cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Галіна Анісімаўна Жураўкова
Біяграфія
У 1974—1987 гадах працавала на Чавускім раённым камбінаце бытавога абслугоўвання: інспэктарам кадраў, кіраўніцай і старшым тэхнолагам. У 1987—1992 гадах была начальніцай управы бытавога абслугоўвання Бярозаўскага раёна (Ханты-Мансійская аўтаномная акруга — Югра, Цюменская вобласць, Расійская СФСР) і кіраўніцай Белаярскага вытворчага аб’яднання (Ханты-Мансійская аўтаномная акруга, Расія). У 1992—1994 гадах — кіраўніца швейнай фабрыкі «Дзіна» (Веліж, Смаленская вобласць, Расія). У 1994—1995 гадах — начальніца аддзела абслугоўвання дзярж.спец.мерапрыемстваў Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (КСП РБ). У 1995—2001 гадах — старшыня канцэрна «Белмастацпромыслы» КСП РБ.
Маймуна Амаду Мурашка
Маймуна Дзіка (сапр. імя Маймуна Амаду Мурашка; у дзявоцтве Дзіка; нар. 28 мая 1980 года, Ленінград) — беларуская артыстка, скрыпачка, педагог, былая канцэртмайстар (першая скрыпка ) Прэзідэнцкага аркестра Рэспублікі Беларусь (2003—2009 гг). Прадстаўніца ад Беларусі на конкурсе песні Еўрабачанне 2015 (у дуэце з Юзары; песня «Time»).
Біяграфія
Маці родам з Беларусі, бацька — з Малі. Пасля нараджэння Маймуны бацькі пераехалі ў Малі. Ва ўзросце чатырох гадоў Маймуна пераехала да бабулі ў Магілёўскую вобласць, дзе вучылася ў музычнай школе.
У 1999 годзе скончыла Магілёўскую дзяржаўную гімназію-каледж мастацтваў і ў далейшым Музычную акадэмію ў Мінску, затым кансерваторыю. Стыпендыят спецыяльнага фонду прэзідэнта Беларусі. Была канцэртмайстрам і першай скрыпкай Прэзідэнцкага аркестра пад кіраўніцтвам Віктара Бабарыкина (2003 год).
Сольную кар'еру пачала ў 2009 годзе. У 2012 годзе выступала на «Славянскім базары» ў Віцебску з песняй «Queen of Africa». У 2014 годзе выпусціла альбом «Snowtime».
У 2015 годзе разам з Юзары прадстаўляла Беларусь на конкурсе «Еўрабачанне», але ў фінал конкурсу не патрапіла.
Класічны красовер
Classical crossover (класічны красовер) — музычны стыль, які ўяўляе сабой своеасаблівы сінтэз, гарманічнае спалучэнне элементаў класічнай музыкі і поп, рок, электроннай музыкі. Назва афіцыйна зацвердзілася не так даўно, увайшоўшы ў спіс намінацый музычнай прэміі Grammy, якая штогод прысуджаецца Нацыянальнай акадэміяй гуказапісу ЗША. Гэты стыль настолькі папулярны, што Billboard стварыў для яго асобны чарт сярод сваіх хіт-парадаў. Часам у дачыненні да вакальнай музыцы гэтага жанру выкарыстоўваюць назва operatic pop або popera.
Свята-Троіцкая царква (Ельск)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўная царква ў Ельску. Помнік драўлянага дойлідства.
Гісторыя
Пабудавана ў 1769—1780 гг. у г. Ельск (вул. Ленінская, 3). Мае рысы стылю класіцызму. У 1870—1871 гг. да бабінцу прыбудаваная званіца (васьмярык на двух чацверыках), завершаная высокім шатром.
Архітэктура
Пяцізрубны крыжова-купальны храм. Цэнтральны васьмігранны зруб (даўжыня 23 м, шырыня 14 м, вышыня 11,8 м) завершаны масіўным светлавым васьмерыком з купальным пакрыццём. Прамавугольны бабінец, гранёныя алтарныя і бакавыя зрубы накрытыя пакатымі двухсхільнымі дахамі з вальмамі на тарцах. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі і прарэзаныя вокнамі з паўцыркульнымі завяршэннямі.
Інтэр’ер
У інтэр’еры дамінуе двухсветлавая прастора сяродкрыжжа, перакрытая гранёным шатровым скляпеннем. У яе шырокімі прасветамі адкрываюцца бакавыя памяшканні. Над бабінцам размешчаны хоры. Апсіда вылучана драўляным іканастасам.
У 1939—1941 гг. царква была зачынена, зараз дзейнічае. Помнік рэспубліканскага значэння.
Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай
'''Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай (да 1991 года — Ленінградскае ордэна Леніна і ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга акадэмічнае харэаграфічнае вучылішча імя А. Я. Ваганавай''') — адна са старэйшых балетных школ свету, з імем якой цесна звязаны росквіт і сусветнае прызнанне рускай балетнай школы.
Знаходзіцца ў цэнтры Санкт-Пецярбурга, на вуліцы Дойліда Росі.
З 1957 года носіць імя Агрыпіны Ваганавай — артысткі балета, балетмайстра і педагога, асновапакладальніцы тэорыі рускага класічнага балета.
Гісторыя
Заснавана ў 1738 годзе ў Санкт-Пецярбургу па ўказе імператрыцы Ганны Іванаўны французскім танцмайстра Ж. Б. Ландэ як Танцавальная Яе Імператарскай Вялікасці школа. З 1779 года ператворана ў Тэатральную школу, якая аб’яднала балетныя, драматычныя, жывапісныя і музычныя класы. У пачатку 19 стагоддзя перайменавана ў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча. Першымі выкладчыкамі танца былі замежныя майстры — Ж. Б. Ландэ, Ф. Хільфердынг, Дж. Канцыяні і інш. Першы выпуск адбыўся ў 1742 годзе.
Педагогам і балетмайстрам, які вызначыў развіццё рускай нацыянальнай балетнай школы, стаў І. І. Вальберх (кіраваў выкладаннем з 1794 года).
У першай чвэрці 19 стагоддзя балетная адукацыя дасягнула высокага прафесійнага ўзроўню дзякуючы дзейнасці Ш. Дзідло (выкладаў у вучылішчы, з перапынкам, 21 год). Ён патрабаваў ад сваіх вучняў не толькі дасканалай тэхнікі, але і акцёрскай выразнасці.
Да першай паловы 19 стагоддзя складваецца руская выканальніцкая манера, якая атрымала прызнанне за мяжой пасля выступленняў К. А. Санкоўскай, А. І. Андрэянавай, М. М. Мураўёвай.
Вялікі ўплыў на рускую балетную школу аказала рамантычнае мастацтва М. Тальёні і Ж. Перо. Увабраўшы рафінаваную вытанчанасць французскага стылю, асвоіўшы віртуознасць італьянскай манеры, рускія танцоўшчыкі выпрацавалі уласны гарманічны стыль. Аднак вызначальнае ўздзеянне на фарміраванне выканальніцкага стылю рускіх танцоўшчыкаў аказала балетмайстарска-педагагічная дзейнасць М. І. Петыпа. Пад яго кіраўніцтвам у вучылішчы сфармаваўся моцны педагагічны калектыў. Х. П. Іагансон, П. А. Герт, пазней — М. Г. Легат, К. О. Вазем, В. І. Праабражэнская і іншыя сталі носьбітамі традыцый акадэмічнага класічнага танца. У пачатку 20 стагоддзя вучылішча падвергнулася новым павевам, выкліканым балетмайстарскімі рэформамі М. М. Фокіна (выкладаў з 1904 года).
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года вучылішча было расфармавана і з яго было выдзелена дзве навучальныя ўстановы — балетнае, якое стала Петраградскім тэатральным балетным вучылішчам, і драматычнае — Школа акцёрскага майстэрства (ШАМ, цяпер Расійскі дзяржаўны інстытут сцэнічных мастацтваў). У вучылішчы пашырылася кола не толькі спецыяльных, але і агульнаадукацыйных дысцыплін. У 1921 годзе пачалася педагагічная дзейнасць А. Я. Ваганавай. Пад яе кіраўніцтвам праводзілася сістэматызацыя навучання, выйшлі першыя метадычныя пасобія — «Асновы класічнага танца» Ваганавай (1934), «Асновы характарнага танца» А. В. Шыраева, А. І. Бачарова, А .В. Лапухова (1939), «Бальны танец» М. П. Іваноўскага (1940).
Балетная школа неаднаразова меняла сваю назву. У 1928 годзе яна стала называцца Ленінградскім харэаграфічным тэхнікумам, у 1937 годзе — Ленінградскім харэаграфічным вучылішчам.
У 1934 годзе адкрыліся педагагічнае (кір. А. Я. Ваганава), у 1937 годзе — балетмайстарскае (кір. Ф. В. Лапухоў) аддзяленні. З мэтай падрыхтоўкі высокапрафесійных кадраў артыстаў балета для рэспублік краіны ў 1934 годзе было арганізавана таксама нацыянальнае аддзяленне. У гады Вялікай Айчыннай вайны вучылішча было эвакуіравана ў Перм.
З 1957 года вучылішча носіць імя А. Я. Ваганавай, з 1961 года — званне акадэмічнага.
Сучасная назва з 1991 года. У 1995 годзе Акадэмія імя А. Я. Ваганавай была ўключана ў Дзяржаўны звод аб’ектаў асабліва каштоўнага культурнай спадчыны.
З 2011 года выкладчыкі акадэміі праводзяць у горадзе Мікелі ў Фінляндыі міжнародныя курсы балетнага майстарства. У 2016 годзе адкрыты філіял Акадэміі рускага балета ва Уладзівастоку, дзе працуе Прыморская сцэна Марыінскага тэатра.
З 1992 года выдаецца «Вестник Академии Русского балета», з 2016 года выпускаецца часопіс маладой балетнай крытыкі «Каданс» (галоўны рэдактар — Анастасія Клабукава). Таксама Акадэмія публікуе працы па методыцы і гісторыі пецярбургскага балета.
Структура адукацыі
Рыхтуе артыстаў класічнага балета. Тэрмін навучання 8 гадоў (прымаюцца дзеці з 10 гадоў).
Акадэмія дае падрыхтоўчую, сярэднюю і вышэйшую прафесійную адукацыю ў галіне мастацтва харэаграфіі. Прадметы па кваліфікацыі «артыст балета» ўключаюць у сябе класічны, характарны, гісторыка-бытавы, дуэтна-класічны і сучасны танец, акцёрскае майстэрства, харэаграфічная спадчына. Дзеці таксама вывучаюць сальфеджыа і асновы ігры на музычным інструменце, гісторыю музыкі, тэатра, выяўленчага і харэаграфічнага мастацтва, гісторыю і культуру Санкт-Пецярбурга, анатомію і фізіялогію чалавека. Агульнаадукацыйныя прадметы асноўнай адукацыi выкладаюцца з улікам профілю навучальнай установы. Сцэнічная практыка праходзіць як у школьным тэатры імя Аляксандра Шыраева, так і на сцэне Марыінскага тэатра.
Вярба плакучая
Вярба плакучая, таксама ўжываецца вярба вавілонская (Sálix babylónica) — дравяністая расліна, від роду сямейства.
Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай
Кіраўніцтва
З 2013 года выконваючы абавязкі рэктара, з 2014 года рэктар — М. М. Цыскарыдзэ.
Вярба плакучая
Батанічнае апісанне
Вярба плакучая — дрэва вышынёй 10-12 м, ствол 50-60 см у дыяметры. Крона складаецца з доўгіх, тонкіх, павіслых да зямлі галін — голых, бліскучых, чырвонага або жаўтлява-зялёнага колеру.
Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай
Музей
У 1957 годзе па ініцыятыве М. Х. Франгопула быў заснаваны школьны музей, у калекцыі якога знаходзяцца кніжныя рарытэты, карціны, афішы, фотаздымкі, тэатральныя касцюмы і балетныя туфлі, якія належалі знакамітым выпускнікам, і іншыя экспанаты, звязаныя з гісторыяй пецярбургскага балета. Калекцыя музея налічвае больш за 15 тысяч экспанатаў. У цяперашні час функцыянуе як Мемарыяльны кабінет гісторыі айчыннай харэаграфічнай адукацыі, доступ да калекцыі якога магчымы толькі для навучэнцаў і супрацоўнікаў акадэміі.
Вярба плакучая
Батанічнае апісанне
Лісце даўгаватай або вузка-ланцэтнай формы, лязам выцягнутыя да верхавіны, паступова звужаецца да падставы; даўжыня 9-16 см, шырыня 1—2,5 см. Па краях жалезіста-пільчатыя, зверху цёмназялёнага, знізу шыза- зялёнага колеру. Маладое лісце слаба опушанае, дарослае голае. Жылкі другога парадку тонкія, 15—30 штук, адыходзяць да вуглом 45-70°. Прылісткі коса-ланцетовіднай формы, зубчастай або шылападобнай формы; часам ператвараюцца ў калючкі. Хвосцік дасягае ў даўжыню 1 см, валасісты, даволі часта жалезісты.
Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай
Царква
Праваслаўная царква Святой Тройцы дзейнічала ў будынку вучылішча з 1806 года. У 2000-х гадах царкоўныя службы былі адноўленыя.
Вярба плакучая
Батанічнае апісанне
Тычынак дзве, яны свабодныя. Нектарнікаў два ў мужчынскіх кветках, і адзін у жаночых.
Сярожкі тонкія, з’яўляюцца альбо раней, альбо пазней лісця, размешчаны на скарочаных галінках, тонкацыліндрычныя. Кубачкі яйкападобна-ланцэтнай формы, колер жаўтлява-зялёны або бледна-палёвы, заўсёды аднастайны. Песцік патоўшчаны, жаўтлявага колеру, з 2—4 шырокімі лопасцямі.
Прыроднае распаўсюджванне і ўжыванне
Прыродная вобласць распаўсюду вярбы плакучай — Кітай. Завезена ў Афрыку, Паўночную Амерыку, Еўропу, Аўстралію.
Вярба плакучая — шырока распаўсюджаная дэкаратыўная расліна. Вылучаецца хуткім расам. Добра сябе адчувае на розных тыпах глебы. Эфектыўная ў адзіночных пасадках і ў невялікіх групах. Часцей за ўсё вярбу плакучую высаджваюць каля вадаёмаў і на газонах.
Шыпск
Шыпск — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 19 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 5 км на поўнач ад вёскі Юхавічы, за 1 км на паўднёвы ўсход ад урочышча Беразнюгі, у басейне ракі Нішча.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,1 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,27 км.
Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны невыразныя. Выцякае ручай у раку Нішча.
Ковач
Ковач — прозвішча.
Руская вызваленчая армія
Руская вызваленчая армія, РВА — назва, якая гістарычна замацавалася за ўзброенымі сіламі Камітэта Вызвалення Народаў Расіі (КВНР), што ваявалі на боку Трэцяга рэйха супраць СССР, а таксама сукупнасць большасці рускіх антысавецкіх часцей і падраздзяленняў з рускіх калабарацыяністаў у складзе Вермахта ў 1943—1944 гг., які пераважна выкарыстоўваліся на ўзроўні асобных батальёнаў і ротаў, і сфарміраваных рознымі нямецкімі ваеннымі структурамі (штабам Войскаў СС і г.д.) падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Армія фарміравалася гэтак жа як і, напрыклад, Паўночнакаўказскі Sonderverband Bergmann, Грузінскі легіён вермахта, — галоўным чынам, з савецкіх ваеннапалонных ці з ліку эмігрантаў. Неафіцыйна Рускую вызваленчую армію і яе членаў звалі «уласаўцамі», па прозвішчы іх кіраўніка, генерал-лейтэнанта Андрэя Уласава.
Саку Суўрхаль
«Са́ку Су́ўрхаль» (Saku Suurhall) — найбуйнейшая канцэртная зала Таліна і Эстоніі. Зала ўмяшчае да 10 000 чалавек. У «Саку Суўрхаль» праходзяць матчы па баскетболу і па хакею. Комплекс адкрыўся ў 2001 годзе перад Конкурсам песні Еўрабачання 2002 года. Сваю назву арэна атрымала ад кампаніі «Саку» (Saku) — найбуйнейшага эстонскага вытворцы піва, які фінансаваў будаўніцтва.
Палацава-паркавы комплекс Оштарпаў (Дукора)
Гісторыя
Палац быў зруйнаваны савецкімі партызанамі ў часы Другой сусветнай вайны пад кіраўніцтвам Мікалая Пакроўскага.
Архітэктура
Палац збудаваны ў XIX стагоддзі Л. Оштарпам. Мураваны двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак. Паверхі падзяляў карнізны пояс, сцены завяршаў развіты антаблемент. Прамавугольныя вокны абрамлёныя ліштвамі. Галоўны фасад аформлены манументальным чатырохкалонным порцікам на вышыню абодвух паверхаў з трохвугольным франтонам у завяршэнні і прасторным балконам у другім паверсе. Да абодвух тарцоў палацу прыбудаваныя аднапавярховыя прамавугольныя ў плане аранжарэі з шырокімі аконнымі праёмамі. Усе аб'ёмы накрытыя двухсхільнымі дахамі. У палацы было шмат жылых і парадных пакояў, бібліятэка на некалькі тысяч тамоў, архіў і іншыя памяшканні. Мелася вялікая калекцыя твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (у т.л. карціны Ф. Смуглевіча, Я. Дамеля). Л. Оштарп трымаў аркестр. Непадалёку ад палацу існаваў касцёл XVIII стагоддзя. У 1918 годзе палац перабудоўваўся пад школу. Зруйнаваны ў гады Другой сусветнай вайны. Засталіся флігель, уязная брама, фрагменты парку.
Брама — мураванае двух'яруснае вежападобнае збудаванне. Ніжні ярус, у якім абапал праезду знаходзіцца вартоўня, мае круглыя вокны і арачныя парталы. Верхні асноўны ярус — квадратная ў плане вежа, пастаўленая на ніжні чацвярык і завершаная чатырохфрантонным дахам са шпілем. Мае рысы несапраўднай готыкі і класіцызму. У верхняй частцы знаходзіўся гадзіннік.
Парк
Парк пейзажнага тыпу ўключае галоўную алею, ручай, курціны з таполяў, ліп, піхтаў і лістоўніц. У парку зберагліся гаспадарчыя пабудовы: лядоўня, свіран, бровар, стайні (адбудаваныя ў XXІ ст.).
Георгіяс Васіліу
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і ўрача і члена цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі Кіпра, што прымаў удзел у Грамадзянскай вайне ў Грэцыі. Пасля гэтага сям'я жыла ў Будапешце (Венгерская Народная Рэспубліка), дзе Георгіяс Васіліу вучыўся ў Імрэ Надзя ва ўніверсітэце. У 1956 годзе, з-за паўстанні быў змушаны з'ехаць у Лондан, дзе завяршыў сваю адукацыю. У 1988 годзе, балатуючыся як незалежны кандыдат, перамог на прэзідэнцкіх выбарах Спіраса Кіпрыяну, а на наступных выбарах 1993 года прайграў Глафкасу Клірыдысу, пасля чаго заснаваў партыю Свабодны дэмакратычны рух. У 1996 годзе быў абраны старшынём партыі Аб'яднаныя дэмакраты. У 2001 годзе страціў месца ў парламенце, пасля таго, як у 2004 годзе план Кофі Анана (План Анана) па аб'яднанні Кіпра праваліўся на рэферэндуме, ён у 2005 годзе пайшоў у адстаўку з паста лідара партыі ў карысць Міхаліса Папапетру. У 1998—2003 гадах кіраваў перамовамі з Еўрапейскім Саюзам па ўступе Кіпра ў гэту арганізацыю. З 2008 года член Еўрапейскага савета па талерантнасці і ўзаемапавазе.
Басітхан ібн Західхан Шашы
Басітхан ібн Західхан Шашы (,,  — ) — узбекскі вучоны-энцыклапедыст, лекар, мастак, , выдавец і паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і лекара, з сямігадовага ўзросту бацька выхоўваў Басітхана ў духу павагі да медыцыны. Будучы навуковец атрымаў адукацыю ў Ташкенцкім, затым пераехаў у Бухару, дзе вучыўся ў медрэсэ Міры Араб.
Навуковая дзейнасць и творчасць
Басітхан перакладаў кнігі на арабскай і персідскай мовах, прысвечаныя розным галінам навукі. У 1942 годзе ён ажыццявіў першы пераклад на ўзбекскую мову фундаментальнай працы Абу Алі ібн Сіны «» і напісаў каментары да яго. Дадзены каментаваны пераклад, вядомы пад назвай «Пашыраны канон» («Канун ал-мабсут») быў выдадзены ў 2003—2004 гадах у Ташкенце. Выданне было сустрэта з вялікай цікавасцю з боку лекараў і даследчыкаў.
У 1950 годзе па даручэнні кіраўніцтва Шашы стварыў два творы па медыцыне («Карысныя якасці лекаў і ежы» і «Назва лекаў і хвароб»), якія сталі падручнікамі для студэнтаў вышэйшых медыцынскіх навучальных устаноў.
Ён стварыў таксама такія працы як «Энцыклапедычны слоўнік па медыцыне», «Кніга аб некаторых функцыях геаметрыі», «Уводзіны ў навуку аб падзеле спадчыны», «Карысныя парады мусульманам», «Крыніца асветы», «Злодзей і суддзя», «Ісціны сакрэтаў», «Свяцільня прамянёў», «Значэнне імёнаў».
Басітхан ібн Західхан Шашы пакінуў значны след у гісторыі культуры народаў Цэнтральнай Азіі. Працы вучонага з’яўляюцца важнай крыніцай для даследчыкаў, якія цікавяцца спадчынай ібн Сіны, якія прыязджаюць у Ташкент з усяго свету для вывучэння яго прац.
Вялікі кітайскі фаервол
«Вялікі кітайскі фаервол» (Great Firewall of China, ад Great Wall of China — Вялікая кітайская сцяна) — мянушка сістэмы фільтравання змесціва сеціва ў КНР. Афіцыйная назва сістэмы — Праект «Залаты шчыт» (The Golden Shield Project, кіт. jīndùn gōngchéng). Праект уяўляе сабой сістэму сервераў на інтэрнэт-канале паміж карыстальнікамі і правайдарамі, якія фільтруюць інфармацыю.
Шэраг заходніх кампаній выконваюць патрабаванні кітайскіх улад па абмежаванні доступу да інфармацыі. Па звестках арганізацыі «Рэпарцёры без межаў», кітайская версія пошукавай сістэмы Yahoo! у выніках пошуку не паказвае вызначаную інфармацыю.
Сайт Вікіпедыі таксама неаднаразова блакаваўся на тэрыторыі КНР. На цяперашні момант Вікіпедыя часткова даступна ў Кітаі, але цалкам заблакаваная кітайская версія Вікіпедыі і некаторыя «адчувальныя» артыкулы англійскай Вікіпедыі. Нагода блакавання абумоўлена, у прыватнасці, апісаннем падзей на плошчы Цяньаньмень у Кітаі ў маі — чэрвені 1989 года.
Малое Мохавае
Мало́е Мо́хавае — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 6 км на паўночны захад ад вёскі Юхавічы, у басейне ракі Нішча.
Схілы катлавіны вышынёй да 2 м (на ўсходзе да 7 м), параслі лесам. Берагі забалочаныя, пад лесам і хмызняком.
Аршанскі настаўніцкі інстытут
Арша́нскі наста́ўніцкі інстыту́т імя Янкі Купалы — навучальная ўстанова ў 1936—1955 гадах у Оршы. Інстытут падрыхтоўваў настаўнікаў 5—7-х класаў для 7-гадовых і сярэдніх агульнаадукацыйных школ.
Гісторыя
Створаны ў 1936 годзе як Аршанскі 2-х гадавы настаўніцкі інстытут Народнага камісарыята асветы БССР.
У Вялікую Айчынную вайну знішчаны навучальны корпус, інтэрнат, абсталяванне, бібліятэка. Аднавіў дзейнасць у 1944 годзе.
У 1945 годзе прысвоена імя Янкі Купалы.
Закрыты падчас узбуйнення педагагічных вышэйшых навучальных устаноў.
Аддзяленні і кафедры
Аддзяленні: Кафедры:
Прыбужжа Брэст
Прыбужжа — беларускі жаночы валейбольны клуб з горада Брэст. Клуб «Прыбужжа» як і «Заходні Буг» з’яўляюцца часткай структуры — «ДУ Валейбольны клуб Брэст».
Гісторыя
Клуб створаны ў 1991 годзе на базе брэсцкага дывановага камбіната і на працягу дваццаці гадоў насіла назву «Дываноўшчык».
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын
Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын
Аршанскі стадыял
Арша́нскі стадыя́л (ад г. Орша) — максімальны стадыял апошняга паазерскага зледзянення на Беларусі. Адбыўся 17,7—17 тысяч гадоў назад у час найбольшага развіцця ледавіковага покрыва, граніцы якога супадалі з паўднёвай мяжой Беларускага Паазер'я. Кліматычныя ўмовы былі самыя суровыя за ўсё зледзяненне. У краявой зоне сфарміраваліся марэнныя, водна-ледавіковыя, лёсападобныя і інш. адклады. Канцавыя марэнныя ўзвышшы (складзены пераважна з пясчана-жвіровага матэрыялу) цягнуцца ад Оршы на захад да возера Сялява, гарадоў Лепель, Докшыцы і возера Нарач. На рэках басейна Дняпра і Нёмана утварыліся другія надпоймавыя тэрасы. Сфарміраваліся асноўныя рысы сучаснага рэльефу паўднёвага Паазер'я. На поўдзень ад мяжы аршанскага стадыялу намнажаліся покрыўныя лёсападобныя адклады (на Аршанска-Магілёўскай раўніне, Навагрудскім узвышшы і Мазырскай градзе).
Чорнакашульнікі
Падобная ўніформа была скапіравана іншымі, тымі, хто падзяляў ідэі Мусаліні, у тым ліку Адольфам Гітлерам у нацысцкай Германіі, які стварыў карычневыя кашулі (Sturmabteilung) і чорную ўніформу (Schutzstaffel), сэр Освальд Мослі ў Злучаным Каралеўстве (чый Брытанскі саюз фашыстаў таксама быў вядомы як «Чорнакашульнікі»), Усерасійская фашысцкая партыя ў Харбіне К. У. Радзаеўскага і Усерасійская фашысцкая арганізацыя ў Злучаных Штатах Амерыкі А. А. Вансяцкага, Уільям Дадлі Пелі ў Злучаных Штатах Амерыкі («Сярэбраны легіён Амерыкі», або «Сярэбраныя кашулі»), у Мексіцы Камісас Дарадас або «Залатыя кашулі», Плініу Салгаду ў Бразіліі (чые паслядоўнікі былі апрануты ў зялёныя футболкі), і Оўэн О’Дафі ў Ірландскай Свабоднай Дзяржаве (арміі таварыскай асацыяцыі або «Сінія кашулі»). Тэрмін «Сінія кашулі» можа таксама адносіцца да канадскіх фашыстаў, якія належаць да канадскай Нацыянальнай Сацыялістычнай адзінай партыі.
Кадрыёрг
Гісторыя
Падчас Паўночнай вайны (1700—1721 гадоў) землі цяперашняй Эстоніі былі далучаны да Расіі. Рэвель капітуляваў увосень 1710 годзе, а ўжо ў снежні 1711 годзе Пётр I разам з Кацярынай упершыню наведаў горад. Расійскаму цару спадабаліся наваколіцы Ласнамяэ. Адсюль, з абрыву, адкрываўся выгляд на горада і на гавань, што будавалася. У 1714 годзе Пётр выкупіў гэтыя землі ў дзяржаўную маёмасць. Маёнтак, што там знаходзіўся, быў добраўпарадкаваны і перабудаваны пад рэзідэнцыю цара. Цяпер гэты дом з'яўляецца адное са славутасцей Таліна як домік Пятра. Сціплы дом быў зручным для начовак, але не пасаваў пад свае прызначэнне рэзідэнцыі.
Будаўніцтва новага палацава-паркавага ансамбля было распачата 25 ліпеня 1718 годзе па загаду Пятра I. Праект склаў італьянец Нікола Мікеці. Будаўнічымі работамі кіраваў яго памочнік Гаэтана К'яверы. У 1720 годзе паводле патрабавання Мікеці да Рэвеля накіравалі Міхаіла Зямцова, які ачоліў будаўніцтва ансамблю цягам чатырох год згодна з праектамі і паказаннямі Мікеці.
Ужо ў 1719 годзе бакавые павільёны былі пакрыты чарапіцай, а да вясны 1721 года была завершанае ўнутранае аздабленне. Неўзабаве пасля гэтага тут некаторы час мешкаў Пётр I і Кацярына. У ліпені 1724 годзе, падчас апошняга наведвання Пятра I у Рэвель, большая частка ўнутраных памяшканняў галоўнага будынка была яшчэ ў рыштаваннях, а асноўныя работы скончыліся да 1727 года.
У 1930-х гадах палац быў рэзідэнцыяй галавы дзяржавы (з 1938 годзе — прэзідэнта) Эстоніі, а цяпер рэзідэнцыя знаходзіцца ў будынку побач з палацам. У савецкі перыяд 1946—1991 гадоў палац быў галоўным будынкам Эстонскага музея мастацтва. Сёння ў ім размяшчаецца яго філіял.
Парк Кадрыёргу
Першапачаткова парк меў плошчу каля 100 га. У парку знаходзіцца дом-музей Пятра I, на мяжы — сучасны будынак Эстонскага музея мастацтва (Музей Куму).
Сажалкі ў парку былі выкапаны адразу пасля пачатку будаўніцтва як для ажыўлення ландшафту, так і для асушэння глебы. Найстарэйшымі з іх былі сажалка ў двары Марынінскага прытулку, сажалка на поўнач ад цяперашняй дарогі Кадры і верхняя сажалка між палацам і домікам Пятра ці Лебядзіная сажалка.
Раён Кадрыёрга
У 19 ст. у раёне Екацярыненталя размяшчалася прадмесце Рэвеля, якое атрымала простую назву Слабада. Яго насяляла ў асноўным мясцовая галеча, і раён не быў папулярным месцам адпачынку гараджан негледзячы на палацава-паркавы ансамбаль. Пазней прэстыж раёна пачаў расці: пачалася забудова жылымі дамамі. У 1880 годзе ў Екацярыненталі праходзіць трэцяе Усеагульнае свята песні. У 1934 годзе — першыя Эстонскія Гульні, якія паклалі пачатак традыцыі святам танцаў у Эстоніі.
Наркавайна ў Мексіцы
Наркавайна ў Мексіцы, таксама вайна супраць наркатрафіку (Guerra contra el narcotráfico en México) — узброены канфлікт паміж наркакартэлямі і ўрадам Мексікі.
Мексіканскія наркакартэлі існуюць ужо некалькі дзесяцігоддзяў. У цяперашні час Мексіка з’яўляецца асноўным замежным пастаўшчыком канабісу, какаіну і метамфетаміну, а мексіканскія наркакартэлі дамінуюць на аптовым незаконным рынку наркотыкаў у ЗША. Арышты лідараў картэляў прывялі да павышэння ўзроўню гвалту, так як абвастрылі барацьбу картэляў паміж сабой. У асобных раёнах Мексікі наркакартелі назапасілі зброю армейскага ўзору, маюць у сваім штаце былых супрацоўнікаў спецыяльных узброеных сіл, праводзяць актыўную контрразведку. Супраць наркакартэляў выступілі паліцыя, узброеныя сілы Мексікі і антынаркатычная службы ЗША і іншых краін. У сутычках загінула больш за 50000 чалавек.
Папярэднія падзеі
Да 1980-х гадоў Мексіка заставалася краінай транзіту наркотыкаў. Пры актывізацыі праваахоўнай дзейнасці ў Паўднёвай Флорыдзе і Карыбскім басейне, калумбійская арганізаваная злачыннасць наладзіла партнёрскія адносіны з мексіканскімі картэлі для масавай транспарціроўкі какаіну праз Мексіку ў ЗША.
У снежні 1982 года ўрадам Мексікі быў прыняты Нацыянальны план па барацьбе з наркотыкамі, які прадугледжваў разгром сіл арганізаванай злачыннасці з выкарыстаннем армейскіх падраздзяленняў.
Праз некалькі гадоў сітуацыя ў краіне пагоршылася з-за пачатку канфліктаў паміж асобнымі мафіямі. Такія канфлікты суправаджаліся ўзброенымі сутыкненнямі, што прыводзіла да гібелі не толькі членаў злачынных арганізацый, але і мірных жыхароў. Улады спрабавалі знішчыць наркабізнес і прадухіліць сутычкі, але іх спробы давалі слабы вынік. У канцы 90-х наступіла зацішша, але з 2000 года ўзровень гвалту няўхільна пачаў расці. У сувязі з гэтым, у 2006 годзе мексіканскія ўлады пачалі поўнамаштабную вайну супраць наркакартэляў.
Другая палова 2000-х
11 снежня 2006 года прэзідэнт Фэліпэ Кальдерон федэральныя войскі ў штат накіраваў Мічаакан. Гэта дзеянне лічыцца першай буйной аперацыяй па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю, і, як правіла, разглядаецца як адпраўная кропка ў вайне паміж урадам і наркакартэлі.
У студзені 2008 года ў горадзе Кульякан быў арыштаваны адзін з лідараў картэля «Сіналоа» Альфрэда Бельтрана Лейва (мянушка Эль-Мачама).
26 красавіка 2008 года на ўсход ад Ціхуаны адбыўся бой паміж баевікамі картэляў «Ціхуана» і «Сіналоа», у якім ўжываліся кулямёты, 17 баевікоў былі забітыя, яшчэ 6 параненыя і арыштаваныя паліцыяй, астатнія ўцяклі.
У сакавіку 2009 года прэзідэнт Кальдэрон накіраваў дадатковыя войскі ў горад С’юдад-Хуарэс.
У канцы мая ў ходзе буйнамаштабнай аперацыі ваенных і федэральнай паліцыі ў штаце Мічаакан па падазрэнні ў сувязях з наркамафіяй адначасова былі арыштаваны шэраг высокапастаўленых супрацоўнікаў ураду штата.
Першая палова 2020-х
12 студзеня 2010 года ў штаце Ніжняя Каліфорнія быў злоўлены адзін з кіраўнікоў ціхуанскага наркакартэля Тэадора Гарсія Сіменталь (мянушка «Эль Тэа»).
У пачатку верасня па аператыўнай інфармацыі спецпадраздзяленнем ваенна-марскіх сіл у Пуэбла быў арыштаваны адзін з верхаводаў наркакартэля «Бельтрана Лейва» Серхіа Вільярэалам (мянушка «Эль Грандэ»).
10 студзеня 2011 года ў Акапулька было забіта 15 чалавек.
18 студзеня каля горада Аахака быў арыштаваны адзін з заснавальнікаў картэлі «Лос-Сетас» Флавіа Мэндэс Сант’яга (мянушка «Жоўты»).
21 чэрвеня ў ходзе рэйду недалёка ад горада Агуаскал’ентэсу аднайменным штаце у цэнтральнай частцы Мексікі мексіканскай паліцыяй быў затрыманы наркабарон наркакартэля «Ла Фамілія» Хасэ дэ Хесус Мэндэс Варгас. У ходзе аперацыі не было выраблена ніводнага стрэлу.
У верасні 2012 года на тэрыторыі штата Веракрус, на ўзбярэжжа Мексіканскага заліва, часці марской пяхоты выявілі і вывелі з ладу радыёсетку, якая выкарыстоўвалася адным з наркакартэляў для перадачы інфармацыі аб перасоўваннях ваенных і паліцыі. Сетка ўключала ў сябе перадавальнік і некалькі радыёвышак, адна з якіх дасягала ў вышыню 90 метраў.
У сакавіку 2013 года горад Т’еры-Каларада (штат Герэра) занялі 1500 супрацоўнікаў грамадзянскай паліцыі, яны арыштавалі па абвінавачванні ў сувязях з мафіяй і перадалі ў пракуратуру мэра горада, шэфа паліцыі і яшчэ 12 мясцовых паліцэйскіх і 3 грамадзянскіх асоб. Правёўшы аблавы і ператрусы ў дамах, яны выявілі і канфіскавалі наркотыкі.
У ноч з 22 на 23 лютага 2013 года ў адным з гатэляў горада Масатлан ​​быў арыштаваны верхавод картэля Сіналоа Хаакін Гусман.
Другая палова 2010-х
30 чэрвеня 2017 года ў мексіканскім штаце Сіналоа ў выніку жорсткіх баёў паліцэйскіх і наркадзяльцоў загінулі дзевятнаццаць чалавек, пяцёра атрымалі раненні.
19 студзеня 2018 года ў Мексіцы забітая Гуадалупэ Кампанур, адна з арганізатараў і лідараў абшчыны Чэран (Мічаакан), індзейцаў пурэпеча, якія вызвалілі сваю тэрыторыі ад арганізаванай злачыннасці.
6 лютага 2018 года некалькі мужчын на пікапе даставілі два абезгалоўленых цела ў пахавальны дом у горадзе Гуачачы.
16 чэрвеня адбылася страляніна паміж паліцыяй і злачынцамі ў штаце Пуэбла. Загінула 6 паліцэйскіх.
23 чэрвеня на поўначы Мехіка невядомыя адкрылі стральбу на футбольным полі, у выніку загінулі тры чалавекі.
8 ліпеня ў горадзе Нуэва-Леон адбылося сутыкненне паміж наркакартэлямі «Паўночны ўсход» і «Заліў», 15 чалавек загінулі.
Горад Нуэва-Ларэда 11 ліпеня захліснула серыя сутыкненняў паміж падраздзяленнямі мексіканскай арміі і бандытамі. Стральба адбылася нават у раёне буйнога гандлёвага цэнтра. З-за баёў быў адменены матч па бестболу.
19 ліпеня ў горадзе Рэйнаса штата Тамауліпас ​​адбылося ўзброеннае сутыкненне паміж варагуючымі наркакартэлямі, тры чалавекі загінулі.
У жніўні паліцыя канфіскавала больш за 50 тон наркотыкаў, пры гэтым знайшоўшы наркалабараторыю. Як мяркуецца, усё гэта належала картэлю Сіналоа.
16 жніўня каля 50 членаў картэля «Халіска — Новае пакаленне» затрыманы ў выніку ўдалай аперацыі арміі і паліцыі Мексікі. У гэты ж дзень быў злоўлены лідар картэля «Ла Ліне» Хуліа Сесар Торэс.
7 верасня ў муніцыпалітэце Бакойна мексіканскага штата Чіуауа ўчынены напад на паліцэйскіх з боку злачыннай арганізацыі «Ла-Ліне», якая ўваходзіць у склад картэля «Хуарэс». Чацвёра праваахоўнікаў загінулі.
29 кастрычніка ў муніцыпалітэце Алмалойя-дэ-Алькісірас, штат Мехіка, у выніку наладжанай бандытамі засады, загінулі чацвёра супрацоўнікаў праваахоўных органаў.
19 снежня ў штаце Табаска адбылося сутыкненне паміж двума мафіямі, якія займаліся гандлем наркотыкаў, у выніку чаго загінула 6 чалавек.
20 снежня Хасэ Галеана па мянушцы Тэтэ, лідар «Незалежнага картэлі Акапулька», быў затрыманы паліцыяй у штаце Мехіка.
30 студзеня 2019 года прэзідэнт Андрэс Мануэль Лопес Абрадор заявіў, што вайна супраць наркатрафіку скончылася.
Жаберскі замак
Жаберскі замак, таксама вядомы як замак Вішнявецкіх — колішні замак паблізу в. Жабер Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Існаваў у XVII — пачатку XVIII ст. Размяшчаўся за 3 км на паўночны захад ад вёскі, на правым беразе Ясельды, цяпер урочышча Замак. Належаў князям Дольскім, затым князям Вішнявецкім.
Апісанне
Прамавугольнае ў плане ўмацаванне (плошча каля 1,5 га) акружанае з трох бакоў вадзяным ровам (шырыня да 20 м, глыбіня 5 м), а з захаду — ракой. Умацаваны высокім земляным валам з нарожнымі бастыёнамі і дубовым частаколам. З наваколлем злучалася брамай і мостам. На тэрыторыі замка месціліся два мураваныя будынкі (або драўляныя на падмурках) — на думку М. Волкава, напэўна, палац і брама (ці парахавы пограб).
Замак пабудаваны прыкладна ў канцы XVI — 1-й палове XVII ст., пасля войнаў 1648—1651 і 1654—1667 гадоў значна мадэрнізаваны. У 2-й палове XVII ст. замак быў адной з цэнтральных рэзідэнцый Дольскіх, у прыватнасці Яна Караля Дольскага, які, мусіць, і займаўся мадэрнізацыяй. У канцы XVII ст. замак перайшоў да Вішнявецкіх. У 1706 годзе падчас Паўночнай вайны (1700—1721) захоплены і разбураны шведамі на чале з Карлам XII. Пазней не аднаўляўся і не выкарыстоўваўся.
Сучаснасць
Збярогся падмурак брамы. Тэрыторыя замка, у т.л. падмурак, моцна церпяць ад «чорных капацеляў».
У 2015 годзе, 16—17 красавіка, археолагі з Інстытута гісторыі НАН Беларусі праводзілі даследаванні на Жаберскім замку.
Кунесць
Кунесць (Кунесть) — вёска ў Пскоўскай вобласці Расіі, уваходзіць у склад Юшкінскай воласці Гдоўскага раёна. Знаходзіцца недалёка ад берага Чудскога возера. У 2000 годзе ў вёсцы пастаянна пражывалі толькі 8 чалавек. У цёплыя сезоны насельніцтва павялічваецца дзякуючы дачнікам з Пскова, Гдова і Санкт-Пецярбурга.
Эканоміка
Вёска не мае школ, прадпрыемстваў. Большасць насельніцтва жыве з агародаў і рыбалкі. Найбліжэйшая прадуктовая крама знаходзіцца ў вёсцы Ветвенік у 8 кіламетрах ад Кунесці. У вёску Горка, аддзеленую ад Кунесці ракой Куной, раз на тыдзень прыязджае аўтакрама — грузавы аўтамабіль, проста з кузава якога вядзецца гандаль.
Дулгалах
Дулгала́х (Дулгала́х, Дулгалаах, Дулҕалаах) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы складнік ракі Яна (басейн мора Лапцевых).
Даўжыня ракі 507 км. Плошча вадазбору 27 300 км². Сярэдні расход вады 101 м³/с (каля сяла Тамтор), сярэдні аб’ём сцёку 3,188 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на паўночных схілах Верхаянскага хрыбта, на вышыні больш за 1000 м. Працякае праз возера Сююрээн-Кюёль (Сюрэн-Кёль). Зліваючыся з ракой Сартанг утварае раку Яна. У верхнім цячэнні (да вусця ракі Хабах) Дулгалах мае горны характар. Ніжэй рэчышча дзеліцца на шматлікія рукавы, цячэнне больш павольнае. У ніжнім цячэнні (100 км ад вусця) рака мае раўнінны характар, рэчышча меандруючае, шырынёй 200—600 м. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае ў першай палове кастрычніка. Перамярзае. Утвараюцца наледзі. У басейне ракі больш за 1100 азёр.
Суднаходная на адлегласці 174 км ад вусця. Сплаўная.
Прытокі: Правы Таастаах, Ааллаах, Талаа-Юрэх, Улахан-Танык, Кыра, Сатагай, Эсэлээх, Цінэгэ, Барчасыт, Ылбайдаах, Мас-Хайдыбыт, Таала-Юрэх, Улага, Кііл, Кюёрэгэй, Кураанах-Кюёрэгэй, Улахан-Юрюйэ, Кюёнкю, Эчый, Нэс-Юрюйэтэ, Кюёль-Юрэх, Кёнё-Юрэх, Курунг-Юрэх, Аартык-Юрэх, Сууйбут, Айтыкаан, Тысы-Кыыл, Таал-Юрэх, Саха-Юрэгэ, Хабах, Сілээн, Кюёркэт, Баянджа, Негернерджа, Учагын, Граніца і інш.
Спіс дэпутатаў Мінскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання
Спіс дэпутатаў Мінскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.
Манумент Перамогі ў Вызваленчай вайне
Кало́на Перамо́гі ў Вызваленчай вайне (Vabadussõja võidusammas) размешчаная на плошчы Свабоды ў Таліне (Эстонія). Адкрыццё мемарыяла, прысвечанага памяці загінуўшых у вайне за незалежнасць, адбылося 23 чэрвеня 2009.
Апісанне
Помнік уяўляе сабой бетонную калону вышынёй 23,5 м, пакрытую 143 шклянымі плітамі са святлодыёдным падсвятленнем.
Помнік выкананы ў форме Крыжа Свабоды II класы I ступені. Гэта найвышэйшая ўзнагарода за асабістую адвагу за час існавання ў 1919—1925 гадах аніводнага разу не была ўручана ніводнай асобе.
Гісторыя
Ідэя стварэння манументу з'явілася яшчэ ў 1919 годзе, у канцы вайны. За перыяд 1918—1920 загінулі 3588 чалавек, 13 774 эстонцаў былі паранены.
У 1936 быў прыняты закон, што прадугледжваў усталяванне нацыянальнага манументу, аднак падрыхтоўчыя працы былі перарваны Другой сусветнай вайной, за якой прыйшла савецкая акупацыя.
Па здабыцці незалежнасці ў 1991 годзе пытанне пра ўсталяванне помніка загінуўшым у вайне 1918—1920 паўстала ізноў. Увесну 2005 Рыйгікогу прыняў пастанову аб тым, што помнік будзе ўсталяваны на талінскай плошчы Свабоды. На конкурсе, у якім узялі ўдзел больш за 40 праектаў, перамагла праца «Лібертас» Райнера Штэрнфельда, Андры Лайдрэ, Кадры Кігі і Анта Саві.
Тараджы
Тара́джы (саманазва: To Raja) — агульная назва карэннага насельніцтва аўстранезійскага паходжання цэнтральнай часткі Сулавесі, якая мае назву Тана Тараджа (літаральна «краіна тараджаў»). Агульная колькасць (2014 г.) — 1 575 000 чал.
Паходжанне
Назва тараджа мае бугскае паходжанне. Насельнікі Паўднёвага Сулавесі так называлі горцаў, якія размаўлялі на розных мовах і не мелі адзінага дзяржаўнага кіравання. Яна была перанятая галандцамі і з’яўлялася ў шматлікіх еўрапейскіх дакументах з XVIII ст. У канцы XIX — пачатку XX стст. Тана Тараджа трапіла ў каланіяльную залежнасць ад Нідэрландаў. З пачатку XX ст. сярод тараджаў працавалі хрысціянскія місіянеры. Яны адчынялі школы, дзе выкладанне ішло на мясцовых мовах. Прыняцце хрысціянства садзейнічала далейшаму адасабленню тараджаў ад суседзяў-мусульман. Акрамя таго, праз школьную адукацыю распаўсюджвалася агульная саманазва тараджаў.
У 1950 г. Тана Тараджа была далучана да незалежнай Інданезіі. З 1970-ых гг. тут актыўна развіваецца турызм, што садзейнічае сталаму вывучэнню і захаванню традыцыйнай культуры.
Культура
Асноўным заняткам тараджаў здаўна былі падсечна-агнявое земляробства, жывёлагадоўля, паляванне і збіральніцтва. У XVII — XIX стст. пад уплывам галандскіх і бугскіх гандляроў адбываўся пераход да грашовай гаспадаркі, што прывяло да развіцця вырошчвання рысу на нізінных тэрыторыях, з’яўлення сталых тэрасіраваных палеткаў на схілах пагоркаў, распаўсюджвання новых завезеных культур, такіх як кава, перац, бульба, кукуруза і інш. Тараджы трымаюць буйвалаў, якія выкарыстоўваюцца ў ахвярапрынашэннях, а ў мінулым з’яўляліся меркай багацця, кароў, свінняў, канёў, курэй. У нашы дні сельская гаспадарка мае важнае значэнне для эканомікі Тана Тараджа. У горных раёнах захаваліся лясы, дзе здаўна палявалі, збіралі ядомыя карэнні, сага, пігменты для фарбавання. У другой палове XX ст. лясная гаспадарка набыла камерцыйны кірунак, пераважае рубка каштоўных сартоў драўніны.
Да канца XIX ст. вёскі тараджаў з’яўляліся аўтаномнымі палітычнымі аб’яднаннямі. Частыя войны вымушалі будаваць паселішчы на вяршынях гор і пагоркаў, умацоўваць іх так, што часцяком адзіным уваходам у вёску быў патаемны тунэль. Адметнай рысай традыцыйнай культуры з’яўляецца народная архітэктура. Хаціны каркасна-слупавога тыпу з выгнутым высокім дахам, падобным на рогі буйвала або перагорнутую лодку. Жылая прастора падзяляецца на 3 пакоі. Сярэдні пакой звычайна большы па памерах, чым астатнія. Паўночны пакой прызначаны для прыёму госцяў. Дах крыецца бамбукавай дранкай, сцены аббіваюцца драўлянымі дошкамі. Хаціны абавязкова фарбуюцца і ўпрыгожваюцца геаметрычным арнаментам. Вопратку шылі з ваўняных арнаментаваных тканін. Кавалкамі тканін аздаблялі ўнутраныя памяшканні хаціны.
Кожная вёска населена прадстаўнікамі аднаго рода, аб’яднанага вакол галоўнага рытуальнага збудавання — «хаціны продкаў» тангканан. Кожны тангканан мае сваё імя, якое становіцца найменнем усёй вёскі. Родавая абшчына падзялялася на малыя нуклеарныя сем’і. Пасля жаніцьбы тараджы адасабляліся ад бацькоў. Шлюбы магчымы са сваякамі не бліжэй за траюрадных. Адлік сваяцтва вядзецца па лініі бацькі і маці. Дзецям даюць імёны блізкіх сваякоў. Абшчына аказвае дапамогу сваім чальцам у набыцці хатняга начыння, арганізацыі святаў і пахаванняў, але адначасова патрабуе ўдзел у супольных працах па ўладкаванню палеткаў, будаўніцтву хацін і умацаванняў. У мінулым вёскі аб’ядноўваліся ў саюзы для забеспячэння агульных эканамічных і палітычных інтарэсаў. Здараліся і сапраўдныя войны паміж пэўнымі абшчынамі. Яны маглі цягнуцца на працягу некалькіх пакаленняў.
Прыналежнасць да тана вызначалася нараджэннем і замацоўвалася рэлігійнымі перакананнямі, так што тана шмат у чым нагадвалі касты. Вышэйшыя колы грамадства звычайна адрозніваліся матэрыяльным становішчам, атрымоўвалі значную пашану з боку ніжэйшых тана, аднак былі абавязаны рабіць большы ўнёсак у супольны дабрабыт і рытуалы. Рабства мела патрыярхальны характар, хаця ў XVII — першай палове XIX стст. тараджы займаліся продажам рабоў на ўзбярэжжа. У асноўным, ахвярамі гандлю рабамі былі ваеннапалонныя. Народжаныя ў стане куакуа маглі разлічваць на жыццё ў абшчыне. Яны мелі свае сем’і, хаціны, але працавалі на зямлях абшчыны або прыватнага ўладальніка. Хаця рабства было адменена галандскай каланіяльнай адміністрацыяй, сацыяльнае становішча куакуа амаль не змянілася.
Фальклор тараджаў вядомы сваімі міфамі, казкамі, рытуальнымі песнямі і танцамі.
Рэлігія
Традыцыйныя рэлігійныя культы тараджаў маюць назву Алук То Дола (літаральна «правілы людзей мінулага»). Яны ўяюляюць сабою складаную сумясь старажытнага культа продкаў і політэізму.
Прыхільнікі Алук То Дола падзяляюць сусвет на тры часткі — падземны свет мёртвых, навакольны свет жывых, нябесны свет продкаў-багоў. Падземнаму свету адпавядае паўднёва-заходні напрамак, а нябеснаму — паўночна-усходні напрамак. Пасля смерці душы людзей імкнуцца ў краіну мёртвых Пуя, дзе жыццё нагадвае зямное. Дзякуючы правільна арганізаваным абрадам у памерлых ёсць шанц дасягнуць нябеснага свету і стаць заступнікамі жывых. Тыя памерлыя, хто не знаходзіць шлях у Пуя, ператвараюцца ў злых духаў бомба. Існуюць таксама духі, што жывуць у дрэвах і камянях, духі-пярэваратні і начныя духі-мроі.
Міфалогія тараджаў апавядае пра тое, што сусвет нарадзіўся ад шлюбу неба і зямлі. Іх першымі дзецьмі былі багі Понг Матуа (або «Стары Пан»), валадар неба і раўнавагі, Понг Бангаі, валадар раўнін, Понг Лаландонг, суддзя мёртвых, Белу Тумбанг, багіня медыцыны, і інш. Тараджы лічаць, што самі паходзяць ад багоў, і галоўная мэта чалавечага існавання — падтрыманне божых парадкаў праз абрады.
Да прыняцця хрысціянства рытуалы падзяляліся на 2 роўныя часткі — прысвечаныя жыццю і смерці. Паміж сабой яны ніколі не злучаліся. Арганізацыяй важных рытуалаў займаўся абшчынны святар то мінаа, меней важных — святары інда-паданг. Рытуалы жыцця ўключалі земляробчы абрадавы цыкл, шанаванне багоў і духаў. Рытуалы смерці абапіраліся на складаныя традыцыі шанавання памерлых, падтрымання сувязяў з замагільным светам продкаў. Хрысціянскія місіянеры забаранялі рытуалы жыцця, аднак рытуалы смерці захаваліся і да нашага часу адыгрываюць важную ролю ў зберажэнні культурных адметнасцяў тараджаў. Цырымоніі пахавання і знешні выгляд могілак у розных кутах Тана Тараджа адрозніваюцца сваімі адметнасцямі, але абавязкова ўключаюць ахвярапрынашэнні вялікай колькасці буйвалаў, песні і танцы. Магільні месцяцца ў пячорах, на скалах або на іх месцы ўсталёўваюцца мегаліты. Паколькі арганізацыя цырымоній патрабуе значных выдаткаў, ад моманта смерці да пахавання можа прайсці некалькі гадоў. Увесь гэты час целы памерлых захоўваюцца ў хацінах сваякоў.
У канцы XIX — пачатку XX ст. сярод тараджаў распаўсюдзілася хрысціянства (пратэстантызм і каталіцызм), якое ў нашы дні спавядае большасць вернікаў. На паўднёвым захадзе Тана-Тараджа таксама жывуць невялікія групы мусульман.
Мінчанка-2 (валейбольны клуб)
Мінчанка-2 — беларускі жаночы валейбольны клуб з горада Мінск. З’яўляецца рэзервовы складам каманды «Мінчанка».
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын
Міхал Крыспін Паўлікоўскі
Міхал Крыспін Паўлікоўскі ( — ) — польскі, і мемуарыст. Адносіўся да палітычнай групоўкі «віленскіх кансерватараў». Атрымаў празванне «храніст Вялікага Княства Літоўскага».
Біяграфія
Паходзіў з каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Паўлікоўскіх, які ў XVIII ст. меў маёнткі ў Менскім ваяводстве. Яго бацька Казімір быў адвакатам, старшынёй Крэдытнага таварыства ў Мінску. Стрыечны брат Юзафа Мацкевіча.
Пасля заняцця Мінска польскімі войскамі ў 1919 годзе некаторы час быў сакратаром у камендатуры горада і супрацоўнікам Грамадзянскага ўпраўленне Усходніх зямель. У 1920 годзе служыў у якасці добраахвотніка ў 19-й лётнай зскадры, адкуль быў звольнены па хваробе. Вярнуўся да чыноўніцкай працы, на гэты раз у Брэсце. У 1923 годзе скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта.
Восенню 1924 года перабраўся ў Вільню, дзе працаваў у ваяводскім урадзе.
Карэспандэнт віленскай газеты «Słowo» — галоўнай газеты «віленскіх кансерватараў».
Быў заўзятым паляўнічым, доўгі час быў сакратаром, а потым віцэ-прэзідэнтам Паляўнічага таварыства Усходніх зямель і Паляўнічага таварыства Віленскага ваяводства, а ў 1934 увайшоў у склад кіраўніцтва Польскага саюза паляўнічых таварыстваў.
У 1949 годзе пераязджае ў ЗША, дзе выкладае польскую і рускую мову ва Універсітэце Берклі. У 1962 годзе выходзіць на пенсію.
У 1966 годзе адзначаны за сваю літаратурную актыўнасць узнагародай Саюза польскіх пісьменнікаў на чужыне.
Памёр у 1972 годзе падчас адпачынку на Гавайскіх астравах, дзе і быў пахаваны.
Аўтар кніг «Sumienie Polski: rzecz o Wilnie i kraju wileńskim» (Лондан, 1946), «Dwa światy» (Лондан, 1952), «Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego» (Лондан, 1959).
У сваіх успамінах Паўлікоўскі піша: ''«Маёнтак быў, як правіла, прыхільны да беларушчыны. З селянінам размаўлялі па-беларуску. Правільная і беглая беларуская гаворка была як бы своеасаблівым стылем. Заахвочванне беларускай мовы, фальклору і звычаю і клопат пра іх лічыліся адзіным плённым, і прытым легальным, спосабам змагання з русіфікацыяй»''. Успаміны Паўлікоўскага былі не толькі заўважаны, але і неадназначна ацэнены беларускай эміграцыяй. Так, Вітаўт Тумаш пісаў Юрку Віцьбічу, што там «народу беларускага, сялянства наагул няма, ён [Паўлікоўскі] яго быццам і ня бачыў… апісвае толькі польскія маёнткі ды менскія публічныя дамы».
Клостэрнойбург
Клостэрно́йбург (Klosterneuburg) — аўстрыйскі горад у федэральнай зямлі Ніжняя Аўстрыя. Знаходзіцца на паўночны захад ад Вены, непасрэдна прылягаючы да яе. З 1938 па 1954 горад уваходзіў у склад Вены. Насельніцтва 24 797 чалавек (2001).