cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sennacieca Asocio Tutmonda
Гісторыя
Ідэалогія эсперанта, прапануючая аб'яднанне ўсіх нацый вакол адзінай мовы, асоба блізкая да працоўнага класа. Стваральнік эсперанта Людвіг Лазар Заменгоф пісаў наступнае:
"Магчыма ні для каго ў ва ўсім свеце наша дэмакратычная мова не мае такога значэння, чк для працоўных, і я спадзяюся, раней ці пазней, але рабочыя стануць самай моцнай апорай нашай справы. Працоўныя не отлькі адчуюць карысць эсперанта, але яны таксама і больш за іншых адчуюць сутнасць і ідэю эсперантызма"
Перадумовамі стварэння асацыяцыі, аб'ядноўваючых рабочых-эсперантыстаў, незадаволенасць рабочых першай сусветнай вайной Кастрычніцкая рэвалюцыя ў Расіі, а разам з ёй ідэі пралетарскага інтэрнацыянальнага братэрства; неарганізаваная праца UEA пасля смерці яе заснавпальніка Гектара Гадлера ў 1920 годзе. Падчас 13-га Сусветнага кангрэса эсперанта ў Праге ў 1921 годзе, адбылося сабранне 79 прадстаўнікоў працоўнага эсперанта-руха з 15 краін, на якім і была заснавана SAT. Ініцыятарам яе стварэння стаў фтанцузскі эсперантыст Эжэн Адам, больш вядомы пад псеўданімамЭугено Ланці. У першыя гады ў арганізацыі развівалася ідэалогія безнацыяналізма, але афіцыйна яна так і не была прынятая. У 1987 годзе, у Булонь-сюр-Мэр, падчас кангрэса SAT была створана Amikeca Reto, другая пасля Pasporta Servo сетка гасціннасці сярод эсперантыстаў.
Мэты
Мэты SAT сфармуляваны ў некалькіх пунктах: а) ужываць на практыке мову эсперанта дзля анульных мэт рабочага класа ва ўсім свеце; б) як мага лепей і даступней палягчаць узаемаадносіны паміж сваімі членамі, садзейнічая росту ў іх агульначалавечай салідарнасці. в) навучаць і адукаваць сваіх членаў, такім чынам, каб яны з'яўляліся самымі свядомымі з так званых інтэрнацыяналістаў г) быць пасрэднікам у адносінах паміж разнамонымі асацыяцыямі, чые мэты адпавядаюць мэтам SAT; д) смтымуляваць і ўсімі сродкамі садзейнічаць стварэнню літаратуры (арыгінальнай і перакладной) адлюстроўваючай ідэалы асацыяцыі.
Супрацоўніцтва
SAT супрацоўнічае з мноствам арганізацый, асабліва блізка з Laboristaj Esperanto- Organizoj (LEO, Працоўныя Эсперанта-Арганізацыі) - нацыянальнымі эсперанта-арганізацыяміі, мэтай якіх з'яўляецца распаўсюджванне эсперанта ў сваіх краінах
Спасылкі
Афіцыйная старонка SAT
Ківі (садавіна)
Ківі — агульнаўжывальная назва пладоў культурных сартоў раслін, якія належаць да роду, больш дакладна або. Самі расліны прадстаўляюць сабой буйныя дрэвападобныя ліяны родам з Кітая. Часам ківі называюць кітайскім агрэстам. Селекцыянер-аматар Генрых Стратон сцвярджае, што вывеў марозаўстойлівы, да −28 °C, сорт ківі, які можна вырошчваць на тэрыторыі Беларусі, Расіі і Украіны.
Белая Ліпа
Бе́лая Лі́па (, Белая Липа) — аграгарадок у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
У 1968—1992 гадах цэнтр Белаліпскага сельсавета.
Раёўшчына
Раёўшчына (, Раёвщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Варацішчанскага сельсавета.
Фаздзінова
Фаздзінова (Fosdinovo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Маса-Карара.
Насельніцтва складае 4854 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 101 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 54035, 54030. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Remigio di Reims.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Браняносец «Пацёмкін» (фільм)
Сюжэт
Матросы аднаго з браняносцаў Чарнаморскага флоту, які стаяў на рэйдзе Адэсы, узбунтаваліся з-за таго, што іх спрабавалі накарміць чарвівым мясам. Завадатары бунту прыгаворваюцца да расстрэлу. Аднак падчас выканання пакарання астатнія матросы кідаюцца ім на выручку. Афіцэраў карабля выкідваюць за борт, але натхняльнік паўстання матрос Вакуленчук гіне ў сутычцы.
У фінале трэцяга акта фільма на мачце браняносца лунае падняты паўстанцамі чырвоны сцяг. Заканчваецца карціна кадрам, на якім браняносец быццам бы «выплывае з фільма» ў залу.
Паўночны дыялект украінскай мовы
Паўночны дыялект (палескі дыялект) — адна з трох гаворак украінскай дыялектнай мовы, распаўсюджаная ў паўночнай частцы Украіны.
Пашырэнне
На поўначы мяжуе з пераходнымі ўкраінска-беларускімі гаворкамі Берасцейшчыны і Пінска, іх аддзяляе ад паўднёва-заходняга дыялекту беларускай мовы ўмоўная лінія, якая праходзіць ад левабярэжжа р. Нараў да левабярэжжа р. Гарыні. Паўднёвая мяжа паўночнага дыялекту цягнецца ад Гарыні на паўднёвы ўсход прыкладна ўздоўж мяжы Украіны. На ўкраінскім левабярэжжы Дняпра яна мала выразная: праходзіць па поўначы Чарнігаўскай вобласці з Дзясны — прыкладна ўздоўж мяжы паміж Украінай і Расіяй. Заходняя мяжа паўночнага дыялекту распасціраецца прыкладна на 50 км ад Заходняга Буга, дзе распаўсюджаны надбужска-палескія (падляскія гаворкі. Паўднёвая мяжа вызначаецца ізаглоснымі пучкамі, якія распасціраюцца за ўмоўнай лініяй: раён Уладавы (Польшча) — Уладзімір — на поўнач ад Луцка — Роўна — на поўнач ад Наваграда-Валынскага — Жытомір — Кіеў — вусце Дзясны — р. Асцёр — р. Сойм. Паўночныя гаворкі распаўсюджаны ў Курскай, Белгарадскай і Варонежскай абласцях Расіі.
Падзел
Паўночны дыялект дзеліцца на тры гаворкі: усходнапалескія (левабярэжнапалескія), сярэднепалескія (правабярэжнапалескія) і заходнепалескія (валынска-палескія) гаворкі. Адрозніваючыся паміж сабой, яны маюць некаторыя агульныя асаблівасці, якія проціпастаўляюць паўночны дыялект паўднёва-заходнім і паўднёва-ўсходнім і якія вызначаюць яго пераходны характар ад украінскай мовы да беларускай. Гэта розная рэфлексацыя старажытных ę, ě (ѣ), о і є у націскной і ненаціскной пазіцыі, што праяўляецца ў чаргаванні а/е: пйат’ — пети́, ход’а́ч'і — хо́деч'і, йа́ма — йемк’і́; у чаргаванні і/и, якія адбываюцца з ѣ, на валынскім Палессі: д'ід — дидо́к, ê, іе — є у сярэднепалескіх і ўсходнепалескіх гаворках: л’êс — л'есо́к; у якасна розных рэфлексіі старажытных о і е, якія развіліся ў чаргаванне дыфтонгаў і манафтонгаў закрытай артыкуляцыі ўдарнага закрытага складу з о і є адкрытага ненаціскнога складу: туо̂к, твêк, твиêк, твик, тêк, тик, тиік, тіик — то́ку; п(й)іêч, п(й)êч, п(й)іч — пе́ч'і. Захаванне ў сучасных паўночных гаворках слядоў старажытных доўгіх о, е, а таксама тых, якія выйшлі ў выніку заменнага падаўжэнне о, є, пад націскам і адсутнасць якіх-небудзь слядоў доўгіх ў слогах выяўляецца ў паслядоўнай нейтралізацыі не пад націскам апазіцыі ě, є — е: сена́, сем'і; а (е), є — е: пета́к, перо́, ě (з о̄), о (з о̄): ройê, роти́. Якасна адрозніваецца валынскі (паўдневы) і палескі (паўночны) адзначаны вакалізм: в'іл (вуо̂л, вуêл, вуил, вил, во̂л, вêл, вол, вул); с'ім (с’êм, с'іêм); мен'і (м'ін’ê); б’і́лий (бêли, бйêли, бйіêли). Гэта проціпастаўленне палескага і паўдневага ўкраінскага моўнага масіва найбольш выразна праяўляецца на палескім левабярэжжы і правабярэжжы, а ў заходнепалескай гаворцы назіраецца суседства паўдневых і паўночных рыс: в'із і вуз, вуо̂з.
Асаблівасці
На марфалагічным узроўні вызначальнай рысай застаюцца ўсечаныя прыкметнікавыя формы назоўнага склону адзіночнага ліку мужчынскага роду: пр'іч’і́нни ‘гарний’, так'і, чет'во̂рти, постро́йани пры неспагнаных формах у жаночым і сярэднім родзе: до́брайа, таке́йе, а таксама ў назоўным склоне множнага ліку: пр'іч’і́ннийе, так’і́йе, постро́йанийе. Там-сям засталіся старажытныя формы назоўнікаў мужчынскага роду II скланення ў давальным склоне множнага ліку: дай б'іко̂м с’êна; у мясцовым склоне множнага ліку: у корчо̂х совйак’і́ росту́т. На лексіка-семантычным узроўні кожны гоман вылучаецца сваімі спецыфічнымі рысамі. Напрыклад, значэнне 'багна, дрыгва' на валынскім Палессі перадаюць словамі моро́чн'а, сту́бла, ча́ква, тлан’, у сярэднепалескай гаворцы з'д'в'іж, ств’і́га, драга́, на левабярэжжы адпаведнасці то́пкайе бало́та.
Ала Віктараўна Квяткоўская
Ала Віктараўна Квяткоўская, па мужу д’Браян (нар., Брэст) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1994).
Біяграфічныя звесткі
Закончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1980). У 1993—2001 — у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі. Пазнейшае месца жыхарства — Нідэрланды.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: каменныя могільнікі Беларусі XI-XVII стст.; архітэктурныя помнікі Магілёўшчыны XVII-XVIII стст.; гісторыя Белавежскай пушчы.
Займалася раскопкамі каменных магіл у Верхнім Панямонні. Настойвала на тым, што каменныя могільнікі былі пакінуты яцвягамі, якія з XI і аж па XIX ст. захоўвалі сваю мову, этнічную адасобленасць і язычніцкую рэлігію.
Яна адзначала, што на тэрыторыі Верхняга Панямоння й Сярэдняга Пабужжа выяўленыя шматлікія пахавальныя збудаванні XI–XVII стст., якія атрымалі ў айчыннай археалагічнай літаратуры назву каменных магілаў. Канструктыўныя адметнасці, пахавальны абрад і інвентар дазволілі інтэрпрэтаваць гэтыя помнікі як заходнебалцкія, яцвяжскія. Аднак на пазначанай тэрыторыі ёсць могільнікі, якія дзеля асаблівасцяў уладкавання пахавальнага абраду й інвентару цалкам маглі быць пакінутыя перасяленцамі-прусамі.
Возера Вечнасці
Возера Вечнасці — месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-ўсходнім квадранце бачнага боку Месяца. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — 45.9°N, 58.4°W, дыяметр складае 117 км.
Апісанне
Возера Вечнасці складаецца з двух круглявых участкаў, прыблізна роўных па памеры, і ўключае ў сябе два невялікіх кратара, якія знаходзяцца на скрыжаванні гэтых двух участкаў. Абодва гэтыя ўчасткі пакрытыя базальтавай лавай.
Бамія
Ба́мія (Abelmoschus esculentus, раней лічылася Hibiscus esculentus) — від кветкавых раслін роду  сямейства Мальвавыя, вырошчваецца ў якасці гародніны.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй да 2 м. Лісце пальчаталопасцевае, на доўгіх чаранках. Кветкі жоўтага колеру, адзіночныя, размешчаныя ў пазухах лісця. Плод — каробачка выцягнутай формы даўжынёй да 25 см.
Распаўсюджанне і экалогія
Цеплалюбівая і святлолюбівая расліна. Паходзіць з Усходняй Афрыкі. Вырошчваецца ў краінах Паўночнай Амерыкі, Паўднёвай Еўропы, у Закаўказзі.
Гаспадарчае значэнне
Тэхнічная, лекавая, кармавая і гароднінная расліна. Са сцёблаў вырабляюць грубыя валокны. Няспелыя плады і лісце спажываць у ежу. З насення баміі вырабляюць сурагаты кавы і какавы.
Пётр Казлоў
Пётр Казло́ў:
Алан Рыкман
Ала́н Сі́дні Па́трык Ры́кман (Alan Sidney Patrick Rickman; 21 лютага 1946, раён Хамерсміт, Лондан, Англія — 14 студзеня 2016) — брытанскі тэатральны і кінаакцёр, акцёр агучвання, рэжысёр. Лаўрэат прэмій «Залаты глобус», «Эмі», BAFTA.
Дачыненні з Беларуссю
У снежні 2012 года паводле ініцыятывы Беларускага Свабоднага тэатра ў рамках кампаніі Free Belarus Now (Свабоду Беларусі зараз!) разам з іншымі вядомымі брытанскімі акцёрамі, сярод якіх Джаана Ламлі, Сэм Уэст, Рэйф Файнс, Марк Райланс, Цім Райс, Аджоа Анда і Сайман Кэлаў, звярнуўся ў відэазвароце да прэм'ер-міністра Вялікабрытаніі Дэвіда Кэмерана з патрабаваннем звярнуць увагу на сітуацыю ў Беларусі.
Стронцый
Стронцый (Strontium) Sr — хімічны элемент II групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 38. Серабрыста-белы метал.
Прыродныя крыніцы
16-е месца па распаўсюджанасці ў зямной кары сярод элементаў. Буйныя радовішчы — у Вялікабрытаніі, Германіі, ЗША, Расіі, Таджыкістане.
Прымяненне
Выкарыстоўваецца ў металургіі, электроніцы і электратэхніцы; вытворчасці фарбаў, эмалей; а таксама як ізатопны індыкатар і крыніца бэта-часціц у навуковых даследаваннях і медыцыне.
IC 1582
IC 1582 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Валянцін Іванавіч Байдак
Валянці́н Іва́навіч Байда́к (нар., в. Леднікі Мінскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр гандлю Беларусі (1992—1994).
Біяграфія
Скончыў Інстытут народнай гаспадаркі.
Працоўную дзейнасць пачаў ў 1969 годзе вучнем фрэзероўшчыка на Мінскім заводзе металаканструкцый. Стаўшы дыпламаваным спецыялістам, працаваў старшым прадаўцом, затым загадчыкам крамы № 1 Першамайскага Райхарчгандля Мінска. У 1977—1979 гадах служыў у радах Савецкай арміі. Дэмабілізаваўшыся, вярнуўся на ранейшую працу, у 1983 годзе стаў намеснікам дырэктара, а ў 1984 годзе — дырэктарам Першамайскага Райхарчгандля Мінска. У 1987 годзе быў прызначаны на пасаду намесніка начальніка Упраўлення гандлю Мінскага гарвыканкама, якое ўзначаліў у 1991 годзе.
З 4 снежня 1992 па 28 лістапада 1994 года быў міністрам гандлю Рэспублікі Беларусь.
Пасля працаваў намеснікам старшыні Мінгарвыканкама, генеральным дырэктарам КВУП «Мінскхлебпрам».
З 2 лютага 2011 года — начальнік Галоўнага ўпраўлення спажывецкага рынку Мінгарвыканкама, з лютага 2013 па 2019 год — генеральны дырэктар ААТ «ЦУМ-Мінск».
Кшыўча (гміна)
Кшы́ўча (Krzywcza) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшэмыскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кшыўчы. Плошча гміны складае 94,47 км². Станам на 2004 год у гміне Кшыўча пражывалі 4969 чалавек, шчыльнасць — 52,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Трусіная воўна
Трусіная воўна — тэкстыльны матэрыял, выраблены з поўсці трусоў.
Здабыванне
Існуюць тры спосабы збору пуху: вычэсванне, шчыпанне і стрыжка. Звычайна пух збіраюць шляхам шчыпання і стрыжкі. Найбольш распаўсюджаны спосаб — шчыпанне. У маладняку першы раз пух варта збіраць шляхам стрыжкі. Гэта тлумачыцца тым, што скурны пакроў маладых трусоў вельмі слабая і пры шчыпанні яго лёгка пашкодзіць.
Вышчыпваць пух лепш за ўсё з дапамогай металічнай расчоскі з рэдкімі зуб’ямі. Карыстацца расчоскамі з пластмасы нельга, бо да іх пух прыцягваецца і прыліпае.
У дарослых трусоў збіраюць прадукцыю 5-6 разоў у год.
Перапрацоўка
У хатніх умовах трусіны пух прадуць на звычайным калаўроце або на верацяне. Прадуць яго слабей, чым авечую воўну або казіны пух. У чыстым выглядзе пух прадуць рэдка, бо вырабы з яго маюць нізкую зносаўстойлівасць. Таму, як правіла, трусіны пух прадуць на якую-небудзь аснову: баваўняныя ці ваўняныя ніткі. Ужываць у якасці асновы глянцаваныя шпулькавыя ніткі нельга, бо пух на іх дрэнна трымаецца.
Пражу і вязаныя вырабы з трусінага пуху можна фарбаваць.
Ангорскі трус
Афарбоўка воўны можа быць белай, чорнай, з блакітнаватым адлівам, даўжыня валасінак — да 12 см, працэнт пуху ў шарстным покрыве — не менш за 90 %. За год ангорская парода дае да 500 г сыравіны.
Поўсць дае самую тонкую воўну (12-17 мкм) з даўжынёй валокнаў 12-75 мм, гладкую і вельмі лёгкую. Валакно тлустае на паверхні, таму яно адштурхвае вільгаць, лёгка зараджаецца электрастатычным зарадам і захоўвае цяпло. Верагодна, трус родам з турэцкай правінцыі Ангора (недалёка ад Анкары). Валокны вычэсваюць з трусоў два разы на год і адзін раз стрыгуць. З кожнай жывёлы атрымліваюць 700—1000 грамаў воўны. Даўжыня валакна з’яўляецца вызначальнай для якаснай класіфікацыі. Самымі дарагімі з’яўляюцца валокны даўжынёй больш за 60 мм, таму што іх можна туга зматаць у пучок пражы і вырабы з іх не варсістыя і не камечацца, як часта бывае з больш кароткімі валокнамі.
Белы пуховы трус
Воўна можа мець блакітны адліў. Даўжыня валасінак воўны — 6-12 см, пух складае 92 %. Прадуктыўнасць пароды — да 400 г у год.
Пясцовы пуховы трус
Прадуктыўнасць «» — 200 г сыравіны ў год, пух складае 95 % покрыва, даўжыня поўсці — да 12 см.
Выкарыстанне
З трусінай воўны вырабляюць розныя прадметы адзення, такія як: хусткі, кофты і, шкарпэткі, шалікі, шапкі і рукавіцы. Трусіны пух ідзе на выраб асабліва каштоўных сартоў фетру, велюру і трыкатажу.
Спасылкі
Звероферма]
Ꚉ
Ꚉ, ꚉ (лігатура ДЗ) — літара пашыранай кірыліцы. Прымянялася ў абхазскім алфавіце ў версіі Міхаіла Завадскага, дзе пазначала гук.
Гэтая літара таксама існавала ў асецінскім алфавіце да яго пераводу на лацінку ў 1923 годзе (дзе яе замяніў дыграф dz, які пры пераходзе на новую кірыліцу захаваўся як «дз»).
Возера Забыцця
Возера Забыцця (Lacus Oblivionis) — вобласць на адваротным боку Месяца.
На паўночны ўсход ад возера размешчаны кратар Махаровічыча, на поўдні — кратар Снядэцкі (лац. Crater Sniadecki).
Этымалогія
Упершыню Возера Забыцця было адзначана на карце «Maps of Lunar Hemispheres», выдадзенай Антанінам Руклем (en:Antonín Rükl) у 1972 годзе.
Хасан аль-Басры
Хасан аль-Басры ( — ) — ісламскі багаслоў з Медзіны.
Абу Саід Хасан бін Абу Хасан Ясар аль Басры нарадзіўся ў Медзіне 21 года па Хіджры. Яго бацькі былі родам з Басры, таму ён сярод мусульман стаў вядомы як Хасан аль-Басры. Імя яго бацькі згадваецца ў 3 розных паведамленнях як Фіруз, Ясар або Джафар, а імя маці яго Хайр, якая была прыслужніцай у жонкі Пасланца Уму Саламе. Хасан аль Басры памёр і быў пахаваны ў Басры ў 110 годзе па Хіджры.
Фармоз
Фармоз (Formosus PP.; 816 — 4 красавіка 896) — Папа Рымскі з 6 кастрычніка 891 па 4 красавіка 896.
Біяграфія
Паходзіў з арыстакратычнага рымскага роду. Пры Мікалаі Вялікім стаў біскупам Порта. Загадваў місіянерскай дзейнасцю ў Балгарыі і быў запрошаны балгарамі заняць тамтэйшую кафедру, але адмовіўся з кананічных меркаванняў. У ходзе канфлікту з Янам VIII быў адлучаны ад царквы па абвінавачванні ў спробе звяржэння пантыфіка. Рэабілітаваны Марынам I, а пасля яго смерці падтрымліваў палітыку Стэфана V. З кожным новым пантыфікатам узмацняў свой уплыў у царкоўнай іерархіі, пакуль сам не быў абраны папам.
Сваёй асноўнай задачай Фармоз бачыў збавенне папскага прастола ад прыгнёту Гвіданідаў. У надзеі падарваць іх ўплыў ён заклікаў у Італію Арнульфа Карынтыйскага і ўласнаручна каранаваў яго імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пакуль Арнульф рыхтаваўся да ўварвання ў Спалета, яго разбіў параліч і ён быў вымушаны накіравацца ў Германію. Палітыка процідзеяння Гвіданідам выклікала вострую незадаволенасць тускулюмскага коміта Тэафілакта I, прыхільнікі якога сталі рыхтаваць звяржэнне Фармоза.
Сваім пераемнікам Стэфанам VI (VII), якія знаходзіўся пад уплывам Тэафілакта, памерлы пры нявысветленых абставінах Фармоз у студзені 897 года быў асуджаны на Трупным сінодзе, сімвалічна пакараны і скінуты ў Тыбр. Праваслаўныя бачаць у Фармозы аднаго з пачынальнікаў расколу хрысціянства, нібыта ён прэтэндаваў таксама і на свецкае панаванне.
Бэн Уішоў
Бэн Уішоў (Ben Whishaw; нар. 14 кастрычніка 1980) — брытанскі. Вучыўся ў Каралеўскай Акадэміі драматычнага мастацтва. Скончыў яе ў 2003 годзе.
IC 1583
IC 1583 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Бэн Уішоў
Біяграфія
Калі да «Парфумера» пра Бэна Уішоў у вялікім кіно мала хто чуў, то зоркай тэатра акцёр стаў ужо ў 23 гады, сыграўшы галоўную ролю ў «Гамлеце» і Косцю Трэплёва ў «Чайцы». Уладальнік разнастайных тэатральных узнагарод, прыма тэатра Old Vic.
IC 1583
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Іван Антонавіч Туркоў
Трэнерская кар’ера
Пасля заканчэння прафесійнай кар’еры працаваў у ДЮСШАР горада Могілёва. У 1988 годзе, быў адным з заснавальнікаў першай жаночай футбольнай каманды «Надзея» у Магілёве і галоўны трэнер да 1992 года.
У 1995—1996 — галоўны трэнер жаночай зборнай Беларусі.
Бансай
Бансай (盆栽 — літар.: «дрэва, якое расце на падносе ») — мастацтва вырошчвання дакладнай копіі дрэва ў мініяцюры. Слова «бансай» паходзіць ад кітайскага слова «пэнь-цай». Паўстала мастацтва ў 231 да н.э. у Кітаі.
Гісторыя
Першыя дакладныя пісьмовыя крыніцы, якія тычацца ўзнікнення стылю бансай, зыходзяць з Кітаю і адносяцца да эпохі дынастыі Тан (VIII—X стст.), дзе ўпершыню ў насценным жывапісе з'яўляецца выява пеньцзай — расліны, узятай з прыроды і затым перасаджанай у гаршчок. Гэтыя расліны выгадоўваліся будыйскімі манахамі, верагодна, за некалькі стагоддзяў да нашай эры і пасля ператварыліся ў адзін з заняткаў мясцовай шляхты.
Бансаі ўпрыгожвалі японскія дамы і сады. У эру Такугава паркавы дызайн атрымаў новы штуршок: вырошчванне азалій і клёнаў зрабілася баўленнем часу багатых людзей. Карлікавае раслінаводства (хаці-но-кі — «дрэва ў гаршку») таксама развівалася, але бансаі таго часу былі вельмі вялікімі.
Цяпер для бансай выкарыстоўваюцца звычайныя дрэвы, маленькімі яны робяцца дзякуючы пастаяннай падрэзцы і розным іншым метадам. Пры гэтым суадносіны памераў каранёвай сістэмы, абмежаванай аб'ёмам вазона, і наземнай часткі бансай адпавядаюць прапорцыям дарослага дрэва ў прыродзе.
Музей бурштыну
Музей бурштыну — музей, прысвечаны бурштыну
Туркоў
Туркоў — прозвішча.
Возера Зімы
Возера Зімы — адносна невялікае месяцавае мора, размешчанае ў паўночна-заходняй частцы бачнага боку Месяца, на тэрыторыі Зямлі Снягоў. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — 15°N, 14°W, дыяметр складае 50 км.
Лічана-Нардзі
Лічана-Нардзі (Licciana Nardi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Маса-Карара.
Насельніцтва складае 4975 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 90 чал./км². Займае плошчу 55 км². Паштовы індэкс — 54016. Тэлефонны код — 0187.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Музей бурштыну (Гданьск)
Музей бурштыну (Muzeum Bursztynu) — музей у Гданьску, створаны ў 2000 годзе і прысвечаны промыслу і апрацоўцы бурштыну ў Польшчы.
Музей быў адкрыты 28 чэрвеня 2006 года ў Турэмнай вежы ў Гданьску. 24 ліпеня 2021 года ён атрымаў новую сядзібу ў Вялікім Млыне. Да таго часу яго наведала больш за мільён наведвальнікаў (119 000 чалавек штогод — інфармацыя за 2019 год).
Цім Бернерс-Лі
Сэр Ці́маці Джон «Цім» Бе́рнерс-Лі́ (Timothy John "Tim" Berners-Lee;, , Вялікабрытанія)  — брытанскі інжынер, камп'ютарны спецыяліст і прафесар МТІ, імя якога звязваюць са стварэннем Сусветнага павуціння, першыя прапановы па якім з'явіліся ў сакавіку 1989 года. 25 снежня 1990 года з дапамогай Роберта Каё і маладых студэнтаў у CERN ён ажыццявіў першае злучэнне HTTP-кліента з серверам праз Інтэрнэт.
Цім Бернерс-Лі з'яўляецца дырэктарам Кансорцыума Сусветнага павуціння (W3C; World Wide Web Consortium), які працуе з мэтай далейшага развіцця Сеціва. Паралельна ён з'яўляецца заснавальнікам Фонда Сусветнага павуціння (World Wide Web Foundation), старэйшым даследчыкам у 3Com і галавой Лабараторыі інфарматыкі і штучнага інтэлекта ў МТІ (CSAIL). У красавіку 2009 года быў абраны членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, што ў Вашынгтоне.
Біяграфія
Цім Бернерс-Лі нарадзіўся ў Лондане (Англія). Яго бацькі, Конуэй Бернерс-Лі і Мэры Лі Вудс, абодва былі матэматыкамі і працавалі над стварэннем «Марка I», аднаго з першых камп'ютараў. Цім вучыўся ў школе Эмануэль ў Уондсуэрте, затым у Каралеўскім каледжы ў Оксфардзе. Там ён сабраў свой першы камп'ютар на базе працэсара M6800 з тэлевізарам замест манітора. Адзін раз Цім і яго сябар былі злоўлены пры правядзенні хакерскай атакі, за гэта яны былі пазбаўленыя права карыстацца ўніверсітэцкімі камп'ютарамі.
Пасля заканчэння Оксфардскага універсітэта ў 1976 годзе Бернерс-Лі паступіў на працу ў кампанію «Plessey Telecommunications Ltd» у графстве Дорсет, дзе прапрацаваў два гады, займаючыся ў асноўным сістэмамі размеркаваных транзакцый.
У 1978 годзе Бернерс-Лі перайшоў у кампанію «DG Nash Ltd», дзе займаўся праграмамі для друкарак, і стварыў падабенства шматзадачнай аперацыйнай сістэмы.
Затым ён паўтара года прапрацаваў у Еўрапейскай лабараторыі па ядзерных даследаваннях ЦЕРН (Жэнева, Швейцарыя) кансультантам па праграмным забеспячэнні. Менавіта там ён для ўласных патрэб напісаў праграму Enquire, якая выкарыстала выпадковыя асацыяцыі і заклала канцэптуальную аснову для Сусветнай павуціны.
З 1981 па 1984 год Цім Бернерс-Лі працаваў у кампаніі «Image Computer Systems Ltd» сістэмным архітэктарам.
У 1984 годзе ён атрымаў стыпендыю ў CERN і заняўся там распрацоўкай размеркаваных сістэм для збору навуковых дадзеных. У гэты час ён працаваў над сістэмай «FASTBUS» і распрацаваў сваю сістэму Remote Procedure Call.
У 1989 годзе, працуючы ў CERN над унутранай сістэмай абмену дакументаў Enquire, Бернерс-Лі прапанаваў глабальны гіпертэкставы праект, цяпер вядомы як Сусветная павуціна. Праект быў зацверджаны і рэалізаваны.
З 1991 па 1993 год Цім Бернерс-Лі працягваў працу над Сусветным павуціннем. Ён збіраў водгукі ад карыстальнікаў і каардынаваў працу Павуціння. Тады ён упершыню прапанаваў для шырокага абмеркавання свае першыя спецыфікацыі URI, HTTP і HTML.
У 1994 годзе Бернерс-Лі стаў кіраўніком кафедры Заснавальнікаў 3Com у Лабараторыі інфарматыкі MIT і з'яўляецца вядучым даследчыкам кафедры на дадзены момант. Пасля зліцця Лабараторыі інфарматыкі з Лабараторыяй штучнага інтэлекту ў MIT ўтварылася Лабараторыя інфарматыкі і штучнага інтэлекту.
У 1994 годзе ён заснаваў Кансорцыум Сусветнай павуціны пры Лабараторыі інфарматыкі (англ. Laboratory for Computer Science, LCS) MIT. З тых часоў і па гэты дзень Цім Бернерс-Лі ўзначальвае гэты кансорцыум. Кансорцыум займаецца распрацоўкай і ўкараненнем стандартаў для інтэрнэту. Кансорцыум ставіць перад сабой задачу цалкам раскрыць патэнцыял Сусветнай павуціны, спалучаючы стабільнасць стандартаў з іх хуткай эвалюцыяй.
У снежні 2004 года Цім Бернерс-Лі стаў прафесарам Саўтгемптанскага ўніверсітэта. Пры сур'ёзнай падтрымцы універсітэта ён спадзяецца ажыццявіць праект семантычнага павуціння.
Зараз сэр Цім жыве ў прыгарадзе Бостана з жонкай і двума дзецьмі, часта бывае ў раз'ездах па ўсім свеце.
Вынаходкі
У 1989 годзе, працуючы ў CERN, Бернерс-Лі прапанаваў праект, вядомы як Сусветная павуціна (англ. World Wide Web). Праект меў на ўвазе публікацыю гіпертэкставых дакументаў, звязаных паміж сабой гіперспасылкамі, што палегчыла б пошук і кансалідацыю інфармацыі. Праект Павуціння быў прызначаны для навукоўцаў CERN і першапачаткова выкарыстоўваўся ва ўнутранай сеткі CERN. Для ажыццяўлення праекта Цімам Бернерсам-Лі (сумесна з яго памочнікамі) былі вынайдзены ідэнтыфікатары URI (і, як прыватны выпадак, URL), пратакол HTTP і мова HTML. Гэтыя тэхналогіі ляглі ў аснову сучаснай Сусветнай павуціны. У перыяд з 1991 па 1993 год Бернерс-Лі ўдасканаліў тэхнічныя спецыфікацыі стандартаў і апублікаваў іх.
У рамках праекта Бернерс-Лі напісаў першы ў свеце вэб-сервер «httpd» і першы ў свеце гіпертэкставы вэб-браўзэр для камп'ютара NeXT, які называўся «WorldWideWeb» (пазней «Nexus», каб пазбегнуць блытаніны паміж назвай тэхналогіі («Сусветная сетка») і назвай браўзэра). Гэты браўзэр быў адначасова і WYSIWYG-рэдактарам (англ. WYSIWYG ад What You See Is What You Get, «што бачыш, то і атрымаеш»), яго распрацоўка вялася з кастрычніка па снежань 1990 года. Праграма працавала ў асяроддзі «NeXTStep» і пачала распаўсюджвацца па Інтэрнэце летам 1991 года.
Першы ў свеце вэб-сайт Бернерс-Лі стварыў па адрасе http://info.cern.ch (цяпер сайт захоўваецца ў архіве). Гэты сайт з'явіўся анлайн у Інтэрнэце 6 жніўня 1991 года. На гэтым сайце апісвалася, што такое Сусветная павуціна, як усталяваць вэб-сервер, як займець браўзэр і т. п. Гэты сайт таксама з'яўляўся першым у свеце інтэрнэт-каталогам, таму што пазней Цім Бернерс-Лі размясціў і падтрымліваў там спіс спасылак на іншыя сайты.
Галоўны літаратурная праца Бернерса-Лі — гэта кніга «Пляця павуціну: вытокі і будучыня Сусветнай павуціны» (Weaving the Web: Origins and Future of the World Wide Web, Texere Publishing, 1999, ISBN 0-7528-2090-7). У гэтай кнізе ён распавядае пра працэс стварэння павуціны, яе канцэпцыі і сваім бачанні развіцця Інтэрнэту. У гэтай асноватворнай працы аўтар кажа пра некалькі важных прынцыпаў:
Бернерс-Лі напісаў ўступленне да кнігі «пасмы семантычную павуціну: поўнае раскрыццё патэнцыялу Сусветнай павуціны» (Spinning the Semantic Web: Bringing the World Wide Web to Its Full Potential, The MIT Press, 2005, ISBN 0-262-56212 -X), дзе раскрывае канцэпцыю семантычнай павуціння, у якой ён бачыць будучыню Інтэрнэту.
Семантычная павуціна — гэта надбудова над існуючай Сусветнай павуціннем, якая закліканая зрабіць размешчаную ў сетцы інфармацыю больш зразумелай для камп'ютараў. Пры гэтым кожны рэсурс на чалавечай мове быў бы забяспечаны апісаннем, зразумелым камп'ютару. Семантычная павуціна адкрывае доступ да выразна структураванай інфармацыі для любых прыкладанняў, незалежна ад платформы і незалежна ад моў праграмавання. Праграмы змогуць самі знаходзіць патрэбныя рэсурсы, класіфікаваць дадзеныя, выяўляць лагічныя сувязі, рабіць высновы і нават прымаць рашэнні на аснове гэтых высноў. Пры шырокім распаўсюдзе і пісьменным укараненні сэмантычная павуціна можа выклікаць рэвалюцыю ў Інтэрнэце.
Званні
Сэр Цімаці Джон Бернерс-Лі з'яўляецца ганаровым прафесарам наступных універсітэтаў:
Узнагароды
Цім Бернерс-Лі адзначаны мноствам узнагарод самага рознага, у тым ліку і міжнароднага, ўзроўню. Ніжэй пералічаны некаторыя з іх.
Беляі (Сенненскі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Машчонскага сельсавета.
Савоні
Саво́ні (, Савони) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Варацішчанскага сельсавета.
Еўрапейскі цэнтр «Салідарнасці»
Еўрапейскі цэнтр «Салідарнасці» (Europejskie Centrum Solidarności) — музей і бібліятэка у Гданьску, прысвечаныя гісторыі польскага прафсаюза і грамадзянскага руху супраціву «Салідарнасць» і іншых апазіцыйных антыкамуністычных рухаў ва Усходняй Еўропе другой паловы ХХ стагоддзя. Адкрыўся 31 жніўня 2014 года.
Гісторыя
У 2007 годзе быў праведзены міжнародны конкурс на лепшы праект, у якім перамагла польская кампанія «FORT Architects». Сцены будынка выкананы з ліставой сталі, якая выкарыстоўваецца ў суднабудаванні, неафарбаваная і іржавая. Будаўніцтва пачалося ў 2010 годзе і каштавала 229 мільёнаў злотых, з якіх 113 мільёнаў выдзеліў Еўрасаюз.
Інстытут фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі
Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі быў утвораны ў 1929 годзе. Знаходзіцца на вуліцы Сурганава, 13. Інстытут займае лідзіруючыя пазіцыі ў свеце ў сферы распрацоўкі, вырабу і выкарыстання іонаабменных кудзелістых матэрыялаў. Шырока вядомыя паспяховыя працы Інстытута ў галіне стварэння палімерных мембран і мембранных тэхналогій, штучных субстратаў для вырошчвання раслін, тонкага арганічнага сінтэзу, распрацоўкі новых біялагічна актыўных кампазіцый, субстанцый лекавых прэпаратаў.
Гісторыя інстытута
Інстытут з’яўляецца правапераемнікам Інстытута хіміі Беларускай акадэміі навук, які быў створаны 18 снежня 1929 года. Пад сучаснай назвай працуе з 1 студзеня 1959 года.
Кшыўда (гміна)
Кшы́ўда (Krzywda) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лукоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кшыўда. Плошча гміны складае 161,05 км². Станам на 2004 год у гміне Кшыўда пражывалі 10 437 чалавек, шчыльнасць — 64,8 чал./км².
Візас
Віцебскі завод заточных станкоў "Візас" — прадпрыемства, заснаванае ў 1944 годзе ў Віцебску на базе Клінскага чыгуналіцейнага завода (Маскоўская вобласць), які ў 1941 годзе быў эвакуіраваны ў г. Беларэцк (Башкірыя), а ў снежні 1944 года перавезены ў Віцебск. 3 1945 г. завод заточных станкоў, у 1966 — 70 гг. рэканструяваны для вырабу заточных станкоў высокай і асабліва высокай дакладнасці з аўтаматычным і паўаўтаматычным цыклам работы. 3 1992 г. — арэнднае прадпрыемства «Візас».
Віцебскі завод заточных станкоў быў у СНД адзіны стваральнік заточных станкоў і прылад да іх. Выпускае спецыялізаваныя станкі-паўаўтаматы з лічбава-праграмным кіраваннем сістэмы ўпраўлення нямецкай фірмы “Сіменс”. Па заказу Мінскага падшыпнікавага завода адкрыта лінія станкоў для вырабу прылад для аўтамабіляў, якая забяспечвае рамонтныя запатрабаванні ў Беларусі. Асноўная прадукцыя прадпрыемства: станкі заточныя для металарэзнага інструменту, металарэзныя, для апрацоўкі оптыкі акуляраў, дрэваапрацоўчыя.
Экспарт прадукцыі ажыццяўляецца ў Расію (Ульянаўскі аўтамабільны завод, Санкт-Пецярбургскі механічны завод, маскоўскія заводы "Салют" і імя Хрунічава, Серпухаўскі і Томскі інструментальныя заводы).
IC 1584
IC 1584 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Возера Лета
Возера Лета — адносна невялікае месяцавае мора, якое складаецца з двух адносна маленькіх частак, размешчаных ва ўсходняй частцы бачнага боку Месяца. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — -15°N, -69°W, дыяметр складае 90 км.
Паўночна-заходняя частка возера з'яўляецца паўднёва-ўсходняй часткай кратэра Рока Q. Крыху на поўнач знаходзіцца кратэр Рока A. Іншая частка возера размешчана на паўднёвы ўсход ад першага кампанента, і фармуе падоўжаны, «расплывісты» ўчастак.
Атамная арбіталь
Атамная арбіталь — аднаэлектронная хвалевая функцыя, атрыманая рашэннем ураўнення Шродзінгера для дадзенага атама ; задаецца трыма квантавымі лікамі: галоўным n, арбітальным l і магнітным m.
Хвалевая функцыя вылічваецца па хвалевым ураўненні Шродзінгера ў рамках аднаэлектроннага прыбліжэння як хвалевая функцыя электрона, які знаходзіцца ў самаўзгодненым полі, якое ствараецца ядром атама з усімі астатнімі электронамі атама.
Сам Э. Шродзінгер разглядаў электрон у атаме як адмоўна зараджанае воблака, шчыльнасць якога прапарцыянальная квадрату значэння хвалевай функцыі ў адпаведнай кропцы атама. У такім выглядзе паняцце электроннага воблака было ўспрынята і ў тэарэтычнай хіміі.
Аднак большасць фізікаў не падзяляла перакананняў Шродзінгера — доказаў існавання электрона як «адмоўна зараджанага воблака» не было. Макс Борн абгрунтаваў імавернасную трактоўку квадрата хвалевай функцыі. У 1950 г. Э. Шродзінгер у артыкуле «Што такое элементарная часціца?» вымушаны быў пагадзіцца з довадамі М. Борна, якому ў 1954 годзе была прысуджана Нобелеўская прэмія па фізіцы з фармулёўкай «За фундаментальнае даследаванне ў галіне квантавай механікі, асабліва за статыстычную інтэрпрэтацыю хвалевай функцыі».
Афраамерыканцы
Афраамерыканцы (African American) — жыхары ЗША, якія належаць да экватарыяльнай расы і маюць поўнае або частковае афрыканскае паходжанне. Слова ўвайшло ў англійскую мову ЗША пасля таго, як у афіцыйных колах краіны стала пераважаць меркаванне аб некарэктнасці назвы негры (Negro) і абразлівае нігеры (Nigger). Распаўсюджана таксама нейтральнае абазначэнне «чорныя» (Black people).
У шырокім сэнсе слова, «афраамерыканцы» — усе чарнаскурыя грамадзяне ЗША, якія адпаведным чынам вызначаюць сваю расавую прыналежнасць. Аднак, як правіла, пад «афраамерыканцам» маюцца на ўвазе выхадцы з Афрыкі (нашчадкі рабоў і даўніх мігрантаў), якія жывуць у ЗША на працягу шэрагу пакаленняў і якія з’яўляюцца носьбітамі асаблівай субкультуры. У цяперашні час афраамерыканцы — самая заможная група чарнаскурых на планеце пры сярэднім даходзе на душу каля 25 000 долараў у год на чалавека, хоць гэта значна ніжэй сярэднеамерыканскага паказчыка (40 000).
Сяргей Несцеравіч Іваноў
Сяргей Несцеравіч Івано́ў (, Валынцава, Горацкі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі вучоны ў галіне глебазнаўства, доктар сельскагаспадарчых навук (1958), член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1961), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961), прафесар (1958). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1975). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Валынцава (зараз у Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1926 годзе скончыў прафесійна-тэхнічную і агульнаадукацыйную школу ў Оршы. У 1932 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію і паступіў у аспірантуру Усесаюзнага інстытута ўгнаенняў і аграглебазнаўства. У 1936 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Абменная здольнасць глеб у залежнасці ад рэакцыі асяроддзя, роду і канцэнтрацыі катыёнаў». У 1936—1941 гг. на пасадзе загадчыка лабараторыяй у Інстытуце сацыялістычнай сельскай гаспадаркі Акадэміі навук БССР, у 1938—1940 гг. — дырэктар інстытута.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны С. Н. Іваноў у Чырвонай Арміі, удзельнік абароны Масквы, вызвалення Беларусі, баёў за ўзяцце Кёнігсберга і Шчэціна (маёр, намеснік камандзіра 5-а асобнага батальёна хімічнай абароны па палітычнай частцы ).
У 1945—1958 гг. С. Н. Іваноў зноў на пасадзе загадчыка лабараторыяй у Інстытуце сацыялістычнай сельскай гаспадаркі. З 1958 года ў Беларускім НДІ глебазнаўства і аграхіміі: у 1958—1962 гг. — загадчык лабараторыяй, у 1962—1970 гг. — дырэктар, з 1970 года — загадчык лабараторыяй фізікахіміі глеб і радыеактыўных ізатопаў. У 1957 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Фізіка-хімічны рэжым фасфатаў, торфаў і дзярнова-падзолістых глеб» у Глебавым інстытуце імя В. В. Дакучаева.
Памёр 22 ліпеня 1994 года.
Навуковая дзейнасць
Вучонаму належаць навуковы працы па даследаваннях абменных рэакцый катыёнаў і аніёнаў у глебе, вызначэнні ролі вокіслаў жалеза і алюмінію ў сорбцыі фасфат-іёнаў глебамі, торфам і глінамі, вывучэнні каліевага жыўлення раслін. Пад яго кіраўніцтвам распрацаваны метады вывучэння калійнага жыўлення раслін з дапамогай радыеактыўных ізатопаў рубідыю 86Rb і 1185Rb. Падрыхтаваў 24 кандыдаты навук.
Парк Жылібера (Гродна)
Парк Жылібера — галоўны гарадскі парк Гродна. Размешчаны ў цэнтры горада ў раёне Гарадніцы паміж вуліцамі Дзяржынскага, 1 Мая, Акадэмічнай і Ажэшка. Парк мае гістарычнае значэнне, першапачаткова на тэрыторыі парка знаходзіўся першы ў сучаснай Беларусі батанічны сад, створаны Жанам Жыліберам.
Гісторыя
У сярэдзіне 1770-х гг. Гарадзенскі староста А. Тызенгаўз запрасіў з Ліёна прафесара медыцыны, батаніка і анатама Жана Эмануэля Жылібера. Паводле дамовы ад 9 мая 1776 года французскі лекар павінен быў «закласці сад, неабходны для медыцынскай школы». Жылібер хутка прыступіў да закладкі саду. Ужо да 1778 года ў батанічным садзе, першым на тэрыторыі сучаснай Беларусі, мелася каля 1500 экзатычных раслін. У цэнтры саду знаходзіўся домік садоўніка і дзве аранжарэі. Батанічны сад неўзабаве стаў адным з лепшых у Еўропе. Аднак ужо ў 1783 годзе французскі навуковец вяртаецца на радзіму, дзе ў Ліёнскім інстытуце навук ён становіцца прафесарам, а пазней нават мэрам горада. У яго гонар было названа расліна жыліберцыя ( сямейства, у сучаснай наменклатуры званая ). Пасля ад’езду Жылібера батанічны сад прыходзіць у заняпад. Частка найбольш каштоўных раслін была вывезена ў Вільню, рэштка сада апынулася падзеленай на некалькі часткак: губэрнатарскі і Гараднічаскі сады, а таксама парк Чацвярцінскіх. У другой палове ХІХ стагоддзя Гараднічанскі сад стаў грамадскім, тут была ўладкована рамантычная «Швейцарская даліна». У 1926 годзе Ян Каханоўскі ў паўночна-ўсходняй частцы парку закладвае школьны батанічны сад, значна больш сціплы, чым сад Жылібера. Спачатку ў садзе Каханоўскага было 309 відаў раслін, а да 1928 года іх колькасць узрасла да 830. У гэтым жа годзе быў адкрыты заалагічны аддзел, які ў канчатковым выніку ператварыўся ў заапарк.
У канцы Другой сусветнай вайны ў парку знаходзіліся магілы савецкіх воінаў, якія пазней былі перазахаваныя ў брацкай магіле. У 1950-ых гадах парк быў абгароджаны і да 1957 года ўваход у яго быў платны. У гэтым жа годзе быў адкрыты кінатэатр «Летні», будынак якога прастаяў у парку да 2005 года. У 1964 годзе парк атрымаў імя Э. Ажэшкі, а цяперашняе імя прысвоена ў 1989 годзе. Апошняя рэканструкцыя парка прайшла ў 2005 годзе, пасля яе з’явілася новая «Швейцарская даліна».
Сёння парк апынуўся практычна ў самым цэнтры горада. Па тэрыторыі парку знаходзяцца Лямус на Гарадніцы, будынкі Тэатра Антонія Тызенгаўза і былой Медыцынскай школы, помнік савецкім воінам (Вечны агонь), шматлікія скульптуры, праз парк працякае рачулка Гараднічанка, а таксама атракцыёны і канцэртная пляцоўка. Ля ўваходу ў парк каля рэстарана «Стары лямус» удзячныя нашчадкі ўсталявалі помнік Ж. Жыліберу: чалавек у вопратцы 18 стагоддзя з кіем у руцэ сустракае наведвальнікаў былога батанічнага саду.
Тлатылька
Тлатылька (Tlatilco) — буйное дакалумбавае гарадзішча ў даліне Мехіка, размешчанае непадалёк ад сучаснага горада Тлатылька ў Мексіканскім федэральнай раёне. Гэта было адно з першых кіраўніцтваў, што ўзнікла ў даліне і квітнела на заходнім беразе возера Тэшкока на працягу сярэдняга перадкласічнага перыяду прыкладна з 1250 па 700 гг. да н. э.
У больш шырокім сэнсе назва Тлатылька адносіцца да археалагічнай культуры, якая таксама ўключае старажытны горад Тлапакоя на ўсходнім беразе возера Чалько, а таксама горад Каапешка. Назва Тлатылька паходзіць з мовы науатль, на якой яна азначае «месца містэрый (таемных з'яў)». Назву далі перасяленцы-ацтэкі, якія прыбылі ў даліну, калі культура Тлатылька ўжо знікла.
Сакалоўка (Вілейскі раён)
Сакало́ўка (, Соколовка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 50 км на паўднёвы ўсход ад г. Вілейка, за 32 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск — Маладзечна, за 91 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1738 г. сяло ў Калачыцкім старостве Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ВКЛ, 6 двароў; у 1765 г. 8 двароў.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 г. вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, сумесная ўласнасць Б. Шумскай (11 двароў, 59 жыхароў) і С. Клакоцкага, старасты Калачоўскага (7 двароў, 45 жыхароў), 7 двароў чыншавай шляхты; млын. У 1865 г. засценак у Вілейскім павеце. У 1873 г. вёска ў Крамянецкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай вол. Вілейскага павета, казённая (20 рэвізскіх сялян) і ўласніцкая (32 рэвізскіх душы). У 1908 г. ў дзяржаўнай вёсцы 17 двароў, 105 жыхароў, 120 дзесяцін надзелаў; у прыватнай — 22 двары, 152 жыхары, 117 дзесяцін надзелаў.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, вёска ў гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 14 жыхароў. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці, з 20.1.1960 г. ў Мінскай вобласці.
Інфраструктура
У 2009 г. дзейнічалі магазін, Дом сацыяльных паслуг.
Вечатарова
Вечатаро́ва (, Вечеторёво) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старасвержанскага сельсавета.
Берашова
Берашо́ва (, Берешово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Саколле-Вугал
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска i засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Асноўны статут Каралеўства Албанія (1928)
Асноўны статут Каралеўства Албанія — канстытуцыя Каралеўства Албанія, якая была прынята парламентам 1 снежня 1928 года.
Пасля італьянскай акупацыі ў 1939 годзе статут спыніў сваё дзеянне. 3 чэрвеня 1939 года кароль Італіі Віктар Эмануіл III апублікаваў новую канстытуцыю для Каралеўства Албанія.
Спіс аб’ектаў PGC (1705001—1706000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1705001—1706000)
IC 1585
IC 1585 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сурма (хімічны элемент)
Сурма (Stibium) Sb — хімічны элемент V групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 51. Атамная маса 121,75.
Бліскучы метал серабрыста-белага колеру з сіняватым адценнем. Прыродная сурма складаецца з двух ізатопаў: 121Sb і 123Sb.
Шчыльнасць 6690 кг/м³. Тэмпература плаўлення 630,5 °C.
Пыл і пара сурмы з’яўляецца атрутнай.
Прыродныя крыніцы
Асноўным мінералам для атрымання сурмы з’яўляецца антыманіт. Радовішчы ў КНР, Чэхіі, Алжыры, Балівіі, Мексіцы, Японіі, ЗША, Расіі, Казахстане.
Прымяненне
Тыпаграфскія сплавы, бабіты (падшыпнікавыя сплавы), фотаэлементы, паўправаднікі, піратэхніка.
Тантал
Тантал (Tantalum) Ta — хімічны элемент V групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 73. Светла-шэры метал.
Прымяненне
Выраб хімічнай апаратуры выключнай каразійнай стойкасці. Элекратэхніка. Ювелірная справа. Аднаўленчая хірургія.
Заходні фронт СПА
Заходні фронт СПА — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне войскаў СПА ва узброеных сілах СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Першае фарміраванне
Заходні фронт СПА першага фарміравання быў утвораны пастановай ДКА ад 29 чэрвеня 1943 года шляхам падзелу войскаў СПА тэрыторыі краіны на Заходні і Усходні франты СПА. Мяжа паміж імі была ўстаноўлена па лініі гарадоў Мязень, Тоцьма, Салігаліч, Шуя, Сасава, Паворына, Армавір, Кіславодск, Сочы. Штаб фронту дыслакаваўся ў Маскве.
Склад фронту
На 1 ліпеня 1943 года Заходні фронт СПА уключаў Маскоўскую армію СПА, 3 карпусных раёны СПА, 8-дывізіённых раёнаў СПА і чатырнаццаць злучэнняў знішчальнай авіяцыі СПА. Мелася 1012 экіпажаў знішчальнікаў, 3106 зенітных гармат сярэдняга калібра, 1066 — малога калібра, 2280 зенітных кулямётаў, 1573 пражэктараў і 1834 аэрастатаў загароды.
Баявая задача фронту
На войскі фронту ўскладалася супрацьпаветраная абарона Масквы, Маскоўскага і Яраслаўскага прамысловых раёнаў, Мурманска, а таксама прыфрантавых аб’ектаў і камунікацый. Ленінградская армія СПА і Ладажскі дывізіённы раён СПА заставаліся ў аператыўным падначаленні Ваеннага савета Ленінградскага фронту. З пачаткам агульнага наступу савецкіх войскаў летам 1943 года фронту была даручана супрацьпаветраная абарона вызваленых раёнаў Левабярэжнай Украіны.
Баявыя дзеянні
З верасня 1943 года па сакавік 1944 года фронту было перададзена з Усходняга фронту СПА звыш 100 асобных часцей СПА і 186 зенітных кулямётных падраздзяленняў. У летне-восеньскай кампаніі 1943 года і зімовай кампаніі 1944 года войскі Заходняга фронту СПА збілі больш за 1200 нямецкіх самалётаў. Толькі пры адбіцці авіяналётаў на чыгунку ў паўднёвай частцы РСФСР зімой 1944 года было збіта 205 самалётаў праціўніка.
29 сакавіка 1944 года па рашэнні ДКА на базе Заходняга і Усходняга франтоў СПА былі ўтвораны Паўночны і Паўднёвы франты СПА.
Другое фарміраванне
Заходні фронт СПА другога фарміравання створаны пастановай ДКА № 7205сс ад 24 снежня 1944 года на базе Паўночнага фронту СПА. Штаба фронту дыслакаваўся ў Маскве, а з 11 студзеня 1945 года ў Вільнюсе.
Склад фронту
У склад фронту ўваходзілі:
Баявая задача фронту
Прыкрываць ад удараў праціўніка з паветра войскі і аб’екты ў прыфрантавой паласе. Войскі Заходняга фронту СПА прыцягваліся таксама для прыкрыцця груповак франтоў у стратэгічных аперацыях савецкіх войскаў 1944—1945 гадоў і прымалі ў гэтых аперацыях непасрэдны ўдзел.
Перафармаванне
У снежні 1945 года Заходні фронт СПА быў перафармаваны ў Заходнюю акругу СПА.
Ванкувер (Вашынгтон)
Ванкувер — горад у акрузе Кларк, штат Вашынгтон, ЗША. Акруговы цэнтр. Размешчаны на паўночным беразе ракі Калумбія. Ванкувер, па дадзеных перапісу 2010 года, мае насельніцтва 161 791 чалавек і з’яўляецца чацвёртым па велічыні ў штаце.
Манцін’ёза
Манцін'ёза (Montignoso) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Маса-Карара.
Насельніцтва складае 10 439 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 652 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 54038. Тэлефонны код — 0585.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Віт.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва: