cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мікіта Найдзёнаў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рускага, але гадаваўся бяз бацькі. Пазней, у снежні 2016 года прысвяціў песню «Люк, я твой тата» адсутнасці бацькі ў сваім выхаванні. Навучаўся ў школе № 14 Пінска (Брэсцкая вобласць). У дзяцінстве маці аддала Мікіту Найдзёнава ў музычную школу № 2 на гітару. У 2007 годзе перамог на «Днях беларускай і шведскай паэзіі» ў Пінску і ў якасці ўзнагароды падарожнічаў у Швецыю. У 2008 годзе паступіў у Інстытут журналістыкі БДУ, які скончыў у 2013 годзе. У 19 гадоў пачаў пісаць на беларускай і слухаць песні па-беларуску, бо зацікавіўся беларускай літаратурай. Пазней у красавіку 2017 года Мікіта Найдзёнаў адзначаў: «З Някляева практычна для мяне пачыналася беларуская паэзія, ды і беларускае слова наогул». У 2013 годзе паступіў у магістратуру БДУ. У 2014 годзе ўладкаваўся вядоўцам на Радыё «Беларусь». Адначасна быў лідарам музычнага гурта «Хурма». Назву гурта ўтварылі ад скароту імёнаў першых удзельнікаў — Харытон, Уладзімір, Раман, Мікіта і Андрэй. У 2015 годзе паступіў у аспірантуру БДУ.
2 сакавіка 2018 года адзначыў: ''«Апошнія некалькі гадоў жыву фактычна тым, што працую сонграйтэрам для розных артыстаў. Магу нават сказаць, што паволі беларусізую нашу эстраду»''. Адначасна працаваў вядоўцам перадачы «Бульбагіт» на радыё «Мінская хваля».
Станам на красавік 2023 года знаходзіўся ў СІЗА Жодзіна, імаверна за ўдзел у пратэстах 2020 года. У ліпені 2023 года Найдзёнава прысудзілі да трох гадоў «хатняй хіміі» па артыкуле 342 КК РБ.
Творчасць
У 16 гадоў пачаў пісаць песні і выступіў гітарыстам з гуртам «Чубіньё» на Дні моладзі ў Пінску. У 2007 годзе 17-гадовым юнаком перамог на «Днях беларускай і шведскай паэзіі», якія ладзіліся ў Пінску. 15 верасня 2013 года выступіў з акустычнай праграмай «Упасці» ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь з нагоды Дня горада. 12 ліпеня 2013 года ў перадачы «Наша раніца» на «Агульнанацыянальным тэлебачанні» паведаміў, што адну з яго песень сталі ставіць на 20 радыёстанцыях Расіі, а таксама на адной радыёстанцыі Чыкага ў ЗША. У 2013 годзе яго музычны гурт «Хурма» атрымаў галоўную ўзнагароду фестывалю «Такія пернікі» і перамог на «Песні года», якую ладзіць «Агульнанацыянальнае тэлебачанне», у намінацыі «Беларускамоўны хіт». 3 снежня 2013 года гурт «Хурма» стаў пераможцам 1-га туру відэачарту «Тузіна гітоў» з кліпам «Давай на раз, два, тры».
У студзені 2014 года ўпершыню размясціў цыкл вершаў у часопісе «Маладосць». 14 лютага 2014 года абнародаваў свае вершы ў газеце «Літаратура і мастацтва». 24 лютага 2014 года чэмпіёнка 14-га Сусветнага чэмпіянату па вакале Дыяна Громава прадставіла 1-ю беларускамоўную песню «Адкажы» на верш Найдзёнава. 28 мая 2014 года ў клубе «Піраты» прадставіў сваю песню «Птушка» ў складзе гурта «Хурма». 28 мая 2014 года спявак Зміцер Нікановіч прадставіў у 16-м аўдыёчарце «Тузіна гітоў» песню «Ніколі», якую напісаў Найдзёнаў. Пагатоў, Нікановіч перамог з гэтай песняй у 17-м аўдыёчарце «Тузіна гітоў». 6 жніўня 2014 года гурт «Хурма» прадставіў відэакліп на песню «Хопіць ламаць камедыю», якой Мікіта Найдзёнаў зняўся са спявачкай Верай Зверавай. Пастаўношчыкам кліпу выступіў Рыгор Пасрэднік. У лістападзе 2014 года дэбютная нізка вершаў выйшла ў часопісе «Дзеяслоў». У лютым 2015 года выдаў другі цыкл вершаў у часопісе «Маладосць».
9 лютага 2015 года 24-гадовым маладзёнам атрымаў прэмію «Залаты апостраф» у намінацыі «Дэбют» за вершы ў часопісе «Дзеяслоў». Пры ўручэнні ўзнагароду адзначыў: «Больш за ўсё ў мяне стаіць пытанне на тэму кахання. Гэтым я натхняюся». 19 сакавіка 2015 года прадставіў альбом «Рэпіт» з гуртам «Хурма» ў мінскім клубе «Джэк». 16 мая 2015 года выступіў на 15-м фестывалі «Маладзечна» ў якасці лідара гурта «Хурма». Увечары адыграў з гуртам у Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы ў Мінску. Цягам больш як гадавой падрыхтоўкі гурт запісаў 9 з 10 песень да альбому «Рэпіт», восем з іх былі новымі. За папярэднія 3 гады ў гурце «Хурма» змянілася больш за 10 музыкантаў. У склад гурта ўваходзілі басіст Максім Ганціеўскі, бубнач Зміцер Рынейскі, спявак Аляксей Куляшоў і нязменны гітарыст Яўген Кунічкін. Асноўную частку вершаў Найдзёнаў запісваў на тэлефон у Мінскім метро. 22 чэрвеня 2015 года Дзмітрый Нікановіч прадставіў у відэачарце «Тузіна гітоў» кліп на песню «Ключы», якую напісаў Найдзёнаў. У ліпені 2015 года абнародаваў у часопісе «Дзеяслоў» чарговую цыкл вершаў. 19 кастрычніка 2015 года анансаваў выхад музычнага альбому «Рэпіт» гурта «Хурма» ў перадачы «Добрай раніцы, Беларусь!» на тэлеканале «Беларусь 1». 27 лістапада 2015 года ў складзе гурта «Хурма» прадставіў альбом «Рэпіт» у сталічнай «Пляцоўцы хол».
Увосень 2015 года выдаў зборнік 60 вершаў «Развітанцы», большасць старонак якога прысвяціў каханню. У рыфмах прыбягаў да складаных, скразных сугуччаў, а таксама шырока карыстаўся алюзіямі і метафарамі. У студзені 2016 года змясціў цыкл вершаў у часопісе «Маладосць». 23 сакавіка 2016 года на верш Найдзёнава «За табой» Вольга Сацюк і Зміцер Нікановіч выканалі кавер італьянскай песні Эраса Рамацоці і Шэр «Больш чым можаш» (італ. «Più Che Puoi»). Мікіта Найдзёнаў напісаў верш для конкурсу «Заспявай 3.0» у намінацыі «Беларускі пераклад». У маі 2016 года паведаміў: "рыхтуем новую песню на верш з «Развітанцаў», на якую будзем здымаць прыгожы кліп. Пра саму кнігу «Развітанцы» Недаверкаў адзначыў: «тут тое самае яркае і саспелае, што са мной адбывалася цягам 3-х гадоў, ранейшага няма. А наконт вокладкі — гэта буцінанка, зробленая Надзеяй Букай. Называецца „Не губляйце галавы“. Калі шчыра, то і цюльпаны, якія „не схаваю ў кватэры“, і танцы, і развітанне — усё ў гэтым вобразе». Урэшце паэт анансаваў: «Хутка можна будзе набыць электронную і аўдыёверсію зборніка ва ўсіх найбуйнейшых інтэрнэт-крамах і праз сайт kniharnia.by» . 26 верасня 2016 года фонд «Вяртанне» і партал «Тузін гітоў» абралі Мікіту Найдзёнава пераможцам конкурсу «Заспявай 3.0» у намінацыі «Замежны пераклад» за кавер гіта Эраса Рамацоці . 6 снежня 2016 года выйшаў відэакліп на песню «Люк, я твой тата», якую Найдзёнаў прысвяціў адсутнасці бацькі ў сваім гадаванні. Галоўную ролю ў кліпе рэжысёра Арцёма Лобача выканаў магілёўскі хлопчык Іван Клімовіч.
На чэрвень 2018 года напісаў 20 песень. 12 чэрвеня 2018 года згадаў: ''«Са мной упершыню заспявалі па-беларуску Юзары, „Лайтсаўнд“, „Нутэкі“, Аляксей Грос. „Наві“ спявалі мой беларускі пераклад песні „1944“ Джамалы. Зараз гурт „Без Білета“ рыхтуе кавер на Эда Шырана ў маім перакладзе»''. 16 лютага 2019 года ў Вілейцы адбыўся «Спеўны сход», падчас якога ансамбль «Адэліта» мясцовай школы мастацтваў выканаў песні англійскага гурта «Бітлз» у перакладзе на беларускую Мікіты Найдзёнава. Агулам Найдзёнаў пераклаў 16 песень «Бітлз». 24 сакавіка 2019 года выступіў са сваімі вершамі ў грамадскай залы сабора Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку (ЗША) з нагоды святкавання Дня Волі. 11 жніўня 2019 года на 4-м «А-фэсце» ў Лошыцкім парку Мінска прадставіў музычную віктарыну «Сам-Шазам» па адгадванні мелодыі на падставе яе ўрыўку. 28 лютага 2020 года дуэт «Вел» выканаў на беларускім адборы на «Еўрабачанне» песню «Да відна», якую напісаў Найдзёнаў. З гэтай песняй «Вел» перамог на нацыяльным адборы.
У маі 2020 года Ганна Шаркунова і Зміцер Вайцюшкевіч заспявалі кавер на песню Лэдзі Гагі і Брэдлі Купера «Плыткі» (англ. «Shallow»). Тэкст для каверу напісаў Найдзёнаў. 14 студзеня 2021 года Зміцер Вайцюшкевіч прадставіў кліп на песню «Неверагоднасць», верш якой напісаў Найдзёнаў.
Крытыка
16 мая 2016 года паэт Андрэй Хадановіч у якасці журы конкурсу «Заспявай 3.0» выказаў захапленне песняй «За табой», напісанай Найдзёнавым: «у аўтара перакладу Мікіты Найдзёнава з калегамі выйшаў шыкоўны прадукт — хоць зараз запускай на беларускую эстраду і ўсе айчынныя тэлеканалы». 25 мая кіраўнік фонду «Вяртанне» Павел Бераговіч таксама пагадзіўся: «Канечне, цяжка змагацца ў намінацыі „Замежны пераклад“ з амаль бездакорным трыа Дзмітрыя Нікановіча, Вольгі Сацюк і Мікіты Найдзёнава».
Дзяніс Васілевіч Шэліхаў
Дзяніс Шэліхаў (нар., , УССР) — украінскі футбаліст, брамнік чаркаскага ЛНЗ.
Клубная кар’ера
Пасля далучыўся да днепрапятроўскага «Дняпра», з 2007 года пачаў прыцягвацца да матчаў каманды дублёраў клуба. Восенню 2009 года абараняў браму каманды «Дняпро-75», якая выступала ў Другой лізе чэмпіянату Украіны. Вясной 2010 года некалькі разоў трапляў у заяўку галоўнай каманды «Дняпра» на матчы Прэм’ер-лігі як рэзервовы брамнік, аднак ні разу на поле не выходзіў.
У пачатку 2012 года далучыўся на ўмовах арэнды да луцкай «Валыні», у складзе якой дэбютаваў ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе.
У чэрвені 2012 года рэзервовы галкіпер «Дняпра» Антон Канібалоцкі перайшоў у данецкі «Шахцёр», і кіраўніцтва днепрапятроўскага клуба вярнула Шэліхава з арэнды. Ужо 5 жніўня 2012 года Шэліхаў правёў свой першы афіцыйны матч у браме галоўнай каманды «Дняпра», у якім прапусціў адзін гол ад кіеўскага «Арсенала». Усяго да канца сезона 2012/2013 правёў на апошняй мяжы абароны днепрапятроўцаў 4 гульні. У другой палове 2013 года зноў быў арандаваны «Валынню», аднак не правёў ніводнай сустрэчы, і пазней доўгі час заставаўся рэзервовым брамнікам «Дняпра».
З пачатку сезона 2016/17 пачаў гуляць у «Дняпры» ў стартавым складзе. Аднак з-за памылак і няўдалай гульні Дзяніса з лістапада асноўным брамнікам дніпран стаў Андрэй Лунін. 12 студзеня 2017 года пакінуў «Дняпро» ў статусе свабоднага агента.
У ліпені 2017 года перайшоў у беларускі клуб «Іслач». Неўзабаве стаў асноўным брамнікам каманды і дапамог ёй захаваць месца ў Вышэйшай лізе. У лістападзе 2017 года, за тур да заканчэння чэмпіянату, разам з іншымі ўкраінскімі легіянерамі пакінуў «Іслач».
У сакавіку 2018 года далучыўся да іншага беларускага клуба — дэбютанта Вышэйшай лігі сталічнага «Промня» — і неўзабаве падпісаў з ім кантракт. У першай палове сезона 2018 чаргаваўся на пазіцыі брамніка з Максімам Плотнікавым, з лета, пасля зыходу Плотнікава, замацаваўся ў якасці асноўнага брамніка, у канцы сезона стаў саступаць месца Арцёму Сароку. У снежні 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Прамень».
У ліпені 2021 года далучыўся да харкаўскага «Металіста 1925», дзе быў рэзервовым брамнікам. У ліпені 2022 года перайшоў у чаркаскі ЛНЗ.
Барташэўскі
Барташэўскі — прозвішча.
Ермаковічы (архітэктары)
Філон і Елізар Ермаковічы — беларускія дойліды першай паловы XVII ст. Жылі ў вёсцы Грычына (Дзяржынскі раён). Разам з дойлідамі Ільёй і Антонам Зезгуламі і Маркам будавалі сядзібы і палацы Койданаўскага графства.
NGC 3239
NGC 3239 (іншыя абазначэнні — UGC 5637, IRAS10224+1724, MCG 3-27-25, ARP 263, ZWG 94.38, VV 95, KCPG 236A, PGC 30560) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дэйл Мортэнсен
Бакалаўр (1961) універсітэта Уільямет (штат Арэгон); доктар філасофіі (1967) Універсітэта Карнегі-Мелана. Выкладае ў Паўночна-Заходнім універсітэце (з 1965; прафесар з 1975). Прэзідэнт Таварыства эканамічнай дынамікі (1996-2000). Лаўрэат прэміі Інстытута эканомікі працы (2005). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2010), сумесна з Пітэрам Даймандам і Крыстаферам Пісарыдэсам «за даследаванні рынкаў з мадэлямі пошуку».
Цэнтральны раён (Магілёў)
Цэнтральны раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Магілёва. Створаны 7 снежня 1979 г. ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР шляхам разбуйнення ўжо існуючых Ленінскага і Кастрычніцкага раёнаў.
На тэрыторыі раёна знаходзіліся: Магілёўскі ўніверсітэт імя А. Куляшова, Магілёўскі недзяржаўны фінансава-эканамічны інстытут, педагагічны факультэт Беларускай акадэміі музыкі, 6 сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў, 7 прафесійна-тэхнічных вучылішчаў, 17 школ; абласны драматычны тэатр і 3 кінатэатры; 5 музеяў; касцёл Св. Станіслава (18 ст.), жаночы манастыр (17—18 стст.), архіерэйскі і архіепіскапскі палацы (18 ст.). На тэрыторыі раёна знаходзілася больш за 35 прадпрыемстваў: завод «Зеніт» па вытворчасці апаратуры высокачастотнай сувязі, завод «Электрарухавік», Магілёўская фабрыка марожанага, ПКФ «Валеры», адкрытае акцыянернае таварыства «Лента» і інш. Раён скасаваны ў 2003 годзе.
Уладзімір Рубінчык
Уладзімір (Вольф) Рубінчык (нар., Мінск) — беларускі перакладчык, палітолаг, публіцыст. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
Скончыў мінскую сярэднюю школу № 79 у 1994 годзе, Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Паліталогія» (1999), аспірантуру РІВШ БДУ (2002), курсы падвышэння кваліфікацыі вытворчасці «Мінская пошта» РУП «Белпошта» (2011), курсы Міжнароднага цэнтра ідыш пры (2014).
Працаваў рэдактарам часопіса, выкладчыкам, сацыёлагам, паштальёнам. Выдаваў газету «Анахну кан» (2002), часопіс «Шахматы-плюс» (2003—2004) і бюлетэнь «Мы яшчэ тут!» (2003—2009). У 2000-х гадах супрацоўнічаў з газетамі «Наша Ніва» і «Информ-прогулка», у 2000—2010-х гадах — з часопісамі ARCHE і «Роднае слова». З сярэдзіны 2010-х гадоў да студзеня 2023 быў адным з аўтараў ізраільскага сайта belisrael.info, дзе публікаваўся па-беларуску і па-руску; у 2016—2018 — намеснік рэдактара. З 2017 года ўдзельнік праекта «(Не)расстраляныя». Станам на чэрвень 2023 года — відэаблогер.
Перакладае з англійскай і французскай на рускую і беларускую, а таксама з рускай на беларускую. З мовы ідыш на беларускую пераклаў асобныя творы М. Кульбака, Л. Найдуса, М. Фельзенбаўма, І. Харыка, Шолам-Алейхема і інш.
Байсары (Акмолінская вобласць)
Байсары — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114635200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 522 чалавекі (262 мужчыны і 260 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 265 чалавек (132 мужчыны і 133 жанчыны).
Дніпроўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Алеся Ганчара
Дніпроўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Алеся Ганчара  — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Дніпро. Універсітэт быў заснаваны ў 1918 годзе ў па ініцыятыве шэрагу ўкраінскіх навукоўцаў, сярод якіх быў Уладзімір Вярнадскі. Першапачаткова ва ўніверсітэт ўваходзіла 4 факультэты: гісторыка-філалагічны, юрыдычны, медыцынскі і фізіка-матэматычны.
З 2008 года ўніверсітэт носіць імя ўкраінскага пісьменніка Алеся Ганчара.
NGC 3240
NGC 3240 (іншыя абазначэнні — ESO 568-3, MCG -4-25-7, IRAS10221-2132, PGC 30515) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
УАЗ-469
УАЗ-469, УАЗ-469Б (пасля 1985 года — УАЗ-3151 і 31512 адпаведна) — аўтамабіль падвышанай праходнасці. Пачынаючы з сярэдзіны 1970-х — асноўны лёгкі шматмэтавы аўтамабіль у Савецкай Арміі.
З 1972 па 2003 год было выпушчана 1,8 млн аўтамабіляў УАЗ-469/469Б/3151/31512/31514. Выпуск мадэрнізаванай версіі — УАЗ Хантэр — працягваецца дагэтуль.
УАЗ-469 / УАЗ-469Б
Праектаванне новага сямейства легкавых пазадарожнікаў пачалося ў 1958 годзе. Было вырашана прапрацоўваць два варыянты аўтамабіля: цывільны УАЗ-460Б з залежнай рысорнай падвескай і ваенны УАЗ-469 з незалежнай падвескай на падвойных папярочных рычагах і падоўжных тарсіёнах. УАЗ-469 камплектаваўся аднаступеневымі колавымі рэдуктарамі, на яго ўсталявалі больш магутны верхняклапанны рухавік ГАЗ-21 (75 к.с.) і чатырохступеньчатую каробку перадач. УАЗ-460Б быў прасцей і базаваўся на агрэгатах, уніфікаваных з ГАЗ-69. Ад ваеннай мадыфікацыі ён адрозніваўся менш магутным рухавіком (70 к.с.), рысорнай падвескай і адсутнасцю колавых рэдуктараў ў мастах.
Хадавыя доследныя ўзоры УАЗ-469 і УАЗ-460Б пабудавалі ў 1960 годзе. Параўнальныя выпрабаванні паказалі станоўчы ўплыў колавых рэдуктараў УАЗ-469 на праходнасць, але ад незалежнай тарсіённай падвескі адмовіліся — яна атрымалася складанай і ненадзейнай у эксплуатацыі.
У 1961 годзе з’явіўся ўдасканалены варыянт аўтамабіля УАЗ-469, з рэдуктарнымі мастамі на рысорнай падвесцы. Дзяржаўныя выпрабаванні УАЗ-469 паспяхова прайшоў ў 1964 годзе і ўжо разглядалася пытанне аб хуткім запуску машыны ў серыйную вытворчасць. А замест УАЗ-460Б з’явіўся УАЗ-469Б, які адрозніваўся ад УАЗ-469 толькі адсутнасцю колавых рэдуктараў на мастах.
Запуск у серыйную вытворчасць новых аўтамабіляў доўга адкладаўся, то з-за адсутнасці неабходнай колькасці 75-моцных матораў (іх вытворчасць у дастатковай колькасці на Ўльянаўскім маторным заводзе наладзілі толькі ў канцы 1969), то з-за затрымак з вылучэннем грошай з боку Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці. Толькі 15 снежня 1972 года з галоўнага канвеера сышла першая партыя аўтамабіляў УАЗ-469Б — гэтая мадыфікацыя мела масты ўніфікаваныя з мастамі УАЗ-452, што спрасціла яе пастаноўку ў вытворчасць. У наступным годзе пайшоў ў вытворчасць і «ваенны» УАЗ-469 з мастамі з колавымі рэдуктарамі.
УАЗ-3151 / УАЗ-31512 / УАЗ-31514
У 1993 годзе быў пачаты выпуск мадыфікацыі з металічным дахам — УАЗ-31514. Пашырэнне шэрагу мадыфікацый прадугледжвала камплектацыю аўтамабіля новымі рухавікамі і спружыннай пярэдняй падвескай (УАЗ-3151*-10). Усяго ў сямейства УАЗ-31514 уваходзіла пятнаццаць варыянтаў аўтамабіляў з мастамі тыпу УАЗ-469Б і шэсць варыянтаў з рэдуктарнымі мастамі УАЗ-469. Мадыфікацыя, аснашчаная рухавіком аб’ёмам 2,89 л (а таксама і сядзеннямі палепшанай камфортнасці з абіўкай з тканіны), атрымала індэкс 31519.
20 лістапада 2003 года з канвеера сышоў апошні аўтамабіль УАЗ-31512, на змену якому прыйшоў УАЗ Хантэр.
Кузаў
Ніжнія паловы дзвярэй уніфікаваны: пярэднія з заднімі, а здымныя верхнія паловы — правая пярэдняя з левай задняй і наадварот. За савецкім часам, калі аўтамабілі не прадаваліся індывідуальным уладальнікам, дзверы аўтамабіля не камплектаваліся замыканымі на ключ замкамі і ўнутраным замком капота.
Адкідны задні борт мог выкарыстоўвацца як працяг падлогі кузава пры перавозцы доўгамерных грузаў. Для гэтага ён меў трывалыя абмежавальнікі, а запасное кола разам з кранштэйнам лёгка дэмантавалася і ўкладвалася ў аўтамабіле.
УАЗ-31514 атрымаў замкі дзвярэй і капота. У салоне ўсталявалі новыя рэгуляваныя сядзенні з падгалоўнікамі, з’явілася абіўка столі, дзвярэй і падлогі. Дыван на падлозе выраблены суцэльным і для таго, каб вынуць яго, трэба дэматаваць сядзенні. Машыны 1990-х гадоў выпуска яшчэ мелі лабавую шыбу з дзвюх паловаў і верхняе размяшчэнне шклоачышчальніка як на УАЗ-31512. Пазней ветравая шыба стала суцэльнай, а шклоачышчальнік стаў мацавацца знізу.
Рама
Рама аўтамабіля — штампаваная, з ліставой сталі, зварная. Складаецца з двух ланжэронаў злучаных пяццю папярочкамі. Адрозненне рамы ваеннай і цывільнай версіі заключалася ў розных тыпах буксірнага прыбора. У вайсковай версіі ён быў абсталяваны пругкім элементам для кампенсацыі ўдараў пры буксіроўцы прычэпа і здольны круціцца вакол сваёй восі, а ў цывільнага аўтамабіля прыбор суцэльны і не мае ні свабоды перамяшчэння, ні пругкага элемента.
Рухавік
На аўтамабілі ўсталёўваўся шэраг чатырохцыліндравых, ніжнявальных, верхняклапанавых бензінавых рухавікоў аб’ёмам 2445 см³ магутнасцю 74–92 к.с. (у залежнасці ад мадыфікацыі), вырабленых Ульянаўскім і Заволжскім маторнымі заводамі. Усе гэтыя рухавікі канструктыўна вынікаюць з ЗМЗ-451, а ён, у сваю чаргу, уяўляе сабой матор ГАЗ-21, адаптаваны для ўстаноўкі на УАЗ-452. Ад рухавіка ГАЗ-21 агрэгат мадэлі ЗМЗ-451 адрозніваўся канструкцыяй крышкі каромыслаў, паддону картара, кранштэйнаў мацавання падушак пярэдняй апоры рухавіка і тэрмастата. З восені 1969 года вытворчасць гэтага рухавіка пачалася на Ўльянаўскім маторным заводзе і рухавік атрымаў пазначэнне УМЗ-451. У 1971 годзе пачалася вытворчасць мадэрнізаванага рухавіка УМЗ-451М магутнасцю 75 к.с. Гэты рухавік і паўстаў на УАЗ-469 і 469Б.
З 1983 года на аўтамабіль стаў усталёўвацца рухавік УМЗ-414 магутнасцю спачатку 77 к.с., а пасля студзеня 1986 года — 80 к.с. У 1989 годзе з’явіўся рухавік УМЗ-417 магутнасцю 90 к.с.
У сямействе таксама была мадыфікацыя УАЗ-31516 з рухавіком УМЗ-420 (аб’ём 2445 см³, 89 к.с.), абсталяваным упырскам паліва.
Усталёўваліся і дызельныя рухавікі — польскі Andoria 4С90 і расійскі ЗМЗ-514.
Трансмісія і хадавая частка
Вузел манаблока каробкі перадач і раздаткавай каробкі не быў новым, паколькі дагэтуль яго ўкаранілі на УАЗ-452, а новая чатырохступеньчатая каробка перадач з’явілася яшчэ раней на заднепрываднай мадэлі УАЗ-451. Пры гэтым каробкі перадач усталёўваліся двух тыпаў — каробка з сінхранізаванымі трэцяй і чацвёртай перадачамі і цалкам сінхранізаваная каробка (з’явілася ў 1989 годзе ). Раздаткавая каробка дзвюхступеньчатая. Прывад пярэдняга моста — падлучальны.
На аўтамабілях УАЗ-469Б / 31512 пярэдні і задні масты ўніфікаваныя з вузламі мадэляў сямейства УАЗ-452.
УАЗ-469 / 3151 мае масты спраектаваныя нанава, і не ўніфікаваныя з мастамі УАЗ-452 і УАЗ-469Б. Гэтыя масты аснашчаны рэдуктарамі, усталяванымі пры ступіцах колаў. Масты, стаўшы складаней, маюць большую вагу — з-за больш цяжкіх мастоў УАЗ-469 адрозніваецца снараджанай масай (1600 замест 1540 кг). Дарожны прасвет УАЗ-469 павялічыўся ў параўнанні з УАЗ-469Б на 80 мм (300 мм супраць 220), пры гэтым агульная вышыня аўтамабіля павялічылася толькі на 35 мм.
Падвеска колаў залежная, на падоўжных паўэліптычных рэсорах. На машынах выпуску да чэрвеня 1980 года гідраўлічныя амартызатары — рычажныя, пазней — тэлескапічныя. У жніўні 1993 года пачаўся выпуск мадыфікацыі УАЗ-31514-10 са спружыннай пярэдняй падвескай.
Задняя падвеска ваеннай і цывільнай мадыфікацый першапачаткова не адрознівалася. Пазней цывільныя версіі сталі абсталёўваць заднімі рысорамі з меншай колькасцю лістоў, у той час як вайсковая версія працягвала стаяць на 9-і ліставых рысорах, разлічаных на максімальную грузападымальнасць.
Дадатковае абсталяванне
Пад дадатковае абсталяванне на кузавах аўтамабіляў мелася шмат кранштэйнаў і месцаў мацавання. Так, на сярэдняй правай стойцы знутры мацавалася ўніверсальная аўтамабільная медыцынская аптэчка ў квадратным металічным корпусе; у кішэні задніх левых дзвярэй быў бачок для пітной вады. У нішах за заднімі колавымі аркамі знаходзіліся буксірны трос, супрацьадкатныя ўпоры, бачок для масла. На правай арцы ўнутры салона мацавалася сапёрная рыдлёўка, а астатні шанцавы інструмент (сякера і піла) знаходзіўся на заднім борце, за запасным колам. Таксама на заднім адкідным борце мацаваўся шпрыц для змазкі вузлоў аўтамабіля.
Спецыфіка армейскага аўтамабіля прадугледжвала і месцы мацавання асабістай зброі. Аўтамат кіроўцы мацаваўся на кранштэйнах сярэдняй левай стойкі кузава, «пасажыры» трымалі сваю зброю пры сабе.
Бяспека
У 1969 годзе (НАМИ) быў праведзены краш-тэст УАЗ-469 з ударам аб цвёрдую бетонную сцяну. Хуткасць перад сутыкненнем склала 44,65 км/г. Паколькі аўтамабіль мае рамную канструкцыю, а змінаных элементаў не прадугледжана, дэфармацыя пярэдняй часткі кузава аўтамабіля была адносна невялікай, аднак гэта стала прычынай узнікнення вялікіх перагрузак падчас сутыкнення. Максімальная велічыня перагрузкі ў салоне склала 110g, што амаль у тры разы перавышае гранічна дапушчальную для чалавека. Элементы здымнага каркаса даху выпалі з месцаў мацавання і ссунуліся ў "жылую" прастору салона, стварыўшы небяспеку траўмавання пасажыраў.
Краш-тэст з частковым перакрыццём ніколі не праводзіўся.
Выкарыстанне
УАЗ стаў асноўным лёгкім шматмэтавым аўтамабілем Савецкай Арміі — 10% гадавога выпуску паступала ў войска. Пры гэтым астатнія аўтамабілі, што ішлі ў народную гаспадарку, падлягалі абавязковай рэгістрацыі ў ваенкаматах на выпадак мабілізацыі.
У войску гэтыя машыны з’яўляліся штабнымі, параднымі, машынамі старэйшага камандуючага звяна ад маёра да палкоўніка, а таксама шырока ўжываліся ў каменданцкай службе і ваеннай аўтаінспекцыі (ВАІ). На іх мантавалі палявыя радыёстанцыі, усталёўвалі лёгкае ўзбраенне і мінашукальнікі, выкарыстоўвалі як артылерыйскія цягачы і носьбіты спецыяльнага абсталявання. У замежных войсках на гэтыя аўтамабілі мантавалі буйнакаліберныя кулямёты, радыёлакатары, гранатамёты і нават счацвяроныя зенітныя сістэмы. У сацыялістычных краінах уласнымі сіламі ажыццяўлялі істотныя дапрацоўкі кузаваў стандартных УАЗ-469, для мантажу розных надбудоў і сістэм узбраення мясцовай вытворчасці.
УАЗы шырока ўжываліся ў органах аховы правапарадку ў якасці аператыўна-службовых аўтамабіляў: для патрулявання нарадамі патрульна-паставой службы, падраздзяленнямі ведамаснай міліцыі і пазаведамаснай аховы, дзяржаўтаінспекцыі, а таксама для выезду аператыўных груп на месцы здарэнняў. Выраб такіх мадыфікацый ажыццяўляўся на базе цывільнай версіі УАЗ-469Б / 31512 — аўтамабіль атрымліваў металічны дах, за спінкамі задніх сядзенняў абсталёўваўся адсек для затрыманых, уваход у гэты адсек ажыццяўляўся праз распашныя дзверы ззаду аўтамабіля. Міліцэйскія УАЗы вырабляліся ў трох мадыфікацыях — УАЗ-469-АДЧ / УАЗ-31512-01-УМ-АДЧ (аўтамабіль для выезда аператыўных груп), УАЗ-469-АП / УАЗ-31512-01-УМ-АП (патрульны аўтамабіль) і УАЗ-469-АП-ГАИ / УАЗ-31512-01-УМ-АП-ГАИ (аўтамабіль патрульнай службы ДАІ). Вытворчасць такіх патрульных машын ажыццяўлялася на аўтарамонтных заводах. У Мінску гэтым займаўся Аўтарамонтны завод №124 Міністэрства абароны.
Для перавозкі хворых і медыцынскага персанала ў сельскай мясцовасці на базе аўтамабіля УАЗ-469Б / 31512 выпускалася санітарная мадыфікацыя УАЗ-469БГ (пасля 1985 года — УАЗ-3152 ). У кузаве аўтамабіля замест задняга трохмясцовага сядзення ўсталявана аднамеснае сядзенне суправаджаючага, скрыня з наборам для хуткай медыцынскай дапамогі і прадугледжаны месцы для мацавання санітарнага абсталявання.
Пасля распаду СССР адбылося скарачэнне паставак машын на дзяржзаказ і ўсюдыходы УАЗ паступілі ў вольны продаж.
UAZ Hunter (УАЗ-315195)
У 2003 годзе пачаўся выпуск грунтоўна мадэрнізаванай мадыфікацыі аўтамабіля — УАЗ-315195, якая з маркетынгавых меркаванняў атрымала назву UAZ Hunter. Галоўнае адрозненне мадэлі ад папярэднікаў — новае шасі. Абноўлены аўтамабіль атрымаў масты тыпу «Спайсер», новую пяціступеньчатую каробку перадач і раздаткавую каробку. Спераду ўстаноўлены дыскавыя тармазы і спружынная падвеска. Пад капотам — 16-клапанны рухавік ЗМЗ-409.10 з размеркаваным упырскам (працоўны аб’ём — 2,7 літра, магутнасць — 136,7 к.с.).
Але змены закранулі не толькі трансмісію і сілавы агрэгат. Суцэльнаметалічны кузаў запазычаны ў мадэлі УАЗ-31519, але мацуецца да рамы не цвёрда, а праз гумавыя падушкі, што дазволіла знізіць узровень шумоў і вібрацый. З’явіліся пластыкавыя бамперы і аздабленне пярэдняй панэлі. Змянілася форма даху, паваротныя фортачкі ў дзвярах саступілі месца ссоўным шклам, а дзвярныя праёмы цяпер — з падвойным ушчыльненнем. Ззаду замест адкіднога борта — распашныя дзверы. Абнавіўся салон: мяккія сядзенні, пластмасавая панэль прыбораў, абіўка дзвярэй тканінай і ворсавыя дыванкі на падлозе.
Увесну 2007 года з’явіўся UAZ Hunter Classic — з рухавіком УМЗ-4213 і чатырохступеністай каробкай перадач. UAZ Hunter Classic таксама адрозніваецца ад базавай мадыфікацыі металічнымі бамперамі, заднім бортам замест распашных дзвярэй і адсутнасцю знешняга пластыкавага абліцоўвання. У студзені 2008 года вытворчасць была перапынена ў сувязі з увядзеннем экалагічных нормаў Еўра-3, але вясной 2008 года «Класік» вярнуўся на рынак — ужо з новым сілавым агрэгатам.
У 2011 годзе дзеля спрашчэння адмовіліся ад пластыкавай абліцоўкі на перадку і на замену пластыкавым бамперам вярнуліся металічныя з пластыкавымі накладкамі на вуглах.
УАЗ-315108
У 2009 годзе па замове Міністэрства абароны Расіі быў распрацаваны пазадарожнік УАЗ-315108 на базе UAZ Hunter. У параўнанні з УАЗ-3151, ад «Хантэра» аўтамабілю дасталіся масты тыпу «Спайсер», каробка перадач DYMOS, гідраўзмацняльнік руля і пярэдняя спружынная падвеска. Аўтамабіль абсталёўваецца дызельным рухавіком ЗМЗ — з турбанаддзіманнем аб’ёмам 2,2 літра магутнасцю 106 к.с. Гэты армейскі аўтамабіль вырабляецца па дзяржзамове міністэрства абароны Расіі і не прызначаны для продажу, бо не адпавядае нормам шумнасці і пасіўнай бяспекі.
УАЗ 469 (315196)
У лютым 2010 года Ульянаўскі аўтамабільны завод абвясціў пра аднаўленне вытворчасці аўтамабіля з пазначэннем УАЗ 469 (індэкс — УАЗ-315196). На аўтамабіль, створаны на базе UAZ Hunter, вярнуліся разрэзныя масты тыпу «Timken» (але з паваротнымі кулакамі і дыскавымі тормазамі ад «Спайсераў»), 4-ступеньчатая каробка перадач, металічныя бамперы, адкідны борт багажніка. Рухавік застаўся той жа, што і ў Хантэра — ЗМЗ-409, але яго пераналадзілі: магутнасць знізілася да 112 к.с., змяніліся яго цягавыя характарыстыкі, за кошт пераносу максімальнага крутоўнага моманту ў зону больш нізкіх абаротаў. Аўтамабіль выпускаўся ў двух варыянтах: як з тэнтам (УАЗ-315196-110), так і з металічным дахам (УАЗ-315196-10).
Гладун гладкі
Гладу́н гладкі (Herniaria glabra) — від кветкавых раслін, тыпавы від роду сямейства.
Назва
Гладун гладкі, заячнік, пяшчанка, грызнік.
Апісанне
Аднагадовая расліна, вышынёй 15—30 см. Цвіце ў чэрвені—ліпені. Расліна зялёная ці жоўта-зялёная з голым лісцем. Сцёблы коратка апушаныя з накіраванымі ўніз валасінкамі. Чашачка голая ці амаль голая. Лісце голае. Кветкі пяцічленныя. Чашалісцікаў, пялёсткаў і тычынак па 5. Слупок малапрыкметны або зусім неразвіты, каробачка голая або ўверсе коратка апушаная.
Распаўсюджанне
Расліна сустракаецца па ўсёй Еўропе, Паўночнай Азіі і Паўночнай Афрыцы. Ва Украіне расце на адкрытых месцах, палянах, ля дарог, як пустазелле.
ABBA
ABBA — шведскі музычны квартэт, які названы па першых літарах імёнаў выканаўцаў (Agnetha, Björn, Benny, Anni-Frid). Створаны ў 1972. З’яўляецца адным з найбольш паспяховых калектываў за ўсю гісторыю папулярнай музыкі. Самая вядомая група, створаная ў Скандынавіі. Квартэт займаў першыя месцы ў сусветных чартах з сярэдзіны 1970-х да пачатку 1980-х гадоў. Яны засталіся ў плэй-лістах радыёстанцый, і іх альбомы працягваюць прадавацца па сённяшні дзень. Запісы групы па ўсім свеце былі прададзеныя тыражом больш за 350 мільёнаў.
Яны былі першымі прадстаўнікамі кантынентальнай Еўропы, хто заваяваў першыя месцы ў чартах ўсіх вядучых англамоўных краін (ЗША, Вялікабрытанія, Канада, Ірландыя, Аўстралія і Новая Зеландыя).
Група ABBA ўключана ў Залу славы рок-н-ролу 15 сакавіка 2010 года.
Мікалай Міхайлавіч Гвай
Мікалай Міхайлавіч Гвай (нар., в. Парасляны Пружанскага раёна, Брэсцкая вобласць) — дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.
Біяграфія
Скончыў Брэсцкі педінстытут. Працаваў у калгасе «Усход», настаўнікам. У 1955—1959 гадах 2-і сакратар Шарашоўскага, а потым 1-ы сакратар Пружанскага райкамаў ЛКСМБ. Пасля заканчэння ў 1963 годзе Мінскай ВПШ працаваў у апараце абласнога камітэта КПБ. З 1966 года 1-ы сакратар Ганцавіцкага РК КПБ, а ў 1977—1985 гадах — Кобрынскага гаркама КПБ. У 1985—1991 гадах старшыня Брэсцкага абласнога савета прафсаюзаў. У 1991—1994 гадах у апараце абласнога Савета народных дэпутатаў. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання.
Жан-Крыстоф Ёкоз
Жан-Крыстоф Ёкоз (Jean-Christophe Yoccoz;, , Францыя — , там жа) — французскі матэматык, лаўрэат міжнародных прэмій. Знакаміты работамі па дынамічных сістэмах.
Мікалай Міхайлавіч Гвай
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», медалямі.
Верхні Горад
Ве́рхні Го́рад, Высо́кі Ры́нак, Высо́кае Ме́ста — гістарычны раён Мінска, размешчаны на ўзгорку. Архітэктурнымі дамінантамі мясцовасці былі езуіцкі калегіум з касцёлам Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі, гарадская ратуша, гасціны двор, манастыр базыльянаў з царквой Святога Духа, кляштары бернардзінак з касцёлам Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі, бернардзінцаў з касцёлам Святога Язэпа, дамініканцаў з касцёлам Святога Тамаша Аквінскага, францішканцаў з касцёлам Святога Антонія і бенедыкцінак з касцёлам Святога Войцеха, палацы Пшаздзецкіх, Сапегаў і Радзівілаў. На поўнач ад Высокага Рынка месцяцца Нізкі Рынак і Цёмныя Крамы, на ўсход — Валокі Полацкія, на поўдзень — Новае Места, на захад — Земляны Вал.
Гісторыя
Верхні Горад спланаваны ў 1560—1570 гады як новы цэнтр Менска. Прычынай стварэння новага плана былі вялікія пажары (1505, 1547), а таксама шматразовае спусташэнне горада і ваколіц крымскімі татарамі ў 1-й чвэрці XVI ст.
У пачатку ХХ ст. Высокі Рынак ўваходзіў у першую і другую паліцэйскія часткі горада.
Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей
Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей — музей у Нароўлі, заснаваны і адчынены ў 1982 г. Размешчаны ў гістарычным драўляным будынку двараніна Юзафа Андрэевіча Ліневіча (Ляневіча), пабудаваным у 1912 г. Колькасць экспанатаў асноўнага фонду — 3270 (2012 г.). З'яўляецца таксама даследчым і асветніцкім цэнтрам, які прапануе разнастайныя экскурсіі, музейныя заняткі, працу па праграме «Музей і Мы».
Гісторыя стварэння
У 1982 г. па ініцыятыве аддзела ідэалогіі Нараўлянскага РК КПБ у мясцовым Доме піянераў і школьнікаў пачалі ствараць музей краязнаўства. Дом піянераў і школьнікаў размяшчаўся ў той час у гістарычным драўляным будынку, пабудаваным у 1912 г. у Нароўлі для двараніна-каталіка Юзафа Андрэевіча Ліневіча (Ляневіча), адміністратара маёнтка Нароўля Эдварда Артуравіча Горвата (1866—1935).
Сакратаром па ідэалогіі Зояй Лукінічнай Шкаран была створана група садзеяння, у якую ўвайшлі настаўнікі А.А. Дубоўскі, Л.Б. Кіль, былы сакратар Нараўлянскага РК КПБ Ф.П. Каваленка і іншыя асобы. Адразу пачаўся збор матэрыялаў. Мясцовыя жыхары горача дагукнуліся на ініцыятыву стварыць музей. Ветэраны Другой сусветнай вайны неслі ўзнагароды, ваенную форму, пісьмы, фотаздымкі; нараўлянскія арганізацыі і прадпрыемствы — свае летапісы; школьнікі — усё, што траплялася і здавалася непатрэбным. Члены ініцыятыўнай групы ездзілі па раёну, збіралі старажытныя рэчы, дакументы, прадметы побыту, якія ўяўлялі сабой музейную цікавасць. Сабраныя экспанаты, дзякуючы старанням мастакоў Мікалая Іванавіча Цімошчанкі і Аляксандра Сцяпанавіча Будкоўскага, афармляліся ў экспазіцыю, якая прадстаўляла сабой гісторыю Нараўлянскага раёна ад першабытнасці да сучаснасці. Асобныя дзве залы былі прысвечаны часу Другой сусветнай вайны і даўняму сялянскаму ладу жыцця.
У лістападзе 1982 г. музей быў урачыста адкрыты. Ён дзейнічаў на грамадскіх пачатках пры Доме піянераў і школьнікаў. Кіраўніцтва музеем было ўскладзена на метадыста Дома піянераў і школьнікаў Валянціну Іванаўну Ханяк, якая выконвала работу на грамадскіх пачатках (бясплатна). Пад яе кіраўніцтвам рыхтаваліся з дзяцей экскурсаводы, а таксама ажыццяўлялася навукова-пошукавая работа для музея. У музеі вялася кніга наведванняў, райком партыі зацвярджаў спіс дзяжурных. З 11.00 да 16.00 у музеі штодзённа па чарзе знаходзіліся ветэраны вайны, працы, кампартыі — паважаныя жыхары райцэнтра.
Аддзелу культуры райвыканкама было даручана ўкамплектаваць музей кваліфікаванымі кадрамі і арганізаваць музейную работу. Адразу ж у 1992 г. зрабілі рэканструкцыю ўнутраных пакояў музея, якія былі (па музейным прынцыпе) зроблены прахаднымі. Супрацоўнікі Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і быту ў Мінску распрацавалі, а аддзел культуры нараўлянскага райвыканкама зацвердзіў тэматыка-экспазіцыйны план музея.
План прадугледжваў абгрунтаванне навукова-экспазіцыйных рашэнняў, вызначэнне прынцыповай схемы музея, структурных адзінак экспазіцыі, навуковых прынцыпаў стварэння. Вельмі дапамагло супрацоўнікам музея і тое, што летам 1993 г. у раёне працавала навуковая экспедыцыя супрацоўнікаў Інстытута этнаграфіі Акадэміі навук Беларусі і работнікаў вядучых дзяржаўных музеяў Рэспублікі Беларусь, якія былі накіраваны ў Нараўлянскі раён для збору этнаграфічных матэрыялаў і твораў народнай творчасці ў вёсках, жыхары якіх былі выселены з забруджаных тэрыторый пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 г. У склад той навуковай экспедыцыі ўвайшлі і супрацоўнікі аддзела культуры Нараўлянскага райвыканкама. Былі сабраны керамічныя і плеценыя вырабы, мэбля, прылады працы (ільнопрадзення, ткацтва, вышыўкі, бандарства), прадметы аддзеня.
У жніўні 1993 г. быў заключаны дагавор з Гомельскім вытворчым камбінатам «Мастацтва» Саюза мастакоў Беларусі на афармленне інтэр'еру і экспазіцыі музея. Аднымі з першых былі створаны залы «Прырода роднага краю», «Сялянская хата канца XIX — пачтку XX ст.» і «Сялянскае падвор'е», зала рамёстваў, «Чарнобыльская зала» і «Нараўляншчына сёння». Быў зроблены рамонт фасада будынка музея і праведзена добраўпарадкаванне яго тэрыторыі. У інтэрв'ю нараўлянскай газеце «Прыпяцкая праўда» доктар мастацтвазнаўства, дырэктар Музея старажытнабеларускай культуры пры Акадэміі навук Беларусі Віктар Фёдаравіч Шматаў у 1994 г. сказаў: «Музей у Нароўлі можа быць адным з самых значных ва Усходнім Палессі. Гэта першы музей, у якім комплексна будуць паказаны ўсе асноўныя віды і жанры народнай культуры Нараўляншчыны, іх самабытны характар».
Для першых наведвальнікаў музей афіцыйна адкрыў свае дзверы толькі 8 мая 1995 г.
Пры непасрэдным удзеле супрацоўнікаў музея ў Нароўлі была створана Алея Славы нараўлянцаў, якія зрабілі значны ўнёсак у гісторыю і развіццё Нараўлянскага раёна.
Экспазіцыя
У музеі дзейнічае 6 пастаянных і 5 часовых экспазіцый. Дэманстрацыйная плошча залаў складае 220 м кв.
«Залаты фонд» музея — гэта зала з прадметамі беларускага сялянскага ткацтва.
Зала «Сялянскае падвор'е» прадстаўляе шматлікі збор сялянскага інвентару, предметаў рыбалоўства. У экспазіцыі дэманструецца культура сельскага побыту.
У музеі прадстаўлены цікавая калекцыя ікон, Псалтыры, акафістнікі, жыццеапісанні, песеннікі, прапануецца інфармацыя аб дзеючых і страчаных храмах. У зале посуду прадметы з дрэва, гліны, берасты, лыка распавядаюць пра доўгую эвалюцыю спосабаў вырабу посуду.
Зала музея «Мая Нараўляншчына» прадстаўляе жывапіс Юрыя Фісюка, а «Чарнобыльская зала» ў тым ліку карціны Віктара Фёдаравіча Шматава «Чорная быль», «Чорнае дрэва», дыяраму з панарамай адселенай вёскі, разгорнутую інфармацыю пра асобу Івана Міхайлавіча Шаўрэя (1955—2020) — непасрэднага ўдзельніка ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС, ганаровага грамадзяніна Нараўлянскага раёна.
Найбольш адметны праект апошніх гадоў – «Знакамітыя землякі».
За 2011 г. музей наведала больш за 10 тысяч чалавек.
Мерапрыемствы
Музей штогод удзельнічае ў правядзенні культурна-масавых мерапрыемстваў раённага значэння:
Для наведвальнікаў музей прапануе сувенірную прадукцыю: календары і сувенірныя талеркі з выявай палацава-паркавага ансамбля Горватаў, нараўлянскай альтанкі Горватаў, якая з'яўляецца неафіцыйным сімвалам Нароўлі.
NGC 3241
NGC 3241 (іншыя абазначэнні — ESO 436-16, MCG -5-25-2, IRAS10220-3213, PGC 30498) — галактыка ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кастрычніцкі раён (Магілёў)
Кастрычніцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Магілёва. Заснаваны 25 снежня 1962 года ў адпаведнасці з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. У 1980-я гады пачалося жыллёвае будаўніцтва для хімікаў. У раёне сканцэнтравана больш за палову прамысловага і тэрытарыяльнага патэнцыялу Магілёва. Два прадпрыемствы Кастрычніцкага раёна — вытворчае аб’яднанне «Хімвалакно» і сумеснае прадпрыемства «Белпак» — вырабляюць 77 % прадукцыі раёна, а разам з аўтазаводам імя С. Кірава і мясакамбінатам — 90 %. Гэтыя прадпрыемствы вызначаюць палажэнне не толькі ў раёне, але і ў горадзе ў цэлым. Акрамя гэтага, у раёне знаходзіцца яшчэ 27 прадпрыемстваў: аўтобусны парк, АП «Вольт» і інш. Працуе больш за 30 магазінаў, бібліятэкі, дзіцячы парк, кінатэатры «Ветразь» і «Космас», Палац культуры «Хімвалакно», «Лядовы палац», Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт харчавання, Сучасны гуманітарны інстытут.
Брыстальскі заліў
Брыстальскі заліў (Bristol Channel; Môr Hafren) — заліў Атлантычнага акіяна ў паўднёва-заходняй частцы Вялікабрытаніі. Аддзяляе Паўднёвы Уэльс ад графстваў Сомерсет і Дэвон. Распасціраецца ад вусця ракі Северн і да Кельцкага мора. Назва паходзіць ад англійскага горада Брысталь.
Даўжыня заліва каля 239 км, шырыня каля ўваходу 126 км. Глыбіні да 50 м. Берагавая лінія значна парэзаная. Прылівы вышынёй да 14,4 м. Асноўныя парты: Брысталь, Ньюпарт, Кардыф.
50-я Жыткавіцкая партызанская брыгада
50-я Жыткавіцкая партызанская брыгада — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе атрадаў «1 Мая» (арганізаваны ў ліпені 1941 года з партактыву Жыткавіцкага раёна, пад назвай «1 Мая» з вясны 1943), і 2-га Жыткавіцкага (арганізаваны ў ліпені 1943 года, з кастрычніка — 109-ы атрад, 15 студзеня 1944 года злучыўся з Чырвонай Арміяй). Дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Жыткавіцкага, Тураўскага, Лельчыцкага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (900 партызан, атрады «1 Мая», 105-ы, 113-ы, 117-ы) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны знішчалі жывую сілу і тэхніку немцаў на чыгунках, шашэйных і грунтовых дарогах. У лютым 1944 года на дарозе Бялёў — Жыткавічы падарвалі 20 аўтамашын з салдатамі і тэхнікай. У студзені — красавіку 1944 года пусцілі пад адхон больш за 40 эшалонаў, падарвалі 80 аўтамашын. У ноч на 20 чэрвеня 1944 года падарвалі больш за 730 рэек.
Ляшчынава (возера)
Ляшчы́нава — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Крашанка (прыток Ушачы), за 22 км у напрамку на поўдзень ад Полацка, за 0,9 км на паўночны ўсход ад вёскі Зыкова, за 3 км на паўднёвы захад ад аграгарадка Гомель.
Плошча паверхні 0,19 км². Даўжыня 0,74 км, найбольшая шырыня 0,36 км, даўжыня берагавой лініі 1,85 км. Найбольшая глыбіня 2,5 м, сярэдняя 1,6 м. Аб'ём вады ў возеры 0,3 млн м³. Плошча вадазбору 0,61 км². Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню 3—8 м. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 80 м. Берагавая лінія ў паўночнай частцы ўтварае 2 залівы і паўвостраў. Берагі нізкія, пясчаныя, на поўначы і паўночным усходзе сплавінныя, усходнія зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае ўздоўж берагоў. Астатнюю частку дна возера высцілае сапрапель. Зарастае ўмерана. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 1,5 м.
У возера ўпадае адзін ручай і выцякае ручай у возера Саламірскае.
Ажытацыя
Ажытацыя (agitatio — прывядзенне ў рух) — моцнае эмацыянальнае узбуджэнне, суправаджаецца пачуццём трывогі і страху. Пры ажытацыі назіраецца рухальны ці маўленчы неспакой, часта несвядомы. Чалавек у такім стане робіцца надзвычай мітуслівым, здольнаць выконваць толькі простыя аўтаматызаваныя дзеянні. У яго з’яўляецца адчуванне пустэчы і адсутнасці думак, парушаецца магчымасць разважаць, усталёўваць складаныя прычынныя сувязі паміж з’явамі.
Дадзенае стан суправаджаецца вегетацыйнымі парушэннямі: з’яўляецца бледнасць, частае дыханне, сэрдцабіцце, патлівасць, трымценне рук і г.д. Ажытацыя ацэньваецца як перадпаталагічны стан у межах псіхалагічнай нормы.
NGC 3242
NGC 3242 (іншыя абазначэнні — PK 261+32.1, ESO 568-PN5), таксама вядомая як Прывід Юпітэра — планетарная туманнасць у сузор’і Гідра.
Мікалай Уладзіміравіч Даменікан
Мікалай Уладзіміравіч Даменікан (, в. Грускова Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці — ) — дзяржаўны дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1985).
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі ветэрынарны інстытут (1955), Мінскую ВПШ (1971). З 1955 года працаваў ветурачом, старшынёй калгаса «Чырвоная Зара», намеснікам дырэктара саўгаса «Зеляневічы» Ружанскага раёна. У 1965—1971 гадах 1-ы намеснік начальніка Брэсцкага абласнога ўпраўлення сельскай гаспадаркі. У 1971—1973 гадах старшыня Кобрынскага, у 1991—1995 гадах — Баранавіцкага райвыканкамаў, у 1973—1991 гадах 1-ы сакратар Баранавіцкага райкама КПБ, з 1995 года працаваў галоўным спецыялістам Баранавіцкага райвыканкама.
Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь у 1975—1996 гадах.
Кызылту (Акмолінская вобласць)
Кызылту — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 44 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114635400.
Шчарчоўскі сельсавет
Шчарчо́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Шчарчова.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Шчэрчаўскі сельсавет у складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Шчэрчава. З 17 снежня 1956 года ў складзе Пружанскага раёна. 15 студзеня 1962 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бродскага сельсавета. У 1964 годзе ў склад Крыніцкага сельсавета перададзена вёска Ясень. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 23 населеныя пункты. 5 сакавіка 1981 года сельсавет перайменаваны ў Шчарчоўскі, а яго цэнтр — у Шчарчова.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 867 чалавек, з іх 86,2 % — беларусы, 6,6 % — украінцы, 5,8 % — рускія.
Сцяг Нью-Мексіка
Сцяг Нью-Мексіка (Flag of New Mexico) - адзін з дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Нью-Мексіка. Палажэнне аб сцягу, яго апісанне і парадак выкарыстання выкладзены ў артыкуле 3 раздзела 12 Збору Законаў штата (New Mexico Statutes Annotated 1978). Уяўляе сабой гістарычны сімвал Сонца, які выкарыстоўваўся індзейцамі зіа, на жоўтым полі. Жоўты і чырвоны колеры сцяга адпавядаюць гістарычнаму ваеннаму іспанскаму сцягу «бургундскі крыж», які выкарыстоўвалі канкістадоры ў часы заваёвы тэрыторыі Нью-Мексіка ў XVI стагоддзі.
Апісанне сцяга
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнік жоўтага колеру, шырыня якога складае 2/3 ад даўжыні (прапорцыя 2:3). У цэнтры сцяга размешчаны старажытны сімвал Сонца індзейцаў Зіа чырвонага колеру. Памер сімвала 1/3 ад даўжыні сцяга. Дыяметр цэнтральнага круга знака Сонца 1/3 ад шырыні ўсяго знака. Ад цэнтральнага круга адыходзяць чатыры групы прамянёў па чатыры прамяня ў кожнай. Групы размешчаны раўнамерна з чатырох бакоў па вертыкалі і гарызанталі. Промні ў кожнай групе раўналежны, два ўнутраных прамяня даўжэй знешніх на 1/5 даўжыні. Колеры сцяга ў Законе названы «старымі іспанскімі колерамі».
Закон штата загадвае выкарыстанне сцяга ва ўсіх мерапрыемствах, у якіх афіцыйна і публічна прадстаўлены штат. Вітаць сцяг варта словамі салюту: «I salute the flag of the state of New Mexico, the Zia symbol of perfect friendship among united cultures» («Я салютую сцягу штата Нью-Мексіка, знаку Зіа сапраўднай дружбы аб'яднаных культур»).
Гісторыя
На працягу першых 14 гадоў з моманту стварэння 6 студзеня 1912 года штат Нью-Мексіка не меў афіцыйна зацверджанага сцяга. На сусветнай выставе 1915 года ў Сан-Дыега у спецыяльным зале былі выстаўлены сцягі штатаў ЗША і дзяржаў-удзельніц. Ад Нью-Мексіка быў выстаўлены неафіцыйны сцяг. Ён уяўляў сабой блакітнае поле, у верхнім левым куце быў размешчаны сцяг ЗША, у левым ніжнім - герб штата, а ў цэнтры быў выкананы срэбнымі літарамі і лічбамі тэкст «New Mexico» і «47» (што азначала 47-ы штат ЗША). Шматлікія крыніцы таксама паказваюць, што вакол герба штата быў надпіс «The Sunshine State» (штат захода сонца).