cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Граф (матэматыка)
Многія структуры, якія прадстаўляюць практычны інтарэс у матэматыцы і інфарматыцы, могуць быць прадстаўлены графамі. Напрыклад, будову Вікіпедыі можна змадэляваць пры дапамозе арыентаванага графа, у якім вяршыні — гэта артыкулы, а дугі (арыентаваныя рэбры) — гіперспасылкі (тэматычная карта).
Замачулле
Замачу́лле (, Замочулье) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
У 1924—1931 гадах цэнтр Замачульскага сельсавета.
Калодзішчы (могілкі)
Могілкі «Калодзішчы» — могілкі ў Мінскім раёне, на якіх вядзецца пахаванне жыхароў Мінска. Адкрыты ў 1995 г. Плошча: 60,71 га. Колькасць пахаванняў паводле некаторых ацэнак — больш за 43 тыс. . Знаходзіцца ў раёне вёскі Глебавічы. З Мінска на могілкі ходзіць гарадскі аўтобус № 31 з прыпынкамі каля галоўнай і 2-й брамы. Адносіцца да абмежавана дзеючых паводле пэўных звестак і да дзеючых паводле іншых. Пры гэтым дазваляецца не толькі пахаванне да сваякоў і пахаванне крэміраванных нябожчыкаў, але і пахаванне трунаў у новыя магілы. Могілкі адносяцца да змешанных: там пераважаюць у невызначанай прапорцыі свецкія пахаванні постсавецкага часу і праваслаўныя пахаванні сучаснага тыпу.
Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках
Таксама на могілках «Калодзішчы» пахаваны Галіна Пікулік і Анатоль Наркевіч — ахвяры тэракта ў на ст.м. «Кастрычніцкая» 11.04.2011 г. .
Вершаскладанне
Вершасклада́нне (версіфікацыя) — сістэма арганізацыі вершаванай мовы, у аснове якой — паўтарэнне пэўнага рытмастваральнага кампанента (вышыні гука — у кітайскай паэзіі, працягласці галоснага — у антычнай, націскных або ненаціскных галосных — у беларускай і г. д.). Мерай рытмічнай арганізацыі вершаванай мовы звычайна з'яўляецца радок верша. У залежнасці ад фанетычных асаблівасцей той ці іншай мовы на пэўным гістарычным этапе развіцця літаратуры выпрацоўваюцца асобныя сістэмы вершаскладання.
Іпалітаўка
Іпалі́таўка (, Ипполитовка) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Іпалітаўскага сельсавета.
Кавалёў Рог
Кавалёў Рог (, Ковалёв Рог) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Хыбе (гміна)
Хы́бе (Chybie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Цяшынскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Хыбі. Плошча гміны складае 32 км². Станам на 2013 год у гміне Хыбе пражывалі 9542 чалавекі, шчыльнасць — 298,19 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 5 населеных пунктаў.
Хынаў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 62 населеныя пункты.
Заплюшчына
Заплю́шчына (, Заплющина) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Асклепіядаў верш
Асклепія́даў верш — вершаваны памер антычнай (метрычнай) сістэмы вершаскладання, вынайдзены старажытнагрэчаскім паэтам Асклепіядам Самаскім (III ст. да н. э.). Гэты верш з'яўляецца па сутнасці мадыфікацыяй пентаметра, у якім першая і перадапошняя дактылічныя стопы ўсечаныя на адзін кароткі склад.
Асклепіядаў верш у беларускай літаратуры
У беларускай паэзіі асклепіядаў верш ужыты толькі адзін раз — у перакладзеным М. Багдановічам «Помніку» старажытнарымскага паэта Гарацыя:
Акцэнтны верш
Акцэ́нтны верш — від танічнага верша, рытм якога заснаваны на аднолькавай (або прыблізна аднолькавай) колькасці акцэнтаў (апорных рытмічных націскаў) у вершаваных радках. Колькасць міжнаціскных складоў у ім неаднолькавая (звычайна ад 0 да 8 складоў). Калі іншыя віды танічнага верша (акцэнтна-складовы верш, дольнік, тактавік) у пэўнай ступені захоўваюць сувязь з сілаба-тонікай ці сілабікай (аднолькавая колькасць складоў у радках — у акцэнтна-складовым вершы, пэўнае адчуванне метрычнай канвы, перш за ўсё трохскладовых метраў, — у дольніку і тактавіку), то акцэнтны верш з іншымі сістэмамі вершаскладання такой сувязі не мае.
Гісторыя акцэнтнага верша
Акцэнтны верш (літаратурны) узнік на аснове народнага інтанацыйна-сказавага верша, яго быліннага тыпу (былінны верш). Першыя спробы акцэнтнага верша былі своеасаблівым перайманнем узораў народнага быліннага верша («Песни западных славян» А. Пушкіна, «Песня про купца Калашникова» М. Лермантава, «…А чалом, чалом» і «Страцім-лебедзь» М. Багдановіча і інш.).
Прыхільнікам акцэнтнага верша быў У. Маякоўскі. Ён найбольш поўна раскрыў велізарныя выяўленчыя магчымасці як акцэнтнага верша, так і танічнай сістэмы вершаскладання ўвогуле. Менавіта таму часам гавораць нават пра верш Маякоўскага як пра своеасаблівы від верша. У радках гэтага верша — розная колькасць складоў, інтэрвалы паміж апорнымі націскамі таксама розныя, але колькасць акцэнтаў (апорных націскаў) аднолькавая ці амаль аднолькавая. Разам з тым у гэтым вершы добра адчуваюцца і моўныя адрэзкі, аб'яднаныя вакол акцэнтаў. Гэтыя сэнсавыя комплексы аддзеленыя адзін ад аднаго рытмічнымі паўзамі і нават вылучаныя графічна (г. зв. лесвіца Маякоўскага), каб не адбылося, як падкрэсліваў паэт, «ні сэнсавай, ні рытмічнай блытаніны». Рытм унутрырадковых націскаў і паўзаў падтрымліваецца паўтарэннем сугуччаў (рыфма) і аднародных клаўзул у канцы вершаваных радкоў, а таксама чаргаваннем міжрадковых паўзаў. Усё гэта і стварае вельмі багатую, гнуткую рытміку як верша Маякоўскага, так і акцэнтнага верша ўвогуле.
Вось адзін з такіх вершаў:
Акцэнтны верш у беларускай літаратуры
У беларускай сучаснай паэзіі акцэнтны, у адрозненне ад каламыйкавага і дольніка, амаль не выкарыстоўваецца. Тлумачыцца гэта, відаць, перш за ўсё нацыянальнымі фальклорнымі традыцыямі. Пры ўвогуле шырокім бытаванні ў беларускай вуснай творчасці танічнага народнага верша адна яго разнавіднасць — музычна-моўны (песенны) верш — займае ў ёй выключнае становішча, другая — інтанацыйна-сказавы (рэчытатыўны) верш — не знайшла шырокага распаўсюджання. Акцэнтны ж літаратурны верш грунтуецца якраз на другой разнавіднасці народнага танічнага верша. Аднак у беларускай паэзіі на ўзмежжы сілабікі і тонікі яшчэ ў XIX ст. узнікла арыгінальная форма акцэнтна-складовага верша, які можна назваць акцэнтна-складовым вершам. Падчас у вершазнаўчых працах акцэнтны верша называюць ударнікам. Некаторыя даследчыкі тэрмінам «акцэнтны верш» называюць танічную сістэму вершаскладання.
Закаменка (вёска)
Зака́менка (, Закаменка) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Хонсьна (гміна)
Хо́нсьна (Chąśno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лавіцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Хонсьне. Плошча гміны складае 71,82 км². Станам на 2007 год у гміне Хонсьна пражывалі 3170 чалавек, шчыльнасць — 44 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Зарэчча (Бялыніцкі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Каробка (Чачэрскі раён)
Каро́бка (, Коробка) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2137001—2138000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2137001—2138000)
Руская Праўда
Руская Праўда (стар.-руск. правда роусьская, альбо правда рускаа, тут «праўда» у значэнні лац. Iustitia, грэч. Δικαίωμα) — зборнік прававых нормаў Старажытнарускай дзяржавы, датаваны рознымі гадамі, пачынаючы з 1016. З'яўляецца асноўнай пісьмовай крыніцай рускага права. Звязаны з Яраславам Мудрым.
Першаадкрывальнікам Рускай Праўды для гістарычнай навукі з'яўляецца В. Н. Тацішчаў, які выявіў Кароткую яе рэдакцыю.
Руская Праўда ўтрымлівае нормы крымінальнага, спадчыннага, гандлёвага і працэсуальнага заканадаўства; з'яўляецца галоўнай крыніцай прававых, сацыяльных і эканамічных адносін Старажытнарускай дзяржавы.
Хэнціны (гміна)
Хэнці́ны (Chęciny) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Хэнцінах. Плошча гміны складае 127,39 км². Станам на 2010 год у гміне Хэнціны пражывалі 14 853 чалавекі, шчыльнасць — 117 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
Малое (возера, Смалявіцкі раён)
Малое — возера ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Гайна, за 13 км у напрамку на поўнач ад Смалявічаў, прыкладна за 1,8 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Юр'ева.
Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1 км, найбольшая шырыня 0,55 км, даўжыня берагавой лініі 2,47 км. Плошча вадазбору 6,8 км².
Бустрафедон
Бустрафедо́н (ад βοῦς — бык і  — паварочваю) — спосаб пісьма, пры якім напрамак пісьма чаргуецца ў залежнасці ад цотнасці радка, гэта значыць калі першы радок пішацца справа налева, то другі — злева направа, трэці — ізноў справа налева і г.д. Гэты рух нагадвае рух быка з плугам на полі. Пры змене напрамку пісьма літары пісаліся люстрана.
Малое (возера, Смалявіцкі раён)
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 2 м, спадзістыя. Берагавая лінія ва ўсходняй частцы звілістая. Берагі забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 250 м. Канавай возера злучаецца з ракой Усяжа.
Бустрафедон
Бустрафедон сустракаецца ў помніках лувійскага, паўднёвааравійскага, этрускага, грэчаскага, малаазійскіх і іншых відаў пісьма.
Красны Дварэц
Кра́сны Дварэ́ц (, Красный Дворец) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Паўночнаэтрускія алфавіты
Паўночнаэтрускія, або альпійскія алфавіты — 5 алфавітаў, якія адбыліся ад этрускага і ўжываныя рознымі мовамі ў Альпах.
Гісторыя
Усяго адрозніваюць 5 розных паўночнаэтрускіх алфавітаў, па месцы выяўлення надпісаў: Найбольш раннім лічыцца венецкі алфавіт, надпісы на якім адносяцца да VI стагоддзя да н.э. Найбольш познія надпісы адносяцца да I стагоддзя да н.э., гэта значыць да часу, калі ўласна этрускі алфавіт ужо даўно выйшаў з ужытку. Сваё паходжанне паўночнаэтрускія алфавіты бяруць ад ранняга варыянту этрускага алфавіту. Напрамак пісьма быў разнастайным: як злева направа, так і справа налева.
Лепантыйскі алфавіт
Лепантыйскі алфавіт (надпісы з Лугана, або, як яго яшчэ называюць, лігурыйска-кельцкі, таму што племя лепонтыяў было, верагодна, змяшанага кельта-лігурыйскага паходжання) складаўся з 14 знакаў: A, E, I, K, L, M, N, KS, O, P, R, S, T, U. Надпісы, выкананыя гэтым алфавітам, зроблены на лепантыйскай мове, адной з кельцкіх моў.
Алфавіт з Сондрыа
Алфавіт з Сондрыа таксама складаўся з 14 знакаў: A, B, C, E, Z, I, L, M, N, O, P, S, T, U. Надпісы, зробленыя гэтым алфавітам, былі рэтамоўнымі.
Алфавіт з Бальцана
Алфавіт з Бальцана складаўся з 16 знакаў: A, E, V, I, K, L, M, N, P, Ś, R, S, T, U, Ф, Х.
Алфавіт з Магрэ
Алфавіт з Магрэ (правінцыя Вічэнца) прадстаўлены вельмі малалікімі надпісамі на фрагментах аленевых рогаў. Таксама шэраг кароткіх надпісаў, зробленых гэтай разнавіднасцю паўночнаэтрускіх алфавітаў, быў выяўлены ў Вероне і Падуі. Алфавіт складаўся з 17 знакаў: A, E, V, H, I, K, L, M, N, Ś, R, S, T, U, Ф, Х, ?. Значэнне апошняга знака невядома. Надпісы, зробленыя гэтым пісьмом, былі рэтамоўнымі.
Венецкі алфавіт
Венецкая мова (не блытаць з венедамі — заходнімі славянамі) адносілася да асобнай зніклай галіны індаеўрапейскай сям'і. Алфавіт складаўся з 21 знака: A, E, V, Z, H, Θ, I, K, L, M, N, KS, O, P, Ś, R, S, T, U, Ф, Х, гук f перадаваўся спалучэннем W+H. Надпісы з Эстэ маюць асаблівую «пунктуацыю», значэнне якой дагэтуль не ўсталявана. Паводле адной з тэорый, гэтыя знакі пазначалі націск, але, як заўважыў аўстрыйскі навуковы Фетэр, яны не маглі перадаваць націск, таму што большасць з гэтых кропак стаіць над знакамі для зычных. Зыходзячы з гэтага, ён мяркуе, што адсутнасць колпкі азначае адкрыты склад, гэта значыць склад, які заканчваецца на галосны гук, звычайны для мовы венетаў, а наяўнасць кропкі — закрыты, які адрозніваецца ад нормы склад.
Уплыў на іншыя пісьменнасці
Найбольш распаўсюджанай тэорыяй паходжання рун з'яўляецца тэорыя пра іх паходжанне з паўночнаэтрускіх алфавітаў; яе прапанаваў у 1828 годзе навуковец Марстандэр.
Заснуддзе
Засну́ддзе (, Заснудье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ілалы
Іла́лы (, Илалы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Цясна (гміна)
Ця́сна (Ciasna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Люблінецкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цясне. Плошча гміны складае 134,17 км². Станам на 2004 год у гміне Цясна пражывалі 7989 чалавек, шчыльнасць — 59,5 чал./км².
Хлапіцы (гміна)
Хлапі́цы (Chłopice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Яраслаўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Хлапіцах. Плошча гміны складае 49,11 км². Станам на 2004 год у гміне Хлапіцы пражывалі 5624 чалавекі, шчыльнасць — 114,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Ігліца (Бялыніцкі раён)
Іглі́ца (, Иглица) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Менінгіт
Менінгіт (тэрмін складаецца з μῆνιγξ — «мазгавая абалонка» і суфікса  — які пазначае запаленчы працэс) — запаленне мазгавой абалонкі (ахоўнай мембраны галаўнога і спіннога мозгу) праз заражэнне вірусам або бактэрыяй (менінгакок ). Уяўляе смяротную небяспеку праз блізкасць запалення да галаўнога і спіннога мозгу.
Пашыранасць і распаўсюджанне
Носьбітамі ўзбуджальніка найчасцей ёсць дарослыя, аднак хварэюць пераважна дзеці да 14 гадоў. Распаўсюджваецца праз дыханне і дотык.
Новазахарполле
Новазахарпо́лле (, Новозахарполье) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Менінгіт
Праява
Напачатку нагадвае прастуду: запаленне задняй сценкі глоткі, нязначнае павышэнне тэмпературы, галаўны боль і насмарк. Праз гадзіну тэмпература ўзнімаецца да +40 градусаў. Праз 6 гадзін пачынаюцца ваніты. Адмысловыя праявы — сып на руках, ягадзіцах і бакавых паверхнях тулава.
Папярэджанне
Дзеля прадухілення заражэння варта:
Ксавярова (Бялыніцкі раён)
Ксавяро́ва (, Ксаверово) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Кабошы
Кабо́шы (, Кабоши) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Арэхаўка (вадасховішча)
Арэ́хаўка — вадасховішча ў Беларусі, у Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці, у пойме ракі Нясета. За 10 км на захад ад гарадскога пасёлка Клічаў, у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Арэхаўка.
Створана ў 1983 годзе ў мэтах рыбагадоўлі, арашэння і рэкрэацыі. Плошча паверхні 1,02 км², даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,86 км, найбольшая глыбіня 5,5 м. Наліўное. Напаўняецца вадой з ракі Нясета.
Новая Яцкаўшчына
Но́вая Я́цкаўшчына (, Новая Яцковщина) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Да 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Глыбочыцкага сельсавета.
Лынькоў (Бялыніцкі раён)
Лынько́ў (, Лыньков) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Цехановец (гміна)
Цехано́вец (Ciechanowiec) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Высокамазавецкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цеханоўцы. Плошча гміны складае 201,18 км². Станам на 2010 год у гміне Цехановец пражывалі 9232 чалавекі, шчыльнасць — 46 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 37 населеных пунктаў.
Кавалішкі (Плюскі сельсавет)
Кавалі́шкі (, Ковалишки) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Цяханаў (гміна)
Цяха́наў (Ciechanów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Цеханоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цяханаве. Плошча гміны складае 140,23 км². Станам на 2004 год у гміне Цяханаў пражывалі 5825 чалавек, шчыльнасць — 41,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 35 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 36 населеных пунктаў.
Кансанантна-вакалічнае пісьмо
Кансанантна-вакалічнае пісьмо — тып пісьма, у якім літары пазначаюць як галосныя, так і зычныя. Менавіта кансанантна-вакалічныя пісьмы з'яўляюцца тыповымі алфавітамі, таму нярэдка такі тып называецца проста алфавітам, хоць апошнія ўключаюць таксама кансанантнае і складовыя пісьменнасці.
Арэхаўскае (возера, Маларыцкі раён)
Плошча паверхні 4,6 км², даўжыня 5,2 км, найбольшая шырыня 2,1 км, найбольшая глыбіня 2,1 м. Плошча вадазбору 291 км².
Катлавіна плоская, сподкападобная, тыпу азёр-разліваў, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Берагавая лінія (даўжыня 10,6 км) слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя, на поўначы і паўночным захадзе сплавінныя. На усходзе марэнныя ўзгоркі вышынёй да 3—4 м. Прыбярэжная частка падводнай катлавіны выслана заіленым пяском, астатняя — груба- і тонкадэтрытавымі сапрапелямі. Моцна зарастае. Расліннасць уздоўж берагоў утварае паласу шырынёй 150—200 м, каля заходніх і паўночна-заходніх берагоў развіваецца сплавіна. Мінералізацыя вады да 100 мг/л. Возера дыстрофнага тыпу, слабапраточнае. Каналамі злучана з ракой Маларыта і возерам Олтушскае. У выніку меліярацыі ўзровень возера знізіўся на 1,5 м.
Водзяцца лінь, карась, шчупак, язь, плотка.
Вадазбор нізінны, з дзюннымі градамі і марэннымі ўзгоркамі, пераважна разараны. На паўднёва-ўсходнім беразе возера вёска Арэхава (Маларыцкі раён).
Метэарызм
Метэарызм (μετεωρισμός — уздуцце) — збіранне ў кішэчніку завялікай колькасці газаў у выніку іх павышанага ўтварэння і парушэння вывядзення. Ускладненне хваробы выклікае неўроз, перабоі ў працы сэрца, пачашчанае сэрцабіцце, боль у мышцах і парушэнне сну. Найбольш пашыраны сярод дзяцей і людзей пажылога ўзросту.
Прычыны
Газаўтварэнне ўзмацняецца праз ужыццё вугляводаў і грубай расліннай клятчаткі, газіраваных напояў, зброджвальных (бараніна, квас, піва, разынкі і чорны хлеб) і малочных вырабаў. Таксама немачы спрыяе павышанае заглытванне паветра (аэрафагія) пры размове падчас ежы, паспешлівым праглынанні ежы, піцці праз саломінку, жаванні гумкі, паленні і нашэнні зубных пратэзаў. Нядужасць можа выклікацца і хваробамі стрававальнага тракту (атанія кішэчніка, дысбактэрыёз, каліт і панкрэатыт).
Макаўка
Ма́каўка (, Маковка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Сцірка
Сцірка (гу́мка, рызі́нка) — канцылярская прылада для выцірання з паперы слядоў алоўка ці ручкі, найчасцей зробленая з каўчуку ці гумы. Можа мець розныя колеры і памеры. Найбольш распаўсюджаная форма новай (некарыстанай) сціркі — блізкая да паралелепіпеда, распаўсюджаны колер — белы.
Гісторыя
Гумка для сцірання была вынайдзена ў 1770 годзе Джозефам Прэслі пры адкрыцці кіслароду. Ён заўважыў, што кавалачкам каўчуку выціраць сляды алоўка зручней за ўсё. Ён сціраў графітавы пыл з валокнамі цэлюлозы не шкодзячы паперы. Але была адна праблема: праз некалькі дзён каўчук пачынаў гніць. Дадаў сцірку да алоўка амерыканскі вынаходца Хайман Ліпман (1850 год). Аловак са сціркай быў запатэнтаваны ў сакавіку 1858 года.
Выкарыстанне
Ад трэння сціркай па надпісу на паперы (аловак або ручка), кавалкі графіту ці чарніла сціраюцца з паверхні паперы і прыліпаюць да паверхні сціркі, якая ў сваю чаргу таксама сціраецца дробнымі кавалачкамі. У выніку выціраецца як паверхня паперы, так і частка сціркі ад выкарыстанага слоя. Засохлыя і няякасныя сціркі (калі не страцілі выкарыстаны слой) пэцкаюць паперу, бо графіт, які прыліп да яе (не адыйшоўшы з выкарыстаным слоем гумы) мажа паперу.
Цяхоцін (гміна)
Цяхо́цін (Ciechocin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Галюбска-Дабжыньскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цяхоціне. Плошча гміны складае 101,49 км². Станам на 2007 год у гміне Цяхоцін пражывалі 4018 чалавек, шчыльнасць — 39,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Матыга
Маты́га (, Мотыга) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Паўднёвааравійскае пісьмо
Паўднёваарабскае пісьмо аддзялілася ад протаханаанейскага алфавіта не пазней IX стагоддзя да н.э. Яно выкарыстоўвалася для запісаў на старажытных паўднёвааравійскіх мовах у Сабейскім царстве, Катабане, Хадрамаўце, Маіне і Хім'яры, а таксама ранніх формаў геэза ў дааксумскіх княствах.
Адны з першых надпісаў на гэтым алфавіце, якія датуюцца 9 стагоддзем да н.э., былі зроблены ў правінцыі Акеле Гузай у Эрытрэі. Надпісы, знойдзеныя ў Вавілоне і ў Емене, датуюцца 8 стагоддзем да н.э.
Курсіўны шрыфт «забур» («паўднёвааравійскі мінускул») выкарыстоўваўся старажытнымі еменцамі для вядзення штодзённых запісаў на драўляных дошчачках. Манументальныя надпісы, падобныя прыведзеным на ілюстрацыях, высякаліся шрыфтам «муснад».
Знакі
У паўднёвааравійскім пісьме 29 знакаў, частка з якіх мае адпаведнікаў у іншых алфавітах, у прыватнасці, угарыцкім і фінікійскім:
Этрускі алфавіт
Этрускі алфавіт — набор сімвалаў, характэрны для пісьмовай этрускай мовы. Створаны на аснове заходнегрэчаскага алфавіту.
Гісторыя
Найбольш вядомыя помнікі этрускай пісьменнасці — надмагіллі і кераміка. У наш час вядома каля дзевяці тысяч надпісаў, выкананых з дапамогай этрускага алфавіту — знойдзены на надмагільных плітах, вазах, статуях, люстэрках і каштоўнасцях. Таксама былі знойдзены фрагменты палатнянай этрускай кнігі Liber Linteus.
Напрамак пісьма: галоўным чынам справа налева, зрэдку злева направа і бустрафедон: адзін радок напісаны злева направа, другі радок — справа налева, трэцяя — злева направа і г.д. Словы не заўсёды аддзяляліся адно ад аднаго.
Склад
Найстаражытны помнік — таблічка з Марсіліяны, якая змяшчала поўны пералік (27) знакаў алфавіту. Знакі — тыя ж, што і ў заходнегрэчаскім алфавіце. Пазней з алфавіту знікае каля паловы знакаў: замест парных звонкіх — глухіх застаецца знак звычайна толькі для глухога, знікае знак для галоснага О; у той жа час з’яўляецца новы знак 8, які чытаецца як f. У этрускім алфавіце вельмі багаты набор знакаў для сібілянтаў.
Чытанне знакаў рэканструявана яшчэ ў XIX стагоддзі на падставе нешматлікіх лацінска-этрускіх білінгв, а таксама імёнаў уласных, якія сустракаюцца як у этрускіх, так і ў лацінскіх тэкстах.
Пакроўскі (Чачэрскі раён)
Пакро́ўскі (, Покровский) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Дзямешка
Дзямешка — прозвішча.
Калонішкі
Кало́нішкі (, Калонишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Загор’е
Назву Загор'е маюць:
Цэліякія
Прычыны
Хваробе спрыяе нервовае ўзрушанне, інфекцыя і хірургічная аперацыя ў брушной поласці.
Суцяшэнне шторму
Суцяшэнне шторму - адзін з цудаў Ісуса Хрыста ў Евангеллях, запісаны ў Марка 4:35-41, Лукі 8:22-25 і Матфея 8:23-27. Гэты эпізод адрозніваецца ад хаджэння Ісуса на вадзе, які таксама ўключае ў сябе лодку на возеры і з'яўляецца пазней ў апавяданні 14 главы Евангелля паводле Матфея.
Біблейскае апавяданне
Паводле Евангелля, аднойчы вечарам Ісус і яго вучні плылі праз Галілейскае возера ў лодцы, калі паднялася вялікая бура, хвалі вады пачалі разбіваць лодку, так што яна ледзь танула. Ісус быў на карме і ў гэты час спаў, калі вучні абудзілі Яго і сказалі: "Настаўнік, ці Цябе не ўсё роўна, што мы гінем?"
У Евангеллі ад Марка запісана наступнае:
''І ўстаўшы, Ён загразіў ветру і сказаў мору: суйміся, перастань. І вецер аціх, і зрабілася вялікая ціша. І сказаў ім: чаго вы такія палахлівыя? чаму ў вас няма веры? І ўбаяліся страхам вялікім і гаварылі і паміж сабою: хто ж гэта, што і вецер і мора слухаюцца Яго?''
Даследчыкі адзначаюць, што Галілейскае мора было вядома сваімі нечаканымі і жорсткімі штармамі; і што яўрэі, як народ зямлі, ў цэлым адчувалі сабе нязручна ў моры, і асабліва таму, што яны лічылі, што мора поўнае стрэшэнным істот. Таму задаючы пытанне: "Чаму вы так баіцеся?" Ісус пытаўся ў Сваіх вучняў, каб яны маглі даследаваць у сваім розуме крыніцу страху і маглі зразумець, што ўсе страхі маюць карані ў іх саміх, калі яны аддзяляюцца ад духоўнай любові. І спытаўшы: "чаму ў вас няма веры?", Ісус яўна паказаў на дэфект у іх духоўных прынцыпах. Такім чынам, страх з'яўляецца вынікам слабасці Нябесных прынцыпаў у чалавечым розуме.
Отар
О́тар (, Отор) — аграгарадок у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Мяжонка (Бялыніцкі раён)
Мяжо́нка (, Межонка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Отар
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 5 км у напрамку на поўнач ад горада Чачэрск, за 70 км ад Гомеля, за 42 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская. На ўсход ад вёскі працякае рака Сож.
Памятныя мясціны
За 1,5 км ад аграгарадка курган на ўшанаванне памяці землякоў, загінуўшых у Вялікую Айчынную вайну.
Сапрыкі
Сапры́кі (, Сапрыки) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Каменка (Плюскі сельсавет)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Загор’е (возера)
Загор’е — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 4 км на поўнач ад горада Мёры, каля вёскі Загор’е, у басейне ракі Вята.
Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня 1,4 м, сярэдняя — 0,9 м. Аб’ём вады ў возеры 0,11 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 1,49 км.
Схілы катлавіны не выражаны. Размешчана сярод лугу, месцамі парослага кустамі. На поўначы і паўночным захадзе забалочаная пойма шырынёй 50—75 м.
Целёндз (гміна)
Целёндз (Cielądz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Раўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Целёндзе. Плошча гміны складае 93,88 км². Станам на 2004 год у гміне Целёндз пражывалі 4114 чалавек, шчыльнасць — 43,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 19 населеных пунктаў.
Цеплаводы (гміна)
Цеплаво́ды (Ciepłowody) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цеплаводах. Плошча гміны складае 77,53 км². Станам на 2010 год у гміне Цеплаводы пражывалі 3086 чалавек, шчыльнасць — 41,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Цяпелеў (гміна)
Цяпе́леў (Ciepielów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ліпскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цяпелеве. Плошча гміны складае 135,3 км². Станам на 2012 год у гміне Цяпелеў пражывалі 5747 чалавек, шчыльнасць — 42,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Каранікі
Каранікі́ (, Кореники) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Падкражнік
Падкра́жнік (, Подкряжник) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Адрыжка
Адры́жка — выхад газаў або пішчы са страўнікава-кішачнага тракту, галоўным чынам, з стрававода і страўніка. Часта суправаджаецца характэрным гукам і пахам.
Можа быць выклікана заглынаннем паветра, што асабліва характэрна для грудных дзяцей, ужываннем газаваных напояў. Аднак, адрыжка можа быць і сімптомам захворванняў страўнікава-кішачнага тракту, такіх, як гастраэзафагеальная рэфлюксная хвароба, гастрыт і г.д.
Апісанне
У норме паветра, якое трапляе ў страўнік пры заглынанні ежы ці пры ўжыванні некаторых газаўтваральных прадуктаў (капуста, гарох, фасоль і інш.), паступова выходзіць праз рот. Аднак пры павышэнні ўнутрыстраўнікавага ціску ўзнікае адрыжка. З асаблівай насцярожанасцю варта паставіцца да адрыжкі ежай. Часам гэта з’ява ўзнікае з-за пераядання, носіць часовы характар і хутка знікае.
Горкая адрыжка адзначаецца ў выніку выкіду ў страўнік жоўці, гніласная — пры працяглым застоі ў страўніку і гніласным раскладанні таго, што знаходзіцца ў ім. Кіслая адрыжка можа назірацца пры павышэнні кіслотнасці страўнікавага соку (часцей гэта абумоўлена гіперсакрэцыяй салянай кіслаты па розных прычынах) ці пры закісанні, якое ўзнікае наадварот пры адсутнасці ў страўнікавым соку салянай кіслаты. Наяўнасць любога з гэтых праяў патрабуе абавязковага тэрміновага абследавання. У такой сітуацыі найбольш абгрунтаваным уяўляецца прыярытэтнае прызначэнне эзафагагастрадуадэнаскапіі і ўнутрыстраўнікавай рн-метрыі (як звычайнай, так і эндаскапічнай).
Качэргі (Плюскі сельсавет)
Качэ́ргі (, Кочерги) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Старая Яцкаўшчына
Стара́я Я́цкаўшчына (, Старая Яцковщина) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Яцкаўскага сельсавета. Да 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Глыбочыцкага сельсавета.
Цяшанаў (гміна)
Цяша́наў (Cieszanów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любачоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цяшанаве. Плошча гміны складае 219,35 км². Станам на 2004 год у гміне Цяшанаў пражывалі 7260 чалавек, шчыльнасць — 33,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Чырвоны Бор (Чачэрскі раён)
Чырво́ны Бор (, Чирвоный Бор) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Святлодыёдная лямпа
Святлодыёдная лямпа — лямпа, якая ў якасці крыніцы святла выкарыстоўвае святлодыёды.
Святлодыёдныя лямпы прымяняюцца для бытавога, прамысловага і вулічнага асвятлення. Святлодыёдная лямпа з'яўляецца адной з самых экалагічна чыстых крыніц святла. Прынцып дзеяння святлодыёдаў дазваляе выкарыстоўваць у вытворчасці і працы самой лямпы бяспечныя кампаненты. Святлодыёдныя лямпы не ўтрымліваюць рэчываў, якія змяшчаюць ртуць, таму яны не ўяўляюць небяспекі ў выпадку выхаду з ладу або разбурэння. Адрозніваюць скончаныя прылады — свяцільні і элементы для свяцільняў — зменныя лямпы.
Цешкаў (гміна)
Це́шкаў (Cieszków) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Міліцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Цешкаве. Плошча гміны складае 100,67 км². Станам на 2004 год у гміне Цешкаў пражывалі 4656 чалавек, шчыльнасць — 46,3 чал./км².
Кезікі
Ке́зікі (, Кезики) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Юны
Ю́ны (, Юный) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Падчарэшань
Падчарэ́шань (, Подчерешень) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Дом друку (Мінск)
Дом дру́ку — два будынкі у Мінску, якія месцяцца па праспекце Незалежнасці, 77 і 79, на скрыжаванні з вуліцай Сурганава (да 1977 года — вуліца Друкарская).
Гісторыя
Будаўніцтва Дома друку распачалося ў 1930 годзе. Паводле плана ўчастка, будынак быў запраектаваны Г-падобны ў плане, акрамя таго, на ўчастку знаходзіліся драўляныя гаспадарчыя і службовыя пабудовы, склады, пажарнае дэпо, сталовая. 6 мая 1931 года Белпаліграфаб’яднанне заключыла дагавор з Менскай гарадской будаўнічай канторай на будаўніцтва Дома друку, паводле ўмоў якога тэрмін завяршэння будаўнічых работ вызначаўся не пазней як 1 мая 1932 года. Адпаведна з пастановай урада, пуск у эксплуатацыю Дома друку прызначаўся на 4 квартал 1932 года, будаўніцтва было аднесена да «ўдарных». Аднак будаўнічыя работы паводле розных прычын (недахоп будаўнічых матэрыялаў, цякучасць рабочых кадраў) зацягваліся. Ужо ў ходзе будаўніцтва ў праект былі ўнесены карэктывы. Было вырашана адмовіцца ад узвядзення трэцяга паверха, і, такім чынам, вытворчы корпус складаўся з цокальнага, першага і другога паверхаў. Акрамя таго, раней паводле праекта ў дваровай частцы другі паверх быў карацейшы ў параўнанні з першым, але цяпер было вырашана пабудаваць аднолькава з першым.
У пасляваенны час Дом друку быў рэканструяваны. У 1959 годзе здадзены рэдакцыйны корпус (дом № 77), у 1963 годзе — цэх глыбокага друку. У 1970 годзе над падоўжаным корпусам, які выходзіць на вуліцу Сурганава, надбудаваны 4-ы паверх, у 1975 годзе — корпус афсетнага друку, пабудаваны новы культурна-бытавы корпус, дзе размясціліся клуб на 600, сталовая на 225 месцаў, бытавыя памяшканні.
Архітэктура
Будынак № 79 П-падобны ў плане. Дамінуе вежападобная пяціпавярховая вуглавая частка. На ўзроўні яе першага паверха ўбудавана вуглавая лоджыя, якая акцэнтуе галоўны ўваход у будынак. Кампазіцыя чатырохпавярховага крыла, арыентаванага фасадам на праспект Незалежнасці, заснавана на рытмічным чляненні сцен вялікімі аконнымі праёмамі. Фасады, арыентаваныя на вуліцу Сурганава, пазбаўлены архітэктурнага дэкору.
Панькава (Бялыніцкі раён)
Па́нькава (, Паньково) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Маркел Емяльянавіч Макушок
Маркел Емяльянавіч Макушок ( — ) — вучоны заолаг. Доктар біялагічных навук (1937). Прафесар (1928). Акадэмік АН БССР (1950). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1944).
Біяграфія
М. Е. Макушок нарадзіўся ў сяле Верхнячка, Правабярэжная Украіна, Расійская імперыя (зараз у Чаркаскай вобласці Украіны). У 1910 годзе скончыў Кіеўскі ўніверсітэт. З 1911 г. прыват-дацэнт у Маскоўскім універсітэце. З 1927 г. прафесар і загадчык кафедры ў Казанскім універсітэце. З 1931 г. старшы навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага акіянаграфічнага інстытута ў Маскве. У 1937—1941 і 1943—1952 гг. у Беларускім дзяржаўным універсітэце — загадчык кафедры заалогіі пазваночных, дарвінізму і генетыкі. Адначасова ў 1950—1952 гг. прарэктар БДУ і старшы навуковы супрацоўнік Інстытута біялогіі АН БССР.
Навуковая дзейнасць
М. Е. Макушок займаўся навуковай дзейнасцю ў галіне параўнальнай анатоміі жывёл, іхтыялогіі, герпеталогіі. Даследаваў паходжанне лёгкіх, плавальнага пузыра, сістэматыку губак возера Байкал і Баранцава мора, іхтыяфаўну Беларусі. Аўтар больш за 30 навуковых прац.
Сярод апублікаваных:
Кірколле
Кірко́лле (, Кирколье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ядзінства
Ядзі́нства (, Единство) — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.
Падзевічы
Падзе́вічы (, Падевичи) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Гісторыя
Вёска Падзевічы ўпамінаецца ў складзе маёнтка Цехцін бялыніцкіх кармялітаў у другой палове XVIII ст. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў Расійскай імперыі.
25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ўключана ў склад Беларускай ССР, аднак да пачатку лютага прызнана часткай РСФСР. У сакавіку 1924 года вёска вернута ў склад БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы базіраваўся нямецкі апорны пункт, які быў разгромлены сумесна 121-м і 113-м партызанскімі палкамі.
Папоўка (Бялыніцкі раён)
Папо́ўка (, Поповка) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Ажуройсці (Астравецкі раён)
Ажуро́йсці (, Ажуройсти) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Пражэктар (Бялыніцкі раён)
Пражэ́ктар (, Прожектор) — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Трубінец
Трубіне́ц — возера ў Беларусі, у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 4 км на ўсход ад горада Мёры, каля вёскі Чарасы, у басейне ракі Мёрыца.
Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,58 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Найбольшая глыбіня 11,8 м, сярэдняя — 3,6 м. Аб’ём вады ў возеры 0,4 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км. Плошча вадазбору 9 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м, пераважна спадзістыя, разараныя. Берагі зліваюцца са схіламі, на захадзе нізкія, забалочаныя. Зона мелкаводдзя займае каля 25 % плошчы возера. Дно да глыбіні 1,2—1,5 м пясчанае, ніжэй ілістае. Возера эўтрофнае, бяссцёкавае. Расліннасць пашырана да глыбіні 3 м. Надводная расліннасць распаўсюджваецца да адлегласці 5—40 м ад берага возера.
Рубеж (Бялыніцкі раён)
Рубе́ж (, Рубеж) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Марыя Назараўна Ярамчук
Марыя Назараўна Ярамчук, таксама Марычка Ярамчук (, Чарнаўцы) — украінская спявачка, фіналістка тэле-праекта «Голас краіны». У 2012 годзе прадставіла Украіну на Міжнародным конкурсе маладых выканаўцаў «Новая хваля 2012», дзе заняла 3-е месца.
Біяграфія
Нарадзілася 2 сакавіка 1993 года ў Чарнаўцах. Дачка ўкраінскага спевака, Народнага артыста Украіны Назарыя Ярэмчука. Спявае з дзяцінства. У школе вучылася добра, валодае некалькімі замежнымі мовамі, у тым ліку рускай, на якой выконвае песні.
Вучыцца на 4 курсе Кіеўскай муніцыпальнай акадэміі эстраднага і цыркавога мастацтваў.
У 2012 годзе становіцца ўдзельніцай праекту «Голас краіны», дзе трапляе ў каманду Аляксандра Панамарова і займае 4-е месца. У кастрычніку 2012 года прадставіла рускамоўную кампазіцыю «Со мной опять», напісаную Канстанцінам Меладзе і Андрэем Французам. На гэтую ж песню быў зняты яе першы кліп (прэм'ера адбылася 26 лістапада 2012 года). Рэжысерам відэа стаў Сяргей Ткачэнка.
У пачатку кастрычніка ў СМІ пачалі актыўна распаўсюджвацца чуткі пра тое, што Марыя стала новай салісткай гурта ВІА Гра. Аднак Канстанцін Меладзэ абверг гэтыя чуткі.
23 снежня 2012 года прымала ўдзел у нацыянальным адборы на «Еўрабачанне-2013» з песняй «Imagine» і заняла 5 месца.
У 2013 годзе прадставіла другі кліп на песню «Я тебя найду» («Я цябе знайду»).
21 снежня 2013 года перамагла ва ўкраінскім нацыянальным адборы Конкурсу песні Еўрабачанне 2014 з песняй «Tick-Tock», чым заслужыла права прадстаўляць Украіну на Конкурс песні Еўрабачанне 2014 у Капенгагене ў маі 2014 года, дзе заняла 6-е месца.
Крывасельцы (Браслаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Краснагорка (Плюскі сельсавет)
Краснаго́рка (, Красногорка) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Альгіняны
Альгіня́ны (, Ольгиняны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Законным дзедзічам Альгінян (Olghenany) у 1468 годзе названы баярын Георгій Георгіевіч Гетаўтавіч.
Баяры (Гервяцкі сельсавет)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Лакіна
Ла́кіна (, Лакино) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сенькаў
Се́нькаў (, Сеньков) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Бялькішкі
Бялькі́шкі (, Белькишки) — былая вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
У 2013 годзе тэрыторыя вёскі ўвайшла ў межы Астраўца.
Скавародка (Бялыніцкі раён)
Скаваро́дка (, Сковородка) — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Запольскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2015 годзе.
Лукшы
Лу́кшы (, Лукши) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Спіс аб’ектаў PGC (969001—970000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (969001—970000)
Стадолішча (Бялыніцкі раён)
Стадо́лішча (, Стодолище) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Вялікія Якентаны
Вялі́кія Якента́ны (, Великие Якентаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Старына (Бялыніцкі раён)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Студзёнка (Запольскі сельсавет)
Студзёнка (, Студёнка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Гуры (Астравецкі раён)
Гу́ры (, Гуры) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Марцінішкі
Марці́нішкі (, Мартинишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Маранішкі
Марані́шкі (, Маранишки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Лявошкі
Ляво́шкі (, Левошки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
З 1921 года ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Сямікаўка
Сямі́каўка (, Семиковка) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запольскага сельсавета.
Дайлідкі (Астравецкі раён)
Дайлі́дкі (, Дайлидки) — аграгарадок у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гервяцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 2013 года Дайлідкі ўваходзілі ў склад Астравецкага сельсавета.
Дзірмуны
Да 11 лютага 1972 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета, да 26 лютага 2013 года — уваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Эрмітава матрыца
Эрмі́тава (альбо самаспалу́чаная) ма́трыца — квадратная матрыца, элементы якой з'яўляюцца камплекснымі лікамі, і якая, быўшы транспанаванай, роўная комплексна спалучанай:. Гэта значыць, шта для любой калонкі i і радка j справядліва роўнасць або дзе
Надазерскае
Надазерскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ла́сіца, за 36 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Паставаў, за 0,9 км на паўночны ўсход ад вёскі Даравое.
Плошча паверхні 0,23 км². Даўжыня 0,95 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Плошча вадазбору 3,25 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 7—12 м, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна высокія і пясчаныя. Зарастае слаба. Возера бяссцёкавае. У заходняй частцы ўпадае ручай.
Акцябрын
Акцябры́н (, Октябрин) (да 30 ліпеня 1964 года Царко́вішча ) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Атверніца
Атве́рніца (, Отверница) — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавета.
Масцішча 1
Масці́шча 1 (, Мостище 1) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Масцішча 2
Масці́шча 2 (, Мостище 2) — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Плюскага сельсавета.
Гісторыя
Ліквідавана ў 2011 годзе.
Інстытут біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусі
Інстытут біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусі — другая (пасля Інстытута біяарганічнай хіміі) профільная арганізацыя навукі Беларусі ў галіне біяхіміі. Месціцца ў Гродне.
Гісторыя
Датай заснавання Інстытута лічыцца 1970 год, калі пастановай Прэзідыума АН БССР у Гродне быў створаны Аддзел рэгуляцыі абмену рэчываў АН БССР з правамі юрыдычнай асобы. На новаствораны Аддзел, які ўвайшоў у склад Аддзялення хімічных і геалагічных навук АН БССР, былі ўскладзены наступныя абавязкі:
У 1985 годзе Аддзел быў пераўтвораны ў Інстытут біяхіміі АН БССР (з 1992 — АН Беларусі, з 1997 — НАН Беларусі). Інстытуту былі вызначаны наступныя напрамкі навуковай дзейнасці: У 1995 Інстытут быў пераведзены ў склад новастворанага Аддзялення медыка-біялагічных навук, дзе прабыў амаль дзесяцігоддзе.
Новым этапам развіцця Інстытута можна лічыць 2006—2011 гг. Пастановай Прэзідыўма НАН Беларусі 19.01.2006 № 9 і Бюро Прэзідыўма НАН Беларусі 12.05.2006 № 245 была ўтворана Дзяржаўная ўстанова "Навукова-вытворчы цэнтр «Інстытут фармакалогіі і біяхіміі НАН Беларусі». Установа ўвайшла ў склад Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі і ёй былі вызначаны наступныя напрамкі дзейнасці:
Са стварэннем Навукова-вытворчага цэнтра асноўныя даследаванні перамясціліся ў Мінск; у Гродне застаўся філіял Інстытута. Сталі праяўляцца крызісныя з’явы. 30 снежня 2011 г. Навукова-вытворчы цэнтр быў рэарганізаваны: арганізацыя ліквідавана, прадпрыемства «АКАДЕМФАРМ» увайшло на правах юрыдычнай асобы ў склад Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі НАН Беларусі, астатнія мінскія падраздзяленні Цэнтра — у склад Інстытута біяарганічнай хіміі НАН Беларусі. Гродзенскія падраздзяленні былі аб’яднаны ў Гродзенскі філіял Інстытута біяарганічнай хіміі НАН Беларусі, які ўвайшоў у склад Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі.
У 2012 годзе на базе Гродзенскага філіяла Інстытута біяарганічнай хіміі НАН Беларусі быў адноўлены Інстытут біяхіміі ў якасці самастойнай Дзяржаўнай навуковай установы «Інстытут біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусі». У 2013 Інстытут быў вернуты ў склад Аддзялення медыцынскіх навук. Арганізацыі былі вызначаны наступныя напрамкі дзейнасці:
Марыя Казіміра Луіза дэ Ла Гранж д’Арк’ен
Марыя Казіміра Луіза дэ Ла Гранж д’Арк’ен (Marie Casimire Louise de La Grange d'Arquien;, , Францыя — , , Францыя) — каралева польская і вялікая княгіня літоўская, жонка Яна Сабескага.
Біяграфія
Паходзіла са старажытнага, але збяднелага французскага роду маркізаў д’Арк’ен. Была дачкой маркіза Анрыя Альбера дэ ла Гранж д’Арк’ена і Франсуазы дэ ла Шатр, ахмістаркі Марыі Людвікі Ганзага, якая ў 1645 стала жонкай караля польскага і вялікага князя літоўскага Уладзіслава Вазы. Як і маці, Марыя Казіміра стала ахмістаркай Марыі Людвікі Ганзагі і ў веку 4-х гадоў прыбыла ў Рэч Паспалітую. Пазней праціўнікі Марыі Казіміры сцвярджалі, што яна была пазашлюбнай дачкой каралевы Марыі Людвікі, але прычынай такіх плётак, хутчэй за ўсё, была проста прысутнасць малой дзяўчынкі ў свіце каралевы. Марыя Казіміра вельмі хутка засвоіла польскую мову і культуру, за што атрымала пяшчотную мянушку Марысенька, пад якой яна ўвайшла ў гісторыю.