cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юдзіта Чэшская (каралева Венгрыі)
Паходжанне
Юдзіта была старэйшай дачкой караля Чэхіі Пржэмысла Отакара I і яго другой жонкі Канстанцыі Венгерскай. Па бацькаўскай лініі яна даводзілася ўнучкай чэшскаму князю Уладзіславу II, удзельніку Другога крыжовага паходу, які атрымаў у 1158 годзе спадчынны каралеўскі тытул ад Фрыдрыха Барбаросы за ўдзел у яго паходах, і Юдзіце Цюрынгскай. Па матчынай лініі была ўнучкай караля Венгрыі Белы III і антыяхійскай князёўны Агнесы.
Шлюб і дзеці
У 1213 годзе Юдзіта выйшла замуж за герцага карынтыйскага Бернарда. Сярэдневяковы храніст Іаан з Віктрынга, які быў капеланам і сакратаром у Генрыха Харутанскага, звязваў іх шлюб з рамантычнай гісторыяй пра каханне з першага позірку.
За гады шлюбу ў Юдзіты і Бернарда нарадзілася чацвёра дзяцей:
Верагодна, Юдзіта памерла пры родах сына Бернарда ў 1230 годзе.
Харкаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Рыгора Скаварады
Харкаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Рыгора Скаварады (Харківський національний педагогічний університет імені Григорія Сковороди) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.
Гісторыя
Вучэльня вядзе сваю гісторыю з 1804 года, калі на падставе ўказа імператара Аляксандра I быў заснаваны педагагічны інстытут. У 1917 годзе педагагічны інстытут быў аб’яднаны з Інстытутам высакародных дзяўчат. Рэформа адукацыі, якая была праведзена ў 1860-х гадах, арганізацыйна змяніла структуру інстытута, трансфармаваўшы яго ў Вышэйшыя педагагічныя курсы, якія праіснавалі да 1920-х гадоў. У 1945 годзе Харкаўскаму дзяржаўнаму педагагічнаму інстытуту прысвоена імя Рыгора Савіча Скаварады. У 1994 годзе згодна з пастановай Кабінета міністраў Украіны ён быў ператвораны ў Харкаўскі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Г. С. Скаварады. У 2004 годзе ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага.
Гайка Маас
Гайка Маас (Heiko Maas; нар., Зарлуі) — нямецкі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі. Міністр замежных спраў Германіі (2018—2021), Федэральны міністр юстыцыі і абароны правоў спажыўцоў Германіі (2013—2018), лідар фракцыі СДПГ ў рэгіянальным парламенце Саара (2000—2018).
Біяграфія
Вывучаў права ў Саарскім універсітэце. Абіраўся дэпутатам ландтага Саара з 1996 года. У 2000 годзе Маас узначаліў сацыял-дэмакратаў у Саары, а з 2001 года з’яўляецца членам федэральнай рады партыі.
Міністр навакольнага асяроддзя, энергетыкі і транспарту Саара (1998—1999); намеснік прэм’ер-міністра зямлі Саар — міністр эканомікі, працы, энергетыкі і транспарту (2012—2013). З 14 сакавіка 2018 года па 8 снежня 2021 года — Міністр замежных спраў Германіі.
IC 3994
IC 3994 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мальта на конкурсе песні Еўрабачанне
Мальта ўдзельнічае ў конкурсе песні Еўрабачанне з 1971 года. У першыя гады Мальта не мала поспехаў, таму ў 1976 годзе адмовілася ад удзелу. Краіна павярнулася на конкурс толькі ў 1991. Пасля гэтага Мальта 8 гадоў запар трапляла ў топ-10. У 2002 і 2005 гадах прадстаўнікі Мальты займалі другое месца. Таксама Мальта з’яўляецца адзінай краінай, якая ніколі не перамагала, але чатыры разы трапляла ў топ-3. У апошнія гады вынікі Мальты пагоршыліся, з моманту ўвядзення паўфіналаў у 2004 краіна 7 разоў не магла трапіць у фінал. У 2006 годзе Мальта стала апошняй.
За ўсю гісторыю ўдзелу Мальта атрымала 1843 бала ў фінале, а ў паўфінале — 971.
Гісторыя галасавання
Па стане на год гісторыя галасавання Мальты выглядае наступным чынам:
Леанід Мікалаевіч Тарабука
Леанід Мікалаевіч Тарабука (нар., г. ) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Скончыў аддзяленне скульптуры Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (1983). Выкладае на кафедры дызайну ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1997 года). Працуе ў галіне манументальнай і станковай скульптуры, дэкаратыўнай пластыкі. Матэрыял — камень. З 1983 года ўдзельнік мастацкіх выстаў. Член Беларускага саюза мастакоў (1999). Член міжнароднай грамадскай асацыяцыі «Саюз дызайнераў» (1999). Жыве ў Віцебску.
Сярод работ: «Раіса» (1979), «Сон» (1979), «Фадзеіч» (1980), «Мастак Шура Фралянкоў» (1980), «Максім Багдановіч» (1981), «Герой Савецкага Саюза М. Сільніцкі» (1982), «Першы наркам аховы здароўя М. Сямашка» (1984), «Мысліцель» (1984), «Поры года» (1986), «Герой Савецкага Саюза Карначонак» (1987), «Партрэт мастака Л. Мірзаяна» (1989), «Афганскі вецер» (1989), «Месяц» (1998), «Люстра душы» (2000), «Трэцяе тысячагоддзе» (2000), «Чаканне» (2001), «Шляхамі пошукаў» (2001), «Фаза Месяца» (2001), «Курыны бог» (2003), «Кампазіцыя» (2003), «Рыба часу» (2003), «Камета Галея» (2004), «Вялікі гаварун» (2005), «Свяшчэнная рыба» (2005) і інш.
Творы знаходзяцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, у галерэях і прыватных калекцыях.
Сувязь
Су́вязь - адносіна (дачыненне) супольнасці, злучанасці ці ўзгодненасці.
Прамысловасць
Прамысло́васць — сукупнасць прадпрыемстваў (заводаў, фабрыкаў,, шахтаў, электрастанцый), што вырабляюць прылады працы як для самой прамысловасці, гэтак і для іншых галін народнай гаспадаркі, а таксама здабываюць сыравіну, матэрыялы, паліва, вырабляюць энергію, займаюцца нарыхтоўкай лесу і наступнай апрацоўкай прадуктаў, атрыманых у прамысловасці ці вырабленых у сельскай гаспадарцы, вытворчасцю спажывецкіх тавараў. Прамысловасць — найважная галіна народнай гаспадаркі, што робіць вырашальнае ўздзеянне на ўзровень развіцця прадукцыйных сіл грамадства.
Прамысловасць складаецца з двух вялікіх груп галін — здабыўной і апрацоўчай прамысловасці. Да здабыўной прамысловасці належаць прадпрыемствы па здабычы горна-хімічнай сыравіны, руды, чорных і каляровых металаў і неруднай сыравіны для металургіі, неметалічных руд, нафты, газу, вугалю, торфу, сланцаў, солі, нярудных будаўнічых матэрыялаў, лёгкіх прыродных запаўняльнікаў і вапняку, а таксама гідраэлектрастанцыі, вадаправоды, прадпрыемствы лесаэксплуатацыі, па лоўлі рыбы і здабычы морапрадуктаў.
Асноўная крыніца прыбытку групы або кампаніі з’яўляецца паказчыкам, які дае магчымасць класіфікаваць, у якой галіне працуе прадпрыемства. Калі ў вялікай карпаратыўнай групы ёсць некалькі крыніц атрымання прыбытку, лічыцца, што яна працуе ў розных галінах. Вытворчая прамысловасць стала галоўным сектарам вытворчасці і месцам сканцэнтравання рабочай сілы ў краінах Еўропы і Паўночнай Амерыкі падчас індустрыяльнай рэвалюцыі, парушыўшы папярэднюю меркантыльную і феадальную эканоміку. Гэта адбылося дзякуючы шматлікім наступным хуткім дасягненням у развіцці тэхналогій, як то выкарыстанне энергіі пары і вытворчасць сталі і вугалю.
Аляксандр Мікалаевіч Слепаў
Аляксандр Мікалаевіч Слепаў (нар., с. Бада, Чыцінская вобласць, РСФСР) — беларускі мастак.
Біяграфія
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1974). Член Беларускага саюза мастакоў (1985). Жыве ў Віцебску.
Творчасць
Працуе ў галіне скульптуры, манументальна-дэкаратыўнага мастацтва, графікі, жывапісу.
Сярод работ: пастэлі «Мёрская муза» (2000), «Вечны кумір» (2006), «Рукапісы не гараць» (2008); трыпціх «Мінатаўры-мутанты» (2004); серыі «Спорт» (2000), «Пошук знешніх сувязяў …» (2006), «Суцэльны тэатр. Майстар і Маргарыта» (2007); скульптурная пластыка «Купальшчыца» (1976), «Двое» (1983), «Чаканне» (2001), «Анёлы» (2002), «Дзяўчына ў капелюшы» (2007), «Роздум» (2008) і інш. Аўтар манументальна-дэкаратыўных пано «Пазнанне свету» (1976, СШ № 35, г. Віцебск), «Сардэчна запрашаем» (1977, СШ № 35, г. Віцебск), «Дуброва спявае» (1979, музычная школа № 2, г. Віцебск), «Вечар» (1979, музычная школа № 2, г. Віцебск), «Лён і хлеб Беларусі» (1982, Дом культуры в. Бабінічы Аршанскага раёна), «Рыбы. Птушкі. Кветкі» (1984, г. Віцебск).
Сфера паслуг
Сфе́ра паслу́г — галіна эканомікі, што складаецца з усіх тыпаў камерцыйных паслуг. Менавіта сфера паслуг займае ў эканамічна развітых краінах асноўную частку эканомікі (больш за 50 %). Астатнімі галінамі эканомікі прынята лічыць прамысловасць і сельскую гаспадарку.
Сфера паслуг — зборная абагульняючая катэгорыя, якая ўлучае разнастайныя тыпы паслуг, што вырабляюцца прадпрыемствамі, арганізацыямі, а таксама фізічнымі асобамі.
Сферу паслуг часта прылічаюць да постіндустрыяльнага эканамічнага ўкладу. У старажытныя часы грамадскае аказанне паслуг было не развіта. Таварны абмен і гандаль ажыццяўляліся, галоўным чынам, у выглядзе гатовых вынікаў сельскагаспадарчай ці рамеснай працы.
З эвалюцыяй чалавецтва, навукова-тэхнічнага прагрэса, механізавання і аўтаматызацыі фізічнай працы, сфера паслуг набірае тэмпы свайго развіцця і становіцца ключавым сектарам эканомікі. У постіндустрыяльнай эканоміцы асноўныя нявырашаныя задачы знаходзяцца як раз у сферы кіравання тэхнікай, арганізацыі, размеркаванні гатовай прадукцыі. У 21 стагоддзі асаблівае развіццё і каштоўнасць набывае інтэлектуальная праца чалавека. Падзел інтэлектуальнай працы стварае велізарную колькасць спецыяльнасцяў і прафесій, якія патрабуюць высокай навуковай падрыхтоўкі, вялікі лік працоўных месцаў, высокую ступень інтэграцыі сумесных чалавечых высілкаў, рост грамадскага дабрабыту. Дадзеныя тэндэнцыі напроста датычаць сферы паслуг і кіравання, што абумоўлівае яе паскораны рост адносна больш старых сфер дзейнасці чалавека. Для сферы паслуг характэрныя больш высокія прыбыткі, чым для прамысловага, і пагатоў, сельскагаспадарчага сектараў эканомікі. Спектр паслуг увесь час пашыраецца і займае ўсё большае месца ў ВНП дзяржаў.
Бібліяграфія
Бібліяграфія (ад стар.-грэч. Βιβλιογραφία, βιβλίον (biblion) - кніга, γράφω (grapho) - пішу), — 1) спецыфічная галіна інфармацыйна–практычнай дзейнасці па падрыхтоўцы і апісанні інфармацыі пра творы друку і пісьменства, а таксама па распрацоўцы прынцыпаў і метадаў выкарыстання гэтай інфармацыі; 2) апрацаваны збор бібліяграфічных апісанняў дакументаў, падабраных па пэўных пытаннях.
Маравія
Мара́вія (Morava, Morava, Mahren) — гістарычны рэгіён Чэшскай рэспублікі на ўсход ад гістарычнай вобласці Чэхія.
Бібліяграфія
Важнейшыя задачы бібліяграфіі - стандартызацыя бібліяграфічнай дзейнасці, у тым ліку бібліяграфічнага апісання; складанне бібліяграфічных паказальнікаў і індэксаў цытавання; класіфікацыя дакументаў. Бібліяграфічная дзейнасць вывучаецца ў рамках бібліяграфазнаўства як навуковай дысцыпліны.
Маравія
Геаграфія
Маравія ў цяперашні час тэрытарыяльна дзеліцца на наступныя адміністрацыйныя адзінкі (краі — kraje): Мараўскасілезскі, Оламаўцкі, Злінскі, Паўднёвамараўскі і Высачына. На поўначы Маравія мяжуе з Польшчай і чэшскай часткай Сілезіі, на ўсходзе — са Славакіяй, на поўдні — з Ніжняй Аўстрыяй, на захадзе — з Чэхіяй. Асноўная рака — Марава; ад яе назвы і паходзіць назва рэгіёна.
Гісторыя
Каля 400 да н.э. Маравія была заселена кельтамі. Прыблізна ў 60-м годзе да н. э. з гэтага рэгіёна сышлі кельцкія плямёны боі, выцесненыя маркаманамі і квадамі (германскімі плямёнамі), а тых у VI ст. змянілі мараване і іншыя славянскія плямёны. У 623—658 Маравія ўваходзіла ў склад славянскага княства Само (пасля 658 дзяржава распалася).
З 999 па 1019 уваходзіла ў польскую дзяржаву Баляслава Храбрага, затым ізноў вярнулася ў склад Багеміі (Чэхіі), з якой пасля падзяліла яе гістарычны шлях. У 1063 тут была заснавана Оламаўцкая епіскапія. З 1182 Маравія — імперскае маркграфства ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. У гэты час адбывалася інтэнсіўная нямецкая каланізацыя.
У першай палове XV стагоддзя Маравія была ахоплена рухам пад кіраўніцтвам Яна Гуса. У пачатку XVI стагоддзя тут распаўсюджваюцца рэфармацыйныя вучэнні (лютэранства, анабаптызм).
З 1526 Маравія разам з Чэхіяй увайшла ў імперыю Габсбургаў. У XVII ст. Маравія фактычна стала адной з правінцый манархіі Габсбургаў.
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 Маравія ўвайшла ў склад Чэхаславакіі.
У 1938 у выніку Мюнхенскай змовы значная частка Маравіі была захоплена Германіяй. У сакавіку 1939 была акупіравана астатняя частка Маравіі, якая ўвайшла ў так званы Пратэктарат Чэхіі і Маравіі. У маі 1945 вызвалена Савецкім Войскам і вернута ў склад Чэхаславакіі. Пасля 1945 года большасць нямецкага насельніцтва была пераселена на тэрыторыю Германіі.
З 1993 — у складзе Чэшскай Рэспублікі.
Гістарычнай сталіцай Маравіі да 1641 года быў горад Оламаўц, размешчаны ў цэнтры рэгіёна. З канца XVIII стагоддзя сталіцай стаў горад Брно.
Кіпцюровы кубак
Кіпцюровы кубак — назва, дадзеная археолагамі тыпу пасудзін для пітва, якія часта сустракаюцца сярод  у франкскіх і англасаксонскіх пахаваннях VI і VII стагоддзяў нашай эры.
Падобныя кубкі знаходзяць у Паўночнай Францыі, Усходняй Англіі, Германіі і Гістарычных Нідэрландах, гэта звычайна канічны  з дробнымі, выгнутымі ручкамі або, якія тырчаць з бартоў і зробленыя з кавалкаў расплаўленага шкла, нанесеных на сценкі кубка. Цэнтр вытворчасці такіх вырабаў знаходзіўся, напэўна, на тэрыторыі сучаснай Германіі, а шкло часам таніравалі ў карычневы, сіні або жоўты колеры.
Факультэт эканомікі і фінансаў ПалесДУ
Факультэт эканомікі і фінансаў ПалесДУ — адзін з факультэтаў Палескага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Факультэт эканомікі і фінансаў створаны ў сакавіку 2020 года на зліцці двух факультэтаў: Факультэта банкаўскай справы і Эканамічнага факультэта.
Факультэт банкаўскай справы з’яўляецца пераемнікам Пінскага ўлікова-крэдытнага тэхнікума, які быў створаны ў адпаведнасці з Пастановай Савета Народных Камісараў СССР ад 30 кастрычніка 1944 года.
Дом Левінсона
Дом Левінсона — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Ленінскай вуліцы, 5/2.
Гісторыя
У 1922 г. дом прызнаны безгаспадарным, нацыяналізаваны і ўзяты на ўлік Гарадскім жыллёвым камітэтам. У 1923 г. перададзены пад жыллё. На першым паверсе тут размяшчалася 1-я Саваптэка, на другім — жылыя памяшканні (2 кватэры на 7 пакояў). У 1927 г. у доме абвалілася столь і з’явіліся расколіны ў тыльнай сцяне. У 1928—1929 гг. праведзены капітальны рамонт.
У час Вялікай Айчыннай вайны 1941—1944 гг. будынак быў пашкоджаны. Адноўлены ў канцы 1940-х гг. і выкарыстоўваўся ў ведамстве Гаржылкамунгаса як камунальнае жытло.
Пасля адсялення жыльцоў у сярэдзіне 1980-х гг. будынак быў занядбаны і знаходзіўся ў аварыйным стане. Прыватызаваны ў 1998 г. Згодна з дазволам Міністэрства культуры ад 9 ліпеня 2003 г. № 01-07/2003 у ходзе рэканструкцыі надбудавана мансарда з трохвугольным франтонам.
Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі.
Дамы № 3, 5/1 і 5/2 ствараюць адзіны комплекс забудовы з будынкам былой гарадской управы (№ 1). Дом № 5/2 уяўляе сабой двухпавярховы, прамавугольны ў плане цагляны будынак. Накрыты двухсхільным дахам, крытым бляхай. Гладкая сцяна фасада члянёна прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на другім паверсе дэкарыравана прамавугольнымі нішамі і падаконнымі плітамі. Паверхі падзелены міжпавярховым прафіляваным гзымсавым паяском. Унутранная планіроўка анфіладная.
ФК Судува Марыямпале
«Судува» (Futbolo klubas „Sūduva“) — літоўскі футбольны клуб з Марыямпале. Заснаваны ў 1968 годзе. У цяперашні час выступае ў А Лізе. Чэмпіён Літвы 2017, 2018 і 2019 гадоў.
NGC 1107
NGC 1107 (іншыя абазначэнні — UGC 2307, MCG 1-8-6, ZWG 415.13, PGC 10683) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Старажытнаіндыйская мова
Старажы́тнаінды́йская мова (старажы́тнаінды́йскія мовы) — мова старажытных арыяў, які ўзніклі ў Паўночна-Заходняй Індыі ў сярэдзіне II тыс. да н.э., якая пасля гэтага распаўсюдзілася па паўночных і цэнтральных рэгіёнах паўвостраву Індастан. Адна з ранніх прадстаўніцаў індаеўрапейскіх моў, знаходзілася ў блізкай роднасці са старажытнаіранскімі мовамі (авестыйскай і старажытнаперсідскай), складаючы з імі індаіранскую моўную супольнасць.
Гісторыя
Старажытнаіндыйская мова прадстаўленая дзвюма літаратурнымі формамі, адрознымі паводле свайго часу ўзнікнення, што спрычыняецца да шэрагу разыходжанняў між імі, а менавіта ведыйскай мовай (найперш вядомая як мова Рыгведы) і санскрытам (узнікнуў у V ст. да н.э. у выніку спробы нармалізацыі позняе ведыйскай мовы). У сваю чаргу, кожны з гэтых этапаў развіцця меў уласныя формы ў залежнасці ад храналагічнай стадыі развіцця.
Аб моўнай раздробленасці ў старажытнаіндыйскі перыяд невядома практычна нічога. Вядома, што ведыйская мова склалася на аснове дыялектаў гістарычнага рэгіёна Панджаб (усход сучаснага Пакістана і паўночны захад сучаснай Індыі), а кадыфікацыя санскрыту адбывалася ўжо ў цэнтральнай Індыі, у даліне Ганга. Існыя, верагодна, на той час іншыя старажытнаіндыйскія дыялекты або мовы былі хутчэй за ўсё выцесненыя другасным пашырэннем цэнтральных сярэднеіндыйскіх дыялектаў з прычыны таго, што паводле звестак лексікастатыстыкі ўсе кантынентальныя індаарыйскія мовы падзяліліся на рубяжы эраў. Адзіным выняткам з'яўляецца сінгальская мова (а таксама ўтвораная на яе грунце мальдыўская), продак якой аддзяліўся ад цэнтральных дыялектаў на пяць стагоддзяў раней.
Перыяд міграцыі арыяў да ўварвання ў Індыю адлюстраваўся ў шэрагу старажытнаіндыйскіх уласных назваў, у тэонімах, у некаторых конегадоўчых тэрмінах у мовах старажытных народаў Малой і Пярэдняй Азіі. Акрамя ведыйскай мовы і санскрыту існавалі і іншыя старажытнаіндыйскія дыялекты, не адлюстраваныя ў тэкстах. Пра іх можна меркаваць дзякуючы тым сярэднеіндыйскім мовам, што зафіксаваныя ў тэксце, але паходзілі ад незафіксаваных старажытнаіндыйскіх дыялектаў.
Каля IV ст. да н.э. старажытнаіндыйскія дыялекты (мовы) развіваюцца ў сярэднеіндыйскія мовы, што, у прыватнасці, што стала прычынай патрэбы кадыфікацыі санскрыту. Таксама сярэднеіндыйскія мовы ў гістарычным дачыненні будуць прадстаўленыя, напрыклад, пракрытамі і значна пазней атрымаюць развіццё ў выглядзе новаіндыйскіх моў — сучасных моў індаарыйскай групы. Размоўныя старажытнаіндыйскія дыялекты атрымліваюць сярэднеіндыйскія рысы ўжо ў перыяд позняй ведыйскай мовы, таму г.зв. пракрытызмы сустракаюцца ўжо ў ёй.
Старажытнаіндыйскія мовы маюць два незалежныя працягі: жывыя сярэднеіндыйскія мовы, пакладзеныя ў аснову пракрытаў, палі і да т.п., і санскрыт, у якім агулам адбылося ўпарадкаванне і кансервацыя стану старажытнаіндыйскага перыяду. З гістарычнага або тыпалагічнага пункту гледжанняў санскрыт не з'яўляўся строга папярэднім сярэднеіндыйскім мовам, а суіснаваў з імі праз шырокія гістарычныя і культурныя функцыі санскрыту ў тагачаснай Паўднёвай Азіі, пры гэтым ішло яго паралельнае развіццё (параўнальна медлена, галоўным чынам лексічна). Гэты перыяд выкарыстання санскрыту можна параўнаць з шырокім выкарыстаннем лаціны да Рэфармацыі або ўжываннем царкоўнаславянскай мовы ў шэрагу краін Усходняй Еўропы і г.д.
Наогул, для індаарыйскіх моў усіх трох перыядаў (старажытны, сярэдні, новы) прынцыповым з'яўляецца існаванне трох узроўняў моў:
Тыпалагічная характарыстыка
Распаўсюджваючыся па Індыі, старажытнаіндыйская мова засвоіла шэраг асаблівасцей з моў даіндаеўрапейскага насельніцтва рэгіёна (гл. даведыйскі субстрат).
Блізкай да старажытнаіндыйскай лічыцца мова мітанійскіх арыяў, адлюстраваны ў шэрагу ўласных імёнаў, тэонімаў (імёнаў божастваў), конегадоўчых тэрмінаў у мовах старажытных народаў тагачаснае Месапатаміі, перадусім хурыцкай (якая пры гэтым не належала да індаеўрапейскіх наогул). Індаарыйскі характар мовы мітанійскіх арыяў таксама засведчаны дзякуючы такім істотным пластам лексікі, як, напрыклад, парадкавыя лічэбнікі.
Наогул у фанетычным і фаналагічным дачыненнях для старажытнаіндыйскіх дыялектаў былі ўласцівыя наяўнасць класаў змычных шумных прыдыхальных і цэрэбральных фанем, фаналагічнае супрацьпастаўленне простых галосных паводле даўжыні—кароткасці; існаванне зычных зыходаў словаў побач з галоснымі, шматлікіх спалучэнняў зычных (асабліва складаных) у сярэдзіне слова. У аснове марфалогіі былі пакладзены сістэма якасных чаргаванняў галосных у корані і суфіксе, а таксама развіты сінтэтычны лад: граматычныя значэнні перадаваліся спалучэннем шматлікіх тыпаў асноваў назоўнікаў, прыметнікаў і дзеясловаў з той ці іншай серыяй канчаткаў. Назоўнік і прыметнік змяняліся паводле васьмі склонаў, трох лікаў; дзеяслоў — паводле трох асоб і лікаў, шасці-сямі часоў, 4-6 ладоў і трох станаў, парадыгма дзеяслову прадстаўленая многімі дзясяткамі асабовых флектыўных формаў. У словаўтварэнні былі прадукцыйнымі прэфіксацыя і суфіксацыя, прычым шэраг суфіксаў патрабавалі пэўнай ступені чаргавання каранёвага галоснага; увогуле марфалагічная структура слова з'яўлялася даволі прадказальнай. Сінтаксіс з'яўляўся галоўным чынам вольным, пры гэтым, як правіла, дзеяслоўны выказнік меў канцавую пазіцыю, азначэнне — прэпазіцыйную.
Сарамлівасць кроны
Сарамлівасць кро́ны (Crown shyness) — феномен, які назіраецца ў некаторых відаў дрэў, калі кроны поўнасцю развітых дрэў не стыкаюцца, фарміруючы полаг лесу з каналамі-прабеламі. Іншыя назвы — «разамкнутасць полагу», «сарамлівасць полагу», ці «міжкронавая прастора». Назіраецца ў дрэў аднаго віду, аднак зафіксаваны выпадкі між дрэвамі розных відаў.
Навукоўцы не прыйшлі да адзінага меркавання аб дакладных прычынах «сарамлівасцi», хоць у навуковай літаратуры гэты феномен абмяркоўваецца з 1920-х гадоў.
Па адной з версій, высокія тонкія дрэвы ў час моцных вятроў пашкоджваюцца і, каб пазбегнуць сутыкненняў адно з адным, рэагуюць «сарамлівасцю кроны». Эксперыменты выявілі, што дрэвы паступова запаўняюць прабелы між кронамі, калі іх штучна абмежаваць ад сутыкнення з прычыны дзеянні ветру.
Аднак малайзійскі навуковец Фрэнсіс Ын, які даследаваў Dryobalanops aromatica ў 1977 годзе, не знайшоў на гэтым дрэве доказаў пашкоджанняў ад трэння і выказаў здагадку, што зверху зоны росту адчувальныя да ўзроўню асветленасці і спыняюць рост пры збліжэнні з іншымі раслінамі.
Іншае тлумачэнне складаецца ў тым, што «сарамлівасць кроны» перашкаджае распаўсюджванню насякомых-мінёраў.
Стругаўка (Гардзееўскі раён)
Стругаўка (Стру́говка) — вёска ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гліннаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Заснавана ў пачатку XVIII ст.
Да Лютаўскай рэвалюцыі вёска ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 года вёска абвяшчалася часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года вёска ўключана ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.
З 1929 года ў складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года ў Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзена ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшла ў склад Бранскай вобласці.
IC 3995
IC 3995 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карма
Карма (कर्म — «прычына-следства, адплата», ад санскрыт. कर्मन् карман — «справа, дзеянне, праца») — адно з цэнтральных паняццяў у індыйскіх рэлігіях і філасофіі, сусветны прычынна-следчы закон, згодна з якім праведныя або грахоўныя дзеянні чалавека вызначаюць яго лёс, адчуваемыя ім пакуты або асалоды. Карма ляжыць у аснове прычынна-следчага шэрагу, званага сансарай і ўжываецца ў асноўным для разумення сувязяў, якія выходзяць за межы аднаго існавання. У розных індыйскіх рэлігіях даюцца трохі адрозныя адзін ад аднаго філасофскія тлумачэнні паняцця кармы.
Балгарская мова
Балгарская мова — мова балгар, якая адносіцца да паўднёвай групы славянскіх моў індаеўрапейскай моўнай сям'і.
На пісьме балгарская мова выкарыстоўвае кірыліцу (балгарскі алфавіт). У сучаснай балгарскай азбуцы няма літар «Э», «Ы» і «Е», а літара «Ъ» пазначае галосны гук.
У адрозненне ад іншых славянскіх моў, у балгарскай мове склоны амаль зніклі, затое выкарыстоўваюцца вызначаны, нявызначаны і так званы «нулявы» артыклі.
Лексічна балгарская мова даволі блізкая да царкоўнаславянскай і дагэтуль утрымлівае мноства слоў, якія лічацца архаічнымі ва ўсходнеславянскіх мовах. Па гістарычных прычынах у лексіконе балгарскай мовы шмат слоў цюркскага паходжання.
Балгарская мова — афіцыйная мова Рэспублікі Балгарыя. На ёй гавораць таксама ў Аргенціне, Грэцыі, Ізраілі, Канадзе, Малдавіі, Румыніі, ЗША, Сербіі, Паўночнай Македоніі, Турцыі, Украіне, Венгрыі, Расіі. На балгарскай мове створана багатая мастацкая і навуковая літаратура. У Бесарабскай Балгарыі яна з'яўляецца афіцыйнай мовай балгарскай абшчыны. Агульная колькасць гаворачых на балгарскай мове ў свеце — больш за 12 мільёнаў чалавек.
Святлафор
Святлафо́р — прылада аптычнай сігналізацыі, прызначаная для рэгулявання руху людзей, аўтамабіляў, веласіпедаў і іншых удзельнікаў дарожнага руху, цягнікоў чыгункі і метрапалітэна, рачных і марскіх суднаў.
Гісторыя
Першы святлафор быў усталяваны 10 снежня 1868 года ў Лондане поруч будынку Брытанскага парламента. Яго вынаходнік - Дж. П. Найт (J. P. Knight) — быў спецыялістам па чыгуначных семафорах. Святлафор кіраваўся ўручную і меў два семафорных крыла: паднятыя гарызантальна азначалі сігнал "стоп", а апушчаныя пад вуглом у 45° - рух з асцярогай. У цёмны час сутак выкарыстоўваўся круцельны газавы ліхтар, з дапамогай якога падаваліся, адпаведна, сігналы чырвонага і зялёнага колераў. Святлафор выкарыстоўваўся для палягчэння пераходу пешаходаў праз вуліцу, а яго сігналы прызначаліся для транспартных сродкаў. 2 студзеня 1869 года газавы ліхтар святлафора выбухнуў, параніўшы паліцыянта, што кіраваў святлафорам.
Першая аўтаматычная сістэма святлафораў (здольная да пераключэння без непасрэднага ўдзелу чалавека) была распрацавана і запатэнтавана ў 1910 годзе Эрнстам Сірынам (Earnest Sirrine) з Чыкага. Яго святлафор выкарыстоўваў непадсветленыя надпісы Stop і Proceed.
Вынаходнікам першага электрычнага святлафора можа, відаць, лічыцца Лестэр Вайр (Lester Wire) з Солт-Лейк-Сіці (штат Юта, ЗША). У 1912 годзе ён распрацаваў (але не запатэнтаваў) святлафор з двума круглымі электрычнымі сігналамі (чырвонага і зялёнага колеру).
5 жніўня 1914 года ў Кліўлендзе (штат Агая, ЗША) Амерыканская святлафорная кампанія (American Traffic Signal Company) усталявала на перакрыжаванні 105-й вуліцы і авеню Эўкліда чатыры электрычных святлафора канструкцыі Джэймса Хога (James Hoge). Яны мелі чырвоны і зялёны сігнал і, пераключаючыся, выдавалі гукавы сігнал. Сістэма кіравалася паліцыянтам, якія сядзеў у шкляной будцы на скрыжаванні. Святлафоры задавалі правілы руху, аналагічныя прынятым у сучаснай Амерыцы: паварот направа ажыццяўляўся ў любы час пры адсутнасці перашкод, а паварот налева - на зялёны сігнал вакол цэнтра перакрыжавання.
У 1920 годзе трохкаляровыя святлафоры з выкарыстаннем жоўтага сігналу былі ўсталяваны ў Дэтройце (штат Мічыган, ЗША) і Нью-Ёрку. Аўтарамі вынаходстваў былі, адпаведна, Уільям Потс (William Potts) і Джон Ф. Харыс (John F. Harriss).
У Еўропе аналагічныя святлафоры былі ўпершыню ўсталяваны ў 1922 годзе ў Парыжы на скрыжаванні Ру дэ Рыволі (Rue de Rivoli) і Севастопальскага бульвара (Boulevard de Sebastopol) і ў Гамбургу на пляцы Стэфанплатц (Stephansplatz). У Англіі — у 1927 годзе ў горадзе Вулвергемптане (Wolverhampton).
У сувязі з гісторыяй святлафора часта згадваюць імя афраамерыканскага вынаходніка Гарэта Моргана (Garrett Morgan), які запатэнтаваў у 1922 годзе святлафор арыгінальнай канструкцыі. Існуе ўстойлівы міф пра вялікі ўплыў Моргана на развіццё святлафораў, аднак у рэчаіснасці ён толькі адзін са шматлікіх вынаходнікаў разнастайных святлафораў пачатку XX стагоддзя.
У сярэдзіне 1990-х былі вынайдзены зялёныя святлодыёды з дастатковай яркасцю і чысцінёй колеру, і пачаліся эксперыменты са святлодыёднымі святлафорамі. Масква стала першым горадам у Расіі, у якім святлодыёдныя святлафоры сталі ўжывацца масава.
Аўтамабільныя святлафоры
Найбольш распаўсюджаны святлафоры з сігналамі (звычайна круглымі) трох колераў: чырвонага, жоўтага і зялёнага. У некаторых краінах замест жоўтага выкарыстоўваецца аранжавы колер. Сігналы могуць быць размешчаны як вертыкальна (пры гэтым чырвоны сігнал заўсёды размяшчаецца зверху, а зялёны - знізу), гэтак і гарызантальна (пры гэтым чырвоны сігнал заўсёды размяшчаецца злева, а зялёны - справа). Пры адсутнасці іншых, адмысловых святлафораў яны рэгулююць рух усіх тыпаў транспартных сродкаў і пешаходаў. Часам сігналы святлафора дапаўняюць адмысловым табло зваротнага адліку часу, якое паказвае колькі секунд яшчэ будзе гарэць сігнал. Часцей за ўсё табло зваротнага адліку робяць для зялёнага сігналу святлафора, але ў шэрагу выпадкаў табло адлюстроўвае і пазасталы час чырвонага сігналу.
Практычна паўсюдна чырвоны сігнал святлафора забараняе рух, жоўты забараняе выезд на засцярожаны святлафорам участак, але дапушчае завяршэнне яго праезду, а зялёны - дазваляе рух. Распаўсюджана, але не паўсюдна, выкарыстанне спалучэння чырвонага і жоўтага сігналаў, якое пазначае хуткае ўключэнне зялёнага сігналу. Часам зялёны сігнал уключаецца адразу пасля чырвонага без прамежкавага жоўтага, але не наадварот. Дэталі ўжывання сігналаў адрозніваюцца ў залежнасці ад прынятых у той ці іншай краіне Правіл дарожнага руху.
Могуць таксама падавацца перарывістыя сігналы, сэнс якіх залежыць ад мясцовага заканадаўства. У Беларусі і ў шматлікіх краінах Еўропы перарывісты зялёны сігнал азначае хуткае пераключэнне да жоўтага. Аўтамабілі, які набліжаюцца да святлафора з перарывістым зялёным сігналам, могуць прыняць меры да своечасовага тармажэння, каб пазбегнуць выезду на засцярожанае святлафорам скрыжаванне ці пераход на забараняльны сігнал. Перарывісты жоўты сігнал патрабуе зменшыць хуткасць для праезду скрыжавання ці пешаходнага пераходу (напрыклад, у начны час, калі рэгуляванне не патрабуецца з-за нізкай інтэнсіўнасці руху). Часам для гэтых мэт ужываюцца адмысловыя святлафоры, якія складаюцца з адной жоўтай секцыі, якая мігціць, ці двух жоўтых секцый, якія мігцяць напераменку.
Стрэлкі і стрэлкавыя секцыі
На святлафорах могуць быць дадатковыя секцыі ў выглядзе стрэлак ці контураў стрэлак, якія рэгулююць рух у тым ці іншым кірунку. Правілы (ў краінах былога СССР) такія:
У некаторых гарадах на святлафорах сустракаюцца заўсёды ўключаныя зялёныя секцыі, выкананыя ў выглядзе таблічкі з зялёнай стрэлкай. Яны сігналізуюць пра тое, што паварот направа дазволены і на чырвоны. Аднак, у адрозненне ад "сапраўднай" дадатковай секцыі, такія стрэлкі дазваляюць, але не абавязваюць кіроўцу паварочваць. Такім чынам, кіроўца, які жадае ехаць прама, можа спакойна займаць гэты рад, а кіроўцы, якія стаяць ззаду і жадаюць павярнуць направа па такой "стрэлцы", павінны чакаць.
У кіроўчым асяроддзі, каб адрозніваць такія стрэлкі-таблічкі ад стрэлак-дадсекцый, яны называюцца "кардонкамі".
Святлафор з перарывістым чырвоным сігналам
Чырвоны перарывісты сігнал (як правіла, на святлафорах з адной ці дзвюма чырвонымі секцыямі, што мігцяць па чарзе) выкарыстоўваецца для засцярогі скрыжаванняў з трамвайнымі лініямі пры набліжэнні трамвая, мастоў пры разводцы, участкаў дарог побач з узлётна-пасадкавай паласой аэрапортаў пры ўзлёце і пасадцы самалётаў на небяспечнай вышыні. Гэтыя святлафоры аналагічныя тым, што выкарыстоўваюцца на чыгуначных пераездах (гл. ніжэй).
Святлафор, які ўсталёўваецца на чыгуначных пераездах
Складаецца з двух гарызантальна размешчаных чырвоных ліхтароў і, на часцы пераездаў, аднаго ліхтара месяцава-белага колеру. Белы ліхтар размешчаны паміж чырвонымі, ніжэй ці вышэй іх узроўня. Значэнне сігналаў наступнае:
Рэверсіўны святлафор
Для рэгулявання руху па палосах праезнай часткі (асабліва там, дзе магчымы рэверсіўны рух), ужываюць адмысловыя святлафоры кантролю паласы (рэверсіўныя). У адпаведнасці з Венскай канвенцыяй пра дарожныя знакі і сігналы такія святлафоры могуць мець два ці тры сігналы:
Святлафоры для маршрутных транспартных сродкаў
Для рэгулявання руху маршрутных транспартных сродкаў (трамваяў, аўтобусаў, тралейбусаў) выкарыстоўваюць адмысловыя святлафоры, выгляд якіх адрозніваецца ад краіны да краіны.
У Беларусі Правіламі дарожнага руху прадугледжана выкарыстанне Т-падобнага святлафора з "чатырма круглымі сігналамі бела-месяцавага колеру". Верхнія сігналы выкарыстоўваюцца для ўказання дазволеных кірункаў руху (налева, прама, направа), а ніжні - дазваляе пачаць рух. Таксама ў апошнія гады ў тых выпадках, калі кірунак руху маршрутных транспартных сродкаў толькі адзін, ці для ўсіх кірункаў рух дазваляецца заўсёды адначасова, ужываюць часам святлафор у выглядзе звычайнай адзінкавай круглай секцыі з запаленай літарай "Т" жоўтага колеру, што дазваляе рух, калі гарыць, і забараняе, калі не гарыць.
У Швейцарыі для гэтай мэты выкарыстоўваецца асобны сігнал аранжавага колеру (уключаны ўвесь час, ці які мігціць перапынна).
У краінах Паўночнай Еўропы выкарыстоўваюцца святлафоры з трыма секцыямі, якія супадаюць па размяшчэнню і прызначэнню са стандартнымі святлафорамі, але маюць белы колер і форму знакаў: "S" - для сігналу, што забараняе рух, "-" - для папераджальнага сігналу, стрэлка кірунку руху - для дазваляльнага сігналу.
Таксама існуюць святлафоры на трамвайных станцыях (канцавых) - гэта значыць па-за аўтамабільных дарог, што маюць па 2 секцыі - чырвоную і зялёную. Яны служаць для вызначэння парадку адпраўлення трамвайных цягнікоў з розных шляхоў станцыі.
Не існуе міжнароднага стандарту для святлафораў для маршрутных транспартных сродкаў, і яны могуць моцна адрознівацца нават у суседніх краінах. У якасці прыкладу ніжэй даюцца сігналы такіх святлафораў у Бельгіі і Нідэрландах:
З-за свайго спецыфічнага выгляду нідэрландскі святлафор атрымаў мянушку negenoog, гэта значыць "дзевяцівока".
Святлафор для пешаходаў
Такія святлафоры рэгулююць рух пешаходаў праз пешаходны пераход. Як правіла, ён мае два тыпы сігналаў: дазваляльны і забараняльны. Звычайна для гэтай мэты выкарыстоўваюць адпаведна зялёнае і чырвонае святло. Самі сігналы маюць розную форму. Часцей за ўсё выкарыстоўваюць сігналы ў выглядзе сілуэту чалавека: чырвоны - што стаіць, зялёны - што ідзе. У ЗША чырвоны сігнал часта вырабляюць у выглядзе сілуэту паднятай далоні (жэст "стоп"). Часам выкарыстоўваюць надпісы "стойце" і "ідзіце" (ў англійскай мове "stop" і "walk", у іншых мовах - аналагічна). У сталіцы Нарвегіі для забароны руху пешаходаў выкарыстоўваюцца дзве стаячыя постаці, афарбаваныя чырвоным колерам. Робіцца гэта для таго, каб людзі, якія слаба бачаць, ці пакутуюць дальтанізмам, маглі зразумець: можна ім ісці, ці трэба стаяць.
На ажыўленых магістралях усталёўваюць звычайна аўтаматычныя святлафоры. Але часта ўжываецца і варыянт, калі святлафор пераключаецца пасля націску адмысловай кнопкі і дазваляе пераход на працягу вызначанага часу пасля гэтага.
Сучасныя святлафоры для пешаходаў дадаткова абсталёўваюць таксама гукавымі сігналамі, прызначанымі для сляпых пешаходаў, а часам і табло зваротнага адліку часу.
У часы існавання ГДР сігналы святлафора для пешаходаў мелі арыгінальную форму маленькага "светлафорнага" чалавечка **(Ampelmännchen). У Саксоніі такія святлафоры ставяць дагэтуль.
У адсутнасць пешаходнага святлафора пешаходы кіруюцца паказаннямі аўтамабільнага святлафора.
Святлафор для веласіпедаў
Для рэгулявання руху ровараў часам ужываюць адмысловыя святлафоры. Гэта можа быць святлафор, сігналы якога выкананы ў форме сілуэту веласіпеда, ці звычайны трохкаляровы святлафор, забяспечаны адмысловай таблічкай.
Трамвайны святлафор
Трамвайныя святлафоры прызначаны для рэгулявання руху трамваяў. Звычайна ўсталёўваюцца перад участкамі з абмежаванай бачнасцю, перад зацяжнымі ўздымамі, спускамі, на ўездзе/выездзе трамвайных дэпо, а таксама перад трамвайнымі стрэлкамі.
Звычайна трамвайныя святлафоры маюць 2 сігналы: чырвоны і зялёны. Усталёўваюцца галоўным чынам або справа ад трамвайнага шляху, або па цэнтры над ім вышэй кантактнага провада.
Асноўнае прызначэнне трамвайных святлафораў складаецца ў тым, каб сігналізаваць кіроўцам трамваяў пра занятасць наступнай за святлафорам часткі трамвайнага шляху. Дзеянне трамвайных святлафораў распаўсюджваецца толькі на трамваі.
Святлафоры такога тыпу працуюць у аўтаматычным рэжыме.
Чыгуначны святлафор
Чыгуначныя святлафоры прызначаны для рэгулявання руху цягнікоў, манеўровых саставаў, а таксама рэгулявання хуткасці спуску з сартавальнай горкі:
Таксама святлафоры ці дадатковыя светлавыя паказальнікі могуць інфармаваць машыніста пра маршрут ці неяк яшчэ канкрэтызаваць паказанне.
Існуе асобны тып двухколерных чыгуначных святлафораў - манеўровыя, якія падаюць наступныя сігналы:
Часам чыгуначны святлафор памылкова завуць семафорам.
Рачныя святлафоры
Рачныя святлафоры прызначаны для рэгулявання руху рачных суднаў. Галоўным чынам выкарыстоўваюцца для рэгулявання праходу суднаў праз шлюзы. Такія святлафоры маюць сігналы двух колераў - чырвонага і зялёнага.
Адрозніваюць далёкія і блізкія рачныя святлафоры. Далёкія святлафоры дазваляюць ці забараняюць падыход суднаў да шлюза. Блізкія святлафоры ўсталёўваюцца непасрэдна перад і ўсярэдзіне камеры шлюза на правым боку па ходу руху судна. Яны рэгулююць уваход суднаў унутр шлюзавай камеры і выхад з яе.
Варта адзначыць, што непрацуючы рачны святлафор (не гарыць ніводны з сігналаў) забараняе рух суднаў.
Святлафоры ў аўтаспорце
У аўтаспорце святлафоры могуць усталёўвацца на маршальскіх пастах, на выездзе з піт-лейн і на стартавай рысе.
Стартавы святлафор падвешваецца над трасай такім чынам, каб ён быў добра бачны ўсім кіроўцам на старце. Размяшчэнне агнёў: "чырвоны - зялёны" ці "жоўты - зялёны - чырвоны". Сігналы святлафора дублююцца з процілеглага боку (каб усім заўзятарам і суддзям была бачная працэдура старту). Часцяком на гоначным святлафоры не адзін чырвоны ліхтар, а некалькі (на выпадак, калі лямпа згарыць).
Сігналы стартавага святлафора такія:
Маршальскія святлафоры сустракаюцца вельмі рэдка і аддаюць тыя ж каманды, якія маршалы аддаюць сцягамі (чырвоны - спыніць гонку, жоўты - небяспечны ўчастак, і г.д.)
Святлафор на піт-лейн мае такія сігналы:
У 2008 годзе каманда "Ферары" выкарыстоўвала святлафор замест таблічкі для падачы сігналаў гоншчыку падчас піт-стопу. Сістэма дзейнічала цалкам аўтаматычна, але падчас гран-пры Сінгапура з-за ажыўленага руху па піт-лейн прыйшлося кіраваць святлафорам уручную. Механік па памылцы даў Масе зялёны яшчэ да таго, як запраўны шланг выцягнулі з баліда, што выклікала інцыдэнт. Пасля гэтага каманда вярнулася да традыцыйнай таблічкі.
На лямпах напальвання і галагенавых лямпах
Сустракаюцца святлафоры без адбівальніка. Гэта зніжае і без таго нізкі ККД, але пазбаўляе ад ілжывага засвятлення.
Недахопы
Досвед чыгуначнікаў паказвае, што жоўты і белы ў "святлодыёдным" выкананні, а таксама ўласцівае святлодыёдам рэзкае мігценне дрэнна ўспрымаюцца. На развязках з вялікім лікам святлафораў даводзіцца штучна рабіць святлафоры накіраванымі, забяспечваючы іх лінзамі Фрэнеля. У краінах з халоднымі зімамі даводзіцца рабіць падагрэў святлафора - зваротны бок высокага ККД.
Блок кіравання светлафорным аб'ектам
На мове дарожных службаў светлафорным аб'ектам завуцца некалькі святлафораў, якія кіруюцца агульным электронным блокам і дзейнічаюць як адзінае цэлае.
Дадатковыя інтэрфейсы
У некаторых краінах святлафоры забяспечваюцца дадатковай лічбавай панэллю, што паказвае, колькі секунд засталося да змены статуту святлафора. У Расіі падобныя святлафоры распаўсюджаны параўнальна мала, часцей за ўсё яны сустракаюцца ў Маскве, Санкт-Пецярбургу і ў іншых буйных гарадах Расіі.
Адзін са шляхоў падвышэння эфектыўнасці святлафора - прыстасаванне яго да выкарыстання сляпымі людзьмі. Ва ўмовах, калі неабходна падвышаная увага, такія дадаткі з'яўляюцца карыснымі і для звычайных людзей.
Да прыкладу, гукавое суправаджэнне, якое спрацоўвае пры змене колераў: павольнае ціканне ("чакай") ці хуткае ціканне ("ідзі").
Обалінец
О́балінец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свіна, за 46 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка, на поўдзень ад возера Клётнае і вёскі Уладзіміраўка.
Назва
Назва балцкага паходжання. Аснова «Обал-» паўтараецца ў назве возера Обаль, праз якое цячэ рака Обаль, крыху на ўсходзе ад возера Обалінец. Назва Обалінец відавочна звязаная з назвамі Обаль, але возера крыху на аддаленні.
Адпачатная балцкая форма назваў тыпу «Обаль» — *Abalis, яна ж у іншым месцы дала назвы праточным азёрам Аболе і Абалікшты (сілкуюць водамі раку Дзісну), рацэ Абалянцы.
Корань Ab- такі самы, як у латышскіх гідронімах тыпу Abula, Abuls, Abava. Ад індаеўрапейскага ab-, якім пазначаліся рачныя, цякучыя воды. Яго фанетычны варыянт ap- даў заходнябалцкае прускае ape «рака», а варыянт up- — усходнябалцкае літоўскае upė. Ад іх — назвы рэк Вопь на Верхнім Падняпроўі, Упа на Верхнім Павоччы. «Звонкі» варыянт ub- даў назву прыпяцкай ракі Убарць.
Індаеўрапейскім ab-, з усімі яго варыянтамі, пазначалася, як мяркуецца, вада як актыўная сіла і нават воднае боства, а *uedor- — вада як матэрыял. Другі корань у балцкай гідраніміі ў назвах тыпу Удага, Водзьга, пруск. *Vadanga, літ. Vedega, Vada. Магчыма, гэтае размежаванне адбівалася і ў сакральных практыках з водамі ў старажытных балтаў, але сляды гэтага згубленыя.
Корань Ab- асабліва папулярны на Падзвінні, як у ніжнім цячэнні Дзвіны ў Латвіі, так і ў сярэднім — на поўначы цяперашняй Беларусі. Воды з азёраў Аболі і Абалікшты цякуць у дзвінскі прыток Дзісну. Воды з азёраў Абстэрна і Набіста (абедзве назвы ад асновы *Ab-ist-) цякуць у дзвінскую раку Вята. Таго ж паходжання і назва ракі (на цяперашнім расійска-ўкраінскім памежжы, паміж Курскам і Чарнігавам).
Семантыка ўсіх гэтых назваў звязаная з цячэннем рэк, праточнасцю азёраў. Назвы плыткіх рэк і праточных азёраў таксама ўтвараліся ад балцкага кораня žod- / žad- (як Жодзень ці Жадунь).
Гідраграфія
Плошча паверхні возера 0,15 км², даўжыня 0,68 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі 1,67 км. Плошча вадазбору 4,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 2 м. Берагавая лінія звілістая. У паўночнай частцы ў Обалінец упадае пратока з возера Клётнае, у паўднёвай выцякае ручай у раку Свіна.
Юдзіта Чэшская (княгіня Польшчы)
Юдзіта Чэшская (1056/1058 год — ) — чэшская князёўна з дынастыі Пржэмыславічаў, у замужжы княгіня польская.
Сям’я
Юдзіта была другой з чатырох дзяцей чэшскага князя Ураціслава II ад яго другой жонкі Адэлаіды Венгерскай, дачкі караля Венгрыі Андраша I. Яна была названа ў гонар бабулі па бацькавай лініі Юдыт фон Швейнфурт, якая памерла неўзабаве пасля яе нараджэння. Іншымі дзецьмі былі Бржэціслаў II, Людміла (пазней манашка) і Ураціслаў, які загінуў у баі ў маладым узросце.
Павел Уладзіміравіч Злобін
Павел Уладзіміравіч Злобін (, Разань — пасля 1923) — расійскі і беларускі палітычны дзеяч. Камісар Народнага сакратарыята БНР па вялікарускіх справах (1918).
Юдзіта Чэшская (княгіня Польшчы)
Сям’я
Дзядзька Юдзіты, князь Спытыгнеў II, памёр у 1061 годзе, і яго спадчыннікам стаў яго брат Ураціслаў II. У 1062 годзе — праз год — герцагіня Адэлаіда памерла. Герцаг Ураціслаў II паўторна ажаніўся ў 1063 годзе са Святаславай, дачкой князя Казіміра I Польскага. Ад гэтага шлюбу ў Юдзіты было пяць зводных братоў і сясцёр: Баляслаў Оламаўцкі, які памёр незадоўга да свайго бацькі, Баржывой II, Уладзіслаў I, Сабеслаў I Ольдржых і Юдзіта, у будучым жонка графа Вірпехта II з Гройча, бургграфа Магдэбурга.
Павел Уладзіміравіч Злобін
Бацька рускага пісьменніка Сцяпана Злобіна.
Юдзіта Чэшская (княгіня Польшчы)
Шлюб
У 1080 годзе Юдзіта выйшла замуж за польскага князя Уладзіслава I Германа (пляменніка сваёй мачахі), каб умацаваць нядаўна створаны чэшска-польскі саюз. Паводле звестак тагачасных гісторыкаў, княгіня Юдзіта займалася дабрачыннасцю, дапамагала бедным, паляпшала ўмовы ўтрымання зняволеных. Пасля амаль пяці гадоў бяздзетнага шлюбу ўзрасла неабходнасць у спадчынніку:
Павел Уладзіміравіч Злобін
Біяграфія
Нарадзіўся 30 лістапада 1882 года ў Разані.
Юдзіта Чэшская (княгіня Польшчы)
Шлюб
Паколькі яна была бясплодная — яна са слязьмі малілася Богу кожны дзень, прыносіла ахвяры, дапамагала ўдовам і сіротам, таксама шчодра адорвала золатам і срэбрам кляштары, загадвала святарам маліцца святым і ласцы Божай паслаць ёй дзіця.
10 чэрвеня 1085 года Юдзіта з мужам прысутнічала на каранацыі свайго бацькі, князя Ураціслава II, каралеўскай каронай. Праз год, 20 жніўня 1086 года, яна нарадзіла доўгачаканага сына і спадчынніка, будучага Баляслава III Крывавустага. Аднак герцагіня не адышла ад наступстваў родаў і праз чатыры месяцы, 25 снежня, памерла.
Праз тры гады, у 1089 годзе, яе муж другі раз ажаніўся з удавой дзядзькі Юдзіты, караля Шаламана Венгерскага, Юдыт Нямецкай, якая стала вядомая як Сафія Польская, каб адрозніваць яе ад першай жонкі Уладзіслава.
Павел Уладзіміравіч Злобін
Біяграфія
На ІІ з’ездзе армій Заходняга фронту ў Мінску выступіў прыхільнікам Устаноўчага сходу і свабоды друку. 21 лютага 1918 года быў абраны ў Народны сакратарыят Беларусі камісарам па вялікарускіх справах. Выступаў супраць стварэння беларускай незалежнай дзяржавы, за аўтаномію Беларусі ў складзе дэмакратычнай Расіі, лічыў Раду Беларускай Народнай Рэспублікі часовай беларускай уладай.
З 1918 года жыў у Маскве. У 1919—1920 гадах працаваў рэдактарам часопіса «Социалист-революционер». Паводле даручэння ЦК Партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў праводзіў арганізацыйную работу ў Маскве.
Тройчы прыцягваўся да судовай адказнасці органамі савецкай улады. Летам 1922 года абвінавачаны па працэсе над Партыяй сацыялістаў-рэвалюцыянераў. Па выніках працэсу 7 жніўня 1922 года прыгавораны да двух гадоў турэмнага зняволення са строгай ізаляцыяй са сканчэннем тэрміну зняволення 24 лютага 1923 года. У час знаходжання ў турме ў Злобіна абвастрыліся сухоты, у лютага 1923 года змешчаны ў бальніцу ДПУ.
25 мая 1923 года высланы ва Уфу на 2 гады са сканчэннем тэрміну ссылкі 23 мая 1925 года. Далейшы лёс невядомы.
Рэабілітаваны 15 мая 2001 года Генеральнай пракуратурай Расійскай Федэрацыі ў сувязі з адсутнасцю ў справе доказаў антысавецкай дзейнасці.
Строна
Строна (Strona) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Б'ела.