cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Географ глобус прапіў (фільм)
«Географ глобус прапіў» (Географ глобус пропил) — мастацкі фільм 2013 года рэжысёра.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 20-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Малады біёлаг Віктар Служкін ад безграшоўя ідзе працаваць настаўнікам геаграфіі ў звычайную пермскую школу. Ён змагаецца, а потым і сябруе з вучнямі, канфліктуе з завучам, вядзе дзевяцікласнікаў у паход — сплаўляцца па рацэ. Яшчэ ён п’е з сябрамі віно, спрабуе ўжыцца з жонкай і водзіць у дзіцячы сад маленькую дачку. Ён проста жыве… Гэта гісторыя пра кожнага, хто часам адчуваў сябе такім жа бясконца адзінокім, як Віктар Служкін. Кожнага, хто, нягледзячы на адзіноту і тугу, ніколі не губляў здольнасць адчуваць і кахаць.
Таццяна Маркушэўская
Таццяна Маркушэўская (нар., Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
У 15 гадоў яна дэбютавала ў дарослым жаночым футболе. Доўгі час выступала за «Зорку-БДУ» і правяла ў чэмпіянаце Беларусі 185 матчаў, у якіх забіла 62 мячы.
У 2020 годзе футбалістка падпісала кантракт з польскім «Чарні Сасновец». За новую каманду паўабаронца паспела правесці тры афіцыйныя матчы (чэмпіянат быў спынены з нагоды каронавіруса), а затым вярнулася ў склад «Зоркі». У сезоне-2020 адгуляла ў Жаночай Лізе 7 матчаў і адзначылася адным голам.
У ліпені 2020 года далучылася да «УКС СМС Лодзь». У складзе польскай каманды футбалістка стала срэбраным прызёрам чэмпіянату і фіналісткай Кубка Польшчы.
У 2021 годзе падпісала кантракт з мінскім «Дынама».
Касцюшкавіцкі сельсавет
Касцю́шкавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Касцюшкавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Дарліўскі (Дарлінскі) сельсавет у складзе Крычаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Дарлівае. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Касцюшкавічы (Касцюкавічы), сельсавет перайменаваны ў Касцюшкавіцкі (Касцюкавіцкі). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сакольніцкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна. 24 лютага 1982 года ў склад сельсавета з Бацвінаўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Воўчас, Гуркава Ніва, Малькаўка, Новікі, Сячыхі і пасёлак Каханоў). 20 лістапада 2013 года ў склад Лабковіцкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (пасёлкі Арэхаўскі, Дубоўскі, Кліноўскі, Пад’ялецкі, Сасноўскі, вёскі Дарлівае і Камароўка).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (27 населеных пунктаў) — 2009 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 4,3 % — рускія, 0,6 % — украінцы. Станам на 2017 год на тэрыторыі сельсавета пражывала 1810 чалавек.
Казімір Машынскі
Казімір Тэафіл Францішак Машынскі (Kazimierz Teofil Franciszek Moszyński; 5 сакавіка 1887, Варшава — 30 сакавіка 1959, Кракаў)  — польскі этнограф, фалькларыст, мовазнаўца. Акадэмік Польскай АH (1938), прафесар Ягелонскага (1926—1935; 1945—1959) і Віленскага (1935—1940) універсітэтаў. Прэзідэнт Польскага народазнаўчага таварыства. Таксама Казімір Машынскі з’яўляўся членам Міжнароднага інстытута антрапалогіі ў Парыжы, Венгерскага этнаграфічнага таварыства, членам-карэспандэнтам Славянскага інстытута ў Празе, навуковага Угра-фінскага таварыства ў Хельсінкі, правадзейным членам Украінскага навуковага таварыства імя Т. Шаўчэнкі.
Казімір Машынскі займаўся вывучэннем матэрыяльнай і духоўнай культуры беларусаў. Значную частку навуковай спадчыны складаюць працы па даследаванні Палесся, якія, дзякуючы руплівай апрацоўцы сабраных матэрыялаў, з’яўляюцца важнай крыніцай для сучасных даследчыкаў.
Раннія гады
Казімір Тэафіл Францішак Машынскі нарадзіўся 5 сакавіка 1887 года ў Варшаве ў сям’і паштовага чыноўніка Аляксандра-Бернарда Машынскага і настаўніцы нямецкай і французскай моў Клары-Эміліі-Берты (родам з Негрынгаў). Менавіта ў бацькоўскім доме ў маленькага Казіміра пачала фарміравацца цікавасць да прыроды, краязнаўства, простага народа, якую ён пранёс праз усё жыццё.
Пасля заканчэння рэальнай гімназіі ў Варшаве, дзякуючы прыватнай стыпендыі, Машынскі атрымлівае магчымасць працягваць адукацыю за граніцай, у Швейцарыі — спачатку ў Бернскім (1906—1907), а потым у Фрыбургскім (1908—1909) універсітэтах, дзе вывучае біялогію і агульную фізіялогію. Пасля прыродазнаўства і медыцыны прыйшло захапленне мастацтвам і мастацкай літаратурай, а таксама народнай культурай. Юнацтва было для Машынскага перыядам нястомных пошукаў свайго прызвання. У 1910 г., пакінуўшы ўніверсітэт пасля смерці бацькі, Машынскі пераязджае ў Кракаў і здае конкурсны экзамен у Акадэмію мастацтваў. Трапіўшы на курс выдатнага мастака Юзэфа Мехофера, Машынскі правучыўся ўсяго толькі другі семестр.
Пачатак прафесійнай дзейнасці
Пад уплывам нацыянальнага рамантызму адбываецца абнаўленне ўсіх галін мастацтва і літаратуры, што абудзіла творчыя пачуцці ў Машынскім, які пачынае спрабаваць сілы ў паэзіі. Вялікую цікавасць выклікаў у яго багаты фальклор кракаўскіх вёсак. Машынскі вывучае даследаванні пра мінулае польскай і славянскай культур, а вярнуўшыся ў Варшаву, вырашае ўсур’ёз заняцца этнаграфічнымі даследаваннямі. Тым не менш, гэтым намерам вывучаць край не суджана было здзейсніцца, таму што варшаўскі акружны аддзел асветы ў 1911 г. прысудзіў Машынскаму адпаведную кваліфікацыю, але прашэнне аб пасадзе адхіліў.
Дзеля забяспечэння сувязі з народам і ягонай культурай Казімір Машынскі пачаў працаваць прыватным настаўнікам. У 1911—1914 гадах Машынскі працуе ў маёнтках розных гаспадароў на Украіне і Беларусі, у Польшчы і Жмудзі. Назіранні за народным жыццём склалі аснову артыкулаў, якія змяшчаліся ў такіх часопісах, як «Ziemia», дзе спачатку ён выступаў пад псеўданімам Рускі, і «Materjały antropologiczno-archeologiczne i etnograficzne».
Першай яго друкаванай працай стала публікацыя «Некалькі слоў да моладзі ў справе прыродазнаўчай экскурсіі на наступны год», змешчаная ў часопісе «Wszechświat i Przyroda». У ёй аўтар заклікаў маладых людзей да правядзення мясцовых даследаванняў.
Даследаванне Усходняга Палесся
У 1912 г. падчас знаходжання ў Белацаркоўскім павеце непадалёку ад Кіева Казімір Машынскі пазнаёміўся з упраўляючым маёнтка Стэфаніна Чаславам Пяткевічам. Асабістая сустрэча маладога настаўніка з выдатным знаўцам народнага жыцця на Палессі адыграла вялікую ролю ў лёсе абодвух людзей. Калі б не сустрэча і не наступныя кантакты і ўзаемадапамога, Часлаў Пяткевіч да смерці застаўся б упраўляючым маёнткам ці звычайным чыноўнікам, а яго каштоўнейшыя веды памерлі б разам з ім, так і не знайшоўшы выхаду ў свет. Ураджэнец палескага краю, Часлаў Пяткевіч пражыў там шмат гадоў, з дзяцінства меў добры кантакт з народам. Ён ахвотна пераказваў маладому навукоўцу вядомыя факты і нават па яго просьбе напісаў шэраг этнаграфічных нататак. Казімір Машынскі адзначыў гэта яшчэ ў сваёй першай кнізе «З Украіны»: «Пану Чэславу Пяткевічу за ласкавае прадастаўленне мне шматлікіх звестак пра беларускі люд з аколіц Рэчыцы і Мазыра, а таксама за ахвотную дапамогу пры збіранні этнаграфічных нататкаў на Украіне, выказваю тут сардэчную і гарачую падзяку».
Пад уплывам Часлава Пяткевіча Машынскі ўсур’ёз загараецца ідэяй блізка спазнаць малавядомы край. Перагаворы з Польскім краязнаўчым таварыствам закончыліся паспяхова. Задума Машынскага адносна доўгатэрміновай этнаграфічнай экспедыцыі ў найбольш глухія куткі была сустрэта прыхільна, і неўзабаве энтузіяст атрымаў неабходныя сродкі з касы Мяноўскага ў Варшаве і ўжо ў чэрвені 1914 г. выправіўся ў дарогу.
Вёска Дарашэвічы, што раскінулася па-над Прыпяццю, найлепш спраўджвала спадзяванні; Машынскі таксама наведваўся ў суседнія вёскі, напрыклад, у Дзякавічы каля Князь-возера.
Першая сусветная вайна
Усе задумы былі спыненыя палітычнымі падзеямі — у жніўні пачалася Першая сусветная вайна. На другі дзень пасля яе абвяшчэння Машынскага адшукалі жандары і, рэвізаваўшы ўсе яго рэчы, загадалі пад пагрозай арышту пакінуць тэрыторыю. Да таго ж, па вёсках пра яго пайшлі недарэчныя чуткі, пры якіх на плённую працу разлічваць было немагчыма.
Пасля раптоўнага завяршэння экспедыцыі Машынскі некаторы час працягваў прыватнае настаўніцтва, штудзіруючы па начах працы па этнаграфіі, філасофіі і іншых галінах. Але ў 1917 г. ён пакінуў сваю працу і вярнуўся ў Варшаву, каб заняцца падрыхтоўкай кнігі «Усходняе Палессе».
Аднак вайна не давала магчымасці займацца справай жыцця. Машынскі ўступіў на кароткі час у шэрагі польскіх вайскоўцаў. Удзельнічаў у ваенных паходах, служачы ў 3-м кавалерыйскім палку, быў узнагароджаны Крыжом мужных. Затым Машынскі працаваў кіраўніком-выхавацелем у інтэрнаце, сакратаром Галоўнай школы сельскай гаспадаркі. І толькі пад канец 1922 г. Машынскі атрымаў пасаду старшага асістэнта, а амаль праз 3 гады і кіраўніка аддзела славянскай этналогіі ў Антрапалагічным інстытуце Варшаўскага навуковага таварыства.
Даследаванне Цэнтральнага Палесся
У 1932 годзе Машынскі яшчэ раз наведвае Палессе, з мэтай даследаваць цэнтральную яго частку. У выніку працы з’явіўся артыкул «Пра музычна-этнаграфічныя даследаванні на Палессі ў 1932 г.» У паездку Машынскі запрасіў вядомага знаўцу украінскай народнай музыкі акадэміка Філарэта Калэсу. За час вандровак самім Машынскім было запісана 228 тэкстаў, а на фанограф (экспедыцыя па тым часе была добра ўзброена з тэхнічнага боку) — 81 мелодыя, сярод якіх аказалася 59 песень і 22 ўзоры інструментальнай музыкі, найгранай на жалейцы, дудцы, скрыпцы, гармоніку. Фалькларысты наведалі Пужычы, Чаланец, Беразняк, Лугі, Вітчына, Сянкевічы, Лунінец, у Столінскім павеце пабывалі ў вёсках Сахаў і Велямічы.
Машынскі звярнуў увагу на такі цяжкі для запісвання жанр, як жалобныя галашэнні, падкрэсліўшы непаўторнасць кожнага паасобнага твора. «Тут словы мусілі мы хапаць гарачымі, пішучы момантамі з найвялікшай магчымай хуткасцю, каб толькі паспець за плачкаю, таму што кожная першая прадукцыя дадзенага твора была адначасова і апошняю. Спробы паўтору гэтых sui generis імправізацый…аказваліся, як звычайна ў падобных выпадках, у аснове ненадзейныя».
Заўважана, што пасля перапынку, спрабуючы паўтарыць імправізацыю, селянін, як правіла, губляў першапачатковы настрой, узрушанасць. Як паведаміла збіральнікам 29-гадовая Хвядосся Корж, галашэнне — «гэта не песня, што панімаеш яе, а гэта — як да душы даходзіць, то прыкладаеш гэтае слова». Пазней, у працы «Народная культура славян» Машынскі надрукаваў адно галашэнне (праўда, у перакладзе на польскую мову), запісанае ў 1932 г. у в. Хорастава тагачаснага Лунінецкага павета.
Машынскі спыніўся на характэрных асаблівасцях народнага выканання песень, вылучыўшы наяўнасць устаўных гукаў і гукаспалучэнняў, удыхавых паўз, не ўзгодненых ні з рытмам мелодый, ні з тэкстам; доўгатрывалых працягаў апошняга тону мелодый. Ён звярнуў увагу і на своеасаблівасць палескага двухгалоснага спеву. Ф. Калэса, адзначыўшы пэўную лакальную афарбоўку лунінецкіх і столінскіх песень, убачыў у іх выразны ўкраінскі характар. Машынскі ж лічыў неабходным параўнаць іх з беларускімі, мяркуючы, што ўся беларуская музыка не акажацца настолькі блізкай да ўкраінскай. Свае набыткі фалькларысты збіраліся пасля апрацоўкі і прадстаўлення Этнаграфічнай камісіі Польскай Акадэміі навук апублікаваць як першы ў этнаграфічнай літаратуры збор палескіх песень з нотамі. З матэрыяламі паездкі азнаёміў артыкул Ф. Калэсы «Народная музыка на Палессі» (1939). Выданне запісаў двух вялікіх вучоных са згаданай экспедыцыі было ажыццёўлена толькі праз шмат дзесяцігодзяў у кнізе «Музычны фальклор Палесся ў запісах Ф. Калэсы і К. Машынскага» (Кіеў, 1979 г.).
Праца над Атласам народнай культуры Польшчы
Методыка збору матэрыялу К. Машынскага прадугледжвала распрацаваныя вучоным апытальнікі. Дзякуючы ім у 1930 г. быў паспяхова праведзены збор матэрыялаў па духоўнай культуры для «Атласа народнай культуры Польшчы» ў яе тагачасных межах. Беларуская этнічная тэрыторыя была прадстаўлена Брэстчынай, Пружаншчынай, Гродзеншчынай, Віленшчынай, Браслаўшчынай, Глыбоччынай, Пастаўшчынай, Вілейшчынай, Ашмяншчынай, Лідчынай, Валожыншчынай, Слонімшчынай, Баранавіччынай, Ваўкавышчынай, Косаўшчынай, Лунінеччынай і інш. Было абследавана звыш 100 вёсак. Гэта было першае ў Еўропе выданне геаграфічнага падыходу да этнаграфічных з’яў на абшарах усёй краіны.
У 1935 г. К. Машынскі быў запрошаны на пасаду кіраўніка кафедры этнаграфіі і этналогіі ў Віленскі ўніверсітэт С. Баторыя. Перад Другой сусветнай вайной выйшлі падрыхтаваныя разам з вучаніцай і асістэнтам Ядвігай Клімашэўскай 3 сшыткі «Атласа» (1934,-35,-36 гг.), якія ахоплівалі 36 карт па духоўнай культуры, у якіх фіксаваліся мясцовыя назовы каляндарных святаў, астранамічных аб’ектаў, пэўных раслін, міфалагічных істот і г.д. У якасці памочнікаў Машынскі прыцягваў найбольш здольных і зацікаўленых студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў Польшчы. Сярод беларусаў, якія адгукнуліся на прапанову Машынскага, былі віленскія навучэнцы А. Шукелойць і М. Пецюкевіч. Уменне Машынскага ствараць для сябе і сваіх супрацоўнікаў аптымальныя, рацыянальныя ўмовы працы дазволіла яму ўпэўнена адчуваць сябе ў акіяне безлічных матэрыялаў для даследаванняў.
Другая сусветная вайна
З пачаткам Другой сусветнай вайны Машынскі не спыніў навуковай дзейнасці, а ў надзвычай цяжкіх матэрыяльных умовах працягваў працаваць. Вымушаны распродаж у Вільні асабістай бібліятэкі не дазволіў Машынскаму скончыць «Народную культуру славян». Гэты сумны эпізод яго жыцця, відаць, абумовіў на некаторы час адыход Машынскага як вучонага ад славянскіх праблем. Цяпер яго запаланіла ідэя стварэння агульнай гісторыі культуры чалавецтва. І ён ва ўмовах вайны глыбока вывучае навуковыя працы па філасофіі, гісторыі, сацыялогіі, псіхалогіі, рыхтуючыся да напісання сваёй чарговай працы пра чалавека і яго культуру.
Вяртанне ў Кракаў
У маі 1945 г. Машынскі разам з жонкай Барбарай вяртаецца ў Ягелонскі ўніверсітэт, дзе працягвае служэнне навуцы да апошніх дзён свайго жыцця. Машынскі спрабуе ахапіць позіркам усё чалавецтва у манаграфіі «Чалавек. Уступ да агульнай этнаграфіі і этналогіі» (Вроцлаў, 1958). І адначасова ён не толькі ўздымаецца ў высі — ён капае ў гістарычныя глыбіні, сведчаннем чаго магла служыць ужо пасмяротна выдадзеная кніга «Пра спосабы даследавання матэрыяльнай культуры праславян» (Кракаў, 1962). Памёр вучоны 30 сакавіка 1959 г. у Кракаве, а пахаваны на варшаўскіх могілках Брудна ў сямейным склепе.
Манаграфія «Усходняе Палессе»
Выхаду манаграфіі «Усходняе Палессе» (1928) — першай саліднай працы Казіміра Машынскага — папярэднічаў шэраг артыкулаў, напісаных вучоным на беларускім матэрыяле. У самым першым вопыце даследавання беларусаў Машынскі абраў лінгвістычны аспект, надрукаваўшы працу «Нататкі пра славянскую тапаграфічную і фізіяграфічную тэрміналогію, заснаваныя пераважна на беларуска-палескім матэрыяле». На працягу 1925 г. у ліку іншых яго матэрыялаў беларуская тэма прагучала ў артыкулах «Пра народную культуру паўднёва-сярэдняга Палесся», што прысвечаны, у асноўным, сялянскаму будаўніцтву загарынскага Палесся; «Выпальванне цаліны», у якім расказваецца пра апрацоўку палешукамі лясной зямлі; «Навагрудчына ў этнаграфічных адносінах».
Беларускае Палессе стала сапраўдным адкрыццём для Машынскага, але ён добра разумеў, што адных толькі яго занатовак для асвятлення ўсяго рэгіёна было б недастаткова. Дзеля большай паўнаты ён уключае ўсе паведамленні Часлава Пяткевіча, сабраныя тым у Рэчыцкім павеце і перададзеныя яшчэ ў 1912 г. Машынскаму. Кожная запазычаная звестка памечана аўтарам. Сваю падзяку Чаславу Пяткевічу Казімір Машынскі выказаў прысвячэннем яму сваёй працы.
Ва ўступе да манаграфіі «Усходняе Палессе» Машынскі падаў фізіяграфічную карціну гэтага краю, расказаў пра яго шматлікія рэкі, азеры і балоты, даў апісанне раслін лясоў і лугоў, апісаў разнастайны жывёльны свет.
Васіль Стус
Васіль Стус (Василь Стус;, Рахніўка, Гайсынскі раён, Вінніцкая вобласць, Украіна — , выпраўленчая калонія каля сяла Кучына, Пермская вобласць, РСФСР) — украінскі паэт, перакладчык, празаік, літаратуразнаўца, праваабаронца. Адзін з самых актыўных прадстаўнікоў украінскага культурнага руху шасцідзясятнікаў. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Тараса Шаўчэнкі (1990), Герой Украіны (2005, пасмяротна).
Казімір Машынскі
Манаграфія «Усходняе Палессе»
Асноўны корпус манаграфіі падзяляецца на дзве часткі. Першая з іх прысвечана матэрыяльнай культуры палешукоў. У асобных параграфах расказваецца пра збор дзікіх пладоў, пра спосабы палявання на разнастайных птушак, на дробных і буйных жывёл, пра розныя прылады ў рыбалоўнай справе, у бортніцтве. Разгледжаны розныя моманты хатняй гаспадаркі: пастухоўства, утрыманне жывёлы, земляробства, агародніцтва, садаводства. Спецыяльныя раздзелы прысвечаны народнай кухні — гатаванню шматлікіх страў, а таксама — усім вядомым у гэтым краі рамёствам, звязаным з шыццём адзення, з будаўніцтвам, і многае іншае. Увагай аўтара не былі абыдзены таксама палескія дарогі.
Другая частка манаграфіі цалкам прысвечана духоўнай і грамадскай культуры. Не маючы вялікага фактычнага матэрыялу, раскрыць гэтую шырокую тэму ва ўсёй яе шматграннасці немагчыма. Машынскі досыць упэўнена выкарыстоўвае матэрыял, не патанаючы ў ім. Шырокі спектр паняцця «духоўная культура» Машынскі пачынае з раздзела «Веды і вера», у адным з параграфаў якога можна пазнаёміцца са звыш як 50 сродкамі лячэння (у асноўным расліннымі), якімі ратаваліся паляшукі ад самых розных захворванняў. Назвы раслін падаюцца як на мясцовай гаворцы, так і па-лацінску. Са слоў сялян паведамляецца, ад якіх хвароб прымяняецца тая ці іншая расліна і спосаб яе выкарыстання.
Чарадзейства распаўсюджвалася не толькі на хваробы, яно знаходзіла прымяненне ў самых розных абставінах жыцця. Азнаямленне з усімі магчымымі праявамі чарадзейства дазволіла Машынскаму ўбачыць некалькі асноўных груп, сярод якіх выдзяляюцца шкодныя чары (урокі, намаўленні, завіткі, заломы); карысныя чары, як, напрыклад, замовы ад хвароб, розныя дзеянні, якія нібыта павінны выклікаць дождж (напрыклад, сыплюць мак у студню), замаўленні рою, згубленай у лесе жывёлы або замаўленне пажару: «Святы Кузьма, святы Барам(?), пакрый туманом, дробным дажджом і еты агонь свечкаю дапалі!» Вылучаюцца таксама чары любоўныя (дзеля прывароту рэкамендаваўся адвар кары бярозы і дуба, што зрасліся між сабою) і гаспадарскія.
Падрабязна разглядае Машынскі народныя вераванні, звязаныя з нябеснымі і паветранымі з’явамі, агнём і вадой, зямлёй, раслінамі, а ў якасці ілюстрацыі выкарыстоўваюцца фальклорныя творы самых розных жанраў, як, напрыклад, паданне пра паходжанне бярозы, праклёны: «Штоб ты павесіўся на сухой асіне», «Няхай цябе трасца трасе, як асінавы ліст».
Асобны раздзел прысвечаны палескім звычаям і абрадам. Прымаючы традыцыйны іх падзел на сямейныя і каляндарныя, Машынскі пачынае разгляд першай групы з радзін. Паказана, як яшчэ да з’яўлення чалавека на свет дзейнічаюць у народзе цвёрдыя правілы, сутнасцю сваёй скіраваныя на захаванне здароўя і спакою будучага немаўляці і яго маці. Напрыклад, каб жанчына, якая носіць у сабе дзіця, пазбягала непатрэбных хваляванняў, перажыванняў, страхаў, ёй забаранялася глядзець на пажар, на нябожчыка (пад пагрозай, што на целе нованароджанага дзіцяці будуць радзімыя плямы), на некаторых жывёл. Вядома, што сярод слушных правіл сустракаліся і забабоны, выкананне якіх не магло прынесці ніякае карысці або шкоды. Рытуальнымі дзеяннямі суправаджалася і само нараджэнне чалавека (у прыватнасці, пры цяжкіх родах), і асабліва святочнае застолле на хрэсьбінах.
Нягледзячы на тэрытарыяльную блізкасць Дзякавічаў і Галубіцы з Дарашэвічамі, якая абумовіла агульныя рысы святкавання вяселля, у кожнай з вёсак апісанні ўсё ж маюць свае лакальныя адметнасці, што асабліва важна пры параўнанні, калі выяўляюцца разнастайныя абрадавыя моманты. Машынскі ўважліва паставіўся не толькі да перадачы дзеянняў, але і да народнай мовы, якая гучыць у час абраду, захоўваючы народную тэрміналогію ў азначэннях (напрыклад, «перапой», «расплеціны», «пакрыццё», «перапросіны»), у песнях і ў трапных выразах.
Цыкл сямейных абрадаў завяршаецца запісам пахавальнага абраду з памінкамі, а таксама агульных памінальных урачыстасцей — Задушак (Дзядоў) і Радаўніцы. Звяртаючыся да тэмы сялянскай жалобы, Машынскі дакладна перадае абстаноўку, якая панавала ў хаце пад час развітання з нябожчыкам і памінак, падрабязна інфармуе пра тэрміны правядзення агульных і прыватных памінальных дзён. Як і на іншых сямейных абрадах, на пахаваннях існавалі свае традыцыйныя правілы. Напрыклад, нягледзячы на абавязковы звычай галашэння над нябожчыкам, з надыходам ночы плакаць ля труны не дазвалялася. Нельга было працаваць у гэтыя дні. Сярод іншых разумных прадпісанняў і забаронаў сустракаліся і народжаныя прымхлівым светаўспрыманнем: праз нябожчыка ці праз выкапаную для труны яму не павінна была пераскочыць ніякая істота, каб памерлы не прыходзіў з таго свету. У залежнасці ад мясцовасці памінкі па нябожчыку спраўляліся ад 3 да 5 разоў. Дзяды адзначаліся 4 разы на год.
Гаспадыні напярэдадні памінальнай вячэры не дазвалялася каштаваць прыгатаваных ёю страў. Калі за сталом у каго-небудзь вывальвалася з рук лыжка, нельга было яе падымаць, але, падняўшы, мусілі пакласці на тое месца кавалак хлеба. Пасля заканчэння вячэры ўсе на хвіліну зноў прысаджваліся дзеля таго, каб раіліся пчолы. Машынскі заўважае, што паступова звычай памінаць на могілках паступова саступае ўшанаванню, якое праводзіцца ў хатніх умовах.
Наступныя старонкі манаграфіі К. Машынскага прысвечаны каляндарным святам і характару іх правядзення на Палессі. Побач са святкаваннямі, агульнымі для ўсёй тэрыторыі Беларусі, можна часам сустрэць і рэгіянальныя асаблівасці. Грамніцы — першае свята, якое стаяла на мяжы, дзе страчаліся зіма з вясною. Таму царкоўнаславянская назва «Сретенье» ператварылася ў народным вымаўленні ў «Стрэчанне». Да гэтага дня рыхтавалі самаробныя свечкі для асвячэння іх у царкве. Сярод свят веснавога цыкла аўтар называе Гуканне вясны, Вялікдзень, Юр’е (з караваем абыходзілі поле: «Гдзе каравай ходзіць, там жыта родзіць»). На Міколу кабеты збіралі зёлкі і купаліся ў іх. Летнія святы ўключалі ў сябе Русальную нядзелю, Купалле і праз пэўны час — ужо на мяжы з восенню — жніво, Спас, першую сяўбу азімых. Зімовы цыкл быў звязаны з абрадам калядавання.
Усе ўбачаныя на Палессі гульні і забавы падзяляюцца Машынскім на выпадковыя і штогадовыя, або, паводле сучаснай класіфікацыі, на пазаабрадавыя і абрадавыя. У раздзеле, прысвечаным мастацтву, даследчык вылучае прыкладное мастацтва (на яго думку, яно мела досыць нізкі ўзровень), музыку (даў апісанне асобных музычных інструментаў — дудкі, трубы, бубна, скрыпкі, ліры) і відовішчы.
Завяршэннем манаграфіі «Усходняе Палессе» стаў раздзел «Вусная літаратура». Яго Машынскі пачаў з такога даволі рэдкага і абдзеленага ўвагай збіральнікаў фальклорнага жанру, як перайманні галасоў прыроды. Сярод прыведзеных запісаў — імітацыя галасоў і інтанацый самых розных птушак: салаўя, жаваранка, дзеркача, перапёлкі, цецярука, індыкоў, пеўня. Вось, да прыкладу, наколькі трапна і разам з тым дасціпна пераклаў паляшук на сваю мову салаўіны спеў: «Цы-ган, цы-ган, цы-ган, сала пёк, пёк, пёк, кап, кап, кап, кап. Цюррр…» Уключыў Машынскі ў гэты раздзел і падборку прыказак і прымавак.
Бадай, адна з самых вялікіх каштоўнасцей усёй працы «Усходняе Палессе» — змешчаныя ў ёй народныя песні агульнай колькасцю каля 250 твораў. Як вясельныя абрады і ўвесь папярэдні матэрыял, уласнаручна песні запісваліся Машынскім, у асноўным, у вёсках Дарашэвічы, Дзякавічы і Галубіца. Усяго некалькі пазаабрадавых песень збіральнік прадставіў як «песні, звязаныя з вераваннямі» і «песні набожныя (святыя)». Асноўны фонд складаюць абрадавыя песні, на якія, відаць, і арыентаваўся ў першую чаргу Машынскі пад час экспедыцыі.
Нават адкінуўшы тыя дапаможныя звесткі, якія прапанаваў яму Пяткевіч і якія, несумненна, узбагацілі манаграфію, немагчыма не здзівіцца той вялікай колькасці высакаякасных матэрыялаў, якія паспеў запісаць сам К. Машынскі. Можна толькі ўяўляць, якім грунтоўным, усеабдымным магло б стаць «Усходняе Палессе», калі б гістарычныя абставіны так фатальна не спынілі яго працу, калі б замест няпоўных двух месяцаў атрымаліся паўнацэнныя, як гэта прадугледжвалася, два гады экспедыцыйных вандровак.
Манаграфія «Народная культура славян»
Пачынаючы з 1923 г. і да 1928 г. К. Машынскі ўпершыню ў Польшчы і славянскім свеце распрацоўвае планавыя і сістэматычныя рэгіянальныя даследаванні па народнай матэрыяльнай культуры звыш чым у 100 вёсках, раскіданых па ўсёй тэрыторыі тагачаснай Польшчы. У наступныя гады ім праводзіліся даследаванні ў Балгарыі, Сербіі, Харватыі, Венгрыі, дзе ён таксама грунтоўна знаёміўся з мясцовымі краязнаўчымі музеямі. Неўзабаве пасля з’яўлення ў друку «Усходняга Палесся» пачала выходзіць грандыёзная праца К. Машынскага «Народная культура славян» — том 1 у 1929, том 2 у 1934, том 3 у 1939 (перавыдадзена з выпраўленнямі і дапаўненнямі ў 1967-68 гг.). Ніколі да яго не існавала яшчэ такога маштабнага абагульнення, спробы, якая б увабрала ў сябе багацейшыя звесткі амаль з усяго славянскага рэгіёна. Праца налічвае звыш 2300 друкаваных старонак з замалёўкамі каля 2500 аб’ектаў, у большасці выкананых самім аўтарам, з картамі і нотнымі дадаткамі. Гэта было першае ў Еўропе сінтэтычнае абагульненне народнай культуры вялікай этнічнай групы.
Сярод іншых матэрыялаў нямала ўвагі ўдзяляецца і беларускаму (грунтоўная збіральніцкая і даследчая праца праводзілася на Беларусі, на Палессі. Ужо ў 1-ым томе, прысвечаным матэрыяльнай культуры, можна знайсці амаль 200 адзінак беларускай лексікі (этнаграфічныя тэрміны, назвы прадметаў хатняга ўжытку, адзення, сельскагаспадарчых прылад і іншых рамёстваў, дзеянняў; выклічнікі і г.д.).
Шырока прадстаўлена і духоўная культура беларусаў. Акрамя ўласных запісаў і назіранняў Машынскі выкарыстаў звесткі па тых кутках Беларусі, дзе сам не мог пабываць, з прац Чачота, Рыпінскага, Тышкевіча, Шэйна, Раманава, Дабравольскага, Доўнар-Запольскага, Ляцкага, Косіч, Карскага, Федароўскага, Вярыгі, Вярэнькі, Яленскай-Дмахоўскай, Глогера, Радчанкі, Пяткевіча, Дземідовіча і інш. Фальклорная аснова прысутнічае ў многіх матэрыялах, сабраных у раздзеле «Веды». Сфатаграфаваны былі сяляне Дзісенскага і Свянцянскага паветаў.
У падрыхтоўцы раздзела, прысвечанага народнаму музычнаму мастацтву, значную дапамогу аказалі Машынскаму Г. Цітовіч і Т. Шэлягоўскі. Акрамя азнаямлення з карэктурай Цітовіч праверыў тэксты і нотныя дадаткі, распрацаваў музыказнаўчыя даследаванні з мэтаю высветліць адрозненні паміж песнямі паасобных славянскіх народаў. Беларускія матэрыялы, якімі карыстаўся Цітовіч, запісваліся ім уласнаручна, таксама ён выкарыстоўваў запісы з прац Чэрнага, Грыневіча, Гарэцкага і Ягорава і г.д. Сярод запісаў Г. Цітовіча, зробленых на Браслаўшчыне і Вілейшчыне, прыведзены ў томе такія беларускія песні, як «Ды брат сясцёр запрасіў у госці», «Салавейка, пташачка маленька», «Запрагу я валы крутарогі», «Цераз бор-бары», «Дамоў, дамовачкі, маладыя жоначкі». Неаднаразова выкарыстоўваў Машынскі меркаванні Г. Цітовіча, падмацоўваючы сваё даследаванне яго назіраннямі, тэарэтычнымі вывадамі, выказваннямі. У раздзеле «Музычныя інструменты» Машынскі паведамляе пра ўнікальнасць некаторых з іх, што сустракаюцца ва ўсходнепалескім рэгіёне.
Пры разглядзе вуснай літаратуры Машынскі робіць парадаксальны і, відаць, не бясспрэчны вывад: найвышэйшага ўзроўню народная музыка дасягае там, дзе ніжэйшымі мастацкімі вартасцямі вызначаецца слова, і, наадварот, дзе народнае слова дасягае паэтычных вышыняў, там узровень музыкі стаіць ніжэй. Менавіта гэтай апошняй асаблівасцю, на думку Машынскага, вызначаліся некаторыя славянскія рэгіёны, у прыватнасці, Балканы і паўночна-ўсходняя Беларусь.
Вялікае значэнне працы Казіміра Машынскага ў тым, што ў ёй упершыню беларуская культура і, у прыватнасці, фальклор апынуліся ў кантэксце агульнаславянскай культуры. Асэнсаванне малавядомага дагэтуль матэрыялу вывела вучонага на перадавыя рубяжы тагачаснай навукі.
NGC 7297
NGC 7297 (іншыя абазначэнні — PGC 69046, ESO 345-18, MCG -6-49-7, IRAS22282-3804) — галактыка ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свята-Петрапаўлаўская царква (Касута)
Свята-Петрапаўлаўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Касута Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.
Гісторыя
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1868 г. з бутавага каменю і цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя чатырохчасткавая: трох'ярусная (васьмярык на 2 чацвярыках) званіца, прамавугольная трапезная, кубападобная малітоўная зала, нізкая паўкруглая апсіда. Шатровае пакрыццё званіцы і чатырохсхільны дах асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных барабанах. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны арачнымі праёмамі, якія аформлены парталамі, галоўны вылучаны трохвугольным франтонам. Сцены прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі з руставанымі архівольтамі. У аздабленні будынка выкарыстаны формы старажытнарускай архітэктуры: кілепадобныя аркі, аркатурныя фрызы, філёнгі, лапаткі, прафіляваныя карнізы. Атынкаваныя і пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору кантрастна вылучаюцца на фоне паліхромнай бутавай муроўкі.
Васіль Стус
За ўласныя перакананні аб неабходнасці захавання і развіцця ўкраінскай культуры Васіль Стус трапіў пад рэпрэсіі з боку савецкай улады, яго творчасць была забаронена, а ён сам быў асуджаны да працяглага знаходжання ў месцах пазбаўлення волі, дзе і загінуў.
Свята-Петрапаўлаўская царква (Касута)
Інтэр'ер
У інтэр'еры аб'ёмы звязана паміж сабой шырокімі арачнымі праёмамі. Трапезная і малітоўная зала перакрыты люстранымі скляпеннямі драўлянай канструкцыі, апсіда — конхай.
Васіль Стус
На беларускую мову вершы Стуса пераклалі Вадзім Болбас, Сяргей Законнікаў, Алесь Каско, Алег Мінкін, Васіль Сахарчук, Валерый Стралко, Алесь Траяноўскі, Андрэй Вылінскі.
Свята-Петрапаўлаўская царква (Касута)
Капліца
Побач з царквой. Пабудавана ў 19 ст. з бутавага каменю і дрэва.
Твор народнага дойлідства. Да прамавугольнай у плане пад двухсхільным дахам малітоўнай залы далучаны квадратны прытвор, над якім узведзена драўляная чацвярыковая званіца, завершаная шатром з макаўкай.
Жабчыцы
Жа́бчыцы (, Жабчицы) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малоткавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1940—1955 гг. цэнтр Жабчыцкага раёна.
Райграс высокі
Райграс высокі, Райграс французскі, аўсянік (Arrhenatherum elatius) — травяністая расліна, від роду сямейства. Распаўсюджаны ў Еўразіі і Паўночнай Афрыцы, як заносная расліна сустракаецца і ў іншых рэгіёнах. Культывуецца.
Батанічнае апісанне
Шматгадовы злак, які расце густымі дзярновінамі і развівае высокія (да 1 м) гладкія сцеблы, з плоскім, лінейным па краі, вострашурпатым, у пупышкаскладанні згорнутым лісцем; язычок кароткі расніцавы.
Значэнне і прымяненне
Расліна культывуецца як кармавая культура.
Кавальскі сельсавет
Кава́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Кавалі.
Бартнікі
Назву Бартнікі маюць:
Каток, пеўнік і ліска
Каток, пеўнік і ліска, Коцік, пеўнік і лісіца — сюжэт усходнеславянскіх. Адносіцца да так званых казак пра жывёл.
варыянтаў — 49 (з іх 3 — у ),  — 11, беларускіх — 8.
Казка друкавалася ў зборніках казак і асобнай кнігай, а таксама выпускалася ў выглядзе аўдыёказкі.
Сюжэт
Базавы варыянт казкі апавядае пра тое, як кот і пеўнік жывуць у адной хаце, пры гэтым кот выходзіць па сваіх справах, а пеўню наказвае нікога ў дом не пускаць. Ліса хітрасцю і маной хапае пеўніка і бяжыць з ім у глыб лесу. Коцік пачуўшы крыкі свайго сябра, даганяе лісу і адбівае ў яе пеўніка, зноў папярэдзіўшы яго, каб сядзеў дома, калі коцік адсутнічае.
Ліса прыходзіць да хаткі ў другі раз, зноў выманьвае дурнога пеўня і ў гэты раз забірае яго ў сваю нару, колькі б ён ні клікаў на дапамогу ката. Пры гэтым лісіца разам з сямействам рыхтуецца да таго, каб прыгатаваць пеўня. Але і тут коцік ратуе пеўня, часта з дапамогай ігры на музычным інструменце ці спеваў, певень уцякае, пакуль музыка адцягвае ўвагу лісы, а казка мае.
Сімвалізм
На думку ўкраінскага фалькларыста, у гэтай казцы адлюстраваны паляўнічыя замовы, якія выконваліся з мэтай матывацыі забойства жывёлы. Ліса як аб’ект палявання павінна была быць «пакараная» смерцю за выкраданне пеўня. Пачатак сюжэта — парушэнне пеўнем забароны выходзіць з печы — сімвалічнае месца бяспекі. Цікавай асаблівасцю казкі з’яўляецца выкарыстанне мужчынскім персанажам (пеўнем) апісанняў свайго набліжэння да іншасвету (Нясе мяне ліска за лясы зялёныя, за пяскі жоўтыя, за воды чыстыя, за горы высокія!). На «лясы, пяскі, воды і горы» ў славянскіх замовах насылалі хваробы, і пеўнік, называючы іх, двойчы забяспечвае сваё выратаванне дзякуючы дапамозе коціка.
Ва ўкраінскіх варыянтах казкі згадваецца, што Коцік, убачыўшы знікненне пеўня, зрабіў сабе «бандурку», на якой пачаў іграць перад лісічкавай хатай. Гэта не бандура, а паляўнічы, падобны на невялікі лук. Страціўшы з часам сваё практычнае значэнне, ён стаў музычным інструментам.
Хаця ў казцы ёсць сляды паляўнічых рытуалаў, яна адносна позняя, бо жывёлы ў ёй маюць пастаяннае жыллё — такім чынам, яна склалася ўжо ў тыя часы, калі сезонныя стойбішчы качэўнікаў-паляўнічых перасталі быць асновай гаспадаркі.
У графіцы
Сярод вядомых мастакоў, якія стваралі ілюстрацыі да гэтай казкі можна згадаць Алену Лось,, Эля Лісіцкага, , Аляксандра Шэверава, , Ксенію Пачценную, Юрыя Багародскага, Уладзіміра Гальдзяева, Яўгена Чарушына, Людмілу Якшыс, , Алену Марозаву-Экерт, , Ірыну Сянькову, Марыну Ставіцкую, Віктара Кавуна, , , Мікалая Балыкіна, Канстанціна Музыку, , Андрэя Пазняка, Алену Белазерцаву і іншых.
У філатэліі
У 2000 годзе ў серыі «Украінскія мультфільмы» Укрпошта выпусціла марку з кадрам мультфільма «Кот і певень».
Еўрарэгіён
Еўрарэгіён — арганізацыйная юрыдычна замацаваная форма трансгранічнага рэгіянальнага супрацоўніцтва паміж тэрытарыяльнымі арганізацыямі і/або органамі дзяржаўнай улады прыгранічных рэгіёнаў некалькіх дзяржаў з агульнай мяжой. Стварэнне еўрарэгіёну з'яўляецца сродкам актывізацыі трансгранічнага дыялогу дзяржаў-суседзяў, формай пошуку эфектыўных шляхоў супрацоўніцтва самакіравальных адзінак па розныя бакі межаў.
Першы еўрарэгіён «Гронаў» быў створаны ў 1958 годзе на нямецка-нідэрландскай мяжы.
Прававыя асновы развіцця еўрарэгіёнаў вызначаны ў Еўрапейскай рамачнай канвенцыі аб прыгранічным супрацоўніцтве тэрытарыяльных утварэнняў і іх органаў кіравання (Мадрыд, 1980). Трансгранічнае супрацоўніцтва рэгулюецца таксама Еўрапейскай хартыяй мясцовага самакіравання 1985.
У агульнаеўрапейскай сістэме прыярытэтаў еўрарэгіён разглядаецца як інструмент інтэграцыі дзяржаў праз інтэграцыю рэгіёнаў. Іх дзейнасць накіравана на паскарэнне сацыяльна-эканамічнага развіцця рэгіёнаў і фарміравання іх экспартнай спецыялізацыі, інфраструктурную падрыхтоўку для паглыблення супрацоўніцтва з Еўрапейскім Саюзам, развіццё сістэмы міжрэгіянальных сувязяў у сферы турызму, рэкрэацыі, аховы навакольнага прыроднага асяроддзя. Еўрарэгіёны даюць магчымасць вырашаць праблемы нацыянальных меншасцяў, могуць быць сродкам вырашэння тэрытарыяльных прэтэнзій. Да трансгранічнага супрацоўніцтва прыцягнута больш за 30 дзяржаў, якія ўтварылі больш за 70 еўрарэгіёнаў.
Свята-Ільінская царква (Касынь)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм у в. Касынь Мінскага раёна.
Гісторыя
У 1км на захад ад вёскі. Пабудавана з цэглы ў пачатку XIX ст.
Архітэктура
Помнік архітэктуры з рысамі барока. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам, двухсхільны дах якога пераходзіць у канічны над закругленай алтарнай часткай. Фасад завершаны паката-ўвагнутым франтонам з 3 макаўкамі на трох'ярусных чатырохгранных шыях. Плоскасныя фасады прарэзаны адзінарнымі арачнымі аконнымі праёмамі.
Марыя Лук’янаўна Біешу
Марыя Лук’янаўна Біе́шу (Maria Bieşu; 1935—2012) — савецкая малдаўская камерная, (лірыка-драматычнае сапрана) і. Народная артыстка СССР (1970). Герой Сацыялістычнай Працы (1990). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Малдовы (1968) Ленінскай прэміі (1982) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1974).
Рэвальвацыя
Рэвальва́цыя (ад value — вартасць) — павышэнне курсу нацыянальнай валюты адносна валют іншых краін, міжнародных разліковых грашовых адзінак, золата. Дзеянне, супрацьлеглае дэвальвацыі.
Марыя Лук’янаўна Біешу
Біяграфія
Нарадзілася 3 жніўня 1935 года у сяле Валінцір (цяпер у Штэфан-Водскім раёне Малдовы).
Рэвальвацыя
Да скасавання залатых парытэтаў рэвальвацыя суправаджалася адначасным павышэннем залатога зместу валюты. Для краіны, што рэвальвуе сваю валюту, паўстае магчымасць набыць замежную валюту танней. Таму да рэвальвацыі прыбягаюць, калі інтарэсы экспарцёраў капіталу і імпарцёраў тавараў бяруць верх над інтарэсамі даўжнікоў і экспарцёраў тавараў. Рэвальвацыя таксама ўжываецца для барацьбы з інфляцыяй і з мэтай стрымання росту актыўнага сальда плацёжнага балансу. Ва ўмовах папярова-грашовага абарачэння дэвальвацыя і рэвальвацыя ўжываюцца ў асноўным для рэгулявання курсу нацыянальных валют. На ўнутраным рынку пад уплывам інфляцыі яе пакупніцкая здольнасць можа і зніжацца, хоць і ў меньшай ступені, чым у іншых краінах.
Марыя Лук’янаўна Біешу
Біяграфія
Скончыла школу ў родным сяле і ў 1951 годзе паступіла на факультэт агралесамеліярацыі сельскагаспадарчага тэхнікума ў горадзе Леова. Спявала ў самадзейнасці. У 1955 годзе была прынята без экзаменаў у Кішынёўскую дзяржаўную кансерваторыю (цяпер Акадэмія музыкі, тэатра і выяўленчых мастацтваў) у клас педагога С. Л. Зарыф’ян, у якой правучылася чатыры гады.
Прыдзвінне
Назву Прыдзві́нне маюць:
Марыя Лук’янаўна Біешу
Біяграфія
Падчас вучобы, у 1958—1960 гадах выступала з аркестрам народных інструментаў Ансамбля песні і танца «Флуераш».
Скончыла ў 1961 годзе Кішынёўскую кансерваторыю па класе П. А. Батэзат і адразу пасля дзяржаўных экзаменаў атрымала запрашэнне ў Малдаўскі тэатр оперы і балета ў Кішынёве.
Член КПСС з 1979 года. Дэпутат Савета Нацыянальнасцяў Вярхоўнага Савета СССР 7—11-га скліканняў (1966—1989) ад Малдаўскай ССР.
З 1980 года выкладала ў Кішынёўскай кансерваторыі. З 1987 года  старшыня Саюза музычных дзеячаў Малдовы. З 1992 года віцэ-прэзідэнт Міжнароднага саюза музычных дзеячаў (Масква).
Марыя Біешу памёрла 16 мая 2012 года ад рэдкай формы лейкеміі ў кішынёўскай бальніцы «Лечсанупр» Дзяржаўнай канцылярыі Рэспублікі Малдова. Пахавана на Цэнтральных (Армянскіх) могілках у Кішынёве.
Творчасць
Сярод партый: Таццяна, Ліза («Яўген Анегін», «Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Тоска, Чыа-Чыа-сан (аднайменныя оперы Дж. Пучыні), Аіда, Леанора («Аіда», «Трубадур» Дж. Вердзі). Лаўрэат Міжнародных конкурсаў імя П. І. Чайкоўскага (Масква, 1966), імя Муіры Тамакі (Токіа, 1967).
Аліна Аляксееўна Скідан
Аліна Скідан (нар., в. Вэлыкы Дыўлын, Лугынскі раён, Жытомірская вобласць, Украіна) — украінская футбалістка.
Клубная кар’ера
Футболам пачала займацца ў 16 гадоў у кіеўскім спартыўным ліцэі-інтэрнаце. У 2013-м дэбютавала ў найвышэйшай лізе ў складзе кіеўскай «Атакс»-СДЮШАР-16. У шэрагах чарнігаўскай «Легенды» (2015—2018) стала срэбраным і бронзавым прызёрам чэмпіянатаў Украіны. Потым выступала за грузінскі «Мартвэ» (2018), на радзіме абараняла колеры «Еднісці» з Плісак (2019—2020). У 2020-22 гадах гуляла ў расійскай «Разані»-ПДВ. Выклікалася ў юніёрскую зборную Ўкраіны. У 2023 годзе падпісала кантракт з мінскім «Дынама».
NGC 7298
NGC 7298 (іншыя абазначэнні — PGC 69033, MCG -2-57-10, MK 1124, IRAS22281-1426) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бацвінаўскі сельсавет
Бацві́наўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Бацвінаўка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крычаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Баеўскага сельсавета, 24 чэрвеня 1960 года — тэрыторыя скасаванага Горацкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна. 24 лютага 1982 года ў склад Касцюшкавіцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Воўчас, Гуркава Ніва, Малькаўка, Новікі, Сячыхі і пасёлак Каханоў).
Жытнавічы
Жы́тнавічы (, Житновичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малоткавіцкага сельсавета.
Да 22 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Завідчыцкага сельсавета.
Поланскі сельсавет
По́ланскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Поланск.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Кулянскага сельсавета.
Вечнае вяртанне (фільм, 2012)
«Вечнае вяртанне» (Вечное возвращение) — мастацкі фільм 2012 года рэжысёркі Кіры Муратавай.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 20-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Прыйшоў мужчына да жанчыны. Яны аднакурснікі, не бачыліся сто гадоў, ён і жыве даўно ў іншым горадзе, а сюды прыехаў у камандзіроўку. І адразу да яе, з пытаннем: як падзяліць сябе паміж жонкай і палюбоўніцай? Ні адна парада не гучыць пераканаўча: ён кахае абедзвюх, але жыць з абедзвюма не ў стане. Узлаваўшыся, візіцёр пляскае дзвярыма. Але прыходзіць зноў, бо іншых знаёмых у гэтым горадзе ў яго няма. І вяртаецца. І вяртаецца.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 2 кінаўзнагародамі і яшчэ 6 намінацыямі.
Дэвальвацыя
Дэвальва́цыя — зніжэнне залатога зместу грашовай адзінкі ва ўмовах залатога стандарту. У сучасных умовах тэрмін ужываецца для сітуацый значнага зніжэння курсу нацыянальнай валюты адносна цвёрдых валют (звычайна, долару ЗША, еўра, SDR). Дэвальвацыя разглядаецца як інструмент цэнтральных банкаў у кіраванні нацыянальнай валютай, супрацьлеглы рэвальвацыі.
Ва ўмовах вагання валютнага курсу не адбываецца прамога афіцыйнага прызначэння каштоўнасці нацыянальнай валюты. Цэнтральны банк можа хіба ўскоснымі метадамі (валютнымі інтэрвенцыямі) змяняць курс. У гэтых умовах дэвальвацыя будзе не вынікам прыняцця афіцыйнага дакументу, а вынікам змянення каштоўнасці валюты пад уздзеяннем рыначных механізмаў.
Найбольшыя дэвальвацыі
Спіс найбольшых дэвальвацый пасля 1990 года.
Беларусь
Курс беларускага рубля з 2009 года прывязаны да «кошыку валют», у які ўваходзяць долар ЗША, еўра і расійскі рубель. На 2011 год калідор ваганняў курсу беларускага рубля адносна кошыка валют устаноўлены ў межах ±12%. 23 мая 2011 года Беларусь пабіла сусветны рэкорд па дэвальвацыі нацыянальнай валюты — рубель быў дэвальваваны на 54,4%. Беларуская дэвальвацыя, паводле звестак Сусветнага банка, стала самай вялікай за 20-гадовую сусветную гісторыю, абагнаўшы эфіопскую 1992 года і аргенцінскую 2002 года.
Керма (дзяржава)
Керма (كرمة) — умоўная назва старажытнай афрыканскай дзяржавы з цэнтрам у горадзе Керма (2450 — 1450 гг. да н. э.)
Гісторыя
Керма ўзнікла на тэрыторыі Нубіі, старажытнай зямлі, дзе земляробства і жывёлагадоўля ўзніклі ў той жа час, што і ва Урадлівым паўмесяцы. У 4 тысячагоддзі да н. э. паступовае пахаладанне клімата прывяло да апустыньвання навакольнай саванны і міграцыі насельніцтва ў даліну Ніла. У сярэдзіне 4 тысячагоддзя да н. э. на поўдзень ад трэцяга парога Ніла ўзнікла буйное і добра ўмацаванае паселішча Керма. Каля 2450 г. да н. э. яно ператварылася ў магутны цэнтр Верхняй Нубіі.
Росквіт дзяржавы Керма прыйшоўся на перыяд 1750 — 1480 гг. да н. э. Манархі Кермы здолелі падпарадкаваць Ніжнюю Нубію, якая раней знаходзілася пад уплывам Старажытнага Егіпта. Каля 1650 г. да н. э. у дэльце Ніла ўзнікла дзяржава гіксосаў. Паміж Кермай і гіксосамі сфарміраваўся ваенны саюз супраць Егіпта. Улада кермітаў на некаторы час распаўсюдзілася на паўднёваегіпецкія землі.
Пасля 1550 г. да н. э. фараон Яхмас I нанёс некалькі паражэнняў гіксосам і пачаў заваяванне Нубіі. У мясцовасці Хентхенафер ён разграміў нубійскае войска, слыннае сваімі лучнікамі. Аднак паўстанне ў самім Егіпце вымусіла яго вярнуцца. Большасць егіптолагаў лічаць, што Яхмас здолеў прасунуць межы Егіпта толькі да другога парога. Але археолагі адзначаюць хуткі заняпад Кермы, якая перастала існаваць як самастойная дзяржава да 1450 г. да н. э.
Спрэчныя пытанні
Керма была першапачаткова даследавана амерыканскімі археолагамі ў 1913 — 1936 гг. Амерыканскі егіптолаг Дж. А. Рэйснер палічыў, што Керма з'яўлялася старажытнаегіпецкай гандлёвай калоніяй ў Нубіі. Гэты погляд захоўваўся некалькі дзесяцігоддзяў. Раскопкі 1977 — 2002 гг., арганізаваныя швейцарскай навуковай экспедыцыяй, паказалі, што Керма была буйным цэнтрам нубійскай цывілізацыі, якая ўзнікла і развівалася самастойна ад Старажытнага Егіпта. Мясцовыя кераміка, пахаванні, многія рамесныя вырабы адрозніваюцца ад егіпецкіх.
Галоўная праблема ў вывучэнні гісторыі і ўнутранага ладу Кермы заключана ў недастатковай колькасці пісьмовых крыніц. Усе вядомыя пісьмовыя крыніцы маюць егіпецкае паходжанне. Археолагамі даследавана адносна невялікая плошча, пераважна гарадскі цэнтр Кермы. Дзяржава Керма доўгі час заставалася важным гандлёвым партнёрам Егіпта, паколькі адсюль вывозіліся золата, што здабывалася на паўднёвым усходзе Нубіі, і дарагія тавары з трапічнай Афрыкі — слановая косць, яйкі страусаў, рабы і г. д. У Керме быў пабудаваны рачны порт.