cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Казанская духоўная акадэмія
Казанская духоўная акадэмія (1797—1818)
Для папаўнення адукацыі выхаванцы акадэміі наведвалі Казанскі ўніверсітэт, дзе слухалі лекцыі па прадметах, што не выкладаліся ў акадэміі. Аднак выпускнікі акадэміі гэтага перыяду не лічыліся атрымаўшымі вышэйшую адукацыю. На пачатку ХІХ стагодзя адбывалася рэфармацыя духоўнай асветы ў Расійскай імперыі. Першапачатковыя планы прадугледжвалі стварэння навучальных устаноў на ўзроўні духоўных акадэмій у С.-Пецярбургу, Маскве, Кіеве і Казані. Але з прычыны недастатковых матэрыяльных сродкаў і выкладчыцкага штату 21 верасня 1818 года Казанская Духоўная акадэмія была зачынена дзеля правядзення ў ёй рэвізіі. Пасля яе Свяцейшы Сінод вырашыў пакінуць статус акадэміі толькі ў трох вышэйшых духоўных школ: Кіеўскай, Маскоўскай і Санкт-Пецярбургскай. У Казані меркавалася пакінуць толькі семінарыю, зрабіўшы яе падсправаздачнай Санкт-Пецярбургскай Духоўнай Акадэміі.
Вольга Уладзіміраўна Барабаншчыкава
Спартыўная кар’ера
У красавіку 1997 года ўпершыню ўвайшла ў сотню мацнейшых тэнісістак свету паводле рэйтынгу WTA. Прабілася ў трэцяе кола Адкрытага чэмпіянату ЗША, абыйграўшы пасеяную пад 13-м нумарам Брэнду Шульц-Макарці, і скончыла сезон на 59-м месцы ў рэйтынгу. На наступны год выйшла ў трэцяе кола Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі і неўзабаве пасля гэтага паднялася ў рэйтынгу на найвышэйшую ў кар’еры 49-ю пазіцыю. У жніўні ў Стамбуле ўпершыню ў кар’еры дасягнула фіналу ў турніры WTA, прайграўшы ў вырашальным сэце на тай-брэйку першай ракетцы турніру Генрыеце Надзьявай; пазней у Токіа на шляху да чвэрцьфіналу перамагла 11-ю ракетку свету Дамінік ван Рост. У складзе зборнай Беларусі прабілася ў II Сусветную групу.
Казанская духоўная акадэмія
Адраджэнне Казанскай духоўнай акадэміі ў 1840-я гады
Напрыканцы 1830-х гадоў ізноў паўстала пытанне пра патрэбу заснавання вышэйшай духоўнай навучальнай установы для ўсходу Расійскай імперыі. Аддаленасць Казані ад іншых цэнтраў духоўна-рэлігійнай асветы спрыяла таму, каб яна магла зноў зрабіцца цэнтрам духоўнай асветы і падрыхтоўкі місіянераў для ўсяго ўсходняга краю і Сібіры. Асабліва горача ўзяўся за ажыццяўленне гэтай ідэі тагачасны обер-пракурор Свяцейшага Сінода граф. 25 мая 1842 года адбылося Сінадальнае паседжанне пра заснаванне ў Казані духоўнай акадэміі на 60 выхаванцаў, а 30 чэрвеня 1842 года быў падпісаны і Найвысокі імянны ўказ пра заснаванне ў Казані духоўнай акадэміі.
Казанскую духоўную акадэмію вырашана было адкрыць, не чакаючы заканчэння пабудовы для яе ўласнага будынка, і на першыя часы новая навучальная ўстанова прытулілася ў памяшканнях Спаса-Праабражэнскага манастыра. У яго сценах 8 лістапада 1842 года і адбылося ўрачыстае адкрыццё акадэміі — дзень, які пасля з'яўляўся днём штогадовага ўрачыстага акадэмічнага акта. Першы набор складаўся з 33 выхаванцаў. Агульны лад акадэмічнага жыцця вызначаўся статутам 1814 года, агульным для ўсіх духоўных акадэмій. Адметную рысу складала выкліканае мясцовымі патрэбамі выкладанне моў: турэцка-татарскай, арабскай, мангольскай і калмыцкай.
Вольга Уладзіміраўна Барабаншчыкава
Спартыўная кар’ера
У 1999 годзе ў Браціславе, выступаючы з Ліліяй Остэрла, трапіла ў фінал турніру WTA ў парным разрадзе, згуляла таксама ў паўфінале турніру WTA ў Кноке-Хейст з Эмілі Луа; у адзіночным разрадзе, аднак, рэзультаты пагоршыліся, і за сезон Барабаншчыкава толькі тры разы праходзіла далей за другое кола. У 2000 годзе яна дасягнула свайго найлепшага выніку ў турнірах Вялікага шлема, абыйграўшы на Уімблдане суперніц, пасеяных пад 15-м і 25-м нумарамі і дайшоўшы да чацвёртага кола. Выступаючы на Алімпіядзе ў Сіднеі, заняла ў пары з Наталляй Зверавай чацвёртае месца.
Сезон 2001 года скончыўся для беларускай тэнісісткі ў красавіку і рэшту года яна прапусціла праз аперацыю на ахілавым сухажыллі. Па вяртанні на корт займала на пачатку 2002 года 784 месца ў рэйтынгу, гуляла ў асноўным у турнірах ITF, здолеўшы вярнуцца ў топ-200 і заваяваўшы за 2002 і 2003 гады яшчэ тры тытулы ў адзіночным і парным разрадах. Да 2003 года працягвала прадстаўляць зборную Беларусі ў Кубку Федэрацыі, у агульнай складанасці згуляўшы ў 35 матчах (баланс перамог і паражэнняў 17-13 у адзіночным і 16-4 у парным разрядзе).
Казанская духоўная акадэмія
Адраджэнне Казанскай духоўнай акадэміі ў 1840-я гады
У Спаса-Праабражэнскім манастыры акадэмія прабыла меней за год; у 1843 годзе пад памяшканне яе наняты былі верхнія два паверхі толькі што адбудаванага пасля пажару каменнай дома купца Мельнікава, на Вялікай Праломнай вуліцы. Будынак духоўнай акадэміі, закладзены на Арскім Полі, будаваўся і аздабляўся цягам трох гадоў, і толькі летам 1848 года Казанская духоўная акадэмія была пераведзена ў новае, уласнае, памяшканне, у якім 8 лістапада гэтага года ўжо святкавала свой звычайны гадавы акт.
Вольга Уладзіміраўна Барабаншчыкава
Спартыўная кар’ера
Апошнім турнірам у прафесійнай кар’еры стаў Кубак Нявы 2004 года. Да яго пачатку ў Барабаншчыкавай пачаліся болі ў плячы, якія ўзмацніліся пасля турніру. Неабходнасць зноў перапыніць выступленні прывяла да рашэння пра завяршэнне выступленняў у прафесійным тэнісе.
Казанская духоўная акадэмія
Казанская духоўная акадэмія ў другой палове XIX стагоддзя
У 1854—1855 гады, у перыяд кіравання архіепіскапа Казанскага і Свіяжскага Рыгора (Постнікава), у акадэміі былі адкрыты місіянерскія аддзяленні, скіраваныя на асветніцкую працу ў асяроддзі старавераў («проціраскольнае»), мусульманаў («проці мусульманскае»), будыстаў («процібуддзійскае»), а таксама марыйскіх і чувашскіх язычнікаў. У 1855 гады на захоўванне ў Казанскую духоўную акадэмію была здадзена выдатная бібліятэка Салавецкага манастыра, калі Салавецкаму прыстанку пагражала англійская эскадра, якая ўвайшла ў Белае мора. Потым гэта бібліятэка, што складала ў сабе мноства важных у навуковым дачыненні рукапісаў, гэтак і засталася пры акадэміі, паслужыўшы членам яе матэрыялам для цэлага шэрага каштоўных навуковых прац і манаграфій, не кажучы ўжо пра распачатае акадэміяю навуковае апісанне скарбаў гэтай бібліятэкі. З 1855 года казанская акадэмія выдавала і свой уласны навуковы часопіс — «Праваслаўны Суразмоўца» («Православный Собеседник»), за час існавання якога там было апублікавана нямала матэрыялаў і даследаванняў па багаслоўскіх, гістарычных і моўных навуках.
Вольга Уладзіміраўна Барабаншчыкава
Спартыўная кар’ера
У далейшым актыўна ўдзельнічала ў спаборніцтвах па пляжным тэнісе. У 2008 годзе ў пары са Зверавай заваявала бронзавы медаль на чэмпіянаце Еўропы ў Рычонэ (Італія). Гэтая ж пара прабілася ў фінал турніру Moscow Beach Tennis Open у 2011 годзе і чвэрцьфінал чэмпіянату свету ў Рыме.
За межамі корту
У дзяцінстве Вольга марыла стаць танцоўшчыцай, потым актрысай, але заняткі прафесійным спортам змусілі яе часова адмовіцца ад гэтых планаў. Пасля таго, як у 1999 годзе галасаваннем у часопісе «Tennis» Барабаншчыкаву прызналі найбольш сексуальнай тэнісісткай свету, яна атрымала прапанову паўдзельнічаць у фотасесіі ад часопіса «Playboy». Хоць перамовы прасунуліся даволі далёка, у выніку тэнісістка вырашыла адмовіцца ад прапановы.
Казанская духоўная акадэмія
Казанская духоўная акадэмія ў другой палове XIX стагоддзя
Па статуце 1884 гады ў Казанскай акадэміі дадавалася група прадметаў місіянерскіх, што падзяляліся на татарскі і мангольскі аддзелы. У 1892 годзе акадэмія святкавала 50-годдзе свайго існавання; да гэтай урачыстасці прафесарам яе Пятром Знаменскім была выраблена шырокая і грунтоўная гісторыя гэтай навучальнай установы.
Вольга Уладзіміраўна Барабаншчыкава
За межамі корту
Кар’еру ў шоу-бізнесе пачала дзякуючы франтмену гурта «Харлі» Яўгену Чалышаву, які ў 2004 годзе запрапанаваў тэнісістцы, чыя кар’ера набліжалася да завяршэння, паспрабаваць сябе на сцэне. У верасні таго ж года была запісана першая песня Барабаншчыкавай «Было ли не было». І гэтая песня, і наступная, «Не поверю», сталі хітамі; з песняй «Не поверю» спявачка заняла 3-е месца ў конкурсе «Песня года Беларусі — 2005: песні адыходзячай зімы», які праводзіўся тэлеканалам АНТ. У 2005 годзе выйшаў першы максі-сінгл Барабаншчыкавай «Не поверю», а ў наступным — дэбютны альбом «Дорога в небо». У 2007 годзе Барабаншчыкава стала лаўрэаткай прэміі «Залатое вуха» ад станцыі «Альфа Радыё». Яшчэ адзін альбом, «Моя планета», выпушчаны ў 2013 годзе.
Адначасова з развіццём музычнай кар’еры працавала ў сродках масавай інфармацыі. З 2005 года была вядучай праграмы «Час спорту» Першага агульнанацыянальнага тэлеканала. Пазней, на пачатку 2013 года, прыняла прапанову «Радио Мир» стаць дыджэем і вядучай хіт-параду ; з гэтай радыёстанцыяй працягвала супрацоўнічаць шмат гадоў. Займаецца дызайнам моднага адзення, у 2014 году стварыла брэнд Candy Lady, у 2019 годзе перайменаваны ў Loverani.
Пасля раманаў з украінскім тэнісістам Андрэем Мядзведзевым і беларускім футбалістам Аляксандрам Глебам некаторы час прымала заляцанні амерыканкі Луэн Разэт. Пазней каля 10 гадоў сустракалася з расійскім менеджарам Аляксеем Селіваненкам, які займаў пасады віцэ-прэзідэнта Федэрацыі тэніса Расіі і дырэктара жаночага турніру «Кубак Крамля». Вяселле Селіваненка і Барабаншчыкавай адбылося ў чэрвені 2016 года. У 2018 годзе ў сужэнцаў нарадзілася дачка Аэліта.
Казанская духоўная акадэмія
Казанская духоўная акадэмія ў XX стагоддзі
У 1912—1914 гадах Казанская духоўная акадэмія выпускала (для бясплатнага распаўсюджання) «Свет ісламу» («Мир ислама») — першы расійскі ісламазнаўчы часопіс.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі, у жніўні 1917 года Казанская духоўная акадэмія была выселена Часовым урадам со свайго будынка на Арскім Поле. У ім размясціліся эвакуяваны з Пскова кадэцкі корпус, а таксама вайсковы шпіталь. У 1917—1918 гадах занятку з выхаванцамі акадэміі працягваліся ў іншых памяшканнях, галоўным чынам у будынку духоўнай семінарыі.
Пасля бальшавіцкага перавароту ў Расіі перад пагрозай спынення існавання Казанскай духоўнай акадэміі яе рада, запытаўшы багаславенне святаначалля, гатова была да таго, каб рэфармавацца ў багаслоўскі факультэт Казанскага ўніверсітэта. Але як і ў Петраградзе, бальшавіцкія ўлады не дапусцілі зліцця Казанскай акадэміі з універсітэтам, і становішча яе пагаршалася з кожным днём. У 1918 годзе ў акадэміі прайшлі апошнія выпускныя экзамены і абарона магістарскіх сачыненняў, выдадзены апошнія дыпломы.
У сакавіку 1921 года быў арыштаваны рэктар акадэміі епіскап Анатоль (Грысюк) і 20 яе выкладчыкаў. У лістападзе акадэмічная карпарацыя арганізавала Багаслоўскі інстытут. Калегія Татарскага Наркамасветы зарэгістравала інстытут, але праіснаваў ён меней за год.
Ангой (Асінскі раён)
Ангой (Онгой) — вёска ў Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Прэм’ер-міністр Грэнландыі
Прэм'ер-міністр Грэнландыі (Landsstyreformand, Naalakkersuisut siulittaasuat) — кіраўнік урада і выканаўчай улады ў Грэнландыі, якая з'яўляецца аўтаномнай тэрыторыяй Даніі, кіруе ўнутранымі справамі вострава пры ажыццяўленні знешняй, фінансавай і абароннай палітыкі метраполіяй. Пасада з'явілася пасля атрымання самакіравання ў 1979 годзе, а ў 2008 годзе паўнамоцтвы грэнландскага ўрада былі пашыраны.
Прэм'ер-міністр Грэнландыі з'яўляецца кіраўніком найбуйнейшай партыі ў Ландстынгу і зацвярджаецца большасцю галасоў у гэтым органе.
Асмолава
Назву Асмолава маюць:
Сонечнае зацьменне 20 красавіка 2023 года
Сонечнае зацьменне 20 красавіка 2023 года — гібрыднае сонечнае зацьменне 129 сараса.
Зацьменне велічынёй 1,0132 і дасягае свайго максімуму ў 04:17:56 UTC у пункце з каардынатамі 10° пд. ш. 126° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення 1 хв. 16 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягаў шырыні 49 км.
Поўная фаза назіралася ў паўднёвай акваторыі Індыйскага і Ціхага акіянаў, на астравах Інданезіі, дасягнула максімума ва Усходнім Тыморы.
Зацьменне 20 красавіка 2023 года стала 1-м сонечным зацьменнем у 2023 годзе і 49-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 25 кастрычніка 2022 года, наступнае — 14 кастрычніка 2023 года.
Акпан
Акпан — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Батпакцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 355633500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 468 чалавек (223 мужчыны і 245 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 272 чалавекі (141 мужчына і 131 жанчына).
NGC 4882
NGC 4882 (іншыя абазначэнні — NGC 4886, MCG 5-31-76, ZWG 160.239, DRCG 27-151, PGC 44698) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 4882, NGC 4886.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шуміха
Шуміха (Шумиха) — горад (з 1944) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шуміхінскага раёна Курганскай вобласці. Насельніцтва 18,9 тыс. чал. (2005), другі па колькасці насельніцтва горад у вобласці. Заснаваны ў 1892 годзе.
Чыгуначаня станцыя. Машынабудаўнічы завод.
Стыліхон
Флавій Стыліхо́н (Stilicho; каля 358 — 22 жніўня 408, Равена) — рымскі палкаводзец і дзяржаўны дзеяч вандальскага (па бацьку) паходжання, фактычны кіраўнік Заходняй Рымскай імперыі пры Ганорыі. Яго бацька быў кавалерыйскім афіцэрам на службе ў імператара Валента II. Стыліхон рана прысвяціў сябе ваеннай прафесіі, вызначыўся ў некалькіх бітвах, набыў павагу народа і войска. Імператар Феадосій I Вялікі паслаў яго заключыць мірны дагавор з Персіяй. Выканаўшы даручэнне з гонарам, Стыліхон вярнуўся ў Канстанцінопаль, і Феадосій аддаў яму руку Серэны, сваёй пляменніцы. Зрабіўшыся начальнікам кавалерыі, Стыліхон неўзабаве узвысіўся да звання галоўнакамандуючага ўсімі войскамі імперыі (magister militum). Дачка — Марыя.
Забіты ў Равене па загаду Ганорыя.
Урвінішке
Урві́нішке (Urviniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Казокіне. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Уладзімір Гаўрылавіч Краснянскі
Уладзімір Гаўрылавіч Краснянскі ( — ) — беларускі педагог, гісторык, музейны работнік і краязнавец. Член Віцебскай вучонай архіўнай камісіі (1911—1918).
Біяграфія
У 1886 годзе скончыў Пецярбургскі гісторыка-філалагічны інстытут, да 1896 выкладаў рускую мову ў Беластоцкім рэальным вучылішчы, з 1896 па 1903 гісторыю і геаграфію ў Мінскай гімназіі. У 1903—1906 гг. памочнік архіварыўса Віленскага цэнтральнага архіва старажытных актаў, кіраўнік канцылярыі Віленскай навучальнай акругі.
У 1911—1918 гг. жыў у Віцебску ў доме № 4 па вуліцы Талстога. Працаваў дырэктарам рэальнага вучылішча (1911—1917), лектарам і выкладчыкам у навучальных установах (1918—1921), загадчыкам музея В. Федаровіча, навуковым супрацоўнікам і намеснікам дырэктара гістарычнага музея (1921—1927). У 1919—1924 гг. з'яўляўся членам камісіі па ахове помнікаў даўніны і мастацтва, акруговага грамадства краязнаўства (1924—1927). Краязнаўчую дзейнасць пачаў з раскопак курганоў у Барысаўскім павеце. Аўтар прац па гісторыі Мсціслава, Мінскай гімназіі, старажытнай архітэктуры Віцебска і Беларусі, арганізацыі музейнай справы ў Віцебску.
Асмолавічы
Назву Асмолавічы маюць:
Мат (шахматы)
Мат — у шахматах сітуацыя, калі кароль знаходзіцца пад шахам, а гулец не можа зрабіць ні аднаго ходу, каб яго пазбегнуць. Азначае пройгрыш трапіўшага ў такую сітуацыю боку. У шахматнай натацыі мат пазначаюць знакам «#» або «×» пасля ходу фігуры.
Слова «мат» паходзіць ад словазлучэння з фарсі — «шах мат» (شاه مات‎), якое азначае, што кароль (шах) паралізаваны, блакіраваны, збянтэжаны (такія значэнні слова «мат» у фарсі). Вядомы таксама пераклад словазлучэння «шах мат» як «шах мёртвы» (ад арабскага «мат» — мёртвы), аднак гэтая версія не з'яўляецца праўдападобнай, бо персы пачалі ўжываць гэтае шахматнае азначэнне раней за арабаў.
Пыха і перадузятасць (тэлефільм, 1938)
«Пы́ха і перадузя́тасць» (Pride and Prejudice) — брытанскі тэлевізійны фільм 1938 года, пастаўлены па матывах аднайменнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін. Галоўныя ролі выканалі і Эндру Осбарн.
Імшарніца
Імша́рніца, андрамеда (Andromeda) — род кветкавых раслін сямейства верасовых.
Апісанне
Шматгадовая, вечназялёная кусцікавая расліна вышынёю 6—40 см. Сцяблы тонкія, ляжачыя, чырвона-бурыя з буравата-шэрымі галінкамі. Лісце чаргаванае, лінейна-авальнае або ланцэтападобнае, скурыстае, знізу лямцавае з завернутымі краямі. Кветкі белавата-ружовыя, з яйкападобна-гарлачыкавым зросла-пялёсткавым вяночкам і чырвонай чашачкай на паніклых кветаножках. Цвіце ў маі—чэрвені. Плод — 5-гнездавая шматнасенная каробачка.
Арэал
Род уключае 2 віды. Пашыраны ва ўмераным і арктычным паясах Паўночнага паўшар’я. Адзіны від на Беларусі — расце ў забалочаных хвойных лясах, на сфагнавых балотах.
Значэнне
Лекавая, фарбавальная (дае чорную фарбу) і таніданосная расліна. Лісце мае ядавіты гліказід, небяспечны для авечак і коз.
Расвет (Іркуцкая вобласць)
Расвет (Рассвет) — пасёлак у Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Бідэфорд
Бі́дэфорд (Bideford) — горад на паўднёвым захадзе Англіі ў графстве Дэваншыр. Агульнае насельніцтва (2011 г.) - 17 107 чал.
Упершыню ўзгаданы ў 1086 г. як паселішча каля феадальнага маёнтка. У XVI ст. з'яўляўся адным з трох буйнейшых партоў Англіі. Падчас Англійскай рэвалюцыі падтрымаў прыхільнікаў рэспублікі.
У нашы дні з'яўляецца цэнтрам суднабудавання, здабычы гліны і чорнага пігмента.
Чэра-Танара
Чэра-Танара (Cerro Tanaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 623 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 133 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 14030. Тэлефонны код — 0141.
Нінэль Сяргееўна Краўкова
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў, брыгады ў Мінскпраекце, з 1979 года — кіраўнік сектара, брыгады, галоўны спецыяліст аддзела Дзяржэкспертызы ў Белдзяржпраекце.
Чэра-Танара
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Прадцеча.
Нінэль Сяргееўна Краўкова
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па вул. Сурганава (1963), у мікрараёне Зялёны Луг-4 (1965—1968), Палац мастацтваў (1970), комплекс інтэрнатаў (1971—1978) у Мінску.
Нарэйшы (Валожынскі раён)
Нарэ́йшы (, Нарейши) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Асташкавічы
Назву Аста́шкавічы маюць:
Северны (Іркуцкая вобласць)
Северны (Северный) — пасёлак у Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Крупка (прыток Дзітвы)
Крупка — рака ў Беларусі, у Лідскім раёне, левы прыток ракі Дзітва.
Назва
Назва Крупка балцкага паходжання.
Ад літоўскага krupus, kraupus «шурпаты, бугрысты (пра паверхню)», адсюль заходнелітоўскае krupė, прускае *crupeyle, латышскае kraupis «жаба» (з бугрыстай скурай). Далей да індаеўрапейскага *kreup- са значэннем няроўнай (ссохлай, патрэсканай, бугрыстай) паверхні.
У аднакарэннай назве дзесенскай ракі Крупела корань Krup- з тыповым балцкім гідранімічным пашыральнікам -el-, як у балцкіх гідронімах Зецела, Скідзела, Дрысела (: Дрыса).
Балцкія назоўныя паралелі — прускія тапонімы Craupeyne, Craupolythen, латышскі гідронім Kraupe.
Назва найімаверней характарызавала дно — няроўнае, «шурпатае», поўнае ямаў, віроў. Процілеглае значэнне ў рачной назвы Ліда, ад балцкага *laidas «склізкі, гладкі», г.зн. «Гладкая (дном)». Менш імавернае значэнне «Жабіна (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня — 15 км. Плошча вадазбору 83 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 м/км.
Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Пурсці, цячэ па Лідскай раўніне, праз нізіннае балота Крупка, упадае ў Дзітву на паўднёвы ўсход ад вёскі Навасёлкі. На працягу 13,6 км каналізаваная: ад паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Пурсці да вусця.
Рабочая мысль
«Рабочая мысль» — газета, орган Гомельскай арганізацыі РСДРП. Выдавалася з 21 чэрвеня па 1 снежня 1917 г. у Гомелі штодзёна на рускай мове. Рэдактары П. М. Сеўрук, І. Г. Карасёва, Я. Б. Няхамкіна.
Змяшчала матэрыялы Усерасійскага з'езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, Аб'яднаўчага з'езда РСДРП, гарадскіх партыйных канферэнцый, пасяджэнняў Гомельскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў, дзейнасці прафсаюзаў, агляды мясцовай і цэнтральнай прэсы. Акрамя матэрыялаў палітычнага і прафсаюзнага кшталту публікавала артыкулы пра гарадское жыццё, рэкламу, аб'явы, тэлеграмы Петраградскага тэлеграфнага агенцтва, зводкі з франтоў і інш. У час выбараў у гарадскую думу змяшчала спісы кандыдатаў сацыялістычнага блоку, агітавала за іх абранне. Прапагандавала праграмныя палажэнні РСДРП, вяла ідэйную барацьбу з бальшавікамі, выступала за стварэнне аднароднага сацыялістычнага ўрада. Крытычна ставілася да дэкрэтаў аб міры, зямлі і інш.
Выйшла 135 нумароў. З-за недахопу фінансаў спыніла сваё існаванне.
Шчучча
Шчучча (Щучье) — горад (з 1745) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шчучанскага раёна Курганскай вобласці. Насельніцтва 10,7 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1750 годзе.
Завод супрацьпажарнага машынабудавання МУС Расіі, харчовая прамысловасць.
Уждзялей
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Свянцянскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Стыло
Стыло́, стыль, пісала (στῦλος — слуп, калона) — прылада для пісьма, востраканцавы цыліндрычны стрыжань (даўжынёй 8—15 см і дыяметрам каля 1 см) з косці, металу або іншага цвёрдага матэрыялу.
Стылы шырока ўжываліся ў антычнасці і сярэдневякоўі. Завостраным канцом стыла наносілі (надрапвалі) тэкст на васковых таблічках (цэрах), бяросце. Супрацьлеглы канец рабілі сплошчаным (у выглядзе лапаткі) і акруглым, каб сціраць напісанае.
На Русі касцяныя стылы вядомы з X стагоддзя, металічныя (бронзавыя і жалезныя) — з XI стагоддзя.
Базельская ратуша
Базельская ратуша (Basler Rathaus) — ратуша ў швейцарскім горадзе Базелі.
Вядома, што на месцы сучаснай ратушы быў будынак 1290 года, палітычны цэнтр Базеля. У 1356 годзе моцнае землетрасенне разбурыла яго. У 1501 годзе было прынята рашэнне аб будаўніцтве новага будынка. Ратуша Базеля была пабудавана з чырвонага пясчаніка ў стылі позняй готыкі ў 1507—1513 гадах на Рыначнай плошчы. У стагоддзі да будынка быў прыбудаваны левы флігель, а ў 1898—1904 гг пабудавана вежа. Ва ўнутраным двары знаходзіцца статуя консула Луцыя Мунацыя Планка — заснавальнікаБазеля.
У цяперашні час у ратушы размешчаны органы заканадаўчай (Вялікі савет) і выканаўчай улады кантона Базель-Штат, а таксама мэрыя Базеля. Ратуша даступная для наведвання турыстамі.
Дом па праспекце Незалежнасці, 23
У будынку размяшчаюцца універсам «Цэнтральны», першы ў горадзе рэстаран McDonald’s, уваход на станцыі метро «Купалаўская» і «Кастрычніцкая». 11 красавіка 2012 года, у гадавіну тэракта ў Мінскім метро, на ўваходзе на станцыі ўстаноўлены мемарыяльны знак «Рака памяці» скульптара Канстанціна Селіханава.
Архітэктура
Аднолькавы паводле аб’ёмна-прасторавага і планіровачнага вырашэння з домам № 22, размешчаным насупраць. Пяціпавярховы П-падобны ў плане. На першым паверсе размешчаны прадпрыемствы гандлю і грамадскага харчавання, уваходы ў якія ажыццяўляюцца праз лоджыі (па 2 у кожным доме). Галоўны фасад члянёны міжпаверхавымі карнізамі на 3 ярусы. Ніжні ярус вырашаны ў буйной ордарнай пластыцы і члянёны на вышыню 2 паверхаў пілястрамі, з інтэрвалам праз 2 аконныя праёмы. Масіўны ніжні ярус падкрэслены рустоўкай і буйнымі арачнымі праёмамі вітрын і лоджый. Верхні ярус крапаваны пілястрамі карынфскага ордара. Прасценкі дэкарыраваны паўкалонамі. На 4-м паверсе ў кампазіцыю фасада ўведзены балконы на кранштэйнах. Фасады завершаны масіўным карнізам і балюстрадай з пінаклямі.
Усць-Алтан
Усць-Алтан (Усть-Алтан) — сяло ў Асінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Асташкавіцкі сельсавет
Назву Аста́шкавіцкі сельсавет маюць:
NGC 4883
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гуцкі
Гуцкі́ (, Гуцки) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Батчынскага сельсавета.
Сарыазек (Карагандзінская вобласць)
Сарыазек — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Сарыазек. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, пасёлка Асакараўка. Код КАТА — 355635100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1104 чалавекі (537 мужчын і 567 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1228 чалавек (589 мужчын і 639 жанчын).
Чэсоле
Чэсоле (Cessole) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Бронніца (Буда-Кашалёўскі раён)
Бро́нніца (, Бронница) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.
Чэсоле
Насельніцтва складае 411 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 37 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 14050. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Alessandro di Bergamo.
Бронніца (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 12 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 60 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва.
Планоўка складаецца з прамалінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (4 насыпы ў 2 км на ўсход ад вёскі) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XVIII стагоддзя як вёска ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1799 годзе 5 гаспадарак з 15 займаліся пчалярствам. Гаспадар побач размешчанага фальварка валодаў у 1862 годзе 5351 дзесяцінай зямлі, у яго ўласнасці знаходзіліся: вадзяны млын, сукнавальня і 4 карчмы. Як буйны населены пункт згадваецца ў «Географа-статыстычным слоўніку Расійскай імперыі». Па перапісу 1897 года размяшчаліся: школа граматы, хлебазапасны магазін, вятрак. У 1909 годзе ў Кашалёўскай воласці, у фальварку 500 дзесяцін зямлі.
У 1923 годзе адкрыта школа, якая месцілася ў наёмнай сялянскай хаце. У 1930 годзе арганізаваны калгасы «Перадавік» і «Чырвоны партызан», працавалі 2 гамарні. Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у 1943 годзе, у вёсцы і наваколлі базіраваўся партызанскі атрад № 108 імя Г. І. Катоўскага. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Світанак» (цэнтр — вёска Ліпінічы). Працавала пачатковая школа.
Eudocima
Eudocima — трапічны род матылькоў сямейства. Шырока распаўсюджаныя ў тропіках і субтропіках. Даволі зменлівыя ў афарбоўцы.
Апісанне
Буйныя і сярэдніх памераў матылі з размахам крылаў да 130 мм. Цела і крылы апушаныя густымі валасінкамі. Пярэднія крылы карычнева-бурага, бурага колеру, часам з зялёнымі палосамі і няяснымі зялёнымі плямамі. У цэлым падобныя афарбоўкай на сухое лісце. Вяршыні пярэдніх крылаў завостраныя. Заднія крылы аранжава-жоўтыя або аранжавыя з чорнай плямай і/або чорнымі перавязямі ля вонкавага краю крылаў. У цэлым біялогія вывучана недастаткова.
Арэал
Паўднёва-Усходняя Азія. Па тэрыторыі Прымор’я Расіі праходзіць самая паўночная частка арэалу, дзе сустракаецца.
Гаспадарчае значэнне
Некаторыя віды праколваюць хабаткамі садавінe і з’яўляюцца сельскагаспадарчымі шкоднікамі.
Віды
Спіс відаў дадзены па стане пасля рэвізіі ў 2000 годзе :
Вялікая рыфтавая даліна
Вялікая рыфтавая даліна — буйнае рыфтавае ўтварэнне рэльефу, якое распасціраецца прыкладна на 6000 км ад паўночнай Сірыі да цэнтральнага Мазамбіка ва Усходняй Афрыцы. На поўнач ад возера Малаві (возера)Малаві разгаліноўваецца. Заходняя галіна, вядомая як рыфт Альберцін, прамалявана на карце ланцужком з пяці значных азёр, найбуйнейшае з якіх — возера Танганьіка.
Шырыня даліны складае ад трыццаці да ста кіламетраў, глыбіня — ад некалькіх сотняў да тысяч метраў. Сфармавалася ў выніку геалагічных зрухаў на мяжы Афрыканскай і Аравійскай тэктанічных пліт.
На працягу наступных мільёнаў гадоў геолагі чакаюць разбурэння і разыходжання хрыбтоў, што аддзяляюць упадзіну Афар ад Чырвонага мора. У выніку мора затопіць упадзіну і гэта стане пачаткам вялікага ўсходне-афрыканскага мора, якое, на думку вучоных, канчаткова сфарміруецца праз 10 млн гадоў.
Шэраг вучоных звязвае з Вялікай рыфтавай далінай пачатковыя этапы эвалюцыі чалавечай галіны гамінідаў.
Майнская ГЭС
Майнская ГЭС — гідраэлектрастанцыя на рацэ Енісей у Хакасіі, ля пасёлка Майна. Уваходзіць у Енісейскі каскад ГЭС. Будаўніцтва ГЭС пачалося ў 1979 годзе, скончылася ў 1987. ГЭС пабудавана па руславай схеме. Склад збудаванняў ГЭС:
Па збудаваннях ГЭС пракладзены аўтадарожны пераход. Магутнасць ГЭС — 321 МВт, сярэднегадавая выпрацоўка — 1,72 млрд кВт·г.
Сонечнае зацьменне 14 кастрычніка 2023 года
Сонечнае зацьменне 14 кастрычніка 2023 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 134 сараса.
Зацьменне 14 кастрычніка 2023 года стала 2-м сонечным зацьменнем у 2023 годзе і 50-м у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 красавіка 2023 года, наступнае — 8 красавіка 2024 года.
Артработрыс
Артработрыс (Arthrobotrys) — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1839 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Arthrobotrys адносяць 124 віды:
Брацкая ГЭС
Брацкая ГЭС — гідраэлектрастанцыя на Ангары ў горадзе Брацк Іркуцкай вобласці. Адна з найбуйнейшых і найбольш вядомых ГЭС Расіі. З'яўляецца другой, пасля Іркуцкай ГЭС, прыступкай Ангарскага каскаду ГЭС.
Будаўніцтва ГЭС афіцыйна пачалося ў 1954 годзе, скончылася ў 1967 годзе. Склад збудаванняў ГЭС:
Ратуша (Цюрых)
Ратуша Цюрыха — старадаўні будынак у стылі барока, датуецца 1694—1698 гг. Добра захаваўся інтэр'ер і фасад: раскошна дэкараваныя столі ў банкетнай зале і керамічная печ у зале пасяджэнняў. Ратуша — свайго роду сімвал Цюрыха, адна з асноўных яго славутасцяў. Ужо больш за трыста гадоў яна захоўвае памяць аб самых выдатных днях у гісторыі Швейцарыі.
Гісторыя
Будынак служыў органам улады Рэспублікі Цюрых да 1978 года. З 1803 года ў будынку збіраецца кантанальны савет. Ратуша выходзіць фасадам на набярэжную Limmatquai на правым беразе ракі Лімат.
Ратушай гэтак жа завуць квартал у раёне Альтштадт (Стары горад). Гэта частка сярэднявечнага горада на правым баку Лімат.
Ужсіеней (Ігналінскі раён)
У́жсіеней (Užsieniai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).
Cratoplastis
Cratoplastis — род молей сямейства. Род быў апісаны Фельдэрам у 1874 годзе.
Эрд (Венгрыя)
Эрд (Érd, Hanselbeck, Andzabeg) — горад у цэнтральнай частцы Венгрыі, у медзье Пешт. Уваходзіць у агламерацыю Вялікага Будапешта. Насельніцтва — 63 294 чалавек (на 1 студзеня 2014 г.).
Геаграфія і транспарт
Горад размешчаны за 20 кіламетраў на паўднёвы захад ад цэнтра Будапешта і за 5 кіламетраў ад паўднёва-заходніх раёнаў венгерскай сталіцы. Эрд — вялікі чыгуначны і аўтамабільны вузел, дарогі вядуць да Будапешта, на паўднёвы захад, у кірунку да Секешфехервара і Балатана і на поўдзень — у кірунку да Печа. Час у дарозе на цягніку ад Будапешта — 20 хвілін ад вакзала Келенфельд і 30 хвілін ад вакзала Дэлі.
Гісторыя
Вобласць населена з дагістарычных часоў. Археалагічныя раскопкі пацвердзілі існаванне паселішча на месцы Эрда прынамсі 50 000 гадоў таму.
Упершыню пад назвай Эрд горад згадваецца ў дакументах у 1243 годзе. Назва горада мае венгерскую этымалогію і паходзіць або ад слова erdő (лес), або ад ér (струмень).
У перыяд з 1543 па 1684 год Эрд належаў Асманскай імперыі. Туркі пабудавалі тут умацаваны замак і мячэць. У перыяд турэцкага валадарства горад насіў назву Хамзабег.
У XVIII—XIX стст. горад хутка рос, застаючыся аднак пераважна цэнтрам сельскагаспадарчага рэгіёна. Новыя прамысловыя прадпрыемствы тут з'явіліся толькі ў 70-х гадах XX стагоддзя. У 1990-я гады Эрд стаў самым горад з самым хуткім ростам у краіне, з-за адносна спрыяльнай эканамічнай сітуацыі ў горадзе, у той час, як многія венгерскія рэгіёны перажывалі цяжкі крызіс. Хуткі рост насельніцтва горада працягваецца і ў нашы дні.
Астравок
Назву Астраво́к маюць:
NGC 4885
NGC 4885 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-65, IRAS12579-0635, PGC 44781) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Наступленне Аль-Каіды ў Іраку (2008)
Наступленне «Аль-Каіды» ў Іраку — перыяд павялічэння актыўнасці групоўкі «Аль-Каіда» ў Іраку ў 2008 годзе.
19 красавіка лідар Аль-Каіда ў Іраку Аюб аль-Масры заклікаў да месячнага наступлення супраць амерыканскіх і іракскіх войскаў. Аднак звычайна гаворыцца, што падзеі пачаліся 15-га чысла падчас шэрагу буйных тэрактаў у іракскіх гарадах. Неўзабаве пасля абвяшчэння Аль-Масры пачаўся бесперапыны тэрор супраць сіл кааліцыі. Наступленне скончылася праз месяц без якіх-небудзь відавочных поспехаў для абодвух бакоў.
2023 год у гісторыі астраноміі
2023 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Пералясанка
Пераляса́нка (, Перелесанка) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавета.
Да 1976 года вёска ўваходзіла ў склад Белакорацкага сельсавета.
Веда (1951)
«Веда» — навукова-літаратурны часопіс беларускай эміграцыі.
Выдаваўся ў 1951—1954 гадах у Нью-Ёрку на беларускай мове Крывіцкім (Беларускім) навуковым таварыствам Пранціша Скарыны. Галоўны рэдактар Янка Станкевіч, рэдактар літаратурнага аддзела Антон Адамовіч.
Часопіс друкаваў гістарычныя, этнаграфічныя, мовазнаўчыя і іншыя навуковыя матэрыялы, літаратурныя творы беларускіх эмігранцкіх пісьменнікаў (У. Клішэвіч, М. Сяднёў, У. Сядура, Я. Юхнавец, К. Юхневіч і інш.), інфармацыю пра грамадскае і культурнае жыццё беларускага асяродка ў Амерыцы і іншае. У 1951 годзе выйшла 5 сшыткаў, у 1952 — 12 нумароў у 10 сшытках, у 1953 — 10 нумароў у 4 сшытках, у 1954 — 1 нумар. Дадаткам да часопіса ў 1953 годзе выданы творы Уладзіміра Жылкі, успаміны Кветкі Вітан пра Лявона Дубейкаўскага.
Чоквэ
Гісторыя
Згодна паданням саміх чоквэ, першапачаткова яны з'яўляліся адным з высакародных кланаў лунда, што мігрыравалі з дзяржавы Лунда ў XVII ст. на захад. Прынята таксама думка, што чоквэ былі групай мбунда, падначаленай мігрантамі-лунда.
У другой палове XIX ст. набыццё агнястрэльнай зброі дазволіла чоквэ выйсці з падпарадкавання і пачаць паспяховую вайну супраць дзяржавы Лунда. У 1887 г. яны захапілі Мусумбу, сталіцу дзяржавы Лунда і стварылі сваю дзяржаву, разбураную у канцы XIX ст. бельгійцамі.
Культура
Асноўнымі заняткамі чоквэ здаўна з'яўляліся ручное земляробства і паляванне. Жывёлагадоўля адыгрывала другасны характар. У XVIII - XIX стст. яны адыгрывалі важную ролю ў арганізацыі пасрэдніцкага гандлю паміж лунда і партугальцамі, у тым ліку ўдзельнічалі ў гандлі рабамі. Традыцыйны від паселішча — родавая вёска каля ракі, што складалася з плеценых сямейных хацін з конусападобнымі дахамі і супольнай хаціны чота з вострым дахам.
Галоўнай сацыяльнай адзінкай з'яўляўся род. Адлік сваяцтва вёўся адначасова па мужчынскай і жаночай лініям. Паколькі жанчыны апрацоўвалі зямлю, то паселішчы звычайна фарміраваліся па матчынай лініі. У часы існавання сваёй дзяржавы зямельныя межы паміж родамі ўсталёўваў манарх. Родам кіравалі старэйшыя мужчыны, але поруч існавалі аб'яднанні жанчын укуле, якія распараджаліся часткай жыцця абшчыны. Ваеннай справай кіраваў правадыр мвана нганга. Ён кантраляваў ваенныя сілы некалькіх абшчын. Асобнае месца займалі рамеснікі і мастакі. Яны падзяляліся на групы фулі і сонгі. Фулі знаходзіліся ў залежнасці ад манарха ці правадыра, а сонгі — ад абшчыны. Акрамя таго, сацыяльны статус чоквэ залежыць ад паходжання. Высакародныя чоквэ лічаць сябе нашчадкамі лунда, а нізкародных чоквэ — нашчадкамі заваяваных народаў.
Чоквэ шырока вядомы сваім мастацтвам, асабліва разьбярствам і пляценнем. Прыклады мастацтва:
Рэлігія
Згодна старажытным уяўленням, сусвет быў створаны вярхоўнай істотай аларун, але ў ім кіруюць духі продкаў махамба, духі прыроды і злыя духі. Чоквэ верылі ў магію і чараўнікоў ванга. Лекаваннем і прадказаннямі займаліся вяшчуны нганга.
У XX ст. большасць вернікаў прынялі хрысціянства.
Леў Сямёнавіч Краўчыня
Леў Сямёнавіч Краўчыня (, Свярдлоўск — ) — беларускі архітэктар.
Дарога (фільм)
«Даро́га» — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе.
Леў Сямёнавіч Краўчыня
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года, член Беларускага саюза дызайнераў. Пражываў у Мінску.
Дарога (фільм)
Сюжэт
Гісторыя незвычайнай ініцыятывы, якая больш за дзесяць гадоў злучае дзве суседнія краіны — Польшчу і Беларусь. Некалькі сотняў чалавек з абедзвюх краін штодня ствараюць і паказваюць на тэлеканале «Белсат» навіны, разнастайныя праграмы і дакументальныя фільмы па-беларуску.
Леў Сямёнавіч Краўчыня
Творчасць
Асноўныя працы ў Расіі і Украіне: дзіцячыя дашкольныя ўстановы ў Ангарску і Байкальску, чыгуначны вакзал і тры мікрараёны ў жылым раёне Паўднёвы захад у Жданаве.
Адзін з аўтараў жылых дамоў у Наваполацку (1974—1977), забудовы мікрараёна Масюкоўшчына-1 у Мінску (1971). Як дызайнер выканаў працы па эстэтычнай арганізацыі вытворчага асяроддзя прадпрыемстваў энергетыкі: ЦЭЦ-3 у Мінску (1977), Бярозаўская ДРЭС у Белаазёрску (1978), Лукомская ДРЭС у Чашніцкім раёне (1980) — усё ў аўтарскім калектыве.
Узнагароды
Узнагароджаны залаты і бронзавымі медалямі ВДНГ СССР.
Лама (рака)
Ла́ма (Ла́ма ) — рака ў Еўрапейкай частцы Расіі, у Маскоўскай і Цвярской абласцях. Упадае ў Іванькаўскае вадасховішча.
Кірыл Аляксеевіч Цімафееў
Кірыл Аляксеевіч Цімафееў (Кирилл Алексеевич Тимофеев;,  — ) — доктар філалагічных навук, прафесар Новасібірскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Спецыяліст у галіне сінтаксіса рускай мовы, словаўтварэння і параўнальна-гістарычнага мовазнаўства.
Лама (рака)
Каля ракі знаходзіцца горад Валакаламск.
Кірыл Аляксеевіч Цімафееў
Біяграфія
Нарадзіўся 31 сакавіка 1914 года ў Батумі ў сям’і ветэрынара. У 1937 годзе скончыў Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура», у 1940 годзе — аспірантуру пры кафедры рускай мовы Маскоўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, а ў 1952 годзе — дактарантуру Інстытута рускай мовы АН СССР.
Займаў пасады дацэнта і загадчыка кафедры рускай мовы Благавешчанскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1940—1953), намесніка дырэктара Інстытута мовазнаўства АН СССР (1953—1956), прафесара кафедры рускай мовы Ленінградскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Герцэна, Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
З 1962 па 1986 гады займаў пасаду загадчыка кафедры агульнага мовазнаўства, потым быў прафесарам кафедры старажытных моваў. Выкладаў старажытнагрэчаскую мову, санскрыт, стараславянскую мову, чытаў распрацаваныя ім спецкурсы: «Рэлігійная лексіка рускай мовы», «Грэцызмы ў рускай мове», «Гісторыя граматычных вучэнняў у Расіі» і інш.
Аўтар больш чым 100 навуковых публікацый.
Пыха і перадузятасць (міні-серыял, 1995)
«Пы́ха і перадузя́тасць» (Pride and Prejudice) — шасцісерыйны брытанскі міні-серыял 1995 года, пастаўлены па англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін. Адаптацыяй кнігі займаўся сцэнарыст, рэжысёрскае крэсла заняў Сайман Лэнгтан, а спрадзюсіравала карціну. Ролі Элізабэт Бэнэт і містэра Дарсі выканалі Джэніфер Эль і Колін Фёрт. Вытворчасцю міні-серыяла займалася карпарацыя BBC пры дадатковай фінансавай падтрымцы амерыканскай тэлесеткі A&E.
Міні-серыял 1995 года стаў сёмай экранізацыяй раману. Папярэднія адаптацыі для кіно і тэлебачання выходзілі ў 1938, 1940, 1952, 1958, 1967 і 1980 гадах. Восьмай стала пастаноўка 2005 года.
Прэм’ера міні-серыяла адбылася на канале BBC One, дзе ён трансліраваўся з 24 верасня па 29 кастрычніка 1995 года (па адной 55-хвіліннай серыі ў тыдзень). Сетка A&E ўпершыню паказала серыял з 14 па 16 студзеня 1996 года (тры дні па дзве серыі запар).
Фільм атрымаў прызнанне крытыкаў і папулярнасць сярод гледачоў, а таксама быў адзначаны шэрагам узнагарод, сярод якіх тэлевізійная прэмія BAFTA за найлепшую жаночую ролю (Джэніфер Эль) і прэмія Эмі за найлепшыя касцюмы. Роля містэра Дарсі ўзвяла Коліна Фёрта ў статус зоркі. Сцэна з Дарсі ў мокрай пасля купання ў возеры рубашцы была прызнана «адным з самых незабыўных момантаў у гісторыі тэлебачання Брытаніі». Серыял натхніў Хелен Філдынг напісаць серыю кніг пра Брыджыт Джонс. Колін Фёрт зыграў ролю Марка Дарсі, каханага галоўнай гераіні, у фільмах серыі «'», «'» і «».
Першая серыя
Містэр Чарлз Бінглі, багаты джэнтльмен з поўначы Англіі, арандуе на лета маёнтак Нэзэрфілд у Хартфардшыры, непадалёк ад мястэчка Мэрытан. Місіс Бэнэт апантаная ідэяй выдаць за яго замуж адну са сваіх пяці дачок: Джэйн, Элізабэт, Мэры, Кіці або Лідыю. Бінглі з першага ж позірку ўлюбляецца ў Джэйн, адразу запрашае яе на танец і ўвесь вечар выдзяляе яе па-над астатнімі паненкамі. У той жа час яго сябар містэр Дарсі (гадавы даход якога, паводле чуткаў, у два разы перавышае даход Бінглі) адмаўляецца танцаваць з кім-небудзь і даволі няветліва адзываецца пра Элізабэт. Тая чуе яго заўвагу, і ў яе складаецца вельмі непрыхільнае першае ўражанне пра містэра Дарсі. Пазней, на прыёме ў Лукас-лодж і падчас яе двухдзённага прабывання ў Нэзэрфілдзе, дзе яна даглядала хворую Джэйн, яе непрыязнасць да Дарсі ўсё больш і больш узмацняецца.
Другая серыя
Бэнэтаў наведвае іх сваяк — містэр Колінз, святар з Кента. Паколькі у Бэнэтаў няма дзяцей мужчынскага полу, то па законе менавіта ён з’яўляецца спадкаемцам містэра Бэнэта і мусіць у будучым стаць гаспадаром іх маёнтка Лонгбарн. Каб выправіць гэтае становішча і захаваць дом для сям’і, містэр Колінз мае намер ажаніцца з адной з дачок містэра Бэнэта. Ён абірае Элізабэт і пачынае заляцацца да яе. Падчас прагулкі ў Мэрытан сёстры Бэнэт сустракаюць афіцэраў, раскватараваных у гэтым гарадку, сярод іх ёсць новы твар — лейтэнант Джордж Уікхэм. У той самы час міма праязджаюць Бінглі і Дарсі, і Элізабэт заўважае надзвычай халоднае прывітанне апошняга з Уікхэмам. Выбраўшы зручны момант, Элізабэт распытвае новага знаёмага, і ён распавядае ёй, як Дарсі падмануў яго, адмовіўшыся даць царкоўны прыход, абяцаны бацькам Дарсі. Цяпер у Уікхэма няма ні грошай, ні відаў на будучыню. Лізі пранікаецца да яго моцным спачуваннем. Неўзабаве ў Нэзэрфілдзе адбываецца баль. Элізабэт, захопленая Уікхэмам, збіраецца правесці гэты вечар у размовах і танцах з ім, аднак афіцэра на балі не аказваецца. Нечакана для Элізабэт, яе на танец запрашае містэр Дарсі. Не паспеўшы прыдумаць адгаворку, яна неахвотна згаджаецца. Назаўтра пасля балю містэр Колінз робіць Элізабэт прапанову, але яна адказвае адмовай. Місіс Бэнэт абурана паводзінамі дачкі і намагаецца прымусіць Лізі выйсці за Колінза, у той час як бацька бярэ бок дачкі. Зняважаны адмовай, містэр Колінз пакідае Лонгбарн і прымае запрашэнне Шарлоты Лукас, сяброўкі Элізабэт, пагасцяваць у Лукас Лодж.
Трэцяя серыя
Элізабэт уражана навінай: яе сяброўка Шарлота прыняла прапанову рукі і сэрца ад містэра Колінза. Тым часам містэр Бінглі нечакана пакідае Нэзэрфілд і адпраўляецца ў Лондан з намерам застацца там на ўсю зіму. Элізабэт не дае веры, што Бінглі можа быць такім раўнадушным да яе сястры, і прапануе Джэйн пагасцяваць у іх дзядзькі і цёткі, містэра і місіс Гардынер, якія жывуць у Лондане. Джэйн праводзіць у Лондане шмат месяцаў, але так і не сустракае Бінглі, яна спрабуе працягнуць сяброўства з яго сёстрамі, але тыя адкрыта яе ігнаруюць. Напачатку вясны Элізабэт адпраўляецца ў Кент, каб пагасцяваць у Шарлоты і яе мужа. Дом містэра Колінза знаходзіцца непадалёк ад Розінгза — рэзідэнцыі лэдзі Кэтрын дэ Бур. Так як лэдзі Кэтрын даводзіцца Дарсі цёткай, Лізі сустракаецца з ім некалькі разоў. У той жа дзень, калі Элізабэт даведваецца пра вырашальную ролю Дарсі ў расстанні Бінглі і яе сёстры, Дарсі нечакана робіць ёй прапанову, запэўніваючы, што горача кахае яе, нягледзячы на нізкае становішча і адсутнасць добрых манер у яе сям’і. Элізабэт са злосцю адхіляе прапанову, указваючы містэру Дарсі на яго пыху і пагарду да пачуццяў іншых. У эмацыйнай прамове яна вінаваціць яго ў нешчаслівым каханні Джэйн і безнадзейным становішчы Уікхэма.
Чацвёртая серыя
Дарсі піша Элізабэт ліст, дзе тлумачыць свае ўчынкі ў дачыненні да Джэйн і Уікхэма. Ён прызнае, што памыліўся ў пачуццях Джэйн, думаючы, што яна абыякавая да Бінглі, але апраўдваецца тым, што ў яго былі добрыя намеры. Што да гісторыі з Уікхэмам, то са слоў Дарсі ён з’яўляецца нягоднікам, які спрабаваў збегчы з яго 15-гадовай сястрой Джарджыянай, каб атрымаць належны ёй вялізны пасаг. Элізабэт бачыць, як яна памылялася, і паспытвае пачуццё віны за тое, што яна так груба гаварыла з Дарсі. Вярнуўшыся ў Лонгбарн, яна даведваецца, што містэр Бэнэт дазволіў Лідыі паехаць у Брайтан у якасці кампаньёнкі жонкі палкоўніка Форстэра. Элізабэт незадаволена рашэннем бацькі адпусціць Лідыю і перасцерагае яго, што паводзіны Лідыі могуць нашкодзіць рэпутацыі сям’і, аднак містэр Бэнэт не змяняе свайго рашэння. Неўзабаве сама Лізі з’язджае з дзядзькам і цёткай Гардынер у падарожжа па і наведвае Дэрбішыр. Калі яны аказваюцца непадалёк ад, маёнтка містэра Дарсі, цётка ўгаворвае Лізі наведацца туды. Элізабэт згаджаецца, папярэдне даведаўшыся, што сям’я летам жыве ў Лондане. Пэмбэрлі выклікае ў Лізі шчырае захапленне, і яна з увагай слухае апавяданні аканомкі пра дабрыню і высакароднасць гаспадара маёнтка. Тым часам містэр Дарсі, нікога не папярэдзіўшы, вяртаецца ў маёнтак. Прыбыўшы, ён вырашае выкупацца ў возеры, і, ідучы да хаты ў мокрай кашулі, сутыкаецца з Элізабэт. Між імі адбываецца няёмкая гутарка. Наспех пераапрануўшыся, ён расшуквае Элізабэт і Гардынераў і прапаноўвае ім прабавіць больш часу ў яго маёнтку. Ён выказвае небывалую ветлівасць і прыязнасць як да самой Элізабэт, так і да яе родных, што нямала яе здзіўляе.
Пятая серыя
Гардынеры і Элізабэт атрымліваюць запрашэнне ў Пэмбэрлі, дзе Дарсі і Лізі абменьваюцца выразнымі позіркамі. На наступную раніцу Элізабэт атрымлівае ліст ад Джэйн, у якім гаворыцца пра ўцёкі Лідыі з містэрам Уікхэмам. У гэты самы момант з нечаканым візітам прыходзіць Дарсі і застае яе моцна расхваляванай. Ёй даводзіцца прызнацца яму ў прычынах свайго расстройства. Дарсі выслухоўвае яе, выказвае спачуванне, але спяшаецца сысці. Элізабэт са шкадаваннем думае, што, магчыма, больш ніколі яго не ўбачыць. Элізабэт разам з Гардынерамі спешна вяртаюцца ў Лонгбарн, спадзеючыся, што справу яшчэ можна неяк замяць. Містэр Гардынер адпраўляецца ў Лондан, каб аказаць дапамогу містэру Бэнэту ў пошуках уцекачоў. Зрэшты, іх намаганні застаюцца беспаспяховымі, і неўзабаве містэр Бэнэт вяртаецца ў Лонгбарн. Праз нейкі час ад містэра Гардынера прыходзіць ліст, у якім ён піша, што Лідыя і Уікхэм знойдзены і хутка пажэняцца. Містэр Бэнэт перажывае, што дзядзька заплаціў Уікхэму вялікую суму грошай, каб прымусіць яго жаніцца, а ён не зможа яму яе вярнуць.