cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гранадскі эмірат
Росквіт
Дынастыя аль-Хамара прысвоіла сабе імя насрыдаў ці насерытаў (насарыдаў) ад імя роду Бену-Наср, да якога належаў аль-Хамар. Тым часам Кастылія авалодала Кордавай — галоўным горадам мусульман паўвострава і шэрагам іншых — драбнейшых апорных гарадоў. Мухамед-аль-Хамар вымушаны быў саступіць ім Хаэн (1246), а затым сваімі войскамі дапамог хрысціянам заваяваць г. Севілья (1248). Наўзамен хрысціяне паабяцалі пакінуць яго дамен у спакоі. Наступіла працяглае перамір'е, Рэканкіста ўступіла ў млявапраяўную фазу. Такім чынам, акрамя Гранадскага эмірата, у мусульман не засталося ўладанняў на паўвостраве. Малаважныя па плошчы вобласці на поўдні Партугаліі (Алгарві) былі неўзабаве анексаваны. Мусульманскія раёны Арагона, Валенсіі і Балеарскія астравы таксама хутка апынуліся ва ўлады хрысціян. У Гранадскі эмірат з розных месцаў беглі мусульмане, тут сканцэнтраваліся скарбы, якія заставаліся ў іх руках, працягваліся развівацца вялікія традыцыі маўрытанскай паэзіі і мастацтва. Усведамляючы страту былой магутнасці, але па-ранейшаму спрабуючы выжыць ва ўмовах новага светаладу, гранадскія эміры прымаюць васальную залежнасць ад караля Кастыліі і Леона — Фернанда III.
Насельніцтва
Паслабленню Гранадскага эмірата ў канцы XV стагоддзі спрыялі пастаянныя войны з іспанцамі, у выніку якіх даводзілася выплачваць цяжкую даніну. Так па дагаворы 1470 года Гранада абавязалася плаціць Кастыліі штогод па 20 тыс. залатых дублонаў. У гарадах эмірата абвастралася міжусобіца арыстакратычных груповак, якая насіла бязлітасны характар. Акрамя міжусобіц палітыка-эканамічнага характару, узмацніліся і міжэтнічныя звады сярод народаў, якія складалі яго насельніцтва. Паводле даследаванняў колькасць насельніцтва эмірата Гранада ў XV стагоддзі складала каля 5 млн. — значная колькасць для такой невялікай горнай тэрыторыі. Пераважную большасць тых, каго іспанцы звалі маўрамі, складалі берберы — прадстаўнікі аднаго з афрыканскіх плямёнаў, заваяваных арабамі. Нашчадкі заваёўнікаў і прадстаўнікі дынастый — арабы — залежалі ад наймітаў-бербераў як турэцкія султаны ад сваіх разнамасных янычараў.
Захоўваліся групы рамана- і арабамоўных хрысціян, шматлікія яўрэйскія абшчыны (хоць шматлікія яўрэі эмігравалі на поўнач пасля Гранадскага пагрому 1066 года, учыненага іберыйскімі мусульманамі). Значную частку насельніцтва Гранады складалі ваеннапалонныя — хрысціяне-рабы (у тым ліку сакаліба). У гэтым нацыянальным кангламераце арабы ўяўлялі як бы асобую, вышэйшую касту — феадальную знаць. Але берберы, якія складалі войска шматлікія і былі варожа настроены да верхавіны ўлады, увесь час падрывалі сілу арыстакратыі сваімі інтрыгамі, партыйнай барацьбой, змовамі і паўстаннямі. У дынастычнай барацьбе прымалі дзейны ўдзел арагонскія і кастыльскія каралі, падтрымліваючы тую ці іншую групоўку. Сітуацыя час ад часу пагаршалася масавым прытокам бежанцаў мусульман з іншых рэгіёнаў Іспаніі, прыгранічнымі сутычкамі з іспанцамі.
Xbox One
Xbox One — гульнявая прыстаўка восьмага пакалення, распрацавана кампаніяй Microsoft. Анансаваная ў траўні 2013 года, яна з’яўляецца пераемніцай Xbox 360 і трэцяй кансоллю ў сямействе Xbox. Выйшла ў Паўночнай Амерыцы, часткі краін Еўропы, Аўстраліі і Паўднёвай Амерыцы ў лістападзе 2013 года, а таксама ў Японіі, Кітаі і ў іншых еўрапейскіх краінах у верасні 2014 года. Гэта першая гульнявая прыстаўка Xbox, якая выйшла ў Кітаі. Microsoft пазіцыянуе прылада як «забаўляльную сістэму „усё ў адным“». Xbox One канкуруе з кансолямі Sony PlayStation 4, Nintendo Wii U і Switch.
Аддаляючыся ад архітэктуры на базе PowerPC сваёй папярэдніцы, Xbox One вяртаецца да архітэктуры x86, якая выкарыстоўвалася ў арыгінальнай Xbox. Кансоль абсталявана працэсарам AMD Accelerated Processing Unit (APU), заснаваным на x86-64 архітэктуры. Кантролер Xbox One быў перапрацаваны ў параўнанні з папярэднікам для Xbox 360. Кансоль больш сканцэнтравана на хмарных вылічэннях і функцыях сацыяльных сетак, а таксама магчымасцях запісваць і перадаваць відэакліпы або скрыншоты гульнявога працэсу або трансляваць гульню ў прамым эфіры, за дапамогай сэрвісаў Mixer і Twitch. Відэагульні магчыма запускаць з дапамогай кансолі праз лакальную сетку на падтрымоўваных прыладах з Windows 10. Кансоль можа чытаць Blu-ray дыскі і прайграваць лічбавае эфірнае тэлебачанне. Яна дадаткова змяшчае перапрацаваны датчык Kinect, які выпускаецца як Kinect 2.0, мае ўдасканаленне адсочвання руху і распазнання голасу.
Xbox One атрымала ў асноўным пазітыўныя водгукі адносна дызайну яе кантролера, мультымедыйных функцый і галасавой навігацыі. Яе стрыманы дызайн атрымаў высокія ацэнкі за тое, што кансоль стала больш надзейнай, чым папярэдніца, Xbox 360. Крытыка засяроджвалася на гульнях за іх тэхнічна нізкі ўзровень, чым у PlayStation 4. Арыгінальны інтэрфейс кансолі быў прызнаны інтуітыўным, хоць змены, унесеныя пазней у праграмнае забеспячэнне кансолі, атрымалі станоўчы прыём. Новы Kinect атрымала ўхвалення палепшаную дакладнасць адсочвання руху, распазнанне асобы і галасавыя каманды.
Арыгінальную версію Xbox One замяніла Xbox One S ў 2016 годзе, што мае меншы форм-фактар і падтрымлівае відэа высокага дынамічнага дыяпазону HDR10, а таксама падтрымку прайгравання відэа ў фармаце 4K і маштабаванне выявы гульняў ад 1080p да 4K. Новая версія атрымала прызнанне за меншы памер, візуальныя паляпшэння на экране і адсутнасць вонкавага блока харчавання, але было адзначана некаторыя мінусы, такія як адсутнасць порта для Kinect. Высокапрадукцыйная мадэль — Xbox One X, была прадстаўлена ў чэрвені 2017 года і выпушчана ў лістападзе; яна валодае палепшанымі тэхнічнымі характарыстыкамі і падтрымкай рэндэрынгу гульняў з дазволам 4K.
Xbox One Elite
Абноўленая Xbox One была анансаваная 1 верасня 2015 года і паступіла ў продаж 5 лістапада, яе геймпад — з кастрычніка. Кансоль абсталявана гібрыдным назапашвальнікам аб'ёмам 1 Тбайт, які аб'ядноўвае традыцыйны жорсткі дыск і флэш-модуль для захоўвання часта выкарыстоўваюцца файлаў. Геймпад мае зменныя сцікі, ручкі і крыжавіну, якімі карыстальнік можа самастойна змяніць стандартныя. Сам геймпад мае павышаную зносаўстойлівасць і абмежавальнікі Hair Trigger Locks, якія могуць абмяжоўваць амплітуду руху куркоў.
Xbox One S
Перед виставкою E3 13 червня 2016 року було анонсовано вдосконалену модель Xbox One S. Яна адрозніваецца значна менш, на 40 %, памерамі і белым колерам. Яе жорсткі дыск мае тры варыянты ёмістасці, ўбудаваны блок харчавання і падтрымку HDR-графікі дазволам у 4K. Кансоль дазваляе стрыміць відэа ў 4K на Netflix і Amazon Video, прайграваць фільмы з дыскаў UHD Blu-ray. Порт HDMI 1.4 заменена на HDMI 2.0a. Абноўлены геймпад падтрымлівае Bluetooth і мае тэкстураваную паверхню. Акрамя таго Microsoft разам з кансоллю анансавалі магчымасць індывідуальнага дызайну геймпадаў. Гульцы могуць заказваць геймпада ўласнаручна абраных колераў, уключаючы як корпус, так і кнопкі, сцікі і курыцы, і з лазернай гравіроўкай.
Выпускаецца ў трох варыянтах: з 500 Гб, 1 Тб і 2 Тб памяці на жорсткім дыску. Адпаведна цэны складаюць $299, $349 і $399. Пачатак серыйнага выпуска адбыўся 2 жніўня 2016 года.
Xbox One X
На E3 2016 адбыўся анонс трэцяй мадэлі пад назвай Project Scorpio, што чаканай да выхаду ўвосень 2017 года. Для абноўленай кансолі было заяўлена больш высокую прадукцыйнасць, дынамічнае маштабаванне карцінкі для падтрымання частоты кадраў, палепшаную фільтраванне тэкстур, захоп відэа ў 4K 60 кадраў у секунду. Фінальная назва, Xbox One X, стала вядомая на выстаўцы E3 2017.
Яна значна больш магутны папярэдніх і разлічана на паўнацэнную працу з маніторамі дазволам 4K (а не маштабуецца да яе малюнак ніжэйшых дазволу). Кансоль мае 8 ядраў цэнтральнага працэсара частатой 2,3 Ггц кожнае, замест 1,6 Ггц у арыгінальнай Xbox One. Нададзена 12 Гбайт памяці GDDR5, якая выкарыстоўваецца і як аператыўная, і як відэапамяць. Разам з пашыранай да 384 біт шынай яна дазволіла пазбавіцца выкарыстання eSRAM. 8 Гбайт распрацоўшчыкі могуць выкарыстоўваць па сваім меркаванні, а 4 Гбайт адведзена пад аперацыйную сістэму. Колькасць вылічальных блокаў GPU была павялічана з 16 да 40, а іх частата ўзрасла з 853 МГц да 1172 МГц. Лік шейдерных блокаў падвоены, павялічана ў чатыры разы аб'ём кэш-памяці GPU. Кансоль поўнасцю падтрымлiвае DirectX 12. Xbox One X будзе абсталёўваецца назапашвальнікам на 1 Тбайт, выхадам HDMI 2.0 і аптычным прывадам з падтрымкай Blu-ray 4K. Паколькі энергаспажыванне складае да 245 Вт, для адводу цяпла ўжываецца тэхналогія выпарнай камеры. Пачатак продажаў Xbox One X пачаўся 7 лістапада 2017 года.
Назву Project Scorpio было прадастаўлена абмежаванай партыі Xbox One X. Яна адрозніваецца асаблівым дызайнам (графітавых колер, мечанымі тэкстурамі і зялёныя надпісы Project Scorpio на самой кансолі і геймпад), падстаўкай для вертыкальнай ўстаноўкі, і скрынкай, створанай у стылі першай Xbox.
Рэакцыя і продажы
Запуск Xbox One аказаўся менш паспяховым, чым чакалася. Асноўная маса крытыкі накіравана на яе меншую магутнасць, чым у PlayStation 4, таксама заўважаліся высокая цана, накіраванасць на мультымедыйныя забавы, акрамя відэагульняў. Пасля прэзентацыі, продажы Wii U у Вялікабрытаніі падняліся на 875 %, а акцыі Sony ўзраслі на 9 %. Згодна з Google, на момант анонса Xbox One шукала меншая колькасць чалавек, чым PS4 на момант яе прадстаўлення.
Воўкава (Глыбоцкі раён)
Во́ўкава (, Волково) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Xbox One
Рэакцыя і продажы
У фінансавых справаздачах Microsoft публікавалі інфармацыю аб Xbox One і Xbox 360 разам, не падзяляючы іх. Такім чынам доўгі час колькасць прададзеных экземпляраў заставалася таямніцай. Але Філ Спенсер, кіраўнік Microsoft Game Studios, паведаміў, што аб’ёмы продажаў новага прадукта апынуліся вышэй, чым у Xbox 360 у той жа перыяд жыццёвага цыкла. Зніжэнне цаны падахвочвала да актыўных пакупак Xbox One з 2015 года, аднак апярэдзіць PlayStation 4 так і не ўдалося. На сакавік 2016 года было прададзена больш 20 млн экземпляраў Xbox One. У параўнанні з асноўным канкурэнтам, PlayStation 4, гэта амаль удвая менш. PlayStation 4 за амаль той жа час прадалася ў колькасці 40 млн штук. У ліпені 2016 цану на Xbox One быў зніжаны да $ 249, каб прадаць запасы арыгінальнай версіі перад пачаткам продажаў Xbox One S.
Выхад абноўленай версіі, Xbox One S, значна палепшыў становішча Microsoft. З яе з’яўленнем у жніўні 2016 продажы Xbox One перавысілі продажы PlayStation 4 на прамаўляльнымі колькасць. Кіраўнік Sony Эндру Хаўс на гэта адазваўся, што асноўным канкурэнтам бачаць ПК і менавіта гэта было вырашальным фактарам пры распрацоўцы кансолі PlayStation 4 і яе удасканаленых версій.
Воўкава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Дворнаўскага сельсавета.
Xbox One
Рэакцыя і продажы
Xbox One X атрымала водгукі як магутная гульнявая прыстаўка свой час. Асаблівых пахвал ўдастоіліся падтрымка дазволу 4K HDR, палепшаная прадукцыйнасць у старых гульнях, дызайн. Аднак быў раскрытыкаваны назапашвальнік у 1Тбайт, які па памеры некаторых гульняў у больш 100Гбайт параўнальна малы. Заўважалася невялікая колькасць гульняў, якія на пачатак продажаў Xbox One X цалкам выкарыстоўваюць яе магчымасці. Таму многія крытыкаў прыйшлі да высновы, што стартавая цана ў $ 499 не ёсць апраўдана.
Гульні
Гульні для Xbox One распаўсюджваюцца на дысках Blu-ray і цераз Xbox Games Store. Усе гульні для Xbox One ўсталёўваюцца на жорсткі дыск кансолі, але карыстальнікі могуць пачаць гуляць яшчэ падчас ўстаноўкі, калі яна дасягае пэўнай кропкі, у той час як астатнія гульні усталёўваецца ў фонавым рэжыме. Усяго жорсткі дыск кансолі звычайнай версіі здольны змясціць каля 20-і сучасных відэагульняў з разліку, што кожны займае па 30-50 Гб. Пры гэтым гульцам недаступныя ўсе 500 Гб, частка зарэзерваваная пад аперацыйную сістэму.
На пачатак 2018 года выйшла 1454 гульні для гэтай кансолі, з іх 167 эксклюзіўных. У дзесятку самых папулярных у 2017 годзе ўвайшлі такія гульні, як:
Калевіпаэг
«Ка́левіпаэг» (Kalevipoeg — сын Калева) — эстонскі гераічны эпас (1857—1861), складзены эстонскім пісьменнікам і ўрачом Фрыдрыхам Кройцвальдам на аснове народных паданняў і песняў. Аўтарам ідэі эпасу быў Фрыдрых Роберт Фельман, правобразам паслужыў персанаж эстонскай міфалогіі Калевіпаэг, сын асілка Калева. У эпасе, як і ў цэлым у эстонскай літаратуры, прасочваецца значны ўплыў фінскага гераічнага эпасу «Калевала».
Гісторыя
У 1839 годзе Фрыдрых Роберт Фельман прачытаў у газеце Навуковага эстонскага таварыства артыкул пра легенды пра Калевіпаэга і накідаў сюжэт рамантычнай эпічнай паэмы. Па смерці Фельмана ў 1850 годзе Фрыдрых Кройцвальд пачаў яе стварэнне, збіраючы вусныя паданні і кампануючы іх у адзінае цэлае.
«Калевіпаэг» складаецца з 20 песняў. Арыгінальны верш «Калевіпаэга» — так званы рунічны верш, які характэрны для старадаўніх эстонскіх народных песняў; мова эпасу старасвецкая.
На аснове эпасу створана мноства мастацкіх і музычных твораў.
Паходжанне
У вусных паданнях эстонцаў Калевіпаэг здаўна вядомы з легенд пра стварэнне свету як малодшы сын зласлівага асілка Калева (таксама Калевінэ, Калевіпаіс) і Лінды, народжаны па смерці свайго бацькі.
Праз яго дзеянні звычайна тлумачацца асаблівасці геаграфічнага рэльефу: скопішчы валуноў, накіданых Калевіпаэгам; роўні — мясціны, дзе Калевіпаэг скасіў лес, грады халмоў — сляды яго ворыва, азёры — яго студні, старажытныя гарадзішчы — ложы Калевіпаэга і да т. п. Калевіпаэг выкарыстоўвае валуны, каб кідацца імі ў ворагаў; скарыстаўшыся парадай вожыка, ужывае ў якасці зброі вострыя краі дошак. У выніку ён памірае, адрубіўшы сабе ногі ўласным мячом, спрабуючы карыстацца ўласнымі інструкцыямі.
Рагнарок
Рагнарок у скандынаўскай міфалогіі — апошняя бітва паміж багамі і пачварамі, падчас якой загіне існы свет.
Ваны
Ваны — у скандынаўскай міфалогіі невялікая група багоў урадлівасці. Жылі яны ў Ванахейме, далёка ад Асгарду, мясціны багоў-асаў. Ваны валодалі дарам прадбачання, вяшчунства, а таксама валодалі мастацтвам Вядзьмарства. Акрамя гэтага, ім прыпісваліся кровазмяшальныя сувязі паміж роднымі братамі і сёстрамі. Да ванаў адносілі Ньёрда і яго нашчадства - Фрэра і Фрэю.
Рагнарок
Паводле вяшчунства, у дзень Рагнарока жахлівы воўк Фенрыр праглыне сонца, пагрузіўшы свет у цемру, а мора выйдзе з берагоў, калі з глыбінь выплыве сусветны змей Ёрмунганд. Да іх далучыцца і вогненны волат Сурт з палаючым мячом, які выпаліць зямлю, і валадарка замагільнага царства Хель, і падступны бог Локі разам з усімі інеістымі волатамі-ётунамі. Супраць іх выступяць усе асы на чале з Одзінам і ўсё эйнхерыі. Одзін сыдзецца ў бітве з Фенрырам і будзе ім забіты, Тор пазмагаецца са змеем Ёрмунгандам і заб’е яго, але і сам загіне ад яго яду. Пасля таго, як волат Сурт спаліць свет, ён адродзіцца зноў.
Ваны
У старажытных легендах распавядалася пра вайну, якая паклала канец залатому веку. Падставай да першай вайны паслужыў учынак злой вядзьмаркі Хейды, якая прыйшла ў паселішча асаў, якія забілі вядзьмарку дзідамі і спрабавалі тройчы спаліць яе на вогнішчы, але ліхадзейка зноў уваскрасала з попелу. Пачатак вайне было пакладзена правадыром асаў Одзінам, які шпурнуў сваё дзіда ў кірунку ванаў. Багі ўрадлівасці пайшлі ў наступ на нябеснае паселішча асаў, але асы апынуліся мацней, і супрацьстаянне скончылася абменам закладнікамі. Вайну асаў і ванаў можна інтэрпрэтаваць як змаганне за святы мёд, які ўвасабляў у сабе нейкі касмічны прынцып усведамлення жыцця. Паводле паддання, ваны лічыліся захавальнікамі святога мёду.
Рагнарок
Вяшчунства аб Рагнароку зроблена мёртвай прадказальніцай Вельвай, якую адмыслова для гэтага на час ажывіў Одзін.
Ваны
Ваны паслалі ў Асгард бога мора Ньёрда і яго дзяцей, двайнят Фрэра і Фрэю, а разам з імі Квасіра, мудрага чалавечка, створанага з сліны багоў, якія ў знак прымірэння паміж асамі і ванамі плявалі ў гарлач.
Асы таксама адправілі ў Ванахейм закладнікаў: Хеніра, брата бога Одзіна, які дараваў першым людзям пачуцця, і мудрага Міміра. Спачатку Хенір і Мімір былі ветліва прыняты ванамі, але неўзабаве тыя дашлі да высновы, што на абмене з асамі яны прайгралі. Нерашучы Хенір не мог і слова сказаць, калі побач не было Міміра. Ваны вырашылі, што Мімір з'яўляецца не толькі голасам Хеніра, але і яго розумам. Угневаныя, яны адсеклі Міміру галаву і адправілі яе асам. Одзін забальзамаваў галаву няшчаснага, затым прачытаў над ёй загавор, які вяртаў дар мовы. Пасля Одзін даручыў галаве Міміра пільнаваць чарадзейную крыніцу пад каранямі сусветнага дрэва Ігдрасіль. Жадаючы атрымаць частку ведаў Міміра, Одзін аддаў яму адно вока за дазвол папіць з крыніцы мудрасці. Перад апошняй бітвай багоў і пачвар, Рагнарок, Одзін павінен пайсці да крыніцы і там папытаць парады ў галавы Міміра.
Вусава (Глыбоцкі раён)
Ву́сава (, Усово) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мельнікі (Гродзенскі раён)
Мельнікі́ (, Мельники) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Дом Відаровіча (Магілёў)
Дом Відаровіча — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва, размешчаны па Ленінскай вуліцы, 40. Помнік эклектычнай архітэктуры.
Гісторыя
Пабудаваны ў пачатку 1910-я гг. з цэглы як жылы. Належыў Відаровічу. Дом меў вялікія скляпенні і два драўляныя флігелі ў двары, вялікі сад на 426 сажаняў. У падвале ў наём здаваліся дзве кватэры. На першым паверсе мелася 8 пакояў. У 1909 г. у доме размяшчалася толькі што адкрытае аддзяленне Азова-Данскога банка. У лістападзе 1918 г. — палкавая школа і цэйхгаўз 27-га стралковага палка. У 1924 г. тут знаходзіўся дом работнікаў адукацыі. У 1926 г. адбылася перадача будынка Магілёўскаму аддзяленню Белсельгасбанка. У савецкія часы 5 пакояў першага паверха і другі паверх будынка займала школа № 10. Да 1941 г. у будынку размяшчаўся адзін з аддзелаў Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея. Пасля вайны адбудаваны, выкарыстоўваўся як жылы. Цяпер на другім паверсе жылыя кватэры, на першым — гандлёвыя ўстановы.
Архітэктура
Уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак на высокім цокалі, які выходзіць галоўным фасадам на чырвоную лінію забудовы вул. Ленінскай. На галоўным фасадзе 2 сіметрычна размешчаныя ўваходы з лучковымі франтонамі і круглымі нішамі. На першым паверсе прамавугольныя аконныя праёмы, на другім — арачныя. Галоўны фасад аздоблены ляпнымі накладнымі дэталямі і дэкаратыўнымі элементамі, выкананымі цаглянай муроўкай з выкарыстаннем лякальнай цэглы. Паміж аконнымі праёмамі пілястры, на першым паверсе руставаныя, на другім — завершаны фігурнымі ляпнымі картушамі. Над аконнымі праёмамі першага паверха ляпныя гірлянды, картушы, арнаментальны пояс. Сцены завершаны шырокім карнізам складанага профілю з дэкаратыўнай лепкай. Маляўнічасць фасаду надае кантрастнае каларыстычнае вырашэнне: ляпныя дэкаратыўныя дэталі белага колеру вылучаюцца па чырвонай плоскасці цаглянай сцяны.
Перадавы (Краснапольскі раён)
Перадавы́ (, Передовый) — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавета.
Разня яўрэяў у Гранадзе
Разня яўрэяў у Гранадзе (30 снежня 1066 года ці па яўрэйскім календары 9 тэвета 4827 года) — самая крывавая разня сефардскіх яўрэяў іберыйскімі мусульманамі на тэрыторыі мусульманскай Іспаніі Аль-Андалус, падчас якой загінула больш за 4 тысячы чалавек.
Нагодай да разні паслужыла незадаволенасць мусульманскага натоўпу тым, што самую важную пасаду галоўнага візіра пры двары гранадскага эміра заняў этнічны яўрэй Юсуф ібн Нагрэла, якому эмір быў шмат чым абавязаны.
Пасля гэтай разні залаты век яўрэяў у Іспаніі, роўна як і адноснае мірнае суіснаванне трох абшчын (іўдаісцкай, хрысціянскай і мусульманскай) у рамках ісламскай дзяржавы (так званая канвівенсія), скончыўся. Пачалася эпоха мусульманскіх, а затым і хрысціянскіх ганенняў на яўрэяў, якая доўжылася да канца ХV стагоддзя. Завяршыла яе поўнае выгнанне яўрэяў з Іспаніі ў 1492 і Партугаліі ў 1497 гадах.
Перадгісторыя
Гісторыя яўрэйска-мусульманскіх адносін у мусульманскай Іспаніі мела доўгі і складаны характар. Мусульманскае заваяванне Іспаніі напачатку VIII стагоддзя не ў апошнюю чаргу абапіралася на падтрымку мясцовага яўрэйства, стомленага ад дыскрымінацыі ў вестгоцкай дзяржаве. Але ўзмацненне хрысціянскіх каралеўстваў пасля X стагоддзя зноў паставіла яўрэяў перад выбарам. Гэта насцярожвала мусульман, паколькі яны асцерагаліся таго, што яўрэйства ў чарговы раз аддасць перавагу перайсці на бок мацнейшага суперніка.
Ва ўмовах Рэканкісты мусульманская абшчына схілілася да радыкалізацыі і падазронаму стаўленню да любых іншаверцаў. Акрамя таго, паслабленне цэнтральнай улады ў Кордаўскім халіфаце і яго распад на дробныя эміраты (тайфа) азначала, што яўрэйская абшчына ў кожным горадзе ці вобласці цяпер залежала ад волі кожнага асобнага эміра і яго падданых і не мела больш магутнай дзяржпадтрымкі. Асабліва падазроным стала стаўленне да яўрэяў, якія займалі высокія пасады.
Напады
Напады мусульман на яўрэйскія кварталы пачасціліся напачатку XI стагоддзя. У 1011, 1013 і 1035 гадах яны адбыліся ў горадзе Кордава, у 1039 годзе ў горадзе Сарагоса, але самай крывавай стала разня яўрэяў у Гранадзе (1066 год).
30 снежня 1066 года натоўп разлютаваных мусульман узяў штурмам каралеўскі палац у Гранадзе, раскрыжаваў яўрэйскага візіра Юсуфа ібн Нагрэла, а пасля гэтага прынялася рабаваць і забіваць большую частку яўрэйскага насельніцтва горада. 1500 яўрэйскіх сем'яў ці каля 4000 чалавек былі перабіты за адзін дзень. Мала каму удалося бегчы.
Пасля разні пачынаецца паступовая эміграцыя яўрэяў на поўнач, на хрысціянскія тэрыторыі. Хрысціянскія лідары спачатку ветліва іх прымалі, з прычыны таго, што яўрэі часта дапамагалі ім у барацьбе з мусульманамі. Аднак, па меры завяршэння Рэканкісты, яны зноў сталі лішнімі грамадзянамі ў хрысціянскіх землях. У 1391 годзе масавая разня яўрэяў патрэсла хрысціянскую Іспанію, некаторая колькасць ацалелых яўрэяў ізноў знайшла выратаванне ў пакуль яшчэ мусульманскай Гранадзе, пераўтворанай у невялікі мусульманска-яўрэйскі анклаў на поўдні краіны.
Камелот
Камелот (Camelot) — легендарны рыцарскі замак караля Артура, у якім знаходзіўся яго Круглы стол і збіраліся рыцары і дзе ён правёў большую частку свайго жыцця. Камелот не фігуруе ў ранніх артураўскіх гісторыях і ўпершыню згадваецца толькі ў французскіх рамансах 12 стагоддзя, цягам часу атрымаўшы статус фантастычнай сталіцы каралеўства Артура і сімвалам чароўнага артураўскага свету.
Гальфрыд Монмуцкі
Гальфрыд Монмуцкі (Galfridus Monemutensis, Gruffudd ap Arthur альбо Sieffre o Fynwy, Geoffrey of Monmouth) (каля 1100 — каля 1155) — валійскі біскуп і пісьменнік, аўтар псеўдагістрычнага твору «Гісторыя каралёў Брытаніі», які моцна паспрыяў папулярнасці паданняў пра караля Артура.
Месца нараджэння Гальфрыда невядомае, магчыма валійскі горад Монмут. Верагодна, Гальфрыд быў брэтонцам па паходжанні. Навучаўся ў Оксфардзе. 21 лютага 1152, праз дзесяць дзён пасля святарскага пасвячэння, Гальфрыд быў пасвечаны ў біскупы кентэрберыйскім архібіскупам Тэабальдам і пастаўлены на чале дыяцэзіі Сент-Асаф.
Першым вядомым творам Гальфрыда сталі «Прароцтвы Мерліна» (Prophetiae Merlini). Затым з’явілася «Гісторыя каралёў Брытаніі» (Historia Regum Britanniae), псеўдагістрычная кампіляцыя, у якой род кельцкіх уладараў Брытаніі выводзіўся ад траянцаў. Твор меў вялікі поспех у Еўропе. Апошні твор Гальфрыда — паэма «Жыццё Мерліна», якая абапіралася на валійскія паданні, але была напісана гекзаметрам на ўзор антычнай класікі.
Яноўка (Краснапольскі раён)
Яно́ўка (, Яновка) — аграгарадок у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавета.
Да 22 лютага 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Горскага сельсавета.
Калінінскі
Пасёлак Калінінскі:
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Непамука (Вялікія Эйсманты)
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Непамука — рымска-каталіцкі храм у аграгарадку Вялікіх Эйсмантах Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці, помнік эклектычнай архітэктуры.
Гісторыя
Першы драўляны касцёл быў фундаваны ў 1659 годзе Ганнай Эйсмант і яе сынам Якубам. У святыні было 9 алтароў. Галоўны — трох’ярусны: у першым ярусе знаходзіўся абраз Маці Божай Эйсмантаўскай у сярэбранай шаце (ужо ў сярэдзіне XVII стагоддзя абраз лічыўся цудадзейным, а касцёл меў статус Марыйнага санктуарыя), у другім ярусе — абраз Маці Божай Чэнстахоўскай, у трэцім — абраз Імя Марыі. У левай частцы касцёла былі алтары Пана Ісуса, Св. Антонія, Св. Ануфрыя і двух’ярусны — Звеставання Дзевы Марыі з абразом Св. Адальберта ўверсе. У правай частцы стаялі алтары: Св. Яна Непамука, Св. Міхала Арханёла, Св. Тадэвуша Апостала і двух’ярусны — Св. Марыі Магдалены з абразом Маці Божай Заступніцы ўверсе.
Касцёльная тэрыторыя была абнесена мураванай агароджай з брамамі. Уваходную ад рынку браму вянчала статуя Св. Яна Непамука, а браму з гасцінца — фігура Маці Божай з Дзіцяткам Ісус. Паміж брамамі стаяла званіца на шасці слупах.
З 1660 года як найважнейшая святыня парафіі быў вядомы мініяцюрны абразок на камені з выявай Маці Божай Снежнай — гэта быў цудадзейны абраз на яшме, велічынёю з арэх. Абраз на палатне таксама лічыўся цудадзейным, на ім — сярэбраныя карона і сэрца, падараваныя Мікалаем Карасём.
Драўляны храм згарэў у 1722 годзе, а на яго месцы ў 1728 годзе быў пабудаваны новы, таксама драўляны. Ён быў узведзены ў 1748 годзе. У 1825 годзе стан касцёла быў плачэўны і святыня пагражала абвалам, таму ізноў прыйшлося будаваць новую, тым разам мураваную.
Цяперашні мураваны касцёл быў пабудаваны ў 1843—1850 гадах ў стылі класіцызму з рысамі неаготыкі намаганнямі ксяндза Міхала Сезяноўскага і парафіян. Нагляд за будоўляй ажыццяўляў гродзенскі грамадзянскі інжынер Антон Вікенцьевіч Яноўскі. Будынак быў чатырохвугольны ў плане, 50 аршынаў даўжынёю і 20 аршынаў шырынёй. Касцёл быў асвечаны 14 красавіка 1851 года, аб чым сведчыць закладны камень на апсіднай сцяне, пад падвойным тытулам: Найсвяцейшага Імя Марыі і Св. Яна Непамука.
Пасля паўстання 1863—1864 гадоў касцёл зачынілі. У 1903—1910 гадах рабіліся спробы ўзвесці новы будынак, бо ў выкладзеных з бутавага каменю сценах з’явіліся расколіны, якія пастаянна павялічваліся. У 1904 годзе інжынер Выганоўскі склаў праект новага неагатычнага храма, аднак парафіяне ў 1912 годзе за ўласныя сродкі адрамантавалі будынак.
Да парафіі ў XIX стагоддзі належалі філіяльны касцёл у Красніках, капліцы ў Вялікай Бераставіцы, Масалянах і на мясцовых могілках. У 1930-х гадах капліца на могілках не згадваецца, затое дзейнічала капліца ў Жукевічах. Перад Другой сусветнай вайной колькасць парафіян дасягала 3000 чалавек. Касцёл дзейнічаў увесь час бесперапынна. З 1975 па 1990 год парафія не мела пробашча, але сюды даязджалі святары з суседніх парафій. З 1970-х гадоў касцёл мае статус помніка архітэктуры. У 2010 годзе пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь храм быў залічаны да помнікаў архітэктуры мясцовага значэння.
Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры з выкарыстаннем элементаў позняга класіцызму і готыкі. Касцёл уяўляе сабой бязвежавую, прамавугольную ў плане (вышыня 17, даўжыня 48, шырыня 19 м) святыню з такой жа самай апсідай і дзвюма сакрысціямі.
Інтэр’ер
У касцёле знаходзяцца тры алтары. Галоўны алтар — разьбяны, зроблены на мяжы XIX—XX стагоддзяў у неараманскім стылі. У цэнтры — абраз Маці Божай Кангрэгацкай (першая пал. XVIII ст.) у сярэбранай шаце, які быў адзначаны шматлікімі вотамі. Ён засланяецца абразом Святой Сям’і і акружаны фігурамі Святога Пятра і Паўла, уверсе — фігура Сэрца Пана Езуса ў акружэнні анёлаў. Каля сцен прэзбітэрыя ўсталяваны фігуры Маці Божай Каралевы і Святога Казіміра. Бакавыя алтары — неабарочныя, двух’ярусныя, разьбяныя. У левым з іх над абразом Святога Антонія размяшчаецца тытульны абраз Святога Яна Непамука (XVIII ст.), у правым — абраз Маці Божай Нястомнай Дапамогі, над ім — абраз Святога Францішка. Перад касцёлам, злева ад уваходнай брамы, знаходзіцца велічная магіла Аляксандры Светчынавай, уроджанай Біспінг (на помніку — Bispink), фундатаркі касцёла ў Вярэйках, і Юзафы дэ Біспінг Вайчынскай, фундатаркі філіяльнага касцёла ў Масалянах. З правага боку ад уваходнай брамы знаходзіцца каменная грота Найсвяцейшай Дзевы Марыі, пабудаваная ў наш час, а злева ад яе — помнік папу Яну Паўлу II.
Званіца
Па-за касцёлам, злева і асобна, пабудавана цагляная атынкаваная двух’ярусная званіца — гэта чацверыковая пад чатырохсхільным дахам пабудова ў стылі класіцызму. Таксама па-за касцёлам у 1988 годзе быў зроблены своеасаблівы мемарыял як даніна памяці знішчаным у 1940—1988 гады парафіяльным могілкам. Справа ад касцёла, па-за агароджай, захаваўся драўляны і атынкаваны прадаўгаваты будынак былой плябаніі — цяпер тут размяшчаюцца аптэка і жылы дом. Новая цагляная плябанія ўзведзена побач. Касцёльны ўчастак абнесены бутавай агароджай, адноўленай у 1960—1970-я гады, з брамай у выглядзе двух слупкоў з неабарочным дэкорам і каванымі кратамі.
Падазёркі
Падазёркі (, Подозёрки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Гаравыя 1 (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Залаты век яўрэяў у Іспаніі
Залаты век яўрэяў у Іспаніі — перыяд росквіту яўрэйскай культуры ў Іспаніі, у часы еўрапейскага Сярэднявечча, у перыяд мусульманскага кіравання на большыя частцы Пірэнейскага паўвострава. У той час яўрэі былі прызнанай часткай мусульманскага грамадства, і яўрэйскае рэлігійнае, культурнае і эканамічнае жыццё квітнела.
Характар і працягласць гэтага «залатога веку» з'яўляюцца спрэчнымі сярод гісторыкаў. Вучоныя датуюць пачатак Залатога веку або 711—718 гадамі (пасля мусульманскага заваявання Іберыі) або 912 годам (кіраванне Абд ар-Рахмана III); канец залатога веку таксама датуецца па-рознаму: 1031 (канец Кордаўскага халіфата), 1066 (Разня яўрэяў у Гранадзе), 1090 (уварванне Альмаравідаў), або сярэдзінай XII-га стагоддзя (уварванне Альмахадаў).
Вядомыя асобы
У гэты перыяд у Іспаніі жылі шматлікія яўрэйскія мудрацы, філосафы, вучоныя і паэты, сярод іх:
Стомленае святло
Стомленае святло (таксама старэнне святла, tired light) — клас абвергнутых гіпотэз, вылучаных прыхільнікамі стацыянарнага Сусвету ў якасці альтэрнатыўнага тлумачэння выяўленай залежнасці чырвонага зрушэння ад адлегласці да аб'екта (г.зн. т.зв. закон Хабла). У адрозненне ад тэорый Вялікага выбуху і стацыянарнага Сусвету, гэтыя гіпотэзы не мяркуюць пашырэння Сусвету.
Канцэпцыя ўпершыню была прапанавана Фрыцам Цвікі ў 1929 годзе, які выказаў здагадку, што фатоны губляюць энергію ў сутыкненнях з іншымі часціцамі міжзоркавага асяроддзя. Альтэрнатыўныя мадэлі гравітацыі стацыянарнага Сусвету часцяком выкарыстоўваюць старэнне святла для тлумачэння закона Хабла.
Зараз такія гіпотэзы прадстаўляюць толькі гістарычны інтарэс, так як супярэчаць назіранням і не могуць растлумачыць увесь комплекс наяўных дадзеных, напрыклад, такіх як:
У канчатковым выніку, гэтая гіпотэза не здольная пабудаваць поўную касмалагічную карціну, альтэрнатыўную тэорыі Вялікага Выбуху.
Гаравыя 2 (Глыбоцкі раён)
Гаравы́я 2 (, Горовые 2) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Санча VI Мудры
Санча VI Мудры (Sancho el Sabio; пам., Памплона) — кароль Навары з 1150 года, сын караля Гарсіі IV і Маргарыты д’Аілье.
Біяграфія
У першыя гады свайго кіравання Санча падпісаў з Кастыліяй і Арагонам Тудэльскае і Карыёнскае пагадненні, саступіўшы ім частку сваіх тэрыторый. Аднак пазней ён прыклаў усе высілкі, каб аднавіць Наварскае каралеўства ў ранейшых межах, і дамогся свайго.
Санча варагаваў з графам Барселоны Рамонам Берэнгерам IV, але з яго сынам Альфонсам II падпісаў мірны дагавор, і ў 1190 годзе ў Борсе нават заключыў саюз супраць Кастыліі.
Санча VI памёр 27 чэрвеня 1194 года ў Памплоне, дзе і пахаваны.
Пабла Кларыс
Пабла Кларыс і Касадэмун ( — ) — каталонскі адвакат, святар і 94-ы прэзідэнт Каталоніі ў пачатку каталонскага паўстання. 16 студзеня 1641 года ён абвясціў каталонскую Рэспубліку пад абаронай Францыі.
Раннія гады
Кларыс нарадзіўся ў Барселоне. Яго бацькаўская сям’я была з Берга, і абодва яго дзеда, Франсэск, і яго бацька, Джаан, былі вядомыя юрысты ў Барселоне. Яго маці была Перанэла Касадэмун. Пабла быў малодшым з чатырох братоў, і яго старэйшы брат, Франсэск, які быў адвакатам, аказаў моцны ўплыў на шляху свайго брата да палітыкі. Сям’я Пабла Кларыс належала да буржуазнай Барселоны і мела значную эканамічны і адміністрацыйную ўладу.
Хоць цалкам магчыма, што яго адукацыя, магчыма, была больш шырокай, вядомы толькі, што Кларыс атрымаў ступень доктара грамадзянскага права і кананічнага права з Універсітэта Барселоны, і што ён вывучаў курс у перыяд паміж 1604 і 1612.
28 жніўня 1612 года Пабла Кларыс быў прызначаны на працу ў La Seu d’Urgell, рэзідэнцыю біскупа Каталоніі. 25 верасня таго ж года, ён быў прызначаны канонікам, і прызначаны ў епархіі Urgell.
Палітычная кар’ера
У 1626 Кларыс быў абраны ў якасці прадстаўніка царквы ў Парламенце Каталоніі, які адкрыўся 28 сакавіка на фоне клапатлівага палітычнай сітуацыі пасля таго, як новы кароль Іспаніі, Філіп IV, не ратыфікуе каталонскую канстытуцыю, абкладаць падаткамі. Каталонская царква была вычарпаная ад каралеўскіх падаткаў і была супраць практыкі вылучэння біскупаў з Кастыліі ў каталонскія дыяцэзіі. Адмова плаціць падатак у памеры 3300000 дукатаў выклікала неадкладны ад’езд караля ў Мадрыд.
У 1632 годзе Кларыс прызначыў выбары і 15 ліпеня, у маёнтку прызначаны васемнаццаць чалавек, каб сфармаваць Выканаўчы савет.
Авалон
Авалон (Avalon, Insula Avallonis) — міфічны востраў з французскіх і англійскіх апрацовак кельцкіх легенд, якія дайшлі да нашага часу. На Авалоне быў перапахаваны легендарны кароль Артур; у іншых варыянтах легенды: Авалон — месца прыбыцця Феі Морганы. На Авалоне выхоўвалася фея Мелюзіна.
Дняпро (гасцініца, Магілёў)
«Дняпро» — колішняя гасцініца ў Магілёве. Размяшчалася ў будынку па адрасе вул. Першамайская, 29, на рагу з завулкам Мігая. Пабудаваны ў 1940 г. з цэглы (архіт. А. Брэгман, А. П. Воінаў). Рэканструяваны ў 1983 годзе. Цяпер у будынку размяшчаецца гандлёвы цэнтр «Дняпро», начны клуб «Куба», ігральныя клубы «Вулкан», «Мяцеліца» і іншыя ўстановы.
Пабла Кларыс
Палітычная кар’ера
Самы выдатны палітычны эпізод гэты перыяд жыцця Кларыса былі бунт у Віку. У выніку папскай канцэсіі, якая дала каралю Іспаніі дзесятую частку даходаў Царквы ў Іспаніі, народныя хваляванні ўспыхнулі ў епархіі Вік пад кіраўніцтвам архідыякана, Мельхіёра Палаў і Боска, які меў гарачую падтрымку двух канонаў Урхель: Жаўмэ Ферана і Пабла Кларыса.
Авалон
Як класічны элемент Артураўскага цыклу, Авалон упершыню з'яўляецца ў Гальфрыда Монмуцкага ў «Гісторыя каралёў Брытаніі». Згодна з хронікай Гальфрыда, на гэтым востраве быў выкаваны меч Артура, а потым і сам кароль быў перавезены туды дзеля вылячэння пасля сваёй апошняй бітвы. Далейшае развіццё вобраза Авалона атрымлівае ў «Прароцтвах Мерліна» таго ж Гальфрыда, дзе амаль увасабляецца па свайму апісанню антычным «Астравам блажэнных».
Пабла Кларыс
Палітычная кар’ера
Выкраданне царкоўнай уласнасці ў Віку Каралеўскім судом выклікала рэвалюцыйныя дэманстрацыі з паклёпам і пагрозамі дыверсій у вобласці на працягу вясны і лета 1634. Нягледзячы на ціск біскупа Жыроны, Савет Арагона толькі адважыўся пасадзіць дыякана, Пабла Карфорта. Нарэшце, канфлікт затрымаў выплату дзесятай часткі да канца лістапада.
Дняпро (гасцініца, Магілёў)
Архітэктура
Будынак 5-павярховы, у плане складанай канфігурацыі. Галоўны фасад вылучаюць 2 бакавыя несіметрычна выступаючыя рызаліты, па цэнтры — галоўны ўваход. Пластычная выразнасць дасягаецца ўвядзеннем вертыкальных рэбраў, паміж якімі размешчаны лоджыі. Унутраная планіроўка калідорнага тыпу. На 1-м паверсе — вестыбюль, адміністрацыйныя і бытавыя памяшканні, рэстаран. На 2—5-м паверхах — у цэнтры хол, да якога далучаюцца жылыя пакоі. Разлічана на 305 месцаў.
Авалон
Згодна з сучасным тлумачэннем, міф аб Авалоне — водгалас дахрысціянскіх паданняў аб «Астравах блажэнных», які атаясамліваўся з паўвостравам Авалон ва Уэльса, — святым для кельтаў.
Пабла Кларыс
Палітычная кар’ера
У 1630 і 1636 гадах, Кларыс удзельнічаў у Савеце Тарагона. У 1636 годзе, нягледзячы на намаганні нейтралізаваць арцыбіскупа Тарагона іспанца Антоніа Перэса, ён дасягнуў зацвярджэння нормы, згодна з якой усе пропаведзі ў Княстве былі на каталонскай мове.
Прэзідэнцтва ў Генералітэце
22 ліпеня 1638 года Пабла Кларыс быў абраны царкоўным дэпутатам Генералітэта. Астатнія члены, выбраныя Кларысам, былі Жаўмэ Феран і Рафаэль Серда ў якасці царкоўных аўдытараў.
Як член царквы, Кларыс працягваў старшыняваць на пасяджэннях ўрада. Віцэ-кароль у Санта-Каломе дарэмна спрабаваў падкупіць Кларыса, для яго яны былі нязручнымі ў іх ролі ў службе.
Каталонская рэспубліка
24 лістапада, іспанская армія пад камандаваннем Пэдра Фахардо, маркіза Лос Вялеса, ўварваліся ў Каталоніі з поўдня. 23 снежня, Пабла Кларыс падняў трывогу і абвясцілі вайну каралю Іспаніі, Філіпу IV. Пераможны наступ Кастыльскіх войскаў на Тартосу, Камбрылс, Тарагону і Мартарэле прымусілі Савет ўзбраенняў саступіць французскаму ціску, а 16 студзеня і 17 студзеня, Савет прыняў прапанову, што ператварыла Каталонія ў рэспубліку пад абаронай Францыі.
Але, кастыльцы, якія падышлі да Барселоны, ціснулі, і Кларыс ліквідаваў рэспубліканскі праект і абвясціз Людовіка XIII графам Барселоны 23 студзеня 1641 года, за тры дні да бітвы пры Манжуіку, дзе перамог кастыльскія сілы і спыніў атаку на Барселону 26 студзеня 1641 г.
Смерць
20 лютага 1641 г Філіп дэ Ла Мот-Хундакор, заменнік дзю Плесі, прыйшоў у Барселону з паўнамоцтвамі Генеральнага капітана ўсіх армій, якія ваююць у Каталоніі. У той жа дзень, Кларыс цяжка захварэў, і на наступны дзень атрымаў апошні абрад.
Пабла Кларыс памёр у ноч на 27 лютага 1641 года. Нягледзячы на тое, што ён дзейнічаў менш чым за год, тэорыя аб магчымым атручэнні, распаўсюджаная з першага моманту (ліст ад Роджэра дэ Бусо для кардынала Рышэлье) мае шмат аргументаў. Сучасныя даследаванні падтрымліваюць гэтую магчымасць.
Кларыс быў змешчаны ў сямейным склепе капліцы Хрыстовай Царквы Сан Жаан дэ Іерусалім ў Барселоне. На жаль, у 1888 годзе, у кантэксце рэформаў для Сусветнай выставы ў Барселоне, царква была знесена.
Червона рута
Чырвона рута — эстрадная песня Уладзіміра Івасюка, напісаная ім у 1970 годзе. Выконвалася ВІА «Смерычка» пад кіраўніцтвам Ляўко Дуткоўскага, а пазней Сафіяй Ратару ў суправаджэнні ВІА «Чырвона рута» пад кіраўніцтвам Анатоля Еўдакіменкі.
«Червона рута» стала адной з самых знакамітых і вядомых украінскіх песень у свеце. Песня прынесла першы поспех не толькі яе першым і выканаўцам, але і самому аўтару, стала лаўрэатам I Усесаюзнага тэлевізійнага фестывалю савецкай песні «Песня-71».
Гісторыя стварэння
Червона рута — міфічная кветка карпацкіх павер’яў. Вобраз Чырвонай руты часта сустракаецца ў сучасных ўкраінскіх творах мастацтва. Уладзімір Івасюк напісаў песню ў 1970 годзе, натхнёны творчасцю Уладзіміра Гнацюка, які ў 1906 годзе выдаў зборнік каламыек, дзе прысутнічаюць радкі пра чырвоную руту.
Плябанішкі
Пляба́нішкі (, Плебанишки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Плябанішкаўскага сельсавета.
Ахімкавічы 2
У 2013 годзўе вёска была перададзена з Комсеніцкага сельсавета ў Ляснянскі, які праз год быў перайменаваны ў Запрудскі.
Гарнастаі (Глыбоцкі раён)
Гарнаста́і (, Горностаи) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ахімкавічы 1
Ахі́мкавічы 1 (, Ахимковичи 1, Аchimkowicze) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запрудскага сельсавета.
У 2013 годзўе вёска была перададзена з Комсеніцкага сельсавета ў Ляснянскі, які праз год быў перайменаваны ў Запрудскі.
Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. адміністрацыйна належыла да Магілёўскага павета Чарнаруцкай воласці. Маёнтак знаходзіўся ва ўласнасці Кантаўтаў разам з Запрудзкім, якія валодалі 158 дзесяцінамі зямлі і млынам. Ад 1868 года маёнтак, разам з 146 дзесяцінамі зямлі належыў да Плахоцкіх.
Персона нон грата
Персона нон грата (рersona non grata — літаральна «непажаданая персона») — дыпламатычны тэрмін.
Паводле артыкулу 9 Венскай канвенцыі (1961), дзяржава-прыёмнік можа «у любы час і без неабходнасці тлумачэння прычыны» абвясціць любога члена дыпламатычнага корпуса «персонай нон грата», нават яшчэ да таго, як гэты чалавек прыбыў у краіну. Звычайна асоба, абвешчаная «персонай нон грата», павінна пакінуць краіну, у адваротным выпадку дзяржава «можа адмовіцца прызнаваць гэту асобу членам дыпламатычнай місіі».
Хоць дыпламатычны імунітэт абараняе персанал дыпламатычных місій ад грамадзянскага або крымінальнага пераследу ў залежнасці ад рангу, паводле артыкулаў 41 і 42 Венскай канвенцыі, яны абавязаныя паважаць законы дзяржавы-прыёмніка. Абвяшчэнне асобы «персонай нон грата» часта выкарыстоўваецца ў выпадку падазрэння яго ў шпіянажы («дзейнасці, несумяшчальнай са статусам») або як сімвалічны выраз незадавальнення.
Дакладныя навукі
Дакладныя навукі — навукі, што карыстаюцца матэматыкай, матэматычнымі метадамі і матэматычнай мовай для апісння сваіх аб’ектаў: найперш сама матэматыка і фізіка. Да дакладных навук таксама залічваюць тэхніку (інжынерныя навукі) і хімію.
Працістаўляюцца гуманітарным навукам, якія карыстаюцца выключна словам (аналізам дакументаў) для апісання сваіх аб’ектаў.
Эфект Комптана
Эфект Комптана (Комптан-эфект, комптанаўскае рассейванне) — няпругкае рассейванне фатонаў на свабодных электронах. Эфект суправаджаецца змяненнем частаты фатонаў, частка энергіі якіх пасля рассейвання перадаецца электронам. Знойдзены амерыканскім фізікам Артурам Комптанам ў 1923 годзе ў эксперыментах з рэнтгенаўскім выпраменьваннем. У 1927 Комптан атрымаў за гэта адкрыццё Нобелеўскую прэмію па фізіцы.
дзе \ \Theta — вугал рассейвання (вугал паміж напрамкамі распаўсюджвання фатона да і пасля рассейвання).
Перайшоўшы да даўжыні хваль:
дзе  — комптанаўская даўжыня хвалі электрона, роўная м.
Памяншэнне энергіі фатона ў выніку комптанаўскага рассейвання называецца комптанаўскім зрухам. Тлумачэнне эфекту Комптана ў рамках класічнай электрадынамікі немагчыма, бо рассейванне электрамагнітнай хвалі на зарадзе (томсанаўскае рассейванне) не мяняе яе частаты.
Эфект Комптана з’яўляецца адным з доказаў справядлівасці карпускулярна-хвалевага дуалізму мікрачасціц і пацвярджае існаванне фатонаў.
Зваротны эфект Комптана
Эфектам, адваротным эфекту Комптана, з’яўляецца павелічэнне частаты святла, якое перажывае рассейванне на рэлятывісцкіх электронах, якія маюць энергію вышэй, чым энергія фатонаў. Гэта значыць, у працэсе такога ўзаемадзеяння адбываецца перадача энергіі ад электрона фатону.
Энергія рассеяных фатонаў вызначаецца выразам :
дзе и  энергія рассейванага і падальнага фатонаў адпаведна, K — кінетычная энергія электрона.
Зваротны эфект Комптана адказны за рэнтгенаўскае выпраменьванне галактычных крыніц, рэнтгенаўскі складнік рэліктавага фонавага выпраменьвання (эфект Сюняева — Зяльдовіча), трансфармацыю плазменных хваль у высокачастотныя электрамагнітныя хвалі.
Бушоўка
Бушо́ўка (, Бушовка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Райста
Ра́йста (, Райста) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Пералом (Гродзенскі раён)
Перало́м (, Перелом) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета. За 26 км на поўнач ад Гродна і чыгуначнай станцыі Гродна. 24 жыхароў, 10 двароў (2000).
Гісторыя
З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, з 1801 года ў Гродзенскай губерні. У жніўні 1861 года ў Пераломе адбылося выступленне сялян супраць выканання інвентарных павіннасцей, задушанае войскамі.
З 1885 года вёска Гожаўскай воласці Гродзенскага павета, 131 жыхар, 10 двароў, касцёл.
У 1921—1939 гадах y складзе Польскай Рэспублікі, y гміне Гожа Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства.
З 1939 года ў БССР, з 12 кастрычніка 1940 года ў Плябанішкаўскім с/с Парэцкага раёна, з 25 лістапада 1940 года — Гродзенскага раёна. З 16 ліпеня 1954 года ў Гожскім сельсавеце.
Гатаўшчына (Пліскі сельсавет)
Га́таўшчына (, Гатовщина) — аграгарадок у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Гінькі (Пліскі сельсавет)
Гі́нькі (, Гиньки) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад Драбаўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Дворнаўскага сельсавета.
Дом па Першамайскай вуліцы, 31 (Магілёў)
Дом па Першамайскай вуліцы, 31 (таксама вядомы як «кітайская сцяна») — жылы дом у гістарычным цэнтры Магілёва. Пабудаваны ў 1981 г. з цэглы паводле праекта архітэктараў І. Фралова і Г. Борахава, распрацаваным у 1973—1978 гадах.
У тарцавой частцы, якая выходзіла на вул. Будзённага, размяшчаўся Дом архітэктара, які злучаўся галерэяй з Магілёўграмадзянпраектам. Цяпер памяшканні займае БРСМ.