cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Песня ўзыходжання
Іншыя версіі складаюцца ў тым, што гэтыя псалмы, магчыма, вынікала спяваць у падвышанай танальнасці, альбо пад акампанемент адмысловай музычнай прылады, альбо ж гэта былі песні паломнікаў, якія прыходзілі ў Іерусалім на святы («падняцца» можа азначаць «пайсці» ці «паехаць у Ерусалім». Тое ж адносіцца ў Пісанні і да зямлі Ізраіля ў цэлым: гл., напрыклад, Быццё, 20:1, дзе гаворыцца, што Абрагам «падняўся» з Егіпта ў зямлю Ізраіля (канкрэтна — у Бейт-Эль, гл. Быццё, 20:3). Падобных месцаў у Пісанні — цэлы шэраг).
У Септуагінце ўсе гэтыя псалмы маюць надпісанне «ᾨδὴ τῶν ἀναβαθμῶν», што ў славянскай Бібліі перакладаецца як «Песня ступеняў». У яўрэйскім тэксце чатыры псалмы (121, 123, 130, 132) маюць надпісанне «Песня ўзыходжання. Давіда» (שִׁיר הַמַּעֲלוֹת, לְדָוִד), а 126-ы — «Песня ўзыходжання. Саламона» (שִׁיר הַמַּעֲלוֹת, לִשְׁלֹמֹה), што адлюстравана ў рускім сінадальным перакладзе Бібліі і ў Вульгаце, але адсутнічае ў Септуагінце. Такім чынам, гэтыя псалмы звязаныя з імёнамі ізраільскіх цароў Давіда і Саламона, што, аднак, пакідае адкрытым пытанне аб аўтарстве гэтых псалмоў, бо гэтыя надпісы можна разумець і як указанні на аўтарства, і як прысвячэнні.
NGC 2983
NGC 2983 (іншыя абазначэнні — ESO 566-3, MCG -3-25-17, UGCA 176, PGC 27840) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рокат (вёска)
Рокат (Рокот) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Уваходзіць у склад Чысцікоўскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на паўночны ўсход ад горада Рудня, за 11 км на поўнач ад аўтадарогі «Арол — Віцебск».
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У кургане ў вёскі Рокат (басейн Каспли) быў знойдзены франкскі меч X стагоддзеа з надпісам Ульфберт.
Міхайлаўскі раён (Амурская вобласць)
Міха́йлаўскі раён (Миха́йловский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Паяркава.
Рокат (вёска)
Славутасці
Комплекс помнікаў археалогіі:
Міхайлаўскі раён (Амурская вобласць)
Геаграфія
Раён размешчаны на поўдні Зейска-Бурэінскай раўніны. На захадзе мяжуе з Канстанцінаўскім, на паўночным захадзе з Тамбоўскім, на поўначы з Акцябрскім, на паўночным усходзе з Завіцінскім, на ўсходзе з Бурэйскім раёнамі вобласці, на поўдні раёна праходзіць дзяржаўная мяжа з КНР. Плошча тэрыторыі 3,0 тыс. км².
Лугаводства
Лугаво́дства — навука і галіна раслінаводства, якая займаецца пытаннямі выкарыстання і паляпшэння прыродных лугоў, стварэннем сеяных сенажацей і пашаў, вытворчасцю травяных кармоў.
Галоўныя кірункі даследаванняў — распрацоўка навуковых асноў і эканамічна абгрунтаваных мерапрыемстваў па інтэнсіфікацыі вытворчасці кармоў, укараненне высокапрадукцыйных сенажацей і пашы для розных глебава-кліматычных умоў.
На Беларусі
Пасля стварэння ў 1911 годзе Мінскай балотнай доследнай станцыі сфарміраваўся навукова-даследчы цэнтр па вывучэнню праблем лугаводства. Даследаванні праводзілі такія вучоныя, як М. Ф. Лебядзевіч, А. М. Арцюхоў, Р. І. Ламкевіч. Развіццё лугаводства звязанае з дзейнасцю З. М. Дзянісава, А. С. Меяроўскага, Я. У. Рудэнка, М. В. Сініцына, В. Г. Стралкова, С. Г. Скарапанава і інш.
Навуковыя даследаванні вядуць Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па земляробстве, Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі, Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія, сельскагаспадарчыя вышэйшыя навучальныя ўстановы.
Мазанаўскі раён
Мазанаўскі раён (Маза́новский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Навакіеўскі Увал.
Геаграфія
Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Амурскай вобласці, у басейне нізоўяў ракі Селемджы. Мяжуе на поўначы з Зейскім, на ўсходзе — з Селямджынскім раёнамі і Хабараўскім краем, на паўднёвым усходзе — з Рамненскім, на паўднёвым захадзе — з Серышаўскім і Свабодненскім, на захадзе — з Шыманаўскім раёнамі.
Сяргей Пятровіч Боткін
Сярге́й Пятро́віч Бо́ткін (Сергей Петрович Боткин;, Масква — , Ментона) — рускі тэрапеўт, заснавальнік фізіялагічнага кірунку ў медыцыне і школы рускіх клініцыстаў. Паходзіў з роду маскоўскіх купцоў Боткіных, сын купца Пятра Конанавіча Боткіна.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1855). Прафесар Медыка-хірургічнай акадэміі ў Пецярбургу (1861). Упершыню ў Расіі стварыў клініка-эксперыментальную лабараторыю (1861), дзе даследаваў фізіялагічнае і фармакалагічнае дзеянне лякарстваў. Распрацаваў шэраг пытанняў паталогіі ўнутраных органаў, інфекцыйных хвароб (у тым ліку пра інфекцыйную прыроду так званай катаральнай жаўтухі — хвароба Боткіна), дыягностыку і лячэнне блукальнай ныркі. Адзін з заснавальнікаў ваенна-палявой тэрапіі. Увёў інстытут санітарных урачоў (1886), адкрыў у Пецярбургу бясплатную амбулаторыю (1861), бальніцу (1880), заснаваў Жаночыя ўрачэбныя курсы (1872).
Ефрасіння Полацкая
Ефрасі́ння По́лацкая, або Еўфрасі́ння, свецкае імя Прадсла́ва (магчыма 5 студзеня 1104 , Полацкая зямля — 23 мая 1167 , , Іерусалімскае каралеўства) — ігумення. Першая жанчына кананізаваная Рускай праваслаўнай царквой (1547), пасля прылічаная да святых (1893).
Дачка віцебскага князя Святаслава Усяславіча. У юнацтве адмовілася ад шлюбу і пайшла ў манастыр. Пасля пасялілася ў келлі Полацкага Сафійскага сабора, перапісвала кнігі, на думку некаторых даследчыкаў, і перакладала іх, а таксама вяла міратворчую і асветніцкую дзейнасць. Пабудавала на свае сродкі дзве царквы ў Полацку, заснавала паблізу Полацка жаночы і мужчынскі манастыры, якія сталі асяродкамі асветы Полацкай зямлі. На заказ Ефрасінні створаны напрастольны крыж, ахвяраваны ёю свайму жаночаму манастыру. Мужчынскаму манастыру ахвяравала абраз «Маці Божая Адзігітрыя Эфеская». У 1167 годзе паломнічала па святых мясцінах, памерла і пахавана ў манастыры Св. Феадосія ў Іерусаліме.
Звестак пра жыццё і дзейнасць Ефрасінні ў крыніцах няма. Аснова гістарыяграфіі — яе «Жыціе», а іканаграфіі — ікона, напісаная да кананізацыі і незахаваная да цяперашняга часу, у крыніцы XIX ст. Ефрасіння на іконе апісана як «подобием бледна лицем от пощения, ризы преподобнические, как у преподобномученицы Евдокеи». Найстаражытнейшай захаванай іканапіснай выявай лічыцца гравюрная копія XVI ст., зробленая з даўняга арыгінала.
У спісах XVI—XVIII стст. захаваліся царкоўныя спевы прысвечаныя Ефрасінні — адна сціхіра вядома ў рукапісе канца XII ст., унікальны помнік музычнай культуры ранняга Сярэднявечча на тэрыторыі Беларусі.
Сям’я
Часу нараджэння крыніцы не паведамляюць, даследчыкі даюць вельмі шырокі перыяд — паміж 1100 і 1120 гадамі, некаторыя памяншаюць яго да 1101—1104 або 1110—1113 гадоў. Аляксей Мельнікаў прапанаваў як магчымую дату нараджэння 5 студзеня 1104 года, яна цяпер лічыцца найбольш імавернай.
Прадслава (магчымае значэнне імя — прадвесніца славы) паходзіла з роду Ізяславічаў Полацкіх, нашчадкаў Ізяслава — сына кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча і полацкай княжны Рагнеды. Дзед Прадславы — полацкі князь Усяслаў Брачыславіч, бацька — малодшы яго сын Георгій. Лічыцца, што Георгій — хроснае імя Святаслава Усяславіча. Некаторыя даследчыкі думаюць, што Георгіем у хрышчэнні быў Расціслаў Усяславіч, але гэта малаімаверна.
Паводле Васкрасенскага летапісу, маці Прадславы — адна са старэйшых дачок Уладзіміра Манамаха і, магчыма, звалася Сафіяй. Ёсць і іншыя меркаванні, напрыклад, Леў Гарошка лічыў, што Прадслава па маці была сваячкай візантыйскай імператарскай дынастыі Камнінаў і яе дзядзькам мог быць Мануіл I Камнін, аднак спасылак і абгрунтавання аўтар не даў, а гісторыкі лічаць сваяцтва з Камнінамі неімаверным.
На думку А. Мельнікава, хроснае імя Прадславы магчыма было Еўпра́ксія (Параске́ва), даследчык зыходзіў з царкоўнай традыцыі выбіраць інацкае імя на першую літару хроснага, а таксама з устойлівых пар імён у гэтай традыцыі. Аднак, такая традыцыя ўзнікла пазней, у XIII—XIV стст., да яе інацкія імёны выбіралі па святцах, хаця і такую практыку ўхвалялі не ўсе архірэі.
Князь Георгій у «Жыціі» названы полацкім князем, але на праўдзе не мог быць такім як малодшым з братоў. Многія даследчыкі лічаць, што ён трымаў Віцебскі ўдзел, таму Прадслава магла нарадзіцца ў Віцебску.
Прадслава была старэйшай дачкой, таксама «Жыціе» называе яе малодшую сястру Гардзіславу і братоў Давыда і Вячку. З «Аповесці мінулых часоў» вядомы таксама брат Васілька.
Пострыг у манахіні
Прадслава атрымала дамашнюю адукацыю. Па 12-гадовым яе ўзросце бацька хацеў выдаць дачку замуж. Князёўна адмовілася ад шлюбу і агулам ад свецкага жыцця, таемна прыняла пострыг у манастыры (на думку розных даследчыкаў у Полацкім або Ізяслаўльскім ), паводле Аляксея Мельнікава, гэта адбылося 15 лютага 1116 года. Прычыны яе ўчынку невядомыя, на думку Любові Ляўшун, уплывала даволі бяспраўнае становішча жонак арыстакратаў, але грунтоўныя даследаванні адмаўляюць звычайнасць падобнага стану правоў.
Атрымала інацкае імя Ефрасіння. У старажытнагрэчаскай міфалогіі слова «эўфрасіна» азначае «радасць». Магчыма, пострыг адбыўся 25 верасня, калі царква адзначае дзень святой Ефрасінні Александрыйскай.
Перапісванне кніг
Імаверна, у канцы 1110-х гадоў Ефрасіння прыняла і схіму. Праз пэўны час (паміж 1118—1122 гадамі, магчыма, што пасля ваенных дзеянняў 1119 года), з дапамогай полацкага епіскапа Іллі, пасялілася ў келлі-галубніцы Сафійскага сабора, пачала перапісваць кнігі («нача книгы писати своими руками») у скрыпторыі пры саборнай бібліятэцы. Менавіта перапісванне кніг было, відаць, адным з яе схімных зарокаў. Працэс пісьма быў складаны і марудны, а таксама цяжкі фізічна, і займаліся звычайна выключна мужчыны. Перапісчык пісаў не на стале, а на далоні левай рукі, упёртай ў локцем на калена. Пісалі на пергаменце ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почыркам, кожная літара аддзялялася ад суседняй. Часта перапісчыкі не толькі добра ведалі граматыку, а мелі і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі раздзелаў звычайна аздаблялі жывёльным або раслінным арнаментам. Часта кнігі ўпрыгожваліся адмыслова выпісанымі загаловачнымі літарамі, буквіцамі або ініцыяламі і мініяцюрамі. За дзень дасведчаны перапісчык мог спісаць не болей за чатыры старонкі.
Жунінью Паўліста
Асва́лду Жыролду Жу́ніяр (Osvaldo Giroldo Júnior), больш вядомы як Жунінью або Жунінью Паўліста (Juninho Paulista;, , Бразілія) — футбаліст зборнай каманды Бразіліі, атакуючы паўабаронца, чэмпіён свету па футболе 2002, бронзавы прызёр Алімпіяды-1996. Выступаў: на радзіме — за «Сан-Паўлу», «Васка да Гама», «Палмейрас», за мяжой — за «Мідлсбра», «Атлетыка Мадрыд», «Сэлтык» і «Сідней».
Ефрасіння Полацкая
Перапісванне кніг
Паводле вуснага падання, некаторыя гісторыкі (Борх і Ластоўскі) прапанавалі гіпотэзу, што Ефрасіння магла пісаць Полацкі летапіс, які знаходзіўся ў Полацкай бібліятэцы і не захаваўся да нашых дзён. Аднак іншыя даследчыкі лічаць, што звесткі пра пісанне Ефрасінняй летапісу напэўна легендарныя, яны нічым не пацверджаны.
Будаўніцтва храмаў і манастыроў
«Жыціе» апавядае як аднойчы ў сне анёл павёў Ефрасінню і ў Сяльцо, месца за дзве вярсты ад Полацка на беразе Палаты, і сказаў: «Тут належыць табе быць!». Сон паўтарыўся тройчы. Пасля гэтага полацкі епіскап Ілля, узяўшы сведкамі полацкага князя Барыса, Прадславінага бацьку князя Святаслава і полацкіх баяр, перадаў чарніцы Сяльцо.
Тамсама, у Сяльцы Ефрасіння, тады яшчэ інакіня, ініцыявала будаўніцтва жаночага Спаскага манастыра. Каля 1133 года пачалося будаўніцтва Спаскага сабора, што цяпер некаторыя аўтары ацэньваюць як найбуйнейшую падзею полацкага дойлідства таго перыяду. На думку Нікалаюка, заказчыкам будаўніцтва мог быць князь Васілька, які вярнуўся на радзіму з Візантыі, але ў гэтай гіпотэзы шэраг супярэчнасцяў. Паводле «Жыція» царква была пабудавана вельмі хутка па тых часах — за 30 тыдняў (адзін будаўнічы сезон). Калі ў будаўнікоў скончыўся будаўнічы матэрыял — плінфа, то пасля малітвы Ефрасінні назаўтра ў печы знайшлася плінфа і ў той жа дзень быў узнесены крыж. Гісторык архітэктуры і археолаг Мікалай Варонін лічыў, што брак цэглы быў выкліканы незвычайнасцю верхніх частак храма, якія патрабавалі шмат будаўнічага матэрыялу. Будаваў царкву Святога Спаса дойлід Іаан. Царква ў Сяльцы ўяўляе сабой трохнефны шасцістаўповы крыжова-купальны храм памерам 8x12 метраў. Царква была пабудавана на беразе Палаты, на месцы старой рэзідэнцыі полацкіх епіскапаў (легендарнае з’яўленне (знак) анёла і блаславенне епіскапа тычацца, магчыма, да ночы свята Праабражэння Гасподняга 6 жніўня 1126 года ), а Ефрасіння тады ж была ўзведзена ў сан ігуменні гэтага манастыра. Пазней Спаскі сабор два з паловай стагоддзі належаў ордэну езуітаў і быў касцёлам. Цяпер гэта адзіны ў Беларусі храм, дзе захаваліся роспісы XII стагоддзя.
Пазней Ефрасіння ініцыявала будаўніцтва побач мужчынскага Багародзіцкага манастыра (сярэдзіна XII ст.; у 1580 годзе ўжо не існаваў, або быў у поўным заняпадзе) і царквы Святой Багародзіцы пры ім (1151—1154, асвечана ў 1157, не захавалася).
Пакліканне сясцёр да манаства
Памочніцамі Ефрасінні сталі сёстры — родная Гардзіслава і стрыечная Звеніслава.
Ефрасіння, якая на той час была ігуменняй, папрасіла бацьку прыслаць да яе малодшую сястру для навучання грамаце; а пасля таемна пастрыгла яе ў манашкі. Бацька, калі даведаўся пра гэта, у вялікай роспачы прыехаў у Сяльцо, горка плакаў і не хацеў аддаваць у манахіні і другую дачку. Пострыг Гардзіславы адбыўся не пазней за 1129 год.
У тым жа 1129, ці можа нават у 1128 годзе, хутка пасля смерці свайго бацькі, следам за Гардзіславаю, у Спасаву абіцель уступае і стрыечная сястра Еўфрасінні Звеніслава Барысаўна. Звеніслава сама прыйшла да Ефрасінні і прынесла свой багаты пасаг у дар храму. Атрымаўшы пасля пострыгу імя Еўпраксія, яна была асабліва блізкая з Ефрасінняй — «яко едина душа въ двою телесу». Пазней Еўпраксія заняла месца Ефрасінні і стала ігуменняй, працягваючы асветніцкую дзейнасць сястры.
Перад самым ад’ездам насуперак волі свайго брата Вячкі зрабіла манахінямі яго дачок: Вольгу і Кірыяну. «Жыціе» сцвярджае, што Ефрасіння мела ад Бога дар: зірнуўшы на каго, адразу бачыла, ці мае той чалавек дух дабрадзейны і ці можа ён стаць Божым абраннікам.
Абраз Маці Божай Адзігітрыі Полацкай
З Эфеса 100 воінаў імператара даставілі ікону ў Кастанцінопаль, дзе ў саборы Святой Сафіі яна была перададзена Міхаілу. Атрыманую святыню Еўфрасіння Полацкая «ўнесла ў царкву Святой Багародзіцы.., аздобіла золатам і самацветамі, і ўстанавіла насіць яго [абраз] кожны аўторак па святых цэрквах».
Большасць сучасных даследчыкаў лічаць, што на самай справе ў Полацк былі прысланы копіі Царградскай (а не Эфескай) Адзігітрыі і рэліквіі, а само падарожжа адбылося ў перыяд паміж 1156 і 1160 годам. У сярэднявеччы ў 1239 годзе (па іншым звесткам у XVI ст.) ікона была ўнесена ў Уваскрасенскую царкву Тарапца. Цяпер абраз захоўваецца ў фондах Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу.
Помнік на магіле ахвяр фашызму
Помнік на магіле ахвяр фашызму — помнік у вёсцы Асташэва, Віцебская вобласць. Размешчаны ў цэнтры вёскі.
Ефрасіння Полацкая
Крыж Ефрасінні Полацкай
Да асветніцкай дзейнасці Ефрасінні Полацкай адносіцца і адкрыццё іканапіснай і ювелірнай майстэрань. У 1161 годзе Ефрасіння Полацкая заказала мясцоваму майстру Лазару Богшы выраб напрастольнага крыжа з рэліквіямі, які пазней стаў вядомы як Крыж Ефрасінні Полацкай. Крыж стаў беларускай нацыянальнай святыняй і адначасова помнікам старабеларускага пісьменства.
Помнік на магіле ахвяр фашызму
Аіпсанне
У магіле пахаваны жыхары, закатаваныя і спаленыя нямецкімі войскамі 30 верасня 1943 года. У 1983 годзе на магіле быў пастаўлены помнік — плоская вертыкальная стэла над стылізаванай двухсхільнай страхой хаты. На франтальнай плоскасці стэлы скульптурная выява ахопленых полымем жанчыны з дзіцем. У завяршэнні — 4 вертыкальныя пілоны, паміж якімі ўмацаваны тры званы. Абапал стэлы — дзве нахіленыя пліты з імёнамі загінуўшых.
Аўтар архітэктурнай кампазіцыі — А. Сцяблецкі.
Ефрасіння Полацкая
Крыж Ефрасінні Полацкай
Крыж захоўваўся ў царкве Святога Спаса да пачатку 1220-х гадоў, потым быў вывезены ў Смаленск, адтуль у 1514 годзе ў Маскву, адкуль вернуты ў Полацк вялікім князем маскоўскім Іванам IV у 1563 годзе пасля захопу Полацка. Падчас вайны 1812 года крыж схавалі ў замураванай нішы сцяны Сафійскага сабора, а ў 1841 годзе вярнулі ў храм Спаса.
У 1921 годзе крыж канфіскавалі савецкія ўлады. У 1928 годзе дырэктар Беларускага дзяржаўнага музея Вацлаў Ластоўскі вывез крыж з Полацка ў Мінск, а ў 1929 годзе перадаў яго Беларускаму музею ў Магілёве, пра што быў складзены Акт. Акт 1929 года сведчыць пра вялікія мастацкія страты крыжа — 13 выяў святых былі выламаны або сапсаваны, з каштоўных камянёў засталіся толькі два — аметыст і гранат, з розных частак помніка знікла пакрыццё з золата і пярліны, бачны сляды няўдалых рамонтаў.
Крыж канчаткова згублены ў 1941 годзе падчас адступлення Чырвонай арміі з Магілёва.
Пасляваенныя пошукі крыжа былі беспаспяховымі, таму ў 1997 годзе брэсцкім майстрам Мікалаем Кузьмічом зроблена дакладная копія крыжа, якая захоўваецца ў Полацку ў царкве Ефрасінні Полацкай.
Паломніцтва ў Іерусалім
Атрымаўшы блаславенне полацкага епіскапа Дыянісія, выправілася разам з братам Давыдам і стрыечнай сястрой Еўпраксіяй (Звеніславай) спачатку ў Канстанцінопаль, потым у Святую зямлю. Магчыма, што пры гэтым Ефрасіння выконвала і царкоўна-дыпламатычную місію, а на землях Русі, праз якія праязджала — міратворчую місію. Само падарожжа было сухаземным, а не традыцыйным шляхам «з варагаў у грэкі», інакш немагчыма была б сустрэча князёўны з імператарам Мануілам.
На шляху ў Царград сустрэлася з імператарам Мануілам, які ў той час ішоў на вайну з венграмі. Сустрэча Ефрасінні з імператарам ставіць пад сумненне калісьці прынятую дату паломніцтва і смерці святой — 1173 год. Візантыйскі імператар апошні раз ваяваў з венграмі ў 1167 годзе, прычым выйшаў у паход 8 красавіка на Вялікдзень, прыкладна ў гэты час граніц Візантыі дасягнулі полацкія паломнікі. У навуковай і царкоўнай літаратуры раней называўся год смерці святой Еўфрасінні — 1173, але ў гэтым годзе Мануіл Камнін ваяваў не з венграмі, а з сербамі. Таму год смерці святой паводле новых даследаванняў лічыцца 1167 год.
Імаверна, была ў Канстанцінопалі, а ў канцы красавіка 1167 года дасягнула Іерусаліма. Іерусалім належаў крыжакам, валадарыў ім Амальрых I, які даводзіўся Ефрасінні далёкім сваяком — праз жонку французскага караля Генрыха I Ганну, дачку Яраслава Мудрага. У Іерусаліме Ефрасіння накіравалася да Труны Гасподняй, пасля тры дні запар прыходзіла да яе для малення. Праз некалькі дзён яна захварэла і паслала брата з сястрой за святой вадой на Іардан.
Пасля яўлення Ефрасіння пачала падрыхтоўку да сваёй смерці. Яна пасылае ў старажытную Лаўру Савы Асвячонага з просьбай пра пахаванне ў манастырскім храме, але Лаўра была мужчынскім манастыром і там не прымалі жанчын. Аляксей Мельнікаў сцвярджае, што жаданне быць пахаванай у манастыры Святога Савы было вынікам наследавання Ефрасінняй жыцця Ефрасінні Александрыйскай, якая жыла пад імем інака Ізмарагда і была пахавана ў мужчынскім манастыры. Атрымаўшы адмову, Еўфрасіння пасылае слугу купіць грабніцу ў крыпце храма Прасвятой Багародзіцы ў Феадосіевым манастыры.
Хварэла Ефрасіння 23 дні, памерла 23 мая 1167 года.
Перанясенне мошчаў у Кіеў. Царкоўнае шанаванне святой
Ефрасіння была пахавана ў Феадосіевым Іерусалімскім манастыры, а пасля захопу гораду мусульманамі, у 1187 годзе рака з целам была перанесена ў Феадосіевы пячоры Кіеўскай лаўры. Паводле падання, манахі збіраліся перанесці святыню ў Полацк, аднак перашкодзіла варожасць кіеўскіх і полацкіх князёў. Ёсць іншая думка, што прычына ў апошняй волі Ефрасінні быць пахаванай менавіта ў мужчынскім манастыры Св. Феадосія, таму раку пакінулі ў аднаіменных пячорах мужчынскага манастыра ў Кіеве.
Мясцовае царкоўнае шанаванне ў Полацкай зямлі пачалося ўжо ў канцы XII ст., калі тут ужо існавала царкоўная служба прападобнай Ефрасінні Полацкай, і было складзена агіяграфічнае «Жыціе» (імаверна, да 1187 года ў адным з заснаваных Ефрасінняй манастыроў). Царкоўнае шанаванне да XVI ст. мела толькі мясцовы характар, да ўключэння ў Макар’еўскія спісы імя Ефрасінні ў Рускай праваслаўнай царкве не было шырокавядомым. Аднак, і на Макар’еўскіх саборах 1547 і 1549 гадоў афіцыйнай кананізацыі не адбылося. Агульная служба святой была зацверджана РПЦ адносна нядаўна — у 1893 годзе.
У пачатку ХХ ст. у друку з’яўляліся звесткі, што Ефрасіння кананізавана Папам Рыгорам Х на 2-м Ліёнскім саборы ў 1274 годзе. Дакументальнага пацвярджэння гэтаму няма, але паводле традыцыіКаталіцкая царква, як і Уніяцкая, прызнае Ефрасінню святой.
Вяртанне мошчаў у Полацк. Рака Еўфрасінні Полацкай
Хадайнічаць аб перанясенні мошчаў у Полацк пачаў у 1833 годзе епіскап Віцебскі і Мінскі Гаўрыіл, Святы Сінод застаўся безуважным да звароту правялебнага. Праз сем гадоў безвыніковае прашэнне паўтарыў епіскап Васіль (Лужынскі). На другі зварот епіскапа Васіля ў 1852 годзе ўлады таксама не далі станоўчага адказу. У 1858 годзе ў час праўлення імператара Аляксандра III аб перанясенні мошчаў Ефрасінні прасілі жыхары Полацка, у 1864 годзе хадайніцтва падтрымаў Міхаіл Мураўёў, генерал-губернатар Паўночна-Заходняга краю. Толькі ў 1871 годзе полацкі епіскап Сава дамогся, каб у Спаскі манастыр даставілі частку мошчаў.
Рака была выраблена маскоўскім фабрыкантам Мяшковым па праекце і чарцяжах мастака Паўла Зыкава і ўяўляла саркафаг на ўзор старажытных. Па вуглах ракі знаходзіліся капітэлі, а на пярэднім баку дакладная копія старадаўняга барэльефа, што быў на дамавіне Ефрасінні ў Кіева-Пячэрскай лаўры. На дамавіне размяшчалася ікона Ефрасінні Полацкай у поўны рост у ляжачым становішчы.
Рака Ефрасінні знікла ў 1920-я гады. Адноўленая рака выраблена мастаком Мікалаем Кузьмічом (які аднавіў і Крыж Ефрасінні Полацкай) і асвечана 5 чэрвеня 2007 года. Пасля цырымоніі асвячэння мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт уручыў прэзідэнту Аляксандру Лукашэнку Ордэн Святога Уладзіміра І ступені.
Новая рака ўяўляе невялікі каўчэг, памерамі 210 х 120 х 90 см. Кляновая рама-каркас абліцавана сярэбранымі пласцінамі і ўпрыгожана бронзавымі залачонымі барэльефамі. Выявы адрозніваюцца ад першапачатковага арыгінала. Бакавыя барэльефы адлюстроўваюць найважнейшыя моманты біяграфіі ігуменні: момант закладкі царквы Спаса і перанясенне яе астанкаў з Іерусаліма ў Кіеў. На тыльным баку паказаны трынаццаць беларускіх святых і сама Еўфрасіння. У галавах — адліты крыж у ззянні і надпіс «Субяседніцы анёлаў», у нагах — выява Полацка XII ст. Па перыметры прапушчаны арнамент з каляровых эмалей і вінаграднай лазы. У верхняй частцы ракі Еўфрасіння паказана ў поўны рост. Рыза, мантыя і схіма святой выкананы са срэбра. Новая рака стала не копіяй былой, а самастойным аўтарскім творам М. Кузьміча.
Ускрыццё мошчаў Еўфрасінні Полацкай
Падчас эвакуацыі ў Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе астанкі былі перанесены ў Растоўскі Аўраміеў манастыр.
У лютым 1919 года Народны камісарыят юстыцыі РСФСР прыняў пастанову, паводле якой праводзілася арганізаванае ўскрыццё святых мошчаў па ўсёй краіне. Там, у Растове ў 1920 годзе грабніца была ўскрыта, а 13 мая 1922 года ўжо ў Полацку яна была ўскрыта паўторна, астанкі былі адасланы на атэістычную выстаўку ў Маскву, а адтуль — у экспазіцыю Віцебскага краязнаўчага музея. Усе каштоўнасці, якія былі пры астанках, у тым ліку 40-пудовая срэбная рака, былі канфіскаваны.
Падчас нямецкай акупацыі вернікі перанеслі раку ў Свята-Пакроўскую царкву, а пасля 23 кастрычніка 1943 года астанкі былі вернуты ў Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр, дзе застаюцца і дагэтуль.
Ушанаванне памяці
У наш час прынятае шанаванне Ефрасінні як «заступніцы Беларусі» і «асветніцы Беларусі» (: шанаванне і кананізацыя).
Таксама заўважаецца, што асветніцкая дзейнасць Ефрасінні магла мець не цалкам кананічны характар, а яе царкоўная дзейнасць магла быць скіраванай, на грунце яе высокага паходжання, у абыход царкоўнай іерархіі, на павышэнне самастойнасці Полацка ў царкоўных справах. Мяркуецца, што гэта магло быць прычынай канфліктаў між Ефрасінняй і царкоўнымі ўладамі, і паслужыла сапраўднай прычынай таго, што астанкі Ефрасінні былі пакінуты ў Кіеве, а не вярталіся ў Полацк.
Мясцовае шанаванне Еўфрасінні Полацкай узыходзіць да XIV ст.. Тэксты іканапісных арыгіналаў лаканічныя: «Акі Еўдакія». Паясная выява прападобнай на іконе «Рускія святыя» (1814) знаходзіцца ў адным шэрагу з Еўфрасінняй Суздальскай. Толькі ў пачатку XX стагоддзя старажытнаруская князёўна і ігумення, заснавальніца двух манастыроў у Полацку, атрымала сапраўдную славу. На стаўпе Уладзімірскага сабора ў Кіеве вядомы мастак В. М. Васняцоў размясціў яе насупраць св. Еўдакіі. У 1837 годзе на праваслаўных могілках Вільні па блаславенні архіепіскапа Полацкага і Віцебскага Смарагда (Крыжаноўскага) была закладзена (архітэктар Мікалай Чагін). Дабудаваная ў 1838 годзе царква ўяўляла сабой ратонду, якая нагадвае фінікійскія грабніцы, і сваім знешнім выглядам была падобнай да капліцы.
У Санкт-Пецярбургу на праспекце Стачак 15 лістапада 1911 года была закладзена драўляная капліца. Сечаная з бярвення, крыжападобная ў плане капліца, увянчаная двума шатрамі, была асвячона ў імя Ефрасінняў Полацкай у першай палове наступнага года. Яна займала адказнае становішча каля злому Пецяргофскай дарогі, павароту на Царскае Сяло і Маскоўскую дарогу і служыла мясцовай горадабудаўнічай дамінантай. 29 жніўня 1918 года да капліцы было дазволена прыбудаваць алтар і служыць у ёй літургію. Абшчына і царкву існавалі да 1935 года. У канцы 1930-х гадоў усе будынкі падворка былі разабраны. У Беларусі існавала Івянецкая Свята-Ефрасіннеўская царква (збудавана ў 1914 годзе, разбурана ў 1951 годзе), у 1990-х таксама была збудавана новая царква таго ж імя. У Мінску на вуліцы Прытыцкага ў канцы 1990-х гадоў пабудавана царква ў гонар Ефрасінні Полацкай, якая адносіцца да Мінскага прыходу. Ёсць цэрквы ў гонар Ефрасінні Полацкай у Віцебску, Полацку (часта комплексу Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра), Драгічыне, Радуні (Воранаўскі раён), Бароўцы (Верхнядзвінскі раён), Вішневе (Смаргонскі раён), Азершчыне (Рэчыцкі раён), Соснах (Любанскі раён), Скаўшыне (Салігорскі раён), Варончы (Навагрудскі раён), будуецца ў Рудзенску (Пухавіцкі раён). Праваслаўныя храмы ў імя Ефрасінні Полацкай ёсць у Лондане, Саус-Рывер (каля Нью-Ёрка, ЗША), Таронта.
У 1992 годзе вуліца Ефрасінні Полацкай з’явілася ў Полацку, у 2010 годзе — у Мінску, у 2012 годзе — у Слоніме.
У 1995 годзе ў Рэчыцы ўзведзена помнік-капліца Святой Ефрасінні Полацкай (аўтар Э. К. Агуновіч). У 1999 годзе ў дворыку БДУ ўстаноўлены помнік Еўфрасінні Полацкай працы скульптара Ігара Голубева. У 2000 годзе ў Полацку быў устаноўлены помнік славутай палачанцы, аўтарам якога таксама выступіў Голубеў. Яшчэ адзін помнік у беларускай сталіцы ўстаноўлены ў 2002 годзе каля ўваходу ў Інстытут сродкаў аўтаматызацыі па праспекце Незалежнасці, 117. У свой час гэты помнік працы Анатоля Арцімовіча не прайшоў атэстацыі паводле памераў — яго палічылі замалым і адмовіліся ўсталёўваць у іншым, больш выгодным месцы. Пастамент помніка мае форму разгорнутае кнігі. Невялікі помнік асветніцы знаходзіцца ў цэнтры Слабодкі (Браслаўскі раён), куды ён быў перанесены з тэрыторыі касцёла Сэрца Ісуса. Святая Ефрасіння Полацкая адлюстравана таксама на памятным знаку «Полацк — калыска беларускай дзяржаўнасці», устаноўленым у 2017 годзе да Дня беларускага пісьменства недалёка ад полацкага Сафійскага сабора.
4 чэрвеня 2001 года Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь выпушчаныя памятныя манеты наміналам 20 (сярэбраная якасці «пруф») і 1 (медна—нікелевая якасці «пруф-лайф») беларускіх рублёў з нагоды 900-годдзя Ефрасініі Полацкай. Манеты адчаканены ў Манетным дваром Польшчы ў Варшава тыражом 2000 штук кожная. 17 кастрычніка 2007 года Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь выпусціў памятную сярэбраную манету ў гонар Ефрасінні Полацкай наміналам 1000 рублёў.
У жніўні 2022 года Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт атрымаў імя ў гонар святой.
Жыціе Ефрасінні Полацкай
«Жыціе Ефрасінні Полацкай» — адзін з найбольш ранніх твораў гістарычнай прозы, адзіная крыніца біяграфічных звестак пра ігуменню.
«Жыціе» складзена, імаверна, манахам з манастыра Св. Багародзіцы. У творы аўтар услаўляе настойлівую і самаахвярную жанчыну, яе імкненне да ведаў і духоўнай дасканаласці, перадае ў строгай храналагічнай паслядоўнасці сапраўдныя гістарычныя факты, звесткі пра Полацк, яго культурнае жыццё, побыт княжацкай сям’і.
У мастацтве
Ефрасіння Полацкая стала гераіняй шматлікіх твораў беларускіх пісьменнікаў і паэтаў.
Вобраз Ефрасінні ўвасобіла Вольга Іпатава ў аповесці «Прадслава», таксама яна з’яўляецца ў раманах Алеся Асіпенкі «Святыя і грэшнікі» і Вялянціны Коўтун «Пакліканыя».
Свае вершы прысвяцілі беларускай асветніцы шматлікія беларускія паэты: Уладзімір Арлоў («Еўфрасіння»), Алег Бембель («Абсяг Еўфрасініі»), Рыгор Барадулін («У Полацкай Спаса-Еўфрасіннеўскай царкве»), Данута Бічэль-Загнетава («Еўфрасіння Полацкая»), Навум Гальпяровіч («Веі замружу, і выплыве вечар»), Ларыса Геніюш («Еўфрасіння Полацкая», «У горы я пад тваімі ранамі»), Сяргей Законнікаў («Святло Еўфрасінні»), Алесь Звонак («Цень Еўфрасінні»), Васіль Зуёнак («Апошняя малітва Еўфрасінні Полацкай», «Шукаю Богшу»), Алег Лойка («Еўфрасіння Полацкая»), Валянцін Лукша («Фрэскі святой Еўфрасінні»), Алесь Разанаў («Папярэджанне»), Людміла Рублеўская («Еўфрасіння»), Віктар Шніп («Хрыстова нявеста»), Сяргей Панізнік («Споведзь»), Леанід Дранько-Майсюк («Еўфрасіння»).
Ефрасіння выяўлена на палотнах Нэлі Шчаснай, Алеся Цыркунова, Аляксея Марачкіна, Аляксея Кузьміча, на графічных аркушах Арлена Кашкурэвіча, на габелене Сымона Свістуновіча.
Містраль
Містраль (mistral) — халодны паўночна-заходні вецер, што дзьме з Севен на міжземнаморскае ўзбярэжжа Францыі ў вясновыя месяцы.
Містраль з’яўляецца разнавіднасцю бары. Узнікае з-за розніцы ціску ў цэнтральнай і паўночнай Францыі, дзе пасля зімы яшчэ застаецца халоднае паветра; і на ўзбярэжжа Міжземнага мора, дзе паветра вельмі хутка праграецца. Асаблівай моцы дасягае ў дэльце Роны. Ва ўсходняй частцы Блакітнага берага дзеянне містралю нашмат слабейшае. Суправаджаюць містраль бясхмарнае надвор’е і свежае сіняе мора.
Халодны містраль з'яўляецца сапраўднаю карай для сельскай гаспадаркі даліны Роны і ўсяго Праванса. Часта вецер настолькі моцны, што вырывае з коранем дрэвы. Яго пастаянны ўплыў бачны па асобных дрэвах, якія часта нахіленыя на поўдзень. Містраль нярэдка ўздымае моцныя штормы паміж узбярэжжам Францыі, Корсікай і Балеарскімі астравамі.
Бякмес
Асноўныя спосабы падрыхтоўкі: Гатуюць без дадання цукру — што адрознівае бякмесы ад кіемаў. Адціснуты з пераспелых пладоў сок даводзяць да кіпення, кіпяцяць, не даючы бурліць, затым адстойваюць і працаджваюць. Пасля выпарвання некаторай часткі аб’ёму (у залежнасці ад зыходнай сыравіны — ад 50 да 80 %) па кансістэнцыі становіцца падобны да мёду. Змяшчае цукар, арганічныя кіслоты і вітаміны. Ужываецца ў кандытарскай вытворчасці і вінаробстве, а таксама як пажыўны і лячэбны прадукт.
У вінаробстве звычайна вырабляецца выварваннем сусла, выкарыстоўваецца для павышэння цукрыстасці мацаваных ардынарных вінаў (яго пасля варэння асвятляюць). У кандытарскай вытворчасці — паўфабрыкат для прыгатавання іншых відаў прысмакаў — варэнняў, шэрбетаў, ірчала, смоквы, для дабавак у рахат-лукум і іншыя вырабы.
Падзелы Рэчы Паспалітай
Падзе́лы Рэ́чы Паспалі́тай — шэраг геапалітычных падзей канца ХVIII стагоддзя, у выніку якіх Рэч Паспалітая Абодвух Народаў знікла з карты Еўропы як дзяржаўнае ўтварэнне.
Першы падзел
Першы падзел Рэчы Паспалітай адбыўся ў 1772 годзе. Перад ім Расія развязала пытанне аб дысідэнтах, але Сойм адхіліў яе прапановы. Тады Расія і Прусія пайшлі на стварэнне канфедэрацый у Слуцку і Торуні, якія дабіліся прыняцця закону аб раўнапраўі, а таксама пацвердзілі шляхецкія правы. Тады ўжо паўстала каталіцкая шляхта (гл. Барская канфедэрацыя). Але канфедэраты прайгралі вайну з Расіяй, і Аўстрыя, Прусія і Расія падзялілі Рэч Паспалітую. Аўстрыя і Прусія анексавалі частку земляў Польшчы, Расія — Усходнюю Беларусь і Інфлянты. Перадумовамі падзелу былі поўная палітычная анархія ў Рэчы Паспалітай і няздольнасць магнатаў пераадолець рознагалоссі.
Другі падзел
Пасля Першага падзелу Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, кароль Рэчы Паспалітай, стаў на чале памяркоўных рэфарматараў. Была створана Адукацыйная камісія, абмежаванае права liberum veto. Вяршыняй рэформ стаў Вялікі Сойм 1788—1792 гг. Сойм павялічыў войска да ста тысяч, забараніў усялякія канфедэрацыі. 3 мая 1791 года Сойм зацвердзіў Канстытуцыю. Але Расія адразу зрэагавала: была створана Таргавіцкая канфедэрацыя ворагаў рэформ, і тыя папрасілі Расію пра падтрымку. Вайна 1792 скончылася поўнай паражэннем Рэчы Паспалітай і новым падзелам, які замацаваў гарадзенскі сойм 1793 годзе.
Трэці падзел
Пасля гэтых падзей патрыятычныя колы грамадства пачалі рыхтавацца да паўстання, якое пачалося 24 сакавіка 1794 года. Але паўстанцы былі разбіты ў тым жа годзе, а ў пачатку 1795 Рэч Паспалітая знікла з карты Еўропы.
Стыльпон з Мегары
Стыльпон з Мегары (Στίλπων ὁ Μεγαρεύs; каля 360 г. да н.э. — каля 280 г. да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф Мегарскай школы, сучаснік Тэафраста, Дыядора Крону і Кратэта Фіванскага.
Паводле Дыягена Лаэрцкага напісаў дзевяць дыялогаў.
Віктар Васілевіч Арсеньеў
Віктар Васілевіч Арсе́ньеў (нар., г. Брэст) — беларускі і расійскі архітэктар.
Гісторыя
Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1972—1986 працаваў у інстытуце «Брэстграмадзянпраект» (галоўны архітэктар праектаў), з 1986 у Дзяржаўным праектным інстытуце № 3 у Ленінградзе (галоўны архітэктар інстытута).
З 1976 года член Саюза архітэктараў СССР.
З 1991 года генеральны дырэктар ТАА «Архітэктурная майстэрня В. В. Арсеньева» ў Санкт-Пецярбургу.
Творы
Асноўныя работы (у Брэсце): будынак рэдакцыі і выдавецтва газеты «Зара» (1980), комплекс гаражоў па вуліцы Герояў абароны Брэсцкай Крэпасці (1980), фізкультурна-аздараўленчы комплекс (1981), забудова мікрараёна Усход 3 (1986), рэканструкцыі школы № 15 (1984) і будынка Брэсцкага аблвыканкома (1990), добраўпарадкаванне вуліцы і пл. Леніна (1985), Брэсцкі аэравакзал (1986; Дзяржаўная прэмія БССР 1988).
Акадэмія нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Акадэмія нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь (АНБ) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Мінску. Ажыццяўляе падрыхтоўку спецыялістаў на першай і другой ступені вышэйшай адукацыі ў сферы забеспячэння нацыянальнай бяспекі з ліку ваеннаслужачых, якія праходзяць ваенную службу па кантракце ў органах дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Заснаваны 27 снежня 1946 года у Львове загадам міністра дзяржаўнай бяспекі СССР № 00563 як спецыяльная школа па падрыхтоўцы аператыўнага складу для органаў дзяржбяспекі. У навучальным працэсе нараўне са спецыяльнымі дысцыплінамі, значнае ў пасляваенны час месца займалі агульнаадукацыйныя прадметы. У красавіку 1952 года школа была пераўтворана ў спецыяльную навучальную ўстанову па падрыхтоўцы аператыўных работнікаў юрыдычнага профілю.
У снежні 1954 года па рашэнні ўрада школа пераведзена ў Магілёў, дзе з 1956 года пачала падрыхтоўку аператыўных работнікаў выключна на базе вышэйшай адукацыі. У 1957—1960 гадах школа ажыццяўляла падрыхтоўку супрацоўнікаў з веданнем замежнай мовы, а таксама перападрыхтоўку кадравага складу органаў дзяржбяспекі.
На працягу доўгага часу школа з’яўлялася адной з дзвюх навучальных устаноў, нараўне з Вышэйшай школай КДБ СССР імя Ф. Э. Дзяржынскага, якія рыхтавалі кадры для тэрытарыяльных органаў дзяржаўнай бяспекі.
У 1988 годзе курсы перайшлі на новую праграму падрыхтоўкі з правам выдачы дыплома аб атрыманні вышэйшай спецыяльнай адукацыі.
У студзені 1992 года Вышэйшыя курсы КДБ СССР былі перададзены пад юрысдыкцыю Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і сталі Вышэйшымі курсамі КДБ Рэспублікі Беларусь. У красавіку 1994 года Вышэйшыя курсы КДБ былі пераўтвораны ў Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 кастрычніка 2022 г. № 355 «Аб Акадэміі нацыянальнай бяспекі» дзяржаўная ўстанова адукацыі «Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь» рэарганізавана ў дзяржаўную ўстанову адукацыі «Акадэмія нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь».
Структура
Функцыянуюць 12 спецыяльных кафедраў, дзейнічаюць два навукова-даследчыя аддзелы і дактарантура (ад’юнктура). Пераменны склад навучаецца на 3 факультэтах, дзе ажыццяўляецца падрыхтоўка, перападрыхтоўка і павышэнне кваліфікацыі кадраў. У інстытуце вядуць педагагічную і навукова-даследчую работу 1 акадэмік, 8 дактароў навук, 21 кандыдат навук, 9 прафесараў і 26 дацэнтаў.
Хыршова
Хыршова (Hârșova) — горад у жудзецы Канстанца ў Румыніі. Адміністрацыйна гораду падпарадкоўваецца сяло Ваду-Оій (насельніцтва 423 чал., 2002 г.).
Насельніцтва горада — 9642 чалавекі (2011).
Знаходзіцца ў заходняй частцы гістарычнай вобласці Дабруджа на правым беразе Дуная. Размешчаны за 149 км на ўсход ад Бухарэста, 79 км на паўночны захад ад Канстанцы і 81 км на поўдзень ад Галаца.
Малінавае Возера
Малінавае Возера (Мали́новое О́зеро) — пасёлак гарадскога тыпу ў Міхайлаўскім раёне Алтайскага края Расіі. Размешчаны на Кулундзінскай раўніне, на беразе аднайменнага возера, за 5 км ад былой чыгуначнай станцыі Малінавае Возера.
Азёры Танатар уяўляюць сабой ланцуг содавых і паўсодавых (гарчынных) азёр, з якіх прадпрыемствы здабываюць соду. За 20 км ад Малінавага Возера знаходзіцца дзяржаўная расійска-казахстанская мяжа. Адлегласць да гарадоў: Астана — 610 км, Семей — 160 км, Паўладар — 350 км.
HMS E27
HMS E27 — брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1916-1917 гадах на верфі Yarrow Shipbuilders у, дзе судна было спушчана 9 чэрвеня 1917 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце жніўне 1917 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў Харыджы, дзе была ўключана ў Восьмую падводную флатылію.
У 1922 годзе лодка была прададзена на металалом.
Маёрка
Маёрка — тапонім
Суворава (горад)
Суворава (Суворово) — горад у Балгарыі, адміністрацыйны цэнтр абшчыны Суворава ў Варненскай вобласці. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, за 34 км на паўночны захад ад Варны.
Насельніцтва — 4667 чалавек (2008).
Фёдар Аляксеевіч Малышаў
Фёдар Аляксеевіч Малышаў (1914—2005) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, партызан Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Казанскі мост (Санкт-Пецярбург)
Каза́нскі мост — злучае Казанскі і Спаскі астравы праз канал Грыбаедава ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга.
Фёдар Аляксеевіч Малышаў
Біяграфія
Фёдар Малышаў нарадзіўся 20 красавіка 1914 года ў вёсцы Заполле (цяпер — у межах вёскі Камаровічы Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння Мінскага політэхнічнага інстытута працаваў інжынерам на торфапрадпрыемстве. Неўзабаве пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны апынуўся ў акупацыі, вярнуўся ў родную вёску. Разам са сваімі братамі ўступіў у партызанскі атрад. Актыўна займаўся дыверсійнай дзейнасцю з ліпеня 1942 года, з лістапада таго ж года камандаваў дыверсійнай групай 78-га атрада 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады.
Бірынджы Тыгік
Бірынджы Тыгік (Birinci Tığik) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Казанскі мост (Санкт-Пецярбург)
Месцазнаходжанне
Знаходзіцца па асі Неўскага праспекта.
Фёдар Аляксеевіч Малышаў
Біяграфія
Пасля вайны Малышаў працаваў у Міністэрстве паліўнай прамысловасці Беларускай ССР, загадваў тарфяной лабараторыzq, кандыдат тэхнічных навук. Пражываў у Мінску. Памёр 1 мая 2005 года, пахаваны на Усходніх могілках Мінска.
Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й ступені і «Знак Пашаны», беларускім ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені, шэрагам медалёў.
Казанскі мост (Санкт-Пецярбург)
Гісторыя
Пабудаваны ў 1765—1766 (інжэнеры В. І. Назімаў, І. М. Галенішчаў-Кутузаў) на месцы ўжо існавалага ў 1716 драўлянага Каляднага моста, знесенага пры аздабленні гранітам набярэжных канала. Пралёт перакрыты цаглянымсводам з пракладнымі шэрагамі з вапняковых пліт, фасадныя аркі з граніта, апоры бутавай кладкі з аздабленнем з выбаргскага граніта. У 1805—1806 пры паширэнні моста (арх. Л. Руска) знішчаны «дыяментавыя» русты фасадаў, лесвічныя спускі да вады; чыгунныя агароджы замененыя гранітнымі парапетамі.
Фёдар Аляксеевіч Малышаў
Біяграфія
У гонар Малышава названая сярэдняя школа № 48 у Мінску.
Казанскі мост (Санкт-Пецярбург)
Гісторыя
Падчас работ у 1999—2002 свод рэстаўраваны на шырыню 53 м, умацавана бутавая кладка ўстояў і цыгляны свод, зладжана гідраізаляцыя, праведзена устаноўка гранітных камянёў, што адасабляюць тратуар ад праезжай часткі.
У 2007—2008 гадах быў праведзены рамонт набярэжнай канала Грыбаедава ад Казанскага да Банкаўскага моста.
Азёрны (Жыткавіцкі раён)
Азёрны (, Озёрный) — аграгарадок у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юркевіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 19 км на паўночны захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 248 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На ўсходзе, поўначы і захадзе вадаёмы рыбгаса.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі гаспадарчымі пабудовамі і жылымі дамамі.
Гісторыя
Пачатак пасёлку паклалі некалькі сялянскіх сядзіб, якія змясціліся тут у 1920-х гадах. У лютым 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі пасёлак і забілі 25 жыхароў. Цэнтр доследнай рыбнай гаспадаркі «Белае». Дзейнічаюць Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.
NGC 2984
NGC 2984 (іншыя абазначэнні — IC 556, UGC 5200, MCG 2-25-25, ZWG 63.53, PGC 27838) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жубанаў
Жубанаў — казахскае прозвішча. Жаночая форма — Жубанава.
Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту
Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту — музей-скансен, створаны ў Беларусі ў 1976 годзе. Знаходзіцца ў вёсцы Азярцо (Мінскі раён).
Гісторыя
Першыя спробы стварыць музей-скансен на Беларусі былі здзейснены ў 1908 годзе мастаком, тэатральным дзеячам і настаўнікам Фердынандам Рушчыцам (1870—1936). Гэтым марам перашкодзіла Першая сусветная вайна. У 1931 годзе Рушчыц зноў вяртаецца да думкі аб стварэнні музея пад адкрытым небам, на гэты раз каля Вільні. Смерць мастака ў 1936 годзе і пачатак другой сусветнай вайны не дазволілі збыцца і гэтаму праекту.
Прыкладна з пачатку 60-х гадоў на старонках рэспубліканскага друку ўсё часцей з'яўляюцца артыкулы, у якіх разглядаюцца праблемы захавання помнікаў народнай архітэктуры. Старыя будынкі пачалі разбураць на падставе шэрагу прычын, у тым ліку гістарычных: паляпшэнне ўмоў жыцця на вёсцы, разгортванне інтэнсіўнага будаўніцтва, вызначэнне на дзяржаўным узроўні бесперспектыўнасці шэрагу паселішч. Узнікла рэальная пагроза страты помнікаў драўлянага дойлідства.
Тэрыторыя для будучага музея была вызначана ў 4 км ад Мінска ля месца зліцця рэк Пціч і Менка ў вярхоўі Волкавіцкага вадасховішча, недалёка ад добраўпарадкаванай шашы «Масква-Брэст», што дазваляла бы ў будучым уключаць экспазіцыю музея ў асноўныя экскурсійныя маршруты. Наогул гэта месца ўнікальнае, тут перакрыжоўваліся гістарычныя дарогі з Усходу на Захад, ад Балтыйскага да Чорнага мора. Тут, па версіі некаторых даследчыкаў, быў заснаваны старажытны Мінск.
Раён, дзе размешчаны музей з'яўляецца тэрыторыяй, дзе зафіксаваны шэраг гістарычных помнікаў. Каштоўным археалагічным помнікам з'яўляецца Гарадзішча на рацэ Менка. Яго гісторыя пачынаецца да нашай эры. Раннімі помнікамі з'яўляюцца курганныя могільнікі, якія сведчаць аб тым, што гэтая тэрыторыя была заселена са старажытных часоў. Курганы адносяцца да перыяду ІХ-ХІ стст. і размешчаны невялікімі групамі.
Экспазіцыя
На сённяшні дзень гэта ўстанова з'яўляецца адзіным у Беларусі музеем-скансенам (тып музеяў, ствараных для захавання і дэманстрацыі традыцыйнага драўлянага будаўніцтва, прадметаў побыту, папулярызацыі народнай культуры і традыцый).
Структурная пабудова музея — гэта тры асноўныя зоны: экспазіцыйная, вытворча-гаспадарчая і запаведная. Экспазіцыйная зона — тэрыторыя гістарычных мясцін. Вытворча-гаспадарчая — гэта адміністрацыйна-навуковы комплекс, фондасховішча, рэстаўрацыйныя майстэрні, выставачныя памяшканні і служба аховы. Запаветная — частка тэрыторыі музея, якая захоўваецца ў натуральным выглядзе.
Аснова экспазіцыйнай зоны — ўмоўны падзел тэрыторыі Беларусі на шэсць гісторыка-этнаграфічных рэгіёнаў: Цэнтральная Беларусь, Падняпроўе, Паазер’е, Усходняе і Заходняе Палессе, Панямонне. На цяперашні час дзейнічаюць тры рэгіёны Беларусі: цэнтральная Беларусь, Падняпроўе і Паазер'е.