cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ром
Гісторыя
Паходжанне назвы "ром" і дакладны час пачатку яго вытворчасці невядомы. Мяркуюць, што назва з'яўляецца скарачэннем ад лацінскага слова Saccharum, якое азначала "цукровы трыснёг", або вытворнае ад слэнгавага ramboozle ("замяшанне"), французскага arôme ("водар"), галандскага roemer (шклянка) і г. д. Цукровы трыснёг як сельскагаспадарчая культура быў здаўна вядомы ў краінах Азіі. У Новы Свет ён быў увезены самім Хрыстафорам Калумбам у 1493 г. з Азорскіх астравоў. Аднак першыя ўзгадкі пра вытворчасць моцнага напою з гэтай расліны з'явіліся толькі ў XVII ст., першапачаткова ў карыбскіх і паўночнаамерыканскіх еўрапейскіх калоніях. У англамоўных дакументах ром першапачаткова вызначаўся як "барбадаскі напой", таму менавіта Барбадас прынята лічыць яго радзімай. Але вядома, што яшчэ раней алкагольны напой з цукровага трыснягу выраблялі партугальскія каланісты ў Бразіліі.
Папулярнасць рому ў амерыканскіх калоніях тлумачыцца надзвычайнай таннасцю яго вытворчасці ў параўнанні з алкагольнымі напоямі са збожжа і вінаграду. Ром у вялікай колькасці ўжывалі каланісты, маракі і піраты. Яго выдавалі замест заробку, а таксама ім стымулявалі працу рабоў. У Афрыцы каланіяльныя гандляры абменьвалі ром на золата і рабоў.
У 1687 — 1970 гг. на брытанскім флоце дзейнічала правіла выдаваць матросам штодзень каля 230 г. рому. Гэтая традыцыя часткова захавалася на канадскім флоце. У XVIII ст. у паўночнаамерыканскіх калоніях Вялікабрытаніі квітнела кантрабанда сыравінай для вытворчасці рому з французскіх калоній. Некаторыя гісторыкі лічаць, што спроба ўлад спыніць незаконны гандаль у 1764 г. прадвызначыла будучую Амерыканскую рэвалюцыю. Падлічана, што незадоўга да рэвалюцыі амерыканцы штогод выпівалі 14 літраў рому на душу насельніцтва.
Такім чынам ром трывала ўвайшоў у паўсядзённую культуру многіх краін Вест-Індыі, Лацінскай Амерыкі і паўднёвых штатаў ЗША. Значна пазней яго вытворчасць наладзілі на поўдні Афрыкі, у Аўстраліі, Індыі і г. д. У Еўропе ром успрымаўся як танны напой для каланістаў і маракоў і да сярэдзіны XIX ст. фактычна не меў папулярнасці. Толькі паляпшэнне працэсу вытворчасці ў французскіх і іспанскіх калоніях спрыяла паступоваму асваенню еўрапейскага рынку.
У Беларусі вытворчасць сапраўднага рому з кубінскай сыравіны была распачата толькі ў 2011 г.
Вытворчасць і гатункі
Сыравінай для вырабу рому з'яўляюцца сок цукровага трыснягу або цукровая патака і меласа, якія застаюцца пасля вытворчасці цукру. Выраб рому з соку асабліва характэрны для франкамоўных краін Вест-Індыі, таму французскі ром звычайна даражэйшы, чым з іншых краін. Сыравіну вараць, пакуль яна не ператвараецца ў сіроп. У працэсе фарміруюцца крышталікі цукру, якія выдаляюць шляхам мяшання і сцэджвання або фільтрацыі. У атрыманую масу дадаюць дрожджы і ваду, пасля чаго даюць час для ферментацыі. Канчатковым этапам вытворчасці з'яўляецца перагонка ў традыцыйных медных перагонных апаратах або рэктыфікацыйных калонах.
Многія вытворцы пасля перагонкі трымаюць ром у дубовых бочках. Лічыцца, што такім чынам ён набывае асаблівы смак, набліжаны да віскі. Ром з дубовых бочак мае цёмны або залаты колер. У адрозненні ад празрыстага рому, які часцяком дадаюць у кактэйлі, гэтыя гатункі ўжываюць толькі як самастойны напой. Але цёмны колер рому таксама дасягаецца іншымі шляхамі - дамешкамі меласы (характэрна для Барбадаса і Ямайкі), мёду (Канарскія астравы), розных спецый (краіны Азіі) і г. д.
Утрыманне алкаголю ў гатовым напоі, яго смак, водар і спосаб ужывання вельмі адрозніваюцца ў залежнасці ад краіны, дзе ён быў выраблены.
Выкарыстанне
Ром можа ўжывацца як самастойны напой, але таксама шырока выкарыстоўваецца як інгрэдыент для стварэння іншых напояў і кактэйляў, у тым ліку грогу, дайкіры, махіта, маі-таі, пуншу. Ромам шырока карыстаюцца ў вытворчасці кандытарскіх вырабаў.
(158) Караніда
(158) Караніда (Κορωνίς) — даволі яркі камяністы астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў выяўлены рускім астраномам Віктарам Кнорэ 4 студзеня 1876 года ў Берлінскай абсерваторыі і названы ў гонар Караніды, німфы ў старажытнагрэчаскай міфалогіі ці іншага персанажа гэтай міфалогіі, які носіць гэта імя.
Паморскае ваяводства
Паморскае ваяводства (województwo pomorskie), ваяводства, размешчанае на поўначыПольшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Гданьск.
Насельніцтва - 2 290 070 жыхароў (2013 год).
Савецкая (Сенненскі раён)
Саве́цкая (, Советская) (да 30 ліпеня 1964 года Ю́дзенічы ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавета.
Каменка (Варонежская вобласць)
Ка́менка (Каменка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каменскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8375 чалавек (2017). Пасёлак размяшчаецца за 143 км на поўдзень ад Варонежа ля аўтамабільнай дарогі Варонеж — Луганск. Заснавана ў 1750 годзе казакамі як хутар.
Петрытолі
Петрытолі (Petritoli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ферма.
Насельніцтва складае 2495 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 105 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 63027. Тэлефонны код — 0734.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Ян Хрысціцель.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Барыс Яўсеевіч Малкін
Барыс Яўсеевіч Малкін (, Прылукі, Чарнігаўская губерня —, Мінск) — савецкі тэатральны мастак, графік.
Творчасць
Аформіў спектаклі ў тэатры імя Я. Купалы («Партызаны» (1938) і «Мілы чалавек» (1945) К. Крапівы, «Паўлінка» (1944) і «Прымакі» (1944) Я. Купалы, «Позняе каханне» А. Астроўскага (1944), «Маладая гвардыя» А. Фадзеева (1947), «Спадарыня міністэрка» Б. Нушыча (1956), «Востраў Афрадыты» А. Парніса (1960)); у тэатры імя Я. Коласа («Ірынка» К. Чорнага (1941)); у Рускім тэатры БССР («Карчмарка» К. Гальдоні (1951) і «Шальныя грошы» А. Астроўскага (1951)).
Жонка — актрыса Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы Вера Пола. Пасля смерці мужа была ініцыятарам яго персанальнай выстаўкі, якая адбылася ў 1974 годзе ў Мінску, у будынку Саюза мастакоў БССР на Цэнтральнай плошчы. У дзвюх невялічкіх выставачных залах атрымалася змясціць амаль чацвёртую частку з прадстаўленых работ — малюнкаў, эстампаў, плакатаў, жанравых кампазіцый, партрэтаў, нацюрмортаў.
Сінантропныя мухі
Сінантропныя мухі — мухі, экалагічна звязаныя з селішчамі людзей. Яны ўяўляюць найбольшую небяспеку для здароўя чалавека і хатніх жывёл.
Да сінантропных мух адносяцца, у першую чаргу, прадстаўнікі наступных сямействаў:, , , , , — крывасоскі, а таксама прадстаўнікі трох сямействаў і падсямействаў аваднёў: ,  і.
Медыцынскае значэнне
З эпідэміялагічнага пункту гледжання роля мух асабліва вялікая ў распаўсюджанні кішачных і вочных інфекцый. Датыкаючыся з фекаліямі хворых людзей, мухі атрымліваюць узбуджальнікаў дызентэрыі, брушнога тыфа, халеры, а таксама цысты прасцейшых і яйкі гельмінтаў. Узбуджальнікі гэтых хвароб захоўваюцца на целе насякомых на працягу некалькіх сутак, Яны не губляюць вірулентнасць і ў кішачніку мух. Прайшоўшы ў вірулентным стане праз стрававальную сістэму, узбуджальнікі разам з адрыжкай і фекаліямі мух трапляюць на ежу чалавека і прадметы хатняга ўжытку. Мухі могуць быць датычныя да перадачы харчовых токсікаінфекцый. Узбуджальнікаў гэтых захворванняў яны атрымліваюць, харчуючыся на трупах жывёл і мясе, якое захоўваецца з парушэннем санітарных правілаў.
Інфекцыйныя кан'юктывіты і трахомы (вочныя хваробы) мухі распаўсюджваюць пры харчаванні выдзяленнямі з вачэй хворага чалавека, а затым кантактуючы з вачыма здаровага.
Несумненна значэнне мух у перадачы віруса поліяміэліту. Не выключана іх роля ў распаўсюджванні туберкулёзу, а таксама адэнавіруснай інфекцыі.
Крывасмактальныя мухі могуць быць механічнымі пераносчыкамі тулярэміі, сібірскай язвы, стафілакококавых інфекцый. Лічынкі некаторых відаў мух выклікаюць тканкавыя або паражнінавыя міязы.
Сінантропных мух па месцы іх пражывання ў населеных пунктах падзяляюць на эндафілаў, паўэндафілаў, факультатыўных эндафілаў і экзафілаў.
Эндафільныя віды ў дарослым стане ўсё жыццё праводзяць у жыллі людзей або памяшканнях для жывёлы. Тыповы прадстаўнік эндафілаў —.
Паўэндафілы насяляюць як у памяшканнях, так і на адкрытым паветры. Да гэтай групы ставяцца і.
Факультатыўныя эндафілы практычна ўвесь час праводзяць па-за памяшканняў і залятаюць туды толькі на вельмі прывабныя пахі. У якасці прыкладу можна прывесці і.
Знішчальныя мерапрыемствы
Для дэзінсекцыі (знішчэння насякомых, здольных пераносіць трансмісіўныя хваробы) выкарыстоўваюць розныя інсектыцыды. Інсектыцыды для знішчэння лічынак і кукалак называюцца ларвіцыды. Хімічныя сродкі не рэкамендуецца ўжываць, калі ў хаце ёсць маленькія дзеці ці хатнія гадаванцы.
Прафілактычныя мерапрыемствы
Мэта прафілактычных мерапрыемстваў – пазбавіць мух крыніц харчавання і ўмоў для размнажэння. Варта памятаць, што залятаюць мухі ў дом чалавека за ежай. Таму дом трэба ўтрымліваць у чысціні: не пакідаць на стале крошкі і рэшткі ежы, прыбіраць прадукты ў халадзільнік або зачыняць іх крышкамі, рэгулярна выносіць смецце, праводзіць вільготную ўборку. Каб самкі не маглі адкладваць яйкі, рэкамендуецца 1-2 разы ў месяц апрацоўваць дэзінфікавальнымі сродкамі выграбныя ямы, часовыя прыбіральні, ёмістасці для цвёрдых адкідаў. Збор, захоўванне і вываз бытавых адходаў павінны ажыццяўляцца ў адпаведнасці са СНІПамі і санітарна-эпідэміялагічнымі патрабаваннямі.
Сямейства
. Распаўсюджаная ў Закаўказзі, Сярэдняй Азіі, Казахстане. У Расіі сустракаецца ў субтрапічнай зоне. Від размнажаецца толькі ў тых населеных пунктах, дзе на зямлі прысутнічаюць экскрыменты чалавека. Мухі харчуюцца фруктовымі сокамі, мясам, малочнымі прадуктамі. Ахвотна нападаюць на чалавека, злізваючы пот, выдзяленні слізістых абалонак вачэй і крывяністы эксудат ран. Від адыгрывае важную ролю ў распаўсюдзе вочных хвароб і кішачных інфекцый.
. Распаўсюджаная паўсюдна (акрамя крайняй поўначы). Гэта пасялковы від, цесна звязаны з населенымі пунктамі, у якіх есць свойскія жывелы. Яна — аблігатны гематафаг; самкі і самцы харчуюцца крывёй, нападаючы пераважна на буйную рагатую жывёлу і коней, але часам і на чалавека. З'яўляецца механічным пераносчыкам стафілакокаў, а таксама ўзбуджальнікаў сібірскай язвы і тулярэміі.
. Арэал віду ў Расіі – паўночныя і цэнтральныя раёны. Асноўныя месцы выплоду — неканалізацыйныя прыбіральні (вясковыя прыбіральні). Від з'яўляецца пераносчыкам кішачных інфекцый і інвазій.
распаўсюджаная ў Еўрапейскай частцы, Сібіры, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі. Лічынкі развіваюцца ў трупах млекакормячых, мясных адкідах, неглыбокіх (да 1 м) скотамагільніках. Дарослыя мухі сустракаюцца ў садах і на рынках. Шматлікія вясной і восенню. Прымаюць удзел у распаўсюдзе кішачных інфекцый. Лічынкі могуць выклікаць тканкавыя і нават кішачныя міязы.
Віды роду. Найбольш вядомымі прадстаўнікамі роду з'яўляюцца  і. Першы від распаўсюджаны пераважна ў паўночных раёнах, а другі — на поўдні. Абодва віды лічацца факультатыўна-пасялковымі і з'яўляюцца факультатыўнымі эндафіламі. Дарослыя асобіны жывуць на рынках, бойнях, месцах адкрытага продажу ежы. У хаты залятаюць рэдка. Харчуюцца мясам, фекаліямі, ягадамі і садавінай. Лічынкі развіваюцца ў трупах жывёл, мясных адходах на бойню, адкідах з кухні, фекаліях, а таксама ў свежай і маласольнай рыбе на рыбных промыслах. Віды роду вядомыя як пераносчыкі кішачных інфекцый і поліяміэліту. Лічынкі могуць выклікаць тканкавыя міязы.
Уключае шмат сінантропных відаў. Найбольш шырока распаўсюджанымі з'яўляюцца, ,. Гэта паўпасялковыя віды. Аднак іх колькасць у населеных пунктах вышэй, чым у прыродзе. Лічынкі развіваюцца ў экскрыментах чалавека і жывёл, у адкідах кухні. Дарослыя асобіны — факультатыўныя капрафагі. Імага харчуюцца экскрыментамі, мясам, ягадамі і садавінай. Ступень экзафільнасці шэрых мясных мух неаднолькавая ў розных прыродных зонах. У сярэдняй паласе Расіі яны паводзяць сябе як экзафілы. У паўднёвых раёнах пры высокай тэмпературы паветра яны залятаюць у памяшканні. У сямействе маюцца прадстаўнікі некрафагаў. Самкі прадстаўнікоў сямейства жывародныя: нараджаюць дробных лічынак I стадыі.
Да сямейства шэрых мясных мух адносіцца і сумна вядомая. Лічынкі развіваюцца як аблігатныя паразіты жывёл, радзей чалавека. У кожнай самкі фармуецца ад 100 да 200 лічынак. Па меры паспявання лічынак самка адкладае іх на ранкі, раны, слізістыя абалонкі жывёл і чалавека. Лічынкі харчуюцца жывымі тканкамі. Могуць выядаць шырокія ўчасткі цягліц, прычыняючы пакуты жывёлам.
Найбольш вядомы прадстаўнік сямейства —. Тыповыя месцы пражывання — прадуктовыя склады, рыбакамбінаты, рыбныя промыслы. Лічынкі развіваюцца на свежай, салёнай або вэнджанай рыбе, ікры, сыры, вяндлінах, свіным сале. Лічынкі могуць выклікаць кішачныя міязы. Гэты від прычыняе значны ўрон рыбнай гаспадарцы і харчовым запасам.
Мухі распаўсюджаныя паўсюдна. Для многіх відаў тыповымі месцамі пражывання з'яўляюцца дамы, вінныя і фруктовыя заводы і склады. Лічынкі развіваюцца пераважна ў рэчывах расліннага паходжання, якія забрадзілі — сапсаванай садавіне і гародніне, пракіслых соках, узварах, марынадах, піўным сусле, віне. Праглынутыя разам з ежай лічынкі могуць выклікаць кішачныя міязы.
Мухі маюць характэрны знешні выгляд: плоскае цела, шырока расстаўленыя тазікі ног, масіўныя зубчастыя кіпцікі на лапках. Дарослыя асобіны крывасмокавыя. З'яўляюцца пастаяннымі паразітамі цеплакроўных жывёл. Некаторыя віды нападаюць на чалавека. Самкі жывародныя, адкладаюць гатовых да акуклівання лічынак.
У лясах жыве. Звычайна нападае на коней, буйную рагатую жывёлу і моцна турбуе жывёл. Можа нападаць на чалавека. Уколы мух выклікаюць раздражненні скуры.
У населеных пунктах сустракаюцца і. Гэтыя віды пасля нападу на жывёл не скідаюць крылы. Апошнія захоўваюцца на працягу ўсяго жыцця імага. Могуць нападаць на чалавека. пераносяць спірахеты (узбуджальнікі хваробы Лайма).
Авадні (тры сямействы атраду Двухкрылыя)
Усе авадні - пашавыя насякомыя. Лічынкі аваднёў - аблігатныя паразіты жывёл. . Тыповы прадстаўнік сямейства —. Масавы паразіт коней і аслоў. Распаўсюджаны паўсюдна. Самка адкладвае яйкі на валасяны пакроў галавы і канечнасцяў гаспадара, а таксама на яго кармавыя расліны. Лічынкі, якія вылупіліся, актыўна або з ежай пранікаюць у стрававальны тракт. Тут яны спеюць і выходзяць вонкі разам са спаражненнямі. Лічынкі пры актыўным прасоўванні ўкараняюцца ў скуру і праробліваюць у ёй хады, парушаючы цэласнасць скурнага покрыва і выклікаючы моцны сверб. Паразітаванне лічынак аваднёў у страўніку выклікае катары.
. Найбольш вядомы і шматлікі від —. Распаўсюджаны паўсюдна, акрамя Крайняй Поўначы. Паразіт буйной рагатай жывёлы. Самка прымацоўвае яйкі паасобку да валасоў на цела гаспадара. Пасля вылуплення лічынкі ўкараняюцца праз скуру ў арганізм жывёл і мігруюць у тканках, выклікаючы міязы. Перад лінькай у II стадыю яны выходзяць пад скуру спіны гаспадара, утвараючы жаўлакі з адтулінамі (свіршчамі). Праз свіршчы паступае паветра да дыхальца лічынак і ажыццяўляецца іх выхад вонкі. Апісаны выпадкі пранікнення лічынак гэтага віду ў мозг чалавека са смяротным зыходам.
. Найбольшае значэнне маюць  і. Першы від паразітуе на свойскіх авечках і козах, а другі - на конях і аслах. Самкі нараджаюць лічынак, якіх на ляту выпырскваюць у ноздры і вочы жывёл або чалавека. Лічынкі паразітуюць на веках, слізістай абалонцы вока і носа, унутры вочнага яблыка. Пры пранікненні ўнутр галавы лічынкі лакалізуюцца ў насавых і лобных пазухах, рашэцістай костцы, у глотцы. з'яўляюцца эндапаразітамі і выклікаюць паражнінныя міязы.
Стары Бэзрадычы
Стары Бэзрадычы (Старі Безрадичі) — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Дыленбург
Дыленбург (Dillenburg) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Гісен. Уваходзіць у склад раёна Лан-Дыль. Насельніцтва складае 24263 чалавека (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 83,88 км². Афіцыйны код 06 5 32 006.
Славутасці
Вежа Вільгельма Аранскага ў сярэднявечным замку Дыленбурга — асноўная славутасць горада. Пабудавана ў перыяд 1872—1875 гадоў. Сам замак пачалі будаваць яшчэ ў 1130 годзе. У 1760 годзе, падчас Сямігадовай вайны, замак быў разбураны. Сёння ў вежы размяшчаецца гістарычны музей, дзе можна даведацца пра Вільгельма I з шматлікіх экспанатаў і дакументаў, якія захоўваюцца там.
Дом Вечарэвіна
Дом Вечарэвіна — комплекс будынкаў у гістарычным цэнтры Мінска, размешчаных рагу вуліц Рэвалюцыйнай (№ 7) і Камсамольскай (№ 11). Адзін з будынкаў таксама носіць назву «дом з маскаронамі». Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі ампіру і класіцызму.
Гісторыя
Першыя мураваныя пабудовы на вялікім пляцы, які знаходзіўся на рагу вуліц Койданаўскай і Феліцыянаўскай (пасля 1866 года Багадзельнай), з’явіліся ў самым пачатку XIX стагоддзя. Паступова ў першай палове XIX стагоддзя пачаў фарміравацца вялікі комплекс мураваных будынкаў у стылі класіцызму, якія галоўнымі фасадамі выходзілі як на Койданаўскую, так і Феліцыянаўскую вуліцы. У сярэдзіне XIX стагоддзя большасць будынкаў мела два паверхі.
Комплекс моцна пацярпеў падчас вялікага пажару 1881 года. Адразу пасля пажару большасць з іх была адноўлена, а на месцы страчаных будынкаў з боку двара з’явіліся новыя мураваныя пабудовы. У канцы XIX стагоддзя гэты комплекс разам з пляцам належаў мінскаму купцу І. Вечарэвіну. На мяжы XIX — пачатку XX стагоддзяў гэтая нерухомая маёмасць перайшла да мінскага мешчаніна Давіда Гендэля. У 1901 годзе ён падрыхтаваў праект грунтоўнай рэканструкцыі гэтай забудовы, паводле якога ў большай частцы будынкаў планавалася дабудаваць трэці паверх. У 1909 годзе гэтыя дамы набылі мінскія мяшчане Рубінштэйны.
Паводле інвентарызацыі 1910 года большасць будынкаў ужо былі трохпавярховымі. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад будынка, які выходзіў на Койданаўскую вуліцу, быў вырашаны ў стылі класіцызму і багата аздоблены ляпным дэкорам. Падобнае архітэктурнае рашэнне меў і другі дом, які выходзіў фасадам на вуліцу Багадзельную. Трэці трохпавярховы будынак, які знаходзіўся ў паўднёва-ўсходняй частцы комплексу, быў вырашаны ў стылі мадэрн. Яго галоўны фасад быў багата аздоблены ляпнымі дэкаратыўнымі элементамі, у тым ліку маскаронамі. Усе будынкі на другім і трэцім паверхах мелі балконы, упрыгожаныя дэкаратыўнымі металічнымі кратамі.
У пачатку XX стагоддзя амаль усе памяшканні на першым паверсе выкарыстоўваліся пад розныя крамы і лаўкі. Тут былі крамы: галантарэйная, капелюшоў, посуду, малочная лаўка, а таксама вінная крама, дзе гандлявалі вядомымі еўрапейскімі гатункамі він. Частку памяшканняў займалі розныя канторы, а таксама прыватная друкарня. Памяшканні другога і трэцяга паверхаў выкарыстоўваліся пад жыллё.
Пасля 1920 года будынкі нацыяналізаваны, пасля чаго на першых паверхах па-ранейшаму знаходзіліся розныя гандлёвыя прадпрыемствы, а астатнія памяшканні былі перароблены пад камунальныя кватэры.
У гады Другой сусветнай вайны комплекс будынкаў не пацярпеў. У выніку пасляваенных рамонтаў і рэканструкцый быў у значнай ступені страчаны дэкор фасадаў, асабліва першага паверха.
Архітэктура
Уяўляе сабой трохпавярховы цагляны будынак трохчасткавай асіметрычнай кампазіцыі. Складаецца з трох рознавысокіх пабудоў, якія шчыльна прымыкаюць адна да адной. Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі ампіру і класіцызму. Паверхня больш высокай часткі (т.зв. «дом з маскаронамі») сцяны расчлянёна масіўнымі карнізнымі паясамі. На 2-м паверсе прамавугольныя вокны ў ліштвах з замкавым каменем і падваконнымі плітамі, на 3-м у прасценках паміж вокнамі размешчаны дэкаратыўныя разеткі. Балконы маюць ажурныя агароджы. Уваход у будыпак размешчаны несіметрычна, яго аздабляе казырок на ажурных кансолях з франтонам-фрызам (чыгуннае ліццё).
Паніжаныя часткі дома больш строгія ў архітэктурным дэкоры. Акцэнтам фасада з’яўляюцца балконныя праёмы паўцыркульнага абрысу на 2-м паверсе, абрамленыя калонкамі з капітэлямі. Капітэлі злучаны накладнымі арачнымі карнізамі.
Чырвоны дворык
Будынкі дома Вечарэвіна ўтвараюць унутраны дворык, сцены якога пафарбаваны ў чырвоны колер, ад чаго ён атрымаў назву «Чырвоны дворык». Дворык з 2012 года, дзякуючы Studio67, ператварыўся ў арт-прастору, дзе праходзяць выстаўкі, канцэрты, кінапаказы, публічныя лекцыі, вечарынкі.
Siemens
Siemens AG (Зіменс, больш распаўсюджана Сі́менс, Siemens Aktiengesellschaft, Xetra: SIEGn, FWB: SIEGn, NYSE: SI) — другі ў свеце і найбуйнейшы ў Еўропе міжнародны канцэрн, які працуе ў галіне электратэхнікі, электронікі, энергетыкі, машынабудавання, медыцыны, сувязі і святлатэхнікі. Штаб-кватэры ў Берліне і Мюнхене (Германія). Па рэйтынгу найбуйнейшых публічных кампаній свету ў 2011 годзе часопіса Forbes кампанія займае 50 месца.
Стэпок (Абухіўскі раён)
Стэпок (Степо́к) — вёска ў Абухіўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Галоўск (археалагічныя помнікі)
Галоўск, Крывіна — археалагічныя помнікі каля вёскі Галоўск Сенненскага раёна Віцебскай вобласці. Выяўлены тры паселішчы позняга неаліту, якія датуюцца III — II тысячагоддзямі да н.э.
Крывіна-I
Размешчана за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі Галоўск, на паўднёва-ўсходнім краі выспы Ворлева. Пры асушэнні балота прарэзана меліярацыйнымі канавамі. Культурны пласт з пяску, раслінных і драўняных рэшткаў перакрываецца торфам. У 1934 годзе выявіў, у 1934 і 1939 гадах даследаваў К. М. Палікарповіч, у 1961—1963 гадах даследавалі П. А. Прыбыткін, у 1966 годзе — М. М. Чарняўскі.
Даследавана 510 м² плошчы. Вылучаны ніжні і верхні гарызонты. У ніжнім знойдзены нешматлікія фрагменты гладкасценнай керамікі з разрэджанымі арнаментамі, утворанымі насечкамі, грабеньчатымі адбіткамі, рознымі плыткімі кропачкамі, драўняны вугаль, крамянёвыя і касцяныя прылады працы. Датуецца другой паловай III тыс. да нашай эры. У верхнім гарызонце, які датуецца першай паловай II тыс. да нашай эры і адносіцца да позняга неаліту і ранняга бронзавага веку, знойдзены рэшткі драўляных жытлаў; шматлікія фрагменты арнаментаваныя шчыльнымі насечкамі, грабеньчатымі адбіткамі шнура, з пракрэсленымі рысамі керамікі паўночнабеларускай культуры; касцяныя і рагавыя прылады працы — праколкі, наканечнікі стрэл, сякеры, долаты і іншыя; нешматлікія крамянёвыя прылады; упрыгожванні з бурштыну, касцей і зубоў жывёл.
Крывіна-2
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Галоўск, на ўсходнім краі ўрочышча Ворлева. У 1963 годзе выявіў і даследаваў 25 м² плошчы П. А. Прыбыткін, у 1980—1981 гадах даследаваў 55 м2 плошчы Э. М. Зайкоўскі. Культурны пласт 0,25—0,4 м залягаў пад пластом торфу таўшчынёй 0,2—1 м. Знойдзеныя крамянёвыя і касцяныя прылады працы і кераміка нарвенскай і паўночнабеларускай культур (канец III — пачатак II тыс. да нашай эры).
Крывіна-3
За 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Галоўск, абапал магістральнага канала (выпрастанае рэчышча ракі Крывінкі), на Крывінскім тарфяніку. Плошча каля 0,3 га. У 1978 годзе выявіў і даследаваў (81 м² плошчы) Э. М. Зайкоўскі. Культурны пласт каля 0,8 м. Знойдзена ляпная арнаментаваная кераміка, крамянёвыя скрабкі, праколкі, трохвугольныя наканечнікі стрэл, каменная свідраваная ромбападобная сякера, прылады працы з рогу і косці (цёслы, шылы, наканечнікі стрэл), упрыгожванні з косці і бурштыну, берасцяныя паплаўкі. Датуецца пачаткам II тыс. да нашай эры, адносіцца да паўночнабеларускай культуры (позні неаліт і ранні бронзавы век).
Анатоль Мікалаевіч Хутаранскі
Біяграфія
У дзяцінстве пераехаў з сям’ёй у горад Буйнакск (цяпер Рэспубліка Дагестан). Пасля сярэдняй школы скончыў Краснадарскі інстытут замежных моў.
У канцы чэрвеня 1941 года камсамолец Хутаранскі прыйшоў без позвы ў ваенкамат і папрасіў накіраваць яго ў танкавае вучылішча. У Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію прызваны ў чэрвені 1941 года ў Дагестанскай АССР. Скончыў Сталінградскае ваеннае танкавае вучылішча ў 1942 годзе.
Член ВКП(б) з 1942 года.
На франтах Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1942 года. Быў камандзірам танка, ўзвода, танкавай роты. Ваяваў на Сталінградскім, Паўднёва-Усходнім, Заходнім, Бранскім і Беларускім франтах.
Удзельнічаў у абароне Сталінграда ў раёнах хутара Верхня-Бузіноўка, станцыі Цінгута, пасёлкаў Пясчанка і Бекетаўка; у аперацыі «Уран» па акружэнню Сталінградскай гітлераўскай групоўкі — у 1942 годзе; у баях на Арлоўскай дузе, у вызваленні Бранска і гарадоў Бранскай вобласці, у фарсіраванні рэк Іпуць і Сож і баях на подступах да горада Гомель — у 1943.
Камандзір роты танкаў Т-34 253-га асобнага танкавага палка старшы лейтэнант Хуторанскі 15 лістапада 1943 года з ротай у ліку першых пераадолеў раку Сож у раёне вёскі Новае Жыццё Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, знішчыў некалькі гармат і мінамётаў праціўніка і замацаваўся на дасягнутым рубяжы. Будучы паранены не пакінуў поля бою.
20 лістапада (дадзеныя Імяннога спісу беззваротных страт афіцэрскага складу 235 Гомельскага танкавага палка) або 21 лістапада (дадзеныя Узнагароднага ліста) 1943 года, яшчэ не акрыяўшы ад ранення, сышоў з санчасткі і выпрасіў у камандзіра палка дазвол ўдзельнічаць у баі, павёў роту ў атаку. Падчас атакі загінуў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 красавіка 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старэйшаму лейтэнанту Хутаранскаму Анатолю Мікалаевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза (пасмяротна).
Пахаваны на месцы бою, у 1951 г. перапахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Радуга Веткаўскі раён Гомельскай вобласці.
Ніжняя Стшыжа
Ніжняя Стшыжа (Strzyża Dolna) — мікрараён у Гданьску ў раёне Ужэшч, частка гістарычнай мясцовасці Стшыжа.
У мікрараёне вельмі характэрная забудова. Складаецца ён з сямі кароткіх вуліц паміж вул. Грунвальдская алея і чыгункай Гданьск-Ужэшч — Гдыня-Галоўная. Уздоўж кожнай з вулачак размешчаны невялікія дамы з чырвонай цэглы. Яны былі пабудаваны фондам доктара Георга Абега ў 1895–1905 гадах. Іх будавалі ў той час у прадмесці Гданьска, бо ў той час у цэнтры не было зямлі для забудовы. Гэта была самая буйная інвестыцыя гэтага фонду. Было пабудавана больш за 50 двухкватэрных жылых дамоў для рабочых, у якіх было агулам 108 кватэр. Кожная з кватэр складалася з двух пакояў, кухні, туалета і склепа. Пасля засялення новыя ўласнікі павінны былі выплачваць кошт будынка часткамі. Адназначна ацаніць ступень эстэтычнасці гістарычных сядзіб сёння немагчыма, некаторыя дамы маюць шмат дэкаратыўных элементаў і акуратны фасад, а іншыя сёння знаходзяцца амаль у руінах. На ўскраіне мікрараёна знаходзяцца крама "Lidl" і клуб "ŻAK". У канцы 2010 года быў уведзены ў эксплуатацыю офісны будынак "Office Island" плошчай 7000 м².
Аўгуст Васерман
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і баварскага прыдворнага банкіра.
IC 1384
IC 1384 — галактыка тыпу I (нерегулярна галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Аўгуст Васерман
Біяграфія
Вучыўся ў Страсбургскім, Венскім і Берлінскім універсітэтах, дзе яго настаўнікамі былі Роберт Кох і Паўль Эрліх. З 1902 года — прафесар інстытута Р. Коха, з 1913 года — дырэктар інстытута эксперыментальнай тэрапіі ў Берліне.
IC 1384
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аўгуст Васерман
Біяграфія
Асноўныя даследаванні — вывучэнне змен у сыроватцы крыві хворых у працэсе ўзнікаючага імунітэту пры халеры, тыфах і дыфтэрыі. У 1906 годзе распрацаваў (сумесна з А. Нейсерам і К. Брунам) методыку дыягностыкі пранцаў (т.з. «рэакцыя Васермана»). Усталяваў (1901) наяўнасць імуналагічнай спецыфічнасці бялкоў розных жывёл, працаваў над удасканаленнем серадыягностыкі сухот, новаўтварэнняў і інш.
У 1913 годзе за навуковыя заслугі атрымаў дваранства (і права на фон паміж імем і прозвішчам).
Навагоркі
Наваго́ркі (, Новогорки)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 1 км на захад ад вёскі Кірава; на лініі Слуцк — Салігорск, паміж станцыяй Слуцк і прыпыначным пунктам Глядкі.
Херборн
Херборн (Herborn) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Гісен. Уваходзіць у склад раёна Лан-Дыль. Насельніцтва складае 20962 чалавека (на 31 снежня 2007 года). Займае плошчу 63,82 км². Афіцыйны код 06 5 32 012.
Студзянец (Сенненскі раён)
Студзяне́ц (, Студенец) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавета.
Герб Лівана
Герб Лівана (араб. شعار لبنان) складаецца з чырвонага шчыта з белым выгібам, у якім намалявана дрэва - кедр. Герб вельмі падобны да сцягу Лівана, за выключэннем гарызантальнай паласы на сцягу, якую змянілі на выгіб. Кедр - традыцыйны сімвал Лівана, звязаны з хрысціянствам, (гл. Псалом 91:13 - «Праведнік цвіце, як пальма, узвышаецца, быццам кедр на Ліване»). Кедр з'яўляецца таксама сімвалам неўміручасці. У XVIII стагоддзі кедр становіцца знакам хрысціянскай секты маранітаў, якая распаўсюдзіла свой уплыў пераважна ў Сірыі і Ліване. Пазней, калі Ліван стаў часткай французскіх уладанняў, выкарыстоўваўся французскі трыкалор з выявай кедра ў цэнтры сцяга. Колеры сцяга пазней змяніліся на чырвоны і белы, а кедр застаўся нязменным. Чырвоны і белы колер атаясамляюцца з кланамі каўзітаў і еменітаў. Гэтыя кланы былі найбольш уплывовымі ў Ліване з VII па XVIII стст. Пазней белы колер сцяга пачаў азначаць чысціню снегу ліванскіх гор (чысціню намераў народа краіны), чырвоны - кроў, пралітую ў барацьбе супраць атаманскіх, французскіх і іншых каланізатараў.
Сілезскае ваяводства
Насельніцтва — 4 615 870 жыхароў (2013 год).
Прынстан
Пры́нстан (Princeton):
Бакуміўка (Барышыўскі раён)
Бакуміўка (Баку́мівка) — вёска ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барышыўскай пасялковай абшчыны.
Канскі кінафестываль 1983
36-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 7 па 19 мая 1983 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Сёхэя Імамуры.
Старое Сяло (Веткаўскі раён)
Старо́е Сяло́ (, Старое Село) — аграгарадок у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Хальчанскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Ветка, за 14 км ад Гомеля, за 3 км ад аўтамабільнай дарогі. На ўсход ад вёскі возера Чычэл (старатэчча ракі Сож).
Гісторыя
У 1926—1954 гадах цэнтр Старасельскага сельсавета.
(159) Эмілія
(159) Эмілія — буйны астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да спектральнага класа C, таму ён мае вельмі цёмную паверхню, багатую простымі вугляроднымі злучэннямі. Астэроід быў адкрыты 26 студзеня 1876 года французскімі астраномамі братамі Полем і Прасперам Анры і названы ў гонар Эміліевай дарогі, рымскай дарогі ў Італіі, якая злучае гарады П'ячэнца і Рыміні.
Чаланец
Чалане́ц (, Челонец) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавета.
Баяндаеўскі раён
Баяндаеўскі раён (Баяндаевский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Баяндай.
Аларскі раён
Аларскі раён (Аларский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Кутулік.
Гілберт Сцюарт
Гілберт Чарлз Сцюарт (Gilbert Charles Stuart, 3 снежня 1755, Сандэрстаўн (Род-Айленд) — 9 ліпеня 1828, Бостан) — амерыканскі жывапісец, разам з Джонам Сінглтанам Коплі, які лічыцца заснавальнікам амерыканскага жывапісу.
Падзявы
Падзя́вы (, Подявы) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Стрыеўка
Стрыеўка, Стрыюўка — рака ў Беларусі, у Гродзенскім раёне ў басейне ракі Нёман.
Даўжыня Стрыеўкі каля 24 км. Плошча вадазбору 145 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. Рака пачынаецца за 4 км у напрамку на паўднёвы захад ад аграгарадка Парэчча, цячэ пераважна сярод лесу, упадае на паўночным усходзе ў возера Рыбніца.
Роберт Лі Сцюарт
Роберт Лі Сцюарт (Robert Lee Stewart; нар. 13 жніўня 1942, Вашынгтон) — амерыканскі пілот, лётчык-выпрабавальнік, астранаўт, генерал.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Вашынгтон, акруга Калумбія, ЗША. У 1960 годзе скончыў сярэднюю школу (Hattiesburg High School) у горадзе Гётысберг, штат Місісіпі. У 1964 годзе скончыў Універсітэт Паўднёвай Місісіпі (University of Southern Mississippi) і атрымаў ступень бакалаўра па матэматыцы. У маі 1964 года Сцюарт пачаў службу ў арміі ЗША. У жніўні 1979 года ён далучыўся да НАСА. Яго тэхнічныя абавязкі былі тэставанне і распрацоўка сістэм кіравання палётам для STS-1.
У касмічную прастору адправіўся два разы: 3—11 лютага 1984 года з В. Брандам, Р. Гібсанам, Б. Мак-Кандлесам і Р. Мак-Нэрам здзейсніў (як спецыяліст палёту) палёт на касмічным караблі «Спэйс шатл» (STS-41B «Чэленджэр»), а 3—11 лістапада 1985 года на STS-51J «Атланціс». Здзейсніў два выхады ў адкрыты космас. Агульная працягласць палётаў: 12 сутак 1 гадзіна 2 хвіліны 45 секунд.
Фрыц Крэйслер
Біяграфія
З чатырох гадоў вучыўся гранню на скрыпцы ў Жака Абера, і досыць хутка дасягнуў вялікіх поспехаў.
У дзевяць гадоў Крэйслер ўпершыню выступіў на публіцы, а яшчэ праз год скончыў кансерваторыю з залатым медалём.
У 1887 годзе Крэйслер атрымаў першую прэмію на выпускным іспыце, пасля чаго вырашыў пачаць самастойную творчую кар’еру.
Картахенскі сабор
У наш час сабор уяўляе сабой руіны. Фармальна ён з'яўляецца кафедрай дыяцэзіі Картахены, але дэ-факта яе асноўным саборам з'яўляецца Мурсійскі сабор.
Сам сабор вядомы з XIII стагоддзя, калі ў 1250 годзе Папам Рымскім была адноўлена дыяцэзія Картахены. Біскупам новай дыяцэзіі стаў францысканскі манах Педра Гальега, духоўнік Альфонса X.
25 ліпеня 1936 года падчас баявых дзеянняў Іспанскай грамадзянскай вайны сабор быў пашкоджаны, знішчаны алтар. У 1939 годзе бамбёжка франкістаў знішчыла паўночную частку будынка, пасля чаго сабор быў пакінуты.
Разваліны сабора з'яўляюцца нацыянальным помнікам Іспаніі. У 1988 годзе пры раскопках каля руін быў выяўлены рымскі тэатр; высвятлілася, што стары сабор быў збудаваны ў верхняй частцы тэатра, а пры будаўніцтве выкарыстоўваліся матэрыялы з антычнага будынка.
Марыінская жаночая гімназія (Віцебск)
Віцебская Марыінская жаночая гімназія. Існавала ў Віцебску ў 1870—1917 гг. на Гогалеўская вуліцы (сучасная вуліца Леніна).
Гісторыя
Заснавана на базе Марыінскай жаночай школы, якая дзейнічала з 1863 г. Утрымлівалася на сродкі грамадскіх арганізацый, органаў гарадскога самакіравання і дабрачынныя ахвяраванні. Пасля яе закрыцця ў 1918 г. ў будынку на Гогалеўскай змясціліся іншыя, савецкія, навучальныя ўстановы (2‑я школа 1‑й ступені і 7‑я школа 2‑й ступені, у канцы 1930‑х гг. – 13‑я школа, пасля Другой сусветнай вайны – прафесійна-тэхнічнае вучылішча №37 імя Шмырова). У 1975 г. будынак, дзе месцілася гімназія, быў знесены.
Навучальны працэс
Выпускніцы не мелі права на паступленне ва ун-т з-за скарочанага аб’ему выкладання ў гімназіі дакладных і прыродазнаўчых навук, таму жадаючыя маглі скончыць дадаткова 8-ы (педагагічны) клас, у якім выкладалі педагогіку, методыку навучання ў пачатковых класах, праводзілі педагагічную практыку ў пачатковых школах. Выпускніцы 8-га класа атрымлівалі атэстат настаўніцы пачатковых класаў. Штогод гімназія выпускала 80 чал. За гады існавання падрыхтавана каля 3 тыс. вучаніц, у т.л. 1 тыс. настаўніц.
Лісцевыя лясы
Лісцевыя лясы ва ўмераным поясе — лясы з перавагаю дрэвавых відаў, у якіх па зіму ападае лісце. На Беларусі займаюць 32,8 % укрытай лесам плошчы, з іх шыракалістых 4,5 %, драбналістых 15,3 і лісцевых балотных лясоў 13 %.
Шыракалістыя лясы — дубовыя, грабовыя, ясянёвыя, кляновыя, у якіх пераважаюць дрэвы з шырокай лісцевай пласцінкай. У Еўропе ўтвараюць Еўрапейскую шыракаліста-лясную вобласць, якая ахоплівае паўднёвую частку Беларусі. Вызначаюцца разнастайнасцю дрэвавых відаў, густым падлескам, багатым відавым складам травяністых раслін. Найбольш пашыраны дубовыя лясы (4 %), астатнія займаюць 0,5 % укрытай лесам плошчы. Большасць лісцевых лясоў належыць да карэнных лясоў і ўмоўна-карэнных, з’яўляецца крыніцай драўніны асабліва каштоўных парод — дубу, ясеню, клёну.
У драбналістых лясах пераважаюць дрэвы з невялікай лісцевай пласцінкай. На Беларусі найбольш пашыраны бародаўчатабярозавыя, менш — асінавыя і шэраальховыя лясы. Узнікаюць на месцы хвойных і шыракалістых лясоў на высечках, гарах, на непрыдатных для сельскай гаспадаркі выкарыстання землях і належаць да вытворных лясоў. Маюць глебапаляпшальныя ўласцівасці, пасля высечкі плошчы іх выкарыстоўваюцца для аднаўлення хвойных і шыракалістых лясоў.
Лісцевыя балотныя лясы — чорнаальховыя і пушыстабярозавыя — адносяцца да карэнных лясоў на нізінных і пераходных балотах. Маюць гідралагічнае значэнне, выкарыстоўваюцца пры гідрамеліярацыі балот.
Кашырскае (Варонежская вобласць)
Кашы́рскае (Каширское) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кашырскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 4342 чалавекі паводле звестак за 2010 год. Размяшчаецца за 40 км на поўдзень да Варонежа. Сяло было заселенае ў 1764 годзе сялянамі з Кашырскага павета Маскоўскай губерні. У 1895—1908 гадах у населеным пункце была пабудавана Пакроўская царква.
У ХІХ стагоддзі сяло Кашырскае было ў складзе Маскоўскай воласці Варонежскага павета Варонежскай губерні.
Землетрасенне ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе
Падводнае землетрасенне ў Індыйскім акіяне, якое здарылася 26 снежня 2004 года ў 00:58:53 UTC (07:58:53 па мясцовым часе), выклікала цунамі, якое было прызнана самым смяротным стыхійным бедствам у сучаснай гісторыі. Магнітуда землетрасення склала, па розных ацэнках, ад 9,1 да 9,3. Гэта другое ці трэцяе па сіле землетрасенне за ўсю гісторыю назірання.
Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў Індыйскім акіяне, на поўнач ад вострава Сімёўлуэ, размешчанага каля паўночна-заходняга берага вострава Суматры (Інданезія). Цунамі дасягнула берагоў Інданезіі, Шры-Ланкі, поўдня Індыі, Тайланда і іншых краін. Вышыня хваль перавышала 15 метраў. Цунамі прывяло да велізарных разбурэнняў і велізарнай колькасці загінулых людзей, нават у Порт-Элізабет, у ПАР, у 6900 км ад эпіцэнтра.
Загінула, па розных ацэнках, ад 225 тысяч да 300 тысяч чалавек. Па даных Геалагічнай службы ЗША (USGS), колькасць загінулых — 227 898. Праўдзівая колькасць загінулых наўрадці калі-небудзь стане вядомы, бо мноства людзей было знесена вадой у мора.
Навіны і рэпартажы
Зводкі навін:
Навуковыя паведамленні:
Руіны
Руіны (ад ruere, падаць, валіцца) — рэшткі былога будынка ці пабудовы.
Гісторыя
У Сярэднявеччы руіны падлягалі канчатковыму разбурэнню або іх часткі выкарыстоўваліся пры ўзвядзенні новай пабудовы на тым жа месцы. Нярэдка руіны служылі як каменяломня ці крыніца матэрыялу для іншых пабудоў. Антычныя руіны пачалі прыцягваць цікавасць мастацтва і культуры ў Эпоху Адраджэння. Падчас Французскай Рэвалюцыі антычныя руіны сталі лічыцца сімваламі палітычнай роўнасці.
З прыходам эпох Асветніцтва і Рамантызму сталі шанавацца таксама і сярэднявечныя руіны. Да іх сталі адносіцца як да адчувальных помнікаў мінулых часоў гістарычнага значэння. Іх панарама станавілася аб'ектам эмоцый аб ідэалізаваным мінулым, асабліва на фоне прамысловай рэвалюцыі, якая нярэдка ўспрымалася як пагроза. Шанаванне эстэтыкі старэння пачало выяўляцца ў англійскай культуры паркаў у XVIII стагоддзі, пры якой паркі ствараліся як інсцэноўка ландшафту з даданнем штучных руін. Шматлікія руіны крэпасцяў, замкаў і кляштараў набылі ў XIX стагоддзі вялікае, амаль сімвалічнае значэнне. Мастакі эпохі Рамантызму, такія як Каспар Давід Фрыдрых, дасягнулі славы збольшага дзякуючы выкарыстанню гэтага вобраза.
Сімвалізм руін выказаўся і ў гімне ГДР пад назвай «Адроджаная з руін». Руіны новага часу ўзнікалі з прычыны войн, тэрактаў ці эканамічнага заняпаду.
IC 1385
IC 1385 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Хайгер
Хайгер (Haiger) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Гісен. Уваходзіць у склад раёна Лан-Дыль. Насельніцтва складае 19534 чалавек (на 2009 года). Займае плошчу 106,67 км². Афіцыйны код 06 5 32 011.
Баратанг
Баратанг — востраў, плошчай прыблізна 238 км², які ўваходзіць у архіпелаг Вялікі Андаман. Размяшчаецца на поўдзень ад Сярэдняга Андамана і на поўнач ад Паўднёвага Андамана. У 20 км на ўсход ад вострава пралягае архіпелаг Рычы. Порт-Блэр, сталіца Андаманскіх і Нікабарскіх астравоў, знаходзіцца, прыкладна, у 100 км на поўдзень.
На Баратанзе знаходзяцца адзіныя вядомыя экзэмпляры гразевых вулканаў у Індыі. Гэтыя гразевыя вулканы ўтварыліся як споры, разам з нядаўнімі вывяржэннямі ў 2005 годзе, якія, як мяркуецца, маюць сувязь з землетрасеннем у Індыйскім акіяне 2004 года. Папярэдняе буйное, зарэгістраванае вывяржэнне адбылося 18 лютага 2003 г. Мясцовае насельніцтва заве гэтыя вулканы джалкі.
Маюцца таксама і іншыя вулканы ў гэтай мясцовасці, напрыклад вулкан вострава Барэн, які з'яўляецца адзіным актыўным вулканам у паўднёвай Азіі і вулкан вострава Наркандам, які лічыцца патэнцыйна актыўным вулканам.
Стшыжа
Стшыжа (Strzyża) — мясцовасць у Гданьску ў раёне Ужэшч, складаецца з верхняй і ніжняй частак.
Назва мясцовасці паходзіць ад аднайменнага ручая. Мясцовасць вядома як вёска цыстэрцыянскага абацтва ў Аліве з другой паловы XVI стагоддзя. Мяжуе на поўдні з Ужэшчам, на ўсходзе з Заспай і Млынцом, на поўначы з Алівай. Паўночную мяжу мясцовасці адзначае лінія чыгункі Гданьск-Ужэшч — Старая Піла. Заходняя мяжа — край Алівскіх лясоў. У раёне размешчаны малапавярховыя жылыя дамы, касцёл Уваскрасення, найбуйнейшае ў горадзе трамвайнае дэпо з майстэрнямі (адкрыта ў 1935 годзе), трамвайнае разваротнае кола, сярэднія школы, інтэрнаты, буйны гандлёвы цэнтр, аддзяленне Інстытута нацыянальнай памяці Польшчы, стадыён па лёгкай атлетыцы і рэгбі, помнікі генералу Станіславу Мачэку і Юзафу Пілсудскаму.
Дубовэ (Барышыўскі раён)
Дубовэ (Дубове) — вёска ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Дубавыя
Дубавы́я (, Дубовые) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавета.
Французскія рэвалюцыі
Французскія рэвалюцыі — назва шэрагу карэнных і хуткіх пераваротаў у дзяржаўным і грамадскім ладзе Францыі ў перыяд з 1789 па 1958 гг. У сярэднім, адну французскую рэвалюцыю ад іншай аддзяляла ўсяго 19 гадоў. У айчыннай гістарыяграфіі традыцыйна да французскіх рэвалюцый адносяцца:
Акрамя таго, у Францыі адбываліся наступныя карэнныя і хуткія перавароты ў дзяржаўным і грамадскім ладзе:
1990 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1990 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Мягістэ (прыпыначны пункт)
Мягістэ (Mägiste) — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Мягістэ на лініі Валга — Тарту.
У 2011 годзе пры сумесным фінансаванні Структурных фондаў Еўрапейскага саюза была пабудавана новая пасажырская платформа еўрапейскага стандарту.
Ляды (Веткаўскі раён)
Ля́ды (, Ляды) — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Радужскага сельсавета.
Да 1978 года пасёлак уваходзіў у склад Радужскага сельсавета, да 28 сакавіка 2023 года — у склад Шарсцінскага сельсавета.
(160) Уна
(160) Уна (Una) — даволі вялікі астэроід галоўнага пояса, з вельмі нізкім альбеда паверхні. Ён быў адкрыты 20 лютага 1876 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар гераіні паэмы Эдмунда Спенсера «Каралева фей» (1590).
Мікі Рурк
Мікі Рурк (англ.: Mickey Rourke; сапраўднае імя — Філіп Андрэ Рурк-малодшы; нар. 16 верасня 1952 г., Скенэктадзі, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр, былы баксёр. Лаўрэат прэмій «Залаты глобус» і BAFTA (2008).
Малы Іргіз
Малы Іргіз — рака ў Саратаўскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Волга. Упадае ў Саратаўскае вадасховішча.
Даўжыня ракі 235 км, плошча вадазбору 3900 км². Жыўленне снегавое. Сярэдні расход ля вусця каля 6,4 м³/сек. Летам вышэй вёскі Селязніха рака сістэматычна перасыхае, зімой часам перамярзае (бяссцёкавы перыяд да 305 сутак). Замярзае ў лістападзе, раскрываецца ў красавіку.
Ніжні Ужэшч
Ніжні Ужэшч (Wrzeszcz Dolny) — мясцовасць у Гданьску ў раёне Ужэшч.
Гэта паўночна-ўсходняя частка гістарычнай мясцовасці Ужэшч. Раён быў радзімай нобелеўскага лаўрэата Гюнтэра Граса і знайшоў месца ў яго творчасці, у тым ліку ў кнізе «Бляшаны барабан». Геаграфічна мясцовасць знаходзіцца на Кашубскім узбярэжжы. Праз раён працякаюць ручай Стшыжа, утвараючы Браварныя ставы, і яго прыток, Студзенецкі паток.
Заходнепаморскае ваяводства
Заходнепаморскае ваяводства (województwo zachodniopomorskie) — ваяводства, размешчанае на паўночным захадзе Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр і буйнейшы горад — Шчэцін.
Утворанае 1 студзеня 1999 ў адпаведнасці з рэформай мясцовага кіравання 1998 з былых Шчэцінскага і Кашалінскага ваяводстваў і невялікіх частак суседніх ваяводстваў. Названае паводле гістарычнага рэгіёна Памор'е (Памеранія). Назва Заходнепаморскае не зусім дакладнае, паколькі ваяводства не ўключае многія землі заходняга Памор'я, якія знаходзяцца на тэрыторыі Германіі (Пярэдняя Памеранія), гістарычна гэтыя землі называлі сярэдняй і ўсходняй Памераніяй.
Насельніцтва — 1 721 405 жыхароў (2013 год).
IC 1386
IC 1386 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Казярог.
1987 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1987 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
IC 1386
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Паўднёвы Андаман
Паўднёвы Андаман — востраў у архіпелагу Вялікі Андаман, Андаманскіх астравоў, найбольш населены ў саюзнай тэрыторыі Андаманскія і Нікабарскія астравы.
На паўднёвым усходзе вострава размешчаны адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Порт-Блэр, астатняя частка пакрыта джунглямі. На заходнім узбярэжжы пражывае каля 100 прадстаўнікоў джарава, якія размаўляюць на адной з андаманскіх моў.
Дубнік
Ду́бнік (, Дубник) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавета.
Прыдарожжа
Прыдаро́жжа (, Придорожье) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Simaroubaceae
Simaroubaceae (Simaroubaceae) — сямейства двухдольных раслін, якое ўваходзіць у парадак Sapindales, якое ўключае ў сябе каля 20 родаў і 200 відаў дрэў, кустоў і паўкустоў, якія растуць у трапічных, радзей ва ўмераных абласцях планеты.