cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андрыіўка (Пулынскі раён)
Андрыіўка (Андрі́ївка) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сакаліўскай вясковай абшчыны.
Дружны (Пухавіцкі раён)
Гісторыя
У 2007—2009 гадах жыхары мястэчка праводзілі грамадскую кампанію супраць будаўніцтва завода пестыцыдаў ЗАТ «Аўгуст-Бел», які адносіцца да 1-га класа небяспекі.
У 2010 годзе пачалося будаўніцтва другога энергаблока ЦЭЦ-5. 25 снежня 2011 года а 16:08 адбылося першае падключэнне другога энергаблока ЦЭЦ-5 да энергасістэмы Беларусі.
У 2014 годзе з’явіліся планы стварэння вакол Мінска шасці гарадоў-спадарожнікаў. У снежні 2016 года быў зацверджаны генплан, дзе Дружны планавалася дабудаваць да 2030 года і аб’яднаць з Рудзенскам і Свіслаччу ў паўнацэнны горад з сучаснай інфраструктурай.
22 лістапада 2021 года ў пасёлак Дружны быў перанесены цэнтр Свіслацкага сельсавета.
Эканоміка
Свіслацкі сельсавет — прамысловы цэнтр Пухавіцкага раёна, яго паступленні ў бюджэт складаюць каля 40 % ад усіх паступленняў Пухавіцкага раёна. Тымчасова, у пасялковым Савеце пражывае толькі каля 17 % ад колькасці насельніцтва Пухавіцкага раёна.
Прадпрыемствы:
Культура
1 красавіка 1988 годзе была адчынена Дружненская пасялковая бібліятэка. Гісторыя бібліятэкі непарыўна звязана з гісторыяй пасёлка Дружны. Фонд бібліятэкі (2013) налічваў 3939 кніг, кнігавыдача склала 8917 экз. Паслугамі бібліятэкі карысталіся 654 чытачы. З 1998 года у бібліятэцы пачаў работу жаночы клуб «Надзея», у праграме якога — тэматычныя вечары, гадзіны паэзіі, сустрэчы з цікавымі людзьмі, паездкі ў тэатр. Галоўныя напрамкі работы: прапаганда твораў беларускіх пісьменнікаў, работа з пажылымі люзьмі па праграме «Міласэрнасць», краязнаўчая дзейнасць, здаровы лад жыцця, экалагічнае выхаванне, работа з маладымі сем’ямі. Штогод паслугамі бібліятэкі карыстаюцца 1090 чытачоў. інфармацыйны фонд налічвае 8853 экз., у тым ліку 7538 экз. кніг. Штогод карыстальнікам выдаецца больш за 19 тыс. экз. асобнікаў. Кожны трэці чытач бібліятэкі — старшакласнік або студэнт.
1 лістапада 1989 годзе была адчынена Дружненская дзіцячая бібліятэка. Штогод да паслуг бібліятэкі звяртаюцца звыш 600 чытачоў. Колькасць наведванняў складае больш за 3,3 тыс., кнігавыдача — больш за 9 тыс. экзэмпляраў. Падтрымліваецца сувязь са школай, дзіцячым садам «Сонейка», разам з імі праводзяцца масавыя мерапрыемствы. Праводзіцца шмат цікавых і разнастайных мерапрыемстваў: падарожжы па старонках любімых кніг, літаратурна-пазнавлаьныя гульні, віктарыны, конкурсна-гульнёвыя праграмы, творчыя конкурсы. У 2013 годзе пры бібліятэцы створаны тэатральны гурток «Вясёлка».
Дынаміка
Пасёлак Дружны, як і пасёлак Свіслач з 1998 года маюць станоўчы натуральны прырост насельніцтва. Перавышэнне нараджальнасці над смяротнасцю — ад 30 да 45 % у залежнасці ад года. Адметнай асаблівасцю насельніцтва з’яўляецца адукацыйны ўзровень — да 55 % насельніцтвы маюць найвысокая адукацыя або з’яўляюцца студэнтамі ВНУ.
1985 — на камсамольска-маладзёжнай будоўлі працавала 3,5 тыс. чалавек з усяго СССР. 1986 — у Дружны эвакуіравана больш за 1200 чалавек з Прыпяці.
Рэлігія
На 1 студзеня 2017 года ў Дружным налічваецца 2 рэлігійныя грамады, якія зарэгістраваны ў Мінскам абласным выканаўчым камітэце і пастаўлены на ўлік у Пухавіцкім райвыканкаме. З якіх адна праваслаўныя грамада і адна грамада хрысціян веры евангельскай (Пяцідзясятнікі).
Царква ў гонар Раства Хрыстова
У 1998 годзе распачата будаўніцтва царквы ў гонар Раства Хрыстова. Грамада належыць да Беларускай праваслаўнай царквы.
У 2015 годзе пастановай епіскапа Барысаўскага і Мар’інагорскага з мэтай дасканалення царкоўна-прыходскага жыцця ў межах Пухавіцкага раёна ўтворана Другая Пухавіцкая благачынства (дабрачынства) з цэнтрам у Дружным.
Заснавана грамада пад канец сакавіка 1994 года, дзяржаўная рэгістрацыя была атрымана 26 чэрвеня 1995 года. У снежні 2011 года распачата будаўніцтва храма «Царква Святло Евангелля».
Вуліцы
Спіс вуліц Дружнага:
Рудакопы
Рудакопы (Рудокóпи) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сакаліўскай вясковай абшчыны.
Шалушына
Шалу́шына (, Шалушино) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празароцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Курнэ (пасёлак)
Курнэ (Курне́) — пасёлак у Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Бэрэзава Гаць (Пулынскі раён)
Бэрэзава Гаць (Бере́зова Гать) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Білка (Пулынскі раён)
Білка (Бі́лка) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Сцяцкі (Гродзенскі раён)
Сцяцкі́ (, Стецки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.
Рэжым Вішы
Рэжым Вішы́ (le régime de Vichy) ці Вішысцкая Францыя (афіцыйная назва Французская дзяржава (l'État français) — калабарацыянісцкі рэжым у Паўднёвай Францыі часоў акупацыі Паўночнай Францыі нацысцкай Германіяй пасля паражэння Францыі напачатку Другой сусветнай вайны і падзення Парыжа ў 1940 годзе. Існаваў з 10 ліпеня 1940 па 22 красавіка 1945 (дэ-факта да 25 жніўня 1944). Афіцыйна прытрымліваўся палітыкі нейтралітэту, але фактычна праводзіў палітыку ў інтарэсах краін «восі».
Назва — ад курортнага горада Вішы, дзе ў ліпені 1940 года сабраўся Нацыянальны сход, які пастанавіў перадаць дыктатарскую ўладу маршалу Анры Філіпу Петэну; гэта адзначыла канец Трэцяй рэспублікі. Урад Петэна і ў далейшым знаходзіўся ў Вішы, у той час як паўночная частка Францыі з Парыжам была акупавана нямецкімі войскамі. У лістападзе 1942 года Германія акупавала ўсю тэрыторыю Францыі, з гэтага моманту ўлада ўрада стала чыста намінальнай. Пасля вызвалення Парыжа ў канцы жніўня 1944, урад быў эвакуіраваны і існаваў у выгнанні аж да канца красавіка 1945.
Супрацоўніцтва з акупантамі
У кастрычніку 1940 пасля асабістай сустрэчы з Гітлерам Петэн заклікаў Францыю «супрацоўнічаць» (collaborer) з нацыстамі.
Рэжым Вішы дзейнічаў у агульным рэчышчы германскай палітыкі, праводзячы рэпрэсіі супраць яўрэяў, цыган, камуністаў, масонаў; на тэрыторыі Францыі дзейнічалі як германскія часці СС і гестапа, так і ўласная рэпрэсіўная арганізацыя — «Міліцыя» (з 1943).
Праводзіліся акцыі супраць Супраціўлення, практыкаваліся растрэлы закладнікаў. У 1944 карнікі СС знішчылі паўднёвафранцузскі пасёлак Арадур (у першапачатковай зоне кантролю Вішы). Была створана сумесная франка-германская дывізія СС — «Шарлемань» (Charlemagne, названа ў гонар Карла Вялікага).
Саломенка (Гродзенскі раён)
Сало́менка (, Соломенка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.
Рэжым Вішы
Супрацоўніцтва з акупантамі
У Германію вывозіліся французскія рабочыя (у абмен на згоду адпусціць узятых напачатку войны французскіх ваеннапалонных). Аднак 27 лістапада 1942 г. асноўныя сілы французскага ваенна-марскога флоту (3 лінкоры, 7 крэйсераў, 15 эсмінцаў, 12 падводных лодак і 74 іншых карабля) з санкцыі ўрада Вішы былі затоплены ў Тулоне, каб яны не дасталіся ні краінам Восі, ні антыгітлераўскай кааліцыі.
Саломенка (Гродзенскі раён)
Гісторыя
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Баранаўскага сельсавета, да 16 сакавіка 1987 года — у склад Капцёўскага сельсавета.
Рэжым Вішы
Супрацоўніцтва з акупантамі
У лютым 2009 года Адміністрацыйны суд Францыі прызнаў урад рэжыму Вішы адказным за дэпартацыю тысяч яўрэяў у нямецкія канцэнтрацыйныя лагеры падчас Другой сусветнай вайны. Паводле даных суду, падчас кіравання рэжыму Вішы з 1942 па 1944 гады ў лагеры было дэпартавана 76 000 яўрэяў. Вынесенае рашэнне стала афіцыйным прызнаннем дачынення французскага ўрада часоў Другой сусветнай вайны да Халакоста.
Рэжым Вішы, які праіснаваў са здачы Парыжа нямецкім войскам у 1940 годзе да вызвалення краіны саюзнікамі ў 1944 годзе, афіцыйна прытрымліваўся палітыкі нейтралітэту.
Унутраная палітыка
Ідэалагічна рэжым Вішы арыентаваўся на традыцыйна-кансерватыўныя каштоўнасці, увасабленнем якіх у міжваенныя гады лічыўся Петэн. Лічылася, што са звяржэннем Французскай рэспублікі і ўсталяваннем саюза з Германіяй адбылася «Нацыянальная рэвалюцыя» (Révolution nationale). Дэвіз Французскай рэспублікі «Свабода, роўнасць, братэрства» быў заменены на «Travail, Famille, Patrie» («Праца, Сям'я, Айчына»). Гербам вішысцкага рэжыму была сярэднявечная сякерка-францыска. Гімнам афіцыйна заставалася «Марсельеза», аднак па патрабаванні немцаў яна была забаронена, і фактычным гімнам стала песня ў гонар Петэна «Маршал, мы тут!» (Maréchal, nous voilà !).
Петэн па асабістай ініцыятыве ўвёў на падкантрольнай яму тэрыторыі антысеміцкія законы, яўрэі былі перамешчаны ў лагеры, частка дэпартавана на тэрыторыю, занятую гітлераўцамі.
Шэраг дзеячаў рэжыму, у прыватнасці, былы прэм'ер П. Э. Фландэн, будучы прэзідэнт Францыі Ф. Мітэран, тайна дапамагалі Французскаму Супраціўленню.
Міжнароднае становішча
Міжнароднае становішча рэжыму Вішы было неадназначным. Краіны восі прызнавалі яго законным урадам. Паслом Германіі быў прызначаны Ота Абец. Дзяржавы, якія знаходзіліся ў стане вайны з Германіяй (перш за ўсё Вялікабрытанія) лічылі, пачынаючы з ліпеня 1940, законным прадстаўніцтвам Францыі ў свеце толькі рух дэ Голя, а рэжым Вішы — нелегітымным урадам на чале са здраднікамі. Тым не менш ЗША і СССР першапачаткова прызналі рэжым Вішы і акрэдытавалі пры ім сваіх паслоў, так, паслом у ЗША стаў Эрык дэ Бішап. У 1941 годзе, стаўшы аб'ектам агрэсіі з боку Краін восі (СССР у чэрвені, а ЗША ў снежні), абедзве гэтыя дзяржавы перавялі сваіх паслоў з Вішы ў Лондан, прызнаўшы, такім чынам, урад дэ Голя. Рэжым быў прызнаны Канадай (да акупацыі паўднёвай Францыі) і Аўстраліяй (да канца вайны). Адны нейтральныя дзяржавы мелі дыпламатычныя адносіны з Вішы, іншыя — не.
Адносіны з Вялікабрытаніяй
Адносіны з былым саюзнікам у Францыі былі вельмі няпростымі.
Трэба сказаць, што ў французаў для гэтага былі істотныя падставы: разгром французскіх армій у Бельгіі быў узмоцнены паспешным адыходам брытанскіх войскаў, падчас далейшай эвакуацыі з Дзюнкерка французскія ваеннаслужачыя склалі ўсяго 10 % ад агульнай колькасці эвакуіраваных морам . 3 ліпеня 1940 брытанскія ваенна-марскія сілы і авіяцыя наносяць удар па французскіх караблях у Мерс-эль-Кебірэ. У адказ ВПС Францыі бамбяць базу Вялікабрытаніі ў Гібралтары, па словах У. Чэрчыля — «без асаблівага запалу».
Урада рэжыму Вішы
На працягу рэжыму Вішы кіраўніком французскай дзяржавы заставаўся Філіп Петэн (1856—1951). Пры ім змянілася чатыры кабінеты міністраў, якія ўзначальвалі П’ер Лаваль (1883—1945), Фландэн (1889—1958) і Дарлан (1881—1942).
Звяржэнне
25 жніўня 1944 года Парыж быў вызвалены. Петэн з кабінетам міністраў былі вывезены нямецкімі войскамі ў Германію, дзе Фернан дэ Брынон заснаваў урад у выгнанні ў горадзе Зігмарынген, які праіснаваў да 22 красавіка 1945 года. Петэн адмаўляўся ўдзельнічаць у. У Зігмарынгене было ўласнае радыё (Radio-patrie), прэса (La France, Le Petit Parisien), а таксама пасольствы Германіі, Італіі і Японіі. Насельніцтва анклава налічвала 6 тыс. чалавек, уключаючы вядомых калабарацыянісцкіх журналістаў, пісьменнікаў (Луі-Фердынанд Селін, Люсьен Рэбатэ), акцёраў (Рабер Ле Віган).
Асноўныя кіраўнікі былі асуджаны за дзяржаўную здраду ў 1945—1946 гадах. Шматлікія дзеячы культуры, якія заплямілі сябе падтрымкай рэжыму, былі прысуджаны да «грамадскага зганьбавання».
Вэлыкы Луг (Пулынскі раён)
Вэлыкы Луг (Вели́кий Луг) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Грузлывэць
Грузлывэць (Грузли́вець) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Цямныя
Цямны́я (, Темные) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запрудскага сельсавета.
Калынавы Гай
Калынавы Гай (Калиновий Гай) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Славянка (Круглянскі раён)
Славя́нка (, Славянка; да 30 ліпеня 1964 года Агло́бля ) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запрудскага сельсавета.
Гісторыя
У 1910 годзе ўладарамі засценка Аглобля Круглянскай воласці Магілёўскага павета былі Ісідор Кіпрыянавіч Грушэцкі, Іван Кліменцьевіч Фалькоўскі, Андрэй Грыгор’евіч Ляснеўскі і К. Фалькоўскі.
30 ліпеня 1964 года вёска Аглобля была перайменаваная ў вёску Славянка.
Ферма (Гродзенскі раён)
Фе́рма (, Ферма) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.
Шылава (Празароцкі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Стары Майдан (Пулынскі раён)
Стары Майдан (Старий Майда́н) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Чэрванасілка (Пулынскі раён)
Чэрванасілка (Червоносі́лка) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай вясковай абшчыны.
Баканава
Бака́нава (, Баканово) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Маладзіжнэ (Пулынскі раён)
Маладзіжнэ (Молодіжне) — вёска ў Пулынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Курнэнскай АТГ.
Шчаўкуны (Глыбоцкі раён)
Гсторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 19 мая 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Хамікі
Хамікі́ (, Хомики) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.
Баля Сольная
Ба́ля Со́льная (, Баля Сольная) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Хліставічы
Хліставі́чы (, Хлистовичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавета.
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Баранаўскага сельсавета.
Абруб (Псуеўскі сельсавет)
Абру́б (, Обруб) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Шыцікі (Глыбоцкі раён)
Шы́цікі (, Шитики) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Празароцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Чарневічы, пазней у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Зелянькова
Зелянько́ва (, Зеленьково) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Красіна (Круглянскі раён)
Кра́сіна (, Красино) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Варгуццева
Варгу́ццева (, Варгутьево) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Назва
Назва Варгуццева адыменнага (антрапанімічнага) паходжання, ад балцка-літоўскага імені тыпу Vargutis. Яно ўтворанае ад асновы Varg- (< літоўскае vargti «стамляцца, цярпець») і антрапанімічнага пашыральніка -ut-.
Каля Варгуццева, пад Талачыном адыменныя тапонімы Гірымшчына, Табараўшчына, ад двухасноўных імёнаў Gi-rim’as, Ta-bar’as.
Гэтыя тапонімы працягваюць паласу з адыменных тапонімаў, што паўз Талачын ідзе на Бялынічы ад Сянна і Бешанковічаў: Людвінаў, Эсьмоны, Боўсевічы, Пупса, Супшынка, Карбатоўка, Рамшына (ад імёнаў тыпу Liud-vin’as, Eis-mant’as, Bausys, Pupsys, Supšys, Kar-but’as, Ramšys).
Узнікненне ўсіх гэтых тапонімаў можа адносіцца да XV стагоддзя, калі пры вялікім князю літоўскім Казіміры на ўсходзе і поўдні з мэтай змацавання дзяржавы рассяляліся літоўскія баяры, збольшага з тэрыторый цяперашняй Беларусі, прылеглых да сучаснай літоўскай мяжы.
Баранавічы (Гродзенскі раён)
Бара́навічы (, Барановичи) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.
У 1954—1985 гадах цэнтр Баранавіцкага сельсавета. 24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.
Бабруйшчына
Бабру́йшчына (, Бобруйщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, маёнтак i фальварак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Марцьянавічы
Марцья́навічы (, Мартьяновичи) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Нямецкая Аўстрыя
Рэспу́бліка Няме́цкая А́ўстрыя (Republik Deutschösterreich) — дзяржава, створаная па заканчэнні Першай сусветнай вайны ў рэгіёнах з пераважна нямецкамоўным насельніцтвам былой Аўстра-Венгерскай імперыі.
Нямецкая Аўстрыя абвясціла пра свой суверэнітэт над усімі тэрыторыямі былой Габсбургскай манархіі, дзе большасць насельніцтва складалі немцы. Гэта тэрыторыя складала агулам плошчу ў 118 311 км², яе насельніцтва налічвала 10,4 млн чал., у яе ўваходзілі, апрача ўсёй сучаснай Аўстрыі, сучасныя італьянскія Паўднёвы Ціроль і горад Тарвізіа, цяперашнія славенскія Паўднёвая Карынтыя і Паўднёвая Штырыя, а таксама Судэты і нямецкія часткі Багеміі, якія ўваходзяць у склад сучаснай Чэхіі. Рэальны кантроль урада распаўсюджваўся толькі на прыдунайскія і прыальпійскія рэгіёны, якія цяпер складаюць большасць тэрыторыі сучаснай Аўстрыі.
Гісторыя
У часы існавання Аўстра-Венгрыі тэрмін Нямецкая Аўстрыя быў неафіцыйным вызначэннем тэрыторый, якія ў сваёй большасці насялялі аўстрыйскія немцы. Пасля распаду імперыі ў 1918 годзе нямецкая па паходжанні частка дэпутатаў Рэйхсрата (парламент Аўстрыі як адной з дзвюх федэрацыйных частак Аўстра-Венгрыі) паставілі задачу стварыць дзяржаву на гэтых тэрыторыях. Яны абвясцілі аб стварэнні г.зв. Часовага нацыянальнага сходу незалежнай нямецкай аўстрыйскай дязржавы і абралі ў склад яго прэзідыуму сяброў трох партый — Франца Дынгхофера (Нямецкі нацыянальны рух), Ёдака Фінка (Хрысціянска-сацыялістычная партыя) і Карла Зайца (Сацыял-дэмакратычная працоўная партыя). У склад уласна сходу ўвайшлі прадстаўнікі ад Багеміі, Маравіі і Аўстрыйскай Сілезіі, якія адмовіліся далучыцца да новаўтворанай Чэхаславакіі 28 кастрычніка 1918 года.
11 лістапада 1918 года ад свайго права на ўдзел у дзяржаўных справах адмовіўся апошні аўстра-венгерскі імператар Карл I Габсбург. На наступны дзень таго ж года нацыянальны сход афіцыйна абвясціў Нямецкую Аўстрыю рэспублікай і часова прызначыў на пасаду канцлера Карла Рэнера. Была складзена Канстытуцыя, паводлея якой замацоўваўся рэспубліканскі лад кіравання і статус Нямецкай Аўстрыі як часткі Германскай Рэспублікі. Апошняе палажэнне было прынята дэпутатамі з прычыны меркавання дэпутатаў пра Нямецкую Аўстрыю як пра нежыццяздольную дзяржаву і пра агульны палітычны курс з Германіяй як адзіны актуальны шлях развіцця. Так, пазнейшыя плебісцыты ў правінцыях Ціроль і Зальцбург далі 98% і 99% галасоў за аб'яднанне з Германіяй. 22 лістапада нацыянальны сход афіцыйна высунуў прэтэнзіі на нямецкія тэрыторыі Цыслейтаніі. Тым не менш, супраць падобнай экспансіі выступілі саюзнікі, а сама Нямецкая Аўстрыя не мела дастатковай моцы для супрацьстаяння дзяржавам, да якіх былі высунуты яе тэрытарыяльныя патрабаванні.
10 верасня 1919 года Карлам Рэнерам быў падпісаны Сен-Жэрменскі дагавор, 21 кастрычніка ён быў ратыфікаваны нацыянальным сходам краіны. Падпісаннем гэтага дагавору Нямецкая Аўстрыя пагадзілася на прыбранне са сваёй назвы слова «Нямецкая», а таксама з тым, што незалежнасць Аўстрыі можа змяніцца толькі са згоды Лігі Нацый, фактычна адмовіўшыся такім чынам ад спробы аб'яднання з Германіяй ; гэта аб'яднанне было забаронена і для Германіі. Па заканчэнні гэтых змен і стабілізацыі межаў Аўстрыі ў сусветнай гістарыяграфіі прынята адлічваць перыяд Першай Аўстрыйскай Рэспублікі.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Тэрыторыі, на якія прэтэндаваў урад Нямецкай Аўстрыі, былі падзеленыя ім на 9 правінцый:
Некаторыя нямецкія супольнасці Маравіі, у тым ліку нямецкія муніцыпалітэты Брно, Іглавы і Оламаўца таксама спрабавалі ўстанавіць саюз з Нямецкай Аўстрыяй, аднак гэтыя спробы апынуліся няўдалымі. Тэрыторыі па-за сучаснай Аўстрыяй часта мелі значную не-нямецкую меншасць альбо ўвогуле не-нямецкую большасць, потым гэтыя тэрыторыі неўзабаве былі ўзяты войскамі краін, унутры якіх яны знаходзіліся. З іншага боку, немцы складалі большасць у рэгіёне на захадзе Венгрыі, у выніку чаго чаго яны здолелі ўтварыць зямлю Бургенланд і далучыцца да Аўстрыі. Тым не менш, горада Эдэнбург (сучасны Шопран), які размяшчаецца побач з Бургенландам, застаўся ў складзе Венгрыі з прычыны вельмі спрэчных вынікаў рэферэндуму, што быў праведзены ў горадзе. Іншая частка Бургенланда, Прэсбург (сучасная Браціслава), адышла ў склад Чэхаславакіі.
Гімн
Нягледзячы на забарону выкарыстання тэрміну Нямецкая Аўстрыя, з 1920 па 1929 года неафіцыйны гімн дзяржавы, Deutschösterreich, du herrliches Land, змяшчаў згадку гэтай назвы (Нямецкая Аўстрыя, цудоўная зямля). Словы гімна былі напісаны Карлам Рэнерам — чалавекам, які юрыдычна пацвердзіў адмову Аўстрыі ад назвы «Нямецкая».
Някрасава (Круглянскі раён)
Някра́сава (, Некрасово) (да 30 ліпеня 1964 года Царэ́ўск ) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Васькавічы (Глыбоцкі раён)
Ва́ськавічы (, Васьковичи) — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Псуеўскага сельсавета.
Да 3 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета. Ліквідавана ў 2007 годзе.
Аўтаномная вобласць немцаў Паволжа
Аўтаномная вобласць немцаў Паволжа, Рабочая камуна немцаў Паволжа (Автономная область немцев Поволжья, der Arbeitskommune des Gebietes der Wolgadeutschen) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Саратаўскай губерні РСФСР, якая існавала з 19 кастрычніка 1918 года па 19 снежня 1923 года.
Куранты
Кура́нты (ад courant — цякучы, бягучы) — старадаўняя назва вежавых або вялікіх пакаёвых гадзіннікаў з музычным механізмам, якія б’юць з пэўнай меладычнай паслядоўнасцю ці выконваюць невялікія музычныя п’есы. 3 найбольш вядомых — куранты Маскоўскага Крамля.
Аўтаномная вобласць немцаў Паволжа
Гісторыя
19 кастрычніка 1918 года згодна з дэкрэтам Савета народных камісараў РСФСР была ўтворана першая ў РСФСР аўтаномная вобласць — аўтаномная вобласць немцаў Паволжа (выкарыстоўвалася таксама назва Рабочая камуна немцаў Паволжа) у складзе Саратаўскай губерні РСФСР з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Саратаў. Саратаў з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам з 20 кастрычніка 1918 года па май 1919. Затым адміністрацыйным цэнтрам стаў горад Марксштат, які да 4 чэрвеня 1919 года зваўся Екацерыненштат. 24 ліпеня 1922 года адміністрацыйны цэнтр вобласці быў перанесены ў далучаны да аўтаноміі 22 чэрвеня горад Пакроўск, які ў 1931 годзе будзе пераназваны ў горад Энгельс.
19 снежня 1923 года Аўтаномная вобласць немцаў Паволжа ператворана ў Аўтаномную ССР немцаў Паволжа.
Адміністрацыйнае дзяленне
(да 1918 гады тэрыторыі Екацерыненштацкага і Ровенскага паветаў уваходзілі ў склад Наваўзенскага павета Самарскай губерні).
Кіраўнікі вышэйшых органаў улады
Старшыня Паволжскага камісарыята па нямецкіх справах
Старшыня ВРК Аўтаномнай вобласці немцаў Паволжа
Баяры (Падлабенскі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 1 жніўня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Гінавіцкага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Сапоцкінскага пассавета , да 20 верасня 2002 года ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Асінаўка (Глыбоцкі раён)
Асі́наўка (, Осиновка) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Асінаўскага сельсавета. Да 24 красавіка 1959 года вёска ў складзе Зябкаўскага сельсавета.
Вядомыя асобы
У 2007 годзе Зміцер Сасноўскі (дудар і заснавальнік гурта «Стары Ольса») запісаў размову з жыхарамі вёскі Асінаўка — Міколам Караткевічам (нар. 1932, вучань Пятра Бурца), ягой жонкай Эміліяй Караткевіч (нар. 1924) і Ваcілём Радзюшам (нар. 1928, цымбаліст віртуоз з Івесі Глыбоцкага р-на). Паводле іх сведчанняў, Пётр Бурэц быў вядомы ўсім ваколіцам, граў на дудзе з вялікім мехам, таксама меў прыгожы голас і спяваў прыпеўкі. Ладзіў канцэрты каля сваёй хаты, паслухаць Пятра Бурца прыходзілі цэлымі вёскамі, а таксама жаўнеры заставы (стражніцы) КАП «Osinówka» (1925—1939). Пахаваны на мясцовых могілках у адной магіле з жонкай Паўлінай, гады нараджэння і смерці не пазначаны.
Бяляны (Гродзенскі раён)
Бяля́ны (, Беляны) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
У 1940—1963 гадах цэнтр Бялянскага сельсавета.
Валавічоўцы
Валавічо́ўцы (, Воловичёвцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Вострава (Глыбоцкі раён)
Во́страва (, Острово) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Валавічоўцы
У 1940—1954 гадах цэнтр Валавічоўскага сельсавета. Да 1959 года вёска ў складзе Рачыцкага сельсавета, да 1966 года — у складзе Навумавіцкага сельсавета, да 2002 года — у складзе Раціцкага сельсавета.
Вострава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі, пазней у складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1940—1954 гадах цэнтр Востраўскага сельсавета.
Паўлавічы (Круглянскі раён)
Па́ўлавічы (, Павловичи) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як фальварак Паўлаўскі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Каралеўства Літва (1918)
Карале́ўства Літва́ (Lietuvos Karalystė; таксама Літва́) — дзяржава, якая існавала ў перыяд з 11 ліпеня 1918 года па 2 лістапада 1918 года. Дзяржава існавала падчас Першай сусветнай вайны, калі тэрыторыя Літвы была пад кантролем Германскай імперыі. Літоўская Тарыба 16 лютага 1918 года абвясціла незалежнасць Літвы, але не змагла сфарміраваць урад, паліцыю або іншыя дзяржаўныя ўстановы з-за далейшай прысутнасці нямецкіх войскаў. Немцы прадставілі розныя прапановы для ўключэння Літвы ў склад Германскай імперыі, у прыватнасці Прусіі. Літоўцы супрацьстаялі гэтай ідэі і спадзяваліся захаваць незалежнасць шляхам стварэння асобнай канстытуцыйнай манархіі. 4 чэрвеня 1918 года Тарыба прагаласавала за тое, каб прапанаваць пасаду манарха нямецкаму прынцу і ваеннаму Вільгельму Карлу фон Ураху. Вільгельм прыняў прапанову ў ліпені 1918 і прыняў імя Міндаўгас II (Міндоўг II). Тым не менш, ён ніколі не наведваў Літву. Яго абранне распачало спрэчкі і падзяліла Тарыбу, якая так і не змагла дасягнуць жаданых вынікаў. Паколькі Германія прайгравала вайну і была ахопленая Нямецкай рэвалюцыяй, Літва прыпыніла сваё рашэнне запрасіць Вільгельма Карла фон Ураха 2 лістапада 1918, тым самым паклаўшы канец яго кароткаму праўленню.
Перадгісторыя
Падчас Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе нямецкія войскі акупавалі заходнія вобласці Расійскай імперыі, у тым ліку літоўскія губерні. Нямецкія акупацыйныя ўлады дазволілі правесці канферэнцыю ў Вільні, падчас якой была абраная Рада Літвы (Літоўская Тарыба), якая пачала сваю дзейнасць у мэтах стварэння Літоўскай дзяржавы. 11 снежня 1917 члены Тарыбы падпісалі дэкларацыю, паводле якой жадалі бачыць Літву ў цесным і сталым саюзе з Германіяй. У дэкларацыі абвяшчэння незалежнасці Літоўскай дзяржавы не было ніводнага згадвання пра альянс з Германіяй. Пасля Брэсцкага міру, калі Расія афіцыйна дазволіла акупаваць Літву, немцы прызналі незалежнасць Літвы, але на ўмовах дэкларацыі 11 снежня.
Абранне караля
Нямецкі імператар Вільгельм II заяўляў, што жадае аб'яднаць Прусію і Літву асабістай уніяй пад сваім пачаткам. У якасці альтэрнатывы прапанаваў у літоўскія каралі малодшага сына Іаахіма. Сваіх кандыдатаў прапанавала Каралеўства Саксонія (прынц Фрыдрых Крысціян). Саксонцы спрабавалі гістарычна абгрунтаваць свой варыянт і ўспаміналі, што саксонскія курфюрсты Аўгуст Моцны і Аўгуст III у 1696—1763 былі і вялікімі князямі Літоўскімі.
Але літоўцы жадалі стварыць суверэнную дзяржаву, і таму вырашылі абраць уласнага кандыдата ў каралі. 4 чэрвеня яны адправілі запрашэнне нямецкаму ваеннаму і прынцу з Вюртэмбергскага дому Вільгельму Карлу фон Ураху. 11 ліпеня 1918 Тарыба прагаласавала (13 галасоў за, 5 супраць, 2 устрымаліся) за стварэнне Каралеўства Літва. 12 жніўня Вільгельм фон Урах атрымаў афіцыйнае запрашэнне на пасад.
Умовы ўзыходжання на пасад
Паводле ўмоў Тарыбы новы манарх (які павінен быў узысці на пасад пад імем Міндоўга II) абавязваўся кіраваць краінай толькі ў згодзе з парламентам і міністрамі. Кароль павінен быў выконваць канстытуцыю, абараняць незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць Літвы, павінен быць верацерпным, але сам абавязаны быць каталіком (гэта было адно з асноўных патрабаванняў пры выбары караля). Каралю трэба было вывучыць літоўскую мову, якая стала афіцыйнай мовай дзяржавы і пры двары. Кароль павінен быў пераехаць у Літву са сваёй сям'ёй. Але Вільгельм так ніколі і не пабываў у сваім каралеўстве.
Вулькаўцы
Ву́лькаўцы (, Вульковцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Саннікі (Круглянскі раён)
Са́ннікі (, Санники) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Галавічы (Гродзенскі раён)
Галаві́чы (, Головичи) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.
Галінова (Глыбоцкі раён)
Галіно́ва (, Галиново) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Галавічы (Гродзенскі раён)
24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.
Галінова (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Рубеж (Круглянскі раён)
Рубе́ж (, Рубеж) — вёска ў Беларусі, у Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 13 км у напрамку на захад ад горада Круглае, за 78 км ад Магілёва, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Слаўнае.
Германоўшчына (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Гразі (Псуеўскі сельсавет)
Да 24 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Зябкаўскага сельсавета.
Рэспубліка Іскалата
Рэспу́бліка І́скалата (Iskolata Republika) — умоўная назва латвійскага савецкага дзяржаўнага ўтварэння на неакупаванай нямецкімі войскамі тэрыторыі Відзэмэ і Латгаліі са снежня 1917 да лютага 1918 года.
Гісторыя
24 снежня 1917 года (6 студзеня 1918 года) у латвійскім горадзе Валка Выканаўчы камітэт Рады працоўных, салдацкіх і беззямельных дэпутатаў Латвіі (Іскалат) прыняў дэкларацыю пра самавызначэнне Латвіі. Была ўтворана Савецкая Латвія (так званая Рэспубліка Іскалата), улада якой распаўсюджвалася на раёны Латвіі, не занятыя нямецкімі войскамі. Старшынёй ураду Рэспублікі Іскалата стаў Фрыцыс Розіньш. Напачатку наступнага года нямецкія войскі занялі ўсю тэрыторыю сучаснай Латвіі.
Дабравольшчына
Дабраво́льшчына (, Добровольщина) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Філатава (Круглянскі раён)
Гісторыя
У 1926—1937 гадах цэнтр Мархлеўскага нацыянальнага польскага сельсавета.
Алонецкі ўрад
Ало́нецкі ўра́д — урад Алонецкай Карэліі, орган улады, створаны 15 мая 1918 года фінскімі інтэрвентамі для кіравання паўднёвымі раёнамі Карэліі (Алонецкай губерні), якія былі захопленыя імі падчас так званага Алонецкага паходу ў красавіку-маі 1918 года.
Урад, які ўзначальваўся суддзёй О.Окесанам, складаўся з мясцовых прадстаўнікоў карэльскага заможнага сялянства і прадпрымальнікаў. Асноўнай задачай ураду было далучэнне паўднёвай Карэліі да Фінляндыі.
Фінскі ўрад нават вылучыў Алонецкаму ўраду пазыкі і іншыя выдаткі (усяго на 16 600 000 фінскіх марак) на фарміраванне Алонецкага добраахвотніцкага войска колькасцю каля 2000 чалавек, а таксама на арганізацыю Алонецкага паходу, аднак запатрабаваў гарантаваць гэтыя выдаткі прыроднымі багаццямі Алонецкага края.
Алонецкае добраахвотніцкае войска было створана ў чэрвені-ліпені 1919 года пад патранажам Алонецкага ўрада, і быў арганізаваны Алонецкі паход. У ліпені 1919 года ўрад быў рэарганізаваны і ў яго склад быў уведзены прадстаўнік ад Фінляндыі. Аднак у жніўні 1919 года Алонецкае добраахвотніцкае войска пацярпела паражэнне, Алонецкі паход праваліўся.
У кастрычніку 1920 года Алонецкі ўрад фармальна спыніў сваё існаванне, бо яго члены ўвайшлі ў склад Карэльскага аб'яднанага ўрада.
Гінавічы
Гі́навічы (, Гиновичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Гарані (Глыбоцкі раён)
Гара́ні (, Горани) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 24 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Лусон
Лусо́н (, Luzón) — самы паўночны востраў Філіпінскага архіпелага, самы вялікі на Філіпінах.
Плошча вострава складае 109 964,9 км². Даўжыня берагавой лініі 3249,6 км. Рэльеф пераважна сярэднегорны. Вышыні да 2934 м (2928, гара Пулаг ). Маюцца дзеючыя вулканы (Маён і інш. ). Клімат трапічны мусонны з частымі тайфунамі. Расліннасць — вечназялёныя і лістападныя лясы, у далінах рэк саванны.
Насельніцтва вострава ў 1995 годзе налічвала каля 30 млн чалавек.
На востраве знаходзіцца сталіца Філіпінаў — горад Маніла.
Хралішчава
Хралі́шчава (, Хралищево) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Ліван (значэнні)
Ліван:
Кузьміно
Кузьміно — тапонім.
Ліванаў
Ліванаў — прозвішча.
Дзмітрыеўка (Гродзенскі раён)
Дзмі́трыеўка (, Дмитриевка) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.
24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.
Дубніца (Падлабенскі сельсавет)
Дубні́ца (, Дубница) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Заазёрная (Глыбоцкі раён)
Заазёрная (, Заозёрная) (да 30 ліпеня 1964 года Дра́чына ) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Завулак Рускі
Да 24 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Шаўкавінне
Шаўкаві́нне (, Шелковинье) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавета.
Васіль Канстанцінавіч Чартарыйскі
Васіль Чартарыйскі (? — пасля 1417) — пачынальнік роду князёў Чартарыйскіх.
Паводле генеалагічнай традыцыі лічыцца сынам князя Канстанціна Альгердавіча (?—1390); пры гэтым спасылаюцца на пацвярджэнне польскім каралём Уладзіславам III граматай ад 14.6.1442 сваяцтва Чартарыйскіх з Альгердам. Аднак гісторыкі ХІХ ст. выказвалі сумненні ў верагоднасці гэтай граматы і схіляліся да версіі пра беларускае паходжанне роду.
Спіс аб’ектаў PGC (2181001—2182000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2181001—2182000)
Аляксандр Васілевіч Чартарыйскі
Аляксандр Чартарыйскі (? — пасля 1477) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.
Сын кн. Васіля, пачынальніка роду Чартарыйскіх. Вялікі канюшы літоўскі (зг. 1440) пры вял.князю Жыгімонце Кейстутавічы. Незадаволены антымагнацкай палітыкай вял.кн. Жыгімонта, які абапіраўся на дробнае баярства, разам з братамі Іванам і Міхаілам быў арганізатарам змовы і забойства вял. кн. Жыгімонта. Пасля вымушаны ўцячы ў Маскву. Намеснік вял.кн. маскоўскага ў Пскове (1443—1447, 1456—1460) і Ноўгарадзе (1447—1456). У 1461 годзе вярнуўся ў ВКЛ і атрымаў ад вял.кн. Казіміра Лагойск, Асташын, Камянец.
У 1452 годзе ажаніўся ў Ноўгарадзе з кн. Марыяй, дачкой князя Дзмітрыя Шамякі, якая раптоўна памерла ў 1456 годзе. У другім шлюбе, напэўна, пасля 1461 года быў з Марынай, дачкой свайго лагойскага баярына Солтана. Род Аляксандра Чартарыйскага — лагойская галіна Чартарыйскіх, па мячы згасла на яго сыне Сямёне ў XVI ст.
Загараны (Гродзенскі раён)
Загара́ны (, Загораны) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Банькі
Банькі́ (, Баньки) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Марына Іванаўна Лягенчанка
Марына Іванаўна Ляге́нчанка (нар. )— вучоны ў галіне педыятрыі, доктар медыцынскіх навук (1973), прафесар (1992). Заслужаны ўрач БССР (1971).
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе. Бацька — Іван Сяргеевіч Лягенчанка. У 1943 годзе скончыла сярэднюю школу. У 1943—1944 гг. вучылася ў Казанскім медыцынскім інстытуце, у 1948 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут і працавала ў ім. У 1948—1951 гг. аспірант кафедры дзіцячых хвароб, у 1951—1968 гг. асістэнт. У 1954 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Микроэлементы (медь, цинк) в крови детей при ревматизме». У 1968—1970 гг. дацэнт, у 1970—1992 гг. загадчык кафедрай дзіцячых хвароб лячэбнага факультэта Мінскага медыцынскага інстытута, у 1992—1993 гг. — прафесар. У 1978 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Деятельность сердца и особенности регионарного кровообращения при пневмонии у детей раннего возраста».
Навуковая дзейнасць
М. І. Лягенчанка належаць навуковыя працы па пульманалогіі і кардыялогіі дзяцей ранняга ўзросту. Распрацавала і ўкараніла ў практыку шэраг методык даследавання дыхальнай і сардэчна-сасудзістай сістэм. Аўтар больш за 50 навуковых прац. Пад яе кіраўніцтвам абаронены 5 кандыдацкіх дысертацый.
Сярод апублікаванага:
Залесная (Глыбоцкі раён)
Зале́сная (, Залесная) (да 30 ліпеня 1964 года Кале́на ) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Глыбокае (Круглянскі раён)
Глыбо́кае (, Глыбокое) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Ліван (хрыбет)
Ліван (جبل لبنان) — горны хрыбет уздоўж узбярэжжа Міжземнага мора на тэрыторыі Лівана, на ўсходзе абмежаваны далінай Бекаа. Даўжыня — 170 км, найбольшая шырыня — 45 км. Вышыня да 3088 м (г. Курнет-эс-Саўда).
Назва
Назва горнага хрыбта паходзіць ад фінікійскага кораня lbn, што азначае «белы» і звязана з пакрытымі снегам горнымі вяршынямі.
Геалогія і рэльеф
Уяўляе сабой у выглядзе глыбавага горнага хрыбта. Складзены пераважна з вапнякоў і пясчанікаў, на поўначы таксама — з базальтаў.
Заходні схіл моцна рассечаны, ступенямі спускаецца да мора, усходні схіл круты. На поўдні хрыбет абмежаваны скідамі з вузкай цяснінай, на поўначы — нізінай. На заходнім схіле карставая пячора (аб’ект турызму).
Клімат і расліннасць
Клімат міжземнаморскі. Ападкаў на заходнім схіле выпадае больш за 1000 мм, усходні — больш сухі. Порыстыя вапнякі спрыяюць інфільтрацыі атмасферных ападкаў.
Канстытуцыя Лівана
Канстытуцыя Лівана — асноўны закон Ліванскай рэспублікі. Была прынятая падчас французскага мандату, 23 мая 1926 года. Пасля ў Канстытуцыю неаднаразова ўносіліся папраўкі — 17 кастрычніка 1927 года, 8 мая 1929 года, 9 лістапада 1943 года, 7 снежня 1943 года, 21 студзеня 1947 гады, 22 мая 1948 года, 24 красавіка 1976 года, 21 верасня 1990 года.
Прэамбула Канстытуцыі абвяшчае, што дзяржаўны лад Лівана заснаваны на прынцыпе падзелу ўлад, а асноўнай нацыянальнай задачай з’яўляецца адмена канфесійнай сістэмы, абвяшчае роўнасць грамадзян Лівана, свабоду асобы і сумлення. Частка 2 ўстанаўлівае парадак выбару дэпутатаў парламента і прэзідэнта краіны. Прэзідэнт, у адпаведнасці з артыкулам 49, абіраецца ў першым туры парламентам (Палатай дэпутатаў) большасцю ў дзве траціны галасоў шляхам тайнага галасавання. Калі ў першым туры прэзідэнт не абраны, праводзіцца другі тур, для перамогі ў якім досыць набраць простую большасць галасоў. Тэрмін паўнамоцтваў Прэзідэнта — шэсць гадоў, ён можа быць пераабраны на гэты пост толькі па сканчэнні шасці гадоў пасля заканчэння тэрміну сваіх паўнамоцтваў.
Выканаўчую ўладу, у адпаведнасці з артыкулам 65, ажыццяўляе ўрад — Савет міністраў, якому падпарадкаваны ўзброеныя сілы краіны. Для прыняцця рашэння па найважнейшых пытаннях (перагляд Канстытуцыі, абвяшчэнне надзвычайнага становішча ў дзяржаве і яго адмена, пытанні вайны і міру, агульная мабiлiзацыя, заключэнне міжнародных дагавораў, бюджэт дзяржавы, доўгатэрміновыя агульнанацыянальныя праграмы развіцця, прызначэнне служачых першай катэгорыі або аналагічнага статусу, рэарганізацыя адміністрацыйных акругаў і г. д.) патрабуецца кваліфікаваная большасць у дзве траціны складу ўрада.
Калбасіно
Калбасіно́ (, Колбасино) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.
Да 21 жніўня 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета. 4 красавіка 2008 вёска ўключана ў межы горада Гродна.
Зябкі (Псуеўскі сельсавет)
Зя́бкі (, Зябки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска Зябкі, Зябкі II i Зябкі III у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мікалай Юрый Чартарыйскі
Паходзіў з роду Чартарыйскіх, сын Юрыя Іванавіча, унук Івана Фёдаравіча, прапраўнук Міхаіла Чартарыйскага.
Кашталян валынскі ў 1633—55, ваявода падольскі ў 1655—57 і валынскі з 1657.
Ад Мікалая Юрыя пайшлі дзве новыя галіны роду Чартарыйскіх: старэйшая, клеванская (яе прадстаўнікі ў наш час жывуць у Польшчы і краінах Заходняй Еўропы), і малодшая, карэцкая (згасла ў 1810).
Дразды (Круглянскі раён)
Дразды́ (, Дрозды) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Паўночная Інгрыя
Паўночная І́нгрыя (Pohjois-Inkeri), таксама рэспу́бліка Кір'яса́ла (Kirjasalon tasavalta) — кароткатэрміновае дзяржаўнае ўтварэнне інгерманландскіх фінаў на поўдні Карэльскага перашыйку, якое існавала ў часы Грамадзянскай вайны ў Расіі.
Гісторыя
Рэспубліка абвясціла пра сваё аддзяленне ад Савецкай Расіі па Кастрычніцкай рэвалюцыі і кіравала часткай Петраградскага павета Петраградскай губерні з 1919 па 1920 гады на тэрыторыях на поўнач ад сучаснага Санкт-Пецярбургу.
Адміністрацыйным цэнтрам дзяржаўнага ўтварэння з'яўлялася вёска Кір'ясала ў сучасным Усевалажскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі.
Увесну 1919 года ў расійскай частцы Карэльскага перашыйку (тэрыторыя Расіі паміж Фінскім залівам і Ладажскім возерам) з ініцыятывы фінскай секцыі Петраградскага губернскага камітэта РКП(б) пачалася актыўная кампанія па правядзенні мабілізацыі інгерманландскага насельніцтва ў Чырвоную армію. Сялянства Інгерманландыі, гістарычнага рэгіёна на захадзе сучаснай Ленінградскай вобласці, пазбягала мабілізацыі, на што ўлады адказалі рэпрэсіямі — некалькі сотняў чалавек было арыштавана, а іх маёмасць канфіскаваная. Карнымі акцыямі кіраваў начальнік унутранай абароны Петраграда Якаў Петэрс. Ратуючыся ад пераследу, жыхары тэрыторый ля тагачаснай мяжы Фінляндыі (якая ў тыя часы была бліжэй да Санкт-Пецярбурга, чым цяпер) пераходзілі на тэрыторыю апошняй. Усяго ў ваколіцах Раўту (сучаснае Саснова) і Раасулі (сучаснае Арэхава) сабралося каля трох тысяч бежанцаў.
11 чэрвеня група мяцежных сялян колькасцю ў 150—200 чалавек захапіла мясцовасць Кір'ясала ў складзе пяці бліжэйшых вёсак (Аўтыё, Пусанмякі, Тыканмякі, Уўсікюля, Ванхакюля) і мытнага паста, якія знаходзіліся на савецкім баку мяжы. Фактычна гэтая тэрыторыя, якая мела плошчу каля 30 км², аддзялілася ад Расіі.
9 ліпеня ў Раўту адбыўся сход бежанцаў, у якім узялі ўдзел каля 400 чалавек. На сходзе быў абраны Часовы камітэт Паўночнай Інгрыі і абвешчана ідэя стварэння незалежнай Інгрыі. Гэтая заява, у прыватнасці, была рэакцыяй на рэпрэсіі з боку бальшавіцкага кіраўніцтва Расіі, бо да гэтага высоўваліся толькі лозунгі шырокай нацыянальнай аўтаноміі  — гэты рэгіён быў традыцыйным месцам пражывання фінаў.
За нядоўгі час фактычнага існавання Паўночная Інгрыя мела ўсе традыцыйныя дзяржаўныя атрыбуты: герб, сцяг, гімн, армію, флот, ваенную форму і ўзнагароды, суд, друкаванае выданне («Kirjasalon Sanomat»), пошту і паштовыя маркі.
Сядзібна-паркавы комплекс Ельскіх (Дудзічы)
Гісторыя
Развіццё маёнтка звязана з Заранскімі-Горбаўцамі, якія ў канцы XVII ст. атрымалі Дудзічы пад заклад, а ў сярэдзіне XVIII ст. сталі поўнымі яго гаспадарамі. У 1767 годзе ўласнасць перайшла ў якасці пасагу жонкі Аляксандры Заранка-Горбаўцавай да Юзафа Прозара, ковенскага кашталяна. Новы ўладальнік пабудаваў драўляны дом, у якім жыў пастаянна, адкрыў двухкласную школу, запрасіў з Германіі майстроў, якія навучалі сялян рамёствам. У спадчыну атрымала маёнтак дачка Прозара Роза. У 1795 годзе яна выходзіць замуж за Станіслава Ельскага, маршалка Ігуменскага павета. Пасля смерці Станіслава ў 1819 годзе маёнтак пераходзіць да яго сына, Карла. Пасля смерці Карла маёнтак пераходзіць да яго сына, Міхала Ельскага. Адзіная дачка Міхала выйшла замуж за Януша Уніхоўскага. Уніхоўскія сталі апошнімі ўладальнікамі Дудзічаў.
Паўночная Інгрыя
Гісторыя
Па заключэнні ў 1920 годзе Тартускага мірнага дагавору тэрыторыя рэспублікі была прызнаная за РСФСР. 6 снежня быў спушчаны сцяг, у гэты ж дзень усё насельніцтва вёскі Кір'ясала сышло ў Фінляндыю. У 1927 годзе на тэрыторыі рэспублікі існавала мясцовае нацыянальнае ўтварэнне — Куйвазаўскі фінскі нацыянальны раён, пераназваны ў 1936 годзе ў Токсаўскі фінскі нацыянальны раён і скасаваны ў 1939 годзе.