cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фёдар Іванавіч Цютчаў
Біяграфія
Ягоныя раннія вершы належаць паэтычнай традыцыі XVIII стагоддзя. У 1830-х гадах у іх асабліва моцныя традыцыі еўрапейскага, асабліва нямецкага, рамантызму. Гэта ў большасці філасофская, медытатыўная, лірыка, асноўныя тэмы якой — разважанні аб светабудове, чалавечым лёсе, натуры. У 1840-я гады ён піша некалькі палітычных артыкулаў, прысвечаных праблеме ўзаемаадносінаў Расіі і Заходняй цывілізацыі. У 1850-х гадах Цютчаў стварае шмат пранізлівых любоўных вершаў, у якіх каханне асэнсоўваецца як трагедыя. Пазней яны былі аб’яднаныя ў гэтак званае «Дзянісьеўскае кола», г. зн. цыкл вершаў, прысвечаных палюбоўніцы паэта Алене Аляксандраўне Дзянісьевай. У 1860-я і 1870-я гады ў творчасці Цютчава пераважаюць палітычныя вершы.
Найбольш знакаміты ягоны верш — «Silentium!» («Маўчанне»), горкі заклік да маўчання, шкадаванне аб тым, што адзін чалавек ніколі не можа цалкам зразумець іншага. Радок «Мысль изреченная есть ложь» («Думка сказаная ёсць хлуснёю») — адзін з тых афарызмаў Цютчава, што цытуюцца часцей за іншыя, таксама як «Умом Россию не понять» («Розумам Расею не зразумець») і «Нам не дано предугадать, как слово наше отзовется» («Нам ня дадзена прадбачыць, як адгукнецца наша слова»).
Даследаваннем цютчаўскай паэзіі як неад’емнай часткі паэтыка-медытатыўнай культуры займаецца беларускі літаратуразнаўца Ю. С. Пятачкоў (Мінск). Ім паказаны своеасаблівы і арыгінальны ўклад рускага філосафа ад паэзіі ў развіццё паэтычнай медытацыі як асобага рода лірыкі, рэпрэзентантам якога з’яўляецца неад’емнае злучэнне ў паэтыка-мастацкім слове філасофіі, паэзіі і рэлігіі. У Рэспубліцы Беларусь вывучэнне Ф. І. Цютчава надта лакальнае, амаль пункцірнае (Г. М. Юсцінская (Мінск), Н. Баршчэўская (Брэст), В. Вільхавая (Брэст) і інш.). Беларускіх цютчаведаў з цяжкасцю можна вызначыць. За выключэннем хіба што Л. В. Пумпянскага (беларуса па паходжанні, вядомага рускага літаратуразнаўцу і цютчаведа). Сярод украінскіх ураджэнцаў — асабліва вызначаюцца А. Э. Палонскі, кандыдат тэхналагічных навук і кібернетык, Л. У. Тодараў (вядомы савецка-рускі літаратуразнаўца).
Аляксандр Фёдаравіч Гарцуеў
Аляксандр Фёдаравіч Гарцуеў  — беларускі тэатральны рэжысёр.
Біяграфія
У 1980 годзе скончыў акцёрскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. Працаваў акцёрам Купалаўскага тэатра. Пазней заняўся рэжысурай. У 2000 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт Расійскай акадэміі тэатральнага мастацтва — ГІТІС, прайшоўшы стажыроўку пад кіраўніцтвам народнага артыста РФ Леаніда Хейфеца. Працаваў штатным рэжысёрам Купалаўскага тэатра. З 2012 года — мастацкі кіраўнік Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі.
Звольнены з Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі ў канцы снежня 2021 года ў рамках маштабных палітычных чыстак.
Творчасць
Рэжысёр каля 35 спектакляў у тэатрах Беларусі. Найбольш значныя пастаноўкі: «Крывавая Мэры» Д. Бойкі (1996), «Дзядзька Ваня» А. Чэхава (1999), «Трыстан і Ізольда» С. Кавалёва (1999), «Брат мой Сымон» А. Казанцава (2000), «Кім» А. Дударава (2001), «Люці» А. Дударава (2003), «Дзіўная місіс Сэвідж» (2003), «Раскіданае гняздо» Я. Купалы (2005), «Івона — прынцэса Бургундская» В. Гамбровіча (2005), «Прымакі» Я. Купалы (2006), «Маэстра» М. Ладо (2006), «Дзеці Ванюшына» С. Найдзёнава (2008), «Хам» Э. Ажэшкі (2009), «Залёты» В. Дуніна-Марцінкевіча (2010), «Не мой» А. Адамовіча, «Ноч Гельвера» І. Вілквіста (2011), «Субота. Нядзеля. Панядзелак» Э. дэ Філіпа (2012), «Людзі на балоце» І. Мележа (2012).
Прызнанне
Пастаноўка Аляксандра Гарцуева «Не мой», пастаўленая ў 2010 годзе на сцэне Купалаўскага тэатра, перамагла ў пяці намінацыях на Першай Нацыянальнай тэатральнай прэміі (2011): «Лепшая сучасная пастаноўка па творах беларускіх аўтараў» (Аляксандр Гарцуеў і Алена Калюнова), «Лепшая праца мастака-пастаноўшчыка» (Барыс Герлаван і Алена Ігруша), «Лепшае музычнае афармленне» (кампазітар Алег Хадоска), «Лепшая жаночая роля» (Святлана Анікей — роля Паліны), «Лепшы спектакль года» — разам з операй «Набука» (рэжысёр Міхаіл Панджавідзэ) Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.
Сям’я
У шлюбе з актрысай Зояй Белахвосцік мае дачку Валянціну (нар. 1986), таксама актрысу. Абедзьве працавалі ў Купалаўскім тэатры. 26 жніўня жонка Зоя і дачка Валянціна разам з большасцю трупы ды іншымі супрацоўнікамі тэатра звольніліся ў знак пратэсту супраць масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў.
Уладзімір Вітальевіч Далгіх
Уладзімір Вітальевіч Далгіх (, г. Гродна) — беларускі артыст балета. Дзяржаўная прэмія Беларусі (1996).
Творчасць
Творчасці Далгіх уласцівы пластычная выразнасць, сэнсавая напоўненасць, тонкая псіхалагічная распрацоўка партый, высакародства і рамантычная ўзнёсласць светаўспрымання яго герояў. Сярод партый: Яраполк («Страсці» А. Мдывані), Прынц, Зігфрыд, Дэзірэ («Шчаўкунок», «Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Альберт («» А. Адана), Джэймс («» Х. Левенскольда), Палемон («» Г. Хенцэ), Рамэа («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Адам («Стварэнне свету» А. Пятрова), Спартак («» А. Хачатурана), Феб («» Ц. Пуні), Філіп («Тыль Уленшпігель» Я. Глебава), Факір («» Л. Мінкуса).
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996), прэміі імя Л. Александроўскай у складзе групы салістаў балета «Страсці» (1996).
Артур Гегамавіч Едыгаран
Артур Едыгаран (Արթուր Գեղամի Եդիգարյան; нар., ) — армянскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Арменіі (2008—2015).
Клубная кар’ера
Нарадзіўся ў футбольнай сям’і і сам з 6 гадоў займаўся футболам. Выхаванец футбольнай школы ерэванскага «Пюніка», з 2006 года выступаў за асноўны склад клуба, разам з якім выйграў мноства ўнутраных трафеяў. З 2010 года на правах арэнды гуляў у іранскім клубе ПАС. Пасля вяртання з Ірана зноў быў аддадзены ў арэнду, на гэты раз у «Бананц».
У пачатку 2012 года цікавасць да Едыгарана сталі праяўляць падмаскоўныя «Хімкі». 24 лютага 2012 года ён падпісаў кантракт з гэтым клубам. У чэрвені 2012 года пакінуў «Хімкі» і на кароткі час вярнуўся ў «Пюнік», але ўжо ў жніўні таго ж года стаў іграком ужгарадскай «Гаверлы», у якой правёў увесь сезон 2012/13. Улетку 2013 года перайшоў у «Кайрат», з якім двойчы выйграваў бронзавыя медалі чэмпіянату Казахстана.
У лютым 2015 года прыбыў на прагляд у мінскае «Дынама». 17 сакавіка 2015 года падпісаў кантракт з дынамаўцамі. У першай палове сезона 2015 быў асноўным апорным паўабаронцам каманды, але са жніўня страціў месца ў аснове і стаў з’яўляцца на полі толькі эпізадычна. У снежні 2015 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама».
У студзені 2016 года вярнуўся на радзіму, стаўшы іграком «Алашкерта». Дапамог «Алашкерту» ўпершыню ў гісторыі выйграць чэмпіянат Арменіі, пасля двойчы паўтараў з клубам гэты поспех.
У ліпені 2019 года пакінуў «Алашкерт» у якасці свабоднага агента і перайшоў у сербскі клуб «Пролетар». Аднак, згуляў за яго толькі ў трох матчах і ў жніўні 2019 года вярнуўся ў «Алашкерт». У снежні 2019 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Арменіі. 2 лютага 2008 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Арменіі ў таварыскім матчы супраць Мальты.
Берлінскі кінафестываль 2023
73-і Берлінскі кінафестываль праходзіў з 16 па 26 лютага 2023 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёра.
Універсітэт Залатога Веку
Універсітэт Залатога Веку (УЗВ) — праграма па паляпшэнні якасці жыцця сталых людзей праз іх фізічную, інтэлектуальную і сацыяльную актывізацыю. Існуе ў Гродне з 2010 г.
Гісторыя Універсітэтаў Трэцяга Веку
Першы Універсітэт для сталых людзей пачаў працаваць у 1973 г. у Тулузе (Францыя). У 1975 г. Універсітэт Трэцяга Веку пачаў дзейнічаць у Варшаве. Толькі ва Уроцлаве (Польшча) сёння дзейнічае сем Універсітэтаў Трэцяга Веку. У апошнія 10 год такога кшталту Універсітэты актыўна пачалі стварацца ў Расіі, Украіне.
У свеце існуе некалькі мадэляў існавання такога кшталту ўніверсітэтаў. Для “французскай” мадэлі характэрна дзейнасці Універсітэтаў на базе ВНУ. “Англійская” мадэль характэрная тым, што Універсітэты для сталых людзей ствараюцца на базе грамадскіх арганізацый.
Універсітэт Залатога Веку ў Гродна
Для УЗВ найбольш характэрная брытанская мадэль універсітэту для сталых людзей.
Ініцыятарамі стварэння “Універсітэту Залатога Веку” у Гродне сталі сябры грамадскага аб'яднання “Цэнтр “Трэці сектар”.
На працягу 2006-2009 гг. імі вывучаўся досвед працы Універсітэтаў Трэцяга Веку ў Польшчы.
У сакавіку 2010 г. пры падтрымцы партнёраў з «Універсітэту Трэцяга Веку» пры Уроцлаўскім універсітэце (Польшча) і «Дома сустрэч імя Ангеліўса Сілезіўса» (Уроцлаў, Польшча) быў арганізаваны навучальны візіт у Польшчу, у межах якога ініцыятыўная група па стварэнні УЗВ мела магчымасць на практыцы пазнаёміцца з тым, як арганізавана праца па актывізацыі сталых людзей у суседняй краіне.
Першы занятак у межах гарадзенскага Універсітэта Залатога Веку быў праведзены 29 красавіка 2010 г.
Менавіта гэтая дата з'яўляецца Днём нараджэння першага такога кшталту праекта для сталых людзей у Беларусі.
Праграма пілотнай фазы (красавік-ліпень 2010 г.) складалася з агульных лекцыі і дыскусій пра псіхалогію сталага ўзросту, асновы здаровага харчавання, сексуальнае жыццё ў сталым узросце, спосабы падтрымання добрай фізічнай формы, дагляду за сваім знешнім выглядам, юрыдычныя аспекты, з якімі могуць сутыкнуцца сталыя людзі.
Першыя слухачы УЗВ (каля 40 чалавек) мелі таксама магчымасць наведваць разнастайныя секцыі па інтарэсах:
Падчас гэтага візіту адбылося некалькі адкрытых прэзентацый і майстар-класаў.
Апроч таго, студэнты і выкладчыкі факультэта псіхалогіі гарадзенскага ўніверсітэта імя Янкі Купалы атрымалі магчымасць сустрэцца з кіраўніком уроцлаўскага УТВ – доктарам Аляксандрам Кабыляркам.
У лістападзе 2010 г. распачаўся новы акадэмічны год у межах “Універсітэту Залатога Веку”. Заявы на ўдзел у ім падалі больш за 80 сталых гарадзенцаў і гарадзенак.
На працягу лістапада, 2010 г. – мая, 2011 г. яны наведвалі агульныя заняткі, гасцёўні, працавалі ў секцыях па вывучэнні польскай і англійскай мовы, камп'ютарныя курсы, “Акадэмію мастацтваў Залатога Веку”, “Беларускія вячоркі”, секцыю “Жыццёвы дзённік”, вандравалі па горадзе ў межах секцыі “Падарожжы ў прасторы і часе”.
Новы набор слухачоў УЗВ адбыўся ў верасні 2012-га г. Заявы на ўдзел у праграме падалі каля 200 сталых гарадзенцаў. Сто сорак з іх былі залічаны да ўдзелу ў праграме. У акадэмічным 2012-2013 гг. працуюць 16 секцый (англійская, беларуская, нямецкая, польская мовы, эсперанта, камп'ютарныя курсы, “Сад мары”, “Адкрыты паказ”, “Беларускія вячоркі”, “Псіхалагічнае здароўе”, “Як распачаць сваю справу”, “Жыццёвы дзённік”, “Мода і стыль”, “Залатое пяро”, “Падарожжы ў часе і прасторы”, ёга). Два разы на месяц адбываюцца агульныя сустрэчы слухачоў УЗВ.
У снежні 2012 г. блог УЗВ быў прызнаны лепшым беларускім сайтам у сферы нефармальнай адукацыі. Галоўная ўзнагарода за перамогу ў конкурсе была ўручана ў час Фестывалю нефармальнай адукацыі ў Мінску. Спецыяльную ўзнагароду атрымаў таксама цыкл фільмаў, прысвечаных дзейнасці УЗВ.
29-30 сакавіка 2013 г. на базе праграмы адбылася міжнародная канферэнцыя “Інтэлектуальная, фізічная і сацыяльная актывізацыя сталых людзей”, удзел у якой бралі спецыялісты з Беларусі, Украіны, Літвы, Польшчы, Расіі і Сербіі.
У 2014 г. праграма "Універсітэт Залатога Веку" была прызнаная Падзеяй году на Фестывалі нефармальнай адукацыі ў Мінску па версіі як экспертнага журы, так і па выніках "народнага галасавання".
У 2014/2015 і 2015/2016 гг. удзел у праграме бралі каля 200 чалавек штогод.
Вясной 2016 г. на базе праграмы адбылася міжнародная канферэнцыя  "Павышэнне якасці жыцця сталых людзей: на шляху да распрацоўкі планаў дзеянняў па пытанях старэння".
Калготкі
Калготкі (ад kalhoty ) — прадмет жаночай і мужчынскай вопраткі, які ўяўляе сабой пару панчох, злучаную на таліі. Вырабляецца з розных эластычных матэрыялаў: шоўку, нейлону, спандэксу, лайкры. Выпускаюцца розных колераў і шчыльнасці. Найбольш папулярныя калготкі цялеснага колеру (для штодзённага выкарыстання) і чорныя (часта як элемент дрэс-кода). Таксама выпускаюцца трыкатажныя калготкі, спецыяльныя (напрыклад, для цяжарных жанчын) і лячэбна-прафілактычныя ад варыкозу. Шчыльнасць і эластычнасць ніткі вымяраецца ў дэнье (den): чым больш значэнне den, тым шчыльней матэрыял. Лік денье азначае вагу ў грамах ніткі даўжынёй 9 км (40 den азначае, што 9 км ніткі калготак важаць 40 г). Таксама часам шчыльнасць калготак вымяраецца ў адзінках DTEX («дэцытэкс»).
Гісторыя з’яўлення і распаўсюджвання
У ЗША моду на калготкі ўвяла ў 1940-х гадах актрыса і танцоўшчыца Эн Мілер. Да сярэдзіны 1960-х гг. патрэбнасці ў калготках не было — жанчыны насілі панчохі, напрананыя пад адносна доўгія спадніцы. З вынаходствам англічанкай Мэры Куант міні-спадніцы, узнікла патрэба ў прынцыпова новым вырабе.
Мінаўка (Акмолінская вобласць)
Мінаўка — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сафіеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116671400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 49 чалавек (29 мужчын і 20 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 69 чалавек (41 мужчына і 28 жанчын).
Чыёма Вагу
Кар’ера
У 2020 годзе далучылася да ЖФК «Мінск», да гэтага гуляла ў складзе зборнай Нігерыі і нігерыйскім ЖФК «Рыверз Энджэлз».
У 2016 годзе дэбютавала за зборную Нігерыі.
Юзафоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)
Юзафо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Юзафова.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дулінаўскага сельсавета.
Калі ў іх няма хлеба, няхай ядуць пірожныя!
«Калі ў іх няма хлеба, хай ядуць пірожныя!» — беларускі пераклад легендарнай французскай фразы: «Qu’ils mangent de la brioche», літар. «Няхай яны ядуць брыёшы», якая стала сімвалам крайняй далёкасці вярхоўнай абсалютысцкай улады ад рэальных праблем простага народа. Мае заблытанае паходжанне. Паводле найбольш ходкай версіі належыць Марыі Антуанеце, хоць храналагічнае супастаўленне біяграфічных звестак каралевы не адпавядае ні даце з’яўлення фразы, ні яе зместу.
Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў
Дзмітрый Іванавіч Вінаградаў (,, Маскоўская губерня — 25 жніўня [5 верасня] 1758, ) — заснавальнік вытворчасці фарфору ў Расіі. Таварыш Міхаіла Ламаносава.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Суздалі ў сям’і пратапопа і ключніка Раждзественскага сабора, жыў на тэрыторыі Суздальскага крамля, у доме, размешчаным насупраць званіцы (дом не захаваўся). Атрымаў адукацыю ў Заіканаспаскай школе Славяна-грэка-лацінскай Акадэміі. Сярод 12 лепшых вучняў ён быў пераведзены ў Санкт-Пецярбург і ў ліку трох выдатнікаў (разам з Ламаносавым і Густавам Райзерам) з падачы Сената быў адпраўлены на працяг навучання за мяжу, у Марбургскі ўніверсітэт пад кіраўніцтвам знакамітага ў той час прафесара Хрысціяна Вольфа. Там яны вывучалі хімію, горную справу, фізіку і інш., потым працягнулі вучыцца ў Іагана Генкеля ў Фрайбергу (цэнтр горнай прамысловасці).
У лістападзе 1744 года, пасля вяртання на Радзіму, залічаны на Парцэлінавую мануфактуру (пасля — Дзяржаўны фарфоравы завод імя М. В. Ламаносава).
Гарсія ды Орта
Гарсія ды Орта (Garcia de Orta; каля 1501 — 1568) — партугальскі натуразнавец і вандроўнік яўрэйскага паходжання. Вызначыўся ў такіх галінах, як батаніка і фармакалогія. Лічыцца адным з заснавальнікаў трапічнай медыцыны.
Біяграфія
Гарсія ды Орта нарадзіўся ў сям’і Фернана і Леаноры ды Орта, сефардаў, што былі вымушаны пераехаць з Іспаніі ў Партугалію і прыняць каталіцызм. Вывучаў медыцыну ў Іспаніі. У 1534 г. у якасці ўрача адправіўся з партугальскай экспедыцыяй у Індыю. Жыў у Гоа, Ахмеднагары, валодаў маёнткам на востраве Сальсет.
Спрыяў пераезду ў Індыю сваіх сваякоў. У 1543 г. ажаніўся са стрыечнай сястрой, меў ад гэтага шлюба 2 дачкі. У 1549 г. яго маці і родная сястра арыштоўваліся ўладамі Гоа з-за падазрэння ў патаемным вераспавяданні іўдаізму, аднак пра пераслед пры жыцці самога Гарсіі інфармацыі няма. Падчас эпідэміі халеры здзейсніў першае анатамаванне памерлага і падрабязна апісаў гэту хваробу.
Пасля смерці быў пахаваны ў Гоа на хрысціянскіх могілках. Аднак падчас следства інквізіцыі супраць няслушных хрысціян у 1580 г. быў абвінавачаны стрыечным братам у патаемным спавяданні іўдаізму. У выніку яго цела было вынята з магілы і прылюдна спалена.
Погляды
Гарсія ды Орта спасылаўся на еўрапейскія і арабскія медыцынскія традыцыі, але падвяргаў іх крытыцы, аддаваў перавагу непасрэднаму вопыту, выступаў за набыццё новых ведаў падчас вандровак у іншыя краіны. Праца Гарсіі, прысвечаная выкарыстанню паўднёваазіяцкіх лекавых раслін, аказала значны ўплыў на далейшае развіццё еўрапейскай фармакалогіі.
NGC 2848
NGC 2848 (іншыя абазначэнні — MCG -3-24-7, UGCA 160, IRAS09178-1618, PGC 26404) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тамара Уладзіміраўна Бутрымовіч
Тамара Уладзіміраўна Бутрымовіч (нар. ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1971 годзе БПІ. Усю сваю прафесійную дзейнасць прысвяціла рэгіянальнаму планіраванню, працуючы ў «БелНДІПгорадабудаўніцтва».
Дзейнасць
У аўтарскіх калектывах, а таксама пад яе кіраўніцтвам як галоўнага архітэктара праектаў (з 1983) выканана больш 30 праектаў рэгіянальнага ўзроўню схем комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі раёнаў і абласцей Беларусі і Расіі, праектаў спецыяльнага планіравання.
Асноўныя працы (усе ў суаўтарстве): комплекс работ па тэрытарыяльнай арганізацыі транспамежнага рэгіёна Беларусі, Польшчы, Украіны; аптымізацыя тэрытарыяльнага развіцця ў зоне транс’еўрапейскага калідора Берлін — Варшава — Мінск — Масква; Дзяржаўная схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Рэспублікі Беларусь; схема размяшчэння зон адмысловага дзяржаўнага рэгулявання ў Рэспубліцы Беларусь; схемы комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі абласцей Рэспублікі Беларусь (Мінская і Гомельская); тэрытарыяльная комплексная схема горадабудаўнічага планіравання развіцця тэрыторый Калінінградскай вобласці; аналіз энергетычнай сістэмы Рэспублікі Беларусь і вывучэнне гідратэхнічных, транспартных, горадабудаўнічых, эканамічных паказчыкаў канкурэнтных пляцовак магчымага размяшчэння АЭС. Горадабудаўнічыя ўмовы; рэгіянальнае развіццё і ахова прыроды ў еўрарэгіёне «Нёман»; схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Мінскага раёна; схема планіроўкі Прыгараднай зоны г. Мінска.
Макс Пехштэйн
Макс Пехштэйн, таксама Пехштайн (Max Pechstein;,  — , ) — нямецкі мастак, адзін з лідараў нямецкага экспрэсіянізму.
Біяграфія і творчасць
У 1896—1900 гадах навучаўся маляванню ў прыватнага настаўніка ў Цвікаў. У 1900—1906 гадах — навучанне жывапісу ў Дрэздэне, спачатку ў мастацкай школе (да 1902), а затым у Акадэміі выяўленчых мастацтваў.
У 1906 годзе стаў членам мастацкай групы «Мост» («Brücke»), адбылося прысуджэнне Пехштэйну Саксонскай дзяржаўнай прэміі. У 1907 годзе — паездка з мастаком Э. Л. Кірхнерам ў Гопельн, дзе шмат маляваў.
У 1908 годзе — пераезд у Берлін, сяброўства ў Берлінскім сэцэсіёнам. У 1910 годзе разам з Э. Хекелем і Э. Л. Кірхнерам заснаваў на Морыцбургскіх сажалках групу «Новы сэцэсіён» («Neue Sezession»), у якой стаў старшынёй. У 1911 годзе заснаваў сумесна з Кірхнер МУІМ-Інстытут («Сучаснае выкладанне ў жывапісе»). У 1912 годзе выйшаў з групы «Мост» у сувязі з удзелам у выставе берлінскага «сэцэсіёна». У 1914 годзе — падарожжа, у наследаванне Гагену, на астравы Палаў (Мікранезія).
У 1915—1916 гадах прымаў удзел у баявых дзеяннях на Заходнім фронце Першай сусветнай вайны.
У 1918 годзе стаў адным з заснавальнікаў «Працоўнага савета для мастацтва». З 1922 года — член Прускай акадэміі мастацтва.
З 1945 года — прафесар у Вышэйшай школе выяўленчага мастацтва ў Берліне.
Балград
Балград — горад у Адэскай вобласці, раённы цэнтр, размешчаны на ўсходнім беразе возера Ялпуг, пры ўпадзенні ў яго аднаіменнай ракі.
Панчохі
Панчохі (адз.л.: панчоха) (ад стар.-puntschuoch ) — від адзення для ніжняй часткі ног. Звычайна зробленыя з тэкстылю. У мінулым выкарыстоўваліся як жанчынамі, так і мужчынамі. У сучаснай модзе - прадмет жаночага адзення.
Гісторыя
У 1589 г. беспрацоўны англічанін Лій, жонка якога зарабляла на жыццё вязкай панчох, стварыў першы вязальныя станок для гэтага.
Камічная опера
Камічная опера — опера камедыйнага зместу. Тэрмінам «апера камік» (opéra comique) вызначаюць менавіта французскія оперы, якія маюць камічную жанравую афарбоўку.
Першыя формы камічнай оперы развіліся ў Італіі ў канцы XVII стагоддзя. У 1730-я гады ў якасці альтэрнатывы опера-серыі з’явіўся новы оперны жанр — опера-буфа. Яна хутка прабралася ў Францыю, дзе стала апера камік, а ў наступным стагоддзі — французскай аперэтай, найбольш дасведчаным выканаўцам якой стаў Жак Афенбах.
Уплыў італьянскіх і французскіх формаў распаўсюдзіўся на іншыя часткі Еўропы. Многія краіны распрацавалі ўласныя жанры камічнай оперы, уключыўшы італьянскі і французскі ўзоры разам са сваімі музычнымі традыцыямі. Прыкладамі з’яўляецца нямецкі зінгшпіль, венская аперэта, іспанская сарсуэла, руская камічная опера, англійская балада і савойская опера, паўночнаамерыканская аперэта і музычная камедыя.
Італьянская опера-буфа
У канцы XVII стагоддзя ў Італіі лёгкія музычныя п’есы пачалі прапаноўвацца ў якасці альтэрнатывы больш важкім операм-серыям (італьянская опера XVII стагоддзя, заснаваная на ). Опера «» (1679) была раннім папярэднікам оперы-буфы. У оперы фарсавы сюжэт, а персанажы недарэчнага апекуна Трэспола і служанкі Дэспіны з’яўляюцца прататыпамі персанажаў, шырока выкарыстоўваных пазней у жанры оперы-буфа.
Спачатку камічныя оперы звычайна прадстаўляліся як паміж актамі больш сур’ёзных твораў. Неапалітанская, а затым італьянская камічная опера вырасла ў самастойную форму і зрабілася самай папулярнай формай сцэнічных забаў у Італіі прыкладна з 1750 па 1800 год. У 1749 годзе, праз трынаццаць гадоў пасля смерці Пергалезі, яго «» ахапіла Італію і Францыю, выклікаючы хвалу такіх дзеячаў французскага Асветніцтва, як Ж.-Ж. Русо. У 1760 годзе напісаў музыку да «» на тэкст венецыянскага драматурга Карла Гальдоні. Гэты тэкст быў заснаваны на папулярным англійскім рамане Сэмюэля Рычардсана «» (1740). Праз шмат гадоў Дж. Вердзі назваў «Дзяўчыну з Чэкіны» «першай сапраўднай італьянскай камічнай операй» — гэта значыць, у ёй было ўсё: яна была на стандартнай італьянскай мове, а не на дыялекце; гэта было ўжо не проста інтэрмецца, а хутчэй самастойны твор; у ёй была сапраўдная гісторыя, якая спадабалася людзям; яна мела драматычную разнастайнасць; і, у музычным плане, яна мела моцныя мелодыі і нават моцныя аркестравыя партыі, у тым ліку моцную «самастойную» ўверцюру. Вердзі таксама быў у захапленні, бо музыка была напісана паўднёвым італьянцам, а тэкст — паўночным, што адпавядала агульнаітальянскаму бачанню Дж. Вердзі.
У першай палове XIX стагоддзя жанр атрымаў далейшае развіццё ў творах Дж. Расіні «» (1816) і «» (1817), а таксама ў творах Гаэтана Даніцэці «» (1832) і «» (1843), але ў сярэдзіне XIX стагоддзя жанр заняпад, нягледзячы на пастаноўку Дж. Вердзі «» у 1893 годзе.
Французская апера камік і аперэта
Французскія кампазітары ахвотна ўхапіліся за італьянскую мадэль і зрабілі яе сваёй, назваўшы яе апера камік (opéra comique). Сярод першых прыхільнікаў былі італьянец, Франсуа-Андрэ Філідор, , Андрэ Грэтры, , Даніэль Абер і Адольф Адан. Хаця першапачатковы тэрмін «апера камік» прызначаўся для менш сур’ёзных твораў, пазней тэрмін стаў абазначаць любую оперу, дзе быў размоўны дыялог, уключаючы такія творы, як «» Л. Керубіні і «Кармэн» Ж. Бізэ, якія не з’яўляюцца «камічнымі» ні ў якім сэнсе гэтага слова.
лічыцца вынаходнікам французскай оперы буф (opéra bouffe), або аперэты. Працуючы па той жа мадэлі, Жак Афенбах хутка пераўзышоў яго, напісаўшы больш за дзевяноста аперэт. У той час як ранейшыя французскія камічныя оперы мелі сумесь пачуццяў і гумару, творы Афенбаха былі прызначаны выключна для забаўлення. Нягледзячы на тое, што ў цэлым яго творы былі добра апрацаваны і поўны гумарыстычнай сатыры і грандыёзных оперных пародый, сюжэты і персанажы часта былі ўзаемазаменнымі. Улічваючы шалёны тэмп, з якім ён працаваў, Афенбах часам выкарыстоўваў адзін і той жа матэрыял у некалькіх операх. Яшчэ адным французам, які прыняў гэтую форму, быў.
Нямецкі зінгшпіль і венская аперэта
Зінгшпіль развіўся ў Вене ў XVIII стагоддзі і распаўсюдзіўся па ўсёй Аўстрыі і Германіі. Як і французская апера камік, зінгшпіль быў операй з гутарковымі дыялогамі і звычайна на камічную тэму, напрыклад, творы Моцарта «» (1782) і «Чароўная флейта» (1791). Пазнейшыя зінгшпілі, напрыклад «» Л. Бетховена (1805) і «» К. Вебера (1821), захавалі форму, але былі на больш сур’ёзныя тэмы.
Пасля пачатку XX стагоддзя Франц Легар напісаў «» (1905); паставіў аперэты «» (1907) і «» (1908); а Імрэ Кальман склаў «» (1915).
Іспанская сарсуэла
Сарсуэла, якая з’явілася ў Іспаніі ў XVII стагоддзі, сыходзіць сваімі каранямі ў папулярны іспанскі традыцыйны музычны тэатр. У ім чаргуюцца гутарковыя і песенныя сцэны, апошнія ўключаюць танцы, харавыя нумары і гумарыстычныя сцэны, якія звычайна ўяўляюць сабой дуэты. Гэтыя працы адносна кароткія, і кошты на квіткі часта былі нізкімі, каб спадабацца шырокай публіцы. Існуе дзве асноўныя формы сарсуэлы: сарсуэла ў (каля 1630—1750), самы ранні стыль, і  сарсуэла (каля 1850—1950), якія можна падзяліць на два паджанры: вялікая сарсуэла (género grande), у двух і болей актах, і  (género chico), аднаактовая, з рысамі вадэвіля.
Педра Кальдэрон дэ ла Барка быў першым драматургам, які прымяніў тэрмін сарсуэла для свайго твора пад назвай «Заліў сірэн» (El golfo de las sirenas, 1657). Лопэ дэ Вэга неўзабаве напісаў твор пад назвай «Джунглі без кахання, драма з аркестрам» (La selva sin amor, drama con orquesta). Аркестр інструментаў быў скрыты ад публікі, артысты спявалі зладжана, а сама музычная кампазіцыя была прызначана выклікаць эмацыянальны водгук. Некаторыя з гэтых ранніх твораў былі страчаны, але «Рэўнасць ператвараецца ў зоркі» (Los celos hacen estrellas) і, прэм’ера якога адбылася ў 1672 годзе, захаваліся і даюць нам некаторае ўяўленне аб тым, якім быў гэты жанр у XVII стагоддзі. У XVIII стагоддзі на сарсуэлу паўплываў італьянскі оперны стыль. Але, пачынаючы з праўлення караля Бурбонаў Карла III, антыітальянскія настроі ўзмацніліся. Сарсуэла вярнулася да сваіх каранёў у папулярных іспанскіх традыцыях у такіх творах, як ' або '. Першым творам гэтага аўтара ў гэтым жанры быў «Жняцы Вальекаса» (Las segadoras de Vallecas, 1768) на музыку.
Аднаактовыя сарсуэлы былі класіфікаваны як малыя (малы жанр або малая форма), а сарсуэлы з трох ці больш актаў былі класіфікаваны як вялікія (вялікі жанр або вялікая форма). Вялікія сарсуэлы ставіліся ў, але без асаблівага поспеху і з невялікай наведвальнасцю. Нягледзячы на гэта, у 1873 годзе для вялікай сарсуэлы быў адчынены новы, які падзяліў няўдачы тэатра сарсуэлы, пакуль не быў змушаны змяніць сваю праграму на малыя сарсуэлы.
Руская камічная опера
Першай операй, прадстаўленай у Расіі ў 1731 годзе, была камічная опера (або commedia per musica) «» італьянскага кампазітара. За ёй былі камічныя оперы іншых італьянцаў, такіх як Б. Галупі, Дж. Паізіела і Д. Чымароза, а таксама бельгійска-французскага кампазітара А. Грэтры.
Першай рускай камічнай операй была «» (1772). Тэкст напісаны на музыку невядомага кампазітара, якая складаецца з падборкі папулярных песень, указаных у лібрэта. Яшчэ адна ўдалая камічная опера «» на тэкст (Масква, 1779), з сюжэтам, які нагадвае «» Ж.-Ж. Русо, прыпісваецца. , і  таксама напісалі серыю паспяховых камічных опер у XVIII стагоддзі.
Далейшае развіццё руская камічная опера ў XIX стагоддзі атрымала ў творчасці, які напісаў больш за 30 опер-вадэвіляў і 6 вялікіх опер (большасць з іх з гутарковымі дыялогамі).
Пазней Мадэст Мусаргскі працаваў над дзвюма камічнымі операмі — «» і «», якія пакінуў няскончанымі (яны былі скончаны толькі ў ХХ стагоддзі). Пётр Чайкоўскі напісаў камічную оперу «» (1885). Мікалай Рымскі-Корсакаў склаў «» (1878—1879) і «» (1906—1907).
У ХХ стагоддзі лепшымі ўзорамі камічнай оперы рускіх кампазітараў былі «» (1922) і «» (1951) Ігара Стравінскага, «» (1919) і «Заручыны ў манастыры» (1940—1941, паст. у 1946) Сяргея Пракоф’ева, «» Дзмітрыя Шастаковіча (1927—1928, паст. у 1930). Адначасова жанры, аперэты, музычнай камедыі, а пазней і рок-оперы развівалі такія кампазітары, як Ісак Дунаеўскі, Дзмітрый Кабалеўскі, Дзмітрый Шастаковіч, Ціхан Хрэннікаў, а пазней , Аляксей Рыбнікаў і.
XXI стагоддзе ў рускай камічнай оперы пачалося з шумных прэм’ер двух твораў, жанр якіх можна ахарактарызаваць як «опера-фарс»: «Цар Дзям’ян — страшны оперны спектакль». Твор з’яўляецца калектыўным аўтарскім праектам пяці аўтараў: і Вячаслава Гайваронскага з Санкт-Пецярбурга, Іраіды Юсупавай і Уладзіміра Нікалаева з Масквы, а таксама творчага калектыву «Кампазітар», які з’яўляецца псеўданімам вядомага музычнага крытыка Пятра Паспелава. Лібрэта Алены Паленавай паводле народнай драмы «Цар Максіміліян», прэм’ера твора адбылася 20 чэрвеня 2001 года ў Марыінскім тэатры ў Санкт-Пецярбургу.
«Дзеці Разэнталя» — опера ў двух дзеях на лібрэта Уладзіміра Сарокіна. Гэты твор быў выкананы на замову Вялікага тэатра, а прэм’ера адбылася 23 сакавіка 2005 года. Пастаноўка оперы суправаджалася гучным скандалам; аднак опера мела вялізны поспех.
Англійская баладная і савойская оперы
Англія вядзе сваю традыцыю лёгкай оперы да баладнай оперы, звычайна камічнай п’есы, у якую ўваходзяць песні на папулярныя мелодыі. «» была самай ранняй і самай папулярнай з іх. «» Рычарда Брынслі Шэрыдана (1775) на музыку была апісана як «камічная опера».
Да другой паловы XIX стагоддзя на лонданскай музычнай сцэне пераважалі пантаміма і, а таксама непрыстойныя, дрэнна перакладзеныя кантынентальныя аперэты, якія часта ўключалі «балеты», якія выклікалі вялікую юрлівую цікавасць, і наведванне тэатра стала непрыемным для рэспектабельных людзей, асабліва жанчын і дзяцей. Містэр і місіс, пачынаючы з 1855 года, і шэраг іншых брытанцаў выказалі шкадаванне наконт стану музычнага тэатра і прадставілі , прызначаныя для сямейнага прагляду і павышэння інтэлектуальнага ўзроўню музычных забаў. Тым не менш, пастаноўка оперы Ж. Афенбаха «» ў 1867 годзе (праз сем месяцаў пасля яе французскай прэм’еры) распаліла цікавасць англічан да лёгкіх опер з старанна прапрацаванымі лібрэта і партытурай, а аперэты з кантынентальнай Еўропы працягвалі быць надзвычай папулярнымі ў Вялікабрытаніі ў 1860-х і 1870-х гадах, у тым ліку «», «» і іншыя ў 1880-х гадах, часта адаптаваныя і. супрацоўнічаў з некалькімі кампазітарамі, у тым ліку з над операй «», над напісаннем некалькіх камічных опер на англійскія тэмы ў 1860-х і 1870-х гадах.
У 1875 годзе, адзін з імпрэсарыа, якія імкнуліся стварыць англійскую школу сямейнай лёгкай оперы такіх кампазітараў, як і , у якасці контрмеры кантынентальным аперэтам, даручыў супрацоўніку Клея, , і шматабяцаючаму маладому кампазітару  напісаць кароткую аднаактовую оперу, якая паслужыла б працягам оперы Ж. Афенбаха «». Вынікам стала камічная опера «»; яе поспех паклаў пачатак партнёрству. ''«Трупа оперы-буф містэра Р. Д’Ойлі Карт» узяла з сабой «Суд прысяжных»'' у турнэ, паставіўшы яе разам з французскімі творамі Ж. Афенбаха і. Імкнучыся вызваліць англійскую сцэну ад французскага ўплыву і натхнёны поспехам «Суда прысяжных», Карт у 1877 годзе сфармаваў сіндыкат для выканання «лёгкай оперы законнага толку». Гілберту і Салівану было даручана напісаць новую камічную оперу «» (The Sorcerer), пачынаючы серыю, якая атрымала назву «Савойскія оперы» (названая ў гонар тэатра Савой, які Карт пазней пабудаваў для гэтых твораў). У серыю савойскіх опер уваходзілі «», «» і «», якія сталі папулярнымі ва ўсім свеце. працягвала выконваць творы Гілберта і Салівана амаль бесперапынна да свайго закрыцця ў 1982 годзе.
Стыль Гілберта і Салівана шырока пераймалі іх сучаснікі (напрыклад, у «»), а самі творцы пісалі творы ў гэтым стылі разам з іншымі супрацоўнікамі ў 1890-я гады. Аднак ні адзін з іх не меў працяглай папулярнасці, пакінуўшы Савойскія оперы практычна адзінымі прадстаўнікамі жанру, якія захаваліся сёння. Толькі нядаўна некаторыя з гэтых іншых англійскіх лёгкіх опер пачалі даследавацца навукоўцамі і ставіцца на сцэне.
Рэс (горад)
Рэс (Rees) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ. Насельніцтва складае 22,5 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. - 21,4 тысяч. Займае плошчу 109,66 км². Афіцыйны код —  05 1 54 044.
Горад падраздзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.
Парламенцкія выбары ў Чэхіі (2017)
Парламенцкія выбары ў Чэхіі — чарговыя выбары дэпутатаў ніжняй палаты Парламента Чэхіі, якія адбыліся 20—21 кастрычніка 2017 года. Па прапарцыйнай выбарчай сістэме абрана 200 дэпутатаў Палаты дэпутатаў Парламента Чэхіі.
Дата выбараў
Чэшская Канстытуцыя гаворыць, што выбары ў Палату дэпутатаў павінны праводзіцца кожныя чатыры гады. Дні галасавання ў Чэшскай Рэспубліцы — пятніца і субота, але выбаршчыкі могуць падаваць свае бюлетэні ў любы дзень. Дакладная дата выбараў прызначаецца Прэзідэнтам, які абавязаны абвясціць яе не пазней, як за 90 дзён да дня правядзення выбараў. 6 красавіка 2017 года прэзідэнт Мілаш Земан абвясціў 20 і 21 кастрычніка 2017 года днямі правядзення выбараў.
Выбарчая сістэма
200 членаў Палаты дэпутатаў абіраюцца ў 14 многамандатных выбарчых акругах (у кожнай з якіх звычайна балатуюцца ад 5 да 25 членаў) па прапарцыйным прадстаўніцтве адкрытага спісу, у якім яны могуць даваць ільготныя галасы для чатырох кандыдатаў. Месцы размяркоўваюцца з выкарыстаннем метаду д'Онта з выбарчым парогам 5% для самавылучэнцаў, 10% для двухпартыйных кааліцый, 15% для трохпартыйных кааліцый і 20% для кааліцый чатырох ці больш партыі. Кандыдаты, якія атрымалі прывілеяваныя галасы больш як 5% выбаршчыкаў, пераходзяць у верхнюю частку свайго спісу, а ў выпадках, калі больш за аднаго кандыдата атрымлівае больш як 5% прывілеяваных галасоў, яны ацэньваюцца ў парадку атрымання галасоў.
Вынікі
Партыі, якія атрымалі галасы выбаршчыкаў : Іншыя 6 партый, якія прынялі ўдзел у выбарах, набралі кожная менш за 500 галасоў, ці 0,00%. Гэта "Аб'яднанне супраць камерцыйнай забудовы ў Прокапскай даліне", "Саюз Гонару, Актыўнасці, Патрыятызму, Эмпатыі і Чалавечнасці 2017 (Unie H.A.V.E.L.)", "Грамадзяне 2011 — Справядлівасць для людзей", "Нацыя для сябе", "Чэшскі нацыянальны фронт", а таксама партыя з незвычайнай назвай "Выбірайце Правы Блок www.cibulka.net".
Дзераза
Дзераза́, Лікаподый (Lycopodium) — род споравых раслін сямейства дзеразовых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя вечназялёныя расліны з доўгімі вілавата-галінастымі (дыхатамічнымі) паўзучымі сцёбламі даўжынёй да 2 м. Ад сцёблаў адыходзяць вертыкальныя густааблісцелыя парасткі вышынёй да 30 см, са стробіламі на канцах. Лісце дробнае, сядзячае, лінейна-ланцэтнае, размешчана спіралямі. Стробілы адзіночныя або іх па некалькі на канцах галінак, сядзячыя ці на доўгіх ножках.
Арэал і экалогія
Пашыраны пераважна ў Паўночным паўшар'і; на Беларусі 2 віды: і. Растуць у яловых, хваёвых, радзей у мяшаных і лісцевых лясах.
Віды
Род уключае 70 відаў.
Змены сінанімікі
Некаторыя віды, якія раней адносілі да роду Дзераза, але цяпер змяшчаюць у іншыя роды, у тым ліку, у роды, ,
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, фарбавальныя (даюць жоўтую фарбу) і дэкаратыўныя расліны. Сухія споры маюць да 50 % тлустага алею, выкарыстоўваюцца ў медыцыне (як дзіцячая прысыпка), у ліцейнай вытворчасці. Некаторыя віды ядавітыя.
Олуша паўночная
Паўночная, або звычайная о́луша (Morus bassanus) — буйная марская птушка сямейства олушавых, распаўсюджаная ў Паўночнай Атлантыцы.
Апісанне
Даўжыня цела 87-100 см, размах крылаў 165-185 см. Дарослыя белыя, з жоўтай галавой і чорнымі канцамі крылаў. Хвост клінаваты. Маладыя птушкі бура-карычневыя. У пераходным уборы белыя з карычневымі плямамі.
Асаблівасці біялогіі
Яйкі (1, часам 2) авальныя, падоўжаныя. Адразу пасля адкладкі блакітнаватыя, пакрытыя белым вапнавым налётам, які пад час наседжвання знікае, а на яйку з'яўляюцца бураватыя плямкі. Памеры: 78 х 53 мм.
Венгры ў Сербіі
Венгры ў Сербіі — адно з найбуйнейшых этнічных меншасцей Сербіі.
Агульная колькасць — 293 299 чал., або 3,9% насельніцтва краіны (паводле даных перапісу 2002 года, гл. венгры). З'яўляюцца 5-й па велічыні венгерскай абшчынай па-за межамі Венгрыі: па колькасці іх апярэджваюць венгры ў ЗША, Румыніі, Славакіі і Канадзе.
Венгры сучаснай Сербіі пражываюць кампактна ў паўночнай аўтаномнай вобласці Ваяводзіна, на тэрыторыі, якая непасрэдна прылягае да Венгрыі, таму іх правільна разглядаць як венгерскую ірыдэнту, а не дыяспару.
Да 1920 г. венгры, пры падтрымцы нямецкай меншасці, займалі верхнія ступені ў этнічнай іерархіі Ваяводзіны, якой доўгі час кіравала Аўстра-Венгрыя. Істытуцыянальная мадзьярызацыя Ваяводзіны прыводзіла да таго, што доля і колькасць венграў у краі хутка расла як за кошт іміграцыі венграў з іншых абласцей краіны, так і за кошт асіміляцыі мясцовых сербаў і немцаў. Паводле перапісу 1910 г. сербы складалі толькі 33,8% насельніцтва Ваяводзіны, венгры — 28,2% і немцы — 21,4%. Пасля 1920 г. (Трыянонскі мірны дагавор) венгры актыўна эмігравалі з краіны, іх нараджальнасць паменшылася, а асіміляцыя іншых народаў спынілася.
За перыяд паміж 1991 і 2011 гадамі колькасць венграў у Сербіі скарацілася з 340,8 тыс. да 253,899 чалавек, гэта значыць на каля 87 тыс. чал. (ці на 27%). Іх доля ў насельніцтве Ваяводзіны зменшылася за гэтыя гады з 16,9% да 13%.
Венгры ў Сербіі зведалі на сабе моцны ўплыў сербскай культуры і мовы. Іх неафіцыйнай сталіцай лічыцца горад Субаціца, дзе яны складаюць 38% насельніцтва.
Талапкер (Акмолінская вобласць)
Талапкер — сяло ў Цалінаградскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Талапкерскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 24 км на паўночны ўсход ад цэнтра сяла Акмол. Код КАТА — 116672100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 501 чалавек (251 мужчына і 250 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3111 чалавек (1625 мужчын і 1486 жанчын).
Наўтылаідэі
Наўтылаідэі (Nautiloidea) — падклас (атрад, падатрад) беспазваночных жывёл класа галаваногіх малюскаў.
Вядомы 1 сучасны (караблікі) і каля 700 выкапнёвых родаў, больш за 2000 відаў. Пашыраны з кембрыю, росквіту дасягнулі ў ардовіку — дэвоне (каля 400 млн гадоў назад). Жылі ў морах, паводле спосабу жыцця поўзаючыя, плаваючыя або прымацаваныя да субстрату жывёлы.
Памеры выкапнёвых відаў ад 0,5 см да 5 м даўжыні або 3 м у дыяметры. Ракавіны рознай формы, паводле будовы блізкія да аманітаў. Сіфон, прызначаны дпя рэгулявання суадносін газу і вадкасці ў камерах ракавіны, складанай будовы.
Драпежнікі.
Выкарыстоўваюцца пры вызначэнні ўзросту геалагічных адкладаў.
Аляксандр Іванавіч Цыркуноў
Аляксандр Іванавіч Цыркуноў (нар., Лясань, Жлобінскі раён, Беларусь) — беларускі мастак, жывапісец, грамадска-культурніцкі дзеяч, педагог, даследчык гісторыі і культуры.
Біяграфія
У 1964—1967 гадах навучаўся і працаваў на Пятра-данецкім рудніку Луганскай вобласці ва Украіне. Разам з гэтым першасную мастацкую адукацыю атрымаў у Завочным народным універсітэце мастацтваў імя Н. Крупскай у Маскве. У 1967—1969 гадах служыў у арміі.
Асновы прафесійных навыкаў атрымаў у студыі Анатоля Бараноўскага. У 1970—1976 гадах навучаўся ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (цяпер Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў) у мастакоў Хаіма Ліўшыца, Барыса Аракчэева, Мая Данцыга, Пятра Крохалева. У мастацкіх выставах бярэ ўдзел з 1975 года. Сябар Беларускага саюза мастакоў з 1983 года, быў сябрам суполкі «Няміга», з утварэннем творчай суполкі «Пагоня» перайшоў у яе склад.
У 1979—1982 гадах займаўся педагагічнай дзейнасцю (выкладчык малюнка і жывапісу кафедры архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута) і ў 1983—1984 гадах (настаўнік малюнка і жывапісу ў сярэдняй школе з мастацка-архітэктурным ухілам № 75 г. Менска).
Быў затрыманы 10 сакавіка 2022 года, калі прыйшоў на суд над мастаком Алесем Пушкіным, і асуджаны на 15 сутак зняволення.
Жанаты. Мае двух дачок.
Творчасць
Працуе ў галіне станковага жывапісу пераважна ў жанрах партрэта, тэматычна-гістарычнай карціны, краявіду, рэчавіду. Найбольш значныя творы: «Бабуліна спадчына» (1975), «Веткаўчанін Хведар Шкляраў» (1976), «Гусляр» (1980), «Белая мелодыя» (1982), «Спрадвеку ад Нараджэння» (1983), «Дудары» (1983), «Хрост ліцьвінаў» (1987), «Барвяны шчыт. Прысвячэнне Уладзіміру Караткевічу» (1990), «Памяці Язэпа Драздовіча» (1990), «Знак бяды. Прысвячэнне Васілю Быкаву» (1991), «Покліч» (1991), «Курапаты, прывід», (1992), «Поступ» (1992),  «Рассунуўшы цемру. Прысвячэнне Міколу Ермаловічу» (1993), «Ані канца, ані пачатку» (1995), «Плашчаніца нацыянальнай ідэі» (2000), «Янка Купала. На куццю.»  (2012), «Містэрыя плошчы ў Паставах» (2014); трытворы: «На досвітку» (1978), «Лявоніха» (1980), «Агмень» (1983), «Свята» (1988), «Героям Монтэ-Касіна» (2015).
Ранейшым творам уласціва схільнасць да распрацовак суворага стылю. Зараз Алесь Цыркуноў працуе ў сімвалічна-рэалістычным стылі, які выяўляе выразную эстэтызацыю фармальнага жывапісу з характэрнай каларыстычнай дынамікай.
Шмат увагі ў творчасці мастака надаецца партрэту. Гэтым творам уласціва гармонія спалучэнняў духоўных і характэрна-тыпалагічных адметнасцяў натуры выдатных дзеячаў Беларусі, якія найбольш глыбока кранаюць свядомасць гледача. Створаныя вобразы пазбаўлены літаратурнай фабулы, успрымаюцца на ўзроўні шчырай і светлай асабістай эмоцыі ды інтуітыўнага духу іх творчага генія.
Шмат якія кампазіцыі прысвечаны як сучаснай рэчаіснасці, так і мінулай гісторыі Беларусі. Пры гэтым закрануты тэмы Другой сусветнай вайны, чарнобыльскай трагедыі.
Шэраг персанальных і групавых мастацкіх выставаў праведзена як у Беларусі, так і за мяжой: Літва, Латвія, Расія, Украіна і іншыя.
Творы захоўваюцца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Музея сучаснага выяўленчага мастацтва, Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь, Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя Паўла Масленнікава, Гродзенскага дзяржаўнага гісторыка-археалагічнага музея, Гомельскага музея сядзібна-паркавай архітэктуры, Полацкага краязнаўчага музея, Веткаўскага музея народнай творчасці, Жлобінскага гісторыка-краязнаўчага музея, Пастаўскага краязнаўчага музея, у прыватных зборах Беларусі, Расіі, Італіі, Польшчы, Украіны і іншых.
З 1998 года акрамя жывапісу займаецца разьбярскай творчасцю, а з 2000 года ім усталяваны шэраг манументальна-мемарыяльных помнікаў і памятных Знакаў прысвечаных памятным гістарычным падзеям і выбітным асобам Беларусі. Такія як: юбілейны Крыж усім Святым Беларусі перад вёскай Чэхі Мядзельскага раёна (2000); намагільны помнік Вандзе Ромар ля вёскі Канябічы Пастаўскага раёна (2001); помнік паўстанцу 1863—1864 гадоў Фларыяну Даноўскаму з выявай у мармуры ля вёскі Канябічы (2002); Капліца пашаны ў памяць палеглых змагароў-паўстанцаў за Айчыну ў 1794, 1831, 1863 гадах ля вёскі Страча Астравецкага раёна (2004); Брамная капліца на хрысціянскіх могілках ля вёскі Радута Пастаўскага раёна (2005); Памятны знак жаўнерам-суайчыннікам, палеглым у 1920 годзе ў гарадскім пасёлку Лынтупы (2008); Памятны крыж ксяндзу Вінцэнту Гадлеўскаму ва ўрочышчы Трасцянец, пераўсталяваны ля касцёла Святога Роха ў Мінску (2009); Памятны крыж Вацлаву Ластоўскаму з ягонай выявай ва ўрочышчы Курапаты (2016); Памятны знак Міколу Гусоўскаму ў горадзе Томску (2017) і іншыя. Некаторыя з іх рэалізаваны пры саўдзеле іншых асоб.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «Гонар Айчыны» (Мінскі культурна-асветны клуб «Спадчына», 1993) і чэшскім медалём Масарыка (Чэшская амбасада ў Рэспубліцы Беларусь, 2005).
Васіль Пятровіч Вінаградаў (бальшавік)
Біяграфія
Нарадзіўся 7 студзеня 1895 гады ў вёсцы Гусакі Кашынскага павета Цвярской губерні (цяпер Кашынскі раён, Цвярская вобласць) у сялянскай сям’і. У 1908—1916 гадах — рабочы на ​​заводах Пецярбурга і Рэвеля. Член РСДРП — РКП (б) — ВКП (б) — КПСС з 1915 года. У 1915—1916 гадах — член Выбаргскага РК РСДРП у Петраградзе. У 1916 годзе быў арыштаваны, адпраўлены салдатам у Фінляндыю.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі — член палкавога камітэта, дэпутат Петрасавета, сакратар партыйнай арганізацыі Металічнага завода ў Петраградзе. У кастрычніку 1917 года накіраваны ЦК РСДРП (б) агітатарам ў Калужскую губерню. З лістапада 1917 года — сакратар партыйнай арганізацыі Металічнага завода. У 1918—1920 гадах — на палітработу ў Чырвонай Арміі, затым член Петраградскага рэўтрыбунала, камісар Петраградскай акругі пагранвойскаў.
Затым знаходзіўся на адказнай савецкай, партыйнай і гаспадарчай рабоце. У 1922—1923 старшыня Бранскага губвыканкама. У 1929—1930 адказны сакратар Ладзейнапольскага акружкама ВКП (б). Па заканчэнні Прамакадэміі (1933) — на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце ў Ленінградзе. Быў дырэктарам Металічнага завода ім. Камінтэрна, дырэктарам Інстытута радыё і акустыкі ў Ленінградзе.
Памёр 19 студзеня 1985 гады ў Ленінградзе. Пахаваны на Багаслоўскіх могілках.