cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Раман Якаўлевіч Салавей
Біяграфія
Пасля нападу гітлераўскай Германіі на Савецкі Саюз у 1941 г. настаўнік Раман Салавей перайшоў у бок партызанскага руху, быў сувязным. Але па даносу арыштаваны немцамі 2 жніўня 1942 г. і зняволены ў канцлагеры каля Гданьска (Польшча), дзе і загінуў у 1943 г.
Творчасць
Фотаздымкі Рамана Салаўя сталі дакументальнай крыніцай падзей Першай сусветнай вайны на тэрыторыі Беларусі, Польшчы, Літвы, Расіі, Украіны. Захавалася звыш 100 фотаздымкаў Р. Я. Салаўя, на якіх адбіліся як ваенныя часы, пакінутая зброя, разбураныя гарады і сядзібы, забітыя салдаты, так і мірнае жыццё пасля вайны. Сам Раман Салавей здзяйсняў фотаразведку палявых умацаванняў і ваенных аб’ектаў праціўніка, здымаў на плёнку баявыя дзеянні свайго палка, рабіў калектыўныя і асобныя партрэты вайскоўцаў, камандзіраў, фіксаваў мноства ваенных мерапрыемстваў. Напрыклад, агляд новай тэхнікі і зброі, месца баёў, вайсковыя пахаванні, паходную царкву, адпачынак, тэатральныя пастаноўкі вайсковай самадзейнасці 85-га Выбаргскага палка.
Унікальныя фотаздымкі і сямейны архіў Р. Я. Салаўя захоўвалі яго сыны Леанід і Якаў на працягу свайго жыцця. У 1967 г. Леанід Раманавіч перадаў у Гродзенскі дзяржаўны гісторыка-археалагічны музей фотаархіў свайго бацькі, яго асабістыя рэчы, у тым ліку і фотакамеру «Kodak». Другую частку фотаархіву сыны перадалі ў (Масква). З таго часу шмат фотаздымкаў Рамана Салаўя трапіла ў сучасную навукова-даведачную літаратуру Беларусі і Расіі.
На радзіме Рамана Салаўя ў Музіе Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы адкрыта пастаянная экспазіцыя з 16-цю лічбавымі копіямі здымкаў выдатнага фотамайстра з Падбагонікаў.
Сям’я
У Падбагоніках Раман Якаўлевіч стварыў сваю сям’ю. Жонка Надзея Мікалаеўна Салавей (1888—1967) нарадзіла трох сыноў: Барыса ў 1911 г., Леаніда ў 1918 г. і Якава ў 1921 г.
Анатоль Васілевіч Маціёс
Біяграфія
Анатоль Васілевіч Маціёс нарадзіўся 13 лютага 1969 года у вёсцы Разтокы Путыльскага раёна Чарнавіцкай вобласці.
Пасля заканчэння сельскай школы паступіў у Чарнаўцы ў музычнае вучылішча (1984). У 1988 годзе быў прызваны ў савецкую армію. Пасля дэмабілізацыі ён паступіў у Чарнавіцкі нацыянальны ўніверсітэт імя Юрыя Фядзьковіча. У 1997 годзе атрымаў дыплом юрыста.
На працягу трох гадоў пасля заканчэння універсітэта працаваў у пракуратуры Чарнаўцоў і вобласці. У 2000-м годзе перавёўся ў Херсонскую вобласць.
З 2008 па 2014 год быў супрацоўнікам СБУ. Спачатку кіраваў упраўленнямі ў Львоўскай (2008) і Адэскай (2008—2009) абласцях. Затым вярнуўся ў Кіеў, дзе стаў намеснікам кіраўніка карупцыйнага ўпраўлення СБУ.
На працягу 2010—2011 гадоў працаваў у Вышэйшым адміністрацыйным судзе ў якасці адкамандзіраванага дарадцы кіраўніка суда. Пасля гэтага адкамандзіраваны ў прэзідэнцкую Адміністрацыю і тры гады правёў на пасадзе намесніка кіраўніка галоўнага кантрольнага ўпраўлення.
Улетку 2014 Маціёс вярнуўся ў пракуратуру. З 27 жніўня 2014 па 2 верасня 2019  — Галоўны ваенны пракурор Украіны. Адначасова, з 27 чэрвеня 2014 па 2 верасня 2019, — намеснік Генеральнага пракурора Украіны.
У маі 2020 года ў горадзе Луцк атрымаў адвакацкае пасведчанне.
Сям’я
Старэйшая сястра Анатоля-Марыя (1959 г. н.) — вядомая пісьменніца, аўтар двух дзясяткаў кніг, двойчы была нардэпам ад партыі «УДАР». Маціос складаецца ў шлюбе. Жонку завуць Ірына Барах. Яна займаецца прадпрымальніцкай дзейнасцю.
Злыдні (мультфільм)
«Злыдні» — расійска-ўкраінскі анімацыйны фільм 2005 года рэжысёра паводле гуцульскай народнай казкі, зроблены ў пластылінавай тэхніцы. Уваходзіць у цыкл «», які складаецца з 87 анімацыйных фільмаў, кожны з якіх прадстаўляе пэўную нацыянальную народную казку.
Сюжэт
У Карпатах жыве сям’я — Пятро ды Марычка. У іх ёсць дзеці, а таксама багатая гаспадарка, у якой і жывёла, і гарод. Пётр і яго жонка — людзі працавітыя, і суседзі моцна зайздросцяць іх дастатку. Але аднойчы гаспадарка Пятра і Марычкі пачала развальвацца і, як высветлілася, ва ўсім вінаватыя злыдні, якія пасяліліся ў іх доме.
Пётр вырашае вывесці іх з хаты: ён выманьвае іх ігрой на дудзе і пакідае ў глыбокай яміне. Але ноччу злыдні выбіраюцца з ямы. На наступны дзень сям’я аднаўляе гаспадарку. Марычка ідзе ў лес па грыбы, каб наляпіць з іх клёцак на абед. Яна знаходзіць велізарны грыб і прыносіць яго дадому, але аказваецца, што гэта быў зусім не грыб, але тыя ж злыдні. З-за іх зноў разбураецца гаспадарка Пятра і Марычкі. Пётр у другі раз бярэцца за дуду і заманьвае іх у глыбокае возера. У возеры злыдні прымаюць аблічча рыбіны. На наступны дзень дзеці Пятра і Марычкі ідуць на рыбалку, ловяць злыдняў і ў выглядзе вялізнай рыбіны прыносяць іх дадому. Цяпер гаспадарка цалкам разбурана, і Пётр у роспачы вырашае абмяняць дуду на бутэльку гарэлкі. Злыдні цікавяцца, што гэта, і хочуць паспрабаваць. Яны залазяць у бутэльку, і Марычка закрывае бутэльку коркам, а Пятро адносіць яе ў дальняе балота.
Гаспадарка Пятра і Марычкі становіцца яшчэ лепшай, чым была, і зайздрослівыя суседзі вырашаюць вярнуць ім злыдняў. Яны адпраўляюцца на балота і дастаюць бутэльку. Выпусціўшы злыдняў на волю, яны падбухторваюць іх ісці да Пятра і Марычкі. Але злыдні вырашаюць застацца ў сваіх выратавальнікаў.
Стасюцічы
Стасю́цічы (, Стасютичи) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
З 23 лютага 1976 года па 20 ліпеня 1992 года вёска ў складзе Вердаміцкага сельсавета.
Гір’яцкі вялікі камень
Гір'яцкі вялікі камень — валун. Размешчаны побач з балотам на ўскрайку лесу за 1 км на паўночны захад ад вёскі Гір'яты (Мёрскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь), за 5 км на паўночны ўсход ад горада Мёры і на вышыні 145 м над узроўнем мора.
Даўжыня 3,65 м, шырыня 3,35 м, вышыня 1,45 м, абвод 10,2 м, аб'ём 9,4 м³, вага 24,9 т. Прасападобны. Прынесены ледавіком 18—20 тыс. гадоў таму з Выбаргскага масіву ў Ленінградскай вобласці. 3 ружавата-бурага граніту рапаківі, які ўтрымлівае крышталі палявога шпату ў выглядзе авоідаў памерам 0,5—4 см у папярочніку з алігаклазавай аблямоўкай, шэрага кварцу ў выглядзе зерняў 0,2—1,5 см, цёмнаколерных мінералаў (біятыт). Зарос імхамі і лішайнікамі.
Сяргей Анатолевіч Рачкоў
Сярге́й Анатолевіч Рачкоў (нар., Мінск) — беларускі дыпламат.
Біяграфія
У 1983 годзе скончыў перакладчыцкі факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў, у 1990 годзе — аспірантуру Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў.
Прайшоў навучанне ў Сусветным банку (Вашынгтон, ЗША), Аб’яднаным Венскім інстытуце (Вена, Аўстрыя), Жэнеўскім цэнтры вывучэння палітыкі ў галіне міжнароднай бяспекі (Жэнева, Швейцарыя).
Працаваў выкладчыкам Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў, начальнікам упраўлення па рабоце з персаналам акцыянернага камерцыйнага банка «Белзнешэканомбанк», начальнікам упраўлення кадравай палітыкі — саветнікам Старшыні Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь.
З красавіка 1999 года — на дыпламатычнай рабоце. У 1999—2000 гадах — начальнік аддзела ЗША і Канады ўпраўлення Амерыкі МЗС Беларусі. У 2000—2002 гадах працаваў саветнікам Пасольства Рэспублікі Беларусь у Злучаных Штатах Амерыкі. У 2003—2006 гадах — кансультант, начальнік аддзела ЗША і Канады ўпраўлення Амерыкі МЗС Беларусі. У 2006—2009 гадах быў намеснікам Пастаяннага прадстаўніка Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. 2009—2013 — начальнік аддзела ЗША і Канады ўпраўлення Амерыкі МЗС Беларусі. З верасня 2013 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Арабскай Рэспубліцы Егіпет, Пастаянны Прадстаўнік Рэспублікі Беларусь пры Лізе арабскіх дзяржаў. Са студзеня 2014 года па 12 верасня 2019 года працаваў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Султанаце Аман і Алжырскай Народнай Дэмакратычнай Рэспубліцы па сумяшчальніцтве (з мая 2014 года — Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Судан па сумяшчальніцтве).
У снежні 2019 года быў прызначаны Прэзідэнтам у склад Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання. Абраны старшынёй Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы.
Валодае англійскай і французскай мовамі. Кандыдат педагагічных навук, дацэнт.
Эфект Пельцье
Эфект Пельцье — тэрмаэлектрычная з’ява, пры якой адбываецца вылучэнне ці паглынанне цяпла пры праходжанні электрычнага току ў месцы кантакту (спая) двух разнастайных праваднікоў. Велічыня вылучаемага цяпла і яго знак залежаць ад выгляду рэчываў, што кантактуюць, напрамкі і сілы электрычнага току, які праходзіць:
Эфект адкрыты Ж. Пельцье ў 1834 годзе, сутнасць з’явы даследаваў некалькімі гадамі пазней — у 1838 Ленц, які правёў эксперымент, у якім ён змясціў кроплю вады ў паглыбленне на стыку двух стрыжняў з вісмута і сурмы. Пры прапусканні электрычнага току ў адным кірунку кропля ператваралася ў лёд, пры змене кірунку току — лёд раставаў, што дазволіла ўсталяваць, што ў залежнасці ад напрамку току, які праходзіць у эксперыменце, акрамя джоўлева цяпла вылучаецца або паглынаецца дадатковае цяпло, якое атрымала назву цяпла Пельцье. Эфект Пельцье «зваротны» эфекту Зеебека.
Эфект Пельцье больш прыкметны ў паўправаднікоў, гэта ўласцівасць выкарыстоўваецца ў элементах Пельцье.
Прычына ўзнікнення з’явы Пельцье заключаецца ў наступным. На кантакце двух рэчываў маецца кантактная рознасць патэнцыялаў, якая стварае ўнутранае кантактнае поле. Калі праз кантакт працякае электрычны ток, то гэта поле будзе альбо спрыяць праходжанню току, альбо перашкаджаць. Калі ток ідзе супраць кантактнага поля, то знешняя крыніца павінна выдаткаваць дадатковую энергію, якая вылучаецца ў кантакце, што прывядзе да яе нагрэву. Калі ж ток ідзе па кірунку кантактнага поля, то ён можа падтрымлівацца гэтым полем, якое і здзяйсняе працу па перамяшчэнні зарадаў. Неабходная для гэтага энергія адбіраецца ў рэчывы, што прыводзіць да астуджэння яго ў месцы кантакту.
Кваркен
Ква́ркен (Паўночны Ква́ркен ці Но́ра-Ква́ркен — у супрацьлегласць Паўднёваму; Kvarken, Norra Kvarken; Merenkurkku) — праліў у Балтыйскім моры, які злучае паўночную і паўднёвую часткі Батнічнага заліва.
Шырыня праліва складае 75 км. Групай астравоў падзяляецца на два пралівы, званыя Усходні Кваркен і Заходні Кваркен. Глыбіня ва ўсходняй частцы праліва дасягае 6—7 м, у заходняй — да 29 м. Цячэнні ў праліве залежаць ад вятроў і атмасфернага ціску. У зімовы перыяд праліў замярзае.
Янавічы (Красназвёздаўскі сельсавет)
У 1966 годзе вёска перададзена з Бабаевіцкага сельсавета ў склад Тучанскага сельсавета. У 1973—1984 гадах цэнтр Янавіцкага сельсавета. Да 21 студзеня 2004 года Янавічы ўваходзілі ў склад Тучанскага сельсавета. 28 снежня 2017 года ў межы Янавіч уключана вёска Стралкава.
Ха (народ)
Ха (саманазва Buha) — усходнеафрыканскі народ, жыхары Танзаніі. Жывуць пераважна ўздоўж усходняга берага возера Танганьіка і мяжы з Бурундзі. Агульная колькасць (2020 г.) - 1 915 тысяч чал.
Гісторыя
Лічыцца, што ха мігрыравалі на сучаснае месца рассялення ў XVI — XVII стст. з поўначы. Да сярэдзіны XIX ст. на іх землях сфарміраваўся шэраг дробных дзяржаў, дзе ў якасці арыстакратыі выступалі жывёлагадоўцы, якія выводзілі свой род ад тутсі або хіма. Ха актыўна супраціўляліся палітыцы каланіялізму з боку Германіі, а потым Вялікабрытаніі, не выплочвалі падаткаў і ігнаравалі каланіяльных чыноўнікаў.
У міжваенны перыяд брытанская каланіяльная адміністрацыя арганізавала кампанію па перасяленню тых ха, што жылі ў раёнах з распаўсюджаннем соннай хваробы. Гэта саслабіла ўладу арыстакратыі і садзейнічала інтэграцыі выхадцаў з розных дзяржаўных утварэнняў у адзіны народ. Але працэс стварэння інтэлектуальнай эліты, адрознай ад старой арыстакратыі, быў запаволеным і скончыўся толькі пасля абвяшчэння незалежнасці Танзаніі.
Асаблівасці культуры
Галоўнымі заняткамі ха з'яўляюцца земляробства і жывёлагадоўля. Нават у нашы дні багацце чалавека вызначаецца наяўнасцю жывёлы. Яна перадаецца ў спадчыну па мужчынскай лініі. Сям'я жаніха расплочваецца жывёлай з сям'ёй нявесты падчас шлюбу. Аднак у паўночных раёнах рассялення ха жывёлагадоўля амаль адсутнічае з-за неспрыяльных эпізаатычных умоў, што робіць мясцовых насельнікаў залежнымі ад жывёлагадоўцаў з суседніх раёнаў. У апошнія дзесяцігоддзі назіраецца паступовая міграцыя ў гарады і іншыя рэгіёны Танзаніі.
Ха захавалі багаты фальклор, у тым ліку вусныя гістарычныя і генеалагічныя паданні, што перадаюць падзеі некалькіх стагоддзяў. Пашырана вера ў духаў продкаў і прыроды. Вышэйшым бажаством лічыцца стваральнік сусвету Імана.
Сінча
Сінча́ (, Синча) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета.
Геаграфія
Месціцца за 10 км на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, 10 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск-Асіповічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У 19 ст. у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Ратынскіх.
У 1897 годзе працавалі 2 лаўкі і вінакурны завод.
Летам 1905 г. адбылося сялянскае хваляванне. Выступленне былопадаўлена салдатамі, яго арганізатары арыштаваны.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 года вёска знаходзілася пад польскай уладай.
З 1924 г. да 1965 г. цэнтр Сінчанскага сельсавета.
У 1933 г. быў створаны саўгас "Сінча", працавала кузня, маслабойня, стальмашня, шорная майстэрня.
У часе Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі. У жніўні 1941 г. пасёлак спалены, загінула 7 жыхароў.
Рачкоў
Рачкоў — прозвішча.
Каталіцтва
Каталіцтва, каталіцызм — кірунак хрысціянства, які ахоплівае, так званае, заходняе хрысціянства (Рымска-Каталіцкую Царкву), што прызнае першынство біскупа Рыма (Папы Рымскага), які з'яўляецца кіраўніком Каталіцкага Касцёла. Каталіцтва з'яўляецца найбуйнейшай галіной хрысціянскай рэлігіі, да яго вызнаўцаў належыць прыблізна 1 мільярд 254 мільёнаў чалавек, што складае каля 17,7 % жыхароў Зямлі.
Гісторыя
Гісторыя каталіцтва з'яўляецца часткай гісторыі хрысціянства, якое да 4 ст. стварала пэўнае адзінства. У пачатку 5 ст. тэрмін каталіцтва або заходняе хрысціянства пачалі выкарыстоўваць адносна хрысціян у заходняй частцы Рымскай іпмерыі. Павольна павялічвалася розніца паміж хрысціянствам на Усходзе і на Захадзе. У 1054 годзе адбыўся канчатковы падзел паміж усходнім (праваслаўным) хрысціянствам і заходнім (каталіцкім).
Навучанне
Вучэнне Каталіцкай Царквы сфармавалася ў выніку сусветных і памесных сабораў, якія праходзілі да схізмы 1054 г. і пазней, якія склікаў Папа Рымскі. Кароткі змест асноўных праўдаў веры ўтрымліваецца ў Сімвале веры.
Асноўныя догмы каталіцкага вучэння:
Крыніцы веры
Вышэйшым аўтарытэтам у справах веры з'яўляецца Свяшчэннае Пісанне (Біблія) і Святая Традыцыя. Выражэннем веры ў каталіцтве з'яўляюцца выразы, што перадаюць яе змест і падаюцца Каталіцкім Касцёлам як абавязковыя да веры (догмы, дагматы, дагматычныя дэфініцыі). Такія вызначэнні зместу веры абвяшчаюцца на сусветных саборах або Папам Рымскім. Папа Рымскі, калі навучае ўрачыста як пераемнік апостала Пятра (ex cathedra) не памыляецца ў пытаннях веры і маралі (беспамылковасць Папы, непамыльнасць Папы).
Вера і светапогляд
Каталіцкі Касцёл вучыць, што чалавек можа пазнаць Бога ўласным розумам, але гэта пазнанне датычыць больш самога факту існавання Бога. Розум жа, «асвечаны верай», з дапамогай асаблівага божага дару можа пазнаць натуру Бога. У пазнанні Бога і дагматаў веры дапамагае божае аб'яўленне. Чалавечы розум мае абмежаваныя магчымасці, таму ў поўні пазнаць Бога немагчыма. Як і іншыя хрысціяне, католікі вераць у аднаго Бога ў трох асобах (Найсвяцейшая Тройца): Бог Айцец, Сын Божы (Ісус Хрыстос, Ісус Хрыстос) і Дух Святы. Бог з'яўляецца ўсемагутным стваральнікам Сусвету з нічога, усяго матэрыяльнага і нематэрыяльнага. Бог стварыў і чалавека — вяршыню ўсяго стварэння. Чалавек складаецца з цела і душы. Душа чалавека несмяротная і паклікана Богам існаваць на яго падабенства (на вобраз Бога). Разам з тым, Бог стварыў свет духаў — ангелаў. Некаторыя ангелы паўсталі супраць волі Бога і сталі дзейнічаць яму насуперак (д'ябал, сатана). Першыя людзі — Адам і Ева — пад уплывам д'ябла не паслухаліся Божых загадаў — учынілі першародны грэх. Вынікі гэтага ўчынку перайшлі на ўсіх людзей: пазбаўленне першаснай справядлівасці і святасці, аслабленасць чалавечай натуры («выгнанне з раю»). Пасля Адама і Евы, кожны чалавек носіць на сабе знак перашароднага граху, які можа быць змыты на хросце. Сын Божы (Ісус Хрыстос) стаў чалавекам (уцелавіўся) і памёр на крыжы, каб людзям вярнуць страчаны стан неба (раю). Хрыстос быў пачаты Духам Святым і нарадзіўся ў часе з Дзевы (Панны) Марыі. Разам з тым, ён існаваў адвечна. Праз свае дабравольныя пакуты і крыжовую смерць, а таксама праз уваскрасенне з мёртвых, Хрыстос зрабіў справу адкуплення. У выніку гэтай справы людзі вызваліліся ад грахоў і іх наступстваў. Хрыстос мае дзве натуры — боскую і чалавечую. Ён адзінасутны Богу-Айцу ў бостве і людзям у чалавецтве. Аднак, у адрозненні ад любога чалавека, Хрыстос не мае ніводнага граху. Маці Хрыста — Марыя пры сваім зачацці не мела першароднага граху. Дагмат аб беззаганным зачацці Марыі адсутнічае ў праваслаўі. Марыя захавала дзявоцтва да канца жыцця. Пасля яго заканчэння яна з целам і душой была ўзята на неба (да раю). Як маці Бога, Марыя займае выключнае месца сярод святых, таму яе называюць найсвяцейшая. Каталіцкі Касцёл вучыць, што на працягу гісторыі чалавецтва адбываецца змаганне з сіламі зла. Каб заставацца добрым, кожнаму чалавеку патрэбна дапамога — божая ласка. Гэтую ласку для людзей выслужыў Хрыстос. Існуе два тыпы ласкі — дзейсная ласка і асвячальная (пастаянная) ласка. Пастаянная ласка — гэта пастаянная накіраванасць жыць і дзейнічаць так, як гэтага жадае Бог. Дзейсная ласка дапамагае пры навяртанні або асвячэнні. Грэх — гэта свядомае і дабравольнае парушэнне божых загадаў. Чалавек, які робіць цяжкі грэх, страчвае асвячальную ласку. Калі ён памрэ ў такім стане, то трапіць у пекла, таму такія грахі яшчэ называюць смяротнымі. Вярнуць асвячальную ласку пасля цяжкага граху можна праз сакрамент споведзі. Ад няцяжкіх грахоў можна ачысціцца як на споведзі, так і праз святую камунію (прычашчэнне, гл. еўхарыстыя). Прабачэнне грахоў і вызваленне ад іх называецца апраўданнем чалавека. Каталіцкае вучэнне аб апраўданні моцна адрозніваецца ад пратэстанцкіх.
Таінствы (сакраменты)
Божую ласку можна атрымаць праз сакраменты (таінствы). У каталіцтве, як і ў праваслаўі, прыняты сем сакраментаў: хрышчэнне, канфірмацыя (мірапамазанне, бежмаванне), Еўхарыстыя, пакаянне (споведзь), алеепамазанне (намашчэнне хворых), святарства, сужэнства. Пры гэтым хрышчэнне з'яўляецца першым сакраментам, прыняцце якога дазваляе прымаць іншыя і робіць чалавека хрысціянінам. Асаблівае месца ў каталіцтве займае культ Еўхарыстыі (Святая Імша, Святая Камунія, Прычасце, Найсвяцейшыя Цела і Кроў Хрыста, Божае Цела, адарацыя Найсвяцейшага Сакраменту). Еўхарыстыя з'яўляецца вяршыняй і крыніцай духоўнага жыцця.
Арганізацыйная структура
Католікі вызнаюць, што ўсе памесныя цэрквы (sui iuris, бел. свайго права) звязаны адзінствам паміж сабою праз супрычасце з біскупам Рыма (Папам Рымскім), а кожны член Каталіцкага Касцёла праз хрышчэнне належыць да ўсяго Каталіцкага Касцёла і да канкрэтнай памеснай Царквы.
Каталіцкі Касцёл вучыць, што яго кіраўніком (галавой) з'яўляецца Хрыстос, якога бачным намеснікам і пераемнікам апостала Пятра з'яўляецца біскуп Рыма (Папа Рымскі).
Папа Рымскі выбіраецца калегіяй кардыналаў на канклаве. Папа мае найвышэйшую ўладу, з'яўляецца кіраўніком горада-дзяржавы Ватыкан.
Іншыя біскупы, якія знаходзяцца ў лучнасці з біскупам Рыма, утвараюць калегію біскупаў — другі ўзровень кіравання ў Каталіцкім Касцёле. Калегія біскупаў лічыцца спадкаемніцай групы дванаццаці апосталаў Ісуса Хрыста. Сваю ўладу калегія біскупаў выконвае толькі ў лучнасці пад кіраўніцтвам Папы Рымскага. Выкананне гэтай улады адбываецца: на сусветных саборах, што склікаюцца папам; праз калегіяльныя дарадчыя органы біскупа Рыма; Рымскую курыю. Найвышэйшую ўладу каталіцтва называюць яшчэ Апостальскай Сталіцай.
Каталіцкі Касцёл складаецца з мясцовых (памесных) касцёлаў (цэркваў). Прадстаўнікамі Папы Рымскага ў мясцовых касцёлах у розных краінах, тэрыторыях і арганізацыях з'яўляюцца легаты (апостальскія нунцыі, пранунцыі, інтэрнунцыі, апостальскія дэлегаты).
Мясцовыя Касцёлы (цэрквы) складаюцца з дыяцэзій або архідыяцэзій (дыяцэзій вышэйшага ўзроўню); ва ўсходніх каталіцкіх цэрквах прынята назва епархія і архіепархія адпаведна. Гэта сталыя і звычайныя адміністрацыйныя адзінкі Каталіцкага Касцёла. З дыяцэзіямі (архідыяцэзіямі) маюць роўныя правы: тэрытэрыяльная пралатура, тэрытэрыяльнае абацтва, апостальскі вікарыят і апостальская прэфектура, апостальская адміністратура, ва ўсходніх каталіцкіх цэрквах — экзархаты. Функцыю дыяцэзіі выконвае, таксама, ваенны ардынарыят.
Кіраўніком мясцовага Касцёла (мясцовай Царквы) з'яўляецца дыяцэзіяльны (епархіяльны) біскуп або зраўнаны з ім іерарх (пралат, тэрытэрыяльны абат, апостальскі адміністратар, ваенны ардынарый; ва ўсходніх цэрквах — экзарх). Дыяцэзіяльны біскуп можа мець так званага біскупа-каад'ютара (г. зн. біскупа, які мае права спадкаемнасці) і дапаможнага біскупа (аднаго або некалькіх).
У кіраванні мясцовымі Касцёламі біскупам дапамагаюць: святарская рада, калегія дарадцаў (кансултараў), рада эканамічных спраў, душпастырская рада, дыяцэзіяльны сінод (ва ўсходніх каталіцкіх цэрквах — епархіяльны канвент), капітулы канонікаў, дыяцэзіяльная курыя.
Мясцовыя Касцёлы складаюцца з парафій (прыходаў, парохій) — пастаянных супольнасцей вернікаў акрэсленай тэрыторыі. Кіраўніком парафіі з'яўляецца пробашч (настаяцель), якому можа дапамагаць вікарый або некалькі вікарыяў. Пробашчаў і вікарыяў прызначае дыяцэзіяльны біскуп. Яны належаць да другой (пасля біскупаў) ступені святарства — прэзбітэраў (ксяндзоў). У выкананні сваіх функцый ім дапамагаюць дыяканы — прадстаўнікі трэцяй (ніжэйшай) ступені святарства.
Некалькі суседніх парафій могуць быць аб'яднаныя ў дапаможныя структуры — дэканаты (раённыя вікарыяты). Кіраўніком такой структуры з'яўляецца дэкан (раённы вікарый, протапрэзбітэр), звычайна ім з'яўляецца пробашч адной з парафій, што ўваходзяць у дадзены дэканат і які з'яўляецца заслужаным святаром.
Апрача парафій існуць асобныя цэнтры душпастырства (арганізацыі кіравання вернікаў) і рэктараты. Таксама асобна ад парафій служаць капеланы (апека над вязнямі, хворымі, эмігрантамі, ваеннымі, спартсменамі і інш.).
Некалькі мясцовых Касцёлаў утвараюць наддыяцэзіяльныя структуры: мітраполіі (Касцёльныя правінцыі), Касцёльныя рэгіёны і Канферэнцыі біскупаў. На тэрыторыі Касцёльных правінцый могуць склікацца правінцыяльныя сіноды. У вялікіх краінах некалькі мітраполій могуць утвараць Касцёльныя рэгіёны з уласнымі рэгіянальнымі канференцыямі біскупаў. Біскупы адной краіны звычайна складаюць Канференцыю біскупаў гэтай краіны.
Кананічныя законы для ўсходніх каталіцкіх цэркваў прадбачаць магчымасць існавання схода біскупаў розных абрадаў.
У Каталіцкім Касцёле можна выдзеліць шэсць галоўных лацінскіх абрадавых традыцый і пяць усходніх. Абрадам называюць асаблівы спосаб выражэння каталіцкай веры супольнасцю вернікаў, якіх яднае аднолькавая літургічная спадчына, а таксама тэалагічнае, духоўнае і дысцыплінарнае фарамаванне ў канкрэтных гістарычных і культурных умовах. У рамках абрадавых традыцый у каталіцтве існуюць супольнасці хрысціян, называныя суі юрыс (па-лацінску sui iuris — свайго закона), якія прызнаюць найвышэйшую ўладу Каталіцкага Касцёла. Такіх супольнасцей на дадзены момант існуе 22. Вось спіс Касцёлаў (Цэркваў) суі юрыс:
Александрыйская традыцыя: Антыёхская традыцыя: Халдэйская традыцыя: Візантыйская (канстанцінопальская) традыцыя: Армянская традыцыя: Лацінская традыцыя:
Каталіцтва ў Беларусі
Сёння ў Беларусі каталіцтва з’яўляецца другой па колькасці вернікаў канфесіяй у краіне. У Беларусі Каталіцкая Царква прадстаўлена двума абрадамі: лацінскім (дакладней, рымскім) і візантыйскім. Рымска-Каталіцкі Касцёл прадстаўлены структурна 4 дыяцэзіямі, якія ўтвараюць Мінска-Магілёўскую Мітраполію. Агульная колькасць каталікоў рымскага абраду — каля 1,4 млн асоб, у прыватнасці, Мінска-Магілёўская Архідыяцэзія мае 610 490 вернікаў, Пінская Дыяцэзія — 50 115, Гродзенская Дыяцэзія — 591 000, Віцебская Дыяцэзія — 151 000.
Рышард Рыдзеўскі
Рышард Рыдзеўскі (, г. Ваўкавыск —, г. Познань, Польшча) — рэжысёр і сцэнарыст. Член Асацыяцыі польскіх кінематаграфістаў.
Біяграфія
У 1952 годзе скончыў факультэт польскай філалогіі і сацыялогіі ва Вроцлаўскім універсітэце, у 1955 годзе — рэжысёрскі факультэт Вышэйшай школы кіно ў Лодзі, дыплом якой атрымаў у 1971 годзе.
Фільмаграфія
Рэжысёр фільмаў:
Сцэнарыі:
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 5
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 5 — будынак у Магілёве, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Помнік архітэктуры эклектыкі.
Гісторыя
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя на Віленскай вуліцы пабудаваны як жылы, даходны дом. Да 1917 года ў ім знаходзіліся жылыя памяшканні і гандлёвыя лаўкі на цокальным паверсе.
У першай палове 1920-х гадоў дом быў нацыяналізаваны, узяты на ўлік Гарадскім жыллёвым камітэтам і перададзены пад жыллё. Будынак быў нязначна пашкоджаны ў 1941—1944 гадах падчас Вялікай Айчыннай вайны. Былі праведзены аднаўленчыя работы ў канцы 1940-х гадоў, пасля чаго дом выкарыстоўваўся Гаржылкамунгасам, як камунальнае жытло (з частковымі камунальнымі выгодамі).
Пасля адсялення жыльцоў у сярэдзіне 1980-х гадоў будынак пэўны час не выкарыстоўваўся. У пачатку 1990-х гадоў будынак быў перададзены абшчыне евангельскіх хрысціян-баптыстаў «Царква Віфанія». У 1991 годзе быў праведзены капітальны рамонт з прыстасаваннем пад малітоўны дом. У 2013 годзе Магілёўскі гарвыканкам сумесна з Магілёўскім аблвыканкамам падрыхтавалі навуковае абгрунтаванне на вывад будынкаў № 5, 7, 13 і 15 са Спісу гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Меркавалася, што гэта дазволіць інвестарам у разы скараціць тэрміны і выдаткі на рэканструкцыю будынкаў. 27 лістапада 2013 года Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь прыняла рашэнне пазбавіць гэтыя дамы статусу гісторыка-культурных каштоўнасцей. Пазбаўленне статусу выклікала шырокі грамадскі рэзананс. Ад імя Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў з мэтай не дапусціць разбурэння будынкаў была пададзена скарга ў Генеральную пракуратуру, якая заблакавала папярэдняе рашэнне.
У 2015 годзе праведзены касметычны рамонт будынка.
Справа Ціханоўскага і іншых
Справа Ціханоўскага і іншых - крымінальная справа супраць Сяргея Ціханоўскага Арцёма Сакава, Дзмітрыя Папова, Мікалая Статкевіча, Ігара Лосіка, Уладзіміра Цыгановіча ў арганізацыі грамадзянскіх хваляванняў і спробе захопа ўлады пачас перадвыбарчай кампаніі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 г. Удзельнікі справы прызнаныя палітычнымі зняволенымі і большасць іх атрымала вялікія турэмныя тэрміны.
9 мая 2020 года ў Гродне Сяргея Ціханоўскага затрымалі супрацоўнікі спецназу ў часе перадвыбарчага пікету за вылучэнне ў прэзідэнты ягонай жонкі. Падзеі, якія папярэднічалі затрыманню — заявы дзеючага кіраўніка дзяржавы Аляксандра Лукашэнкі на адрас Ціханоўскага, спроба перашкодзіць і стварыць канфліктную сітуацыю на пікеце з боку некалькіх жанчын, умяшальніцтва і затрыманне Ціханоўскага супрацоўнікамі міліцыі, дэманстратыўнае падзенне на зямлю міліцыянера і наступная рэакцыя на інцыдэнт дзяржаўных СМІ, дазволілі беларускім праваабаронцам зрабіць выснову аб тым, што ў дачыненні да Ціханоўскага магла быць здзейсненая правакацыя і прызнаць яго палітычным зняволеным.
30 мая стала вядома аб узбуджэнні крымінальнай справы па факце гвалту ў дачыненні да супрацоўнікаў органаў унутраных спраў, удзел якім нібыта прымаў Сяргей Ціханоўскі і іншыя затрыманыя. Ціханоўскі і яшчэ сямёра затрыманых былі змешчаны ў ізалятар часовага ўтрымання Мінска. Затым адбыліся ператрусы ў офісе Ціханоўскага, доме яго маці, а таксама на лецішчы, дзе сілавікі нібыта знайшлі $900 тысяч. Сяргею Ціханоўскаму і яшчэ сямі асобам выставілі абвінавачванне паводле ч. 1 арт. 342 (арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак).
31 мая 2020 года па дарозе на перадвыбарчы пікет Святланы Ціханоўскай быў затрыманы і асуджаны на 15 сутак, а пасля яшчэ на 15 сутак палітык Мікалай Статкевіч. 30 чэрвеня было аб’яўлена, што Мікалай Статкевіч надалей застанецца пад вартай, яму прад’яўленае абвінавачанне паводле ч. 1 арт. 342 Крымінальнага кодэксу («Арганізацыя ці ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак»).
29 чэрвеня праваабарончая арганізацыя Amnesty International прызнала Сяргея Ціханоўскага, а таксама некалькіх іншых арыштаваных апанентаў Лукашэнкі вязнямі сумлення.
25 чэрвеня 2020 года ў Баранавічах затрымалі Ігара Лосіка. Падчас ператрусу ў яго кватэры канфіскаваны ноўтбук, камп’ютар і тэлефон. На блогера заведзена крымінальная справа па 342 артыкулу УК РБ (Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак). Праваабарончыя арганізацыі «Вясна» і «Amniesty International» прызналі Ігара палітычным зняволеным. 9 ліпеня 2020 года шэфства над палітвязнем узяў Мануэль Сарацын, дэпутат Бундестагу.
Пасля ўтрымання ў ІЧУ Лосіка адправілі ў СІЗА-1 у Мінску, а 18 жніўня стала вядома аб пераводзе ў жодзінскае СІЗА. У зняволенні І. Лосік 42 трымаў галадоўку.
14 снежня 2021 г. Гомельскі абласны суд на выязным паседжанні ў следчым ізалятары прысудзіў Сяргея Ціханоўскага да 18 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Абвінаваўчыя прысуды таксама вынесены Арцёму Сакаву, Дзмітрыю Папову, Мікалаю Статкевічу (14 год), Ігару Лосіку (15 год), Уладзіміру Цыгановічу(15 год).
429
429 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 429 год нашай эры, 429 год 1 тысячагоддзя, 29 год V стагоддзя, 9 год 3-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 10 год 420-х гадоў.
Дзень каралявання або фальшывы Станіслаў
«Дзень каралявання або фальшывы Станіслаў» (Un giorno di regno, ossia Il finto Stanislao) — опера ў двух актах Джузэпэ Вердзі. Таксама вядома ў рускамоўным перакладзе лібрэта як «Кароль на гадзіну».
Сюжэт
У аснове сюжэту оперы ляжыць гісторыя пра караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Ляшчынскага, які хаваўся з-за вайны з Аўгустам ІІ за карону. Каб вярнуць сабе трон, ён пасылае французскага афіцэра Бельфіёры ў якасці прыманкі ў замак узурпатара, барона Кельбара. Барон якраз здзейсніў удалы палітычны ход, заключыўшы заручыны сваёй дачкі, Джульеты, з Ла Рокам, скарбнікам Брэтані, аднак Джульета любіць пляменніка Ла Рока, Эдуарда. Рыхтуецца яшчэ адно непажаданае вяселле. Дэль Поджа, пляменніца барона, маладая ўдава, закаханая ў Бельфіёры, супраць волі заручана з іншым чалавекам, бо Бельфіёры не можа ажаніцца з ёй, хоць і кахае яе. У той час пакуль сапраўдны кароль Станіслаў спрабуе вярнуць сабе карону, фальшывы кароль павінен расстроіць вяселле Джульеты. На сваім шляху ён, на сваё здзіўленне, сустракае ў Брэтані дэль Поджа. Яна пазнае Бельфіёры, але прыкідваецца, што не ведае яго, Бельфіёры таксама робіць выгляд, што не знае дэль Поджа, каб не выдаць сябе. Пасля шэрагу змоў і выкрыццяў усе праблемы вырашаюцца: Джульета выходзіць замуж за Эдуарда, Бельфіёры жэніцца з дэль Поджа, а сапраўдны кароль Станіслаў вяртае сваю карону.
Кіра Глігараў
Кі́ра Глі́гараў (Киро Глигоров, прозвішча пры нараджэнні Панчаў, 3 мая 1917, Шцп — 1 студзеня 2012, Скоп'е) — першы прэзідэнт Рэспублікі Македонія, вядомы македонскі і югаслаўскі (СФРЮ) палітык.
Глігараў нарадзіўся 3 мая 1917 года ў македонскім горадзе Шціп. Скончыў юрыдычны факультэт Белградскага ўніверсітэта. Удзельнічаў у Антыфашысцкім сходзе народнага вызвалення Македоніі (АСНОМ) — першым у гісторыі македонскім нацыянальным ўрадзе, адказваў у прэзідыуме АСНОМ за фінансы.
У пасляваенныя гады займаў адказныя пасады ў кіраўніцтве СФРЮ. У прыватнасці, займаў пасаду федэральнага сакратара (міністра) фінансаў у 1962—1967, намесніка старшыні Федэральнага выканаўчага савета (Урада) у 1967—1969. У гэтыя гады, будучы уплывовым палітыкам і эканамістам, ён актыўна прасоўваў ідэю эканамічных рэформаў у Югаславіі. Шырокая даследчая дзейнасць дапамагала яму ў стварэнні новых, прадуктыўных мадэляў эканомікі. Адной з сваіх задач ён бачыў пераход Югаславіі да рынкавых прынцыпаў.
27 студзеня 1991 абраны прэзідэнтам Македоніі, знаходзіўся на гэтай пасадзе да 19 лістапада 1999 года.
Бітва пры Тыгранакерце
Бітва пры Тыгранакерце — бітва Трэцяй Мітрыдатавай вайны паміж войскамі Рымскай рэспублікі і Вялікай Арменіі, якая адбылася 6 кастрычніка 685 г. ад заснавання Рыма 69 года да н.э. пры Тыгранакерце. Нягледзячы на значную лікавую перавагу армян, яна скончылася іх знішчальнай паразай, пасля якога пачаўся імклівы распад дзяржавы Тыграна II: адпадзенне васальных цароў, уварванне парфянскіх войскаў Фраата III і нават паўстанне ўласных дзяцей Тыграна, што прывяло да яго капітуляцыі перад новым камандуючым рымлян Гнеем Пампеем. Непасрэдным вынікам бітвы стаў захоп рымлянамі Тыгранакерта, сталіцы Армянскага царства.
Перадгісторыя
Заваяванні Тыграна на Блізкім Усходзе прывялі да стварэння армянскай імперыі, межы якой распасціраліся ад Чорнага мора і ракі Куры на поўначы да Набатэі на поўдні, і ад Мідыі на ўсходзе да рымскай Кілікіі і Кападокіі на захадзе. Супольна з бацькам сваёй жонкі Клеапатры, царом Понта Мітрыдатам VI, Тыгран змог анексаваць частку тэрыторый Парфіі і Месапатаміі у раёне Леванта. У заваяванай ім Сірыі ён пабудаваў адзін з чатырох Тигранакертов, які стаў цэнтрам яго сірыйскіх уладанняў. Каб насяліць новы горад, Тыгран засяліў яго вялікай колькасцю запалоненых яўрэяў, а таксама сілком перасяліў у Тыгранакерт насельнікаў спустошаных гарадоў Кападокіі, Камагены, Адыябены, Асірыі і Кардуены, якія былі ім заваяваны каля 77 года да н.э.. Тыгранакерт квітнеў, стаў адным з цэнтраў эліністычнай культуры на Блізкім Усходзе. Горад быў пабудаваны такім чынам, што мог вытрымліваць працяглую аблогу: ён уяўляў сабою збудаванне, аточанае высокай 25 мятровай сцяной, якая была гэтак шырокай і тоўстай, што ўнутр яе былі ўбудаваны стайні для коней. Непадалёк ад гарадскіх сцен, знадворку, знаходзіўся палац цара, вакол якога былі створаны паляўнічыя паркі і сажалкі для рыбнай лоўлі. Таксама паблізу быў выбудаваны моцна ўмацаваны замак.
Аднак армянская гегемонія ў гэтым рэгіёне набліжалася да канца з няшчасцямі Мітрыдата ў вайне з Рымам на захадзе. Пасля чарговай паразы, нанесенай яму рымскім палкаводцам Луцыем Ліцыніем Лукулам, Мітрыдат выратаваўся ўцёкамі і атуліўся ва ўладаннях свайго зяця Тыграна. Пазнаўшы пра гэта, Лукул адправіў у Антыёхію пасла Апіўса Клодыя з вымогай выдаць уцекача пад пагрозай вайны з Рымам. Аднак Тыгран адмовіўся выдаць галоўнага ворага Рыма таго часу, заявіўшы, што будзе ваяваць. Лукул быў здзіўлены такім адказам і ў 70 годзе да н.э. пачаў планаваць напад на Арменію, якое нібы павінна было адбыцца без аб'явы вайны , хоць інструкцыі Сената не дазвалялі яму такіх дзеянняў.
Летам у 69 годзе да н.э. Лукул і яго войскі ўварваліся ў Кападокію, пасля чаго фарсіравалі Еўфрат і ўвайшлі ў вобласць Цопк Вялікай Арменіі, у якой быў размешчаны Тыгранакерт. Вестка пра ўварванне рымлянаў для Тыграна была поўнай нечаканасцю, ён быў здзіўлены іх хуткасцю пасоўвання, чаму шмат у чым спрыялі падгавораныя Рымам гарады. Паход Лукула быў гэтак імклівым, што Тыгран пазнаў пра яго з вялікім спазненнем, калі ўжо позна было што-небудзь змяніць. Ледзь прыйшла вестка пра пачатак вайны, як ворагі ўжо падступілі да сцен яго сталіцы. Не які чакаў гэтак хуткага наступу рымскіх войскаў цар Арменіі, каб затрымаць пасоўванне Лукула, пасылае генерала Мітрабазана з 2-3 тысячамі салдат насустрач рымскаму войску. Надоўга затрымаць рымлянаў не атрымалася, генерал са сваім войскам быў пабіты. Пазнаўшы пра паразу свайго генерала, Тыгран, даручыўшы абарону горада аднаму з набліжаных, адпраўляецца за войскам углыб краіны, у Таўрскія горы. Аднак у Тыграна не было часу для таго, каб сабраць паўнавартасную армію, Лукул паслаў двух сваіх палкаводцаў з мэтай адцягнуць і перашкодзіць Тыграну. Першы, Мурэна, замінаў Тыграну, другі, Секстыліус, высунуўся ўбок ідучай для ўз'яднання з Тыгранам арабскай арміі. Скарыстаўшыся тым, што армія Тыграна адцягнена, Лукул абсадзіў Тыгранакерт, але сіл для штурму вялікага люднага горада ў яго было недастаткова.
Становішча і склад армій
З падыходам рымскіх войскаў уздоўж сцен Тыгранакерта была ўсталявана аблогавая тэхніка для ўзяцця горада, аднак яна была знішчана абаранялымі пры спробе штурму з дапамогай падпаленай газы. Выкарыстанне газы ў ваенных мэтах войскам Тыграна Вялікага магчыма з'явілася першым выпадкам у гісторыі, калі выкарыстоўвалася хімічная зброя.
Пасля працяглай і беспаспяховай аблогі горада, тады, калі Тыгран толькі падыходзіў да горада, ён паслаў каля 6000 вершнікаў у Тыгранакерт для вызвалення сваёй жонкі Клеапатры з абложанага горада. Вершнікі прадраліся праз умацаванні рымлянаў да гарнізона і, забраўшы жонку цара, ізноў вярнуліся. Пазней да Тыгранакерта падышоў са сваёй арміяй Тыгран, які стаў лагерам на ўзгорку каля горада, такім чынам суадносіны сіл перад бітвай былі прыкладна 1:2 у карысць армянскага цара.
Згодна рымскаму гісторыку таго часу Апіяну, узыдучы на ўзгорак, армянскі цар, убачыўшы рымскую армію, прамовіў: Армянскае армія пачало рыхтавацца да бітвы. Мітрыдат, зрынуты раней рымлянамі, раіў Тыграну атачыць і пазбавіць рымлянаў падвозу харчу, пасля чаго, выматаўшы праціўніка, дабіць яго. Аднак армянскі цар, які меў свой план вядзення бою, не пачуў савет мелага велізарны досвед у войнах з Рымам сваяка.
Армянская армія Тыграна
Па колькасці армія Тыграна перасягала рымскую. Паводле дадзеных Апіяна яна складалася з 250 тысяч пяхотнікаў і 50 тысячнай конніцы, аднак, паводле думкі армянскіх навукоўцаў, гэтыя дадзеныя занадта перабольшаны.
Арыентоўная колькасць армянскіх войскаў, што знаходзіліся каля Тыгранакерта, паводле думкі армянскіх навукоўцаў складала 70-80 тысяч чалавек, і яна была надзвычай пярэстая па сваім нацыянальным складзе, у яе ўваходзілі: армяне, іберыйцы, мідыйцы, албаны, арабы — жыхары Адыябены і Гордыены.
Рымская армія Лукула
Рымская армія Лукула ў паходзе на Тыгранакерт, па словах Апіяна, налічвала 2 адборныя легіёны і 500 вершнікаў, але, паводле думкі армянскіх навукоўцаў, такое ці малаімаверна, наўрад быў бы распачаты паход у Арменію з такой маленькай арміяй.
Бітва
Лукул не пачуў саветы набліжаных і вывеў войскі на падрыхтоўку. Супраціўныя войскі сышліся на рацэ Нікіфорыя да паўднёвага захаду ад Тыгранакерта. Рымскае войска размясцілася на заходнім беразе, тады як армія Тыграна на ўсходнім.
Армія рымлян пайшла ў атаку, Лукул загадаў гальскай конніцы напасці на Тыграна з фронту, прыцягнуць яго ўвагу на сябе і без супраціву адступіць. Убачыўшы адступалых рымлянаў, Тыгран пачаў пераследаваць іх, у выніку пераследу рады яго арміі знерваваліся і рэарганізаваліся. Сам жа Лукул з пешымі салдатамі неўпрыкмет перайшоў уброд Еўфрат, мінучы адцягненую армію армян, і заняў узвышша ззаду цяжкай (панцырнай) конніцы Тыграна, пасля чаго, выклікнуўшы Перамога наша!, павёў салдат на браняносную конніцу, загадаўшы пры гэтым не пускаць больш у ход дроцікаў, але падыходзіць да ворага ўшчыльную і паражаць мячом у сцёгны і галёнкі — адзіныя часткі цела, якія не закрывала браня. Пасля сутыкнення з браняноснай конніцай, якая заспела яе знянацку, апошняя пусцілася ва ўцёкі і ў бязладзіцы наваліліся на сваю пяхоту, пачалася паніка і дэзарганізацыя ваярскіх пабудоў. Захоп узгорка і далейшая атака на стаялую ўнізе панцырную конніцу, якая не магла ўстаць на круты ўзгорак з прычыны цяжару даспехаў, з'явіўся тактычным поспехам і ключавым момантам ва ўсёй бітве. Удар жа легіёнаў з флангаў па засмучаных шэрагах пярэстай па нацыянальным складзе армянскай армі давяршыў перамогу Лукула. Тыя ж часткі армянскай арміі, якія ў запалу пераследу выдаліліся на вялікую адлегласць ад галоўных сіл, калі рымскія вершнікі, павярнуўшыся, напалі на іх, былі знішчаны. Бітва была прайграна, армія Тыграна пачала адыходзіць.
Вынік
У гэтай бітве армяне патрывалі цяжкую паразу. Класічныя крыніцы ўтрымваюць вельмі перабольшаныя версіі параз, нанесеных Тыграну Лукулам пад Тыгранакертам у кастрычніку 69 года да н. э.. Паводле сведчання Плутарха, у адной з бітваў армяне страцілі «звыш сотні тысяч пяхоты» і амаль усю кавалерыю. Аднак гэтыя лічбы варта прымаць з асцярожнасцю, з прычыны таго, што Плутарх ставіўся да армянскага цара з грэблівасцю, а рымскія гісторыкі часта прыхарошвалі факты і статыстыку ..
Пасля паразы Тыграна, нягледзячы на ўсе старанні Манкея, скіраваныя на падтрыманне абароназдольнасці горада, кападакійцы паднялі бунт і адчынілі браму рымлянам. Магутны горад Тигранакерт хутка здаўся рымлянам, перадусім таму, што сілком пераселеныя ў яго грэкі і ім падобныя жыхары паверылі абяцанням Лукула дапамагчы ім рэпатрыявацца ў родныя краі.
Апроч многіх скарбаў пераможцам дасталася і ўвесь царскі скарб. Апроч усіх іншых багаццяў толькі залатым рымлянам дасталася 8 000 талантаў, кожны легіянер атрымаў па 800 драхмаў, а само ўзяцце горада было адсвяткавана ва ўсё яшчэ недабудаваным тэатры Тыгранакерта. Гэта падвойная параза мела для Тыграна фатальныя наступствы — усе заваяваныя ім краіны: Паўночная Месапатамія, Кардуэна, Камагена, Сірыя і Усходняя Кілікія адпалі ад Арменіі і прызналі ўладу рымлян. Нягледзячы на тое, што была прайграна вырашальная бітва, але не вайна, час гегемоніі ў рэгіёне апошняга вялікага эліністычнага манарха «цара цароў» Тыграна II падыходзіла да канца, набліжаўся заход армянскай імперыі.
Табернакль
Табернакль (ад Tabernaculum - шацёр) — у каталіцкіх храмах збудаванне для захоўвання прадметаў рэлігійнага пакланення, часта багата аздобленае (разьбой, скульптурнымі выявамі). Яго правобразам з'яўляецца Скінія з Каўчэгам Запавету.
Сігэру Такахасі
(高橋 茂) — японскі футбаліст. У 1927 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Мацей Міхал Францкевіч-Радзімінскі
Мацей Міхал Францкевіч-Радзімінскі (? — 24 жніўня 1654) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Францкевічаў-Радзімінскіх герба «Бродзіц». Харужы новагародскі з 1636 года, староста мазырскі з 1651 года, пісар польны літоўскі з 1653 года.
Спічнік
Спічні́к (, Спичник) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета.
Іл-32
Ільюшын Іл-32 — першы савецкі транспартны планёр.
Распрацаваны і пабудаваны ў 1948 годзе, у тым жа годзе адбыўся першы тэставы палёт на цязе з дапамогай Іл-12. Стартавая маса Іл-32 складала пры першым палёце 8400 кг, якую паступова павялічвалі да амаль што двухкратнай масы першага палёта. Прадугледжвалася, што транспартны планёр зможа транспартаваць 7 тон карыснай масы ці 60 салдат з поўным камплектам зброі. Падымаць планёр у неба і цягнуць да вызначанага месца разлічвалі з дапамогай Іл-18 і Ту-4.
Бертаўшчынскі вялікі камень
Бертаўшчынскі вялікі камень — валун, знаходзіцца ва ўрочышчы Бертаўшчына на поўдзень ад дарогі з Ліпавага вострава і далей на Дзехцяры, паміж безыменным возерам на поўначы і возерам Чорнае на паўднёвым захадзе. Абсалютная вышыня над узроўнем мора 160 м, бачная вышыня 1 м, даўжыня 4,4 м, шырыня 4,3 м, абвод 13,3 м, аб'ём 10 м³, вага 26,6 т. Форма прасападобная. Размешчаны за 14 км на паўднёвы захад ад Мёраў.
Камень прынесены ледавіком 18–20 тыс. гадоў таму ў часы паазёрскага зледзянення з Выбаргскага масіву Ленінградскай вобласці Расіі. Гэта ружовы граніт рапаківі з утрыманнем крышталёў ружовага палявога шпату ў выглядзе авоідаў папярэчнікам 2-11 см. Аброс імхамі і лішайнікамі. Мае паглыбленне 0,5 на 0,7 м і глыбінёй 15 см. Вада з адтуліны лічыцца святой. Ёю абмывалі вочы ў дзяцей.
Антон Іванавіч Лапацін
Антон Іванавіч Лапацін (18 студзеня 1897 — 9 красавіка 1965) — савецкі военачальнік, гвардыі генерал-лейтэнант (1942 год), Герой Савецкага Саюза (19 красавіка 1945 год, зорка № 7119), член КПСС з 1919 года.
Біяграфія
Антон Іванавіч Лапацін нарадзіўся ў вёсцы Каменная цяпер Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Беларус.
На ваеннай службе з 1916 года. У гады Першай сусветнай вайны ваяваў на Паўднёва-Заходнім фронце радавым.
У Чырвонай Арміі з 1919 года, удзельнік грамадзянскай вайны. Ваяваў у складзе супраць войскаў Дзянікіна і Урангеля, памочнік камандзіра эскадрону, затым камандзір эскадрону.
У Вялікую Айчынную вайну ўступіў у званні генерал-маёра, у ходзе вайны камандуючы, якая ўдзельнічала ў 1941 годзе ў Паўднёвага фронту.
З верасня 1942 года — камандуючы Сталінградскага фронту, з кастрычніка 1942 года — 34-й, з сакавіка 1943 года — 11-й арміямі на Паўночна-Заходнім фронце, удзельнічаў у  ў сакавіку 1943 года. Са студзеня па ліпень 1944 года — намеснік камандуючага 43-й арміяй.
У ліпені 1944 года па асабістай просьбе прызначаны камандзірам 13-га гвардзейскага стралковага корпуса ў складзе 1-га Прыбалтыйскага і 3-га Беларускага франтоў, якія ўдзельнічалі ў вызваленні Прыбалтыкі, ва Усходне-Прускай аперацыі, у штурме Кенігсберга і ліквідацыі земландскай групоўкі праціўніка.
На Парадзе Перамогі ў Маскве А. І. Лапацін камандаваў зводным палком 1-га Прыбалтыйскага фронту.
У ліпені 1945 года А. І. Лапацін быў прызначаны камандзірам 2-га асобнага стралковага корпуса Забайкальскага фронту.
Пасля вайны скончыў вышэйшыя акадэмічныя курсы імя К. Я. Варашылава. Служыў на розных пасадах у штабах вайсковых акругаў. У 1954 годзе сышоў у запас.
Памёр 9 красавіка 1965 года, пахаваны на Новадзявочых могілках горада Масквы.
Траццякоўцы (Лідскі раён)
Траццяко́ўцы (, Третьяковцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Гісторыя
На «лісце запісным» Себасцьяна Траццяка аб перадачы ў спадчыну сваёй уласнасці жонцы Альжбеце Ердаўне прапісана: «Пісаны ў Вільні, лета Божага нараджэння, тысяча пяцьсот шэсцьдзесят другога, месяца красавіка, пятага дня.» Такім чынам ад 5 красавіка 1562 года можна і адлічваць існаванне вёскі Траццякоўцы.
У спісе населеных пунктаў Віленскай губерні Расійскай імперыі (пасля 1904) у Лідскай воласці паказана вёска, 121 жыхар (53 муж., 68 жан.), 112 дзесяцін зямлі, а таксама маёнтак Траццякоўцы (пана Калясінскага), 21 жыхар (13 муж., 8 жан.), 104 дзесяціны зямлі.
Верхнесілезскі прамысловы раён
Верхнесілезскі прамысловы раён (Górnośląski Okręg Przemysłowy, GOP) — гарадская агламерацыя ў верхняй Сілезіі і заходняй Малой Польшчы, сканцэнтраваная вакол горада Катавіцы ў Сілезскім ваяводстве.