cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алана Гебрэмарыям
Біяграфія
З адзнакай скончыла фізіка-матэматычны клас гімназіі № 61 г. Мінска. Скончыла БДМУ па спецыяльнасці «Стаматалогія», падчас навучання займалася навуковай дзейнасцю. З 2018 года займаецца грамадскай дзейнасцю, мела досвед у кіраўніцтве арганізацыяй «Задзіночанне беларускіх студэнтаў» і каардынацыі праектаў. Менеджарка па працы з партнёрамі праекта UNI, ментарка на адукацыйнай праграме «Акадэмія студэнцкага лідарства». Актывістка «Моладзевага блока». Вылучалася кандыдатам у дэпутаты на парламенцкіх выбарах 2019 года па Грушаўскай акрузе № 98 (Мінск) ад Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады і Моладзевага блоку.
12 лістапада 2020 года ў кватэрах Аланы Гебрэмарыям і шэрагу іншых актывістаў Задзіночання беларускіх студэнтаў адбыліся ператрусы, іх затрымалі і завезлі ў КДБ. Знаходзілася ў СІЗА КДБ па крымінальнай справе аб арганізацыі дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (частка 1 артыкула 342 КК Беларусі).
Сумеснай заявай пятнаццаці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, 18 лістапада 2020 года была прызнана палітычнай зняволенай. 7 снежня 2020 года шэфства над палітвязнем узяла, дэпутатка Еўрапейскага парламента.
16 сакавіка 2021 года Следчым камітэтам Алане Гебрэмарыям і іншым фігурантам справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ былі прад’яўлены першыя абвінавачванні. 16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска разам з іншымі фігурантамі справы асудзіў яе на 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі.
Жанажол (Ярэйментаўскі раён)
Жанажол — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Код КАТА — 114659180.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 363 чалавекі (182 мужчыны і 181 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 245 чалавек (119 мужчын і 126 жанчын).
Оралманы
Оралманы (оралман — даслоўны пераклад з казахскай:  «вяртальнік») — этнічныя казахі-рэпатрыянты, переселяющиеся ў Казахстан з суседніх краін (Узбекістан, Кітай, Манголія, Туркменія, Расія, Кіргізія), а таксама шэрагу іншых краін Азіі (Іран, Афганістан, Пакістан і інш.). Па афіцыйных дадзеных, за 25 гадоў (з 1991 года на 1 студзеня 2016 года) у Казахстан прыехалі 957 764 оралмана, а калі ўлічваць іх нашчадкаў, а таксама якія прыбылі без дапамогі дзяржаўнай праграмы па перасяленню — больш за 1 млн чал (10 % усіх казахаў рэспублікі).
Найбольш высокай канцэнтрацыяй оралманов адрозніваюцца Паўднёва-Казахстанская вобласць, Алматинская вобласць, Мангістауская вобласць, у тым ліку горад Жанаозен, а таксама горада Алма-Ата, Астана і Тараз. Большая частка оралманов апошняй хвалі імкнецца пасяліцца ў сталіцы або буйных абласных цэнтрах, дзе лягчэй знайсці працу. З 2014 года для перасялення былі выключаныя гарады Астана і Алматы.
Перадумовы для перасялення
Галоўнымі перадумовамі для праграмы перасялення этнічных казахаў у Казахстан былі неспрыяльнае дэмаграфічнае стан Казахстана пасля развалу СССР, а таксама матывы аказання дапамогі замежным казахам шляхам перасялення іх у Казахстан і прадастаўлення ім грамадзянства Казахстана.
У сваім выступе на III Сусветным курултаі казахаў (верасень 2005 года) Прэзідэнт Казахстана Назарбаеў прывёў наступныя ацэнкі: «У цяперашні час замежныя казахі пражываюць у больш за 40 краінах свету, прычым пераважная іх большасць — у суседніх і сумежных з Казахстанам дзяржавах. Па апошніх звестках, у Узбекістане пражывае паўтара мільёны казахаў, у Кітаі — 1 мільён 500 тысяч, у Расіі — каля мільёна, у Туркменістане — 100 тысяч, у Манголіі — 80 тысяч, у Кыргызстане — 45 тысяч казахаў. З іншых краін казахі найбольш шматлікія і кампактна пражываюць у Турцыі, Іране і Афганістане. У краінах Еўропы казахі прадстаўлены жменька, а ў краінах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі іх налічваюцца адзінкі. » Самы вялікі працэнт этнічных казахаў за мяжой — гэта нашчадкі тых, хто пакінуў Савецкі Саюз у 20-я — 30-я гады, ратуючыся ад рэпрэсій, гвалтоўнай калектывізацыі і голаду, прынеслі пакуты большай частцы казахскага насельніцтва. Лічыцца, што 200 000 казахаў пакінулі Савецкі Саюз, пераехаўшы пераважна ў Кітай, Манголію, Індыю, Афганістан, Іран і Турцыю, у той час як колькасць казахаў у суседніх савецкіх рэспубліках у перыяд з 1926 па 1930 гг. павялічылася ў 2,5 разы, склаўшы звыш 794 000 чалавек. У выніку «славянскай» іміграцыі, якая пачалася ў XVIII — XIX стагоддзях і працягнем у савецкі перыяд, якая суправаджалася масавым перасяленнем і гвалтоўнай міграцыяй, казахі ператварыліся ў нацыянальнае меншасць на сваёй уласнай радзіме. Да 1959 г. колькасць рускіх перавысіла колькасць казахаў у рэспубліцы. Нягледзячы на тое, што ў наступныя гады гэтая тэндэнцыя змянілася, у 1989 годзе доля казахаў толькі ненашмат перавышала долю рускіх.
З пачатку 90-х у Казахстан пачалі перасяляцца казахі з Узбекістана, з Туркменіі, а таксама з Кітая, Манголіі, Ірана і Турцыі. Іх інтэграцыя ў казахскае і, шырэй, казахстанскае грамадства адрозніваецца па шэрагу паказчыкаў. Назіраліся значныя ваганні па ліку якія прыбылі ў розныя перыяды.
Асноўныя краіны адбыцця
Асноўныя краіны адбыцця оралманов размешчаны на тэрыторыях ад Усходняй Азіі да Блізкага Усходу і Заходняй Еўропы. За перыяд з 1991 па 2005 гг. асноўнымі краінамі адбыцця оралманов сталі Узбекістан (285 409), Манголія (71 507), Туркменістан (41 787), Кітай (22 117) і Расія (18 632). Сярод краін адбыцця варта назваць Кіргізію, Іран, Турцыю, Афганістан, Пакістан і Таджыкістан; некаторы колькасць оралманов прыбыло з іншых краін СНД, Усходняй Еўропы, Даніі і Ізраіля.
З 1991 па 2015 гады ў Казахстан г. рэпатрыяваліся 953 908 казахаў. Большасць оралманов - 61,5% - прыбытку з Узбекістана, 14,3% з'яўляюцца выхадцамі з Кітая, 9,3% - з Манголіі, 6,8% - з Туркменістана, 4,6% - з Расіі і 3,5% - з іншых краін.
Колькасць
У 2005 г. колькасць оралманов склала каля 80 % ад колькасці ўсіх імігрантаў, якія прыбылі ў краіну.
За перыяд c 1991-2010 гг. па міграцыйнай праграме ў рэспубліку прыбыло больш за 192 тыс. сем'яў або 750 тыс. оралманов, у тым ліку па новай праграме «Нұрлы көш» («Светлая кочевка»).
Колькасць якія перасяліліся за перыяд з 1991г. па 2014г.у рэспубліку Казахстан оралманов складае больш за 952 тыс. чалавек.
За 25 гадоў (з 1991 года на 1 студзеня 2016 года) у Казахстан прыехалі 957 764 оралмана.
Карасук (горад)
Карасук (Карасук) — горад (з 1954) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Карасуцкага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 28,3 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў канцы 18 стагоддзя.
Горад размешчаны на рацэ Карасук, за 378 км ад Новасібірска, недалёка ад мяжы з Алтайскім краем і Казахстанам.
Оралманы
Праграма перасялення рэпатрыянтаў «Нурлы кош»
Афіцыйна квоты і крытэрыі статусу оралмана быў зацверджаны толькі ў 1997 годзе. У 2009 г. прэзідэнт Нурсултан Назарбаеў павялічыў колькасць репатриируемых сем'яў да 20 тыс. з 15 тыс. у год. Урад заклала ў бюджэце 17 млрд. тэнге (каля 130 млн дал. ЗША) на падтрымку рэпатрыянтаў.
Нягледзячы на адсутнасць у іх пасведчання аб прысваенні статусу «оралмана» у побыце іх таксама могуць называць оралманами.
Адаптацыя оралманов
Урад Казахстана аказвае оралманам неабходную сацыяльную дапамогу і падтрымку. У цяперашні час з улікам аднаразовай дапамогі, сродкаў для набыцця жылля, кампенсацыі расходаў па праезду і правозу маёмасці, кожнай сям'і, у сярэднім якая складаецца з 5 чалавек, вылучаецца 833 тыс. тэнге.
У краіне функцыянуюць 14 цэнтраў часовага размяшчэння оралманов. З 2008 года пачалі сваю працу цэнтры адаптацыі і інтэграцыі оралманов ў гарадах Караганда, Шымкент і вёсцы Аксукент Паўднёва-Казахстанскай вобласці. Пачата будаўніцтва тыпавога цэнтра адаптацыі ў горадзе Актау.
Рэалізуюцца ў цэнтрах праграмы адаптацыі прадугледжваюць кансультаванне па прававых пытаннях, навучанне дзяржаўнай мове і — па жаданні — рускай мове, прафесійную падрыхтоўку, перападрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі.
Усім оралманам забяспечана даступнасць медыцынскага абслугоўвання, адукацыі і сацыяльнага забеспячэння; яны аднесены да адной з мэтавых груп, у дачыненні да якіх прымяняюцца меры садзейнічання занятасці. Больш за 66 % оралманов працаздольнага ўзросту занятыя ў розных сферах вытворчасці, кожны чацвёрты заняты ў сельскай гаспадарцы.
Для аказання дапамогі оралманам пры абласных акиматах (адміністрацыях вобласці) створаны Саветы оралманов, якія займаюцца вывучэннем і рашэннем пытанняў оралманов ў новых умовах пражывання.
Створана і ўдасканальваецца інфармацыйная база дадзеных «Оралман», якая ў далейшым будзе інтэграваная ў ствараную адзіную інфармацыйную сістэму сацыяльнай сферы, што дазволіць аператыўна аказваць этнічным імігрантам поўны пералік сацыяльных паслуг.
У цяперашні час у Казахстане ажыццяўляюцца праекты па вырашэнню жыллёвых пытанняў этнічных імігрантаў. Так, у горадзе Шымкенце Паўднёва-Казахстанскай вобласці рэалізуецца праект па перасяленню з Рэспублікі Узбекістан каля 2-х тыс. сем'яў этнічных імігрантаў. Для арганізацыі іх кампактнага пражывання на аснове прыцягнення да будаўніцтва саміх перасяленцаў і выкарыстання мясцовых будаўнічых матэрыялаў вядзецца будаўніцтва 2 тыс. катэджаў у новым мікрараёне «Асар». У горадзе Алма-Ата рэалізуецца праект «Байбесик» па ўзвядзенню 185 дамоў; у Сарыаркинском раёне г. Астаны распрацаваны праект будаўніцтва мікрараёна «Нурбесик».
Талінскі англійскі каледж
Талінскі англійскі каледж (Tallinna Inglise Kolledz) — агульнаадукацыйная школа ў Таліне, Эстонія з паглыбленым вывучэннем англійскай мовы. У школе ёсць пачатковыя, сярэднія і старэйшыя класы з навучэнцамі ва ўзросце ад 7 да 18 гадоў.
Ялоўскі сельсавет (Шарашоўскі раён)
Яло́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Ялова.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Бакунскага сельсавета.
Трям! Здравствуйте!
Сюжэт
Медзведзяня дорыць сябрам Вожыку і Зайцу казачную краіну «Цілімілітрамдыю».
NGC 3259
NGC 3259 (іншыя абазначэнні — UGC 5717, MCG 11-13-27, ZWG 313.21, IRAS10291+6517, PGC 31145) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мелвін Шварц
Мелвін Шварц (Melvin Schwartz; 2 лістапада 1932, Нью-Ёрк, ЗША — 28 жніўня 2006, Туін-Фолс, штат Айдаха, ЗША) — амерыканскі фізік, прафесар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1988) (разам Джэкам Стэйнбергерам і Леонам Ледэрманам) за адкрыццё і даследаванне нейтрына і антынейтрына; адкрыў існаванне сігма-нуль-гіперона і піона.
Сцяг Паўночнай Караліны
Сцяг Паўночнай Караліны (Flag of North Carolina) - адзін з дзяржаўных знакаў амерыканскага  штата Паўночная Караліна.
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос - чырвонай і белай - і шырокай вертыкальнай сіняй паласы у дрэўцы, у сярэдзіне якой знаходзіцца белая пяціканцовая зорка, злева і справа ад якой знаходзяцца жоўтыя літары  N і C адпаведна. Зверху і знізу - жоўтыя стужкі. На верхняй чорным напісана May 20th, 1775 (з 20 мая 1775), на ніжняй -April 12th, 1776 (з 12 красавіка 1776) Сучасны сцяг уяўляе сабой сцяг часоў  Грамадзянскай вайны з змененым размяшчэннем колераў, дададзенымі літарамі NC і змененым тэкстам.
Гісторыя сцяга
Першы сцяг штата быў прыняты 20 мая 1861 года, у дзень выхаду штата з Саюза і ў асноўным выкарыстоўваўся ўзброенымі фарміраваннямі штата, якія прымалі ўдзел у баях Грамадзянскай вайны. Першыя дзесяць палкоў (пазней атрымалі нумары з адзінаццатага па дваццаты) атрымалі шаўковыя сцягі, вырабленыя прыватным падрадчыкам з Норфалка. На наступны год для іх былі выраблены шарсцяныя і баваўняныя сцягі.
9 сакавіка 1885 г. быў ратыфікаваны закон, які зацвярдзіў новы сцяг штата. Ён адрозніваўся ад цяперашняга сцяга прапорцыяй, якая складала 3:4 (цяпер 2:3), і шырынёй сіняй паласы, якая складала 1:4 ад даўжыні сцяга (цяпер 1:3). Дадзеныя змены былі зацверджаны ў 1991 годзе.
Джорджтаўнскі ўніверсітэт
Джорджтаўнскі ўніверсітэт (Georgetown University) — каталіцкі (езуіцкі) прыватны ўніверсітэт, размешчаны ў Вашынгтоне (раён Джорджтаўн).
Заснаваны ў 1789 годзе каталіцкім біскупам Джонам Кэралам як езуіцкі каледж (калегіум), сёння ён найстарэйшы ўніверсітэт каталіцкай кангрэгацыі на тэрыторыі ЗША. У 1814 годзе калегіум пераўтвораны ва ўніверсітэт. 9-м яго прэзідэнтам (рэктарам) і 1-м прэзідэнтам навучальнай установы ў статусе ўніверсітэта быў італьянец Джавані Антоніа Грасі (1812—1817) — адзін з «беларускіх» езуітаў, які ў 1802—1804 гадах вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме.
Школа права ўніверсітэта Джорджтаўна знаходзіцца ў цэнтральным раёне Вашынгтона. Джорджтаўнскі ўніверсітэт мае філіялы ў Італіі, Турцыі і Катары. Універсітэт на пачатку 2000-х гадоў навучаў каля 7500 студэнтаў бакалаўрыяту і больш за 10000 аспірантаў (магістратуры і дактарантуры). Выпускнікі ўніверсітэта вядомыя ў многіх сферах грамадскага і палітычнага жыцця, культуры і спорту. Сярод іх — 12 кіраўнікоў дзяржаў (у тым ліку былы прэзідэнт ЗША Біл Клінтан і прэзідэнта Філіпін Глорыя Макапагал-Ароя), 23 губернатары штатаў ЗША, 23 сенатары ЗША, 11 членаў каралеўскіх сем’яў і 79 дыпламатаў у рангу пасла.
Смаленскае намесніцтва
Смаленскае намесніцтва (Смоленское наместничество) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, якая існавала ў 1775—1796 гадах з цэнтрам у горадзе Смаленску.
Смаленскае намесніцтва было створана 23 снежня 1775 года. У яго склад, у дадатак да тэрыторыі скасаванай Смаленскай губерні, увайшлі часткі Маскоўскай і Белгародскай губерняў.
Дзмітрый Фёдаравіч Мезенцаў
Дзмітрый Фёдаравіч Мезенцаў (Мезенцев Дмитрий Фёдорович; нарадзіўся 18 жніўня 1959) — расійскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Губернатар Іркуцкай вобласці Расійскай Федэрацыі з 8 чэрвеня 2009 года па 18 мая 2012 года. Член Савета Федэрацыі і прадстаўнік ад Адміністрацыі Іркуцкай вобласці (2002—2009). Генеральны секратар ШАС з 1 студзеня 2013 года па 31 снежня 2015 года. З 1 студзеня 2016 года — член Савета Федэрацыі Расіі ад Сахалінскай вобласці.
Член Саюза журналістаў Расіі, кандыдат псіхалагічных навук, Надзвычайны і Паўнамоцны амбасадар.
30 красавіка 2019 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь замест скандальна вядомага Міхаіла Бабіча.
Айрыш Мастэрс 2005 (снукер)
Айрыш Мастэрс 2005 (Irish Masters 2005) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 13 сакавіка 2005 года на арэне ў гатэле «Сіцівэст», у Дубліне, Ірландыя. Турнір стаў 29-м розыгрышам Айрыш Мастэрс, які быў заснаваны ў 1975 годзе пад назвай Benson & Hedges Ireland Tournament. Прызавы фонд турніру склаў £250,000, з якіх £40,000 атрымаў пераможца.
Рэйтынгавыя ачкі
Айрыш Мастэрс 2005 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 4000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 5000, 6000 і 8000 адпаведна.
Кардыльеры
Кардыльеры — найвялікшая па працягласці горная сістэма зямнога шара, якая распасціраецца ўздоўж заходніх ускраін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, ад 66° з. ш. (Аляска) да 56° пд. ш. (Вогненная Зямля).
Уся сістэма Кардыльер падзяляецца на 2 часткі — Кардыльеры Паўночнай Амерыкі і Кардыльеры Паўднёвай Амерыкі, або Анды.
Даўжыня — больш за 18 тыс. км, шырыня — да 1600 км у Паўночнай Амерыцы і да 900 км у Паўднёвай. Размешчана на тэрыторыі Канады, ЗША, Мексікі, дзяржаў Цэнтральнай Амерыкі, Венесуэлы, Калумбіі, Эквадора, Перу, Балівіі, Аргенціны і Чылі.
Найбольш высокія вяршыні Кардыльераў: у Паўночнай Амерыцы — гара Мак-Кінлі (6193 м), у Паўднёвай Амерыцы — гара Аканкагуа (6960 м).
Шышак
Шыша́к (szyszak ад Zischägge), таксама венгерскі шлем і папенгеймер — тып адкрытага шлема ўсходняга паходжання. Гэтая канструкцыя ўжывалася на Русі, потым у ВКЛ з 12 ст., была незалежна запазычана ад туркаў войскам Венгрыі (16 ст.) з нязмененай назвай. Адтуль тып шлема трапіў у гусарскія войскі Рэчы Паспалітай, дзе назва лічылася венгерскай. Ужываўся ў Еўропе ў сяр. 16—17 ст., у Рэчы Паспалітай да канца 17 ст., вядомы там і пазней. У заходняй гістарыяграфіі гэты тып залічваецца ў бургіньёты, і называецца таксама венгерскім шлемам і папенгеймерам.
Шлем з асобным, паўкруглым звонам, у заходніх варыянтах з казырком, вельмі часта з прапушчаным уніз наноснікам. Таксама далучаліся падвешаныя «шчокі» і напатылічнік, у заходніх варыянтах часта фольгавы. Ва ўсходніх варыянтах да звона магла далучацца барміца. Амаль заўсёды мелася наверша з «яблыкам» або «шышкай» (адсюль назва).
Заходні варыянт з наноснікам, які быў значна пашыраны і ўтвараў падвешаную пад казырком маску ці паўмаску, называўся папенгеймерам.
Казімір Вікенцьевіч Камейша
Казімір Вікенцьевіч Камейша (, вёска Малыя Навікі,, Мінская вобласць) — беларускі паэт, перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў завочнае беларускае аддзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1970). Служыў у Савецкай Арміі (1963—1966), быў літсупрацоўнікам валожынскай раённай газеты «Працоўная слава» (1967—1968). З 1968 г. — старшы рэдактар на Беларускім радыё, у 1979—1981 гг. працаваў у часопісе «Полымя», з 1981 — у часопісе «Вясёлка». У 1988—? гг. — рэдактар аддзела паэзіі ў часопісе «Маладосць». Пазней працаваў у часопісе «Полымя» і альманаху «Вожык».
Творчасць
У рэспубліканскім друку выступіў з вершамі ў 1961 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Восеньскія позвы» (1969), «Мембрана» (1972), «Нектар» (1974), «Тут мае вёсны прычалены» (вершы і паэмы, 1977), «Сябрына» (1978), «Плёс» (1982), «Галоўная вярста» (вершы і паэма, 1985), «Пярэймы дня» (вершы і паэмы, 1988), «Лінія лёсу» (вершы, 1996).
Выдаў кнігі паэзіі для дзяцей «Гаёўка» (1975), «Буслянка» (1985), «Дзятлава кузня» (1987), «Добры дзень, шафёр» (1988) і кнігу прозы «Духмянае дзіва» (1984).
Перакладаў творы рускіх, славацкіх, і ўкраінскіх пісьменнікаў на беларускую мову.
Аўтар зборніка лірычных запісаў і мініяцюр «Паміж кубкам і вуснамі» (2010).
Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава
'''Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава''' — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Віцебску.
Гісторыя
У 1910 годзе ў Віцебску быў заснаваны настаўніцкі інстытут, якія рыхтаваў настаўнікаў для сярэдняй школы. У 1918 годзе ён быў ператвораны ў педагагічны інстытут. У пачатку 1920-х гадоў некалькі разоў мяняў назву і рэарганізовываўся, а ў 1924 годзе быў аб’яднаны з Беларускім дзяржаўным універсітэтам. У 1930 годзе быў узноўлены ў выглядзе індустрыяльна-педагагічнага інстытута, з 1933 года стаў называцца Віцебскім дзяржаўным педагагічным інстытутам. У 1934 годзе інстытуту было прысвоена імя С. М. Кірава. У 1935 годзе ў яго складзе быў створаны настаўніцкі інстытут. Падчас Вялікай Айчыннай вайны карпусы інстытута былі разбураныя, а многія выкладчыкі і студэнты загінулі на фронце ці ў партызанскім руху. Нягледзячы на гэта, заняткі ў інстытуце зноў пачаліся ўжо ў 1944 годзе. Пасля вайны праца інстытута была адноўлена да пачатку 1950-х гг. У гэты час, аднак, былі ліквідаваныя настаўніцкі інстытут і філалагічны факультэт, а гістарычны факультэт інстытута быў пераведзены ў Магілёў. У 1960—1970 гг. інстытут актыўна развіваўся, адкрываліся новыя факультэты і павялічваўся прыём студэнтаў.
У 1995 годзе ВДПІ імя С. М. Кірава быў ператвораны ў Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт, а ў 1998 годзе ўніверсітэту было прысвоена імя свайго вядомага выпускніка П. М. Машэрава.
Універсітэт мае навукова-даследчую лабараторыю па біялогіі Беларускага Паазер’я, батанічны сад, рэдакцыйна-выдавецкі аддзел, музей гісторыі ўніверсітэта, мемарыяльны музей П. М. Машэрава, музеі — літаратурны, біялагічны, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. З 1996 года выдаюцца часопіс «Веснік Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта», з 2002 года — «Вучоныя запіскі» УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», газета «Мы і час».
Вывучэнне польскай мовы
У 1990-х гадах студэнты факультэтаў беларускай філалогіі і гісторыі, а таксама рускай філалогіі мелі магчымасць вывучаць польскую мову ў факультатыўных групах. Дзякуючы патрымцы Польскага інстытута ў Мінску, універсітэт падпісаў дамову аб супрацоўніцтве з Універсітэтам у Беластоку.
Груша (значэнні)
Асобы:
Расліны:
Іншае:
Слаўнаўскі сельсавет
Сла́ўнаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года пасёлак) Слаўнае.
Гісторыя
Утвораны ў 1928 годзе як Слаўненскі (Слаўнаўскі) сельсавет у складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Славенскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Слаўненскага сельсавета 24 населеныя пункты.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1877 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Х’ель Магнэ Буневік
Х’ель Магнэ Буневік (Kjell Magne Bondevik; ) — нарвежскі лютэранскі пастар і палітык. Пляменнік нарвежскага палітыка Х’еля Буневіка.
З 1997 па 2000 і з 2001 па 2005 гады займаў пост прэм’ер-міністра Нарвегіі. З 1973 па 2005 гады з’яўляўся прадстаўніком Хрысціянскай народнай партыі ў Стортынгу. У студзені 2006 года заснаваў The Oslo Centre — арганізацыю, якая займаецца выкананнем правоў чалавека і міжрэлігійнай талерантнасці, а таксама выступае за мір ва ўсім свеце.
Магілы савецкіх воінаў i партызан (Лепель)
Апісанне
У магілах пахаваны 4 воіны, якія загінулі ў баях пры вызваленні горада Лепеля 28 чэрвеня 1944 года, а таксама Герой Савецкага Саюза Аляксей Фёдаравіч Данукалаў, камандзір Лепельскай партызанскай брыгады Дзмітрый Цімафеевіч Караленка, сакратар Лепельскага падпольнага райкама КП(б)Б Анатоль Адамавіч Марунька.
У 1968 годзе на магілах 4 воінаў пастаўлены абеліскі.
Каргат (горад)
Каргат (Каргат) — горад (з 1965) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каргацкага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 11,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў сярэдзіне 18 стагоддзя.
Горад размешчаны на рацэ Каргат (прыток Чулыма, басейн возера Чаны), за 177 км ад Новасібірска. Чыгуначная станцыя на Транссібірскай магістралі.
Гімназія Густава Адольфа
Гімназія Густава Адольфа (Gustav Adolfi Gumnaasium) — найстарэйшая з цяпер дзейных у Эстоніі агульнаадукацыйных школ. Заснавана 16 лютага 1631 года, знаходзіцца ў Старым горадзе Таліна па адрасе Суур-Клаостры, 16. Мова навучання — эстонская. Колькасць вучняў — 1084 (2009).
NGC 3260
NGC 3260 (іншыя абазначэнні — ESO 375-40, MCG -6-23-33, PGC 30875) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ніжні Таргай
Ніжні Таргай — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 32 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 176 чалавек (91 мужчына і 85 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 112 чалавекі (55 мужчын і 57 жанчын).
Дацкі праліў
Да́цкі праліў (Danmarksstrædet), Грэнландскі праліў (Grænlandssund) — праліў паміж астравамі Грэнландыя і Ісландыя. Злучае Грэнландскае мора з Атлантычным акіянам.
Даўжыня праліва 530 км. Шырыня каля 260 км (287—630 км ). Найменшая глыбіня на фарватэры 227 (120 ) м. найбольшая 1518 м. Уздоўж берагоў Ісландыі, з поўдня на поўнач праходзіць галіна цёплага цячэння Ірмінгера. Уздоўж берагоў Грэнландыі з поўначы на поўдзень праходзіць Усходне-Грэнландская плынь, якая круглы год нясе льды.
Сяргей Барысавіч Іваноў
Сяргей Барысавіч Іваноў (нар. 31 студзеня 1953, Ленінград) — расійскі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік старшыні Урада Расіі (2007—2008), намеснік старшыні Урада Расіі (2005—2007, 2008—2011), міністр абароны Расіі (2001—2007), кіраўнік адміністрацыі Прэзідэнта Расіі (2011—2016), генерал-палкоўнік ФСБ Расіі ў запасе.
Раннія гады
У 1974 годзе адпраўлены вывучаць англійскую мову ў Ілінгскі тэхнічны каледж (Вялікабрытанія).
У 1975 годзе быў прыняты на службу ў КДБ СССР. У 1976—1977 гадах — супрацоўнік 1-га (кадравага) аддзела Упраўлення КДБ па Ленінграду і Ленінградскай вобласці, дзе працаваў у адным падраздзяленні разам з будучым Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі Уладзімірам Пуціным.
Працаваў да 1985 ў рэзідэнтуры ў Фінляндыі, а затым у Кеніі.
У 1991—1998 гадах працягнуў працаваць у Службе знешняй разведкі Расіі. Службу ў разведцы скончыў першым намеснікам дырэктара Еўрапейскага дэпартамента СВР Расіі.
Дзейнасць
З 22 снежня 2011 года — кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі.
M1 Abrams
M1 Abrams (M1 «Абрамс») — асноўны баявы танк ЗША. Серыйна выпускаецца з 1979 года. Стаіць на ўзбраенні арміі і марской пяхоты ЗША, Егіпта, Саудаўскай Аравіі, Кувейта і Аўстраліі. Названы ў гонар генерала Крэйтана Абрамса.
Гісторыя стварэння
М1 «Абрамс» стаў вынікам трэцяй праграмы па замене танкаў серыі «Patton». Першыя дзве T95 і MBT-70/XM803 завяршыліся няўдала. T95 не меў перавагі над «Patton», бо MBT-70 і нават яго спрошчаная мадэль XM803, апынуліся празмерна дарагімі і складанымі. Таксама не апраўдала сябе канцэпцыя нізкабалістычнай гарматы-пускавой устаноўкі ракет, планаванай для ўстаноўкі на танках MBT-70/XM803.
Распрацоўка новага танка, які атрымаў пазней пазначэнне XM-1, пачалася адразу ж пасля закрыцця праграмы ХМ803 у канцы 1971 года. Для зніжэння тэхналагічнай рызыкі новы танк вырашана было рабіць па класічнай схеме з экіпажам з 4 чалавек і з гарматай высокай балістыкі ў якасці асноўнага ўзбраення. На ролю апошняй разглядаліся наразная 105-мм гармата M68, брытанская наразная 110-мм і нямецкая 120-мм гладкаствольная гармата. 110-мм гармату адхілілі адразу ж, як не маючую істотнай перавагі над 105-мм. Варыянт з 120-мм палічылі рызыкоўным, таму было вырашана пакінуць гармату М68 з магчымасцю наступнай замены на 120-мм. У якасці сілкавальнай усталёўкі разглядаліся амерыканскі дызельны рухавік паветранага астуджэння AVCR-1100 (планаваўся для MBT-70), нямецкі дызельны рухавік вадзянога астуджэння DB1500 (пазней атрымаў пазначэнне MB873) і амерыканскі газатурбінны рухавік AGT-1500. Магутнасць усіх рухавікоў складала 1500 к.с. Спачатку ваенныя аддавалі перавагу дызелю, але ў канцы 1970-х іх сімпатыі зрушыліся ў бок газатурбіннага рухавіка (ГТР). Паводле першапачатковага тэхнічнага задання, танк павінен быў утрымліваць 115-мм бранябойны снарад з адлегласці 800 м, кошт павінен была быць 400 тыс. долараў у коштах 1972 года (у параўнанні з 339 тыс. для М60А1 і 611 тыс. для XM803), а маса — 45 тон. Неўзабаве стала ясна, што з гэтымі абмежаваннямі не ўдасца забяспечыць патрэбную абарону, таму ліміт быў падвышаны да 500 тыс. долараў і 55 тон адпаведна.
У маі 1973 года кампаніі «Крайслер» і «Джэнерал Мотарс» падалі свае конкурсныя заяўкі і 28 чэрвеня таго ж года з кампаніямі быў складзены кантракт на пабудову прататыпаў для сумесных выпрабаванняў. Напачатку ліпеня прадстаўнікі «Джэнерал Мотарс» і «Крайслер» наведалі Англію для знаёмства з распрацоўкай кампазітнай брані Чобхем. У выніку візіту абедзве фірмы ўнеслі змены ў свае праекты з мэтай адаптацыі новай брані. Яшчэ адно істотнае змяненне ў праекце стала вынікам досведу, атрыманага падчас ізраільска-арабскай вайны 1973 года. Было вырашана адмовіцца ад 25—30 мм спаранай аўтаматычнай гарматы «Бушмастер» на карысць 7,62 мм кулямёта, а аб’ём, які вызваліцца, выкарыстоўваць для павелічэння боекамплекта асноўнай прылады.
Прататып Дженерал Моторс меў шасцікатковую хадавую частку. Два перадпакоі і адна задняя коўзанка абсталёўваліся гідрапнеўматычнай падвескай, астатнія — тарсіённай. У якасці рухавіка быў абраны дызель AVCR-1360 (развіццё AVCR-1100). Месца кіроўцы знаходзілася ў пярэдняй левай частцы корпуса, справа ад яго змяшчалася баеукладка. Дадатковая баеукладка змяшчалася ў нішы вежы і была абсталявана бранявой перагародкай і выбіўнымі панэлямі. Прататып Крайслера абсталяваны сямікатковай хадавой часткай з тарсіённай падвескай. Сілкавальная ўсталёўка — ГТР AGT-1500. Кіроўца быў размешчаны строга па падоўжнай восі, з абодвух бакоў ад яго размяшчаліся паліўныя бакі. Асноўная баяукладка была ў нішы вежы, гэтак жа за бранявой перагародкай і з вышыбнымі панэлямі.
Сумесныя выпрабаванні праходзілі з 31 студзеня па 7 мая 1976 года. Высвятлілася, што абодва танкі адпавядалі патрабаванням для новага танка. З верасня па снежань 1976 года ў ЗША гэтак жа праходзілі выпрабаванні Леапарда 2 AV, абсталяванага 105-мм гарматай. Нямецкі танк паказаў добрыя хадавыя якасці, надзейнасць і дакладнасць стральбы. Аднак ён быў даражэй і некалькі саступаў амерыканскаму танку ў бранявой абароне і месцаванню баяукладкі. Таму было вырашана не прымаць яго на ўзбраенне.
12 лістапада 1976 года было абвешчана пра выйгрыш варыянту Крайслера з ГТР. Ім атрымалася зменшыць кошт кантракту да 196 млн долараў. У той жа час як кошт кантракту Джэнерал Моторс пасля ўсталёўкі ГТР узрос да 232 млн (дызельныя варыянты абедзвюх фірмаў пасля занесеных змен каштавалі адпаведна 174 і 186 млн). Такім чынам, канчатковы варыянт танка каштаваў 422 тыс. долараў за адзінку супраць 432 тыс. за М60А3 (усе кошты ў доларах 1972 года).
Для выпрабаванняў другога этапу (тэхнічныя DT-II і ваенныя АД-II выпрабаванні) фірма Крайслер вырабіла 11 дасведчаных узораў танка ХМ1 з занесенымі зменамі. Выпрабаванні DT-II праводзіліся з лютага 1978 г. па верасень 1979 г., АД-II — з красавіка 1978 г. па люты 1979 г. Яшчэ да завяршэння другога этапу ў маі 1978 г. Пентагон зацвердзіў пабудову ўсталявальнай партыі з 110 танкаў, прызначаных для ўдзелу ў выпрабаваннях трэцяга этапу і для навучання асабовага склада танкавых падраздзяленняў. Першыя два з гэтых танкаў былі перададзены на адмысловай цырымоніі 28 лютага 1980-го. Тады ж танк атрымаў назву «Абрамс» у гонар генерала В’етнамскай вайны Крейтона Абрамса. Трэці этап выпрабаванняў тэхнічных і ваенных выпрабаванняў праходзіў адпаведна з сакавіка 1980 па верасень 1981 г. (DT-III) і з верасня 1980 г. па май 1981 г. (АД-III). 17 лютага 1981 г. танк пад пазначэннем «105-мм гарматны гусенічны танк М1» быў прыняты на ўзбраенне войска ЗША.
Апісанне канструкцыі
Танк выкананы па класічнай кампанавальнай схеме з аддзяленнем кіравання ў пярэдняй частцы машыны, баявым аддзяленнем у сярэдняй частцы і маторна-трансмісійным у кармавой. Экіпаж складаецца з камандзіра, наводчыка, зараджалага і механіка-кіроўцы.
Бранявы корпус і вежа
Корпус і вежа — зварныя. У іх пярэдніх частках ужыта шматпластовае пасіўнае браняванне, падобнае англійскай брані «чобхэм», выкарыстоўванай на танках «Чэленджэр». Характэрным для «Абрамса» з’яўляецца вялікі вугал нахілу верхняга лэбавага ліста корпуса ў адносінах да вертыкальнай плоскасці (82 град) і вялікі зазор паміж вежай і корпусам. Пры зачыненым люку механік-кіроўца займае становішча напаўлежучы.
Узбраенне
Мадыфікацыі M1 і M1IP узброены 105-мм наразной гарматай М68А1 (мадэрнізаваны варыянт брытанскай L7), стабілізаванай у дзвюх плоскасцях. У баекамплект уваходзяць 55 унітарных снарадаў з металічнай гільзай 5 выглядаў: апераныя бранябойныя падкаліберныя з які адлучаецца паддонам М735, М774, М833, М900, кумулятыўныя снарады М456А1 і М456А2, бранябойна-фугасны М393А2, з гатовымі стрэлападобнымі паражальнымі элементамі М494 і дымавы М416 (на аснове белага фосфару).
Асноўная частка баекамплекта да гарматы (44 унітарных стрэлу з 55) змесцавана ў ізаляваным адсеку кармавой часткі вежы. Астатнія стрэлы захоўваюцца ў ізаляваным адсеку ў корпусе танка (8 штук) і ў браняваным кантэйнеры на поліке вежы перад зараджалым (тры).
У сувязі з вялікім дыяметрам гільзаў 120 мм стрэлаў боекамплект скарочаны да 40 (42 на М1А1НС і М1А2): 34 у нішы вежы (36 на М1А1НС М1А2) і 6 у корпусе танка; кладка на паліцы вежы адменена.
Дапаможнае ўзбраенне прадстаўлена 7,62-мм кулямётам М240, спараным з гарматай, другім такім жа кулямётам, усталяваным перад люкам зараджалага, і 12,7-мм кулямётам М2, змантаваным на камандзірскай вежцы. Боекамплект 11.400 патронаў калібра 7,62-мм і 1000 патронаў калібра 12,7-мм. На бартах вежы ўсталяваны два 66-мм шасціствольных гранатамётаў М250(чатыры чатырохствольных гранатамёта М257 на танках М1А1 і М1А1НС карпусы марской пяхоты) для пастаўкі дымавых завес.
СУО і прыборы назірання
На М1 «Абрамс» усталявана досыць сучасная сістэма кіравання агнём фірмы Хьюз Эйркрафт. У асноўны прыцэл наводчыка GPS убудаваны лазерны дальнамер і цеплавізійны прыбор. Дзённы канал мае дзве кратнасці павелічэння 3 і 10. Поле зроку стабілізавана ў вертыкальнай плоскасці. Маецца таксама дапаможны тэлескапічны нестабілізаваны прыцэл М920 з 8-кратным павелічэннем. Камандзір карыстаецца адводам ад асноўнага прыцэла наводчыка, пры неабходнасці ён можа весці агонь з гарматы замест наводчыка. Таксама ў камандзіра маецца трохкратны нестабилизированный перыскапічны прыцэл М938 для стральбы з 12,7-мм кулямёта, усталяваны ў круцельнай вежцы. Для кругавога агляду па перыметры камандзірскай вежкі таксама ўсталяваны 6 перыскопаў. Электронны балістычны вылічальнік выкананы на цвёрдацельных элементах, з высокай дакладнасцю разлічвае кутнія папраўкі для стральбы. У яго аўтаматычна ўводзяцца значэнні далёкасці да мэты (ад лазернага дальнамера), хуткасць бакавога ветру, тэмпература атачальнага паветра і вугал нахілу восі цапфаў гарматы. Акрамя таго, уручную ўводзяцца дадзеныя пра тып снарада, бараметрычным ціску, тэмпературы зарада, зносе канала ствала, а таксама папраўкі на разузгадненне кірунку восі канала ствала і лініі прыцэльвання.
На М1А2 перад люкам зараджалага ўсталяваны панарамны цеплавізійны стабілізаваны прыцэл камандзіра CITV. Замест круцельнай вежкі ўсталявана нерухомая з 8 перыскопамі, якая забяспечвае значна лепшы кругавы агляд. Прыцэл М938 ліквідаваны. Асноўны прыцэл наводчыка істотна мадэрнізаваны: ён атрымаў незалежную стабілізацыю ў дзвюх плоскасцях, лазерны дальнамер заменены на больш дасканалы, які працуе на вуглякіслым газе. Таксама цеплавізійны прыбор начнога бачання ўсталяваны ў механіка-кіроўцы (замест ЭОП).
Удасканаленню падверглася бартавая апаратура. Укаранёная танкавая інфармацыйна-кіравальная сістэма (ТИУС) IVIS, інерцыяльная навігацыйная сістэма, новая радыёстанцыя. Асобныя электронныя сістэмы злучаны паміж сабой праз шыну дадзеных MILSTD 1553D.
Бо ТИУС IVIS апынулася вельмі няўдалай, на мадэлі М1А2SEP яе замянілі на сістэму кіравання войскамі FBCB2. Акрамя таго, М1А2 SEP атрымаў цеплавізійныя камеры другога пакалення для наводчыка і камандзіра; навігацыйная сістэма дапоўнена прымачом NAVSTAR. FBCB2 таксама ўсталёўваецца пры мадэрнізацыі M1A1 па праграме AIM.
Рухавік
Газатурбінны рухавік AVCO Lycoming AGT-1500 выкананы ў агульным блоку з аўтаматычнай гідрамеханічнай трансмісіяй X-1100-3B. Блок масай 3860 кг можа быць заменены за 1 гадз.
AGT-1500 з’яўляецца трохвальным рухавіком з двухрасходным восецэнтрабежным кампрэсарам, індывідуальнай камерай згарання тангенцыйнага размяшчэння, двухступеністай сілавой турбінай з рэгулёўнай сапловым апаратам першай прыступкі і стацыянарным колцавым пласціністым цеплаабменнікам. Соплавыея і працоўныя лапаткі першай прыступкі турбіны высокага ціску астуджаюцца паветрам, якія адбіраюцца на выхадзе з кампрэсара і што падаюцца праз адтуліны ў хваставіках лапатак. Максімальная тэмпература газу ў турбіне 1193 °C. Рэдуктар, размешчаны ўсярэдзіне корпуса цеплаабменніка, памяншае лік зваротаў на вывадным вале ГТР да 3000 аб/мін. Рухавік забяспечвае танку М1 «Абрамс» высокую приёмистость — да хуткасці 30 км/г танк разганяецца за 6 с.
З сярэдзіны 90-х пачалося масавае абсталяванне танкаў «Абрамс» дапаможнымі сілкавальнымі ўстаноўкамі (ДСУ). ДСУ мае магутнасць 5,6 кВт і месціцца ў браняванай скрыні, усталяванай у кошыку вежы.
Трансмісія
Аўтаматычная гідрамеханічная трансмісія Allison X-1100-3B забяспечвае 4 перадачы пярэдняга ходу і 2 задняга. Яна складаецца з гідратрансфарматара з аўтаматычным блакаваннем, планетарнай каробкі перадач і бесступеньчатага гідрастатычнага механізму заваротку.
Паколькі дыяпазон планетарнай каробкі перадач пры чатырох перадачах пярэдняга ходу складае 6,5, то пры наяўнасці ГТР, які валодае падвышаным каэфіцыентам прыстасоўвальнасці, няма прынцыповай неабходнасці ва ўдзеле гідратрансфарматара ў фарміраванні цягавага высілка на гусеніцах пры паступальным руху танка. Ужыванне гідратрансфарматара ў дадзенай трансмісіі можа быць растлумачана тым, што яна стваралася для працы з поршневым рухавіком той жа магутнасці.
Хадавая частка
Хадавая частка танка ўключае па сем апорных коўзанак з вонкавай амартызацыяй і два падтрымных роліка на кожны бок, торсионную падвеску і гусеніцы з гумаваметалічным шарнірам і гумовымі чаравікамі. Шырыня гусеніц — 635 мм, даўжыня апорнай паверхні — 4575 мм. Дыскі апорных коўзанак выраблены з алюмініевага сплава. Дыяметр коўзанак — 635 мм. На першым, другім і сёмым апорных коўзанках усталяваны лопасцевыя гідраўлічныя амартызатары.
Прабег арыгінальных гусеніц Т156 з інтэграванымі(няздымнымі) гумовымі чаравікамі складаў 1100—1300 км, што было нашмат менш першапачатковых патрабаванняў у 3200 км. Гусеніцы Т156 аналагічныя па канструкцыі з гусеніцамі Т97 танкаў М60. Новыя гусеніцы Т158 са здымнымі гумовымі чаравікамі і обрезиненной бегавой дарожкай маюць гарантаваны прабег у 3360 км, хоць і цяжэй на 1,360 кг. Дадзеныя гусеніцы немагчыма замяніць у палявых умовах, а кошт іх істотна вышэй.
Слабыя месцы танка Абрамс
Ужыванне танка ў Іраку выявіла цэлы шэраг яго недахопаў. Лэбавая браня з’яўляецца даволі трывалай, але бакавая, верхняя і задняя ўразлівая для любога гранатамётнага агню. Па дадзеных замежных адмыслоўцаў, рэактыўныя гранаты ПГ-7В з верагоднасцю 55 % дзівяць «Абрамс» у борт вежы і борт корпуса над коўзанкамі; з верагоднасць 70 % — у дах вежы. Задняя частка вежы ўразлівая нават для траплення буйнакаліберных кулямётаў (ДШК). Параза гэтай часткі прыводзіць да пашкоджання сілкавальных усталёвак, прабіццю паліўных бакаў і ўзгаранню танка.
Збеднены ўран як у брані, так і ў боекамплекце высокатаксічны і радыеактыўны, браня са збедненым уранам пад дзеяннем снарадаў гарыць пры тэмпературы 1000 ° C і вылучае высокатаксічныя часціцы, якія выкідвае вонкі з часціцамі брані і снарада ў працэсе пранікнення снарада ў браню (згарае да 70 % снарада).
Рагнеда Рагвалодаўна
Рагнеда Рагвалодаўна, Гарыслава ( ад Ragnheiðr    , каля  — ) — княжна полацкая, дачка першага вядомага полацкага князя Рагвалода, адна з жонак кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча.
Біяграфія
Дачка полацкага князя Рагвалода, да саюза з якім імкнуліся браты — кіеўскі князь Яраполк і наўгародскі князь Уладзімір. Паводле летапісу, калі ў канцы 977 года Уладзімір сватаўся да Рагнеды, яна ўжо была прасватана за Яраполка. Калі ў Полацк прыехалі і ўладзіміравы сваты, Рагвалод спытаўся дачку ці хоча яна замуж за Уладзіміра, а Рагнеда адмовілася : «Не хочю розути робичича, но Ярополка хочю», — назвала Уладзіміра сынам рабыні (яго маці была палоннай і ключніцай княгіні Вольгі). Калі адказ Рагнеды сваты паведамілі Дабрыні, дзядзьку Уладзіміра, яны з войскам з варагаў, наўгародцаў, чудзі і крывічоў прыйшлі да Полацка. Рагнеду тым часам ужо сабраліся везці да Яраполка. Рагвалод выйшаў супраць, але пацярпеў паразу і зачыніўся ў горадзе. Полацк быў узяты на пачатку 978 года, а Рагвалод з сынамі, жонкай і Рагнедай палонены. Дабрыня зневажаў Рагвалода і Рагнеду, нагадаў ёй словы пра рабыніча і загадаў Уладзіміру згвалціць яе на вачах бацькі і маці. Пасля Рагвалода з жонкай і сынамі забілі.
На думку даследчыкаў, абразлівыя Уладзіміру і Дабрыні словы не належалі самой Рагнедзе і не былі прычынай вайны, важней быў удзел Рагвалода ў барацьбе Яраполка і Уладзіміра на баку аднаго з іх, а адказ Рагнеды сведчыў пра выбар Рагвалода на карысць Кіева, што немінуча вяло да вайны з Ноўгарадам.
Неўзабаве, 11 чэрвеня 978 года Уладзімір стаў вялікім князем кіеўскім і забіў свайго брата Яраполка. У Кіеве было спраўлена вяселле Уладзіміра з Рагнедай, дзе ён даў ужо другой сваёй жонцы імя Гарыслава. Рагнеду-Гарыславу пасялілі ў сяльцы на Лыбедзі пад Кіевам (пазней сяло вядома як Прадславіна, ад імя ўладзіміравай дачкі Прадславы, якая жыла там пасля Рагнеды, цяпер мясцовасць у межах Кіева).
Перад 986 годам, плануючы ажаніцца з візантыйскай прынцэсай Ганнай, а для гэтага ахрысціцца, Уладзімір мусіў развесціся з ранейшымі жонкамі, у т.л. і Рагнедай. Напэўна, да гэтага часу (985—986) трэба аднесці і замах Рагнеды на Уладзіміра. Паводле падання, Рагнеда помсціла Уладзіміру і няўдала замахнулася на яго, калі ён спаў. Уладзімір цудам прачнуўся і думаў забіць яе, але за маці заступіўся малалетні Ізяслаў. Пасля рады з баярамі Уладзімір вярнуў Рагнедзе «отчыну», такім чынам развёўся з ёю, а таксама пабудаваў для сына Ізяслава горад Ізяслаўль (цяпер гарадзішча Замэчак у Заслаўі).
Асоба Рагнеды прыцягвае ўвагу даследчыкаў, што ў значнай ступені тлумачыцца міфалагізацыяй, якая выяўляецца ў спрэчных пытаннях. Адзначалася, у прыватнасці, падабенства лёсу Рагнеды з персанажамі скандынаўскіх саг. Аднак многія дэталі, як адмова жаніху праз яго нізкае паходжанне або заступніцтва малалетняга сына, ці заступніцтва баяраў і іншае, сведчаць, што апавяданне мела пэўныя гістарычныя вытокі і не цалкам было летапісным паданнем.
Замах на Уладзіміра
Паводле «Аповесці мінулых часоў», Уладзімір прыехаў ў сяльцо на Лыбедзі, дзе жыла Рагнеда і яна ўначы хацела забіць яго, але князь прачнуўся і адвёў удар. Спроба Рагнеды забіць мужа разглядаецца некаторымі даследчыкамі як праява рэўнасці, а некаторымі як помста за свой род.
Уладзімір хацеў пакараць Рагнеду смерцю, загадаў апрануць княжацкі ўбор і чакаць, аднак, навучаны маці Ізяслаў з мечам у руках выступіў у яе абарону. Заступніцтва Ізяслава ўразіла Уладзіміра, ён звярнуўся па раду сваіх баяр, якія параілі не забіваць Рагнеду, а аднавіць яе «отчыну» і даць ёй з сынам: «Оуже не оубии ея дѣтяти дѣля сего, но въздвигни отчину ея, и даи еи с сыном своимъ» (Лаўрэнцеўскі (XIV ст.) і Радзівілаўскі (XV ст.) летапісы). Уладзімір так і зрабіў, аддаў былой жонцы і сыну Полацк, а таксама заснаваў для сына горад Ізяслаўль.
Прыняцце пострыгу
У Цвярскім летапісе (1534) змешчана паданне як перад уласным хрышчэннем Уладзімір Святаславіч прапанаваў сваёй жонцы — маці Яраслава — развод і шлюб з любым са сваіх баяраў. Аднак маці Яраслава адмовілася, бо «царыцай была, а рабыняй быць не хачу» і пажадала прыняць пострыг, што і зрабіла пад імем Анастасія. Учынак маці быццам настолькі ўразіў Яраслава, які быў пры размове, што ён адужаў ад паралічу ног. Складальнік Цвярскога летапісу, які ведаў паданне пра маці Яраслава, але не ведаў яе імя, гледзячы на адрэдагаваныя ў XII cт. летапісныя спісы жонак і сыноў Уладзіміра ўпісаў у паданне Рагнеду. Адтуль пайшлі і пазнейшыя паданні, што Рагнеда пад імем Анастасія жыла ў Ізяслаўлі дзе нібыта ёю заснаваны манастыр, але гэтыя звесткі не пацвярджаюцца крыніцамі. Некаторыя даследчыкі ўсё ж звязваюць два паданні (пра замах і пострыг) і лічаць, што непасрэдна пасля адмовы выйсці замуж за баярына маці Яраслава (паводле іх Рагнеда) і замахнулася на Уладзіміра, праўда, у такім выпадку яе дзеянні выглядаюць непаслядоўнымі. Пагатоў, Рагнеда наўрад ці лічыла сябе «царыцай», гэты статус хутчэй пасуе першай жонцы Уладзіміра — Алаве (паводле саг Алогіі).
Колькасць дзяцей
Паводле адных спісаў «Аповесці мінулых часоў» у Рагнеды і Уладзіміра было 4 сыны і 2 дачкі — Ізяслаў, Мсціслаў, Яраслаў, Усевалад, Прадслава і Праміслава. Паводле другіх — Лаўрэнцеўскага і  — толькі адзін сын, Ізяслаў. Да гэтага дадаецца летапісны антаганізм «Рагваложых унукаў» з «Яраслаўлімі ўнукамі», які не меў бы сэнсу, бо ўнукі Яраслава як Рагнедзіна сына былі б і Рагваложымі. Праз гэта, а таксама супярэчнасці паміж спісамі ўладзіміравых жонак, шлюб працягласцю не болей за 7 гадоў (пачатак 978 — да 986), аддаленасць ад двара, пазнейшыя шлюбы Уладзіміра, некаторыя даследчыкі сумняюцца ў пэўнасці звестак летапісаў і падазраюць іх пазнейшае рэдагаванне.
Асабліва супярэчлівае прылічэнне да сыноў Рагнеды Яраслава, які нарадзіўся ў 978 годзе і паводле летапісаў быў маладзейшы за Ізяслава, каб зняць гэтую супярэчнасць некаторыя даследчыкі прапануюць унесці змены ў храналогію падзей на Русі ў 970-х гадах і змясціць узяцце Полацка пад 975 або 976 годам. Магчыма, прылічэнне Яраслава, а таксама яго братоў і сёстраў да сыноў Рагнеды адбылося ў часы Уладзіміра Усеваладавіча або яго сына Мсціслава, якія імкнуліся да падпарадкавання Полацкай зямлі. У іх час летапісанне перададзена з Кіева-Пячэрскага ў Выдубіцкі манастыр і запісы перапрацаваны, прылічэнне свайго продка да сыноў Рагнеды давала Уладзіміру і Мсціславу нейкія правы на Полацк. Імаверна, Ізяслаў быў адзіным дзіцём Рагнеды. Гэта пацвярджаецца як словамі самой Рагнеды да Уладзіміра: «Ты бацьку майго забіў і зямлю яго паланіў дзеля мяне, а цяпер не любіш мяне з гэтым дзіцём», так і словамі Уладзіміравых баяр: «Не забівай яе дзеля гэтага дзіцяці, а аднаві яе отчыну і дай ёй са сваім сынам». У некаторых спісах Ізяслаў названы не дзіцём, а «младзенцам», то бок узростам не болей за 7 гадоў — такім чынам, калі падзеі адбываліся перад 986 годам, што праўдападобна, нарадзіцца ён мог не раней за 979 год.
Яраслаў, які нарадзіўся не пазней за 978 год, не мог быць малодшым братам Ізяслава і сынам Рагнеды, а толькі сынам першай жонкі Уладзіміра — Алавы, то бок другім яго сынам пасля Вышаслава. Алава вядома з скандынаўскіх сагаў як Алогія, выступае там уплывовай на Русі жанчынай, якая жыла ў сталіцы і ўдзельнічала ў палітыцы, прымала да двара скандынаваў, мела значныя грашовыя сродкі і ўласную дружыну. Падобны статус болей адпавядае статусу «царыцы», як паводле падання назвала сябе маці Яраслава, за статус Рагнеды — жыхаркі прыгараднага сяла.
У літаратуры
Рагнедзе прысвяцілі свае творы К. Рылееў, Т. Шаўчэнка, Я. Купала і іншыя.
У выяўленчым мастацтве
Мастакі А. Ласенка і С. Грыбкоў напісалі палотны «Уладзімір і Рагнеда» і «Рэўнасць Рагнеды».
У тэатры
Кампазітар А. Сяроў напісаў оперу «Рагнеда», прэм’ера з вялікім поспехам адбылася ў Марыінскім тэатры ў 1865 годзе.
Рабочы рух
Рабочы рух — палітычны, грамадскі і сацыяльны рух, накіраваны на абарону правоў і інтарэсаў рабочага класа.
Формы
Рабочы рух можа дзейнічаць у розных формах. Найбольш характэрнымі для рабочага руху з'яўляюцца:
Гісторыя
Рабочы рух пачаў фармавацца з развіццём прамысловай рэвалюцыі. Першымі формамі рабочага руху можна назваць лудызм, чартызм і трэд-юніянізм.