cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва за Вільню (1918—1919)
Другая атака Чырвонай арміі
Поспех польскай самаабароны быў для бальшавікоў нечаканым. Для лепшай каардынацыі баявых дзеянняў яны стварылі адзінае камандаванне. Было вырашана заняць горад моцнай атакай на цэнтр і адначасовым акружэннем з фланга. Штаб 5-га Віленскага палка, аднак, адмовіўся прымаць удзел у аперацыі, лічачы, што створанае камандаванне некампетэнтнае у планаванні і кіраванні наступам. 5 студзеня атаку на Вільню пачала бальшавіцкая групоўка, сканцэнтраваная ў Новай Вілейцы. Палякі арганізавалі абарону наступным чынам: 1-ы, 2-і і 4-ы батальёны баранілі паўднёвыя часткі горада, у тым ліку Зарэчча, а 3-і батальён і полк віленскіх уланаў баранілі падыходы да Антокаля. 4-ы батальён ПВА заняў абарончыя пазіцыі на Зарэччы, поруч з будынкам штаба абароны Вільні. Баі пачаліся на прадмесцях, бальшавікі занялі гару Трох крыжоў і пачалі адтуль артылерыйскі абстрэл горада, у першую чаргу Зарэчча. Пазней у цэнтр Вільні накіравалася чырвоная пяхота.
У бальшавікоў была вялізная колькасная і тэхнічная перавага. Таксама Віленская самаабарона атрымала звестку, што Варшава не можа выслаць падмацаванні. У гэтых умовах грамадзянскія прадстаўнікі Гарадской рады, баючыся рэпрэсій з боку бальшавікоў, калі тыя займуць горад штурмам, прапанавалі генералу Вэйтцы пакінуць горад. Не маючы магчымасці ўтрымаць Вільню, начальнік штаба капітан Зыгмунт Клінгер 5 студзеня а 19-й гадзіне вырашыў спыніць баявыя дзеянні і пакінуць горад.
Адступленне палякаў
Паводле загада, атрады віленскай самаабароны павінны былі пакінуць Вільню і 6 студзеня прабівацца на Руднікі, Радунь, Эйшышкі і Шчучын. Адступленне адбывалася вельмі неарганізавана, не было магчымасці сабраць зброю, амуніцыю і ежу, а салдаты зусім не былі гатовыя да доўгага паходу. Большасць з іх сабралася ў Белай Вацы каля Вільні. Генерал Вэйтка і капітан Клінгер былі інтэрнаваныя немцамі. Пасля праведзеных капітанам Клінгерам перамоў была дасягнута дамова аб перавозцы на цягніках бяззбройных польскіх салдат у Лапы. У выніку былі эвакуяваныя 154 афіцэраў і 1035 салдат з 1-га, 2-га і 4-га батальёнаў, якія пазней увайшлі ў склад Літоўска-беларускай дывізіі. Салдаты палка віленскіх уланаў, Афіцэрскага легіёна і 3-га батальёна адмовіліся здаць зброю і сфарміравалі так званы «Віленскі атрад Польскага войска» пад камандаваннем ротмістра Уладзіслава Дамброўскага. У атрадзе было каля 300 салдат пяхоты і 150 кавалерыі. Яны пакінулі Вільню, пасля чаго з баямі прабіваліся праз Руднікі, Эйшышкі, і Новы Двор.
Стаўленне урадаў Беларускай Народнай Републікі і Літоўскай Рэспублікі
Мабілізацыя ў Вільні генералам Вэйткам мясцовых беларусаў выклікала незадаволенасць ураду БНР. 3 студзеня прэм’ер-міністр БНР Антон Луцкевіч перадаў польскаму міністру замежных спраў Леону Васілеўскаму ноту пратэсту, імкнучыся такім чынам паказаць, што Віленшчына з’яўляецца часткай БНР, а таму ніякая іншая краіна не можа ажыццяўляць там свае дзеянні. На думку гісторыка беларускага паходжання Дароты Міхалюк, ва ўмовах аблогі Вільні бальшавікамі такі пратэст мог быць вельмі негатыўна успрыняты значнай часткай яе жыхароў, бо яго можна было памылкова зразумець як сімпатыю да бальшавікоў або як заклік адмовіцца ад абароны горада.
Моранг
У 1975—1998 гадах уваходзіў у Альштынскае ваяводства. Насельніцтва 14 239 чалавек.
У маі 2010 года ў горадзе была размешчана амерыканская ваенная база — батарэя ракет Пэтрыёт.
Геаграфія
Горад размешчаны ў заходняй частцы Вармінска-Мазурскага ваяводства, у гістарычнай вобласці Пагезанія, у былой Верхняй Прусіі (Oberland) у 44 кіламетрах ад сталіцы ваяводства — Ольштына.
За 13 кіламетраў ад Моранга праходзіць аўтамагістраль E77 — важная трансеўрапейская дарога, якая вядзе з Расіі праз Эстонію, Літву, Латвію, Польшчу і Славакію ў Венгрыю. Акрамя таго, праз Моранг праходзіць чыгунка з Ольштына ў Эльблёнг і пачынаецца чыгуначная галіна на Аструду.
Горад акружаны пагорыстай мясцовасцю з сельскагаспадарчымі плошчамі, участкамі лесу і азёрамі. Побач з горадам размешчана возера Скертанг (Skiertąg, Scherting See).
Гісторыя
Дакладнай даты ўзнікнення Моранга немагчыма вызначыць. Гісторыкі схільны адносіць яе да канца XIII стагоддзя. Праблемы з'яўляюцца таксама пры вызначэнні паходжання назвы горада. Маюцца гіпотэзы, што яна ўзнікла ад прускай назвы возера Маурин або Морын, аднак не захавалася ніякіх дакументаў пра прысваенне гарадскіх правоў, таму нельга вызначыць бясспрэчна, калі Моранг атрымаў гарадскія правы. Мяркуецца, што гэта здарылася каля 1327 года.
У 1414 годзе падчас вайны паміж палякамі і тэўтонскімі рыцарамі горад цалкам спалены. Падобнае здарылася і ў 1697 годзе. Драўляныя пабудовы горада крытыя саломай гарэлі яшчэ некалькі разоў. Горад не пазбегла халера ў 1427 годзе і эпідэмія чумы напачатку XVII стагоддзя. Тэўтонска-польскія, шведскія войны, напалеонаўская кампанія (25 студзеня 1807 года адбылася бітва пад Морангам напалеонаўскай арміі пад камандаваннем маршала Францыі Бернадота, будучага шведскага караля, і расійскай арміяй, якая прайграла бітву, падчас якой загінуў рускі генерал Раман Анрэп), а жыхары горада пераходзілі на працягу некалькіх дзён пад уладу французскай, рускай і прускай армій, а таксама знішчаючыя горад ваенныя падзеі ў 1945 годзе папаўняюць драматычныя старонкі гісторыі горада.
У 1577 годзе здарыўся моцны лівень з градабіццем, землетрасенне было ў 1818 годзе, частыя былі ўраганы і завеі. Але Моранг кожны раз адраджаўся.
Нацыянальны тэатр (Будапешт)
Нацыянальны тэатр — галоўны драматычны тэатр Будапешта, заснаваны ў 1837 годзе. За час існавання трупа тэатра змяніў некалькі будынкаў. Новы будынак Нацыянальнага тэатра быў адкрыты ў 2002 годзе ў Ферэнцварашы, па адрасе парк Гізі Баяра, 1.
Гісторыя
Галоўным ініцыятарам стварэння Нацыянальнага тэатра быў граф Іштван Сечэні. Рашэнне аб стварэнні тэатра было прынята на пасяджэнні венгерскага парламента ў 1836 годзе. 22 жніўня 1837 года тэатр быў адкрыты ў спецыяльна пабудаваным для яго будынку на вуліцы Керэпешы. Першапачаткова насіў назву «Пешцкі венгерскі тэатр» (Pesti Magyar Színház), у 1840 годзе змяніў імя на «Нацыянальны тэатр». Першым дырэктарам тэатра стаў вядомы пісьменнік і крытык Ёжэф Байза, пазней тэатр узначальвалі Эдэ Сіглігеці і Эдэ Паўлаі. Рэпертуар тэатра першапачаткова складалі як пастаноўкі венгерскіх і сусветных драматургаў, так і оперныя пастаноўкі. Пасля адкрыцця ў 1884 годзе Оперы Будапешта Нацыянальны тэатр засяродзіўся на драматычных спектаклях.
У 1908 годзе была распачата рэканструкцыя будынка тэатра, якая з-за Першай сусветнай вайны так і не была завершана, будынак пасля было разбурана. Трупа пераехала ў будынак Народнага тэатра на плошчы Луізы Блаха, дзе выступала аж да сярэдзіны 60-х гадоў XX стагоддзя. У 1965 годзе струхлелы будынак тэатра быў знесены з-за будаўніцтвы лініі метро. Трупа Нацыянальнага тэатра два гады выступала ў тэатры Пецёфі, затым ёй быў аддадзены будынак былога Венгерскага тэатра на плошчы Шандара Хевешы.
Будынак
Будаўніцтва новага будынка па праекце архітэктара Марыа Шыклаша пачалося 14 верасня 2000 года і заняло каля 15 месяцаў. Рэпетыцыі акцёраў у новым будынку пачаліся 2 студзеня 2002 года, афіцыйнае адкрыццё адбылося 15 сакавіка 2002 года. Арыгінальна вырашаны галоўны фасад тэатра — плошча перад галоўным уваходам тэатра мае выгляд насавой часткі карабля, акаймаванай штучнай сажалкай.
Плошча тэатра разам са сцэнай пад адкрытым небам складае 20 844 м² и складаецца з трох частак: галоўнай залы з галоўнай сцэнай, U-падобнай тэхнічнай зоны вакол галоўнай сцэны і парку вакол будынка тэатра, дзе акрамя адкрытай сцэны размешчаны скульптурныя кампазіцыі на тэатральную тэматыку. У 2005 годзе непадалёк ад тэатра быў адкрыты Палац мастацтваў.
Галоўная зала ўмяшчае 619 гледачоў, сцэна галоўнай залы мае памеры 24х17,9 метраў і вышыню 28 метраў. Бачная гледачамі частка сцэны — 12х7 метраў.
Ілья Майсеевіч Падбярэзін
Ілья Майсеевіч Падбярэзін (нар., г. Навазыбкаў Чарнігаўскай губерні, Расія — , Рыга) — савецкі военачальнік, палкоўнік (1942).
Біяграфія
Скончыў ваенныя акадэміі імя Фрунзе і Генеральнага штаба.
Удзельнік Грамадзянскай вайны. Быў ад’ютантам камандзіра палка, затым скончыў кароткатэрміновыя курсы камандзіраў у Кіеве і служыў да канца Грамадзянскай вайны. У 1933 годзе закончыў акадэмію імя Фрунзе.
У гады Вялікай Айчыннай ваяваў на розных франтах. У ліпені 1944 года ў складзе 692-га стралковага палка ўдзельнічаў у вызваленні Кобрына (полк атрымаў ганаровае найменне Кобрынскага).
З 1963 года ў адстаўцы.
Узнагароды
За ўмелае кіраўніцтва ў баі і праяўленую ініцыятыву і мужнасць за вызваленне г. Рыгі ўзнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага. Узнагароджаны ордэнам Леніна, трымя ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Чырвонай Зоркі, ордэнам Кутузава і больш за дзесяць медалёў.
Ганаровы грамадзянін г. Кобрына, звання ўдастоены ў 1974 годзе (рашэнне выканкама Кобрынскага гарадскога Савета дэпутатаў № 104 ад 14.06.1974).
PT-91 Twardy
PT-91 Twardy (PT-91 «Цвёрды») — польскі асноўны баявы танк, мадэрнізацыя савецкага Т-72. Выпускаецца серыйна з 1995, выраблена больш за 200 машын. Акрамя выпуску новых танкаў, Польшча плануе мадэрнізацыю па гэтым стандарце ўсіх Т-72, што стаяць на ўзбраенні польскай арміі.
Ажы
Ажы — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Койтаскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 56 км на паўночны ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114646200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 357 чалавек (183 мужчыны і 174 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 301 чалавек (151 мужчына і 150 жанчын).
Котранскі сельсавет
Ко́транскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Котра.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Бакунскага сельсавета.
Славянасербская мова
Выкарыстанне
Самымі яскравымі прадстаўнікамі і распаўсюджвальнікамі славянасербскай мовы былі Захарые Арфелін і Мілаван Відакавіч.
У барацьбе за стварэнне адзінай сербскай літаратурнай мовы, славянасербская мела шанцы стаць мовай усіх сербаў і заняць месца сучаснай сербскай мовы, чыя норма была створана рэфарматарам Вукам Караджычам на аснове наваштокаўскага народнага дыялекту з прымешкай харвацкай лексікі. Да сярэдзіны XIX стагоддзя ўжыванне славянасербскай мовы пачало скарачацца, а пасля 1870 года яна цалкам выйшаў з ужытку.
Характарыстыка і граматыка
Прыклад славянасербскай мовы можна сустрэць у часопісе «Славеносербски магазин» (Славянасербскі часопіс) Захарыя Арфеліна: Весьма бы мені пріскорбно было, ако бі я кадгод чуо, что ты, мой сыне, упао у пянство, роскошь, безчініе, і непотребное жітіе. пры сучасным сербскім: Веома би мени тужно било, ако би ја кадгод чуо, да си ти, сине мој, упао у пијанство, раскош, безкористност и непотребни живот. Па падобных прыкладах можна пераканацца, што тэкст напоўнены стараславянскімі і рускімі словамі (роскошь, а не раскош, что, а не што/шта і г.д.), таксама цікава з'яўленне канчатка -т у дзеясловаў цяперашняга часу 3-й асобы, множныя лікі («они могутъ» замест «они могу»).
Хангха
Хангха́, або Чырвоная рака — рака на поўдні Кітая і поўначы В’етнама. У Кітаі завецца Юаньцзян або Хунхэ, у В'етнаме — Хонгха або Сангхонг.
Даўжыня ракі 1183 км, плошча басейна каля 158 тыс. км². Пачынаецца на Юньнаньскім нагор'і, упадае ў Танкінскі заліў Паўднёва-Кітайскага мора. Сярэдні расход вады каля 3800 м³/с.
Гаспадарчае значэнне
Выкарыстоўваюцца для арашэння рысавых палёў. Суднаходства. Да Ханоя, знаходзіцца ў 175 км ад вусця, паднімаюцца марскія судны. Буйныя гарады на рацэ — Хэкоў ў Кітаі, Енбай, Лаакай, Ханой у В'етнаме. На адным з рукавоў дэльты размяшчаецца марскі порт Хайфон.
Казлятнік
Гале́га, казлятнік (Galega) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1,2 м. Сцябло прамастойнае, трубчастае, галінастае ў верхняй частцы. Лісце складанае, няпарна-перыстае, з шырокімі прылісткамі. Кветкі з пяццю пялёсткамі, блакітнага, сіняга, фіялетавага колеру, у верхавінкавых або пазушных гронках на доўгіх кветаносах. Плод — сухі шматнасенны боб. Насенне дробнае, пупышкападобнае.
Віды
Род налічвае 5 відаў (8 відаў ), распаўсюджаных у Еўропе, Паўднёва-Усходняй і Заходняй Азіі і Усходняй Афрыцы.
Падстолі
Падстолі (Podstoli, subdapifer) — пасада Рэчы Паспалітай сярэдзіны 15 стагоддзя.
У Рэчы Паспалітай было два вялікікх падстолія - літоўскі і каронны. Ім падначаленыя былі падстоліі земскія і павятовыя (з 17 стагоддзя).
У геэрархіі пасада падстолія была на сёмым месцы.
Прэм’ер-міністр Балгарыі
Прэм’ер-міністр Балгарыі (Министър-председател на България) — кіраўнік урада Балгарыі.
Прэм’ер-міністр абіраецца і вызваляецца ад пасады Народным сходам. Сход таксама ўносіць змены ў склад урада па прапанове прэм’ер-міністра.
Прэм’ер-міністр накіроўвае і каардынуе агульную палітыку ўрада і нясе за гэта адказнасць. Ён прызначае і вызваляе ад пасады намеснікаў міністраў.
Мітынг-рэквіем «Дзяды» 30 кастрычніка 1988 года
Мітынг-рэквіем «Дзяды» адбыўся 30 кастрычніка 1988 года ў Мінску, быў разагнаны міліцыяй.
Перадгісторыя
Ініцыятарамі правядзення мітынгу выступілі арганізацыі, якія на той час называлі «нефармаламі». На хвалі «перабудовы» яны займаліся пытаннямі рэстаўрацыі архітэктурных помнікаў, літаратуры, а таксама абароны навакольнага асяроддзя, паступова, аднак, пераходзячы да палітычных пытанняў.
Першая значная акцыя па адзначэнні Дзядоў у Беларусі адбылася ў 1987 годзе ў Мінску ў парку імя Янкі Купалы, ладзілі яе моладзевыя суполкі — «Тутэйшыя», «Талака». 29 кастрычніка 1987 споўнілася 50 гадоў з часу расстрэлу вялікай групы беларускай інтэлігенцыі. Таму разам з аднаўленнем народнай традыцыі арганізатары мелі на ўвазе і антысталінскі (і нават антысавецкі) падтэкст.
Йыгева (станцыя)
Йыгева (Jõgeva) — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Йыгевамаа. Знаходзіцца ў мястэчку Йыгева на лініі Тапа — Койдула.
Мітынг-рэквіем «Дзяды» 30 кастрычніка 1988 года
Перадгісторыя
Арганізацыю мітынгу-рэквіему ў 1988 годзе ўзяло на сябе Таварыства маладых літаратараў пры Саюзе пісьменнікаў Беларусі «Тутэйшыя» на чале з Алесем Бяляцкім. 14-17 кастрычніка 1988 года Алесь Бяляцкі і Анатоль Сыс звярнуліся ў выканаўчыя камітэты раённых Саветаў народных дэпутатаў і ў Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт, каб атрымаць дазвол на правядзенне шэсця і гістарычна-літаратурнага беларускага свята-мітынгу «Дзяды», на якім меліся ўшанаваюць памяць продкаў.
Арганізацыяй мітынгу заняліся таксама новаствораныя 19 кастрычніка 1988 года «Мартыралог Беларусі» і аргкамітэт па стварэнні Беларускага Народнага Фронта пад кіраўніцтвам Зянона Пазняка. Падрыхтоўка адбываліся ў новай інфармацыйнай атмасферы, пасля публікацыі тэксту Зянона Пазняка і Яўгена Шмыгалёва «Курапаты — дарога смерці». Такім чынам асноўным акцэнтам гэтых Дзядоў мела стаць ушанаванне памяці і адкрыццё праўды пра рэпрэсіі.
24-25 кастрычніка ўладамі былі дадзены адмовы ў правядзенні мітынгу (афіцыйнае рашэнне Мінгарвыканкама надрукаваў «Вячэрні Мінск»). Ініцыятары мітынгу былі выкліканы 26 кастрычніка ў пракуратуру Мінска, дзе іх афіцыйна папярэдзілі аб магчымым парушэнні заканадаўства. Арганізатары тым часам наладзілі інфармаванне пра будучую акцыю, выкарыстоўваючы ў т.л. распаўсюджванне ўлётак (28 кастрычніка за такое распаўсюджванне быў затрыманы Алесь Пушкін).
Падзеі 30 кастрычніка
У дзень акцыі ўлады спынілі рух двух апошніх станцыяў метро, і яе ўдзельнікі мусілі гэтыя дзве станцыі ісці пехатой.
Кульмінацыя падзей 30 кастрычніка 1988 года здарылася пасля 14 гадзін ў раёне сквера па вул. Каліноўскага (каля Маскоўскіх могілак). Грамадзяне, што крочылі каб адзначыць Дзень памяці продкаў ва ўрочышчы Курапаты, былі жорстка разагнаны міліцыянтамі, якія выкарыстоўвалі газ «чаромха», а таксама гумавыя дубінкі. Затрымалі 72 чалавекі. Разгон мітынгу непасрэдна курыраваў тагачасны міністр унутраных спраў БССР Віктар Піскароў.
Вынікі
30 кастрычніка 1988 года прайшоў першы ў найноўшай гісторыі Беларусі масавы мітынг, арганізаваны «знізу». Аднак падзеі пацвердзілі, што кіраўніцтва КПСС не мела намеру занадта аслабляць кантроль над грамадствам. Адносіны паміж уладамі і нефармальным, альтэрнатыўным рухам у Беларусі перайшлі ў стадыю адкрытай варожасці.
Анатоль Іванавіч Ярмоленка
Анатоль Іванавіч Ярмоленка (, Казятын, Вінніцкая вобласць) — беларускі спявак (лірычны тэнар), мастацкі кіраўнік гурту «Сябры», Народны артыст Беларусі (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся 15 лістапада 1947 года ў Казятыне Вінніцкай вобласці. Дзед будучага спевака быў святаром, меў трох дачок, якіх назваў Верай, Надзеяй і Любоўю. Маці Надзея Анікееўна працавала прадаўцом у аддзеле чыгуначнага забеспячэння, а брат працаваў чыгуначнікам. Маміна праца была мабільнай, і сям’я часта пераязджала. Бацьку Анатоль Іванавіч не ведае.
Жазеф-Мішэль Мангальф’е
Жазеф-Мішэль Мангальф'е (Joseph-Michel Montgolfier; 26 жніўня 1740, Відалон-лэ-Ананэ, Ардэш — 26 чэрвеня 1810, Баларук-лэ-Бэн, дэпартамент Эро) — старэйшы з двух братоў Мангальф'е, вынаходнік паветранага шара.
Анатоль Іванавіч Ярмоленка
Біяграфія
З будучай жонкай Раісай пазнаёміўся ў 1969 годзе ў Бабруйску, дзе яна працавала цырульніцай, а 17 кастрычніка 1970 года маладыя зладзілі вяселле. Неўзабаве ў сям’і нарадзіліся дачка Вольга і сын Святаслаў, якія, як і жонка А. Ярмоленкі, уладкаваліся на працу ў ансамбль «Сябры».
Жазеф-Мішэль Мангальф’е
Разам з братам Жакам-Эцьенам прысвяціў сябе вывучэнню матэматыкі і фізікі, разам з ім потым прыняў у кіраванне папяровую фабрыку бацькі ў Ананэ і ў 1783 г. пабудаваў першы шар, пачаў падымацца нагрэтым паветрам, так званы мангальф'ер. У 1784 г. ён вынайшаў парашут, у 1794 г. — асаблівы апарат для выпарвання, а ў 1796 г. разам з Арганам (Argand) гідраўлічны таран. Падчас Рэвалюцыі перабраўся ў Парыж і зрабіўся адміністратарам Кансерваторыі мастацтваў і рамёстваў і членам дарадчага бюро па мастацтвах і мануфактурах.
Масон, з 1784 г. член ложы Вялікага Усходу Францыі «Дзевяць сясцёр».
Анатоль Іванавіч Ярмоленка
Біяграфія
Жыў з сям’ёй у Гомелі, аднак праз некалькі гадоў пасля чарнобыльскай катастрофы ўрачы знайшлі ў жонкі злаякасную пухліну шчытападобнай залозы і ў 1990 годзе сям’я пераехала ў Мінск.
Валодае багатым на тэмбральныя афарбоўкі голасам. Для яго выканання ўласцівыя яркая індывідуальнасць, сцэнічная прывабнасць. Першым выканаў песні шматлікіх папулярных беларускіх кампазітараў (Яўгена Глебава, Ігара Лучанка, Мікалая Сацуры, Эдуарда Ханка).
Бутрус Бустані
Бутрус аль-Бустані (بطرس البستاني) (1819, Дыбія, Ліван — 1883) — арабскі пісьменнік, асветнік, вучоны. Адзін з бачных дзеячаў арабскага адраджэння.
Біяграфія
Вучыўся ў мараніцкай духоўнай семінарыі ў Айн-Варке. Каля 1840 года зблізіўся з амерыканскімі місіянерамі ў Бейруце і прыняў пратэстанцтва.
У 1840-х гадах арганізаваў «Сірыйскае навуковае таварыства», выступаў з заклікамі да прагрэсу, рэформы ладу жыцця, у тым ліку ўпершыню сярод арабаў высунуў лозунг вызвалення жанчыны.
У 1863 годзе адкрыў першую арабскую нацыянальную школу «Аль-Мадраса аль-ватанія» («Айчыннае вучылішча») для хлопчыкаў. У 1870 годзе заснаваў у Бейруце газету «Аль-Джана» («Сад»), пазней — газету «Аль-Джунейна» («Садок») і часопіс «Аль-Джынан» («Садоўнік»; «аль-бустані» — сінонім «аль-джынан»). Аб'яднаў вакол гэтых друкаваных органаў групу прагрэсіўных арабскіх журналістаў і пісьменнікаў.
Аўтар шматлікіх твораў, сабраных у 5-ці зборніках і выдадзеных у 1910 годзе. Галоўны аўтар і выдавец энцыклапедыі «Даірат аль-маарыф» («Круг ведаў», тамы 1-6, 1876—1883, выданне завершана Сулейманам Бустані). Склаў тлумачальны слоўнік арабскай мовы «Мухіт аль-мухіт» («Акіян акіянаў», у 2-х тамах, 1867—1870).
Ляскова
Назву Ляско́ва маюць:
Карта Т-О
Orbis terrae  — тып сярэдневяковай карты свету, на якой вядомы свет намаляваны ў выглядзе кола, паводле вучэнняў Ісідара Севільскага і Беата з Льебаны. Ён падзялены на тры часткі — Еўропу, Афрыку і Азію, прычым апошняя прыблізна роўная па велічыні двум іншым. Еўропу ад Афрыкі аддзяляе Міжземнае мора, Афрыку ад Азіі — Чырвонае мора або рака Ніл, Еўропу ад Азіі — Эгейскае мора, Басфор або рэкі Тыгр і Еўфрат. У сукупнасці ўсе гэтыя вадаёмы ўтвараюць літару Т. Адсюль другая назва гэтага тыпу карты — карта Т і О (О — сусветны акіян, які абмывае айкумену). У цэнтр такой карты, як правіла, знаходзілася Святая зямля і Іерусалім — «пуп Зямлі» (ombilicum mundi) і арэна найвялікшых падзей сусветнай гісторыі, апісаных у Бібліі.
Ранняе Сярэднявечча
Карты ў выглядзе Т і О адлюстроўваюць старазапаветную традыцыю трохчастковага падзелу свету паміж сынамі Ноя — Сімам, Хамам і Яфетам. Упершыню такая карта была створана ў VIII стагоддзі манахам Беатусам з Льебаны як ілюстрацыя да 12-томнага «Каментарыя да Апакаліпсіса» на аснове схемы, выкладзенай Ісідарам Севільскім, архібіскупам севільскім, у кнізе «Этымалогія» ў пачатку VII ст.
Варыянты
На аснове тэорыі падзелу свету на тры часткі былі створаны і іншыя сярэдневяковыя карты, як напрыклад Херэфардская карта ці карта Свет — трыліснік 1581 года, складзеная Генрыхам Бантынгам (1545—1606), адна з так званых «дзіўных карт». Карта ўпершыню была апублікавана ў кнізе «Itinerarium Sacrae Scipturae» — даведніку па Святой Зямлі.
Да гэтага часу еўрапейцы ведалі, што карты Т і О не адпавядаюць рэчаіснасці, і праца Бантынга ўяўляе сабой гульню паміж рэальнасцю і міфічнымі ўяўленнямі. Гэта карта ў прыватнасці, уяўляе сабой даніну роднаму гораду Бантынга — Гановеру, паколькі тэкст над картай абвяшчае: «Die ganze Welt in einem Kleberblatt welches ist der Stadt Hannover meines lieben Vaterlandes Wapen» («Цэлы свет у трылісніку, які з'яўляецца гербам Гановера, маёй дарагой Айчыны»).
Пул-8
Пул-8 альбо «васьмёрка» (eight-ball) — адзін з відаў амерыканскага пула. У цяперашні час з’яўляецца самай вядомай дысцыплінай пула, асабліва сярод гульцоў-аматараў. Мэта гульні складаецца ў тым, каб пасля разбою забіць усе шары адной групы, «паласатыя» ці «суцэльныя», а ў канцы забіць шар з нумарам 8. Хто гэта зробіць, той і становіцца пераможцам партыі.
Балотнае
Балотнае (Болотное) — горад (з 1943 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Балотнінскага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва 17,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1805 годзе.
Горад размешчаны на паўднёвым усходзе Заходне-Сібірскай раўніны, на мяжы з Кемераўскай вобласцю, за 126 км на паўночны ўсход ад Новасібірска.
Прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, харчовая і лёгкая прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Амбруаз Валар
Амбруаз Валар (Ambroise Vollard; 3 ліпеня 1866, Сен-Дэні, Рэюньён — 21 ліпеня 1939, Версаль) — адзін з самых значных гандляроў творамі мастацтва (маршанаў) у Парыжы ў кан. XIX — пач. XX стст. Ён падтрымліваў як фінансава, так і маральна вялікая колькасць знакамітых і невядомых мастакоў, уключаючы Сезана, Маёля, Пікаса, Руо, Гагена і ван Гога. Быў вядомы таксама як калекцыянер і выдавец.
Спаса-Узнясенская царква (Вомельна)
Гісторыя
Пры Царкве было царкоўна-прыходское народнае вучылішча для сірот. Навучалі розным рамёствам. Святароў хавалі каля сцен царквы. Спалена ў 1943 г. .
Архітэктура
Пабудавана прадаўгаватым крыжам, адзін глухі купал, гонтавы дах, адзін шэраг вокнаў, адны ўваходныя дзверы, 20 сажняў унутры, столь, пол дашчаныя. Да апалу не прыстасавана. Салея ўзвышалася на 2 ступені, клірас уладкаваны па-за салеёй. Дашчаны іканастас цёмнага колеру з 5-ці абразоў у адзін шэраг. Каштоўных рэчаў паміж імі не апроч срэбнай прылады, літургічных пасудзін, ахвяраваных спадаром Чацверыковым. Царкоўныя кнігі. Вакол цвінтара простая драўляная агароджа. У званіцы 4 званы. 1-ы — 5 пудоў 20 фунтаў, 2-і — 2 пуды, два званы па 1 пудзе.
Лулубеі
Лулубе́і (Lullubi, Lullubu) — старажытны народ Блізкага Усходу. Жылі ў вярхоўях ракі Дыяла ў горах Загрос на ўсход ад Двурэччы.
Пегі Гугенхайм
Біяграфія
Дачка багатага прамыслоўца Бенджаміна Гугенхайма, які загінуў 15 красавіка 1912 на «Тытаніку». Яе дзядзька — амерыканскі прамысловец і калекцыянер Саламон Р. Гугенхайм. Пегі Гугенхайм была замужам за сюррэалістам Максам Эрнстам. Яна спрыяла творчасці Джэксана Полака — прадстаўніка абстрактнага экспрэсіянізму. Сваё бурнае жыццё яна апісала ў сваёй аўтабіяграфіі «Confessions of an Art Addict».
Уільям Кірбі
Уільям Кірбі (William Kirby; 19 верасня 1759, Вітнэсгем — 4 ліпеня 1850) — англійскі энтамолаг, ганаровы прэзідэнт Лонданскага каралеўскага энтамалагічнага таварыства.
Біяграфія
Адзін з заснавальнікаў энтамалогіі нарадзіўся 19 верасня 1759 года ў Вітнэсгеме, (каля Іпсўічу, Суфалк, Англія). Яго дзедам быў англійскі тапограф Джон Кірбі, а стрыечнай сястрой — пісьменніца. Сярод яго сяброў, з якімі ён здзяйсняў сумесныя экскурсіі на прыроду, былі натураліст Чарлз Сатан, энтамолаг, батанік Сэр Уільям Джэксан Гукер і іншыя.
Памёр святаром у Баргеме ў 1850.
Працы
Напісаў «Monographia apium Angliae» (Іпсўіч, 1802, 2 т.; манаграфія аб пчолах Англіі), «Introduction to Entomology» (сумесна з Уільямам Спенсам, 3 т., 1815—1826; у дарэвалюцыйнай Расіі выйшла пад назвай Кэрби и Спэнсъ «/Общая/ Естественная история насекомыхъ …»).
Stubendorffia olgae
Stubendorffia olgae — від травяністых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Травяністая расліна з чаргаваным простым лісцем і актынаморфным 4-пялёсткавым калякветнікам. Плод — струк ці боб.
Ахова
У 2009 годзе была ўнесена ў Чырвоную кнігу Узбекістана.
Трэк-бэк
Трэк-бэк (['trækbæk]): сеціўная тэхналогія арганізацыі аднарангавай сувязі і апавяшчэння між сеціўнымі пляцоўкамі (веб-сайтамі). Адна з адменаў лінк-бэкаў (: рэф-бэк, пінг-бэк).
Аксуат (Акмолінская вобласць)
Аксуат — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Новадалінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 59 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114647100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1589 чалавек (795 мужчын і 794 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 702 чалавекі (351 мужчына і 351 жанчына).
Трэк-бэк
Узаемна ўзгодненае выкарыстанне такой тэхналогіі ў Сеціве як аўтарам апублікаванага тэксту, так і тым, хто спасылаецца на гэты тэкст, дазваляе аўтару ведаць, адкуль у Сеціве (адрасы—URL-і) спасылаюцца на гэты тэкст.
Тэхналогія была распрацаваная кампаніяй «Сікс-Апарт» (2002), і ўпершыню была ўвасобленая ў іх праграмным пакеце для блогінгу «Му́вабл-Тайп» («Moveable Type»), і сучасна выкарыстоўваецца пераважна ў гэтым і іншых пакетах для блогінгу.
Канвенцыя Альвенслебена
Канвенцыя Альвенслебена — пагадненне Расійскай імперыі і Каралеўства Прусіі, падпісанае ў Санкт-Пецярбургу 8 лютага года міністрам замежных спраў Расіі Аляксандрам Гарчаковым і генерал-ад’ютантам прускага караля Густавам фон Альвенслебенам (адсюль і назва дакумента).
Падпісанне
У студзені 1863 года на тэрыторыях Рэчы Паспалітай, далучаных да Расійскай імперыі, пачалося паўстанне за аднаўленне дзяржаўнасці. Прусія неадкладна перакрыла мяжу і прывяла ў гатоўнасць войскі, каб перашкодзіць распаўсюджванню паўстання на сваёй тэрыторыі. Прэм’ер-міністр Ота фон Бісмарк накіраваў да расійскага імператара Аляксандра II персанальнага каралеўскага ад’ютанта Густава фон Альвенслебена абмеркаваць меры супольнага рэагавання на паўстанне. Бакі ўмовіліся на права кожнага пераходзіць мяжу пры неабходнасці пераследу польскіх паўстанцаў і наступнай перадачы іх расійскім ваенным трыбуналам.
Расійская імперыя здушыла паўстанне ўласнымі сіламі, і канвенцыя не была ратыфікаваная і ніколі не прымянялася на практыцы.
У Прусіі
Бісмарк, які толькі нядаўна зрабіўся прэм’ер-міністрам і кіраваў без парламенцкай большасці, быў раскрытыкаваны прускімі лібераламі, якія падтрымлівалі палякаў, хоць і меней, чым у 1848 годзе. Прускі парламент нават накіраваў ноту імператару Вільгельму з асуджэннем дзеянняў Бісмарка. У выніку Вільгельм распусціў ландтаг.
У свеце
Заходнія лібералы раскрытыкавалі канвенцыю, што выклікала сур’ёзны дыпламатычны крызіс. Занепакоенасць выказалі Вялікабрытанія і Аўстрыйская імперыя, а французскі імператар Напалеон III выказаў падтрымку паўстанню і прапанаваў зняць Бісмарка з пасады.
Канвенцыя ўмацавала пруска-расійскія сувязі, а расійска-французскія стасункі напружыліся пасля падтрымкі Напалеонам III палякаў.
Вілі Торн
Вілі Торн (Willie Thorne; нар., , Англія) — англійскі былы прафесiйны гулец у снукер.
NGC 3256
NGC 3256 — галактыка ў сузор’і Ветразі.
Гэта галактыка — адна з найболей блізкіх да нас «фабрык звышновых», дзе выбухі звышновых назіраюцца штогод пра нават часцей.
Ян Максімюк
Ян Максімюк (нар., в. Ляхі, Падляскае ваяводства, Польшча) — беларускі журналіст, перакладчык, крытык, літаратар на Беласточчыне. Адзін са стваральнікаў літаратурнай нормы падляшскіх гаворак — падляшскай мовы.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў фізічны факультэт Варшаўскага універсітэта (1983). Працаваў настаўнікам, інструктарам і сакратаром Беларускага грамадска-культурнага таварыства ў Беластоку, журналістам «Нівы», перакладчыкам у амерыканскім пасольстве ў Варшаве.
Ад 1998 — на Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода ў Празе: спачатку як палітычны аналітык, ад 2008 — супрацоўнік Беларускай службы.
Літаратурная творчасць, даследчыцкая дзейнасць
Аўтар гістарычнага доследу «Беларуская гімназія імя Янкі Купалы ў Заходняй Нямеччыне, 1945-1950» (1994) і кнігі літаратурных эсэ «Словы ў голым полі» (2011). Рэдагаваў цыкл міні-эсэ «Сто словаў», які выйшаў кнігай у Бібліятэцы Свабоды (2017).
Пераклаў на беларускую раман Джэймса Джойса «Уліс», раман Уільяма Фолкнера «Гоман і ятра», раман Тар’ей Весаса «Лядовы палац». Пераклаў шэраг кніг з беларускай мовы на польскую (Уладзімір Арлоў, Валянцін Акудовіч, Ігар Бабкоў, Адам Глобус, Алесь Разанаў).
Індакітай
Індакітай (อินโดจีน, ឥណ្ឌូចិន, Đông Dương) — паўвостраў на паўднёвым усходзе Азіі плошчай каля 2 млн км², абмываецца з захаду Бенгальскім залівам і Андаманскім морам Індыйскага акіяна, Малакскім пралівам, на поўдні і ўсходзе — Паўднёва-Кітайскім морам і яго залівамі Сіямскім і Бакбо (Танкінскім). Паўночная мяжа паўвострава ўмоўна праводзіцца ад дэльты рэк Ганг і Брахмапутра да дэльты ракі Хонгха. Паўднёвы ўскраек Індакітая паўднёвей пярэсмыка Кра ўтварае выцягнуты паўвостраў Малака.
Рэльеф вельмі складаны, уяўляе сабой чаргаванне гор субмерыдыянальнага напрамку і шырокіх нізін і плато. На захадзе знаходзяцца Араканскія горы (г. Вікторыя 3053 м), на поўначы Шанскае нагор’е, у цэнтральнай частцы хр. Танентаўнджы, на ўсходзе горы Чыянгшон (Анамскія). Найбольшыя раўніны: Іравадзійская раўніна, Менамская, Камбаджыйская раўніна, плато Карат.
Тэрыторыя Iндакітая адносіцца да ўсходняй геасінклінальнай вобласці Міжземнаморскага гейсінклінальнага пояса, унутры якой вылучаюць Індасінійскі сярэдзінны масіў і познадакембрыйскія, палеазойскія, мезазойскія і кайназойскія складкавыя сістэмы, што акаймоўваюць яго. Ва ўсходняй частцы масіву — дакембрыйскі фундамент. Большая частка масіву перакрыта палеазойскімі і мезазойскімі кантынентальнымі і марскімі адкладамі чахла. Геасінклінальная стадыя развіцця рэгіёна завяршылася ў канцы трыясу — пачатку юры падняццямі і гранітоідным магматызмам. 3 гэтага ж часу пачалося фарміраванне юрскіх і мелавых кантынентальных упадзін, грабенаў. Грабен Іравадзі запоўнены палеаген-плейстацэнавымі кантынентальнымі (рачнымі і азёрнымі) і марскімі адкладамі магутнасцю да 11 км, змяшчае радовішчы нафты, газу і каменнага вуталю. У Iндакітаі сканцэнтраваны буйнейшыя радовішчы волава і вальфраму, а таксама медзі, цынку, жалеза і інш.
Клімат субэкватарыяльны мусонны, на паўвостраве Малака экватарыяльны. У раўніннай частцы паўвострава сярэдняя тэмпература не апускаецца ніжэй 20 °C, увесну і ўлетку паднімаецца да 28-30 °C. У гарах тэмпературы зніжаюцца да 15 °C у студзені і 25 °C у ліпені. Ападкі ў асноўным летнія: на захадзе 2500-5000 мм, у цэнтральнай частцы 1300—2000 мм, на ўсходзе 2000 мм (пераважна зімой), на поўдні (паўвостраў Малака) больш за 2000 мм за год.
Найбуйнейшыя рэкі Меконг, Салуін, Іравадзі, Менам-Чао-Прая і возера Танлесап.
Натуральная расліннасць Індакітая прадстаўлена галоўным чынам вільготнымі трапічнымі лясамі. Вечназялёныя вільготныя лясы рознага відавога складу ў больш вільгогных раёнах, мангравыя — на ўзбярэжжы, лістападныя, якія пераходзяць ў саванну на поўначы і ва ўнутраных раёнах. На нізінах і ў перадгор’ях земляробства (рыс, цукровы трыснёг, бавоўна, чай, кава, бананы і інш.). Багаты жывёльны свет: арангутаны, макакі, сланы, насарогі, тыгры, мядзведзі, алені і інш. Птушкі: фазаны, дзікія куры, паўліны, папугаі і інш. Шматлікія паўзуны (у т.л. кракадзілы) і насякомыя.
TR-580
TR-580 — румынскі сярэдні танк, мадэрнізацыя савецкага Т-55. Вырабляўся серыйна ў 1977–1986 гадах, выпушчана больш за 1000 машын. Разам са сваім палепшаным варыянтам TR-85, з’яўляецца асноўным танкам румынскага войска, таксама пастаўляўся ў малых колькасцях у Ірак.
TAM
TAM, Tanque Argentino Mediano — сярэдні танк, спраектаваны для аргенцінскай арміі заходне-германскай фірмай «Тысен Хеншэль» на шасі БМП «Мардэр».
Гісторыя стварэння
Шматлікія гады пасля Другой сусветнай вайны асновай аргенцінскіх бранетанкавых сіл быў танк «Шэрман». Але да пачатку 1970-х гадоў падтрымка гэтых танкаў у працоўным стане стала вельмі цяжкая, было прынята рашэнне пра пераход да новага танка. Большасць танкаў, якая выпускаліся ў той час, важыла больш 40 тон, гэтыя танкі было небяспечна пускаць па нетрывалых мастах краіны. Таму было вырашана распрацаваць новы танк, які адпавядаў усім патрабаванням аргенцінскай арміі. Неўзабаве кантракт на вытворчасць танка быў складзены з заходнегерманскай фірмай «Тиссен Хеншель», якая вырабляла ў той час БМП «Мардер». Першы прататып TAM (Tank-Argentina-Middle, «Танк Аргенцінскі Сярэдні») быў гатовы ў 1976 годзе, яшчэ два — у наступным. Танк быў прыняты на ўзбраенне войскам Аргенціны. Завод для вытворчасці гэтых танкаў быў пабудаваны недалёка ад Буэнас-Айрэса. За ўвесь час вытворчасці было выпушчана каля 200 танкаў, але ніводны з іх не ўдзельнічаў у Фалклэндскай кампаніі. Для сумесных дзеянняў з TAM «Тысен Хеншэль» распрацавалі БМП VCTR, якая была выпушчана ў колькасці 150 машын, перш чым фінансавы крызіс вымусіў спыніць яе вытворчасць у 1986 годзе.
Далейшае развіццё
На базе TAM/VCTP у 1988—1993 гадах створаны БРЭМ VCRT і 155-мм самаходная гаўбіца VCA 155 да стадыі прататыпаў. Танк TAM быў выпрабаваны ў Перу і ў Панаме.
HMS E54
HMS E54 — брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1916 гадах на верфі William Beardmore and Company у Глазга, дзе судна было спушчана 30 сакавіка 1916 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 1 мая 1916 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Харыджы, дзе была ўключана ў Дзевятую падводную флатылію.
21 жніўня 1916 года E34 у Паўночным моры паспяхова тарпедавала германскую падводную лодку SM UC-10, а 1 мая 1917 лодку SM U-81
У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.
Джэмдзет-Наср
Джэмдзет-Наср (عصر جمدة نصر) — археалагічны перыяд эпохі бронзы ў паўднёвай Месапатаміі (канец 4 — пачатак 3 тысячагоддзяў да н. э.). Назва паходзіць ад аднайменнага археалагічнага помніка на тэрыторыі Ірака.
Перыяд Джэмдзет-Наср быў вылучаны археолагамі ў 1930 г. у сувязі з находкамі найстаражытнейшых клінапісных таблетак, якія сведчылі аб вылучэнні пісьма з піктаграм. Для матэрыяльнай культуры гэтага часу таксама характэрна паліхромная і манахромная размаляваная кераміка.
Грамадства перыяду Джэмдзет-Наср ведала сацыяльную няроўнасць. Асноўнымі заняткамі з'яўляліся сельская гаспадарка і рамяство. Гандлёвыя сувязі па-за межамі Месапатаміі былі пакуль абмежаваны.
Навамаркаўка (Акмолінская вобласць)
Новомарковка — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Новамаркаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 57 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114651100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2166 чалавек (1100 мужчын і 1066 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1826 чалавек (917 мужчын і 909 жанчын).
Антоні Клімантовіч
Антоні Клімантовіч (, в. Лабуці,, Віцебская вобласць) — беларускі рэлігійны дзеяч, ксёндз.
Біяграфія
У 1977—1984 гадах вучыўся ў сярэдняй школе ў в. Васюкі, у 1984—1987 гадах ПТВ № 168 у Глыбокае. У 1987—1989 гадах служыў у войску. У 1989—1995 гадах вучыўся ў Вышэйшай каталіцкай семінарыі ў Гродна. У 1994 годзе атрымаў пасвячэнні ў дыяканы. 9 ліпеня 1995 атрымаў святарскія пасвячэнні. 7 жніўня 1995 быў прызначаны вікарыем архікафедральнай парафіі Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Мінску. 8 чэрвеня 1997 годзе быў прызначаны выконваючым абавязкі пробашча архікафедральнай парафіі Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Мінску. 18 студзеня 2000 года быў прызначаны выконваючым абавязкі пробашча парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Бабруйску. 1 сакавіка 2001 года быў прызначаны на пасаду аканома Міждэяцэзіяльнай Вышэйшай духоўнай семінарыі імя Св. Тамаша Аквінскага ў Пінску. 26 студзеня 2003 года быў прызначаны пробашчам парафіі Св. Антонія Падуанскага ў Мінску, 10 мая 2003 года — выконваючым абавязкі пробашча архікафедральнай парафіі Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Мінску. 2 лютага 2005 года быў прызначаны дэканам Мінскага дэканату і пробашчам архікафедральнай парафіі Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Мінску. 15 студзеня 2007 года прызначаны дэканам Архікафедральнага дэканату ў Мінску.
NGC 3256A
NGC 3256A (іншыя абазначэнні — ESO 263-34, AM 1023-432, PGC 30626) — галактыка ў сузор’і Ветразі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Майскае
Назву Ма́йскае маюць:
Латхал
Латха́л (લોથલ — узгорак нябожчыкаў ) — археалагічны помнік на месцы старажытнага порта Індскай цывілізацыі ў заліве Хамбхат (Гуджарат, Індыя). Узнікненне датавана каля XXIV стагоддзя да н.э. на месцы развітага паселішча. Выяўлены ў 1954 годзе, першыя раскопкі праводзіліся ў 1955—1962 гадах пад кіраўніцтвам С. Р. Рао з Археалагічнага ўпраўлення Індыі (АУІ).
Сцяг Паўднёвай Дакоты
Гісторыя і апісанне
Першы сцяг Паўднёвай Дакоты быў распрацаваны ў 1909 годзе бібліятэкарам Ідай Эндзінг (Ida Anding). Сцяг меў сіні фон. На яго ліцавым боку было намалявана сонца залатога колеру памерам 2/5 ад шырыні сцяга. Над сонцам быў нанесены паўкруглы надпіс «Паўднёвая Дакота», пад сонцам - паўкруглы надпіс «Сонечны штат» (The Sunshine State, неафіцыйная мянушка штата). На рэверсе сцяга была нанесеная пячатка штата.
Латхал
Гісторыя
Латхал адносна невялікі (330×180 м) у параўнанні з іншымі вядомымі гарадамі Індскай цывілізацыі, быў вытворчым і гандлёвым цэнтрам. Праз Латхал імпартавалі заморскія сердалік і медзь, тут іх часткова пераапрацоўвалі (знойдзены прылады для ліцця бронзы) і пастаўлялі ў кантынентальныя землі.
Сцяг Паўднёвай Дакоты
Гісторыя і апісанне
Складанасць выраба двухбаковага сцяга адбілася на яго цане. У сувязі з гэтым у 1963 годзе членам палаты прадстаўнікоў штата Уільямам Сарам (William Sahr) было ўнесена, а губернатарам штата адобрана прапанова аб прыняцці іншага сцяга. Новы сцяг мае блакітны фон. У цэнтральнай частцы сцяга размешчана пячатка штата дыяметрам 4/9 ад шырыні сцяга. Малюнак пячаткі выкананы на белым альбо блакітным фоне ў цёмна-сінім колеры. Пячатка акружана выкананай у залатым колеры стылізаванай зубчастай выявай сонца, максімальная даўжыня якога ў папярочніку складае 5/9 шырыні сцяга. Над і пад пячаткай размешчаны выкананыя ў золатым колеры паўкруглыя надпісы «South Dakota» і «The Sunshine State» адпаведна. Вышыня літараў надпісаў складае 1/18 шырыні сцяга. Сцягі для выкарыстання у памяшканнях павінны быць акаймляны залатой махрамой шырынёй 1/18 ад шырыні сцяга.
Латхал
Гісторыя
Археолагі выявілі 5 культурных пластоў (2550—2150 гг. да н.э.). Ужо насельнікі найстаражытнейшага V пласта займаліся ганчарствам і гандлявалі з заходнімі гарадамі. Насельнікі апошніх прывабленыя абароненай бухты, а таксама баваўнянымі і рысавымі палямі, перасяляліся ў Латхал і асімілявалі карэнных жыхароў.
Сцяг Паўднёвай Дакоты
Гісторыя і апісанне
Новы варыянт сцяга ў параўнанні з папярэднім быў значна танней у вытворчасці. Закон аб прыняцці новага сцяга быў падпісаны 3 лютага 1966. У 1992 годзе ніжні надпіс на сцягу была заменены на надпіс «Штат Гары Рашмор» (The Mount Rushmore State).
Паводле апытання, праведзенага ў 2001 Вексілалагічнай Асацыяцыяй ЗША, сцяг Паўднёвай Дакоты быў прызнаны адным з горшых сярод 72 сцягоў штатаў ЗША, тэрыторый ЗША і канадскіх правінцый: ён размясціўся толькі на 68 месцы.
Латхал
Гісторыя
На ўзроўні II—IV пластоў выяўлена цагляная цытадэль, падзеленая на вуліцы. На яе тэрыторыі знойдзены 12 ванных пакояў. Рамеснікі апрацоўвалі слановую косць, медзь і бронзу, сердалік, яспіс і крышталь. Вытворчасць ювелірных вырабаў, асабліва караляў, займала значнае месца ў эканоміцы Латхала.
Падчас раскопак на вышыні 4,5 м быў знойдзены штучны вадаём з цэглы (219×37 м), які археолагі першапачаткова вызначылі як док для караблёў. С. Р. Рао думаў, што гэта галоўны доказ наяўнасці актыўнага гандлю з краінамі Персідскага заліва, у тым ліку з Шумерам. Аднак значных доказаў апроч рэшткаў мэблі і пячатак, якія і праўда могуць быць шумерскімі, пакуль не выяўлена. Частка археолагаў схіляецца да думкі, што вадаём быў сховішчам прэснай вады.
Тумініцкі сельсавет
Тумі́ніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Лісуны.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Тумініцкі (Лісуноўскі) сельсавет у складзе Коханаўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Тумінічы. У 1928 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лісуны. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Коханаўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Аршанскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе адноўленага Коханаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года — у складзе Аршанскага раёна. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Талачынскага раёна, за выключэннем 8 населеных пунктаў (вёскі Аляксандрава, Балотавічы, Барэйшава, Вярхоўе, Гарані, Мацнава, Тумінічы і Хадулы), якія былі перададзены ў склад Аршанскага раёна і 27 снежня 1962 года перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Баранскага пассавета Аршанскага раёна. 18 сакавіка 1963 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сальніцкага сельсавета.
Уленты
Уленты — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Улянцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 114653100.
Свята-Георгіеўская царква (Лапічы)
Свята-Георгіеўская царква — колішні праваслаўны храм у в. Лапічы Асіповіцкага раёна.
Гісторыя
Знаходзілася побач з вёскай. Пабудавана ў 1868 г. з дрэва на урадавыя сродкі (3000 р.) на месцы храма, адзначанага ў 1795 г.
Архітэктура
Твор архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Была вырашана падоўжным у плане крыжам са званіцай на франтоннай частцы і 2 глухімі купаламі над гонтавым дахам. Сцены чляніліся радам аконных праёмаў. Мела 3 уваходы. Унутры апсіду вылучаў 1-ярусны драўляны іканастас на 4 абразы.
Макавішчы
Назву Ма́кавішчы маюць:
Уладзімір Рыгоравіч Хіраска
Уладзімір Рыгоравіч Хіраска (Владимир Григорьевич Хираско;, Камянец-Падольскі, цяпер Хмяльніцкая вобласць, Украіна — , Гжацк, Смаленская вобласць, РСФСР) — беларускі рэлігійны дзеяч, свяшчэннапакутнік. Протаіерэй.
Гісторыя
Рускі. 3 сям’і святара. У ліку лепшых скончыў Падольскую духоўную семінарыю ў чэрвені 1895 года. Выехаў у Мінскую губерню. 3 2 кастрычніка 1895 года выкладаў Закон Божы ў аднакласнай царкоўнапрыходскай школе ў в. Кіявец Мінскага павета, 2-класнай царкоўнапрыходскай школе ў мястэчку Тураў Мазырскага павета Мінскай губерні. Рукапаложаны 17 студзеня 1899 года ў іерэя Увазнясенскай царквы в. Вомельна Ігуменскага павета, адначасова выкладаў у Амяльнянскім народным вучылішчы, з 1903 — загадчык і законанастаўнік царкоўнапрыходскай школы ў суседняй в. Сінча. 3 1906 служыў у Георгіеўскай царкве в. Юравічы Ігуменскага павета, выкладаў у царкоўнапрыходскай школе. 3 16 кастрычніка 1909 — настаўнік Калодзежскага і Вялікапольскага земскіх вучылішчаў Ігуменскага павета.
3 1916 года служыў у Казанскай прывакзальнай царкве, выбраны благачынным Мінскіх храмаў, адначасова выкладаў у 1-класнай жаночай царкоўнапрыходскай школе пры чыгуначнай ст. Мінск.
Грычун вялікі
Вялікі грычун ці шэры саракуш (Lanius excubitor) — птушка з атраду вераб'інападобных (Passeriformes), сямейства саракушавых (Laniidae).
Алена Якаўлеўна Гарцуева
Алена Якаўлеўна Гарцуева (нар., г. Омск, Новасібірская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар, спецыяліст у вобласці горадабудаўніцтва і землеўпарадкавання.
Уладзімір Рыгоравіч Хіраска
Гісторыя
Арыштаваны ў 1919 за сувязь з эсэрамі. Неўзабаве вызвалены. Зноў арыштаваны падчас польскай акупацыі, але таксама хутка вызвалены. Трэці раз арыштаваны 29.12.1925 у Менску па адрасе: вул. Савецкая, д. 9. Асуджаны 26.11.1926 асобай нарадай пры АДПУ за «шпіянаж на карысць Польшчы» да 3 гадоў пазбаўлення правоў жыць у 12 населеных пунктах і на Урале. Высланы ў Арол. Вярнуўся ў Менск 12 сакавіка 1929 года. Зноў арыштаваны 26 сакавіка 1929 года. Падчас следства вінаватым сябе не прызнаў. Асуджаны 26 ліпеня 1929 са святарамі Юліянам Астроўскім і Елісеем Панурыным, старастам і актыўнымі прыхаджанамі асобай нарадай пры АДПУ за «антысавецкую агітацыю» да 3 гадоў высылкі ў Сібір. Пасля сканчэння тэрміну зноў пазбаўлены правоў жыць у 12 населеных пунктах. У зняволенні амаль аслеп. Памёр неўзабаве пасля вызвалення.
Алена Якаўлеўна Гарцуева
Біяграфія
Скончыла ў 1973 годзе архітэктурны факультэт БПІ. З 1973 года інжынер-архітэктар, з 1976 — старэйшы архітэктар, у 1977—1993 — малодшы, пасля старэйшы навуковы супрацоўнік, у 1994—1996 гадах загадчык аддзела праблем горадабудаўнічага кіравання «БелНДІдзіпрасельбуда». У 1976—1980 гадах аспірант кафедры «Горадабудаўніцтва» архітэктурнага факультэта БПІ.
Грычун вялікі
Апісанне
Даўжыня цела 23-26 см, размах крылаў 30-36 см. Параўнальна вялікіх памераў, бела-чорна-папялісты. Над чорнай паласой, якая праходзіць праз вока — белае брыво. На крыле, у залежнасці ад падвіду, два альбо адно люстэрка. У самкі на грудзях карычневы налёт, а чорны колер з карычневым адценнем. Маладыя могуць быць падобныя да самца альбо самкі. Спеў з хрыплых крыкаў.
Пашырэнне
Арэал: Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Еўропа (акрамя поўдня), Азія (акрамя крайняй поўначы, ад Каспійскага мора на паўночны ўсход праз Казахстан, Цянь-Шань, паўночную Манголію да Сахаліна і Анадырскага зал.) і паўночная частка Паўночнай Амерыкі.
Алена Якаўлеўна Гарцуева
Біяграфія
З 1996 года галоўны спецыяліст, у 1997—2013 гадах старэйшы навуковы супрацоўнік РУП «БелНДЦзем» Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Рэспублікі Беларусь.
Уладзімір Рыгоравіч Хіраска
Гісторыя
Па першай справе (№ 33935-с; захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) рэабілітаваны 6.6.1992 пракуратурай БВА. Па другой (№ 32934-с, з фотаздымкам; захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі) 28.8.1989 пракуратурай БССР.