cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хатоля
У складзе СССР
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
Па рашэнні VI (надзвычайнага) з’езда Саветаў (надзвычайны) рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў (13 — 16 сакавіка 1924 г., Мінск) вёска перайшла ў склад Беларускай ССР. У 1924 годзе 43 хлопчыкі і 39 дзяўчынак вёскі наведвалі школу 1-й ступені ў в. Астраўскія. У 1926 годзе ў вёске 54 двары. Пазней тут арганізаваны 2 калгасы, дзе былі кузня і ваўначоска. У 1941 годзе ў вёске 73 двары.
З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 гадоў вёска акупіравана нямецкімі войскамі. У 1942—1943 гадах нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі ўсе 73 двары і 20 мірных жыхароў; 16 чалавек было вывезена ў нацысцкую Германію. За перыяд Вялікай Айчыннай вайны на франтах загінула 14 ураджэнцаў вёскі.
Пасля вайны вёска адбудавалася. З 22 снежня 1960 года ўвайшла ў Курынскі сельсавет.
Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры 2009
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2009 (China Open 2009, таксама вядомы як Bank of Beijing China Open 2009 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 30 сакавіка па 5 красавіка 2009 года ў спартыўнай зале Пекінскага універсітэта, у Пекіне, Кітай. Турнір стаў дзесятым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Кітая, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £271,000, з якіх £52,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Пітэр Эбдан, які перайграў на сваім шляху да тытула кітайскага аматара Тана Цзюня (5:2), Дэйва Харальда (5:3), Стывена Хендры ў чвэрцьфінале (5:1), Сцюарта Пэтмана ў паўфінальным матчы (6:1) і Джона Хігінса ў напружаным фінальным паядынку з лікам 10:8. Такім чынам, 38-гадовы англічанін выйграў свой 12-ы прафесійны і восьмы рэйтынгавы тытул у кар'еры, а таксама першы турнір амаль за два з паловай гады (пасля перамогі на чэмпіянаце Вялікабрытаніі ў 2006 годзе).
Турнір
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2009 стаў дзясятым розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. З 2005 года чэмпіянат штогод праходзіць у Пекіне, а з 2006 года — у спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў раёне Хайцзянь.
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2009 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся сёмым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2008/2009.
Рэйтынгавыя ачкі
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2009 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.
Ізбужар
Ізбу́жар (, Избужер) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Беладубраўскага сельсавета.
Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Студзянецкага сельсавета, да 28 сакавіка 1996 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Касцюковіцкага гарсавета.
Гардзіеўцы
Гардзіе́ўцы (, Гордиевцы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
У 1954—1972 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Гардзіеўцаўскага сельсавета.
Казакі (Віцебскі раён)
Казакі́ (, Казаки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Валянціна Леанідаўна Рахленка
Валянціна Леанідаўна Рахленка — беларуская піяністка. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1995). Дачка Л.Р.Рахленкі і Л.І.Ржэцкай.
Біяграфія
Скончыла Беларускую кансерваторыю (1954), БДУ (1955). З 1958 выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі (з 1989 прафесар).
Сям'я
Дочкі Наталля і Вера сталі ўрачамі.
Калодліва (Касцюковіцкі раён)
Кало́дліва (, Колодливо) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Беладубраўскага сельсавета.
Мармуровая ладдзя
Мармуровая ладдзя  — 36-мятровы азёрны павільён пекінскага Летняга палаца. Пабудаваны ў 1755 годзе пры імператары Цяньлуне ў выглядзе ладдзі, якая плыве. Канструкцыя каменная, з традыцыйнай надбудовай з дрэва.
Разбураны падчас Другой опіумнай вайны (1860), адноўлены праз 33 гады з даданнем люстэркаў і дэкаратыўных вяслярных колаў, якія імітуюць параход. На ўсход ладдзі цягнецца Доўгі калідор.
Фрэоны
Фрэоны (хладоны) — тэхнічная назва насычаных фторзмяшчальных вуглевадародаў (некаторыя змяшчаюць таксама атамы хлору і брому), якія выкарыстоўваюцца як хладагенты ў халадзільных агрэгатах і інш.
Газападобныя і вадкія рэчывы. Добра раствараюцца ў арганічных растваральніках, некаторыя ўтвараюць крышталегідраты. Негаручыя, выбуховабяспечныя, хімічна інертныя. Пры ўльтрафіялетавым апраменьванні ў прысутнасці атамарнага кіслароду разбураюцца з утварэннем радыкалаў, якія дыспрапарцыянуюць да фторкарбанільных злучэнняў, галагенаў і іншых; хлорзмяшчальныя фрэоны (хладагены) вылучаюць атамарны хлор, які ўзаемадзейнічае з атмасферным азотам. Атрымліваюць фтарыраваннем хлор- ці бромпарафінаў фторам, фтарыдамі металаў і інш. Выкарыстоўваюць як прапеленты для аэразоляў, пораўтваральнікі ў вытворчасці пенапластаў, інертныя растваральнікі і інш. У сувязі з уплывам на стратасферны азон прамысловая вытворчасць некаторых фрэонаў забаронена ці абмежавана. Малатаксічныя. ГДК 1000-3000 мг/м³
Хламідыі
Хламідыі (Chlamydia) — род мікраарганізмаў сямейства хламідыевых; унутрыклетачныя паразіты млекакормячых жывёл, птушак і чалавека. Выклікаюць хламідыёзы.
Біялагічнае апісанне
Нерухомыя кокападобныя мікраарганізмы, утвараюць мікракалоніі, укрытыя агульнай мембранай. Цыкл развіцця ўключае 2 розныя па марфалогіі і біялагічных уласцівасцях формы існавання. Элементарнае цельца (стадыя спакою) — інфекцыйная форма. Унутры пашкоджаных клетак гаспадара яно павялічваецца і ператвараецца ў ініцыяльнае цельца (вегетатыўнае стадыя хламідый), якое дзеліцца драбленнем. Цыкл развіцця заканчваецца, калі даччыныя клеткі перабудоўваюцца, ушчыльняюцца і ператвараюцца ў элементарныя цельцы, якія выжываюць па-за клеткай і могуць заражаць іншыя клеткі гаспадара. Спор і капсул не ўтвараюць. Растуць, размнажаюцца і выспяваюць за 40 гадзін. Па-за арганізмам гаспадара хламідыі гінуць праз 1 хвіліну пры тэмпературы 90-100 °C.
Капітанава
Капіта́нава (, Капитаново) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 22 снежня 1960 года — у склад Біцялёўскага сельсавета.
Антон Кабак
Антон Кабак (нар. 1925) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гг. у Маладзечанскай вобласці, кіраўнік ільянскай групы арганізацыі «Чайка».
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1925 годзе ў в. Сачыўкі Вілейскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці). Пасля Другой сусветнай вайны ў 1946 г. паступіў на дзённае аддзяленне Ганцавіцкага педнавучылішча ў Пінскай вобласці.
У тым жа годзе далучыўся да падпольнай арганізацыі «Чайка», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы і годнасць беларусаў, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць Беларусі. Па заданні Цэнтра Беларускага Вызваленчага Руху (ЦБВР) быў упаўнаважаны заснаваць падпольную групу ў былым Ільянскім раёне Маладзечанскай вобласці.
У сярэдзіне 1947 года арганізацыя была выкрытая ў сувязі з дэканспірацыяй Саюза вызвалення Беларусі, які выдаў савецкі агент Алесь Бажко. У выніку «Чайка» была выкрытая, бо з СВБ некаторыя сябры «Чайкі» утрымлівалі сувязь праз канспірацыйную памылку. Антон Кабак быў арыштаваны савецкімі спецслужбамі 7 лістапада 1947 г., засуджаны вайсковым трыбуналам войскаў МУС Беларускай акругі ў Мінску 21 лістапада 1947 г. на 10 гадоў зняволення ў канцлагерах і 3 гады пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Пакаранне адбываў у турмах Мінску і канцлагерах Сібіру.
Далейшы лёс не вядомы.
Клеявічы
Клеяві́чы (, Клеевичи) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Беладубраўскага сельсавета.
Да 8 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Саматэвіцкага сельсавета.
Кіраўская (аграгарадок)
Кі́раўская (, Кировская) — аграгарадок у Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Гольманты
Го́льманты (, Гольмонты) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.
1876 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1876 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Гудалаўка
Гу́далаўка (, Гудоловка) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Ліквідаваны 15 ліпеня 2008 года.
Кніга Цароў
Кні́гі Царо́ў (ספר מלכים Сефер Млахім, Libri Regum) — дзве кнігі кананічнай іўдзейскай Бібліі (Танаху), якія сканчаюць цыкл ранніх прарокаў. У Септуагінце і ўслед за ёй у праваслаўным каноне, а таксама ў Вульгаце і Пешыце гэта III і IV кнігі Царстваў.
Кніга Цароў ахоплівае перыяд прыкладна між 960 да н.э. і 560 да н.э., апісваючы гісторыю Старажытнага Ізраіля і Іўдзеі ад смерці Давіда да вызвалення яго спадчынніка Іяхоніі з вавілонскага палону.
Падзел тэксту кнігі Цароў на дзве прыкладна роўныя часткі не звязаны з іх зместам (так, апавяданне пра валадаранне цара Ахаза пачынаецца ў I Цар. 22:52-54 і працягваецца ў II Цар. 1:1,2) і, па ўсёй верагоднасці, абумоўлены тэхнічнымі прычынамі. Размежаванне між кнігай Цароў і кнігамі Самуіла таксама ў значнай меры выпадковае. Пачатковыя раздзелы I Цар. уяўляюць сабой эпілог барацьбы за царскі прастол, гісторыя якой выкладзена ў II Сам. 9-20.
Блізніца (возера, Полацкі раён)
Блізніца — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля паўднёвай ускраіны аграгарадка Блізніца.
Плошча паверхні возера 0,25 (0,23 ) км². Даўжыня 1 (1,12 ) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,34 ) км. Даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Найбольшая глыбіня 17 м. Аб'ём вады 1,48 млн м³. Плошча вадазбору 4,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Берагі пясчаныя, месцамі забалочаныя. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае. Астатняя частка дна возера высланая ілам і сапрапелем. На паўднёвым захадзе выцякае ручай у невялікае возера без назвы і далей у возера Астроўна.
Кузняцова (Віцебскі раён)
Кузняцо́ва (, Кузнецово) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Прудок (ручай)
Прудо́к — ручай у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Заходняя Дзвіна.
Гурэлі (Крайванцаўскі сельсавет)
Гурэ́лі (, Гурели) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Ламы (Віцебскі раён)
Ламы́ (, Ломы) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Крывая Ніва
Крыва́я Ні́ва (, Кривая Нива) — былая вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Беладубраўскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2015 годзе.
Медаль «Залатая Зорка» (СССР)
Медаль «Залатая Зорка» заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 жніўня 1939 года.
Даваўся асобам, удастоеным звання «Герой Савецкага Саюза», з 1965 года — гарадам-героям і крэпасцям-героям. Уяўляе сабой 5-канцовую зорку з гладкімі двухграннымі прамянямі на правым боку. Выкананая з золата 950-й пробы. Даваўся з ордэнам Леніна.
Эскіз медаля распрацаваў галоўны мастак Дзяржзнака Іван Дубасаў.
Апісанне медаля
Апісанне медаля зацверджана Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1939 года. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 чэрвеня 1943 года ў рэдакцыю Указа ад 16 кастрычніка 1939 года ўнесеныя змены. Ва Указе сказана:
Медаль выкананы з золата 950 пробы ў выглядзе пяціканцовай зоркі. Адлегласць ад цэнтра зоркі да вяршыні промня — 15 мм. Адлегласць паміж процілеглымі канцамі зоркі — 30 мм. Калодачка медаля выкананая з срэбра. На 18 верасня 1975 года залатога утрымання ў медалі 20,521±0,903 г, срэбранага ўтрымання 12,186±0,927 г. Вага медаля без калодкі: 21,5 г. Агульная вага медаля — 34,264±1,5 г.
Насецкае
Насе́цкае (, Насетское) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Беладубраўскага сельсавета.
Дзяліна
Дзя́ліна (, Дялино) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Лукі (Віцебскі раён)
Лу́кі (, Луки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Жодаўка
Жо́даўка (, Жодовка) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.
Архімандрыт
Архімандры́т (αρχιμανδρίτης; ад  — галоўны, старэйшы +  — загон, аўчарнік, агароджа ў значэнні манастыр) — адзін з вышэйшых манаскіх чыноў у Праваслаўнай царкве, адпавядае мітрафорнаму (узнагароджанаму мітрай) протаіерэю і протапрэсвітару ў белым духавенстве. Урачысты ці афіцыйны зварота да архімандрыта, як і да протаіерэя — «Ваша Высокапрападобнасць».
Архімандрыт, які прыняў вялікую схіму, завецца схіархімандрытам.
Апісанне чыну
Чын архімандрыта з'явіўся ва Усходняй Царкве ў V стагоддзі (ёсць некаторыя сведчанні таго, што ён існаваў ужо ў IV стагоддзі) — так называліся выбраныя архірэем з ігуменаў асобы для нагляду над манастырамі епархіі. Пазней назва «архімандрыт» перайшла да начальнікаў найважнейшых мужчынскіх манастыроў, а затым і да манахаў, якія займаюць царкоўна-адміністрацыйныя пасады.
На Русі ўпершыню гэты тытул сустракаецца каля 1174 года. Ім называецца Палікарп — ігумен Кіева-Пячэрскага манастыра. На Украіне было некалькі архімандрытаў — Кіева-Пячэрскі, Унеўскі, Пачаеўскі і іншыя. Пазней тытул архімандрыта стаў падавацца рэктарам семінарый, кіраўнікам духоўных місій, грэка-каталіцкіх манаскіх ордэнаў (чыноў).
У 1764 годзе паводле Маніфесту аб секулярызацыі манастырскіх земляў расійскія манастыры былі размеркаваны па трох класах; главы манастыроў 1 і 2 класаў сталі называцца архімандрытамі.
Архімандрыт носіць чорную мантыю, як усе манахі, але з чырвонымі скрыжалямі, якія носяць толькі епіскапы. Разам з узвядзеннем у сан архімандрыта адбываецца ўзнагароджанне мітрай, а ў выпадку, калі архімандрыт з'яўляецца намеснікам ці настаяцелем манастыра, ён карыстаецца правам нашэння жазла-посаха ў межах свайго манастыра, у тым ліку падчас набажэнства.
У Грэка-каталіцкай царкве маецца чын протаархімандрыта.
У Армянскай Апостальскай Царквы чын архімандрыта — вардапеты падаецца асобам, якія маюць навуковую ступень дактары багаслоўя. Протаархімандрыт у ААЦ называецца цайрагуйн вардапет.
Трэцяя кніга Царстваў
Трэ́цяя кні́га Ца́рстваў (ספר מלכים Сефер Млахім Алеф; Liber I Regum; Γ' Βασιλειών) — кніга Старога Запавету, чацвёртая ў раздзеле г. зв. ранніх прарокаў. У іўдзейскай Бібліі (Танаху) з’яўляецца часткай кнігі Цароў, аднак у Септуагінце і праваслаўным каноне з практычных прычын кніга Цароў была падзелена на дзве часткі, якія атрымалі назву III і IV (агулам IV) кніг Царстваў. Складаецца з 22 раздзелаў, апісвае падзеі мінуўшчыны Іўдзейскага і Ізраільскага царстваў.
1880 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1880 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Давід Іосіфавіч Розеншэйн
Давід Іосіфавіч Ро́зеншэйн (,, Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць — пасля 1960) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, журналіст.
Біяграфія
У 1920—1929 гадах сакратар Віленскіх гаркамаў КСМ Літвы і КПЗБ, 2-і сакратар Віленскага, сакратар Гродзенскага акруговых камітэтаў КПЗБ. Кіраваў цэнтральнай краёвай рэдакцыяй КПЗБ. З 1934 года рэдактар газеты «Чырвоны сцяг» і іншых выданняў КПЗБ і КСМЗБ на мовах насельніцтва Заходняй Беларусі. Тройчы (1921, 1929, 1936) арыштаваны польскімі ўладамі і асуджаны на розныя тэрміны зняволення. З кастрычніка 1939 года супрацоўнік абласной газеты «Вольная праца» ў Беластоку, у Вялікую Айчынную вайну — падпольнай газеты «Wolna Polska» («Свабодная Польшча») і «Wolnosc» («Свабода»). У 1953—1959 гадах на журналісцкай рабоце ў Мінску.
Любарт
Лю́барт (у праваслаўі — Дзмітрый, ~1320 — ~1383) — валынскі (уладзімірскі і луцкі) князь, адзін з малодшых сыноў вялікага князя літоўскага Гедзіміна, верагодна, ад яго апошняй жонкі Еўны.
Выступае ў гістарычных крыніцах у 1336—1382 гадах. У 1330-х гадах удзельнічаў у літоўскіх наездах на Мазовію. Першым шлюбам, верагодна, жанаты з дачкой уладзіміра-валынскага князя Андрэя Юр'евіча (Ганнай ?). Пасля смерці апошняга гаспадара Галіцка-Валынскага княства Юрыя-Баляслава II Тройдзенавіча (1340), пры падтрымцы бацькі Любарт заняў Валынь. Прэтэндаваў і на Галічыну, у 1340—1349 гадах галіцкае баярства на чале з Дзмітрыем Дзядзькам намінальна прызнавала гаспадаром то Любарта, то польскага караля Казіміра III Вялікага, то венгерскага Людвіка I Вялікага. Гэта выклікала канфрантацыю паміж Любартам, з аднаго боку, і Казімірам і Людвікам, з другога. Падтрымліваў прыязныя стасункі з кіеўскім мітрапалітам Феагностам, у 1347 годзе падтрымаў яго ініцыятыву па скасаванні асобнай Галіцкай мітраполіі, каб яна не паслужыла інструментам пашырэння ўплыву Польшчы і Венгрыі на паўднёва-заходнія землі ВКЛ. Быў звязаны дынастычным шлюбам з вялікім князем маскоўскім Сямёнам Гордым: у 1350 годзе ажаніўся з яго пляменніцай Вольгай, дачкой растоўскага князя Канстанціна. У жніўні — лістападзе 1349 года Казімір пры падтрымцы Залатой Арды, Венгрыі і Мазовіі захапіў амаль усю тэрыторыю былога Галіцка-Валынскага княства, у тым ліку Берасце. У 1350 годзе войскі ВКЛ вярнулі Берасце і Валынь, нават на кароткі час авалодалі Львовам, але Галічына засталася ў руках Казіміра. У 1351—1352 гадах польска-венгерскія войскі здзейснілі некалькі паходаў на Берасце, Белз, Уладзімір-Валынскі. У жніўні 1351 года Любарт разам з Кейстутам быў захоплены ў палон венграмі; 15 жніўня 1351 года падпісаў дагавор з Людвікам, паводле якога ВКЛ мусіла заплаціць вялікі выкуп, адмаўлялася ад прэтэнзій на Галічыну, але захавала большую частку Валыні. У 1352 годзе заключыў сепаратную мірны дагавор з Казімірам і мазавецкімі князямі, але ўжо ў 1353 годзе далучыўся да наездаў Кейстута на Польшчу. Пасля працяглага перыяду мірных адносін з Казімірам (1356—1366) у выніку ваеннага паходу апошняга адмовіўся ад прэтэнзій на Белзскую і Холмскую землі, саступіў Польшчы заходнюю частку Валыні з цэнтрам ва Уладзіміры, якую вярнуў пасля смерці Казіміра ў 1370 годзе. У 1376 годзе ўдзельнічаў у шырокамаштабнай літоўскай выправе на Польшчу, што выклікала няўдалую для яго вайну з Людвікам у 1377 годзе, у выніку якой Любарт быў вымушаны прызнаць сябе васалам Венгрыі і пакінуць Людвіку сваіх сыноў у якасці заложнікаў. Пасля смерці Людвіка ў 1382 годзе выкупіў у венгерскіх стараст некаторыя памежныя галіцкія крэпасці (Лапацін, Алеска і іншыя).
Аркадзь Барысавіч Рудой
Аркадзь Барысавіч Рудо́й (,  — ) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі. Доктар біялагічных навук (1992).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1958 годзе. З 1959 года ў Інстытуце фотабіялогіі Акадэміі навук БССР.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па біясінтэзе хларафілу, механізмах фарміравання хларафілавых кампанентаў пігмент-бялковых комплексаў фотасінтэтычных мембран, узаемным ператварэнні хларафілаў a і b. Выявіў існаванне двух тыпаў цэнтраў біясінтэзу хларафілу.
Сярод апублікаванага:
Малыя Трубачы
Малы́я Тру́бачы (, Малые Трубачи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 22 снежня 1960 года — у склад Біцялёўскага сельсавета.
Папаратная
Па́паратная (, Папоротная) — вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Беладубраўскага сельсавета.
Кніга прарока Ездры
(Першая) Кні́га Е́здры (Эздры) (סֵפֶר עֶזְרָא Сефер Эзра, Έσδρας, Liber Esdrae) — пятнаццатая кніга Старога Запавету, 36-я частка Танаха, 10-я кніга Ктувім. Напісаная Ездрам прыкладна да 460 да н.э. ў Іерусаліме. Ахоплівае перыяд ад 537 да ~ 467 да н.э.
Кадзі
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.
Кніга прарока Ездры
Першая частка (раздзелы 1-6) распавядае пра аднаўленне Іерусалімскага храма, другая частка (раздзелы 7-10) — пра паход у Іерусалім і стварэнне яўрэйскай абшчыны.
Барыс Якаўлевіч Магаліф
Барыс Якаўлевіч Магаліф (,  —, Горкі, Магілёўская вобласць) — , кіно, , музыкант, , , прыродазнаўца.
Лёс бацькоў
Яго бацька, Якаў Марэевіч Магаліф, прыехаў ў Маскву ў 1919 годзе, а ў 25 гадоў працаваў галоўным бухгалтарам. Потым працаваў начальнікам фінансавага аддзела. У 1926 годзе быў напраўлены ў Берлін на працу ў. Яго жонка ўспамінала, што ''«…1-га красавіка 1937 года на Беларускім вакзале арыштавалі майго мужа, выклікаўшы яго з Берліна. Пазней мне далі з ім спатканне, не дазволіўшы нічога пытацца аб справе. Спытаўшы пра дзяцей, муж мой раптам заплакаў. Яно было апошнім»''. У красавіку 1937 года па справе «Масква-Цэнтр» быў абвінавачаны ў шпіянажы. З даведкі аб расстрэле відаць, што яго расстралялі ў дзень суда — 25 жніўня 1937 года і пахавалі на на кладбішчы Данскога манастыра.
Але жонцы было выдана пасведчанне аб смерці, дзе было сказана: «Паведамляю, што Магаліф Якаў Марэевіч, 1895 года нараджэння, быў асуджаны Ваеннай Калегіяй Вярхоўнага Суда Саюза ССР 25 жніўня 1937 года і, адбываючы пакаранне, памёр 17 кастрычніка 1938 года». У 1955 годзе быў рэабілітаваны. Сям’ю «» адразу ж выслалі з Масквы ў пасёлак Акбулак (цэнтр Арэнбургскай вобласці). У гэтым пасёлку Барыс Магаліф жыў з маці і старэйшым братам да 1942 года. Маці, Соф’ю Васільеўну Магаліф (нар. Аржанава), у 1942 годзе пасадзілі ў АЛЖИР. Яна вярнулася ў Маскву толькі ў сярэдзіне 50-х гадоў.
Першы арышт
У пасёлку Акбулак упершыню арыштавалі самога Барыса. Яго сын Яўген згадваў, як бацька яму распавядаў: «у сярэдзіне вайны, калі яму было 15 гадоў, адзін хлопчык данёс на яго, што ён хваліў усё нямецкае. Бацьку арыштавалі і пачалі „шыць“ яму справу аб стварэнні контррэвалюцыйнай арганізацыі. Але тут ён захварэў на тыф і быў змешчаны ў бальніцу. Затым хлопчык, які на яго данёс, прызнаўся, што абылгаў яго, і бацьку пакінулі паміраць. Выжыў…».
Затым Барыс працаваў асвятляльнікам у цыркавога артыста, а ў канцы вайны паступіў у Кіеўскае артылерыйскае вучылішча, якое было эвакуіравана ў г. Бузулук. Аднак, ваенная кар’ера не адбылася, бо ў асобым аддзеле даведаліся, што ён сын «ворага народа».
Ён паступіў у. Праўда, праз год зразумеў, што гэтая спецыяльнасць не для яго. Журналісту газеты «Горецкий вестник» (Магілёўская вобласць, Беларусь) Пятру Дзятліковічу ён распавядаў, што «…за год студэнцкага жыцця напісаў сцэнарый двухсерыйнага фільма. З ім у 1946 годзе ён прыйшоў ва Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі. І яго прынялі». .
Студэнт УДІКа. Ролі ў кіно. Другі арышт
Два гады Барыс Магаліф вучыўся на сцэнарным факультэце, а ў 1948 годзе перайшоў на рэжысёрскі. Вучыўся ў класе рэжысёра Сяргея Герасімава. У 1947 годзе яго запрасілі на здымкі ў фільмы «» і «». У 1948 годзе ён зняўся ў фільмах «» і «» разам з вядомымі артыстамі Р. Плятам, Б. Бабачкіным,, В. Марэцкай і іншымі. У фільме «Маладая гвардыя» ён выконваў ролю нямецкага афіцэра, паколькі валодаў выдатным берлінскім вымаўленнем нямецкай мовы.
У студзені 1949 года, у дваццаць адзін год, Барыс Магаліф быў арыштаваны ў другі раз. Прычын было некалькі: па-першае, у гэты час пачалася барацьба з «», галоўным чынам, з яўрэямі. Акрамя гэтага, ён быў сынам «ворага народа», а, акрамя таго, следчыя запісалі яго ў распаўсюдніка звестак, якія ганьбяць правадыра сусветнага пралетарыяту У. І. Леніна.
Прафесар Эрлен Федзін, які сядзеў з Б. Магаліфам у адной камеры на, у сваёй кнізе «Филин на развалинах» піша: «Сын дыпламата Барыс Магаліф нарадзіўся ў Берліне. Свабодна валодаючы нямецкай мовай, у фільмах Герасімава выконваў ролі афіцэраў Вермахта. Яго бацька расстраляны, але Барыс трапіў на Лубянку не за бацьку, а па ласцы сяброўкі. Студэнтка акцёрскага факультэта УДІКа, прыгажуня, яна з недаверам выслухала аповед Барыса аб сексуальных забавах крамлёўскіх уладароў. Прамаўчала. А на наступны дзень сказала: „Барыс, я палічыла сваім камсамольскім абавязкам паведаміць аб тваім аповедзе, каму варта“. Са следчым Барыс быў непачцівы, паплаціўся за гэта двума тыднямі Лубянскага карцара. Па абвінавачванні ў паклёпе на правадыра народаў атрымае дзесяць гадоў. Ужо паступаючы ва УДІК, Барыс больш любіў змей, чым людзей, а пасля Лубянкі ён аддае свядомым стварэнням яшчэ большую перавагу».
У лагерах ГУЛАГа
У асабістай справе Б. Магаліфа, якая захоўваецца ў архіве Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, ёсць «Асабісты ліст па ўліку кадраў». У ім рукой Барыса Якаўлевіча напісана: «з 1948 па 1955 гг.: музыкант раз’яздных брыгад». А ў графе — месца ўстановы, арганізацыі — «раз’езды». Што гэта былі за «раз’езды», вядома: лагеры ў Архангельскай вобласці. Там яго выратавала ўменне граць на фартэпіяна і акардэоне, асвоіў ён і трубу, трамбон і флейту. Б. Магаліф быў у складзе так званай культурна-выхаваўчай часткі. У лагеры ён пазнаёміўся з (1914—2002), знакамітай актрысай, і акампанаваў ёй на акардэоне падчас яе выступаў.
Аб гэтых гадах знаходжання ў лагеры яна напісала кнігу ўспамінаў «Татьянин день», дзе распавядае пра Б. Магаліфа: «Прывялі… Барыса Магаліфа. Выглядае ён амаль хлопчыкам, хоць, як ён горда заявіў, яму ўжо дваццаць пяць гадоў, сын дыпламата, атрымаў за мяжой выдатнае выхаванне, разумны, з гумарам, вясёлы, як быццам бы і не арыштант, выдатны акардэаніст, паколькі з дзяцінства навучаўся гульні на фартэпіяна, з абсалютным слыхам. Віна яго перад краінай, у якой ён нарадзіўся, вялікая: ён яўрэй і сын расстралянага дыпламата…». Калі кніга была апублікавана, Таццяна Акунеўская ў маі 1998 года даслала яе Б. Магаліфу з аўтографам: «Дарагому майму сэрцу Барысу Магаліфу ад катаржніцы. Т. Акунеўская. Масква».
Пасля рэабілітацыі
Пасля вяртання ў 1955 годзе з лагера Б. Магаліф вырашыў стаць музыкантам. У «Аўтабіяграфіі», якая захоўваецца ў яго асабістай справе ў архіве БДСГА, ён пісаў: «…музыка, якой я займаюся з дзяцінства, заявіла пра сябе ўсё больш актыўна, і я вырашыў атрымаць прафесію музыканта…» У 1955 годзе ён паступіў у Віцебскае музычнае вучылішча. У 1963 годзе яго запрашаюць на працу ў гэта вучылішча. З кнігі «История Витебского музыкального училища (1918—1978)» (аўт. склад. Я. М. Герашчанка) вядома, што ён выкладаў, сальфеджыа, , беларускую музыку і працаваў у вучылішчы да 1970 года. У «Гісторыі…» адзначаецца, што «гэта быў вельмі прынцыповы і патрабавальны педагог. Ён адрозніваўся вялікай эрудыцыяй, незвычайнай памяццю».
Ужо зусім у сталым узросце, у 1958 годзе, Барыс Якаўлевіч паступіў у Беларускую дзяржаўную кансерваторыю, дзе вучыўся ў адной групе з будучымі вядомымі кампазітарамі І. Лучанком і С. Картэсам.
Яго сын Яўген успамінаў: «Дыпломнай працай майго бацькі ў Беларускай кансерваторыі (ён вучыўся ў прафесара А. Багатырова) стала араторыя „Я — чалавек“. Араторыя складалася з некалькіх частак, кожная з якіх была напісана на вершы вядомых паэтаў. У аснове ляжаў дыялог, спрэчка Чалавека з Богам. Сярэдняя частка была напісана на шэкспіраўскі „“ — пераклад С. Маршака… Вось да гэтай часткі араторыі бацькі і прычапіліся на выпускным экзамене. Паставілі двойку. Вядома, не толькі гэта было прычынай правалу дзяржаўнага экзамену, ён нажыў сабе ворагаў у асобе некалькіх выкладчыкаў і рэктара за тое, што напісаў крытычную паэму пра іх і змясціў у насценную газету. Паехаў да вядомых кампазітараў і функцыянераў. Сустрэўся з Д. Шастаковічам, Д. Кабалеўскім і Старшынёй Праўлення Саюза кампазітараў СССР Ц. Хрэннікавым. Усе кампазітары далі станоўчыя водгукі на араторыю, двойку бацькі выправілі і выдалі дыплом. Але адносіны з кіраўніцтвам Саюза кампазітараў БССР былі сапсаваныя назаўжды, творы бацькі набываліся рэдка, і яго так і не прынялі ў Саюз кампазітараў Беларусі».
Праца ў Горках Магілёўскай вобласці
З 1980 года Барыс Магаліф пачаў працаваць у БДСГА ў Горках. Некаторы час — дэканам факультэта грамадскіх прафесій, а затым дзесяць гадоў быў акампаніятарам народнага хору ў Палацы культуры акадэміі. Яго запрасілі на працу выкладчыкам у Горацкую гімназію № 1, у якой былі адкрыты класы з эстэтычным выкладаннем.
Памёр 26 снежня 2006 года. Да апошняй хвіліны не расставаўся з нотамі, рыхтуючы да выдання зборнік сваіх песень.
Б. Я. Магаліф — аўтар музыкі да шасці спектакляў Віцебскага тэатра імя Я. Коласа, араторыі ў пяці частках,, больш за 200 песень на вершы С. Маршака, , А. Дзяменцьева, , А. Куляшова, А. Ставера, В. Вярбы, М. Ясеня, А. Пісьмянкова і інш. Аўтар шматлікіх вершаў, займаўся перакладамі вершаў на нямецкую мову.
Адзнака яго асобы, творчасці і педагагічнай працы
У Барыса Магаліфа вучыўся Міхаіл Казінік — мастацтвазнавец, скрыпач, прафесар драматычнага інстытута ў Стакгольме і Вышэйшай школы бізнэсу Скандынавіі, аўтар і вядучы тэлерадыёкампаніі СВЅ, член Міжнароднай асацыяцыі пісьменнікаў і публіцыстаў, эксперт.
У інтэрв’ю ў эфіры «Новой волне» ад 19 верасня 2007 года на пытанне вядучага «Хто з выдатных людзей ўразіў вас больш за ўсё?» ён адказаў: «З сучаснікаў мяне ўразіў чалавек, якога вы не ведаеце. Гэта Барыс Якаўлевіч Магаліф… Яго бацьку расстралялі, маці мучылі ў камеры, а яго самога адправілі ў лагер для дзяцей „ворагаў народа“, і ён правёў там усё дзяцінства. Выйшаў, пажыў трохі, і ў 18 гадоў яго ўжо змясцілі ў сапраўдны канцлагер, у тым ліку ў Бутырку… Пасля чаго паступіў у кансерваторыю. Ён быў маім настаўнікам гармоніі. Гэта быў унікальны чалавек. Вельмі шкада, што ў тыя часы не было відэакамер і не было магчымасці запісаць яго думкі і ідэі. Ён мысліў такімі афарызмамі, такімі катэгорыямі, такой паэзіяй, такім гумарам! Гэта было ўсё адначасова — і сур’ёзна, і юмарыстычна. Ён мог самыя высокія ідэі падаць на ўзроўні гумару. Гэта быў чалавек, які прайшоў усе, яму сапсавалі здароўе, але ён застаўся дасціпным, вясёлым, саркастычным». А на сайце Казінік напісаў: «Для тых, хто сустракаўся ў жыцці з гэтым чалавекам, зносіны з ім было незабыўнымі. Ён і ў жыцці быў Акцёрам Акцёрачам…».
Віктар Іванавіч Іўчанкаў
Віктар Іванавіч Іўчанкаў (, в. Хадынічы, ) — беларускі мовазнавец і журналіст. Загадчык кафедры медыялінгвістыкі і рэдагавання факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Доктар філалагічных навук (2004), прафесар (2005).
Навуковая дзейнасць
Скончыў Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна (філалагічны факультэт, спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1985), Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР (аспірантура, 1988). Павышаў кваліфікацыю за мяжой: у ЗША (1995), Польшчы (1999), Швецыі (2002, 2007, 2009), Францыі (2003).
З 1989 года працуе ў БДУ, пачаў сваю кар’еру з пасады дацэнта. У 1996 годзе стаў загадчыкам кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання Інстытута журналістыкі БДУ. Член Беларускага саюза журналістаў з 1994 года. У 2000-х гадах працаваў саветнікам міністра адукацыі Беларусі.
Займаецца даследаваннем стылістыкі беларускай і рускай мовы, прысвяціў манаграфіі вывучэнню стыляў Уладзіміра Караткевіча і рускага пісьменніка Юрыя Казакова. Навуковыя інтарэсы: лінгвістыка публіцыстычнага тэксту, дыскурсны аналіз СМІ, стылістыка, арфаграфія.
Заснаваў у Беларусі навуковую школу дыскурснага аналізу СМІ. Яго праца «Дыскурс беларускіх СМІ. Арганізацыя публіцыстычнага тэксту» дала старт фарміраванню ў мовазнаўстве і журналістыцы новага кірунку — лінгвістыкі публіцыстычнага тэксту. Апублікаваў у прэсе больш за 200 матэрыялаў па праблемах адукацыі, навукі і выхавання. З 1990 г. з-пад яго пяра выходзяць у друк артыкулы па пытаннях правапісу («Чырвоная змена», «Звязда», «Народная газета», «Настаўніцкая газета», «СБ. Беларусь сегодня», «Літаратура і мастацтва», «Крыніца», «Роднае слова», «Беларуская мова і літаратура», «Пачатковая школа», «Пралеска» і інш.). Адзін з асноўных распрацоўшчыкаў праекта новай рэдакцыі «Правіл беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» (2006—2008 гг.). Аўтар больш як 380 навуковых і метадычных прац.
Robert Bosch GmbH
Robert Bosch GmbH (Ро́берт Бош ГмбХ) або проста Bosch (Бош) — нямецкая электратэхнічная і машынабудаўнічая фірма, вытворца электра-механічнай індустрыяльнай і бытавой тэхнікі.
З'яўляецца адным з найбуйнейшых у Еўропе вытворцам прадукцыі ў наступных галінах: машынабудаванне, аўтамабільныя вузлы і камплектуючыя, вытворчасць інструментаў, дыягнастычных і кіруючых механізмаў і прылад; будаўнічая і бытавая тэхніка; цеплавая і салярная тэхніка, сістэмы сувязі і бяспекі. Форма ўласнасці — Таварыства з абмежаванай адказнасцю.
Кампанія была заснавана нямецкім прадпрымальнікам і інжынерам Робертам Бошам у 1886. Штаб-кватэра размешчана ў горадзе Герлінгене, Германія, недалёка ад Штутгарту.
У 2011 годзе кампанія Bosch ўклала ў навуковыя даследаванні і распрацоўкі больш 4,2 млрд еўра, а таксама падала заяўкі на атрыманне больш 4100 патэнтаў па ўсім свеце. Больш за 300 000 супрацоўнікаў забяспечылі ў фінансавым 2011 годзе аб'ём прадажаў у 51,5 млрд еўра.
У групу кампаній Bosch уваходзяць Robert Bosch GmbH і больш за 350 даччыных прадпрыемстваў і рэгіянальных кампаній прыблізна ў 60 краінах. Разам з партнёрамі ў сферы продажаў і абслугоўвання кампанія Bosch прадстаўлена амаль у 150 краінах.
З 1 ліпеня 2012 старшынёй праўлення з'яўляецца Фолькмар Дэннер (Volkmar Denner).
Прудок (Касцюковіцкі раён)
Прудо́к (, Прудок) — былая вёска ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Беладубраўскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2015 годзе.
1898 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1898 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Казарэзы (Ашмянскі раён)
Казарэ́зы (, Козорезы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Навасёлкі (Лятчанскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Навікі (Лятчанскі сельсавет)
Навікі́ (, Новики) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Лерой Фер
Лерой Ёхан Фер (Leroy Johan Fer; нар., Зутэрмер, Нідэрланды) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Аланьяспор» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Нідэрландаў. Бацькі Лероя паходзяць з Нідэрландскіх Антылаў.
Клубная кар’ера
Упершыню Фер з’явіўся ў асноўнай камандзе «Феенорда» ў сезоне 2007/08. 2 снежня Лерой дэбютаваў у Эрэдывізі пад кіраўніцтвам Берта ван Марвейка. Ва ўзросце 17 гадоў Лерой на 84-й хвіліне замяніў Нуры Шахіна ў матчы супраць «Хераклеса» (6:0). Праз чатыры дні, 6 снежня, Лерой падпісаў свой першы прафесійны кантракт з «Феенордам» да лета 2012 года. У сезоне 2008/09 Фер паступова стаў іграком асноўнага складу, гуляючы ў зоне атакуючага паўабаронцы пад Роем Макаем. 18 верасня 2008 года Фер дэбютаваў на еўрапейскай арэне ў Кубку УЕФА ў матчы супраць шведскага «Кальмара». У сезоне 2009/10 ігрок стаў ключавой фігурай каманды, вярнуўшыся на пазіцыю апорнага паўабаронцы.
Сезон 2011/12 Фер пачаў з двух галоў у стартавых чатырох матчах чэмпіянату Нідэрландаў, пасля чаго 1 верасня 2011 года перайшоў у «Твентэ», падпісаўшы кантракт па схеме «3+1». 13 ліпеня 2013 года Фер падпісаў кантракт з англійскім клубам «Норвіч Сіці», аднак у першым жа сезоне «канаркі» занялі 18 месца ў чэмпіянаце і пакінулі Прэм’ер-лігу.
28 жніўня 2014 года перайшоў у лонданскі «Куінз Парк Рэйнджэрс», які вярнуўся ў Прэм’ер-лігу. Застаўся ў клубе і пасля таго, як той зноў вылецеў у Чэмпіёншып па выніках сезона 2014/15. У лютым 2016 года на правах арэнды стаў іграком «Суонсі Сіці», а ў ліпені быў выкуплены валійскім клубам. Пазней стаў капітанам «Суонсі Сіці».
Па заканчэнні сезона 2018/19 пакінуў валійскую каманду ў якасці свабоднага агента. З ліпеня 2019 года стаў трэніравацца з «Феенордам» і ў выніку падпісаў з ім кантракт.
У жніўні 2021 года перайшоў у турэцкі «Аланьяспор».
Міжнародная кар’ера
26 жніўня 2009 года Фер абвясціў, што ён прыняў канчатковае рашэнне і аддаў перавагу выступам за нацыянальную зборную Нідэрландаў на міжнароднай арэне, у складзе якой дэбютаваў 11 жніўня 2010 года ў таварыскай гульні супраць зборнай Украіны (1:1). Да гэтага Фер меў магчымасць выступаць за зборную Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў.
Дасягненні
«Фееноорд»:
Касацішкі
Каса́цішкі (, Касатишки) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Да 1972 года хутар уваходзіў у склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.
Irdorath
Irdorath  — беларускі фэнтэзі-фолк гурт, які выконвае аўтарскую, народную і сярэднявечную музыку. Стыль гурта мае высакароднае змрочнае адценне, а музыка — магутнае і незвычайнае гучанне за кошт спалучэння акустычных музычных інструментаў (такіх як дуды, колавая ліра, дзіджырыбон, віяланчэль і бузукі) і падвойнага драм-сэта. Irdorath робіць упор на шоу, выкарыстоўваючы фэнтэзі-касцюмы, маштабныя дэкарацыі, атмасферныя перформансы, элементы харэаграфіі, неонавае і вогненнае шоу. Адметнай з’яўляецца кліпаграфія, у якой раскрываецца аўдыёвізуальная мова гурта. У творчасці прасочваецца тэма славянскай міфалагічнай культуры.
Гісторыя гурта
Гісторыя гурта вядзе адлік з 2011 года, калі заснавальнікі (цяпер муж і жонка) Уладзімір і Надзея Ірдарат прынялі рашэнне аб пераездзе ў Мінск з мэтай запісу дэбютнага альбома і развіцця праекта.
У 2009 годзе ў Гродна Надзея (студэнтка юрфака) і Уладзімір (студэнт каледжа мастацтваў) пачалі спрабаваць сябе ў сярэднявечнай музыцы, асвойваць інструменты, вывучаць музычны матэрыял. Першапачаткова гэта быў вулічны дуэт, дзе Уладзімір граў на нямецкай дудзе, а Надзея — на давуле (ударны інструмент). Да іх часцяком далучаліся фаер-артысты і танцоры. Былі першыя спробы выязджаць на беларускія фестывалі.
Летам 2010 года падчас Фестывалю нацыянальных культур у Гродна да калектыву далучыўся Віталь Буйвід (струннік), а ў кастрычніку гурт дапоўніў бубнач Павел Шмыга. Далей адбыўся шэраг паездак на фолк-фестывалі Беларусі, Польшчы і Расіі. Аднак такі склад праіснаваў толькі да моманту ўзнікнення ідэі перавесці гурт з рангу хобі на новы ўзровень і ператварыць Irdorath у сур’ёзны музычны праект.
У 2011 годзе Уладзімір і Надзея пераязджаюць у Мінск. Гэтая падзея лічыцца днём нараджэння гурта Irdorath. Да дуэта далучаецца бубнач Антон Шніп, разам з якім яны жылі і працавалі над першым альбомам у нефункцыянуючым пансіянаце пад Мінскам, у якім адбывалася будаўніцтва гісторыка-культурнага цэнтра «Рыцарскі замак». Разам яны пабудавалі з падручных матэрыялаў часовую студыю, у якой з дапамогай сяброў запісалі першы альбом. Паралельна музыкі займаліся арганізацыяй канцэртнай часткі фестывалю «Белы Замак», правядзеннем культурных мерапрыемстваў і тэматычных вечарынак, правялі конкурс агнявога майстэрства Fire Fight , стварылі музычны спектакль «Легенда пра Паладзіна». Разам з бубначом Валерыем Прыёмка праект аднавіў і ўзмацніў канцэртную дзейнасць.
1 верасня 2012 года ў мінскім клубе Re:Public прайшла прэзентацыя дэбютнага альбома Irdorath пад назвай Ad Astra (частка крылатага лацінскага выслоўя per aspera ad astra — «праз церні да зорак»). Да гэтага часу гурт паспеў абзавесціся ўласнай эмблемай, на якой намаляваны цмок, які кусае сябе за хвост, і слоганам: «На крылах дракона наперад да зорак!».
Поспех дэбютнага альбома падштурхнуў гурт да актыўнага пашырэння геаграфіі выступаў. У наступныя два гады калектыў адыграў мноства канцэртаў як на тэрыторыі СНД, так і на канцэртных пляцоўках Польшчы, Літвы, Германіі і Францыі.
25 красавіка 2014 года лідары Irdorath Уладзімір і Надзея адзначылі вяселле падчас сольнага канцэрта ў Мінску на вачах у прыхільнікаў і сяброў гурта.
25 студзеня 2015 года Irdorath выпусцілі свой першы афіцыйны кліп As Bas па матывах беларускай дзіцячай лічылачкі. Відэакліп набраў вялікую папулярнасць і стаў пачаткам развіцця гурта ў напрамку кінамастацтва.
У 2016 годзе Dreamcatcher быў перавыдадзены на нямецкім лэйбле Miroque music і прэзентаваны на найбуйнейшым гатычным фэсце Еўропы Wave Gotik Treffen. Таксама гурт выпусціў сваю другую відэапрацу Adde Duas: алюзію на дэкаданс канца 19 стагоддзя на аснове вершаў са зборніку Carmina Burana. У працы са стылістыкай ўпадніцкага гатычнага цырка Irdorath яшчэ раз прадэманстраваў свабоду ад стылістычных межаў.
1 верасня 2017 года ў мінскім клубе Re:Public адбылася прэзентацыя трэцяга студыйнага альбома гурта Irdorath — Wild. Афіцыйна альбом быў выпушчаны 13 кастрычніка 2017 года на нямецкім лэйбле Foxy Records. У альбом увайшлі дзесяць аўтарскіх кампазіцый і бонус-трэк. Сярод іх — дзве інструментальныя, пяць песен на беларускай мове (у тым ліку народная «Купала на Івана», на якую быў зняты відэакліп ), тры на англійскай і адна на латыні.
Таксама ў 2017 годзе Irdorath стаў першым музычным калектывам з Беларусі, які выступіў на Wacken Open Air (найбуйнейшы метал-фэст Еўропы). Да гэтага часу гурт шчыльна замацаваўся ў статусе хэдлайнераў на гістарычных, фолк і этна фестывалях у СНД і гастролі па Еўропе сталі набіраць абарот.
У 2018 годзе гурт прадставіў кліп на кампазіцыю Varazheya, у якім зноў звярнуўся да беларускага фальклору. Гісторыю лясной ведзьмы гурт здолеў напоўніць сімвалізмам, міфалагічным падтэкстам і прыгожымі візуальнымі рашэннямі.
У канцы 2018 года легендарны нямецкі medieval-гурт Corvus Corax запрасіў Irdorath падзяліць з імі сцэну на традыцыйным калядным канцэрце ў храме Passionskirche (Берлін). Было адграна 2 шоу запар.
За 2019 год Irdorath выступіў у дванаццаці краінах Еўропы (ад СНД да Нідэрландаў, Бельгіі і Славеніі), пераадолеўшы каля 40000 км. Таксама адбыўся першы сольны канцэрт Irdorath у Германіі (Мюнхен, Spectaculum Mundi).
2020 год пачаўся з выхаду сінгла і кліпа Serca Rascolata. Гэта самы сур’ёзны кінатвор Irdorath, напоўнены глыбінёй і драматызмам. У здымках прынялі ўдзел родныя браты і сястра Уладзіміра Ірдарат. Відэакліп стаў дэбютнай рэжысёрскай працай Надзеі.
Сур’ёзнасць тэматыкі адзінства сям’і, унутранай барацьбы і ачышчэння ад глыбінных перажыванняў не перашкодзіла Irdorath захаваць свой фірмовы атмасферны візуальны стыль.
Irdorath прайшоў шлях ад вулічнага шоу ў правінцыйных гарадах Беларусі да сур’ёзнага праекта, які выступае на сцэнах маштабных еўрапейскіх фестываляў са сваім фірмовым стылем. Гурт пастаянна развіваецца, у музыцы выяўляецца ўсё больш беларускага фальклорнага падтэксту, кліпы становяцца глыбей, а шоу — маштабней (напрыклад, у якасці дэкарацый выкарыстоўваюцца трохметровыя крылы дракона на сцэне). Вядзецца праца над новым праектам, прысвечаным славянскай міфалогіі.
Крымінальны пераслед (2020—2021)
У жніўні 2020 года падчас прэтэстаў удзельнікі выканалі песню «Хочу перемен!» гурта «Кино» з дудой на маршы. З-за гэтага на святкаванні дня нараджэння спявачкі Надзеі Калач 2 жніўня 2021 года спецыяльны атрад арыштаваў 16 чалавек: музыкаў «Irdorath» і іх сяброў. Частку людзей асудзілі па адміністрацыйных справах аб непадпарадкаванні міліцыі, а Антон Шніпа, Надзея і Уладзімір Калач (Ірдарат), Пётр і Юлія Марчанкі, Зміцер Шыманскі сталі фігурантамі крымінальнай справы па арт. 342 КК (арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак). Сумеснымі заявамі праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі.
Геаграфія гастрольнай дзейнасці
Некаторыя з фестываляў, на якіх выступалі Irdorath:
Пабядзіншчына (Віцебскі раён)
Пабядзі́ншчына (, Побединщина) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.
Опіум
О́піум, опій (з opium) — моцнадзейны наркотык, які атрымліваюць з высушанага на сонцы млечнага соку недаспелых макавак опіумнага маку (лац. Papaver somniferum). Змяшчае каля 20 алкалоідаў. У традыцыйнай медыцыне дзякуючы высокаму ўтрыманню марфінавых алкалоідаў выкарыстоўваўся як моцны болесуцішальны сродак. Аднак ён хутка выклікаў наркатычную залежнасць і цяпер ужываецца толькі як сыравіна для атрымання медыцынскіх прэпаратаў (марфіну, кадэіну, папаверыну і іншых), а таксама для сінтэзу наркотыка гераіну.
Вытворчасць
Опіум атрымліваюць з опіумнага маку, надразаючы галоўкі, пасля ападзення пялёсткаў. Белае смалістае рэчыва, якое выцякае з галоўкі, паступова цвярдзее і становіцца карычневым. Гэта і ёсць опіум, які ўтрымлівае каля 20 алкалоідаў, уключаючы марфін (10 %), кадэін (0,5 %), наркацін (наскапін), тэбаін і папаверын. :558
У наш час асноўныя пасяўныя плошчы опіумнага маку сканцэнтраваны ў т.зв. «Залатым трохвугольніку» (Паўночны Тайланд, Лаос, Бірма), а таксама ў Афганістане. Паводле даных штогадовага дакладу кіравання ААН па наркотыках і злачыннасці, плошча пасеваў опіумнага маку ў Афганістане цяпер пераўзыходзіць плантацыі кокі ў Калумбіі, Перу і Балівіі, разам узятых, і складае 193 000 га (на 2006 год у Афганістане выраблялася 92% ад яго сусветнай вытворчасці роўнай 6630 тон). Збор ураджая опіумнага маку ў 2007 годзе ўзрос да 8200 тон — гэта ў 2,4 разы больш, чым у 2002 годзе, калі кааліцыйныя войскі пачалі баявыя дзеянні супраць арміі талібаў. У той жа час, паводле даных ААН, у паўночнай частцы краіны, якая знаходзіцца пад кантролем праамерыканскага ўрада, пасевы маку скарачаюцца, а збор збожжавых расце. У паўднёвых раёнах Афганістана, дзе моцныя пазіцыі «Талібана», процілеглая сітуацыя.
Каснеўшчына
Ка́снеўшчына (, Касневщина) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.
Тэкставы рэдактар
Тэкставы рэдактар — самастойная камп’ютарная праграма ці кампанент праграмнага комплексу (напрыклад, рэдактар зыходнага кода, інтэграванага асяроддзя распрацоўкі ці акно ўводу ў браўзеры), прызначаная для стварэння і змянення тэкставых даных увогуле і тэкставых файлаў у прыватнасці.
Радковы тэкставы рэдактар (line editor) працуе з тэкстам як з паслядоўнасцю пранумараваных радкоў, выконваючы аперацыі над тэкстам ва ўказаных радках. Прыкладам такога рэдактара можа быць edlin, які ўваходзіў у склад MS-DOS.
Кантэкстны (радковы) рэдактар (context editor), прыкладам якога можа быць ECCE (Edinburgh Compatible Context Editor), выконвае аперацыі над тэкстам у бягучай пазіцыі.
Экранны тэкставы рэдактар дазваляе карыстальніку перасоўваць курсор у тэксце з дапамогай клавіш ці іншых прылад уводу.