cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сымон Зак
Біяграфія
Не зважаючы на тое, што Сымон Зак быў супярэчлівай постаццю, бо меў рэпутацыю разбуральніка каталіцкай царквы ў Вялікім Княстве Літоўскім, ён карыстаўся ў канцы жыцця павагай і папулярнасцю. У сталым узросце Зак пакутаваў ад болю ў назе, якая замінала яму шпацыраваць. Быў пахаваны ў садзе ля сваёй хаты, бо як кальвініст не мог быць пахаваны на мясцовых каталіцкіх могілках.
У 1956 годзе падчас будаўніцтва новага дома ў садзе, дзе быў пахаваны Сымон, былі выяўленыя рэшткі яго жонкі і дачкі.
Лідыйцы
Лідыйцы, або меоны  — зніклы народ, які размаўляў на лідыйскай мове лувійскай падгрупы анаталійскай групы (або галіны) індаеўрапейскіх моў. Лідыйцамі іх называлі асірыйцы і грэкі, а саманазвай было «меоны», яшчэ адной саманазвай было «сфардэны». У хецкіх летапісах краіна называлася Маса, навукоўцы бачаць у гэтым больш старажытную форму назвы Меоніі (Всемирная история том 3, стар. 87). Паводле Ксанфа Лідыйскага першым царом меонаў быў Атый, у якога было два сыны: Лід і Тарэб. Яны падзяліліся на лідыйцаў і тарэбаў.
У гістарычны перыяд лідыйцы пражывалі ў вобласці Лідыя на захадзе Анатоліі. Р. Беекес меркаваў, што ў перыяд Траянскай вайны лідыйцы, вядомыя ў Гамера як меоны, жылі далёка на поўначы, на паўночным захадзе Анатоліі, у вобласці Маса, лакалізацыя якой да цяперашняга часу з'яўляецца прадметам спрэчак.
Напачатку 6 ст. да н.э. у гады кіравання цара Аліята лідыйскае царства дасягае кульмінацыі ў сваім развіцці. Вайна супраць мідыйцаў была спынена з-за сонечнага зацьмення ўлетку 585 г. да н.э. (у апошні час гісторыкі аспрэчваюць гэту дату). Пасля гэтай вайны рака Галіс стала мяжой паміж лідыйцамі і мідыйцамі. На захадзе Аліят заваяваў вобласці аж да Лікіі. Да гэтага моманту па сваёй моцы Лідыя магла параўнацца з Мідыяй, Вавілонам і Егіптам.
Спадчыннік Аліята, цар Крэз, у 547 годзе да н.э. перайшоў Галіс і напаў на персаў, якія захапілі да таго часу Мідыю. Як паведамляе Герадот (I, 53), які прысвяціў лідыйцам нямала месца ў «Гісторыі», дэльфійскі аракул паабяцаў Крэзу, што ён знішчыць вялікае царства — якім у выніку апынулася сама Лідыя. У 546 г. да н.э. персы захапілі Лідыю і ператварылі яе ў сваю сатрапію.
У антычных крыніцах лідыйцам прыпісваецца чаканка першых манет. Першыя выяўленыя ў Лідыі манеты адносяцца да 7 ст. да н.э.
Мустафа IV
Мустафа́ IV (, Dördüncü Mustafa;  — ) — султан Асманскай імперыі (29 мая 1807 — 28 чэрвеня 1808).
Сын султана Абдул-Хаміда I. Узыйшоў на прастол у выніку янычарскага мецяжу супраць Селіма III і яго рэформаў. Лідар мяцежнікаў Мустафа-паша Кабакджы быў прызначаны вялікім візірам. Было абвешчана пра роспуск «новых войскаў» (нізам-і-джэдзід), многія прыхільнікі рэформаў пакараны смерцю.
Пры Мустафе IV працягвалася вайна з Расіяй. Асманскі флот, які спрабаваў прарваць блакаду Дарданэлаў, быў разгромлены ў Афонскай марской бітве. У жніўні 1807 года было заключана перамір’е, падчас якога рускія войскі працягвалі акупаваць Дунайскія княствы.
Улетку 1808 года рушчукскі губернатар Мустафа-паша Байрактар з вернымі яму войскамі арганізаваў паход на Канстанцінопаль з мэтай аднаўлення на прастоле Селіма III. Прыхільнікі Мустафы IV не змаглі аказаць яму сур’ёзнага супраціўлення. Падчас штурму палаца Мустафа IV загадаў забіць свайго стрыечнага брата — былога султана Селіма III і свайго малодшага роднага брата Махмуда, але апошняга забойцы знайсці не змаглі. Авалодаўшы палацам, Мустафа-паша арыштаваў Мустафу IV, а шэхзадэ Махмуд, які быў знойдзены да таго часу, узведзены на прастол.
У лістападзе 1808 года пачаўся чарговы янычарскі мяцеж, удзельнікі якога імкнуліся аднавіць Мустафу на прастоле. Падчас гэтага мецяжу былы султан Мустафа быў забіты па загадзе Махмуда II.
Прыродаахоўныя зоны Арменіі
Прыродаахоўныя тэрыторыі Арменіі складаюць 374 000 гектараў, што складае больш 12 % яе тэрыторыі. На 2011 год тэрыторыі Арменіі знаходзяцца 3 запаведнікі, 4 нацыянальныя паркі, 27 заказнікаў.
Тут ахоўваюцца 60 % краявіднага складу флоры і фаўны Арменіі. Ахаваныя тэрыторыі сушы складаюць каля 6 % тэрыторыі рэспублікі, што вельмі недастатковае для краіны з такім багатым біялагічным і ландшафтным разнастайнасцямі і схільнай моцнаму антрапагенаваму ціску. Адменна ахаваныя прыродныя тэрыторыі, з выняткам нацыянальнага парка «Севан», галоўным чынам, ахапляюць лясныя ландшафты.
Сістэма адменна ахаваных прыродных тэрыторый Арменіі пачала фармавацца з 1958 года. Паводле закона «Пра адменна ахаваныя прыродныя тэрыторыі» (1991), у рэспубліцы адменна ахаваныя прыродныя тэрыторыі маюць статус дзяржаўных запаведнікаў, нацыянальных паркаў, заказнікаў і помнікаў прыроды.
Запаведнікі
Паводле дзейнага прыродаахоўнаму заканадаўству Арменіі, «Дзяржаўны запаведнік — гэта ўяўляючая экалагічную, навуковую, гісторыка- культурную каштоўнасць і нададзеная эстэтычнымі якасцямі асаблівая прыродаахоўная тэрыторыя, дзе працэсы развіцця прыроднага асяроддзя працякаюць без непасрэднага ўмяшання чалавека». У запаведніках дзейнасць чалавека абмяжоўваецца толькі навуковымі даследаваннямі.
Хасроўскі запаведнік
Гісторыя абвяшчае, што яшчэ ў IV стагоддзе цар Хасроў II абвясціў паўднёва-заходнія схілы Гегамскага сугор'і запаведнымі. Тут па яго ўказе быў створаны штучны лес. На працягу стагоддзяў Хасроўскі запаведнік з'яўляўся месцам палявання для шляхты, жывёлы прывозіліся і разводзіліся ў запаведніку з рэгіёнаў Блізкага Усходу, галоўным чынам з Персіі.
У 1958 годзе лясы Хасрова, што складаліся з 8 асобных тэрыторый, былі афіцыйна абвешчаны адзіным запаведнікам. Хароўскі запаведнік знаходзіцца да паўднёвага ўсходу ад Ерэвана, у паўднёва-заходняй частцы Гегамскага вулканічнага сугор'я, у басейнах рэк Азат і Веды. Запаведнік знаходзіцца на паўночным усходзе вобласці Арарат, на вышыні 1400—2250 метраў над роўнем мора; займае плошча 29196 га, з якіх 9000 пакрыты лясамі. Запаведнік мае даволі складаны рэльеф з дзіўнымі краявідамі.
У запаведніку багатая флора. Тут расце больш 1800 відаў раслін, 156 з якіх лічацца рэдкімі, 146 — лічацца ў Чырвонай кнізе Арменіі. Фаўна размаітая: сярод насельнікаў больш 30 відаў паўзуноў, 142 відаў птушак, 55 відаў сысуноў. Таксама сустракаецца мноства відаў амфібій, павукаватых і г.д. У наш час Хасроўскі запаведнік з'яўляецца месцам рассялення пярэднеазіяцкага леапарда.
Шыкахогскі запаведнік
Шыкахогскі запаведнік мясцуецца на крайнім поўдні краіны, у Сюнікскай вобласці, на паўночных схілах МегрЫнскага хрыбта. Клімат тут цёплы і вільготны. Плошча — каля 10000 га.
Тут сустракаецца больш 1000 відаў раслін. Захаваліся рэдкія віды папарацей, такія як вужоўнік звычайны і арляк таўрычны. Запаведнік з'яўляецца месцам вырастання для многіх знікаючых відаў раслін: пралеска закаўказская, пралеска Арцюшэнкі, цюльпан змяшаны, груша зангезурская, сімфіяндра зангезурская і інш.
Запаведнік мясцуецца на вышыні ад 1000 да 3000 метраў над роўнем мора. У нізінных раёнах сустракаюцца: хурма каўказская, гранат звычайны, бук усходні, усходні платан, грэцкі арэх, каштан; ёсць цісавыя гаі. Да вышыні 2200 м распасціраюцца дубова-грабавыя лясы, для абароны якіх і быў створаны запаведнік у 1958 годзе; да 2600 м — змяшаныя супольнасці бярозы, рабіны і ядлоўца, а ў самым верхнім поясе — альпійскія лугі.
У запаведніку сустракаюцца розныя віды змеяў: гюрза, пясчаны ўдаўчык, паласаты полаз, др. Шыкахогскі запаведнік з'яўляецца асноўным месцам рассялення пярэднеазіяцкага (персідскага) леапарда ў Арменіі. Тут таксама жывуць: бурыя мядзведзі, дзікі, казулі, воўкі, куніцы і інш. Сустракаецца мноства птушак: белагаловы сіп, буры грыф, удод, гарыхвостка звычайная, зялёны дзяцел, совы і іншыя.
Эрэбунійскі запаведнік
Эребунійскі запаведнік мясцуецца недалёка ад Ерэвана, у цэнтральнай частцы Вахіябердскага хрыбта, паміж селамі Шарбулах і Гехадыр, на чырвоных глінах. Быў створаны ў 1981 годзе; займае плошча каля 90 га. На тэрыторыі запаведніка пераважна растуць дзікія зёлкавыя віды, што існавалі тут больш мільёна гадоў: арарацкая (Triticum araraticum), беатыйская (Triticum boeoticum) і ўрарцкая (Triticum urartu) пшаніцы, карнегалоўнік усходні, галубок сецісты, гагенакерыя бессцябловая, амбліяпірум, актыналема, шавіцыя, цыкорый жалезісты, касач сецісты і касач вытанчаны, і многія іншыя віды. Усяго тут расце каля 300 відаў раслін. Сустракаецца шмат рэдкіх відаў жукоў, 9 відаў змей і яшчарак, трохі амфібій, лісы, ваўкі, барсукі, куніцы і каля 50 відаў птушак.
Мне даводзілася вывучаць шматлікія краіны, якія прынята лічыць старажытнымі земляробскімі, аднак багацейшай, цікавейшай мясцовасці, чым Шарбулах, цяжка знайсці
Дыліжанскі нацыянальны парк
Дыліжанскі нацыянальны парк заснаваны ў 1958 годзе для абароны букавых і дубовых лясоў, хвой, цісавых гаёў і горных азёр (азёры Парз і Гош); займае плошча 27995 га.
У Дыліжанскім парку расце больш 1000 відаў раслін, найболей пашыранымі з'яўляюцца іберыйскі дуб, бук усходні, розныя віды граба, а таксама ясень, некаторыя віды ліпы, клёна і іншыя. Некаторыя расліны, прыкладам, зорка, розныя архідэі, рабчык і іншыя, улучаны ў Чырвоную кнігу Арменіі.
Севанскі нацыянальны парк
Севан з'яўляецца другім па запасах прэсных вод горным возерам у свеце (саступае Тытыкацы) — знаходзіцца на вышыні 1900 метраў над узроўнем мора.
Нацыянальны парк Возера Арпу
Створаны ў 2010 годзе на крайнім паўночным захадзе Арменіі, у вобласці Шырак дзеля захавання натуральных помнікаў прыроды, шматстатнасці ландшафту і біялагічнага асяроддзя ракі Ахуран, азёр Арпу і Арденис, экасістэм альпійскіх і паплавоў, змесцаваных паміж усходняй часткай горнай грады Егнахага і паўднёва-заходняй часткай Джавахкской горнай грады. Вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 2000 метраў у даліне да 3000 у горах. Тут самы суровы клімат ва ўсім рэгіёне: узімку маразы дасягаюць адзнакі -50 °C, шугавеі ператвараюць акругу ў снежную пустыню.
Нацыянальны парк Арэвік
Знаходзіцца на крайнім поўдні Арменіі, у Сюнікскай вобласці, на тэрыторыі паўднёвага адгор'я Мегрынскага хрыбта, у басейнах рэк Мегры, Шванідзор і Нювадзі на плошчы больш 34400 га. Створаны ў 2010 годзе для захавання экасістэмы рэгіёна (шырокалісцевых лясоў, паўпустынь, горных стэпаў, ядлаўцовых рэдкалессяў, альпійскіх і субальпійскіх лугоў), рэдкіх і знікаючых відаў жывёл.
Фаюмскі аазіс
Фаюмскі аазіс — аазіс на паўднёвы захад ад Каіра. Цэнтр — горад Фаюм. Аддзелены ад даліны Ніла градой узгоркаў і пяскамі Лівійскай пустыні. Уяўляе сабой тэктанічную ўпадзіну і знаходзіцца на 43 м ніжэй узроўню мора. Назва паходзіць ад старажытнаегіпецкага слова фіём «балота», фіём-нтэ-мерэ «возера, разліў» (Ніла).
Памеры аазіса ацэньваюцца ў 1270—1700 км², з іх на 1000 км² вядзецца сельскагаспадарчая дзейнасць. Галоўным чынам вырошчваюцца збожжавыя культуры, бавоўна, інжыр, вінаград, аліва. Развіта вытворчасць ружовага алею з мясцовай сыравіны. Маюцца пашы авечак.
Вузкая даліна Эль-Лахун, якая перасякае ланцуг невысокіх узгоркаў, злучае аазіс з далінай Ніла. Праз Эль-Лахун пракладзены канал Іосіфа (Бар-Юсуф), які спрадвеку арашаў аазіс, ён распадаецца на 12 рукавоў і злучаецца са слабасалёным возерам Біркет-эль-Керун.
У далёкім мінулым аазіс называлі садамі Егіпта і яго памеры ў некалькі разоў перавышалі цяперашнія. У Фаюмскім аазісе фараон Аменемхет III стварыў найстаражытнае гідратэхнічнае збудаванне — Мерыдава возера. Антычныя аўтары лічылі яго адным з цудаў свету; цікавыя апісанні яго — у Герадота, Дыядора, Страбона, Пталамея, Плінія. Зрэшты, да часоў Пталамеяў возера не займала і паловы сваёй першапачатковай плошчы. Неверагодную ўрадлівасць Арсінойскага нома апісвае Страбон.
Сяргей Васілевіч Конеў
Сяргей Васілевіч Ко́неў (, в. Локаць, Брасаўскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі. Акадэмік Нацыянальнай АН Беларусі (1994, член-карэспандэнт з 1989 года), доктар біялагічных навук (1968), прафесар (1969). Дзяржаўная прэмія Беларусі (1992).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт у 1954 годзе. З 1959 года працаваў у лабараторыі біяфізікі і ізатопаў, з 1967 года — загадчык лабараторыі ў Інстытуце фотабіялогіі Нацыянальнай АН Беларусі.
Аўтар навуковых прац па фатоніцы бялкоў, структурных перабудовах бялкоў і біямембран, кааператыўнасці арганізацыі біямембран і іх напружанага метастабільнага стану, вывучэнні ролі структурнай дынамікі спалучальных мембран у рабоце электроннатранспартнага ланцуга мітахондрый, мембраннага рэгулявання фізіялагічных працэсаў.
Другая чачэнская вайна
Другая Чачэнская вайна (афіцыйна называлася контртэрарыстычнай аперацыяй на Паўночным Каўказе (КТА)  — 10-гадовая вайна Расіі супраць Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя, што цягнулася са жніўня 1999 года да красавіка 2009-га і скончылася знішчэннем дэ-факта незалежнай чачэнскай дзяржаўнасці. Пачалася праз 10 дзён пасля заняцця Уладзімірам Пуціным пасады прэм’ер-міністра Расіі. Ён заявіў аб незаконнасці ўлады Аслана Масхадава (кіраўніка Ічкерыі) і чачэнскага парламента.
Пачатак наземнага ўварвання
30 верасня 1999 г. расійская бронетанкавая калона на 10 км заглыбілася на тэрыторыю Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя. 5 кастрычніка расійскае войска захапіла паўночны бераг ракі Церак. Расійскае лётнае войска працягвала панаваць у паветры праз адсутнасць у чачэнскага войска самалётаў. У выніку бамбардзіроўкі працягвалі гінуць і мірныя жыхары. На 11 кастрычніка ад пачатку расійскага ўварвання чачэнскае войска страціла каля 200 салдат забітымі. 12 кастрычніка расійскія войскі працягнулі наступ вакол Грознага. 29 кастрычніка расійская авіяцыя абстраляла ля вёскі (Ачхой-Мартанаўскі раён) канвой Чырвонага Крыжа, забіўшы 27 чалавек.
Супрунавічы
Супру́навічы (, Супруновичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцкевіцкага сельсавета.
Другая чачэнская вайна
Пачатак наземнага ўварвання
На 4 лістапада чачэнскае войска налічвала каля 22 тыс. салдат і мела на ўзбраенні 28 танкаў, 60 адзінак бронетэхнікі, некалькі рэактыўных сістэм залпавага агню (РСЗА) «Град» і 70 пераносных зенітных ракетных комплексаў (ЗРК) «Стынгер». 8 лістапада расійскае войска выпусціла 100 ракетаў па сёлах Бамут (Ачхой-Мартанаўскі раён), Ведзено, Ітум-Кале, Сернаводская і Шатой. Ад пачатку вайны загінулі каля 4 тыс. чалавек. 11 лістапада расійскія войскі пачалі баі за Шалі (горад на паўднёвы ўсход ад Грознага). Урэшце расійскія войскі пачалі здабываць гарады вакол Грознага. 12 лістапада расійскае войска захапіла Гудэрмес у выніку 2-тыднёвай аблогі. 27-28 лістапада расійскія самалёты зрабілі звыш 100 баявых вылетаў. Расійская гарматніца таксама бамбардзіравала Грозны, забіўшы звыш 500 чалавек.
1 снежня расійскае войска атачыла Аргун і бамбіла каля 30 паселішчаў Ічкерыі, найбольш сяло (Урус-Мартанаўскі раён) і гарады Аргун, Грозны і Урус-Мартан. Затым расійскае войска захапіла Урус-Мартан і Аргун. 4 снежня расійскае войска захапіла Алхан-Юрт, дзе забіла 17 вяскоўцаў і разрабавала хаты. Тады ж расійскія ваенныя аб’явілі, што яны акружылі Грозны, але наступ углыб горада не пачыналі. 15 снежня чачэнскае войска знішчыла на паўднёвым усходзе Грознага з процітанканкавай зброі 7 расійскіх танкаў і 8 бронетранспарцёраў разам з 115 салдатамі, якія ўварваліся з прадмесця Ханкала. Таксама пры дапамозе гранатамётаў удалося адбіць напад расійскай бранятанкавай калоны на паўднёвым захадзе сталіцы. 17 снежня расійскія парашутысты захапілі памежны шлях у Грузію. 20 снежня расійскае войска забіла 40 з 300 чачэнскіх салдат, якія спрабавалі прабіцца ў аточаны Грозны. 28 снежня расійскія бамбардзіроўшчыкі, і агнявыя верталёты выканалі 53 вылеты. На пачатак 2000 г. ад пачатку вайны загінулі 275 расійскіх салдат.
9 студзеня атачыла расійскі штаб у Аргуне. Расійская авіяцыя ажыццявіла 80 бамбардзіровак у гарах. У выніку нападу расійскіх 160-га палка і (пас., Выбаргскі раён, Ленінградская вобласць) на сяло Дуба-Юрт (Шалінскі раён) страты расійскага войска дасягнулі 465 чалавек забітымі. 10 студзеня чачэнскае войска атачыла Шалі, уступіла ў Гудэрмес і працягвала баі за Ачхой-Мартан, Грозны і Урус-Мартан, забіўшы за дзень 28 расійскіх салдат. 12 студзеня кіраўнік расійскага войска на Паўночным Каўказе генерал (нар. 1946; г.п. Коханава, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) абвясціў аб накіраванні ўсіх чачэнскіх мужчын ва ўзросце ад 10 да 60 гадоў у канцэнтрацыйныя лагеры. На 16 студзеня расійскае войска страціла 741 жаўнера забітымі. 24 студзеня выкрылася згвалтаванне расійскімі салдатамі чачэнскіх жанчын у Алхан-Юрце, Грозным і Шалі. Ад пачатку вайны загінулі звыш 10 тыс. жыхароў і 900 расійскіх салдат, у тым ліку 529 ад пачатку месяца. 25 студзеня лік забітых расійскіх ваенных дасягнуў 1055, чачэнскіх — 400.
Штурм Грознага
26 снежня 1999 г. расійскае войска пачало ўварванне ў сталіцу з 4 бакоў, страціўшы 4 салдат. На 2 студзеня 2000 г. за тыдзень штурму з Грознага ў шпіталь Маздоку (Паўночная Асеція) паступілі каля 200 цяжка параненых расійскіх салдат. 3 студзеня чачэнскае войска выбіла расійскіх захопнікаў з заходняй часткі горада і адваявала Алхан-Юрт. 5 студзеня чачэнскае войска вызваліла ўсходняе прадмесце Ханкала. На паўднёвым захадзе сталіцы паланілі 60 расійскіх салдат. 6 студзеня чачэнскае войска прарвала расійскую аблогу на поўдні Грознага, утварыўшы калідор для выхаду ў горы. 9 студзеня расійскае войска забіла ракетным ударам па галоўнай плошчы сталіцы 240 чалавек, якія сабраліся для атрымання грашовай дапамогі ў Рамадан.
18 студзеня расійскае войска аднавіла наступ з поўначы, захаду і ўсходу, у ходзе якога загінуў начальнік аддзела баявой падрыхтоўкі 58-й расійскай арміі. 22-23 студзеня расійскае войска страціла 30 салдат забітымі. На 25 студзеня ад расійскіх бомбаў на ўсходзе сталіцы загінулі 3,5 тыс. чалавек. 30 студзеня чачэнскае войска забіла 50 расійскіх салдат у цэнтры Грознага. 31 студзеня расійскае войска забіла 9 чачэнскіх салдат і мера Грознага. 1 лютага загінулі кіраўнік штаба абароны Грознага і генерал Хункарпаша Ісрапілаў. Баі ў Грозным працягваліся да 2 лютага.
Баі ў гарах
Пасля заканчэння баёў за Грозны пачалося заваёўванне рускімі гор. Чачэнцы яшчэ не былі выбіты з Шатоя і Ведзено. Рускія гэта ўчынілі ў лютым 2000 года. Пасля гэтага, 29 лютага 2000 года расійскія ваенныя абвясцілі аб заканчэнні вайны. Неўзабаве чачэнскія войскі нанеслі шэраг удараў, якія сведчылі аб здольнасці да супраціву, нягледзячы на шэраг паражэнняў чачэнцаў (баі за Улус-Керт, Камсамольскае і да т. п.). Але з цягам часу адкрытыя баі сціхаюць. Чачэнцы ўсё больш пачынаюць займацца падрывамі і выбухамі на дарогах, дзяржаўных устаноў. Шэраг чачэнскіх сепаратыстаў, шукаючы ратунку, збягаюць у Грузію. Рускія патрабуюць ад уладаў Грузіі іх выдаць. З-за гэтага ціску чачэнскія ваенныя прарываюцца з баямі ў Чачню. Да 2009 года баявыя дзеянні паступова ў Чачні сціхаюць.
Апоўначы 16 красавіка 2009 года расійскі ўрад скасаваў на тэрыторыі Чачні надзвычайнае становішча, накіраванае супраць спробаў аднаўлення незалежнасці Ічкерыі
Расненскі сельсавет (Дрыбінскі раён)
Расненскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці з цэнтрам у аграгарадку Расне. Кіраўнік — Цімафей Уладзіміравіч Марціновіч.
Гісторыя
8 ліпеня 1931 года, пасля ліквідацыі Расненскага раёна, сельсавет быў перададзены Мсціслаўскаму раёну, 12 лютага 1935 г. — Дрыбінскаму. У 1939 годзе да Расненскага сельсавета былі далучаны населеныя пункты скасаванага Заходскага сельсавета. 16 верасня 1959 года Расненскі сельсавет ізноў быў далучаны да Мсціслаўскага раёна, але ўжо 14 кастрычніка таго ж года быў перададзены Горацкаму. Пасля аднаўлення Дрыбінскага раёна ў 1989 годзе, Расненскі сельсавет вярнуўся ў яго склад.
Геаграфія
Агульная плошча сельсавета налічвае 12080 гектар ці 15% ад плошчы раёна. Землі ляснога фонду складаюць 3220 га (26,6%), сельскагаспадарчыя ўгоддзі — 6730 га (55,7%), землі, якія знаходзяцца ў валоданні сельсавета — 657,3 га (5,4%).
Станам на 1 студзеня 1947 года, у сельсавеце было 14 населеных пунктаў, на 1 студзеня 1986 года — 22. На цяперашні дзень у склад Расненскага сельсавета ўваходзяць 19 вёсак і 1 аграгарадок (Расна).
Насельніцтва
У 1999 годзе на тэрыторыі сельсавета пражывалі 1979 чалавек, у 2009 годзе — 1461 (93,6% беларусаў, 5% рускіх, 0,8% украінцаў). Па звестках 2018 года, налічвалася 1345 жыхароў, было зарэгістравана 598 домаўладанняў. 57% жыхароў сельсавета складаюць людзі працаздольнага ўзросту, 29% з’яўляюцца пенсіянерамі, 14,3% — дзецьмі. У 2018 годзе было 66 незанятых у эканоміцы чалавек.
Галоўным сельскагаспадарчым прадпрыемствам на тэрыторыі Расненскага сельсавета з’яўляецца «Саўгас імя Кірава». Адукацыю забяспечваюць Расненская сярэдняя школа, пры якой маецца гісторыка-этнаграфічны музей і Расненская дапаможная школа-інтэрнат. Маюцца 5 дамоў сацыяльных паслуг.
Міхаіл VII Дука
Міхаіл VII Дука (1050— каля 1090), па мянушцы «Парапінак», — візантыйскі імператар (1071—1078), падчас кіравання якога значнай часткай візантыйскай Анатоліі авалодалі туркі-сельджукі.
Біяграфія
Сын Канстанціна X і Еўдакіі Макрэмбалітысы. У гады маленства насіў тытул імператара разам з братамі Андронікам і Канстанцінам. Выхаваннем яго займаўся вучоны гісторык Міхаіл Псел. Каранаваны быў у 20 гадоў, адразу пасля разгрому імператарскай арміі пры Манцыкерце, падчас якога трапіў у палон яго айчым-суправіцель, Раман IV Дыяген.
Раман Дыяген, які вызваліўся з палону і спрабаваў вярнуць прастол, вымушаны быў адмовіцца ад прастола і абяцаў пастрыгчыся, за што атрымаў гарантыю асабістай бяспекі; тым не менш, яго асляпілі, але ён атрымаў пры гэтым шмат ран і неўзабаве памёр.
Міхаіл VII прысвячаў свой час вывучэнню рыторыкі і пісанню вершаў, кіраванне ж знаходзілася ў руках яго саветнікаў, уплыву якіх ён цалкам падпарадкоўваўся.
У Азіі справы імперыі ішлі ўсё горш і горш; сельджукі дапамаглі імператару супраць прэтэндэнта на прастол Іаана Дукі, але атрымалі за гэта частку Малой Азіі. Новае паўстанне падняў Нікіфар Врыеній Старэйшы, які быў абвешчаны імператарам і ў 1077 годзе ўвайшоў у Адрыянопаль, а брат яго Іаан падышоў да самага Канстанцінопаля, але вымушаны быў адступіць.
Пакуль справы Нікіфара Врыенія прымалі неспрыяльны для яго абарот, Міхаілу прыходзілася лічыцца з іншым мецяжом, які ўзнік на ўсходзе; там імператарам быў абвешчаны Нікіфар Ватаніят. За яго была моцная партыя і ў сталіцы, якая складалася з незадаволеных адыманнем царкоўнай маёмасцей духоўных і шматлікіх знатных свецкіх твараў. Нікіфару сімпатызавала, відаць, нават частка радні Міхаіла.
У сакавіку 1078 года Нікіфар Ватаніят падступіў да Нікеі, а 25 чысла гэтага месяца шматлікія духоўныя і сенатары абвясцілі яго ў Канстанцінопалі імператарам. 31 сакавіка мяцежнікі занялі палац; Міхаіла сілком пастрыглі ў манахі і адправілі ў Студыйскі манастыр, дзе ён праз некаторы час быў пасвечаны ў эфескія мітрапаліты.
Сям’я
Жонкай Міхаіла стала дачка грузінскага цара Баграта IV Марыя, ад якой у яго быў адзіны сын.
Неркін Сус
Неркін Сус (Ներքին Սուս) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Тазакенд (Лачын)
Тазакенд (Təzəkənd) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Нарашэнік (арм.: Նորաշենիկ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Канал Іосіфа
Бахр-Юсуф (بحر يوسف «канал Іосіфа») — старажытны канал, які злучае Ніл з Мерыдавым возерам у Фаюмскім аазісе Егіпта. Выкапаны па загадзе фараона Аменемхета IV на месцы аднаго з малых прытокаў Ніла. У перыяд Новага царства канал меў пяць метраў у глыбіню і дзве дамбы, якія рэгулявалі вадасцёк. Высах разам з Мерыдавым возерам у часы Пталамеяў, але быў адноўлены арабамі, якія лічылі, што яго пабудаваў біблейскі патрыярх Іосіф. На заходнім беразе канала стаяў горад Аксірынх.
Чаплынка
Чаплынка (Чапли́нка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чаплынскім раёне Херсонскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Такую ж назву мае адзін з трох пунктаў пропуску праз адміністратыўную мяжу з Крымам, размешчаны ў Чаплынскім раёне недалёка ад пасёлка.
Вальдэмар Карлавіч Розэнбергер
Вальдэмар (Уладзімір) Карлавіч Розэнбергер (Владимир Карлович Розенбергер;  — ) — інжынер з Санкт-Пецярбурга, з 1892 года дырэктар Акадэміі Валапюка.
Пад кіраўніцтвам Розэнбергера акадэмія занялася рэформамі мовы і ў 1902 годзе прапанавала рэфармаваны праект, які пазней стаў штучнай мовай нэўтраль.
Эдгар дэ Валь успамінае пра кантакты з Розэнбергерам у сваіх Interlingvistik reminiscenties (Інтэрлінгвістычных мемуарах) гаворачы, што «sr Rosenberger self… ne esset grand majstro en tiu arto [валоданне валапюкам]»; аб гэтым ён піша як пра доказ цяжкасці валапюка.
Аношкі (Нясвіжскі раён)
Ано́шкі (, Аношки) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Гусакі (Нясвіжскі раён)
Гусакі́ (, Гусаки) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Наддніпранскэ
Наддніпранскэ (Наддніпрянське) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дніпроўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Херсонскаму гарсавету. Паселішча ўіварылася ў 1966 г. разам з Інстытутам арашанага земляробства Нацыянальнай акадэміі аграрных навук Украіны. У пасёлку ёсць дэндралагічны парк.
Мішні (Лачын)
Мішні (Mişni) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
Мханц
Мханц (Մխանց), Муганлы (Muğanlı) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Канстанцін X Дука
Канстанцін браў удзел у паўстанні Ісака Камніна (валадарыў 1057—1059) супраць Міхаіла VI, за што быў узведзены Ісакам у ганаровы сан «кесара», але хутка склаў з сябе гэта званне і адправіўся на службу ў адну з усходніх правінцый. Канстанцін вярнуўся адтуль у Канстанцінопаль у 1059 годзе, калі групе прыдворных і вышэйшага духавенства, на чале са знакамітым навуковым і дзяржаўным дзеячам Міхаілам Пселам, удалося, у выніку складанай, майстэрскі сплеценай інтрыгі, пераканаць Ісака пастрыгчыся ў манахі і прызначыць сваім пераемнікам Канстанціна.
Патрапіўшы на прастол стараннямі партыі, апазіцыйнай Ісаку, які строга пераследваў незаконныя захопы арыстакратыі і духавенства, адбіраў свецкія і царкоўныя маёмасці, скарачаў жалаванне чыноўнікам і абапіраўся галоўным чынам на войска, — Канстанцін, які імкнуўся толькі да ўзбагачэння фіску, ўзмацняў падатковы цяжар і праяўляў недарэчную ашчаднасць у ваенных выдатках, быў дрэнным імператарам: ён не сумеў аказаць належнага супраціўлення ні сельджукскім туркам, якія рабавалі Усход Малой Азіі, ні узам, якія пераходзілі Дунай і спусташалі Балканскі паўвостраў.
Неўтраль
Неўтраль (неўтрал, ідыём-неўтраль) - штучная мова прапанаваная ў 1902 годзе групай аўтараў, былых валапюкістаў (якіх нават называлі "рэнэгатамі валапюка"), пад кіраўніцтвам Вальдэмара Розэнбергера. Неўтраль быў створаны на аснове валапюка, але іх структура і слоўнікі вельмі адрозніваюцца. Неўтраль з'яўляецца цалкам апастэрыёрнай мовай. Праект мовы пачала распрацоўваць у 1898 годзе Акадэмія Валапюка. Новы дырэктар акадэміі пецярбургскі інжынер Вальдэмар Розэнбергер, прапанаваў поўны перагляд валапюка і распрацоўку новай мовы. Ён разаслаў акадэмікам цыркуляры з прапановай рэгулярнай сістэмы апастэрыёрнай мовы "Ідыём Неўтраль". Пасля прэзідэнт даслаў праект зменаў акадэмікам, якія маглі галасаваць па ім. Пасля таго як замест Розэнбергера прэзідэнтам акадэміі стаў іншы чалавек, праца над мовай была працягнута. слоўнікі мовы былі выдадзены на англійскай, нямецкай і нідэрландскай мовах. База нэўтраля прынцыпова адрозніваецца ад структуры валапюка. Граматыка падначальваецца слоўніку, які створаны на аснове найбольш інтэрнацыянальных формах моўных элементаў. Слоўнік валапюка быў заменены новым, які меў шмат слоў з лацінскай мовы. Новая мова захавала з валапюка толькі простую граматыку і аглютынацыйную структуру словаўтварэння, адаптаваную да традыцый еўрапейцаў. Так былі захаваныя правілы адсутнасці выключэнняў, фанетычная арфаграфія, нязменнасць каранёў слоў і граматычных элементаў, словаўтварэнне пры дапамозе афіксаў. Эсперанта вельмі паўплывала на апошнія версіі Нэўтраля, бо шмат хто з нэўтралістаў спадзяваўся аб'яднаць гэтыя мовы. Нэўтраль не здолеў атрымаць нават аднаго працэнта той папулярнасці, якую меў у свой час валапюк. Рэгулюючы развіццё мовы абмежаваным калектывам, Акадэмія абмежавала магчымасць нармальнага свабоднага развіцця, вызначанай шкалой развіцця і патрэбамі выкарыстання, як вынік, мова залежала ад аўтараў. У выніку, кола тых, хто карыстаўся мовай было абмежавана толькі акадэмікамі, гэта значыць тымі, хто стварыў мову. Гэта няўдача была выклікана яшчэ і тым, што тыя людзі, якія мелі цікаўнасць да ідэі міжнароднай дапаможнай мовы, ужо далучыліся да эсперанта. Пасля, з-за ўплыву дэ Валя, нешматлікія прыхільнікі нэўтраля, якія не далучыліся да эсперанта ці іда перайшлі да акцыдэнталя і інтэрлінгвы. Існавалі шматлікія прапановы рэформ нэўтраля. У 1907 годзе Розэнбергер пры дапамозе дэ Валя, правялі рэформу мовы, якая аддалілася ад валапюка і наблізілася да французскай мовы.
Спасылкі
Граматыка нэўтраля
Міхаіл Фёдаравіч Меражынскі
Міхаіл Фёдаравіч Меражы́нскі (Михаил Фёдорович Мережинский;,  — ) — вучоны ў галіне біяхіміі. Доктар біялагічных навук (1942), прафесар (1942).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Бахчысараі. Працаваў на станцыі Слабодка Паўднёва-Заходняй чыгункі, у 1923—1925 гадах вучыўся на рабфаку Адэскага медыцынскага інстытута. Скончыў Адэскі медыцынскі інстытут у 1930 годзе, у 1930—1933 гадах у аспірантуры пры пры кафедры біяхіміі ў ім, у 1933—1934 гадах — асістэнт. У 1934—1937 гадах аспірант Інстытута біялагічнай хіміі Акадэміі навук Украінскай ССР, у 1937—1938 гадах — старшы навуковы супрацоўнік. У 1938—1944 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры біяхіміі Пермскага медыцынскага інстытута, у 1944—1945 гадах — дырэктара Інстытута харчавання Акадэміі медыцынскіх навук СССР, у 1945—1950 гадах — загадчыка кафедры біяхіміі Казанскага медыцынскага інстытута.
З 1950 года М. Ф. Меражынскі ў Мінскім медыцынскім інстытуце — загадчык кафедры біяхіміі і адначасова (у 1963—1966 гадах) прарэктар па навуковай рабоце.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па акісляльна-аднаўленчых працэсах пры авітамінозах, абмене рэчываў пры інсулінатэрапіі, метабалічных парушэннях пры траўмах, парушэннях абмену рэчываў пры ненармальным харчаванні, ролі гармонаў і вітамінаў у забяспечванні біялагічнай аховы арганізма, біяхімічным стане клетачных і субклетачных мембран пры захворваннях.
Некаторыя працы:
Долкінды
До́лкінды (, Долкинды) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Муш (Кашатаг)
Муш (Մուշ), Меліклі (Melikli) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Спас Уседзяржыцель
Спас Уседзяржыцель, або Пантакратар (ад παντοκράτωρ — усяўладны, усёмагутны) — цэнтральны вобраз у іканаграфіі Хрыста, які ўяўляе Яго як Нябеснага Цара і Суддзю. Уседзяржыцелем Гасподзь шматкроць называецца ў Старым і Новым Запаветах. Збавіцель можа адлюстроўвацца ў рост, седзячы на троне, па пояс, або пагрудны. У левай руцэ скрутак або Евангелле, правая звычайна ў дабраслаўляючым жэсце.
Паходжанне і значэнне назвы
Эпітэт «Уседзяржыцель», напісаны побач з імем Ісуса Хрыста, выказвае, апроч іншага, дагмат Богаўцелаўлення: тытул Уседзяржыцеля ставіцца ў поўнай меры і да Боскай, і да чалавечай прыроды Збавіцеля. З'яўляецца складнікам грэчаскіх слоў παν — усе, і κρατος — сіла. Эпітэт часцей за ўсё разумеецца пад сэнсам усемагутнасці, гэта значыць, магчымасці стварыць абсалютна ўсё, што з'яўляецца адной з прэрагатыў Бога. Іншымі словамі, менш літаратурным перакладам слова παντοκρατωρ будзе словазлучэнне «Уладар усяго», «Кіраўнік свету».
Найменне неаднакроць сустракаецца ў Старым Запавеце: «Госпадзе Уседзяржыцель, Божа Ізраіля!», «Цар усемагутны, найвысокі, Бог Уседзяржыцель», «ва ўладзе Госпада ўседзяржыцеля вароты смерці».
У раннехрысціянскай традыцыі, у Новым Запавеце імя «Усеўладны» паказвае на Хрыста Другога прышэсця: так, апостал Павел ў 2-м пасланні да Карынцянаў піша: «І буду вам Айцом, і вы будзеце Маімі сынамі і дачкамі, кажа Гасподзь Уседзяржыцель». Двойчы гэтае імя выкарыстоўвае ў Адкрыцці Ян Багаслоў: «Я ёсць Альфа і Амега, пачатак і канец, кажа Гасподзь, Які ёсць, і быў, і прыйдзе, Уседзяржыцель», «Свят, свят, свят Гасподзь Бог Уседзяржыцель, які быў, ёсць і будзе».
Жанкавічы
Жа́нкавічы (, Жанковичи) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Юрый Кох
Юрый Кох (Jurij Koch, 15 верасня 1936, Гуркі, Лужыца, Германія) — лужыцкі пісьменнік, журналіст, драматург і перакладчык, які піша на верхнялужыцкай, ніжнялужыцкай і нямецкай мовах. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага.
Верш «Вечар у аўтамабілі» пераклаў на беларускую мову Ніл Гілевіч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў рабочай сям’і. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі ў Кроствіцы, Баўтцэне і Котбусе навучаўся з 1956 па 1960 год на факультэце журналістыкі ва ўніверсітэце імя Карла Маркса ў Лейпцыгу. З 1961 па 1966 год быў аспірантам на факультэце тэатральнага мастацтва Лейпцыгскага ўніверсітэта. Працаваў рэдактарам і журналістам на радыё. З 1976 года з’яўляецца пазаштатным журналістам.
Займаецца перакладамі.
У 1974 годзе быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.
Мерыдава возера
Мерыдава возера (старажытнаегіпецкае Мі-ур, або Мер-ур, Карун) — салёнае возера ў Егіпце, на тэрыторыі Фаюмскага аазіса. Плошча складае каля 233 км². Знаходзіцца на ўзроўні 43 м ніжэй узроўню мора. Сучаснае возера Карун з'яўляецца рэшткай буйнога возера, якое размяшчалася на гэтым жа месцы і мела плошчу ад 1270 да 1700 км². Першапачаткова гэта была вялізарная водная прастора, якая паступова высыхала па дагэтуль невядомых прычынах (магчымы геалагічны абвал, інфільтрацыя, моцнае выпарэнне з-за пацяплення клімату і г.д.).
Гісторыя аазіса Эль-Фаюм (копц. Fa-Youm — возера, мора) непарыўна звязана з гэтым возерам, бо на яго берагах у вялікай колькасці вадзіліся кракадзілы, а жыхары абагаўлялі іх, таму грэкі назвалі горад, які знаходзіўся тут, Кракадзілопалем (сучасны Медынет-Эль-Фаюм). Ужо ў перыяд Старога царства Мерыдава возера, быўшы прэснаводным, выкарыстоўвалася ў мэтах ірыгацыі, але ўжо ў тыя часы ўзровень вады панізіўся настолькі, што Аменемхет I (XII дынастыя) правёў ірыгацыйна-дрэнажныя працы, у выніку якіх вада паднялася да цяперашняга ўзроўню. Пры фараоне Аменемхеце III частку возера асушылі, і яно было пераўтворана ў штучны вадаём, злучаны з Нілам каналам Іосіфа (сярэдзіна XIX стагоддзя да н.э.).
У 50-х гг. XX ст. была прадпрынята спроба аднаўлення возера, аднак у пустыні не ўдалося адваяваць калісьці ўрадлівыя землі. Колькасць солі, якая моцна вагаецца ў розных месцах, робіць ваду непрыдатнай для паліву. Па меры набліжэння да возера пышная расліннасць саступае месца пустэчы, а паўночны бераг уяўляе сабой пустыню. На берагах шмат птушак, непадалёк размешчана стаянка бедуінаў.
Дарога спецый
Дарога спецый — сухапутная частка аднаго з найстаражытных гандлёвых маршрутаў на зямлі, які злучаў Індыю, Астравы Спецый і Усходнюю Афрыку з краінамі Міжземнамор'я. Пачынаўся ад портаў Аравійскага і Чырвонага мораў, дзе тавары перагружаліся на караваны, якія ішлі праз Петру да ўзбярэжжа Міжземнага мора. Для палягчэння гандлю, царыцай Хатшэпсут, фараонамі Сенусертам III і Нехо I, а таксама царом Дарыем I прадпрымаліся спробы пракапаць Суэцкі канал.
У часы цара Саламона сухапутная частка дарогі спецый выходзіла да ўзбярэжжа Эйлацкага заліва ў раёне горада Эцыён-Гевер. Па гэтым шляху дастаўлялі не толькі спецыі з Астравоў Спецый (карыца, імбір, перац) з Індыі, але і каштоўныя пароды дрэва і слановую косць з Усходняй Афрыкі, шоўк з Кітая, золата, срэбра, каштоўныя камяні.
У залежнасці ад ваенна-палітычнага становішча, асобныя ўчасткі дарогі спецый, як і любога іншага гандлёвага маршруту, маглі ссоўвацца ў бок больш бяспечных раёнаў. Так напрыклад, у часы цара Ірада асноўным портам для гандлю спецыямі на гэтым маршруце на беразе Міжземнага мора была Кейсарыя, а падчас крыжовых паходаў, караваны з Петры, абыходзячы раён канфлікту, ішлі на поўдзень, выходзячы да Міжземнага мора ў раёне Эль-Арыша, але ніколі гэты гандаль не перарываўся. Мусульманскае панаванне над маршрутам гандлю спецыямі вымусіла еўрапейцаў шукаць абыходныя шляхі, што, у канчатковым выніку, прывяло да эпохі вялікіх геаграфічных адкрыццяў.
Адам Брэменскі
Адам Брэменскі (Adam von Bremen; памёр пасля 1081 года) — паўночнагерманскі храніст, канонік і схаластык, ці Magister scholarum.
Яго сачыненне «Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum» («Дзеянні біскупаў Гамбургскай царквы», каля 1075 года, у 4 кнігах, на лацінскай мове) — гісторыя Гамбургскага архібіскупства з яго заснавання да смерці архібіскупа Адальберта (1072 г.) — напісана па старажытных рукапісах і ўключае каштоўныя дакументы для гісторыі паўночна і паўночна-славянскіх народаў. Частка звестак набыта ім падчас місіі ў Данію з вуснаў дацкага караля Свена II Эстрыдсена. Сачыненне, прысвечанае архібіскупу Лімару (1072—1101 гг.), важнае, як адзіная падрабязная крыніца гісторыі паўночных народаў таго часу, адрозніваецца дакладнасцю сваіх звестак і ясным выкладам з удалым перайманнем стыля старажытных пісьменнікаў, галоўным чынам Салюстыя. Трэцяя кніга — гісторыя архібіскупа Адальберта, 4-е сачыненне, «Descriptio insularum aquilonis», напоўнена важнымі геаграфічнымі і этнаграфічнымі апісаннямі скандынаўскіх і балтыйскіх земляў. З усіх шматлікіх выданняў найбольш часта ўжываецца Лапенберга, «Monumenta Germaniae historica» (Scriptores, 7 т., 2-е выд., Ганов., 1876 г.). Гэтым выданнем скарыстаўся Лаўрэнт для перакладу на нямецкую мову (Берл., 1850 г.).
Чацвёртая кніга, Descriptio insularum Aquilonis, завершаная прыкладна да 1075 года, прысвечана геаграфіі, народам і звычаям Скандынавіі, роўна як і апошнім весткам пра поспехі там хрысціянскіх місіянераў. Адам падтрымліваў зварот паўночнікаў. Скандынавія зусім нядаўна была адкрыта місіянерамі, і таму, паколькі чацвёртая кніга была, магчыма, створана, каб натхняць і накіроўваць будучых місіянераў, яе дэталёвыя апісанні робяць яе адной з найважнейшых крыніц пра дахрысціянскую Скандынавію. Гэта таксама першае ў Еўропе сачыненне (глава 38), у якім згадваецца востраў Вінланд, зямля, якая шматлікімі стагоддзямі пазней будзе вызначана як, верагодна, Ньюфаўндленд, Канада.
Спасылкі
Адам Бременский. Деяния архиепископов гамбургской церкви / Латиноязычные источники по истории Древней Руси. Германия IX-первая половина XII вв. М.-Л. 1989:
Мараджур
Мараджур (Մորաջուր), Малабурхан (Mollabürhan) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Рамон Пінейра Лопес
Рамон Пінейра Лопес (Ланкара,  — Сант’яга-дэ-Кампастэла, ) — іспанскі палітык і інтэлектуал, які вёў дзейнасць у Галісіі. Быў ганараваны прэміяй у Дзень галісійскай літаратуры за 2009 год. Быў заключаны ў турму паміж 1946 і 1949 гадамі.
Як інтэлектуал, быў адным з заснавальнікаў і першых кіраўнікоў Галактыкі і выдавец часопіса Грааля.
Біяграфія
Вучыўся ў сярэдняй школе ў Луга, дзе ён далучыўся да моладзі ў партыі Galeguista, прыняў удзел у абласным камітэце, які працаваў на рэферэндуме аб Статуце Аўтаноміі Галісіі 1936 года.
Пасля грамадзянскай вайны ў Іспаніі (у якім ён павінен быў далучыцца да мяцежнага боку, каб пазбегнуць рэпрэсій), ён вывучаў філасофію і пісьмо ў Сант’яга-дэ-Кампастэла.
Кракадзілопаль
Кракадзілопаль (Κροκοδείλων πόλις — «горад гадаў») — грэчаская назва старажытнаегіпецкага горада Шэдыт, размешчанага на беразе Мерыдава возера ў Фаюмскім аазісе. У наш час на яго месцы размяшчаецца горад Кіман-Фарыс.
Шэдыт быў культавым цэнтрам Себека — бога з галавой кракадзіла. У вялікім храме ў выглядзе лабірынта, які быў апісаны Герадотам, жрацы трымалі зямное ўвасабленне Себека — свяшчэннага кракадзіла, прыбранага золатам і алмазамі. Пасля смерці свяшчэнных кракадзілаў муміфікавалі, падобна жрацам і фараонам. У адным толькі Кім-эль-Брэйгат археолагі выявілі пахаванні з дзвюма тысячамі кракадзілавых мумій, не лічачы розных пахавальных прыстасаванняў, напрыклад, адмысловых насілак для кракадзілаў.
Пталамей II Філадэльф пераназваў Кракадзілопаль у Арсіною ў гонар Арсіноі II, сваёй сястры і жонкі. З распаўсюджваннем хрысціянства ў Арсіноі была заснавана копцкая епіскапія. Пра ранняе развіццё хрысціянства сведчаць познеантычныя папірусы, у вялікай колькасці выяўленыя ў акрузе ў 1877—1878 гг.
Бозлу
Бозлу (Bozlu) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Машатаг (арм.: Մոշաթաղ), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Марцыян Уладзіслававіч Гедройц
Марцыян Уладзіслававіч Гедройц (?—) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Прадстаўнік княскага роду Гедройцаў, сын Уладзіслава Пятровіча. Падстолі полацкі з 1613, віленскі падсудак з 1634, суддзя земскі з 1647. У 1625 годзе ўдзельнічаў у ваенных дзеяннях у Інфлянтах. Маршалак Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1634 годзе.
Быў электарам Уладзіслава IV Вазы з Полацкага ваяводства ў 1632 годзе.
Вызнаваў кальвінізм.
Ніўкі (станцыя метро)
Ніўкі (Ни́вки, ) — 13-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, размешчаная на Святошынска-Броварскай лініі паміж станцыямі «Святошын» і «Берасцейская».
Гісторыя
Адкрыта 5 лістапада 1971 года. Назва станцыі выбрана згодна з яе размяшчэнню ў гістарычнай мясцовасці Ніўкі.
Апісанне
Станцыя дробнага залажэння, тыпавога праекта з зборных жалезабетонных элементаў, калонная. Мае падземную залу з пасадачнай платформай астраўнога тыпу. Скляпенні залы абапіраюцца на два рады калон. Шляхавыя сцены і калоны абліцаваныя керамічнай кафлянай пліткай. Зала станцыі з двух бакоў злучана ўсходамі з падземнымі вестыбюля, якія выходзяць у падземныя пераходы на вуліцу Шчэрбакоўскага і праспекта Перамогі. Наземныя вестыбюлі адсутнічаюць.
Абсталяванне
Сцены і калоны станцыі абліцаваныя вялікаразмернай абліцавальнай пліткай у сіне-зялёнай гаме, ўпрыгожаны раслінным арнаментам, што абумоўлена блізкасцю станцыі да Сырецкага лесопарку. Дзверы на шляхавых сценах аформленыя керамічнымі талеркамі з выявамі на заалагічнай тэматыку.
Размяшчэнне
Станцыя «Ніўкі» з'яўляецца буйным перасадачны вузлом, выконваючы стыкоўку з наземным транспартам, які ідзе на масівы Ніўкі, Вінаградар, Пушча-Вадзіцу і іншыя. Побач са станцыяй размешчаны парк «Ніўкі» і Дубовы гай.
Рэжым працы
Адкрыццё - 5:38, закрыццё - 00:10.
Адпраўленне першага цягніка ў накірунку:
Адпраўленне апошняга цягніка ў накірунку:
Казлы (Нясвіжскі раён)
Казлы́ (, Козлы) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 14 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Нясвіж, за 126 км ад Мінска, за 10 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Хвоева.
Лукаш Іванавіч Мамоніч
Лукаш Мамоніч (?—)  — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Прадстаўнік беларускага купецкага роду Мамонічаў, сын Івана. Меў братоў Багдана і Кузьму, якія займаліся выдавецкай дзейнасцю. У 1582 годзе Лука Мамоніч атрымаў прывілей на войтаўства.
Стараста дзісенскі, з 20 снежня 1585 года скарбны гаспадарскі. Меў некалькі маёнткаў. Фінансаваў друкарню і дастаўляў для яе паперу з уласнай паперні ў маёнтку Павільня. Належаў да праваслаўнага брацтва Св. Тройцы, пасля прыхільнік уніі.
Маргарыта Шатландская
Святая Маргары́та Шатла́ндская (каля 1045, Венгрыя —, ) — жонка шатландскага караля Малькальма III, маці каралёў Аляксандра і Давіда, а таксама Мацільды Шатландскай, бабуля англійскай «імператрыцы» Мацільды. У 1250 г. Папа Інакенцій IV прылічыў яе да ліку святых. Яна стала першай шатландскай святой; наступны за ёй шатландзец быў кананізаваны толькі ў 1976 годзе.
Бацькі Маргарыты Шатландскай — перадапошні прадстаўнік старажытнай Уэсэкскай дынастыі англійскіх каралёў, Эдуард, і яго жонка Агата, з якой ён ажаніўся падчас падарожжаў па Усходняй Еўропе. Гісторыкі сур’езна абмяркоўваюць верагоднасць таго, што бацькам Агаты (Агафіі) быў Яраслаў Мудры і Св. Маргарыта, такім чынам, даводзілася яму ўнучкай. Дзяцінства правяла з бацькамі і братам Эдгарам пры двары венгерскага караля Андраша і Анастасіі Яраслаўны.
Пасля вяртання да двара Эдуарда Спаведніка бацька Маргарыты быў адхілены ад пераходу ў спадчыну прастола Гаральдам, а пасля ўварвання нарманаў яго шанцы на прастол і зусім сышлі на нішто. Сямейства схавалася ў Шатландыі, дзе Маргарыта разам з сястрой Крысцінай, мабыць, рыхтавалася прысвяціць сябе манаскаму жыццю. Крысціна стала абатысай у Гэмпшыры, а Маргарыту чакала іншая доля — каля 1069 года яна абвянчалася ў Данфермлінскім абацтве з шатландскім каралём-удаўцом Малькальмам. У іх было не меней васьмі дзяцей.
У якасці каралевы Маргарыта была заступніцай царквы і манахаў; менавіта яна запрасіла ў Шатландыю бенедыкцінцаў. З яе дзейнасцю звязана пранікненне на паўночную ўскраіну Еўропы рыцарскай англа-французскай культуры. Сваім сынам яна давала кніжныя імёны, зусім не ўласцівыя для гэтых месцаў, — Давід і Аляксандр. Пахавана была каля мужа ў Данфермлінскім абацтве, хоць яе імя носіць найстаражытны будынак Эдынбурга, капліца каралеўскага замка (у рэчаіснасці пабудаваная яе сынам Давідам).
Паколькі яе брат Эдгар і сястра Крысціна памерлі халастымі, менавіта дзеці Маргарыты разглядаліся як патэнцыйныя спадчыннікі англійскай кароны тымі, хто не прызнаваў законнасці захопу ўлады Вільгельмам Заваёўнікам. Таму спадчыннік Вільгельма, кароль Генрых Баклерк, абраў у жонкі яе дачку Мацільду. У жылах іх нашчадкаў, такім чынам, злілася кроў Вільгельма Заваёўніка з крывёй Альфрэда Вялікага.
Каменка (Нясвіжскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.
Гардыян II
Марк Антоній Гардыян Семпраніян Раман Афрыкан (Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus), больш вядомы ў рымскай гістарыяграфіі як Гардыян II, — рымскі імператар у 238 годзе.
Знаходзячыся на пасадзе легата пры сваім састарэлым бацьку, праконсуле Афрыкі, Гардыян II быў абвешчаны імператарам у 238 годзе разам з ім у выніку паўстання мясцовага насельніцтва супраць Максіміна Фракійца. Хоць Гардыяна II цёпла прынялі ў Карфагене, кіраваў ён вельмі недоўгачасовы час. Праз тры тыдні з моманту абвяшчэння імператарам імператар быў забіты ля меж Карфагена падчас няўдалай спробы абараніць горад ад верных Максіміну ваярскіх падраздзяленняў.