cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Борыня
Гісторыя
У Другой сусветнай вайне ўдзельнічалі 98 мясцовых жыхароў, 36 з іх загінулі. У цэнтры пасёлка ёсць брацкая магіла з прахам 80 байцоў, сярод якіх ёсць і супрацоўнікі НКУС, што змагаліся з УПА. У 1970 г. на гэтым месцы быў пабудаваны помнік.
У 1940—1959 гг. Борыня была раённым цэнтрам тагачаснай Драгобыцкай вобласці. 28 верасня 1944 г. савецкія войскі паўторна занялі раённы цэнтр.
Статус пасёлка Борыня атрымала толькі ў 1981 г.
Цікава, што Борыня мае сваю калонію — так называецца верхняя частка пасёлка, дзе калісьці (ад 1780 г.) да 1940 г. жылі немцы-каланісты. У XIX ст. тут была збудаваная сінагога, а ў канцы гэтага ж стагоддзя — рымска-каталіцкі касцёл (не захаваліся да нашага часу).
Гуманітарна-эканамічны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога
Гуманітарна-эканамічны факультэт (ГЭФ ГДТУ імя П. В. Сухога) — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Падрыхтоўка адмыслоўцаў эканамічнага профілю вядзецца ва ўніверсітэце з 1982 года. Першы выпуск студэнтаў па спецыяльнасці «Арганізацыя і нармаванне працы» дзённай формы навучання адбыўся ў 1987 годзе. Гуманітарна-эканамічны факультэт створаны загадам рэктара № 48 ад 25 ліпеня 1997 года. Першым дэканам факультэта быў І. П. Трацэўскі.
Сонечны факел
Сонечнымі факеламі называюць яркія палі навакол сонечных плям. Па сутнасці справы, факелы прадстаўляюць сабой больш яркія у параўнанні з агульным фонам утварэнні, якія могуць займаць большую частку бачнай паверхні Сонца.
Асаблівасці факелаў
Бліжэй да цэнтра факелы практычна не бачныя, затое на лімбах сонечнага дыска яны вельмі прыкметныя. Гэтая асаблівасць паказвае на тое, што на пэўным узроўні ў фотасферы тэмпература факелаў адрозніваецца ад тэмпературы суседніх факелаў, размешчаных у іншых аблясцях, на 200-300 К. У параўнанні ж з тэмпературай навакольнага асяроддзя, тэмпература факелаў большая прыкладна на 2000 К. Як правіла, паходні аб'ядноўваюцца ў факельныя палі. Нярэдка сустракаюцца факельныя палі, у якіх не з'яўляюцца плямы. Такім чынам можна зрабіць выснову, што ў факелах не абавязкова павінны быць сонечныя плямы. Працягласць жыцця сонечнага факела складае 3-4 месяцы. Таксама, як і колькасць плям, колькасць паходняў залежыць ад сонечнай актыўнасці.
Стаўбцоўскі раён
Стаўбцоўскі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мінскай вобласці Беларусі. Утвораны 15 студзеня 1940 года. Пасля ліквідацыі Баранавіцкай вобласці ў студзені 1954 года ўвайшоў у склад Мінскай вобласці. У сучасных граніцах існуе з 1965 года. Падзелены на 16 сельскіх саветаў.
Геаграфічнае становішча
Раён на захадзе Мінскай вобласці. Мяжуе з Валожынскім, Дзяржынскім, Уздзенскім, Нясвіжскім і Капыльскім раёнамі Мінскай вобласці, з Карэліцкім, Навагрудскім і Іўеўскім раёнамі Гродзенскай вобласці.
Трацэўскі
Трацэўскі — прозвішча.
Стаўбцоўскі раён
Прырода
Галоўная рака — Нёман з прытокамі Сула, Уса і Альхоўка. Найвялікшае возера — Кромань.
Беларускімі геолагамі адкрыта Аколаўскае радовішча жалезных руд, таксама распрацоўваюцца радовішчы будаўнічага пяску і гліны.
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,4 °C, ліпеня 17,7 °C. Сярэднягадавая колькасць ападкаў складае 635 мм. Вегетацыйны перыяд — 190 дзён.
Лясы (44 % тэрыторыі раёна) хваёвыя, яловыя, бярозавыя, чорнаалешнікавыя. На паўночным захадзе раёна частка Налібоцкай пушчы. Ландшафтны заказнік дзяржаўнага значэння Налібоцкі (частка).
Гісторыя
Стаўбцоўскі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — горад Стоўбцы. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 14 сельсаветаў: Апечкаўскі, Аталезаўскі, Варацішчанскі, Гавезнаўскі, Задворскі, Залужскі, Засульскі, Мікалаеўшчынскі, Навасвержанскі, Пагарэлецкі, Ператоцкі, Старынскі, Шашкоўшчынскі, Ячонскі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Апечкаўскі і Пагарэлецкі сельсаветы. 26 жніўня 1961 года Задворскі сельсавет перайменаваны ў Слабадскі. 17 красавіка 1962 года да раёна далучаны Літвенскі, Прудскі, Рубяжэвіцкі, Хотаўскі сельсаветы скасаванага Івянецкага раёна, 25 снежня 1962 года — гарадскі пасёлак Івянец, Волменскі, Зарачанскі, Падневіцкі сельсаветы скасаванага Валожынскага раёна. 8 чэрвеня 1963 года Ячонскі сельсавет перайменаваны ў Заямнаўскі, Прудскі — у Налібацкі. 4 студзеня 1964 года скасаваны Ператоцкі і Старынскі сельсаветы. 27 кастрычніка 1964 года Гавезнаўскі сельсавет перайменаваны ў Вішнявецкі. 6 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Івянец, Волменскі, Зарачанскі, Падневіцкі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Валожынскаму раёну. 5 сакавіка 1981 года Хотаўскі сельсавет перайменаваны ў Хатаўскі. 14 снежня 1983 года з часткі Літвенскага і Хатаўскога сельсаветаў утвораны Цясноўскі сельсавет. 29 чэрвеня 2006 года з часткі Слабадскога сельсавета ўтвораны Наваколасаўскі сельсавет. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны Слабадскі сельсавет. 24 снежня 2011 года Залужскі сельсавет перайменаваны ў Старасвержанскі. 28 мая 2013 года скасаваны Аталезскі, Варацішчанскі, Засульскі і Цясноўскі сельсаветы.
Насельніцтва
Стаўбцоўскі раён налічвае 201 населены пункт, у якіх пражывае 43,7 тыс. чал. (2008). Гарадское насельніцтва складае 35 %, сельскае — 65 %. Статыстыка мінулых гадоў:
Гаспадарчая дзейнасць
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на мяса-малочнай жывёлагадоўлі і вырошчванні буракоў. Вырошчваюцца зерневыя і кармавыя культуры, бульба. Працуюць прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай, паліўнай, машынабудаўнічай прамысловасці.
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгунка і аўтамабільная дарога Мінск — Брэст, аўтамабільная дарога Івянец — Стоўбцы — Нясвіж, газаправоды Таржок (Расія) — Мінск — Івацэвічы (з адгалінаваннямі на Стоўбцы, Новы і Стары Свержань), Ямал (Расія) — Заходняя Еўропа.
Сродкі масавай інфармацыі
Мясцовая прэса прадстаўлена праз грамадска-палітычную і інфармацыйна-рэкламную газету «Прамень». Наклад — каля 6 тыс. асобнікаў, заснавальнік — Стаўбцоўскі раённы выканаўчы камітэт. Падпісны індэкс — 64334.
У эфір выходзіць праграма радыёвяшчання «Радыё Стоўбцы».
Славутасці
На Стаўбцоўшчыне знаходзіцца 17 помнікаў архітэктуры, 70 помнікаў гісторыі і культуры, у тым ліку Двор Свержань.
Вядомыя асобы
У сяр. XIX ст. ў вёсцы Залучча жыў польскі і беларускі паэт Уладзіслаў Сыракомля. Са Стаўбцоўшчынай цесна звязана дзейнасць паэта і драматурга, вучонага-моваведа Каруся Каганца.
На тэрыторыі раёна нарадзіліся:
Тут пачыналі свой творчы шлях такія вядомыя паэты, пісьменнікі і літаратуразнаўцы як Генрых Далідовіч і Казімір Камейша, Алесь Рыбак і Мікола Маляўка, Алесь Камароўскі і Яўген Хвалей, Аляксей Пяткевіч, Уладзімір Мархель і інш.
Стаўбцоўшчына мае 40 заслужаных работнікаў розных галін. Дала 18 дактароў навук і прафесараў, 45 кандыдатаў навук, 4 Герояў Сацыялістычнай Працы, 36 пісьменнікаў і паэтаў, з іх 28 — ураджэнцы раёна.
NGC 7222
NGC 7222 (іншыя абазначэнні — PGC 68224, UGC 11934, MCG 0-56-12, ZWG 377.35, NPM1G +01.0542) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Днепра-данецкая культура
Дне́пра-дане́цкая культура — усходнееўрапейская субнеалітычная археалагічная культура 5—3-га тыс. да н. э. Назва прапанавана у 1956 годзе і пазней прынята другімі археологамі.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
Нарадзіўся ў збяднелай шляхецкай сям’і віленскага суддзі Яна Русецкага і Тэрэзы з Рамановічаў. Першапачатковую адукацыю атрымаў у бернардынскай школе ў Трашкунах (1809—1815). У 1816 годзе пачаў вучобу ў Віленскім універсітэце — спачатку на факультэце права, таксама вучыўся архітэктуры на фізіка-матэматычным факультэце. У 1818 паступіў у школу мастацтваў пад кіраўніцтвам Яна Рустэма і з гэтага часу прысвяціў сябе мастацтву. Займаўся таксама скульптурай у Казіміра Ельскага. Дэбютаваў на першай выстаўцы вытанчаных мастацтваў у Вільні (1820). Падчас вучобы ва ўніверсітэце быў звязаны з філаматамі. Пазней вучыўся ў Парыжскай школе выяўленчых мастацтваў (E'cole des Beaux-Arts, 1821—1822) у вядомага мастака-неакласіцыста Гіёма Гіён-Лецьера. У Парыжы наведвае разнастайныя музеі, галерэі, майстэрні.
Выяўляе крытыцызм у дачыненні да акадэмічных сюжэтаў з грэчаскай і рымскай міфалогіі пад уплывам папулярнага ў той час рамантызму. У сваім дзённіку 17 чэрвеня 1822 года адзначае:"«Лічу, што найбольш адпаведным прызначэнню мастака, асабліва ў нашым краі, дзе шмат подзвігаў нашых гераічных продкаў ляжаць у занядбанні, вартым прысягнуць, вярнуўшыся на радзіму, не імкнуцца да гісторыі грэкаў ці рымлян, бо гэтыя матэрыялы вычарпаныя і ў іх цяжка быць арыгінальным, але заўсёды працаваць з нашай гісторыяй і краем»."Навучанне ў Парыжы зрабіла Русецкага прыхільнікам французскай школы жывапісу, самога сябе ён акрэсліваў як «вучня французскай школы». Але неўзабаве ён перабіраецца ў Рым, дзе пачынае навучацца ў Французскай акадэміі пад кіраўніцтвам Антуана-Жана Гро. З 1823 года навучаецца ў Вінчэнца Камучыні ў Акадэміі Святога Лукі, бярэ ўрокі скульптуры ў рымскай студыі Бертэля Торвальдсэна. У 1824 годзе навучаецца мастацтву італьянскай мазаікі ў Барталамеа Тамбрэлі.
Падчас вучобы ў Рыме быў нефармальным лідарам мясцовых польскіх артыстаў:"«Дзеці падзеленай Айчыны, збіраемся разам з розных дзяржаў на зямлі пакрытай лаўрамі, назіраючы за подзвігамі Герояў свету, распальваем у сабе гарачае жаданне славы, а калі ж загібела і прыйшла да заняпаду наша Айчына, гэты святы саюз дакладна будзе сэрцам і агнём Народа»."Італьянскі перыяд быў надзвычай плённы. Выконвае копіі фрэсак Рафаэля ў Ватыкане. У 1825 годзе робіць сем копій карцін Рафаэля ў Неапале. У 1829 годзе на выстаўцы ў Вільні экспанаваліся дзве копіі Русецкага з карцін Тыцыяна. Піша серыю відаў Рыма і яго помнікаў. У 1825 і 1827 гадах выпраўляецца ў Неапаль, піша Везувій. У 1826 годзе нарэшце атрымаў стыпендыю ад Віленскага ўніверсітэта на навучанне за мяжою, што значна палепшыла яго фінансавае становішча.
Вярнуўшыся ў Вільню ў 1831 годзе, даваў прыватныя ўрокі малявання. У 1834 годзе стаў настаўнікам у віленскім дваранскім пансіёне пры гімназіі, пазней у Дваранскім інстытуце. У яго класе атрымалі першыя ўрокі выяўленчага мастацтва Альберт Жамет, Альфрэд Ромер, Тадэвуш Гарэцкі, Ян Зянкевіч, Вікенцій Леапольд Сляндзінскі.
Дабромыль
Дабромыль (Добромиль) — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, у Старасамбарскім раёне. Размешчаны на рацэ Вырва за 100 км ад Львова.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
З 1839 годзе ўключаны ў склад камітэта па аднаўленні Віленскага кафедральнага сабора, займаўся кансервацыяй карцін у капліцы Святога Казіміра, маляваў для касцёлаў абразы. Напрыклад, для касцёла Святой Тэрэзы стварыў некалькі алтарных абразоў, а таксама аднавіў некаторыя, знішчаныя ў час вайны 1812 года. Акрамя абразоў для віленскіх касцёлаў маляваў і для касцёлаў іншых малых мястэчак.
Дабромыль
Гісторыя
Ваколіцы горада былі заселеныя яшчэ са старажытных часоў. Так, выяўленыя ў суседніх вёсках шматлікія археалагічныя знаходкі паказваюць, што ў басейне ракі Вырва ўжо ў эпоху энеаліта жыў чалавек. Доказам знаходжання чалавека на тэрыторыях самога горада з’яўляюцца сляды паселішча так званай археалагічнай культуры Карпацкіх курганоў, распаўсюджанай на Падкарпацці ў I палове Ι тыс. да н.э.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
У 1841 годзе Канут Русецкі наведаў Белавежскую пушчу, дзе стварыў з натуры серыю эцюдаў для карціны «Паляванне на зубраў» (1844—1851). Напісаў шэраг пейзажаў ваколіц Навагрудка, Ашмяншчыны, Белавежскай пушчы, у якіх этнаграфічная дакладнасць спалучаецца з выразнай манерай пісьма.
Дабромыль
Гісторыя
Горад упершыню згадваецца як сяло ў 1374 г. Тады князь Уладзіслаў Апольскі падараваў роду Гербуртаў маёнткі па рэках Вырва і Стрв’яж, вядомыя як Дабромыльскі ключ, уключаючы горад Дабромыль і вёскі Арламаў, Вялікае, Квасініна, Княжполь, Паляна, Ляцко, Мігава, Папортна, Сопітнык і інш.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
У 1843 годзе наведаў Пецярбург, а ў 1852 годзе на выстаўцы Імператарскай акадэміі мастацтва дэманстравалася яго карціна «Святая Марыя Магдалена», за што мастак атрымаў грашовую прэмію.
Дабромыль
Гісторыя
Каля 1450 г. Львоўскі лоўчы Мікалай Гербурт пабудаваў на Сляпой гары драўляны замак. Калі ў 1497 г. горад захапілі татары, згарэў і замак. У гэтым жа годзе польскі кароль Ян Ольбрахт прызнаў Дабромыль мястэчкам і дазволіў праводзіць кірмашы. Мястэчка хутка развівалася. Сюды перасяляліся купцы і рамеснікі. Ткачы з Маравіі выраблялі высакаякаснае сукно. За ім, а таксама па мясцовай соллю прыязджалі купцы з Венгрыі і Польшчы.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
У 1856—1858 гадах разам з Вінцэнтам Дмахоўскім і Казімірам Ельскім спрабаваў стварыць у Вільні публічную мастацкую галерэю і мастацкую школу, але гэтыя спробы не атрымалі падтрымкі мясцовых уладаў.
Дабромыль
Гісторыя
28 чэрвеня 1566 г. па намаганнях уладальніка мясцовых солеваран Станіслава Гербурта кароль Жыгімонт II Аўгуст прадаставіў Дабромылю магдэбургскае права. Запрошаныя ўладальнікам новыя рамеснікі арганізуюць цэхі. Мястэчка ўмацоўваецца сценамі і частаколам. Драўляны замак Гербурт пачаў перабудоўваць з каменя і цэглы.
Канут Русецкі
Жыццяпіс
Быў жанаты з Антанінай Чарвінскай, меў пяцярых дзяцей — Ганну, Баляслава, Тадэвуша, Міхала і Праспера. Пахаваны на Бернардынскіх могілках у Зарэччы ў Вільні.
Дабромыль
Гісторыя
Працягнуў гэтую працу Ян Шчасны Гербурт. У 1611 г. ён запрасіў з Кракава друкара Яна Шэлігу і заснаваў у мястэчку друкарню. Тут Гербурт выдаваў як свае творы, так і працы Арэхаўскага, Кадлубека, Яна Длугаша (у прыватнасці, першыя 4 тамы яго працы «Гісторыя Польшчы» выйшлі тут). З 1622 г. мястэчка ў руках магнатаў Канецпольскіх пасля замужжа Аляксандры — дачкі Яна Шчаснага Гербурта — за прадстаўніком роду Самуэлем.
Канут Русецкі
Творчасць
Пісаў карціны на рэлігійныя тэмы, пейзажы і акварэльныя партрэты. Таксама капіраваў італьянскія палотны, паўтараў мастакоў італьянскага Рэнесансу. Падчас вучобы за мяжой пісаў творы з міфалагічнымі і рэлігійнымі матывамі, партрэты, рымскія пейзажы. У сваіх карцінах выкарыстоўваў выразны малюнак і гладкую паверхню.
Дабромыль
Гісторыя
З першай паловы XVII ст. вядомыя друкі з гербам Добромыля: у чырвоным шчыце зялёны яблык, прабіты накрыж двума срэбнымі мячамі (частка радавога герба Гербуртаў). У XIX ст. (у перыяд аўстрыйскага валадарства) на пячатках горада існавала выява яблыка, прабітага трыма мячамі (як гэта было ў арыгінальным радавым гербе Гербуртаў), аднак ужо ў 1920-1930-х гг. польская адміністрацыя вярнулася да варыянту XVII ст.
Канут Русецкі
Творчасць
Аўтар твораў «Італьянец, які ўсміхаецца» (1823), «Клятва карбанарыяў» (1826), «Уцёкі ў Егіпет» (1828), аўтапартрэта, партрэта сына Баляслава (1843), «Жняя» і «Партрэт бацькі» (1845), «Літоўка з вербамі» (1847), «Літоўская рыбачка» (1856), «Млын Патоцкага ў Поплавах» (1855), «Селянін з венікамі» (1851) і інш. 330 твораў захоўваецца ў Літоўскім мастацкім музеі і экспануецца ў Вільнюскай мастацкай галерэі. У кафедральным саборы св. Станіслава і св. Уладзіслава ў Вільнюсе знаходзяцца тры вялікіх карціны Русецкага — «Звеставанне Найсвяцейшай Багародзіцы», «Уцёкі ў Егіпет», «Таемная вячэра» (1855). Падчас консервацыйных работ у 1927 высвятлілася, што цяперашнія скрыжаваныя далоні выявы Божай Маці Вострабрамскай з’яўляюцца вынікам панаўлення абраза, выкананага К. Русецкім.
Дабромыль
Гісторыя
Пасля паразы войскаў Б. Хмяльніцкага пад Берасцечкам у Дабромыле на плошчы пакаралі смерцю многіх мяшчан і сялян за падтрвмку гетмана, на мястэчка наклалі вялікую кантрыбуцыю.
Рамаліна
Рамалі́на (Ramalina) — род кусцістых лішайнікаў сямейства рамалінавых.
Канут Русецкі
Творчасць
Пасля смерці мастака яго сын Баляслаў захаваў майстэрню, а ў 1913 годзе перадаў творы бацькі ў віленскі музей. Невядомы лёс большай часткі вялікіх карцін з прыватных калекцый, а таксама раскіданых па літоўскіх касцёлах твораў. Па меркаванні Владаса Дрэмы, аўтара біяграфіі мастака, знікла значная частка твораў Русецкага ці, прынамсі, лёс шматлікіх твораў невядомы.
Дабромыль
Гісторыя
У 1772 г. мястэчка трапляе пад кіраванне Аўстрыі, уваходзіць у склад Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі. Мястэчка становіцца дзяржаўнай уласнасцю.
Рамаліна
Апісанне
Вядома каля 240 відаў, на Беларусі 10 відаў. Растуць пераважна на галінах і ствалах дрэў, апрацаванай драўніне, радзей на камянях і іншых субстратах.
Канут Русецкі
Літоўка з вербамі
Памеры 34х45 см. Дзяўчына, паводле некаторых меркаванняў — беларуска ў нацыянальным строі з «пальмамі віленскімі» на фоне віленскага касцёла св. Міхала, карціна набытая І. Луцкевічам для Беларускага музея (у інвентары жывапісу музея № 89). Зараз твор знаходзіцца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея (экспануецца ў доме-музеі Ваньковічаў). К. Русецкі неаднойчы рабіў яе копіі, адна з іх знаходзілася ў Таварыстве сяброў навук (зараз — у калекцыі Віленскай карціннай галерэі), яшчэ адна належала Ю. Курнатоўскаму.
Дабромыль
Гісторыя
У 1872 г. праз горад пракладзена важная чыгунка, якая злучала Львоў з Будапештам, так званая першая венгерска-галіцкая чыгунка. У горадзе пабудавана чыгуначная станцыя. У 1876 г. з’явіліся фабрыка запалак, мылаварня, шклозавод, лесапільны і піваварны заводы. У 1876 г. Дабромыль узвышаецца да рангу цэнтра аднайменнага павета, застаючыся такім і ў часы ЗУНР, і ў часы Польшчы (1919—1939 гг.). У 1880 г. у горадзе жыве 2734 чал., а ў Энгельсбрунне — 291. Разам: 655 рыма-каталікоў, 479 грэка-каталікоў, 1884 габрэяў i 7 чалавек іншых рэлігій. У 1921 г. Дабромыль мае 5386 жыхароў, сярод якіх 2119 габрэяў. У перыяд крызісу 1929—1933 гг. мястэчка прыходзіць у заняпад, узмацняецца страйкавая барацьба.
Рамаліна
Апісанне
Слаявіна кусцістая, лопасцевая, шэра-зялёная, жаўтаватая або белая, абвіслая ці прамастойная, прымацаваная да субстрату асновай. Пладовыя цеяы (апатэцыі) бакавыя або канцавыя. Споры двухклетачныя.
Дабромыль
Гісторыя
У 1895 г. падчас выбараў дэпутата аўстрыйскага парламента ад сельскай курыі Пярэмышль-Масціска-Дабромыль ад украінскай Радыкальнай партыі вылучаўся як кандыдат Іван Франко, але яго не дапусцілі да Венскага парламента.
Рамаліна
Віды
Некаторыя віды:
Дабромыль
Гісторыя
У 1940 г. немцаў з Энгельсбрунна выселілі ў Вартэгаў па праграме «Дадому ў Рэйх».
У 1940—1962 гг. горад быў цэнтрам Дабрамыльскага раёна.
Карыкатура
Карыкатура (caricatura, ад caricare — нагружаць, перабольшваць) — спосаб мастацкай тыпізацыі, выкарыстанне шаржу і гратэску для крытычна накіраванага, тэндэнцыйнага перабольшвання і падкрэслівання негатыўных бакоў жыццёвых з'яў або асоб з мэтай іх выкрыцця і высмейвання; спецыфічная галіна праяўлення камічнага ў выяўленчым мастацтве праз сатырычную ці гумарыстычную выяву. У шырокім сэнсе карыкатура — усякі вобраз, дзе свядома ствараецца камічны эфект, спалучаюцца рэальнае і фантастычнае, перабольшваюцца і завастраюцца характэрныя рысы фігуры, твару, адзення, паводзін людзей, змяняюцца іх суадносіны з навакольным асяроддзем, выкарыстоўваюцца незвычайныя супастаўленні і іншае. У вузкім сэнсе — асобны жанр выяўленчага мастацтва (пераважна графікі), форма сатыры. Росквіт карыкатуры звычайна звязаны з перыядам буйных грамадскіх канфліктаў, палітычнай нестабільнасці, войнамі.
Элементы карыкатуры вядомы ў мастацтве Старажытнага Егіпта, антычнасці, Сярэднявечча і эпохі Адраджэння. Зараджэнне карыкатуры як жанру звязана з Сялянскай вайной 1524-26 у Германіі, Рэфармацыяй, рэвалюцыямі 16-18 стагоддзяў у Нідэрландах, Англіі, Францыі. Самастойная эстэтычная значнасць асэнсавана ў пачатку 19 стагоддзя рамантыкамі. Вялікая роля ў развіцці сусветнай карыкатуры належыць У.Хогарту, Дж.Гілрэю, Ж.Гросу, Ф.Гоі, А.Дам'е, П.Гаварні, Х.Бідструпу.
Чырвоная Горка (Капыльскі раён)
Чырво́ная Го́рка (, Чирвоная Горка) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пацейкаўскага сельсавета.
Студзень
Сту́дзень — першы месяц Грыгарыянскага календара і дзясяты месяц старажытнарымскага. Складаецца з 31 дня.
Назва
У старабеларускай мове месяц назваўся стычень, пры гэтым славянская назва выкарыстоўвалася побач з лацінскай формай генвар. У выданнях Францыска Скарыны даецца народная назва студзеня — стычень, таксама яна ўпамінаецца ў «Храналогіі» Андрэя Рымшы (1581). Слова студень выкарыстоўвалася ў старабеларускіх тэкстах у значэнні «холад».
Назва, ужываная ў сучаснай беларускай літаратурнай мове, узнікла ў асяроддзі газеты «Наша ніва» і набыла больш-менш канчатковую форму ў 1912 годзе, калі ў календары «Нашай нівы» былі пададзены прапанаваныя назвы месяцаў з тлумачэннямі. Паслядоўна ў «Нашай ніве» ўжываліся варыянты назвы: у 1907 — январ (стычань), у 1908 — стычань, у 1909 — январ, у 1910—1912 — студзень (январ); далей — студзень («бо дужа сцюдзёна»).
NGC 7223
NGC 7223 (іншыя абазначэнні — PGC 68197, UGC 11931, MCG 7-45-18, ZWG 530.13, IRAS22081+4046) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Яшчарка.
Гніздычыў
Гніздычыў (Гніздичів) — пасёлак гарадскога тыпу ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны на правым беразе ракі Стрый, за 9 км на поўдзень ад раённага цэнтра Жыдачыва.
Гісторыя
Месца пілігрымак пад назвай Кахавіна вядома з 1646 г. - з часу з'яўлення там цудатворнага абраза Маці Божай Кахавінскай. Спачатку на тым месцы для абраза была пабудавана невялікая капліца, а пазней, у 1748 г. - прасторная драўляная царква. Побач з ёй вырас кляштар кармелітаў.
За гэты час было зафіксавана шмат выпадкаў вылячэнняў перад іконай, а таму спецыяльная камісія, якая вывучала гэтыя з'явы, абвясціла яе цудатворнай. Адбылося гэта 26 траўня 1755 г.
У 1789 г. пры аўстрыйскім імператары Іосіфе II кляштар быў ліквідаваны. Ён зноў адрадзіўся толькі ў 1855 г., тады ж была адноўлена старажытная капліца і рэстаўраваны вобраз. У 1868 г. быў закладзены закладны камень пад новы храм, які быў кансэкраваны 1 верасня 1894 г.
Выбітнай падзеяй у гісторыі мястэчка стаў дзень 15 жніўня 1912 г., калі адбылася каранацыя абраза, на якую сабралася вялікая колькасць паломнікаў не толькі з Галічыны, але і са ўсёй Аўстра-Венгрыі і з іншых краін Еўропы.
З 1931 г. кляштарам валодалі езуіты, якія перад Другой сусветнай вайной вывезлі вобраз Маці Божай Кахавінскай да Польшчы.
У сакавіку 1990 г. старажытную святыню ўзялі пад сваю апеку айцы-рэдэмптарысты, якія не толькі вярнулі старую назву гэтаму паселішчу, але і прыкладаюць нямала намаганняў, каб вярнуць яму былую славу.
Прамысловасць
У мястэчку дзейнічае папяровая фабрыка. Ёсць чыгуначная станцыя. Функцыянуюць таксама спіртавы і камбікормавы заводы.
Ніна Георгіеўна Краснова
Ніна Георгіеўна Краснова (нар., г. Гомель) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1969), прафесар (1978).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1951; аспірантура, 1954). Працавала ў ЦК ЛКСМБ (1952—1959, загадчык аддзела, сакратар), ЦК КПБ (1959—1970, намеснік начальніка аддзела навукі і навучальных устаноў), Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце (у 1970—1990 — рэктар, 1991—2011 — прафесар кафедр палітычнай гісторыі, гісторыі і беларусазнаўства, айчыннай гісторыі і сусветнай культуры).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Беларусі; гісторыя і арганізацыя адукацыі ў Беларусі.
Узнагароды
Званне «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР» (1988), ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966), «Знак Пашаны» (1960, 1981) і інш.
Смоўж іспанскі
Смоўж іспанскі (Arion vulgaris Moquin-Tandon, 1855 альбо памылкова Arion lusitanicus Mabille, 1868) — смоўж роду Arion сямейства Arionidae, атрада лёгачных, класа бруханогіх наземных малюскаў. Інвазійны від, які з сярэдзіны XX стагоддзя распаўсюдзіўся амаль па ўсёй Еўропе. Cур’ёзны шкоднік у сельскай гаспадарцы.
Арэал
Да першай паловы XX стагоддзя смаўжы былі распаўсюджаны толькі ў межах Пірэнейскага паўвострава, аднак даволі хутка асвоілі Цэнтральную і Паўночную Еўропу, верагодна, за кошт ненаўмыснага пераносу чалавекам па гандлёвых шляхах.
Значэнне
У прадстаўнікоў гэтага віду практычна няма натуральных ворагаў, таму яны часта дасягаюць вялікай колькасці і здольныя рабіяць катастрафічныя «набегі» на лугі дзікарослай травы, сады і агароды. Верагодна, вялікая хуткасць распаўсюджвання смаўжа іспанскага звязана з іх гермафрадытызмам. За адну кладку адна асобіна можа вырабіць да ста яек. Для кантролю колькасці смаўжоў прапануюць прымяняць хімічныя і біялагічныя агенты (метальдэгід, паразітычных круглых чарвей і кляшчоў).
Распаўсюджанне ў Беларусі
Ужо ў 2020 годзе навукоўцы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі фіксавалі пранікненне іспанскага смаўжа на тэрыторыю Беларусі. У 2022 годзе беларускія СМІ сталі актыўна прыцягваць увагу да з’яўлення іспанскага смаўжа ў розных кутках Беларусі.
Высокае (Пінскі раён)
Высо́кае (, Высокое) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Высокаўскага сельсавета, у 1954—1957 гадах у складзе Пінкавіцкага сельсавета, з 1957 года ў складзе Гарадзішчанскага сельсавета.
Вулька Гарадзішчанская
Ву́лька Гарадзі́шчанская (, Вулька Городищенская) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Гісторыя
У канцы XIX стагоддзя пражывала 160 чалавек, пераважна дваранскага паходжання. На паўночным усходзе ад паселішча ў лесе знаходзілася капліца, у вёсцы — царква (не захаваліся).
Прыблізна ў ноч з 23 на 24 чэрвеня 1941 года за 2—3 кілямэтры ад вёскі, у лесе, супрацоўнікі НКУС звязалі паміж сабой калючым дротам 53 вязні з пінскай турмы і закапалі жыўцом. Трагедыю на ўласныя вочы пабачыў вясковец, які па прыходзе нацыстаў распавёў ім пра тое, што бачыў у лесе. 12 ліпеня 1941 года пры прысутнасці ўрачоў, мясцовых жыхароў і немцаў прайшла эксгумацыя. Словы вяскоўца аказаліся праўдай. 2 лістапада 1991 года тут быў усталяваны крыж.
Да Другой сусветнай вайны ў вёсцы было 202 двары і 731 жыхар. У чэрвені 1943 года фашысты знішчылі 174 двары, расстралялі 275 чалавек.
NGC 7224
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандр Раманоўскі
Аляксандр Раманоўскі (,  — ) — беларускі і аўстралійскі мастак.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў школу-дзесяцігодку (1932) і Віцебскі мастацкі тэхнікум (1938). Працаваў мастаком у тэатры і рэдакцыях газет. У 1940 прызваны ў Чырвоную Армію, з 1941 быў у нямецкім палоне. Пасля II сусветнай вайны эмігрыраваў у Аўстралію.
Найбольш плённа працаваў у жанрах палітычнай карыкатуры, скетча, плаката. Яго малюнкі друкаваліся ў беларускай і расійскай эмігранцкай перыёдыцы. Яго творы экспанаваліся на мастацкіх выстаўках у Аўстраліі. У 1955 у г. Сідней выдадзены альбом яго скетчаў.
Быў членам Аўстралійскага мастацкага таварыства і Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку, якому завяшчаў некалькі сваіх малюнкаў.
Трагічна загінуў.
Андрэй Алегавіч Зяневіч
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1992).
Сяргей Аляксандравіч Елізараў
Сяргей Аляксандравіч Елізараў (нар., Архангельск, Расія) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2013), прафесар.
Андрэй Алегавіч Зяневіч
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: фотапрыёмнікі для рэгістрацыі слабага аптычнага выпраменьвання.
Сяргей Аляксандравіч Елізараў
Біяграфія
Працаваў у Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (з 1978, гуманітарна-эканамічны факультэт, кафедра сацыяльна-гуманітарных і прававых дысцыплін, прафесар, у 2010—2015 — загадчык кафедры паліталогіі і гісторыі).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Камуністычнай партыі Беларусі; гісторыя адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу БССР; менталітэт усходніх славян.
Гарналыжны спорт на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018
Спаборніцтвы па гарналыжаму спорту на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 у Пхёнчхане (Паўднёвая Карэя) прайшлі з 12 па 24 лютага. Было разгуляна 11 камплекта узнагарод.
Каляндар
Мясцовы час (UTC+9).
Гарадзішча (пасёлак, Пінскі раён)
Гарадзі́шча (, Городище) — пасёлак у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Маннік
Ма́ннік  (Glyceria) — род раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, рэдка аднагадовыя травы, якія растуць большай часткай на сырых месцах і нават у вадзе. У шматгадовых відаў карэнішча таўсцей. Лісце мае похву або замкнёнае толькі каля асновы, або па ўсёй даўжыні і ў пупышкаскладанні ўздоўж складзеную пласцінку.
Суквецце — разгалістая мяцёлка, якая складаецца з больш ці менш сціснутых з бакоў трохкаляровых або шматколерных даўгаватых каласкоў. Крыючыя лускі карацей кветкавых, кожная з іх з адной — трыма жылкамі; ніжняя кветкавая луска на спінцы выпуклая, з пяццю — сям’ю некалькі сыходнымі да верхавіны жылкамі, з тупой плёнкавай верхавінай; плёнкі яйкападобныя, тупыя, часта зрослыя паміж сабой.
Зярняўка авальная або прадаўгаватая, на ўнутраным баку звычайна з баразёнкамі.
Каранальныя дзіркі
Каранальныя дзіркі (coronal holes) — вобласці ў сонечнай кароне, дзе паніжаныя шчыльнасць і тэмпература плазмы. Як правіла, шчыльнасць ў такіх раёнах прыкладна ў сто разоў менш, чым у астатніх абласцях кароны. З'яўленне каранальнай дзірак фіксуецца з дапамогай малюнкаў, атрыманых у рэнтгенаўскім дыяпазоне са спадарожнікаў.
З'яўленне каранальных дзірак звязваюць з перыядам рэмісіі — часам мінімальнай сонечнай актыўнасці. Каранальныя дзіркі з'яўляюцца важным элементам сонечна-зямной фізікі, прыводзячы да розных эфектаў касмічнага надвор'я, у прыватнасці да геамагнітнай актыўнасці. Часцяком каранальныя дзіркі з'яўляюцца асноўным фактарам, якія ўплываюць на іанасферы і магнітнае поле Зямлі. Размешчаны яны звычайна ў палярных раёнах Сонца, аднак у перыяд максімуму могуць назірацца на ўсіх шыротах.
Вілем Марыс
Вілем Марыс, вядомы таксама як Венцэль Марыс (Willem Maris;,  — , ) — галандскі мастак — імпрэсіяніст, малодшы сын у сям’і мастакоў Марыс. Уваходзіў у лік жывапісцаў Гаагскай школы.
Франц Шміціян
Франц Шміціян (Franz Schmitijan, Franciszek Schmitijan, Franciscus Schmitijan; 28 жніўня 1788, Гільдэсгайм, Германія – 13 ліпеня 1828, Цярнопаль) – святар, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі і Цярнопальскага езуіцкага калегіума.
Уступіў у Таварыства Ісуса 13 чэрвеня 1805 г. і наступныя два гады праходзіў выпрабаванні ў Дынабургскім навіцыяце. Пасля курса філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1807-1810) працаваў прэфектам канвікта і выкладчыкам нямецкай мовы ў Магілёве (1810-1811), выкладчыкам граматыкі і сінтаксісу і нямецкай мовы ў Мсціславе (1811-1812).
З 1813 па 1817 гг. вывучаў тэалогію ў Полацкай езуіцкай акадэміі. У 1815 г. высвечаны на ксяндза. У 1817-1820 гг. – прафесар эксперыментальнай фізікі і хіміі ў Полацкай акадэміі.
Пакутаваў на сухоты. Памёр 13 ліпеня 1828 г. і пахаваны на езуіцкіх могілках у Цярнопалі.
Марына Марыні
Марына Марыні (Marino Marini;,  — , Віярэджа) — італьянскі скульптар, мастак, гравёр.
Вывучаў жывапіс і скульптуру ў Акадэміі мастацтваў у Фларэнцыі. У пачатку 1920-х гадоў займаўся жывапісам, потым прысвяціў сваю дзейнасць скульптуры. У гэтыя гады ў працах Марыні прасочваецца ўплыў мастацтва этрускаў. З 1929 года працаваў у Вышэйшым інстытуце мастацтваў у Монцы, часта наведваў Парыж, дзе супрацоўнічаў з Масіма Кампільі, Джорджа дэ Кірыка, Альберта Маньелі, Філіпа дэ Пізісам. У 1936 годзе пераехаў у Швейцарыю, наведаў Цюрых і Базель, пазнаёміўся з Альберта Джакамеці, Жэрменай Рыш’е, Фрыцам Вотруба. У 1936 годзе атрымаў прыз Рымскай квадрыенале. З 1940 па 1970 год — прафесар у Акадэміі прыгожых мастацтваў Брэра ў Мілане. З 1946 года стала пражываў у Мілане. З 1948 года таксама займаўся абстрактным жывапісам.
У Фларэнцыі ў былой царкве Сан-Панкрацыа працуе Музей Марыні, які сабраў калекцыю работ вядомага жывапісца і скульптара.
Жыдачыў
Жыдачыў (Жида́чів) — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Жыдачыўскага раёна. Адзін з найстарадаўнейшых гарадоў Галічыны. Размешчаны на мяжы Падольскага ўзвышша і ўпадзіны Перадкарпацця, за 3 км ад упадзення ў Днестр ракі Стрый.
Гісторыя
Першае пісьмовае згадванне аб горадзе датуецца 1164 г., калі ён узгадваецца як Удзеч (або Зудзечаў). У далейшым у дакументах зафіксавана яшчэ каля 25 назваў горада. У 1393 г. горад атрымаў магдэбургскае права, якое садзейнічала яго эканамічнаму развіццю. Ён стаў адным з буйных гарадоў Галічыны, цэнтрам гандлю соллю. Акрамя таго, жыхары займаліся земляробствам і рамёствамі. Гэтыя заняткі адлюстраваны на гербе горада 1653 г. - белая саляная галава, нарог ад плуга, сэрцападобныя шчыт.
Каталіцкі прыход у горадзе быў утвораны ў 1301 г. У той час храм быў драўляным, яго атачалі могілкі. Вядома, што ў 1387 г. кароль Ягайла дараваў мясцоваму касцёлу сяло Рагозна. У 1415 г. брат караля, Свідрыгайла, які валодаў гэтым краем з 1403 г., упрыгожыў мясцовы храм. У 1602 г. было пачата будаўніцтва каменнага касцёла.
У 1676 г. кароль Ян Сабескі, рыхтуючыся да вайны з турэцкім войскам, стаяў лагерам каля Жыдачава. Баі доўжыліся амаль месяц, вырашальнай стала бітва 17 кастрычніка 1676 г. Кароль падпісаў з туркамі мірнае пагадненне, адабраў 12 тыс. чал. палонных, якіх гналі ў Турцыю, і адслужыў урачысты малебен з нагоды перамогі ў мясцовым касцёле.
Помнікі даўніны
Адной з асноўных гістарычных славутасцяў з'яўляецца касцёл (з 1990—х гг. - зноў дзеючы), у якім у савецкі час спачатку быў аўтавакзал, а затым - краязнаўчы музей.
Захаваліся старыя панскія стайні, у якіх размешчаны навучальныя класы і гаражы мясцовага ПТВ.
Эльчэ
Эльчэ (Elche) — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі, размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Валенсія, у правінцыі Алікантэ. Паводле дадзеных перапісу 2008 года Эльчэ мае насельніцтва ў 228,3 тысяч жыхароў, займаючы, такім чынам, трэці радок самых густанаселеных гарадоў супольнасці пасля Валенсіі і Алікантэ, а таксама ўваходзіць у спіс 20 найбуйнейшых іспанскіх гарадоў.
Частка муніцыпалітэта з'яўляецца прыбярэжнай, але галоўная частка гораду размяшчаецца ў каля 11 км ад Міжземнага мора. Невялікі ручай Віналопа працякае праз горад, падзяляючы яго на дзве часткі.
Гісторыя
Ла Алькудыя знаходзіцца ў 10 км ад месца размяшчэння сучаснага горада і з'яўляецца непасрэдным папярэднікам Эльчэ. Гэты горад быў заселены грэкамі, а затым заняты карфагенянамі і рымлянамі. Грэчаскія каланісты стварылі тут сваю калонію, назваўшы яе Гэліке каля 600 года да н.э. Рымляне называлі горад Ілісі (Ilici) і надалі яму статус калоніі, пасля кароткага візантыйскага валадарства, готы занялі горад і ўсталявалі ў ім біскупскі пасад.
Эльчэ страціў сваё значэнне ў перыяд маўрытанскай акупацыі. Арагонскі кароль Хаймэ II узяў горад у XIII стагоддзі падчас Рэканкісты. Горад рос на працягу XVIII стагоддзя і стаў гуляць больш важную ролю ў XIX стагоддзі з прыходам сюды чыгункі і буму прамысловага развіцця.
Спорт
У горадзе маецца футбольны клуб «Эльчэ».
NGC 7226
NGC 7226 (іншае абазначэнне — OCL 226) — рассеянае скопішча ў сузор’і Цэфей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
SMS Goeben (1911)
Ліне́йны крэ́йсер «Гё́бен» (Goeben) — нямецкі лінейны крэйсер тыпу «Мольтке» часоў Першай сусветнай вайны. Уведзены ў строй 2 ліпеня 1912 года. У 1914—1917 гадах вёў аперацыі на Чорным моры супраць рускага флоту і каўказскага фронту рускай арміі.
З жніўня 1914 года ў складзе турэцкага флоту пад імём «Султан Сялім Грозны» (Yavuz Sultan Selim) або проста Yavuz. Да 1950 года быў флагманам ваенна-марскога флоту Турцыі. У 1973 годзе быў разрэзаны на метал (апошнім з караблёў германскага імперскага флоту) пасля таго, як Германія адмовілася выкупіць яго і ператварыць у музей.
Лічыцца, што «Гёбен» («Явуз Султан Сялім») заставаўся на актыўнай службе даўжэй, чым любы іншы карабель дрэдноўтнага тыпу ў свеце.
Будаўніцтва
Лінейны крэйсер тыпу «Мольтке». Закладзены 12 або 28 жніўня 1909 года, спушчаны на ваду 28 сакавіка 1911 года, папярэдне увайшоў у склад флоту 2 ліпеня 1912 года. Кошт пабудовы склаў 41 564 000 залатых марак або 20 728 000 рублёў золатам. Будаўніцтва вялося на суднаверфі фірмы «Блом унд Фос» («Blohm und Voss») у Гамбурге.
Названы ў гонар Аўгуста Карла фон Гёбена, прускага генерала часоў франка-прускай вайны 1870—1871.
1914
Летам 1914 года «Гёбен» і лёгкі крэйсер «Брэслау» знаходзіліся паблізу ўзбярэжжа Афрыкі. У Міжземным моры знаходзіліся значныя сілы французскага флоту, таму пасля аб’явы вайны было вырашана перавесці групу ў Канстанцінопаль, бліжэй да берагоў нейтральнай Турцыі, дружалюбнай Германіі. Акрамя французскага флоту ў Міжземным моры знаходзілася і група брытанскіх лінейных крэйсераў, аднак «Гёбену» і «Брэслау» атрымалася выслізнуць ад саюзнікаў і ўдала дайсці да мэты: 10 жніўня 1914 нямецкія крэйсеры дасягнулі праліва Дарданэлы.
Турцыя была ўсё яшчэ нейтральнай краінай і па існуючых дагаворах не мела права ўпускаць караблі ваюючых бакоў у пралівы. Аднак Германіі ўдалося схіліць на свой бок ваеннага міністра Турцыі Энвер-пашу, і дазвол быў дадзены. Для таго, каб пераадолець юрыдычныя цяжкасці, нямецкія крэйсеры былі фармальна ўключаны ў склад турэцкага флоту пад імёнамі Yavuz Sultan Selim і Midilli, уся каманда пры гэтым засталася нямецкай. 16 жніўня крэйсеры падышлі да Канстанцінопаля. 23 верасня контр-адмірал Сушон быў прызначаны галоўнакамандуючым турэцкім флотам.
1915
Да канца года аперацыі «Гёбена» былі абмежаваныя з-за недахопу вугалю; крэйсер выходзіў у мора толькі два разы: 9—11 жніўня і 5—6 верасня.
1916
У канцы 1916 года на «Гёбен» усталявалі прыборы цэнтральнай наводкі галоўнага і сярэдняга калібраў. Вугал узвышэння гармат павялічылі да 22,5°, што давала крейсеру магчымасць весці бой з новымі рускімі лінкарамі на дыстанцыях да 23 км. Адначасова былі дэмантаваныя апошнія чатыры 88-мм гарматы, якія яшчэ заставаліся на борце.
1917
З’яўленне рускіх дрэдноўтаў кардынальна змяніла становішча на каўказска-чарнаморскім тэатры ваенных дзеянняў. Дзякуючы дасягнутай якаснай перавагі, чарнаморскі флот здолеў блакаваць дастаўку вугалю з раёна Зангулдак ў Анатоліі ў Канстанцінопаль, у выніку чаго ў 1917 годзе «Гёбен» ні разу не выйшаў у мора.
1918
Пасля кастрычніцкай рэвалюцыі ў Петраградзе і ў выніку ўсталяванай пасля гэтага анархіі рускі флот страціў баяздольнасць і ваенныя дзеянні на Чорным моры спыніліся; база флоту ў Севастопалі па Брэсцкаму дагавору трапіла пад кантроль Германіі.
Пасля вайны
Умовы Сеўрскага мірнага дагавора паміж Атаманскай імперыяй і саюзнікамі (1920) прадугледжвалі перадачу крэйсера Англіі ў якасці ваенных рэпарацый. Аднак пасля вайны за незалежнасць Турцыі дагавор быў скасаваны. Па Лазанскаму мірнаму дагавору (1923) большая частка флоту заставалася ў распараджэнні турэцкага ўрада. У лік пакінутых Турцыі караблёў увайшоў і «Гёбен» («Явуз»).
Стратэгічнае значэнне
З’яўленне «Гёбена» і «Брэслау» ў Чорным моры паскорыла ўступленне Турцыі ў вайну на баку Цэнтральных дзяржаў. Хоць ваенныя дзеянні Турцыі і мелі некаторае самастойнае значэнне, аднак найбольшы ўплыў на ход вайны аказала страта паўднёвага маршруту забеспячэння рускай арміі, а таксама спыненне экспарту расійскага збожжа — асноўнай крыніцы валюты для рускай казны. Разам з нямецкай блакадай Балтыйскага мора гэта адрэзала Расію ад Еўропы; тыя, што засталіся шляхі забеспячэння праз Архангельск і Уладзівасток былі занадта доўгімі і ненадзейнымі. Усё гэта прывяло да прыкметнага паслаблення ваеннай моцы рускай арміі, якая зведала пастаянны недахоп у матэрыяльным забеспячэнні.
Каўказскі фронт
Дзеянні «Гёбена» аказалі вялікі ўплыў на аперацыі Каўказскага фронту. Да 1914 года рускія лінкары дамініравалі ў Чорным моры, і руская армія планавала дэсант у Басфоры. З’яўленне «Гёбена» ў корані змяніла сітуацыю: любыя дзеянні ў турэцкіх берагоў цяпер патрабавалі прысутнасці ўсёй браняноснай брыгады ЧФ, паколькі меншыя сілы маглі быць знішчаны «Гёбеном». Уплыў «Гёбена» было нейтралізавана толькі ў пачатку 1916 года з уводам у строй рускіх лінкораў «Імператрыца Марыя» і «Імператрыца Екацярына Вялікая». Нейтралізацыя «Гёбена» радыкальна змяніла суадносіны сіл на каўказска-чарнаморскім тэатры на карысць Расіі.
Первамайскі (Капыльскі раён)
Первама́йскі (, Первомайский) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Семежаўскага сельсавета.
1886 год у гісторыі музыкі
1886 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Эканоміка Пакістана
Пакістан — індустрыяльна-аграрная краіна са сферай паслуг, што хутка расце. Найважнейшай галіной эканомікі застаецца сельская гаспадарка, з якой вельмі шчыльна звязана прамысловасць. У 1960-я-1970-я Пакістан стаў адным з цэнтраў Зялёнай рэвалюцыі. Па памерах эканомікі, тэмпах росту ВУП, хуткасці фармавання сярэдняга класу Пакістан уваходзіць у лік вядучых дзяржаў свету. Даследчыкі адносяць Пакістан да групы "Наступныя 11" — ліку краін, што маюць вялікі патэнцыял і могуць у хуткім часе стаць важнымі гульцамі на сусветнай эканамічнай арэне. Пры гэтым краіна працягвае пакутваць ад сваіх традыцыйных праблемаў: перанаселенасці, беднасці, непісьменнасці, тэрарызму.
Агульная характарыстыка
Пакістан — індустрыяльна-аграрная краіна з шматукладнай эканомікай. Сельская гаспадарка працягвае граць вялікую ролю ў эканоміцы краіны і займае 24,7 % усяго ВУП, хоць прамысловасць актыўна развіваецца і складае 19,1 % ВУП (у 2017 годзе). Пры гэтым у сельскай гаспадарцы занята 42 % працоўных, а ў прамысловасці — 22 %. Узровень беспрацоўя — 6 % (у 2017 годзе). У 2000-х гадах эканоміка Пакістана паказвала ўстойлівы эканамічны рост прыкладна 7 % у год. У 2010-х рост працягваецца і складае 4-5 % (2015-2017). Аднак па памерах ВУП на душу насельніцтва (5600 долараў у 2018) Пакістан усё яшчэ далёка ззаду большасці краін Азіі. Каля 20 % пакістанцаў жывуць за міжнароднай рысай беднасці (1,25 дол. у дзень). Пры гэтым сярэдні клас налічвае каля 40 млн і, відаць па ўсім, да 2050 павялічыцца да 100 млн чалавек.
Гаспадарка Пакістана арактарызуецца высокай залежнасцю ад умоў надвор'я, ад якіх наўпрост залежаць такія галіны як сельская гаспадарка, тэкстыльная прамысловасць, гідраэнергетыка, водны транспарт.
Сельская гаспадарка
З сельскай гаспадаркай так ці інакш звязаны большасць працуючых пакістанцаў. Асноўная зерневая культура — пшаніца (8-е месца ў свеце, 26 млн тон у 2014), па вырошчванні якой Пакістан апярэджвае разам складзеную Афрыку. Кароль тэхнічных культур — бавоўнік (4-е месца ў свеце, 2,3 млн тон). Пакістан займае першае месца ў свеце па зборы абрыкосаў. Пакістан мае вялікае пагалоўе буйной рагатай жывёлы і з'яўляецца чацвёртым у свеце вытворцам малака. У краіне знаходзіцца найбуйнейшы ў свеце рынак вярблюдаў.
Прамысловасць
Прамысловаць у значнай ступені вынікае з сельскай гаспадаркі, гэта тычыцца тэкстыльнай (вытворчасць баваўняных тканін, дываноў) і харчовай галін. Найбольш пяспяховай галіной прамысловасці ў 2010-х стала цэментная вытворчасць, у першую чаргу, у сувязі са з'яўленнем попыту ў Афганістане, куды штогод экспартуецца 7 млн тон. Развіваецца, абапіраючыся на танную працоўную сілу, машынбудаванне. У 2005 Пакістан пачаў вытворчасць аўтамабіля ўласнай маркі REWO. У буйных гарадах - нафтаперапрацоўка (Карачы, Равалпіндзі).
Аснову электраэнергетыкі складаюць ГЭС, найбуйнешая з якіх — Тарбела на рацэ Інд, магутнасцю 3500 МВт. У 2008 у эксплуатацыю ўведзеная АЭС Чашма (на 2018 налічвае 4 дзеючых рэактары агульнай магутнасцю 1300 МВт).
У здабыўной прамысловасці важнае значэнне мае вугальная галіна: журнал «Форбс» назваў Пакістан "вугальнай Саудаўскай Аравіяй". Здабыча нафты і газу не здавальняе патрэбаў гаспадаркі, таму энерганосьбіты імпартуюцца.
Транспарт
Для сувязі з Кітаем збудавана высакагорная Каракарумская шаша. Вялікая значэнне мае навігацыя на рацэ Інд і яго пенджабскіх прытоках. Найвялікшы марскі порт — Карачы.
Знешні гандаль
Дзве траціны пакістанскага экспарту складае прадукцыя тэкстыльнай і швейнай прамысловасці. Адмоўнае гандлёвае сальда — балючая эканамічная праблема Пакістана: у 2016 пакістанскі імпарт па кошце ўдвая перавысіў экспарт. Асноўныя гандлёвыя партнёры: ЗША, Кітай, Вялікабрытанія, Германія (па экспарце); Кітай, ААЭ, ЗША, Японія, Саудаўская Аравія (па імпарце).
Роберт Левандоўскі
Роберт Левандоўскі (Robert Lewandowski; нар., , Польшча) — польскі футбаліст, нападнік іспанскага клуба «Барселона» і нацыянальнай зборнай Польшчы. Найлепшы футбаліст 2020 і 2021 гадоў па версіі ФІФА.
Раннія гады
Трэніраваўся ў моладзевай камандзе «Партызан» з роднага горада Лешна, дзе працаваў яго бацька. Да 2004 года выступаў за варшаўскую «Варсовію». Пасля выступаў за варшаўскія клубы «Дэльта» і «Легія-2». Летам 2006 года перайшоў у «Зніч» з горада Прушкаў. У сезоне 2007/08 стаў найлепшым бамбардзірам Другой лігі Польшчы забіўшы 21 гол у 32 матчах.
«Лех» Познань
У ліпені 2008 года падпісаў пяцігадовы кантракт з пазнаньскім «Лехам». Клуб за яго заплаціў 1,5 млн польскіх злотых. У Экстраклясе дэбютаваў 8 жніўня 2008 года ў хатнім матчы супраць «Белхатава» (2:3), у гэтым матчы Левандоўскі забіў гол на 67 хвіліне.
Роберт Левандоўскі звярнуў на сябе ўвагу еўрапейскіх клубаў, гэта значыць ім цікавіліся маскоўскі ЦСКА, англійскі «Вест Бромвіч Альбіён» , дортмундская «Барусія» , галандскі «Феенорд» , піцерскі «Зеніт» і данецкі «Шахцёр».
Роберт Левандоўскі стаў тварам папулярнай камп’ютарнай гульні FIFA 10 у Польшчы разам з англічанінам Уэйнам Руні. У снежні 2009 года польскае выданне «Piłka Nożna» прызнала Роберта Левандоўскага найлепшым іграком чэмпіянату Польшчы.
«Барусія» Дортмунд
19 мая 2010 года стала вядома, што Роберт прайшоў медыцынскае абследаванне ў «Барусіі», а 11 чэрвеня таго ж года ён падпісаў чатырохгадовы кантракт з нямецкім клубам. Сума трансферу лічыцца роўнай каля 4,5 млн еўра. 19 верасня ён забіў свой першы гол у Бундэслізе, у пераможным матчы супраць «Шальке-04», які скончыўся з лікам 3:1.
У сезоне 2011/12, дзякуючы траўме Лукаса Барыяса, Роберт трапіў у асноўны склад клуба да зімовага перапынку. Нападнік забіў два галы ў браму «Зандгаўзена», у матчы на Кубак Германіі (3:0). 20 жніўня 2011 года Левандоўскі адкрыў лік сваім галам у новым сезоне Бундэслігі ў матчы супраць «Нюрнберга», «Барусія» атрымала перамогу з лікам 2:0. У кастрычніку «Барусія» дасягнула 2 радку ў табліцы пасля перамогі з лікам 5:0 над «Кёльнам», а Левандоўскі тады адзначыўся дублем. 17 снежня перад зімовым перапынкам Левандоўскі двойчы адзначыўся і аддаў галавую перадачу Кевіну Гроскройцу ў матчы супраць «Фрайбурга». У сувязі з яго якасцю гульні Роберт быў названы лепшым іграком года ў Польшчы.
Пасля зімовага перапынку 22 студзеня 2012 года «Барусія» ўшчэнт разбіла «Гамбург» з лікам 5:1, дасяггнуўшы паводле пунктаў лідара «Баварыю», Левандоўскі двойчы забіў і дадаў на свой рахунак галавую перадачу на суайчынніка Якуба Блашчыкоўскага. 11 красавіка польскі нападнік забіў адзін гол у гульні супраць «Баварыі» ў Дортмундзе. У заключнай гульні сезона ў фінале кубка Германіі Левандоўскі зарабіў хет-трык у матчы супраць усё той жа «Баварыю» (5:2).
У новы сезон Левандоўскі з’явіўся на пляцоўцы ў першым туры ў матчы супраць «Вердэра». Першы гол сезона забіў 15 верасня ў пераможным матчы супраць «Баера», які скончыўся з лікам 3:0. Апасля Роберт усталяваў новы клубны рэкорд, забіўчы паслядоўна ў 12 матчах лігі запар, апярэдзіўшы паводле гэтага паказчыку Фрыдгэльма Каніцка.
24 красавіка 2013 года Левандоўскі стаў першым іграком, які забіваў чатыры галы ў паўфінале Лігі чэмпіёнаў, дасягнуўшы гэтага паказчыку ў матчы супраць іспанскага «Рэала» (4:1). 25 мая ён браў удзел у фінал Лігі чэмпіёнаў, аднак «Барусія» атрымала паражэнне з лікам 2:1 ад «Баварыі».