cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мехрыбан Аліева
Мехрыбан Аліева (Mehriban Arif qızı Əliyeva; нар., Баку) — азербайджанскі грамадскі і палітычны дзеяч, першая лэдзі Азербайджана, жонка прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева, дэпутат Мілі Меджліса Азербайджана, кіраўнік рабочай групы па азербайджана- французскіх міжпарламенцкіх сувязях, прэзідэнт Фонду Гейдара Аліева і Фонду сяброў культуры Азербайджана, прэзідэнт Федэрацыі гімнастыкі Азербайджана, пасол добрай волі ЮНЕСКА, ААН, АІС.
Біяграфія
У 1982 годзе Мехрыбан скончыла з залатым медалём бакінскую сярэднюю школу № 23. У тым жа годзе яна паступіла ў Азербайджанскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, затым працягнула навучанне ў Першым маскоўскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце імя І. М. Сечанава, які скончыла з чырвоным дыпломам у 1988 годзе. За час вучобы ў ВНУ выйшла замуж і нарадзіла дваіх дзяцей.
Слабодка (Воранаўскі раён)
У 1940—1972 гадах цэнтр Слабодкаўскага сельсавета. Да 24 красавіка 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавета.
Салтанішкі
Салта́нішкі (, Солтанишки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіркаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Салтанішкаўскага сельсавета.
Ожгіў
Ожгіў (О́жгів) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Доўбышскай пасялковай абшчыны.
Масверк
Ма́сверк (Maßwerk — чарцёжная праца) — гатычны дэкаратыўны каркасны арнамент, усе элементы якога пабудаваны пры дапамозе цыркуля. Складаецца са стылізаваных трыліснікаў або чатырохліснікаў, кругоў і іх фрагментаў. Выконваецца глыбокім рэльефам на драўляных або каменных канструкцыях.
У гатычнай архітэктуры сустракаецца пры афармленні вокнаў, балюстрад. Таксама выкарыстоўваецца пры вырабе мэблі. Падобныя арнаменты пазней сустракаюцца ў стылі мадэрн.
Крастоўскі
Красто́ўскі (, Крестовский) — былы пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Мілаславіцкага сельсавета.
Ліквідаваны 22 лютага 2011 года.
НФЛ у сезоне 1953
Cезон 1953 года стаў 34-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Дэтройт Лаянз» над «Кліўленд Браўнс» у чэмпіёнскай гульні НФЛ другі год запар. У гэтым сезоне імёны амерыканскай і нацыянальнай канферэнцый былі змененыя на ўсходнюю і заходнюю канферэнцыі.
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Турава (Бараніўскі раён)
Турава (Турова́) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Доўбышскай пасялковай абшчыны.
Юп Лангэ
Юп Лангэ (Joep Lange,  — ) — галандскі даследчык у галіне медыцыны, адзін з піянераў даследавання ВІЧ. Прафесар.
Навуковую дзейнасць прысвяціў даследаванню ВІЧ, пачаўшы пошукі лекаў у 1983 годзе. Вёў пілотныя даследаванні антывіруснай тэрапіі, а таксама шукаў спосабы прадухілення перадачы віруса ад маці дзіцяці.
Ю. Лангэ быў аўтарам каля 350 артыкулаў у навуковых часопісах. У 2002—2004 гг. прэзідэнт Міжнароднага таварыства барацьбы са СНІДам (IAS). У апошні час кіраваў дэпартаментам глабальнай аховы здароўя ў Акадэмічным медыцынскім цэнтры Амстэрдамскага ўніверсітэта, а таксама быў выканаўчым дырэктарам па навуцы ў дэпартаменце глабальнай аховы здароўя і развіцця.
Загінуў у авіякатастрофе.
Марцюшы
Марцюшы́ (, Мартюши) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Макеевічы
Маке́евічы (, Макеевичи) — аграгарадок у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілаславіцкага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Макеевіцкага сельсавета.
Вулькаўскае возера
Вулькаўскае возера — возера ў Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці за 0,5 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Целяханы, на заходняй ускраіне вёскі Вулька, у басейне ракі Ясельды. Уваходзіць у сістэму Агінскага канала, які злучае возера са Шчарай і Ясельдай.
Плошча паверхні 0,49 км², даўжыня 1,03 км, шырыня 0,68 км. Найбольшая глыбіня 23,8 м, сярэдняя 6,3 м. Аб’ём вады 3,12 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Катлавіна возера мае карставае паходжанне, вызначаецца авальнай формай, невялікім памерам і значнымі глыбінямі.
Сучасныя экалагічныя праблемы
Сёння Вулькаўскае возера з’яўляецца прыродным адстойнікам лішкаў вады з Выганашчанскай меліярацыйнай сістэмы. Вада з меліярацыйнай сістэмы на Агінскім канале паступае ў возера без першапачатковага адстойвання і ачысткі. У выніку такога ўздзеяння за апошнія 20 гадоў адбыліся значныя негатыўныя змены ў экалагічным стане возера: знізілася празрыстасць вады, адбываецца забалочванне берагоў, збяднеў раслінны і жывёльны свет возера — адным словам адбываецца паскоранае старэнне вадаёма. Возера з алігатрофнага ператварылася ў мезатрофнае.
Мікратапанімія возера
Некаторыя часткі возера (урочышча, фацыі) здаўна маюць сярод мясцовага насельніцтва уласныя назвы, які ў пэўнай ступені адлюстроўваюць адметнасці і гісторыю гэтых урочышчаў. Найбольш вядомыя з іх:
Умовы для адпачынку
У возера высокія і прыдатныя для падыходу да вады берагі. На заходнім беразе абсталявана фестывальная пляцоўка з амфітэатрам, пірсам, пляжам, спартыўным сектарам, прыбіральнямі, умывальнікамі, альтанкамі і г.д. Непадалёк знаходзіцца гасцініца Целяханскай ЖКГ.
Дарэмскі сабор
'''Дарэмскі сабор Хрыста, Дзевы Марыі і Св. Катберта' (Durham Cathedral'') — першы ў Вялікабрытаніі помнік, унесены (нароўні з суседнім Дарэмскім замкам) у лік аб'ектаў Сусветнай спадчыны. Уяўляе сабой найчысты ўзор нарманскага раманскага стылю.
Гісторыя
Сабор у Дарэме каля мяжы з Шатландыяй быў закладзены ў 1093 г. паводле рашэння першага дарэмскага біскупа Вільгельма дэ Сен-Кале. Яго размяшчэнне на вяршыні ўцёса і магутныя сцены былі закліканы выконваць не столькі эстэтычную, колькі абарончую функцыю. Будаўніцтва скончыў пераемнік Вільгельма, біскуп Ранульф Фламбард. Пасля асвячэння сабора ў яго перанеслі галоўныя святыні Дарэма — моцы Катберта Ліндысфарнскага і Освальда Нартумбрыйскага.
У XII ст. да храма была прыбудавана гатычная капэла Дзевы Марыі, у якой змешчаны мошчы храніста Беды Вялебнага і кардынала Томаса Лэнглі (1363—1437). Падчас Англійскай рэфармацыі пышныя грабніцы святых былі знішчаны, а бенедыкцінскія манахі распушчаны па дамах. Олівер Кромвель трымаў у саборы ўзятых у палон пры Данбары шатландцаў, шматлікія з якіх пахаваны тут жа ў брацкай магіле.
Джэймі Коўп
Джэймі Коўп (Jamie Cope; нар., , графства Стафардшыр, Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер.
Тоўцішкі
То́ўцішкі (, Толтишки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіркаўскага сельсавета.
Масееўка (Гарадоцкі раён)
Масе́еўка (, Мосеевка) — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Стадолішчанскага сельсавета.
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Вярэцкага сельсавета. Скасавана ў 2021 годзе.
Альфрэд Дрэйфус
Альфрэд Дрэйфус (Alfred Dreyfus; 9 кастрычніка 1859, Мюлуз, Эльзас —, ) — французскі афіцэр, яўрэй паводле паходжання, герой знакамітага працэсу (справа Дрэйфуса), які меў велізарнае палітычнае значэнне.
Вучыўся ў Парыжы ў Ваеннай і потым Вышэйшай Політэхнічнай школе; служыў у артылерыі і даслужыўся да чыну капітана; у 1893 годзе быў прылічаны да Генеральнага штаба. Ён адрозніваўся працавітасцю, выканаўчасцю, вялікай рэўнасцю да службы, строгасцю да сябе і іншых, але, разам з тым, сухім характарам, таму не карыстаўся сімпатыяй таварышаў.
У 1895 годзе справу пачалі пераглядаць. У 1898 годзе ў падтрымку Дрэйфуса выступіў Эміль Заля, апублікаваўшы артыкул «Я абвінавачваю». У ім пісьменнік абвінаваціў французскі ўрад у антысемітызме і супрацьзаконным заключэнні ў турму Дрэйфуса. Заля ўказваў на прадузятасць ваеннага суда і на поўную адсутнасць рэальных доказаў. Выкладзены цудоўнай французскай мовай, падрабязны, лагічны, старанна прадуманы і знішчальна аргументаваны артыкул быў заснаваны на матэрыялах, прадстаўленых пісьменніку начальнікам французскай контрразведкі палкоўнікам, перакананым у невінаватасці Дрэйфуса. Сам зняволены нічога пра гэта не ведаў да 1899 года, калі справу сталі слухаць у касацыйным судзе. Прысуд яго быў скарочаны да 10 гадоў, а ў 1900 годзе прэзідэнт Эміль Лубэ яго памілаваў, і Дрэйфус выйшаў на свабоду.
Памёр у 1935 годзе і быў пахаваны з нацыянальнымі ўшанаваннямі.
Насачы
Насачы́ (, Носачи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Блэкджэк
Блэкджэ́к (blackjack) — папулярная азартная картачная гульня. Блэкджэк адносіцца да банкаўскіх гульняў, гэта значыць да такіх, дзе гульцы змагаюцца не паміж сабой, а кожны з іх гуляе супраць банка. Блэкджэк ёсць адной з нямногіх гульняў у казіно, дзе вынік гульні залежыць не толькі ад выпадку, але і ад здольнасцей і ўменняў іграка.
У блэкджэк, разам з покерам, гуляюць практычна ва ўсіх казіно як рэальных, гэтак і віртуальных, гэта значыць у інтэрнэт. У блэкджэк кожны ігрок гуляе з дылерам (круп'е) адзін на адзін, незалежна ад таго, колькі ігракоў сядзяць з ім за сталом, на вынік гульні для іграка ніяк не ўплываюць карты яго суседа па стале. Мэтай гульні з’яўляецца набраць пунктаў больш, чым круп’е, але не больш за 21.
Адвернікі
Адве́рнікі (, Адверники) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.
НФЛ у сезоне 1954
Cезон 1954 года стаў 35-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Кліўленд Браўнс» над «Дэтройт Лаянз» у чэмпіёнскай гульні НФЛ 26 снежня 1954 году.
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Брыстальскі сабор
Брыстальскі сабор — кафедральны сабор англіканскай царквы ў Брысталі, Паўднёва-Заходняя Англія, Вялікабрытанія.
Гісторыя
Інтэр'еры сабора багата ўпрыгожаны вітражамі, статуямі і манументамі. Маецца старадаўні арган.
Бярозаўка (Доцішскі сельсавет)
Бяро́заўка (, Берёзовка) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.
НФЛ у сезоне 1955
Cезон 1955 года стаў 36-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Кліўленд Браўнс» у чэмпіёнскай гульні НФЛ над «Лос-Анджэлес Рэмс».
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Нізкія (Гарадоцкі раён)
Ні́зкія (, Низкие) — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Костніца ў Седлецы
Костніца ў Седлецы (Kostnice v Sedlci, Могілкавы касцёл Усіх Святых з костніцай) — гатычная капліца ў Седлецы, прадмесці чэшскага горада Кутна-Гора, аздобленая чалавечымі чэрапамі і касцьмі. На аздабленне капліцы пайшло каля 40 000 чалавечых шкілетаў.
Нізкія (Гарадоцкі раён)
Да 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Канашынскага сельсавета, да 2004 года — у складзе Вярэцкага сельсавета.
Костніца ў Седлецы
Гісторыя
У 1278 годзе Генрых, абат цыстэрцыянскага кляштара ў Седлецы, прыгарадзе Кутна-Горы, быў пасланы чэшскім каралём Отакарам II у Святую зямлю. Назад ён прывёз трошкі зямлі з Галгофы і рассыпаў яе па могілках абацтва. Вестка пра гэта распаўсюдзілася, і могілкі сталі папулярным месцам пахавання сярод жыхароў Цэнтральнай Еўропы. Шматлікія тысячы людзей жадалі быць пахаванымі на гэтых могілках. Сярэднявечныя войны і эпідэміі, у прыватнасці эпідэмія Чорнай смерці ў сярэдзіне XIV стагоддзя і гусіцкія войны напачатку XV стагоддзя, папаўнялі могілкі, якія ў выніку вельмі разрасліся.
Нізкія (Гарадоцкі раён)
Ліквідавана ў 2018 годзе.
Костніца ў Седлецы
Гісторыя
Каля 1400 года ў цэнтры могілак быў пабудаваны гатычны храм з пахавальняй. Пахавальня павінна была служыць складам касцей, вынятых з магіл, паколькі месца на могілках не хапала. Вызваленае месца магло быць выкарыстана для новых пахаванняў ці для будаўніцтва. Паводле легенды, пасля 1511 года працу па выманні шкілетаў з магіл і складаванню іх у пахавальні выконваў напаўсляпы манах цыстэрцыянскага ордэна.
У 1703—1710 гг. сабор быў перабудаваны: дададзены новы ўваход, каб падтрымліваць нахіленую сцяну, і верхні ярус перабудаваны ў стылі барока.
У 1784 годзе імператар распарадзіўся закрыць кляштар. Капліцу і кляштарныя землі купіла сям'я Шварцэнбергаў.
У 1870 годзе Шварцэнбергі нанялі разьбяра па дрэве Францішка Рынта (František Rint) для таго, каб ён давёў да ладу груду складзеных касцей. Вынікі яго працы гавораць самі за сябе. Па чатырох вуглах сабора размешчаны велізарныя звонападобныя груды касцей. З сярэдзіны нефа звісае велізарны касцяны кандэлябр, які ўтрымлівае прынамсі адзін асобнік кожнай з чалавечых касцей, і ўпрыгожаны гірляндамі чэрапаў. Сярод іншых твораў мастацтва можна адзначыць алтарныя дараносіцы, размешчаныя па баках алтара, а таксама вялікі фамільны герб Шварцэнбергаў і подпіс майстра Рынта, таксама з касцей.
Капліца адкрыта для наведвальнікаў 7 дзён у тыдзень, з раніцы да вечара.
Новая (Стадолішчанскі сельсавет)
Но́вая (, Новая) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Да 4 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Болецкага сельсавета.
Габелянскі музычны фестываль
Габелянскі музычны фестываль (Qəbələ Musiqi Festivalı) — фестываль класічнай музыкі, а таксама джаза і мугама, з 2009 года праходзіць кожнае лета ў азербайджанскім горадзе Габеля (Габелянскі раён).
Фестываль праводзіцца па ініцыятыве Фонду Гейдара Аліева, пры падтрымцы Міністэрства культуры і турызму Азербайджанскай Рэспублікі. Выступы музыкантаў праходзяць пад адкрытым небам і ў камерных канцэртных залах Габалы. Прымаюць удзел у фестывалі аркестры і выканаўцы з розных краін свету. Кожныя два гады праходзіць міжнародны фартэпіянны конкурс.
У 2010 годзе фестываль адкрыла першая лэдзі Азербайджана Мехрыбан Аліева. Як і ў 2009 годзе фестываль пачаўся з выканання уверцюры з оперы «Кераглы» У. Гаджыбекава. Фестываль праводзіўся з удзелам Лонданскага каралеўскага філарманічнага аркестра Вялікабрытаніі. Таксама ў фэсце прымалі музыкі Юрый Башмет, Хлоя Хансліп, піяніст Барыс Беразоўскі і многія іншыя азербайджанскія і замежныя музыкі.
У 2011 годзе фестываль праходзіў з 15 ліпеня па 5 жніўня, разам з вядомымі выканаўцамі, раней якія выступалі на пляцоўках фестывалю, прынялі ўдзел упершыню запрошаныя зоркі Дзяніс Мацуеў, Шлома Мінц, Сяргей Лейферкус, Алёна Баева, у суправаджэнні Дзяржаўнага сімфанічнага аркестра «Новая Расія».
Чацвёрты па ліку фестываль прайшоў з 22 ліпеня па 5 жніўня 2012 года, аб'яднаўшы 350 музыкантаў з 10 краін свету. Адкрыў фестываль Дзяржаўны сімфанічны аркестр імя Узеіра Гаджыбекава, працягнуў Лонданскі Каралеўскі філарманічны аркестр пад кіраўніцтвам Шарля Дзютуа, квартэт славенскай філармоніі «Тарціні», Юрый Башмет, Барыс Беразоўскі, Дзмітрый Яблонскі, Фархад Бадалбейлі, Мурад Адыгезалзадэ і інш. Былі адзначаны юбілеі Мусліма Магамаева, Фікрэта Амірава і Ніязі. Была прадстаўлена прэм'ера музычнага твора Аляксандра Чайкоўскага «Рэквіем Хаджалы».
Пяты музычны фестываль прайшоў з 24 ліпеня па 6 жніўня 2013 года. У ім прынялі ўдзел музыканты і музычныя калектывы з 11 краін, у тым ліку Ерусалімскі сімфанічны аркестр, Дзяржаўны сімфанічны аркестр «Новая Расія», Азербайджанскі дзяржаўны сімфанічны аркестр, кубінскі джаз-гурт «Septeto Santiaguero», салісты Аксана Яблонская, Ідыл Бірэт, Вадзім Рэпін, Сяргей Лейферкус, Фархад Бадалбейлі, Дзмітрый Яблонскі і інш. У рамках пятага Габалінскага музычнага фестывалю быў арганізаваны вечар камернай музыкі памяці Сяргея Рахманінава.
Арсанмікеле
Арсанмікеле (Orsanmichele, Or San Michele) — царква ў Фларэнцыі, унікальнае па сваёй форме і значэнні архітэктурнае збудаванне. Гэты палац выконваў падвойную функцыю гарадскога збожжасховішча і храма. Арсанмікеле была пабудавана ў перыяд з 1337 па 1350 гг. Назва царквы паходзіць ад імя жаночага манастыра VIII ст., які знаходзіўся на гэтым месцы і называўся «Сан-Мікеле ў садзе».
Гісторыя
У 1240 г. на гэтым месцы ўзнік рынак, дзе ў адкрытай лоджыі з пілястрамі, якая бараніла ад дажджу, вёўся гандаль збожжам. У памяць пра царкву, якая знаходзілася на гэтым месцы, на сценах былі ўсталяваны два абразы Св. Міхаіла і Маці Божай. Апошні, як лічылася, быў цудадзейным. Знешнія аркады з багата ўпрыгожанымі вокнамі з'явіліся толькі ў 1367 г. Сваю ролю ў гісторыі мастацтва царква стала гуляць толькі з 1348 г., калі Еўропу ахапіла першая хваля чумы. Царква Арсанмікеле тым часам разбагацела: тыя, хто выжыў у эпідэмію чумы, ахвяравалі парафіі з пачуцця віны ці ў пакаянне 350 тысяч флорынаў, што перавышала гадавы бюджэт горада і дазволіла царкве замовіць вялікі табернакль з мармуру. Паколькі гандаль збожжам мала спалучаўся з цудоўным табернаклем працы Арканьі, рынак быў перанесены ў іншае месца. З гэтага часу ніжні паверх Арсанмікеле служыў выключна рэлігійным мэтам, і ўпершыню ў гісторыі Фларэнцыі гандаль саступіў перад мастацтвам. Верхнія паверхі працягвалі выконваць функцыі запаснога збожжасховішча аж да пачатку XVI ст.
У XIV ст. за будынкам замацавалася новая функцыя — цэнтра рамесных цэхаў. У наступныя дзесяцігоддзі цэхавыя гільдыі ахвяравалі сродкі на стварэнне скульптур сваіх святых заступнікаў і іншых святых, якія размясціліся ў 14 нішах на чатырох вонкавых сценах царквы. Цэхавыя гільдыі былі досыць багатыя, каб наймаць вядомых мастакоў: Нані дзі Банка, Данатэла, Ларэнца Гіберці і Андрэа дэль Верок’я.
Юдзіт Полгар
Ю́дзіт По́лгар (Polgár Judit;, ) — венгерская шахматыстка, гросмайстр (1991).
Біяграфія
Юдзіт Полгар нарадзілася ў яўрэйскай сям’і ў Будапешце. Усе трое дзяцей у сям’і — сёстры Жужа, Сафія і Юдзіт — атрымалі хатнюю адукацыю. Адукацыяй дзяцей займалася іх маці Клара Полгар (народжаная Альтберг нар. 1946) — настаўніца з вёскі Вілок (цяпер Закарпацкая вобласць Украіны), якая скончыла ўніверсітэт ва Ужгарадзе Бацькі пазнаёміліся па перапісцы і сустрэліся ў 1965 годзе ў Будапешце, дзе Клара Альтбергер гасцявала ў дзядзі. Пачынаючы з ранняга дзяцінства дзяцей навучаў шахматам бацька — псіхолаг і педагог Ласла Полгар. Старэйшыя сёстры таксама сталі моцнымі шахматысткамі, Жужа Полгар — міжнародны майстар у ЗША, а Сафія Полгар (Касашвілі) Міжнародны майстр у Ізраіле. Але найбольшых поспехаў дасягнула малодшая сястра — Юдзіт Полгар.
Званне гросмайстра Полгар атрымала ва ўзросце 15 гадоў, чатырох месяцаў і 28 дзён. Юдзіт Полгар стала самым юным гросмайстрам, пераўзышоўшы дасягненне Роберта Фішэра на адзін месяц.
З самага пачатку сваёй шахматнай кар’еры Юдзіт Полгар, у адрозненні ад сваіх старэйшых сясцёр, гуляла амаль выключна ў мужчынскіх турнірах. У гэтым яна стала паслядоўніцай Веры Менчык. Але да Юдзіт Полгар нікому з жанчын не ўдавалася дасягнуць такога прагрэса ў гульні супраць мужчын. З пачатку дзевяностых гадоў яна на роўных змагаецца з вядучымі гросмайстрамі света.
Юдзіт Полгар — чэмпіён Венгрыі 1991 года, перамагал на турнірах у Гасцінгсе (1992), у Мадрыдзе (1994), на Хааговен турніры (1998, 2001, і 2003) і Джакарце. Падчас турніра ў Вэйк-ан-Зэе 2003 года Юдзіт Полгар заняла другое месца (8 з 13 балаў), прапусціў наперад толькі Вішванатана Ананда. Юдзіт Полгар выйгравала ў хуткія шахматы ў Анатоля Карпава (у 1993 годзе) і Гары Каспарава ў 2002 годзе.
Гросмайстр Аляксей Шыраў, які шмат разоў гуляў з Юдзіт Полгар, сказаў аб ёй: «Яна — забойца, і адчувае мат ужо за дваццаць хадоў».
На красавік 2011 года Юдзіт Полгар мела 51-е месца ў рэйтынге ФІДЭ.
У чэрвені і кастрычніку 2005 года мела свой максімальны рэйтынг 2735, абодва разы займаючы восьмае месца ў свеце сярод мужчынаў. Гэта найвышэйшы шахматны рэйтынг сярод жанчын, а Юдзіт Полга стала адзінай шахматысткай, якая дасягнула суперграсмайстарскага рэйтынга.
Юдзіт замужам, у яе двое дзяцей.
Юдзіт з дзяцінства была дзвюхмоўнай. Акрамя венгерскай мовы, яна размаўляла з бацькамі і сёстрамі на эсперанта
Бэрэсціўка (Бараніўскі раён)
Бэрэсціўка (Бере́стівка) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Піцер
Пі́цер (, Питер) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілаславіцкага сельсавета.
Будыска
Будыска (Бу́дисько) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Вышніўка (Бараніўскі раён)
Вышніўка (Вишні́вка) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
НФЛ у сезоне 1956
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Вірля
Вірля (Вірля́) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Валадымырыўка (Бараніўскі раён)
Валадымырыўка (Володи́мирівка) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Склімін
Склімі́н (, Склимин) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілаславіцкага сельсавета.
У 1924—1927 гадах цэнтр Склімінскага сельсавета.
За 3 км да захаду ад вёскі Склімін выток ракі Сасноўкі.
Уладзімір Сідаравіч Клішэвіч
Уладзімір Сідаравіч Клішэвіч (, Краснадворцы, цяпер, Мінская вобласць — , , ЗША) — беларускі паэт.
Біяграфія
Сканчыў педагагічныя курсы ў Слуцку, працаваў настаўнікам. У 1933 годзе паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, аднак, скончыць яго не ўдалося. У 1936 годзе рэпрэсіраваны і сасланы на Калыму. У жніўні 1940 года прывезены ў Мінск на даследаванне і перагляд справы і заспеты вайной. Падчас акупацыі жыў у Слуцку, рэдагаваў «Газэту Случчыны». У 1944 годзе выехаў у Германію. З 1948 года жыў у ЗША, рэдагаваў ратапрынтны часопіс «Беларус у Амерыцы», працаваў выкладчыкам у каледжы ў штаце Індыяна. Некалькі разоў прыязджаў у БССР. Выказваў захапленне савецкім ладам жыцця, што абурыла беларускую эміграцыю і спрычынілася з’яўленню ў замежнай беларускамоўнай прэсе фельетонаў, эпіграм, карыкатур на У. Клішэвіча.
Творчасць
Друкаваць вершы пачаў у 1931 годзе, выступаў у акруговай і раённай перыёдыцы. У час вайны друкаваўся ў акупацыйных газетах. Удзельнічаў у калектыўных зборніках «Песняры Случчыны» (Слуцк, 1943) і «Ля чужых берагоў» (Мюнхен — Нью-Ёрк, 1955). У 1964 годзе выдаў зборнік паэзіі «Далячынь» (Саўт-Рывер, ЗША), у 1965 — паэму «Васіль Каліна» (Лондан), у 1973 — зборнік «Сняцца сны мне залатыя» (Бібліятэка газеты «Голас Радзімы», Мінск). У 1970—1975 гады шмат вершаў апублікаваў у газеце «Голас Радзімы». Перакладаў на беларускую мову творы Анакрэона, Лукіяна, Катула, Платона, Амара Хаяма, Ф. Шылера, П. Шэлі, У. Уітмена, а таксама С. Ясеніна, М. Рыльскага і інш.
Будзянка
Будзянка — гідронім, тапонім.
Пазнякова (Гарадоцкі раён)
Пазняко́ва (, Позняково) — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Стадолішчанскага сельсавета.
Скасавана ў 2021 годзе.
Глыбачок (Бараніўскі раён)
Глыбачок (Глибочо́к) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Грынькы (Бараніўскі раён)
Грынькы (Гриньки́) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Павел Восіпавіч Горын
Павел Восіпавіч Горын, сапраўднае Каляда (, м. Картуз-Бяроза, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, цяпер г. Бяроза Брэсцкай вобласці —, Масква, НКУС) — савецкі і беларускі палітычны дзеяч, арганізатар навукі, прэзідэнт Акадэміі навук Беларускай ССР у 1931—1936 гадах. Акадэмік АН БССР (1931), доктар гістарычных навук (1934). Расстраляны, рэабілітаваны пасмяротна.
Дзяцінства і адукацыя
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў Гродзенскай губерні. Скончыў сельскую школу (1910) і паступіў у Брэст-Літоўскую гімназію, але з-за Першай сусветнай вайны не змог скончыць навучанне. Сям’я П. В. Горына эвакуіравалася ў Арзамас Ніжагародскай губерні і ён скончыў вучобу ў адной з гімназій Ніжняга Ноўгарада.
Па ўстанаўленні ў Арзамасе савецкай улады П. В. Горын актыўна ўдзельнічаў у будаўніцтве і абароне новага ладу — летам 1918 года ўступае ў Арзамаскую баявую дружыну, а ў кастрычніку, як адзін з першых камсамольцаў горада, быў прыняты ў РКП(б).
У пачатку 1919 года Горын вярнуўся ў Беларусь, абраны членам Картуз-Бярозаўскага валаснога рэўкама, арганізуе і ўзначальвае валасную партыйную арганізацыю. У 1920 годзе камендант Пружан. Па заняцці Картуз-Бярозы палякамі ў часе польска-савецкай вайны Горын ідзе добраахвотнікам у Чырвоную Армію, служыць палітработнікам.
У студзені 1920 года П. В. Горын камандзіраваны на вучобу ў, які скончыў ў 1921 годзе.
У 1923—1925 гадах П. В. Горын вучыўся ў. У гэтыя гады П. В. Горын пазнаёміўся з прызнаным аўтарытэтам савецкай гістарычнай навукі 1920-х гадоў М. М. Пакроўскім, які значна паўплываў на яго.
У 1925—1930 гадах працаваў вучоным сакратаром узначаленага М. М. Пакроўскім Таварыства гісторыкаў-марксістаў. У 1926—1928 гадах член рэдкалегіі часопіса «», у 1927—1930 — намеснік рэдактара часопіса «».
У 1929—1930 гадах намеснік дырэктара Інстытута гісторыі. Старшыня Таварыства палітэмігрантаў Заходняй Беларусі (1926—1928). 13 лютага 1931 года абраны прэзідэнтам Акадэміі навук Беларускай ССР.
На чале Акадэміі навук Беларускай ССР
У 1930 годзе заснавальнік АН Беларускай ССР і яе першы прэзідэнт, У. М. Ігнатоўскі быў зняты са сваёй пасады кіраўніка Акадэміі як «кулацкі агент» і ў 1931 годзе пакончыў з сабой. Яго пераемнікам стаў П. В. Горын, які ўзначальваў Акадэмію ў 1931—1936 гадах і праявіў сябе перш за ўсё, як арганізатар навукі. Перш за ўсё П. В. Горын дамогся выхаду пастановы СНК Беларускай ССР ад 13 мая 1931 года «Аб рэарганізацыі Беларускай Акадэміі навук», у выніку чаго ў арганізацыі да канца 1931 года функцыянавала 12 навукова-даследчых інстытутаў. Сам П. В. Горын узначаліў Інстытут гісторыі АН БССР. Пры ім у Акадэміі пачала стварацца ўласная сістэма падрыхтоўкі навуковых кадраў — інстытут аспірантуры (1932) і дактарантура (1934).
Апошнія гады
У 1936 годзе быў пераведзены ў Маскву, загадчык кафедры гісторыі СССР МДУ, рэдактар аддзела гісторыі Вялікай Савецкай Энцыклапедыі.
Арыштаваны НКУС 28 жніўня 1937 года па адрасе: вул. , д. 14/16, кв. 64, прыгавораны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 25 красавіка 1938 года за «ўдзел у контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі» да расстрэлу і ў той жа дзень расстраляны у Маскве на «Камунарцы».
Рэабілітаваны 17 верасня 1955 года.
Грамадская і дзяржаўная дзейнасць
П. В. Горын праводзіў актыўную дзяржаўную і грамадскую работу. У 1931—1936 гг. быў членам ЦК КП(б)Б і кандыдатам у члены Бюро ЦК КП(б)Б, членам ЦВК і Прэзідыума ЦВК Беларускай ССР, быў дэлегатам ХVII з’езда ВКП(б) (1934) ; на XII з’ездзе Саветаў СССР (1935) быў выбраны членам ЦВК СССР.
Навуковая дзейнасць
Важнейшай праблемай савецкай гістарыяграфіі 1920-x гадоў была гісторыя Саветаў у рэвалюцыі 1905—1907 гг. Сярод першых работ, апублікаваных на гэту тэму, манаграфія П. В. Горына «Нарысы па гісторыі Саветаў рабочых дэпутатаў у 1905 г.» (1925). Праца напісана пераважна на архіўным матэрыяле, у ёй П. В. Горын спрабаваў высветліць асноўныя пытанні гісторыі Саветаў — паходжанне, дзейнасць, характар і значэнне для развіцця рэвалюцыі. Раскрыццё ролі і значэння Саветаў П. В. Горын звязаў з рухаючымі сіламі рэвалюцыі. Вызначаючы характар рэвалюцыі 1905—1907 гг. як рэвалюцыі буржуазна-дэмакратычнай, ён падкрэсліваў пры гэтым ролю пралетарыяту як гегемона і правадыра першай рускай рэвалюцыі.
Вядома, меркаванні П. В. Горына на рэвалюцыю 1905—1907 гг., выказаныя ў першым выданні «Нарысаў па гісторыі Саветаў рабочых дэпутатаў», былі шмат у чым недасканалымі і супярэчлівымі. У працах гісторыкаў першых гадоў савецкай улады выразна выявіліся цяжкасці пачатковага этапу станаўлення савецкай гістарыяграфіі. У наступных выданнях сваёй працы «Нарысы па гісторыі Саветаў рабочых дэпутатаў» (М., 1930; Мн., 1934) П. В. Горын імкнуўся больш поўна вызначыць характар рэвалюцыі і яе асноўныя рысы.
Да дзясятых угодкаў Кастрычніцкай рэвалюцыі выйшла кніга П. В. Горына пра барацьбу рабочага класа за Савецкую ўладу («Пралетарыят у 1917 г. у барацьбе за ўладу». М.; Л., 1927). Як адзін з вучняў акадэміка М. М. Пакроўскага, П. В. Горын паслядоўна абараняў погляды яго школы. У 1933 г. Горын апублікаваў у Мінску працу «М. М. Пакроўскі — бальшавік-гісторык», дзе выказваў погляды М. М. Пакроўскага на першую рускую рэвалюцыю і Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю.
Актыўна ўдзельнічаў П. В. Горын і ў стварэнні Інстытута гісторыі Камуністычнай акадэміі, які быў адкрыты ў лістападзе 1929 г. Горын уваходзіў у арганізацыйную камісію па стварэнні інстытута, увайшоў у склад першай Калегіі — вышэйшага навуковага органа інстытута.
13 лютага 1931 года П. В. Горына выбраны акадэмікам і прэзідэнтам Беларускай Акадэміі навук. На гэтай пасадзе раскрыўся яго талент буйнога арганізатара навукі. Задачы максімальнага выкарыстання дасягненняў навукі і тэхнікі для развіцця народнай гаспадаркі пастаянна патрабавалі паляпшэння арганізацыі навукова-даследчай дзейнасці створанай у 1929 г. Акадэміі навук БССР. У 1931 г. з ініцыятывы П. В. Горына была ажыццёўлена карэнная рэарганізацыя Акадэміі навук БССР. На АН БССР былі ўскладзены абавязкі па каардынацыі работы ўсіх навукова-даследчых устаноў, размешчаных на тэрыторыі БССР, вызначэнні тэматыкі навуковых даследаванняў і кантролі іх выканання. АН БССР станавілася адзіным навуковым рэспубліканскім цэнтрам, дзе канцэнтравалася агульнае кіраўніцтва ўсёй навукова-даследчай працай у рэспубліцы.
Дзякуючы намаганням П. В. Горына з пачатку 1930-х гадоў у акадэміі пачынаецца паскораная падрыхтоўка новых навуковых кадраў, паляпшаецца арганізацыя навучальнага працэсу і падрыхтоўкі аспірантаў. Толькі ў 1931—1935 гадах аспірантуру Акадэміі навук скончыла больш за 150 чалавек, што значна ўплыла на рост агульнай колькасці навуковых супрацоўнікаў. Удасканальвалася структура АН БССР, ужо да 1935 г. у яе сістэме налічвалася 17 навукова-даследчых інстытутаў і шэраг іншых навуковых устаноў.
У пачатку 1930-х гадоў пачалося будаўніцтва галоўнага і лабараторнага карпусоў. Пастаянна павышалася ступень аснашчанасці інстытутаў навуковым абсталяваннем. Усё гэта стварала спрыяльныя ўмовы для плённай дзейнасці вучоных.
У 1930-я гады асноўная ўвага засяроджвалася на пошуках сыравінных рэсурсаў і карысных выкапняў у БССР, вывучэнні глеб і распрацоўцы мерапрыемстваў па павышэнні ўраджайнасці сельскагаспадарчых культур, вывучэнні хвароб бульбы, распрацоўцы пытанняў філасофіі, гісторыі, літаратуры, мовазнаўства.
Акадэмік АН БССР П. В. Горын прадстаўляў савецкую гістарычную навуку на міжнароднай арэне. Горын уваходзіў у склад савецкай дэлегацыі на VII міжнародным гістарычным кангрэсе ў Варшаве (1933), дзе выступіў з дакладам пра нацыянальную палітыку Расіі Імперыі ў Польшчы.
У перыяд працы ў Акадэміі навук БССР П. В. Горын узначальваў таксама Інстытут гісторыі і быў адным з рэдактараў выдання на беларускай мове 12-томнага збору твораў У. І. Леніна.
У снежні 1935 г. Прэзідыум ЦВК СССР зацвердзіў П. В. Горына намеснікам старшыні Камітэта па загадванню навуковымі і навучальнымі ўстановамі ЦВК СССР. У сувязі з гэтым назначэннем, у лютым 1936 г. Горын быў вызвалены ад абавязкаў прэзідэнта Беларускай Акадэміі навук і пераехаў у Маскву.
Асноўная бібліяграфія
Аўтар больш за 20 навуковых прац.
Ацэнкі
П. В. Горын значны савецкі гісторык і грамадска-палітычны дзеяч — асоба яркая, шматгранная. Валодаў выдатнымі арганізатарскімі здольнасцямі, настойліва дасягаў пастаўленых мэт, верыў у справу, якой служыў. Навуковыя працы Горына адлюстравалі працэс станаўлення савецкай гістарычнай навукі, поспехі і цяжкасці яго першага этапу.
Памяць
Імем П. В. Горына названа вуліца ў Бярозе. У 2000 годзе на будынку Інстытута гісторыі НАН Беларусі ўстаноўлена памятная шыльда.
Енчы
Е́нчы (, Енчи) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.
Паловічы
Пало́вічы (, Половичи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Дэрэвышчына
Дэрэвышчына (Дереви́щина) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Новы Болецк
Но́вы Бо́лецк (, Новый Болецк) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 44 км ад Віцебска, каля возера Болецкае.
Гістарычныя звесткі
Згадваецца ў пісьмовых крыніцах у другой палове XVI стагоддзя, дзяржаўная ўласнасць у складзе Віцебскага павета і Віцебскага ваяводства ВКЛ. У 1785 годзе сяльцо Болецк у складзе Гарадоцкага павета Полацкай губерні. У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя пагост Болецк у складзе Болецкай воласці Гарадоцкага павета Віцебскай губерні. У 1863 годзе ў Болецку працавала сельская школа, у 1880 годзе — народнае вучылішча. У 1923 годзе ў вёсцы дзейнічала сельскагаспадарчае таварыства. З 20 жніўня 1924 г. вёска стала цэнтрам Болецкага сельсавета Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі. З 4.3.1960 г. вёска ў складзе Бяскатаўскага, з 23.3.1970 г. Стадолішчанскага сельсавета Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Вёска з'яўлялася цэнтрам саўгаса «Заазерскі».
НФЛ у сезоне 1957
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Язва Бурулі
Язва Бурулі (таксама вядомая як язва Бэрнсдэйла, язва Серлса, ці язва Дэйнтры ) з’яўляецца інфекцыйнай хваробай, якая выклікаецца Mycobacterium ulcerans. Ранняя стадыя інфікавання характарызуецца бязбольным вузялком ці мясцовым апуханнем. Гэты вузялок можа ператварыцца ў язву. Язва можа быць большай унутры, чымсьці на паверхні скуры, і можа акаляцца напуханнем. Па меры прагрэсавання хваробы можа інфікавацца косць. Найчасцей язва Бурулі закранае рукі ці ногі; ліхаманка назіраецца рэдка.
Крыніцы
M. ulcerans сінтэзуе таксін, вядомы як мікалактон, што зніжае функцыю імуннай сістэмы і выклікае смерць тканак. Бактэрыі з гэтага ж сямейства таксама выклікаюць туберкулёз і праказу (M. tuberculosis і M. leprae, адпаведна). Шлях распаўсюджвання хваробы невядомы. У распаўсюджванні могуць іграць ролю крыніцы вады. Паводле звестак за 2013 г., эфектыўная вакцына адсутнічае.
Лячэнне
Пры ўмове лячэння на ранніх стадыях, эфектыўнасць прыёму антыбіётыкаў на працягу васьмі тыдняў складае 80 %. Лячэнне часта ўключае прэпараты рыфампіцын і стрэптаміцын. Кларытраміцын ці максіфлаксіцын часам ужываюцца замест стрэптаміцыну. Іншыя метады лячэння могуць уключаць выдаленне язвы. Пасля загойвання інфекцыі звычайна застаецца шнар.
Эпідэміялогія
Выпадкі язвы Бурулі найчасцей сустракаюцца ў вясковай субсахарскай Афрыцы, асабліва ў Кот-д’Івуары, але таксама могуць сустракацца ў Азіі, у заходняй частцы рэгіёну Ціхага акіяна і ў Амерыцы. Зафіксаваныя выпадкі захворвання больш чымсьці ў 32 краінах. Штогод налічваецца ад пяці да шасці тысяч выпадкаў. Хвароба таксама назіраецца ў некаторых відаў жывёл. Альберт Раскін Кук упершыню апісаў язвы Бурулі ў 1897 г.
Мікалай Дзмітрыевіч Улаховіч
Мікалай Дзмітрыевіч Улаховіч (,, БССР) — беларускі палітычны дзеяч, лідар Беларускай патрыятычнай партыі з 1999 г. Вярхоўны атаман РГА «Беларускае казацтва», называе сябе «народным генералам».
Біяграфія
Мікалай Улаховіч нарадзіўся ў сям’і інжынера-будаўніка. У 1969 г. скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1970 г. ўступіў у КПСС. Пасля вучобы трапіў на службу ў ваенна-будаўнічыя войскі. Служыў у Савецкай арміі, жыў у Крыме, у Калузе. Ганаровы будаўнік Байканура. У 1974 г. скончыў па спецыяльнасці «паліталогія». У 1982 г. скончыў гістарычны факультэт, у 1992 г. скончыў. З пачатку 1990-х палкоўнік у адстаўцы.
З 1992 па 1994 працаваў галоўным інжынерам жыллёва-камунальнага аддзела Мінскага трактарнага завода, у 1994—1995 — начальнікам галоўнага ўпраўлення капітальнага будаўніцтва Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. З 1995 да 2002 гг. працаваў генеральным дырэктарам Рэспубліканскага цэнтра ўліку і рэгістрацыі нерухомасці, потым — гендырэктарам навукова-вытворчага аб’яднання «Жылкамунтэхніка», старшынёй упраўлення ЖКГ Мінаблвыканкаму. У 1995 заснаваў РГА «Беларускае казацтва».
З 1996 па 2000 гг. М. Улаховіч за свае грошы нерэгулярна выдаваў газету «Личность», якая ў 1999 г. атрымала афіцыйнае папярэджанне за распальванне нацыянальнай і рэлігійнай варожасці.
Аранхуэс (рака)
Аранхуэс (Río Aranjuez) — рака ў Коста-Рыцы ў правінцыі Пунтарэнас. Бярэ пачатак на паўднёвым схіле гор Гуатусас на вышыні 1 500 м і цячэ ў паўднёва-заходнім напрамку, упадае ў заліў Нікоя Ціхага акіяна ў кіламетры паўночней горада Пунтарэнас. Даўжыня — 45 км. Плошча басейна — каля 200 км².
Назву рацэ даў старыжытны горад Аранхуэс, які існаваў у 1568—1574 гг. на яе берагах. У вусці ракі некалі быў порт Рыбера, сёння на яго месцы балоцістая мясцовасць вядомая як Пітая-В’еха.
Існуе праект будаўніцтва ГЭС El Encanto.
Ківанцы
Ківа́нцы (, Киванцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.
Прудняне
Прудня́не (, Прудняне) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Каркуцяны
Каркуця́ны (, Коркутяны) — хутар у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.
Зэрэмля
Зэрэмля (Зере́мля) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.
Кляцішынскае балота
Кляцішынскае балота — балота на паўднёвым захадзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці, у вадазборы рэк Талька і Цітаўка. Нізіннага (78 %), пераходнага (14 %) і вярховага тыпу. Плошча 5,4 тыс.га, у межах прамысловага пакладу 4 тыс.га. Глыбіня торфу да 7,5 м, сярэдняя 2,3 м. Асушаная частка балота выкарыстоўваецца пад ворыва і сенажаць. На плошчы 2 тыс.га лес з хвоі і бярозы, асушаны рэдкай сеткай каналаў.
Градскае
Плошча паверхні возера 0,38 км². Даўжыня 0,83 км, найбольшая шырыня 0,54 км, сярэдняя 0,46 км. Даўжыня берагавой лініі 2,04 км. Найбольшая глыбіня 4,1 м, сярэдняя 2,68 м. Аб'ём вады 1,02 млн м³.
Катлавіна выцягнутая з захаду на ўсход, круглаватай формы, рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, параслі лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя, пераважна сплавінныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 500 м, з сеткай меліярацыйных каналаў. Праз меліярацыйныя каналы возера звязана з ракой Вузлянка.
Вада возера гідракарбанатна-кальцыевая, вельмі маламінералізаваная. Трафічны статус вадаёма — дыстрофны.
Возера месціцца ў запаветнай зоне, знаходжанне чалавека ў якой забаронена (акрамя навуковых даследаванняў).
Хвароба Шагаса
Хвароба Шагаса ці амерыканскі трыпанасамоз —  трапічная паразітарная хвароба, якая выклікаецца прасцейшымі Trypanosoma cruzi. Найчасцей пераносіцца насякомымі пад назвай трыатамавыя клапы. Сімптомы змяняюцца на працягу хваробы. На першай стадыі хваробы сімптомы не прысутнічаюць ці нязначныя і могуць уключаць: ліхаманку, напуханне лімфатычных вузлоў, галаўны боль ці мясцовыя пухліны ў месцы ўкуса. Праз 8–12 тыдняў хворыя пераходзяць у хранічную фазу захворвання, у 60–70% далейшыя сімптомы не з’яўляюцца. У астатніх 30–40% людзей развіваюцца далейшыя сімптомы на працягу 10-30 гадоў пасля першаснага заражэння. Яны ўключаюць павелічэнне жалудачкаў сэрца ад 20 да 30%, што вядзе да сардэчнай недастатковасці. Таксама можа назірацца павелічэнне стрававода ці павелічэнне тоўстай кішкі у 10% хворых.
Крыніцы і дыягностыка
T. cruzi звычайна распаўсюджваецца сярод людзей і іншых сысуноў праз крывасосных трыатамавых клапоў падсямейства Triatominae. Гэтыя насякомыя вядомыя пад шэрагам мясцовых назваў, у тым ліку: vinchuca у Аргенціне, Балівіі, Чылі і Парагваі, barbeiro (цырульнік) у Бразіліі, pito у Калумбііi, chinche у Цэнтральнай Амерыцы і chipo у Венесуэле. Хвароба таксама можа распаўсюджвацца праз пераліванне крыві, трансплантацыю органаў, спажыванне забруджанай паразітамі ежы і ад маці да плода. Ранняя дыягностыка хваробы праводзіцца шляхам знаходжання паразіта ў крыві з дапамогай мікраскопа. Хранічная хвароба дыягнастуецца шляхам пошуку антыцелаў для T. cruzi у крыві.
Прафілактыка і лячэнне
Прафілактыка ў асноўным уключае знішчэнне трыатамавых клапоў і пазбяганне іх укусаў. Іншыя прафілактычныя меры ўключаюць скрынінг крыві для пераліванняў. Паводле дадзеных за 2013 г., вакцына яшчэ не распрацаваная. Інфекцыя на ранніх стадыях лечыцца з дапамогай прэпаратаў бензнідазол ці ніфуртымокс. Яны амаль заўсёды спрыяюць выздараўленню на ранняй стадыі, але чым больш працяглы час чалавек мае хваробу Шагаса, тым менш эфектыўныя прэпараты. У выпадку ўжывання для лячэння хранічнай хваробы лекі могуць адтэрмінаваць ці папярэдзіць з’яўленне сімптомаў апошняй стадыі. Бензнідазол і ніфуртымокс выклікаюць часовыя пабочныя эфекты максімум у 40% хворых ,у тым ліку пашкоджанне скуры, нейратаксічнасць і раздражненне стрававальнай сістэмы.
Эпідэміялогія
Па ацэнках, прыблізна ад 7 да 8 мільёнаў чалавек, у асноўным у Мексіцы, Цэнтральнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы маюць хваробу Шагаса. Яна выклікае прыблізна 12 500 смерцяў у год, згодна з дадзенымі на 2006 г. Большасць хворых бедныя, і не ўсведамляюць, што інфікаваныя. З-за шырокамаштабнага перасялення насельніцтва павялічваюцца тэрыторыі знаходжання хваробы Шагаса, цяпер яны ўключаюць многія краіны Еўропы і ЗША. Гэтыя тэрыторыі таксама павялічваліся да 2014 г. Гэтая хвароба была ўпершыню апісаная ў 1909 г. Карлусам Шагасам, у гонар якога яна названая. Яна ўплывае больш чымсьці на 150 жывёл.
Кляпінка
Кля́пінка (Будзянка — у верхнім цячэнні) — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці і Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож (басейн ракі Дняпро).
Ноўка (Стадолішчанскі сельсавет)
Но́ўка (, Новка) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавета.
Кляпінка
каля ракі населеныя пункты Кляпінская Буда, Кляпін, Валынцы.
Цімошкі (Клімавіцкі раён)
Скасавана ў 2013 годзе.
Ноўка (Стадолішчанскі сельсавет)
У 1860-я гады  ў Ноўцы пабудаваны шклозавод. У 1880-я гады завод купіў полацкі купец 1-й гільдыі Лейба Галеркін, які прыклаў шмат сіл для развіцця прадпрыемства.
Да рэвалюцыі 1917 года ў Ноўцы жыло 4,5 тысячы чалавек, завод працаваў у тры змены. Пасля рэвалюцыі 1917 года завод увайшоў у склад усесаюзнага шклотрэсту і стаў выпускаць шкло для газавых лямпаў і слоікі. Разбураны ў 1942 годзе.
Да 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Канашынскага сельсавета, да 2004 года — у складзе Вярэцкага сельсавета.
Тратны Кут
Тратны́ Кут (, Третный Кут) — былая вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Мілаславіцкага сельсавета.
Ліквідавана 25 лістапада 2009 года.
Тарасавічы (Клімавіцкі раён)
Тара́савічы (, Тарасовичи) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілаславіцкага сельсавета.
Іваніўка (Бараніўскі раён)
Іваніўка (Іва́нівка) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады.
GSC Game World
GSC Game World — украінская прыватная кампанія, распрацоўшчык камп’ютарных гульняў (таксама серый Казакі і S.T.A.L.K.E.R.). Месца размяшчэння кампаніі — Кіеў.
Гісторыя
Аснавана ў 1995 годзе Сяргеем Канстантынавічам Грыгаровічам, які з’яўляецца яе бяззменным дырэктарам. Назва кампаніі ўтрымлівае ў сабе абрэвіятуру яго прозвішча і ініцыялаў — GSC (англ. Grigorovich Sergiy Constantinovich). У 2004 годзе кампанія стала таксама і выдавецтвам — GSC World Publishing.
9 снежня 2011 года кампанія часова прыпыніла распрацоўку сваіх праектаў.
18 снежня 2014 года было абвешчана, што студыя рыхтуе выпуск нейкага праекта. 18 траўня 2015 года кампанія афіцыйна анансавала «Казакі 3».
НФЛ у сезоне 1958
Cезон 1958 года стаў 39-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Скочыўся перамогай «Балтымар Колтс».
Выніковая табліца
В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Доцішкі
До́цішкі (, Дотишки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Цэнтр Доцішскага сельсавета. Размяшчаецца за 28 км на паўднёвы захад ад Воранава, каля шашы Радунь—Эйшышкі. 212 двароў, 552 жыхары (2014).
Гісторыя
Вядомы з 16 ст. У 1561 г. згадваецца як маёнтак Эйшышскага харужага Яна Аўсяніна, які выстаўляў у войска 1 каня. У 1567 г. маёнткам валодала харужыная Эйшышская Ганна Юндзілаўна.
Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Віленскай, з 1797 г. Літоўскай, з 1801 г. Гродзенскай, з 1842 г. Віленскай губернях. У сярэдзіне 19 ст. вёска і маёнтак у Лідскім павеце Віленскай губ.
3 1861 г. ў школе працаваў беларускі паэт Ф. Багушэвіч. Школу ўтрымліваў уласнік маёнтка А. 3вяровіч, удзельнік паўстання 1863 г., які 12.7.1863 г. ў баі каля Доцішак быў паранены.
У 1870 г. 63 рэвізскія душы. Паводле перапісу ў 1897 г. вёска, 21 двор, 167 жыхароў; у 1908 г. 11 двароў 133 жыхары, 165,5 дзес. зямлі, 28 коней; у маёнтку 9 жыхароў, 440 дзес. зямлі, уласнасць Кунцэвіча.
3 1921 г. ў складзе Польшчы, у Эйшышскай гміне Лідскага павета Навагрудскага ваяводства, вёска, 16 двароў, 78 жыхароў; калонія, 20 двароў, 146 жыхароў.
3 лістапада 1939 г. у БССР. 3 4.12.1939 г. у Баранавіцкай вобласці, з 15.1.1940 г. у Радунскім раёне, з 12.10.1940 г. у Чыжунскім сельсавеце, у вёсцы 92 жыхары, на хутары 159 жыхароў. З канца чэрвеня 1941 г. да сярэдзіны ліпеня 1944 г. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 3 20.9.1944 г. у Гродзенскай вобл. У 1944—1946 гг. у акцыях атрадаў Арміі Краёвай на тэрыторыі сельсавета загінулі 3 чал.
3 1950 г. у калгасе імя Будзённага. 3 1951 г. пачатковая школа, з 1955 г. няпоўная сярэдняя школа. 3 25 снежня 1962 г. у Воранаўскім раёне. 3 1958 г. пасля ўзбуйнення ў калгасе «За Радзіму». 3 11 лютага 1972 г. цэнтр Доцішскага сельсавета, фельчарска-акушэрскі пункт, 8-гадовая школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, магазін. 3 2000 г. ў СВК «Ніва», з 2003 г. ў СВК «Доцішкі», у 2004 г. далучаны СВК «Нача-Агра». У 2004 г. 182 гаспадаркі, 460 жыхароў, базавая школа, сельскі клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, 2 комплексныя прыёмныя пункты, музычная школа, аддзяленне сувязі, сталовая, магазін, ферма.
Інфраструктура
Сярэдняя школа, дзіцячы яслі-сад, Дом культуры, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт, аддзяленне сувязі, філіял ААТ «ААБ Беларусбанк», магазін, закусачная (2014).
Ёсыпіўка (Бараніўскі раён)
Ёсыпіўка (Йосипі́вка) — вёска ў Бараніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Бараніўскай гарадской абшчыны.