cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Якаў Дзмітрыевіч Васюцін
Якаў Дзмітрыевіч Васюцін (, с. Камараўцава,, Белгародская вобласць — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Ніна Мікалаеўна Ургант
Біяграфія
Нарадзілася 4 верасня 1929 года ў горадзе Луга Ленінградскай вобласці. Тут, на паўднёвым захадзе вобласці, у той час пражывала нямала эстонцаў; абруселым эстонцам быў і яе бацька — Мікалай Ургант, які ажаніўся з украінкай Марыяй — маці Ніны. Аб эстонскім паходжанні прозвішча  пісалі таксама выданні «Маскоўскі камсамолец у Піцеры» (у артыкуле 2006 года пра сына актрысы, акцёра Андрэя Урганта ) і газета «Аргументы і факты».
У 1930-я гады сям’я савецкага афіцэра Мікалая Урганта пераязджала разам з дзецьмі (дзве дзяўчынкі і два хлопчыкі) з горада ў горад па краіне. У 1940 годзе Мікалай Ургант, які стаў маёрам НКУС, атрымаў прызначэнне ў латвійскі горад Даўгаўпілс, дзе сям’я сустрэла пачатак нямецка-савецкай вайны. Нямецкія войскі ўвайшлі ў горад ужо праз некалькі дзён; Мікалай Ургант сышоў на ўсход разам з адыходзячымі савецкімі войскамі, а сям’я засталася ў акупаваным горадзе. Ніна Ургант хавалася падчас аблаў і ўцякала ад паліцаяў, каб не забралі ў Германію. Іх схавала ў падвале дворнічыха; пры гэтым уся акруга ведала, што гэта — дзеці чэкіста, але ніхто іх не выдаў.
Пасля заканчэння інстытута год працавала ў Акадэмічным тэатры імя Ф. Волкава ў Яраслаўлі, дзе заняла месца вядучай лірычнай гераіні.
З 1954 года Ургант — актрыса Ленінградскага тэатра імя Ленінскага камсамола. Яна выступала ў галоўных ролях. На яе рахунку ў гэтым тэатры каля 20 роляў: Галя Давыдава ў спектаклі «У добры час» па Віктару Розаву (1955), Ліна ў «Першай вясне» Галіны Нікалаевай і Станіслава Радзінскага (1956), Лушка ў «Паднятай цаліне» па Міхаілу Шолахаву (1957), Нінка ў «Провадах белых начэй» па Веры Пановай (1961), Клава ў спектаклі ''«Адзін год» па Юрыю Герману (1961) і іншыя.
З 1962 года працавала ў Ленінградскім акадэмічным тэатры драмы імя А. С. Пушкіна (Александрынскі тэатр). Сыграла больш за 30 роляў. Акрамя Інкен Петэрс у спектаклі «Перад заходам сонца» па Герхарту Гаўптману (1963), выканала ролі Мары-Акцябр у «Сустрэчы» Жака Робера (1964), Вары ў «Справе, якой ты служыш» Юрыя Германа (1967), Ранеўскай у «Вішнёвым садзе» (1972), Нікі ў спектаклі «З запісак Лапаціна» па Канстанціну Сіманаву (1975), Ксанціпы ў «Гутарках з Сакратам» Эдварда Радзінскага (1976), Лалеціны ў «Тармажэнне ў нябёсах» Уладзіміра Голуба (1988), Гертруды ў «Гамлеце» (1992) ды іншых.
Першую вялікую ролю ў кіно актрыса сыграла ў 1962 годзе ў меладраме Ігара Таланкіна «Уступ». Далей былі роля Люсі ў фільме «Я родам з дзяцінства» (1966) і роля Ганны Міхайлаўны ў фільме «Сыны ідуць у бой» (1969) Віктара Турава. Але найбольш вядомай стала роля медсястры Раі з фільма «Беларускі вакзал» (1970) рэжысёра Андрэя Смірнова.
У 2008 годзе яна сыграла сваю апошнюю ролю ў кіно — Ашкінчыху ў карціне «Азіят». Актрыса адмовілася ад здымак, лічачы, што для яе няма годных роляў. Была членам гільдыі акцёраў кіно Расіі (з 2015 года).
Штогод 9 мая Ніна Ургант спявала для ветэранаў вайны песню з кінафільма «Беларускі вакзал». Потым заходзіла ў Мікольскі сабор у Пецярбургу побач з будынкам сабора і ставіла свечкі ў памяць пра маму, якая засталася ў Даўгаўпілсе, старэйшага брата-франтавіка, які памёр у Дзень Перамогі ў 2007 годзе, і сваіх партнёраў па фільме «Беларускі вакзал».
Грамадзянская пазіцыя
У 2001 годзе Ніна Ургант падпісала адкрыты ліст у абарону тэлеканала НТБ.
У 2007 годзе падтрымала вылучэнне Дзмітрыя Мядзведзева на пасаду прэзідэнта, а Уладзіміра Пуціна на пасаду кіраўніка ўрада Расіі.
Хвароба і смерць
У ліпені 2014 года Ніна Ургант заявіла, што пакутуе хваробай Паркінсона.
Памёрла 3 снежня 2021 года ў Санкт-Пецярбургу.
Таццяна Анатолеўна Суравіцкая
Таццяна Анатолеўна Суравіцкая (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Парламенцкія выбары ў Беларусі (1980)
Выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР дзясятага склікання адбыліся 24 лютага 1980 года на тэрыторыі БССР. Праходзілі па аднамандатных акругах па мажарытарнай выбарчай сістэме. Усяго былі абраныя 485 дэпутатаў.
Таццяна Анатолеўна Суравіцкая
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2010 года на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Парламенцкія выбары ў Беларусі (1980)
Вынікі
У выбарах у Вярхоўны Савет БССР прынялі ўдзел 6 696 153 зарэгістраваных выбаршчыкаў (99,99 %). За кандыдатаў блока камуністаў і беспартыйных галасавала 99,99 % выбаршчыкаў, якія ўдзельнічалі ў выбарах. Супраць усіх было пададзена 2 254 (0,03 %) галасоў, несапраўднымі былі прызнаныя 4 бюлетэні. У склад дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР дзясятага склікання былі абраныя 485 дэпутатаў, у тым ліку 148 працоўных (30,5 %), 97 сялян (20 %). Сярод дэпутатаў налічвалася 180 жанчын (37,1 %), 89 (18,4 %) дэпутатаў былі маладзейшыя за 30 гадоў. 328 (67,6 %) дэпутатаў быў членамі або кандыдатамі ў члены КПБ, 71 (14,6 %) камсамольцамі. У параўнанні з папярэднім скліканнем склад дэпутатаў абнавіўся на 74,8 %.
Таццяна Анатолеўна Суравіцкая
Дасягненні
Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 100 м вольным стылем і на дыстанцыі 100 м батэрфляем.
Юзаф Копаць
Юзаф Копаць (Józef Kopeć;, Пінскі павет — ) — удзельнік паўстання 1794 года, падарожнік, мемуарыст.
Біяграфія
З роду Копцяў, сын пінскага ротмістра Станіслава Копаця і Ганны з Гаслаўскіх. Першапачатковую адукацыю атрымаў дома. У 16 гадоў пачаў ваенную службу ў Пяцігорскай брыгадзе войска ВКЛ. Даслужыўся да паручніка, пазней перайшоў на службу ў расійскую армію.
Як брыгадзір браў удзел у паўстанні 1794 года, вызначыўся мужнасцю і стратэгічнымі здольнасцямі. У бітве пад Мацеёвіцамі паранены і трапіў у палон, знаходзіўся ў турмах Кіева і Смаленска. Асуджаны за дэзерцірства з расійскай арміі і сасланы на Камчатку, дзе знаходзіўся каля 2 гадоў. Вярнуўся са ссылкі ў 1796 годзе, жыў на Валыні, у Нясвіжы, Варшаве.
Мемуары
Свае ўражанні Ю. Копаць апісаў у «Дзённіку падарожжа ўздоўж усёй Азіі па сушы да порта Ахоцк, акіянам праз Курыльскія астравы да Ніжнекамчацка...» (Вроцлаў, 1817; на польскай мове). 3 павагай пісаў пра камчадалаў, чукчаў, якутаў, буратаў i прыводзіў пра ix этнаграфічныя звесткі. Кніга мае навукова-этнаграфічную каштоўнасць, некалькі разоў перавыдавалася (Берлін, 1863; Парыж, 1867; Львоў, 1867), перакладзена на французскую і рускую мовы. Рукапіс зберагаецца ў бібліятэцы Чартарыйскіх у Кракаве.
Унутраная Дэльта Нігера
Апісанне
Дэльта мае даўжыню 425 км пры сярэдняй шырыні 87 км. Там, дзе сёння Нігер зліваецца са сваім асноўным прытокам Бані, некалі знаходзілася вялікае бясцёкавае возера. У цяперашні час вялікае возера ўтвараецца падчас вільготнага сезону, яго воды выкарыстоўваюцца людзьмі для арашэння навакольных зямель, а таксама шматлікімі жывёламі і птушкамі. За чатыры месяцы дажджоў (з ліпеня па кастрычнік) плошча дэльты павялічваецца з 3,9 тыс. км² да 20 тыс. км².
Унутраная, як і вусцевая дэльта ракі маюць значную колькасць адкладаў алювіяльных наносаў. У раёне Тамбукту шматлікія рукавы злучаюцца ў адно рэчышча.
Насельніцтва
Гарады, размешчаныя ў раёне дэльты ўнутранай: Ке-Масіна, Тамбукту, Мопці, Севарэ і Джэнэ. У трох км ад Джэнэ ляжаць руіны горада Джэнэ-жэна («Стары Джэні»), заснаванага ў 250 годзе да нашай эры.
Гісторыя
Унутраная Дэльта Нігера спрадвеку выкарыстоўвалася афрыканскімі народамі. Да XV стагоддзя тэрыторыя дэльты належала імперыі Малі, затым перайшла імперыі Сангай. У пачатку XIX стагоддзя рэгіён займала дзяржава Масіна, сталіца якога — ) — была пабудавана ў 1820 годзе. У 1862 годзе дзяржава была захоплена і перайшло да, якую, у сваю чаргу, захапілі французы. Рэгіён адышоў да дзяржавы Малі з набыццём ёй незалежнасці ў 1960 годзе.
Экалогія
Сезонныя балоты і азёры ўнутранай дэльты абараняюцца ў рамках Рамсарскай канвенцыі як важнае месца прыпынку пералётных птушак. Пад абарону ў 1987 годзе ўзятыя тры аб’екты: азёры Хора і Дэба, а таксама пойменны комплекс Серы. Агульная плошча ахоўных тэрыторый — 1620 км². З-за блізкасці Сахеля, тэрыторыя якога ў цяперашні час расце, існуюць асцярогі, што Масіна атрымлівае ўсё менш дажджу кожны год.
Парламенцкія выбары ў Беларусі (1985)
Выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР адзінаццатага склікання адбыліся 24 лютага 1985 года на тэрыторыі БССР. Праходзілі па аднамандатных акругах па мажарытарнай выбарчай сістэме. Усяго былі абраныя 485 дэпутатаў.
Вынікі
У выбарах у Вярхоўны Савет БССР прынялі ўдзел 7 032 049 зарэгістраваных выбаршчыкаў (99,99 %). За кандыдатаў блока камуністаў і беспартыйных галасавала 99,98 % выбаршчыкаў, якія ўдзельнічалі ў выбарах. Супраць усіх было пададзена 1 230 (0,02 %) галасоў. У склад дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР дзясятага склікання былі абраныя 485 дэпутатаў, у тым ліку 157 працоўных (32,4 %), 88 сялян (18,1 %). Сярод дэпутатаў налічвалася 180 жанчын (37,1 %), 91 (18,4 %) дэпутат быў маладзейшы за 30 гадоў. 328 (67,6 %) дэпутатаў быў членамі або кандыдатамі ў члены КПБ, 71 (14,6 %) камсамольцамі. У параўнанні з папярэднім скліканнем склад дэпутатаў абнавіўся на 78,6 %.
NGC 7275
NGC 7275 (іншыя абазначэнні — PGC 68774, UGC 12025, MCG 5-52-19, ZWG 494.25) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ласіцк
Ла́сіцк (, Ласицк) — вёска ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ласіцкага сельсавета.
Геаграфія
Насельніцтва вёскі ў 2009 годзе складала 601 чалавек, а ў 2019 годзе — 439 чалавек.
Эканоміка
У вёсцы дзейнічаюць ДУА «Ласіцкая сярэдняя школа», Ласіцкая амбулаторыя, аптэка, магазіны «Надежда» і «Стырь», кафэ «Росинка», Ласіцкі лясгас, Ласіцкі яслі-сад «Сонейка», Ласіцкі дом культуры і Ласіцкая бібліятэка. Акрамя таго, на тэрыторыі Ласіцка працуе ААТ «Ласіцк».
Славутасці
Археалагічныя стаянка старажытных людзей. Уключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.
Праваслаўная Свята-Раства-Багародзіцкая капліца была пабудавана ў вёсцы ў XIX стагоддзі на мясцовых могілках і выкарыстоўвалася для адпявання памерлых. Адрозніваецца прастатой і фактычна складаецца з апсіды, што прымыкае да кубападобнага асноўнага аб’ёму. Над галоўным уваходам размешчаны порцік, які падтрымліваецца двума слупамі. Праваслаўная капліца Раства Багародзіцы ў Ласіцку з’яўляецца помнікам народнага дойлідства.
Сяргей Астравец
Біяграфія
Бацька — ваенны, маці — выкладчыца гісторыі і геаграфіі. З бацькамі жыў у ГДР у прыгарадах Берліна, школу скончыў у Літве. Служыў два гады ў Савецкай арміі. У 1979—1984 гадах вучыўся ў БДУ, атрымаў дыплом журналіста. Член Беларускай асацыяцыі журналістаў, Саюзу беларускіх пісьменнікаў, Беларускага ПЭН-цэнтру.
У 1984 годзе прыехаў у Гродна, дзе і жыве да сённяшняга часу.
Творчасць
Восем гадоў працаваў у рэдакцыі абласной газеты. У 1992-93 гадах рэдагаваў новы тыднёвік «Пагоня», затым быў рэгіянальным карэспандэнтам газет «Свабода», «Навіны», «Наша Свабода». З 1993 года супрацоўнічае з Радыё Свабода.
З ліпеня 2007 года С. Астравец рэгулярна вёў літаратурны дзённік на сваім блогу «Праз гарадзенскія акуляры», які размяшчаўся на інтэрнэт-сайце газеты «Наша Ніва»: www.nashaniva.by. За тры гады надрукаваў там паўтары сотні эсэ, тэмы: каралеўскі горад Гродна, літаратурная праца, беларускія пытанні. Каля 130 з іх увайшлі ў новую кнігу, падрыхтаваную да выдання. У 2012 годзе ў электронным выглядзе выйшлі дзве кнігі С. Астраўца. «Райскія яблычкі. Апавяданні з берагоў Нёмана і Гараднічанкі», сярод твораў «Мармур не смяецца», «Фабрыка сфінксаў», «Флот каўчэгаў». Аўтар разважае над лёсам каралёў Стэфана Баторыя і Станіслава Аўгуста Панятоўскага, якія жылі ў Гродне, закранае тэму зыходу з Крыму арміі генерала Урангеля і цывільных на 127 караблях. Вострай размове пра літаратурную творчасць прысвечаны тэксты «Біфштэкс з крывёй. Апавяданне пра кнігабудаўніцтва» і «Джоні Холідэй. Апавяданне пра пішучыя машынкі». Другая кніга — «Жалезная заслона з арнаментам. Стэнаграфічная сага». Абедзве з’явіліся ў Беларускай інтэрнэт-бібліятэцы Kamunikat.org. З 2009 года мае блог на сайце Радыё Свабода www.svaboda.org, з 2011-га — пад назвай «Дзённік пісьменніка». Выдадзеная ў Беластоку кніга «Цэнзарскія нажніцы» (545 старонак, 62 апавяданні і аповесці) адзначана прэміяй «Гліняны Вялес». У 2010 г. С. Астравец атрымаў месячную стыпендыю для творчай працы ў Балтыйскім цэнтры пісьменнікаў і перакладчыкаў у Швецыі ў Вісбю на востраве Готланд.
Судан
Суда́н (السودان), афіцыйна Рэспубліка Суда́н (جمهورية السودان‎‎) — краіна, якая знаходзіцца ў Паўночна-Усходняй Афрыцы. З’яўляецца трэцяй краінай Афрыкі па плошчы (пасля Алжыра і ДР Конга) і трэцяй краінай арабскага свету (пасля Алжыра і Саудаўскай Аравіі). Па дадзеных перапісу 2015 года насельніцтва Судана перавышае 40 млн жыхароў. Хартум — сталіца, а таксама палітычны, культурны і гандлёвы цэнтр краіны, Амдурман — другі па велічыні горад.
Назва краіны паходзіць ад арабскага слова Bilad-al-sudan, літаральна — «краіна чорных».
Гісторыя
У 19 стагоддзі Судан знаходзіўся пад кантролем Егіпта, пасля чаго ў 1899 годзе быў заснаваны Англа-Егіпецкі Судан, які з’яўляўся кандамініумам Вялікабрытаніі і Егіпта, але фактычна кіраваўся як Брытанская калонія. У 1956 годзе дзяржава атрымала незалежнасць, але рэлігійныя і этнічныя канфлікты паміж араба-мусульманскім насельніцтвам паўночнай часткі Судана і анімістычным насельніцтвам поўдня прывялі да першай грамадзянскай вайны (1955—1972), у выніку якой паўднёвы Судан стаў аўтаномным рэгіёнам, а пазней да другой грамадзянскай вайны (1983—2005). У сувязі з палітычным і ваенным дысбалансам у 1989 годзе быў здзейснены дзяржаўны пераварот на чале з палкоўнікам Амарам аль-Башырам, які абвясціў сябе прэзідэнтам у 1993 годзе і ўтрымлівае ўладу па сённяшні дзень. Другая грамадзянская вайна скончылася Найвашскім пагадненнем 2005 года, якое прывяла да рэферэндуму 2011 года і аддзялення Паўднёвага Судана ад паўночнай часткі краіны, якая да гэтага была найбуйнейшай дзяржавай Афрыкі па плошчы.
Неаліт
Гісторыя Судана вядома з эпохі неаліту, калі даліна ракі Ніл пачала засяляцца сталымі жыхарамі, якія займаліся рыбалоўствам і збіральніцтвам, будавалі хаціны з сырцовай цэглы. Кліматычныя змены 5 тысячагоддзя на н. э. спарадзілі новую хвалю міграцыі з Сахары. У яе выніку склаўся эканамічны комплекс, заснаваны на развіцці земляробства і жывёлагадоўлі. Сведчаннямі багатай культурнай гісторыі той эпохі з’яўляюцца знаходкі неалітычных пахаванняў у раёне Данголы, дзе знойдзены інгумацыі з укладаннем керамікі, упрыгожванняў са слановай косці і марскіх ракавін, а таксама петрогліфы Сабу-Джадзі.
Старажытныя дзяржавы
У сярэдзіне 2 тысячагоддзя Яхмас I перамог гіксосаў і нубійцаў. Да 1450 годзе да н. э. Керма прыйшла ў заняпад. У Нубіі некалькі стагоддзяў дзейнічала егіпецкая дзяржаўная адміністрацыя. Але ў канцы 2 тысячагоддзя да н. э. тут узнікла самастойная дзяржава Куш, для якой было характэрна спалучэнне мясцовых і егіпецкіх культурных традыцый. Яе першасным цэнтрам была Напата, пазней — Мероэ. У першай палове 1 тысячагоддзя да н. э. экалагічны крызіс выклікаў хвалю міграцыі кушыцкага насельніцтва ўглыб Афрыкі. У 330 годзе Мероэ быў зруйнаваны войскам Аксума.
Сярэднявечча
У сярэднявеччы ў Нубіі існавалі дзяржавы Набадыя, Макурыя і Алодыя, насельніцтва якіх спавядала хрысціянства.
Судан у складзе Асманскай імперыі. Махдзісцкі Судан
У 1821 годзе Судан заваяваны правіцелем Егіпта Мухамедам Алі. У 1881 годзе прапаведнік Мухамед Ахмед абвясціў сябе махдзі і ўзначаліў паўстанне махдзістаў, якое паклала канец турэцка-егіпецкаму панаванню і стварыла ў Судане тэакратычную незалежную дзяржаву. Паўстанне ў 1898—1899 гадоў задушылі англічане.
Англа-Егіпецкі Судан
У 1899—1955 гадах Судан — калонія Вялікабрытаніі (да 1951 года фармальна лічыўся англа-егіпецкім кандамініумам). У 1940-я гады склаліся партыі аль-Ума (стаяла за незалежнасць Судана) і нацыянал-юніянісцкая (НЮП; стаяла за саюз з Егіптам).
Незалежны Судан
1 студзеня 1956 года абвешчана незалежнасць Судана. З 1958 годзе ўсталяваўся рэжым ваеннай дыктатуры генерала І. Абуда, які скінуты ў 1964 годзе. Аднак і новыя ўрады 1964 і 1965 гадах не здолелі вырашыць наспелыя праблемы. У 1969 годзе ваенныя на чале з Дж. Німейры ажыццявілі дзяржаўны пераварот; краіна атрымала назву Дэмакратычная Рэспубліка Судан; яе прэзідэнтам з 1971 года стаў Німейры. У 1972 годзе падпісана пагадненне з прадстаўнікамі паўстанцаў паўднёвых правінцый Судана аб пашырэнні самакіравання. У 1973 годзе прынята канстытуцыя, якая дазваляла толькі адну палітычную партыю — Суданскі сацыялістычны саюз (ССС). Увядзенне ў 1983 годзе ісламскага заканадаўства выклікала незадаволенасць немусульманскага насельніцтва поўдня, дзе аднавіла ўзброенную барацьбу Суданская нацыянал-вызваленчая армія. У 1985 грдзе ваенныя на чале з генералам С. ад-Дагабам скінулі Німейры, ССС распушчаны, адноўлена дзейнасць іншых палітычных партый; краіна перайменавана ў Рэспубліку Судан. Па выніках парламенцкіх выбараў у 1986 ггодзе створаны кааліцыйны ўрад на чале з лідарам партыі аль-Ума С. аль-Махдзі. Няздольны вырашыць складаныя эканамічныя праблемы краіны, гэты ўрад скінуты 30 чэрвеня 1989 года ў выніку ваеннага перавароту з удзелам ісламскіх фундаменталістаў; дзейнасць канстытуцыі і палітычных партый прыпынена. Улада перайшла да Савета камандавання рэвалюцыяй на чале з генералам Амарам аль-Башыра (з 1998 года прэзідэнт Судана). Значны ўплыў на ўрад мае ісламская фундаменталісцкая арганізацыя Нацыянальны ісламскі фронт.
Сучаснасць
З снежня 2018 года ў Судане пачаліся пратэсты супраць рэзкага павышэння цэнаў на хлеб, але неўзабаве пратэстны рух накіраваўся супраць аўтарытарнага кіраўніка краіны А. Х. аль-Башыра. З пачатку пратэстаў загінулі як мінімум 32 актывіста. У лютым 2019 года аль-Башыр абвесціў у краіне надзвычайнае становішча, абмежаваў свабоду сходаў, распусціў Кабмін і ўвёў у краіне рэжым надзвычайнага становішча на год. 6 красавіка тысячы актывістаў выйшлі на вуліцы сталіцы Судана Хартума з патрабаваннямі адстаўкі прэзідэнта. Пратэстоўцаў адагналі ад прэзідэнцкага палаца пры дапамозе слёзацечнага газу.
11 красавіка 2019 года армія Судана здзейсніла ў краіне пераварот. Вайскоўцы вырашылі зняць з усіх пасадаў прэзідэнта Амара аль-Башыра, які кіраваў краінай 25 гадоў, і разагнаць урад. Міністр абароны краіны генерал-лейтэнант Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф аб’явіў аб арышце Амара аль-Башыра, роспуску парламента і дзеючых органаў улады. Акрамя таго, было аб’яўлена аб прыпыненні дзеяння Канстытуцыі і ўвядзенні надзвычайнага становішча ў краіне на тры месяцы.
Ваенны савет, што захапіў уладу ў краіне, узначаліў Авад Мухамед Ахмед ібн Ауф, які перад гэтым некалькі месяцаў займаў пасаду першага віцэ-прэзідэнта. Але 12 красавіка ён падаў у адстаўку дзеля захавання адзінства ўзброеных сілаў, назваўшы сваім пераемнікам генерала Абдэль Фатаха Бурхана. Адстаўка адбылася на фоне масавых пратэстаў з патрабаваннем найхутчэйшых палітычных пераўтварэнняў.
Апазіцыя заклікала да найхутчэйшага стварэння пераходнага ўраду і распачала страйк каля міністэрства абароны ў Хартуме. 3 чэрвеня суданская армія пачала разгон лагера пратэстоўцаў. Вайскоўцы ўжылі зброю. Каля 100 чалавек загінулі, целы 40 чалавек былі знойдзены ў рацэ Ніл.
Апазіцыя і ваенны савет Судана 5 ліпеня дасягнулі пагаднення аб раздзяленні ўлады ў пераходны перыяд да правядзення выбараў. Бакі дамовіліся стварыць суверэнны савет з пяці ваенных і пяці грамадзянскіх асоб, які будзе дзейнічаць як мінімум тры гады. 17 ліпеня Пераходны ваенны савет Судана і апазіцыйны альянс «Сілы за свабоду і перамены» падпісалі ў Хартуме ў прысутнасці пасрэднікаў з Эфіопіі і Афрыканскага саюза палітычнае пагадненне, прызначанае пракласці шлях да дэмакратычных пераўтварэнняў у краіне.
Дзяржаўны лад і палітыка
Нягледзячы на тое, што афіцыйна дзяржава пазіцыянуе сябе як прэзідэнцкая прадстаўніча-дэмакратычная федэратыўная рэспубліка, на міжнародным узроўні суданская палітыка разглядаецца як аўтарытарны рэжым з-за кантролю, які партыя Нацыянальны кангрэс Судана на чале з аль-Башырам ажыццяўляе над выканаўчай, заканадаўчай і судовай галінамі ўлады з моманту свайго заснавання ў 1996 годзе. Суданскі ўрад падтрымліваў выкарыстанне арабскіх апалчэнцаў Джанджавід падчас Дарфурскага канфлікту, у выніку чаго тысячы людзей былі дэпартаваныя і забітыя, а патрэба ў гуманітарнай дапамозе ў Дарфуры прыцягнула да сябе ўвагу міжнароднай супольнасці. У 2009 і 2010 гадах Міжнародны крымінальны суд выдаў два ордэры на арышт Амара аль-Башыра, які абвінавачваецца ў здзяйсненні генацыду, злачынствах супраць чалавечнасці і ваенных злачынствах.
Дзейнічае часовая канстытуцыя 2005 года.
11—15 красавіка 2010 года прайшлі першыя дэмакратычныя прэзідэнцкія і парламенцкія выбары з удзелам розных палітычных партый. Галоўны апазіцыйны кандыдат, Ясір Арман з партыі НАВС, зняў сваю кандыдатуру за некалькі дзён перад выбарамі. Пераможцам прэзідэнцкіх выбараў аб’яўлены Амар Хасан аль-Башыр (68,24 %). Па выніках парламенцкіх выбараў больш за ўсё галасоў набрала партыя Нацыянальны кангрэс Судана. Судан з’яўляецца членам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Афрыканскага саюза, Лігі арабскіх дзяржаў, Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва і Руху недалучэння, а таксама назіральнікам у Сусветнай гандлёвай арганізацыі.
Выканаўчая ўлада
Кіраўнік дзяржавы, урада і галоўнакамандуючы — прэзідэнт.
Заканадаўчая ўлада
Парламент двухпалатны — Савет правінцый (50 месцаў, абіраецца органамі кіравання правінцый на 6-і гадовы тэрмін) і Нацыянальная асамблея (450 месцаў, у 2005 годзе былі прызначаныя прэзідэнтам — запоўнена 360 месцаў: 355 ад прэзідэнцкай партыі Нацыянальны кангрэс і 5 беспартыйных).
Судовая ўлада
Судовая сістэма незалежная, на чале з Канстытуцыйным Судом Судана. Прававая сістэма грунтуецца на законе шарыяту.
Дзяржаўная сімволіка
Сцяг Судана ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з трох гарызантальных палос аднолькавай шырыні (чырвонага, белага і чорнага колераў) і зялёнага трохкутніка, накладзенага па-над імі злева. Ён заснаваны на сцягу арабскага вызвалення і з’яўляецца падобным на сцягі Егіпта, Ірака, Сірыі і Емена, якія таксама выкарыстоўваюць стандартныя панарабскія колеры, сярод якіх зялёны з’яўляецца менш значным. Чырвоны, белы, чорны і зялёны колеры гістарычна звязаны з арабскім народам і ісламскай рэлігіяй на працягу многіх стагоддзяў і сімвалізуюць арабскае адзінства і незалежнасць. Да ваеннага перавароту Джафара Німейры ў 1969 годзе ў краіне выкарыстоўваўся трыкалор з блакітна-жоўта-зялёны трыкалор, які быў абраны як нейтральны паміж рознымі этнічнымі групамі і палітычнымі партыямі і сімвалізаваў раку Ніл (блакітны), пустэльню Сахару (жоўты) і сельскагаспадарчыя землі (зялёны).
Цяперашні сцяг быў прыняты 20 мая 1970 года. Чырвоная паласа на ім сімвалізуе барацьбу Судана за незалежнасць, а таксама ахвяры многіх пакутнікаў краіны. Белая паласа сімвалізуе мір, святло і аптымізм, а таксама звязана з Лігай белага сцяга, нацыяналістычнай арганізацыяй, якая паўстала супраць каланіяльнага панавання ў 1924 годзе. Чорны колер сімвалізуе саму назву краіны: у перакладзе з арабскай мовы «судан» азначае «чорны». Ён таксама ўяўляе сабой чорны сцяг нацыяналістаў, якія ваявалі супраць каланістаў падчас Махдысцкай вайны ў канцы 19 стагоддзя. Зялёны колер сімвалізуе іслам, сельскую гаспадарку і росквіт зямлі.
Сучасны нацыянальны герб Судана быў прыняты ў 1985 годзе. Ён уяўляе сабой птушку-сакратара, якая нясе шчыт часоў Мухамада Ахмада, самаабвешчанага Махдзі, які кароткі час кіраваў Суданам у 19 стагоддзі. Апроч таго, на гербе змешчаныя два скруткі: верхні з нацыянальным дэвізам, «النصر لنا» («Перамога за Намі»), і ніжэй з назвай дзяржавы, «جمهورية السودان» («Рэспубліка Судан»). Птушка-сакратар была абраная як суданскі варыянт Арла Саладзіна і Ястраба Куарэша, якія прысутнічаюць у эмблемах некаторых арабскіх дзяржаў і звязаны з арабскім нацыяналізмам. Выява нацыянальнага герба таксама з’яўляецца прэзідэнцкай пячаткай і размяшчаецца ў залатым колеры на сцягу прэзідэнта дзяржавы і на транспартных сродках прэзідэнцкай рэзідэнцыі. Да 1970 года выкарыстоўваўся герб з выявай насарога і дзвюх пальм і аліўкавых галін па баках, а таксама са скруткай з назвай дзяржавы, «جمهورية السودان» («Рэспубліка Судан»), размешчанай ніжэй.
Нацыянальны гімн Судана, «Мы — войска Алаха, войска айчыны» («السلام الجمهوري: نحن جند الله جند الوطن»), быў прыняты адразу пасля абвяшчэння незалежнасці краіны. Да гэтага ён з’яўляўся гімнам Сілаў абароны Судана.
Узброеныя сілы
Ваенная арганізацыя Рэспублікі Судан, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы, складаецца з сухапутных войскаў, ваенна-марскіх сіл, паветраных сіл і сіл народнай абароны.
Геаграфічнае становішча
Судан мае сухапутныя межы з Егіптам на поўначы, Эрытрэяй і Эфіопіяй на ўсходзе, Паўднёвым Суданам на поўдні, Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай на паўднёвым захадзе, Чадам на захадзе і Лівіяй на паўночным захадзе. На ўсходзе краіна абмываецца Чырвоным морам. Рака Ніл дзеліць краіну на заходнюю і ўсходнюю часткі.
Большую частку тэрыторыі Судана займае плато (вышыні 300—1000 метраў), якое з поўдня на поўнач перасякае даліна ракі Ніл, утваранай зліццём Белага і Блакітнага Ніла. У раёне зліцця знаходзіцца сталіца краіны, горад Хартум. Усе рэкі адносяцца да басейна Ніла.
На поўдні клімат субэкватарыяльны, на поўначы — спякотны пустынны. Асноўныя экалагічныя праблемы — эрозія глебы і апустыньванне. Каля 10 % тэрыторыі займаюць лясы.
З жывёл захаваліся: антылопа орыкс, газель, жырафа, слон, леапард, леў, бегемот, страус, дрофы, марабу, цацаркі, птушка-сакратар, пітоны, кракадзілы, дваякадыхальны пратаптэрус, многапёр, сом, нільскі акунь, тыгровая рыба, тэрміты, муха цэцэ і інш.
Маючымі гістарычныя і этнічныя асаблівасці і адрозненні буйнымі рэгіёнамі краіны з’яўляюцца Дарфур, Кардафан, Сеннар, Беджа.
Насельніцтва
Па ацэнцы на ліпень 2015 года насельніцтва Судана складае 40 234 882 чалавекі ;на ліпень 2010 года — 30,89 мільёна чалавек (не ўключаючы Паўднёвы Судан). Гадавы прырост знаходзіцца на ўзроўні 2,15 %. Сумарны каэфіцыент нараджальнасці — каля 4,4 нараджэнняў на жанчыну. Дзіцячая смяротнасць — 78 на 1000. Сярэдняя працягласць жыцця складае 54,2 года ў мужчын, 56,7 гадоў у жанчын. Гарадское насельніцтва — 43 %. Узровень пісьменнасці складае 71 % сярод мужчын і 50 % сярод жанчын (па ацэнцы 2003 году).
Нацыянальны склад
Арабы складаюць 70 % насельніцтва, беджа (кушыты) — 6 %, іншыя 3 %.
Мовы
Па меншай меры 70 моў з’яўляюцца роднымі для жыхароў Судана. Найважнейшыя мовы — арабская, нілоцкія мовы, нубійская, беджа. Афіцыйнымі мовамі з’яўляюцца арабская і англійская.
Рэлігійны склад
Пасля аддзялення Паўднёвага Судана ў 2011 годзе больш за 97 % насельніцтва краіны прытрымліваюцца ісламу. Большасць мусульман з’яўляюцца членамі дзвюх ісламскіх груп: суфізму і салафізму. Большасць насельніцтва Паўночнага Судана вызнае іслам суніцкага толку (95 %), хрысціянства — 1 %, абарыгенныя культы — 4 %.
Эканоміка
Судан належыць да групы самых бедных і найменш эканамічна развітых дзяржаў свету. Адна з самых бедных сярод арабскіх краін (разам з Маўрытаніяй і Чадам уваходзіць у т.зв. судан-сахарскі «пояс беднасці»).
Асноўныя даходы краіне прыносіць сельская гаспадарка, а таксама здабыча нафты.
Да другой паловы 2008 года эканоміка Судана хутка расла (рост ВУП больш за 10 % у 2006 і 2007 гадах) — дзякуючы павелічэнню здабычы нафты (пры высокіх цэнах на нафту) і буйным замежным інвестыцыям. Судан пачаў экспартаваць нафту з канца 1999 года.
ВУП на душу насельніцтва ў 2009 годзе — 2,3 тыс. дал (181-е месца ў свеце). Ніжэй за ўзровень беднасці — 40 % насельніцтва (у 2004 годзе). Узровень беспрацоўя — 18,7 % (у 2002 годзе). Інфляцыя — 14,3 % (у 2008 годзе).
Грашовая адзінка — суданскі фунт.
Прамысловасць
Прамысловасць развітая слаба. Асноўныя — здабыча і перапрацоўка нафты, апрацоўка бавоўны, тэкстыль, апрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі, абутак, зборка аўтамабіляў.
Сельская гаспадарка
Сельская гаспадарка застаецца значным сектарам эканомікі Судана — 80 % працуючых і амаль трэць валавага ўнутранага прадукта.
Сельская гаспадарка — бавоўна, арахіс, сорга, проса, пшаніца, гуміарабік, цукровы трыснёг, касава (тапіёка), манга, папая, бананы, батат; разводзяцца авечкі, каровы, козы; рыбалоўства.
Энергетыка
З лютага 2018 да красавіка 2019 года ў краіне адбылося 5 адключэнняў электрычнасці.
Пасавая кніга
Пасавая (паясная) кніга  — назва невялікіх перанасных кніг, якія насілі сярэднявечныя еўрапейскія манахі, святары і знатныя вяльможы, як папулярны аксэсуар, паміж XIII і XVI стагоддзямі. Яны прадстаўлялі сабой кнігі, скураны пераплёт якой працягваўся свабодна пад вокладкай кнігі ў выглядзе доўгага канічнага хваста з вялікім вузлом на канцы, які можна было заправіць ў пояс або рэмень. Вузел, як правіла, утваралі палоскі скуры, трывала сплеценыя разам. Кнігу падвешвалі ўверх нагамі такім чынам, што калі яе падняць уверх, яна адразу была гатовая для чытання. Літаратура была звычайна рэлігійнай: для святароў — штодзённыя, а для свецкіх асоб (асабліва жанчын) — Часаслоўцы . Адзін з самых вядомых тэкстаў, які стаў пасавай кнігай — гэта  Баэцыя, хоць гэта адзіная захаваная філасофска-багаслоўская паясная кніга. Жанчыны часта насілі паясную кнігу з выгоды, паколькі гэта было модна, па меншай меры, у XV стагоддзі, каб насіць кушак або пояс на таліі. Кніга, замацаваная на пасавым рамяні, выконвала як утылітарную функцыю, дазваляючы насіць з сабой кнігу, але трымаць свабоднымі рукі, так і функцыю абароны каштоўных кніг ад крадзяжу. Яна таксама з’яўлялася бачным зацвярджэннем высокага сацыяльнага становішча, багацця і адукацыі (ці, прынамсі, пісьменнасці). Аўтарытэтныя фігуры, святыя і апосталы, такія як святы Еранім, часта паказваліся на выявах з пасавай кнігай. Пасавыя кнігі таксама апынуліся модным аксэсуарам для свецкіх жанчын, дадаючы дэкаратыўнасці намаганням, ужо укладзеным у стварэнне ўбору з поясам. Мастацкія выявы паясных кніг пацвярджаюць іх папулярнасць як аксэсуар. Пасавыя кнігі ўпершыню з’явіліся ў канцы XIII стагоддзя і захоўвалі папулярнасць да XV, часам становячыся паказнымі каштоўна-інкруставанымі прэзентацыйнымі кнігамі, і страцілі папулярнасць у канцы XVI стагоддзя, калі друкаваныя кнігі сталі значна больш распаўсюджанай з’явай. Іншай магчымай прычынай іх выхаду з ужывання была адносна невялікая колькасць асобнікаў, прыстасаваных для нашэння на поясе, тэксты якіх састарэлі, пры адсутнасці вялікай патрэбы мяняць іх на новыя. Ва ўмовах ўсё больш таннага друку было прасцей капіяваць тэксты, чым марнаваць час на захаванне асобных рукапісаў. Заблытана створаныя пасавыя абклады сталі проста непрактычнымі пасля пэўнага моманту.
Маюцца сотні мастацкіх уяўленняў пасавых кніг. Іх папулярнасць у мастацтве паказвае на значна больш шырокае распаўсюджанне і выкарыстанне паясных кніг, чым колькасць захаваных асобнікаў. Спіс 150 прыкладаў «паказвае прапорцыю прадстаўніцтва ў жывапісе і ў скульптуры [як] амаль роўныя.» Тым не менш, толькі 23 сярэднявечныя пасавыя кнігі захавалася ў іх першапачатковым пераплёце. Найстарэйшым датаваным прыкладам з’яўляецца асобнік з, Германія (каля 1453). Прынамсі, частка прычын невялікага ліку ацалелых асобнікаў выцякае з таго факту, што выкарыстанне пасавых кніг у асноўным прымеркавана да вузкай вобласці ад Нідэрландаў да даліны Верхняга Рэйна.
Канструкцыя
Пасавая кніга была варыянтам іншых формаў сярэднявечных, у якім скура або тканіна працягвалі свабодна выходзіць за бакі цвёрдай вокладкі. Спецыяльна для маленькіх асабістых кніг, напрыклад, часасловаў, скура часта падаўжалася ў бакі, што давала дадатковую абарону для рукапісу, калі ён не выкарыстоўваўся — свабодныя краі маглі абгортвацца вакол, і часта некалькі спражак або шнуркоў надзейна зачынялі кнігу. Акрамя таго, пры чытанні кнігу можна было трымаць звонку абкладу, каб чыстая унутраная паверхня скуры, а не вялікія пальцы чытача, датыкалася старонак. Гэта зберагала старонкі ад брудных плям на ніжніх палях, якія маюцца ў многіх сярэднявечных кнігах. Гэта таксама часта паказваецца ў мастацтве, хоць прыкметна, што чытачы часта не ў поўнай меры выкарыстоўваюць беражлівы спосаб карыстання кнігай. Вузел, які выкарыстоўваецца для нашэння, гэта, названы так за падабенства вонкаваму выгляду цюрбана, які насілі сярэднявечныя мусульмане Асманскай імперыі. Часам пасавая кніга мела крук, які мацаваўся да пояса, шарнір злучаў кручок з клапанам пераплёту, дазваляючы максімальна перамяшчаць кнігу, пакуль яна яшчэ прымацаваная.
Многія пасавыя кнігі былі без прыкрас; Аднак, іншыя маюць латуневыя вуглавыя элементы, малюнкі, праколы шылам, рамесныя зашпількі, і, магчыма, фамільны герб або іншы знак на пярэдняй панэлі. Нашэння кнігі паўсюль з сабой, менш рызыкоўным было ўпрыгажаць багата кнігу, якую было цяжэй выкрасці, чым манускрыпт, што захоўваўся на паліцы. Акрамя таго, дэкаратыўныя металічныя зашпількі і петлі былі больш трывалымі, чым сплеценыя са скуры або тканіны абклады, якія зношваліся хутчэй ад інтэнсіўнага выкарыстання.
Варыянты
Хоць, строга кажучы, яны не з’яўляюцца пасавымі кнігамі, некалькі іншых тыпаў партатыўных кніг выкарыстоўваліся на працягу таго ж перыяду часу. Да некаторых вялікіх кніг былі прымацаваныя кольцы да стандартнага пераплёту, каб праз іх можна было прапусціць шнур і абгарнуць вакол таліі. Іншыя кнігі былі настолькі маленькія, што іх можна было насіць на шыі. Маленькі ланцужок, які праходзіў праз кальцо ці два ў верхняй частцы пераплёту, быў дастатковым, каб зрабіць манускрыпт пераносным. Нарэшце, чацвёртым тыпам партатыўных кніга былі  (ад vade mecum — ідзі са мной), што складаўся з буклета або складзеных лістоў, якія ўтрымлівалі альманах або медыцынскую інфармацыю, і мог падвешвацца да пояса.
Згодна з «The Medieval Girdle Book Project»:
Вывучэнне пасавых кніг
Нягледзячы на іх значную прадстаўленасць у мастацтве, якое адлюстроўвае сярэднявечнага духавенства, існуе невялікая колькасць літаратуры за межамі невялікіх суполак, якія імкнуцца ўзнавіць іх. Шырокі выбар кніг па рамястве ахоплівае стварэнне сучасных пасавых кніг. Многія гісторыкі-аматары стварылі больш тэхнічныя агляды «гістарычна-дакладных» пасавых кніг. Тым не менш, будучы такой спецыялізаванай тэхнікай, пасавым кнігам не надаецца дастаткова ўвагі ў супольнасцях энтузіястаў, у адрозненне ад іншых больш папулярных сярэднявечных метадаў вокладкі.
Прыкметным выключэннем з’яўляецца Girdle Book Project, супрацоўніцтва паміж Маргіт Сміт з і Джымам Блоксемам з Кембрыджскай універсітэцкай бібліятэкі. Праект імкнецца «[данесці] пасавую кнігу да ведама спецыялістаў, якія працуюць з кнігамі, такіх як бібліятэкары, куратары, выкладчыкі, кніжныя дылеры і калекцыянеры, а таксама майстроў-, павысіць разуменне фармату кнігі, які, хоць і невялікі па памеры, мае некаторае значэнне, але цяпер амаль забыты».
Акрамя таго, многія кнігі былі звязаны не як пасавыя, але як кнігі, абароненыя падобным чынам вокладкай. Такія асобнікі часта большага памеру і прызначаныя для камфортнага, стацыянарнага чытання.
Мікалай Лявонцьевіч Бенуа
Мікалай Лявонцьевіч Бенуа́ (,  —, ) — рускі архітэктар, акадэмік і прафесар архітэктуры Імператарскай Акадэміі мастацтваў, галоўны архітэктар Пецяргофа (з 1850), які паходзіў з. Правадзейны стацкі саветнік.
Біяграфія
У 1836 годзе скончыў Пецярбургскую акадэмію мастацтваў, выкладаў у ёй (з 1857 года — прафесар).
Дабудоўваў буйныя ансамблі, у т.л. Пецяргоф (1848—1859), па-майстэрску імітаваў розныя гсітарычныя стылі — неаготыку (будынак пошты, 1850), (фрэйлінскія дамы, 1847—1852, усе ў Пецяргофе), рэтраспектыўна-рускі (цэрквы ў с., 1858, Высокае, 1868, каля Пецяргофа), раманскі ( ў Пецярбургу, 1857), тактоўна ўпісваў свае збудаванні ў архітэктурныя ансамблі ці паркавыя комплексы («Швейцарскі домік» у Кускове, 1870, Масква). Пабудаваў шэраг чыгуначных вакзалаў з выкарыстаннем новых металічных канструкцый.
Парэ (Пінскі раён)
Парэ́ (, Паре) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ласіцкага сельсавета.
Варонаўшчына
Варо́наўшчына (, Вороновщина) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цімкавіцкага сельсавета.
Таццяна Ігараўна Аржахоўская
Таццяна Ігараўна Аржахоўская (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2010 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 50 м, 100 м і 200 м брасам і ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м. Срэбраная прызёрка ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем.
NGC 7276
NGC 7276 (іншыя абазначэнні — PGC 68773, MCG 6-49-14, ZWG 514.25, NPM1G +35.0459) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Яшчарка.
Трушава
Тру́шава (, Трушево) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ласіцкага сельсавета.
Доўгае (Капыльскі раён)
До́ўгае (, Долгое) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цімкавіцкага сельсавета.
Павел Андрэевіч Шашук
Павел Андрэевіч Шашук (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2010 года на дыстанцыі 200 м брасам.
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 200 м брасам.
NGC 7277
NGC 7277 (іншыя абазначэнні — PGC 68861, ESO 467-59, MCG -5-53-4, IRAS22233-3123) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мікалай Мікалаевіч Васільеў
Мікалай Мікалаевіч Васільеў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Дасягненні
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2010 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Рачкевічы
Рачке́вічы (, Рачкевичи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цімкавіцкага сельсавета.
Балгары (Пінскі раён)
Балга́ры (, Болгары) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лапацінскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лемяшэвіцкага сельсавета.
NGC 7278
NGC 7278 (іншыя абазначэнні — PGC 68940, ESO 146-27) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Петэр Бенуа
Біяграфія
У 1855 годзе скончыў Брусельскую кансерваторыю (клас ).
Арганізатар (1867) і дырэктар (да 1901) Фламандскай музычнай школы ў Антверпене (з 1898 ); правёў рэформу музычнай адукацыі.
Творчасць
Адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў фламандскага кірунку ў бельгійскай музыцы, апіраўся на фламандскі фальклор і традыцыі нямецкай музычнай культуры.
Сярод твораў: Рэквіем (1863), араторыі «Люцыфер» (1866), «Шэльда» (1868), кантаты «Забіванне Авеля» (1856), «Рубенс» (1877).
Басута
Басу́та, таксама басо́та, су́та, со́та, паўднёвыя со́та (саманазва Basotho) — паўднёваафрыканскі народ. Басута жывуць пераважна ў ПАР і Лесота, прычым у апошняй краіне складаюць асноўную этнічную супольнасць. Агульная колькасць (2016 г.) - 5 679 100 чал.
Паходжанне
Басута належаць да групы народаў банту. Археолагі мяркуюць, што агульныя продкі басута, тсвана і педы мігрыравалі ў Паўднёвую Афрыку з Усходняй Афрыкі не пазней за VII ст. н. э. У раёне Яганэсбурга яны стварылі культуру здабытчыкаў жалеза. У XV ст. адбыўся першасны падзел агульных продкаў на тры галіны — паўднёвую, усходнюю і паўночную, значна пашырыліся населеныя імі тэрыторыі.
Канчатковае вылучэнне паўднёвых сота здарылася ў XIX ст., калі кароль Машвешвэ I аб'яднаў роды, якія пад ціскам нгуні былі вымушаны ратавацца ў горнай мясцовасці, і стварыў дзяржаву, вядомую ў нашы дні як Лесота.
Культура
Басута традыцыйна спалучаюць земляробства і жывёлагадоўлю. Доўгі час асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі былі проса і сорга. У нашы дні важную ролю адыгрываюць кукуруза, бульба, гарох, фасоля, часнык і інш. Трымаюць кароў, авечак, коз, коней, хатнюю птушку. У Лесота шырока распаўсюджана парода поні басута. Земляробства лічыцца жаночай справай, а жывёлагадоўля — мужчынскай. Са старажытных часоў басута займаюцца здабычай і апрацоўкай жалеза, вырабам керамікі і пацерак. У сельскай мясцовасці жанчыны вырабляюць ваўняныя тканіны, плеценыя травяныя дываны і кошыкі.
Штодзённая ежа складаецца з крупяной кашы. Асабліва распаўсюджана кукурузная каша пап-пап. У кашу часцяком кладуць молатыя бабовыя, бульбу, зеляніну, кураціну і прыправы. Улетку ўжываюць садавіну, на працягу ўсяго года — смажаную кукурузу. Ялавічыну і бараніну ядуць як самастойныя святочныя стравы. Папулярныя напоі — кіслае малако і джаале, піва з сорга.
Традыцыйная вопратка — доўгая ваўняная накідка і плецены востраканцовы капялюш. У нашы дні карыстаюцца еўрапейскай вопраткай, аднак накідкі і капялюшы апранаюць у святочныя дні.
Большасць басута жыве ў вёсках з раскіданай планіроўкай. Традыцыйныя круглявыя хаціны махора будуюць з камянёў, якія змацоўваюць і тынкуюць сумяссю зямлі і гною. Падлога робіцца з утрамбаванага гною. Дах крыецца саломай.
Асноўная сацыяльная адзінка — пашыраная сям'я, на чале якой стаіць мужчына. Шлюбу папярэднічае выкуп бахады, што перадаецца сям'ёй жаніха сям'і нявесты. Дазваляюцца шлюбы са стрыечнымі сваякамі. Сярод сацыяльнай эліты часта практыкуецца палігінія. Адказнымі за выхаванне дзяцей лічацца маці і бабулі. Вядомы выпадкі перадачы дзяцей для выхавання сваякам, звычайна з горада ў вёску. Сталенню папярэднічаюць абрады ініцыяцыі. Яны ўключаюць абразанне крайняй плоці ў хлопчыкаў і абразанне клітару ў дзяўчынак.
Адлік сваяцтва вядзецца па мужчынскай лініі. Сем'і аб'ядноўваюцца ў буйныя роды, кожны з якіх мае асобную назву, звычайна жывёлы. На чале роду стаяць правадыры. Іх улада перадаецца па спадчыне. У мінулым правадыры былі ваеннымі лідарамі, займаліся судовымі справамі і размяркоўвалі зямлю. У Лесота захавалася сацыяльная сістэма, сфарміраваная ў XIX ст. На чале краіны стаіць кароль, які з'яўляецца правадыром рода Бамакатэлі (Кракадзіл) і вярхоўным правадыром усёй краіны. Яму належыць уся зямля. Нягледзячы на існаванне сучаснай парламенцкай сістэмы кіравання, значную ролю адыгрываюць іншыя правадыры родаў.
Басута маюць багаты фальклор — казкі, міфы, гістарычныя паданні, спевы, танцы. Песні суправаджаюцца музыкай і воплескамі ў далоні. Папулярны харавыя спевы. Распаўсюджаныя музучныя інструменты — барабаны, ляскоткі, свісткі і струнныя прылады.
Мова
Мова сесута належыць да групы моў банту. Пісьмовасць на аснове лацінкі з 1841 г. З'яўляецца афіцыйнай мовай у Лесота і ПАР.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія басута заснавана на веры ў духаў продкаў баліма, якія быццам бы апякуюць ці караюць жывых людзей, з'яўляюцца іх заступнікамі перад вышэйшым богам Мадыма. Басута таксама вераць у духаў прыроды і магію. Хрысціянства распаўсюджваецца з 1833 г. Большасць вернікаў наведвае касцёл і адначасова працягвае прытрымлівацца традыцыйных вераванняў.
Сырдар’я
Сырдар’я́ (Сырдария, Sirdaryo, Сирдарё, Ἰαξάρτης, Якса́ртэс) — рака ў Азіі. Даўжыня 3019 км. Плошча дэльты 100 тыс. км².
Вадазбор 211 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,446 тыс. м³/сек. З ракой Нарын злучаецца Вялікім Ферганскім каналам.
NGC 7279
NGC 7279 (іншыя абазначэнні — PGC 68896, ESO 405-21, MCG -6-49-5, IRAS22243-3523) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Курадава
Ку́радава (, Курадово) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лапацінскага сельсавета.
Да 17 красавіка 1959 года вёскі Курадава I і Курадава II уваходзілі ў склад Качановіцкага сельсавета. Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лемяшэвіцкага сельсавета.
Каля вёскі знаходзіцца группа селішчаў.
Каляндарная эра
Напрыклад,
NGC 7280
NGC 7280 (іншыя абазначэнні — PGC 68870, UGC 12035, MCG 3-57-5, ZWG 452.11, KCPG 568A) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тупчыцы
Ту́пчыцы (, Тупчицы) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лапацінскага сельсавета.
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лемяшэвіцкага сельсавета.
Анастасія Сяргееўна Гарковіч
Анастасія Сяргееўна Гарковіч (нар. ) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2010 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 800 м вольным стылем, а таксама на дыстанцыях 200 м і 400 м комплексным плаваннем. Срэбраная прызёрка ў эстафеце 4 × 50 м вольным стылем.
Чэмпіёнка Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 400 м вольным стылем. Срэбраная прызёрка на дыстанцыі 800 м вольным стылем.
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года на дыстанцыях 200 м і 400 м вольным стылем, на дыстанцыях 200 м і 400 м комплексным плаваннем. Бронзавая прызёрка ў эстафеце 4 × 200 м вольным стылем.
Чарнагубава
Чарнагу́бава (, Черногубово) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Цімкавіцкага сельсавета. Каля вёскі знаходзіцца станцыя Цімкавічы.
Эдвард Сэйпір
Эдвард Сэ́йпір (Сепір) (Edward Sapir;, Лаўенберг, Памеранія, Германія — ) — амерыканскі лінгвіст і антраполаг. Прафесар антрапалогіі Чыкагскага ўніверсітэта (1925—1931), прафесар антрапалогіі і лінгвістыкі Ельскага ўніверсітэта (1931—1939).
Вучань Ф. Боўса. Зрабіў фундаментальныя ўнёскі ў агульную тэорыю лінгвістыкі, амер-індыйскую і інда-еўрапейскую лінгвістыкі. Зрабіў антрапалагічныя ўнёскі ў этналогію, тэорыю культуры, псіхалогію культуры. Занатаваў, часта ад апошніх жывых носьбітаў, 39 моў амерыканскіх індзейцаў. Збіраў этнаграфічную інфармацыю, перакладаў фальклор індзейцаў Паўночнай Амерыкі. Супольна з Б. Уорфам распрацаваў гіпотэзу Сепіра-Уорфа.
Максім Аляксандравіч Хмель
Максім Аляксандравіч Хмель (нар. ) — беларускі плывец, майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі 2010 года на дыстанцыі 200 м на спіне.
Разбурэнне армянскіх могілак у Джульфе
Разбурэнне армянскіх могілак у Джульфе (Ջուղայի գերեզման, Cuğa nekropolu) — знішчэнне могілак сярэдневяковых армянскіх хачкараў каля горада Джульфа на тэрыторыі Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі, аўтаномнага ўтварэння (эксклава) у складзе Азербайджана. Паводле Міжнароднага савета па захаванні помнікаў і славутых месцаў (ІКАМОС), заходніх СМІ і армянскіх крыніц, знішчэнне гістарычных помнікаў было арганізавана ўладамі Азербайджана.
Першыя абвінавачванні ў адрас азербайджанскіх улад былі высунуты Арменіяй у 1998 годзе. Канчаткова могілкі былі знішчана ў канцы 2005 года. Надмагіллі-хачкары, якія знаходзіліся там, былі разбіты людзьмі ў ваеннай форме з дапамогай цяжкай будаўнічай тэхнікі, а абломкі помнікаў пагружаны ў грузавікі і скінуты ў раку Аракс. Сама тэрыторыя могілак была пераўтворана ў стрэльбішча. У 2010 годзе паведамленні сведак пра разбурэнне могілак былі пацверджаны Амерыканскай асацыяцыяй садзейнічання развіццю навукі на аснове аналізу спадарожнікавых здымкаў рэгіёна.
Урад Азербайджана адмаўляе ўсе абвінавачванні і не дапушчае назіральнікаў на тэрыторыю могілак. Таксама ўлады Азербайджана сцвярджаюць, насуперак прынятым у гістарыяграфіі канцэпцыям, што ў Нахічэвані ніколі не жылі армяне і няма армянскіх помнікаў.