cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ачэ
Усталяванне кантактаў
У пачатку сталых кантактаў з вонкавым светам толькі паўночная група налічвала некалькі сот чалавек, астатнія — ад 28 да 60 чалавек. Група івітурузу адкалолася ад паўночнай за некалькі дзесяцігоддзяў да кантактаў. Увесь гэты час іх прадстаўнікі болей не сустракаліся. Астатнія 2 групы існавалі ізалявана, досіць далёка ад першых дзвюх.
У 1959 г. парагвайскі землеўласнік і дзяржаўны служачы Хесус Перэйра здолеў прыцягнуць паляўнічага з групы Іпеты да жыцця на сваёй ферме. Праз некаторы час да яго далучыліся астатнія чальцы групы. У 1962 — 1963 гг. на ферму Х. Перэйры перабраліся чальцы Івітурузу. У 1970 г. пасля значных намаганняў ён усталяваў кантакт з паўночнай групай. Ферма Х. Перэйры ператварылася ў своеасаблівую рэзервацыю, што наведвалася прадстаўнікамі дзяржаўных і міжнародных арганізацый, і дзе адбываліся антраполагічныя даследаванні. Аднак намаганні Х. Перэйры скончыліся досіць трагічна. Амаль палова новых насельнікаў яго фермы памерла ад хвароб, ад якіх у ачэ не было імунітэту. У 1973 г. нямецкі антраполаг Марк Мюнцэль апублікаваў даклад «Генацыд карэнных народаў у Парагваі». Ён абвінаваціў палітыку Альфрэда Стрэснера і адначасова Х. Перэйру ў прымусовым перасяленні ачэ, эксплуатацыі іх у якасці рабоў. У далейшым расследаванні юрыстаў міжнародных арганізацый сцвярджалася, што ў дачыненні да ачэ ўжываўся гвалт. Х. Перэйра быў арыштаваны.
Гаротная доля ачэ прыцягнула дапамогу з боку грамадскіх арганізацый. У 1976 г. місіянеры з ЗША ўсталявалі мірны кантакт з групай Н'якундай. Пры пасрэдніцтве амерыканскіх пратэстанцкіх арганізацый былі створаны 4 асобныя паселішчы для чальцоў розных груп. Яны атрымалі ў поўнае або часовае карыстанне ад 300 га да 2000 га зямлі, дзе маглі развіваць гаспадарку. У нашы дні колькасць паселішчаў павялічылася да 7. Нашчадкі перасяленцаў аказаліся незадаволенымі вынікамі перасялення і ў 2014 г. падалі пазоў ў суд ураду Парагвая.
Традыцыйная культура
Галоўным заняткам ачэ з'яўляліся паляванне, рыбалоўства і збіральніцтва. Першыя два заняткі лічыліся мужчынскімі. Па падліках антраполагаў, мяса забяспечвала 55% калорый у паўседзённым рацыёне. Палявалі з дапамогай лука і стрэл, часам забівалі дробных дзікіх жывёл рукамі. Пасткі былі не вядомы. Паляванне вымушала весці вандроўны лад жыцця і перамяшчацца з месца на месца. Мужчыны-паляўнічыя ішлі наперадзе асноўнай групы, трацілі каля 7 гадзін у дзень на здабычу харчу. Канкрэтных межаў груп не існавала, таму выбар, у які бок перамяшчацца, мог быць адвольным. Вандроўкі буйной паўночнай групы ахоплівалі тэрыторыю 18 500 км².
Жанчыны з дзецьмі ішлі ўслед за паляўнічымі і трацілі прыкладна 2 гадзіны ў дзень на збіральніцтва. Астатні час яны прысвячалі клопату пра дзяцей, што было важным для выжывання. Яны збіралі пераважна пальмавыя прадукты, лічынкі казурак і мёд. Асноўны перыяд збору мёду прыпадаў на пачатак сезона дажджоў. У такім выпадку ў ім удзельнічалі і мужчыны. Рамяство абмяжоўвалася вырабам зброі, простай керамікі і ўпрыгожванняў, апрацоўкай дрэва і каменю, пляценнем кашоў, цыновак, пасудзін для вады і г. д. Свойскай жывёлы, нават сабак, у ачэ не было.
Сталых паселішчаў не ўзводзілі. На часовых стаянках спалі каля вогнішча на зямлі або на цыноўках. Вопратка была абмежавана кавалкамі плеценай тканіны для затулення ад сонца і невялікімі скуранымі капелюшамі.
Асноўнай сацыяльнай і гаспадарчай адзінкай з'яўлялася вандроўная група ад 3 да 160 чалавек. Яна не мела сталага характару, магла ў пэўны сезон расколвацца або папаўняцца чальцамі сваёй тэрытарыяльнай групы. Звычайна ў яе склад уваходзілі блізкія сваякі, але часам — і іншыя людзі. Для мужчын асабліва важным быў інстытут сяброўства, паколькі забяспечваў дапамогу падчас палявання і вырашэння на сваю карысць праблем знутры групы, пры сутычках з супернікамі. Вандроўныя групы перыядычна сустракаліся паміж сабою, але кантакты абмяжоўваліся прадстаўнікамі тэрытарыяльнай групы, астатнія ачэ і чужынцы разглядаліся як ворагі.
Звычайна дзяўчаты ўступалі ў шлюб з 14 гадоў, хлопцы — з 19 гадоў. Часам паміж партнёрамі назіралася вялікая розніца ва ўзросце. Жанчыны выходзілі замуж за мужчын на 40 гадоў старэйшых за сябе, а мужчыны жаніліся на жанчынах на 20 гадоў старэйшых за сябе. Шлюбы не былі працяглымі. Старыя жанчыны паведамлялі ў сярэднім аб трынаццаці сужэнцаў за іх жыццё. Болей стабільныя саюзы ўзнікалі пасля нараджэння 2 і болей дзяцей. Палігінія і паліандрыя не забараняліся, але былі рэдкай з'явай. Вяселлі і разводы не суправаджаліся ніякімі цырымоніямі. Маладыя пары жылі ў вандроўнай групе жонкі. Сталыя пары самі выбіралі вандроўную групу.
Падчас нараджэння дзіцяці адзін з мужчын групы перарэзаў пупавіну. Пазней ён і яго сям'я лічыліся «хроснымі бацькамі», аказвалі сапраўдным бацькам дапамогу, клапаціліся пра дзіця ў перыяд сталення. Жанчыны вандроўнай групы дапамагалі адна іншай у выхаванні. Тым не меней, выжывалі не ўсе дзеці, і яны гінулі не толькі з-за хвароб. Ачэ практыкавалі дзетазабойства, асабліва немаўлят з фізічнымі недахопамі і блізнят. Дзеці маглі стаць ахвярамі канфліктаў дарослых людзей. Маленькіх дзяўчат прыносілі ў ахвяру пры пахаванні важных дарослых мужчын. Сталенне адзначалася абрадамі ініцыяцыі. Дзяўчатам шрамавалі цела. Хлопчыкам пратыкалі скуру пад ніжняй губой і ўстаўлялі драўляную затычку.
Галоўным правілам супольнага жыцця ачэ з'яўлялася шчодрасць, таму здабытая ежа падзялялася пароўну. Нягледзячы на наяўнасць пэўных правілаў паводзін у грамадстве, яны адвольна парушаліся, калі парушальнік быў упэўнены, што астатнія чальцы групы не здолеюць пакараць яго. Правадыроў, святароў або іншых яўных лідараў не існавала. Найчасцей унутраныя канфлікты вырашаліся праз гвалт. Збіццё жонак і забойства дзяцей староннімі асобамі былі звычайнай справай. Дарослыя мужчыны вырашалі канфлікты праз бойку на кіях, якая магла скончыцца смерцю аднаго з іх. Забойца праходзіў рытуал ачышчэння і далучаў імя забітага да сваіх здзяйсненняў.
Ачэ верылі ў існаванне душы ў людзей і жывёл, а таксама ў шматлікіх духаў прыроды, што маглі дапамагаць і перашкаджаць людзям. Уяўленні пра замагільнае жыццё адрознівалася ў залежнасці ад тэрытарыяльнай групы. Паўночныя ачэ наогул не верылі ў яго, але меркавалі, што пасля смерці душа можа затрымацца на зямлі і пашкодзіць людзям. Адна з галоўных мэт пахавальных рытуалаў — найхутчэй вызваліць душу ад цела, а не забяспечыць ёй далейшае існаванне. У некаторых выпадках такія рытуалы суправаджаліся чалавечымі ахвярапрынашэннямі. У 1963 г. французскі этнолаг П'ер Кластр занатаваў апавяданні ачэ пра пахавальны абрад канібалізму. Памерлых з'ядалі незалежна ад узросту, полу і абставінаў смерці. Толькі блізкія сваякі не ўдзельнічалі ў паяданні. «Хросны бацька» памерлага разразаў яго цела. Мяса і органы нябожчыка смажыліся, а галава варылася ў пасудзіне. Тлушч са смажанага мяса лічыўся асаблівым ласункам, таму яго збіралі і ўжывалі ў ежу. Пеніс елі жанчыны, а галау — старыя людзі. Жаночыя палавыя органы і вантробы выдалялі і закопвалі ў зямлю.
Майк Пампеа
Майк Пампеа (Michael Richard Pompeo; нар., Оранж, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат. Дзяржаўны сакратар ЗША з 26 красавіка 2018 года па 26 студзеня 2021 года.
Дырэктар Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення з 23 студзеня 2017 года па 26 красавіка 2018 года. Быў прадстаўніком штата Канзас ў кангрэсе (2011—2017) і з’яўляецца сябрам руху чаявання ў Рэспубліканскай партыі.
У пачатку лютага 2020 года наведаў Беларусь з рабочым візітам, падчас якога сустрэўся з вышэйшымі службовымі асобамі дзяржавы, а таксама ўшанаваў памяць Тадэвуша Касцюшкі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і амерыканца італьянскага паходжання. Яго прадзед Карла Пампеа і прабабуля Адэліна Толіс нарадзіліся ў італьянскім горадзе Пачэнтра (вобласць Абруцца) ды перасяліліся ў ЗША ў 1899 і 1900 гадах. У 1982 годзе скончыў Лос-Амігаскую школу ў Фаўнтэйн-Велі (акруга Орандж, штат Каліфорнія), дзе гуляў у баскетбольнай дружыне нападнікам. У 1986 годзе скончыў Ваенную акадэмію ЗША ў Уэст-Поінце (штат Нью-Ёрк) па спецыяльнасці кіраванне ў інжынернай справе ды быў лепшым у класе паводле паспяховасці. У 1986—1991 гадах служыў у Войску ЗША ў Заходняй Германіі. У якасці афіцэра 7-га кавалерыйскага палка 4-й пяхотнай дывізіі даслужыўся да капітана. У 1994 годзе атрымаў званне доктара права ў Гарвардскай школе права (Кембрыдж, штат Масачусетс). У дактарантуры працаваў адным з 78 рэдактараў «Гарвардскага часопіса права і публічнай палітыкі» і 81-мясцовай радзе рэдактараў «Гарвардскага агляду права». Пасля працаваў праўнікам у Вашынгтоне на ТАА «Уільямс і Коналі». У 1998 годзе разам з 3-ма былымі аднакурснікамі скупіў 3-х вытворцаў самалётных дэталяў ва Уічыце (штат Канзас) і аднаго ў Сент-Луісе (штат Місуры), якія злучыў у прадпрыемства «Тэер». Каля 20 % сродкаў на скупку забяспечылі мясцовае прадпрыемства «Промыслы Коўка», даласкае «Кардынальныя ўкладанні» (штат Тэхас) і «Бейн і кампанія» (Бостан, штат Масачусетс). У 2006-м прадаў долю ў прадпрыемстве давернаму фонду «Хайлэнд» (Далас) і стаў кіраўніком «Сентры Інтэрнэшнл», дзе «Промыслы Коўка» таксама мелі долю. У 2007—2009 гадах быў дыяканам прэсвітэрыянскай царквы і настаўнікам у нядзельнай школе.
Дзяржаўная дзейнасць
У 2010 годзе абраўся дэпутатам ад Рэспубліканскай партыі ў Палату прадстаўнікоў ЗША па 4-й акрузе штата Канзас. У якасці перадбывабарчага ахвяравання атрымаў $80 000 ад «Промыслаў Коўка». У 2012, 2014 і 2016 гадах перавыбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў ЗША, дзе працаваў у Пастаянным камітэце па выведцы і Сталым камітэце па энергіі і гандлі. У Кангрэсе ЗША належаў да фракцыі канстытуцыяналістаў і браў удзел у руху чаявання ў складзе Рэспубліканскай партыі. 23 студзеня 2017 годзе заняў пасаду кіраўніка Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША. У лютым 2017 года наведаў Турцыю, дзе дамовіўся з прэзідэнтам Рэджэпам Эрдаганам пра супольныя захады супраць Ісламскай дзяржавы ў Сірыі. Таксама ў лютым наведаў Саудаўскую Аравію, дзе ўзнагародзіў спадкаемнага прынца Мухамеда ібн Наіфа медалём Джорджа Тэнета. 1 красавіка 2018 года наведаў Паўночную Карэю, дзе перамовіў з вярхоўным правадыром Кім Чэн Ынам для падрыхтоўкі сустрэчы з прэзідэнтам ЗША ў Сінгапуры 12 чэрвеня. 26 красавіка 2018 года заняў пасаду дзяржаўнага сакратара ЗША. У жніўні 2018 года падзякаваў саудаўскаму спадкаемнаму прынцу Мухамеду ібн Салману за падтрымку ў паўночна-ўсходняй Сірыі. 23 студзеня 2019 года абвясціў аб прызнанні Хуана Гуайды ў якасці выканаўцы абавязкаў прэзідэнта Венесуэлы. У лістападзе 2019 года паведаміў, што ўрад ЗША перастаў разглядаць ізраільскія паселішчы на Заходнім беразе ракі Іардан ў якасці парушэння міжнароднага права.
Беларусь
1 лютага 2020 года ў мінскім Палацы Незалежнасці дзяржаўны сакратар ЗША Майкл Пампеа сустрэўся з Аляксандрам Лукашэнкам. Пампеа заявіў, што пасля 12-гадовага перапынку ўрад ЗША прызначыць пасла ў Беларусі, «каб амерыканскія прадпрыемствы былі тут». Таксама ён ухваліў супрацу з урадам Беларусі ў змаганні супраць тэрарызму. Перад гэтым А. Лукашэнка згадаў, што ў бытнасць Пампеа кіраўніком Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША (2017—2018) «на мяжы з Беларуссю разам затрымалі злачынцаў, якія перамяшчалі цераз мяжу ядзерныя матэрыялы ў бок Захаду». Дзяржсакратар ЗША адзначыў падпісанне ўрадам Беларусі дагавораў з Міністэрствам абароны ЗША, Федэральным бюро расследаванняў і Упраўленнем па барацьбе з наркотыкамі пры Мінюсце ЗША. Ён заўважыў: «Гэта палепшыць сумесную працу ў такіх галінах, як бяспека межаў, кібербяспека, барацьба з незаконным абарачэннем наркотыкаў». За зачыненымі дзвярыма прайшлі перамовы наконт уступлення Беларусі ў Сусветную гандлёвую арганізацыю.
Віла Містэрый
Віла Містэрый (Villa dei Misteri) — адна з пампейскіх віл (за гарадскімі варотамі), найбольш захаваных пры вывяржэнні Везувія ў 79 г. Заснавана ў II стагоддзі да н.э., пасля чаго некалькі разоў пашыралася, у прыватнасці ў 60 годзе да н.э. Галоўны ўваход быў звернуты да дарогі, якая вядзе ад Геркуланскіх варот. У наш час ён раскрыты не цалкам, таму ўваход на вілу ажыццяўляецца з боку мора. Уздоўж дарогі знаходзіліся сельскагаспадарчыя памяшканні, у тым ліку пакой з прэсам для вінаграда.
Уваход, настолькі шырокі, што па ім мог праехаць воз, вёў у перыстыль. На паўднёвы ўсход ад яго размяшчаўся двор з ларарыям і тэтрастыльны атрыум, з якога можна было патрапіць у лазні. З паўднёва-заходняга боку з перыстылем злучаўся тасканскі атрыум, з яго, а таксама часткова з перыстыля, дзверы вялі ў шматлікія пакоі, упрыгожаныя фрэскамі ў другім і трэцім стылях. Віла адкрывалася да мора тэрасай-ратондай з двума порцікамі па баках. На плоскім даху аркады, якая атачала з трох бакоў вілу былі выяўлены рэшткі Вісячага саду.
У таблінуме, які злучае тасканскі атрыум з ратондай, захаваліся фрэскі на егіпецкія матывы. Названа віла па фрэскам у адной з пакояў на поўдзень ад атрыума, якія атрымалі шырокую вядомасць і дзе адлюстроўваецца, па найбольш распаўсюджанай версіі, пасвячэнне ў дыянісійскія містэрыі, а па іншай — абрад шлюбу.
Коўпавагур
Коўпавагур (Kópavogur) — другі паводле насельніцтва (30180 жыхароў) пасля Рэйк’явіка горад Ісландыі. На поўначы мяжуе з Рэйк'явікам, уваходзіць у склад агламерацыі, у якой пражывае 65 % насельніцтва Ісландыі.
Бойча
Бойча, або Ягелонскі крыж (Bojcza, Boycza; Boyncza ) — герб Ягелонаў, частка герба Вялікага княства Літоўскага «Пагоня». У Польшчы герб з'явіўся ў канцы XIV стагоддзя.
Апісанне
У першапачатковым выглядзе: у блакітным шчыце, залаты шасціканцовы Патрыяршы крыж. У XVI стагоддзі крыж становіцца срэбным.
Пасля заключэння Люблінскай уніі і ўтварэння Рэчы Паспалітай у 1569 годзе для крыжа або шчыта традыцыйным становіцца чырвоны колер: чырвоны крыж на сярэбраным полі; сярэбраны крыж на чырвоным полі; залаты крыж на чырвоным полі.
Гісторыя
Герб з шасціканцовым крыжам сфарміраваўся пасля заключэння Крэўскай уніі ў 1385 годзе і каталіцкага хрышчэння Уладзіслава II Ягайлы ў 1386 годзе як асабісты герб Польскага караля і Вялікага князя Літоўскага, а затым стаў гербам і дынастыі Ягелонаў. Герб быў змешчаны на шчыце вершніка — гербе Вялікага княства Літоўскага.
У першай палове XV стагоддзя склаліся два варыянты герба ВКЛ: У Ягайлы — вершнік з мечам і шчыт з «Бойчай», у Вітаўта — такі самы вершнік, але шчыт з «Калюмнамі». Згасанне роду Кейстутавічаў абумовіла замацаванне за ВКЛ герба з «Бойчай».
Звычайна на гербе Ягайлы ў крыжа папярочкі размешчаны ў верхняй частцы, і верхняя папярочка карацей за ніжнюю. Аднак крыж могуць выяўляць і з дзвюма роўнымі па даўжыні папярочкамі; пры гэтым яны могуць размяшчацца не толькі ў верхняй частцы фігуры. Візантыйскі патрыяршы крыж лічыўся сімвалам перамогі над паганствам і тым часам у Польскім каралеўстве сімвалізаваў перамогу хрысціянства ў палітыцы. Першапачаткова ў гербе адлюстроўваўся залаты крыж на блакітным шчыце. У канцы XVI стагоддзя з'яўляецца іншы каляровы варыянт герба — у чырваневым (пунсовым, чырвоным) полі залаты крыж. Да сярэдзіны XIX стагоддзя чырвоны колер шчыта становіцца асноўным.
Сваю назву «Бойча» герб атрымаў у сярэдзіне XV стагоддзя.
Распаўсюджана версія, што падвойны крыж Ягайлы запазычыў з герба Венгрыі, ажаніўшыся з Ядзвігай — прынцэса Венгрыі і Польшчы. Гісторык М. Загаруйка лічыць, што гэта супярэчыць існай геральдычнай практыцы. Гербам Венгрыі быў «у чырваневым полі срэбны патрыяршы крыж, лапчасты на канцах, які вянчаў зялёную гару з трыма вяршынямі» (карона з'явілася ў XVII стагоддзі). Калі б Уладзіслаў Ягайла пазычыў свой сімвал з герба Венгрыі, то па правілах геральдыкі ён бы ўзяў поўную кампазіцыю, захаваў чырвоны колер шчыта і зялёную гару. Аднак колеры і склад фігур венгерскага герба яшчэ не былі жорстка фіксаваны і маглі выяўляцца па рознаму.
Царква Святой Кацярыны (Гамбург)
Царква Святой Кацярыны ў Гамбургу (Санкт-Катарына, Hauptkirche Sankt Katharinen Hamburg — «галоўная царква Святой Кацярыны») — пратэстанцкая царква ў раёне Альтштат (Мітэ) горада Гамбург; уваходзіць у спіс пяці «галоўных» гарадскіх храмаў; упершыню згадваецца ў дакументах ад 1256 года як цэнтр мясцовай парафіі. Будаўніцтва сучаснага будынка было завершана каля 1450 года, а ў перыяд паміж 1566 і 1568 гадамі фасад вежы-званіцы быў дапоўнены фрэскамі.
NGC 2649
NGC 2649 (іншыя абазначэнні — UGC 4555, IRAS08409+3453, MCG 6-19-18, KARA 281, ZWG 179.22, KUG 0840+348, PGC 24531) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Іванавіч Газа
Іван Іванавіч Газа (5 (17).1.1894, Пецярбург, —, ) — савецкі партыйны і ваенны дзеяч. Член Камуністычнай партыі з 1917.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. З 1909 года — слесар Пуцілаўскага завода. У лютым 1916 года за арганізацыю страйку адпраўлены ў штрафныя казармы. Вёў рэвалюцыйную работу сярод салдат і матросаў Араніенбаума і падняў іх на барацьбу ў дні Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года. Удзельнічаў у фармаванні атрадаў Чырвонай Гвардыі на Пуцілаўскім заводзе. Са жніўня 1917 года — дэпутат Петраградскага савета. Актыўны ўдзельнік Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ў Петраградзе, адзін з кіраўнікоў штаба паўстання Нарвскага раёна. З 1918 года — камісар Пуцілаўскага бронецягніка № 6 імя У. І. Леніна. Удзельнічаў у баявых дзеяннях супраць войскаў Краснова, Карнілава, Юдзеніча, белапалякаў. Да 1925 года — ваенкам Чырвонай Арміі. З канца 1925 года — на партрабоце ў Ленінградзе, у 1931—1933 гадах — сакратар Ленінградскага гаркама. Дэлегат 15-га з’езду ВКП (б). Імем Газа ў Ленінградзе названы праспект (былы Старапецяргофскі). Пахаваны ў Ленінградзе на Марсавым полі.
Строганаўская школа іканапісу
Стро́ганаўская шко́ла — стылістычны кірунак у рускім іканапісе канца XVI — пачатку XVII стагоддзяў. Назва паходзіць ад прозвішча купцоў Строганавых, для якіх былі напісаны шматлікія абразы.
Абразы строганаўскай школы вылучаюцца невялікімі памерамі, мініяцюрнасцю, філіграннасцю пісьма, складанасцю кампазіцыі, фантастычнасцю пейзажных фонаў, грацыёзнай вытанчанасцю поз і жэстаў, сакавітай, шчыльнай колеравай гамай, узмоцненай актыўным выкарыстаннем золата і серабра.
Большасць ікон строганаўскай школы стваралася маскоўскімі царскімі іканапісцамі. Сярод майстроў Пракопій Чырын, Е. Масквіцін, Істома, Назарый і Нікіфар Савіны.
Другая касмічная скорасць
Друга́я касмі́чная ско́расць  — мінімальная скорасць руху, якую неабходна надаць аб'екту (камень, касмічны апарат і г. д.) для пераадолення гравітацыйнага прыцягнення нябеснага цела. Калі целу будзе нададзена другая касмічная скорасць, то гэтае цела будзе рухацца па парабалічнай арбіце вакол нябеснага цела.
Другая касмічная скорасць вызначаецца радыусам і масай нябеснага цела, з-за гэтага яна асобная для кожнага нябеснага цела (для Зямлі 11,2 км/с, для Сонца 617,7 км/с).
329 да н.э.
Падзеі
329 — Зкончана будаванне стадыёну Панатынаік
Гуляйполе (Акмолінская вобласць)
Гуляйполе — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Раеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116855300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 449 чалавек (231 мужчына і 218 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 364 чалавекі (189 мужчын і 175 жанчын).
Дыстанцыйны ўніверсітэт Сан-Рафаэле
Дыстанцыйны ўніверсітэт Сан-Рафаэле (Università telematica San Raffaele) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рыме.
Лукум
Лукум (тур. rahat-lokum - зручны кавалачак) — ласунак з цукру (шакер-лукум) або мукі (рахат-лукум), з даданнем крухмалу і арэхаў (фісташкі, міндаль, какос і інш.). Найбольш распаўсюджаны рахат-лукум, які сёння завецца проста «лукум».
Бластула
Бла́стула (ад зародак) — заключная стадыя, што завяршае цытатыпічны перыяд развіцця і прыводзіць да ўтварэння шматклетачнага аднаслойнага зародка.
У сярэдзіне бластулы знаходзіцца бластацэль (поласць драблення, першасная поласць цела).
Тып бластулы залежыць ад тыпу яйцаклеткі і спосабу драблення.
Пры поўным раўнамерным драбленні яйца бластула мае форму пустога шара, абалонка якога складаецца з аднаго слоя клетак; пры частковым нераўнамерным драбленні ўтвараецца дыскабластула, пры спіральным — бластула не мае поласці (стэрабластула).
У млекакормячых і чалавека драбленне яйца завяршаецца ўзнікненнем бластацысты.
Развіваючыся, бластула ператвараецца ў гаструлу.
Лумненскі сельсавет
Лу́мненскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Лумна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года большая частка тэрыторыі сельсавета перададзена ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.
IC 5253
IC 5253 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 2650
NGC 2650 (іншыя абазначэнні — UGC 4603, MCG 12-9-20, ZWG 332.18, PGC 24817) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Блэкпул
Блэкпул (Blackpool) — прыморскі горад і бора Ланкашыра ў Паўночна-Заходняй Англіі.
Насельніцтва — 142,100 жыхароў (2011).
Калмыкоў
Калмыкоў — прозвішча.
Падруднянскі
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Падруднянскі абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Волкавіцкага сельскага паселішча.
Дыстанцыйны ўніверсітэт імя Гульельма Марконі
Дыстанцыйны ўніверсітэт імя Гульельма Марконі (Università degli Studi Guglielmo Marconi) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рыме. Названы ў гонар Гульельма Марконі.
Масарыкаў універсітэт
Характарыстыка
Ён быў заснаваны ў 1919 годзе і быў другім універсітэтам Чэхаславакіі па колькасці студэнтаў. Названы ў гонар Томаша Масарыка — навукоўца і першага прэзідэнта Чэхаславакіі. У 1960—1990 гадах установа называлася Універсітэтам Яна Евангеліста Пуркіне ў Брно.
Сёння гэта другі па велічыні ўніверсітэт Чэхіі. Ён мае дзесяць факультэтаў і кіруе, сярод іншага, музеем Мендэля, універсітэцкім кінатэатрам Скала, універсітэцкім цэнтрам у Тэльчы і палярнай станцыяй у Антарктыдзе. Універсітэт ужо даўно ўваходзіць у лік найлепшых універсітэтаў свету па розных версіях.
З 2015 года ўніверсітэт ўзяў на сябе абавязацельства ўдзельнічаць у распрацоўцы інтэрнэт-энцыклапедыі Вікіпедыя на чэшскай мове.
Абдэлазіз аль-Хілу
Абдэлазіз Адам аль-Хілу (عبد العزيز الحلو; нар. 7 ліпеня 1954) — палявы камандзір Народнай арміі вызвалення Судана, адзін з лідараў партыі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач».
Біяграфія
Нарадзіўся ў н. п. Аль-Файд Ум Абдула, Паўднёвы Кардафан.
Пачатковую адукацыю атрымаў у школе Даламі, сярэднюю — у Аль-Далінг і Кадуглі. Вывучаў эканоміку ў Хартумскім універсітэце, які скончыў у 1979 годзе. Пасля працаваў фінансавым і адміністрацыйным служачым Нацыянальнага ўпраўлення электра- і водазабеспячэння Хартума.
Чацвёртая касмічная скорасць
Чацвёртая касмі́чная ско́расць  — мінімальна неабходная скорасць руху цела, якая дазваляе пераадолець яму сілы прыцягнення галактыкі. Чацвёртая касмічная скорасць не пастаянная, а залежыць ад адлегласці ад цэнтра галактыкі (для Млечнага Шляха — аб'ект Стралец A), і ад размеркавання масы рэчыва галактыкі. Па прыблізных падліках, чацвёртая касмічная скорасць у раёне Сонечнай сістэмы складае каля 550 км/с.
Абдэлазіз аль-Хілу
Біяграфія
Яшэ падчас вучобы ў Хартумскім універсітэце ўліўся ў шэрагі апазіцыі. Далучыўся да Народнай арміі вызвалення Судана. Праявіў сябе як таленавіты палявы камандзір. Займаўся задачамі забеспячэння, мабілізацыі, вярбоўкі і ваеннага планавання.
Пасля завяршэння грамадзянскай вайны ў Судане далучыўся да баявой арганізацыі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач», у складзе якой ваяваў супраць цэнтральных уладаў у Паўднёвым Кардафане. У 2017 годзе арганізацыя распалася. Адну з фракцый узначаліў Аль-Хіла. Настойваў на стварэнні свецкай дзяржавы і перамовы з урадам аль-Башыра.
Пасля суданскай рэвалюцыі абвясціў аб часовым аднабаковым спыненні агню. Пайшоў на перамовы з новай уладай.
У чэрвені 2023 года падтрымаў Сілы аператыўнай падтрымкі ў барацьбе з ваеннай хунтай генерала Абдэля Бурхана. Саюз фракцый быў неафіцыйным.
Дуброўка
Назву Дубро́ўка маюць:
Нацыянальны Сход Венгрыі
Нацыянальны Сход Венгрыі (Országgyűlés) — аднапалатны прадстаўнічы і заканадаўчы орган (парламент) Венгрыі.
Жак Бабінэ
Жак Бабінэ (Jacques Babinet; 15 вантаза II, Люзіньян — , ) — французскі фізік, матэматык і астраном, найбольш вядомы сваім укладам у оптыку.
Біяграфія
Наведваў Напалеонаўскі ліцэй, і з 1811 года Політэхнічную школу, якую пакінуў у 1813 годзе, каб паступіць у Артылерыйскае вучылішча ў Мецы. З вучылішча выпушчаны артылерыйскім афіцэрам, але ў 1814 годзе назаўжды кінуў ваенную службу і неўзабаве зрабіўся прафесарам матэматыкі ў Фантэнэ-ле-Конт, затым прафесарам фізікі ў Пуацье і нарэшце, у Парыжскай калегіі св. Людовіка. У 1840 годзе быў абраны ў члены Акадэміі навук; адзін час займаўся таксама ў Астранамічным бюро геаграфічных даўгот.
Нацыянальны Сход Венгрыі
Склад
Да 2014 года Нацыянальны Сход складаўся з 386 дэпутатаў, абраных на чатырохгадовы тэрмін.
Жак Бабінэ
Біяграфія
Памёр у Парыжы 21 кастрычніка 1872 года.
Ён шмат зрабіў для ўдасканалення мінералагічнай і метэаралагічнай навукі і набыў вядомасць работамі ў галіне астраноміі, вучэнні аб магнетызме і тэорыі цеплыні. Вынікі яго даследаванняў і назіранняў рассеяны ў розных пачасовых выданнях і навуковых зборніках. Вялікая частка яго прац змешчана ў Compte rendu Акад. навук. Артыкулы Б., змешчаныя ў «Revue de deux Mondes», і «Journal des Débats», былі сабраны ў «Études et lectures sur les sciences d’observation» (8 т., Парыж, 1855-68 гг.). Варта таксама згадаць пра яго «Traité élémentaire de la géometrie descriptive» (Парыж, 1851).
Факультэт гісторыі і міжкультурных камунікацый ГДУ імя Ф. Скарыны
'''Факультэт гісторыі і міжкультурных камунікацый ГДУ імя Ф. Скарыны''' — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
Гісторыя
Заснаваны ў 1944 годзе як гістарычны факультэт. Пасля выпуску 1956 года падрыхтоўка гісторыкаў ва ўніверсітэце прыпынілася. У 1969 годзе ў рамках гісторыка-філалагічнага факультэта створана гістарычнае аддзяленне і аднавілася падрыхтоўка гісторыкаў. З 1988 года — самастойны факультэт. У 1991 годзе на факультэце створана юрыдычнае аддзяленне. У 1992 годзе арганізавана кафедра гісторыі Беларусі і факультэт перайменаваны ў гісторыка-юрыдычны. З ліпеня 1998 года падзелены на два самастойныя факультэты — гістарычны і юрыдычны. У 2021 годзе гістарычны факультэт перайменаваны ў факультэт гісторыі і міжкультурных камунікацый.
Ягемен
Ягемен — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Раеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116855400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 263 чалавекі (131 мужчына і 132 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 189 чалавек (104 мужчыны і 85 жанчын).
Нацыянальны Сход Венгрыі
Склад
Дэпутаты выбіраліся па змешанай выбарчай сістэме — 176 па мажарытарнай сістэме ў аднамандатных акругах, 146 — па спісачнай-прапарцыйнай сістэме ў тэрытарыяльных акругах, 64 — па спісачна-прапарцыйнай сістэме ў агульнанацыянальным акрузе (з 5 % бар'ерам).
Размеркаванне месцаў у парламенце (па выніках выбараў 2010 года):
Эдмунд Гусерль
Эдмунд Гусерль (Гусэрль) (Edmund Husserl; — ) — нямецкі філосаф.
Аўтар працы «Лагічныя даследаванні» (Т. 1-2; 1900—1901) і інш.
Аблога Смаленска (1514)
Абло́га Смале́нска адбывалася ў 1514 годзе ў ходзе шостай літоўска-маскоўскай вайны (1512—1522). Маскоўскае войска пад камандаваннем вялікага князя Васіля III захапіла горада 1 жніўня.
Падзеі
У чэрвені 1514 маскоўскі князь Васіль III узначаліў сваё войска ў трэцім паходзе на Смаленск. Гэтым разам маскоўскае войска мелі значную колькасць асаднай зброі, атрыманай ад Свяшчэннай Рымскай імперыі. 15 ліпеня амаль 42-тысячнае войска дасягнула Смаленска, узяла яго ў аблогу і пачало падрыхтоўку да штурму: вакол крэпасці ўзвялі частакол, насупраць брамы былі пастаўлены рагаткі дзеля запабягання ад вылазак гарнізона. Праз два тыдні, 29 ліпеня, пачаўся несупынны артылерыйскі абстрэл. Колькасць гармат у маскоўскім войску ацэньваецца ад 140 да 300 адзінак.
У адсутнасць дапамогі ваявода смаленскі Юрый Салагуб здаў крэпасць 31 ліпеня 1514, і наступным днём Васіль III увайшоў у горада. Смаленскі праваслаўны епіскап Варсанофій адправіў малебен, у часе якога мяшчане прысягнулі на вернасць маскоўскаму валадару. Юрый Салагуб адмовіўся прыняць прысягу і быў адпушчаны на радзіму, дзе быў пакараны смерцю за здачу крэпасці.
Вынікі
Пасля перамогі пад Оршай у верасні 1514 Канстанцін Астрожскі не здолеў адваяваць Смаленск, і па выніках перамір'я 1522 года ён застаўся пад уладай Маскоўскага княства на наступнае стагоддзе — да вяртання падчас вайны 1605—1618. У гонар перамогі маскоўскі князь Васіль III зафундаваў узвядзенне ў Маскоўскім Крамлі Новадзявочага манастыру.
Літаратура
54.78333°N, 32.06667°W
Койданаўская самастойная рэспубліка
Койданаўская самастойная рэспубліка (або Койданаўская незалежная рэспубліка) — утварэнне, якое існавала на Койданаўшчыне ў лістападзе 1920 года ў нейтральнай зоне паміж польскімі і савецкімі франтамі. Рэспубліка праіснавала 4 дні.
Перадумовы
Яшчэ ў снежні 1918—жніўні 1919 года насельніцтва Койданава й бліжэйшых вёсак, якія трапілі пад мабілізацыю ў Чырвоную армію, не жадаючы ісці ў войска, зыходзілі ў лес. Калі наваколле Койданава у жніўні 1919 году занялі часткі Польскай арміі, то дэзерціры выйшлі з лясоў і вярнуліся ў родныя вёскі, у якіх прабылі да бальшавіцкага наступу ў ліпні 1920 году, тады зноў вярнуліся ў лясы, дзе ўжо стваралі партызанскія атрады, якія змагаліся з чырвонамі часткамі да жніўня 1920 года. Апорнымі пунктамі партызанаў былі вёскі Дзягільна, Касілавічы, Янава, штаб знаходзіўся ў вёсцы Дзягільна.
Заняўшы ў 1920 годзе горад Койданава палякі не арганізоўвалі афіцыйна валасной улады, бо прастаялі ў мястэчку тыдзень і адышлі на лінію вёсак Дзягільна — Янава — Косцевічы — Старая Рудзіца — Баравое — Грыцкаўшчына і далей па рэчцы Усе. Такім чынам горад Койданава і вёска Макаўчыцы (цяпер у складзе Койданава) у лістападзе 1920 года зрабіліся «нейтральнай зонай». У гэтай мясцовасці пачалі арганізоўвацца койданаўскія хлопцы, якія не жадалі служыць у чырвонай арміі, а таксама сыны сялян з найбліжэйшых вёсак.
Першы разгон Рэвкаму
Галоўным ініцыятарамі і кіраўнікамі «хэўраў» у ваколіцы былі Павел Калечыц з Койданава, Баравік з вёскі Бегліч, а таксама Тодар Куль з Макаўчыц, Юзік Пятухоўскі і іншыя. Неўзабаве Койданаўскі Рэвкам выдаў загад, у якім гаварылася, каб усе дэзерціры добраахвотна з’явіліся ў Рэвкам для накіравання іх у вайсковыя часткі. Ніхто не з’явіўся. Тады было загадана некалькім чалавекам з тых жа дэзэрціраў ісці пілаваць у лес дровы. Яны таксама адмовіліся. Рэвкам іх арыштаваў. Тады тыя, што засталіся на волі, сабраліся (адзін з іх, Скуратовіч, залез на званіцу царквы і пачаў біць трывогу), усе раптам кінуліся да Рэвкаму, разагналі яго і вызвалілі сваіх арыштованых. Так адбыўся першы разгон Койданаўскага Рэвкаму.
Савецкі журналіст І. Шпілеўскі й Л. Бабровіч у часопісе «Наш край» за 1929 год пісалі: У склад хэўры ўваходзілі амаль усе койданаўскія хлопцы-дэзэрціры, якія не жадаюць служыць у Чырвонай арміі, і таксама сыны заможных сялян з бліжэйшых вёсак.
Змаганне з саветамі
На другі дзень была прыслана дапамога з Мінску, і «хэўра» была разагнаная. Зноў быў заарганізаваны Рэвкам. Кіраўніком Рэвкама быў прызначаны Гарун, сакратаром — Сыгналоўскі. Новы Рэвкам, жадаючы пазбегнуць памылак папярэдняга, стварыў у вёсцы атрад міліцыі які ўзначаліў Цінявік. Праз некаторы час частка прыбыўшага атраду, каля 17 міліцыянэраў, была накіраваная ў вёску Рудзіца рэзаць дровы для устаноў горада мясцовай беднаты. Палякі, пры дапамозе сялян з гэтай вёскі і «дэзэрціраў» арыштавалі ўсіх членаў атрада і накіравалі ў Рубяжэвічы. Разам з імі папаўся старшыня Мінскага павятовага выканкаму Грузель і вайсковы камісар Ульдукес. Рэвкам у адказ арыштаваў некалькі палякаў у раёне вёскі Мікулічы. Быў зроблены абмен. У той жа час па загадзе Койданаўскага Рэвкаму «за здраду» былі арыштаваныя ўсе мужчыны ад 16 да 60 гадоў у вёсцы Рудзіца і прывезены ў Койданава. «Дэзэрціры» пры дапамозе палякаў узброіліся і мелі сваі базы ў Дзягілёнскай і Касілаўскай школах, штаб у Дзягільне, а таксама на фальварку Янава (паблізу Дзягільна) у Шпакоўскага.
Другі разгон Рэвкаму і абвяшчэнне рэспублікі
«Дэзэрціры» адправілі ліст у Рэвкам з патрабаваннем вызваліць сялян вёсцы Рудзіца ў 3-дзённы тэрмін, а самім сысці з горада. Пасля заканчэння гэтага тэрміну, «хэўра» прыйшла ў Койданава і разагнала Рэвкам. Былі збіты Сыгналоўскі (сакратар), Ульдукес, Сурба (начальнік міліцыі), якога некалькі разоў збіраліся застрэліць, і іншыя. Павел Калечыц са сваімі памочнікамі абвясціў Койданава «Койданаўскай самастойнай рэспублікай» (затым у даследчыкаў яна зрабілася «Койданаўская незалежная рэспубліка», а потым зноў «Койданаўскай самастойнай рэспублікай»). Адначасова у рэспубліцы было абвешчана ваеннае становішча, ўсюды былі расстаўленыя вартоўцы. У гэты час паблізу Койданава на левым беразе ракі Уса стаялі Чырвонаармейскія часткі са штабам у сяле Самахвалавічы. Пра гэта даведаліся чырвонаармейцы і выслалі са свайго штабу ў Самахвалавічах ў кірунку Койданава бранявік. Каля мястэчка, сустрэўшы моцны супраціў, ён быў абстраляны і вымушаны вярнуцца назад.
Адбіўшы першы наступ бальшавікоў, партызаны сталі арыштоўваць мясцовых камуністаў. Адначасова, з подпісам Калечыца выйшаў загад аб усеагульнай мабілізацыі. У адрозненні ад папярэдніх мабілізацый, у гэты раз не было дэзэрціраў. Большасць жыхароў усталі на абарону родных вёсак.
Пасля страты Койданава
Койданаўская самастойная рэспубліка праіснавала чатыры дні. Партызаны, нягледзячы на ​​жорсткі супраціў, не змаглі выстаяць пад націскам 12-га чырвонагвардэйскага стралковага палка. Партызаны адступілі да вёскі Дзягільна, разам з імі сышлі мабілізаваныя койданаўцы. Адсюль партызаны зноў паспрабавалі развіць наступ на Койданава, але безвынікова.
Пасьля разгрому Койданаўскай рэспублікі, партызаны яшчэ доўгі час працягвалі змагацца з савецкай уладай, дзейнічаючы ў раёне вёсак Дзягільна, Янава, Косьцевічы. Нельга было правесці выбары ў тутэйшыя органы ўлады, нават за дзве вярсты ад вёскі, бо ўсе баяліся помсты бандытаў.
Яшчэ нейкі час «рэспубліканцы» рабілі невялікія напады і вялі агітацыю за «вольную Беларусь пад аховай палякаў». Але пасля заключэньня Рыжскага мірнага дагавору 1921 году, палякі адышлі на вызначаную мяжу і існаванне «нэўтральнай» зоны скончылася. Частку «рэспубліканцаў» бальшавікі арыштавалі, нехта сышоў за мяжу ў Польшчу.
IC 5254
IC 5254 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стара-Пецяргофскі праспект
Гісторыя
У XVIII стагоддзі вуліцу адносілі да Екацерынгофскай вуліцы (праспект Рымскага-Корсакава), да Пецяргофскай дарогі (праспект Стачак). У 1776 годзе з’явілася назва Ліфляндскі праспект або Ліфляндская вуліца (ад ракі Фантанкі да будучага Абводнага канала) у гонар часткі горада, якая называлася Ліфляндскае прадмесце. З 1784 года Пецяргофская першпектыва, з 1798 года Пецяргофскі праспект да 1922 года, з сярэдзіны XIX стагоддзя Стары Пецяргофскі або Стара-Пецяргофскі.
З 3 лістапада 1922 года атрымоўвае назву праспект Юнага пралетарыя (з 1917 года ў доме 28 размяшчаўся культурна-асветніцкі клуб рабочай моладзі Нарвскага раёна). З 31 кастрычніка 1933 года праспект Газа (у гонар І. І. Газа, які жыў у доме 42).
4 кастрычніка 1991 года была вернута назва Стара-Пецяргофскі праспект.
NGC 2651
NGC 2651 (іншыя абазначэнні — ZWG 61.1, KARA 282, PGC 24521) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вайсковыя могілкі (Грышына)
Вайсковыя могілкі — вайсковае пахаванне ў вёсцы Грышыне Расонскага раёна Віцебскай вобласці. У воінскім захараненні знаходзяцца астанкі 600 салдат і афіцэраў, партызан.
Апісанне
У студзені 1944 года за 0,5 км на паўночны ўсход ад в. Грышына ў васьмі магілах былі пахаваны 161 воін і 6 партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў або памерлі ад ран у шпіталі, што размяшчаўся ў вёсцы.
Пазней тут былі перапахаваны воіны, якія раней былі пахаваны ў вёсках Ільіно, Лісіцы, Мурагі, Галубова, Ніўё, Нізінкі, Антонава, Залешчанкі, Навасельцы, Мамолі, Клюшкова і іншых. У 1978 годзе на могілках быў пастаўлены мемарыял, які ўяўляў бетонную стэлу вышынёй 2,5 м і 8 надмагільных пліт.
Ржавец (Рослаўльскі раён)
Ржавец (Ржавец) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ржавец абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Волкавіцкага сельскага паселішча.
Член-карэспандэнт
Член-карэспандэ́нт — член арганізацыі вучоных — акадэміі навук. У параўнанні з акадэмікам з'яўляецца малодшай ступенню членства.
Член-карэспандэнт НАН Беларусі
Членамі-карэспандэнтамі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выбіраюцца вядомыя вучоныя - грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё навукі і ўзбагацілі яе працамі буйнога навуковага значэння. Членам-карэспандэнтам НАН Беларусі, у тым ліку якія маюць гэта званне пенсіянерам, прызначаюцца штомесячныя даплаты за акадэмічныя вучонае званне, памер якіх устанаўліваецца заканадаўствам.
Члены-карэспандэнты з'яўляюцца членамі аднаго з аддзяленняў НАН Беларусі ў адпаведнасці са спецыяльнасцю, па якой яны выбраны, і могуць пераходзіць з аднаго аддзялення Акадэміі навук у іншае на аснове асабістай заявы і рашэння Прэзідыума НАН Беларусі. Кожны член-карэспандэнт карыстаецца правам рашаючага голасу на Агульным сходзе НАН Беларусі і на агульным сходзе аддзялення Акадэміі навук, членам якога ён з'яўляецца.
Дыстанцыйны ўніверсітэт «Універсітас Меркаторум»
Дыстанцыйны ўніверсітэт «Універсітас Меркаторум» (Università telematica Universitas Mercatorum) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рыме.
Гамбургская ратуша
Гамбургская ратуша — месца пасяджэнняў парламента Гамбурга і сената. Помнік архітэктуры, пабудаваны ў 1886—1897 гадах ў стылі неарэнесанс. Вежа вышынёй 112 метраў.
Гісторыя
Пабудавана на месцы старой ратушы, знішчанай падчас вялікага пажару 1842 года. Цяперашні будынак спраектавала група з сямі архітэктараў на чале з Марцінам Халерам. Будаўніцтва пачалося ў 1886 годзе, а новая ратуша адкрылася ў 1897 годзе. Будаўніцтва каштавала 11 мільёнаў нямецкіх марак золатам (каля 80 мільёнаў еўра). 26 кастрычніка 1897 года, на афіцыйнай цырымоніі адкрыцця, першы мэр доктар Іаганес Ферсман атрымаў ключ ад гарадскога савета.
Эры Клас
Біяграфія
З музычнай яўрэйскай сям'і. Пасля пачатку вайны Ганна Клас разам двухгадовым Эры эвакуіравалася на Урал. Дзеду і бабулі Эры Класа з боку бацькі прапанавалі эвакуіравацца з Эстоніі ў тыл Савецкага Саюза, але яны катэгарычна адмовіліся, таму што верылі ў гуманнасць немцаў. Бацька Эры Класа не жадаў пакідаць сваіх бацькоў адных і таксама адмовіўся эвакуіравацца. Пасля прыходу немцаў бацьку, дзеда і бабулю Класа арыштавалі, кінулі ў Талінскую турму, а затым расстралялі.
Вучыўся ў Талінскай дзіцячай музычнай школе па класе скрыпкі. У 1959 годзе скончыў Талінскае музычнае вучылішча (з 1975 года — імя Георга Отса) па класе «харавое дырыжаванне». У 1964 годзе скончыў Талінскую кансерваторыю (клас Г. Эрнесакса).
З 1975 галоўны дырыжор тэатра оперы і балета «Эстонія» ў Таліне. У 1985—1990 гадах адначасова галоўны дырыжор Шведскай каралеўскай оперы ў Стакгольме, у 1989—1991 гадах дырыжор Фінскай нацыянальнай оперы, у 1991—1996 гадах Сімфанічнага аркестра Орхуса Даніі, у 1996—2003 гадах - Сімфанічнага аркестра Нідэрландскага радыё. У 1998—2006 гадах з'яўляўся мастацкім кіраўніком філармоніі ў Тамперэ і галоўным дырыжорам Філарманічнага аркестра Тамперэ ў Фінляндыі, з 2006 яе дырыжор-лаўрэат, а таксама ў 1999—2002 гадах галоўным дырыжорам і мастацкім саветнікам аркестра «Ізраільская сімфаніета» у Беер-Шэва ў Ізраілі.
З 1999 года дырыжаваў на ўсіх Эстонскіх святах песні. З 2002 года мастацкі кіраўнік Талінскай філармоніі. З 2005 года ініцыятар правядзення і мастацкі кіраўнік летняга фестывалю культуры — Фестывалю Біргіты ў Таліне.
З 2003 года супрацоўнічаў з Маскоўскім тэатрам «Новая Опера» імя Я. У. Калабова, дзе дырыжуе спектаклі і канцэртныя праграмы. У 2006—2011 гадах — галоўны дырыжор, з 2013 года — запрошаны дырыжор тэатра.
Творчасць
Пад кіраўніцтвам Класа пастаўлены оперы «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага, «Трубадур», «Травіята», «» Д. Вердзі, «» Д. Гершвіна, «» Д. Шастаковіча, «Жалезны дом» Э. Тамберга, балеты «», «» П. Чайкоўскага, «» А. Адана, «Рамэа і Джульета» С. Пракоф'ева, «Цудоўны мандарын» Б. Бартака і інш.
Генадзь Васілевіч Навіцкі
Гена́дзь Васі́левіч Наві́цкі  — беларускі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь (2001—2003), старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2003—2008).
Біяграфія
У 1971 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Інжынер-будаўнік». Пасля сканчэння БПІ працаваў майстрам, начальнікам участка будаўнічага ўпраўлення 56-га будаўнічага трэсту Магілёва. З 1974 па 1977 — галоўны інжынер будаўнічага ўпраўлення 92-га будаўнічага трэсту Магілёва.
З 1977 па 1981 год — інструктар аддзелу будаўніцтва Магілёўскага абкама КПБ. З 1981 па 1985 год — галоўны інжынер Магілёўскага Аблміжкалгасбуда. З 1985 па 1988 год — загадчык аддзелам будаўніцтва Магілёўскага абкому КПБ. У 1988 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС. З 1988 па 1994 год — старшыня праўлення Магілёўскага аблсельбуда. Падчас выбарчай кампаніі 1994 года збіраў подпісы за Аляксандра Лукашэнку.
З 1994 па 1997 год — Міністр архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. З 1997 па 2001 год — Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. 6 кастрычніка 2000 года прызначаны прадстаўніком дзяржавы ў ААТ «Беларускі банк развіцця». 1 кастрычніка 2001 года прызначаны выконваючым абавязкі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (на месца Уладзіміра Ярмошына).
10 кастрычніка 2001 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь, 10 ліпеня 2003 года вызвалены з пасады.
28 ліпеня 2003 года аднагалосна абраны старшынёй Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога склікання.
Сям’я
Жанаты. Мае двух сыноў.
Борнмут
Борнмут (Bournemouth) — вялікі прыбярэжны курортны горад на паўднёвым узбярэжжы Англіі непасрэдна на ўсходзе ад 153-кіламетровага Юрскага ўзбярэжжа, якое ўваходзіць у спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Дуды (Іўеўскі раён)
Ду́ды (, Дуды) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Борнмут
Насельніцтва — 187,503 жыхароў (2011).
Дуды (Іўеўскі раён)
Гісторыя
У 1653 Дудскае староства трымаў Т. Дэнгаф. 3 1665 мясцовасць перайшла да Яна Казіміра Гарбачэўскага, стольніка рэчыцкага, пазней — да яго сына Самуэля Міхала. Станам на 1690 у сяле было 14 дымоў.
3 1709 Дуды знаходзіліся ва ўладанні М. Валовіча, маршалка вялікага, потым Замойскіх, Пацаў, з 1725 Буйніцкіх, пазней Гераніма і Варвары Зяньковічаў. У 1772 у Дудах збудавалі новы драўляны касцёл. У 1789 паселішча атрымала статус мястэчка.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Дуды апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Ашмянскім павеце Віленскай губерні. У 1803 мястэчка перайшло ў валоданне Коршакаў.
У 1861 Дуды часткова належалі да маёнтку Лугамавічы Корвін-Мілеўскіх, часткова — да дзяржаўнага скарбу і налічвалі 30 рэвізскіх душ. Станам на 1866 у мястэчку было 12 двароў. У 1885 тут працавалі багадзельня, кузня, 2 карчмы, таржок. Паводле перапісу (1897) у Дудах было 39 двароў. У гэты ж час адбыўся пажар, які ўшчэнт знішчыў паселішча.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Дуды апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Іўеўскай гміне Валожынскага (з 1926 Лідскага) павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час тут быў 41 двор.
У 1939 Дуды ўвайшлі ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 у Старчаняцкім сельсавеце Іўеўскага раёна. На 1999 у вёсцы было 46 двароў.
Гакель
Гакель — прозвішча.
Красненскі павет
Красненскі павет — назвы паветаў у Польшчы.
Кашан
Каша́н (перс. کاشان) — горад у цэнтральным Іране, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага шахрыстану. Насельніцтва - 248 789 чал. (2006 г.).
Гісторыя
Першыя паселішчы на месцы Кашана ўзніклі ў глыбокай старажытнасці. Найбольш вядомае знаходзілася на ўзгор'і Тэпе-е-Сіалк. Аднак першая пісьмовая ўзгадка адносіцца толькі да XI ст., калі сельджукскі султан Малік Шах I заснаваў крэпасць Джалалі. Вакол яе хутка вырас горад, які ўжо ў сельджукскі перыяд быў знакаміты ганчарнымі і тэкстыльнымі вырабамі. Лічыцца, што назва паходзіць ад персідскага слова кашы «чарапіца».
На працягу сваёй гісторыі Кашан двойчы цалкам знішчаўся. У кан. XVI — пач. XVII стст. ён быў адноўлены іранскім шахам Абасам I. У 1779 г. быў практычна разбураны землятрусам, пасля чаго нанава населены, у тым ліку прымусова, — прадстаўнікамі гандлярскага і рамесніцкага паходжання.
Эканоміка
Значны транспартны вузел. Буйная і рамесная вытворчасць люстравых фаянсаў, вырабаў з медзі, дыванаў і тканін.
Адукацыя
Вышэйшыя навучальныя ўстановы: Кашанскі ўніверсітэт, Кашанскі ўніверсітэт медыцынскіх навук, Ісламскі ўніверсітэт Азад.
Акамтун
Акамтун (Ocomtún; з мовы мая — «каменная калона») — археалагічны помнік, размешчаны на тэрыторыі экалагічнага запаведніка Баламку ў муніцыпалітэце Калакмуль, штат Кампечэ, Мексіка. Прадстаўляе сабой рэшткі горада, раскінутыя на тэрыторыі больш за 50 гектараў. Быў знойдзены ў чэрвені 2023 года групай археалагічных даследаванняў пад кіраўніцтвам Івана Шпрайца з дапамогай аэрафотаздымкі і лазернага сканавання.
Этымалогія
Назва звязана са шматлікімі цыліндрычнымі каменнымі калонамі на тэрыторыі былога горада.
Гісторыя
У класічны перыяд цывілізацыі мая (250—1000 гг.н. э.) Акамтун быў важным рэгіянальным цэнтрам рэгіёну Tierras Bajas Centrales. Тут выяўлены керамічныя рэшткі, датаваныя познім класічным перыядам (600—800 гг. н. э.). Прыкладна ў 800—1000 гадах горад перажыў дэмаграфічны крызіс.