cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BBC
Гісторыя
19 ліпеня 1948 г. «БВК» упершыню пачала 68,5 гадзіны жывога тэлевяшчання з XIV летніх Алімпійскіх гульняў, што праходзілі ў Лондане да 14 жніўня. Паказ ажыццяўляўся для амаль 100 тыс. дамоў Брытаніі, якія мелі тэлевізары пераважна памерам 25 см на 20 см. 12 лютага 1950 г. у Торкі (графства Дэван, Англія) «БВК» стала адным з 23 дзяржаўных вяшчальнікаў, якія заснавалі Еўрапейскі вяшчальны саюз (Жэнева, Швейцарыя). У 1952 г. на «БВК» распрацавалі электронны апарат відэазапісу, які дазваляў запісаць да 15 хвілін відэа. У красавіку 1958 г. у лонданскім раёне Педзінгтан заснавалі для вытворчасці гукавых эфектаў і электроннай музыкі. 16 кастрычніка 1958 г. пачаўся выпуск дзіцячай тэлеперадачы (сцяг адплыцця), якая працягвала выходзіць на 2016 год. 29 чэрвеня 1960 г. у лонданскім раёне Хемерсміт адкрылі, які выкарыстоўваўся да 31 сакавіка 2013 года. 20 красавіка 1964 г. заснавалі тэлеканал (BBC2), які першым у Еўропе 1 ліпеня 1967 года перайшоў на каляровае вяшчанне. У чэрвені 1967 г. «БВК» упершыню ажыццявіла жывое тэлевяшчанне праз амерыканскі спадарожнік (Тэлезорка).
У студзені 1970 г. «БВК» заключыла дагавор аб супрацы з Адкрытым універсітэтам (Мілтан-Кінс, графства Бакінгемшыр), што дазволіла стварыць ранішнія і вячэрнія перадачы на аснове пісьмовых падручнікаў для дыстанцыйнага навучання. У верасні 1974 г. на тэлебачанні «БВК» запусцілі першы тэлетэкст, які працягваў выкарыстоўвацца да 23 кастрычніка 2012 года. 9 лістапада 1997 г. запусцілі кругласутачны тэлеканал. У снежні 1997 г. запусцілі ўласны вэб-сайт. 23 верасня 1998 г. адкрылі першы лічбавы тэлеканал «БВК Выбар», які 9 лютага 2003 г. стаў называцца. 11 сакавіка 2008 г. заснавалі тэлеканал на арабскай мове для замежнага вяшчання. 14 студзеня 2009 г. адкрыўся адпаведны тэлеканал для вяшчання на Афганістан, Іран, Таджыкістан і Узбекістан. 20 чэрвеня 2011 г. упершыню ажыццявілі жывы трохмерны паказ 125-га Уімблданскага турніра па тэнісе, які праводзіўся ў Лондане да 3 ліпеня.
У 2015 г. даход «Брытанскай вяшчальнай карпарацыі» склаў 4805,1 млн фунтаў стэрлінгаў, з іх £3735,4 млн (78 %) склалі падатковыя адлічэнні з прыватных вытворцаў жывых тэлеперадач і адпаведных тэлепадпісчыкаў у Брытаніі. Рэшту (£1069,7 млн; 22 %) склалі продажы ўласных перадач за мяжой. Выдаткі на дзейнасць склалі £4914,3 млн, што прывяло да аперацыйных страт у £109,2 млн. За 2015 г. на 9 тэлеканалаў «БВК» выдаткавала £2367,8 млн (48 %), з іх на тэлеканал «БВК Адзін» (BBC One) пайшлі £1433,6 млн (29 %; 61 % выдаткаў на тэлеканалы). На 55 унутрыдзяржаўных радыёстанцый (10 агульнадзяржаўных, 5 краёвых і 40 мясцовых у Англіі) выдаткавалі 652,5 млн (13 %), з іх найбольш пайшло на  — £115,7 млн (2 %; 18 % выдаткаў на радыё). На вэб-сайт у 2015 г. выдаткавалі £201 млн (4 %). Радыё «Сусветная служба Бі-Бі-Сі» атрымала £253,6 млн (5 %).
Рыкша
Рыкша (人力車, дзе першы іерогліф азначае «чалавек», другі — «сіла», трэці — «воз») — від транспарту, найбольш распаўсюджаны ва Усходняй і Паўднёвай Азіі: фурманка (часцей за ўсё двухколавая), якую цягне за сабой, узяўшыся за аглоблі, чалавек (таксама завецца рыкшам). Фурманка, як правіла, разлічана на аднаго ці двух чалавек.
Кіўрувесі
Кіўрувесі (Kiuruvesi) — горад у правінцыі Паўночнае Сава ў Фінляндыі. Насельніцтва — 9 168 чалавек (2010). Плошча 1 422,91 км², з іх водная паверхня — 94,79 км². Шчыльнасць насельніцтва — 6,90 чал./км².
Алэксандрыя (значэнні)
Назва населенных пунктаў ва Украіне
Уладзімір Піліпавіч Гарадзецкі
Уладзімір Піліпавіч Гарадзецкі (Владимир Филипович Городецкий; нар., вёска Алексіна) — расійскі палітык. Мэр Новасібірска з 26 сакавіка 2000 па 9 студзеня 2014. Губернатар Новасібірскай вобласці з 24 верасня 2014 па 6 кастрычніка 2017.
Курыка
Курыка (Kurikka) — горад у ляні Заходняя Фінляндыя. Насельніцтва — 14 599 чалавек (2010). Горад займае плошчу 913,53 км², з іх водная паверхня складае 7,81 км². Шчыльнасць насельніцтва — 16,12 чал./км².
Astragalus euoplus
Батанічнае апісанне
Цвіце ў чэрвені-ліпені
Арэал і экалогія
Натуральнай вобласцю распаўсюджання з’яўляецца Каўказ. Расце на камяністых схілах у засушлівых раёнах.
Бельфортэ-Манферата
Бельфортэ-Манферата (Belforte Monferrato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Актава (літаратура)
Акта́ва (octo — восем) — васьмірадковы верш, радкі якога часцей за ўсё пішуцца пяцістопным або шасцістопным ямбам і рыфмуюцца па схеме АбАбАбвв. У першых шасці радках павінна вытрымлівацца чаргаванне розных па націску рыфмаў (мужчынскіх і жаночых, мужчынскіх і дактылічных і г. д.), завяршаюць жа актаву два радкі, звязаныя сумежнай рыфмоўкай. Актава ўзнікла ў італьянскай народнай паэзіі, а ў эпоху Адраджэння распаўсюдзілася ў многіх еўрапейскіх літаратурах. Актавы пісалі італьянцы Бакачыо і Таса, англійскі паэт Байран, паляк Ю. Славацкі і многія іншыя. У беларускую паэзію актаву ўвёў Я. Купала («Спроба актавы», 1906):
Бельфортэ-Манферата
Насельніцтва складае 449 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 51 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 15070. Тэлефонны код — 0143.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Natività della Beata Vergine Maria.
Мікашэвіцкі канал
Мікашэ́віцкі канал  — суднаходны канал ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Прыпяць.
Даўжыня канала складае 7 км. Найбольшая глыбіня 1,6 м, шырыня — 30 м. Канал пабудаваны ў 1974—1978 гадах, рэканструяваны ў 1979—1980. Пракладзены па забалочанай левабярэжнай пойме ракі Прыпяць. Злучае Прыпяць з рачным портам Мікашэвічы і выкарыстоўваецца ў мэтах вывазу прадукцыі з Мікашэвіцкага прадпрыемства «Граніт».
Факультэт аздараўленчай фізічнай культуры БДУФК
Факультэт аздараўленчай фізічнай культуры БДУФК — структурнае падраздзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры.
Гісторыя
Створаны ў 1990 годзе на базе педагагічнага факультэта. З 1992 — факультэт аздараўленчай і лячэбнай фізічнай культуры. З 1996 — факультэт аздараўленчай фізічнай культуры і турызму. З 1 ліпеня 2020 — факультэт аздараўленчай фізічнай культуры.
Жомайдзь (Валожынскі раён)
Жо́майдзь (, Жомойдь) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Забрэзскага сельсавета.
Мадорка
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 58 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 ‰. Пачынаецца за 1 км на ўсход ад вёскі Яленава, вусце за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Мадора. У нізоўі цячэ праз старычныя азёры.
Усеагульная канфедэрацыя працы (Іспанія)
Усеагульная канфедэрацыя працы (УКП)  (Confederación General del Trabajo (CGT)) — федэрацыя прафсаюзаў у Іспаніі.
УКП узнікла ў выніку расколу ў анархісцкай Нацыянальнай канфедэрацыі працы (НКП). У 1979 годзе на першым з’ездзе НКП пасля пераходу Іспаніі да дэмакратыі ўзніклі прынцыповыя рознагалоссі наконт структурнай арганізацыі прафсаюза, у прыватнасці па пытанні выбараў у кіруючыя органы прафсаюза. Такія выбары дазваляюць іспанскім працоўным кожныя чатыры гады абіраць дэлегатаў прафсаюзаў у завадскія камітэты. Некаторыя лічылі гэта адраджэннем анарха-сіндыкалізму, але больш артадаксальныя сябры арганізацыі лічылі такія выбары «дзяржаўным умяшаннем у адносіны паміж працай і капіталам». Акрамя таго, такія выбары прадугледжваюць атрыманне дзяржаўнага фінансавання для іх правядзення. У выніку расколу ў 1979 годзе з’явіліся дзве Нацыянальныя канфедэрацыі працы. Аднак, але ў 1989 годзе артадаксальная Нацыянальная канфедэрацыя працы перамагла ў судзе і атрымала поўнае права на імя НКП, а фракцыя, якая адкалолася, у сваю чаргу ўзяла назву Усеагульная канфедэрацыя працы.
VII Усебеларускі з’езд Саветаў
Сё́мы Усебелару́скі з’езд саве́таў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў. Адбыўся 4 — 9 мая 1925 года ў Мінску.
Прадстаўніцтва на з’ездзе
Прысутнічала 525 дэлегатаў з рашаючым і 191 з дарадчым голасам.
Рашэнні з’езда
Старшыня Прэзідыума ЦВК БССР А. Р. Чарвякоў у сваёй прамове падкрэсліў асобае значэнне з’езда, які ўпершыню праходзіў пасля ўзбуйнення БССР і разглядаў вынікі першых 5 гадоў мірнага будаўніцтва. З’езд ухваліў палітычную лінію ўрада БССР, адзначыў станоўчыя вынікі ўзбуйнення тэрыторыі рэспублікі, агульны рост прамысловасці, дасягненні ўрада ў арганізацыі дапамогі сялянству.
Цэнтральнае пытанне на з’ездзе — абмеркаванне далейшых шляхоў развіцця сельскай гаспадаркі. У якасці першачарговай была пастаўлена задача агульнага ўздыму сялянскай гаспадаркі, росту яе таварнасці і інтэнсіўнасці. 3 гэтай мэтай працугледжвалася развіццё ўсіх відаў кааперацыі ў вёсцы, падтрымка саматужнай прамысловасці, пашырэнне меліярацыйных работ, завяршэнне на працягу 2 гадоў землеўпарадкавання малазямельных сялян, прадастаўленне больш танных крэдытаў сялянам, развіццё жывёлагадоўлі. З’езд пацвердзіў ранейшы курс на дапамогу бядняцкім гаспадаркам, аднак пастанавіў, што ўрад «павінен праводзіць лінію рашучай барацьбы супраць усякіх адміністрацыйных спроб перашкаджаць росту і абагачэнню серадняцкіх і багатых сялянскіх гаспадарак». Для выкарыстання ініцыятывы найбольш руплівых сялянскіх гаспадарак было прапанавана ўраду БССР распрацаваць пытанні па найме рабочай сілы ў вёсцы, больш працяглых тэрмінах арэнды зямлі, падатковай палітыкі ў адносінах да руплівых сялян і саматужнікаў. З’езд ухваліў участкова-падворны парадак землекарыстання, замацаваны ў Зямельным кодэксе БССР, як найбольш адпаведны мясцовым асаблівасцям.
Была звернута ўвага на пытанні нацыянальнай палітыкі. У сваіх прамовах дэлегаты падтрымлівалі палітыку беларусізацыі, але адзначалі такія праблемы, як недахоп беларускамоўнай літаратуры, настаўнікаў беларускай мовы, спецыялістаў-беларусаў з вышэйшай адукацыяй. У выніку з’езд ухваліў лінію ўрада БССР у нацыянальнай палітыцы і «ў прыватнасці, у адносінах да правядзення беларусізацыі, г. зн. развіцця і ўздыму культуры найбольш адсталай, у якой зацікаўлена найбольшая маса працоўных Беларусі». Было таксама вырашана паскорыць і паглыбіць беларусізацыю беларускіх чырвонаармейскіх часцей. З’езд разгледзеў становішча беларускага насельніцгва ў Заходняй Беларусі. У звароце да дэлегатаў намесніка старшыні Інбелкульта А. А. Смоліча падкрэслівалася, што палітыка польскага ўрада скіравана на фізічнае знішчэнне нацыянальных меншасцей і найперш беларусаў. Ён прапанаваў з’езду патрабаваць ад урада Польшчы выканання артыкулаў Рыжскага мірнага дагавора 1921. Чарвякоў у адказ таксама выступіў супраць парушэння правоў беларусаў у Польшчы. Аднак асобнай заявы па гэтым пытанні з’езд не прыняў.
З’езд выбраў ЦВК у складзе 154 членаў і 49 кандыдатаў; выбраў 5 прадстаўнікоў БССР у Савет Нацыянальнасцей ЦВК СССР, 47 дэлегатаў з рашаючым і 10 з дарадчым голасам на III Усесаюзны з’езд Саветаў.
NGC 4976
NGC 4976 (іншыя абазначэнні — ESO 219-29, PGC 45562) — эліптычная галактыка (E4) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алэксііўка (Камінь-Кашырскі раён)
Алэксііўка (Олексі́ївка) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Таптуха
Апісанне
Таптуха з’яўляецца рухомай лоўчай прыладай. Вырабляецца з драўляных прутой або сеткі. Уяўляе сабой кош у выглядзе паўконуса. У Беларусі існавалі некалькі відаў таптух: выкарыстоўвалі зробленую з прутоў, сеткавую на драўляным каркасе і сеткавую на абручах.
Таптуха, плеценая з прутоў, верагодна, з’яўляецца найбольш старажытнай. Уяўляла сабой кош, зроблены ў форме паўконуса, часта мела палку-ручку, што мацавалася ў 2 месцах да ўваходнага абруча. Часам замест палкі прывязвалі вяроўку (адным канцом да ўваходнага абруча, другім — у месцы, дзе сыходзіліся падоўжаныя пруты).
Сеткавая на драўляным каркасе таптуха па форме падобна да плеценай. Яе каркас складаўся з уваходнага абруча ў форме паўкруга і прымацаваных да яго прутоў, канцы якіх сыходзіліся.
Ісароку Ямамота
Ісароку Ямамота (, Нагаока, прэфектура Ніігата, Японія — ) — японскі ваенны дзеяч. Адмірал флота (18 красавіка 1943, пасмяротна), маршал Японіі (18 красавіка 1943, пасмяротна).
Біяграфія
Скончыў Марскую акадэмію (1904) і Ваенна-марскі штабны каледж (1916), вучыўся ў Гарвардскім універсітэце (ЗША, 1919—1921). З 1921 года выкладаў у Марской акадэміі. З 1925 года ваенна-марскі аташэ Японіі ў ЗША. З 1935 года намеснік марскога міністра, з 1938 года камандуючы 1-м японскім флотам.
Удзельнік руска-японскай вайны 1904—1905 (Цусімскі бой 1905), Першай і Другой сусветных войнаў.
У Другую сусветную вайну (з лістапада 1940 года) галоўнакамандуючы Аб’яднаным флотам Японіі. Пад яго кіраўніцтвам японскія ВМС напалі на Пёрл-Харбар, дзейнічалі каля атола Мідуэй (чэрвень 1942 года) і інш.
Загінуў у раёне Саламонавых астравоў. Самалёт Ямамоты быў збіты амерыканскай авіяцыяй, якая атрымала інфармацыю пра яго вылет на востраў Бугенвіль.
А капэла
А капэла (акапэльныя спевы) (а cappella — «як у капліцы») — шматгалосны харавы спеў без інструментальнага суправаджэння. Тэрмін з’явіўся ў канцы XVII стагоддзя, яго звычайна звязваюць з практыкай папскага набажэнства ў рымскай Сікстынскай капэле. У больш шырокім сэнсе «а капэла» завуць вакальную партыю, якую выконвае без музычнага суправаджэння.
Распаўсюджанае ў народнай творчасці, царкоўнай музыцы (раннехрысціянскай — апалагетам хвалы Богу, які аддаваўся выключна словам (логасам), агучаных чалавечым голасам, без «флейт і труб», быў ужо Клімент Александрыйскі; ранняй каталіцкай і праваслаўнай; арганнае суправаджэнне на Захадзе ўведзена толькі ў 660), а затым у творах кампазітараў нідэрландскай школы, творчасці Джавані Палестрына.
Стыль спеваў a cappella развіваўся таксама ў свецкім спеўным мастацтве кампазітарамі Адраджэння, у тым ліку ў мадрыгалах.
Як стыль прафесійнага харавога мастацтва спевы a cappella вызначыліся ў культавай паліфаніі да канца сярэдніх стагоддзяў, дасягнулі росквіту ў майстроў нідэрландскай школы і атрымалі класічны выраз у рымскай школе (Палестрына, Беневолі, Скарлаці). Варта ўлічыць, што ў XVII—XVIII стагоддзях спевы a cappella (асабліва свецкія) маглі суправаджацца саліруючымі інструментамі або генерал-басам; затым стала зноў шанавацца выкананне наогул без суправаджэння.
Харавое мастацтва праваслаўных цэркваў выкарыстоўвае спевы выключна a cappella. У Старажытных (манафізіцкіх) цэрквах Усходу (Эфіёпскай, Копцкай, Малабарскай) часам дапускаецца музычнае суправаджэнне, у тым ліку з выкарыстаннем традыцыйных афрыканскіх і азіяцкіх інструментаў. У Расіі прыхільнікам ўкаранення ў набажэнствы інструментаў быў знакаміты кампазітар Аляксандр Грэчанінаў, аднак гэта рашэнне не было прынята Памесным саборам 1917—1918.
Спевы a cappella шырока ўжываюцца ў камернай харавой музыцы еўрапейскіх кампазітараў XIX стагоддзя. Вялікіх вышынь дасягнула ў рускай харавой культуры XX стагоддзя (сачыненні Танеева, Кастальскага, Рахманінава, Часнакова, Віктара Каліннікава, Давідзенка, Коваля, Шабаліна, Шастаковіча, Свірыдава, Салманава; дзейнасць Сінадальнага хору, Прыдворнай пеўчай капэлы і інш.) У цяперашні час спевы a cappella распаўсюджана ў многіх краінах.
Плошча Паўстання (станцыя метро)
«Плошча Паўстання» — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Уваходзіць у склад Кіраўска-Выбаргскай лініі, размешчана паміж станцыямі «Уладзімірская» і «Чарнышэўская».
Карын Аберхофер
Кары́н Аберхо́фер (Karin Oberhofer, нар., Брэсанонэ) — італьянская біятланістка. Член зборнай Італіі па біятлоне. Бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 у змяшанай эстафеце.
Спартыўная кар'ера
Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы 2011 года ў эстафеце. Удзельніца чэмпіянатаў свету па біятлоне і зімовых алімпійскіх гульняў 2010 года ў Ванкуверы. Дэбютавала за зборную Італіі на этапах Кубка свету па біятлоне ў 2009 годзе. Але першыя поспехі прыйшлі да спартсменцы толькі праз два сезона. Тады яна ўпершыню пачала атрымліваць ачкі. Сезон 2011/2012 Аберхофер завяршыла на 45-м месцы ў агульным заліку Кубка свету.
У 2013 годзе на этапе ў Антэрсельве ў спрынце спартсменка ўпершыню патрапіла ў васьмёрку наймацнейшых.
Веларыкша
Веларыкша (у найноўшы час і ў Заходніх краінах часцей — велатаксі) — від грамадскага транспарту для перавозкі аднаго ці некалькіх пасажыраў (звычайна не больш за двух) на веласіпедзе асаблівай канструкцыі сілай веласіпедыста.
Веларыкшы ўзніклі ў Японіі неўзабаве пасля з’яўлення там звычайных рыкш, адтуль распаўсюдзіліся ў многія краіны Усходняй і Паўднёвай Азіі, ад Філіпін да Пакістана. Ужо ў 2-й палове XX стагоддзя велатаксі з’яўляюцца ў шэрагу гарадоў Еўропы і Амерыкі як забава для турыстаў.
Алэнынэ
Алэнынэ (Оле́нине) — вёска ў Камінь-Кашырскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Палац каталонскай музыкі
Палац каталонскай музыкі — канцэртная зала ў Барселоне, пабудаваны архітэктарам Луісам Даменек-і-Мантанерам у стылі каталонскага мадэрну. З'яўляецца адзінай залай у Еўропе з натуральным асвятленнем. Тэатр быў адкрыты 9 лютага 1908. У 1997 годзе Палац каталонскай музыкі быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА разам з бальніцай Сан Пау. Каля паўмільёна чалавек у год наведваюць прадстаўленні, якія праходзяць у гэтай канцэртнай зале — музычныя спектаклі, канцэрты сімфанічнай і камернай музыкі, джазу і каталонскай песні.
Будынак
Палац размешчаны на вуліцы Карэра-дэ-Сант-Францэз-дэ-Паўла, у гістарычным раёне Барселоны Ла-Рыберы. Архітэктура будынка вытрыманая ў стылі каталонскага мадэрну, дзе крывыя лініі пераважаюць над прамымі, дынамічныя формы пераважаюць над статычнымі, а таксама шырока прымяняюцца арнаменты. Падчас будаўніцтва быў выкарыстаны сталёвы каркас, што дазволіла стварыць шырокія ўнутраныя памяшканні.
Лісты з-пад шыбеніцы
Лісты з-пад шыбеніцы (Listy s pad szubienicy) — агульная назва лістоў, дасыланых Кастанцінам Каліноўскім падчас следства перад павешаннем 22 (10) сакавіка 1864 года. Такую назву лісты атрымалі пасля публікацыі кнігі «'''Да беларускага народу. Ліст з-пад шыбеніцы Канстанціна Каліноўскага'''» Агатона Гілера ў 1867 годзе.
Змест
Палітычны запавет К. Каліноўскага, роздум пра як «не цяпер, не позна канец палажыць» расійскаму панаванню — маніфест, дакумент рэвалюцыйнай барацьбы. Каліноўскага хвалявала абуджэнне парыярхальнага народа на сацыяльную рэвалюцыю і лёс рэвалюцыі агулам. «Лісты» — найперш клопат пра палітычную прасвету народных мас, шырокае тлумачэнне яму яго стану, стану рэвалюцыйных сіл у суседніх народаў, роздум пра тактыку і сродкі барацьбы, наказ пра адзінства з рэвалюцыйнай барацьбой суседніх народаў. У «лістах» К. Каліноўскі выкрываў расійскае панаванне, узнімаў на рэвалюцыйную барацьбу, супрацьпастаўляў цяжкае становішча пад расійскай уладай больш светламу мінуламу.
Палац каталонскай музыкі
Фасад
Аздабленне фасада арганічна ўключае ў сябе элементы шматлікіх стыляў — элементы традыцыйнай іспанскай і арабскай архітэктур. На другім узроўні галоўнага фасада размешчаны дзве калоны, кожная з якіх пакрыта рознакаляровымі паліванымі пліткамі і ўвянчаная кандэлябрамі. На галоўным фасадзе над калонамі размешчаны вялікія бюсты Джавані П'ерлуіджы-да-Палестрына, Іагана Себасцьяна Баха, Людвіга ван Бетховена, а бюст Рыхарда Вагнера знаходзіцца крыху ўзбоч. Верхняя частка фасада ўпрыгожана мазаікай, створанай Луісам Бру. На гэтай вялікай алегарычнай мазаіцы намаляваныя члены харавога таварыства «Orfeó Català».
Канцэртная зала
Канцэртная зала ўмяшчае 2200 чалавек. Гэта адзіная зала ў Еўропе, у якой, на працягу светлавога дня, цалкам выкарыстоўваецца натуральнае асвятленне. Столь уяўляе сабой купал, які складаецца з каляровай шкляной мазаікі. У цэнтры купала прымяняецца мазаіка залатых адценняў, што ўвасабляе сонца, а вакол выкарыстоўваюцца сінія адценні, што ўвасабляе неба. Сцены, як і столь, складаюцца ў асноўным з вітражоў з каляровага шкла.
Лісты з-пад шыбеніцы
Змест
У «Лістах» дакладна размяжоўваецца «польскае паўстанне», «маскалі» і «мужыкі-беларусы». Беларусы мусяць падтрымаць «польскае паўстанне», каб дамагчыся правоў для сябе і ператварыць яго ў сваё паўстанне. Усё ў рэчышчы паўстанцкага закліку «За нашую і вашую свабоду!».
Заклік «ваяваці за сваё чалавечае і народнае права» арганічна перарастае ў лірычныя радкі адзінага вядомага К. Каліноўскага «Марыська чарнаброва, галубка мая», дзе ноты пяшчоты змяняюцца зноў развітальным акордам:
Бывай здаровы, мужыцкі народзе, Жыві ў шчасці, жыві ў свабодзе І часам спамяні пра Яську свайго, Што загінуў за праўду для дабра твайго.
За вобразам Марыські чарнабровай даследчыкі бачаць пэўную асобу — або Марыю Ямант, дачку аднаго з паплечнікаў Каліноўскага па паўстанні, або Марыю Грэгатовіч, дачку гаспадыні адной з кватэр, на якіх нелегальна да арышту ў Вільні жыў Каліноўскі, і адначасова паэтычнае ўвасабленне Айчыны. Верш К. Каліноўскага «Марыська чарнаброва, галубка мая» — яркі ўзор рэвалюцыйнай лірыкі ў публіцыстыцы. У вершы развіваюцца традыцыйна фальклорныя матывы пошукаў шчасця, «яснай долі», дзячыўна ўпадабняецца да галубкі.
Марыська чарнабрэва, галубка мая, Гдзе ж ся падзела шчасце і ясна доля твая? Усё прайшло,- прайшло, як бы не бывала, Адна страшэнна горыч у грудзях застала. Калі за нашу праўду Бог нас стаў караці Ды ў прадвечнага саду вялеў прападаці, То мы прападзем марна, но праўды не кінем, Хутчэй Неба і шчасце, як праўду, абмінем. Не наракай, Марыся, на сваю бяздолю, Но прыймі цяжкую кару Прадвечнага волю, А калі мяне ўспомніш, шчыра памаліся, То я з таго свету табе адазвуся. Бывай здаровы, мужыцкі народзе, Жыві ў шчасці, жыві ў свабодзе. І часам спамяні пра Яську твайго, Што згінуў за праўду для дабра твайго. А калі слова пяройдзе у дзела, Тагды за праўду станавіся смела, Бо адно з праўдай у грамадзе згодна Дажджэш, Народзе, старасці свабодна.
У сучаснай беларускай літаратуры
Тэма «Лістоў з-пад шыбеніцы» К. Каліноўскага ў сучаснай беларускай літаратуры грунтоўна разглядалася даследчыкамі Яраславай Ананка і Генрыхам Кіршбаўмам. За пункт адліку ў сваіх працах яны бяруць твор Веры Бурлак «Верш пра шыбеніцу», багаты на алюзіі з творам Каліноўскага.
Верш пра шыбеніцу У двары на вуліцы Каліноўскага Для дзяцей паставілі шыбеніцу. Якую сьпісалі з турмы, Бо яна састарэла маральна. І адразу прыбеглі дзеці, Каб гайдацца на ей і падцягвацца, Каб поўзаць на ей і караскацца І займацца карыснай гімнастыкай. А бацькі былі ўжо ня радыя, Бо забылі дзеці пра мульцікі, Пра ўрокі і пра кампутары - Прыляпіліся сэрцам да шыбеніцы. Мамкі-нянькі грукаюць шыбінамі І крычаць ім «Хутчэй дахаты!» І хвалююцца: што зь іх вырасьце? - Баючыся вымавіць «шыбенікі». Ды, здаецца мне, лепей шыбенікі, Так, я думаю — лепей шыбенікі, Лепей, лепей дакладна шыбенікі, Лепей шыбенікі, чым каты.
У Андрэя Хадановіча ёсць два вершы, якія не наўпрост, але пэўна вядуць да Каліноўскага, — «Сьпеў аб маім суіцыдзе» і «данс макабр». У «Сьпеў аб маім суіцыдзе» аўтар сцвярджае, што сапраўдныя героі (змагары) самі сябе не забіваюць. Прыкладам ён дае ахвяраў гільяціны і спаленую англічанамі Жанну д’Арк, а потым разважае пра павешанне, быццам перагукваючыся з Верай Бурлак:
Самы цымус —  ня зіркаць углыб: кожны вечар фіранкі зашморгвай, бойся, шыбенік, позірку шыб!
Асацыяцыя шыбеніцы—шыбы магла быць падказана сугуччам гэтых словаў, а магла быць пэўнай спасылкай на Бурлак. Некалькімі радкамі вышэй аўтар у сваёй характэрнай іранічнай манеры дзівіцца з колькасці зданяў вайны і міру, захаваных у літаратуры, і гэтым ускосна падкрэслівае трываласць памяці Каліноўскага:
Колькі прывідаў войнаў ды міру Паўстае з рукапісных папер!.. Што тэатрам было за Шэкспірам, Мыльнай опэрай стала цяпер!
Чамусьці ў кніжным варыянце гэтага верша няма страфы, якая ёсць у арыгінальным часопісным варыянце, у ёй наўпрост называецца «вяроўка» (пятля), а таксама цытуецца, хоць і не зусім дакладна, апошні радок «Пагоні» Багдановіча, аднаго з найбольш патрыятычных твораў беларускай паэзіі:
Палка прагнуў далёкай вандроўкі - і знайшоў пуцяводную ніць. А чароўнасьці мыльнай вяроўкі не разьбіць, не стрымаць, не спыніць!…
Намёкаў на Каліноўскага багата ў вершы «данс макабр» — «пятля», «павешаны», гульня слоў «вісельня» — «вясельля», повязь паміж складаннем (зацягваннем) песень і пасыланнем і-мэйлаў з-пад шыбеніц:
Мы з табой цудоўныя песьні Ў паражні парахні і плесьні Зацягнулі б нібы пятлю Як павешаны на перадвесьні Раз памёршы ўжо не ўваскрэсьне Ды па пальцы камень ня трэсьне: Спадзяюся помню люблю Вам з-пад шыбеніц шлём і-мэйлы.
Цярнопальскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт імя І. Я. Гарбачэўскага
'''Цярнопальскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт імя І. Я. Гарбачэўскага''' — навучальная ўстанова вышэйшай медыцынскай адукацыі на Украіне па падрыхтоўцы высокакваліфікаваных спецыялістаў медыцынскага профілю, знаходзіцца ў Цярнопале.
Гісторыя
Цярнопальскі медыцынскі інстытут заснаваны ў 1957 годзе ў адпаведнасці з пастановай тагачаснага ўрада УССР ад 12 красавіка. Першым дырэктарам (рэктарам) медыцынскага інстытута стаў Пётр Агей, а прарэктарам — Арсен Мартынюк. Рашэннем абласнога савета выдзелена два навучальных корпуса і два інтэрнаты. Клінічнай базай стала гарадская бальніца, якая адначасова выконвала функцыі абласной лячэбніцы. Адначасова пачалося будаўніцтва марфалагічнага корпуса, абласной бальніцы і яшчэ аднаго інтэрната. У інстытуце адкрыта 19 кафедраў, працавала 66 выкладчыкаў, сярод якіх — 1 доктар навук і 17 кандыдатаў навук. Навукоўцамі інстытута сталі Канстанцін Кованов, Расціслаў-Юрый Камароўскі, Анатоль Локай, Іван Сытник, Мікалай Скакун. Сярод заснавальнікаў быў і будучы акадэмік Яўген Ганчарук.
У 1960-1961 гадах уведзена ў строй марфалагічны корпус, завершана будаўніцтва асноўнай клінічнай базы інстытута — абласной бальніцы, уведзены ў дзеянне абласную паліклініку. У інстытуце ўжо навучалася 1360 студэнтаў, функцыянавала 30 кафедраў, на якіх працавала 148 выкладчыкаў — 7 дактароў і 66 кандыдатаў навук. Першы выпуск 203 лекараў адбыўся ў чэрвені 1961 года. Пасля 8 чалавек з гэтага выпуску атрымала ступень доктара, а 19 — кандыдата медыцынскіх навук.
Нямала новага ў дзейнасці інстытута з'явілася і ў наступныя 1970-1980-я гады. За першыя 10 гадоў існавання інстытута пабудаваны 2 інтэрнаты, віварый з лабараторыямі. На базе інстытута праводзіліся шматпрофільныя рэспубліканскія канферэнцыі. У 1969 годзе адкрыта падрыхтоўчае аддзяленне, якое функцыянавала да 1992-га і адноўлена ў 1997 годзе для замежных грамадзян. Для аздараўлення студэнтаў і выкладчыкаў у сек. Бильче-Залатое Баршчэўскага раёна ў 1972 годзе пабудаваны спартыўна-аздараўленчы лагер «Бярозка». У 1971 годзе завершана будаўніцтва спартыўнага корпуса, у 1989 — адкрыты прафілакторый. З 1979 года ў інстытуце, акрамя дзеючага лячэбнага, адкрываецца другі факультэт — паслядыпломнай падрыхтоўкі ўрачоў, адкрыты навучальныя музеі: кафедры біялогіі, кафедры анатоміі чалавека (лічыцца адным з лепшых анатамічных музеяў у Украіне). У 1982 годзе пачаў дзейнічаць музей гісторыі інстытута. Да 25-годдзя інстытута адкрыліся новыя інтэрнаты на 1000 месцаў. У інстытуце на гэта час навучалася звыш 2500 студэнтаў, лекараў-курсантаў і інтэрнаў. На 36 кафедрах працавала 310 выкладчыкаў, сярод якіх — 27 дактароў і 207 кандыдатаў навук. Траціна выкладчыкаў інстытута складалі яго выпускнікі. У 1989 годзе адкрыта Цэнтральная навукова-даследчая лабараторыя.
З набыццём Украінай Незалежнасці адкрыліся новыя магчымасці для развіцця інстытута, ўваходжання яго ў рынкавыя адносіны, у еўрапейскую адукацыйную сыстему. Пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 1 ліпеня 1992 г. інстытуту прысвоена імя Івана Якаўлевіча Гарбачэўскага. У 1994 годзе інстытут акрэдытаваны па IV (найвышэйшаму) ўзроўню. Атрымана ліцэнзія на прыём 400 студэнтаў на медыцынскі факультэт. У 1995 — адчынен медсестринский факультэт па спецыяльнасцях, створаны навучальны комплекс — медыцынскі інстытут-ліцэй (цяпер Галіцкі каледж) м. Тернополя. 30 студзеня 1997 года Пастановай Кабінета Міністраў Украіны інстытут атрымаў статус медыцынскай акадэміі. Ад 1997 года пры акадэміі функцыянуе спецыялізаваны савет па абароне дысертацый па спецыяльнасцях «Хірургія», «Нармальная анатомія» (медыцынскія і біялагічныя навукі) і «Паталагічная фізіялогія», ад 2004 — «Педыятрыя, акушэрства і гінекалогія». У 1999 годзе акадэмія паспяхова прайшла пераатэстацыю на пацверджанне IV ўзроўню акрэдытацыі. У 2000-м упершыню праведзены прыём на фармацэўтычны факультэт, які пачаў падрыхтоўку правізараў, а ад 2001 — клінічных правізараў і правізараў-касметолагаў. Медсестринский факультэт рэарганізаваны ў факультэт бакалаўрыяту і малодшых спецыялістаў медыцыны, у 2003 г. — рэарганізавана ў медыцынскі каледж. Ад 1997 года на ўсіх курсах, а таксама ў клінічнай ардынатуры, пачалося навучанне замежных грамадзян, з гэтага ж года яны навучаюцца на падрыхтоўчым аддзяленні.
У 1998 годзе наноў адрамантавана, абсталявана і рэарганізаваны ў спартыўна-аздараўленчую базу адпачынку студэнтаў і выкладчыкаў былы спартыўна-аздараўленчы лагер «Бярозка». У 2001 — набыта новая спартыўна-аздараўленчая база «Чырвоная каліна» ў Тэрэбаўлянскім раёне.
Па выніках рэйтынгавай ацэнкі ўсіх відаў дзейнасці ў 2000 годзе акадэмія заняла трэцяе месца сярод вышэйшых медыцынскіх навучальных устаноў Украіны IV ўзроўню акрэдытацыі. Распараджэннем Кабінета Міністраў Украіны ад 17 лістапада 2004 года на падставе загаду МОЗ Украіны ад 2 снежня 2004 года акадэмію рэарганізавалі ў Цярнопальскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт імя І. Я. Гарбачэўскага. За апошнія 15 гадоў кардынальна ўмацавана матэрыяльна-тэхнічная база ўніверсітэта: камп'ютэрызаваны ўсе кафедры, бібліятэка з 4 читальными заламі і філіяламі на ўсіх клінічных кафедрах і ў вучэбна-навуковых інстытутах, арганізаваны камп'ютэрны цэнтр, 39 кампутарных класаў з выхадам у Інтэрнэт. Створана выдавецтва «Укрмедкнига» з уласным паліграфічным комплексам. Ўніверсітэт з'яўляецца сузаснавальнікам і выдаўцом 12 ўсеўкраінскі навуковых часопісаў, 10 з якіх прызнаныя МОН Украіны; выпускаюцца абласныя газеты «Медыцынская акадэмія» і «Ўніверсітэцкая бальніца». Створаны лячэбна-дыягнастычны цэнтр са стаматалагічнай паліклінікай, у складзе якога адкрыты сучасны Цэнтр дэнтальнай імплантацыі — трэці пасля Кіева і Львова, першы ў Украіне, створаны на базе навучальнай установы.
Кафедры
Ва ўніверсітэце дзейнічае больш за 40 кафедраў.
Выдавецтва «Укрмедкнига»
Выдавецтва «Укрмедкнига» заснавана ў 1997 годзе з уласным паліграфічным комплексам, якое з'яўляецца базавым для ЦМК па СМА МЗ Украіны і цяпер найбуйнейшым спецыялізаваным медыцынскім выдавецтвам ў Украіне і адзіным, якое друкуе прадукцыю толькі на ўкраінскай мове або ў перакладзе з украінскай. Выдавецтва забяспечыла украінскамоўнымі падручнікамі і дапаможнікамі вышэйшыя медыцынскія навучальныя ўстановы Украіны III-IV узроўняў акрэдытацыі на 60 %, а І-ІІ узроўняў акрэдытацыі — на 80 %. За час існавання выдавецтва выдадзена 139 падручнікаў (у т . ч. 8 англамоўных), 223 навучальных дапаможніка (12 англамоўных), 62 навуковых манаграфіі, 87 зборнікаў матэрыялаў навуковых канферэнцый.
Ўніверсітэт з'яўляецца сузаснавальнікам і выдаўцом 12 ўсеўкраінскіх навуковых часопісаў, 10 з якіх прызнаныя МОН Украіны; выпускаюцца абласныя газеты «Медыцынская акадэмія» і «Ўніверсітэцкая бальніца».
Сядзіба-музей сям'і І. Я. Гарбачэўскага
У з. Зарубинцы Збаражского раёна Цярнопальскай вобласці дзейнічае дом-музей сям'і І. Я. Гарбачэўскага.
Кадравы склад
Сярод 580 навукова-педагагічных работнікаў ЦДМЎ дзве траціны — яго выпускнікі. На 48 кафедрах працуюць 87 дактароў навук, прафесараў і 348 кандыдатаў навук, дацэнтаў, у т. ч. 3 члены-карэспандэнты НАШМАТ Украіны, 9 Заслужаных дзеячаў навукі і тэхнікі, 2 Заслужаныя работнікі адукацыі, 2 лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Украіны ў галіне навукі і тэхнікі, 3 Заслужаных вынаходніка, 3 Заслужаныя лекары Украіны.
Вучэбна-метадычная работа
На аснове атрыманага вопыту амерыканскіх і еўрапейскіх вышэйшых навучальных устаноў ва ўніверсітэце ўведзена новая форма арганізацыі навучальнага працэсу па крэдытна-модульнай сістэме з ужываннем методык «адзінага дня», ліній практычных навыкаў, практычна-арыентаванай Z-сістэмы навучання, семестравага тэставага кантролю ведаў студэнтаў ўніверсітэцкім незалежным цэнтрам тэставання, сеткавы навучальнай сістэмы на аснове Інтэрнэт-тэхналогій, якая з'яўляецца аналагам сучаснай еўрапейскай сістэмы (Венскі медыцынскі ўніверсітэт) і карэнным чынам адрозніваецца ад прынятай у іншых украінскіх ўніверсітэтах. Увядзенне незалежнага общеуниверситетского цэнтра тэставання зрабіла немагчымым карупцыйныя праявы ў ўніверсітэце.
Выкладчыкамі ўніверсітэта створана амаль 250 навучальных мультымедыйных кампакт-дыскаў, якія ўтрымліваюць электронныя падручнікі, навучальныя відэафільмы і кантралюючыя праграмы, — усяго больш за 23 700 найменняў.
Уведзены студэнцкія матрикули з уліку практычных навыкаў; кампутарную сістэму дыстанцыйнага штодзённага тэставага кантролю ведаў студэнтаў на аснове тэхналогіі «Moodle» для вызначэння ўзроўню падрыхтоўкі студэнтаў да заняткаў; аб'ектыўны структураваны клінічны экзамен (ОСКІ), які дае магчымасць праверыць якасць засваення практычных навыкаў студэнтамі-старшекурсниками; магістратуру па медсестринству.
Навучанне замежных грамадзян
Ва ўніверсітэце навучаюцца звыш 3500 студэнтаў, сярод іх больш за 1500 замежных грамадзян з 53 краіны свету, больш за 90 % якіх навучаюцца на англійскай мове. Больш за 50 % выкладчыкаў ўніверсітэта атрымалі сертыфікаты на права выкладання студэнтам на англійскай мове. Праводзіцца падрыхтоўка да навучання франкамоўных студэнтаў.
Выкладанне для замежных грамадзян на англійскай мове вядзецца з 1998 года.
Навуковая дзейнасць
Ва ўніверсітэце распрацоўваюцца 28 навуковых тэм па такімі асноўнымі напрамкамі, якія падпарадкаваныя выкананню прыярытэтных задач для сістэмы аховы здароўя Тернополя і вобласці, медыцынскай навукі: хірургічнага лячэння захворванняў стрававода, страўніка і дванаццаціперснай кішкі; інфекцыйных захворванняў і эпідэміялогіі сардэчна-сасудзістай паталогіі; захворванняў стрававальнай сістэмы; захворванняў касцёва-мышачнай сістэмы.
Навуковыя даследаванні накіраваны на ўдасканаленне і прымяненне новых перспектыўных медыцынскіх тэхналогій, якія адказваюць крытэрам сусветнай навізны: мадэляванне паталагічных працэсаў і распрацоўка прынцыпаў эксперыментальнай тэрапіі і прафілактыкі; распрацоўка, прамысловая вытворчасць і аптымізацыя прымянення ў медыцынскай практыцы крыякансерваванных ксенодермотрансплантатів; распрацоўка біятэхналогіі вырабу і клінічнага прымянення прабіётыкі і спецыфічных імунаглабулінаў; укараненне ў клінічную практыку тэхналогіі малаінвазіўныя эндаскапічнай хірургіі; распрацоўка спосабаў і тэхнічных сродкаў аптымізацыі ўздзеяння энергіі аптычнага выпраменьвання на арганізм чалавека, у тым ліку шляхам прымянення фотооксигенованих вадкасцяў для энтэральны i трансфузійнай тэрапіі; стварэнне новых відаў сарбентаў медыцынскага прызначэння і ўкараненне іх у шырокую медыцынскую практыку; навуковае абгрунтаванне шляхоў рэфармавання сістэмы медыцынскай дапамогі насельніцтву з мэтай забеспячэння яе эфектыўнага функцыянавання ў рынкавых умовах.
Навуковыя школы
Ва ўніверсітэце сфармаваныя і развіваюцца навуковыя школы: хірургаў (член-карэспандэнт НАШМАТ Украіны, прафесар Леанід Кавальчук), інфекцыяністаў (член-карэспандэнт НАШМАТ Украіны, прафесар Міхаіл Андрейчин), тэрапеўтаў (прафесар Мікалай Швед, прафесар Барыс Рудык, прафесар Яўген Старадуб), педыятраў (член-карэспандэнт НАШМАТ Украіны прафесар Іван Смяян, прафесар Вольга Федорцив, прафесар Наталля Банадига), фармаколагаў (прафесар Мікалай Скакун, прафесар Кацярына Посахава), марфолагаў (прафесар Канстанцін Волкаў, прафесар Яраслаў Федонюк, прафесар Міхаіл Гнацюк), патофизиологов (прафесар Васіль Файфура, прафесар Юрый Бандарэнка, прафесар Марыя Хара).
Навуковыя лабараторыі
Навуковыя даследаванні праводзяцца ў пяці навуковых лабараторыях, якія прайшлі дзяржаўную акрэдытацыю і атрымалі пасведчання аб дзяржаўнай атэстацыі.
У лістападзе 2009 года на базе мадэрнізаванай навуковай лабараторыі полимеразно-ланцуговай рэакцыі адкрыта вірусалагічную лабараторыю ўніверсітэта для даследавання вірусных матэрыялаў з мэтай ідэнтыфікацыі грыпу тыпу А (Н1N1). Лабараторыя выконвае даследаванні узораў, узятых у хворых спецыялістамі-вірусологами абласной і гарадской санэпідстанцыі, абслугоўваючы, такім чынам, пацярпелых ад грыпу і ВРВІ горада і вобласці.
Лячэбна-прафілактычная праца
Паглыбілася супрацоўніцтва супрацоўнікаў клінічных кафедраў з практычнымі лекарамі медыцынскіх устаноў горада, якія з'яўляюцца клінічнымі базамі гэтых кафедраў. Удзел высокакваліфікаваных прафесараў, дацэнтаў і асістэнтаў ў лячэбнай працэсе павышае ўзровень паказчыкаў аказання дапамогі насельніцтву горада і вобласці. На кааперацыйных пачатках, згодна Дамовы, у якім агаворваюцца ўсе аспекты супрацоўніцтва, на базе абласной клінічнай бальніцы з 1 студзеня 2010 года створана ўніверсітэцкая бальніца. Яна павінна стаць самым абсталяваным спецыялізаваным лячэбна-прафілактычнай установай, паколькі, акрамя фінансавання з абласнога бюджэту, дадаткова будуць прыцягнуты сродкі з дзяржаўнага бюджэту, а таксама сродкі ўніверсітэта.
Праект MATRA
У 2008 годзе ўніверсітэт стаў каардынатарам Нідэрландскага праекта «МаТра» (трансфармацыя грамадства) у Украіне, накіраванага на паляпшэнне сыходу за людзьмі сталага ўзросту на ўзроўні суполак. Гранд на гэта даследаванне складае каля 600 тыс. еўра.
Міжнародная дзейнасць
Наладжана супрацоўніцтва з 10 замежнымі вышэйшымі медыцынскімі навучальнымі ўстановамі краін Еўропы і Амерыкі. У 2006 — 2010 гг. больш за 70 выкладчыкаў ўніверсітэта прайшлі ў іх стажыроўку. Згодна з пагадненнем аб супрацоўніцтве з ўніверсітэтам Паўднёвай Караліны, Апстейт (Спартанбург, ЗША) Цярнопальскі медўніверсітэт стварыў умовы для вучобы ў інстытуце медсестринства (падраздзяленні ўніверсітэта) амерыканскіх грамадзян; упершыню сярод медыцынскіх навучальных устаноў ўведзена дыстанцыйнае навучанне па спецыяльнасці «медсястра-бакалаўр». У 2008 г. Л. Я. Кавальчук удастоены звання Ганаровага прафесара гэтага амерыканскага ўніверсітэта, а таксама узнагароджаны імянной юбілейным медалём Браціслаўскага (Славакія) медыцынскага ўніверсітэта.
Летнія міжнародныя студэнцкія школы
З 2006 г. на базе вучэбна-аздараўленчага комплексу «Чырвоная каліна» штогод летам праходзяць «Летнія міжнародныя студэнцкія школы», арганізаваныя аддзелам міжнародных сувязяў Цярнопальскі дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта імя І. Я. Гарбачэўскага. З мэтай удзелу ў гэтай школе, Украіну ўжо наведалі студэнты з ЗША, Польшчы, Чэхіі, Славакіі, Аўстрыі, Нідэрландаў, Расіі, Казахстана, Інданезіі, іншых вышэйшых медыцынскіх навучальных устаноў Украіны. У працы школы прымаюць удзел таксама студэнты Цярнопальскі дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, якія свабодна валодаюць ангельскай мовай.
Правядзенне такіх летніх студэнцкіх школ з'яўляецца перспектыўным напрамкам міжнароднай дзейнасці, бо зносіны студэнтаў з розных краін спрыяе паглыбленню іх ведаў аб культурных і нацыянальных асаблівасцях розных краін свету, спецыфіку атрымання вышэйшай медыцынскага адукацыі ў гэтых краінах, магчымасць далейшага супрацоўніцтва і развіцця праграм студэнцкіх ўзаемных абменаў.
Міжнароднае прызнанне
За арганізацыю міжнароднай дзейнасці і паспяховае наладжванне плённых кантактаў з еўрапейскімі і амерыканскімі медыцынскімі ўстановамі і, такім чынам, садзейнічанне еўрапейскай і еўраатлантычнай інтэграцыі Украіны ў верасні 2006 года Цярнопальскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт імя І. Я. Гарбачэўскага было ўзнагароджана дыпломам Міжнароднай акадэміі рэйтынгавых тэхналогій і сацыялогіі «Залатая фартуна».
Намінацыйны камітэт Еўрапейскай бізнэс асамблеі (г. Оксфард, Вялікабрытанія) і Вучоны савет Міжнароднага ўніверсітэта. Вены (Аўстрыя) ганаравалі Цярнопальскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт імя І. Я. Гарбачэўскага міжнароднай узнагароды «Еўрапейскае якасць», якая была ўручана 22 верасня 2008 года ў г. Барселона (Іспанія) у рамках міжнароднай сустрэчы лідараў навукі і культуры "Euro Education — 2008 "
Выпускнікі ўніверсітэта
Усяго за гады існавання ўніверсітэта выпушчана каля 25 тысяч спецыялістаў, на факультэце паслядыпломнай адукацыі прайшлі павышэнне кваліфікацыі каля 40 тысяч спецыялістаў, якія працуюць ва ўсіх рэгіёнах Украіны і за мяжой. Больш за 600 выпускнікоў ўніверсітэта сталі кандыдатамі медыцынскіх навук, больш за 100 — дактарамі медыцынскіх навук, прафесарамі.
Вядомыя выпускнікі: Многія выпускнікі сталі заслужанымі лекарамі Украіны, арганізатарамі аховы здароўя — загадчыкамі аддзяленняў, намеснікамі і галоўнымі ўрачамі бальніц розных узроўняў, намеснікамі і начальнікамі гарадскіх і абласных упраўленняў аховы здароўя. Намеснікамі Міністра аховы здароўя Украіны працавалі Ст. Л. Весельский і С. В. Шаўчук, а. В. І. Мальцаў — намеснікам Міністра і Міністрам аховы здароўя Украіны.
17 кастрычніка 2015 года на ўстаноўчым сходзе, у якіх прыняў удзел 171 выпускнік вну, заснаваны грамадскую арганізацыю «Асацыяцыя выпускнікоў Цярнопальскі дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта імя І. Гарбачэўскага». Старшынёй Асацыяцыі абраны міхаіл Корда, праўленне ў складзе Берагавога Дзмітрыя, Юліі Забигайло, Алега Ката, Расціслава Ляўчука, Ігара Мисули, Анатоля Паламарчука, Наталлі Пацехі, Васпля Файфури, Ларысы Федонюк, Дар'і Чубатую і членаў рэвізійнай камісіі Арэста Беразоўскага, Лесю Герасимюк і Неонилу Корильчук.
Рэйтынг
Па выніках рэйтынгавай ацэнкі ўсіх відаў дзейнасці і дзяржаўнага тэставання па сістэме «Крок» ўніверсітэт пастаянна займае вядучыя месцы сярод вышэйшых медыцынскіх навучальных устаноў Украіны.
Даніель Барэнбойм
Даніель (Даніэль) Барэнбойм (іўр. ‏דניאל בארנבוים‏‎, ісп. Daniel Barenboim,, ) — ізраільскі дырыжор і піяніст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Аргенціне ў яўрэйскай сям’і. Займаўся музыкай з пяці гадоў, яго першымі і адзінымі настаўнікамі былі маці і бацька — выхадцы з Расійскай імперыі Аіда Шустэр і Энрыке Барэнбойм (1913—1998), абодва піяністы. У лік вучняў Энрыке Барэнбойма ўваходзяць Даніэл Альфрэд Вакс, Лала Шыфрын, Луіс Бакалаў і шэраг іншых вядомых піяністаў. Да вучняў Аіды Барэнбойм адносяцца Вячаслаў Дынерштэйн, Эйран Кацэнеленбаген, Жорж Лепа (George Lepauw) і шэраг іншых.
З 1975 па 1989 гады Барэнбойм узначальваў Аркестр Парыжа, змяніўшы на гэтай пасадзе Георга Шолці. З 1991 па 2006 год ён кіраваў, зноў-такі ўслед за Шолці, Чыкагскім сімфанічным аркестрам, а акрамя таго, з 1992 года стаў музычным дырэктарам Берлінскай дзяржаўнай оперы. З 2006 года — запрошаны кіраўнік аркестра міланскага тэатра «Ла Скала», з 2011 года — галоўны дырыжор і музычны кіраўнік гэтага тэатра.
Барэнбойм мае грамадзянствы Аргенціны і Ізраіля, а таксама ганаровыя грамадзянствы Дзяржавы Палесціна і Іспаніі; жыве ў Берліне.
Базтумсык
Базтумсык — сяло ва Улытаускім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Каракенгірскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 39 км на ўсход ад раённага цэнтра, сяла Улытау. Код КАТА — 356071100.
Бергамаска (Італія)
Бергамаска (Bergamasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 755 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 57 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 15022. Тэлефонны код — 0131.
Экспазіцыя
Экспазіцыя ў музычнай форме — раздзел пачатковага прадстаўлення тэматычнага матэрыялу музычнага твора або яго часткі. Тэрмін, звычайна, мае на ўвазе выкарыстанне матэрыялу, які будзе далей распрацоўвацца або вар'явацца.
Экспазіцыя ў санатной форме
Гэты тэрмін найбольш шырока выкарыстоўваецца, у музычным аналізе, для абазначэння часткі музычнай формы, як, напрыклад, у класічнай санатнай форме. Экспазіцыя звычайна пачынаецца ў асноўнай танальнасці, а затым мадулюе ў танальнасць дамінанты. Мінорные экспазіцыі, часцей мадулююць ў паралельны мажор. Маецца і шмат выключэнняў.
Экспазіцыя ў класічнай санатной форме — уключае ў сябе галоўную і пабочных партыі, паміж якімі знаходзіцца злучная, а завяршае экспазіцыю заключная партыя. Экспазіцыя ў канцэрце можа сустракацца два разы, спачатку толькі ў аркестры, у якасці асновы канфлікту і развіцця, а затым у аркестры з партыяй інструментальнага сола. Можна знайсці і шмат прыкладаў класічнай санатной формы з літаральным паўторам экспазіцыі.
Псіхаакустыка
Псіхаакустыка — навуковая дысцыпліна, якая вывучае псіхалагічныя і фізіялагічныя асаблівасці ўспрымання гуку чалавекам.
У аспекце, асабліва музычным, асноўнымі задачамі псіхаакустыкі з'яўляюцца наступныя:
Экспазіцыя
Экспазіцыя ў фузе
Экспазіцыя ў фузе — першая частка, у якой тэма або тэмы праводзяцца ва ўсіх галасах па чарзе. Між правядзеннем тэм могуць знаходзіцца элементы злучнага характару, а ў канцы часткі — заключнага характару. (Гл. інтэрмедыя)
Інтэрмедыя
Інтэрме́дыя (от intermedius — знаходзячыся пасярэдзіне):
Псіхаакустыка
Перадумовы
Разуменне працэсаў успрымання дазваляе вучоным і інжынерам засяродзіцца на магчымасцях слыху і не ўлічваць менш важныя магчымасці іншых сістэм. Важна таксама адзначыць, што пытанне «што чалавек чуе» - не толькі пытанне аб фізіялагічных магчымасцях вуха, але шмат у чым таксама пытанне псіхалогіі, выразнасці ўспрымання.
Межы ўспрымання гуку
Больш дбайныя даследаванні ніжняй мяжы слыху паказалі, што мінімальны парог, пры якім гук застаецца чутны, залежыць ад частаты. Графік гэтай залежнасці атрымаў назву абсалютны парог чутнасці. У сярэднім, ён мае ўчастак найбольшай адчувальнасці ў дыяпазоне ад 1 кГц да 5 кГц, хоць з узростам адчувальнасць паніжаецца ў дыяпазоне вышэй 2 кГц.