cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Форт Тыкандэрога
Форт Тыкандэрога (Fort Ticonderoga, ранейшая назва Форт Карыльён Fort Carillon) — вялікі зоркавы форт 18-га стагоддзя, пабудаваны французамі на звужэнні ў паўднёвым канцы возера Шамплейн у паўночным Нью-Ёрку ў Злучаных Штатах. Ён быў пабудаваны французскім ваенным інжынерам з Канады Мішэль-дэ-Шартье Латбіньерам (Lotbinière), маркізам дэ Латбіньерам, паміж кастрычнікам 1755 і 1757 падчас Сямігадовай вайны, якую часта называюць французска-індзейскай вайной ў ЗША. Форт адыграў стратэгічную ролю падчас каланіяльных канфліктаў 18-га стагоддзя паміж Вялікабрытаніяй і Францыяй, і зноў згуляў важную ролю падчас амерыканскай вайны за незалежнасць. Месца пабудовы форта было абрана спецыяльна, каб кантраляваць рачныя валокі каля парогаў вусця ракі Ла Шут Рывер у 5,6 км паміж возерам Шамплейн і возерам Лэйк-Джордж і было стратэгічным раёнам у канфліктах за гандлёвых шляхі паміж кантралюемай брытанцамі даліны ракі Гудзон і даліны ракі Святога Лаўрэнція, якая была над кантролем французаў. Мясцовасць падкрэслівала важнасць форта. Абодва возера былі доўгія і вузкія, арыентаваныя на поўнач-поўдзень, як і многія лініі хрыбта Апалачы, якія праходзяць далёка на поўдзень, ствараючы амаль непраходныя горныя мясцовасці на ўсход і на захад ад Вялікай даліны Апалачы, якую і кантраляваў форт. Назва «Тыкандэрога» пайшло ад іракезскага слова tekontaró:ken, што азначае «гэтае месца знаходзіцца на стыку двух шляхоў».
Брытанцы адмовіліся ад форта пасля правалу кампаніі Саратога, і ён страціў ваенную каштоўнасць пасля 1781 года. Форт пачаў разбурацца, калі навакольныя людзі пачалі разбіраць яго карысныя камяні, метал і дрэва. Месца стала папулярным прыпынкам турыстычных маршрутаў у 19 стагоддзі. Яго прыватныя ўладальнікі аднавілі форт у пачатку 20-га стагоддзя. У цяперашні час форт дзейнічае ў якасці турыстычнага накірунку, музея, і навукова-даследчага цэнтра.
Рудня (Слабадскі сельсавет, Мазырскі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Да 26 лістапада 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Каменкаўскага сельсавета.
Пліскі сельсавет
Назву Плі́скі сельсавет маюць:
Пяцівугольны паркет
Пяцівугольны паркет — у геаметрыі замошчванне, складзенае з выпуклых пяцівугольнікаў. Замошчванне з правільных пяцівугольнікаў у еўклідавай прасторы немагчыма. Такім чынам, узнікае задача замошчвання плоскасці няправільнымі пяцівугольнікамі. У наш час вядома 15 спосабаў такога замошчвання.
Апошні з вядомых спосабаў быў адкрыты ў жніўні 2015 года, праз 30 гадоў пасля адкрыцця 14-га спосабу ў 1985 годзе. Пытанне, ці ёсць іншыя, яшчэ не выяўленыя спосабы замошчвання, застаецца адкрытым.
Шчакатава
Шчакатава́ (, Щекотова) — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Сяргей Рыгоравіч Русак
Сяргей Русак (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Слуцк».
Клубная кар’ера
З 2010 года выступаў за дубль футбольнага клуба «Мінск». 23 чэрвеня 2012 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў асноўнай камандзе «Мінска», выйшаўшы на замену на 71-й хвіліне матча супраць «Шахцёра». Неўзабаве пасля дэбюта быў пераведзены ў фарм-клуб «Мінск-2», у якім правёў два з паловай года. З 2013 года разам з «Мінскам-2» гуляў у Першай лізе, здолеў замацавацца ў якасці аднаго з ключавых ігракоў каманды.
Па заканчэнні сезона 2014 «Мінск-2» спыніў існаванне, але Русак падоўжыў кантракт з «гараджанамі» і быў пераведзены ў асноўную каманду, у складзе якой і пачаў сезон 2015. Стаў трывала з’яўляцца на полі ў Вышэйшай лізе, чаргуючы выхады ў стартавым складзе і на замену. Першую палову сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў асноўны склад. У першай палове сезона 2017 з’яўляўся на полі нерэгулярна, але потым замацаваўся ў якасці асноўнага апорнага паўабаронцы мінчан.
У лютым 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск», пасля чаго адправіўся на прагляд у «Гомель», аднак у выніку падпісаў кантракт з мінскім «Тарпеда». Здолеў замацавацца ў стартавым складзе каманды, у маі 2018 года не гуляў з-за траўмы.
У лютым 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў варонежскім «Факеле» і ў выніку падпісаў кантракт. Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2018/19.
У верасні 2019 года далучыўся да літоўскай «Палангі», дзе гуляў да канца сезона, пасля якога клуб за ўдзел у дагаварных матчах быў адпраўлены ў трэці дывізіён. У пачатку 2020 года праходзіў прагляд у «Віцебску», але беспаспяхова. У сакавіку 2020 года стаў іграком «Смалявічаў», аднак рэдка з’яўляўся на полі, у тым ліку з-за траўм. У жніўні 2020 года пакінуў смалявіцкі клуб.
У верасні 2020 года перайшоў у «Слуцк», дзе стаў гуляць у стартавым складзе. У снежні 2020 года пакінуў слуцкі клуб. У пачатку 2021 года праходзіў прагляд у казахстанскім «Туране», а ў лютым далучыўся да бабруйскай «Белшыны», з якой у сакавіку падпісаў кантракт. Хутка замацаваўся ў стартавым складзе бабруйскай каманды, дапамог ёй па выніках сезона 2021 вярнуцца ў Вышэйшую лігу.
У сакавіку 2022 года вярнуўся ў «Слуцк». У складзе каманды стаў пераважна выхадзіць на замену. У лютым 2023 года падоўжыў кантракт са слуцкім клубам.
Слабада (Мазырскі раён)
Слабада́ (, Слобода) — аграгарадок (да 2018 г. вёска ) у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 19 км у напрамку на захад ад горада Мазыр і чыгуначнай станцыі Мазыр, за 152 км ад Гомеля, на скрыжаванні аўтамабільных дарог і. На поўдзень ад аграгарадка працякае рака Тур, на якой маецца сажалка.
Гута (Нараўлянскі раён)
Гу́та (, Гута) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Нараўлянскага сельсавета.
Да 26 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Нараўлянскага сельсавета, пасля — у адміністрацыйным падпарадкаванні Нараўлянскага пассавета. Да 1 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Заракітнае
Заракі́тнае (, Заракитное) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Нараўлянскага сельсавета.
Champion of Champions (снукер)
«Champion of Champions» — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры. Ён быў заснаваны ў 1978 годзе, пасля чаго праходзіў у 1980, пасля чаго спыніў сваё існаванне з-за нізкай папулярнасці і фінансавання. У 2013 годзе быў адроджаны і з таго часу праводзіцца штогод на Рыка Арэне у Ковентры, Англія.
XVIII дынастыя
Васямнаццатая дынастыя (1550—1292 да н.э.) — адна з найбольш вядомых дынастый Старажытнага Егіпта. Часам XVIII дынастыя называецца дынастыяй Тутмосідаў, таму што ў яе ўваходзяць усе чатыры фараона па імі Тутмос.
Champion of Champions (снукер)
У 2017 годзе турнір праходзіў на працягу сямі дзён у пачатку лістапада, а ў апошнюю нядзелю быў згуляны фінальны двубой спаборніцтва.
Валійцы Рэй Рыярдан і Даг Маўнджой выйгралі тытулы ў 1978 і 1980 гадах адпаведна, а пасля адраджэння спаборніцтва Роні О’Саліван выйграў два тытулы запар у 2013 і 2014 гадах. У 2015 і 2016 гадах на турніры перамагалі Ніл Робертсан з Аўстраліі і Джон Хігінс, які перайграў О’Салівана ў фінальным паядынку. Дзеючым «чэмпіёнам чэмпіёнаў» з’яўляецца Шон Мёрфі, які перамог Роні О’Салівана ў фінале турніру 2017 года.
XVIII дынастыя
Апошнім сваяком Тутмосідаў на троне быў Тутанхамон, пахавальня якога, адкрытая ў 1922 годзе Говардам Картэрам, стала адным з найвялікшых археалагічных адкрыццяў, паколькі з'яўлялася адной з нешматлікіх неразрабаваных царскіх грабніц. Эе і Харэмхеб, якія кіравалі пасля Тутанхамона, таксама ўключаюцца ў XVIII дынастыю.
Таксама гэтай дынастыі належаць такія пабудовы як Храм Амона ў Луксоры, памінальны храм Тутмоса III, і ступеньчаты храм Царыцы Хатшэпсут у Дэйр-эль-Бахры.
Дынастыя звычайна аб'ядноўваецца з XIX і XX, утвараючы «Новае царства».
Паводле ДНК-даследаванняў, прадстаўнікі XVIII дынастыі належалі да гаплагрупы R1b1a2.
Аменхатэп III, Эхнатон і амарнскі перыяд
Першыя запісы пра афіцыйныя адносіны Егіпта з замежнымі дзяржавамі адносяцца да часу кіравання Аменхатэпа III, пры якім Егіпет перажыў эканамічны ўздым. Па ўсім Егіпце было пабудавана шмат храмаў і манументаў у гонар бога Себека, які маляваўся ў выглядзе кракадзіла. Частка дыпламатычнай перапіскі Аменхатэпа, якая вялася на акадскай мове, захоўвалася ў царскіх архівах у эль-Амарне і адыграла важную ролю ў вывучэнні гэтага перыяду.
Фараон Эхнатон правёў рэлігійную рэформу, якая складалася ва ўвядзенні манатэізму (некаторыя навукоўцы мяркуюць, што Эхнатон толькі аднавіў манатэізм). Лічыцца, што прысвячэнне Эхнатона богу Атону выклікала незадаволенасць асяроддзя, з-за чаго пасля смерці ён падвергся праклёну памяці. Хоць сучасныя егіптолагі лічаць рэлігійныя рэформы Эхнатона найбольш важнай падзеяй перыяду, самі егіпцяне лічылі амарнскі перыяд няўдалым. Частковае вяртанне да традыцыйнай егіпецкай рэлігіі адбылося ўжо падчас кіравання Сменхкары і Нефернеферуатона (магчыма, пад гэтымі імёнамі кіравала царыца Неферціці).
Тутанхамон
Наступны фараон, Тутанхамон, не дажыў да дваццацігоддзя, пасля чаго лінія атрымання прастола ў спадчыну абарвалася (паводле праведзенага ў 2008 годзе даследавання, два плады, пахаваныя разам з ім, маглі быць яго дочкамі-блізнятамі). Анхесенамон, удава Тутанхамона, звярнулася да хецкага караля Супілуліўма I з просьбай паслаць ёй у мужыкі аднаго са сваіх сыноў, зрабіўшы яго такім чынам кіраўніком Егіпта, таму што не жадала выходзіць замуж за прадстаўніка ніжэйстаячага класа. Супілуліўма I адправіў пасла, які высвятліў, што сітуацыя апісана дакладна. Аднак, хецкі прынц Цананца быў забіты па дарозе на мяжы паміж Хецкай і Егіпецкай імперыямі. У адказ на гэта ўгневаны Супілуліўма I абвясціў вайну залежным ад Егіпта Сірыі і Паўночнаму Ханаану. Аднак сярод егіпецкіх палонных успыхнула эпідэмія, якая прывяла да спусташэння Хецкага царства — загінуў як Супілуліўма I, так і яго непасрэдны спадчыннік.
Два апошнія кіраўнікі XVIII дынастыі, Эе і Харэмхеб, паходзілі з прыдворных чыноўнікаў, хоць Эе мог з мэтай атрымання ўлады ажаніцца з удавой Тутанхамона незадоўга да яе смерці. Кіраванне Эе было кароткім. Яго пераемнік Харэмхеб быў дыпламатам пры двары Тутанхамона і мог быць выбраны ім у якасці пераемніка і, магчыма, прыйшоў да ўлады ў выніку звяржэння Эе. Ён таксама не меў дзяцей і выбраў пераемніка.
Фізінкі
Да ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Завайцянскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Блуа (графства)
Блуа — графства, якое першапачаткова было адным з уладанняў графа Парыжскага (памер у 866 г.) — пачынальніка французскай каралеўскай дынастыі  (пасля набыцця Капетынгамі каралеўскай улады графы Блуа былі наўпроставымі васаламі). У перыяды 1023—1037 і 1125—1152 гадоў графства аб’ядналася з, абкружыўшы, такім чынам, каралеўскі дамен. З роду графаў Блуа паходзіў англійскі кароль Стэфан (1135—1154), брат графа Цібо IV Вялікага. Пад канец XIV стагоддзя герцаг Людовік Арлеанскі набыў Блуа за грошы. Пасля таго як яго ўнук у 1498 г. стаў на чале Францыі, Блуа было далучана да каронных земляў.
Пяць Бургаў
Пяць Бургаў (The Five Boroughs ці The Five Boroughs of the Danelaw, Саюз пяці гарадоў) — тэрыторыя Брытаніі, якая была захоплена датчанамі вакол гарадоў Лінкальн, Нотынгем, Лестэр, Дэрбі і Стэмфард. Федэрацыя з генеральнай асамблеяй і вышэйшым судом. Уваходзілі ў склад Данелага.
Зялёны Гран-Пры
Фестываль аўтарскай песні і паэзіі «Зялёны Гран-Пры» (Фестиваль авторской песни и поэзии «Зелёный Гран-При») — найстарэйшы на Беларусі бардаўскі фестываль, які штогод праходзіць пад Гродна. Жанравы кірунак - аўтарская (бардаўская) песня, бард-рок, паэзія. На фестывалі існуе конкурс аўтараў і выканаўцаў песень і паэтаў. Фестываль збірае прыхільнікаў жанру з Беларусі, Расіі, Украіны і Прыбалтыкі.
Гісторыя
Фестываль створаны ў 1981 годзе КСП (клубам самадзейнай песні) «Панарама» і першапачаткова прымеркаваны да дня нараджэння кіраўніка клуба Анатоля Кардабнёва. Ён некалькі разоў змяняў месца правядзення і фармат - ад невялікага злёта да масштабнай падзеі. Кіраўніцтвам займаліся ў розныя гады Анатоль Кардабнёў, Ала Ціхановіч, Віктар Неўдах, Сяргей Ільюшэнка. У другой палове 2000-х гадоў правядзеннем фестываля стаў займацца гродзенскі «Клуб Неарганізаваных Бардаў», які праводзіць фестываль па цяперашні час. Зараз на фестывалі вітаецца не толькі бардаўская песня ў яе класічным выглядзе, але і аўтарская паэзія, і бард-рок, і спалучэнне з фолькам.
Праграма і фармат фестывалю
Фестываль праводзіцца на працягу трох дзён, звычайна ў перадастатнія выходныя мая. Пятніца - дзень заезду ўдзельнікаў, субота - асноўныя мерапрыемствы, нядзеля - раз'езд ўдзельнікаў. Канцэрты фестываля адбываюцца на сцэне з гука- і светазабеспячэннем.
Фестываль праводзіцца ля горада Гродна, у лясным масіве недалёка ад берага Нёмана. Удзельнікі жывуць у намётавым лагеры або ў загадзя зарэзерваваных пакоях на базе адпачынку. Удзел у фестывалі бясплатны, прыехаць можа кожны жадаючы.
Конкурс
На фестывалі існуе конкурс аўтараў і выканаўцаў песень і паэтаў. Ён праводзіцца ў два этапа: першы тур - творчыя майстэрні па намінацыях, другі тур - канцэрт на сцэне, на які журы адбірае лепшых канкурсантаў. У журы фестываля ўваходзяць вядомыя аўтары і выканаўцы з Беларусі, Расіі і іншых краін.
Для ўдзела ў конкурсе няма абмежаванняў па ўзросту, ані па мове выконваемых песень, ані па музычнаму суправаджэнню ці выкарыстоўваемым музычным інструментам (адзінае - каб гэта быў жывы гук, а не фанаграма). Кожны жадаючы можа зарэгістравацца ў якасці ўдзельніка, выбраць намінацыю і пайсці на адпаведную творчую майстэрню.
Намінацыі, па якіх праводзіцца конкурс:
Па выніках конкурсу найлепшым аўтарам і выканаўцам прысуджаюцца дыпломы і лаўрэацтва ў намінацыях, а таксама можа прысуджацца Гран-Пры.
Антонаў (Нараўлянскі раён)
Анто́наў (, Антонов) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вербавіцкага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета.
Чэмпіянат Еўропы па гандболе сярод мужчын 1994
Чэмпіянат Еўропы па гандболе сярод мужчын 1994 года — першае еўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое праходзіла ў Партугаліі з 3 па 12 чэрвеня 1994 года. Чэмпіёнам стала зборная Швецыі, другое і трэцяе месцы занялі зборныя Расіі і Харватыі адпаведна.
Адборачны этап
Адбор на чэмпіянат адбываўся з 27 лютага 1993 года па 10 сакавіка 1994 года. Зборная Партугаліі як арганізатар чэмпіянату была вызвалена ад адборачных гульняў. Астатнія 34 каманды былі падзелены на 7 груп, унутры якіх правялі двухкругавыя турніры.
У фінальную частку прайшлі наймацнейшыя каманды з кожнай групы і найлепшая з каманд, што занялі 2-е месца. Яшчэ 3 ўдзельнікі фінальнага турніру вызначыліся ў стыкавых матчах між шасцю астатнімі зборнымі, якія занялі 2-я месцы ў групах.
У межах адбору на чэмпіянат свае першыя афіцыйныя матчы правялі зборныя Беларусі, Грузіі, Латвіі, Літвы, Малдовы, Славакіі, Славеніі, Украіны, Харватыі і Эстоніі.
Зборная ўсіх зорак
Крыніца:.
Уладзімір Уладзіміравіч Кулічэнка
Уладзімір Кулічэнка (,, БССР) — беларускі рускамоўны пісьменнік. Піша ў жанрах «навуковая фантастыка» і «проза для дзяцей».
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і афіцэра у Мiнску. У 1967 годзе сям’я пераехала ў Маскву па новым месцы службы бацькі, у 1972 годзе — на касмадром Байканур (Казахстан). У 1982 годзе скончыў бібліятэчны факультэт Ленінградскага інстытута культуры.
Творчасць
Пачаў друкавацца ў 1979 годзе ў ленінградскіх газетах (эсэ, літаратурныя замалёўкі, нарысы).
У 1984 годзе ў эфіры Беларускага радыё прагучалі яго першыя казкі для дзяцей. Апроч напісання радыёказак выпусціў таксама шэраг кніг для дзяцей. З’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў у перыёдыцы. У 1994 годзе выйшла першая кніжная публікацыя — фантастычная аповесць "Катамаран «Уцякач», якую аўтар напісаў яшчэ ў 1986 годзе . У 1998 годзе была апублікавана аповесць-казка «Следства па справе шкляных чалавечкаў». У 2004 годзе у часопісе «Искатель» апублікавана аповесць «Клуб горада N».
З 2007 года з’яўляецца сябрам Саюзу пісьменнікаў Беларусі, узначальвае секцыю «Прыгоды і фантастыка». Па выніках творчай дзейнасці ў 2009 годзе вылучаны на сушуканне прэміі Саюза пісьменнікаў Беларусі ў жанры «навуковая фантастыка». З 1 сакавіка 2010 года — старшыня праўлення грамадскага аб’яднання «Беларускі літаратурны фонд».
Аляксандр Віктаравіч Комлеў
Аляксандр Комлеў (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік.
Уладзімір Уладзіміравіч Кулічэнка
Творчасць
У 2010 годзе старшыня секцыі «Прыгоды і фантастыка» СПБ Уладзімір Кулічэнка ўзначальваў журы конкурсу маладых літаратараў «Новая беларуская фантастыка», які праводзіў Саюз пісьменнікаў Беларусі з мэтай прыцягнуць увагу чытачоў да беларускай фантастычнай літаратуры і адкрыць новых таленавітых аўтараў.
Аляксандр Віктаравіч Комлеў
Клубная кар’ера
Выхаванец асіповіцкага футбола, у маладым узросце трапіў у сістэму мінскага «Дынама». Спачатку гуляў за дубль, пасля за фарм-клуб «Дынама-2» у Другой лізе. Другую палову сезона 2012 правёў у «Бярозе-2010».
Уладзімір Уладзіміравіч Кулічэнка
Творчасць
Уладзімір Кулічэнка — аўтар 15 кніг агульным накладам больш за 70 тысяч асобнікаў. Сярод самых вядомых — «Катамаран „Уцякач“», «Следства па справе шкляных чалавечкаў», «Доктар Васількоў і Уладар ночы», «Мех Каменнай старой».
Аляксандр Віктаравіч Комлеў
Клубная кар’ера
У 2013 годзе перайшоў у «Зорку-БДУ». Спачатку пераважна выхадзіў на замену, а пасля зыходу ўлетку 2014 года асноўнага бамбардзіра каманды Аляксея Хадневіча ў магілёўскі «Дняпро» выдатна замяніў яго на вастрыні атакі, забіўшы агулам 9 галоў у сезоне 2014.
У снежні 2014 года падпісаў кантракт з «Мінскам». Праходзіў перадсезонную падрыхтоўку з асноўнай камандай «Мінска», але не здолеў вытрымаць канкурэнцыі за месца ў складзе. У сакавіку 2015 года быў на праглядзе ў «Белшыне», аднак у выніку ў красавіку быў арандаваны «Віцебскам». 11 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 75-й хвіліне матча з мікашэвіцкім «Гранітам» (1:1). У стартавым складзе віцебскага клуба так ніводнага разу і не з’явіўся, 8 разоў выхадзіў на замену і правёў на полі ўсяго 97 хвілін. У ліпені 2015 года вярнуўся з арэнды ў «Мінск».
24 ліпеня было абвешчана аб вяртанні Аляксандра ў Першую лігу: да канца сезона нападнік быў арандаваны «Лідай». У складзе «Ліды» замацаваўся ў якасці асноўнага нападніка. Па заканчэнні сезона вярнуўся ў сталічны клуб.
У студзені 2016 года пачаў рыхтавацца да новага сезона разам з «Мінскам», але пазней далучыўся да брэсцкага «Дынама», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У ліпені 2016 года перайшоў у «Смалявічы-СТІ», аднак па заканчэнні сезона 2016 пакінуў каманду.
Сезон 2017 поўнасцю прапусціў з-за траўмы, а ў пачатку 2018 года далучыўся да другалігавых «Асіповічаў», дзе гуляў на працягу чатырох гадоў. Па заканчэнні сезона 2021 завяршыў кар’еру па стане здароўя.
Белы Бераг (Нараўлянскі раён)
Бе́лы Бе́раг (, Белый Берег) — былая вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Вербавіцкага сельсавета.
Ліквідавана 29 снежня 2011 года.
УАЗ-452
УАЗ-452 — сямейства паўнапрывадных грузапасажырскіх аўтамабіляў, якія серыйна вырабляюцца на Ульянаўскім аўтамабільным заводзе з 1965 года. З’яўляецца глыбокай мадэрнізацыяй УАЗ-450. У 1985 годзе была праведзена мадэрнізацыя мадэлі ў выніку чаго яно атрымала новыя індэксы, базавы фургон атрымаў пазначэнне «УАЗ-3741».
Гісторыя
У 1965 адбылася мадэрнізацыя аўтамабіля «УАЗ-450». У першую чаргу, новая мадэль атрымала рухавік ГАЗ-21 і 4-ступеньчатую каробку перадач. Змянілася афармленне пярэдняй панэлі. Гэтая мадэль атрымала індэкс «УАЗ-452». Грузападымальнасць была павялічана да 1000 кг.
У 1966 аўтамабіль «УАЗ-452Д» быў узнагароджаны залатым медалём на Маскоўскай міжнароднай выставе сельгастэхнікі. 18 лютага 1974 года з канвеера сышоў мільённы УАЗ. У лістападзе 1977 года мадэль «УАЗ-452» атрымала Знак Якасці.
У другой палове 1970-х аўтамабілі атрымалі новую святлатэхніку: спераду паставілі новыя паказальнікі паваротаў ПФ-130, а ззаду — ліхтары ФП-132. Новая святлатэхніка запатрабавала змяненняў штампаў пярэдняй кузаўной панэлі, задніх вуглавых панэляў і штампаў падлогі. З-за ўстаноўкі фары задняга ходу і ліхтара асвятлення нумарнога знака змянілася і вонкавая панэль левай паловы задніх дзвярэй. Таксама з'явіліся новыя люстэркі.
У 1985 годзе была ажыццяўлена мадэрнізацыя мадэльнага шэрагу, разам з чым змяніліся індэксы мадыфікацый.
УАЗ-452, УАЗ-3741
УАЗ-452, УАЗ-3741 — суцэльнаметалічны фургон.
УАЗ-452А, УАЗ-3962
УАЗ-452А — санітарны аўтамабіль. Меў два варыянты абсталявання салона — цывільны і ваенны. Цывільная версія мела адны насілкі і тры месцы для лекараў, ваенная дазваляла размясціць насілкі для чатырох пацыентаў (параненых). У ваеннай версіі ўсе вокны можна было завесіць шчыльнымі брызентавымі фіранкамі, якія скручваліся ў рулоны.
УАЗ-452А серыйна выпускалася з 1966 па 1985 год, за гэты час Ульянаўскі аўтазавод пабудаваў крыху больш за 166 000 санітарных УАЗ-452А. Да таго ж — 1849 экспартных УАЗ-452АЭ, 1245 машын трапічнай мадыфікацыі УАЗ-452АТ і 393 паўночныя машыны УАЗ-452АС.
У 1985 годзе санітарная мадыфікацыя атрымала пазначэнне УАЗ-3962. У першы год вытворчасці УАЗ-3962 выпускалі паралельна з УАЗ-452А. У той год было выраблена 4035 асобнікаў УАЗ-452А і 7496 асобнікаў УАЗ-3962.
УАЗ-452В, УАЗ-2206
УАЗ-452В — 10-мясцовы мікрааўтобус.
Існавалі ўзоры з палепшаным аздабленнем і версіі з рознай планіроўкай салона. Камплектацыі: "03" — 6 месцаў, "04" — 6 месцаў і столік, "013" — люкс.
УАЗ-3909
УАЗ-3909 — грузапасажырскі аўтамабіль. Кузаў — з пасажырскім салонам у пярэдняй частцы і, аддзеленым перагародкай, закрытым грузавым адсекам, з доступам да яго праз заднія дзверы.
УАЗ-33036
УАЗ-33036 (1996—ц.ч.) — бартавы грузавік з двухмеснай кабінай з павялічанай колавай базай. У параўнанні з УАЗ-3303 мае падоўжаную на 250 мм колавую базу. Павялічыўся і памер бартавой платформы — 2680×1870 мм, вышыню бартоў панізілі да 400 мм, а пагрузачную вышыню — на 10 см (960 мм). Бартавая платформа — металічная. Грузападымальнасць — 1,3 т.
Абсталёўваўся маторамі ЗМЗ-4021.10 магутнасцю 90 к.с. (УАЗ-330362-03), ЗМЗ-4104.10 магутнасцю 96 к.с. (УАЗ-330362), ЗМЗ-40911.10 магутнасцю 112 к.с. (УАЗ-330365).
УАЗ-39094
УАЗ-39094 (1999—ц.ч.) — мадыфікацыя бартавога УАЗ-3303 з пяцімеснай кабінай і металічнай бартавой платформай.
УАЗ-39095
УАЗ-39095 — бартавы грузавік з павялічанай палутарнай кабінай са спальным месцам і з павялічанай колавай базай. Дзякуючы 340-міліметровай устаўцы паміж дзвярыма і задняй сценкай за сядзеннямі размясцілі адкідную паліцу 1780×510 мм. Пад паліцай па баках маторнага адсека — дзве багажныя нішы аб'ёмам каля 120 л кожная.
Апісанне канструкцыі
Кузаў аўтамабіля — суцэльнаметалічны, паўнясучы, вагоннага тыпу.
Рухавік «ЗМЗ-402» — карбюратарны, радны, 4-х цыліндровы з вадкасным ахалоджваннем і працоўным аб'ёмам 2,4 л. Рухавікі «ЗМЗ-4091» і «УМЗ-4213» радныя, 4-цыліндравыя з вадкасным ахалоджваннем і працоўным аб'ёмам 2,7 л і 2,89 л адпаведна. Ёмістасць паліўнага бака складае 56 л.
Каробка перадач — чатырохступеньчатая з механічным прывадам выключэння счаплення. Раздатачная каробка — двухступеньчатая, з муфтай уключэння пярэдняга моста. Кіраванне каробкай перадач і раздатачнай каробкай ажыццяўлялася праз сістэму цяг з прамежкавымі рычагамі. Круцільны момант ад каробкі перадач да раздатачнай каробкі перадаецца праз прамежкавы карданны вал. Счапленне — аднадыскавае, прывад выключэння — гідраўлічны.
Пярэдні мост падключаецца прымусова і жорстка, без дыферэнцыяла. Каб падключыць пярэдні мост, неабходна перавесці ў адпаведнае становішча рычаг раздатачнай каробкі і ўвесці паўвосі ў зачапленне са ступіцамі. Для гэтага спецыяльным шасцісценнікам вялікага дыяметра закручваюць гайкі ступіц на пярэднім мосце.
Падвеска — залежная, рысорная з рычажна-поршневымі амартызатарамі. Рулявы механізм — глабаідальны чарвяк і двухгрэбневы ролік.
Рабочыя тармазы — двухконтурныя барабанныя, з гідраўлічным прывадам. На машынах выпуску да 1980 года ўстанаўлівалі ўзмацняльнікі тармазоў гідравакуумнага тыпу, а пасля — вакуумнага. Стаяначны тормаз — трансмісійны, размешчаны на раздатачнай каробцы і прыводзіцца ў дзеянне рычагом пры дапамозе гнуткага троса.
З сакавіка 2011 года былі дададзеныя: сістэма ABS, гідраўзмацняльнік руля, рамяні бяспекі. Таксама пачалі усталёўвацца эрганамічныя сядзенні ад ВАЗ-2110.
Эрык XIV (кароль Швецыі)
Эрык XIV (Erik XIV, 13 снежня 1533 г. — 26 лютага 1577 г.) — кароль Швецыі з 1560 года, скінуты ў 1568 годзе. Эрык XIV быў старэйшым сынам Густава I (1496—1560) і Кацярыны Саксен-Лауэнбург (1513-35). Ён таксама быў кіраўніком Эстоніі, пасля яе заваёвы Швецыяй ў 1561 годзе.
Адыябена
Адыябена (Ἀδιαβηνή, Адыябенэ, сір. ܚܕܝܐܒ, Ḥaḏy’aḇ, старажытнаперсідская: Надшыракан. армянская Նոր Շիրական /Нор Шыракан ) — антычная дзяржава,  са сталіцай у Арбіле (сучасны Эрбіль, Ірак). Яе кіраўнікі да I стагоддзя н.э. вызнавалі іўдаізм і ашурызм.
Эрык XIV (кароль Швецыі)
Эрык лічыўся разумным і артыстычным кіраўніком, а таксама палітычна амбіцыйным, аднак на пачатку свайго кіравання ён паказаў прыкметы псіхічнай нестабільнасці, што ў канчатковым выніку прывяло да вар’яцтва. Некаторыя навукоўцы сцвярджаюць, што яго хвароба пачалася падчас яго ранняга кіравання, у той час як іншыя лічаць, што ён захварэў пасля забойстваў Стуре.
Адыябена
Дзяржава ў розныя гады ўваходзіла ў склад Парфіі, Рымскай імперыі і Вялікай Арменіі. Цяпер тэрыторыя гістарычнай Адыябены знаходзіцца на тэрыторыі Ірака.
Эрык XIV (кароль Швецыі)
Эрык быў скінуты, заключаны ў турму і, хутчэй за ўсё, забіты. Экспертыза яго астанкаў ў 1958 годзе пацвердзіла, што ён, верагодна, памёр ад атручвання мыш’яком.
Біяграфія
Эрык XIV нарадзіўся ў замку Трэ-Крунур 13 снежня 1533 года. Калі яму не было яшчэ двух гадоў, ён страціў маці. У 1536 годзе, яго бацька, Густаў Ваза ажаніўся з шведскай дваранкай Маргарэт Лейёнхувуд (1516-51). Першым настаўнікам Эрыка быў нямецкі настаўнік Георг Норман, чые паслугі неўзабаве спатрэбіліся і ў іншых месцах шведскага дзяржавы. Норман быў заменены французскім кальвіністам Дыянісіям Берраеюсам (1500-67). Дыянісій вучыў як Эрык, дык і яго брата Юхана. Эрык быў вельмі паспяховым на замежных мовах і матэматыцы. Ён таксама быў дасведчаным гісторыкам, пісьменнікам і захапляўся астралогіяй.
Адыябена
У першыя стагоддзі нашай эры Адыябенай кіравалі цары з мясцовых дынастый, залежныя ад парфян. Пры гэтым яны неаднаразова залучаліся ў спрэчкі, звязаныя з пераходам у спадчыну прастола ў Парфіі і шэраг рымска-парфянскіх канфліктаў. Асабліва падчас кіравання цара Ізата II (каля 36-59/60) быў значны ўплыў парфянскай дзяржавы. Гэта быў той самы Ізат, які разам са сваёй маці Аленай па палітычных прычынах перайшоў у іўдаізм. Царская сям'я падтрымлівалі палесцінскіх яўрэяў у фінансавым плане і пасылалі падчас рымскай вайны нават войскі. Манабаз і Алена таксама часта згадваюцца ў Мішне, дзе іх хваляць за іх набожнасць.
Калі рымляне заваявалі Месапатамію пры Траяне ў 116 годзе, Адыябена стала рымскай правінцыяй пад назвай Асірыя. Тым не менш, пераемнік Траяна Адрыян пакінуў месапатамскія правінцыі. Толькі толькі Септымій Север паўторна захапіў у 195 годзе Адыябену, але на кароткі тэрмін і прыняў пераможны тытул «Адыябенскі». У часы кіравання Каракалы рымляне ў 216 годзе паўторна ўрываліся ў Адыябену.
Пазней, саюзныя кіраўнікі Адыябены і кіраўнікі Кіркука паводле Хронікі Арбіла аб'ядналіся з сасанідскім царом Ардашырам I супраць парфянскага кіраўніка Артабана IV. Падчас панавання Сасанідаў у Адыябене меліся шмат нестарыянскіх хрысціянскіх абшчын.
Эрык XIV (кароль Швецыі)
Біяграфія
Калі Эрык пачаў з’яўляцца на публіцы, ён быў абвешчаны ў якасці «абранага караля» (utvald konung), а пасля пасяджэння парламента ў Стакгольме ў 1560 годзе, ён атрымаў тытул «спадчыннага караля» (arvkonung). У 1557 годзе Эрык быў прызначаны гаспадаром Кальмара, Крунуберга і Эланда. Ён пасяліўся ў горадзе Кальмар. Супраць волі бацькі, Эрык ўступіў у шлюбныя перамовы з будучай каралевай Англіі Лізаветай I, якія працягваліся некалькіх гадоў. Напружанасць у адносінах паміж Эрыкам і яго бацькам расла. Эрык таксама вёў няўдалыя прапановы аб шлюбе, сярод іншага, з Марыяй Сцюарт (1542-87), Рэнатай Латарынгскай (1544—1602), Ганнай Саксонскай (1544-77) і Крысцінай Гесэн (1543—1604).
З 1563 года пачало выяўляцца вар’яцтва Эрыка; яго праўленне стала яшчэ больш дэспатычным і адзначаным гвалтам. У 1567 годзе па падазрэнні ў здрадзе, ён забіў некалькіх членаў сям’і Стурэ, сам Эрык уласна забіў Нільса Свантэсана Стурэ. Пасля забойстваў Стурэ, Юхан быў заключаны ў турму і канфлікт з дваранствам наблізіўся да сваёй кульмінацыі. Увосенню 1568 года, герцагі і дваране паўсталі, і Эрык быў зрынуты з пасады. Затым ён быў зняволены ў турму Юхана, які прыйшоў да ўлады. Самы надзейны саветнік Эрыка Ёран ​​Персан (1530-68) быў абвінавачаны за дзеянні, накіраваныя супраць дваранства падчас кіравання Эрыка XIV, і неўзабаве быў пакараны смерцю.
Эрык XIV ў якасці зняволенага знаходзіўся ў розных замках Швецыі і Фінляндыі. Ён памёр у турме ў замку Эрбюхус: згодна з легендай, яго апошні прыём ежы быў атручаны чашай з гарохавым супам. У дакуменце, падпісаным яго братам Юханам III і дваранінам Бенгтам Бенгтсанам Гылтам (1514-74), даваў ахоўнікам Эрыка дазвол турэмнай ахове атруціць яго, калі хтосьці паспрабуе яго вызваліць. Яго цела было пазней эксгумаванае, і сучасная судова-медыцынская экспертыза знайшла доказы атручвання мыш’яком.
Каралеўства свеваў
Каралеўства свеваў — каралеўства, якое было ўтворана на Пірэнейскай паўвыспе германскім племенем свеваў. У 440 г. падчас кіравання караля Рэхіла (438—448) свевы падпарадкавалі Бетыку і Картахену. Гішпана-рымляне звярнуліся па дапамогу да імператара Авіта, які накіраваў сюды атрады федэратаў (вестготаў пад кіраўніцтвам Фрэдэрыка) у 454 г. Пасля перамогі атрадаў Фрэдэрыка, захопленыя свевамі тэрыторыі перайшлі пад кіраўніцтва вестготаў. Але неўзабаве вестгоцкі намеснік на свеўскіх землях Агівульф распачаў паўстанне, падчас каторага загінуў, але свевы аднавілі сваю незалежнасць. Свеўскае каралеўства падчас кіраўніцтва караля Тэадаміра (560—570) ахоплівала тэрыторыю Галісіі і паўночную частку Лузітаніі. Кароль Аўдэка (583—585) падтрымаў паўстанне Герменгільда супраць свайго бацькі, караля вестготаў Леавегільда, у выніку чаго свевы былі разгромлены і ў 585 г. страцілі незалежнасць.
Літаратура
І. А. Еўтухоў. Слоўнік-даведнік «Страны и народы средневекового Запада». Мн. 2008.
Міхаіл Джавахішвілі
Міхаіл Джавахішвілі (მიხეილ ჯავახიშვილი,, Трыялеці — ) — грузінскі пісьменнік, перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Цэракві. Скончыў ў 1901 годзе вучылішча садоўніцтва і вінаградарства ў Ялце. Друкавацца пачаў у 1903 годзе. У 1906 годзе Джавахішвілі быў прыцягнуты да суда за артыкулы, накіраваныя супраць самадзяржаўя. Бег за мяжу, падарожнічаў па Еўропе і Амерыцы. У 1909 годзе Джавахішвілі з чужым пашпартам вярнуўся на радзіму. Выдаваў часопіс «Эры» («Нацыя»), за што быў судзімы і высланы за межы Каўказа.
Арыштаваны 14 жніўня 1937 года, яго катавалі ў прысутнасці Берыі пакуль ён не падпісаў «прызнанне». Расстраляны 30 верасня 1937 года. Яго маёмасць была канфіскавана, а яго архівы знішчаныя, яго брат расстраляны, а яго ўдава адпраўлена ў ссылку. Джавахішвілі заставаўся пад забаронай цэнзуры да канца 1950-х гадоў, калі ён быў рэабілітаваны, а яго творы перавыдадзеныя.
Раманы: «Квача Квачантырадзэ» (1924), «Джакос Хізнебі» (1925), «Белы каўнер» (1926), «Гіві Шадура» (1928), «Лёс жанчыны» (1936).
Асірыя (рымская правінцыя)
Асірыя (Assyria) — правінцыя Рымскай імперыі, размешчаная прыкладна на тэрыторыі сучаснага паўночнага Ірака.
Створана каля 116 года імператарам Траянам пасля паспяховага паходу супраць Парфіі. Аднак яго пераемнік Адрыян вывеў адтуль легіёны ў 118 годзе, але гэта не азначала канец рымскага валадарства ў гэтым рэгіёне. Раней гэта тэрыторыя была прадметам варожасці паміж Парфіяй і Арменіяй. Рым займаў гэту тэрыторыю нядоўгі час у 161—165 гадах і ў 194—199 гадах і толькі ў 230 годзе змог замацавацца. У правінцыі былі ўвесь час раскватараваны два легіёны для абароны ад парфянскага ўварвання і для забеспячэння стабільнасці. Правінцыя была страчана ў 363 годзе пры імператары Іавіяне пасля няўдалага персідскага паходу Юліяна і ганебнага міру, заключанага з мэтай бяспечнага адводу войска ў Канстанцінопаль.
Часткі правінцыі з поўначы на поўдзень: Мок (Moxoene), (Rehimene), Карчайк (Corduene), (Zabdicene і (Adiabene).
Гарады з поўначы на поўдзень: (Hiaspis), Цызра (Bezabde), (Sisara), Нісібіс (ці Нізіба) (Nisibis), Сінгара (Singara), Ніневія (Nineveh), Хатра (Hatra) і Ур (Ur).
Вуглэгірск
Вуглэгі́рск (Вуглегі́рськ; да 1958 года — пасёлак Хацэпэ́ціўка) — горад раённага значэння ў Бахмуцкім раёне Данецкай вобласці Украіны. Да 11 снежня 2014 года быў падпарадкаваны Янакіеўскаму гарадскому савету горада Янакіевэ. Вуглэгірскаму гарадскому савету падпарадкоўваюцца: г. Вуглэгірск, пас. Булавынэ, пас. Грознэ, пас. Каютынэ, пас. Красны Пахар, пас. Савеліўка. Уваходзіць у Горліўска-Янакіеўскую агламерацыю.
Насельніцтва
Станам на 2001 год колькасць насельніцтва складала 10309 жыхароў, на пачатак 2011 года — 8226 чалавек. Паводле даных перапісу 2001 года насельніцтва горада складала 10693 чалавека, з іх 40,10 % назвалі роднай мову  украінскую, 58,94 % —  рускую, 0,50 % —  беларускую, 0,04 % —  цыганскую і  малдаўскую, 0,03 % —  армянскую  і  грэчаскую, 0,02 % —  балгарскую, 0,01 % —  румынскую.
Гісторыя
Афіцыйнай датай заснавання лічыцца 1879 год, калі была адкрыта чыгуначная станцыя Хацэпэціўка. Аднак Хацэпэціўка ўпершыню была пазначана на расійскіх картах 1863 года. Краязнаўцы называюць годам заснавання Хацэпэціўкі — 1861 год. Першае паселішча было заснавана братамі Пятром і Цімафеем — беглымі прыгоннымі з сяла Дзііўка Екацярынаслаўскай губерні.
У 1958 годзе горад артымаў сучасную назву. У 2014 годзе Вуглэгірск перападпарадкаваны Артэміўскаму раёну.
Узброены канфлікт на ўсходзе Украіны
12 жніўня 2014 года горад у ходзе антытэрарыстычнай аперацыі вызвалены ад  прарасійскіх сепаратыстаў  украінскімі войскамі. Пры адступленні сепаратысты нанеслі значны ўрон інфраструктуры горада, у прыватнасці, узарвалі аўтамабільны мост.
18 студзеня 2015 года сепаратысты абстралялі Вуглэгірск, загінула двое дзяцей, адно дзіця шпіталізаваны з раненнямі.
29 студзеня 2015 года войскі ДНР пачалі штурм горада, які стаў адным з этапаў стварэння Дэбальцэўскага катла. 30 студзеня войска ДНР паведамілі пра ўзяцце горада. Украінскі бок гэты факт абверг. 31 студзеня ўвечары ўкраінскія вайскоўцы пачалі контратаку супраць сепаратыстаў у Вуглэгірску. Былі без страт дэблакаваны больш за 70 сілавікоў, сярод іх - 39 байцоў роты міліцыі спецпрызначэння «Свіцязь» і 34 ваеннаслужачых Узброеных Сіл Украіны. Пасля двух тыдняў бесперапынных абстрэлаў 4 лютага жыхары Вуглэгірска масава пачалі пакідаць горад. 1 лютага ішлі бязлітасныя баі ў горадзе. Падчас баёў горад падвергся масаваму абстрэлу, у выніку чаго быў значна разбураны.
4 лютага ўкраінскія ваенныя правялі масавую эвакуацыю жыхароў Вуглэгірска, удалося вывезці каля 1100 жыхароў. 5 лютага праводзіўся абход гарадскіх раёнаў у пошуках людзей, якія не змаглі выехаць.
Эканоміка
Прамысловасць горада прадстаўлена здабычай вуглю (Шахта «Вуглэгірская» ГХК «Арджанікідзэвугаль» — найбуйнейшая ў холдынгу) і яго ўзбагачэннем (ЦУФ «Вуглэгірская»). У наш час не функцыянуюць.
Транспарт
Вуглэгірскі тралейбус працуе з 8 ліпеня 1982 года і мае два маршруты:
У сувязі з пашкоджаннем кантактнай сеткі ў выніку баявых дзеянняў з 12 жніўня 2014 не працуюць. З 10 лістапада 1958 года па 28 чэрвеня 1980 года ў горадзе эксплуатаваўся трамвай.
У горадзе знаходзіцца чыгуначная станцыя Вуглэгірск, якая злучае чыгуначныя вузлы Дэбальцэвэ і Горліўка.
Сацыяльная сфера
2 школы, дзіцячы дом, 4 дзіцячыя сады, бібліятэка, стадыён «Шахтар», цэнтр культуры і адпачынку, паліклініка.
Югна
Югна — рака ў Крупскім раёне Мінскай вобласці і Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Лукомка.
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 430 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 м/км. Югна бярэ пачатак у паўночнай частцы возера Абіда, цячэ ў межах Чашніцкай раўніны. Азёрнасць вадазбору каля 7 %. У Югну ўпадае ручай з возера Радомля.
Каля ракі населеныя пункты Хальневічы, Падбярэззе (Крупскі раён), Старыя Лаўкі (Чашніцкі раён).
Медны змей (карціна Бруні)
«Ме́дны змей» (Медный змий) — гіганцкая па памерах карціна рускага мастака італьянскага паходжання Фёдара (Фідэліа) Бруні (1799—1875), скончаная ў 1841 годзе. Яна з'яўляецца часткай збору Дзяржаўнага Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу ( Ж-5070). Памер карціны —.
У якасці сюжэту для карціны Бруні выкарыстоўваў гісторыю, апісаную ў Старым Запавеце — пра тое, як пасля шматлікіх гадоў падарожжаў па камяністай пустыні іўдзейскі народ, які з Егіпта быў выведзены прарокам Майсеем, стаў страчваць веру і наракаць, за што атрымаў Божае пакаранне — дождж з атрутных змей, для выратавання ад смяротных укусаў якіх быў пастаўлены медны змей.
Бруні працаваў над гэтым палатном каля пятнаццаці гадоў: ён паведаміў Таварыству заахвочвання мастакоў пра пачатак працы над вялікай карцінай у лютым 1827 года, а скончыў яе ў 1841 годзе. У 1833—1836 гадах ён працаваў у Італіі, затым быў адкліканы ў Пецярбург для выкладання ў Акадэміі мастацтваў, а ў 1838 годзе зноў вярнуўся ў Рым, дзе і завяршыў працу над карцінай.
Грыдні
Гры́дні (, Гридни) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вербавіцкага сельсавета.
Медны змей (карціна Бруні)
Спачатку палатно з поспехам экспанавалася ў Рыме, улетку 1841 года яно было адпраўлена ў Расію, было выстаўлена ў Зімовым палацы, а праз некаторы час перанесена ў Акадэмію мастацтваў. З самага пачатку «Меднага змея» часта параўноўвалі з буйнафарматнай карцінай Карла Брулова «Апошні дзень Пампеі», якая з'явілася на сем гадоў раней — пасля абедзве карціны былі вывешаны побач адна з адной і ў Эрмітажы, і ў Рускім музеі; іх называлі «калосамі рускага жывапісу».
Вербавічы
Ве́рбавічы (, Вербовичи) — аграгарадок у Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вербавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 9 км у напрамку на поўдзень ад горада Нароўля, за 187 км ад Гомеля , за 43 км ад чыгуначнай станцыі Ельск , каля правага берага ракі Мытва, на аўтамабільнай дарозе.
Гісторыя
У 1982 годзе каля вёскі адбылося крушэнне самалёта Як-42, у выніку чаго загінулі 132 чалавекі.
Салона
Салона (Salona) — антычны ілірыйскі далмацінскі горад, заснаваны ў першым тысячагоддзі да нашай эры.
Гісторыя
Горад быў заснаваны ілірыйцамі, а ў IV стагоддзі да н.э. яго захапілі грэкі. У Салоне грэкі размясцілі эмпарыён (гандлёвы рынак).
Пасля таго, як Салона была захоплена рымлянамі, горад стаў сталіцай правінцыі Далмацыя. Калі да ўлады прыйшоў Дыяклетыян, які меркавана нарадзіўся ў гэтым горадзе, ён дараваў Салоне ганаровы тытул імператарскай фаміліі «Валерыя» і пабудаваў побач з ім палац; гэты будынак, вядомы цяпер палац Дыяклетыяна, стаў ядром сучаснага горада Спліта. У наш час Салона знаходзіцца каля горада Соліна.
Салона была моцна разбурана падчас нашэсця авараў і славян у 614 годзе. Паўторна рымляне атрымалі тэрыторыю вакол палаца Дыяклетыяна ў 639 годзе.
Азія (рымская правінцыя)
Азія (Ασία, Asia) — рымская правінцыя ў Малой Азіі. Была ўтворана на тэрыторыі былога Пергамскага царства ў 133 годзе да н.э. (Пергам быў далучаны да Рыма па завяшчанні цара Атала III), у 1 ст. да н.э. — 1 ст. н.э. тэрыторыя яе была пашырана. Правінцыяй стала ў 126 да н.э. З 27 да н.э. — сенацкая правінцыя, якая кіруецца праконсулам. З часоў Дыяклетыяна (з 297 г. н.э.) была падзелена на 7 асобных правінцый.
Антыёх III Вялікі спрабаваў падпарадкаваць Малую Азію, але быў у 190 да н.э. разбіты рымлянамі ў бітве пры Магнезіі. Пасля заключэння Апамейскага міру ў 188 годзе да н.э. уся спрэчная тэрыторыя адышла пад кантроль саюзнага Рыму цара Пергама.
У 133 да н.э. сканаў пергамскі цар Атал III, які не меў спадчыннікаў і адпісаў сваё царства Рыму. Пасля некаторых ваганняў была створана правінцыя Праконсульская Азія (Asia Proconsularis), якая аб'яднала тэрыторыі Мізіі, Лідыі, Карыі і Фрыгіі. Вялікія гарады Азіі Эфес і Пергам апынуліся сярод найбуйнейшых полісаў рэспублікі.
Пасля 326, калі імператар Канстанцін I перанёс сталіцу ў Візантый, правінцыя Азія з ускраіны імперыі «перамясцілася» ў яе цэнтр. Такім чынам, Азія была цэнтрам эліністычнай культуры на ўсходзе на працягу наступных стагоддзяў аж да падзення Візантыйскай імперыі ў XV ст.
Грушаўка (Нараўлянскі раён)
Гру́шаўка (, Грушевка) — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Вербавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Фальварак і слабада Грушаўка вядомыя з апошняй чвэрці XVIII ст. Прынамсі, у парэформенны перыяд сярод жыхароў паселішча пераважалі рыма‑каталікі паводле веравызнання. Грушаўка належала галоўчыцкім Горватам. У 1916 годзе жонкай Станіслава Горвата стала італьянская графіня Францішка Анэля Паўленс дэ ла Рохе. Яна загадала паставіць у Грушаўцы крыж, запрасіла біскупа асвяціць месца будучай капліцы. Пабудаваць капліцу да 1917 года не паспелі. Пры савецкай уладзе грушаўцы маліліся па хатах, ездзілі да касцёлу ў Жытомір, пасля сюды таемна наязджалі ксяндзы. Ацалеў стары крыж з касцяным Укрыжаваннем, што ставіла яшчэ пані Францішка Горват. Пад гэтым крыжам пачаліся адкрытыя маленні ў 1988 годзе. Затым быў узведзены касцёл Божае Міласэрнасці, на высокім пагорку пасярод вёскі.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета.
Говард Картэр
Дзяцінства
Говард Картэр быў малодшым з 8 дзяцей Самуіла і Марты Картэраў. Дзяцінства Говарда Картэра прайшло ў Суофеме ў графстве Норфалк, таму ў многіх крыніцах менавіта гэты гарадок пазначаюць як месца нараджэння егіптолага. Бацька Картэра, мастак паводле прафесіі, з дзяцінства займаўся навучаннем сына маляванню, прывіваючы пры гэтым цікавасць да гісторыі культуры.
Пачатак кар'еры
Говард Картэр займаўся археалогіяй з 1891 года, уступіўшы ва ўзросце 17 гадоў у Брытанскую арганізацыю археалагічных даследаванняў Егіпта. Да 1899 года ён браў удзел у шэрагу археалагічных экспедыцый у Егіпце, замалёўваючы надпісы, скульптурныя выявы і архітэктуру Старажытнага Егіпта. У прыватнасці, ён працаваў на раскопках у Бені-Хасане, рэзідэнцыі перыяду Сярэдняга царства. Некаторы час егіптолаг-пачатковец працаваў пад кіраўніцтвам вядучага спецыяліста ў вобласці археалогіі Уільяма Фліндэрса Пітры. Вядомасць яму прынеслі праведзеныя ў 1893—1899 гадах даследаванне Джэсер Джэсеру — пабудаванага ў XV стагоддзі да н.э. архітэктарам Сенмутам для жанчыны-фараона Хатшэпсут тэрасавага памінальнага храма і скальнай грабніцы ў Дэйр-эль-Бахры на захадзе Фіваў.
Поспех, які спадарожнічаў Картэру ў адкрыцці храма Хатшэпсут (Дэйр-эль-Бахры), прадвызначыў яго прызначэнне ў 1899 годзе генеральным інспектарам Егіпецкага аддзела старажытнасцей, адкуль ён звольніўся ў 1905 годзе пасля канфлікту паміж аховай егіпецкіх помнікаў і групай п'яных французскіх турыстаў. У 1902—1914 гадах Картэр інспектаваў працы амерыканскага археолага Тэадора Дэвіса, які атрымаў дазвол егіпецкага ўрада праводзіць раскопкі ў Даліне Цароў. Дэвіс і Картэр выявілі цэлы шэраг пахавальняў знакамітых фараонаў Новага царства, у прыватнасці, грабніцы царыцы Хатшэпсут, Тутмоса IV, Харэмхеба, Рамсеса Саптаха, а таксама саркафаг з рэшткамі, якія атаясамляюцца з муміяй «фараона-ератыка» Эхнатона.
Супрацоўніцтва з лордам Карнарванам
У 1906 годзе Говард Картэр пазнаёміўся з археолагам-аматарам і калекцыянерам старажытнасцей лордам Карнарванам, які вылучыў сродкі на далейшыя археалагічныя пошукі прафесійнага калегі. З 1914 года Картэр і Карнарван прыступілі да сумесных раскопак у Даліне Цароў. У выніку іх супрацоўніцтва пры раскопках фіванскага некропаля былі адкрыты грабніца Аменхатэпа I і пахаванні некалькіх царыц XVIII дынастыі. Далейшыя раскопкі былі спынены з-за пачатку Першай сусветнай вайны, але, як толькі дазволіла сітуацыя, Картэр пераканаў Карнарвана працягнуць даследаванні ў Даліне Цароў.
Адкрыццё грабніцы Тутанхамона
Тандэм Картэра і Карнарвана неўзабаве стаў сусветна знакамітым: азартны Карнарван знайшоў храбрага, практычнага і самаадданага энтузіяста, які ідэальна падыходзіў для рэалізацыі ідэі, якой быў апантаны лорд — знаходкі грабніцы невядомага датуль эфемернага фараона канца XVIII дынастыі — Тутанхамона. Навуковая супольнасць скептычна паставілася да пошукаў Картэра і Карнарвана, а неўзабаве і сам лорд страціў цікавасць да няўдалых раскопак. Аднак 4 лістапада 1922 года Картэр знайшоў засыпаны ўваход у грабніцу KV62, прычым пячатка на дзвярах апынуліся некранутай, што ўсяляла надзею на магчымасць найбуйнейшага археалагічнага адкрыцця стагоддзя. Будаўнікі пахавальні фараона XX дынастыі Рамсеса VI, мабыць, засыпалі шлях у грабніцу Тутанхамона, што тлумачыла яе адносную захаванасць.
26 лістапада 1922 года Картэр і Карнарван сталі першымі за тры тысячагоддзі людзьмі, якія спусціліся ў грабніцу (рабаўнікі, якія маглі пабываць у грабніцы, відавочна, спускаліся ў яе яшчэ ў часы XX дынастыі). Пасля працяглых раскопак 16 лютага 1923 года Картэр, нарэшце, спусціўся ў пахавальную камеру грабніцы («Залаты палац»), дзе знаходзіўся саркафаг фараона. Сярод пахаванага з ім начыння і іншых прадметаў было выяўлена мноства ўзораў мастацтва, якія насілі адбітак уплыву Амарнскага перыяду. Грабніца юнака-цара, якая заставалася запячатанай больш за тры тысячы гадоў, апынулася практычна не кранутай раскрадальнікамі грабніц і змяшчала звыш тры з паловай тысячы прадметаў мастацтва, большая частка якіх знаходзіцца цяпер у Каірскім музеі. Самым вядомым экспанатам музея лічыцца знойдзеная ў той жа грабніцы пасмяротная маска Тутанхамона, выкананая з 11,26 кг чыстага золата і мноства каштоўных камянёў.
Адкрыццё грабніцы малавядомага пераемніка знакамітага Эхнатона асвятлялася ў сродках масавай інфармацыі як самае значнае адкрыццё ў гісторыі егіпталогіі і, магчыма, археалогіі наогул. Уладальнік выяўленых скарбаў, тады яшчэ практычна невядомы юны кіраўнік Егіпта, адразу ж ператварыўся ў аб'ект павышанай увагі, а фенаменальнае адкрыццё не толькі зрабіла яго імя агульнавядомым, але і выклікала чарговы ўсплёск абноўленай цікавасці да ўсіх слядоў егіпецкай цывілізацыі ў сучасным свеце.
«Праклён фараонаў»
Лорд Джордж Карнарван, які фінансаваў раскопкі, памёр 5 красавіка 1923 года ў каірскай гасцініцы «Кантыненталь» ад запалення лёгкіх, аднак практычна адразу ўзніклі містыфікацыі вакол яго смерці (гаварылася нават пра «заражэнне крыві з-за ранення брытвай» або «таямнічы ўкус маскіта»). У наступныя гады прэса падагравала чуткі пра «праклён фараонаў», які нібы прывёў да гібелі першаадкрывальнікаў грабніцы, налічваючы да 22 «ахвяр праклёну», 13 з якіх непасрэдна прысутнічалі пры распячатванні грабніцы.