cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касоўшчына
Выдатныя мясціны
За 1,5 км на захад ад вёскі, каля дарогі ў в. Калдобы размешчаны курганны могільнік. Налічвае 13 круглых насыпаў дыяметрам 6—14 м, вышынёй 0,5 — 1,2 м. Каля падножжа асобных курганоў прасочваюцца аплыўшыя раўкі. Месцамі на паверхні насыпаў маюцца каменныя вымасткі. Амаль усе насыпы абкладзены камянямі.
Межужол
Межужо́л — бяссцёкавае возера ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Бярэзіна, за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Докшыцы, за 2 км на паўночны захад ад вёскі Трасцяніца.
Плошча паверхні 2,86 км². Даўжыня возера 3,88 км, найбольшая шырыня 1,05 км. Даўжыня берагавой лініі 9,15 км. Найбольшая глыбіня 3 м. Аб'ём вады 1,82 млн. м³. Плошча вадазбору 53,4 км².
У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, гусцяра, лінь, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.
18 ліпеня
18 ліпеня — сто дзевяноста дзевяты (двухсоты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Дзідзіўці
Дзідзіўці (Ді́дівці) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Савет Нацыі Алжыра
Савет Нацыі Алжыра (ﻣﺠﻠﺲ الأمة) — верхняя палата парламента Алжырскай Народнай Дэмакратычнай Рэспублікі, утворанага пасля папраўкі да Канстытуцыі ад 28 лістапада 1996 года.
Складаецца з 144 членаў, прызначаных на шасцігадовы тэрмін, палова якіх перапрызначаецца праз кожныя 3 гады. 1/3 (48 членаў) прызначаюцца Прэзідэнтам Алжыра. Астатнія 2/3 (96 членаў) абіраюцца разам з дэпутатамі, абранымі ад мясцовай улады.
Членам Савета Нацыі можа быць грамадзянін Алжырскай Народнай Дэмакратычнай Рэспублікі, які дасягнуў 40 гадоў і пражыў на тэрыторыі краіны не меней 5 гадоў. Член Савета Нацыі не можа адначасова з’яўляцца членам урада, сілавых структур.
Шанкар Даял Шарма
Шанкар Даял Шарма (, Бхапал, княства Бхапал —, Нью-Дэлі, Індыя) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, дзявяты прэзідэнт Індыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў брахманской сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю ў галіне англійскай літаратуры, хіндзі і санскрыту ва Алахабадскім універсітэце. Затым вывучаў права ў Кембрыджскім універсітэце і школе права Гарвардскага ўніверсітэта.
У 40-я гады XX стагоддзя далучыўся да барацьбы за незалежнасць Індыі ад Вялікабрытаніі і ўступіў у Індыйскі нацыянальны кангрэс, якому заставаўся верным да канца жыцця. У 1952 годзе ўзначаліў урад Бхопал і заставаўся на гэтай пасадзе да 1956 года, калі Бхапал увайшоў у склад штата Мадх’я-Прадэш.
У 60-я гады XX стагоддзя Шанкар Шарма падтрымаў Індзіру Гандзі ў яе імкненні стаць лідарам Індыйскага нацыянальнага кангрэса. Уваходзіў у яе кабінет у якасці міністра сувязі ў 1974—1977 гадах. У 1971 і 1980 гадах выйграў выбары ў Лок Сабху (ніжнюю палату парламента Індыі) ад Бхапала.
Ігар Васільевіч Катляроў
Ігар Васільевіч Катляроў (нар., Відзы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі вучоны і палітык. Доктар сацыялагічных навук, прафесар.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (інжынер-механік), Мінскую вышэйшую партыйную школу (палітолаг). Працоўную дзейнасць пачаў канструктарам Мінскага эксперыментальна-канструктарскага тэхналагічнага бюро. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў загадчыкам канструктарскага аддзела праектна-канструктарскага бюро Віцебскага аблмясцпрама, загадчыкам аддзела Кастрычніцкага райкама КПБ горада Віцебска, інструктарам Віцебскага гаркама КПБ, абкама КПБ, загадчыкам сектара па вывучэнню і прагназіраванню грамадскай думкі, першым намеснікам загадчыка ідэалагічнага аддзела ЦК КПБ, кіраўніком рабочай групы па вывучэнню праблем сацыялогіі палітыкі Інстытута сацыялогіі Акадэміі навук Беларусі, начальнікам Цэнтра эканамічнага і сацыяльна-палітычнага аналізу, намеснікам дырэктара Інстытута па навукова-аналітычнай рабоце, дырэктарам Беларускага інстытута інфармацыі і прагнозу пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны, трыма медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Цілеўцы (Мёрскі раён)
Ці́леўцы (, Тилевцы) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мёрскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Чарасы Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дварнасельскага сельсавета.
NGC 7664
NGC 7664 (іншыя абазначэнні — PGC 71450, UGC 12598, MCG 4-55-13, ZWG 476.38, KARA 1019, IRAS23241+2448) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Медзазол
Медзазол — возера ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці.
Плошча 3,02 км². Найбольшая глыбіня 5,3 м. Даўжыня 2,96 км. Найбольшая шырыня 1,4 км. Даўжыня берагавой лініі 9,0 км. Аб'ём вады 8,1 млн м³. Плошча вадазбору 381 км².
Знаходзіцца ў басейне ракі Бярэзіна (прыток Дняпра, цячэ праз возера), за 18 км на паўночны ўсход ад горада Докшыцы, каля вёскі Бірулі. Схілы катлавіны нізкія, забалочаныя, тарфяністыя, параслі лесам, на поўнач вышынёй 4—8 м, разараныя. Бераг і нізкія, забалочаныя, тарфяністыя, на паўднёвым захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны, пясчаныя. Дно сапрапелістае. Моцна зарастае, шырыня паласы расліннасці 80—100 м, пашырана да глыбіні 1,5—2 м.
Xenomai
Xenomai быў заснаваны ў 2001 годзе з асноўнай ідэяй: падтрымліваць традыцыйны АСРЧ API праз фрэймворк рэальнага часу на аснове Linux, каб існуючыя прамысловыя прапрыетарныя прыкладанні змаглі лёгка міграваць у асяроддзе GNU/Linux, прытым захоўваючы строгія гарантыі рэальнага часу. На сённяшні час, тэхналогія Xenomai уяўляе сабой абстрактнае ядзерка, якое забяспечвае агульныя будаўнічыя блокі для рэалізацыі API рэальнага часу, так званых скінаў (skins). Такім чынам, скін можа прадуктыўна эмуляваць прапрыетарны API, шматразова выкарыстоўваючы ядзерка рэальнага часу.
Чырвоная панда
Малая панда, чырвоная панда альбо светлая панда (Ailurus fulgens) — млекакормячая жывёла з сямейства Ailuridae.
Усяедная, але ў асноўным траваедная, нягледзячы на прыналежнасць да атраду драпежнікаў, як яноты або мядзведзі. Насяляе Гімалаі і паўднёва-заходні Кітай.
Харчаванне
Ядуць бамбук (дзве трэція рацыёну), лісце і маладыя парасткі, таксама грыбы, карані, жалуды, лішайнікі і травы. Зрэдку — рыбу, казурак, птушак і дробных сысуноў. Як і вялікая панда, чырвоная панда не можа пераварваць цэлюлозу, і таму ёй трэба, каб выжыць, многа бамбуку.
Ворагі і канкурэнты
Драпежнік — снежны леапард.
Спосаб жыцця
Чырвоныя панды могуць спрытна караскацца, асабліва ноччу. Яны шмат ядуць і спяць, бо ў іх харчы мала калорый.
Размнажэнне
Размнажаюцца ва ўзросце да 18 месяцаў, дасягаюць поўнай сталасці ў два-тры гады. У дзікай прыродзе вялікія рэдка дзеюць разам, акрамя спаравання. Шлюбны перыяд з сярэдзіны студзеня да пачатку сакавіка. Самцы і самкі могуць мець некалькі партнёраў і спароўвацца з імі. Перад тым як нарадзіць самкі пачынаюць будаваць гняздо з галля, травы і лісця, звычайна ў дупле дрэва або між скал. Цяжарнасць ад 112 да 158 дзён. Раджаюцца дзіцяняты з сярэдзіны чэрвеня да канца ліпеня, ад аднаго да чатырох (звычайна 1 або 2), маленькія вагой, ад 110 да 130 г кожны.
Музей баявой і працоўнай славы Акцябрскай СШ
Музей баявой і працоўнай славы Акцябрскай СШ. Адкрыты ў 1984 ў гонар 40-годдзя вызвалення раёна ад нямецкіх войскаў. Мае два раздзелы: працоўнай славы і баявой славы.
У першым раздзеле прадстаўлены матэрыялы, прысвечаныя ўзнікненню першых камун у вёсках Васюты і Шульцава і ўтварэнню на іх базе першага калгаса; узнікненню ў 1959 на аснове калгаса «Віцебскі» саўгаса «Сялюты»; лепшым людзям гаспадаркі. Другі раздзел прысвечаны ўдзельнікам грамадзянскай вайны — ураджэнцам Акцябрскага сельскага Савета; нашым землякам — удзельнікам і Сталінград; аперацыі «Баграціён»; Дню Перамогі.
У музеі захоўваюцца лісты франтавікоў, іх успаміны, спісы, якая вызваляла вёску Шапуры, спісы пахаваных у брацкіх магілах, успаміны родных і сяброў, падарункі ветэранаў школе.
Кійза (станцыя)
Кійза (Kiisa) — чыгуначная станцыя Эстонскай чыгункі ў воласці Саку павета Хар’юмаа. Знаходзіцца ў мястэчку Кійза на лініі Талін — Вільяндзі.
Стасіўшчына
Стасіўшчына (Стасівщина) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лыновыцкай пасялковай абшчыны.
Спадарожнік-пастух
Спадарожнікамі-«пастухамі» завуць невялікія натуральныя спадарожнікі газавых планет у Сонечнай сістэме, якія не дазваляюць крайнім часціцам кольца разыходзіцца ад яго ў бакі. Яны як бы «пасвяць» часціцы, за што і атрымалі сваю назву «пастухоў».
Дзякуючы свайму гравітацыйнаму ўздзеянню яны могуць збіраць часціцы або адхіляць з першапачатковай арбіты, змяняючы, або ствараючы новую траекторыю руху. Гэта прыводзіць да «прабелаў» у сістэме кольцаў, такіх як шчыліна Касіні, або да «закручаных» формаў кольцаў.
Каспар Нетшэр
Каспар Нетшэр (Caspar Netscher;, Гайдэльберг або Прага — , ) — галандскі жывапісец залатога веку галандскага жывапісу; вядомы сваімі партрэтамі. Сын скульптара Іагана Нэтшэра. Вырас у Арнеме і вучыўся ў Хендрыка Костэра. У 1658 ці не пазней за пачатак 1659 г. Нетшэр пераехаў у Гаагу. Там ён працаваў на мясцовых гандляроў мастацтвам, якім ён першапачаткова ў асноўным пастаўляў копіі карцін свайго настаўніка, але таксама і іншых паважаных мастакоў.
Спадарожнік-пастух
Уран мае два спадарожнікі-«пастухі» па абодва бакі ад свайго кольца ε (эпсілон): Кардэлія і Афелія.
Роберт Мугабэ
Ро́берт Габрыэ́ль Муга́бэ (Robert Gabriel Mugabe, Robert Gabriel Mugabe ;  — ) — другі прэзідэнт Зімбабвэ (1987—2017), прэм’ер-міністр у 1980—1997.
Анышчэнкіў
Анышчэнкіў (Они́щенків) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лыновыцкай пасялковай абшчыны.
Роберт Мугабэ
Біяграфія
Веравызнанне — каталік. Вучыўся ў езуіцкай школе. Па адукацыі настаўнік (ступень бакалаўра). Заснавальнік леванацыяналістычнага (мааісцкага) партызанскага руху Афрыканскі нацыянальны саюз Зімбабвэ (ЗАНУ, 1963), які вёў барацьбу супраць белага ўрада Радэзіі на чале з Янам Смітам. Пасля мірнага прыхода да ўлады выступаў з ліберальных пазіцый, падтрымліваў шматпартыйнасць, незалежную судовую ўладу і захаваў прыватную маёмасць заможных белых фермераў, што дапамагло яму ўсталяваць добрыя стасункі з ЗША і Вялікабрытаніяй. Аднак супрацьстаянне з былым саюзнікам Джошуа Нкома з прасавецкага ЗАПУ (Саюза афрыканскіх народаў Зімбабвэ) перарасло ў паўстанне народа ндэбеле на захадзе краіны. З дапамогай ваенных дараднікаў з Паўночнай Карэі супраць паўстанцаў была распачата аперацыя Гукурахундзі, падчас якой загінула 50—100 тыс. толькі мірных жыхароў. Нкома быў памілаваны з умовай, што яго партыя ўвойдзе ў склад ЗАНУ. Утварылася партыя ЗАНУ-ПФ, якая стала кіруючай. У 1987 Мугабэ скасаваў пасаду прэм’ер-міністра, а сябе абвясціў прэзідэнтам.
Пасля смерці ў 1992 жонкі Салі, якая мела вялікі ўплыў на Мугабэ, сітуацыя з правамі чалавека моцна пагоршылася. Вялікабрытанія і МВФ спынілі свае праграмы ў краіне. Па закліку ЗАНУ-ПФ банды пачалі захоп зямель у белага насельніцтва. У 1998 на рэферэндуме праваліўся праект Канстытуцыі, які легалізаваў бы такі захоп, а ў 2000 прэзідэнт аб’явіў расісцкую праграму гвалтоўнага «чорнага перадзелу», якая прывяла да міжнароднай ізаляцыі Зімбабвэ і ўвядзення санкцый з боку Еўрасаюза.
На прэзідэнцкіх выбарах 2008 Мугабэ выступіў з жорсткай антызаходняй рыторыкай. У першым туры апазіцыйны кандыдат Морган Цвангіраі набраў большасць галасоў, але менш, чым патрабавалася для перамогі. У другім туры была аб’яўлена перамога Мугабэ, атрымаўшага 85,5 %. Апазіцыя адмовілася прызнаць вынікі выбараў і 11 верасня 2008 пры пасрэдніцтве прэзідэнта Паўднёвай Афрыкі Таба Мбекі было падпісана гістарычнае пагадненне пра падзел паўнамоцтваў паміж уладай і апазіцыяй. Прэзідэнтам краіны застанецца Роберт Мугабэ, а прэм’ер-міністрам стаў лідар апазіцыі Морган Цвангіраі. У парламенце апазіцыя мела на аднаго дэпутата больш, чым кіруючая партыя ЗАНУ-ПФ.
У 2013 годзе Роберт Мугабэ быў названы пераможцам чарговых прэзідэнцкіх выбараў, а яго партыя атрымала большасць у парламенце.
15 лістапада 2017 года вайскоўцы ўвялі ў сталіцу краіны бранятэхніку, занялі тэлебачанне, заблакавалі парламент і будынак урада. Роберта Мугабэ яны змясцілі пад хатні арышт, запатрабаваўшы вяртання на пасаду віцэ-прэзідэнта Эмерсана Мнангагва, адпраўленага ў адстаўку. Пазней прадстаўнікі ваеннага камандавання зрабілі больш жорсткім свае патрабаванні і выступілі за адстаўку Мугабэ. 21 лістапада 2017 спікер парламента Зімбабвэ, дзе праходзілі слуханні аб імпічменце 93-гадовага кіраўніка дзяржавы, паведаміў, што Роберт Мугабэ сышоў у адстаўку.
Памёр 6 верасня 2019 года.
Сухараўскія могілкі
Сухараўскія могілкі — абмежавана дзеючыя могілкі ў Мінску. Знаходзяцца ля вул. Янкоўскага на захадзе горада. Плошча 1,9986 га. Першае пахаванне з указаннем даты адносіцца да 1876 г. Пахавана больш за 2,5 тыс. чал.
Тэрыторыя могілак, як і мікрараён «Сухарава», знаходзіцца на тэрыторыі комплекса курганоў Хі-ХІІ ст., якія таксама былі месцам пахавання. Ёсць звесткі аб праблемах з вывазам смецця з могілак па прычыне дрэнных дарог, а таксама з тым, што час ад часу моладзь праводзіць на могілках пікнікі і засмечвае магілы.
На могілках можна знайсці і пахаванні канца ХІХ ст., і магілы за 2014—2015 гг. Большая частка магіл адносна добра дагледжаны. У адрозненні ад іншых былых вясковых могілак Мінска, часцей сустракаюцца дзіцячыя магілы, а пахаванні канца ХІХ ст — першай паловы ХХ ст раскіданы сярод больш позніх і сучасных пахаванняў пераважна ў цэнтральнай частцы могілак, а не сканцэнтраваны ў адным месцы.
Роіці Маэда
(前田 遼一; нар. ) — японскі футбаліст. У 2007—2013 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Давід Дако
Давід Дако (David Dacko;, Бучыа, Сярэдняе Конга, Французская Экватарыяльная Афрыка — , Яўндэ, Камерун) — прэзідэнт Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі з 14 жніўня 1960 г. па 1 студзеня 1966 года і з 20 верасня 1979 г. г. па 1 верасня 1981 г.
NGC 7665
NGC 7665 (іншыя абазначэнні — PGC 71474, MCG -2-59-19, IRAS23246-0939) — галактыка ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рушкавічы
Рушкавічы — літоўскі княжацкі род, прадстаўнікі якога Кінцібут, Ванібут, Бутавіт, Віжэік, Вішлій, Кіценій і Плікасова ўдзельнічалі ў падпісанні з Уладзіміра-Валынскім княствам дагавора 1219 года, што быў скіраваны супраць Польшчы. У сярэдзіне 1250-х князь Сірвід Рушкавіч удзельнічаў у сумесным з рускімі князямі паходзе супраць мангола-татараў на Украіну.
На думку расійскага гісторыка Івана Бяляева, разам з Булевічамі валодалі землямі ад Віліі да Нёмана і Свіслачы (заходняй), на ўсход — да Бярэзіны (дняпроўскай). Літоўскі гісторык Эдвардас Гудавічус лічыць, што яны валодалі зямлёй Упіта. На думку Міколы Ермаловіча, іх уладанні ляжалі побач з Пінскім княствам.
Кір’янаўцы
Кір'я́наўцы (, Кирьяновцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.
Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.
Крывулькі
Крыву́лькі (, Кривульки) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Скоржыцкага сельсавета Шчучынскага раёна, да 28 жніўня 2013 года — у склад Мікелеўшчынскага сельсавета.
Катастрофа Airbus A320 пад Карачы
Катастрофа Airbus A320 пад Карачы — буйная авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 22 мая 2020 года. Авіялайнер Airbus A320-214 авіякампаніі Pakistan International Airlines (PIA), які выконваў лакальны рэйс PK-8303 па маршруце Лахор—Карачы, паваліўся ў жылым раёне падчас другога заходу на пасадку ў аэрапорце Карачы. Катастрофа адбылася пасля таго, як Упраўленне паветраным рухам Карачы страціла сувязь з самалётам. З 99 чалавек (91 пасажыр і 8 членаў экіпажа) выжылі 2 ; таксама былі параненыя 11 чалавек на зямлі.
Самалёт
Airbus A320-214 (рэгістрацыйны нумар AP-BLD, серыйны 2274) быў выпушчаны ў 2004 годзе (першы палёт здзейсніў 17 жніўня пад тэставым б/н F-WWIJ). 17 верасня таго ж года быў перададзены авіякампаніі China Eastern Airlines, у якой атрымаў бартавы нумар B-6017. 30 кастрычніка 2014 года быў перададзены ў лізінг авіякампаніі Pakistan International Airlines (PIA), і яго б/н змяніўся на AP-BLD. Аснашчаны двума рухавікамі CFM International CFM56-5B4/P. На дзень катастрофы налётаў 47 124 гадзіны.
Экіпаж і пасажыры
На борце самалёта знаходзіліся 91 пасажыр (90 пакістанцаў і 1 амерыканец) і 8 членаў экіпажа (усе пакістанцы).
Храналогія падзей
Рэйс PK-8303 вылецеў з Лахора ў 13:10 і, згодна з планам, павінен быў прызямліцца ў Карачы ў 14:30, але перад пасадкай сышоў на другі круг з-за непаладак з шасі. Незадоўга перад другой спробай прызямлення ў аэрапорце Карачы лайнер упаў на жылыя раёны па непацверджаных дагэтуль прычынах. У перамовах пілотаў і авіядыспетчара незадоўга да катастрофы згадваецца аб адмове рухавікоў.
Сведкі паведамляюць пра тое, што самалёт цалкам заціх, знаходзячыся ў паветры. Дыяграма вышыні, прадстаўленая Flightradar24, дэманструе зніжэнне рэйса 8303 да ўзроўню зямлі перад сыходам на другі круг. На фотаздымках лайнера, зробленых аматарамі авіяцыі Пакістана пасля яго сыходу на другі круг, бачныя прагарэлыя гандолы рухавікоў і выпушчаная ААТ.
Міністр аховы здароўя Пакістана пераклаў пакістанскія бальніцы ў рэжым надзвычайнага становішча, прэм’ер-міністр Пакістана Імра Хан і галоўны маршал авіяцыі Сахаіл Аман накіравалі на месца катастрофы службы выратавання. Таксама Імра Хан абвясціў аб пачатку расследавання прычын катастрофы.
Хоць ранніх паведамленняў аб ахвярах не паступала, прэзідэнт Пакістана Арыф Алві выказаў спачуванні «сем’ям загінулых», таксама паведамлялася пра тых, хто выжыў (сярод пасажыраў рэйса 8303 быў прэзідэнт Банка Пенджаба Зафар Масуд, і яго сям’я пасля пацвердзіла, што ён выжыў).
Некалькі пазней BBC заявіла, што выжылых у катастрофе няма, такую ​​ж заяву зрабіў мэр Карачы.
Таксама BBC паведаміла, што Пакістан адкрыў паветраную прастору (раней закрытае з-за пандэміі COVID-19) толькі некалькімі днямі раней (16 мая).
Расследаванне
Спецыяльная камісія па расследаванні прычын крушэння Airbus A320 каля аэрапорта Карачы завершыць расследаванне на працягу трох месяцаў, аб чым заявіў міністр авіяцыі Пакістана Гулам Сарвар Хан 24 мая. Па словах міністра, сем’і загінулых атрымаюць кампенсацыю каля $ 6 тыс., а выжылыя — па $ 3 тыс. «Калі высветліцца, што генеральны дырэктар PIA праявіў халатнасць, ён сыдзе ў адстаўку. Калі высветліцца, што мы праявілі халатнасць, то мы не толькі сыйдзем у адстаўку, але і паўстанем перад судом. Хто б ні быў адказны, яны будуць звольненыя».
24 чэрвеня напісана першая справаздачу па папярэдніх даных, у катастрофе вінаватыя пілоты і дыспетчар аэрапорта, бо не выконвалі ўстаноўленыя працэдуры. Справаздача пра расследаванне прычын катастрофы прадставіў на Нацыянальнай асамблеі Пакістана міністр авіяцыі краіны Гулам Сарвар Хан.
Кумла (камуна)
Камуна Кумла (Kumla kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Эрэбру ў цэнтральнай Швецыі.
Кумла 253-я па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Кумла.
Катастрофа Airbus A320 пад Карачы
Расследаванне
У дакуменце гаворыцца, што самалёт быў цалкам спраўны. Пры першай спробе прызямлення ён не выпусціў шасі і тройчы закрануў узлётна-пасадачнай паласы, што прывяло да пашкоджання абодвух яго рухавікоў. Міністр таксама паведаміў, што маўленчы самапісец працаваў да апошняй секунды і запісаў усе перамовы ў кабіне экіпажа (ён быў расшыфраваны ў пачатку чэрвеня ў Францыі).
Кумла (камуна)
Насельніцтва
Насельніцтва складае 20 658 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Катастрофа Airbus A320 пад Карачы
Расследаванне
Як чакалася, поўная справаздача аб расследаванні прычын катастрофы будзе прадстаўлена ў 2021 годзе.
Кумла (камуна)
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Сарвепалі Радхакрышнан
Сарвепалі Радхакрышнан (, Тырутані, Мадраскае прэзідэнцтва, Брытанская Індыя —, Мадрас, Індыя) — індыйскі філосаф, грамадскі і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Індыі (1962—1967). Ганаровы член Брытанскай акадэміі (1962).
Біяграфія
Нарадзіўся ў багатай брахманскай сям’і ў вёсцы Тырутані на паўночны захад ад Мадраса. Родная мова — тэлугу. Скончыў Хрысціянскі каледж у Мадрасе. У 1907 годзе абараніў магістарскую дысертацыю «Этыка веданты і яе філасофскія перадумовы». Выкладаў у шэрагу індыйскіх каледжаў і ўніверсітэтаў. У 1918—1921 гадах — прафесар універсітэта Майсура, у 1921—1931 гадах — прафесар універсітэта Калькуты. Публікаваў арыгінальныя работы і пераклады рэлігійна-філасофскіх тэкстаў з санскрыту і палі. У 1923 — 27 гадах у Лондане выйшаў яго двухтамовая праца «Індыйская філасофія». Чытаў лекцыі ў Оксфардскім, Гарвардскім і іншых заходніх універсітэтах. У 1931 — 36 гг. віцэ-канцлер універсітэта Андхра. У 1936 — 39 гг. — прафесар рэлігіі і этыкі Усходу ў Оксфардскім універсітэце. У 1939-46 гг. — віцэ-канцлер Індуісцкага ўніверсітэта ў Варанасі (Бенарэс).
Пасля абвяшчэння незалежнасці Індыі Радхакрышнан займаўся грамадскай і дзяржаўнай дзейнасцю. У 1946 годзе прызначаны паслом у ЮНЕСКА, у 1949 годзе — паслом у СССР. Кіраваў рэформамі вышэйшай адукацыі ў Індыі. З 1952 года — першы віцэ-прэзідэнт, у 1962-67 гадах — другі прэзідэнт Рэспублікі Індыя.
Лаўрэат Тэмплтанаўскай прэміі за прагрэс у рэлігіі (1975).
Міхайлава (Краснінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Нэцягіўшчына
Нэцягіўшчына (Нетя́гівщина) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лыновыцкай пасялковай абшчыны.
18 лістапада
18 лістапада — трыста дваццаць другі (трыста дваццаць трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Лявонаўскі сельсавет
Ляво́наўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Лявонава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Клётчынскі (Клятчанскі) сельсавет у складзе Ульскага раёна Полацкай акругі БССР. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Клётчына. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лявонава. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Ульскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Сіроцінскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Ульскага раёна. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Клётчына. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Сіроцінскага раёна, які 23 лістапада 1961 года перайменаваны ў Шумілінскі раён. З 25 снежня 1962 года ў складзе Полацкага раёна, з 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Шумілінскага раёна. 26 сакавіка 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лявонава, сельсавет перайменаваны ў Лявонаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Лявонаўскага сельсавета 29 населеных пунктаў. 8 лютага 2000 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Обальскага сельсавета.
Альфрэд Этэлінг
Альфрэд Этэлінг (Alfred Atheling; пам. ) — адзін з сыноў англасаксонскага караля Этэльрэда II, забіты падчас барацьбы за ўладу пасля смерці Кнуда Вялікага.
Біяграфія
Альфрэд быў малодшым сынам Этэльрэда II, караля Англіі, і Эмы Нармандскай, дачкі Рычарда I, герцага Нармандыі.
Пасля смерці караля Кнуда, у 1036 г. Альфрэд адправіўся ў Англію, магчыма, жадаючы наведаць сваю маці, якая пражывала ў Вінчэстэры. Аднак уладу ў краіне да гэтага часу захапіў незаконнанароджаны сын Кнуда Гаральд Заячая Лапа. Яго прыхільнікі на чале з Годвін, эрлам Уэсэкса, арыштавалі Альфрэда і забілі яго спадарожнікаў. Этэлінг быў жорстка аслеплены і неўзабаве сканаў ад ран. Смерць Альфрэда выклікала абурэнне як герцага Нармандыі, так і караля Даніі Хардэкнуда, які даводзіўся адзінакроўным братам Альфрэду. Апошні арганізаваў уварванне ў Англію і ў 1040 г. стаў новым англійскім каралём.
Удзел эрла Годвіна ў паланенні і наступнай смерці Альфрэда Этэлінга ў далейшым паслужыла адной з прычын яго падзення ў 1051 г., калі на прастол Англіі ўзышоў старэйшы брат Альфрэда Эдуард Спаведнік.
Закір Хусейн
Закір Хусейн (, Хайдарабад, Брытанская Індыя —, Нью-Дэлі, Індыя) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, першы мусульманін, які стаў на чале незалежнай Індыі (прэзідэнт Індыі ў 1967—1969 гады). Яго палітыка па ўмацаванні секулярызму падвяргалася крытыцы з боку шэрагу мусульманскіх актывістаў.
З 1948 па 1956 гады з’яўляўся віцэ-канцлерам Алігархскага мусульманскага ўніверсітэта. У 1956—1958 гады працаваў у выканаўчым савеце па пытаннях адукацыі, навукі і культуры ААН (ЮНЕСКА).
У 1956 годзе быў абраны ў склад Радж’я Сабха, у 1957 годзе — прызначаны губернатарам штата Біхар. У 1962 годзе быў абраны віцэ-прэзідэнтам Індыі. З 13 мая 1967 года па 3 мая 1969 года быў прэзідэнтам краіны. За час прэзідэнцтва нанёс чатыры дзяржаўных візіты — у Венгрыю, Югаславію, СССР і Непал. Памёр 3 мая 1969 года.
Яго ўнук, Салман Хуршыд, займаў пасаду міністра замежных спраў Індыі (2012—2014).
Імя Закіра Хусейна было прысвоена інжынернаму каледжу Алігархскага мусульманскага ўніверсітэта.
Калаж
Кала́ж (ад coller — склейваць) — тэхнічны прыём у выяўленчым мастацтве, заснаваны на увядзенні ў твор розных па фактуры і колеру прадметаў: кавалкаў  газет,  афіш,  шпалер і г.д.
Ярава Білэшчына
Ярава Білэшчына (Ярова́ Біле́щина) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Манькава (Краснінскі раён)
Манькава (Маньково) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мерлінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Манькава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У 1918 годзе адрыты адзін з першых саўгасаў губерні.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Вядомыя асобы
У 1920-х у школе вучыўся Рыгор Майсеенкаў — Герой Савецкага Саюза.
Абу Нувас
Абу Нувас (أبو نواس الحسن بن هانئ الحكمي з арабск. — кучаравы), сапр.: Хасан ібн Хані (сяр. 8 ст. — 810) — арабскі паэт часоў росквіту халіфату Абасідаў.
Паводле паходжання перс. Жыў пры двары халіфа Гарун аль-Рашыда ў Багдадзе.
Паэзія Абу Наваса пярэчыў ідеалогіі ісламу, апавяў вясёлае жыццё, віно і каханне. Еўрапейскія даследчыкі завуць Абу Наваса «арабскім Анакрэонтам» і «арабскім Гейнэ».
Раннія гады жыцця і пачатак творчасці
Абу Нувас быў выхадцам з беднай сям'і вольнаадпушчанікаў, г. зн. захопленага ў рабства жыхара заваяванай арабамі вобласці, які прыняў іслам, а пазней атрымаў свабоду і стаў наёмным салдатам у войсках апошняга амеядскага халіфа — Марвана II. Маці Абу Нуваса была персіянкай і зарабляла на жыццё мыццём воўны. Абу Нувас нарадзіўся ў паселішчы Ахваз ў вобласці Хузестан. У розных крыніцах год яго нараджэння вар'іруецца ад 747 да 762 года. Дзіцячыя гады правёў у Басры, працуючы ў краме гандляра духмянасцямі, для якога збіраў араматычныя травы.
Абу Нувас ніколі не ведаў свайго бацьку, Хані, які быў салдатам у войску Марван II. Некаторыя кажуць, што ён нарадзіўся ў Басры, іншыя сцвярджаюць, што ў Дамаску або ў Ахвазе. Абу Нувас пераехаў у Багдад, магчыма, у кампаніі Валібаха ібн аль-Хабаба, і неўзабаве стаў вядомы сваёй дасціпнай і гумарыстычнай паэзіяй, якая тычыцца не традыцыйнай тэмы пустыні, але гарадскога жыцця і радасцей вінапіцця, напоўнена грубым гумарам. Яго працы ўключаюць у сябе вершы пра паляванне, сексуальную цягу да жанчын і хлопчыкаў, а таксама панегірыкі яго заступнікам. Ён зрабіўся сумна вядомым за свае насмешкі і сатыру, яго любімымі тэмамі былі сексуальная пасіўнасць мужчын і сексуальная нястрыманасць жанчын. «Любоўныя» сімпатыі Абу-Нуваса змяняюцца рэзкай антыпатыяй да лесбійскай любові, ён часта піша з кепікамі аб гэтай з'яве, успрымаючы яе як недарэчнасць. Паэт любіў шакіраваць грамадства і адкрыта пісаў пра рэчы, забароненыя ў ісламе. Магчыма, ён быў першым арабскім паэтам, які адкрыта напісаў пра мастурбацыю.
Ісмаіл бен Нубахт сказаў пра Абу Нуваса: «Я ніколі не бачыў чалавека больш адукаванага, чым Абу Нувас, нікога, хто меў столькі кніжных шаф, і меў так шмат кніг».
У VIII—IX стагоддзях Басра была адным з галоўных цэнтраў арабскай філалогіі, і тут Абу Нувас звёў знаёмства з навукоўцамі-філолагамі, якія дапамаглі атрымаць шырокую для таго часу адукацыю. Тут жа ён сустрэўся з паэтам Валібай ібн аль-Хубабам. Стаць вучнем Валібы, вершы якога былі шырока вядомыя за межамі яго роднага горада Куфы, было для Хасана вялікім поспехам: тут ён мог пазнаёміцца з мастацтвам вершаскладання, слухаючы ўрокі свайго настаўніка, запісваючы яго вершы, прысутнічаючы на паэтычных спаборніцтвах. Ён жа ўвёў яго ў кампанію «залатой моладзі». У гэтым грамадстве паэт праводзіў час перш у Басры, пазней у іншым цэнтры арабскай культуры — Куфе і ў сталіцы халіфата — Багдадзе. Тут ён быў заўважаны і прыбліжаны да двара славутым заступнікам паэзіі халіфам Харун ар-Рашыдам. У якасці прыдворнага панегірыста Абу Нувас складаў панегірыкі, услаўляючы прадстаўнікоў кіруючай дынастыі і іншых высокапастаўленых асоб імперыі.
Далёка не заўсёды Абу Нувас знаходзіўся ў радасным настроі легкадумных гуляк, у яго вершах гучыць роздум аб недасканаласці светабудовы, чалавечых пакутах і сацыяльнай несправядлівасці.
Дзіўнае спалучэнне ў паэзіі Абу-Нуваса рэлігійнага вальнадумства, якое часам пераходзіць у адмаўленне асноўных дагматаў ісламу, скептыцызму, часам даходзіць да цынізму, і эпікурэйскага зацвярджэння пачуццёвых радасцей нароўні з сумнымі разважаннямі аб быцці і зямных асалодах перад тварам смерці, гэта было звязана не столькі з натуральным узроставым развіццём яго светаадчування, колькі са структурай сярэдневяковага паэтычнага мастацтва, у якім адзін і той жа паэт мог адначасова працаваць у розных жанрах, складаць элегіі, прасякнутыя расчараваннем у жыцці, атрутныя сатыры і вершы, апяваў любоў, віно і застольныя радасці.
Мядзведзева (Марый Эл)
Мядзведзева — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Мядзведзеўскага раёна Рэспублікі Марый Эл. Утварае аднайменнае гарадское паселішча.
Абу Нувас
Раннія гады жыцця і пачатак творчасці
Менавіта такая жанравая разнастайнасць: хамрыят, тардыят, хіджа і любоўная лірыка, васфі, Мадх'я, рыса, зухдыят, часта сустракаецца чытачу пры знаёмстве з творчасцю Абу Нуваса.
Некаторыя сярэдневяковыя крытыкі, і сярод іх выдатны празаік і філолаг Аль-Джахіз, захапляліся ў першую чаргу стылістычнымі вартасцямі паэзіі Абу Нуваса. «Я не бачыў чалавека, — казаў Аль-Джахиз, — які б лепш ведаў мову, чым Абу Нувас, мог прыгажэй складваць словы і лепш пазбягаў бы немілагучнасці мовы». Іншыя ў першую чаргу цанілі ў ім новыя і арыгінальныя паэтычныя ідэі.
Абу Нувас вёў вельмі легкадумны лад жыцця, і, нягледзячы на паблажлівае стаўленне заступнікаў, за дрэнныя паводзіны яго неаднаразова заключалі ў вязніцу. Вершы Абу Нуваса былі даступныя ў той час кожнаму — яны былі лёгкія для разумення, вызначаліся яркай вобразнасцю і напісаныя зразумелай, без рэдкіх і састарэлых слоў, мовай. Усе сярэдневяковыя аўтары, якія пісалі пра Абу Нувасе, падкрэсліваюць — хто спачувальна, а хто асуджальна — яго любоў да простага люду.
У часы Абу Нуваса ў асяроддзі Багдадскай прыдворнай шляхты традыцыйная забарона ісламу на ўжыванне віна была фактычна забыта. Абасідскія халіфы Харун ар-Рашыд і аль-Амін у сваіх багдадскіх рэзідэнцыях пастаянна ладзілі шумныя баляванні, у чым ім стараліся пераймаць шматлікія прыдворныя і багатыя гараджане. Вінныя крамы зачыняліся толькі на час посту.
Абу Нувас быў вымушаны бегчы ў Егіпет на нейкі час пасля таго, як ён напісаў элегічны верш, які ўсхваляў Бармекідаў, звергнутых і забітых Гарунам аль-Рашыдам. Абу Нувас вярнуўся ў Багдад ў 809 годзе пасля смерці Харуна ар-Рашыда. Наступнае ўсшэсце на пасаду Мухамеда аль-Аміна, дваццацідвухгадовага сына Харуна ар-Рашыда (і былога вучня Абу Нуваса) было ўдачай для паэта. Адзін з вядомых сваіх твораў — верш Касіда, ён напісаў у гонар аль-Аміна. Апошнія гады жыцця Абу Нувас правёў у Багдадзе ў якасці прыдворнага паэта халіфа аль-Аміна. Сучаснікі паэта, якія пастаянна асуджалі яго за распушчанасць, аднадушна адзначалі шырокую адукаванасць Абу Нуваса, які глыбока разбіраўся ў медыцыне, астраноміі і іншых навуках.
Выгнанне і турэмнае зняволенне
Абу Нувас быў вымушаны на час бегчы ў Егіпет пасля таго як ён напісаў хвалебныя элегічна вершы для шляхетнага персідскага сямейства Бармакідаў, магутнай сям'і, якая падпала пад рэпрэсіі халіфа Харуна ар-Рашыда. Ён вярнуўся ў Багдад ў 809 годзе, пасля таго як Харун ар-Рашыд памёр. Большасць навукоўцаў лічыць, што Абу Нувас напісаў большасць сваіх вершаў падчас наступнага праўлення аль-Аміна. Самай вядомай панегірычнай элегіяй паэта з'яўляецца твор, складзены ў гонар аль-Аміна. Сучаснік паэта, Абу Хацім аль Мекі, часта казаў, што ў гэтых творах Абу Нуваса скрыты глыбокі сэнс.
Тым не менш, Абу Нувас быў заключаны ў турму, калі вестка пра п'янае распусце паэта перапоўніла чашу цярпення аль-Аміна. Было ўказана, што сакратар аль-Мамун Занбор падманам заахвоціў п'янага Абу Нуваса напісаць сатыру, якая змяшчае выказванне сатырычнага характару аб імаме Алі. Затор затым чытаў верш публічна, каб працягнуць турэмнае зняволенне Абу Нуваса. Паводле розных звестак, Абу Нувас альбо памёр у турме, альбо быў атручаны Ісмаілам бен Абу Сахель.
Пазней у некаторых сучаснікаў склалася меркаванне, што ў турме Абу Нувас раскаяўся ва сваіх дрэнных учынках і стаў глыбока рэлігійным чалавекам. У той жа час іншыя лічылі, што вершаванае раскаянне было напісана выключна з мэтай атрымаць ад халіфа памілаванне.
Творчасць
Паэтычная спадчына Абу Нуваса вельмі вялікая. Яго пяру належаць вершы ўсіх традыцыйных жанраў, акрамя таго, ён лічыўся стваральнікам асаблівага жанру паляўнічых вершаў — тардыятаў. Славу яму прынеслі яго хамрыяты — вершы пра віно. Гэта звычайна доўгія шматсюжэтныя вершы са складанай кампазіцыяй.
Для любоўнай лірыкі Абу Нуваса ўласціва ўжыванне мноства дэталей, прымяненне разнастайных метафар, рытарычных абаротаў і іншых паэтызмы. У лірычных вершах захоўваецца дыялог, ні ў чым не парушаецца жывы паток гаворкі.
Крыніцай натхнення Абу Нуваса стала традыцыйная персідская культурная традыцыя. У яго вершах сустракаюцца імёны персідскіх гістарычных і фальклорных герояў, апісанне звычаяў і традыцый зараастрызму. Яго творы даюць падставу меркаваць, што ён належаў да Шуубіі — культурна-палітычнай плыні, якая выступала за вызваленне персідскіх народаў з-пад улады арабскага Халіфата.
Праціўнік бедуінскага «псеўдакласіцызма», ён з'яўляецца выдатным прадстаўніком «новага стылю», які адлюстроўвае больш вытанчаныя формы побыту і настроі багатага гараджаніна ў перыяд ператварэння халіфата з замкнёнай арабскай дзяржавы ў дзяржаву міжнароднага значэння. У многіх вершах Абу Нуваса высмейваецца амаль увесь набор штампаў старажытнаарабскай паэзіі: аплакванне спарахнелых рэшткаў бедуінскіх шатроў, «бедуінскія» жаночыя імёны Лэйла, Хінд, Асма… і мноства іншых. Толькі ў панегірыку паэт стараўся прытрымлівацца традыцыйнага канона.
Сярэдневяковы літаратар ібн Джыні кажа, што «Абу Нувас ведаў на памяць 700 урджуз». Будучы славутым паэтам, Абу Нувас пераконваў сваіх вучняў у неабходнасці дасканала ведаць старую паэзію — бясконцую скарбніцу вобразаў. Ён казаў: «Набывайце веды — гэта мудрасць». Праўда, пасля таго як вучні дэманстравалі свае веды ў гэтай галіне, ён патрабаваў, каб яны «забыліся ўсё, што вывучылі на памяць». Гэта азначала, што ён супраць сляпога пераймання штампам, а зусім не супраць самой старой паэзіі.
Яго песні сабраны некаторымі арабскімі навукоўцамі ў «Канапа» (зборнік): выдадзеныя ў нямецкай апрацоўцы Крэмерам (Вена, 1855). Еўрапейскія даследчыкі называюць Абу Нуваса «арабскім Анакреонтам» і «арабскім Гейне». Пачуццёвасць знайшла немалое адлюстраванне ў яго творчасці; але сярод пачуццёвых і проста парнаграфічных любоўных вершаў вылучаецца цыкл далікатных і вытанчаных песень, прысвечаных нявольніцы Джынане.
Абу Нувас ўжывае ў сваёй паэзіі новы стыль «Бадзі», гэта значыць паэтычныя сцежкі і фігуры красамоўства — метафары, супрацьпастаўленні і гукавое прыпадабненне, што паслужыла пераходам да новай прыступкі ва ўсведамленні літаратурнай творчасці. У сваіх вершах Абу Нувас імкнуўся параўнаць у некалькіх словах як мага больш рэчаў. Яго творчасць лічылася ўзорам «лепшага параўнання». «Нічога не дадасі і нічога не выкінеш» — адметная асаблівасць стылю Абу Нуваса.
Развіваючы традыцыі іншых паэтаў, якія ўключалі ў свае касыды радкі, прысвечаныя віну, Абу Нувас стварыў самастойны жанр паэзіі віна — хамрыят, склаўшы мноства «вінных» вершаў. Персідскія паэты даволі позна сталі выкарыстоўвалі тэму віна ў сваіх вершах, і толькі ў якасці метафарычнай сімвала, але для Абу-Нуваса гэта была тэма для выражэння сексуальнай свабоды і прыемнага баўлення часу.
Ён адлюстроўваў падзеі з гумарыстычным рэалізмам, які засноўваўся на яго асабістым жыццёвым вопыце, прызнаваў свае грахі з дзіўнай шчырасцю, і пісаў, што ён ніколі ў іх не раскайваўся, хоць і не рэкамендаваў, каб іншыя бралі з яго прыклад. У іранічным тоне ён складаў паніхіды для таго часу, калі яго ўласнае цела зачахне ад шкодных звычак. Адзін са сваіх вершаў Абу Нувас закончыў заявай, што ён зусім не думае, што яго грахі будуць выяўлены Богам, таму што яны занадта неістотныя для Бога, каб звяртаць на іх хоць нейкую ўвагу.
Пры чытанні паэзіі Абу-Нуваса, варта ўлічваць факт, што большасць арабскіх паэтаў значна больш, чым заходнія паэты, былі зацікаўлены ў разумных фармулёўках ў сваіх вершах, чым у фактычным прытрымліванні выказаным ідэям. Такім чынам, ад іх можна чакаць перабольшанне.
Абавязковай прыналежнасцю арабскай паэзіі з'яўляецца вялікая колькасць жанравых замалёвак: размова з гандляром вінамі, сцэнкі ў шынку — матывы, якія пазней становяцца пастаяннымі ў арабскай ашуканскай навэле — макам. Дыялог у вершах гэтага жанру Абу Нуваса гуляе яшчэ большую ролю, чым у яго любоўнай лірыцы, адрозніваючыся жвавасцю, вялікай колькасцю празаізмаў і размоўнай лексікай. Шматлікія «вінныя» вершы былі папулярныя, таму што ў іх пераважала прастата мовы, радаснае бачанне свету, непасрэднасць. Свежасць і мяккі гумар кажуць аб цеснай сувязі творчасці Абу Нуваса з народнай традыцыяй і пра ўплыў сярэдневяковай арабскай народнай паэзіі, у якой выкарыстоўваліся гутарковыя арабскія дыялекты, і ў якой на кожным кроку сустракаюцца вобразы, падобныя створаным Абу Нувасам. Нездарма на святкаваннях у Егіпце некалькі стагоддзяў назад самымі папулярнымі і любімымі былі песні на словы Абу Нуваса. «Вінныя» вершы Абу Нуваса вучылі на памяць, запісвалі і спявалі. Яны былі папулярныя дзякуючы сваёй лёгкасці, яснасці і багатай вобразнасці. Здавалася б, жанр віннай паэзіі не так ужо і багаты на паэтычныя вобразы ідэямі, і майстар гэтага жанру асуджаны непазбежна паўтарацца. Тым не менш, Абу Нувас кожны раз знаходзіў новыя свежыя і нечаканыя вобразы. Ён здолеў пераадолець у паэзіі класічную аднастайнасць і зрабіць верш лёгкім і прыгожым.
У сатыры (хіджа) Абу Нувас выкарыстоўвае перавернуты вобраз — гэта распаўсюджаны прыём новага стылю для надання вершу іранічнай афарбоўкі. Паэт быў майстрам пераходу ад сур'ёзнага да жартоўнага і ад жартаўлівага да сур'ёзнага.
Для любоўнай лірыкі Абу Нуваса ўласціва ўжыванне мноства дэталей, прымяненне розных метафар, рытарычнасцей і іншых паэтызмаў. У лірычных вершах захоўваецца дыялог, ні ў чым не парушаецца жывы паток гаворкі. Аўтар спрабуе даць моўную характарыстыку героям. Лірычны герой надзелены пэўнымі рысамі. Вобраз яго паступова вымалёўваецца пры чытанні вершаў, прычым кожны верш дадае новую дэталь, адкрывае новыя боку натуры або паводзін. У выніку ствараецца цэласны вобраз героя, увасоблены ў самым паэтычным сюжэце і надзелены ўстойлівай партрэтны-біяграфічнай і псіхалагічнай характарыстыкай.
Многія вершы Абу Нуваса нагадваюць рубаі. Ён першы ўводзіць страфічныя формы з вызначанай колькасцю і размяшчэннем радкоў.
Зухдыят Абу Нуваса насычаны паэтызмамі і мае строгі падбор слоў. У гэтым жанры ён выкарыстоўвае прыём супрацьпастаўлення — упадабаны прыём, які ўласцівы толькі паэтам «новага стылю».
Паэта цэняць не толькі як вялікага майстра слова, вясёлага і дасціпнага чалавека, але і як вальнадумца, які сыграў вялікую ролю ў дыскрэдытацыі догмаў і ўстанаўлення ісламу, у падрыхтоўцы атмасферы ажыўленага свецкага культурнага жыцця, якое ўзнікла ў Багдадзе і іншых гарадах сярэдневяковай араба-мусульманскай дзяржавы — Халіфата ў IX—XI стагоддзях. Гэты перыяд называюць іншы раз «адраджэннем».
Спадчына і памяць
Абу Нувас лічыцца адным з вялікіх прадстаўнікоў класічнай арабскай літаратуры. Яго ўплыў праглядаецца ў творчасці многіх паэтаў і пісьменнікаў больш позняга перыяду, у прыватнасці, Амара Хаяма і Хафіза. Геданічная карыкатура на Абу Нуваса з'яўляецца ў казках «Тысяча і адна ноч». Сярод яго самых вядомых вершаў тыя, якія высмейваюць «Старажытную Аравію», настальгію па жыцці бедуінаў, і захоплена хваляць сучаснае жыццё ў Багдадзе, як яркі кантраст побыту качэўнікаў.
Паэтычная спадчына Абу Нуваса вельмі вялікая. Яго пяру належаць вершы ўсіх традыцыйных жанраў, акрамя таго, ён лічыўся стваральнікам асаблівага жанру паляўнічых вершаў — тардыятаў, бо да таго апісання паляванні прысутнічалі толькі ў якасці састаўнога элемента касыды. Па сутнасці тардыят — гэта не адзіны жанр, у якім адбіваецца сур'ёзнае стаўленне паэта да старажытнай традыцыі, і дзе цяжка ўлавіць якую-небудзь іронію, відавочную або ўтоеную. Паэт шчыра любуецца шырокімі прасторамі пагорыстых стэпаў, па якіх нясецца зграя антылоп, якіх праследуюць быстрыя сабакі, сокалы, гепарды, а таксама сваім уменнем апісаць ўбачанае у красамоўным арабскім стылі — бо паляўнічыя вершы адносяцца па шырокай класіфікацыі да разраду Васфі — апісальных вершаў, якія былі ў той час паказчыкам паэтычнага майстэрства.
Яго свабода выказвання меркаванняў, асабліва па пытаннях, забароненых ісламскімі нормамі маралі, працягваюць хваляваць рэлігійных цэнзараў. Яго творы мелі свабоднае хаджэнне без купюр да ХХ стагоддзя, і толькі ў 1932 годзе ў Каіры з'явілася першае выданне яго прац, падвергнутае цэнзуры.
Аль-Хаціб аль-Багдадзі, аўтар гісторыі Багдада, піша, што Абу Нувас пахаваны на могілках Шынізі ў Багдадзе. У горадзе ёсць некалькі месцаў, названых у гонар паэта. Вуліца імя Абу Нуваса праходзіць уздоўж усходняга берага Тыгра, які быў некалі месцам выставак і тэатральных відовішчаў. У Багдадзе таксама знаходзіцца парк імя Абу Нуваса на 2,5-кіламетровым участку паміж Джумхур, парк цягнецца да ракі ў Карадзі каля моста «14 ліпеня».
У 1976 годзе ў гонар Абу Нуваса быў названы кратар на Меркурыі.
Пераклады і літаратуразнаўства
Велізарны аб'ём прац Абу-Нуваса да гэтага часу застаецца неперакладзеным з арабскай. Нават на англійскую мову перакладзены толькі асноўныя працы Абу-Нуваса. У біяграфічным даследаванні Інграмса (WH Ingrams) ад 1933, «Abu Nuwas in Life and Legend» («Абу Нувас ў жыцці і легендах») звесткі аб Абу Нувасе падзеленыя на тры часткі: асабістыя, апакрыфічныя і міфічныя. Дзве іншыя аўтарытэтныя працы аб Абу Нувасе: Рэйнальд Нікалсан (Reynold A. Nicholson) «A Literary History of the Arabs» («Гісторыя літаратуры арабаў», 1 рэд. — 1907; 2 рэд. — 1930); Філіп Хіці (Philip K. Hitti) «The History of the Arabs» («Гісторыя арабаў», 1937; восьмая рэдакцыя — 1963). У абодвух гэтых творах пра Абу Нувасе відаць адносіны да яго сучаснікаў. Таксама вядомы праца Джэймса Крытчака (James Kritzeck) «Anthology of Islamic Literature from the Rise of Islam to Modern Times» («Анталогія ісламскай літаратуры ад узнікнення ісламу да нашых дзён», 1966).
Уклад у культуру суахілі
Ва Усходняй Афрыцы ў культуры суахілі імя Абу Нувас часта вымаўляецца як Абунувашы. Ён у шматлікіх гісторыях выкарыстоўвае выдуманае аўтарам імя — Насрэддзін, часта яго называюць яшчэ іначай. У розных народаў Хаджа Насрэддзін мае розныя транслітарацыі імя і адценні ладу. У персаў і азербайджанцаў Хаджа мае тытул малы — Мала́ Насрэддзін. У каўказцаў імя жартаўніка — Наср Хаджа (карачаеўцаў), Наср-Эдзін (чачэнцы), Хажа (кабардзінцы), Несарт. У сярэднеазіяцкіх народаў Насрэддзін часта з'яўляецца падарожнікам са сваім верным спадарожнікам аслом, а яго імёны такія — Хаджа Насір (казахі), Апендзі (кіргізы), Афандзі (узбекі, уйгуры), Эпендзі (туркмены), Эфендзі (таджыкі). У балгар — Настрадзін Хаджа, у сіцылійцаў (і наогул італьянцаў) — Джьюфа. У казках Абунувашы ажыццяўляе розныя трукі і помсціць за бедных людзей прагным, багатым людзям. Танзанійскі мастак Годфры Гадоеў стварыў суахілі комікс, які называецца Абунувашы. Ён з'яўляецца адаптацыяй трох гісторый пра Абунувашы. Кніга выдадзена выдавецтвам Sasa Sema Publications ў 1996 годзе.
Яблуніўскэ
Яблуніўскэ (Яблуні́вське) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Навасёлкі (Краснінскі раён)
Навасёлкі (Новоселки) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мерлінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Яблуніўка (Прылуцкі раён)
Яблуніўка (Яблуні́вка) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
NGC 7667
NGC 7667 (іншыя абазначэнні — PGC 71345, UGC 12578, MCG 0-59-38, ZWG 380.50, VV 613, UM 160) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Пірагова (Мсціслаўскі раён)
Піраго́ва (, Пирогово) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мушынскага сельсавета.
Мікалай Іванавіч Лабачэўскі
Мікала́й Іва́навіч Лабачэўскі (, Ніжні Ноўгарад —, Казань) — рускі матэматык XIX стагоддзя, стваральнік нееўклідавай геаметрыі, дзеяч універсітэцкай адукацыі і народнай асветы. Вядомы англійскі матэматык Уільям Кліфард назваў Лабачэўскага «Капернікам геаметрыі».
Лабачэўскі на працягу 40 гадоў выкладаў у Казанскім універсітэце, у тым ліку 19 гадоў кіраваў ім на пасадзе рэктара; яго актыўнасць і ўмелае кіраванне вывелі ўніверсітэт у лік перадавых расійскіх навучальных устаноў. Па выказванню М. П. Загоскіна, Лабачэўскі быў «вялікім будаўніком» Казанскага ўніверсітэта.