cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амерыкана-мексіканская вайна
Абвяшчэнне вайны
Гэтая вайна невытлумачальная. Мы вінавацім прэзідэнта ў распальванні вайны… у захопе краіны… якая існавала на працягу стагоддзяў і была тады ў валоданні мексіканцаў… Дайце нам магчымасць спыніць гэта пажадлівасць панавання. Нябёсы ведаюць, у нас было дастаткова зямель.
Сучаснікі часам называлі гэтую вайну «вайной містэра Полка».
Сілы бакоў
Да моманту пачатку канфлікту з Мексікай рэгулярная армія ЗША складалася з 8-мі пяхотных палкоў, 4-х артылерыйскіх і 2-х драгунскіх. Яна павінна была мець памер 8 613 чалавек, але дзеля эканоміі сродкаў памер рот быў паменшаны, што на паперы давала колькасць, па розных дадзеных, ад 7 200 да 7 883 чалавек, але фактычна ў страі знаходзілася 5 300 чалавек. Артылерыйскія паліцы меркавалася выкарыстоўваць для абслугоўвання артылерыі фартоў, але яны былі ўзброены і навучаны як пяхота, і фактычна выкарыстоўваліся як пяхота, але кожны полк меў адну артылерыйскую батарэю. Пяхота і кавалерыя былі навучаны па французскай сістэме і былі ў добрым стане. Пры арміі знаходзіліся 45 ваенных інжынераў, некалькі тапографаў і невялікая медыцынская служба. Асноўная частка гэтага войска знаходзілася ў фортэ Джесап на мяжы Луізіяны: у чэрвені 1845 года там стаяў 3-ці пяхотны полк, 8 рот 4-га пяхотнага і 7 рот 2-га драгунскага.
3-ці пяхотны полк у пачатку вайны налічваў 40 афіцэраў і 471 радавога. Фактычна ў страі знаходзіліся 22 афіцэра, 64 сяржанта і капрала, 18 музыкаў і 262 радавых. Астатнія лічыліся хворымі, у адпачынку і пад арыштам. Фактычна ў роце было 26 радавых замест належных 46-ці.
Калі ў красавіку 1846 года пачаліся баявыя дзеянні, Кангрэс ЗША прагаласаваў (13 мая) за біль, які даваў права прэзідэнту набраць не больш за 50 000 добраахвотнікаў тэрмінам на 12 месяцаў, і выдаткаваць на ваенныя падрыхтоўкі суму не больш за 10 мільёнаў даляраў. Іншым актам было дазволена павялічыць роты рэгулярнай арміі з 64 да 100 чалавек (але не больш), што павялічвала колькасць рэгулярнай арміі да 15 540 чалавек. 15 і 19 траўня былі сфармаваныя роты сапёраў, мінёраў, пантанёраў і конных стралкоў, якіх спачатку меркавалася выкарыстоўваць для аховы Арэгонскага шляху.
У пачатку вайны амерыканскія пяхотнікі былі ўзброены гладкаствольнай крэмневыя мушкетамі французскага ўзору калібра .69. Артылерыя выкарыстала 12-фунтовыя і 6-фунтовыя прылады ўзору 1841 года, а некаторыя артылерыйскія роты былі ператвораныя ў конныя батарэі падвышанай манеўранасці.
У 1845 году Мексіка мела складаную ваенную арганізацыю. Краіна была падзелена на 6 ваенных акругаў, на чале якіх стаялі генералы. Войска узначальваў генеральны штаб (Plana Mayor), дзе асноўную работы выконвалі ваенныя інжынеры, часткай якіх была вельмі прафесійная, а частка была палітычнымі вылучэнцамі. Артылерыя на паперы складалася з 14-ці батарэй, зведзены ў 4 брыгады. Многія прылады былі састарэлых узораў, хоць значная частка гармат ня саступала амерыканскім. Аднак мексіканцы выкарыстоўвалі састарэлую сістэму Грыбаваля, а для транспарціроўкі выкарыстоўвалі валоў і быкоў, паганятыя для якіх наймаліся з грамадзянскіх асоб, былі знаёмыя зь ваеннай тактыкай, і па гэтай прычыне манеўры артылерыяй былі практычна немагчымыя.
Мексіканская рэгулярная армія (permanentes) складалася з трох лёгкіх (Ligero) і 12-ці лінейных палкоў, а таксама мелася 25 дзеючых батальёнаў (Activo), якія задумваліся як рэзерв на асаблівы выпадак, але фактычна дзейнічалі пастаянна. Усе гэтыя падраздзяленні былі раздробленыя на асобныя падраздзяленні і раскіданыя па ўсёй тэрыторыі краіны, што дрэнна ўплывала на іх навучанне і пачуццё яднання ўнутры палкоў. Пяхота была ўзброена крэмневыя мушкетамі, у асноўным брытанскага вытворчасці (Brown Bess). Мексіканцы звычайна вялі агонь неприцельно ад клубы, і звычайна выкарыстоўвалі занадта вялікія дозы пораху, з-за чаго стрэльбы звычайна давалі пералёт. Мексіканская кавалерыя складалася з 10-ці рэгулярных, 5-ці дзеючых палкоў, і мноства дробных падраздзяленняў. Таксама кавалерыя ўключала каля 50 рот памежнай варты (Presidial), як правіла, вельмі дрэнна навучанага. Кавалерыя мела на ўзбраенні шаблю і драбавік (escopeta), ці ж піку замест шаблі. Да агульнага ліку можна аднесці таксама 3000 чалавек берагавой варты, якая выкарыстоўвалася толькі для аховы партоў. Усяго да 1845 годзе мексіканская армія налічвала 32 000 чалавек (з іх 19 000 рэгулярнай арміі і 10 500 активос .).
Ход вайны
Пасля абвяшчэння вайны сілы ЗША ўварваліся на мексіканскую тэрыторыю на двух асноўных франтах. Конныя дружыны пад камандаваннем Стывена Карні ўвайшлі ў заходнюю Мексіку з Форта Левенворт, умацаванага Ціхаакіянскім флотам пад кіраўніцтвам Джона Слоата. Гэта было зроблена перш за ўсё з-за боязі, што Вялікабрытанія таксама можа паспрабаваць заняць гэтую тэрыторыю. Яшчэ дзве арміі, адной з якіх кіраваў Джон Вул, а другой — Тэйлар, атрымалі загад акупаваць паўночную Мексіку да горада Мантэрэй.
Вайна ў Каліфорніі
У той час паўночныя правінцыі Мексікі (Верхняя Каліфорнія і Нью-Мексіка) былі надзвычай маланаселены: правінцыі былі вельмі вялікія і размяшчаліся на вялікай адлегласці ад цэнтра. У той жа час жыхары гэтых калоній (нашчадкі іспанцаў і індзейцаў, якія перанялі іх культуру, і шэраг амерыканцаў) па колькасці саступалі індзейскім насельніцтвам.
Скарлет Ёхансан
Біяграфічныя звесткі
У 2018 годзе Скарлет Ёхансан узначаліла рэйтынг самых высокааплатных актрыс, апублікаваны часопісам Forbes. Яна зарабіла за год $40,5 млн, даходы выраслі дзякуючы ролі Чорнай удавы ў фільме «Мсціўцы: Вайна бясконцасці» па коміксах Marvel.
Амерыкана-мексіканская вайна
Вайна ў Каліфорніі
14 чэрвеня 1846 г. 33 амерыканскія пасяленцы захапілі і затрымалі падпалкоўніка Марыяна Гуадалупе Баеха і абвясцілі незалежнасць Каліфарнійскай Рэспублікі. Гэты мяцеж таксама вядомы як мядзведжы сцяг, праз выяву мядзведзя на сцягу паўстанцаў, мадыфікаваная версія якога да гэтага часу служыць сцягам штата Каліфорнія. Гэтая «рэспубліка» ніколі не кантралявала тэрыторыі за межамі Саномы і праіснавала крыху больш за тыдзень. Калі капітан арміі ЗША Джон Фрэмонт прыбыў са сваімі салдатамі ў горад, паўстанцы аб’ядналі свае сілы ў выглядзе так званага «каліфарнійскага батальёна».
7 ліпеня на Ціхаакіянскім узбярэжжы Каліфорніі ваенна-марскі флот ЗША пад камандаваннем Джона Слоата атакаваў гарады Ерба Буена (цяпер Сан-Францыска) і сталіцу Каліфорніі Мантэрэй (не блытаць з Мантэрэй у Нуэва-Леоне) пры афіцыйным кантролі над Каліфорніяй. Пазней, 15 ліпеня, ён перадаў каманду камандзіру Роберту Стоктону.
Тым часам палкоўнік (пазней генерал) Стывен Карні і армія Захаду (каля 1700 амерыканскіх салдат) падышлі да Санта-Фэ ў Нью-Мексіка і занялі горад. Пасля гэтага, 25 верасня, Карні працягваў рух з атрадам у 300 драгунаў па даліне Гілы праз пустыню ў Каліфорнію. Карні пазнаёміўся з вядомым піянерам Кітам Карсанам у паездцы з Каліфорніі ў Вашынгтон. Кіт Карсан не ведаў пра паўстанне ў Лос-Анджэлесе і паведаміў Карні аб захопе ўсёй Каліфорніі. Кэрні вырашыў працягнуць падарожжа толькі са ста драгунамі. У Каліфорніі яго сустрэў Гілзпі з 35 чалавек і гаўбіцай. Карні даведаўся, што мексіканскі губернатар Верхняй Каліфорніі Андрэс Піка і яго паўстанцы завербаваны ў Лос-Анджэлесе і раёне Сан-Дыега. На світанку 6 снежня 1846 года ў даліне Сан-Паскуаль армія Карні сутыкнулася з менш чым 150 мексіканцамі, вядомымі як бітва за Сан-Паскаль. Дождж працягваўся некалькі дзён, а пыл быў вільготным. Мексіканцы мелі перавагу ў тым, што яны мелі доўгія дзіды і ласы супраць амерыканскіх шаблі. Абодва спісы Арчыбальда Гілзпі былі параненыя, як і генерал Карні. З 150 амерыканскіх салдат 22 загінулі і 18 атрымалі раненні. Піка сцвярджаў, што яго сілы страцілі толькі аднаго забітага і 12 параненых, але большасць даследчыкаў паставілі пад сумнеў дадзеныя. Такім чынам, паход Карні ў Сан-Дыега быў спынены мексіканцамі, і ён паслаў па дапамогу. 200 маракоў і марскіх пяхотнікаў прыйшлі на дапамогу і 12 снежня выправілі Карні ў Сан-Дыега. У выніку бітва толькі адтэрмінавала прасоўванне амерыканцаў, і Карні пазней нагадаў бітву як сваю перамогу, хаця адзначыў вялікія страты. Мексіканцы, якія атрымалі вельмі мала перамог у гэтай вайне, разглядалі гэтую бітву як сваю перамогу. Гэта была самая вялікая бітва ў Каліфорніі і тая, дзе амерыканцы панеслі найбольшыя страты.
Чарговае сутыкненне адбылося 16 лістапада 1846 г. на ранчо Натывідад (даліна Салінас). Каліфарнійцы пад камандаваннем Хоакіна дэ ла Торэ захапілі консула ЗША Томаса Олівера Ларкіна і затрымалі яго ў якасці ваеннапалоннага. Каля ста чалавек Фрэмонта на чале з Блафордам Томпсанам і Чарльзам Берросам сустрэлі атрад з 130 каліфарнійцаў пад камандаваннем Мануэля дэ Ісуса Кастра і Хоакіна дэ ла Торэ. Бітва доўжылася 20 хвілін, падчас якіх каліфарнійцы забілі 3 амерыканскіх салдат, у тым ліку капітана Берроуза, і паранелі 7. Паводле звестак гісторыкаў, мексіканцы страцілі 5 параненых.
Прыбыўшы ў Паўднёвую Каліфорнію, Стоктон далучыўся да марской пяхоты і выйграў бітву на рацэ Сан-Габрыэль (8 студзеня) і бітву пры Ла-Меса (9 студзеня), атрымаўшы кантроль над Лос-Анджэлесам. Дагавор Каўэн быў падпісаны 13 студзеня 1847 года паміж Джонам Чарльзам Фрэмонам і генералам Андрэсам Піка і паклаў канец канфлікту ў Каліфорніі. Па дамове абодва бакі вызвалілі зняволеных, мексіканцы маглі вярнуцца дадому, але кантроль над найбуйнейшымі гарадамі заставаўся ў амерыканцаў.
Вайна на паўночным усходзе Мексікі
Параза ў Пало-Альто і на ручве дэ-ла-Пальма выклікала палітычны беспарадак у Мексіцы, які Антоніа Лопэс дэ Санта-Ганна выкарыстаў для адраджэння палітычнай кар’еры і вяртання з выгнання на Кубе. Ён паабяцаў амерыканцам, што калі яго выпусцяць праз блакаду, ён пагадзіцца на мірнае спыненне вайны і прадасць тэрыторыі Нью-Мексіка і Каліфорніі ЗША. Аднак, прыехаўшы ў Мехіка, ён здрадзіў сваім словам і прапанаваў мексіканскаму ўраду свой ваенны вопыт. Пасля таго, як быў прызначаны генералам, ён зноў змяніў, на гэты раз уласным урадам, і ўзяў на сябе пасаду старшыні.
Вялікія сілы на чале з Закары Тэйларам перабраліся праз Рыа-Грандэ пасля некаторых цяжкасцей у атрыманні рачнога транспарту. Яны занялі горад Матаморас, потым Камарго (дзе яны заставаліся некаторы час, калі салдаты сутыкнуліся з першай з шматлікіх хвароб), а потым працягнулі на поўдзень і заблакавалі горад Мантэрэй. Бітва за Мантэрэй, якая адбылася ў гарадскіх умовах, была вельмі крывавай, і абодва бакі пацярпелі сур’ёзныя страты падчас бітвы. Амерыканская лёгкая артылерыя была неэфектыўнай у дачыненні да гарадскіх каменных умацаванняў. Мексіканскія войскі пад камандаваннем генерала Пэдра дэ Ампудыя і батальёна Святога Патрыка (каталікі-католікі, якія пакінулі армію ЗША і далучыліся да мексіканцаў) абцяжарвалі жыццё амерыканскіх салдат. Аднак пяхотны атрад і тэхаскія рэйнджэры захапілі чатыры пагоркі на захад ад горада. Гэта дало сілам амерыканцам штурм горада з захаду і ўсходу. Апынуўшыся ў горадзе, амерыканцы захапілі дом за домам: кожны быў ачышчаны запальнымі снарадамі, якія выкарыстоўваліся як прымітыўныя гранаты. У рэшце рэшт гэтыя дзеянні выштурхнулі жыхароў Ампудыі на цэнтральную плошчу горада, дзе гаўбіцы прымусілі Ампудыю пачаць перамовы. Тэйлар пагадзіўся на эвакуацыю мексіканскай арміі і пасля 8-тыднёвага перамір’я — вярнуцца за капітуляцыю горада. Аднак пад ціскам Вашынгтона Тэйлар парушыў перамір’е і заняў горад Сальціла на поўдзень ад Мантэры. Санта Ганна ўзяла на сябе адказнасць за страту Мантэрэя і Сальцілы ў Амподзю, панізіла яго і накіравала камандаванне невялікім артылерыйскім батальёнам.
22 лютага 1847 г. Санта-Ганна асабіста падарожнічала на поўнач з 20 000 вайскоўцаў для барацьбы з Тэйларам. Тэйлар закапаў сябе ў горным перавале каля маёнтка Буэн-Віста з 4600 салдат. Санта-Ганна пакутавала ад дэзерцірства па дарозе на поўнач і прыбыла толькі з 15 000 зняможаных салдат. У тую ноч ён запатрабаваў ад амерыканцаў неадкладна здацца, але атрымаў адмову. На наступную раніцу Санта-Ганна атакавала амерыканскія пазіцыі з фланга, адправіўшы кавалерыю і частку пяхоты ўверх па стромкім схіле, які ўтварыў перавал, у той час як пяхотны атрад атакаваў цэнтр уздоўж дарогі, якая вяла да Буэна Вісты. Завязалася жорсткая бітва, падчас якой амерыканцы былі амаль разбіты, але ўсё ж былі выратаваны артылерыйскім агнём капітана Брэкстана Брэгга і коннымі стралкамі Місісіпі Джэфэрсанам Дэвісам. Пасля поўнай паразы Санта-Ганна адступіла на наступную ноч, пакінуўшы Тэйлара пад кантролем паўночнай Мексікі. Пазней Тэйлар выкарыстаў бітву пры Буене Віста ў якасці асноўнай у сваёй паспяховай прэзідэнцкай кампаніі 1848 года.
Кампанія ў цэнтральнай частцы Мексікі
Між тым, замест таго, каб узмацніць армію Тэйлара, каб працягнуць наступ, прэзідэнт Полк накіраваў другую армію пад камандаваннем Уінфілда Скота, які быў дастаўлены морам у порт Веракрус для ўварвання ў цэнтральную Мексіку. Полк не давяраў Тэйлару, які, як ён лічыў, некампетэнтны ў бітве пры Мантэрэі, пагадзіўшыся на перамір’е, і таксама мог разглядаць яго як палітычнага канкурэнта ў Белым доме.
Першы буйны дэсант у ЗША Скот правёў у рамках падрыхтоўкі да аблогі Веракрус. Атрад з 12 000 добраахвотнікаў і салдат паспяхова разгрузіў прыпасы, зброю і коней каля гарадской сцяны. У склад групы таксама ўвайшлі Роберт Лі і Джордж Гордан Мід. Горад абараняў мексіканскі генерал Хуан Маралес з 3400 салдатамі. Мінамёты і ваенна-марская артылерыя (камандуючы камандзір Мэцью Пэры) выкарыстоўваліся для разбурэння гарадскіх сцен і псіхалагічнага ўздзеяння на абаронцаў. Горад адказаў як мага болей уласнай артылерыяй. У выніку доўгая вогненная бура парушыла волю мексіканскага боку супрацьстаяць лічэбнаму суперніку, і яны здалі горад пасля 12-дзённай аблогі. Амерыканцы страцілі 80 чалавек, а мексіканцы страцілі каля 180 чалавек забітымі і параненымі, палова з якіх былі мірнымі жыхарамі. Падчас аблогі амерыканцы пачалі паміраць ад малярыі.
Пасля захопу горада Скот рушыў на захад да Мехіка з 8,5 тысяч здаровых воінаў, у той час як Санта-Ганна ўстанавіла абарончыя пазіцыі ў каньёне вакол галоўнай дарогі на паўдарозе да Мехіка каля вёскі Сера-Горда. Санта-Ганна размясціў 12 000 салдат у акопах і артылерыі, накіраванай на дарогу, якой павінен быў прайсці Скот. Аднак Скот накіраваў 2600 драгунаў наперад, і мексіканская артылерыя рана адкрыла агонь, адкрыўшы свае пазіцыі. Замест таго, каб ісці па галоўнай дарозе, армія Скота рушыла па пустыні на поўнач, размяшчаючы артылерыю ў вышыні і павольна пераходзячы мексіканцаў з фланга. Нягледзячы на ​​тое, што Санта-Ганна ў той час ведала пра амерыканскія пазіцыі, яго армія была не гатовая да наступнай атакі. Мексіканская армія атрымала паразу. Амерыканцы страцілі 400 чалавек, мексіканцы больш за 1000, а 3000 трапілі ў палон.
У траўні Скот дасягнуў Пуэблы, у той час як другі па велічыні горад Мексікі. З-за варожасці жыхароў да Санты-Ганны горад здаўся без супраціву 15 мая. У апошняй бітве вайны, бітве пры замку Чапультэпек, войска Скота выступіла супраць толькі невялікага атрада абаронцаў, сярод якіх было шмат кадэтаў, якія не маглі больш спыніць наступаючую армію. Пасля падзення замка 13 верасня 1847 г. Мехіка быў адкрыты і быў неўзабаве захоплены.
Партызанская вайна
У 1847 году камадору Пэры ўдалося авалодаць амаль усімі партамі паўднёвай частцы Мексіканскага заліва. Аднак амерыканскі флот утрымліваў толькі ўзбярэжжа, так як прасоўванне ўглыб краіны ўскладнялася нападамі партызан.
Канец вайны
Дагавор Гвадалупе Ідальга, падпісаны 2 лютага 1848 г., скончыў вайну і перадаў ЗША бясспрэчны кантроль над Тэхасам, а таксама сучаснымі штатамі Каліфорнія, Невада, Юта і часткамі тэрыторый Каларада, Арызона, Нью-Мексіка і Ваёмінг. Замест гэтага Мексіка атрымала 18 мільёнаў і 250 000 долараў. 627 мільёнаў долараў ЗША ў эквіваленце Першапачаткова артыкул 10 дагавора прадугледжваў, што ЗША прызнаюць мексіканскіх і іспанскіх землеўладальнікаў і што мексіканцы, якія жывуць на акупіраваных землях, атрымаюць роўныя правы з амерыканскімі грамадзянамі. Але гэты артыкул быў выключаны з дамовы, калі яго ратыфікаваў Сенат ЗША.
У 1853 г. у так званай Гадсдэнскай куплі ЗША заплацілі дадатковыя 10 мільёнаў долараў за тэрыторыю сучаснай Паўднёвай Арызоны і Паўднёвай Новай Мексікі за паўднёвы транскантынентальны чыгуначны маршрут. Пакупка мела на мэце кампенсаваць Мексіцы страты зямлі падчас мексіканска-амерыканскай вайны.
Параза Мексікі ў вайне супраць ЗША была звязана перш за ўсё з адсталасцю яе эканомікі, якая захавала каланіяльныя рысы. У краіне не было прамысловасці, у прыватнасці не выраблялася зброя і ваенныя прыпасы. Армія збольшага была ўзброена крэмневымі мушкетамі, і галоўным чынам лукамі, стрэламі, нажамі і сцяжкамі Ласо. Мексіканская армія была ўкамплектавана індзейцамі і півонямі шляхам прымусовага вярбоўкі. Яны падавалі неахвотна і пры першай магчымай магчымасці перамаглі. У арміі не было ніякіх начальнікаў і медыцынскіх службаў. Жаўнераў кармілі, армію суправаджалі вялізныя фуры з жонкамі і дзецьмі вайскоўцаў. Сродкі, прызначаныя для ўтрымання арміі, былі выкрадзеныя камандзірамі. У мексіканскай арміі была вялікая колькасць генералаў, якія ўвесь час змагаліся паміж сабой за ўладу і ладзілі перавароты. За 18 месяцаў вайны ў Мексіцы сем прэзідэнтаў змяніліся. У такіх умовах спадзявацца на перамогу немагчыма было.
Наступствы
Мексіка страціла вялізную тэрыторыю ў больш чым 500 тысяч квадратных міль (за 1,3 млн квадратных кіламетраў), гэта значыць амаль палову сваіх земляў. Вайна таксама выклікала пачуццё нацыянальнага яднання ў Мексіцы, якое згубілася з моманту заканчэння вайны за незалежнасць у 1821 годзе.
Вайна прывяла да з’яўлення новага класа палітыкаў у Мексіцы, якім удалося перапыніць панаванне Санта-Ганны над Мексікай і ў канчатковым рахунку абвясціць ліберальную рэспубліку ў 1857 годзе. Адным з першых дзей рэспублікі было прыняцце некалькіх законаў, якія спрыялі каланізацыі шырокіх і маланаселеных паўночных мексіканскіх штатаў, каб, такім чынам, пазбегнуць далейшых тэрытарыяльных страт.
Анэксаваныя тэрыторыі засялялі прыкладна 1000 мексіканскіх сем’яў у Каліфорніі і 7000 сем’яў у Нью-Мехіка. Некаторыя вярнуліся назад у Мексіку, а пераважная большасць засталося і стала грамадзянамі ЗША.
За месяц да канца вайны прэзідэнт Полк быў раскрытыкаваны Палатай прадстаўнікоў у папраўцы да рэзалюцыі. Крытыкавалі і генерала Тэйлара за «вайну неабавязковую і неканстытуцыйна распачатую прэзідэнтам Злучаных Штатаў». За гэтай крытыкай, у якой важную ролю гуляў кангрэсмен Аўраам Лінкальн, рушыла ўслед старанная праверка Кангрэсам першапрычын вайны, уключаючы фактычныя сумневы ў прэтэнзіях, выказаных прэзідэнтам полк. На галасаванні, вынікаючы курсе партыі, усе вігі падтрымалі папраўку. Атака Лінкольна сапсавала яго палітычную кар’еру ў Ілінойсе, дзе вайна была папулярная, і Лінкальн не прайшоў бы перавыбары.
У большасці штатаў перамога і набыццё новых зямель спарадзіла хвалю патрыятызму (краіна таксама атрымала паўднёвую палову Арэгона паводле дамовы 1846 гады з Вялікабрытаніяй). Перамога, здавалася, ажыццявіла веру грамадзян у «прызначэнне» іх краіны. У той жа час Віг Ральф Уолдо Эмерсан адпрэчваў вайну «як сродак дасягнення» прызначэння «Амерыкі», але прызнаваў, што «большасць вялікіх здзяйсненняў у гісторыі ажыццёўлены ганебнымі сродкамі». Хоць вігі былі супраць вайны, яны зрабілі Закары Тэйлар сваім кандыдатам у прэзідэнты на выбарах 1848 году. Пад узнімаючы яго вайсковую выканаўчасць, але ў той жа час прыглушыўшы крытыку ў яго адрас з нагоды самай вайны.
У 1880-х Уліс Грант, які служыў пад камандаваннем Скота, назваў гэты канфлікт зламысны вайной, якая зьвёў на Злучаныя Штаты кару нябесную у форме грамадзянскай вайны: Паўднёвае паўстанне ў значнай ступені было прарастання мексіканскай вайны. Нацыі, як і людзі, караюцца за свае грахі. Мы атрымалі сваё пакаранне ў самай кровапралітнай і дарагой вайне сучаснасці.
Стальнэ (Джанкойскі раён)
Стальнэ (Стальне́, Barın) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Саланцэвэ
Саланцэвэ (Солонце́ве, Qaraç Baraç) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Стаўпавэ (Джанкойскі раён)
Стаўпавэ (Стовпове́, Meçetli Qıtay) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Стэфаніўка (вёска)
Стэфаніўка (Стефа́нівка, Stefanovka) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Суботнык
Суботнык (Субо́тник, Qoñurça) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
МАК (значэнні)
МАК — абрэвіятура, якая можа мець наступныя значэнні:
Спіс аб’ектаў PGC (2451001—2452000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2451001—2452000)
Жалезная гвардыя
У 1940, падтрымаўшы маршала Іон Антанэску, Гвардыя прыйшла да ўлады. Аднак хутка супярэчнасці з дыктатарам прывялі да няўдалай спробы перавароту, пасля якога, 22 студзеня 1941, Жалезная гвардыя была разагнаная, а яе прыхільнікі знятыя з дзяржаўных пасад.
Макруха (значэнні)
Макруха
Васточнэ (Савецкі раён)
Васточнэ (Восто́чне, Üç Quyu) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Бярэсце (музей)
Археалагічны музей «Бярэсце» — унікальны археалагічны музей, размешчаны ў горадзе Брэсце, адзіны ў Еўропе музей сярэдневяковага ўсходнеславянскага горада.
Гісторыя стварэння
З 1969 па 1981 гады і ў 1988 годзе пад кіраўніцтвам доктара гістарычных навук, прафесара П. Ф. Лысенкі праводзіліся раскопкі, у выніку якіх былі выяўленыя больш за 220 драўляных пабудоў XI—XIII стст., тры вулічныя маставыя, частаколы, шматлікія прадметы матэрыяльнай культуры таго часу. Была раскрыта плошча больш за 1800 м², у тым ліку больш за 500 м² — раскрыта да мацерыка. Многія пабудовы Бярэсця захаваліся на пяць — дзевяць вянцоў, а некаторыя нават і на дванаццаць, што з’яўляецца вялікай рэдкасцю ў славянскай археалогіі.
18 студзеня 1972 года Савет Міністраў БССР прыняў рашэнне аб стварэнні музея «Бярэсце» і будаўніцтве спецыяльнага павільёна. Яго праект распрацавалі архітэктары «Белдзяржпраекта» В. Крамарэнка, У. Шчарбіна, М. Вінаградаў. Павільён плошчай 40 x 60 м пабудаваны з бетону, шкла, анадаванага алюмінія і ўяўляе сабой двухсхільнае перакрыцце са светлавым ліхтаром па цэнтры. Яго абрысы нагадваюць старажытнае жыллё і адначасова пласты зямлі, якія раскрываюць старажытны горад.
Музей быў адкрыты 2 сакавіка 1982 года.
Экспазіцыя
Музей размешчаны на мысе, які ўтвораны ракой Заходні Буг і левым рукавом ракі Мухавец, на тэрыторыі Валынскага ўмацавання Брэсцкай крэпасці. Ён мае 14 экспазіцыйных залаў, агульная плошча павільёна — 2400 м². У экспазіцыі і фондах музея захоўваецца больш за 45 тысяч экспанатаў. Экспазіцыя прысвечана ўзнікненню, палітычнаму, эканамічнаму і культурнаму развіццю Бярэсця ў 11—14 стст.
У аснове музея — раскрытыя рэшткі гарадзішча старажытнага Бярэсця, пабудовы рамеснага пасада XIII стагоддзя. На тэрыторыі «Бярэсця» на глыбіні 4 м археолагамі раскапаныя вуліцы, рэшткі пабудоў рознага прызначэння, якія знаходзяцца на плошчы 1118 м². У экспазіцыі прадстаўлена 28 жылых рубленых будынкаў — аднапавярховых зрубаў з бярвення хваёвых дрэў (у тым ліку два з іх захаваліся на 12 вянкоў). Драўляныя пабудовы і дэталі маставых былі закансерваваны навукоўцамі Беларускага тэхналагічнага інстытута шляхам павярхоўнага і глыбіннага насычэння водным растворам фенолавых спіртоў з наступнай тэрмаапрацоўкай. Гэта быў першы ў гісторыі ўдалы эксперымент кансервацыі вялікага па плошчы археалагічнага помніка драўлянага дойлідства ў палявых умовах. У ходзе кансервацыі археалагічнай драўніны не змяніліся яе форма, памеры і натуральны колер.
Акцябрскэ (Савецкі раён)
Акцябрскэ (Октя́брське, Ceppar Yurt) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Бярэсце (музей)
Экспазіцыя
Вакол раскрытага старажытнага пасада размешчана экспазіцыя, прысвечаная жыццёваму ўкладу славян, якія засялялі ў старажытнасці гэтыя месцы, прадстаўлены археалагічныя знаходкі, зробленыя падчас раскопак — вырабы з металаў, шкла, дрэва, гліны, косці, тканіны, у тым ліку шматлікія ўпрыгожанні, посуд, дэталі ткацкіх станкоў. Сярод экспанатаў рэдкія знаходкі — самшытавы грэбень з выразанымі кірылічнымі літарамі, касцяны мастыхін, металічнае пісала і інш.
Барыс Іванавіч Луцэнка
Бары́с Іва́навіч Луцэ́нка (, Майкоп, РСФСР —, Мінск, Беларусь) — беларускі тэатральны рэжысёр, народны артыст Беларусі (1995).
Юнацтва і маладосць
Нарадзіўся 16 верасня 1937 года ў Майкопе (Краснадарскі край, РСФСР ), у сям’і служачага. Скончыў чыгуначны тэхнікум у Растове-на-Доне. Працаваў інжынерам-тэхнолагам у дэпо г. Лінькі, дзе стварыў уласны тэатр, ставіў спектаклі і адначасова іграў на сцэне.
Па сканчэнні курсаў акцёрскага майстэрства пры Доме ветэранаў у Рузе стаў рэжысёрам сызранскага тэатра. У 1962—1967 гадах вучыўся ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. З 1970 года выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў.
Купалаўскі тэатр (1967—1973)
У 1967 годзе прыняты ў Беларускі тэатр імя Я. Купалы, дзе паставіў шэраг запамінальных спектакляў: «Рудабельская рэспубліка» паводле Сяргея Грахоўскага (1968), «Памяць сэрца» Аляксандра Карнейчука (1970), «Зацюканы апостал» Андрэя Макаёнка (1971), «Раскіданае гняздо» (1972) і інш.
Рускі тэатр (1973—1981)
У 1973—1981 гадах — галоўны рэжысёр Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра імя М. Горкага. Паставіў «Макбет» Уільяма Шэкспіра (1974), «Трохграшовая опера» Бертальда Брэхта (1976), «Апошнія» Максіма Горкага (1976), з У. Маланкіным, «Трагедыя чалавека» Імрэ Мадача (1979). Спектаклі «Макбет» і «Трагедыя чалавека» сталі пераможцамі на міжнародным фестывалі ў Венгрыі (1979).
Купалаўскі тэатр (1981—1982)
У 1981—1982 — рэжысёр Купалаўскага тэатра.
Тэатр-студыя кінаакцёра (1982—1991)
У 1982—1991 — галоўны рэжысёр Тэатра-студыі кінаакцёра. Найбольш удалыя спектаклі: «Глядзіце, хто прыйшоў» Уладзіміра Аро, «Шчасце маё, або Папяровы тэлефон» Аляксандра Чарвінскага (абедзве 1983), «Не баюся Вірджыніі Вульф» Эдварда Олбі (1985), «Гамлет» Уільяма Шэкспіра (1988) і «Генералы ў спадніцах» Жана Ануя (1990).
Рускі тэатр (з 1991)
У 1991—2007 гадах — мастацкі кіраўнік Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага. У 2002 годзе паставіў п’есу па паэме Я. Купалы «Сон на кургане». Перыяд 2003—2004 гадоў для Луцэнкі быў адзначаны такімі высокамастацкімі пастаноўкамі, як рок-опера кампазітара Аляксея Еранькова «Анджэла і іншыя», пастаўленая па творах Аляксандра Пушкіна, спектаклі «Перад захадам сонца» Герхарта Гауптмана і «Паведамленне Марыі» Поля Кладэля.
З 2007 года — рэжысёр Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага.
Ставіў спектаклі ў тэатрах Берліна, Вільнюса, Жэневы.
Таёхасі
Таёхасі — цэнтральны горад Японіі, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы прэфектуры Айты, на паўвостраве Ацумі, на беразе ніжняга цячэння ракі Таё. Заснаваны 1 жніўня 1906 года шляхам прадастаўлення пасёлку статусу горада. Горад з’яўляецца цэнтрам машынабудавання і харчовай прамысловасці. Плошча — 261,35 км², насельніцтва — 373 296 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1428,34 чал./км².
Барыс Іванавіч Луцэнка
Рускі тэатр (з 1991)
Памёр 5 лютага 2020 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Амагасакі
Амагасакі — цэнтральны горад Японіі, размешчаны ў прэфектуры Хіёга. Плошча горада — 49,97 км², насельніцтва — 447 512 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 8955,61 чал./км². Заснаваны 1 красавіка 1916 года, а статус цэнтральнага нададзены 1 красавіка 2009 года.
Джозеф Лістэр
Джозеф Лістэр (Joseph Lister,  — ) — англійскі хірург і навуковец, стваральнік хірургічнай антысептыкі.
Улічваючы, што аналагічныя ідэі І. Ф. Земельвайса, выказаныя на 20 гадоў раней, не сустрэлі разумення, менавіта ад Лістэра фактычна пачынаецца сучасная антысептыка. У гонар Джозефа Лістэра быў названы род бактэрый Listeria, які ўключае патагенны для чалавека від Listeria monocytogenes.
Ад’юванта
Ад'юванта — штучная мова, створаная Луі дэ Бафронам да таго, як ён пазнаёміўся з эсперанта. Дэ Бафрон гаварыў, што ён пакінуў свой праект дзеля эсперанта ў 1887 годзе, хаця ўжо меў 2 выдадзеныя кнігі (слоўнік і кнігу граматыкі). Па іншых дадзеных, распрацоўка ад'юванта пачалася ў 1896 годзе.
Па словах дэ Бафрона, ён аддаў паперы, звязаныя з праектам мовы, на захаванне ў натарыят недзе на поўначы Францыі, але рукапіс згубіўся падчас пажару ў Першую сусветную вайну.
Ад'юванта таксама называюць прота-іда, таму што часта яго разглядаюць не як самастойны праект мовы, але як частку праекта па стварэнню іда.
= Прыклад тэксту = Ойча Наш: Patro nua, kvu estas in el ĉjelo, estez honorata tua nomo; venez regno tua; estez vloo tua kome in el ĉjelo, tale anke sur tero; pano nua ĉaskaĵorna donez al nu hodje; ed pardonez al nu debi nua, kome nu pardonas al nua debanti; ed ne konduktez nu en tento, ma liberifez nu di el malbono.
Чысцік германскі
Чысцік германскі (Stáchys germanica) — від шматгадовых травяністых раслін роду сямейства.
Распаўсюджанне і экалогія
Расце па ўзлесках, сярод рознатраўных лугоў, на пустазельных месцах і ля дарог.
Батанічнае апісанне
Сцеблы прамыя, простыя ці ўверсе галінастыя, вышынёй 60-120 см, лямцава-белапоўсцевыя.
Прыкаранёвае і ніжняе лісце даўгавата-яйкападобнае, пры аснаванні сэрцападобнае, на хвосціках; верхняе — даўгаватае, сядзячае; усё гародкавае, зверху шаравата-зялёнае, знізу ячэістае, шэрае.
Суквецце з шматкветкавымі несапраўднымі калатоўкамі, унізе адлеглымі, уверсе збліжанымі ў густы колас; прыкветак лінейна-ланцэтны; кветкі амаль сядзячыя; чашачка трубкава-званочкавая, поўсцева-лямцавая, з трохкутна-ланцэтнымі зубцамі; вяночак светла-пурпурны.
Класіфікацыя
Від Чысцік германскі ўваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Гіём Дзюпюітрэн
Гіём Дзюпюітрэн (Guillaume Dupuytren;, вёска П’ер-Бюф’е, каля Ліможа, дэпартамент Верхняя В’ена, Францыя — , , Францыя) — французскі ўрач, ваенны хірург, анатам, навуковец, педагог, лейб-хірург французскага караля Людовіка XVIII (1823), барон, мецэнат. Член Парыжскай Акадэміі навук (1825) і Медыцынскай акадэміі (1820).
Тахара
Тахара — горад у Японіі, размешчаны ў цэнтральнай частцы прэфектуры Айты, на паўвостраве Ацумі. Заснаваны 20 жніўня 2003 года шляхам зліцця пасёлкаў Харада і Акабанэ павета Ацумі. 1 кастрычніка 2005 гады горад паглынуў пасёлак Ацумі. Тахара — цэнтр харчовай і цэментнай прамысловасці. Тут знаходзіцца асноўны завод Lexus.
Чысцік прамы
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна з шурпата валасістымі сцебламі 30-100 см вышынёй.
Вяночак 13-15 мм даўжынёй, светла-жоўты, у зеве аранжавы, з чырвонымі плямкамі на ніжняй губе.
Цвіце летам.
Значэнне і прымяненне
З канца чэрвеня да восені (нават у гарачае сухое надвор’е) чысцік прамы дае меданосным пчолам багаты ўзятак нектару, з-за чаго яго нярэдка разводзяць паблізу пчальнікоў.
Класіфікацыя
Від Чысцік прамы ўваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Аляксандр Ян Трыцыус
Аляксандр Ян Трыцыус ці Трэтка (Alexandre Jan Tricius; нар. каля 1620 — каля 1692) — польскі мастак і рэстаўратар, прадстаўнік польскага барока.
Біяграфія
Аляксандр Ян Трыцыус вучыўся жывапісу ў Парыжы ў Н. Пусэна, Антверпене ў Я. Іорданса, Данцыгу. З 1655 года пасяліўся ў Кракаве.
У 1684 годзе Ян III Сабескі прызначыў яго інтэндантам Вавельскага замка.
Творчасць
Аляксандр Ян Трыцыус стварыў шэраг партрэтаў польскіх каралёў, свецкіх арыстакратаў і вышэйшых духоўных асоб у стылі барока, а таксама карцін рэлігійнай тэматыкі.
Аляксандр Ян Трыцыус займаўся таксама аднаўленнем больш ранніх жывапісных твораў мастацтва на Вавелі.
Зоркаўка злакавая
Зоркаўка злакавая (Stellāria gramīnea) — від раслін роду сямейства.
Назва
Зоркаўка злакавая, зорачка, зоркаўка травяністая, цапняк.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна.
Сцябло чатырохграннае, голае, сцелецца, галінастае, вышынёй ад 10 да 45 см. Лісце лінейна-ланцэтнае або ланцэтнае, сядзячае, па краі раснічастае, даўжынёй да 4 см, шырынёй каля 4 мм, размешчана супратыўна. Лісце і сцябло могуць мець шызае адценне.
Плод — прадаўгаватая каробачка. Плоданасіць з чэрвеня па кастрычнік.
Арэал
Распаўсюджаная ў Еўропе, еўрапейскай частцы Расіі, Перадкаўказзі, Сібіры. Звычайная расліна сярэдняй паласы Расіі.
Месцы вырастання
Расце на лугах, пустках, у рознатраўных стэпах, у светлых лясах, на палянах, узлесках, высечках, па берагах вадаёмаў, абочынах дарог, ускраінах палёў, пакладах.
Спіс аб’ектаў PGC (2452001—2453000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2452001—2453000)
Сяргей Уладзіміравіч Равіна
Сяргей Равіна (нар. ) — былы беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
З шасці гадоў наведваў футбольную школу мінскага «Дынама». Потым тры гады іграў у дзіцяча-юнацкай камандзе сталічнага «Тарпеда», пасля чаго быў запрошаны ў мінскі «Лакаматыў», які выступаў у першай лізе чэмпіянату Беларусі.
У 2015 годзе выступаў у «Вікторыі» з Мар’інай Горкі, пасля чаго скончыў кар’еру.
Зборная Афганістана па футболе
Зборная Афганістана па футболе прадстаўляе Афганістан на міжнародных спаборніцтвах па футболе. Кантралюецца Футбольнай федэрацыяй Афганістана. Была заснавана ў 1922 годзе. У 1944 годзе далучылася да ФІФА, а ў 1954 да Азіяцкай канфедэрацыі футбола. Найлепшае выступленне было на Азіяцкіх гульнях 1951 года, на якіх каманда заняла чацвёртае месца. З 1984 па 2003 год зборная не правяла ніводнай міжнароднай сустрэчы і апусцілася да 173 месца ў сусветным рэйтынгу ФІФА.
Дэм’яніўка (Савецкі раён)
Дэм’яніўка (Дем'янівка, Azizköy) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Дятліўка
Дятліўка (Дя́тлівка, Qarabay) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Дмытрыўка (Савецкі раён)
Дмытрыўка (Дми́трівка, Heyrus) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
ГЭС Тры цясніны
ГЭС Тры цясніны — дзеючая плаціна-ГЭС у Кітаі, якая стаіць на рацэ Янцзы паблізу горада Саньдупін у гарадской акрузе Ічан правінцыі Хубэй. Тры цясніны з’яўляецца найбуйнейшай у свеце электрастанцыяй паводле ўстаноўленай магутнасці ў 21 тысяч МВт, але другой пасля ГЭС Ітайпу ў дачыненні да выпрацоўкі электраэнергіі ў год.
Будаўніцтва цела плаціны было завершана ў 2006 годзе. Акрамя суднападымальніка першапачаткова запланаваныя кампаненты праекта былі завершаны 30 кастрычніка 2008 года, калі 26-я турбіна пачала камерцыйную эксплуатацыю. Кожная турбіна мае магутнасць у 700 МВт.
Кітайскі ўрад разглядае праект як гістарычны інжынерны, сацыяльны і эканамічных поспех краіны, маючы ГЭС з магутнымі сучаснымі турбінамі , а таксама з абмежаваннем па выкіданню парніковых газаў. Тым не менш, будаўніцтва плаціны патрабавала знішчэння некаторых археалагічных і культурных аб’ектаў і выклікала перасяленне каля 1,3 мільёнаў чалавек, што прывяло да сур’ёзных экалагічныя змен, у тым ліку павышэння рызыкі апоўзняў. Плаціна была спрэчнай тэмай як у Кітаі, так і за мяжой.
Каломэнскэ
Каломэнскэ (Коло́менське, Kolomenskoye) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Суднаходства ў Беларусі
Суднаходства ў Беларусі ажыццяўляецца толькі па рэках і азёрах, так як краіна не мае выхаду да мора. Даўжыня водных шляхоў Рэспублікі Беларусь складае каля 2,5 тысяч кіламетраў.
Аднак выкарыстоўваць гэтыя шляхі для ўнутраных перавозак у многіх выпадках немэтазгодна. Гэта абумоўлена тым, што на тэрыторыі Беларусі знаходзяцца як правіла толькі вярхоўі буйных рэк (напрыклад, Днепр, Заходняя Дзвіна, Нёман і інш.). Па-першае, не ўсе яны з'яўляюцца суднаходнымі (толькі на самых буйных водных артэрыях глыбіні дасягаюць 1,5 метраў). Па-другое, засяроджаныя яны як правіла па перыметры рэспублікі (Днепр — усходняя і паўднёва-ўсходняя, ​​Прыпяць — паўднёвая, Буг — паўднёва-заходняя, ​​Нёман — паўночна-заходняя, ​​Заходняя Дзвіна — паўночна-ўсходняя часткі Беларусі), у той жа час у цэнтральнай частцы суднаходныя ўнутраныя водныя шляхі практычна адсутнічаюць.
Водныя шляхі Беларусі ніяк не звязаныя паміж сабой (за выключэннем Дняпра, Прыпяці і Буга).
Невялікія памеры дзяржавы і досыць развітая сетка аўтамабільных дарог, не спрыяе росту аб'ёмаў ўнутраных перавозак рачным транспартам. Тэарэтычна магчыма выкарыстанне ўсіх буйных водных шляхоў рэспублікі (Днепр, Прыпяць, Буг, Заходняя Дзвіна, Нёман) для міжнароднага рачнога суднаходства. У цяперашні час у Беларусі існуе толькі адзін эксплуатуемы ў адным кірунку водны шлях — гэта сістэма Буг — Прыпяць — Днепр — Чорнае мора. У канцы 1950-х гадоў з'явілася ідэя аб стварэнні магістральнага воднага шляху поўнач-поўдзень, якая ўключае Віслу, Буг, Прыпяць, Днепр (т.зв. шлях E 40), з магчымым далучэннем да яго (праз р. Ясельда, Агінскі канал і р. Шчара) Нёмана, уключана Еўрапейскай эканамічнай камісіяй у праект Еўрапейскага пагаднення аб важнейшых унутраных водных шляхах міжнароднага значэння.
Рачныя парты і прыстані
Усяго ў краіне налічваецца 10 рачных партоў. Рачныя парты Гомель, Бабруйск, Мазыр маюць чыгуначныя пад'язныя шляхі і прыстасаваны для апрацоўкі грузаў, якія ідуць у змяшаным кірунку. Партовая гаспадарка абсталявана плывучымі і партальных кранамі, грузавымі механізаванымі лініямі хуткаснай апрацоўкі суднаў.
Транспарт
На рэках рэспублікі эксплуатуецца каля 700 суднаў транспартнага, тэхнічнага і дапаможнага флоту.
Асноўным перавозчыкам грузаў з'яўляецца РГУП «Беларускае рачное параходства», якое ажыццяўляе як перавозкі грузаў, так і іх апрацоўку ў партах. Тэхнічныя магчымасці порта дазваляюць перавозіць больш за 8 млн тон і апрацаваць 15 млн тон грузаў у год.
Луі дэ Бафрон
Луі дэ Бафрон (Louis de Beaufront; меў таксама імя Луі Эжэн Альберт Шэврэ, маркіз дэ Бафрон, Louis Eugène Albert Chevreux; 3 кастрычніка 1855, Парыж — 8 студзеня 1935, Тэзі-Глімон, на поўдзень ад Ам’ена) — французскі настаўнік эсперанта, адзін са стваральнікаў іда.
Імя яго маці было Луіза Арманда Шэврэ, імя бацькі было невядома. Маці памерла, калі хлопчыку было 12 гадоў і ён жыў разам з родзічамі. Наяўнасць тытула маркіза выклікала сумненні.
Аб часах, калі дэ Бафрон быў студэнтам, вядома мала. Расказ пра яго юнацтва з Энцыклапедыі эсперанта быў заснаваны на артыкуле з выдаваўшагася на іда часопіса Progreso, яго напісаў сам де Бафрон, і расказ утрымлівае шэраг неверагодных фактаў. Пасля цяжкай хваробы на тыф ён робіцца хатнім настаўнікам. Дэ Бафрон пасля гаварыў, што ў той час ён спрабаваў ажыццявіць праект штучнай мовы пад назвай ад’юванта, але рукапіс, аддадзены на захаванне ў натарыят, потым знік (па чутках з-за знішчэння ці з-за крадзяжа).
Прозвішчам дэ Бафрон ён стаў карыстацца незадоўга да таго, як стаў эсперантыстам.
Дзейнасць на карысць эсперанта
Бафрон выдаваў эсперантысцкую газету L’Esperaniste, і да 1908 года кіраваў арганізацыяй французскіх эсперантыстаў.
Карнііўка (Савецкі раён)
Карнііўка (Корні́ївка, Qapçıq) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Луі дэ Бафрон
Дзейнасць на карысць эсперанта
Ён быў першым чалавекам, які выпрацаваў поўную граматыку эсперанта, раз’ясняючы як трэба добра выражаць у гэтай мове нацыянальныя моўныя звароты, і такім чынам пазбягаць небяспекі з’яўлення дыялектаў у самім эсперанта.
Напрацягу некалькіх гадоў, ён выдаў цэлую серыю падручнікаў, зборнікаў практыкаванняў, слоўнікаў. Бафрон прыцягнуў да эсперанта шматлікіх уплывовых і вядомых асоб. За сваю працу ён быў названы «Другі бацька эсперанта».
Рознагалоссі паміж Заменгофам і Бафронам тычыліся не мовы а ідэалогіі, між іншым гамаранізма. Таксама, як каталіку, Бафрону не падабаліся рэлігійныя ідэі Заменгофа. Бафрон хацеў, каб эсперанта заставаўся галоўным чынам мовай камерцыі. Ён прапанаваў Булонскую дэкларацыю, і многім казалася, што Бафрон з’яўляецца адвакатам нейтральнасці і розума супраць мар Заменгофа.
Адэпт іда
Луі Куцюра, як суддзя Дэлегацыі за выдвіжэнне міжнароднай мовы не меў права прадстаўляць свой уласны праект; таму ён быў выдадзены пад псеўданімам «Іда». Так як аўтар не мог сам зняць маску, Бафрон згадзіўся стаць падстаўной асобай і аб’явіў: «Іда — гэта я». праўа аб гэтай справе стала вядома толькі пасля Першай сусветнай вайны.
Іллічэвэ (Савецкі раён)
Іллічэвэ (Ілліче́ве, Qıyanlı) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Луі дэ Бафрон
Адэпт іда
Бафрон з’яўляўся кіраўніком рух ідыстаў да студзеня 1917 года.
Бафрон памёр у 1935 годзе амаль забыты і яго смерць стала выпадкова вядома толькі прыхільнікам акцыдэнталя, калі яны атрымалі назад адасланы Бафрону экзэмпляр часопіса Kosmoglott з надпісам, што адрасат памёр, і каму трэба перадаць часопіс — невядома. Яго магіла, без пазначэння імя, знаходзіцца на могілках вёскі Марэсмонтье, на поудзень ад Амьена.
Злачынствы супраць чалавецтва
Злачынствы супраць чалавецтва і Злачынствы супраць чалавечнасці (crimes against humanity) — група злачынстваў супраць жыцця, якія носяць масавы характар і вылучаюцца ў сучасным міжнародным праве.
Вызначэнне злачынстваў супраць чалавечнасці дадзена ў Рымскім статуце Міжнароднага крымінальнага суда.
Вызначэнне ў Статуце Міжнароднага ваеннага трыбунала
Статут Міжнароднага ваеннага трыбунала быў складзены прадстаўнікамі краін антыгітлераўскай кааліцыі 8 жніўня 1945 года ў Лондане. Артыкул 6 Статута вызначаў злачынствы, якія траплялі пад юрысдыкцыю трыбунала. Да іх адносіліся: злачынствы супраць міру (a), ваенныя злачынствы (b) і злачынствы супраць чалавецтва (c), а менавіта: забойствы, знішчэнне, занявольванне, ссылка і іншыя жорсткасці, якія здзейснілі ў дачыненні да грамадзянскага насельніцтва перад або падчас вайны, або ганенні па палітычных, расавых ці рэлігійных матывах у мэтах ажыццяўлення або ў сувязі з любым злачынствам, якое падлягае юрысдыкцыі Трыбунала, незалежна ад таго, ці з’яўляліся гэтыя дзеянні парушэннем унутранага права краіны, дзе яны былі здзейсненыя, або не.
Лэбэдынка (Савецкі раён)
Лэбэдынка (Лебеди́нка, Şeyh Manay) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Вінаградзіна
Вінагарадзіна, таксама Вінаград — ягада вінаграду, якая ў спелым выглядзе мае салодкі смак. З'яўляецца каштоўным харчовым прадуктам і сыравінай для вінаробства, а таксама можа быць выкарыстана для вырабу варэння, сокаў, жэле, воцату, разынак, патакі і вінаграднага алею з вінаградных костачак. Вінаград выкарыстоўваецца ў некаторых відах кандытарскіх вырабаў. Плады вінаграду, а таксама прадукты яго перапрацоўкі валодаюць каштоўнымі лекавымі, смакавымі і харчовымі якасцямі. Вінаград, як правіла, мае эліпсоідную форму, якая нагадвае выцягнуты сфероід.
Гісторыя
Вырошчванне фіялетавага вінаграда паўстала ў Цэнтральнай Азіі. Тэхналогія вырабу віна паўстала крыху пазней, калі было заўважана, што дрожджы, што асядаюць на плады вінаграду, прыводзяць да браджэння, і ў выніку атрымоўваецца алкагольны напой. Першыя сляды вырабу чырвонага віна выяўляюцца ў старажытнай Персіі ў Арменіі. Старажытныя егіпецкія іерогліфы зафіксавалі факт вырошчвання фіялетавага вінаграда ў Егіпце. Пасля вінаград меў распаўсюджанне ў Старажытнай Грэцыі, у Фінікіі і Рыме, жыхары якога вырошчвалі вінаград для выкарыстаньня ў ежу і дзеля вырабу з яго віна. Пазней, вінаград распаўсюдзіўся па ўсёй Еўропе, Паўночнай Афрыцы, і нарэшце патрапіў у Паўночную Амерыку.
Краснафлоцкэ
Краснафлоцкэ (Краснофло́тське, Qaynaş) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Лохіўка
Лохіўка (Ло́хівка, Mañ Kermen) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Краснагвардзійскэ (Савецкі раён)
Краснагвардзійскэ (Красногварді́йське, Ver Börüs) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Маркавэ (Савецкі раён)
Маркавэ (Ма́ркове, Mamat Şaqul) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Макіўка (Савецкі раён)
Макіўка (Ма́ківка, Qoñrat) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Танкалучнік аднагадовы
Танкалучнік аднагадовы, купалка аднагадовая (Erigeron annuus) — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў ЗША і Канадзе; натуралізаваны ў Еўропе і некаторых частках Азіі.
Лучавэ
Лучавэ (Лучове́, Sarğıl) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Спіс аб’ектаў PGC (1074001—1075000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1074001—1075000)
Танкалучнік аднагадовы
Распаўсюджанне
Радзіма — ЗША і Канада. Натуралізаваны ў Еўропе і некаторых частках Азіі.
Ва Украіне від расце ў лясах, на ўзлесках, берагах рэк і лугах, пустазельных месцах. Адвентыўная расліна — рассеяна (Закарпацкая, Львоўская, Валынская і Харкаўская вобласці). Пустазелле.
Навы Мыр (Савецкі раён)
Навы Мыр (Нови́й Мир, Novıy Mir) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Мыкалаіўка (Савецкі раён)
Мыкалаіўка (Микола́ївка, Nikolayevka) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Зборная Ліхтэнштэйна па футболе
Зборная Ліхтэнштэйна па футболе — нацыянальная футбольная каманда, якая прадстаўляе княства Ліхтэнштэйн на міжнароднай футбольнай арэне. Кіруючым органам зборнай выступае Ліхтэнштэйнскі футбольны саюз.
Стадыён
Хатняя арэна футбольнай зборнай Ліхтэнштэйна — гэта невялікі стадыён «Райнпарк» у Вадуцы, на якім прымае гасцей таксама і ліхтэнштэйнскі футбольны клуб «Вадуц». «Райнпарк» змяшчае крыху больш за 6 тысяч гледачоў — больш, чым жыве ў Вадуцы.
Надэжда (Савецкі раён)
Надэжда (Наде́жда, Şoltaq) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Нэкрасаўка (Савецкі раён)
Нэкрасаўка (Некра́совка, Qul Çora) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пруды (Савецкі раён)
Пруды (Пруди́, Ableş) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Сівец (значэнні)
Сівец
Ровэнка
Ровэнка (Ро́венка, Qırq) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Рычнэ (Савецкі раён)
Рычнэ (Річне́, Qarabay) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Прывільнэ (Савецкі раён)
Прывільнэ (Приві́льне, Privolnoye) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Хлібнэ (Савецкі раён)
Хлібнэ (Хлі́бне, Beys Lehem) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Прысывашнэ
Прысывашнэ (Присива́шне, Tuzlı Şeyh Eli) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Уражайнэ (Савецкі раён)
Уражайнэ (Урожа́йне, Ferngeym) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пушкінэ (Савецкі раён)
Пушкінэ (Пу́шкіне, Eseniki) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Раздольнэ (Савецкі раён)
Раздольнэ (Роздо́льне, Razdolnoye) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Пчыльныкы
Пчыльныкы (Пчі́льники, Aranda) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Чарназэмнэ (Савецкі раён)
Чарназэмнэ (Чорнозе́мне, Yañı Kerleut) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.
Сачавіца
Сачаві́ца, Сачыўка, Чачавіца (Lens) — род кветкавых травяністых раслін сямейства , які ўключае некалькі відаў з Міжземнамор’я, Малой Азіі, Закаўказзя і Сярэдняй Азіі.
Віды і падвіды
Род уключае сем відаў :