cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арамуны
Асаблівасці традыцыйнай культуры
У XIX ст. з падзелам Балканскага паўвострава паміж нацыянальнымі дзяржавамі і ўсталяваннем дзяржаўных меж адгонная жывёлагадоўля як занятак перажыла крызіс. Арамуны былі вымушаныя часткова змяніць дзейнасць. Пачалі займацца земляробствам, адыходніцтвам, наймаліся на часовую працу ў суседнія гарады. Стварэнню вялікіх аселых паселішчаў садзейнічала палітыка мясцовых уладаў па перасяленню сямейных груп арамунаў.
Мова
Родная мова арамунаў належыць да раманскай групы індаеўрапейскіх моў, блізкая да румынскай, мае шмат архаізмаў, падзяляецца на мноства дыялектаў. Адзінай пісьмовасці не мае. Часцей за ўсё выкарыстоўваецца румынскі алфавіт на аснове лацінкі. У Румыніі і Паўночнай Македоніі на арамунскай мове вядуцца тэле- і радыёперадачы.
Рэлігія
Большасць вернікаў праваслаўная. У Албаніі ёсць мусульмане.
Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт
Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт — вышэйшая навучальная ўстанова ў Арменіі, Ерэван.
Навучанне ў ВНУ арганізавана ў стацыянарнай і завочнай формах. Працягласць навучання ў бакалаўрыяце стацыянара складае 4 гады, а магістратура стацыянара 2 гады, завочны бакалаўрыят доўжыцца 5 гадоў, а магістратура 2,5 года.
Гісторыя
Вытокі заснавання Армянскага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта пачынаюцца з 1930 года з кааператыўнага эканамічнага інстытута. У 1975 годзе сфармавана як самастойная адзінка: Ерэванскі інстытут народнай гаспадаркі. Рашэннем урада РА ад 30 лістапада 1999 года пераназваны ў Ерэванскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт. 6 студзеня 2006 года ВНУ атрымала статус універсітэта і атрымала назву «Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт».
Універсітэт на працягу свайго існавання даў звыш 30.000 выпускнікоў, якія працуюць у сферы вышэйшай адукацыі, эканамічнай, навуковай, культурнай і іншых сферах рэспублікі і за яе межамі. 25 кафедр дзее ў складзе шасці факультэтаў АДЭУ. Эканамічны ўніверсітэт мае філіялы ў Гюмры і Ехегнадзоры. З 26 красавіка 2011 года рэктарам Армянскага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта з'яўляецца доктар эканомікі, прафесар Корн Атон.
Паводле дадзеных 24 кастрычніка 2013 года ў ВНУ вучацца 7932 студэнтаў, а паводле дадзеных 17 снежня ВНУ мае 931 працаўнікоў.
Мартана
Мартана (Martano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Насельніцтва складае 9573 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 453 чал./км². Займае плошчу 21 км². Паштовы індэкс — 73025. Тэлефонны код — 0836.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria Assunta.
Васынкі
Васынкі (Вассынки) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Вязьма-Бранскае сельскае паселішча.
Кіраўскі сельсавет (Нараўлянскі раён)
Кі́раўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Кіраў.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Махаедаўскі сельсавет у складзе Нараўлянскага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Махаеды. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Нараўлянскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. 23 жніўня 1937 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Аляксандраўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў Нараўлянскім раёне Палескай вобласці. 20 красавіка 1939 года вёска Махаеды перайменавана ў вёску імя Кірава, а сельсавет — у Кіраўскі. З 8 студзеня 1954 года ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Ельскага раёна. 5 сакавіка 1981 года цэнтр сельсавета — вёска Кірава — перайменавана ў Кіраў. 8 студзеня 1987 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вуглоўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: вёскі Акопы, Баравічы, Вуглы, Дуброва, Ленінскі Пасёлак, Лісава, Міхайлаўка, Радамля, Ціхін, Чапаеўка, Ясянок). 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Красноўскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Бук і Дзятлік). 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Красноўскага сельсавета (6 населеных пунктаў: вёскі Буда Красноўская, Дзяржынск, Красноўка, Маскалёўка, Нічыпараўка, Хамянкі). 26 верасня 2008 года скасаваны вёскі Бук і Хутар Сяргееў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 700 чалавек, з іх 83,3 % — беларусы, 6,9 % — украінцы, 4,6 % — рускія, 4,6 % — палякі.
Сасакі
Саса́кі (саманазва Sasak) — народ, карэнныя насельнікі вострава Ламбок і суседніх астравоў Гілі ў Інданезіі. Агульная колькасць (2013 г.) - 2790 тыс. чал.
Гісторыя
Сасакі з'яўляюцца аўстранезійцамі і, як паказваюць мовазнаўчыя і генетычныя даследаванні, блізкія па паходжанню да балійцаў. Верагодна, што першая пісьмовая ўзгадка пра Ламбок як пра краіну Гурун з'явілася на Балі ў XI ст. Паведамлялася, што да 835 г. там існавала манархічная дзяржава са сталіцай Сукун. Пазней Гурун была заваявана балійцамі. Аднак большасць сучасных даследчыкаў мяркуе, што Гурун знаходзілася на востраве Пеніда.
Згодна сасакскаму летапісу Negarakertagama, да XIV ст. на востраве ўзніклі малыя дзяржаўныя ўтварэнні, кіраўнікі якіх тытулавалі сябе раджамі. Яны трапілі ў васальную залежнасць ад яванскай імперыі Маджапахіт. У XVI ст. прапаведнікі з Явы распаўсюдзілі сярод сасакаў іслам.
У выніку развалу Маджапахіт усходняя частка вострава Ламбок трапіла ў залежнасць ад Балі. У 1678 г. адзін з балійскіх раджаў пры падтрымцы мясцовай арыстакратыі заваяваў значныя тэрыторыі і пачаў перасяленне на Ламбок балійскіх сялян. Раджы астатніх сасакскіх дзяржаў былі вымушаны арыентавацца на адзінаверцаў з Сулавесі. У XIX ст. іх барацьба супраць балійцаў скончылася паражэннем. Аднак у 1894 г. галандцы выкарысталі чарговае паўстанне сасакаў і увялі на Ламбок свае войскі. У 1895 г. востраў трапіў у склад нідэрландскіх калоній. У 1949 г. — у склад незалежнай Інданезіі.
Асаблівасці культуры
Традыцыйная культура сасакаў зведала значны вонкавы ўплыў, у першую чаргу з боку суседзяў-балійцаў, а таксама выхадцаў з Явы і Сулавесі.
Галоўным заняткам сасакаў здаўна было земляробства, у першую чаргу вырошчванне рысу, якое патрабавала калектыўных намаганняў для стварэння эфектыўнай ірыгацыі, хаця на некаторых частках вострава Ламбок доўгі час захоўваліся экстэнсіўныя спосабы падсечна-агнявога земляробства ладанг і вырошчванне рысу на натуральных забалочаных палетках. Акрамя таго, сасакі вырошчваюць на продаж гародніну, кукурузу, сою, розныя прыправы, тытунь, какосавую пальму і інш. Апрацоўкай зямлі і сеяннем займаюцца мужчыны. Жанчыны праполваюць і збіраюць ураджай.
Жывёлагадоўля мае дадатковае значэнне. Кароў і буйвалаў трымаюць пераважна для апрацоўкі палеткаў. Іх мяса спажываюць вельмі рэдка, а малочныя прадукты з'явіліся адносна недаўна пад уплывам заходняй кулінарыі. Разводзяць свойскую птушку. Рыбу ловяць каля берага з дапамогай простых прылад. Распаўсюджаныя рамёствы — апрацоўка жалеза, ткацтва, пляценне.
Сасакі жывуць пераважна ў вялікіх вёсках. Колькасць жыхароў у сельскім паселішчы вагаецца ад некалькі сотняў да паўтары тысячы чалавек. Мячэць, школа і іншыя грамадскія будынкі знаходзяцца каля асноўнай дарогі, а сядзібы месцяцца скучана вакол іх. Жытлы звычайна двухкамерныя, слупавыя або каркасныя. Сцены робяцца з бамбукавых цыновак, тынкуюцца сумяссю зямлі з сенам і дробным галлём. Дах крыюць пальмавым лісцем або саломай. Свіраны для захавання рысу будуюць на платформе.
Сем'і сасакаў пераважна малыя нуклеарныя. Палігінія дазволена рэлігіяй і звычаёвым правам, але сустракаецца вельмі рэдка. Сярод прадстаўнікоў дзвюх вышэйшых сацыяльных груп распаўсюджаны шлюбы са стрыечнымі братамі і сёстрамі. Большасць шлюбаў заключаецца па папярэдняй дамове. Бацькі маладых спярша сустракаюцца для абмеркавання рэлігійных і эканамічных пытанняў, і толькі потым абвяшчаецца заручыны саронг сараі. Вясельная цырымонія ўключае ўрачыстае шэсце па вуліцах вёскі. Нявеста павінна дэманстраваць смутак, паколькі пакідае дом бацькоў. Дазваляюцца разводы і паўторныя шлюбы. Галоўнае багацце сям'і (жытло і зямля) перадаецца па спадчыне ад бацькі да сыноў, прычым старэйшы сын мае больш правоў, чым малодшыя. Дочкі могуць атрымаць па спадчыне толькі некаторую частку свойскай жывёлы, мэблю і грошы.
У выпадку, калі нявеста належыць да высакароднай групы, а жаніх — да простай, то шлюб лічыцца фармальна немагчымым. Сасакі парушаюць гэтую традыцыйную забарону праз выкраданне нявесты, але, каб не стаць крымінальным злачынствам, яно павінна адбывацца па пэўных правілах. Пасля выкрадання жаніх абавязаны звярнуцца да старасты вёскі, які выступае ў якасці пасрэдніка паміж сем'ямі маладых. Сям'я нявесты звычайна патрабуе матэрыяльнай кампенсацыі за сваю страту, а вяселле становіцца не абавязковым.
Сасакі ганарацца сваім развітым спеўным і музычным мастацтвам. Распаўсюджаныя музычныя інструменты — барабаны, гонгі, ксілафон. Папулярныя розныя віды народнага тэатральнага мастацтва, у тым ліку лялечны тэатр.
Мова
Мова сасакаў належыць да аўстранезійскай сям'і моў, блізкая да балійскай мовы. Падзяляецца на 5 асноўных дыялектаў.
Рэлігія
Большасць вернікаў — мусульмане-суніты.
У мінулым, на востраве Ламбок былі шырока распаўсюджаны вучэнні вету тулу (літаральна "тры разы") і вету ліма ("пяць разоў"). Яны ўзніклі ў XVI ст. у выніку запазычвання сасакамі-мусульманамі ўжо вядомых норм балійскага індуізму і мясцовай анімістычнай рэлігіі. Прыхільнікі гэтых вучэнняў лічаць, што непасрэднымі заснавальнікамі вету тулу і вету ліма былі сыны першага ісламскага прапаведніка, які трапіў на Ламбок. Таксама існуе думка, што вучэнні маглі ўзнікнуць сярод бода, сасакаў, што не прынялі іслам. Яны доўгі час хаваліся ад мусульман у горных вёсках на поўначы вострава. Вету тулу і вету ліма абапіраюцца на практыку пяці малітваў на дзень і трох пастоў на год. На самой справе, яны часткова захавалі каставую сістэму, шанаванне духаў продкаў, індуісцкія святочныя ахвярапрынашэнні. На частцы вострава, падначаленай балійцамі, прыхільнікі вету тулу і вету ліма мелі магчымасць афіцыйна ўдзельнічаць у дзяржаўных святах.
У XIX ст., калі сасакскія раджы змагаліся супраць балійцаў, старыя вучэнні былі хутка выціснуты артадаксальнымі нормамі ісламу, а мусульманскія прапаведнікі ўчынілі пераслед прыхільнікаў "скажэнняў". Актыўныя выступленні за чысціню традыцый назіраліся ў другой палове XX ст. і фактычна падтрымліваліся ўрадам Інданезіі. У выніку, вету тулу і вету ліма апынуліся па-за межамі заканадаўства і практыкуюцца патаемна. Дакладная колькасць прыхільнікаў гэтых вучэнняў у нашы дні не вядома. Лічыцца, што яна можа дасягаць трох дзесяткаў тысяч чалавек.
Гаўдэнцый Шапялевіч
Біяграфія
Вучыўся ў Полацкай езуіцкай акадэміі. Пасля закрыцця акадэміі (1820), быў павятовым суддзём. Затым, да 1830 года служыў калежскім сакратаром у Дэпартаменце Духоўных спраў замежных веравызнанняў у Пецярбургу. У 1830—1834 гадах быў настаўнікам лацінскай мовы ў Віцебскай гімназіі. У 1834 годзе звольнены з гімназіі ў сувязі са справай Т. Лада-Заблоцкага, пазнаёміўся з апошнім падчас следства. Паводле ўспамінаў М. Маркса, Р. Шапялевіча год трымалі пад арыштам па даносе, за гэты час яго жонка звар'яцела. Пасля вызвалення, пакінуў Віцебск і пасяліўся ў бацькоўскім маёнтку Рудня Невельскага павету, куды ў 1830-1840-х гадах штолета прыязджаў з Пецярбурга Я. Баршчэўскі.
Творчасць
Радзіслаў Шапялевіч належыць да шматлікай групы беларускіх літаратараў 1840-х гадоў, якія аднолькава добра валодалі польскай і рускай мовамі і цікавіліся беларускім фальклорам і даўніной, аднак, гэта літаратурная плынь хутка згасла.
Пачаў пісаць вершы яшчэ ў акадэміі, асобныя з іх друкаваліся ў «Miesięczniku Połockim», у т.л. вершы «Mierność».
Вершы у рамантычна-баладным стылі на рускай мове («Мальвина» і інш.) публікаваліся ў «Альманах Муз» (1830-1840-я), празаічныя творы Р. Шапялевіча выходзілі ў «Вестник Европы».
Па невядомых прычынах, з усіх беларускіх літаратараў 1840-х гадоў, толькі Р. Шапялевіч не друкаваўся ў альманаху К. Буйніцкага «Rubon». Аднак, мусіць, аднайменны верш «Rubon» прызначаўся для гэтага.
Ордэн Стужкі
Ордэн Стужкі (la Orden de la Banda) — кастыльскі рыцарскі Ордэн і яго інсігніі.
Створаны як рыцарская карпарацыя ў 1330 годзе кастыльска-леонскім каралём Альфонса XI (1312—1350), у адрозненне ад ранейшых манаскіх Калатравы і Алькантары, ад пачатку быў свецкі, хоць і створаны на ўзор рэлігійных. Кавалерамі былі ідальга абавязаныя служыць каралю, збірацца на яго заклік, стала практыкавацца са зброяй (браць удзел у турнірах і баявых дзеяннях). Магчыма, Ордэн ствараўся каралём як апора ў супрацьстаянні з буйнымі феадаламі. Пасля смерці Альфонса XI (1350) паступова занепадае, а пасля смерці яго сына Педра I Жорсткага (1369) існаванне Ордэна Стужкі было намінальным да валадарства Хуана II (1406—1454) і яго сына Энрыке IV (1454—1474).
Пры Альфонса XI і Педра I кавалерамі Ордэна Стужкі маглі быць выключна васалы караля. Інсігніі ўяўлялі сабой мантыю ці накідку (узору ранняга паліума або фелоні) часта аздабляную шлякам, у т.л. з футра, паверх якой насілі стужку. Ад пачатку кавалеры мусілі насіць адзежу са стужкамі (paños con banda), якую кароль даваў ім штогод і сам насіў падобную. Тым часам, адзежы — футраныя  тунікі (pellotes) або іншыя віды накідак (vestiduras) — былі белыя, а стужкі чорныя. Накідка зашпілялася каля шыі двума матузкамі або ланцужкамі. Стужка была шырынёю ад двух пальцаў (5-6 см) да далоні (10-11 см), яе насілі паверх накідкі наўскось грудзей ад левага пляча да падолу (falda), адпаведна ішла яна і па спіне ад падолу ўверх да левага пляча. Пазней, яшчэ пры каралю Альфонса XI і потым пры Педра I, адзежы сталі чырвонымі, а стужкі — залатымі.
Кароль Хуан II (1406—1454) адрадзіў узнагароджанне інсігніямі Ордэна, які да XV ст. напэўна ўжо не існаваў як карпарацыя. Каралі Хуан II і потым Энрыке IV (1454—1474), актыўна надавалі Ордэн Стужкі, а таксама створаны Хуанам II Ордэн Лускі і іншыя інсігніі, іншаземным рыцарам, каб узмацніць свой міжнародным аўтарытэт і прыцягнуць на свой бок сілы ў трывалай цягам XV ст. барацьбе паміж пірэнейскімі дзяржавамі. У XV—XVI ст. Ордэн Стужкі быў вядомы у Польшчы і Літве як «стрыхъ ушпаньский» (strich wspanski), бо польскія і вялікалітоўскія рыцары, як нямецкія, чэшскія і венгерскія, з 2-й паловы XIV ст. і найболей у XV ст. наведвалі іспанскія землі для ўдзелу ў розных ваенных аперацыях (кастыльскіх — супраць Гранады, партугальскіх — у Паўночную Афрыку), а таксама для паломніцтва ў Сант’яга-дэ-Кампастэла.
Інсігніі Ордэна Стужкі, якія атрымаў у 1469 годзе пан Солтан Аляксандравіч, у 1516 годзе апісваюцца як «на двухъ качалехъ стрыхъ Ушпаньский перловый, со шлягомъ трясенымъ, уроблено в него чотыри гривенки перелъ, а за пять копъ шлягу». У гэтым выпадку «дзве качалі» — два матузкі ці ланцужкі, «шляг» — шляк, напэўна, з футра на час апісання ўжо трэсенага, колішнім коштам 5 коп (300) грошаў, напэўна, літоўскіх, накідка або стужка была ўпрыгожана пярлінамі агульнай вагой 4 грывенкамі, што роўна 800—820 грамам, залежна ад тыпу грывенкі.
Марціньш Вірсіс
Марціньш Вірсіс Mārtiņš Virsis; нар. ) — латвійскі гісторык, палітык і дыпламат, надзвычайны і паўнамоцны пасол Латвіі ў Беларусі з 2015.
IC 3085
IC 3085 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Жалезнадарожны (Смаленская вобласць)
Жалезнадарожны (Железнодорожный) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Вязьма-Бранскае сельскае паселішча.
Кібератака на дзяржаўныя сайты Украіны (2022)
Кібератака на ўкраінскія дзяржаўныя сайты — хакерская атака на сайты дзяржаўных устаноў Украіны, якая была здзейснена 14 студзеня 2022 года.
Вядома
Прынамсі, быў зроблены інтэрфэйс сайта і выкладзена паведамленне на ўкраінскай, ламанай польскай і рускай мовах пра помсту ўкраінцам «за мінулае, сучаснасць і будучыню».
У паведамленні былі радкі: «Гэта для вашага мінулага, сучаснасці і будучыні. За Валынь, за АУН УПА, за Галічыну, за Полессе і за гістарычныя землі». Эксперты адзначаюць наяўнасць на здымку дадзеных аб месцазнаходжанні, якія паказваюць на Варшаву.
Кібератака была ажыццёўлена з-за выяўленай у траўні 2021 года ўразлівасці сістэмы кіравання кантэнтам сайтаў October CMS.
Наступствы
Каля 70 дзяржаўных сайтаў пацярпелі ад хакерскай атакі. Не працавалі сайты Міністэрства абароны, МЗС, ДСНС, Акцыі і іншых.
Па стане на 16 студзеня большасць сайтаў аднавілі працу. Але сэрвіс і вэб-сайт Kitsoft Actions не працуюць.
У чэрвені 2021 года Міністэрства лічбавай трансфармацыі запусціла Bug Bounty з фондам у мільён грыўняў за зрыў Акцыі. Невядома, ці будуць выплачаныя грошы за крадзеж, у тым ліку «Акцыя».
Расследаванне
Служба бяспекі Украіны пачала расследаванне аб датычнасці расейскіх службаў да кібератакі на органы дзяржаўнай улады Украіны. Расследаванне таксама вядзе Кіберпаліцыя Украіны.
Міжнародны аэрапорт Сунан
Пхеньянскі міжнародны аэрапорт Сунан  — асноўны аэрапорт Паўночнай Карэі, галоўны транзітны вузел дзяржаўнай авіякампаніі Air Koryo. Размешчаны за 24 км ад цэнтра Пхеньяна.
Апісанне
Станам на 2011 год рэжым працы аэрапорта летам — з 6:00 да 22:00, а зімой — з 7:00 да 21:00.
Сунан мае 2 узлётна-пасадачныя паласы (01/19 і 17/35), станам на 2022 год аэрапорт эксплуатуе адну ўзлётна-пасадачную паласу (17/35).
У аэрапорце базуецца нацыянальная дзяржаўная авіякампанія Air Koryo.
У 2011 годзе пачалася рэканструкцыя аэрапорта. Да ліпеня 2015 года быў пабудаваны новы тэрмінал.
Гісторыя
Па заканчэнні савецка-японскай вайны у перыяд з верасня 1945 года па 1949 год на аэрадроме базіравалася 252-я штурмавая авіяцыйная Чырванасцяжная дывізія на самалётах Іл-2 і Іл-10, у лютым 1949 года пераназваная ў 109-ю штурмавую авіяцыйную Чырванасцяжную дывізію.
Зона Брылюэна
Зо́на Брылюэ́на — мнагаграннік, які будуецца для кожнага крышталя па акрэсленых правілах.
Форма зоны Брылюэна вызначаецца сіметрыяй крышталёў, напрыклад, зона Брылюэна простай кубічнай рашоткі мае форму куба, гранецэнтраванай кубічнай рашоткі —.
Выкарыстоўваецца ў фізіцы цвёрдага цела.
Прапанавана ў 1930 французскім фізікам Л. Брылюэнам.
Кіраўскі сельсавет
Назву Кі́раўскі сельсавет маюць:
Ямата (перыяд)
Перыяд Ямата (大和国, 250 — 710 гг.) традыцыйна вылучаецца ў гісторыі Японіі.
Першапачаткова яго вылучэнне было звязана з дзяржавай Вялікі Ва (Ямата), якая ўзгадвалася ў старажытных кітайскіх і сярэднявечных японскіх пісьмовых крыніцах і быццам бы папярэднічала ўсталяванню сучаснай дынастыі імператараў Японіі. Месцазнаходжанне цэнтру дзяржавы заўсёды было дыскусійным. Мяркуецца, што ён знаходзіўся на тэрыторыі правінцыі Ямата. Пачатак перыяду прыкладна супадае з кіраваннем міфічнага імператара Одзін-тэно і скончваецца пераносам сталіцы ў Нару.
У нашы дні ў перыяд Ямата ўключаюць перыяды Кафун (250 — 538 гг.) і Асука (538 — 710 гг.).
Абрэвіятура (нумізматыка)
Абрэвіятура — скарачэнне асобных слоў у манетных легендах з мэтай эканоміі месца ў полі манеты і пашырэння інфармацыйнага зместу.
Дзве і больш абрэвіятуры на полі размяжоўваліся значкамі (кропка, двухкроп'е, зорачка і г.д.). Распаўсюджана была ініцыяльная абрэвіятура (злучэнне пачатковых літар слоў), звязаная ў большасці з тытуламі эмітэнтаў: R (rex — кароль), C (comes — граф), D (dus — герцаг, князь), IMP (imperator — імператар), EP S (epi scopus — біскуп). Ужываліся абрэвіятуры і ў форме ўстойлівых лексічных абаротаў: D G (dei gratia — з божай ласкі), MON NOV (moneta nova — новая манета) і інш. Сустракаецца абрэвіятура таксама на кафлі, зброі, посудзе.
Юрыдычны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава
'''Юрыдычны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава''' — адзін з факультэтаў Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.
Апісанне
Факультэт створаны 26 кастрычніка 1998 года. На факультэце займаюцца звыш за паўтары тысячы студэнтаў.
Практычная падрыхтоўка будучых юрыстаў ажыццяўляецца на аснове доўгатэрміновых дамоў з больш чым з дзесяццю базамі навучальных і вытворчых практык. Сярод іх — суды, пракуратура, адвакатура, натарыят, УУС Віцебскага аблвыканкама, Віцебская мытня і інш.
Кафедры
Навучальны працэс забяспечваюць універсітэцкія кафедры і тры факультэцкія кафедры:
Гаар Мікаэлаўна Гаспаран
Гаар Мікаэлаўна Гаспаран (Գոհար Միքայելի Գասպարյան, народжаная Хачатран, Խաչատրյան, 14 снежня 1924,, Каралеўства Егіпет — 16 мая 2007, , Арменія) — савецкая армянская оперная спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана), педагог. Народная артыстка СССР (1956). Герой Сацыялістычнай Працы (1984). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1951).
Біяграфія
Гаар Гаспаран нарадзілася 14 снежня 1924 года (паводле іншых крыніц — 12 лютага 1922 года ) ў Каіры (паводле іншых крыніц у мястэчку Ібрагім-Шаркіяй (Егіпет).
Вучылася ў Каіры ў коледжы Галусцянаў, у якім выкладалі і музыку. Спявала ў армянскай царкве Грэгара Лусаворыча (Рыгора Асветніка). Музычную адукацыю атрымала пад кіраўніцтвам прафесараў з Італіі Эліз Фельдман і Вінчэнца Кара.
У 1940—1948 годах была салісткай Егіпецкага дзяржаўнага радыё, паспяхова выступала з сольнымі канцэртамі.
У 1948 годзе пераехала ў СССР, Армянскую ССР.
З 1949 года — салістка Армянскага тэатра оперы і балета ім. А. А. Спендыярава, дзе праспявала загалоўныя партыі ў дваццаці трох операх.
Гастралявала ў многіх гарадах СССР і за мяжой (Польшча, Венгрыя, Румынія, Англія, Францыя, Японія, ЗША, Канада, Бразілія, Мексіка, Турцыя).
З 1964 года выкладала ў Ерэванскай кансерваторыі ім. Камітаса (прафесар з 1973). Падрыхтавала цэлую пляяду выдатных спевакоў і спявачак. Вучнем быў і яе муж Тыгран Леванян.
Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 7—8 скліканняў (1966—1974). Дэпутат Вярхоўнага Савета Армянскай ССР 5 склікання.
Энджэла Тэйлар
'''Энджэла Ф. Тэйлар''' (Angelo F. Taylor, нар. ) — амерыканскі спрынтар, трохразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі і ў эстафеце 4 × 400 метраў.
Нарадзіўся ў горадзе Олбані. Вучыўся ў тэхналагічным інстытуце Джорджыі. Чэмпіён нацыянальнай студэнцкай асацыяцыі 1998 года на 400 метраў з/б. У 2010 годзе заняў другое месца на гран-пры Рыеці ў бегу на 200 метраў з асабістым рэкордам 20:23.
Іаан (Снычоў)
Іаан (свецкае імя Іван Мацвеевіч Снычоў;  — ) — мітрапаліт Санкт-Пецярбургскі і Ладажскі, сталы член Святога Сінода, выбітны дзеяч Рускай Праваслаўнай Царквы, мысляр, багаслоў і гісторык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і селяніна, служыў у арміі. Вучань мітрапаліта Мануіла (Лемяшэўскага), аб якім напісаў кнігу. У 1946 годзе прыняў манаскі пострыг, у 1948 — пасвечаны ў свяшчэннікі. З 1969 па 1990 год — епіскап і архіепіскап Куйбышаўскі, з 1990 — мітрапаліт Ленінградскі, пасля пераіменавання горада — Санкт-Пецярбургскі і Ладажскі.
У пачатку 1990-х гадоў становіцца духоўным лідарам патрыятычнай і рускай нацыяналістычнай апазіцыі ў Расіі. Неаднаразова выступае з публіцыстычнымі артыкуламі ў газетах «Советская Россия», «Завтра», «Русский вестник» і інш. У 1994—1995 гадах пецярбургскае выдавецтва «Царское Дело» апублікавала галоўныя працы мітрапаліта Іаана на тэму лёсу Расіі і рускага народа, Праваслаўя, расійскай гісторыі: «Самадзяржаўе Духу (Нарысы рускай самасвядомасці)», «Голас вечнасці (Пропаведзі і павучанні)», «Пераадоленне смуты (Слова да Рускага народа)», «Стаянне ў веры (Нарысы царкоўнай смуты)», «Русь Саборная (Нарысы хрысціянскай дзяржаўнасці)».
Характарызуючы становішча Расіі пачаткі 1990-х гадоў, мітрапаліт Іаан пісаў: Сёння мы маем магчымасць ацаніць першы плён такога рэфармавання. Адзіная дзяржава разбурана. Рускі народ раздзелены на часткі межамі наваз’яўленых «незалежных дзяржаў». Расія адкінутая ў сваім тэрытарыяльным развіцці на трыста пяцьдзясят гадоў назад. Грамадства апынулася цалкам безабаронным перад шквалам амаральнасці і цынізму, якія абваліліся на людзей са старонак «свабоднай» прэсы і экранаў тэлевізараў. Царква падвяргаецца шалёным атакам ерэтыкоў і сектантаў, якія панаехалі ў Расію са ўсяго света, каб «адукаваць» рускіх варвараў. Парастакі здаровай нацыянальна-рэлігійнай самасвядомасці пахаваныя пад грудай бруду «маскультуры» і фальшывых каштоўнасцяў «грамадствы спажывання». Краінай па-ранейшаму кіруюць багаборцы, касмапаліты і русаненавіснікі
Характарыстыка
Без сумнення, уладар Іаан з’явіўся адным з найбуйных мысляроў і найвялікшым рэлігійна-маральным аўтарытэтам нашага часу. Яго даследавання, яго публіцыстыка — сведчанне новага ўзлёту і красавання рускай праваслаўнай багаслоўскай і гісторыка-філасофскай творчасці заўсёды бясстрашнага і выкананага прасвяднай глыбіні і праўды. Мітрапаліт стаў духоўным бацькам і даведнікам рускага народа. А калі ўспомніць, што менавіта лёс Расіі зараз, у чарговы раз стаў эпіцэнтрам сусветнай гісторыі, то значэнне дзейнасці ўладара ўзрастае да маштабаў агульначалавечых…
КП у Беларусі
«КП в Белоруссии» (да 2016 года — «Комсомольская правда в Белоруссии») — беларуская рускамоўная штодзённая газета.
Палітычны крызіс 2020-х гг
Падчас пратэстаў у Беларусі тыражы нумара газеты не выйшлі тройчы: 18 жніўня, 20 жніўня і 21 жніўня 2020 года. Друкарня дзяржаўнага «Беларускага дома друку», якая падпарадкоўваецца Кіраўніцтву справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, не стала друкаваць наклад выдання, спаслаўшыся на паломку друкарскага абсталявання. Таксама ў выдання ўзніклі праблемы з продажам у кіёсках «Белсаюздруку» і з распаўсюджваннем па падпісцы праз «Белпошту». У выніку генеральны дырэктар ЗАО «БелКП-Прэс» Наталля Галезнік для «ўмацавання рэдакцыі і вываду з крызісу прадпрыемства» вымушана была пайсці на замену галоўнага рэдактара.
4 верасня 2020 года суд Кастрычніцкага раёна Мінска пакараў арыштам трох журналістаў газеты: Марыю Элешэвіч, Мікіту Дубалеку і Сяргея Шчогалева — за ўздзел у мітынгу 1 верасня.
Пасля перастрэлкі ў Мінску, якая здарылася 28 верасня 2021 года, КП апублікавала каментар аднакласніцы забітага супрацоўнікамі КДБ праграміста Андрэя Зельцэра, у якім тая станоўча пра яго выказалася. Гэта выклікала абурэнне праўладных тэлеграм-каналаў, пасля чаго КП змяніла акцэнты ў матэрыяле. Раніцай 29 верасня быў абмежаваны доступ да сайта газеты «КП в Белоруссии». Міністэрства інфармацыі патлумачыла, што доступ да сайта быў абмежаваны, бо на ім была змешчана публікацыя, у якой «утрымліваліся звесткі, якія садзейнічаюць фарміраванню крыніц пагроз нацыянальнай бяспецы, што заключаюцца ў штучным нагнятанні напружанасці і супрацьстаяння ў грамадстве паміж грамадствам і дзяржавай». 1 кастрычніка прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў :
У ноч з 1 на 2 кастрычніка быў затрыманы журналіст выдання Генадзь Мажэйка, які напісаў артыкул пра загінулага Андрэя Зельцэра. 5 кастрычніка стала вядома, што маскоўскія ўладальнікі «Камсамольскай праўды» прынялі рашэнне закрыць беларускае прадстаўніцтва выдання.
6 кастрычніка 2021 года сумеснай заяваю шасці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, Мажэйка быў прызнаны палітычным зняволеным. 11 кастрычніка стала вядома, што Мажэйку прад’явілі абвінавачванні па двух артыкулах КК РБ за распальванне сацыяльнай варожасці (арт. 130) і абразу прадстаўніка ўлады (арт. 369).
Салі Муніру
Салі Муніру (Sulley Muniru; нар., ) — ганскі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
На юнацкім і моладзевым узроўні выступаў за ганскія каманды «Ашанці Акім Місайлз» і «Ліберці Прафешыяналс». У студзені 2013 года перабраўся ў Еўропу, стаўшы іграком румынскага ЧФР. У чэрвені 2015 года перайшоў у склад дзеючага чэмпіёна Румыніі «Сцяўа», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. Пакінуў «Сцяўа» па заканчэнні сезона 2016/17. У лістападзе 2017 года стаў іграком партугальскага клуба «Тандэла», аднак згуляў за яго толькі ў чатырох матчах. У жніўні 2018 года перабраўся ў турэцкі клуб «Ені Малат’яспор», дзе таксама не замацаваўся ў складзе.
У лютым 2019 года падпісаў кантракт з беларускім клубам «Дынама» з Мінска. Стаў адным з асноўных ігракоў мінчан. У чэрвені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў сталічны клуб і неўзабаве далучыўся да дэбютанта расійскай Прэм’ер-лігі — клуба «Тамбоў». У складзе «Тамбова» толькі аднойчы выйшаў на поле ў Кубку Расіі, у маі 2020 года пакінуў клуб. З лістапада 2020 года да студзеня 2021 года гуляў на радзіме за клуб «Асантэ Катока», дзе правёў 5 матчаў.
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юнацкія зборныя Ганы да 12 і да 15 гадоў.
Гаворачыя галовы
«Гаво́рачыя гало́вы» (Gadające głowy) — польскі чорна-белы дакументальны фільм 1980 года, зняты Кшыштафам Кеслёўскім па ўласным сцэнарыі. Фільм атрымаў узнагароду на Міжнародным фестывалі кароткаметражных фільмаў у Оберхаўзене (1981).
Апісанне фільма
У 1979 годзе Кшыштаф Кеслёўскі правёў своеасаблівае сацыялагічнае даследаванне. Палякам рознага ўзросту, роду дзейнасці і сацыяльнага становішча задаваліся чатыры простыя пытанні: Вынікам гэтага апытання стаў невялікі дакументальны фільм. Кеслёўскі адабраў адказы 44 чалавек і расставіў іх у храналагічным парадку: ад наймалодшага да найстарэйшага. Цягам 14 хвілін на экране адна за адной з’яўляюцца «гаворачыя галовы», а ў ніжнім правым куце адлюстроўваецца год нараджэння чалавека. Пачынаючы ад немаўлятка, якое яшчэ не ўмее размаўляць, праз дзяцей, школьнікаў, студэнтаў, дарослых і састарэлых мы назіраем як змяняюцца жаданні людзей рознага ўзросту і ў розных жыццёвых сітуацыях. Фільм уяўляе сабой своеасаблівы калектыўны партрэт палякаў.
Уплыў на кінематограф
Фільм «Гаворачыя галовы» спарадзіў шэраг падобных прац. Сярод іх дакументальны фільм беларускай рэжысёркі Вольгі Дашук «Партрэт» (2016). «Гэты фільм — спроба калектыўнага партрэту сучасных беларусаў — ад гадавалага дзіцяці да амаль 100-гадовых. Яны адказваюць на розныя пытанні. Пра перажытае гора. Пра тое, чаго баяцца. Пра нацыянальнае пачуццё. Пра самае важнае для іх. І пра мары».
Джэймс Джойс
Джэймс Аўгусцін Алаізіус Джойс (James Augustine Aloysius Joyce; ірл. Séamas Seoige;  — ) — ірландскі пісьменнік і паэт, прадстаўнік мадэрнізму.
На беларускую мову Джойса перакладалі Наталля Ламека, Ігар Бабкоў, Ян Максімюк.
Біяграфія
Ва ўзросце 6 гадоў Джойс паступіў у езуіцкі каледж Клангоўз Вудс у Клейне, а пасля, у 1896 г. — у дублінскі каледж Бельведэр, які скончыў у 1897 г. Праз год Джэймс паступіў на вучобу ў дублінскі ўніверіытэт (так званы Універсітэцкі каледж), які скончыў у 1902 г.
У 1900 г. у дублінскай газеце «Двухтыднёвы агляд» выйшла першая публікацыя Джэймса Джойса — эсэ аб п'есе Генрыка Ібсена «Калі мы, мёртвыя, абуджаемся». У гэты ж час Джойс пачаў пісаць лірычныя вершы. З 1916 года выдаваўся ў літаратурным амерыканскім часопісе «Літл Рэвю», заснаваным Джэйн Хіп і Маргарэт Андэрсан.
У 22 гады Джойс з'ехаў у Парыж. Гэта быў яго першы ад'езд на кантынент, дзе з прычыны фінансавых праблем ён, як некалі і яго бацька, часта мяняў прафесіі. Ён быў за журналіста, за настаўніка і г.д. Праз год па пераездзе ў Францыю, Джойс атрымаў тэлеграму пра тое, што ў яго захварэла маці, ды вярнуўся ў Ірландыю. Пасля смерці маці ў 1904 годзе Джойс зноўку пакінуў радзіму, цяпер разам з пакаёўкай Норай Барнакл, з якою пазней (праз 27 год) ажаніўся.
Незадоўга да пачатку Першае сусветнае вайны Джойс з жонкаю перабраліся ў Цюрых, дзе ён пачаў працаваць над раманам «Партрэт мастака ў юнацтве», а пазней і над першымі раздзеламі «Уліса». Перамяшчаючыся па Еўропе, Джойс пісаў вершы, некаторыя з якіх публікаваліся ў анталогіях імажызму. Ён таксама працягваў працаваць над «Улісам», раманам, які ўпершыню пабачыў свет не на радзіме пісьменніка (дзе быў апублікаваны ў 1933 годзе), а ў Францыі. Гэта найвядомейшы Джойсаў твор, дзе аўтар на 600 старонках апавядае пра адзін дзень (16 чэрвеня 1904 г.) дублінскага жыда Леапольда Блюма. Нягледзячы на тое, што «Уліс» ствараўся за мяжой, паводле гэтай кнігі, як сцвярджаў сам Джойс, магчыма было б аднавіць Дублін у выпадку яго знішчэння. Дзень 16 жніўня святкуецца прыхільнікамі Джойса ўва ўсім свеце як Блумсдэй (Bloomsday).
У Парыжы Джэймс Джойс пачаў працу над сваім астатнім маштабным творам — «Памінкі па Фінегану», апублікаваным у 1939 годзе. Гэты складаны эксперыментальны раман публікай быў прыняты досыць абыякава, але ён і дагэтуль застаецца кнігай «для спецыялістаў», у адрозненні ад ранейшай Джойсавай кнігі навэл «Дублінцы», якая цяпер лічыцца узорнаю ў гэтым жанры.
Пасля паражэння Францыі і акупацыі часткі яе тэрыторыі нямецкімі войскамі на пачатку Другой сусветнай вайны Джойс вярнуўся ў Цюрых. Ён моцна пакутаваў ад глаўкомы. Штодня здароўе пісьменніка ўсё горшала, і 13 студзеня 1941 года ён памёр.
Пінская разня
Пінская разня — масавае пакаранне смерцю 35 яўрэйскіх жыхароў Пінска, праведзенае 5 красавіка 1919 года польскімі войскамі. Польскі камандуючы «імкнуўся запужаць яўрэйскае насельніцтва», заявіўшы, што два салдаты-яўрэі папярэдзілі яго аб магчымым паўстанні бальшавікоў. Падзея адбылося на пачатковым этапе савецка-польскай вайны, пасля таго як польская армія захапіла Пінск. Пакараныя яўрэі былі арыштаваныя пасля сходу ў сіянісцкім цэнтры, на якім абмяркоўвалася размеркаванне амерыканскай гуманітарнай дапамогі: палякі назвалі гэты сход «незаконным». Упаўнаважаны польскі афіцэр загадаў пакараць смерцю арыштаваных без суда, баючыся нападу, і атрымаўшы інфармацыю аб мэце сходу заснаваную на чутках. Яго рашэнне было адобрана высокапастаўленымі польскімі афіцэрамі, але падвергнулася шырокай крытыцы з боку міжнароднай грамадскасці.
Масавае пакаранне
Бітва за Пінск была выйграная генералам Антоніем Лісоўскім, камандуючым польскай арміяй у Падляшскім ваяводстве. Горад быў захоплены з вялікімі чалавечымі стратамі 35-м пяхотнай палком, пад камандаваннем маёра Аляксандра Нарбут-Лучынскага, які прымусіў бальшавікоў адступіць на другі бераг ракі. Аднак, да свайго адыходу, бальшавікі арганізавалі з мясцовых сялян і маладых яўрэйскіх камуністаў, невялікі, але баяздольны атрад народнага апалчэння, члены якога працягнулі супраціўленне.
У Пінску была створана часовая грамадзянская адміністрацыя, але працягваліся ваенныя дзеянні. Былі выпадкі, калі польскіх салдат высочвалі і забівалі. 5 красавіка 1919 года, семдзесят пяць яўрэйскіх жыхароў горада сустрэліся ў мясцовым сіянісцкім цэнтры, каб, па сведчанню відавочцаў, абмеркаваць размеркаванне амерыканскай гуманітарнай дапамогі. У той час грамадскія сходы былі забароненыя, паколькі ў горадзе ўсё яшчэ адбываліся перастрэлкі, а сам горад нядаўна знаходзіўся пад кантролем бальшавікоў. Калі маёр Нарбут-Лучынскі даведаўся, што сход быў бальшавіцкім, ён спачатку загадаў арыштаваць арганізатараў сходу. Ноччу напярэдадні падзеі двое салдатаў-яўрэяў, Даніэль Козак і Мотэль Колкер, паведамілі, што ім прапаноўвалі хабар, каб яны ў мясцовай сінагозе далучыліся да бальшавіцкай змовы. Камендант горада, баючыся паўстання, аб якім у яго не было звестак, загадаў расстраляць заложнікаў. На працягу гадзіны трыццаць пяць затрыманых былі прыведзены да сцен мясцовага кафедральнага сабора, дзе былі пакараныя смерцю расстрэльным атрадам, які складалўся з польскіх салдатаў. Сцвярджалася, што некаторыя мужчыны і жанчыны былі распранутыя і збітыя.
Па словах гісторыка Нормана Дэвіса пакаранне праводзілася з мэтай запалохвання тых, хто планаваў далейшыя беспарадкі. Дэвіс адзначае, што дакладны характар сустрэчы ніколі не высветлены, і яна апісваецца па-рознаму: як сход камітэта па размеркаванню гуманітарнай дапамогі, бальшавіцкай ячэйкі або мясцовага кааператыва.
Першапачатковыя паведамленні
Першапачатковыя паведамленні аб разні, у якіх паўтараліся сцвярджэнні аб тым, што ахвяры былі змоўшчыкамі-бальшавікамі, былі заснаваныя на паказаньнях амерыканскага следчага, д-ра Францішка (Фрэнсіса) Фрончака, былога ўпаўнаважанага аддзела аховы здароўя ў Бафала. Фрончак стаў членам Польскага нацыянальнага камітэта ў Парыжы, дзе ён кіраваў Аддзелам грамадскага дабрабыту арганізацыі, дапамагаючы тысячам бежанцаў. Ён прыбыў у Еўропу ў маі 1918 года з дазволу Дзяржаўнага дэпартамента. Вярнуўшыся дадому, ён быў кіраўніком Нацыянальнага польскага дэпартамента Амерыкі, буйной арганізацыі польска-амерыканскіх эмігрантаў. Па прыбыцці, ён прадставіўся мясцовым уладам у якасці падпалкоўніка місіі Амерыканскага Чырвонага Крыжа, накіраванага для вывучэння умоў у мясцовых бальніцах. Не з’яўляючыся відавочцам, Фрончак прыняў сцвяржэнні Лучынскага аб тым, што сход па размеркаванню гуманітарнай дапамогі на самой справе быў сходкай бальшавікоў, зробленай для атрымання зброі і знішчэння невялікага польскага гарнізона ў Пінску. Сам ён сцвярджаў, што калі падышлі польскія войскі, ён чуў стрэлы з залы для яўрэйскіх сходаў. Ён таксама сцвярджаў, што пачуў прызнанне ад смяротна параненага яўрэя, калі прыбыў на гарадскую плошчу, дзе адбывалася пакаранне. Першапачатковыя тэлеграмы аб масавых забойствах і польскія ваенныя справаздачы, якія апраўдавалі польскія ваенныя ўлады ў любых правапарушэннях і якія асуждалі яўрэйскіх ахвяраў, былі заснаваныя галоўным чынам на паказаннях Фрончака.
Нягледзячы на спробы польскіх уладаў схаваць гэтую гісторыю, паведамленні пра інцыдэнт у міжнароднай прэсе выклікалі скандал, які мог мець сур’ёзныя наступствы.
У польская арміі
Польскія вайскоўцы адмовіліся даць следчым доступ да дакументаў, а афіцэры і салдаты не былі пакараныя. Маёр Лучынскі не быў абвінавачаны ні ў якіх правінах і быў у канчатковым выніку пераведзены і атрымаў званні палкоўніка (1919) і генерала (1924) польскай арміі. Падзеі падвергнуліся крытыцы ў сейме, але прадстаўнікі польскай арміі адмаўлялі якія-небудзь правапарушэнні.
Міжнародная рэакцыя
У заходняй прэсе таго часу разню называлі польскім пагромам у Пінску, і яна прыцягнула ўвагу грамадскасці. Па запыце польскіх уладаў да прэзідэнта Вільсана ў Польшчу была накіраваная амерыканская камісія для расследавання характару меркаваных злачынстваў. Камісія, якую ўзначальваў яўрэйска-амерыканскі дыпламат Генры Маргента-старэйшым, апублікавала 3 кастрычніка 1919 года Даклад Маргента. Згодна з высновамі гэтай камісіі, у выніку гэтага і звязаных з ім інцыдэнтаў загінулі ў агульнай складанасці каля 300 яўрэяў. Камісія таксама падвергла рэзкай крытыцы дзеянні маёра Лучынскага і яго камандавання ў сувязі з расследаваннем падзей у Пінску. У той жа час другая камісія вызначыла, што прычына гэтых падзей не можа быць аднесена да антысемітызму, а прадстаўнік ЗША лейтэнант Фостэр заявіў, што дзеянні маёра Лучынскага былі апраўданыя абставінамі.
Маргента пазней распавёў аб разні ў сваёй аўтабіяграфіі, дзе ён напісаў:
Хто былі гэтыя трыццаць пяць ахвяраў? яны былі лідарамі мясцовай яўрэйскай абўчыны, духоўнымі і маральнымі лідарамі 5000 яўрэяў у горадзе, 855 насельніцтва якога былі яўрэямі. яны былі арганізатарамі дабрачынных арганізацый, дырэктарамі бальніц, сябрамі беднякоў. і ўсёж такі, для гэтага неверагодна жорсткага і яшчэ больш неверагодна дурнога афіцэра, які загадаў пакараць іх смерцю, яны былі толькі некімі яўрэямі
Памяць
У 1926 годзе эмігрантамі з Пінска ў Падмандатную Палестыну ў памяць аб ахвярах Пінскай разні быў заснаваны кібуц Геват (Гват).
Палеміка
Англійскі гісторык Норман Дэвіс паставіў пад сумнеў пытанне, ці быў сход відавочна дазволены, і адзначае, што «характар незаконнага сходу, апісваўся па-рознаму: як бальшавіцкая ячэйка, сход мясцовага кааператыва або сход мясцовага камітэта па размеркаванню гуманітарнай дапамогі і ніколі не быў высветлены». Амерыканскі гісторык Рычард Лукас апісаў Пінскую разню як «пакаранне смерцю трыццаці пяці бальшавіцкіх злачынцаў … апраўданую ў вачах амерыканскага следчага», у той жа час як Дэвід Энгель адзначыў, што даклад Маргента, кароткае выкладанне амерыканскага расследавання ў Пінску і іншых масавых забойстваў, праведзеных Генры Маргентоа супярэчыць паведамленням Дэвіса і Лукаса. Маргента ў сваёй справаздачы з нагоды падзей у Пінску, адзначае, што ў дачыненні да сцвярджэнняў польскіх уладаў аб тым, што гэта сход было бальшавіцкай сходкай,
Мы ўпэўнены, што падчас гэтай сустрэчы не было згадана ніводнага аргумента бальшавістскага характара. хаця прызнаецца, што асобныя сведчанні аб балшавісцкай дзейнасці ў Пінску былі паведамлены двумя салдатамі-яўрэямі, мы ўпэўнены, што маёр лучынскі, камендант горада, праявіў заганную і легкадумную гатоўнасць верыць у такія неправераныя сцвяржэнні і на гэтай недастатковай падставе прыняў недаравальня рашучыя дзеянні супраць паважаных грамадзян, чый лаяльны характар мог быў неадкладна ўсталяваны шляхам кансультацыі з любым вядомым жыхаром-неяўрэям.
У дакладзе таксама адзначалася, што афіцыйныя заявы генерала Антонія Лістоўскага, камандуючага польскай групоўкай, аб тым, што польскія войскі падвергліся нападу з боку яўрэяў, «пазбаўленыя падставы».
У любым выпадку, Дэвіс прыйшоў да высновы, што «[гэтая тэма] добра падыходзіла для сенсацыйных загалоўкаў … публічнасць дрэнна адбілася на польскай арміі [і] пацвердзіла папулярную ва ўсім свеце ідэю, аб тым, што ўсе польскія салдаты з’яўляюцца антысемітамі, а ўсе бальшавікі — яўрэямі».
Анатоль Паўлавіч Жытко
Анатоль Паўлавіч Жытко (, в. Мінічы, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся 15 сакавіка 1957 года ў в. Мінічы Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.
У 1979 годзе скончыў гістарычны факультэт Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага, працаваў настаўнікам гісторыі ў Самахвалавіцкай школе. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю і з таго часу пачаў выкладчыцкую дзейнасць у МДПІ імя М. Горкага. З 1991 года дацэнт, а ў 1998 годзе стаў загадчыкам кафедры славянскай гісторыі і метадалогіі гістарычнай навукі. У 2003 абараніў доктарскую дысертацыю. З 2015 года — прафесар кафедры гісторыі Беларусі і славянскіх народаў. Навуковыя інтарэсы: сацыяльна-эканамічная гісторыя Беларусі перыяду капіталізму і метадалогія гісторыі.
Сям’я
Жонка Ірына Уладзіміраўна Жытко — кандыдат педагагічных навук, дацэнт.
Педагагічная дзейнасць
Чытае курс лекцый па дысцыплінах «Метадалогія гісторыі», спецкурс «Эвалюцыя вышэйшага саслоўя Беларусі (XIX — пачатак XX ст.)»
Ажыццяўляе дзейнасць па арганізацыі вышэйшай школы, падрыхтоўка спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі: падрыхтаваў 4 кандыдата гістарычных навук. Грамадская дзейнасць: старшыня савета па абароне дысертацый К02.21.03 пры ўстанове адукацыі «Беларускі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Максіма Танка», член праблемнага савета па праблемах гістарычнай навукі.
Вількаўшчына
Ві́лькаўшчына (часам Ві́лкаўшчына) — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
Пасля далучэння да горада адна з вясковых вуліц атрымала назву Вілкоўшчына, другая была названая ў гонар Марата Казея. У 1970-я — 1980-я гады вёска аказалася заціснутай паміж чыгункай Мінск-Асіповічы, «Керамінам» і новай прамысловай зонай вуліцы Сцебянёва, не мела нават асобнага пад’езду ад іншых гарадскіх дарог. У пачатку 2000-х быў пабудаваны новы цэх завода «Керамін», вакол якога склалася зона забароненая для пражывання, таму вёска была знесеная. У 2006 годзе ў вёсцы заставаўся адзін дом па вуліцы Вілкоўшчына, 7, уладальнік якога адмаўляўся перасяляцца ў гарадскую кватэру. Апошні дом быў знесены ў 2007 годзе.
Рашэннем Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 13 верасня 2016 года скверу ў межах вуліц Іосіфа Гашкевіча, Уладзіслава Сыракомлі, Янкі Лучыны прысвоенае найменне «сквер Вілкаўшчына».
IC 3086
IC 3086 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Дзева.
Мэлітопальскі раён
Мэлітопальскі раён (Мелітопольський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Запарожскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Мэлітопаль (Мелітополь).
Марцін’яна
Марцін'яна (Martignano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Мэлітопальскі раён
Утвораны ў 1930 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 49937 чалавек, плошча — 1780 км².
Марцін’яна
Насельніцтва складае 1770 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 295 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 73020. Тэлефонны код — 0832.
Мэлітопальскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 10 пасёлкаў сельскага тыпу і 56 сёлаў.
Марцін’яна
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pantaleone.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Біскупы Гродзенскай дыяцэзіі
Ніжэй прадстаўлены спіс біскупаў Гродзенскай дыяцэзіі.
Палярная шапка
Палярная шапка — вобласць на паверхні планеты, якая адрозніваецца наяўнасцю нізкай тэмпературы, абумоўленай малой колькасцю сонечнай энергіі, і пакрытая лёдам пэўнага хімічнага складу. Палярныя шапкі ёсць на Зямлі (Арктыка і Антарктыда) і на Марсе. Таксама навукоўцы дапускаць наяўнасць шапкі на не асвятляемым Сонцам Паўночным полюсе Меркурыя, дзе тэмпература круглы год каля −50 градусаў Цэльсія.
Татарнавічы
Тата́рнавічы (, Татарновичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.
Вяночак
Вяночак (corolla) — унутраная, звычайна ярка афарбаваная частка двайнога калякветніка кветкавых раслін. Складаецца з відазмененых лісцікаў (пялёсткаў). Адрозніваюць вяночак раздзельнапялёсткавы, у якім пялёсткі свабодныя (напрыклад, у свірэпы, суніц, зоркаўкі), і зрослапялёсткавы (напрыклад, у шчамяліцы, шалфею, тытуню). Афарбоўка вяночка звычайна залежыць ад асобных пігментаў (антацыянаў і флавонаў), раствораных у клетачным соку пялёсткаў. Вяночак — важная таксанамічная прыкмета, вяночак робіць кветку больш прыкметнай для насякомых і птушак, якія апыляюць расліны, ахоўвае тычынкі і слупкі ад пашкоджанняў, іншы раз выдзяляе нектар.
Людвік Караль Агінскі
З княжацкага роду Агінскіх, сын Мікалая Францішка Агінскага. Біскуп смаленскі з 1717 года.
IC 3087
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зялёны (Смаленская вобласць)
Зялёны (Зелёный) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Вязьма-Бранскае сельскае паселішча.
Гары Хілман
Гары Лівінгстан Хілман (Harry Livingston Hillman;, Нью-Ёрк — , Хановер, Нью-Гэмпшыр) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1904.
На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Хілман удзельнічаў у трох забегах, 400 м, 200 і 400 м з бар’ерамі, выйграўшы кожны з іх і усталяваўшы алімпійскія рэкорды ў першых двух гонках.
Таксама Хілман удзельнічаў у неафіцыйных Алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах, на якіх заняў толькі пятае месца ў бегу на 400 м, бо быў траўмаваны падчас паездкі. На наступных сваіх Гульнях 1908 у Лондане Хілман удзельнічаў толькі ў гонцы на 400 м з бар’ерамі. Усталяваўшы новы алімпійскі рэкорд у паўфінале, ён заняў другое месца ў заключным раундзе і выйграў сярэбраны медаль.
Акрамя сваіх дасягненняў на Гульнях, Хілман чатыры разы выйграваў чэмпіянат ЗША па лёгкай атлетыцы — па два разы на забегах на 200 і 400 м з бар’ерамі. Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры ён стаў трэнерам і працаваў з каманднай Дартсуцкага каледжа і нацыянальнай зборнай, суправаджаючы яе на летніх Алімпійскіх гульнях 1924, 1928 і 1932.