cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мезапланета
Тэрмін «мезапланета» быў упершыню выкарыстаны Азімавым ў артыкуле «Што ў імя?», упершыню апублікаваным у канцы 1980-х у «Лос-Анджэлес таймс», і ў 1991 годзе перадрукаваны ў яго кнізе «Новыя магчымасці». У артыкуле Азімаў адзначыў, што ў Сонечнай сістэме маецца вялікая колькасць планетных целаў (у адрозненне ад Сонца і спадарожнікаў планет), і заявіў, што любая абраная мяжа паміж асноўнымі і малымі планетамі адвольна. Азімаў затым паказаў, што існуе вялікі разрыў ў памерах паміж Меркурыем, самым малым целам, якое лічылася несумненна прадстаўніком асноўных планет, і Цэрэрай, найбуйнейшым целам, якое лічылася несумненна прадстаўніком малых планет. Толькі адно планетнае цела з вядомых у той час, Плутон, трапляе ў гэты інтэрвал. Замест таго, каб адвольным чынам аднесці Плутон да ліку асноўных ці малых планет, Азімаў прапанаваў любое планетнае цела, якое па памеры займае прамежкавае становішча паміж Меркурыем і Цэрэрай, называць мезапланетамі(μέσος — средний, промежуточный).
З 2000 года было адкрыта некалькі транснептунавых аб’ектаў, па памеры менш Меркурыя, але больш Цэрэры. Гэта падмацоўвае довады на карысць асаблівай катэгорыі нябесных целаў, такі як мезапланеты.
У 2006 годзе Міжнародны астранамічны саюз прыняў вызначэнне для катэгорыі карлікавых планет, у якую ўвайшлі Цэрэра, Плутон, Эрыс, а пазней Макемаке і Хаумеа.
Міхаіл Георгіевіч Эндэ
Міхаіл Георгіевіч Эндэ (,  —, Масква) — беларускі жывапісец, графік і педагог. Член Усебеларускага аб’яднання (асацыяцыі) мастакоў у 1927—1930 гг.
Біяграфія
Член «Таварыства мастакоў» у Пецярбургу. З 1911 года працаваў выкладчыкам малявання ў гімназіях Наваржэва, Гарадка, Веліжа. У 1918 годзе быў ініцыятарам стварэння Веліжскай мастацкай школы, куды ён некалькі пазней запрасіў сваіх сябраў па Акадэміі В. В. Волкава і М. А. Керзіна. У 1923—1930 гадах працаваў у Віцебскім мастацкім тэхнікуме, дзе выкладаў дэкаратыўны жывапіс і асновы плакату. Удзельнік Усебеларускіх мастацкіх выставак у 1925, 1927, 1929 гадоў, выстаўкі мастацтва народаў СССР у Маскве (1927).
Планетная сістэма
Планетная сістэма — сістэма зоркі і розных незоркападобных астранамічных аб'ектаў: планет і іх спадарожнікаў, карлікавых планет і іх спадарожнікаў, астэроідаў, метэароідаў, камет і касмічнага пылу, якія круцяцца вакол агульнага барыцэнтра, г. зн. цэнтра мас. Сумесна адна або некалькі зорак і іх планетныя сістэмы ўтвараюць зорную сістэму. Наша ўласная планетная сістэма, у якую ўваходзіць Зямля, разам з Сонцам ўтварае Сонечную сістэму.
Міхаіл Георгіевіч Эндэ
Біяграфія
У 1931 годзе выехаў у Маскву, дзе пачаў працаваць мастаком у газеце «Вечерняя Москва». Трагічна загінуў 16 красавіка 1932 года ў Маскве ў выніку няшчаснага выпадка.
Планетная сістэма
Паходжанне і развіццё планетных сістэм
Планетныя сістэмы вакол зорак тыпу Сонца звычайна лічацца такімі, што сфармаваліся падчас таго ж працэсу, які прывёў да ўтварэння зорак. Некаторыя раннія тэорыі выкарыстоўвалі здагадкі пра іншую зорку, якая праходзіла вельмі блізка да планетаўтваральнай зоркі і выцягвала з яго рэчыва, якое злівалася і ўтварала планеты. Але цяпер вядома, што імавернасць такога збліжэння ці сутыкнення занадта малая, каб лічыць гэтую мадэль жыццяздольнай. Агульнапрынятыя сучасныя тэорыі даказваюць, што планетныя сістэмы ўтворацца з газа-пылавога воблака навакол зоркі. Пад дзеяннем сіл (гравітацыйных і электрамагнітных) адбываецца кандэнсацыя асобных участкаў воблака. З прычыны анізатрапіі газа-пылавога воблака па шчыльнасці, складу і іншым фізічным уласцівасцям, кандэнсацыя адбываецца ў асобных месцах воблака, якое характарызуюцца найбольшай шчыльнасцю.
Міхаіл Георгіевіч Эндэ
Творчасць
У 1924 годзе сумесна з Валянцінам Волкавым удзельнічаў у стварэнні манументальна-дэкаратыўных твораў — пано ў фае віцебскага кінатэатра «Мастацкі», дзе яму належала кампазіцыя з выявай урачыстага шэсця беларускага народа. Сярод жывапісных работ М. Г. Эндэ: «Партызаны» (1924) «Працаўніца» (1928), «Беларусь», «Дзеці», «За работай», «Трактар» і інш. Новы змест яго твораў увасабляўся з дапамогай прыёмаў, нагадаваючых стыль Мадэрн.
Планетная сістэма
Паходжанне і развіццё планетных сістэм
Па стане на канец 2011 года адкрыта 584 планетных сістэмы. . Паколькі на такіх адлегласцях зямляпадобную планету вельмі праблематычна выявіць сучасным абсталяваннем з-за яе невялікіх памераў і масы, амаль усе выяўленыя экзапланеты — гэта ў асноўным планеты-гіганты, якія з прычыны вялікіх памераў і мас могуць з'яўляцца толькі газавымі планетамі. Аднак у будучыні, калі адпаведныя тэхналогіі разаўюцца, навукоўцы змогуць выяўляць не толькі такія планеты, але нават іх спадарожнікі і планетоіды. Нядаўна была выяўленая камяністая экзапланета ў зоркі Gliese 581, у снежні 2011 года былі выяўленыя камяністыя планеты дыяметрам менш зямнога. Гэты безумоўны поспех, у сваю чаргу, сведчыць аб неунікальнасці нашай Сонечнай зорнай сістэмы і аб разнастайнасці светаў ў цэлым.
Міхаіл Георгіевіч Эндэ
Творчасць
Выканаў вокладку першага нумара краязнаўчага часопіса «Наш край» (1925). Займаўся афармленнем і ілюстраваннем кніг, у тым ліку беларускіх народных казак ў апрацоўцы Я. Коласа «Воўк і дурань» (1928), «Сабака і воўк» (1930). Разам з мастакамі Валянцінам Волкавым і Уладзімірам Хрусталёвым афармляў кнігу «У нас і ў іх» (1928).
Планетная сістэма
Паходжанне і развіццё планетных сістэм
Некаторыя планетныя сістэмы вельмі адрозніваюцца ад нашай: планетныя сістэмы ў пульсараў былі выяўленыя па слабым ваганням перыяду пульсацыі электрамагнітнага выпраменьвання. Пульсары ўтвараюцца пры выбуху звышновых, а звычайная планетныя сістэма не змагла б перанесці такі выбух — або планеты выпарыліся б, або раптоўная страта большай частцы масы цэнтральнай зоркі дазволіла б ім пакінуць вобласць прыцягнення зоркі. Адна тэорыя абвяшчае, што існуючыя спадарожнікі зоркі амаль цалкам выпарыліся пры выбуху звышновай, пакінуўшы планетападобныя целы. Ці ж планеты могуць нейкім чынам фарміравацца ў акрэцыйным дыску навакол пульсара.
Выяўленыя планетныя сістэмы, што фармуюцца вакол карычневых карлікаў.
Карл Бош
Карл Бош (Carl Bosch;,  — , ) — нямецкі хімік.
Біяграфія
З 1894 па 1896 вучыўся металургіі і машынабудаванні ў Тэхнічным універсітэце ў Шарлотэнбург. Вывучаў хімію ў Лейпцыгскім універсітэце і ў 1898 атрымаў доктарскую ступень за дысертацыю па праблемах арганічнай хіміі. У 1899 годзе Бош паступіў працаваць на «Бадэнскай анілінавай і содавай фабрыцы» (БАСФ) у Людвігсгафене-на-Рэйне. З 1907 узначальвае ў гэтай кампаніі эксперыментальную лабараторыю і працуе над удасканаленнем метаду фіксавання атмасфернага азоту. Пасля зліцця ў 1925 БАСФ і шасці іншых хімічных кампаній з утварэннем канцэрна «І. Г. Фарбэніндустры», Карл Бош быў прызначаны прэзідэнтам гэтага новага гіганцкага хімічнага аб’яднання. У 1935 Бош стаў старшынёй савета дырэктараў «І. Г. Фарбэніндустры», а ў 1937 — пераемнікам Макса Планка на пасадзе прэзідэнта Таварыства кайзера Вільгельма (цяпер — таварыства Макса Планка) і займаў гэтыя два пасты адначасова. У 1902 Карл Бош ажаніўся з Эльзай Шылбах. Ад гэтага шлюбу ў іх нарадзіліся сын і дачка.
Асноўныя працы
Вывучэнне і ўдасканаленне метаду фіксавання атмасфернага азоту. Укараненне і развіццё метадаў высокага ціску ў хіміі. Распрацоўка метадаў каталізу пры вытворчасці метанолу і гідрагенізацыі вуглю.
Памяць
У гонар Карла Боша ў 2009 г. названы кратар на Месяцы.
Чорны колер
Чорны — ахраматычны колер. У сістэме RGB пазначаецца як #000000. Адценні чорнага колеру — шэры колер.
Атрыманне чорных фарбавальнікаў
У друкарні, робячы чарніла і ў іншых выпадках нярэдка трэба сінтэзаваць чорны колер (фарбавальнік) праз змешванне некалькіх фарбавальнікаў.
Сімвалізм, міфалогія і павер’і
На Усходзе лічыцца знакам дабра, чысціні і дасканаласці.
Чувашы жывёлам чорнага колеру прыпісваюць звышнатуральную сілу. Лічыцца, напрыклад, што крумкач ведае зламыснасць усіх людзей і кожны раз, калі ён, крумкаючы, пралятае над людзьмі, ён тым самым прадказвае будучыню, папярэджвае аб бедах. Калі ў маці-чувашкі адзін за іншым паміраюць малыя дзеці, то нованароджанаму дзіцяці, каб яно засталося ў жывых, даюць імя якой жывёлы чорнай масці.
Яшчэ, па чувашскіх павер’ях, певень чорнай масці прыносіць шчасце свайму гаспадару.
Раней паўночныя чувашы злому духу Вупкану, які насылаў заразныя хваробы, прыносілі ў ахвяру трох чорных бараноў.
Чорны — традыцыйны колер анархістаў. Пад чорным сцягам ваявалі атрады Н. І. Махно падчас Грамадзянскай вайны на руіне Расіі (1917—1922). Гісторыя чорнага сцяга пачынаецца ў часе Ліёнскіх паўстанняў (1831 і 1834), калі паўстанцы-фарбавальшчыкі выкарысталі чорны сцяг у процівагу манархічнаму, дзе пераважаў белы колер.
У японскай культуры чорны — знак высакароднасці, узросту і дасведчанасці па кантрасце з белым колерам, які сімвалізуе вучнёўства, маладосць. Чорны колер сімвалізуе вышэйшы ранг у многіх баявых мастацтвах (чорны пояс).
Чорны колер часта — знак неадназначнасці, таямніцы і невядомасці.
У сярэднія вякі чорны кот быў адным з атрыбутаў ведзьмы. Забабонныя людзі і цяпер лічаць, што калі чорны кот пяройдзе дарогу, то гэта к няшчасцю.
Масада
Масада (іўр. מצדה, мецада - «крэпасць») — старажытная крэпасць ля паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Мёртвага мора, у Ізраілі. Недалёка ад горада Арад, у шашы Эйн-Геды - Эйн-Бокек.
Апісанне
На вяршыні адной з скал Іудзейскай пустыні, што ўздымаецца на 450 метраў над Мёртвым морам, у 25 годзе да н. э. цар Ірад I Вялікі, нашчадак ідумеяў, якія прынялі іудаізм, пабудаваў прытулак для сябе і сваёй сям'і, значна умацаваўшы і дабудаваўшы старую крэпасць хасманейскага перыяду пабудовы 37-31 гадоў да н. э. У крэпасці захоўвалася шмат харчовых і зброевых запасаў, была зроблена майстэрская сістэма водазабеспячэння, лазні па ўзоры рымскіх. Крэпасць выкарыстоўвалася таксама для захоўвання царскага золата.
З усіх бакоў Масаду атачаюць стромыя скалы. Толькі з боку мора наверх вядзе вузкая, так званая змяіная сцежка. Вяршыню скалы вянчае амаль плоскае трапецападобнае плато, памеры якога прыкладна 600 на 300 метраў. Плато атачаюць магутныя крэпасныя сцены агульнай працягласцю 1400 метраў і таўшчынёй каля 4 метраў, 37 вежаў. На плато былі пабудаваныя палацы, сінагога, зброевыя склады, ямы для збору і захоўвання дажджавой вады і іншыя дапаможныя пабудовы.
У крэпасці да сёння захаваліся палац цара Ірада, сінагога, фрагменты мазаік, высечаныя ў скалах водныя рэзервуары, халодныя і гарачыя лазні.
Блакітны колер
Блакітны (цыан, сіне-зялёны) — каляровы дыяпазон паміж зялёным і сінім, з даўжынёй хвалі прыкладна ад 485 да 500 нанаметраў. У беларускай мове традыцыйна блакітным завецца колер, бліжэйшы да сіняга, а таксама разведзены, бляклы сіні колер. Блакітным або цыанавым таксама завуць адзін з трох колераў сістэмы CMYK (Cyan).
Гердуцішкі
Герду́цішкі (, Гердутишки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, маёнтак i засценак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Пурпурны колер
Пурпурны колер — гэта прамежкавы колер паміж сінім і чырвоным. Ён падобны на фіялетавы, але ў адрозненні ад яго не з'яўляецца спектральным колерам і не мае ўласнай дліны хвалі. Пурпурны колер асацыюецца звычайна з чараўніцтвам, тайнаю, нечым каралеўскім.
Зараз адзенне з пераважна пурпурным колерам абавязковая для японскага імператара (разам з жоўтым) і біскупаў.
Этымалогія
Слова «пурпурны» прыйшло ў беларускую мову з лацінскай — purpura, а туды яно трапіла праз грэцкую мову — πορφύρα. У грэцкай мове яно пазначала фарбавальнік, які прывозілі з Тыра. Фарбавальнік вырабляўся са слізі слімакоў Bolinus brandaris.
Гісторыя і этнаграфія
З старажытных часоў захавалася паважная ўвага да асоб, якія могуць дазволіць сабе набываць дарагія прадукты — у тым ліку каштоўныя фарбавальнікі: пурпур, лазурыт, пазней — кармін.
Таму, у прыватнасці, пурпур і парфір — старажытныя знакі ўлады, прыкметы царскасці іх уладальніка.
Уладзімір Феліксавіч Багінскі
Уладзімір Феліксавіч Багінскі (нар., г. Масква) — беларускі вучоны ў галіне лесазнаўства. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар сельскагаспадарчых навук (1986), прафесар (2005).
Біяграфія
Скончыў СШ № 2 г. Хойнікі, потым Беларускі лесатэхнічны інстытут (1960). З 1968 года ў Беларускім НДІ лясной гаспадаркі (аспірант, малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык аддзела, загадчык лабараторыі, з 1989 па 1991 г. — намеснік дырэктара па навуковай рабоце).
З 1992 года па 2006 года ў намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута лесу Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 2006 года загадчык лабараторыі інстытута. З 2007 года прафесар Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф.Скарыны.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы прысвечаны выяўленню заканамернасцей узаемаадносін драўняных раслін і навакольнага асяроддзя, унутранай будове, структуры і дынаміцы чыстых і змешаных лясных фітацэнозаў. Змадэляваў аптымальныя параметры чыстых і змешаных лясных фітацэнозаў, заканамернасці іх зрэджвання, уплыў на рост і прадуктыўнасць лясных насаджэнняў кліматычных, глебавых і антрапагенных фактараў. Распрацаваў тыпізацыю структуры антрапагенных дрэвастояў, вызначыў шляхі павышэння іх прадуктыўнасці і ўсталяваў аптымальныя параметры арганізацыі гаспадаркі ў іх. Прапанаваў метады лесаўпарадкавання і вядзення гаспадаркі ў лясах, забруджаных радыёнуклідамі. Распрацаваў новую класіфікацыю лясоў, якая дазваляе аптымізаваць сыравінныя рэсурсы і экалагічныя карыснасці лесу. Укараніў у лесагаспадарчую вытворчасць Беларусі сістэму нарматываў для таксацыі лесу, лесаўпарадкавальнага праектавання і прагнозных разлікаў: аптымальныя ўзросты высечкі лесу, сістэму ацэнкі комплексу лясных рэсурсаў і карыснасцяў лесу, товарызацыі пры лесаўпарадкаванні.
Аўтар больш за 380 навуковых прац, у тым ліку 17 манаграфій, кніг і вучэбных дапаможнікаў.
Нацыянальная акадэмія дэі Лінчэі
Нацыянальная акадэмія дэі Лінчэі (Accademia Nazionale dei Lincei, часта скарочана Accademia dei Lincei — «Акадэмія рысьевокіх») — найстарэйшая акадэмія навук Італьянскай рэспублікі. Размяшчаецца ў Рыме, у палацца Карсіні.
Акадэмікі называюць сябе «рысьевокімі» (lincei) у знак прызнання асаблівай зоркасці, якая неабходна для навуковага пазнання, і якая асабліва ўласцівая рысі (іт. lince, лац. Lynx) - дзікай лясной кошцы. Эпітэт нарадзіўся з пераасэнсавання класічнага абароту «Лінкеевы вочы» - намёк на вастрыню зроку Лінкея, наперадгледчага ў арганаўтаў, і адначасова на зоркасць рысі.
Найстарэйшая навуковая акадэмія Італіі была заснавана ў 1603 годзе умбрыйскім арыстакратам Федэрыка Чэзі і на працягу трохсот гадоў заставалася інтэлектуальным цэнтрам італьянскай навукі. Першапачаткова членаў акадэміі было ўсяго чацвёра. Шостым і найбольш аўтарытэтным сябрам акадэміі стаў у 1611 Галілей. Пасля смерці графа Чэзі ў 1630 годзе дзейнасць акадэміі паступова спынілася. Апошняя кніга акадэмічных прац выйшла ў свет у 1651 годзе.
У сярэдзіне XIX стагоддзя як клерыкальныя, так і свецкія ўлады паставілі задачу адрадзіць акадэмію пад уласнай эгідай. У 1847 г. Ватыканам была заснавана Папская акадэмія навук; яе сябры называлі сябе «новымі рысьевокімі» (Нуові Лінчэі). Пасля аб'яднання Італіі кароль Віктор Эмануіл II выдаў у 1871 годзе ўказ аб стварэнні Акадэміі дэі Лінчэі як нацыянальнай акадэміі навук.
Пры Мусаліні свецкая акадэмія ўлілася ў склад новастворанай Каралеўскай акадэміі Італіі. Пасля Другой сусветнай вайны па патрабаванні Бенедэта Крочэ акадэмія была адноўлена ў ранейшым выглядзе.
Апалінарый Унукоўскі
Апалінарый Унукоўскі (Apolinary Wnukowski;, , цяпер Украіна — , , цяпер Расія) — магілёўскі архібіскуп (23 лістапада 1908 — 21 мая 1909).
Біяграфія
У 1865 годзе паступіў у семінарыю ў Камянцы-Падольскім, якая была зачынена праз год. 4 гады дамагаўся дазволу губернатара працягнуць адукацыю ў іншай семінарыі, увесь гэты час навучаўся самастойна. У 1874 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскую каталіцкую духоўную акадэмію са ступенню майстра багаслоўя. Пасвечаны на святара ў 1872 годзе. Выкладаў лацінскую мову ў Жытомірскай семінарыі ад 1875 г. ажно да яе закрыцця ў 1876 годзе. Напрацягу некалькіх гадоў быў абаронцам сужэнскіх путаў. Знаходзячыся на пасадзе віцэ-дэкана Жытомірскага дэканату і сакратара біскупскай курыі, ані ў чым не ішоў на саступкі ўраду, жорстка прытрымліваючыя кананічнага права, таму кіеўскі губернатар не зацвердзіў яго ані на пасаду інспектра Жытомірскай семінарыі, ані на прафесарскую кафедру ў акадэміі ў 1882. 4 чэрвеня 1888 года стаў канонікам капітулы, у 1891годзе  — асэсарам кансісторыі. Ад 1898 года — рэктар Жытомірскай семінарыі і прэлат капітулы. 22 красавіка 1904 года стаў біскупам плоцкім. У 1908 годзе ўрад прапанаваў яго Святому Прастолу як магчымага кандыдата на Магілёўскую кафедру. 16 чэрвеня 1908 г. быў прызначаны архібіскупам магілёўскім, а 23 лістапада 1908 года быў інтранізаваны ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны ў Жытоміры.
Адольф Віндаус
Адольф Ота Рэйнгольд Віндаус (Adolf Otto Reinhold Windaus;,  — , ) — нямецкі біяхімік і хімік-арганік.
Біяграфія
Вывучаў медыцыну і хімію ва ўніверсітэтах Берліна і Фрайбурга. Працаваў ва ўніверсітэтах:
Асноўныя працы
З 1901 года Віндаус займаўся даследаваннем стэрынаў. Адкрыў іх будову і ўтварэнне вітаміну D з эргастэрыну пад дзеяннем ультрафіялетавага апрамянення. Віндаус атрымаў шляхам сінтэзу гістамін, выявіў у складзе вітаміну B1 серу, вывучаў супрацьрахітычныя, а таксама хімічную будову калхіцыну, сардэчных гліказідаў, імідазолу і іншых прыродных біялагічна актыўных рэчываў.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1928) за вывучэнне ўласцівасцей і будовы вітаміну D.
Валуйскае
Валу́йскае во́зера — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда, за 6 кіламетраў у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны.
Плошча паверхні возера 0,54 км². Даўжыня 1,43 км, найбольшая шырыня 0,72 км, даўжыня берагавой лініі 3,76 км. Найбольшая глыбіня 7,1 м. Аб’ём вады 2,18 млн м³. Плошча вадазбору 19,3 км². Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 2—4 метры, на паўночным захадзе 1—2 метры. Берагі высокія, заходнія і паўночна-ўсходнія нізкія. Дно возера пясчанае, глыбей за 1 метр выслана сапрапелем. Шырыня паласы расліннасці 5—125 метраў. У возера ўпадае і выцякае ручай.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, лінь, плотка, акунь, краснапёрка, карась і іншыя віды рыб.
Каля паўднёва-ўсходняга берага возера вёска Заазер’е.
Шамуа
Шамуа — светла-карычневы, «крэмавы» колер, колер скуры або тканіны, падобны на колер вярблюджай поўсці, поўсці горных коз.
У старых рэцэптах для афарбоўкі тканін у гэты колер прыводзіцца такі рэцэпт: «Атрымліваецца пры дапамозе лавальскага кашу, апрацоўваючы афарбаваную гэтым пігментам тканіну, растворам азотнакіслага жалеза».
Марыя Амалія Неапалітанская
Марыя Амелі Тэрэза дэ Бурбон (Marie Amélie Thérèse de Bourbon; 26 красавіка 1782, Казерта, Італія — 24 сакавіка 1866, Клермант-хаус, Англія) — прынцэса Неапаля і Сіцыліі, герцагіня Арлеанская. Жонка Луі-Філіпа I, каралева Францыі ў 1830—1848 гг.
Жыццё
Дачка караля Неапаля і Сіцыліі Фердынанда IV і Марыі Караліны Аўстрыйскай.
Калі Марыя Амалія нарадзілася, сястра яе маці, Марыя-Антуанэта, была каралевай Францыі.
Італьянская прынцэса атрымала выхаванне ў каталіцкай традыцыі. Яшчэ дзіцем была заручана з сынам Марыі-Антуанэты — Луі-Жазефам, які павінен быў стаць наступным каралём Францыі, але памёр у 1789 годзе ад сухот.
У 18 гадоў была вымушана пакінуць родны дом у выніку падзей у Італіі.
25 лістапада 1809 года ў Палерма яна выйшла замуж за герцага Шартрскага Луі-Філіпа Арлеанскага (1773—1850), старэйшага сына пакаранага смерцю Філіпа Эгалітэ і Марыі-Адэлаіды дэ Бурбон, дачкі герцага Пенцьеўра і праўнучкі караля Людовіка XIV па лініі бастардаў.
У 1830 годзе ў выніку так званай Ліпеньскай рэвалюцыі Луі-Філіп стаў каралём Францыі, а яго жонка Марыя Амалія — каралевай. Марыя Амалія не адыгрывала актыўнай ролі ў палітыцы, свядома абыходзячы ад яе.
Пасля падзей рэвалюцыі 1848 года каралеўская сям’я пераехала ў Англію. Праз два гады памёр Луі-Філіп I. Пасля смерці мужа Марыя Амалія жыла ў Англіі.
Гудоўшчына
Гудо́ўшчына (, Гудовщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Астрамінералогія
Астрамінералогія (Astromineralogy) — адзін з перспектыўных напрамкаў сучаснай мінералогіі, які ўзнік на стыку мінералогіі, фізікі і астраноміі.
Астрамінералогія займаецца вывучэннем мінералаў і мінеральнага складу астэроідаў, метэарытаў і іншых нябесных целаў, а таксама астранамічнай спектраскапіі астэроідаў, камет, метэораў і пылу калязорнага асяроддзя ў цэлым.
З іншага боку, у крышталях мінералаў і тоўшчах парод фіксуюцца і на працягу мільярдаў гадоў геалагічнай гісторыі захоўваюцца прыкметы, якія характарызуюць не толькі эвалюцыю планеты Зямля, але і яе ўзаемадзеянне з космасам, з іншымі нябеснымі аб'ектамі і касмічнымі з'явамі (Жабін, 1982).
Хакі (колер)
Хакі (з хіндзі — пакрыты пылам) — назва пыльна-зямляных адценняў ад брудна-жоўтага да зелянява-карычневага, «ахоўнага» колеру.
Традыцыйна колер хакі выкарыстоўваецца ў воінскім абмундзіраванні ў мэтах камуфляжу.
Упершыню ўніформа колеру хакі была выкарыстаная брытанскім войскам у Індыі ў 1867—1868 гадах.
Бораўна (возера, басейн Астроўніцы)
Бо́раўна — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Астроўніца, за 22 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, за 30 км на паўднёвы захад ад Віцебска, за 1,5 км на захад ад вёскі Крупеніна.
Плошча паверхні возера 0,34 км². Даўжыня 1,15 км, найбольшая шырыня 0,52 км, даўжыня берагавой лініі 3,4 км. найбольшая глыбіня дасягае 4,1 м, сярэдняя 2,9 м. Аб'ём вады ў возеры 0,98 млн. м³. Плошча вадазбору 1,9 км².
Катлавіна Бораўна лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Вышыня схілаў катлавіны да 4—5 м у заходняй частцы, да 16 м у паўночнай і паўднёвай. На вышыні 3 м ад урэзу вады маецца тэраса. Берагавая лінія на поўначы звілістая, утварае заліў. Берагі нізкія, пясчаныя. Вакол возера пойма шырынёй 10—20 м. Прыбярэжная частка дна да глыбіні 2—2,5 м выслана апясчаненым ілам і пяском, глыбей — гліністым ілам, у заліве (ў паўночнай частцы возера) — сапрапелем.
Возера Бораўна эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае.
У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, мянтуз, карась і інш.
Каля возера знаходзіцца база адпачынку «Крупеніна».
Кілтаўцы
Кі́лтаўцы (, Килтовцы) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Ельскі краязнаўчы музей
Ельскі краязнаўчы музей — музей Ельска (Гомельская вобласць).
Гісторыя
У мэтах выканання Пастановы ЦК КПБ і Савета Міністраў "Аб далейшым увекавечанні памяці савецкіх людзей і воінаў" рашэннем бюро райкама КПБ і выканкама райсавета працоўных у г. Ельску 2.07.1966г. быў адкрыты музей Народнай славы. 3 чэрвеня 1975 года на базе музея Народнай Славы быў створаны Ельскі краязнаўчы музей. Са снежня 2004 года быў адкрыта выставачная зала краязнаўчага музея, якая знаходзіцца ў асобным будынку.
Экспазіцыя
Агульная плошча экспазіцый музея - 103 м², выставачнай залы - 118 м². У музеі ёсць 4 экспазіцыйныя залы:
Колькасць экспанатаў асноўнага фонду на 1.01.07г. складае 2784 адзінак, навукова-дапаможнага - 1014 адзінак.
Кана Галілейская
Біблейскія спасылкі
Сярод хрысціян і даследчыкаў Новага Запавету, Кана вядома як месца, дзе ў адпаведнасці з Евангеллем ад Яна, Ісус здзейсніў сваё першы публічны цуд, ператварыўшы ваду ў віно на свяце вяселля (Ян 2: 1-11), калі віно, падрыхтаванае жаніхом скончыліся. Хоць ні адно з сінаптычных Евангелляў не апісвае падзею, большасць хрысціянскіх даследчыкаў лічыць, што гэта першы публічны цуд Ісуса.
Іншыя біблейскія спасылкі на Кану таксама падаюцца згодна Евангеллі ад Яна. У Ян. 4:46 згадваецца Ісус, Які наведвае Кану, калі Яго папрасілі вылечыць сына царадворцы з Капернаума; У Ян. 21:2 згадваецца Нафанаіл (звычайна атаясамліваецца з Варфаламеем), які прыходзіць з Каны. Кніга Ісуса Навіна згадвае адзін горад (19:28) і адзін ручай (16:8; 17:9) з імям Кана — верагодна Кана у Галілеі.
Іншыя спасылкі
У свецкай гісторыі, летапісе асірыйскага царом Тэглатфэласара III, які заваяваў Галілею кампаніі ў 733 г. да н.э., ўтрымліваецца дрэнна захаваўшыйся спіс гарадоў, у якім пазначана нейкая Кана. З гэтай Каны было ўзята 650 палонных. Тым не менш, перагледжаная транслітарацыя паказаў адзін добра захаваўся склад Kу, а не Ka.
Іосіф Флавій згадвае некалькі разоў згадвае Кану, у кантэксце Галілеі ёсць два згадкі з яго жыцця. Так, адзін раз месца з’яўляецца на дарозе з паселішча Юлія; другі раз — месца, дзе ён пражываў, у дзень ходы ад Тыверыяды.
Гарацыа Гейтс
Гарацыа Гейтс (Horatio Gates;, Молдан, , Англія — , ) — амерыканскі военачальнік, удзельнік Вайны за незалежнасць у Паўночнай Амерыцы.
Кана Галілейская
Іншыя спасылкі
Назва, магчыма, пайшла ад яўрэйскай або арамейскай мовы и значыць альбо трыснёг або гняздо.
Гарацыа Гейтс
Біяграфія
Служыў у брытанскай арміі, удзельнічаў у Вайне з французамі і індзейцамі.
У 1772 годзе перабраўся ў Вірджынію, падтрымліваў барацьбу каланістаў за свае правы. У 1775 годзе ўзначаліў адміністрацыйна-страявую службу Кантынентальнай арміі (1775), затым змяніў генерала Філіпа Скайлера на пасадзе камандуючага Паўночнай арміяй у Нью-Ёрку (1777). Пры дапамозе Бенедыкта Арналда дамогся капітуляцыі брытанскіх сіл пад камандаваннем Джона Бургайна ў бітве пры Саратозе (1777).
Кана Галілейская
Месцазнаходжанне
Згодна з традыцыяй, пачынаючы з 8-га стагоддзя, Кана атаясамляецца з сучасным арабским паселишчам Кафр-Кана, у падножжа Назарэтскага ўзвышша, каля 7 км на паўночны ўсход ад Назарэта. У горадзе ёсць царква вянчання, пабудаваная, паводле падання, на месцы біблейскіх падзей.
Гарацыа Гейтс
Біяграфія
Гейтс браў удзел у змове Томаса Конвея з мэтай зняць Джорджа Вашынгтона з пасады камандуючага Кантынентальнай арміяй. Новым камандуючым змоўшчыкі хацелі зрабіць Гейтса. Пасля правалу змовы вярнуўся да сваіх войскаў у Нью-Ёрку.
Кана Галілейская
Месцазнаходжанне
Разбураная вёска Хірбет Кана на поўначы даліны Бейт Нетофа знаходзіцца ад апошняй каля 9 кіламетраў на поўнач, і таксама была месцам паломніцтваў пачынаючы з 12 стагоддзя. Яе арабская назва Кана-эль-Джаліль, хоць і мае паралелі з Евангеллем ад Яна, але можа мець больш старажытны сэнс.
Гарацыа Гейтс
Біяграфія
У 1780 годзе ўзначаліў Паўднёвую армію, спрабаваў процідзейнічаць Чарльзу Корнуалісу ў паўднёвых штатах, але быў разбіты ў бітве пад Камдэнам (Паўднёвая Караліна) і адхілены ад камандавання. Прычыны паражэння расследавала спецыяльная камісія, якая не прад'явіла ніякага абвінавачвання Гейтсу.
Пасля заканчэння вайны жыў на плантацыі ў Вірджыніі, у 1790 годзе вызваліў сваіх рабоў і пасяліўся ў Нью-Ёрку.
Каралеўская капэла ў Дро
Каралеўская капэла Дро (Chapelle royale de Dreux) — капэла-пахавальня Арлеанскага каралеўскага дому, размешчаная ў Дро, Францыя. Дом Арлеанаў (Maison d'Orléans) быў заснаваны Філіпам Французскім, герцагам Арлеанскім — малодшым братам караля Францыі Людовіка XIV. Дом заняў значнае становішча ў перыяд Французскай рэвалюцыі і яшчэ раз у перыяд кіравання Луі-Філіпа Французскага.
Гісторыя
У 1783 годзе герцаг прадаў свой дамен Рамбуе Людовіку XVI. 25 лістапада таго ж года, у доўгай рэлігійнай працэсіі, Пенцьеўр перанёс гэтыя дзевяць трун, якія змяшчалі рэшткі яго бацькоў: графа і графіні Тулузскіх; яго жонкі: прынцэсы Марыі Тэрэзы Модэнскай, і шасці з сямі іх дзяцей, з маленькай сярэдневяковай вясковай царквы каля замка ў Рамбуе, у калегіяльную капэлу Сан-Эцьен дэ Дро.
Герцаг дэ Пенцьеўр памёр у сакавіку 1793 года, і яго цела было пахавана ў склепе каля яго бацькоў. 21 лістапада гэтага ж года, падчас Французскай рэвалюцыі, натоўп апаганіў склеп і выкінуў гэтыя дзесяць целаў у агульную магілу на могілках Шананес калегіяльнай капэлы Сан-Эцьен.
У 1816 годзе дачка герцага Пенцьеўра — герцагіня Арлеанская, пабудавала новую капэлу, заснаваную на ўчастку агульнай магілы могілак Шананес, як апошняе месца спачыну яе сям'і. У 1830 годзе Луі-Філіп I — кароль французаў, сын герцагіні Арлеанскай, упрыгожыў і павялічыў капэлу, якая была пераназвана Каралеўскую капэлу дэ Дро, цяпер пахавальню Арлеанскага каралеўскага сямейства.
Бабруйскі краязнаўчы музей
Бабруйскі краязнаўчы музей — адзін з найстарых музеяў у Беларусі. Заснаваны ў 1924 годзе ў Бабруйску.
Гісторыя
Першым дырэктарам стаў Славін Цодзік Якаўлевіч — аматар-краязнаўца, выхадзец Глускай воласці Бабруйскага павета. У адпаведнасці з рашэннем гарадскога кіраўніцтва ў 1924 годзе для музея адвялі невялікі драўляны будынак, які знаходзіўся ў двары дзіцячай бібліятэкі. Ц. Я. Славіну было даручана ўзначаліць працу па стварэнні Бабруйскага краязнаўчага музея. У 1927 годзе ў горадзе праводзілася вялікая экспазіцыя дасягненняў народнай гаспадаркі Бабруйска за гады савецкай улады і вялікая частка экспанатаў з гэтай выставы была падорана музею.
У 1930 годзе, па рашэнні гарвыканкама, музею адводзіцца новы будынак па вуліцы Пушкіна, 145 (гэта быў асабняк, пабудаваны ў 1912 годзе). Былі адкрыты новыя аддзелы: аддзел рэлігіі, прамысловасці і гістарычны аддзел. У гэтым будынку музей працягваў працаваць да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Лёс Ц. Я. Славіна, вялікага энтузіяста музейнай справы, склаўся трагічна. Яго абвінавацілі ў контррэвалюцыйным выступе, у захоўванні контррэвалюцыйных кніг і 6 жніўня 1937 года Славін быў арыштаваны. Цодзік Якаўлевіч загінуў у адным з лагераў ГУЛАГа. Пазней ён быў рэабілітаваны пасмяротна.
З 1 кастрычніка 1996 года музей размяшчаецца ў новым будынку па адрасе вул. Сацыялістычная 56/40.
Экспазіцыя
15734 прадметаў асноўнага фонду, 19012 прадметаў навукова–дапаможнага фонду. Асноўны фонд музея складаюць прадметы 28 музейных калекцый: «Археалогія», «Боепрыпасы і часці зброі», «Баністыка», «Вексілалогія», «Ваенная амуніцыя», «Графіка», «Дакументы», «Дэкаратыўна-прыкладнае мастацтва», «Жывапіс», «Кераміка», «Механізмы і дэталі механізмаў», «Нумізматыка», «Адзежа», «Прылады працы і прыстасаванні», «Агнястрэльная зброя», «Друкаваныя выданні», «Прадметы побыту», «Прадметы з утрыманнем каштоўных металаў», «Прыборы і апараты», «Прыродазнаўчая калекцыя», «Скульптура», «Сфрагістыка», «Фалерыстыка», «Фонадакументы» «Фотадакументы», «Халодная зброя», «Шкло», «Іншыя калекцыі».
Дом дэ Дро
Дом дэ Дро (Maison de Dreux) — знатны род французскага паходжання, галіна французскага каралеўскага дому Капетынгаў.
Гісторыя
Ад сыноў Роберта II пайшлі 2 галіны роду.
Старэйшы сын, Роберт III, які атрымаў у спадчыну радавыя ўладанні, стаў родапачынальнікам старэйшай галіны роду, якая згасла ў 1345 годзе па мужчынскай лініі са смерцю графа П'ера I (1298—1345) і ў 1355 годзе па жаночай са смерцю графіні Жанны II (1345—1346), сястры П'ера I. Ад старэйшай галіны аддзяліліся таксама лінія сеньёраў Бё, родапачынальнікам якой стаў другі сын Роберта III дэ Дро, Роберт I дэ Бё (1217—1264), сеньёр дэ Бё і віконт дэ Шатадзён (загасла ў 1398 годзе са смерцю Роберта VI дэ Бё), і лінія сеньёраў Басар, родапачынальнікам якой быў другі сын Роберта II дэ Бё (1265—1306), Жан I, сеньёр дэ Басар (загасла ў 1590 годзе са смерцю Жана IV дэ Басар, сеньёра дэ Марэнвіль).
Найбольшую вядомасць атрымала малодшая галіна дому, родапачынальнікам якой стаў другі сын Роберта II дэ Дро — П'ер I Маклерк (1191—1250), які ажаніўся са спадчынніцай герцагства Брэтань. Яго нашчадкі кіравалі ў Брэтані да 1514 года. Апошняй прадстаўніцай галіны стала Ганна Брэтонская (1477—1514), якая паслядоўна была жонкай французскіх каралёў Карла VIII і Людовіка XII. Аднак працягвалася пабочная лінія д’Эвангур, родапачынальнікам якой стаў Франсуа I д’Эвангур (1462 — пасля 1494), незаконны сын герцага Франсуа II. Таксама існавала лінія сеньёраў дэ Машэкуль, родапачынальнікам якой стаў малодшы сын П'ера I, Аліўе I дэ Машэкуль (1231—1279). Лінія загасла ў 1464 годзе са смерцю Маргарыты дэ Машэкуль (1374—1464), дамы дэ В'еілевінь.
Кічына (Маладзечанскі раён)
Кі́чына (, Кичино) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Ружовы колер
Ружовы — колер, які ўтвараецца пры змешванні чырвонага і белага. Часам яго апісваюць як светла-чырвоны, аднак дакладней будзе сказаць, што гэта ненасычаны чырвоны колер. Нягледзячы на шырокае ўжыванне слова, дакладнае адценне ўсталяваць цяжка (у англійскай мове выкарыстоўваецца два слова для адценняў ружовага: Rose (чырванейшае адценне) і Pink («маргарыткавы»).
<!-- далей перакладаны і кіруем — дапаўняем:
«Pink» was not a color word known to Shakespeare: it was invented in the 17th century to describe the light red flowers of pinks, flowering plants in the genus Dianthus, possibly named from the «pinked» edges of their petals appearing to have been cut with pinking shears.
Pink in gender and sexuality
Hot pink, (also neon pink) is bold and intense, or as Elsa Schiaparelli, the first to use hot pink, called it «shocking pink». Its appearance is more akin to magenta than it is to traditional pink.
The term Hot Pink is often used as slang to describe female genitalia.
NHRA drag racer, Shirley Muldowney was famous for driving a hot pink dragster. On its way into the German language, hot pink lost the «hot» and is called only «pink», while the English color «pink» is referred to as «rosa». -->
Primordial (метал-гурт)
Primordial — ірландскі гурт з горада Скерыс, акруга Дублін. Утвораны ў 1987 годзе Полам Макэмлэйгам (бас) і Кіеранам Макуільямам (гітары). Іх гук спалучае блэк-метал і дум-метал з кельцкай музыкай.
Гісторыя
Гурт утвораны ў 1987 годзе, калі Пол і Кіеран упершыню пачалі граць разам з братам Пола, Дэрэкам. Гурт (якога на кароткі перыяд называлі Forsaken) першапачаткова граў грубую, гібрыдную сумесь ранняга, прымітыўнага трэша і дэтал-металу (граў кавер на Death, Sepultura і таму падобнае).
Вакаліст Nemtheanga далучыўся да гурта, убачыўшы ў 1991 годзе абвестку аб пошуку вакаліста ў дублінскай спецыялізаванай металічнай краме The Sound Cellar.
Лельчыцкі краязнаўчы музей
Лельчыцкі раённы краязнаўчы музей — музей у Лельчыцах, утвораны ў студзені 1990 г., размяшчаецца ў будынку пральні былой раённай бальніцы. Першым дырэктарам быў Флерка Уладзімір Андрэевіч.
У той час у музеі было тры асноўныя залы: Экспанатаў асноўнага фонду - 260 адзінак, навукова-дапаможнага фонду - 256 адзінак.
У асноўным фонды павялічваюцца за кошт збору нумізматыкі, вінскага адзення і амуніцыі, дакументаў і фотаматэрыялаў, друкаваных выданняў.
На 1 студзеня 1997 г. музей меў 291 прадмет асноўнага, 4389 навукова-дапаможнага фонду; фонды папаўняліся экспанатамі, выкананымі народнымі майстрамі, дакументамі і актавымі матэрыяламі, друкаванымі выданнямі.
Войд
Войд (void — пустэча) — прастора, вольная ад скопішчаў галактык і зораў. Яны ўпершыню былі выяўлены ў 1977 годзе Стэфанам Грэгары і Лаярдам А. Томпсанам у Нацыянальнай абсерваторыі Кітт Пік, а таксама Яанам Эйнасто, М. Йыэвээрам і Э. Таго з Тартускай астрафізічнай абсерваторыі. Памеры гэтых утварэнняў складаюць каля 10-30 Мпк. Вялікія войды (supervoids) могуць дасягаць у памерах 150 Мпк і меркавана займаюць каля 50% аб'ёму Сусвету. У войдах магчыма наяўнасць «цёмнай матэрыі» і протагалактычных аблокаў.
Тэорыя, якая апісвае ўтварэнне гэтых структур, заснавана на так званай джынсаўскай нестабільнасці — гравітацыйнай няўстойлівасці абурэнняў шчыльнасці матэрыі. Варта меркаваць, што на найранейшых стадыях эвалюцыі сусвету неаднастайнасці шчыльнасці ўже існавалі, хоцб і былі дробнымі велічынёй. Адзначым, што тэорыя гарачага Вялікага выбуху не дае форму спектру гэты першасных абурэнняў — для яе яны з'яўляюцца пачатковымі данымі, якія не вынікаюць з тэорыі. Дзеля тлумачэння іх узнікнення патрабуецца прыцягваць дадатковыя механізмы, найбольш зграбны з якіх маецца ў інфляцыйнай тэорыі. Адметна, што інфляцыйны механізм адпавядае ўсёй сукупнасці касмалагічных назіральных звестак.
Лялькаўшчына
Ля́лькаўшчына (, Ляльковщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2005 года ўваходзіла ў склад Гарадоцкага сельсавета.
Веганства
Веганства, або веганізм (veganism) — найбольш строгая форма вегетарыянства, якая максімальна выключае ўжыванне прадуктаў, звязаных з эксплуатацыяй і забойствам жывёл. Веганы — строгія вегетарыянцы, якія выступаюць супраць эксплуатацыі жывёл і выключаюць са свайго рацыёну ўсе прадукты жывёльнага паходжання, уключаючы мяса, рыбу, яйкі, малако (акрамя груднога малака), малочныя прадукты жывёльнага паходжання і мёд. Веганы не карыстаюцца вырабамі з футра, скуры, шоўку, шэрсці, часта выступаюць супраць вівісекцыі і выкарыстання жывёл у забаўляльнай індустрыі. У веганскай дыеце ёсць асобныя падтыпы — фруктарыянства і веганскае сыраядзенне.
На думку ідэолага і папулярызатара веганства Дональда Уотсана, адна з асноўных прычын веганства — этычная. Таксама лічаць, што філасофія веганства складаецца і з экалагічных прычын. Веганы лічаць, што ўжыванне мяса ці любых мясных прадуктаў у доўгатэрміновай перспектыве не з’яўляецца ўстойлівай і спачувальнай практыкай.
Меркаванні
Буйнейшая амерыканская арганізацыя прафесійных дыетолагаў Academy of Nutrition and Dietetics (даўней American Dietetic Association) выдала ў 1994 годзе (пасля перыядычна актуалізоўвала, апошні раз у 2009 годзе) «Пазіцыю на тэму вегетарыянскіх дыет» заснаваную на праглядзе вынікаў даследаванняў апублікаваных у некалькіх сотнях навуковых артыкулаў, адкуль можна даведацца, што:
«Слушна спланаваныя вегетарыянскія дыеты, у тым ліку строга вегетарыянскія, то бок веганскія — здаровыя, задавальняюць харчовыя патрэбы і могуць быць карыснымі для прадухілення і лячэння некаторых хвароб. Добра спланаваныя вегетарыянскія дыеты адпавядаюць патрэбам чалавека на ўсіх этапах жыцця, уключна з перыядам цяжарнасці і лактацыі, маленства, дзяцінства, падлеткавага росту і для спартсменаў». «Пераход на вегетарыянскую дыету ў 90-97 % выпадкаў прадухіляе развіццё сардэчна-сасудзістых захворванняў».
На Антокалі
«На Антокалі» — трохактавая п’еса беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў часе яго знаходжання ў віленскім астрозе Лукішкі.
Пастанова п’есы адбылася 26 снежня 1916 года на падмостках беларускага музычна-драматычнага гуртка ў Вільні.
Веганства
Меркаванні
Ёсць супярэчлівыя дадзеныя пра тое, што веганскія дыеты забяспечваюць ахоўны эфект ад метабалічнага сіндрому, а некаторыя дадзеныя сведчаць, што веганская дыета можа дапамагчы са зніжэннем вагі, асабліва ў кароткатэрміновай перспектыве. Веганскія дыеты, звычайна, багатыя клятчакай, магніем, фоліевай кіслатой, вітамінам С, вітамінам Е, жалезам і фітахімічнымі рэчывамі і змяшчаюць менш калорый, насычаныя тлушчы, халестэрын, амега-3 тлустыя кіслоты, вітамін D, кальцый, цынк і вітамін B12. Блага спланаваная веганская дыета можа прывесці да дэфіцыту пажыўных рэчываў, што звядзе на нішто любыя станоўчыя эфекты і можа выклікаць сур’ёзныя праблемы са здароўем, некаторыя з якіх можна прадухіліць толькі ўзбагачанымі прадуктамі ці харчовымі дабаўкамі. Дабаўка вітаміна B12 важная, бо яго дэфіцыт можа выклікаць захворванні крыві і патэнцыйна незваротныя неўралагічныя пашкоджанні.
На Антокалі
Апісанне
Аўтар стварыў камедыю спачатку па-польску, а пасля турмы, у 1915 годзе, перарабіў і пераклаў яе на беларускую мову. Публікацыя п’есы адбылася ў віленскай газеце «Гоман». Аўтар вярнуўся да яе ў 1942 годзе, перарабіўшы некаторыя сюжэтныя моманты.
Веганства
Меркаванні
Ёсць і прыватныя меркаванні, так, доктар Яўген Збігнеў Сівік, гінеколаг і акушэр, стваральнік першай у Польшчы Клінікі і школы натуральных родаў, кажа: «Медыцына сёння ўдзельнічае ў адным з найбольшых ашуканстваў апошняга стагоддзя. Абслугоўвае канцэрны, якія не клапоцяцца пра здароўе дзяцей, але дбаюць пра грошы. Лекары набралі вады ў рот, бо так бяспечней. Малако, насуперак распаўсюджанаму меркаванню, не ўзмацняе косці, але іх аслабляе. Малочны бялок вымывае кальцый з арганізму. Каровіна малако — найлепшы рэцэпт на інвалідны вазок». Доктар біялагічных навук, кандыдат геаграфічных навук, прафесар МДУ вегетарыянец Мікалай Драздоў: «Я зразумеў, што ўжываць мяса не варта праз тры прычыны: яно блага пераварваецца; маральнай — жывёл нельга крыўдзіць; духоўнай — раслінная дыета робіць чалавека болей спакойным, добразычлівым, мірным» , — на яго думку, многія алімпійскія спартсмены дасягнулі сваіх рэкордаў дзякуючы пераходу на вегетарыянства.
На Антокалі
Апісанне
Камедыя апісвае жыццё мяшчан прадмесця Вільні Антокаля. З ёю ў творчасць Францішка Аляхновіча ўваходзіць вялікая тэма — тэма мяшчанства, якая проціпастаўляецца ўжо існай і аднастайнай у тагачасным беларускім тэатры сельскай тэматыцы.
Веганства
У будызме
Паводле Дхамапады Гаўтама Буда сцвердзіў:
На Антокалі
Апісанне
Некаторыя даследчыкі называюць п’есу сінтэзам бытавой камедыі і вадэвілю праз умоўнае вызначэнне гэтага твору ў літаратурнай крытцы як камедыі. У апошняй рэдакцыі п’есы (1942) драматург не даў наконт гэтага ніякіх тлумачэнняў, а ў дзвюх папярэдніх (1915 і 1940 гг.) абмежаваўся вылучна сцэнічным паняццям — «п’еса са скокамі і танцамі». На сюжэтна-кампазіцыйны план «На Антокалі», асабліва апошняга варыянта, аказалі ўплыў самыя розныя віды сцэнічнага мастацтва: опера, аперэта, балет. Пра гэта сведчаць уведзеныя ў твор сімвалічныя фігуры, якія выконвалі танец мяшкоў з грашыма, мімічныя і нямыя сцэны.
Адлюстроўваючы вобразы мяшчанскага асяроддзя (Вінцэнта і Міхаліну Сліжукоў, іх дачку Зоську, паштовага служачага Радзівіловіча і некаторых іншых), драматург выкрывае тыя жыццёвыя фетышы, якім яны пакланяюцца, якія засланяюць і скажаюць іх уяўленні аб сапраўдных чалавечых каштоўнасцях.
Сюжэт
Гаспадар шавецкай майстэрні Вінцэнт Сліжык і яго жонка Міхаліна з гонарам усведамляюць сваё маёмаснае становішча ў грамадстве. Яны мяшчане не толькі ў сацыяльным дачыненні, але і паводле духоўных запатрабаванняў. Гэткай жа вырасла і іх дачка Зоська, якая нібыта шчыра кахала маладога чалядніка Юзюка Жалейку, але без асаблівых пакут сумлення згадзілася выйсці замуж за пажылога паштовага чыноўніка Ігната Радзівіловіча, як толькі даведалася, што яму з Амерыкі належыць атрымацьспадчыну ў паўмільёны долараў. Зоська тлумачыць Юзюку, што калі няма грошай дык і кахання быць не можа. З такой жа лёгкасцю адмаўляецца мяшчанка і ад Ігната, калі высветлілася, што вестка аб спадчыне аказалася памылковай. На дапамогу дачцы дружна выступаюць бацькі. Яны, не турбуючыся аб прыстойнасці, выстаўляюць Інгата звычайным ашуканцам, радніцца з кім яны не маюць права.
Аднак п’еса заканчваецца станоўча. Зоська зноў вяртае сабе Юзюка, а Ігнат, які літаральна праз некалькі хвілін пасля звады з Сліжыкамі намовіў сабе жонку Барбару, малодшую сястру Міхаліны.
Гісторыя
З’яўленне п’есы ў друку звязаны з дзейнасцю Камітэту помачы пацярпелым ад вайны, які быў заснаваны братамі Луцкевічамі з пачаткам Першай сусветнай вайны.
Тураўскі краязнаўчы музей
Тураўскі краязнаўчы музей — адзін з найстарэйшых музеяў Гомельскай вобласці. Заснаваны ў 1927 годзе на базе школьнага гуртка гісторыі і прыроды, меў больш за сто экспанатаў.
На Антокалі
Гісторыя
У Вільні нямецкая адміністрацыя мела ўстанову друку «Прэсэнштэле», якая выдавала дзве нямецкія газеты. У іх падаваліся матэрыялы з гісторыі, этнаграфіі і геаграфіі акупаваных земляў, таму супрацоўнікі гэтых газет часта звярталіся да I. Луцкевіча як да знаўцы края па парады. Праз гэтыя знаёмствы ён і дабіўся таго, што «Прэсэнштэле» згадзілася на выданне беларускай газеты і пакрыццё выдаткаў на паперу і друк. Так паявіўся «Гоман». Выходзіў ён два разы на тыдзень — спачатку кірыліцай, а потым і лацінкай. Адказным рэдактарам за «лацінскія» нумары «Гомана» стаў Францішак Аляхновіч. Апрача таго, ён разам з В. Ластоўскім вёў літаратурны аддзел газеты і апрацоўваў для яе мясцовую хроніку. Пры такіх абставінах і пабачыла свет п’еса «На Антокалі».
Тураўскі краязнаўчы музей
Гісторыя
Заснавальнік і першы дырэктар музея - настаўнік геаграфіі Максім Емяльянавіч Бруй. Актыўны ўдзел у стварэнні музея прымаў бібліятэкар Народнага дома Парфен Антонавіч Шчакатовіч.
На Антокалі
Водгукі
Максім Гарэцкі ў сваёй «Гісторыі беларускае літаратуры» даў высокую ацэнку п’есе Ф. Аляхновіча:
Тураўскі краязнаўчы музей
Гісторыя
У час Вялікай Айчыннай вайны сабраная музейная калекцыя была цалкам знішчана. Пасля заканчэння вайны і да снежня 1949 новая музейная калекцыя збіралася і экспанавалася ў прыватным доме П. А. Шчакатовіча. Рашэннем Палескага аблвыканкама ад 1949 года Тураўскі краязнаўчы музей быў адкрыты зноў. Да 1961 музейная калекцыя налічвала 1290 адзінак.
На Антокалі
Водгукі
«На Антокалі» — гэта надта добра зробленая мастацкая фатаграфія жыцця віленскіх жыхароў прадмесця Антокаля… Аляхновіч, вырасшы ў сферы нябачнага ўжо для масы, але бесперапыннага апалячвання, увайшоў у сваю родную літаратуру з творам без характэрных нашаніўскіх прыкмет і матываў. Ён зусім тут спакойны ад адраджэнцкай мукі, багата паказаў новую ў літаратуры беларускую сферу, сферу мяшчанскага жыцця. Гэта знак, як вырасла адраджэнне.
Тураўскі краязнаўчы музей
Гісторыя
Па ініцыятыве музея ў 1961 годзе на сярэднявечным гарадзішчы Турава былі праведзены першыя буйныя археалагічныя даследаванні Тураўскім атрадам АН СССР. Тады ж маскоўскія археолагі выказалі здагадку, што на гарадзішчы размяшчаюцца рэшткі манументальнага збудавання. Раскопкі 1963 года пацвердзілі здагадкі навукоўцаў - быў выяўлены падмурак сярэднявечнага цаглянага храма. У цяперашні час падмурак храма XII стагоддзя з'яўляецца цэнтральным экспанатам гісторыка-археалагічнага комплексу «Старажытны Тураў».
На Антокалі
Водгукі
У п’есе Максім Гарэцкі вылучыў «колькі мастацкіх тыпаў, што як жывыя стаяць уваччу». Найперш Ігната Радзівіловіча, які «найлепей паказаны з псіхалагічнага боку».
Тураўскі краязнаўчы музей
Калекцыя
Сучасная музейная калекцыя налічвае больш за 11 тысяч адзінак асноўнага фонду прадметаў археалогіі, этнаграфіі, дакументаў і інш.
У цяперашні час музей мае пяць экспазіцыйных і адну выставачную залу: старажытнасці, этнаграфіі, Вялікай Айчыннай вайны і прыроды. У зале старажытнасці прадстаўлены музейныя прадметы - знаходкі неаліту, жалезнага веку, ранняга сярэднявечча: каменныя і крэмневыя прылады працы, кераміка, вырабы з жалеза, рамяство рэзі па костцы і т. п.