паляпшэння ўрадлівасці праводзяць агратэхнічную і гідратэхнічную меліярацыю, унясенне ўгнаенняў, вапнаванне.
Даліна Мзаб
Даліна да гэтага часу выбірае спецыяльны савет для кіравання справамі насельніцтва. Аднак цяпер, пасля злучэння з Алжырам у 1962 годзе, ён не мае вялікай палітычнай значнасці. Мзаб — прыклад захавання традыцыйнага ўкладу жыцця ў гэтай частцы Зямлі.
Шылуце
Гісторыя
У 1923 годзе разам з Клайпедай Шылуце адышоў Літоўскай Рэспубліцы, але ў 1939 годзе дабравольна перададзена ў склад Германіі. У часы Другой Сусветнай вайны тут размяшчаўся буйны лагер для ваеннапалонных.
Гарады-пабрацімы
Шылуце мае пяць гарадоў-пабрацімаў:
NGC 6407
NGC 6407 (іншыя абазначэнні — ESO 139-22, PGC 60796) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
ФК Арарат Ерэван
«Арара́т» (Ֆուտբոլային Ակումբ „Արարատ“ Երևան) — самы вядомы з армянскіх футбольных клубаў на постсавецкай прасторы, заснаваны ў 1935 годзе ў горадзе Ерэван. Чэмпіён СССР, двухразовы ўладальнік Кубка СССР, чэмпіён Арменіі, пяціразовы ўладальнік Кубка Арменіі, уладальнік Суперкубка Арменіі. Удзельнік чэмпіянату Арменіі па футболе (акрамя сезонаў 2003 і 2010 гадоў).
Уладальнікам клуба з’яўляецца швейцарскі прадпрымальнік армянскага паходжання Грач Капрыелян.
Машынабудаўнічы факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога
Машынабудаўнічы факультэт (МФ ГДТУ імя П. В. Сухога) — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
У 1973 годзе ў выніку рэарганізацыі Гомельскага агульнатэхнічнага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута ў Гомельскі філіял Беларускага політэхнічнага інстытута створаны машынабудаўнічы факультэт.
Склад факультэта
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
Энты
Энты(па-англійску:Ents) - у легендарыуме Толкіна адзін з народаў, якія насяляюць Міжзем’е. На сіндарыне яны называюцца анадрым, таксама іх называюць Пастыры Дрэў. Іх прызначэнне - клапаціцца пра дрэвы. Яны жывуць у лясах і не ўмешваюцца ў падзеі знешняга свету, акрамя выключных выпадкаў, альбо калі лясам нешта пагражае.
Знешнім выглядам яны падобныя на чалавека вялізнага росту (Фангорн быў ростам каля 5 метраў), скура іх нагадвае кару, а на нагах ад трох да дзевяці пальцаў. Увогуле ж энты моцна адрозніваюцца паміж сабой, як дрэвы розных парод або рознага ўзросту. Паміраюць энты толькі гвалтоўнай смерцю, але могуць «адзервянець» і перастаць рухацца і размаўляць (хуорны). Так жа і дрэвы могуць абудзіць і стаць энтамі. Энты марудлівыя па прыродзе, гэтак жа як і іх мова, на якой яны размаўляюць паміж сабой і з дрэвамі. Размаўляць і тых і іншых у старажытнасці навучылі эльфы. Энты амаль не ядуць, а толькі пьюць. Ёсць аднак згадкі, што яны часам елі плады дрэў.
Жонкі энтаў, у адрозненне ад іх саміх, аддаюць перавагу не лесу і дзікім дрэвам, а пладаносным культурным раслінам: у іх былі сады і палі, яны значна больш, чым энты, размаўлялі з людзьмі і дзяліліся з імі сваім мастацтвам. У канцы Другой Эпохі, падчас вайны нумянорцаў з Саўранам, Бурыя Землі (Brown Lands), дзе жылі жонкі энтаў, былі спустошаны вайной, а самі яны бясследна зніклі. Энты з тых часоў шукалі іх, аднак да канца Трэцяй Эпохі так і не знайшлі.
Энты зрэдку згадваюцца ў хроніках людзей і эльфаў, таму што яны амаль не выходзяць са сваіх лясоў; сярод народа Рохана, які жыў каля Фангорна, да канца Трэцяй Эпохі згадкі пра энтах захаваліся толькі ў казках. (У пачатку падзей, апісваемых у кнізе «Уладар Пярсцёнкаў», прыводзіцца выказванне Сэмуайза Гэмджы аб тым, што ў Шыры адзін з хобітаў нібыта бачыў «драўлянага волата", што наводзіць на думку аб тым, што альбо энты, альбо хто-небудзь з іх жонак мог апынуцца па іншы бок Імглістых гор ад Фангорна.) Аднак ва ўсім легендарыуме Толкіна вядома толькі два выпадкі, калі энты пакідалі лес: падчас Першай Эпохі яны дабілі рэшткі войска гномаў Нограда, якія разрабавалі Дорыят, а таксама яны разбурылі Ізенгард у 3019 годзе Трэцяй Эпохі. Хуорны тады ж прынялі ўдзел у Бітве пры Хельмавай Падзі.
Рэспубліканскі каардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў
Рэспубліканскі каардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў (РКСКППГА) — выбарчая лучнасць зацікаўленых згуртаванняў у падтрымку Аляксандра Лукашэнкі, заснаваная 10 студзеня 2001 года. Заснавальнікамі выступілі прадстаўнікі Камуністычнай партыі, Партыі працы і справядлівасці, Рэспубліканскай партыі і 17 грамадскіх аб’яднанняў. Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года ў ёй бралі ўдзел кіраўнікі 36 таварыстваў, што разам мелі звыш 4 мільёнаў членаў. На тых выбарах РКСКППГА паставіла на кожным выбарчым участку па 3 назіральнікі, каб тыя ў сваіх пратаколах сведчылі пра адсутнасць парушэнняў, якія знаходзілі апазіцыйныя назіральнікі. Падчас выбарчай кампаніі кіраўнік яе Сакратарыята Міхаіл Вобразаў заклікаў праваахоўныя органы да сілавых акцый. Напярэдадні парламенцкіх выбараў 2004 года да яе складу ўваходзілі кіраўнікі 43 таварыстваў, што разам мелі больш за 5 мільёнаў членаў.
Удзельнікі
У працы савета бралі ўдзел наступныя партыі:
Асія Джэбар
Асія Джэбар (Assia Djebar), уласна Фаціма Захра Імалаен, Fatima-Zohra Imalayen,, Шэршэль, Алжыр — ) — алжырская , і.
Рэспубліканскі каардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў
Удзельнікі
Удзельнікамі з ліку грамадскіх аб’яднанняў былі:
Сіцыёс вуглаваты
Сіцыёс вуглаваты, сіцыёз вуглаваты (Sicyos angulatus) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна, шурпатая ад цвёрдых валаскоў. Сцябло лазячае, з 3—5-раздзельнымі вусікамі, даўжынёй да 6,5  м. Лісце чаргаванае, простае, з 5-зубчастымі лопасцямі і сэрцападобнай асновай, на доўгіх чаранках. Кветкі буйныя, раздзельнаполыя, жаўтавата-белага колеру з зялёнымі палоскамі. Пялёсткаў — 5. Тычынкавыя кветкі ў пазушных гронках, песцікавыя — у пучках. Плод — шчаціністая гарбузіна са скурыстым каляплоднікам.
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна паходзіць з Паўночнай Амерыкі. Натуралізавалася ў іншых рэгіёнах, у т.л. на тэрыторыі Еўропы, Японіі.
Абрам Яфімавіч Архіпаў
Абрам Яфімавіч Архіпаў (Абра́м Ефи́мович Архи́пов,, в. Ягорава, Разанская губерня — , Масква) — савецкі жывапісец, народны мастак РСФСР (1927), сапраўдны член АМ (з 1916).
Біяграфія
Вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1877-83 і 1886-88) у В. Р. Пярова і В. Дз. Паленава і ў Пецярбургскай АМ (1884-86). Член Таварыства перасоўных мастацкіх выставак (з 1891), Саюза рускіх мастакоў (з 1904). Работы 1880-х гг. — жанравыя сцэны (пераважна з жыцця сялян). У 1890-х гг. стварае шэраг лірычных жанрава-пейзажных палотнаў. У гэты перыяд Архіпаў надае асаблівае значэнне праблеме пленэра. У 1900-10-я гг. піша пераважна пейзажы рускай Поўначы. З 1910-х гг. працаваў таксама над партрэтамі, пераважна сялянак. Член АМРР (1924). Выкладаў у Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1894—1918), Дзяржаўных вольных мастацкіх майстэрнях (1918-20).
Шышова (Камянецкі раён)
Шышо́ва (, Шишово) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Навіцкавіцкага сельсавета.
Да 9 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя глебы
Дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя глебы ўтвараюцца ў выніку залішняга ўвільгатнення пераважна грунтовымі водамі ў выніку дзярновага і балотнага глебаўтваральных працэсаў.
Мечыслаў Арловіч
Біяграфія
У сувязі з працай бацькі, які быў натарыусам, сям'я Арловічаў часта мяняла месца жыхарства, пераязджаючы па чарзе ў Дэмбіцу, Ярослаў, Самбар і Рыманаў. Большую частку свайго дзяцінства Мечыслаў Арловіч правёў у мястэчку Прухнік каля Яраслава ў свайго дзеда Яна Красіцкага. Вучыўся Мечыслаў ў гімназіях у Яраславе, Самбары і ў езуіцкім калегіўме ў Хыраве. Падчас знаходжання сям'і Арловічаў у Рыманаве (1895-1904) малады Мечыслаў штогод прыязджаў туды на адпачынак. На гэты перыяд прыпалі яго першыя знаёмствы з картамі (аўстрыйскія ваенныя карты ў маштабе 1:75 000) і даведнікамі ("Даведнік па аўстрыйскіх дзяржаўных чыгунках"), з якімі ён планаваў першыя самастойныя паходы ў горы і далёкія паездкі ў іншыя гарады і краіны. Малады Арловіч выяўляў асаблівую цікавасць да геаграфіі, гісторыі, архітэктуры і этнаграфіі краю, у якіх ён знаходзіўся.
Дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя глебы
Дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя глебы маюць слабакіслую або нейтральную рэакцыю, утрымліваюць да 6% гумусу. Яны характарызуюцца высокай патэнцыяльнай урадлівасцю, якая выкарыстоўваецца недастаткова з-за лішку вільгаці. Асушэнне і асваенне глебаў часта зніжае іх урадлівасць, прыводзіць да ветравой эрозіі.
Мечыслаў Арловіч
Біяграфія
Скончыў Львоўскі ўніверсітэт, у 1906 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па правазнаўству. Ён быў адным з заснавальнікаў Акадэмічнага турыстычнага клуба ў Львове (1906) і арганізаваў першы Алімпійскі камітэт у Польшчы. Ён быў аўтарам больш за 100 турыстычных даведнікаў па Польшчы, Заходняй Украіне і Заходняй Беларусі. Арловіч таксама актыўна прапагандаваў турызм ва ўсходніх ваяводствах Другой Польскай Рэспублікі.
Пасля здабыцця Польшчай незалежнасці ў 1918 годзе працаваў чыноўнікам розных міністэрстваў: з чэрвеня 1919 па 1932 год займаў пасаду начальніка аддзела па пытаннях турызму Агульнага дэпартамента Міністэрства грамадскіх работ (з 1925 года - Дарожнага дэпартамента), а з 1932 па 1939 год у рангу дарадцы быў кіраўніком сектара ў аддзеле турызму Міністэрства камунікацый і займаў гэтую пасаду таксама пасля заканчэння Другой сусветнай вайны з 1945 па 1952 год. З 1952 года і да смерці працаваў у Камітэце па турыстычных справах Прэзідыума Урада Польскай Народнай Рэспублікі, быў членам Камісіі па краязнаўству і турызму пры Міністэрстве адукацыі ПНР. Пахаваны на алее заслужаных на Павонзкаўскіх могілках у Варшаве. У ягоны гонар названыя вуліца ў польскай сталіцы, шматлікія турыстычныя маршруты, дом турыста і турыстычны клуб. У 1970 годзе ў Варшаве выйшла ягоная аўтабіяграфія "Мае турыстычныя ўспаміны".
Генадзь Васілевіч Сарафанаў
Генадзь Васілевіч Сарафа́наў (Генна́дий Васи́льевич Сарафа́нов;, Сіненькія, Саратаўская вобласць — , Лявоніха, Маскоўская вобласць) — савецкі лётчык-касманаўт, кандыдат тэхнічных навук, палкоўнік (2 верасня 1974), Герой Савецкага Саюза (1974).
Скончыў Балашоўскае вышэйшае ваенна-авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў у 1964 годзе. У 1965—1986 гадах у Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў. 26—28 жніўня 1974 года з Л. С. Дзёміным здзейсніў (як камандзір) палёт на касмічным караблі «Саюз-15». Правёў у космасе 2,2 сутак.
Бірлік (Бескарагайскі раён)
Бірлік — сяло ў Бескарагайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Глухаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 44 км на поўдзень ад раённага цэнтра, сяла Бескарагай. Код КАТА — 633637400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 213 чалавек (97 мужчын і 116 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 206 чалавек (99 мужчын і 107 жанчын).
Нок (культура)
Нок (Nok) — археалагічная культура эпохі ранняга жалезнага веку на тэрыторыі сучаснай Нігерыі. Ахоплівала перыяд сярэдзіны 2 тысячагоддзя да н. э. — пачатку 1 тысячагоддзя н. э.
Даследаванне
Артэфакты культуры Нок, пераважна кераміку і статуі, знаходзілі з 1928 г. У 1943 г. каля вёскі Нок у цэнтральнай Нігерыі была знойдзена серыя тэракотавых статуэтак, што ў выніку трапіла ў рукі брытанскага даследчыка Бернарда Фэга. Ён вызначыў іх прыналежнасць да старажытнай археалагічнай культуры, якую датаваў 500 г. да н. э. — 200 г. н. э. У 1970-я гг. даследаванні ў Нігерыі працягнула яго дачка Энжэла. З канца 1980-х гг. раскопкі набылі сістэмны характар, што дазволіла паглыбіць старажытнасць культуры, даследаваць тэхналогіі вытворчасці металаў. Вывучэнне культуры Нок працягваецца і ў нашы дні.
Развіццё
Хаця першыя даследчыкі культуры Нок асцярожна высоўвалі версіі аб магчымасці яе фарміравання ў выніку дыфузнага ўплыву з паўднёвага Міжземнамор’я або Нубіі, сучасныя навукоўцы прытрымліваюцца меркавання, што Нок узнікла на мясцовай заходнеафрыканскай глебе і не мела іншых паралеляў. У немалой ступені гэта тлумачыцца адсоўваннем храналогіі існавання культуры ў болей глыбокую старажытнасць, калі такі ўплыў яшчэ быў не магчымым. Акрамя таго, за апошнія дзесяцігоддзі значна змяніліся навуковыя ўяўленні аб мінулым Заходняй Афрыкі. У прыватнасці, перавагу атрымала гіпотэза аб самастойным вынаходніцтве заходнеафрыканцамі тэхналогій апрацоўкі жалеза.
Яўсей Ільіч Яраслаўскі
Яўсей Ільіч Яраслаўскі (1898—1968) — савецкі ўрач-оталарынголаг. Доктар медыцынскіх навук (1940), прафесар (1942).
Нок (культура)
Развіццё
Датаванне рэшткаў драўнянага вугалю з месцаў раскопак Нок і Таруга паказала, што сталыя паселішчы існавалі тут ужо ў 4 — 2 тысячагоддзях да н. э. Буйныя ўмацаваныя паселішчы кшталту гарадоў не ўзводзіліся. Населеныя пункты нагадвалі вёскі або вялікія сядзібы, дзе маглі месціцца пашыраныя сям'і, што валодалі супольнымі гаспадаркамі. Ад жытлаў захаваліся толькі круглявыя фундаменты. Мяркуецца, што хаціны ўяўлялі сабою каркасныя пабудовы з драўніны.
Яўсей Ільіч Яраслаўскі
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт 2-га Маскоўскага ўніверсітэта (1924). У 1929—1937 гадах — у Мінскім ваенным шпіталі, адначасова на кафедры отарыналарынгалогіі Мінскага медыцынскага інстытута (у 1938—1941 гадах — загадчык кафедры), з 1941 года — у Омскім медыцынскім інстытуце (Расія).
Нок (культура)
Развіццё
Галоўным заняткам мясцовых жыхароў была сельская гаспадарка. Яны мелі досвед вырошчвання проса і трымання кароў. Былі распаўсюджаны керамічныя таркі і іншыя прадметы, што сведчаць пра апрацоўку збожжа. Носьбіты культуры Нок ужывалі ў ежу мёд і садавіну. Не вядома, ці яны вырошчвалі дрэвы спеціяльна, ці падчас расчысткі палеткаў захоўвалі дзікія дрэвы з ядомымі пладамі.
Ужо з пачатку 1 тысячагоддзя да н. э. або нават раней нокцы валодалі тэхналогіяй апрацоўкі жалеза. Яны таксама асвоілі тэхналогію выплаўкі каляровых металаў. 13 жалезаплавільных печаў былі знойдзены ў месцы Таруга, дзе росквіт вытворчасці адбыўся каля IV ст. да н. э. З жалеза выраблялі матыкі, ручныя сякеры і нажы. Але металічныя прылады працы заставаліся даволі рэдкімі. Таму поруч з імі вырабляліся прылады працы з каменю.
Адна з найбольш выразных рысаў культуры Нок — выраб тэракотавых статуй у выглядзе людзей, жывёл і фантастычных істот. Вядомы як вялікія статуі, звычайна полыя знутры, так і маленькія з цэльных кавалкаў абпаленай алювіяльнай гліны. Большасць статуй датуецца перыядам 900 — 400 гг. да н. э., прычым на яго працягу стылістыка заставалася нязменнай. Іх прызначэнне не вядома. Некаторыя даследчыкі высоўваюць меркаванне, што вялікія статуі мелі рэлігійны характар або былі архітэктурным дапаўненнем да паселішчаў. Старажытныя майстры Нок звычайна выяўлялі людзей у сядзячай позе, з рукамі на каленях. У якасці ўпрыгожванняў выкарыстоўваліся пацеркі і падвескі. Некаторыя людзі выяўлены са зброяй. Мужчынскія постаці звычайна маюць кароткую квадратную бародку і вусікі. Цікава, што гліна для скульптур паходзіла з аднаго радовішча, што вымусіла даследчыкаў абмяркоўваць наяўнасць адзінага вытворчага цэнтру пад кантролем цэнтральнай улады.
Керамічныя пасудзіны Нок уяўляюць сабою неглыбокія келіхі з пляскатым дном, усярэдзіне яны ўпрыгожаны глыбокімі насечкамі.
Дакладны час і прычыны знікнення культуры Нок не вядомы. Большасць характэрных артэфактаў знікае пасля II ст. н. э. Сучасныя метады датавання паказваюць, што рэдкія экземпляры ствараліся і пазней — амаль да канца 1 тысячагоддзя н. э.
NGC 6408
NGC 6408 (іншыя абазначэнні — UGC 10930, MCG 3-45-7, ZWG 112.17, NPM1G +18.0520, IRAS17366+1854, PGC 60637) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мурабіт
Мурабіт (араб. مرابط [murābiṭ] або مربوط [marbūṭ]) — мусульманскі святы, дакладней, чалавек, які жыве ў рыбаце або пасвячае сябе той справе, якая складае прызначэнне рыбата, значыць або пабожны пустэльнік і святы (у гэтым значэнні вымаўляецца як марабут), або змагар сапраўднага ісламу ў памежнай вайне супраць няверных, нарэшце - чалавек, які прысвяціў сябе адначасова і пабожнаму падзвіжніцтву, і заваяванню ерэтыкоў і іншых ворагаў Алаха.
Дэлавэр (рака)
Дэлавэр (Delaware River) — рака на ўсходзе ЗША. Даўжыня 579 км, плошча басейна 36,5 тыс.км². Пачынаецца ў Апалачах, цячэ па плато Підмант і Прыатлантычнай нізіне, упадае ў заліў Дэлавэр Атлантычнага акіяна, утварае эстуарый. Сярэдні гадавы расход вады 350 м³/с. Веснавое разводдзе, паводкі ў астатні час года. Суднаходная да г. Трэнтан, да г. Істан суднаходства па канале. Прылівы падымаюцца па рацэ на 210 км. На Дэлавэры — гарады Істан, Трэнтан, Філадэльфія, Уілмінгтан.
Фелікс Д’Эрэль
Фелікс Х'юберт Д'Эрэль (Félix Hubert d'Hérelle,, Манрэаль, Квебек — , Парыж, Францыя) — французскі і канадскі мікрабіёлаг. Адкрыў бактэрыяфагі. Дэталёва апісаў бактэрыяфагію. Прапанаваў выкарыстоўваць бактэрыяфагі для лячэння інфекцыйных захворванняў.
Раннія гады жыцця
Д'Эрэль нарадзіўся ў Манрэалі, Квебеку (Канада) у 1873 годзе ў сям'і французскіх эмігрантаў. Пасля смерці бацькі сям'я пераехала ў Парыж, дзе Д'Эрэль скончыў сярэднюю школу. Іншай адукацыі ён не атрымаў, і ўсё жыццё займаўся самаадукацыяй. Д'Эрэль быў апантаны вандраваннямі: у 16 гадоў ён аб'ездзіў палову Еўропы на веласіпедзе, а ў 17 гадоў — падарожнічаў па Паўднёвай Амерыцы.
Ва ўзросце 24 гадоў Д'Эрэль з сям'ёй пераехаў у Канаду. Для заробку ён вывучаў працэсы вырабу шнапса з кляновага сіропу, а ў сябе дома зрабіў лабараторыю і займаўся мікрабіялогіяй. Адзін час ён працаваў санітарам у геалагічнай экспедыцыі ў Лабрадор, не маючы ніякай медыцынскай ступені або рэальнага досведу.
Гватэмала і Мексіка
Спрабуючы вырашыць фінансавыя праблемы, ён з'ехаў з сям'ёй у Гватэмалу, атрымаўшы пасаду бактэрыёлага пры сталічнай бальніцы. Там, акрамя асноўнай дзейнасці, Д'Эрэль вывучаў пытанне аб атрыманні віскі з бананаў. Гэта дапамагло яму атрымаць новую працу: мексіканскі ўрад запрасіў яго заняцца тэмай «шнапс з агавы».
У гэтым жа годзе ён яшчэ раз з'ездзіў у Мексіку, дзе вылучыў мікраарганізмы з трупаў саранчы, масавая гібель якой ад невядомай хваробы назіралася на паўвостраве Юкатан. Выдзелены арганізм, названы Coccobacillus acridiorum, Д'Эрэль памножыў і выпрабаваў супраць саранчы ў Гватэмале, Аргенціне і Тунісе. Спроба была не вельмі ўдалай, але першай ў гісторыі выкарыстання біялагічнага спосабу барацьбы з шкоднікамі сельскагаспадарчых культур. Гэтая праца ўпершыню прыцягнула ўвагу навуковай супольнасці да Д'Эрэля. У 1912 і 1913 гадах ён зноў спрабаваў выкарыстаць Coccobacillus acridiorum для барацьбы з саранчой ў Аргенціне.
Францыя і бактэрыяфагі
Пасля Першай сусветнай вайны Д'Эрэль заняўся тэмай, якая зрабіла яго знакамітым. Вывучаючы бактэрыі, якія выклікаюць дызентэрыю, ён выявіў інфекцыйны агент, які выклікаў іх гібель - лізіс. Д'Эрэлю атрымалася наладзіць яго размнажэнне: бактэрыі, заражаныя ім, гінулі, а колькасць агента павялічвалася. Д'Эрэль прапанаваў для агента назву - «бактэрыяфаг» - пажыральнік бактэрый. Д'Эрэлю належыць таксама ідэя выкарыстоўвання бактэрыяфагаў для лячэння бактэрыяльных захворванняў. У 1919 годзе Д'Эрэль паспяхова вылечыў бактэрыяфагамі першых пацыентаў. У той час яшчэ не было антыбіётыкаў, так што любая спроба знайсці лекі ад бактэрый мела велізарнае значэнне. Пачаўся сапраўдны бум фагавай тэрапіі.
Егіпет і Індыя
У 1920 годзе Д'Эрэль ездзіў у Індакітай з мэтай даследаваць халеру і чуму. У гэты час ён усё яшчэ працаваў у Інстытуце Пастэра ў якасці валанцёра. У 1921 годзе яму ўдалося выдаць манаграфію аб бактэрыяфагах. Вядомасць яго расла, і ў 1925 годзе ён, нарэшце, атрымаў званне ганаровага доктара Лейдэнскага ўніверсітэта і медаль Левенгука. Аднак у Лейдэнскім універсітэце яму прапанавалі толькі часовую пазіцыю, і калі тэрмін яе скончыўся, Д'Эрэль з'ехаў змагацца з чумой і халерай ў Егіпет.
У Егіпце Д'Эрэль з поспехам выкарыстаў бактэрыяфагі, якія ён сабраў у заражаных чумой пацукоў падчас наведвання ім у 1920 годзе Індакітая, на заражаных чумой людзях. Грунтуючыся на яго выніках, Вялікабрытанія пачала шырокую кампанію супраць чумы. Затым Д'Эрэль вылучыў і выкарыстаў бактэрыяфагі для лячэння халеры ў Індыі.
ЗША
У 1928 годзе Д'Эрэль становіцца прафесарам у Ельскім універсітэце ў Нью-Хэйвене (ЗША). Тым часам еўрапейскія і амерыканскія фармацэўтычныя кампаніі наладзілі вытворчасць бактэрыяфагаў ў медыцынскіх мэтах і абяцалі ўсім фантастычныя эфекты. Супрацьдзеяючы ім, Д'Эрэль стварыў французскую кампанію, якая вырабляла фагі. Аднак усе кампаніі сутыкнуліся з тэхналагічнымі праблемамі вытворчасці. Акрамя таго, няправільныя дыягназы часта прыводзілі да выкарыстання няправільнага віда бактэрыяфагаў. Усё гэта прывяло да таго, што навуковая супольнасць адвярнулася ад Д'Эрэля. Да таго ж Д'Эрэль меў няпросты характар і нажыў сабе шмат ворагаў.
Савецкі Саюз
У гэтай сітуацыі ён прыняў запрашэнне І. В. Сталіна і ў 1934 годзе прыехаў у Савецкі Саюз і пасяліўся ў Тбілісі, у знаёмага яму па Інстытуце Пастэра грузінскага вучонага Г. Р. Эліява. У Тбілісі ён удзельнічаў у стварэнні НДІ бактэрыяфага (пасля НДІ вакцын і сываратак). Д’Эрэль ўжо пачаў будаваць сабе дом у Тбілісі, але ў 1939 годзе Г. Эліява быў рэпрэсаваны, і Д’Эрэль з’язджае ў Францыю, каб выратаваць сям’ю.
Назад у Францыю
Тым часам пачаўся век антыбіётыкаў, і фагавая тэрапія на Захадзе была амаль забытая: бактэрыяфагі больш дарагія і складанеыя ў вытворчасці чым, напрыклад, пеніцылін. Толькі ў Савецкім Саюзе, асабліва ў Грузіі вяліся працы па культуры фагаў - аж да нашых дзён.
Д'Эрэль перажыў нямецкую акупацыю ў Францыі і памёр у 1949 годзе ў Парыжы практычна забыты як вучоны. Але імя Д'Эрэля згадана ў адмысловым спісе людзей, каму трэба было б прысудзіць Нобелеўскую прэмію. А цікавасць да фагавай тэрапіі ў апошні час зноў узрастае ў сувязі з праблемай устойлівасці мікраарганізмаў да антыбіётыкаў.
Докшыцкая сядзіба
Апісанне
Была пабудавана ў 1560 годзе.
Сядзіба ў Докшыцах найбольш старажытная ў Докшыцкім раёне. Апошняй вядомай літаратурнай крыніцай аб сядзібе з’яўляецца інвентар за 1854 год.
Архітэктура
Яна мела выгляд невялікага драўлянага аднапавярховага палаца з чатырохсхільным дахам. Яго парадны фасад упрыгожваў чатырохкалонны порцік з незвычайным па форме паўкруглым франтонам, а вуглы — пілястры. З правага боку параднага партэра з традыцыйным кругам стаяла таксама невялікая двухпавярховая афіцына, за якой месціліся іншыя службовыя і гаспадарчыя пабудовы. Тут быў двор з чэляддзю нявольнай, існавала праваслаўная царква.
Запой (фільм)
«Запой» (Druk) — мастацкі фільм 2020 года рэжысёра Томаса Вінтэрберга. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Мадс Мікельсен, Томас Бо Ларсен, Ларс Рантэ, Магнус Міланг, Марыя Боневі, Сусе Вольд.