cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фёдар Міхайлавіч Еўлашоўскі
Мемуары
Ф. Еўлашоўскі вядомы як аўтар першых мемуараў на беларускай мове. Дзённік быў пачаты ў 1603 магчыма, пад уплывам дыярыуша М. К. Радзівіла Сіроткі «Паломніцтва да святой зямлі». Апошні запіс у творы датуецца 1604. Першая старонка рукапісу з загалоўкам не захавалася, таму мемуары даследчыкі называюць «дзённікам», «успамінамі», «гістарычнымі запіскамі» (у найбольшай ступені адпавядае зместу). «Гістарычныя запіскі» — адзіны вядомы твор з літаратурнай спадчыны пісьменніка.
У жанравым плане гэта класічны мемуарны твор з элементамі мастацка-літаратурнага вымыслу. Мемуары носяць аўтабіяграфічны характар, факты ў іх пададзены ў строгай храналагічнай паслядоўнасці. Пераважна, аўтар запісваў звесткі пра сваё жыццё, пра асабістыя ўражанні. Між іншым, падаюцца звесткі пра асобныя гістарычныя падзеі 16—17 ст.: асобныя бітвы Лівонскай вайны (1558—1583), прыёмы каралямі Рэчы Паспалітай замежных паслоў, заключэнне Люблінскай уніі (1569), выбары каралёў. Але буйнейшыя пытанні палітыкі не закранаюцца, бо аўтар лічыў гэта прэрагатывай магнатаў.
Фернандэль
Фернандэль (Fernandel, сапраўднае імя Фернан Жазеф Дэзірэ Кантандэн, Fernand Joseph Désiré Contandin;, Марсель — , ) — французскі акцёр, адзін з найвялікшых комікаў тэатра і кіно Францыі і Італіі.
Біяграфія
Фернандель нарадзіўся 8 мая 1903 года ў Марселі ў доме № 73 на бульвары Шаў (Chave), у доме аптэкара працы, і пражыў усё сваё жыццё ў Правансе. Па каталіцкім календары 8 мая — дзень святога Дэзірэ, які даў трэцяе імя Фернандэлю.
Кар'ера ў кіно
У кіно Фернандэль першы раз зняўся ў 1930 годзе ў кароткаметражным фільме «Лепшая нянюшка» — «La Meilleure bobonne». У 1931 годзе Марк Алегрэ (фр. Marc Allegret) прапануе яму ролю «неспрактыкаванага налётчыка» у экранізацыі п'есы Сашы Гітры «Белае і чорнае» — «Le Blanc et le noir».
Фернандэль згуляў у больш чым у 150 фільмах. Прычым фільм «Бальная запісная кніжка» (рэжысёр Жульен Дзювів'е — Julien Duvivier) на Венецыянскім фестывалі ў 1937 годзе атрымаў прыз «лепшы замежны фільм».
У 1942 годзе Фернандэль выступае ў ролі рэжысёра. Фернандэль зняў тры фільмы:
У 1951 годзе Фернандэль зняўся ў фільме рэжысёра Жульена Дзювіўе «Маленькі свет дона Каміла», які паклаў пачатак серыі з шасці фільмаў пра сельскага ксяндза паддона Каміла, якая доўжылася на працягу дзевятнаццаці гадоў.
Аляксей I Камнін
Аляксей I Камнін (грэч.: Αλέξιος Α' Κομνηνός) (~1048 — ) — імператар візантыйскі (1081–1118).
Біяграфія
Паходзіў з правінцыйнай ваеннай арыстакратыі, з яе дапамогаю захапіў уладу. Пераследваў багамілаў, здушыў шматлікія мяцяжы арыстакратыі, адбіў наступ нарманаў на чале з Робертам Гвіскарам, удала ваяваў супраць сельджукаў і печанегаў.
Агульны ваенны і эканамічны заняпад Візантыі (гл. Бітва пад Манзікертам, пасля падзей) вымусіў яго звярнуцца да папы Урбана II па ваенную дапамогу Захаду. Гэты заклік наўпрост прывёў да збору Першага крыжовага паходу.
З дапамогай крыжаносцаў вярнуў Візантыйскай імперыі частку Малой Азіі. У 1108 вымусіў Баэмунда Тарэнцкага, князя Антыёхіі, прызнаць сябе васалам візантыйскага імператара. Аляксей I лічыцца заснавальнікам дынастыі Камнінаў, хоць фактычны пачатак дынастыі паклаў яго дзядзька Ісаак I. Пры яго кіраванні былі ажыццёўлены маштабныя рэформы, дзякуючы якім пачалося Камнінаўскае адраджэнне Візантыйскай імперыі, адзначанае ростам яе ваеннай і эканамічнай моцы.
У той жа час у дні кіравання Аляксея I азначыліся і негатыўныя тэндэнцыі: узмацнілася роля італьянскіх гандлёвых рэспублік у эканамічным жыцці імперыі, пачалося развіццё феадальных адносін, а заняпад дробных ваенных трыманняў нікім не спыняўся. З-за ўзмацнення гэтых працэсаў у 1204 годзе Візантыйская імперыя не змагла аказаць супраціў удзельнікам Чацвёртага крыжовага паходу і ў выніку распалася на некалькі дзяржаў.
Мелітон Кантарыя
Мелітон Кантарыя (5 кастрычніка 1920 — 27 снежня 1993) — младшы сяржант Чырвонай Арміі, разам з сяржантам М. А. Ягоравым пад кіраўніцтвам малодшага лейтэнанта А. П. Бераста ўзнялі Сцяг Перамогі на даху нямецкага рэйхстага раніцай 1 мая 1945 года. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
За устанаўленне сцяга, Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1946 яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і медалі Залатая Зорка за № 7090.
На шырока вядомым пастановачным фотаздымку карэспандэнта ТАСС Яўгена Халдзея «Сцяг Перамогі над рэйхстагам» 2 мая 1945 года ўдзельнічалі дагестанец Абдулхакім Ісмаілаў, кіяўлянін Аляксей Кавалёў і Аляксей Горычаў з Мінска.
Дэмабілізаваўся ў 1946, вярнуўся на радзіму, працаваў у калгасе, займаўся дробным гандлем. Затым пасяліўся ў Сухумі, сталіцы Абхазскай АССР, дзе працаваў дырэктарам крамы. У 1947 уступіў у ВКП (б). Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Абхазскай АССР. Падчас грузіна-абхазскага канфлікту быў вымушаны ў верасні 1993 пакінуць свой дом і перабрацца ў Тбілісі, а затым у Маскву, дзе неўзабаве і памёр. Пахаваны ў вёсцы Джвары Цаленджыхскага раёна.
Саламон Яфімавіч Нэзлін
Саламон Яфімавіч (Хаймавіч) Нэзлін (Незлин Соломон Ефимович;, Калышкі — , ) — савецкі вучоны ў галіне фтызіятрыі. Доктар медыцынскіх навук (1946), прафесар (1952).
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Юр’еўскага ўніверсітэта (1915). Загадчык губздраўаддзела (1918—1921) і дыспансерамі (1922—1923) у Віцебску. У 1923—1925 гг. у супрацьтуберкулёзным дыспансеры і санаторыі «Высокія горы» у Маскве; арганізатар і загадчык сацыяльна-гігіенічным і дыспансернымі аддзеламі Цэнтральнага інстытута туберкулёзу (1925—1941, 1943—1952) і адначасова інспектар па туберкулёзе ў Наркамздраве РСФСР і СССР. У 1941—1943 гг. намеснік дырэктара Казахскага інстытута сухотаў у Алма-Аце. У 1952—1953 гг. намеснік дырэктара Львоўскага інстытута туберкулёзу. У 1953 годзе знаходзіўся пад следствам па «справе ўрачоў». У 1953—1955 гг. загадчык арганізацыйна-метадычным аддзяленнем Цэнтральнага інстытута экспертызы працаздольнасцi.
Навуковая дзейнасць
Асноўная яго дзейнасць — арганізацыя лячэбнай работы, дыспансерызацыя хворых, арганізацыя дзейнасці процітуберкулёзных устаноў.
С. Я. Незлін узначальваў навукова-практычныя экспедыцыі ў Бурацкую, Башкірскую, Татарскую і Якуцкую аўтаномныя рэспублікі. Ён напісаў каля 330 навуковых прац, сярод якіх 8 манаграфій. Пад кіраўніцтвам С. Я. Незліна было абаронена 20 дысертацый.
Валосаўскі сельсавет
Вало́саўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Валосава.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Стуканоўскі сельсавет у складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — маёнтак Стуканы. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Валосава, сельсавет пераймеанваны ў Валосаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Высокагарадзецкага і Рыдамльскага сельсаветаў. 17 жніўня 1962 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Плоскаўскага (7 населеных пунктаў: Бутары, Валосава, Кулакі, Плюгаўка, Рафалова, Стуканы і Харлінцы) і Рыдамльскага (17 населеных пунктаў: Высокі Гарадзец, Галаны, Дубавое, Загацце, Замошша, Заполле, Запруддзе, Лазы, Лаўрэнавічы, Ліцвякі, Нізкі Гарадзец, Петрашы, Рыдамля, Хахлоўка, Чырвоная Горка, Шашалаўка і Якубава) сельсаветаў.
7 чэрвеня 1966 года ўтвораны зноў у Талачынскім раёне Віцебскай вобласці БССР, у склад сельсавета ўвайшлі 16 населеных пунктаў Навасельскага сельсавета (Бутары, Валосава, Дубровіна, Лесіна, Мяшкова, Навасёлкі, Новае Сяло, Разаны, Раздольная, Рафалова, Сельцы, Стуканы, Сухачэва, Сухачэва-Бук, Харлінцы і Чарнаручча) і 12 населеных пунктаў Рыдамльскага сельсавета (Высокі Гарадзец, Галаны, Загацце, Запруддзе, Лазы, Ліцвякі, Нізкі Гарадзец, Петрашы, Хахлоўка, Шашалаўка, Якубава і пасёлак Валосаўскай бальніцы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Валосаўскага сельсавета 26 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1030 чалавек, з іх 95,0 % — беларусы, 4,2 % — рускія.
Андрэас Ахенбах
Андрэас Ахенбах (ням.: Andreas Achenbach;,  — , ) — нямецкі жывапісец-пейзажыст, прадстаўнік дзюсельдорфскай школы. Старэйшы брат і настаўнік Освальда Ахенбаха, бацька опернага спевака Макса Альвары.
Біяграфія
У 1828 годзе разам са сваім бацькам, купцом з Мангейма, ён прыехаў у Санкт-Пецярбург, дзе праз чатыры гады паступіў у Акадэмію мастацтваў. У час навучання ў Пецярбургу ацэньваўся як пасрэдны студэнт, што можна растлумачыць раннім індывідуалізмам будучага рэфарматара жывапісу.
Пасля двух гадоў навучання жывапісу Андрэас Ахенбах пераехаў у Дзюсельдорф і працягнуў вучобу ў Акадэміі мастацтваў у Фрыдрыха Вільгельма Шадава і Іагана Вільгельма Шырмера. Гэта прывяло да пазітыўных змен у творчасці мастака.
У 1832 разам з бацькам здзейсніў паездку ў Галандыю, на ўзбярэжжа Балтыйскага і Паўночнага мораў. У 1835 годзе пакінуў Дзюсельдорф і пераехаў у Мюнхен, а затым Франкфурт, дзе скончыў працу над палатном «Бура ля ўзбярэжжа Нарвегіі», якое разам з карцінай «Пацярпелыя караблекрушэнне ў фіёрдзе Хардангэ» прынеслі яму поспех і прызнанне публікі.
Наступныя 10 гадоў ён прысвяціў удасканаленню майстэрства, шмат падарожнічаў. Ахенбах пабываў у Швецыі, Нарвегіі, Даніі, у паўднёвай і паўночнай Германіі і Цірольскіх гарах, ствараючы пры гэтым шмат цікавых работ. Пісаў ён таксама і партрэты.
Узрост мастака не прыслабіў яго запал да падарожжаў. У 1873 ён адправіўся ў Італію, дзе пражыў два гады, у асноўным, на Капры. З гэтага перыяду захаваліся, пераважна, акварэлі прыроды паўднёвай Італіі.
Вялікі ўплыў на Ахенбаха аказалі працы галандскіх майстроў XVII стагоддзі.
Андрэас Ахенбах — адзін з заснавальнікаў сучаснага нямецкага пейзажа. Для нямецкай школы ён піянер і рэфарматар. Сярод яго вучняў былі родны брат, Освальд Ахенбах і Альберт Флам, Апалінарый Гараўскі і Юзаф Маршэўскі.
Творы Ахенбаха можна знайсці ў Новай пінакатэцы ў Мюнхене, карцінных галерэях Берліна, Дрэздэна, Дармштадта, Кёльна, Дзюсельдорфа, Лейпцыга, Гамбурга, Франкфурта-на-Майне.
Нікіфар Камнін
Нікіфар Камнін — брат Мануіла Камніна.
Пры імператары Васілю II Балгарабойцы быў архонтам Мідыі і Аспраканіі з прылеглымі землямі. У 1026 годзе ўзняў паўстанне супраць Канстанціна VIII і за гэта быў аслеплены.
Atari
«Atari» — амерыканская кампанія па вытворчасці і выданні камп’ютарных гульняў. «Atari» аказала вялікі ўплыў на зараджэнне як перспектыўнай сферы эканомікі ў 1970-я гады, і да 1984 года займала лідыруючае становішча на рынку відэагульняў.
NGC 3388
NGC 3388 (іншыя абазначэнні — NGC 3425, UGC 5967, MCG 2-28-21, ZWG 66.44, PGC 32555) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3388, NGC 3425.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Астроўчыцы (Ваўкавыскі раён)
Астро́ўчыцы (, Островчицы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. фальварак і вёска: адна частка належала Міхайлу Браонцу, другая — Бенедыкту Карэндзе. У 1836 г. дзяржаўная вёска, 15 двароў, 79 жыхароў.
Астроўчыцы
Астроўчыцы — тапонім.
Олівер і Кампанія
Олівер і Кампанія (Oliver & Company) — амерыканскі анімацыйны фільм 1988 года вытворчасці кампаніі Walt Disney Feature Animation, выпушчаны 18 лістапада 1988 года кінакампаніяй Walt Disney Pictures.
Старыя Цярушкі
Стары́я Цяру́шкі (, Старые Терушки) — аграгарадок у Салігорскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Зажэвіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 кіламетраў на ўсход ад горада Салігорск і чыгуначнай станцыі Салігорск, за 145 кіламетраў ад Мінска.
Калуса (народ)
Калуса (Calusa)  — зніклы індзейскі народ, карэнныя насельнікі паўднёва-заходняй Фларыды на тэрыторыі сучасных ЗША.
Гісторыя
Да XVI ст. калуса стварылі сацыяльна распластаванае грамадства і пашырылі свой уплыў на ўсю паўднёвую Фларыду. Пра з'яўленне ў Новым Свеце еўрапейцаў у канцы XV — XVI ст. яны маглі даведацца ад індзейцаў-уцекачоў з суседняй Кубы. У 1513 г., калі карабель Х. П. дэ Леона дасягнуў поўдня Фларыды, тут яго сустрэў індзеец, які размаўляў на іспанскай мове. Карабель быў атакаваны індзейскімі каноэ і пасля 2 баёў быў вымушаны пакінуць бераг. У 1521 г. Х. П. дэ Леон высадзіўся з 200 салдатамі на землях калуса для заснавання калоніі, але ў баі з тубыльцамі быў смяротна паранены. У 1549 — 1566 гг. у палоне калуса знаходзіўся выжылы пасля караблекрушэння іспанец Эрнанда де Эскалантэ Фантанеда (усе яго паплечнікі і родны брат былі забіты). Апублікаваныя ім у 1575 г. успаміны з'яўляюцца найважнейшай крыніцай для даследчыкаў культуры калуса.
Да канца XVII ст. адносіны паміж іспанцамі і калуса заставаліся напружанамі, хаця часам суправаджаліся перамовамі і ўзаемным гандлем. Сітуацыя змянілася з-за нападаў продкаў індзейцаў-семінолаў з поўначы. Калуса былі вымушаны шукаць саюзу з іспанцамі. У 1711 г. каля 280 індзейцаў былі пераселены на Кубу з Фларыда-Кіс, аднак перасяленцы сталі ахвярай эпідэміі. Таму ў далейшым каланіяльныя ўлады Кубы аддавалі перавагу заснаванню місіянерскіх паселішчаў, дзе фларыдскія індзейцы маглі захоўваць пэўную аўтаномію. Калуса арганізоўвалі ўзброеныя напады на судны іншых дзяржаў, калі тыя спрабавалі кінуць якар каля паўднёвай Фларыды. Відавочна, колькасць тубыльцаў стала скарачалася з-за ваенных дзеянняў і эпідэмічных хвароб, занесеных еўрапейцамі. У 1763 г., калі Фларыда была перададзена Вялікабрытаніі, рэшткі калуса былі пераселены на Кубу, дзе да пачатку XIX ст. асіміляваліся.
Культура
Паселішчы ўяўлялі сабою вялікія хаціны на па́лях, у якіх жыло адначасова некалькі сем'яў. Рэзідэнцыя вярхоўнага правадыра мела вялікія памеры і магла змясціць да 2000 чалавек. Вопратка складалася са скураных насцегнавых повязей. Калуса мелі звычай фарбаваць цела, насілі доўгія валасы. Чальцы сям'і вярхоўнага правадыра мелі ўпрыгожванні з жэмчугу і каштоўных металаў. Жрацы ў рытуальных мэтах насілі складаныя маскі.
Грамадства калуса падзялялася на высакародных і простых абшчыннікаў. Ваеннапалонных выкарыстоўвалі ў якасці рабоў. На чале грамадства стаяў вярхоўны правадыр, якога іспанцы называлі каралём. У XVI ст. узгадваўся мясцовы кароль Карлас. Існуе гіпотэза, што ад яго імя пайшла назва калуса. Улада правадыра была спадчыннай. Яго блізкія сваякі займалі найбольш уплывовыя пасады. Для забеспячэння ўнутранага міру вярхоўны правадыр імкнуўся заключыць шлюбныя саюзы з іншымі правадырамі. Відавочна, існаваў звычай жаніцьбы вярхоўнага правадыра на роднай сястры.
Калуса верылі, што светам кіруюць 3 вярхоўныя істоты. Адна пануе над фізічным светам, другая — над людзьмі, трэцяя загадвае войнамі. Кожны чалавек меў 3 душы. Адна выяўлялася ў зрэнцы, другая — у адлюстраванні, трэцяя — у цені. Пасля смерці разам з чалавекам заставалася толькі зрэнкавая душа. У калуса меліся жрацы, якія арганізоўвалі рытуалы і цырыманіяльныя шэсці. У XVII ст. большасць вернікаў фармальна прыняла каталіцызм. У спадчыну ад калуса на ўзбярэжжы заходняй Фларыды захаваліся штучныя пахавальныя курганы, дзе знаходзяць ракавіны малюскаў і рэшткі пабытовых рэчаў.
Жан-Клод Дзювалье
У 19-гадовым узросце стаў самым маладым прэзідэнтам у свеце. Прадоўжыў умацаванне рэжыму жорсткай дыктатуры. Пры ім пагоршылася эканамічнае становішча Гаіці. Скінуты ў выніку народнага паўстання ў лютым 1986. Пасля звяржэння бег за мяжу, пасяліўся ў Францыі.
Івашка Манівідавіч
Івашка Манівідавіч (згадваецца ад 1420 — памёр у ) — літоўскі баярын, ваявода троцкі з 1443, ваявода віленскі ў 1458.
Біяграфія
Сын Войцеха Манівіда (верагодна, ад першага шлюбу са смаленскай князёўнай Юліяніяй). Меў сыноў Войцеха і Яна і дачок Ядвігу (жонку Алехны Судзімонтавіча) і Сафію (жонку Мікалая Радзівілавіча).
Адзін з найбольш трывалых прыхільнікаў Свідрыгайлы падчас феадальнай вайны.
Ад Казіміра Ягелончыка атрымаў Валожын альбо яго частку.
Краснагорскі (Акмолінская вобласць)
Краснагорскі — пасёлак у Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Краснагорскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 114859100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 2090 чалавек (967 мужчын і 1123 жанчыны). Па дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку жылі 495 чалавек (210 мужчын і 285 жанчын).
Заліў Пятра Вялікага
Заліў Пятра Вялікага (Залив Петра Великого) — самы вялікі заліў Японскага мора ля берагоў Прыморскага края Расіі.
Даўжыня 80 км, шырыня ў паўднёвай частцы каля 200 км. Берагі заліва моцна парэзаныя і ўтвараюць унутраныя залівы: Амурскі, Усурыйскі, Пасьета, Стралок, Усход.
Зімой значная частка заліва замярзае.
NGC 3390
NGC 3390 (іншыя абазначэнні — ESO 437-62, MCG -5-26-7, IRAS10457-3116, PGC 32271) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кацярына Эдуардаўна Міронава
Кацярына Эдуардаўна Міро́нава (, Орша — ) — беларуская актрыса тэатра.
Біяграфія
Творчую дзейнасць пачала ў 1898 годзе на аматарскай сцэне ў Оршы. Працавала ў трупе Першага беларускага таварыства драмы і камедыі, з 1920 года ў тэатры імя Я. Купалы (БДТ-1). Адначасова ў 1920—1921 гадах актрыса і рэжысёр Другога паказальнага тэатра.
Творчасць
Вобразы, створаныя К. Э. Міронавай, вызначаліся лірызмам, дакладнасцю і выразнасцю сцэнічнага малюнка, эмацыянальнасцю, адчуваннем індывідуальнай адметнасці характараў персанажаў. Лепшыя з іх: Паланея («Прымакі» Я. Купалы), Паўліна і маці Дрыля («Канец дружбы» і «Партызаны» К. Крапівы), пані Зямацкая, Маргарыта Лазараўна, Разалія Юльянаўна («Кастусь Каліноўскі», «Перамога», «Запяюць верацёны» Е. Міровіча), княгіня Прушынская («Панскі гайдук» Н. Бываеўскага) і інш.
Узнагароды
Заслужаная артыстка БССР (1940).
Ганна Камніна
Атрымала добрую адукацыю, вывучала гісторыю, філасофію і матэматыку. У 14 гадоў выйшла замуж за Нікіфара Врыенія. Разам з маці спрабавала дамагчыся ад бацькі, каб той зрабіў Нікіфара спадкаемцам імператарскага стальца, а ўласнага сына Іаана пазбавіў бы спадчыны. Калі ў 1118 Іаан заняў сталец, узначаліла змову супраць яго, але пасля няўдачы змовы была вымушана пастрыгчыся ў манастыр, дзе і напісала вядомую «Алексіяду».
Панк-рок
Панк-рок — жанр рок-музыкі, які ўзнік у сярэдзіне 1970-х гадоў у ЗША і Вялікабрытаніі, у якім спалучаліся сацыяльны пратэст і музычнае непрыйманне тагачасных форм рока: спецыяльна прымітыўная гульня і весялосць ранняга рок-н-ролу. Да 1977 года панк-рок, дзякуючы сваёй скандальнасці, быў адной з самых прыкметных з'яваў у рок-музыцы Вялікабрытаніі. Цягам часу жанр парадзіў мноства разнавіднасцяў і дагэтуль працягвае прывабліваць мноства маладых выканаўцаў.
Ланькаўскі сельсавет
Ла́нькаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Ланькаў.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Рагацкі сельсавет у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Рагач. 21 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ланькава, сельсавет перайменаваны ў Ланькаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці.
Насельнітва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1042 чалавекі, з іх 93,1 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 3,1 % — украінцы.
Усурыйскі заліў
Усурыйскі заліў — унутраны заліў ля паўночнага берага заліва Пятра Вялікага Японскага мора. Даўжыня ў сярэднім 67 км, шырыня ля ўвахода каля 55 км, глыбіня да 51-69 м.
Узімку Усурыйскі заліў у паўночных берагоў часткова замярзае, ледзяны покрыў невялікі. На беразе заліва размешчаны гарады Уладзівасток і Вялікі Камень, пасёлкі Ямар, Шкотава і Пад’япольскае. На заходнім узбярэжжы заліва ёсць вялікая курортная зона з пансіянатамі, санаторыямі і дзіцячымі лагерамі. У бухце Шамора размешчаны самы папулярны і буйны пляж Уладзівастока.
Стапель
Стапель мае фундамент з высокімі апорамі (кільблокамі), на якіх змяшчаецца судна, і грузападымальнае і іншае абсталяванне. У залежнасці напрамку размяшчэння адносна берагавой лініі бываюць падоўжныя і папярочныя.
Яўген Паўлавіч Крамлёў
Яўген Паўлавіч Крамлёў (, в. Тулага, Урэнскі раён, Горкаўская вобласць, РСФСР — ) — урач ветэрынарнай медыцыны. Доктар ветэрынарных навук (1982), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Баграціёнаўскі зоаветэрынарны тэхнікум (1957), Віцебскі ветэрынарны інстытут (1962), Беларускі навукова-даследчы ветэрынарны інстытут (аспірантура, 1968).
Рабіновіч
Рабіновіч — прозвішча
Жуль Себасцьен Сезар Дзюмон-Дзюрвіль
Жуль Себасцьен Сезар Дзюмон-Дзюрвіль (Jules Sébastien César Dumont d'Urville;  23 мая 1790, Кандэ-сюр-Нуар - 8 мая 1842, Мёдон) — французскі падарожнік, мараплавец, акіянограф, афіцэр ваеннага флоту, навуковец. Адна з найбольш вядомых яго заслуг - тое, што ён адшукаў месца гібелі іншага знакамітага французскага мараплаўца Жан-Франсуа Гало дэ Лаперуза. Быў членам Французскага геаграфічнага таварыства. У яго гонар названы востраў у Новай Зеландыі.
Эдвард Коцбек
Эдвард Коцбек (Edvard Kocbek;, Светы Юрый аб Шчаўніцы, пад Марыбарам, Ніжняя Штырыя, Аўстра-Венгрыя — , ) — славенскі паэт, празаік, драматург, дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Пасля вайны — міністр Славеніі ў саюзным урадзе, намеснік старшыні Народнага сходу Рэспублікі Славенія. Аднак пасля выхаду ў свет кнігі аўтабіяграфічных навел Страх і мужнасць (1951), якая ўзняла пытанне аб маральным выбары і чалавечай цане з-за дзеянняў антыфашысцкага падполля і партызанскага Супраціву, ён быў зняты з усіх пастоў, выцеснены з палітычнага і грамадскага жыцця, апынуўся ў поўнай ізаляцыі, трапіў пад сакрэтнае назіранне спецслужбаў (зрэшты, персанальная справа № 584 на яго была заведзена ўжо ў 1944 годзе). За ім сачылі і на яго даносілі, сярод іншых, блізкія сябры. Коцбек займаўся ў гэты час перакладамі з французскай і нямецкай моў (Бальзак, Мапасан, Экзюперы, Макс Фрыш).
Пасля публікацыі ў 1975 годзе ў трыесцінскім часопісе Залив інтэрв’ю пісьменніка, у якім ён рэзка асудзіў масавую расправу над больш чым 10 тысячамі членамі руху Славенскае домабранства і іх блізкіх югаслаўскімі партызанамі (Блайбургская рэзня), Коцбек на некалькі гадоў фактычна апынуўся пад хатнім арыштам, супраць яго была разгорнутая кампанія публічнай цкавання. Ад судовага пераследу яго выратавала актыўнае ўмяшальніцтва інтэлектуалаў Захаду, вялікую падтрымку яму аказаў Генрых Бёль.
Творчасць
У гонар паэта названы вуліцы ў Любляне і Цэле. Да яго стагоддзя, шырока адзначанага ў Славеніі, у адным з паркаў Любляны ў 2004 годзе быў устаноўлены помнік пісьменніку. Была выпушчана паштовая марка з яго партрэтам.
NGC 3391
NGC 3391 (іншыя абазначэнні — UGC 5920, MCG 2-28-14, ZWG 66.27, IRAS10462+1429, PGC 32347) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ян Лівенс
Біяграфія
Вучыўся жывапісу з васьмігадовага ўзросту, у тым ліку ў Пітэра Ластмана, вучнем якога некалькімі гадамі пазней стаў Рэмбрант. Маладыя мастакі пасябравалі, у іх была агульная студыя, у працах 1626—1631 гадоў прыкметна іх уплыў адно на аднаго. Канстантэйн Хёйгенс, партрэт якога Лівенс напісаў, пакінуў мемуарную запіску аб наведванні майстэрні двух мастакоў у 1628 годзе.
У 1632—1644 гадах Лівенс жыў у Вялікабрытаніі, працаваў пры англійскім двары, пакінуў партрэт караля Карла I. У гэты перыяд ён адчуў уплыў Ван Дэйка. Пазней працаваў у Антверпене, Гаазе, Берліне. Карыстаўся высокім заступніцтвам, вёў раскошнае жыццё. З 1655 года жыў у Амстэрдаме. Канец жыцця правёў у галечы, сям’я адмовілася ад яго, каб не браць на сябе даўгі мастака.
Сацыяльная псіхалогія
Сацыяльная псіхалогія — навука аб псіхалагічных прычынах, механізмах і заканамернасцях паводзін і дзейнасці людзей у сацыяльных групах і суполках, аб псіхалагічных асаблівасцях гэтых груп. Цэнтральнымі элементамі гэтай навуковай дысцыпліны з'яўляюцца асоба («сацыяльны індывід») і сацыяльна-псіхалагічныя механізмы яе фармавання (сацыялізацыі), развіццё самасвядомасці, інтарэсаў, патрэбнасцей, каштоўнасных арыентацый і ўстановак. Важным кірункам даследаванняў з'яўляецца сацыяльная псіхалогія малых груп (сям'я, працоўны калектыў, спартыўная каманда і інш.), дзе вывучаюцца групавыя працэсы, праблемы лідарства, канфармізму і інш. Аб'ектамі вывучэння сацыяльнай псіхалогіі з'яўляюцца і вялікія групы (сацыяльныя пласты, класы, нацыі), а таксама сацыяльныя інстытуты, арганізаваныя супольнасці людзей (палітычныя рухі, партыі, рэлігійныя арганізацыі і г.д.). Вывучаюцца таксама псіхалогія шырокіх народных мас і масавых рухаў (у абарону міру, навакольнага асяроддзя і інш.), праявы масавых стыхійных паводзін (натоўп, чуткі, плёткі, стрэсы). У апошні час з'явіліся прыкладныя галіны дадзенай навукі: псіхалогія, рэклама, мода, прапаганда, кіраванне, палітыка і г.д. Першыя спробы распрацоўкі ўласна сацыяльна-псіхалагічных канцэпцый з'явіліся ў другой палове 19 ст.: «псіхалогіі народаў» (М. Лацарус, Г. Штайнталь, В. Вунт), «псіхалогіі мас» (Ш. Сігеле, Г. Лебон), «інстытутаў сацыяльных паводзін» (У. Мак-Дугал).
Папоўка (Слаўгарадскі раён)
Папо́ўка (, Поповка) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Паводле архіўных матэрыялаў, належала Слаўгараду, цэрквам Раства Багародзіцы і Міколы Цудатворцы. У 1796 было 9 двароў. У 1851 праз вёску была пракладзена частка шашы Масква — Варшава.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўднёвы захад ад Слаўгарада, за 76 км ад Магілёва, каля аўтамабільнай дарогі. У напрамку на паўночны ўсход ад Папоўкі працякае рака Пясчанка.
Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленне паштовай сувязі, АТС, сельскі клуб, сельская бібліятэка, ДУА «Васькавіцкая сярэдняя школа», ДУА «Папоўскі яслі-сад», комплексны прыёмны пункт, крама, закусачная, цэх перапрацоўкі а. Папоўка.
Ашмянцы (Ваўкавыскі раён)
Ашмянцы́ (, Ошмянцы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.
Бабуля Мозес
Бабуля Мозес (Grandma Moses, сапраўднае імя Ганна Мэры Мозес, народжаная Робертсан, Anna Mary Moses, b. Robertson;  — ) — амерыканская мастачка-аматарка, адна з галоўных прадстаўнікоў амерыканскага жывапіснага прымітыву. У яе гонар названы кратар Мозес на Венеры.
Біяграфія
Любіла маляваць з ранняга дзяцінства, аднак большую частку жыцця правяла на ферме ў штаце Нью-Ёрк, будучы жонкай фермера. Маці пецярых дзяцей. У сталыя гады займалася вышыванкай, аднак бліжэй да 70-гадовага ўзросту гэта стала для яе цяжка з-за артрыта. Пасля смерці мужа ў 1927 годзе Ганна Мозес зноў пачала маляваць.
У 1938 годзе нью-ёркскі калекцыянер заўважыў малюнак Ганны Мозес, выстаўлены ў акне аптэкі ў мястэчку Хузік-Фолс (англ. Hoosick Falls), дзе яна жыла. На працягу года малюнкі Мозес пачалі з’яўляцца ў нью-ёркскай галерэі Сент-Эцьен і прыцягнулі да сябе шырокую ўвагу калекцыянераў і аматараў жывапісу. На працягу 1940-х гадоў выставы Мозес прайшлі ў многіх еўрапейскіх краінах і ў Японіі. У 1941 годзе яна атрымала дзяржаўную прэмію штата Нью-Ёрк, у 1949 годзе прэзідэнт ЗША Гары Трумэн асабіста ўручыў ёй прэмію Нацыянальнага Амерыканскага жаночага прэс-клуба. У 1952 годзе была выдадзена яе аўтабіяграфія. У 1960 годзе, да стагоддзя Бабулі Мозес, яе фатаграфія, зробленая вядомым фотарэпарцёрам Корнелам Капай, была змешчана на вокладцы часопіса «Лайф».
Жывапіс Бабулі Мозес адлюстроўвае сельскія краявіды і бытавыя сцэнкі, часта яны шматфігурныя і нагадваюць дзіцячыя малюнкі. Бабуля Мозес аддавала перавагу зімовым відам, летнія пісала радзей. Яе зімовыя карціны нагадваюць некаторыя з вядомых работ Пітэра Брэйгеля Старэйшага, хаця яна ніколі не бачыла яго палотнаў. Бабуля Мозес была пладавітым мастаком, за тры дзесяцігоддзі ёю былі створаны больш за 1500 палотнаў. Першапачаткова яна прадавала свае працы ад 3 да 5 долараў за карціну, у залежнасці ад яе памеру. Па меры павелічэння вядомасці мастачкі, кошты на працы падняліся да 8 000 — 10 000 долараў.
Адзін з летніх пейзажаў Мозес, «Стары пярэсты дом, 1862» (праца 1942 года), набыты ў аўтара пасля стварэння за 10 долараў ЗША, быў прададзены ў 2004 годзе на аўкцыёне ў Мемфісе за 60 000 долараў.
Ганна Мэры Мозес была дружная з іншым вядомым амерыканскім мастаком, Норманам Роквелам. Бабуля Мозес з’яўляецца ў далёкім левым краі карціны Роквела «Вяртанне дадому», якая была надрукавана на вокладцы The Saturday Evening Post ад 25 снежня 1948 года.
Куюні
Куюні (Cuyuní, Cuyuni) — рака на поўначы Паўднёвай Амерыкі, правы прыток Эсекіба. Цячэ па тэрыторыі дзяржаў Венесуэла і Гаяна. Даўжыня — каля 618 км. Плошча вадазбору — 80000 км².
Рака Куюні бярэ пачатак на Гвіянскім нагор’і на тэрыторыі Венесуэлы. На тэрыторыі Гаяны даўжыня русла — каля 270 км. Значная частка шляху да вусця праходзіць па алювіяльнай раўніне. Рака з-за практычнай адсутнасці іншых шляхоў зносін у гэтым рэгіёне выкарыстоўваецца мясцовым насельніцтвам для транспартавання людзей і грузаў па вадзе.
У раёне Куюні здабываюць золата і дыяменты. Першыя значныя радовішчы золата былі вынайдзены яшчэ ў 1896 г. каля вусця.
На мяжы Гаяны і Венесуэлы на рацэ знаходзіцца востраў Анкока, які з’яўляецца спрэчнай тэрыторыяй паміж дзвюмя дзяржавамі.
Іглік
Іглік — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснагорскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 114859200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 504 чалавекі (234 мужчыны і 270 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 325 чалавек (164 мужчыны і 161 жанчына).
Джэймс Мейнард
Джэймс Мейнард (James Maynard; нар.,, Вялікабрытанія) — англійскі матэматык, найбольш вядомы сваёй працай над інтэрваламі паміж простымі лікамі.
Джэймс скончыў бакалаўрыят і магістратуру Кембрыджскага ўніверсітэта. Роджэр Хіт-Браўн быў яго навуковым кіраўніком у Оксфардскім універсітэце. З 2013—2014 года Мэйнард працаваў дактарантам у Манрэальскім універсітэце.
У 2014 годзе яго ўзнагародзілі матэматычнай прэміяй SASTRA Ramanujan Prize. У 2016 годзе ён паказаў, што для любой лічбы ад 0 да 9 існуе бясконца шмат простых лікаў, у дзесятковым запісе якіх гэтая лічба не сустракаецца.
У 2019 годзе сумесна з Дзімітрысам Кукулапуласам даказаў гіпотэзу Дафіна-Шэфера.
Рацыянальны лік
Рацыяна́льны лік — лік, які можна прадставіць як адносіну двух цэлых лікаў або, інакш кажучы, гэта дроб, лічнікам і назоўнікам якога з’яўляюцца цэлыя лікі.
Дадатны рацыянальны лік — гэта лік выгляду \frac{k}{n}, дзе k i n — натуральныя лікі. Напрыклад,  — дадатныя рацыянальныя лікі. Іх называюць большымі за нуль.
Адмоўны рацыянальны лік — гэта лік выгляду, дзе k i n — натуральныя лікі. Напрыклад,  — адмоўныя рацыянальныя лікі. Адмоўны рацыянальны лік можна запісаць ў выглядзе. Напрыклад,.
Дроб адмоўнага рацыянальнага ліка звычайна запісваюць так, каб назоўнік быў дадатным. Таму можна сказаць, што рацыянальны лік — гэта лік, які з’яўляецца адносінай цэлага і натуральнага ліка.
Мноства рацыянальных лікаў уключае ў сябе мноства цэлых лікаў, бо любы цэлы лік можна прадставіць як дроб, лічнікам якога з’яўляецца ён сам, а назоўнікам — лік 1.
Мноства рацыянальных лікаў абазначаецца сімвалам \mathbb Q.
Фёдар Іванавіч Буслаеў
Фёдар Іванавіч Буслаеў ( — ) — гісторык рускай мовы, выдавец старажытных рукапісаў. Шмат увагі надаваў даследаванню рускага фальклору, помнікаў старажытнарускай літаратуры. Адным з першых паставіў пытанне аб неабходнасці вывучэння твораў старажытнарускай літаратуры ў цеснай сувязі з выяўленчым мастацтвам, звяртаў увагу не толькі на змест помніка, але і на яго эстэтычную каштоўнасць, падкрэсліваючы непарыўнае адзінства мовы, паэзіі і міфалогіі. Вынікі даследаванняў Ф. І. Буслаева абагульненыя ў «Гістарычных нарысах рускай народнай славеснасці і мастацтва» (СПб., 1861).
Георг Базеліц
Гео́рг Ба́зеліц (ням.: Georg Baselitz, сапраўднае імя Ханс-Георг Керн (ням.: Hans-Georg Kern); нар. ) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар, належыць да ліку самых дарагіх мастакоў. Неаэкспрэсіяніст, адзін з заснавальнікаў стылю «Новыя дзікія». Кавалер Ордэна літаратуры і мастацтва (1989), уладальнік Аўстрыйскага ганаровага знака «За навуку і мастацтва» (2004), лаўрэат Імператарскай прэміі Японіі (2006).
Іпаліт Іванавіч Гранітаў
Іпаліт Іванавіч Гранітаў (19 лістапада 1900, сучасная вёска Чактак Паўднёва-Казахстанскай вобласці — 31 кастрычніка 1981, Ташкент) — геабатанік, даследчык расліннасці Сярэдняй Азіі, вывучаў пашавыя біягеацэнозы. Член-карэспандэнт Акадэміі навук Узбекістана (1968), заслужаны дзеяч навукі Узбекістана (1965), прафесар (1960), доктар біялагічных навук (1961). Загадчык кафедры з 1960 года.
Біяграфія
Скончыў скончыў Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт у 1930 годзе. Асістэнт, дацэнт (1935), загадчык кафедры вышэйшых раслін ТашДУ з 1960 года. Удзельнічаў у некалькіх экспедыцыях па Сярэдняй Азіі.
Навуковыя працы прысвечаны паляпшэнню стану пустынных пашаў для атрымання кармавых культур. Аўтар двухтомнай манаграфіі «Раслінны полаг паўднёва-заходніх Кызілкумаў». Правільнае і эфектыўнае выкарыстанне сярэднеазіяцкіх пашаў спрыяла павышэнню прадукцыйнасці пашаў, асабліва ў галіне генезісу пустынных раслін Узбекістана.
Падрыхтаваў 5 дактароў навук і 20 кандыдатаў навук, аўтар больш за 120 навуковых прац.
Чэлмсфард
Чэлмсфард (Chelmsford) — горад у Англіі, адміністрацыйны цэнтр цырыманіяльнага неметрапольнага графства Эсекс і аднайменнага раёна са статусам сіці. Горад знаходзіцца ва Усходняй Англіі, за 50 км на паўночны ўсход ад цэнтра Лондана.
NGC 3392
NGC 3392 (іншыя абазначэнні — MCG 11-13-42, ZWG 313.37, PGC 32512) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Прыволле (Слаўгарадскі раён)
Прыво́лле (, Приволье) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Вёска вядома з 1855 года. Паводле сведчання старажылаў, назва вёскі адлюстроўвае тут прыдатнае месца, прыволле селяніну. Верагодна людзі сюды перасяліліся з вёскі Драгунск сучаснага Журавіцкага сельсавета Рагачоўскага раёна.
Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслуг.
Спенсэр Комптан
Спенсэр Комптан, граф Уілмінгтан (Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington;  — ) — брытанскі дзяржаўны дзеяч, член партыі вігаў, член урада, пачынаючы з 1715 года і да сваёй смерці. Намінальна ў 1742—1743 гадах з’яўляўся прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі, пры гэтым рэальна кіраваў краінай Джон Картэрэт, кіраўнік Таемнага савета.
Дзірк ван Бабюрэн
Дзірк (Тэадор) ван Бабюрэн (каля 1595 года, Вейк-бей-Дзюрстэдэ —, Утрэхт) — галандскі жывапісец эпохі барока. Заснавальнік і адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў утрэхцкай школы караваджызму.
Біяграфія
Дзірк (Тэадор) ван Бабюрэн нарадзіўся каля 1595 года ў горадзе Вейк-бей-Дзюрстэдэ правінцыі Утрэхт Рэспублікі Сямі Аб’яднаных Ніжніх Земляў. У раннім дзяцінстве з бацькамі пераехаў ва Утрэхт. Жывапісу вучыўся ў майстэрні вядомага галандскага мастака-партрэтыста і старшыні гільдыі святога Лукі Паўлюса Янсана Марэльсэ. У 1611 годзе ван Бабюрэн уступіў у гільдыю мастакоў Утрэхта, што дало яму права на прафесійную дзейнасць. Для завяршэння навучання разам з Давідам дэ Хаенам ён у 1612 годзе з’ехаў у Італію. У Рыме яго мецэнатам стаў маркіз Вінчэнца Джустыніяні. У Італіі ван Бабюрэна прыцягнула наватарскае мастацтва Караваджа, пад уплывам якога канчаткова склаўся яго ўласны творчы почырк. У Караваджа ён запазычаў кампазіцыйную выразнасць, кантраснае асвятленне і імкненне да рэалістычнай выявы натуры — рысы, якія сталі характэрнымі для караваджызму. За час працы ў Італіі Дзірк ван Бабюрэн піша шэраг карцін на біблейскія тэмы, удзельнічае ў роспісе капэлы царквы Сан-П’етра-ін-Манторыа ў Рыме. У 1620 годзе мастак вяртаецца ў Нідэрланды і адкрывае сваю майстэрню ва Утрэхце. У гэты перыяд у яго творчасці пераважалі жанравыя сюжэты, для якіх былі характэрны вылучаныя на пярэдні план буйныя паўфігуры з кантраснай святлаценню, якія адрозніваюцца яркасцю колеру і тэмпераментнай манерай выканання. Многім карцінам ўласцівы адценне грубаватага натуралізму, што ў пэўнай меры было выклікам пратэстанцкай маралі. Дзірк ван Бабюрэн пайшоў з жыцця ў росквіце гадоў і свайго таленту 21 лютага 1624 года.
Гольша
Гольша, Голша, Ольша, Голшыс, Гальшан — легендарны літоўскі князь герба Кітаўрус, вядомы з 2-й і 3-й рэдакцый Літоўскай хронікі і прац залежных ад яе гісторыкаў (у прыватнасці, Стрыйкоўскага). Хроніка ў гэтай частцы значна разыходзіцца са звесткамі іншых крыніц аб гэтым перыядзе і звычайна лічыцца легендарнай.
Паводле летапісаў, Гольша — унук Гілігіна, сын вялікага князя Рамана, брат Нарымонта, Трайдзеня, Даўмонта і Гедруса. Стрыйкоўскі сцвярджае, што падчас працы над «Ганцом Цноты» ён карыстаўся нейкім рускі летапісам, у якім гэтыя пяць князёў названыя сынамі Трабуса. Паводле «Хронікі літоўскай і жамойцкай», яны былі сынамі Рамана, але выхоўваліся пасля смерці бацькі пры двары свайго стрыечнага дзеда Трабуса.
Гольша — заснавальнік Раконцішскага замку і Гальшан, пачынальнік роду Гальшанскіх. Браў удзел у барацьбе Нарымонта з Даўмонтам на баку першага. Меў сына Альгімонта, а паводле «Хронікі Быхаўца» і «Хронікі літоўскай і жамойцкай» — і яшчэ аднога сына, Міндоўга. Памёр у часы, калі Трайдзень быў вялікім князем. Гедзімінава ваяводу Альгімонта Гальшанскага Яўрэінаўскі летапіс атаясняе з Гольшавым сынам, а шэраг іншых летапісаў называе таго пазнейшага Альгімонта сынам Міндоўгавым.
Т. Нарбут, спрабуючы ўзгадніць звесткі Літоўскай хронікі са звесткамі рускіх летапісаў, прапаноўваў (без асаблівых падстаў) атаясніць Гольшу з Лесіям.
Легенда аб заснаваннях
"A четвертыи брат его, Голшис, перешед реку Велю, и нашол гору красну межи горами над рекою Вилнею в мили от устья реки Вилни, гдѣ впадываеть в реку Велью, против Раконтишок, и вчинил город, и назоветь именем своим, Гольшанѣ. И немного бывши там, и ездячи оттолѣ в ловы в пущу за десеть миль от того города своего, и наидеть гору красну и з ровнинами великими облеглую и объфитостями наполненую, и сподобалося ему там, и он и там ся поселил, и на тои горе вчинил над рекою Кораблем, и перенесется оттуль, и там начнеть княжити, и назовется князем Голшанским."
Бабры (Ваўкавыскі раён)
Бабры́ (, Бобры) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1950 г. створаны калгас імя Сталіна.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 30 двароў, 46 жыхароў. Плошча 26,78 га, працягласць межаў — 3 509 метраў.
Старая Беліца (Гомельскі раён)
Геаграфія
Непадалёк працякае рэчка Белічанка (прыток Узы).
Гісторыя
Вёска Старая Беліца ўваходзіла ў склад валадарстваў Вялікага княства Літоўскага. У 1775 годзе была падораная імператрыцай Кацярынай II князю М. Кантгаўзену, у якога і купіў Старую Беліцу ў пачатку XIX стагоддзя для свайго сына Міхала Станіслаў Солтан-Перасвет (з старажытнага княжацкага роду). У 1777 годзе ў цэнтры вёскі была пабудаваная праваслаўная Мікалаеўская царква, якая ў цяперашні час з’яўляецца помнікам архітэктуры (ахоўваецца дзяржавай).
З 8 снежня 1924 года Старая Беліца цэнтр сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў Гомельскай вобласці, з 17 красавіка 1962 года ў Гомельскім раёне. Да 2006 года вёска Старая Беліца была цэнтрам Старабеліцкага сельсавета.
Алзі
Алшэ, Алзі — хурыцкае протаармянскае царства ў даліне р. Арацані-Мураду на Армянскім сугор'і пад канец трэцяга і ў пачатку другога тысячагоддзяў да нашай эры. Пасля гістарычная вобласць Арменіі Ахдзнік.
У кон. 3-га — пач. 2-га тыс. да н.э. існаваў шэраг незалежных хурыцкіх дзяржаў, сярод якіх царства Алшэ (Алзі). Знаходзілася ў вярхоўях ракі Тыгр, прыкладна на тэрыторыі сучаснага турэцкага іла Элязыг.
У пач. 16-га ст. да н.э. Алшэ, разам з царствам Кумі стала грунтам Митанійскай дзяржавы.
У 14-м ст. да н.э. падчас заняпаду Мітані, ізноў стала самастойным царствам.
У 13-м ст. да н.э. царства трапіла пад уладу Асірыі.
Эклі-Тэшупа — адзін з правіцелей гэтага царства.
Т’ёрнін
Т’ёрнін (Tjörnin — бел.: «сажалка») — возера ў Рэйк’явіку, адно з самых знакамітых азёр Ісландыі.
На яго берагах знаходзіцца ратуша Рэйк’явіка, а таксама знакамітая школа (Menntaskóli Reykjavíkur), якую наведвалі першыя асобы Ісландыі (напр. паэт Хальдаўр Кільян Лакснес, некалькі музеяў (напр. Ісландскі нацыянальны музей), а непадалёк месцяцца Універсітэт Ісландыі, а таксама будынак альтынгу, Вольная царква ў Рэйк’явіку і Кафедральны сабор Рэйк’явіка.
Возера таксама з’яўляецца прытулкам гусяў, качак, лебядзей і іншых птушак.
Калачы (Акмолінская вобласць)
Калачы — сяло ў Ясільскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснагорскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 114859300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 814 чалавекі (387 мужчын і 427 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 647 чалавек (323 мужчыны і 324 жанчыны).
Новы Рагачык
Новы Рагачык (Но́вый Рога́чик) — пасёлак гарадскога тыпу ў Гарадзішчанскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі, утварае Новарагачынскае гарадское паселішча.
Насельніцтва — 6676 чал. (2021). Новы Рагачык размешчаны ў стэпавай зоне на поўдні Прыволжскага ўзвышша, што адносіцца да Усходне-Еўрапейскай раўніны, на рацэ Чарвлёная, на вышыні каля 55 метраў над узроўнем мора. Па аўтамабільных дарогах адлегласць да цэнтра Валгаграда — 39 км, да раённага цэнтра пасёлка Гарадзішча — 46 км. Праз пасёлак праходзіць федэральная аўтадарога А260. Чыгуначная станцыя Карпаўская на лініі Валгаград — Марозаўск.
Гісторыя
Заснаваны ў 1909 годзе перасяленцамі з Херсона. У 1928 годзе ўключаны ў склад Сталінградскага раёна Сталінградскай акругі Ніжневолжскага края (з 1934 года — Сталінградскі край). У 1935 годзе пасёлак Нова-Рагачынскі ўключаны ў склад Пясчанскага раёна (з 1938 года — Гарадзішчанскі раён) Сталінградскага края (з 1936 года — Сталінградскай вобласці, з 1961 года — Валгаградская вобласць). З 1963 па 1977 год пасёлак Новы Рагачык уваходзіў у склад Калачоўскага раёна. Уключаны ў склад ізноў утворанага Гарадзішчанскага раёна ў 1977 годзе.
Homo luzonensis
Homo luzonensis — від вымерлых людзей трыбы гамініні.
Адкрыццё
У 2007 годзе ў пячоры Кальяа на паўночным-усходзе вострава Лусон, у правінцыі Кагаян была знойдзена трэцяя плюсневая костка. Класіфікацыя знаходкі была спрэчнай і заняла некаторы час. У 2010 годзе парэшткі ўсё ж былі класіфікаваны як парэшткі, якія належаць чалавеку разумнаму. У 2011 і 2015 гадах быў адкапаны набор верхніх пазаіклавых зубоў, два зубы іншых індывідаў, дзве фалангі кісці, кавалак сцегнавай косткі дзіцяці і дзве фалангі ступні. Да гэтага моманту таксама быў праведзены шэраг генетычных даследаванняў, якія не далі вынікаў.
10 красавіка 2019 года група навукоўцаў на чале з Армандам Міхарэсам з Універсітэта Філіпінаў Дзіліман апублікавала свае даследаванні ў навуковым часопісе Nature, назваўшы нядаўна ідэнтыфікаваны чалавечы від Homo luzonensis, які жыў на востраве Лусон па розных дадзеных ад 50 000 да 67 000 гадоў таму. Парэшткі складаюцца з сямі зубоў і шасці дробных костак і з’яўляюцца трэцім знакавым адкрыццём парэшткаў старажытнага чалавека на астравах Паўднёва-Усходняй Азіі за апошнія 15 гадоў. У канчатковым выніку, раней выяўленыя парэшткі чалавека ў пячоры Кальян былі рэкласіфікаваны як парэшткі, якія належаць віду Homo luzonensis.
Апісанне
Адна з самых яркіх рысаў новага віду — вельмі дробныя зубы. Прэмаляры па памеру знаходзяцца паміж значэннямі флорэскіх хобітаў і сучасных пігмеяў, маляры нават нашмат меньшыя. Памеры маляраў памяншаюцца ад першага да трэцяга, што тыпова для сучаснага чалавека, але не для архаічных гамінід. Будынак каронкі падобны на варыянт сапіенсаў, хоць часткова нагадвае і хобітаў.
Фалангі кісці — сярэдняя і канцавая — даволі спецыфічныя. Сярэдняя вельмі вялікая, выгнутая, сціснутая па вертыкалі, з магутнымі месцамі прымацавання згінальнікаў і выступамі на тыльным баку асновы і галоўкі, з рэзкім звужэннем перад галоўкай. Канцавая фаланга кісц менш, чым у людзей, хоць і пераўзыходзіць кісць хобітаў, вельмі тонкая, зграбная, зноў жа па форме нагадвае чалавечую, але з загнутай галоўкай, як у аўстралапітэкаў.
Праксімальная фаланга ступні больш за ўсё падобная да аўстралапітэкавай: вельмі выгнутая, з мінімальным звужэннем ў сярэдзіне і слаба нахільнай асновай. А вось памер яе цалкам супастаўны з хобітскім і чалавечым пигмейскім і нашмат менш, чым у аўстралапітэкаў. Сярэдняя фаланга ступні па памерах нашмат саступае аўстралапітэкавым і крыху больш, чым у хобітаў і людзей.
Мядзведзіцкі
Мядзведзіцкі (Медве́дицкий) — пасёлак гарадскога тыпу ў Жырнаўскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Мядзведзіцкага гарадскога паселішча.
Насельніцтва — 1015 чал. (2021). Заснаваны ў канцы XIX стагоддзя як пасёлак пры чыгуначнай станцыі Мядзведзіца чыгуначнай лініі Тамбоў — Камышын, адкрытай у 1894 годзе. Знаходзіцца ў лесастэпе, у межах Прыволжскага ўзвышша, якая з’яўляецца часткай Усходне-Еўрапейскай раўніны, у даліне ракі Мядзведзіца (за 3 км ад ракі). У ваколіцах распаўсюджаны поймавыя кіслыя глебы (у пойме Мядзведзіцы) і чарназёмы. Вышыня цэнтра населенага пункта — 106 метраў над узроўнем мора.
Па аўтамабільных дарогах адлегласць да абласнога цэнтра горада Валгаграда — 280 км, да раённага цэнтра горада Жырнаўск — 28 км, да бліжэйшага буйнога горада Саратава — 220 км.
Камніны
Камніны (Komnhnoi) — арыстакратычны род, дынастыя візантыйскіх імператараў (6 імператараў у 1081—1185 гадах).
Паходзіць з горада Комнэ каля Філіпопаля ў Фракіі. Камніны здолелі ўмацаваць Усходнюю Рымскую імперыю (Візантыю), пашырыць яе межы на ўсход і паўночны захад. Ва ўнутранай палітыцы абапіраліся на землеўласніцкую і ваенную арыстакратыю, згуртаваную сваяцтвам у адзіны «клан», які меў тэндэнцыю да ператварэння ў замкнёную сацыяльную групу, і, збольшага, на правінцыяльныя гарады. Асаблівасцю знешняй палітыкі Камнінаў была сістэма саюзаў з заходнееўрапейскімі дзяржавамі, звычайна замацаванымі шлюбамі, і ўсталяванне суверэнітэту над суседнімі дзяржавамі (Венгрыя, Сербія, Антыёхійскае княства). Камніны далі шырокія прывілеі на тэрыторыі імперыі італьянскім рэспублікам — Венецыі і Генуі. Нашчадкі Андроніка I, якія прынялі імя Вялікія Камніны, былі імператарамі Трапезундскай імперыі (1204—1461).