cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нігер (рака)
Гідралагічны рэжым
Водны рэжым Нігера прымеркаваны да субэкватарыяльных шырот Афрыкі і адносіцца да так званага суданскага тыпу. Рэкі гэтага тыпу сілкуюцца галоўным чынам дажджавымі водамі і характарызуюцца рэзка выяўленымі сезонным выдаткам і сцёкам (максімум звычайна дасягаецца пад канец лета і ўвосень, мінімум — зімой і вясной). Асноўныя асаблівасці воднага рэжыму Нігера звязаныя з тым, што верхняя і ніжняя яго плыні знаходзяцца ў абласцях, багатых асадкамі, а басейн сярэдняй плыні характарызуецца вялікай сухасцю і моцным выпарэннем.
Паводле дадзеных атрыманых за 40 гадоў назіранняў (з 1952 па 1992) у раёне гідраметрычнай станцыі (змесцавана на поўначы Беніна, прыкладна, у 1100 км угару па плыні ад утокі Нігера), сярэдні выдатак вады роўны прыкладна 1053 м³/с, максімальны — 2726 м³/с, мінімальны — 18 м³/с.
Гісторыя
У сярэднія вякі арабскія географы меркавалі, што Нігер злучаецца з Нілам. Пачатак гэтай ідэі паклалі яшчэ грэцкія географы — па Герадоту, прыкладам, Нагар з’яўляўся вытокам Ніла, што сцякае з Атласа. Адным з першых, хто аспрэчыў гэту думку ў сваім сачыненні «Travels in Africa» (1799), быў В. Г. Браўн. У 1796 годзе малады шатландскі лекар Мунго Парк першым з еўрапейцаў дасягнуў Нігера. Парк устанавіў, што Нігер цячэ на ўсход і не мае ніякага дачынення ні да Сенегала, ні да Гамбіі — раней еўрапейцы лічылі, што Нігер падзяляецца на гэтыя дзве ракі. М. Парк збіраўся высветліць куды ж скіравана сапраўднае цячэнне Нігера, але з-за трапічнай ліхаманкі быў вымушаны павярнуць назад. У 1805 годзе ён ізноў наведаў Нігер і даследаваў яго цячэнне ад Бамако да Бусанга, дзе быў забіты мясцовымі жыхарамі. Пра ніжняе цячэнне Нігера ў той час нічога не ведалі, але меркавалі, што ён пускаецца ў Гвінейскі заліў. Думку гэта было пацверджана вандраваннямі Дыксана Дэнхэма і Х'ю Клэпертана ў 1825 годзе і другасным вандраваннем Клэппертона ў 1827 годзе. У канцы 20-х гадоў XIX стагоддзя французскі вандроўнік Рэнэ Калі наведаў Цімбукту, выдаючы сябе за купца-араба. У 1830 годзе брытанскі ўрад паслаў, таварыша Клапертана ў ранейшым вандраванні, на берагі Нігера, для больш стараннага даследавання цячэння ракі, Ландэр, , сухім шляхам дасягнулі Бусанга, спусціліся адтуль уніз па цячэнню і, праплыўшы шлях у 900 км, дасягнулі Гвінейскага заліва.
У 1832 годзе Ландэр увайшоў у Нігер праз Бенінскую бухту і паплыў уверх па рацэ; такое ж вандраванне, адначасна з ім, здзейснілі і Ольдфільд, з якіх апошні даплыў да Рабі, у 750 км ад утокі. , супольна з англійскімі марскімі афіцэрамі, даследаваў у 1857—64 г. ніжняе цячэнне Нігера да Роба і заснаваў па берагах яго місіі і гандлёвыя станцыі. Сярэдняе цячэнне ракі, ад Цімбукту да Сай, было даследавана Бартам у 1854 годзе. Плынь Нігера паміж утокай Бенуэ і Раб бой даследавана Ральфам у 1867 годзе, але яшчэ ў 1832 годзе Лэнг амаль дасягнуў вытокаў Нігера, галоўныя ключы якога, Тымі, адкрыты Мусцье і Цвейфелем у 1879 годзе. Дакладнае даследаванне плыні Нігера паміж Гамакі і Цімбукту, з нанясеннем яго на карту, зроблена французскім афіцэрам Карэнам у 1887 годзе.
У XIX стагоддзі ў верхняй частцы сярэдняга цячэння Нігера, каля Цімбукту, зацвердзіліся французы. Гандаль адсюль скіроўваўся на захад, да нізоўяў рэкі Сенегал. Тым часам у нізоўях Нігера ўжо даўно існавалі еўрапейскія гандлёвыя факторыі — у 80-х гадах XIX стагоддзя англічане купілі французскія факторыі
24 кастрычніка 1946 года тры французы, Жан Саве, П’ер Понці і кінарэжысёр Жан Руш, усе былыя службоўцы ў афрыканскіх французскіх асадах, вырашылі здзейсніць вандраванне па ўсёй даўжыні рэкі, што да іх, хутчэй за ўсё, ніхто і ніколі не рабіў. Яны пачалі свой шлях ад самых вытокаў Нігера ў раёне Кісідугу, Гвінея-Бісау, спачатку пешым ходам, бо ўмовы не дазвалялі скарыстаць плыт. Потым яны здзяйснялі вандраванне на самых разнастайных плаўсродках, па меры таго як рака пашыралася і паглыблялася. П’ер Понці спыніў вандраванне ў Ніямеі, а двое іншых дасягнулі акіяна 25 сакавіка 1947 года. Свой шлях яны заснялі на 16-ці мілімятровую камеру, з гэтых здымак Жан Руш змантаваў свае першыя два этнаграфічныя дакументальныя фільмы: «Au pays des mages noirs» і «La chasse a l’hippopotame». Фільм служыў як ілюстрацыя да кнігі Бурачы, якая ўбачыла свет познае, «Le Niger En Pirogue» (1954), а таксама да кнігі «Descente du Niger» (2001). П’ер Понці таксама вёз з сабой друкаваную машынку і адсылаў артыкулы ў газеты па ходзе шляху.
У 2005 годзе нарвежскі вандроўнік Хельзе Х’еланд распачаў яшчэ адну экспедыцыю ўздоўж усёй даўжыні Нігера, пачаўшы свой шлях у Гвінея-Бісау ў 2005 годзе. Ён таксама зняў дакументальны фільм пра сваё вандраванне, які назваў «Кашмарнае вандраванне» («The Cruellest Journey»).
Выгін ракі
Нігер мае адну з самых незвычайных форм рэчышча ў плане сярод буйных рэк. Падобны да бумерангу кірунак збіваў з ладу еўрапейскіх географаў на працягу амаль двух тысячагоддзяў. Выток Нігера знаходзіцца ўсяго толькі ў 240 кіламетрах ад Атлантычнага акіяна, аднак рака пачынае свой шлях у проста процілеглым кірунку, у Сахару, пасля чаго крута паварочвае направа каля старажытнага горада Цімбукту і цячэ на паўднёвы ўсход да Гвінейскага заліва. Старажытныя рымляне думалі, што рака каля Цімбукту з’яўляецца часткай Ніла, так, напрыклад, лічыў Пліній. Такога ж погляду трымаўся і Ібн Батута. Першыя ж еўрапейскія даследчыкі лічылі, што верхні Нігер цячэ на захад і злучаецца з ракой Сенегал.
Падобны вельмі незвычайны кірунак паўстаў, напэўна, з-за з’яднання ў старажытнасці дзвюх рэк у адну. Верхні Нігер, што пачынаўся заходней Цімбукту, заканчваўся прыкладна ў месцы выгіну сучаснай ракі, пускаючыся ў цяпер неіснуючае возера, тым часам як ніжні Нігер пачынаўся ад узгоркаў блізу таго возера і цёк на поўдзень у Гвінейскі заліў. Пасля развіцця Сахары ў 4000-1000 гг. да н.э., дзве рэкі змянілі свае кірункі і злучыліся ў адну ў выніку.
Гаспадарчае выкарыстанне
Найболей урадлівыя землі ва унутранай дэльце і ўтокавай дэльце ракі. Рака прыносіць у год 67 млн тон глея.
На рацэ пабудавана мноства плацін і гідравузлоў. Плаціны Эгрэт і Сансандзінг падымаюць ваду для арашальных каналаў. Найболей буйны гідравузел на Нігеры, Каінджы, быў пабудаваны ў 1960-х гадах. Магутнасць гідраэлектрастанцыі складае 960 Мвт, плошча вадасховішча — каля 600 км².
Суднаходства ж на рацэ развіта толькі на некаторых участках, асабліва ад горада Ніямей да ўпадзення ў акіян. У рацэ жыве вялікая колькасць рыбы (акунь, карп і інш.), таму сярод мясцовых жыхароў развіта рыбалоўства.
Ва ўпадзення ракі ў Гвінейскі заліў — марскі порт у горадзе Порт-Харкарт.
Рачны транспарт
У верасні 2009 года ўрад Нігерыі вылучыў 36 мільярдаў найраў на правядзенне днопаглыбных прац на Нігеры ад да Вары дзеля ачысткі дна ад глею. Драгаванне прызначалася для палёгкі транспартавання грузаў у селішчы, што знаходзяцца далёка ад Атлантычнага акіяна. Падобныя працы меркавалася правесці яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў назад, але яны былі адкладзены. Прэзідэнт Нігерыі Умару Яр-Адуа адзначыў, што праект забяспечыць магчымасць круглагадовай навігацыі па Нігеры, і выказаў надзею, што да 2020 года Нігерыя стане адной з дваццаці найболей індустрыялізаваных краін свету. Алхайі Ібрагім Бія, міністр транспарта Нігерыі, сказаў, што міністэрства зробіць усё магчымае, каб завяршыць гэты праект у адведзеныя тэрміны. Былі выказаны боязі, што падобныя працы могуць негатыўна адбіцца на вёсках, размешчаных ва ўзбярэжных зонах. Пад канец сакавіка 2010 года праект па днопаглыбных працах на Нігеры быў завершаны на 50 %.
Дзюкэндо
Дзюкэндо (铳 剣 道) - Японскае мастацтва штыкавога бою.
Распрацавана пасля заканчэння Другой сусветнай вайны для таго, каб дазволіць жадаючым навучацца ваеннаму штыкавому бою і працягваць трэніроўкі ўжо ў выглядзе звычайнага спорту. Новы від спорту быў заснаваны ў Toyama Military Academy (Rikugun Toyama Gakko). Нацыянальная Асацыяцыя Дзюкэндо сфармавалася ў 1955 годзе.
Сучаснае дзюкэндо выкарыстоўвае «мокудзё» (mokujyo), драўляную копію вінтоўкі з прымацаваным затупленным штыком на канцы.
Як і многія іншыя сучасныя японскія баявыя віды спорту, дзюкэндо ўключае ў сябе шмат асаблівых ката для заняткаў у адзіночку. Таксама праводзяцца спартыўныя паядынкі і агульнаяпонскія спаборніцтвы па іх. Удзельнікі спаборніцтваў выкарыстоўваюць трохі змененую абарону кэндо.
Лукамірскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Малецкага сельсавета.
Агрыз
Агрыз (Агрыз, Әгерҗе) — горад (з 1938) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Агрызскага раёна Татарстана. Насельніцтва 18,6 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1646 годзе.
Горад размешчаны на крайнім паўночным усходзе Татарстана, на мяжы з Удмуртыяй, ля падножжа Сарапульскага ўзвышша, на рацэ Агрызка (басейн Волгі), за 304 км на ўсход ад Казані.
Марцін Казімір Валадковіч
Марцін Казімір Валадковіч (? — 1701 ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Падстароста і гараднічы менскі з 1660-х, пісар земскі менскі з 1689.
Біяграфія
З шляхецкага роду Валадковічаў герба «Радван» зменены, сын Пятра.
У шлюбе з Аленай Кастравіцкай меў шмат дзяцей, значная частка з якіх уступіла ў манаскія ордэны. Нашчадкі Марціна Казіміра ў XVIII стагоддзі займалі розныя пасады ў Менскім павеце.
Булянка
Булянка, Бродак — рака ў Беларусі, у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці і Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Грыўда (прыток Шчары, басейн Нёмана).
Даўжыня складае 17 км. Плошча вадазбору 92 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. Пачынаецца каля вёскі Баравікі Слонімскага раёна, цячэ па раўніннай мясцовасці, упадае ў Грыўду каля вёскі Грыўда. На ўсім працягу каналізаваная. Вадазбор нізіны.
Анатоль Яфімавіч Жураў
Анатоль Яфімавіч Жу́раў ( — ) — вучоны, гісторык, доктар гістарычных навук (1967), прафесар (1968).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Гомель. Скончыў сярэднюю школу і ў 1939 годзе паступіў на філасофскі факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1940 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, быў цяжка паранены. У 1944—1947 гадах вучыўся на завочным аддзяленні Гомельскага педагагічнага інстытута. У 1946 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК ВКП(б). У 1946 годзе ён абіраецца сакратаром Гомельскага абласнога камітэба ЛКСМБ. У 1948—1955 гадах на пасадзе загадчыка кафедры ў Аршанскім настаўніцкім інстытуце. У 1952 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ў Ленінградскім дзяржаўным універсітэце. У 1955—1961 гадах — дацэнт кафедры гісторыі КПСС Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, у 1961—1966 гадах загадчык кафедры ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце, з 1967 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце, з 1972 года ў Беларускім політэхнічным інстытуце.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Асноўныя працы вучонага па гісторыі Ленінскага камсамола Беларусі, гісторыі сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі, ролі і гісторыі моладзі ў будаўніцтве новага грамадства, ролі партыі бальшавікоў у стварэнні камсамола. Кіраваў падрыхтоўкай 14 кандыдатаў навук.
Аўтар больш за 80 навуковых і метадычных прац. Сярод апублікаванага:
Быў членам Рэспубліканскага таварыства «Веды», членам навуковых саветаў па абароне дысертацый.
Жазеф Бабінскі
Жазеф Бабінскі (Joseph Jules François Félix Babinski, Józef Franciszek Feliks Babiński;, Парыж — , там жа) — французскі ўрач-неўрапатолаг польскага паходжання. Член Парыжскай Акадэміі навук (1914).
NGC 5204
NGC 5204 (іншыя абазначэнні — UGC 8490, MCG 10-19-78, ZWG 294.39, IRAS13277+5840, PGC 47368) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мілохава
Мілохава (Милохово) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ярцаўскае гарадское паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Да 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Пятроўскай сельскай акругі, раней — Пятроўскага сельсавета. У 2005 годзе ўключана ў склад Ярцаўскага гарадскога паселішча. У 2006 годзе ўключана ў гарадскую рысу, у 2012 годзе выключана з рэестра населеных пунктаў, у 2017 годзе Мілохава было адноўлена як населены пункт у катэгорыі вёска.
Год чатырох імператараў
Год чатырох імператараў (annus quattuor imperatorum) — перыяд у гісторыі Рымскай імперыі (68—69 гады), на працягу якога на прастоле змянілася чатыры кіраўніка: Гальба, Атон, Вітэлій і Веспасіян.
Канец кіравання Нерона
У сакавіку 68 года намеснік Лугдунскай Галіі Гай Юлій Віндэкс падняў свае легіёны супраць імператара Нерона. Здушыць паўстанне было даручана намесніку Верхняй Германіі Луцыю Вергінію Руфу. Разумеючы, што самастойна не справіцца з войскамі Руфа, Віндэкс заклікаў на дапамогу папулярнага ў войсках намесніка Тараконскай Іспаніі Сервія Сульпіцыя Гальбу і прапанаваў яму абвясціць сябе імператарам. На такіх умовах Гальба падтрымаў паўстанне. Легіёны, размешчаныя ў Іспаніі і Галіі, абвясцілі яго імператарам, і ён рушыў на злучэнне з Віндэксам.
У маі 68 года войскі Руфа, якія размясціліся лагерам пры Везонцыа, самавольна напалі на легіёны Віндэкса і разбілі іх. Рэшткі мяцежных легіёнаў беглі і далучыліся да Гальбы. Войскі Вергінія Руфа абвясцілі свайго камандзіра імператарам, але Руф прапусціў армію Гальбы, якая накіроўвалася да Рыма, абвясціўшы, што давярае сябе і свае легіёны ў рукі сената.
Сенат абвясціў Гальбу ворагам народа, але, нягледзячы на гэта, яго папулярнасць працягвала расці. Урэшце на яго бок устаў другі прэфект прэтарыянцаў — Гай Німфідзій Сабін і большая частка гвардыі. Нерон пакінуў Рым і накіраваўся ў бок Осціі ў надзеі сабраць флот і армію ў лаяльных яму ўсходніх правінцыях. Легіёны Гальбы працягвалі свой рух да Рыма. 9 чэрвеня Нерон скончыў жыццё самагубствам, а сенат абвясціў новым імператарам Гальбу.
Кіраванне Гальбы
Неўзабаве пасля пачатку свайго кіравання Гальба наклікаў на сябе няласку рымлян тым, што для папаўнення дзяржаўнага бюджэту загадаў адшукаць і спагнаць шчодрыя дарункі Нерона апошніх гадоў, пакідаючы ўладальнікам толькі 1/10 падоранай сумы. Салдаты і прэтарыянцы таксама перасталі падтрымліваць імператара, даведаўшыся, што не атрымаюць грошай, раней абяцаных ім за лаяльнасць ад імя Гальбы. Першым адкрытую варожасць у студзені 69 гады праявілі легіёны Ніжняй Германіі, якія абвясцілі імператарам свайго намесніка Вітэлія. Даведаўшыся пра гэта, Гальба вырашыў прызначыць сабе пераемніка. Ім стаў Луцый Кальпурній Пізон Фругі Ліцыніян. Гэты выбар не спадабаўся чалавеку з атачэння Гальбы (і былому фаварыту Нерона), Атону, які самаму жадаў стаць імператарам. Ён арганізаваў змову супраць Гальбы. 15 студзеня 69 года Гальба разам з Пізонам быў забіты прэтарыянцамі на форуме. У той жа дзень Атон быў абвешчаны сенатам прынцэпсам.
Кіраванне Атона
Новаму імператару павінен быў супрацьстаяць паўсталым войскам Вітэлія, якога тым часам прызналі імператарам легіёны Галіі, Брытаніі, Германіі і Іспаніі. На вернасць Атону прысягнуліся Ілірыя, Грэцыя і ўсе ўсходнія правінцыі (Сірыя, Іўдзея, Егіпет), а таксама Афрыка. Вітэлій меў пад рукой больш баяздольную армію: ён абапіраўся першым чынам на загартаваныя ў бітвах верхнегерманскія легіёны, у той час як Атон сабраў часці, раскватараваныя ў Рыме і Італіі — салдаты, якія служылі тут, былі разбэшчаны бяздзейнасцю, частымі падачкамі і паддобрываннем камандзіраў. Але на падыходзе былі чатыры ілірыйскіх легіёна, а акрамя таго, ён мог разлічваць на сем іўдзейскіх і сірыйскіх легіёнаў, якія таксама ўяўлялі грозную сілу. Флот быў на яго старане, што дазваляла бесперабойна падвозіць прыпасы і харч. У вайне, якая разгарнулася ў Паўночнай Італіі, вайскаводы Атона перамаглі ў трох першых малаважных бітвах, але 14 красавіка 69 года ў бітве пры Бедрыяку (недалёка ад сучаснай Крэмоны) былі разбіты. Даведаўшыся пра гэта, Атон скончыў жыццё самагубствам.
Кіраванне Вітэлія
Сенат прызнаў Вітэлія імператарам 19 красавіка 69 года. Стаўшы прынцэпсам, Вітэлій аддаўся марнатраўным балям і святам, а салдаты, верныя яму, займаліся рабаваннем і забойствамі. Такім чынам, ён змог варожа настроіць супраць сябе насельніцтва Рыма. І калі ў ліпені 69 года ўсходнія і дунайскія легіёны прысягнуліся Веспасіяну, гэта моцна пахіснула становішча Вітэлія. Прыхільнік Веспасіяна Марк Антоній Прым з легіёнамі Мёзіі і Рэцыі, уварваўся ў Італію і ў вырашальнай другой бітве пры Бедрыяку атрымаў перамогу над войскамі Вітэлія, які бег у Рым, але быў забіты салдатамі 20 снежня 69 года.
Прыход да ўлады Веспасіяна
Пасля забойства Вітэлія імператарам быў прызнаны Ціт Флавій Веспасіян, які заснаваў новую дынастыю Флавіяў, якая кіравала аж да канца першага стагоддзя.
Кулакоў
Кулакоў — прозвішча
Марыя Станкевіч
Марыя Станке́віч (дзяв. Но́вакава;  — ) — беларуская грамадская дзяячка чэшскага паходжання. Жонка Яна Станкевіча.
Біяграфія
Нарадзілася 20 кастрычніка 1900 г. у в. Чэшскім Бродзе (Český Brod) у Аўстра-Венгрыі.
У 1922 г. скончыла Каледж Васара ў Нью-Ёрку, потым Карлаў універсітэт у Празе. Недзе ў той самы час пабралася шлюбам з Янам Станкевічам, які таксама вучыўся ў Празе. У 1926 г. разам з мужам пераехала ў Вільню.
Падчас Другой сусветнай вайны у часе нямецкай акупацыі ў 1941—1945 гг. разам з сынамі жыла ў Празе, пазней у лагерах для перамешчаных асобаў у Германіі. Брала ўдзел у працы розных беларускіх арганізацый, выкладала ў беларускай гімназіі імя Янкі Купалы.
Памерла 11 мая 1983 г. Пахаваная ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.
Сям’я
Жонка Яна Станкевіча, маці Вячкі, Богуша і Юркі Станкевічаў.
Набуо Фудзісіма
(藤島 信雄; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1971—1979 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Coccoloba gigantifolia
Coccoloba gigantifolia — від кветкавых раслін сямейства. Адкрыты ў 1982 годзе, але апісаны ў 2019 годзе.
Распаўсюджанне
Эндэмік Бразіліі. Сустракаецца ў басейне ракі Мадэйра у штатах Амазонас і Ронданія на захадзе краіны.
Апісанне
Дрэва вышынёй 10-15 метраў. Яго лісце даўжынёй да 1,5 метра.
Гісторыя адкрыцця
Упершыню расліну адкрылі ў 1982 годзе на рацэ Канума падчас экспедыцыі праекта «Projeto Flora Amazônica». Аднак гербарных узораў тады не было сабрана. Праз 4 гады расліну сфатаграфавалі, але гербарных узораў зноў не сабралі. У 1989—1993 гадах сабрана 14 гербарных узораў, але былі невядомыя генератыўныя органы, таму відавую прыналежнасць немагчыма было вызначыць. У жніўні 2005 года даследчыкі знайшлі насенне і прарасцілі яго. У 2019 годзе новы від апісаны ўжо з культываваных узораў.
Наталля Аляксандраўна Руднева
Наталля Аляксандраўна Руднева (нар., г. Самара, Расія) — беларуская артыстка оперы (мецца-сапрана), педагог. Народная артыстка Беларусі (1999).
Новэ Мяста над Піліцан
Новэ Мяста над Піліцан ці Новае Мяста над Піліцай (Nowe Miasto nad Pilicą) — горад у Польшчы, за 80 км на поўдзень ад цэнтра Варшавы, на рацэ Піліца. Уваходзіць у склад Груецкага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Новэ Мяста над Піліцан. Плошча 11,25 км². Насельніцтва 3,8 тыс. чалавек (на 2018).
Наталля Аляксандраўна Руднева
Жыццё і творчасць
Закончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю (1981, клас К. Драздовай).
У 1981 годзе была прынята салісткай у трупу Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. Першымі партымі на яго сцэне сталі партыя Мадалены («Рыгалета» Дж. Вердзі) і партыя Любашы («Царская нявеста» М.Рымскага-Корсакава.
За трыццаць год працы ў тэатры выканала практычна ўсе вядучыя мецца-сапранавыя партыі класічнага рэпертуару. Найлепшымі ролямі артысткі лічацца: Амнерыс («Аіда Дж. Вердзі»), Любаша («Царская нявеста» М.Рымскага-Корсакава, Кармэн (у аднайменнай оперы Ж. Бізэ), якія спявачка выконвала на працягу звыш дваццаці гадоў, а таксама партыі Ульрыкі і прынцэсы Эбалі (адпаведна «Баль-маскарад» і «Дон Карлас» Дж. Вердзі). Стварыла шэраг адметных вобразаў у сучасных операх, перш за ўсё беларускіх кампазітараў, сярод якіх: Любка («Сівая легенда» Дз. Смольскага), Клара Цаханасян («Візіт дамы» С. Картэса) і інш.
Гастраліравала ў Аргенціне, Бельгіі, Бразіліі, Вялікабрытаніі, Германіі, Іспаніі, Нідэрландах, Партугаліі, Польшчы, Турцыі, Швейцарыі. Вядзе актыўную канцэртную дзейнасць, мае вялікія кантатна-аратарыяльны і камерны рэпертуары.
Супрацоўнічала са шматлікімі калектывамі, сярод якіх: Дзяржаўны акадэмічны сімфанічны аркестр Рэспублікі Беларусь, аркестры Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь і Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, Смаленскі аркестр народных інструментаў імя В. Дуброўскага, Дзяржаўны акадэмічны рускі аркестр імя В. В. Андрэева (Санкт-Пецярбург, Расія), Нацыянальным сімфанічным аркестрам Турцыі і інш. У Барселоне (Іспанія) у рамках культурнай праграмы Алімпійскіх гульняў 1992 г. Наталля Руднева выканала духоўную араторыю «Чырвоная кніга» сучаснага іспанскага кампазітара К. Бенгуэрэля. У 1996 годзе ў Швейцарыі падчас Вечара памяці Эдысана Дзянісава выканала вакальны цыкл кампазітара на вершы кітайскіх паэтаў.
У 2011 годзе завяршыла кар’еру спявачкі. З таго часу кіраўнік стажорскай групы Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.
Ацэнка творчасці
Паводле водгукаў крытыкі, голас Рудневай моцны, прыгожага тэмбру, сама артыстка валодае высокай музычнай і сцэнічнай культурай, вялікім драматычным талентам, выкананню ўласцівы эмацыйнасць і шчырасць.
Калодяжнэ (Ковэльскі раён)
Калодяжнэ (Коло́дяжне) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Віньёле-Барбера
Він'ёле-Барбера (Vignole Borbera) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 2250 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 265 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 15060. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Бурчак
Бурчак — рака ў Ваўкавыскім і Мастоўскім раёнах Гарадзенскай вобласці, правы прыток ракі Верацёйка (басейн Нёмана). Даўжыня 8 км. Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад вёскі Навасады Ваўкавыскага раёна, упадае ў Верацёйку на паўднёвым захадзе ад вёскі Кулёўшчына Мастоўскага раёна. Абалона балоцістая, у яе верхняй і сярэдняй частках здабываецца торф. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.
Дабучынскі сельсавет
Дабу́чынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Дабучын.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Хараўскага сельсавета.
Дуброва (Ярцаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Да 2005 года вёска ўваходзіла ў склад Пятроўскай сельскай акругі, раней — Пятроўскага сельсавета. У 2005 годзе ўключана ў склад Ярцаўскага гарадскога паселішча. У 2006 годзе ўключана ў гарадскую рысу, у 2012 годзе выключана з рэестра населеных пунктаў, у 2017 годзе Дуброва была адноўлена як населены пункт у катэгорыі вёска.
Ёханес Рау
Ёханес Рау (Johannes Rau, 16 студзеня 1931, Вуперталь — 27 студзеня 2006, Берлін) — федэральны прэзідэнт Германіі з 1 ліпеня 1999 года па 30 чэрвеня 2004 года.
У 1952 годзе Рау стаў членам агульнагерманскай народнай партыі (Gesamtdeutsche Volkspartei, GVP) — адным з заснавальнікаў якой быў былы федэральны міністр унутраных спраў Густаў Хайнеман — і заадно стаў яе раённым старшынёй у Вуперталі. У 1957 годзе партыя распусцілася і Рау стаў членам Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі. У 1958 годзе быў абраны ў парламент зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, у якім ён быў да 1999 года.
Ляшчатка
Ляшча́тка (, Лещатка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Да 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Бабровіцкага сельсавета.
Міхаіл Паўлавіч Дрынеўскі
Міхаі́л Па́ўлавіч Дрыне́ўскі (, Тонеж — ) — мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусі імя Г. І. Цітовіча. Народны артыст Беларускай ССР (1987).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Тонеж Тураўскага раёна Гомельскай вобласці (БССР). У 13 гадоў пачаў працаваць кіраўніком хору калгаса «Труд» у вёсцы Тонеж.
У 1959 годзе паступіў у Гомельскае музычнае вучылішча, якое скончыў у 1963 годзе. У час вучобы Міхаіл Дрынеўскі працаваў з народным хорам вёскі Прыбыткі Гомельскага раёна, дзіцячым хорам Палаца піянераў г. Гомеля.
У 1963 годзе паступіў у Беларускую дзяржаўную кансерваторыю ім. А. В. Луначарскага (клас  Г. П. Зелянковай), пасля заканчэння якой быў накіраваны на працу ў Мінскае музычнае вучылішча. З 1973 года М. Дрынеўскі — галоўны хормайстар, з 1975 года — мастацкі кіраўнік Народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча. Дырыжор, фалькларыст, этнограф, знаўца народнай музыкі М. П. Дрынеўскі перапрацаваў і ўзбагаціў творчы працэс Народнага хору, сфармаваў высокапрафесійны нацыянальны калектыў. Ён працягвае развіваць традыцыі, закладзеныя заснавальнікам хору Г. І. Цітовічам.
Памёр 9 лістапада 2020 года ў выніку ўскладненняў, выкліканых COVID-19. Пахаваны на Усходніх могілках.
Узнагароды
Міхаіл Паўлавіч Дрынеўскі — заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1978), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1982), народны артыст БССР (1987), узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986), медалём Францыска Скарыны (1990),  ордэнам Францыска Скарыны (2002), прафесар.
Оскар Блумнер
Оскар Фларыянус Блумнер (Блюмнер) (, Прэнцлаў —, Саўт-Брэйнтры, Масачусетс) — нямецка-амерыканскі мастак.
Вучыўся ў сярэдняй школе ў Хільдэсхайме, затым у Крэфельдзе. Сваю першую ўзнагароду за архітэктурную карціну ён атрымаў у 1892 годзе, у тым жа годзе, калі эміграваў у Нью-Ёрк. Там ён уладкаваўся на працу ў архітэктурнае бюро і ўсяго праз сем гадоў атрымаў грамадзянства ЗША. У 1910 годзе ён пазнаёміўся з Альфрэдам Стыгліцам, фатографам, знаўцам і гандляром мастацтвам амерыканскага мадэрнізму.
У 1912 годзе вярнуўся ў Еўропу і падарожнічаў. Наведаў Парыж, Італію, Франкфурт-на-Майне, Амстэрдам і Лондан. Ён таксама меў выставу ў берлінскай галерэі Gurlitt. Праз год ён прыняў удзел у выставе Armory Show у Нью-Ёрку, важнай для еўрапейскага і амерыканскага мадэрнізму. У 1915 годзе адбылася выстава ў Нью-Ёрку. Праз год ён удзельнічаў у групавой выставе The Forum Exhibition of Modern American Painters у Галерэі Андэрсана, таксама ў Нью-Ёрку.
Будышчэ (Ковэльскі раён)
Будышчэ (Буди́ще) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Лугдунская Галія
Лугдунская Галія (Gallia Lugdunensis) — правінцыя Рымскай імперыі з цэнтрам у горадзе Лугдунум (суч. Ліён), якая займала тэрыторыю сучаснай паўночнай Францыі. Першапачаткова межавала на паўночным усходзе па рэках Сена і Марна з Белгікай, на поўдні па рацэ Гарона з Аквітаніяй. У кіраванне Аўгуста частка тэрыторыі Лугдунскай Галіі паміж Гаронай і Луарай адышла да Аквітаніі, а ўсходняя яе частка ўвайшла ў склад новай правінцыі Верхняя Германія. Мела статус імператарскай правінцыі.
Лугдунская Галія ўвайшла ў склад Рымскай дзяржавы пасля заваяванняў Юлія Цэзара (гл. Гальская вайна). Была досыць хутка раманізавана, і ў наступныя часы захоўвала вернасць Рыму ў барацьбе з германскімі плямёнамі.
У 68 была цэнтрам паўстання вайскавода Віндэкса, які прывёў да звяржэння Нерона і пачатку смутнага часу аж да прыходу да ўлады Веспасіяна.
З часоў Дыяклетыяна найбуйнейшая правінцыя дыяцэзіі, названай Гальскай, у якой акрамя кельцкіх плямёнаў гельветаў і белгаў жылі германцы. Разам з В'енскай (Viennensis), Брытанскай (Britanniae) дыяцэзіямі, (абедзве населеныя кельтамі), і Іспанскай (Hispaniae) дыяцэзіяй ўтварала прэтарыянскую прэфектуру, якая таксама называлася Гальскай і падпарадкоўвалася заходняму імператару.
NGC 5205
NGC 5205 (іншыя абазначэнні — UGC 8501, MCG 11-17-3, ZWG 316.17, IRAS13283+6245, PGC 47425) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Морган
Морган (Morgen, Morgan, Morgan, Morgaine,) — асабістае імя кельцкага паходжання. Паходзіць ад валійскага MOR-gen (літаральна «марскі», «зіготкі», «вялікадушны»). Ужываецца як для хлопчыкаў, так і дзяўчат. Шырока распаўсюджана ў форме прозвішча.
Азнакаева
Азнакаева (Азнакаево, Азнакай) — горад (з 1987) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Азнакаеўскага раёна Татарстана. Насельніцтва 35,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1762 годзе.
Размешчаны ў Прыкам'і, на схілах Бугульмінска-Белябееўскага ўзвышша, на беразе ракі Сцярля (левы прыток ракі Ік), за 34 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Ютаза, за 376 км ад Казані.
Уласенка
Уласенка — прозвішча.
Бефана прыходзіць уначы
«Бефана прыходзіць уначы» (La Befana vien di notte) — італьянска-іспанскі фантастычны калядны фільм 2018 года рэжысёра Мікеле Сааві, заснаваны на італьянскай легендзе пра Бефану. Фільм быў намінаваны на прэмію Давіда дзі Данатэла за найлепшыя візуальныя эфекты.
Сюжэт
Днём Паола — звычайная настаўніца пачатковай школы, але ўначы яна ператвараецца ў... Бефану, італьянскую калядную вядзьмарку, якая прыносіць дзецям падарункі. Аднойчы напярэдадні свята яе выкрадае вытворца цацак. Містэр Джоні марыць толькі аб адным: адпомсціць за тое, што яна дваццаць гадоў таму забылася пра яго ў калядную ноч і пазбавіла яго дзяцінства. Юныя вучні Паолы, якія здагадаліся аб яе падвойным жыцці, адпраўляюцца на дапамогу, каб выратаваць Бефану і вярнуць свята.
Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі
Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі (нар. 4 чэрвеня 1977, в. Куцавічы, Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 чэрвеня 1977 года ў вёсцы Куцавічы Ашмянскага раёна. Беларус. У 1999 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка па спецыяльнасці «геаграфія і біялогія», у 2004 годзе Акадэмію паслядыпломнай адукацыі па спецыяльнасці «менеджмент у сферы адукацыі», у 2008 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».
Працоўную дзейнасць пачынаў настаўнікам біялогіі сярэдняй школы № 6 г. Смаргоні. Пасля праходжання службы ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь працаваў метадыстам інфармацыйна-метадычнага цэнтра ўпраўлення адукацыі Смаргонскага раённага выканаўчага камітэта, дырэктарам агульнаадукацыйнай сярэдняй школы № 1 г. Смаргоні, намеснікам старшыні Смаргонскага раённага выканаўчага камітэта.
З 2011 года ў Гродзенскім абласным выканаўчым камітэце: узначальваў упраўленне культуры, працаваў першым намеснікам, у далейшым, начальнікам галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы, культуры і па справах моладзі, з 2018 года — начальнікам галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы і па справах моладзі.
Дар’я Валер’еўна Магаляс
Дар’я Валер’еўна Магаляс (нар., Бяроза, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Біяграфія
Выступала за «Гарызонт», сезон 2016—2017 правяла ў эстонскай дружыне «FCR Media Rapla». У 2018 годзе падпісала кантракт з гродзенскай «Алімпіяй». У 2021 годзе падпісала кантракт з мінскімі «Цмокамі».
Выступала ў U-16 (2009), U-18 (2010—2011) і U-20 (2012—2013).
Валошкы (Ковэльскі раён)
Валошкы (Воло́шки) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.
Плошча Незалежнасці (Мінск)
Плошча Незалежнасці (площадь Независимости, да 1991 года — плошча Леніна) — цэнтральная і найбуйнейшая плошча Мінска. Размешчана ў пачатку праспекта Незалежнасці.
Забудова
На заходнім боку плошчы размешчаны Дом урада (1929—1934, архітэктар І. Лангбард) з помнікам У. І. Леніну, касцёл Святых Сімяона і Алены (Чырвоны касцёл) (1908—1910, архітэктар Т. Пайздэрскі пры ўдзеле архітэктараў У. Марконі, Г. Гая), былыя даходныя жылыя дамы Абрампольскага (1912, архітэктар С. Гайдукевіч) і Уніхоўскага (пачатак XX ст., архітэктар Г. Гай), на паўночным боку знаходзіцца гасцініца «Мінск» (1958, архіт. Г. Баданаў). На ўсходнім боку будынак Мінскага гарвыканкама (1964, архітэктары С. Мусінскі, Г. Сысоеў), інжынерны корпус Мінскага метрапалітэна (1984, архітэктары Ю. Грыгор’еў, Д. Кудраўцаў) і выхад станцыя метро «Плошча У. I. Леніна», галоўны корпус Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1962, архітэктары А. Духан, М. Бакланаў, інжынер Н. Мароз), на паўднёвым боку знаходзіцца будынак Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта (1931, архітэктары І. Запарожац, Г. Лаўроў; 1990, архітэктары Г. Заборскі, В. Нікіцін, І. Марчанка, інжынер Г. Басінкевіч). У падземнай частцы плошчы размешчаны 3-павярховы гандлёвы цэнтр «Сталіца» і 4-павярховы паркінг на 500 месцаў.
Гісторыя
Плошча пачала забудоўвацца ў пачатку 1930-х гадоў па праекце архітэктара І. Р. Лангбарда як галоўная плошча сталіцы і першапачаткова насіла імя Леніна. На ёй быў пабудаваны Дом Урада БССР і пастаўлены помнік Леніну. З 1934 г. на плошчы праводзіліся парады Чырвонай Арміі.
Падчас акупацыі Мінска нямецка-фашысцкімі войскамі помнік быў знішчаны (адноўлены ў 1945 г.). Дом Урада і Чырвоны касцёл апынуліся сярод нямногіх будынкаў Мінска даваеннай забудовы, не разбураных падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Пасля вайны плошча Леніна забудоўвалася па новым генеральным плане Мінска. Ад яе пачыналася галоўная вуліца сталіцы — праспект Сталіна (пазней Ленінскі, Францыска Скарыны, цяпер праспект Незалежнасці). Пры гэтым функцыі галоўнай плошчы сталіцы перайшлі да Цэнтральнай плошчы, на ёй з 1950-х гадоў праходзілі парады і дэманстрацыі. У 1964 годзе плошча была рэканструявана па праекце архітэктара В. Анікіна, інжынераў І. Шпіта і Р. Абразцовай. Плошча Леніна стала ўяўляць сабой прамавугольнік памерамі 450×160 м, вакол плошчы быў арганізаваны кругавы рух аўтатранспарту. Паўночную частку плошчы займалі сквер партэрнага тыпу і адкрытая пляцоўка перад Домам урада, якая выкарыстоўвалася для стаянкі аўтатранспарту.
З 1984 г., з пачаткам будаўніцтва на Кастрычніцкай плошчы Палаца Рэспублікі, плошча Леніна зноў стала месцам правядзення святочных дэманстрацый працоўных і ваенных парадаў.
У 1991 г. плошча перайменавана ў плошчу Незалежнасці. У 1990-я гг. была прапанавана канцэпцыя рэканструкцыі плошчы Незалежнасці. На конкурс распрацавана 12 прапаноў, з якіх выбралі два прынцыповыя кірункі. У час грамадскага абмеркавання і горадабудаўнічых саветаў гэтыя кірункі былі ўхвалены. Канцэпцыю рэканструкцыі плошчы распрацоўваў праектны інстытут «Мінскпраект» сумесна з інстытутамі «Мінскграда», «Мінскінжпраект» і «Мінскметрапраект». Першая чарга рэканструкцыі была завершана ў 2002 годзе. Зменена транспартная схема плошчы, рух аўтатранспарту быў спрамлены, два падземныя пераходы, створаныя ў час рэканструкцыі, у будучыні мусілі стаць часткай падземнага гандлёвага цэнтра. Было прадугледжана будаўніцтва некалькіх паркінгаў на прылеглай да плошчы тэрыторыі.
У 2006 годзе адкрыты падземны гандлёвы цэнтр «Сталіца» з паркінгам. Надземная частка плошчы стала зонай адпачынку са святломузычным фантанам.
Помнікі
Перад Домам урада ў 1933 годзе ўстаноўлены помнік Леніну (скульптар М. Манізер, архітэктар І. Лангбард), каля Чырвонага касцёла знаходзяцца Звон Нагасакі (2000), скульптура Арханёла Міхаіла (1996, скульптар І. Голубеў), памятны знак на месцы гібелі падпольшчыка У. С. Амельнюка (1980, скульптар А. Анікейчык, архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін), каля дома № 19 скульптура Дойлід (2007, скульптар У. Жбанаў).
Гай Юлій Віндэкс
Гай Юлій Віндэкс (Gaius Julius Vindex; ? — ) — рымскі вайскавод, паводле паходжання гал са старажытнага аквітанскага царскага роду. Быўшы намеснікам Паўночнай Галіі, увесну 68 падняў паўстанне супраць Нерона, якое было падтрымана намеснікам Тараконскай Іспаніі Гальбай і намеснікам Германіі Вергініем Руфам. Каля Везонцыа (сучасны Безансон) воіны Вергінія Руфа без загаду з верху напалі на армію Віндэкса, якая праходзіла міма іх лагера, мяркуючы, што яна ідзе на іх; Віндэкс скончыў жыццё самагубствам.
Быстранка (рака)
Быстранка — рака ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра). Даўжыня 5,5 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Ляскоўка, вусце за 1 км на ўсход ад вёскі Старое Прыбужжа. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.
Падкова Лесьна
Падкова Лесьна (Podkowa Leśna) — горад у Польшчы, за 30 км на паўднёвы захад ад цэнтра Варшавы, частка Варшаўскай агламерацыі. Уваходзіць у склад Градзіскага павета Мазавецкага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Плошча 10,13 км2. Насельніцтва 3,9 тыс. чалавек (на 2018).
Уладзімір Сядура
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і Марыі (урод. Шабан) і Іллі Сядура. Па сканчэнні 7-годкі ў 1927 г. паступіў у Педагагічны тэхнікум імя У. Ігнатоўскага атрымаўшы сярэднюю спецыяльную адукацыю. У 1930—1932 гг. вучыўся на літаратурна-лінгвістычным аддзяленні БДУ. Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне «Маладняк», а з 1931 г. — БелАПП, узначальваў яе маладзёжнае крыло (разам з Б. Мікулічам і С. Ліхадзіеўскім). Выступаў у друку з літаратурна-крытычнымі артыкуламі. Востра крытыкаваў некаторых беларускіх пісьменнікаў за іхныя «нацдэмаўскія» і «трацкісцкія» адхіленні ад лініі Камуністычнай партыі (магчыма, па заданні НКУС). Многія з гэтых абвінавачаных пісьменнікаў пазней былі арыштаваныя і зніклі. У студзені 1933 арыштаваны і абвінавачаны ў т.зв. нацыянал-дэмакратызме і асуджаны на 3 гады лагераў. У 1935 г. датэрмінова вызвалены.
Нурэц
Нурэц, або Ну́жац (Nurzec) — рака ва ўсходняй Польшчы і ў Беларусі, правы прыток Заходняга Буга даўжынёй 100 км і плошчай вадазбору 2102 км². Працякае па Падляскім і Мазавецкім ваяводствах.
Уладзімір Сядура
Біяграфія
У 1939 скончыў Ленінградскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. І. Герцэна; выкладаў у школах Ленінграда і Архангельска. Потым жыў у Мінску. У 1941 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю «Максім Горкі як гісторык рускай літаратуры».
Нурэц
Рака бярэ пачатак на тэрыторыі Беларусі (Камянецкі раён), а каля Цеханоўца ўпадае ў Заходні Буг.
Асноўныя прытокі: левыя: Нурчы, Лесна, Чорная, Сенніца, Кукаўка, Пэлхаўка; правыя: Бранко, Мень-з-Маркуўка.
Уладзімір Сядура
Біяграфія
Падчас нямецкай акупацыі займаўся актыўнай журналісцкай дзейнасцю. Супрацоўнічаў у «Беларускай газэце». Спачатку падпісваў часопіс «Новы шлях» як «адказны рэдактар», а з № 4 (1942) і да канца яго існавання — да № 10 (46) за 1944 г. — як ягоны галоўны рэдактар. , — успамінае Лёнгіна Брылеўская. У 1942 г. браў удзел у Канферэнцыі па справе абгаварэння навуковай тэрміналогіі і правапісу ў праграмах і падручніках беларускіх школ. Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса.
Нурэц
Буйнейшыя паселішчы на рацэ Нурэц: Чаромха, Кляшчэлі, Боцькі, Браньск, Цехановец.
Уладзімір Сядура
На эміграцыі
У 1944 праз Эстонію з Рыгі эвакуяваўся у Германіі, пасля вайны знаходзіўся ў амерыканскай зоне акупацыі. З 1945 па 1951 працаваў выкладчыкам замежных моў (IRO, Інгальштат). 9 красавіка 1946 г. адзін з падпісантаў дэкларацыі аб стварэнні Беларускага літаратурнага згуртавання «Шыпшына». Прымаў удзел у I з'ездзе беларускіх вернікаў у Рэгенсбургу 5 мая 1946 г. У Германіі У. Сядура пачаў менаваць сябе «доктарам філалогіі», хоць усе мінчукі адмаўлялі факт ягонай абароны. З 1951 г. у ЗША. Узначальваў кафедру сучасных моў і рускай літаратуры ў Школе гуманітарных навук Палітэхнічнага інстытута Рэнселера ў Троі. Цягам 1960—1980-х гг. у розныя гады быў прадстаўніком БККА у г. Трой (штат Нью-Ёрк).
Элана Маерс
Элана Алесандра Маерс (Elana Alessandra Meyers, нар., Оўшэнсайд, Каліфорнія) — амерыканская бабслеістка, пілот, якая выступае за зборную ЗША з 2007 года. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 года, уладальніца двух срэбных і адной бронзавай узнагароды сусветнага першынства ў двойках, двухразовая чэмпіёнка свету (2012 і 2013) у змешаных спаборніцтвах па бабслеі і скелетоне.
Уладзімір Сядура
На эміграцыі
У лютым 1962 г. У. Сядура запрапанаваў Я. Пятроўскаму стварыць сумесную «выдавецкую суполку ці таварыства». Аднак гэтая прапанова не была прынята. . Пасля чаго У. Сядура заклаў Беларуска-амерыканскі навукова-літаратурны клуб, які быў вядомы сваімі кніжнымі выданнямі, чым дзейнасцю.
Элана Маерс
Біяграфія
Элана Маерс нарадзілася 10 кастрычніка 1984 года ў горадзе Оўшэнсайд, штат Каліфорнія, аднак практычна ўсё дзяцінства правяла ў Джорджыі, акруга Фултан. Пасля заканчэння старэйшых класаў школы паступіла ва ўніверсітэт Джорджа Вашынгтона, дзе актыўна займалася спортам. Для аплаты навучання ў вольны ад трэніровак час падзарабляла няняй і афіцыянткай.
Уладзімір Сядура
На эміграцыі
У 1970 г. У. Сядура выйшаў на пенсію і да сярэдзіны 1980-х гадоў займаўся пісьменніцкай працай і падрыхтоўваў рукапісы выданняў да друку. Але з сярэдзіны 1980-х гадоў хвароба пазбавіла У. Сядуру магчымасці займацца творчасцю і да самой смерці ён быў паралізаваны і знаходзіўся ў бальніцы.
Элана Маерс
Біяграфія
У 2007 годзе вырашыла паспрабаваць сябе ў бабслеі, у якасці разганяючага далучылася да нацыянальнай каманды і стала выступаць на прафесійным узроўні. Першы час разганяла боб Шоны Робак, разам яны заваявалі сярэбраны медаль на чэмпіянаце свету 2009 года ў Лэйк-Плэсідзе. На Алімпійскія гульні 2010 Маерс паехала ўжо ў пары з пілотам Эрын Пак, у праграме двухмесных экіпажаў дзяўчатам ўдалося дабрацца да трэцяй пазіцыі і ўзяць бронзавыя ўзнагароды, саступіўшы толькі двум канадскім камандам. Пасля Алімпіяды змяніла амплуа, працягнуўшы кар'еру бабслеісткі ў ролі рулявога.
У 2012 годзе на чэмпіянаце свету ў Лэйк-Плэсідзе выйграла золата ў праграме змешаных каманд, прычым яе разганяла ў гэтых заездах была Эмілі Азэведу. У наступным годзе на сусветным першынстве ў швейцарскім Санкт-Морыцы ўзяла яшчэ адно срэбра ў двойках.
Уладзімір Сядура
На эміграцыі
У. Сядура трымаўся ў баку не толькі ад усіх палітычных цэнтраў беларускай эміграцыі, але і ад шырокай эміграцыі таксама, не ўваходзячы ў грамадскія арганізацыі, не належаў да беларускай царквы. Нездарма Уладзімір і яго жонка пахаваныя на могілках Расійскай праваслаўнай зарубежнай царквы ў Джорданвіле (штат Нью-Ёрк).
Творчасць
Аўтар даследаванняў па беларускай гісторыі, культуры, мастацтве, тэатры, кніг прозы. Шэраг прац прысвечаны даследаванню жыцця і творчасці М. Багдановіча, Я. Пушчы, рускага пісьменніка Ф. Дастаеўскага і інш.
Апісаў у напаўдакументальным-напаўмастацкім нарысе «На Сьвятой Зямлі» падарожжа ў Іерусалім, які А. Мак-Мілін невытлумачальным чынам ахарактарызаваў як «надзвычай суб'ектыўны расповед пра падарожжа Святой Еўфрасінні Полацкай у Палестыну ў XII стагоддзі».
Альхова (Ярцаўскі раён)
Альхова (Ольхово) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Суетаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Шалёўка
Шалёўка — знадворная абшыўка дошкамі ці дранкамі сцяны, франтона і іншых элементаў драўлянага будынка. Выконвае дэкаратыўную і засцерагальную функцыі. Выкарыстоўваецца ў сядзібна-палацавым і культавым будаўніцтве, асабліва ў народным дойлідстве.
Беларусь
З'явілася ў беларускім манументальным дойлідстве XVII ст., пераважна ў сядзібна-палацавым і культавым, пад уплывам мураванай архітэктуры стылю рэнесансу. Пашырылася ў 2-й пал. XVIII ст. ў архітэктуры стыляў класіцызму і ампіру. У сядзібным дойлідстве стварала гарызантальны, у культавым дойлідстве — вертыкальны рытм.
У народным дойлідстве шырока выкарыстоўваецца з 1940-1950-х гг. Вядомы шалёўка вертыкальная, гарызантальная, гарызантальная з нашчыльнікамі, камбінаваная, у елачку, ромбападобная і інш. На ўсходзе і паўднёвым усходзе Беларусі шалёўка сцен і франтонаў утварае шэраг гарызантальных паясоў, кожны з якіх мае адметны малюнак. Вуглы закрываюцца дошкамі, часта з накладнымі элементамі ці прапілоўкай. Дэкаратыўны акцэнт узмацняюць фігурныя паяскі, ажурныя карнізы і інш. Арыгінальная шалёўка франтонаў жылля цэнтральнага Палесся з выкарыстаннем салярных матываў. Мастацкая выразнасць шалёўкі ўзмацняецца расфарбоўкай з выкарыстаннем кантрастных колераў ці розных адценняў аднаго колеру.
Брава (востраў)
Брава (парт. Brava, Braba «злосны») — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўднёвую группу астравоў Сатавенту. Агульная плошча 67 км². Насельніцтва — 6043 чал. (2010 г.).
Гісторыя
Адкрыты ў 1462 г. партугальцамі. Першае паселішча імі было заснавана толькі ў 1573 г. Значную частку насельніцтва складалі чарнаскурыя рабы. У XVII—XVIII стст. астравіцяне моцна пакутвалі з-за рэйдаў піратаў.
З XIX ст. жыхары Брава актыўна наймаліся на кітабойныя судны з ЗША і еўрапейскіх краін. Многія пры гэтым ад’язджалі назаўсёды, асабліва на ўсход ЗША.
Прырода
Востраў мае вулканічнае паходжанне, месціцца на агульнай падводнай платформе з суседнім востравам Фогу. З моманту каланізацыі вывяржэнні не зафіксаваны, але землятрусы здараюцца часта. У 1680 г. на востраве ратаваліся ад вывяржэння вулкана жыхары Фогу.
Ландшафт гарысты. Вёскі звычайна будуюцца на вяршынях ўзгор’яў. Найвышэйшая кропка — 976 м.
Для Брава характэрныя сталыя вятры з-за якіх узнікаюць праблемы з авіяпералётамі. Пабудаваны на востраве аэрапорт практычна не працуе. У 1982 г. астравіцяне моцна пацярпелі ад урагану.
Эканоміка
Жыхары Брава здаўна займаюцца ірыгацыйным земляробствам, а таксама ловам рыбы. Сучасная эканоміка моцна залежыць ад знешняй дапамогі. У апошнія гады павольна развіваецца турызм.
Насельніцтва
Брава — самы маланаселены востраў Каба-Вердэ, што тлумачыцца яго памерамі, а таксама сталай эміграцыяй на іншыя астравы, а таксама ў іншыя краіны.
Feudal Alloy
«Feudal Alloy» ―  2019 года ад чэшскай студыі «Attu Games».
Сюжэт
Ату ― робат, на вёску якога зрабілі набег бандыты. Ён вырашае прыняць меры і адпраўляецца ўслед за бандытамі, каб вярнуць скрадзенае.
Генадзь Ціханавіч Кулакоў
Генадзь Ціханавіч Кулакоў (нар., с. Чарнігаўка, Чарнігаўскі раён, Прыморскі край, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне агульнай тэорыі сістэмнага кіравання, энергетыкі, эканамічнай і нацыянальнай бяспекі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (2004). Член Нацыянальнай акадэміі па аўтаматычнаму кіраванню Рэспублікі Беларусь (1995), акадэмік Міжнароднай акадэміі экалогіі (2000).
Біяграфія
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі», прафесар). Інфармацыя на 2019.
Навуковыя інтарэсы: энергетыка; агульная тэорыя сістэмнага кіравання; эканоміка энергетыкі.
Крычэвычы
Крычэвычы (Криче́вичі) — вёска ў Ковэльскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Калодяжнэнскай вясковай абшчыны.