cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еўрапейскае аб’яднанне вуглю і сталі
Дэкларацыя Шумана і ўтварэнне аб'яднання
9 мая 1950 г. міністр замежных спраў Францыі Рабер Шуман выступіў з дэкларацыяй, у якой заявіў пра рашучасць Францыі распачаць першы крок для будаўніцтва новай Еўропы і прапанаваў Германіі адыграць у гэтай справе сваю ролю. Ён заявіў: «У выніку ўзнікне новая, адзіная і моцная Еўропа, дзе ўзрасце жыццёвы ўзровень насельніцтва, паколькі адбудзецца аб'яднанне вытворчасці і пашырэнне рынку, што прывядзе да зніжэння коштаў…». Шуман заклікаў спыніць доўгачасовае суперніцтва паміж Францыяй і Германіяй, арганізаваць сумесную франка-германскую вытворчасць вуглю і сталі пад кіраваннем Вышэйшага кіруючага органа, падрыхтаваць стварэнне эканамічнай супольнасці, рашэнні кіруючых органаў якога былі б абавязковымі для дзяржаў-членаў.
У выніку міжурадавых перамоў і дыскусій быў падрыхтаваны Дагавор аб заснаванні Еўрапейскага аб'яднання вуглю і сталі (ЕАВС). Яго першапачатковымі ўдзельнікамі сталі шэсць дзяржаў: Францыя, ФРГ, Італія, Бельгія, Нідэрланды і Люксембург. Дагавор быў падпісаны 18 красавіка 1951 г. тэрмінам на 50 гадоў і набыў моц 25 ліпеня 1952 г..
У адпаведнасці з Дагаворам, на працягу 1952—1957 гг. быў паступова сфарміраваны агульны рынак вуглю, жалезнай руды, жалезнага лому, сталі, чыгуну і спецыяльных сталяў дзяржаў-удзельнікаў, унутры ЕАВС былі адменены мыты на прадукцыю вуглездабыўнай і металургічнай прамысловасці і колькасныя абмежаванні ў гандлі гэтай прадукцыяй, уведзены адзіныя транспартныя тарыфы на перавозкі вуглю і руды, жалезнага лому і прадукцыі металургічнай прамысловасці.
Ужо да 1955 г. здабыча вуглю ў дзяржавах-членах вырасла да 250 млн тон, а вытворчасці сталі — да 60 млн тон у год.
Гісторыя
З 1 студзеня 1973 г. у ЕАВС увайшлі Вялікабрытанія, Данія і Ірландыя; з 1 студзеня 1981 г. — Грэцыя. Ужо ў 1975 годзе ЕАВС кантраляваў каля 90 % выплаўкі сталі, амаль 100 % здабычы вуглю і 50 % здабычы жалезнай руды ў Заходняй Еўропе.
Еўрапейскае аб'яднанне вуглю і сталі 23 чэрвеня 2002 г. спыніла сваё існаванне ў сувязі з заканчэннем Дагавора аб яго стварэнні, заключаным на 50 гадоў і не падоўжаным бакамі, з прычыны таго, што тэмпы развіцця Еўрапейскіх супольнасцей зрабілі існаванне ЕАВС неактуальным. У гэты дзень у Бруселі быў урачыста спушчаны сцяг ЕАВС.
Інстытуты
У рамках ЕАВС упершыню ў міжнароднае жыццё ўводзіліся элементы наднацыянальнасці праз дэлегаванне дзяржавамі-ўдзельнікамі часткі свайго суверэнітэту.
Асноўныя органы:
У адпаведнасці з Дагаворам зліцця, падпісаным у Бруселі 8 красавіка 1965 года і якія ўступілі ў сілу 1 ліпеня 1967 года, Вышэйшы кіруючы орган і Савет міністраў ЕАВС, а таксама Камісію і Савет Еўратама змянілі Камісія ЕЭС і Савет ЕЭС. Інстытуты трох еўрапейскіх супольнасцяў (ЕАВС, ЕЭС і Еўратам) такім чынам зліліся разам. Гэты дагавор разглядаецца некаторымі як рэальны пачатак існавання сучаснага Еўрасаюза.
Мікалай Паўлавіч Вырко
Мікалай Паўлавіч Вырко (нар., в. Краснае, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне будаўніцтва аўтамабільных дарог. Кандыдат тэхнічных навук (1970), прафесар (1986).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут у 1962 годзе. У 1967–2016 у Беларускім тэхналагічным універсітэце, прафесар кафедры транспарту лесу, у 1984–2000 – загадчык кафедры.
Зейская вобласць
Зейская вобласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка РСФСР, якая існавала ў 1934—1937 гадах. Цэнтр — горад Рухлава (цяпер Скавародзіна).
Зейская вобласць была утворана 22 ліпеня 1934 года ў складзе Далёкаўсходняга края. Уключала 7 раёнаў: Джэлтулакскі, Зейскі, Зейска-Учурскі, Магачынскі, Нюкжынскі, Рухлоўскі і Тыгдынскі. 26 верасня 1937 года вобласць была ліквідавана і ўключана ў склад Чыцінскай вобласці (зараз гэтая тэрыторыя, большай часткай, адносіцца да Амурскай вобласці).
The Left Banke
The Left Banke — амерыканскі музычны гурт. У сваіх песнях сумяшчалі поп-рок з велічнымі квазікласічнымі мелодыямі і аранжыроўкамі, у 1960-я гады былі піянерам новага стылю «барока-н-рол».
Пругкія шчыльныя акуратныя гармоніі гурт запазычыў у «Бітлз», аранжыруючы іх струннымі амаль у камерным стылі. Таксама звяртаў на сябе ўвагу вакал Стыва Марціна (амаль фальцэт). Галоўным кампазітарам у групе быў клавішнік Майкл Браўн, са слоў AllMusic — падлетак-вундэркінд.
Дамогся поспеху гурт вельмі хутка, адразу выпусціўшы два хіты: «Walk Away Renée» (5-е месца ў гарачай сотні «Білборда») і «Pretty Ballerina» (15-е месца).
Часопіс Rolling Stone змясціў песню «Walk Away Renee» ў выкананні гурта The Left Banke на 222-е месца ў сваім спісе 500 найвялікшых песень усіх часоў. Акрамя таго, песня «Walk Away Renee» ў выкананні гурта уваходзіць у складзены Залай славы рок-н-ролу спіс 500 Songs That Shaped Rock and Roll.
Бравела-Карпуньіна
Бравела-Карпун’яна (Brovello-Carpugnino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 671 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 80 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0323.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Хатамлар (Лачын)
Хатамлар (Hətəmlər) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Маскоўская губерня
Маско́ўская губе́рня— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, РСФСР і СССР, якая існавала c 1708 па 1929 год. Губернскі горад — Масква.
Дом губернскага праўлення займаў заходні корпус Манетнага двара, які выходзіць фасадам на Чырвоную плошчу. Губернатарскі палац на Цвярской вуліцы цяпер вядомы як будынак мэрыі Масквы.
Геаграфія
Губерня размяшчалася ў цэнтры еўрапейскай часткі Расіі, межавала на поўначы і паўночным захадзе з Цвярской, на паўночным усходзе і ўсходзе — з Уладзімірскай, на паўднёвым усходзе — з Разанскай, на поўдні — з Тульскай і Калужскай, на захадзе — са Смаленскай губернямі.
Плошча губерні па гадах:
Адміністрацыйны падзел
У склад Маскоўскай губерні з 1802 па 1918 гады ўваходзілі 13 паветаў: У 1926 годзе ў склад губерні ўваходзілі 17 паветаў:
Кіраўніцтва губерні
На чале Маскоўскай губерні з 1727 года стаяў галоўны начальнік, які прызначаўся імператарам і меў назву генерал-губернатара, г. зн. галоўнакамандуючы. З заснаваннем губерніі 5 кастрычніка 1782 года гэтая пасада атрымала юрыдычнае узаконенне. З 30 кастрычніка 1816 года начальнік стаў называцца ваенным генерал-губернатарам. Такое назва захоўвалася да 1865 года, калі князь У. А. Далгарукаў быў прызначаны генерал-губернатарам без прыметніка «ваенны». Канцылярыя галоўнакамандуючага заснаваная 4 жніўня 1786 года. Пасаду памочніка генерал-губернатара заснаваная 13 верасня 1902 года.
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад у 1897 годзе :
Ls
ls (dir, vdir) — утыліта Unix, якая друкуе ў стандартны вывад змест каталогаў.
Апісанне
Каманда  спачатку друкуе спіс усіх файлаў (не каталогаў), пералічаных у камандным радку, а потым друкуе спіс усіх файлаў, якія знаходзяцца ў каталогах, пералічаных у камандным радку. Калі не ўказана ніводнага файла, то па замоўчванню аргументам прызначаецца <tt>.</tt> (бягучы каталог). Опцыя  прымушае   не лічыць аргументы-каталогі каталогамі. Будуць адлюстроўвацца толькі файлы, якія не пачынаюцца з <tt>.</tt> ці ўсе файлы, калі зададзена опцыя.
Кожны спіс файлаў (для файлаў, якія не з'яўляюцца каталогамі і для кожнага каталога, які змяшчае спіс файлаў) сартуецца асобна ў алфавітнай паслядоўнасці бягучых рэгіянальных наладак (locale). Калі ўказана опцыя, то перад кожным спісам друкуецца выніковы радок з агульным памерам усіх файлаў у спісе, які вымяраецца ў блоках (памер блока па замоўчванню складае 1024 байты, і можа быць зменены з дапамогай опцыі   не зададзены шматкалонкавы вывад. Аднак пры вывадзе на тэрмінал не вызначана, ці будзе вывад ажыццяўляцца ў адну калонку ці ў некалькі. Для задання аднакалонкавага ці шматкалонкавага рэжыму друку можна ўжыць опцыі   і  , адпаведна.
Атрымаць спіс каталогаў у бягучым каталозе можна з дапамогай каманды:
Ключы POSIX
-C — надрукаваць спіс файлаў у калонках з вертыкальным упарадкаваннем.
-F — для кожнага імя каталога дадаць суфікс '/', для кожнага імя FIFO — '|' і для кожнага імя выканальнага файла '*'.
-R — уключыць рэкурсіўны вывад спіса каталогаў.
-a — дадаваць у спіс файлы з імёнамі, што пачынаюцца з кропкі (паказваць схаваныя файлы).
-c — ужываць пры сартаванні (пры заданні опцыі -t ці -l) час вымярэння стану файла замест часу апошняй мадыфікацыі файла.
-d — друкаваць імёны каталогаў, нібыта яны звычайныя файлы, замест таго, каб паказваць іх змест.
-i — друкаваць перад імём файла яго серыйны нумар (нумар inode).
Стрыціўка
Стрыціўка (Стрі́тівка) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ls
Ключы POSIX
-l — друкаваць (у аднакалонкавым фармаце) тып файла, правы доступу да файла, колькасць спасылак на файл, імя уладальніка, імя групы, памер файла (у байтах), штамп часу і імя файла.
Стрыціўка
У ХІХ стагоддзі сяло Стрыціўка было ў складзе Стайскай воласці Кіеўскага павета Кіеўскай губерні.
Ls
Ключы POSIX
Тыпы файлаў могуць прымаць наступныя значэнні:  - для звычайнага файла, d для каталога, b для блокавай прылады, c для сімвальнай прылады, l для сімвалічнай спасылкі, p для FIFO і s для сокета(socket).
Па замоўчванню, часовы штамп з'яўляецца часам апошняй мадыфікацыі; опцыі -c і -u дазваляюць выбіраць два іншых часовых штампа. Для файлаў прылад, поле памеру звычайна замяняецца на старэйшы і малодшы нумары прылады.
-q — замест недрукавальных сімвалаў у імені файла пры вывадзе будуць ставіцца знакі пытання. (Гэтая опцыя уключана па замоўчванню пры вывадзе на тэрмінал.)
-r — ажыццяўляць сартоўку ў адваротным парадку.
-t — сартаваць па абранаму часоваму штампу.
-u — ужываць пры сартоўцы (опцыя -t) ці пералічэнні (опцыя -l) час апошняга доступу да файла замест часу апошняй мадыфікацыі файла.
-1  — друкаваць у аднакалонкавым фармаце.
Падрабязнасці версіі GNU
Калі стандартны вывад з'яўляецца тэрміналам, то вывад ажыццяўляецца ў шматкалонкавым фармаце (з вертыкальнай сартоўкай).
Праграма dir (таксама ўсталяваная пад імём d) з'яўляецца эквівалентам `ls -C -b'; такім чынам, файлы па замоўчванню друкуюцца ў шматкалонкавым фармаце (з вертыкальнай сартоўкай). Праграма vdir (таксама ўсталяваная пад імём v) эквівалентная `ls -l -b'; такім чынам, файлы па замоўчванню друкуюцца ў доўгім фармаце.
Ключы GNU
, --format=single-column — друкаваць адзін файл на радок. Гэтая опцыя ўключана па змоўчванню, калі стандартны вывад не з'яўляецца тэрміналам.
-a, --all — выдаваць усе файлы ў каталогах, разам з схаванымі файламі, якія пачынаюцца з кропкі.
-b, --escape, --quoting-style=escape — Замяняць неграфічныя сімвалы ў імёнах файлаў, ужываючы літарна-лічбавыя паслядоўнасці, а таксама паслядоўнасці віду -Q, за выключэннем таго, што імёны файлаў не заключаюць у двукоссе.
-c, --time=ctime, --time=status — сартаваць змест каталога ў адпаведнасці з часам змены стану файла (поле `ctime' у inode). Калі з дапамогай опцыі -l зададзены доўгі фармат, то выдаваць час змены стану файла замест часу яго мадыфікацыі.
-d, --directory — друкаваць імёны каталогаў, нібыта яны звычайныя файлы, замест таго, каб паказваць іх змест.
-f — не сартаваць змест каталога; друкаваць файлы ў тым парадку, у якім яны запісаны на дыск. Гэтая опцыя таксама дазваляе -a і -U і забараняе -l, --color, -s, і -t, калі яны былі зададзены перад -f.
-g — ігнаруецца; патрэбна для сумяшчальнасці з Unix.
-k, --kilobytes — калі выдаюцца памеры файлаў, то выдаваць іх у кілабайтах.
-l, --format=long, --format=verbose — у дадатак да імя кожнага файла друкуецца тып файла, правы доступу да файла, колькасць спасылак на файл, імя уладальніка, імя групы, памер файла ў байтах і штамп часу (час апошняй мадыфікацыі файла, калі не зададзена іншае). Для файлаў з часам больш за 6 месяцаў таму назад ці больш, чым 1 гадзіна ў будучыню, часовы штамп утрымлівае год замест часу дня.
Кожны каталог са спісам зместу папярэднічаецца радком `total blocks', дзе blocks — гэта агульная дыскавая прастора, якая ужываецца усімі файламі ў бягучым каталозе. Па замоўчванні памер блока змяшчае 1024 байты; калі ўсталявана пераменная асяроддзя POSIXLY_CORRECT, то ужываецца памер блока 512 байтаў (калі не зададзена опцыя -k). blocks лічыць кожную жорсткую спасылку асобна; задаць па-іншаму праз аргументы немагчыма. Правы доступу адлюстроўваюцца ў практычна звычайным сімвальным выглядзе, але ls камбінуе некалькі бітаў у трэці сімвал кожнага набору праў доступу:
-m, --format=commas — друкаваць спіс файлаў у радок з максімальна магчымай колькасцю імён файлаў на радок, падзяляючы імёны коскай і прабелам.
-n, --numeric-uid-gid — друкаваць лікавыя UID і GID замест імён уладальніка і групы.
-o — ужываць доўгі фармат, але не паказваць інфармацыю аб групе. Дадзеная опцыя эквівалентная --format=long --no-group і неабходная для сумяшчальнасці з іншымі версіямі ls.
-p, --file-type, --indicator-style=file-type — дадаваць сімвал, які паказвае тып файла, да кожнага імя файла. Дадзеная опцыя падобная на -F, за выключэннем таго, што выканальная файлы не пазначаюцца. (Фактычна ў fileutils-4.0 опцыя --file- type эквівалентная --classify.)
-q, --hide-control-chars — друкаваць знакі пытання замест неграфічных сімвалаў ў імя файла. Гэтая опцыя уключана па замоўчванню.
-r, --reverse — сартаваць змест каталога ў адваротным парадку.
-s, --size — друкаваць памер кожнага файла ў блоках па 1024 байты злева ад імя файла. Калі усталявана зменная асяроддзя POSIXLY_CORRECT, то ўжываецца памер блока 512, калі не зададзена опцыя -k.
-t, --sort=time — сартаваць па часу апошняй мадыфікацыі (поле `mtime' у inode) замест таго, каб ажыццяўляць сартоўку па алфавіце. Самыя свежыя файлы будуць адлюстроўвацца першымі.
-v — ажыццяўляць сартоўку ў адпаведнасці з нумарам версіі файлаў. Пры гэтым улічваецца, што імёны файлаў часта утрымліваюць нумары версій ці чарговыя нумары. Стандартныя функцыі сартоўкі звычайна не ажыццяўляюць сартоўку, якую мог бы чакаць чалавек, так як сартоўка ажыццяўляецца на аснове штосімвальнага параўнання. Сартаванне па версіях вырашае гэтую праблему і асабліва карысна, калі ажыццяўляецца прагляд каталогаў, якія ўтрымліваюць шмат файлаў, у якіх у назве ёсць нумар версіі. Напрыклад: Лічбавыя часткі з лідзіруючымі нулямі вызначаюцца як больш малыя: -w, --width cols — прызначае вывад на экран у cols калонак. Па змоўчванню, калі гэта магчыма, дадзенае значэнне выведваецца праз драйвер тэрмінала; у адваротным выпадку ужываецца значэнне зменнай асяроддзя COLUMNS, калі яна ўсталявана; у адваротным выпадку, па змоўчванню, усталёўваецца 80.
-x, --format=across, --format=horizontal — друкаваць спіс файлаў у шматкалонкавым рэжыме, з сартоўкай па гарызанталі.
Карзуны (Чэрвеньскі раён)
Карзуны́ (, Корзуны) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Смілавіцкага сельсавета.
У 1924—1927 гадах цэнтр Карзуноўскага сельсавета.
Ls
Ключы GNU
-A, --almost-all — выдаваць усе файлы, акрамя `.' і `..'.
NGC 1723
NGC 1723 (іншыя абазначэнні — MCG -2-13-29, IRAS04571-1103, PGC 16493) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Ls
Ключы GNU
-B, --ignore-backups — не паказваць файлы, якія канчаюцца на `~', калі яны не зададзены ў камандным радку.
-C, --format=vertical — друкаваць файлы ў шматкалонкавым рэжыме, з сартоўкай па вертыкалі. Опцыя усталявана па змоўчванню, калі стандартны вывад з'яўляецца тэрміналам. Дадзеная опцыя заўсёды ўсталёўваецца па змоўчванню для праграм dir і d.
-D, --dired — пры доўгім фармаце (-l), пасля асноўнага вывада, друкаваць дадатковы радок выгляду: //DIRED// BEG1 END1 BEG2 END2 …
Тут BEGn і ENDn — гэта цэлыя бяззнакавыя лікі, якія для кожнага запісу паказваюць байтавую пазіцыю пачатка і канца кожнай назвы файла. Такім чынам, Emacs можа лёгка знайсці імёны, нават калі яны ўтрымліваюць незвычайныя сімвалы, такія як прабелы ці сімвалы новага радка.
Калі каталогі адлюстроўваюцца рэкурсіўна (-R), то падобны радок выводзіцца пасля кожнага падкаталога: //SUBDIRED// BEG1 END1 …
-F, --classify, --indicator-style=classify — дадаваць да кожнай назвы файла сімвал, які б паказваў яго тып. Для звычайных выканальных файлаў гэта `*'. Для каталога дадаецца `/', для FIFO — `|', для сімвалічных спасылак `@', для сокетаў `=', для звычайных файлаў нічога не дадаецца.
-G, --no-group — не адлюстроўваць інфармацыю аб групе ў доўгім фармаце вываду.
-H, --si — робіць тое ж, што і опцыя -h, але ўжывае афіцыйныя адзінкі вымярэння СІ (дзе для разлікаў выкарыстоўваецца 1000 замест 1024 і, такім чынам, M — гэта 1000000 замест 10485576). (Новае ў fileutils-4.0.)
-I, --ignore=шаблон — не паказваць файлы, імёны якіх супадаюць з зададзеным шаблонам (шаблон — гэта не рэгулярны выраз), калі толькі яны не зададзены ў камандным радку. Як і ў shell, пачатковая `.' у назве файла не супадае з сімвалам `*', зададзеным у пачатку шаблона.
-L, --dereference — друкаваць інфармацыю аб файлах, на якія указваюць сімвалічныя спасылкі, замест інфармацыі аб саміх сімвалічных спасылках.
-N, --literal — не змяшчаць у двукоссі імёны файлаў.
-Q, --quote-name, --quoting-style=c — змяшчаць імёны файлаў у двайныя двукоссі і паказваць неграфічныя сімвалы як у мове Сі.
-R, --recursive — рэкурсіўна друкаваць спіс зместу ўсіх каталогаў.
-S, --sort=size — ажыццяўляць сартоўку па памеру файла, замест сартоўкі па алфавіту. Такім чынам, найвялікшыя файлы будуць паказаны спачатку.
-T, --tabsize cols — пазначыць шырыню табуляцыі ў cols калонак. Па змоўчванню 8, таксама можа быць зададзена з дапамогай зменнай асяроддзя TABSIZE, калі пры гэтым не ўсталявана зменная асяроддзя POSIXLY_CORRECT. ls ужывае табуляцыю для выраўноўвання вывада, калі гэта магчыма. Калі cols роўна нулю, то табуляцыя не ўжываецца. -U, --sort=none — Не ажыццяўляць сартоўку; спіс файлаў будзе друкавацца ў тым парадку, у якім файлы запісаны на дыск. (адрозненні паміж опцыямі -U і -f палягае ў тым, што дадзеная опцыя не забараняе і не дазваляе іншыя опцыі). Гэтая опцыя можа быць асабліва карысна, калі выдаюцца спісы зместу буйных каталогаў, пры гэтым сартоўка не пажадана, каб працэс у цэлым праходзіў хутчэй).
-X, --sort=extension — праводзіць сартоўку ў алфавітным парадку па пашырэннях файлаў (сімвалы пасля апошняй `.'); файлы без пашырэнняў будуць паказаны першымі.
--block-size=size — выдае памеры ў блоках па size байтаў. (Новае ў fileutils-4.0.)
--color[=when] — вызначае колер для адрознівання тыпаў файлаў. Колеры вызначаюцца з ужываннем зменнай асяроддзя LS_COLORS. Інфармацыю аб тым, як трэба вызначаць значэнне гэтай зменнай, можна знайсці на старонцы дапаможніка [1]dircolors(1). Параметр when можа быць прапушчаны ці прымаць адно з наступных значэнняў:
--quoting-style=word — выкарыстоўвайце стыль word для выбару рэжыму квотынга імён файлаў. Стыль word можа прымаць наступныя значэнні:
Значэнне па змоўчванню для дадзенай опцыі можа быць зададзена ў зменнай асяроддзя QUOTING_STYLE.
Стандартныя ключы GNU
— выдаць падказку на стандартны вывад і паспяхова завершыцца.
— выдаць інфармацыю аб версіі на стандартны вывад і паспяхова завершыцца.
— пазначае канец спіса ключоў.
Асяроддзе
Зменная <tt>POSIXLY_CORRECT</tt> вызначае памер блока. Зменная <tt>TABSIZE</tt> Задае шырыню табуляцыі, калі не ўсталявана зменная <tt>POSIXLY_CORRECT</tt>. Зменная <tt>COLUMNS</tt> (Калі яна змяшчае цэлы лік) вызначае шырыню вываду у калонках (для ужывання з опцыяй ). Імёны файлаў не павінны абразацца, каб змясціць іх у шматкалонкавым вывадзе.
Пры рабоце звычайным чынам ужываюцца значэнні зменных <tt>LANG</tt>, <tt>LC_ALL</tt>, <tt>LC_CTYPE</tt> и <tt>LC_MESSAGES</tt>. Зменная <tt>TZ</tt> задае часовую зону для часовых метак, якія выдае. Зменная <tt>LS_COLORS</tt> ужываецца для задання колераў.
Зменная <tt>QUOTING_STYLE</tt> Ужываецца для задання значэння па змоўчванню для опцыі. Дадзеная опцыя па змоўчванню ўсталявана ў literal, але аўтары папярэджваюць, што гэта змоўчванне можа калі-небудзь у наступнай версіі змяніцца на shell.
Памылкі рэалізацыі
У BSD сістэмах  выдае памеры, якія з'яўляюцца напалову менш правільных, для файлаў, якія змантаваны па NFS з HP-UX-сістэм. У HP-UX-сістэмах  выдае памеры, якія у два разы больш правільных для файлаў, якія змантаваны па NFS з BSD-сістэм. Гэта недахоп сістэм HP-UX; ён таксама ёсць і ў праграме  з HP-UX.
Сумяшчальнасць
POSIX 1003.3
Багданікі
Багданікі (Богданики) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Любішчыцкі сельсавет
Любі́шчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Любішчыцы.
Колькасць двароў — 799, колькасць жыхароў — 1749.
Старшыня — Варановіч Мікалай Анатолевіч, кіраўнік спраў — Осіпік Галіна Мікалаеўна.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Косаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1947 года ў складзе Івацэвіцкага раёна, з 25 снежня 1962 года — Бярозаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Івацэвіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 4 населеныя пункты. 9 жніўня 2022 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Яглевіцкага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1747 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 3,8 % — рускія.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: аграгарадок Любішчыцы, вёскі Панкі, Плехава і пасёлак Майск.
Фонг-Ня-Ке-Банг
Фонг-Ня-Ке-Банг (Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng) - нацыянальны парк, размешчаны ў Куангбіне, В’етнам, за 500 км на поўдзень ад Ханоя. У 2003 годзе парк занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Сушчаны (Кагарлыцкі раён)
Сушчаны (Суща́ни) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Калонія (Мінск)
Кало́нія, Акулё́нія — колішні пасёлак, з 1959 года ў складзе Мінска. Месціўся на левым беразе ракі Лошыца, каля чыгуначных шляхоў лініі Мінск—Асіповічы.
Гісторыя
У 1917 годзе хутар у Сеніцкай воласці Мінскага павета; 4 двары, 19 жыхароў. З 1924 года ў Сеніцкім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна, з 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне, з 1939 года пасёлак. З 1959 года ўключаны ў межы горада Мінска.
Верагодна, бальшыня дамоў была знесеная ў 1960-я гады, у часе пашырэння тэрыторыі аэрапорта «Мінск-1». Да 2000-х гадоў захаваўся адзін дом па адрасе вуліца Вільямса, 41 б, які быў знесены ў 2016 годзе ў часе будаўніцтва комплексу «Мінск-Мір».
NGC 1390
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Нарцыс (род раслін)
Нарцыс (Narcissus) — род кветкавых раслін сямейства амарылісавых.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя цыбульныя травяністыя расліны. Лісце прыкаранёвае, лінейнае. Кветанос бязлісты, вышынёй да 0,5 м. Кветкі белыя, жоўтыя, адзіночныя ці ў гронках, у некаторых пахучыя; эфірны алей з іх выкарыстоўваецца ў медыцыне і парфумерыі. Плод — каробачка. Усе віды ядавітыя.
Арэал
Пашыраны пераважна ў Міжземнамор'і. Трапляюцца ў вільготных месцах, на высакагорных і далінных лугах, травяністых схілах гор.
Таксанамія
Віды роду Нарцыс распаўсюджаны ў Еўропе, пераважна ў міжземнаморскіх краінах, асабліва заходніх; адзін від расце ў Азіі да Японіі і Кітая.
Род Нарцыс паводле Каралеўскіх батанічных садоў К’ю ўключае 54 першасных і 59 гібрыдагенных відаў :
Значэнне
Ранневеснавыя дэкаратыўныя расліны. Культывуюць са старажытнага часу, вядома больш за 12 тысяч сартоў. На Беларусі вырошчваюць каля 40 сартоў нарцыса гібрыднага.
Шкоднікі і хваробы
Значную шкоду нарцысам прыносіць вірус мазаікі нарцыса, які пераносіцца з сокам раслін і насякомымі.
IC 4371
IC 4371 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Царква Святога Георгія (Астроўкі)
Царква ў імя святога велікамучаніка Георгія Перамоганосца — храм у в. Астроўкі Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Знаходзіцца на поўдзень ад вёскі. Пабудавана каля 1844 з дрэва.
Архітэктура
Вырашана ў традыцыях народнага дойлідства. На невысокім цагляным падмурку з драўляных брусоў пастаўлены 2 зрубы, аб'яднаныя ў падоўжна-восевую прасторавую кампазіцыю. Да прамавугольнага ў плане галоўнага зруба з усходу далучана пяцігранная апсіда з квадратнымі ў плане бакавымі нізкімі рызніцамі. Галоўны аб'ём накрыты высокім вальмавым дахам, пасярэдзіне якога ўзвышаецца галоўка на двух'ярусным васьмерыковым барабане. Больш нізкае, шматсхільнае пакрыццё апсіды таксама завершана галоўкай на васьмерыку. Спалучэнне пластычных дахаў і галовак над імі надае будынку маляўнічы сілуэт, шматпланавасць аб'ёмнай кампазіцыі. Гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах і вертыкальнымі сцяжкамі ў прасценках.
Гарохаўка (Вяземскі раён)
Гарохаўка (Гороховка) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 1724
NGC 1724 (іншае абазначэнне — OCL 405) — рассеянае скопішча ў сузор’і Вознік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клод Франсуа
За 15 гадоў сваёй кар’еры ён з’яўляўся адным з самых прызнаных публікай французскіх артыстаў. Многія яго песні сталі знакамітымі, — Belles! Belles! Belles, Cette année-là, Le Lundi au soleil, Le téléphone pleure, Magnolias for Ever, Alexandrie Alexandra або Comme d’habitude (My Way ў англійскай версіі) і іншыя.
Смаленскі летапіс
Смаленскі летапіс — помнік старажытна-рускага летапісання. Складзены ў Смаленску ў канцы XIII—пачатку XV стст. Вядомы па ўрыўках, што зберагліся ў рускіх і беларускіх летапісных зводах XV—XVI стст.
Прысвечаны пераважна гісторыі Смаленскай зямлі і часткова Вялікага Княства Літоўскага (звесткі пра паход на Маскву ў 1370 г. вялікага князя Альгерда і Святаслава Іванавіча, пра бітву літоўскіх і смаленскіх князёў пад Мсціславам ў 1386 г., бітву вялікага князя Вітаўта з татарамі на р. Ворскла ў 1399 г., пра вяртанне ў Смаленск князя Юрыя Святаславіча, яго смерць у 1407 г. і інш.). Падзеі ў Смаленскім летапіск асветлены з мясцовых пазіцый. Яго аўтары — патрыёты і выразнікі інтарэсаў смаленскіх феадапаў. Твор прасякнуты ідэяй сцвярджэння палітычнай самастойнасці Смаленскага княства, у асобных месцах мае антылітоўскую накіраванасць. Усяго вядома каля 70 гістарычных запісаў канца XIII—пачатку XV стст., звязаных са Смаленскам, аднак некаторыя з іх не смаленскага паходжання, а ўзніклі ў Маскве або Ноўгарадзе. Смаленскі летапіс складзены ў традыцыйнай форме як збор дзелавых пагадовых запісаў і гістарычных апавяданняў, размешчаных ў храналагічнай паслядоўнасці. Адна з крыніц рускіх летапісаў XV ст., у прыватнасці Троіцкага летапісу (звод Кіпрыяна 1408 г.), і праз іх Беларуска-літоўскага летапісу 1446 г. Мясцовае смаленскае летапісанне заняпала ў пачатку XV ст. ў сувязі з канчатковай стратай Смаленскім княствам палітычнай незалежнасці (у 1404 г. увайшло ў склад ВКЛ). У 2-й чвэрці XV ст. ў Смаленску вяліся гістарычныя запісы і ўзнік шэраг летапісных твораў (2-я частка «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх», Смаленская хроніка і інш.), аднак гэта помнікі не смаленскага, а агульнадзяржаўнага беларуска-літоўскага летапісання.
Высачанская лёнапрадзільная фабрыка
Высачанская лёнапрадзільная фабрыка — прадпрыемства, якое дзейнічала на Беларусі ў 1902—1941 гадах у в. Высачаны Аршанскага павета (цяпер вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці).
Вырабляла часаны лён, пражу, пакулле, панчохі, шкарпэткі. Мела лакамабілі (2 у 1908), вадзяныя рухавікі (4 у 1910). У 1913 годзе працавалі 594 рабочыя, было 6 тыс. прадзільных верацён. У савецкі час рэканструявана. У Вялікую Айчынную вайну абсталяванне эвакуіравана ў г. Мелекес Ульянаўскай вобласці РСФСР, карпусы фабрыкі ўзарваны.
Тэрніўка (Кагарлыцкі раён)
Тэрніўка (Терні́вка) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
NGC 1391
NGC 1391 (іншыя абазначэнні — ESO 548-59, MCG -3-10-20, NPM1G -18.0142, PGC 13436) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
IC 4372
IC 4372 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Горсткіна (Смаленская вобласць)
Горсткіна (Горсткино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Мікалай Паўлавіч Краўкоў
Мікалай Паўлавіч Краўкоў (Николай Павлович Кравков; 24 лютага [8 сакавіка] 1865,  —, ) — рускі фармаколаг, заснавальнік савецкай фармакалогіі, член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (1920), акадэмік Ваенна-медыцынскай акадэміі (1914).
Сура (Пензенская вобласць)
Сура (Сура) — пасёлак гарадскога тыпу ў Нікольскім раёне Пензенскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 1614 чалавек (2021).
Танканог
Танкано́г, або Келерыя (Koeléria) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя шыза-зялёныя травяністыя карэнішчавыя расліны з вузкалінейнымі, пляскатымі, шырпатымі ліставымі пласцінкамі. Суквецце — коласападобная рыхлая мяцёлка даўжынёй да 20 см. Каласкі 2—5-кветкавыя, сціснутыя з бакоў. Плод — зярняўка.
Распаўсюджанне і экалогія
Расце ў нетрапічных раёнах абодвух паўшар’яў, у стэпах, на лугах, у рэдкіх лясах, радзей у тундры і альпійскім поясе гор.
Гаспадарчае значэнне
Некаторыя віды сенакосныя і пашавыя расліны, а таксама выкарыстоўваюцца ў мэтах замацавання пяскоў.
Віды
Род налічвае каля 80 відаў. Паводле сайта The Plant List — 50 відаў.
На тэрыторыі Беларусі 4 віды:
Электронны ўзмацняльнік
міні|Узмацненне азначае павелічэнне [[Амплітуда|амплітуды (напружання ці току) зменнага ў часе сігналу на зададзены каэфіцыент, як паказана тут. Графік паказвае ўваходнае напружанне v_i(t)  (сіні)  і выхадное напружанне v_o(t)  (чырвоны)  ідэальнага лінейнага ўзмацняльніка з адвольным сігналам, прыкладзеным да ўваходу.
У гэтым прыкладзе ўзмацняльнік мае каэфіцыент ўзмацнення напружання 3; значыць ў любы момант ]] Узмацняльнік, або электронны ўзмацняльнік — гэта электронная прылада, якая можа павялічваць магутнасць сігналу (зменнае ў часе напружанне ці ток). Электронная схема выкарыстоўвае электраэнергію ад крыніцы сілкавання для павелічэння амплітуды сігналу, што паступае на яго ўваход, ствараючы прапарцыйна большую амплітуду сігналу на яго выхадзе. Узмацненне, якое забяспечвае ўзмацняльнік, вымяраецца яго каэфіцыентам: суадносам выхаднога напружання, току або магутнасці да ўваходнага. Узмацняльнік — гэта схема, якая мае каэфіцыент ўзмацнення магутнасці больш за адзінку.
Узмацняльнік можа быць альбо асобным абсталяваннем, альбо электрычным ланцугом, які з’яўляецца часткай іншай прылады. Узмацненне з’яўляецца адным з асноўных паняццяў электронікі XX стагоддзя. Узмацняльнікі шырока выкарыстоўваюцца практычна ва ўсім электронным абсталяванні. Узмацняльнікі можна класіфікаваць па-рознаму. Адна з класіфікацый — па частаце ўзмацняемага электроннага сігналу. Напрыклад, узмацняльнікі гуку ўзмацняюць сігналы ў гукавым дыяпазоне менш за 20 кГц, антэнныя ўзмацняльнікі ўзмацняюць частоты ў дыяпазоне радыёчастот паміж 20 кГц і 300 ГГц, серваўзмацняльнікі і вымяральныя ўзмацняльнікі могуць працаваць з вельмі нізкімі частотамі аж да пастаяннага току. Узмацняльнікі таксама можна класіфікаваць па паслядоўнасці размяшчэння ў сігнальным ланцугу; напр., папярэдні ўзмацняльнік можа быць першым этапам апрацоўкі сігналу.
Радыёлямпы
Першай практычнай электрычнай прыладай, якая была ўжыта для ўзмацнення, была радыёлямпа трыёд, вынайдзеная ў 1906 г. Лі Дэ Форэстам. Вынаходства прывяло да з’яўлення першых узмацняльнікаў прыблізна ў 1912 г. Вакуумныя радыёлямпы выкарыстоўваліся практычна ва ўсіх узмацняльніках да 1960-1970-х гадоў, пакуль транзістары іх не выцеснілі. Сёння ў большасці ўзмацняльнікаў выкарыстоўваюцца транзістары, але электронныя лямпы працягваюць выкарыстоўвацца ў некаторых галінах. Развіццё тэхналогіі тэлефоннай сувязі, запатэнтаванай упершыню ў 1876 г., стварыла неабходнасць павялічваць амплітуду электрычных сігналаў для перадачы сігналаў на ўсё большыя адлегласці. У тэлеграфіі гэтая праблема была вырашана з дапамогай прамежкавых прылад на станцыях, якія папаўнялі рассеяную энергію, ўключаючы рэгістратар сігналу наўпрасткі да перадатчыкаў. Так стваралі паслядоўны ланцуг перадачы, і мясцовая крыніца энергіі на кожнай прамежкавай станцыі сілкавала наступны этап перадачы. Для дуплекснай перадачы, значыць адпраўкі і прыёму ў абодвух напрамках, распрацоўваліся двухнакіраваныя рэтранслятары, пачынаючы з працы К. Ф. Варлі. Дуплексная перадача мела важнае значэнне для тэлефаніі, і праблема не была вырашана задавальняюча да 1904 г., калі Г. Э. Шрыў з кампаніі AT&T палепшыў існуючыя спробы пабудовы тэлефоннага рэтранслятара, спалучыўшы вугальны мікрафон і электрадынамічны прыёмнік. Упершыню рэтранслятар Шрыва быў выпрабаваны на лініі паміж Бостанам і Эймсберы, штат Масачусэтс, і больш дасканалыя прылады заставаліся ў эксплуатацыі некаторы час. На рубяжы XIX—XX стагоддзяў было вызначана, што ртутныя лямпы з адмоўным дыферэнцыяльным супраціўленнем могуць ужывацца для узмацнення, і іх таксама спрабавалі выкарыстоўваць у рэтранслятарах без асаблівага поспеху. Ф
Распрацоўка тэрмаэлектронных радыёлямп, пачынаючы з 1902 года, зрабіла магчымым цалкам электронны метад узмацнення сігналаў. . Паколькі адзінай папярэдняй прыладай, якая шырока выкарыстоўвалася для ўзмацнення сігналу, было рэле, якое выкарыстоўвалася ў тэлеграфных сістэмах, узмацняльная радыёлямпа пачаткова называлася электронным рэле. Тэрміны ўзмацняльнік і ўзмацненне былі ўпершыню выкарыстаны для азначэння магчымасці павялічэння энергіі сігналу каля 1915 года, калі трыёды атрымалі шырокае распаўсюджанне.
Узмацняльная радыёлямпа зрабіла рэвалюцыю ў электратэхніцы, стварыўшы новую вобласць электронікі — тэхналогію актыўных электрычных прылад. Гэтая прылады зрабілі магчымымі міжгароднія тэлефонныя лініі, мегафоны, радыёвяшчанне, агучаныя кінафільмы, запіс аўдыёпраграм, радар, тэлебачанне і першыя камп’ютары. На працягу 50 гадоў практычна ўсе бытавыя электронныя прылады выкарыстоўвалі радыёлямпы. Першыя лямпавыя ўзмацняльнікі часта мелі станоўчую зваротную сувязь (рэгенерацыю), што магло павялічыць узмацненне, але таксама зрабіць узмацняльнік няўстойлівым і схільным да ўзбуджэння. Большая частка матэматычнай тэорыі ўзмацняльнікаў была распрацавана ў тэлефонных лабараторыях Bell ў 1920-1940-х гг. Узровень скажэнняў у ранніх узмацняльніках быў высокі, звычайна каля 5 %, да 1934 г., калі Гаральд Блэк вынайшаў адмоўную зваротную сувязь; гэта дазволіла значна знізіць узровень скажэння за кошт меншага ўзмацнення. Іншыя поспехі ў тэорыі ўзмацнення былі зроблены Гары Найквістам і Хендрыкам Уэйдам Бодэ.
На працягу 40 гадоў радыёлямпа была практычна адзінай узмацняльнай прыладай, акрамя спецыялізаваных сілавых прыбораў, такіх як магнітны ўзмацняльнік і ратацыйны ўзмацняльнік. У схемах кіравання магутнасцю ўжывалі магнітныя ўзмацняльнікі да другой паловы ХХ стагоддзя, калі магутныя паўправадніковыя прыборы сталі больш эканамічнымі і хуткімі. Старыя электраакустычныя рэтранслятары Герберта Шрыва (Herbert Shreeve) ужываліся ў рэгулюемых узмацняльніках абаненцкіх тэлефонных апаратаў для людзей са слабым слыхам, пакуль у 1950-я гады паўправаднікі не зрабілі магчымымі меншыя памерам і якаснейшыя ўзмацняльнікі.
Паўправаднікі
Першым працуючым транзістарам быў кропкавы транзістар, вынайдзены Джонам Бардзінам і Уолтэрам Братэйнам у 1947 г. у Bell Labs, дзе Уільям Шоклі пазней вынайшаў біпалярны транзістар у 1948 годзе. У 1959 годзе ўслед за імі рушыла вынаходніцтва Махамеда М. Аталы і Давона Канга з Bell Labs, — палявога транзістара складзенага з метала-аксіду-паўправадніку (МАП). Дзякуючы здольнасці МАП да памяншэння, МАП-узмацняльнікі з тых часоў сталі найбольш распаўсюджаным узмацняльнікам.
Замена грувасткіх электронных лямпаў на транзістары стварыла рэвалюцыю ў электроніцы ў 1960-1970-х гг., зрабіўшы магчымым новы клас партатыўных электронных прылад, такіх як транзістарнае радыё, распрацаванае ў 1954 годзе. Сёння выкарыстанне вакуумных лямпаў абмежавана схемамі вялікай магутнасці, такімі як радыёперадатчыкі.
Пачынаючы з 1970-х гадоў, усё больш і больш транзістараў размяшчалася на адной падложцы мікрасхемы, ствараючы тым самым больш высокія маштабы інтэграцыі (такія як дробная, сярэдняя і буйная інтэграцыя) у інтэгральных мікрасхемах. Шматлікія ўзмацняльнікі ў сучасных прыладах будуюцца на інтэгральных схемах.
Для спецыяльных мэт ужываюцца іншыя актыўныя элементы. Напрыклад, на пачатку развіцця спадарожнікавай сувязі былі папулярны параметрычныя ўзмацняльнікі. Ланцуг параметрычнага узмацняльніка будуецца на варыкапе, ёмістасць якога змяняецца радыёчастотным сігналам. Пры пэўных умовах гэты сігнал змяшчае энергію, якая мадулюецца слабым спадарожнікавым сігналам, атрыманым на зямной станцыі.
З дасягненнямі лічбавай электронікі, на прыканцы XX стагоддзя з’явіліся альтэрнатывы традыцыйным лінейным узмацняльнікам — на базе лічбавага пераключэння і кіравання формай і шырынёй імпульсу, напрыклад, такія прылады, як шыротна-імпульсны ўзмацняльнік.
Мадэлі
Камбінацыі гэтых варыянтаў прыводзяць да чатырох тыпаў ідэальных узмацняльнікаў. У ідэалізаваным выглядзе яны прадстаўлены кожным з чатырох тыпаў залежных крыніц, якія выкарыстоўваюцца ў лінейным аналізе, як паказана на малюнку, а менавіта: Кожны тып узмацняльніка ў ідэале мае ідэальнае ўваходнае і выходнае супраціўленне, аднолькавае з супраціўленнем адпаведнай залежнай крыніцы: У рэальных узмацняльніках немагчыма дасягнуць ідэальных імпедансаў. Гэтыя ідэальныя элементы можна выкарыстоўваць для пабудовы эквівалентных ланцугоў рэальных узмацняльнікаў, дадаючы на ўваход і выхад імпедансы — супраціўленне, ёмістасць і індуктыўнасць. Для канкрэтнай схемы ўжываецца аналіз малога сігналу, каб знайсці фактычнае супраціўленне. Малы сігнал выпрабавальнага пераменнага току I x прыкладаецца да ўваходнага або выхаднога вузла, усе знешнія крыніцы маюць нуль пераменнага току, і адпаведнае пераменнае напружанне V x на крыніцы выпрабавальнага току вызначае імпеданс на гэтым вузле як R = V х / I х.
Узмацняльнікі, прызначаныя для падлучэння да лініі перадачы на ўваходзе і на выхадзе, асабліва ўзмацняльнікі ВЧ, не ўпісваюцца ў гэты падыход. Замест таго, каб мець справу з напругай ці токам паасобку, яны ў ідэале спалучаюцца з уваходным і выходным імпедансам, адпаведным імпедансу лініі электраперадачы, гэта значыць адпавядаюць суадносінам напружання і току. Шмат сапраўдных узмацняльнікаў ВЧ больш блізкія да гэтай мадэлі. Для дадзеных адпаведных імпедансу крыніцы і нагрузкі радыёчастотны ўзмацняльнік можна ахарактарызаваць як узмацняльнік напружання або току, аднак па сутнасці радыёчастотны ўзмацняльнік ўзмацняе магутнасць.
Уласцівасці
Ўласцівасці ўзмацняльніка задаюцца параметрамі, якія ўключаюць:
Узмацняльнікі апісваюцца ў адпаведнасці са ўласцівасцямі іх уваходаў, выхадаў і іх узаемасувяззю. Усе ўзмацняльнікі маюць каэфіцыент узмацнення — множнік, які звязвае велічыню нейкай уласцівасці выходнага сігналу з параметрам ўваходнага сігналу. Каэфіцыент узмацнення можа быць паказаны як стаўленне выхаднога напружання да ўваходнага напружання (узмацненне напружання), выхадной магутнасці да ўваходнай магутнасці (узмацненне магутнасці) альбо камбінацыі току, напружання і магутнасці. У многіх выпадках уласцівасць выхаду залежыць ад той жа самай ўласцівасці ўваходу, такім чынам апісваючы ўзмацненне каэфіцыентам па адной і той жа фізічный адзінцы. Незалежна ад узмацняемых уласцівасцей, ўзмацненне тыпова выяўляецца ў дэцыбэлах (дБ)).
Большасць узмацняльнікаў ствараюцца каб узмацняць лінейна. Гэта значыць, яны забяспечваюць пастаяннае памнажэнне выхаднога сігналу для любога намінальнага ўзроўню ўваходу. Калі кафіцыент ўзмацнення нелінейны, выхадны сігнал можа скажацца. Ёсць выпадкі, калі перамена каэфіцыенту ўзмацнення з’яўляецца карыснай. У некаторых ужываннях апрацоўкі сігналаў выкарыстоўваюцца ўзмацняльнікі экспаненцыяльнага ўзмацнення, а таксама ўзмацняльнікі з аўтаматычнай рэгуліроўкай (АРУ) і з абмежаваннем.
Узмацняльнікі звычайна ствараюцца для добрай працы ў пэўным ужыванні, напрыклад: радыё- і тэлевізійныя перадатчыкі і прыёмнікі, стэрэаапаратура высокай дакладнасці («hi-fi»), мікракампутары і іншае лічбавае абсталяванне, а таксама ўзмацняльнікі электрагітары і іншых інструментаў. Кожны ўзмацняльнік уключае ў сябе прынамсі адзін актыўны кампанент, напрыклад, радыёлямпу ці транзістар.
Адмоўная зваротная сувязь
Адмоўная зваротная сувязь — гэта метад, які выкарыстоўваецца ў большасці сучасных узмацняльнікаў для паляпшэння шырыні дыяпазону частот, змяншэння скажэнняў і кантролю лінейнасці ўзмацнення. Ва ўзмацняльніку з адмоўнай зваротнай сувяззю частка выхаду дадаецца на ўваход у процілеглай фазе, змяншаючы ўзровень уваходу. Асноўны эфект — зніжэнне агульнага ўзмацнення сістэмы. Аднак любыя непажаданыя сігналы, якія паступаюць на ўзмацняльнік, такія як скажэнні, таксама заводзяцца назад. Паколькі яны не з’яўляюцца часткай зыходнага ўводу, яны дадаюцца да ўваходу ў процілеглую фазу, адымаючы іх ад уваходнага сігналу. Такім чынам, адмоўная зваротная сувязь таксама памяншае нелінейнасць, скажэнні і іншыя памылкі, унесеныя ўзмацняльнікам. Значная глыбіня адмоўнай зваротнай сувязі можа паменшыць памылкі да такой ступені, што рэакцыя самога ўзмацняльніка амаль губляе значэнне, пакуль ён мае дастаткова вялікі каэфіцыент узмацнення, а выхадная характарыстыка сістэмы («характарыстыка замкнёнай сістэмы») цалкам вызначаецца кампанентамі ў ланцугу зваротнай сувязі. Гэты прыём асабліва выкарыстоўваецца ў аперацыйных ўзмацняльніках.
Адмоўная зваротная сувязь можа прымяняцца ў кожным каскадзе ўзмацняльніка, каб стабілізаваць рабочую кропку актыўных кампанентаў адносна нязначных змен у напрузе сілкавання або характарыстыках кампанентаў.
Некаторая глыбіня зваротнай сувязі, станоўчай ці адмоўнай, непазбежныя і часта непажаданыя. Гэтая сувязь ствараецца, напрыклад, паразітычнымі элементамі, такімі як уласцівая ёмістасць паміж уваходам і выхадам транзістараў, і ёмістная сувязь праводкі падключэння да сеткі, вытоку сігнала (напр., мікрафона) і выхаднога пераўтваральніка (напр., дынаміка). Празмерная станоўчая зваротная сувязь, якая залежыць ад частаты, можа выклікаць паразітныя ваганні і ператварыць узмацняльнік у генератар.
Базавыя кампаненты
Усе ўзмацняльнікі ўключаюць нейкую актыўную прыладу: гэта прылада, якая ажыццяўляе самое ўзмацненне. Актыўнай прыладай можа быць радыёлямпа, дыскрэтны цвёрдацельны кампанент, напрыклад, адзінкавы транзістар, альбо частка інтэгральнай схемы, як у аперацыйным узмацняльніку.
Транзістарныя ўзмацняльнікі (або цвёрдацельныя ўзмацняльнікі) — найбольш распаўсюджаны сёння тып узмацняльнікаў. У якасці актыўнага элемента ўжываецца транзістар. Каэфіцыент узмацнення вызначаецца ўласцівасцямі самога транзістара, а таксама ланцугом, у якім ён знаходзіцца.
Звычайна актыўныя прылады ў транзістарных узмацняльніках уключаюць біпалярныя транзістары і палявыя транзістары.Транзістарнае ўзмацненне можа быць рэалізавана з выкарыстаннем розных канфігурацый: напрыклад, біпалярны транзістар можа быць уключаны ў каскад з агульнай базай, агульным калектарым або агульным эмітэрам; палявы транзістар можа быць уключаны па схеме з агульным затворам, агульным вытокам або агульным сцёкам. Кожная канфігурацыя мае розныя характарыстыкі.
У электронна-лямпавых узмацняльніках у якасці актыўнай прылады выкарыстоўваецца радыёлямпа. У той час як паўправадніковыя ўзмацняльнікі ў асноўным выцясняюць лямпавыя ўзмацняльнікі для сігналаў з невялікай магутнасцю, лямпавая ўзмацняльнікі могуць быць значна больш эканамічна эфектыўнымі ў такіх магутных усталяваннях, як радар, пастаноўшчык радыёперашкод і абсталяванне сотавай сувязі. Шматлікія мікрахвалевыя ўзмацняльнікі — гэта спецыяльна распрацаваныя лямпавыя ўзмацняльнікі, такія як клістронны, гіратронны, магнетронны, і ўзмацняльнік на лямпах бягучай хвалі. Гэтыя мікрахвалевыя лямпы забяспечваюць значна вялікшы выхад магутнасці з прылады, чым цвёрдацельныя. Электронныя лямпы ўжываюцца ў некаторых высакакласных аўдыяусталяваннях, а таксама ва ўзмацняльніках музычных інструментаў з-за перавагі да «гуку электронных лямп».
Магнітныя ўзмацняльнікі — гэта прылады, нагадваючыя трансфарматар. Адна абмотка кіруе насычэннем магнітнага стрыжаню і, такім чынам, змянення дынамічнага супраціўлення другой абмоткі.
У значнай ступені магнітныя ўзмацняльнікі выйшлі з ужытку з-за развіцця паўправадніковых узмацняльнікаў. Магнітныя ўзмацняльнікі карысныя ў кіраванні ЛЭП і ў сістэмах кіравання ядзернай рэакцыяй з-за таго, што не падвяргаюцца ўздзеянню радыеактыўнасці.
Узмацняльнік можа будавацца на базе элементаў з адмоўным супраціўленнем, такіх як тунэльны дыёд.