cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Свята-Успенская царква (Паняцічы, Вілейскі раён)
Гісторыя
У цэнтры вёскі, месціцца ў памяшканні былога вясковага клуба. Асвячона ў 2002 годзе. Папярэдняя царква ў в. Паняцічы існавала на могілках, была зачыненая за савецкім часам, пасля Другой сусветнай вайны.
Вуліца Міхася Лынькова (Мінск)
Вуліца Міхася Лынькова — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Міхаіла Ціханавіча Лынькова (1899—1975), народнага пісьменніка Беларусі, акадэміка АН БССР.
Бедэра-Валькувія
Бедэра-Валькувія (Bedero Valcuvia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Варэзэ.
Насельніцтва складае 602 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 301 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 21039. Тэлефонны код — 0332.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іларый Піктавійскі.
Канстанцін Андрэевіч Будзінскі
Канстанцін Андрэевіч Будзінскі ( — ?) — педагог.
Біяграфія
Вучыўся ў Свіслацкай гімназіі. У 1823 годзе паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1826 годзе атрымаў ступень кандыдата філасофіі. Праз 2 гады вытрымаў экзамен на званне магістра філасофіі, з прычыны закрыцця Віленскага універсітэта, ступень атрымаў у 1836 годзе ў Кіеўскім універсітэце.
Працаваў настаўнікам фізікі і матэматыкі ў Жытомірскай гімназіі, у 1834 годзе прызначаны прафесарам Нежынскага ліцэя на кафедры прыкладной матэматыкі. Адначасова выкладаў чыстую матэматыку і батаніку. Меў любоў і павагу студэнтаў. Лекцыі К. Будзінскага вылучаліся яснасцю выкладання і цаніліся слухачамі. Затым быў настаўнікам-наглядчыкам і выкладчыкам матэматычных навук у лясным і межавым інстытутах.
Друкаваныя творы не выяўлены.
Мезаатам
Мезаа́там — атам, у якім адзін з электронаў заменены адмоўнымі мюонам (
μ
) ці адронам ([[піон|
π
K
-мезонамі]] ці іншымі).
Існаванне мезаатамаў прадказаў амерыканскі фізік Дж. Уілер у 1949 (эксперыментальна даказана ў 1970).
Утвараюцца пры тармажэнні пучкоў зараджаных часціц у рэчыве і захопе іх кулонаўскім полем ядра на мезаатамныя ўзроўні энергіі. Пры гэтым мезаатам знаходзіцца ў высокаўзбуджаным стане, з якога ён пераходзіць у асноўны стан з выпрамяненнем гама-квантаў ці электронаў.
у мезаатаме свінцу амаль удвая меншы за радыус ядра, г.зн., што ў такім мезаатаме мюон асноўную частку часу праводзіць унутры ядра атама.
Найбольш вывучаны мезаатамы, якія складаюцца з пратона і [[мюон|
]], [[піон|
-]] ці [[каон|
-мезона]]. Такія мезаатамы могуць пранікаць унутр электронных абалонак атамаў, набліжацца да іх ядраў і выклікаць шматлікія працэсы: утварэнне мезамалекул, каталіз ядзерных рэакцый, перахоп мезонаў ядрамі іншых атамаў.
Спецыфіка захопу і выпрамянення мезонаў дазваляе вывучаць хімічную структуру малекул, памеры і форму ядраў, размеркаванне пратонаў і нейтронаў у ядрах.
Соф’я Мальская
Со́ф’я Ма́льская герба «Налэнч» (Zofia Malska;, Целясніца, Расійская імперыя — , Раманаў, Расійская імперыя) — шляхцянка, маці Каэтана, Люцыяна і Язэпа.
Біяграфія
Каля 1810 года выйшла замуж за Яна Крашэўскага. У 1812, ратуючыся ад надыходзячага фронту, муж перавёз Соф’ю з Доўгага ў Раманаў, а сам вярнуўся пільнаваць свой маёнтак. Не лічачы, аднак, і Раманаў дастаткова бяспечным месцам, пазней Соф’я разам з маці выехалі ў Варшаву. Праз некалькі тыдняў пасля нараджэння сына Юзафа, калі вайна пайшла далей на ўсход, Мальскія вярнуліся ў Раманаў.
Аднак звесткі пра паражэнне Напалеона ізноў выклікалі непакой пра ўласны лёс, і перад яго вяртаннем Мальскія з немаўляткам з’ехалі да родных у Кракаў. Толькі пасля заняцця Кракава расійскімі войскамі ў сярэдзіне мая Соф’я Мальская вярнулася ў мужаў маёнтак у Доўгім Пружанскага павета на Літве.
Мелі трох сыноў і дзвюх дачок: Язэпа (1812—1887); Ядвігу (†1864), якая выйшла замуж за Яна Марачэўскага; Люцыяна (1820—1892); Ганну (†1853), замужам за Габрыэлем Лунеўскім; Каэтана (1827—1896). У сям’і шмат чыталі, улюбёным творам быў «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча. Менавіта ў Купліне Язэп чытаў свае першыя літаратурныя творы падчас прыезду на вакацыі з Віленскага ўніверсітэта. Памерла ў 1859 годзе. Пахаваная ў сямейным склепе Крашэўскіх у Вішніцах (Польшча) разам з сынамі Каэтанам і Люцыянам.
Паўднёвая Караліна
Паўднёвая Караліна (South Carolina) — штат на паўднёвым усходзе ЗША, адзін з так званых Паўднёва-Атлантычных штатаў.
Гісторыя
У 1663 г. англійскі кароль Карл II падарыў зямлі Паўночнай і Паўднёвай Караліны васьмі англійскім лордам. У 1670 г. на тэрыторыі Паўднёвай Караліны было заснаванае першае еўрапейскае паселішча — Чарлз-Таўн (сучасны Чарлстан). У 1729 годзе адбыўся падзел Караліны на Паўночную і Паўднёвую. Паўднёвая Караліна зрабілася самастойнай каралеўскай калоніяй — правінцыяй Паўднёвая Караліна. Пасля заканчэння Вайны за незалежнасць калонія стала восьмым штатам новай дзяржавы. Паўднёвая Караліна была сельскагаспадарчым штатам, на тэрыторыі якога пераважалі баваўняныя плантацыі. У 1860 годзе Паўднёвая Караліна першая з паўднёвых штатаў вырашыла выйсці з складу ЗША ў знак пратэсту супраць адмены рабаўладання. У Грамадзянскай вайне ўдзельнічала каля 60 тысяч жыхароў штата. Пасля вайны пачаўся перыяд Рэканструкцыі. У штаце пачалася індустрыялізацыя. У сельскай гаспадарцы ад гадоўлі бавоўніка перайшлі на развядзенне соі, кукурузы.
NGC 5575
NGC 5575 (іншыя абазначэнні — NGC 5578, UGC 9184, MCG 1-37-8, ZWG 47.21, PGC 51272) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 5575, NGC 5578.
Аршанская жаночая гімназія
Тэрмін навучання складаў 7 гадоў. Гімназія мела падрыхтоўчы клас. У 1911 г. было 439 выхаванак. Выкладаліся руская мова і літаратура, матэматыка, прыродазнаўства, маляванне, чыстапісанне, гісторыя, геаграфія, рукадзелле, нямецкая і французская мовы. У 1918 годзе гімназія рэарганізавана ў школы 1-й (1—3-і класы) і 2-й (4—7-ы класы) ступені з навучаннем асоб абодвух полаў.
Архітэктура
Будынак знаходзіцца на вул. Міру, 6. Пабудавана ў пачатку 20 ст. з цэглы. Пазней было дабудавана правае крыло. Цяпер у будынку размяшчаецца педагагічны каледж.
Двухпавярховы, прамавугольны ў плане аб'ём галоўным фасадам павернуты да вул. Міру (былой Афіцэрскай), накрыты вальмавым дахам. Цэнтральная частка фасада выдзелена рызалітам па вышыні двух паверхаў, уваход падкрэслены порцікам з 2 паўкалонамі і трохвугольным франтонам на ўзроўні перакрыцця 1-га паверха. Фасад прарэзаны 2 радамі прамавугольных аконных праёмаў. Плоскасці сцяны 1-га паверха над высокім цокалем апрацаваны прадольным рустам. На ўзроўні перакрыцця 1-га паверха — шырокая гарызантальная цяга, пад вокнамі 2-га паверха маюцца неглыбокія нішы. Міжаконныя плоскасці на 2-м паверсе дэкараваны пілястрамі. Вуглы будынка апрацаваны лапаткамі.
Будынак жаночай гімназіі — помнік грамадзянскай архітэктуры пачатку 20 ст., асаблівасцю якога з'яўляецца высакаякасная цагельная кладка.
Зямля Георга
Зямля Георга — востраў у складзе расійскага архіпелага Зямля Франца-Іосіфа.
Плошча вострава больш за 2700 км². Вышыні да 416 м. На большай частцы тэрыторыі ледавіковае покрыва. Незаселены.
Востраў адкрыты ў 1880 годзе англійскай экспедыцыяй Бенжаміна Лі Сміта. Названы ў гонар прынца Уэльскага Георга.
Назарбекян (станцыя метро)
«Назарбекя́н» (Նազարբեկյան) — станцыя Ерэванскага метрапалітэна, якая будуецца і будзе злучана з дзейнай станцыяй «Барэкамуцюн» і станцыяй «Ачапняк», якая будуецца.
Станцыя будзе размешчана на паўночным захадзе Ерэвана, у раёне Ачапняк. Побач са станцыяй знаходзіцца гольф-клуб «Арарат» і элітны раён Ваагну.
Гліннае (Вілейскі раён)
Глі́ннае (, Глинное) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета.
Карэнізацыя
Карэнізацыя — палітычная і культурная кампанія савецкай улады ў нацыянальным пытанні ў 1920-я і пачатку 1930-х гадоў, закліканая згладзіць супярэчнасці паміж цэнтральнай уладай і насельніцтвам нацыянальных рэспублік СССР. Карэнізацыя праяўлялася ў падрыхтоўцы і прасоўванні на кіруючыя пасады прадстаўнікоў нацыянальных меншасцяў, стварэнні нацыянальна-тэрытарыяльных аўтаномій, укараненні моў нацыянальных меншасцяў у справаводства, у адукацыю, заахвочванні выдання СМІ на мясцовых мовах. У канцы 1930-х гадоў (часткова яшчэ ў 1932—1933 гадах) карэнізацыя была згорнутая, многія яе актыўныя ўдзельнікі былі рэпрэсаваны. На змену карэнізацыі прыйшло паўсюднае ўкараненне рускай мовы як мовы міжнацыянальных зносін.
Прыкладамі карэнізацыі сталі, у прыватнасці, беларусізацыя і ўкраінізацыя.
Пачатак
Нацыянальная палітыка была сфармулявана бальшавіцкай партыяй ў 1913 годзе, за чатыры гады да іх прыходу да ўлады ў Расіі. Уладзімір Ленін паслаў маладога Іосіфа Сталіна (сам грузін і, такім чынам, член этнічнай меншасці) у Вену, якая была вельмі этнічна разнастайным горадам з-за яго статусу як сталіцы Аўстра-Вугорскай імперыі. Сталін адправіў справаздачу ў Маскву са сваімі ідэямі для палітыкі. Яна была абагульнена ў брашуры Сталіна (яго першае навуковае выданне), Марксізм і нацыянальнае пытанне (1913). Як ні дзіўна Сталін будзе у канчатковым выніку асноўным прыхільнікам яе канчатковага расчлянення і адраджэнне русіфікацыі.
Сутыкнуўшыся з масавай нярускай апазіцыяй свайму рэжыму, Ленін ў канцы 1919 года пераканаў сваіх паплечнікаў, каб іх ўрад быў вымушаны спыніць культурныя адміністрацыйныя і лінгвістычныя палітыкі, якія праводзіліся ў у нярускіх рэспубліках. У 1923 году пачалася карэнізація, якой прадугледжвалася выкладанне і кіраванне на мове рэспублікі; і прасоўванне нярускіх на кіруючых пасадах у рэспубліканскіх адміністрацыях і партыі, у тым ліку на час стварэнне спецыяльнай групы саветаў пад назвай "нацсаветы" (нацыянальныя саветы) у іх уласным «нацраёне» (нацыянальныя раёны) на аснове канцэнтрацыі меншасцяў ў межах рэспублік меншасцяў. Напрыклад, ва Украіне ў канцы 1920-х гадоў былі нават нацсаветы для рускіх і эстонцаў.
Гэтая палітыка мусіла часткова звярнуць назад дзесяцігоддзі русіфікацыі або прасоўвання рускай культуры і мовы на нярускіх тэрыторыях, якія мелі месца ў імперскі перыяд. Гэта ўціхамірала шмат раней небальшавіцкіх нярускіх па ўсёй краіне. Гэта таксама выклікала варожасць сярод некаторых рускіх і русіфікаваных нярускіх у нярускіх рэспубліках.
У 1920-я гады, грамадства яшчэ не было «сацыялістычным». Была варожасць па адносінах да рускіх і да іншых нацыянальнасцей з боку рускіх, але былі таксама канфлікты і суперніцтва сярод іншых нацыянальнасцяў.
Меры па ажыццяўленні карэнізацыі
Праводзілася карэнізацыя шляхам вылучэння на кіруючыя партыйныя і адміністрацыйныя пасады мясцовых нацыянальных кадраў розных узроўняў, а таксама праз неулачные спробы прымусіць ўжо наяўныя рускамоўныя партыйныя і адміністрацыйныя кадры ў нацыянальных ускраінах засвоіць мову мясцовага насельніцтва. Гэтая палітыка разам з палітыкай падтрымкі і развіцця нацыянальных культур, пры ўсёй сваёй супярэчлівасці і няўдачах, мела істотнае значэнне для нацыянальнага станаўлення і культурнага развіцця нярускіх народаў СССР.
У раёнах пражывання нацыянальных меншасцяў ўсталёўваліся працэнтныя квоты іх прадстаўніцтвы, а таксама тэрміны перакладу 22 лістапада 1923 гады ЦВК Кіргізскай АССР прыняў дэкрэт, які прадугледжваў пераклад у перыяд са студзеня па ліпень 1924 года ўсяго афіцыйнага справаводства ў казахскіх воласцях на казахскую мову. II сесія ЦВК Кіргізскай АССР запатрабавала 100% карэнізацыі штатаў у раёнах пражывання казахскага насельніцтва і 50% карэнізацыі ў раёнах са змяшаным па этнічнай складу насельніцтвам. У 1936 году казахі складалі 67% КазЦИКа, 64% кіраўніцтва рэспубліканскіх наркаматаў, 53% кіруючых работнікаў выканкамаў, 56% старшыняў абласных выканкамаў, 69% райвыканкамаў, 65% старшыняў аулсоветов. На 1 студзеня 1937 года казахі складалі 46,8% колькасці партыйнай арганізацыі рэспублікі.
У некаторых мясцовасцях карэнізацыя ў 1920-я гады суправаджалася адабраннем у рускіх сялян іх зямель на карысць мясцовых народаў і абмежаваннем міграцыі з РСФСР. У 1920-1921 гадах савецкая ўлада распачала шэраг мер па абмежаванні перасялення рускамоўных жыхароў у Казахстан, а таксама па канфіскацыі ў мясцовых рускіх часткі зямель на карысць казахаў. Пастанова Савнаркама Кіргізскай аўтаномнай савецкай сацыялістычнай рэспублікі ад 8 лістапада 1920 году забараніла самавольнае сялянскае перасяленне. Казахі, якія вярнуліся ў пачатку 1920-х гадоў з Кітая (куды беглі пасля падаўлення паўстання 1916 году), выявілі, што на пакінутых землях з'явіліся паселішчы рускамоўнага насельніцтва. Улады Казахскай АССР выселілі рускамоўнае насельніцтва, перадаўшы зямлю з пабудовамі казахам. Усяго былі ліквідаваны 120 рускіх і ўкраінскіх сёлаў, 32 хутара, 95 заімак і выселена 6466 гаспадарак (з іх амаль палова ў Джэтысуйскай губерні). У другой палове 1920-х гадоў на тэрыторыі Казахстана вынятак земляў у рускамоўных перасяленцаў прыняў масавы характар ​​і суправаджаўся іх выездам. Афіцыйныя статыстыкі ў 1929 году паведамлялі, што ішло выцісканне «еўрапейскага» насельніцтва, у выніку якога лік гаспадарак у цэлым па рэспубліцы скараціўся на 14%, а рускае і ўкраінскае насельніцтва савецкага Казахстана зменшылася на 700 тыс. чалавек. Такая палітыка працягвалася нядоўга. 8 лютага 1927 года Прэзідыум УЦВК РСФСР зраўнаваў у правах землекарыстання казахскае і рускамоўнае насельніцтва. У лютым 1929 года была знята забарона на перасяленне ў Казахстан сялян з еўрапейскай часткі СССР.
Вынікам карэнізацыі стала стварэнне поліэтнічнай сістэмы адукацыі. Напрыклад, у Украінскай ССР да вясны 1938 года было 21656 школ, у якіх выкладанне вялося на 21 мовах. З украінскай мовай выкладання мелася 18101 школа, з рускай - 1550 школ, ідышам - 312, малдаўскай - 163, узбекскай - 19, беларускай - 9, балгарскай - 54, польскай - 50, нямецкай - 512, чэшскай - 14, грэка-элінскай - 12, татарскай - 5, армянскай - 4, туркменскай - 2, кіргізскай - 1, шведскай - 1, казахскай - 1, змешаных - 838. Многія нацыянальныя школы былі малакамплектнымі (напрыклад, у чэшскай школе Кіева было 3 класа і 19 вучняў), а частка іх вучняў дрэнна ведала рускую мову, а таксама мову выкладання, нізкім быў узровень забеспячэння настаўнікамі і вучэбнымі дапаможнікамі. Гэтая поліэтнічная сістэма адукацыі ў 1930-я гады хутка расла. У 1930/31 навучальным годзе ў СССР у нацыянальных школах навучаліся 7.620.400 чалавек, а ў 1938/39 навучальным годзе ўжо 14.146.152 чалавека. Для падрыхтоўкі настаўнікаў у СССР ў 1939 годзе дзейнічалі 411 нацыянальных педагагічных вучылішчаў са 116.200 навучэнцамі.
Актыўна ішла карэнізацыя друку. У 1936 году 62% усіх часопісаў Украінскай ССР выходзіла на ўкраінскай мове. У запісцы Л. З. Мехліса, якая паступіла ў ЦК ВКП(б) 30 кастрычніку 1937 году, паведамлялася, што ў Украінскай ССР выходзіць толькі адна абласная рускамоўная газета «Сацыялістычны Данбас», у астатніх абласцях рэспублікі няма нводнай рускамоўнай газеты абласнога значэння.
Карэнізацыя ў нацыянальных утварэннях РСФСР
Карэнізацыя ахапіла не толькі саюзныя рэспублікі, але і нацыянальныя аўтаноміі ў складзе РСФСР. Сярод іх былі аўтаноміі, у якіх колькасна пераважала рускае насельніцтва. Апошняя акалічнасць не было падставай для выключэння аўтаноміі з карэнізацыі.
У Бурат-Мангольскай АССР, дзе пераважалі рускія (55,2% насельніцтва паводле Усеагульнага перапісу 1926 году), карэнізацыю пачала ў 1924 годзе спецыяльна створаная камісія. Аднак план па карэнізацыі апарата з-за недахопу кваліфікаваных работнікаў з ліку мясцовых кадраў амаль адразу праваліўся, і ў 1926 годзе яго прыйшлося распрацаваць зноўку. Трохгадовы план 1926 года павінен быў быць рэалізаваны ў 1927 - 1929 гадах і давесці прадстаўніцтва бурат ў рэспубліканскіх установах да 37,7%, а ў аймачных і нізавых савецкіх і кааператыўных органах бурат павінна было быць 33%. Да 1936 года бураты складалі 32,7% работнікаў рэспубліканскіх арганізацый і ўстаноў.
У Татарскай АССР ўкараненне татарскай мовы ў справаводства фармальна пачалося з Дэкрэта Усетатарскага ЦВК і СНК Татарскай АССР ад 25 чэрвеня 1921 года "Аб рэалізацыі татарскай мовы ў межах Татрэспублики». Прадугледжваўся пераклад да 1930 годзе асноўнага справаводства на татарскую мову ва ўстановах і прадпрыемствах, размешчаных у раёнах, дзе татары складалі большасць насельніцтва. У далейшым рэспубліканскія нарматыўныя акты вынікалі адзін за адным. Іх патрабаванні не выконваліся на месцах, але паўтараліся ва ўсіх новых інструкцыях. Напрыклад, у 1922 г. адна інструкцыя прадпісала да 1 лютага 1923 года перакласці ўсе шыльды, штампы і друку ва ўсіх установах Татарскай АССР на татарскую і рускую мову. 21 верасня 1923 года выйшла новая пастанова ЦВК Татарскай АССР, якая патрабавала выканаць такія жа ўказанні . Пасля гэтых няўдач вылучэнне сродкаў на ўкараненне татарскай мовы спынілася. На 1926/27 і 1927/28 гады сродкі на ўкараненне татарскай мовы ў рэспубліцы не былі вылучаныя. Задача па перакладзе справаводства на татарскую мову так і не была вырашана.
Карэнізацыі школы ў нацыянальных аўтаноміях РСФСР
У рамках карэнізацыі была зроблена спроба стварыць школы з навучаннем на нацыянальных мовах у нацыянальных рэспубліках РСФСР. Вынікі гэтай палітыкі істотна адрозніваліся па аўтаномным рэспублікам. Аддзел прапаганды і агітацыі ЦК ВКП(б) паведамляў сакратару ЦК ВКП(б) Г. М. Маленкаву, што да 1940/41 навучальнага года сітуацыя складвалася наступным чынам :
Такім чынам карэнізацыя ў нацыянальных рэспубліках РСФСР дала да пачатку Вялікай Айчыннай вайны абмежаваны вынік - былі карэнізіраваны пачатковыя школы і збольшага сярэднія. Старэйшая школа была коренизирована толькі ў Татарскай АССР.
Карэнізацыя савецкай ссылкі
Калектывізацыя прывяла да з'яўлення ў СССР «кулацкай спасылкі». Пры гэтым на спецпасяленні кулакі пражывалі з сем'ямі, у якіх былі дзеці школьнага ўзросту. Былі сярод сасланых кулакоў сем'і з нацыянальных аўтаномій. Савецкія ўлады спрабавалі спачатку ствараць для дзяцей ссыльных нацыянальную школу, такім чынам «карэнізіруя» ссылку. У 1932 году АДПУ і Наркамасвет стварылі для дзяцей ссыльных з Украіны і Казахстана 532 нацыянальныя школьныя групы з навучаннем на нацыянальных мовах, для навучання ў якіх меркавалася прыцягваць настаўнікаў з нацыянальных рэспублік. Ад гэтай ідэі адмовіліся ўжо да 1935 годзе і навучанне дзяцей ссыльных стала вырабляцца толькі на рускай мове.
Карэнізацыя Чырвонай Арміі
Асноўны артыкул: Национальныя воінскія падраздзяленні РККА Карэнізацыя праводзілася таксама ў Чырвонай Арміі. Па традыцыі, якая склалася з дарэвалюцыйных часоў, у РККА ў першыя гады савецкай улады не служылі прадстаўнікі карэнных народаў нацыянальных ускраін.
Карэнізацыя ў РККА выказалася ў стварэнні вайсковых часцей, укамплектаваных па нацыянальнай прыкмеце, у выкарыстанні нацыянальных моў на ваеннай службе, у стварэнні нацыянальных ваенна-навучальных устаноў і кватаванні месцаў у ваенных навучальных установах для асоб пэўных нацыянальнасцяў. Ідэолагам выступіў М. В. Фрунзе, які лічыў нярускія кантынгенты «крыніцай дадатковай мошчы» Чырвонай Арміі. Ужо да канца 1924 года нацыянальныя часткі і злучэнні існавалі ў некаторых рэспубліках - у Грузінскай, Армянскай, Азербайджанскай, Беларускай, Бухарскай і Украінскай ССР, Крымскай, Якуцкай і Дагестанскай АССР. Для стварэння нацыянальных частак выкарыстоўвалася таксама так званая «канцэнтрацыя» - прадстаўнікоў аднаго этнасу засяроджвалі ў адной тэрытарыяльнай вайсковай часткі, якая фармальна нацыянальнай не лічылася. Пры гэтым у выніку «канцэнтрацыі» ўзнікалі не толькі нацыянальныя дывізіі, але і больш дробныя фарміравання ў звычайных вайсковых частках - палкі, батальёны, батарэі, роты, эскадроны, ўзводы.
Многія вайскоўцы-«нацыяналы» не валодалі рускай мовай. Аднак 31 ліпеня 1925 г. было выдадзена пастанова Прэзідыума Савета Нацыянальнасцяў ЦВК СССР «Аб увядзеннi ў нацыянальных частках выканаўчых каманд на рускай мове». Статуты перакладаліся на нацыянальныя мовы. Акрамя таго, на нацыянальных мовах выдавалі ваенна-палітычную літаратуру.
Карэнізацыя ваенна-навучальных устаноў пачалася ў 1924 годзе. 9 чэрвеня 1924 гаду выйшаў загад наркама па ваенных і марскіх справах «Аб нацыяналізацыі ваенна-навучальных устаноў», у адпаведнасці з якім на базе розных курсаў былі адкрыты нацыянальныя ваенна-навучальныя ўстановы для падрыхтоўкі каманднага саставу на роднай мове. Колькасць такіх устаноў хутка ўзрасла :
Большасць нацыянальных ваенных школ была ў хуткім часе ліквідавана. У 1929 годзе ў СССР было толькі 9 нацыянальных ваенных школ.
Спыненне карэнізацыі
Частковае згортванне карэнізацыі адбылося ў 1932-1933 гадах - на ўсёй тэрыторыі РСФСР украінізацыя была згорнутая на падставе сумеснай дырэктывы ЦК ВКП(б) і СНК СССР ад 15 снежня 1932 года. Выкананне дырэктывы на месцах правялі хутка і за некалькі тыдняў перайшлі ад ўкраінізацыі да русіфікацыі. Ужо 28 снежня 1932 году бюро абкама ВКП(б) Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці ў мэтах выканання сумеснай дырэктывы ЦК ВКП(б) і СНК СССР ад 15 снежня 1932 г. прыняў наступныя рашэнні :
26 снежня 1932 года выйшла распараджэнне № 59 па Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці, якое ліквідавала ўкраінізацыі ў судаводстве. Гэты дакумент прадпісваў :
З гэтых мер відаць, што украінізацыя на тэрыторыі РСФСР ў 1933 годзе была цалкам згорнута і заменена русіфікацыяй. Тым не менш у РСФСР захаваліся ўкраінскія нацыянальныя раёны (50 раёнаў да 1 снежня 1933 гады) і ўкраінскія сельсаветы.
У 1937-1938 гадах быў прыняты шэраг мер па хуткаму згортванню карэнізацыі і вяртанню да ўмеранай русіфікацыі. Такі паварот меў таксама цалкам аб'ектыўныя прычыны. Напрыклад, карэнізацыя школы ў шэрагу нацыянальных рэспублік прывяла да таго, што выпускнікі нярускіх школ часта не ведалі рускай мовы і таму не маглі працягнуць навучанне ў ВНУ. У 1938 году новы наркам асветы П. А. Цюркін канстатаваў, што ў шматлікіх нацыянальных школах Кіргізіі, Туркменіі, Таджыкістана і Узбекістана руская мова «цалкам не выкладаецца». Пасля гэтага, у 1938 годзе было ўведзена абавязковае навучанне рускай мове ва ўсіх нацыянальных пачатковых школах з 2-га класа, а ў няпоўных сярэдніх школах з 3-га класа. 7 сакавіка 1938 года сумесная пастанова ЦК ВКП(б) і СНК СССР «Аб нацыянальных частках і фарміраваннях РККА» пераўтварыла нацыянальныя вайсковыя часці і злучэнні, ваенныя вучылішча і школы ў агульнасаюзныя з экстэрытарыяльным прынцыпам камплектавання. Згортванне карэнізацыі суправаджалася выкрывальнымі кампаніямі ў савецкай прэсе ў дачыненні да яе прыхільнікаў. Напрыклад, 20 мая 1938 года   «Праўда» выкрывала «гнілую пазіцыю Наркамасветы Башкірыі»: «Ворагі народа - буржуазныя нацыяналісты, працяглы час арудаваў у органах народнай адукацыі Башкірыі, праводзілі палітыку ізаляцыі башкірскай моладзі ад рускай культуры, ўзводзілі тысячы перашкод на шляху выкладання рускай мовы і рускай літаратуры ў башкірскіх і татарскіх школах ». 28 сакавіка таго ж года «Праўда» раскрытыкавала ўжо Наркамасвет Украінскай ССР. Буржуазныя нацыяналісты, адзначалася ў артыкуле, «пусцілі ў абарачэнне шкодніцкую" тэорыйку "пра цяжкасці двухмоўя»: «"Тэорыя" гэтая заключалася ў тым, што ўкраінскім дзецям, якія вывучаюць сваю родную мову, цяжка адначасова навучацца і рускай мове. Свядома грэбуючы вопытам старой рускай школы, у якой выкладанне двух моў пачыналася ў першым ці ў другім класе, яны ўзмоцнена ўкаранялі гэтую "тэорыйку" і ў галовы педагогаў. Нядбайныя настаўнікі атрымалі "важкі" аргумент для апраўдання непаспяховасці вучняў». У якасці прыкладу згадваўся нізкі ўзровень падрыхтоўкі настаўнікаў рускай мовы: «У студзені бягучага года, падчас кантрольнай сесіі настаўнікаў-завочнікаў трэцяга Кіеўскага педагагічнага тэхнікума, толькі адзін з ста настаўнікаў напісаў дыктоўку па рускай мове на "пасрэдна ", астатнія - на" дрэнна "».
24 студзеня 1938 года Аргбюро ЦК ВКП(б) прадпісала рэспубліканскім наркаматам пераўтварыць нацыянальныя (нямецкія, фінскія, польскія, латышскія, эстонскія і іншыя) школы, абвешчаныя «агменямі буржуазна-нацыяналістычнага ўплыву на дзяцей», у звычайныя савецкія школы з выкладаннем «або на мове адпаведнай рэспублікі, або на рускай ».
Адначасова ішла ліквідацыя нацыянальных раёнаў і нацыянальных сельсаветаў. 17 снежня 1937 года Палітбюро ЦК ВКП(б) зацвердзіла пастанову «Аб ліквідацыі нацыянальных раёнаў і сельсаветаў», у якой было сказана, што «многія з гэтых раёнаў былі створаны ворагамі народа з шкодніцкімі мэтамі» і прадпісвалася «ЦК КП (б) Украіны, Далёкаўсходні, Алтайскі, і Краснадарскі крайкомы, ЦК КП (б) Казахстана, Крымскі, Арэнбургскі, Ленінградскі, Архангельскі абкамы, на тэрыторыі якіх знаходзяцца нацыянальныя раёны і сельсаветы, да 1 студзені 1938 г. прадставіць у ЦК ВКП(б) прапановы аб ліквідацыі гэтых раёнаў шляхам рэарганізацыі ў звычайныя раёны і сельсаветы ».
Нарэшце, былі часткова адноўлены пазіцыі рускамоўнай прэсы. 17 снежня 1937 года Палітбюро ЦК ВКП(б) пастанавіла абавязаць ЦК КП(б)У «арганізаваць з 19 снежня усеўкраінскую вялікую штодзённую газету на рускай мове, як орган ЦК КП(б)У і УУЦВК. Выпускаць газету аднолькавым тыражом з газетай "Камуніст" », а таксама« ў месячны тэрмін арганізаваць кіруючыя газеты на рускай мове. У першую чаргу павінны быць створаны рускія газеты ў Харкаве, Днепрапятроўску, Адэсе і Мікалаеве ».
Сур'ёзна ўдарыла па карэнізацыі Вялікая Айчынная вайна. У ходзе вайны ў РСФСР былі ліквідаваныя некаторыя нацыянальныя аўтаноміі (немцаў Паволжа, Калмыцкая АССР, Крымская АССР, Чачэна-Інгушская АССР), а прадстаўнікі іх тытульных народаў прымусова пераселеныя ў іншыя мясцовасці СССР. У месцах спасылкі навучанне вялося толькі на рускай мове. Адпаведна нацыянальная школа з выкладаннем на мовах гэтых народаў спыніла сваё існаванне.
Познія спробы карэнізацыі (пасля 1938 году)
У Паўночна-Асяцінскай АССР з 1940 году была зроблена спроба карэнізацыі школы. Пастанова бюро абкама ВКП(б) і Савнаркама Паўночна-Асяцінскай АССР «Аб карэнізацыі нацыянальных школ у Паўночна-Асяцінскай АССР» ад 6 снежня 1940 года перакладала выкладанне прадметаў у 5 - 7-х класах асецінскіх нацыянальных школ на асяцінскую мову. Гэтая спроба правалілася. Сакратар Паўночна-Асяцінскага абкама ВКП(б) К. Д. Кулаў ў 1952 годзе дакладваў сакратару ЦК ВКП(б) Г. М. Маленкаву пра прычыны правалу :
У выніку Кулаў падкрэсліваў, што ўзровень ведаў вучняў карэнізіраваных асецінскіх школ у 1952 годзе быў вельмі нізкім, з прычыны чаго іх выпускнікі адчувалі цяжкасці пры паступленні ў вучылішча, тэхнікумы і ВНУ (там выкладанне ішло на рускай мове). Таму Кулаў прасіў са спасылкай на сумесную Пастанову СНК СССР і ВКП(б) ад 13 сакавiка 1938 гады ў парадку выключэння з 1 верасня 1952 года 5 - 7 класах асецінскіх школ навучанне ажыццяўляць на рускай мове (з пакіданнем асяцінскага мовы як прадмета). Ад карэнізацыі Кулаў не адмаўляўся і паведамляў, што такія меры патрэбныя «надалей да падрыхтоўкі неабходных умоў для паспяховага правядзення карэнізацыі сямігадовай асяцінскай школы».
Вынікі карэнізацыі
Карэнізацыя прывяла да таго, што ва ўсіх нацыянальных аўтаноміях РСФСР паўстала пачатковая школа з выкладаннем на роднай мове. Частка аўтаномій (а стала быць і нацыянальныя школы) была ліквідавана ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
У 1949 годзе сітуацыя з навучаннем на нацыянальных мовах па аўтаномным рэспублікам РСФСР была наступнай :
Такім чынам ад палітыкі карэнізацыі адукацыі да 1949 годзе ў большасці рэспублік РСФСР засталося выкладанне на роднай мове ў пачатковых класах школ.
Таццяна Мікалаеўна Саўчук
Таццяна Мікалаеўна Саўчук (нар. , Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларуская мовазнаўца, спецыялістка ў галіне рускага, беларускага і тэарэтычнага мовазнаўства, прафесар, доктар філалагічных навук.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «руская мова і літаратура».
У 1996 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Речевой этикет в русских и белорусских народных сказках». У 2020 годзе абараніла доктарскую «Аргументация в дискурсе гуманитарных наук (на материале русско- и белорусскоязычных текстов». Працуе на кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Галіны мовазнаўства, у якіх працуе і можа выступаць у якасці эксперта, апанента: камунікатыўная лінгвістыка, прагмалінгвістыка, лінгвістыка тэксту, культура мовы, стылістыка.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1996
22-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана ў снежні 1996 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Брэгана
Брэгана (Bregano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Варэзэ.
Насельніцтва складае 726 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 363 чал./км². Займае плошчу 2 км². Паштовы індэкс — 21020. Тэлефонны код — 0332.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Ceratiomyxa
— адзін з найбольш шырока распаўсюджаных і часта сустракаемых міксаміцэтаў у свеце.
Біялагічнае апісанне
Споры ўтвараюцца экзагенна, кожная — на асобнай тонкай ножцы, раскіданыя па паверхні спарафора. Спарафоры звычайна прамыя, галінаваныя або пераплятаюцца, часам у выглядзе буйнапорыстай сетачкі, афарбоўка іх белая або жоўтая.
Пры прарастанні спор утвараюцца амебоідны чатырох’ядравы пратапласт, які пераходзіць у ніткападобную фазу, папярэднюю мітозу. Пасля мітозу ўтвараюцца восем гаплоідных клетак з доўгім (часам таксама з кароткім) жгуцікам.
Toy
«Toy» ( ) — песня ізраільскай спявачкі Неты Барзілай, якая перамагла на конкурсе «Еўрабачанне-2018» у Лісабоне.
Песню сачынілі Доран Медалье і Стаў Бегер, апошні таксама выступіў прадзюсарам.
Афіцыйная прэзентацыя песні і відэакліпа, знятага па песні рэжысёрам Кэран Хохмай, адбылася 11 сакавіка 2018 года. Песня была вядомая за дзень да афіцыйнага релізу.
Хоць па падрахункам галасавання прафесійнага журы песня займала 3-е месца, гледачы аддалі максімальную колькасць балаў Ізраілю, што дазволіла апярэдзіць іншых удзельнікаў, уключаючы Аўстрыю, лідзіруючую пасля галасавання журы.
У выніку песня набрала 529 ачкоў і перамагла на конкурсе «Еўрабачанне» 2018 года. Перамога Ізраіля стала чацвёртай перамогай краіны на конкурсах «Еўрабачанне», пасля перамог у 1978, 1979 і 1998 гадах.
Тэкст песні
Тэкст песні амаль поўнасцю на англійскій мове, за выняткам фразы на іўрыте אני לא בובה (Ані ло буба, «Я не лялька») і слова סטפה (стэфа), які азначае на іўрыцкім слэнгу «кучу банкнот».
Крытыкі мяркуюць, што тэкст песні «Цацка» мае адсылкі да акцыі #MeToo (гэты гэштэг з’явіўся ў сацсетках у межах кампаніі па прыцягненню ўвагі да праблемы сексуальнага гвалту), тэмы талерантнасці ды павагі да жанчыны.
Уолтэр Кронкайт
Уолтэр Кронкайт (Walter Cronkite; 4 лістапада 1916 — 17 ліпеня 2009 ) — амерыканскі журналіст, вядучы на тэлеканале CBS. Кронкайт прыйшоў на CBS у 1950 годзе, вядучым навінавых выпускаў стаў у 1962 годзе. Неўзабаве атрымаў папулярнасць як «чалавек, якому давяраюць усе».
Яшчэ большую папулярнасць Кронкайту прынёс яго дакументальны фільм пра вайну ў В'етнаме, які ён зняў у 1968 годзе. У гэтым фільме журналіст заявіў пра неабходнасць вывесці амерыканскія войскі з краіны, бо ЗША гэтую вайну выйграць не змогуць.
Кронкайт спыніў весці навінавыя выпускі ў 1981 годзе, хоць да астатняга дня знаходзіўся ў штаце тэлекампаніі, зрэдку з'яўляўся на экране. У 2006 годзе ён заклікаў прэзідэнта Буша вывесці войскі з Іраку.
У. Кронкайт быў лаўрэатам шэрагу прэстыжных журналісцкіх прэмій. Яго прафесійныя метады выкладаліся студэнтам-журналістам у шматлікіх краінах свету, у прыватнасці ў СССР.
Сцяг Ольстэра
Сцяг Ольстэра (Flag of Ulster)- адзін з сімвалаў гістарычнай правінцыі Ірландыі — Ольстэр, якая аб’ядноўвае ў наш час дзевяць графстваў на поўначы вострава. Шэсць з гэтых графстваў — Антрым, Арма, Даўн, Фермана, Ландандэры і Тырон — уваходзяць у склад Паўночнай Ірландыі, іншыя — Каван, Данегол і Манахан — з’яўляюцца часткай Рэспублікі Ірландыя.
Сцяг складзены з геральдычных сімвалаў самых вядомых дынастый Ольстэра — чырвоны Георгіеўскі крыж на жоўтым фоне, а ў цэнтры — белы шчыт з чырвонай правай рукой па сярэдзіне.
Колеры
Чырвоны крыж на залатым фоне, згодна брытанскаму Інстытуту сцягоў і ірландскімі вексілалогамі ўзят з герба сям’і графаў де Бургаў, а шчыт з Чырвонай рукой Ольстэра — з герба рода О’Нілаў, што кіравалі ў Ольстары.
Варшаўскае ваяводства
Варшаўскае ваяводства — назва былых адміністрацыйных адзінак Польшчы:
Барздзілы
Барздзі́лы (, Борздилы) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўлянскага сельсавета.
Да 13 кастрычніка 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Крыўлянскага сельсавета, да 11 мая 2012 года — у склад Якаўчыцкага сельсавета.
NGC 5576
NGC 5576 (іншыя абазначэнні — UGC 9183, MCG 1-37-7, ZWG 47.20, PGC 51275) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Дзева.
Ёнас Смільгявічус
Ёнас Смільгявічус (нар. 12 лютага 1870 г., пам. 27 верасня 1942 г. у Коўне) — літоўскі палітык і эканаміст, падпісант Акту незалежнасці Літвы 16 лютага 1918 г..
NGC 5576
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ёнас Смільгявічус
У маладосці вучыўся ў гімназіі ў Мітаве i Ліпаве, пазней вывучаў эканоміку ва ўніверсітэтах Каралеўца i Берліна. Атрымаў тытул магістра ў Берліне ў 1899 г. Пасля вяртання ў Расію на працягу трох гадоў працаваў у Міністэрстве сельскай гаспадаркі гэтай краіны ў Пецярбургу, пазней жыў у Варшаве i Вільні, дзе заснаваў фірму «Vilija», якая вырабляла сельскагаспадарчыя прылады.
У 1917 годзе арганізаваў віленскую канферэнцыю, пасля чаго быў абраны ў склад Тарыбы. 16 лютага 1918 г. падпісаў Акт незалежнасці Літвы.
Гіменагастэр
Гіменагастэр (Hymenogaster)  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1831 годзе.
Шавары
Шавары (Шаварі́) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Шутава (Яварыўскі раён)
Шутава (Шу́това) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Орган мясцовага самакіравання — Калыніўскі сельскі савет.
Ћ
Ћ, ћ (Tje) — літара пашыранай кірыліцы. З’яўляецца 23-й літарай сербскай кірыліцы, дзе вымаўляецца, як мяккае Ч (адпаведна рускай літары Ч). У міжнародным фанетычным алфавіце мае назву глухая пярэднеязычная сярэднепаднябенная афрыката [ t͡ɕ]. Пры гэтым у сербскай мове існуе гук [ ʈ͡ʂ] — глухая пярэднеязычная пярэднепаднябенная афрыката — які перадаецца літарай Ч, і які не варта блытаць з Ћ.
Упершыню гэтая літара была выкарыстана Дасітэем Абрадавічам, які імкнуўся адрадзіць літару Ꙉ (djerv), а пазней быў прыняты ў сербскім слоўніку Вука Стэфанавіча Караджыча 1818 года. Эквівалентная літара ў сербскай лацінцы з’яўляецца Ć, ć.
Габідэн Мустафін
Габідэн Муста́фін (Ғабиден Мұстафин; 29.11.1902 Сарцюбе Карагандзінскай вобл., Казахстан — 20.1.1985) — казахскі пісьменнік. Народны пісьменнік Казахстана (1984). Член-карэспандэнт АН Казахстана (1958).
Творчасць
Друкаваўся з 1927 года. Кніга апавяданняў і нарысаў «Ер Шойын» (1929), раманы «Шыганак» (1945), «Мільянер» (1948), «Пасля буры» (1959) пра сацыяльныя перамены ў жыцці казахскага народа ў 1920—30-я гады. Пачынальнік індустрыяльнай тэмы ў казахскай літаратуры: раманы «Жыццё або смерць» (1941), «Караганда» (1952) і інш., адметных сюжэтнай шматпланавасцю, псіхалагічнай глыбінёй. Аўтар аўгабіяграфічнага рамана «Сведка» (ч. І, 1963), кнігі нарысаў і артыкулаў «Напевы думкі» (1974).
Рудаўка (прыток Свіслачы)
Руда́ўка — рака ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана). Даўжыня 9 км. Пачынаецца каля вёскі Ятвезь, упадае ў Свіслач за 1 км на захад ад вёскі Ражкі 1-ыя. Рэчышча каналізаванае.
Даманава (Вілейскі раён)
Дама́нава (, Доманово) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета.
Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка
'''Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка''' – структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.
Гісторыя
2 сакавіка 2001 года перайменаваны ў факультэт псіхалогіі.
1 верасня 2016 года на базе факультэта псіхалогіі быў адкрыты Інстытут псіхалогіі.
Аршанская жаночая настаўніцкая семінарыя
Аршанская жаночая настаўніцкая семінарыя — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова для падрыхтоўкі настаўніц пачатковых народных вучылішчаў. Існавала ў 1911—1919 гг. Існавала ў 1911—1919 гг. Яе адкрыццё было прымеркавана да 50-гадовага юбілею адмены прыгоннага права (1861 г.). Падпарадкоўвалася папячыцелю Віленскай навучальнай акругі. Тэрмін навучання 4 гады. Мела падрыхтоўчы клас і ўзорнае пачатковае вучылішча, у якім семінарысткі прыходзілі практыку. У 1914/1915 навучальным годзе ў падрыхтоўчым і 3 класах семінарыі навучалася 113 выхаванак, у пачатковым вучылішчы — 27 вучняў; на ўтрыманне семінарыі і вучылішча дзяржава выдаткоўвала 31,8 тыс. руб., губернскае земства — каля 2,6 тыс. руб.
Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка
Структура
У складзе інстытута 5 кафедраў:
Бензілавы спірт
Выкарыстанне
Бензілавы спірт і яго эфіры ўваходзяць у склад эфірных алеяў і прыродных бальзамаў. Выкарыстоўваюцца пахучых рэчываў у парфумерыі, вытворчасці мыла, фіксатараў паху і растваральнікаў ў парфумерыі, кампанентаў харчовых эсенцый, растваральнікаў лакаў і інш.
Брэнта
Насельніцтва складае 1643 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 411 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 21030. Тэлефонны код — 0332.
Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка
Кіраўніцтва Інстытута
Дырэктар: Намеснікі дырэктара:
Брэнта
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Віт.
Аршанская жаночая настаўніцкая семінарыя
Вывучаліся прадметы: Закон Божы, руская мова і літаратура, царкоўнаславянская мова, педагогіка, псіхалогія, матэматыка, гісторыя, геаграфія, прыродазнаўства, фізіка, графічныя мастацтвы (чыстапісанне, маляванне, чарчэнне), методыка навучальных прадметаў, ручная праца, рукадзелле, спевы, музыка, сельская гаспадарка, фізічныя практыкаванні і іншае. Да 1917 г. царкоўнаславянская мова выключана з праграмы, скарочана праграма Закону божага. Дырэктар семінарыі У. І. Андрыянаў. настаўнікі Н. А. Крэсціянава (руская мова і літаратура), Г. В. Малаха (матэматыка), М. А. Васільева (гісторыя і геаграфія), Т. У. Лазарава (прыродазнаўства і фізіка), П. Я. Лазараў (графічныя мастацтвы) і інш. Сярод іх — выпускнікі Маскоўскага ўніверсітэта, Пецярбургскіх жаночых вышэйшых курсаў, Маскоўскага Строганаўскага прамыслова-мастацкага вучылішча і інш.
У ліпені 1917 г. семінарыя рэарганізавана ў сярэднюю педагагічную навучальную ўстанову для асоб абодвух полаў. З 1918 г. рыхтавала выкладчыкаў для 1-й ступені адзінай працойнай школы. У 1919 г. пераўтворана ў 3-гадовыя педагагічныя курсы.
Іозеф Готліб Кёльройтэр
Іозеф Готліб Кёльройтэр (ням.: Joseph Gottlieb Kölreuter; 27 красавіка 1733 - 11 лістапада 1806) — нямецкі батанік.
Кёльройтэр ў 1748 годзе паступіў у Цюбінгенскі ўніверсітэт, дзе вывучаў медыцыну і натуральныя навукі. Падчас навучання зблізіўся з Іаганам Георгам Гмелінам, вядомым даследчыкам Сібіры, прафесарам медыцыны і батанікі ў Цюбінгене. У 1753 годзе пераехаў у Страсбургскі ўніверсітэт, а праз год вярнуўся ў Цюбінген, дзе 1755, абараніў дысертацыю «De insectis coleopteris nec non de plantis quibusdam rarioribus».
Па рэкамендацыі свайго настаўніка і сябра Іагана Гмеліна быў выкліканы ў Пецярбург і ў 1756 вызначаны ад'юнктам батанікі ў Акадэмію навук. У 1756-1760 гадах правёў першыя вопыты па штучнай гібрыдызацыі раслін, вынікі 136 вопытаў былі апублікаваныя.
Пакінуў акадэмію ў 1761 годзе; памёр у Карлсруэ.
Акрамя дысертацыі, апублікаваў некалькі артыкулаў заалагічнага і батанічнага ўтрымання ў "Новых каментарыях" Акадэміі (т. VII-XIX), у «Nova Acta» і «Mémoires», якія пазначаны ў Richter's «Geschichte der Medicin in Russland» (т. III, стар 469 і сл.); «Vorläufige Nachricht von einigen das Geschlecht der Pflanzen betreffenden Versuchen» (Лейпцыг, 1761-1766 (ням.)).
Кёльройтэр першым указаў на ролю насякомых пры апыленні кветак.
Імем Кёльройтэра Эрык Лаксман ў 1772 годзе назваў род дрэў - Кёльройтэрыя (Koelreuteria Laxm.)
Аляксандраў (горад)
Аляксандраў (Александров) — горад (з 1778 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аляксандраўскага раёна Уладзімірскай вобласці. Насельніцтва 63,0 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў XIV стагоддзі.
Горад размешчаны ў паўднёва-усходняй частцы Смаленска-Маскоўскага ўзвышша, за 125 км на паўночны захад ад Уладзіміра і за 111 км на паўночны ўсход ад Масквы. Вузел чыгуначных ліній Масква — Яраслаўль і Аляксандраў I — Кураўская. Аляксандраў уваходзіць у Залатое кальцо Расіі.
Audi A4
Audi A4 (Аўдзі А4) — аўтамабіль сярэдняга класа, які выпускаецца кампаніяй Audi. У мадэльным шэрагу кампаніі — з 1994 года. Папярэднік — Audi 80.
З моманту пачатку выпуску змянілася пяць пакаленняў Audi A4.
B5 (1994–2001)
Першы седан Audi А4 быў выпушчаны ў канцы 1994 года. Універсал і паўнапрывадная Audi A4 quattro дэбютавалі ў 1996 годзе. Аўтамабіль грунтаваўся на абноўленай платформе B5 (PL45).
У 1999 годзе аўтамабіль зведаў рэстайлінг.
Выпускаўся да 2001 года. Усяго за час вытворчасці выпушчана 1.170.269 седанаў і 510.720 універсалаў першага пакалення.
Галерэя
<div class="NavHead" style="background:#f7f8ff; padding-bottom: 4px; padding-top: 4px; text-align:center; padding-left:1em"> Галерэя <div class="NavContent" style="margin-bottom: 0.1em; padding: 0.2em; border-left-style:solid; border-left-width:3px; border-left-color:#ffffff; background-color:#ffffff;text-align:center;">
B6 (2001–2004)
Другое пакаленне дэбютавала ў 2000 г. Серыйны выпуск пачаўся з 2001 года. Дызайн быў выкананы ў стылі другога пакалення Audi A6. З’явілася версія кабрыялет (Cabriolet).
Усяго за час вытворчасці было выраблена 718.219 седанаў і 482.633 універсала.
B7
У канцы 2004 года Audi A4 была істотна перароблена. З тэхнічнага пункту гледжання Audi A4 B7 выкарыстоўваў усё тую ж платформу PL46, што і папярэднік A4 B6, але дызайн быў перапрацаваны ў новым фірменным стылі Вальтэра дэ Сільвы, адбыліся змены сярод рухавікоў, таксама зведала абнаўленне электроніка.
З рухавікоў, якія ўжо былі на B6 і засталіся ў шэрагу, былі бензінавыя 1,6 MPI, 1,8 T, 2,0 і 1,9 TDI і мадэрнізаваны 2,5 TDI. Цалкам новымі ў гаме былі 2,0 TFSI і 3,2 FSI. Замест больш магутнай версіі рухавікоў 1,9 TDI з’явіўся 2,0 TDI. 2,7 TDI у 2006 годзе цалкам выцясніў 2,5 TDI.
Седаны і ўніверсалы Avant B7 вырабляліся да 2008 года, кабрыялеты — да 2009-га.
Пасля заканчэння вытворчасці Audi A4 B7 абсталяванне было перанесена ў Іспанію, дзе вытворчасць мадэлі была пачата пад маркай Seat Exeo (2008–2013).
B8
У верасні 2007 года на Франкфурцкім аўтасалоне адбылася прэм’ера цалкам новага пакалення A4.
Аўтамабіль пабудаваны платформе Audi MLP (Modular Longitudinal Platform — модульная падоўжная платформа), якая таксама была выкарыстана на мадэлі А5. Яе галоўная асаблівасць — павялічаная колавая база (да 2808 міліметраў) і ссунутая наперад на 154 міліметра пярэдняя вось. Гэта дазволіла размясціць рухавік з каробкай перадач у межах колавай базы, лепш размеркаваўшы вагу па восях і пазбавіць аўтамабіль ад недастатковай паварочвальнасці. З гэтай жа мэтай пярэднюю каляіну зрабілі на 13 міліметраў шырэй за заднюю.
Спачатку было прадугледжана пяць рухавікоў. Гэта два бензінавыя — 1,8 TFSI (160 к.с.), і 3,2 FSI (265 к.с.), а таксама тры дызельныя — аб’ёмам 2,0-, 2,7- і 3,0 літры (магутнасцю 143, 190 і 240 к.с. адпаведна).
Прэм’ера ўніверсала Avant адбылася ў сакавіку 2008 на Жэнеўскім аўтасалоне. Аб'ём багажнага аддзялення ўніверсала роўны 490 літрам, а пры складзеных задніх сядзеннях — 1430 літраў.
Разам са з’яўленнем Avant, у 2008 годзе быў пашыраны шэраг рухавікоў. На аснове 1,8-літровага рухавіка з турбанаддзіманнем з’явіліся два рухавіка 2,0 TFSI (180 к.с. або 211 к.с.).
Audi A4L
Для кітайскага рынку са студзеня 2009 года выпускаецца мадыфікацыя A4L.
Аўтамабіль стаў даўжэй на 60 мм, і цяпер яго агульная даўжыня складае 4,76 метра. Лінейка рухавікоў прадстаўлена 2.0 TFSI магутнасцю 180 к.с і 265-моцным рухавіком 3.2 FSI. Падвеска A4L была адаптаваная для мясцовых умоў эксплуатацыі.
Зборка Audi A4L ажыццяўляецца ў Кітаі.
Audi A4 allroad quattro
Прэм’ера Audi A4 allroad quattro адбылася ў пачатку сакавіка 2009 года на Мотаршоу ў Жэневе.
Мадыфікацыя атрымала пластыкавыя накладкі на кузаве, якія абараняюць яго ад пашкоджанняў і драпін, павялічаны на 45 міліметраў дарожны прасвет (да 180 міліметраў), пашыраную на 20 міліметраў каляіну, абарону дна сталёвымі лістамі, фірмовую сістэму поўнага прывада quattro і 17-цалёвыя колавыя дыскі.
На еўрапейскім рынку "пазадарожны" ўніверсал Audi A4 прапануецца з трыма рухавікамі. Першы — гэта бензінавы рухавік 2,0 л (211 к.с.), які можа агрэгатавацца з сяміступеністай рабатызаванай каробкай перадач S-Tronic з двума счапленнямі. Астатнія маторы — гэта двух і трохлітровыя дызелі магутнасцю 170 і 240 к.с. адпаведна. Кожны з рухавікоў абсталяваны турбанагнятальнікам і сістэмай непасрэднага ўпырску паліва.
2011–2015
У лістападзе 2011 года быў праведзены рэстайлінг мадэлі, які ўключае як тэхнічныя, так і знешнія змены. Абноўлены A4 атрымаў святлодыёдныя фары і заднія ліхтары. У салоне крыху памянялася прыборная панэль і цэнтральная кансоль, на якой абнавіліся блокі клімат-кантролю і кіравання мультымедыйнай систэмай і змянілася форма селектара MMI.
A4 атрымалі абноўленае шасі з магчымасцю ўсталёўкі адаптыўнай падвескі, электрамеханічны ўзмацняльнік руля і мадэрнізаваную сістэму поўнага прывада. Абнавілася лінейка рухавікоў.
B9
У 2015 годзе адбылася прэм’ера A4 пятага пакалення. Аўтамабіль базуецца на модульнай платформе MLB.
Аўтамабіль дэбютаваў з трыма бензінавымі і чатырма дызельнымі рухавікамі. Бензінавыя — турбіраваны 1,4 магутнасцю 150 к.с., а таксама два двухлітровыя рухавікі магутнасцю 190 і 252 к.с. Шэраг дызельных агрэгатаў складаецца з двухлітровых чатырохцыліндравых рухавікоў, якія выдаюць 150 к.с. і 190 к.с., а таксама шасціцыліндравых матораў аб’ёмам 3 літры (218 і 272 к.с). Таксама з’явілася мадыфікацыя, якая працуе на сінтэтычным метане — g-tron. Яна абсталявана 170-моцным двухлітровым турбарухавіком. Балоны для газу размяшчаюцца ў задняй частцы кузава. У іх можна захоўваць да 19 кілаграмаў газу пад ціскам 200 бар. Пры гэтым машына абсталявана яшчэ і бакам для бензіну, які выкарыстоўваецца, калі ў балонах застаецца менш 0,6 кілаграма газу.
NGC 5577
NGC 5577 (іншыя абазначэнні — UGC 9187, MCG 1-37-9, ZWG 47.22, IRAS14187+0339, PGC 51286) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Антацыяны
Антацыя́ны (ад  — колер +  — блакітны) — фарбавальныя рэчывы (пігменты з групы флаваноідаў) клетачнага соку раслін. Паводле хімічнага саставу — гліказіды, у якіх рэшткі глюкозы або інш. цукру звязаны з афарбаваным нецукрыстым рэчывам.
Колер антацыянаў залежыць ад хімічнай прыроды апошняга і рэакцыі асяроддзя (напрыклад, чырвоны — у кіслым, сіні, фіялетавы — у шчолачным). Наяўнасцю антацыянаў абумоўлена фіялетавая, сіняя, карычневая, чырвоная, аранжавая і інш. афарбоўка пялёсткаў кветак, пладоў, лістоў, сцяблоў, чырвоны колер вінаў і фруктовых сокаў. Мяркуюць, што антацыяны — ахоўны сродак ад шкоднага дзеяння ультрафіялетавых прамянёў і перагрэву тканак.