cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камера-абскура
Камера-абскура (camera obscura, літаральна — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб'екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць лінзы.
Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні святла ад розных пунктаў аб'екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Такая ўласцівасць камеры-абскуры была вядома Арыстоцелю, прынцып яе работы апісаны ў працах Леанарда да Вінчы. З 17 стагоддзя выкарыстоўвалася для назірання сонечных зацьменняў, атрымання дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і інш. Заменена лінзавай камерай.
Аляксандр Слушка
Аляксандр Слушка (каля 1580 — ліпень 1647) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
12 лістапада 1618 прызначаны кашталянам менскім «па Пятру Тышкевічу», 11 сакавіка 1628 жамойцкім кашталянам «па смерці Адама Тальваша», 2 сакавіка 1633 менскім ваяводам «па смерці Балтазара Стравінскага», у 1638 годзе новагародскім ваяводам, з ліпеня 1642 года троцкім ваяводам «па смерці Паца».
Таксама быў каралеўскім дваранінам, староста рэчыцкі, прапойскі, гомельскі з 1635 года. Маршалак у літоўскім Трыбунала 1631. Быў камісарам па аплаце войска, дэпутатам на літоўскі фіскальны трыбунал у 1633.
Быў выхаваны кальвіністам, але потым разам з жонкай перайшоў у каталіцтва. З'яўляўся значным фундатарам Касцёла. 23 красавіка 1623 паміж Аляксандрам і Соф’яй Слушкамі, і правінцыялам Рускай правінцыі дамініканцаў айцом Марыянам Крэпіцэнсам і айцамі Сымфарыянам і Шчырыцам адбылася дамова аб фундацыі стаўбцоўскага кляштара дамініканцаў, сам фундуш на кляштар быў дадзены 20 лістапада 1626. Над Нёманам спачатку быў збудаваны драўляны касцёл і кляштар, а потым мураваны касцёл і абноўлены касцёльныя рэчы. Быў таксама фундатарам дамініканскага кляштара ў Рэчыцы і жаночага бернардзінскага ў Менску. Пабудаваў два касцёлы ў Валожыне і адзін у вёсцы Кавалеўшчыне (Падляшскае ваяводства), дзе быў пахаваны пасля смерці.
Сям'я
Быў жанаты з дачкой берасцейскага ваяводы Крыштафа Зяновіча Соф'яй Канстанцыяй, удаве Станіслава Кішкі. Меў дачку Альжбету, якая была ў першым шлюбе за надворным каронным маршалкам Адамам Казаноўскім, а другім за каронным падканцлерам Геранімам Радзяёўскім, і сыноў Багдана Уладзіслава, двараніна каралевіча Уладзіслава, памёршага ў пятнаццаць гадоў (у 1630), Яўстаха Адама, Багуслава Юрыя і Жыгімонта Адама.
Алена Дзям’янаўна Сарокіна
Алена Дзям’янаўна Сарокіна (, в. Рудніца, Сенненскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
У 1928 годзе скончыла адзін клас двухкласнага Ульянавіцкага вучылішча. У 1928—1933 гадах — даярка ў калгасе в. Рудніца. У 1933—1939 гадах — рабочая паляводчай брыгады «Відокі» саўгаса «Полымя». У 1939—1944 гадах — даярка саўгаса «Полымя», у 1944—1968 гадах — племзавода «Полымя».
Званне Героя Сацыялістычнай Працы было прысвоена за поспеxi ў развіцці жывёлагадоўлі з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і молат».
Кароткая
Кароткая — жаночая форма прозвішча Кароткі.
Ганібал Лектар
У 2003 годзе Амерыканскі інстытут кінамастацтва назваў доктара Ганібала Лектара ў выкананні Энтані Хопкінса кіназлыднем нумар адзін усіх часоў.
Жэймей
Жэ́ймей (Žeimiai, гістарычная беларускай назва — Жэ́ймы) — мястэчка ў Ёнаўскім раёне Каўнаскага павета Літвы, на рацэ Ланкяса.
Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца пад 1319 годам у «Хроніцы» Мацея Стрыйкоўскага пры апісанні пераможнай бітвы вялікага князя літоўскага Гедзіміна над войскам крыжацкага маршалка Генрыха фон Плоцке. 1-е верагоднае ўпамінанне адносіцца да 1363, калі Жэймы былі спалены крыжакамі вялікага магістра Тэўтонскага ордэна Вінрыха фон Кніпродэ. Потым Жэймы ўпамінаюцца пад 1365, 1379 і 1384 гадам.
У другой палове XV ст. кароль польскі і вялікі князь літоўскі Казімір падараваў Жэймы хану «Сихъдохъману» (відаць, хану Вялікай Арды ). Маёнткам валодалі таксама яго сыны і ўнукі, якія прадалі Жэймы панам Завішам. Апошнія валодалі Жэймамі ў XVI—пачатку XVII ст. У пачатку XVI ст. пабудаваны драўляны касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі. У XVI ст. ён перароблены на кальвінскі збор, пры якім адчынена школа. У пачатку XVII ст. кароткі час дзейнічала друкарня, у якой Якубас Маркунас выдаў кнігу Паўла Гілёўскага «Выклад катэхізіса» («Wykład Katechizmu», 1605; некаторыя вучоныя мяркуюць, што кніга выдадзена ў Вільні). У 1631 у выніку судовага працэсу, распачатага касцельнымі ўладамі, збор перароблены на касцёл. У 1748 годзе Жэймы атрымалі прывілей на таргі, з 1777 вядома парафіяльная школа.
У XVII—XVIII стст. мястэчкам валодалі Мядэкшы, у 1780 набыта інфлянцкім біскупам Юзафам Касакоўскім, які ў 1787 пабудаваў тут палац.
Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў складзе Расійскай імперыі.
Вядомыя асобы
На цвінтары касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі пахаваны архітэктар Вацлаў Міхневіч, па чыім праекце 1899 года ён і быў пабудаваны.
Дзісенскае масла
Дзі́сенскае ма́сла — гатунак сметанковага масла, які вырабляўся сялянскім арцелямі Дзісенскага павета Віленскай губерні на пачатку XX ст. і пастаўляўся ў буйныя прамысловыя цэнтры Расійскай імперыі, а таксама на экспарт.
Арцельнае масларобства ўзнікла ў Дзісенскім і суседнім Дрысенскім павеце Віцебскай губерні у канцы XIX ст. у сувязі з рэзкім падзеннем попыту на прадукцыю земляробства. Асабліва паспяхова развіваўся экспарт у Англію. У 1905 годзе з Дзісенскага павету было адпраўлена ў Англію масла на 10 тыс. руб., у 1908 — на 175 тыс., і ў 1910 — на 260 тыс. руб. Дзісенскае масла займала адно з першых месцаў на англійскім рынку і каштавала на 2—4 шылінгі даражэй, чым іншыя гатункі масла з Расійскай імперыі. Яно збывалася без пасярэднікаў цераз транспартную кантору «Гергард і Гей» у Лондан і Лідс. Па прыбыцці ў Англію па пошце высылаўся аванс ад 36 до 45 р. за бочку, рэшта — пасля поўнай рэалізацыі. На жаль, арцельныя пастаўшчыкі не паспрабавалі зарэгістраваць адмысловай гандлёвай маркі, і дзісенскае масла пастаўлялася пераважна пад маркай «галшцінскага». Пасля Першай сусветнай вайны замежны рынак і высокая рэпутацыя дзісенскага масла былі страчаныя назаўжды.
Leiopus nebulosus
Leiopus nebulosus — жук з сямейства вусачоў і подсемейства ламіін (Lamiinae).
Апісанне
Жук маленькіх або сярэдніх памераў, які дасягае 5-10 міліметраў у даўжыню.
Распаўсюджванне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Расіі і на Каўказе.
Экалогія і месцапражыванні
Жыццёвы цыкл доўжыцца ад года да двух гадоў. Кармавымі раслінамі лічынак з'яўляюцца розныя пароды лісцяных дрэў.
Латышы
Латышы́ (latvieši) — балцкі народ, складае 62,1 % насельніцтва Латвіі (1,284 млн чалавек, згодна з перапісам 2011 года).
Асноўная мова — латышская балтыйскай групы індаеўрапейскай сям’і. Вернікі латышы — пераважна лютэране, ёсць таксама каталікі і праваслаўныя. Агульная колькасць —
Паходзяць ад латгалаў — старажытнабалцкай народнасці (адкуль і саманазва — латвіешы), а таксама іншых балцкіх плямён (куршаў, селаў, земгалаў).
З XIII стагоддзя латышы знаходзіліся пад нямецкім валадарствам, затым пад шведскім, а з 1795 года латышскія землі сталі часткай Расійскай імперыі. Латышская народнасць склалася к XVII стагоддзю; пратэстантызм распаўсюдзіўся ў XVI стагоддзі (не прыжыўся ён толькі ў Латгаліі).
Назва
Назва латышоў паходзіць ад назвы балцкага племені латгалаў, якое жыло на ўсходзе сучаснай Латвіі. Латгальская назва ў пісаных крыніцах XI—XIII ст. фігуруе яе летьгола, Lethigalli, Лотыгола. Другая аснова ад агульнабалцкага *galas «канец, край» (> мясціна, край, зямля).
Першая аснова гідранімічнага паходжання, ад напэўна не ідэнтыфікаванай ракі з назвай тыпу *Lata / *Leta, якую параўноўваюць з літоўскімі гідронімамі Latava, Latuva, Lat-upis (рэкі), Lat-ežeris (возера), латышскімі (у задзвінскім Відзэмэ) Late, Lat-upe. Далей да індаеўрапейскага *lat- «цекці».
Назвы многіх рэгіёнаў, утвораныя ад назваў балцкіх плямёнаў, звязаныя менавіта з гідронімамі, якія найчасцей таксама не захаваліся і не ідэнтыфікуюцца. Назвы Галіндыя, Натангія (прускія землі), Яцвязь, Судовія (зямля роднасных яцвягам судоваў), Селія , Нальшаны, верагодна і Літва, звязваюцца з гідронімамі з асновамі Gal-ind-, Nat-ang-, Jat-(а)v-, Sūd-(а)v-, Sel-, Nal-š-, Liet-(u)v-. Мяркуецца, што на адпаведных рэчках маглі знаходзіцца сакральна-рэлігійныя цэнтры пэўнага рэгіёна (племені).
Залаты ветах
Залаты ветах — міжнародная тэрыторыя вырошвання опіумнага маку, што аб'ядноўвае непадкантрольныя дзяржаўным уладам суседнія горныя раёны Афганістана, Пакістана, і Ірана і мае форму паўмесяца. На краіны Залатога ветаха прыпадае больш за 90 % сусветнай нелегальнай вытворчасці опіуму.
Агляд наркасправы ў Афганістане за другую палову 2000-х
Паводле дадзеных UNODC, у Афганістане вырабляецца ўжо больш за 90 % опіума, які паступае на сусветны чорны рынак. Плошча опіумных плантацый складае 193 тыс. га. Даходы афганскіх «наркабаронаў» ў 2007 годзе перавысілі 3 млрд долараў, што, паводле розных ацэнках, складае ад 10 % да 15 % афіцыйнага ВУП Афганістана. Паводле падлікаў (2017) вырошчваннем опіумнага маку занята каля 400 тыс. афганскіх сялян. Плошча пасеваў опіумнага маку ў Афганістане зараз пераўзыходзіць плантацыі кокі ў Калумбіі, Перу і Балівіі, разам узятых.
Вытворчасць наркотыкаў павялічылася ў ходзе афганскай вайны пад эгідай НАТА ў 40 раз (з 2001 па 2014), паводле іншых дадзеных з 2001 па 2008 год вытворчасць апіятаў і гераіну ў Афганістане вырасла ў 2-2,5 раза. Сёння Расія і краіны ЕС з’яўляюцца галоўнымі ахвярамі гераіну, які паступае з Афганістана. Адзначаюць, што бурны рост спажывання наркотыкаў у Расіі ў апошнія дзесяць гадоў адбыўся менавіта за кошт наркатрафіку з Афганістана
У 2006 годзе ў краіне было выраблена 6100 тон опіуму, а ў 2007 — рэкордны ўраджай у 8000 тон.
Пры гэтым, на поўначы і ў цэнтры, якія кантралююцца ўрадам Хаміда Карзая, вырабляецца толькі 20 % афганскага опіуюмнага маку, а астатняя доля — у паўднёвых правінцыях на мяжы з Пакістанам — зоне дзеянняў войскаў НАТА і талібаў. Галоўны цэнтр вытворчасці наркотыкаў — правінцыя Гільменд, аплот руху Талібан, дзе плошча пасадак склала 103 тыс. га .
Вырошчванне маку часцяком з’яўляецца адзінай крыніцай даходаў для афганскіх сялян.
Афганістан — самы буйны ў свеце вытворца опіума; вырошчванне маку скарацілася на 22 % і 157000 гектараў ў 2008 годзе, але застаецца на гістарычна высокім узроўні; неспрыяльныя ўмовы для вырошчвання ў 2008 годзе знізілі колькасць сабранага ўраджаю да 5500 тон, на 31 % у параўнанні з 2007 годам. Калі б увесь ураджай быў перапрацаваны, атрымалася б каля 648 тон чыстага гераіну. Талібан і іншыя антыўрадавыя групоўкі ўдзельнічаюць непасрэдна ў вытворчасці опіуму і атрымліваюць прыбытак ад гандлю ім. Опіум з’яўляецца ключавой крыніцай даходаў Талібану ў Афганістане. У 2008 годзе даход Талібану ад продажу наркотыкаў склаў 470 мiльёнаў долараў. Паўсюдная карупцыя і нестабільнасць у дзяржаве перашкаджаюць мерам па барацьбе з наркотыкамі. Большая частка гераіну, які рэалізуецца ў Еўропе і Усходняй Азіі, праведзена з афганскага опіуму.
Барлета
Барлета (Barletta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Барлета-Андрыя-Трані.
Залаты ветах
Агляд наркасправы ў Афганістане за другую палову 2000-х
Кіраўнік ФСКН Расіі Віктар Іваноў на канферэнцыі ў Маскве заявіў аб катастрафічным росце вытворчасці гераіну, павелічэнні пасяўных плошчаў опіумнага маку ў 30 разоў, што сведчыць аб неплацежаздольнасці бягучай палітыкі міжнароднай супольнасці ў дадзеным рэгіёне.
Барлета
Насельніцтва складае 93667 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 637 чал./км². Займае плошчу 147 км². Паштовы індэкс — 70051. Тэлефонны код — 0883.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Ruggero, SS. Madonna dello Sterpeto.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Хваставіцкі сельсавет
Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Мінскай вобласці, з 23 студзеня 1960 года — Магілёўскай вобласці. 24 чэрвеня 1960 года ў склад сельсавета з Завалочыцкага сельсавета перададзены вёскі Баравішча, Дуброва, Людзвінова і Ольніца. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Бабруйскага раёна. 15 студзеня 1971 года ў склад новаўтворанага Кіраўскага сельсавета перададзены вёскі Балашэвічы і Зарэчча.
20 лістапада 2013 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Клятнянскага сельсавета (вёскі Даколь, Старына, Сялец, Цяснова). 13 красавіка 2018 года ў склад Калаціцкага сельсавета перададзена вёска Заполле, у склад Слаўкавіцкага сельсавета — вёска Гарадзішча.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (16 населеных пунктаў) — 1511 чалавек, з іх 93,7 % — беларусы.
Картліс Цхаўрэба
«Картліс Цхаўрэба» (груз. ქართლის ცხოვრება, літаральна «Жыццё Грузіі» альбо «Жыціе Картлі») — зборнік сярэдневяковых грузінскіх летапісаў, які ствараўся з XII да XIX стагоддзяў.
Гісторыя
Хронікі складаюцца з асобных тэкстаў, якія датуюцца 9-14 стагоддзямі, але некаторыя крыніцы таксама могуць уключаюць у зборнік тэксты, датаваныя 800 гадамі. Апошнія тэксты былі дададзены ў 14 стагоддзі.
У XI стагоддзі першыя тры манускрыпты склалі першы корпус хронік: «Гісторыя цароў і патрыярхаў Грузіі», «Гісторыя цара Вахтанга Гаргасалі» і «Пакутніцтва святога Арчыла». Яны ахоплівалі гісторыю Грузіі ад старажытных часоў да праўлення Вахтанга I Гаргасалі ў V ст., а таксама да смерці яго нашчадка Вахтанга Арчыла ў 786 г. У сярэдзіне XII стагоддзя былі дададзены два тэксты: «Хроніка Картлі», у якой падаецца гісторыя з канца VIII ст. да праўлення цара Баграта III (1008-1014), і «Гісторыя Цара цароў Давіда», якая апісвае праўленне Давіда IV (1089-1125).
У пачатку 18 стагоддзя кароль Картлі Вахтанг VI прызначыў спецыяльную камісію, якая пераправерыла і адрэдагавала тэксты.
Змест
«Картліс цхаўрэба» палітычную гісторыю Грузіі, пры гэтым у многіх выпадках дадзеныя з хронікі пацвярджаюцца даследчымі працамі негрузінскіх гісторыкаў. Самы ранні пераклад на армянскі быў зроблены поўнасцю ў XII-ым або XIII стагоддзі. Зараз існуюць пераклады на французскую, англійскую, нямецкую і рускую мовы, але кожны з перакладаў уключае толькі некалькі дакументаў са зборніка.
На англійскай мове корпус дакументаў прынята называць «Хронікі Грузіі» (Georgian Chronicles), таксама можна сустрэць варыянт «Летапіс цароў Грузіі» (The Georgian Royal Annals).
Радзівілаўская карта
Magni Ducatus Lithuaniae caeterumque regionum illi adiaciencium exacta descriptio («Падрабязнае апісанне Вялікага Княства Літоўскага і суседніх краін», вядомая таксама, як Радзівілаўская карта — карта зямель Вялікага Княства Літоўскага ў масштабе 1:1 300 000 створаная пад кіраўніцтвам Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі. Карта была створана галандскім картографам і гравёрам Гесэлем Герыцам па малюнках Тамаша Макоўскага. Першае выданне карты было надрукавана ў Амстэрдаме ў 1613 годзе, у друкарні Вілема Янсэна Блаў.
Радзівілаўская карта лічыцца шэдэўрам картаграфічнага мастацтва, з кропкі гледжання дакладнасці яна пераўзышла карты XVII і XVIII стагоддзяў. Шырока выкарыстоўвалася ў картаграфіі Усходняй Еўропы.
Апісанне
Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка, з 1579 года маршалак вялікі літоўскі, а пазней віленскі ваявода, зацікавіўся складаннем падрабязнай карты Вялікага Княства Літоўскага, якая б адпавядала існаваўшым на той час стандартам картаграфічнага мастацтва. Для гэтага ён сабраў каманду ў складзе кіеўскага ваяводы Канстанціна-Васіля Астрожскага, англійскага матэматыка і езуіта Якуба Босграве і мастака Тамаша Макоўскага.
Гэтыя людзі працавалі над картай з 1595 па 1599 гады. Зборам матэрыялаў і правядзеннем вымярэнняў займаўся Тамаш Макоўскі, які, верагодна, таксама падрыхтаваў і асноўны малюнак карты. Геаграфічныя параметры былі часткова ўзяты з дакументаў валочнай памеры, зямельнай рэформы, ініцыянаванай у 1547 годзе каралевай Бонай Сфорца. На карце былі паказаныя 1020 населеных пунктаў, 357 з якіх упершыню прадстаўлены ў картаграфіі.
Першапачатковая медзярытавая карта была прызначана для размяшчэння на сцяне. Акрамя зямель Вялікага Княства Літоўскага ў межах з канца XVI стагоддзя, на карце былі паказаныя і суседнія тэрыторыі (значная частка Украіны, Герцагства Прусія, Курляндыя, частка Мазовіі і Малой Польшчы). Акрамя таго, на карце была размешчана складаўшаяся з дзвюх частак схема ніжняга Дняпра, аж да яго вусця разам з дадатковымі апісаннямі, напрыклад, дняпроўскіх парогаў. Дняпро быў важным камунікацыйным і транспартным шляхам для Вялікага Княства Літоўскага. Заходняя Дзвіна, таксама паказаная на карце, адыгрывала падобную ролю. Пад картамі было вычарпальнае геаграфічнае і этнічнае апісанне Вялікага Княства Літоўскага.
У пазнейшых выданнях карты Дняпра і ніжняе апісанне былі выдалены, а затым карта Вялікага Княства Літоўскага была надрукаваная асобна, у выглядзе квадрата памерам прыкладна 74×74 см.
У 1631 годзе Вілем Блаў таксама ўключыў карту ў свой атлас Appendix Theatri A.Ortelii et Atlantis G. Mercatoris. Каб палепшыць чытальнасць карты ў атласе, ён надрукаваў яе з чатырох медных пласцін і размясціў на чатырох асобных старонках. Карты Дняпра былі ўключаны ў атлас асобна. Усяго да 1670 года сям'я Блаў 17 разоў публікавала ў сваіх атласах Радзівілаўскую карту Вялікага Княства ў нязменным фармаце, з датай 1613.
Радзівілаўская карта выдзяляецца сваёй незвычайнай для таго часу дакладнасцю і багаццем геаграфічных дэталяў, якія суправаджаюцца шматлікімі апісаннямі і іканаграфічнымі сцэнамі. Аналіз дакладнасці размяшчэння паселішчаў паказвае, што яна такая ж ці больш дакладная, як на картах Вялікага княства складзеных да 1770 года. Яшчэ адной асаблівасцю карты з'яўляюцца надзвычай дакладная і падрабязная гідраграфічная сетка. У выніку гэтага Радзівілаўская карта больш за сто гадоў лічылася найважнейшай крыніцай інфармацыі аб тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, а ў наш яна з'яўляецца каштоўнай гістарычнай крыніцай.
IC 2885
IC 2885 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Надзіра
Махлараім Надзіра (пісала пад тахалусамі (псеўданімамі) Надзіра — на узбекскай мове, Каміла або Макнуна — на персідска-таджыкскай (1792—1842, Каканд)) — узбекская паэтэса, класік какандскай (узбекскай) літаратуры, дачка кіраўніка Андыжана, жонка Умар-хана (Амара), кіраўніка Каканда, паэта, апекуна паэтаў і навукоўцаў. Разам з Увайсі і Махзунай з'яўляецца прадстаўніцай какандскай жаночай паэзіі. У яе гонар названы кратэр Надзіра на Венеры.
Біяграфія
Надзіра-хон нарадзілася ў 1792 годзе ў сям'і кіраўніка Андыжана з узбекскага роду мінг.
У юнацтве атрымала выдатную адукацыю ў галіне гісторыі і літаратуры, бліскуча валодала не толькі родным, узбекскай, але і персідска-таджыкскай мовамі. Будучы жонкай кіраўніка Какандскага ханства Умар-хана (Амара) большую частку жыцця паэтэса правяла ў Какандзе у прыдворных колах, у асяроддзі аматараў і заступнікаў літаратуры, удзельнічаючы ў паэтычных спаборніцтвах са сваім мужам — паэтам, які пісаў пад тахалусам Амір. Умар-хан (Амар) памёр у 1822 годзе, калі Надзіры было трыццаць гадоў. Яна стала апекуном свайго 12-гадовага сына Мадалі-хана (Мухамед-Алі), які ўступіў на пасад. У гэты час Какандскае ханства займала найбольшую плошчу.
У гістарычных і літаратурных творах сучаснікаў Надзіры (Хакімхана, Хатыфа, Мушрыфа і інш.) маюцца звесткі аб тым, што паэтэса прымала актыўны ўдзел у грамадскім і культурным жыцці як заступніца мастацтваў. Надзіра аказвала садзейнічанне развіццю навук і літаратуры, удзельнічала ў будаўніцтве будынкаў медрэсэ, караван-сараяў, гандлёвых радоў. Асаблівым яе даверам і сяброўствам карысталася паэтэса Увайсі, настаўніца яе дзяцей. Усё жыццё Надзіры і яе творчасць прасякнуты спачуваннем да прыгнечаных, клопатам аб асвеце народа. Яна высока ставіла ролю літаратуры ў духоўным жыцці грамадства.
Жыццё Надзіры абарвалася трагічна. У выніку палітычных інтрыг у 1842 годзе паэтэса, абвінавачаная рэлігійнымі фанатыкамі ў распусце, разам са сваімі сынамі — Мухамед-Алі і Султан-Махмудам была па-зверску забітая бухарским эмірам Насрулой, які далучыў Какандскае ханства да Бухарскага эмірата.
Творчасць
У сваёй творчасці, як і іншыя паэты таго часу, Надзіра ў многім абапіралася на гуманістычную спадчыну заснавальніка ўзбекскай літаратуры Алішэра Наваі.
Надзіра стварала вершы як на узбекскай, так і на персідска-таджыкскай мовах. У яе рукапісных дыванах сустракаюцца розныя жанры лірыкі — газэлі, мухамасы, мусадасы, мусаманы, тарджыбанды і іншыя. Ёсць у Надзіры і некалькі «Песень расстання». Яе вершаваны дыван — гімн любові, вернасці і сумленнасці. Знаходзячыся пад пэўным уплывам суфійскіх колаў, для свайго часу Надзіра была вельмі прагрэсіўная, яна адчувала сябе перш за ўсё Чалавекам, актыўна заклікала бачыць у жанчыне не толькі прыгажосць, але і шанаваць яе розум, пачуцці, годнасць. У яе вершаваных дыванах высокае каханне ўспявалася як сімвал чалавекалюбства, як аснова маральнасці.
Надзіра пісала: «Чалавек без кахання — не чалавек,// Калі ты чалавек — ўпадабай каханне».
Асноўныя творы Надзіры атрымалі шырокую вядомасць у народзе і ўключаліся ў шматлікія зборнікі XIX—XX стагоддзяў.
Псалом 59
Псалом 59 (60 паводле масарэцкай нумарацыі) ўваходзіцць у 8-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — малітва за збавенне Ізраіля.
Аляксандр Мікалаевіч Курбацкі
Аляксандр Мікалаевіч Курбацкі (нар. , в. Струмень, Кармянскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне інфарматыкі, вылічальнай тэхнікі і кіравання. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1978; аспірантура, 1983). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра тэхналогій праграмавання, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: карпаратыўныя інфармацыйныя сістэмы; інфармацыйныя і тэлекамунікацыйныя тэхналогіі; тэхналогіі праграмавання; паралельнае праграмаванне; інфармацыйныя тэхналогіі ў адукацыі; інфармацыйна-аналітычныя сістэмы; інфармацыйна-тэхналагічныя сістэмы; інфармацыйная бяспека.
Узнагароды
Званні «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001).
Багуслаў Юрый Слушка
Багуслаў Юрый Слушка (? — 1658) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Староста рэчыцкі з 1639, вялікі стольнік літоўскі у 1643—1645, падскарбі надворны літоўскі з 1645.
Сям'я
Сын троцкага ваяводы Аляксандра Слушкі і дачкі берасцейскага ваяводы Крыштафа Зяновіча Соф’і Канстанцыі.
Брат вялікага літоўскага харунжага Жыгімонта Адама Слушкі.
Быў жанаты з дачкой брацлаўскага ваяводы Стэфана Патоцкага Ганнай (памерла ў 1695), удавой Аляксандра Дамініка Казаноўскага. Меў дачку Канстанцыю (якая была замужам за двума прадстаўнікамі роду Дэнгафаў: Эрнэстам, кашталянам віленскім і ваяводам мальбаргскім, і яго стрыечным братам Уладзіславам, ваяводам паморскім) і сыноў Дамініка Міхала і Юзафа Багуслава.
Яўстафій Яўстаф’евіч Леановіч
Яўстафій Яўстаф’евіч Леановіч (нар., в. Камяніца, цяпер Смаргонскі раён) — беларускі архітэктар, аўтар праектаў шматлікіх станцый метрапалітэна.
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1966 годзе. У 1956—1959 гадах працаваў у будаўніча-мантажным упраўленні г. Вэнтспілс (Латвія), у 1966—1969 гадах старшы архітэктар інстытута «Бранскграмадзянпраект» (г. Бранск, Расія). З 1969 года ў Мінску ў інстытуце «Белпрампраект», у 1977—1998 гадах галоўны архітэктар мінскага філіяла маскоўскага інстытута «Метрадзіпратранс».
Пражываў у Мінску.
Узнагароды
Адзначаны 1-й прэміяй на Усесаюзным конкурсе за найлепшы праект станцыі Днепрапятроўскага метрапалітэна (1982), 1-й прэміяй на конкурсе за найлепшае архітэктурнае рашэнне станцыі метро другой лініі Мінскага метрапалітэна (1983), прэміяй СМ СССР і залатым медалём за праектаванне і будаўніцтва першага ўчастка Мінскага метрапалітэна (1987), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1987).
Чэчэльныцкі раён
Чэчэльныцкі раён (Чечельницький район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Чэчэльнык (Чечельник).
Утвораны 20 снежня 1966 года. Насельніцтва раёна на года складае 21852 чалавекі, плошча — 760 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 15 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 21 сяло.
IC 2886
IC 2886 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пячора Акладнікава
Пячора Акладнікава (Пячора ім. А. П. Акладнікава, Сібірачыхінская) — археалагічны помнік у Расіі, у гарах Алтая паўднёвай Сібіры. Названая ў гонар савецкага археолага Аляксея Паўлавіча Акладнікава. Парэшткі, знойдзеныя ў пячоры, сталі доказам таго, што неандэртальцы жылі і ў Сібіры, на 2 тыс. км на ўсход далей, чым лічылася раней.
Месцазнаходжанне
Пячора размешчана на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі Сібірачыха Саланешненскага раёна Алтайскага краю, на левым беразе ракі Сібірка (прыток Ануя).
На фатаграфіі прадстаўлена пячора Вялікая.
Перакальскі нацыянальны латышскі сельсавет
Перака́льскі нацыя́нальны латы́шскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глускага раёна Палескай вобласці. Цэнтр — хутар Перакалле.
Утвораны 24 верасня 1926 года ў складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. 20 лістапада 1938 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Новадуброўскага сельсавета.
Ісландыя (значэнні)
Назву Ісландыя маюць:
Дзічына
Дзічына — птушкі і звяры, якіх здабываюць паляваннем і мяса якіх ідзе ў ежу.
Дзічына падзяляюць на птушыную (баравую, ці лясную, вадаплаўную, балотную, палявую і стэпавую) і чатырохногую (пераважна зайцы і капытныя). На Беларусі водзяцца: з чатырохногай дзічыны — лось, дзік, алень, казуля, заяц-русак; з баравой — глушэц, цецярук, рабчык, вяхір, клінтух, слонка; з вадаплаўнай — гусі, качкі, паганкі, крахалі, лысуха; з балотнай і лугавой — бакас, дупель, драч, бугай, кулікі, пастушкі і чаплі і іншыя; з палявой і стэпавай — перапёлка, шэрая курапатка. Паляванне на рэдкія, знікаючыя і асабліва каштоўныя віды дзічыны забаронена або дазваляецца па ліцэнзіях (зубр, лось, дзік, белая курапатка, казулі, алень высакародны, глушэц).
Дзічына мае больш шчыльную структуру і цёмную афарбоўку, змяшчае больш бялку і значна менш тлушчу, чым мяса свойскай жывёлы. Часта мае спецыфічны гаркаваты, смалісты прысмак (калі-некалі яго ўдасканальваюць, выкарыстоўваючы ягады ядлоўцу). Тлушч адкладаецца пераважна вакол нырак і мае востры, спецыфічны смак і таму выдаляецца, як і вантробы дзічыны. Недахоп тлушчу трэба кампенсаваць перад тэрмічнай апрацоўкай, дадаючы сала, шмалец і г.д. (глядзіце бардзіраванне, шпігаванне). Дзічыну належыць рупліва абяскрывіць і перад тэрмічнай апрацоўкай даць як след вылежацца, а ў многіх выпадках і замарынаваць, каб мяса не было занадта жорсткім.
Дзікую птушку часцей за ўсё смажаць, часам тушаць або запякаюць з рознымі соусамі. Халодныя стравы і закускі са смажанай дзічыны падаюць пад маянэзам, з разнастайнымі марынадамі з садавіны і гародніны. Скрылікі халоднай дзічыны дадаюць у салаты. Першыя стравы з птушкі гатуюць рэдка, апроч супу-пюре і празрыстага булёну. З чатырохногай дзічыны найлепш гатаваць разнастайныя пячысты, штукі мяса, фаршыраваць, рабіць зразы, паштэты і г.д.
Грайфсвальдскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Заснаваны ў 1456 годзе ён з'яўляецца адным з найстарэйшых універсітэтаў Еўропы, у якім вучыліся ці працавалі пакаленні выдатных выпускнікоў і навукоўцай. Будучы чацвёртым па старшынству ўніверсітэтам Германіі, ён пэўны час быў таксама найстарэйшым універсітэтам Швецыі (у 1648-1815 гады) і Прусіі (у 1815-1945 гады).
Прыкладна дзве траціны студэнтаў вучэльні з'яўляюцца замежнікамі і паходзяць з 90 краін па ўсім свеце.
З-за атмасферы маленькага горада, ярка выяўленай архітэктурнай прысутнасці ў ім вучэльні і вялікай колькасці студэнтаў на вуліцах Грайфсвальд жартам апісваюць як універсітэт з горадам, пабудаваным вакол яго, а не як горад з універсітэтам.
Валянціна Пракопаўна Кароткая
Валянціна Пракопаўна Кароткая (, в. Вугалеўшчына, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1958).
Біяграфія
У 1944—1950 гадах працавала ў калгасе «Чырвоны сцяг» Талачынскага раёна. У 1953—1979 гадах — звеннявая па вырошчванні лёну ў калгасе «18 партз’езд» Талачынскага раёна.
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1958 годзе за поспехі ў павелічэнні вытворчасці сельскагаспадарчых прадуктаў і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.
З’яўлялася дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР у 1958—1966 гадах. З 1959 года — член КПСС.
Жыла ў Мінску.
IC 2888
IC 2888 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Трыпціх
Трыпціх     — твор мастацтва, які складаецца з трох карцін, або ж іншых графічных аб'ектаў, аб'яднаных супольнай ідэяй. Твор падзяляецца на тры секцыі ці тры разьбяныя панэлі, якія вісяць разам ці побач. Трыпціх з'яўляецца разнавіднасцю поліпціха, што абазначае твор з мноства панэляў або карцін. Сярэдні твор як правіла найбольшы, а па баках размяшчаюцца дзве меншыя, хоць складнікі трыпціха працы звычайна роўныя па памерах.
Нягледзячы на тое, што корань слова паходзіць ад старажытнагрэчаскага «triptychos», слова паўстала ў Сярэднія стагоддзі ад старажытнарымскай назвы таблічкі для пісьма, якая мела дзве навясныя панэлі, якія прымыкалі да цэнтральнай. Слова таксама магло выкарыстоўвацца для абазначэння ювелірнай падвескі.
Эвалюцыя
Пачынаючы з гатычнага перыяду і далей як у Еўропе, так і ў іншых краінах сцены вакол алтароў у цэрквах і саборах часта афармляліся трыпціхамі. У Саборы Антверпенскай Божай Маці знаходзяцца два ўзоры твораў Рубенса, а ў Саборы Парыжскай Божай Маці ёсць іншы ўзор архітэктурнага трыпціха. Структура трыпціха традыцыйная для царкоўных вітражоў.
Юрый Уладзіміравіч Кур’яновіч
Юры Кур’яновіч, Юрый Уладзіміравіч Кур’яновіч (нар., ) — беларускі пісьменнік, перакладчык, гісторык.
Біяграфія
Вучыўся ў СШ № 17, а пазней — у 19-й сярэдняй школе імя Я. Купалы Мінска, скончыў матэматычны клас А. Фельдмана. У 1991 г. скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі (БДІНГ), у 2013 г. — аспірантуру Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя». Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў з 2006 г.
Творчы шлях
Дэбютаваў ў газеце БДІНГ «Экономист» у 1986 г. , у рэспубліканскім друку ў 1995 г. (газета «Чырвоная змена» ).
Пад канец 1990-х гг. на старонках беларускага друку («Цэнтральная газета», часопісы «Нёман» , «Бярозка» ) упершыню распавёў пра таямнічы каменны крыж на Барысаглебскіх могілках у Тураве (Гомельская вобласць) — адзін з вядомых сёння турыстычных і рэлігійных аб’ектаў Палесся.
Упершыню пераклаў на беларускую мову творы шэрагу ўкраінскіх аўтараў (зборнік прозы «Цвітуць сланечнікі», 2012), у тым ліку ўспаміны навукоўца-хіміка, педагога, пісьменніка (1890—1941), якому прысвяціў асобную кнігу «Пятро Франко. Авіятар, хімік, літаратар» (2019). Аўтар зборнікаў прозы «Ён і Яна» (1996), «Гарадская элегія» (2007), навукова-папулярных кніг «Аповеды старасвецкай Лошыцы» (2005), «Беларускі крымінальны вышук» (2018), «Старасвецкая Лошыца» (2018), «Тураў. Старажытны і сучасны» (2019).
Іншая мастацкая дзейнасць
Правёў 12 персанальных выставаў жывапісных твораў (алей, палатно), аб’яднаных агульнай назвай «Варыяцыі на спрадвечнае», і шэраг фотавыставаў («Краявіды беларускай Палесціны», «Успаміны дзяцінства», «Подых Карпат»). Першая выстава адкрылася 1 лiстапада 1997 г. у Лiтаратурным музеi Максiма Багдановiча ў Мiнску. Карціны захоўваюцца ў мастацкай галерэі Пухавіцкага краязнаўчага музея (г. Мар’іна Горка Мінскай вобласці), у фондах, літаратурна-мемарыяльнага музея І. Франко ў вёсцы Крыварыўня (Вэрхавінскі р-н, Івана-Франкоўская вобл.), прыватных калекцыях.
Беларуска-літоўскія летапісы
Вялікая частка беларуска-літоўскіх летапісаў была страчаная ў выніку войнаў і культурных чыстак, ацалелыя часта не захаваліся цалкам. У двух тамах Поўнага збору рускіх летапісаў, тамы 32-ы (М., 1975) і 35-ы (М., 1980), былі апублікаваныя 17 летапісаў, вядомых (ацалелых) у новы час. Апроч гэтага, у М. Стрыйкоўскага былі звесткі аб яшчэ 15 летапісах, аніводны з якіх не захаваўся. Відаць, у Сярэднявеччы наогул існавала значна большая колькасць беларуска-літоўскіх летапісаў, і карыстанне імі было даступным нават для людзей сярэдняга дастатку.
Гістарыяграфія
Навуковае вывучэнне беларуска-літоўскіх летапісаў пачалося з публікацыі І. Н. Даніловічам Супрасльскага летапісу (1823—1827) і яго працы па «літоўскіх» летапісах (1840, руск.выд.; 1841, польск.выд.; 1846, польск. 2-е выд.), якая застаецца шмат у чым актуальнай і зараз. Пазней Т. Нарбут зрабіў палеаграфічнае даследаванне «Хронікі Быхаўца» (1838) і выдаў яе поўны тэкст (1846).
Фактычна, яшчэ раней да сюжэтаў «літоўскіх» летапісаў звяртаўся А. Л. Шлёцэр, але палічыў іх існаванне нябылым, бо ў яго час самі гэтыя летапісы не былі вядомымі, а меліся толькі спасылкі на іх М. Стрыйкоўскага, і апроч таго, Шлёцэр атаясамліваў ВКЛ з этнічнай Літвой, а магчымасць існавання граматнасці звязваў з прыняццем хрысціянства (у этнічнай Літве — 1386), а пад «літоўскімі» разумеў помнікі, пісаныя на літоўскай мове, якіх, сапраўды, не існавала. Таксама існаванне летапісаў, пісаных жыхарамі ВКЛ, адмаўляў Крашэўскі.
У 1880-я гады невялікія часткі сваіх прац па гісторыі Украіны прысвяцілі «літоўскім» («рускім», «руска-літоўскім») летапісам гісторыкі М. Малчаноўскі,, У. Б. Антановіч і (1885), пазней — М. С. Грушэўскі (1895).
У 1880-я—1890-я гг. вывучэннем «літоўскіх» летапісаў займаліся польскія навукоўцы (1882),  (1890),  (1890). Найважнейшай высновай Шараневіча стала прывязка (упершыню) цэнтру беларуска-літоўскага летапісання да Смаленска.
У 1901 выйшла напісаная яшчэ ў 1881 праца І. А. Ціхамірава «Аб саставе заходнярускіх, гэтак званых літоўскіх летапісаў», а ў 1910 і 1912 — дзве працы Я. Якубоўскага.
Дакастрычніцкі перыяд гістарыяграфіі беларуска-літоўскага летапісання заве́ршыла напісаная яшчэ да 1917 манаграфія Ф. Сушыцкага (1921—1929) «Заходне-рускія летапісы як помнікі літаратуры», якая выявілася непераўзыйдзенай як у сэнсе поўнасці выкарыстання першакрыніц (у пар. з 1980-мі гг. не ўлічвалася толькі «Хроніка Літоўская і Жмойская»), так і літаратуры аб іх, аднак, не ўлічвала прац Якубоўскага. Пад гэты час склалася класіфікацыя б.-л. летапісаў на 2 ці 3 групы, прычым Хроніка Быхаўца заўсёды называлася поўным спіскам. Сушыцкі падзяліў летапісы на кароткія (Супрасльскі (асноўны з кароткіх), Слуцкі (Увараўскі), Нікіфараўскі, Акадэмічны, Віленскі летапісы, летапіс Дуброўскага), складаныя (Румянцаўскі, Красінскага (абодва — асноўныя складаныя), Археалагічнага таварыства, Ціханравава, Рачынскага, Яўрэінаўскі, Патрыяршы), поўныя (Хроніка Быхаўца). Таксама да дакастрычніцкіх прац належала манаграфія А. А. Шахматава «Агляд рускіх летапісных зводаў XIV—XVI вв.» (выд. 1938), адна з частак якой цалкам прысвячалася б.-л. летапісам.
Першым пасля 1917 да беларуска-літоўскіх летапісаў звярнуўся У. Пічэта, які выдзеліў «літоўска-беларускія летапісы» як адзін з асобных відаў крыніц у працы «Уводзіны ў рускую гісторыю» (1922), і наогул увёў паняцце «крыніцы па гісторыі Беларусі».
Літоўская гістарыяграфія звярнулася да вывучэння летапісаў, пачынаючы з некалькіх невялікіх артыкулаў, апублікаваных у міжваенны перыяд (К. Авіжоніс, І. Ёнінас, І. Жылюс).
У пасляваенныя гады асноўныя даследаванні б.-л. летапісаў адбываліся ў Літве і Беларусі. Так, у 1968 выйшла манаграфія М. Ючаса «Літоўскія летапісы» (асноўная ўвага звернута на легендарныя часткі летапісаў і іх крытыку, на разбор «Хроніку Быхаўца», на «Кроніку» Стрыйкоўскага і яе крытыку). У 1969 выйшла праца В. А. Чамярыцкага «Беларускія летапісы як помнік літаратуры», дзе была прапанавана новая класіфікацыя летапісаў на 4 групы, паводле прыналежнасці да асобных зводаў. У 1-ю групу былі аднесены летапісы Віленскі, Дуброўскага, Origo regis, Пагодзінскі, БАН № 34.4.32, ЦГАДА № 20/25, дзе захаваўся «Летапісец вялікіх князёў літоўскіх», у 2-ю групу (1-ы звод) — Нікіфараўскі, Акадэмічны, Супрасльскі, Слуцкі, у 3-ю (2-і звод) — Красінскага, Патрыяршая Б (адзін з летапісных урыўкаў са зборніка № 790 ГІМ), Ціханравава, Пазнаньскі (Рачынскага), Яўрэінаўскі, у 4-ю (3-і звод) — Хроніку Быхаўца.
У 1985 годзе выйшла манаграфія М. Улашчыка «Уводзіны ў вывучэнне беларуска-літоўскага летапісання». Гарадскія хронікі да 1980-х гадоў не даследаваліся ніяк.
Пескаструменная апрацоўка
Пескаструме́нная апрацоўка — апрацоўка паверхняў адлівак, металічных загатовак, дэталей і інш. вырабаў перад афарбоўкай, а таксама ачыстка фасадаў будынкаў, збудаванняў струменем з завіслымі ў ім часцінкамі пяску. Робіцца спецыяльнымі пескаструменнымі апаратамі. У ліцейнай вытворчасці заменена шротамётнай або шротаструменнай ачысткай.
Спіс гарадоў Беларусі, праз якія не праходзіць чыгунка
У табліцы змешчаныя населеныя пункты Беларусі са статусам горада, якія размешчаныя на адлегласці болей 5 км. ад чыгункі.
Анатоль Апанасавіч Левакоў
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт прыкладной матэматыкі, спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1971; аспірантура, 1976). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1971, факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: стахастычныя дыферэнцыяльныя ўраўненні.
Уладзімір Якаўлевіч Цэслер
Уладзімір Цэслер (нар. ) — беларускі мастак, дызайнер.
Біяграфія
Скончыў аддзяленне дызайну факультэта дызайну і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (1979).
Жыў і працаваў у Мінску. Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ўвайшоў у склад Каардынацыйнай рады па забеспячэнні трансферу ўлады, пасля чаго быў вымушаны з’ехаць з Беларусі. Па словах Яўгена Ліпковіча, «была настойлівая рэкамендацыя ад улад яму зваліць, калі не хоча, каб яго закаталі ў асфальт, як усіх астатніх». Спачатку прыехаў у Кіеў, пасля выляцеў на Кіпр.
Творчасць
З 1979 года працаваў сумесна з Сяргеем Войчанкам. Міжнародную вядомасць творчы тандэм набыў у першую чаргу ў галіне плакату — больш за 30 узнагарод міжнародных конкурсаў і біенале.
Значныя працы
Шырока вядомы «Праект стагоддзя. 12 з XX» У. Цэслера і С. Войчанкі, у якім дванаццаць самых значных мастакоў XX ст. былі выяўленыя ў выглядзе стылізаваных яек. Праект экспанаваўся ў ГМІІ імя Пушкіна ў Маскве (1999—2000), у Музеі Людвіга пры Дзяржаўным расійскім музеі ў Санкт-Пецярбургу (2000), на Венецыянскай біенале (2005).
Пасля смерці С. Войчанкі У. Цэслер працягвае працаваць у той жа парадаксальнай і вострай манеры, якая разам з ідэальным тэхнічным выкананнем, стала візіткай іх творчага дуэту. Адна з адметных прац гэтага перыяду — серыя оп-арт-абъектаў «Вектарныя тэхналогіі» (2007).
Кірункі творчасці — плакат, графіка, жывапіс, скульптура, аб’ект, мастацкія акцыі, прамысловы дызайн, афармленне кніг, рэклама.
Бінета
Бінета (Binetto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бары.
Насельніцтва складае 2052 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 121 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 70020. Тэлефонны код — 080.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Crescenzio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мастак
Маста́к, маля́р — творчы работнік у галіне выяўленчага мастацтва, жывапісец, графік, скульптар, майстар.
У пераносным сэнсе мастак — любы дзеяч мастацтваў (паэт, празаік, кампазітар, і г.д.), які таленавіта выкарыстоўвае ў сваёй творчасці мастацкія сродкі.
Xyleborus saxeseni
Xyleborus saxeseni — жук з сямейства караедаў. Ва Украіне распаўсюджаны паўсюдна. Шкоднік лясной і сельскай гаспадарак, пашкоджвае дуб, граб, ясень, бярозу, вольху, каштан, грэцкі арэх, ляшчына, пладовыя дрэвы і іншыя дрэвы.
Экалогія
Засяляе драўніну штамбаў, пянькоў і галінак. Уваходны канал ідзе ўздоўж сэрцападобнага прамяня і пераходзіць у маткавы ход, паварочвае ўбок і праходзіць амаль паралельна гадавому пласта. У канцы маткавага ходу самка адкладае купку яек. Пасля вылуплення лічынкі выгрызаюць агульны сямейны ход у сярэдзіне плоскасці, размешчаны ўверх і ўніз ад маткавага ходу. Генерацыя аднагадовая.
Шаргарадскі раён
Шаргарадскі раён (Шаргородський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Шаргарад (Шаргород).
Утвораны 4 студзеня 1965 года. Насельніцтва раёна на года складае 57787 чалавек, плошча — 1140 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 6 пасёлкаў сельскага тыпу і 55 сёлаў.
IC 2889
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Новадуброўскі сельсавет
Новадубро́ўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Новая Дуброва.
Утвораны 20 лістапада 1938 года ў складзе Глускага раёна Палескай вобласці БССР у выніку разбуйнення Акцябрскага сельсавета, да сельсавета таксама была далучана тэрыторыя скасаванага Перакальскага нацыянальнага латышскага сельсавета. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Акцябрскага сельсавета.
П’еса (музыка)
П'е́са (ад Pièce — кавалак, частка) — у музыцы — невялікі закончаны пераважна інструментальны твор для сольнага, ансамблевага або аркестравага выканання. Вылучаецца разнастайнасцю зместу і формы. У музычнай практыцы абазначае сінонім паняцця «твор» або прыналежнасць да сферы камернай музыкі, што выяўляе ўзаемасувязь паняцця «п'еса» з рознымі музычнымі жанрамі, прадстаўленымі самастойнымі творамі — мініяцюрамі.
Беларусь
У беларускай музыцы сярод п'ес: прэлюдыі (М. Аладава, П. Падкавырава, Р. Суруса і інш.), імправізацыі (для віяланчэлі сола Г. Гарэлавай, імправізацыя і танец для скрыпкі з фартэпіяна Э. Тырманд), рапсодыі для 2 цымбалаў і народнага аркестра Дз. Смольскага, фантазіі (на 2 беларускія народныя песні для народнага аркестра Я. Глебава), экспромты, (для ансамбля скрыпачоў і фартэпіяна А. Мдывані),  (для цымбалаў з фартэпіяна І. Лучанка), вальсы,  і інш.
Часам інструментальныя п'есы ўзнікаюць як сінтэз музычных жанраў з літаратурнымі (балада, незакончаная казка для скрыпкі з фартэпіяна А. Багатырова; казка, п'еса для фартэпіяна С. Картэса; эпіталама, канцэртная п'еса для ансамбля скрыпачоў і фартэпіяна К. Цесакова; навелета, п'еса для скрыпкі і фартэпіяна У. Солтана; паэма для фартэпіяна Ф. Пыталева), тэатральна-драматычнымі (2 драматычныя маналогі для габоя сола Дз. Смольскага, Маскі для скрыпкі з фартэпіяна Г. Вагнера), жывапіснымі (Акварэлі для віяланчэлі з фартэпіяна К. Цесакова, фрэскавыя ўзоры для цымбалаў сола Л. Шлег). Інструментальныя п'есы ўзнікаюць таксама на аснове вакальнага жанраў (напрыклад, раманс, калыханка для віяланчэлі з фартэпіяна М. Аладава; арыета для валторны з фартэпіяна А. Багатырова).
Пастухоў камень
Пастухоў камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1992 г.) Беларусі.
Размешчаны за 500 м на поўдзень ад вёскі Варапаншчына (каля вёскі Галубоўшчына) Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Валун буйназярністага пегматытавага граніту з крышталямі ружовага палявога шпату і зернямі малочна-белага кварцу. Даўжыня валуна складае 3,8 м, шырыня 2,8 м, вышыня 1,9 м, у абводзе 9,8 м, аб'ём бачнай часткі 11 м³, маса каля 29 т.
Прынесены ледавіком каля 20—18 тыс. г. назад са Скандынавіі. Формаю нагадвае вялікі прас. У старажытнасці меў культавае значэнне.
Цярэспальскі мост
Цярэ́спальскі мост — колішні канатна-падвесны мост у Брэсцкай крэпасці. З’яўляўся самым вялікім у Расійскай імперыі пуцеправодам падобнай канструкцыі. Злучаў Цытадэль і Цярэспальскае ўмацаванне. Узведзены ў 1850-я гг. Праект моста распрацаваны групай расійскіх ваенных інжынераў у 1843—1848 гадах у комплексе з Цярэспальскай брамай. Праект зацверджаны ў 1854 годзе. У 1860 годзе мост ужо эксплуатаваўся. Драўляныя часткі моста рамантаваліся ў 1892 і 1909 гадах.
Канструктыўна мост меў тры рады апорных канатаў са стальнога дрота, падвешаных на тры рады жалезабетонных пілонаў, размешчаных на правым і левым берагах ракі. На правым беразе канаты былі запакаваны і замацаваны ў канструкцыях Цярэспальскай брамы, якая з’яўляецца неад’емнай часткай моста. На левым беразе канаты замацаваны ў падземным анкерным збудаванні. Пілоны моста былі атынкаваны і афарбаваны, дэкараваны чыгуннымі маскаронамі (частка захоўваецца ў музеі Брэсцкай крэпасці). На цэнтральных пілонах моста і на парталах брамы размяшчаліся чыгунныя з пазалотай арлы — гербы Расійскай імперыі. Бэлькі насцілу і фермаў бакавых агародж выкананы з дрэва, пакрыццё моста — з дашчанага насцілу. Падпорныя прырэчышчавыя сцены моста былі абліцаваныя гранітам. Паміж анкернымі збудаваннямі і пілонамі падвеснага пралёта на Цярэспальскім умацаванні меўся поймавы праход шырынёй каля 14 м, пралёт над якім перакрываўся драўляным насцілам па цагляных арках. Да 1914 года даўжыня моста паміж крайнімі анкерамі складала 159 м, пры даўжыні рэчышчавага пралёта 91,9 м, шырыня — каля 9 м.
Беларускі этнограф Павел Шпілеўскі ў сваёй кнізе «Падарожжа па Палессі і Беларускім краі» пісаў: «Наваколлі Брэста з цярэспальскага ўезду вельмі маляўнічыя. Праязджаючы праз крапасныя валы, мы былі здзіўлены цудоўным ланцуговым мостам. Гэты мост падобны да Ланцуговага, што каля Летняга саду; адрозненне ў тым, што Брэсцкі даўжэйшы і ланцугі на ім з суцэльных дратоў, а на пецярбургскім — з літога чыгуну».