cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван Лекаў
Навуковая дзейнасць
У працах, прысвечаных параўнальна-гістарычнаму і тыпалагічнаму вывучэнню славянскіх моў, выкарыстоўваў матэрыял беларускай мовы: «Характарыстыка агульных рыс у балгарскай і ўсходне-славянскіх мовах» (1942), «Старая супольнасць і новыя канвергенцыі ў развіцці беларускай і балгарскай моў» (1972), «Супастаўляльны аналіз беларускай і балгарскай моў у рамках роднасных адносін паміж дзвюма мовамі» (1976). Складальнік і рэдактар зборнікаў літаратурных тэкстаў на славянскіх мовах, у якіх упершыню змешчаны ўзоры беларускай мастацкай прозы і паэзіі ў арыгінале для балгарскага чытача, у т.л. вершы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Броўкі, А. Куляшова.
Павел Сямёнавіч Палто
Біяграфія
У 1950—1952 гадах праходзіў службу ў Савецкай арміі.
Скончыў Драгічынскае СПТВ № 29, атрымаў спецыяльнасць трактарыста-машыніста шырокага профілю. Працаваў трактарыстам на лесанарыхтоўках у Свярдлоўскай вобласці (1953—1954). Вярнуўшыся ў родны край, чатыры гады працаваў на Дружылавіцкай машынна-трактарнай станцыі. З 1958 года па 1962 год працаваў трактарыстам у мотальскім калгасе "40 гадоў Кастрычніка.
У 1963 годзе ўзначаліў механізаванае звяно брыгады № 2 па вырошчванні цукровых буракоў, працаваў памочнікам брыгадзіра па тэхніцы. За дасягнутыя поспехі па вытворчасці і нарыхтоўцы цукровых буракоў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР 31 снежня 1965 года прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Неаднаразова выбіраўся дэпутатам раённага і сельскага Саветаў дэпутатаў, дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання (1971—1975).
Узнагароды
У 1977 годзе Паўлу Сямёнавічу прысвоена званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР». Узнагароджаны ордэнам Леніна (1965), ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі (1976), медалём «Серп і молат» (1965), Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1979, 1989) і інш.
Лілі Марынава Лашкава
Лілі Марынава Ла́шкава (Лили Лашкова; нар., , Балгарыя - 14 чэрвеня 2013, , Балгарыя) — балгарскі мовазнавец і перакладчык. Кандыдат філалагічных навук (1972). Скончыла ў 1966 годзе Сафійскі ўніверсітэт, дзе працуе на кафедры славянскага мовазнаўства.
Навуковая дзейнасць
Удзельніца беларуска-балгарскіх навуковых сімпозіумаў па параўнальным мовазнаўстве ў Мінску (1976, 1982, 1987), Сафіі (1979). Аўтар даследаванняў «Пра некаторыя функцыянальныя адпаведнасці балгарскага азначальнага члена ў беларускай мове» (1976; разам з Л. Куевай-Шверчак), «Да тыпалогіі складаных прыметнікаў у беларускай і балгарскай мовах» (1983) і інш.
Пераклады
На балгарскую мову пераклала аповесці «Дрыгва» Я. Коласа, «Найдорф» І. Пташнікава, «Запіскі Занядбаўшы» Б. Саначкі, «Раданіце» А. Кудраўца, асобныя апавяданні Я. Коласа, Л. Гаўрылюка, М. Гіля, Г. Далідовіча, Кудраўца, Пташнікава для анталогіі «Пад пошум дубоў» (1981).
Вікторыя Казакевіч
Вікторыя Казакевіч (нар., Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванка РЦАП-БДУ па футболе, першым трэнерам была Святлана Васільеўна Мікуліч.
Выступала за мінскую «Зорка-БДУ» (2013—2018), «Іслач-РДВАР» (2019).
2013—2014 — выклікалася ў зборную Беларусі (WU-17), 2015—2017 — выклікалася ў зборную Беларусі (WU-19), у 2017 годзе дэбютавала за нацыйную зборную краіны.
Возера Анейда (Тытан)
Дыяметр возера складае 51 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Анейда з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Анейда, размешчанага на тэрыторыі ЗША.
Маладзечанскі дзяржаўны політэхнічны каледж
Маладзечанскі дзяржаўны політэхнічны каледж — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Маладзечне, з’яўляецца філіялам Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі.
Гісторыя
1 верасня 1960 года пачаў сваю дзейнасць Маладзечанскі політэхнічны тэхнікум з кантынгентам вучняў: дзённае аддзяленне — 300 новага прыёму, 83 II курса пераведзеныя з Мінскага энергатэхнікума і харчовай прамысловасці, завочнае аддзяленне — 410 вучняў. Для арганізацыі навучальнага працэсу створаны 3 лабараторыі і 5 кабінетаў, слясарная і электрамантажныя майстэрні. Пры палітэхнікуме быў арганізаваны Шацілкаўскі вячэрні філіял тэхнікума ў мэтах падрыхтоўкі кадраў для Васілевіцкай ДРЭС.
У 1966 годзе адкрыта спецыяльнасць «Машыны і апараты харчовых вытворчасцей». У лістападзе уведзена ў эксплуатацыю спартыўная зала плошчай 848,6 м².
У 1987 годзе адкрыта спецыяльнасць «Радыёапаратабудаванне». У 1996 перапрафілявана ў спецыяльнасць «Праектаванне і вытворчасць радыёэлектронных сродкаў».
У 1991 годзе пачаў функцыянаваць навучальны корпус № 2 па вул. Машэрава.
У 2000 годзе навучальная ўстанова перайменавана ў «Маладзечанскі дзяржаўны політэхнічны тэхнікум».
У 2001 годзе ажыццёўлены першы набор навучэнцаў па спецыяльнасці «Эканоміка і арганізацыя вытворчасці».
У 2002 загадам Міністэрства адукацыі РБ № 315 ад 09.08.02 МДПТ перайменаваны ў УА «Маладзечанскі дзяржаўны політэхнічны каледж».
У 2004 годзе спецыяльнасць «Праектаванне і вытворчасць радыёэлектронных сродкаў» перапрафіліравана на спецыяльнасць «Тэхнічная эксплуатацыя радыёэлектронных сродкаў».
У 2009 годзе ажыццёўлены першы набор навучэнцаў па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва».
У 2014 годзе адбылося адкрыццё структурнага падраздзялення УА МДПК «Рэсурсны цэнтр падрыхтоўкі спецыялістаў для харчовай прамысловасці».
У 2015 годзе пачаўся набор на спецыяльнасць «Абслугоўванне і эксплуатацыя жылых дамоў». 28 снежня 2015 года каледж ўвайшоў у структуру УА «Рэспубліканскі інстытут прафесійнай адукацыі».
Спецыяльнасці
Каледж ажыццяўляе падрыхтоўку па наступных спецыяльнасцях:
Сухопаль
Сухо́паль (, Сухополь) — аграгарадок у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Паўднёвааравійскі фронт Першай сусветнай вайны
Паўднё́ваараві́йскі фронт Пе́ршай сусве́тнай вайны́ — серыя бітваў паміж брытанскімі і французскімі войскамі ў перыяд з лістапада 1914 па ліпень 1916 года ў часы Першай сусветнай вайны за кантроль над брытанскай калоніяй Адэн, важным пунктам для караблёў на іх шляху з Азіі ў Суэцкі канал. Брытанская імперыя абвясціла вайну Асманскай імперыі 5 лістапада 1914 года, на што туркі адказалі сваёй дэкларацыяй аб аб’яўленні вайны 11 лістапада. З самага пачатку, туркі планавалі ўварванне ў брытанскі пратэктарат Адэн у саюзе з мясцовымі арабскімі плямёнамі. Туркі сабралі пэўныя сілы на Шэйх-Саідзе, паўвостраве, які выступае ў Чырвонае мора да вострава Перым.
У пачатку вайны англічане валодалі толькі адной сілай, дыслакаванай у Адэнскім пратэктараце, — Адэнскай брыгадай, якая ўваходзіла ў склад Брытанскай індыйскай арміі. У лістападзе 1914 года сілы Асманскай імперыі з Емена пачалі наступ на Адэн і дабіліся некаторых поспехаў, але да 1916 года былі спынены сіламі брыгады і прыбыўшымі падмацаваннямі, што азнаменавала сабой заканчэнне баявых дзеянняў на гэтым фронце.
Морыс Дзін Уінт
Морыс Дзін Уінт (Maurice Dean Wint; нар., , Вялікабрытанія) — англа-канадскі акцёр. Вядомы па ролях у серыялах «», «», «», «», «», а таксама па фільмах «Куб» і «».
Спіс аб’ектаў PGC (1978001—1979000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1978001—1979000)
Джон Хэй (езуіт)
Джон Хэй (1546 — 21 мая 1607) — шатландскі езуіт, выкладчык філасофіі Віленскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1546 годзе ў графстве Файфшыр. Уступіў у ордэн езуітаў у Рыме 25 студзеня 1565 або 1566 года. Вучыўся разам з святым Станіславам Косткай. З 1570 па 1575 гады быў выкладчыкам Віленскага ўніверсітэта. У 1576 годзе ён наведаў Страсбург, каб паправіць здароўе, і ў той жа час прыняў удзел у дыспуце, які праводзіўся ў пратэстанцкай акадэміі. Пасля яму ўдалося пранікнуць ў Шатландыю, дзе яго прысутнасць выклікала вялікі перапалох сярод прэсвітэрыянскіх святароў. Прыкладна ў 1581 годзе ён быў прызначаны прафесарам багаслоўя ва Універсітэце Турнона ў Францыі, дзе ён таксама быў дэканам факультэта мастацтваў. У апошнія дні свайго жыцця Хэй быў прызначаны рэктарам каледжа ў Латарынгіі, дзе і памёр 21 мая 1607 года.
Хвалава (Пружанскі раён)
Хва́лава (, Хвалово) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Ватрослаў Лісінскі
Ватрослаў Лісі́нскі (Vatroslav Lisinski, сапраўднае імя Ігнац Фукс (Ignaz Fuchs);, г.  — , г. ) — харвацкі кампазітар; буйнейшы прадстаўнік харвацкай музыкі, звязаны з рухам «ілірызму» — уздыму грамадска-палітычнага і культурнага жыцця Харватыі ў 1830—1840-я гг.). Музыцы вучыўся ў 1847—1850 гадах у Заграбе і Празе.
Творчасць
У творчасці апіраўся на нацыянальную народна-песенную аснову. Аўтар першай нацыянальнай рамантычнай оперы «Любоў і злосць» (паст. 1846). Сярод іншых твораў: опера «Порын» (1851, паст. 1897), 7 уверцюр, у т.л. «Югаславенская» (1848) і «Белона» (1849), п'есы для аркестра, для фартэпіяна, вакальныя творы, у т.л. хары a cappella, песні, апрацоўкі народных мелодый.
Іван Мажураніч
Іван Мажура́ніч (Ivan Mažuranić;, Нові-Вінадольскі, Харватыя — ) — харвацкі паэт. У 1833—1837 гадах вывучаў філасофію і права ў Заграбе і венгерскім Сомбатхеі.
Антарут
Антару́т (Անտառուտ) — сяло ў марзе Арагацотн, на захадзе Арменіі. Сяло атрымала назву дзякуючы суседству з дубовым лесам, які працягнуўся на некалькі кіламетраў па схіле масіва. Размешчана за 2 км на поўнач ад Бюракана, за 1 км на паўночны ўсход ад сяла Аргоў і за 1 км на паўночны захад ад Бюраканскай астрафізічнай абсерваторыі.
Помнік савецкім танкістам (Барысаў)
Помнік савецкім танкістам — помнік у Барысаве Мінскай вобласці, размешчаны вуліцы Гагарына (на старой аўтамагістралі Мінск — Масква), каля моста цераз раку Бярэзіну. Пастаўлены ў 1960 годзе на ўшанаванне памяці членаў гераічнага экіпажа. Помнік уяўляе сабой танк па пастаменце.
Гісторыя
Летам 1944 г. Чырвоная Армія з мэтай поўнага вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў пачала паступальную аперацыю «Баграціён». У ходзе ўпартых баёў перадавыя часці 5-й гвардзейскай танкавай арміі пад камандаваннем маршала бранятанкавых войск П. А. Ротмістрава выйшлі ў канцы чэрвеня 1944 г. да ракі Бярэзіны ў раёне Барысава. Уздоўж аўтамагістралі Мінск — Масква ў напрамку на Барысаў паступала. Узводу, якім камандаваў гвардыі лейтэнант П. М. Рак, была пастаўлена задача захапіць масты цераз рэкі Сха і Бярэзіна, забяспечыць пераправу галоўных сіл корпуса.
У ноч з 29 па 30 чэрвеня 1944 г. нечакана для ворага 4 танкі на вялікай хуткасці з ходу праскочылі мост цераз р. Сха і накіраваліся да Бярэзіны. Гітлераўцы адкрылі моцны артылерыйскі агонь. У ходзе бою 3 танкі былі падбіты. Экіпажу танка П. М. Рака ўдалося праскочыць праз варожы заслон і мост, які гітлераўцы адразу ж узарвалі. Знішчаючы на сваім шляху абарончыя ўмацаванні праціўніка, адважныя танкісты ўварваліся на вуліцы Барысава. На працягу 17 гадзін экіпаж танка Т-34 у складзе камандзіра лейтэнанта П. М. Рака, механіка-вадзіцеля старшага сяржанта А. А. Пятраева, стралка-радыста сяржанта А. I. Данілава вёў няроўны бой з гітлераўцамі. Савецкія танкісты нанеслі ворагу значныя страты: знішчылі самаходную артылерыйскую ўстаноўку, зенітную батарэю, 2 калоны аўтамашын, 2 паравозы, 2 танкі, штаб нямецкай часці і камендатуру, шмат гітлераўцаў. Былі выратаваны ад гібелі каля 200 ваеннапалонных чырвонаармейцаў. Супраць савецкага танка праціўнік кінуў некалькі танкаў і самаходных гармат. Гітлераўцам удалося падпаліць танк. Адважныя танкісты загінулі.
Пахаваны на вул. 8 Сакавіка. 24 сакавіка 1945 г. П. М. Раку, А. А. Пятраеву, А. I. Данілаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Імёнамі герояў названы вуліцы ў Барысаве.
Гомбін
Гомбін (Gąbin) — горад у Польшчы, за 108 км на захад ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Плоцкага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Гомбін. Займае плошчу 27,95 км². Насельніцтва 4,1 тыс. чалавек (на 2018).
Апага
Апага́ (Ապագա — «майбутнє») — сяло ў марзе Армавір, на захадзе Арменіі. Размешчана на правым беразе р. Сеўджур («чорная вада»), за 11 км на паўднёвы захад ад горада Вагаршапата і за 2 км на паўночны захад ад сяла Лусагюх.
Ганна Міхайлаўна Дзенісенка
Ганна Дзенісенка (нар., Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
У 2012 годзе паехала ва Украіну, дзе падпісала кантракт з «Жытлабуд-1».
У 2016 годзе вярнулася ў Беларусь, дзе разам са сваёй сястрой падпісала кантракт з «Надзеяй-ДЮСШАР № 7» (Магілёў).
У сакавіку 2017 разам з сястрой перайшла ў «Зорку-БДУ».
Перад пачаткам сезона 2018 году вярнулася ў «Надзею-ДЮСШАР № 7».
Хвойнік (Пружанскі раён)
Хво́йнік (, Хвойник) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Allium acuminatum
Allium acuminatum — від шматгадовых травяністых раслін род сямейства.
У дзікім выглядзе расце на паўночным захадзе ЗША і ў Брытанскай Калумбіі.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 12-30 см вышынёй. Лісце лінейнае. Кветкі да 1 см даўжынёй, ярка-ружовыя, сабраны па 12-30 у парасонік.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Можа быць выкарыстаны ў якасці дэкаратыўнай расліны.
Пясчанік
Пясчанік, пескавік — асадкавая горная парода з зерняў пяску, сцэментаваных гліністым, карбанатным, крамяністым, жалезістым і іншым матэрыялам. Паводле памераў зерняў і мінеральнага складу вылучаюць тыя ж разнавіднасці, што і сярод пяскоў. Вылучаюць таксама аркозы, граўвакі (пясчанікі з мінералаў і абломкаў асноўных вывергнутых парод, пераважна эфузіўных) і туфагенныя пясчанікі (утрымліваюць піракластычны матэрыял да 50%). Паводле ступені звязанасці вылучаюць пясчанікі слаба-, сярэдне-, моцнасцэментаваныя. Шчыльнасць — 2,25-2,67% г/см³, порыстасць 0,69-6,7%, мяжа трываласці на сцісканне 30-266 МПа. Пры метамарфізме пясчанік ператвараецца ў кварцыт.
Шырока выкарыстоўваецца ў будаўніцтве (вытворчасць друзу, жвіру; як бутавы камень, сценавы і аздабленчы матэрыял), як абразіў. Кварцавы пясчанік ідзе на выраб вогнетрывалай дынасавай цэглы, шкла, кіслотатрывалых матэрыялаў.
Allium denudatum
Allium denudatum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Прычарнаморскім рэгіёне.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна, 15-30 см. Калякветнік белы (часам з ружовым адценнем), матавы, 4-5 мм даўжынёй; тычынкі амаль аднолькавай даўжыні з калякветнікам або злёгку даўжэйшыя. Лісце (8-10) пляскатыя, вузка-лінейнае, 2-4 мм шырынёй.
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Возера Ахрыд (Тытан)
Ахрыд (Ohrid Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 71.8°N, -138.1°W.
Дыяметр возера складае 17,3 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Ахрыд з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Названа ў гонар зямнога возера Ахрыд, размешчанага на мяжы Паўночнай Македоніі і Албаніі.
Веснік Глыбоччыны
Веснік Глыбоччыны — раённая газета Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1939 года. Заснавальнікі: Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт і Глыбоцкі раённы Савет дэпутатаў.
Гісторыя
Да рэвалюцыі ў Глыбокім дзейнічала некалькі друкарняў, выдавалася 5 газет. Калі прыйшла Савецкая ўлада, стала выдавацца газета «За свабоднае жыццё». Першы яе нумар выйшаў у свет 25 верасня 1939 года. Рэдактарам глыбоцкай раёнкі быў былы выкладчык кафедры журналістыкі Белдзяржуніверсітэта Марк Зярніцкі.
Падчас нямецка-фашысцкай акупацыі газета практычна не выходзіла. У маі — чэрвені 1944 года яна выдавалася падпольна, а са студзеня 1946 года пачала выходзіць рэгулярна.
Да лютага 1949 года газету рэдагаваў Мікалай Качан. Пазней рэдактарам стаў Уладзімір Шаблоў.
У канцы 1950-х гадаў змяніўся лагатып газеты. Газета стала называцца «Сцяг камунізму», а затым — «Шлях перамогі». Рэдактарамі ў розныя гады працавалі С. Зайцаў, В. Пятрушкін, П. Пратасевіч, С. Берніковіч.
У час перабудовы газета стала выходзіць пад назвай «Веснік Глыбоччыны». На дадзеным этапе рэдакцыйны калектыў газеты ўзначальвае Андрэй Міхайлавіч Панкрат.
Выбухі пад Белгарадам
1 красавіка губернатар Расіі Вячаслаў Гладкоў і неназваны амерыканскі чыноўнік заявілі, што два ўкраінскія верталёты Мі-24 атакавалі і падпалілі склад паліва ў Белгарадзе ў выніку нанясення паветранага ўдару на малой вышыні без страт. Украіна не пацвярджае і не абвяргае адказнасць. Сакратар РНБА Аляксей Данілаў абверг тое, што авіяўдар па Белгародскай вобласці нанесены Украінай.
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі не адказаў на пытанне, ці атакавала Украіна з дапамогай верталётаў нафтабазу ў Белгарадзе, адзначыўшы, што ён не абмяркоўвае свае загады ў якасці галоўнакамандуючага. Гэта першы нібыта ўкраінскі авіяўдар па тэрыторыі Расейскай Фэдэрацыі з пачатку ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў 2022 годзе.
Мікалай Мінкевіч
Мікалай Мінкевіч (, Лунінец —, ЗША) — грамадскі дзеяч, лекар. Зяць Радаслава Астроўскага.
Біяграфічныя звесткі
Мікалай Мінкевіч паходзіў з сям’і праваслаўнага святара. Скончыў Віленскую беларускую гімназію. Вучыўся на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта. У 1942 годзе скончыў універсітэт у Каўнасе. Ажаніўся з дачкой Астроўскага.
У 1942—1944 гадах працаваў лекарам у Баранавічах, дырэктарам Баранавіцкай медыцынскай школы, а з сакавіка 1944 года стаў галоўным лекарам БКА. Дэлегат Другога Усебеларускага з’езду. З лета 1944 года — на эміграцыі.
Працаваў лекарам пры ЮНРРА і ІРО ў брытанскай зоне акупацыі Германіі, браў удзел у грамадскім жыцці беларусаў у лагеры ДП у Ватэнштаце. У 1949 годзе выехаў з сям’ёй у Аргенціну, дзе працаваў галоўным лекарам пры шпіталі ў Сан-Луісе. У студзені 1955 года пераехаў у ЗША. Працаваў у шпіталях штатаў Ілінойса, Агая, Місуры, Індыяны, Мічыгана. У 1976 годзе па выхадзе на пенсію пераехаў у Фларыду. У 1977 годзе на XVIII Пленуме БЦР быў абраны віцэ-прэзідэнтам БЦР. У 1970-х уваходзіў ва ўправу Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі.
Архіў Мікалая Мінкевіча захоўваецца ў зборах пры царкве Святой Ефрасінні Полацкай у Саўт-Рыверы.
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Біяграфія
У 1993 годзе скончыў Ваенны Чырванасцяжны інстытут у Маскве па спецыяльнасці «Правазнаўства», у 2018 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Беларусі па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і эканоміка».
З верасня 1993 года па красавік 2008 года служыў на пасадах следчага, старшага следчага, следчага па асабліва важных справах следчага аддзела ўпраўлення КДБ. Потым быў назначаны начальнікам следчага аддзела. Займаў гэту пасаду да ліпеня 2008 года.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Вадзі́м Іва́навіч Сіня́ўскі (нар., Маладзечна, Мінская вобласць, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, праваахоўнік. Генерал-маёр міліцыі (2017), генерал-маёр унутранай службы (2021). Міністр па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь (з 2021).
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Біяграфія
З лістапада 2009 года па снежань 2019 года — начальнік следчага ўпраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочых. Бацька — Іван Канстанцінавіч, працаваў на заводзе «Зеніт» токарам, маці — Антаніна Антонаўна, працавала на тым жа заводзе размеркавальнікам работ. Вучыўся ў музычнай школе, іграў у духавым аркестры і рыхтаваўся паступаць на ваеннага дырыжора. Скончыў Вілейскую сярэднюю школу № 3 у 1987 годзе.
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Біяграфія
Са снежня 2019 года да 2021 года займаў пасаду намесніка генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Біяграфія
Вярнуўся ў Беларусь і з прычыны адсутнасці месцаў ва ўнутраных войсках у снежні 1992 года паступіў на службу ў МУС участковым інспектарам інспекцыі па справах непаўналетніх аддзела ўнутраных спраў Мядзельскага райвыканкама. У 1994—1998 гадах працаваў старшым участковым інспектарам інспекцыі па справах непаўналетніх, участковым інспектарам міліцыі, старшым участковым інспектарам міліцыі Крывіцкага ўчастка міліцыі АУС Мядзельскага райвыканкама.
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Санкцыі ЕС, ЗША, іншых краін
21 чэрвеня 2021 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Паводле рашэння Савета Еўрапейскага саюза як экс-намеснік генеральнага пракурора Гара нясе адказнасць за палітычна матываваныя крымінальныя справы супраць мірных дэманстрантаў, апазіцыянераў, журналістаў, грамадзянскай супольнасці і простых грамадзян, у прыватнасці за справу Сяргея Ціханоўскага; як кіраўнік міжурадавай камісіі па расследаванню скаргаў грамадзян пра злоўжыванні паўнамоцтвамі супрацоўнікамі праваахоўных органаў — за бяздзейнасць гэтай установы, нягледзячы на заявы на ўзбуджэнне крымінальных спраў; як старшыня Следчага камітэта — за пераслед праваабаронцаў і ўдзельнікаў мірных пратэстаў, — агулам за сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека, падрыў вяршэнства закона, рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі. З той жа фармулёўкай трапіў у санкцыйны спіс Швейцарыі. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Біяграфія
У жніўні 1998 — чэрвені 2003 года — начальнік аператыўна-арганізацыйнай службы, намеснік начальніка АУС Мядзельскага райвыканкама — начальнік міліцыі грамадскай бяспекі і спецыяльнай міліцыі.
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Санкцыі ЕС, ЗША, іншых краін
9 жніўня 2021 года Гара быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Біяграфія
У 2002 годзе завочна скончыў Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, пасля чаго ў 2003 годзе прызначаны на пасаду начальніка Валожынскага РАУС. У кастрычніку 2005 года прызначаны намеснікам начальніка міліцыі грамадскай бяспекі і спецыяльнай міліцыі УУС Мінскага аблвыканкама — начальнікам упраўлення аховы правапарадку. Займаў гэту пасаду да канца 2009 года.
Дзмітрый Юр’евіч Гара
Санкцыі ЕС, ЗША, іншых краін
У 2022 годзе санкцыі супраць яго ўвялі Японія, Украіна і Канада.
Вадзім Іванавіч Сіняўскі
Біяграфія
Са снежня 2009 па красавік 2012 года ў званні палкоўніка працаваў начальнікам трэцяга аддзела ўпраўлення аховы аб’ектаў Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
У красавіку 2012 года ўзначаліў Дэпартамент аховы Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 красавіка 2014 года прызначаны начальнікам УУС Гродзенскага аблвыканкама. 4 сакавіка 2017 года прысвоена чарговае воінскае званне генерал-маёра міліцыі.
У верасні 2017 года кіраваў пошукамі 10-гадовага Максіма Мархалюка — адзінага зніклага і не знойдзенага хлопчыка ў вобласці. 13 жніўня 2021 года, у час пратэстаў пасля прэзідэнцкіх выбараў, наведаў бастуючых рабочых прадпрыемства «Хімвалакно» і выбачыўся перад грамадзянамі, якія пацярпелі ў выніку прымянення фізічнай сілы на пратэстах, і заявіў, што ў дачыненні да супрацоўнікаў міліцыі распачалі 12 крымінальных спраў. 17 жніўня афіцыйна на сайце УУС выбачыўся перад гродзенцамі за прымяненне сілы ў дачыненні да ўдзельнікаў акцый пратэстаў. Аднак пазней ён выказаў словы гордасці і падзякі супрацоўнікам АМАП, якія ў цяжкую хвіліну ўсталі на абарону дзяржавы і яе канстытуцыйнага ладу.
Грамадская дзейнасць
30 верасня 2014 года абраны на пасаду старшыні Гродзенскай абласной арганізацыйнай структуры Беларускага фізкультурна-спартыўнага таварыства «Дынама», якую пакінуў у 2021 годзе.
Чадзель
Да 2006 года ўваходзіла ў склад Роўбіцкага сельсавета.
Павел Віктаравіч Вераб’ёў
Павел Віктаравіч Вераб’ёў ( в. Рабавічы, Слаўгарадскі раён —, ) — беларускі літаратар і журналіст.
Біяграфія
Скончыў завочна факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта і Мінскую вышэйшую партыйную школу.
Працаваць пачынаў у слаўгарадскай раённай газеце, пасля пераехаў у Мінск, дзе працаваў на розных адказных пасадах у часопісе «Народная гаспадарка Беларусі», загадчыкам сектара друку ЦК ЛКСМБ, газетах «Чырвоная змена» і «Знамя юности».
У 1991-м непрацяглы час быў галоўным рэдактарам газеты «Знамя юности», з 1992-га — намеснік галоўнага рэдактара газеты «Добры вечар», з 1994-га — аглядальнік газеты «Мінская праўда».
Узнагароды
Павел Вераб’ёў быў лаўрэатам прэміі імя Максіма Багдановіча выдавецтва «Мастацкая літаратура».
Мармарыс
Мармарыс (Marmaris) — горад-порт і курорт у Турцыі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна. Размяшчаецца на ўзбярэжжы Міжземнага мора на паўднёвым захадзе Турцыі, у правінцыі Мугла. Знаходзіцца за 95 км ад аэрапорта Даламан.
Зуб-Буда
Зуб-Бу́да (, Зуб-Буда) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.
Размяшчэнне
За 24 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 167 км ад Гомеля, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Экалогія і прырода
На захадзе вёска мяжуе з лесам.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, да цэнтра якой з усходу далучаецца завулак. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя, калі належала Радзівілам і ўваходзіла ў Шкоўскае войтаўства Парэцкай воласці Мазырскага павета. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Па даных на 1897 год у засценку Зубарэвіцкая Буда (ён жа Дашкевічы) знаходзіліся 2 ветракі. У 1917 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 16 жыхароў. 6 жыхароў загінулі на фронце.
Чапялі (Пружанскі раён)
Чапялі́ (, Чепели) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Вышогруд
Вышогруд (Wyszogród) — горад у Польшчы на беразе Віслы, за 73 км на захад ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Плоцкага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Вышогруд. Займае плошчу 12,96 км². Насельніцтва 2,7 тыс. чалавек (на 2018).
Shum Davar
Shum Davar — міжнародны музычны праект, які ў сваёй творчасці спалучае элементы клезмеру, цыганскага, балканскага, каўказскага і усходнеславянскага фальклору. Гурт быў заснаваны ў 2013 годзе ў Празе, Чэхія.
Дыскаграфія
EP Lieben (2016) LP Tbiliso (2017)
Апнагюх
Апнагю́х (Ափնագյուղ) — сяло ў марзе Арагацотн, у цэнтры Арменіі. Размешчана за 19 км на поўдзень ад Апарана і за 18 км на поўнач ад Аштарака. На ўсход ад сяла размешчаны каньён р. Касах, за 7 км на поўдзень размешчана сяло Арташаван.
Пясочны гадзіннік
Пясочны гадзіннік — найпрасцейшая прылада для вымярэння часу. 2 лейкападобныя пасудзіны (ці цэлая сістэма) злучаны вузкай гарлавінай; адна часткова запоўнена пяском. Прамежак часу, за які пясок праз гарлавіну перасыпаецца з адной пасудзіны ў другую, можа складаць ад некалькіх секунд да некалькіх гадзін.
Гісторыя і сучаснасць
Адным з першых згадванняў пра такі гадзіннік з'яўляецца выяўленае ў Парыжы паведамленне, у якім утрымліваецца ўказанне па падрыхтоўцы тонкага пяску з парашка чорнага мармуру, пракіпячонага ў віне і высушанага на сонцы. На караблях ужываліся чатырохгадзінныя пясочныя гадзіннікі (час адной вахты) і 30-секундныя для вызначэння хуткасці карабля па лагу.
Іванішчавічы (Акцябрскі раён)
Івані́шчавічы (, Иванищевичи) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.
Знаходзіцца за 18 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 5 км на поўнач ад Любані, за 248 км ад Гомеля, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор (лінія Асіповічы — Жлобін). Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядома з XIV стагоддзя, пазначана ў лісце князя Гальшанскага ад 1396 года як сяло ў Глускай воласці.
У 1593 годзе ўладанне Кіеўскага Пячэрскага манастыра. У дзяржаўных актах згадваецца пад 1671 годам. У 1683 годзе дзейнічала царква, распрацоўвалася рудня, якая павінна была ўступіць у дзеянне з 1695 годзе.
У 1740-я гады Іванішчавічы ўваходзілі у Шкоўскае войтаўства Парэцкай воласці Мазырскага павета.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Бабруйскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. Належала войскаму Рэчыцкага павета Міхалу Крыштаповічу. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады.
У XIX стагоддзі — маёнтак, які належаў памешчыкам Шчэлкану і Гальперыну. На 1868 год Гальперын валодаў 3094 дзесяцінамі зямлі, вадзяным млыном. У 1870 годзе маёнтак належаў толькі Шчэлкану, у 1906 — памешчыку Гурыновічу. Паводле перапісу 1897 года, існавалі вёска і аднайменны засценак. На 1908 год мясцовасць уваходзіла ў склад Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1910 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа, а на пачатку 1920-х гадоў для яе быў вылучаны нацыяналізаваны будынак. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Камінтэрн», працавала гамарня. У 1930-я гады вёска і засценак аб’яднаны ў адзін населены пункт — вёску Іванішчавічы.
У гады Вялікай Айчыннай вайны нацысты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску (85 двароў) і забілі 83 жыхары; 37 жыхароў загінулі на фронце.
Марыя Аляксандраўна Фалалеева
Марыя Аляксандраўна Фалалеева (нар., Віцебск) — беларуская грамадская дзеячка. Старшыня Цэнтральнага Савета Міжнароднага грамадскага аб’яднання «Экапраект», кандыдат геаграфічных навук. Спецыяліст у галіне экалагічнай і кліматычнай палітыкі, устойлівага развіцця гарадоў, партнёрскага кіравання.
Біяграфія
Нарадзілася 5 верасня 1976 года ў горадзе Віцебск. Скончыла сярэднюю школу № 37 г. Віцебска ў 1993 годзе. Вучылася на геаграфічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, ва Універсітэце Лунда (Швецыя). У 2004 годзе абараніла кандыдатскую дысертацыю на тэму «Прасторавая структура гарадскіх ландшафтаў і ацэнка іх экалагічнага патэнцыяла: на прыкладзе горада Мінск». З 2006 года працавала ў міжнародных даследчых цэнтрах — Інстытут экалагічных даследванняў (IVM VU, Амстэрдам, Нідэрланды), Цэнтр экалагічных даследванняў (UFZ, Ляйпцыг, Германія), Цэнтр марскіх і прыбярэжных даследванняў (CMRC UCC, Корк, Ірландыя). Больш 15 гадоў займаецца навуковымі даследваннямі і практычнымі праектамі па распрацоўцы методык і планаў кліматычнай адаптацыі, устойлівага гарадскога развіцця, ацэнкі эфектыўнасці экалагічных палітык і праектаў. Праводзіла даследванні ў Нідэрландах, Велікабрытаніі, Венгрыі, Ірландыі, краінах Усходняй Еўропы. Аўтар навуковых публікацый, адукацыйных курсаў і трэнінгаў у сферы зменаў клімату, экалагічнай палітыкі і інавацый , удзелу зацікаўленых бакоў, экалогіі гарадоў. Эксперт нацыянальнай дэлегацыі Рэспублікі Беларусь на Канферэнцыях Бакоў Рамкавай Канвенцыі ААН аб зменах клімату (РКЗК ААН) у Парыжы (2015) і Катовіцэ (2018). Працавала ў праектах ЕС, ПРААН, SIDA, СAN, 350.org, КОМГОР.
А зараз нешта зусім іншае
«А зараз нешта зусім іншае» (And Now for Something Completely Different) — спін-оф брытанскага тэлевізійнага камедыйнага серыяла «Лятаючы цырк Монці Пайтана», у які былі ўключаны скетчы з першых дзвюх серый. Назвай фільма стала фраза, якая часта выкарыстоўвалася ў шоу.
Нью-Ёрк (Данецкая вобласць)
Нью-Ёрк (Нью-Йорк; з 1951 да 2021 года Ноўгарадскэ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Данецкай вобласці (Бахмуцкі раён), падпарадкаваны Тарэцку. Знаходзіцца на рацэ Крывы Тарэц, за 10 км ад Тарэцка і за 38 км ад Данецка.
Гісторыя
Паселішча Нью-Ёрк заснавана менанітамі, запрошанымі ў Расію Кацярынай II. У савецкі час (раней за 1931 год) яны былі дэпартаваныя ў Амурскую вобласць, дзе арганізавалі аднайменнае паселішча.
Пасёлак называўся Нью-Ёрк да кастрычніка 1951 года ; пад гэтай назвай згадваецца ў драме Віктара Някрасава «У родным горадзе». Пасёлак не пераназывалі, пакуль адносіны з былым саюзнікам ЗША не сапсаваліся ў выніку Халоднай вайны.
3 лютага 2021 года ў Камітэт Вярхоўнай рады Украіны па пытаннях дзяржаўнай улады, мясцовага самакіравання, рэгіянальнага развіцця і горадабудаўніцтва была вылучана рэкамендацыя аб перайменаванні пгт Ноўгарадскэ ў пгт Нью-Ёрк. У абмеркаванні гэтага перайменавання ў Камітэце ВР быў прыведзены аргумент аб «прарасійскасці» назвы Ноўгарадскэ.
1 ліпеня 2021 года Вярхоўная Рада пераназвала Ноўгарадскэ ў Нью-Ёрк, вярнуўшы яму гістарычную назву.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва
Транспарт
На тэрыторыі пасёлка размешчана чыгуначная станцыя Фенольная, на лініі «Касцянтыніўка — Ясынувата».
Алена Іванаўна Белая
Сфера навыковых інтарэсаў: праблематыка асабістасці ў шырокім гуманітарным кантэксце. Кандыдат педагагічных навук. Доктар філалагічных навук.
Біяграфія
Скончыла ў 1979 годзе Магілёўскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. А. Куляшова па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура».
Працавала выхавацелем дзіцячага садку, настаўнікам у горадзе Слонім, настаўнікам беларускай мовы і літаратуры гімназіі № 2 горада Баранавічы. У 1995—1995 гг. — навучанне ў аспірантуры Нацыянальнага інстытута адукацыі.
У 2000 годзе абараніла кандыдатскую дысертацыю па тэме «Фарміраванне гісторыка-патрыятычнай свядомасці школьнікаў пры вывучэнні літаратуры (на матэрыяле твораў У. Караткевіча)». Навуковая значнасць атрыманых вынікаў дысертацыі вызначаееца тым, што на аснове теэрэтычнага і эксперыментальна-практычнага даследвання распрацавана сістэма вывучэння творчасці У.Караткевіча, якая забяспечвае большую эфектыўнасць працэсу фарміравання гістарычнай свядомасці школьнікаў як адной з асноў іх грамадзянска-патрыятычнага выхавання.
У 2003 г. атрымала вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «Педагогіка».
У 2003—2004 гг. працавала на пасадзе загадчыка кафедры гуманітарных дысцыплін Баранавіцкага дзяржаўнага вышэйшага педагагічнага каледжа, у 2004—2006 гг. — загадчыкам кафедры філалогіі Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
У 2006—2009 гг. праходзіла навучанне ў дактарантуры пры кафедре беларускай літаратуры і культуры БДУ. З 2012 г. — прафесар кафедры філалогіі Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
У 2019 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Беларуская проза першай трэці ХХ ст. : станаўленне сістэмы персанажаў, тыпы і эвалюцыя мастацкіх характараў».
Аленай Іванаўнай упершыню праведзена комплекснае даследаванне сістэмы персанажаў у яе непарыўнасці з мастацкай канцэпцыяй асобы на матэрыяле беларускай прозы першай трэці ХХ ст. Да гэтага адпаведная праблематыка ў творах данага перыяду асвятлялася фрагментарна, класіфікацыя і сістэматызацыя літаратурных тыпаў не ажыццяўлялася. Уведзены ў навуковы ўжытак тэарэтычныя даследаванні, якія дагэтуль былі на перыферыі даследчай думкі; улучаны ў тыпалагічны кантэкст мастацкія творы Я. Брайцава, Я. Нёманскага, М. Мойхер-Сфарыма, М. Ільінскага, С. Пясецкага і інш.; прапанавана новае прачытанне твораў З. Бядулі, М. Зарэцкага, К. Чорнага. Выяўлены кагерэнтнасць і пераемнасць, семантыка-стылявыя мадыфікацыі і нацыянальная адметнасць персанажаў айчыннай прозы, вызначаны вектары іх эвалюцыі, дадзена абноўленая трактоўка традыцыйных мастацкіх тыпаў, вылучаны новыя тыпы і характары. Мэтам літаратуразнаўчага даследавання падпарадкаваны асобныя паняцці і катэгорыі з тэзаўрусу сумежных антрапалагічна арыентаваных навук.
Вынікі даследавання могуць быць выкарыстаны пры распрацоўцы курсаў па гісторыі беларускай літаратуры для вышэйшай школы, планаў семінарскіх і практычных заняткаў, стварэнні праграм па ўводзінах у літаратуразнаўства, тэорыі літаратуры; пры правядзенні параўнальна-тыпалагічных даследаванняў іншых літаратур акрэсленага перыяду.
У 2006 г. выйшла кніга паэзіі Алены Белай пад назвай «Кніга жонкі паэта».
Узнагароды
2012 — прэмія спецыяльнага фонда Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў за асабісты ўклад у развіццё здольнасцей адораных студэнтаў па выніках 2010—2011 навучальнага года. 2013 — грамата Міністэрства адукацыі Республікі Беларусь за актыўны ўдзел ў міжнародным супрацоўніцтве, асабісты ўклад у развіццё здольнасцей адораных студэнтаў і ў сувязі з Днём беларускай навукі.
Бібліяграфія
Манаграфіі:
Навукова-метадычныя выданні:
Аўтар больш за 100 навуковых артыкулаў, тэзісаў дакладаў па літаратуразнаўству, методыцы выкладання беларускай літаратуры.
Янаўшчына (Пружанскі раён)
Я́наўшчына (, Яновщина) — хутар у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавета.
Чатырохевангелле Івана Аляксандра
Чатыро́хева́нгелле Іва́на Алякса́ндра (Четвероевангелие на (цар) Иван Александър) — ілюмінаванае рукапіснае Евангелле, напісанае і ілюстраванае ў 1355—1356 гг. для цара Другога Балгарскага царства Івана Аляксандра. Рукапіс лічыцца адным з найбольш каштоўных літаратурных твораў сярэдневяковай балгарскай культуры.
Манускрыпт, які цяпер захоўваецца ў Брытанскай бібліятэцы, уключае тэкст чатырох Евангелляў і некаторыя іншыя тэксты. Рукапіс змяшчае 366 (або 352 у залежнасці ад групавання) мініяцюр і складаецца з 286 пергаментных фаліянтаў памерам 33 x 24,3 см, пазней пранумараваных алоўкам. Аркуш № 74 быў выразаны і выкрадзены ў пазнейшыя часы; найімаверней на ім была мініяцюра з выяваю Суднага дня.
Мова тэксту ў розных крыніцах апісваецца як балгарская, сярэднебалгарская, славянская , ці царкоўнаславянская.
Гісторыя
Рукапіс быў напісаны манахам Сімяонам у 1355—1356 гадах па загаду цара Івана Аляксандра; імаверна, кніга прызначалася для выкарыстання ў асабістай царскай капліцы. Манах упамінае сваё імя ў калафоне на 275 старонцы. Няясна, ці ілюстраваў Сімяон Чатырохевангелле ўласнаручна, ці толькі займаўся перапісваннем. Над мініяцюрамі працавалі па меншай меры тры розныя мастакі, але, як звычайна, іх імёны нідзе не паведамляюцца. Почырк у рукапісе падобны на почырк у хроніцы Канстанціна Манасіі (1344—1345), якая адносіцца да твораў Тырнаўскай літаратурнай школы таго ж часу. Першапачаткова манускрыпт быў аздоблены золатам, каштоўнымі камянямі і жэмчугам, аднак пазней гэтыя пласціны зніклі і былі замененыя цяперашнімі.
Пасля захопу Вялікага Тырнава асманамі ў 1393 рукапіс быў перапраўлены ў Малдавію, магчыма балгарскім уцекачом. Праз некалькі гадоў яго выкупіў князь Аляксандр I Добры, што засведчана чырвоным запісам на аркушы № 5.
Далейшы лёс манускрыпта да моманту, калі ў XVII стагоддзі ён трапіў у на гары Афон, невядомы. У 1837 годзе настаяцель манастыра перадаў Чатырохевангелле англійскаму вандроўніку і калекцыянеру Роберту Курзану (Robert Curzon). Па словах самога Роберта Курзана, гэта быў падарунак, аднак Мілнер-Галанд апісвае рукапіс як «бесаромна прысвоены». Магчыма, гэта ўратавала рукапіс ад пажару, які цалкам знішчыў манастыр і ўсе яго зборы у канцы XIX стагоддзя.
Пасля Курзанавай смерці ў 1873 годзе яго дачка Дарыя ў 1917 перадала ўсю калекцыю ў Брытанскі музей. З 1973, пасля стварэння Брытанскай бібліятэкі, манускрыпт захоўваецца там.
Васіль (Лужынскі)
Васіль (свецкае імя: Васіль Венядзікт Лужынскі;, Старая Рудня, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня — , Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя) — уніяцкі, потым праваслаўны царкоўны дзеяч Расійскай імперыі, епіскап Аршанскі (1833—1840), архіепіскап Полацкі (1840—1866), адзін з ініцыятараў Полацкага царкоўнага сабора. Доктар багаслоўя (1825).
Уніяцкі епіскап
Нарадзіўся ў сям’і ўніяцкага святара Стэфана Лужынскага. З-за смерці бацькі выхоўваўся ў стрыечнага дзядзькі, двараніна-католіка. Навучаўся ў Полацкай духоўнай семінарыі (1807—1814), Полацкай езуіцкай акадэміі (1814—1816), скончыў Галоўную каталіцкую семінарыю пры Віленскім універсітэце (1819) ў ступені кандыдата філасофіі.
У 1833 годзе стаў малодшым протаіерэем Полацкага кафедральнага сабора і старшынёй Беларускай кансісторыі. 6 снежня 1833 года Іасафат Булгак прызначыў, а 28 студзеня 1834 года пасвяціў Лужынскага ў епіскапа Аршанскага, вікарыя Беларускай уніяцкай архіепархіі.
Пасля смерці Іасафата Булгака ў 1838 годзе атрымаў паўнамоцтвы епіскапа Беларускага (Полацкага). 12 лютага 1839 года разам з Іосіфам Сямашкам, Антоніем Зубкам і іншым уніяцкім духавенствам падпісаў акт Полацкага царкоўнага сабора аб скасаванні Берасцейскай уніі і далучэнні да праваслаўя. У адрозненне ад архіепіскапа Смарагда, выступаў за агульнае, саборнае ўз’яднанне праз асцярожныя ўнутраныя змены ў самой уніяцкай царкве.
Праваслаўны архірэй
6 сакавіка 1839 года прызначаны епіскапам Аршанскім, вікарыем Магілёўскай епархіі. 7 ліпеня 1840 года быў узведзены ў праваслаўнага епіскапа Полацкага і Віцебскага, з 1841 года — архіепіскапа.
Дзейнасць архіепіскапа Васіля на гэтай пасадзе была прысвечана аднаўленню колішніх праваслаўных рэліквій і храмаў, умацаванню праваслаўя сярод насельніцтва. Пры яго ўдзеле быў адрожаны Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр: адрамантавана Спаса-Праабражэнская царква, узведзены багадзельня і жаночае епархіальнае вучылішча. Архіерэй ладзіў хросныя хады з крыжом Ефрасінні Полацкай, у выніку чаго былі сабраны ахвяраванні на аднаўленне манастыра, асвечанага ў 1842 годзе. Ён неаднаразова хадайнічаў аб перанясенні мошчаў святой Ефрасінні з Кіева ў Полацк, аднак станоўчага адказу не атрымліваў.
У 1842 годзе перанёс архірэйскую рэзідэнцыю з Полацка ў Віцебск. Актыўна займаўся місіянерскай дзейнасцю, дзякуючы чаму далучыў да праваслаўя 5 тыс. старавераў, для якіх заснаваў аднаверскія прыходы. Падчас паўстання 1863—1864 гадоў падтрымаў царскія ўлады, за што падвергся нападу з боку паўстанцаў.
У 1866 годзе быў вызвалены ад кіравання епархіяй і прызначаны членам Свяцейшага сінода. З’яўляўся ганаровым сябрам Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі (1876). У апошнія гады жыцця напісаў манаграфію «Нататкі», заснаваную на ўласных успамінах пра ліквідацыю ўніяцтва ў Паўночна-Заходнім краі.
Памёр у Санкт-Пецярбургу 21 студзеня 1879 года. Пахаваны каля царквы ў сваім маёнтку Любашкаве на Віцебшчыне, за савецкім часам надмагілле было знішчана.
Памяць
На месцы пахавання архіепіскапа, побач з вёскай Макарава цяперашняга Віцебскага раёна ў 2016 годзе быў пастаўлены і асвечаны памятны крыж.
Асятніца
Асятні́ца (, Осетница) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Ара (сяло)
Ара́ (Արա) — сяло ў марзе Арагацотн, у цэнтры Арменіі. Размешчана за 3 км на паўночны захад ад Апнагюха.
У сяле размешчаны руіны каравансарая 1213 г.
Уладзімір Мікалаевіч Глазырын
Уладзімір Мікалаевіч Глазырын (, Гарадзішчанскі раён, Чаркаская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Пасля вучобы ў рэальным вучылішчы працаваў рабочым на чыгунцы. У 1918 годзе пайшоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію, удзельнічаў у баях з войскамі Калчака і польскімі легіёнамі. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Жыў і працаваў у Менску і Маскве, у Польшчы. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.
Творчасць
Літаратурнай працай пачаў займацца ў 1934 годзе. Пісаў на рускай мове. Апублікаваў урыўкі з п’ес «Фронт» (1934—1935), «Огонь» (1935), «Юрий Резлер» (1936) і інш. Аўтар кнігі апавяданняў для дзяцей «В детстве» (1939). У перакладзе на беларускую мову выйшлі драма «Фронт» (1935), «Апавяданні» (1938), аповесць для дзяцей «Коля Гузоўскі» (1936) і апавяданне «Маленькі разведчык» (1938). На рускую мову пераклаў апавяданні М. Лынькова.
Вольга Аніскоўцава
Вольга Аніскоўцава (нар., Жлобін, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Рана пачала легіянерскую кар’еру, напачатку «нулёвых» пакінуўшы «Бабруйчанку» і перайшла ў казахстанскі «Алма» (цяперашні «БІІК Шымкент»). Потым быў віцебскі «Універсітэт» і казахстанскі «СШВСМ-Кайрат», а ў 2015-м паўабаронца вярнулася ў Бабруйск.
Паралельна з’яўляецца капітанам у камандзе «Сталіца» па міні-футболе, з якой у 2022 годзе стала чэмпіёнам Беларусі.
Возера Севан (Тытан)
Дыяметр возера складае 46,9 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Севан з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.
Самуэль Казімір Цеханавецкі
Самуэль Казімір Цеханавецкі (Samuel Kazimierz Ciechanowiecki (памёр ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Падкаморы мсціслаўскі ў 1678 годзе, стольнік смаленскі да 1678 года, падваявода смаленскі ў 1653—1654 гадах.
Быў электарам Міхала Вішнявецкага ад Полацкага ваяводства на элекцыйным сойме 1699 года.
Бортнавічы
Бо́ртнавічы (, Бортновичи) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хараўскага сельсавета.
Валерыя Богдан
Валерыя Богдан (нар., Баранавічы, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
У12 гадоў запісалася на факультатыў па футболе. Выхаванка баранавіцкай ДЮСШ-5. Гуляла за РДВАР (2015—2018), «Іслач»-РДВАР з Мінскага раёна (2019) і сталічную «Зорку»-БДУ (2020). У 2021 годзе яе выкупіў футбольны клуб «Мінск».
Мае дасведчанне выступаў за нацыйную зборную Беларусі, за якую дэбютавала ў 2018 годзе.
Возера Сатанера (Тытан)
Сатанера (Sotonera Lacus) — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах 76.75°N, -17.45°W.