cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 769
IC 769 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бушыр
Бушыр, таксама Бушэр (перс. بوشهر) — горад-порт на поўдні Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бушыр і аднайменнага шахрэстана. Размешчаны на паўднёвым-захадзе Ірана на беразе Персідскага заліва. Насельніцтва — 165 тысяч чалавек.
Мацеўчукі
Мацеўчукі́ (, Матевчуки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Сапачыў
Сапачыў (Сопа́чів) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Уна (Германія)
Уна (Unna) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Уна. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 88,52 км². Афіцыйны код — 05 9 78 036.
Рут Крафт
Рут Крафт (Ruth Kraft; сапраўднае імя — Рут Бусеніус;, Шыльдаў — , ) — нямецкая пісьменніца.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і бізнэсоўца ў прускай правінцыі Саксонія (сёння Вольная дзяржава Саксонія). Яе бабуля і дзядуля, а потым і бацькі кіравалі крамай. Два гады вучылася ў ліцэі імя Катарыны фон Бора, скончыла камерцыйнае вучылішча, працавала бухгалтарам. У 1938 годзе яна ўступіла ў НСДАП.
Пасля заканчэння вайны Рут Крафт вярнулася дадому, пачала пісаць, працавала на маладзёжным радыё Лейпцыгскага вяшчання «Mitteldeutscher Rundfunk» з вясны 1946 года. Тут яна напіала першыя літаратурныя творы для моладзі. З 1946 па 1953 гады была выпушчана серыя дзіцячых кніг.
Рут Крафт выйшла замуж за радыёрэжысёра і акцёра Ганса Бусэніуса ў 1949 г., з якім у яе нарадзіліся сын Рэнэ ў 1951 г. і дачка Інес у 1955 г. Пасля яго прызначэння лектарам па драматургіі DEFA сям’я пераехала ў Патсдам-Бабельсберг у 1953 годзе. Яна таксама мела дом для адпачынку ў Арэншупе. Пазней яна жыла ў Цёўтэне больш за 40 гадоў да 2008 года.
Спадчына Крафта ўключае раманы, кнігі для дзяцей і моладзі, сцэнарыі і радыёспектаклі.
На беларускую мову яе раман «Востраў без маяка» пераклаў Уладзімір Антонавіч Папковіч.
Клыпын
Клыпын (Клипин) — пасёлак у Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Акудык (Жэмская сельская акруга)
Акудык — сяло ў Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жэмскай сельскай акругі. Код КАТА — 233635200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 102 чалавекі (52 мужчыны і 50 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 46 чалавек (22 мужчыны і 24 жанчыны).
Высокэ (Барзнянскі раён)
Высокэ (Висо́ке) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Высокэўскай вясковай грамады.
У ХІХ стагоддзі сяло Высокэ было ў складзе Шапаваліўскай воласці Барзнаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Красновічы (Полацкі раён)
Красно́вічы (, Красновичи) (да 30 ліпеня 1964 года Някры́тае Сяло́ ) — былая вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гаранскага сельсавета. Ліквідавана 24 чэрвеня 2008 года.
Adia cinerella
Adia cinerella — від мух роду Adia. Яны распаўсюджаныя ў Паўночнай Амерыцы ад Юкана да Грэнландыі, Мексікі, Джорджыі, Бермудскіх астравоў і ў Еўропе.
Фрыдрых Дольман
Фрыдрых Дольман (Friedrich Dollmann; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1940), падчас пачатковай фазы Нармандскай аперацыі камандаваў абаронай нямецкіх войскаў.
Сошныкы
Сошныкы (Со́шники) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 770
IC 770 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Дзева.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Новыя Сліжы
Но́выя Сліжы́ (, Новые Слижи) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Уладзімір Уладзіміравіч Корш-Саблін
Уладзімір Уладзіміравіч Корш-Саблін (сапраўднае прозвішча — Саблін; 29 сакавіка (11 красавіка) 1900, Масква — 6 ліпеня 1974, Мінск) — савецкі беларускі, кіно.
Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1950). Народны артыст Беларускай ССР (1955). Народны артыст СССР (1969). Член ВКП(б) з 1948. Адзін з заснавальнікаў беларускага кіно.
Біяграфія
У 1917 годзе пачаў творчую дзейнасць як акцёр тэатра, у кіно прыйшоў у 1923 годзе.
Корш-Саблін здымаў камедыі, фільмы-драмы, біяграфічныя фільмы. У 1945—1960 і 1969—1974 гадах — мастацкі кіраўнік кінастудыі «Беларусьфільм». З 1957 года старшыня Аргбюро СПК Беларусі. З 1965 года быў першым сакратаром СК Беларусі.
Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Эміль Канстанцінеску
Эміль Канстанцінеску (Emil Constantinescu, 19 лістапада 1939, Тыгіна, цяпер — Бендэры) — Прэзідэнт Румыніі у 1996—2000 гадах.
Біяграфія
Геолаг. З 1966 года выкладаў на геалагічным факультэце Бухарэсцкага ўніверсітэта, дзе неўзабаве таксама заняў пасаду сакратара па прапагандзе ўніверсітэцкага камітэта РКП.
Пасля Румынскай рэвалюцыі 1989 года стаў адным з заснавальнікаў Грамадзянскага саюза — адной з найбольш аўтарытэтных праваабарончых арганізацый Румыніі, якая супрацьстаяла былым актывістам Румынскай камуністычнай партыі і агентам Секурытатэ ў іх спробах вярнуцца да ўлады.
У 1992 годзе абраны прэзідэнтам Бухарэсцкага ўніверсітэта, быў кандыдатам у Прэзідэнты Румыніі, аднак прайграў іх у другім туры. Абраны прэзідэнтам у 1996 годзе.
Бергкамен
Бергкамен (Bergkamen) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Уна. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 44,8 км². Афіцыйны код — 05 9 78 004.
Мінотавічы
Міно́тавічы (, Минотовичи) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Вэлыка Доч
Вэлыка Доч (Вели́ка Доч) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Крываёўшчына
Крываёўшчына (, Кривоёвщина) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Рудня (Гарадоцкі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Ловаць. Уваходзіць у склад Езярышчанскага сельсавета. Да 2018 года цэнтр Руднянскага сельсавета. За 65 кіламетраў на паўночны ўсход ад горада Гарадок, 104 кіламетры ад Віцебска, 30 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Езярышча.
Гісторыя
У канцы 18 ст. дзяржаўная ўласнасць у складзе Гарадоцкага павета Полацкай губерні. Згодна з інвентаром 1845 г. фальварак у складзе маёнтка Дубакрай. У 1880-я гады ў складзе Дубакрайскай воласці Гарадоцкага павета Віцебскай губерні ва ўласнасці графа Апраксіна. У вёсцы дзейнічалі вадзяны млын, царква, сельскае вучылішча. У 1891 годзе адкрылася школа граматы. З 20 жніўня 1924 вёска Рудня — цэнтр Руднянскага сельсавета Межанскага (з 8.7.1931 г. Гарадоцкага, з 12.2.1935 г. — Мехаўскага) раёна. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. да снежня 1943 г. вёска знаходзілася на акупіраванай тэрыторыі. З 18 ліпеня 1957 г. Рудня ў складзе Езярышчанскага, з 25 снежня 1962 г. Гарадоцкага раёна.
NGC 578
NGC 578 (іншыя абазначэнні — ESO 476-15, MCG −4-4-20, UGCA 18, AM 0128-225, IRAS01280-2255, PGC 5619) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сан-Канцыян-д’Ізонца
Сан-Канцыян-д'Ізонца (San Canzian d'Isonzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Гарыцыя.
Насельніцтва складае 6351 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 193 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 34075. Тэлефонны код — 0481.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Madonna della Salute.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Стара Рафаліўка
Стара Рафаліўка (Стара Рафа́лівка) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Трасцянка (Барзнянскі раён)
Трасцянка (Тростя́нка) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Васіль Іванавіч Чэкан
Васіль Іванавіч Чэкан (нар., Марцінава Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Іванаўскае пажарна-тэхнічнае вучылішча Міністэрства ўнутраных спраў СССР па спецыяльнасці «Супрацьпажарная тэхніка і бяспека», Наваполацкі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва».
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, медалём «За бездакорную службу» I, II і III ступені.
Чэрвона Гірка (Барзнянскі раён)
Чэрвона Гірка (Черво́на Гірка́) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Вільгельм Мюлер (паэт)
Вільгельм Мюлер (Wilhelm Müller;, Дэсау — , Дэсау) — нямецкі паэт-рамантык, вядомы перш за ўсё як аўтар слоў да вакальных цыклаў Франца Шуберта.
Мірзо Турсун-задэ
Біяграфія
На беларускую мову яго асобныя яго творы пераклалі Рыгор Барадулін, Алесь Бачыла, А.Вольскі, Алесь Звонак, Васіль Зуёнак, А.Клышка, Валянцін Лукша, Пятро Прыходзька, Уладзімір Шахавец.
Вільгельм Мюлер (паэт)
Творчасць
Яго сачыненні: «Rom, Römer und Römerinnen» (1820), «Gedichte aus den hinterlassenen Papieren eines reisenden Waldhornisten» (1827; 4 выд. пад загл. «Gedichte», 1858; зноў выдадзены яго сынам у 1868), «Lieder der Griechen» (1844); пераклады — «Neugriechische Volkslieder» і «Lyrische Reisen und epigrammatische Spaziergänge».
Яго вершы адрозніваюцца жыццярадаснасцю, свежасцю ўражанняў, пластычнасцю малюнкаў і меладычнасцю мовы. Выбраныя вершы Мюлера пераклаў на беларускую мову Васіль Сяргеевіч Сёмуха і Уладзімір Антонавіч Папковіч.
Многія яго песні зрабіліся народнымі; музыка Шуберта («Müllerlieder» і «Winterreise» — вакальныя цыклы «Выдатная млынарыха» і «Зімовы шлях») зрабіла іх яшчэ больш папулярнымі. У «Homerische Vorschule» (2 выд., 1836) Мюлер прымыкае да ідэй Фрыдрыха Аўгуста Вольфа. «Vermischte Schriften» Мюлера выдадзены ў 1830 г.
У 1827 г. разам з Г. Хаселем быў прызначаны рэдактарам трэцяй серыі Усеагульнай энцыклапедыі навукі і мастацтва (Энцыклапедыі Эрша і Грубера), але памёр у тым жа годзе, паспеўшы прыняць удзел толькі ў выпуску першых двух тамоў.
Бацька знакамітага лінгвіста Макса Мюлера.
Мухіддзін Фархат
Мухіддзін Фархат (сапраўнае прозвішча Хасанаў;, кішлак Хаджанайсавор, Таджыкістан — ) — таджыкскі паэт, перакладчык.
Біяграфія
Скончыў Ленінабадскі педагагічны інстытут у 1948 годзе. Працаваў у рэдакцыях газет, выдавецтве, з 1970 года ў Галоўнай навуковай рэдакцыі Таджыкскай Савецкай Энцыклапедыі. Друкаваўся з 1938 года. Аўтар зборнікаў грамадзянскай і любоўнай лірыкі «Кветкі радасці» (1948), «Люблю» (1950), «Паэзія свабоды» (1955), «Песні пра каханне» (1962), «Горная рака» (1964), «Вясенняя крыніца» (1972), «Кніга сяброўства» (1976), «Белая чарэшня» (1981).
Асобнымі кнігамі ў яго перакладзе выйшлі зборнікі выбраных вершаў Янкі Купалы «Сонцу» (1965) і «Доля беларуса» (1982), Якуба Коласа «Наш шлях» (1965). На беларускую мову асобныя вершы пераклалі К. Кірэенка, Рыгор Няхай, Уладзімір Скарынкін.
Кем (горад)
Кем  (Кемь, Kemi) — горад (з 1785 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кемскага раёна Карэліі. Насельніцтва 14,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 14 стагоддзі.
Размешчаны на рацэ Кем, каля месца яе ўпадзення ў Белае мора, за 434 км ад Петразаводска, пры вяршыні Кемскай губы, на левым беразе ракі Кем і на востраве Ляпостраў, паміж яе рукавамі. Рака Кем суднаходная ад мора да горада, але толькі для невялікіх суднаў.
Кемскі дрэваапрацоўчы завод. Каскад кемскіх ГЭС. Друкарня.
Караша (Атыраўская вобласць)
Караша — сяло ў Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жэмскай сельскай акругі. Код КАТА — 233635300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 179 чалавек (101 мужчына і 78 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 146 чалавек (87 мужчын і 59 жанчын).
Стэпангорад
Стэпангорад (Степанго́род) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Калычава (Пачынкаўскі раён)
Калычава (Мощиново) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Калычава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Сухаволя (Валадымырэцкі раён)
Сухаволя (Сухово́ля́) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Калычава (Пачынкаўскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 14,5 км на паўночны захад ад Пачынка, у 3 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на левым беразе ракі Сож.
Завадзічы (прыпыначны пункт)
Да 2019 года Завадзічы былі станцыяй.
Fallout 4
Fallout 4 — відэагульня ад Bethesda Softworks вытворчасці Bethesda Game Studios, сіквел Fallout 3.
Гульня з’яўляецца пятай кананічнай часткай серыі, выпушчана 10 лістапада 2015 года на PC, PS4 і Xbox One.
Game of the Year Edition
26 верасня 2017 было выдадзена «залатое выданне». У яго ўвайшла базавая версія гульні і ўсе шэсць афіцыйных дапаўненняў:
Fallout 4 VR
Была выдадзена ў якасці самастойнай гульні на ПК 12 снежня 2017 для платформы HTC Vive.
Чуткі і першая інфармацыя пра гульню
Пасля выхаду Fallout: New Vegas хадзіла мноства чутак наконт выхаду новай часткі папулярнай серыі. Часам у сетку трапляла інфармацыя наконт выхаду гульні, а таксама сюжэта або месца дзеяння, так, напрыклад, у пачатку лютага 2014 года з’явіліся чуткі пра «Fallout: Shadows of Boston», дзеянне гульні нібыта павінна было адбывацца ў Бостане і яго наваколлях, але гэта паведамленне, як і многія іншыя, аказалася выдумкай.
8 студзеня 2013 года, Эрык Дэлламз, які агучыў у Fallout 3 радыёвядучага Трыдогнайта (анг. Three Dog), напісаў у Twitter, што яго персанаж вернецца. Гэта шырока абмяркоўвалася ў гульнявых СМІ як падстава меркаваць аб тым, што будучы анонс новай часткі Fallout непазбежны. Аднак у ліпені таго ж года Эрык растлумачыў, што гульня, над якою ён працуе, не мае дачынення да Bethesda Softworks, з прычыны чаго здагадкі аб бліжэйшым анонсе Fallout 4 былі адкінутыя.
13 лістапада 2013 года быў адкрыты сайт, які нібыта фінансуецца ZeniMax, па адрасе thesurvivor2299.com, які змяшчаў пару зашыфраваных паведамленняў напісаных азбукай Морзэ, якія пазней былі пераведзены фанатамі. 6 снежаня Bethesda абверглі новыя чуткі аб выхадзе гульні, патлумачыўшы, што «усе чуткі і здагадкі з’яўляюцца ілжывымі». Неўзабаве, пасля заканчэння таймера на сайце, на ім таксама з’явілася паведамленне пра тое, што ён быў розыгрышам.
11 снежаня 2013 года Kotaku паведамілі, што гульня сапраўды распрацоўваецца, паказаўшы нібыта атрыманыя імі дакументы. З гэтага вынікала, што дзеянне гульні будзе праходзіць у Бостане, Масачусэтс. Таксама там была апісана нейкая місія «Інстытут», якая праходзіць у постапакаліптычнай версіі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. Дакументы таксама спасылаюцца на тэрыторыі, якія згадваюцца, але не паказваюцца ў папярэдніх частках Fallout. Галасавы дадатак, таксама апублікаваны, пачынаўся са звыклай фразы, вымаўленай Ронам Перлманам — «Вайна. Вайна ніколі не мяняецца.».
IC 771
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Fallout 4
Чуткі і першая інфармацыя пра гульню
18 лютага 2014 года Тод Говард, геймдырэктар Bethesda, даў інтэрв’ю «Rock, Paper, Shotgun». Калі яго спыталі аб новых гульнявых анонсах, ён сказаў: «У нас няма тэрмінаў на наступны гульнявы анонс, але я думаю, ён будзе праз некаторы час».
Анонс
2 чэрвеня 2015 года Bethesda апублікавалі таймер, які адлічвае час да 3 чэрвеня 2015 года, 17.00 па Мінскім часе (10:00 UTC). Пасля на сайце пачалася жывая трансляцыя, якая дэманструе звыклую для серыі наладкавую табліцу з надпісам у цэнтры «Please Stand By» (бел. «Калі ласка, пачакайце»). У выніку сайт быў зачынены, і зноў адкрыўся толькі ўжо пасля таго, як таймер скончыўся — быў паказаны афіцыйны трэйлер гульні. Стала вядома, што гульня выйдзе на Microsoft Windows, PlayStation 4 і Xbox One, а дзеянне будзе адбывацца ў Бостане — сталіцы штата Масачусэтс (у гульні — садружнасць Новая Англія), ЗША.
E3 2015
15 чэрвеня ў 05:00 па Мінскім часе Bethesda правялі сваю прэс-канферэнцыю на E3, першую ў гісторыі, на якой, акрамя новага DOOM, Dishonored 2, The Elder Scrolls Online і Legends, распавялі больш падрабязнасцяў аб Fallout 4, паказаўшы некаторыя канцэпт-арты і невялікае дэма пачатку гульні да вайны і пасля. Стала вядома, што гульня выйдзе 10 лістапада 2015 года, у калекцыйным выданні да яе будзе прыкладацца рэальная мадэль Піп-Бою, унутрагульнявога КПК ад Vault-Tec, а адразу ў дзень правядзення канферэнцыі для iOS выйшла мабільная гульня Fallout Shelter, у якой гулец павінен кіраваць сховішчам, абараняць яго ад насельнікаў пустак, шукаць рэсурсы для яго жыцця. Версія для Android выйшла ў верасні 2015 года. Fallout 4 была прызнана лепшай гульнёй выставы, лепшай гульнёй для PC і лепшай ролевай гульнёй.
Галайбынэ
Галайбынэ (Гала́йбине) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Канстанцін Пархон
Біяграфія
Нарадзіўся 15 кастрычніка 1874 года ў горадзе Кымпулунг у сям’і школьнага настаўніка. Скончыў ліцэй у Плаешці і Універсітэт Бухарэста ў 1898 годзе, дзе атрымаў ступень доктара медыцыны.
Быў загадчыкам кафедрай неўралогіі і псіхіятрыі Яскага ўніверсітэта з 1912 па 1933 год. З 1934 года — загадчык кафедрай эндакрыналогіі медыцынскага факультэта Універсітэта Бухарэста.
Сацыяліст па поглядах, вёў актыўную грамадскую дзейнасць, у прыватнасці, выступіў у абарону ўдзельнікаў Татарбунарскага паўстання. Пасля адрачэння апошняга караля Міхая I з 30 снежня 1947 па 13 красавіка 1948 — член часавага Прэзідыума Румыніі, абранага пасля адрачэння караля, а з 13 красавіка 1948 па 12 чэрвеня 1952 — Прэзідэнт Румыніі. Пазней ізноў прысвяціў сябе навуковай дзейнасці.
Памёр 9 жніўня 1969 года ў Бухарэсце. Быў пахаваны ў Парку Свабоды ў Бухарэсце, пасля рэвалюцыі 1989 года быў перапахаваны на іншых могілках.
Язычок (біялогія)
Язычок гуляе найважную ролю ў фарміраванні гукаў маўлення. У прыватнасці, менавіта язычок выконвае функцыю «гарлавога» гуку Р, што ў народзе называюць «».
Запаленне паднябеннага язычка называецца. У некаторых людзей назіраюцца некаторыя анамаліі ў развіцці язычка, напрыклад, або расшчапленне. У людзей з на паднябенным язычку могуць з'явіцца конусападобнай атожылкі, звязаныя з яго непасрэдным інфікаваннем шляхам мікрапашкоджванняў (да прыкладу пасля ангіны або прастуды)
Кулькі
Кулькі́ (, Кульки) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Язвінка
Я́звінка, Муражніца  — рака ў Шумілінскім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Заходняя Дзвіна.
Даўжыня ракі 10 км, 3 км з іх у Віцебскім раёне. Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. Выцякае з возера Мурожніцкае ў яго ўсходняй частцы. Упадае ў Заходнюю Дзвіну на поўдзень ад вёсак Старое Сяло і Запруддзе Віцебскага раёна. Вадазбор у межах Полацкай нізіны.
Каля ракі вёскі Ужляціна (Шумілінскі раён), Запруддзе (Віцебскі раён).
Сацыялістычная Рэспубліка Румынія
Сацыялістычная Рэспубліка Румынія, (Republica Socialistă România) — праіснавала з 1947 да 1989 года. З 30 снежня 1947 да 21 жніўня 1965 яна насіла імя Румынская Народная Рэспубліка, (Republica Populară Romînă), а з 21 жніўня 1965 да 1989 года — Сацыялістычная Рэспубліка Румынія, (Republica Socialistă România). У выніку рэвалюцыі ў снежні 1989 года дыктатура Нікалае Чаўшэску была ліквідаваная і Сацыялістычная Рэспубліка Румынія спыніла сваё існаванне.
Урычча (Валадымырэцкі раён)
Урычча (Урі́ччя) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Галавэнькы (Барзнянскі раён)
Галавэнькы (Голове́ньки) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
Беларусы Украіны
Беларусы Украіны — нацыянальная меншасць Украіны. Паводле Перапісу насельніцтва 2001 года, беларусы — трэцяя паводле колькасці этнічная група пасля ўласна украінцаў — 37 мільёнаў 541 тысяч чалавек (альбо 77,8 %) і рускіх — 8 мільёнаў 334 тысяч чалавек (або 17,3 %). Ва Украіне жыве 275 тысяч беларусаў, або 0,57 % ад агульнай колькасці насельніцтва. Большасць беларусаў перасялілася ў 19-20 ст., але невялікая частка аўтахтоны. Яны жывуць на поўначы Чарнігаўскай і Ровенскай абласцей. Таксама ёсць версія, што карэннае насельніцтва Пуціўльскага раёна у Сумскай вобласці (так званыя Горюни) — беларусы.
Сучаснасць
Паводле Перапісу насельніцтва 2001 года на Украіне пражывае 275,8 тысяч беларусаў, пры гэтым іх колькасць у параўнанні з Перапісам 1989 года скарацілася на 37,3 %. Большасць з іх пражывала на тэрыторыі Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Пераважна беларусы жывуць у сельскай мясцовасці.
Беларускія добраахвотнікі ў Расійска-ўкраінскай вайны
9 сакавіка 2022 года, пасля поўнамаштабнага нападу Расіі на Украіну, беларускія добраахвотнікі заявілі пра аб’яднанне ў Батальён Кастуся Каліноўскага, які пазней быў ператвораны ў полк. 30-га сакавіка 2022 года стала вядома пра пачатак фармавання беларускага палка «Пагоня» ў складзе Інтэрнацыянальнага легіёна тэрытарыяльнай абароны Украіны.
Нядзельныя школы
У беларускіх арганізацыях Украіны працуюць 6 нядзельных школ: адна — у Львоўскай вобласці, адна — у г. Адэса, чатыры — у Крыме.
Данецкая абласная арганізацыя беларусаў «Неман» штомесяц публікуе ў абласной газеце «Святліца» метадычныя рэкамендацыі і матэрыялы для «хатняй беларускай школы».
СМІ
На пастаяннай аснове выпускаецца газета Беларускай абшчыны Львоўскай вобласці «Весткі з Беларусі», выходзіць газета «Белая Русь» Саюза беларусаў Крыма, выпускаецца часопіс «Крым-Беларусь», выдадзеныя буклеты пра мерапрыемствы беларускіх арганізацый у г. Данецку, г. Запарожжа, Крыму.
Кіраўнікі і актыў беларускіх арганізацый г. Чарнігава, Севастопаля, Адэсы, Ужгарада, Данецка сістэматычна друкуюць свае матэрыялы ў гарадскіх і абласных газетах, выступаюць па мясцовым тэлебачанні і радыё.
Фестывалі
У 2007—2011 гадах у Кіеве і іншых гарадах Украіны праводзіўся фестываль «Беларуская вясна».
Помнікі
28 сакавіка 2016 года быў адкрыты Помнік беларусам, якія загінулі за Украіну.
Кайсары
Кайсары — аул у Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жэмскай сельскай акругі. Код КАТА — 233635400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 100 чалавек (53 мужчыны і 47 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у ауле пражывалі 106 чалавек (48 мужчын і 58 жанчын).
Хыначы
Хыначы (Хи́ночі) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
IC 772
IC 772 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дабрапілля (Барзнянскі раён)
Дабрапілля (Добропі́лля) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
NGC 5885
NGC 5885 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў сузор’і Шаляў. Бачная зорная велічыня: 11,8. Размер: 3,5' × 3,1'. Прамое ўзыходжанне: 15 гадз. 15 мін. 4,2 сек. Схіленне: −10°05'09".
Саваўшчына
Са́ваўшчына (, Савовщина) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Саваўшчынскага сельсавета. Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета, да 20 лістапада 1973 года — у склад Жалудоцкага сельсавета , да 26 лютага 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жалудоцкага пассавета.
Абадковая кішка
Абадковая кішка (colon) — асноўны аддзел тоўстай кішкі, працяг сляпой кішкі. Працягам абадковай кішкі з'яўляецца прамая кішка.
Абадковая кішка не прымае непасрэднага ўдзелу ў страваванні. Але ў ёй усмоктваецца вялікая колькасць вады і электралітаў. Адносна вадкі хімус, які трапляе з тонкай кішкі (праз сляпую кішку) у абадковую, ператвараецца ў больш цвёрды кал.
Чаква (вёска)
Чаква (Ча́ква) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Кракадзінава
Кракадзінава (Крокодиново) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кракадзінава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Павел Каспаравіч Астравіцкі
Біяграфія
Паходзіў з шляхты Ашмянскага павета. Звестак пра даты нараджэння i смерці не захавалася. У 1563 уваходзіў у склад дэлегацыі Віленскага сойма на Варшаўскі сойм для перагавораў аб уніі Вялікага Княства Літоўскага i Каралеўства Польскага. У 1566 вялікі князь Жыгімонт II Аўгуст прызначыў яго маршалкам Ашмянскага павета, потым суддзёй віленскім. Пазней служыў у ваяводы віленскага Мікалая Радзівіла, перакананага прыхільніка кальвінізму, актыўнага дзеяча Рэфармацыі. Гэта дае падставу меркаваць, что Астравіцкі падзяляў погляды рэфарматараў i быў прыхільнікам кальвінізму.
Кракадзінава
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Павел Каспаравіч Астравіцкі
Біяграфія
Добра знаёмы з судовай практыкай i яе патрэбамі, ён бачыў недасканаласць тагачаснага заканадаўства, устарэлыя элементы Статута Вялікага Княства Літоўскага 1529, ix неадпаведнасць узроўню развіцця грамадскіх адносін. Таму ахвотна прыняў прапанову ўдзельнічаць у дапрацоўцы Статута, які быў выдадзены ў 1566. Паводле рашэнняў Віленскага сойма 1551 праект Статута выпрацоўваўся камісіяй з 5 членаў каталіцкага i 5 членаў праваслаўнага веравызнання. Сойм зацвердзіў Астравіцкі членам Статутнай камісіі каталіцкага веравызнання.
Кракадзінава
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 22 км на паўночны захад ад Пачынка, у 1,5 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск.
Павел Каспаравіч Астравіцкі
Біяграфія
Як дасведчаны судовы практык i актыўны ўдзельнік шляхецкага руху сярэдзіны 16 ст. праводзіў ідэі суверэннасці Вялікага Княства Літоўскага, умацавання яго дзяржаўнасці i рэфармавання грамадства ў інтарэсах шляхты.
Лазары
Ла́зары (, Лазари) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Кэрбуціўка
Кэрбуціўка (Кербу́тівка) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
М’янманскі к’ят
К’ят (ISO 4217 — MMK) — афіцыйная валюта М’янмы. Часта абазначаецца толькі літарай «К», перад лічбай.
Сан-Фларыяна-дэль-Коліа
Сан-Фларыяна-дэль-Коліа (San Floriano del Collio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Гарыцыя.
Насельніцтва складае 833 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 82 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 34070. Тэлефонны код — 0481.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Загацце (станцыя)
Зага́цце (, Загатье)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Гатаўшчына; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Ветрына і раз'ездам Кульгаі.
Індзейская ўдава
«Індзейская ўдава» (Indian Widow) — карціна англійскага мастака Джозефа Райта, скончаная ў канцы 1793 або пачатку 1794 года і ўпершыню выстаўленая на персанальнай выставе Райта ў 1985 годзе. Зараз карціна выстаўлена ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі. Сам мастак выкарыстоўваў назву «Індзейская ўдава», але больш поўная назва — «Удава індзейскага правадыра, якая сочыць за зброяй свайго нябожчыка мужа» (The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband).
Згодна з Нікалсанам, частка дэталей карціны (шкуры, пер'е, нож) досыць дакладныя, у той час як драпіроўкі толькі даніна моднай манеры выявы жанчын, якія перажываюць цяжкасці; гэта сведчыць у карысць таго, што Райт выкарыстоўваў сапраўдны рэквізіт.
Іншы мастак з Дэрбі, Джон Рафаэль Сміт (John Raphael Smith), выгравіраваў гэту карціну ў 1785 годзе. Сам Райт напісаў яшчэ даволі блізкую копію «Індзейскай удавы» (загінула пры пажары), а таксама яшчэ адну карціну, прысвечаную жаночай сіле духу — «The Lady in Milton's Comus».
Рудня (Шклоўскі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета.
Афанасій (Мартас)
Афанасій, свецкае імя Антон Вікенцьевіч Ма́ртас ( —, Буэнас-Айрэс) — праваслаўны манах і святар, епіскап Віцебскі і Полацкі, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч, гісторык. Магістр багаслоўя (1933).
Рудня (Шклоўскі раён)
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска Рудна ў Басейскім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.
Афанасій (Мартас)
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і Вікенція Мартаса. Скончыў Навагрудскую гімназію, у 1930 годзе багаслоўскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. У 1933 годзе абараніў магістарскую дысертацыю з багаслоўя. На 2-м курсе ўніверсітэта пастрыгся ў манахі ў Пачаеўскай лаўры. Архімандрыт (1938). Служыў у мястэчку Кодзень на Падляшшы, рускай калоніі Благадатнае паблізу Варшавы, горадзе Валомін. Служыў святаром на Холмшчыне (з 1940).
Епіскап Віцебскі і Полацкі (з 8.3.1942). Удзельнік Усебеларускага царкоўнага сабору (30.8—28.9.1942), на якім была абвешчана аўтакефалія беларускай праваслаўнай царквы. З 1944 года ў Германіі кіраваў прыходамі ў брытанскай зоне акупацыі. 6 мая 1946 года далучыўся, разам з іншымі беларускімі епіскапамі, да Рускай замежнай праваслаўнай царквы (РЗПЦ). З пачатку 1950-х гадоў архіепіскап РЗПЦ у Аргенціне, з 1970 года ў Аўстраліі (архіепіскап Сіднейскі і Новазеландскі). З 1971 года жыў у Аргенціне.
Пахаваны на царкоўных могілках пры рускім ў Джорданвілі, штат Нью-Ёрк.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў гісторыю беларускага царкоўнага і рэлігійнага жыцця. Аўтар манаграфіі «Матырыялы да гісторыі Праваслаўнай Беларускай царквы» (Германія, 1947) і кнігі «Беларусь в исторической государственной и церковной жизни» (Буэнас-Айрэс, 1966; Мінск, 1990).
Шакпартагай
Шакпартагай — сяло ў Жылыойскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Караарнінскай сельскай акругі. Код КАТА — 233637100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2478 чалавек (1252 мужчыны і 1226 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 2789 чалавек (1460 мужчын і 1329 жанчын).
Рагачоўскае староства
Рагачоўскае староства (Starostwo Rohaczewskie) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Цэнтр -- Рагачоў.
Гісторыя
Рагачоўскае староства створана ў 1556 годзе з Рагачоўскай воласці. У 1563 годзе са складу староства тром полацкім шляхціцам, замест занятых маскоўскімі войскамі маёнткаў, часова наданы Званец і Хлобін.
У 1576 годзе ў складзе староства вядомы сёлы Бохань і Кулігоўка, а таксама існаванне Рагачоўскага замка.
Староства пацярпела ў вайну 1654—1667 гадоў ад уварвання казакоў пад камандаваннем І. Залатарэнкі і яго брата В. Залатарэнкі.
У 1760-1770-я гады ў старостве часова праводзіліся суды і павятовыя сеймікі Рэчыцкага павета.
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) частка тэрыторыі, а пасля 2-га падзелу (1793) цалкам у складзе Расійскай імперыі.
Адміністрацыйны падзел
Паводле Люстрацыі 1765 года, у складзе староства заставаўся маёнтак Рагачоў і 27 вёсак, агулам больш за 700 двароў. Староства падзялялася на Задняпроўскае (за р. Днепр), Задруцкае (за р. Друць) і Рагачоўскае войтаўствы, а таксама на дзяржавы з вёскамі.
Старосты
На ўрадзе Рагачоўскага старосты вядомы:
Міхаіл Аляксандравіч Шчурык
Біяграфія
Вучыўся ў Варшаўскай (1934-1939), Мінскай (1940-1941) кансерваторыях.
Артыст Варонежскага сімфанічнага аркестра (1945-1985). Выкладчык Дзіцячай музычнай школы.
Сачыненні Шчурыка для фартэпіяна, скрыпкі выконваліся ў Варонежы, Маскве, а таксама за мяжой (Парыж, Стакгольм).
Кучына (Пачынкаўскі раён)
Кучына (Кучино) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кучына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 23 км на паўночны захад ад Пачынка, за 6 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 4 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя.
Аркадзь Данілавіч Элькінд
Арон-Гірш Донавіч Э́лькінд, у расійскай традыцыі Аркадзь Данілавіч Э́лькінд (жнівень 1868,  — ) — антраполаг.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Магілёве ў мяшчанскай сям’і.
Сярэднюю адукацыю атрымаў у гімназіях Харкава, Пецярбурга і Ноўгарада. Выпускнік медыцынскага факультэта Маскоўскага універсітэта (1894). Доктар медыцыны (1912).
У 1897—1899 гадах працаваў у клініках Гейдэльберга, Мюнхена і Берліна, у 1903—1905 гадах у Стара-Кацярынінскай бальніцы ў Маскве.
Творы
Аўтар даследавання «Прывісленскія палякі. Антрапалагічны і краніялагічны нарыс» (1896) і вялікай працы «Яўрэі» (1903).
Бірулі
Назву Біру́лі маюць:
Аляксандр Іванавіч Грыцук
Біяграфія
Скончыў Свярдлоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Педыятрыя», 1974). Працаваў у Свярдлоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1974—1992, дацэнт кафедры біялагічнай і біяарганічнай хіміі), Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1992, прафесар кафедры біялагічнай хіміі, у 1992—2019 — загадчык кафедры), Адэскім нацыянальным універсітэце імя І. І. Мечнікава (з 2020, загадчык кафедры фармакалогіі і тэхналогіі лекаў). Науковыя інтарэсы: біяхімія экстрэмальных станаў; радыяцыйная біяхімія; клінічная біяхімія.
Узнагароды
Узнагароды: нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2014).
Аляксандр Васільевіч Колегаў
Алякса́ндр Васі́льевіч Ко́легаў (Алекса́ндр Васи́льевич Ко́легов). Паводле адукацыі інжынер-эканаміст. Пасля вучобы працаваў праектыроўшчыкам АСК. Колегаў лічыць, што нацыянальныя мовы неабходна пастаянна ўдасканальваць як сістэму, інакш яны не будуць выконваць свае функцыі ў поўным аб'ёме. Жыве ў Ціраспалі. Працуе старэйшым навуковым супрацоўнікам Прыднястроўскага дзяжўніверсітэта.
Біяграфія
Колегаў нарадзіўся ў г. Горкі, зараз Ніжні Ноўгарад у сям'і ваеннаслужачага. У 1964 годзе скочыў сярэднюю школу ў пасёлку Халілава, Арэнбургская вобласць, каля якога знаходзіўся ваенны гарадок, дзе служыў яго бацька. У гэтым жа годзе паступіў у Маскоўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя Баўмана, потым перавёўся ва Уесаюзны завочны політэхнічны інстытут, на інжынерна-эканамічны факультэт, які закончыў у 1970 годзе.
Пасля заканчэння вучобы працаваў праекціроўшчыкам АСК ў арганізацыях Адэсы. Працаваў у навуковых лабараторыях Адэскага дзяжуніверсітэта імя Мечнікава і Адэскага інстытута народнай гаспадаркі. З 1995 года жыве ў Ціраспалі і працуе навуковым супрацоўнікам Прыднястроўскага дзяжуніверсітэта імя Шаўчэнкі, які даў магчымасць дзеля заканчэння працы па стварэнні эльюндзі.
Лінгваканструяванне
Алксандр Колегаў прысвяціў 30 год стварэнні міжнароднай мовы-пасрэдніка эльюндзі. Першы праект мовы быў створаны ў 1978 годзе. Вядомасць прыйшла пасля артыкула, апублікаванага ў "Камсамольскай праўдзе" ад 30 студзеня 1988 года, пасля якой аўтар атрымаў больш 4 тысяч пісем. У 1989 годзе японскі лінгвіст Кадзуёшы Фукумота зрабіў кароткае апісанне мовы эльюндзі і апублікаваў яго ў пятым нумары ўніверсітэцкага часопіса "Кэнкю Кіё" ("Вучоныя запіскі"), які выходзіць у прэфектуры Сайтама. У 1989 годзе ў часопісе "Праграмныя прадукты і сістэмы" быў надрукаваны артыкул "Знаёмцесь... Эльюндзі".
У кастрычніку 1995 года кіраўніцтва Прыднястроўскага дзяжуніверсітэта падтрымала праект Колегава і дало магчымасць апублікаваць яго публікацыі. Першая апублікаваная кніга называлася "Граматыка мовы-пасрэдніка Эльюндзі", выйла ў Ціраспалі ў 1998 годзе (тыраж 2000 асобнікаў). Распрацоўку эльюндзі падтрымаў у свой час Юрый Сямёнавіч Марцямьянаў - аўтар сінтаксічнай мадэлі мовы - валнетна-юнкціўна-эмфазнай граматыкі, Юрый Марчук прафесар кафедры агульнага і параўнальна-гістарычнага мовазнаўства філалагічнага факультэта МГУ. Падтрымліваюць даследаванні па мове і да сённяшняга часу адзескія журналісты В. В. Аляксеяў і В. А. Крэшчук
У 1995 годзе пры падтрымцы прарэктара па навуковай рабоце Е. Бамешка (потым міністр народнай адукацыі Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі), прафесараў Ю. Даўгова і Л. Клібанавай на інжынерна-тэхнічным факультэце ўніверсітэта адчынена тэма "Стварэнне мовы-пасрэдніка Эльюндзі для сістэм мульцімоўнага машыннага перакладу". Аўтарам ідэі выступіў Колегаў. З 2000 года праца вядзецца пры навукова даследчай лабараторыі (НДЛ) па матэматычнаму мадэляванню. На тэрыторыі СНД гэта адзіная НДЛ, якая займаецца матэматычнай апрацоўкай вынікаў пасіўнага эксперыменту.
Да 2008 года дзякуючы вялікім камбінаторным магчымасцям эльюндзі стала магчымым сціснуць каранёвую базу да 77 сэнсавых элементаў, пры дапамозе якіх утвараюцца 1756 каранёў і далей уся лексіка новай штучнай мовы (першы варыянт эльюндзі ў 1978 годзе ўтрымліваў больш 2000 каранёў). Мова эльюндзі паводле думкі яго аўтара, - гэта дапаможная мова міжнародных зносін, мова зносін з інфармацыйнымі машынамі і міжмашынных зносін, мова-пасрэднік шматмоўнай сістэмы машыннага перакладу і мова-захоўнік агульначалавечых ведаў.
Праект рэформы рускай мовы
З 2006 года Колегаў праводзіць праектныя даследаванні ў галіне развіцця і рэфармавання рускай мовы і пісьменства.
Уплыў ідэй
Ідэі Колегава па кадзіраванні мовы пры дапамозе лічбаў аказалі ўплыў на працы Д. І. Сотнікава, які распрацаваў яшчэ адзін варыянт міжнароднай мовы, заснаваны на прадстаўленні літар і каранёў у сістэме вылічэння лічбаў.
NGC 612
NGC 612 (іншыя абазначэнні — ESO 353-15, MCG -6-4-46, AM 0131-364, IRAS01317-3644, PGC 5827) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Чудля
Чудля (Чу́для) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Купчэнкіў
Купчэнкіў (Купче́нків) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Высокэўскай вясковай грамады.
IC 773
IC 773 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Дзева.
Сігмападобная кішка
Сігмападобная кішка (colon sigmoideum) — ніжняя частка абадковай кішкі, пераходзячая ў прамую кішку.
Сігмападобная кішка пачынаецца ў вобласці верхняй апертуры малога таза і накіроўваецца папярочна направа спераду ад. Далей сігмападобная кішка робіць разварот налева, затым, дасягаючы сярэдняй лініі, накіроўваецца дадолу і на ўзроўні S3 пераходзіць у. Назву «сігмападобная» гэтая кішка атрымала ў сувязі са сваім S-падобным ходам.
Скерсі
Ске́рсі (, Скерси) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.
Да 20 лістапада 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Жалудоцкага сельсавета, да 26 лютага 2013 года ў складзе Жалудоцкага пассавета.
Тамар
Тамар — тапонім:
Пралетарск (Гарадоцкі раён)
Пралета́рск — вёска ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года да 2 верасня 1998 года — цэнтр Пралетарскага сельсавета. З 1 студзеня 1998 года вёска ў складзе Даўгапольскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца каля правага берага ракі Обаль. За 31 кіламетр на паўночны захад ад горада Гарадок і за 34 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Гарадок, 68 км ад Віцебска.
Ліпавая
Лі́павая (, Липовая) (да 30 ліпеня 1964 года Галадні́ца ) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Чучэвэ
Чучэвэ (Чуче́ве) — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
NGC 613
NGC 613 (іншыя абазначэнні — ESO 413-11, MCG -5-4-44, VV 824, AM 0132-294, IRAS01319-2940, PGC 5849) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сухары
Сухары — хлеб (булка), разрэзаны і печаны другі раз. Сухасць павялічвае тэрмін прыгоднасці. Сухары выкарыстоўваюцца ў мараплаўстве, у арміях і ў далёкіх экспедыцыях. Існаваў нават падзел на сухары звычайныя і сухары афіцэрскія, апошнія выпякаліся з мукі больш высокай якасці.
У наш час вырабляюцца як сухары, так і сухарыкі — сушоны хлеб дробнымі кавалачкамі, часта з рознымі смакавымі дадаткамі-араматызатарамі.
Мартэн Фуркад
Мартэ́н Фурка́д (Martin Fourcade, нар., Серэ, акруга Серэ, Усходнія Пірэнеі, Францыя) — французскі біятланіст. Пяціразовы алімпійскі чэмпіён (гонка пераследвання (2014, 2018), індывідуальная гонка (2014), мас-старт (2018), змешаная эстафета (2018)), двухразовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў у мас-старце (2010, 2014), транаццаціразовы чэмпіён свету, сяміразовы ўладальнік Кубка свету ў 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 і 2018 гадах. Малодшы брат Сімона Фуркада.
Петру Гроза
Пе́тру Гро́за (Petru Groza; 7 снежня 1884 — 7 студзеня 1958) — румынскі палітык, актыўны антыфашыст, кіраўнік першага дэмакратычнага ўрада пасля Другой сусветнай вайны, сімпатызаваў камуністычнаму руху.
Біяграфія
Атрымаў адукацыю ва ўніверсітэтах Лейпцыга і Берліна, потым вывучаў права ў Будапешцкім ўніверсітэце.
Добра адукаваны доктар Петру Гроза быў буйным памешчыкам і ўладальнікам вялікага стану, аднак, у сталым узросце ён адмовіўся ад падтрымкі ўрада Румыніі і свайго стану і ўзначаліў найбуйнейшую ў краіне сялянскую арганізацыю «Фронт земляробаў».
Палітычную дзейнасць пачаў членам Саюза румынскай моладзі, якая змагалася за аддзяленне Трансільваніі ад Аўстра-Венгрыі і аб'яднанне яе з Румыніяй. У 1918 годзе быў абраны дэпутатам Устаноўчага сходу Трансільваніі. З 1920 па 1927 год пяць разоў выбіраўся дэпутатам румынскага парламента ад Народнай партыі, займаў міністэрскія пасады. У 1927 годзе выйшаў з Народнай партыі і пазней узначаліў створаны ў 1933 годзе Фронт земляробаў. У 1942 годзе быў пасаджаны ў турму, адкуль быў вызвалены напачатку 1944 года Падчас Другой сусветнай вайны змагаўся супраць фашысцкага рэжыму ў Румыніі, а пасля перамогі стаў прэм'ер-міністрам «кааліцыйнага ўрада» Румыніі ў 1945—1952 гадах.
У чэрвені 1952 года Петру Гроза быў абраны старшынёй Дзяржаўнага савета Румыніі, 18 сакавіка 1957 года быў другі раз пераабраны на гэту пасаду.
Нягледзячы на прыхільнасць да ідэй камунізму, у партыю так і не ўступіў.
Пасля смерці Грозы яго імем быў названы горад Штэй, які насіў гэту назву да 1996 года.
Акмектэп
Акмектэп — тапонім:
Валяр’ян Афанасьевіч Снытко
Валяр’ян Афанасьевіч Снытко (,, Магілёўская вобласць — , ) — географ-ландшафтазнаўца, доктар геаграфічных навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі, член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук, ганаровы член Рускага геаграфічнага таварыства.
Біяграфія
Нарадзіўся 18 студзеня 1939 года ў Бялынічах. Бацька працаваў старшынём сельскага спажывецкага таварыства, а маці — Вера Арахоўская — тэлефаністкай у аддзяленні сувязі. У 1956 скончыў Бялыніцкую рускую сярэднюю школу (Бялыніцкая сярэдняя школа № 2) з залатым медалём і паступіў на геаграфічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава.
Падчас вучобы спецыялізаваўся на кафедры фізічнай геаграфіі СССР. Загадчык кафедры — Марыя Альфрэдаўна Глазоўская — была кіраўніком ягонай курсавой (1958, прысвечана вывучэнню тэрыторый, якія прылягаюць да азёр Балхаш і Алаколь) і дыпломнай работ (1961). Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1961 накіраваўся на працу ў Іркуцк ў новаўтвораны Інстытут геаграфіі Сібіры і Далёкага Усходу Сібірскага аддзялення АН СССР, дзе навучаўся ў аспірантуры пад кіраўніцтвам М. А. Глазоўскай. Геаграфія даследаванняў ахапляла Забайкалле, басейн Байкала, поўдзень Сярэдняй Сібіры, Заходнюю Сібір.
У 1966 абараніў дысертацыю на суісканне навуковай ступені кандыдата геаграфічных навук «Ландшафтна-геахімічныя асаблівасці паўднёвай цёмнахвойнай тайгі Ніжняга Прыангар’я». У тым жа годзе дырэктар Інстытута Віктар Барысавіч Сачава даручыў маладому вучонаму стварыць лабараторыю геахіміі ландшафтаў. В. А. Снытко кіраваў створанай лабараторыяй (з 1970 — аб’яднана з лабараторыяй геаграфіі глебаў у лабараторыю геахіміі ландшафтаў і геаграфіі глебаў) да 1999 г. Адначасова з 1965 выкладаў на геаграфічным факультэце Іркуцкага дзяржаўнага ўнівверсітэта (прафесар с 1986 г.). З 1969 — намеснік дырэктара Інстытута геаграфіі Сібірскага аддзялення АН СССР па навуковай працы. У 1984 абараніў доктарскую дыссертацыю «Праблемы дынамікі рэчыва ў геасістэмах паўднёвых рэгіёнаў Сібіры» (навуковыя кансультанты — акадэмік В. Б. Сачава, прафесар М. А. Глазоўская).
З канца 1999 па 2005 г. — дырэктар Інстытута геаграфіі імя В. Б. Сачавы Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук. У 2000 г. выбраны членам-карэспандэнтам Расійскай акадэміі навук, у 2005 — ганаровым членам Рускага геаграфічнага таварыства.
З 2006 г. — галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі прыродазнаўства і тэхнікі імя С. І. Вавілава Расійскай акадэміі навук, прафесар кафедры фізічнай геаграфіі і ландшафтазнаўства Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава.
Памёр 2 снежня 2021 г.
Навуковая дзейнасць
Спецыяліст у галіне геахіміі ландшафтаў і комплекснай фізічнай геаграфіі, заснавальнік і кіраўнік сібірскай ландшафтна-геахімічнай навуковай школы. Абгрунтаваў у рамках комплекснай фізічнай геаграфіі новы навуковы напрамак — дынаміка рэчыва ў геасістэмах. Навуковыя працы прысвечаны высвятленню заканамернасцяў паводзін рэчыва ў стэпавых і тайговых геасістэмах і вывучэнню яго найгалоўных фаз як актыўных удзельнікаў метабалізму ў геасістэмах. Праводзіў даследаванні па мадэляванні геасістэм, прапанаваў прасторава-часавыя мадэлі прыродных рэжымаў геасістэм на аснове ландшафтна-геахімічных паказчыкаў.
З 2007 ўдзельнічаў у Комплекснай экспедыцыі па вывучэнні гістарычных водных шляхоў, арганізаванай на базе Інстытута гісторыі прыродазнаўства і тэхнікі імя С. І. Вавілава РАН. У складзе экспедыцыі ён удзельнічаў у палявых ландшафтных і гідролага-гідрахімічных даследаваннях Марыінскай, Вышневалоцкай, Ціхвінскай, Бярэзінскай і іншых водных сістэм, рэк Дняпра, Бярэзіны, Волхава і многіх іншых.
Сухарыкі (значэнні)
Сухарыкі: