cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стакгольмскі сіндром
Стакгольмскі сіндром — гэта псіхалагічны стан, які змушае ахвяру адчуваць сімпатыю да агрэсара. Паводле даных ФБР 8 % ахвяр сведчаць, што ў іх праяўляліся сімптомы Стакгольмскага сіндрома.
Гэты тэрмін упершыню быў выкарыстаны сродках масавай інфармацыі ў 1973 годзе. У шведскім Стакгольме падчас рабавання банка чатырох чалавек узялі ў заложнік. Пасля вызвалення яны абаранялі злачынцаў і не згаджаліся сведчыць супраць тых у судзе.
Чаромха Маака
Чаромха Маака (Prunus maackii; таксама Padus maackii ) — від двухдольных раслін роду  сямейства. Від упершыню апісаны ў 1857 годзе расійска-аўстрыйскім батанікам.
Распаўсюджанне, апісанне
У дзікай прыродзе сустракаецца ў Расіі (Далёкі Усход: Прыморскі край, Амурская вобласць ), Кітайскай Народнай Рэспубліцы (правінцыі Хэйлунцзян, Гірын, Ляанін) і на Карэйскім паўвостраве.
1729 год у гісторыі астраноміі
Астранамічныя з’явы
1729 год вызначыўся частковым сонечным зацьменнем найменшай у XVIII стагоддзі велічыні (24 жніўня, 0,00667).
Чаромха Маака
Экалогія
Расце ля абочын дарог, у парках, садах, ля берагоў рэк, на лясных палянах і ўзлесках, у цёмнахвойных і шыракалістых лясах.
Па адносінах да вільгаці — мезафіт, да харчавання — мезатроф або эўтроф. Святлалюбная, ценевынослівая расліна.
Значэнне, колькасць
Культывуецца ; таксама вырошчваецца як дэкаратыўная, лекавая, тэхнічная расліна. Асобныя часткі расліны ядомыя.
Занесены ў Чырвоную кнігу Прыморскага краю.
Полімерызацыя
Полімерызацыя — метад сінтэзу высокамалекулярных злучэнняў, пры якім малекула палімера (макрамалекула) утвараецца шляхам паслядоўнага далучэння малекул нізкамалекулярных рэчываў (манамераў) да актыўнага цэнтра на канцы растучага ланцуга. Колькасць звёнаў у ланцугу макрамалекулы мае назву ступені полімерызацыі.
Па колькасці манамераў, удзельнічаючых у працэсе полімерызацыі — гомаполімерызацыя (адзін манамер) і суполімерызацыя (два і больш манамераў). Полімерызацыя адбываецца за кошт разрыву кратных сувязей (C=C, C=O, C=N і г.д.) або сувязей цыклаў у зыходных манамерах. У залежнасці ад прыроды актыўных цэнтраў полімерызацыя падзяляецца на радыкальную і іонную.
Гісторыя
Полімерызацыя была адзначана ў сярэдзіне IX стагоддзя, практычна адначасова з вылучэннем першых здольных да яе рэчываў (вінілхларыду, стыролу, ізапрэну). Хімічная сутнасць полімерызацыі была ўсвядомлена ў 20-х — 30-х гадах XX стагоддзя дзякуючы працам Г. Штаўдынгера, С. В. Лебедзева, К. Цыглера, Г. Марка і інш.
Народная Біблія
Народная Біблія - сукупнасць некананічных апавяданняў, якія дапаўняюць сюжэты Святого Пісання падрабязнасцямі, тлумачаць першапрычыны прыродных з'яў, абапіраючыся на персанажаў і матывы Старога і Новага Запаветаў. З'яўляецца часткай народнага фальклору, змяшчае ў сабе казачныя элементы, рэшткі язычніцкіх міфалагічных уяўленняў і першабытнага культу жывёл. Месцы язычніцкіх багоў у старажытных сюжэтах нярэдка займае хрысціянскі Бог ці святыя (Ілля, Пятро, Юрай і інш).
Народная Біблія можа ўспрымацца як частка міфалогіі, але ў большасці выпадкаў гэтыя паданні выдаюцца і вывучаюцца асобна, між тым як літаратура па міфалогіі часцей за ўсё змяшчае толькі ўласна язычніцкія, дахрысціянскія міфалагчіныя звесткі. Выданні па славянскай міфалогіі, аднак, нярэдка робяцца выключэннем, - не ў апошнюю чаргу з-за сціпласці звестак аб "чыстых" язычніцкіх верваннях старажытных славян.
Марк Джойс
Марк Джойс (Mark Joyce; нар., , графства Ланкашыр, Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Чвэрцьфіналіст Чэмпіянату Вялікабрытаніі 2010, World Open 2014 і German Masters 2016. Былы 31-ы нумар сусветнага рэйтынгу (2014/2015), з 2008 года нязменна ўваходзіць у топ-64.
Упершыню ўдзельнічаў у кваліфікацыі да чэмпіянату свету ў 2003 годзе ва ўзросце 19 гадоў, пасля чаго два сезоны гуляў у чэлендж-туры, а ў сезоне 2006/2007 канчаткова ўвайшоў у прафесійны тур праз выступы ў Міжнароднай адкрытай серыі. У 2007 годзе дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгавага турніру на Гран-пры, а ў 2010 годзе дайшоў да апошняга раунда кваліфікацыі чэмпіянату свету (1/24 фіналу) і да свайго першага рэйтынгавага чвэрцьфіналу на чэмпіянаце Вялікабрытаніі, дзе саступіў Марку Уільямсу (7:9). У сезоне 2012/2013 двойчы даходзіў да чвэрцьфіналаў нізкарэйтынгавых спаборніцтваў і ў другі раз спыніўся за крок да асноўнай стадыі сусветнага пяршынства, а ў 2014 годзе дайшоў да свайго другога рэйтынгавага чвэрцьфіналу на World Open, дзе саступіў Марка Фу (3:5), і ўпершыню ўвайшоў у топ-32 рэйтынгу. У 2016 годзе ў трэці раз выйшаў у чвэрцьфінал рэйтынгавага спаборніцтва на German Masters, саступіўшы Луку Брэсэлю (4:5).
У агульнай колькасці займаў 31-ы радок у сусветным рэйтынгу тры тыдні. За сваю прафесійную кар’еру зрабіў больш за 70 соценных брэйкаў і ўваходзіць у топ-80 снукерыстаў з найбольшай колькасцю соценных серый у гісторыі снукера, а таксама зарабіў больш за 250 тысяч фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-110 снукерыстаў у гісторыі па іх колькасці.
Бунгэ
Бунгэ (Бунге) — горад у Данецкай вобласці Украіны, падпарадкаваны Енакіеўскаму гарадскому савету.
Аляксандр Аляксандравіч Лукашанец
Аляксандр Аляксандравіч Лукашанец (нар., в. Жураўцы Мінскай вобласці) — беларускі мовазнавец. Акадэмік НАНБ (2017, чл.-кар. з 2009), доктар філалагічных навук (2001), прафесар (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Жураўцы Валожынскага раёна. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1977), аспірантуру пры Інстытуце рускай мовы АН СССР (1978―1981). З 1977 малодшы навуковы супрацоўнік, з 1985 старшы навуковы супрацоўнік, з 1986 вучоны сакратар, з 1989 намеснік дырэктара па навуковай рабоце, дырэктар Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа (2003—2008), дырэктар Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы (2008—2012), з 2012 першы намеснік дырэктара па навуковай рабоце Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі і дырэктар філіяла Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы (2012—2015), з 03.03.2021 галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа ДНУ «Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі». Старшыня Беларускага (з 2004) і Міжнароднага (2008—2013) камітэтаў славістаў, з 1996 член Камісіі па славянскім словаўтварэнні пры Міжнародным камітэце славістаў (з 2008 старшыня Камісіі). З 2005 галоўны рэдактар штогодніка «Беларуская лінгвістыка».
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і жорсткага падаўлення пратэстаў выступіў у відэазвароце навукоўцаў супраць гвалту, задушэння інтэлектуальных свабод, ілжывай прапаганды, падману народа, ідэалагічнай цэнзуры ў інфармацыйнай прасторы, звальненняў і арыштаў паводле палітычных матываў. З 03.03.2022 г. звольнены з працы ў НАН Беларусі
Навуковая дзейнасць
Кандыдацкая дысертацыя ― «Словаўтваральныя гнёзды дзеясловаў у рускай і беларускай мовах (на матэрыяле адной з груп дзеясловаў канкрэтнага фізічнага дзеяння)» (1981).
Darksiders II
Darksiders II: Death Lives (Змагары цемры II: Смерць жыве) — камп’ютарная гульня ў жанрах слэшэр і action/RPG, распрацаваная кампаніяй «Vigil Games» і выдадзеная THQ. Гульня з’яўляецца прамым працягам «Darksiders». У «Darksiders II» гульцу даецца магчымасць згуляць за іншага конніка Апакаліпсіса — Смерць, які вырашыў загладзіць грахі свайго брата Вайны. Гульня выйшла 14 жніўня 2012 года на «Windows», «PlayStation 3» і «Xbox 360», а 18 лістапада на «Wii U». У 2018 годзе выйшаў працяг гульні — «Darksiders III».
Аляксандр Аляксандравіч Лукашанец
Навуковая дзейнасць
Доктарская дысертацыя ― «Граматычны аспект беларускага словаўтварэння» (2001).
Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку 20 манаграфій, 5 слоўнікаў. Працы А. А. Лукашанца тычацца беларускага і славянскага словаўтварэння, праблем беларуска-рускага двухмоўя і сацыялінгвістыкі, праблем сучаснага развіцця і функцыянавання беларускай мовы і беларускай арфаграфіі.
А. А. Лукашанец стварыў новы напрамак у беларускім мовазнаўстве ― распрацаваў тэарэтычныя асновы і ажыццявіў практычнае апісанне сістэмы беларускага словаўтварэння з новых граматычных пазіцый. А. А. Лукашанец з’яўляецца суаўтарам першага ў беларускай лексікаграфіі «Словаўтваральнага слоўніка беларускай мовы». Раскрыў заканамернасці інавацыйных змяненняў у лексіцы і словаўтварэнні беларускай мовы канца ХХ — пачатку ХХІ ст. і даследаваў на славянскім полі асаблівасці развіцця слоўнікавага складу сучаснай беларускай мовы з пазіцый тэндэнцый да інтэрнацыяналізацыі і нацыяналізацыі. Таксама раскрыў праблемы беларуска-рускага двухмоўя і ўзаемадзеяння гэтых моў, раскрыў прававыя, лінгвістычныя, сацыялінгвістычныя, палітычныя, псіхалінгвістычныя і прагматычныя аспекты функцыянавання беларускай мовы ва ўмовах дзяржаўнага двухмоўя. А. А. Лукашанец ― адзін з асноўных распрацоўшчыкаў Закона Рэспублікі Беларусь «Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» (2008), аўтар і суаўтар шэрагу практычных дапаможнікаў і даведнікаў па беларускай арфаграфіі, навуковы рэдактар шэрагу сучасных арфаграфічных слоўнікаў беларускай мовы, а таксама двухмоўных беларуска-рускіх і руска-беларускіх слоўнікаў, падрыхтаваных у адпаведнасці з гэтым законам.
У 2006 А. Лукашанец прапанаваў наогул забараніць тарашкевіцу у Беларусі. Між тым, сказаў ён, «да трасянкі трэба ставіцца як да натуральнай з’явы. Нават у аднамоўных краінах на літаратурнай мове размаўляе адносна невялікая, высокаадукаваная частка грамадства. Змяшаная гаворка ― рэалія кожнай сучаснай камунікатыўнай прасторы».
На думку А. Лукашанца, «Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі», падрыхтаваныя Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі сумесна з Міністэрствам адукацыі, з’яўляюцца актуальнымі і найбольш аптымальнымі ў сённяшняй сітуацыі. Яны павінны ліквідаваць той арфаграфічны разнабой, які існуе ў беларускамоўных друкаваных выданнях, забяспечыць стабільнасць і пераемнасць правапісных нормаў беларускай мовы, палегчыць яго выкладанне ў школе.
Сям’я
Сям’я: жонка ― Алена Глебаўна Лукашанец, кандыдат філалагічных навук, прафесар Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта. Сын — Сяргей Аляксандравіч Лукашанец, кандыдат гістарычных навук. Сын — Дзмітрый Аляксандравіч Лукашанец, кандыдат біялагічных навук, супрацоўнік, намеснік дырэктара «Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах», у пачатку 2021 года пакінуў Беларусь і працаўладкаваўся ў Інстытуце марскіх даследаванняў пры Клайпедскім універсітэце.
Мак аргемона
Мак аргемона (Papaver argemone) — від травяністых раслін сямейства. Распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы.
Апісанне
Аднагадовая расліна да 5 дм вышынёй. Сцеблы простыя ці разгалінаваныя. Лісце да 12[-20] см. Кветкі: пялёсткі цёмна-чырвоныя, часам з цёмнай базальнай плямай, да 25 мм; пылавікі бледна-сінія. Каробачкі сядзячыя, ад даўгаватых да булавападобных, выразна рабрыстыя, да 2 см, ад рэдка да слаба шчаціністых.
Распаўсюджанне
Паўночная Афрыка: Алжыр (пн.), Егіпет (пн.), Марока, Канарскія астравы, Еўропа: Данія, Ірландыя, Швецыя (пд.), Нарвегія (пд.), Вялікабрытанія, Аўстрыя, Бельгія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Швейцарыя, Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдова, Украіна (зх і Крым), Албанія, Боснія і Герцагавіна, Харватыя, Грэцыя, Італія (у т. л. Сардзінія), Македонія, Чарнагорыя, Румынія, Сербія (у т. л. Косава), Славенія, Францыя (у т. л. Корсіка), Партугалія, Іспанія; Азія: Кіпр, Сінай — Егіпет, Іран, Ірак, Ізраіль, Іарданія, Ліван, Сірыя, Турцыя, Арменія; натуралізаваны: пн.-ўсх. і пн.-зах. ЗША.
Ва Украіне расце на пясчаных і камяністых месцах і пасевах — на захадзе і ў Крыму. Пустазельная, дэкаратыўная расліна. Уваходзіць у пералік відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення на тэрыторыі г. Севастопаля.
Сямён Сцяпанавіч Лебедзь
Сямён Сцяпанавіч Ле́бедзь (нар. ) — вучоны ў галіне машынабудавання, доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1994).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Казяны Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. У 1958 годзе скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут. З 1961 года ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. Выкладаў тэарэтычную механіку, пазней перайшоў на адну са спецыяльных кафедраў, прафесар кафедры лясных машын і тэхналогіі лесанарыхтовак.
Навуковая дзейнасць
С. С. Лебедзю належаць працы па стварэнні тэхнікі і абсталявання механізацыі працаёмкіх працэсаў у лясной гаспадарцы і дрэваапрацоўчай прамысловасці, распрацоўцы тэарэтычных асноў праектавання загрузачных і пакетафарміравальных машын малой энергаёмістасці, машын для нарыхтоўкі і апрацоўкі буйных лесаматэрыялаў і інш.
Кальміускэ
Кальміускэ (Кальміуське) — горад у Старабэшэўскім раёне Данецкай вобласці Украіны.
Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.
Сезон 2013 ФК Славія-Мазыр
У 2013-м годзе футбольны клуб «Славія» з Мазыра прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Склад каманды
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Заўвагі
Прыйшлі ў клуб
* У арэнду
Пакінулі клуб
* У арэнду
* З арэнды
Курт Мэфлін
Курт Мэфлін (Kurt Maflin; нар., , Англія) — нарвежскі прафесійны гулец у снукер. Паўфіналіст Гранд-фіналу PTC 2013 года і адкрытага чэмпіянату Кітая 2015 года. Былы 31-ы нумар сусветнага рэйтынгу (2015). За сваю кар'еру выканаў дзве максімальныя серыі.
Нікадзім Сулік-Сарноўскі
Нікадзім Су́лік-Сарно́ўскі (, в., Гродзенская губерня — , Лондан, Вялікабрытанія) — польскі ваенны дзеяч беларускага паходжання, камандзір 5-й Крэсовай дывізіі пяхоты Арміі Андэрса, удзельнік бітвы пад Монтэ-Касіна, брыгадны генерал (1942).
Падчас савецка-польскай вайны
У час вучобы ў Пецярбургскай духоўнай семінарыі ўваходзіў у беларускі нацыянальны гурток. Да 1918 года быў афіцэрам расійскай арміі. У пачатку Першай сусветнай вайны скончыў 4-месячныя афіцэрскія курсы, ваяваў на Валыні, на Румынскім фронце, быў паранены.
З 1918 года — у Войску Польскім. Дзейнічаў у Самаабароне Гродзенскай, ад 25 студзеня 1919 да 16 мая 1922 года камандаваў ротай у Беластоцкім стралковым палку, які ўваходзіў у склад 1-й, а пасля яе рэарганізацыі — 4-й брыгады 2-й Літоўска-Беларускай дывізіі. Падчас савецка-польскай вайны Нікадзім Сулік-Сарноўскі прымаў удзел у паўстанні Жалігоўскага і ўзяцці Вільні польскімі войскамі ў верасні 1920 года.
Служба на камандных пасадах
Пасля вайны працаваў на камандных пасадах. Ад 16 сакавіка да 27 чэрвеня 1921 года выконваў абавязкі ад’ютанта 40-й пяхотнай брыгады палкоўніка Стэфана Паслаўскага. У 1924 годзе быў афіцэрам штаба камандзіра 29-й пяхотнай дывізіі палкоўніка Станіслава Квасьнеўскага. З красавіка 1922 да верасня 1926 года з’яўляўся афіцэрам у штабе 29-й пяхотнай дывізіі, у 1926—27 гадах займаў пасаду камандзіра роты ў 76-м Лідскім пяхотным палку. Ад верасня 1927 да лютага 1929 года Сулік-Сарноўскі быў камендантам Цэнтральнай памежнай школы. У 1929—32 гадах з’яўляўся кіраўніком Раённага ўпраўлення па фізічнай культуры і ваеннай падрыхтоўцы ў Торуні, пасля чаго з сакавіка 1932 да ліпеня 1933 гадоў працаваў камандзірам 2-га батальёна 65-га пяхотнага палка, што размяшчаўся ў Гневе.
У 1933—39 гадах Нікадзім Сулік-Сарноўскі служыў на пасадах шэрагу адзінак Корпуса аховы памежжа: ад ліпеня 1933 да мая 1935 года з’яўляўся кіраўніком батальёна «Дзедзяркалы», ад мая 1935 да красавіка 1937 года камандаваў батальёнам «Стоўбцы», ад красавіка да кастрычніка 1937 года быў намеснікам камандзіра палка «Сноў». У 1937—39 гадах быў галоўнакамандуючым батальёна і палка «Сарны».
У Другой сусветнай вайне
У выніку пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь ад 17 верасня 1939 года Нікадзім Сулік-Сарноўскі як камандзір палка «Сарны» удзельнічаў у бітвах з чырвонаармейцамі ў складзе згуртавання Корпуса аховы памежжа імя Вільгельма Орліка-Рукемана. У бітве пад Коцкам не трапіў у палон і пасля яе пачаў падпольную дзейнасць.
У 1939—41 гг. — у падпольным Саюзе ўзброенай барацьбы на тэрыторыі акупіраванай Польшчы ў Варшаве, потым — у Вільні. 13 красавіка 1941 года быў арыштаваны органамі НКУС СССР, аднак ў жніўні таго ж года вызвалены ў адпаведнасці з савецка-польскім пагадненнем, пасля чаго працягнуў службу ў арміі Андэрса на тэрыторыі СССР.
Ад верасня 1941 да сакавіка 1942 года Сулік-Сарноўскі быў камандзірам 13-га пяхотнага палка арміі Андэрса, потым з’яўляўся намеснікам камандуючага 7-й пяхотнай дывізіі польскіх узброеных сіл на Захадзе. З красавіка 1942 года — камандзір 5-й Крэсовай дывізіі пяхоты, сярод асабовага складу якой было шмат беларусаў. У 1943-45 гадах удзельнічаў на чале дывізіі ў галоўных бітвах у Італіі, у тым ліку каля Монтэ-Касіна. 1 сакавіка 1944 года атрымаў званне брыгаднага генерала. Станоўча ставіўся да беларускага руху ў Войску Польскім, прыхільна ставіўся да беларускага фальклору і з жаўнерамі-беларусамі размаўляў на іх роднай мове. Разам з тым, службовая пасада не дазваляла яму легалізаваць сваю прыхільнасць на вышэйшым узроўні і ад спачування перайсці да практычнай дапамогі землякам.
З 1946 года жыў у Лондане, дзе і памёр. 12 верасня 1993 года ў Дамброве Беластоцкай і Каменнай Старой адбыліся ўрачыстасці з нагоды перапахавання Нікадзіма Суліка-Сарноўскага каля касцёла ў яго роднай вёсцы.
Памяць
У гонар Нікадзіма Суліка-Сарноўскага названа вуліца ў Беластоку, пачатковая школа ў Любічы-Каралеўскай і сярэдняя школа ў Дамброве Бяластоцкай.
Рыначная плошча (Выбарг)
Рыначная плошча (Kauppatori) — плошча ў старой частцы горада Выбарга, з якой пачынаецца галоўная вуліца горада — праспект Леніна. Да плошчы прылягае цэнтральны парк горада — парк імя Леніна (Эспланада).
Гісторыя
Утворана ў канцы XIX стагоддзя на месцы разабраных умацаванняў Рагатай крэпасці. Напамінкам пра старадаўнюю гарадскую сцяну застаюцца Круглая вежа, якая апынулася на ўскайку новай плошчы, а таксама гадзіннікавая вежка на будынку крытага гарадскога рынку, пабудаванага ў 1904—1905 гадах па праекце архітэктара (1873—1931) на месцы вежы Лакамунды ў стылі нацыянальнага рамантызму. Напачатку XX стагоддзя гэты рынак лічыўся самым буйным у Скандынавіі. Сама плошча была брукаванай і заўсёды выкарыстоўвалася для рыначнага гандлю (у наш час галоўным чынам сувенірамі). Апроч рынку, на ёй знаходзяцца два банкаўскія будынкі. У адным з іх (у стылі неарэнесансу, архітэктар (1854—1923)) і ў наш час размяшчаецца банк, а ў іншым (у стылі неаготыкі, архітэктар Карл Густаў Нюстрэм) — падраздзяленні гарадской адміністрацыі. Падчас савецка-фінскіх войнаў (1939—1940, 1941—1944) будынкі, якія атачалі плошчу, былі часткова разбураны, але ў пасляваенныя гады рэканструяваны. Да пачатку XXI стагоддзя на Рыначнай плошчы быў пабудаваны дзелавы цэнтр з гасцініцай і рэстаранамі. На плошчы праводзяцца мерапрыемствы, прысвечаныя гарадскім святам і фестывалям.
Прыродныя рэсурсы
Прыродныя рэсурсы — натуральныя рэсурсы: целы і сілы прыроды, якія на дадзеным узроўні развіцця прадукцыйных сіл і вывучанасці могуць быць выкарыстаны для задавальнення патрэбаў чалавечага грамадства. Сукупнасць аб'ектаў і сістэм жывой і нежывой прыроды, кампаненты прыроднага асяроддзя навакол чалавека, якія выкарыстоўваюцца ў працэсе грамадскай вытворчасці для задавальнення матэрыяльных і культурных патрэбаў чалавека і грамадства.
Адна з цэнтральных праблем навукі — забеспячэнне насельніцтва неабходнымі ПР цяпер і ў будучыні, аналіз і ацэнку якіх вырабляюць геаграфія і эканоміка.
Класіфікацыя
Прыродныя рэсурсы могуць быць невычэрпныя і вычэрпныя. Невычэрпныя рэсурсы не сканчаюцца, а вычарпаў сканчаюцца па меры іх распрацоўкі і (або) па іншых прычынах
Балгары ва Украіне
Балга́ры ва Украі́не (болгари в Україні) — адна з нацыянальных меншасцей ва Украіне, прадстаўнікі якой маюць паселішчы на поўдні краіны і складаюць значную частку ад насельніцтва ў Адэскай вобласці.
Колькасць і рассяленне
Колькасць балгараў ва Украіне ацэньваецца ў больш за 140 000 чалавек, пры гэтым перапіс насельніцтва ва Украіне 2001 года засведчыў наяўнасць у краіне 204 574 балгараў уключна з невялікай колькасцю пазнейшых мігрантаў. Балгары Украіны складаюць большасць ад насельніцтва ў Балградскім раёне, значную долю насельніцтва — у іншых раёнах поўдня Адэскай вобласці (г.зв. Буджак). Пэўная частка балгараў перасяляецца ў абласны цэнтр.
Найпрыкметныя долі балгараў ад насельніцтва рэгіёнаў Украіны засведчаныя ў наступных вобласцях:
Балгары Адэскай вобласці складаюць 74% ад усіх украінскіх балгараў. У Буджаку балгары з'яўляюцца другой паводле колькасці нацыянальнасцю (20,9%), саступаючы толькі ўкраінцам (40,2%). У гэтым рэгіёне балгары згодна са звесткамі перапісу 2001 года складалі большасць насельніцтва ў Балградскім раёне (60,8%), адносную большасць — у Таруцінскім і Арцызскім раёнах, 37,5% і 39,0% адпаведна. Значныя балгарскія грамады пражываюць у іншых раёнах паўднёвай часткі Адэскай вобласці, а таксама ў некаторых раёнах іншых паўднёвых рэгіёнаў Украіны: Іванаўскі раён — 11,2%, Альшанскі — 9,8%, Прыазоўскі, Прыморскі, Бярдзянскі раёны.
{| class="wikitable standard collapsible collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !colspan=2|Падрабязней
XVIII—ХІХ стст.
Сучасныя балгары ва Украіне вядуць сваё паходжанне ад перасяленцаў, якія пасяліліся на поўдні сучаснай Украіны пад канец XVIII — пачатку ХІХ стст. пасля тагачасных расійска-турэцкіх войнаў, асабліва моцныя балгарскія перасяленчыя хвалі паўсталі пасля расійска-турэцкай войнаў 1806—1812 і 1828—1829 гг. Перасяленцы эмігравалі ў асноўным з усходу сучаснай Балгарыі, пры гэтым у тым ліку былі балгары, якія былі нашчадкамі перасяленцаў з захаду краіны перыяду XVIII ст. Сярод жыхароў Балгарыі, што перасяляліся ва Украіну, былі таксама албанцы, якія некаторы час да гэтага пасяліліся на ўсходзе Балгарыі. Па перасяленні ва Украіну балгары засноўвалі ўласныя сёлы (каля 64) і нават гарады (Балград, 1819).
У 1856 годзе паводле Парыжскага дагавора Буджак быў падзелены на паўднёвы захад з гарадамі Балград, Ізмаіл і Кілія, які трапіў у склад Малдовы, і паўночны ўсход, які працягнуў быць часткай Расійскай імперыі. 28 чэрвеня 1858 года ў Балградзе была заснавана балгарская гімназія, якая аказала сур'ёзны ўплыў на развіццё балгарскай адукацыі і культуры і стала першай сучаснай балгарскай навучальнай установай гэтага ўзроўню.
У 1861 годзе ў Расію пераехала каля 20 тысяч балгараў з румынскае часткі Бесарабіі, гэтым пасяленцам былі вылучаны нагайскія землі былога Крымскага ханства ў Таўрычнай губерні. Гэтая частка балгараў пазней заклала асаблівую этнаграфічную групу г.зв. таўрычных балгараў.
З 1878 года ўвесь рэгіён канчаткова апыняецца ў складзе Расійскай імперыі, з гэтага часу сярод балгараў пачала пашырацца русіфікацыйная палітыка, а мноства багарскіх інтэлектуалаў мігравала назад у Балгарыю з нагоды заснавання Балгарскага княства. У Расіі балгарская меншасць стала пазбаўляцца правоў, атрыманых ёю ў Румыніі.
Ялмар Мелін
Роберт Ялмар Мелін (Robert Hjalmar Mellin, 19 чэрвеня 1854, Лімінка, Вялікае княства Фінляндскае — 5 красавіка 1933, Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі матэматык, спецыяліст у галіне тэорыі функцый, распрацаваў адно з самых вядомых інтэгральных пераўтварэнняў, названае яго іменем — пераўтварэнне Меліна.
Балгары ва Украіне
ХХ ст.
Пасля рэвалюцыі і распаду Расійскай імперыі Бесарабія (гістарычны рэгіён, які ўключае сучасную Малдову без Прыднястроўя і поўдзень Адэскай вобласці) трапіла ў склад Румыніі. У адрозненне ад ранейшага перыяду румынскага панавання большая частка балгарскіх культурных і адукацыйных правоў былі ўрэзаны, што стала адным з фактараў Татарбунарскага паўстання 1924 года.
Ялмар Мелін
Біяграфія
Ялмар Мелін нарадзіўся 19 чэрвеня 1854 года ў Лімінцы, што ў Паўночнай Остработніі, трохі на поўдзень ад горада Оўлу, прыкладна ў 600 км на поўнач ад Хельсінкі. Яго бацька быў свяшчэннікам. Ялмар Мелін вырас і атрымаў школьную адукацыю ў горадзе Хямеэнліна, прыкладна ў 100 км на поўнач ад Хельсінкі, а затым паступіў у Хельсінкскі ўніверсітэт, дзе яго настаўнікам быў вядомы матэматык Гёста Мітаг-Лефлер.
Балгары ва Украіне
ХХ ст.
У 1925 годзе ў Мелітопальскай акрузе УССР было створана два балгарскія нацыянальныя раёны — Раманаўскі і Царавадарскі, у 1926 годзе ў Адэскай вобласці — Вялікабуяліцкі, у 1927 годзе ў Першатраўневай акрузе — Альшанскі, якія ў 1933 годзе былі скасаваны. У балгарскіх населеных пунктах арганізоўваліся балгарскія сельскія саветы, у раённых цэнтрах — балгарскія судовыя органы ўлады, г.зв. судова-следчыя камеры. Так, напрыклад, у 1925 годзе колькасць балгарскіх сельскіх саветаў складала 33, да 1938 павялічыўшыся да 52. Балгары пражывалі ў асноўным кампактна, у 40 балгарскіх сельскіх саветах было засяроджана 76% украінскіх балгараў. 72,5% балгарскіх школьнікаў атрымлівалі адукацыю ў балгарскіх школах.
Ялмар Мелін
Біяграфія
Восенню 1881 года Ялмар абараніў дысертацыю, прысвечаную алгебраічным функцыям адной камплекснай зменнай. Пасля гэтага два разы, у 1881 і 1882 гадах, ён ездзіў у Берлін для працы пад кіраўніцтвам Карла Веерштраса, а ў 1883—1884 гадах прыехаў у Стакгольм, каб прадоўжыць працаваць з Гёстам Мітаг-Лефлерам. З 1884 па 1891 год Мелін быў дацэнтам Стакгольмскага ўніверсітэта, але не чытаў ніякіх лекцый.
Балгары ва Украіне
ХХ ст.
У 1920—30-х гадах на балгарскай мове ва УССР выходзіла прэса: цэнтральная балгарская газета «Сьрп и чук» (з 1926 года — «Светско село», з 1930 — «Колективіст»), выданні органаў улады Благоеўскага і Альшанскага раённых партыйных і выканаўчых камітэтаў — «Колективно поле», «Комунар», «Колхозен труд», часопісы «Бьди готов!», «Млад ударник», «Агротехник». Выданнем мастацкага, грамадска-палітычнага і літаратурнага напрамкаў займаліся балгарскія сектары Усеўкраінскае філіяла Цэнтральнага выдавецтва (1926—1931 гг.) і Украінскага дзяржаўнага выдавецтва нацыянальных меншасцей (1932—1941 гг.).
Ялмар Мелін
Біяграфія
Таксама ў 1884 годзе навуковец быў прызначан старшым выкладчыкам нядаўна створанага Хельсінкскага політэхнічнага інстытута. У 1904—1907 гадах ён быў рэктарам гэтага інстытута, а з 1907 года працаваў прафесарам матэматыкі, да самага свайго выхаду на пенсію ў 1926 годзе.
Навуковыя дасягненні
Значная частка даследаванняў Ялмара Меліна звязана з распрацоўкаю і выкарыстаннем інтэгральнага пераўтварэння, якое атрымала яго імя — пераўтварэння Меліна. Ядром інтэгральнага пераўтварэння Меліна з’яўляецца ступенная функцыя x^{s-1}, а само пераўтварэнне Меліна ад функцыі f(x) вызначаецца як
Адваротнае пераўтварэнне Меліна задаецца формулай
Балгары ва Украіне
ХХ ст.
У 1924 годзе створаная баўнарская перасоўная тэатральная трупа, у 1934 годзе — балгарскі тэатр-студыя імя Г. Дзімітрава.
Пактам Молатава-Рыбентропа і савецкім ультыматумам Румыніі Бесарабія была ўключана ў склад СССР, дзе мясцовыя балгары былі прызнаны ў якасці нацыянальнай меншасці, але, тым не менш, страцілі шэраг культурных самабытных рысаў. У 1944 годзе каля 12,5 тысяч балгараў былі дэпартаваны з Крыму.
У незалежнай Украіне
У 1980-х гадах узнікнуў рух па адраджэнні мясцовай балгарскай культуры, падчас якога пачаліся публікацыі газетаў, стварэнне культурных і адукацыйных арганізацый, балгарская мова пачала ўстанаўлівацца ў якасці навучальнага прадмету ў мясцовых школах; гэтыя працэсы асабліва паскорыліся пасля распаду Савецкага Саюза.
Балгарская адукацыя стала даступнай у Ізмаільскім педагагічным інстытуцем і на балгарскім аддзяленні філалагічнага факультэта Адэскага дзяржаўнага ўніверсітэта, якое было адчыненае ў 1995 годзе. У 1993 годзе ў Балградзе адчыненая балгарска-ўкраінская гімназія. Настаўнікаў балгарскай мовы і літаратуры рыхтуюць Адэскі і Львоўскі нацыянальны ўіверсітэты, Кіеўскі славістычны ўніверсітэт, Ізмаільскі і Бярдзянскі педагагічныя інстытуты, настаўнікаў пачатковых класаў — Белгарад-Днястроўскае педагагічнае вучылішча.
У месцах кампактнага пражывання балгараў Украіны арганізаваная перыядычная трансляцыя радыёперадачаў і тэлевізійных праграм па-балгарску (напрыклад, у Крыме і Адэсе), пашыраная дзейнасць калектываў мастацкай самадзейнасці і фальклорна-этнаграфічныя фестывалі. У Балградскім раёне пасля заканчэння асноўных палёвых прац штогод адбываецца свята-фестываль традыцый грамадава-храмавых сходаў і сучасных фальклорна-песенных выступаў.
Пры Нацыянальным Звязе пісьменнікаў Украіны дзейнічае балгарская секцыя, наладжанае выданне кніг, падручнікаў і перыядычных выданняў па-балгарску. Прыкладам, з 1994 года выходзіць газета «Роден край», у якой асвячаюцца асноўныя падзеі ў духоўным жыцці Украіны і Балгарыі, публікуюцца ўзоры балгарскай народнапаэтычнай творчасці, інфармацыя пра фальклорныя ансамблі і правядзенне фестываляў народнай творчасці. Новую дзейнасць разгарнулі такія балгарскія арганізацыі як кіеўскае таварыства балгарскай культуры «Родолюбіє», крымскае таварыства балгараў імя П. Хляндарскага; Асацыяцыя балгарскіх культурна-асветніцкіх таварыстваў Украіны адчыніла ўласныя прадстаўніцтвы ў Кіеве, Адэсе, Сімферопалі і Мікалаеве.
Працэсы балгарскага культурнага адраджэння абмяркоўваюцца на навуковых канферэнцыях і становяцца аб'ектам адпаведных даследаванняў. У прыватнасці, падобныя канферэнцыі адбыліся ў 1992 годзе ў Кіеве і ў 1993 годзе — у Адэсе, іх матэрыялы былі пакладзены ў аснову зборніку «Відродження мов і культур західних і південних слов'ян» (адраджэнне моў і культур заходніх і паўднёвых славян). Апрача таго, энтузіястамі разглядаюцца пытанні сацыялінгвістычнага становішча балгарскай мовы, выдадзены зборнік народных казак бесарабскіх балгараў «Късметлива Неда».
З 1993 года ва Украіне дзейнічае Асацыяцыя балгараў Украіны, у гэтым жа годзе заснаваная Асацыяцыя балгарскіх нацыянальна-культурных таварыстваў і арганізацый; апошняя аб'ядноўвае сем гарадскіх арганізацый. Дзякуючы балгарскай падтрымцы 24 мая 1999 года ў дзень славянскай пісьмовасці і культуры ў Адэсе быў адкрыты Цэнтр балгарскай культуры. Адбывалася святкаванне 250-х угодкаў балгарскага перасялення ва Украіну.
Мова
Паводле звестак Усеўкраінскага перапісу насельніцтва 2001 года, 64,2% балгараў Украіны ў якасці ўласнай роднай мовы ўказалі балгарскую, 30,3% — рускую, 5% — украінскую, іншыя мовы — 0,5%.
Ніжэй прыведзеныя звесткі па змяненні долі родных моў балгараў у перапісах 1979, 1989 і 2001 гадоў.
Звесткі перапісу насельніцтва Украіны 2001 года адлюстроўваюць наступнае вольнае валоданне мовамі сярод балгараў Украіны: расійскай — 89,7%, балгарскай — 76,0%, украінскай — 42,2%. Перапіс насельніцтва ў СССР засведчыў наступнае валоданне мовамі сярод балгараў УССР: расійскай — 89,0%, балгарскай — ~80,0%, украінскай — 11,1.
Раёны і гарады кампактнага пражывання балгараў паводле вынкаў перапісу насельніцтва 2001 года.
{| class="wikitable standard collapsible collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !colspan=2|Падрабязней
Населеныя пункты, у якіх балгарскую мову пазначылі як родную большасць насельніцтва ад гэтых населеных пунктаў. {| class="wikitable standard collapsible collapsed" style="border: none; width: 100%; background-color: transparent;" !colspan=2|Падрабязней
Балгарская мова мае рэгіянальны статус у Балградскім раёне Адэскай вобласці. Гэта стала мажлівым пасля ратыфікацыі Украінай у 2012 годзе Еўрапейскай Хартыі рэгіянальных моў, рэгіянальны статус можа быць нададзены мове, носьбіты якой складаюць не менш за 10% ад насельніцтва любой адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі; гэты статус дазваляе мове выкарыстоўвацца пры выкананні мясцовых паўнамоцтваў поруч з дзяржаўнай украінскай мовай.
Бенгалія
Бенгалія (বঙ্গ, Bengal) — гістарычны рэгіён у паўночна-ўсходняй частцы Паўднёвай Азіі. Населены пераважна бенгальцамі, для якіх родным з'яўляецца бенгальская мова. У цяперашняе час Бенгалія падзелена паміж Індыяй (Заходняя Бенгалія — штат на ўсходзе Індыі) і дзяржавай Бангладэш (Усходняя Бенгалія).
Тэрыторыя
Да падзелу пасля Другой сусветнай вайны на Усходні Пакістан і Заходнюю Бенгалію, Бенгалія займала тэрыторыю ў 1 674 279 кв. км.
Да брытанцаў
З старажытнага гістарычнага жыцця Бенгаліі вядома няшмат. Да VI стагоддзя да н. э. большая частка тэрыторыі Бенгаліі была часткай магутнага каралеўства Магадха.
Частка Бенгаліі належала царству Камарупа, якое існавала з IV стагоддзя да 1200-х гадоў.
У 1203 Бенгалія была заваявана мусульманамі, а у 1225 годзе злучаная з царствам Дэлі. У 1279 годзе губернатар Бенгаліі, Тограб, зрабіў спробу адваяваць незалежнасць. Ён прыняў каралеўскі тытул, але быў пераможаны ў вайне, якую вёў супраць свайго ўладара. Пазнейшыя намеснікі таксама, з большым ці меншым поспехам, спрабавалі вызваліцца ад панавання Дэлі, так што гісторыя Бенгаліі у працяг сярэдніх стагоддзяў ўяўляе сабой шэраг рэвалюцый і ўзурпацый на кароткі або больш працяглы час.
Толькі Вялікаму Маголу Акбару ўдалося зноў звязаць Бенгалію цеснымі вузамі з царствам Дэлі. З 1585 гэтай краінай кіравалі субадары, або віцэ-каралі. Калі англічане ў 1633 годзе атрымалі дазвол весці ў Бенгаліі гандаль, то заснавалі там факторыі і сталі ўсё больш і больш пашыраць свае ўладанні. З іх факторый самыя значныя знаходзіліся ў Гуглі і Касімбазары. У 1698 годзе яны атрымалі права ўмацаваць факторыі.
Праз чатыры гады яны перанеслі факторыю з Гуглі ў цяперашнюю Калькуту, папярэдне купіўшы гэтае месца, роўна як Чатануці і Гавіндпур. У 1756 годзе намеснік Бенгаліі Сірадж уд-Даўла, непрымірымы вораг англічан, выгнаў іх з Касімбазара і рушыў да Калькуты, якая пасля непрацяглай абароны вымушана была здацца. Узятыя ў палон англічане былі кінутыя ў Чорную Яму, дзе большая іх частка загінула. Генерал-губернатар Клайв, аднак, зноў узяў Калькуту ў 1757.
Мір быў заключаны, але хутка варожыя дзеянні аднавіліся і скончыліся бітвай пры Пласі, якая зацвердзіла магутнасць англічан у Індыі. Некалькі гадоў праз, пасля бітвы пры Буксары (1764), Вялікі Магол Шах-Алім саступіў англійскай Ост-Індскай кампаніі правінцыі (Subahs) Бенгалію, Бегар і Арысу.
Пры брытанцах
Паводле статыстычных дадзеных, ў 1881 годзе ў Бенгаліі пражывала 162607990 жыхароў. На чале кіравання знаходзіўся віцэ-кароль — генерал-губернатар з Індыйскім саветам (Governor - general of India in Council), і яна складалася з 10 галоўных аддзелаў, або правінцый, а менавіта:
Сюды далучаюцца яшчэ дзяржавы, якія плацілі даніну, з тэрыторыяй ў 455 422 км² і 9 445 563 жыхароў. У Пенджабе, Ніжніх і Паўночна-заходніх правінцыях былі пастаўлены на чале грамадзянскага кіравання намеснікі генерал-губернатара, а ў Бірме, Асаме і Цэнтральных правінцыях галоўныя камісары ​​(Chief-Commissioners). Аджмір і Маірвара, Берар, Майсур і Кург знаходзіліся пад непасрэдным кіраваннем остіндскага генерал-губернатара.
]
Бенгалія ў вузкім сэнсе слова, гэта значыць паднамеснісніцтва Бенгалія, або Ніжніх правінцый (Lower Provinces), займала пасля аддзялення ад яго ў 1874 Асама, з якога утвораны асаблівы обер-камісарыят, прастору ў 405 391 кв. км, а з дзяржавамі, якія плацілі даніну — у 500 247 кв. км.
Межамі яго служылі: на поўначы — Непал, Сікім і Бутан; на поўдні таксама — дзяржава Бірма, Брытанская Бірма, Бенгальскі заліў, прэзідэнцтва Мадраскае і Цэнтральныя правінцыі; на захадзе — агенцтва Багалканд, якое належыць да цэнтральнай Індыі і Бенарэскі аддзел паўночна-заходніх правінцый.
Бенгалія была адной з асноўных тэрыторый, дзе англічанамі вырошчваўся опіум для паставак у Кітай.
Пасля брытанцаў
У 1947 годзе Бенгалія была падзелена на дзве часткі (па рэлігійнай прыкмеце). Частка Бенгаліі, дзе пераважалі мусульмане, адышла да Усходняга Пакістана (пазней — Бангладэш), частка — да Індыі.
Фрэгат
Фрэгат — у парусным ваенным флоце 17-першай палове 19 стагоддзя драўляны 3-мачтавы карабель для разведкі і канвойнай службы. Меў 2 батарэйныя палубы (закрытую і адкрытую), да 60 гармат і большую хуткасць, за лінейны карабель.
У Другую Сусветную вайну баявы карабель, аналагічны вартавому (Вялікабрытанія), пераходны тып паміж крэйсерам і эскадраным мінаносцам (ЗША). Прызначаўся для процілодачнай і проціпаветранай абароны баявых караблёў і канвояў транспарту. Меў артылерысцкае і тарпеднае ўзбраенне.
Сучасны карабель у ВМС некаторых дзяржаў для процілодачнай і проціпаветранай абароны. Водазмяшчэнне да 4000 тон, мае ракетна-артылерыйскае ўзбраенне і ўстаноўкі рэактыўных бомбакідальнікаў.
Жданіўка
Жданіўка (Жда́нівка) — горад у Данецкай вобласці Украіны.
Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.
Ліндгрэн
Лі́ндгрэн (Lindgren) — прозвішча шведскага паходжання.
Вядомыя носьбіты:
Туаміая
Туаміая — фінскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Царква Коткі
Царква Коткі (Kotkan kirkko) — галоўная царква горада, належыць дыяцэзіі Мікелі Евангелічна-Лютэранскай Царквы Фінляндыі. Будынак пабудаваны ў 1897-1898 гадах у стылі неаготыкі па праекце архітэктара Іозефа Стэнбека. Асноўны матэрыял, які выкарыстоўваўся пры пабудове будынка - чырвоная цэгла. Царква разлічана больш чым 1500 чалавек (1560 месцаў для сядзення). Алтарная карціна, на якой немаўля Ісус, напісаў фінскі мастак Пека Халанен (1865-1933). Царкоўны арган, створаны Марці Портаненам у 1998 годзе, мае 44 рэгістры.
Царква Марціна (Турку)
Царква Ма́рціна (Martinkirkko ) — лютэранская царква ў Турку, якая была пабудавана і асвячона ў 1933 годзе і атрымала сваю назву ў гонар Марціна Лютэра.
Размешчана ў раёне Марці каля ўсходняга ўзбярэжжа ракі Аўраёкі.
Уваходзіць у лік помнікаў культурнай спадчыны Фінляндыі.
Гісторыя
У 1921 годзе ў Турку ўзнік лютэранскі прыход Марціна Лютэра, які ставіў сваёй задачай будаўніцтва ўласнага храма.
12 лістапада 1933 года ў гонар 450-годдзя Марціна Лютэра, у IV раёне, якія пазней атрымаў сваю другую назву — «Марці», новы лютэранскі храм быў урачыста асвячоны. Праект будынка ў пераходным стылі ад паўночнага класіцызму 1920-х да функцыяналізму быў распрацаваны архітэктарамі Тоці Сора і Гунарам Валрусам (Gunnar Wahlroos). Агульны архітэктурны мінімалізм характэрны як для вонкавага, так і для ўнутранага аздаблення будынка царквы. Алтарны абраз раскрыжаванага Хрыста з'явіўся на конкурснай аснове: сярод пераможцаў былі мастак з Турку Эйнары Вехмас (Einari Wehmas) і Карл Інгеліус (Karl Ingelius). А сека вышынёй 15 метраў і шырынёй 9,47 метра было многія гады самай вялікай алтарным абразам у скандынаўскіх краінах.
Родынскэ
Родынскэ (Ро́динське) — горад у Данецкай вобласці Украіны, адміністрацыйна падпарадкаваны гарадскому савету Пакроўска. Чыгуначная станцыя на лініі Пакроўск - Лазава. Вугальная прамысловасць.
Насельніцтва Румыніі
Паводле дадзеных 2019 года насельніцтва Румыніі складае больш за 19 млн жыхароў, гэта 7-е месца ў ЕС. Характэрная адмоўная дынаміка колькасці насельніцтва, адзін з самых нізкіх паказчыкаў нараджальнасці ў свеце. У нацыянальным складзе пераважаюць румыны, венгры і цыганы. Большасць насельніцтва атаясамлівае сябе з праваслаўным хрысціянствам і карыстаецца румынскаю мовай. Самы нізкі ў ЕС узровень урбанізацыі (54 %). Вялікія гарады Румыніі — Бухарэст, Брашаў, Клуж-Напока, Ясы, Тымішаара, Канстанца, Краёва.
Дэмаграфія
Розныя крыніцы даюць даволі розныя ацэнкі колькасці насельніцтва Румыніі — ад 19,5 да 21,5 млн чалавек. Натуральны прырост адмоўны і складае каля -3.5 праміле (2018). Сумарны каэфіцыент нараджальнасці вельмі нізкі — усяго 1,36 (у 2015 — 1,33), што нашмат ніжэй за ўзровень простага ўзнаўлення (2,1). Міграцыйны складнік слабаадмоўны. Сярэдні ўзрост складае 41,6 гадоў, працягласць жыцця — 75,6 гадоў. Насельніцтва старэе. Адсотак дзяцей і падлеткаў да 15 гадоў (14 %) меншы за долю асоб старэйшых за 65 гадоў (16 %). .
Нацыянальны склад
Цыганы ў Румыніі Згодна з перапісам 2011 года 89 % жыхароў краіны адносяцца да тытульнай нацыі — румынаў — раманскага народа; 6,1 % насельніцтва — гэта венгры, што з даўніх часоў кампактна пражываюць у Трансільваніі; 3 % — гэта цыганы. Сярод іншых меншасцей — туркі, немцы, украінцы, арамуны (старажытны раманізаваны балканскі народ), сербы і інш. У 2009 у Румыніі пражывалі 133 000 імігрантаў, большай часткай з Малдовы і Кітая. Лічыцца, што па-за межамі Румыніі па ўсім свеце жыве не менш за 12 мільёнаў румынаў і асоб з румынскімі каранямі.
Мовы
Дзяржаўная мова румынская — найбольш шматлікая ў падгрупе ўсходне-раманскіх моў. У румынскім алфавіце 26 класічных лацінскіх літар і 5 дадатковых: 'ă','â','î','ț', і 'ș'. На румынскай мове размаўляе 90 % насельніцтва, на венгерскай — 6 %, на ўлашскіх дыялектах цыганскай мовы — 1,2 %. Каля 50 000 чалавек у паўночных жудзецах размаўляе па-ўкраінску. Канстытуцыя забяспечвае правы нацыянальных меншасцей: у рэгіёнах, дзе нетытульныя народы складаюць больш за 20 %, іх мовы выкарыстоўваюцца ў адукацыі, справаводстве і інш. У школьнай адукацыі аддаецца перавага англійскай і французскай мовам як замежным. Згодна з дадзенымі Еўрабарометра 2012, англійскай валодае 31 % румынаў, французскай — 17 %.
Рэлігійны склад
Румынія — секулярная дзяржава. Тым не менш, рэлігія мае важную ролю ў жыцці румынаў. Паводле перапісу 2011, 81 % насельніцтва — праваслаўныя хрысціяне. Астатнія хрысціяне складаюць яшчэ 10 % (пратэстанты — 6 %, каталікі — 4 %). Туркі і татары пераважна мусульмане (64 000 чалавек). Атэістаў усяго 40 000. Румынская праваслаўная царква аўтакефельная, мае ўласнага патрыярха. Гэта другая па памерах праваслаўная царква свету, юрысдыкцыя якой распаўсюджваецца таксама на вернікаў Малдовы і румынскую дыяспару па ўсім свеце.
Размяшчэнне і гарады
Шчыльнасць насельніцтва складае 84 чал/км². Насельніцтва размеркавана па тэрыторыі краіны даволі раўнамерна. Узровень урбанізацыі адзін з самых нізкіх у Еўропе — усяго 54 %. Дарэчы, з 1990-х узровень урбанізацыі нават паменшыўся. У Бухарэсце жыве 1,8 млн чалавек, у сталічнай агламерацыі — блізу 2,2 млн. Усяго маецца 19 гарадоў з насельніцтвам больш за 100 000 чалавек. Больш за 300 000 жывуць у Тымішаары і Клуж-Напоцы. Іншыя вялікія гарады — Ясы, Брашаў, Канстанца, Краёва.
Энтані Мак-Гіл
Энтані Мак-Гіл (Anthony McGill;, , Шатландыя) — шатландскі прафесійны гулец у снукер. Пераможца рэйтынгавых адкрытага чэмпіянату Індыі 2016 года і Shoot-Out 2017 года, а таксама былы 15-ы нумар сусветнага рэйтынгу. Чвэрцьфіналіст чэмпіянату Вялікабрытаніі 2014 года і чэмпіянату свету 2015 года. Са снежня 2014 года нязменна ўваходзіць у топ-32 сусветнага рэйтынгу.
Стаў прафесіяналам у 2010 годзе ва ўзросце 19 гадоў, дзякуючы выступам у Міжнароднай адкрытай серыі сезона 2009/2010, а ў 2011 годзе дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгаваг турніру на German Masters і патрапіў у топ-64 рэйтынгу. У 2013 годзе ўпершыню дайшоў да рэйтынгавага чвэрцьфіналу на адкрытым чэмпіянаце Індыі і дэбютаваў на турніры Трайной кароны, дайшоўшы да 1/16 фіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, а ў сезоне 2014/2015 дайшоў да чвэрцьфіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, патрапіўшы ў топ-32 сусветнага рэйтынгу, і дэбютаваў у асноўнай стадыі чэмпіянату свету, атрымаўшы сенсацыйную перамогу над дзеючым чэмпіёнам Маркам Сэлбі (13:9) у 1/8 фіналу і ў другі раз дайшоўшы да стадыі 1/4 фіналу турніру Трайной кароны, што да сённяшняга дня з'яўляецца яго найлепшым вынікам. У сезоне 2016/2017 атрымаў першыя рэйтынгавыя тытулы на адкрытым чэмпіянаце Індыі і на аднафрэймавым Shoot-Out, які ўпершыню стаў рэйтынгавым спаборніцтвам, пасля чаго ўпершыню патрапіў у топ-16 сусветнага рэйтынгу. У пачатку сезона 2017/2018 дайшоў да трэцяга рэйтынгавага фіналу на адкрытым чэмпіянаце Індыі, аднак саступіў свайму суайчынніку Джону Хігінсу (1:5).
У агульнай колькасці займаў пятнаццатае месца ў сусветным рэйтынгу больш за паўтара месяца. Апроч рэйтынгавых дасягненняў быў у фінале чэмпіянату Шатландыі сярод прафесіяналаў 2011 года і ў фінале нізкарэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Шатландыі 2012 года, а таксама дайшоў да паўфіналу чэмпіянату свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі ў 2017 годзе. У 2017 годзе разам з Джонам Хігінсам прадстаўляў зборную Шатландыі на кубку свету. За прафесійную кар'еру аформіў больш за 100 сэнчуры-брэйкаў і ўваходзіць у топ-55 гульцоў з найбольшай колькасцю соценных серый у гісторыі снукера, а таксама зарабіў больш за 500 тысяч фунтаў, уваходзячы ў топ-75 снукерыстаў у гісторыі па гэтым паказчыку. Найвышэйшым брэйкам у кар'еры Мак-Гіла з'яўляецца серыя ў 144 ачкі, зробленая на World Open 2014 года.
Афон
Афон (Όρος Άθως, Ἄθως) — назва гары (вышыня 2033 м) і аднайменнага паўвострава ў Македоніі на поўначы Усходняй Грэцыі, таксама вядомага як «Святая Гара» (Άγιον Όρος, «А́гіён Арос»).
У сістэме адміністрацыйных раёнаў Грэцыі мае назву «Аўтаномная манаская дзяржава Святой Гары​​» (Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία Αγίου Όρους). Нягледзячы на афіцыйную назву, не з’яўляецца самастойнай дзяржавай. Гэта самакіраваная супольнасць 20 праваслаўных манастыроў у непасрэднай царкоўнай юрысдыкцыі Канстанцінопальскага Патрыярха (з 1312). З’яўляецца найбуйнейшым у свеце цэнтрам праваслаўнага манаства.
Суверэнітэт Грэцыі над паўвостравам замацаваны Лазанскім дагаворам 1923 года; рэжым самакіравання грунтуецца на палажэннях першага Статута Святой гары Афон («Трагоса»), зацверджанага Хрысавулам імператара Іаана Цымісхія ў 972 годзе.
У адрозненне ад астатняй часткі Канстанцінопальскага Патрыярхата, на Афоне выкарыстоўваецца выключна юліянскі каляндар, у тым ліку ў адміністрацыйных дакументах.
У 2001 годзе насельніцтва Афона складала 2262 чалавек. Для параўнання, у 1903 годзе насельніцтва гары Афон складала прыблізна 7432 чалавек, а ў 1917 годзе — каля 10500 чалавек.
Для праваслаўных усяго свету Афон — адно з галоўных святых месцаў, шануецца як зямны Удзел Багародзіцы. Аб’ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Адным з самых вядомых звычаяў манаскай гары Афон з’яўляецца забарона на ўезд жанчынам і жывёлам жаночага полу.
Новаазоўск
Новаазоўск (Новоазо́вськ) — горад у Новаазоўскім раёне Данецкай вобласці Украіны на беразе Азоўскага мора за 45 км на ўсход ад Марыупаля. За 10 км ад горада знаходзіцца аднайменный пункт пропуску на мяжы Украіны з Расіяй (Растоўская вобласць).
У канцы жніўня 2014 года калона бранятэхнікі з тэрыторыі Расіі заняла Новаазоўск. Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 года горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.
Бітва за Себху (2019)
Бітва за Себху — эпізод грамадзянскай вайны ў Лівіі, калі паміж Палатай прадстаўнікоў Лівіі (ППЛ), ісламарадыкаламі і Урадам нацыянальнай згоды (УНЗ) з канца студзеня па сакавік 2019 года вяліся баі за кантроль над горадам Себха.
Перадгісторыя
Горад Себха і яго наваколлі, выкарыстоўваліся тэрарыстычнымі групоўкамі, якія пранікалі ў Лівію з тэрыторыі суседняга Чада. У камандаванні ЛНА неаднаразова заяўлялі пра гатоўнасць пакласці канец дзеянням баевікоў у гэтым раёне, што ў выніку прывяло да масіраванага наступлення на Себху. У 2018 блізу Себхі зафіксаваны сутыкненні паміж войскамі ЛНА і плямёнамі тубу, дружалюбным УНЗ, канкурэнту Палаты прадстаўнік, якой падпарадкоўваўся фельдмаршал Хафтар.