cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генадзь Уладзіміравіч Мушперт
Творчасць
Сярод пастановак: у тэатры імя Я. Коласа — «Адпачынак пасля ранення» паводле В. Кандрацьева (1982), «Каманда» С. Злотнікава (1983), «Чужы» Л. Ніканенкі (1984), «Маскоўскія канікулы» А. Кузняцова (1985); у Гродзенскім тэатры — «Дацкая гісторыя» А. Шапіры паводде Х. К. Андэрсена, «Дарагая Памэла», «Гуляем у Маршака» паводле твораў С. Маршака (усе 1994), «Камедыя пра нешчаслівага селяніна, яго жонку Маланку, жыда Давіда і Чорта, які страціў сэнс існавання» У. Рудава паводле К. Марашэўскага і Ф. Аляхновіча, «Аднойчы ў Канзасе» С. Дзмітрыева, «Чатыры навелы пра каханне» Р. Горына, Л. Петрушэўскай, С. Злотнікава і В. Распуціна, «Папялушка» Я. Шварца (усе 1995), «У наступным годзе, у той жа час…» (1996), «Кантракт» Ф. Вебера, «Разбойнік» К. Чапека (абедзве 1997), «Кароль, дама, валет…» паводле У. Набокава (1998), «» У. Тэкерэя (1999), «Татуіраваная ружа» Т. Уільямса (2000). Аўтар, акцёр і рок-спявак спектакля «Рок-канцэрт з Рыгорам Горыным» паводле Р. Горына (2001).
Марына Міхайлаўна Новік
Марына Міхайлаўна Новік (, Жодзіна) — беларуская лёгкаатлетка (кіданне кап'я).
Удзельніца Алімпіяды 2008. Шматразовая чэмпіёнка Беларусі.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі кіданне кап'я.
Сенарыёла
Сенарыёла (Sennariolo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арыстана.
Насельніцтва складае 173 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 11 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 9078. Тэлефонны код — 0785.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Спіс аб’ектаў PGC (1785001—1786000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1785001—1786000)
NGC 1482
NGC 1482 (іншыя абазначэнні — ESO 549-33, MCG -3-10-54, IRAS03524-2038, PGC 14084) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дохнавы
Дохнавы (Дохновы) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае ў 1930-х у складзе Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.
Лукаку
Лукаку — прозвішча.
Надзея Валер’еўна Скардзіна
Надзе́я Вале́р’еўна Скардзі́на (, Ленінград, РСФСР) — беларуская біятланістка, алімпийская чэмпіёнка ў эстафеце на Алімпійскіх гульнях у Пхенчхане. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2018).
Біяграфія
Бронзавая прызёрка Чэмпіянату свету па біятлоне ў эстафеце. Удзельніца Алімпійскіх гульняў, прызёрка Кубка свету па біятлоне. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы ў індывідуальнай гонцы на 15 км.
29.11.2017 Надзея Скардзіна выйграла індывідуальную гонку на 15 км на першым этапе Кубка свету 2017/18, што праходзіў у шведскім Эстэрсундзе. Падчас наступнай 15-кіламетровай гонкі 11.1.2018 ў нямецкім Рупольдзінгу Надзея Скардзіна фінішавала сёмай. Але гэтага аказалася дастаткова, каб утрымаць першае месца агульнага заліку, і беларуска здабыла малы Крышталёвы глобус.
29 кастрычніка 2020 года Надзея падпісала ліст спартсменаў супраць гвалту і за адстаўку А. Лукашэнка
Цімошышча
Цімо́шышча, Чумакі — возера ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Прыпяць, за 16 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Калінкавічы, за 1,4 км на поўдзень ад вёскі Пеніца, прыкладна за 2 км на паўночны захад ад вёскі Шарэйкі.
Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня 1,37 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны невыразныя. У паўднёва-ўсходняй частцы злучаецца пратокай з возерам Дворышча, у паўночна-заходняй частцы з сеткай меліярацыйных каналаў і ракой Закованка (прыток Прыпяці).
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, плотка, лінь і іншыя віды рыб.
Марамурэш (жудзец)
Марамурэш (Județul Maramureș) — румынскі жудзец, які складаецца з тэрыторый гістарычных абласцей Марамурэш, Ардзял і Крышана, які знаходзіцца на паўночным захадзе Румыніі. Плошча — 6304 км². Тэрыторыю жудзеца перасякае рака Ціса з прытокамі.
Мяжуе з жудзецамі Сучава — на ўсходзе, Сату-Марэ — на захадзе, Сэлаж, Клуж і Бістрыца-Нэсэуд — на поўдні, з Івана-Франкоўскай і Закарпацкай абласцямі Украіны — на поўначы. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 81,37 чал./км².
Усяслаў Брачыславіч
Усясла́ў Брачысла́віч або Усясла́ў Брачысла́вавіч (ст.-рус. Всеславъ сынъ Брѧчиславль), у папулярнай літаратуры Усяслаў Чарадзей і Усяслаў Полацкі (каля  — ) — князь полацкі (1044—1068, 1071—1101), князь кіеўскі (1068—1069).
Адстойваў і пашыраў свае ўладанні — Полацкае княства. Пабудаваў Полацкі Сафійскі сабор — найранейшы помнік манументальнай архітэктуры сучаснай Беларусі. Агульны час княжання Усяслава ў Полацку — 54 гады — найпрацяглейшы перыяд кіравання дзяржавай у гісторыі Беларусі.
Паходжанне і імя
Сын полацкага князя Брачыслава Ізяславіча, унук полацкага князя Ізяслава Уладзіміравіча і праўнук кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча і полацкай княжны Рагнеды Рагвалодаўны. Праз Рагнеду — прапраўнук першага вядомага з крыніц полацкага князя Рагвалода. Такім чынам, належаў да сёмага пакалення Рурыкавічаў і трэцяга пакалення іх галіны — Ізяславічаў Полацкіх, якія валодалі Полацкай зямлёй як спадчынай Рагвалода, таму дынастыю часта называюць Рагвалодавічамі.
Імя атрымаў паводле схемы, ужытай прадзедам Уладзімірам для называння сваіх сыноў, напэўна, князь Брачыслаў гэтым падкрэсліваў належнасць свайго сына да ўладарнай на Русі дынастыі. Магчыма, названы па памерлым у маленстве дзядзьку — Усяславу Ізяславічу. Імя двухасноўнае — уся- (ст.-рус. вьсь — увесь) і слаў- (параўн.: слава)  — з агульным прыкладным сэнсам «усім слаўны», пазней стала дынастычным у Ізяславічаў Полацкіх, а пазней увайшло ва ўсходнеславянскі анамастыкон. Хроснае імя невядома.
Мянушку «Чарадзей», і падобныя, не згадваюць крыніцы, яна новатвор часоў беларускага адраджэння канца XIX — пачатку XX стст.
Ранні перыяд
Час нараджэння Усяслава не вядомы, з акалічнасцяў жыцця і быліны пра прынята лічыць годам нараджэння 1029. Паводле Аповесці мінулых часоў, маці нарадзіла яго «от волъхвования» і «бысть ему язвено на главе его». Валхвы сказалі «се язвено навяжи на нь, да носить е до живота своего», — і Усяслаў яго «носить… и до сего дне на собе; сего ради немилостив есть на кровьпролитье» — запісаў, відавочна, летапісец-сучаснік Усяслава. Слова «язвено» тлумачаць па рознаму, адны як радзімую пляму, на якой князь насіў павязку, іншыя — як з частку плоднай абалонкі на галаве, якую ён насіў як амулет. Напэўна, быў адзіным сынам, прынамсі, пра іншых дзяцей князя Брачыслава няма звестак. Заняў полацкі сталец у 15—16-гадовым узросце пасля смерці бацькі ў 1044 годзе. Першыя 16 гадоў княжання Усяслава не асветлены крыніцамі, але зыходзячы са «Слова пра паход Ігараў», ён быў актыўны і вядомы ўсёй Русі. Вядомы спявак складаў пра яго песні.
Напэўна, у гэты перыяд у Полацку пабудаваны Сафійскі сабор, на думку некаторых даследчыкаў, як сімвалам роўнасці Полацка з Кіевам і Ноўгарадам, дзе былі такія самыя саборы.
Першы раз упамінаецца крыніцамі пад 1060 годам, калі з князямі Яраславічамі — сынамі вялікага князя кіеўскага Яраслава Уладзіміравіча — здзейсніў паспяховы паход супраць. Тым часам, напэўна, трымаўся бацькавай палітыкі — саюзу з Кіевам.
Вайна з Яраславічамі
У 1065 годзе Усяслаў аднак аблажыў Пскоў, разбіў на ноўгарадскага князя Мсціслава Ізяславіча, які ішоў на дапамогу гораду, а пасля, ужо ў 1066 (вераснёўскім) годзе, захапіў і разрабаваў Ноўгарад. Знятыя з Наўгародскага Сафійскага сабора званы, а таксама начынне з яго, на думку некаторых даследчыкаў, сталі аздабленнем Сафійскага сабора ў Полацку.
Ноўгарад і Пскоў знаходзіліся пад вярхоўнай уладай вялікага князя кіеўскага. Матывы Усяслава дасюль спрэчныя, адны даследчыкі лічаць паход звычайным рабаўніцтвам, іншыя — адказам на тэрытарыяльныя спрэчкі. Паводле Генадзя Семянчука, магчыма, дзеянні Усяслава справакаваны паходам вялікага князя кіеўскага Ізяслава Яраславіча на сакальцаў (стар.-руск. сосолы) — эстаў у Ніжнім Падзвінні, і абкладанне іх данінай, а таксама іншымі падобнымі дзеяннямі Яраславічаў, якія не вядомы цяпер з крыніц.
У адказ на разрабаванне Ноўгарада, тры браты Яраславічы пайшлі супраць Усяслава, але не на Полацк, а на Менск — пра прычыны такога кірунку ёсць некалькі думак даследчыкаў. Усяслаў выйшаў супраць Яраславічаў да Менска, паводле іншай гіпотэзы, ён прарываўся з захаду ці поўдня да Полацка, у кожным разе — войскі сышліся на рацэ Нямізе. Паводле Васіля Тацішчава, тыдзень яны стаялі ў глыбокім снезе адно супраць другога, урэшце, Усяслаў атакаваў. Адбылася бітва на Нямізе (1067) — адна з буйнейшых і крывавых міжусобных бітваў Русі, шмат вояў загінула з абодвух бакоў. Усяслаў або быў разбіты і адступіў у Полацк, або здолеў прарвацца да Полацка скрозь войскі Яраславічаў, у кожным разе яны не гналіся за ім. Паводле Тацішчава, Яраславічы пачалі рабаваць паўднёвую частку Полацкай зямлі.
Праз чатыры месяцы па бітве Яраславічы запрасілі Усяслава на перамовы, цалавалі крыж, што не зробяць благога. Усяслаў з двума сынамі каля вусця Аршыцы пераплыў у чоўне Дняпро для перамоў, але Яраславічы парушылі цалаванне крыжа, схапілі Усяслава з сынамі і кінулі ў земляную турму-«поруб» у Кіеве.
Княжанне ў Кіеве
Усяслаў быў у зняволенні больш за 14 месяцаў — да часу, калі ў 1068 годзе на Кіеўскую зямлю напалі полаўцы, якія ў разбілі войскі Яраславічаў. Кіяўляне патрабавалі ад Яраславічаў коней і зброі, каб самім ісці супраць полаўцаў. Яны абвінавачвалі ў паразе княжацкіх ваяводаў і патрабавалі вызвалення Усяслава, на іх думку, дасведчанага военачальніка, каб ён узначаліў паход супраць полаўцаў. Яраславічы адмовілі кіяўлянам ва ўсім і нават паслалі забіць Усяслава, але кіяўляне паўсталі, вызвалілі Усяслава з поруба і абвясцілі вялікім князем кіеўскім, а Яраславічы збеглі.
На велікакняжацкім стальцы Усяслаў быў сем месяцаў, за гэты час разбіў полаўцаў. Неўзабаве Ізяслаў Яраславіч вярнуўся з дапамогай ад свайго пляменніка, польскага князя Баляслава Смелага. Атрымаўшы весткі, што Ізяслаў вяртаецца з палякамі, Усяслаў з кіяўлянамі пайшоў ім насустрач, але з дыскусійных прычын уначы збег ад Белгарада ў Полацк. Ізяслаў вярнуўся ў Кіеў, заняў велікакняжацкі сталец і прагнаў Усяслава з Полацка, пасадзіў туды свайго сына Мсціслава Ізяславіча, а потым другога — Святаполка Ізяславіча.
Пазнейшыя падзеі
У 1071 годзе Усяслаў выгнаў з Полацка Святаполка Ізяславіча і пайшоў да Менска супраць Яраполка Ізяславіча, яшчэ аднаго Ізяславава сына, але пацярпеў паразу каля Галацічаска (цяпер не лакалізаваны). Пасля гэтага, паводле летапісу, Усяслаў з Ізяславам «сваціліся», то бок дамаўляліся пра шлюб сваіх дзяцей або сваякоў як замацавання нейкіх дамоўленасцей. Падазраючы Ізяслава ў саюзе з Усяславам, у 1073 годзе браты вялікага князя — чарнігаўскі князь Святаслаў Яраславіч і пераяслаўскі князь Усевалад Яраславіч, — выгналі яго з Кіева, у 1073—1076 гадах там княжыў Святаслаў.
Пасля смерці Святаслава Яраславіча (1076) пачалася наступная фаза барацьбы Усяслава з Яраславічамі, вядомая з «». Вясной 1077 года Усяслаў здзейсніў паход на Ноўгарад супраць князя наўгародскага. У адказ летам 1077 і зімой 1078 (вераснёўскіх) гадоў Яраславічы здзейснілі два паходы на Полацк. Першы здзейсніла чарнігаўскае войска на чале з вялікім князем Усеваладам Яраславічам і яго сынам — смаленскі князем Уладзімірам Манамахам. Другі — кіеўскае войска на чале з наўгародскім князем Святаполкам Ізяславічам і ўжо чарнігаўскім князем Уладзімірам Манамахам, а таксама полаўцы, якія ўпершыню ў гісторыі Русі ўзялі ўдзел у міжусобнай вайне.
На мяжы 1070—1080-х гадоў Усяслаў здзейсніў паход пад Смаленск, пасля чаго Уладзімір Манамах правёў спусташальны паход на Полацкае княства, а затым другі паход з полаўцамі, у час якога пацярпеў Менск, дзе не оставили ни челядина, ни скотины.
Усяслаў падзяліў родавыя ўладанні паміж сваімі сынамі, пасля яго смерці Полацкае княства раздрабілася на ўдзелы.
Сям’я
Імя жонкі Усяслава Брачыславіча невядома.
Усяслаў меў 6 сыноў:
Старшынство і колькасць сыноў Усяслава дыскусійныя. Так, часам называюць не шэсць, а сем сыноў і нават дачку Усяслава. Звычайна, згадка сямі сыноў звязана з думкай некаторых даследчыкаў пра асобнае існаванне Рагвалода Усяславіча, аднак у сучаснай гістарыяграфіі даюцца думкі як пра тоеснасць Рагвалода з Барысам, так і наогул уяўнасць Рагвалода Усяславіча. Існаванне дачкі Усяслава было вынікам павярхоўнага вывучэння крыніц.
Вызначэнні княжанняў Усяславічаў пасля смерці бацькі таксама спрэчныя. Пэўна вядома, што Барыс княжыў у Полацку, а Глеб у Мінску. Рэтраспектыўна месцам княжання Давыда вызначаюць Ізяслаўль, а Святаслава — Віцебск. Расціслаў пазнейшымі крыніцамі звязаны з Вільняй. Рамана летапіс называў князем полацкім, але гэта агульнае вызначэнне і яго ўдзел не вядомы, ён быў выгнаны з Полацкай зямлі кімсьці з братоў і жыў у Разані або Мураме.
Пытанне пра княжацкі знак
Асабісты знак Усяслава Брачыславіча не вядомы. На думку Сяргея Бялецкага, асабістым знакам яго бацькі — Брачыслава Ізяславіча — была выява трызуба з крыжападобнай вяршыняй цэнтральнага зубца і трохвугольнай ножкай, якая абапіраецца на крыж. Знак падобны да таго, што прыпісваюць Ізяславу Уладзіміравічу і дапоўнены крыжам у аснаванні. Паводле ж Бялецкага, крыжападобная вяршыня цэнтральнага зубца была прыкметай Ізяславічаў Полацкіх. Пры археалагічных раскопках у Мінску знойдзены фрагмент рогавага кісцяня з выявай трызуба з крыжападобнай вяршыняй цэнтральнага зубца і, напэўна, з крыжам у аснаванні, але без трохвугольнай ножкі, Бялецкі прыпісвае гэты знак Усяславу Брачыславічу.
Духаўшчына (Іркуцкая вобласць)
Духаўшчына (Духовщина) — вёска ў Баяндаеўскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Усяслаў Брачыславіч
У сярэдневяковых творах
Аўтар «Слова» падае таксама «прыпеўку» пра Усяслава, складзеную яго сучаснікам Баянам, прыдворным спеваком Яраславічаў, дзе той пагражае Усяславу Божым судом:
"На седьмомъ вѣцѣ връже Всеславъ жребій о дѣвицю себѣ любу. Тъй клюками подпръся окони, и скочи къ граду Кыеву, и дотчеся стружіемъ злата стола кіевскаго. Скочи отъ нихъ лютымъ звѣремъ въ плъночи изъ Бѣлаграда, обѣсися синѣ мьглѣ, утръ же воззни стрикусы, отвори врата Новуграду, разшибе славу Ярославу, скочи влъкомъ до Немиги съ Дудутокъ.
На Немизѣ снопы стелютъ головами, молотятъ чепи харалужными, на тоцѣ животъ кладутъ, вѣютъ душу отъ тѣла. Немизѣ кровави брезѣ не бологомъ бяхуть посѣяни, посѣяни костьми рускихъ сыновъ.
Всеславъ князь людемъ судяше, княземъ грады рядяше, а самъ въ ночь влъкомъ рыскаше: изъ Кыева дорискаше до куръ Тмутороканя, великому Хръсови влъкомъ путь прерыскаше. Тому въ Полотскѣ позвониша заутренюю рано у святыя Софеи въ колоколы, а онъ въ Кыевѣ звонъ слыша. Аще и вѣща душа въ друзѣ тѣлѣ, нъ часто бѣды страдаше. Тому вѣщей Боянъ и пръвое припѣвку, смысленый, рече: «Ни хытру, ни горазду, ни птицю горазду суда Божіа не минути!»
У былінах кіеўскага цыкла Усяслаў выступае як і, здольны перакідвацца зверам. Асоба Усяслава і падзеі кіеўскага паўстання 1068 года адбіліся ў быліне «Волх Усяславіч»; тут папулярны ў народзе герой таксама вызвалены паўсталымі гараджанамі з вязніцы; яго апанент — не Ізяслаў, а агульнаэпічны «князь Уладзімір»; паўтараецца вядомы па «Слову пра паход Ігараў» матыў пярэваратніцтва галоўнага героя. Згадваецца таксама барацьба з палавецкім ханам (Шарк-волат, Кудраванка-цар), які скарыстаўся кіеўскім паўстаннем для набегу на Русь.
На думку Барыса Рыбакова, Усяслаў Полацкі мог быць паганцам і трымацца дахрысціянскіх вераванняў або быў.
У творах XIX ст. і найноўшага часу
Усяслаў Брачыславіч — галоўны антыгерой паэмы Янкі Купалы «Машэка» і адпаведна фільма «Магіла льва».
Галоўны герой цыкла апавяданняў Ніка Перумава «» і гістарычнага рамана Леаніда Дайнекі «След ваўкалака» («Трапой Чарадзея»), персанаж гістарычнай аповесці «Скарбы Харальда».
Усяслаў Волкаў (Венцлаў або Вячаслаў Волхв), князь полацкі — адзін з галоўных герояў цыкла раманаў «Вока Сілы», дзе шырока развіваецца тэма нечалавечай сутнасці князя.
Усяславу прысвечаны гістарычны нарыс «Усяслаў Чарадзей» Сяргея Тарасава (2012).
Песню пра Усяслава спявае («Оборотень-князь», альбом «»)
У выяўленчым мастацтве
Усяславу Брачыславічу прысвечана значная колькасць мініяцюр Радзівілаўскага летапісу (ХV ст.), прататыпы гэтых мініяцюр магчыма створаны ў ХI ст.
NGC 1491
NGC 1491 (іншае абазначэнне — LBN 704) — эмісійная туманнасць у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чалдар
Чалдар, чандар — на Русі конскія латы, конскі ўбор у выглядзе з металічных блях і пласцінак, якія прымацоўваліся да сукна або аксаміту і закрывалі круп, бакі і грудзі каня. Багата аздабляліся золатам, эмалямі, каштоўнымі камянямі.
Некалькі чалдараў, якія належалі расійскім царам, захавалася ў зборы Аружэйнай палаты — у асноўным турэцкага паходжання або з турэцкіх тканін, XVII стагоддзе  , а таксама іранскі , кітайскі.
IC 3882
IC 3882 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ісідар Германавіч Бары
Ісідар Германавіч Бары́ ( — ) — беларускі харавы дырыжор і педагог.
Біяграфія
Скончыў у 1934 годзе Маскоўскую кансерваторыю. У 1922—1925 гадах кіраваў арганізаваным ім аматарскім хорам у Гомелі. З 1934 года выкладаў у Беларускай кансерваторыі. У 1937—1941 гадах мастацкі кіраўнік хору Беларускай філармоніі.
Творчасць
Валодаў вялікай эмацыянальнасцю, артыстызмам, тонка адчуваў прыроду беларускай народнай песні. Аўтар партызанскіх песень, у т.л. «Баявая партызанская».
Духаўшчына (значэнні)
Духаўшчына — назва населеных пунктаў у Расіі:
Корыценка (Клімаўскі раён)
Корыценка (Корытенка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнікае пасля вайны, аддзяліўшыся ад пасёлка Вараб’ёўка.
Станам на 2020 пасёлак фактычна не існуе.
Азёрнае (Акмолінская вобласць)
Азёрнае — сяло ў Бурабайскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абылайханаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 117033800.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 336 чалавек (174 мужчыны і 162 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 225 чалавек (117 мужчын і 108 жанчын).
Анісіфар (Дзевачка)
Анісіфар, або Анісіфор, свецкае імя Міхаіл Пятровіч Грынькавіч-Дзевачка (пачатак 1510-х — паміж 10 і 28 красавіка, Алешавічы) — мітрапаліт кіеўскі, галіцкі і ўсёй Русі (1579—1589).
У гістарыяграфіі
Да нядаўняга часу выказваліся розныя думкі пра паходжанне мітрапаліта Анісіфара, у т.л. з украінскіх зямель (напр. Нікалаеў, Цімашэнка), напрыклад, з галіцкага баярства. Распрацоўка аддзелам старажытных актаў НГАБ у 2003—2018 гады актавых кніг судовых устаноў ВКЛ 2-й паловы XVI ст., у т.л. Гродзенскага земскага суда, выявіла багаты актавы матэрыял роду Дзевачак і тастамент самога Анісіфара, што дазволіла значна дапоўніць яго біяграфію. Даследчыкі адзначаюць, што шэраг актаў з гісторыі роду Дзевачак і тастамент мітрапаліта былі вядомы яшчэ складальнікам АВАК, але не апублікаваны, на іх думку, бо не адпавядалі кантэксту палітыкі Расійскай імперыі адносна Паўночна-Заходняга краю.
Род Дзевачкаў
Дзевачкі — віцебскі баярскі род. На пачатку XVI ст. даволі нізкага сацыяльнага статусу, не цураліся сваяцтва з мяшчанамі, займалі дробныя службовыя пасады пры магнацкіх дварах. У 1510-х гадах атрымалі маёнтак Алешавічы (цяпер Мастоўскі р-н) Гарадзенскага павета.
На пачатку XVI ст. гаспадарскі дваранін Івашка Дзевачка атрымаў па нейкім Луку Бранцы маёнтак, які складаўся з вёсак Алешавічы і Кулешавічы і дзвюх пустаўшчызн — Талюцеўшчына і Барсуноўшчына. У 1519 годзе віцебскі баярын Пётр Грынькавіч, разам з дзядзькамі Васькам і Занькам Янкавічамі, атрымаў маёнтак у Алешавічах ад брата апошніх Івашкі Дзевачкі.
Пётр Грынькавіч як гарадзенскі баярын засведчыў 11 кастрычніка 1523 года, што атрымаў па сваёй жонцы дом у Берасці па вуліцы Жыдоўскай і прасіў вызваліць гэты дом ад усіх месцкіх падаткаў. За яго ў гэтай справе прасіў берасцейскі староста Юрый Іванавіч Іллініч, якому Пётр Грынькавіч служыў пісарам. З дакумента ад 1523 года вынікае, што жонка Пятра — берасцейская мяшчанка, сястра Марціна Данькавіча. Пётр Грынькавіч меў яшчэ некаторыя маёмасныя справы па гэтым пытанні ў Берасці 23 жніўня 1525 года.
На Попісе 1528 года гарадзенскі баярын Пётр Грынькавіч таксама згадваецца. Тым жа 1528 годам, 29 сакавіка, датаваны пацвярджальны ліст вял.кн. Жыгімонта Старога гаспадарскаму двараніну Пятру Грынькавічу на частку маёнтка ў Гарадзенскім павеце «у Волешевичъ, в Кулешевичахъ». 1532 годам, 15 снежня, датуецца пацвярджальны ліст вял.кн. Жыгімонта Старога гаспадарскаму двараніну Пятру Грынькавічу на права валодання дворцам у Зяноваўшчыне Гарадзенскага павета. Зяноваўшчына — частка маёнтка Ятвеск (цяпер не існуе, тэрыторыя Шчучынскага р-на) Гарадзенскага павету, раней была прададзена Пятру Грынькавічу віцебскім харужым Раманам Гарасімавічам.
У 1538 і 1539 годах сярод служэбнікаў віцебскага ваяводы згадваецца Федзька Дзевачка. У 1541 годзе, напэўна, гэты Фёдар як сваяк выступаў істцом разам з Міхнам Пятровічам і яго дзязькамі Міхайлам, Жданам у справе пра права валодання Зяноваўшчынай па нябожчыку Пятру Грынькавічу.
Міхаіл Пятровіч Грынькавіч-Дзевачка — сын гаспадарскага двараніна Пятра Грынькавіча, бадай першы з роду зрабіў значную кар’еру — займаў урад гараднічага кіеўскага, пазней мітрапалічы сталец Кіеўскі, Галіцкі і ўсёй Русі.
У актавых кнігах Гарадзенскага земскага суда канца XVI — пачатку XVII ст. некаторыя зямяне называюць сябе Грынькавічамі-Дзевачкамі, такое падвойнае прозвішча ў 1597—1608 гады ўжываў, напрыклад, Ян Фёдаравіч Грынькавіч-Дзевачка, сваяк мітрапаліта.
Пячатка Анісіфара (Дзевачкі)
Адбітак асабістай пячаткі мітрапаліта Анісіфара знойдзены ўкраінскім навукоўцам Алегам Аднарожанкам ў фондзе Інстытута рукапісаў Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя В. І. Вярнадскага на дакуменце ад 21 мая 1585 г. Пячатка круглая, памерам 36 мм. У полі пячаткі чатырохчасткавая рэнесансная тарча, на якой у першай частцы — знак у выглядзе крыжа над трыма кроквамі, у другой — тры лілеі ў слупок (герб «Кірдзея»), у трэцяй — шасціпрамянёвая зорка над паўмесяцам, які ляжыць рагамі дагары (герб «Ляліва»), у чацвёртай — падвойная лілея (герб «Газдава»). Легенда па коле: «+ ВОЛЄЮ БОЖЬЄЮ [НИСИ]ОР АРХ[И]ЄПИСКОП МИТРОПОЛ[ИТ] КИЄВ[СКИИ] Г[А]ЛИЧ[СКИИ]». Герб змяшчае генеалагічныя звесткі — выявы герба бацькі і маці мітрапаліта, а таксама дзвюх яго бабак, што дае кірункі далейшых генеалагічных пошукаў.
Біяграфія
Стала жыў у сваім маёнтку Алешавічы. Да 1540 года Міхаіл Грынькавіч ужо заўдавеў, меў прынамсі двух дзяцей. У 1540 годзе ўзяў другі шлюб з княжной Ганнай Цімафееўнай Пузынай, адпісаў ёй частку маёнтка Алешавічы. Цесцю — князю Цімафею Іванавічу Пузыну, належалі маёнткі Балічы (цяпер Шчучынскі раён), Глыбокае (Шчучынскі раён), Масты (цяпер г. Масты Гродзенскай вобл.) і Ракавічы (Шчучынскі раён), якія амаль з усіх бакоў атачалі Алешавічы, а таксама, напэўна, Новы Двор, атрыманы Пузынам як пасаг за жонкай.
У 1541 годзе Міхна Пятровіч Грынькавіч разам з дзядзькамі Міхайлам, Жданам і сваяком Фёдарам быў істцом у справе пра права валодання Зяноваўшчынай, часткай маёнтка Ятвеск, па сваім нябожчыку бацьку. Згадваецца як уладальнік Алешавіч у актах Гарадзенскага земскага суда пад 1555 (пад прозвішчам Грынькавіч) і 1558 гадамі і ў Пісцовай кнізе Гарадзенскай эканоміі пад 1558 годам.
Пад прозвішчам Дзевачка згадваецца як адзін з кіеўскіх ураднікаў 15 чэрвеня 1562 года. У дакументах 1566—1570 гадоў Міхаіл Пятровіч Дзевачка называецца кіеўскім гараднічым, урад меў шэраг абавязкаў, якія вымушалі стала жыць у Кіеве. У свой час украінскі гісторык Л. Цімашэнка выказаў думку, што кіеўскі гараднічы Міхаіл Дзевачка мог быць братам мітрапаліта Анісіфара Дзевачкі, але з тастаменту апошняга выявілася, што гэта адна і тая асоба. На Попіс 1567 года да 28 верасня Міхаіл Дзевачка, гараднічы кіеўскі ''«з ыменья своего Олешевич выслал сына своего Яроша, кони з ним 2, пнцр., пр., согай., саб., рогатн. Он же ставил драба 1 з рогатиною, мечом»'', т.б. тым часам у бацькоўскім маёнтку жыў паўнагадовы сын.
З канца 1570-х гадоў Міхаіл Пятровіч зноў жыў у сваім маёнтку Алешавічы. Падпісаўся 14 лютага 1578 года як кіеўскі гараднічы сярод сведак тастаменту гарадзенскага зямяніна Юрыя Быкоўскага, складзенага ў маёнтку Макрэц (цяпер не існуе, тэрыторыя Шчучынскага р-на) непадалёку Алешавіч.
У тым жа 1578 годзе, 1 кастрычніка, «дваранін Яго Каралеўскай Міласці» Міхаіл Пятровіч Дзевачка прадставіў у Гарадзенскі земскі суд выпіс з актавых кніг Віленскага гродскага суда пра продаж яму кіеўскім рымска-каталіцкім епіскапам-намінатам Мікалаем Пацам грунту маёнтка Ражанка (Шчучынскі р-н) Гарадзенскага павета за 60 коп літоўскіх грошаў. Сам дакумент пра продаж быў складзены ў Вільні 28 жніўня 1577 г., актыкаваны ў Віленскім гродскім судзе 15 снежня 1577 года, з яго вынікае, што тым часам Міхаіл Пятровіч быў свецкай асобай і сямейным чалавекам — грунт набываўся з магчымасцю перадачы «малжонце, детемъ и потомъкомъ его», а таксама, што Пац прадае грунт як малапатрэбны, бо ляжыць асобна ад іншых зямель маёнтка Ражанка, паміж землямі маёнтка Алешавічы.
Пры нарачэнні на мітрапаліцкую пасаду і, як выяўляецца з тастамента, пры высвячэнні на яе Міхаіл (Анісіфар) быў жанаты, прычым другім шлюбам. Наданне духоўных пасад свецкім асобам не выбіваецца з практыкі Рэчы Паспалітай, але, звычайна, яны або абмяжоўваліся нарэчанай пасадай і не бралі высвячэння, або ўрэшце пераходзілі ў духоўны стан. Сам Анісіфар гэтую акалічнасць не ўспрымаў незвычайнай ці супрацьзаконнай, не разглядала яе такой і яго жонка. Напэўна, у праваслаўнай царкве ВКЛ у сярэдзіне XVI ст. наданне духоўных пасад, нават такіх высокіх, як мітрапаліцкая, жанатым прэтэндэнтам не ўспрымалася як супрацьзаконнае. Права святароў грэцкага абраду мець сем’і паступова пашыралася і на прадстаўнікоў царкоўнай іерархіі ўсіх узроўняў. Такая практыка з абурэннем і непрыманнем засведчана заезджымі грэчаскімі іерархамі, візіты якіх пачасціліся ў 1580-х гады.
Важнай падзеяй часу кіравання Анісіфара (Дзевачкі) было ўвядзенне ў Рэчы Паспалітай новага календара ў 1582 годзе. Сярод насельніцтва і духавенства грэчаскага абраду ўзніклі моцныя хваляванні з-за нежадання адзначаць царкоўныя святы паводле новага календара. Каб пазбегнуць канфліктаў караль і вял.кн. Стэфан Баторый гарантаваў падданым грэчаскага абраду права карыстацца ў царкоўным жыцці старым календаром. Для гэтага ён выдаў некалькі адмысловых грамат — у 1584 і 1586 гадах. У апошняй адзначалася, што «приезжал се зде до нас велебный Онисифор Девочка, митрополит Киевский, Галицкий и всея Руси, (…) жалуючися, иж вы людем религеи их свят Греческих святити не допущаете». Свецкага справаводства гэта не тычылася. На думку даследчыкаў, можна было б дапусціць, што царкоўныя іерархі і духавенства грэчаскага абраду пры датаванні ўласных дакументаў аддавалі перавагу старому календару. Аднак, сам Анісіфар Дзевачка ўласнаручны тастамент датуе «року тисеча пятьсот девятьдесят второго, месеца априля десятого дня по новому» — на думку даследчыкаў, гэта можа сведчыць, што нават прадстаўнікі вышэйшай іерархіі праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай ужо ў першыя гады ўвядзення новага календара спакойна карысталіся ім пры складанні дакументаў свецкага характару, нават такіх спецыфічных «эга»-дакументаў, як тастаменты.
У 1583 годзе мітрапаліт Анісіфар садзейнічаў выданню ў віленскай друкарні братоў Мамонічаў «Службоўніка». Пры ім жа было заснавана брацтва пры Віленскім манастыры Святой Тройцы.
У дакуменце з актавых кніг Гродзенскага земскага суда ад 4 кастрычніка 1585 года Дзевачка названы імем Анісіфар, згадана і яго духоўная пасада — архіепіскап, мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсёй Русі. Гэтым дакументам ўпаўнаважаны служка Міхаіл Фёдаравіч засведчыў цяжкасці, якія паўсталі пасля нядаўняга набыцця мітрапалітам маёнтка Ятвеск у Яна Гамшэя, адзначалася, што маёнтак быў прададзены «его милости митрополиту и сыномъ его милости».
У 1590 годзе Анісіфар пакінуў віленскі манастыр Святой Тройцы. Не было пэўна вядома, дзе ён жыў пасля гэтага — выказваліся думкі, што пры кафедральнай царкве ў Новагародку або ў Лаўрышаўскім манастыры. Тастамент, аднак, сведчыць — апошнія гады ён жыў у сваім маёнтку Алешавічы.
У 1591 годзе, 10 студзеня, калі Анісіфар Дзевачка ўжо не быў мітрапалітам, ён па-ранейшым называецца «велебныи в Бозе его милость отецъ», калі яго ўпаўнаважаны прадставіў у суд для актыкацыі выпіс з гарадзенскіх гродскіх кніг ад 3 кастрычніка 1590 года пра акалічнасці набыцця часткі маёнтка Ятвеск — Забалацце. Напэўна, адразу пасля свайго нізлажэння былы мітрапаліт актыўна заняўся ўпарадкаваннем маёмасных спраў. Адначасова з выпісам быў прадстаўлены падрабязны інвентар набытага маёнтка, датаваны 29 верасня 1590 года, паводле яго, маёнтак быў набыты за 650 коп літоўскіх грошаў, складаўся з 2 баярскіх службаў і 10,5 службаў людзей цяглых.
У 1592 годзе, 10 красавіка, Анісіфар Дзевачка ўласнаручна склаў у сваім маёнтку Алешавічы тастамент, дзе адзначаў, што робіць гэта «розумеючи мне по худом и утлом здоровъю моем, яко то у старости летех, иж есми ближшии смерти нижли жывоту». Ужо 29 красавіка 1592 г., трое сыноў Анісіфара ў Алешавічах склалі дзельчы ліст паміж сабой рухомай і нерухомай бацькавай маёмасці. Днём раней, 28 красавіка 1592 г., удава былога мітрапаліта княжна Ганна Пузына сведчыла пра атрыманне ад сыноў грашовай сумы, запісанай у тастаменце «небожчика пана Михаила, в духовенъстве названого отца Онисифора Петровича Девочки, митрополита Киевского, малжонка ее». Такім чынам, пэўна, Міхаіл (Анісіфар) Дзевачка памёр у сваім маёнтку Алешавічы паміж 10 і 28 красавіка 1592 года.
У тастаменце не выказана пажаданне Дзевачкі пра месца пахавання. Не згадана ні царква, ні манастыр, ні нават прадстаўнікі духавенства. Багатае царкоўнае ўбранне, якім валодаў былы мітрапаліт, было аддадзена ім у заставу свецкім асобам. На думку даследчыкаў, з гэтага можна зрабіць выснову, што ён быў пахаваны не ў буйным і прэстыжным манастыры Вільні, Новагародка або ў Лаўрышаве, а ў бліжэйшай ад Алешавічаў царкве. Праваслаўныя землеўладальнікі ўсходняга ўскрайку Гарадзенскага павета, дзе знаходзіліся і Алешавічы, абіралі месцам свайго пахавання царкву Святога Мікалая ў вёсцы Турэйск (Шчучынскі р-н). Таксама магчыма, што былога мітрапаліта пахавалі ў царкве, якая знаходзілася на землях Дзевачкаў, па дарозе з Ятвеска да Алешавічаў, хоць і вядомая з крыніц як «царква ў Ятвеску», але размяшчалася па-за вялікімі паселішчамі каля фальварка Шніпкі (Шчучынскі р-н). Невядома, ці былі пры гэтай царкве ў канцы XVI ст. могілкі або крыпта. Магчыма, наогул, тым часам царква была прыпісной да іншай. Першае яе падрабязнае апісанне датуецца толькі 1696 г., у канцы XVII ст. адзначалася, што многія яе парафіяне перайшлі ў лацінскі абрад і сталі наведваць рымска-каталіцкі касцёл у суседняй вёсцы Каменка (Шчучынскі р-н).
Сям’я
У першым шлюбе меў прынамсі двух сыноў — Яраша і Аляксандра; у другім, з княжной Ганнай Пузынай — прынасмі двух сыноў Лазара і Пятра і дачку Настассю.
Яраш Міхайлавіч згадваецца яшчэ ў Попісе 1567 года, але ў тастаменце былога мітрапаліта не названы, напэўна, памёр задоўга да 1590-х гадоў або загінуў у Інфлянцкую вайну, у якой паводле Попісу і браў удзел.
Звестак пра нашчадкаў Лазара і Пятра Міхайлавічаў пакуль не выяўлена.
Пра нашчадкаў Настассі Міхайлаўны вядома з яе тастамента, складзенага 21 студзеня 1591 г. у маёнтку Велянова на мяжы Берасцейскага павета з Польскім Каралеўствам. З першым мужам Навумам Цяляціцкім яна мела сына Абрама і чатырох дачок, старэйшую з іх звалі Ганнай. З тастамента самога мітрапаліта Анісіфара вядома, што яшчэ адну дачку, напэўна наймаладзейшую, звалі Алеськай (Аляксандрай). У другім шлюбе Настасся Міхайлаўна была з Малхерам Крупіцкім. Памерла да пачатку кастрычніка 1591 г., таму Міхаіл (Анісіфар) Дзевачка клапаціўся ў сваім тастаменце пра малалетнюю ўнучку Алеську.
Другая жонка Міхаіла (Анісіфара) — княжна Ганна Пузынянка, згадваецца яшчэ 20 студзеня і 4 кастрычніка 1594 года як «старая матка» братоў Дзевачкаў. Адразу пасля смерці мітрапаліта сыны вылучылі ёй для жыцця частку маёнтка Ятвеск — Сцяпанішкі, якая па смерці мачахі мусіла перайсці да Аляксандра Міхайлавіча. Пры гэтым княжна Ганна, напэўна, па чарзе жыла ў сваіх сыноў «яко гостя», фактычна яны яе даглядалі.
Леанард Пятрашак
Леанард Пятрашак (польск.: Leonard Józef Pietraszak;, , Куяўска-Паморскае ваяводства, Польшча — , ) — польскі акцёр тэатра і кіно. Здымаўся ў ролі банкіра Густава Крамера ў фільмах «Ва-банк» і «Ва-банк 2».
Біяграфія
Леанард Пятрашак нарадзіўся ў 1936 годзе ў Быдгашчы, Польская Рэспубліка. Першую невялікую ролю ў кіно выканаў у 1957 годзе ў фільме «Сапраўдны канец вялікай вайны». 19 чэрвеня 1959 года ён дэбютаваў як акцёр у тэатры, а праз год скончыў акцёрскі факультэт Кінашколы ў Лодзі. Шырокую папулярнасць у Польшчы атрымаў пасля выканання галоўнай ролі ў тэлесерыяле «Чорныя хмары» 1973 года, а роля крымінальнага банкіра ў фільме «Ва-банк» зрабіла яго вядомым далёка за межамі краіны. З 1977 года іграў у тэатры «Атэнеум» (Варшава).
Агароднікі (Стаўбцоўскі раён)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўнянскага сельсавета.
Замак Раканіджы
У Сярэднявеччы замак належаў маркграфам Салуца. У 1630 годзе перайшоў ва ўладанне малодшай, карыньянскай галіны Савойскага дому. Цяперашні будынак замка будаваўся ў другой палове XVII стагоддзя па праекце Гварына Гварыні. У канцы XVIII стагоддзя быў прыведзены ў адпаведнасць з навамоднымі прынцыпамі класіцызму. Флігелі былі дабудаваны ўжо пры Карле Альберце. У 1904 годзе ў замку нарадзіўся апошні італьянскі манарх, Умберта II.
Вялікая цікавасць для аматараў садова-паркавага мастацтва ўяўляе рэгулярны парк у Раканіджы, стварэнне якога прыпісваецца самому Ленотру. Сярод іншых паркавых павільёнаў маецца і дача ў рускім стылі, пабудаваная для размяшчэння Мікалая II, які падпісаў у Раканіджы руска-італьянскае пагадненне 1909.
Роша
Роша — прозвішча.
Сіямаджорэ
Насельніцтва складае 996 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 75 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 9070. Тэлефонны код — 0783.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Costantino I.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Плужын
Плужын (Плужин) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сачкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 1930-х узнікае пасёлак Лужын, пасля вайны пасёлак ссоўваецца трохі на захад і атрымлівае сучасную назву.
Станам на 2020 год пасёлак фактычна не існуе.
Варан камодскі
Паходжанне
Вучоныя ўстанавілі, што камодскі цмок родам з Аўстраліі. Для гэтага яны павялі аналіз скамянелых рэштак аўстралійскіх яшчараў узростам ад 300 тысяч гадоў да 4 мільёнаў гадоў. Сярод іх апынулася некалькі, якія нагадваюць сучасных камодскіх цмокаў. Па словах даследчыкаў, параўнаўшы рэшткі з цяпер існымі асобінамі, існуе «ідэальнае падабенства». Адгэтуль даследчыкі зрабілі выснову, што комодский цмок, верагодна, развіўся ў Аўстраліі, пасля чаго перасяліўся на найблізкія астравы прыкладна 900 тысяч гадоў назад.
Апісанне
Самыя буйныя асобіны дасягаюць даўжыні 4,5 метра і важаць да 150 кг. Звычайная даўжыня цела з хвастом каля 3 метраў, а вага каля 70 кілаграм. Чэрап варана звычайна каля 21 см даўжынёй. Зубы ў жывёл загнутыя назад, дзякуючы ім варан лёгка адкусвае цэлыя кавалкі з цела здабычы. Ежу не жуе, будынак сківіц і глоткі дазваляе глынаць адразу вялікія кавалкі.
У маі самка адкладае ў нару да 25 яйкаў, кожнае важыць каля 200 грам. Інкубацыйны перыяд — 8-8,5 месяцаў, дзіцяняты даўжынёй да 30 сантыметраў. Працягласць жыцця варанаў звычайна не перавышае 50 гадоў.
Грыгорый III (Папа Рымскі)
Грыгорый III (Gregorius PP. III; 690 — 28 лістапада 741) — Папа Рымскі з 18 сакавіка 731 года па 28 лістапада 741 года. Святы Рымска-каталіцкай царквы.
Біяграфія
Знаходзіўся на папскім стальцы ў перыяд актыўнага распаўсюджвання хрысціянства і рымскай культуры сярод германскіх паганскіх плямёнаў. У той перыяд таксама адбываліся войны супраць арабаў, у якіх вызначыўся франкскі маёрд Карл Мартэл, які спыніў у бітве пры Пуацье ў 732 годзе далейшае прасоўванне арабаў у Еўропу.
Калі ў 737 годзе памёр франкскі кароль Тэадорых IV, Папа прапанаваў Карлу заняць прастол, але той адмовіўся, за што Папа назваў яго: «Амаль кароль!». Грыгорый III быў у добрых адносінах з Мартэлам, і нават даў яму тытул рымскага «патрыцыя», гэта значыць ахоўніка Рыма.
Ростра
Ростра (rostra, множны лік ад rostrum, нос карабля) — у Старажытным Рыме прамоўніцкая трыбуна на форуме. Трыбуна атрымала такую назву, з прычыны таго, што была ўпрыгожана насамі варожых караблёў (гл. ростр), захопленых рымлянамі ў 338 да н.э. пры Анцыўме падчас Лацінскай вайны 340—338 да н.э.
Першапачаткова трыбуна аратараў у рэспубліканскі перыяд знаходзілася на каміцыі — Rostra Vetera. Яна была пабудавана каля 500 года да н.э. Рэшткі старой ростры са ступенямі з туфу былі раскапаны археолагамі.
Ростра была адрэстаўравана пры Аўгусце насамі караблёў егіпецкай царыцы Клеапатры VII пасля паражэння яе флоту ў 31 да н.э. у бітве пры Акцыі. У перыяд 1-й Пунічнай вайны (у 260 да н.э.), у гонар перамогі над карфагенянамі ў марской бітве пры Мілах на форуме ў Рыме была збудавана растральная калона, упрыгожаная насамі захопленых караблёў.
У перыяд позняга класіцызму (ампіра) традыцыя была адроджана, у гонар марскіх перамог, сталі ўзводзіцца растральныя калоны.
Святлана Віктараўна Сярова
Святлана Віктараўна Сярова (нар., ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў кіданні дыска. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Клеменс Барычэўскі
Клеменс Барычэўскі (, - ?) - беларускі.
Каралеўскі палац у Турыне
Каралеўскі палац у Турыне (Палацца Рэале; Palazzo Reale) — галоўная рэзідэнцыя кіраўнікоў Савойскай дынастыі ў Турыне. Першай гаспадыняй палаца, збудаванага ў 1646-60 гг. па барочнаму праекту бацькі і сына дзі Кастэлмонтэ, была Крысціна Французская. Парадную лесвіцу палаца спраектаваў у XVIII стагоддзі Філіпа Ювара. Палацавая капэла злучаецца пераходам з Турынскім саборам, дзе знаходзіцца Турынская плашчаніца.
Клеменс Барычэўскі
Біяграфія
Скончыў у 1851 годзе Пецярбургскую акадэмію мастацтваў. З 1861 годзе жыў у Парыжы.
Творчасць
Працаваў у галіне партрэтнай скульптуры розных форм (бюсты, медалі), надмагільных помнікаў, максімальна выкарыстоўваючы пластыку розных матэрыялаў (гіпс, мармур, бронза). У творах пераважала рэлігійная тэматыка. Сярод твораў: бюсты генерала В. Замойскага (1867), Л. Нядзведскага (1869), французскага мастака Э. Дэлакруа (1873), рускага філосафа Р. Вырубава, публіцыста (абодва 188?), эпітафія А. Чартарыйскаму (1866-1868), партрэтныя мельёны і інш. Работы Барычэўскага з 1867 года дэманстраваліся ў парыжскіх салонах.
Святлана Віктараўна Сярова
Дасягненні
Чэмпіёнка Беларусі 2011 і 2012 гг. Удзельніца Кубкаў Еўропы па кіданні.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі кіданне дыску, дзе заняла 33 месца ў класіфікацыі і не патрапіла ў паўфінал.
Чэмпіёнка Беларусі 2016 года ў кіданні дыска з вынікам 52,89 м.
IC 3883
IC 3883 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Палацца Рэале
Палацца Рэале (Palazzo Reale — «каралеўскі палац») — назва, якую носяць у Італіі некалькі палацаў:
NGC 1499
NGC 1499 (іншае абазначэнне — LBN 756, туманнасць Каліфорнія) — эмісійная туманнасць у сузор’і Персей. Валодае чырванаватым колерам, а па форме напамінае абрысы амерыканскага штата Каліфорнія.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бурабай (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 5523 чалавекі (2563 мужчыны і 2960 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 4225 чалавек (1933 мужчыны і 2292 жанчыны).
Кэлэрашы (жудзец)
Кэлэрашы (Județul Călărași) — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 5088 км². Мяжуе з жудзецамі Канстанца — на ўсходзе, Ілфаў і Джурджу — на захадзе, Яламіца — на поўначы і з Сілістранскай вобласцю Балгарыі — на поўдні. У 2011 годзе насельніцтва жудзеца складала, шчыльнасць насельніцтва — 56,02 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 48 камун.
Крыстаф Вілібальд Глюк
Крыстаф Вілібальд Рытэр фон Глюк (Christoph Willibald Ritter von Gluck, 2 ліпеня 1714, Эрасбах - 15 лістапада 1787, Вена) — аўстрыйскі кампазітар класічнай эпохі.
Творчасць
Францыя лічыць яго сваім, бо найбольш слаўная яго дзейнасць звязана з парыжскай опернай сцэнай, для якой ён напісаў свае лепшыя творы на французскія словы. Оперы: «Артаксеркс», «Дэмафонт», «Федра» і інш. былі пастаўленыя ў Мілане, Турыне, Венецыі, Крэмона. Атрымаўшы запрашэнне ў Лондан, Глюк для тэатра Hay-Market напісаў дзве оперы: «La Caduta de Giganti» (1746) і «Artamene» і оперу-папуры (pasticcio) «Pyram».
А-100 (кампанія)
«А-100» — беларускае прадпрыемства, заснаванае ў жніўні 1994 года ў Мінску. На 2015 г. мела найбуйнешую ў краіне прыватную сетку з 35 аўтазаправачных станцый, што належала беларускім уладальнікам. З 1 студзеня 2015 г. сетка АЗС перайшла да абслугоўвання на беларускай мове пасля 4-месячнай падрыхтоўкі супрацоўнікаў на курсах «Мова Нанова». Таксама перакладчыкі «Мова Нанова» бясплатна пераклалі шыльды і абвесткі на запраўках, звыш 3000 цэтлікаў для тавараў і стварылі размоўнікі для супрацоўнікаў. У выніку ўдалося павялічыць продажы за кошт росту дзелі беларускамоўных пакупнікоў, асабліва моладзі. На 2015 г. даччынае будаўнічае прадпрыемства «А-100 Дэвелапмент» ўключала УП «Дамаан», ТДА «Этэрыка», ЗП «АСтоМакс» і УП «Алмары». «А-100 Дэвелапмент» узвяло 22 з 35 заправак «А-100», бізнес-цэнтр «А-100» у Мінску, жылы квартал «Зялёны Бор» (пас. Лясны, Мінскі раён) і шматлікія прыдарожныя і сталічныя крамы.
Сетка аўтазаправак
На 2015 г. «А-100» мела 35 аўтазаправак: 17 у Мінску, 5 у Мінскім раёне, 4 у Брэсце, 2 у Магілёве (газазаправачныя), па 1 у Віцебску (газ), Брэсцкім, Віцебскім (газ), Маларыцкім і Смалявіцкім раёнах.
Гісторыя
У жніўні 1994 г. былы інжынер канструктарскага бюро Аляксандр Цэнцер за кошт прададзенага аўтамабіля «Масквіч 2141» набыў бензавоз «ГАЗ-53» (4620 літраў) і адчыніў першую ў Мінску кантэйнерную аўтазаправачную станцыю. У 1995 г. адчынілі першую стацыянарную АЗС і павялічылі аўтапарк да 9 бензавозаў. Назву «А-100» прадпрыемства атрымала ад актанавага ліку 100, які мае авіяцыйнае паліва. У 1996 г. «А-100» пачало прымаць да аплаты электронныя карты «Берліо» і выпускаць уласныя паліўныя талоны. У 1997 г. запраўкі «А-100» першымі ў Беларусі абзавяліся пыласосамі для вадзіцелей. У 2000 г. таксама ўпершыню ў краіне «А-100» узвяла газазаправачную станцыю і пачала прапаноўваць паслугі аўтаматычнай мыйкі самаходаў. У 2001 г. АЗС пачалі абсталёўваць аўтаматычнымі мыйнямі, кампрэсарамі для падпампоўвання шынаў і шматхуткаснымі палівараздатачнымі калонкамі. Адначасна стварылі даччынае будаўнічае прадпрыемства «А-100 Дэвелапмент». У 2003 г. на АЗС увялі электронны нагляд за колькасцю паліва ў рэзервуарах. У 2004 г. пачалася разбудова сеткі хуткага харчавання «Sun Café» (бел. Сонечная кавярня), якая на 2009 г. налічвала 7 страўняў з пераважным размяшчэннем пры АЗС. У канцы 2005 г. пачалося будаўніцтва новай галоўнай сядзібы прадпрыемства ў в. Баравая (Мінскі раён), якую ўзвялі ў 2007 годзе. У 2006 г. пачалося ўзвядзенне 15 шматпавярховых дамоў у квартале «Зялёны Бор» (пасёлак Лясны, Мінскі раён), дзе прадалі 4064 кватэры. Тамсама рассялілі 15% супрацоўнікаў. 21% кватэр збылі за першы месяц ад пачатку продажаў.
У 2007 г. на АЗС з’явілася паслуга арэнды прычэпа. У 2008 г. — паслуга афармлення аўтастрахоўкі. У 2009 г. сетка АЗС займела ўласную бонусную карту «А-100+» і запусціла платны пракат ровараў. За 2010—2014 гг. на АЗС «А-100» прадалі 492,4 млн літраў бензіну. У 2011 г. 175 тыс. аўтамабілістаў Мінска з 600 тыс. (29%) карысталіся аўтамыйкамі на АЗС «А-100». У 2013 г. колькасць карыстальнікаў аўтамыек у Мінску вырасла да 350 тыс. з 1 млн аўтамабілістаў (35%). У красавіку «А-100» набыў брэсцкую сетку «Галон» у складзе 4 АЗС. На 2014 г. сетка АЗС мела 4 млн пакупнікоў (42% ад насельніцтва Беларусі). Тады ж адчынілі ўласны верталётны клуб «Авія-100» і прадставілі першы ў Беларусі электрамабіль. На 2014 г. 90% плошчаў будынкаў, якія толькі будаваліся «А-100 Дэвелапмент», ужо загадзя выкупілі ў арэнду. 98% плошчаў узведзеных будынкаў здаваліся ў арэнду. Агулам на 2014 г. узвялі 7 гандлёвых і бізнес-цэнтраў, з іх 2 найбольшыя ў сталіцы (пад назвай All) на 10,8 тыс кв.м (верасень 2012 г.; Даўгінаўскі тракт, д. 178; 500 месцаў стаянкі, гіпермаркет і 30 крамаў) і 12,8 тыс. кв.м. (Даўгінаўскі тракт, 178) былі ў складзе «А-100» праз даччыннае таварыства з дадатковай адказнасцю «Этэрыка». 30 студзеня «А-100» падарыла Выканаўчаму камітэту Мінскага раёна ўзведзены ў жылым квартале «Зялёны Бор» (пас. Лясны) за €3 млн дзіцячы сад № 4 на 150 выхаванцаў і 23 выхавальнікі. Улетку пачалася забудова аэрадрома «Баравая» (146 га) жытлом на 12 тыс. кватэр (1 млн кв.м., 12 кварталаў) разам з 12 дзіцячымі садамі і 4 школамі. 9 кастрычніка 2014 г. адбыўся запуск першай у Беларусі станцыі зарадкі электрамабіляў. Таксама ў 2014 г. «А-100 АЗС» набыў уласны склад захоўвання нафтапрадуктаў.
Антоніа Сальеры
Антоніа Сальеры або Антоніо Сальеры (Antonio Salieri, 18 жніўня 1750, Леньяга, Венецыянская рэспубліка — 7 мая 1825, Вена) — італьянскі кампазітар, дырыжор і педагог. З 16 гадоў жыў і працаваў у Вене.
Пачатак творчасці
Паходзіў з багатай сям’і гандляроў, навучаўся дома гульні на скрыпцы і арфе. Затым вывучаў кампазіцыю ў Падуі і Венецыі. Па запрашэнні Фларыяна Леапольда Гасмана ў 1766 прыехаў у Вену і дзякуючы ўрокам Гасмана, увёў яго ў музычнае кола і ён пазнаёміў Сальеры з лібрэтыстам П’етра Метастазіо, кампазітарам Глюкам і іншымі, быў прыняты на імператарскую службу, ў 1774 г. пасля смерці Гасмана атрымаў пасады прыдворнага кампазітара і капельмайстра італьянскай оперы ў Вене, а ў 1788 г. быў прызначаны прыдворным капельмайстрам. Гэты вышэйшы пост у музычнай Вене Сальеры займаў пры трох імператарах — да 1824. З 1813 года ён уваходзіў у камітэт па арганізацыі Венскай кансерваторыі і ўзначаліў яе ў 1817 годзе (першы час называлася пеўчай школай).