cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бунд
У Расійскай імперыі
Бунд утварыўся 25-27.9(7-9.10)1897 ў Вільні на з'ездзе прадстаўнікоў яўрэйскіх сацыял-дэмакратычных груп, якія ўзніклі ў некаторых тарадах Беларусі, Літвы і Польшчы. У рабоце з'езда ўдзельнічалі 11 дэлегатаў ад Беластока, Варшавы, Вільні, Віцебска, Мінска і ад рэдакцыі газеты «Арбейтэр Штыме» («Рабочы голас»): А. Крэмер, Л. Голдман, А. Мутнік, М. Жалудская, Дж. Міль, Д. Кац, П. Берман, I. Абрамаў, У. Касоўскі і інш. Ідэю пра неабходнасць утварэння асобнай экстэрытарыяльнай яўрэйскай рабочай арганізацыі ў Расійскай імперыі сфармуляваў у 1895 Ю. Цэдэрбаўм (Мартаў) у сваёй прамове на першамайскім сходзе яўрэйскіх сацыял-дэмакратаў у Вільні. У якасці галоўнага аргумента выстаўлялася спасылка на тое, што расійская рабочая партыя, стварэнне якой тады наспявала, не будзе належным чынам абараняць спецыфічныя палітычныя і грамадзянскія інтарэсы яўрэйскіх рабочых. Неўзабаве Мартаў адмовіўся ад гэтай ідэі як памылковай. Аднак нацыянальна настроеныя яўрэйскія сацыял-дэмакраты на віленскім з'ездзе прынялі рашэнне аб утварэнні Бунда. З'езд зацвердзіў назву арганізацыі, выбраў ЦК, прызнаў цэнтральнымі органамі Бунда газеты «Арбейтэр Штыме» (у Расіі) і часопіс «Ідышэр Арбейтэр» («Яўрэйскі рабочы»), які выдаваўся за мяжой.
Першапачатковай праграмай дзейнасці Бунда стала напісаная ў 1894 брашура А. Крэмера «Пра агітацыю» (выдадзена за мяжой у 1897). У ёй абгрунтоўвалася неабходнасць пераходу сацыял-дэмакратаў ад гуртковай прапаганды марксізму да масавай агітацыі сярод рабочых на аснове эканамічных патрабаванняў: скарачэнне рабочага дня, павелічэнне зарплаты, паляпшэнне ўмоў працы і інш. Палітычная і сацыялістычная агітацыя адкладвалася на няпэўную перспектыву, бо лічылася, што рабочыя, не прайшоўшы школу эканамічнай барацьбы, не зразумеюць заклікаў да звяржэння царызму, сацыялістычных ідэй. Гэта праграма ў 2-й пал. 1890-х гадоў была пашырана ў беларуска-літоўскіх губернях і за іх межамі. Асноўнымі сродкамі рэалізацыі эканамічных патрабаванняў былі стачкі, у ходзе якіх да гаспадароў і штрэйкбрэхераў ужываўся тэрор. Для матэрыяльнага забеспячэння стачачнікаў за кошт уступных і членскіх узносаў ствараліся прафесійныя (цэхавыя) стачачныя касы — зародкі прафесійных саюзаў. Рост стачачнага руху выклікаў неабходнасць аб'яднання цэхавых кас у агульнагарадскія міжкасавыя сходкі. Прафесійныя стачачныя касы ў канцы 1890 — пач. 1900-х гадоў складалі арганізацыйную аснову Бунда.
Адразу пасля віленскага з'езда кіраўнікі Бунда наведалі сацыял-дэмакратычныя яўрэйскія арганізацыі Гомеля, Брэста, Гродна і іншых гарадоў з мэтай далучэння іх да Бунда. Бундаўскія камітэты паўсюдна называлі сябе сацыял-дэмакратычнымі.
Кіраўнікі Віленскай яўрэйскай сацыял-дэмакратычнай арганізацыі як цэнтральнай на Беларусі і ў Літве яшчэ да ўтварэння Бунда мелі сувязь з сацыял-дэмакратычнымі арганізацыямі Пецярбурга, Масквы, Кіева, Екацярынаслава, з замежным «Саюзам рускіх сацыял-дэмакратаў» і ўдзельнічалі ў перагаворах аб правядзенні з'езда ў Кіеве ў сакавіку 1897 з мэтай аб'яднання ў Расійскую сацыял-дэмакратычную партыю. Аднак, кіруючыся сепаратысцкімі мэтамі, у Кіеў яны не прыехалі і гэтым сарвалі з'езд, а тым часам правялі свой з'езд (віленскі). Толькі пасля ўтварэння Бунда яго лідары зноў уключыліся ў падрыхтоўку агульнарусійскага з'езда, прычым паставілі за мэту не дапусціць прадстаўніцтва на ім асобных мясцовых сацыял-дэмакратычных арганізацый; на з'езд не быў запрошаны Рабочы саюз Літвы, у якім бундаўцы бачылі канкурэнта ў барацьбе за ўплыў. Па прапанове Бунда Першы з'езд РСДРП адбыўся 1-3(13-15).3.1898 ў Мінску, куды да гэтага часу перабраўся ЦК Бунда. Тэхнічнымі пытаннямі арганізацыі з'езда займаліся кіраўнікі Мінскага сацыял-дэмакратычпага камітэта Бунда (Я. Гурвіч, П. Берман і інш.). Бунд уступіў у РСДРП на агульных падставах з іншымі арганізацыямі — удзельнікамі з'езда, з правам аўтаноміі ў мясцовых справах. Ён мог самастойна прымаць рашэнні, якія датычыліся спецыфічных інтарэсаў яўрэйскага пралетарыяту. Дэлегаты з'езда РСДРП належным чынам не ацанілі нацыянальна-экстэрытарыяльную спецыфіку Бунда, якая дастаткова ясна была акрэслена ў яго назве — Усеагульны яўрэйскі рабочы саюз у Расіі і Польшчы. Пытанне пра тэрытарыяльныя межы дзейнасці Бунда на з'ездзе не ўзнімалася. Прадстаўнік Бунда, член яго ЦК Крэмер быў абраны адным з 3 членаў ЦК РСДРП. Пасля з'езда ён удзельнічаў у дапрацоўцы і зацвярджэнні тэксту «Маніфеста РСДРП», арганізаваў яго выданне ў Бабруйскай друкарні Бунда. У канцы ліпеня 1898 Дэпартаменту паліцыі ўдалося арыштаваць увесь ЦК Бунда, захапіць яго Бабруйскую (цэнтральную) і Мінскую друкарні. 3 мясцовых арганізацый асабліва пацярпела Мінская. Аднак да пач. 1899 дзейнасць Бунда аднавілася і пашырылася. У складзе Бунда дзейнічалі цэнтралізаваныя рэгіянальныя прафсаюзы шчаціннікаў і прыказчыкаў, яўрэйскае аддзяленне Федэратыўнага прафсаюза гарбароў.
У перыяд крызісу ў РСДРП, калі Бунд фактычна дзейнічаў як самастойная арганізацыя, у яго вярхах узмацніліся сепаратысцкія тэндэнцыі. Адкрыта яны выявіліся на IV з'ездзе (1901, Беласток), у якім удзельнічалі дэлегаты ад Беластока, Бярдзічава, Варшавы, Вільні, Віцебска, Гомеля, Гродна, Дзвінска, Жытоміра, Коўна, Лодзі, Мінска, а таксама з'ездах саюзаў гарбароў і шчаціннікаў. З'езд фактычна прызнаў сіянісцкую ідэю пра існаванне яўрэйскай нацыі, а Бунд — адзіным прадстаўніком яўрэйскага пралетарыяту. Зыходзячы з гэтых пасылак, з'езд выставіў патрабаванне аб пераўтварэнні РСДРП у «федэратыўнае аб'яднанне сацыял-дэмакратычных партый усіх нацый, што насяляюць Расійскую дзяржаву»; будучы дзяржаўны лад Расіі вызначаў як «федэрацыю нацыянальнасцей з поўнай нацыянальнай аўтаноміяй кожнай з іх, незалежна ад займаемай тэрыторыі». Але, адзначыўшы небяспеку «распальвання нацыянальнага пачуцця сярод яўрэйскага насельніцтва на шкоду класавай свядомасці пралетарыяту», з'езд адмовіўся выставіць лозунг барацьбы за «поўную нацыянальную аўтаномію» для яўрэяў у Расіі як бліжэйшую задачу Бунда і прыняў рашэнне змагацца за адмену абмежавальных законаў.
На II з'ездзе РСДРП (1903) дэлегацыя Бунда ўльтыматыўна патрабавала прызнання яго адзіным прадстаўніком яўрэйскага пралетарыяту ў Расіі, неабмежаванай тэрытарыяльнай дзейнасці, перабудовы РСДРП паводле федэратыўнага прынцыпу і інш. Калі з'езд адхіліў гэты ультыматум, бундаўскія дэлегаты, якія да гэтага прагаласавалі за праграму РСДРП, заявілі пра выхад Бунда з партыі. Разрыў арганізацыйнай сувязі з РСДРП, імем якой Бунд карыстаўся ў 1898—1903, адкрыў магчымасць для ўтварэння на Беларусі і ў Літве інтэрнацыянальных партыйных арганізацый.
У 1904 камітэты Бунда вялі агітацыю супраць руска-японскай вайны, арганізавалі кампаніі пратэсту супраць суда над палітычнымі ссыльнымі ў Якуцку і расстрэлу сходкі рабочых у Беластоку, шэраг іншых рэвалюцыйных выступленняў. На Амстэрдамскім кангрэсе II Інтэрнацыянала (1904) Бунд упершыню быў прадстаўлены асобнай дэлегацыяй.
VI з'езд Бунда (кастрычнік 1905) уключыў у праграму патрабаванне нацыянальна-персанальнай аўтаноміі. Тым не менш цэнтральная бундаўская прэса з 1901 выступала за прызнанне Бунда ў якасці адзінага прадстаўніка і выразніка інтарэсаў яўрэйскага пралетарыяту ў Расіі і неабходнасць перабудовы РСДРП на прынцыпах федэралізму, прапагандавала ідэю нацыянальна-персанальнай аўтаноміі для яўрэяў. У асобных публікацыях Бунд характарызаваў сябе як самастойную палітычную партыю яўрэйскага пралетарыяту.
Засвоіўшы зыходную сіянісцкую ідэю пра існаванне яўрэйскай нацыі, Бунд разам з тым выступаў супраць сіянізму. IV з'езд Бунда ацэньваў сіянізм як «рэакцыю буржуазных класаў супраць антысемітызму і ненармальнага прававога становішча яўрэйскага народа». Канчатковую мэту сіянізму — набыццё ўласнай тэрыторыі для ўсяго яўрэйскага народа і ўтварэнне яўрэйскай дзяржавы — з'езд прызнаў «утапічнай і неажыццявімай». 3 гэтых пазіцый у бундаўскай літаратуры, у т.л. ў лістоўках мясцовых камітэтаў, і вялася крытыка сіянізму, хоць яна была няпоўнай і непаслядоўнай. Сутнасць барацьбы паміж бундаўцамі і сіяністамі, што часам набывала вострыя формы, вызначалася не прынцыповымі мэтамі, а канкурэнцыяй за ўплыў на «яўрэйскую вуліцу». Пад уплывам барацьбы «Искры» супраць эканамізму і тэрарызму да лета 1903 Бунд пазбавіўся гэтых ухілаў. Мясцовыя камітэты Бунд паступова ўзмацнялі і расшыралі агітацыйную і арганізатгарскую дзейнасць, звязаную са святкаваннем 1 Мая, распаўсюджвалі палітычныя адозвы, заклікалі на барацьбу з царызмам рабочых усіх нацыянальнасцей, праводзілі забастоўкі салідарнасці з рабочымі іншых гарадоў і рэгіёнаў краіны. Выхаванню палітычнай свядомасці і інтэрнацыяналізму садзейнічалі штогадовыя агіткампаніі сярод рабочых, прысвечаныя гадавінам адмены прыгоннага права (19 лютага), паўстання дзекабрыстаў (14 снежня), памяці герояў «Народнай волі» (1 сакавіка) і інш.
У рэвалюцыю 1905—07 вядучыя пазіцыі ў рабочым руху на Беларусі і ў Літве занялі арганізацыі РСДРП. Аднак сярод работнікаў дробнай прамысловасці і сферы абслугрўвання, у пераважнай большасці яўрэяў, Бунд пашырыў свой уплыў. Камітэты Бунда ўдзельнічалі ў арганізацыі студзеньскіх выступленняў пратэсту супраць расстрэлу пецярбургскіх рабочых 9(21).1.1905. VI канферэнцыя Бунда, (11-17.2(24.2-2.3).1905, Дзвінск) рэкамендавала камітэтам агітаваць народныя масы набываць зброю і вучыцца страляць, ствараць у кожным горадзе ўзброеныя атрады, аказваць узброенае супраціўленне пры сутычках з паліцыяй і войскам. Канферэнцыя падкрэсліла значэнне ўсеагульнай палітычнай забастоўкі як сродку «выклікаць шырокія масы на вуліцу» і прызнала неабходным у спрыяльныя моманты арганізаваць масавыя ўзброеныя дэманстрацыі і весці падрыхтоўку да ўсеагульнага народнага паўстання. Разам з тым яна выказалася за пашырэнне дзейнасці Бунда сярод неяўрэйскіх рабочых, стварэнне з прадстаўнікоў усіх сацыял-дэмакратычных арганізацый агульных камісій з мэтай забеспячэння адзінства рэвалюцыйных дзеянняў. У 1905 арганізацыі Бунда ўдзельнічалі ў падрыхтоўцы і правядзенні першамайскіх забастовак, дэманстрацый і мітынгаў, выступленнях салідарнасці з рабочымі Лодзі, Варшавы, Адэсы, Іванава-Вазнясенска, байкоту Булыгінскай думы, Кастрычшцкай і Снежаньскай палітычных стачак. Многія выступленні праводзіліся сумесна з арганізацыямі РСДРП, мясцовымі арганізацыямі ППС у Літве (у Гродне і Брэсце). У кастрычніку-снежні 1905 арганізацыі Бунда былі прадстаўлены ва ўсіх кааліцыйных саветах і камітэтах, што дзейнічалі ў гарадах Беларусі і Літвы. Разам з тым у 1905 яны нярэдка выступалі і адасоблена, арганізоўвалі асобныя стачкі, дэманстрацыі і мітынгі. У канцы 1905 Бунд падтрымліваў лозунг узброенага паўстання, але выказваўся супраць удзелу ў Часовым рэвалюцыйным урадзе. У лістоўцы «Таварышы» (лістапад 1905, на ідыш, рускай і польскай мовах) ЦК Бунда заклікаў рыхтавацца да ўзброенага паўстання, збліжацца з салдатамі, весці сярод іх агітацыю, вывучаць тэхнічныя ўмовы вулічнай барацьбы, ствараць баявыя дружыны. Разам з Пецярбургскім Саветам рабочых дэпутатаў, РСДРП, Партыяй сацыялістаў-рэвалюцыянераў Бунд у снежні 1905 падпісаў адозву «Да ўсяго народа», якая фактычна заклікала да ўсенароднага ўзброенага паўстання супраць царызму. Разам з іншымі левымі партыямі Бунд удзельшчаў у байкоце выбараў у 1-ю Дзяржаўную думу.
Практыка рэвалюцыйнай барацьбы штурхала Бунд да саюзу з РСДРП, якая таксама была зацікаўлена ў аб'яднанні сіл усіх нацыянальных сацыял-дэмакратычных партый і арганізацый, што дзейнічалі ў Расіі. У сувязі з гэтым у рабоце IV (Аб'яднаўчага) з'езда РСДРП (красавік 1906) удзельнічала дэлегацыя Бунда. З'езд сфармуляваў умовы аб'яднання з Бундам, якія ў жніўні 1906 былі зацверджаны VII з'ездам Бунда. На той час Бунд налічваў 274 арганізацыі, да 40 тыс. членаў, прызнаваў сябе сацыял-дэмакратычнай арганізацыяй яўрэйскага пралетарыяту, не абмежаванай у сваёй дзейнасці раённымі рамкамі. Ён прымаў праграму РСДРП (пазіцыя па нацыянальным пытанні заставалася адкрытай) і лічыў абавязковымі для сябе ўсе пастановы агульнапартыйных з'ездаў, але захоўваў свае мясцовыя арганізацыі і цэнтральныя ўстановы. Бунд меў права праводзіць з'езды, пасылаць сваіх прадстаўнікоў на з'езды і канфернцыі РСДРП, у яе ЦК. У гарадах шляхам агульных выбараў, без адрознення нацыянальнасці членаў партыі, павінны былі стварацца адзіныя кіраўнічыя камітэты, якія простай большасцю галасоў вырашалі б усе пытанні, агульныя для мясцовага пралетарыяту. Пагаджаючыся з умовамі аб'яднання, выпрацаванымі IV з'ездам РСДРП, VII з'езд Бунда разам з тым заклікаў усе свае арганізацыі весці ўнутрыпартыйную барацьбу за перабудову РСДРП на прынцыпах федэрацыі, пацвердзіў сваю вернасць праграме нацыянальна-культурнай аўтаноміі. Фактычнага аб'яднання Бунда з РСДРП, за выключэннем цэнтраў, не адбылося: агульнагарадскія камітэты па месцах не былі створаны.
У перыяд найвышэйшага ўздыму рэвалюцыі 1905—07 нізавыя арганізацыі Бунда, як і іншых рэвалюцыйных партый, фактычна перайшлі да адкрытай дзейнасці ў масах. Былі паслаблены жорсткія нормы цэнтралізму, уводзіўся выбарны прынцып фарміравання мясцовых кіруючых органаў і ўстаноў Бунда, ствараліся легальныя органы друку. Са снежня 1905 да лютага 1906 у Вільні на ідыш выдавалася штодзённая газета «Дэр Векер» («Будзільнік», 40-45 тыс. экз.), а пасля яе закрыцця з лютага 1906 да жніўня 1907 — «Фолькецайтунг» («Народная газета»). На рускай мове ў Вільні легальна выходзілі штотыднёвікі Бунд «Наше слово» (№ 1-9, чэрвень — жнівень 1906), «Наша трибуна» (№ 1-12, снежань 1906 — сакавік 1907). Легальны друк дапаўняўся нелегальным, у т.л. лістоўкамі. Да верасня 1905 за мяжою працягвалася выданне цэнтральнага органа Бунда «Арбейтэр Штыме», да студзеня 1906 — органа замежнага камітэта Бунда часопіса «Последние известия» (усяго з 1901 выйшла 256 нумароў). Са студзеня 1904 да лістапада 1905 у падполнай друкарні ў Расіі выдаваўся часопіс «Дэр Бунд» (11 нумароў).
У гэты час Бунд актывізаваў дзейнасць па арганізацыі сваіх прафсаюзаў. У адрозненне ад арганізацый РСДРП, якія выступалі за стварэнне беспартыйных (нейтральных) інтэрнацыянальных прафсаюзаў, Бунд ствараў асобныя прафсаюзы яўрэйскіх рабочых, падпарадкаваныя толькі яму. Камітэты Бунда ўводзілі ў бюро (праўленне) такіх прафсаюзаў сваіх прадстаўнікоў з правам «вета» — прыпынення выканання любога рашэння, якое супярэчыла праграме і тактыцы Бунда. Прафсаюзы, што прызнавалі кіраўніцтва Бунда, адлічвалі на яго карысць да 25 % сваіх даходаў. Гэта дзейнасць прывяла да таго, што ўзніклі паралельныя прафсаюзы — бундаўскія і інтэрнацыянальныя, якія нярэдка варожа ставіліся адзін да аднаго.
У перыяд адступлення рэвалюцыі Бунд усё цясней збліжаўся з меншавікамі, падтрымліваў іх лінію на саюз з кадэтамі. У час выбараў у II Дзяржаўную думу мясцовыя камітэты Бунда на нацыянальн платформе ўзаемадзейнічалі з выбарчымі блокамі іншых яўрэйскіх партый. Ідэйная барацьба з палітычным сіянізмам фармальна працягвалася, але фактычна Бунд станавіўся адной з плыняў сіянісцкага руху, афарбаванай у марксісцкі колер. Пасля задушэння Снежаньскага ўзброенага паўстання рэвалюцыйная агітацыя Бунда рэзка звузілася. Галоўным кірункам у яго дзейнасці стала арганізацыя легальнага эканамічнага і нацыянальна-культурнага рабочага руху ў межах прафсаюзаў. У 1906—07 Бунд удзельнічаў у правядзенні першамайскіх кампаній, якія прайшлі ў форме мірных агульнагарадскіх і групавых забастовак і не суправаджаліся, як раней, вулічнымі дэманстрацыямі і сутыкненнямі рабочых з паліцыяй і войскам.
Рэпрэсіі ў перыяд рэакцыі выклікалі масавы адліў з Бунд дробнабуржуазных элементаў, згортванне дзейнасці яго мясцовых арганізацый. Найбольшы спад адзначаны ў 1908. Аб'езд членамі ЦК Бунда буйных прамысловых цэнтраў Беларусі і Літвы паказаў, што большасць калектываў распалася, у партыі засталося каля 3 тыс. чалавек, якія практычна бяздзейнічалі. У крытычным стане апьшулася фінансавае становішча Бунда. Паступленні ў касы ЦК і замежнага камітэта зменшыліся з 141,5 тыс. франкаў у 1907 да 6,5 тыс. ў 1910. Арганізацыйнаму развалу спадарожнічаў ідэйны разброд, рост нацыяналістычных і ліквідатарскіх настрояў. На нарадзе членаў ЦК Бунда з удзелам прадстаўнікоў 6 найбольш буйных арганізацый у лютым 1908 цэнтральным было пытанне «Аб характары нашай далейшай работы». Частка ўдзельнікаў нарады выступіла з ідэямі трансфармацыі самадзяржаўя ў буржуазную манархію. Адмаўленне ад рэвалюцыі і ад барацьбы за гегемонію пралетарыяту вяло да прызнання толькі легальных форм барацьбы — думскай трыбуны, прафсаюза, культурна-асветных таварыстваў і інш.
Бундаўцы-партыйцы стаялі на антыліквідатарскіх пазіцыях і лічылі, што далейшая работа павінна ісці пад знакам падрыхтоўкі да новага рэвалюцыйнага выбуху. На V Агульнарасійскай канферэнцыі РСДРП (1908) па арганізацыйным пытанні бундаўцы галасавалі за прапанаваную бальшавікамі рэзалюцыю, якая звяртала асаблівую ўвагу на неабходнасць стварэння і ўмацавання нелегальных партыйных арганізацый, выкарыстання для работы сярод працоўных розных легальных таварыстваў.
Збянтэжанасць яўрэйскай рамеснай масы прайшла параўнальна хутка; на змену тым, хто пакінуў арганізацыі Бунда, прыйшло маладое папаўненне. Пэўны ўклад у ажыўленне работы на месцах зрабілі і бундаўскія функцыянеры, якія ў 1908-09 наведалі шэраг населеных пунктаў у мяжы аселасці. У выніку да пачатку новага рэвалюцыйнага ўздыму ў Расіі дзейнічала 12 арганізацый Бунда, у якіх налічвалася 13504 члены, у т.л. ў Вільні 800, Пінску 500, Дзвінску 500, Гродне 450 чалавек.
У перадваенныя гады лідары Бунда паступова зблізіліся з меншавікамі. Рэвізія рашэнняў V Агульнарасійскай канферэнцыі РСДРП пачалася фактычна адразу пасля сканчэння яе работы. VIII канферэнцыя Бунда (кастрычнік 1910) заклікала Бунд сканцэнтраваць увагу на пытаннях, што абмяркоўваюцца ў Дзяржаўнай думе, папулярызаваць выступленні сацыял-дэмакратаў, нацыянальныя патрабаванні яўрэяў і барацьбу за іх ажыццяўленне. Галоўнае месца ў рабоце занялі пытанні пра абарону правоў яўрэйскай абшчыны, мовы, суботняга адпачынку. Кіраўнікі Бунд адмовіліся ад удзелу ў VI (Пражскай) канферэнцыі РСДРП (1912), павялі барацьбу за зрыў яе рашэнняў. Ужо на нарадзе сацыял-дэмакратаў 29.2(13.3).1912, намаганнямі Бунда, была прынята рэзалюцыя, якая кваліфікавала канферэнцыю як узурпацыю бальшавікамі «партыйнага сцяга», заклікала ўсе арганізацыі ў Расіі і за мяжой пратэставаць супраць учыненага перавароту і не прызнаваць выбраныя ёю партыйныя цэнтры. IX канферэнцыя Бунда (чэрвень 1912) зняла патрабаванні дэмакратычнай рэспублікі і канфіскацыі памешчыцкіх зямель. Зацверджаная на ёй платформа прадугледжвала: барацьбу за адказнае міністэрства, свабоду кааліцый, скасаванне надзвычайнага становішча, шырокія грамадзянскія правы, мясцовае і гарадское самакіраванне, ліквідацыю мяжы аселасці і нацыянальнае раўнапраўе, пашырэнне рабочага заканадаўства на рамеснікаў. Асноўныя рашэнні гэтай канферэнцыі паўтарыла палітычная платформа меншавізму, зацверджаная ў 1912 т.зв. «жнівеньскім блокам». У раздзеле па нацыянальным пытанні сцвярджалася, што бундаўская тэорыя культурна-нацыянальнай аўтаноміі не пярэчыць праграме расійскай сацыял-дэмакратыі.
У залежнасці ад змены палітычнай праграм мяняліся адносіны вярхоў Бунда і да рэвалюцыйнай барацьбы яўрэйскіх рабочых. Прыкладна да сярэдзіны 1908 ЦК і мясцовых арганізацый прымалі актыўны ўдзел у кіраўніцтве стачкамі гарбароў, шчаціннікаў, панчошніц і інш., наладзілі некалькі буйных палітычных выступленняў. У далейшым Бунд фактычна адмовіўся ад удзелу ў агульнарускіх выступленнях. Асноўнай формай барацьбы Бунда былі «петыцыйныя кампаніі», або збор подпісаў пад рознымі зваротамі ў Дзяржаўную думу з просьбамі дазволіць свабоду прафсаюзам, рабочым таварыствам і справаводства ў іх весці на яўрэйскай мове, адмяніць мяжу аселасці, за нацыянальнае раўнапраўе, вызваленне арыштаваных членаў сацыял-дэмакратычнай фракцыі і інш.
У 1913 пад кіраўніцтвам Бунда дзейнічалі 26 легальных і 65 нелегальных прафсаюзаў яўрэйскіх рабочых. Дзейнасць бундаўскага падполля мала чым адрознівалася ад легальных арганізацый, у ёй пераважала палітыка-культурна-асветніцкая прапаганда.
3 пачаткам 1-й сусветнай вайны Бунд фактычна адмовіўся ад антыўрадавай дзеннасці. ЦК Бунда разам з Краявым камітэтам СДКПіЛ і ЦК у ліпені 1914 выдалі сумесную адозву «Да пралетарыяту Польшчы», у якой выкрывалі прычыны і імперыялістычны характар вайны, заклікалі пралетарыят ваюючых дзяржаў да барацьбы за звяржэнне капіталістычнага ладу. У лістападзе 1914 на пашыраным пасяджэнні ЦК Бунда сфармулявана афіцыйная пазіцыя пра адносіны да вайны і прыняты маніфест «Аб вайне», у якім вызначаны антымілітарысцкія дэмакратычныя патрабаванні. У далейпшм, калі пачалося масавае высяленне яўрэяў з прыфрантавой паласы, ЦК Бунда страціў сувязь з мясцовымі арганізацыямі і распаўся. Уцалелі арганізацыі ў Вільні, Гомелі, Бярдзічаве і Кіеве. Але і яны страцілі сувязі паміж сабой, адмовіліся ад рэвалюцыйнай дзеннасці. Толькі ў Гомелі 18 красавіка (1 мая) 1915 у некалькіх майстэрнях былі распаўсюджаны першамайскія адозвы. Дзейнасць бундаўцаў у прыфрантаврй зоне была абмежавана арганізацыяй дабрачыннай дапамогі высяленцам, бежанцам і беспрацоўным. Канферэнцыя Бунда (чэрвень 1915, Кіеў) пад уплывам узросшых антываенных настрояў найважнейшымі былі прызнаны 2 лозунгі — неадкладнае звяржэнне манархіі і барацьба за мір. Свае надзеі на дэмакратычную рэспубліку канферэнцыя звязала з сацыял-дэмакратычнай фракцыяй Дзяржаўнай думы. Але вясной 1916 на нарадзе пры ЦК Бунда, у якой удзельнічалі прадстаўнікі арганізацый з 7 гарадоў, верх узялі абаронцы.
У рэвалюцыйнай Расіі (1917 — 1923)
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 колькасць арганізацый Бунда стала хутка павялічвацца. У сакавіку 1917 ЦК Бунда аднавіў выданне газеты «Арбейтэр Штыме». Праграма і тактыка Бунда па асноўных пытаннях супадалі з меншавіцкімі. X канферэнцыя Бунда (1-6(14-19).4.1917, Петраград) у сваіх резалюцыях выказалася супраць удзелу сацыял-дэмакратаў у кааліцыйным Часовым урадзе, за скліканне Устаноўчага сходу. На ёй была вызначана сутнасць нацыянальна-культурнай аўтаноміі для яўрэяў і метады яе ажыццяўлення, прыняты рэзалюцыі: пра ўдзел у рабоце агульнарасійскага яўрэйскага з'езда, аб партыйнай прэсе, адносінах да яўрэйскіх дэмакратычных партый, правах яўрэйскай мовы, адмене нацыянальных абмежаванняў і інш. Выбраны новы склад ЦК, з удзелам якога пазней сфарміраваны абласныя камітэты. Бундаўцы ўдзельнічалі ў стварэнні мясцовых Саветаў, камітэтаў грамадскай бяспекі, харчовых камітэтаў і інш.
У пачатку жніўня 1917 ЦК Бунда надрукаваў зварот «Да ўсіх арганізацый» з заклікам правесці выбары дэлегатаў на аб'яднаўчы з'езд РСДРП асобна ад меншавікоў. На гэтым з'ездзе (19-26.8(1-8.9).1917, Петраград, каля 40 дэлегатаў ад 20 тыс. членаў Бунда) дэлегаты-бундаўцы падзяляліся на інтэрнацыяналістаў (каля 15) і абаронцаў. З'езд даў Бунду права мець сваіх прадстаўнікоў ва ўсіх мясцовых камітэтах і ў ЦК РСДРП. У час карнілаўшчыны Бунд выступіў у падтрымку А. Керанскага, супраць перадачы ўлады Саветам. Восенню 1917 у Бундзе налічвалася 30 тыс. членаў. У той жа час узмацніліся разыходжанні па карэнных пытаннях рэвалюцыі, з'явіліся фракцыі ў многіх арганізацыях. У ліпені-кастрычніку 1917 бундаўцы стварылі свае фракцыі ў шэрагу Саветаў і органаў самакіравання, удзельнічалі ў фарміраванні атрадаў самаабароны ў час яўрэйскага пагрому. На II Усерасійскім з'ездзе Саветаў разам з меншавікамі і эсэрамі бундаўцы пакінулі з'езд.
Правыя бундаўцы варожа аднесліся да Кастрычніцкай рэвалюцыі, левыя былі схільны падтрымаць яе, значная частка вагалася. Нарада пры ЦК Бунда 20.11(3.12).1917 расцаніла Кастрычніцкую рэвалюцыю як справу «неарганізаваных і несвядомых мас», якія пайшлі за бальшавікамі, і прыйшла да высновы, што «дэмагагічныя заклікі бальшавікоў цяпер не могуць быць ажыццёўлены, яны прывядуць пралетарыят да расчаравання, адчаю, да поўнага разгрому і страты даверу да ідэі сацыялізму». Нарада заклікала не прызнаваць савецкай улады, змагацца за пераход улады да ўсей рэвалюцыйнай дэмакратыі.
У снежні 1917 адбыўся VIII з'езд Бунда, на якім выявіліся разыходжанні поглядаў на многія праблемы. Па пытанні пра дзяржаўнага ладу Расіі частка дэлегатаў выступала за федэрацыю, большасць сцвярджала, што гэта прывядзе да сепаратызму, пашкодзіць кансалідацыі класавых сіл пралетарыяту Расіі. У сувязі з роспускам бальшавікамі 5(18).1.1918 Устаноўчага сходу бундаўцы разам з іншымі апазіцыйнымі сіламі ўдзельнічалі ў правядзенні палітычнай забастоўкі ў Віцебску, супраць разгону Устаноўчага сходу пратэставалі многія іншыя арганізацыі Бунда.
Напачатку 1918 году бундаўцы былі кааптаваныя ў склад Рады і Народнага сакратарыяту БНР. Пазней прадстаўнікі гэтай арганізацыі ў адносінах да БНР сталі ў апазіцыю.
XI канферэнцыя Бунда (16-22.3.1919, Мінск) прызнала савецкую ўладу і заклікала падтрымліваць яе, актыўна змагацца супраць унутранай і знешняй контррэвалюцыі. Аднак Бунд заявіў, што ў дачыненні да бальшавікоў ён застаецца «партыяй апазіцыі».
У чэрвені 1919 ЦК Кампартыі Літвы і Беларусі прыняў пастанову пра роспуск Яўрэйскага камуністычнага саюза, дзейнасць якога вяла, на думку бальшавікоў, да арганізацыйнага і ідэйнага адасаблення яўрэйскага пралетарыяту. За 1918-19 колькасны склад арганізацый Бунда моцна скараціўся. На XII канферэнцыі (красавік 1920, 61 дэлегат ад 29 арганізацый) пад націскам правячай бальшавіцкай партыі левыя бундаўцы прынялі рашэнне пра выхад Бунда з партыі меншавікоў, прызнанне праграмы РКП(б) і далучэнне да Камінтэрна. Імкнучыся захаваць аўтаномію, яны дамагаліся надаць Бунду функцыі яўрэйскай секцыі пры агітпрапе ЦК РКП(б), але безвынікова. XIII надзвычайная канферэнцыя Бунда (красавік 1920) пасля цяжкай дыскусіі заявіла пра далучэнне яго да РКП(б) на ўмовах Камінтэрна. Правыя бундаўцы, якія не прызналі гэта рашэнне, на сваёй канферэнцыі (красавік 1920, Віцебск) аб'ядналіся ў Бунд сацыял-дэмакратычны. Яго лідары (Р. Абрамовіч, У. Касоўскі, В. Медэм, Г. Арансон) занялі выразна антысавецкія пазіцыі. Левае крыло замежных арганізацый сацыял-дэмакратычнага Бунда на чале з Р. Абрамовічам выступала за негвалтоўнае адхіленне бальшавікоў ад улады.
У пач. 1920-х гадоў Бунд у савецкай краіне знік з палітычнай арэны. У 1923 самаліквідаваліся найбуйнейшыя арганізацыі Бунда ў Віцебску і Гомелі, многія іх члены ўступілі ў бальшавіцкую партыю. Распадам і самаліквідацыяй закончылі сваё існаванне астатнія арганізацыі Бунда.
У 1930-я гады беспадстаўна былі рэпрэсіраваны былыя бундаўскія лідары А. Вайнштэйн, М. Рафес, М. Фрумкіна і інш.
У міжваеннай Польшчы
На тэрыторыі, што паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 адышла да Польшчы, Бунд існаваў да 1939 як самастойная партыя, меў уплыў на яўрэйскіх рабочых і рамеснікаў у гарадах і мястэчках, дзейнічалі яго гарадскія, раённыя і акруговыя камітэты. У асноўным стаяў на пазіцыях легальнай парламенцкай дзейнасці. Яго галоўнае патрабаванне — дазволіць яўрэйскаму насельніцтву мець нацыянальна-культурную аўтаномію. Ставіліся і іншыя дэмакратычныя патрабаванні. У адносінах да Заходняй Беларусі Бунд у цэлым падтрымліваў патрабаванне аб яе самавызначэнні, але не даводзіў яго да права на аддзяленне ад Польшчы.
У 1922 левае крыло Бунда, што аб'ядноўвала каля 1/3 членаў і стаяла на радыкальных сацыялістычных пазіцыях, выдзелілася ў самастойную арганізацыю — Камуністычны Бунд (Камбунд), які ў 1923 увайшоў у склад Кампартыі Польшчы. Бунд зблізіўся з Польскай сацыялістычнай партыяй, з 1930 уваходзіў у склад Сацыялістычнага рабочага інтэрнацыянала, выступаў за арганізацыйную самастойнасць яўрэйскіх рабочых і на гэтай падставе ствараў прафсаюзы паводле нацыянальнай прыкметы. Арганізацыі Бунда і яго друкаваны орган газета «Фольксцайтунг» вялі ідэалагічную барацьбу супраць Кампартыі Польшчы, змагаліся супраць прафсаюзнага актыву, які ішоў за камуністамі. У 2-й пал. 1920-х — 1930-я гады ў шэрагу гарадскіх і акруговых арганізацый Бунда дзейнічала левае крыло, якое стаяла на класавых сацыялістычных пазіцыях, а асобныя групы самастойна выстаўлялі радыкальныя патрабаванні.
У 1933 — пач. 1935 Бунд выступаў супраць утварэння адзінага рабочага фронту, які прапанавала кампартыя. На VI з'ездзе (люты 1935) Бунд выказаўся за стварэнне «арганічнага адзінства рабочага руху». У прынятай з'ездам «Дэкларацыі прынцыпаў» адзначалася неабходнасць «пазітыўных адносін з боку міжнароднага рабочага класа да Савецкага Саюза» з той умовай, каб такіх жа адносін прытрымліваўся і Савецкі Саюз да сацыялістычнага руху. На з'ездзе патрабаванне нацыянальна-культурнай аўтаноміі было заменена новым заклікам — агульнай аўтаноміі яўрэйскага насельніцтва ў культурным, эканамічным і палітычным жыцці. У 2-й пал. 1935 пад націскам антыфашысцкага народнага руху, патрабаванняў рабочых і нізавых арганізацый Бунда яго кіраўніцтва пайшло на ўстанаўленне адзінства дзеянняў з іншымі партыямі, у т.л. камуністамі. Прадстаўнікі Бунда ўваходзілі ў склад адзінафрантавых камітэтаў і камісій, удзельнічалі ў арганізацыі выступленняў (забастовак, дэманстрацый, мітынгаў), што ў 1936 — 1-й пал. 1937 праходзілі пад лозунгам адзінага рабочага і антыфашысцкага народнага фронту і былі накіраваны супраць фашызму і падрыхтоўкі новай вайны. Аднак у 2-й пал. 1937 Бунд адмовіўся ўдзельнічаць у адзіным фронце барацьбы сумесна з КПП. Адной з асноўных прычын адмовы былі палітычныя рэпрэсіі ў СССР.
Нягледзячы на антысіянісцкую фразеалогію, у практычнай дзейнасці (правядзенне выбараў, эканамічных акцый) Бунд часта выступаў сумесна з «Паалей Цыёнам». Пад яго ўплывам знаходзіўся шэраг кааператыўных, культурных і спартыўных арганізацый, у т.л. «народныя універсітэты» (ахоплівалі пераважна моладзь), яўрэйская школьная арганізацыя, банк яўрэйскіх кааператываў, арганізацыя яўрэйскіх жанчын-работніц. Пад арганізацыйным і палітычным кіраўніцтвам Бунда знаходзілася маладзёжная арганізацыя Югенд-Бунд «Цукунфт».
Бунд спыніў існаванне ў канцы 1939, калі на далучаных да СССР тэрыторыях дзейнасць палітычных партый, акрамя камуністычнай, была забаронена савецкім урадам.
Сен-Марсель (Вале-д’Аоста)
Сен-Марсель (Saint-Marcel) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Вале-д’Аоста.
Насельніцтва складае 1227 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 29 чал./км². Займае плошчу 42 км². Паштовы індэкс — 11020. Тэлефонны код — 0165.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Marcello.
Калінін (Сматравабудскае сельскае паселішча)
Калінін (Калинин) — пасёлак у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сматравабудскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае пасля Другой сусветнай вайны.
Сможэ
Сможэ (Смо́же) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Баўлы
Баўлы (Бавлы, Баулы) — горад (з 1997) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Баўлінскага раёна Татарстана. Насельніцтва 22,9 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1658 годзе.
Прадпрыемства разведкі і здабычы нафты, харчовая прамысловасць, ЖКГ.
Крыло птушкі
Крыло птушкі — парная пярэдняя канечнасць у птушак, будова якой як правіла дазваляе ствараць пад'ёмную сілу. Крылы надаюць птушкам здольнасць да палёту.
У нелятаючых птушак крылы альбо атрафіраваліся, альбо адсутнічаюць зусім (да прыкладу, у ківі).
Змітрок Астапенка
Змітрок Астапенка, поўнае імя Дзмітрый Емяльянавіч Астапенка (, в. Сяргееўка Клімавіцкага павета, цяпер Шумяцкі раён, Смаленская вобласць  — кастрычнік, Карпаты, ; Псеўданімы: З. Лірнік; К. Качкін (з Ю. Таўбіным); Клім Качкін (з Ю. Таўбіным); Мсціслаўцы (з А. Куляшовым і Ю. Таўбіным)) — беларускі паэт, перакладчык.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. Вучыўся ў Мсціслаўскім педагагічным тэхнікуме, у 1930 годзе перавёўся ў Мінскі Белпедтэхнікум. Восенню 1931 года разам з С. Астрэйкам, У. Дудзіцкім, Л. Калюгам, С. Русаковічам, У. Сядурам і некаторымі іншымі «забастоўшчыкамі» за ўцёкі «з прарыву» па збіранні мерзлай бульбы ў калгасе «Сцяпянка» выключаны з тэхнікума з «воўчым білетам» як «нацдэм». У 1931 годзе паступіў у БДУ. Атрымаў вышэйшую або няскончаную вышэйшую адукацыю. Працаваў у рэдакцыях рэспубліканскіх газет і часопісаў. Арыштаваны 16 сакавіка 1933 у Мінску па адрасе: Праязны завулак, д. 8, кв. 5 па справе «Беларускай народнай грамады». Асу­джаны 10 жніўня 1933 як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» да 3 гадоў ППК. Пакаранне адбываў у Марыін­ску Кемераўскай вобласці, але знаходзіўся не ў ­лагеры, а на пасяленні (некаторы час разам з М. Лужаніным). Пасля вызвалення ў чэрвені 1935 жыў у Маскве па адрасе: Смаленскі бульваp, д. 15, п. 48, працаваў настаўнікам рускай мовы і літаратуры ў школе № 252 Дзяржын­скага раёна.
Вызвалены магчыма ў 1942. У час Другой сусветнай вайны ў складзе групы выведнікаў ён быў перакінуты ў Чэхаславакію, дзе, паводле афіцыйнай версіі, загінуў. Аднак як сведчаць некаторыя дакументы (асабовая справа А. № 9935-с), у 1949 ён быў асу­джаны да высылкі (верагодна, у Краснаярскі край). У тым, што паэт не загінуў, быў упэўнены (па словах крытыка А. Марціновіча) і яго былы аднакурснік яшчэ па Мсціслаўскім педагагічным тэхнікуме, калега і сябра Змітрака Астапенкі паэт А. Куляшоў, які сведчыў, што ўжо пасля вайны «знаёмы твар [Зм. Астапенкі] неяк прамільгнуў у вірлівым маскоўскім натоўпе». Далейшы лёс невядомы. Па першай справе рэабі­літаваны судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда БССР 24.8.1956, па другой — прэзідыўмам Вярхоўнага суда БССР 29.12.1954. Асабовыя справы З. Астапенкі № 14618 і № 9935-с з фотаздымкамі захоў­ваюцца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1926. Аўтар зборнікаў паэзіі «На ўсход сонца» (1931), «Краіне» (1931), «Абураныя» (1932), «Выбранае» (1957, уключана паэма «Эдэм»), «Вершы і паэмы» (1968), кніжка-малюнак для дзяцей «Трактар» (1933), зборнік «Як шум дажджу» з друку не выйшаў, захаваліся толькі гранкі. Пісаў апавяданні. Стаяў ля вытокаў беларускай навукова-фантастычнай літаратуры, аўтар навукова-фантастычнага рамана «Вызваленне сіл» (часопіс «Маладняк», 1932).
Пераклаў раманы М. Горкага «Маці» (1932), «Ваколіцы» (1931, разам з М. Багуном), аповесці П. Голубева «Завіруха» (1930), М. Дончанкі «Ударны атрад» (1932), творы іншых рускіх і ўкраінскіх пісьменнікаў.
Эдуард Іосіфавіч Груда
Эдуард Іосіфавіч Гру́да (, вёска Данілавічы, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1974, Даследаванне аналітычных уласцівасцяў развязкаў некаторых дыферэнцыяльных сістэм першым метадам Ляпунова), член-карэспандэнт НАН Беларусі (1984), прафесар (1991).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1959). Працаваў у Інстытуце матэматыкі НАН Беларусі. Асноўныя працы па тэорыі дыферэнцыяльных і інтэгральных раўнанняў. Пабудаваў і даследаваў шэраг метадаў пабудовы развязкаў дыферэнцыяльных, інтэгральных і інтэгра-дыферэнцыяльных раўнанняў і сістэм, пабудаваў тэорыю характарыстычных вектараў для сістэм Пфафа, распрацаваў тэорыю перыядычных развязкаў перыядычных дыферэнцыяльных сістэм у крытычных выпадках.
Навуковыя працы
Каля 110 навуковых прац, сярод якіх:
Сопіт (Сколіўскі раён)
Сопіт (Со́піт) — вёска ў Сколіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Краснаўскі сельсавет
Кра́снаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Краснаўка.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Каралёваслабадскога і Коўчыцкага сельсаветаў. 29 ліпеня 1961 года Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Казлоўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Завічча, Міхайлаўка, Новая Беліца і Старая Беліца).
Эканоміка
На тэрыторыі сельсавета буйным сельскагаспадарчым прадпрыемствам з’яўляецца Міхайлаўскае-агра. Гэтак жа працуюць два прадпрыемствы лясной гаспадаркі Светлагорскага лясгаса ў вёсках Краснаўка і Коўчыцы 2. На тэрыторыі сельсавета зарэгістравана адна прыватная фермерская гаспадарка. Гандлёвае абслугоўванне ажыццяўляе Светлагорскае райпо ў вёсках: Міхайлаўка, Краснаўка, Коўчыцы 2, Данілоўка, Васілёўка, Каралёва Слабада 2. Астатнія вёскі абслугоўваюцца аўталаўкай. Медыцынскае абслугоўванне прадстаўлена 3 фельчарска-акушэрскімі пунктамі ў Краснаўцы, Коўчыцах 2, Васілёўцы. На тэрыторыі сельсавета працуе: Краснаўская яслі-сад сярэдняя школа. Дом культуры ў вёсках Міхайлаўка і Коўчыцы 2. Бібліятэкі ў Краснаўцы і Міхайлаўцы.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1497 чалавек, з іх 85,1 % — беларусы, 12,9 % — рускія, 0,9 % — украінцы.
Органы мясцовай улады
Мясцовая ўлада прадстаўлена Краснаўскім сельскім Саветам дэпутатаў і сельскім выканаўчым камітэтам. Месца знаходжання — вёска Краснаўка, вуліца Дарожная, дом 3.
Савет дэпутатаў падзелены на 11 акруг.
NGC 5303B
NGC 5303B (іншыя абазначэнні — MCG 7-28-66, ZWG 218.46, KUG 1345+385B, KCPG 397B, PGC 48920) — спіральная галактыка (Sbc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Барок (Вішнеўскі сельсавет)
Баро́к (, Борок) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавета.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Абу Мустафа аль-Шэйбані (нар. 1959, Насірыя), таксама вядомы як Хамід Таджыл Фарыд аль-Атабі або Хамід аль-Шэйбані — лідар іракскай групоўкі «Катаіб Саід аш-Шухада» і сеткі кантрабнадыстаў, якая стала адной з так званых «спецгруп».
Трыумф смерці (карціна)
«Трыумф смерці» — карціна Пітэра Брэйгеля Старэйшага, напісаная каля 1562 года.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1959 годзе ў горадзе Насірыя.
Трыумф смерці (карціна)
Карціна ўяўляе сабой панараму выпаленай бясплоднай зямлі, на якой армія шкілетаў сее жах, хаос і смерць, падвяргаючы мірных жыхароў разнастайным катаванням. Асуджаныя ў страху разбягаюцца, хтосьці спрабуе даць адпор, а хтосьці проста іграе на лютні, імкнучыся не заўважаць таго, што адбываецца. Шкілет у цэнтры карціны на кані люта косіць людзей велізарнай касой, і звар'яцелы люд натоўпам бяжыць у сховішча, якое насамрэчы з'яўляецца велізарнай пасткай у форме труны. Усе без разбору — ад селяніна да караля — становяцца ахвярамі пераможнай смерці. Свет гіне пад пахавальны бой званоў, у якія званяць шкілеты ў верхнім левым вугле карціны.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Біяграфія
Падчас праўлення Садама Хусейна збег у Іран. У выгнанні Шэйбані далучыўся да іракскай шыіцкай апазіцыі, уступіўшы ў шэрагі «Бадры», ваенізаванага крыла Вярхоўны савета ісламскай рэвалюцыі ў Іраку. Пасля амерыканскага ўварвання ён вярнуўся на радзіму, дзе арганізаваў кантрабанду зброі для шыіцкіх баевікоў. Сетка Шэйбані супрацоўнічала з групоўкай «Асаіб Ахль аль-Хак» Каіса Хазалі і іншымі так званымі «спецыяльнымі групамі». Значную дапамогу кантрабандыстам аказвала спецпадраздзяленне КВІР Ірана «Кодс».
Трыумф смерці (карціна)
Вялікая колькасць элементаў на карціне адлюстроўвае шматлікія аспекты паўсядзённага жыцця XVI стагоддзі — ад дэталяў адзення да папулярных забаў, такіх як ігральныя карты і нарды. Брэйгель намаляваў розныя музычныя інструменты, старадаўні механічны гадзіннік, сцэну палявання і пахавальны абрад, а таксама разнастайныя пакаранні смерцю — калесаванне, павешанне, абезгалоўванне, і нават утапленне з прывязаным да шыі жоранам.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Біяграфія
Мяркуецца, што сетка Шэйбані, акрамя паставак зброі, нясе адказнасць за выбух у ліпені 2005 года ў горадзе Басра, у выніку якога загінулі тры брытанскіх вайскоўца.
Трыумф смерці (карціна)
У «Трыумфе смерці» Брэйгель злучыў дзве розныя выяўленчыя традыцыі — звыклую для яго гравюру Паўночнага Адраджэння на тэму Скокаў смерці і італьянскую канцэпцыю Трыумфу смерці, якую ён мог бачыць на фрэсках Палацца Склафані ў Палерма і могілках Кампа-Санта ў Пізе.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Біяграфія
12 красавіка 2005 года Цэнтральны крымінальны суд Ірака выдаў ордэн на яго арышт. Улады абяцалі ўзнагароду ў памеры 200 000 долараў за інфармацыю пра месцазнаходжанне кантрабандыста. У 2006 годзе Шэйбані бяжыць у Іран, але ўжо ў 2010-м вяртаецца назад. Гэта адбылося з нагоды стварэння ў верасні 2010 года кааліцыйнага ўрада прэм’ер-міністра Ірака Нуры аль-Малікі з лідарам шыіцкіх паўстанцаў Муктадой ас-Садрам.
Трыумф смерці (карціна)
Большасць мастацтвазнаўцаў сыходзяцца ў меркаванні, што ў «Трыумфе смерці», як і ў іншых працах падобнай тэматыкі — «Вар'яцкай Грэце» і «Падзенні мяцежных анёлаў» Брэйгель выказаў грамадскія настроі трывогі і нявызначанасці, якія панавалі ў суровай атмасферы Іспанскіх Нідэрландаў напярэдадні Нідэрландскай рэвалюцыі.
Абу Мустафа аль-Шэйбані
Біяграфія
У 2013 годзе Шэйбані ўзначаліў групоўку «Катаіб Саід аш-Шухада».
Трыумф смерці (карціна)
Гісторыя карціны прасочваецца да 1614 года, калі яна ўпершыню дакладна згадваецца ў вопісе маёмасці Філіпса ван Валкенісэ з Антверпена. Да 1745 года, змяніўшы некалькіх уладальнікаў, карціна апынулася ва ўласнасці Ізабелы Фарнезэ. Да 1827 года яна заставалася ў палацы Ла-Гранха, пасля чаго была перададзена ў музей Прада, дзе і захоўваецца дагэтуль.
Аляксандр Васільевіч Топчыеў
Аляксандр Васільевіч То́пчыеў (Александр Васильевич Топчиев;  — ) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, доктар хімічных навук (1944), прафесар (1944), акадэмік Акадэміі навук СССР (1949), правадзейны член Балгарскай і Чэхаславацкай Акадэмій навук, член-карэспандэнт Акадэміі навук Румыніі і Германскай акадэміі навук, ганаровы член Венгерскай акадэміі навук.
Біяграфія
Нарадзіўся ў слабадзе Міхайлаўка (сучасны горад у Валгаградскай вобласці Расіі). Скончыў 7 класаў школы і паступіў на вучобу хімічнае аддзяленне тэхнікума саматужнай вытворчасці ВСНГ РСФСР у Маскве. Тэхнікум скончыў у 1925 годзе, выкладаў у ім у 1925—1928 гадах і паступіў у Маскоўскі хіміка-тэхналагічны інстытут. Інстытут скончыў у 1930 годзе і застаўся працаваць у ім аспірантам-асістэнтам на кафедры арганічнай хіміі, у 1932—1938 гадах — яе дацэнт. У 1937 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «О нитровании окислами азота углеводородов и других органических соединений». У 1938—1941 гадах працаваў у Маскоўскім тэхналагічным інстытуце харчовай прамысловасці, дзе займаў пасаду загадчыка кафедры арганічнай хіміі. У 1942—1962 гадах А. В. Топчыеў у Маскоўскім нафтавым інстытуце, дзе займаў пасады загадчыка кафедры арганічнай хіміі і хіміі нафты і дырэктара інстытута (у 1943—1947 гадах). У 1944 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Некоторые новые пути нитрования углеводородов». Адначасова з працай у Маскоўскім нафтавым інстытуце з 1947 па 1949 год займаў пасаду намесніка міністра вышэйшай адукацыі СССР. У 1958 годзе ўзначаліў Інстытут нафтахімічнага сінтэзу Акадэміі навук СССР.
4 чэрвеня 1949 года абраны правадзейным членам Акадэміі навук СССР, у 1949—1958 гадах — галоўны вучоны сакратар яе Прэзідыума, у 1958—1962 гадах — віцэ-прэзідэнт.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар больш за 300 навуковых прац па даследаванню галагенавання, нітравання, алкіліравання і полімерызацыі вуглевадародаў, па сінтэзе і даследаванні фотахімічных уласцівасцей крэмнійарганічных злучэнняў. Займаўся вывучэннем складу і ўласцівасцей нафты і прадуктаў яе перапрацоўкі.
Сярод апублікаванага:
А. В. Топчыеў таксама займаў пасады
У 1957—1961 гадах узначальваў рэдакцыйную калегію серыі выданняў «Навукова-папулярная літаратура», у 1961—1962 гадах — рэдакцыйна-выдавецкі камітэт Акадэміі навук СССР. З 1961 года быў галоўным рэдактарам часопіса «Нефтехимия», з 1962 года — старшынёй рэдакцыйнай калегіі міжнароднага штогодніка «Наука и человечество».
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета РСФСР у 1955—1962 гадах.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна (1953, 1957), ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945), медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і інш. Лаўрэат Сталінскай прэміі 1950 года і Ленінскай прэміі 1962 года.
Касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў (Канічы)
Касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў — каталіцкі храм у вёсцы Канічах Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Размяшчаецца на ўсходняй ускраіне вёскі
Гісторыя
Першая ўзгадка аб касцёле ў Канічах адносіцца да 1830-х гадоў (па іншых звестках — 1825 года), калі ўладальніца вёскі заснавала капліцу, якая служыла сямейнай пахавальняй гэтага роду. Каталіцкі прыход таксама ўзгадваецца ў адным з рэвізскіх дакументаў 1841 года.
Будаўніцтва цаглянага касцёла распачалося ў 1900 годзе над магільным склепам Цеханавецкіх. Спачатку храм меркавалася ўзвесці ў іншай частцы вёскі, аднак на месцы планаванага будаўніцтва загінуў чалавек, што палічылі дрэнным знакам. Паводле ўзгадак вяскоўцаў, дзеля таго, каб даставіць гліняныя цагліны будаўнікам, людзі выбудоўваліся ў доўгую чаргу і перадавалі іх з рук у рукі, а ў сам раствор для трываласці дадавалі курыныя яйкі, тварог і вапну. Узвядзенне храма скончылася ў 1910 годзе. Дакладнае імя святога, у гонар якога быў асвячоны касцёл невядома, аднак прыход меў філіяльны статус.
Падчас Другой сусветнай вайны ў купал касцёла трапіў снарад, а з самога храма ў Германію былі вывезены інтэр’ер і арган. У пасляваенны час храм спрабавалі зруйнаваць, вырываючы кавалкі сценаў з дапамогай трактароў, але цалкам знішчыць будынак не атрымалася — разбуранымі апынуліся толькі дзве калоны пры ўваходзе. У цяперашні час парафія адраджаецца пад найменнем Анёлаў-Ахоўнікаў.
Архітэктура
Касцёл — помнік архітэктуры неараманскага стылю, паводле іншых крыніц — неабарока. Двухвежавы прамавугольны ў плане будынак з вылучанай апсіднай часткай, звонку прамавугольнай, знутры паўкруглай, завершанай трохвугольным франтонам, раскрапаваным пілястрамі. Фасады неатынкаваны, апрацаваны пілястрамі і завершаны развітым антаблементам. Галоўны фасад трохчасткавы, фланкіраваны чатырохграннымі вежамі, расчлянёны паўкруглымі люкарнамі, арачнымі аконнымі праёмамі і падзелены антаблементам. Завяршэнне вежаў не захавалася. Высока размешчаны вокны з паўцыркульнымі імпастамі.
Дэкаратыўнае ўбранне інтэр’ера і большая частка перакрыццяў не захавалася. Унутры зала была перакрыта цыліндрычным скляпеннем, паўкруглая алтарная частка, накрытая двухсхільным дахам — паўсферычнай конхай. Атынкаваныя сцены крапаваны пілястрамі і апяразаны прафіляваным карнізам з сухарыкамі. Пад апсідай захавалася скляпеністая крыпта.
Па ўспамінах старажылаў, касцёл славіўся сваім багатым інтэр’ерам на ўсё наваколле. Ён быў упрыгожаны фрэскамі і роспісамі, меў арган, які быў выраблены ў Германіі. Лаўкі для сядзення былі зроблены з моранага дубу. На вокнах меліся каляровыя вітражы. Прадметы інтэр’еру аздабляліся чырвоным аксамітам. У ходзе нямецкай акупацыі ўнутранае ўбранства было разрабавана.
Георгій Няфёдавіч Захараў
Гео́ргій Няфё́давіч Заха́раў (Георгий Нефёдович Захаров,  — ) — ваенны лётчык, генерал-маёр авіяцыі. Герой Савецкага Саюза (1945).