cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва пры Ле-Като
Ход падзей
Брытанскі экспедыцыйны корпус адыходзіў пасля бітвы пры Монсе, спрабуючы замацавацца на новых рубяжах. 1-я германская армія генерала фон Клюка абыйшла другі корпус брытанскай арміі пад камандаваннем генерала Сміт-Дорыена. Будучы адрэзанымі ад асноўных сіл саюзнікаў ракой Уаза, брытанцы былі вымушаныя прыняць бой. На працягу дня немцы пацяснілі іх на флангах. Аднак спроба фон Клюка акружыць брытанцаў з захаду не ўдалася: нямецкія корпусы, адпраўленыя для ажыццяўлення абыходнага манеўру былі сустрэты французскай кавалерыяй, загадзя адпраўленай туды для падтрымкі левага фланга брытанцаў. Пад прыкрыццём насталай ночы абараняючыяся адышлі да Сен-Кантэна, адарваўшыся ад германскіх войскаў.
Аддзяленне
Аддзяленне — першаснае (ніжэйшае) тактычнае падраздзяленне ва ўзброеных сілах большасці дзяржаў.
Складаецца з 6—12 чалавек на чале з камандзірам (сяржантам, старшыной). Звычайна ўваходзіць у склад узвода. Адпаведнікамі аддзялення ў іншых родах войскаў з'яўляюцца экіпаж танка ці самалёта ў танкавых войсках ці авіяцыі, разлік гарматы ў артылерыі. На ваенных караблях аддзяленне аб'ядноўвае асабовы склад адной ваеннай спецыяльнасці, і звычайна ўваходзіць у склад каманды.
Таксама аддзяленне — першасная (ніжэйшая) арганізацыйная адзінка ў штабах, ваенна-навучальных установах, установах і інш., напрыклад, аддзяленне кадраў або страявое аддзяленне.
Мікалай Аляксеевіч Някрасаў
Мікалай Аляксеевіч Някрасаў (, Няміраў —, Санкт-Пецярбург) — рускі паэт, пісьменнік і публіцыст.
Кольчына
Кольчына (Кольчино) — пасёлак гарадскога тыпу ў Мукачэўскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны на рацэ Латарыца, чыгуначная станцыя.
Гісторыя
Тэрыторыя сучаснага пасёлка была заселеная людзьмі з I тысячагоддзя да н.э. Археалагічныя знаходкі сведчаць, што тагачасныя жыхары займаліся вырабам керамікі. У XII-ХІІІ ст. на тэрыторыі пасёлка пасяліліся нямецкія каланісты. Першае згадванне аб паселішчы ў пісьмовых крыніцах — 1430 г. Назва паходзіць ад вугорскага слова «kölcsön», што азначае «пазычаны», «падорана».
У 1768 г. (а магчыма, яшчэ ў 1672 г.) на тэрыторыі вёскі Шэлестава (цяпер частка Кольчына) трансільванскія князі Ракацы (уладальнікі Мукачево) стварылі першы на Закарпацці жалезаплавільны завод, які працаваў на мясцовай рудзе. Вырабляў ён сельскагаспадарчыя прылады, хатняе абсталяванне: саломарэзкі, плугі, рыдлёўкі, матыкі, цвікі, кухонныя пліты, падсвечнікі, млыны і інш. Прадукцыю завода экспартавалі на рынкі Еўропы.
У 1711 г. пасля паразы паўстання пад кіраўніцтвам Ферэнца Ракацы завод разам з вёскай і цэлай Мукачыўскай дамініяй быў адабраны Габсбургамі ад князёў Ракацы і перададзены нямецкім графам Шэнбарнам. У 1945 г. на месцы завода стварылі дзяржаўны станкабудаўнічы завод (тады імя Кірава).
У канцы XIX ст. у Кольчыне пабудавалі першую ў Карпацкім рэгіёне Украіны гідраэлектрастанцыю (злучаную з млыном; рэшткі абсталявання яшчэ да нядаўняга часу захоўваліся на тэрыторыі базы адпачынку нафтаправода «Дружба»).
Паштовы аркуш
Пашто́вы а́ркуш — у сучасным значэнні суцэльная рэч, што выпускаецца поштай і ўяўляе сабой аркуш паперы, які можа быць згорнуты і, як правіла, запячатаны (у XVIII—XIX стст. — сургучом) і адпраўлены без канверта.
Саўчукы
Саўчукы (Савчуки́) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Казынскай вясковай абшчыны.
Сцепанаван
Сцепанаван (Ստեփանավան) — горад у цэнтры марза Лары ў Арменіі.
(219) Туснельда
(219) Туснельда (Thusnelda) — тыповы астэроід галоўнага пояса, з даволі высокім альбеда, што сведчыць пра яго прыналежнасць да светлага спектральнага класа S. Ён быў выяўлены 30 верасня 1880 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізам у абсерваторыі горада Пула, Харватыя і названы ў гонар Туснельды, жонкі правадыра племя херускаў.
Сцепанаван
Горад названы імем Сцяпана Георгіевіча Шаўмяна.
Геаграфія
Размешчаны на рацэ Дзорагет на поўнач ад Базумскага хрыбта на Ларыйскім плато. Адлегласць да Ерэвана - 144 км, да Ванадзора - 30 км.
Клімат
Сярэдняя тэмпература студзеня роўная -4,2 °C, ліпеня — 16,7 °C, сярэднегадавая колькасць ападкаў — 683 мм.
Сусветны савет цэркваў
Сусветны савет цэркваў (The World Council of Churches) — міжнародная экуменічная арганізацыя, заснаваная ў 1948 ў Амстэрдаме, у якую ўваходзіць 348 хрысціянскіх цэркваў, з больш чым 100 краін і прадстаўляюць каля 400 мільёнаў хрысціян, за выключэннем Паўднёвых баптыстаў, Місурыйскага лютэранскага сінода ў ЗША, Сібірскай евангелісцка-лютэранскай царквы, Рымска-каталіцкай царквы, Катакомбнай царквы (ІСЦ), старавераў (РПСЦ, РДЦ, беспапоўскія згоды) і Евангельскіх хрысціян-баптыстаў у Расіі. Штаб-кватэра Савета размешчана ў Жэневе (Швейцарыя).
Мэты
Мэта Сусветнага савета цэркваў — садзейнічанне збліжэнню хрысціянскіх цэркваў у пытаннях веравызнання.
== Члены Савета ==
Каці Сарк
«Каці Сарк» (Cutty Sark) — адзін з найбольш вядомых і адзіны захаваны на дадзены момант чайны кліпер. Быў пабудаваны ў 1869 годзе. У цяперашні час знаходзіцца ў сухім доку ў Грынвічы (Вялікабрытанія).
Судна сур’ёзна пацярпела падчас пажару 21 мая 2007 года. Паўторнае адкрыццё пасля рэстаўрацыі адбылося ў красавіку 2012 года.
Разун-Антэрсельва
Ра́зун-Антэрсе́льва / Ра́зен-Антхо́льц (Rasen-Antholz, Rasun-Anterselva) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае чалавек (на 31 снежня 2004 года), шчыльнасць насельніцтва складае 23 чал./км², займае плошчу 121,1 км². Пераважная большасць насельніцтва (97,7%) гаворыць на нямецкай мове, 2,31% кажа на італьянскай, 0,2% на ладзінскай.
Спорт
У камуне знаходзіцца стадыён «Зюдціроль-Арэна» (Südtirol Arena, Arena Alto Adige), які рэгулярна (22 разы за 26 гадоў) прымае этапы Кубка свету па біятлоне. На трасе Антхольца 5 разоў праходзілі чэмпіянаты свету па біятлоне (1975, 1976, 1983, 1995 і 2007).
Малькавічы (станцыя)
Ма́лькавічы (, Мальковичи)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў вёсцы Малькавічы.
IC 1149
IC 1149 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Змяя.
Бубон
Паводле гістарычных запісаў, бубоны былі характэрныя для пандэміі, вядомай як Чорная смерць, і, магчыма, для іншых старажытных пандэмій. Падчас такіх пандэмій было прынята праколваць бубоны. Тым не менш, у сучаснай медыцыне гэта лячэнне лічыцца бескарысным і, магчыма, шкодным.
Бубоны рэдка патрабуюць якой-небудзь формы мясцовага догляду. Для хворых чумой надрэз і уяўляе небяспеку для навакольных, што кантактуюць з пацыентам, з-за  змесціва бубона. Пункцыі могуць быць выкананы для дыягнастычных мэтаў, а таксама могуць спрыяць аблягчэнню сімптомаў.
Валерый Георгіевіч Раманоўскі
Валерый Георгіевіч Раманоўскі (нар., в. Новы Двор, , Гродзенская вобласць) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (2001, Праблема цэнтра і фокуса і біфуркацыі малых лімітавых цыклаў для аналітычных дынамічных сістэм).
Біяграфія
Скончыў ЛДУ (1983). Працаваў у БДУІР. Навуковыя працы па якаснай тэорыі дыферэнцыяльных раўнанняў. Распрацаваў эфектыўныя метады вылічэння фокусных велічынь і ўмоваў ізахроннасці для паліномных сістэм дыферэнцыяльных раўнанняў у выпадку ўяўных каранёў характарыстычнага раўнання. З 2000 года ва ўніверсітэце г. Марыбар, Славенія.
Юзэфаў над Віслан (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 37 населеных пунктаў.
Службовы канверт
Службо́вы канве́рт — від паштовых канвертаў, прызначаных для перасылкі карэспандэнцыі ўстановай або арганізацыяй у службовых мэтах.
У філатэліі службовыя канверты адносяцца да суцэльных рэчаў.
Сэрэдне (Радывыліўскі раён)
Сэрэдне (Сере́днє) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Казынскай вясковай абшчыны.
Узвод
Узвод — тактычнае падраздзяленне, што ўваходзіць у склад роты, батарэі. Асобныя ўзводы могуць утрымлівацца паводле самастойных штатаў у складзе частак, злучэнняў, упраўленняў, устаноў і інш. Узводная арганізацыя існуе ва усіх родах войскаў і спецыяльных войсках, а таксама ў частках і падраздзяленнях забяспечэння і абслугоўвання большасці ўзброеных сіл свету. Звычайна складаецца з 2—4 аддзяленняў (разлікаў, экіпажаў).
Існуюць узводы мотастралковыя, мотапяхотныя, пяхотныя, парашутна-дэсантныя, танкавыя, артылерыйскія, мінамётныя, процітанкавыя, разведвальныя, сапёрныя, сувязі, кіравання, каменданцкія, рэгуліравання, медыка-санітарныя, гаспадарчыя, забеспячэння, абслугоўвання і інш.
Кастэльраймонда
Насельніцтва складае 4944 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 112 чал./км². Займае плошчу 44 км². Паштовы індэкс — 62022. Тэлефонны код — 0737.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio Vescovo e Martire.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Масая (дэпартамент)
Масая (Masaya) — дэпартамент у Нікарагуа.
Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Нікарагуа і з плошчай у 590 км ² з'яўляецца самым маленькім дэпартаментам краіны. Колькасць насельніцтва яго складае 325 тыс. чалавек (адзнака на 2006 год). Шчыльнасць насельніцтва роўная 550 чал./км ². Галоўны горад дэпартамента - горад Масая.
Асновай эканомікі дэпартамента Масая з'яўляецца сельская гаспадарка. На плантацыях выгадоўваюцца тытунь, маіс, цукровы трыснёг, джут.
У адміністрацыйным плане тэрыторыя дэпартамента Масая падзелена на 9 муніцыпій:
Залман Давідавіч Гільман
Залман Давыдавіч Гільман (нар. 17 лістапада 1929, Барысаў, Мінская вобласць) — навуковец у галіне сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці асобная заатэхнія. Доктар сельскагаспадарчых навук (1976), прафесар (1978), ганаровы доктар Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта (2011). Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (1992).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію імя К. А. Ціміразева ў 1952 годзе. З мая 1952 года да кастрычніка 1958 года працаваў старшым навуковым супрацоўнікам Ульянаўскай абласной доследнай станцыі жывёлагадоўлі, у 1959—1965 гадах — намеснікам дырэктара па навуковай рабоце Яраслаўскай доследнай станцыі Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута жывёлагадоўлі СССР (ВІЖ), у 1966—1985 — загадчыкам аддзела свінагадоўлі і тэхналогіі вытворчасці свініны Беларускага навукова-даследчага інстытута жывёлагадоўлі (БелНДІЖ), у 1986—2004 — загадчыкам кафедры асобнай заатэхніі Гродзенскага дзяржаўнага сельгасінстытута (пазней Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт), з 2004 — начальнік навукова-тэхналагічнага аддзела беларускага сельскагаспадарчага ЗАТ «Консул».
Навуковая дзейнасць
Кіраваў навукова-даследчай работай 30 аспірантаў і 2-х дактарантаў.
Працяглы час быў членам бюро Праблемнага Савета па навукова-даследчай рабоце ў галіне жывёлагадоўлі пры Прэзідыуме Усесаюзнай Акадэміі сельскагаспадарчых навук СССР (УАСГНІЛ), старшынёй камісіі па якасці свініны таго ж Савета; старшынёй Савета па рабоце з пародамі свіней Рэспублікі Беларусь, намеснікам старшыні Усесаюзнага Савета СССР па рабоце з пародамі свіней, намеснікам старшыні Навукова-тэхнічнага Савета па тэхналогіі вытворчасці прадуктаў жывёлагадоўлі Рэспублікі Беларусь; членам Навукова-тэхнічнага Савета МСГ СССР, членам міждзяржаўнага ВНУсаўскага Савета па даследаваннях у свінагадоўлі краін СНД, навуковых саветаў па абароне дысертацый пры Беларускім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі (БелНДІЖ) і Гродзенскім дзяржаўным аграрным універсітэце (ГСГІ), рэдкалегіі часопісаў «Свиноводство» (СССР), «Труды БелНИИЖ» і «Труды ГСХИ».
Браў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы і ўкараненні Дзяржаўных праграм развіцця жывёлагадоўлі, інструкцый, рэкамендацый і настаўленняў па далейшым развіцці гэтай галіны сельскай гаспадаркі і павышэнні яе эфектыўнасці, а таксама ў педагагічнай, грамадска-выхаваўчай рабоце у вышэйшых навучальных установах і культурна-асветнай дзейнасці, спрыялай прыязнаму суіснаванню і супрацоўніцтву краін і народаў.
Бібліяграфія
Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку манаграфій, падручнікаў для ВНУ і тэхнікумаў, даведнікаў, зборнікаў навуковых распрацовак, навукова-папулярных брашур.
У навукова-папулярным выкладзе абагульнены перадавы досвед эканамічна эфектыўнай вытворчасці мяса свіней і птушкі з выкарыстаннем найноўшых навукова-тэхналагічных распрацовак. Разлічана на работнікаў вытворчых прадпрыемстваў, выкладчыкаў і навучэнцаў сельскагаспадарчых навучальных устаноў, выкладчыкаў грамадскіх арганізацый і іх слухачоў.
Разглядаюцца магчымасці далейшага павышэння прадукцыйнасці свіней у працэсе індустрыялізацыі свінагадоўлі, прагрэсіўныя метады племянной работы, узнаўлення статка, гадавання і рацыянальнага выкарыстанне свінаматак на наяўных, рэканструяваных і будаваных свінакомплексах. Разлічана на работнікаў жывёлагадоўлі сельскагаспадарчых прадпрыемстваў і устаноў.
На вялікім фактычна матэрыяле ў навукова-папулярным выкладзе абагульнены досвед укаранення прамысловых метадаў вытворчасці свініны на сярэдніх і невялікіх свінафермах. Разлічана на работнікаў сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, выкладчыкаў і навучэнцаў сельскагаспадарчых навучальных устаноў, выкладчыкаў грамадскіх арганізацый і іх слухачоў.
Разлічаны на аператараў ферм і комплексаў, кіраўнікоў і спецыялістаў свінагадоўчых прадпрыемстваў.
Абагульнены перадавы досвед праектавання, рэканструкцыі і комплекснай механізацыі свінагадоўчых прадпрыемстваў; племянной работы і ўзнаўлення статка, тэхналогіі трымання і кармлення жывёл, ветэрынарнай работы, арганізацыі і аплаты працы, матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ферм і комплексаў. Разлічана на кіраўнікоў і спецыялістаў свінагадоўчых прадпрыемстваў і ўстаноў.
Падрыхтавана адпаведна праграме навучання ў сельскагаспадарчых ВНУ, дапушчана і рэкамендавана Міністэрствам сельскай гаспадаркі для выкарыстання як падручнік.
Пададзена малавядомая карысная інфармацыя пра біялагічныя асаблівасці, гаспадарча карысныя прыкметы і паводніцкія рэакцыі свіней. Разлічана на шырокае кола чытачоў.
Зборнік публіцыстычных выступленняў і апавяданняў вядомых інтэлектуалаў пра яўрэяў, неабходнасць садзейнічання іх плённага супрацоўніцтва з іншымі народамі і процідзеяння антысемітызму. (З. Д. Гільман складальнік і суаўтар)
Вынаходніцтвы
Мае аўтарскія пасведчанні на 14 вынаходніцтваў, у тым ліку на дзве пароды (Беларуская буйная белая — аўтарскае пасведчанне № 47511, Беларуская чорна-стракатая — аўтарскае пасведчанне № 2041) і тры унутрыпародныя тыпы свіней Буйной Белай пароды (БКБ-1 — аўтарскае пасведчанне № 2032, Мінскі — аўтарскае пасведчанне № 5243, Віцебскі — аўтарскае пасведчанне № 5242).
Беларуская буйная белая парода зацверджана Дзяржаўнай камісіяй Расійскай Федэрацыі па выпрабаванні і ахове селекцыйных дасягненняў 28.11.2007 г. і зарэгістравана ў Дзяржаўным рэестры ахоўных селекцыйных дасягненняў Беларусі.
Унутрыпародны тып свіней БКБ-1 зацверджаны Дзяржаўным камітэтам СССР па справах вынаходніцтваў і адкрыццяў і зарэгістраваны ў Дзяржаўным рэестры селекцыйных дасягненняў СССР 21.04.1976 г.
Унутрыпародныя тыпы Мінскі і Віцебскі зацверджаны Дзяржаўным камітэтам СССР па справах вынаходніцтваў і адкрыццяў 01.10.1990 г. і зарэгістраваны ў Дзяржаўным рэестры селекцыйных дасягненняў СССР 01.03.1991 г.
Жывелы гэтых парод і унутрыпародных тыпаў выкарыстоўваліся ў Беларусі для вытворчасці больш за 80 % свініны і эскпартаваліся ў іншыя краіны.
Узбарогі
Узбаро́гі (, Узбароги) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Драчкаўскага сельсавета.
Да 16 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Пятровіцкага сельсавета.
Сусветны паштовы саюз
Задачы
Сусветны паштовы саюз ставіць у аснову сваёй дзейнасці наступныя задачы:
Вагінізм
Вагінізм — стан, які адмоўна ўплывае на магчымасць жанчыны ўдзельнічаць у любой форме вагінальнага пранікнення, у тым ліку пры сексуальным кантакце, а таксама пры ўвядзенні тампонаў і пранікненні пры гінекалагічным абследаванні. Вагінізм — вынік міжвольнага скарачэння лабкова-копчыкавай цягліцы. Міжвольнае скарачэнне цягліц похвы адбываецца нечакана, што выклікае боль пры пранікненні.
Жанчыны, хворыя на вагініт, не могуць кантраляваць такую спазму. Цяжкасці ад вагінізму і ступень болю ад пранікнення, у тым ліку сексуальнага, у розных жанчын праяўляюцца па-рознаму.
Лячэнне
Вагінізму могуць спрыяць тыя ж фактары, якія выклікаюць ўзнікненне хваравітага палавога акту. Яны могуць быць фізічнымі, псіхалагічнымі або фізіялагічнымі. Лячэнне залежыць ад прычыны, па якой у жанчыны развіўся такі стан. Індывідуальны падыход пры лячэнні.
Воўпаўскі сельсавет
Во́ўпаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Воўпа.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1090 чалавек, з іх 50,0 % — палякі, 46,6 % — беларусы, 2,8 % — рускія.
МАЗ-103Т
МАЗ-103Т — 12-метровы нізкападлогавы тралейбус для гарадскіх перавозак, серыйна выпускаецца невялікімі партыямі на Мінскім аўтамабільным заводзе. Канструкцыя тралейбуса максімальна ўніфікаваная з аўтобусам МАЗ-103 па кузаве, сістэмах хадавой часткі, рулявым кіраванні і тармазной сістэме. Цягавы рухавік размешчаны ў заднім куце па левым борце.
Першы тралейбус на базе кузава МАЗ-103 быў спраектаваны ў 1999 годзе. У 2000 годзе ён ужо працаваў на лініі.
У далейшым МАЗ-103Т стаў пастаўляцца ў выглядзе машынакамлекта, на базе якога ажыццяўлялася канчатковая зборка. МАЗ-103Т і аналагі эксплуатуюцца ў гарадах Беларусі, Латвіі, Малдовы, Расіі, Украіны і Венгрыі.
Раман Пентка
Раман Пе́нтка (Roman Piętka;, в. Нова Астралэнка, Мазавецкае ваяводства, Польшча — , , Польшча) — польскі і беларускі грэка-каталіцкі дзеяч.
Біяграфія
Паходзіць з польскай рымска-каталіцкай сям’і. Імя пры нараджэнні — Рышард. У 1953 годзе паступіў у навіцыят марыянаў у Скужцы, затым вучыўся ў Рыме, Русікуме. Жыў у кляштары ў Гетжвалдзе. Вывучаў філасофію і тэалогію. Пад уплывам беларускага святара Тамаша Падзявы зацікавіўся ўніяцтвам. У 1964 ва Улацлаваку пасвечаны на святара беларускім грэка-каталіцкім біскупам-марыянінам Чаславам Сіповічам. У 1965—1970 вывучаў класічную філалогію на Гуманістычным факультэце Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта.
У 1966 атрымаў дазвол на служэнне ў візантыйскім абрадзе. Ад 1969 парах неаўніяцкае парафіі святога Мікіты ў Кастамлотах, адзінай на Падляшшы каталіцкай парафіі ўсходняга абраду, што ацалела пасля Другой сусветнай вайны. У 1982—1995 выкладчык грэчаскай і лацінскай моў у Духоўнай семінарыі марыянаў у Любліне і на Тэалагічным факультэце Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта. У 1998 узведзены ў сан архімандрыта, тады ж узнагароджаны медалём Ecclesiae Populoque servitium praestanti.
За час свайго душпастырства ў Кастамлотах стварыў Санктуарый Падляшскіх мучанікаў, адрамантаваў старую драўляную царкву, спрычыніўся да рэстаўрацыі старажытных абразоў (у т. л. абраз Св. Мікіты з 1631 года). Пры парафіі быў створаны Міжнародны экуменічны цэнтр Nicetianum. Ладзіў вялікія царкоўныя ўрачыстасці з нагоды 400-х угодкаў Берасцейскай царкоўнай уніі 1596 і ўстанавіў памятны знак. Папулярызатар гісторыі Уніі, усходняга каталіцтва і духоўнасці хрысціянскага Усходу ў Польшчы, шмат выступаў у друку і на тэлевізіі. З гэтымі мэтамі ў 2007 ўпершыню падрыхтаваў і выдаў па-польску «Menologion» (Месяцаслоў) — грэка-каталіцкі каляндар літургічнага ўспаміну святых Усходняй Царквы.
У 1990-я прыяжджаў у Беларусь для душпастырскай апекі беларускіх католікаў візантыйскага абраду, у прыватнасці служыў для грэка-каталіцкай супольнасці ў Брэсце. На працягу многіх гадоў гасцінна прымаў у сваёй парафіі беларускіх грэка-каталіцкіх пілігрымаў і ўдзельнікаў летнікаў для моладзі. У яго парафіі праходзілі практыку многія семінарысты і маладыя святары БГКЦ.
1 верасня 2007 адышоў на пенсію з пасады параха Кастамлоцкай парафіі. Жыў у Марыянскім доме навукі імя святых Кірыла і Мяфодзія ў Любліне. Памёр 26 сакавіка 2011 у Цэнтры анкалогіі ў Любліне. Пахаваны каля ў Кастамлотах.
IC 1150
IC 1150 — галактыка тыпу NF (у працэсе пацверджання) у сузор’і Змяя.
Станіславы
Станіславы (Станісла́ви) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Казынскай вясковай абшчыны.
Эканамічны ўніверсітэт у Кракаве
Гісторыя
Вучэльня была заснавана 28 мая 1925 года як Вышэйшая гандлёвая школа. У 1937 годзе яна была ператворана ў Гандлёвую акадэмію і атрымала такім чынам статус вышэйшай навучальнай установы. Пасля пачатку вайны акадэмія, як і іншыя польскія вучэльні, была зачынена, а яе прафесары — разам з выкладчыкамі Ягелонскага ўніверсітэта і Горнай акадэміі — арыштаваны і вывезены ў канцлагеры. У 1950 годзе адноўленая пасля вайны акадэмія была ператворана ў Вышэйшую эканамічную школу з трыма факультэтамі. У 1974 годзе яна атрымала назву Эканамічнай акадэміі ў Кракаве, а праз год было ўрачыста адзначана яе 50-годдзе. У адпаведнасці з законам ад 6 ліпеня 2007 года вучэльне была прысвоена актуальная назва.
Тасеева
Тасе́ева (Тасе́ева ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскі краі, левы прыток ракі Ангара (басейн Енісея).
Даўжыня ракі 116 км (разам з ракой Чуна — 1319 км). Плошча вадазбору 128 00 км². Сярэдні расход вады 740 м³/с (752 м³/с у ніжнім цячэнні ). Утвараецца зліццём рэк Чуна (Уда) і Біруса. Працякае па паўднёва-заходняй ускраіне Сярэднесібірскага пласкагор’я. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада. Вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — першай палове мая. Рака суднаходная на 15 км, ад вусця да вёскі Кандакі. Сплаўная.
Міхаіл Іларыёнавіч Кутузаў
Міхаіл Іларыёнавіч Галянішчаў-Кутузаў (святлейшы князь Галянішчаў-Кутузаў-Смаленскі, 1745—1813) — славуты расійскі палкаводзец, генерал-фельдмаршал (з 1812), святлейшы князь (з 1812). Герой вайны 1812 года, поўны кавалер ордэна Святога Георгія.
Тасеева
Прытокі: Уда (Чуна), Шуктукан, Жыткулей, Брызгун, Дуракова, Вялікая Радзіма, Рыжкова, Малая Рыжкова, Падкаменная, Баярская, Чысцякова, Шышына, Нікольская, Кузьміна, Лугавая, Малая Слюцая, Сярэдні і інш.
Жыгімонт Адам Слушка
Жыгімонт Адам Слушка ( — ) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, харунжы вялікі літоўскі (1656—1674), харунжы надворны літоўскі (1649—1656), староста рэчыцкі (1658—1672), удзельнік войн Рэчы Паспалітай супраць Расійскай дзяржавы, Швецыі і Брандэнбурга.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і Слушкаў «рускага» паходжання, продкі якой яшчэ ў пачатку XV стагоддзя перайшлі з праваслаўя ў каталіцтва. Жыгімонт Адам з’яўляўся малодшым сынам рэчыцкага, гомельскага і прапойскага старосты Аляксандра Слушкі і Сафіі Канстанцыі Зяновіч. Першапачатковую адукацыю пачаў у родным доме, а ў 1639 годзе быў накіраваны ў Вільню. У 1645—1646 гадах атрымоўваў адукацыю ў Кракаўскім універсітэце, але з-за нейкіх правінаў быў адкліканы адтуль бацькам. З пачаткам казацка-сялянскай вайны ў 1648 г., 20-гадовы Ж. А. Слушка заняўся бурлівай дзейнасцю па арганізацыі супрацьдзеяння казакам у ВКЛ. Арганізаванага супраціўлення з боку шляхты казакі не сустрэлі, што было звязана з нечаканасцю казацкага нападу на ВКЛ. Вялікі гетман літоўскі Януш Кішка сур’ёзна хварэў, таму не здолеў аператыўна адрэагаваць на падзеі на поўдні дзяржавы. За свае грошы прадстаўнікі буйной шляхты ВКЛ самастойна набіралі войскі і спрабавалі супрацьстаяць паўстанцам. З мэтай абароны Падняпроўя 2 харугвы салдат сабраў харунжы ВКЛ Ян Пац. «Значную купу людзей» для барацьбы з казацка-паўстанцкім рухам на свае сродкі набраў і Ж. А. Слушка.
Ня маючы магчымасці абараніць Гомель ад казакаў, каб захаваць горад ад знішчэння, уладальнік горада Ж. А. Слушка фактычна выдаў паўстанцам яўрэяў, якія шукалі паратунку за гарадскімі сценамі.
У снежні 1648 г. Ж. А. Слушка на чале сваёй харугвы разам з быхаўскай залогай пад камандаваннем Іларыёна Чыжа і камандзіра пяхоты Яна Вейса абараняў гэту важную падняпроўскую фартыфікацыю ад казакаў Гаркушы. За актыўны ўдзел у барацьбе з казакамі ў сакавіку 1649 г. ён атрымаў пасаду надворнага харунжага ВКЛ. Разам з тым, ужо на першым этапе казацка-сялянскай вайны абвастрыліся супярэчнасці паміж польным гетманам Янушам Радзівілам, які адлюстроўваў інтарэсы кальвінісцкай і праваслаўнай шляхты, і Ж. А. Слушкам, які падтрымліваў караля і, адпаведна, каталіцкую партыю. Акрамя таго існавала і асабістая непрыязнасць паміж польным гетманам і надворным харунжым. Гэтая непрыхільнасць мела сваяцкія прычыны. Я. Радзівіл канфліктаваў з бліжэйшым сябрам Уладзіслава IV каронным надворным маршалкам Адамам Казаноўскім, які быў жанаты на Альжбеце — роднай сястры Ж. А. Слушкі. Напружанасць праявілася і ў службовых адносінах.
Летам 1649 г. надворны харунжы атрымаў грошы на набор казацкай харугвы колькасцю 100—150 коней у войска ВКЛ. Аднак, нягледзячы на шматлікія загады Я. Радзівіла, ён так і не прывёў сваю харугву ў лагер войска ВКЛ пад Рэчыцай. На наш погляд гэта тлумачылася не толькі асабістай непрыязнасцю да сепаратысцкі настроенага гетмана, але і неабходнасцю стрымання паўстанцкага руху ў Падняпроўі. За непадпарадкаванне камандзіру справа З. А. Слушкі разглядалася на пасяджэннях Галоўнага Трыбуналу ВКЛ і пад ціскам Я. Радзівіла надворны харунжы быў прызнаны вінаватым. Паводле пастановы Трыбуналу ад 3-6 чэрвеня 1650 г. Ж. А. Слушка павінен быў вярнуць у скарб ВКЛ грошы, якія былі выдаткаваны яму на набор салдат, на свой кошт набраць казацкую харугву і камандаваць ёй бясплатна тры месяцы.
Ж. А. Слушка не стаў аспрэчваць судовую пастанову і. выконваючы вырак, працягнуў службу. Восенню і зімой 1650 г. харугва Слушкі дзейнічала ў раёне Прапойска і Быхава, абараняючы гэты рэгіён ад набегаў казакаў са Старадубшчыны і падаўляючы тут паўстанцкі рух. Вясной 1651 г. сфера дзейнасці атраду Ж. А. Слушкі перамясцілася ў Рэчыцкі павет, у прыватнасці ў раён Гомеля.
У 20-х чыслах мая 1651 г. чарнігаўскі палкоўнік М. Нябаба выслаў 7 — 8-тысячны атрад пад кіраўніцтвам палкоўнікаў Забелы, Паповіча і Літвіненкі на Гомель і далей на Быхаў, пакінуўшы на ахову Лоеўскіх перапраў 3 тыс. чал. У сваёй прамове да казакоў, ён заклікаў:"идите, молодцы… мещан-ляхов в Гомеле под корень рубите, ни одного в живых не оставляйте. Город сожгите, а потом в Быхов идите, его берите". Супрацьстаялі гэтаму казацкаму атраду невялікая казацкая харугва Ж. А. Слушкі, якая налічвала каля 200 шабель і наёмны гарнізон Гомеля на чале з капітанам Мантгомеры. Нечакана для казакаў, Гомель, аказаўся сур’ёзнай перашкодай на шляху да Быхава. Мужная абарона горада, якую арганізаваў літоўскі надворны харунжы вымусіла паўстанцаў спыніцца каля горада, а дапамога з боку «рэчыцкай дывізіі» на чале з Рыгорам Падбярэскім вымусіла казакаў спешна адступіць.
Пасля адыходу ворага харугва Ж. А. Сушкі была накіравана на Мсціслаўшчыну для барацьбы з наступленнем загона Шохава і Тарасенкі, які прапусціла Расійская дзяржава праз Бранскі павет. 6 чэрвеня 1651 г. перадавы атрад І. Шохава на чале з Тарасенкам заняў безабаронны Рослаўль. Абапіраючыся на звесткі смаленскага падваяводы, можна зрабіць выснову, што ўдар казацкага войска з тэрыторыі Расійскай дзяржавы быў абсалютнай нечаканасцю для мясцовай шляхты. «Напад на Рослаўль… прывёў да таго, што … [казакі занялі] Рослаўль без барацьбы і без кровапраліцця, бо шляхціцы, якія знаходзіліся там у невялікай колькасці, а таксама і падстароста ўцяклі з Рослаўля». З 4 да 19 ліпеня 1651 г. паміж шляхецкім войскам і казакамі адбыліся тры баі, у выніку якіх пад Крычавам войска ВКЛ, хоць і панесла значныя страты, аднак здолела стрымаць прасоўванне казакаў у Падняпроўі, тым самым забяспечыўшы магчымасць манеўра асноўным сілам Я. Радзівіла пад Лоевам. Пакінуў свой гераічны след у гэтых баях і наш герой, аб якім невядомы шляхціц у сваіх успамінах узгадаў: «А. Служка абараняецца ўдала, казакі ўжо адбіты 7 разоў з вялікімі стратамі».
4 верасня 1651 г. ён ужо знаходзіўся сярод камандвання літоўскага войска пры яго аб’яднанні з кароннай арміі пад Васільковым. За актыўны ўдзел у барацьбе з казакамі ў сакавіку 1652 г. ён атрымаў годнасць літоўскага стольніка.
Нягледзячы на заканчэнне для ВКЛ казацка-сялянскай вайны Ж. А. Слушка працягваў вайсковую службу. У кампуце войска ВКЛ у жніўні 1653 г. узгадваецца яго казацкая харугва колькасцю ў 100 коней. Невыпадкова таму з пачаткам агрэсіі Расійскай дзяржавы ў Рэч Паспалітую ў 1654 г. ён апынуўся ў першых шэрагах войска ВКЛ. Летам 1654 г. ён на чале кавалерыйскага палка прыбыў у лагер войска ВКЛ на чале з Я. Радзівілам. 12 жніўня 1654 г. полк Ж. А. Слушкі ўдзельнічаў у пераможнай для ВКЛ бітве з расійскай арміяй князя Чаркаскага пад Шкловам. Нягледзячы на незадавальненне значнай часткі шляхты ВКЛ даўгамі ў выплаце грошай, надворны харунжы застаўся на службе і працягнуў барацьбу з захопнікамі. 24 жніўня 1654 г. ён удзельнічаў у бітве пад Шапялевічамі, якая скончылася для войска ВКЛ няўдала.
Напачатку верасня Ж. А. Служка на чале свайго палка колькасцю ў 1470 чалавек, сярод якіх былі яго асабістыя казацкая і пешая харугвы, быў накіраваны ў Рэчыцкі павет на дапамогу Гомелю. Аднак стрымаць сілы наказнога казацкага гетмана І. Залатарэнкі, агульнай колькасцю каля 30 тыс. чалавек, Ж. А. Слушка не здолеў і вымушаны быў адступіць. Пад канец 1654 г. вельмі парадзелы полк Ж. А. Слушкі зноў далучыўся да асноўных сіл войска ВКЛ. На пачатку 1655 г. салдаты надворнага харунжага прынялі ўдзел у беспаспяховай спробе Я. Радзівіла авалодаць Магілёвам. Ж. А. Слушка асабіста пісаў лісты да жыхароў Магілёва з заклікам парваць дамовы з расійскім царом.
Вясной — летам 1655 г. полк Ж. А. Слушкі прымаў актыўны ўдзел у баявых дзеяннях у Падняпроўі і Цэнтральнай Беларусі, што прывяло да значнага скарачэння яго асабістага складу. Пад канец ліпеня 1655 г. Януш Радзівіл паведамляў каралю аб вялікіх стратах у палку надворнага харунжага, аднак ён працягваў змаганне. У жніўні 1655 г. З. А. Слушка падтрымаў ідэю неабходнасці пачаць перамовы з рускімі аб перамір’і, аднак гэтая ідэя не ўвасобілася ў жыццё, бо параза літоўскага войска 8 жніўня 1655 г. пад Вільняй рабілі падобныя перамовы для Масквы нявыгаднымі. Страта сталіцы вымусіў верагодна прывяла літоўскага надворнага харунжага ў збянтэжанасць. Яго харугвы адышлі на мяжу з Прусіяй, сам Жыгімонт Адам разам з абодвума гетманамі ВКЛ — вялікім Я. Радзівілам і польным В. Гансеўскім накіраваўся да Жамойці.
Перыяд «Патопу», які пачаўся ў Рэчы Паспалітай прывёў многіх шляхціцаў у становішча роспачы. У падобным стане духу ў сярэдзіне жніўня 1655 г. знаходзіўся і Ж. А. Слушка. Імкнучыся хоць неяк выратаваць Радзіму ад наступлення рускіх, Жыгімонт Адам 18 жніўня падпісаў падрыхтаваны Я. Радзівілам акт пераходу ВКЛ з Рэчы Паспалітай ва унію з Шведскім каралеўствам. У другой палове жніўня 1655 г., пад значным уплывам Вінцэнта Гасеўскага, Ж. А. Слушка змяніў сваю пазіцыю.
8 верасня 1655 г. ён, карыстаючы спрыяльнымі абставінамі, уцёк з лагера Я. Радзівіла пад Кейданамі разам з прыкладна 1 тыс. палякаў, якія знаходзіліся ў войску ВКЛ. Абвясціўшы сябе рэгіментарам гэтага атрада кароннага войска, Ж. А. Слушка накіраваўся ў Падляшша на злучэнне з войскам Багуслава Радзівіла. Але неўзабаве аказалася, што апошні падтрымлівае прашведскую палітыку свайго сваяка Я. Радзівіла, таму Ж. А. Слушка прыпыніўся ў Падляшшы, скіраваўшы пасла да Яна Казіміра з запытам, што рабіць далей. Чакаючы адказу ён пачаў перамовы з гарадзенскай і лідскай шляхтай, якая аб’ядналася пад камандаваннем Якуба Кунцэвіча для барацьбы з атрадамі рускіх. Перамовы скончыліся ўдала і ў кастрычніку 1655 г. аб’яднаныя сілы асабістай харугвы літоўскага надворнага харунжага, польскіх салдат, гарадзенскай і лідскай шляхты зрабілі спробу вызваліць Гародню, якая, на жаль, засталася беспаспяховай.
19 лістапада 1655 г. войскі Ж. А. Слушкі і Я. Кунцэвіча пацярпелі цяжкае паражэнне пад Пяскамі, пасля чаго салдаты вымушаны былі адысці да Бярэсця, дзе яны злучыліся з войскам вялікага гетмана ВКЛ Паўла Яна Сапегі. 23 лістапада аб’яднаныя войскі П. Я. Сапегі і Ж. А. Слушкі нанеслі паражэнне наступаючым рускім Урусава пад Берасцем, але ўжо праз чатыры дні, пацярпеўшы паражэнне пад Вярховічамі яны вымушаны былі адысці на захад.
Вясной 1656 г. Ж. А. Слушка прыняў актыўны ўдзел у барацьбе войска П. Я. Сапегі супраць шведаў. Полк Ж. А. Слушкі ўдала дзейнічаў у міжрэччы Віслы і Сана, удзельнічаў у вызваленні 12 красавіка Любліна, якое аднак было больш падобна на захоп варожага горада, за што мяшчане яшчэ доўга скардзіліся ў суды на вызваліцеляў. Летам 1656 г., разам з П. Я. Сапегам харугвы Слушкі трымалі ў аблозе шведскі гарнізон у сталіцы Рэчы Паспалітай. Пасля вызвалення Варшавы З. А. Слушка прыняў удзел у бітве з шведска-брандэнбургскім войскам на правым беразе Віслы, якая адбылася 28-30 ліпеня 1656 г. Летам 1656 г. у войску ВКЛ пачаўся канфлікт паміж вялікім і польным гетманамі. Відавочнае спрыянне караля В. Гасеўскаму і яго слабае падпарадкаванне вялікаму гетману выклікала натуральнае незадавальненне П. Я. Сапегі. Восенню 1656 г. сітуацыя ў палку Ж. А. Слушкі, як і ва ўсім войску вялікага гетмана пагоршылася. Жаўнеры, якія даўно не атрымлівалі грошай, пагражалі канфедэрацыяй і ўтрымаць іх у падпарадкаванні станавілася ўсё больш цяжка. Пасля таго, як 27 студзеня 1657 г. полк Ж. А. Слушкі захапіў Тыкоцінскі замак, салдаты ўзбунтаваліся і адмовіліся ваяваць пакуль не атрымаюць заробку. Канфедэрацыя фактычна была арганізавана П. Я. Сапегам, які імкнуўся праводзіць самастойную ад караля палітыку, і мела пад сабой палітычныя мэты, у сувязі з чым Ж. А. Слушка пакінуў войска. Восенню 1657 г. П. Я. Сапега на сходзе ў Берасці, у якім як рэчыцкі пасол удзельнічаў і Жыгімонт Адам, дамогся падтрымкі літоўскіх магнатаў і шляхты ў барацьбе супраць імкнення караля аслабіць пазіцыі вялікага гетмана. У 1658 г. ён стаў праводзіць фактычна самастойную ад караля палітыку, арыентуючыся на габсбургаў і абяцаючы сваю падтрымку іх прэтэндэнту на трон Рэчы Паспалітай. У гэтых умовах Ж. А. Слушка стаў збліжацца з прыхільнікамі караля. Летам 1657 г. ён прыняў удзел у паходзе войска ВКЛ пад кіраўніцтвам літоўскага польнага пісара і вялікага падстолія Аляксандра Іларыёна Палубінскага супраць трансільванскага князя Юрыя II Ракацы. Зімой 1658 г. разам з Палубінскім надворны харунжы патаемна сустрэўся з Янам Казімірам, дзе магчыма абмяркоўваўся план аслаблення пазіцый вялікага гетмана літоўскага праз выдзяленне з яго дывізіі асобнага падраздзялення на чаля з А. І. Палубінскім. Полк Ж. А. Слушкі відаць адыгрываў у гэтым плане ключавую ролю. Гэтая сустрэча сур’ёзна пагоршыла адносіны Ж. А. Слушкі з вялікім гетманам, што праявілася ў размяшчэнні салдат надворнага харунжага на зімоўку не ў забяспечаным Падляшшы, а на разрабаванай Валыні. У адказ на гэта Ж. А. Слушка адкрыта заклікаў караля аддзяліць ад дывізіі правага крыла П. Я. Сапегі яго полк і падпарадкаваць яго А. І. Палубінскаму. Вясной 1658 г. гэтая праблема разглядалася на сойме, дзе Ж. А. Слушка ўдзельнічаў як пасол ад Рэчыцкага павета.
У другой палове 1659 г. і пачатку 1660 г. дзве казацкія харугвы Ж. А. Слушкі ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях супраць шведаў у Жамойці і Курляндыі, але сам Ж. А. Слушка верагодна ў баявых дзеяннях удзелу не прымаў, а знаходзіўся ў Дойлідах на Падляшшы. У снежні 1659 г. магчыма трапіў у палон да расійцаў І. Хаванскага, але гэтая інфармацыя недакладная і мае гіпатэтычны характар.
На пачатку 1660 г., абвінаваціўшы П. Я. Сапегу ў няўдачах у баях з рускімі канца 1659 г., Ян Казімір адхіліў П. Я. Сапегу ад камандавання войскам ВКЛ, апрызначыўшы на гэту пасаду А. І. Палубінскага. У адказ на гэта літоўскія салдаты стварылі канфедэрацыю пад кіраўніцтвам Самуэля Кміціца, патрабуючы вярнуць ім ранейшага камандуючага. Вясной 1660 г. Ж. А. Слушка, разам з А. І. Палубінскім, выступіў супраць канфедэратаў. Але ў маі Зыгмунт Адам нечакана перайшоў на бок сапежынцаў.
Летам 1660 г. Ж. А. Слушка прыняў удзел у наступленні войскаў ВКЛ і Польшчы ў Літву і Падняпроўе і прымаў удзел у пераможнай бітве на р. Палонцы 28 чэрвеня і ў баях на р. Басі ў кастрычніку 1660 г. На пачатку 1661 г. 33-гадовы Ж. А. Слушка пакінуў войска па прычыне рэзкага пагаршэння зроку, але працягваў актыўна ўдзельнічаць у палітычным жыцці краіны. У 1662 г. ён., як пасол Рэчыцкага павета, прыняў актыўны ўдзел у сойму. Больш таго, у снежні 1663 — сакавіку 1664 гг, нягледзячы на дрэнны зрок надворны харунжы на чале двух казацкіх харугваў удзельнічаў у выправе войска ВКЛ пад камандаваннем Ю. Глябовіча ў Падняпроўе.
У 1664 г. Жыгімонт Адам часова цалкам страціў зрок, але да пачатку 1665 г., але як пачаў трохі бачыць зноў вярнуўся ў грамадскае жыццё. У 1666 г. ён прымаў удзел у сойме, прадстаўляючы Рэчыцкі павет, у верасні 1667 г. браў удзел у працы ваенна-скарбовай камісіі ў Вільне, а ў кастрычніку гэтага ж года ўдзельнічаў ва ўрачыстай працэсіі перавозкі цела Іасафата Кунцэвіча з Вільні ў Полацк. Нягледзячы на прагрэсіруючую хваробу вачэй і ўсё большую слепату, Ж. А. Слушка імкнуўся не зыходзіць з палітычнай арэны. У 1674 г. ён як пасол Рэчыцкага павета ўдзельнічаў у элекцыі караля Яна III Сабескага, што стала яго апошняй буйной грамадскай справай.
2 снежня 1674 г. Жыгімонт Адам Слушка памёр ва ўзросце 46 гадоў, не пакінуўшы пасля сябе прамога нашчадка.
Гірча
Гірча́ (Selinum) — род кветкавых раслін сямейства. Налічвае 4 віды, пашыраныя ў Еўропе і Сярэдняй Азіі.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 1 м. Сцябло прамастойнае, голае, з глыбокімі барознамі. Прыкаранёвае і ніжняе сцябловае лісце з чаранкамі, верхняе — амаль сядзячае. Кветкі дробныя. Колер кветак белы або чырвоны. Кветкі ў складаных парасоніках. Плод — віслаплоднік.
Лекавыя расліны.
Крупэць (Радывыліўскі раён)
Крупэць (Крупе́ць) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Крупэцкай вясковай абшчыны.
Маляцічы (прыпыначны пункт)
Маля́цічы (, Малятичи)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,4 км на ўсход ад пасёлка Вузкі, за 3,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Маляцічы; на лініі Орша-Цэнтральная — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Чорная Натопа і прыпыначным пунктам Бель.
Нью-Гэмпшыр (значэнні)
Нью-Гэмпшыр:
(220) Стэфанія
(220) Стэфанія (Stephania) — даволі невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да рэдкага спектральнага класа P. Уваходныя ў яго ў аб’екты маюць цёмную паверхню, багатую вугляродімі злучэннямі і бязводнымі сілікатамі. Ён быў адкрыты 19 мая 1881 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізам у абсерваторыі горада Вена і названы ў гонар спадчыннай прынцэсы Стэфаніі, жонкі спадчынніка прастола кронпрынца Аўстрыі Рудольфа.
Нафта
На́фта — гаручая вадкасць выкапневага паходжання. Складаная сумесь вуглевадародаў розных класаў і іншых злучэнняў. Звонку нафта выглядае як масляністая вадкасць, што флюарэсцыруе на промнях святла. Колер нафты вагаецца ад бясколернага да амаль чорнага і залежыць ад колькасці і структуры смалістых рэчываў, якія ўваходзяць у яе склад. Пашырана ў асадкавай абалонцы Зямлі. Утвараецца звычайна на глыбіні больш за 1,2-2 км.
(220) Стэфанія
Мужы пажаніліся якраз у год адкрыцця астэроіда. Гэта быў першы выпадак, калі назва астэроіда была прымеркавана да вяселля, тым самым паслужыўшы чымсьці ў родзе вясельнага падарунка для маладых.
Нафта
Сярод краін свету найбольшыя запасы нафты ў 2017 годзе мелі Венесуэла (303 млдр. барэляў або 47 млрд. тон), Саудаўская Аравія (266 млрд барэляў), Канада (169), Іран (147), Ірак (148), Расія (106), Кувейт (101), Аб’яднаныя Арабскія Эміраты (97), ЗША (40) Лівія (48) ды Нігерыя (37 млрд барэляў). Пры сучасных тэмпах здабычы забяспечанасць нафтай вар'юецца ад 314 гадоў у Венесуэле да 12 — у ЗША.
Самай глыбокай нафтавай свідравінай (на 2008 год) з'яўляецца прасвідраваная пад вострым вуглом да паверхні зямлі свідравіна Maersk Oil BD-04A даўжынёй 12 290 метраў, размешчаная ў нафтавым басейне «Аль-Шахін» пад Катарам. На 2019 яе абышлі свідравіны міжнароднага праекту Сахалін-1, найдаўжэйшая з якіх (13 500 м) мае назву О-14.
Нафта ў Беларусі
У Беларусі радовішчы нафты вядомы ў межах Прыпяцкага прагіну, галоўным чынам у Гомельскай вобласці. Першае прамысловае радовішча адкрыта ў Рэчыцкім раёне ў 1964. Усяго ў Рэспубліцы Беларусь на сённяшні момант выяўлена 82 нафтавыя радовішчы, з якіх распрацоўваюцца 62. На канец 2018 года дзейнічала 807 нафтавых свідравін.
Эканоміка-геаграфічныя ўмовы здабычы нафты ў Беларусі надзвычай спрыяльныя. Наяўнасць высокакваліфікаваных працоўных рэсурсаў і навуковых кадраў, густая сетка шляхоў зносін, блізкасць да спажыўца спрыяюць эканамічнаму боку здабычы. Да гэтага варта дадаць спрыяльныя ўмовы надвор’я, добрую забяспечанасць раёнаў здабычы воднымі рэсурсамі і самы кароткі сярод краін СНД перыяд прамысловага асваення разведаных запасаў. Шматгадовыя пошукі нафты ў Беларусі прывялі да адкрыцця ў 1964 г. Рэчыцкага радовішча, эксплуатуемага і сёння. Пік нафтаздабычы быў зафіксаваны ў 1975-м годзе, калі агульны аб'ём гадавой здабытай нафты склаў 7 мільёнаў 953 тысячы тон. Пачынаючы з 2005 г. у Беларусі штогод здабываецца каля 1,7 млн т нафты. У далейшым яе здабыча можа зменшыцца да 1,1 млн т з-за зніжэння запасаў. На 2019 год пры захаванні тэпмаў здабычы даказаных запасаў нафты нам хопіць на 35 гадоў. Сёння вядуцца актыўныя работы па пошуку новых прадуктыўных пластоў, у тым ліку і тых, якія знаходзяцца на цяжкадаступных глыбінях. І гэта дае вынікі: у 2010-х былі адкрыты Паўднёва-Шацілкаўскае і Вугальскае радовішчы (1,7 млн тон).
З усіх палескіх свідравін па нафтаправодах нафта ідзе да Рэчыцкага і Асташкавіцкага радовішчаў, там праходзіць прамысловую падрыхтоўку (абязводжванне, абяссольванне, сепарацыю) і потым падаецца ў нафтаправод «Дружба», у Наваполацк і Мазыр.
Нафтаперапрацоўка
Нафта выкарыстоўваецца для атрымання вадкага паліва, змазачнага масла, бітуму і інш., а таксама як сыравіна ў хімічнай прамысловасці.
Грамніца
Грамні́ца — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дзвінаса (басейн Віліі). Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца за 0,6 км на паўночны ўсход ад вёскі Новае Чэрнева, упадае ў Дзвінасу за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Рудня Плешчаніцкага сельсавета. На ўсім працягу каналізаваная, у сярэднім цячэнні прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў. У пойме здабываецца торф. Асноўны прыток — рака Сукнеўка (злева).
Кукуева (Пачынкаўскі раён)
Кукуева (Кукуево) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ленінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кукуява абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Да 1929 года ў складзе Ельнінскага павета Смаленскай губерні.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сусветны патоп
Сусветны патоп — страшная катастрофа, шырока распаўсюджаная ў міфалагічных уяўленнях народаў свету і апісаная ў шэрагу рэлігійных тэкстаў, якая прадстаўляла сабой шырокамаштабную паводку, што прывяло да гібелі амаль усіх людзей. Бог насылае на людзей патоп ў пакаранне за дрэнныя паводзіны, парушэнне табу, забойства жывёл і т. п., або без асаблівай прычыны. Праблема сувязі паданняў пра патоп з рэальнымі паводкамі, а таксама зменамі ўзроўню Сусветнага акіяна ў гістарычны перыяд застаецца спрэчнай.
IC 1151
IC 1151 — галактыка тыпу SBc у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Нуэва-Сеговія (дэпартамент)
Нуэва-Сеговія (ісп.: Nueva Segovia) — дэпартамент у Нікарагуа.
Дэпартамент Нуэва-Сеговія знаходзіцца на поўначы Нікарагуа, на мяжы гэтай краіны з Гандурасам. Плошча дэпартамента складае 3.123 км ². Колькасць насельніцтва - 215.000 чалавек (адзнака 2006 года). Галоўны горад Нуэва-Сеговіі - горад Акаталь.
У адміністрацыйным дачыненні да дэпартамент Нуэва-Сеговія падпадзяляецца на 12 муніцыпій:
Забор’е (Краснапольскі сельсавет)
Забо́р'е (, Заборье) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснапольскага сельсавета.
Размяшчэнне
За 31,5 км на ўсход ад Расон.
Гідраграфія
Вёска займае увесь заходні бераг воз. Опціна, і паўночна-заходні бераг воз. Валоба.
Гісторыя
Гістарычна вёска рамяшчалась на паўночна-заходнім беразе воз. Опціна. Сучасная паўночная частка паселішча — былая вёска Аўсюкова; паўднёвая частка, на беразе воз. Валоба — былая вёска Попава-Лука (пазней перайменована ў Азёрная).
Янджэеў (гміна)
Янджэ́еў (Jędrzejów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Енджэёўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Янджэеве. Плошча гміны складае 226,62 км². Станам на 2010 год у гміне Янджэеў пражывалі 28 943 чалавекі, шчыльнасць — 128 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 37 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 81 населены пункт.
Кастэльсантанджэла-суль-Нера
Кастэльсантанджэла-суль-Нера (Castelsantangelo sul Nera) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мачэрата.
Насельніцтва складае 323 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 5 чал./км². Займае плошчу 70 км². Паштовы індэкс — 62030. Тэлефонны код — 0737.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santo Stefano.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Старая Буда (Буда-Кашалёўскі раён)
Стара́я Бу́да (, Старая Буда) — вёска ў Беларусі, у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 17 мая 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Глазаўскага сельсавета, да 5 жніўня 1996 года — у склад Недайскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Старабудскага сельсавета, дзе з’яўлялася яго цэнтрам.
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Буда-Кашалёва і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская, за 45 км ад Гомеля, за 2 км ад аўтамабільнай дарогі.
Падручнік
Падручнік — кніга, якая змяшчае сістэматычны выклад ведаў у пэўнай галіне і якая выкарыстоўваецца як у сістэме адукацыі на розных яе ўзроўнях, так і для самастойнага навучання.
Падручнікі складаюцца з улікам узроставых і сацыяльных асаблівасцей іх патэнцыйнай чытацкай аўдыторыі. Вучэбная літаратура выпускаецца як дзяржаўнымі, так і прыватнымі выдавецтвамі і знаходзіцца пад кантролем дзяржаўных служб
Ад прастаты, зразумеласці, правільнасці напісанага тэксту пры складанні падручніка залежыць паспяховасць вучняў, якія навучаюцца па ім.
Гісторыя падручніка
Падручнікі, то ёсць вучэбныя тэксты, існуюць з незапамятных часоў.
Анатоль Іванавіч Палякоў
Анатоль Іванавіч Палякоў (нар., г. Барнаул, Алтайскі край, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1966 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1966 года працаваў у Белдзяржпраекце, з 1980 года галоўны архітэктар праектаў у Белжылпраекце, з 1993 года кіраўнік творчай майстэрні.
Член Беларускага саюза архітэктараў з 1970 года. Пражывае ў Мінску.