cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FIM-92 Stinger
Баявое выкарыстанне
Баявы дэбют «джала» адбыўся падчас Фалклендскай вайны паміж Вялікабрытаніяй і Аргенцінай. У пачатку канфлікту спецназаўцы брытанскага SAS былі таемна экіпіраваны шасцю ракетамі, хоць яны і атрымалі мала інструкцый па іх выкарыстанні. Адзіны баец SAS, які прайшоў падрыхтоўку па сістэме, і павінен быў навучаць іншых жаўнераў, загінуў у выніку крушэння верталёта 19 траўня. Тым не менш на 21 траўня 1982 баец SAS збіў са «Стынгера» аргенцінскі штурмавік IA 58 Pucará. 30 траўня, каля 11:00 раніцы, верталёт Аэроспасьяль SA-330 Puma быў збіты іншай ракетай, таксама выпушчанай SAS, у раёне гары Кент. Шэсць спецназаўцаў Нацыянальнай Жандармерыі Аргенціны загінулі, і яшчэ восем атрымалі раненні. Асноўным ПЗРК, які выкарыстоўваўся абодвума бакамі ў ходзе Фальклендскай вайны, была ракета Blowpipe.
Савецкае ўварванне ў Афганістан
У канцы 1985 некалькі груп, такія як Free Eagle, пачалі сцвярджаць, што ЦРУ не робіць дастаткова, каб падтрымліваць муджахедаў у савецка-афганскай вайне. Майкл Пілсберы, Вінцэнт Каністрара і іншыя аказваюць вялікі бюракратычны ціск на ЦРУ, каб пачаць пастаўкі Stinger паўстанцам. Гэта выклікала спрэчкі, бо да гэтага моманту ЦРУ дзейнічала на падставе таго, што Злучаныя Штаты не прымаюць удзел у вайне непасрэдна, па розных прычынах. Уся зброя, пастаўленая на той момант, была зроблена не ў ЗША, як штурмавыя вінтоўкі Type 56, набытыя ў Кітаі, і АК-47, АКМ набытыя ў Егіпце. Папярэднія спробы забяспечыць муджахедаў ПЗРК, а менавіта SA7 і Blowpipe, не спрацавалі вельмі добра.
Інжынер Джафар (Ghaffar) з Ісламскай Партыі Афганістана (Hezb-i-Islami) Гульбеддына Хекматыяра (Gulbuddin Hekmatyar) збіў са «Стынгера» першы Мі-24 25 верасня 1986 паблізу Джэлалабада (Jalalabad). ЦРУ ў канчатковым выніку перадала амаль 500 «стынгераў» (некаторыя крыніцы сцвярджаюць, 1500—2000) муджахедам у Афганістане ў рамках аперацыі Цыклон. Разам з 250 пускавымі ўстаноўкамі.
Пасля вываду ў 1989 савецкіх войскаў з Афганістана ЗША спрабавалі выкупіць ракеты назад, у 1990 была запушчана праграма на 55 мільёнаў долараў. Атрымалася выкупіць каля 300 ракет (US $ 183300 кожная). Урад ЗША сабралі большасць стынгераў, але да 1996 года каля 600 ракет зніклі без вестак, а некаторыя знайшлі свой шлях у Харватыі, Іране, Шры-Ланке, Катары і Паўночная Карэі. Па дадзеных ЦРУ, ужо ў жніўні 1988 года ЗША запатрабавалі ад Катара вяртанне стінгераў. Чарлі Уілсан пазней сказаў CBS: ён «жыў у жаху», што грамадзянскі лайнер будзе збіты Stinger'ам, але ў яго не было сумневу ў тым, каб, забяспечыўшы стынгерам, перамагчы Саветы.
Грамадзянская вайна ў Анголе
Адміністрацыя Рэйгана паставіла 310 «Стынгераў» руху UNITA (National Union for the Total Independence of Angola) Джонаса Савімбі ў перыяд з 1986 па 1989 год. Як і ў Афганістане, вяртанне ракет пасля заканчэння ваенных дзеянняў аказалася няпоўным. Але тэрмін захоўвання Stinger'аў — 4-5 гадоў, так што любая зброя, што пастаўлялася ў 1980-я гады, цяпер будзе ў непрацоўным стане.
Лівійскае ўварванне ў Чад
Урад Чада атрымаў ПЗРК Stinger ад Злучаных Штатаў, калі Лівія ўварвалася ў паўночную частку гэтай афрыканскай краіны. 8 кастрычніка 1987 лівійскі Су-22MK быў збіты FIM-92А, выпушчанай арміяй Чада. Пілот, капітан Дыа аль-Дын (Diya al-Din), катапультаваўся і трапіў у палон. Пазней ён атрымаў палітычны прытулак ад французскага ўрада. Падчас контрнаступальнай аперацыі лівійскі МіГ-23МС быў збіты FIM-92A.
Вайна ў Чачне
Расійскія афіцыйныя асобы заяўлялi аб прысутнасцi ПЗРК амерыканскай вытворчасці, а менавіта «Стынгераў» ў руках апалчэнцаў і партызанаў у Чачне. Яны тлумачаць некалькі сваіх паветраных страт ад амерыканскіх ПЗРК. Наяўнасць такіх ракет была пацверджана фотаздымкамі, але не вядомы ні іх фактычны лік, ні іх паходжанне.
Грамадзянская вайна ў Шры-Ланка
Тыгры вызвалення Таміл-Ілама таксама здолелі набыць адзін або некалькі комплексаў, магчыма, з былых запасаў муджахедаў, і выкарыстоўвалі па меншай меры адзін раз — збілі Мі-24 ВПС Шры-Ланкі 10 лістапада 1997 г.
Аперацыя Нязломная Свабода (Operation Enduring Freedom)
Некаторыя з ПТРК, якія ЗША пастаўлялі пачынаючы з 1987 года, маглі б быць выкарыстаныя супраць войскаў кааліцыі падчас інтэрвенцыі ЗША ў Афганістане. Па палітычных прычынах ЗША прымяншаюць ці нават адмаўляюць выкарыстанне паўстанцамі ПЗРК, прыпісваючы атакі некіравальным стрэлам РПГ. Аднак стала вядома, што самалёты кааліцыі былі атакаваны з ПЗРК розных тыпаў у розных выпадках.
Сутокі (Гарадоцкі раён)
Суто́кі (, Сутоки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Біржыні
Бі́ржыні (, Биржини) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Сяльцо (Гарадоцкі раён)
Сяльцо́ (, Сельцо) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Да 4 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Болецкага сельсавета.
Раслякі (вёска)
Раслякі́ (, Росляки) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета. На чыгуначнай лініі Гарадок — Невель, за 16 км ад Гарадка, 52 км ад Віцебска. Рэльеф раўнінны. На захадзе працякае рака Сутокі (прыток ракі Каменка), на поўдні знаходзіцца ўчастак лесу. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Гарадок — Невель.
Гісторыя
У 1920 годзе ў Паташнянскай воласці Гарадоцкага павета. З 20 жніўня 1924 года ў Паташнянскім сельсавеце (9 кастрычніка 1929 года перайменаваны ў Першамайскі) Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У Другой сусветнай вайне ў кастрычніку 1942 года вёска спалена нацысцкімі захопнікамі, з фронту не вярнуліся 12 жыхароў. Пасля вайны адбудавана. У 1999 годзе была ў складзе калгаса імя Маякоўскага. У 2012 годзе была ў складзе ААТ «Гарадоцкі льнозавод».
Асташын
Асташын з'яўляецца адной са старэйшых вёсак Карэліцкага раёна.
Гісторыя
Упершыню ў дакументах згадваецца ў 1428 г. як уладанне вялікага князя літоўскага Вітаўта, якое ён перадаў сваёй жонцы Ульяне. У далейшым маёнтак належаў Астрожскім (пачынаючы ад Васіля Фёдаравіча Астрожскага ), Чартарыйскім, а у XVI—XVII ст. Бакам, Саламярэцкім, Швыкоўскім.
У 1507 г. Асташын упамінаецца ў «Хроніцы Быхаўца» ў сувязі з татарскім нападам. У 17 ст. Швыкоўскімі пабудаваны мураваны кальвінскі збор. У 1777 г. у т. зв. Асташыне «мураваным» 32 дымы. У Асташыне «драўляным» 34 дымы. Асташын (Асташын Далматаўскі) — маёнтак 1-ы ў 1777 і 1799 гг. складалі панскі двор і частка сяла Асташын, 32 двары. Асташын — маёнтак 2-гі, у 1777 і 1799 гг. складалі двор і другая частка сяла Асташын, сяла Вышкава, аколіца Рукаўчыцы, усяго 431 двор.
У XIX — пачатку XX ст. Асташын — вёска і два маёнткі ў Цырынскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні. У 1858 г. 37 двароў, 283 жыхары. 35 двароў з 269 жыхарамі належалі графу В. Грабоўскаму, 2 двары з 14 жыхарамі К. Галубіцкаму. У 1897 г. Асташын — вёска, 111 двароў, 665 жыхароў, два хлебазапасныя магазіны, карчма, маёнтак Булгакаў і маёнак Грабоўскіх (Асташын «мураваны»). У 1800 г. ў вёсцы адкрыта школа пісьменнасці, рухомая. У 90-я гады школа стала царкоўна-прыходскай. У 1902 г. ў ей на вучаліся 86 хлопчыкаў і 9 дзяўчынак. У 1907 г. адкрыта народнае вучылішча, у якім займаўся 61 вучань. У час першай сусветнай вайны вёска і панскія двары амаль поўнасцю знішчаны.
З сакавіка 1918 г. уваходзіць у склад абвешчанай БНР. У 1921—1939 гг. Асташын у Цырынскай гміне Навагрудскага павета і ваяводства Польшчы. У верасні 1921 г. 25 двароў, 222 жыхары. У 1927 г. у маёнтку працавала сыраварня. У канцы 20-х гадоў у асадніцкай калоніі, што была створана на частцы зямель маёнтка. З 12.10.1940 г. цэнтр Асташынскага сельсавета Валеўскага, з 25.11.1940 г. Карэліцкага раёна Баранавіцкай, з 8.1. 1954 г. — Гродзенскай вобласці. З 16.7.1954 г. у Кайшоўскім, з 3.9.1958 г. у Луцкім сельсавеце. У вёсцы мелася пачатковая школа. У 1940 г. створаны калгас «Бальшавік». У ім аб'ядналіся 126 гаспадарак. 14.8.1948 г. ён быў адноўлены. У наступныя гады ўваходзіла ў розныя гаспадаркі: калгасы імя Сталіна, затым «Сцяг Леніна», цяпер у калгасе «Лукі». Пачатковая школа, клуб, бібліятэка, фельчарска акушэрскі пункт, магазін. Помнік землякам, ураджэнцам вёсак Асташын, Баяры і Любанічы, якія загінулі ў 2-ю сусветную вайну. На 1.1.2000 г. 101 двор, 197 жыхароў, веска ў сельсавеце і калгасе «Лукі».
Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
Асташын — радзіма Яна Булгака, майстра мастацкай фатаграфіі, этнографа, мемуарыста, генерал-палкоўніка М. Н. Нагорнага і былога міністра гандлю БССР У. П. Дзем’яновіча.
Гобрый (сын Дарыя I)
Гобрый  — персідскі военачальнік, прадстаўнік дынастыі Ахеменідаў, сын Дарыя I і Артыстоны.
Падчас паходу свайго зводнага брата Ксеркса І на Грэцыю ў 480 да н.э. камандаваў аддзеламі малаазійскіх народаў: кападакійцаў, лікійцаў і марыяндынаў.
Басак
Басак (па-эламску: Bakanšakka?, βαγασάϰης ці βαγασσάϰης) — персідскі военачальнік, удзельнік выправы Ксеркса І на Грэцыю ў 480 да н.э. Згодна з Герадотам, узначальваў «фракійцаў з Малой Азіі». Герадот называе яго таксама сынам Артабана, які лічыцца братам караля Дарыя І.
Магчыма, узгадваецца пад імем Баканшака ў персепальскіх таблічках, дзе ён названы жаніхом Пандушашы і зяцем караля, г. зн. Дарыя І.
Мараўская Сербія
Мараўская Сербія (Моравска Србија, Moravska Srbija) — сярэднявечная сербская дзяржава, якая ўтварылася пасля распаду Сербскага царства. Мараўская Сербія стала апошняй сербскай дзяржавай перад асманскім валадарствам. Заснавальнікам дзяржавы быў Лазар Хрэбелянавіч, пасля кананізаваны праваслаўнай царквой Сербіі як святы.
Гісторыя
Лазар Хрэбелянавіч пачаў стварэнне дзяржавы з абласцей колішняга Сербскага Царства, пачаўшы з прыгарада Прызрэна. Крыху пазней ён пачаў умацоўваць дзяржаву, межы якой да 1375 годзе дашлі да Крушэваца. Хоць раней паабяцаўшы Стэфану Урашу дапамогу, ён пазней адмовіўся прыняць удзел у бітве пры Марыцы, дзе Сербская армія пацярпець паражэнне ў баях супраць Асманскай імперыі. Неўзабаве пасля гэтага памёр і Стэфан Ураш, які быў апошнім царом Сербскага царства з дынастыі Неманічаў.
Неўзабаве пасля гэтага Лазар далучыўся да дынастычнага роду Неманічаў, ажаніўшыся з Міліцай Неманіч.
Пандушаша
Пандушаша — дачка персідскага караля Дарыя І. Узгадваецца ў персепальскіх таблічках. У табліцы PF 784 атрымлівае порцыі ў 60 чвэрцяў мукі, што было вялікай порцыяй. Жонка Бакашакі, які ў табліцы PF-NN 1556 названы зяцем караля. Яго ідэнтыфікуюць з военачальнікам Басакам, узгаданым Герадотам.
Фаравахар
Фараваха́р ( (faravahar), (fravati), فـروشی (fravaši)) — разнавіднасць крылатага дыска, якая выступае як галоўны сімвал зараастрызму, які адлюстроўвае Фравашы, падабенства анёла-ахоўніка ў аўраамічных рэлігіях. Першапачаткова ўяўляў сабой «акрыленае сонца» (сімвал улады і боскага паходжання), да якога пазней была дададзена чалавечая выява.
У сучасным зараастрызме фаравахар асэнсоўваецца як правадыр чалавечай душы на яе жыццёвым шляху да яднання з Ахура-Маздой.
Тросніца (Гарадоцкі раён)
Тро́сніца (, Тросница) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Каля вёскі працякае рака Каменка (прыток Усысы).
Васіль Сцяпанавіч Казакоў
Васі́ль Сцяпа́навіч Казако́ў (, в. Усушак Магілёўскай вобласці —  ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы міністр аховы здароўя незалежнай Беларусі з 1990 па 1994 год.
Біяграфія
Пасля заканчэння Мінскага медінстытута вярнуўся ў родны рэгіён, дзе прайшоў усе прыступкі службовай лесвіцы — ад радавога ўрача да кіраўніка абласнога звяна. Чатыры гады працаваў тэрапеўтам Хоцімскай райбальніцы, яшчэ пяць гадоў — намеснікам галоўнага ўрача.
З 1965 па 1972 гады — узначальваў Касцюковіцкую райбальніцу. У 1972 яму прапанавалі пасаду намесніка загадчыка аддзела аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама, а затым 9 гадоў ён кіраваў гэтым аддзелам.
У 1990  — 1994 гг. — Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
Пад рэдакцыяй В. Казакова выдадзены «Даведнік лекара агульнай практыкі» ў 2 тамах. Ён — аўтар шэрагу прац пра захворванні дзяцей у Беларусі пасля аварыі на ЧАЭС.
Інэса Міхайлаўна Драбышэўская
Інэ́са Міха́йлаўна Драбышэ́ўская (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр аховы здароўя Беларусі (1994—1997), доктар медыцынскіх навук, прафесар (2001).
Біяграфія
У 1971 годзе скончыла Віцебскі медыцынскі інстытут.
Працавала ўрачом-гінеколагам паліклінікі, з 8 лютага 1973 — урачом-кардыёлагам гінекалагічнага аддзялення ГААД. З 17 верасня 1984 года з’яўлялася намеснікам галоўнага лекара дыспансэра, з 15 студзеня 1986 года па 1994 — галоўны ўрач ГАКАД. За час яе працы быў пабудаваны паліклінічны будынак анкадыспансера і праведзены праектныя працы па будаўніцтве новага корпуса дыспансэра, будаўніцтва якога працягвалася з 1988 па 1994 гады.
З 1990 года — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, член камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры і сацыяльным забеспячэнні.
З 15 жніўня 1994 года  па 13 студзеня 1997 года — Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
13 студзеня 1997 года прызначана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.
Турынец 1
Туры́нец 1 (, Туринец 1) (да 30 ліпеня 1964 года Касала́пы ) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Новыя Дамамерычы
Но́выя Дама́мерычы (, Новые Домамеричи) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавета.
Андрай Кіска
А́ндрай Кі́ска (Andrej Kiska; 2 лютага 1963, Попрад, ЧССР) — прэзідэнт Славакіі (2014-2019), славацкі прадпрымальнік, мецэнат. Менеджар года-2006, лаўрэат прэміі «Крыштальнае крыло» за філантрапію (2011).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Попрадзе ў сям’і настаўнікаў. Скончыў электратэхнічны факультэт Браціслаўскага тэхнічнага ўніверсітэта са званнем інжынера-мікраэлектроніка. Працаваў праектантам у Попрадзе. У 1990 годзе з’ехаў у Злучаныя Штаты, дзе працаваў на будоўлі, помпавай станцыі і ў рэстаране хуткага харчавання.
Неўзабаве інвеставаў увесь заробак у акцыі амерыканскай брокерскай кампаніі, якая дзейнічала на таварнай біржы. Праз тры тыдні яна, аднак, збанкрутавала. Паводле ўласнага прызнання, яго побыт у ЗША вызначыў будучую кар’еру: «З Амерыкі я вярнуўся з непахісным намерам займацца прадпрымальніцтвам».
Андрай Кіска вярнуўся на радзіму ў снежні 1991. У сакавіку 1992 разам з братам Яраславам і стрыем Быстрыкам заснаваў у Кежмарку таварыства з абмежаванай адказнасцю «Triangle group international», якое дзейнічала як філіял аднайменнай кампаніі з Паўночнай Караліны, належнай іхнім сябрам. Фірма валодала сеткай ювелірных майстэрняў у Славакіі і мела філіял у Остраве. Пасля няўдачы з вырабам уласных залатых упрыгажэнняў яна занялася закупкай іх у славацкіх і чэшскіх вытворцаў і перапродажам у Злучаных Штатах. З гэтай мэтай у ЗША яны заснавалі кампанію «Eurogold», якая, аднак, не вытрымала канкурэнцыі.
8 кастрычніка 1996 прадпрымальнікі заснавалі ТАА «TatraCredit», якая займалася набыццём бытавой электронікі непасрэдна ад вытворцаў, пасля прадаючы яе пакупнікам у растэрміноўку. Пазней асартымент таксама пашырыўся на мэблю, спартыўныя тавары, цацкі і да т. п. У 1999 Кіскі заснавалі акцыянернае таварыства «Quatro», якое прапаноўвала афармленне растэрміноўкі непасрэдна ў крамах. Як зазначыў Андрай Кіска: «Гэта тыповая амерыканская мадэль, калі вы валодаеце паспяховай фірмай і самі ствараеце ёй канкурэнцыю»''.
Сетка звязаных фірмаў «TatraCredit» і «Quatro» паступова дапоўнілася акцыянерным таварыствам «Slovenská požičovňa», Q — CAR і «Slovenské kreditné karty» , дзякуючы чаму стала найбуйнейшай у Славакіі крэдытнай фірмай з прыкладна 400 000 кліентаў. У снежні 2004 пяць гэтых кампаній набыў Усеагульны крэдытны банк і ўключыў іх у структуру холдынгавай кампаніі «Consumer Finance Holding».
У 2014 годзе перамог на прэзідэнцкіх выбарах, у другім туры набраўшы 59,38 % галасоў.
Аўтакефальная Праваслаўная Царква Албаніі
Аўтакефальная праваслаўная царква Албаніі (Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë) — аўтакефальная праваслаўная царква, створаная ў 1922 г. Прызнана патрыярхам Канстанцінопальскім у 1937 г.
Гісторыя
Праваслаўе распаўсюджвалася на тэрыторыі Албаніі з пачатку нашай эры. Першым місіянерам лічыцца апостал Павел. З 1767 г. праваслаўныя прыходы Албаніі былі падпарадкаваны патрыярху Канстанцінопальскаму.
У другой палове XIX — пачатку XX ст. частка праваслаўнага кліра ўдзельнічала ў албанскім нацыянальным адраджэнні ў тым ліку за межамі Албаніі. Адным з найбольш актыўных прыхільнікаў стварэння асобнай албанскай царквы быў Феафан Нолі (1882—1965 гг.), грамадзянін ЗША. У 1907 г. у Масачусетсе святары праваслаўнай царквы, якая падпарадкоўвалася Канстанцінопальскай патрыярхіі, забаранілі хаваць на могілках албанскага нацыяналіста Крыштафа Дысніцу, што прывяло да канфлікту паміж вернікамі-албанцамі і грэкамі. У 1908 г. Феафан Нолі быў пасвечаны як святар Рускай праваслаўнай царквы і пад яе юрысдыкцыяй стварыў асобны албанскі прыход Св. Мікалая у Нью-Ёрку. Пасля абвяшчэння незалежнасці Албаніі ён пераехаў у Тырану, дзе займаўся актыўнай палітычнай і культурнай дзейнасцю.
У верасні 1922 г. у Бераце адбыўся першы агульнанацыянальны праваслаўны сход, падчас якога 17 верасня была абвешчана аўтакефальная царква Албаніі, прыняты яе статут. У 1923 г. Феафан Нолі быў абраны яе кіраўніком. Патрыярх Канстанцінопальскі прызнаў Албанскую праваслаўную царкву толькі ў 1937 г. пасля ад'езду Феафана Нолі з Албаніі і доўгай чаргі перагавораў з прадстаўнікамі албанскага кліра.
У 1967 г. камуністычны ўрад абвясціў Албанію атэістычнай дзяржавай. Царква апынулася пад забаронай. 1608 цэркваў і манастыроў былі разбураны, многія святары і манахі сталі ахвярамі палітычных рэпрэсій. Дзейнасць прыходаў узнавілася толькі ў 1990 г. У 1991 г. канстанцінопальскі патрыярх прызначыў сваім экзархам у Албаніі грамадзяніна Грэцыі, што прывяло да канфлікту паміж дзяржавай і часткай вернікаў з аднаго боку і прадстаўнікамі Канстанцінопальскай патрыярхіі з другога. Пасля перагавораў у 1998 г. Аўтакефальная праваслаўная царква Албаніі зноў набыла свой афіцыйны прававы статус. Згодна пагадненню 1998 г. два кіраўніка царквы павінны быць грэкамі, два — албанцамі.
У лістападзе 2006 г. царкоўная асамблея ў Дурэсе, што складалася з 250 удзельнікаў — святароў і парафіян, — прыняла новы статут. У 2009 г. было заключана новае пагадненне паміж аўтакефальнай праваслаўнай царквой Албаніі і ўрадам гэтай краіны, якое рэгулюе ўзаемаадносіны і супрацоўніцтва паміж дзяржавай і царкоўнай арганізацыяй. Яно прадугледжвае права царквы арганізоўваць і здзейсняць сваю місію незалежна ад дзяржавы. У сваю чаргу дзяржава гарантуе павагу і прызнае прадстаўнікамі царквы толькі асоб, упаўнаважаных Найсвятым Сінодам.
Міжнародныя сувязі
Аўтакефальнай праваслаўная царква Албаніі з'яўляецца адзіным прадстаўніком гэтай краіны ў Сусветнай радзе цэркваў.
Эфект тэтрысу
Эфэ́кт тэ́трысу (таксама вядомы як сіндром тэ́трысу) — з'ява ў развіцці памяці чалавека, калі асоба прысвячае замнога часу і ўвагі да той ці іншай дзейнасці, у выніку чаго вобразы і думкі, звязаныя з гэтаю дзейнасцю, пачынаюць адбівацца ў думках, мысленні і снах чалавека.
Назва ўзнікла ад гульні тэтрыс, калі актыўныя аматары гульні пачыналі бачыць вобразы блокаў для гульні ў звычайных паўсядзённых рэчах і ненаўмысна пралічваць іх становішча пры гульні ў Тэтрыс (напрыклад, скрынкі на паліцах супермаркету або будынкі на вуліцы), што з'яўляецца адной з своеасаблівых формаў звычак. З іншага боку, актыўныя ігракі ў тэтрыс маглі бачыць вобразы падаючых блокаў у сне або заплюшчыўшы вочы, што ёсць адной з формаў гіпнагогіі — адной з пераходных формаў між бессанню і сном.
Касандра (паўвостраў)
Каса́ндра, раней Палена — паўвостраў на поўначы Грэцыі, самы заходні з трох, якія ўваходзяць у буйнейшы паўвостраў Халкідыкі (два іншыя — гэта Сітанія і Афон). Адміністрацыйна ўваходзіць у склад нома Халкідыкі. Сваю назву паўвостраў атрымаў у гонар македонскага цара Касандра.
Эфект тэтрысу
Іншыя прыклады
Эфект тэтрысу можа адбывацца і з іншымі відэагульнямі. Акрамя таго, вядома пра дзеянне эфекту з рэчаіснымі, матэрыяльнымі гульнямі: узнікненне ілюзіі крывых ліній пасля вырашэння галаваломкі або міжвольная псіхічная візуалізацыя алгарытмаў збору кубіка Рубіка. На прапрыяцэпцыйным узроўні чалавек можа зведваць ілюзорныя рухі пасля гайданкі на марскім транспарце. На ментальным узроўні адзначаюцца сны з кавалкамі тэкставага коду, якія могуць бачыць праграмісты, або ўраўненні і матэматычныя формулы ў матэматыкаў.
Роля ў пазнанні
Некаторыя навукоўцы выказваюць гіпотэзу, што эфект тэтрысу ўяўляе сабой асобны від памяці, які, верагодна, звязаны з г.зв. працэдурнай памяццю. Гэтая гіпотэза вынікае з адпаведных даследаванняў, падчас якіх людзі, што хварэлі на антэраградную амнезію, не былі ў стане запомніць прынцып гульні ў тэтрыс, але памяталі пра падзенне фігураў у гульні.
Касандра (паўвостраў)
Ад мацерыковай часткі аддзелены каналам Патыдэя, якія быў пракапаны ў найбольш вузкай частцы перашыйка і злучае заліў Тэрмаікос з залівам Касандра. Паверхня ўзвышаная, максімальная вышыня — 353 м.
На паўвостраве развіты турызм (маюцца пляжы з блакітным сцягам, гатэльныя комплексы), развіта сельская гаспадарка.
Эфект тэтрысу
Роля ў пазнанні
Даследаванне, праведзенае ў 1994 годзе Лін Акагакі і Пітэрам Фрэншам, выявілі, што ўдзельнікі даследавання, якія гулялі ў тэтрыс цягам дванаццаці ўрыўкаў па трыццаць хвілін без папярэдняга досведу ў гульні паказалі значна лепшыя вынікі ў тэстах на прасторавую арыентацыю ў адрозненне ад кантрольнай групы. Згодна з гэтым даследаваннем навукоўцы прыйшлі да высновы, што сталыя ігракі ў такія відэагульні як тэтрыс набывалі лепшыя навыкі пры мадэляванні кручэння, прасторавым успрыманні і прасторавай візуалізацыі.
У 2009 годзе даследаванне Оксфардскага ўніверсітэта выявіла, што гульня ў тэтрысападобныя гульні дапамагае прадухіленню развіцця траўматычных успамінаў. Напрыклад, калі людзі, што праходзілі тэрапію шляхам гульні ў тэтрыс неўзабаве па траўматычнай падзеі, захапленне формамі ўяўных дэталяў у гульні тэтрыс стала дастатковым для скарачэння ўспамінаў траўматычных вобразаў, у выніку чаго памяншалася іх інтэнсіўнасць, частату і дакладнасць. Доктар Эмілі Холмс, якая ўзначаліла тагачаснае даследаванне, падсумоўвае, што гульня ў тэтрыс можа выкарыстоўвацца як сродак прадухілення ўзгаданых праблем.
Гісторыя тэрміна
Найранейшыя згадкі тэрміна прыпадаюць на 1994 год, калі гэты выраз быў згаданы ў артыкуле Джэфры Голдсміта, калі аўтар апісваў падобныя эфекты падчас выхаду на вуліцу пасля гульні на прыстаўцы Геймбой: аўтар распавядаў пра ўяўнае складанне тэтрысу з аўтамабіляў, людзей і дрэваў. Пазней падобныя ўяўленні адносна аб'ектаў на вуліцы апісваў Гарт Кід у 1996 годзе. Найбольш ранняе апісанне падобнае з'явы сустракаецца ў паэме «Вірус» англійскага пісьменніка Нейла Геймана, якая выйшла ў 1987 годзе.
Бялюнцы (Беняконскі сельсавет)
Бялю́нцы (, Белюнцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Да 29 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Беняконскага сельсавета, да 17 красавіка 1964 года — у склад Воранаўскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Воранаўскага пассавета.
Керэкі
Керэкі (саманазвы каракэкку, ан,к,лhакку літаральна «прыморскія людзі», ) — малы народ, карэнныя насельнікі Чукоткі. Агульная колькасць 4 чалавекі (2010).
Рассяленне
Традыцыйным месцам рассялення керэкаў лічыцца заходняе ўзбярэжжа Берынгава мора ад Анадырскага заліва да вусця ракі Апука. У наш час на Чукотцы жыве толькі 1 прадстаўнік гэтага народа.
Гісторыя
Керэкі лічацца адным з найбольш старажытных народаў Паўночна-Усходняй Азіі. Археолагі прасочваюць характэрны для іх комплекс культуры на некалькі тысячагоддзяў. У мінулым ён пашыраўся на поўдзень ад вядомага месца пасялення. Старажытныя керэкі будавалі круглявыя зямлянкі, апрацоўвалі косць і камень.
У 1651 г. керэкі ўпершыню сутыкнуліся з рускімі казакамі С. Дзяжнёва. У 1728 г. узбярэжжа, населенае керэкамі, наведала расійская экспедыцыя на чале В. Берынга. З 1777 г. прадстаўнікі расійскага ўрада збіралі з керэкаў ясак, аднак кантакты з рускімі не былі сталымі. Асноўную інфармацыю аб керэках рускія атрымоўвалі ад іх суседзяў, чукчаў. Керэкі моцна пацярпелі падчас ваенных сутычак паміж чукчамі і каракамі ў XVIII ст., паколькі іх тэрыторыі знаходзіліся на шляху ўзброеных атрадаў.
У канцы XIX ст. у афіцыйных запісах Анадырскай акругі керэкі вызначаліся як самастойны народ, які чукчы адрознівалі ад каракаў. Аднак у савецкім навуковым даследаванні 1937 г. керэкі былі прылічаны да каракаў і ў далейшым фіксаваліся перапісам насельніцтва як каракі. У 1959 г. даследчыкі налічвалі прыкладна 100 кэрэкаў. Перапіс насельніцтва пачаў фіксаваць прадстаўнікоў гэтага народа з 2002 г., калі засталося толькі 8 чалавек, якія вызначалі сваю тоеснасць як керэкі. Перапіс 2010 г. паказаў, што засталося 4 керэкі, 1 з іх жыў на Чукотцы. Галоўнай прычынай вымірання народа сталі разбурэнне традыцыйнай гаспадаркі і культуры, а таксама пашырэнне шлюбаў з прадстаўнікамі іншых этнасаў.
Культура
Керэкі былі аселым народам. Іх галоўнымі заняткамі з'яўляліся рыбалоўства, паляванне на птушак, здабыча марскіх звяроў, збіральніцтва. Рыбу лавілі пераважна з дапамогай спецыяльных крукоў, прывязаных да доўгіх тычак. Рыбалоўныя сеткі распаўсюджвацца толькі ў XX ст. Ласосевых падчас нерасту здабывалі на невялікіх рэках празапас, сушылі або квасілі ў спецыяльных ямах. Астатнюю рыбу лавілі для штодзённых патрэб. Птушак лавілі ўвесну падхватнікамі і скуранымі мяхамі. Птушынае мяса вэндзілі, а перад ужываннем у ежу яшчэ і варылі. Лоў птушак з'яўляўся надзвычай важным промыслам. Керэкі таксама здабывалі птушыныя яйкі, сушылі на зіму жаўток.
Паляванне на ластаногіх калісьці было важным заняткам. Чэрапы марскіх жывёл знаходзяць на сакральных месцах керэкаў на беразе мора. Аднак у канцы XIX ст. колькасць ластаногіх значна паменшылася з-за дзейнасці амерыканскіх зверабоеў, і здабыча прыйшла ў заняпад. Абавязак выплочваць ясак вымушаў керэкаў займацца паляваннем на пушных звяроў, аднак для гаспадаркі гэты занятак асаблівага значэння не меў. У адрозненні ад чукчаў і каракаў, керэкі не верылі ў звышнатуральныя ўласцівасці ваўкоў, таму ахвотна здабывалі іх і выкарыстаўвалі ў гаспадарцы воўчыя скуры.
Паселішчы будавалі на друзлых паўастравах каля вусця рэк, гарлавін марскіх заліваў, на пляцоўках каля лежняў ластаногіх. Улетку арганізоўвалі стаянкі на месцах, багатых рыбай. Зімовыя паселішчы складаліся з зямлянак куймаяана. Зверху жытлы засыпалі зямлёю і абкладвалі дзёрнам, так што яны нагадвалі невысокія круглявыя пагоркі, непрыкметныя для іншаземцаў.
Кожная кумаяана з'яўлялася зборам з некалькіх зямлянак. Асноўнай была вялікая зямлянка з асобным уваходам. Вакол яе будавалі меншыя па памерах зямлянкі, якія злучаліся з асноўнай калідорамі. Некаторыя з малых зямлянак нават не мелі сваіх уваходаў. У калідорах рабілі адгалінаванні, дзе захоўвалі харч. Да галоўнага ўваходу вялікай зямлянкі вёў доўгі калідор са снегу. Каля кумаяана капалі неглыбокія яміны для захавання рыбы. Частку харчовых прыпасаў пераносілі ў патаемныя месцы далёка ад жытла.
Зімовыя зямлянкі ладзілі на чатырох стойках. Іх злучалі ашэсткамі, а на ашэсткі пад нахілам навальвалі тоўстыя жэрдкі, што прымацоўваліся да зямлі. У даху мелася адтуліна для дыму і святла. Яе зачынялі кавалкам рачнога лёду. Падлогу рабілі з друзу. Агмень уяўляў сабою яму, у якой распальвалі вогнішча. Калі сцены ямы награваліся, вугаль і попел выграбалі, клалі туды ежу, зверху накрывалі плоскім каменем. Такім чынам ежа магла гатавацца без посуду.
Кумаяана мела вельмі старажытнае паходжанне і мала адрознівалася ад жытлаў керэкаў, знойдзеных археолагамі. Звычайна ў адным такім паселішчы жыло адразу некалькі сваяцкіх сем'яў. Але зімовая зямлянка не была прыстасавана да летняга надвор'я. Пад уздзеяннем сонца і дажджоў яна хутка разбуралася. Таму на лета яе разбіралі, а ўвосень будавалі нанава. Улетку ладзілі лёгкія часовыя жытлы валкыран (літаральна "са сківіцы кіта").
Да канца XIX ст. асноўнай сацыяльнай адзінкай керэкскага грамадства была пашыраная сям'я, якая ў сваю чаргу складалася з меншых па памерах сваяцкіх сем'яў. Узімку яны жылі ў адным кумаяана, а ўлетку маглі разлучацца. Даследчыкі XX ст. сустракалі патрылакальныя сем'і, дзе галоўную ролю адыгрываў бацька. Яго пераемнікам лічыўся старэйшы сын. Аднак на аснове рэканструкцыі некаторыя навукоўцы прыйшлі да высновы, што да перасялення з кумаяана ў сучасныя паселішчы сем'і былі матрылакальнымі. Галоўнай у пашыранай сям'і была маці, адлік сваяцтва таксама вёўся па маці. Сваякі, што жылі ў розных жытлах або нават паселішчах, не гублялі адзінства, аказвалі ўзаемадапамогу, разам палявалі. У некаторых выпадках сустракалася палігінія, калі ўжо жанаты мужчына забіраў да сябе жонку і дзяцей памерлага брата. Лічылася, што народжаныя дзеці — гэта вернутыя раней памерлыя сваякі. Старэйшы сын атаясамляўся з бацькам жонкі, а дачка — са свякрухай. Згодна гэтаму звычаю даваліся імёны. Дзяцей таксама называлі ў гонар значных падзей.
Фальклор керэкаў прадстаўлены міфамі, гістарычнымі казаннямі, казкамі, эпічнымі апавяданнямі пра крумкача Кукі.
Мова
Керэкская мова належыць да камчацка-чукоцкай сям'і палеаазіяцкіх моў. Блізкая да мовы каракаў, аднак развівалася пад уплывам чукоцкай мовы. Непісьменная. У наш час жывых носьбітаў не засталося.
Больцінікі
Бо́льцінікі (, Больтиники) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
За 15 км на паўночны ўсход ад Воранава, 4 км ад чыгуначнай станцыі Беняконі, каля р. Жыжма, на аўтадарозе Беняконі—Паляцкішкі. 302 жыхары (2014).
Ахемен (царэвіч)
Ахемен — персідскі царэвіч другой паловы V ст. да н.э. Валодаў землямі ў раёне Ніпур у Вавілоніі. Верагодна, быў унукам сатрапа Ахемена.
Больцінікі
Этымалогія
Назва Больцінікі ўтворана ад прозвішча Больціс.
Хамякова (Гарадоцкі раён)
Хамяко́ва (, Хомяково) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Больцінікі
Гісторыя
Вядомы з XVI ст. Каля 1514 г. згадваецца як Больцінішскія людзі, уласнасць земскага харужага Д. Скіландзевіча. Да 1549 маёнтак належаў Л. Кандратовічу, потым Міхнавічам, слонімскаму харужаму М. Сакалоўскаму. У 1567 маёнтак Луцкага кашталяна М. Казінскага, які выстаўляў у войска 2 кані. У 1690 два аднайменныя маёнткі ў Беняконскай парафіі Лідскага павета ВКЛ, належалі С. Храптовічу. У 1738 згадваецца як цэнтр парафіі Радунскага каталіцкага дэканата.
Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Віленскай, з 1797 — Літоўскай, з 1801 — Гродзенскай, з 1842 — Віленскай губернях. У 1-й пал. ХІХ ст. ўладанне Путкамераў, дзе часта бываў польскі паэт А. Міцкевіч. У 2-й пал. ХІХ ст. цэнтр сельскай грамады Беняконскай воласці, у 1870 г. 250 сялян-уласнікаў, 93 дзяржаўных сялян, 3 аднадворцы. Паводле перапісу ў 1897 годзе ў вёсцы 48 жыхароў, у 1905 — у маёнтку 3 жыхары.
3 1921 г. ў складзе Польшчы, фальварак у Беняконскай гміне Лідскага павета Навагрудскага ваяв., 7 двароў, 96 жыхароў. 3 лістапада 1939 г. ў БССР. 3 15.1.1940 г. ў Воранаўскім раёне Баранавіцкай вобл., з 12.10.1940 г. ў Беняконскім сельсавеце, 7 двароў, у 1940 г. 89 жыхароў. 3 1940 г. ў калгасе імя Варашылава. З канца чэрвеня 1941 да сярэдзіны ліпеня 1944 акупіравана нацыстамі. 3 20.9.1944 г. ў Гродзенскай вобл. У 1970 цэнтр калгаса імя Ю. А. Гагарына, пачатковая школа, клуб, бібліятэка, магазін.
Інфраструктура
Фельчарска-акушэрскі пункт, сельскі Дом культуры, дзіцячы сад, бібліятэка, аддзяленне сувязі, магазін (2014).
Вайшні
Вайшні́ (, Войшни) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Эйфелевы мост
Эйфелевы мост — агульная назва мастоў, спраектаваных Гюставам Эйфелем.
Апаладор
Апаладор (Ἀπολλόδωρος) — старажытнагрэчаскае імя, літар. «дарунак Апалона»
Шабаны (Гарадоцкі раён)
Шабаны́ (, Шабаны) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Вараноўка (Беняконскі сельсавет)
Варано́ўка (, Вороновка) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Ігнат Цэйзік
Ігнат Цэйзік ( — ) — беларускі музыкант, скульптар, малявальшчык, гравёр і каліграф.
Жыццяпіс
Нарадзіўся у маёнтку Лыскава (пад Ружанамі) ў сям’і каваля Міхала і Ганны Сабалеўскай (унук Якуба (прозвішча невядомае) — капітана гвардыі ВКЛ). У 1798 годзе закончыў тры класы школы, вучыўся у Віленскім ўніверсітэце жывапісу ў прафесара, доктара філасофіі (па меркаванні Соф’і Лач, даследчыцы з Беластока) Францішка Смуглевіча. Ад 1798 года Ігнат вучыўся на факультэце вытанчаных мастацтваў і літаратуры, у 1802 перайшоў на фізіка-матэматычны факультэт. Дыплом не атрымаў.
Сябраваў з мастакамі Янам Дамелем, Язэпам Аляшкевічам, доктарам Юзэфам Лібошчыцам, вядомым матэматыкам таго часу Захарыем Нямчэўскім. Маючы здольнасці да каліграфіі, Ігнат паступіў на службу ў канцылярыю Віленскага ўніверсітэта. Загаловак дыплома (8—9 радкоў) каштаваў дзесяць і болей рублёў.
Цэйзік быў аматарам тэатру. Віленскія тэатры пачатку ХІХ стагоддзя, у якіх апроч твораў сусветнай класікі («Рамэа і Джульета», «Атэла», «Эмілія Галоці» і «Скупы»), давалі спектаклі, што сцвярджалі эстэтычныя погляды Асветніцтва, былі «больш незалежныя ад цэнзуры, чым іншыя тэатры Расіі».
У 1805 Цэйзік пабраўся шлюбам з паненкай Марыяй Качынскай і пераехаў у Слонім. Грашовая нястача абвастрылася.
Справа «фальшываманетчыка Цэйзіка»
Праз некаторы час Ігнат Цэйзік разам з усёй сям’ёй (з ім жылі яшчэ брат Фелікс і швагер Дамінік Тырка) змяніў месца жыхарства. Са слонімскага дома цесця Тамаша Качынскага ён перабраўся ў арандаваны пад Слуцкам фальварак Ханусаўшчызна. Там заклаў і даглядаў элітны сад ды вырабляў цацкі з гліны, раздаваў грошы жабракам і валацугам. Неўзабаве ў 1814 годзе на сядзібе Цэйзіка з’явіліся судовы прыстаў ды жандары. Быў зроблены вобшук. Жандары знайшлі ліставанне з віленчукамі і з мастаком Дамелем. А яшчэ друкарскае абсталяванне, фарбу і паперу для вытворчасці казначэйскіх білетаў. Ігната абвінавацілі ў прадукаванні фальшывых асігнацыяў імперыі на 65 000 рублёў. На Цэйзіка надзелі кайданкі і разам з памагатымі Феліксам і Дамінікам адвезлі ў вязніцу. Справа «фальшываманетчыка Цэйзіка» доўжылася не адзін год і мела на той час моцны розгалас. Дапытвалі ўвесь віленскі асяродак Ігната. Арыштаваных прывезлі ў Мінск. Прафесар матэматыкі Захарый Нямчэўскі праходзіў па справе ў якасці абвінавачанага. Мастак Ян Дамель быў сведкам, але атрымаў пяць гадоў высылкі ў Заходнюю Сібір. Пакаралі амаль усіх.
Цэйзік збег 15 ліпеня 1819 года, і праз пэўны час з’явіўся ў Аўстрыі. Вырак суда: «Пажыццёвая катаржная праца на нерчынскім рудніку» яму быў вынесены завочна ў 1820 годзе. Праз некаторы час Цэйзік вырабіў дакументы на імя Якуба Чудоўскага і перабраўся на Падол. Арандаваў ва ўладаннях Чартарыйскіх фальварак, з усіх бакоў абкружаны лесам. Хутка паліцыя знайшла яго. На паўторным разглядзе справы Цэйзік заявіў, што дзейнасць яго не была накіравана на ўласнае ўзбагачэнне. Шкоды дзяржаве як сукупнасці грамадзянаў ён не зрабіў, бо фінансавая сістэма краіны, у якой цалкам уладарыць натуральная гаспадарка, задавольвае патрэбы толькі невялікай купкі абраных, блізкіх да адміністрацыі асобаў. Сваёй жа мэтай ён ставіў пабольшваць інфляцыю і тым самым паслабляць расійскую сістэму. І такім чынам працаваць на вызваленне зняволеных народаў, дамагаючыся аднаўлення Рэчы Паспалітай і вяртання ў дзеянне Канстытуцыі 3 мая.
Ссылка ў Табольск
У Табольску Ігнат жыў законапаслухмяным жыццём. Мастацкі талент і апантаная працаздольнасць так спадабаліся тамтэйшай адміністрацыі, што адпраўку ў «нерчынскі руднік» замянілі на расканвойнае ўтрыманне ў Табольску. Знайшоўся нават дабрадзей Пётр Машынскі, з былых высланых, які з уласных сродкаў прызначыў мастаку стыпендыю.
Зрабіў партрэт-барэльеф дзекабрыста Аляксандра Міхайлавіча Мураўёва (1801—1853), які зараз захоўваецца ў Інстытуце рускай літаратуры («Пушкінскім доме»). У 1840-я зноў пачынае займацца фальшываманетніцтвам, за што прыгавораны да прац у Акатуйскім рудніку, «пажыццёва прыкутым да вазка» з пародай. Пасля дзясятка гадоў працы пад зямлёй, у 1857 годзе Ігнат Цэйзік «па старасці» выйшаў з шахты і атрымаў дазвол на пасяленне ў Верхнядзвінску, а неўзабаве і ў Іркуцку, дзе рабіў статуэткі Буды для мясцовых буратаў. Апрача таго ў Сібіры пачалася мода на мастака, яго тэракотавыя рэчы, ужытковыя, дэкаратыўна-ўжытковыя, а таксам мастацкія — абразы ды сюжэтныя пано — пачалі падрабляць «пад Цэйзіка» і тыражаваць іх. Лепшы з твораў Цэйзіка (шматпланава-кампазіцыйны тэракотавы аўтапартэт мастака) набыў высланы за ўдзел у нацыянальна-вызваленчым паўстанні 1863 года Козел-Паклеўскі.
Пянькоўка (Клімавіцкі раён)
Пянько́ўка (, Пеньковка) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавета.
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Хатовіжскага сельсавета.
Андрэева (Гарадоцкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Газьбенскага сельсавета. У 2004—2018 гадах у складзе Руднянскага сельсавета.
Хадунь
Хаду́нь (, Ходунь) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавета.
Альгердавічы
Альге́рдавічы належылі да братоў і сясцёр, дзяцей, і ўнукаў Альгерда, вялікага князя Літоўскага з 1345 па 1377 з дынастыі Гедзімінавічаў. Сын Альгерда Ягайла даў пачатак дынастыі Ягелонаў.
Варнакелі
Варнаке́лі (, Варнакели) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Шальча, ля мяжы з Літвой. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
PWN
PWN (Państwowe Wydawnictwo Naukowe — «Дзяржаўнае навуковае выдавецтва») — польскае выдавецтва са штаб-кватэрай у Варшаве, заснавана ў 1951 годзе, як акцыянернае таварыства дзейнічае з 1997 года. Поўная юрыдычная назва — Wydawnictwo Naukowe PWN SA. З’яўляецца вядучай кампаніяй холдынгу Grupa Kapitałowa PWN, у склад якой уваходзіць некалькі дзясяткаў прадпрыемстваў, галоўным чынам выдавецтваў.
Гісторыя выдавецтва
Выдавецтва з’явілася ў Варшаве ў 1951 годзе пад назвай Państwowe Wydawnictwo Naukowe («Дзяржаўнае навуковае выдавецтва»), як самастойнае выдавецтва, вылучанае з WsIP (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, «Школьныя і педагагічныя выдавецтва»). Назва Państwowe Wydawnictwo Naukowe выкарыстоўвалася ў прыватызацыі выдавецтва ў 1991 годзе.
PWN займаецца галоўным чынам выданнем:
Штаб-кватэра выдавецтва да 28 лютага 2009 года знаходзілася ў (Pałac Młodziejowskich). Пасля тымчасовага размяшчэння на вуліцы Постэмпу, на пачатку 2013 года выдавецтва змяняе сваё месцазнаходжанне на БЦ «Libra» на вуліцы Готліба Даймлера.
Дзейнасць выдавецтва
Найважнейшыя публікацыі PWN:
Internetowa encyklopedia PWN
Internetowa encyklopedia PWN (Інтэрнэт-энцыклапедыя ПВН) — анлайнавая энцыклапедыя на польскай мове, даступная бясплатна і без неабходнасці рэгістрацыі, выпускаемая польскім выдавецтвам з добрай рэпутацыяй —Wydawnictwo Naukowe PWN (Навуковае выдавецтва ПВН). Змяшчае больш за 80 тысяч артыкулаў і каля 5 тысяч відарысаў.
Галоўная старонка змяшчае: скромную храналагічную табліцу, выпадковы відарыс, выпадковы артыкул і цікавы факт. Артыкулы магчыма знайсці з дапамогай спіса або праз акно пошуку.
Візгірды
Візгірды́ (, Визгирды) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Хатовіж
Хато́віж (, Хотовиж) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавета.
У 1924—1960 гадах цэнтр Хатовіжскага сельсавета.
Адрыян (Патрыярх Маскоўскі)
Патрыярх Маскоўскі Адрыян (свецкае імя Андрэй;,  — , ) — 10-ы ў дасінадальны перыяд, 3 24 жніўня 1690 года Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі.
Пахаваны ва Успенскім саборы.
Дзесяцігадовая дзейнасць Адрыяна, якая завяршыла сабой патрыяршы перыяд, уяўляе вялікую цікавасць тым, што Адрыян, які меў прыхільнасць да даўніны і неахвотна адгукаўся на рэформы Пятра, павінен быў усвядоміць справядлівасць і трапнасць шматлікіх указанняў Пятра на конт недасканаласці ў царкоўным кіраванні і выступіў з некаторымі папраўкамі, што сталі пачаткам Пятроўскіх рэформ у вобласці царквы.
Камсамольскі сельсавет (Капыльскі раён)
Камсамо́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Камсамольская.
Станам на 1 студзеня 2008 г. у сельсавеце налічвалася 710 гаспадарак, 1481 жыхар, станам на 1 студзеня 2009 г. — 686 гаспадарак, 1438 жыхароў. На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 16 населеных пунктаў: вёскі Асавец, Баркаўцы, Дунаева, Калюга, Камень, Камсамольская, Кандратавічы, Карачоўшчына, Падлужжа, Пятрылава, Сунаі, Труханавічы, пасёлкі Кісялі, Пукава, Рэпная Града, Хвойнікі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1318 чалавек, з іх 92,0 % — беларусы, 5,8 % — рускія, 1,4 % — украінцы.
Ваяводы інфлянцкія
Ваяводамі інфлянцкімі былі:
Эйфелевы мост (Унгень)
Эйфелевы мост — мост праз раку Прут і кантрольна-прапускны пункт паміж Малдовай і Румыніяй. Мост размешчаны паміж горадам Унгень (Малдова) і камунай Унгень (Румынія).
Гісторыя
Чыгунка Ясы — Унгень была адчынена 1 жніўня 1874 года. У рамках падрыхтоўкі да руска-турэцкай вайны (1877—1878), Расійская імперыя ў 1871 годзе распачала будаўніцтва чыгункі Кішынёў — Карнешты — Унгены (будаўніцтва з 1871 па 1875 гады), якая і была адчынена 1 чэрвеня 1875 года. Унгенская мытня таксама была адкрыта ў 1875 годзе. Участак чыгункі Кішынёў — Карнешты быў адкрыты раней, яшчэ ў 1873 годзе.
У 1876 годзе пасля вясновай паводкі ракі Прут чыгуначны мост, які злучаў Бесарабію і Румынію быў амаль знішчаны. Кіраванне чыгунак запрасіла Гюстава Эйфеля ў Расію, каб перапраектоўваць і перабудаваць мост.
Мост быў адкрыты 9 (21) красавіка 1877 года, усяго за тры дні да пачатку руска-турэцкай вайны. 11 (23) красавіка 1877 года войскі Расіі ўвайшлі ў Румынію праз Унгень і на наступны дзень абвясцілі вайну Асманскай імперыі.
Праз дзесяць гадоў пасля будаўніцтва моста, Эйфель пачаў будаваць Эйфелеву вежу, якія падобная па стылі.
6 мая 1990 года мост быў месцам акцыі, вядомай як «Мост кветак» (Podul de flori), непасрэдным эфектам якой было спрашчэнне пераходу граніцы паміж Румыніяй і Малдовай. У акцыі прыняло ўдзел каля 1200000 асоб. Сімвалічна, з абодвух бакоў маста, былі раскіданы кветкі, адкуль пайшла назва акцыі.
У чэрвені 1991 года, яшчэ да распаду СССР і атрымання незалежнасці Малдовы, дайшло да другой акцыі, названай «другім мастом кветак», якая прывяла да дагавора, згодна якім жыхары Малдовы маглі без дакументаў пераходзіць у Румынію.
У красавіку 2012 года, незадоўга да 135-годдзя моста, на пасяджэнні мясцовай рады малдоўскага горада Унгень было прапанавана афіцыйна назваць мост, які злучае Малдову і Румынію, «мастом Эйфеля» (Podul Eiffel).
Астапкавічы (Гарадоцкі раён)
Аста́пкавічы (, Остапковичи) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Газьбенскага сельсавета. У 2004—2018 гадах у складзе Руднянскага сельсавета.
Ібісавыя
Ібісавыя (Threskiornithidae) — сямейства птушак атрада буслападобных.
Царковішча (Клімавіцкі раён)
Царко́вішча (, Церковище) — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавета. Праз вёску працякае рака Царкоўка.
Кюўе
Кюўе (Cuvier) — невялікі востраў ля паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Паўночнага вострава Новай Зеландыі.
Геаграфія
Востраў знаходзіцца ля ўвахода ў праліў Колвіл, за 15 км на поўнач ад вострава Грэй-Меркуры і за 23 км на паўднёвы ўсход ад вострава Грэйт-Барыер. Плошча вострава 1,94 км². Даўжыня вострава складае 2,5 км, шырыня — 1,4 км. Найбольшая вышыня 214 м.
Геалогія
Востраў Кюўе ўзнік каля 12000 гадоў назад, калі пасля заканчэння ледавіковага перыяду падняўся ўзровень мора.
Гісторыя
У пачатку XIX стагоддзя востраў быў заселены маоры. У 1865 годзе ля берагоў вострава пацярпела караблекрушэнне судна «Fiery Star», 87 чалавек загінула, 18 выжыла. У 1885 годзе тое самае здарылася з суднам «Elizabeth Curl», усе пасажыры загінулі. Таму ў 1889 годзе ва ўсходняй частцы вострава быў узведзены маяк. Частка вострава выкарыстоўвалася пасяленцамі як ферма. У 1957 годзе на востраве раслі лясы без падлеску з-за вялікай колькасці здзічэлых авечак і коз. З 1961 года пачалося ачышчэнне вострава ад інтрадуцыраваных відаў жывёл.
Востраў з’яўляецца тэрыторыяй важнай для птушак і знаходзіцца ў падначаленні Дэпартамента аховы прыроды Новай Зеландыі.
Сакаліныя
Сакаліныя (Falconidae) — сямейства птушак атрада сокалападобных.
Драпежныя дняўныя птушкі, часцей невялікія або сярэдніх памераў, дзюба кручкаватая з «зубам». У большасці – цёмныя «вусы» на галаве. Часта кароткія, вострыя крылы. Хутка лятаюць, калі ловяць здабычу ў паветры, забіваюць яе, утрымліваючы кіпцюрамі. Гняздзяцца на дрэвах, займаюць гнёзды воранавых, на скалах і скальных абрывах, некаторыя ў населеных пунктах. Самка большая за самца. Адрозніваецца 61 від.
Чэмпіянат Еўропы па футболе 2016
15-ы Чэмпіянат Еўропы па футболе 2016 (скарочана «Еўра-2016») — Чэмпіянат Еўропы па футболе, футбольны турнір для зборных еўрапейскіх краін па футболе, які праводзіцца пад эгідай УЕФА. Павінен адбыцца з 10 чэрвеня па 10 ліпеня 2016. У верасні 2008 выканкам УЕФА пастанавіў, што на Еўра-2016 упершыню згуляюць 24 каманды. Краіна правядзення была абраная ў Жэневе 28 мая 2010. Перамогу ў гонцы атрымала кандыдатура Францыі. Чэмпіянат Еўропы гэтая краіна правядзе ўжо ў трэці раз. Такім чынам, заяўка Італіі зноў пацярпела фіяска — у барацьбе за Еўра-2012 італьянцы саступілі сумеснай заяўцы Польшчы і Украіны. Пераможца гэтага Чэмпіянату Еўропы па футболе стане ўдзельнікам Кубка канфедэрацый 2017 у Расіі.
Выбары краіны-гаспадыні
У галасаванні прынялі ўдзел 13 членаў Выканаўчага Камітэта УЕФА. У першым раўндзе кожны з тых, хто галасуе, павінен быў расставіць тры краіны-кандыдата ў парадку прыярытэту. Краіна, пастаўленая першай, атрымлівала 5 ачкоў, другой — 2 ачкі, трэцяй — 1 ачко. Па выніках першага раўнда краіна, якая набрала найменшую колькасць ачкоў (Італія) выбыла з гонкі, і ў другім раўндзе краіна-гаспадыня Еўра-2016 вызначылася простай большасцю галасоў.
Пашыраны фармат
Для таго, каб павялічыць колькасць каманд з 16 да 24, было вырашана дадаць 2 дадатковыя групы па 4 каманды і яшчэ адну стадыю плэй-оф. У плэй-оф выходзяць каманды, якія занялі ў групах першае і другое месцы, а таксама лепшыя чатыры каманды з заняўшых трэція месцы. Падобны фармат дзейнічаў на чэмпіянатах свету па футболе 1986, 1990 і 1994 гадоў.
Ёткішкі
Ёткішкі (, Ёткишки) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета.
Вялікі Мох (Клімавіцкі раён)
Вялі́кі Мох (, Великий Мох) — пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кісялёвабудскага сельсавета.