cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзень абаронцы Айчыны
Узнікненне і ўстанова свята
10 студзеня 1919 года старшыня Вышэйшай ваеннай інспекцыі РСЧА Мікалай Падвойскі адпраўляе да УЦВК прапанова адсвяткаваць гадавіну РККА 28 студзеня. Яго просьба прыходзіць са спазненнем і разглядалася толькі 23 студзеня. У выніку УЦВК адмаўляе ў сувязі са спазненнем прапановы. Тым не менш, 24 студзеня Прэзідыум Массавета разглядае пытанне «Аб прыладзе свята ў адзначэнне гадавіны стварэння Чырвонай арміі» і сумяшчае святкаванне с Днём чырвонага падарунка — 17 лютага. Дзень чырвонага падарунка планаваўся як дабрачынная акцыя, калі насельніцтва, паводле задумы бальшавікоў, павінна было ахвяраваць падарункі для чырвонаармейцаў. Але так як 17 лютага патрапіла на панядзелак, Дзень чырвонага падарунку і, адпаведна, гадавіну РККА адклалі на бліжэйшую нядзелю, гэта значыць на 23 лютага.
Затым свята было на некалькі гадоў забыта і адноўлена ў 1922 годзе. 27 студзеня гэтага года было апублікавана пастанова Прэзідыума УЦВК аб 4-й гадавіне Чырвонай арміі.
СССР
У СССР з 1922 года дата 23 лютага традыцыйна адзначалася як Дзень Чырвонай арміі, з 1946 года — Дзень Савецкай арміі, з 1949 года — Дзень Савецкай Арміі і Ваенна-Марскога Флота.
Сучаснасць
Пасля распаду СССР свята пераназвана ў Дзень абаронцы айчыны. Яго адзначаюць у шэрагу краін СНД (Расія, Беларусь, Таджыкістан, Кыргызстан), а таксама у непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспубліцы.
Беларусь
У Беларусі ўказам № 157 ад 26.3.1998 года 23 лютага вызначаны «Дзень абаронцаў Айчыны і Узброены сіл Рэспублікі Беларусь». Працоўны дзень. У ідэалогіі рэжыму Лукашэнкі гісторыя беларускіх узброеных сіл пачынаецца са старэння Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, якая паводле гэтай ідэалогіі сыграла вырашальную ролю ў станаўленні і захаванні беларускай. 23 лютага ў Беларусі праводзяць ваенна-гістарычныя рэканструкцыі, ваенныя парады і канцэрты. Таксама праходзяць сумесныя святочныя мерапрыемствы беларускіх і расійскіх ваенных.
З нагоды стагоддзя Узброеных Сіл Беларусі 23 лютага 2018 года ў Гродне адбыўся парад з удзелам авіяцыі, а таксама праведзены святочны салют трыццаццю залпамі ў Мінску, крэпасці-героі Брэсце, у Віцебску, Гомелі, Гродне і Магілёве.
У Беларусі 23 лютага — масавае свята, якое адзначаецца ў працоўных калектывах, школах і ў сем’ях. Але на пытанне пра кола асоб, якія заслугоўваюць персанальнага віншавання ў гэты дзень, няма кансэнсуснага адказу. Ёсць тры думкі, першая — віншаванні трэба адрасаваць толькі прафесійным вайскоўцам (незалежна ад полу); другая — віншаваць трэба ўсіх, хто так ці інакш меў дачыненне да арміі, асабліва ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны (таксама незалежна ад полу); трэцяя — свята ўсіх беларускіх грамадзян мужчынскага полу, уключаючы хлопчыкаў і мужчын, якія не маюць дачынення да арміі. Віншаванне можа неадназначна ўспрымацца чалавекам, які прайшоў тэрміновую службу, калі ён планаваў яе пазбегнуць, але здолеў гэтага (напрыклад, праз адмену адтэрміноўкі студэнтам у 1980-я гады), або калі служба мела цяжкія наступствы.
Кыргызстан
У Кыргызстане Дзень абаронцы Айчыны адзначаецца 23 лютага. Гэты дзень стаў непрацоўным святочным днём, дзякуючы Працоўнаму Кодэксу, прынятаму ў 2004 годзе (артыкул 113). У Бішкеку ў гэты дзень на плошчы перад будынкам мэрыі праходзіць урачыстая пабудова асабістага складу Бішкекскага гарнізона, пасля чаго вайскоўцы ў суправаджэнні аркестра праходзяць парадам да галоўнай плошчы сталіцы.
Расія
З 2002 года па рашэнні Дзяржаўнай думы ФС РФ 23 лютага ў Расіі з’яўляецца непрацоўным днём і гэтая дата адзначаецца як «Дзень абаронцы Айчыны» у адпаведнасці з Федэральным законам РФ «Аб днях вайсковай славы (пераможных днях) Расіі» (1995 год).
Сёння 23 лютага ў Расіі ўспрымаецца як свята мужчын, якое святкуецца як калегамі ў сваіх калектывах, так і ў сем’ях, і носіць масавы характар. У гэты дзень віншуюць таксама і жанчын — ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, жанчын-вайскоўцаў. Адна з традыцый свята ў Маскве — урачыстая цырымонія ля сцен Крамля, ускладанне вянкоў да Магілы Невядомага Салдата. У Аляксандраўскім садзе прыбываюць Прэзідэнт Расіі, кіраўнікі абедзвюх палат Федэральнага сходу, ваеннае кіраўніцтва, прадстаўнікі іншых галін улады, кіраўнікі палітычных партый, царкоўныя дзеячы. Пасля хвіліны маўчання гучыць дзяржаўны гімн, затым урачыстым маршам праходзіць рота ганаровай варты. Асобныя масавыя мерапрыемствы ладзяць і палітычныя партыі. Увечары вышэйшае кіраўніцтва краіны прысутнічае на святочным канцэрце, прысвечаным Дню абаронцы Айчыны. Таксама ўвечары ў Маскве і ў многіх іншых гарадах Расіі вырабляецца святочны салют. У Пскове праходзяць урачысты канцэрт, прысвечаны Дню абаронцы Айчыны, а таксама парад ля помніка, прысвечанага першым баям Чырвонай Арміі. Уладкоўваюцца рэканструкцыі падзей лютага 1918 года. У Севастопалі праходзіць мітынг, прысвечаны не толькі Дню абаронцы Айчыны, але і Дню народнай волі, заснаванага ў памяць аб падзеях 2014 года. Тады 23 лютага ў цэнтры Севастопаля тысячы людзей выступілі за ўз’яднанне з Расіяй.
Для большасці грамадзян Расіі Дзень абаронцы Айчыны — важная і значная дата. У гарадах праводзяцца шматлікія масавыя святочныя мерапрыемствы. Па выніку апытання Фонду «Грамадская думка», праведзенага ў лютым 2013 года, так заяўляюць 77 адсоткаў апытаных.
Таджыкістан
У Таджыкістане 23 лютага адзначаецца як Дзень абаронцы і Дзень стварэння Узброеных Сіл.
У студзені 1992 года Указам Прэзідэнта Таджыкістана быў утвораны Камітэт абароны Рэспублікі Таджыкістан, ў падпарадкаванне якога ўвайшлі дыслакаваныя на тэрыторыі краіны часці і злучэнні, ваенкаматы, штабы, установы і фарміраванні грамадзянскай абароны, ваенныя кафедры ВНУ, ваенна-юрыдычныя органы, часці забеспячэння і абслугоўвання. Быў пачаты працэс фарміравання нацыянальнай гвардыі. 18 снежня 1992 г. у адпаведнасці з указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РТ было ўтворана Міністэрства абароны Таджыкістана і гэта паслужыла пачаткам працэсу стварэння нацыянальных Узброеных Сіл. Першыя падраздзяленні, часці і злучэнні былі сфармаваныя на базе атрадаў Народнага фронту.
23 лютага 1993 года ўпершыню пасля набыцця незалежнасці, у разгар грамадзянскай вайны ў Душанбэ адбыўся ваенны парад Узброеных Сіл. З улікам таго, што гістарычна 23 лютага адзначаўся як дзень абаронцы, кіраўніцтва краіны прыняло рашэнне аб’явіць гэты дзень Днём стварэння Узброеных Сіл Таджыкістана.
Албанская Вікіпедыя
Албанская Вікіпедыя (алб.: Wikipedia shqip) — раздзел Вікіпедыі на албанскай мове.
Воблачнасць
Ступень укрыцця неба воблакамі вызначаюць па 10-бальнай шкале ці ў працэнтах. Нуль балаў (працэнтаў) адпавядае бязвоблачнаму небу, 10 балаў (100%) — поўнаму ўкрыццю неба воблакамі.
Воблачнасць уплывае на надвор'е і клімат: зімой і ноччу перашкаджае зніжэнню тэмпературы, летам і днём памяншае награванне зямной паверхні сонечнымі прамянямі, змякчае клімат унутры мацерыкоў.
Лапаткіна (Ярцаўскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лапаткіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Лапаткіна не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
NGC 5484
NGC 5484 (іншыя абазначэнні — ZWG 272.29, NPM1G +55.0192, PGC 50338) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Казела
Казела (Casella) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 3236 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 415 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 16015. Тэлефонны код — 010.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Арык Браўэр
Арык (Эрых) Браўэр ( — ) — аўстрыйскі жывапісец, гравёр, паэт, танцор, аўтар песень, сцэнограф, архітэктар і выкладчык.
Браўэр з сям’і яўрэйскіх эмігрантаў, вырас у Вене пры нацысцкім рэжыме. Пасля Другой сусветнай вайны з 16 гадоў вучыўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Вене, з 1947 года таксама спяваў. Ён шмат падарожнічаў і ажаніўся ў Ізраілі ў 1957 годзе. Пасяліўся ў Парыжы, дзе разам са сваёй жонкай стварыў спеўны дуэт. З 1963 года яны жылі ў Эйн-Ходзе, Ізраіль, і ў Вене. Браўэр быў сузаснавальнікам Венскай школы фантастычнага рэалізму. У Аўстрыі яго называюць Universalkünstler (універсальным мастаком), ён выступаў як спявак і аўтар песень на пачатку Аўстрапопу ў 1970-х, выкладаў у Венскай акадэміі выяўленчых мастацтваў з 1985 года, а ў 1990-я — праектаваў будынкі ў Аўстрыі і Ізраілі.
Яго творы выстаўляліся ў міжнародных галерэях і музеях, і асабліва ў буйных музеях Вены, у аўстрыйскай галерэі «Belvedere» ў 1976 годзе, у Яўрэйскім музеі ў Нью-Ёрку ў 1978 годзе. Цыкл ілюстрацый Агады быў паказаны ў Яўрэйскім музеі Вены ў 2014 годзе.
Касцёл Перамянення Гасподняга (Лунін)
Гісторыя
У сувязі са скасаваннем ордэна езуітаў Папай у 1773 годзе ў Луніне ў другой палове XVIII стагоддзя з’яўляюцца піяры. У Луніне піяры пабудавалі мураваны касцёл, які быў аднанававы, з дзвюма вежамі, разгорнутымі да плоскасці галоўнага фасада. Касцёл меў тую ж архітэктоніку, што і касцёл Міхаіла Арханёла ў вёсцы Лужкі (Шаркаўшчынскі раён).
У 1794 годзе быў будаўніцтва новы касцёла па фундацыі Францыска Друцкага-Любецкага, які стаў філіялам Гарадзішчанскай бенедыктынскай парафіі. Лёс першага касцёла невядомы.
Пасля доўгай адбудовы, у гады міжваеннай Польшчы, касцёл быў асвячоны 6 жніўня 1935 года. Але ўжо праз чатыры гады, пасля пачатку Другой сусветнай вайны, храм быў разрабаваны і закрыты наступаючымі чырвонаармейцамі.
Пасля вайны будынак касцёла выкарыстоўваўся як клуб, спортзала, пазней у якасці зернясховішча. У пачатку 1960-х гадоў сцены да скляпенняў падмуркаў былі разабраны, а самі падмуркі засыпаны пяском і будаўнічым смеццем і зараз на гэтым месцы горка.
Браўэр
Браўэр — прозвішча.
Джакавацка-Осіецкая архідыяцэзія
Джа́кавацка-О́сіецкая архідыяцэзія (Archidioecesis Diacovensis et Osijekensis, Đakovačko-osječka nadbiskupija) — каталіцкая архідыяцэзія-мітраполія лацінскага абраду ў Харватыі з цэнтрам у горадзе Джакава. Адна з пяці архідыяцэзій краіны. Суфраганнымі дыяцэзіямі мітраполіі з’яўляюцца Пожажская дыяцэзія ў Харватыі і Срэмская дыяцэзія ў суседняй Сербіі.
Гісторыя
Архідыяцэзія гістарычна ўзыходзіць да Срэмскай дыяцэзіі, заснаванай у IV стагоддзі ў рымскім горадзе Сірміум (цяпер Срэмска-Мітравіца, Сербія). Пасля пасялення на гэтых землях славян і прыняцця імі хрысціянства дыяцэзія захавалася. У XVI стагоддзі ўся яе тэрыторыя была заваявана туркамі, дыяцэзія скасавана. Пасля адваявання Славоніі ў туркаў у пачатку XVIII стагоддзя Срэмская дыяцэзія была адноўлена, у 1773 годзе яна была аб’яднана з Баснійскай дыяцэзіяй і падпарадкавана Заграбскай мітраполіі. У другой палове XIX стагоддзя дыяцэзію ўзначальваў выдатны дзеяч каталіцкай царквы гэтага перыяду Ёсіп Юрай Штросмаер, які высока шануецца ў сучаснай Харватыі за актыўную дзейнасць у сферы нацыянальна-культурнага адраджэння.
У 1963 годзе дыяцэзія была пераназваны ў Джакавацка-Срэмскую дыяцэзію. 18 чэрвеня 2008 года дыяцэзія была ўзведзена ў статус архідыяцэзіі-мітраполіі і пераназвана ў архідыяцэзію Джакавацка-Осіецкую, у якасці суфраганных дыяцэзій ёй былі падпарадкаваны Пожажская і Срэмская дыяцэзія з цэнтрам у сербскай Срэмска-Мітравіцы.
Сучасны стан
Паводле звестак на 2013 год у Джакавацка-Осіецкай архідыяцэзіі налічвалася 546 000 каталікоў (85,2 % насельніцтвы), 255 святароў і 153 прыходу. Кафедральным саборам архідыяцэзіі з’яўляецца Сабор Св. Пятра ў Джакаве. Кафедральны сабор — адзін з сямі сабораў краіны, якія носяць ганаровы статус «малой базілікі». У наш час архідыяцэзію ўзначальвае архібіскуп мітрапаліт Джура Храніч.
Саначаны
Саначаны (Саноча́ни) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Эльвіра Мансураўна Янкоўская
Эльвіра Мансураўна Янкоўская (Эльвира Мансуровна Янковская, Эльвира Мансуровна Янковская, нар. 1 студзеня 1980, Казань, РСФСР, СССР) — расійскі стыліст, мадэль, прадпрымальнік. Удзельніца «International-2013», уладальнік сеткі магазінаў адзення «Betty Barclay».
Дзяцінства
Эльвіра нарадзілася 5 студзеня 1980 года ў Казані, у звычайнай сям'і. З дзяцінства пачала захапляцца мадэльным бізнесам. Эльвіра выхоўвалася ў сям'і, у якой прытрымліваюцца пэўных традыцый і паняццяў.
У сям'і было некалькі дзяцей, у дзяцінстве таксама захаплялася іншымі заняткамі, але паступова зноў пачынала захапленне з мадэллю. У 2013 годзе Эльвіра стала «Місіс Расія International-2013».
Яна атрымала дзве вышэйшыя адукацыі па спецыяльнасцях філолаг-перакладчык і менеджэр арганізацыі і кіравання (КФЭІ).
Асабістае жыццё
Эльвіра замужам за Сяргея, у сям'і ёсць дачка Крысціна.
Мадэльная кар'ера
З ранніх гадоў Эльвіра захапляецца мадэльнай дзейнасцю, ва ўзросце 6 гадоў, бацькі аддалі Эльвіру ў мадэльнае агецтва. Там яна яшчэ больш пачала захапляцца гэтай прафесіяй, і ў 2013 годзе стала «Місіс Расія International-2013».
Яшчэ напрыканцы 90-х гадоў яна змагла прайсці кастынг і стаць вядучай у праграме "Fam-TV". Для Эльвіры гэта была перамога ў гарадскім конкурсе і пачатак працы на тэлебачанні.
З 2005 па 2009 год Эльвіра стала прадстаўніком еўрапейскага брэнда жаночага адзення Betty Barclay для Расіі. З 2008-2012 год была ўладальнікам сеткі магазінаў нямецкага брэнда жаночага адзення "Betty Barclay" у Казані.
З 2018 года стала кіраўніком брэнда адзення для спявачкі: Нюшы. Арганізатарам удзелу брэнда на "Moscow Fashion Week". У 2020 годзе стала кіраўніком праекта эка-касметыкі "Miralin".
У 2022 годзе Эльвіра ўдзельнічала ў Milan Fashion Week.
Дзяніс Аляксандравіч Дудкоў
Дзяніс Аляксандравіч Дудкоў (нар., м. , Магілёўскі павет (Магілёўская губерня) — пам. ) — беларускі і савецкі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1935).
Эльвіра Мансураўна Янкоўская
Скандалы
У сярэдзіне жніўня Блогер Валерыя Чакаліна, вядомая як Лерчэк, абвінаваціла Эльвіру Янкоўскую ў продажы падробленых люксавых рэчаў, выдаючы за арыгінал.
Дзяніс Аляксандравіч Дудкоў
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1931—1941 г. працаваў у Інстытуце гісторыі партыі і Кастрычніцкай рэвалюцыі пры ЦК КП(б)Б, Інстытуце гісторыі АН БССР, БДУ і Мінскім педінстытуце. Кандыдат гістарычных навук (1935). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, у чэрвені 1944 г. быў адкамандзіраваны ў гаўбічную артылерыйскую брыгаду Войска Польскага на 1-ы Беларускі фронт. З 1945 г. працаваў у БДУ, з 1946 г. — у Інстытуце гісторыі АН БССР.
Эльвіра Мансураўна Янкоўская
Скандалы
Па дадзеным факце была ўзбуджаная крымінальная справа, аднак на дадзены момант яна заведзеная ў дачыненні да неўсталяванай асобы. Урон ад яе работы ацэньваецца ў 8 мільёнаў рублёў. Акрамя заяў у паліцыю, пацярпелыя падалі калектыўны пазоў у суд.
Дзяніс Аляксандравіч Дудкоў
Навуковыя працы
Аўтар прац па гісторыі Беларусі 2-й паловы XIX — пачатку XX ст. Займаўся даследаваннем развіцця капіталізму, рабочых і сялянскіх рухаў і інш. Сярод апублікаванага:
Бераг Кемпа
Бераг Кемпа (анг. Kemp Coast) — частка ўсходняга ўзбярэжжа Антарктыды, якая ляжыць на ўсход Зямлі Эндэрбі, паміж 56°25' і 59°34' усходняй даўгаты.
Бераг абмываецца морам Садружнасці. Вялікая частка яго схаваная пад покрывам мацерыковага лёду, які ўтварае нярэдка высокія ледзяныя абрывы.
Бераг быў адкрыты ў 1833 годзе англійскім марскім афіцэрам, капітанам судна «Магнет» Пітэрам Кемпам; пазней названы яго імем.
Syndemis musculana
Syndemis musculana — від молей сямейства . Сустракаецца ў Еўропе, Кітаі (Хэйлунцзян, Гірын, Унутраная Манголія), на Карэйскім паўвостраве, у Японіі, Расіі (Амурская вобласць) і Паўночнай Амерыцы. Размах крылаў 15-22  мм. Лёт імага з красавіка па ліпень ва ўмераных краінах, такіх як Бельгія і Нідэрланды.
Сінонімы
Састарэлыя навуковыя назвы гэтага віду:
Лунд
Лунд (Lund ) — горад на поўдні Швецыі, у правінцыі Сконэ. Назва горада перакладаецца на беларускую як «гай».
Гісторыя
Лунд быў заснаваны каля 990 года. Такім чынам, ён з'яўляецца, разам з Сігтунай і Скарай адным з найстарэйшых гарадоў Швецыі, аднак у адрозненне ад вышэйназваных, ён не з'яўляецца спрадвечна шведскім: як і ўвесь Сконэ, ён быў далучаны да Швецыі толькі ў 1658 годзе, а да таго быў дацкім. У XI стагоддзі Лунд становіцца цэнтрам біскупства. У той самы час, гэта быў найбуйнейшы горад Даніі: у ім жыло прыкладна 3—4 тысячы жыхароў. Аднак пачынаючы з XIV стагоддзя, ён паступова страчвае сваю значнасць з-за росту суседняга Мальмё. Неўзабаве пасля далучэння да Швецыі, у 1666 годзе тут быў заснаваны ўніверсітэт, аднак да XIX стагоддзя ў ім кожны год навучалася ўсяго толькі сотня студэнтаў. У пачатку XVIII стагоддзя горад перажыў некалькі пажараў і чуму. У 1716—1718 гадах тут жыў і кіраваў краінай кароль Карл XII. У 1856 годзе ў Лунд з Мальмё была пракладзена чыгунка, і пачалася індустрыялізацыя горада, а ў канцы XIX стагоддзя значна павялічылася колькасць студэнтаў. Апасля Другой сустветнай вайны горад пачынае расці па-сапраўднаму: насельніцтва вырасла з 40 000 чалавек у 1950 годзе да амаль 74 000 чалавек у 2000, былі пабудаваны новыя дарогі, жылыя кварталы, заснавана Вышэйшая Тэхнічная школа.
Скэліўка (вёска)
Скэліўка (Ске́лівка) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Наокі Ямада
(山田 直輝; нар. ) — японскі футбаліст. У 2009—2010 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Судурнэс
Судурнэс (Suðurnes) — рэгіён у Ісландыі.
Гаграўскі хрыбет
Гаграўскі хрыбет  — горны хрыбет у Абхазіі, на паўднёвых схілах Вялікага Каўказа, размешчаны паміж рэкамі Псоў і Бзыб. Вышэйшы пункт — гара Агепста (3256 м). Адгор'е хрыбта каля горада Гагра ўшчыльную падыходзіць да Чорнага мора. Складзены пераважна вапнякамі, якія праразаюць рэкі Жвава-Квара, Юпшара і інш., утвараюць глыбокія каньёнападобныя даліны; развітыя карставыя з'явы. Схілы пакрытыя шыракалістымі і іглічнымі лясамі, вышэй — субальпійскія і альпійскія лугі. Па далінах рэк Бзыб, Юпшара і Гега ўздоўж хрыбта праходзіць аўтамабільная дарога да возера Рыца.
Матроніна (Ярцаўскі раён)
Матроніна (Матренино) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Падрошчанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Матроніна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Матроніна не вярнулі БССР.
В’етнамская Вікіпедыя
Гэта 13-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 350 000 артыкулаў (на 15 сакавіка 2012 года).
Слыўныця
Слыўныця (Сли́вниця) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5485
NGC 5485 (іншыя абазначэнні — UGC 9033, MCG 9-23-37, ZWG 272.30, PGC 50369) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Празрыстасць
Празрыстасць — уласцівасць рэчываў прапускаць святло.
У оптыцы
Накіраванае (не дыфузнае) распаўсюджванне святла характарызуецца прапускання каэфіцыентам. Залежыць ад адбіцця, паглынання і рассейвання святла ў рэчыве. Празрыстасць адрозніваюць ад прапускання святла (асяроддзе можа быць непразрыстым і прапускаць рассеянае святло, напр., тонкі ліст паперы). Кожнае рэчыва празрыстае толькі для прамянёў пэўнай часткі аптычнага спектра, напр., звычайнае шкло — для бачнага святла, кварц — для бачнага і ультрафіялетавага.
Празрыстасць атмасферы
Празрыстасць атмасферы — здольнасць атмасферы прапускаць сонечную радыяцыю.
Залежыць ад масы паветра, праз якую праходзяць прамяні, ад утрымання ў паветры вадзяной пары і прадуктаў яе кандэнсацыі (кропель і крышталёў), а таксама аэразольных дамешкаў (пылу, дыму і інш.), якія значна памяншаюць празрыстасць атмасферы.
Найбольш празрыстае паветра ў палярных раёнах, найменш — у гарадах, асабліва летам, у выніку тэхнагеннага забруджвання.
Ружанскія могілкі (Слонім)
Ружанскія могілкі — праваслаўныя могілкі ў Слоніме, адны з найстарэйшых у горадзе.
Гісторыя
У 1596 годзе ў Брэсце была заключаная рэлігійная унія паміж праваслаўнай царквой Вялікага княства і каталіцкім касцёлам. Утварылася новая плынь хрысціянства — уніяцтва, да якога далучыліся праваслаўныя святары Слоніма, а Ружанскія могілкі сталі месцам пахавання ўніятаў. І заставаліся такімі да моманту аб’яднання ўніяцтва з праваслаўем у 1839 годзе.
У жніўні 1942 года на Ружанскіх могілках урачыста пахавалі самаахоўцаў. Увосень таго ж года была ўшанаваная іхняя памяць з удзелам шмат якіх тутэйшых кіраўнікоў.
Міхайлава (Ярцаўскі раён)
Міхайлава (Михайлово) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Падрошчанскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Міхайлава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Міхайлава не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Тайгер Вудс
Элдрык Тонт «Тайгер» Вудс (Eldrick Tont "Tiger" Woods; нар., Сайпрэс, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі гальфіст, 14-разовы пераможца турніраў «Мэйджар» (другое месца ў гісторыі ўслед за Джэкам Ніклаўсам з 18 перамогамі). Спартсмен года Laureus World Sports Awards: 2000, 2001.
Спартыўная кар'ера
Усяго за кар'еру выйграў 75 турніраў PGA Тура і займае па гэтым паказчыку другое месца ў гісторыі гольфа, пасля Джэка Ніклаўса.
Уладзімір Андрэевіч Семянюк
Уладзімір Андрэевіч Семянюк (нар. , в. Залессе, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі філосаф, палітолаг. Доктар філасофскіх навук (1990), прафесар (1993).
Біяграфія
У 1958 годзе закончыў Залескую сярэднюю школу. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1963). Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў настаўнікам у Глыбоцкім раёне. У 1964—1967 гадах — аспірант Інстытута філасофіі і права АН БССР, потым малодшы навуковы супрацоўнік гэтага інстытута.
З 1968 года — дацэнт кафедры філасофіі Беларускага інстытута фізічнай культуры.
Навуковыя інтарэсы: гісторыя філасофіі; айчынная філасофская думка.
Коска (альбом)
«Коска» — беларускамоўны студыйны альбом, які выдаў рэпер Zeman у 2014 годзе.
Чэчэльнык
Чэчэльнык (Чечельник) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 160 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы недалёка ад адміністрацыйнай мяжы з Адэскай вобласцю на паўднёвым усходзе Падолля. Паселішча мае статус мястэчка з 1635 г. У 1795—1812 гг. мястэчка называлася Альгопаль і было цэнтрам павета. Харчовая прамысловасць, у прыватнасці сахараварня (заснавана ў 1875 г.), спіртавы, камбікормавы і цагляны заводы, прамкамбінат і інш.
Сезон 2016/2017 «Гарызонта» Мінск
У сезоне 2016—2017 жаночага баскетбольнага клуба Гарызонт з Мінска прымаў удзел:
Слахыні
Слахыні (Слохині́) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Піліп Мікітавіч Рудкін
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Закончыў рабфак пры Маскоўскай горнай акадэміі. Служыў у царскай арміі, удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, рэвалюцыйных падзеях 1917 г. У грамадзянскую вайну ўдзельнік разгрому банд Булак-Балаховіча, ліквідацыі контррэвалюцыйных мяцяжоў у Маскве, Разані, Кранштаце. З лістапада 1926 года — начальнік асаблівай часткі НКУС у Маскве. Закончыў Ваенную акадэмію механізацыі і матарызацыі РСЧА імя І. В. Сталіна (1937). З лістапада 1937 года — начальнік аддзела ўзбраення войскаў НКУС Украіны і Крыма. У студзені 1940 года зноў прызваны на ваенную службу і прызначаны начальнікам аддзялення аўтатрактарнага транспарту НКУС СССР. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з верасня 1941 г. Ваяваў на Карэльскім, Паўднёва-Заходнім, 1-м Беларускім і 3-м Беларускім франтах, камандзір танкавай брыгады, корпуса, намеснік камандзіра бронентанкавымі і механізаванымі войскамі фронту. Удзельнік Сталінградскай, Курскай бітваў, баёў у Польшчы, Усходняй Прусіі. Вызначыўся ў баях пад Кантэміраўкай, Валуйкамі і Харкавам. За геройства і мужнасць прысвоена званне Героя Савецкага Саюза (31.03.1943).
Да 1952 года ў званні генерал-маёра танкавых войскаў служыў у арміі. Пасля жыў і працаваў у Маскве. Памёр 12 кастрычніка 1954 года.
Алесь Бабаед
Алесь Бабаед, сапр. Аляксандр Міхайлавіч Бабаед (нар., в. Чаўнышкі, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ўрач, пісьменнік. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (1999).
Біяграфія
У 1973 годзе скончыў Чаўнышкаўскую васьмігодку, у 1975 годзе — СШ № 1 г. Бешанковічы. Пасля заканчэння Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута працаваў урачом у Бешанковіцкай цэнтральнай раённай бальніцы. З 1980 года па 1982 год вучыўся на ваенна-медыцынскім факультэце Куйбышаўскага медінстытута. Працаваў галоўным урачом Дубраўскай участковай бальніцы Ушацкага раёна.
Творчасьць
Алесь Бабаед друкаваўся ў часопісах «Маладосць», «Полымя», «Беларусь», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», рэспубліканскіх газетах.
Выдаў зборнікі вершаў «Колеры шчасця і болю», «Ля вогнішча», «Цішыня прасторы», кнігі прозы «Свячанка», «Каля чыстых крыніц» (2014).
Востраў (Слуцк)
Востраў — прадмесце Слуцка, якое знаходзілася за гарадскімі ўмацаваннямі, на паўночным усходзе ад горада.
У 1579 г. Слуцк быў падзелены паміж трыма братамі Алелькавічамі на Стары горад, Новы горад і Востраў. Востраў атрымаў Аляксандр Юр'евіч. У 1592 г. усе часткі горада і Слуцкае княства былі зноў аб'яднаны і перайшлі да апошняй князёўны з роду Алелькавічаў — Соф'і Юр'еўны, а праз яе — да Радзівілаў.
У канцы XVIII ст. ў прадмесце Востраў са Старога горада перанесена Канстанцінаўская царква, якая заняла месца разабранай у 1795 г. Міхайлаўскай царквы.
NGC 5486
NGC 5486 (іншыя абазначэнні — UGC 9036, MCG 9-23-38, ZWG 272.31, IRAS14056+5520, PGC 50383) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кастыльёнэ-К’яварэзэ
Кастыльёнэ-К'яварэзэ (Castiglione Chiavarese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 1660 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 55 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 16030. Тэлефонны код — 0185.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Carmine.
Помнік мове афрыкаанс
Помнік мове афрыкаанс (Afrikaanse Taalmonument) — манумент у Заходне-Капскай правінцыі ПАР, узведзены ў 1975 годзе з нагоды пяцідзесяцігоддзя прызнання афрыкаанс афіцыйнай, асобнай ад нідэрландскай мовай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.
На адной з пліт дарожкі, якая вядзе да помніка, высечана фраза «DIT IS ONS ERNS», у перакладзе «мы сур'ёзныя [наконт гэтага]» ці «гэта наша сур'ёзнасць». На таблічцы каля ўваходу таксама выгравіраваны дзве фразы вядомых паўднёваафрыканскіх паэтаў пра мове афрыкаанс.
Навамейская брама
Навамейская брама — адна з чатырох брам горада-крэпасці Слуцка, з'яўлялася адзіным уездам у Новы горад. Да брамы вяла вуліца Навамейская (цяпер М. Багдановіча). Верагодна, спраектавана слуцкім князем Багуславам Радзівілам і ўзведзена пазней за астатнія брамы.
Апісанне
Для будаўніцтва Навамейскай брамы быў выкарыстаны танны і распаўсюджаны матэрыял — дрэва, што было абумоўлена неабходнасцю ў сціслы тэрмін завяршыць умацаванне Новага горада. Перад брамай пасярэдзіне рова быў насыпаны равелін. На равелін з брамы і з боку поля пад вуглом адзін да аднаго былі перакінуты масткі. Масток, які прылягаў да брамы, быў пад'ёмным. Сама брама зачыняліся аббітымі жалезам драўлянымі створамі.
Уяўленне аб Навамейскай браме даюць некалькі праектных чарцяжоў, зробленых слуцкім князем Багуславам Радзівілам , які быў нядрэнням мастаком і архітэктарам-аматарам. Збор малюнкаў і чарцяжоў Багуслава Радзівіла, які захоўваўся калісьці ў нясвіжскім архіве Радзівілаў, выяўлены і атрыбутаваны Тамарай Габрусь.
Інтэр'ер
Верагодна, для гэтага надбрамнага храма Б. Радзівілам распрацаваны і праект іканастаса, таму што даўжыня апошняга — 12 локцяў (5,52 м) — адпавядае ў маштабе шырыні алтарнай прыбудовы царквы. У ім адчуваецца ўплыў барока — фрамугі другога яруса іканастаса падзелены пругкімі валютамі накшталт «львіных лап», якія надаюць кампазіцыі дынаміку і аб'ёмнасць. У цэнтры на разьбяным тымпане ўжыты вельмі пашыраны ў народным дойлідстве салярны матыў.
Такудзі Ёнэмато
(米本 拓司; нар. ) — японскі футбаліст. У 2010 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Іван Аляксандравіч Іваноў
Іва́н Алякса́ндравіч Івано́ў (, г. Мінск —, там жа) — савецкі партыйны дзеяч, сакратар ЦК КП(б)Б.
Біяграфія
Да 1922 года — у РСЧА.
Пасля да лістапада 1928 года займаўся партыйнай работай на чыгунцы і ў Мінску.
У 1928 — 1930 гадах на прафсаюзнай рабоце.
З ліпеня 1930 года займаў пасаду намесніка старшыні Цэнтральнай кантрольнай камісіі КП(б) Беларусі, адначасова намесніка народнага камісара рабоча-сялянскай інспекцыі Беларускай ССР.
У перыяд з верасня 1933 да жніўня 1937 года займаў пасаду начальніка Палітычнага аддзела 4-га аддзялення Маскоўска-Курскай чыгункі, пасля Горкаўскай чыгункі.
9 жніўня арыштаваны, 29 кастрычніка 1937 года расстраляны ў Мінску.
Смэрэчка
Паляна (Смере́чка) — вёска ў Старасамбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вільгельм Георгіевіч Кнорын
Вільге́льм Гео́ргіевіч Кно́рын (Кнорыньш) ( — ) — савецкі грамадска-палітычны дзеяч, гісторык, літаратурны-крытык, журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Латвіі. Доктар гістарычных навук (1935 г.). Скончыў настаўніцкую семінарыю. З 1910 г. член Сацыял-дэмакратычнай партыі Латвіі, пазней — РКП(б). Прымаў актыўны ўдзел ва ўстанаўленні Савецкай улады на тэрыторыі Беларусі, грамадска-палітычнай дзейнасці БССР. Сакратар Цэнтральнага бюро КП(б)Б (1920—1922 гг.), першы сакратар ЦК КП(б)Б (1927—1928 гг.). У 1928—1935 гг. працаваў у выканкаме Камінтэрна. З 1932 г. дырэктар Інстытута чырвонай прафесуры, галоўны рэдактар часопісаў «Коммунистический Интернационал», «Большевик». Расстраляны ў 1938 г.
Погляды
У кастрычніку 1920 года ў артыкуле «Мір і Беларусь» зазначыў, што на падпісанне Рыжскай мірнай дамовы з Польшчай трэба ісці дзеля «перамогі рэвалюцыі, для ўсёй вялікай Савецкай Расійскай Федэрацыі. Дзеля інтарэсаў усёй вялікай сусветнай рэвалюцыі мы павінны ахвяраваць сваімі мясцовымі, маленькімі інтарэсамі».
Ян Пятровіч Мяноўскі
Біяграфія
З польскай сялянскай сям’і. Скончыў Віленскую духоўную семінарыю. Прыняў сакрамэнт святарства.
Прызначаны вікарыем парафіі св. Міхаіла Арханёла ў мястэчка Ашмяны аднайменнага дэканата. З вікарый фарнага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі у Беластоку, праз год у парафіі Божага Провіду ў вёсцы Кузніца (цяпер Польшча).
З 1933 у касцёле Маці Божай Вастрабрамскай у в. Язна. З пробашч парафіі НПМ Каралевы Польшчы ў в. Вялікая Рагозніца Ваўкавыскага дэканата. года прызначаны капеланам рэзерву польскага войска ў званні капітана. Мабілізаваны ў жніўні 1939 як капелан пяхотнага палка, але па дарозе з Брэста ў Львоў застаўся пад нямецкай акупацыяй.
З мая 1947 пасля арышту А. Банькоўскага меў пад апекаю парафію Божага Цела і св. Мучаніка Юрыя ў в. Крамяніца Ваўкавыскага дэканата, касцёл Беззаганнага Зачацця НПМ у мястэчку Зэльва, парафію Унебаўзяцця НПМ у в. Дзярэчын Слонімскага дэканата.
Арыштаваны НКУС года. Асуджаны года да 10 гадоў ППЛ і 5 гадоў пазбаўлення правоў з канфіскацыяй маёмасці. Этапаваны праз Оршу, Смаленск, Маскву, Котлас у Інцінскі лагер МДБ Комі АССР. У 1950 годзе пераведзены ў Краснаярскі лагер МДБ.
Вызвалены года. Вярнуўся ў Вялікую Рагозніцу. Акрамя служэння ў сваёй парафіі выязджаў у Крамяніцу, Струбніцы, Пескі, Масты і інш. Не атрымаўшы дазволу на душпастырскую дзейнасць у Беларусі, Мяноўскі спрабаваў уладкавацца на Украіне, але беспаспяхова. У 1958 годзе выехаў у Польшчу.
Бзыб
Бзыб — рака ў Абхазіі. Бярэ пачатак у гарах Заходняга Каўказа на вышыні 2300 м. Збірае воды з паўднёвых схілаў Галоўнага Каўказскага хрыбта, а таксама з размешчаных паўднёвей другарадных хрыбтоў — Гаграўскага, Бзыбскага, Анчха і іншых. Недалёка ад вусця выходзіць на раўніну і двума рукавамі ўпадае ў Чорнае мора. У вусце ракі Бзыб размешчанае аднайменнае сяло.
Даўжыня 110 км, плошча басейна 1510 км². Нягледзячы на невялікую плошчу басейна, вельмі паўнаводная, паколькі для Заходняга Закаўказзя характэрны вельмі высокі ўзровень ападкаў. Сярэдні гадавы расход вады ў кропцы выхаду з цясніны 97 м³/с. Рака цячэ ў вузкай цясніне, што абумоўлівае значныя сезонныя ваганні ўзроўню вады — да 10—15 м.
Балтрушайціс
Балтрушайціс — прозвішча.
Тыунэ Сугіхара
Тыу́нэ Сугіха́ра (杉原 千畝) — японскі дыпламат, віцэ-консул Японскай імперыі ў Літве. Падчас Другой сусветнай вайны ён дапамог тысячам яўрэяў пакінуць краіну, выдаўшы ім транзітныя візы, дзякуючы якім яны трапілі ў Японію. Большасць уцекачоў былі яўрэямі з акупаванай немцамі Польшчы, якія пераехалі ў Літву. Сугіхара выдаваў візы, рызыкуючы ўласнай кар’ерай і жыццём сваім і сваіх сямейнікаў. У 1985 годзе Ізраіль назваў яго Праведнікам народаў свету.
Біяграфія
Тыунэ Сугіхара нарадзіўся ў сям’і сярэдняга класу, быў другім сынам сярод пяці хлопчыкаў і дзяўчынкі. У 1912 скончыў з адзнакай пачатковую школу і працягнуў навучанне ў аб’яднанай базавай і сярэдняй школе. У 1918 паступіў ва ўніверсітэт Васэда, дзе вывучыў англійскую мову. У гэты ж час ён далучыўся да хрысціянскага братэрства баптысцкага пастара Гары Бакстэра Бенінгофа.
Стараселле (Падрошчынскае сельскае паселішча)
Стараселле (Староселье) — вёска ў Ярцаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Падрошчанскага сельскага паселішча.
Тыунэ Сугіхара
Біяграфія
У 1919, здаўшы экзамен на стыпендыю Міністэрства замежных спраў, быў запрошаны на працу ў Харбін, дзе вывучыў таксама рускую і нямецкую мовы і стаў адмыслоўцаў па дачыненнях з Расіяй. У Харбіне Сугіхара навярнуўся ў праваслаўе і ажаніўся з Клаўдыяй Сямёнаўнай Апалонавай. Пазней Тыунэ Сугіхара звольніўся з пасады прадстаўніка Японіі ў Маньчжурыі на знак нязгоды са стаўленнем японцаў да кітайскага насельніцтва. Працаваў таксама ў аддзеле інфармацыі Міністэрства замежных спраў, перакладнікам у японскай дыпмісіі ў Хельсінках.
Стараселле (Падрошчынскае сельскае паселішча)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Стараселле абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Стараселле не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Інгрыд Ільва
Інгрыд Ільва Сунесдотэр (Ingrid Ylva Sunesdotter; у 1180-я — 26 кастрычніка 1252) — шведская дваранка, жонка Магнуса Мінелшэльда і маці рэгента Біргера. Дакладныя гады яе нараджэння і смерці невядомыя; традыцыйна дата смерці адзначаецца як 26 кастрычніка 1252 года; таксама лічыцца, што гэта была дата яе пахавання і што яна ў рэчаіснасці памерла ў 1251 годзе.
Біяграфія
Згодна Олаўсу Петры яна была дачкой Суне Сіка. Яна была замужам за Магнусам Мінелшэльдам з роду Фолькунгаў, магчыма была яго другой жонкай. Некалькі яго сыноў, народжаных або выхаваных Інгрыд Ільвай, займалі кіруючыя пасады: Эскіль стаў заканадаўцам ў Вестэргётландзе, Карл і Бенгт абодва сталі біскупамі Лінчэпінгу, а Біргер стаў ярлам Швецыі (яго сын пазней быў абраны каралём).
Аўдавеўшы, прыкладна ў 1208—1210 гадах, яна верагодна кіравала сваімі ўладаннямі ў Б’ельбу як галава сям’і, паколькі яе сыны былі яшчэ непаўналетнімі. Яна наведвала Царкоўную вежу, якая была яе улюбёным месцам; аднойчы падарыла царкве звон. Лічыцца, што яна часта жыла ў гэтай вежы ў небяспечныя часы. У 1234 годзе яе сын Біргер ажаніўся са шведскай прынцэсай Інгеборг Эрыксдоцір, а ў 1250 годзе ён стаў рэгентам і бацькам караля. Застаецца незразумелым, ці была Інгрыд Ільва на гэты момант яшчэ жывая, хаця лічыцца, што была. Верагодна яна не грала ніякай важнай ролі пры каралеўскім двары і, верагодна, аддавала перавагу застацца ў сваіх уладаннях. У адных крыніцах сцвярджаецца, што яна выйшла замуж за неназванага мужчыну, ад якога ў яе нарадзіўся сын Элаф Вінгад Піл, у той час у іншых крыніцах гаворыцца, што яна больш не брала шлюб.
Інгрыд Ільва ў легендах
У легендах, і, магчыма, на працягу жыцця, Інгрыд Ільва вядомая як Белая Ведзьма. Па легендзе яна магла валодаць магіяй, якую выкарыстала на карысць і дзеля сваёй сям’і. Існуе шмат гісторый пра яе магічныя здольнасці. Адна легенда абвяшчае, што аднойчы, калі Бьельбу падвергнуўся нечаканаму нападу з боку ворагаў сям’і, Інгрыд Ільва забралася на вяршыню царкоўнай вежы, і там разарвала падушку, пёры з якой рассыпаліся па зямлі і ператварыліся ў рыцараў у даспехах. Гэтыя чароўныя гісторыі не былі наветамі; у XIII стагоддзі ведзьмы не пераследаваліся, магія не была супрацьзаконнай, а здольнасць прымяняць магію лічылася вялікім і годным захаплення навыкам. Быў выразны падзел паміж белай і чорнай магіяй, і нават чорная магія яшчэ не была звязана з д’яблам або каралася смерцю, як гэта стала пазней. Яе імя было шырока вядома задоўга да таго, як яе сын стаў рэгентам, і яе меркаванае магічнае майстэрства выклікала захапленне ў людзей.
Яе паважалі і шанавалі за здольнасць прадказваць будучыню. У легендах гаворыцца, што на смяротным ложы яна прадказвала, што яе род будзе сядзець на шведскім троне, пакуль яе галава знаходзіцца высока. Паводле падання, з-за гэтага прадказанні яе сын, рэгент, пахаваў маці ў вертыкальным становішчы ў вежы, з якой у яе было шмат чаго звязана.
Тыунэ Сугіхара
Біяграфія
У 1935 Сугіхара і Клаўдыя Сямёнава развяліся; вярнуўшыся ў Японію, Тыунэ ажаніўся другім разам з Юкіка Кікучы (1913—2008), з якой мелі чатырох сыноў.
З 18 ліпеня 1940 года Сугіхара, адчуваючы, што заяўнікі апынуцца ў небяспецы, калі застануцца ў СССР, параіўшыся з сям’ёй, вырашыў выдаваць візы на ўласны страх і рызыку. Насуперак інструкцыям ён пачаў выдаваць яўрэям дзесяцідзённыя транзітныя візы праз Японію. Улічваючы ягоную пасаду і бюракратызм МЗС Японіі, гэта быў нечываны акт непадпарадкавання. Ён таксама дамовіўся пра дазвол на праезд яўрэяў па Транссібірскай магістралі з савецкімі ўладамі, якія бралі за квіток пяцікратны кошт.
Сугіхара працаваў над выдачай візаў 18-20 гадзінаў у дзень да 4 верасня, пакуль консульства не было зачыненае. За гэты час ён паспеў выдаць японскія візы тысячам яўрэяў, якія таксама мелі права па іх вывезці ўласныя сем’і. Цэнтр Сімона Візенталя ацэньвае агульную колькасць выратаваных з ягонай дапамогай уцекачоў прыблізна ў 6000, а колькасць іхніх нашчадкаў, што засталіся жывымі дзякуючы ягонай ахвярнасці — у 40 000. Не ўсе з тых, хто атрымаў японскія візы, паспелі з’ехаць з СССР, і пазней былі схопленыя нацыстамі і напаткалі той жа лёс, што і іншыя ахвяры Халакоста.
Дыпламатычны архіў Міністэрства замежных спраў апублікаваў два дакументы пра дзейнасць Сугіхары ў Літве. У першай ноце, датаванай 5 лютага 1941 года, Тыунэ Сугіхара паведамляе тагачаснаму міністру замежных спраў Ёсуке Мацуоку, што 1500 з 2139 транзітных візаў ён выдаў яўрэям і палякам. Другі дакумент згадвае пра яшчэ 3448 выдадзеных у Каўнусе візаў, што агулам складае 5587. Больш за тое, «некаторыя іезуіты ў Вільнюсе працягнулі выдаваць візы з пячаткай і подпісам Сугіхары, якія ён пакінуў перад ад’ездам», што яшчэ павялічвае колькасць патэнцыйных уцекачоў з Еўропы дзякуючы ягонай дзейнасці.
Мноства ўцекачоў па выдадзеных візах перасеклі Савецкі Саюз да Уладзівастоку, адкуль пераправіліся ў японскі Кобэ, дзе існавала суполка расійскіх яўрэяў. Тут імі апекаваўся польскі амбасадар у Токіа Тадэуш Ромер. Са жніўня 1940 да лістапада 1941 ён прадастаўляў візы для палітычнага прытулку ў Канадзе, Аўстраліі, Новай Зеландыі, М’янме, іміграцыйныя сертыфікаты ў Брытанскі мандат у Палесціне, іміграцыйныя візы ў Злучаныя Штаты Амерыкі і некаторыя лацінаамерыканскія для больш як дзвюх тысячаў польска-літоўскіх яўрэяў з Кобэ і Шанхайскага гета. Рэшта ўцекачоў, якая заставалася ў Японіі, пазней была дэпартаваная ў Шанхай (тады пад уладай Японіі), дзе існавала вялікая яўрэйская суполка. Большасць з 20 000 жыхароў Шанхайскага гета перажылі Другую сусветную вайну.
Пасля Літвы Тыунэ Сугіхара працягнуў дыпляматычную службу ў Празе (Чэхаславакія), Кёнігсбергу (Усходняя Прусія, 1941—1942) і Бухарэсце (Румынія, 1942—1944). Пасля ўваходу ў Румынію савецкіх войскаў дыпламат з сям’ёй быў арыштаваны і правёў 18 месяцаў у лагеры для ваеннапалонных. Яны былі вызваленыя ў 1946 і праз Савецкі Саюз выехалі ў Японію. У 1947 Міністэрства замежных спраў паспрасіла яго сысці ў адстаўку па скарачэнні штатаў. На думку некаторых, у тым ліку жонкі Сугіхары Юкіка, ён быў звольнены праз «той інцыдэнт» у Літве.
У кастрычніку 1991 міністэрства паведаміла сям’ю Сугіхараў, што звальненне Тыунэ было праведзенае ў рамках паваеннага ператрахівання штату. У дакладной нататцы 24 сакавіка 2006 Міністэрства замежных спраў Японіі дадало, што слядоў спагнання з Сугіхары дысцыплінарнага пакарання не знойдзена, ён звольніўся дабраахвотна, аднак прычыны гэтага «цяжка высветліць». У сваім мемарандуме міністэрства ўхваліла Сугіхараў учынак, назваўшы яго «мужным і чалавечным рашэннем».
Сям’я Сугіхараў пасялілася ў Фудзісаве (прэфектура Канагава). Каб пракарміць сям’ю, Тыунэ працаваў на розных некваліфікаваных працах, кшталту продажу лампачак па хатах. У 1947 адбылася трагедыя: у сямігадовым узросце сканаў ягоны наймалодшы сын. Пазней Тыунэ ўладкаваўся генеральным дырэктарам у аддзяленне замежнай кампаніі. Карыстаючыся сваім веданнем рускай мовы, 16 гадоў сціпла жыў і працаваў у СССР, а сям’я заставалася ў Японіі.
Нарэшце ў 1968 яго знайшоў Ешуа Нішры, эканамічны аташэ ізраільскай амбасады ў Токіа і адзін з выратаваных Сугіхарам яўрэяў. У 1940-я Нішры быў падлеткам, які пераехаў у Літву з Польшчы. У наступным годзе Сугіхара наведаў Ізраіль, дзе быў сустрэты кіраўніцтвам дзяржавы. Удзячныя яму перасяленцы пачалі дамагацца ягонага ўключэння ў мемарыял Яд Вашэм.
У 1985 Тыунэ Сугіхара атрымаў званне «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага ўрада. На той час ён ужо быў цяжка хворы і не змог прыехаць на ўшанаванне, таму замест яго ўзнагароду атрымалі жонка і сын. Тыунэ Сугіхару і ягоным нашчадкам было нададзенае пажыццёвае грамадзянства Ізраіля.
У гэтым жа годзе, праз 45 гадоў пасля далучэння Літвы да СССР, ён адказаў на пытанне, чаму вырашыў дапамагчы яўрэям:
Сугіхара памёр у шпіталі ў Камакуры ў 1986 годзе. Нягледзячы на пашану, аказаную яму ў Ізраілі і іншых краінах, дома ён застаўся амаль невядомым. Толькі калі на ягонае пахаванне прыбыла вялізная дэлегацыя яўрэяў з усяго свету, у тым ліку пасол Ізраіля, ягоныя суседзі даведаліся пра ягоны подзвіг.
Ушанаванне памяці
Імем Тыунэ Сугіхары названыя вуліцы ў літоўскіх Вільнюсе і Каўнасе, а таксама ў Тэль-Авіве (Ізраіль). Ягонае імя носіць астэроід «25893 Сугіхара».
У родным горадзе Сугіхары — Яацу — пастаўлены помнік, а ў Каўнасе дзейнічае дом-музей.
Пасмяротна ўзнагароджаны літоўскім Крыжам ўратавання жыцця (1993), Камандорскім крыжам Ордэна Заслуг перад Рэспублікай Польшча (1996) і Камандорскім крыжам з зоркай ордэна адраджэння Польшчы (2007).
У 1997 г. Крыс Ташыма і Крыс Донаг’ю знялі пра Тыунэ Сугіхару фільм «Візы і цнота», які атрымаў Оскар за найлепшы кароткаметражны гульнявы фільм.
2 мая 2019 г. у Міры (Гродзенская вобласць) адкрылі мэмарыяльную дошку Тыунэ Сугіхара.
Энгельберт Кемпфер
Энгельберт Кемпфер (Engelbert Kaempfer; 16 верасня 1651 — 2 лістапада 1716) — нямецкі падарожнік і натураліст.
Біяграфія
Быў сакратаром шведскага пасольства ў Персіі. У 1685 годзе паступіў у якасці хірурга на галандскі флот і пазнаёміўся з Аравіяй, Індастанам, Явай, Суматрай, і Японіяй. У Японіі ён правёў два гады.
Найбольш вядомы Кемпфер сваім напісаным па-нямецку і ​​перакладзеным на англійскую мову творам «History of Japan» («Гісторыя Японіі»; Лондан, 1727), які затым з’явіўся на некалькіх іншых мовах. Акрамя таго, ён апублікаваў «Amoenitatum exoticarum poëtico-politico-physico-medicarum fasciculi V» (Лемга, 1712). Банкс надрукаваў яго «Icones selectae plantarum, quasin Japonia collegit» (Лондан, 1791). Вялікая частка яго ненадрукаваных рукапісаў, багатых важнымі назіраннямі, захоўваецца ў Брытанскім музеі.
У гонар Кемпфера названы род раслін сямейства імбірных — Кемпферыя.
Назад у будучыню 2
«Назад у будучыню 2» (Back to the Future Part II) — фантастычны прыгодніцкі фільм рэжысёра Роберта Земекіса па сцэнарыі, другая частка трылогіі «». У галоўных ролях зняліся Майкл Джэй Фокс, Крыстафер Лойд, і. Крыспін Гловер і Клаўдыя Уэлс не змаглі прыняць удзел у працягу. Неўзабаве пасля вяртання з 1955 года, Марці разам з Докам адпраўляюцца ў 2015 год, дзе непрыемнасці пераследуюць малодшых Мак-Флаеў.
Ancistrocerus gazella
Ancistrocerus gazella — від вос падсямейства.
Распаўсюджанне
Еўропа, Паўночная Афрыка. Гэты від быў завезены ў Новую Зеландыю, дзе ў 1987 годзе знойдзены ў Оклендзе.
Апісанне
Восы маюць даўжыню ад 7 да 12 мм. Чорна-жоўтыя. Будуюць гнёзды з адной ячэйкі, у якую запасяць да 20 вусеняў для харчавання сваёй лічынкі. Пасля чаго запячатвае уваход у гняздо. Восы лётаюць у 2 пакаленнях з пачатку мая да канца кастрычніка.
Заходні Каўказ
Заходні Каўказ — частка горнай сістэмы Вялікага Каўказа; размешчана на захад ад мерыдыянальнай лініі, якая праходзіць праз гару Эльбрус. Частка Заходняга Каўказа ад Анапы да гары Фішт вызначаецца нізкагорным і сярэднегорным рэльефам (так званы Паўночна-Заходні Каўказ), далей на ўсход ад Эльбруса горная сістэма набывае тыповае альпійскае аблічча з шматлікімі леднікамі і высакагорнымі формамі рэльефу.
У вузейшай трактоўцы, якой прытрымваюцца ў альпінісцка-турыстычнай літаратуры, да Заходняга Каўказа адносяць толькі частка Галоўнага Каўказскага хрыбта ад гары Фішт да Эльбруса.
Кенай
Кенай (анг. Kenai Peninsula) — паўвостраў у ЗША на паўднёвым узбярэжжы Аляскі. Назва паўвострава паходзіць ад другой назвы заліва Кука — Кенайскі заліў.