cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аднойчы ў казцы
Сюжэт
У дзень вяселля Беласнежкі (Джэніфер Гудвін) і Цудоўнага Прынца (Джошуа Далас) Злая каралева (Лана Парыя) прыязджае ў замак і пагражае ім страшным праклёнам. Праз колькі часу цяжарная Беласнежка, трывожачыся аб пагрозе праклёну, наведвае Румпельшцільцхена (Роберт Карлайл), які расказвае, што праклён Злой Каралевы перанясе іх усіх у страшнае месца, дзе ні ў кога не будзе шчаслівага канца, за выключэннем ейнага. Ён варожыць, што ненароджаная дачка Беласнежкі, Эма, вернецца на свой 28-ы дзень нараджэння, каб выратаваць іх і пачаць апошнюю бітву з Каралевай. Па радзе Блакітнай Феі (Кіган Конар Трэйсі), Джэпета (Тоні Амендола) і Пінокіа (Джэйкаб Дэйвіс) робяць шафу з магічнага дрэва, якая дазволіць аднаму чалавеку пазбегнуць праклёну Каралевы. У той дзень, калі Беласнежка нараджае дачку, праклён Злой Каралевы пачынае дзейнічаць. Цудоўны Прынц паспявае ўратаваць нованароджаную дачку, палажыўшы яе ў чароўную шафу, але яго смяротна раніць памочнікі Каралевы. Злая Каралева радуецца, калі Цудоўны Прынц памірае на руках Беласнежкі, а праклён пераносіць іх у «страшнае месца».
У нашы дні ў Бостане адзінокая Эма Свон (Джэніфер Морысан) працуе паручальнікам і паляўнічай за галовамі. Калі Эма задзімае свечку на кексе ў гонар свайго 28-га дня нараджэння і загадвае жаданне, на яе парозе з’яўляецца 10-гадовы хлопчык Генры (Джарэд Гілмар), які кажа ёй, што ён яе сын, якога тая падлеткам аддала на ўсынаўленне. Не хочучы мець нічога супольнага з хлопчыкам, Эма ўсё ж згаджаецца адвезці яго назад дамоў у Сторыбрук у штаце Мэн. У дарозе Генры паказвае ёй вялікую кнігу казак, настойваючы на тым, што ўсе гісторыі ў ёй рэальныя. Калі яны прыязджаюць у Сторыбрук, Генры паведамляе ёй, што ўсе ў горадзе насамрэч персанажы казак, перанесеныя ў гэты свет праклёнм Злою Каралевай, і яны не помняць, хто яны папраўдзе. Генры лічыць, што яго псіхатэрапеўт Арчы Хопер (Рафаэль Сбардж) насамрэч Гаворачы Цвыркун, а яго школьная настаўніца Мэры Маргарэт Бланшар — Беласнежка. Ён сцвярджае, што час у Сторыбруку замарожаны (гарадскі гадзіннік заўсёды паказвае 8:15), і людзі не могуць пакінуць яго, а адрабіць гэтыя чары можа толькі Эма. Скептычна настроеная Эма вяртае Генры яго прыёмнай маці, мэру горада Рэджыне Мілс, якая на самай справе з’яўляецца Злой Каралевай. Неўзабаве Генры зноў уцякае, Эма знаходзіць яго і вырашае застацца ў Сторыбруку на пэўны час. Гэта рашэнне прымушае застылыя стрэлкі гарадскога гадзінніка зноў пачаць рух.
Тэлевізійныя рэйтынгі
Пілотны эпізод прыцягнуў 12,930 мільёнаў гледачоў і дэма-рэйтынг у катэгорыі 18-49 склаў 4,0. Гэта класіфікуецца як найлепшы старт драматычнага серыяла ў сезоне, а таксама як самы паспяховы дэбют серыяла на ABC за апошнія пяць гадоў.
Музыка
Словы і музыка ўсіх песень Марка Ісшана. Ён напісаў музычныя тэмы і музыку для серыяла «Аднойчы ў казцы» Ён таксама з’яўляецца аўтарам слоў і музыкі напісаных для серыяла.
Місіс Мінівер
«Місіс Мінівер» (Mrs. Miniver) — амерыканская драма Уільяма Уайлера па аднайменнай кнізе Джэн Стратэр. Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм, рэжысуру, жаночую ролю, жаночую ролю другога плана, аператарскую працу і адаптаваны сцэнарый. Фільм распавядае пра ўдзел радавых англічан у абароне сваёй краіны ад нямецкіх войскаў.
Даўганосікі лясныя
Даўганосікі лясныя, ці Хілёбіусы (Hylobius) — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.
Апісанне
Хабаток ў жукоў даволі доўгі, акруглены, трохі сагнуты, на канцы некалькі пашыраны. Вусікі прымацаваныя каля вуглоў рота так, што першы членік іх (сцяблінка) ледзь дасягае пярэдняга краю вачэй. 2 наступных ствараюць даўгаватыя, астатнія членікі жгуціка кароткія. Шчыток відавочны. Надкрыллі спераду з тупымі выбітнымі грудкамі (плечы). Ногі доўгія, галёнкі з моцным шыпом на канцы, сцёгны вышчэрбленыя, лапкі з вялікімі, далёка адзін ад аднаго адлеглымі кіпцікамі.
Арэал і экалогія
Сярэдняй велічыні слонікі, даўжынёй 6-16 мм, жывуць у хвойных лясах і распаўсюджаныя ў Еўропе і Азіі. Лічынкі жывуць у паміраюць кронах хвойных дрэў. Жукі абгрызаюць кару дрэў. З 7 еўрапейскіх відаў найбольш вядомы, як вельмі шкодны ў лесаводстве жук,, ,.
Прыйдзі і віждзь
«Прыйдзі і віждзь» — беларускі мастацкі фільм, зняты ў 1992 годзе мінскай студыяй «Тэлефільм» Дзяржтэлерадыё Рэспублікі Беларусь.
Зорныя суткі
Зорныя суткі — перыяд кручэння якога-небудзь нябеснага цела вакол уласнай восі ў інерцыяльнай сістэме адліку, за якую звычайна прымаецца сістэма адліку, звязаная з аддаленымі зоркамі. Для Зямлі гэта час, за які Зямля здзяйсняе адзін абарот вакол сваёй восі адносна далёкіх зорак.
Прыйдзі і віждзь
Сюжэт
Фільм пра падзеі часоў Вялікага Княства Літоўскага, калі кіраваў князь Ягайла (XIV стагоддзе). Перад намі разгортваецца трагічная гісторыя супрацьстаяння двух братоў — кіраўнікоў Літоўскага і Жамойцкага княстваў. Прага да ўлады перамагае роднасныя пачуцці і ператвараецца для кожнага з іх у глыбокую жыццёвую драму.
Здымачная група
Мецэнаты фільма: Беларускі Экзархат рускай праваслаўнай царквы, вытворчае аб’яднанне «Палімір» Наваполацка, Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь, «Мад’яр Віскозад’яр» (Венгрыя), Полацкая Рада БНФ.
Зорныя суткі
На 2000-ы год зорныя суткі на Зямлі роўныя 23г56хв4,090530833сек = 86164,090530833 с.
Зорныя суткі дзеляцца на зорныя гадзіны, хвіліны і секунды. Зорныя суткі на 3 хв 56 с. карацейшыя за сярэднія сонечныя суткі, зорная гадзіна карацейшая за агульнапрынятую на 9.86 с. Як адзінка часу ўжываецца ў рэдкіх выпадках для арганізацыі астранамічных назіранняў.
Можна вызначыць дробныя перыяды зорных сутак:
Вуглавая хуткасць кручэння Зямлі
Улічваючы, што Зямля адносна далёкіх зорак, прымальных за інерцыяльную сістэму адліку, здзяйсняе поўны абарот за зорныя, а не за сонечныя суткі, дзеля вылічэння вуглавой хуткасці кручэння Зямлі належыць браць менавіта гэтую велічыню:
Ведаць вуглавую хуткасць кручэння Зямлі патрэбна для разліку сіл інерцыі (цэнтрабежнай, Карыёліса), што патрабуецца для рашэння задач гідралогіі, метэаралогіі, балістыкі, а таксама касманаўтыкі. Прымаючы перыяд кручэння зямлі за 86400 секунд, мы зробім памылку у 0,3 %, што можа стаць вырашальным падчас вядзення артылерыйскай стральбы і тым болей для разліку руху касмічных апаратаў.
Золькі
Зо́лькі (, Зольки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 23 двары, 30 жыхароў.
Яўген Аляксандравіч Чарніцкі
Яўген Аляксандравіч Чарні́цкі — вучоны ў галіне біяфізікі, кандыдат фізіка-матэматычных навук (1964), доктар біялагічных навук (1974), прафесар (1989).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Рамны (сучасны адміністрацыйны цэнтр Раменскага раёна Украіны). У 1955 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1955 года працаваў у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, з 1957 — у Інстытуце біялогіі Акадэміі навук БССР. З 1966 года Я. А. Чарніцкі ў Інстытуце фотабіялогіі АН БССР, з 1974 года — на пасадзе загадчыка кафедрай.
Навуковая дзейнасць
А. Я. Чарніцкаму належаць навуковыя працы па выкарыстанні люмінесцэнтных бялкоў, механізмах фотаразбурэння клетачных мембран, структурным стане мембран эрытрацытаў і інш. Распрацаваў люмінесцэнтныя экспрэс-метады дыягностыкі саматычных захворванняў, ме6тад фотарадыяцыйнай тэрапіі пухлін.
Сярод апублікаванага:
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1992, у аўтарскім калектыве) — за цыкл прац па люмінесцэнцыі бялкоў і яе выкарыстанні ў навуковых даследаваннях і практыцы, апублікаваных у 1956—1991 гадах.
Абу Мухамад аль-Галані
Абу Мухамад аль-Джулані або аль-Галані (أحمد حسين الشرع; нар. 1981 год) — сірыйскі радыкальны ісламіст і дзеяч джыхадзісцкага руху. Пры нараджэнні быў названы Ахмадам Хусейнам аш-Шам. Браў удзел у Іракскай вайне на баку ІДІ, пазней стаў адным з лідараў тэрарыстычнай арганізацыі Джэбхат ан-Нусра ў Сірыі, якая затым была перайменаваная ў Хаят Тахрыр аш-Шам.
Раннія гады
Нарадзіўся ў вёсцы Аль-Рафід, што ў вобласці Эль-Кунейтра на поўдні Сірыі, на Галанскіх вышынях. Яго бацька быў работнікам нафтавай прамысловасці, напісаў некалькі кніг па нафтаздабычы і нафтараспрацоўкі. Маці была настаўнікам геаграфіі. Шам вывучаў СМІ і медыя ва Універсітэце Дамаска. Калі пачалася Іракская вайна, ён кінуў вучобу і адправіўся на дапамогу джыхадзістам у Ірак. Быў паплечнікам Абу Мусаб аз-Заркаві. Быў арыштаваны амерыканцамі і змешчаны ў лагер Кэмп-Букій. Вызваліўся ў 2008 годзе. Стаў адным з членаў групоўкі Ісламская дзяржава Ірак.
Зенанова
Зенано́ва (, Зеноново) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 6 двароў, 7 жыхароў.
Размешчана на поўначы сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа, пазней у складзе гміны Вішнева.
Ips
Ips — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.
Віды
Род уключае каля 36 відаў. Рэвізіяй 2001 года яго падзялілі на чатыры падрода : Некаторыя віды:
Род cуключае тры віда, перанесеныя з роду Ips у 2000:,  і.
Засценкі (Вілейскі раён)
Засценкі — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 16 двароў, 25 жыхароў.
Гісторыя
У 1622 годзе — сяло ў фальварку Роскасельскі, што быў у маёнтку Лоск.
У 1800 годзе — вёска Засценак у маёнтку Іжа. У пачатку XX стагоддзя ў дакументах значыцца як вёска Засценка або Засценне.
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа, пазней у складзе гміны Войстам.
У канца 1940-х да засценка Іжа былі далучаныя засценкі Грэлікі і Пукалы (Пукелы) і паселішча атрымала сучасную назву Засценкі.
Tomicus
Tomicus — род цвёрдакрылых сямейства слонікаў.
У Еўропе насяляюць, і.
Калодкі
Кало́дкі (, Колодки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 8 двароў, 10 жыхароў.
Паблізу Калодкаўскіх азёр, якія ў пачатку XIX стагоддзя называлі возера Бочка і возера Блесна.
У 1622 годзе Калодкі ўваходзілі ў склад маёнтка Смаргонь.
У 1884 годзе адкрываецца «перасоўная» школа граматы.
Слука
Слука
Płomjo
Płomjo (в.-луж. Полымя) — адзіны лужыцкі дзіцячы часопіс, які выдаецца ў Германіі. Выходзіць на верхнялужыцкай мове. Аналагічная версія на ніжнялужыцкай мове называецца «Płomje». Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага.
Гісторыя
Папярэднікам выдання быў дзіцячы рэлігійны часопіс «Raj» (Рай), які выходзіў у перыяд з 1906 па 1914 г. і 1923 па 1930 года.
Першы нумар сучаснага часопіса выйшаў у 1952 годзе. Выдаваўся перыядычнасцю 2 разы на месяц. З 1955 г. выходзіў адзін раз на месяц. У гэты час друкаваўся ў Дрэздэне ў выдавецтве «die Zeitschrift FDJ-Bezirksleitung Dresden». З 1952 года друкуецца ў выдавецтве «FDJ-Zentralrat». Часопіс выходзіў на 24 старонках, з якіх 8 былі надрукаваныя шматколерным афсетным спосабам. Выданне выкарыстоўвалася для вывучэння лужыцкіх моў у лужыцкамоўных навучальных установах. У 1960 годзе абедзве версіі часопіса на ніжнялужыцкай і верхнялужыцкай мовах налічвалі ў агульнай суме 6 тысяч асобнікаў і выкарыстоўваліся для школьнай адукацыі ў 49 сярэдніх навучальных установах. З 1972 года часопіса выкарыстоўваецца падчас навучання ў пачатковых класах.
У 1972 годзе калектыў часопіса быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.
Змест часопіса шматпрофільны і тычыцца розных тэм, звязаных з лужыцкай гісторыяй, культурай, этнаграфіяй. На старонках публікуюцца артыкулы аб спорце, навуцы, апавяданні і іншы літаратурны матэрыял.
У наш час часопіс таксама прызначаны для навучання дзяцей лужыцкім мовам у дашкольных установах і дзейнічае ў рамках культурна-моўнай праграмы «Witaj». Выданне выпускае лужыцкае выдавецтва «Domowina-Verlag GmbH Bautzen». З 2004 года выданне выходзіць адзін раз у месяц агульным накладам 2450 асобнікаў (на верхнялужыцкай мове — 1600 асобнікаў і на ніжнялужыцкай — 850 асобнікаў). Ніжнялужыцкая версія выдання выходзіць на 32 старонках. Верхнялужыцкі варыянт выходзіць на 40 старонках у фармаце А5. Галоўны рэдактар — Пётр Шолта.
Дэмакратычныя сілы Сірыі
Дэмакратычныя сілы Сірыі або Сірыйскія дэмакратычныя сілы (СДС) або Сірыйская дэмакратычная армія (قوات سوريا الديمقراطية, Hêzên Sûriya Demokratîk, Syrian Democratic Forces, SDF) — альянс сіл узброенай апазіцыі ў Сірыі, створаны 10 кастрычніка 2015 года. Уключае курдскія атрады народнай самаабароны (YPG і YPJ), розныя арабскія апазіцыйныя групы (Джэйш-ат-Тувар і інш.), якія ўваходзяць у Сірыйскую арабскую кааліцыю, а таксама асірыйскія і туркменскія апалчэнні. Дзейнічае ў паўночных раёнах Сірыі.
Гicторыя
Да студзеня 2018 года SDF кантралявалі тэрыторыі вакол гарадоў Мембідж і Афрын на паўночным захадзе Сірыі і вялікую частку левага берага Еўфрата да мяжы з Іракам. Па выніку завершанай ў сакавіку 2017 года аперацыі «Шчыт Еўфрата» тэрыторыя паміж гарадамі была занята Турцыяй, што ў далейшым пагражала захопам Афрына і Манбiджа. 20 студзеня 2018 года Турцыя і падтрымоўваныя ёй групоўкі пачалі наступленне на Афрын. Ваенная аперацыя атрымала назву «Аліўкавая галіна».
Падтрымка ЗША
13 студзеня 2018 года стала вядома пра стварэнне міжнароднай кааліцыяй па барацьбе з тэрарызмам і падрыхтоўкі на базе «Сірыйскіх дэмакратычных сіл» пагранічных сіл бяспекі (BSF), якія зоймуцца аховай кантраляваных курдамі тэрыторый у Сірыі. У студзені навучанне праходзіла першая група з 230 байцоў, агульная колькасць BSF плянавалася ў памеры 30000 чалавек. Размясціць новыя сілы планавалася на поўначы Сірыі уздоўж мяжы з Турцыяй, на ўсходзе краіны ўздоўж іракскай мяжы, а таксама ўздоўж даліны ракі Еўфрат за выключэннем курдскага анклава ў Афрыне (кааліцыя не вяла там аперацый). Ініцыятыва выклікала крытыку з боку Расiі і Турцыі.
Палiтычныя мэты
На думку эксперта па пытаннях блізкаўсходняй палітыкі прафесара Дж. Лэндыса, доўгатэрміновай палітычнай мэтай СДС, ядро ​​якой ўтвараюць курдскія атрады, з’яўляецца стварэнне курдскай аўтаноміі на поўначы Сірыі. У прыватнасці, у ходзе баёў у раёне Манбiджа курды спрабавалі ўзяць пад кантроль як мага большы ўчастак тэрыторыі з мэтай далейшых перамоваў пра аўтаномію з урадам Асада.
Марыя-Антуанэта (фільм, 2006)
«Марыя-Антуанэта» (Marie Antoinette) — біяграфічны фільм Сафіі Копалы пра жыццё каралевы Францыі Марыі-Антуанэты, зняты ў 2006 годзе. Фільм заснаваны на кнізе Антоніі Фрэйзер «Marie Antoinette: The Journey».
Сюжэт
Марыя Антонія Іозефа Іагана Габсбургска-Латарынгская (Кірстэн Данст) — 14-гадовая і самая малодшая дачка імператрыцы Аўстрыі Марыі Тэрэзіі. Маці выбрала яе для таго, каб выдаць замуж за другога кузена, дафіна Францыі, Людовіка XVI (Джэйсан Шварцман), і заключыць тым самым саюз паміж дзвюма дзяржавамі. На мяжы Францыі і Аўстрыі адбываецца сімвалічная цырымонія. Па традыцыі нявеста павінна пакінуць усё, што нагадвала б ёй пра замежны двор; гэта ўключае не толькі ўсё яе адзенне і асабістыя рэчы, але таксама сяброў і любімую сабаку. Выходзячы з палаткі на французскі бок, Марыя-Антонія становіцца дафінай Марыяй-Антуанэтай.
Неўзабаве Марыя-Антуанэта сустракае караля Людовіка XV (Рыпа Торн) і яго ўнука, яе будучага мужа — дафіна. Увага двара амаль цалкам сканцэнтравана на маладой пары. Марыя-Антуанэта практычна ўвесь час акружана слугамі і знатнымі дамамі. Ёй нават не дазваляецца самастойна апранацца, і яна павінна снедаць пры вялікай колькасці людзей. Разам з тым, большасць прыдворных ставяцца з пагардай да дафіны як іншаземкі і вінавацяць яе ў тым, што шлюб не прыносіць спадчынніка.
Французскі двор літаральна кішыць чуткамі. Большасць з іх адносіцца да мадам Дзюбары, фаварыткі караля. Раней ёй не дазвалялася знаходзіцца пры двары, аднак Людовік XV дараваў ёй тытул графіні, тым самым выклікаўшы незадаволенасць знаці. Ахвярай чутак стала і Марыя-Антуанэта. Становішча дафіны становіцца ўсё больш хісткім.
Неўзабаве Марыя-Антуанэта знаходзіць сабе сябровак і пачынае прызвычайвацца да новага жыцця. Яна знаходзіць суцяшэнне ў куплі раскошных сукенак і абутку, паяданні ласункаў і азартных гульнях.
Дафін і яго брат збіраюцца на чарговае паляванне, і Марыя паведамляе яму, што яна будзе абражана, калі яе ятроўка Марыя-Жазэфіна (у рэчаіснасці Марыя-Тэрэза, графіня Артуа) народзіць дзіця раней за яе. Яе муж абяцае ёй, што пасля палявання зоймецца гэтым. Кароль Францыі паведамляе саветніку, што не збіраецца разрываць саюз з Аўстрыяй і загадвае паслаць за ўрачом, каб той агледзеў Марыю-Антуанэту і Людовіка XVI. Дафіна падвяргаецца ціску з розных бакоў, з прычыны таго, што яе шлюб застаецца бяздзетным. У канчатковым выніку Марыя-Жазэфіна нараджае хлопчыка, Луі-Антонія.
Па меры таго, як эканамічнае і палітычнае становішча Францыі пагаршаецца, Марыя ўсё больш аддаляецца ад двара, і яе лад жыцця становіцца геданічным.
Неўзабаве ў Версаль прыбывае брат Марыі-Антуанэты, Іосіф II, для таго, каб наведаць сястру і рэкамендаваць ёй устрымацца ад пастаянных вечарынак і азартных гульняў, а таксама змяніць атачэнне. Імператар сустракаецца з Людовікам у звярынцы, дзе кароль дэманструе слана. Іосіф II тлумачыць «механіку» сексуальных адносін на прыкладзе замкаў і ключоў — паколькі адным з каралеўскіх хобі быў выраб замкаў і ключоў. У тую ноч кароль і каралева ўпершыню пакахаліся. 19 снежня 1778 года, каралева нараджае дзяўчынку, Марыю-Тэрэзу. Маці жадае карміць дачку самастойна, аднак гэта не дазваляецца звычаямі. Маленькая прынцэса расце, і Марыя-Антуанэта ўсё больш часу праводзіць у загарадным палацы Малы Трыянон, які ёй падарыў Людовік. У гэты ж час у Марыі завязваецца раман з графам Ферзенам.
Тым часам, Французская рэвалюцыя набірае поўную сілу, і бунтаўшчыкі пачынаюць марш ад Парыжа да Версаля. У той час, як большасць знаці бяжыць з краіны, Марыя-Антуанэта і яе муж вырашаюць застацца. Натоўп дасягае палаца і каралеўская сям’я пакідае яго на наступную раніцу. Апошнім кадрам фільма становіцца від разгромленай спальні каралевы.
Зборы
Бюджэт фільма склаў 40 млн. $. У першыя выхадныя сабраў $5 361 050 (8 месца). У пракаце з 20 кастрычніка па 3 снежня 2006 года, найбольшая колькасць паказаў у 870 кінатэатрах адначасова. За час праката сабраў у свеце $60 917 189 (93 месца па выніках года) з іх $15 962 471 у ЗША (131 месца па выніках года) і $44 954 718 у астатнім свеце.
Саўндтрэк
У саўндтрэк уваходзяць кампазіцыі як выканаўцаў новай хвалі 1980-х гадоў такіх як New Order, The Cure, Siouxsie and the Banshees, Bow Wow Wow, Adam and the Ants, так і больш сучасных The Radio Dept, Aphex Twin, Dustin O'Halloran, The Strokes. Тым не менш, у некаторых сцэнах гучыць музыка эпохі барока, якую сачыніў Жан-Філіп Рамо (Jean-Philippe Rameau) («1er Menuet pour 'Les Guerriers et les Amazones', 2eme Menuet», «Tristes apprets, pales flambeaux», «Tristes apprets, pales flambeaux»).
Мадэм
Мадэ́м (скарачэнне ад поўнае назвы мадулятар-дэмадулятар) — электронная прылада, мэтаю якой з’яўляецца замена лічбавых дадзеных аналагавымі электрычнымі сігналамі (мадуляцыя) і наадварот (дэмадуляцыя), каб перасылаць дадзеныя праз тэлефонныя, тэлеграфныя і тэлевізійныя лініі альбо радыёхвалі.
Мадэмы могуць быць:
Канаціха
Канаці́ха (, Канатиха) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 2 двары, 2 жыхары.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Вішнева.
Wii Fit U
Wii Fit U (WiiフィットU) — камп’ютарная гульня для фізічнага напружвання распрацаваная «Nintendo» для кансолі «Wii U», і з’яўляецца пераемніцай «Wii» гульняў «Wii Fit» і «Wii Fit Plus». «Wii Fit U» выкарыстоўвае ў геймплэі як «Wii Balance Board», так і «Wii U GamePad», а таксама ў камплекце з нядаўна прадстаўленым «Fit Meter», аксэсуарам вымярэння актыўнасці. Яна была выпушчана ў Японіі 31 кастрычніка 2013 года, пасля чаго Паўночнай Амерыцы і Еўропе праз дзень.
Сярэднеквадратычнае адхіленне
Сярэднеквадраты́чнае адхіле́нне (таксама квадраты́чнае адхіле́нне, квадраты́чная памы́лка, станда́ртнае адхіле́нне) — у тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыцы найбольш распаўсюджаны паказнік рассейвання значэнняў выпадковай велічыні адносна яе матэматычнага спадзявання.
Квадратычнае адхіленне велічынь
x1
,
, ...,
xn
ад велічыні
a
вызначаецца як Найменшае значэнне квадратычнае адхіленне мае, калі
роўнае сярэдняму арыфметычнаму
x2
У гэтым выпадку квадратычнае адхіленне служыць паказчыкам рассеянасці мноства значэнняў.
У тэорыі імавернасцей, сярэднім квадратычным адхіленнем (або стандартным адхіленнем) выпадковай велічыні называецца квадратны корань з яе дысперсіі:
На практыцы сярэднеквадратычнае адхіленне дазваляе ацаніць, наколькі значэнні ў мностве могуць адрознівацца ад сярэдняга значэння.
Асноўныя звесткі
Сярэднеквадратычнае адхіленне:
Статыстычнае стандартнае адхіленне — ацэнка сярэднеквадратычнага адхілення выпадковай велічыні
x
адносна яе матэматычнага спадзявання на аснове нязрушанай ацэнкі яе дысперсіі: дзе \sigma^2 — дысперсія; x_i —
i
-ы элемент выбаркі; n — аб'ём выбаркі; \bar{x} — сярэдняе арыфметычнае выбаркі: Варта адзначыць, што абедзве ацэнкі з'яўляюцца зрушанымі. У агульным выпадку нязрушаную ацэнку пабудаваць немагчыма. Але ацэнка на аснове ацэнкі нязрушанай дысперсіі з'яўляецца слушнаю.
Правіла трох сігм
Правіла трох сігм (3σ) — практычна ўсе значэнні нармальна размеркаванай выпадковай велічыні ляжаць у прамежку. Больш строга — прыблізна з 99,73 %-най імавернасцю значэнне нармальна размеркаванай выпадковай велічыні ляжыць у згаданым прамежку (пры ўмове, што велічыня \bar{x} сапраўдная, а не атрыманая ў выніку апрацоўкі выбаркі).
Калі ж сапраўдная велічыня \bar{x} невядома, то трэба карыстацца не \sigma, а
s
. Такім чынам, правіла трох сігм ператвараецца ў правіла трох
.
Вытлумачэнне велічыні квадратычнага адхілення
Вялікае значэнне квадратычнага адхілення паказвае вялікі роскід значэнняў у мностве адносна сярэдняга значэння; маленькае значэнне, адпаведна, паказвае, што значэнні ў мностве групуюцца вакол сярэдняга значэння.
Іжскі сельсавет
І́жскі сельсавет (да 1970-х Іжанскі) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Іжа.
Геаграфічнае становішча
Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Вілейскага раёна. Цэнтр сельсавета — аграгарадок Іжа — знаходзіцца за 25 кіламетраў ад райцэнтра горада Вілейка, за 128 кіламетраў ад горада Мінска.
Іжскі сельсавет мяжуе з Нарачанскім, Любанскім сельсаветамі Вілейскага раёна, Занарацкім сельсаветам Мядзельскага раёна і Вішнеўскім сельсаветам Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці.
Найбуйнейшыя населеныя пункты — аграгарадок Іжа (420 чал.), аграгарадок Лыцавічы (503 чал.), в. Каралеўцы (92 чал.), в. Слабада (77 чал.).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1447 чалавек, з іх 96,6 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,5 % — украінцы
Дэмаграфія
Усяго насельніцтва (2011 год) у сельсавеце — 1418 чалавек, у тым ліку: Колькасць гаспадарак — 693
Склад
Іжскі сельсавет уключае 27 населеных пунктаў:
Ахова здароўя, сацыяльнае абслугоўванне
78 чалавек (2012) знаходзяцца на надомным сацыяльным абслугоўванні. Ім аказваюць дапамогу 6 сацыяльных работнікаў.
Страчаная спадчына
Драўляная капліца Маці Божай Суцяшэння ў Старадубаве была пабудаваная ў 1934 годзе. У святыні рэгулярна праводзіліся службы, дзеля якіх туды прыязджалі святары з Вішнева. Капліца праіснавала да 1963 года. У гэтым годзе яе разабралі і перавезлі ў цэнтр сельсавета вёску Іжа і зрабілі кухню пры мясцовай бальніцы. Пасля разборкі адкінуты пашкоджаны каплічны крыж падабрала, аднавіла і захавала жыхарка суседняй вёскі Муляры Ядвіга Пастарнак. У 2011 годзе Пастарнак перадала гэты крыж на новую капліцу ў Куранцы.
У 2013 годзе Папа Рымскі Францішак даслаў Ядвізе Пастарнак падзячны ліст. Упершыню такі дакумент быў напісаны Папам па-беларуску.
На месцы капліцы ў Старадубаве вернікі ўсталявалі памятны крыж, асвячэнне яго прайшло 14 чэрвеня 2014 года. Ад гэтага дня мясцовыя жыхары аднавілі тут традыцыйны штогадовы фэст.
Новапакроўка
Новапакроўка (Новопокровка) — тапонім.
Падзор (архітэктура)
Падзор у драўляным дойлідстве — дошка з глухой, скразной або краявой разьбой, якая акаймоўвае навісь даху або страхі ці робіцца пад застрэшкам 2-схільнага даху; элемент дэкору. Выкарыстоўваецца пераважна ў жыллі, некаторых гаспадарчых пабудовах, брамах і варотах, культавых збудаваннях. Найбольш простыя падзоры — дошкі з краявой разьбой у выглядзе зубцоў або хвалі. Ажурная скразная разьба падзораў з выкарыстаннем арнаментальных геаметрычных ці раслінных матываў характэрна для жыллёвага будаўніцтва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй Беларусі (жылыя дамы ў Быхаве, Бабруйску, Ветцы, Гомелі і інш.).
Гэты нягоднік Сідараў
«Гэты нягоднік Сідараў» — дзіцячая эксцэнтрычная камедыя рэжысёра Валянціна Горлава, знята на кінастудыі «Беларусьфільм». На экраны фільм выйшаў 21 мая 1984 года.
Сюжэт
У летні піянерскі лагер прыязджае юны геній, паэт, мастак і выдатнік Алёша Сідараў. Але адначасова ў гэты ж лагер накіроўваюць характарыстыку на хлопца з такім жа імем і прозвішчам, але абсалютнага хулігана, двоечніка і гультая. Прачытаўшы яе, усе без выключэння пачалі ставіцца да Алёшы адпаведна, а ўсе яго таленты ўспрымаць як злосныя парушэнні парадку. Вось і пачалі ўсім атрадам спрабаваць яго перавыхаваць. І чым лепш ён сябе праяўляў, тым больш безнадзейным яго лічылі.
Цвіль
Цвіль (цвільныя грыбы) — розныя грыбы (у асноўным, зіга- і аскаміцэты), якія ўтвараюць галінаваныя міцэліі без буйных, лёгка прыкметных няўзброеным вокам, пладовых тэл.
Апісанне
Цвільныя грыбы распаўсюджаныя паўсюдна. У асноўным, вялікія калоніі вырастаюць у цёплых вільготных месцах, на пажыўных асяроддзях.
Многія цвільныя грыбы выпрацоўваюць другасныя метабаліты — антыбіётыкі і мікатаксіны, якія прыгнятальна або таксічна дзейнічаюць на іншыя жывыя арганізмы.
Сямействы, роды і віды цвільных грыбоў
• Acremonium
• Alternaria
• Aspergillus
• Aureobasidium
• Botrytis
• Chaetomium
• Cladosporium
• Curvularia
• Dematiaceae
• Eurotium
• Fusarium
• Monilia
• Mucor
•
• Neurospora
• Paecilomyces
• Phoma
• Penicillium
• Rhizopus
• Scopulariopsis
• Stachybotrys
• Trichoderma
• Wallemia
• Ulocladium
Пастка для зубра. Ягайла
'''«Пастка для зубра. Ягайла»''' — беларускі мастацкі фільм, зняты ў 1994 годзе творчым аб’яднаннем «Тэлефільм» Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь.
Сюжэт
Вялікі князь Альгерд сваім пераемнікам бачыць любімага сына Ягайлу. Слова, што так і будзе, ён бярэ са свайго брата, жамойцкага князя Кейстута. У Кейстута таксама ёсць шэсць сыноў, сярод якіх і ўлюбёнец Вітаўт, але ён клятвенна абяцае брату, што вялікім князем стане Ягайла. Так яно і здарылася. Ягайла атрымаў у спадчыну магутную дзяржаву, якое распасціралася ад Балтыйскага да Чорнага мора. Аднак адзінаццаць родных братоў і шэсць сыноў Кейстута спакойнага жыцця не абяцаюць. Ягайла вырашае нанесці ўдар першым.
Новапакроўка (Днепрапятроўская вобласць)
Новапакроўка (Новопокровка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Саланянскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Горкі (значэнні)
Горкі — які мае своеасаблівы едкі пах. Назву Го́ркі маюць:
Сезон 2013 ФК Дняпро Магілёў
У 2013-м годзе футбольны клуб «Дняпро» з Магілёва вярнуўся ў Вышэйшую лігу пасля гадавога перапынку.
Усяго ў сезоне 2013 клуб прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Таксама, па выніках сезону ў Вышэйшай лізе, «Дняпро» быў вымушаны бараніць сваё месца ў мацнейшым дывізіёне ў стыкавых матчах.
Склад каманды
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Пакінулі клуб
** У арэнду
няма ігракоў, якія б пакінулі клуб улетку
Прасяна
Прасяна (Просяна) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пакроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Пакроўск - Сынэльныкавэ.
Пэтрапаўліўка
Пэтрапаўліўка (Петропа́влівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пэтрапаўліўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Паўлаград - Пакроўск.
Сколіт вязавы
Сколіт вязавы, Забалоннік струменісты (Scolytus multistriatus) — від жукоў-даўганосікаў подсемейства караедаў.
Апісанне
Даўжыня цела дарослых насякомых 2-3,8 мм. Цела смаліста-карычнева-чорнае, бліскучае. Вусікі і ногі жоўта-чырвоныя. Галава цёмна-карычнева-чорная або чорная.
Насяляюць у рэдкіх вязавых лясах, на ўзлесках і ў мясцовасцях з рэдкімі дрэвамі вязу, але асабліва любяць поймавыя лясы. Асобіны засяляюць ствалы і галіны розных відаў вязу, перш за ўсё моцна аслабленыя старыя і маладыя дрэвы, а таксама ссечаную драўніну.
Новапакроўка (Харкаўская вобласць)
Новапакроўка (Новопокровка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чугуіўскім раёне Харкаўскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт "Пакроўка" на лініі Бэзлюдзіўка - Круп'янск.
Горкі (Стаўбцоўскі раён)
Го́ркі (, Горки) — аграгарадок у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старасвержанскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Варацішчанскага сельсавета.
У Горках захаваўся прысядзібны парк Магнушэўскіх XIX-XX стагоддзяў.
Лонданскі кінафестываль
Лонданскі кінафестываль (London Film Festival, скарочана LFF, таксама вядомы як BFI London Film Festival) — адзін з самых буйных і ўплывовых міжнародных кінафестываляў у Злучаным Каралеўстве. Праводзіцца штогод з 1956 года ў другой палове кастрычніка — пачатку лістапада ў Лондане.
Галоўным прызам кінафестывалю з'яўляецца «Сазерленд Трофі», ім узнагароджваюцца самыя арыгінальныя дэбютныя фільмы. Арганізатарам фестывалю з'яўляецца Брытанскі інстытут кіно, найбуйнейшым спонсарам газета The Times. Штогод на кінафоруме праводзіцца адбор з больш чым 300 дакументальных і кароткаметражных фільмаў з 50 краін свету. Традыцыйна праграма фестывалю ўключае ў сябе карціны, якія ў Вялікабрытаніі раней не дэманстраваліся, у тым ліку нядаўна адрэстаўраваныя. На кінафоруме штогод прадстаўлена праграма адукацыйных мерапрыемстваў, лекцый, майстар-класаў, прэзентацый падзей кінаіндустрыі.
Узнагароды
На кінафестывалі штогод прысуджаюцца прэміі ў наступных намінацыях:
Fomes
Fomes - род грыбоў сямейства.
Апісанне
Пладовыя целы звычайна буйных памераў, шматгадовыя, капытападобныя. Тканка трубчастая, коркавая, чырванаватая або іржава-карычневая. Гіменафоры трубчастыя, канальчыкі размешчаны пластамі аднолькавага колеру з тканкай або трохі святлей. Поры круглявыя. Споры бясколерныя, гладкія, падоўжана-эліпсоідныя.
Казка пра Зорнага хлопчыка
«Казка пра Зорнага хлопчыка» — двухсерыйны тэлевізійны музычны фільм-казка па матывах твораў Оскара Уайльда. На экраны кінастужка з’явілася 6 студзеня 1984 года. Рэжысёр: Леанід Нячаеў.
Сюжэт
Як і ранейшы фільм «Зорны хлопчык» (1957 год), «Казка пра Зорнага хлопчыка» была знята па матывах дзвюх розных казак Уайльда, «Хлопчык-зорка» і «Дзень нараджэння Інфанты». Аднак у сюжэт, у адрозненне ад першай экранізацыі, унесены больш значныя змены, у прыватнасці, дададзены навукова-фантастычныя элементы і цалкам выключаная магія.
Іншапланецяне з далёкага сузор’я даўно жывуць рацыянальным жыццём, «вызвалілі» сябе ад усялякіх пачуццяў і эмоцый, адчуваюць дзіўны ўплыў невядомай энергіі. Гэтай энергіяй аказваецца святло любові, што ідзе ад егера з планеты Зямля, які назірае за сузор’ем. Прымаецца рашэнне паслаць на Зямлю дзіця «апошняй мадэлі» — будучага чалавека з халодным сэрцам. Але, як аказалася, матчына прывязанасць да сына не згасла канчаткова, і маці кідаецца ўслед за сынам на Зямлю. У гэты момант егер, які ўсё яшчэ назірае за небам, бачыць, як з неба падае зорка, і на месцы яе падзення знаходзіць хлопчыка. Егер бярэ яго да сябе на выхаванне. Праходзіць дзесяць гадоў. Маці хлопчыка, туляючыся па зямлі ў безвыніковых пошуках, ператвараецца ў жабрачку. Хлопчык за гэты час вырастае вельмі прыгожым і здольным, але залішне самаўпэўненым (яго называюць Зорка, але зусім не з-за паходжання, пра гэта доўга час ніхто не ведае, акрамя егера і сябра егера, а з-за яскравасці яго талентаў і, вядома, дзівоснай прыгажосці). Аднойчы варажбітка кажа яму, што ён нарадзіўся пад іншым сонцам і што маці яго шукае. Нарэшце, сустрэўшыся з маці і ўбачыўшы, што яна жабрачка, Зорка адрынвае яе, а затым сыходзіць з вёскі, дзе вырас, каб знайсці сваю сапраўдную маці. Аднак нягоды шляху, а больш за ўсё — новы сябар Зоркі, вясёлы хлопчык-гарбун. Гісторыя яго жыцця без маці, у лесе, далёка ад людзей, прымушаюць Зорку па-новаму зірнуць на тое, што ён зрабіў, раскаяцца ў сваім жорсткім ўчынку і цяпер ужо шукаць хай жабрачку, але менавіта тую, што прыходзіла за ім. У рэшце рэшт хлопчык з зорак адхіляе прыгажосць каралеўскай дачккі дзеля свайго сябра-гарбуна, знаходзіць маці і нават гатовы ахвяраваць сабой, каб абараніць яе. Справядлівы кароль, даведаўшыся пра дрэнныя паводзіны інфанты, умешваецца ў тое, што адбываецца. Іншапланецяне, якія назіралі ўсё, што адбываецца з Зоркай, ужо настолькі прасякнуты жывымі сапраўднымі пачуццямі, што шчыра плачуць і радуюцца шчасліваму фіналу.
Каліна чорная
Каліна чорная, Каліна суцэльналістая (Viburnum lantana)  — адзін з відаў каліны. Расце ў Цэнтральнай, Паўднёвай і Заходняй Еўропе, Паўночна-Заходняй Афрыцы і Паўднёва-Заходняй Азіі. Таксама распаўсюджаны ў зялёных насаджэннях на ўсіх кантынентах як дэкаратыўны куст.
Батанічнае апісанне
Высокі куст. Лісце буйное, шараватае, апушанае. Кветкі белыя, сабраны ў шчыткі. Цвіце ў маі. Працягласць цвіцення да 30 дзён. Плады рознай ступені спеласці: ад зялёных, ружовых, чырвоных да поўнаспелых — чорных.
Экалогія
Вельмі засухаўстойлівы, любіць вапнавыя глебы. Добра расце на асветленым месцы і ў паўцені.
Значэнне і выкарыстанне
Куст дэкаратыўны як падчас цвіцення, так і плоданашэння.
Плады ядомыя, хоць некаторыя крыніцы кажуць, што яны не ядомыя. Садавіна некалькі таксічная і пры вялікіх колькасцях можа выклікаць ваніты ці дыярэю.
Міхаэль Ханэке
Міхаэль Ха́нэке (Michael Haneke, 23 сакавіка 1942, Мюнхен, Германія) — аўстрыйскі і, тэлевізійны і. Двухразовы лаўрэат галоўнай прэміі Канскага кінафестывалю «Залатая пальмавая галіна», а таксама Прэміі Оскар і Прэміі BAFTA.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сям'і нямецкага акцёра і рэжысёра Фрыца Ханэке з Дзюсельдорфа і аўстрыйскай актрысы венскага Бургтэатра Беатрыкс фон Дэгеншыльд. Дзяцінства правёў у гарадку Вінэр-Нойштат (Wiener Neustadt, Ніжняя Аўстрыя). Закончыў Венскі ўніверсітэт, дзе вывучаў філасофію, псіхалогію і тэатр. Скончыўшы ўніверсітэт, працаваў як кінакрытык, рэжысёр мантажа (на тэлеканале «Зюдвестфунк», Бадэн-Бадэн, 1967-1970). У 1973 г. дэбютаваў як рэжысёр тэлебачання.
Як кінарэжысёр дэбютаваў у 1989 г. фільмам «Сёмы кантынент».
З 2002 выкладае ў Венскай кінаакадэміі Венскага ўніверсітэта музыкі і выканальніцкага мастацтва.
З 1983 г. жанаты з Сюзаннай Ханэке, дачкой уладальніка антыкварнай крамы ў восьмай акрузе Вены. Жонку лічыць самым строгім крытыкам сваёй працы.
Творчасць
Фільмы Ханэке вылучаюцца пазнавальным аўтарскім стылем, змрочным і няспешным. Фільмы рэжысёра даследуюць гвалт ва ўсіх яго праявах. Свае фільмы Ханэке называе палемічнымі заявамі, якія накіраваны супраць традыцыі амерыканскага кіно, у якім глядач не прымае ўдзелу — кіно спажывання. Ханэке фармулюе сваёй мэтай стварэнне «кінематографа настойлівых пытанняў замест фальшывых адказаў (бо вельмі паспешлівых)» — кіно дыялогу.
Сутыкненне Мі-4 пад Ружанамі
Сутыкне́нне Мі-4 пад Ружа́намі — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 29 жніўня 1974 года ў раёне п.г.т Ружаны Пружанскага раёна.
Ход падзеі
29 жніўня 1974 года другая эскадрылля 225-га асобнага верталётнага палка адпрацоўвала на Ружанскім палігоне групавыя дзеянні з мэтай падрыхтоўкі да будучых вучэнняў.
Паводле афіцыйнай версіі, падчас палёту ў страі камандзір аднаго з верталётаў Мі-4 АВ лейтэнант Мікалай Трушын выканаў памылковы манеўр (памылка ў дагоне і прыстройванні да пярэдняй пары верталётаў), што выклікала сутыкненне верталётаў на вышыні 50 м. Паводле іншых звестак, вядучы другой пары верталётаў не паспеў адрэагаваць на рэзкі манеўр пярэдняй пары і сутыкнуўся з пярэднім верталётам.
Абодва верталёты ўпалі на зямлю ў раёне мэт для бомбакідання, усе члены экіпажаў (6 чалавек) загінулі. Камандзірам другога верталёта быў лейтэнант Віктар Есін.
Хрыстафорыўка
Хрыстафорыўка (Христофо́рівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Крыварожскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Уварванне ў Ірак (2003)
Уварванне ЗША і іх саюзнікаў у Ірак — ваенная аперацыя ЗША і яе краін-саюзнікаў супраць Ірака, учыненая ў 2003 годзе з мэтай звяржэння дыктатуры Садама Хусейна. Ваенныя дзеянні супраць іракскай арміі пачаліся 20 сакавіка і скончыліся 9 красавіка, калі амерыканскія войскі занялі сталіцу Ірака горад Багдад. 1 мая Прэзідэнт ЗША Джордж Уокер Буш абвясціў аб заканчэнні актыўных баявых дзеянняў. Аперацыя не была ўхвалена ААН і выклікала незадаволенасць у міжнароднай супольнасці.
Афіцыйнай падставай да пачатку ваенных дзеянняў была заяўлена сувязь урада з міжнародным тэрарызмам, у прыватнасці, рухам «Аль-Каіда», а таксама пошук і знішчэнне зброі масавага паражэння (пасля былі знойдзены снарады з рэшткамі хімічнай зброі, вырабленыя ў перыяд да 1991 года, і фабрыкі па яе вытворчасці , якія Садам Хусейн павінен быў ліквідаваць пасля 1991 года). Выказваліся таксама думкі, што адной з мэт уварвання было атрыманне кантролю над іракскай нафтай.
Перадгісторыя
11 верасня 2001 здзейснена тэрарыстычная атака на Сусветны гандлёвы цэнтр, у якой загінула больш за 2500 чалавек. Адказнасць за гэта ўзяла на сябе тэрарыстычная арганізацыя Аль-Каіда. Урад ЗША патрабаваў зноў увесці Спецыяльную камісію на тэрыторыю Ірака. У 2002 годзе, атрымаўшы згоду Ірака, на тэрыторыю краіны зноў трапляюць інспектары Спецыяльнай камісіі. Пошук слядоў зброі працягваўся да пачатку вайны.
30 студзеня 2002 Прэзідэнт ЗША Джордж Уокер Буш у звароце да нацыі ўпершыню ўжыў выраз «вось зла». Разам з Паўночнай Карэяй і Іранам у «вось» быў уключаны і Ірак. 12 верасня Джордж Буш, выступаючы на ​​Генеральнай Асамблеі ААН, заявіў аб «сур’ёзнай небяспецы» з боку Садама Хусейна. Па словах Буша, калі Багдад адмовіцца выконваць патрабаванні ААН па раззбраенні, ваенная акцыя стане непазбежнай.
17 кастрычніка Сенат ЗША санкцыянаваў найбуйнейшае за апошнія 20 гадоў павелічэнне ваенных асігнаванняў — на 37,5 мільярда долараў, да 355,1 мільярда. Перад гэтым Буш паставіў подпіс пад рэзалюцыяй Кангрэса ЗША, якая дазваляла выкарыстанне сілы супраць Ірака.
28 студзеня 2003 года ў звароце да нацыі Дж. Буш абяцаў даць доказы таго, што Багдад хавае зброю масавага паражэння. Акрамя таго, амерыканскі прэзідэнт прапанаваў узначаліць антыіракскую кааліцыю ў выпадку ваеннага канфлікту. 5 лютага дзяржскаратар США Колін Паўэл дэманструе прабірку з нібыта іракскай біялагічнай зброяй (сібірскай язвай) на пасяджэнні ААН. Праз некалькі гадоў высветлілася, што змесціва не з’яўлялася біязброяй.
Напярэдадні ўварвання афіцыйная пазіцыя ЗША заключалася ў тым, што Ірак парушае асноўныя палажэнні рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН № 1441 і займаецца распрацоўкай зброі масавага паражэння (у прыватнасці, закупка Іракам алюмініевых трубак была прадстаўлена як доказ распрацоўкі цэнтрыфуг для ўзбагачэння ўрану і атамнай зброі), і што неабходна раззброіць Ірак сілавым шляхам. ЗША і Вялікабрытанія планавалі правесці галасаванне ў Савеце Бяспекі па распрацаванай імі адпаведнай рэзалюцыі, але адмовіліся ад гэтага, бо Расія, Кітай і Францыя далі зразумець, што накладуць вета на любую рэзалюцыю, якая змяшчае ўльтыматум, які дазваляе выкарыстоўваць сілу супраць Іраку.
Праігнараваўшы гэта, Злучаныя Штаты пачалі ваенную агрэсію.
Сілы бакоў
У аперацыі была задзейнічана групоўка войск ЗША і Вялікабрытаніі ў зоне Персідскага заліва, якая налічвала да 280 тысяч чалавек. Яна была большай часткай разгорнута на тэрыторыі Кувейта і працягвала павялічвацца. Групоўка баявой авіяцыі ВПС кааліцыі налічвала больш за 1000 баявых самалётаў F-14, F-18 і інш., верталёты AH-64 Apache і інш. На ўзбраенні войскі кааліцыі мелі больш за 800 амерыканскіх танкаў M1 Abrams, каля 120 брытанскіх танкаў Challenger, больш за 600 амерыканскіх бронемашын M-2/М-3 Bradley і каля 150 брытанскіх бронемашын Warrior, самаходныя гаўбіцы і сістэмы залпавага агню, сучасныя на той момант сістэмы разведкі і навядзення, надзейныя каналы сувязі. У Персідскім заліве была разгорнута буйная карабельная групоўка, у т.л. 5 амерыканскіх і 1 брытанскі авіяносцы. Аснову ўдарнай групоўкі стваралі амерыканскія 3-я пяхотная дывізія і 1-я дывізія марской пяхоты.
Таксама ў ваеннай агрэсіі прымалі ўдзел 2000 аўстралійскіх салдат і 194 польскіх байцоў спецатрада «Гром».
Ім супрацьстаяла іракская армія колькасцю 375 тысяч вайскоўцаў, 40-60 тысяч паўвайсковых і паліцэйскіх фарміраванняў і 650 тысяч рэзервістаў. На ўзбраенні ў іракскай арміі мелася каля 2,5 тысяч танкаў (пераважна састарэлыя Т-55 і Т-62, а таксама Т-72), каля 1,5 тысячы баявых машын пяхоты БМП-1 і БМП-2 і каля 2 тысяч артылерыйскіх гармат калібрам звыш за 100 мм. На ўзбраенні былі рэактыўныя сістэмы залпавага агню, аператыўна-тактычныя ракеты «Эль-Хусейн» і «Луна-М». У іракскай арміі мелася прыкладна 300 баявых самалётаў (амаль без выключэння тэхнічна няспраўных), 100 баявых і каля 300 транспартных верталётаў. Сілы супрацьпаветранай абароны былі даволі шматлікімі і разнастайнымі, але яны прайгравалі ў магчымасцях радыёэлектроннай барацьбы праціўніку. Ірак чакаў нападу адразу з некалькіх напрамкаў, і яго сілы былі расцягнуты. Самая вялікая групоўка была на поўначы, гэта тлумачылася тым, што тут шмат гадоў не заціхала вайна з курдамі. Таксама чакалася, што Турцыя прадставіць сваю тэрыторыю для ўварвання. Частка сіл была разгорнута на ўсходзе, у раёнах прылеглых да Ірана. Групоўка на поўдні, блізу Кувейта была самая слабая.
ЗША заяўлялі, што рашэнне аб прымяненні ваеннай сілы супраць Ірака падтрымліваюць 45 дзяржаў свету. 15 з іх афіцыйна не абвясцілі пра гэта, але былі гатовы даць сваю паветраную прастору для ўдараў па Іраку.
Уварванне
Актыўная фаза аперацыі доўжылася 26 дзён. 1 мая Джордж Буш абвясціў аб завяршэнні ваенных дзеянняў і пачатку ваеннай акупацыі.
Асноўны напрамак
19 сакавіка 2003 года Прэзідэнт ЗША Джордж Уокер Буш абвясціў аб пачатку вайны з Іракам. Сістэма супрацьпаветранай абароны на поўдні і захадзе Ірака адразу ж была выведзена з ладу авіяўдарамі і сродкамі радыёэлектроннай барацьбы. Наступнай ноччу былі нанесены ўдары крылатымі ракетамі марскога базавання і авіяцыйнымі высокадакладнымі боепрыпасамі па стратэгічна важных ваенных і ўрадавых аб’ектах, у тым ліку ў Багдадзе. За першыя суткі авіяцыя саюзнікаў здзейсніла каля 1700 самалётавылетаў.
Ваенная аперацыя УС ЗША і іх саюзнікаў супраць Ірака афіцыйна пачалася ў 05:33 раніцы па мясцовым часе 20 сакавіка. Кааліцыйныя войскі папярэдне захапілі дэмілітарызаваную зону на мяжы Кувейта і Ірака. Камандаваў сіламі генерал Томі Фрэнкс.
Амерыканскія войскі на мяжы Кувейта і Ірака пачалі інтэнсіўную артылерыйскую падрыхтоўку. Экспедыцыйныя атрады марской пяхоты і 3-й мотапяхотнай дывізіі перасеклі мяжу і распачалі наземную аперацыю ў Іраку. На поўдні ім супрацьстаялі іракскія 11-я і 51-я дывізіі.
Дэзарганізаваныя пад авіяцыйнымі і ракетна-артылерыйскімі ўдарамі часці іракскай 51-й дывізіі адышлі ў Басру. Саюзнікі не сталі штурмаваць горад, таму яго заблакавалі часці брытанскай арміі. 3-я амерыканская дывізія рухалася на захад і далей на поўнач. Тым часам 1-я дывізія марской пяхоты прасоўвалася праз цэнтр краіны на паўночны захад па аўтамагістралі Басра — Багдад, а брытанская 7-я танкавая брыгада рухалася ў міжрэччы Тыгра і Еўфрата таксама ў бок сталіцы. 22 сакавіка перадавыя брытанскія часці з ходу занялі нафтавыя вышкі за некалькі кіламетраў на паўночны захад ад Басры. З-за пагрозы вулічных баёў войскі кааліцыі абышлі горад з абодвух бакоў. Ён быў пазбаўлены электрычнасці, падвозу прадуктаў, пачаўся голад.
Тактыка саюзнікаў прадугледжвала абыход іракскіх вузлоў супраціўлення. Галоўны ўдар быў скіраваны на сталіцу — Багдад.
Другі эшалон іракскай 11-й пяхотнай дывізіі знаходзіўся ў раёне Насірыі. Горад меў важнае стратэгічнае значэнне, з’яўляючыся месцам перасячэння галоўных магістралей поўдня краіны. Таксама непадалёк размешчаны ваенны аэрадром Таліль. Тут шляхі двух ударных груповак саюзнікаў перакрыжаваліся. 3-я пяхотная дывізія ЗША 21 сакавіка рассеяла войскі, якія абаранялі аэрадром. На наступны дзень быў захоплены мост цераз раку Еўфрат на поўнач ад Насірыі. Войскі рушылі далей праз пустыню, не штурмуючы сам горад. 1-я дывізія марской пяхоты дасягнула горада ўвечары. Невялікая тылавая калона 23 сакавіка выпадкова заехала ў горад, была блакавана і панесла значныя страты. Было прынята рашэнне ісці на дапамогу, што прывяло да новых страт у гарадскім баі. У выніку загінула 29 амерыканцаў.
Захапіўшы аэрадром Таліль, амерыканцы атрымалі важную базу ў паўднёвым Іраку. Праз аэрадром Таліль кааліцыйныя войскі атрымалі магчымасць хуткага папаўнення.