cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мікалай Уладзіміравіч Шалыга
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1973).
Узнагароды
Прэмія НАН Беларусі (2013) за цыкл прац «Сістэма біясінтэзу хларафіла і фотасінтэтычны апарат як фактары павышэння ўстойлівасці і прадукцыйнасці сельскагаспадарчых культур».
Навуковая дзейнасць
Устанавіў тонкія механізмы рэгуляцыі актыўнасці антыаксідантнай ахоўнай сістэмы расліннай клеткі. Распрацаваў тэарэтычныя асновы павышэння ўстойлівасці раслін да фотаакісляльнаму стрэсу, выкліканаму залішнім накапленнем эндагенных парфірынаў, а таксама новыя эфектыўныя метады адбору перспектыўных сортаабразцоў злакавых культур з падвышанай устойлівасцю да экстрэмальных фактараў навакольнага асяроддзя — глебавай засухі, нізкатэмпературных стрэсу і падтаплення. Суаўтар новага гатунку азімай пшаніцы Амелія. З яго ўдзелам распрацавана энергазберагальная тэхналогія атрымання кармавой дабаўкі на аснове водарасцяў. Пад яго кіраўніцтвам створана адзіная ў Рэспубліцы Беларусь калекцыя жывых гаспадарча карысных водарасцяў, у якой маюцца штамы-прадуцэнты ўнікальных антыаксідантаў (фікаціаніна і астаксантіна).
Аўтар 275 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 2 каталогаў, 2 метадычных указанняў, 2 рэкамендацый, 10 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Лебядзі (прыпыначны пункт)
Лебядзі́ (, Лебяды, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Лебядзі.
Японская пісьменнасць
У сучаснай японскай мове ўжываюцца тры асноўных сістэмы пісьма: кандзі — іерогліфы кітайскага паходжання і дзве складовыя азбукі, створаныя ў Японіі: хірагана і катакана. У самой Японіі гэта сістэма традыцыйна завецца «змешаны запіс іерогліфамі і канай» (漢字仮名交じり文).
Часта ў японскім тэксце сустракаюцца лацінскія літары, ужываныя для запісу распаўсюджаных абрэвіятур (напрыклад, DVD альбо NATO) і іншых мэтаў. Транслітэрацыя японскай мовы лацінскімі літарамі завецца ромадзі і сустракаецца ў японскіх тэкстах рэдка. Для запісу лічыльнікаў часта ўжываюцца арабскія лічбы (звычайна ў тэкстах з гарызантальным накірункам пісьма). Выключэнне якога-небудзь з пералічаных відаў пісьма ці замена аднаго іншым у іх прынятым ужыванні робіць тэкст цяжкаўспрымальным ці незразумалым увогуле.
Разгледзім прыклад газетнага загалоўка, які ўжывае ў сваім запісе ўсе тыпы пісьма, уключаючы лацінскія літары і арабскія лічбы (заголовак з газеты «Асахі сімбун» ад 19 красавіка 2004 года). <FONT COLOR="red">Кандзі афарбаваны чырвоным колерам</FONT>, <FONT COLOR="blue">хірагана — сінім</FONT>, <FONT COLOR="green">катакана — зялёным</FONT>, ромадзі і арабскія лічбы — чорным:
Ніжэй пададзены прыклады некаторых слоў японскай мовы, запісаных рознымі сітэмамі пісьменнасці:
Сартаванне слоў у японскай мове ажыццяўляецца паводле парадку каны, якая ў адрозненні ад кандзі выражае не сэнсавае значэнне, а гучанне. Існуе дзва асноўных тыпы сартавання каны: сучасная годзю:он (літаральна «пяцьдесят гукаў») і састарэлая: іроха. У слоўніках іерогліфаў словы сартуюцца праз сістэму ключоў.
Кандзі
Кандзі (漢字, літ. «Літары (дынастыі) Хань») — кітайскія іерогліфы, што выкарыстоўваюцца ў японскай пісьменнасці пераважна для запісу назоўнікаў, каранёў дзеясловаў і прыметнікаў, а таксама японскіх уласных імёнаў. Першыя кітайскія тэксты былі завезены ў Японію буддысцкімі манахамі з карэйскага каралеўства Пэкчэ ў V ст. н. э.. Сёння побач са спрадвечна кітайскімі іерогліфамі ўжываюцца знакі, вынайдзеныя ў самой Японіі: т. з. кокудзі.
У залежнасці ад таго, якім шляхам кандзі трапіў у японскую мову, іерогліфы могуць ужывацца для напісання аднаго ці розных слоў альбо марфем. З пункту гледжання чытача гэта значыць, што кандзі маюць адно ці некалькі чытанняў. Выбар чытання іерогліфа залежыць ад кантэкста, спалучэння з іншымі кандзі, месцам у сказе і інш. Некаторыя часта ўжываныя кандзі маюць дзесяць ці больш розных чытанняў.
Чытанні пераважна падзяляюцца на онныя чытанні, ці он’ёмі (японскія інтэрпрытацыі кітайскага маўлення іерогліфа) і кунныя чытанні, ці кун’ёмі (аснованыя на маўленні спрадвечна японскіх слоў). Некаторыя кандзі маюць некалькі он’ёмі, таму што былі запазычаны з Кітая некалькі разоў: у разны час і з розных абласцей. Некаторыя маюць розныя кун’ёмі, таму што да кітайскага іерогліфа знайшлося некалькі японскіх сінонімаў. З другога боку, кандзі можа і не мець ніводнага он’ёмі альбо ніводнага кун’ёмі.
Рэдкія чытанні іерогліфаў завуцца наноры. Наноры шырока распаўсюджаны ва ўласных імёнах, напрыклад у прозвішчах.
Існуе шмат спалучэнняў кандзі, для вымаўлення складнікаў якіх выкарыстоўваюцца і он’ёмі, і кун’ёмі: такія словы называюць дзу:бако (重箱) ці юто: (湯桶). Самі гэтыя два тэрміны з’яўляюцца аўталагічнымі: першы кандзі ў слове дзубако чытаецца праз он’ёмі, а другі — праз кун’ёмі, а ў слове юто — наадварот. Іншыя прыклады: 金色 кін’іро — «залаты (колер)» (он-кун); 空手道 каратэдо: — каратэ (кун-кун-он).
Гікун (義訓) — чытанне спалучэнняў кандзі, якое не мае дачынення да кун’ёмі альбо он’ёмі асобных іерогліфаў, а датычнага сэнсу ўсяго спалучэння. Напрыклад, спалучэнне 一寸 можна прачытаць як іссун (то бок «адзін сун»), аднак на самой справе гэта непадзельнае спалучэнне цётто («трошкі»). Гікун часта сустракаецца ў японскіх прозвішчах.
У большасці выпадкаў для запіса аднаго японскага слова ўжываюцца розныя кандзі, для адлюстравання адценняў сэнсу. Напрыклад, слова наосу, запісанае як 治す, будзе значыць «лячыць хвароу», у той час як запіс 直す будзе значыць «чыніць» (напрыклад веласіпед).
Ад кандзі паходзяць дзве складовыя азбукі — каны: хірагана і катакана.
Хірагана
Хірагана (平仮名) — складовая азбука, кожны сімвал якой выказвае адну мору (склад). Хіраганай можна перадаць галосныя гукі, складовыя спалучэнні і адну галосную (н ん). Хірагана выкарыстоўваецца для слоў, дзеля запісу якіх няма кандзі, напрыклад часціц і суфіксаў. Яна ўжываецца ў словах замест кандзі ў тых выпадках, калі мяркуецца, што чытач не ведае нейкіх іерогліфаў, ці гэтыя іерогліфы незнаёмыя самому пісьменніку, а таксама ў неафіцыйным ліставанне. Формы дзеясловаў і прыметнікаў (окурыгана) таксама запісваюцца хіраганай. акрамя такго, хірагана выкарыстоўваецца для запісу фанетычных падказак для чытання іерогліфаў — фурыганы.
Хірагана пайшла ад ман’ёганы — сістэмы пісьменнасці, якая ўзнікла ў V стагоддзі н. э., у якой японскія словы запісваліся падобнымі по гучанню кітайскімі іерогліфамі. Знакі хіраганы — гэта запіс ман’ёганы стылем цаошу кітайскай каліграфіі, таму сімвалы гэтай азбукі маюць круглявыя абрысы. Раней у японскіх тэкстах маглі сустракацца розныя напісанні хіраганы для аднаго і таго ж складу, вытворныя ад іерогліфаў з аднолькавым чытаннем, але пасля рэформы 1900 года за коднай морай быў замацаваны адзін знак, а набор альтэрнатыўных напісанняў стаў называцца хэнтайгана, якая абмежавана ўжываецца і сёння.
Спачатку хірагана выкарыстоўваўся толькі жанчынамі, якім была недаступная добрая адукацыя. Іншая назва хіраганы — «жаночае пісьмо». Гэндзі-моногатары і іншыя раннія жаночыя раманы былі напісаны пераважна ці выключна хіраганай. Сённяшнія тэксты, напісаныя толькі хіраганай, сустракаюцца ў кнігах для дзетак дашкольнага ўзросту. Для зручнасці чытання ў такіх кнігах змешчаны прабелы паміж словамі.
Катакана
Катакана (片仮名) — другая слогавая азбука японскай мовы. Дазваляе перадаваць гучанне тых жа складоў, што і хірагана. Выкарыстоўваецца для запісу слоў, запазычаных з моў, у якіх не ўжываюцца кітайскія іерогліфы — гайрайго, замежных імёнай, а таксама гукапераймання і навукова-тэхнічных тэрмінаў: назвы раслін, дэталяў машын і інш. Сэнсавы націск на слова ці кавалак тэксту, у якіх звычайна ўжываюцца кандзі і хірагана, можна стварыць, запісаўшы яго катаканай.
Катакана была створана буддыйскімі манахамі ў пачатку эпохі Хэйан з ман’ёганы і ўжывалася ў якасці фанетычных падказак (фурыганы) ў камбуне. Напрыклад, склад ка カ паходзіць ад левай часткі кандзі ка 加 «дадаваць/павялічваць». Збольшага катакана адпавядае сістеме ключоў для кандзі з аднолькавым вымаўленнем. Сімвалы катаканы адносна простыя і вуглаватыя, некаторыя з іх нагадваюць аналагічныя знакі хіраганы, аднак цалкам супадае толькі кана «хэ» (へ).
Ромадзі
Ро:мадзі (ローマ字) — запіс японскіх слоў лацініцай. Выкарыстоўваецца ў падручніках японскай мовы для замежнікаў, у слоўніках, на чыгуначных і вулічных указальніках. Японскія назвы і імёны запісваюцца з дапамогай ромадзі, каб іх маглі првчытаць замежнікі: напрыклад, у пашпартах ці візітоўках. З дапамогай ромадзі запісваюцца некаторыя абрэвіятуры замежнага паходжання, напрыклад DVD альбо NATO. Шырокае распаўсюджаны ромадзі ў галіне камп’ютарнай тэхнікі: напрыклад, на клавіятурах часта ўжываецца метад уводу (IME) каны праз ромадзі.
Існуе некалькі сістэм лацінізацыі японскай мовы. Самая першая сістэма лацінізацыі асноўвалася на партугальскай мове і яго алфавіце, і была распрацвана прыкладна ў 1548 годзе японскімі католікамі. Пасля выгнання хрысціян з Японіі на пачатку XVII стагоддзя, ромадзі выйшла са спажывання, і выкарыстоўвалася час ад часу да рэстаўрацыі Мэйдзі ў сярэдзіне XIX стагоддзя, калі Японія зноў адкрылася для міжнародных кантактаў. Усе сучасныя сістэмы распрацаваны ў другой палове XIX стагоддзя.
Найбольш распаўсюджаная сістэма Хэпбёрна, аснавана на фаналогіі англійскай мовы і дае англафонам найлепшае ўяўленне аб тым, як слова вымаўляецца па-японску. Дзяржаўным стандартам у Японіі прызнана іншая сістэма — Кунрэй-сікі, якая больш дакладна перадае граматычную структуру японскай мовы.
Накірунак пісьма
Традыцыйна ў японскай мове выкарыстоўваўся кітайскі вертыкальны спосаб пісьма, 縦書き (たてがき, татэгакі, літаральна «вертыкальнае пісьмо») — сімвалы ідуць зверху ўніз, а стаўбцы справа налева. Гэты спосаб даволі папулярны ў мастацкай літаратуры і ў часопісах. У навукова-тэхнічнай літаратуры і ў камп’ютарах пераважна ўжываецца еўрапейскі спосаб пісьма, 横書き(よこがき, ёкогакі літаральна «бакавое пісьмо») — сімвалы ідуць злева направа, а радкі зверху ўніз. Гэта звязана з тым, што ў навуковых тэкстах вельмі часта даводзіцца ўстаўляць словы і фразы на іншых мовах, а таксама матэматычныя і хімічныя формулы. У вертыкальным тэксце гэта наздвычай нязручна. Акрамя таго, да гэтай пары няма паўнавартаснай падтрымкі вертыкальнага пісьма ў HTML.
Афіцыйна гарызантальнае пісьмо злева направа было прынята толькі ў 1959 годзе, да гэтага мнігія віды тэкстаў набіраліся справа налева. Сёння, хоць і вельмі рэдка, можно сустрэць гарызантальнае пісьмо з напрамкам чытання справа налева на шальдах і ў лозунгах — гэта можно лічыць падвідам вертыкальнага пісьма, у якім кожны стаўбец складаецца толькі з аднаго знака.
Ранняя пісьменнасць
Існая японская сістэма пісьменнасці паходзіць прыкладна з IV стагоддзя н. э., калі з Кітая ў Японію прыйло іерагліфічнае пісьмо. Няма яўных доказаў таго, што да з’яўлення кітайскіх іерогліфаў у Японіі існавала свая сістэма пісьменнасці. Да паражэнні Японіі ў Другой сусветнай вайне на дзяржаўным узроўні навязвалася ідэя аб тым, што да кітайскіх іерогліфаў у Японіі існавала некалькі сістэм ранняй пісьменнасці, та званых дзіндай модзі (ці каміё модзі,, літ. «пісьменнасць эпохі багоў»): некаторыя з іх формай нагадвалі рунічны алфавіт, некаторыя — карэйскі хангыль. Сёння агульнапрызнаным лічыцца думка, што ўсе яны — містыфікацыі, якія ўзніклі на хвалі нацыяналізму ў XX стагоддзі.
Першапачаткова кітайскія іерогліфы для запісу тэкстаў на японскай мове не ўжываліся; прыкметай адукаванасці лічылася веданне класічнай кітайскай мовы. Пазней з’явілася сістэма камбун, якая ўжывала кітайскія іерогліфы (кандзі) і кітайскую граматыку, але ўжо змяшчала дыакрытычныя знакі, што пазначалі паслядоўнасць іерогліфаў для чытання на японскай мове. Самая ранняя кніга пра гісторыю Японіі, Кодзікі, складзеная да 712 года, была напісана камбунам. Сёння вывучэнне камбуна ўваходзіць у школьны курс японскай мовы.
Першай пісьменнасцю для запіса японсквй мовы стала ман'ёгана, у якой для запісу японскіх слоў выкарыстоўваліся кандзі, прычым ад кандзі браліся не сэнсавыя значэнні, а іх фанетычныя гучанні, вытворныя ад кітайскіх чытанняў. Ман’ёгана першапачаткова ўжывалася для запісу паэтычных твораў, напрыклад зборнік паэзіі «Ман’ёсю», складзены да 759 года, ад якога паходзіць назва гэтай сістэмы пісьменнасці. Ад ман’ёганы пайшлі фонетычныя азбукі — хірагана і катакана.
Разам з укараненнем кітайскай пісьменнасці ў Японію прыйшлі новыя тэрміны і словы, для якіх не існавала эквівалентаў у японскай мове. Гэтыя словы вымаўляліся прыбліжана да іх арыгінальнага кітайскага гучання; сіно-японскія чытанні атрымалі назву он'ёмі. У той жа час, у японскай мове ўжо існавалі спрадвечныя словы, адпаведныя запазычаным іерогліфам, прычым адно і той ж японскае слова можна было запісаць рознымі кандзі. Чытанні, вытворныя ад карэнных слоў японскай мовы, атрымалі назву кун'ёмі. Кандзі можа мець адно ці некалькі кун’ёмі альбо он’ёмі, а можа і не мець аднаго з іх. Окурыгана служыць для расшыфроўкі неадназначнасці пры чытанні кандзі, якія ўтвараюць корні дзеясловаў і прыметнікаў. Напрыклад, іерогліф 行 чытаецца як і ў слове іку «ісці», окона — у слове оконау  «зрабіць», гё: — у складаным слове гё:рэцу  «матрыца», ко: — у слове гінко:  «банк» і ан — у слове андон  «ліхтар».
У японскай мове існуе шмат сінонімаў, утвораных ад карэнных японскіх слоў і запазычаных — кітайскіх. Працэс адаптацыі кітайскага слоўніка і пісьменнасці да японскай мовы лінгвісты часам параўноўваюць з уплывам нарманскага заваявання Англіі на англійскую мову. У той жа час запазычаныя кітайскія словы часта ўжываюцца ў больш фармалным і інтэлектуальным кантэксце, падобна таму, як выкарыстанне лацінізмаў у еўрапейскіх мовах лічыцца паказчыкам высокага стылю мовы.
Рэстаўрацыя Мэйдзі
Рэформы эпохі Мэйдзі ў XIX стагоддзі непасрэдна не датычыліся японскай пісьменнасці, аднак пачаўся натуральны працэс змянення мовы, выкліканы рэформамі адукацыі і павышэння ўзроўню адукаванасці ў краіне, прытокам новых слоў і тэрмінаў, як запазычаных з еўрапейскіх моў, так і створаных нанова. У выніку класічная пісьменнаць пачала выціскацца новай формай «гэмбун'іцці» (言文一致), найбольш набліжанай да патрэбаў гаваркой мовы. Складанасць існуючай сістэмы пісьменнасці стала відавочнай, і пад канец XIX стагоддзя актыўна пачалі з’яўляцца прапановы аб тым, каб скараціць колькасць кандзі, што знаходзіцца ва ўжыванні. Акрамя таго, пад уплывам знаёмства з замежнымі сістэмамі пісьма, пераважна еўрапейскага паходжання, з’явіліся прапановы ўвогуле адмовіцца ад іерагліфічнага пісьма і перавесці японскую мову на кану альбо ромадзі, аднак яны не сустрэлі ўхвалы. Прыкладна ў гэты ж час у японскай пісьменнасці пачалі ўжывацца еўрапейскія знакі пунктуацыі.
У 1900 годзе Міністэрствам Адукацыі Японіі былі праведзены тры рэформы, накіраваныя на паляпшэнне якасці адукацыі:
Перад Другой сусветнай вайной
Частковы правал рэформ 1900 года, а таксама рост нацыяналізму ў Японіі не далі правесці нейкія значныя рэформы пісьменнасці. Да Другой сусветнай вайны не раз прапаноўвалася абмежаваць ужыванне кандзі, і некаторыя газеты дабравольна паменьшылі колькасць кандзі на сваіх старонках, адначасова павялічыўшы ўжыванне фурыганы, аднак гэтыя ініцыятывы не сустрэлі падтрымкі ўрада.
Пасляваенны перыяд
Пасля сканчэння Другой сусветнай вайны і акупацыі Японіі амерыканскімі войскамі былі праведзены некалькі важных рэформ, датычных японскай пісьменнасці. Збольшага гэта было зроблена пад ціскам акупацыйных уладаў, але галоўнай прычынай бюло тое, што кансерватараў, якія раней заміналі рэформам, адхілілі ад кантролю над адукацыйнай сістэмай краіны. Ніжэй пералічаны некаторыя з асноўных рэформ.
Прыкладна ў гэты ж час ад дараднікаў акупацыйнага ўрада паступіла прапанова аб поўным пераводзе пісьменнасці на ромадзі, аднак гэту прапанову не падтрымалі многія спецялісты, і такая радыкальная рэформа не была праведзена. Тым не менш, абавязковым стала дубляваць праз ромадзі назвы на чыгуначных і вулічных указальніках.
Апроч гэтага, традыцыйны для Японіі гарызантальны напрамак пісьма справа налева быў заменены на больш звыклы для еўрапейскіх моў — злева направа. Стары напрамак пісьма захаваўся на плакатах, а таксама для рэкламных мэтаў — на правым баку некаторых транспартных сродкаў (у тым ліку аўтамабіляў і караблёў), дзе надпіс павінны ісці ад пярэдняга краю да задняга.
Пасля зняцця акупацыі рэформы не былі адменены, аднак многія абмежаванні змякчэлі. Замена ў 1981 тоё кандзі на спіс дзёё кандзі, які змяшчаў ужо 1`945 іерогліфаў, суправаджаўся заменай фармулёўкі: цяпер кандзі па-за спісам не забараняліся, а толькі не былі пажаданымі да ўжывання. Акрамя таго, міністэрства адукацыі перастала актыўна ўмешвацца ў рэформу пісьменнасці, якая тым часам працягвалася. Напрыклад, у 2004 годзе спіс імянных іерогліфаў дзіммэё кандзі быў істотна дапоўнены паводле ўказа міністэрства юстыцыі.
Валянцін Абрамавіч Юдашкін
Валянцін Абрамавіч Юдашкін (, Бакаўка, Адзінцоўскі раён, Маскоўская вобласць —, ) — савецкі і расійскі мастак-мадэльер. Народны мастак Расіі (2005), заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі (1999), акадэмік Расійскай акадэміі мастацтваў (2012).
Японская пісьменнасць
Асаблівасці пісьменнасці
Японская пісьменнасць у многіх выпадках дазваляе пры перадачы інфармацыі абысціся без уведзення новых слоў і дадатковых тлумачэнняў. Напрыклад, кандзі ватасі ці ватакусі 私 «я» можа ўжывацца мужчынамі і жанчынамі ў афіцыйных дакументах і лістах і не нясе адрозненняў паводле полу. Ватасі запісанай хіраганай わたし, пераважна ўжываецца жанчынамі ў нефармальных сітуацыях: у дзённіку ці ў лістах да сябра. Ватасі рэдко запісваецца катаканай ワタシ і амаль ніколі — ромадзі, за выключэннем тых выпадкаў, калі ўвесь тэкст запісаны ромадзі.
Валянцін Абрамавіч Юдашкін
Біяграфія
Нарадзіўся 14 кастрычніка 1963 года ў пасёлку Бакаўка (Маскоўская вобласць) у яўрэйскай сям’і. Вучыўся ў сярэдняй школе № 8. Скончыў з адзнакай Маскоўскі індустрыяльны тэхнікум у 1986 годзе (два дыпломы: «Гісторыя касцюма» і «Макіяж і дэкаратыўная касметыка»). У 1991 годзе ў Парыжы была прадстаўлена першая калекцыя Юдашкіна, якая складалася са 150 мадэляў (створана раней, у 1987 годзе).
Японская пісьменнасць
Знакі прыпынку і паўтору
Больш шырокая вобласць ужывання гістарычна была ў знакаў паўтору. Каб не пісаць два аднолькавых кандзі запар, можна другі замяніць знакам паўтору одорыдзі 踊り字, які мае наступны выгляд: 々. Напрыклад, слова «людзі» (хітобіто) часцей запісваецца як 人々, а не як 人人. Да пасляваенных рэформ пісьменнасці выкарыстоўваліся і іншыя знакі паўтору: для асобных знакаў каны ці нават груп. Часам гэтыя знакі па ранейшаму ўжываюцца ў вертыкальным пісьме.
Іншы часта ўжывальны дапаможны сімвал — ヶ (паменьшаны знак катаканы кэ). Ён вымаўляецца як ка, калі ўжываецца для пазначэння колькасці (напрыклад, у спалучэнні 六ヶ月, роккагэцу, «шэсць месяцаў») альбо як га у тапонімах, напрыклад, у назве раёна Токіа Касумігасэкі (霞ヶ関). Гэты сімвал з’яўляецца спрошчаным запісам кандзі 箇.
Валянцін Абрамавіч Юдашкін
Біяграфія
У 1994 і 1996 гадах Юдашкін ствараў касцюмы для алімпійскай зборнай Расіі перад Алімпійскімі гульнямі ў Лілехамеры і Атланце; ён жа апранаў у 1999 годзе мужчынскую і жаночую футбольныя зборныя Расіі (апошняя дэбютавала на жаночым чэмпіянаце свету ў ЗША).
У 2008 годзе ўдзельнічаў у распрацоўцы ўзораў формы для вайскоўцаў ВС РФ.
6 лютага 2012 года Юдашкін быў афіцыйна зарэгістраваны як давераная асоба Уладзіміра Пуціна.
З лютага 2012 года Юдашкін абраны прэзідэнтам Саюза танцавальнага спорту Расіі.
З красавіка 2012 года Юдашкін стаў галоўным рэдактарам кругласутачнага тэлеканала «Стыль і мода».
Анатоль Леанідавіч Кот
Анатоль Леанідавіч Кот (, Мінск) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэатра. Ганаровы дзеяч мастацтваў горада Масквы (2021).
Біяграфія
Нарадзіўся 5 чэрвеня 1973 года ў Мінску. З дзяцінства займаўся ў розных тэатральных студыях. У 1994 годзе скончыў Беларускую акадэмію мастацтваў (майстэрня А. Каляды). Па заканчэнні граў у спектаклях на «Вольнай сцэны», у Маладзёжным тэатры, Беларускім дзяржаўным тэатры лялек, Тэатры-студыі кінаакцёра, у антрэпрызны праектах.
Некаторы час працаваў у Германіі. Гэты перыяд можна адзначыць, у прыватнасці, удзелам у выкананні п’есы Еўсцігнея Фаміна «Арфей і Еўрыдыка» (2000) і монаспектаклі рэжысёра Монікі Дабраўлянскі паводле «Запіскі вар’та» Гогаля, прэм’ера якога адбылася ў 2004 годзе ў Берліне, у тэатры «Тахелес».
Скрыбаўцы (пасёлак)
Скры́баўцы (, Скрыбовцы) — пасёлак у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.
Анатоль Леанідавіч Кот
Біяграфія
Апроч працы на сцэне, з 1993 года пастаянна працаваў на FM-радыё, дзе займаў самыя розныя пасады — ад ды-джэя да дырэктара.
C 2005 года працуе ў Маскве, у тэатры Армена Джыгарханяна.
Творчасць
У кіно акцёр набыў папулярнасць дзякуючы ролі князя Уладзіміра Друцкага ў гістарычнай стужцы «Анастасія Слуцкая» (2003), якая была высока ацэненая на розных кінафестывалях. Таксама ў 2003 годзе Анатоль Кот зняўся ў неадназначнай ваеннай драме Андрэя Кудзіненкі «Акупацыя. Містэрыі», якая была забароненая да паказу ў Беларусі. У Расіі акцёр стаў вядомы шырокай глядацкай аўдыторыі дзякуючы ролі падпалкоўніка Шкаліна ў серыяле тэлекампаніі РЕН-ТВ «Салдаты».
У 2012 годзе зняўся ў фільме «Жыве Беларусь».
Сям’я
Першая жонка — Юлія Высоцкая. Шлюб быў фіктыўным. Юлія вучылася з Катом на адным курсе, і калі яе запрасілі працаваць у тэатр Янкі Купалы, ёй спатрэбілася беларускае грамадзянства, якога ў яе не было. Каб яна атрымала грамадзянства, яны з Анатолем распісаліся. Гэта быў жэст дапамогі з ягонага боку. Яны і сёння падтрымліваюць сяброўскія адносіны.
Кам’яна Гора (Кастопільскі раён)
Кам’яна Гора (Кам'яна́ Го́ра) — вёска ў Кастопільскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалюбашанскай вясковай абшчыны.
Бульбінаўскае
Бульбінаўскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на паўднёвы ўсход ад горада Паставы, за 1 км на ўсход ад вёскі Сакалы, у басейне ракі Лучайка.
Плошча паверхні 0,035 км². Даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Найбольшая глыбіня 1,5 м, сярэдняя — 0,9 м. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км. Аб’ём вады ў возеры 0,03 млн м³.
Знаходзіцца сярод лесу. Вакол возера забалочаная пойма. Зарастае.
Аляксандр Ганус
Аляксандр Ганус — мсціжскі валасны пісар у 1887—1902 гадах, фалькларыст-аматар. Запісаў каля 30 народных казак і паданняў ад сялян сваёй воласці.
Перадумовы
У час працы над кнігай «Матэрыялы для вывучэння побыту і мовы рускага насельніцтва Паўночна-Заходняга краю» этнограф Павел Шэйн звярнуўся да ўладаў з просьбай даручыць валасным пісарам запісваць мясцовы фальклор. Ідэя аказалася ўдалай, што было адзначана ў прадмове да другога тома выдання. Шэйн асабліва выдзяляў этнаграфічныя запісы мсціжскага пісара Аляксандра Гануса.
Творчая спадчына
Ганусавы запісы былі зроблены ў кастрычніку 1889 года. З іх паходзяць, у прыватнасці, вядомыя народныя казкі «Лысы і рыжы» і «Смерць чараўніка». Уладзімір Караткевіч выкарыстаў дзве запісаныя Ганусам казкі ва ўласных творах: «Балотныя паны» — як устаўны расказ у рамане «Каласы пад сярпом тваім», а «Мужык, чорт і мядзведзь» — як аснову для аўтарскай казкі «Чортаў скарб».
У запісах пазначаны імёны сялянаў, ад якіх Ганус пачуў казкі: Якаў Буза, Васіль Алай (магчыма, будучы мсціжскі валасны старшыня), Восіп Навіцкі і іншыя. Сярод нявыдадзеных запісаў Аляксандра Гануса — у асноўным мясцовыя варыянты вядомых песень і вершаў, напрыклад «Гэй, каб нам [быць] весялей». Таксама ім была запісаная штучная (г.зн. пісьмовага паходжання) паэма «Паненская гара», складзеная невядомым аўтарам пра аднайменны пагорак у Лагойску. Сюжэт паэмы не супадае ні з вядомымі народнымі паданнямі, ні з эпізодам пра той жа пагорак у «Вечарніцах» Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча.
Асоба
У 1886 годзе займаў пасаду пісара Дзімітравіцкай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні, у 1887—1902 гадах — Мсціжскай воласці таго ж павета. Пра жыццё пасля 1902 года нічога невядома.
Чарнаручча (Шклоўскі раён)
Чарнару́чча (, Черноручье) — аграгарадок у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавета.
Да 2013 года Чарнаручча было цэнтрам Чарнаруцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 23 км у напрамку на захад ад Шклова, за 53 км ад Магілёва на аўтамабільнай дарозе. Праз Чарнаручча працякае ручай Чорны.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як фальварак і вёска Чарнаруч у складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Аксана Міхайлаўна Кавалькова
Аксана Міхайлаўна Кавалькова (нар., Мазыр Гомельскай вобласці) — беларускі педагог, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Біяграфія
Скончыла Мазырскае медыцынскае вучылішча, Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Н. К. Крупскай, Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.
Працавала медыцынскай сястрой гарадской стаматалагічнай паліклінікі, медыцынскай сястрой, старшай медыцынскай сястрой, выхавальнікам дзіцячага сада № 38 г. Мазыра, загадчыкам дашкольнай установы № 31 г. Мазыра.
Дырэктар дзяржаўнай установы адукацыі «Сярэдняя школа № 16 г. Мазыра».
Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Atlantic Records
Atlantic Records (Atlantic Recording Corporation — «Атлантычная гуказапісная карпарацыя») — амерыканскі лэйбл гуказапісу, належыць кампаніі Warner Music Group. Заснаваны ў 1947 годзе Ахметам Эртэгюнам і Хербам Абрамсанам.
Першапачаткова лэйбл быў арыентаваны на джаз і рытм-энд-блюз. Напачатку 1950-х да Ахмета далучыліся Джэры Уэкслер, а затым Несухі Эртэгюн. У 1950-х гадах з-за шалёнай папулярнасці Рут Браўн, якая запісвала там, кампанія атрымала мянушку «Дом, які пабудавала Рут». З 1955 года Несухі ўзначальваў джазавае падраздзяленне, і на яго рахунку важныя кантракты з Чарлзам Мінгусам і Джонам Колтрэйнам. Пазней гэты пост заняў Джоэл Дорн. Хоць кампанія пачынала як незалежны рэкорд-лэйбл, яна стала адным з асноўных ігракоў на музычным рынку ў 1960-х з такімі мэйнстрымавымі партнёрамі, як Соні і Шэр. Сярод асноўных канкурэнтаў былі Columbia Records і RCA Records.
Лебядзіны (прыпыначны пункт)
Лебядзі́ны (, Лебяжий, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскім раёне Мінскай вобласці.
Нарчы
Нарчы́ (, Нарчи) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XIX стагоддзя як вёска ў Лябёдскай воласці Лідскага павета Гродзенскай губерні Расійскай імперыі, уладанне Грабоўскіх. Па звестках 1905 года, меліся 112 дзесяцін зямлі.
Па выніках Рыжскай мірнага дагавора 1921 года вёска апынулася ў Вялікалябёдскай гміне Лідскага, потым Шчучынскага павета Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У выніку пахода Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь 12 кастрычніка 1940 года паселішча ўвайшло ў склад Халечынскага сельсавета Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР.
20 верасня 1944 года Нарчы ўвайшлі ў склад Гродзенскай вобласці, з 17 красавіка 1962 года — у Шчучынскім раёне. 23 сакавіка 1964 года паселішча перададзена Гардзееўскаму сельсавету, які 1 жніўня 1966 года быў перайменаваны ў Мажэйкаўскі.
У студзені 1951 года ўтвораны калгас «Паведамленне». З красавіка 1951 года — у складзе калгаса імя Шверніка, з 1957 года — у саўгасе «Вялікае Мажэйкава» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы.
7 красавіка 2020 года ад палу сухой травы згарэла большая частка вёскі — 20 хат.
Дмытрыўка (Барадзянскі раён)
Дмытрыўка (Дми́трівка) — вёска ў Барадзянскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барадзянскай пасялковай абшчыны.
Pachychilon pictum
Арэал і экалогія
Насяляе ў Албаніі, Францыі, Грэцыі, Італіі, у Паўночнай Македоніі, Сербіі і Чарнагорыі.
Прыроднымі месцам пражывання віду з’яўляюцца рэкі і прэснаводныя азёры. Віду пагражае страта месцаў пражывання.
Міхаіл Іванавіч Осіпаў
Міхаіл Іванавіч Осіпаў (1914—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Міхаіл Осіпаў нарадзіўся 15 лютага 1914 года ў вёсцы Аляксееўка (цяпер — Ленінскі раён Тульскай вобласці). Да вайны працаваў спачатку ў сельскай гаспадарцы, затым на заводах у Туле. У 1941 г. Осіпаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лютага 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.
Да верасня 1943 года гвардыі старшы сяржант Міхаіл Осіпаў камандаваў тэлефонным аддзялення роты сувязі 37-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. У ноч з 28 на 29 верасня 1943 года аддзяленне Осіпава пераправілася праз Дняпро у раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма, праклаўшы лінію сувязі і падтрымліваючы яе працаздольнасць на працягу ўсяго перыяду тых баёў. 11 лістапада 1943 года Осіпаў загінуў у баі.
Гальніца
Гальні́ца (, Гольница) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альбрэхтаўскага сельсавета.
IC 1051
IC 1051 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Клічнік
Клічнік (!) — знак прыпынку, які выконвае інтанацыйна-экспрэсіўную і адасабляльную функцыі, ставіцца ў канцы сказа для выражэння здзіўлення, прызыву, моцнага пачуцця, хвалявання і таму падобнага. Клічнік ставіцца ў канцы простага і складанага сказаў, якія вымаўляюцца з клічнай інтанацыяй: Эх, і прывабныя стаяць летнія дзянькі! (І. Навуменка). Клічнік ставіцца пасля звароткаў, якія стаяць у пачатку або ў канцы сказа, пасля выклічнікаў і гукаперайманняў, што стаяць у пачатку, у сярэдзіне ці ў канцы сказа, калі гэтыя словы вымаўляюцца з клічнай інтанацыяй: ''Піліпчык! Нясі з істопкі, што там ёсць у нас. Людзям час даўно снедаць'' (М. Лынькоў). Клічнік ставіцца ў канцы слоў і сказаў, якімі эмацыянальна перадаюцца прывітанні, развітанні, віншаванні, пажаданні, заклікі і інш.: Усім народам – мір і шчасце! (А. Астрэйка). Клічнік можа ставіцца ў дужках для выражэння эмацыянальных адносін да зместу выказвання: Сцэна (дадатковая), якая падвешана (!) над звычайнай сцэнай, важыць зноў жа ні многа ні мала – сорак пяць тон... (А. Васілевіч).
Уайт (востраў)
Уайт (Wight, ад Vectis, скажонае кельц. «месца падзелу») — востраў у праліве Ла-Манш. Належыць Вялікабрытаніі. Плошча 380,2 км². Насельніцтва 138 748 чалавек (2012 г.). Складзены пераважна з крэйдавых вапнякоў. Узгорыстая раўніна вышынёй да 240 м. Садоўніцтва, агародніцтва. Рыбалоўства. Асноўны горад — Ньюпорт.
Лісопіль
Лісопіль (Лісо́піль) — вёска ў Кастопільскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалюбашанскай вясковай абшчыны.
Попелікі
По́пелікі (, Попелики) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Ізбіца Куяўска (гміна)
Ізбі́ца Куя́ўска (Izbica Kujawska) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ізбіцы Куяўскай. Плошча гміны складае 132,05 км². Станам на 2004 год у гміне Ізбіца Куяўска пражывалі 8 056 чалавек, шчыльнасць — 61 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 34 салецтвы.
Мырча (Барадзянскі раён)
Мырча (Ми́рча) — вёска ў Барадзянскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барадзянскай пасялковай абшчыны.
Машча
Машча (Ма́ща) — вёска ў Кастопільскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалюбашанскай вясковай абшчыны.
Міхаіл Краўчанка
Міхаіл Краўчанка:
Сант’Анджэла-ін-Вада
Сант'Анджэла-ін-Вада (Sant'Angelo in Vado) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пезара-э-Урбіна.
Насельніцтва складае 4115 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 61 чал./км². Займае плошчу 67 км². Паштовы індэкс — 61048. Тэлефонны код — 0722.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Марыя Міронаўна Зінкевіч
Марыя Міронаўна Зінке́віч (, в. Карзюкі, цяпер у межах Мінска — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка  Беларускай ССР (1980).
Біяграфія
Скончыла ў 1948 годзе студыю пры тэатры імя Я. Купалы, у якім працавала да 1995 года.
Творчасць
Характарная актрыса камедыйнага плана, майстар эпізадычных роляў: Агата, Адэлька («Паўлінка» Я. Купалы), цётка Каця, Застрамілава («Хто смяецца апошнім», «Брама неўміручасці» К. Крапівы), Сарока («Людзі на балоце» паводле І. Мележа), Аксюта («Плач перапёлкі» паводле І. Чыгрынава), Грыпіна («Ажаніцца — не журыцца» Далецкіх і М. Чарота) і інш.
Вэлыкы Ліс (Барадзянскі раён)
Вэлыкы Ліс (Вели́кий Ліс) — вёска ў Барадзянскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барадзянскай пасялковай абшчыны.
BRIT Awards
Brit Awards (The Brits) — штогадовая цырымонія ўручэння музычных узнагарод Вялікабрытаніі ў вобласці поп-музыкі, заснавана Брытанскай асацыяцыяй вытворцаў фанаграм. Упершыню ўручана ў 1977 годзе (штогод уручаецца з 1982). Для выканаўцаў класічнай музыкі існуе асобная прэмія Classical BRIT Awards, якая ўручаецца ў маі кожнага года, пачынаючы з 2000 года.
Аліша Кіз
Аліша Кіз (таксама Аліша Кіс, Alicia Keys, сапр. імя: Alicia J. Augello-Cook,, ) — амерыканская , піяністка, , паэт-спеўнік, , , філантрапіст, рэжысёр , якая выступае ў стылях рытм-энд-блюз, соўл і неасоўл, лаўрэат чатырнаццаці ўзнагарод «Грэмі»
Сінглы
Спіс сінглаў з пазіцыямі ў сусветных чартах
Івацэвіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей
Івацэвіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей — гісторыка-краязнаўчы музей у горадзе Івацэвічы Брэсцкай вобласці Беларусі.
На будынку музея ўсталявана памятная дошка генералу-лейтэнанту, Герою Савецкага Саюза Мікалаю Мультану.
Тэзпур
Тэзпу́р (Tezpur, তেজপুৰ) — горад у індыйскім штаце Асам. Насельніцтва — 102 505 чал. (2011 г.).
Горад на месцы Тэзпура быў заснаваны ў VII ст. Ён меў назву Харупешвар і некаторы час з’яўляўся сталіцай дзяржавы Камарупа. Сучаная назва перакладаецца як «горад крыві». Па адной версіі, назва паходзіць ад падання аб вынішчэнні Крышнай дэманаў. Па другой, тут доўгі час дзейнічаў шактыйскі храм, дзе праводзіліся абрады ахвярапрынашэнняў.
Сучасны Тэзпур — цэнтр чайнай прамысловасці. У ім працуе ўніверсітэт. Каля горада дзейнічае аэрапорт.
Фрай (Футурама)
'''Піліп Дж. Фрай (Philip J. Fry; нарадзіўся 14 жніўня 1975 г.), ці проста Фрай''' — галоўны герой мультсерыяла "Футурама", няўдачнік і лайдак. Ён агучаны Білі Вестам. Фрай — хлопец з XX стагоддзя, які працаваў развозчыкам піцы, прачнуўся ў XXX стагоддзе пасля таго, як выпадкова патрапіў у крыягенную камеру і быў замарожаны напярэдадні новага 2000 года.
Характар
Па характары, Фрай - аморфны няўдачнік, не жадаючы нічога мяняць у сваім жыцці. Нельга сказаць, што ён вельмі дурны, але з-за неверагоднай ляноты ён проста няздольны да доўгіх разумовым працэсаў. Фрай не асоба інтэлігентны і вядзе бессаромны, нахабны лад жыцця. Ён жыве ў кватэры свайго лепшага сябра Бэндэра, паводзіць сябе як сапраўдная свіння (хоць гэта не хвалюе гаспадара кватэры), рэдка будуе планы нават на пяць хвілін наперад. Любіць глядзець шоў тыпу «Бязладная бяссэнсіца свету» і спяваць «Walking on Sunshine», калі прымае душ.
Капітуляцыя
Капітуляцыя — дагавор аб спыненні ўзброенай барацьбы паміж супрацьстаялымі сіламі; у міжнародным праве — спыненне ўзброенай барацьбы і здача ўзброеных сіл адной з ваюючых дзяржаў. Бок, які здаецца, спрабуе выгаварыць магчыма выгодныя ўмовы, што прама абавязвае зрабіць закон.
Безумоўная капітуляцыя (unconditional surrender, US) — канцэпцыя, якая не існавала ў міжнародным праве да 1943 года.
Гісторыя
Паняцце безумоўнай капітуляцыі было ўведзена падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША военачальнікам паўночнікаў Улісам Грантам, які 16 лютага 1862 года адправіў наступныя ўмовы начальніку гарнізона абложанага форта паўднёўцаў Дональдсан генералу Сімону Балівару Букнеру: «Не можа быць прынята ніякіх умоў, акрамя безумоўнай і неадкладнай капітуляцыі». «Безумоўная капітуляцыя» стала мянушкай Гранта, з прычыны таго, што яго ініцыялы US супадалі з гэтай абрэвіятурай. Акрамя таго, гэта скарачэнне ад «United States».
Канцэпцыя адроджана прэзідэнтам ЗША Рузвельтам і высунута на канферэнцыі ў Касабланцы (без удзелу Савецкага Саюза) у 1943 годзе спецыяльна для таго, каб пазбавіць Германію і Японію якіх б там ні было правоў у выпадку іх паражэння ў Другой сусветнай вайне і аддаць іх насельніцтва і маёмасць цалкам на меркаванне пераможцаў, што, як вядома, і адбылося пасля разгрому ўзброеных сіл Германіі і Японіі ў 1945 годзе.
IC 1052
IC 1052 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ігар Іванавіч Краўчанка
Ігар Іванавіч Краўчанка (нар., с. Масаны Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР) — беларускі палітык. Генеральны дырэктар камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд».
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працоўную дзейнасць пачаў дарожным рабочым дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 17 Міністэрства дарожнага будаўніцтва Рэспублікі Беларусь у г. Гомелі. Быў галоўным інжынерам камбіната будаўнічых матэрыялаў адкрытага акцыянернага таварыства «Дарожна-будаўнічы трэст № 2» г. Гомеля, намеснікам галоўнага інжынера, галоўным інжынерам, дырэктарам прадпрыемства комплекснага праектавання «Гомельдарпраект» камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд», намеснікам генеральнага дырэктара, першым намеснікам генеральнага дырэктара камунальнага праектна-рамонтна-будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Гомельаблдарбуд».
Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Коблыцкы Ліс
Коблыцкы Ліс (Коблицький Ліс) — вёска ў Барадзянскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барадзянскай пасялковай абшчыны.
Мырнэ (Кастопільскі раён)
Мырнэ (Ми́рне) — вёска ў Кастопільскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалюбашанскай вясковай абшчыны.
Канцэпцыя
Канцэ́пцыя (ад conceptio — «разуменне», «сістэма»): Канцэпцыя вызначае стратэгію дзеянняў.
Станіславова (Шчучынскі раён)
Станіславо́ва (, Станиславово) — вёска ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1820—1914 гадах у маёнтку Станіславова дзейнічаў цагельны завод.
У 1940—1965 гадах вёска ў складзе Вялікабаярскага сельсавета, у 1965—1966 гадах — у складзе Шчучынскага сельсавета.
Панкрэатычны поліпептыд
Панкрэатычны поліпептыд — поліпептыд, які сакратуецца PP-клеткамі астраўкоў Лангерганса падстраўнікавай залозы. Складаецца з 36 амінакіслотных рэшткаў і мае малекулярную масу 4200 Так.
У сыроватцы крыві практычна здаровых людзей нашча змест панкрэатычнага поліпептыду складае каля 80 пг/мл.
Гарадзішча (Расонскі раён)
Гарадзі́шча (, Городище) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Альбрэхтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дварышчанскага сельсавета. У 2004 — 2005 гадах у складзе Краснапольскага сельсавета.
Вячаслаў Уладзіміравіч Шаўчук
Біяграфія
З 1970 года ў Інстытуце агульнай і неарганічнай хіміі АН БССР: старшы лабарант, малодшы старэйшы, вядучы навуковы супрацоўнік, з 2002 года загадчык аддзела.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2008) за працу «Распрацоўка і ўкараненне рэсурсазберагальных тэхналогій здабычы і перапрацоўкі сільвінітавых руд на РУП ПА „Беларуськалій“, якія павышаюць канкурэнтаздольнасць калійных угнаенняў на сусветным рынку».
Ізбіцка (гміна)
Ізбі́цка (Izbicko) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Стшэлецкага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ізбіцку. Плошча гміны складае 84,93 км². Станам на 2004 год у гміне Ізбіцка пражывалі 5 613 чалавек, шчыльнасць — 66,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Вячаслаў Уладзіміравіч Шаўчук
Навуковая дзейнасць
Даследаванні ў галіне калоіднай і неарганічнай хіміі. Устанавіў заканамернасці рэгулявання фізіка-хімічных і структурна-механічных уласцівасцяў мінеральных дысперсій неарганічных соляў з выкарыстаннем мадыфікатараў рознай хімічнай прыроды і кіравання іх ўласцівасцямі на стадыі агрэгавання і фарміравання трохмерных структур. Выявіў заканамернасці фізіка — хімічных працэсаў мадыфікавання мінеральных дысперсных сістэм вуглевадародамі, павярхоўна- актыўнымі рэчывамі (ПАВ) і іх сумесямі, кампазіцыямі на аснове ПАВ і вуглевадародаў, эмульсіямі першага роду, вывучыў калоіднай-хімічныя ўласцівасці мадыфікуюць складаў і характар іх узаемадзеяння з паверхняй прыродных мінералаў і хларыду калію ў арганічнай і воднай асяроддзях, што дазволіла распрацаваць рэагентныя рэжымы апрацоўкі, аптымальныя ўмовы мадыфікавання і ўкараніць у вытворчасць мінеральных угнаенняў прынцыпова новыя спосабы атрымання угнаенняў з падвышанай вільгацятрываласцю, па якасці адпаведных найбольш высокім патрабаванням сусветнага рынку, забяспечыла істотны рост экспарту прадукцыі, асабліва ў краіны з вільготным трапічным кліматам. Распрацаваў фізіка-хімічныя асновы і тэхналогіі атрымання комплексных і новых форм мінеральных угнаенняў з павышаным утрыманнем макра-і мікраэлементаў, якія павышаюць ураджайнасць розных сельскагаспадарчых культур і якасць гатовай прадукцыі (на ААТ «Беларуськалій» пабудавана новая вытворчасць комплексных угнаенняў прадукцыйнасцю 240 т у год). Правёў даследаванні па распрацоўцы асноўных заканамернасцяў перапрацоўкі полімінеральнай калійнай сыравіны на аснове комплексных неарганічных соляў — карналіта, каініта, лангбейніта, полігаліта і інш. Распрацаваў спосабы падзелу гэтых соляў метадам зваротнай флатацыі баласта, заканамернасці сумеснай крышталізацыі соляў у палітэрмічных умовах і ўплыў на іх мадыфікатараў рознай прыроды (ПАВ, неарганічных палімераў і соляў), тэхналогію перапрацоўкі полімінеральных калійных руд Нівенскага радовішча Калінінградскай вобласці (Расія) для горна-абагачальнага камбіната.
Аўтар больш за 240 навуковых прац, у тым ліку 1 манаграфіі, 119 патэнтаў і аўтарскіх пасведчанняў.
Бібліяграфія
Регулирование коллоидно-химических свойств солевых минеральных дисперсий при получении калийных удобрений. Минск, 2010 (в соавт.). Получение сульфата калия путем конверсии хлорида калия и сульфата магния // Журн. приклад. химии. 2014. Т. 87, вып. 12. Закономерности процесса выделения шенита из растворов с низким содержанием хлорида натрия // Вес. НАН Беларусі. Сер. хім. навук. 2017. № 4.
Коблыця
Коблыця (Ко́блиця) — вёска ў Барадзянскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барадзянскай пасялковай абшчыны.
Уаяла
Уаяла (Whyalla) — горад у Аўстраліі, у штаце Паўднёвая Аўстралія. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы паўвострава Эйр, на беразе паўночнай частцы заліва Спенсер, за 395 км ад сталіцы штата, горада Адэлаіды. Насельніцтва Уаялы — 21122 чалавек (перапіс 2006), што робіць яго трэцім па насельніцтве горадам штата пасля Адэлаіды (дакладней, Адэлаідскай гарадской агламерацыі) і Маўнт-Гамбіра.
Сяргей Іванавіч Сідор
Сяргей Іванавіч Сідо́р (в. Янаўшчына,  — ) — беларускі географ, кандыдат геаграфічных навук (1971), доктар педагагічных навук (1991), прафесар (1992).
Біяграфія
Скончыў Ваўкавыскае педагагічнае вучылішча ў 1959 годзе, геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1964 годзе.
Настаўнік Котчынскай і Зарудаўскай школ (Мастоўскі раён, 1959—1967), дырэктар Індурскай школы рабочай моладзі (Гродзенскі раён). Малодшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута педагогікі Міністэрства асветы БССР (1970—1971). З 1971 года выкладчык у Магілёўскім педагагічным інстытуце. З 1974 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце, адначасова з 1995 года намеснік рэдактара часопіса «Геаграфія: Праблемы выкладання».
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па эканамічнай геаграфіі Беларусі, методыцы выкладання геаграфіі. Адзін з ініцыятараў распрацоўкі новай канцэпцыі выкладання геаграфіі ў школах незалежнай Беларусі. Аўтар падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў для школ і ВНУ.
Апісаў Беларусь у геаграфічным ракурсе («Геаграфія Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», 1993; «Займальная геаграфія Беларусі», 1995, у сааўтарстве; «Геаграфія Беларусі ў пытаннях і адказах», 1998, у сааўтарстве).
Спутнік-1
Спутнік-1 (Спадарожнік-1) — штучны спадарожнік Зямлі, першы ў гісторыі чалавецтва. Быў пушчаны 4 кастрычніка 1957 года і захоўваў стабільную арбіту да 4 студзеня 1958 года. Першы ШСЗ стаў таксама першым штучным нябесным целам і першым штучным аб’ектам, які дасягнуў 1-й касмічнай хуткасці.
Пуск 1-га ШСЗ азначыў пачатак касмічнай эры, паслужыў штуршком для наспелай тады касмічнай гонкі СССР і ЗША. Абрыс спутніка на доўгі час стаў знакам асваення космасу чалавекам, а слова «спутнік» увайшло без перакладу ў замежныя мовы.
Пуск і арбіта
ШСЗ быў пушчаны ракетай-носьбітам Р-7 з касмадрому Цюратам у 19:12:00UTC 4.10.1957 і быў выведзены на арбіту 215×939 з нахілам 65,1° і эксцэнтрысітэтам 0,05201, перыяд абарачэння: 96,2 хв.
Канструкцыя
Спадарожнік меў сферычны корпус дыяметрам 0,58 м з чатырма штыровымі радыёантэнамі даўжынёй 2,4—2,9 м, і важыў каля 80 кг. У склад апаратуры ўваходзілі радыёперадатчыкі магутнасцю 1 Вт, якія працавалі на частотах 20,005 і 40,002 МГц, якія перадавалі тэлеметрычную інфармацыю, у т.л. пра тэмпературы атмасферы і нутра спадарожніка.
Перад падзеямі
Планы пуску штучнага спадарожніка Зямлі існавалі ў 1957 годзе як у СССР, так і ў ЗША. Савецкі цяжкі спадарожнік, які пачаткова планавалася пусціць першым, выявіўся канструкцыйна несумяшчальным з адзіным дзейсным тады ў СССР тыпам ракеты-носьбіта Р-7 (КБ С. П. Каралёва). Тымчасам, з ЗША даходзілі звесткі пра падрыхтоўку пуску тамтэйшага штучнага спадарожніка Зямлі, а ў СССР з КБ Каралёва за права ўзбройваць ракетныя войскі і забяспечваць касмічную праграму сваімі міжкантынентальнымі ракетамі Р-16 востра спаборнічала КБ Янгеля. У выпадку, калі б ЗША здолелі пусціць свой ШСЗ першымі, КБ Каралёва страціла б дзяржаўны заказ, а не выключаліся і палітычныя пакаранні за шкоду савецкаму дзяржаўнага аўтарытэту.
Каралёвым было пастаноўлена (7 верасня 1957 года) тэрмінова сканструяваць і зрабіць вельмі просты спадарожнік, які б сумяшчаўся з канструкцыяй Р-7, і які напэўна можна было б вывесці на арбіту, апярэдзіўшы амерыканцаў, а значыць, дамагчыся і палітычнага поспеху. Аптымальная для такіх тэрмінаў і тэхнічных параметраў канструкцыя была гатовая пад канец верасня, і была паспяхова пушчаная 4 кастрычніка.