cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Выдрыцкая брама
Выдрыцкая брама — адна з чатырох брам Браціславы, якая знаходзяцца ў заходняй частцы горада. Назва паходзіць ад вёскі Выдрыца побач з якой і была размешчана брама. Ёсць і іншая назва брамы — Цёмная брама, паколькі брама была падобныя на тунэль. Да нашых дзён захаваліся толькі рэшткі вартаўнічай вежы, якая была перабудавана ў жылы дом.
Міхась Емяльянавіч Каршук
Біяграфія
З 1916 г. у арміі, з 1918 г. палітработнік у Чырвонай Арміі. З 1919 г. працаваў настаўнікам у Гомельскай губерні. Скончыў Вышэйшыя курсы беларусазнаўства ў Мінску (1922). У 1922—1923 гг. арганізатар і настаўнік першай беларускай школы ў вёсцы Пералёўка на Гомельшчыне, дзеяч і прапагандыст пашырэння беларускай школы ў Гомельскай губерні, якая тады ўваходзіла ў РСФСР. Пасля пераехаў у Мінск, вучыўся ў БДУ, быў членам студэнцкага навуковага гуртка па вывучэнні Гомельшчыны (1923—1925), сакратаром бюро Калектыву выкладчыкаў беларусазнаўства ў Мінску (1924). Працаваў настаўнікам у Мінскай цэнтральнай доследнай школе, выступаў з артыкуламі па пытаннях педагогікі, культуры, краязнаўства і беларусізацыі ў часопісах «Асвета», «Наш край», газеце «Савецкая Беларусь», «Полесская правда» і інш. З 1928 года жыў у Гомелі, працаваў у органах адукацыі. У 1930 годзе член прэзідыума Цэнтральнага бюро краязнаўства ад Гомельскай акругі. Далейшы лёс невядомы.
Клім
Клім — скарачэнне ад імя Клімент, выкарыстоўваецца як асобнае імя, а таксама прозвішча.
Мацунак напояў
Мацу́нак — паказнік аб'ёмнай дзелі бязводнага этылавага спірту ў алкагольным напоі, які зазвычай перадаецца ў аб'ёмных адсотках (скарочана % аб.), то бок адносінах аб'ёму растворанага бязводнага спірту да аб'ёму ўсяго напою, памножанаму на 100%.
Метады вымярэння мацунку
У цяперашні момант мацунак вымяраюць з дапамогай спіртаметраў. Аднак да іх вынаходства, мацунак, прыкладам, тэкілы вызначалі наступным чынам: падчас закаркоўвання на дно бутэлькі з напоем клалі гусеніцу, а калі бутэльку адкрывалі, цэласць гусеніцы казала пра дастатковы мацунак напою.
Гур’еўск
Назву Гур’еўск маюць:
Грэгары Лоўлер
Атрымаў ступень доктара філасофіі ў Прынстанскім універсітэце ў 1979 годзе пад кіраўніцтвам Эдварда Нельсана. Быў выкладчыкам Універсітэта Дзьюка з 1979 па 2001 гады, Карнельскага ўніверсітэта з 2001 па 2006 гады, а з 2006 года працуе ў Чыкагскім універсітэце.
Гур’еўск (Кемераўская вобласць)
Гур’еўск (Гурьевск) — горад (з 1815) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гур’еўскага раёна Кемераўскай вобласці. Насельніцтва 26,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1938 годзе.
NGC 3634
NGC 3634 (іншыя абазначэнні — MCG -1-29-8, VV 724, PGC 34714) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чэмал (сяло)
Чэмал (Чемал) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Чэмальскага сельскага паселішча і Чэмальскага муніцыпальнага раёна. Заснавана ў 1842 годзе. Чэмал размешчаны за 60 км па прамой (100 км па аўтадарозе) на поўдзень ад Горна-Алтайска, на правым беразе ракі Катунь, пры ўпадзенні ў яе ракі Чэмал. Сяло знаходзіцца ў адносна шырокай даліне, акружанай адгор’ямі хрыбта Іолга. горнакліматычным курорт. В паўднёвай частцы сяла знаходзіцца Чэмальская ГЭС, адна з першых гідраэлектрастанцый у рэгіёне, пабудаваная ў 1931—1935 гадах сіламі зняволеных Сібірскага ўпраўлення лагераў спецыяльнага прызначэння (СібУЛАП).
Бает
Бает — сяло ў Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Экібастуза. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Баецкай сельскай акругі. Код КАТА — 552235100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1516 чалавек (707 мужчын і 809 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1439 чалавек (744 мужчыны і 695 жанчын).
Кузьма Нікадзімавіч Бабкоў
Кузьма Нікадзімавіч Бабкоў (12 кастрычніка 1910, в. Скакаўшчына Горацкага павета — 7 чэрвеня 1982 года, п. Клёнаўка Амросіеўскага раёна) — дырэктар саўгаса «Ціміразеўскі» Данецкай вобласці, Герой Сацыялістычнай Працы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Скакаўшчына ў сялянскай сям’і. Гэта вёска ў 1978 годзе рашэннем Горацкага райвыканкама скасавана. Пасля заканчэння сямігодкі ў в. Леніна Горацкага раёна паехаў у г. Макееўку, дзе старэйшы брат працаваў геадэзістам. Там паступіў у Макееўскі сельскагаспадарчы тэхнікум (цяпер гэта Аграрны тэхнікум пры Данецкай аграрнай акадэміі), які з адзнакай скончыў і атрымаў спецыяльнасць «аграном збожжавай гаспадаркі». Пачаў працаваць аграномам у саўгасе «Металіст» Амвросіеўскага раёна Сталінскай (зараз Данецкай) вобласці, а затым — галоўным аграномам гэтага саўгаса.
Удзел у Вялікай Айчыннай вайне
28 жніўні 1941 года быў прызваны на фронт. Як камадзір танкавага ўзвода 103-й (87-й) танкавай брыгады, 2-ой танкавай арміі, ваяваў на Цэнтральным фронце. Быў цяжка паранены 11 жніўня 1943 года пад вёскай Дудзінка Арлоўскай вобласці. Пасля шпіталя ён зноў на фронце. У 1944 годзе — старшы лейтэнант, камандзір узвода 1-га танкавага батальёна 30-й гвардзейскай асобнай танкавай брыгады. Вызначыўся падчас Выбаргскай наступальнай аперацыі на Ленінградскім фронце і быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.
На сайце «Памяць народа» апублікаваны ўзнагародны ліст, з якога бачна, што у час боя каля населеннага пункта Парлампі, узвод пад яго камандай захапіў тры танка праціўніка і пры руху далей, камандзір выходзіў з танка «…ішоў наперадзе пад моцным агнём праціўніка, паказваючы правільныя шляхі і напрамкі».
Разам са сваёй дывізіяй удзельнічаў у вызваленні Польшчы, дайшоў да Германіі, дзе ўдзельнічаў у вызваленні партовага горада Ростак, у якім і сустрэў Перамогу.
Праца ў паслеваенны час
Пасля перамогі вярнуўся ў родны саўгас «Металіст» Амвросіеўскага раёна і неўзабаве, па накірунку трэста, быў пераведзены ў свінасаўгас № 2 (пазней саўгас «Ціміразеўскі»), дзе быў прызначаны дырэктарам.
Ветэраны саўгаса ўспаміналі, што К. Н. Бабкоў быў чалавек-наватар. Менавіта па яго ініцыятыве вясной 1947 года, каб у агратэхнічныя тэрміны справіцца з пасевам ранніх збожжавых, была арганізавана сяўба ў начны час, для чаго на пасяўных агрэгатах усталявалі дадатковае асвятленне магутнымі пражэктарамі і пераноснымі электралямпамі, якія працавалі за кошт устаноўленых электрагенератараў у кабінах трактароў. А ў свінагадоўлі сталі ўжываць тэхналогію сухога кармлення. Па яе прымяненню гаспадарка была другой ва Украіне пасля свінагадоўчага саўгаса «Чырвонаармеец» Палтаўскай вобласці.
У 1958 годзе дырэктар прапанаваў выпрабаваць арашэнне прымітыўным спосабам — пусціць ваду па бараздах пасеваў, і гэта дало добрыя вынікі ў атрыманні высокага ўраджаю. Тады гэта называлі «малым арашэннем». Аб сваім вопыце К. Н. Бабкоў у 1960 годзе дакладваў на пленуме ЦК КП Украіны. У выніку саўгасу была аказана дапамога ў будаўніцтве арашальнай сістэмы. У 1963 годзе ён абагульніў вопыт кіравання гаспадаркай ў брашюры «От рубежа к рубежу», якая была выдадзена ў Данецку.
У 1966 годзе па ітогах шматгадовай працы Кузьму Нікадзімавічу Бабкову было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
Да 1973 года К. Н. Бабкоў заставаўся нязменным кіраўніком саўгаса, а затым працягнуў працаваць у саўгасе аграномам, быў адказным спецыялістам па засцярозе глеб ад эрозіі і барацьбе з ёй. У гэты час саўгас стаў элітнай семянной гаспадаркай. Памёр 7 чэрвеня 1982 года.
Клімаўшчына
Назву Клі́маўшчына маюць:
Аблога Канстанцінопаля (821—823)
Аблога Канстанцінопаля (821—823) пачалася ў снежні 821 калі Фама Славянін, які абвясціў сябе імператарам на чале вялікага войска пераправіўся з Малой Азіі ў Фракію і аблажыў горад. Караблі Фамы разарвалі ланцуг, які перагароджваў ход у Залаты Рог, тым не менш, горад працягваў абараняцца, а імператар Міхаіл II заключыў саюз з балгарскім ханам Амуртагам, які нанёс удар у тыл мяцежнікам. За час аблогі маральны дух у лагеры Фамы няўхільна зніжаўся. Масавы характар набыла дэзертырства. Нарэшце, парадзелыя атрады ўзурпатара былі адкінутыя ад горада. Фама ўцёк у Адрыянопаль, але пасля 5-месяцавай аблогі гэтага горада трапіў у палон і быў пакараны пакутлівай смерцю.
Ян Ворнар
Ян Ворнар (Jan Wornar; 7 сакавіка 1892, вёска Горка каля Будзішына, Саксонія, Германія — 20 мая 1999, Ворклецы, Германія) — лужыцкі пісьменнік і перакладчык. Пісаў на верхнялужыцкай мове.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 сакавіка 1934 года ў лужыцкай вёсцы Горка ў ваколіцах Будзішына. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі з 1953 па 1957 год вывучаў сарабістыку ў Лейпцыгскім універсітэце. З 1958 г. выкладаў у Сербскай гімназіі ў Будзішыне і з 1974 года — у сербскай школе ў вёсцы Ральбіцы. У 1987 годзе быў абраны старшынёй лужыцкай рабочай групы пры Асацыяцыі пісьменнікаў ГДР.
Памёр 20 мая 1999 года ў Ворклецах.
Сачыненні
Пісаў дзіцячыя кнігі. Адным з самых вядомых твораў Яна Ворнара з’яўляецца дзіцячая кніга «Čapla a Hapla», якая выйшла ў 1969 годзе. Напісаў некалькі дзіцячых п’ес. Займаўся перакладамі на верхнялужыцкую мову.
Арнольд Джозеф Тойнбі
Біяграфія
Нарадзіўся ў Лондане. Пляменнік вядомага даследчыка эканамічнай гісторыі і прыхільніка сацыяльнага рэфарматарства для паляпшэння становішча працоўнага класа Арнольда Тойнбі.
Вучыўся ў каледжы Вінчэстэр і Бейліол-каледжы ў Оксфарде, дзе пачаў выкладчыцкую дзейнасць у 1912 г., затым у Кінгс-каледжы, дзе выкладаў гісторыю Сярэдніх вякоў і Візантыі. У 1913 ажаніўся з дачкой Гілберта Мюрэя Разаліндай Мюрэй († 1967). З 1919 па 1924 выкладаў візантыязнаўства, грэчаскую мову, літаратуру і гісторыю ў Лонданскім універсітэце. Працаваў у Лонданскай школе эканомікі і Каралеўскім інстытуце міжнародных адносін у Чэтэм-Хаус, дырэктарам якога быў з 1929 па 1955 год.
Мала хто ведае, падчас 2 сусветнай вайны Тойнбі быў каардынатарам работы ўсіх (!) Брытанскіх спецслужбаў.
Аўтар мноства даследаванняў па гісторыка-філасофскіх, сацыялагічных і палітычных праблемах. Становішча навукоўца-спецыяліста, уцягнутага ў сусветную палітыку на самым высокім узроўні (эксперт на Парыжскіх мірных канферэнцыях 1919 і 1946 гг.), у значнай ступені вызначыла характар ​​і маштабы яго гістарычнага мыслення.
Быў рэдактарам «Агляду міжнародных адносін». Паслядоўна пісаў і выдаваў часткі філасофска-гістарычнай працы «Спасціжэнне гісторыі» (Т. 1-12; 1934-61). У «Спасціжэнні гісторыі» распрацаваў і выклаў уласную тэорыю цывілізацыі. Сярод яго твораў «Грэчаская гістарычная думка» (1924), «Амерыка і сусветная рэвалюцыя» (1962), «Падыход гісторыка да рэлігіі» (1956) і інш. Вынікі падведзеныя ў кнізе «Змены і звычкі» (1966).
Сын А. Дж. Тойнбі і Р. Мюрэй, Філіп Тойнбі, быў журналістам, пісьменнікам і камуністам, а іх унучка Полі Тойнбі з'яўляецца левай публіцысткай і калумністкай «The Guardian».
У гонар гісторыка названы астэроід 7401 Тойнбі.
Светапогляд
Як і О. Шпенглер, А. Тойнбі адмаўляў традыцыйную канцэпцыю адзінства сусветнай гісторыі. Аддаваў перавагу параўнальным даследаванням культур і распрацаваў канцэпцыю жыццёвых цыклаў — узнікнення, развіцця і ўпадку. У якасці галоўных прычын упадку культур называў маральнае выраджэнне і страту творчага падыходу да ўзнікаючых праблем. Паняцце «цывілізацыя» выкарыстоўваецца ім для характарыстыкі канкрэтнага грамадства як сацыякультурнага ўтварэння, лакалізаванага ў прасторы і часе. Сусветная гісторыя разглядалася А. Тойнбі як своеасаблівая «сума цывілізацый», якія праходзяць аднолькавыя фазы — нараджэнне, рост, разлажэнне, пагібель. Рухавіком развіцця цывілізацый лічыў «творчую эліту», якая павінна весці за сабой «інертную большасць». Прагрэс чалавецтва і шлях выйсця з крызісу бачыў у духоўным удасканаленні, абнаўленні, эвалюцыі ад прымітыўных анімістычных вераванняў праз універсальныя рэлігіі да адзінай рэлігіі будучыні.
А. Дж. Тойнбі пра вайну
Азіраючыся назад, на гісторыю апошніх пяці тысяч гадоў, я больш не лічу, што ў якога б там ні было ўрада існавала калі-небудзь маральнае апраўданне, каб пачаць вайну — нават з самымі чыстымі мэтамі. Я па-ранейшаму знаходжу апраўданым, а ў некаторых выпадках адношу нават у ранг маральных абавязацельстваў супраціўленне агрэсіі (прыкладам можа служыць супраціўленне агрэсіі Германіі, Японіі і Італіі ў Другой сусветнай вайне), але з гэтага часу я расцэньваю нават «справядлівую» вайну ў абарону сваёй уласнай краіны ці нейкай іншай краіны як трагічную неабходнасць. А цяпер я да таго ж з асцярогай стаўлюся да падобных ацэнак, таму што пераканаўся на практыцы, што справядлівасць рэдка аказваецца безумоўнай; што існуюць войны (напрыклад, вайна ў В'етнаме), у якіх абедзве краіны заяўляюць — і больш ці менш вераць у гэта, — што супрацівяцца агрэсару, а на справе аказваецца так што альбо адна з ваюючых бакоў, альбо абедзве яны фактычна здзяйсняюць агрэсію, а не супрацьстаяць ёй.
Тэорыя лакальных цывілізацый Тойнбі
Тойнбі разглядаў сусветную гісторыю як сістэму цывілізацый, якія ўмоўна выдзяляюцца і якія праходзяць аднолькавыя фазы ад нараджэння да гібелі і складнікаў галіны «адзінага дрэва гісторыі». Цывілізацыя, па Тойнбі, — замкнёнае грамадства, якое характарызуецца пры дапамозе двух асноўных крытэрыяў:
Тойнбі вылучае 21 цывілізацыю:
Таксама, акрамя пералічаных, Тойнбі вылучае ненароджаныя цывілізацыі (дальнезаходняя хрысціянская, далёкаўсходняя хрысціянская, скандынаўская, ненароджаныя сірыйскія «эпохі гіксосаў» — сярэдзіны II тысячагоддзя да н.э.), а таксама асаблівы клас затрыманых цывілізацый, якія нарадзіліся, але былі спынены ў сваім развіцці пасля нараджэння (эскімосы, качэўнікі Вялікага стэпа, асманы, спартанцы, палінезійцы).
У некаторых выпадках, цывілізацыі, якія змяняюць адна адну ўтвараюць паслядоўнасці. Максімальны лік цывілізацый у гэтых паслядоўнасцях не перавышае трох. Апошнімі членамі паслядоўнасцей з'яўляюцца цяпер цывілізацыі, якія існуюць зараз. Такія паслядоўнасці:
Навукоўцы вылучылі крытэрыі ацэнкі цывілізацый: устойлівасць у часе і прасторы, у сітуацыях Выкліку і ўзаемадзеяння з іншымі народамі. Сэнс цывілізацыі ён бачыў у тым, што супастаўныя адзінкі (манады) гісторыі праходзяць падобныя этапы развіцця. Цывілізацыі, якія паспяхова развіваюцца, праходзяць стадыі ўзнікнення, росту, надлому і раскладання. Развіццё цывілізацыі вызначаецца тым, ці здольна творчая меншасць цывілізацыі знаходзіць адказы на выклікі прыроднага свету і чалавечага асяроддзя.
Тойнбі адзначае наступныя тыпы выклікаў: выклік суровага клімату (егіпецкая, шумерская, кітайская, майянская, Андскія цывілізацыі), выклік новых зямель (Мінойская цывілізацыя), выклік раптоўных удараў ад суседніх таварыстваў (элінская цывілізацыя), выклік пастаяннага знешняга ціску (руская праваслаўная, заходняя цывілізацыя) і выклік ушчамлення, калі грамадства, страціўшы нешта жыццёва важнае, накіроўвае сваю энергію на выпрацоўку ўласцівасцей, якія дазволяць вярнуць страту.
Кожная цывілізацыя дае Адказ, які сфармуляваны яе «Творчай Меншасцю» на Выклік, які ёй кідаецца прыродай, сацыяльнымі супярэчнасцямі і ў асаблівасці іншымі цывілізацыямі. На стадыях узнікнення і росту творчая меншасць знаходзіць адказ на выклікі акружэння, аўтарытэт яе расце і адбываецца рост цывілізацыі. На стадыях надлому і раскладання творчая меншасць губляе здольнасць знаходзіць адказы на выклікі акружэння і ператвараецца ў эліту, якая стаіць над грамадствам і кіруе ўжо не сілай аўтарытэту, а сілай зброі. Большасць насельніцтва цывілізацыі ператвараецца ва ўнутраны пралетарыят. Кіруючая эліта стварае ўніверсальную дзяржаву, унутраны пралетарыят — сусветную царкву, знешні пралетарыят стварае мабільныя ваенныя атрады.
Тойнбі пра Расію
Асноўным выклікам, якія вызначылі развіццё рускай праваслаўнай цывілізацыі, Тойнбі лічыць бесперапынны знешні ціск. Упершыню ён пачаўся з боку качавых народаў у 1237 з пахода хана Батыя. Адказ заключаўся ў змяненні ладу жыцця і абнаўленні сацыяльнай арганізацыі. Гэта дазволіла ўпершыню за ўсю гісторыю цывілізацый аселаму грамадству не толькі перамагчы еўразійскіх качэўнікаў, але і заваяваць іх землі, змяніць твар ландшафту і ў канчатковым выніку змяніць ландшафт, пераўтварыўшы качавыя пашы ў сялянскія палі, а стойбішча — ў аселыя вёскі. У наступны раз страшны ціск на Расію рушыў услед у XVII стагоддзі з боку заходняга свету. Польская армія на працягу двух гадоў акупавала Маскву. Адказам на гэты раз была заснаванне Пецярбурга Пятром Першым і стварэнне рускага флоту на Балтыйскім моры. Камунізм Тойнбі разглядаў як «контрудар», які адбівае назад тое, што Захад навязаў у XVIII ст. у Расіі. Экспансія камуністычных ідэй толькі адзін з непазбежных адказаў на супярэчнасць «паміж заходняй цывілізацыяй як агрэсарам і іншымі цывілізацыямі як ахвярамі». Сведка гібелі віктарыянскай Англіі, двух сусветных войнаў і распаду каланіяльнай сістэмы, Тойнбі сцвярджаў, што «на вяршыні сваёй магутнасці Захад сутыкаецца з незаходнімі краінамі, у якіх дастаткова імкнення, волі і рэсурсаў, каб надаць свету незаходняе аблічча». Тойнбі прадказваў, што ў 21 ст. вызначальнымі для гісторыі Выклікамі стануць Расія, якая вылучыла ўласныя ідэалы і якую Захад не прагне прыняць у свае абдымкі, ісламскі свет і Кітай.
Іншае
Адзначаюць распрацоўку А. Тойнбі тэорыі «выкліку — адказу» крызіса (увогуле ў гісторыі), у т. л. і на антычным матэрыяле.
Крытыка
Тэарэтычныя пабудовы А. Тойнбі выклікалі неадназначную рэакцыю ў прафесійных гісторыкаў. У прыватнасці, вядомы французскі гісторык, адзін з заснавальнікаў школы «Аналаў» Люсьен Февр пакінуў наступныя каментары : Параўнальная гісторыя вачыма Тойнбі … Што гэта такое, як не ўваскрашэнне ў XX стагоддзі старога літаратурнага жанру, які быў у свой ​​час папулярным і які даў столькі шэдэўраў? Ад Лукрэцыя да Фантэнеля жанр гэты называўся «Дыялог мёртвых». Падагульнім у двух словах. Тое, што ў «A Study of History» годна хвалы, не ўяўляе для нас нічога асабліва новага. А тое, што ёсць у ім новага, не ўяўляе асаблівай каштоўнасці … Нам не паднеслі ніякага новага ключа. Ніякай адмычкі, з дапамогай якой мы б маглі адкрыць дваццаць адны дзверы, якія вядуўь у дваццаць адну цывілізацыю. Але мы ніколі і не імкнуліся завалодаць такой цудадзяе адмычкай. Мы пазбаўленыя гардыні, затое ў нас ёсць вера. Хай да пары да часу гісторыя застаецца Папялушкай, якая сядзіць з краю стала ў грамадстве іншых гуманітарных дысцыплін. Мы выдатна ведаем, чаму ёй дасталася гэта месца. Мы ўсведамляем таксама, што і яе закрануў глыбокі і ўсеагульны крызіс навуковых ідэй і канцэпцый, выкліканы раптоўным росквітам некаторых навук, у прыватнасці фізікі … І ў гэтым няма нічога страшнага, нічога такога, што магло б прымусіць нас адмовіцца ад нашай крапатлівай і нялёгкай працы і кінуцца ў абдымкі да шарлатанаў, да наіўных і ў той жа час хітрых Цудатворцаў, да выдумшчыкаў танных (але затое двадцацітомных) опусаў па філасофіі гісторыі
Расійскі філосаф А. А. Івін адзначае рэлігійнасць работ Тойнбі:
Разбіваючы гісторыю на асобныя, лакальныя цывілізацыі, Тойнбі разам з тым спрабуе аднавіць ідэю адзінства сусветнай гісторыі, надаючы гэтаму адзінству рэлігійны сэнс. Праз асобныя цывілізацыі гісторыя вядзе ад прымітыўных таварыстваў да цывілізацый, якія спараджаюць вышэйшыя рэлігіі і далучэнне да іх чалавека, здольнага востра адчуваць існаванне іншага, нябеснага свету.
…
Канцэпцыя Тойнбі дзівіць грандыёзнасцю сваёй задумы — ахапіць усю чалавечую гісторыю і апісаць усе цывілізацыі, якія з'явіліся ў яе ходзе. Надзвычай багатая дэталямі і вернымі назіраннямі, якія тычацца асобных цывілізацый і іх параўнання, канцэпцыя завяршаецца, аднак, узнесеннем сусветных рэлігій і канстатацыяй таго, што гісторыя — гэта Божая творчая сіла ў руху.
Доктар гістарычных навук Гумілёў Л. М. лічыў:
Самае важнае — суадносіны чалавека з ландшафтам — канцэпцыяй А. Тойнбі не вырашана, а заблытана. Тэзіс, згодна з якім суровая прырода стымулюе чалавека да павышанай актыўнасці, з аднаго боку, — варыянт геаграфічнага дэтэрмінізму, а з другога — проста наяправільны. Клімат каля Кіева, дзе склалася старажытнаруская дзяржава, зусім не цяжкі. Заяву, што «панаванне над стэпам патрабуе ад качэўнікаў так шмат энергіі, што звыш гэтага нічога не застаецца» (с. 167—169), паказвае недасведчанасць аўтара. Алтай і Анонскі бор, дзе склаліся цюркі і манголы, — курортныя месцы. Калі мора, якое абмывае Грэцыю і Скандынавію, — «выклік», то чаму грэкі «давалі на яго адказ» толькі ў VIII—VI стст. да н.э., а скандынавы — у IX—XII стст. н.э.? А ў іншыя эпохі не было ні пераможных элінаў, ні адчайных драпежных фінікійцаў, ні грозных вікінгаў, а былі лаўцы губак або селядца? Шумеры зрабілі з Двухрэчча Эдэм, «аддзяляючы ваду ад сушы», а туркі ўсё так запусцілі, што там зноў утварылася балота, хоць, па А. Тойнбі, яны павінны былі адказаць на «выклік» Тыгра і Еўфрата. Усё няправільна.
Не менш адвольнай выглядае і геаграфічная класіфікацыя цывілізацый па рэгіёнах. У Тойнбі ў адну цывілізацыю залічаны Візантыйская і Турэцкая імперыі толькі таму, што яны размяшчаліся на адной тэрыторыі, прычым не грэкі і албанцы, а асманы чамусьці абвешчаныя «затрыманымі» (?!). У «сірыйскую цывілізацыю» патрапілі Іўдзейскае царства, Ахеменідская імперыя і Арабскі халіфат, а Шумер і Вавілон падзеленыя на матчыну і дачковую. Відавочна, крытэрыем класіфікацыі было самавольства аўтара.
У 60-я гг. XX стагоддзя канцэпцыю культурна-гістарычнай цыклічнасці незалежна ад Тойнбі, на той момант малавядомага ў савецкай навуцы, распрацоўваў беларускі філосаф і культуролаг Мікалай Крукоўскі (1923—2013).
С. П. Капіца, С. П. Курдюмоў і Г. Г. Малінецкі наступным чынам ацэньваюць філасофію гісторыі Тойнбі :
Погляд Арнольда Тойнбі пакарае яснасцю і глыбінёй. Яго канцэпцыя выдатна тлумачыць лёс розных народаў. Аднак яна не дае магчымасць што-небудзь прадказваць ці хаця б вызначаць, ці кінуты выклік, які вызначае лёс, ці не.
Якаў Мацвеевіч Эліяшберг
Якаў Мацвеевіч Эліяшберг (нар., ) — амерыканскі матэматык.
З-за росту антысемітызму ў Савецкім Саюзе з 1972 па 1979 гады ён быў вымушаны працаваць у Сыктыўкарскім дзяржаўным універсітэце ў Рэспубліцы Комі. У 1980 годзе Эліяшберг вярнуўся ў Ленінград і падаў дакументы на візу, але яму адмовілі, і ён стаў адмоўнікам да 1987 года. Ён быў адарваны ад матэматычнага жыцця і не мог працаваць у акадэмічных колах, але дзякуючы заступніцтву сябра ён здолеў атрымаць працу ў прамысловасці ў якасці кіраўніка групы камп’ютарнага праграмнага забеспячэння.
У 1988 годзе Эліяшбергу ўдалося пераехаць у ЗША, і з 1989 года ён быў прафесарам матэматыкі Herald L. і Caroline L. Ritch у Стэнфардскім універсітэце. Паміж 2001 і 2002 гадамі ён быў запрошаным прафесарам у Інстытуце перспектыўных даследаванняў.
Арабская вясна
Арабская вясна (таксама ўжываюцца тэрміны Хваляванні ў краінах арабскага свету, Панарабская рэвалюцыя і Вялікая арабская рэвалюцыя     ) — масавыя народныя рухі ў Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе ў 2010—2011 гадах.
Пачаўшыся ў Тунісе, масавыя хваляванні і пратэсты ахапілі затым Егіпет, Алжыр, Іарданію, Емен, Бахрэйн і Лівію, з менш значнымі пратэстамі, якія адбыліся ў Маўрытаніі, Саудаўскай Аравіі, Амане, Судане, Сірыі, Іраку, Кувейце, Ліване, Самалі, Марока, Заходняй Сахары і Джыбуці.
З іншых мусульманскіх краін хвалявання ахапілі Албанію, Кот-д’Івуар і Іран.
Томас Матынглі
Томас Матынглі (Mattingly Thomas Kenneth; нар. 17 сакавіка 1936) — амерыканскі астранаўт, удзельнік праграмы Апалон. Нарадзіўся ў Чыкага, штат Ілінойс.
Астранаўт 5-га набору. Уваходзіў у склад першага дублюючага экіпажа «Апалона-13» (пілот каманднага модуля). Калі камандзір асноўнага экіпажа Алан Шэпард захварэў, дублёры сталі асноўным экіпажам. Але за два дні да старту з гэтага экіпажа выключылі Матынглі з прычыны кантакту з чалавекам, які захварэў на адзёр. Ён застаўся на Зямлі (але на адзёр так і не захварэў).
Першы палёт у космас здзейсніў у складзе экспедыцыі «Апалона-16», 16 красавіка — 27 красавіка 1972 года, 5-й высадцы людзей на Месяц. Быў пілотам каманднага модуля. Падчас палёту да Зямлі здзейсніў выхад у адкрыты космас. За гэты палёт Матынглі быў узнагароджаны медалём НАСА «За выдатныя заслугі» ў 1972 годзе.
Другі касмічны палёт здзейсніў у летам 1984 камандзірам місіі «Калумбія STS-4».
Трэці палёт у космас — «Дыскаверы STS-51C» у студзені 1985 года, камандзір.
Ён з’яўляецца адным з 24 чалавек, якія даляцелі да Месяца.
Дэвід Эдвард Х’юз
Дэвід Эдвард Х’юз, таксама Дэйвід Эдуард Юз (David Edward Hughes, 16 мая 1831-22 студзеня 1900) — вядомы англійскі і амерыканскі вынаходнік.
Біяграфія
У 1838 г. перасяліўся ў Злучаныя Штаты Амерыкі, дзе спачатку быў настаўнікам музыкі, потым заняўся натуральнымі навукамі і з 1851 г. выкладаў фізіку ў каледжы Бардстоўна (Кентукі). З 1853 г. Х’юз працаваў над вынаходніцтвам друкавальнага тэлеграфнага апарата. Ва ўдасканаленні апарата яму дапамагаў Джордж Фэлпс (George May Phelps). У 1856 г. апарат Х’юза ўпершыню быў ужыты для сувязі Ворчэстэра і Спрынгфілда ў Масачусетсе. У 1860-х гадах апарат Х’юза атрымаў шырокае распаўсюджванне па ўсёй Еўропе.
Х’юзу належыць таксама вынаходніцтва мікрафона (1877 г.), індуктыўных ваг і санометра. У гонар вынаходніка Лонданскае каралеўскае таварыства заснавала медаль Х'юза, прысуджаецца з 1902 года.
Пакроўская вуліца (Віцебск)
Пакроўская вуліца — вуліца, размешчана ў заходняй частцы Віцебска, у Чыгуначным раёне. Працягласць вуліцы 600 метраў, ад вуліцы Савецкай Арміі да 1-й вуліцы Жарэса.
Вуліца перасякаецца з 1-й вуліцай Красіна і вуліцай Кандрацьева.
Пакроўская вуліца фармавалася ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя. Назву атрымала ад драўлянай Пакроўскай царквы, пабудаванай у канцы XVIII стагоддзя, якая праіснавала да 1860-х гадоў. У 1850-х гадах вуліца была падзелена на 1-ю і 2-ю Пакроўскія вуліцы, якія ў пачатку XX стагоддзя пачалі называцца, адпаведна, Вялікай і Малой Пакроўскай вуліцы. Вуліца, у тыя часы, у паўночным кірунку была працяглей сучаснай на 200 метраў і выходзіла да акопнай Ільінскай плошчы. У пачатку XX стагоддзя на вуліцы знаходзілася тытунёва-махоркавая фабрыка і паравы завод па вытворчасці алею. З 1927 года да пачатку 1990-х называлася вуліца Дзяржынскага.
Сцяг Ганы
Сцяг быў распрацаваны ганезійкай Тэадосіяй Саломе Ока і сімвалізуе наступнае: чырвоны колер нагадвае аб крыві, пралітую ў барацьбе за свабоду; жоўты сімвалізуе багацце краіны (ужо ранейшая назва каралеўства Залаты Бераг паказвала на гэта); зялёны сімвалізуе лясы і палі краіны.
Чорная пяціканцовая зорка ў сярэдзіне сцяга служыць пуцяводнай зоркай афрыканскай волі. Часта яна паказваецца няправільна: зорка павінна тычыцца як верхняй, так і ніжняй паласы. Сцяг Ганы быў афіцыйна прыняты 6 сакавіка 1957. 1 студзеня 1964 жоўтая паласа замененая белай, а 28 лютага 1966 сцяг зноў быў адноўлены ў зыходнай форме.
Гары Потэр і Таемная зала
«Гары Потэр і Таемная зала» (Harry Potter and the Chamber of Secrets) — другі раман з серыі пра Гары Потэра, напісанай Джаан Роўлінг. Раман апавядае пра другі год Гары Потэра, маладога чараўніка, у школе вядзьмарства і чараўніцтва «Хогвартс». Неўзабаве па прыездзе ў школу на сценах яе калідораў пачынаюць з’яўляцца дзіўныя надпісы, што «таемная зала» адчынена, а «спадчыннік Слізэрына» мае намер забіць усіх навучэнцаў, якія не з’яўляюцца выхадцамі з сямей чыстакроўных чараўнікоў. За гэтымі пагрозамі пачынаюцца напады, пасля якіх вучні «камянеюць». На працягу ўсяго года, Гары і яго сябры Рон Уізлі і Герміёна Грэйнджэр расследуюць гэтыя напады.
Кніга была выдадзена ў Вялікабрытаніі 2 ліпеня 1998 года выдавецтвам «Bloomsbury», а ў Злучаных Штатах 2 чэрвеня 1999 года выдавецтвам «Scholastic Inc». Нягледзячы на тое, што для Роўлінг было цяжка скончыць апавяданне, яна атрымала высокую ацэнку і ўзнагароды ад крытыкаў, юных чытачоў і кніжнай індустрыі, хоць некаторыя крытыкі палічылі, што гісторыя занадта страшная для дзяцей малодшага ўзросту. Як і іншыя кнігі серыі, «Гары Потэр і Таемная зала» прычыніўся да рэлігійных дэбатаў: некаторыя рэлігійныя аўтарытэты асудзілі выкарыстанне магічных тэм у рамане.
Некаторыя крытыкі адзначылі, што ў рамане асабліва раскрываецца тэма асобы, і што ў ім адлюстраваны пытанні расізму праз адрозненне сярод чараўнікоў з чыстакроўных сямей і чараўнікоў, бацькі якіх з’яўляюцца нечараўнікамі (магламі). Некаторыя крытыкі лічаць, што дзённік у кнізе з’яўляецца папярэджаннем супраць некрытычнага прыняцця інфармацыі з крыніц, праўдзівасць якіх нельга праверыць. Улада паказваецца карыслівай і некампетэнтнай. Апроч таго, кніга мае шмат агульнага з шостым раманам серыі — «Гары Потэр і Прынц-паўкроўка».
Беларускія пераклады
Кнігу «Гары Потэр і Таемная зала» на беларускую мову пераклала Алена Пятровіч. Пераклад выйшаў 10 кастрычніка 2020 года ў выдавецтве «Янушкевіч».
Міхась Уладзіміравіч Барэйша
Біяграфія
Вучыўся ў Дзёрнавіцкай васьмігодцы, з 1965 па 1969 год. Скончыў Наваполацкі нафтавы тэхнікум. Працаваў на Полацкім хімічным камбінаце. Адначасова скончыў завочна факультэт журналістыкі Белдзяржуніверсітэта. Служыў на Балтыйскім флоце, працаваў і жыў у Наваполацку.
З’яўляўся няштатным карэспандэнтам гарадской газеты «Химик». З 1980 года — карэспандэнт, з 1983 — намеснік рэдактара полацкай аб’яднанай газеты «Сцяг камунізму». Кіраваў літаратурным аб’яднаннем «Наддзвінне», быў намеснікам старшыні полацкай суполкі Таварыства беларускай мовы.
Пасля цяжкай хваробы памёр. Быў пахаваны ў Наваполацку, па іншай інфармацыі на могілках каля вёскі Новы Лад.
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1973 годзе. У рэспубліканскім друку дэбютаваў у 1980 годзе. Апавяданні публікаваліся ў калектыўным зборніку «Сустрэча», анталогіі «Апавяданні пра Вялікую Айчынную». Героі твораў пісьменніка — людзі, якія імкнуцца адшукаць свой шлях у жыцці, нясуць адказнасць за ўсё, што ў ім адбываецца. Падзеі ваенных гадоў аналізуюцца аўтарам з пазіцый сённяшняга дня.
У 1980 годзе за публікацыю апавяданняў у часопісе «Маладосць» яму прысуджана прэмія гэтага выдання. М. Барэйша быў удзельнікам VIII Усесаюзнай нарады маладых літаратараў у Маскве.
Аўтар гумарэсак, нарысаў, эсэ.
Алкагольныя напоі
Алкаго́льныя напо́і (спіртны́я напо́і) — напоі, што змяшчаюць этанол (этылавы спірт, у прастамоўі — алкаголь). Паняцце Алкаго́льныя (спіртны́я) вы́рабы выкарыстоўваецца ў таваразнаўстве і падчас абмеркавання парадку прызначэння падаткаў і акцызаў на тавары.
Тыпы алкагольных напояў
Працэс вырабу (а таксама выніковае ўтрыманне алкаголю) вызначаюць выніковы прадукт. Для піва ўжываецца адносна кароткі (няпоўны) працэс закісання і такі ж кароткі працэс вытрымкі (адзін-два тыдні), і ў выніку ўтрыманне алкаголю звычайна не перавышае 3—8 %. Віно патрабуе даўжэйшы (поўны) перыяд закісання і адносна доўгі перыяд вытрымкі (месяцы ці гады, часам дзесяцігоддзі), у выніку чаго ўтрыманне алкаголю складае 7—18 %. (Пеністае віно звычайна вырабляецца з даданнем невялікай порцыі цукру перад бутыляваннем). Прадукты перагонкі звычайна не вырабляюцца з піва, і да сканчэння перагонкі гэтыя вырабы не вытрымліваюцца. У большасці перагонных вырабаў утрыманне алкаголю складае 40 аб’ёмных працэнтаў.
Метады вырабу
Асноўны метад (асабліва ў хатніх умовах) атрымання спіртных напояў — біялагічнае закісанне. Пры закісанні, апроч этылавага спірту, утвараецца шэраг іншых рэчываў, зборна званых сівушнымі алеямі, а таксама лятучыя альдэгіды і фурфурол. Лёгкія дамешкі і сівушныя алеі маюць вялікую таксічнасць, таму з моцных напояў іх выдаляюць з дапамогай перагонкі (адпаведна, першая і апошняя фракцыя), ачышчэння актываваным вугалем, прамежкавым акісленнем (напрыклад, перманганатам калію) і інш.
Дзяржаўны кантроль за вытворчасцю і зваротам алкагольных напояў
У звязку з тым, што продаж спіртных напояў з’яўляецца адным з найбольш прыбытковых тыпаў бізнесу, дзяржава кантралюе і рэгулюе асобныя этапы іх вытворчасці, гандлю і спажывання.
Акцыз
Дзеля абмежавання спажывання алкаголю, а таксама папаўнення дзяржаўнага бюджэту, у многіх краінах, у тым ліку і ў Беларусі, продаж алкаголю абкладзены важкім падаткам (акцызам). Часцяком акцызы і падаткі складаюць большую частку кошту моцных алкагольных напояў. Такім чынам, дзяржава атрымвае прыбытак ад продажу алкаголю, які дасягае, а часам і перавышае прыбытак іншых удзельнікаў працэсу (вытворцаў і гандлёвых фірмаў).
З іншага боку, дэнатураваны спірт, які выкарыстоўваецца не для алкагольных напояў, а для іншых мэт — прыкладам, у якасці паліва, — звычайна абкладаецца па меншай стаўцы ці не абкладаецца ўвогуле. І ўсё ж пры выкарыстанні такога спірту ўлік абавязковы, што павялічвае накладныя выдаткі.
Абмежаванне рэкламы алкагольных напояў
У многіх краінах рэклама алкаголю тым ці іншым чынам абмежавана, перадусім з-за неспрыяльнага ўплыву алкаголю на здароўе, асабліва з-за шырання алкагалізму сярод моладзі.
Уплыў алкаголю на арганізм чалавека
Дзеянне этанолу на арганізм не абмяжоўваецца толькі таксічным уплывам. Прысутнічаюць шматлікія і размаітыя біяхімічныя і функцыйныя змены, што выклікаюцца этылавым спіртам.
Сярод спіртоў этанол мае адносна невысокую таксічнасць, валодаючы пры гэтым значным псіхаактыўным эфектам. Ужыванне этанолу выклікае ап'яненне, у выніку чаго ў чалавека змяншаецца хуткасць рэакцыі і ўвага, парушаецца каардынацыя рухаў і мысленне. Празмернае і рэгулярнае ўжыванне алкаголю можа выклікаць алкагалізм. А адначаснае спажыванне алкагольных напояў у вялікай колькасці можа скончыцца смерцю.
Існуе значная колькасць даследаванняў, што тычацца ўплыву алкаголю на захворванні і смяротнасць людзей, які ўжываюць яго ў розных дозах. Выяўлена, што алкаголь па-рознаму ўплывае на функцыянаванне органаў і сістэм, а таксама па-рознаму ўплывае на частата некаторых захворванняў і паказчыкі агульнай смяротнасці, у залежнасці ад ужыванай дозы. Алкаголь павялічвае рызыку развіцця рака грудзей нават ва ўмераных аб’ёмах. Таксама алкаголь павялічвае рызыку развіцця злаякасных пухлін страўнікава-кішачнага тракта, у сярэднім на 40 %, у параўнанні з непітушчымі людзьмі. З іншага боку, умераныя дозы алкаголю паляпшаюць адчувальнасць да інсуліну. Даведзена, што алкаголь змяншае рызыку развіцця цукровага дыябету 2 тыпу. Алкаголь можа павялічыць рызыку з’яўлення дзіцяці з прыроджанымі анамаліямі нярвовай сістэмы і выклікаць затрымку ўзросту, хоць ёсць даследаванні, якія не знайшлі сувязі паміж ужыткам умераных доз алкаголю маці і праблемамі ў развіцці плода. Шматлікія даследаванні выявілі выразную сувязь паміж дозай алкаголю і павелічэннем рызыкі развіцця артэрыяльнай гіпертэнзіі, з іншага боку, невялікія дозы алкаголю валодаюць кардыяпратэктарнымі ўласцівасцямі. Алкаголь можа павялічыць рызыку развіцця інсульту, у залежнасці ад дозы алкаголю і тыпу інсульту. Алкаголь павялічвае канцэнтрацыю ліпапратэідаў высокай шчыльнасці, валодае антыаксідантным эфектам , прыгнятае агрэгацыю трамбацытаў , а таксама валодае супрацьзапаленчымі ўласцівасцямі. Ужыванне алкаголю дзеля зніжэння рызыкі развіцця некаторых сэрцава-судзінных захворванняў патрэбна балансаваць з рызыкай развіцця алкагольнай хваробы печані.
Наўпроста сам алкаголь не можа выступаць алергенам, аднак розныя дамешкі (ці мікрадамешкі) ў алкагольных напоях могуць правакаваць розныя алергічныя рэакцыі ад скурных высыпанняў да смяротна небяспечных праблем з дыханнем (бронхаспастычны сіндром, ацёк Квінке). Таксама алкаголь можа парушаць метабалізм, што ў сваю чаргу таксама выклікае алергічныя рэакцыі.
Прычына заўчаснай смерці
Згодна з дадзенымі Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, алкаголь з’яўляецца прычынай амаль 4 % усіх смерцяў у свеце. Ад злоўжывання спіртным гіне больш людзей, чым ад СНІДу, сухоты і войнаў. Найвялікі ўплыў на раннюю смяротнасць ад злоўжывання алкаголем назіраецца ў Расіі і краінах СНД: па статыстыцы кожны пяты чалавек тут памірае ад прычын, датычных п’янства. У Беларусі лік асоб, хворых алкагалізмам, на 1 мая 2009 года дасягнула 180 тыс. чал. (ці 1853 на 100 тыс. насельніцтва). За 2010 год 2407 жыхароў Беларусі памерла, атруціўшыся алкаголем.
Ваўкавыскі сельсавет
Ваўкавы́скі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — горад Ваўкавыск (не ўваходзіць у склад).
Утвораны 2 снежня 1961 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Біскупецкага і Леснякоўскага сельсаветаў. 25 снежня 1962 года ў склад сельсавета з Міхайлаўскага сельсавета Свіслацкага раёна перададзены вёскі Азярыска, Аляксандраўка, Бакі, Бяляўшчына, Камяніца, Малая Лапеніца, Мітрані. 19 снежня 1974 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Маісеевіцкага сельсавета. 23 чэрвеня 1980 года ў склад сельсавета з Ізабелінскага сельсавета перададзены вёскі Аляксандраўка, Бакі, Бяляўшчына, Камяніца, Малая Лапеніца, Мітрані і хутар Азярыска. 18 кастрычніка 2013 года аграгарадок Юбілейны, вёскі Грыцкі, Калядзічы, Кукуці, Кутнікі, Маісеевічы, Няверавічы перададзены ў склад зноў утворанага Краснасельскага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2705 чалавек, з іх 47,2 % — беларусы, 46,3 % — палякі, 4,5 % — рускія.
Лёзна
Лё́зна  — гарадскі пасёлак у Віцебскай вобласці Беларусі, цэнтр Лёзненскага раёна, на левым беразе р. Мошна. За 40 км на паўднёвы ўсход ад Віцебска, недалёка ад мяжы з Расіяй. Чыгуначная станцыя на лініі Віцебск—Смаленск (Расія), аўтамабільнымі дарогамі злучаны з Віцебскам, Смаленскам, Оршай, Янавічамі, Арэхаўскам. Насельніцтва 6 740 чал. (2017).
Гісторыя
Узнікла Лёзна ў канцы 15 ст. на землях Мікулінскай воласці. Назва, верагодна, паходзіць ад слова «лёзны» — чужы, нетутэйшы, прышлы. У 1514 годзе заваявана Маскоўскай дзяржавай, у 1526 годзе вернута ў склад ВКЛ. У канцы 16 ст. Лёзна разам з Мікулінскай воласцю ўваходзіла ў Віцебскі павет. 3 1625 года яно стала ўласнасцю князёў Агінскіх. У 1654 годзе ўзгадваецца як мястэчка. З 1772 года ў складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Аршанскага павета. У 1786 годзе Агінскімі была пабудавана мураваная праваслаўная царква (разбурана ў 1961 годзе). Падчас вайны 1812 года ў Лёзна стаяў 2 тыдні 3-і корпус маршала М. Нея (гэтая падзея захаваў на сваім малюнку маёр французскага войска Х. У. Фабер дзю Фора «На біваку ў Ліёзна ў жніўні 1812 года»). У 19 — пач. 20 ст. прыватнаўласніцкае мястэчка.
3 1831 года ў Лёзне праводзіліся 4 кірмашы штогод, былі развітыя сталярнае, сукнавальнае, гарбарнае, кравецкае рамёствы. У 1866—1867 гадах быў адкрыты рух па Рыга-Арлоўскай чыгунцы, якая прайшла праз мястэчка, у Лёзне пабудавана чыгуначная станцыя. У 1865 годзе адкрыта народнае вучылішча, а ў 1875 годзе пры чыгуначнай станцыі пачала дзейнічаць царкоўна-прыходская школа, якая ў 1887 годзе была рэарганізавана ў 4-класнае народнае вучылішча. 3 1870 г. Лёзна стала ўласнасцю Храпавіцкіх, пазней — А. І. Шабекі. У 1880-я у Лёзна 216 дамоў, 26 крам, размяшчалася валасное праўленне, працавала бальніца. У пач. 20 ст. — 11 цагляных і 1103 драўляныя будынка, 2 млына, 2 вучылішча, па-ранейшаму штогод праводзіліся 4 кірмашы. У 1919 г. Лёзна ўвайшло ў склад РСФСР. 3 1924 года ў БССР, стала цэнтрам Лёзненскага раёна. З 27.9.1938 — гарадскі пасёлак. У час Вялікай Айчыннай вайны 17.7.1941 года Лёзна акупіравана гітлераўскімі войскамі, за час вайны акупанты загубілі тут 1,2 чал., Лёзна было спалена. 8 кастрычніка 1943 г. пасёлак вызвалены войскамі Калінінскага фронту.
Мясцовасць атрымала своеасаблівую вядомасць пасля меркаванага замаху на забойства тагачаснага кандыдата ў прэзідэнты А. Лукашэнкі, які адбыўся 16.7.1994 непадалёк.
Эканоміка
Прамысловы комплекс пасёлка прадстаўлены наступнымі прадпрыемствамі:
Транспарт
Праз Лёзна праходзіць шаша і пачынаецца шаша. У Лёзне знаходзіцца станцыя Лёзна, якая звязвае яго з Полацкам, Віцебскам, Смаленскам і Масквой.
У Лёзне знаходзіцца аўтастанцыя, якая злучае пасёлак з Віцебскам, Оршай, Смаленскам і вёскамі раёна. У межах пасёлка курсіруе 1 аўтобусны маршрут.
Культура
Дом культуры, 3 бібліятэкі — Цэнтральная раённая, Дзіцячая і Чкалаўская; дом рамёстваў, Лёзненскі ваенна-гістарычны музей, музей Марка Шагала. Выдаецца раённая газета «Сцяг Перамогі».
Адукацыя
У пасёлку 2 сярэднія, музычная, дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, школа мастацтваў.
Забудова
Рака падзяляе пасёлак на 2 часткі. Асноўны жылы масіў знаходзіцца на левым беразе Мошны. Рэгулярная сетка вуліц захавалася з 19 ст. У 1972 г. быў распрацаваны генеральны план гарадскога пасёлка. Новы генеральны план распрацаваны ў 1983 годзе. Цэнтр Лёзна забудаваны 3—5-павярховымі цаглянымі будынкамі. Ва ўсходняй частцы створаны мікрараён з 3—5-павярховых жылых дамоў. За чыгункай, у паўднёвай частцы, сфарміравалася прамысловая частка Лёзна. Вядзецца катэджавае будаўніцтва.
Славутасці
Помнікі: Адаменская горка, магілы ахвяр нацызму, помнік вызваліцелям, Бюст Марка Шагала.
Аўтамабільныя дзверы
Аўтамабільная дзверы — дэталь аўтамабіля, прызначаная для ўваходу і выхаду з машыны. Мацуецца звычайна на шарніры, часам, у спецыяльнай каляіне ўздоўж адчынення дзвярэй. Аўтамабільныя дзверы могуць адкрывацца ўручную або з дапамогай электрычнага прывада. Дзверы з прывадам звычайна ставяцца на мікрааўтобусы, мадыфікаваныя аўтамабілі або аўтамабілі высокага класа.
Тыпы дзвярэй
Існуе мноства розных тыпаў аўтамабільных дзвярэй:
Дзвярныя замкі і засаўкі
Пераважная большасць аўтамабільных дзвярэй надзейна прыціскаюцца да кузава машыны з дапамогай замкоў, якія прадухіляюць несанкцыянаваны доступ звонку. Існуюць розныя сістэмы замыкання аўтамабіля. Дзвярныя замкі могуць быць ручныя або аўтаматычныя, з асобным або цэнтральным кіраваннем. Таксама магчыма дыстанцыйнае кіраванне праз перадатчык у ключы запальвання.
Заднія пасажырскія дзверы часта дадаткова абсталёўваюцца замкамі з абаронай ад дзяцей, каб не дапусціць іх выхад з машыны, перш чым дзверы не будуць адкрыта з боку вуліцы. Той жа прынцып часта выкарыстоўваецца ў аўтамабілях паліцыі для прадухілення ўцёкаў затрыманых асоб.
Дзвярныя замкі практычна на ўсіх сучасных аўтамабілях кіруюцца выкарыстаннем ручкі, якую неабходна цягнуць, прыўздымаць або тузаць на сябе, але ніяк не штурхаць наперад. Гэтаму існуе тлумачэнне. Яшчэ ў 1970-х некаторыя аўтамабілі, як некалькі мадэляў Опеля, выкарыстоўвалі для адмыкання замка ўразлівыя націскныя кнопкі. Няўдалы пабочны эфект такога механізму заключаўся ў тым, што розныя староннія аб’екты, якія тычыліся машыны пры заносе на павароце маглі адкрыць замок, што прывядзе да выкіду пасажыраў. Смерць, якая здарылася дакладна апісаным спосабам прывяла ў 1978 годзе да судовага разбору супраць General Motors «20 Cal. 3d 725», у якім звязаў адказнасць за якасць выпускаемай прадукцыі са параўнаваемым канструктыўным недахопам, і такім чынам пацвердзіў права General Motors прывесці доказы таго, што нябожчык Кірк Дэлі вылецеў са свайго Opel не толькі таму што расчыніліся дзверы, але і ў сувязі з алкагольным ап’яненнем і не прышпіленымі рамянямі бяспекі.
Вокны
У большасці аўтамабільных дзвярэй ёсць акно. Як правіла яно можа быць адкрыта, прычым аконны праём можа рэгулявацца. Большасць вокнаў апускаюцца ў дзвярны каркас і адкрываюцца ўручную круцільнай ручкай, альбо электрапрывадам (у адрозненне ад пасведчання вокны, дзвярныя вокны астатніх пасажырскіх месцаў звычайна кіруюцца як на самых дзвярах, так і цэнтралізавана органам кіравання ў кіроўчага месца). У мінулым некаторыя вокны даводзілася апускаць/падымаць непасрэдным націсканнем. Яны ўтрымліваліся ў верхнім становішчы сілай трэння, а не унутраным пад’ёмным механізмам.
Некаторыя аўтамабілі, асабліва старыя фургоны вытворчасці ЗША, маюць вокны з шарнірным мацаваннем. Акно адкідваецца на завесах вонкі адносна зачыненага становішча.
Адна з ужо не распаўсюджаных схем — трохвугольнае бакавое акно, завяршальнае ашклянення верхняй паловы пярэдняй дзверы пасля асноўнага акна прамавугольнай формы. Трохвугольныя вокны мацуюцца на вертыкальнай восі і тая іх частка, якая паварочваецца вонкі складае вугал з кірункам руху аўтамабіля, тым самым забіраючы паветра ўнутр аўтамабіля. Такое акно можна назіраць у аўтамабілях тыпу Nissan Sunny. Маніпулюецца і зачыняецца з дапамогай паварачваючыйся дзвярной зашчапкі, часта ёсць фіксавальная кнопка (раз)блакавання знутры.
Дзвярныя даводчыкі
Аўтамабільныя дзверы часта маюць даводчыкі, якія запавольваюць дзверы непасрэдна перад зачыненнем і прадухіляюць яе адчыненне за межы устаноўленых спецыфікацыяй абмежаванняў. Сучасная тэндэнцыя — трохступеньчаты дзвярны даводчык.
Дзвярныя даводчыкі існуюць з-за таго, што на першых аўтамабілях дзверы былі цяжкімі і каб закрыць, даводзілася іх моцна штурхаць. Зусім хутка аўтавытворцы паклапаціліся аб стварэнні лёгкай дзверы, аднак карыстальнікі працягвалі з сілай зачыняць дзверы, што хутка прыводзіла да яе пашкоджання. Каб дзверы не ламалі, з’явіліся даводчыкі для запаволення дзверы прама перад зачыненнем. Неўзабаве даводчыкі сталі стандартам.
Класіфікацыя дзвярэй
Кузавы хэтчбэк і ўніверсал ідуць у продаж як мадэлі з трыма або пяццю дзвярыма. У гэтых выпадках задні люк класіфікуецца як дзверы, бо ён вядзе ў салон. З іншымі аўтамабілямі, такімі як седан і купэ, вечка багажніка не лічыцца дзвярыма, бо багажнік аддзелены ад салона — гэтыя аўтамабілі ідуць у продаж як двухдзверныя або чатырохдзверныя. Такая класіфікацыя выкарыстоўваецца пераважна ў Еўропе, амерыканскія ж абазначэнні выкарыстоўваюцца рэдка.
У Паўночнай Амерыцы аўтамабілі ідуць у продаж толькі як двухдзверныя або чатырохдзверныя мадэлі. Гэта амерыканскае абазначэнне ўключае толькі дзверы пасажыраў і кіроўцы, і не ўключае задні люк на хэтчбэках і універсалах. Усё гэта прывяло да таго, што многія не разумеюць, што ў Еўропе задні люк лічыцца дзвярыма, у той час як ізаляваны адсек багажніка — не.
Дзвярны выключальнік
Дзвярныя выключальнікі — просты механізм уключэння/адключэння, падлучаны да асвятлення салона (потолочный плафон) і, быць можа, да сігнальнай папераджальнай лямпе, гучнагаварыцеля або іншага прылады для інфармавання вадзіцеля аб не закрытай дзверы. Сігнальны ліхтар адкрытай дзверы — стандартнае абсталяванне на ўсіх машынах. У амерыканскіх аўтамабілях 1950-х — 1990-х меліся зумеры або «дзвярныя званкі», якія гучаць кожны раз, калі дзверы адкрываецца разам з уключэннем асвятлення.
Неасцярожнае выкарыстанне аўтамабільных дзвярэй багата траўматызмам і нанясеннем матэрыяльнага ўрону. Так, пры раптоўным адкрыцці дзверы могуць пацярпець іншыя ўдзельнікі дарожнага руху: пешаходы, веласіпедысты. Самі дзверы могуць быць пашкоджаныя і нават адарваныя абганяючым/аб’язджаючым аўтамабілем. Неаднакратны выпадкі ацарапвання суседніх машын на паркоўках пры іх занадта шчыльным размяшчэнні і празмерным высілку пры адкрыцці дзвярэй. Таксама пацярпець могуць і самі неасцярожныя карыстальнікі: досыць распаўсюджаныя траўмы (аж да пераломаў) рук і ног пры закрыцці аўтамабільных дзвярэй.
Лаўрэнційская брама
Лаўрэнційская брама (Laurinská brána) — адна з чатырох брам Браціславы з вежай. Названы ў гонар святога Лаўрэнція. Яна была пабудавана ў XIII стагоддзі і разбурана ў 1778 годзе.
У наш час, месца дзе знаходзілася брама адзначана спецыяльнай рашоткай.