Дзяржава
Дзяржавы свету
Міжнародна-прызнанымі дзяржавамі, як правіла, лічацца тыя, якія альбо з’яўляюцца членамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, альбо маюць рэальную магчымасць стаць такімі, але добраахвотна ад яе адмаўляюцца. У цяперашні час (снежань 2014) такіх дзяржаў налічваецца 194. Усе яны, акрамя Ватыкана, з’яўляюцца членамі ААН. Ватыкан як суверэнная тэрыторыя Святога Прастола мае палітычную сістэму, падобную дзяржаве, але дзяржавай у поўным разуменні дадзенага тэрміна не з’яўляецца. Ён афіцыйна прызнаны большасцю дзяржаў як суверэнная тэрыторыя, але не з’яўляецца чальцом ААН. Пастаянным назіральнікам у ААН з’яўляецца Святы Прастол — унікальная суверэнная персона (persona sui generis) у міжнародным праве. Дыпламатычныя адносіны дзяржаў ўсталёўваюцца не з Ватыканам, а са Святым Прастолам, і ўсе замежныя дыпламатычныя місіі акрэдытаваныя пры Дзяржаўным сакратарыяце Апостальскай Сталіцы. Акрамя прызнаных дзяржаў існуюць тэрыторыі, якія згодна з рэзалюцыям ААН маюць права на самавызначэнне, але не маюць магчымасці яго ажыццявіць з прычыны акупацыі. Да такіх тэрыторый ставіцца Палесціна (дакладней, яе арабская частка — Заходні бераг ракі Іардан і Сектар Газа) і Заходняя Сахара. Дзяржава Палесціна — частка былой аднайменнай брытанскай калоніі, згодна з рэзалюцыі Генеральнай асамблеі ААН № 181 у 1947 годзе павінна была атрымаць незалежнасць, аднак пасля першай араба-ізраільскай вайны была анексіраваная Трансіарданіяй і Егіптам, а з 1967 года акупаваная Ізраілем. 29 лістапада 2012 года афіцыйна прызнана ААН дзяржавай-назіральнікам. Аднак шэраг членаў ААН, у тым ліку некаторыя пастаянныя члены Савета Бяспекі ААН, не прызнаюць суверэнітэт Палесціны і працягваюць лічыць яе часткай Ізраіля. Большасць арабскіх дзяржаў, насупраць, не прызнаюць рэзалюцыю ААН аб падзеле Палестыны і, адпаведна, права Ізраіля на існавання і лічаць, што ў склад Дзяржавы Палесціна павінна ўваходзіць ўся былая брытанская калонія ў межах 1948 года. Сахарскай Арабская Дэмакратычная Рэспубліка — самаабвешчаная дзяржава на частцы тэрыторыі былой іспанскай калоніі Заходняя Сахара. Згодна Дэкларацыі ААН аб дэкаланізацыі апошняя павінна была атрымаць незалежнасць, але была ў 1976 годзе акупаваная Марока і Маўрытаніяй (з 1979 года — цалкам акупаваная, а затым анексіраваная Марока). У дакументах ААН Заходняя Сахара ў цяперашні час значыцца як «недэкаланізіраваная тэрыторыя». Пры гэтым большасць дзяржаў свету не прызнае ні незалежнасць САДР, ні прыналежнасць Заходняй Сахары Марока. Акрамя таго, існуе дзяржава Рэспубліка Косава, прызнаная большасцю дзяржаў-членаў ААН, але не прызнаная Расіяй і Кітаем — пастаяннымі членамі Савета бяспекі ААН, што робіць немагчымым ўваходжанне Косава ў гэтую арганізацыю (хоць пакідае магчымасць для атрымання статусу дзяржавы-назіральніка). Існуюць і іншыя дзяржавы з больш абмежаваным прызнаннем незалежнасці з боку іншых дзяржаў, што, аднак, не адмяняе факту іх існавання (Тайвань, Абхазія, Паўднёвая Асеція, Прыднястроўе, Паўночны Кіпр, Нагорны Карабах, Самаліленд), паколькі ў большасці азначэнняў дзяржавы міжнароднае прызнанне як абавязковы крытэрый адсутнічае. Акрамя незалежных прызнаных, часткова прызнаных і непрызнаных дзяржаў існуюць дзяржавы, якія ўваходзяць у склад больш буйных дзяржаў-суб’ектаў міжнароднага права. Да такіх, напрыклад, ставяцца рэспублікі ў складзе Расіі або штаты ў складзе ЗША (State — дзяржава). Статус і катэгорыя некаторых тэрыторый і утварэнняў не могуць быць адназначна ідэнтыфікаваныя. Таксама Еўрасаюз і Саюзная дзяржава Расіі і Беларусі маюць прыкметы дзяржавы і канфедэрацыі, аднак у міжнародным праве не разглядаюцца як дзяржава ці суб’ект міжнароднага права. Дзяржавы, якія маюць вельмі малую тэрыторыю або колькасць насельніцтва, называюць карлікавымі дзяржавамі (краінамі). Моцныя незалежныя дзяржавы, якія валодаюць значнай перавагай над іншымі дзяржавамі, а таксама (у сучасным свеце) пастаянных членаў Савета Бяспекі ААН называюць вялікімі дзяржавамі. Вялікія дзяржавы, якія валодае пераважнай перавагай над іншымі дзяржавамі, называюць звышдзяржавамі. Дзяржавы, якія валодаюць ядзернай зброяй, называюць ядзернымі дзяржавамі (членамі «ядзернага клуба»). Дзяржавы, якія валодаюць незалежнай магчымасцю ажыццяўлення арбітальных касмічных палётаў (вываду спадарожнікаў ўласнымі ракета-носьбітамі) называюць касмічнымі дзяржавамі (членамі «касмічнага клуба») (у тым ліку дзяржавы, якія валодаюць незалежнай магчымасцю ажыццяўлення пілатуемых касмічных палётаў, часам называюць касмічнымі звышдзяржавамі).