cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Янка Быліна
Янка Быліна, сапр. Ян Семашкевіч (, в. Лакцяны, Свянцянскі павет Віленскай губ., цяпер Астравецкі р-н Гродзенскай вобл.  —, в. Бомбля, Падляскае ваяводства, Польшча; паводле інш. звестак мяст. Мар'янава, Польшча; Псеўданімы: Ядловец; Крыптанімы: Я. Б.; J.B.) — беларускі рымска-каталіцкі святар, паэт і драматург.
Біяграфія
Скончыў Віленскую духоўную семінарыю (1907), у тым жа годзе пасвечаны ў святары. Служыў у касцёлах на Слонімшчыне, Вілейшчыне, Ашмяншчыне, Віленшчыне. З 1933 года служыў на Беласточчыне — у Янаве-Падляскім (1933—1937), Ялоўцы (1937—1939), Міхалове (1939—1946), Бомблі (1946—1956). За ўжыванне беларускай мовы ў казаннях праследаваўся польскімі ўладамі. Арыштоўваўся НКУС у канцы верасня 1939 года. Апошнія гады жыцця правёў на Беласточчыне. Пахаваны побач касцёла ў Бомблі.
Творчасць
Друкаваўся з 1917 года ў газеце «Гоман», у перыядычных выданнях Заходняй Беларусі, у т.л. у рэлігійных («Krynica», «Chryścijanskaja Dumka»), сатырычных (часопісы «Авадзень» і «Маланка»), дзіцячым (часопіс «Пралескі», пад псеўд. Ядловец).
Аўтар зборнікаў паэзіі «На прызьбе» (Na pryzbie, Вільня, 1918; 2-е выд. 1924), «На покуці» (Na pokuci: Bajki i roznyja wieršy, Вільня, 1934), камедыі «Выбар старшыні» (Wybar staršyni: Wiaskowaja trahikamedyja u 3-ch dziejach z časou carskich, Вільня, 1926; 2-е выданне: Выбар старшыні. Вільня, 1938), рэлігійных твораў «Ружанец да Найсвяцейшае Дзевы Марыі» (Вільня, 1928), «Песні жальбы або набожныя разважанні аб муках і смерці Збаўцы Езуса Хрыста» (Вільня, 1929), «Дарога крыжа» (Daroha kryža, Вільня, 1930).
Патрыятычныя і гумарыстычныя творы Я. Быліны выкарыстоўваліся аматарскімі калектывамі ў Заходняй Беларусі.
Доўгае
Назву До́ўгае маюць:
Ханкок (акруга, Мэн)
Акруга Ханкок (Hancock County) — акруга на паўднёвым усходзе штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала 55,478 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Элсуэрт.
Акруга была зарэгістравана 25 чэрвеня 1789 года і названа ў гонар Джона Хэнкока, першага губернатара штата Масачусетс. Хэнкок мае самую доўгую берагавую лінію сярод акруг Мэна. Прамысловае рыбалоўства і турызм з’яўляюцца найважнейшымі галінамі прамысловасці акругі.
Геаграфія
Плошча акругі складае 6,070 км², з іх 4,110 км² (68 %) — суша, а 1960 км² (32 %) — вада. Гэта вобласць горна-далінная, абмежаванай на захадзе ракой Пенабскот і на поўдні некалькімі залівамі Атлантычнага акіяна. Яна ўключае ў сябе мноства астравоў. На востраве Маунт-Дэзерт знаходзіцца гара Кадылак (467 метраў), самая высокая вяршыня ўзбярэжжа Атлантычнага акіяна ў штаце Мэн, і Сомс-Саўнд, адзіны фіёрд на ўсходнім ўзбярэжжы.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Ханкок жылі 55,478 чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 49,1 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 16,9 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 58,1 % — ад 18 да 65 гадоў і 25,0 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй. Расавы склад: белыя — 92,7 %, афраамерыканцы — 0,6 %, карэнныя амерыканцы — 0,5 % і азіяты — 1,0 %. 1,7 % насельніцтва — лацінаамерыканцы.
У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў 74,217 $, на хатнюю гаспадарку — у 58,345 $. 10,1 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 35,2 % маюць вышэйшую адукацыю.
Яноўскі сельсавет (Веткаўскі раён)
Яно́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Янова.
Гісторыя
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Будзішча-Стаўбунскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Веткаўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. У 1966 годзе ў склад Стаўбунскага сельсавета перададзены пасёлкі Гарадок і Калінін. 21 кастрычніка 1968 года ў склад сельсавета з Неглюбскага сельсавета перададзены пасёлак Расуха. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Яноўскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 27 снежня 2022 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Стаўбунскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 450 чалавек, з іх 87,1 % — беларусы, 10,7 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
Рока-Партыда
Рока-Партыда (Roca Partida) — невялікі востраў у Ціхім акіяне ў групе астравоў Рэвілья-Хіхеда. Адміністрацыйна належыць да мексіканскага штата Каліма. Плошча — 1,4 га. Ненаселены.
Рока-Партыда ўяўляе сабою дзве спадзістыя скалы (25 м і 34 м у вышыню) вулканічнага паходжання, паміж якімі працягнуўся вузкі перасмык (6 м). На востраве гняздуюць марскія птушкі. Акіянічныя воды каля Рока-Партыда населены шматлікімі акуламі і скатамі. З 2008 г. уваходзіць у склад біясфернага запаведніка.
Енбекшы (Майскі раён)
Енбекшы — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Майскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 79 км на паўднёвы ўсход ад сяла Кактабэ. Код КАТА — 555647200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 86 чалавек (50 мужчын і 36 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 50 чалавек (26 мужчын і 24 жанчыны).
Баранавіцкі павет (значэнні)
Назву Баранавіцкі павет мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
Баранавіцкі павет (БССР)
Баранавіцкі павет – адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Беларускай ССР у 1919—1921 гадах. Цэнтр — горад Баранавічы.
Гісторыя
Утвораны 6 лютага 1919 года рашэннем Прэзідыума ЦВК БССР у складзе Мінскай губерні.
З 18 сакавіка 1921 года згодна з Рыжскім мірным дагаворам тэрыторыя павета была перададзена міжваеннай Польскай Рэспубліцы, дзе апынулася ў складзе Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
Георгій Аляксандравіч Патаеў
Георгій Аляксандравіч Патаеў (нар., ) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1974), доктар архітэктуры (1999), прафесар (2005).
Біяграфія
Скончыў у 1967 годзе БПІ (выкладчыкі В. М. Волчак, Н. М. Макляцова, В. І. Анікін і інш. ). Выкладчык БПІ з 1970 года, асістэнт, старэйшы выкладчык кафедры «Горадабудаўніцтва». 3 1977 года ў БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1980 намеснік дырэктара па навукова-даследчай рабоце.
З 1995 года загадчык кафедры «Горадабудаўніцтва» Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі.
Член Саюза архітэктараў з 1972, білет № 328. Член КПСС з 1980 года. Пражывае ў г. Мінск.
Навуковая дзейнасць
Працуе ў галіне горадабудаўніцтва і ландшафтнай архітэктуры. Асноўныя прафесійныя інтарэсы: тэорыя і метадалогія горадабудаўніцтва і тэрытарыяльнай планіроўкі; прасторавая арганізацыя курортна-рэкрэацыйных, турысцкіх, якія ахоўваюцца прыродных тэрыторый; навукова-метадычныя асновы падрыхтоўкі горадабудаўнікоў у вышэйшай школе.
Удзельнічаў у распрацоўцы заканадаўчых, нарматыўных і праграмных дакументаў (у складзе аўтарскіх калектываў): Закон Рэспублікі Беларусь аб асновах архітэктурнай і горадабудаўнічай дзейнасці ў Рэспубліцы Беларусь (1994), СНБ 3.1.04-02 «Горадабудаўніцтва. Планіроўка і забудова населеных пунктаў» (2003), РБН 35-78 «Інструкцыя па аднаўленні старадаўніх паркаў-помнікаў садова-паркавага мастацтва ў Беларускай ССР» (1979), РБН 35-87 «Аднаўленне паркаў-помнікаў садова-паркавага мастацтва ў Беларускай ССР» (1987), «Горадабудаўнічая хартыя Садружнасці Незалежных Дзяржаў» (1999), «Горадабудаўнічая дактрына Рэспублікі Беларусь» (2003) і інш.
Адзін з аўтараў кніг «Горадабудаўнічае асваенне пойменных тэрыторый Беларускай ССР» (1986), «Горадабудаўніцтва Беларусі» (1988) і інш, «Рэкрэацыйныя ландшафты: ахова і фарміраванне» (1996), «Беларусь: асяроддзе для чалавека» (1996), «Горадабудаўнічыя асновы развіцця курортных раёнаў СССР» (1990), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (1986), «Zentresystem als Trager der Raumentwicklung in Mittel- und Osteuropa» (1994), «Горадабудаўніцтва і тэрытарыяльная планіроўка: паняційна-тэрміналагічны слоўнік» (1996), «Асновы горадабудаўніцтва і тэрытарыяльнай планіроўкі» (2003), «Праектаванне і стварэнне малых ландшафтна-архітэктурных формаў (комплексаў)» (2006), «Малыя гарады Беларусі» (2006), «Турысцкая энцыклапедыя Беларусі» (2007), «Мастацтва архітэктурна-ландшафтнага дызайну» (2008), «Турысцкія рэгіёны Беларусі» (2008), «Курорты і здраўніцы Беларусі» (2008), «Горадабудаўніцтва і тэрытарыяльная планіроўка» (2008) і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны сярэбраным медалём ВДНГ СССР (1978), Ганаровай граматай Камітэта па навуцы і тэхналогіям пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (2002), Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2005), трыма дыпламамі Сусветнага трыенале архітэктуры ў Сафіі, Балгарыя (2000) за кнігі «Горадабудаўніцтва Беларусі», «Беларусь: асяроддзе для чалавека», «Горадабудаўніцтва і тэрытарыяльная планіроўка: паняційна-тэрміналагічны слоўнік» (у суаўтарстве), чатырма дыпламамі Нацыянальных фестываляў архітэктуры Беларусі (за цыкл прац па рэкрэацыйнай архітэктуры - 2000, 2005, 2009), дыпломам Беларускага акадэмічнага цэнтра Міжнароднай акадэміі архітэктуры (2009), медалём Францыска Скарыны (2017).
Ван Цінюнь
Ван Цінюнь (1151 — 1202) — кітайскі мастак і каліграф часоў дынастыі Цзінь.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вобласці Хэдун (сучасны павет Юнцзі правінцыі Шаньсі). Пра яго бацькоў мала звестак. Быў пляменнікам вядомага мастака Мі Фу. Ван Цінюнь нарадзіўся на тэрыторыі, захопленай чжурчжэнямі, якая ўвайшла ў склад заснаванай імі дзяржавы Цзінь. Нягледзячы на сваё паходжанне, ён ужо ў 1176 годзе паспяхова здаў сталічны экзамен, атрымаўшы вышэйшую навуковую ступень цзіньшы. У далейшым зрабіў бліскучую афіцыйную кар’еру: стаў членам Акадэміі Ханьлінь — Цэнтральнай гуманітарнай установы дынастыі Цзінь. У 1201 годзе атрымлівае прызначэнне на пасаду прыдворнага гістарыёграфа. Памёр у 1202 годзе ў г. Яньцзіне (Сучасны Пекін).
Творчасць
Стаў прадаўжальнікам традыцый школы «мастакоў-літаратараў» (вэньжэнь хуа). Ён працаваў выключна ў манахромнай тэхніцы, спалучаючы кампазіцыі са старых засохлых дрэў, камянёў і бамбука, што можна ўбачыць на адзіным захаваным яго творы — гарызантальным скрутку «Самотны бамбук і засохлае дрэва».
Творы і погляды Ван Цінюня аказалі істотны ўплыў на жывапісную практыку дзяржавы Цзінь, прыўнеслі ў яе манеру пісьма і эстэтычныя прыёмы, уласцівыя школе «мастакоў-літаратараў».
NGC 5791
NGC 5791 (іншыя абазначэнні — ESO 581-7, MCG -3-38-35, PGC 53516) — эліптычная галактыка (E6) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Galeries Lafayette
Galeries Lafayette  — французская сетка ўнівермагаў, заснаваная ў 1893 годзе. У 2009 г. абарот сеткі перавысіў 1 млрд еўра. Уладальнікі — група кампаній Galeries Lafayette.
Флагманам сеткі служыць парыжскі аналаг маскоўскага ГУМа — пасаж са шкляным купалам Жака Грубера і дэкорам у стылі мадэрн, які быў адкрыты ў 1912 годзе ў Парыжы, у будынку на бульвары Асман насупраць Гранд-Опера. Кожнае Ражство пасярод магазіна ставяць велізарную елку.
Берлінскі магазін на Фрыдрыхштрасэ спраектаваў у 1990-я гг. архітэктар з сусветным імем, Жан Нувель. Яшчэ два «якарных» універмага працуюць на плошчах Dubai Mall (найбуйнейшы гандлёвы цэнтр у свеце) і Marocco Mall у Касабланцы (найбуйнейшы гандлёвы цэнтр у Афрыцы).
ЖФК Тэкстыльшчык Орша
«Тэкстыльшчык» — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Оршы. Выступаў у жаночай лізе чэмпіянату Беларусі.
Берца-Сан-Ферма
Берца-Сан-Ферма (Berzo San Fermo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 1227 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 212 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 24060. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Fermo e San Rustico di Verona.
II Усебеларускі з’езд Саветаў
Рашэнні з’езда
З’езд адобрыў работу ВРК БССР, прыняў дадаткі да Канстытуцыі БССР, у якіх абвясціў вышэйшым органам улады рэспублікі з’езд Саветаў, а паміж з’ездамі — ЦВК БССР, выканаўчым органам — СНК БССР у складзе 15 наркаматаў. Устанавіў дзяржаўную манаполію на асноўныя віды прадукцыі, цвёрдыя цэны, Дзяржаўную нарыхтоўку і забеспячэнне насельніцтва прадметамі першай неабходнасці; падкрэсліў неабходнасць барацьбы са спекуляцыяй і ажыццяўлення поўнай нацыяналізацыі гандлю. Вызначыў задачы СНГ БССР у аднаўленні прамысловасці і транспарту. Зацвердзіў «Тэзісы па аграрным пытанні», у якіх прадугледжваў новыя, сацыялістычныя формы землекарыстання, надзяленне беззямельных і малазямельных сялян землямі былых памешчыцкіх гаспадарак, стварэнне саўгасаў. Ратыфікаваў Рыжскі прэлімінарны дагавор ад 12 кастрычніка 1920 г. і пацвердзіў мандат ВРК БССР ураду РСФСР на права заключэння ад імя БССР міру. Прыняў зварот «Да працоўнага народа Беларусі». Выбраў ЦВК з 60 чалавек і 12 кандыдатаў, дэлегатаў на VІІІ Усерасійскі з’езд Саветаў.
Майтубек (Паўладарская вобласць)
Майтубек — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Майтубекскай сельскай акругі. Код КАТА — 555649100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1092 чалавекі (541 мужчына і 551 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 635 чалавек (311 мужчын і 324 жанчыны).
Пётр Мікалаевіч Сіманенка
Пётр Мікалаевіч Сіманенка (, Сталіна, УССР, СССР) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар ЦК КПУ з 1993 па 2022 год, кіраўнік фракцыі КПУ ў Вярхоўнай Радзе II-VII скліканняў. Кандыдат у прэзідэнты Украіны на 4-х выбарах (1999, 2004, 2010, 2014).
19 чэрвеня 1993 года ў Данецку прайшоў устаноўчы з'езд Камуністычнай партыі Украіны, на якім больш за пяцьсот дэлегатаў абралі Сіманенка першым сакратаром ЦК КПУ. Гэтую пасаду ён нязменна займаў да 2022 года. 16 мая 2022 года стала вядома, што рашэнне суда аб забароне КПУ ўступіла ў законную сілу, у выніку чаго Сіманенка перастаў займаць пасаду першага сакратара ЦК КПУ.
П’ер Гардэль
П’ер-Габрыэль Гардэ́ль (Pierre-Gabriel Gardel,,  — , ) — французскі артыст балета і балетмайстар. Брат і вучань Максіміліяна Гардэля.
Біяграфія
У 1772 годзе паступіў у школу танца пры Парыжскай оперы, дзе навучаўся пад наглядам свайго брата. Яшчэ вучнем выконваў танцавальныя выхады ў операх К. В. Глюка, А. Грэтры,. У 1780 годзе стаў першым танцошўчыкам, але быў вымушаны адмовіцца ад сваёй выканаўчай кар’еры па стану здароўя. Пасля смерці брата Максіміліяна ў 1787 годзе П’ер заняў пасаду балетмайстра Оперы, а яго асістэнтам стаў.
У 1781—1782 гадах выступаў на сцэне лонданскага Каралеўскага балета ў трупе Ж. Ж. Навера, затым вярнуўся ў Парыж.
Азарычы
Аза́рычы (, Азаричи, Озаричи) — гарадскі пасёлак у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр Азарыцкага сельсавета. Насельніцтва 1140 чал. (2017).
Геаграфія
Гарадскі пасёлак знаходзіцца каля ракі Віша, за 42 км у напрамку на поўнач ад горада Калінкавічы, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Халоднікі на лініі Жлобін—Калінкавічы, на аўтамабільнай дарозе Калінкавічы—Бабруйск (скрыжаванне дарог і ).
Вялікае Княства Літоўскае
У сярэдзіне XVI стагоддзя уваходзілі ў Мазырскі павет Вялікага Княства Літоўскага. У 1786 годзе атрымалі права на 2 кірмашы штогод.
П’ер Гардэль
Творчасць
Першыя тры балеты Гардэля «» (Le Jugement de Pâris, 1787), «Псіхея» (Psyché, 1790), «» (Télémaque, 1790) абапіраліся на класічныя міфы і лічыліся сумяшчальнымі са старым рэжымам. Паколькі Французская рэвалюцыя выклікала палітычны пераварот, Гардэль стварыў патрыятычныя танцы, якія спалучалі палітычны змест з неакласічнымі ідэямі. Ён супрацоўнічаў з Жакам-Луі Давідам, мастаком, які падзяляў погляды Гардэля на дэманстрацыю ідэй рэвалюцыі ў творах мастацтва. У «L’Offrande à la Liberté» (1792) Гардэль прадставіў падзеі рэвалюцыі як оперу з музыкай, напісан.
Азарычы
У складзе Расійскай імперыі
З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, з 1795 года належалі Лошкараву. У канцы XIX стагоддзя мястэчка, цэнтр воласці Бабруйскага павета.
П’ер Гардэль
Творчасць
Сярод іншых пастановак Гардэля найбольш вядомыя балеты: «Танцаманія» (1800), «Ахіл на востраве Скірас» Л. Керубіні, «Поль і Віргінія» Р. Крэйцэра (абодва — 1804), «Апраўданая служанка» Крэйцара, «Блудны сын»  (абодва — 1818).
Азарычы
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Азарычы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Азарычы ўвайшлі ў склад Савецкай Беларусі.
П’ер Гардэль
Творчасць
П’ер Гардэль сцвярджаў, што моцны тэхнічны танец аднолькава важны для сюжэту і тэатральнасці балета. На яго паўплывалі рэформы Ж. Ж. Навера, хоць Гардэль не бачыў неабходнасці абмяжоўваць тэхніку пры ўключэнні пантамімы. Ён звёў пантаміму да мінімуму і адабраў тых, хто валодаў прыроднымі драматычнымі здольнасцямі. Яго харэаграфія прапанавала танцорам тое, што ён лічыў складанай і драматычнай працай. Па-за операй балетмайстры засяродзіліся на пантаміме. Менавіта ў гэты час Гардэль унёс змены ў трэніроўкі, каб адлюстраваць яго ўвагу да пашырэння тэхнікі. Гардэль дазваляў і заахвочваў стварэнне дывертысментаў для танцораў. быў галоўным танцорам у той час і добра вядомы тым, што пашыраў межы паваротаў і скачкоў. Тое, што выклікала дыскамфорт у Гардэля як танцора, стала каштоўным, калі Гардэль стаў балетмайстрам Оперы.
Азарычы
Найноўшы час
5 сакавіка 1920 года ў 13 гадзін мястэчка была занятае без бою польскімі войскамі. Зрабіла гэта паўночная калона 2-й брыгады кавалерыі пад кіраўніцтвам палкоўніка Кастэцкага, як частку аперацыі па адбіццю з рукаў бальшавікоў Мазыра. Летам 1920 года мястэчка зноў занята бальшавікамі.
П’ер Гардэль
Асноўныя працы
Усе былі пастаўленыя ў Парыжскай оперы.
Азарычы
Найноўшы час
У 1924—1931 гадах цэнтр Азарыцкага, у 1935—1960 — Даманавіцкага раёна БССР. У Вялікую Айчынную вайну акупіраваны захопнікамі з ліпеня 1941 года да 21 студзеня 1944 года. Немцы стварылі каля пасёлка тры канцэнтрацыйныя лагеры — Азарыцкія лагеры смерці, дзе знішчылі 16,5 тыс. чалавек. За 4 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Азарычы знаходзіцца мемарыяльны комплекс вязням Азарыцкіх лагераў смерці.
З 1959 года гарадскі пасёлак, з 1960 года ў Калінкавіцкім раёне.
Прынц Маціхіта
Прынц Маціхіта-о (以仁王), таксама вядомы пад імем Мінамота Маціміцу (пам. у ліпені 1180 г.) — японскі прынц, бацькам якога быў імператар.
Біяграфія
Прынц Маціхіта пакінуў след у японскай гісторыі сваёй роляй у пачатковы перыяд. Паколькі прынц быў упэўнены, што кіраўнік магутнага роду, вінаваты ў многіх беззаконнях — у тым ліку ў апаганенні магіл і пагардзе да будысцкіх абрадаў і веравучэння, ён падтрымаў род , які супернічаў з родам Тайра. У якасці кроку ў адказ кіраўнік клана Мінамота,, падтрымаў прэтэнзіі Маціхіта як спадчынніка прастола Японіі.
У маі 1180 года Ёрымаса распаўсюдзіў накіраваны да іншых уплывовых постацяў роду Мінамота і будысцкіх манастыроў (, і інш.) заклік, у якім ён абвінаваціў Тайру-но Кіёморы ў мецяжы і заклікаў да барацьбы супраць роду Тайра ў імя прынца Маціміцу. Калі Кіёморы даведаўся пра гэта, то адразу паслаў буйны ўзброены атрад, каб захапіць прынца, які схаваўся ў манастыры Мііморы. Даведаўшыся тут пра набліжэнне ворага і пра тое, што па розных меркаваннях верным яму манахам-воінам з Міі-дэры не зможа прыйсці дапамога з іншых манастыроў, Маціміцу з невялікім ваенным атрадам адступіў на поўдзень і пераправіўся праз раку да храма. Тут яго дагнала войска Тайра і ў разгромлены. Атрад прынца Маціміцу быў адціснуты ў храм, дзе Мінамота-но Ёрымаса здзейсніў самагубства (сэпуку). Прынцу Маціміцу ўдалося пасля бітвы бегчы ў кірунку Нары, аднак па шляху ён быў схоплены і неўзабаве пасля гэтага забіты.
Валянцін Аляксеевіч Барадуля
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1959, цяпер БНТУ). З 1959 года працуе ў Інстытуце цепла- і масаабмену імя А. У. Лыкава НАН Беларусі. У 1974—1989 гадах — намеснік дырэктара Інстытута цепла- і масаабмену, адначасова з 1981 года загадчык лабараторыі гэтага інстытута, дырэктар Міжнароднага цэнтра акадэмій навук сацыялістычных краін. З 2003 года — намеснік акадэміка-сакратара Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі.
У 1986 годзе абараніў дысертацыю, у 1989 годзе атрымаў вучонае званне прафесара Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
В. А. Барадуля развіў навуковы напрамак па цепла- і масапераносу ў дысперсных сістэмах. Выканаў комплекс даследаванняў і распрацовак па стварэнні высокаэфектыўных цеплаэнергетычных і хімічных тэхналогій.
Даследаванні В. А. Барадулі з’явіліся асновай стварэння шэрагу перспектыўных энергетычных воданагравальных і паравых аўтаматызаваных кацельных установак для пара- і цеплазабеспячэння.
Прызнаннем навуковых заслуг В. А. Барадулі стала абранне яго ў 2000 годзе членам-карэспандэнтам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2002 годзе за распрацоўку навуковых асноў, стварэнне і ўкараненне новых высокаэфектыўных цепламасаабменных тэхналогій і абсталявання для энергетычнага комплексу і іншых галін народнай гаспадаркі краіны яму прысуджана Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь.
З’яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфій, 60 вынаходак. Вядзе шырокую навукова-арганізацыйную працу, удзельнічае ў працы шматлікіх навукова-тэхнічных камітэтаў, камісій, саветаў, з’яўляецца членам рэдкалегіі шматлікіх навуковых часопісаў.
Роты
Роты (Rote) — востраў у групе Малых Зондскіх астравоў. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 978,54 км². Насельніцтва — 119 711 чал. (2010).
Геаграфія
Востраў Роты знаходзіцца за 11,25 км на паўднёвы захад ад большага па плошчы вострава Тымор, за 1880 км на паўднёвы ўсход ад Джакарты, сталіцы Інданезіі. Выцягнуты з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 82 км. Найбольшая шырыня — 22 км.
Востраў з’явіўся ў зоне субдукцыі літасферных пліт (гл. Тэктоніка пліт) у Юрскі перыяд. Доўгі час ён уяўляў сабою падводны хрыбет, дзе на плыткаводдзі развіваліся каралы, адбываўся працэс адкладання асадкавых парод. Падняцце над вадою прывяло да ўтварэння паверхні, складзенай пераважна вапнякамі і даламітамі. Сучасныя ландшафты сфарміраваліся ў немалой ступені дзякуючы працэсу выветрывання.
Для берагоў характэрны пясчаныя пляжы і скальныя ўздымы. Частка берагавой лініі, асабліва на поўначы, парэзана глыбокімі залівамі. Вылучаецца некалькі невялікіх па плошчы, але глыбокіх азёр — рэштак старажытных лагун. Возера Усіпока на паўночным усходзе мае глыбіню 245 м. Вада ў ім вельмі салёная. У цэнтральнай частцы вылучаюцца пагоркі да 444 м у вышыню.
Клімат трапічны, блізкі да экватарыяльнага. Сярэднія тэмпературы на працягу года вагаюцца ад +26 °C да +29 °C. Найбольш вільготны месяц — студзень, калі выпадае да 361 мм ападкаў.
Прырода
Паверхня вострава Роты пакрыта лугамі, саваннамі і лясамі. Агульная плошча лясоў дасягае 17 019,84 га. З іх 1 899,17 га займаюць мангры. На Роты сустракаюцца пальміравая пальма, тыкавае дрэва, фікусы, акацыі і г. д. Фаўна славіцца шматлікімі птушкамі і эндэмічнымі чарапахамі.
Гісторыя
Першымі еўрапейцамі, якія дасягнулі вострава, былі партугальцы ў XVI ст. На іх картах упершыню з’яўляецца назва Ротэс. Яе паходжанне да канца не вызначана. Былі вядомы і іншыя назвы. Канчаткова яна замацавалася ў XVII — XVIII стст. дзякуючы галандцам. У 1662 г. Галандская Ост-Індская кампанія заключыла дамову з 12 нусак. Яна атрымала манаполію ў знешнім гандлі, а таксама права адміністравання. У XVIII ст. большасць арыстакратаў прыняла хрысціянства. Дзякуючы гэтаму на Роты была пабудавана сетка царкоўных школ, дзе астравіцяне маглі атрымліваць адукацыю на блізкай малайскай мове. Многія з іх пераязджалі на Тымор, займалі пасады ў каланіяльнай адміністрацыі. Пазней выхадцы з Роты ўдзельнічалі ў барацьбе за незалежнасць Інданезіі.
Пасля далучэння да незалежнай Інданезіі ў 1949 г. раджы нусак фактычна страцілі ўладу. Востраў увайшоў у склад Усходняй Нуса-Тэнгара. У 2002 г. была створана асобная акруга Ротэ—Ндаа. На востраве развіваецца турызм.
Гутараўшчына (Вілейскі раён)
Гу́тараўшчына (, Гуторовщина) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Касцяневічы.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Касцяневіцкага сельсавета.
Іван Віктаравіч Шут
Іван Віктаравіч Шут (нар., Паланечка, Баранавіцкі павет, Навагрудскае ваяводства) — беларускі спецыяліст у галіне прыборабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1989), прафесар (Расія, 1993; Беларусь, настрыфікацыя, 2001).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут імя І. В. Сталіна (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання», 1956). Працаваў у Мінскім падшыпнікавым заводзе (1956—1961); Мінскім электратэхнічным заводзе імя В. І. Казлова (1961—1969); Беларускім інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі (1964—1967); Мінскім заводзе «Калібр» (1969—1979, намеснік галоўнага інжынера, галоўны тэхнолаг, галоўны інжынер); Мінскам вытворчам аб’яднанні імя У. І. Леніна (1979—992, галоўны інжынер); Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1986; кафедра электроннай тэхнікі і тэхналогіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: тэхналогія радыёэлектроннай апаратуры; праектаванне і асваенне радыёэлектронных устройстваў; распрацоўка і ўкараненне высокаэфектыўных рэсурсазберагальных тэхналогій.
Узнагароды
Грамата Міністэрства вышэйшай адукацыі СССР (1954), медалі ВДНГ СССР (бронзавы, 1966 і 1973; сярэбраны, 1978), ордэн «Знак Пашаны» (1974), ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1981, 1986), знакі «Почетный радист СССР» (1980), «Вынаходнік СССР» і інш.
Кватрачэнта
Кватрачэ́нта (quattrocento, «чатырыста», скарочана ад mille quattrocento — «тысяча чатырыста») — агульнапрынятае абазначэнне эпохі італьянскага мастацтва XV стагоддзя, суадноснай з перыядам ранняга італьянскага Адраджэння. Гэты час творчасці П'еро дэла Франчэска, Бацічэлі, Данатэла, Брунелескі, Мазача, Беліні, Пінтурык'ё, Фра Анжаліка, Перуджына і мн. інш. Светапоглядныя прынцыпы і тэндэнцыі кватрачэнта аказалі несумнеўны ўплыў на мастацтва наступных стагоддзяў — ад класіцызму і рамантызму да пэўнай скіраванасці ў развіцці культуры наогул. У выяўленчым мастацтве гэты перыяд азначыўся канчатковым пераходам ад гарманічнай умоўнасці і вобразнага ладу Сярэднявечча, у значнай ступені падпарадкаваных ідэалам духоўнасці і кананічным нормам раннехрысціянскай культуры (пераход гэты азначыўся яшчэ ў эпоху протарэнесансу — дучэнта і трэчэнта),— да сістэмы поглядаў, уяўленняў і правілаў, якія паслужылі асновай для фарміравання канцэпцыі фігуратыўнага мастацтва, т. з. рэалізму, і, у сваю чаргу, сталі пажыўным асяроддзем для такога кірунку, як акадэмізм.
Кватрачэнта характарызуецца росквітам архітэктуры, жывапісу і скульптуры. У гэты перыяд у Італіі працавала цэлая плеяда выбітных майстроў, і сярод іх — архітэктар Брунелескі, скульптар Данатэла. У XV ст. пачалі працаваць Рафаэль, Мікеланджэла, Леанарда да Вінчы.
Львовак
Львовак (Lwówek, Neustadt bei Pinne) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 350 км на захад ад Варшавы і за 55 км на захад ад цэнтра Познані. Уваходзіць у склад Новатамыскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Львовак. Займае плошчу 3,16 км². Насельніцтва 3 тыс. чалавек.
Глаз
Глаз — прозвішча.
Ларыса Мікалаеўна Багдановіч
Ларыса Мікалаеўна Багдановіч (, в. Далкі,, Брэсцкая вобласць) — беларускі ўрач-педыятр, неўролаг, арганізатар аховы здароўя, палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзілася 13 верасня 1958 года ў в. Далкі Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.
Працавала ўчастковым урачом-педыятрам, неўрапатолагам у дзіцячай паліклініцы г. Брэста; галоўным урачом Брэсцкага абласнога цэнтра медыцынскай рэабілітацыі для дзяцей з псіханеўралагічнымі захворваннямі «Тонус».
Выбіралася дэпутатам Брэсцкага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць чацвёртага і дваццаць пятага скліканняў.
Удастоена ганаровага звання «Чалавек года — 2007» у галіне аховы здароўя.
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджана ганаровымі граматамі Брэсцкага гарадскога выканаўчага камітэта, Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта, Брэсцкага гарадскога і абласнога Саветаў дэпутатаў, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Міжпарламенцкай Асамблеі Еўразійскага эканамічнага супольніцтва, памятным знакам «За дапамогу і падтрымку» Беларускага рэспубліканскага фонду «Узаемаразуменне і прымірэнне», нагрудным знакам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».
Навуковая дзейнасць
Аўтар публікацый па пытаннях комплекснай рэабілітацыі дзяцей з паражэннем нервовай сістэмы, асноўны распрацоўшчык Інструкцыі па аднаўленчым лячэнні і рэабілітацыі дзяцей першага года жыцця з цэрэбральнымі парушэннямі.
Асабістае жыццё
Замужам, мае сына.
Арсеній Ільіч Ярэй
Арсе́ній Ільі́ч Ярэ́й (,, Гомельская губерня, РСФСР — пасля 1985) — беларускі савецкі гаспадарчы і палітычны дзеяч.
Біяграфія
У 1937 годзе скончыў школу ў Нароўлі, разам з Даніілам Казіміравічам Градзіцкім — сынам Казіміра Францавіча Градзіцкага (1891—1959).
Джосер
Джосер («Святы») Нечэрыхет (Тасарфрос у Манефона; кіраваў каля 2635—2611 да н.э.) — другі фараон III дынастыі і эпохі Старажытнага царства ў Егіпце; будаўнік першай піраміды. Верагодна, сын апошняга фараона II дынастыі Хасехемуі і царыцы Німаатхеп. Пры Джосеры завяршылася аб’яднанне Верхняга і Ніжняга Егіпта ў магутную дэспатыю. Сталіцай дзяржавы канчаткова стаў Мемфіс («Белыя сцены»). Хоць Джосеру папярэднічаў яго брат Санахт (Небка), аднак менавіта за час праўлення Джосера Егіпет дасягнуў такіх поспехаў, якія адкрылі новую эру ў гісторыі Егіпта. Таму Манефон лічыў яго заснавальнікам новай, III дынастыі, з чым пагаджаецца частка гісторыкаў XIX—XX стагоддзяў. Імя Джосера у перакладзе з егіпецкай значыць «Святы». Гэта імя ўпершыню сустракаецца толькі ў перыяд XII дынастыі. У сучасных яму надпісах Джосер вядомы пад «харавым» імем (адно з пяці афіцыйных імёнаў фараона) — Хор Нечэрыхет. Гэта імя было напісана на ўсіх манументах, пабудаваных у час валадарання Джосера. З грэчаскіх крыніц вядомы як Тасарфрос.
Арсеній Ільіч Ярэй
Біяграфія
У Вялікую Айчынную вайну з 17 студзеня 1942 года на Паўночна-Заходнім фронце. Падпалкоўнік (1945).
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1947).
З 1947 года галоўны інжынер Ашмянскага дражджавога, пасля Аршанскага і Гомельскага півавараных заводаў. У 1955—1959 гадах інструктар, намесніка загадчыка, у 1962—1965 загадчык аддзела ЦК КПБ. У 1959—1962 гадах сакратар Віцебскага абкама КПБ.
З 1965 па 1980 гады — міністр харчовай прамысловасці Беларускай ССР.
NGC 5792
NGC 5792 (іншыя абазначэнні — UGC 9631, MCG 0-38-12, ZWG 20.38, IRAS14557-0053, PGC 53499) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксей Апанасавіч Філіпенка
Аляксей Апанасавіч Філіпенка (27 сакавіка 1925, Гомельская вобласць — 21 жніўня 1957) — савецкі вайсковец, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна Славы, стралок; кулямётчык 457-га стралковага палка 129-й стралковай дывізіі 3-й арміі, яфрэйтар.
Біяграфія
Нарадзіўся 27 красавіка 1925 ў вёсцы Бабічы Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці ў сялянскай сям'і. Беларус.
Скончыў 7 класаў. У Чырвонай Арміі і ў баях Вялікай Айчыннай вайны з кастрычніка 1943 года. Член ВКП/КПСС з 1944 года. Змагаўся з варожымі захопнікамі на 1-м, 2-м і 3-м Беларускіх франтах. Вызначыўся ў баях за вызваленне Беларусі і ў разгроме нямецка-варожай групоўкі ва Усходняй Прусіі.
1 сакавіка 1944 г. падчас захопу вышыні каля шашы Вярычаў — Азяраны, на поўнач ад горада Рагачоў Гомельскай вобласці, уварваўшыся ў траншэю, знішчыў афіцэра. Рызыкуючы жыццём, вынес з нейтральнай паласы параненага камандзіра.
Загадам па 129-й стралковай дывізіі ад 12 красавіка 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях яфрэйтар Аляксей Апанасавіч Філіпенка ордэнам Славы 3-й ступені.
28 чэрвеня 1944 года яфрэйтар Аляксей Філіпенка, удзельнічаючы ў ліквідацыі акружанага праціўніка каля вёскі Букіна, размешчанай у сямі кіламетрах на поўнач ад горада Бабруйск Магілёўскай вобласці Беларусі, у баі знішчыў агнём з аўтамата больш за дзесятак праціўнікаў.
Загадам па 3-й арміі ад 28 жніўня 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях яфрэйтар Аляксей Філіпенка Апанасавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
Кулямётчык 457-га стр. палка яфрэйтар Аляксей Філіпенка у перыяд з 14 студзеня па 25 лютага 1945 года ў баях ва Усходняй Прусіі шмат разоў праяўляў адвагу, смеласць і мужнасць.
22 лютага 1945 года ў раёне населенага пункта Ліліенталя, размешчанага ў чатырох з паловай кіламетрах на паўночны захад ад польскага горада Пененжна, удзельнічаў у адбіцці пяці контратак праціўніка. Замяніў выбыўшага са строю камандзіра ўзвода і кіраваў боем да выканання баявой задачы. Быў паранены, але поля бою не пакінуў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 красавіка 1945 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі яфрэйтар Аляксей Апанасавіч Філіпенка ўзнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.
Маланямкоўскі сельсавет
Маланямко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Малыя Нямкі.
Гісторыя
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вяліканямкоўскага сельсавета.
Утвораны зноў у 1931 годзе ў складзе Веткаўскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Свяцілавіцкага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Веткаўскага раёна, з 25 снежня 1962 года — Гомельскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Веткаўскага раёна. 21 кастрычніка 1968 года скасаваны пасёлак Рошча, 15 верасня 2017 года — пасёлак Іванькін. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Маланямкоўскага сельсавета 5 населеных пунктаў. 27 снежня 2022 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Стаўбунскага сельсавета.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: аграгарадок Малыя Нямкі, вёска Пералёўка, пасёлкі Зацішша і Памяць.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 556 чалавек, з іх 94,8 % — беларусы, 3,4 % — рускія, 1,8 % — украінцы.
Свята-Успенская царква (Кавалі)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у вёсцы Кавалі Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1748 годзе з дрэва як кармеліцкі касцёл. У 1840-х гадах перайшоў да праваслаўных. Істотна рэканструяваны ў канцы XIX стагоддзя. Асобна пастаўлена зрубная званіца з шатровым дахам над адкрытым каркасам 2-га яруса.
Архітэктура
Помнік драўлянага дойлідства з рысамі барока. Храм крыжовы ў плане: асноўны аб’ём з пяцігранай апсідай і бакавымі прамавугольнымі ў плане крыламі трансепта. Зруб завершаны агульным двухсхільным дахам і гарызантальна ашаляваны, сцены расчлянёны высокімі лучковымі аконнымі праёмам.
У інтэр’еры вылучаецца сяродкрыжжа, вычленанае фігурнымі аркамі. Зала мае плоскае бэлечнае перакрыцце.
Саву (народ)
Са́ву, або ха́ву (саманазва: Hawu) — карэннае насельніцтва вострава Саву ў Інданезіі. Агульная колькасць — 135 тыс. чал. (2015 г.)
Паходжанне
Саву маюць аўстранезійскае паходжанне, размаўляюць на мове, блізкай да моў Сумбы. Аднак у перыяд позняга сярэднявечча востраў Саву знаходзіўся пад уплывам яванскай індуісцкай дзяржавы Маджапахіт, што адлюстравалася на мясцовай міфалогіі. Саву лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Індыі.
Традыцыйная культура
Галоўны занятак саву — сельская гаспадарка. Паколькі яны насяляюць даволі засушлівы рэгіён, земляробства залежыць ад умелага сумеснага выкарыстання водных рэсурсаў. Вузкія палосы апрацаванай зямлі абсажваюць дрэвамі, якія захоўваюць вільгаць. Да нашых дзён большая частка працы выконваецца ўручную. Вырошчваюць розныя культуры — бабовыя, рыс, кукурузу, цукровую пальму, гародніну, бавоўнік. Трымаюць кароў, авечак, коз, коняў, кур, свінняў.
Важны рамесны занятак — ткацтва. Яно набыло камерцыйнае значэнне толькі ў часы галандскага каланіяльнага панавання ў другой палове XIX — першай палове XX стагоддзя Тканіны ікат вырабляюць з бавоўны, фарбуюць натуральнымі пігментамі.
Пераважаюць нуклеарныя сем’і, якія ўваходзяць у пэўны бацькоўскі род уду. Прыналежнасць да ўду лічыцца вызначальнай, паколькі менавіта яна, а не мова, месца пражывання і паўседзённая культура вызначаюць прыналежнасць да народа саву. Кожны род згодна паходжанню мае свой сацыяльны статус. Вясковыя сем’і аб’яднаны тэрытарыяльнымі абшчынамі, што кантралююць зямельныя і водныя рэсурсы. Да пачатку XX ст. уся тэрыторыя вострава Саву была падзелена на дробныя дзяржаўныя ўтварэнні, на чале якіх стаялі спадчынныя правадыры-раджы.
Фальклор саву адметны музычным мастацтвам. Найбольш папулярны традыцыйны музычны інструмент — гонг.
Ігар Робертавіч Вільдфлуш
Ігар Робертавіч Вільдфлуш (нар., Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне аграхіміі, доктар сельскагаспадарчых навук (1996), прафесар (1998). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (2000) і Акадэміі аграрнай адукацыі Расійскай Федэрацыі (2009).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Горках у сям’і доктара сельскагаспадарчых навук, прафесара Роберта Тэнісавіча Вільдфлуша. У 1964 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. З 1964 года працаваў інжынерам-глебазнаўцам у глебавай экспедыцыі пры БСГА. З 1966 па 1969 гады — асістэнт кафедры біяхіміі.
У 1972 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата сельскагаспадарчых навук. З 1972 па 1981 год працаваў асістэнтам кафедры глебазнаўства, старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры аграхіміі. У 1995 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара сельскагаспадарчых навук. З 1998 года — прафесар. У 1996 годзе абраны загадчыкам кафедры аграхіміі. З 1 студзеня 2020 года — прафесар кафедры аграхіміі.
Уклад у навуку
І. Р. Вільдфлуш упершыню ў рэспубліцы з выкарыстаннем метадаў фракцыянавання арганічных і мінеральных фасфатаў даследаваў структуру фасфатнага фонду дзярнова-падзолістых аўтаморфных, забалочаных і эразіраваных дзярнова-падзолістых глеб. Вывучаў ператварэнне форм фосфарных угнаенняў у асноўных разнавіднасцях дзярнова-падзолістых глеб у працяглых стацыянарных даследаваннях з угнаеннямі, уплыў вапнавання на фасфатны рэжым глебы і ператварэнне форм фосфарных угнаенняў і інш. .
Па выніках навуковых даследаванняў апублікаваў больш за 400 навуковых і навукова-метадычных работ, у тым ліку звыш 30 кніг, падручнік «Аграхімія», які вытрымаў два выданні, 15 вучэбных дапаможнікаў, 6 манаграфій, даведнікаў аграхіміка, а таксама шэраг навукова-папулярных кніг, навуковых артыкулаў у навуковых часопісах Беларусі і шэрагу замежных краін.
Узнагароды і прэміі
Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны, медалём «За працоўныя заслугі» (2021), ганаровымі граматамі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, Прэзідыума акадэміі Аграрных навук Рэспублікі Беларусь, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь.
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — за цыкл прац «Стварэнне комплекса вучэбнай літаратуры па аграхіміі для вышэйшых і сярэдніх спецыяльных сельскагаспадарчых навучальных устаноў». У 2006 годзе І. Р. Вільдфлушу за цыкл навуковых прац (у суаўтарстве) прысуджана прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Рада польскай мовы
Рада польскай мовы (Rada Języka Polskiego) — дарадча-кансультацыйная ўстанова, якая займаецца пытаннямі выкарыстання польскай мовы. Працуе ў Польскай акадэміі навук.
Утворана рашэннем Прэзідыума Польскай акадэміі навук № 17/96 як камітэт пры Прэзідыуме Польскай акадэміі навук. Ён дзейнічае з мая 2000 года на падставе Закона аб польскай мове ад 7 кастрычніка 1999 года.
У склад Рады ўваходзяць 38 чалавек, якія прадстаўляюць галіны навукі (літаратура, мастацтвазнаўства, філасофія логікі, права, фізіка, інфарматыка, медыцына) і культуры (пісьменнікі, журналісты, акцёры).
Адным з заснавальнікаў і першым кіраўніком Рады быў прафесар Валерый Пісарэк. З траўня 2000 г. Раду ўзначальвае прафесар Анджэй Маркоўскі.
У польскай мове агульнаўжывальным варыянтам лічыўся «на Украіне», а ў 2022 годзе Рада польскай мовы прапанавала выкарыстоўваць сінтаксіс «в Украіне», і яе члены прызналі гэты варыянт адзіна правільным.
Збоншынь
Збоншынь (Zbąszyń, Bentschen) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 370 км на захад ад Варшавы і за 75 км на захад ад цэнтра Познані. Уваходзіць у склад Новатамыскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Збоншынь. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 5,42 км². Насельніцтва 7,2 тыс. чалавек.
Малайсары (Паўладарская вобласць)
Малайсары — сяло ў Майскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Малайсарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555651100.
Другі паказальны тэатр
Другі паказальны тэатр, Другі Чырвонаармейскі паказальны тэатр пры палітаддзеле 16-й арміі Заходняга фронту. Існаваў з восені 1920 да ліпеня 1921 гг. Сфарміраваны ў Бабруйску з акцёраў Петраградскага народнага дома, рускіх труп і удзельнікаў мастацкай самадзейнасці. Меў філіялы у авіяатрадзе «Ілья Мурамец». Начальнікі тэатра С. Бахрах, В. Няволін, рэжысёр А. Пакрасаў-Гяцэвіч. Меў важнае значэнне для аб’яднання творчых работнікаў, узаемаабагачэння беларускіх і рускіх тэатральных культур. У рэпертуары пераважалі руская класічная драматургія, агітацыйныя п’есы і канцэрты. У трупе тэатра было каля 80 чалавек, у тым ліку акцёры Б. Быхоўскі, М. Дняпроў, К. Замешына, В. Зярноў, К. Кулакоў , В. Няволін, У. Фарасаў.
Вясной 1921 тэатр быў рэарганізаваны і перададзены палітупраўленню Заходняга фронту, узначальваў яго М. Дняпроў. Неўзабаве расфарміраваны.
Басейн Дняпра
Басейн Дняпра — вадазбор ракі Дняпро, размешчаны на тэрыторыі Беларусі, Расіі і Украіны. Агульная плошча — 531.817 км², з якіх на тэрыторыі Украіны размешчана 289.000 км², на тэрыторыі Беларусі — 118.000 км².
Самымі яркімі і найбуйнейшымі рэкамі басейна з’яўляюцца Дняпро агульнай даўжынёй 2.201 км, Дзясна даўжынёй 1.130 км і Прыпяць даўжынёй 761 км.
Значная частка тэрыторыі Беларусі ляжыць у межах Дняпроўскага басейна. Галоўны водападзел рачных басейнаў Беларусі аддзяляе басейны Дняпра, з аднаго боку, і Заходняй Дзвіны, Нёмана, Буга, з другога, і праходзіць па найбольш узвышанай частцы тэрыторыі з поўначы на поўдзень — па Аршанскім і Мінскім узвышшах, цераз Капыльскую граду і па паўднёва-заходняй ускраіне Палесся.
У басейне Дняпра працякае 15.380 малых рэк (каля 25 % ад іх агульнай колькасці ва Украіне) сумарнай даўжынёй 67.156 км, з іх 13.998 рэк даўжынёй 10 км і больш з сумарнай даўжынёй 35.041 км.
Давыдкі
Давы́дкі (, Давыдки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Людвіноўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Касцяневічы.
Амброджа дэ Прэдыс
Джавані Амброджа дэ Прэдыс (Giovanni Ambrogio de Predis; каля 1455 — каля 1508) — італьянскі партрэтыст эпохі Адраджэння міланскім школы, які працаваў разам з Леанарда да Вінчы. Адзін з самых характэрных леанардэскаў.
Гэты майстар працаваў на міланскім Манетным двары, вырабляючы малюнкі манет і медалёў, што прышчапіла яму любоў і майстэрства да профільнага партрэта. Яму прыпісваецца цэлая група падобных малюнкаў, галоўным чынам, жаночых.
Б’янцана
Б'янцана (Bianzano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 569 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 85 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 24060. Тэлефонны код — 035.
Fearless (песня Тэйлар Свіфт)
«Fearless» (бел. «Бясстрашны») — пяты і апошні сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт з яе другога студыйнага альбома «Fearless», выпушчаны 3 студзеня 2010 пад лэйблам Big Machine. Песня была напісана Тэйлар разам з Ліз Роуз і Хілары Ліндзі. Найбольшую папулярнасц кампазіцыя мела у ЗША, дзе дасягнула 9 месца ў галоным хіт-парадзе і паднялася на 10 пазіцыю ў кантры-чарце. На цяперашні час сінгл мае плацінавую сертыфікацый у Амерыцы.
Інфармацыя
Песня была напісана ў маі 2006 года. Але яна ніколі не прызначалася для дэбютнага альбома, таму што Тэйлар лічыла, што яна не падыходзіць да тэмытэкі пласцінкі. Тэйлар і Ліз Роуз пачала пісаць песню разам, але потым паклікалі Хілары Ліндзі, каб яна дапамагла ім скончыць яе. Ліндзі пазней распавядала, што як толькі яны скончылі напісанне, яны ведалі, што песня будзе для другога альбома. Тэйлар казала, што гэтая песня аб лепшым спатканні, якое ёй яшчэ толькі мае адбыцца.
Тэйлар Свіфт распавядала сайту «That’s Country»: Пазней спявачка вызначыла «Fealress» як песню "аб выдатным першым спатканні, калі ўсе твае сцены бурацца, і ты бясстрашна ўлюбляешся".
Першапачаткова песня была выкарыстана як прома-сінгл, але 3 студзеня 2010 года стала паўнапраўным пятым сінглам з аднайменнага альбома.
Найбольшую папулярнасц кампазіцыя мела у ЗША, дзе дасягнула 9 месца ў галоным хіт-парадзестала №10 ў кантры-чарце.
У якасці кліпа была выкарыстана відэа-нарэзка з тура «Fearless Tour».
Патаемнае пасланне — «I Loved You Before I Met You» (бел. «Я кахала цябе да таго, як сустрэла»).
Ізраіцель
Ізраіцель — прозвішча.
NGC 5793
NGC 5793 (іншыя абазначэнні — MCG -3-38-38, IRAS14566-1629, PGC 53550) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рэльеф Беларусі
Рэльеф Беларусі раўнінны.