cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва пры Крэсі
Папярэднія падзеі
Праз тры гады пасля раптоўнага пачатку Стагадовай вайны ў 1337 годзе адбылася яе першая вялікая бітва — марскі бой пры Слёйсе, якая адбылася 24 чэрвеня 1340 года. На працягу некалькіх гадоў пасля гэтай бітвы кароль Эдуард прадпрымаў спробы ўварвацца ў Францыю праз Фландрыю, але спробы гэтыя праваліліся з-за фінансавых цяжкасцей і нестабільнасці альянсаў, якія яны заключалі. Праз шэсць гадоў Эдуард выбраў іншы маршрут і атакаваў Нармандыю, атрымаўшы перамогу спачатку ў бітве пры Кане 26 ліпеня, а затым і ў бітве пры Бланштаку 24 жніўня 1346 года. План французаў заманіць англічан у пастку паміж дзвюма рэкамі, Сенай і Сомай, праваліўся, а абыходны манеўр англічан прывёў да бітвы пры Крэсі, другой па значнасці бітве гэтай вайны.
Англічане мелі, па розных даных, ад 8000 і да 20 000 воінаў (англійскі гісторык Морыс вызначае сілы Эдуарда ў 4000 конных, рыцараў і сяржантаў, і 10 000 лучнікаў; храніст Фруасар гаворыць пра 9000 воінаў, але гаворка ідзе толькі пра тых, што стаяў у «першай лініі»).
Колькасць французскіх сіл дакладна невядомая. Французскае войска не было ў поўным складзе — адзін атрад уступіў у бой з англічанамі напярэдадні, спрабуючы перашкодзіць пераправе іх праз раку, іншы атрад (500 дзід і 2000 лучнікаў, паводле Фруасара) прыйшоў да месца бітвы толькі на наступны дзень; значная колькасць войскаў знаходзілася на поўдні Францыі, у Гіені, дзе вяла вайну супраць англічан і мясцовых гасконскіх васалаў Эдуарда. Фруасар гаворыць пра 100 000 французаў, але гэта загадзя нерэальная лічба для феадальнай арміі, якая на працягу 1 дня змагла здзейсніць пераход па адной дарозе ў 28 км, уступіць у бітву, пацярпець паражэнне і адступіць з месца бітвы, зыходзячы з гэтага можна казаць пра максімум у 25 000 воінаў, з якіх рэальна ўдзельнічалі ў баі 10-15 тысяч (арбалетчыкі і конныя), астатнія часці і пяхота ў бой так і не ўступілі.
Дыспазіцыя англійскай арміі
З часу высадкі ў Нармандыі 12 ліпеня 1346 года англічане страцілі каля 10 працэнтаў салдатаў. Да часу бітвы іх заставалася 12—13 тысяч. Эдуард III размясціў свае сілы на хрыбце ўзгорка каля вёскі Крэсі, фронтам у 2000 ярдаў, акружаным натуральнымі перашкодамі з флангаў. Верагодна войскі размяшчаліся не суцэльнай лініяй, а асобнымі атрадамі. Наперадзе ўзгорка знаходзіліся тры насыпы, якія і сталі асноўнай перашкодай для французскіх вершнікаў. Сам кароль са світай размясціліся ў млыне на невялікім узгорку, які закрываў армію з тылу і з якога ён мог кантраляваць ход усёй бітвы.
У такой моцнай абарончай пазіцыі Эдуард аддаў конніцы загад прыняць бітву спешыўшыся. Ён падзяліў армію на тры буйныя часткі. На правым флангу ў адпаведнасці з традыцыяй размяшчаўся авангард арміі пад камандаваннем шаснаццацігадовага сына Эдуарда III Чорнага Прынца. Ар’ергард на левым флангу ўзначаліў граф Нартгемптан. Войскамі ў цэнтры кіраваў сам кароль. Англійскія лучнікі размясціліся ў выглядзе клінаў, полых ці запоўненых, наперадзе пазіцыі рыцараў і латнікаў уздоўж грэбня ўзгорка.
Ход бітвы
Французская армія пад камндваннем самога Філіпа VI была моцна дэзарганізавана з прычыны залішняй упэўненасці французскіх рыцараў у зыходзе бітвы. Філіп паставіў генуэзскіх наймітаў з арбалетамі (пад камандаваннем Атона Дорыа) у авангард свайго войска, а кавалерыю адвёў у тыл. Французскі храніст Фруасар даў наступнае апісанне пачатку бітвы ў сваіх «Хроніках» :
Англічане, зведзеныя ў тры дывізіі, сядзелі на зямлі, але, згледзеўшы набліжэнне ворагаў, бясстрашна ўсталі і выстраіліся радамі… І ведайце, што ўсе гэтыя каралі, графы, бароны і лорды Францыі не скарысталіся ніводным з вядомых пастраенняў войскаў… Там было каля пятнаццаці сотняў генуэзскіх арбалетчыкаў, але ўсе яны былі стомленымі, адмаршаваўшы раней у той жа дзень шэсць ліг (парадку 28 кіламетраў) пешшу, у поўным узбраенні і з арбалетамі на плячах. Яны сказалі канетаблю, што сёння не ў стане чыніць вялікія справы на ратным полі. Граф Алансон, пачуўшы гэта, заявіў, «Вось што атрымліваеш, наймаючы такіх нягоднікаў, якія падводзяць кожны раз, калі маеш у іх патрэбу».
Першымі ў атаку пайшлі арбалетчыкі, якія ўстроілі лівень стрэл, каб дэзарганізаваць і навесці жах на англійскую пяхоту. Гэты першы манеўр суправаджаўся гукамі музычных інструментаў, прывезеных Філіпам VI, каб напалохаць ворага. Але напад арбалетчыкаў апынуўся цалкам бескарысным. Маючы хуткастрэльнасць ад 3 да 5 выстралаў у хвіліну, яны не ішлі ні ў якое параўнанне з англійскімі лучнікамі, якія за той жа час маглі зрабіць 10—12 залпаў. Больш таго, арбалеты пацярпелі ад дажджу, які прайшоў перад бітвай, у той час як просты лучнік мог лёгка адвязаць цеціву свайго лука на час непагадзі. Арбалетчыкі не мелі пры сабе нават павезы (шчытоў, які звычайна выкарыстоўваюцца ў якасці абароны падчас працяглай перазарадкі), якія засталіся ў абозе, які адставаў. Напалоханым і збітым з толку генуэзскім арбалетчыкам прыйшлося з цяжкімі стратамі адысці. Прыкладна ў гэты ж час французская конніца вырашыла, што прыйшоў яе час, і паскакала ў атаку прама праз генуэзцаў, якія адступалі. Працягваючы страляць па наступаючай конніцы, англічане паклалі мноства французскіх рыцараў. Фруасар піша, што «англійская гармата зрабіла два ці тры выстралы па генуэзцах», што, мабыць, павінна азначаць асобныя залпы дзвюх ці трох гармат, бо для паўторнага выстрала такой прымітыўнай артылерыі патрабаваўся доўгі час. Паводле меркавання гісторыкаў, гэтыя гарматы стралялі вялікімі стрэламі і прасцейшай карцечай. Фларэнтыец Джавані Вілані пацвярджае, што гарматы нанеслі спусташальныя страты на поле бою, заўважаючы пры гэтым, што яны працягвалі страляць і далей па ходзе бітвы, у тым ліку па французскай конніцы:
«Англійскія гарматы шпурлялі жалезныя шары з дапамогай агню… Тыя выдавалі громападобны шум і паражалі мноства людзей і коней… Лучнікі і кананіры не перастаючы абстрэльвалі генуэзцаў… [да канца бітвы] ўся раўніна была пакрыта людзьмі, забітымі стрэламі і гарматнымі ядрамі.»
Убачыўшы няўдачу арбалетчыкаў, французская кавалерыя выстраілася радамі і таксама пайшла ў наступ. Аднак уздым на ўзгорак і штучныя перашкоды парушылі стройнасць кавалерыйскіх радоў, а стральба з доўгіх лукаў не спынялася ні на хвіліну. Французам не ўдалося парушыць баявы строй англічан нават пасля 16 нападаў і страшэнных страт. Атрад Чорнага прынца, сына Эдуарда III, таксама адбіваў напады, але Эдуард адмовіўся накіраваць падмогу, заявіўшы, што сын павінен сам заслужыць званне рыцара. Прынц пасля сапраўды набыў славу выдатнага воіна.
З наступам ночы паранены Філіп VI аддаў загад адыходзіць. Так Францыя пацярпела разгромнае паражэнне.
Пытанне аб тым, як англійскім лучнікам удалося на працягу некалькіх гадзін падтрымліваць «лівень стрэл», застаецца дыскусійным. Нават маючы 2 калчаны, лучнік меў у запасе максімум 60 стрэл, гэта значыць мог іх выпусціць літаральна за 10—15 хвілін стрэльбы. Падбіраць выпушчаныя стрэлы пасля адлюстравання чарговага нападу французаў магла толькі толькі частка стралкоў з першых радоў, інакш гэта было б занадта рызыкоўна (унізе, па-за ўзгоркам, палявымі ўмацаваннямі і строем латнікаў, ды яшчэ і разрозненыя, лучнікі сталі б лёгкай здабычай французскіх рыцараў). Такім чынам, у англічан быў вялікі запас стрэл у абозе, і была арганізавана аператыўная дастаўка «боепрыпасаў» стралкам. Акрамя таго, французы наступалі не прама на англійскі фронт, а асобнымі часткамі, разварочваючыся прама з марша з бакавой дарогі, у выніку кожны французскі атрад апыняўся пад ліўнем стрэл не толькі з фронту, але і з флангаў.
Страты бакоў у бітве
Страты ў бітве былі вельмі значныя:
Сярод забітых французаў апынуліся такія высокапастаўленыя дваране, як:
Наступствы бітвы
Пасля таго, як французы пакінулі поле бою, англічане абыйшлі яго ў пошуках параненых, якіх ім хацелася паланіць з мэтай атрымання выкупу. Рыцары, чые раны былі занадта сур’ёзнымі, каб іх можна было лёгка панесці з сабой, былі пазбаўлены жыцця з дапамогай спецыяльных кінжалаў, званых misericord (што перакладаецца як «спачуванне»). Гэтыя доўгія кінжалы ўтыкаліся ці праз неабароненыя падпахавыя вобласці прама ў сэрца, ці праз назіральныя шчыліны забралаў у мозг, што супярэчыла рыцарскаму кодэксу вядзення вайны, бо рыцараў дабівалі простыя сяляне. Супярэчыла гэтаму кодэксу і тое, што ў бітве рыцары гінулі ад «ананімных» стрэл.
Бітва пры Крэсі замацавала часавую ваенную перавагу валійскага доўгага лука над французскай камбінацыяй арбалета і цяжка ўзброенага рыцара — з прычыне нашмат большай хуткастрэльнасці і большага радыусу дзеяння лука ў руках умелага лучніка-ёмена ў параўнанні з арбалетам таго часу. Менавіта дзякуючы гэтай перавазе, паводле меркавання некаторых гісторыкаў, бітва пры Крэсі вельмі надоўга прадвызначыла тактыку вядзення вайны англічанамі (да бітвы пры Крэсі англічане паспяхова ўжывалі такую тактыку ў войнах з Уэльсам і Шатландыяй, але на кантыненце пра гэтыя войны ведалі вельмі мала). Тым не менш, ніводная з еўрапейскіх краін не пераняла англійскую сістэму. Французы пацярпелі паражэнне ў бітве пры Азенкуры (1415 год) у падобных умовах, за 70 гадоў нават не паспрабаваўшы пераняць англійскую тактыку. У 15 стагоддзі, нягледзячы на гучныя перамогі англічан, арбалет застаўся асноўнай стралковай зброяй у еўрапейскіх кантынентальных арміях. Гэта сведчыла не столькі пра якасную перавагу доўгага лука над іншымі відамі зброі, колькі пра тактычнае ўменне англійскіх палкаводцаў у яго выкарыстанні і пра феадальную анархію ў Францыі (французская армія ўяўляла сабой неарганізаванае недысцыплінаванае феадальнае апалчэнне).
Адразу пасля гэтай бітвы Эдуард III аблажыў горад Кале, які здаўся яму праз 11 месяцаў, стаўшы базай англічан у Паўночнай Францыі. Наступнай важнай бітвай Стагадовай вайны стала бітва пры Пуацье (1356 год), якая завершылася чарговым паражэннем Францыі, панесеным у вельмі падобных умовах.
Менавіта ў гэты перыяд гісторыі стрэлы доўгага лука маглі пранізваць даспехі рыцара (асабліва тыя іх часткі, якія не былі пакрыты металічнымі пласцінамі), але, вядома ж, не ўсе стрэлы, выпушчаныя англійскімі лучнікамі знаходзілі цэлі, гэтак жа як не ўсе стрэлы, якія знайшлі цэль, прабівалі браню французскіх рыцараў — вялікую ролю тут адыгрываў вугал траплення. Пры гэтым стрэлы даволі добра выбівалі з пад рыцараў коней, і нават не пранікальных відаў зброі было дастаткова, каб сур’ёзна закрануць, параніць ці збіць з ног пешага рыцара, які паспрабуе дасягнуць англійскіх пазіцый. Фруасар сцвярджаў, што загараджальны агонь стрэл быў такім шчыльным і частым, што засланяў сонца. Нават робячы скідку на пэўныя паэтычныя перабольшанні, можна з упэўненасцю сцвярджаць, што не кожнай страле доўга даводзілася шукаць сабе цэль. Да таго часу, як тыя, хто перажыў лівень стрэл, дасягалі англійскіх пазіцый, яны параўнальна лёгка паражаліся абарончымі парадкамі спешаных цяжкаўзброеных англічан. Агульны эфект у любым выпадку быў спусташальным.
Пасля заканчэння бітвы і вяртання валійскіх лучнікаў дамоў у родны у Паўднёвым Уэльсе, кожнаму быў вылучаны акр зямлі «за адвагу». Кожны таксама атрымаў тытул «фрымена» (у пер. з англ. — свабодны чалавек), і быў вызвалены ад выплаты падаткаў з гадоўлі скаціны. Нават праз гады любы, хто быў у стане даказаць сваё паходжанне ад фрымена, мог стаць фрыменам.
Значэнне
У бітве пры Крэсі вельмі невялікая армія англічан (па розных даных ад 8 да 12 тыс. чалавек) пад камандаваннем Эдуарда III атрымала перамогу над значна перавышаючымі сіламі Філіпа VI (ад 30 да 40 тыс.) дзякуючы больш дасканалым відам узбраення і тактыцы, прадэманстраваўшы важнасць новай для таго часу ваеннай канцэпцыі «агнявой моцы». Эфектыўнасць масавага выкарыстання доўгіх лукаў супраць цяжкаўзброеных рыцараў была даказана англічанамі насуперак распаўсюджанаму ў тую эпоху меркаванню аб тым, што лучнікі малаэфектыўныя супраць воінаў у цяжкіх даспехах і лёгка знішчаюцца ў блізкім баі.
У гэтай бітве французскія рыцары, абароненыя кальчугамі, узмоцненымі дадатковымі пласцінамі, знясіленыя неабходнасцю прабірацца праз гразевае балота і далей уверх па ўзгорку, каб уступіць у бой, былі скошаны ліўнем валійскіх стрэл. Вынікам такіх дзеянняў стала гібель значнай часткі французскага дваранства (не меней траціны, хоць розныя крыніцы ўтрымліваюць вельмі розныя лічбы па кожным з бакоў).
Рыцарскія кальчугі да таго часу яшчэ не былі ўдасканалены настолькі, каб эфектыўна супрацьстаяць стрэлам, выпушчаным з доўгіх лукаў, а коні рыцараў і наогул былі ледзь абаронены. Мноства коней было забіта і выведзена са строю, вымусіўшы рыцараў з вялікімі цяжкасцямі пешшу рухацца па брудзе пад градам стрэл.
Бітва пры Крэсі, паводле меркавання многіх гісторыкаў, стала пачаткам канца рыцарства. Па-першае, падчас бітвы былі забіты многія палонныя і параненыя, што супярэчыла рыцарскаму кодэксу вядзення вайны. Па-другое, конныя рыцары перасталі лічыцца «непаражальнымі» перад тварам пяхоты.
Яшчэ адной асаблівасцю гэтай бітвы стала тое, што ў ёй упершыню ў Еўропе былі шырока ўжыты гарматы. Да гэтага, у 1340-х гадоў гарматы выкарыстоўваліся толькі некалькімі дзяржавамі і ў вельмі малых колькасцях. У справаздачах Асабістага Гардэроба Караля (установа, якая ўваходзіла ў Дэпартамент Каралеўскай Палаты Англіі), складзеных пры падрыхтоўцы да бітвы паміж 1345 і 1346 гадамі, згаданы так званыя «рыбальды» ці «рыбадэкіны» (англ. ribaldis, франц. ribaudekin — маленькія гарлачападобныя гарматы, якія стралялі невялікімі стрэламі тыпу арбалетных ці карцечай). Падчас бітвы рыбальды ўпершыню даказалі сваю эфектыўнасць як супраць генуэзскіх арбалетчыкаў, так і супраць конніцы. У тым жа годзе падобныя гарматы таксама ўжываліся пры аблозе Кале, аднак толькі ў 80-х гадах XIV стагоддзя яны былі ўпершыню абсталяваны коламі.
Палітычныя наступствы бітвы былі асабліва значнымі для Эдуарда III, які звяртаўся да ўсё больш непапулярным мераў для фінансавання сваёй экспедыцыі ў Нармандыю і бесперапыннага яе забеспячэння. Шырокае ўжыванне рэквізіцый для патрэб каралеўскага двара і нават арышты караблёў з мэтай іх выкарыстання для транспартавання армейскіх часцей спараджалі мноства патэнцыйных крыніц незадаволенасці каралём у яго ўласным каралеўстве. У такой жа ступені, дзёрзкае і беспрэцэндэнтнае пашырэнне вайсковай павіннасці да маштабаў, якія звычайна патрабаваліся толькі для абароны ўзбярэжжа, у спалучэнні са службай па-за межамі сваёй краіны былі вельмі непапулярнымі сярод многіх яго падданых. Аднак першае ж скліканне англійскага парламента (11—20 верасня 1346 г.) паказала, што поспехі кампаніі значна прыглушылі галасы пратэстуючых.
Буда Дальняя
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Выганашчанскае (значэнні)
Назву Выганашчанскае маюць:
Намлакі
Намлакі (саманазва: Nomlaqa) — індзейскі народ у Каліфорніі (ЗША). Агульная колькасць (2010 г.) - 322 чал.
Да прыходу еўрапейцаў намлакі насялялі даліну ракі Сакрамента, падзяляліся на рачную і перадгорную групы. Кантакты з іспанцамі пачаліся ў 1808 г., амерыканцамі — ў 1832 г. У 1851 г. Каліфорнія і ЗША заключылі з правадырамі шэраг мірных дагавораў. У 1852 - 1866 гг. намлакі былі пераселены ў рэзервацыі.
Асноўнымі традыцыйнымі заняткамі былі паляванне, збіральніцтва і рыбалоўства. Жанчыны і дзеці збіралі жалуды, арэхі, канюшыну і іншыя травы. Мужчыны палявалі з дапамогай лука і стрэл, пастак на аленяў, ласёў, мядзведзяў, трусаў і іншых жывёл. Рыбалоўства мела пераважна сезонны, але важны для гаспадаркі характар.
Вёскі намлакі ўмяшчалі ад 25 да 200 жыхароў, якія складалі адзіны род olkapna. Галоўным тыпам жытла з'яўляўся вікіяп. Найбольшы вікіяп належыў вясковаму правадыру, паколькі ў ім збіраліся мужчынскія рады. Фармальна правадыры былі выбарнымі, але часцяком гэта пасада пераходзіла па спадчыне. Акрамя агульнай мужчынскай рады функцыянавала малая з набліжаных да правадыра сваякоў. Кіраванне адбывалася згодна вуснаму праву huta. Яно рэгулявала ўзаемаадносіны паміж аднавяскоўцамі і прадстаўнікамі іншых родаў.
Культура намлакі знакаміта веснавымі танцамі і святамі ў гонар сталення дзяўчат. Рэлігійныя цырымоніі арганізоўваў вясковы правадыр.
Пэтрыўка (Бэрэзіўскі раён)
Пэтрыўка (Петрі́вка) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Джэсі Племанс
Джэсі Лон Племанс (Jesse Lon Plemons; нар. ) — амерыканскі акцёр. Намінант на прэміі «Оскар» (2022) і BAFTA (2022), двухразовы намінант на прэмію «Эмі» (2016, 2018). Найбольшую вядомасць яму прынеслі ролі ў тэлесерыялах «Агні начной пятніцы», «Ва ўсе цяжкія» і «Фарго».
Васіль Фёдаравіч Мачульскі
Васіль Фёдаравіч Мачульскі (, в. Навасады, Койданаўская воласць, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя —, , РСФСР, СССР) — літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1946).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага святара. Яго бацька Фёдар Фёдаравіч (1862—1919), скончыў Мінскую духоўную семінарыю, быў святаром у вёсцы Навасады і мястэчку Магільна, маці Аляксандра Сямёнаўна (1862—1922), хатняя гаспадыня.
Пасля заканчэння Мінскага духоўнага вучылішча з 1907 года вучыўся ў Мінскай духоўнай семінарыі, але не скончыўшы яе ў 1911 г. паступіў на юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта, з 1912 г. вучыўся на славяна-рускім аддзяленні філалагічнага факультэта ўніверсітэту, у кастрычніку 1915 г. перавёўся на гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, які скончыў у 1917 г. У 1918 г. член Беларускай сацыялістычнай грамады, супрацоўнік Беларускага нацыянальнага камітэта ў Маскве, у 1919—1924 гг. выкладчык у Слуцку, у 1925—1933 гт. навуковы супрацоўнік Інбелкульта, АН Беларусі, адначасова (з 1929) выкладчык Камуністычнага ўніверсітэта ў Менску.
21 лютага 1933 г. рашэннем Прэзідыума БАН быў звольнены з Інстытута літаратуры і мастацтва як «класава-варожы элемент». У 1934—1971 гг. выкладчык ВНУ Масквы: Камуністычнага ўніверсітэта, Прамакадэміі, Акадэміі грамадзянскага паветранага флоту. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ў апалчэнні. У 1934—1947 гг. працаваў настаўнікам, дырэктарам школы ў Маскве. 1945 г. член КПСС, з 1947 г. выкладчык Ваенна-палітычнай акадэміі, Паліграфічнага інстытута. У 1952—1971 гг. дацэнт кафедры рускай літаратуры філалагічнага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта.
Друкаваўся з 1927 г. Удзельнічаў у падрыхтоўцы выдання твораў Максіма Багдановіча (т. 1—2, 1927—1928), Алеся Гаруна (1929).
IC 2569
IC 2569 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бурбон
Бурбон - від віскі, які вырабляюць у ЗША; з'явіўся ў канцы XVIII стагоддзя - пачатку XIX стагоддзя ў горадзе Парыс, акруга бурбон, штат Кентукі.
Дакладней, 1821 годам датуецца першая рэклама новага напою з такой назвай.
Рэцэпт быў вядомы раней: як мінімум з 1789 г. прападобны Элая Крэг (Elijah Сraig) дыстыляваў падобны напой для патрэб сваіх вернікаў.
Сімеон Мітыленскі
Сімеон Мітыленскі, або Сімеон Лесбійскі (Συμεών ο Λέσβιος; каля 760 — 844 гг.) — праваслаўны вялебны падзвіжнік. Дзень шанавання — 14 лютага.
Нарадзіўся ў Мітылене на востраве Лесбас у сям'і Адрыяна і Канстанты. У іх было 7 дзяцей. 5 з іх сталі манахамі. Сімеон вывучаў у манастыры пісьмо. У 28 гадоў быў пасвечаны іерэям. З 30 гадоў вёў жыццё стоўпніка на поўдні горада Мітылена. Да Сімеона далучыўся яго брат Георгій, таксама іерэй. Разам з ім і сястрой манахіняй Іларыяй пабудавалі манастыр, куды прыходзіла мноства вернікаў.
Пасля выгнання іконаборцамі мітыленскага епіскапа Георгія ў Херсанес новы епіскап Леў звярнуўся супраць Сімеона і яго манастыра. Ён загадаў спаліць Сімеона, але той цудам застаўся жывы. Леў дамогся выгнання вялебнага і яго паплечнікаў. Сімеон разам з 10 вучнямі перасяліўся на невялікі востраў у Траадзе, дзе вёў жыццё слупніка.
Праз некаторы час ён перабраўся ў Канстанцінопаль, працаваў рыбаком і падтрымліваў прыхільнікаў ікон. Пасля 832 г. іконаборства ўзнавілася. Сімеон быў асуджаны на вечнае зняволенне, але па патрабаванню імператрыцы Феадоры гэтае пакаранне замянілі на 150 удараў кіям і высылку на адзін з Прынцавых астравоў. Сімеон пабудаваў там храм Багародзіцы і манастыр, дзе знахлдзілі прытулак праследуемыя.
У 842 г., калі пераслед прыхільнікаў ікон скончыўся, вярнуўся ў Канстанцінопаль, стаў дарадцам імператрыцы. Памёр у 844 г. і быў пахаваны ў манастыры Багародзіцы.
Міхаіл Антонавіч Шэшка
Біяграфія
Скончыў БДУ (1961), дзе і працуе. Навуковыя працы па сінгулярных інтэгральных раўнаннях і іх дастасаваннях. Распрацаваў новы метад набліжанага развязання сінгулярных інтэгральных раўнанняў з ядрамі Кашы і Гільберта.
Сульпіцый Север
Сульпіцый Север (Sulpicius Severus) — святы (дзень яго памяці — 29 студзеня), пісьменнік (агіёграф і храніст).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Аквітаніі. Вучыўся ў Бурдзігаліі (сучаснае Бардо). Спачатку быў адвакатам. Пасля смерці жонкі,
Працы
Склаў падрабязнае жыццё Марціна Турскага (да 397 г.). Марціну прысвечаны таксама «Пасланне», а асабліва — «Дыялогі» (каля 404 г.).
Абапіраючыся на творы Яўсевія Кесарыйскага і Ераніма, напісаў «Гісторыю» (Hіstorіa), ці «Святую хроніку» (Chronіca sacra), у 2-х кнігах, якія пачынаюць аповед па стварэнне свету, даказваюць яго да консульства Сціліхона, гэта значыць да 410 г.. «Хроніка» служыць важнай крыніцай з гісторыі ерасі арыянства ў Галіі. У Сярэднявеччы «Хроніка» служыла дапаможнікам для вывучэння гісторыі.
Напісаў таксама два дыялога, якія належаць да ліку найстаражытнейшых крыніцаў звестак пра манаскае жыццё на Захадзе. Яны карысталіся вялікай павагай ў Сярэднявеччы і мелі значны ўплыў на агіяграфію гэтага перыяду.
Сульпіцый пісаў на правільнай добрай латыні. За элегантнасць стылю яго параўноўвалі з Саллюстієм.
Тур (князь)
Калі лічыць яго сапраўднай гістарычнай асобай, то ён, разам з першым летапісным князем Полацкім Рагвалодам, адносіцца да князёў, якія стаялі ля заснавання дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі.
Летапісныя звесткі
«Аповесць мінулых часоў» (складзена ў XII ст.) пад 980 годам паведамляе:
«…бе бо Рогъволодъ перешелъ изъ заморья, имяше волость свою Полотьске, а Туръ Турове, от него же и туровци прозвашася» (Ст.-рус.)
«…быў Рагвалод прыйшоў з-за мора, і меў уладу сваю ў Полацку, a Тур — у Тураве, па ім і тураўцы празваліся».
Ва Усцюжскім летапісным зборы, які складзены ў XVI ст., Тур названы братам Рагвалода. Іншых летапісных звестак аб Туры няма.
Пытанне аб гістарычнасці
Адны вучоныя (В. М. Тацішчаў, В. В. Ключэўскі, У. З. Завітневіч, М. М. Ціхаміраў) лічаць Тура гістарычнай асобай на той падставе, што яго імя змешчана ў летапісе побач з гістарычна сапраўдным Рагвалодам. Іншыя (А. А. Шахматаў, М. В. Доўнар-Запольскі, А. С. Грушэўскі, Дз. С. Ліхачоў) лічаць паведамленне летапісу этымалагічнай легендай для тлумачэння назвы г. Тураў, а Тура — асобай легендарнай. На думку гісторыка П. В. Галубоўскага, Тур — мясцовае язычніцкае боства, раўназначнае Ярылу.
Канчаткова пытанне пра гістарычнасць Тура не вырашана. Магчыма, гэта прозвішча мясцовага князя, бо ў славянскіх мовах пашыраны тапонім з коранем «тур», а горад несумненна мае назву, звязаную з імем асобы.
IC 2570
IC 2570 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тахары
Тахары (Τοχάριοι), тагары або юэчжы (月氏, 月支 Yuezhi) — індаеўрапейскі народ ва Усходняй Еўропе (ІІ—І тыс. да н. э.) і ў Цэнтральнай Азіі (з І тыс. н. э.). Напачатку яны займалі пашы ў басейне Тарыма, там дзе цяпер знаходзіцца Сіньцзян, Ганьсу і, магчыма, Цілянь у Кітаі, потым (II ст. да н. э.) яны перавандравалі ў Трансаксанію і Бактрыю, а потым у паўночную Індыю, дзе яны заснавалі Кушанскае царства.
У шырокім сэнсе тахары — умоўная назва носьбітаў т.зв. тахарскіх моў, якія жылі ў старажытнасці ў Сярэдняй Азіі і Усходнім Туркестане і да канца І тыс. н.э. асіміляваны цюркамі.
Размаляваная столь
Размаляваная столь - гэта столь, пакрытая мастацкім роспісам або жывапісам. Яна звычайна ўпрыгожана фрэскавым жывапісам, мазаікай, пліткамі і іншымі спосабамі ўпрыгажэння паверхняў. Не гледзячы на тое, што яе стварэнне спалучана з тэхнічнымі і тэхналагічнымі цяжкасцямі, яна мае перавагі перад іншымі відамі столяў, таму што ў значнай ступені абаронена ад пашкоджанняў пальцамі і пылам. У мінулым, аднак, паверхня хутчэй цярпела шкоду ад дыму свечак або каміна. Многія гістарычныя будынкі маюць размаляваныя столі. Верагодна, самы вядомы асобнік у свеце -, створаная Мікеланджэла.
Раздол (Бэрэзіўскі раён)
Раздол (Роздо́л) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Сайгак
Сайгак, таксама Сайга (Saiga tatarica) — парнакапытнае млекакормячае з падсямейства сапраўдных антылоп (хоць з-за сваёй своеасаблівай анатоміі яго часам разам з тыбецкай антылопай адносяць да асаблівага падсямейства). У 2002 годзе Міжнародным саюзам аховы прыроды (МСАП) гэты від быў аднесены да катэгорыі «CR», гэта значыць «які знаходзіцца ў крытычным стане». Першапачаткова засялялі вялікую тэрыторыю ў стэпах і паўпустынях Еўразіі ад падножжа Карпацкіх гор і Каўказа да Джунгарыі і Манголіі. Зараз сайгакі жывуць толькі ў Казахстане, Узбекістане, з заходамі ў Туркменію, у Расіі (у Калмыкіі і Астраханскай вобласці) і заходняй Манголіі.
L’Illustration
«L’Illustration» (Ілюстрацыя) ― французскі штотыднёвы часопіс, заснаваны ў 1843 годзе, Жакам-Жульенам Дзюбашэ і Эдуардам Шартанам. Выданне ажыццяўлялася ў Парыжы па 1944 год, затым з 1945 па 1955 год пад назвай «France Illustration». Усяго выйшла (каля ). Рэдакцыйная палітыка выдання была дастаткова кансерватыўнай і патрыятычнай. Тыраж: у 1907 годзе,  у 1929 годзе,  у 1955 годзе.
Вепрынскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вепрын. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрыкаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Крычаўскага раёна. 8 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Халмоўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Краснапольскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — Крычаўскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — адноўленага Чэрыкаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 17 населеных пунктаў. 30 красавіка 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ушакоўскага сельсавета. У чэрвені 1992 года цэнтр сельсавета перанесены ў горад Чэрыкаў, у 1995 годзе — у вёску Гронаў, 27 снежня 2000 года — у горад Чэрыкаў, 26 ліпеня 2007 года — у пасёлак Майскі. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Чэрыкаўскага гарсавета перададзены пасёлак Лімень.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 877 чалавек, з іх 96,1 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 1,4 % — украінцы.
Увеа
Уве́а (саманазвы Uvea, Ouvéa ) — прадстаўнікі дзвюх палінезійскіх этнічных груп на астравах Уоліс (Уоліс і Футуна) і востраве Увеа (Новая Каледонія). Падзяляюцца на ўсходніх увеа (34000 чал.), выхадцаў з астравоў Уоліс, і новакаледонскіх заходніх увеа (1500 чал.).
Брошка Эдвена
Брошка Эдвена (таксама вядомая як Са́танская брошка, Брытанскі музей 1951,10-11,1) — гэта срэбная    пачатку XI стагоддзя з надпісам на адваротным баку. Яна была знойдзена ў 1694 годзе падчас узворвання поля ў, , Кембрыджшыр, разам са скарбам, які ўключаў манеты і залатыя кольцы. Брошка зноў была знойдзена ў прыватнай калекцыі ў 1951 годзе і набытая Брытанскім музеем.
Брошка была ўпрыгожана дзевяццю канічнымі срэбнымі выступамі (адзін цяпер адсутнічае) і гравіраваным узорам з чатырох перасякальных колаў, якія ўтвараюць кветкавыя матывамі. У колах прадстаўлены аб розныя жывёльныя і раслінныя арнаменты, што нагадваюць стыль.
Увеа
Усходнія ўвеа
У 1837 г. французскія місіянеры паспяхова распаўсюдзілі сярод увеа каталіцызм. У 1842 г. пасля паўстання часткі тубыльцаў яны звярнуліся да Францыі з патрабаваннем абараняць астраўную дзяржаву. 5 красавіка 1887 г. лавелуа Амелія Такагахахау падпісала дагавор з Францыяй аб пратэктараце. У 1917 г. дзяржава увеа афіцыйна была далучана да Францыі. З другой паловы XX ст. назіраецца эміграцыя усходніх увеа ў Новую Каледонію ў пошуках працы і адукацыі. У нашы дні ў Новай Каледоніі жыве 24000 усходніх увеа, а ў Уоліс і Футуна — толькі 8800.
Брошка Эдвена
Надпіс на адваротным баку — гэта  супраць тых, хто адбярэ брошку ў яе законнага ўладальніка, Эдвена (Æduwen):
Быў створаны кароткаметражны фільм, які паказвае праклёны, вымаўленыя Эдвенам на старажытнаанглійскай і сучаснай англійскай мове. Акрамя таго, на планцы, якая некалі трымала заплічку і яе фіксатар, маецца надпіс з сямі знакаў.
Увеа
Усходнія ўвеа
Асноўная сацыяльная адзінка — пашыраная сям'я, якая складаецца з некалькіх малых братэрскіх сем'яў, што могуць нават жыць у розных хацінах. Але менавіта пашыранай сям'і належыць зямля, яна размяркоўвае прыбыткі, у тым ліку грошы, дасланыя сваякамі з Новай Каледоніі. Фармальна, лавелуадазваляецца палігінія. Хаця ў новых умовах улада традыцыйных манархаў значна саслабла, яна працягвае захоўвацца і адыгрывае важную рытуальную ролю. У 2005 г. паміж лавелуа Тамазі Кулімаетоке II і французскімі ўладамі адбыўся канфлікт. Манарх адмовіўся выдаваць паліцыі свайго ўнука, абвінавачанага ў ненаўмысным забойстве. Пасля гэтага лавелуа фактычна быў адхілены ад кіравання, але атрымаў падтрымку многіх простых грамадзян.
Сельская гаспадарка і рыбалоўства застаюцца галоўнымі заняткамі ўвеа. Большасць паселішчаў на астравах — вёскі. Пасля II Сусветнай вайны пераважае будаўніцтва хацін з сучасных матэрыялаў. Планіроўка населеных пунктаў мае раскіданы від, бо кожная пашыраная сям'я аддае перавагу жыццю на сваім надзеле. Культурнае жыццё вяскоўцаў засяроджана пераважна вакол касцёлу. Усходнія ўвеа захавалі майстэрства будаўніцтва традыцыйных лодак.
Заходнія ўвеа
Заходнія ўвеа — знешнія палінезійцы, якія займаюць паўночную частку вострава Увеа каля Новай Каледоніі. Яны перасяліліся сюды з астравоў Уоліс і Самоа ў XVIII ст. і захавалі многія агульныя рысы ў мове, імёнах і назвах сем'яў. Аднак матэрыяльная культура больш нагадвае суседнюю меланезійскую. Адметная культурная традыцыя - вахаіхаі. Яна ўяўляе сабою жаночы танец, які суправаджаецца спеўнымі кароткімі пераказамі міфічных і эпічных паданняў. Заходнія ўвеа прымаюць актыўны удзел у барацьбе канакаў Новай Каледоніі за свае правы і незалежнасць.
Ёган II
Ёган II:
Чывіталупарэла
Чывіталупарэла (Civitaluparella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Насельніцтва складае 402 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 18 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 66040. Тэлефонны код — 0872.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Манасіева пакаленне
Манасіева пакаленне — вяло сваю радаслоўную ад Манасіі, старэйшага сына Іосіфа. Яшчэ ў часы Майсея пакаленне Манасіі колькасна пераўзыходзіла Ефраімава пакаленне і таму пры падзеле Палесціны атрымала землі па абодвух баках Іардана. 3 цягам часу заіарданская частка гэтага пакалення гтала аб'ектам нападаў з боку асірыйцаў, а ў перыяд панавання цара Осія была заваявана асірыйскім царом Салманасарам V.
Нацыянальны авіяцыйны ўніверсітэт
Нацыянальны авіяцыйны ўніверсітэт — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова політэхнічнага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Кіеве.
Ян Пётр Юдзіцкі
Ян Пётр Юдзіцкі (каля 1705 — 1780) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, харунжы рэчыцкі з 1729 года, пісар вялікі літоўскі з 1755 года, кашталян менскі з 5 снежня 1758 па 4 студзеня 1777 года.
Нацыянальны авіяцыйны ўніверсітэт
Гісторыя
Вытокі навучальнай установы паходзяць з авіяцыйных курсаў, арганізаваных на пачатку XX стагоддзя, а самастойная гісторыя ўстановы пачалася ў 1933 годзе з пастановы Савета Народных Камісараў СССР, калі на базе Авіяцыйнага факультэта Кіеўскага машынабудаўнічага інстытута быў створаны Кіеўскі Авіяцыйны Інстытут (КАІ).
Ян Пётр Юдзіцкі
З роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены», сын Антонія, які быў паслядоўна харунжым, падкаморым і маршалкам рэчыцкім. Кашталянства прыняў пасля смерці брата Міхала. Быў жанаты з Элеанорай Рудаміна-Дусяцкай, радунскай старосцічанке.
Нацыянальны авіяцыйны ўніверсітэт
Гісторыя
У далейшым назва ўстановы змянялася: Кіеўскі інстытут грамадзянскага паветранага флоту (1947), Кіеўскі інстытут грамадзянскай авіяцыі (1964), Кіеўскі інстытут інжынераў грамадзянскай авіяцыі (1965), Кіеўскі міжнародны ўніверсітэт грамадзянскай авіяцыі (1994), Нацыянальны авіяцыйны ўніверсітэт (2000).
Улічваючы агульнадзяржаўнае і міжнароднае прызнанне вынікаў дзейнасці і значны ўклад у развіццё нацыянальнай вышэйшай адукацыі і навукі, указам Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы ў верасні 2000 года ўніверсітэту прысвоены статус нацыянальнага.
Антыаксіданты
Антыаксіда́нты, антыакісляльнікі — прыродныя ці сінтэтычныя рэчывы, якія затрымліваюць акісляльныя працэсы ў арганічных рэчывах.
Механізм дзеяння найбольш пашыраных антыаксідантаў (араматычных амінаў, фенолаў, нафтолаў, сульфідаў, фасфітаў) заснаваны на іх уласцівасці абрываць ланцуговую хімічную рэакцыю акіслення ў выніку ўзаемадзеяння з актыўнымі радыкаламі і прамежкавымі прадуктамі.
Прадухіляюць, напрыклад, стварэнне палімераў, асмаленне паліва, прагарканне тлушчаў і інш. Некаторым антыаксідантам уласцівы сінергізм.
Прыродныя антыаксіданты — вітаміны Е, выкарыстоўваюцца ў харчовай прамысловасці.
Ігар Сяргеевіч Шытаў
Ігар Шытаў (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2008—2019).
Клубная кар’ера
Пачаў займацца футболам у СДЮШАР горада Полацка. Пазней трапіў у сістэму мінскага «Дынама», гуляў у Другой лізе за клубы «Дынама-БНТУ» і РВАР. У 2004—2005 гадах выступаў за дубль «Дынама», але так і не дэбютаваў у асноўнай камандзе.
З 2006 года гуляў за жодзінскае «Тарпеда» — спачатку на правах арэнды, потым на трывалай аснове. Здолеў замацавацца ў аснове жодзінцаў, ужо па выніках сезона 2007 трапіў у спіс 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату.
У 2009 годзе перайшоў у барысаўскі БАТЭ. Разам з барысаўчанамі двойчы стаў чэмпіёнам краіны, выступаў у групавым раўндзе Лігі Еўропы. Спачатку гуляў як цэнтральны абаронца, але пазней стаў трывала выкарыстоўвацца на правым фланзе абароны.
У жніўні 2011 года падпісаў чатырохгадовы кантракт з маскоўскім «Дынама». Аднак не здолеў замацавацца ў «Дынама», за год у маскоўскім клубе правёў толькі 3 матча. У пачатку сезона 2012/13 на правах арэнды стаў іграком «Мардовіі». У саранскім клубе трывала выступаў у аснове, але не здолеў выратаваць яго ад вылету з Прэм’ер-лігі.
Улетку 2013 года вярнуўся з арэнды ў «Дынама», але так і не здолеў прабіцца ў склад клуба. У выніку ў студзені 2014 года кантракт з «Дынама» быў разарваны, і Ігар зноў стаў іграком «Мардовіі», якой дапамог вярнуцца ў Прэм’ер-лігу па выніках сезона 2013/14. У 2014—2016 гадах гуляў за «Мардовію» ў Прэм’ер-лізе.
У ліпені 2016 года, пакінуўшы саранскі клуб у якасці свабоднага агента, падпісаў двухгадовы кантракт з чэмпіёнам Казахстана «Астаной». У ліпені 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў казахстанскі клуб і неўзабаве вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком мінскага «Дынама». У складзе дынамаўцаў хутка замацаваўся ў аснове. У 2019 годзе шмат прапусціў з-за траўм, а ў пачатку 2020 года згодна з рашэннем галоўнага трэнера Сяргея Гурэнкі быў пераведзены ў дубль. Аднак, хутка Гурэнка пакінуў пасаду галоўнага трэніра, і Шытаў вярнуўся ў асноўны склад. У 2021 годзе стаў радзей з’яўляцца на полі, у ліпені зноў быў адпраўлены ў дубль. У верасні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама», а ў кастрычніку завяршыў прафесійную кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Выступаў у складзе моладзевай зборнай Беларусі на моладзевым чэмпіянаце Еўропы 2009 у Швецыі.
2 лютага 2008 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў матчы супраць Ісландыі на міжнародным турніры ў Мальце.
Фаза ваганняў
Вымяраецца ў вуглавых адзінках (напрыклад, градусах або радыянах).
Для гарманічных ваганняў, зададзеных формулай
фаза ёсць параметрам.
Пачатковая фаза ваганняў — значэнне (поўнай) фазы ваганняў у пачатковы момант часу, г.зн. для t = 0 (для вагальнага працэсу), а таксама ў пачатковы час у пачатку сістэмы каардынат, г. зн. для t = 0 у кропцы з каардынатамі (для хвалевага працэсу).
Фаза ваганняў (у электратэхніцы) — аргумент сінусоіднай функцыі (напружання, току), вылічанай з пункту пераходу значэння праз нуль да дадатнага значэння.
Два ваганні, якія маюць аднолькавую фазу, называюцца сінфазнымі. Калі фаза ваганняў адрозніваецца на палову перыяду, г. зн. на 180 o, кажуць, што ваганні супрацьфазныя.
Азначэнне
Велічыню \varphi, якая ёсць аргументам функцый косінус або сінус, называюць фазай ваганняў, апісваных гэтай функцыяй:
Як правіла, пра фазу кажуць у адносінах да гарманічных ваганняў або монахраматычных хваляў. Пры апісанні гарманічна змяняльнай велічыні выкарыстоўваецца адзін з выразаў:
Для хвалі ў прасторы любога вымярэння (напрыклад, у трохмернай прасторы) фаза задаецца з дапамогай вектараў:
Фаза ваганняў (поўная) у гэтых выразах — аргумент функцыі, гэта значыць выраз, запісаны ў дужках; пачатковая фаза ваганняў — велічыня \varphi_0, з’яўляецца адным са складнікаў поўнай фазы. Калі кажуць пра поўную фазу, слова поўная часта апускаецца.
Ваганні з аднолькавай амплітудай і частатой могуць адрознівацца па фазах. Паколькі
Дзель t/T паказвае, колькі перыядаў прайшло з моманту пачатку ваганняў. Любому значэнню часу t, выражанаму колькасцю перыядаў T, адпавядае значэнне фазы \varphi, выражанае ў радыянах. Так, падчас t = T/4 (чвэрць перыяду) фаза будзе у канцы паловы перыяду —  пасля цэлага перыяду  і г. д.
Паколькі функцыі сінус і косінус супадаюць адзін з адным, калі аргумент (г.зн. фаза) зрушваецца на \pi/2, тады, каб пазбегнуць блытаніны, лепш выкарыстоўваць толькі адну з гэтых дзвюх функцый для вызначэння фазы, а не абедзве адначасова. Фаза звычайна лічыцца аргументам косінуса, а не аргументам сінуса.
Для вагальнага працэсу (гл. вышэй) фаза (поўная):
для хвалі ў аднамернай прасторы:
для хвалі ў трохмернай прасторы або прасторы любога іншага вымярэння (у тым ліку аднамернай і дзвюхмернай):
У прыведзеных вышэй выразах фаза мае памернасць вуглавых адзінак (радыяны, градусы). Фазу вагальнага працэсу, па аналогіі з механічным кручэннем, таксама выражаюць ў цыклах, гэта значыць частках перыяду паўтаральнага працэсу:
У аналітычных выразах (у формулах) у асноўным (і па змаўчанні) выкарыстоўваецца прадстаўленне фазы ў радыянах, таксама даволі часта сустракаецца прадстаўленне ў градусах. Абазначэння фазы ў цыклах або перыядах (за выключэннем слоўных фармулёвак) выкарыстоўваюцца ў тэхніцы адносна рэдка.
Часам (у квазікласічным набліжэнні, дзе выкарыстоўваюцца квазіманахраматычныя хвалі, г. зн. блізкія да манахраматычных, але не строга манахраматычныя, і ў фармалізме інтэграла па траекторыях, дзе хвалі могуць быць далёкімі ад манахроматычных, хоць і падобнымі да манахраматычных) разглядаецца фазавая нелінейная функцыя часу t і прасторавыя каардынаты \vec r, у прынцыпе — адвольная функцыя :
Разглядаючы два гарманічныя вагальныя працэсы з адной і той жа частатой, можна казаць аб пастаяннай розніцы поўных фаз (зруху фаз) гэтых працэсаў. У агульным выпадку зрух фазы можа змяняцца з часам, напрыклад, з-за вуглавой мадуляцыі аднаго або абодвух працэсаў.
Калі амплітуды двух супрацьфазных монахраматычных вагальных працэсаў аднолькавыя, то сума такіх ваганняў (пры іх інтэрферэнцыі) у лінейным асяроддзі прыводзіць да ўзаемнага знішчэння вагальных працэсаў.
Дзеянне — адна з найбольш фундаментальных фізічных велічынь, якая грунтуецца на сучасным апісанні практычна любой дастаткова фундаментальнай фізічнай сістэмы — па сваім фізічным змесце з’яўляецца фазай хвалевай функцыі.
Буеўшчына (Шаркаўшчынскі раён)
Бу́еўшчына (, Буевщина) — аграгарадок у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ёдскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Іван Іванавіч Наркевіч
Іван Іванавіч Наркевіч (нар., в. Тамашэвічы, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне статыстычнай фізікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў і мінеральных угнаенняў», 1969; аспірантура, 1974), Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт (дактарантура, 1993). Праццаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1969, факультэт інфармацыйных тэхналогій, кафедра фізікі, прафесар, у 1986—2013 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: малекулярна-статыстычная тэорыя неаднароднага кандэнсаванага асяроддзя і паверхневых з’яў; двухузроўневая методыка ўліку ўплыву цеплавых флюктуацый на тэрмадынамічныя патэнцыялы малекулярных сістэм, якія выкарыстоўваюцца для пабудовы нелінейнай статыстычнай тэорыі пругкасці.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1994, 1996, 2006), Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2005), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2000).
Псалмы 152—155
Псалмы 152—155 уваходзяць у біблейскі канон і, адпаведна, ў богаслужбовую практыку толькі ў Сіра-Якавіцкай Праваслаўнай Царкве, а астатнімі ўважаюцца за апокрыфы. Выкладзены ў працы сірыйскага рэлігійнага дзеяча 10 стагоддзя.
Псалом 152
Малітва Езекіі, калі яго акружылі ворагі.
1 Гучным голасам праслаўляйце Бога; на сходзе многіх абвяшчайце славу Ягоную.
2 Сярод мноства праведных праслаўляйце хвалу Яго і гаварыце пра славу Ягоную з праведнымі.
3 Далучайце душу вашу да дабра і дасканаласці, каб праслаўляць Усявышняга.
4 Збярыцеся, каб пазнаць Яго сілу, і не марудзьце, паказваючы Сваё збавенне [і Яго сілу] і Ягоную славу ўсім немаўлятам.
6 паказаць немаўлятам Яго сілу і зрабіць так, каб тыя, каму не хапае сэрца, спасціглі Яго славу;
7 якія далёкія ад уваходаў Ягоных і далёкіх ад брамаў Ягоных:
8 бо ўзвышаны Гасподзь Іакава, і слава Ягоная на ўсіх справах Ягоных.
9 І чалавек, які праслаўляе Ўсявышняга, упадабаны яму; як у таго, хто прапануе вытанчаную ежу, і як у таго, хто прапануе казлоў і цялят;
10 і як у таго, хто насычае ахвярнік мноствам цэласпаленняў; і як пах кадзіла з рук праведных.
11 З тваіх прамых варот будзе пачуты голас Ягоны і з голасу праведнага настаўлення.
12 І іх ежа будзе насычана ў праўдзе, і іх пітво, калі яны разам.
13 Іх жытло ў законе Усявышняга, і іх гаворка павінна пазнаць Яго сілу.
14 Як далёка ад бязбожных слова Яго, і ад усіх беззаконнікаў, каб пазнаць Яго!
15 Вось, вока Гасподняе мілуецца над добрымі, і да тых, што праслаўляюць Яго, памножыць міласэрнасць, і ад часу ліхога выбавіць душу іхнюю.
17 каб падоўжыць сваё пражыванне ў Сіёне і ўпрыгожыць наш век у Ерусаліме.
Псалом 153
Калі людзі атрымалі дазвол ад Кіра вярнуцца дадому.
1 Госпадзе, я клікаў да Цябе; выслухай мяне.
3 І дай мне просьбу маю; не адмаўляй мае малітвы.
5 Тых, хто ліхім адплачвае, адвярні ад мяне, суддзя праўды.
6 Госпадзе, не судзі мяне паводле грахоў маіх, бо ніводная плоць не нявінная перад Табою.
7 Растлумач мне, Госпадзе, закон Твой і навучы мяне судам Тваім;
8 і многія пачуюць пра справы Твае, і народы праславяць гонар Твой.
9 Памятай мяне і не забывай мяне; і не ўводзь мяне ў тое, што для мяне занадта цяжка.
10 Праз грахі юнацтва майго адышоўся Ты ад мяне, і пакаранне маё хай не ўспамінаюць супроць мяне.
11 Ачысці мяне, Госпадзе, ад злой праказы, і няхай яна больш не прыходзіць да мяне.
12 Высушыце карані яе ад мяне, і няхай лісце яенае не прарастае ўва мне.
14 Каму скардзіцца, каб ён даў мне? і што можа дадаць [мне] сіла людзей?
15 Ад Цябе, Госпадзе, упэўненасць мая; Я клікаў да Госпада, і Ён пачуў мяне і вылечыў разбітае сэрца маё.
16 Я мроіў і спаў; я марыў і мне дапамагалі, і Гасподзь падтрымліваў мяне.
19 Дай шану на вякі, на вякі вякоў.
20 Збаў Ізраіля выбраных Тваіх, і з дому Іакава Твайго выпрабаванага.
Псалом 154
Сказаў Давід, калі змагаўся з ільвом і ваўком, якія ўзялі авечку з ягонага статку.
1 Госпадзе, Госпадзе, прыйдзі да мяне на ўспамогу; дапамажы мне і ўратуй мяне; душу маю збаў ад забойцы.
3 Ці мала ім было, што яны падпільнавалі статак бацькі майго і разагналі авечак бацькі майго, але і душу маю хацелі загубіць?
4 Змілуйся, Госпадзе, і захавай святога Твайго ад пагібелі; каб ён мог паўтараць славу Тваю ва ўсе свае часы і славіць вялікае імя Тваё.
5 калі Ты выбавіў яго з рук ільва-губіцеля і ваўка драпежнага, і калі выратаваў мой палон ад рук дзікіх звяроў.
Псалом 155
Сказаў Давід, калі вяртаўся, дзякуючы Богу, які выратаваў яго ад льва і ваўка і забіў іх абодвух.
Паўночная Радэзія
Паўночная Радэзія (Northern Rhodesia) — назва брытанскага каланіяльнага ўладання ў Паўднёвай Афрыцы з 1924 па 1953 год. Як адзіны пратэктарат узнікла ў 1911 годзе, калі калоніі Паўночна-Заходняя Радэзія і Паўночна-Усходняя Радэзія, якімі кіравала Брытанская Паўднёва-Афрыканская кампанія, былі аб'яднаны ў адну, якой быў нададзены статус пратэктарата кампаніі, нягледзячы на супярэчнасці з раней заключаным дагаворам. У 1924 годзе пратэктарат быў афіцыйна перададзены дзяржаве. У 1953 годзе ўвайшла ў склад Федэрацыі Радэзіі і Ньясаленда, у 1963 выйшла з федэрацыі, атрымаўшы самакіраванне. У 1964 годзе Паўночная Радэзія атрымала незалежнасць. З 24 кастрычніка 1964 года краіна носіць назву Замбія.
Псалмы 152—155
Псалом 155
1 Хваліце Госпада, усе народы; праслаўляйце Яго і дабраслаўляце імя Ягонае,
2 Які выбавіў душу абраных Сваіх ад рук смерці і выбавіў Святога Свайго ад пагібелі
Паўночная Радэзія
Кіраванне
Пасля перадачы Паўночнай Радэзіі пад кіраванне дзяржавы, брытанскім манархам прызначаўся губернатар, які прадстаўляў яго і выступаў ад яго імя ў якасці главы дзяржавы, атрымліваючы інструкцыі ад брытанскага ўрада.
года пры атрыманні пратэктаратам Вялікабрытаніі Паўночная Радэзія права самакіравання была ўведзена пасада прэм'ер-міністра як главы ўрада пратэктарата. Адзіным прэм'ер-міністрам быў Кенет Каўнда, лідар руху за нацыянальную незалежнасць.
Псалмы 152—155
Псалом 155
3 і выратаваў мяне ад сетак апраметнай, і душу маю ад ямы, што немагчыма зразумець.
4 Таму што, перш чым маё збавенне магло выйсці перад Ім, я быў амаль разарваны на дзве часткі двума дзікімі звярамі.
5 Але Ён паслаў Свайго анёла, і закрыў ад мяне раззяўленыя вусны, і выратаваў жыццё маё ад знішчэння.