cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allium kopsedorum
Allium kopsedorum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Ірана.
Распаўсюджанне
Эндэмік Ірана.
Лявон Навумавіч Юрэвіч
Біяграфія
Скончыў філалагічны факультэт Мінскага педінстытута імя М. Горкага (1990). Выкладаў беларускую мову ў Мінскім педінстытуце замежных моў. У 1990 годзе паступіў у аспірантуру Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. У 1993 годзе выехаў у ЗША. Працуе архівістам у Нью-Ёркскай публічнай бібліятэцы. Мае дзве навуковыя ступені: у філалогіі і бібліятэказнаўстве. Сябар Беларускага інстытута навукі і мастацтва (Нью-Ёрк), рэдкалегіі альманаха «Запісы БІНіМ».
Навуковая дзейнасць
Аўтар даследаванняў «Архіўная кніга» (Нью-Ёрк, 1997), «Беларуская мемуарная літаратура на эміграцыі» (Нью-Ёрк, 1999), «Каментары» (Мн., 1999), «Жыцьцё пад агнём: Партрэт беларускага ваеначальніка і палітычнага дзеяча Барыса Рагулі на фоне яго эпохі» (Менск, 1999), «Вырваныя бачыны: Да гісторыі Саюзу Беларускай моладзі» (Менск, 2001), «Літаратурны рух на эміграцыі» (Менск, 2002), «Мемуары на эміграцыі» (Менск, 2005), «Летапісны звод сусьвету Чалавека Сьведамага: Гісторыя газэтаў „Бацькаўшчына“ й „Беларус“ (1947—2000)» (Менск, 2006), «Шматгалосы эпісталярыюм» (Мінск, 2012), «Жанры» (Мінск, 2013). Артыкулы Л. Юрэвіча друкаваліся ў зборніках «Вяртання маўклівая споведзь» (Мн., 1994), «Культура беларускага замежжа» (Мн., 1998), «Роля беларускай дыяспары ў захаваньні і разьвіцьці беларускай культуры» (Лондан, 2003; Менск, 2004), «Сонца тваё не закоціцца, і месяц твой не схаваецца» (Мінск, 2009), «Беларускае замежжа. Белорусское зарубежье» (Мінск, 2010), «Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры: гісторыя і сучаснасць» (Мінск, 2011), «Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры: вывучэнне і захаванне» (Мінск, 2012), альманаху «Асоба і час» (Мінск), «Запісах БІНіМ», энцыклапедыях і перыядычных выданнях Беларусі, ЗША, Англіі.
Укладальнік, рэдактар і аўтар уступных артыкулаў у зборніках Уладзіміра Дудзіцкага «Напярэймы жаданьням» (Нью-Ёрк, 1994) і «Творы» (Мінск, 2010), Міколы Цэлеша «Хмары над Бацькаўшчынай» (Нью-Ёрк, 1995), Юркі Віцьбіча («Антыбальшавіцкія паўстаньні і партызанская барацьба на Беларусі» (Нью-Ёрк, 1996; Смаленск, 2007) і «Лшоно Габоо Бійрушалайм: даваенная проза» (Менск, 2011), Лявона Крывічаніна «Беларусізацыя пад №» (Нью-Ёрк, 1998) і «Творы» (разам з Ціханам Чарнякевічам) (Мінск, 2012), Антона Адамовіча «Творы» (Нью-Ёрк, 2003), Янкі Юхнаўца «Паэзія» (Мінск, 2012), Дзмітрыя Сямёнава «Дзёньнік» (Мінск, 2012). Укладальнік (разам з Валянцінай Грышкевіч) бібліяграфічнага ўказальніка «Францыск Скарына: Жыццё і дзейнасць» (Мн., 1995). Падрыхтаваў да выданьня кнігі: Барыс Рагуля «Беларускае студэнцтва на чужыне» (Лёндан (Канада) — Нью-Ёрк, 1996; Мінск, 2006), «Эквівалент: Зборнік эміграцыйнай гістарычнай прозы» (Мінск, 2005), «Каханы горад: Зборнік эміграцыйнае ваеннае прозы» (Мінск, 2006).
Браў удзел у працы над выданнямі: Мікола Панькоў «Хроніка беларускага жыцьця на чужыне 1945—1984» (Мінск, 2001), Зора і Вітаўт Кіпелі «Belarusian Publications in the West: bibliography» (New York, 2004); «Беларускі і беларусаведны друк на Захадзе: асобныя выданьні. Бібліяграфія» (Нью-Ёрк, 2003); «Belarusian publishing in the West: a bibliography» (New York-Warsaw, 2006), «Адзін Госпад, адна Вера, адзін Хрост» (Мінск, 2007), «Урачыстасьць у садзе: драматургія беларускай эміграцыі ХХ стагодзьдзя» (Мінск, 2007), Аляксандр Стагановіч «Успаміны пасла» (Мінск, 2011)
Андрэеў
Андрэ́еў — прозвішча.
Вялікія Матыкалы
Вялі́кія Матыка́лы (, Великие Мотыкалы) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Матыкальскага сельсавета. Размешчаны за 18 км ад абласнога цэнтра, на аўтадарозе Брэст-Высокае. Аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Брэст-Высока-Літоўск.
Гісторыя
Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, цэнтр Матыкальскай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства. У 1939 годзе ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Матыкальскага сельсавета.
Міжнародны долар
Міжнародны долар — умоўная разліковая грашовая адзінка, якая выкарыстоўваецца пры параўнанні макраэканамічных паказчыкаў розных краін свету.
Міжнародны долар вылічаецца падзелам адзінкі валюты адпаведнай краіны на разліковы паказчык парытэту пакупніцкай здольнасці, якую долар ЗША меў унутры ЗША ў абумоўлены час. Звычайна эталонам выступае 1990 ці 2000 гады.
Асновай такога падыходу служыць канцэпцыя ўзаемасувязі парытэтаў пакупніцкай здольнасці валют і міжнародных сярэдніх коштаў на прадметы спажывання. Разлік паказвае супастаўныя кошты на ўнутраным рынку краіны. Гэта падыход выкарыстоўваецца, каб зрабіць параўнанні як паміж краінамі, так і ўнутры адной краіны праз нейкі прамежак часу. Напрыклад, параўноўваць ВУП на душу насельніцтва розных краін у міжнародных доларах больш адэкватна, чым проста на падставе абменных курсаў. Гэты паказчык лепш прыстасаваны, каб параўнаць узровень жыцця розных краін.
У наш час сістэма не атрымала шырокага распаўсюджання. Яна часам выкарыстоўваецца міжнароднымі арганізацыямі (такімі, як Сусветны банк, МВФ) у іх статыстычных справаздачах.
Оксфардскі слоўнік англійскай мовы
Оксфардскі слоўнік англійскай мовы (Oxford English Dictionary, ), Оксфардскі слоўнік, Вялікі Оксфардскі слоўнік — адзін з найбольш вядомых і найбуйнейшых акадэмічных слоўнікаў англійскай мовы выдавецкага дома «Oxford University Press». Выданне 2005 года змяшчае каля 301100 артыкулаў (350 мільёнаў друкаваных знакаў).
Слоўнік быў задуманы Лонданскім філалагічным таварыствам яшчэ ў 1857 годзе. Праект будучага слоўніка быў сфармуляваны ў 1859 годзе, калі была апублікавана дэталёвая Прапанова адносна публікацыі новага англійскага слоўніка. Рэдактарам быў прызначаны Джэймс Мары. Таксама над слоўнікам працавалі Генры Брэдлі і Уільям Крэйг.
1 лютага 1884 г пачаўся выпуск першага выдання, якое называлася «Новы англійскі слоўнік, заснаваны на гістарычных прынцыпах» («New English Dictionary on Historical Principles», NED). З 1895 на вокладках з'явілася паралельная назва - «Оксфардскі англійская слоўнік» («Oxford English Dictionary»). Выданне ўтрымлівала 10 тамоў і выходзіла да 1928 года. У гэты перыяд, у 1919 годзе, да праекта далучыўся дэмабілізаваны з войска Джон Рональд Руэл Толкін на пасаду памочніка лексікографа.
У 1933 слоўнік быў перавыдадзены і утрымліваў 12 тамоў з аднатомным дадаткам. Тады ён і здабыў сваю цяперашнюю назву - «Оксфардскі слоўнік англійскай мовы».
Цалкам перапрацаванае выданне рыхтуецца да выпуску ў 2017 годзе. Выданне будзе толькі ў электронным выглядзе (гэта значыць папяровая версія выпушчаная не будзе). У цяперашні час над выданнем працуюць 80 спецыялістаў, якія па дадзеных ад 24 сакавіка 2011 года дайшлі да слова Ryvita.
Старынкі (Пухавіцкі раён)
Стары́нкі (, Старинки) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 34 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і 37 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск — Асіповічы.
Гісторыя
У канцы XIX ст. вёска ў Шацкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, 83 жыхары, 6 двароў; засценак, 65 жыхароў, 9 двароў.
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года вёска была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвашла ў склад БССР. У жніўні 1919 — чэрвені 1920 гадоў вёска знаходзілася пад польскай уладай.
У пачатку 1930-х гадоў праведзена калектывізацыя. У 1933 годзе быў створаны калгас імя М. І. Калініна, працавала кузня.
У часе Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі.
Cymbidium
Cymbidium — род вечназялёных раслін сямейства архідных, які налічвае да 60 відаў, распаўсюджаных на значнай тэрыторыі ад Гімалаяў да Аўстраліі.
Гісторыя
Род быў апісаны ў 1799 годзе шведскім батанікам.
У старажытнасці на Усходзе права збіраць і вырошчваць расліны гэтага віду належала толькі арыстакратам. Пазней гэта хобі стала даступна сярэдняму класу.
У Кітаі гэтыя расліны ўвайшлі ў гісторыю задоўга да прыходу заходняй цывілізацыі. На працягу ўсёй кітайскай гісторыі яны былі сімвалам добрага мастацкага густу, вытанчанасці і сяброўства, а таксама быў вядомы сваім далікатным салодкім водарам.
Каля 500 год да нашай эры Канфуцый лічыў гэтую кветку сімвалам дасведчанасці і называў яе «каралём водараў» (гэтая назва захавалася на працягу стагоддзяў і часта выкарыстоўваецца і сёння). Паступова папулярнасць гэтых раслін распаўсюдзілася па ўсёй Азіі, а з часам і па ўсім свеце.
Першы гібрыд быў зарэгістраваны кветкаводчай камерцыйнай фірмай «James Veitch and Sons» у 1889 годзе. На працягу наступных 20 гадоў было створана і зарэгістравана яшчэ 14 гібрыдаў, якія, аднак, не адрозніваліся асаблівай дэкаратыўнасцю. У пачатку XX стагоддзя ў Бірме і Індакітаі было адкрыта некалькі новых відаў роду з белымі і ружовымі кветкамі, з удзелам якіх селекцыянеры стварылі высокадэкаратыўныя сарты.
Этымалогія
Назва роду паходзіць ад грэчаскага слова «kymbes» — «лодачка», што звязана з лодкападобнай формай губы.
Распаўсюджанне
Архідэі гэтага роду растуць у прахалодных горных раёнах ад Японіі да Аўстраліі. Аднак ёсць віды, якія аддаюць перавагу цёпламу клімату. Пераважная большасць сучасных сартоў атрымана шляхам скрыжавання відаў, якія паходзяць з паўночнай Індыі, М’янмы, Тайланда і В’етнама. Растуць гэтыя расліны часцей за ўсё ў лістападных горных лясах сярод эпіфітных папарацей і імхоў пры 1500—2400 метрах над узроўнем мора, дзе на працягу сутак назіраюцца значныя ваганні тэмпературы: днём +21…+38 °C, ноччу месцамі тэмпература апускаецца да 0 °C. Акрамя таго, у гэтай частцы зямнога шара тыповы мусонны клімат з халоднай сухой зімой, падчас якой часта бываюць кароткачасовыя замаразкі, і гарачым вільготным летам.
Пры вывядзенні сартоў выкарыстоўваліся і віды, арэал якіх знаходзіцца за межамі гэтай тэрыторыі, у асноўным мініяцюрныя формы, больш цеплалюбівыя ў параўнанні з буйнакветкавымі.
Батанічнае апісанне
Эпіфітныя (растуць на галінах буйных дрэў, у дуплах, запоўненых ліставым ападам і гнілой драўнінай), літафітныя (растуць на агаленнях скал, на скалах) або наземныя расліны, якія сустракаюцца на вышыні да 2000 метраў над узроўнем мора.
Умовы існавання розных прадстаўнікоў роду моцна адрозніваюцца — ад вільготных трапічных лясоў да амаль засушлівых рэгіёнаў.
У большасці сучасных «стандартных» сартоў сцёблы (псеўдацыбуліны) буйныя, да 15 см вышынёй, яйцападобныя, утвараюць кампактныя групы.
Лісце доўгае, рэмнепадобнае, лінейнае або мечападобнае, з завостранымі або тупымі канцамі, скурыстае, у аснаванні якіх размешчаны псеўдабульбы.
Суквецце — прамая або злёгку нахіленая (рэдка — ніцая) рэдкая шматкветкавая гронка, на якой можа быць да 30 васковых кветак. Кветкі ад дробных да вялікіх. Колеравая гама ўключае белы, зялёны, жаўтлява-зялёны, крэмавы, жоўты, карычневы, ружовы і чырвоны колеры і адценні. Чашалісцікі і пялёсткі, як правіла, аднолькавай формы і колеру, свабодныя, ланцэтныя або серпападобныя. Памеры кветак у розных відаў і сартоў істотна адрозніваюцца — ад 2 да 10 см у шырыню.
Губа трохлопасцевая, сядзячая, часта ярка афарбаваная і стракатая. Бакавыя лопасці прамыя, атачаюць калонку; сярэдняя дугападобна загнутая. Калонка доўгая.
Палініі ў колькасці 2-4.
Цвіценне — разнастайнае: адны цвітуць вясной, іншыя — летам, а трэці восенню ці зімой. Агульная працягласць цвіцення залежыць ад віду, колькасці парасткаў і саміх кветак, тэмпературы захоўвання — звычайна ад 6 тыдняў да 3 месяцаў.
Віды
Усяго гэты род аб’ядноўвае каля 60 відаў эпіфітных і наземных архідэй.
Спіс відаў паводле Каралеўскага батанічнага саду ў К’ю:
Натуральныя гібрыды
Паводле даных Каралеўскага батанічнага саду ў К’ю:
У культуры
Прастата ўтрымання і дэкаратыўнасць спрыялі распаўсюджванню гэтых раслін як сярод кветкаводаў-аматараў, так і сярод прафесійных архідэістаў. Акрамя натуральных відаў існуе мноства гібрыдаў, сярод якіх аматарам архідэй асабліва падабаюцца мініяцюрныя расліны.
Віды роду славяцца не толькі сваімі цудоўнымі духмянымі кветкамі, але і лячэбнымі ўласцівасцямі.
Выкарыстанне
Прадстаўнікі роду цікавыя не толькі як дэкаратыўныя, але і як лекавыя расліны, пры гэтым Cymbidium — адзін з самых багатых лекавымі відамі (6 відаў) родаў архідэй.
Сцёблы выкарыстоўваліся ў народнай медыцыне са старажытных часоў. У Паўднёва-Усходняй Азіі насенне некаторых відаў выкарыстоўвалі як кроваспыняльны сродак. У Індакітаі настойкай з кветак прамывалі вочы, а таксама яе ўжывалі пры лячэнні печані, нырак, венерычных захворваннях. У Аўстраліі дызентэрыю лячылі настойкай некаторых відаў.
У сучаснай літаратуры прыводзіцца шырокі спектр сродкаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасці абязбольвальных, супрацьзапаленчых, слабільных, ванітавых і мачагонных.
Асфальтаўкладчык
Асфальтаўкладчык — складаная лінейная дарожна-будаўнічая машына, прызначаная для ўкладкі слаёў асфальта. Асфальтаўкладчыкі працуюць ў пары з самазваламі, якія падаюць да іх асфальтную сумесь.
Аўтаматыка нівелявання для асфальтаўкладчыкаў
Канструкцыяй ўсіх сучасных асфальтаўкладчыкаў прадугледжаная магчымасць аўтаматычнага кіравання працэсамі падачы, размеркавання і кладкі матэрыялу дарожнага пакрыцця. Якаснае будаўніцтва пакрыцця немагчыма выканаць без выкарыстання для кіравання рабочым органам укладчыка аўтаматыкі нівелявання, хіба што невялікіх па плошчы, разрозненых участкаў. Пры будаўніцтве не складаных аб'ектаў на укладчыку ўсталёўваюць, як мінімум, датчыкі кантролю падачы матэрыялу на размеркавальны шнек, датчык ухілу, які кантралюе вугал нахілу пліты да гарызонту, адзін ці два датчыка вышыні, кантралюючых таўшчыню ўкладвальнага пласта. На адказных аб'ектах, асабліва на кладцы шырокай паласы дарожнага пакрыцця, пры раздвинутой пліце, выкарыстоўваюць больш складаныя сістэмы аўтаматыкі нівелявання. АСК для асфальтаўкладчыкаў і іншых СДМ па спосабе перадачы і апрацоўкі кіраўніка сігналу дзеляцца на лічбавыя і аналагавыя. Лічбавыя прыборы ствараюцца з улікам максімальнага выкарыстання апошніх дасягненняў у галіне камп'ютэрных тэхналогій. Сістэмы аўтаматыкі нівелявання, камплектуемыя на іх аснове, універсальныя, шматфункцыянальныя, прадастаўляюць магчымасць прымянення розных спалучэнняў датчыкаў, напрыклад, у адзін камплект АСК можа ўваходзіць бескантактавы ультрагукавы датчык вышыні і датчык-прыёмнік лазерных плоскасцяў.
Сцяпан Канстанцінавіч Пісарэвіч
Сцяпан Канстанцінавіч Пісарэвіч (нар., в. Пераруб, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 кастрычніка 1947 года ў в. Пераруб Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці.
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (эканаміст), Мінскую вышэйшую партыйную школу.
Працаваў аўтаслесарам, вадзіцелем-інструктарам аўтабазы № 13 у г. Іванава, майстрам, старшым інжынерам эксплуатацыйнамантажнай канторы па газіфікацыі ў г. Пінску, інструктарам арганізацыйнага аддзела Іванаўскага райкама Кампартыі Беларусі, інструктарам аддзела аргпартработы Брэсцкага абкама Кампартыі Беларусі, другім сакратаром Івацэвіцкага райкама Кампартыі Беларусі, старшынёй Івацэвіцкага райвыканкама, першым сакратаром Івацэвіцкага райкама Кампартыі Беларусі, старшынёй Праўлення банка «БелБалтыя», саветнікам прэзідэнта, начальнікам сакратарыята прэзідэнта канцэрна «Белнафтахім», першым намеснікам кіраўніка справамі Выканаўчага камітэта Саюза Беларусі і Расіі, намеснікам Дзяржаўнага сакратара — членам Пастаяннага Камітэта Саюзнай дзяржавы, начальнікам Галоўнага эканамічнага ўпраўлення Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь дванаццатага склікання. Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны», «Садружнасць» (Міжпарламенцкая Асамблея дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў), юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, Ганаровай граматай Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў.
Actias maenas
Actias maenas — від паўлінавочак з падсямейства з Індамалаі. Самец пурпурна-карычневы і жоўты, у той час як больш буйная самка ў цэлым светла-зялёная.
Сістэматыка
Лічыцца, што від утварае супервідавы комплекс, які ўключае Moore 1877 з Андаманаў,  (Sonthonnax 1897) з Сулавесі і  Roepke 1954 з Флорэса, Тымора і Сумбы. Kaup 1895 з Амбона мае сумніўны статус. Гэты від далей падзяляецца на падвіды з намінантам з кантынентальнай Азіі і Maassen 1872 з Зондскіх астравоў і Філіпінаў.
Арэал
Распаўсюджана ад Малайзіі да Суматры, Явы, Філіпінаў і прылеглых рэгіёнаў Паўднёва-Усходняй Азіі. Папуляцыя ў Заходніх Гатах была апісана як новы від у 2020 годзе. Гэты від ахоплівае разнастайны набор біёмаў, ад трапічных дажджавых лясоў да вечназялёных лясоў.
Жыццёвы цыкл
Лічынка першага ўзросту аранжавая, з чорнай паласой, якая атачае сярэднія сегменты, і з чорнай галаўной капсулай. Пры першай ліньцы лічынка другой стадыі зялёная з жоўтымі/аранжавымі грудкамі, карычневай галаўной капсулай і некаторымі чорнымі плямамі ззаду галавы і на задніх класперах і анальным лоскуце. На трэцім этапе цёмныя плямы за галаўной капсулай памяншаюцца, і на скуры лічынак з’яўляюцца тонкія белыя кропкі. Лічынкі адпачываюць у становішчы, калі пярэдні канец цела ўтрымліваецца свабодным ад субстрата, напрыклад, ліста або сцябла. Самцы заканчваюць развіццё на некалькі дзён раней, чым самкі на стадыі лічынкі і кукалкі, таму што яны меншыя. Кукалкі цёмна-карычневыя з празрыстым акенцам паміж складанымі вочнікамі. Коканы маюць няправільную форму і папяровую тэкстуру. Яны светла-карычневыя з глянцавым бляскам і маюць загадзя сфармаваную выходную адтуліну на пярэднім канцы. Дарослыя асобіны з лёгкасцю выштурхваюцца са сваіх хісткіх коканаў. Праз 45 хвілін пасля пачатку крылы завяршаюцца. Пасля поўнага разгортвання пярэдніх крылаў пачынаецца разгортванне хваста. Самкі ляцяць пасля таго, як у іх адужэюць крылы. Самкі выпраменьваюць ферамоны і спарваюцца пасля першага палёту.
Палавы дымарфізм
Дарослыя Actias maenas дэманструюць яркі палавы дымарфізм. Дарослыя самцы ярка-жоўтыя і маюць пурпурно-карычневыя плямы, а дарослыя самкі светла-зялёныя.
Эрнэст Брастыньш
Біяграфія
Нарадзіўся 19 сакавіка 1892 года каля Ліелстраўпэ. Скончыў мастацкую школу Штыгліца ў Пецярбургу, потым ваеннае вучылішча. Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне і вайне за незалежнасць Латвіі.
У 1921 годзе пачаў працаваць у ваенным музеі ў Рызе. Брастыньш быў першым, хто заняўся арганізаваным вывучэннем латышскіх гарадзішчаў. Вынікам гэтай працы з'явіліся чатыры кнігі, у якіх з мапамі і здымкамі былі апісаны 282 латышскія гарадзішчы. Затым пачаў працаваць у сховішчы латышскага фальклору. У 1926 годзе першым у гэтай інстытуцыі выдаў навуковую працу «Латышскія народныя песні», у якіх яны былі даследаваны з міфалагічнага гледзішча.
26 ліпеня 1926 года заснаваў Латышскую садружнасць дыеўтураў, што можна вызначыць за пачатак аднаўлення старалатышскай рэлігіі.
28 кастрычніка 2006 года ў Кронвальдскім парку ў Рызе быў урачыста адкрыты помнік Брастыньшу. Помнік быў усталяваны пры дапамозе фонду «Savieši».
Карсары
Карса́ры (франц. Corsaires, тур. Korsanlar) — французскія і асманскія капёры. Слова часцяком ўжываецца і ў дачыненні капёраў іншых краін.
Этымалогія
Паходжанне слова "карсар" з'яўляецца спрэчным. Відавочна яно паходзіць ад арабскага слова القراصنة "піраты". У французскую мову яно трапіла праз італьянскую.
Францыя
У Францыі практыка легальнага дазволу прыватным асобам займацца пірацтвам і разбоем у дачыненні да праціўніка бярэ пачатак у XII ст. Аднак да XVI ст. яна была вельмі абмежаванай. Многія карсары атрымоўвалі дазвол на пірацтва, аднак на самой справе займаліся гандлем або кантрабандай, паколькі сапраўдныя напады на праціўніка з'яўляліся небяспечнымі і, хутчэй, былі накіраваны на кампенсацыю магчымых страт з-за вайны.
Пірацкі промысел на паўночным захадзе Францыі ажывіўся толькі пад час рэвалюцыі ў Нідэрландах, калі іспанскія ўлады стымулявалі прыватнікаў нападаць на галандскія караблі. Акрамя таго, Францыя сама падтрымлівала прыватныя рэйды супраць іспанцаў. З 1521 да 1795 гг. адбылося 13 афіцыйных войн паміж гэтымі дзяржавамі. Слабасць французскага каралеўскага флота вымусіла французскіх манархаў першапачаткова рабіць стаўку на карсараў. Падобна англійскім капёрам, французы арганізоўвалі экспедыцыі ў Новы Свет, дзе хутка абагачаліся дзякуючы рабаўніцтву іспанскіх гандлёвых суднаў і цывільных паселішчаў.
Найбольш вядомы французскі карсар XVI ст. - Жан-Франсуа дэ Ла-Рок Раберваль (каля 1500 - 1560 гг.). Ён быў асабістым сябрам караля Францыска, адным са стваральнікаў французскай калоніі ў Канадзе. У 1540-ых гг. Раберваль здзейсніў некалькі жорсткіх нападаў на іспанскія гарады ўздоўж Карыбскага ўзбярэжжа.
У XVII ст. у сувязі з экспансіяй Францыі ў Карыбскім моры, да французскіх карсараў далучаліся буканьеры. На іх рабілася стаўка пры абароне французскіх калоній. Значныя прыбыткі, якія атрымоўвалі піраты, вымусілі дзяржаўныя ўлады рэгламентаваць выдачу патэнтаў на карсарскі промысел. Акрамя першага невысокага ўнёску прыватныя асобы, што займаліся легальным пірацтвам, павінны былі аддаваць частку здабычы на дзяржаўныя патрэбы (ў пэўны час яна магла дасягаць чвэрці і нават трэці ад захопленага). Паступленні ў скарб былі такімі вялікімі, што ваенна-марское міністэрства разлічвала на іх для задавальнення патрэб каралеўскага флота. Карсарам загадвалася рабіць напады толькі на караблі і паселішчы тых дзяржаў, з якімі Францыя вядзе вайну. У іншым выпадку яны прызнаваліся звычайнымі піратамі.
Пасля 1713 г. асноўным праціўнікам Францыі стала Вялікабрытанія, якая мела значна лепшы каралеўскі флот і добра ўмацаваныя калоніі. Занятак разбоем у Карыбскім моры стаў не столькі прыбытковым, колькі небяспечным. Гэта вымусіла значную частку карсараў перамясціць цэнтр сваёй актыўнасці ў Індыйскі акіян, дзе яны адыгрывалі істотную ролю да заканчэння Напалеонаўскіх войн.
Асманская імперыя
Гл. Берберскія карсары
Лявонавічы (Пастаўскі раён)
Ляво́навічы (, Леоновичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2014/2015
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 2014/2015 — 23-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Пётр Новікаў
Пётр Новікаў:
IC 56
IC 56 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор'і Кіт.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 333
NGC 333 (іншыя абазначэнні — NGC 333A, MCG −3-3-13, PGC 3519) — галактыка (меркавана эліптычная) ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 333, NGC 333A.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Электрон Т19
Электрон Т19 — украінскі нізкападлогавы тралейбус вялікай умяшчальнасці для гарадскiх пасажырскіх перавозак, які выпускаецца серыйна з 2014 года на заводзе Электронмаш.
Мадэль тралейбуса эксплуатуецца ва Украіне.
Сакрамента Кінгз у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 74-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Сакрамента Кінгз.
Вядомыя асобы Слоніма
Вядомыя ўраджэнцы Слоніма:
Аляксандр Апанасавіч Стаўроў
Аляксандр Апанасавіч Стаўро́ў (нар. 5 ліпеня 1949) — вучоны, фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1999).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Асаўнік (Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць, Беларусь). У 1971 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР. З 1979 года ў ЦКБ «Пеленг» (ААТ «Пеленг»).
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па фізіцы цвердацельных лазераў, лазернай дыягностыцы плазмы, лазернай лакацыі, оптыка-электронных і лазерных інфармацыйных сістэмах. Распрацаваў метады аптымальнай рэалізацыі сістэм для вызначэння параметраў руху аэрадынамічных і балістычных аб’ектаў. Мае шэраг патэнтаў на вынаходствы.
Сярод апублікаванага:
Хірасіма
Хірасіма (яп. 広 島 市 Хірасіма-сі?, «Шырокі востраў») — горад у Японіі, на паўднёвым захадзе вострава Хонсю, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Хірасіма, самы буйны горад рэгіёна Цюгоку. Хірасіма ўваходзіць у спіс гарадоў Японіі дзяржаўнага значэння. Таксама вядомы як першы горад у свеце, які быў падвергнуты ядзернай бамбардзіроўцы.
Гісторыя
Заснаваны ў 1580—1610 гадах як прызамкавы горад і порт. Зручнае размяшчэнне спрыяла развіццю гандлю, рамяства, прамысловасці. У Другую сусветную вайну падвергнуты атамнай бамбардзіроўцы (6 жніўня 1945) амерыканскай авіяцыяй. Ад выбуху загінула больш за 200 тысяч чалавек, разбурана каля 75 тысяч будынкаў; многія жыхары пасля вайны ад хвароб, звязаных з радыяцыяй. Адбудавана, на месцы выбуху атамнай бомбы ў Хірасіме пабудаваны мемарыяльны комплекс Міру. З 1959 года ў Хірасіме адбываюцца міжнародныя канферэнцыі аб забароне атамнай зброі.
Сенькавічы (Івацэвіцкі раён)
Се́нькавічы (, Сеньковичи) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці.Уваходзіць у склад Яглевіцкага сельсавета.
Паблізу вёскі знаходзіцца курганны могільнік.
Гісторыя
У міжваенны час у вёсцы дзейнічаў гурток Таварыства беларускай школы
У 1940—1954 гадах — цэнтр Сянкевіцкага сельсавета. У 1954—1987 гадах вёска ўваходзіла ў склад Кушняроўскага сельсавета, да 9 жніўня 2022 года — у склад Падстарынскага сельсавета.
IC 56A
IC 56A — галактыка тыпу Sm (змяшаная спіральна галактыка) у сузор'і Кіт.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стайкі (Кіраўскі раён)
Ста́йкі (, Стайки) — аграгарадок у Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Стайкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 35 кіламетраў у напрамку на паўночны ўсход ад горада Кіраўск, за 80 кіламетраў ад Магілёва. На поўдзень ад аграгарадка працякае рака Белая (прыток Друці).
Акцябр (Слуцкі раён)
Акця́бр (, Октябрь) — аграгарадок у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Джон Дос Пасас
Джон Дос Пасас (John Dos Passos;  — ) — радыкальны амерыканскі пісьменнік першай паловы XX стагоддзя.
Слоўнік беларускай мовы
Слоўнік беларускай мовы — найбольш поўны акадэмічны слоўнік беларускай мовы, выдадзены ў 2012 годзе, падрыхтаваны з улікам змен, што адбыліся ў адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі». У аснову рэестра слоўніка, які ўключае каля 150 тыс. слоў, пакладзены рэестр «Слоўніка беларускай мовы» 1987 года выдання, значна дапоўнены лексікай, што ўвайшла ва ўжытак у апошнія дзесяцігоддзі, а таксама лексікай, якая можа вызваць цяжкасці пры напісанні па новых правілах.
Allium kossoricum
Allium kossoricum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ва ўсходняй Турцыі і паўднёвым Закаўказзі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ва ўсходняй Турцыі і паўднёвым Закаўказзі.
Манта
Ма́нта, поўная назва — Сан-Пабла-дэ-Манта (San Pablo de Manta) — найбуйнейшы горад правінцыі Манабі, і пяты па насельніцтве горад Эквадора. У эканамічным плане, Манта з’яўляецца трэцім па значнасці горадам Эквадора.
Манта існавала з дакалумбаўскіх часоў. Гэта быў гандлёвы пост Мантэньяс і Інкаў. Менавіта з раёна Манты ў горы падняліся плямёны, якія заваявалі і пасля ўзначалілі даінкскую эквадорскую дзяржаву Кітусаў.
За апошнія 50 гадоў насельніцтва горада Манта павялічылася да 250 000 жыхароў. Яго галоўная эканамічная дзейнасць — лоўля тунца. Таксама эканоміка падтрымліваецца турызмам і перавальваннем грузаў у порце. Гэтак жа праз порт Манта вывозяць 2/3 усёй выраблянай у Эквадоры кавы.
Менавіта ў порт Манта прыбыў Шарль Мары дэ ла Кандамін, які ўзначальваў французскую місію па вымярэнню месцазнаходжання экватара ў 1735 годзе. З Манты Кандамін пачаў сваю паездку ўнутры краіны да Кіта.
Да ліпеня 2009 у Манце размяшчалася Ваенная База Перадавых Аперацый (FOL) Злучаных Штатаў Амерыкі. Яе афіцыйным прызначэннем была барацьба з наркатрафікам праз тэрыторыю Эквадора з суседніх Перу і Калумбіі.
Манта з’яўляецца пабрацімам Уладзівастока.
Халап’я
Халап’я́ (, Холопья) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Яглевіцкага сельсавета.
Да 9 жніўня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Падстарынскага сельсавета.
Вядомыя асобы
У 1930-я гады ў вёсцы жыў Платон Сяргеевіч Васіленка (1898,  — пасля 1930-х), удзельнік вызваленчай барацьбы ва Украіне.
Праграмы UNIX-падобных аперацыйных сістэм
Гэта спіс папулярных праграм, працуючых у аперацыйных сістэмах заснаваных на UNIX (POSIX-сумяшчальных). Некаторыя з гэтых праграм з’яўляюцца стандартнымі для UNIX-падобных сістэм.
Кампілятары і ўтыліты
Класічнае UNIX-асяроддзе ўключае базавы шырокі набор неабходных інструментаў праграмавання, але ў XXI стагоддзі гэтае класічнае асяроддзе ўсё больш скарачаецца, таму што UNIX-падобныя аперацыйныя сістэмы распаўсюджваюцца рознымі вытворцамі. Нешта ў значнай меры змяняецца, мадэрнізуецца і ўскладняецца, утыліты і асяроддзе перажываюць змены і ў выніку знікаюць некаторыя састарэлыя ўтыліты. Найбольш блізкія каманды да старых UNIX-рэалізацый:
Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
Анато́ль Яўге́навіч Андрэ́еў (, Рагачоў —, ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны, палітычны і дзяржаўны дзеяч, міністр аўтамабільнага транспарту Беларускай ССР у 1963—1984 гадах. Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 (14) верасня 1916 года ў горадзе Рагачоў (цяпер Гомельскай вобласці) у сям’і чыгуначнага служачага.
У 1930 годзе скончыў 7 класаў школы. Працаваў пламбіроўшчыкам вагонаў на станцыі Жлобін (Гомельская вобласць). У 1933 годзе скончыў Аршанскую чыгуначную школу ФЗУ. Працаваў слесарам па рамонце паравозаў, качагарам, памочнікам паравознага машыніста, а з 1935 года — машыністам у паравозным дэпо станцыі Орша (Віцебская вобласць Беларусь). За выдатную працу быў узнагароджаны медалём «За працоўную адзнаку». Займаўся парашутным спортам у Аршанскім аэраклубе.
Вялікая Айчынная вайна
У чэрвені-жніўні года 1941 года, працуючы машыністам ў прыфрантавым раёне, удзельнічаў у перавозках войскаў і эвакуіруемай маёмасці, быў машыністам бронецягніка. У верасні 1941 года ў Маскве добраахвотна ўступіў у партызанскі атрад, які фарміруецца начальнікам паравознага дэпо станцыі Орша К. С. Заслонавым. 1 кастрычніка 1941 года атрад перайшоў лінію фронту ў Смаленскай вобласці і разгарнуў партызанскія дзеянні ў тыле ворага.
А. Я. Андрэеў быў у атрадзе намеснікам начальніка разведкі — намеснікам камісара атрада, а затым камісарам атрада. У лістападзе лютым 1941—1942 года ў складзе дыверсійнай групы К. С. Заслонава прымаў актыўны ўдзел у падпольна-дыверсійнай дзейнасці на Аршанскім чыгуначным вузле, а затым у баях на тэрыторыі Віцебскай і Мінскай абласцей. Стаў да таго часу камісарам аб’яднаных партызанскіх атрадаў Бягомльскага раёна. За час працы ў тыле ворага удзельнічаў у арганізацыі аварый 6 цягнікоў, вывядзення з ладу 170 паравозаў, водазабеспячэння Аршанскага чыгуначнага вузла і паваротнага круга ў дэпо. У верасні 1942 года ў складзе аб’яднаных атрадаў выйшаў праз лінію фронту ў размяшчэнне савецкіх войскаў.
У снежні 1942-сакавіку 1943 года, знаходзячыся ў распараджэнні Беларускага штаба партызанскага руху, займаўся фарміраваннем, навучаннем і падрыхтоўкай парашутна-дэсантнага партызанскага атрада імя Камсамола Беларусі для дзеянняў у глыбокім тыле праціўніка. 4 мая 1943 года разам з атрадам дэсантаваны ў тыл ворага. Да жніўня 1944 года ў якасці камісара і камандзіра гэтага атрада ваяваў на тэрыторыі Беластоцкай вобласці (цяпер — тэрыторыя Гродзенскай вобласці Беларусь).
Пасляваенны лёс
Пасля поўнага вызвалення тэрыторыі Беларусі ў канцы 1944 года быў накіраваны ў склад Камісіі ўпаўнаважанага Урада Беларускай ССР па перасяленню беларускага насельніцтва з тэрыторыі Польшчы, дзе прапрацаваў да заканчэння вайны. У маі 1945 года вярнуўся да сваёй прафесіі і стаў машыністам-інструктарам паравознага дэпо станцыі Мінск.
У 1946—1948 гадах — сакратар бюро партарганізацыі паравознага дэпо станцыі Мінск. Прыцягваўся да працы ў аператыўнай групе Саўнаркама рэспублікі па арганізацыі вывазу прамысловага абсталявання з Германіі ў Беларусь. У 1950 годзе скончыў Рэспубліканскую партыйную школу, а ў 1959 годзе — Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (завочна).
Кіраўнік транспарту рэспублікі
У 1950—1960 — загадчык аддзела транспарту, дарожнай гаспадаркі і сувязі Упраўлення справамі Савета Міністраў Беларускай ССР. У 1960—1961 — першы намеснік, а ў 1961—1963 — начальнік Галоўнага упраўлення аўтамабільнага транспарту пры Савеце Міністраў Беларускай ССР. У 1963 годзе Галоўнае ўпраўленне было пераўтворана ў Міністэрства аўтамабільнага транспарту Беларускай ССР, і А. Я. Андрэеў быў прызначаны міністрам. На гэтай пасадзе ён прапрацаваў аж да выхаду на пенсію ў 1984 годзе.
У пачатку 1970-х гадоў пад яго кіраўніцтвам Міністэрства аўтамабільнага транспарту рэспублікі ўпершыню перайшло на поўны гаспадарчы разлік і самафінансаванне, што дазволіла не толькі гарантаваць своечасовую выплату нарматыўных адлічэнняў у бюджэт, але і значна павысіць якасць работ і паслуг, знізіць іх сабекошт, палепшыць умовы працы і побыту транспартнікаў. Вынікі гэтага эксперыменту вывучаліся і шырока выкарыстоўваліся ў іншых галінах народнай гаспадаркі рэспублікі, а таксама ў шэрагу саюзных рэспублік.
Віталь Іванавіч Севасцьянаў
Віталь Іванавіч Севасцья́наў (8 ліпеня 1935, Краснаўральск, Свярдлоўская вобласць — 5 красавіка 2010, Масква) — лётчык-касманаўт СССР, кандыдат тэхнічных навук (1965). Двойчы Герой Савецкага Саюза (1970, 1975). Член КПСС з 1963 года. Заслужаны майстар спорту СССР (1970). Дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі першага—чацвёртага (1993—2007) скліканняў. Член фракцыі КПРФ.
Анатоль Яўгенавіч Андрэеў
На пенсіі
Жыў у Мінску. Памёр 26 сакавіка 2005 года. Пахаваны на Усходніх (Маскоўскіх) могілках у Мінску.
Памяць
У Мінску на доме (вуліца Якуба Коласа, дом 7), у якім жыў А. Я. Андрэеў, 17 лістапада 2006 года ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Таццяна Іванаўна Прыгожая
Біяграфія
Скончыла Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, урач-анколаг.
Працавала ўрачом-інтэрнам бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі, урачом-хірургам паліклінікі № 10 г. Гомеля, урачом-анколагам радыехірургічнага аддзялення, намеснікам галоўнага ўрача па лячэбнай частцы Гомельскага абласнога анкалагічнага дыспансера. Галоўны ўрач установы «Гомельскі абласны клінічны анкалагічны дыспансер».
Выбіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання. Была членам дэлегацыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь у Міжпарламенцкай Асамблеі праваслаўя.
Узнагароды
Узнагароджана юбілейнымі медалямі «60 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам Міністэрства аховы здароўя «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аховы здароўя.
Цэнтр Пампіду
Цэнтр Жоржа Пампіду (Centre Georges-Pompidou; поўная назва Нацыянальны цэнтр мастацтва і культуры імя Жоржа Пампіду (Centre national d’art et de culture Georges-Pompidou); у прастамоўі Бабур) — культурны цэнтр у квартале Бобур 4-й акругі Парыжа паміж кварталамі Ле-Аль і Марэ. Адкрыты з 1977 года, створаны па ініцыятыве французскага прэзідэнта Жоржа Пампіду. Цэнтр уключае ў сябе парыжскі Музей сучаснага мастацтва, вялікую бібліятэку, канцэртныя і выставачныя залы, Інстытут даследавання і каардынацыі акустыкі і музыкі. Вялікую плошчу перад Цэнтрам Пампіду аблюбавалі мастакі, вандроўныя артысты, музыканты і цыркачы. Справа ад Цэнтра Пампіду невялікую плошчу Стравінскага ўпрыгожвае аднайменны экстравагантны фантан.
Апісанне
Будынак сучаснай пабудовы і вельмі вялікіх для цэнтра Парыжа памераў мае ў даўжыню 166 м, у шырыню 60 м і ў вышыню 42 м. Пабудаваны па наватарскім праекце Рэнца П'яна і Рычарда Роджэрса, выбраным з 680 конкурсных работ. Арыгінальная ідэя архітэктараў была ў размяшчэнні ўсіх тэхнічных канструкцый (арматурныя злучэнні, усе трубаправоды, ліфты і эскалатары) звонку будынка, што дазволіла вызваліць максімум карыснай плошчы ў 40 тыс. м². Арматурныя злучэнні выфарбаваны белым колерам, вентыляцыйныя трубы — сінім, вадаправодныя — зялёным, электрападводка — жоўтым, а эскалатары і ліфты — чырвоным.
Цэнтр імя Пампіду з'яўляецца самым наведваемым турыстычным аб'ектам у Парыжы: 8 мільёнаў наведвальнікаў у год (у два разы больш, чым наведвальнікаў Эйфелевай вежы і амаль столькі ж, колькі гасцей Еўрадыснейленда).
NGC 337
NGC 337 (іншыя абазначэнні — MCG-01-03-53, IRAS00573-0750, PGC 3572) — пекулярная спіральная галактыка з перемычкай. Знаходзіцца ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галактыка мае незвычайную будову перамычкі, якая значна ярчэй рукавоў і складаецца з ланцужка «вузлоў» з блакітным лішкам у спектры. Форма балджа блізкая да сферычнай. Рукавы галактыкі пашчапаны ўздоўж. Карлікавая спіральная галактыка-кампаньён NGC 337A на вуглавой адлегласці 26,6 мінуты да поўдня.
Новы саюзны дагавор
Новы саюзны дагавор — праект дагавора, які мусіў замяніць Дагавор 1922 года пра ўтварэнні СССР, каб захаваць і рэфармаваць яго. Цырымонія падпісання дагавора паміж РСФСР і некаторымі іншымі саюзнымі рэспублікамі была прызначана на 20 жніўня 1991 года, але ёй перашкодзіў путч 19 жніўня 1991 года. Падрыхтоўка дагавора вядома як Новаагароўскі працэс, названы ад Нова-Агарова, урадавай сядзібы, дзе вялася праца над дакументам і дзе прэзідэнт СССР і генеральны сакратар КПСС Міхаіл Гарбачоў вёў перамовы з кіраўнікамі саюзных рэспублік.
Перадгісторыя
У снежні 1990 года былі падняты пытанні рэарганізацыі СССР.
3 снежня Вярхоўны Савет СССР падтрымаў канцэпцыю прапанаванага Прэзідэнтам СССР М. С. Гарбачовым праекта Саюзнага Дагавора і перадаў яго для абмеркавання на IV З’ездзе народных дэпутатаў СССР.
24 снежня 1990 года дэпутаты IV З’езда народных дэпутатаў СССР, правялі пайменнае галасаванне і пастанавілі лічыць неабходным захаванне СССР як абноўленай федэрацыі раўнапраўных суверэнных рэспублік, у якой будуць у поўнай меры забяспечвацца правы і свабоды чалавека любой нацыянальнасці.
Усесаюзны рэферэндум пра захаванне СССР
17 сакавіка 1991 года адбыўся рэферэндум, на якім за захаванне і абнаўленне СССР прагаласавала большасць грамадзян, за выключэннем насельніцтва шасці рэспублік (Літва, Эстонія, Латвія, Грузія, Малдова, Арменія), у якіх вышэйшыя органы ўлады адмовіліся праводзіць рэферэндум, бо раней абвясцілі пра незалежнасць ці пра пераход да незалежнасці паводле вынікаў рэферэндумаў пра незалежнасць, якія адбыліся ў іх раней.
ССД-федэрацыя (Саюз Савецкіх Суверэнных Рэспублік)
На аснове канцэпцыі рэферэндуму ўпаўнаважанай цэнтральнымі і рэспубліканскімі ўладамі рабочай групай у рамках г.зв. нова-агароўскага працэсу вясной-летам 1991 года быў распрацаваны праект па заключэнні новага саюза — Саюза Савецкіх Суверэнных Рэспублік (СССР, Саюз ССР , Саюз Суверэнных Дзяржаў ) як мяккай, дэцэнтралізаванай федэрацыі.
Праект дагавора пра стварэнне Саюза быў двойчы парафіраваны (папярэдне падпісаны) — 23 красавіка і 17 чэрвеня 1991 года. Канечная рэдакцыя «Дагавора пра Саюз суверэнных дзяржаў» апублікавана ў газеце «Праўда» 15 жніўня. У той жа газеце 3 жніўня 1991 года апублікавана выступленне Прэзідэнта СССР Гарбачова па тэлебачанні, у якім адзначалася, што «саюзны дагавор адкрыты да падпісання» з 20 жніўня 1991 года. У новым Дагаворы адзначалася: «Дзяржавы, якія ўтвараюць Саюз, валодаюць усёй паўнатой палітычнай улады, самастойна вызначаюць свой нацыянальна-дзяржаўны лад, сістэму органаў улады і кіравання, яны могуць дэлегаваць частку сваіх паўнамоцтваў іншым дзяржавам — удзельнікам Дагавора…». Больш таго, у 2-м раздзеле 23-га артыкула новага Дагавора гаварылася: «Гэты дагавор… набывае моц з моманту падпісання… паўнамоцнымі дэлегацыямі. Для дзяржаў, якія яго падпісалі, з той жа даты Дагавор пра ўтварэнне СССР 1922 года страчвае сілу».
Членамі новага саюза мусілі стаць дзевяць з пятнаццаці саюзных рэспублік былога СССР: як заявіў М. С. Гарбачоў у тэлевізійным звароце 3 жніўня 1991 года, 20 жніўня новы саюзны дагавор мусілі падпісаць Беларусь, Казахстан, РСФСР, Таджыкістан і Узбекістан, а восенню да іх маглі далучыцца Азербайджан, Кыргызстан, Украіна і Туркменістан.
Зрыў падпісання дагавора
Дзяржаўны камітэт па надзвычайным становішчы 18-21 жніўня ажыццявіў няўдалую спробу гвалтоўнага адхілення М. С. Гарбачова з пасады Прэзідэнта СССР, сарваўшы падпісанне Саюзнага дагавора.
Супярэчнасці паміж цэнтральнымі і рэспубліканскімі ўладамі і нацыянальнымі элітамі паглыбіліся, і ўсе саюзныя рэспублікі адна за другой абвясцілі пра незалежнасць.
ССД-канфедэрацыя
5 верасня 1991 года V з’езд народных дэпутатаў СССР прыняўшы «Дэкларацыю правоў і свабод чалавека», абвясціў пераходны перыяд для фарміравання новай сістэмы дзяржаўных адносін, падрыхтоўкі і падпісання Дагавора пра Саюз Суверэнных Дзяржаў.
6 верасня Дзяржаўны Савет СССР прызнаў выхад Латвіі, Літвы і Эстоніі з Саюза ССР.
Папярэдняя згода на заключэнне 9 снежня 1991 года дагавора пра стварэнне ССД са сталіцай у Мінску было дадзена 14 лістапада 1991 года толькі сям’ю рэспублікамі (Беларусь, Казахстан, Кыргызстан, Расія, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан). Дзве рэспублікі, у якіх напярэдадні адбыліся рэферэндумы пра незалежнасць (Азербайджан і Украіна), адмовіліся ўвайсці ў канфедэратыўны саюз. Татарстан пагадзіўся падпісаць дагавор толькі непасрэдна і самастойна, нароўні з іншымі былымі саюзнымі рэспублікамі СССР.
Аднак, 8 снежня 1991 года кіраўнікі трох дзяржаў (Рэспублікі Беларусь, Расіі і Украіны) на сустрэчы ў Белавежскай пушчы, «адзначаючы, што перамовы пра падрыхтоўку новага Саюзнага Дагавора зайшлі ў тупік, аб’ектыўны працэс выхаду рэспублік са складу Саюза ССР і ўтварэння незалежных дзяржаў стаў рэальным фактам», заключылі Белавежскае пагадненне пра стварэнне Садружнасці Незалежных Дзяржаў — міжурадавай і міжпарламенцкай арганізацыі, якая не мела статусу дзяржавы. Да СНД пазней далучыліся іншыя саюзныя рэспублікі.
У снежні 1992 года З’езд народных дэпутатаў Расійскай Федэрацыі звярнуўся да парламентаў дзяржаў — былых рэспублік Саюза ССР, і да Міжпарламенцкай асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, з прапановай разгледзець пытанне пра стварэнне канфедэрацыі ці іншай формы збліжэння незалежных дзяржаў Еўропы і Азіі — былых рэспублік Саюза ССР, народы якіх выражаюць імкненне да яднання, але гэта прапанова не была падтрымана.
Шматбаковай згоды па прапанаваным пазней (у сакавіку 1994 года) праекце стварэння аналагічнага канфедэратыўнага саюза (Еўразійскі Саюз) таксама не было дасягнута. Толькі дзве дзяржавы ўступілі ў Саюз Расіі і Беларусі.
Плошча (архітэктура)
Плошча — адкрытая, архітэктурна арганізаваная, апраўленая будынкамі і зялёнымі насаджэннямі прастора, якая ўваходзіць у сістэму гарадскіх прастораў; вялікая незабудаваная тэрыторыя ў горадзе альбо вёсцы.
Адрозніваюць:
Плошчы з нерэгулярнай сярэдневяковай планіровачнай асновай падзяляюцца на віды: верацёнападобнай, няправільнай шматвугольнай, трохвугольнай канфігурацыі, з прасторава не аформленым перыметрам. Комплексы з прасторава не аформленым перыметрам сустракаюцца ў малых гарадскіх паселішчах. У сувязі з экстэнсіўнай забудовай і прыляганнем зямельных угоддзяў плошча абмежавана групамі будынкаў, размешчанымі з вялікімі разрывамі. Яе ўмоўная ўнутраная прастора мае візуальныя выхады ў навакольнае прыроднае асяроддзе і ў плане не ўтварае якую-небудзь геаметрычную фігуру.
Плошчы з гатычнай ці рэнесанснай асновай падраздзяляюцца на комплексы прамавугольнай, трапецападобнай ці блізкай да іх формы; складанага Г-падобнага абрысу з выкарыстаннем прамых вуглоў.
Плошчы з барочнай асновай дыферэнцыююцца на віды: прамавугольнага ці трапецападобнага абрысу; ускладненай канфігурацыі — правільны многавугольнік ці авал.
Комплексы, створаныя нанова ці ператвораныя ў перыяд класіцызму, падзяляюцца на віды: прамавугольнай ці трапецападобнай формы; ускладненага, але геаметрычна яснага абрысу — авальнага ці абрысу, які спалучае розныя фігуры; няправільных абрысаў, абумоўленых выкарыстаннем пры рэканструкцыі нерэгулярнай планіроўкі, якая існавала раней.
Генры Серано Вілард
Генры Серано Вілард (Henry Serrano Villard;  — ) — амерыканскі дыпламат, пасол і пісьменнік.
IC 58
IC 58 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Кіт.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
МФК Вітэн
«Вітэн» — міні-футбольны клуб з Оршы.
Гісторыя
Каманда была створана ў 1997 годзе на базе Аршанскай ЦЭЦ.
У сезонах 2007/08—2008/09 яна прадстаўляла Новалукомль, у сезонах 2009/10—2010/11 — Оршу, з сезона-2011/12 — Віцебск, з сезона-2016/17 — Оршу.
Дасягненні клуба
Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе
Кубак Беларусі па міні-футболе
Суперкубак Беларусі па міні-футболе
Стаі (Лепельскі раён)
Ста́і (, Стаи) — аграгарадок (да 2011 года вёска) у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтадарозе Лепель — Докшыцы. Цэнтр сельсавета. За 5 кіламетраў на захад ад горада і чыгуначнай станцыі Лепель, за 120 кіламетраў ад Віцебска.
Аўтамабільнымі дарогамі звязаны з населенымі пунктамі Гарадзец, Студзёнка, Мацюшына.
Раджастхані
Раджастхані — інда-арыйская мова, распаўсюджаная ў індыйскім штаце Раджастхан. Раней звычайна разглядалася як адзін з заходніх дыялектаў хіндзі; сёння ўсё часцей прызнаецца асобнай мовай. Урад Раджастхана абвясціў раджастхані афіцыйнай мовай штата. Акрамя Раджастхана мова ўжываецца ў прыгранічных раёнах штатаў Гуджарат, Хар’яна і Пенджаб, а таксама ў пакістанскіх правінцыях Пенджаб і Сінд. Колькасць носьбітаў мовы ацэньваецца ў 50—80 млн чалавек; ацэнкі моцна вагаюцца ў залежнасці ад уключэння або неўключэння тых ці іншых дыялектаў.
Келен (Люксембург)
Келен (люксемб. Kielen, фр. Kehlen) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Люксембург. Камуна Келен (Люксембург) з'яўляецца часткай кантона Капелен. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.