cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Аляксандравіч Аўласевіч
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: сучасныя руская і бларуская мовы (словаўтварэнне, сінтаксіс, методыка выкладання); лексікаграфія (руска-беларуская тэрміналогія); сацыяльная лінгвістыка.
Пахаваны ў г. Мінску.
NGC 7829
NGC 7829 (іншыя абазначэнні — PGC 488, MCG -2-1-24, VV 272, ARP 144) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Карабыніўка (Носіўскі раён)
Карабыніўка (Караби́нівка) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Крумкач (верш)
«Крумкач» (The Raven) — адзін з найбольш вядомых вершаў амерыканскага паэта і пісьменніка Эдгара Алана По, упершыню апублікаваны ў 1845 годзе. Твор адзначаецца музыкальнасцю, стылізаванасцю мовы, звышнатуральнай атмасферай і апісвае таямнічы візіт гаворачага крумкача да апантанелага закаханага, даводзячы яго пакрысе да стану вар'яцтва. Закаханы часцей за ўсё атаясамліваецца са студэнтам, які пакутуе ад страты сваёй каханай Лінор. Седзячы на бюсце Палады, крумкач падахвочвае яго душэўныя пакуты, пастаянна паўтараючы слова «Nevermore». У паэме выкарыстаны шэраг фальклорных і класічных адсылак.
По сцвярджаў, што гэты верш пісаўся «з дакладнасцю і жорсткай паслядоўнасцю, з якімі рашаюць матэматычныя задачы», імкнучыся напісаць верш, які б задавальніў адначасова і літаратурназнаўчыя, і папулярныя густы, як ён адзначаў у сваім эсэ «Філасофія творчасці». Да стварэння верша Эдгара По натхніў гаворачы крумкач з навелы Чарльза Дзікенса «Барнабі Радж». Складаны рытм і вершаваны памер По пазычыў з верша Элізабет Барэт «Заляцанне да Лэдзі Геральдзіны». Аўтар таксама выкарыстоўвае ўнутраную рыфму і алітэрацыю.
«Крумкач» быў апублікаваны 29 студзеня 1845 года ў газеце «New York Evening Mirror». Публікацыя гэтага верша зрабіла По вельмі папулярным цягам яго жыцця, хоць і не прынесла значнай фінансавай выгады. «Крумкач» з'яўляецца адным з найвядомейшых калі-небудзь напісаных вершаў.
Беларускія пераклады
Пераклады на беларускую рабілі Алег Мінкін, Андрэй Хадановіч і Міхась Южык.
Пятроўскае (значэнні)
Пятроўскае — тапонім.
Марцінаўка (Хоцімскі раён)
Марці́наўка (, Мартиновка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Чарняўскага сельсавета.
Lasiosina
Lasiosina — род мух сямейства.
Allium botschantzevii
Allium botschantzevii — від травяністых раслін сямейства, эндэмік Узбекістана.
Распаўсюджанне
Эндэмік Узбекістана.
Аляксандр Уладзіміравіч Юрэвіч
Аляксандр Юрэвіч (нар., ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер. Вядомы па выступах за салігорскі «Шахцёр» і барысаўскі БАТЭ, разам з якімі стаў сяміразовым чэмпіёнам Беларусі, трохразовым уладальнікам Кубка Беларусі. За нацыянальную зборную Беларусі (2006—2011) правёў 32 матчы. З’яўляецца членам клуба Сяргея Алейнікава.
У цяперашні час працуе галоўным трэнерам брэсцкага «Дынама».
Клубная кар’ера
Выхаванец лідскага футбола, гуляў за мясцовы клуб, а ў 2000 годзе перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У 2005 годзе выйграў чэмпіёнства з гарнякамі, быў капітанам салігорскага клуба. У ліпені 2007 года перайшоў у львоўскія «Карпаты», але не замацаваўся там і ў лютым 2008 года стаў іграком барысаўскага БАТЭ.
24 лістапада
24 лістапада — трыста дваццаць восьмы (трыста дваццаць дзявяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Аляксандр Уладзіміравіч Юрэвіч
Клубная кар’ера
Доўгі час быў трывалым іграком асновы барысаўскага клуба, выступаў на пазіцыі левага або правага абаронцы. Тройчы дапамог БАТЭ прайсці ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў, 17 снежня 2009 года забіў гол у браму «Эвертана», які дапамог барысаўчанам здабыць першую ў гісторыі гасцявую перамогу ў групавых раўндах еўракубкаў (1:0). У сезоне 2012 стаў радзей з’яўляцца на полі, саступаючы месца больш маладым ігракам.
У студзені 2014 года пакінуў БАТЭ па заканчэнні кантракта і перайшоў у «Шахцёр». У складзе «Шахцёра» заняў месца асноўнага левага абаронцы і зноў стаў капітанам каманды. У снежні 2014 года падоўжыў кантракт з салігорцамі.
У сезоне 2015 саступіў капітанства Арцёму Старгародскаму, але заставаўся трывалым іграком асновы. Звычайна гуляў левым абаронцам, але некаторы час выкарыстоваўся ў апорнай зоне. У лістападзе 2015 года зноў падоўжыў кантракт з «Шахцёрам». У сезоне 2016 быў асноўным апорным паўабаронцам каманды. У снежні 2016 года новы галоўны трэнер салігорскага клуба Алег Кубараў абвясціў, што Юрэвіч пакідае «Шахцёр». У студзені 2017 года завяршыў гульнявую кар’еру, застаўшыся ў Салігорску ў якасці трэнера.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевыя зборныя Беларусі, з 2006 па 2011 выступаў за нацыянальную зборную.
Трэнерская кар’ера
Пасля завяршэння кар’еру ў пачатку 2017 года ўвайшоў у трэнерскі штаб дубліруючага складу «Шахцёра», дзе стаў дапамагаць Сяргею Нікіфарэнку. У ліпені 2017 года, пасля прызначэння галоўным трэнерам «Шахцёра» Марака Зуба, быў пераведзены ў асноўную каманду ў якасці яго асістэнта. У студзені 2018 года зноў перайшоў на працу ў дубль.
У снежні 2019 года ўзначаліў юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў. Спачатку працаваў з юнакамі 2004 года нараджэння, пазней 2005 і 2006 гадоў нараджэння. Разам з апошнімі ў сакавіку 2023 года ўдзельнікаў у элітным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
У красавіку 2023 года стаў новым галоўным трэнерам брэсцкага «Дынама» пасля адстаўкі Ігара Крывушэнкі.
NGC 7830
NGC 7830 — зорка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Куравічы
Ку́равічы (, Куровичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
У 1940—1959 гадах цэнтр Куравіцкага сельсавета.
Грузіны
Ужываюць грузінскую мову. Колькасць грузінаў у свеце больш за 6,8 млн, з якіх толькі каля 4 млн пражывае на тэрыторыі Грузіі (83 % насельніцтва краіны). Па неафіцыйных дадзеных у Расіі пражывае і працуе каля 1 млн грузінаў. Па афіцыйных — 198 тысяч (2002 г.).
У Турцыі — каля 1,5 млн грузінаў, у краінах Заходняй Еўропы і ЗША — больш за 200 тысяч, у Іране — 50 тысяч, на Украіне — больш за 34 тысячы.
Берг (камуна)
Камуна Берг (Bergs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Емтланд у цэнтральнай Швецыі на мяжы з Нарвегіяй.
Берг 16-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Свенставік.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 7 239 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Пётр Сямёнавіч Самадураў
Пётр Сямёнавіч Самаду́раў (Пётр Семёнович Самодуров;,  — , ) — вучоны ў галіне геалогіі, мінералогіі і петраграфіі, кандыдат геолага-мінералагічных навук (1947), доктар геаграфічных навук (1964).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Пяцігорск (Расійская імперыя). У 1937 годзе скончыў Растоўскі дзяржаўны ўніверсітэт. Займаўся падрыхтоўкай кандыдацкай дысертацыі. У час Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у баявых дзеяннях на розных франтах. У баях пад Кіевам быў цяжка паранены і кантужаны. Пасля вайны працаваў лабарантам, інжынерам, навуковым супрацоўнікам у розных геалагічных установах. Выкладаў у Растоўскім універсітэце, у 1954—1956 гг. — у Беларускім дзяржаўным універсітэце. Працаваў у Якуцкім універсітэце. У 1957 годзе абараніў дысертацыю на званне кандыдата геолага-мінералагічных навук. У 1958—1969 гг. у Беларускім навукова-даследчым інстытуце глебазнаўства і аграхіміі. У 1970—1980 гг. узначальваў кафедру ў Краснадарскім універсітэце. У 1981—1985 гг. жыў у Мінску.
Памёр 21 студзеня 1988 года ў Мінску. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках.
Ісламская партыя Афганістана
Ісламская партыя Афганістана (скар. ІПА, د افغانستان اسلامي حزب) — ісламская палітычная партыя Афганістана суніцкага толку. Была заснавана ў 1975 годзе Гульбедзінам Хекмаціярам у Пакістане. На пэўным гістарычным этапе ўяўляла сабой афганскую праекцыю руху «Браты-мусульмане». Маджахеды партыі «ІПА» вялі актыўную ваенна-палітычную барацьбу супраць прысутнасці сіл АКСВА (1979-1989) і дзяржаўнай улады ДРА пад кіраўніцтвам Бабрака Кармаля (пазней Наджыбулы). Адна з дзвюх найбольш буйных і ўплывовых партый афганскай узброенай апазіцыі, нароўні з іншай шматлікай — ІТА з ліку тых, што ўваходзяць у склад Пешаварскай сямёркі.
Менавіта на гэту партыю і на яе лідара, Г. Хекмаціяра, — самага амбіцыйнага і непрымірымага антыкамуніста — практычна да 1994 г. рабілі стаўку пакістанцы. Ён атрымліваў і самую вялікую долю дапамогі, якая паступала ад замежных спонсараў.
Пётр Сямёнавіч Самадураў
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаваных прац:
Лёвен
Лёвен, таксама Лувен (Leuven, ; Louvain Löwen, Lovin) — адзін з універсітэцкіх цэнтраў Бельгіі, галоўны горад правінцыі Фламандскі Брабант. Лёвен стаіць на рацэ Дэйле.
Упершыню горад згадваецца ў Фульдскіх аналах у сувязі з тым, што побач з ім у верасні 891 года франкі разбілі вікінгаў.
У Лёвене знаходзіцца самы стары ўніверсітэт Бельгіі, заснаваны ў 1425 і, з-за канфлікту паміж фламандцамі і валонамі, падзелены ў 1968 г. на фламандскае (Katholieke Universiteit Leuven) і валонскае крыло (l’Université catholique de Louvain). Першае засталося ў Лёвене, а другое перанесена ў Лувен-ля-Нёў (Louvain-la-Neuve — Новы Лувен), горад, створаны спецыяльна з гэтай нагоды ў Валонскім Брабанце.
У Лёвене таксама размешчаны штаб-кватэра бельгійска-бразільскай броварнай кампаніі InBev і бровар Stella Artois.
Лялька
Лялька — прадмет (фігура) у выглядзе чалавека ці жывёлы, зроблены з тканіны, паперы, дрэва, фарфору, пластмасы і іншых матэрыялаў.
Віды лялек
Лялькі вядомы чалавецтву са старажытных часоў. На тэрыторыі Еўразіі знаходзяць дробную антрапаморфную пластыку, створанаю каля 40 тысяч год таму. Лялькі найбольш блізкі з аднаго боку паганскім ідалам і драўлянай народнай скульптуры, а з другога боку — маскіраваным удзельнікам рытуалаў. У самым агульным сэнсе лялька — антрапаморфны аб'ект, створаны для азначаных маніпуляцый. Усе лялькі можна умоўна падзяліць на  і ўнеабрадавыя, але першапачаткова лялькі ўзніклі і існавалі ў непасрэднай сувязі з сакральным.
Тым не менш, у штодзённым жыцці яны выконваюць функцыю бытавых лялек-цацак або сувенірных лялек. Таксама лялек выкарыстоўваюць як талісманы. У гандлёвай справе — функцыю манекенаў.
У старажытных народных ігрышчах або рэлігійных абрадах лялькі выконваюць розныя функцыі: Каза ў калядных абрадах, саламянае пудзіла на Масленіцу.
Лялька як дзіцячая цацка
Лялька — цацка звычайна выяўляе чалавека або жывёлу. аднак лялька можа не выяўляць, а толькі азначаць якую-небудзь сапраўдную або фантастычную істоту. Напрыклад, для дзіцяці, якое скача вярхом на палцы, гэта палка азначае яго каня.
Лялькі як дзіцячыя цацкі з'явіліся яшчэ ў дагістарычныя часы. Па форме яны былі даволі прымітыўнымі, а выяўлялі і/або азначалі знешнасць людзей або іншых жывых істот.
Кормак Эгмундарсан
Жыццё і творчасць
Аўтар паэмы ў гонар конунгаў Харальда і Сігурда і шматлікіх каханных песень і саг, з якіх найбольш вядомая, якая носіць яго імя аўтара «Сага пра Кормака», адна з «радавых саг». Кормак быў жаніхом прыгожай Стэйнгерды, але няшчасная выпадковасць перашкодзіла яму прыбыць своечасова, і рассердаваныя бацькі выдалі маладую дзяўчыну за яго суперніка. Стйнгердзе прысвечана большасць каханных песень Кормака. Падчас аднаго з паходаў вікінгаў Кормак загінуў на берагах Шатландыі.
Лялька
Лялька (лялька-акцёр) і персанаж спектакля
У кожным рэгіёне свету і нават кожнай краіне маюцца свае ўлюблёныя віды лялечных персанажаў і лялечных тэатраў: рускі Пятрушка, англійскі Панч, турэцкі Карагёз і іншыя.
Гіганцкія лялькі, як даспехі надзетыя на акцёраў, даўно выкарыстоўваліся ў балаганных і брадзячых цырках, а ў другой палове XX стагоддзя з'явіліся ў дыснейлэндах, а потым сталі выкарыстоўвацца ў масавых тэатралізаваных святочных імпрэзах і творах іншых відаў прыкладнога мастацтва (напрыклад, у рэкламных мэтах). На іх і зараз вялікая мода, яны частыя персанажы дзіцячых спектакляў або мерапрыемстваў.
Новы Пуць (Хоцімскі раён)
Но́вы Пуць (, Новый Путь) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Чарняўскага сельсавета.
Скамарохава (Цёмкінскі раён)
Скамарохава (Скоморохово) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Кікінскага сельскага паселішча.
Дэржаніўка (Носіўскі раён)
Дэржаніўка  (Держані́вка) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Дэмскія
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Аляксандраўскага сельсавета, да 4 сакавіка 1987 года — у склад Даўгінаўскага сельсавета (у 1960—1965 гадах — Лявонпальскі сельсавет).
24 мая
24 мая (24 траўня) — сто сорак чацвёрты (сто сорак пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Літоўка (Навагрудскі раён)
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Брольніцкага сельсавета.
Гур’янаў
Гур’янаў — прозвішча.
Яўген Святаполк-Мірскі
Айцец Яўге́н Святапо́лк-Мі́рскі (Eugeniusz Światopełk-Mirski), свецкае імя Лявон (3 красавіка 1876 — 28 лютага 1918, Магілёў) — каталіцкі святар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1876 годзе ў шляхецкай сям’і Святаполк-Мірскіх. Пачатковую адукацыю атрымаў дома, пэўны час навучаўся ў прыватнай сямікласай рэальнай вучылішча ў Санкт-Пецярбургу. У 1891 годзе паступіў у Магілёўскую рымска-каталіцкую духоўную семінарыю ў Пецярбургу (скончыў у 1896). Рукапакладзены ў святары ў 1906 годзе магілёўскім дапаможным біскупам Францішкам Альбінам Сыманам.
У 1902—1904 гадах працаваў вікарным святаром у Табольску, у 1903 пераведзены ў Краснаярск. З 1906 — выкладчык катэхізісу ў гімназіях Гомелю, з 1910 — зноў у Краснаярску. З 1912 года быў выкладчыкам у дзявочай французскай гімназіі ў Пецярбургу. У тым жа годзе пераведзены ў Магілёў, дзе стаў настаяцелем кафедры і дэканам.
8 лютага 1918 года па загаду народных камісараў Магілёву Аронава, Гольдмана і Гольдберга арыштаваны бальшавікамі і абвінавачаны ў контррэвалюцыйнай дзейнасці, дапамозе польскім войскам, прыналежнасці да ПВА і ўкрывальніцтве польскіх салдат. 28 лютага старшыня Магілёўскага губернскага выканкама Савета рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Міхаіл Гольдман перадаў ксяндза рэвалюцыйнаму трыбуналу, які прысудзіў Святаполк-Мірскага да НМП. У час вынясення прысуду прысутныя парафіяне ўзнялі верхал і паспрабавалі адбіць святара, у адказ салдаты адкрылі вагонь, забіўшы і параніўшы некалькі чалавек. Святара і яшчэ двух затрыманых тады ж вывезлі па-за горад і пасля катаванняў расстралялі. Існуе паданне, як перад расстрэлам бальшавікі патрабавалі, каб ксёндз адрокся ад веры, на што той адказаў: «Цела забіць можаце, але душу не заб’яце».
Наступнага дня цела святара было выяўленае з пяццю вагняпальнымі і чатырма нажавымі ранамі, разбітай галавою і зламанымі рукамі. Улады забаранілі адпяванне, дазволіўшы толькі захаваць цела на месцы расстрэлу. Пасля ўваходу ў Магілёў польскага войска генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага цела было перапахавана на мясцовых каталіцкіх могілках.
У кафедральным касцёле Святога Станіслава ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў памяць аб святарах-пакутніках, сярод якіх згадваецца і Святаполк-Мірскі.
Яўгеній Іванавіч Чыжык
Яўгеній Іванавіч Чыжык (, в. Дарашэвічы, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне машынабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1972), прафесар (1993). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999).
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут (1965), Маскоўскі аўтамабільна-дарожны інстытут (аспірантура, 1972). Працаваў у Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (1966—1992, у 1973—1975 — дэкан факультэта, з 1975 — прарэктар), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (1992—2003, рэктар), Беларуска-Расійскім універсітэце (2003—2010, аўтамеханічны факультэт, кафедра «Будаўнічыя, дарожныя, пад’ёмна-транспартныя машыны і абсталяванне», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: землярыйна-транспартныя машыны; даследаванне працэсаў распрацоўкі грунтоў газамеханічнымі спосабамі; падрыхтоўка інжынерных кадраў.
Ермалова
Ермало́ва (, Ермолово) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Джаан Рыверз
Джаан Рыверз (Joan Rivers, пры нараджэнні: Джаан Аляксандра Малінскі (Joan Alexandra Molinsky), у замужжы Разенберг;  — ) — амерыканская камедыйная актрыса, стендап-комік, тэлевядучая, сцэнарыст і прадзюсар, уладальніца прэмій «Эмі» і «Грэмі». Вядомая сваімі шматлікімі выступамі ў розных тэлешоў, а таксама з’едлівымі каментарамі пра зорак амерыканскага шоу-бізнесу.
Ермалова
Гісторыя
Да 18 сакавіка 1963 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Друйскага пассавета.
NGC 7831
NGC 7831 (іншыя абазначэнні — IC 1530, PGC 569, IRAS00047+3219, UGC 60, ZWG 498.78, MCG 5-1-32, ZWG 499.50, ARAK 2) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аношкаўскае
Аношкаўскае — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Эса, за 21 км у напрамку на поўдзень ад горада Лепель, каля вёскі Аношкі
Плошча паверхні возера 0,24 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 1,95 км. Плошча вадазбору 6 км².
Катлавіна возера круглаватай формы. Схілы катлавіны спадзістыя. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма. Праз ручай і сетку меліярацыйных каналаў возера злучаецца з ракой Эса.
Стральба па канвою бежанцаў з Грознага (1999)
Інцыдэнт з абстрэлам бяспечнага калідора ў Грозным здарыўся 3 снежня 1999 года, калі не менш за 40 чалавек, якія ўцякалі з сталіцы Чачні Грознага, былі забітыя падстаўнікамі расійскага спецпадраздзялення АМАП.
Інцыдэнт
Паводле аповядаў тых, хто выжыў, калона бежанцаў у складзе каля 50 чалавек на сямі-васьмі легкавых аўтамабілях і адным аўтобусе, пазначаных, накіроўвалася ў бок мяжы з Рэспублікай Інгушэція, калі пад’ехала да федэральнага каля в. . Адзін з тых, хто застаўся ў жывых, апісаў, як войскі АМАПа ў масках адкрылі агонь з аўтаматаў са сваёй пазіцыі ў бліжэйшым лесе без папярэджання. Аўтобус узарваўся, калі кулі прабілі яго паліўны бак. Пасля расстрэлу расійскія вайскоўцы надалі і абязбольвальне жменьцы тых, хто выжыў, і даставілі іх у шпіталь у Сляпцоўскую, Інгушэція, дзе іх апыталі журналісты.
Інцыдэнт адбыўся ўсяго ў некалькіх кіламетрах ад буйной бітвы на скрыжаванні дарог ва Урус-Мартане, які знаходзіцца на дарозе, якую чачэнскія баевікі выкарыстоўвалі ў якасці лініі забеспячэння. Недалёка адтуль, у сяле, ішла яшчэ адна бітва. Міністэрства абароны Расіі заявіла, што паведамленні СМІ аб гэтым інцыдэнце з’яўляюцца дэзінфармацыяй. Афіцыйныя асобы паведамілі, што на дарогах, якія вядуць з Грознага, было знішчана 30 аўтамабіляў, але ва ўсіх аўтамабілях знаходзіліся паўстанцы, а не грамадзянскія асобы. Яны таксама заявілі, што адкрылі бяспечны выхад з Грознага для тысяч мірных жыхароў.
Іван Аляксандравіч Пыр’еў
Іван Аляксандравіч Пыр’еў (Ива́н Алекса́ндрович Пы́рьев; 4 (17) лістапада 1901, с. Камень, Барнаульскі павет, Томская губерня —, ) — савецкі , , , , грамадскі дзеяч. Народны артыст СССР (1948). Лаўрэат шасці Сталінскіх прэмій (1941, 1942, 1943, 1946, 1948, 1951).
Біяграфія
У 1923 годзе скончыў акцёрскае аддзяленне Дзяржаўнай эксперыментальнай тэатральнай майстэрні, вучыўся там жа на рэжысёрскім аддзяленні. З 1925 года пачаў дзейнасць у кінематографе. Працаваў сцэнарыстам і рэжысёрам на кінастудыях «Дзяржкіно», «Пралеткіно», «Саюзкіно» (цяпер — «Масфільм»). З 1926 года — памочнік рэжысёра на фільмах Юрыя Тарыча.
У 1936 годзе на экраны СССР выйшаў яго фільм «Партыйны білет», для якога паэт Павел Васільеў паслужыў правобразам галоўнага антыгероя — «шпіёна», «дыверсанта» і «ворага народа» (Васільеў расстраляны ў 1937 годзе).
Усенародную папулярнасць набылі яго музычныя камедыі «Багатая нявеста», «Трактарысты», «Свінарка і пастух», «Кубанскія казакі», рамантычныя музычныя фільмы «У шэсць гадзін вечара пасля вайны», «Казанне пра зямлю Сібірскую». Ва ўсіх гэтых фільмах сыграла галоўныя ролі яго жонка — актрыса Марына Ладыніна.
Таксама вядомы сваімі экранізацыямі твораў Фёдара Дастаеўскага «Ідыёт» (1958) і «Браты Карамазавы» (1969).
У 1954—1957 гадах — дырэктар кінастудыі «Масфільм», затым кіраваў там жа творчым аб’яднаннем «Прамень». З 1956 года — ініцыятар стварэння і кіраўнік (да 1960) Вышэйшых рэжысёрскіх курсаў пры «Масфільме». Быў галоўным рэдактарам галоўнага друкаванага органа кінематаграфістаў — часопіса «Мастацтва кіно», намеснікам старшыні Вялікага мастацкага савета Міністэрства кінематаграфіі СССР. Заснавальнік і першы кіраўнік Саюза кінематаграфістаў СССР. У 1957—1965 гадах — старшыня яго аргкамітэта.
У 1956 годзе ўступіў у КПСС. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання. 7 лютага 1968 года, вярнуўшыся са здымак, памёр у сне.
Брэке (камуна)
Камуна Брэке (Bräcke kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Емтланд у цэнтральнай Швецыі.
Брэке 25-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Брэке.
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 4 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Аўсяніца авечая
Аўсяніца авечая (Festuca ovina) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства злакаў.
Апісанне
Расліна вышынёй да 60 см, утварае шчыльныя дзярніны. Похвы лісця амаль да асновы расшчэпленыя або толькі ў ніжняй частцы замкнёныя. Лісцевыя пласцінкі звонку звычайна шурпатыя. Сцяблы пад мяцёлкай голыя і гладкія ці зрэдку ўкрытыя шыпікамі або кароткімі валаскамі. Мяцёлка сціснутая. Каласкі даўжынёй 5-7 мм.
Пашырэнне
Барэальна-еўрапейскі від. На Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі ў сухіх хвойніках, на сухадольных лугах, ускрайках дарог.
Абрахам Пайс
Абрахам Пайс (Abraham Pais; 19 мая 1918,, Нідэрланды — 28 ліпеня 2000, , Данія) — амерыканскі фізік-тэарэтык і гісторык навукі галандскага паходжання. Навуковыя працы Пайса прысвечаны пытанням ядзернай фізікі, фізікі элементарных часціц, квантавай тэорыі поля: у ліку яго асноўных дасягненняў ідэя асацыятыўнага нараджэння дзіўных часціц, тэорыя змяшаных станаў часціц і іх асцыляцый, ён таксама ўвёў тэрміны «лептон» і «барыён». Пайс з'яўляецца аўтарам шэрагу прац па гісторыі фізікі, у тым ліку папулярных біяграфій Эйнштэйна, Бора і Опенгеймера.
Валянціна Уладзіміраўна Абразова
Валянціна Уладзіміраўна Абразова (, Асінторф, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь) — біятланістка, трэнер па біятлоне. Майстар спорту СССР міжнароднага класа.
Біяграфія
У 1980 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры (БДУФК), кафедру лыжнага і стралковага спорту.
На першым у гісторыі чэмпіянаце СССР сярод жанчын у сакавіку 1979 года ў горадзе Губаха Пермскай вобласці заваявала два бронзавыя медалі — у спрынце на дыстанцыі 5 км і ў эстафеце 3х5 км у складзе зборнай Беларускай ССР.
Пасля заканчэння спарціўнай кар’еры перайшла на трэнерскую працу. Працуе трэнерам-выкладчыкам у СДЮСШАР па біятлоне г. Нефцеюганска.
Алег Гаўрылавіч Мінкін
Алег Гаўрылавіч Мінкін (31 сакавіка 1952, в. Чарняўка Хоцімскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі пісьменнік, перакладчык.
Біяграфія
Навучаўся ў Хоцімскай 8-гадовай школе-інтэрнаце. Скончыў Бабруйскую школу-інтэрнат № 1 у 1969 годзе. Паступіў у Маскоўскі энергетычны інстытут, праз два гады перавёўся ў Маскоўскі інстытут інжынераў сельскагаспадарчай вытворчасці, які скончыў у 1975 годзе. Працаваў майстрам на будаўніцтве электрападстанцыі ў Бураціі (г. Улан-Удэ), інжынерам-электрыкам на нафтаперапомпавых станцыях нафтаправоду «Дружба» (г. Наваполацк), інжынерам-наладчыкам у сістэме «Галоўтранснафта» (г. Гомель), інжынерам тэхнагляду на нафтаправодах поўначы Цюменскай вобласці (г. Наябрск). Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1988 года. Жыве ў Вільнюсе. Выдаваў газету «Рунь». З 1991 года сябра Саюза пісьменнікаў Літвы.
Творчасць
Дэбютаваў у 1980 годзе з вершамі ў газетах «Гомельская праўда», «Літаратура і мастацтва»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Сурма» (1985), «Расколіна», прозы «Праўдзівая гісторыя Краіны Хлудаў» (1994), а таксама дзіцячых кніг. Пераклаў вершы Цыпрыяна Норвіда, Баляслава Лесьмяна, Леапольда Стафа, Міколы Зэрава, Паўла Грабоўскага.
Готландскі бой
Го́тландскі бой — марскі бой паміж 1-й брыгадай крэйсераў Балтыйскага флоту і атрадам нямецкіх караблёў, які адбыўся 19 чэрвеня 1915 года ў Балтыйскім моры, каля вострава Готланд.
Бітва
18 чэрвеня 1915 года рускія крэйсеры «Адмірал Макараў», «Баян», «Волат», «Алег», «Рурык», эсмінец «Новік», а таксама 8 эсмінцаў пад камандаваннем контр-адмірала Бахірава выйшлі ў мора для абстрэлу Мемеля. У той жа дзень атрад германскіх караблёў (крэйсеры «Раон», «Аўгсбург» (сцяг камадора Карпфа) і «Любек», мінны крэйсер «Альбатрос», 7 мінаносцаў) выйшаў для пастаноўкі мін у Аба-Аландскім раёне. Паставіўшы загароду, Карпф паведаміў па радыё на базу аб выкананні задачы. Гэтая радыёграма была перахопленая рускай службай сувязі, расшыфраваная і перададзена Бахіраву, пасля чаго той аддаў загад ісці на перахоп нямецкіх караблёў.
19 чэрвеня ў 7:30 рускія караблі выявілі ля вострава Готланд «Аўгсбург», «Альбатрос» і 3 эсмінца (крэйсеры «Раон» і «Любек» з 4 эсмінцамі ў гэты час ішлі ў Лібаву) і адкрылі па іх агонь. Карпф, ацаніўшы становішча, загадаў «Раону» і «Любеку» вярнуцца да атрада, «Альбатросу» схавацца ў шведскіх тэрытарыяльных водах, а сам на «Аўгсбургу» стаў адыходзіць на поўдзень. Рускія крэйсеры «Волат» і «Алег» артылерыйскім агнём падпалілі «Альбатрос» і прымусілі яго выкінуцца на бераг ля вострава Эстэргорн.
Рускія крэйсеры накіраваліся ў Фінскі заліў на сваю базу. Каля 10 гадзін яны сустрэлі «Раон», «Любек» і 4 эсмінцы. Кароткачасовая артылерыйская дуэль не дала перавагі ні аднаму з бакоў. Адчуваючы недахоп у снарадах, рускія крэйсеры пачалі адыходзіць, але праціўнік, расцаніўшы гэты манеўр як спробу рускіх паставіць яго пад удар больш значных сіл, выйшаў з бою. У 10 гадзін 30 хвілін германскія караблі сустрэлі выкліканы ў раён бою «Рурык». Адкрыўшы агонь, ён дамогся траплення ў «Раон», але, ухіляючыся ад атакі падводнай лодкі, страціў яго ў тумане, адмовіўся ад пошуку і накіраваўся ў Фінскі заліў.
Немцы паслалі на дапамогу свайму атраду крэйсеры «Прынц Адальберт» і «Прынц Генрых». «Прынц Адальберт» быў тарпедаваны брытанскай падлодкай E9 і выйшаў са строю.
Allium bourgeaui
Allium bourgeaui — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў паўднёва-ўсходняй Грэцыі і паўднёва-заходняй Турцыі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўднёва-ўсходняй Грэцыі і паўднёва-заходняй Турцыі.
Allium bourgeaui subsp. bourgeaui расце на вапняковых скалах і скалістых схілах на вышыні 50-800 м; subsp. cycladium расце на скалістых схілах, у кустах і на скалах на вышыні 3-250 м; subsp. creticum расце на вапняковых скалах вышынёй да 250 м. Сустракаецца таксама на стабілізаваных дзюнах і ў пясчаных месцах
Пагрозы
Неабходныя далейшыя даследаванні для выяўлення асноўных пагроз гэтаму віду. Аднак лічыцца, што празмернае збіранне цыбулін, урбанізацыя і развіццё турызму дадаюць ціску на папуляцыю; на Крыце гэта лічыцца пагрозай.
Мольнічы
Мо́льнічы (, Мольничи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
Барэшына
Барэшына (Борешино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кашчынскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 36 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 4 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 5 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Тычыніна на лініі Смаленск — Рослаўль.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Да 1943 года вёска называлася Аргунова Слабада.
Рускі (востраў)
Рускі — востраў у Японскім моры ў некалькіх кіламетрах ад Уладзівастока. Належыць Расіі і з'яўляецца часткай Фрунзенскага адміністрацыйнага раёна Уладзівастока.
Геаграфічнае становішча
Востраў Рускі размешчаны ў заліве Пятра Вялікага ў Японскім моры, паўднёвей Уладзівастока (найменшая адлегласць паміж кантынентальнай часткай горада і востравам 600 метраў). Ад паўвострава Мураўёва-Амурскага, дзе размешчаная асноўная частка Уладзівастока, Рускі аддзелены пралівам Басфор Усходні. З захаду востраў амываецца водамі Амурскага заліва, а з поўдня і ўсходу – Усурыйскага. З поўначы ад наступнага вострава архіпелага, вострава Папова, Рускі аддзяляе праліў Старка.
Геаграфічныя каардынаты: 42°59′44″ п. ш. 131°50′48″ у. д.
Тэрыторыя вострава займае 97,6 км², даўжыня — каля 18 км, шырыня — каля 13 км. Насельніцтва — 5,5 тысяч чалавек. У берагі вострава ўдаюцца некалькі бухт, найбуйная з якіх — бухта Новік. Гэтая бухта дзеліць востраў на дзве няроўныя часткі: паўднёва-заходнюю (буйнейшую) і поўнача-ўсходнюю (вузейшую), якая носіць таксама назву паўвостраў Сапёрны. У мясцовай тапаніміцы ёсць устойлівы тэрмін «Той бок». Жыхары абедзвюх частак вострава завуць процілеглую частку «Той бок».
Адміністрацыйная прыналежнасць
Востраў Рускі з'яўляецца часткай Фрунзенскага раёна Уладзівастока. Часам яго называюць «Далёкаўсходні Кранштадт» па аналогіі з вядомым раёнам Санкт-Пецярбурга.
Гісторыя
Назву востраву даў генерал-губернатар Усходняй Сібіры граф Н.Н. Мураўёў-Амурскі. Востраў афіцыйна стаў часткай Расіі ў другой палове XIX ст. Па адной версіі, востраў быў названы Рускім у гонар Расіі і яе народа, прадстаўнікі якога займаліся даследаваннем Далёкага Усходу. Па іншай, назва вострава пазнейшая і проста дубліруе назву гары Рускіх, названай так у гонар аднаго з членаў экіпажаў першых расійскіх даследчыкаў вострава.
У 1859 годзе ў Расіі была выдадзеная першая карта, на якой упершыню быў паказаны востраў Рускі. Праўда не цалкам, а толькі яго заходні і паўночны берагі. Поўная здымка вострава была зроблена экспедыцыяй падпалкоўніка корпуса флоцкіх штурманаў У. Бабчына ў 1862 годзе падчас апісання заліва Пятра Вялікага, пасля чаго ў 1865 годзе была выдадзена карта, на якой востраў пазначаны цалкам і названы імем першага вайскоўца губернатара Прыморскай вобласці контр-адмірала П. Казакевіча. Спачатку востраў звалі то Рускім, то Казакевіча, аднак, пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны за ім канчаткова замацавалася цяперашняя назва.
У 60-х гадах XIX стагоддзя пры нарэзцы земляў для стварэння ўдзельнага ведамства кіраўнік яго сібірскім аддзяленнем Г. Фуругельм прызнаў востраў Рускі нараўне з іншымі раёнамі найбольш прыдатным для арганізацыі земляробства. Нягледзячы на гэта, у лік земляў удзельнага ведамства ў 1867 годзе Рускі не ўвайшоў.
Развіццё берагавой абароны вострава і размяшчэнне тут войскаў прывяло да таго, што на ім стала павялічвацца і колькасць грамадзянскіх жыхароў. Адны з іх заняліся агародніцтвам, забяспечваючы гароднінай не толькі востраў, але і Уладзівасток. Іншыя ўключыліся ў абслугоўванне патрэб вайскоўцаў. У гэты час колькасць грамадзянскага люду на востраве дасягнула 236 чалавек, а да 1895 года ўзрасло да 3 тысяч. Дадатковай дзейнасцю мясцовых жыхароў стала забеспячэнне ўладзівастокцаў дровамі, а заводчык М. Фёдараў арандаваў шрубавы катар «Дружок» і арганізаваў рэгулярныя рэйсы ў горад.
У 1890 годзе інжынер-падпалкоўнік К. Чарнакніжнікаў распрацаваў праект будаўніцтва Уладзівастоцкай крэпасці, дзе ён упершыню звяртае ўвагу на геаграфічныя перавагі гары Рускіх на востраве Рускім. Па розных прычынах будаўніцтва батарэі на гэтай гары зацягнулася, і было скончана толькі ў 30-х гадах 20-га стагоддзя. І менавіта адсутнасць падобнай батарэі дазволіла японскай эскадры бесперашкодна зайсці ў заліў і абстраляць Уладзівасток.
У 1895—1896 гадах, калі пачалася ўзмоцненая пабудова вострава, у сувязі з чым почаўся новы прырост насельніцтва, было вырашана ўзвесці царкву. Будаўніцтва здзяйснялася за кошт ахвяраванняў насельніцтва, але асноўнае ўкладанне сродкаў належала падрадчыку ваеннага ведамствы і купцу першай гільдыі М. Сувораву. Царква на 400 вернікаў узводзілася з дрэва і была завершаная ў 1897 годзе, а таксама асвячоная ў прысутнасці губернатара Прыморскай вобласці.
Асабліва паўплывала на развіццё для развіцця вострава Рускі будаўніцтва канала ў 1898 годзе, які злучыў праліў Басфор Усходні з бухтай Новік, дзе ў руска-японскую вайну базіраваліся падводныя лодкі. Востраў, які штучна ўзнік пры гэтым, назвалі імем Алёны.
У 1909 года было адчыненыя могілкі, у 1916 – паштовае аддзяленне. З 1899 па 1914, у перыяд абвастрэння адносін з Японіяй, на выспе разгарнулася актыўнае будаўніцтва Уладзівастоцкай крэпасці. У сувязі з гэтым на Рускім нават з'явілася чыгунка, якая забяспечвала дастаўку грузаў да месцаў будаўніцтва. Маштабы будаўніцтва былі проста каласальнымі. Да 1915 года на Рускім былі збудаваны 16 фартоў і 27 берагавых батарэй, парахавыя склепы і патронные склады, прыстань для караблёў, мінна-прыстрэлачная (тарпедная) станцыя, 4 тэлефонныя станцыі.
Насельніцтва астравы ў 1908 годзе дасягнула 25 тысяч чалавек. Будаўніцтва крэпасці канчаткова завяршылася ў 1922 годзе, калі японскія войскі па дамове з савецкім урадам пагадзіліся пакінуць Прымор'е пры ўмове, што крэпасць зачыняць. Таксама ў 1908 годзе на востраве была пабудаваная першая ў Расіі станцыя абсервацыі,якая надзейна абараняе Уладзівасток ад чумы, халеры і іншых захворванняў. У гэтым жа годзе вялікі князь Сяргей Міхайлавіч Раманаў, падчас візіту на востраў, назваў Уладзівастоцкую крэпасць самой падрыхтаванай, і адна з батарэй была названая Вялікакняжацкай.
У 1913—1914 гадах тут праходзіў службу герой японскай вайны генерал Карнілаў, знаходзячыся ў ссылцы. Тут ж размяшчаўся знакаміты на ўсю краіну дысцыплінарны батальён. У 1920 годзе на востраве Рускі размяшчалася калонія 800 петраградскіх дзяцей, якія ў 1918–1920 гадах па волі акалічнасцей здзейснілі поўнае кругасветнае падарожжа, практычна невядомае шырокай грамадскасці аж да 2005 года.
Савецкі і постсавецкі час
У савецкі час востраў доўга меў статус зачыненай тэрыторыі, тут размяшчалася мноства воінскіх частак і знакамітыя ўмацаванні Уладзівастоцкай крэпасці. На востраве ў савецкія часы размяшчаўся ваенны гарадок. Пасля распаду СССР на востраве быў створаны аздараўленчы комплекс «Белы Лебедзь». Востраў Рускі як і востраў Папова, з'яўляецца месцам адпачынку жыхароў Уладзівастока. На востраве няма прамысловых, будаўнічых і іншых прадпрыемстваў. У 2002 годзе на востраве быў створаны Свята-Серафімаўскі мужчынскі манастыр.
Транспартныя зносіны
Паміж горадам і востравам існуе рэгулярная паромная пераправа (зімой узнікаюць праблемы).
Эканамічныя перспектывы
У 2005 годзе адміністрацыя Прыморскага края распрацавала інвестыцыйны праект "Развіццё вострава Рускі". Па праекце на востраве плануецца размясціць комплекс вытворчасцей у сферы бія- і інфармацыйных тэхналогій, універсітэцкі комплекс сусветнага ўзроўня, міжрэгіянальны медыцынскі цэнтр. Урад РФ у 2006 годзе ўхваліў будаўніцтва моста ад Уладзівастока да вострава Рускі. Акрамя таго, праграмай прадугледжана будаўніцтва спартыўна-рэкрэацыйных, музейных і гасцінічных комплексаў, жылога фонду. Як адзначае ІТАР-ТАСС, у перспектыве менавіта востраў Рускі стане кропкай росту для ўсяго Далёкаўсходняга рэгіёна, буйным цэнтрам міжнароднага супрацоўніцтва са краінамі Азіяцка-Ціхаакіянскага рэгіёна. Прэзідэнт РФ Уладзімір Пуцін паведаміў, што саміт АЦЭС (арганізацыі Азіяцка-Ціхаакіянскага эканамічнага супрацоўніцтва) у 2012 годзе ў выпадку, калі ён адбудзецца ў Расіі, пройдзе на Рускім.
Селішча (Хоцімскі раён)
Се́лішча (, Селище) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Чарняўскага сельсавета.
Раман Ігаравіч Козел
Раман Козел (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Ніва» з Доўбізна.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909 (A Chess Game: Lenin with Hitler — Vienna 1909, часам назва пазначаецца як Hitler playing chess with Lenin) — скандальна вядомы афорт мастачкі Эмы Ловенстрам (ці Левенштрам, Левенстрэм; Emma Lowenstramm ці Emma Lowenstramm; 1879—1941), на якім паводле сцвярджэння некаторых мастацтвазнаўцаў і гісторыкаў намалявана сцэна шахматнага паядынку паміж двума палітыкамі, які адбыўся ў Вене ў 1909 годзе. Большасць, аднак, датуе афорт пазнейшым часам і не прызнае магчымасці падобнай сустрэчы.
Раман Ігаравіч Козел
Клубная кар’ера
З’яўляецца выхаванцам брэсцкага «Дынама», дзе выступаў за дубль. У 2015—2016 гадах не гуляў з-за службы ў арміі. У пачатку 2017 года перайшоў у клуб Першай лігі «Слонім-2017», дзе стаў трывалым іграком асновы і дапамог камандзе па выніках першай паловы сезона апынуцца сярод лідараў турніру.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Гісторыя стварэння афорта і яго лёс
Афорт створаны ў 1909 годзе мастачкай Эмай Ловенстрам, якая паводле меркавання некаторых мастацтвазнаўцаў была настаўніцай жывапісу Адольфа Гітлера. На адваротным баку гравюры стаяць алоўкавыя подпісы «Леніна», «Гітлера» і самой мастачкі Эмы Ловенстрам, пазначана месца (Вена) і год стварэння (1909) афорта. Подпіс мастачкі стаіць таксама на краю пярэдняга боку выявы. Сустрэча магла адбыцца ў Вене, у доме заможнай яўрэйскай сям'і, якая карысталася некаторай вядомасцю. У гэты час Адольф Гітлер быў няўдачлівым маладым акварэлістам, а Уладзімір Ленін знаходзіўся ў эміграцыі, дзе пісаў кнігу «Матэрыялізм і эмпірыякрытыцызм».
Раман Ігаравіч Козел
Клубная кар’ера
У ліпені 2017 года стаў іграком сталічных «Крумкачоў». 29 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, правёўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць «Віцебска» (2:2). Пазней замацаваўся ў якасці асноўнага правага абаронцы каманды.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Гісторыя стварэння афорта і яго лёс
Памеры афорта — каля 51 на 38 сантыметраў.
Раман Ігаравіч Козел
Клубная кар’ера
У студзені 2019 года перайшоў у брэсцкі «Рух». Аднак не здолеў замацавацца ў складзе, згуляў толькі ў двух матчах у Першай лізе і ў адным матчы Кубка Беларусі. У ліпені 2019 года пакінуў брэсцкую каманду і неўзабаве стаў іграком мікашэвіцкага «Граніта», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У лютым 2020 года падпісаў новы кантракт з «Гранітам», аднак ужо ў красавіку па фінансавых прычынах пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Гісторыя стварэння афорта і яго лёс
У 1984 годзе ўпершыню з'явілася ў прэсе інфармацыя пра тое, што існуе гэты афорт, які захоўваецца ў прыватнай калекцыі Фелікса Эднгофера, выкананы ў 1909 годзе, калі мастачка прыехала ў аўстрыйскую сталіцу. У 2001 годзе інфармацыю пра афорт размясціў нямецкі шахматны часопіс «Шах».
Раман Ігаравіч Козел
Клубная кар’ера
У пачатку 2021 года праходзіў прагляд у брэсцкім «Дынама», а ў красавіку стаў іграком «Слоніма-2017», дзе трывала гуляў у стартавым складзе. У красавіку 2022 года далучыўся да «Нівы» з Доўбізна.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Гісторыя стварэння афорта і яго лёс
Шырокую вядомасць і цікавасць грамадскасці прынесла афорту паведамленне «The Daily Telegraph», што малюнак будзе 1 кастрычніка 2009 года (лот № 501) выстаўлены на аўкцыён Mullock’s за 40 000 фунтаў стэрлінгаў (64 000 долараў ЗША) пад назвай «A Chess Game: Lenin with Hitler — Vienna 1909». Таксама былі выстаўлены на продаж і шахматы, якія паводле сцвярджэння ўладальніка былі намаляваны на афорце (кошт на іх таксама быў вызначана ў 40 000 фунтаў стэрлінгаў ). Журналісты газеты «Нью-Ёрк Таймс» ацэньвалі магчымасць продажу афорта нават за 95 000 долараў. Паводле звестак аўкцыяністаў, існавала ўсяго пяць водціскаў гравюры. У расійскай прэсе сустракаліся нават паведамленні пра магчымасць продажу афорта за 400 000 фунтаў стэрлінгаў. Аднак, у каталогу аўкцыённага дому арыентыровачны перадпродажны кошт пазначана толькі ў 10 000 — 15 000 фунтаў. У некаторых паведамленнях сцвярджаецца, што малюнак і шахматы былі прададзены разам за 100 000 фунтаў, і што іх набыў калекцыянер, які пажадаў застацца невядомым. Паводле іншых звестак, карціну з выявай Гітлера і Леніна за шахматнай дошкай (як і камплект шахмат, якімі яны нібы гулялі) ніхто не купіў.
Раман Ігаравіч Козел
Міжнародная кар’ера
10 лістапада 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча са зборнай Літвы на пазіцыю апорнага паўабаронцы.
Гульня ў шахматы: Ленін з Гітлерам — Вена 1909
Сюжэт
На гравюры Адольф Гітлер сядзіць ля акна і гуляе белымі фігурамі, а Уладзімір Ленін намаляваны насупраць у цені. Гітлер разважае над партыяй, падпёршы левай рукой галаву, а Ленін тым часам робіць ход левай рукой, пры гэтым Ленін рэальны быў праўшой.
Шахматны кампазітар Херберт Граземан у кнізе «Schach ohne Partner für Könner», якая выйшла ў 1982 годзе, піша:
Калі Гітлеру быў дваццаць адзін год, у яго не было ніякіх пэўных планаў на будучыню, і ён яшчэ не вырашыў цалкам прысвяціць сябе палітыцы. Малады Адольф жыў тады ў Вене, вёў вандроўны лад жыцця і быў заўзятым наведвальнікам шахматных кафэ, праседжваючы ў іх да глыбокай ночы. Гульня захапіла яго так, што ён стаў асцерагацца, як бы шахматы не засмакталі яго цалкам. Таму аднойчы Гітлер прыняў рашэнне пакласці канец шахматам раз і назаўжды.
Ён сцвярджаў, што атрымаў гэту інфармацыю ад оберштурмфюрара СС і шахматнага кампазітара Ада Кремера (1898—1972), намесніка Ганса Франка, генерал-губернатара акупаванай фашыстамі Польшчы, аматара і заступніка шахмат. А той у сваю чаргу атрымаў гэтыя звесткі ў канфідэнцыйнай гутарцы з самім Гітлерам.
Калі вы называеце гэтыя атрады вайсковымі падраздзяленнямі, тады ваеннымі асацыяцыямі можаце называць шахматныя клубы і таварыствы сабакагадоўцаў.
Дыскусія пра афорт і намаляваных на ім персанажах
Існуюць тры асноўныя трактоўкі паходжання гэтага сюжэта:
I версія. Уладальнік рарытэту быў упэўнены ў праўдзівасці гэтага афорта — гэта пацвярджаецца 300-старонкавай высновай экспертаў, якую ён склаў і падаў журналістам і супрацоўнікам аўкцыёну (падверглі аналізу выяву, паперу, а таксама чарнілы, выкарыстаныя для подпісаў). У праўдзівасці афорта былі перакананы эксперты аўкцыённага дому Mullock’s. Мастацтвазнавец аўкцыённага дому і яго эксперт Рычард Вествуд-Брукс (Richard Westwood-Brookes) дае 80 % шанцаў, што подпісы Леніна, Гітлера і мастачкі могуць быць сапраўднымі. Пры гэтым, ён настойвае, што на 100 % вызначыць сапраўднасць подпісу наогул не магчыма на любым дакуменце любога часу. Аўкцыяніст сцвярджае, што Ленін мог карыстацца парыком з канспірацыйных меркаванняў. Ён пабываў у то жа часам у Парыжы, а таксама ў Германіі, паездка адтуль на цягніку ў Вену была пытаннем некалькіх гадзін, ён мог лёгка выслізнуў ад увагі атачэння на некалькіх дзён. Адказваючы ўсім тым, хто сумняваецца ў сапраўднасці, ён піша: «Гэта выява з'яўляецца творам мастацтва, а не фатаграфіяй», спісваючы ўсе недакладнасці і несупадзенні на спецыфіку самой выявы. Сумненні ў мастацтвазнаўца выклікала першапачаткова толькі асоба праціўніка Гітлера, у якім ён гатовы быў бачыць нават аднаго з аўстрыйскіх сацыял-дэмакратаў. Тым не менш, аўтарытэтнае брытанскае выданне «The Daily Telegraph» першым апублікавала афорт як выяву, на якой Адольф Гітлер і Уладзімір Ленін гуляюць у шахматы.
II версія. Значна большая колькасць мастацтвазнаўцаў, гісторыкаў і шахматыстаў выступіла супраць гэтай трактоўкі афорта.
Уладзімір Лаўроў, доктар гістарычных навук, аўтар кнігі «Імя Расія. У. І. Ленін» («Имя Россия. В. И. Ленин»), настойвае на несумяшчальнасці поглядаў і характараў Леніна і Гітлера, якія рабілі немагчымым асабістыя зносіны за шахматнай дошкай.
Некаторыя гісторыкі лічаць, што ў гэты час Ульянаў быў амаль лысым, валасы заставаліся толькі па баках. А на малюнку відаць, што мужчына, які сядзіць справа, не мае праблем з аблысеннем. Акрамя таго, Адольф Гітлер на афорце паводле іх меркавання выглядае занадта старым для 20-гадовага юнака, якім ён быў у рэчаіснасці ў той час.
Рычард Джон Эванс (Richard J. Evans), прафесар сучаснай гісторыі ў Кембрыджскім універсітэце (напісаў трохтамовую «Гісторыю Трэцяга Рэйха»), сцвярджае, што шахматны паядынак быў фікцыяй. «Не, ён не мог мець месца», — сказаў ён у інтэрв'ю «Нью-Ёрк Таймс». Паводле яго меркавання, 1909 год быў вельмі няўдалым для Гітлера, ён мог мець добры касцюм, для таго, каб схадзіць у оперу, але ён не стаў бы яго насіць падчас гульні ў шахматы. Эванс кажа, што Гітлер ніколі не вучыўся ў мастачкі, менавіта таму ён не змог паступіць у Венскую Акадэмію вытанчаных мастацтваў. Эванс зрабіў выснову, што подпісы былі, верагодна, падроблены: «Было б вельмі дзіўна для іх падпісваць падобны дакумент».
Рычард Пайпс, прафесар гісторыі Гарвардскага ўніверсітэта, сцвярджае, што чалавек на афорце не быў Леніным і наогул не мае з ім ніякага падабенства. Ён не насіў грыму і парыка, сцвярджае Пайпс, яны яму не былі патрэбныя. Хоць у 1909 годзе Ленін быў главой бальшавікоў і быў добра вядомы ў Расіі, але ўлады былі больш заклапочаны тэрарыстамі, «Ленін не лічыўся небяспечным», — заявіў Пайпс. Ён таксама сцвярджаў, што Ленін адмовіўся ад шахмат, таму што думаў, што яны адцягваюць яго ад больш сур'ёзнай працы. У ліце да брата Ленін пісаў 17 лютага 1910 года:
Дарогай Міця! Атрымаўшы тваю задачку, я крышачку «разахвоціўся» на шахматы, — а тое было зусім усё пазабываў. Не гуляў, здаецца, год, а ўсяго за апошнія гады згуляў некалькі «гусарскіх» і паўгусарскіх партый. Задачку тваю я рашыў лёгка. А вось у «Речи» ўбачыў сёння эцюд, які рашыў не адразу і які мне вельмі спадабаўся… Прыгожая штучка!