cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Мікалаевіч Башыраў
Біяграфія
Паступіў на рэжысёрскі факультэт УДІКа ў 1984 годзе (майстэрня Ігара Таланкіна, затым майстэрня Анатоля Васільева), які скончыў у 1989 годзе. Дэбют Аляксандра Башырава ў якасці кінаакцёра адбыўся ў 1986 годзе ў фільме Сяргея Салаўёва «Чужая Белая і Рабы». У 1990—1991 гадах вывучаў англійскую мову на курсах у Калумбійскім універсітэце. Займаўся ў акцёрскай майстэрні пад кіраўніцтвам Лоўрэнса Арансіа ў «Бергхоф-студыі» ў Нью-Ёрку.
Чарльз Дэлзіел
Чарльз Далзіел ( — ) — прафесар электратэхнікі і інфарматыкі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. Лічыцца вынаходнікам ПАА (прылада ахоўнага адключэння) — асноўнага механізма, які выкарыстоўваецца для папярэджання ўдараў чалавека электрычным токам.
Аляксандр Мікалаевіч Башыраў
Біяграфія
Удзельнічаў у «Поп-механіцы» і спектаклі «Калабок» Сяргея Курохіна. У 1996 годзе арганізаваў у Санкт-Пецярбургу студыю «Дэбашырфільм», у якой з’яўляецца мастацкім кіраўніком і выкладчыкам акцёрская-рэжысёрскай майстэрні. У 1998 годзе стаў адным з заснавальнікаў фестывалю незалежнага кіно «Чыстыя мары», які праводзіцца ў Санкт-Пецярбургу.
Расел Алан Халс
Расел Алан Халс (Russell Alan Hulse; нар., Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1993) «за адкрыццё новага тыпу пульсараў, што дало новыя магчымасці ў вывучэнні гравітацыі», сумесна з Джозефам Тэйларам. Сваё адкрыццё Расел Халс і Джозеф Тэйлар зрабілі ў 1974 годзе. Праводзячы назіранні на Радыётэлескопе ў Арэсіба яны ўпершыню выявілі двайны пульсар PSR B1913 +16. У 1991 годзе вымярэнні скарачальнай арбіты гэтай пары зорак, якія ўтвараюць пульсар, далі пацверджанне агульнай тэорыі адноснасці, і магчымасць выпраменьвання гэтай сістэмай гравітацыйных хваль.
Аляксандр Мікалаевіч Башыраў
Біяграфія
У 1998 годзе дэбютаваў фільмам «Жалезная пята алігархіі» («Ж. П. А.»), якія атрымалі мноства ўзнагарод расійскіх і замежных кінафестываляў, у тым ліку і галоўны прыз «Tiger Award» Ратэрдамскага кінафестывалю.
Чарльз Дэлзіел
Чарльз Дэлзіел пад час сваей працы ў Каліфарнійскім універсітэце займаўся вывучэннем уплыва электрычнасці на жывел і чалавека. Фактычна ён можа лічыцца першым даследчыкам, які мэтанкіравана вывучаў уздзеянне рознай сілы электрычнага тока на жывыя арганізмы (з чым звязана ). Абагульненнем навуковых прац Дэлзіела стала манаграфія «Уплыў электрычнага току на чалавека» і распрацоўка першага аўтамата дыферынцыйнага току.
Аляксандр Мікалаевіч Башыраў
Біяграфія
Член Саюза кінематаграфістаў Расіі.
Леанід Мендэлевіч Левін
Біяграфія
Нарадзіўся 25 ліпеня 1936 года ў Мінску ў сям’і Мендэля Моўшавіча і Лізаветы Левіных. Скончыў 13-ю школу. Бацька ў першыя дні вайны сышоў на фронт, а маці і бабуля з маленькімі дзецьмі Лёнем і Мацільдай эвакуіравалася з Мінска, дабраўшыся таварнякамі да станцыі Кара-Балты ў Кыргызстане. Лізавета Левіна памерла там ад знясілення.
У 1954—1960 гадах вучыўся ў Беларускім політэхнічным інстытуце. У 1960—1997 гадах працаваў у Інстытуце «Мінскпраект» (ад архітэктара да кіраўніка Майстэрні па забудове цэнтра Мінска). 1960—1967 — удзел у стварэнні парку імя 50-годдзя Савецкай улады. Член КПСС з 1965 года. 1968 — удзел у стварэнні выставачнага павільёна ВДНГ БССР у Мінску. 1970 — у складзе аўтарскага калектыву быў уганараваны Ленінскай прэміяй за мемарыяльны комплекс 1968—1969 гг. «Хатынь». З 1997 года — дырэктар уласнай творчай майстэрні УП «Творчая майстэрня архітэктара Л. Левіна». Сябры і калегі — скульптар Анатоль Анікейчык, архітэктар Юрый Градаў.
Грамадская дзейнасць
Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года, пасля член Саюза архітэктараў Беларусі. Член каардынацыйнага Савета Сусветнага кангрэса рускамоўнага яўрэйства, член Генеральнага Савета Еўраазіяцкага яўрэйскага Савета. Старшыня Беларускага аб’яднання яўрэйскіх арганізацый і абшчын (1991), старшыня Мінскага яўрэйскага дабрачыннага фонду «Хэсэд-Рахамім», старшыня гістарычнага таварыства «Трасцянец». Старшыня Міжнароднай яўрэйскай акадэміі мастацтва.
Работы
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве і самастойна):
Праекты будынкаў і збудаванняў
Будынак тэатра лялек і кінатэатра «Піянер» (1965; у сааўтарстве з Г. Заборскім), інтэрнат трактарнага завода па вул. А. Кашавага (1966), павільён ВДНГ БССР (1968), будынак гаркама КПБ (1979; цяпер — Міністэрства замежных спраў), станцыі метрапалітэна «Плошча Леніна» (1984) і «Няміга» (1990) у Мінску.
Іншае
Праект дэталёвай планіроўкі і забудовы цэнтра Мінска (1970—1975), праспекта Машэрава (1980-я), добраўпарадкаванне праспекта Машэрава і набярэжнай р. Свіслач у цэнтры горада (1970—1975), рэканструкцыі цэнтра Давыд-Гарадка (2000). Рэгенерацыя Траецкага прадмесця (Мінск, 1980—1986), праекты рэгенерацыі Верхняга горада, вуліцы Нямігі, Ракаўскага прадмесця.
Аўтар сцэнаграфіі спектакля «Палёты з Анёлам» (2000), Аўтар кнігі «Хатынь», якая атрымала прэмію за наватарства ў вобласці літаратуры, нарысаў пра архітэктуру ў спецыялізаваным і масавым друку.
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Наталляй Афанасьевай меў дачку Галіну Левіну, таксама архітэктара.
Узнагароды і прэміі
Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (1988). Лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1967) за стварэнне мемарыяльных збудаванняў, якія ўвекавечваюць подзвіг савецкага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Прэміі Ленінскага камсамола Валгаграда, Ленінскай прэміі (1970). Узнагароджаны двума Ганаровымі граматамі і Граматай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, ордэнам «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія».
Крытыка
У якасці грамадскага дзеяча не раз паддаваўся крытыцы за недастатковае веданне рэалій яўрэйскага жыцця, пасіўнасць у зносінах з органамі ўлады, схільнасць да аўтарытарызму ў кіраванні.
Раджыў Рам
Раджыў Рам (Rajeev Ram; нар., Дэнвер, ЗША) — амерыканскі прафесійны тэнісіст. Трохразовы пераможца турніраў Вялікага шлема (адзін у мужчынскім і два ў змяшаным парным разрадзе); фіналіст двух турніраў Вялікага шлема (адзін у мужчынскім і адзін у змяшаным парным разрадзе); сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў змяшаным парным разрадзе; пераможца 22 турніраў АТР (з іх два ў адзіночным разрадзе).
Касцёл Святога Казіміра і кляштар дамініканцаў (Стоўбцы)
Касцёл Святога Казіміра і кляштар дамініканцаў — колішні мураваны касцёл у горадзе Стоўбцы Мінскай вобласці.
Гісторыя
Першую фундацыю для касцёла дамініканцаў зрабілі кашталян і ваявода менскі Аляксандр Слушка са сваёй жонкай Зоф’яй Канстанцыяй (з Зяновічаў) са згоды віленскага біскупа Яўстафія Валовіча ў 1623 годзе. Манахаў-дамініканцаў асадзілі ў драўляным касцёле, асвячоным пад тытулам Марыі Магдалены ў суседняй Кавалёўшчыне (тэрыторыя сучаснай вёскі Задвор’е). Да 1640 года манахі пабудавалі драўляны жылы корпус кляштара і пачалі будаўніцтва мураванага касцёла.
З 1639 года кляштар атрымаў статус канвента, Стаўбцоўская дамініканская місія ўваходзіла ў Рускую правінцыю святога Яцака з цэнтрам у Львове. Першым прыёрам быў Фабіян Мілашэвіч, які з 1640 года вярнуўся ў Стоўбцы кіраваць будаўніцтвам святыні, але пасля смерці ў 1644 годзе не застаў завершання будаўніцтва. Фабіян быў пахаваны ў асвячонай ў яго гонар капліцы новазбудаванага касцёла.
З-за наступстваў вайны 1654—1667 гадоў кансекрацыя касцёла адбылася значна пазней, у 1675 годзе.
У канцы XVIII стагоддзя ў мураваным кляштары месціліся трапезная, архіў, бібліятэка (у 1804 годзе налічвала 79 кніг), дзейнічала парафіяльная школа, лякарня.
У 1831 годзе Стоўбцы канфіскаваны царскім урадам з-за падтрымкі Чартарыйскімі паўстання 1830—1831 гадоў, кляштар скасаваны, касцёл застаўся парафіяльным, але ў 1870 годзе, пасля паўстання 1863 года, быў пераасвячоны ў праваслаўную царкву святой Марыі Магдалены, пры гэтым значна перабудаваны.
Перабудова пад царкву ажыццяўлялася ў 1867—1883 гадах спачатку па праекту губернскага архітэктара Валковіча, а з 1874 года па праекту рэканструкцыі інжынера Нектар’еўскага.
Чарговую перабудову па праекце Тэадора Буржэ храм вызнаў у часы міжваеннай Польскай Рэспублікі, калі зноў быў пераасвячоны і вернуты каталікам у 1921 годзе. У 1930 годзе на адной з веж касцёла зрабілі надбудову з высокім шпілем.
Падчас Другой сусветнай вайны храм нязначна пацярпеў. Зруйнаваны быў у 1958 годзе. Зараз на гэтэм месцы тэрыторыя школы.
Лэаніўка (Іванкіўскі раён)
Ляво́наўка ці Лэаніўка (Леоні́вка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Блідчанскага сельсавета.
Анатоль Валянцінавіч Рогач
Анатоль Валянцінавіч Рогач (, Каралеўцы, Вілейскі раён —, ) — беларускі краязнавец, даследчык гісторыі Беларускага Павілля.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 чэрвеня 1947 года ў в. Каралеўцы Вілейскага раёна.
Скончыў Іжанскую сярэднюю школу. Служыў у Савецкай Арміі. Ад 1967 года працаваў у Вілейскім раёне электрычных сетак (РЭС), дзе прайшоў шлях да кіраўніка прадпрыемства. Узначальваў РЭС з 1988 года. У 1972 годзе скончыў завочна Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці «Інжынер-энергетык».
Анатоль Рогач спалучаў вытворчую і дэпутацкую дзейнасць з краязнаўчай. Ён — адзін з самых аўтарытэтных даследчыкаў жыцця і творчасці нашых землякоў Адама Гурыновіча, Ігната Ходзькі, Эдварда Жалігоўскага. Анатоль Рогач першым на Вілейшчыне і адным з першых на Беларусі звярнуў увагу на біяграфію аўтара першай украінскай канстытуцыі ўраджэнца вёскі Касута ля Вілейкі Піліпа Орліка.
Даследаваў жыццё і творчасць ураджэнца Вілейшчыны мастака Нікадзіма Сілівановіча. Аўтар біяграфічнай кнігі «Адам Гурыновіч».
Упершыню ў беларускай даследчыцкай літаратуры склаў радавод Адама Гурыновіча, які ўтрымлівае 6 каленаў. У сваёй працы Анатоль Рогач паказвае, што Гурыновіч быў не толькі паэтам, збіраў фальклор, але займаўся гаспадарчымі справамі, падаваў надзеі як інжынер. Рогач даказаў, што Гурыновіч сустракаўся з Францішкам Багушэвічам, якому прысвяціў верш «Дзякуй табе, браце, Бурачок Мацею», знаходзіўся ў ліставанні з даследчыкам фальклору Янам Карловічам.
Даследчыцкую працу бачыў у спалучэнні пошукаў матэрыялаў на месцы з працай у архівах Маладзечна, Мінска, Гродна, Вільні.
Дэпутат Вілейскага раённага Савета.
Майстар спорту па шашках па перапісцы. Пераможца нацыянальных і міжнародных спаборніцтваў.
Пахаваны на Вілейскіх гарадскіх могілках.
Кулдэш Джохал
Кулдэш Джохал (Kuldesh Johal;, , Англія) — англійскі былы прафесійны ігрок у снукер, які зараз выступае ў якасці аматара. Правёў у мэйн-туры сезоны 2008/2009 і 2010/2011, але не здолеў утрымацца сярод прафесіяналаў.
Джозеф Хотан Тэйлар
Джозеф Хотан Тэйлар малодшы (Joseph Hooton Taylor, Jr.; нар., Філадэльфія, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1993) года «за адкрыццё новага тыпу пульсараў, што дало новыя магчымасці ў вывучэнні гравітацыі», сумесна з Раселам Халсам. Сваё адкрыццё Расел Халс і Джозеф Тэйлар зрабілі ў 1974 годзе, праводзячы назіранні на радыётэлескопе ў Арэсіба, упершыню выявілі двайны пульсар PSR B1913 +16. У 1991 годзе вымярэнні скарачальнай арбіты гэтай пары зорак, якія ўтвараюць пульсар, далі пацверджанне агульнай тэорыі адноснасці, і магчымасць выпраменьвання гэтай сістэмай гравітацыйных хваль.
Радыёаматарская дзейнасць
Таксама Джозеф Тэйлар вядомы ў радыёаматарскіх колах. Яго радыёаматарскі пазыўны: K1JT. Ён аўтар праграмы WSJT (Weak Signal communications by K1JT), прызначанай для павышэння верагоднасці ўстанаўлення далёкай радыёсувязі ва УКХ дыяпазоне, праз адлюстраванне ад іянізаваных слядоў метэорных патокаў (MS) або правядзенне радыёаматарскіх сувязяў з адлюстраваннем ад Месяца (EME).
Варыўск
Ва́раўск ці Ва́рыўск (Ва́рівськ) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Варыўскага сельсавета.
Акбулак (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1154 чалавекі (594 мужчыны і 560 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 363 чалавекі (186 мужчын і 177 жанчын).
ФК Расінг Авельянеда
«Расінг» (Racing Club) — аргенцінскі футбольны клуб з горада Авельянеда, гуляе ў Прымеры. Клуб быў заснаваны 25 сакавіка 1903 года і гістарычна лічыцца клубам «вялікай пяцёркі» Аргенціны разам з «Бока Хуніярс», «Рывер Плэйт», «Індэпенд’ентэ» і «Сан-Ларэнса». Клуб неаднаразова станавіўся чэмпіёнам Аргенціны і розных міжнародных спаборніцтваў. Свае хатнія матчы каманда праводзіць на стадыёне «Хуан Дамінга Верон», які здольны змясціць 51 389 гледачоў.
Апішня
Апішня (Опішня) — пасёлак гарадскога тыпу ў Зінькіўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на рацэ Ворскла. Старажытнае казацкае паселішча. Сяло адносілася да Апішняўскай сотні Гадяцкага палка. У ХІХ стагоддзі мястэчка Апішня было ў складзе Апішанскай воласці Зянькоўскага павета Палтаўскай губерні. Адзін з галоўных цэнтраў сучаснага ганчарства ва Украіне. Дзейнічае Нацыянальны музей-запаведнік украінскага ганчарства.
Людвыніўка (Іванкіўскі раён)
Людвінаўка ці Людвы́ніўка (Людви́нівка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Варыўскага сельсавета.
Стасенка
Стасенка — прозвішча.
Струцкі сельсавет
Стру́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Струкі.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 29 населеных пунктаў.
Рахваліўка
Рахва́лаўка ці Рахва́ліўка (Рахва́лівка) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Варыўскага сельсавета.
Адам Кановер
Адам Кановер (Adam Conover) - амерыканскі комік і тэлевядучы. Ён з'яўляецца вядучым шоў Адам руйнуе ўсё. Мэтай гэтага шоу з'яўляецца раскрыць нерасказаныя і схаваныя праўды/факты аб паўсядзённых таварах і паслугах, і іншых ідэях якія самі сабой разумеюцца. Першы эпізод шоу адбыўся 29 верасня 2015 года. Кановер сказаў, што ягоны персанаж у шоў заснаваны на тыпе чалавека, які хвалюецца пытаннем хто ён. Як ён сказаў у New York Observer: "гэта рэакцыя, якую я атрымліваў усё маё жыццё: калі я штосьці пазнаю і спрабуюць сказаць людзям ў размове, яны раздражняюцца."
Біяграфія
Кановер нарадзіўся ў Уодзінг Рывэр, Нью-Ёрк, у сям'і марскога біёлага, Дэвіда і батаніка Маргарэт Кановер. У яго таксама ёсць сястра, якая займаецца распрацоўкамі ў галіне ядзернай фізікі. Аднойчы Адам сказаў пра сябе такія словы: "Я адзіны чалец у сям'е без звання доктара навук". У 2000 годзе скончыў  школу  Шорхэм-Уодзінг Рывер, дзе ён упершыню зацікавіўся выступамі у тэатральных пастаноўках. Затым ён наведаў Бард-каледж, дзе ён стаў актыўным чальцом скэтч-групы Olde English, і атрымаў ступень бакалаўра ў галіне філасофіі. У 2012 годзе ён пачаў працаваць у CollegeHumor. Ён таксама агучвае некаторых персанажаў у шоу  Конь БоДжек. У сакавіку 2016 года, ён выспаў на маркетынгавай канферэнцыі, сцвярджаючы,  што пакалення ігрык на самай справе не існуе.
Асабістае жыццё
На 2015 год, Кановер спаткаецца з пастаноўшчыцай Лізай Ханавольд.
Грыгараў
Грыгараў — прозвішча.
Алтай (Усходне-Казахстанская вобласць)
Алтай — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Акбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 635245200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 223 чалавекі (119 мужчын і 104 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 120 чалавек (56 мужчын і 64 жанчыны).
Марыя Тэрэза Манкідзян
Марыя Тэрэза Манкідзян (, Керала, Індыя — ) — індыйская законніца-містык. Каталіцкая святая, называюць апосталам сям’і.
Біяграфія
На пачатку ХХ стагоддзя заснавала Кангрэгацыю сясцёр Святой Сям’і, якая была афіцыйна зацверджана ў 1914 годзе. Яе малітоўнае жыццё характарызавалася частымі экстазамі, падчас якіх яна часам левітавала над зямлёй. У 1909 годзе сястра атрымала стыгматы, пасля чаго таксама пачала пакутаваць ад дэманічных нападаў.
13 кастрычніка 2019 года папа Францішак абвясціць яе святой.
Нерчынскі Завод
Нерчынскі Завод (Нерчинский Завод) — сяло ў Забайкальскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нерчынска-Заводскага раёна. Насельніцтва — 2327 чал. (2021). Размешчана за 658 км на паўднёвы ўсход ад Чыты і за 21 км ад дзяржаўнай мяжы Расіі з КНР.
Гісторыя
У 1826—1827 гадах у Благадацкім рудніку былі на катаржных працах дзекабрысты — браты Андрэй і Пётр Барысавы, Сяргей Валконскі, Васіль Давыдаў, Артамон Мураўёў, Яўген Абаленскі, Сяргей Трубяцкой, Аляксандр Якубовіч.
Мартуні (НКР)
Мартуні (Մարտունի) /Хаджаве́нд (Xocavənd) — горад у Нагорным Карабаху, размешчаны на ўсходніх схілах Карабахскага хрыбта. У 2005 годзе ў горадзе жылі 4878 жыхароў (2005).
Варкала
Варкала — горад у індыйскім штаце Керала, у акрузе Тыруванантапурам. Важны турыстычны цэнтр. Чыгуначная станцыя. Размешчаны прыкладна за 50 км на паўночны захад ад горада Трывандрам, за 37 км на паўднёвы ўсход ад горада Калам і за 180 км ад Кочы. Вышыня горада над узроўнем мора складае 0 м.
Уэйд ван Нікерк
Уэйд ван Нікерк (Wayde van Niekerk; нар., Кейптаўн) — паўднёваафрыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца на дыстанцыях 200 і 400 метраў. Алімпійскі чэмпіён 2016 года і двухразовы чэмпіён свету на дыстанцыі 400 метраў. З’яўляецца дзеючым рэкардсменам свету на дыстанцыі 400 метраў са жніўня 2016 года, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана, які трымаўся 16 гадоў.
Яго першымі міжнароднымі спаборніцтвамі стаў чэмпіянат свету сярод юніёраў 2010 года, на якім ён заняў 4-е месца ў бегу на 200 метраў. Выйграў бронзу ў эстафеце 4 × 400 м на летняй Універсіядзе 2013 года ў Казані.
4 ліпеня 2015 года на спаборніцтвах Meeting Areva усталяваў рэкорд Афрыкі ў бегу на 400 метраў — 43,96. Ён стаў першым афрыканцам, каму ўдалося прабегчы гэтую дыстанцыю хутчэй 44 секунд. Яго рэкорд прастаяў усяго адзін дзень, бо ўжо 5 ліпеня 2015 года Айзек Макуала паказаў вынік 43,72.
Стаў пераможцам чэмпіянату свету 2015 года з рэкордам Афрыкі — 43,48. Гэты вынік стаў 4-м у спісе самых хуткіх на гэтай дыстанцыі за ўсю гісторыю.
5 жніўня 2016 года нёс сцяг ПАР на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра. 14 жніўня 2016 года выйграў Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра з новым сусветным рэкордам — ​​43,03, пабіўшы рэкорд Майкла Джонсана 1999 года (43,18).
На чэмпіянаце свету 2017 года ў Лондане 8 жніўня ўпэўнена выйграў золата на дыстанцыі 400 метраў з вынікам 43,98, сярэбраны прызёр Стывен Гардзінер адстаў на 0,43 сек. 10 жніўня ў фінале на дыстанцыі 200 метраў ван Нікерк стаў другім (20,11), на 0,02 сек адстаўшы ад Раміля Гуліева з Турцыі, і па фотафінішы апярэдзіўшы Джэрыма Рычардса.
У канцы кастрычніка 2017 года падчас дабрачыннага футбольнага матча атрымаў сур’ёзную траўму, з-за якой цалкам прапусціў сезон 2018 года, а таксама чэмпіянат свету 2019 года.
Заборне
Забо́рне — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 12 км на паўночны захад ад горада Браслаў, за 1 км на ўсход ад вёскі Баруны, у басейне ракі Друйка. Знаходзіцца на тэрыторыі нацыянальнага парку «Браслаўскія азёры».
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км.
Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, на поўначы часткова разараныя, на ўсходзе пад лесам. Вакол возера пойма шырынёй 50 м. Зарастае. Выцякае ручай у раку Акмяніца.
Спіс герцагаў Нармандыі
Герцаг Нармандыі (Duc de Normandie; Duke of Normandy) — тытул кіраўнікоў сярэднявечнага Нармандскага герцагства, якое знаходзілася ў васальнай залежнасці ад караля Францыі. Пасля нармандскага заваявання Англіі ў 1066 г. герцагамі Нармандыі звычайна з'яўляліся каралі Англіі. Аднаўленне ўлады Францыі над Нармандыяй у 1204 г. прывяло да ўключэння герцагства ў склад французскага каралеўскага дамена. У далейшым тытул герцага Нармандыі насілі некаторыя члены сям'і караля Францыі. Акрамя таго да цяперашняга часу гэты тытул выкарыстоўваецца манархамі Вялікабрытаніі ў дачыненні да іх суверэнных правоў на Нармандскія астравы, якія з XI стагоддзі знаходзяцца ў складзе ўладанняў англійскай кароны.
Графы Руана
У канцы IX — пачатку X стагоддзя тэрыторыя Верхняй Нармандыі была заваявана нарвежска-дацкімі вікінгамі (нарманамі). Паводле пагаднення 911 г. кароль Францыі Карл III Дурнаваты перадаў правадыру нарманаў Ралону вобласць вакол Руана ў спадчыннае валоданне за прызнанне сюзерэнітэта караля і абавязацельства ваеннай службы. Пры Ралоне і яго сыне Вільгельме I тэрыторыя, размешчаная пад кантролем нарманаў, значна пашырылася і ўключыла ў сябе ўсю сучасную гістарычную вобласць Нармандыя. Скандынаўская культура і мова ў дзяржаве нарманаў досыць хутка былі выцеснены французскімі, а тытул ярла трансфармаваўся ў тытул герцага Нармандыі.
Герцагі Нармандыі
Першым тытул герцага Нармандыі стаў выкарыстоўваць Рычард I. Ва ўмовах паслаблення цэнтральнай улады ў Францыі, герцагства Нармандыя ператварылася ў фактычна незалежнае дзяржаўнае ўтварэнне. У 1066 г. герцаг Вільгельм Незаконнанароджаны заваяваў Англію і заснаваў адзіную англанармандскую манархію. Пасля смерці Вільгельма ў 1087 г. прастолы Англіі і Нармандыі былі, аднак, ізноў раз'яднаны: герцагам Нармандыі стаў старэйшы сын Заваёўніка Роберт Куртгёз, а каралём Англіі — другі сын Вільгельм Руфус. У 1106 г. Роберт Куртгёз пацярпеў паражэнне ад войскаў англійскага караля Генрыха I у бітве пры Таншбрэ, і Нармандыя была зноў аб'яднана з Англіяй. У 1202—1204 гг. французскі кароль Філіп II захапіў тэрыторыю Нармандыі і далучыў яе да свайго дамену.
Герцагі Нармандыі (французскі апанаж)
У 1204 г. кантынентальная частка Нармандыі ўвайшла ў склад дамена каралёў Францыі. Пазней яна некалькі разоў перадавалася ў апанаж старэйшым сынам каралёў — спадчыннікам французскага прастола, якія насілі тытул герцагаў Нармандыі.
Герцагі Нармандыі (англійскі тытул)
Пасля страты ў 1204 г. каралём Іаанам Беззямельным кантынентальнай Нармандыі пад уладай Англіі засталіся Нармандскія астравы. Паводле Парыжскага мірнага дагавора 1259 г. Англія адмовілася ад прэтэнзій на кантынентальную частку Нармандыі, аднак у дачыненні да Нармандскіх астравоў англійскія манархі працягвалі карыстацца тытулам герцага Нармандыі. Падчас Стагадовай вайны з 1418 па 1450 г. Нармандыя знаходзілася пад уладай англічан, прычым улада над гэтым рэгіёнам абгрунтоўвалася каралямі Англіі не столькі спадчыннымі правамі на герцагства, колькі прэтэнзіямі на французскі каралеўскі прастол. Ад гэтых прэтэнзій канчаткова адмовіліся толькі ў 1801 г., калі англійскі манарх перастаў карыстацца тытулам «кароль Францыі» і французскі каралеўскі герб быў выключаны з брытанскага дзяржаўнага герба. Тытул герцаг Нармандыі ў дачыненні да Нармандскіх астравоў выкарыстоўваецца каралямі Вялікабрытаніі да гэтага часу.
Пералік манархаў Англіі і Вялікабрытаніі з 1204 г. да цяперашняга часу гл.: Спіс манархаў Брытанскіх астравоў.
Бертрам Брокхаўз
Бертрам Невіл Брокхаўз (Bertram Neville Brockhouse;, Летбрыдж, Канада - , Гамільтан, Канада) — канадскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1994) «за стварэнне нейтроннай спектраскапіі» (сумесна з Кліфардам Шалам).
Біяграфія
Бертрам Брокхаўз быў другім з чатырох дзяцей у сям'і Ізраэля Бертрама і Мэйбл Эмілі Брокхаўз. У канцы 1926 г. сям'я пераехала ў Ванкувер, дзе ў 1935 г. Бертрам Брокхаўз скончыў школу імя Караля Георга. Неўзабаве пасля гэтага сям'я, па прычыне беднасці падчас дэпрэсіі, пераехала ў Чыкага, дзе Брокхаўз працаваў асістэнтам у лабараторыі і займаўся рамонтам радыёпрыёмнікаў. Па прычыне, што сітуацыя ў сям'і пасля пераезду ў Чыкага не палепшылася, у 1938 г. адбыўся новы пераезд назад у Ванкувер. Пасля пачатку другой сусветнай вайны Брокхаўз пайшоў добраахвотнікам на флот і служыў там да заканчэння вайны. На службе займаўся ў асноўным эксплуатацыяй абсталявання ASDIC - папярэдніка санараў. Пасля заканчэння вайны ён паступае ў канцы 1945 г. пры дапамозе дэпартамента падтрымкі ветэранаў ва ўніверсітэт брытанскай Калумбіі. Вывучае фізіку і матэматыку. У 1947 г. атрымаў ступень бакалаўра ў лабараторыі нізкіх тэмператур. Пасля гэтага ён перакладаецца ва ўніверсітэт Таронта і праз 8 месяцаў атрымлівае там ступень магістра. Пасля абароны дысертацыі ў 1950 г. атрымлівае месца ў лабараторыі Чок Рывер - канадскай установе па ядзернай энергіі. З 1960 г. узначальвае там аддзяленне нейтроннай фізікі. У 1962 г. Брокхаўз стаў прафесарам ва ўніверсітэце Мак-Майстра ў Канадзе, дзе і заставаўся да пенсіі ў 1984 г. У 1994 г. атрымаў сумесна з Кліфард Шалам Нобелеўскую прэмію па фізіцы. У 1982 г. прысвоена званне афіцэра ордэна Канады і ў 1995 г. прысвечаны ў кампаньёны. У кастрычніку 2005 г. у рамках святкавання 75-годдзя універсітэта Мак-Майстра, Універсітэцкая авеню ў горадзе Гамільтане пераназваная ў гонар Брокхаўза ў Брокхаўз-Уэй.
Кунгей-Бакенбай
Кунгей-Бакенбай — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Акбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 635245300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 244 чалавекі (132 мужчыны і 112 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 109 чалавек (57 мужчын і 52 жанчыны).
Музей разводаў
Музей разводаў, Музей разарваных адносін (Muzej Prekinutih Veza) — арыгінальны спецыялізаваны музей у горадзе Заграбе, у якім сабраны сведчанні страчанага кахання і разарваных любоўных адносін. У 2011 годзе музей быў адзначаны спецыяльнай прэміяй «Еўрапейскі музей года».
Назва раздзела
Са жніўня 2007 года калекцыя дэманстравалась у межах вандроўнай выставы, з поспехам наведала шэраг краін: Сербія, Македонія, Боснія і Герцагавіна, Германія, ЗША, ПАР. З лістапада 2010 года музей размясціўся ў горадзе Заграб.
21 мая 2010 года Музей разводаў быў адзначаны спецыяльнай прэміяй «Еўрапейскі музей года».
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Забрэззе)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Забрэззе Валожынскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
У 1446 годзе Юрый Рымавідавіч заснаваў каталіцкую парафію і ў 1456 годзе пабудаваў касцёл. У 1654 годзе падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай сяло было знішчана рускімі войскамі. Касцёл быў спалены і адноўлены ў 1695 годзе. Драўляны касцёл праіснаваў да 1959 года і быў знішчаны. На месцы касцёла ўзвялі будынак сельсавета.
У 2014 годзе невядомы злачынца, падабраўшы ключ, пранік у касцёл і скраў грошы.
Алабамскі ўніверсітэт
Алабамскі ўніверсітэт (University of Alabama) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Таскалуса ў штаце Алабама.
Агульная характарыстыка
Універсітэт заснаваны ў 1820 годзе і быў адкрыты для студэнтаў у 1831 годзе. Ён з'яўляецца старэйшым і буйнейшым дзяржаўным універсітэтам штата.
Універсітэт прапануе праграмы навучання ў 13 акадэмічных каледжах і школах, якія дазваляюць атрымаць ступені бакалаўра, магістра, спецыяліста і доктара. Адзіная дзяржаўная школа права ў штаце знаходзіцца менавіта ў Алабамскім ўніверсітэце. Іншыя акадэмічныя праграмы, недаступныя ў іншых месцах у Алабаме, уключаюць праграмы ў галіне антрапалогіі, камунікацый і навук аб інфармацыі, металургічнай інжынерыі, музыкі, раманскіх моў і сацыяльнай працы.
Будучы адным з першых дзяржаўных універсітэтаў, створаных яшчэ ў пачатку ХІХ стагоддзя на тагачаснай паўднёва-заходняй мяжы Злучаных Штатаў, універсітэт пакінуў значны след у гісторыі штата, рэгіёна і дзяржавы за апошнія два стагоддзі. Вучэльня была цэнтрам актыўнасці падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША і руху за грамадзянскія правы.
Джозеф Кларк
Джозеф Кларк (Joseph Clarke; нар. г., Сток-он-Трэнт, Стафардшыр, Вялікабрытанія) — брытанскі каякер. Алімпійскі чэмпіён 2016 года ў дысцыпліне «байдаркі-адзіночкі», шматразовы чэмпіён свету і Еўропы ў камандных спаборніцтвах.
Гарнастайпіль
Гарнаста́йпаль ці Гарнаста́йпіль (Горноста́йпіль) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Гарнастайпільскага сельсавета.
Джозеф Кларк
Упершыню ён сеў у лодку ва ўзросце 8 гадоў падчас скаўцкага паходу. Пасля гэтага Джо падаў заяўку на ўступленне ў канаісцкі клуб Стэфард і Стоўна, аднак не быў прыняты з прычыны юнага ўзросту. Пазней яму ўсё ж удалося ўступіць у клуб, і ў 2004 годзе ва ўзросце 11 гадоў Кларк прыняў удзел у першых для сябе спаборніцтвах.
Ілоўка (Смаленскі раён)
Ілоўка (Иловка) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 62 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 15 км на поўнач ад г. Смаленска, за 3 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Холм — Дзямідаў. Уваходзіць у склад Стабенскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Майцерэк
Майцерэк — сяло ў Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Акбулакскай сельскай акругі. Код КАТА — 635245400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 168 чалавек (89 мужчын і 79 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 31 чалавек (15 мужчын і 16 жанчын).
Дульсе Лопес Понтэс
Дульсе Лопес Понтэс (, Салвадор, Бразілія —, Салвадор) — бразільская законніца, каталіцкая святая. Двойчы намінавалася на Нобелеўскую прэмію міру.
Біяграфія
Калі было 16 гадоў, яна пачала запрашаць пажылых і патрабуючых людзей у свой дом. Праз два гады яна далучылася да сясцёр місіянерак Беззаганнага Зачацця Божай Маці.
У 1959 годзе заснавала арганізацыю дапамогі бедным і адрынутым, якая пасля пачала называцца Дабрачынным фондам сястры Дульсе (OSID) і на працягу 50 гадоў клапацілася пра жабракоў, хворых і бяздомных. Дабрачынным фондам сястры Дульсе зараз з’яўляецца найбуйнейшай дабрачыннай арганізацыяй у Бразіліі, якая прапануе медыцынскія, сацыяльныя і адукацыйныя паслугі. Сёння фонд мае шпіталь у Баія і адукацыйны цэнтр Санта-Антоніо, які дае бясплатную адукацыю 800 дзецям, якія жывуць ва ўмовах крайняй галечы.
Сястра Дульсе памерла ў 1992 годзе пасля 30-гадовай хваробы.
Пасля таго, як яе цела было прызнана нятленным, яна была беатыфікавана ў 2011 годзе і абрана адным з заступнікаў Сусветных дзён моладзі ў Кракаве як прыклад дабрачыннасці. Яна стала першай бразільскай святой.
13 кастрычніка 2019 года папа Францішак абвясціць яе святой ..
Нарманы
Нарма́ны (нарма́ндцы, нурма́ны, вікінгі, літар. «паўночныя людзі») — тэрмін, які выкарыстоўваўся жыхарамі Заходняй Еўропы ў дычыненні да скандынаваў, якія спусташалі з VIII па XI стагоддзе марскімі разбойніцкімі набегамі дзяржавы Еўропы. Частка аднаго са скандынаўскіх племянных утварэнняў — даны — асела на паўночным узбярэжжы Францыі, дзе прызнала намінальную васальную залежнасць ад франкаў. У 1066 годзе пад правадырствам герцага Вільгельма Нармандскага, пасля Заваёўніка, заваявалі і скарылі Англію, разбіўшы ў бітве пры Гастынгсе апошняга караля англа-саксаў Гаральда Годвінсана. Шматлікія гісторыкі атаясамляюць з нарманамі варагаў (гл. Нарманская тэорыя).
Экспансія нарманаў
Нарманы — удзельнікі марскіх паходаў на тэрыторыю франкаў канца VIII — сярэдзіны XI стагоддзяў. Гісторыкі апісваюць нарманаў як людзей прагных, ваяўнічых, цягавітых, красамоўных, схільных да змешвання з чужародным насельніцтвам. Першы перыяд экспансіі нарманаў (канец VIII—IX стст.) характарызаваўся разрозненымі экспедыцыямі супраць Франкскай дзяржавы, нападамі на берагі Англіі, Шатландыі, Ірландыі і іх перасяленнямі на Аркнейскія, Фарэрскія, Гебрыдскія і Шэтландскія астравы, некалькі пазней — у Ісландыю. З канца IX стагоддзя на Францыю і Англію нападаюць буйнейшыя атрады нарманаў, якія пераходзяць ад рабавання і збору даніны да засялення заваяваных тэрыторый. У Паўночнай Францыі яны засноўваюць Герцагства Нармандыя (911 г.), скараюць паўночна-ўсходнюю Англію. Напачатку XI стагоддзя ўся Англія ўжо была падпарадкавана дацкім каралям. Паходы нарманаў спыніліся каля сярэдзіны XI стагоддзя. Нашчадкі нарманаў — выхадцы з Нармандыі — падпарадкавалі ў 2-й палове XI стагоддзя Англію (Нармандскае заваяванне Англіі, 1066 г.), а таксама Паўднёвую Італію і Сіцылію, заснаваўшы тут (1130 г.) Сіцылійскае каралеўства.
Нарманы ў Францыі
Дацкія і нарвежскія вікінгі ў другой палове IX стагоддзя пад правадырствам Хрольфа Пешахода пачалі акупаваць паўночную зямлю Францыі, званую цяпер Нармандыя. У 911 годзе Карл III Дурнаваты пагадзіўся прызнаць нарманскімі землі ў вусці Сены. Хрольф прыняў франкскае імя Ралон і прынёс васальную прысягу каралю франкаў Карлу, стаўшы першым герцагам Нармандскім.
Нарманы прынялі хрысціянства, перанялі французскую мову і культуру, змяшаліся з мясцовым насельніцтвам. Склася народнасць, не зусім ідэнтычная ні скандынаўскім папярэднікам, ні французскім суседзям.
Тэрыторыя Нармандыі прыкладна адпавядае тэрыторыі старой царкоўнай правінцыі Руан ці Нейстрыі і не мела натуральных межаў. Яе засялялі галоўным чынам гала-рымляне. Таксама там пражывалі ў невялікай колькасці франкі і прадстаўнікі іншых германскіх плямёнаў і пасяленцаў-вікінгаў, якія пачалі прыбываць у 880-я гады. У X стагоддзі першапачаткова разбуральныя набегі банд нарманаў па рэках Галіі паступова ператварыліся ў авалоданне землямі з пастаянным іх засяленнем, з удзелам жанчын і дзяцей, будаўніцтвам замкаў і крэпасцей. І хоць з часам нарманы-перасяленцы былі асіміляваны французамі, нават праз шмат стагоддзяў сярод жыхароў Нармандыі і паўночных абласцей Францыі быў высокі працэнт бландынаў, якія вылучаліся сярод французаў (як правіла, цёмнавалосых).
Нарманы ўспрынялі феадальныя дактрыны франкаў і развілі іх у Нармандыі і Англіі ў стройную сістэму.
Нарманы ў Англіі
У 1066 годзе пад правадырствам герцага Вільгельма Нармандскага, пасля Заваёўніка, нарманы заваявалі і скарылі Англію, разбіўшы ў бітве пры Гастынгсе апошняга караля англа-саксаў Гаральда Годвінсана.
Герцаг Вільгельм Заваёўнік заснаваў у 1066 годзе нармандскую дынастыю англійскіх каралёў. На ўсходніх берагах панавалі скандынавы.
З зямлі франкаў у Англію, нармандцы прыйшлі ўжо як носьбіты французскай мовы, французскай культуры (хоць і са сваімі асаблівасцямі) і французскага феадальнага дзяржаўнага ладу. Заваёўнікі прынеслі з сабой французскую мову — яго паўночны, нармандскі дыялект. (Нарманы ж — паўночныя вікінгі, радзімай якіх была Скандынавія. Для нармандцаў, якія прынялі культуру і мову франкаў, Скандынавія была прарадзімай). Але памяць пра сваіх гераічных продкаў яшчэ была жыва. З часам нармандцы мігравалі і акупавалі некаторыя тэрыторыі ў Еўропе.
На працягу некалькіх, пасля заваяванняў, стагоддзяў у Англіі ўтварыўся англа-нармандскі дыялект, які ўключаў, як відаць з назвы, элементы і англійскай і нармандскай моў. Англа-нармандская мова праіснавала ў Англіі да канца XIV стагоддзя, пасля чаго яна бясследна знікла. Да XIV стагоддзя яна была не толькі мовай, на якой размаўляла знаць, але і мовай мастацкай літаратуры, — праўда, помнікаў на ёй засталося не шмат.
Нарманы ў Шатландыі
Пранікненне нарманаў у Шатландыю пачалося ў сярэдзіне XI стагоддзя, з часоў кіравання караля Малькальма III. Для Шатландыі ў цэлым характэрна другасная міграцыя нармандцаў — з ужо заваяванай імі Англіі. Найбольш актыўна англа-нарманы сталі перасяляцца ў Шатландыю ў першай палове XII стагоддзя пры каралі Давідзе I, які ў маладосці ўдзельнічаў у барацьбе за ўладу ў Англіі паміж спадчыннікамі Вільгельма Заваёўніка. Давід I заахвочваў перасяленне англа-нармандскіх феадалаў у паўднёвыя рэгіёны краіны, ствараючы трывалую апору каралеўскай улады. Новая нармандская знаць, з якой пазней выйшлі такія каралі як Роберт Брус, Іаан Баліёль і шматлікія прадстаўнікі знатных шатландскіх родаў, прыўнесла з сабой нарманскую сістэму феадалізму, якая стала ўжывацца як у раўніннай, так і (пазней) у горнай частцы краіны. Дынастыя Сцюартаў, прадстаўнікі якой у XIV—XVII стст. займалі прастол Шатландыі і Англіі, таксама пайшла з англа-нармандскіх перасяленцаў. Апроч сістэмы феадалізму англа-нарманы прынеслі ў Шатландыю паўночна-англійскі дыялект, які з часам развіўся ва ўласна шатландскую мову, якая паступова выцесніла з ужытку гэльскую мову, якая гістарычна выкарыстоўвалася шатландцамі.
Нарманы ў Ірландыі
На ірландскую культуру, народнасць і гісторыю нарманы аказалі значны ўплыў. Спачатку, у XII стагоддзі яны яшчэ захоўвалі самабытнасць, але паступова прынялі культуру Ірландыі і сталі «большымі ірландцамі, чым самі ірландцы» («Hiberniores Hibernis ipsis» — шырока распаўсюджаная часоў Сярэднявечча фраза, паходжанне якой невядома). Сяліліся галоўным чынам на ўсходзе Ірландыі, у вобласці радыусам прыкладна 20 міль вакол Дубліна. Пабудавалі шмат палацаў і паселішчаў, уключаючы замак Трым і Дублінскі замак. Культуры перамяшаліся, запазычаючы адна ў адной лексіку, навыкі і кругагляд.
Нарманы ў Міжземнамор'е
Удачлівыя банды нарманаў паспяхова плавалі далёка на поўдзень ад Скандынавіі. Групы воінаў, закліканыя на службу феадаламі Паўднёвай Італіі, паступова атрымалі ў кіраванне гарады Аверсу і Капую. Пазней нарманы выйшлі з васальнай залежнасці і скарылі правінцыі Апулія і Калабрыя.
З гэтых баз больш арганізаваныя прынцыпалы ў канчатковым выніку змаглі адваяваць астравы Сіцылія і Мальта ў сарацынаў. Вобласці, якімі кіравалі нарманы, уключалі Абруцы, Апулію, Калабрыю, Кампанію, Неапалітанскае каралеўства і Каралеўства Сіцылію ў Італіі, Фесалонікі ў Грэцыі. На малаважны перыяд Сіцылійскім Каралеўствам захоплівалася паўночнае ўзбярэжжа Афрыкі, — тэрыторыі, якія ў наш час уваходзяць у склад Туніса, Алжыра і Лівіі.
Нарманскія воіны
Нармандскі вайсковы клас быў новым і значна адрозніваўся ад старой франкскай арыстакратыі. Большасць рыцараў былі беднымі і малазямельнымі; да 1066 Нармандыя пастаўляла ўзброеных вершнікаў даўжэй за цэлае пакаленне. Рыцарства тым часам мела нізкае становішча ў грамадстве, і паказвала, што чалавек проста прафесійны воін.
Мова
Нармандская мова ўзнікла у выніку прыняцця мясцовых старафранцузскіх дыялектаў заваёўнікамі-нарманамі, якія размаўлялі на старанармандскай і развілася ў рэгіянальныя мовы Францыі, якія існуюць і цяпер.
Мата Косык
Біяграфія
Нарадзіўся 18 чэрвеня 1853 года ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння пачатковай школы паступіў у гімназію, якую быў вымушаны пакінуць ў 1873 годзе, каб працаваць на Лейпцыгскай чыгунцы. У гэты ж час напісаў свае першыя вершы. У 1877 годзе вярнуўся ў Вербен, дзе стаў займацца літаратурнай дзейнасцю, супрацоўнічаў з рознымі лужыцкім перыядычнымі друкаванымі выданнямі.
У 1880 годзе быў адным з заснавальнікаў ніжнялужыцкага культурна-асветніцкага таварыства «Maśica Serbska». У гэтым жа годзе стаў рэдактарам газеты на ніжнялужыцкай мове Bramborske Nowiny. Праца рэдактарам газет не прыносіла яму дастатковых сродкаў для жыцця, таму ён у 1883 годзе эміграваў у ЗША, дзе планаваў паступіць у лютэранскую семінарыю.
У ЗША стаў вывучаць лютэранскае багаслоўе ў Спрынгфілдзе і пазней — у Чыкага. Пасля заканчэння навучання быў прызначаны пастарам у парафіі горада Велсбург. Праз некаторы час вярнуўся на радзіму, каб працаваць пастарам у адной з мясцовых лютэранскіх парафіяў і займацца грамадскай дзейнасцю сярод лужычанаў. Мясцовая лютэранская царква не прызнала яго амерыканскую багаслоўскую адукацыю, і ён быў вымушаны зноў адправіцца ў ЗША.
З 1892 года знаходзіўся ў актыўнай перапісцы з лужыцкімі грамадскімі дзеячамі ў Германіі, пад уплывам якіх стаў зноў займацца літаратурнай дзейнасцю. Да 1913 года працаваў пастарам у нямецкамоўных лютэранскіх парафіях ЗША. У 1913 годзе купіў у Аклахоме ферму, дзе працаваў да сваёй смерці ў 1940 годзе.
Мо Фара
Сэр Махамед Муктар Джам (Mo) Фара (Mohamed Muktar Jama "Mo" Farah; нар., Магадыша, Самалі) — брытанскі лёгкаатлет самалійскага паходжання, бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі. Чатырохразовы алімпійскі чэмпіён 2012 і 2016 гадоў, шасціразовы чэмпіён свету і сяміразовы чэмпіён Еўропы ў бегу на доўгія дыстанцыі, чэмпіён Еўропы па кросе (2006). Камандор ордэна Брытанскай імперыі (2013), рыцар-бакалаўр (2017).
Губын (Іванкіўскі раён)
Губін ці Губын (Губин) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарнастайпільскага сельсавета.
Лапуцькы
Лапу́цькі ці Лапу́цькы (Лапу́тьки) — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гарнастайпільскага сельсавета.
Дзікабразавыя
Дзікабра́завыя (Hystricidae) — сямейства млекакормячых атрада грызуноў.
Апісанне
Даўжыня цела да 90 см, хваста да 20 см, маса да 27 кг. Целасклад шчыльны, нязграбны. Галава вялікая, з пакарочанай пысай; шыйны пе­рахват вы­ра­жаны сла­ба. Большая частка паверхні цела ўкрыта тоўстымі вострымі іголкамі (даўжыня на загрыўку да 40 см) і цвёрдым шчаціннем; валасы захоўваюцца на пузе, ніж­ніх час­тках канцавін і мор­дзе. Афарбоўка цела аднатонная чарнаватая, бураватая, карычневая з жоўтымі або белымі палосамі на іголках і валасах. На хвасце раз­мяшчаюцца келіхападобныя пус­тацелыя іголкі, якія выдаюць пры руху спе­цыфічны гук, або рознай фор­мы шчацінне. Канцавіны кароткія, моцныя, стопахадзячыя; пярэднія трох- ці чатырохпа­льцыя, зад­нія пя­ціпальцыя; паль­цы з моцна раз­вітымі магутнымі кіпцюрамі.
Пашырэнне
Адрозніваецца 3 роды, каля 10 відаў. Пашыраны ў Афрыцы, Паўднёвай Еўропе, Пярэдняй, Сярэдняй і Паўднёвай Азіі. На­сяляюць галоўным чынам ляс­ныя і ле­састэпавыя ланд­шаф­ты суб­тро­пікаў і тро­пікаў; сустракаюцца ў перадгор'ях і горных раёнах (да вышыні 3900 м), мо­гуць за­хо­дзіць у пус­ты­ні; не­като­рыя жывуць паблізу на­се­леных пунк­таў. Найбольш вядомы.
Асаблівасці біялогіі
Актыўныя ўпрыцемках і ноч­чу. Напужаная жывёла ашчаціньваецца і гучна шарасціць хваставой бразгатушкай, паварочваючыся да праціўніка за­дам. Уцякаючы ад пераследвання, дзікабраз рэзка спыняецца, падстаўляючы ворагу іголкі. Доўгія іголкі на паясніцы лёгка вы­па­даю­ць, паміж імі зна­хо­дзяцца бо­льш тоўстыя, карот­кія і вост­рыя шыпы, якія здольны на­нес­ці сур’ёзныя ра­ны.
Корм галоўным чынам раслінны (све­жая зе­ляніна, цыбуліны, клуб­ні і плады), часам шкодяць сельскай гаспадарцы. Ме­сца кармлення дзікабразаў мо­жа зна­хо­дзіцца за 10-16 км ад нары, але да раніцы яны заўсёды вяртаюцца ў сховішча. Ім служаць натуральныя пячоры, паглыбленні або складана ўладкаваныя доўгія (да 10 м) і глыбокія (да 4 м) норы, звычайна з гнез­давой каме­рай. У халод­ную пару го­да ак­тыўнасць дзікабразаў прыкметна зніжаецца, але ў спяч­ку яны не ўпа­да­юць.
Цягам го­да адзін прыплод, у ім звычайна два дзіцяняці (можа быць да пяці). Працягласць жыцця 12-15 (у няволі да 20) год.
Промысел і ахова
Мя­са дзікабразаў часам выкарыстоўваюць у ежу.
Усе віды занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.
Дэвід Морыс Лі
Дэвід Морыс Лі (David Morris Lee;, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1996), сумесна з Д. Ошэравым і Р. Рычардсанам, «за адкрыццё звышцякучасці гелію-3 ».
Дасягненні
У 1972 годзе ён апублікаваў, сумесна з прафесарам Корнуэлскага ўніверсітэта Рычардсанам і аспірантам Ошэравым, працу па звышцякучасці ізатопа гелію 3He. Ён таксама працаваў, сумесна з Дж. Фрыдам, над выяўленнем хваль ядзернага спіна ў спінна-палярызаваным газе атамарнага вадароду. Па стане на 2006 год яго навуковая група займаецца даследаваннем цвёрдых тэл з уключэннямі гелію. У 1976 годзе ён атрымаў прэмію імя сэра Фрэнсіса Сімана ад брытанскага інстытута фізікі. У 1981 годзе Лі атрымаў прэмію Олівера Баклі ад амерыканскага фізічнага таварыства, сумесна з Д. Ошэравым і Р. Рычардсанам, за работу па звышцякучасці 3He. У 1996 годзе ім жа была прысуджана Нобелеўская прэмія па фізіцы. Лі з'яўляецца членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (ЗША).
Філастрат з Лемнаса
Філастра́т Старэйшы, або Філастра́т з Лемнаса (Φιλόστρατος ὁ Λήμνιος; каля 190 г. — каля 230 г.) — грэчаскі эліністычны пісьменнік, прадстаўнік позняй («другой») сафістыкі. Значную частку жыцця правёў у Рыме.
Філастрат — аўтар першай часткі паэмы «Выявы», якая нібы апісвала 64 карціны з галерэі ў Неапалі. Не вядома, ці існавалі карціны на самой справе, ці былі прыдуманы пісьменнікам. Філастрату таксама прыпісваюць аўтарства паэмы «Героіка», прысвечанай удзельнікам Траянскай вайны.
Білыкы
Білыкы (Бі́лики) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кабэляцкім раёне Палтаўскай вобласці Украіны на правым беразе ракі Ворскла. У мястэчку размешчана чыгуначная станцыя Лішчыніўка на лініі Палтава - Крэменчуг.
Расійская камуністычная рабочая партыя — Расійская партыя камуністаў
Расійская камуністычная рабочая партыя — Расійская партыя камуністаў (РКРП-РПК, неафіцыйна таксама Расійская камуністычная рабочая партыя — Рэвалюцыйная партыя камуністаў) — камуністычная партыя ў Расіі, створана ў 2001 годзе як аб'яднанне дзвюх партый — РКРП і РПК. Другая па колькасці камуністычная партыя ў Расіі пасля КПРФ. Органы партыі — газеты «Трудовая Россия» і «Мысль», тэарэтычны часопіс «Советский Союз».
Гісторыя РКРП да аб'яднання
Папярэднік РКРП — Рух камуністычнай ініцыятывы (РКІ) паўстала як аб'яднанне прыхільнікаў утварэння Расійскай Кампартыі ў складзе КПСС на платформе Аб'яднанага фронту працаўнікоў (АФП).
На XXVIII з'ездзе КПСС адзін з заснавальнікаў руху камуністаў-ініцыятыўнікаў, эканаміст Аляксей Сяргеяў, быў абраны ў ЦК КПСС. Шэраг актыўных дзеячаў Ініцыятыўнага з'езду патрапіў у ЦК Кампартыі РСФСР (В. Цюлькін, Віктар Абавязкаў, Аляксандр Золатаў, Іван Балтоўскі, Лідзія Калініна і інш.).
11-12 студзеня 1991 сумесны пленум Аргбюро і Цэнтральнай Кантрольнай камісіі Ініцыятыўнага з'езду камуністаў Расіі сфарміраваў працоўную групу па падрыхтоўцы праекта IV Праграмы КПСС.
20-21 красавіка 1991 у Ленінградзе і 29-30 чэрвеня ў Маскве ў два этапу прайшоў II Ініцыятыўны з'езд. Была прынята рэзалюцыя пра «палітычны недавер антынароднаму курсу, які праводзіцца антыкамуністычнай фракцыяй Гарбачова» і прынята рашэнне патрабаваць адстаўкі М. С. Гарбачова з паста Генеральнага сакратара КПСС. Афіцыйна зацвердзілася найменне Рух камуністычнай ініцыятывы (РКІ) для ўдзельнікаў Ініцыятыўных з'ездаў РКП і было прынята рашэнне пра пераўтварэнне Руху з расійскага ва Усесаюзнае. З'езд падтрымаў вылучэнне Аб'яднаным фронтам працаўнікоў (АФП) кандыдатам у Прэзідэнты РСФСР прафесара Аляксея Сяргеява. Бо РКІ не сабрала неабходнага для вылучэння колькасці подпісаў, А. Сяргеяў прыняў прапанову генерала Альберта Макашова балатавацца разам з ім у якасці кандыдата ў віцэ-прэзідэнты.
На прэзідэнцкіх выбарах 12 чэрвеня 1991 пары Макашоў-Сяргеяў набрала меней 4% галасоў (каля 3 мільёнаў чалавек), апынуўшыся ў спісе з 6 прэтэндэнтаў на перадапошнім месцы.