cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва на Соме
Падрыхтоўка
Немцы заўважылі падрыхтоўкуда наступу, але лічылі, што пасля бітвы пад Вердэнам, французы скрываўлены, а англічане не могуць адныя весці маштабныя дзеянні.
На вучастку прарыву немцы мелі тры пазіцыі абароны якія дасягалі 7-8 км у глыб. Умацаванні вяліся два гады, меліся бетонныя бліндажы да 10 метраў у глыб, сістэма апорных пунктаў, кожная пазіцыя мела загароджу з калючага дроту на 30-40 метраў.
Ход бітвы
З-за цяжкага становішча саюзнікаў аперацыя пачалася раней. 24 чэрвеня распачаўся артабстрэл нямецкіх пазіцый і працягвалася 7 дзён. Было ўжыта 1,5 млн снарадаў. Аднак тая артпадрыхтоўка не прынесла жаданага выніку. Фартыфікацыі немцаў былі мацнейшыя і лепей замаскаваныя, чым лічылі брытанцы. Хаця першая лінія абароны была знана пашкоджана, і 50 % нямецкіх батарэй былі разбіты, немцы за час артабстрэлу паспелі сцягнуць дадаткова тры дывізііі і 30 батарэй цяжкой атрылерыі.
1 ліпеня па нямецкай 1-й лініі было выпушчаны колькі мін, а пасля артылерыі перанесла абстрэл у глыб нямецкай абароны. Нямецкія салдаты ў гэты час пакінулі бліндажы і занялі баявое становішча. Брытанская пяхота была спынена кулямётным агнём. У першы дзень брытанцы страцілі каля 60 тысяч салдат (21 тысяча забітымі і без звестак і больш 35 тысяч параненымі) — збольшага добраахвотнікаў, што ішлі ў воойска на хвалі энтузіязму. Асабліва пацярпелі афіцэры, колер формы якіх вылучаўся ад шэраговых салдат. Больш паспяховымі былі вынікі атакі ў французаў, якія здолялі заняць дзве пазіцыі нямецкіх умацаванняў. Быў захоплны Барлё, але такі імклівы наступ не прадугледжваўся графікам агульнай аперацыі і войска было адведзена назад. 5 ліпеня атакі аднавіліся, але немцы здолялі аднавіць умацаванні і прывесці новыя часткі. На працягу ліпеня-кастрычніка 1916 французы зацята спрабавалі ўзяць Барлё, але больш не здолялі гэта зрабіць.
Наступныя месяцы прынеслі шэраг цяжкіх бітваў, якія невялікія тэрытарыяльныя здабыткі. Немцы вымушаны былі правесці перагрупаванне сваіх сіл і зняць часку дывізій з пад Вердэна.
У гэты час расейкае армія рапачала 13 чэрвеня няўдалую Скробава-Гарадзішчанскую аперацыю пад Баранавічамі. Брусілаўскі прарыў на аўстра-венгерскім фронце прымусіў Германію прыйсці на дапамогу саюзніку і даслаць частку воска на Усходні фронт. У жніўні нямецкі рэзерв на Заходнім фронце складала адна дывізія.
Сітуацыя пачала выпраўляцца ў верасні. 3 верасня распачаўся новы наступ. Пасля артпадрыхтоўкі ў якой удзельнічала 1900 цяжкіх гармат, дзве брытанскія і дзве французскія арміі пайшлі ў атаку. Войска Антанты здоляла заглыбіцца на 3-4 км.
Удзел танкаў
15 верасня ўпершыню ў вайне быў ужыты танк (з брытанскага боку). Хаця ў атацы здоляла прыняць удзел толькі 18 танкаў з 50, і наступалі яны асобна на фронце 10 км, іх псіхічны ўплыў на нямецкую пяхобу быў вялічэзны. У выніку англічане здолялі прасунуцца на 5 км з 5 гадзін бою, у той час як раней прасоўванне на некалькі сот метраў цягнула за сабою шматлікія страты.
Пагаршэнне надвор'я прымусіла генерала Хейга стрымаць наступ.
Вынікі
Бітва скончылася 18 лістапада 1916. Пасля чатырох месцаў баёў войскі Антанты прасунуліся на 12 км на адрэзку 40 км. Страты з абодвух бакоў былі вялізарныя: брытанцы — 419 654, французы — 204 253 разам 623 907 чалавек, з іх забітымі і без звестак — 146 431 чалавек. Немцы — больш за 465 тысяч, з іх забітымі і без звестак — 164 055 чалавек.
Мэта аперацыі — скрываўленне нямецкай арміі і паляпшэнне ўмоў для саюзнікаў была часткова выканана, але коштам вялікіх страт.
Хвойнік (Рагачоўскі раён)
Хво́йнік (, Хвойник) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2101001—2102000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2101001—2102000)
Козікі (Шумілінскі раён)
Ко́зікі (, Козики) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Івашкава (Аршанскі раён)
Іва́шкава (, Ивашково) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шапкаўскага сельсавета, да 21 верасня 1987 года — у склад Межаўскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Высокаўскага сельсавета.
Цагельня (Балатнянскі сельсавет)
Цаге́льня (, Цагельня) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Балатнянскага сельсавета.
Ізмайлава (Аршанскі раён)
Ізма́йлава (, Измайлово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Кралькі
Кра́лькі (, Кральки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Алейнікаў (Рагачоўскі раён)
Але́йнікаў (, Олейников) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Праліў Дзмітрыя Лапцева
Злучае Усходне-Сібірскае мора з морам Лапцевых. Даўжыня праліва каля 115 км, шырыня 50—61 км, глыбіня 11—16 м. Большую частку года праліў пакрыты лёдам.
Названы ў 1902 годзе ў гонар удзельніка Вялікай Паўночнай экспедыцыі Дз. Я. Лапцева, атрад пад кіраўніцтвам якога ў 1740 годзе нанёс на карту і зрабіў апісанне паўднёвага берага праліва.
Казечына
Казе́чына (, Казечино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Брод (Рагачоўскі раён)
Брод (, Брод) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Спартыўная карта
Спартыўная карта — спецыяльная буйнамаштабная схема мясцовасці, прызначаная для выкарыстання ў спаборніцтвах па спартыўным арыентаванні.
Для спартыўных карт звычайна ўжываюцца маштабы 1:5000, 1:7500, 1:10 000 і 1:15 000 з вышынёй сячэння рэльефу 5 м. На мясцовасці з невялікім перападам вышынь на схілах можна выкарыстоўваць вышыню сячэння рэльефу 2,5 м.
На карту, якая выдаецца ўдзельніку спаборніцтваў, наносяць чырвоным (дапускаецца пурпуровым, фіялетавым) колерам элементы дыстанцыі, адпаведныя кожнаму віду арыентавання.
Баранавіцкая аперацыя (1916)
Баранавіцкая аперацыя, або Скробава-Гарадзішчанская аперацыя — наступальная аперацыя войскаў расійскага Заходняга фронту пад камандаваннем генерала ад інфантэрыі А. Е. Эверта падчас Першай сусветнай вайны, праведзеная 3 ліпеня (20 чэрвеня) — 25 (12) ліпеня 1916 года.
Пачатак
Пасля нямецкага наступу 1915 года расійскія войскі распачалі вялікае адступленне ад самой Варшавы. Уначы з 23 на 24 верасня 1915 года расійскія аддзелы пакінулі Баранавічы. Апоўдні наступнага дня ў горад увайшлі нямецкія часткі арміі генерала Войрша. Фронт затрымаўся на рацэ Шчара, каля 6 км на ўсход ад Баранавіч.
Нямецкае войска адразу ж па спыненні наступу распачало будаўніцтва абарончых умацаванняў, названых пасля «нямецкімі акопамі». У Баранавічах размяшчаўся штаб адрэзку нямецкага ўсходняга фронту, які аднойчы наведваў кайзер Вільгельм II.
У чэрвені 1916 распачаўся расійскі наступ па аўстрыйскім фронце, які прынёс вялікі поспех і быў пасля названы Брусілаўскім прарывам. На паўночным баку наступлення баранавіцкі ўчастак з нямецкага фронту быў найменш умацаваны. Абарону яго выконвалі не кадравыя часткі, а Сілезкі ландверны корпус — гэтак званыя апалчэнцы. (Ландвер — гэта назва рэзерву 2-й чаргі прызыву, у якім стаялі на ўліку пасля войсковай службы да 39 год). Участак даўжынёю 136 км трымалі толькі тры нямецкія і дзве аўстрыйскія дывізіі, маючы аднак значныя сілы артылерыі і добрыя ўмацаванні. Таму расійскае камандванне вырашыла нанесці сюды галоўны ўдар, каб падтрымаць і развіць Брусілаўскі наступ па аўстра-венгерскім фронце.
1-я атака
Першая атака на аўстра-нямецкія пазіцыі распачаліся а 5 гадзіне раніцы, ў аўторак 13 чэрвеня 1916 г. Праводзілі іх 3-я і 4-я рускія арміі. Моцны артылерыскі абстрэл нямецкай 4-й ландвернай дывізіі між Скарчава і чыгункай Варшава-Масква цягнуўся 12 гадзін. Нямецкія часткі перачакалі яго ў бетонных бліндажах. А 19 гадзіне рускі корпус грэнадэраў і 81 дывізія пяхоты ўдарылі на вучастку між Калдычэўскім возерам і чыгуначнай лініяй Мінск-Баранавічы. Мэтай было прарыў нямецкага фронту і ўдар на Баранавічы. Немцы адкрылі заграджальны агонь па наступаючых рускіх ланцугах.
Некаторым расійскім часткам пашчасціла ўварвацца ў нямецкія акопы, аднак іх амаль адразу ж выбівалі адтуль. Пасля сямі безвыніковых атак бой сціх. Найбольш гарачы бой разгарэўся каля Сталавіч. Пра страты кажа такі факт, што адно з умацаванняў недалёка ад Торчыцаў было названая немцамі «Руская магіла». Тамака немцы здолялі спыніць рускіх за 10 крокаў ад акопаў — пачалося жахлівае супрацьстаянне з выкарыстаннем ручных гранатаў.
Рускае камандванне маючы колькасную перавагу не здоляла правільна скарыстацца рэзервамі. За гэты дзень загінула ці трапіла ў палон каля 7000 расійскіх салдат. Грэнадзерскі корпус быў амаль цалкам знішчаны. Захоплена было толькі адно нямецкае ўмацаванне «Балотны холм» на захадзе вёскі Старыя Войкавічы. Аднак ранкам 14 чэрвеня пасля артабстрэлу і штыхавой атакі немцы здолялі адбіць і яго.
Пасля на баранавіцкім вучасткі ўсё сціхла. Немцы з новым імпэтам пачалі аднаўляць свае ўмацаванні, ствараць штучныя перашкоды, нацягваць новыя шэрагі калючага дроту. Рускія ж праводзілі перагрупіроўку войска, падрыхтоўку прылад для хуткага фарсіравання рэчкі Шчара. Падцягвалася цяжкая артылерыя. Новы наступ рыхтаваўся з улікам памылак. Яго мэтай быў «Брэст-Літоўск праз Баранавічы», дзеля падтрымкі Брусілаўскага прарыва.
2-я атака
Ля Высокага і Скробава расійскія салдаты захапілі 1-ю лінію аўстрыйскіх умацаванняў. Было ўзята ў палон каля 3000 нямецкіх і аўстра-венгерскіх салдат. 3 ліпеня расійская артылерыя пачала абстрэл 2-й лініі абароны праціўніка. 4 ліпеня зацятая бойка трывала каля вёсак Дарава, Літва і Гірава. Але захапіць 2-ю нямецкую лінію здолелі толькі на Дараўскім участку. У ночы пайшоў моцны лівень, што ператвараў акопы і ірвы ў бурлівыя патокі. Гэтым скарысталіся немцы і імкліваю атакаю ў 7 гадзін раніцы выбілі рускіх з «Дараўскай высаты».
5 ліпеня рускія паспрабавалі прабіць аўстрыйскія часткі на ўчастку Цырын — Выгада, але таксама былі адкінуты. Пасля гэтага баі на нейкі час сціхлі.
Па словах ген. Рагозы, 6 ліпеня планаваліся артпадрыхтоўка і новы штурм у накірунку Баранавіч, але гэткі спосаб быў прызнаны паспешным і неэфектыўным, таму дзеля перагрупіроўкі атака была адкладзена на 7 ліпеня.
Асноўныя атакі былі накіраваны на аўстрыйскія пазіцыя Цырын — Карчова і Крашын — Адахаўшчына. Аўстрыякі лічыліся менш стойкімі і на іх вучастках рускія мелі найбольшы поспех. Немцы ж умацавалі аўстрыйцаў баварскай кавалерыйская дывізіяй. Наступ распачаўся ў другой палове дня 7 ліпеня, у некаторых месцах даходзіла да рукапашных боек. Да вечара рускія захапілі цэнтр 1-я лініі аўстрыйскага XII корпусу недалёка вёскі Скробава. Зацятая бойка трывала тут да 16 гадзіны 9 ліпеня.
14 ліпеня а 17 гадзіне генерал Войрш распачаў контрнаступ. Пасля моцнага артабстрэлу каля Скробава распачалася нямецкая атака. Пры навальніцы і залеве немцы вярнулі сабе некалішнюю сваю 1-ю лінію абароны. Спробы рускіх адбіць акопы назад былі безвыніковымі.
Зноў над фронтам усталявалася зацішша. Немцы і аўтрыйцы аднаўлялі і ўмацоўвалі пашкоджаныя пазіцыі, рускія рыхтаваліся да новага наступу.
3-я атака
25 ліпеня ў раёне Агінскага канала на поўначы вёскі Выгада распачалася новая расійская атака. На невялікі адрэзак 3 км меркаванага прарыву, быў нанесены артылерыйскі ўдар. Пасля ў атаку пайшлі 55 і 67 дывізія 35 корпусу і 52 дывізія 3 Каўказкага корпуса. Абарону трымала 201 нямецкая дывізія. Было адбіта некалькі хваляў атакі. Пад вечар рускім пашчасціла захапіць вучастак у 150 метраў, але далей прабіцца не атрымалася. Да раніцы немцы здолелі адбіць і гэты вучастак. 26 ліпеня атака працягваецца на адцінках Адахаўшчына — Скарчава і Дарава — Лабузы. У 7 гадзін 30 хвілін у атаку ўздымаецца 9 руская дывізія, але нясе вялікія страты, так і не здабыўшы нямецкіх умацаванняў. У ночы польскі легіён на нейкі час умацоўваецца на «Балотным халме», але да раніцы немцы выбіваюць і яго. 27 ліпеня безвыніковыя атакі пачынаюцца каля вёскі Лабузы і вёскі Дарава. Гэты жахлівы крывавы наступ скончыўся нічым толькі пад раніцу 29 ліпеня.
Гэты дзень лічыцца заканчэннем празванай пасля Скробава-Гарадзішчанскай ці Баранавіцкай аперацыі. Больш на баранавіцкім вучастку актыўных баявых дзеянняў не адбывалася да канца Першай сусветнай вайны.
Страты расійскага войска ацэньваюцца ў 40 тысяч забітых і 60 тысяч параненых. Страты нямецкіх войск пад камандваннем ген. Войрша — каля 8 тысяч забітымі і параненымі, пры гэтым 16-я аўстрыйская дывізія мусіла адысці з фронту з-за панесеных ёю вельмі вялікіх страт. На яе вучастку адбыліся найбольш крывавыя баі.
На сённяшні дзень пра месцы зацятых баёў напамінаюць толькі нешматлікія нямецкія могілкі (расійскія амаль не захаваліся), бетонныя нямецкія бліндажы і доты, і рэшткі акопаў, што засталіся ў навакольных лясах.
Лабейкі
Лабе́йкі (, Лобейки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Лакетчына
Лаке́тчына (, Лакетчино) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Парвавірусы
Парвавірусы (Parvoviridae, ад parvus — маленькі) — сямейства дробных, простых ДНК-геномных вірусаў.
Даменіка Вівіяні
Даменіка Вівіяні (Domenico Viviani; — ) — італьянскі біёлаг, спецыяліст па мікалогіі, брыялогіі, батаніцы, заалогіі і мінералогіі.
Кароткая біяграфія
Дзядзька Даменіка навучаў яго матэматыцы і латыні, затым Вівіяні быў аддадзены ў Лацінскую школу Леванта. У 1804 годзе Вівіяні стаў выкладаць батаніку ва Універсітэце Генуі, затым стаў дырэктарам батанічнага саду пры гэтым універсітэце.
Вівіяні выдаў мноства публікацый па флоры Апенін. Сярод кніг па мікалогіі была, у прыватнасці, выдадзеная ў 1834 годзе I funghi d'Italia са шматлікімі маляўнічымі ілюстрацыямі.
Вівіяні збіраў кнігі па прыродазнаўчай гісторыі Італіі, яго бібліятэка, якая ўключала звыш 2000 кніг, была перададзена Універсітэту Генуі.
Рабінавая ноч
Назва
Выраз вядомы ў беларускай, рускай і ўкраінскай літаратурных мовах і дыялектах: рабінавая ноч, воробьиная ночь, гороби́на ніч. Усе тры назвы, верагодна, узыходзяць праз серыю фанетычных трансфармацый і народна-этымалагічнага збліжэння да адзінай праформы рабіная ноч, зафіксаванай у старажытнарускай мове пачынаючы з XV стагоддзя.
Першапачатковая форма спалучэння ― «рабіная ноч», гэта значыць «рабая, пярэстая ноч», ― ноч з маланкамі, з ветрам і навальніцай. Рабая, падобная вераб’ю, ноч, калі цемра перамяжоўваецца бліскавіцамі. У гэтыя ночы вераб’і вылятаюць з гнёздаў, трывожна цвыркаюць, неспакойна збіраюцца ў чародкі і г. д. На аснове выразу «рабіная ноч» пазней, у выніку этымалагічнага перараджэння, атрымаўся размоўны абарот «рабінавая ноч», а затым і «вераб’іная ноч». Ва ўкраінскай мове, напрыклад, выраз «горобина ніч» азначае не толькі «вераб’іны», але і «рабінавы».
Упершыню паняцце «рабінная ноч» сустракаецца ў летапісе пры апісанні бітвы паміж дружынамі Яраслава Мудрага і яго брата Мсціслава (1024): «И бывши нощи рябинной, бысть тма и гром бываше и молния и дождь… И бысть сеча зла и страшна, яко посветяаше моления, тако блещашеся оружие их, и еликоже молния осветяше, толико мечи ведяху, и тако друг друга секаше, и бе гроза велика и сеча силна».
Здагадку аб дадзеным выразе выказаў савецкі славіст : ён, які існуе і цяпер у смаленскіх і беларускіх гаворках, трапіў у кіеўскае кайнэ з крывіцкіх зямель.
Свірыца
Сві́рыца, Свіранка — рака ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Страча. Даўжыня 6 км. Плошча вадазбору 419 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці больш за 3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,4 ‰. Хуткасць плыні 0,02 м/с. Выцякае з паўночна-заходняга боку возера Свір, за 0,2 км ад паўночнай ускраіны гарадскога пасёлка Свір, упадае ў Страчу на поўдзень ад вёскі Валодзькі.
Рабінавая ноч
Назва
А. М. Фінкель звязаў яго з са словам рабы (пярэсты).
Ва ўкраінскай мове выраз «горобина ніч» звязваецца з паводзінамі вераб’ёў падчас навальніцы: «На працягу лета бывае некалькі бурных начэй, з градам, ліўнямі і навальніцамі, і гэтыя ночы называюцца вераб’інымі. Лівень бывае моцным да такой ступені, што выганяе вераб’ёў з іх сховішчаў, і небаракі лётаюць цэлую ноч, жаласліва чылікаюць». Канстанцін Паустоўскі ў аповесці «Гераічны паўднёвы ўсход» пісаў:«— Ведаеце, як называюцца такія ночы з бесперапыннай маланкай? ― Не, ― адказала Клава. ― Вераб’іная. Таму што ад яркіх выбліскаў вераб’і прачынаюцца, пачынаюць кідацца ў паветры, а потым, калі маланкі згасаюць, разбіваюцца ў цемры аб дрэвы і сцены.»
Свірыца
Даліна звілістая, вузкая, шырынёй 3—8 м. Рэчышча натуральнае, берагі пераважна пакатыя, вышынёй да 8 м. Большая частка вадазбору пад сельгасугоддзямі, пад лесам меней 30 %. На ўсім працягу прымае сцёк меліярацыйных сістэм «Свір—Іванаўка», «Свір—Куркулі», «Свір».
Макракі
Макракі́ (, Мокраки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Грабаў (Рагачоўскі раён)
Гра́баў (, Грабов) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Калатоўкі
Калато́ўкі (, Колотовки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шапкаўскага сельсавета, да 21 верасня 1987 года — у склад Межаўскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Высокаўскага сельсавета.
Рабінавая ноч
Назва
Беларуска-польскі этнограф Часлаў Пяткевіч у нарысе пра Беларускае Палессе пісаў:«Рабок (верабей) ёсць героем усім вядомай рабінавай ночы, у часе якой бура расцярушвае, рассейвае рабкоў, якія трымаюцца чародкамі. Рабінавая ноч бывае між прачыстымі (другая палавіна жніўня — першы тыдзень верасня). Перуны б’юць адзін за адным, страшэнны лівень лье … а бліскавіца блісь ды блісь, здаецца, што ўвесь свет гарыць. У гэтую ноч рабкі як паразлятаюцца…, то ўжо так і жывуць па адным. Таму гэтая ноч завецца рабінавая».
Не выключана, што выраз Рабінавая ноч таксама можа быць звязана з вобразам рабіны. Сапраўды, такія ночы бываюць у пару цвіцення рабіны і паспявання яе ягад.
Час Рабінавай ночы
У розных месцах час «Рабінавай ночы» вызначаецца па рознаму. У цэнтральнай еўрапейскай частцы Расіі гэты час, калі цвіце рабіна або перыяд з 19-га па 22-га чэрвеня, калі надыходзіць самая вялікая працягласць дня ― 17 гадзін 37 хвілін, а ноч доўжыцца 6 гадзін 23 хвіліны. Старыя смаленскія і беларускія павер’і кажуць, што Рабінавая ноч надыходзіць каля Успення (15 жніўня па старым стылі) або паміж Ільіным днём і Калядамі Багародзіцы (8 верасня па старым стылі). Строга вызначанага часу такіх начэй няма: у адных месцах іх 1-3 у годзе, у іншых 5-7 (гэта залежыць ад мясцовасці і асаблівасцяў прыроды). На Кіеўшчыне і Жытоміршчыне, напрыклад, гэта была ноч напярэдадні Івана Купалы або Пятрова дня, у некаторых месцах сяляне лічылі, што гэты час, калі зацвітае папараць. Таксама Рабінавай ноччу часцяком называюць звычайную ноч з моцнымі навальніцамі, бліскавіцамі.
Рабінавая ноч як містычная з’ява
Паводле адных меркаванняў, у Рабінавую ноч розная нечысць страшыла хрышчоных людзей, паводле другіх — наадварот, усе стыхіі прыроды ядналіся, каб знішчыць нячыстую сілу. Кожны забіты ці пакалечаны ў гэту ноч перуном лічыўся нядобрым чараўніком.
На паўднёвай Украіне асэнсаванне «Рабінавай ночы» адбывалася на аснове народнай этымалогіі мовы: там такой (Вараб’інай) ноччу называлі ноч на 1 верасня (дзень Сімяона Стоўпніка), калі «чорт мерае вераб’ёў». Яны збіваюцца ў вялікія чароды ў адно месца, і там чэрці адмераюць іх чацьверыкамі, падграбаюць да сябе і высыпаюць ў пекла. Хто не ўвайшоў у меру ― тых адпускае. Пакаранне такое вераб’ям за тое, што яны падносілі цвікі, калі распіналі Хрыста. За тое ж у іх і лапкі «звязаныя вяровачкай» ― вераб’і не ходзяць, а падскокваюць. У Беларусі «Рабінавая ноч» лічылася адначасова і часам разгулу ўсялякай нечысці, і як час, калі гром і маланка (лічыцца, што гэта так б’е Пярун) забіваюць нядобрых чараўнікоў і нячыстую сілу. На працягу ўсёй гэтай ночы скалынае гром, граюць маланкі, лье доўгі дождж, дзьме моцны вецер. Вераб’і пачынаюць спалоханна ўзлятаць, б’юцца аб дрэвы і падаюць на зямлю. Паводле вясковых павер’яў, у гэтую ноч з пекла выходзяць і ўсе нячысцікі, якія нібыта спраўляюць сваё галоўнае свята ў годзе. Па адным з меркаванняў, у Рабінавую ноч нечысць палохала людзей, па іншых усе сілы прыроды ядналіся знішчыць нячыстую сілу, якая распладзілася за лета пасля Купалля. Кожны пакачеланы ці забіты маланкай ў Рабінаваю ноч лічыўся калдуном. Каб маланка не спаліла хату або гаспадарчыя пабудовы, перад ноччу вешалі абярэг ― які-небудзь брудны абрус, у іншых мясцінах да даху прывязвалі чырвоныя ніткі. На Палессі думалі, што ад моцнага ветру ў гэтую ноч рабчыкі разлятаюцца па лесе і да самага такавання жывуць паасобку.
Таксама меркавалася, што навальніца ў Рабінаваю ноч нібыта патрэбна для спялення ягад рабіны, калі ж ягады не спелі — чакалі благога заканчэння лета і халоднай восені; калі ж ягада не паспела ― чакалі дажджлівага канца лета і наступнай халоднай восені.
У літаратуры і мастацтве
Вобраз Рабінавай (вераб’інай) ночы адлюстраваны ў аповесцях Я. Баршчэўскага «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях», І. С. Тургенева «Першая любоў», А. М. Рэмізава «Вераб’іная ноч»,  А. С. Серафімовіча «Вераб’іная ноч», К. Паўстоўскага «Гераічны паўднёвы ўсход», В. Каверына «Вераб’іная ноч», В. Д. Маракова «Рабінавая ноч» і іншых. Рабінавая (вераб’іная) ноч прысутнічае ў п’есах Т. Міціньскага «Рабінавая ноч», Т. Габэ «Аўдоцця Рязаночка», А. Дударава «Вераб’іная ноч», І. Ілюхова «Вераб’іная ноч», у апавяданні Ул. Караткевіча «Паром на бурнай раце».
Мастацкі фільм «Рабінавыя ночы» (1984), Свярдлоўская кінастудыя. Шматлікія вершы і песні з назвамі «Рабінавая ноч» (Вераб’іная ноч) ― на рускай, украінскай і беларускай мовах. Папулярная ва Украіне песня «Горобина ніч» на вершы Ліліі Залатаношы, выкананая Аксанай Білазір: «Не в тому річ, не в тому річ, що горобина плаче ніч…». Сяргеем Курохіным у 1993 годзе напісана «Вераб’іная араторыя». На тэму «Рабінавай ночы» напісаны карціны мастакоў Н. Ермакова, Г. Вашчанкі, А. Гурэнкова.
Гадзілавічы
Гадзі́лавічы (, Гадиловичи) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 15 км у напрамку на ўсход ад горада Рагачоў, за 136 км ад Гомеля, каля левага берага ракі Дняпро і вусця ракі Вуглянка. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога.
Гісторыя
Згадваецца ў 1756 годзе як вёска ў Задняпроўскім войтаўстве Рагачоўскага староства.
Маярдом
Маярдо́м  (major domus — старэйшы па двары, maire du palais), ці палатны мэр — старэйшы саноўнік палаца часоў Меравінгаў.
Маштаб
Маштаб (Maßstab, літ. «мерная палка»: Maß «мера», Stab «палка») — суадносіны двух лінейных памераў. У многіх галінах практычнага прымянення маштабам называюць суадносіны памеру малюнка да памеру адлюстроўваемага аб’екта.
Тэрмін найбольш распаўсюджаны ў геадэзіі, картаграфіі і праектаванні — стаўленне натуральнай велічыні аб’екта да велічыні яго малюнка. Чалавек не ў стане адлюстраваць вялікія аб’екты, напрыклад будынак, у натуральную велічыню, таму пры адлюстраванні вялікага аб’екта на малюнку, чарцяжы, у макеце мы памяншаем велічыню аб’екта ў некалькі разоў: у два, пяць, дзесяць, сто, тысячу і гэтак далей. Лік, які паказвае, у колькі разоў паменшаны намаляваны аб’ект, і ёсць маштаб. Маштаб ўжываецца і пры адлюстраванні мікрасусвету. Чалавек не можа адлюстраваць жывую клетку, якую разглядае ў мікраскоп, у натуральную велічыню і таму павялічвае велічыню яе выявы ў некалькі тысяч разоў. Лік, які паказвае, у колькі разоў зроблена павелічэнне або памяншэнне рэальнай з’явы пры яе адлюстраванні, вызначаецца як маштаб.
Маярдом
Гісторыя пасады
Меркаванне (Лудэн), што маярдомы загадвалі каралеўскай маёмасцю, раздачай бенефіцыяў і ленаў дружыннікам — адпрэчана, з прычыны таго, што пры Меравінгах не было раздачы зямель ва ўмоўнае ўладанне. Маярдомам завуць часам Subregulus; адсюль, паводле іншага меркавання (Цынкейзен), маярдом — начальнік каралеўскага двара, які замяняў караля падчас яго адсутнасці.
Хутчэй за ўсё маярдом быў выканаўцам абавязкаў ранейшага сенешаля, які кіраваў усімі каралеўскімі чыноўнікамі і палацавай гаспадаркай («міністр двара»). Паступова пасада сенешаля атрымала большае значэнне, і ён стаў звацца majordomus regiae. Маярдомы загадвалі цяпер ужо не толькі прыдворнай службай, але кіравалі маёнткамі караля, засяродзіўшы ў сваіх руках ваенную і адміністрацыйную ўладу, выконвалі судовыя функцыі і сталі фактычнымі главамі дзяржаў, адхіліўшы ад улады «лянівых» каралёў. Пасада маярдома, якая раней залежала ад караля, становіцца падпарадкаванай магутнай арыстакратыі, якая выбірала маярдома са свайго асяроддзя.
Перавагу маярдомы атрымалі яшчэ пры Хлотары II і асабліва пры яго сыне Дагаберце I (628—638). Асабліва выбілася фамілія палатных мэраў Аўстразіі (Арнульфінгі ці Піпініды), родапачынальнікам якой быў Арнульф, біскуп Мецкі. Разам з Піпінам Ландэнскім ён кіраваў Аўстразіяй пры Хлотары II. Сын Піпіна, Грымаальд Старэйшы (642/643—656), ужо задумаў абвясціць каралём Аўстразіі свайго сына, але заўчасная спроба не мела поспеху. Піпін Герыстальскі, разумны і храбры маярдом, разбіў у 687 годзе нейстрыйскага маярдома Берхара (бітва пры Тэртры); улада ў Нейстрыі і Бургундыі перайшла ў яго рукі, пасада маярдома стала спадчыннай, і Піпін прыняў тытул dux et princeps Francorum. Роля караля стала мізэрнай, ён быў цалкам адхілены ад спраў.
У хроніках таго часу была нават формула: «Regnante rege, gubernante majore domus». Карл Мартэл стаў адзіным маярдомам і князем франкаў і нават не лічыў патрэбным замяшчаць памерлага Меравінга новым каралём. Яго сын Піпін Кароткі саслаў у манастыр апошняга Меравінга, Хільдэрыка III (751), быў абвешчаны каралём і памазаны папам Захарыем на прастол. З яго пачынаецца дынастыя Каралінгаў.
Каменка (Аршанскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
У 1924—1926 гадах цэнтр Каменскага сельсавета. Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета.
Доўбцы
До́ўбцы (, Долбцы) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Канавалава (Аршанскі раён)
Канава́лава (, Коновалово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета.
Арнульф Мецкі
Арну́льф Ме́цкі (Arnulf, Arnoul; 580/582—) — франкскі палітычны і царкоўны дзеяч, біскуп горада Меца, прабацька дынастыі Каралінгаў, кананізаваны каталіцкай царквой. Дзень памяці — 18 ліпеня.
Арнульф нарадзіўся паміж 580 і 582 годам. Быў уплывовым саноўнікам пры двары меравінгскага караля Аўстразіі Тэадэберта II. У 613 годзе разам з Піпінам Арнульф узначаліў арыстакратычную апазіцыю каралеве Брунгільдзе і дамогся ўз'яднання франкскіх каралеўстваў пад уладай Хлотара II. Пасля гэтага ён атрымаў сан біскупа мецкага. З 623 года Арнульф быў адным з саветнікаў караля Дагаберта I. У 627 годзе ён адышоў ад спраў і стаў пустэльнікам. Пахаваны ў Рэмірмонскім абацтве. Пасля смерці Арнульф Мецкі быў кананізаваны. З'яўляецца святым-заступнікам півавараў.
Кашына (Аршанскі раён)
Ка́шына (, Кашино) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Межаўскага сельсавета, да 15 мая 1981 года — у склад Малотынскага сельсавета.
Адрыян Картон дэ Віярт
Сэр Адрыян Картон дэ Віярт (,  — ) — брытанскі ваенны, генерал-лейтэнант, арыстакрат з багатай знатнай сям’і ірландска-бельгійскага паходжання.
Біяграфія
Удзельнічаў у ваенных аперацыях, што праводзіліся брытанцамі ў 1898 годзе ў Самалі, дзе страціў вока, і ў Паўднёвай Афрыцы, дзе быў паранены ў лёгкае.
Прымаў удзел у бітвах Першай сусветнай вайны: на Соме (раненні ў галаву і ногі), у Пашэндэйле (раненне ў сцягно), Камбрэ (паранены ў нагу) і на Іпры, дзе страціў руку. У лютым 1919 года ўваходзіў у склад місіі саюзнікаў ва Усходняй Галіцыі, і неўзабаве стаў кіраўніком брытанскай ваеннай місіі ў Варшаве, дзе служыў падчас польска-бальшавіцкай вайны. Быў сувязным звяном паміж брытанскім ваенным міністэрствам і польскім кіраўніцтвам. Дапамагаў перавозцы зброі з Венгрыі ў Польшчу. Беспаспяхова спрабаваў пераканаць брытанскіх ваенных у неабходнасці дапамогі польскаму боку. Высока цаніў моц Чырвонай Арміі. Пасля вайны заставаўся ў Польшчы да 1924 года кіраўніком ваеннай місіі.
Улетку 1939 года прызваны на дзейсную службу кіраўніком ваеннай місіі ў Польшчы. Па пачатку вайны з’ехаў у Румынію. Адтуль каб пазбегнуць інтэрнавання з’ехаў з фальшывым пашпартам. Прымаў удзел у ваенных кампаніях Другой сусветнай, у тым ліку ў Нарвегіі. У пустыннай кампаніі, быў узяты ў палон італьянцамі, адкуль збег. Пазней быў прадстаўніком Чэрчыля з генералісімусам Чан Кайшы.
Дубрава (Рагачоўскі раён)
Дубра́ва (, Дубрава) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Лагі (Аршанскі раён)
Лагі́ (, Логи) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Межаўскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Запольскага сельсавета.
Казацкі
Каза́цкі (, Казацкий) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Камень (Рагачоўскі раён)
Ка́мень (, Камень) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Мікалаева (Шумілінскі раён)
Мікала́ева (, Миколаево) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 25 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 69 км ад Віцебска, каля ракі Заходняя Дзвіна.
Гісторыя
Апоўдні 26 чэрвеня 1941 года паблізу Мікалаева супрацоўнікамі НКУС расстраляна да 2000 вязняў Беразвецкай турмы, пераважна гэта былі палітычныя зняволеныя і падследныя, яшчэ не асуджаныя асобы. Начальнік Беразавецкай турмы Прыёмышаў, які ўзначальваў канвой, адзначаў, што асабіста расстраляў каля 600 чалавек. Сакратар ЦК КП(б) Панцеляймон Панамарэнка, які вывучаў матэрыялы справы пра расстрэл беразвецкіх вязняў, прызнаў дзеянні начальніка канвоя слушнымі.
Рэмус фон Войрш
Рэ́мус фон Войрш (Martin Wilhelm Remus von Woyrsch;, замак Пільсніц пад Брэслау, Каралеўства Прусія — , замак Пільсніц пад Брэслау) — прускі афіцэр пяхоты, каралеўскі генерал-фельдмаршал (1917). Доктар Honoris causa Брэслаўскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкай прускай сям’і.
Пасля сканчэння сярэдняй школы пайшоў у войска. 5 красавіка 1866 года трапіў да 1-га гвардэйскага пяхотнага палка. У тым самым годзе атрымаў чын лейтэнанта на сямітыднёвай вайне з Аўстрыяй. Удзельнічаў у франка-прускай вайне (1870—1871), пасля служыў у Генеральным штабе (1878—1879 і 1882—1889). У 1896 — палкоўнік Гвардзейскага фузілернага палка. Праз год атрымаў чын генерала. У 1901 годзе камандуючы 12-й Дывізіі. У 1903—1904 гадах камандзір VI Корпуса у Брэслау, у 1905 — генерал пяхоты. У 1911 годзе пасля 45 гадоў службы быў звольнены з арміі.
Першая сусветная вайна
25 кастрычніка 1914 года ўзнагароджаны ордэнам Pour le Mérite.
У 1915 годзе адзначыўся пад час аперацыі пад Равай-Рускай, забеспечваючы адыход аўстрыйскага войска. 23 ліпеня 1915 атрымаў дубовыя галінкі да ордэна Pour le Merite.
Корпус пераназваны ў 1916 на Групу армій Войрш (Heeresgruppe Woyrsch). Атрымаў шмат перамогаў, напрыклад пад Торунем.
У 1917 за Скробава-Гарадзішчанскую аперацыю атрымаў чын генерал-фельдмаршала. Група арміі была распушчана ў снежні 1917 года, пасля Кастрычніцкага перавароту. Войрш быў звольнены з войска па ўласнай просьбе.
Лужкі (Аршанскі раён)
Лужкі́ (, Лужки) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета.
Рэмус фон Войрш
Цикавыя факты
У падмурку аднаго з дамоў в. Лінова Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці знойдзены камень з надпісам Woyrsch Stem 1916. Хутчэй за ўсё гэты камень мае дачыненне да генерал-фельдмаршала Рэмуса фон Войрша. Магчыма, гэты камень пастаўлены ў гонар нейкай ваеннай аперацыі на тэрыторыі в. Лінова або прыезду генерал-фельдмаршала ў 1916 годзе. Пытанне, адкуль і якім чынам гэты камень трапіў у падмурак дома, застаецца адкрытым.
Павел Іванавіч Сядзько
Павел Сядзько (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага «Дынама», з 2015 года пачаў выступаць за дубль. 14 верасня 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 78-й хвіліне матча з «Белшынай» (2:1). Неўзабаве стаў трапляць і ў стартавы склад брэстчан, а 5 кастрычніка забіў свой першы гол у наймацнейшым дывізіёне — у браму мінскага «Дынама». Па заканчэнні сезона 2015 цікавасць да паўабаронцы стаў праяўляць барысаўскі БАТЭ, аднак паўабаронца застаўся ў Брэсце.
У сезоне 2016 ужо быў іграком асноўнага складу, звычайна выхадзіў на замену. З чэрвеня 2017 года стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе, аднак у кастрычніку зноў пачаў выхадзіць на замену. У сезоне 2018 з’яўляўся на полі нерэгулярна.
У сакавіку 2019 года быў аддадзены ў арэнду брэсцкаму «Руху», а ў ліпені арэнда была падоўжана да канца года. Замацаваўся ў стартавым складзе «Руха» і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У першай палове 2020 года гуляў за «Рух» у Вышэйшай лізе, а ў ліпені 2020 года вярнуўся з арэнды ў «Дынама», дзе стаў чаргаваць выхады ў стартавым складзе і на замену.
Міжнародная кар’ера
У лістападзе 2016 года ў складзе юніёрскай зборнай Беларусі (да 19 гадоў) прымаў удзел у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы і дапамог беларускай зборнай выйсці ў элітны раўнд.
9 лістапада 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, адгуляўшы першы тайм таварыскага матча супраць Арменіі (1:4). Пазней доўгі час не выклікаўся ў зборную, зноў трапіў у яе склад, калі згуляў 2 чэрвеня 2021 года ў таварыскім матчы супраць Азербайджана (1:2), выйшаўшы на замену ў другім тайме.
Княжынка
Кня́жынка (, Княжинка) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Маластралкоўскага сельсавета.
Мішкавічы
У 1924—1960 гадах цэнтр Мішкавіцкага сельсавета.
Вядомыя асобы
У вёсцы перапахаваны Герой Савецкага Саюза Армаіс Асатуравіч Саркісаў (1922—1944).
Піпін Ландэнскі
Піпі́н Ландэ́нскі (Pépin de Landen; каля 580—640) — маярдом Аўстразіі ў 623 — 640 гадах.
Біяграфія
Піпін, празваны Ландэнскім (па мястэчку Ландэну, у сучаснай Бельгіі) ці Старэйшым, быў сынам і належаў да багатай і знатнай сям'і, спадчынныя ўладанні, якой знаходзіліся ў Аўстразіі, па Маасу і Мазелю. Ён быў адным з тых прадстаўнікоў аўстразійскай знаці, якія, варагуючы з Брунгільдай, запрасілі ў Аўстразію караля Нейстрыі Хлотара II. Хлотар II прызначыў Піпіна пераемнікам Хуга на пасадзе аўстразійскага маярдома, а затым і адным з апекуноў свайго малалетняга сына Дагаберта I.
Калі Дагаберт пасля смерці бацькі стаў каралём Аўстразіі, Нейстрыі і Бургундыі, ён трымаў Піпіна пры сваім двары ў Нейстрыі і Піпін ізноў заняў пасаду маярдома Аўстразіі толькі пры Сігіберце III. Хронікі паведамляюць, што Піпін «кіраваў людзьмі Аўстразіі з асцярожнасцю, гонарам і дабрынёй і прывязаў іх усіх да сябе сувяззю сяброўства».
Лужкі (сельскі населены пункт)
Лужкі́ (, Лужки) — былая станцыя ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета.
Ліквідавана і ўвайшла ў склад вёскі Ляснічыя ў 2016 годзе.
Ляснічыя
Лясні́чыя (, Лесничие) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Стайкаўскага сельсавета.
У 2016 годзе да вёскі далучана станцыя Лужкі.
Рыжэнькі
Рыжэ́нькі (, Рыженьки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Бурко
Бурко — прозвішча.
Паўлавец
Паўлавец — беларускае прозвішча.
Бярозкін
Бярозкін — прозвішча.
Куставіца
Куставі́ца (, Кустовица) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Маластралкоўскага сельсавета.
Красніца (Рагачоўскі раён)
Кра́сніца (, Красница) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Маластралкоўскага сельсавета, у 1939—1954 гадах яго цэнтр.
Слабада (Мікалаеўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Пахар (Гадзілавіцкі сельсавет)
Па́хар (, Пахарь) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Гадзілавіцкага сельсавета.
Равалпіндзі
Равалпіндзі (راولپنڈی, Rawalpindi, ) — горад на поўначы Пакістана, на рацэ Лех, паблізу г. Ісламабад. 1 853 190 жыхароў (2013). Вузел чыгунак і аўтадарог. Гандлёва-прамысловы цэнтр. Прамысловасць: тэкстыльная, цэментная, хімічная, абутковая, харчовая, машынабудаўнічая і металаапрацоўчая. Народныя промыслы: дыванаткацтва, вытворчасць ювелірных вырабаў, саматужных вырабаў з дрэва, металаў.
Універсітэт. Археалагічны музей.
Касцёл Святой Яўфіміі і кляштар бенедыкцінак (Нясвіж)
Касцёл Святой Яўфіміі і кляштар бенедыкцінак — каталіцкі сакральны комплекс ў г. Нясвіжы, размешчаны па вул. Чкалава, 8. Помнік архітэктуры барока. Цяпер тут педагагічнае вучылішча.
Гісторыя
Касцёл Святой Яўфіміі і кляштар будаваліся адначасова ў 1590—1596 гг. і стварылі цэласны архітэктурны ансамбль, архітэктурнае вырашэнне якога не падобнае ні да аднаго заходнееўрапейскага ўзору. Гэта быў першы ў краі жаночы каталіцкі кляштар і адзін з пяці кляштараў, якія заснаваў у канцы XVI ст. у сваім горадзе Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка разам з братам кардыналам Юрыем Радзівілам. Касцёл быў названы ў гонар Св. Яўфіміі (імя жонкі князя Эльжбеты Яўфіміі з Вішнявецкіх). Першае набажэнства ў касцёле адбылося 12 чэрвеня 1597 г. Меў на той час абарончае значэнне.
Складзеныя Т. Макоўскім у пачатку XVII ст. чарцёж плана і аксанаметрычны малюнак Нясвіжа сведчаць аб адсутнасці вышынных дамінантаў у архітэктуры кляштара XVII ст. Толькі адна невялікая галоўка падымалася над цэнтральнай часткай храма. Невысокімі былі таксама вароты ўваходу ў кляштар.
У XVII—XVIII стст. зробленыя некаторыя перабудовы, так у 1720-я гг. кляштар быў рэканструяваны, яго ўпрыгожыла шмат'ярусная вежа. У 1763 г. была пабудавана другая трох'ярусная вежа-званіца.
У 1864 г. былі закончаны ўнутраныя пераробкі. У 1866 г. касцёл перададзены праваслаўнай царкве, кляштар зачынены ў 1876 г. і прыстасаваны пад казармы. Таксама ў другой палове XIX ст. разабрана васьмігранная трох'ярусная вежа-званіца, якая прымыкала да заходняга фасада. У 1920—1945 гг. кляштар аднавіў сваю дзейнасць. З 1994 г. у кляштары педагагічны каледж на базе педагагічнага вучылішча, заснаванага ў 1984 г.
Архітэктура
Кляштарны комплекс размяшчаўся поруч паўднёва-ўсходняга бастыёна горада-крэпасці, што забяспечвала яму дзве лініі ўмацаванняў па межах участка. Дадаткова тэрыторыя кляштара па перыметры была абгароджана сцяной.
Касцёл з кляштарным корпусам
Жылы корпус з касцёлам, вежа-брама (XVIII ст.), гаспадарчыя пабудовы, размешчаныя вакол унутранага дворыку, утвараюць адзіны комплекс. У цэнтры змяшчаецца мураваны аднанефавы храм, арыентаваны алтаром на ўсход. Па баках ад яго, сіметрычна размяшчаліся прыбудаваныя мураваныя карпусы. Уваход у храм, як гэта было прынята ў кляштарах самага строгага статуту, ажыццяўляўся непасрэдна з унутраных калідораў кляштара.
Жылы манастырскі корпус з касцёлам — двухпавярховы Е-падобны ў плане будынак з рознавялікімі бакавымі крыламі. Цэнтральная частка на вышыню двух паверхаў была прыстасавана пад касцёл (аднанефны, з пяціграннай апсідай і невялікім трансептам). У бакавых крылах размяшчаліся келлі, гаспадарчыя і службовыя памяшканні, у паўднёвым крыле — зала-трапезная. Галоўны фасад корпуса арыентаваны ва ўнутраны дворык. Яго кампазіцыйным цэнтрам з'яўляецца рызаліт (фасад касцёла). Архітэктура касцёла адрозніваецца крайняй прастатой, складаныя формы былі выкарыстаны толькі ў вырашэнні ўсходняй алтарнай сцяны, выступаючай з-за лініі кляштарных будынкаў і дэкарыраванай трыма пілястрамі, лучковымі аконнымі праёмамі. Завяршэнне рызаліту (шмат'ярусная вежа) не захавалася. Падкрэсленае вылучэнне ў архітэктуры і галоўнага параднага фасада храма, і яго алтарнай, усходняй часткі, звернутай да найбольш таемнай, сакральнай зоны кляштара, сведчыць аб арыентацыі касцёла нясвіжскіх бенедыкцінак на найстаражытныя і асноватворныя для ордэна ўзоры манастырскай архітэктуры.
Архітэктурна-прасторавая арганізацыя двух замкнёных двароў, сфарміраваных як з заходняга, так і з усходняга, алтарнага боку храма, мае нерэгулярны і досыць выпадковы характар. Галоўны ўваход размешчаны асіметрычна, у паўночным крыле. Гладкія сцены фасадаў прарэзаныя прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Унутраная планіроўка калідорная, часткова змененая, прыстасаваная для сучасных патрэб.
Мальжонкава
Мальжо́нкава (, Мальжонково) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Межаўскага сельсавета, да 15 мая 1981 года — у склад Малотынскага сельсавета.
Малотынь
Мало́тынь (, Молотынь) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Васіні
Васіні (Wasini) — востраў у Індыйскім акіяне каля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Кеніі. Плошча — 7,1 км². Насельніцтва (2009 г.) — 1500 чал.
Геаграфія
Востраў Васіні месціцца за 71 на паўднёвы захад ад Мамбасы. Выцягнуты ўздоўж узбярэжжа на 5,9 км. Найбольшая шырыня — 1,98 км. Аддзелены ад кантынентальнай часткі Кеніі вузкім пралівам (1,18 км).
Некалькі дзесяткаў тысячагоддзяў таму Васіні быў часткай акіянічнага плыткаводдзя, на якім назапашваліся арганічныя асадкі і раслі каралавыя паліпы. Каля 7 — 9 тысяч гадоў таму акіян адступіў, і на месцы каралавага рыфа сфарміраваўся востраў. Ён уяўляе сабою вапняковае плато з плоскай паверхняй. На паўднёвым беразе маюцца пясчаныя пляжы. У некаторых месцах захаваліся «каралавыя сады» — пакінутыя на паверхні старажытныя каралы. Пласт глебы тонкі. Кіпры грунт выдатна ўсмоктвае ваду. Таму, нягледзячы на вільготны клімат (больш за 1000 мм ападкаў у год), на Васіні няма сталых вадацёкаў. Прэсная вада назапашваецца ў падземных карставых пустэчах.
Пераважаюць зараснікі ксерафітаў, на заходнім і паўднёвым берагах ёсць мангры. На востраве гняздуюцца птушкі. Паўднёвы бераг сезонна наведваюць марскія чарапахі.
Культура
Карэннае насельніцтва Васіні — племя вумба, блізкае па мове і культуры да суахілі. Высакародныя вумба лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Ірана. У сярэднявеччы яны падтрымлівалі шчыльныя стасункі з арабскімі гандлярамі, ад якіх перанялі іслам. Асноўныя заняткі вумба — суднабудаванне і рыбалоўства. Пра іх кажуць, што яны нараджаюцца з пахам рыбы. Вумба знакаміты сваім арыгінальным фальклорам, асабліва вуснымі гістарычнымі паданнямі.
Інфраструктура
На востраве Васіні маюцца 2 вёскі — Мквіра і Васіні. Іх насельніцтва займаецца пераважна рыбалоўствам і гандлем з востравам Пемба (Танзанія). Паступова развіваецца турызм. На востраве няма дарог з пакрыццём. На паўночным беразе існуе прычал, які злучае Васіні з бліжэйшым кантынентальным паселішчам Шымоні. Узровень жыцця на Васіні адзін з самых нізкіх у Кеніі.
Сутокі (Шумілінскі раён)
Суто́кі (, Сутоки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Ігар Алегавіч Тыманюк
Ігар Тыманюк (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца брэсцкага «Дынама».
Клубная кар’ера
З 2011 года пачаў выступаць за дубль брэсцкага «Дынама». На наступны год трывала замацаваўся ў дублі, а 4 жніўня 2013 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, правёўшы ўвесь матч супраць мінскага «Дынама» (2:3). Пазней працягваў гуляць за дубль, часам прыцягваўся да асноўнай каманды.
У першай палове сезона 2016 трывала выхадзіў у стартавым складзе дынамаўцаў на пазіцыі цэнтральнага або левага абаронцы. Улетку страціў месца ў аснове, толькі ў канцы сезона, у сувязі з траўмай Адрыяна Аўрэміі, зноў стаў з’яўляцца на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.
У лютым 2017 года адправіўся з «Дынама» на першы турэцкі збор, але на другі, іспанскі, ужо не трапіў. Пазней праходзіў прагляд у «Іслачы», але не падышоў і неўзабаве падпісаў кантракт з узбекскім клубам «Маш’ал».
У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у мазырскую «Славію» і лютым афіцыйна стаў іграком клуба. У якасці трывалага іграка асновы дапамог мазыранам атрымаць перамогу ў Першай лізе.
У лютым 2019 года перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе таксама гуляў у стартавым складзе, разам з клубам выйшаў у Вышэйшую лігу. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Рух».
У лютым 2020 года зноў апынуўся ў складзе «Славіі». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды ў Вышэйшай лізе. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў мазырскі клуб.
У студзені 2023 года падпісаў пагадненне з брэсцкім «Дынама».
Міжнародная кар’ера
10 жніўня 2016 года правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, адгуляўшы першы тайм таварыскага матча супраць Малдовы (1:1).
Межава (Аршанскі раён)
Ме́жава (, Межево) — аграгарадок у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.
Аграгарадок знаходзіцца за 25 км у напрамку на паўночны захад ад горада Орша, за 80 км ад Віцебска, за 80 км ад чыгуначнай станцыі Стайкі.
Рабянок
Рабянок — прозвішча.
Кілва-Кісівані
Кі́лва-Кісіва́ні (Kilwa Kisiwani) — гістарычны помнік гарадской цывілізацыі суахілі XI - XIX стст. Месціцца на востраве ля паўднёвага ўзбярэжжа Танзаніі. Уключаны ў 1981 г. разам з суседнім помнікам Сонга-Мнара ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Востраў Кілва-Кісівані быў населены афрыканцамі ўжо ў 1 тысячагоддзі н. э. Згодна паданням, у IX ст. ён быў прададзены шыразскаму прынцу Алі бін Аль-Хасану і пераўтвораны ім у цэнтр султанату. Аднак археолагі вызначылі, што гарадское паселішча ўзнікла на Кілва-Кісівані не раней за XI ст. Прыкладна ў гэты ж час пра Кілва-Кісівані ўпершыню паведамілі арабскія крыніцы. У 1331 г. яго наведаў знакаміты вандроўнік Ібн Батута.