cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гаёвэ (Казэлэцкі раён)
Гаёвэ (Гайове́) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Ваўчок (Казэлэцкі раён)
Ваўчок (Вовчо́к) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Цэнтральная гарадская бібліятэка (Жодзіна)
'''Цэнтральная гарадская бібліятэка г. Жодзіна''' (Центральная городская библиотека г. Жодино) — інфармацыйны і грамадска-культурны цэнтр горада Жодзіна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Першая бібліятэка адкрылася ў 1948 г. у драўляным клубе энергетыкаў на ГРЭС. На мяжы 40-50-х гадоў адкрываецца чытальня ў пасёлку машынабудаўнікоў (вул. 40 год Кастрычніка, д. 15), якая паклала пачатак завадской бібліятэцы, створанай у 1961 г. у Палацы культуры Беларускага аўтазавода.
Станаўленне гарадской бібліятэчнай сістэмы прыходзіцца на 60-70 гады мінулага стагоддзя. Гэта быў перыяд бурнага росту горада. Да сярэдзіны 60-х гадоў насельніцтва складала 8 тысяч чалавек, большасць з якіх былі дзеці і падлеткі, моладзь.
Дзіцячая бібліятэка адкрылася ў красавіку 1966 г. Першапачаткова яна размясцілася ў будынку кінатэатра «Юность», потым была пераведзена ў іншы будынак па Маскоўскай вуліцы — невялікі драўляны дом, у якім раней жыў настаяцель Свята-Міхайлаўскай царквы.
У 1968 г. была арганізавана гарадская бібліятэка для дарослых. Для яе стварэння быў выдзелены пакой у інтэрнаце «БелАЗа» плошчай 16 м2. Усё абсталяванне бібліятэкі складалася з 2 сталоў, 10 стэлажоў і 4 крэслаў.
У 1970 г. гарадскую бібліятэку размясцілі ў трохпакаёвай кватэры ў жылым доме па вуліцы 50 год Кастрычніка, 15. Былі адкрыты дзве залы абслугоўвання: абанемент і чытальная зала. Новым этапам у развіцці гарадской бібліятэкі з’явілася стварэнне ў 1978 г. цэнтралізаванай бібліятэчнай сістэмы (ЦБС) горада, у якую ўвайшлі тры бібліятэкі: цэнтральная гарадская, дзіцячая і філіял № 1 цэнтральнай бібліятэкі.
У 1982 г. дзіцячая бібліятэка атрымала новы будынак па праспекце Міра, 34. У гэтым жа годзе быў арганізаваны філіял № 2 па абслугоўванні дзяцей па вуліцы Савецкай.
У 1983 г. набыла сваё памяшканне і Цэнтральная гарадская бібліятэка. Яна размясцілася ў новым будынку па праспекце Міра, 21.
Даты і дасягненні
1966 г. — арганізацыя дзіцячай бібліятэкі.
1968 г. — арганізацыя гарадской бібліятэкі для дарослых.
1978 г. — арганізацыя ЦБС.
1981 г. — пераезд дзіцячай бібліятэкі ў новы будынак па пр. Міру, 34 і арганізацыя філіяла № 2 па абслугоўванні дзяцей па вул. Савецкай.
1981 г. — ўзнагароджанне калектыву Ганаровай граматай ЦК ВЛКСМ.
1983 г., 1986 г. 1991 г., 1997 г. — узнагароджанне калектыву граматамі абласнога ўпраўлення культуры.
1998 г. — узнагароджанне дырэктара ЦБС Ганаровай граматай Міністэрства культуры РБ.
2003 г. — арганізаваны Публічны цэнтр прававой інфармацыі.
Краўчэнкавэ (Білапільскі раён)
Краўчэнкавэ (Кра́вченкове) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рычкыўскай вясковай абшчыны.
Цэнтральная гарадская бібліятэка (Жодзіна)
Даты і дасягненні
2005 г. — дырэктар ЦБС ўзнагароджана дыпломам пераможцы абласнога конкурсу «Прафесіяналізм і наватарства: шлях да поспеху» у намінацыі «За інавацыйныя пераўтварэнні арганізацыйнай структуры бібліятэкі, укараненне шырокага спектру біблііятэчных паслуг з выкарыстанем сучасных інфармацыйных тэхналогій»
2005 г. — аб’яўлена падзяка Мінскага абласнога выканаўчага камітэта «За інавацыйныя пераўтварэнні арганізацыйнай структуры цэнтральнай бібліятэкі, укараненне шырокага спектру бібліятэчных паслуг з выкарыстаннем сучасных інфармацыйных тэхналогі».
2006 г. — ЦБС прызнана пераможцам штогадовага абласнога агляду-конкурсу ў намінацыі «Лепшы пакой адпачынку» сярод арганізацый культуры Мінскай вобласці і ўзнагароджана Ганаровай Граматай аблвыканкама.
2007 г. — указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дырэктару сеткі публічных бібліятэк за ўкараненне новых тэхналогій бібліятэчнага абслугоўвання насельніцтва прысуджана спецыяльная прэмія.
2020 г. — пераможца рэспубліканскага конкурсу «Бібліятэка — асяродак нацыянальнай культуры» у намінацыі «За значны ўклад у выхаваўчую работу з падрастаючым пакаленнем».
Спасылкі
__INDEX__
Борсукіў
Борсукіў (Бо́рсуків) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Алофі
Алофі (Alofi) — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Новай Зеландыі — вострава Ніуэ ў паўднёвай часцы Ціхага акіяна. Насельніцтва — 614 чал. (2001), 581 чал. (2006).
Дымэрка
Дымэрка (Ди́мерка) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Зэлэнэ (Білапільскі раён)
Зэлэнэ (Зеле́не) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рычкыўскай вясковай абшчыны.
Весніно (Лагойскі раён)
Весніно́ (, Веснино) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Amata huebneri
Amata huebneri — від молей з сямейства. Від быў упершыню апісаны Жанам Батыстам Буадзювалем у 1829 годзе. Сустракаецца ад індааўстралійскіх тропікаў да паўночнай Аўстраліі.
Апісанне
Дарослыя асобіны чорныя з жоўтымі палосамі на брушку і празрыстымі вочкамі на крылах.
Харчовыя расліны
Было зафіксавана, што лічынкі харчуюцца на відах, , і , але таксама могуць есці рэчывы, якія раскладаюцца, і рэчывы, багатыя бялком.
Каршачына
Каршачына (Корша́чина) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рычкыўскай вясковай абшчыны.
Транспарт у Казахстане
Транспарт у Казахстане мае важнае значэнне. Велізарныя тэрыторыі краіны (2,7 млн км²), нізкая шчыльнасць насельніцтва, раз'яднанасць цэнтраў прамысловасці і сельскай гаспадаркі, а таксама аддаленасць ад сусветных рынкаў робяць уладанне развітай транспартнай сістэмы жыццёва патрэбным для Казахстана.
Чыгуначны транспарт
Значэнне чыгуначнага транспарта у Казахстане вельмі вялікае. Казахстанскія чыгункі забяспечваюць 68 % усяго грузаабароту і звыш 57 % пасажырапатоку краіны.
У рамках стратэгіі развіцця транспарта ў Казахстане да 2017 года будуць пабудаваныя амаль 1 400 км новых і электрыфікавана 2 700 км існых чыгуначных пляцовак.
Па дадзеных на май 2011 года на тэрыторыі Казахстана зарэгістраваныя 3 264 400 легкавых аўтамабіляў.
Казахстан мясцуе на 2013 год сеткай аўтамабільных дарог працягласцю больш 96 тысяч км, многія з якіх маюць патрэбу ў рэканструкцыі і рамонце.
Адзінай хуткаснай аўтамагістраллю Казахстана з'яўляецца аўтадарога A-1 на пляцоўцы даўжынёй 217 км паміж Астаной і Шчучынскам.
Паветраны транспарт
З-за вялікай геаграфічнай працягласці Казахстана паветраны транспарт гуляе вялікую ролю і часцяком не мае альтэрнатывы. У Казахстане ёсць 22 буйныя аэрапорты, з якіх 14 абслугоўваюць міжнародныя перавозкі. Большасць аэрапортаў недазагружаны, прапускная здольнасць аэранавігацыйнай сістэмы рэспублікі ў наш час мае больш за пяціразовы запас. Вялікае значэнне для галіны мае транзіт грузавых і пасажырскіх авіяперавозак паміж Еўропай і Азіяй. Найбуйнейшай авіякампаніяй Казахстана з'яўляецца «Air Astana».
Апошнія буйныя інвестыцыйныя праекты:
Аэрапортавыя зборы і цэны на авіяквіткі ў Казахстане пакуль даволі высокія, што стрымлівае развіццё авіятранспарту ў краіне.
Пацы
Пацы (Pacai) — магнацкі род, прадстаўнікі якога ў 16—18 стст. займалі дзяржаўныя пасады ў Вялікім княстве Літоўскім. Валодалі маёнткамі ў Лідскім і Гарадзенскім паветах, мястэчкамі Магільна, Астравец (у 16 ст.), Чартарыйск (у 17 ст.), Відзы і інш.
Гісторыя
Першым з роду Пацаў, які ўпамінаецца ў крыніцах з'яўляецца літоўскі баярын Даўкша, жыўшы ў 15 ст. Нічога значнага аб ім не вядома, але ўжо яго сын Юрый Пац быў адной з значных постацяў пры двары вялікага князя Казіміра Ягелончыка. З таго часу Пацы пачынаюць гуляць значную ролю ў палітычным і духоўным жыцці княства. У другой палове 17 ст. род дасягае піка сваёй магутнасці, прадстаўнікі роду займаюць высокія дзяржаўныя пасады, а менавіта:гетмана літоўскага, канцлера літоўскага, біскупаў віленскага і жмудскага. Але з цягам часу іх дамінацыя, у краіне знішчонай цяжкімі войнамі, пачала хіліцца, род быў адсунуты на другі план прадстаўнікамі Сапегаў. Апошні з вядомых Пацаў быў Людвіг Міхаіл Пац, удзельнік вайны напалеонаўскай і паўстання 1830-1831 гг. супраць расійскай улады, па заканчэнню паўстання быў вымушаны эміграваць дзе і памёр. Сямейны маёнтак Пацаў быў канфіскаваны расійскай уладай.
Найбольш вядомыя з роду:
Новы Шлях (Казэлэцкі раён)
Новы Шлях (Но́вий Шлях) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Таргын (сяло)
Таргын — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Таргынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, пасёлка Касыма Кайсенава. Код КАТА — 636273100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1134 чалавекі (560 мужчын і 574 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1215 чалавек (589 мужчын і 626 жанчын).
Максыміўшчына (Білапільскі раён)
Максыміўшчына (Макси́мівщина) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рычкыўскай вясковай абшчыны.
Квантавая фізіка
Ква́нтавая фі́зіка — раздзел тэарэтычнай фізікі, у якім вывучаюцца квантава-механічныя і квантава-палявыя сістэмы, і законы іх руху. Асноўныя законы квантавай фізікі вывучаюцца ў рамках квантавай механікі і квантавай тэорыі поля і ўжываюцца ў іншых раздзелах фізікі.
Амэльчэнкы (Білапільскі раён)
Амэльчэнкы (Оме́льченки) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рычкыўскай вясковай абшчыны.
Підліснэ (Казэлэцкі раён)
Підліснэ (Підлі́сне) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Свяшчэнны саюз
[[Файл:Map of the Holy Alliance (1840).svg|thumb|222px|Свяшчэнны саюз:
{{legend|#ffd42aff| Аўстрыйская імперыя}} {{legend|#4d4d4dff| Прусія}} {{legend|#008000ff| Расійская імперыя}} ]] Свяшчэ́нны саюз (La Sainte-Alliance, Heilige Allianz) — кансерватыўны саюз Расіі, Прусіі і Аўстрыі, створаны з мэтай падтрымання ўсталяванага на Венскім кангрэсе (1815) міжнароднага парадку. Да заявы аб узаемадапамозе ўсіх хрысціянскіх цароў, падпісанай 14 (26) верасня 1815 года, пасля паступова далучыліся ўсе манархі кантынентальнай Еўропы, акрамя Англіі, Папы Рымскага і турэцкага султана. Не будучы ў поўным сэнсе гэтага слова аформленым пагадненнем дзяржаў, якое накладала б на іх вызначаныя абавязацельствы, Свяшчэнны саюз, тым не менш, увайшоў у гісторыю еўрапейскай дыпламатыі як «згуртаваная арганізацыя з рэзка акрэсленай клерыкальнай-манархічнай ідэалогіяй, створаная на аснове падаўлення рэвалюцыйных настрояў, дзе б яны нt выяўляліся».
Зыкава (Лагойскі раён)
Зы́кава (, Зыково) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Розіўка (Казэлэцкі раён)
Розіўка (Ро́зівка) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Трыпсін
Трыпсін — стрававальны фермент пазваночных жывёл і чалавека. Сінтэзуецца клеткамі падстраўнікавай залозы ў форме неактыўнага папярэдніка — трыпсінагену. Удзельнічае ў расшчапленні бялкоў і прадуктаў іх частковага гідролізу.
Прыз
Прыз:
Палавое адхіленне
Палавое адхіленне — паводзіны, якія з'яўляюць сабой адхіленне ад прынятай нормы ў вобласці сексуальных паводзін і жаданняў чалавека. Па міжнароднай класіфікацыі ICD-10 да адхіленняў адносяць наступныя адхіленні паводзін: педафілія, герантафілія, садызм, мазахізм, фетышызм, эксгібіцыянізм, вуаерызм, заафілія і г.д.
Паўлэнкавэ (Білапільскі раён)
Паўлэнкавэ (Павле́нкове) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Жантас
Жантас — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Таргынскай сельскай акругі. Код КАТА — 636273200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 250 чалавек (123 мужчыны і 127 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 173 чалавекі (89 мужчын і 84 жанчыны).
Рамзан Ахмадаў
Рамзан Адланавіч Ахмадаў (Рамзан Адланович Ахмадов; 4 лютага 1970 — 10 лютага 2001) — брыгадны генерал чачэнскіх узброеных сіл падчас першай і другой чачэнскіх войн.
Савынка (Чарнігаўская вобласць)
Савынка (Са́винка) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Бакша (Білапільскі раён)
Бакша (Бакша́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Секс
Секс (sex, sexe, sexus — пол) — сексуальнасць, сукупнасць псіхічных і фізіялагічных рэакцый, перажыванняў і ўчынкаў, звязаных з праявай і задавальненнем палавой цягі або жаданнем працягнуць род. Упершыню значэнне слова «секс» у сэнсе каітус зарэгістравана ў 1929 г.
Вынікі праявы сексуальнасці ў чалавечым грамадстве
Секс можа быць сродкам:
У шэрагу выпадкаў секс можа быць змушаным — гл. згвалтаванне, а таксама з’яўляцца спосабам перадачы венерычных хвароб.
У любым грамадстве секс і праява сексуальных паводзін людзей з’яўляецца прадметам сацыяльных, ідэалагічных і крымінальных абмежаванняў. Як правіла, чым аўтарытарней грамадства, тым гэтыя абмежаванні мацней. Напрыклад, у СССР і фашысцкай Германіі мужчынская гомасексуальнасць была крымінальным злачынствам. А ў шматлікіх краінах (як ісламскіх, так і хрысціянскіх) шлюбная нявернасць таксама прызнаецца злачынствам, за якое можа быць прызначаная альбо матэрыяльная, альбо крымінальная адказнасць, аж да смяротнага пакарання.
Часам прэлюдыяй да сексу служыць флірт.
Тэхніка сексу
Упершыню падрабязнае апісанне як сексуальных пазіцый, так і мастацтва кахання з’явілася, відаць, у Індыі — знакамітая «Кама Сутра» і некалькі менш вядомая «Ананга Рангу». У XX стагоддзі выйшаў цэлы шэраг папулярных кніг, прысвечаных тэхніцы сексу.
Як сведчыць беларускі фальклор, найбольш распаўсюджанай тут была класічная еўрапейская пазіцыя «мужчына зверху»:
Даволі часта ў фальклоры сустракаецца ўказанне і на пазіцыю «мужчына ззаду»:
а таксама «вершніца» ці «жанчына зверху»:
Асексуальнасць і гіперсексуальнасць
Пад асексуальнасцю разумеюць альбо адсутнасць палавой цягі, альбо яе свядомае прыгнечанне па тых ці іншых прычынах (аскетызм). Супрацьлегласцю з’яўляецца гіперсексуальнасць — падвышанае запатрабаванне ў сексуальных кантактах (сатырыязіс).
Нейкай адзінай для ўсіх «нормы інтэнсіўнасці палавога жыцця» не існуе, але сярэдняя (статыстычна) частата палавых кантактаў у сталых гетэрасексуальных парах складае, па розных адзнаках, ад некалькіх разоў у тыдзень да некалькіх разоў у месяц. Найбольш лагічна вызначаць такую норму, зыходзячы не з якіх-небудзь статыстычных даследаванняў, а з індывідуальных асаблівасцей пэўнай пары.
Палавыя адхіленні
Існуюць адхіленні ад нармальных палавых паводзін. Грамадская і медыцынская адзнака шэрагу варыяцый такіх праяў змяняецца з часам. Напрыклад, сёння, з пункта гледжання шэрагу псіхіятраў і асабліва — псіхолагаў, сама па сабе сексуальная арыентацыя не можа лічыцца паталагічнай. Тым не менш раней у большасці культур гома- і бісексуальная арыентацыя лічылася чымсьці няправільным і адчынена пераследвалася, а цяпер часта высмейваецца. Некаторыя навукоўцы XIX стагоддзя (Р. Крафт-Эбінг) лічылі, што гомасексуальная арыентацыя з’яўляецца вынікам дэгенерацыі.
Сексуальнасць у міфалогіі і фальклоры
У міфалогіі сексуальная патэнцыя ўсведамляецца як адна з праяваў касмічнай стваральнай энергіі, што дазваляе чалавеку ўдзельнічаць у быцці Сусвету. У традыцыйных супольнасцях абрадаваму афармленню падлягалі ўсе значныя моманты сацыяльнага і індывідуальнага жыцця, таму тэма сексуальных адносін мужчыны і жанчыны не магла быць ігнараваная. Эратызм, сімвалічнае выяўленне сексуальнасці і полавых узаемадачыненняў — абавязковы элемент практычна ўсіх рытуалаў каляндарнага і сямейнага цыклу. Асабліва гэта датычылася абрадаў, якія сімвалічна рэалізоўвалі пераход ад «старога» да «новага» ці на калектыўным (Каляды, Масленка, Вялікдзень, Купалле), ці на індывідуальным (Радзіны, Вяселле) роўні.
Традыцыйная беларуская культура надзяляе эратычным зместам шырокую катэгорыю з’яў і рэчаў. Так, фалічнае «прачытанне» маюць рэчы, звязаныя з дзейснай інструментальнай сферай: голка, хлебная лапата, саха, рала, таўкач, дзіда, шабля, меч, стрэльба, вуда і да т. п. Фармальнае (колер, абрысы) і тыпалагічнае (цвёрдасць, актыўнасць) ляжалі ў аснове такога сімвалізму: елка, шышка, морква, гурок, грыб, рыба, джала, каўбаса, пірог, кол, арэх, палка, рог — як фальклорныя значэнні фаласа. Жаночы, дзетародны пачатак сімвалізаваўся рэчамі полымі, з адтулінай, але прынцыпова пасіўнымі: гаршчок, бочка, вядро, дзяжа, мех, яма, нара, печ і да т. п. Сам полавы акт выяўляецца ў катэгорыях актыўнай дзейнасці: каваць, араць, рабіць, дзяўбці, таўчы, засаджваць, устаўляць, мець, нацягваць, пароць, качаць, шыць і г. д.
З фальклору вынікае, што для беларусаў, акрамя іншага, секс ёсць крыніцай задавальнення. У прыватнасці, гэта вынікае з суаднясення на шкале жыццёвых каштоўнасцей полавага акту і харчавання: «На што бабе рашато, на што бабе сіта: дзед бабу патаптаў — будзе баба сыта». Пры гэтым жарсць магла заспець у любым месцы, а сам «двубой» вызначаўся нічым не прыхаванай эмацыйнасцю:
Народныя жарты апявалі мужчынскую палавую моц:
Пры гэтым «парыву плоці» з апантанасцю, да поўнае знямогі аддаваліся і жанчыны:
Аднак часам жаночыя спадзяванні не спраўджваліся:
Пераноснае значэнне
Слова «секс» ва ўжытку часта выкарыстоўваецца ў пераносным сэнсе для пазначэння нуднага занятку, якое павінна прывесці да «поўнага задавальнення». Да прыкладу, існуе дыстрыбут аперацыйнай сістэмы GNU/Linux, названы «SEXLinux — дыстрыбутыў для сапраўдных мужчын». Распрацоўшчыкі SEXLinux максімальна ўскладнілі задачу ўсталёўкі і наладкі сістэмы.
Аркаўскэ
Аркаўскэ (А́ркавське) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Кавалеўшчына (вёска, Лагойскі раён)
Кавале́ўшчына (, Ковалевщина) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Прагрэс (Казэлэцкі раён)
Прагрэс (Прогрес) — пасёлак у Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Макрыца сценавая
Макрыца сценавая (Oniscus asellus) — адзін з самых буйных і найбольш распаўсюджаных відаў станожак на Брытанскіх астравах і ў Заходняй і Паўночнай Еўропе, які дасягае даўжыні 16 мм і шырынёй 6 мм.
Распаўсюджанне
З’яўляецца самым распаўсюджаным відам макрыцы на Брытанскіх астравах як геаграфічна, так і экалагічна. Невядомы ў Міжземнаморскім басейне, але шырока распаўсюджаны ў Паўночнай і Заходняй Еўропе, на ўсходзе Украіны, а таксама на Азорскіх астравах і Мадэйры; ён таксама быў шырока прадстаўлены ў Амерыцы.
Экалогія
Макрыца сценавая сустракаецца ў розных месцах пражывання, у тым ліку ў месцах з невялікім утрыманнем кальцыю. У асноўным сустракаецца пад камянямі і на гнілай драўніне. Адзіная макрыца, якую рэгулярна сустракаюць на верасовых пустках і, дзе яна жыве вакол такіх прадметаў, як гнілыя слупы платоў.
Апісанне
Макрыца сценавая — адна з самых буйных мясцовых станожак у Брытаніі, да 16 мм даўжыні. Яна адносна плоская і мае бліскучы карычневы ці шэры колер.
На спіне часта бачныя бледныя плямы; гэта вобласці, што захоўваюць кальцый, які потым выкарыстоўваецца для ўмацавання экзашкілета пасля лінькі. Лінька адбываецца на дзве паловы, прычым задняя палова ліняе перад пярэдняй. Эксувія (тое, што ліняецца) часта ўжываецца жывёлай пасля лінькі.
Зоранэ (Білапільскі раён)
Зоранэ (Зо́ряне) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Чыгуначны транспарт у Казахстане
Казахстан мае разгалінаваную чыгуначную сетку агульнай працягласцю каля 15341 кіламетраў (2013 г.) ; 6 тысяч двухкалейныя лініі і каля 5 тысяч — электрыфікаваныя. Разгорнутая даўжыня галоўных пуцей — 18,8 тыс. км, станцыйных і спецыяльных пуцей — 6,7 тыс. км. Значэнне чыгуначнага транспарта ў Казахстане вельмі вялікае. Больш 68 % усяго грузаабароту і звыш 57 % пасажыразвароту краіны прыпадае на чыгунку. У чыгуначнай галіне на 2013 год былі заняты больш 160 тысяч чалавек, што складала амаль 1 % насельніцтва Казахстана (16 911 911 на 2013 год).
Дарэвалюцыйны перыяд
Упершыню чыгунка прайшла па тэрыторыі сучаснага Казахстана ў 1893—1894 годзе. Гэта была вузкакалейная (1000 мм) чыгуначная лінія Пакроўская Слабада — Уральск працягласцю 369 км, з якіх 113 км праляглі ў Казахстане. Апроч таго, 190 км Транссіба таксама прайшлі праз Казахстан у раёне горада Петрапаўлаўск.
Годам заснавання чыгуначнага транспарта ў Казахстане лічыцца 1904 год, калі пачалося будаўніцтва Арэнбург-Ташкенцкай чыгункі працягласцю 1668 км. Гэта магістраль была ўведзена ў эксплуатацыю ў 1905—1906 гадах, злучыўшы еўрапейскую Расію з Сярэдняй Азіяй. Уздоўж чыгуначнай лініі выраслі гарады і прамысловыя цэнтры: Акцюбінск, Новаказалінск, Туркестан, Кызыларда, Аральск і іншыя.
У 1914—1924 гадах пабудавана Сямірэчанская чыгунка Арысь-Пішпек — частка будучыні Турксіба, у 1915 годзе — магістраль Чалябінск — Троіцк — Кустанай. Па казахстанскай зямлі праляглі 122 км пабудаванай у 1915—1917 гадах Алтайскай чыгункі (Новасібірск-Сяміпалацінск). Апроч гэтага, на паўночным усходзе Казахстана да 1918 г. функцыянавала 117-кіламятровая Ускрэсенская дарога нармальнай шырыні Экібастуз-Ускрэсенская прыстань (Ярмак, цяпер Аксу), а ў цэнтральным Казахстане 40-кіламятровая вузкакалейная дарога Караганда — Спаскі завод і 120-кіламетровая Байканурскія вугальныя капальні — Карсакпай.
Савецкі перыяд
Агульная працягласць чыгункі на тэрыторыі Казахстана да 1918 года дасягнула 2 575 км. Першую чыгуначную лінію ў савецкі перыяд пабудавалі ў 1920—1922 гадах ад Петрапаўлаўска да Какчэтаў. У 1924 годзе была пабудавана чыгуначная лінія Кулунда — Паўладар. Для развіцця нафтапромыслаў Эмбы ў 1926 годзе была пабудавана вузкакалейная чыгунка Гур’еў — Досер.
Эпахальнай падзеяй стала будаўніцтва Туркестана-Сібірскай магістралі працягласцю 1444 км, якое доўжылася ў 1927—1930 гадах. Яна звязала Казахстан з Сібір’ю і спрыяла эканамічнаму развіцця рэспублікі і засваенню многіх пустэльных земляў.
У 1930-я гады былі таксама пабудаваны лініі: Караганда — Балхаш (490 км) (цэнтральны Казахстан), Чымкент — Ленгер (поўдзень Казахстана), Локаць-Абарона (235 км) (казахстанскі Алтай), потым працягнутая да Ленінагорска і Зыранаўска.
У 1936—1939 гады пракладзена лінія, якой Казахстан злучыўся з Цэнтральнай Расіяй, — Уральск — Ілек з выхадам на Саратаў.
Лука (Сноўскі раён)
Лука (Лука) — пасёлак у Сноўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сноўскай гарадской абшчыны.
Калыніўка (Білапільскі раён)
Калыніўка (Кали́нівка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Самійліўка (Казэлэцкі раён)
Самійліўка (Самі́йлівка) — вёска ў Казэлэцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Кіпціўскай вясковай абшчыны.
Кандратавічы (Лагойскі раён)
Кандра́тавічы (, Кондратовичи) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Да 24 мая 1960 года вёска знаходзілася ў складзе Астрошыцкага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у складзе Лагазінскага сельсавета.
Гамбургер
Гамбургер — від сэндвіча, інгрэдыентамі якога з'яўляецца сечаная смажаная катлета, якая падаецца ўнутры разрэзанай булкі. У дадатак да мяса гамбургер можа мець вялікую колькасць разнастайных прыпраў, напрыклад: кетчуп і маянэз, шынку, салату, марынаваны агурок, сырую або смажаную цыбулю, памідор. Слова гамбургер паходзіць ад англійскага слова Ham — шынка.
Элін
У старажытнагрэчаскай міфалогіі Элін быў сынам Дзеўкаліёна і ўнукам Праметэя. Згодна пазнейшай версіі — сынам Зеўса. Ад німфы Арсеіды меў трох сыноў — Эола, Дора і Ксуфа. Эол стаў продкам грэкаў-эалійцаў, Дор — дарыйцаў. Ад Ксуфа нарадзіліся сыны Іон (продак іанійцаў) і Ахей (продак ахейцаў). Магчыма, што легенда пра сыноў Ксуфа мае позняе паўночнае паходжанне, бо ў ранніх тэкстах продкам ахейцаў лічыўся Данай, а іанійцы выводзіліся ад пеласгаў.
Сексуальныя пазіцыі
Сексуальныя пазіцыі — спосабы ўзаемнага размяшчэння палавых партнёраў дзеля заняткаў сексам.
У адрозненне ад жывёл, людзі займаюцца сексам не толькі для працягу роду, але і для атрымання задавальнення. У старажытнасці сексуальныя акты таксама насілі сакральны характар. Разнастайныя сексуальныя пазіцыі апісаныя ў шматлікіх крыніцах розных культур, пачынальна з старажытных часоў і да нашых дзён. Напрыклад, у персідскіх рукапісах апісана больш 400 розных сексуальных пазіцый. Усе пазіцыі могуць быць умоўна аб’яднаныя ў некалькі вялікіх груп: мужчына зверху, жанчына зверху, мужчына ззаду, крыжападобныя пазіцыі, бакавыя пазіцыі, пазіцыі седзячы і стоячы, а таксама змяшаныя пазіцыі, напрыклад пазіцыя «лодачка», і атлетычныя пазіцыі, патрабавальныя дадатковага спрыту і збольшага адмысловай фізічнай падрыхтоўкі.
Сексуальныя пазіцыі ў беларускім фальклоры
Як сведчыць беларускі фальклор, найбольш распаўсюджанай тут была класічная еўрапейская пазіцыя «мужчына зверху»:
Даволі часта ў фальклоры сустракаецца ўказанне і на пазіцыю «мужчына ззаду»:
а таксама «вершніца» ці «жанчына зверху»:
Верхнія Таінты
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 717 чалавек (355 мужчын і 362 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 625 чалавек (323 мужчыны і 302 жанчыны).
Лідынэ (пасёлак)
Лідынэ (Лі́дине) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Імператарская Акадэмія мастацтваў
Імператарская Акадэмія мастацтваў — вышэйшая навучальная ўстанова ў галіне пластычных мастацтваў і архітэктуры, якая існавала ў Расійскай імперыі ў перыяд з 1757 года да яе скасавання ў 1918 годзе ўрадам Расійскай Савецкай Рэспублікі.
Мікалай Канстанцінавіч Чартко
Мікалай Канстанцінавіч Чартко (нар., в. Мастытычы, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі географ, глебазнавец. Доктар геаграфічных навук (1991), прафесар (1993).
Імператарская Акадэмія мастацтваў
Заснаванне акадэміі
Планы стварэння ў Расіі акадэміі мастацтваў па вобразу і падабенству французскай выношваў яшчэ Пётр Вялікі. За год да смерці ён выдаў указ «Аб акадэміі, у якой бы мовам вучыліся, а таксама іншым навукам і найзнатнейшым мастацтвам». Гэта пятроўскае распачынанне пасля яго смерці было ўвасоблена ў жыццё як мастацкае аддзяленне Акадэміі навук, якое да сярэдзіны XVIII стагоддзя ператварылася ў гравёрна-рысавальную школу.
Мікалай Канстанцінавіч Чартко
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізічная геаграфія», 1957; аспірантура, спецыяльнасць «Геаграфія глебаў», 1962).
Імператарская Акадэмія мастацтваў
Заснаванне акадэміі
Развіццё Рускага Асветніцтва падштурхнула фаварыта І. І. Шувалава на прадстаўленне імператрыцы Лізавеце Пятроўне прапановы аб неабходнасці завесці «асобую трох найзнатнейшых мастацтваў акадэмію». Іван Іванавіч жадаў адкрыць яе ў Маскве, пры задуманым ім універсітэце, але ў выніку акадэмія мастацтваў была заснавана ў 1757 годзе ў Санкт-Пецярбургу, хоць першыя шэсць гадоў лічылася пры Маскоўскім універсітэце, які ўзначальваў усё той жа Шувалаў.
Мікалай Канстанцінавіч Чартко
Біяграфія
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (кафедра глебазнаўства і зямельных інфармацыйных сістэм, прафесар).
Імператарская Акадэмія мастацтваў
Заснаванне акадэміі
У Санкт-Пецярбургу акадэмія першапачаткова размяшчалася ў асабняку Шувалава на Садовай вуліцы. З 1758 года тут пачаліся навучальныя заняткі. Навучальны курс доўжыўся дзевяць гадоў і ўключаў вывучэнне мастацтва гравюры, партрэта, скульптуры, архітэктуры і да т.п. З 1760 года лепшых выпускнікоў на казённыя сродкі адпраўлялі на стажыроўку за мяжу (свайго роду аналаг Рымскай прэміі).
Мікалай Канстанцінавіч Чартко
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: геаграфія глебаў; геахімія ландшафтаў.
Імператарская Акадэмія мастацтваў
Заснаванне акадэміі
Акадэміі першапачатка былі вылучаны вельмі малыя сродкі, усяго па 6 тыс. рублёў у год. Шувалаву на асабістыя сродкі ўдалося адразу высока падняць аўтарытэт акадэміі. Запрошаныя ім мастакі з Францыі і Германіі паклалі пачатак належнаму выкладанню мастацтваў, а з уступленнем у акадэмію для выкладання архітэктуры А. П. Какорынава стала магчымай належная арганізацыя акадэміі.
«Полное учреждение Императорской Академии художеств» выдадзена ўжо пры Кацярыне II, у 1763 годзе. Бюджэт акадэміі быў павялічаны да 60 тыс. рублёў. Пакуль дзейнічаў Какорынаў, сілы акадэміі развіваліся, але доўгі перыяд прэзідэнцтва І. І. Бяцкога, які змяніў у 1763 годзе Шувалава, стаў застоем, хоць пры акадэміі і было адкрыта выхаваўчае вучылішча, куды прымалі хлопчыкаў пяці — шасці гадоў. Шмат шуму пры двары выклікала справа аб растраце акадэмічнай касы канферэнц-сакратаром А. М. Салтыковым.
У 1764—1788 гадах на Васільеўскім востраве для акадэміі быў пабудаваны асобны будынак (Універсітэцкая набярэжная, 17; архітэктары А. П. Какорынаў і Ж. Б. Вален-Дэламот). У будынку мелася дамавая царква Святой Кацярыны. Аздабленне інтэр’ераў зацягнулася да 1817 года. Цяпер тут размешчаны Навукова-даследчы музей Расійскай Акадэміі мастацтваў, а таксама архіў, бібліятэка, лабараторыі і майстэрні.
Век акадэмізму
У 1800 годзе акадэмію ўзначаліў багаты мецэнат А. С. Строганаў, які падняў яе на новы ўзровень. Пры ім з’явіліся медальерны і рэстаўрацыйны класы, у якасці вольнапрыходных слухачоў у акадэмію сталі дапушчаць прыгонных. Падрыхтаваныя Строганавым у 1802 г. распараджэнні прадугледжвалі карэнную рэформу акадэміі, уключаючы стварэнне карціннай галерэі і заснаванне прэмій, але гэтыя планы не былі ажыцёўлены, акрамя хіба толькі адпраўкі маладых мастакоў за мяжу.
У 1812 годзе Акадэмію мастацтваў прылічылі да Міністэрства народнай асветы. Прэзідэнтам акадэміі А. М. Аленіным (з 1817 г.) з мэтай апраўдаць сваё кіраванне «ад чутак, што насіліся ў горадзе» была выдадзена «Кароткая гістарычная даведка пра стан Імператарскай акадэміі мастацтваў з 1764—1829 г.». Пры Аленіне ўстанова становіцца бастыёнам эстэтыкі акадэмізму.
Новым Статутам 9 верасня года зменена выкладанне навук падзелена на два аддзяленні: адно па жывапісе і скульптуры, другое па архітэктуры. Агульныя навукі, на якія да таго часу звярталіся мала ўвагі, занялі бачнае месца ў абодвух аддзяленнях. Для архітэктараў уведзена выкладанне матэматыкі, фізікі і хіміі. Таксама было ўсталяваны тры ступені звання класных мастакоў. Той, хто атрымліваў першы залаты медаль, набываў разам са званнем класнага мастака 1-й ступені чын Х класа і права быць пасланым за мяжу.
Іерархія жанраў, уведзеная французскай Акадэміяй, вызначала прыярытэты выкладання і ў Расіі — гэта значыць галоўным лічыўся гістарычны жанр. Навучэнцы стваралі карціны на праграмы, сюжэты якіх былі ўзяты з такіх твораў, як Біблія, «Метамарфозы» Авідзія, «Іліяда» Гамера. Старажытнарускія палотны на раннім этапе класіцызму грунтаваліся, галоўным чынам, на трох выданнях — «Сінопсіс, або Кароткае апісанне ад розных летапісцаў пра пачатак славенскага народа, пра першых кіеўскіх князёў і пра жыціе… вялікага князя Уладзіміра… і пра яго спадчыннікаў… да… цара… Феадора Алексіевіча…» (5-е выд., 1762), «Старажытная расійская гісторыя…» Міхаіла Ламаносава (1766), «Гісторыя расійская…» Міхаіла Шчарбатава (1770-1).
Акадэмія ў канцы XIX — пачатку XX стст
Паступовае вызваленне ад догмаў акадэмізму пачалося ў Расіі з т.зв. бунту чатырнаццаці. 9 лістапада 1863 года 14 самых выдатных вучняў імператарскай Акадэміі мастацтваў, дапушчаных да спаборніцтва за першы залаты медаль звярнуліся ў савет Акадэміі з просьбай замяніць конкурснае заданне (напісанне карціны па зададзеным сюжэце са скандынаўскай міфалогіі «Банкет бога Одзіна ў Валгале») на вольнае заданне, напісанне карціны на выбраную самім мастаком тэму. На адмову Савета ўсе 14 чалавек пакінулі Акадэмію і арганізавалі «Санкт-Пецярбургскую арцель мастакоў», якая пазней (у 1870) была ператворана ў «Таварыства перасоўных мастацкіх выставак».
У 1870-я П. П. Чысцякоў стварыў умовы для выхавання новага пакалення бліскучых мастакоў. Сярод яго вучняў — такія буйныя імёны, як В. І. Сурыкаў, В. М. Васняцоў, В. А. Сяроў, В. Д. Паленаў, М. А. Урубель. У 1893 годзе быў прыняты новы статут, які дазволіў прыцягваць да выкладання ў акадэміі выдатных мастакоў; дзякуючы гэтаму выкладчыцкі склад папоўніўся такімі майстрамі рэалістычнага кірунку, як І. Я. Рэпін, І. І. Шышкін, А. І. Куінджы, У. Я. Макоўскі.
Дзейнасць Імператарскай Акадэміі мастацтваў працягвалася да Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года і, нягледзячы на некаторыя неспрыяльныя перыяды яе існавання, мела важныя наступствы. Сталі адкрывацца мастацкія школы, засноўвацца таварыствы мастакоў, а выкладанне жывапісу стала прадметам, якія ўвайшоў у праграму агульнай адукацыі.
Званні выпускнікоў
У першыя гады існавання Акадэміі выпускнікі Архітэктурнага аддзялення атрымлівалі званне мастака архітэктуры. Выхаванцы, ганараваныя за працы сярэбраным медалём 2-й ступені, атрымлівалі званне някласнага або вольнага мастака, што не давала права на класны чын пры паступленні на дзяржаўную службу. Сярэбраны медаль першай ступені даваў права на атрыманне звання класнага мастака 3-й ступені, уладальнікам залатога медалю 2-й ступені прысвойвалася званне класнага мастака 2-й ступені, залаты медаль 3-й ступені даваў выпускніку Акадэміі званне класнага мастака 1-й ступені. Пры гэтым атрымаць медалі, а разам з імі і званні, маглі дойліды, якія не вучыліся ў Акадэміі. Выпускнікі, якія атрымалі залаты медаль 1-й ступені, атрымлівалі, як правіла, права на пенсіянерскую паездку за мяжу, падчас якой яны вывучалі помнікі архітэктуры і рыхтавалі праекты на атрыманне звання акадэміка. У другой чвэрці XIX стагоддзя рашэннем Савета Акадэміі прысвойвалася прамежкавае званне — прызначаны ў акадэмікі.
Выдатным расійскім мастакам, якія атрымалі адукацыю па-за межамі акадэміі, магло быць прысвоена ганаровае званне вольнага супольніка.
У 1885 годзе была ўведзена новая сістэма атрымання званняў: усім выпускнікам Архітэктурнага аддзялення прысвойвалася званне мастака-архітэктара. Статус звання акадэміка значна ўзрос: з тых часоў яно стала прысуджацца толькі за выдатныя працы.
Пераўтварэнні пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі
12 красавіка 1918 года ўказам Саўнаркама Акадэмія мастацтваў была скасавана, а акадэмічны музей перастаў функцыянаваць. Вышэйшае мастацкае вучылішча пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў у Петраградзе ў 1918 годзе ператворана ў ПДВМНМ — Петраградскія дзяржаўныя вольныя мастацка-навучальныя майстэрні,
Здань Акадэміі Мастацтваў
У 1870 г. у часопісе «Нева» выйшаў артыкул, у якім распавядалася пра тое, што першы рэктар Акадэміі мастацтваў Аляксандр Піліпавіч Какорынаў не проста памёр ад вадзянкі (афіцыйная версія), а павесіўся на гарышчы Акадэміі мастацтваў. З тых часоў па Пецярбургу ходзіць легенда пра здань першага рэктара, якая з’яўляецца час ад часу нядбайным студэнтам Акадэміі.
Выпускнікі
У розны час у акадэміі вучыліся беларускія мастакі :
Членам Імператарскай АМ быў І. Аляшкевіч.
Ядзвіга Казіміраўна Яловічава
Ядзвіга Казіміраўна Яловічава (нар., в. Аляксандрава, Мінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі географ, геолаг, палінолаг. Доктар геаграфічных навук (1992), кандыдат геолага-мінералагічных навук (1977), старшы навуковы супрацоўнік (1986), дацэнт (2008), прафесар (2016).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1969), Беларускі навукова-даследчы геолагаразведачны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Агульная і рэгіянальная геалогія», 1972).
Працавала ў Інстытуце геалагічных навук (1972—2003, галоўны навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2003, геаграфічны факультэт, кафедра фізічнай геаграфіі свету і адукацыйных тэхналогій, прафесар, у 2003—2017 — загадчык кафеды).
Навуковыя інтарэсы: стратыграфія; палеагеаграфія плейстацэна Беларусі.
Узнагароды
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2006) і інш.
Крапужына
Крапу́жына (, Крапужино) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Ціміразеўка (Білапільскі раён)
Ціміразеўка (Тіміря́зєвка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Дарыйцы
Дары́йцы (Δωριεῖς) — адно з асноўных з старажытнагрэчаскіх плямёнаў. У канцы 2 тысячагоддзя да н. э. мігрыравалі на поўдзень Грэцыі.
Паходжанне
Відавочна, дарыйцы трапілі на тэрыторыю Балканскага паўвострава разам з ахейцамі, аднак у адрозненні ад апошніх доўгі час жылі на поўначы сучаснай Грэцыі, на тэрыторыі Эпіра і Македоніі. Размаўлялі на заходніх дыялектах старажытнагрэчаскай мовы. У старажытнагрэчаскай міфалогіі продкам дарыйцаў лічыўся Дор, сын Эліна і німфы Арсеіды.
Грэчаскае паходжанне дарыйцаў падкрэсліваў Герадот. Згодна яго сведчанню, у мінулым яны насялялі землі паўночна-заходняй Грэцыі, а таксама мясцовасці вакол гары Алімп. "Пасля выгнання з Гістэатыды кадмейцамі дарыйцы пасяліліся каля Підна і называліся цяпер македнамі. Адсюль гэта плямя зноў перасялілася ў Дрыапіду, а адтуль — перадусім у Пелапанес, дзе і прыняло найменне дарыйцаў", — пісаў ён.
Цікава, што ў "Адысеі" Гамера дарыйцы ўзгадваліся толькі як адныя з насельнікаў Крыта. Назва або імя дарыйцаў таксама знойдзены пры расшыфроўцы ахейскіх надпісаў. Такім чынам, да міграцыі паўночных дарыйцаў на Пелапанес там маглі жыць нейкія дарыйцы, назву якіх запазычылі перасяленцы.
Дарыйскае нашэсце
У канцы 2 тысячагоддзя да н. э. на поўдні Грэцыі адбылося разбурэнне ахейскіх дзяржаў і іх культуры. Гісторыкі Старажытнай Грэцыі вылучаюць "гамераўскі перыяд" (XII ст. да н. э. або XI ст. да н. э. - IX ст. да н. э.), які характарызаваўся значным заняпадам, хаця таксама быў звязаны з надыходам жалезнага веку. Частка гісторыкаў гэта традыцыйна тлумачаць дарыйскім нашэсцем, якое быццам бы загубіла ахейскую цывілізацыю.
Ужо ў эпоху элінізму існавала агульна прынятае тлумачэнне заняпаду ахейскага дыялекта на Пелапанесе ўварваннем дарыйцаў. Для гэтага выкарыстоўваўся міф аб вяртанні нашчадкаў Геракла, які лічыўся прадстаўніком валадарскай дынастыі Аргаса, але памёр у выгнанні. Яго нашчадкі вярнулі сабе адабраныя землі з дапамогай дарыйцаў. У заходнееўрапейскай навуковай гістарыяграфіі канцэпцыя дарыйскага нашэсця ўпершыню была дэталёва распрацавана Карлам Отфрыдам Мюлерам у 1825 - 1830 гг. Прыхільнікі яго ідэі першапачаткова таксама спасылаліся на старажытнагрэчаскую міфалогію, але пазней прыводзілі ў якасці доказаў і археалагічныя знаходкі, звязвалі прыход дарыйцаў з распаўсюджваннем абраду спалення нябожчыкаў.
Ужо ў XIX - XX стст. таксама вылучыўся шэраг навукоўцаў, які абвяргае канцэпцыю дарыйскага нашэсця на поўдзень і тлумачыць перасяленне дарыйцаў як звычайную міграцыю, што не абавязкова абумовіла разбурэнне папярэдняй культуры. Яны звязваюць прыход дарыйцаў з распаўсюджваннем геаметрычнай керамікі (X ст. да н. э.), з перыядам, калі Мікенская Грэцыя ўжо была зруйнавана нейкім іншым нашэсцем, магчыма так званых "народаў мора". Ніякіх іншых ясных археалагічных доказаў не існуе. На іх думку, міф аб вяртанні нашчадкаў Геракла быў складзены толькі ў другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. і выкарыстоўваўся для апраўдання агрэсіўнай палітыкі Аргаса і Спарты ў дачыненні суседніх раёнаў Пелапанеса.
Рассяленне
Перасяленне дарыйцаў з поўначы Грэцыі ў Пелапанес адбылося каля 1100 г. да н. э. (згодна канцэпцыі дарыйскага нашэсця) або каля 950 г. да н. э. (згодна канцэпцыі міграцыі). Яны засялілі большую частку паўвострава, акрамя Аркадзіі, дзе ў горнай мясцовасці захаваліся ахейцы. Найбольш магутнымі дарыйскімі полісамі на Пелапанесе былі Спарта, Карынф, Аргас. У часы Герадота дарыйцы таксама складалі аснову насельніцтва Крыта, Родаса, Эгіны, некалькіх іншых астравоў поўдня Эгейскага мора. У выніку каланізацыі паселішчы дарыйцаў узніклі ў Малой Азіі (Дарыда), Сіцыліі і поўдні Апенінскага паўвострава. Сам Герадот паходзіў з дарыйскай калоніі Галікарнас.
Шэўчэнкіўка (Білапільскі раён)
Шэўчэнкіўка (Шевче́нківка) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Тоўста (Білапільскі раён)
Тоўста (То́вста) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Тучнэ (Білапільскі раён)
Тучнэ (Тучне́) — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай пасялковай абшчыны.
Манат (сяло)
Манат — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Таргынскай сельскай акругі. Код КАТА — 636273400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 379 чалавек (191 мужчына і 188 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 199 чалавек (103 мужчыны і 96 жанчын).
Лабуншчына
Лабу́ншчына (, Лобунщина) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавета.
Да 24 мая 1960 года вёска знаходзілася ў складзе Астрошыцкага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у складзе Лагазінскага сельсавета.
Фізіка элементарных часціц
Фізіка элементарных часціц — раздзел фізікі, які вывучае ўласцівасці і ўзаемадзеянне элементарных часціц як асноўных адзінак мікраструктуры матэрыі, першасных крыніц і носьбітаў усіх фундаментальных узаемадзеянняў. Падзяляецца на тэорыю элементарных часціц і эксперыментальную фізіку элементарных часціц (фізіку высокіх энергій). Эксперыментальная база фізікі эксперыментальных часціц, тэарэтычны фундамент — квантавая тэорыя поля.
Гісторыя
Даследаванні ў галіне фізікі элементарных часціц пачаліся пасля адкрыцця электрона (1897, Д. Д. Томсан) і пратона (1919, Эрнэст Рэзерфорд), выказвання гіпотэзы пра існаванне фатонаў (1905, Альберт Эйнштэйн). У 1932 годзе ў касмічных прамянях адкрыта антычасціца — пазітрон, прадказаны П.А.М. Дзіракам (1928). Пасля адкрыцця нейтрона (1932) устаноўлена, што атамныя ядры ўсіх элементаў складаюцца з пратонаў і нейтронаў (1932). У выніку адкрыты новыя тыпы фундаментальных узаемадзеянняў: моцнае і слабае ўзаемадзеянне. І.Я. Там, Д.Д. Іваненка і Х. Юкава (1935) заклалі асновы тэорыі моцных узаемадзеянняў. Пасля прадказання існавання нейтрына (В. Паўлі, 1930) Э. Фермі пабудаваў варыянт тэорыі слабых узаемадзеянняў (1933). У касмічных прамянях выяўлены мюоны (1936) і піоны (1947), у 1950-я гг. адкрыты т.зв. дзіўныя часціцы.
На пратонных паскаральніках адкрыты антыпратон (1955), антынейтрон (1956) і іншыя антыбарыёны. Устаноўлены характэрныя для слабых узаемадзеянняў з'явы незахавання прасторавай (1955) і камбінаванай (1956) цотнасцей. Выяўлена існаванне электроннага і мюоннага (1962), а пазней тау-лептоннага (1975) нейтрына. На аснове класіфікацыі адронаў па мультыплетах узнікла гіпотэза: усе адроны складаюцца з розных камбінацый кваркаў і антыкваркаў.
Сучасная калібровачная палявая тэорыя ўзаемадзеянняў элементарных часціц сцвярджае, што першаснымі крыніцамі гэтых узаемадзеянняў з'яўляюцца лептоны і кваркі, а іх носьбіты — кванты калібровачных вектарных палёў. Кваркі і лептоны нараджаюць электрамагнітныя і слабыя ўзаемадзеянні, якія пераносяцца адпаведна фатонамі і слабымі калібровачнымі вектарнымі базонамі (паводле аб'яднанай тэорыі электраслабых узаемадзеянняў). Кваркі з'яўляюцца таксама першаснымі крыніцамі моцных узаемадзеянняў, якія пераносяцца глюонамі.
Даследаванні ў Беларусі
На Беларусі даследаванні ў галіне фізікі элементарных часціц распачаты ў 1936 годзе Ф.І. Фёдаравым у БДУ; з 1955 года праводзяцца ў Інстытуце фізікі НАН Рэспублікі Беларусь, Нацыянальным цэнтры фізікі часціц і высокіх энергій, НДІ ядзерных праблем БДУ, Гомельскім універсітэце.
McDonald’s
McDonald’s Corporation (у Беларусі — Мак-До́нальдс) — амерыканская карпарацыя, да 2010 года найбуйнейшая ў свеце сетка рэстаранаў хуткага харчавання. Па выніках 2010 года кампанія займае 2-е месца па колькасці рэстаранаў ва ўсім свеце пасля рэстараннай сеткі Subway. Уваходзіць у спіс Fortune Global 500 2011 года (403-е месца). Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў Оўк-Брук — прыгарадзе Чыкага, ЗША.
Гісторыя
Кампанія заснавана ў 1940 годзе братамі Дзікам і Макам Мак-Доналдам (першы рэстаран адкрыўся ў Сан-Бернардзіна, штат Каліфорнія), у 1948 годзе ўпершыню ў свеце сфармулявала прынцыпы канцэпцыі «хуткага харчавання». У 1954 годзе Рэй Крок набыў у братоў Мак-Доналдаў права выступаць у якасці эксклюзіўнага агента па франчайзінгу. У 1955 годзе ён адкрыў свой першы McDonald’s у мястэчку Дэс-Плейнз, штат Ілінойс (у цяперашні час — музей карпарацыі). У 1955 годзе Крокам была зарэгістравана кампанія McDonald’s System, Inc (у 1960 годзе перайменаваная ў McDonald’s Corporation). У 1961 годзе ўсе правы на кампанію былі цалкам выкупленыя Крокам.
Уласнікі і кіраўніцтва
Амаль 100 % акцый кампаніі знаходзіцца ў вольным абароце. Капіталізацыя на сярэдзіну чэрвеня 2009 года — $ 64,2 млрд. Старшыня савета дырэктараў і галоўны кіраўнік кампаніі — Джэймс Скінар, прэзідэнт — Дон Томпсан.
Цвёрды дыск
Назапа́швальнік на цвё́рдых магні́тных ды́сках, цвёрды дыск, жорсткі дыск, вінчэстар (Hard (Magnetic) Disk Drive, HDD, HMDD) — энерганезалежная, перазапісвальная камп’ютарная запамінальная прылада. З’яўляецца асноўным сродкам захоўвання дадзеных практычна ва ўсіх сучасных камп’ютарах.