cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гуарані (група народаў)
Гісторыя
Згодна найбольш распаўсюджанай версіі, індзейцы тупі і гуарані паходзяць з рэгіёна Амазоніі, адкуль у старажытнасці перасяліліся на поўдзень. Да моманту прыходу еўрапейцаў у Паўднёвую Амерыку, розныя групы гуарані займалі тэрыторыі паміж ракой Паранай і атлантычным ўзбярэжжам на поўдні і да паўднёвых прытокаў Амазонкі на паўночным захадзе. Прыкладныя падлікі паказваюць, што агульная іх колькасць магла дасягаць 400 тысяч чалавек. Паўднёвыя групы знаходзіліся ў варожых адносінах з суседзямі, асабліва з гуайкуру. Паўночна-заходнія вялі несупынныя войны з інкамі і аравакамі.
У 1537 г. іспанскія канкістадоры заснавалі ў месцы, населеным гуарані, крэпасць Асунсьён. Губернатары Новай Андалусіі клапаціліся пра захаванне мірных адносін з тубыльцамі і заахвочвалі супольныя шлюбы. У той жа час іспанскія землеўласнікі эксплуатавалі індзейскую працоўную сілу ў тым ліку з дапамогай прымусу. Гуарані пакутвалі ад хвароб, завезеных еўрапейцамі.
Важную ролю ў іх лёсе паўднёвых гуарані адыгралі езуіцкія місіі, што пачалі засноўвацца з канца XVI ст. Каля місій ствараліся сталыя паселішчы, жыхары якіх захоўвалі самакіраванне пад кантролем місіянераў, прымалі хрысціянства, асвойвалі новыя віды земляробства і жывёлагадоўлі, мелі магчымасць навучацца ў школах. У XVII ст. для абароны ад партугальскіх бандэйрантаў пры місіях былі арганізаваны ўзброеныя сілы гуарані. У 1754 — 1756 гг. спроба іспанскіх улад перадаць землі 7 місій у склад партугальскіх калоній прывяла да ваеннага супраціўлення іх насельнікаў на чале правадыра Сэпэ Тыраю. Хаця так званая «вайна гуарані» скончылася паразай паўстанцаў, Іспанія была вымушана адмовіцца ад дагавора з Партугаліяй. Аднак у 1767 г. па загаду Карла III місіі былі зачынены. Чырыгуана, групы гуарані, што жылі на паўночны захад ад Параны, даўжэй захоўвалі папярэдні лад жыцця. Яны былі хрысціянізаваны францысканцамі толькі ў XVIII — 19 стагоддзе стст. У 1574 г., 1584 г., 1727 г., 1750 г., 1793 — 1799 гг. чырыгуана паспяхова стрымлівалі спробы іспанскіх салдат і жывёлагадоўцаў падпарадкаваць іх.
Пасля набыцця лацінаамерыканскімі краінамі незалежнасці большасць гуарані першапачаткова апынулася ў межах Парагвая і Балівіі. У Парагваі метысы, якія размаўлялі на мове гуарані, а потым і індзейцы атрымалі грамадзянскія правы і права карыстання дзяржаўнай землёй (у другой палове XX ст. яна была перададзена ім у прыватную маёмасць). Гэта садзейнічала іх інтэграцыі ў цывільнае грамадства. У Балівіі гуарані імкнуліся захоўваць незалежнасць ад урада, рабілі напады на паселішчы балівійцаў-жывёлагадоўцаў. У вайне 1874 — 1877 гг. і падчас паўстання 1892 г. чырыгуана пацярпелі паражэнні і страцілі большую частку сваіх зямель. Рух за грамадзянскія правы гуарані ўзнік у Балівіі толькі ў 1930-я гг. Спробу арганізацыі паўстання сялян-гуарані ў 1967 г. прадпрыняў Чэ Гевара. Складанае сацыяльнае становішча і парушэнне грамадзянскіх правоў гуарані фіксуюцца ў Балівіі і ў нашы дні.
У 1870 г. Парагвай пацярпеў паражэнне ў вайне і страціў частку сваіх тэрыторый, населеных гуарані, на карысць Бразіліій і Аргенціны. Масавае перасяленне гуарані ў Аргенціну таксама адбывалася падчас вайны ў Гран-Чака паміж Балівіяй і Парагваем у 1932 — 1935 гг. Гуарані Аргенціны засталіся без правоў на зямлю і былі вымушаны шукаць працу на сельскагаспадарчых і прамысловых прадпрыемствах у якасці наёмных рабочых.
З 1882 г. бразільскія ўлады перадавалі землі далучаных тэрыторый прыватным кампаніям і перасяленцам з іншых частак краіны. У 1928 г. было канчаткова зацверджана права гуарані на 8 надзелаў агульнай плошчай усяго 18,1 га. Да 1988 г. іх плошча пашырылася да 22 400 га. Аднак вяртанне зямель карэнным насельнікам спарадзіла канфлікт з астатнімі землеўласнікамі. Часам ён суправаджаецца чалавечымі ахвярамі.
У другой палове XX ст. індзейцы-гуарані розных краін пачалі рабіць захады для каардынацыі культурнай і прававой дзейнасці. З 1991 г. адбываюцца супольныя сустрэчы і рады прадстаўнікоў індзейскіх абшчын.
Традыцыйная культура
Да кантактаў з еўрапейцамі гуарані складаліся з мноства вандроўных груп, якія займалі пэўную тэрыторыю 2 або 3 гады, а потым пакідалі яе на карысць іншай. Яны тлумачылі гэта пошукамі чароўнай краіны. Аднак у рэчаіснасці сталыя міграцыі тлумачацца асаблівасцямі іх ладу жыцця і гаспадаркі. Гуарані прытрымліваліся комплекснага забеспячэння. Значную ролю адыгрывалі паляванне, збіральніцтва і рыбалоўства. Яны не мелі сезоннага характару і практыкаваліся на працягу года. Галоўнымі паляўнічымі прыладамі былі лук і стрэлы. Па сведчанню іспанцаў, гуарані валодалі імі па-майстэрску. Яны таксама займаліся ручным земляробствам. Найбольш важнымі культурамі з'яўляліся маніёк і кукуруза. Акрамя таго вырошчалі тытунь, бавоўнік, гарбузы і г. д. Мужчыны выпальвалі надзелы лесу або хмызняку, пасля чаго апрацоўвалі зямлю завостраным калом. Былі вядомы завостраныя лёзы з каменю, якія выкарыстоўвалі для рыхлення або збору ўраджая. Калі глеба траціла ўрадлівасць, надзелы пакідалі і шукалі новае месца пасялення. Характэрна, што большасць міграцый адбывалася ўздоўж рэк, дзе з-за сезонных паводак сустракаюцца найбольш урадлівыя глебы.
У дакалумбавы перыяд гуарані не здабывалі і не апрацоўвалі металы, хаця былі знаёмы з імі дзякуючы абмену з народамі Анд. Металічныя прылады сустракаліся рэдка, пераважна ў форме ўпрыгожванняў. Шырокае распаўсюджанне меў выраб керамікі. Вялізарныя керамічныя пасудзіны выкарыстоўвалі для захоўвання кукурузы, прыгатавання ежы, у якасці пахавальных урн. Гуарані займаліся пляценнем, апрацоўкай косці і скур.
Супольная назва гуарані значыла воінаў. Сапраўды, яны стала вялі войны супраць іншых індзейскіх народаў. Адной з прычын збліжэння паўднёвых груп з іспанцамі маглі быць паражэнні ад гуайкуру. Болей паспяховымі былі групы гуарані, што мігрыравалі ўздоўж ракі Пілкамаё і ў XVI ст. дасягнулі усходніх перадгор'яў Анд. Яны суседнічалі з дзяржавай інкаў і стваралі пагрозу для яе. Гарсіласа дэ ла Вега паведамляў, што двухгадовая вайна інкаў супраць гуарані скончылася беспаспяхова. У вачах інкаў іх ворагі выглядалі як чырыгуана (літаральна «дзікуны») : ...тубыльцы былі надзвычай грубымі, горшымі за дзікіх звяроў; што яны не мелі рэлігіі і нічога не шанавалі; што яны жывуць без закона і добрых звычаяў, але як жывёлы ў гарах, без гарадоў і дамоў, і што яны ядуць мяса.
Нават у каланіяльны час асноўнай ваеннай зброяй гуарані былі лук і стрэлы. Гэтаму садзейнічаў недахоп агнястрэльнай зброі, які адчуваўся ва ўнутраных раёнах Паўднёвай Амерыкі. У 1640 г. езуіты дамагліся дазволу іспанскага караля для ўзбраення гуарані супраць бандэйрантаў і пачалі вытворчасць агнястрэльнай зброі ў місіях. Аднак ваенныя сілы езуіцкіх місій ніколі не былі добра ўзброены мушкетамі і гарматамі. У XVIII ст. сярод іх зброі былі гарматы з трыснёгу, прыстасаваныя для 1 або 2 стрэлаў, конніца місій карысталася лукамі. Тым не меней, ваенныя сілы місій дзейнічалі паспяхова супраць нерэгулярных войскаў. Хаця ваенныя кампаніі мелі абарончы характар і часам планаваліся езуітамі, на чале апалчэння гуарані стаялі іх традыцыйныя правадыры. Аб'яднанне ваенных сіл жыхароў розных вёсак і раёнаў для вайны з супольным ворагам было вядома і да кантактаў з еўрапейцамі. Аднак такія ваенныя кааліцыі не былі ўстойлівымі. Да прыняцця хрысціянства гуарані практыкавалі канібалізм у дачыненні да палонных, ператваралі захопленых жонак і дзяцей у канкубінаў і залежных рабоў.
Старажытныя рэлігійныя вераванні абапіраліся на шанаванне шматлікіх багоў і духаў. Гуарані верылі, што сусвет і першыя людзі былі створаны богам Тупам, які, аднак, пазней амаль не ўплываў на паўседзённае жыццё. Большую ролю адыгрывалі міфы і абрады шанавання бога рэк Мбоі Туі, бога лясоў і ўрадлівасці Курупі, бога матэ Ясі Ятэрэ, замагільнага бога Луісона, начнога духа-гарэзы Памбера, духа-людажэра Ао-Ао і інш. Ім прыносіліся ахвяры, у тым ліку чалавечыя. Шанаваліся некаторыя прыродныя аб'екты, у прыватнасці вадаспады Ігуасу. Арганізацыяй абрадаў займаліся шаманы. Імі маглі быць мужчыны і жанчыны, часам разнаполая пара. Іх майстэрства перадавалася па спадчыне. Шаманы маглі карыстацца паміж сабою патаемнай мовай. Памерлых хавалі ў керамічных урнах. Іспанцы таксама паведамлялі пра звычай паядання нябожчыкаў сярод чырыгуана.
Х’ю Гейтскел
Х’ю Гейтскел (Hugh Todd Naylor Gaitskell;, Лондан — , Лондан) — англійскі палітычны дзеяч, лейбарыст.
Гуарані (група народаў)
Традыцыйная культура
Гуарані знакаміты прыкладным мастацтвам — керамічнай і драўлянай скульптурай, узорыстымі плеценымі вырабамі.
Х’ю Гейтскел
Біяграфія
Х. Гейтскел ў 1927 годзе скончыў Оксфардскі ўніверсітэт па спецыяльнасцях філасофія, палітыка і эканоміка. У 1926 годзе ўступіў у Лейбарысцкую партыю. У 1927—1939 гады кіруе кафедрай у Лонданскім універсітэце (кафедра палітэканоміі). У 1933—1934, знаходзячыся на стажыроўцы ва ўніверсітэце Вены, быў сведкам падаўлення рабочага руху кансерватыўным урадам Дольфуса. У 1942—1945 гадах Х. Гейтскел — галоўны памочнік міністра гандлю. У 1945 абіраецца ў парламент ад лейбарыстаў. У 1947—1950 гадах-міністр паліва і энергетыкі Вялікабрытаніі. У 1950—1951 гадах — міністр фінансаў. У 1955—1963 гадах — лідар Лейбарысцкай партыі. У 1957—1963 гады — віцэ-старшыня Сацыялістычнага інтэрнацыяналу. У 1959 наведаў з візітам СССР.
Гуарані (група народаў)
Традыцыйная культура
Фальклор захаваўся дзякуючы шматлікім запісам, што рабіліся з XVI ст., а таксама жывой традыцыі як індзейцаў, так і метысаў. Ён адлюстроўвае шматлікія міфалагічныя вобразы, казкі і легенды. Да кантактаў з еўрапейцамі ў якасці музычных інструментаў выкарыстоўваліся барабаны, бразготкі, рытмічныя палачкі. Дзякуючы дзейнасці езуітаў гуарані пазнаёміліся з царкоўнай традыцыяй музыкі барока. Пры місіях дзейнічалі хоры. Класічная харавая традыцыя папулярна і ў нашы дні.
Х’ю Гейтскел
Палітычныя погляды
Х’ю Гейскел належаў да правага крыла Лейбарысцкай партыі. Ён прытрымліваўся ўстаноўкі на пабудову ў Англіі «дэмакратычнага сацыялізму», з’яўляўся прыхільнікам супрацоўніцтва класаў. У эканамічнай палітыцы лічыў, што нацыяналізацыя павінна распаўсюджвацца толькі на некаторыя галіны прамысловасці і ажыццяўляцца шляхам іх выкупу дзяржавай. Нязменна выступаў супраць якога-небудзь супрацоўніцтва з камуністамі.
Гуарані (група народаў)
Сучасныя групы гуарані
Большасць сучасных гуарані — гэта метысы. У Парагваі яны складаюць асноўную групу насельніцтва. Мова гуарані там з'яўляецца афіцыйнай.
Х’ю Гейтскел
Палітычныя погляды
У вобласці знешняй палітыкі Х. Гейтскел выступаў з крытыкай кансерватыўнага ўрада, рэзка крытыкаваў агрэсіўныя дзеянні кабінета Ідэна падчас Суэцкага крызісу (завошта сучасны дзеяч левага крыла лейбарыстаў Тоні Бен супрацьпастаўляў яго ў якасці станоўчага прыкладу інтэрвенцыяністу Блэру), выказваўся за прызнанне прынцыпу мірнага суіснавання краін з капіталістычным і сацыялістычным ладам. У той жа час ён выступаў за ўмацаванне англа-амерыканскага супрацоўніцтва і ўзмацненне НАТА.
Гуарані (група народаў)
Сучасныя групы гуарані
Захаваўся шэраг індзейскіх супольнасцей. Нашчадкі балівійскіх чырыгуана — індзейцы і метысы ава. Блізкімі па мове да іх з'яўляюцца чанэ, хаця іх продкі калісьці размаўлялі на аравакскіх мовах. Яшчэ адзін народ, блізкі па мове да чырыгуана, — н'яндэрэта, або тапіэтэ. Вучоныя спрачаюцца пра іх паходжанне.
Усходняя плыня мб'я-гуарані насяляе Бразілію, Аргенціну і Парагвай. Нягледзячы на ціск сучаснай еўрапеізаванай культуры, а таксама праблемы, што ўзнікаюць з-за жыцця ў розных дзяржавах, яны захоўваюць супольную тоеснасць і многія рэлігійныя вераванні продкаў. Наадварот, калісьці адзіны народ ітацін гуарані у нашы дні фактычна складае дзве этнічныя супольнасці пай-тавітэра ў Парагваі і каюва ў Бразіліі. Племя ачэ — абарыгены Гран-Чака. Да другой паловы XX ст. яны захоўвалі ізаляцыю ад вонкавага свету.
Мацееўцы (Бярозкаўскі сельсавет)
Маце́еўцы (, Матеевцы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Маладзеева
Маладзе́ева (, Молодеево) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Кашубінцы (вёска)
Кашу́бінцы (, Кашубинцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Стаборшчына
Стабо́ршчына (, Стаборщина) — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лабковіцкага сельсавета.
Назва
Назва Стаборшчына адыменнага (антрапанімічнага) паходжання, ад балцка-літоўскага двухасноўнага імя Stã-bar’as.
Тое ж імя ў тапоніме Стобараў / рус. Стоборов (на поўначы ад Пуціўля на дзесенскай рацэ Сейм), якое падмацоўваецца і сучасным пуціўльскім антрапонімам (прозвішчам) Стобараў. Побач са Стобаравам — адыменныя тапонімы Скунасава і Вегераўка (ад двухасноўных імёнаў Sku-nas’as, Ve-ger’as ).
У наваколлі Мсціслава, апроч Стаборшчыны, такога ж паходжання (ад балцка-літоўскіх двухасноўных імёнаў) тапонімы Слабуты, Есьманава, Валымерава, Гімбатаўка (< Sla-but’as, Eis-man(t)'as, Val-mer’as, Gim-but’as).
Узнікненне гэтых тапонімаў пад Мсціславам найімаверней адносіцца да XV стагоддзя, калі пры вялікім князі літоўскім Казіміры на ўсходзе і поўдні з мэтай змацавання дзяржавы рассяляліся літоўскія баяры, збольшага з тэрыторый, прылеглых да сучаснай літоўскай мяжы з паўднёвага ўсходу.
Пачатковы элемент Стаб- (< Sta-bar-) у назве Стаборшчыны трэба адрозніваць ад нашмат больш даўняга балцкага кораня Stab- у назве зусім забытай рачулкі Стабачня (на карце канца XVIII стагоддзя пазначаная як «Стабочня»), якая тут сама ў басейне ракі Чорная Натапа на захадзе ад Стаборшчыны.
Стабачня ад *Стабка, якая ад адпачатнай балцкай формы тыпу *Stabi̯a. Гідранімічны адпаведнік — паўночналітоўская рачная назва Stabė «Каменка», ад балцкага *stabas «камень». На захадзе ад Стабачні — прыток Проні рачулка Каменка, назва якой найверагодней перакладае ранейшую балцкую назву з «каменным» коранем Stab-.
Гексаметылентэтрамін
Гексаметылентэтрамін ((CH2)6N4, альбо C6H12N4), таксама Уратрапін — бясколерныя крышталі саладкаватага смаку. Добра раствараецца ў вадзе, серавугляродзе, умерана - у спірце, хлараформе; дрэнна - у эфіры, бензоле.
Структурна падобны да адамантану.
Медыцына
Прэпарат аказвае антысептычны эфект, пераважна, у мачавых шляхах. Ужываецца ў чыстым выглядзе і ў складзе камбінаваных лекавых сродкаў (напрыклад, кальцэкс). У чыстым выглядзе гексаметылентэтрамін ужываецца пераральна або нутравенна, у выглядзе соляў: гіпурату, індыгакармінату або камфарату. Механізм дзеяння заснаваны на вызваленні свабоднага фармальдэгіду, які дэнатурыруе бялкі бактэрый.
Пастаянная Рыдберга
Дадзеная канстанта першапачаткова з’явілася як эмпірычны падгоначны параметр у формуле Рыдберга, якая апісвае спектральныя серыі вадароду. Пазней Нільс Бор паказаў, што яе значэнне можна вылічыць з больш фундаментальных пастаянных, патлумачыўшы іх сувязь з дапамогай сваёй мадэлі атама (мадэль Бора). Пастаянная Рыдберга з’яўляецца гранічным значэннем найвышэйшага хвалевага ліку любога фатона, які можа быць выпушчаны атамам вадароду; з другога боку, гэта хвалевы лік фатона з найменшай энергіяй, здольнага іанізаваць атам вадароду ў яго асноўным стане.
Таксама выкарыстоўваецца цесна звязаная з пастаяннай Рыдберга адзінка вымярэння энергіі, якая называецца Рыдберг і абазначаецца \mathrm{Ry}. Яна адпавядае энергіі фатона, хвалевы лік якога роўна пастаяннай Рыдберга, то-бок энергіі іанізацыі атама вадароду.
Па стане на 2012 год, пастаянная Рыдберга і g-фактар электрона з’яўляюцца найбольш дакладна вымеранымі фундаментальнымі фізічнымі пастаяннымі.
Лікавае значэнне
Лікавае значэнне канстанты Рыдберга, рэкамендаванае CODATA ў 2014 годзе, складае :
Для лёгкіх атамаў пастаянная Рыдберга мае наступныя значэнні:
У атамнай фізіцы канстанта часта ўжываецца ў выглядзе энергетычнай адзінкі (Рыдберг): дзе a_0 — бораўскі радыус. Лікавае значэнне :
Уласцівасці
Пастаянная Рыдберга ўваходзіць у агульны закон для спектральных частот наступным чынам: дзе \nu — хвалевы лік (па азначэнню, гэта адваротная даўжыня хвалі або лік даўжынь хваль, якія ўкладваюцца на 1 см), Z — парадкавы нумар атама. Адпаведна, выконваецца
Калі лічыць масу ядра атама бесканечна вялікай у параўнанні з масай электрона (гэта значыць лічыць, што ядро нерухома), то пастаянная Рыдберга для частаты ў Гц будзе вызначацца як у сістэме СГС, дзе m і e — маса і зарад электрона, c — скорасць святла, а \hbar — пастаянная Дзірака (ці прыведзеная пастаянная Планка).
У Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) для частаты ў Гц: дзе  — каэфіцыент з закона Кулона.
Лікавае значэнне :
Звычайна, калі кажуць аб пастаяннай Рыдберга, маюць на ўвазе пастаянную, вылічаную пры нерухомым ядры. Пры ўліку руху ядра маса электрона замяняецца прыведзенай масай электрона і ядра, і тады дзе M_i — маса ядра атама.
Мірная (Крычаўскі раён)
Мі́рная (, Мирная) — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маляціцкага сельсавета.
Вёска ўтворана 30 ліпеня 1964 года шляхам зліцця суседніх вёсак Глупікі I і Глупікі II.
Кашубінцы (пасёлак)
Кашу́бінцы (, Кашубинцы) — пасёлак у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Гексан
Гекса́н (н-гекса́н) — насычаны вуглевадарод C6H14, адносіцца да класу алканаў.
Уласцівасці
Бясколерная вадкасць са слабым пахам (нагадвае дыхлорэтан). Паказальнік пераламлення п20D 1,37506. З-за нізкага актанавага ліку (25) гексан — непажаданая складовая частка сінтэтычнага бензіна.
Атрыманне гексана
н-Гексан ўтрымоўваецца ў значных колькасцях у бензіне прамой перагонкі. Вялікая колькасць ізагексанаў знаходзіцца ў бензіне каталітычнага крэкінгу і бензіне алкіліравання.
Лазы (Гродзенскі раён)
Лазы́ (, Лазы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Новая Вілейка
Но́вая Віле́йка (, Новая Вилейка) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Мышкавічы (Крычаўскі раён)
Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1758 годзе як вёска Мышкевічы ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ.
Першы Май
Пе́ршы Май (, Первый Май) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Новае Запонне
Но́вае Запо́нне (, Новое Запонье) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У чэрвені 1942 года арыштаваны акупантамі і расстраляны Якаў Аляксандравіч Шаўцоў, кіраўнік Бягомльскай падпольнай партыйна-камсамольскай арганізацыі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Стэла на магіле пастаўлена ў 1979 годзе.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Вітуніцкага сельсавета.
Сарочына (Крычаўскі раён)
Саро́чына (, Сорочино) — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маляціцкага сельсавета.
Шчыльнасць патоку
Шчыльнасць патоку — агульны базавы фізічны тэрмін, які выкарыстоўваецца ў наступных галінах:
Плешчына
Пле́шчына (, Плещино) — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маляціцкага сельсавета.
Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1758 годзе як вёска ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ.
Мастаўляны (Гродзенскі раён)
Мастаўля́ны (, Мостовляны) — хутар у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Мількаўшчына (Гродзенскі раён)
Мі́лькаўшчына (, Мильковщина) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Слабуты
Слабу́ты (, Слабуты) — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маляціцкага сельсавета.
Некрашы (Гродзенскі раён)
Некрашы́ (, Некраши) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Чысці Вардамскія
Чы́сці Ва́рдамскія (, Чисти Вардомские) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Трацэўшчына
Трацэ́ўшчына (, Трацевщина) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Старое Запонне
Старо́е Запо́нне (, Старое Запонье) — былая вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Бярозкаўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Вітуніцкага сельсавета. Ліквідавана 22 сакавіка 2016 года.
Полымя (Гродзенскі раён)
По́лымя (, Полымя) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Партызанская (Гродзенскі раён)
Партыза́нская (, Партизанская) (да 1964 года Пузаві́чы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Пузавічы
14 ліпеня 1943 года Пузавічы спалены нацыстамі разам з жыхарамі. Гэтыя падзеі апісаны Янкам Брылём у кароткім апавяданні «Memento Mori».
Партызанская
Вёска адноўлена пасля вайны. 30 ліпеня 1964 года Пузавічы перайменаваны ў Партызанскую.
Гексахлорбензол
Гексахлорбензо́л альбо перхлорбензо́л — хлорарганічнае злучэнне з формулой C6Cl6, выкарыстоўваецца ў якасці інсектыцыду і фунгіцыду. Таксама ў сумесі з іншымі прэпаратамі выкарыстоўваецца для пратраўкі насення збожжавых культур. У адносінах да гексахлорбензолу дзейнічае Стакгольмская канвенцыя аб стойкіх арганічных забруджвальніках, згодна з якой гэтае рэчыва забаронена ва ўсім свеце.
Фізічныя і хімічныя ўласцівасці
Гексахлорбензол — бясколерныя крышталі, не раствараюцца ў вадзе, мала раствараюцца ў этаноле і бензоле, малекулярная маса 284,8 а.а.в.; тэмпература плаўлення 231 °C; тэмпература кіпення 322 °C; шчыльнасць 2,044 г/см³.
Гексахлорбензол параўнальна лёгка ўступае ў рэакцыі нуклеафільнага замяшчэння, абменьваючы адзін атам Cl, напрыклад, на групы СН2ОH, OH, SH.
Атрыманне
Атрымоўваюць гексахлорбензол хлараваннем бензолу альбо яго хлорвытворных:
Асноўныя рэакцыі:
Вылучаюцьт крышталізацыяй. Чысціня не менш 95 % (прымешкі — трыхлорбензол, тэтрахлорбензол і пентахлорбензол).
Пастаянная Фарадэя
Пастаянная Фарадэя\ F, — фізіка-хімічная пастаянная, якая вызначае суадносіны паміж электрахімічнымі і фізічнымі ўласцівасцямі рэчыва.
Пастаянная Фарадэя роўная Кл·моль−1.
Пастаянная Фарадэя ўваходзіць у якасці канстанты ў другі закон Фарадэя (закон электролізу).
Колькасна пастаянная Фарадэя роўная электрычнаму зарад электронаў, пры праходжанні якіх праз электраліт на электродзе вылучаецца (1/z) моль рэчывы A ў формуле:
дpе:
\ {n} — колькасць электронаў, якія ўдзельнічаюць у ходзе рэакцыі.
Для пастаяннай Фарадэя \ F справядлівыя наступныя суадносіны: дзе \ {\bar e} — элементарны электрычны зарад,а \ {N_A} — лік Авагадра.
Чысці Таварыскія
Чы́сці Тавары́скія (, Чисти Товарисские) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Лорэнц-фактар
Фактар ​​Лорэнца, або Лорэнц-фактар​​, гама-фактар ​​- беспамерная фізічная велічыня, якая выкарыстоўваецца ў рэлятывісцкай кінематыцы, манатонна нарастальная станоўчая функцыя хуткасці. Названая па імя Х. А. Лорэнца. вызначаецца як
дзе
v
— хуткасць,
c
З павелічэннем хуткасці ад 0 да
Лорэнц-фактар
γ
павялічваецца ад
1
да +\infty.
Звязаны з беспамернай хуткасцю
наступным чынам:
Лорэнц-фактар з'яўляецца гіпербалічным косінусам шпаркасці
φ
Ўласны час часціцы зваротна прапарцыйны яе лорэнц-фактару. Час, які вымяраецца гадзіннікам, які раўнамерна рухаецца ў дадзенай інерцыяльнай сістэме адліку, запавольваецца ў
Напрыклад, уласны час мюона, які ляціць з верхніх слаёў атмасферы з хуткасцю 0,99 ад хуткасці святла, запавольваецца ў параўнанні з каардынатных часам у раз, у выніку час жыцця такога мюона аказваецца ў 7 разоў даўжэй часу жыцця мюона, які спачывае.
Рэлятывісцкае скарачэнне даўжыні аб'екта, які рухаецца, прапарцыйнае яго лорэнц-фактару. Так, у сістэме адліку вышэйзгаданага мюона Зямля рухаецца з хуткасцю 0,99
с
, і ў выніку адлегласць паміж верхнімі пластамі атмасферы і паверхняй Зямлі скарачаецца ў 7 разоў.
Стаўленне поўнай энергіі часціцы да яе масы роўнае Лорэнц-фактару (з дакладнасцю да множніка
с2
. У прыватнасці, поўная энергія часціцы, якая спачывае, роўная яе масе, а для ультрарэлятывісцкай часціцы яе маса занядбана малая ў параўнанні з энергіяй. Такім чынам, поўная энергія разгледжанага вышэй мюона (маса якога
mμ
= 106 МэВ/
c2
) прыблізна роўная
7mμc2
Гексахлорэтан
Гексахлорэтан (перхларыд, гексаран, вуглярод шасціхлорысты) C2Cl6 — бясколерныя крышталі са слабым пахам камфары.
Уласцівасці
Малекулярная маса 236,72 (236,74 ) а. а. м. Тэмпература плаўлення ў запаяным капіляры 187 °С. Шчыльнасць 2091 кг/м³ пры тэмпературы 20 °С. Рэчыва сублімуецца ў адкрытых сасудах. Гексахлорэтан умерана раствараецца ў спірце і дыэтылавым эфіры, добра — у CS2, растваральнасць у вадзе 0,005 % (22,3 °С); утварае азеатропную сумесь з вадой (т. кіп. 99 °С, 33,9 % гексахлорэтана).
Гексахлорэтан гідралізуецца цвёрдай шчолаччу пры 200 °С і вышэй, а таксама спіртавым растворам шчолачы да шчаўевай кіслаты. У газавай фазе пры 500—600 °С (або пры 350—450 °С у прысутнасці актываванага вугалю) раскладаецца з утварэннем ССl4 і тэтрахлорэтылену. Пад дзеяннем цынку ў водным асяроддзі ператвараецца ў тэтрахлорэтылен.
Атрымліваюць гексахлорэтан хлараваннем поліхлорэтанаў або тэтрахлорэтылена. У парафазным працэсе гексахлорэтан вылучаюць дэсублімацыяй, у вадкафазным — перакрышталізацыяй са спірту або бензолу.
ГДК 10 мг/м³, у вадзе вадаёмаў санітарна-бытавога водакарыстання 0,01 мг/л.
Выкарыстанне
Гексахлорэтан выкарыстоўваецца у вытворчасці хладону-113, у піратэхнічных рэчывах, у якасці дымаўтваральніка ў сумесі з некаторымі металамі. Таксама выкарыстоўваецца ў медыцыне ў якасці процігліснага сродка.
Прыступічы
Прысту́пічы (, Приступичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Пясчанка (Гродзенскі раён)
Пясча́нка (, Песчанка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Рыскі (Гродзенскі раён)
Ры́скі (, Рыски) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Зарудзееўка
Зарудзе́еўка (, Зарудеевка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
Шыленцы
Шы́ленцы (, Шиленцы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Янова (Бярозкаўскі сельсавет)
Яно́ва (, Яново) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2185001—2186000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2185001—2186000)
Стральцы 1
Стральцы́ 1 (, Стрельцы 1) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Стралецкага сельсавета.
Зылі
Зылі́ (, Зыли) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Шклянцы
Шкля́нцы (, Шклянцы) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Упершыню Шклянцы згадваюцца ў XVIII ст. як мястэчка Менскага павета Менскага ваяводства.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Шклянцы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Барысаўскім павеце Мінскай губерні. У 1836 мясцовасць перайшла ў валоданне Стаброўскіх.
У 1919 Шклянцы ўвайшлі ў БССР. Статус паселішча панізілі да вёскі.
Сухаўляны
Сухаўля́ны (, Суховляны) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Гексаген
Гексаген (CH2)3N3(NO2)3) — магутнае другаснае (брызантнае) выбуховае рэчыва. Адчувальнасць да ўдару займае сярэдняе становішча паміж тэтрылам і ТЭНам.
Шчыльнасць зарада - 1,77 г/см³. Хуткасць дэтанацыі - 8360 м/сек, ціск у фронце ударнай хвалі - 33,8 гПа, фугаснасць - 470 мл, брызантнасць - 24 мм, аб'ём газападобных прадуктаў выбуху - 908 л/кг. Тэмпература запальвання - 230°C, тэмпература плаўлення - 204,1 °C. Цеплыня выбуху - 1370 ккал/кг, цеплыня згарання - 2307 ккал/кг.
Фізічныя ўласцівасці
Гексаген — белы крышталічны парашок. Без паху, смаку, моцны яд. Удзельная вага - 1,816 г/см³, малярная маса - 222,12 г/моль. Нерастваральны ў вадзе, дрэнна раствараецца ў спірце, эфіры, бензоле, талуоле, хлараформе, лепш - у ацэтоне, ДМФА, канцэнтраванай азотнай і воцатнай кіслотах. Раскладаецца сернай кіслатой, шчолачамі, а таксама пры награванні.
Стральцы 2
Стральцы́ 2 (, Стрельцы 2) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Каменка (Кадзінскі сельсавет)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.
Качурына
Качу́рына (, Качурино) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Гектограф
Гекто́граф — спрошчаная друкарская прылада для размнажэння тэксту і ілюстрацый. Гектограф уяўляе сабой плоскую скрыню, запоўненую роўным пластом студняпадобнай масай (сумесь жэлаціна, гліцэрына і вады). Тэкст і ілюстрацыі наносяць на паперу адмысловымі чарніламі, у склад якіх уваходзяць анілінавы фарбавальнік, гліцэрын і спірт. Атрыманы арыгінал прыціскаюць да паверхні масы ў гектографе, у выніку чаго малюнак з паперы перадаецца на жэлацінавы пласт. Пры наступным прыцісканні чыстай паперы да паверхні масы на ёй атрымліваюцца адбіткі. Гектограф дазваляе атрымаць да 100 адбіткаў. У 1884 годзе на гектографе была выдадзена газета «Гоман».
Хвайняны
Хвайня́ны (, Хвойняны) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Джордж Уэльскі
Яго каралеўская высокасць Прынц Джордж (Георг) Аляксандр Луі (Людовік) Уэльскі (Prince George of Wales; нар. 22 ліпеня 2013, Лондан) — член брытанскай каралеўскай сям’і, першы ўнук караля Карла ІІІ, першынец прынца Уэльскага Уільяма і прынцэсы Кэтрын, займае другое месца ў лініі атрымання ў спадчыну брытанскага прастола. Яшчэ да нараджэння прынца газета The Washington Post назвала яго «самым сусветна вядомым малянём».
Цяжарнасць герцагіні Кэтрын
3 снежня 2012 года афіцыйны прадстаўнік каралеўскага двара Вялікабрытаніі заявіў, што жонка прынца Уільяма — герцагіня Кембрыджская — цяжарная і знаходзіцца ў бальніцы караля Эдварда VII у цэнтральным Лондане з сімптомамі таксікозу і прабудзе там яшчэ некалькі дзён. 14 студзеня 2013 было абвешчана, што стан герцагіні палепшыўся і дзіця народзіцца ў сярэдзіне ліпеня.
Нараджэнне
Герцагіня была дастаўлена ў бальніцу раніцай у 5:30, 22 ліпеня 2013 года. Хлопчык нарадзіўся ў 16:24 па мясцовым часе (18:24 па мінскім) вагай 8 фунтаў 6 унцый (3,8 кг). Прынц Уільям прысутнічаў пры родах, якія праходзілі ў  — той жа бальніцы, дзе прынц Уільям і яго брат прынц Гары былі народжаны прынцэсай Дыянай у 1982 і 1984 гадах адпаведна. Роды прымалі былы і цяперашні гінеколагі каралевы — Маркус Сэтчэл і Алан Фарцінг.
Тытул
У адпаведнасці з правіламі тытулавання, якія дзейнічаюць у брытанскай манархіі, нованароджаны атрымаў тытул прынца і права на зварот «Каралеўская высокасць». Яго поўны афіцыйны тытул выглядае наступным чынам: «Яго каралеўская высокасць прынц Джордж Кембрыджскі». «Кембрыджскі» тут — не асабісты тытул прынца (герцагам Кембрыджскім застанецца толькі прынц Уільям), а свайго роду тытул пачцівасці.
Ханявічы (Гродзенскі раён)
Ханяві́чы (, Хоневичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавета.
Канстанцінаўка (Магілёўскі раён)
Канстанці́наўка (, Константиновка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Макаранцы
Мака́ранцы (, Макаренцы) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Гезгалы (аграгарадок)
Да 2014 года Гезгалы ўтваралі асобны Гезгалаўскі пассавет.
Гелацкі манастыр
Гелацкі манастыр Багародзіцы блізу Кутаісі (გელათის მონასტერი) — найбольш значны сярэднявечны манастыр у Грузіі. Цэнтр царкоўнага і культурнага жыцця, рэзідэнцыя Каталікоса з 2-й паловы XVI стагоддзя да 1814 года, помнік Сусветнай спадчыны (1994).
Манастыр быў заснаваны царом Давідам IV Будаўніком у 1106 годзе і стаў яго пахавальняй. Саборная царква будавалася да 1125 года і яшчэ пяць гадоў ўпрыгожвалася мазаікамі. У той час манастыр быў месцазнаходжаннем Гелацкай акадэміі.
У XIII стагоддзі да манастырскага ансамбля дабудавалі цэрквы св. Мікалая і св. Георгія, а таксама трох'ярусную званіцу. У манастыры захоўвалася нямала каштоўных абразоў і прадметаў прыкладнога мастацтва; у савецкі час яны былі канфіскаваныя і размеркаваны па музеях.
Theropithecus gelada
Theropithecus gelada — малпа сямейства мартышкавыя атрада прыматаў. Жыве выключна на горных плато Эфіопіі.
Апісанне
У самцоў даўжыня цела 70 - 74 см, хваста 46-50 см, важаць каля 20 кг; самкі драбнейшыя — даўжыня цела 50-65 см, важаць каля 13 кг. Падобныя да павіянаў. У самца бурая мантыя, у самкі поўсць шэрая; на грудзях участак голай чырвонай скуры ў форме пясочнага гадзінніку. Жывуць статкамі да 400 асобін у скалістай мясцовасці. Сілкуюцца цыбулінамі, травой, насякомымі.
Каміла (каралева-кансорт Вялікабрытаніі)
Каміла Размары Маўнтбетэн-Віндзар, нарожданая Шанд (Camilla Rosemary Mountbatten-Windsor);, ) — каралева-кансорт Злучанага каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, а таксама дзяржаў Садружнасці, другая жонка (з 9 красавіка 2005) караля Карла ІІІ.
Біяграфія
Народжаная Шанд (Camilla Shand). З дваранскага роду, дачка Бруса Шанда, маці — народжаная К’юбіт. Каміла была ў блізкіх адносінах з прынцам Чарлзам яшчэ напачатку 1970-х, аднак яе кандыдатура як нявесты не задаволіла яго бацькоў. З 1973 па 2005 была вядомая як Каміла Паркер-Боўлз (Camilla Parker-Bowles, прозвішча па першым мужу Эндру Паркер-Боўлзу, з якім яна развялася ў 1995). Адносіны з Чарлзам пасля яго шлюбу з Дыянай Спенсер у 1980-я гады аднавіліся, што стала адной з прычын расставання прынца і прынцэсы Уэльскай.
Чарлз і Каміла ажаніліся ў 2005 г., праз 9 і 10 гадоў адпаведна пасля разводу са сваімі першымі сужэнцамі (на той час Дыяны не было ў жыцці, яна загінула ў 1997 г.; першы муж Камілы Эндру жыве і цяпер). Цырымонія шлюбу Чарлза і Камілы была пазбаўлена пышнасці і размаху. У лютым 2005 іх шлюб быў зарэгістраваны ў муніцыпальным дэпартаменце Віндзара. Каралева пры гэтым не прысутнічала. Момантам замірэння для адносін у каралеўскай сям’і стала царкоўнае блаславенне, атрыманае сужэнцамі ў царкве Св. Георга Віндзорскага замка ад арцыбіскупа Кентэрберыйскага. Самы доўгі раман у гісторыі брытанскай манархіі атрымаў шчаслівы канец.
Каміла мае ўсе тытулы, якія адпавядаюць тытулам мужа, якія ён атрымаў пры нараджэнні (герцагіня Корнуальская Duchess of Cornwall — у Англіі і Ротсейская Duchess of Rothesay — у Шатландыі, і інш.).
Пастаянная Больцмана
Пастаянная Больцмана (k ці k_{\rm B}) — фізічная пастаянная, якая вызначае сувязь паміж тэмпературай і энергіяй. Названа ў гонар аўстрыйскага фізіка Людвіга Больцмана, які зрабіў вялікі ўклад у статыстычную фізіку, у якой гэтая пастаянная іграе ключавую ролю. Яе эксперыментальнае значэнне ў Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) роўнае:
Лікі ў круглых дужках паказваюць стандартную хібнасць у апошніх лічбах значэння велічыні. У натуральнай сістэме адзінак Планка натуральная адзінка тэмпературы задаецца так, што пастаянная Больцмана роўная адзінцы.
Універсальная газавая пастаянная вызначаецца як здабытак пастаяннай Больцмана на лік Авагадра Газавая пастаянная больш зручная, калі колькасць часціц зададзена ў молях.
Сувязь паміж тэмпературай і энергіяй
У аднародным ідэальным газе, што знаходзіцца пры абсалютнай тэмпературы T, энергія, якая прыходзіцца на кожную паступальную ступень свабоды, роўная, як вынікае з размеркавання Максвела, kT/2. Пры пакаёвай тэмпературы (300 К) гэтая энергія складае Дж, або 0,013 эВ. У аднаатамнам ідэальным газе кожны атам валодае трыма ступенямі свабоды, якія адпавядаюць тром прасторавым восям, што азначае, што на кожны атам прыходзіцца энергія ў.
Ведаючы цеплавую энергію, можна вылічыць сярэднеквадратычную скорасць атамаў, якая адваротна прапарцыянальная квадратнаму кораню атамнай масы. Сярэднеквадратычная скорасць пры пакаёвай тэмпературы змяняецца ад 1370 м/с для гелію да 240 м/с для ксенону. У выпадку малекулярнага газу сітуацыя ўскладняецца, напрыклад, двухатамны газ мае пяць ступеней свабоды (пры нізкіх тэмпеаатурах, калі не ўзбуджаныя ваганні атамаў у малекуле).
Вызначэнне энтрапіі
Энтрапія тэрмадынамічнай сістэмы вызначаецца як натуральны лагарыфм ад колькасці розных мікрастанаў Z, якія адпавядаюць дадзенаму макраскапічнаму стану (напрыклад, стану з зададзенай поўнай энергіяй).
Каэфіцыент прапарцыянальнасці k і ёсць пастаянная Больцмана. Гэты выраз, які вызначае сувязь паміж мікраскапічнымі (Z) і макраскапічнымі станамі (S), выражае цэнтральную ідэю статыстычнай механікі.
Меркаваная фіксацыя значэння
k
=1,380 6X Дж/К. Такая меркаваная фіксацыя звязана з імкненнем перавызначыць адзінку тэрмадынамічнай тэмпературы кельвін, звязаўшы яго велічыню са значэннем пастаяннай Больцмана.
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Рамні)
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла — страчаны каталіцкі храм, які знаходзіўся ў цэнтры вёскі Рамні Гарадоцкага раёна, Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1896 годзе з дрэва на падмурку храма XVIII стагоддзя з захаваннем яго планіроўкі. Будаўніцтва вялі польскія дойліды пры ўдзеле мясцовых жыхароў. Прыхаджанамі храма былі латышы-перасяленцы, якія аселі ў ваколіцах Гарадка.
Першапачаткова вакол касцёла стаяла агароджа з бутавага каменю, за якой былі могілкі. За савецкім часам пахаванні былі разрабаваны, а ў самім касцёле знялі дах, вітражы, і ўладкавалі ў будынку калгасны склад.
У 1998 годзе будынак перадалі праваслаўнай царкве, якая пачала праводзіць аднаўленчыя працы ў храме, аднак гэтаму запярэчыла каталіцкая супольнасць, заявіўшы, што перабудовы парушаць гістарычную архітэктуру касцёла. Каталіцкая царква пагадзілася рэстаўраваць касцёл пры ўмове арганізацыі парафіі, аднак каталіцкага насельніцтва ў наваколлі няма, і ў выніку за рэканструкцыю ніхто не ўзяўся. З таго часу храм закансервавалі.
У 2007 годзе касцёл быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння — адзіны архітэктурны помнік у раёне.
Цалкам згарэў 17 красавіка 2019 года ў выніку неасцярожнага абыходжання з агнём пры спальванні смецця: полымя перайшло спачатку на сухую расліннасць, а потым на будынак храма, знішчыўшы большую яго частку. У адносінах да 40-гадовага вяскоўца, па віне якога загарэўся касцёл, была распачата крымінальная справа па частцы 2 артыкула 345 «Знішчэнне гісторыка-культурных каштоўнасцей або культурных каштоўнасцей па неасцярожнасці». Страты былі ацэнены ў 70 тысяч беларускіх рублёў.
Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі. Пластыка і кампазіцыя касцёла — прыклад характэрнага для канца XIX стагоддзя спалучэння элементаў класіцызму з рысамі мадэрну і псеўдарускага стылю.
Будынак адносіўся да тыпу адназрубных культавых збудаванняў. Да прамавугольнага ў плане асноўнага аб’ёму з захаду прымыкаў бабінец, другі ярус якога з’яўляўся званіцай, з усходу — апсіда з 2 сакрысціямі. Да фасада далучаўся прыруб нартэкса, над вальмавым дахам якога была пастаўлена чатырохгранная шатровая званіца са спічастым шпілем.
Алтарная частка з рызніцамі складала адзіную плоскасць і стварала пры рознай вышыні аб’ёмаў і форме пакрыццяў ступеньчаты сілуэт. Крыжовы ў плане дах абмяжоўваўся на тарцах франтонамі, увянчанымі шлемападобнымі галоўкамі. Магутны карніз па ўсім перыметры будынка падтрымліваў вялікую навісь даху. Тымпаны франтонаў былі прарэзаны круглымі люкарнамі, сцены цэнтральнай часткі — спаранымі паўцыркульнымі вокнамі з разнымі ліштвамі. Касцёл быў пакрыты бляхай, ашаляваны: высокая цокальная частка, аддзеленая гарызантальнай цягай, — вертыкальна, верхняя — гарызантальна.
Цэнтральнае памяшканне ў інтэр’еры перакрывалася крыжовым скляпеннем, астатнія мелі плоскія перакрыцці. Сцены былі ўпрыгожаны роспісамі. Над нартэксам размяшчаліся антрэсолі хораў.
Брылі (Магілёўскі раён)
Брылі́ (, Брыли) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета. Размешчана за 10 км на ўсход ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў—Крычаў, за 2 км ад аўтамабільнай дарогі. Рэльеф раўнінны. На поўдні цячэ р. Рудзея (прыток р. Раста). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Каменка і далей па шашы Санкт-Пецярбург—Адэса.
Вялікае Княства Літоўскае
Вядома ў Вялікім Княстве Літоўскім з XVI ст. У 1560 годзе сяло (45 дымоў) у Магілёўскай воласці, дзяржаўная ўласнасць. У 1580 годзе аддадзена ў пажыццёвае валоданне памешчыку. У 1592 годзе цэнтр войтаўства Магілёўскай воласці Аршанскага павета. У 1635 годзе 48 двароў, меўся млын.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1785 годзе ў складзе маёнтка Любуж Магілёўскага павета, уласнасць памешчыка, які меў у 1866 годзе ў вёсках Брылі і Любуж 2765 дзес. зямлі, 2 млыны, заезны дом. Частка вяскоўцаў займалася сталярным промыслам. Паводле перапісу 1897 года сяло (школа граматы, піцейны дом) і фальварак у Палыкавіцкай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 годзе працавала школа (народнае вучылішча), на хутары дзейнічала смалакурня. На базе дарэвалюцыйнай створана працоўная школа І-й ступені.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Лупалаўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 2 сакавіка 1931 года ў Магілёўскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1926 годзе хутары і вёска.
У верасні 1928 года ў былой памешчыцкай сядзібе 7 беднякоў заснавалі калектыўную гаспадарку. Дзяржава выдзеліла ім у крэдыт 300 пудоў жыта. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Змагар». У пачатку 1930-х гадоў 4-гадовая школа ператворана ў 7-гадовую, у якой у 1936 годзе было 273 вучні з вёсак Старыя Брылі, Качурына, Каменка і хутара Мілееўка.
З 9 снежня 1975 па 23 снежня 2009 года цэнтр Брылеўскага сельсавета.
Малееўка
Мале́еўка (, Малеевка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Брылі (Магілёўскі раён)
Найноўшы час
У 2007 годзе цэнтр дапаможнай гаспадаркі Магілёўскага лясгаса. Дзейнічалі комплекс дзіцячы сад-пачатковая школа, аддзяленне сувязі, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.
Планіроўка
Праект планіроўкі і забудовы вёскі распрацаваны Магілёўскім філіялам інстытута «Белкалгаспраект». Планіровачна складаецца з 4 прамалінейных вуліц мерыдыянальнай арыентацыі, злучаных завулкамі. На поўнач асобна праходзіць кароткая прамалінейная вуліца шыротнай арыентацыі. Забудавана двухбакова, шчыльна, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Грамадскія будынкі размешчаны на плошчы ў цэнтры вёскі. На поўдні і поўначы — гаспадарчы сектар. Праектаванне і забудова вёскі адзначана 13 снежня 1982 года Дыпломам III ступені ВДНГ СССР.
Валатоўкі
Назву Валато́ўкі маюць:
Амбражылевічы
Амбражы́левічы (, Амбражилевичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўшчынскага сельсавета.
Да 30 снежня 2003 года вёска ўваходзіла ў склад Дзянісаўскага сельсавета.
Ананічы (Дзятлаўскі раён)
Ана́нічы (, Ананичи) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўшчынскага сельсавета.
Да 30 снежня 2003 года вёска ўваходзіла ў склад Дзянісаўскага сельсавета.
Машанакі
Машана́кі (, Мошенаки) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
У 1924—1975 гадах цэнтр Машанацкага сельсавета. Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Асецішча (Докшыцкі раён)
Асе́цішча (, Осетище) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Гарадкі (Дзятлаўскі раён)
Гарадкі́ (, Городки) — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўшчынскага сельсавета.
Да 30 снежня 2003 года вёска ўваходзіла ў склад Дзянісаўскага сельсавета.
Мішкаўка
Мі́шкаўка (, Мишковка) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоцкага сельсавета.
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.
Курпрынц
Курпрынц (Kurprinz) — тытул афіцыйна абвешчанага пераемніка курфюрста ў Свяшчэннай Рымскай імперыі. Прыраўноўваўся да тытула кронпрынца.
ALF TV Game
ALF TV Game (таксама вядомая як «Эльф») — беларуская гульнявая прыстаўка на аснове клона хатняга камп’ютара ZX Spectrum 48K. Распрацавана брэсцкім СКБ «Запад» і выраблялася заводам «Цветотрон» (Брэст) на пачатку 1990-х гадоў.
Тэхнічныя асаблівасці
Збудавана на БМК Т34ВГ1. АЗП на дзвюх рэдкіх мікрасхемах ЭКР565РУ11, якія маюць арганізацыю 65536×4, ПЗУ 27256 (КР573РФ8) альбо 27c010 (128 КБ) з убудаванымі гульнямі. Два раздымы для падлучэння джойстыкаў, выхад RGB, ВЧ-мадулятар.
Блок сілкавання вонкавы, выдае нестабілізаване сталае напружанне каля 14 В. Патрэбныя для сілкавання прыстаўкі напружанні 5В і 12В атрымліваюцца ужываннем стабілізатараў унутры самой прыстаўкі.
Джойстык прамавугольны, с крыжавінай і дзвюма кнопкамі, нагадвае джойстыик ад «NES».
ПЗП прыстаўкі змяшчае ў адной старонцы меню, у другой старонцы — звычайны Sinclair BASIC.
Пры запуску приыстаўка выводзіць на экран спіс гульняў, запісаных у картрыджы. Без картрыджу выводзіць пусты спіс.
Картрыджы ўяўляюць сабой плату з мікрасхемамі ПЗП і дэшыфратарам старонак (зварот да картрыджа ідзе праз старонкі памерам 16К). Аб'ём ПЗП у розных картрыджах розны — 128К, 256К.
Гульні
Гульні ўзятыя з арыгінальнага ZX Spectrum, русіфікаваны і перапрацаваны (дадано апісанне, зменена меню, кіраванне).