cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Холмеч
Інфраструктура
У Холмечы працуюць участак раённага водаканала, сярэдняя і дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, дом культуры і бібліятэка, бальніца, амбулаторыя, аптэка і аддзяленне сувязі
Забудова
План складаецца з 3 простых, паралельных паміж сабой вуліц, блізкіх да шыротнай арыентацыі; іх перасякаюць 2 кароткія вуліцы. Забудова пераважна драўляная сядзібнага тыпу. У 1987—1991 збудавалі 348 цагляных дамоў, катэджнага тыпу, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй месцаў па катастрофе на Чарнобыльскай АЭС.
Шацьендранат Бозе
Шацьендранат Бо́зе, ці Бос (Bose; 1.1.1894, г. Калькута, Індыя — 4.2.1974) — індыйскі фізік, адзін са стваральнікаў квантавай статыстыкі.
Член Лонданскага каралеўскага таварыства з 1958 года. Закончыў Калькуцкі ўніверсітэт (1915). Працаваў у Парыжы ў М. Складоўскай-Кюры (1924—25), прафесар Дакскага (1926—56), Калькуцкага (1945—56) універсітэтаў.
Навуковая работа
Разам з А. Эйнштэйнам стварыў статыстыку Бозе—Эйнштэйна (1924), вывеў закон Планка для цеплавога выпрамянення абсалютна чорнага цела.
Салярыс (значэнні)
Салярыс (Solaris):
Мухамор чырвоны
Мухамор чырвоны, Мухамора звычайная (Amanita muscaria) — ядавіты псіхаактыўны грыб рода Мухамор (Amanita) парадка Agaricales (Agaricales), адносіцца да базідыяміцэтаў.
Назвы
У шматлікіх еўрапейскіх мовах назва гэтага грыба адбываецца ад старадаўняга яго спосабу прымянення — у якасці сродку супраць мух (fly agaric, Fliegenpilz, amanite tue-mouches), лацінскі відавы эпитет тоже происходит от слова «муха» (musca). У славянскіх мовах слова «мухамор» (muchomor, мухоморка, muchomůrka и др.) стала назвай рода Amanita.
Навуковыя сінонімы:
Апісанне
Капялюшык памерам ад 5 да 20 см. Форма яго ў пачатку паўшарападобная, затым раскрываецца да плоскай. Скурка ярка-чырвоная, рознай гушчыні колеру, бліскучая, усеяная белымі барадаўчатая шматкамі, па краях расчыненых капялюшыкаў бывае прыкметная штрыхаватасць.
Мякаць белая, пад скуркай светла-аранжавая або светла-жоўтая, без паху, з саладкаватым густам.
Пласцінкі шырынёй 0,8-1,2 см, белыя або крэмавыя, частыя, свабодныя, маюцца шматлікія прамежкавыя пласцінкі.
Ножка цыліндрычная, вышынёй 8-20 і дыяметрам 1-2,5 см, белая або жаўтлявая, з клубнепадобна-патоўшчаным аснаваннем, у спелых грыбоў полая.
Рэшткі пакрываў. Шматкі на скурцы капялюшыка ватовыя, белыя, могуць адпадаць. Плёнчатыя колцы ў верхняй частцы ножкі, якія звісаюць, устойлівыя, бакі часта няроўныя, верхняя паверхня часам злёгку рубчатая. Вольва прырослая, шматслаёвая, вельмі далікатная, мае выгляд некалькіх колцаў з бялёсых бародавак каля аснавання ножкі.
Споравы парашок бялёсы, споры 9 × 6,5 мкм, эліпсаідальныя, гладкія.
Зменлівасць
Колер скуркі можа быць розных адценняў ад памяранцава-чырвонага да ярка-чырвонага, з узростам святлее. У маладых грыбоў шматкі на плешцы адсутнічаюць рэдка, у старых могуць змыцца дажджом. Пласцінкі часам набываюць светла-жоўты адценне.
На паўночным усходзе Паўночнай Амерыкі распаўсюджаная форма з больш светлым жоўтым або жоўта-аранжавым капялюшыкам.
Экалогія і распаўсюджванне
Расце на кіслых глебах, звычайны грыб у лясах умеранага клімату Паўночнага паўшар'я, у горах сустракаецца да верхняй мяжы лесу. У Расіі і Беларусі распаўсюджаны паўсюдна ў у розных лясных насаджэннях.
Сезон: лета — восень.
Хімічны склад
Мухамор чырвоны вядомы галюцынагеннымі ўласцівасцямі, дзякуючы яго галоўнаму псіхаактыўнаму кампаненту — мусцымолу. Мухамор чырвоны выкарыстоўваўся як ап'яняльнае рэчыва і лекавая расліна у Сібіры і меў рэлігійнае значэнне ў мясцовай культуры.
У пладовых целах мухамора ўтрымліваецца антыбіятычнае рэчыва мускаруфін — вытворнае поліпоравай кіслаты, якая адрозніваецца проціпухліннымі ўласцівасцямі.
Слуцкі краязнаўчы музей
Слуцкі краязнаўчы музей — музей у горадзе Слуцку, які прысвечаны гісторыі і культуры Слуцка і Слуцкага раёна. Маючы ў фондзе больш за 27 тысяч экспанатаў, колькасць якіх штогод узрастае, музей ладзіць каля 40 стацыянарных і перасоўных выставак і больш за 700 экскурсій у год.
Апісанне
У 2008 годзе музей святкаваў сваё 55-годдзе.
Будынак
Слуцкі краязнаўчы музей размешчаны ў будынку былога дваранскага сходу, пабудаваны ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў (імаверна, у 1789 ці 1798 годзе ў стылі класіцызму і меў прызначэнне панскай сядзібы. Музей знаходзіцца амаль у цэнтры гораду па вуліцы Леніна, 171.
Фонды і экспазіцыі
Асноўны будынак мае 6 экспазіцыйных залаў агулай плошчай 280 м². Супрацоўнікамі музея былі сабраны такія калекцыі, як «Археалогія», «Баністыка», «Вексілалогія», «Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва», «Дакументы», «Жывапіс», «Графіка», «Плакаты», «Лістоўкі, буклеты», «Нумізмаціка», «Вопратка», «Кнігі, брашуры», «Скульптура», «Шкло, фарфор», «Фалерыстыка», «Філатэлія», «Філакартыя», «Этнаграфія» і інш.
Сярод матэрыялаў дакументы пра беларускіх этнографаў і фалькларыстаў А. К. Сержпутоўскага, З. Я. Даленгу-Хадакоўскага, вайну 1812 года, паўстанне 1863—1864, рэвалюцыйны рух у канцы 19 — пачатку 20 стагоддзя, Кастрычніцкую рэвалюцыю, Грамадзянскую і Вялікую Айчынную войны.
У 2013 годзе на сродкі, сабраныя шляхам дабрачынных ахвяраванняў, быў набыты ўласны слуцкі пояс.
Артызей
Арцізей (Ortisei) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 4578 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 191 чал./км². Займае плошчу 24 км². Паштовы індэкс — 39046. Тэлефонны код — 0471.
Лот (дэпартамент)
Лот (Lot, вымаўляецца «лот»; Òlt, Òut) — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Поўдзень — Пірэнеі. Парадкавы нумар — 46. Адміністрацыйны цэнтр — Каор. Насельніцтва — 160,2 тыс. чалавек (90-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Плошча тэрыторыі 5217 км². Праз дэпартамент працякае рака Лот. Рэгіён славіцца вінаробнымі традыцыямі: назва віна кагор паходзіць ад горада Каор — Cahors.
Дэпартамент уключае 3 акругі, 31 кантон і 340 камун.
Лот — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Лангедок. У 1808 г. частка тэрыторыі Ло была перададзена суседняму дэпартаменту Тарн і Гарона.
Rhododendron carolinianum
Rhododendron carolinianum — кветкавая расліна сямейства верасовых.
Ясінаўка
Ясі́наўка (, Ясиновка) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вярховіцкага сельсавета.
Rhododendron carolinianum
Выказваліся меркаванні, каб аб'яднаць від з, але пакуль розніца захоўваецца.
Арэал
У дзікім выглядзе расце ў гарах Паўночная Караліна, Паўночнай Караліны і Тэнэсі.
Выкарыстанне
Дэкаратыўная расліна.
Сярод вядомых сартоў 'Album', 'Carolina Gold', 'Luteum' і 'White Perfection'.
Егізкызыл
Егізкызыл — сяло ў Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. З'яўляецца часткай Аягозскага раёна. Код КАТА — 631800300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 105 чалавек (51 мужчына і 54 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 104 чалавекі (53 мужчыны і 51 жанчына).
Сялібскі сельсавет
Сялі́бскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Сяліба.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна, з 25 ліпеня 1931 года — у складзе Бярэзінскага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Чэрвеньскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. 21 снежня 2007 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Брадзецкага сельсавета (15 населеных пунктаў: вёскі Астроўкі, Брадзец, Восава, Воступ, Ільінка, Крапіўня, Міраслаўка, Налазы, Новае Жыццё, Падкамень, Плісічына, Стары Койцін, Улессе, Усход і Чырвоны Араты). Скасаваны 28 мая 2013 года, тэрыторыя далучана да Капланецкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 996 чалавек, з іх 94,1 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 1,1 % — азербайджанцы, 0,6 % — украінцы.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў: аграгарадкі Брадзец і Сяліба, вёскі Астроўкі, Барсучына, Восава, Воступ, Жаліна, Ільінка, Крапіўня, Месціна, Міраслаўка, Налазы, Новае Жыццё, Падкамень, Плісічына, Пуцькава, Стары Койцін, Улессе, Усход, Чырвоны Араты, пасёлкі Адвага, Зорка, Колас, Краснае, Лучны Мост і Маёўка.
Якшыцкі сельсавет
Я́кшыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Якшыцы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна, з 25 ліпеня 1931 года — у складзе Бярэзінскага раёна БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Чэрвеньскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. Скасаваны 21 снежня 2007 года, тэрыторыя далучана да Багушэвіцкага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Асмолаўка, Бычын, Гарадзішча, Перавоз, Прыцерпа, Рэгісполле, Чыжаха, Якшыцы і пасёлак Крупка.
Мен і Луара
Мен і Луара (Maine-et-Loire) — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар. Парадкавы нумар 49. Адміністрацыйны цэнтр — Анжэ. Насельніцтва 732,9 тыс. чалавек (26-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Мен і Луара — адзін з першых дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі у сакавіку 1790 г. на тэрыторыі былой правінцыі Анжу.
NGC 6301
NGC 6301 (іншыя абазначэнні — IC 4643, UGC 10723, MCG 7-35-34, ZWG 225.49, IRAS17069+4224, PGC 59681) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клаус Элсбергс
Клаус Элсбергс (Klāvs Elsbergs;, Рыга — , Юрмала) — латышскі паэт і перакладчык.
Біяграфія
Сын паэтэсы Візмы Бэлшавіцы. Вывучаў французскую філалогію ў Латвійскім дзяржаўным універсітэце (1977—1982), працаваў у выдавецтве Liesma («Полымя») і часопісе Avots («Крыніца»). Яго вершы пачалі з’яўляцца ў друку з 1978 года, і пры жыцці пісьменніка выйшлі два зборнікі яго паэзіі. Яшчэ адзін быў надрукаваны пасля смерці.
Але на радзіме Элсбергс вядомы не толькі як выбітны паэт, але як і выдатны перакладчык з французскай, англійскай і рускай моваў. Сярод яго перакладчыцкіх здабыткаў — паэзія Гіёма Апалінера, Поля Элюара, Луі Арагона і раман «Бойня нумар 5» Курта Вонегута.
Памёр Клаус Элсбергс у Юрмале пры нявысветленых абставінах.
У 1987 годзе ў Латвіі была заснаваная літаратурная прэмія яго імя за найлепшую дэбютную кнігу.
Саша Філіпенка
Саша Філіпенка (, Мінск) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў руска-ўкраінскай сям’і. Скончыў ліцэй мастацтваў імя Ахрэмчыка і паступіў у Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт. Пасля закрыцця ў Мінску ЕГУ пераехаў у Расію, у Санкт-Пецярбург, дзе скончыў філалагічны факультэт СПБГУ, магістратуру. Атрымаў дыплом «Бард Каледжа» ў Нью-Ёрку.
Працаваў сцэнарыстам на расійскім тэлебачанні, быў вядучым тэлеканала «Дождж».
Творчасць
Аўтар рамана «Чырвоны Крыж», які пераведзены на дзясятак моў і які швейцарскае радыё выбрала ў ліку лепшых раманаў года.
Шышкі (Дзяржынскі раён)
Шы́шкі (, Шишки) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Саша Філіпенка
Творчасць
Лаўрэат «Рускай прэміі» 2014 года, аўтар раманаў «Былы сын», «Задумы», «Цкаванне».
5 студзеня 2021 года нямецкае выданне «Frankfurter Allgemeine Zeitung» апублікавала адкрыты ліст пісьменніка старшыні ІІХФ Рэнэ Фазелю, у якім задае нязручныя пытанні па правядзенні чэмпіянату свету па хакеі з шайбай у Мінску.
Радыелагічны інцыдэнт у Краматорску
Радыелагічны інцыдэнт у Краматорску — факт радыеактыўнага апраменьвання жыхароў аднаго з панэльных будынкаў у Краматорску ў перыяд з 1980 па 1989 год.
У 1980 годзе ў Краматорску быў здадзены ў эксплуатацыю панэльны будынак № 7 па вуліцы Гвардзейцаў-Кантэміраўцаў. Згубленая ампула памерам 8 на 4 мм, якая выпраменьвала 200 рэнтген за гадзіну, апынулася ўмураванай у адну з сцен дзіцячага пакою.
Ужо ў 1981 годзе ў адной з квартэр памерла 18-гадовая дзяўчына, а праз год — яе 16-гадовы брат, потым — іх маці. У квартэру ўсялілася іншая сям’я, у якой неўзабаве памёр сын-падлетак. Усе загінулыя памерлі ад белакроў’я. Урачы тлумачылі дыягназ дрэннай спадчыннасцю. Бацька загінулых дамогся дэтальнага расследвання, якое выявіла высокі ўзровень радыеактыўнасці ў дзіцячым пакоі, у сумежнай кватэры за сцяной і ў квартэры паверхам вышэй.
Жыхароў выселілі, пасля чаго было вызначана дакладнае месца крыніцы выпраменьвання. Выразаўшы частку сцяны, яе даставілі ў Кіеўскі інстытут ядзерных даследванняў, дзе ампула была выцягнута. Праз завадскі нумар быў вызначаны ўласнік ампулы.
Пасля выняцця ампулы гама-выпраменьванне ў будынку № 7 знікла, ўзровень радыёактыўнасці зраўняўся з фонавым.
Наступствы
У выніку радыеактыўнага апраменьвання за 9 год загінула 6 асоб (4 дзяцей і 2 дарослых), яшчэ 17 асоб прызналі інвалідамі.
Quercus coccifera
Quercus coccifera — вечназялёны від роду сямейства.
Распаўсюджанне
Краіны распаўсюджання: Алжыр [пн.]; Лівія [пн.]; Марока; Туніс; Кіпр; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя; Боснія і Герцагавіна [зах.]; Балгарыя [пд.]; Харватыя; Грэцыя [укл. Крыт]; Італія [укл. Сардзінію, Сіцылію]; Паўночная Македонія; Чарнагорыя; Францыя; Партугалія; Іспанія [укл. Балеарскія астравы]; Гібралтар. Абыякавы да хіміі глебаў, жыве на бетонных, галечных, камяністых і бедных глебах. Любіць расці на сухіх, сонечных схілах. Ён таксама расце на скалах і марскіх ветраных месцах, дзе іншыя віды дубоў або хвоі не могуць супрацьстаяць суровым умовам.
Марфалогія
Як правіла, куст 2 метра ў вышыню, рэдка невялікае дрэва, дасягае 1-6 метраў. Вечназялёны, з калюча-зубчастым скурыстым лісцем 1,5-4 см даўжынёй і 1-3 см шырынёй. Жалуды 2-3 см даўжынёй і 1,5-2 см у дыяметры. Quercus coccifera цесна звязаны з Quercus calliprinos з усходняй часткі Міжземнамор'я і некаторыя батанікі ўключаюць як падвід або разнавіднасць Q. coccifera.
Уладзіслаў Эдуардавіч Сугак
Уладзіслаў Сугак (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Ніва» з Доўбізны (у арэнде з брэсцкага «Дынама») і моладзевай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
У 2020 годзе пачаў выступць за дубль брэсцкага «Дынама», а ў ліпені 2020 года далучыўся да «Першага Рэгіёна» з Другой лігі, які ў кастрычніку зняўся са спаборніцтваў. У 2021 годзе вярнуўся ў рэзервовую каманду дынамаўцаў, а да сезона 2022 ужо стаў рыхтавацца з асноўнай камандай. 19 сакавіка 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (1:1), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў часам з’яўляецца ў асноўнай камандзе.
У снежні 2022 года быў на праглядзе ў «Іслачы», але не падышоў і пазней вярнуўся ў Брэст, дзе пачаў сезон 2023. У ліпені 2023 года на правах арэнды далучыўся да «Ніва» з Доўбізны.
Міжнародная кар’ера
27 верасня 2022 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Казахстана (1:1).
Жыланды (Усходне-Казахстанская вобласць)
Жыланды — сяло ў Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. З'яўляецца часткай Аягозскага раёна. Код КАТА — 631800400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 287 чалавек (143 мужчыны і 144 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 222 чалавекі (107 мужчын і 115 жанчын).
Абрамава (Камянецкі раён)
Абра́мава (, Абрамово) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзмітровіцкага сельсавета.
Парчынес
Парчынес (Parcines) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 3345 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 55 км². Паштовы індэкс — 39020. Тэлефонны код — 0473.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Мікалай Іванавіч Пазняк
Мікалай Іванавіч Пазняк (нар. ; г.п. Іўе, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне афтальмалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1974), дзе і працаваў у 1979—1991 гадах. З 1993 года ў Медыцынскім цэнтры Мінскага трактарнага завода (загадчык аддзялення). Навуковыя працы па этыялогіі, патагенезе, лячэнні і прафілактыцы катаракты, глаўкомы, блізарукасці, дыстрафіі сятчаткі і захворванняў зрокавага нерва.
Аўтар васьмі патэнтаў і навуковых вынаходніцтваў у афтальмалогіі.
Гартман фон Гельдрунген
Гартман фон Гельдрунген (? — ) — вялікі магістр Тэўтонскага ордэна ў 1273—1282.
Паходзіў з сямейства вольных рыцараў з Цюрынгіі. Уступіў у склад ордэна 18 лістапада 1234 г. разам са сваім братам Конрадам Цюрынгскім.
Характэрызаваўся вялікай адданасцю ордэну, дзякуючы чаму ў хутім часе быў араны вялікім магістрам (1273). Вёў міралюбівую палітыку, шукаў новыя месцы прыстасавання ордэна. У якасці якіх выступалі Германія і Памор’е.
Андрэй Казіміравіч Меер
Біяграфія
Па паходжанні саксонец; «старажытнай саксонскай дваранскай фаміліі, з якой адзін быў пасланым пры Барысе Фёдаравічы Гадунове па справах наўгародскага гандлю…».
Андрэй Меер паступіў на ваенную службу ў 1766 годзе. У 1783 годзе быў ад’ютантам артылерыйскага бамбардзірскага палка, у тым жа 1766 годзе падпалкоўнікам Херсонскага грэнадзёрскага палка. У 1798―1800 гадах — палкоўнік Херсонскага грэнадзёрскага палка. У 1802―1807 гадах шэф Казанскага 64-га пяхотнага палка. З 1807 года ― генерал-маёр. Памёр у Георгіеўску пасля вяртання з Дэрбенцкага паходу.
Навуковая дзейнасць
Сябра Вольнага расійскага сходу пры Маскоўскім універсітэце і Вольнага эканамічнага таварыства.
Склаў «Батанічны слоўнік», прысвечаны Кацярыне II. Меркавалася 5 тамоў, але вышлі толькі 1-я і 2-я кнігі ў 1781―1783 гадах. Для публікацыі слоўніка Кацярына II надала аўтару ў 1782 годзе 400 рублёў. Кніга друкавалася М. І. Новікавым ва ўніверсітэцкай друкарні. У 2-м томе апублікаваны пахвальны верш В. Г. Рубана аўтару слоўніка.
У 1781 годзе Меер апублікаваў пераклад французскай кнігі Фрыдрыха II Прускага «Пра нямецкія славесныя навукі…». Пераклаў з нямецкага і палемічны адказ нямецкага навукоўца на кнігу Фрыдрыха II. Пераклад французскай кнігі П. Вунцэля «Развага аб пошасці» (1791) Меер прысвяціў Р. А. Пацёмкіну.
Кніга Меера «Павествавацельнае, зямлямернае і естестваслоўнае апісанне Ачакоўскай зямлі» (1794), прысвечаная П. А. Зубаву, з трох частак: гісторыі тэрыторыі, характарыстыкі карысных выкапняў і глебы, апісання флоры і фауны. Цікавыя разважанні Меера пра старажытныя плямёны, якія жылі тут. Меер спасылаецца на антычных і сярэднявечных аўтараў. Шмат у сачыненні назіранняў народнага побыту; ён, напрыклад, заўважае, што «жыхары гэтых месцаў карані дзівасіла сушаць і паляць ім сваё жытло з тымі думкамі, што ён ачышчае паветра і засцерагае ад усіх хвароб».
Упершыню аб прасвядных глебах Малдовы напісаў таксама Меер. У 1794 годзе для склаў ваенна-геаграфічнае апісанне Бесарабіі і суседніх украінскіх раёнаў. Паводле Меера, ад берагоў Чорнага мора на поўнач «унутраная якасць зямлі ад месца да месца становіцца лепшай» і гэта «сапраўднага чарназёму пласт». Меер нават выкапаў яму, і да глыбіні «ў тры локці» (больш за метр) знайшоў «гэтую зямлю, якая будучы крыху вільготна, здавалася цалкам чорнай».
Паэтычная творчасць
Вядомы яго верш, прысвечаны А. А. Вязямскаму пра духоўныя каштоўнасці чалавека. У 1801 годзе выступіў з «Одай імператару Аляксандру Паўлавічу». У часопісе «Суразмоўца» Меер апублікаваў вершы «Надпіс да расійскіх гаспадароў» (1783) ― зборнік афарыстычных двухрадкоўяў і чатырохрадкоўяў пра ўладароў Расіі з пачатку да канца XVIII стагоддзя. У «Суразмоўцы» ж з’явілася іранічная рэцэнзія на Меера: «Пан выдумшчык з часам і ўсю гісторыю расійскую ў мадрыгалах, а потым, можа быць, і Чэцці-Мінеі надумае перакласці вершамі… параіў бы гэтаму сачыніцелю старацца лепш пра набыццё вялікіх ведаў у тых навуках, у якіх досвед ён з нарочным поспехам паказаў…».
Меер у Беларусі
У 1786 годзе Меер падрыхтаваў «Апісанне Крычаўскага графства або былога староства Гр. Ал. Пацёмкіна, у ста вёрстах ад Дуброўны, паміж Смаленскай і Магілёўскай губернямі. 1786 г.», дзе апісаў прыроду, побыт і матэрыяльную культуру жыхароў сучасных Крычаўскага, Клімавіцкага, Хоцімскага, Касцюковіцкага і Краснапольскага раёнаў Беларусі.
Рукапіс захоўваўся ў бібліятэцы Казанскага ўніверсітэта. Цяпер ён знаходзіцца ў архіве Геаграфічнага таварыства ў Санкт-Пецярбургу. У ім 169 старонак тэксту, 8 лістоў ілюстрацый і карта, якая паказвае Крычаўскае графства. У Клімавіцкім краязнаўчым музеі ёсць фотакопія старонкі «Апісання» і карты.
Апублікавана ў 1901 годзе са скарачэннямі Е. Р. Раманавым у «Магілёўскай даўніне» (1901, вып. 2).
Меер дзеліцца ўражаннямі ад мясцовага кірмашу: «Кричевские мещане торговали железом, солью, табаком, пенькой, рыбой, зерном…». Прыезджыя рыжскія і гданьскія купцы прывозілі «разные суконные ситцевые и шелковые товары, напитки, шерсть, шапки, упряжки, рукавицы, платки, батиста, голландское и простое полотно и многие мелочи, которые употребляются местными мещанами и крестьянами. Из Москвы привозятся в основном железо, чугун и медь, а из Малороссии разная рыба, особенно сула, донские карпы, или сазаны, судаки, или, по-местному, колодки, и многие другие соленые и вареные рыбы, также и напущенный табак».
Меер пісаў, што большасць сялян «… суть бедные. И некоторые из них не только с мякиной смешанного хлеба не имеют, но и толкут вымоченное в воде, гнилое дубовое из середины дерево и пекут из оного с прибавлением муки…».
Адзначае А. К. Меер асаблівасць прамовы мясцовых жыхароў: «Я думаю, что не противно будет, если я упомяну здесь о том наречии, которым все (?) кричевские мещане, портные, сапожники и других мастерств люди, а особливо живущие около польской границы корелы (не от корелов, а от грабежей своих так названные крестьяне) между собою изъясняются. Сие наречие подобно многим российским, а особливо суздальскому, введено в употребление праздношатавшимися и в распутстве жившими мастеровыми, которые, привыкнув уже к лености и пьянству, принужденными находились для прокормления своего оное выдумать и сплесть, дабы посторонние их не разумели, и они всех тем удобнее обкрадывать и мошенничать могли. Оно не основано ни на каких правилах и кроме множества произвольно вымышленных, состоит ещё из переломанных немецких и латинских слов. Употребляемая между ними таковая речь зовётся здесь отверницкою или отвращенною». Атверніцай завецца вёска блізу Магілёва, якая дала назву атверніцкаму жаргону, які складаўся не столькі з чужаземных слоў, колькі з слоў роднай мовы, але з «адварочвання» складоў, іх перастановай і заменай і ўстаўкай розных часціц (ку, хер, шаце і інш.). А. Меер прыводзіць некалькі слоў і выразаў гэтай мовы: «Еперь укаврюка чуху — скрадзі у пана шубу; хлізь у хаз, а то Сяргей смакшуніць — хадзі ў хату, а то дождж замочыць; клёва кургае — добра пяе; манёк хімшае — мой брат хворы; клёва капені па лауде — добра бі яго па галаве» і т. д. Гэты жаргон, магчыма, быў занесены ў Смутны час у Маскву беларусамі, якія прыйшлі з польскім войскам.
Кашкентал (Усходне-Казахстанская вобласць)
Кашкентал — сяло ў Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. З'яўляецца часткай Аягозскага раёна. Код КАТА — 631800500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 102 чалавекі (58 мужчын і 44 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 133 чалавекі (68 мужчын і 65 жанчын).
NGC 6302
NGC 6302 (іншыя абазначэнні — PK 349+1.1, ESO 392-PN5, также туманность Жук, туманность Бабочка) — біпалярная планетарная туманнасць у сузор’і Скарпіён. Мае адну з самых складаных структур сярод вядомых палярных туманнасцей. Цэнтральная зорка туманнасці была выяўлена тэлескопам Хабл у 2009 годзе, тэмпература яе паверхні перавышае 200 000°.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Старая Ёлча
Стара́я Ёлча (, Старая Ёлча) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Новаялчанскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска размешчана за 39 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Чарнігаў), за 158 км ад Гомеля. Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым па аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін. На ўсходзе і поўначы возера Ёлчанскае.
Гісторыя
Выяўленае археолагамі гарадзішча канца I тысячагоддзя да н. э. — пачатка I тысячагоддзя н. э. і пазнейшага часу (ва ўрочышчы Пасёлак) сведчыць пра засяленне тутэйшых месцаў з даўніх часоў.
Карона Каралеўства Польскага
Ці не ўпершыню Ёлча (Jewcza) згаданая ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 года як сяло воласці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводстве Каралеўства Польскага. Тады ў ім налічвалася 10 дымоў (двароў). Надалей вёска, паводле звестак І. В. Кандрацева, 7 кастрычніка 1596 года разам з Бярозкамі трапіла ў пажыццёвую пасэсію да пана Івана Лобава. У 1614 годзе папярэдні пасэсар, са згоды караля, «саступіў» Ёлчу на тых жа ўмовах князю Сямёну Лышко (Лычко) і яго жонцы пані Катарыне Каменскай. У Ёлчы на той час было 6, з якіх штогод разам збіралася 45 злотых, жыта 9 бочак, кожная па 15 грошаў, разам складалі 4 злотыя, 15 грошаў, з арандаваных млыноў Ёлчанскага і ў Бярозках яшчэ 120 злотых, за працу ў фальварку; усяго 178 злотых 15 грошаў.
14 снежня 1656 года каралеўскім прывілеем Ёлча (Jołcza) і Бярозкі перададзеныя ў пажыццёвае валоданне пану Лукашу Бялабжэскаму. 20 сакавіка 1659 года тыя ж добры пажыццёва падараваныя пану Юрыю Нячаю (Грузевічу ) і жонцы яго пані Даміцэлі з Хадыкаў. 22 мая 1660 года датаваны прывілей, якім пацверджана пажыццёвае права на Ёлчу і Бярозкі сужэнства Лукаша і Ганны з Сілічаў Бялабжэскіх. Але новымі каралеўскімі прывілеямі 1662, 1667, 1668 гадоў вёскі былі замацаваныя за панамі Нячаямі; адначасова скасаваныя ўсе папярэднія наданні.
У 1683 годзе з 12 дымоў вёскі Ёлча пана Нячая да скарбу выплачваліся 2 злотыя. У акце Оўруцкага гродскага суда ад 28 чэрвеня 1687 года зазначана, што Ёлчу (Jołcza), Юркавічы і Хатучу, якія трымаў пан Нячай, у адрозненне ад места Брагіна, вёсак і хутароў пана Яна Канецпольскага, казакі палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага сваім больш як паўгадавым пастоем не абцяжарвалі, хоць і мусілі («lubo tam powinni byli stać»).
Згаданая Ёлча (Juwcza) ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводства 1711 і 1714 гадоў. У 1734 годзе з вёскі Ёлча да скарбу выплачваліся ўсяго 1 злоты і 7 з паловай (pułośma) грошаў, а гэта значыць, што ў ёй было хіба 8 двароў. Паводле тарыфу 1754 года, з 40 двароў (×6 – каля 240 жыхароў) вёскі Ёлча (Jełcza) «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачвалася 6 злотых, 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 25 злотых. У апошніх двух выпадках прыналежнасць паселішча пазначаная як спрэчная (in controverso). Але ўладальнік названы ў датаваным 15 лютага 1754 года запісе «wieczystego prawa darownego» на добры Ёлча (Jołcza), Бярозкі, Савічы, Грушна «і іншых», відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа, ад падканцлера літоўскага графа Міхала Сапегі войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя Міхала Чартарыйскага, замацаваным вялікай пячаткай.
У 1774 годзе ў Ёлчы ўзведзены новы драўляны на падмурку з цэглы будынак Свята-Міхайлаўскай царквы.
Расійская імперыя
На 1811 год эканомам у фальварку Ёлча названы Казімір Шчасновіч. Паводле ведамасці Міхайлаўскай царквы за 1818 год, сяло Ёлча і навакольныя вёскі належалі былому маршалку Мінскай губерні, стацкаму саветніку пану Людвіку Ракіцкаму. У канцы снежня 1831 года пан падкаморы рэчыцкі Уладзіслаў Прозар, жанаты з дачкой маршалка Л. Ракіцкага пані Тэкляй, заключыў кантракт у 9 100 рублёў серабром на продаж гарэлкі з фальваркавых бровараў у Хойніках, Гарадзішчы і Ёлчы з бацькам і сынам Лейбай і Абрамам Шайковічамі, якія ўважаліся першымі ў гэткага кшталту камерцыі на ўвесь Рэчыцкі павет Мінскай губерні.
Найноўшы час
У час Вялікай Айчыннай вайны ў верасні 1943 года нацысты спалілі тут 50 двароў і забілі 18 жыхароў. Вызвалена вёска 23 верасня 1943 года. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Краснае» (цэнтр — вёска Краснае).
Забудова
Планіроўка складаецца з амаль прасталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і перасякаемай каналам. На поўдні да галоўнай, далучаецца кароткая вуліца. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Марцін Антоні Паўловіч
Марцін Антоні ПАЎЛОВІЧ (Marek (Marcin) Antoni (Antoniusz) Pawłowicz;, Лагішын — , Варшава) — геолаг, асветнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. Вучыўся ў Віленскай гімназіі, скончыў Віленскі ўніверсітэт. У 1808 годзе атрымаў ступень кандыдата філасофіі. Працаваў настаўнікам Віленскай гімназіі, потым у Віцебску. У 1817 годзе пераехаў у Варшаву. Для вывучэння мінералогіі і геалогіі Варшаўскі ўніверсітэт накіраваў М. Паўловіча ў Парыж і Фрыбург. Па звароце ў Варшаву ўпарадкаваў мінералагічны кабінет універсітэта, загадваў ім.
Навуковая дзейнасць
Склаў 12 калекцый мінералаў для ваяводскіх гімназій. Выкладаў мінералогію ў Варшаўскім ліцэі, быў прафесарам Аляксандраўскага ўніверсітэта ў Варшаве.
Аўтар «Трактата аб уласцівасцях і зачатках базальтаў» (Варшава, 1822), апісання падарожжа ў Італію ў часопісе «Dziennik Warszawski» («Варшаўскі дзённік», 1825), артыкулаў у перыядычным друку. Выдаваў часопіс «Pamietnik fizycznych, matematycznych i statystycznych umiejetnosci…» («Веснік фізічных, матэматычных і статыстычных ведаў», 1829).
Кветаножка
Кветаножка (Pedicéllus) — разгалінаванне сцябла або бакавы парастак (развіваецца ў пазусе покрыўнага ліста кветкі), якія нясуць на сваёй вяршыні кветку; сцябловая частка кветкі.
Звычайна больш ці менш рэзка адрозніваецца ад тых частак сцябла, якія нясуць на сабе вегетатыўныя органы.
Калі кветаножка моцна скарочаная або адсутнічае, кветка называецца сядзячай (трыпутнік).
Верхняя пашыраная частка кветаножкі называецца кветкаложам.
Менскае княства
Менскае княства — удзельнае княства Полацкай зямлі.
Вылучаны з Полацкай зямлі да 1080-х гадоў, яшчэ пры жыцці кн. Усяслава Брачыславіча, як удзел для яго сына Глеба. Пасля смерці бацькі, менскі кн. Глеб, пры падтрымцы ці неўмяшальніцтве свайго сваяка вял. кн. кіеўскага Святаполка, значна пашырыў межы Менскага княства — да 1116 года апроч Менска княства ўключала Друцк, Оршу, Копысь і, напэўна, іншыя землі. Пасля смерці вял. кн. Святаполка (1113) князь Глеб канфліктаваў з новым вял. кн. Уладзімірам, у 1116 годзе ён спаліў уладзіміраў горад Слуцк і вывеў палон. Вял. кн. Уладзімір пайшоў да Менска і прымусіў Глеба падпарадкавацца, адняў у ўсе ўладанні апроч Менска. Аднак Глеб канечна не змірыўся з Уладзімірам, таму ў 1119 годзе Менск захапілі кіеўскія войскі, Глеб трапіў у палон і неўзабаве памёр у кіеўскай турме, Менскае княства было падпарадкавана Кіеву. Толькі ў сярэдзіне XII ст. асобнае Менскае княства адноўлена, у 1146 годзе менскі сталец займаў сын Глеба — Расціслаў.
Сыны Глеба вярнулі ў склад Менскага княства Друцк, а таксама далучылі суседні Ізяслаўль, які, магчыма, разам з Лагожскам уваходзіў у Менскае княства яшчэ пры Глебе, але ў 1116 годзе быў адняты вял. кн. Уладзімірам. Некаторы час Друцк і Ізяслаўль былі Менскімі ўдзеламі, але неўзабаве Друцк быў страчаны Глебавічамі, а Ізяслаўль у 1160—1180-я гады неаднакроць параходзіў з рук у рукі, пакуль урэшце канечна не стаў уладаннем Глебавічаў. Тым часам Менскае княства мела цесныя сувязі з літоўцамі, якія неаднакроць выступалі на яго баку.
У канцы XII ст. з Менскага княства вылучаецца Свіслацкі ўдзел, які быў асобным княствам яшчэ пэўны час па далучэнні Менскага ўдзела да ВКЛ. Тым часам вядомы і Лагожскі ўдзел, які згадваецца ў 1186 годзе, але пазней ён злучаны непасрэдна з Менскам.
Менскае княства існавала яшчэ ў 1-й чвэрці XIV ст., у 1326 годзе згадваецца кн. Васіль, залежны ад вял. кн. літоўскага Гедзіміна. Акалічнасці і пэўны час уваходжання Менскага княства ў ВКЛ не вызначаны, але ў 1345 годзе Менск разам з Лагойскам ужо ўваходзіў у Віленскую палову ВКЛ, т. б. належаў вял. кн. Альгерду. У 1387 годзе кароль і вял. кн. Ягайла між іншых уладанняў перадае Менск з княствам свайму брату Скіргайлу, пры гэтым згадвае служэбных князёў.
Юркавічы (Дзяржынскі раён)
Ю́ркавічы (, Юрковичи) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Путчынскага сельсавета.
Quercus calliprinos
Батанічнае апісанне
Гэта невялікае дрэва або вялікі куст, які можа дасягаць 5-18 м вышынёй, хоць звычайна толькі 1-3 м, калі абгрызаецца козамі, дыяметр ствала можа дасягаць 1 м. Гэта вечназялёнае расліна з лісцем з вострымі шчарбінамі, 3-5 см даўжынёй і 1,5-3 см шырынёй. Жалуды 3-4 см даўжынёй і 2-3 см дыяметрам, спеюць праз 18 месяцаў пасля апылення.
Нямецкія пагромы ў Маскве (1915)
Нямецкія пагромы ў Маскве і Маскоўскай губерні (1915) — адна з праяў анты-германскай палітыкі Расійскай імперыі падчас Першай Сусветнай вайны.
Перадгісторыя
Ініцыятарам пагромаў стаў кіраўнік Масквы — князь Фелікс Феліксавіч Юсупаў. Менавіта Юсупаў стаў ініцыятарам складання спісаў працоўных і майстроў з нямецкімі прозвішчамі, што працуюць на прадпрыемствах, якія належалі немцам. Агульным сігналам да пачатку інтэнсіўнай антынямецкай прапаганды ў сталіцы стала прамова імператара Расіі Мікалая II (4 жніўня 1914) перад гласнымі Маскоўскай гарадской думы. Вынікам выступу стаў пагром, учынены натоўпам 5 жніўня ў германскім пасольстве пры поўным неўмяшанні паліцыі. Падчас візіту Мікалая II у Маскву на вуліцы горада выйшлі на нацыянальна-патрыятычную маніфестацыю каля мільёна масквічоў. У гарадах Расіі пачалася ланцуговая рэакцыі антынямецкай істэрыі. Немалую ролю ў распальванні антынямецкіх настрояў не толькі на фронце, але і ў тыле згуляла расійская прэса.
Пагромы
Фабрычная інспекцыя і паліцыя Маскоўскай губерні неаднаразова фіксавалі стачкі і страйкі працоўных, адзіным патрабаваннем якіх было выдаленне з прадпрыемстваў усіх немцаў і аўстрыйцаў. Адно з самых буйных выступленняў у Падмаскоўі адбылося 28 мая 1915 г., калі натоўп сялян (3000 чалавек) запоўніў вуліцы вёскі Ніжнія Катлы Маскоўскага ўезда, якая мела дрэнную рэпутацыю ў жыхароў Масквы. Група складалася ў асноўным з працаўнікоў Рабаўскай, Данілаўскай мануфактур і фабрыкі Цындэля. Яны ўварваліся на фабрычны двор таварыства «Ферэйн» і пачалі шукаць на фабрыцы «немцаў» У выніку быў захоплены кіраўнік завода — падпаручнік запасу рускай службы Авенарыус, яго памочнік — падданы Расіі Шыле, і фармацэўты — рускія падданыя Іван Нейкірх, Іван Бергард і Аляксандр Горнак, якіх пагромшчыкі адправілі ў Маскву, здаўшы іх сталічнай паліцыі. За час знаходжання натоўпу на фабрыцы «Ферэйн» натоўп скраў да 2000 кавалкаў рознага мыла, каля 10 пудоў цукру і папсаваў шмат рознага тавару, — гаворыцца ў паліцэйскай справаздачы Маскоўскага ўезда за 28 мая. Пасля фабрыкі Ферэйн 5000-ны натоўп рушыў на Маскоўскі электрычны завод, які знаходзіўся ў вёсцы Верхнія Катлы, дзе было выкрадзена некалькі пліт медзі. Пазней маніфестанты рушылі да мелкапрадзільнай фабрыцы Кутуара. Кіраўнік спрабаваў растлумачыць натоўпу, што на прадпрыемстве няма «немцаў», на што пачуў у адказ з натоўпу: «Мы есці хочам!» Тады кіраўнік выдаў пагромшчыкам 50 рублёў, і яны пакінулі фабрыку. На наступны дзень, 29 мая, беспарадкі дасягнулі падмаскоўных сёлаў Свібалва і Ўсіхсвяцкага. Адбываліся адмысловыя падпалы дачных асабнякоў аўстрыйскіх і германскіх падданых у Пятрова-Разумоўскім. У масавых рабаваннях былі заўважаныя нават паліцыянты. У другім стане Маскоўскага ўезда былі разрабаваны і спалены шэраг жылых дамоў на тэрыторыі фабрыкі «Ферман». На заводзе Прэйса (другі стан) натоўп запатрабаваў спыніць працу, але пагромаў не рабіў. Натоўп 4000 чалавек разарыў і спаліў маёнтак Воган ў сяле Няклюдава. У восьмым стане фабрычныя працоўныя разграмілі маёнтак барона Кнопа ў сяле Валынскае. Падпалы зафіксаваныя на станцыі Сходня і ў пасёлку Аляксандраўскім. Апошнія нямецкія пагромы ў Маскоўскай губерні былі зафіксаваныя раніцай 30 мая, непадалёк ад сяла Архангельскае (дом М. Марка, саўладальніка «Воган і Ка»). У гэты ж дзень з'явіўся загад генерал-губернатара графа М. Л. Мураўёва аб забароне вулічных сходаў. Дазвалялася ўжываць крайнія меры супраць тых, хто не падпарадкоўваецца. Прышлыя ў вобласць людзі падвяргаліся арышту, а сяляне інтэнсіўным допытам.
Міхаіл Іванавіч Комаў
Міхаіл Iванавiч Комаў (, Успеніўка, цяпер Сарацкі раён Адэскай вобласці Украіны —, ) — савецкі і беларускі кінааператар мультыплікацыйных і мастацкіх фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм».
Біяграфія
У 1960 скончыў Адэскае вучылішча кінематаграфіі, па спецыяльнасці — «механік па рамонце і абслугоўванню здымачнай тэхнікі». У 1960 годзе прыняты на кінастудыю «Беларусьфільм». Пачаў працу асістэнтам кінааператара, затым другім кінааператарам на ігравых і мастацкіх фільмах. У 1973 годзе скончыў Ленінградскі інстытут кінаінжынераў Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт кіно і тэлебачання. З 1979 — кінааператар мультстудыі «Беларусьфільм».
Антонаўка (Калінкавіцкі раён)
Анто́наўка (, Антоновка) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Да 28 чэрвеня 1973 года цэнтр Антонаўскага сельсавета.
Перка
Перка (Perca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бальцана.
Насельніцтва складае 1409 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 44 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 39030. Тэлефонны код — 0474.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
4-я армія (Францыя)
4-я а́рмія (4e armée) — палявая армія сухапутных войскаў Францыі ў часы Першай і Другой сусветных войнаў.
Гісторыя
4-я французская армія была сфарміравана 2 жніўня 1914 года ў адпаведнасці з французскім планам XVII падрыхтоўкі да ўзброенага канфлікту з Германскай імперыяй.
Польская кінапрэмія «Арлы» за найлепшы еўрапейскі фільм
По́льская кінапрэ́мія «Арлы́» за найле́пшы еўрапе́йскі фільм (Polskie Nagrody Filmowe za najlepszy film europejski) — адна з катэгорый Польскай кінапрэміі «Арлы».
Пераможцы і намінанты
Пераможцы і намінанты прыведзены ў храналагічным парадку. У межах аднаго года намінанты ўпарадкаваны па беларускамоўнай назве фільма паводле алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона    і прыводзіцца першым.
Асаднікі
У польскай, чэшскай, славацкай, украінскай, верхненелужыцкай мовах «асада» азначае пасяленне, сядзібу, калонію. У беларускай з гэтым коранем ёсць толькі паняцце «асадныя сяляне» і «асада» -- плата гэтых сялян за карыстанне зямлёй.
У сярэдзіне 1920-х гадоў маёнткі асаднікаў палілі беларускія сяляне.
Essa
Essa — гурт крыўскага рытуальнага фальклору з Мінска. Створаны ў 2006 годзе Тодарам Кашкурэвічам.
Назва гурта паходзіць ад ракі Эса, якая цячэ на поўначы Беларусі, што з’яўляецца сакральным цэнтрам балцкай зямлі Крывіі. Творчасць гурта ёсць імкненне да традыцыйнай манеры спеву і грання, якое, аднак, больш імправізацыя, чым дакладнае капіраванне аўтэнтычных узораў. Такім чынам музыкі перадаюць сваё разуменне сакральнай музычнай традыцыі этнасу. Essa прэзентуе музычную традыцыю аднаго этнакультурнага рэгіёна — паўночнай Беларусі (Крыўя, Нальшчаны) і ўсходняй Літвы (Аўкштайція, Дзукія). Асноўны аўтэнтычны рэпертуар гурта грунтуецца на спевах адной вёскі — Велеўшчына Лепельскага раёна, якая знаходзіцца на беразе ракі Эса.
Вось як бачаць сэнс сваёй творчасці самі музыкі: "Мы — вернікі старой, дзядоўскай веры. Мы вызнаем пракаветную тутэйшую традыцыю, што засталася спадчынай ад продкаў. Вера, вернасць — не з’яўляецца прамінулымі слядамі ў гісторыі, дух зямлі, дух народу будзе жыць датуль, дакуль будзе гучаць гэтая музыка. Essa — гэта наша рэлігія!"
У 2016 годзе выдадзены дэбютны альбом «Niamiha». У запісе ўдзельнічаў саксафаніст з Вільні Петрас Вішняўскас.
Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага
Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага (Національна академія Державної прикордонної служби України імені Богдана Хмельницького) — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў горадзе Хмяльніцкі і мае статус нацыянальнай.
Гісторыя
14 снежня 1992 года ў адпаведнасці з пастановай Кабінета Міністраў Украіны быў створаны Інстытут пагранічных войскаў Украіны на аснове расфармаванага Хмяльніцкага вышэйшага артылерыйскага каманднага вучылішча. У 1995 годзе на базе інстытута пагранічных войскаў Украіны была створана Акадэмія пагранічных войскаў Украіны, дзе пачынаецца падрыхтоўка афіцэраў кіруючага складу.
4 жніўня 1995 года пастановай Кабінета Міністраў Украіны акадэміі нададзена імя Багдана Хмяльніцкага.
29 красавіка 1999 года акадэмію наведаў Прэзідэнт Украіны Леанід Кучма. Вынікам гэтага візіту стала наданне акадэміі статусу нацыянальнай.
У жніўні 2003 года ў сувязі з рэфармаваннем пагранічных войскаў у Дзяржаўную пагранічную службу Украіны ўстанова атрымала новую назву - Нацыянальная акадэмія Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны імя Багдана Хмяльніцкага.
Бібліятэка імя Івана Вазава
Бібліятэка імя Івана Вазава пры новым чыталішчы імя Хрыста Боцева 1884 года (Библиотека „Иван Вазов“ при НЧ „Христо Ботев 1884“) — балгарская бібліятэка і сучасны агульнаадукацыйны інстытут, які размяшчаецца ў горадзе Боцеўград, цэнтры аднайменнай абшчыны. Займаецца зборам, захоўваннем і апрацоўкай розных бібліятэчных фондаў, абслугоўваннем чытачоў, ажыццяўляе даведачна-бібліяграфічную і інфармацыйную дзейнасць, выконвае арганізацыйна-метадычныя функцыі на тэрыторыі Боцеўграда і прадастаўляе свабоднае карыстанне бібліятэчна-інфармацыйнымі рэсурсамі. Садзейнічае павышэнню адукацыйнага ўзроўню, прадаўжэнню атрымання адукацыі, інфармаванасці, якасці жыцця, сацыяльнай інтэграцыі і пашырэнню электроннага доступу да інфармацыі.
Гісторыя бібліятэкі
Бібліятэка імя Івана Вазава адлічвае сваю гісторыю ад 1883 года, калі адкрылася чыталішча «Напредък» (Передовик). Першапачатковы кніжны фонд склаў ад 700 да 800 тамоў і быў падораны мясцовымі патрыятычна настроенымі жыхарамі. Арганізаваная бібліятэчная дзейнасць адлічвае сваю гісторыю дэ-юрэ з 1924 года, калі ў новым адкрытым чытальным зале з'явілася спецыяльнае бібліятэчнае памяшканне. Пасля 1973 года бібліятэка пераехала ў новы будынак чыталішча імя Хрыста Боцева, яе фонд налічваў ужо 45 тысячаў тамоў. 17 верасня 1981 года адкрыўся новы будынак чыталішча і бібліятэкі імя Івана Вазава.
У цяперашні час збор налічвае 84 911 адзінак: гэта кніжныя томы, перыёдыка, аўдыёвізуальныя дакументы, графічныя выявы, нотныя выданні і г. д. Штогод абслугоўваецца да 2 тысячаў пастаянных чытачоў, выдаецца 48 тысячаў дакументаў, колькасць наведвальнікаў складае 26 тысячаў чалавек. У бібліятэцы ёсць тры аддзела: дзіцячы аддзел, аддзел для дарослых і інфармацыйны аддзел (з інтэрнэт-доступам). Аўтаматызацыя працэсаў вядзецца з 2003 года. Бібліятэка ўключана ў Інтэграваную бібліятэчна-інфармацыйную сістэму E-Lib.
З 2007 года ў бібліятэцы дзейнічае Спецыялізаваная чытальная зала для студэнтаў Міжнароднай вышэйшай бізнес-школы. 2 снежня 2010 года ў бібліятэцы была ўстаноўлена і выпрабаваная кампутарная тэхніка ў рамках праграмы «»: 13 кампьютараў, ноўтбук, мультыфункцыянальная прылада, каляровы прынтэр, праектар і экран.
Аддзел для дарослых
Абслугоўвае ўсіх чытачоў ва ўзросце ад 14 гадоў. Тут праводзіцца поўная рэгістрацыя новых чытачоў, якія прад'яўляюць пасведчанне асобы і атрымліваюць чытацкі білет, дзякуючы якім могуць карыстацца ўсімі аддзеламі бібліятэкі. Больш за 60 тысячаў кніжных тамоў, падзеленых па галінах ведаў і выкладзеныя ў свабодны доступ, могуць брацца на дом. Праз традыцыйны азбучны і сістэматызаваны каталог, а таксама праз электронны каталог можа быць прадастаўлена бібліяграфічная даведка. Арганізуюцца выставы і сустрэчы з пісьменнікамі.
Дзіцячы аддзел
Абслугоўвае дзяцей ва ўзросце да 14 гадоў. Фонд налічвае больш за 16 тысячаў кніг, дзіцячых часопісаў і аўдыёкасет з казкамі. Падтрымліваецца электронны, сістэматычны і загалоўны каталог, тэматычная картатэка. У чытальнай зале дзіцячага аддзела знаходзіцца шмат ілюстраваных энцыклапедый і разнастайных даведнікаў. Аддзел распрацоўвае розныя праграмы для розных груп чытачоў. Праводзіць урокі па краязнаўстве, лекцыі і гутаркі, прысвечаныя розным датам і падзеям. Для самых маленькіх наведвальнікаў ладзяцца ранішнікі і сустрэчы з аўтарамі дзіцячай літаратуры.
Даведачна-бібліяграфічны і інфармацыйны аддзел
Гэты аддзел забяспечвае імгненнае і дакладнае прадастаўленне інфармацыі для чытачоў дзякуючы традыцыйнай бібліятэчнай службе, аўтаматызаваным базам дадзеных і Інтэрнэту. Падтрымлівае базу дадзеных аналітычных апісанняў артыкулаў з кніг і зборнікаў. У аддзеле наводзяцца бібліяграфічныя даведкі, ажыццяўляецца пошук інфармацыі (у тым ліку і ў Інтэрнэце), падаюцца бібліяграфічныя кансультацыі, адказы на запыты па тэлефоне і электроннай пошце, а таксама паслугі друку і сканавання дакументаў. Падтрымліваюцца тэматычныя картатэкі, захоўваецца перыядычная прэса. Добра арганізаваны даведачны апарат. У кампьютарным пакоі ёсць 10 кампьютараў, сканер, прынтэр і мультымедыя, забяспечваецца пастаянны і хуткі доступ у Інтэрнэт.
NGC 6303
NGC 6303 (іншыя абазначэнні — UGC 10711, MCG 12-16-17, ZWG 321.13, PGC 59573) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Айгыз
Айгыз — сяло ў Аягозскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Айгызскай сельскай акругі. Код КАТА — 633439100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1925 чалавек (1002 мужчыны і 923 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1500 чалавек (732 мужчыны і 768 жанчын).