cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хойт Вандэнберг
Вучыўся ў лётных школах у Брукфілд (1924) і Келіфілд (1924), тактычнай школе ВПС (1935).
З 1939 г. служыў у аддзеле планавання штаба ВПС. З пачатку вайны прызначаны афіцэрам па аператыўных пытаннях і баявой падрыхтоўцы штаба ВПС. У чэрвені 1943 накіраваны ў Вялікабрытанію для арганізацыі ВПС у Паўночнай Афрыцы. Браў удзел у стварэнні 12-га авіяцыйнага злучэння. З 1943 — начальнік штаба Паўночна-Заходніх афрыканскіх стратэгічных сіл.
З ліпеня 1945 — памочнік начальніка штаба ВПС ЗША. Са студзеня 1946 — дырэктар разведкі Ваеннага дэпартамента Генштаба. З 1948 — начальнік штаба ВПC. Выйшаў у адстаўку ў 1953.
Памяць
Імя генерала насіў карабель ВМС ЗША.
Упель
У́пель — ручай у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лоша (басейн Віліі).
Заполле (Шаркаўшчынскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна, з 1929 года ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Упель
Даўжыня 3,8 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Міцюны, упадае ў Лошу за 1,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Гудзянікі. Рэчышча каналізаванае.
Назва
Назва літоўскага паходжання, звязаная з літоўскім upelis «рэчка; ручаіна», upė «рака».
Такога ж паходжання літоўскія рачныя назвы Upė, Upis, Upius (назвы без пашыральнікаў), Upelis, Upalė, Upalis, Upėsė, Upyna, Upėžis, Upita (назвы з разнастайнымі пашыральнікамі), буйная рака на Павоччы Упа (прыток Акі).
Пашыральнік -el- у літоўскай мове цяпер найперш выкарыстоўваецца для ўтварэння памяншальна-ласкальных формаў, але ў ранейшы час яго функцыі былі шырэйшыя. З ім утвораныя водныя назвы Metelys (возера), Tyrelis (рака).
IC 2659
IC 2659 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Туба (рака)
Туба́ (Туба́ ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскім краі, правы прыток ракі Енісей.
Даўжыня ракі 119 км. Плошча вадазбору 36 900 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае 758 м³/с, сярэдні аб’ём сцёку 23,923 км³/год. Рака ўтвараецца зліццём рэк Казыр і Амыл. Даўжыня Тубы разам з ракой Казыр складае 507 км. Працякае па Мінусінскай катлавіне, разбіваецца на рукавы. Упадае ў Краснаярскае вадасховішча на рацэ Енісей. Даліна ракі мае скрынкападобную форму. Шырыня даліны 4—8 км. Пойма шырынёй да 2—6 км, з пратокамі і старыцамі. Рэчышча звілістае. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае рака ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка. Суднаходная на адлегласці 99 км ад вусця ў перыяд высокай вады. Сплаўная.
Прытокі Тубы: Казыр, Амыл, Чарамшанка, Жэрлык, Цесь (усяго 9 вадатокаў даўжынёй больш за 10 км ). У басейне ракі больш за 1000 азёр агульнай плошчай 90,95 км².
На рацэ знаходзіцца сяло Бугуртак. На высокім карэнным беразе ракі (за 10 км ад сяла Цесь) на вышыні ад 1,5 ад 150 м знаходзяцца петрогліфы — 120 малюнкаў старажытных людзей.
Чатырыста мільёнаў
«Чатырыста мільёнаў» (іншыя назвы: «Джоў Дэ-шэн», «Пуцяводныя агні», «Агні Кітая») — чорна-белая драма, знятая Белдзяржкіно / Усходкіно ў 1928 годзе. Фільм не захаваўся. Рэжысёр: Уладзімір Гардзін. Сцэнарысты: Я. Бабулін, Уладзімір Гардзін. Аператары: Навум Навумаў — Вартавы, Давід Шлюглейт. Мастакі: Анатоль Арапаў, Уладзімір Ягораў. Прэм’ера: 16 красавіка 1929 года.
Сюжэт
Пра паўстанне кітайскіх рабочых (Кантон, 1927). Вялікі кітайскі горад. Спектакль нацыянальнага тэатра ў прысутнасці лорда Чэпінга, кіраўніка каланіяльнай адміністрацыі, спыняецца паведамленнем інфарматара пра бунт «чырвонай чэрні». Па рашэнні падпольнага рэвалюцыйнага камітэта на чале з камуністам Джоў Дэ-шэнам паўстанцы супраць каланіялізму займаюць цэнтр горада і гарадскі тэатр. Банкір Люй Тай склікае экстраную нараду саюза абароны парадку і дае грошы Чэпінгу на арганізацыю карных атрадаў. Начальнік гарнізона ўводзіць у горад войскі. Разгромлена консульства СССР, падпалены тэатр. Алена Мікалаеўна Крэчатава, жонка Джоў Дэ-шэна, шукае свайго сына Сярожу і сына суседкі — камсамольца Лі, што пайшлі на мітынг у тэатр. Тры дні трымаюцца паўстанцы, але сілы няроўныя. Яны вымушаныя адступіць. Пачынаюцца ператрусы, арышты, расстрэлы. Абшуквалі дом Алены. Рускі эмігрант Калугін, які цяпер працуе на англічан, знаходзіць яе старыя дзённікі, дзе згадваецца імя яго калегі Салтыкова. Высвятляецца, што некалі афіцэр-белагвардзеец Салтыкоў згвалціў Алену, а Сярожа — яго сын. Па прозвішчы Алены усталёўваецца, кім з’яўляецца арыштаваны каланіяльнай паліцыяй хлопчык, і Салтыкоў разумее, што ёсць магчымасць шантажаваць яе. Ён прызначае Алене сустрэчу і патрабуе звесткі пра паўстанцаў у абмен на вызваленне Сярожы. Алена адмаўляецца. Яе арыштоўваюць… Апошнія атрады паўстанцаў пакідаюць горад. Цяжка даведацца Джоў Дэ-шэну пра гібель блізкіх. У кожнага з удзельнікаў паўстання ёсць страты. Але барацьба працягваецца.
Спасовіч
Спасовіч - прозвішча.
Лі Соль Чжу
Лі Соль Чжу (리설주; нар., Чхонджын , ) — жонка лідара КНДР Кім Чэн Ына. Упершыню пра гэта паведамілі сродкі масавай інфармацыі КНДР 25 ліпеня 2012 года. Пара стала з’яўляцца на публіцы за некалькі тыдняў да гэтага.
Ванвальніца (гміна)
Ванвальні́ца (Wąwolnica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пулаўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ванвальніцы. Плошча гміны складае 62,15 км². Станам на 2004 год у гміне Ванвальніца пражывалі 4998 чалавек, шчыльнасць — 80,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Гімн Латвіі
Dievs, svētī Latviju (Божа, блаславі Латвію; ) — нацыянальны гімн Латвіі. Словы й музыка: Карліс Баўманіс.
Тэкст гімна
Dievs, svētī Latviju, Mūs’ dārgo tēviju, Svētī jel Latviju, Ak, svētī jel to!
Kur latvju meitas zied, Kur latvju dēli dzied, Laid mums tur laimē diet, Mūs’ Latvijā!
Пераклад
Божа, блаславі Латвію, Нашу дарагую бацькаўшчыну, Блаславі Латвію, Ах, блаславі яе!
Дзе квітнеюць дочкі латышоў, Дзе спяваюць сыны латышоў, Дай нам ісці туды, да яе ў шчасці, Да нашай Латвіі!
Гісторыя
Dievs, svētī Latviju з'явіўся у 70-х гадах 19 стагоддзя падчас нацыянальнага адраджэння ў Латвіі. Карліс Баўманіс быў першым латышскім кампазітарам, які ужыў у словах песні слова «Латвія», якое тады было новым паняццем, створаным для адзначэння ўсіх зямель, населеных латышамі. Слова «Латвія» было народжанае латышскім нацыянальным адраджэннем, накіраваным супраць царскіх улад Расійскай імперыі, таму хутка слова было забароненае (як «Беларусь», «Літва» і іншыя), а ў тэксце песні замененае на больш агульнае і нейтральнае «Балтыя». Песня была ўпершыню выкананая падчас першага Фестывалю песень у Рызе, у чэрвені 1873. 18 лістапада 1918 года, у дзень абвяшчэння Латышскай Рэспублікі, Dievs, sveti Latviju стаўся нацыянальным гімнам.
IC 2660
IC 2660 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зарэчча (Лужкоўскі сельсавет)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавета.
Рабавіцкі сельсавет
Ра́бавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Рабавічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Віраўскі сельсавет у складзе Прапойскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Віравая. 21 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Рабавічы, сельсавет перайменаваны ў Рабавіцкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Прапойскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 23 мая 1945 года Прапойскі раён быў перайменаваны ў Слаўгарадскі. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Лапаціцкага сельсавета.
Максім Ігаравіч Фяшчук
Максім Фяшчук (нар., Броды, УССР) — украінскі футбаліст, нападнік клуба «Фенікс-Стэфана» з Підманастыра.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у родным горадзе, пазней адправіўся ў львоўскае вучылішча фізічнай культуры. Трапіўшы ў сістэму львоўскіх «Карпат», прайшоў шлях ад рэзервовых і дублюючых каманд да асноўнай. 14 сакавіка 2004 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць кіеўскага «Арсенала» (0:0). Усяго за «Карпаты» згуляў у 132 матчах і забіў 32 галы.
У студзені 2009 года падпісаў трохгадовы кантракт з сімферопальскай «Таўрыяй». У складзе каманды стаў уладальнікам Кубка Украіны. У канцы 2013 года пакінуў крымскі клуб па заканчэнні кантракта, і з 2014 года пачаў выступаць за «Гаверлу» з Ужгарада. Па заканчэнні сезона 2014/15 пакінуў закарпацкі клуб з-за фінансавых праблем, і ў ліпені 2015 года стаў іграком карагандзінскага «Шахцёра». У канцы 2015 года пакінуў казахстанскі клуб.
У пачатку 2016 года падтрымліваў форму з віннікаўскім «Рухам» і днепрадзяржынскай «Сталлю», а ў сакавіку стаў іграком малдаўскай «Дачыі». У лютым 2017 года, пакінуўшы «Дачыю», зноў накіраваўся ў Казахстан, далучыўшыся да клуба «Тараз». У 2018 годзе вярнуўся ва Украіну і дапамог кіеўскаму «Арсеналу» выйсці ў Прэм’ер-лігу.
У студзені 2019 года адправіўся на прагляд у беларускі клуб «Віцебск» і ў лютым падпісаў з ім кантракт. Выкарыстоўваўся ў якасці асноўнага нападніка да ліпеня, калі трэнерскі штаб вырашыў адмовіцца ад паслуг іграка. Аднак, Фяшчук адмовіўся разрываць кантракт, таму фармальна заставаўся іграком «Віцебска» да канца сезона.
Летам 2020 года гуляў за бучацкі «Колас», а пасля стаў выступаць у чэмпіянаце Львоўскай вобласці, гуляючы за клубы «Дэмня-Фенікс» і «Фенікс-Стэфана».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за юніёрскую і моладзевую зборныя Украіны. У 2005 годзе ў складзе ўкраінскай каманды прымаў удзел у фінальнай частцы моладзевага чэмпіянату свету ў Нідэрландах, а ў 2006 годзе стаў сярэбраным прызёрам моладзевага чэмпіянату Еўропы ў Партугаліі.
Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія
Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія (БДСГА) — беларуская ВНУ ў г. Горкі Магілёўскай вобл. Заснавана ў 1836 г. пад назвай Горыгорацкай земляробчай школы, з 1848 г. — Горыгорацкі земляробчы інстытут.
Гісторыя
Горы-Горацкая земляробчая школа — спецыяльная сельскагаспадарчая навучальная ўстанова, мела два разрады: 1 (ніжэйшы) і 2 (вышэйшы). У 1842 годзе вышэйшы разрад рэарганізаваны ў Вышэйшую сельскагаспадарчую школу. У 1848 годзе ніжэйшы разрад пераўтвораны ў земляробчае вучылішча, а Вышэйшая сельскагаспадарчая школа ў Горыгорацкі земляробчы інстытут.
Горыгорацкі земляробчы інстытут існаваў у 1848—1864 і 1919—1925 гадах у Горках. Адна з першых ВНУ сельскагаспадарчага профілю Расійскай імперыі і Беларусі. За ўдзел студэнтаў і выкладчыкаў ў паўстанні 1863—1864 г. пераведзены ў Пецярбург. У 1919 годзн адноўлены і меў назву Горацкі сельскагаспадарчы інстытут.
У 1925 годзе да інстытута далучаны Беларускі інстытут сельскай і лясной гаспадаркі (заснаваны ў Мінску ў 1922 годзе) і на яго базе створана Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія сельскай і лясной гаспадаркі. У 1931 годзе акадэмія падзелена на 11 галіновых інстытутаў. У 1933 годзе яны зноў аб’яднаны ў адну ВНУ — Беларускі сельскагаспадарчы інстытут. У 1948 годзе перайменаваны ў Беларускую сельскагападарчую акадэмію.
Будынкі
Комплекс будынкаў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі размешчаны ў паўночнай частцы горада Горкі.
24.4.1836 г. сенат зацвердзіў Указ аб адкрыцці ў казённым маёнтку Горы-Горкі (больш за 55 тыс. дзесяцін зямельных і лясных угоддзяў) земляробчай школы. Яна стала асновай для стварэння адной з першых вышэйшых сельскагаспадарчых навучальных устаноў. У 1837 г. адбылася ўрачыстая закладка будынка школы (цяпер корпус № 4). Да 1840 г. пастаўлена 35 будынкаў.
Корпус № 4 пабудаваны ў цэнтральнай частцы ў стылі класіцызму. Галоўны фасад трохпавярховага прамавугольнага ў плане аб’ёму вылучаны порцікам з васьмю трохчвертнымі калонамі дарычнага ордара. Будынак бібліятэкі перабудаваны ў 1930-я гады з былой царквы ў паўднёва-ўсходняй частцы ў стылі канструктывізму. двухпавярховы, складанай у плане формы. Адміністрацыйны корпус пабудаваны ў цэнтры ў пачатку XX ст. трохпавярховы, прамавугольны ў плане. Прафесарскі таксатарскі і фізіка-хімічны карпусы, дзіцячы садок пабудаваны ў паўночнай частцы ў пачатку XX ст. двухпавярховыя будынкі.
Комплекс — помнік рэспубліканскага значэння.
Аляксей Мікалаевіч Северцаў
Аляксей Мікалаевіч Се́верцаў (Алексей Николаевич Северцов;  — ) — рускі і савецкі біёлаг, заснавальнік эвалюцыйнай марфалогіі жывёл. Акадэмік Акадэміі навук СССР (1920), Акадэміі навук Украінскай ССР (1925). Сын М. А. Северцава, бацька С. А. Северцава.
Біяграфія
М. А. Северцаў нарадзіўся ў Маскве. У 1890 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Вучань М. А. Мензбіра. Застаўся ва ўніверсітэце і ў 1895 годзе атрымаў званне магістра заалогіі, у 1898 годзе — доктара заалогіі. Працаваў за мяжой у Францыі, Іспаніі, Італіі. З 1899 года прафесар Юр’еўскага ўніверсітэта, з 1902 года — прафесар Кіеўскага ўніверсітэта. У 1911—1930 гадах А. М. Северцаў у Маскоўскім універсітэце — ардынарны прафесар кафедры заалогіі, параўнальнай анатоміі і фізіялогіі фізіка-матэматычнага факультэта, правадзейны член Навукова-даследчага інстытута заалогіі пры ім у 1922—1930 гадах і член універсітэцкай камісіі дапамогі галадаючым (1922). З 1930 года дырэктар Лабараторыі эвалюцыйнай марфалогіі Акадэміі навук СССР.
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па параўнальнай анатоміі і эмбрыялогіі пазваночных жывёл, заканамернасцях эвалюцыйнага працэсу. Аднавіў філагенетычнае дрэва ніжэйшых пазваночных, распрацаваў вучэнне пра біялагічны прагрэс, тыпы філагенетычных змен органаў і функцый. Высунуў тэорыю паходжання пяціпальцавай канечнасці з 7—10-прамянёвай канечнасці продкаў, якая адбылася, у сваю чаргу, ад шматпрпрамянёвага плаўніка старажытных рыбападобных форм. Распрацаваў тэорыю філэмбрыягенезу. Займаўся праблемамі ўзаемаадносін індывідуальнага і гістарычнага развіцця і інш. Адкрыў закон змены фаз (напрамкаў) эвалюцыі, правіла чаргавання галоўных напрамкаў эвалюцыі (Северцава закон).
Teardrops on My Guitar (песня Тэйлар Свіфт)
«Teardrops on My Guitar» (бел. «Слёзы на маёй гітары») — другі сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт з яе першага студыйнага альбома «Taylor Swift», выпушчаны 19 лютага 2007 года пад лэйблам Big Machine. Песня была напісана самой Тэйлар і Ліз Роуз. У ЗША яна двойчы атрымала плацінавы статус.
Інфармацыя
«Teardrops on My Guitar», якакая апавядае пра неўзаемнае каханне, заснавана на рэальным вопыце спявачкі, калі падчас школьных гадоў Тэйлар была закахана ў хлопчыка, з адносіўся да яе толькі як для сябра. Не было ніякіх шанцаў, таму што ў яго ўжо была дзяўчына, якую ён вельмі кахаў. Кампазіцыя была выкарыстана ў якасці другога сінгла. Яна стала самым паспяховым у чартах сінглам з альбома «Taylor Swift», падняўшыся да 13 месца ў Billboard Hot 100 і 11 месцы ў чарце Pop 100. Сінгл стаў двойчы плацінавым ў ЗША. «Teardrops on My Guitar» паднялася на 45 месца ў Канадзе і на 51 у Вялікабрытаніі.
Рэжысёрам відэакліпа быола Трэй Фанджой, якая працавала над першай відэаработай Тэйлар.
Патаемная пасланне — «He Will Never Know» (бел. «Ён ніколі не даведаецца»).
Вэнгерска Гурка (гміна)
Вэнге́рска Гу́рка (Węgierska Górka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Жывецкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вэнгерскай Гурцы. Плошча гміны складае 77,06 км². Станам на 2008 год у гміне Вэнгерска Гурка пражывалі 15 066 чалавек, шчыльнасць — 195,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 4 салецтвы.
Святлана Леанідаўна Багінская
Святлана Леанідаўна Багінская, мянушка «Беларуская лебедзь»  — беларуская спартсменка (спартыўная гімнастыка). Трохразовая алімпійская чэмпіёнка, пяціразовая чэмпіёнка свету, шматразовая чэмпіёнка Еўропы. Заслужаны майстар спорту СССР (1988).
Біяграфія
Паходзіць са старажытнага беларускага роду гутнікаў. У дзяцінстве займалася фігурным катаннем, але затым перайшла ў секцыю спартыўнай гімнастыкі. У 1987 годзе яна выйграла першую ўзнагароду на буйным дарослым спаборніцтве — ёю стала бронза сусветнага першынства ў Ротэрдаме. У наступным годзе 15-гадовая спартсменка была ўключана ў алімпійскую зборную СССР на Алімпіядзе ў Сеуле. Алімпіяда прынесла Святлане 4 медалі — залатыя ў камандным турніры і апорным скачку, сярэбраны ў вольных практыкаваннях і бронзу ў абсалютным першынстве, у якім юная дэбютантка саступіла толькі двум прызнаным фаварыткам, сваёй сяброўцы па камандзе Алене Шушуновай і румынцы Даніэле Сіліваш.
У 1989 годзе Багінская выйграла тры золата на чэмпіянаце свету ў Штутгарце і тройчы перамагала на еўрапейскім першынстве ў Бруселі. У наступным годзе на еўрапейскім чэмпіянаце ў Афінах Багінская ўстанавіла выбітнае дасягненне, перамогшы ва ўсіх індывідуальных дысцыплінах першынства. Да яе такое ўдавалася толькі Веры Часлаўскай і Людміле Турышчавай.
У 1991 годзе на першынстве свету ў Атланце Багінская не ўдалося адстаяць тытул чэмпіёнкі свету ў абсалютным першынстве, яна саступіла амерыканцы Кім Змескал пры вельмі спрэчным судзействе. Зрэшты Святлана двойчы стала чэмпіёнкай у камандным першынстве і практыкаваннях на бервяне.
Пасля барселонскай Алімпіяды Багінская сышла са спорту, аднак аднавіла кар'еру ў 1995 годзе, выступаючы пры гэтым ужо за Беларусь. У 1996 годзе 23-гадовая спартсменка (ветэранскі, па мерках гімнастыкі, узрост) стала другой у абсалютным першынстве на чэмпіянаце Еўропы ў Бірмінгеме.
Трэцяя Алімпіяда ў жыцці Багінская — Гульні 1996 года ў Атланце не прынесла Святлане медалёў, яна здолела прабіцца ў фінал толькі ў апорным скачку, дзе заняла 5 месца, а таксама заняла 6 месца ў камандных стартах у складзе зборнай Беларусі.
У 2005 годзе Багінская была ўключана ў Міжнародны Зала Славы гімнастыкі.
Цяпер жыве ў Х’юстане, ЗША, дзе вядзе свой бізнес. Мае ўласную анлайн-краму па продажы гімнастычнай экіпіроўкі. Другая фірма займаецца арганізацыяй і правядзеннем летніх гімнастычных лагераў. У ЗША Святлана наладзіла асабістае жыццё. У сям'і Святланы і яе мужа Уільяма падрастаюць двое дзяцей. Старэйшая дачка Ганна займаецца гімнастыкай, гэтак жа, як і сын Брэндан-Аляксандр.
Полацка-Лепельская партызанская зона
Полацка-Лепельская партызанская зона — тэрыторыя Ушацкага, часткова Лепельскага, Ветрынскага, Бешанковіцкага, іншых раёнаў Віцебскай, Пліскага раёна Вілейскай абласцей, якую ў Айчынную вайну кантралявалі партызаны. Створана ўвосень 1942 года. У канцы 1943 года займала 3,2 тысячы км², дзе знаходзілася каля 1220 населеных пунктаў. Пад аховай партызан знаходзіліся больш за 73,5 тысячы савецкіх грамадзян, у тым ліку 7,5 тысяч бежанцаў з іншых раёнаў. Зона была пад кантролем партызан амаль да поўнага вызвалення тэрыторыі рэспублікі ад нямецка-фашысцкай акупацыі.
У канцы 1943 — пачатку 1944 гадоў зону ўтрымлівалі 16 партызанскіх брыгад: імя Чапаева, 2-я Ушацкая імя Панамарэнкі, Лепельская імя Сталіна, Чашніцкая, «За Савецкую Беларусь», імя Кароткіна, Смаленскі партызанскі полк і іншыя. Са снежня 1943 года кіраўніцтва дзеяннямі партызанскіх брыгад у зоне і іх каардынацыю ажыццяўляла аператыўная група ЦК КП(б)Б І БШПР. Аператыўная група мела сталую сувязь з 1-м Прыбалтыйскім фронтам праз прадстаўніка БШПР і ЦК КП(б)Б і І. І. Рыжыкава, з партызанскімі злучэннямі суседніх зон.
У зоне была адноўлена савецкая ўлада, базіраваліся Ушацкі, Лепельскі, Ветрынскі, Докшыцкі, Пліскі, Бешанковіцкі, Сіроцінскі падпольныя райкамы партыі і камсамола. Падтрымлівалася двухбаковая сувязь з Вялікай Зямлёй; каля вёсак Сержаны, Двор Пліна дзейнічалі партызанскія аэрадромы; працавалі 2 шкіпінарна-дзягцярныя заводы, ганчарнае, 80 кавальска-слясарных, 54 гарбарныя, 48 сталярна-бандарных прадпрыемстваў, 3 электрастанцыі, 6 млыноў, 20 маслазаводаў.
Нямецкія акупацыйныя ўлады неаднойчы спрабавалі ліквідаваць зону, зімой 1943—1944 гадоў правялі 5 карных аперацый, найбуйнейшую — у красавіку — маі 1944 года.
Vigma
Vigma – беларускі музычны лэйбл, заснаваны ў 1993 годзе. З'яўляецца буйнейшым вытворцам музычных дыскаў у Беларусі. У сакавіку 2011 прадпрыемства падпісала дамову аб вырабе і збыце музычных альбомаў, выпушчаных «Беларускай музычнай альтэрнатывай» («БМА») Віталя Супрановіча. У выніку «Вігма» пачала шырэй выпускаць альбомы беларускамоўных выканаўцаў (Зміцер Вайцюшкевіч, Алесь Камоцкі, Таццяна Беланогая) і гуртоў: Akute (Магілёў), Guda, IQ48, Крамбамбуля, Палац, PANaNieba (Вілейка), Re1ikt (Светлагорск), BLAGI MAT!!! (Магілёў), Open Space (Мінск).
На 2011 год «Вігма» палову музычных альбомаў збывала на аўтазапраўках, рэшту ў гіпермаркетах і драбнейшых крамах.
Дзейнасць
Кампанія супрацоўнічае з шматлікімі вядомымі выканаўцамі і кампазітарамі Рэспублікі Беларусь: В. Раінчыкам, І. Лучанком, В. Вуячычам, Э. Ханком, У. Правалінскім, Л. Барткевічам, А. Ярмоленкам, А. Саладухай. Акрамя таго, кампанія выпускае сольныя дыскі вядомых спевакоў і спявачак (сярод іх Паліна Смолава, Віктар Каліна, Гюнэш Абасава ды іншыя), а таксама розныя тэматычныя зборнікі папулярнай беларускай музыкі («Музыкальные новинки», «Первый интернационал» ды іншыя). У 2011 годзе кампанія абвясціла пра спыненне выпуску музычных аўдыёкасёт, з якіх у свой час Vigma пачынала сваю дзейнасць.
Прызнанне
Па выніках уручэння рэдакцыйных узнагарод музычным парталам «Experty.by» за 2011 год лэйбл гуказапісу быў прызнаны лепшым. «Лэйбл-старажыл, які вельмі учэпіста раптам узяўся за беларускамоўную музыку і выдае альбомы, якія, нягледзячы ні на што, вельмі нядрэнна прадаюцца», – перадаў матывіроўку крытыкаў Аляксей Аляксандраў з «Белорусов и рынка».
Арсен Уладзіміравіч Канчэўскі
Арсе́н (Арсе́нь) Уладзі́міравіч Канчэ́ўскі (парт. псеўд.: Вла́дэк Камі́нскі, тав. Ула́дэк; 5 верасня 1901, Вільня — 31 жніўня 1931, Геленджык) — беларускі дзеяч рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызвольнага руху ў Заходняй Беларусі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вільні ў сям’і сакратара акруговага ваеннага суда, бацька ў сталым веку прыняў сан праваслаўнага святара. Малодшы брат вядомага беларускага філосафа, паэта і публіцыста, удзельніка беларускага культурна-асветніцкага руху Ігната Канчэўскага.
У 1919 годзе служыў у Наркамаце асветы Літоўска-Беларускай ССР, Віленскім губернскім харчовым камітэце (губхарчкаме).
Цюль
Цюль (tulle, ад назвы французскага горада ) — лёгкая празрыстая сеткаватая гладкая або ўзорыстая тканіна (баваўняная, паўшаўковая і інш.).
Гладкі цюль выпрацоўваецца з двух сістэм нітак на цюлевых машынах; ён выкарыстоўваецца для вырабу і аздаблення жаночых сукенак і бялізны, а таксама адзінкавых вырабаў (сетак, вышывак і т. д.).
Цюль узорысты, або гардзіны, выпрацоўваецца на гардзінных або карункавых машынах і ўжываецца для фіранак, пакрывалаў, накідак і інш.
Фіранкі і шторы з цюлю патрабуюць беражлівых адносін і правільнага догляду, мыць цюль неабходна ў зберагальным рэжыме пры тэмпературы не вышэй за 40 градусаў.
Джыльдонэ
Джыльдонэ (Gildone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Малізэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кампабаса.
Насельніцтва складае 859 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 30 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 86010. Тэлефонны код — 0874.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Sabino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Імперыя Тан
Дынастыя Тан (唐朝) — кітайская імператарская дынастыя, якая кіравала тэрыторыяй Кітая з 618 па 907 гг. Заснавальнікам дынастыі лічыцца Лі Юань. Яго сын, Лі Шымінь, пасля канчатковага падаўлення сялянскіх паўстанняў і сепаратызму феадалаў пачаў праводзіць прагрэсіўную палітыку. Іменна эпоха панавання дынастыі Тан лічыцца ў Кітаі перыядам найвышэйшай магутнасці краіны, калі яна апярэджвала ўсе краіны свету па сваім развіцці.
Дынастыя Тан была ў значнай ступені перыядам прагрэсу і стабільнасці, за выключэннем паўстання Шы і заняпаду цэнтральнай улады ў другой палавіне праўлення дынастыі. Як і папярэдняя дынастыя Суй, Тан падтрымлівала сістэму дзяржаўнай службы шляхам прызначэння службовых асоб з выкарыстаннем стандартызаваных экзаменаў і рэкамендацый на пасаду. Гэты грамадскі парадак быў падарваны ростам рэгіянальных ваенных губернатараў у IX стагоддзі. Кітайская культура квітнела ў эпоху Тан, лічыцца, што ў гэты час кітайская паэзія дасягнула вяршыні развіцця. Два з самых вядомых паэтаў Кітая, Лі Бо і Ду Фу, жылі ў часы панавання дынастыі Тан, як і многія вядомыя мастакі, такія як Хан Ган, Чжан Сюань і Чжоў Фан. Вучонымі быў складзены багаты збор гістарычнай літаратуры, а таксама энцыклапедый і геаграфічных прац.
Пры дынастыі Тан з’явілася шмат прыкметных новаўвядзенняў, у тым ліку развіццё гравюрнага друку.
Будызм аказаў значны ўплыў на кітайскую культуру, але пазней ён праследаваўся з боку дзяржавы, і яго ўплыў знізіўся. Нягледзячы на тое, што дынастыя і цэнтральны ўрад былі ў заняпадзе ў IX стагоддзі, мастацтва і культура працягвалі квітнець.
Гісторыя
Мір і парадак у краіне дазволілі засяродзіць усе сілы народа на карысць Кітая. Квітнелі сельская гаспадарка, саматужныя рамёствы і гандаль. Новых поспехаў дасягнулі тэхналогіі ткацкіх рамёстваў, фарбавальнай справы, ганчарнай вытворчасці, металургія, караблебудаванне. Уся краіна пакрылася сеткай сухапутных і водных шляхоў зносін. Кітай устанавіў шырокія эканамічныя і культурныя сувязі з Японіяй, Карэяй, Індыяй, Персіяй, Аравіяй і многімі іншымі дзяржавамі пры Тайцзуне. Па ўсёй краіне распаўсюдзілася традыцыя ўжывання чаю. Сфарміравалася асаблівае стаўленне да чаю: чайнае мастацтва (Ча І, 茶艺), дзякуючы якому былы лекавы сродак і кулінарны прадукт ператварыўся ў ключавы элемент кітайскай культуры ў самым шырокім сэнсе гэтага слова.
Культура і эканоміка
Спакой у краіне спрыяў развіццю эканомікі Кітая. Квітнелі сельская гаспадарка, саматужныя рамёствы і гандаль. Развіваліся тэхналогіі ткацтва, фарбавальнай справы, ганчарнага вытворчасці, металургіі, караблебудавання. Уся краіна пакрылася сеткай сухапутных і водных шляхоў зносін. Кітай усталяваў эканамічныя і культурныя сувязі з Японіяй, Карэяй, Індыяй, Персіяй, Аравіяй, іншымі дзяржавамі пры Тайцзуне.
Развіваліся навука і тэхніка. У 725 годзе нашай эры майстрамі І Сінам і Лян Лінцзанем сканструяваныя першыя механічныя гадзіннікі з анкернымі механізмам. Распаўсюджвалася царская парахавая зброя: спачатку ў выглядзе прылад для феерверкаў, ракет і «вогненных змеяў» на флоце, затым і ў выглядзе сапраўдных прылад для стральбы снарадамі.
Па ўсёй краіне распаўсюдзілася чаяванне. Сфарміравалася асаблівае стаўленне да чаю: чайнае мастацтва (Ча І, 茶艺), дзякуючы якому чай, які раней разглядаўся як лекі або адзін з прадуктаў харчавання, ператварыўся ў важны элемент кітайскай культуры. Кітайская класічная літаратура ўвекавечыла імёны знакамітых майстроў чайнай цырымоніі эпохі Тан — Лу Туна і Лу Юя.
Заняпад
Прычыны заняпаду дынастыі Тан пэўна не ўстаноўлены, аднак рад паўстанняў і ваенных паражэнняў у VIII стагоддзі пазначылі пачатак аслаблення цэнтральнай улады. Да 40-ых гадоў арабы з Харасана — на той час правінцыі халіфата Абасідаў — замацаваліся ў Ферганскай даліне і Сагдыяне. У ходзе Таласкай бітвы 751 года наёмныя атрады кітайскага войска пакінулі поле бою, што прымусіла камандуючага Гао Сяньчжы даць сігнал да адступлення. Неўзабаве пасля гэтага вялікае паўстанне Ань Шы 756—761 гадах зруйнавала росквіт, які стваралі многія гады. Дынастыя была аслаблена і пасля ўжо ніколі не дасягала ранейшай славы і велічы. Імперыя Тан страціла кантроль над Сярэдняй Азіяй, і кітайскі ўплыў у гэтым рэгіёне спыніўся да аб’яднання абедзвюх краін манголамі пры дынастыі Юань.
Адным са следстваў паўстання Ань Шы стаў паступовы рост уплыву правінцыйных ваенных губернатараў-цзэдушы, якія з часам сталі сапернікамі цэнтральнай улады. Танскі ўрад спадзяваўся на гэтых губернатараў і іх войскі ў справе падаўлення ўзброеных паўстанняў на месцах. Узамен урад прызнаваў правы гэтых губернатараў на ўтрыманне войска, збор падаткаў, і нават перадачы свайго тытула па спадчыне. Падзенне прэстыжу цэнтральнага ўрада ў правінцыях адбілася і ў з’яўленні вялікай колькасці бандытаў і рачных піратаў, якія, аб’ядноўваючыся ў групы па сто і больш чалавек, беспакарана рабавалі паселішчы па берагах Янцзы, не сустракаючы адпору з боку ўлад.
У 858 годзе жахлівая паводка ў раёне Вялікага Канала затапіла шырокія раўніны Паўночнага Кітая і прывяла да гібелі дзясяткаў тысяч людзей. Вера кітайцаў у богаабранасць дынастыі пахіснулася ў выніку гэтых стыхійных бедстваў, распаўсюдзілася перакананне ў тым, што дынастыя Тан угневала нябёсы і страціла правы на трон. Затым, у 873 годзе, краіну спасціг катастрафічны неўраджай, у некаторых раёнах атрымалася сабраць ледзве палову звычайнага ўраджаю; дзясяткі тысяч людзей загінулі ад голаду. У ранні перыяд дынастыі Тан урад быў здольны прадухіляць катастрафічныя наступствы неўраджаю дзякуючы назапашванню значных запасаў збожжа па ўсёй краіне, але ў ІХ стагоддзі ён аказаўся бездапаможным у барацьбе з падобнымі бедствамі.
Канец дынастыі
У апошні перыяд валадарання дынастыі Тан назіралася аслабленне цэнтральнай улады і ўзмацненне правінцыйных ваенных губернатараў, якія сталі паводзіць сябе амаль як незалежныя кіраўнікі. Некампетэнтнасць імператараў і карупцыя сярод чыноўнікаў у спалучэнні з неспрыяльнымі прыроднымі ўмовамі — засухамі і голадам — ​​сталі прычынай рада паўстанняў. Канчаткова панаванне дынастыі было падарвана паўстаннем, узначаленым Хуан Чао і яго паслядоўнікамі, і барацьбой паміж рознымі групоўкамі пануючага класа. Паўстанцы захапілі і разрабавалі абедзве сталіцы, Чанань і Лоянь. Падаўленне паўстання заняло больш за дзесяць гадоў, але дынастыя ўжо не змагла акрыяць ад такога ўдару. Апошняга імператара дынастыі Лі Чжу зрынуў у 907 годзе ваенны дзеяч Чжу Вень, у мінулым адзін з кіраўнікоў сялянскіх паўстанцаў, які змяніў Хуан Чао, але перайшоў потым на бок дынастыі Тан. Чжу Вень заснаваў новую дынастыю і прыняў храмавае імя Тайцзы. Пераварот Чжу Веня азнаменаваў пачатак перыяду Пяці дынастый і дзесяці царстваў 907—960 гадах.
Першапачатковыя рэформы
Прыйшоўшы да ўлады, Тай-цзун вырашыў правесці рэформы, якія дапамаглі бы дынастыі справіцца з унутранымі праблемамі. Абапіраючыся на Суйскі кодэкс, ён выдаў крымінальны кодэкс які, у рэфарміраваным выглядзе выкарыстоўваўся ў Кітаі, а таксама В’етнаме, Карэі і Японіі. У 653 годзе крымінальны кодэкс набыў сваю вядомую форму: 500 артыкулаў, падзеленыя па злачынствам і пакаранням, пакаранні вар’іраваліся ад 10 удараў лёгкай палачкай да 100 удараў цяжкай, высылкі, катаргі і пакаранні. Кодэкс усталёўваў сацыяльнае нераўнапраўе: цяжар пакарання залежаў ад сацыяльнага і палітычнага становішча злачынца. Напрыклад, калі слуга забіваў гаспадара, то пакаранне было цяжкім, а калі гаспадар слугу, то лягчэйшым, тое ж датычалася і да старэйшых і малодшых сваякоў. Танскі кодэкс рэфарміраваўся і выкарыстоўваўся, як аснова для крымінальных кодэксаў наступных дынастый, такіх як ранні мінскі кодэкс 1397 года. Цікавыя і новаўвядзенні дынастыі Сун у галіне пашырэння маёмасных правоў жанчын.
Кіраваннем займаліся тры з шасці міністэрстваў-«Шэна» (省,sheng), якія распрацоўвалі праекты, займаліся ўзгадненнем рашэнняў, выданнем прававых актаў і наглядам за іх выкананнем. Таксама існавала шэсць упраўленняў-«бу» (部,bu), якія вырашалі больш канкрэтныя задачы. Танская сістэма шэнаў і бу была даволі зручнай і, хоць і прыкметна мяняючыся, праіснавала да падзення Цын у 1912 годзе. Нягледзячы на тое, што заснавальнікі Тан арыентаваліся на слаўную дынастыю Хань, танская кіраўнічая сістэма была заснавана на распрацоўках эпохі Паўднёвых і Паўночных дынастый. Бей Чжоў стварыла сістэму тэрытарыяльных дружын (фубін) і Тан актыўна выкарыстала гэтую сістэму, што дазваляла трымаць вялікую армію з мінімальнымі выдаткамі, бо воіны служылі пазменна, а ў астатні час працавалі на сваіх фермах. Раўнапольная сістэма Бей Вей таксама была прынята, але са зменамі.
У танскую эпоху стала больш грамадзянскіх пагадненняў, якія афармлялі падпісаннем кантракта, бо цэнтральныя і мясцовыя органы ўлады імкнуліся кантраляваць усе пагадненні з зямлёй, баючыся зніжэння паступлення падаткаў. Кантракт, які быў падпісаны бакамі, сведкамі і пісцом, быў доказам і пры судовых спрэчках. Наогул зачаткавая дагаворная культура ўзнікла яшчэ пры Хань, але пры Тан дагаворы сталі звычайнай працай, што адбілася ў літаратуры.
Сталіцай імперыі быў горад Чанань (сучасны Сіянь), дзе размяшчаўся імператарскі палац, у якім праводзіліся пышныя прыёмы паслоў з музыкай, спартыўнымі змаганнямі, акрабатычнымі выступленнямі, паэзіяй, жывапісам, і тэатральнымі прадстаўленнямі. Велізарная колькасць багаццяў і рэсурсаў захоўвалася ў скарбніцах і складах. Калі кітайскія мясцовыя чыноўнікі прыехалі, у 643 годзе, на штогадовы імператарскі прыём, Тай-цзун даведаўся, што многія не змаглі знайсці кватэру ў горадзе і здымалі пакоі ў гандляроў. Тады імператар загадаў міністэрствам стварыць у сталіцы дзяржаўныя асабнякі для размяшчэння чыноўнікаў-дэлегатаў, каб кожны атрымліваў жыллё па свайму ведамству.
Імператарскія экзамены
Паводле прыкладу дынастыі Суй імператары Тан узяліся за пашырэнне экзаменацыйнай сістэмы, замест дзевяцірангавай. Студэнты-канфуцыянцы рыхтаваліся да здачы дзяржаўных экзаменаў, і пасля маглі прэтэндаваць на пасады мясцовых, рэгіянальных і сталічных чыноўнікаў. Іспыты ставіліся да тыпаў мінцзын (明 经) «разуменне канону» і цзыньшы (进士) «экзамены ўступлення ў навукоўцы». На мінцзыне правяралася здольнасць разбірацца ў канфуцыянскай класіцы, дзе для праверкі прапаноўвалася цытаваць шырокі набор тэкстаў. На цзыньшы правяралася здольнасць экзаменуемага напісаць адказ-эсэ па дзяржаўнаму кіраванню і палітыцы, а таксама здольнасці ў паэзіі. Таксама важна было мець прыгожую выправу, знешнасць, гаворку, почырк, гэта ацэньвалася суб’ектыўна і часта больш дагледжаныя і тыя, хто займаўся рыторыкай, арыстакраты атрымлівалі перавагу. Такім чынам, экзамены не давалі рэальнай роўнасці: нашчадкі арыстакратаў займалі большасць важных пастоў. У экзаменах мог прыняць удзел любы мужчына, чый бацька не быў рамеснікам ці гандляром, багацце або высакароднае паходжанне не былі абавязковымі. Урад заахвочваў адукацыю, будаваўшы школы і выдаваўшы «У Цзын» з каментарыямі.
Усё ж, пры Суй і Тан склалася тая сістэма дзяржаўнай службы, і ўзнік абраны клас вучоных-чыноўнікаў.
Рэлігія і палітыка
З самага пачатку рэлігія гуляла важную ролю ў танскай палітыцы. У сваім маніфесце Лі Юань сцвярджаў, што з’яўляецца нашчадкам святога Даосы Ляо-Цзы. Грамадскім установам дазвалялася ўтрымліваць будыйскіх манахаў, якія ўзамен маліліся аб дабрабыце сваіх дарыльнікаў. Да пачатку праследавання будызму ў IX стагоддзі, будызм і даасізм былі роўныя ў правах, а імператар Тан Сюань-цзун запрасіў манахаў абедзвюх рэлігій да свайго двара. У той жа час, Сюань-цзун пасмяротна ўзнагародзіў Ляо-цзы многімі тытуламі, напісаў каментарый на даоскі тэкст Ляо-Цзы, стварыў школы для падрыхтоўкі да даоскага іспыту на веданне канонаў і запрасіў індыйскага манаха Ваджрабадгі для выканання тантрычных рытуалаў, з мэтай спыніць засуху 726 года. У 742 годзе Сюань-цзун асабіста трымаў курыльню ў час рытуалу ланкійскага манаха Амагхаваджра, калі ён чытаў «містычныя загаворы, каб забяспечыць перамогу войскаў Тан». Тады як рэлігія гуляла важную ролю ў палітыцы, палітыка таксама гуляла важную ролю ў рэлігіі. У 714 годзе Сюань-цзун забараніў гандлярам і ўладальнікам крам у Чанане прадаваць копіі будыйскіх сутр, каб толькі будыйскае духавенства магло распаўсюджваць сутры сярод вернікаў. У папярэднім, 713 годзе, імператар Сюань-цзун ліквідаваў прыбытковую Бясконцую Скарбніцу, якой кіраваў важны будыйскі манастыр Чананя. Гэты манастыр сабраў велізарныя сумы грошай, шоўку, і скарбаў у якасці дарункаў ад ананімных дарыльшчыкаў, якія аддавалі каштоўнасці «на ўтрыманне манастыра» у знак пакаяння. Хоць манастыр і сам актыўна раздаваў ахвяраванні, імператар Сюань-цзун выключыў скарбы ў казну як атрыманыя на падставе незаконных банкаўскіх аперацый, махлярства, і забраўшы скарбы ў казну, размеркаваў іх паміж іншымі будыйскімі і даоскімі манастырамі, выдаткаваў на рамонт статуй, зал, мастоў і дарог.
Войска
Перавага такой арганізацыі заключаліся ў тым, што яна не патрабавала ад дзяржавы прыкметных расходаў на ўтрыманне войска, бо ў мірны час рэкруты займаліся земляробствам, а падчас паходаў павінны былі забяспечваць сябе сваімі сродкамі, не дазваляла ўзмацніцца вышэйшаму ваеннаму камандаванню, якое ў мірны час не мела войскаў, гэта жа рабіла войска таксама і зручным сродкам падаўлення беспарадкаў на месцах, нарэшце, гэтая ваенная арганізацыя добра ўпісвалася ў надзельную сістэму землекарыстання. Сярод прывілеяў існавала палажэнне аб сельскагаспадарчых землях і жыллі для сямей, якія суправаджалі салдат на мяжы. У выпадку неабходнасці ўлада звярталася да паслуг конніцы качэўнікаў.
Кожны танскі воін валодаў мастацтвам бою, быў здольны да фехтавання і верхавой язды. Да 742 года войска Тан павялічылася да 500 тысяч чалавек. Ваенныя падраздзяленні неслі службу як ля сталіцы, так і ў правінцыі. Імператарскі палац і сталіцу ахоўвалі гвардзейцы. Войска забяспечвала імперыі поспех у буйных заваявальных паходах.
Сельская гаспадарка
Дзяржаўная надзельная сістэма, планавасць гаспадаркі забяспечылі эканамічны ўздым. Цэнтр дзяржавы з басейна Хуанхэ паступова перамясціўся ў басейн ракі Янцзы, дзе насельніцтва хутка расло дзякуючы поспехам у вырошчванні рысу і градавай сістэме земляробства. Паляпшаліся метады апрацоўкі і ўгнаенні зямлі. Сяляне паспяхова ўжывалі ўдасканаленую сельскагаспадарчую тэхніку: карысталіся адзінаццаццю тыпамі плугоў, а таксама паліўным колам, які прыводзіўся ў рух працоўным быдлам. Гэта былі своеасаблівыя тэхнічныя прыстасаванні пры арашэнні зямлі. Усё гэта давала магчымасць вырошчваць да 900 кг збожжа на чалавека ў год. Рысаводства, развітае на поўдні, прасоўвалася і на поўнач. Пачаўся выраб трысняговага цукру, пачалі разводзіць шаўкапрадаў. З VIII стагоддзя вырошчваецца чай. Паўсюдна працавалі вадзяныя млыны.
Жандарскія казармы (Магілёў)
Жандарскія казармы — будынак у цэнтры Магілёва. Размешчаны па Першамайскай вуліцы, 73. У будынку цяпер размяшчаецца Магілёўскі абласны тэатр лялек. Помнік архітэктуры сярэдзіны ХІХ ст.
Гісторыя
Жандарская казарма пабудавана да 1861 года на былым Дняпроўскім праспекце, 99. На пачатку 1840-х гг. у Магілёве была пабудавана новая турма. У 1850 г. губернскім архітэктарам І. М. Фёдаравым быў распрацаваны праект пабудовы казармы для жандарскай каманды. Неўзабаве ён быў рэалізаваны і казарма разам з брамай і агароджай склала адзіны комплекс з турмой. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі тут размяшчаўся конны рэзерв міліцыі.
Пасля Вялікай Айчыннай вайны будынак быў перададзены Дому піянераў, пазней выкарыстоўваўся як Дом настаўніка.
У 1976 г. будынак перададзены абласному тэатру лялек. У верасні 2008 г. тэатр быў зачынены на рэстаўрацыю і рэканструкцыю. У выніку побач са старым будынкам ХІХ ст. з боку царквы Трох свяціцеляў быў узведзены новы сучасны корпус тэатра. Тут размясціліся зала для гледачоў амаль на 200 месцаў з сучаснай сцэнай, харэаграфічная і рэпетыцыйная залы, памяшканні пад майстэрні. Пасля двух гадоў рэканструкцыі 29 снежня 2010 г. Магілёўскі абласны тэатр лялек быў адчынены.
Архітэктура
Двухпавярховы мураваны будынак галоўным фасадам выходзіць на чырвоную лінію забудовы вул. Першамайскай. Прамавугольны ў плане, кампактны. Галоўны фасад мае сіметрычную кампазіцыю пабудовы з уваходам у цэнтры галоўнага фасада. Сцены гладкія, рытмічна падзелены аконнымі праёмамі на 7 восей. Вокны, як і ўваход, прамавугольныя з паўцыркульным завяршэннем і падаконнымі нішамі, з аздобленымі рустам ліштвамі. Вуглы па ўсёй вышыні выдзелены рустоўкай. Дэкаратыўныя дэталі фасада падкрэслены белым колерам. Фасад завершаны шырокім прафіляваным гзымсам. Дах вальмавы.
Лоша (прыток Ашмянкі)
Ло́ша — рака ў Ашмянскім і Астравецкім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ашмянка (басейн Віліі).
Назва
Назва ракі Лоша балцка-літоўскага паходжання. Рэчкі з такімі назвамі і на ўсходзе старабалцкай тэрыторыі (у басейнах Сажа, Прыпяці, Дзясны, Бярэзіны).
Як і назвы літоўскіх рэк тыпу Laš-upis, рачная назва Лоша могжа быць звязаная або з літоўскім lašas «кропля», lašėti «капаць», lašmuo «месца ў возеры, дзе ўцякае ці выцякае рэчка», або з літоўскім lašis «ласось», lašėti «блішчэць». Дакладна з першым значэннем звязаная назва літоўскай ракі Lašmuo.
Пры гэтым сама балцкая назва ласося вытворная ад значэння «капаць», бо матываваная блішчэннем, стракатасцю — «заплямленасцю» лускі, што мае на сабе чырванавата-карычневыя плямы.
Назва Лоша магла значыць як «Ціхаплынная (рака)», так і «Ласасіная (рака)» або нават «Блішчастая (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня 55 км. Плошча вадазбору 455 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,34 ‰. Пачынаецца за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ваўкоўшчына Ашмянскага раёна, у вярхоўі цячэ па паўночных схілах Ашмянскага ўзвышша, далей праз невялікія лясныя масівы. Упадае ў Ашмянку на паўднёвы захад ад вёскі Зарэчча Астравецкага раёна. Прытокі — Кавалёўка, Камар, ручай Упель (злева). Даліна да вёскі Лоша невыразная, ніжэй трапецападобная; яе шырыня 200—300 м, паміж аграгарадком Палушы і горадам Астравец — да 1 км. Пойма двухбаковая, пераважная шырыня 100—150 м. Рэчышча на працягу 12 км ад вытоку каналізаванае, на астатнім працягу звілістае. Берагі стромкія, у вярхоўі абрывістыя. У горадзе Астравец сажалка (плошча 0,16 км²), на ўсход ад яго ў маляўнічай мясціне — Янаўскае вадасховішча.
Міхайла Грамыка
Міхайла (Міхаіл Аляксандравіч) Грамы́ка (, в. Чорнае Рэчыцкі павет, Мінская губерня, цяпер, Гомельская вобласць — , , Маскоўская вобласць) — беларускі пісьменнік, вучоны-геолаг, педагог.
Біяграфічныя звесткі
У час вучобы ў Магілеўскай гімназіі ўдзельнічаў у рабоце нелегальнага гуртка, які знаходзіўся пад уплывам магілеўскай арганізацыі РСДРП. У 1905 паступіў у Маскоўскі ўніверсітэт на медыцынскі факультэт, затым перавёўся на фізіка-матэматычны па спецыяльнасці геалогія. Удзельнічаў у маскоўскім снежаньскім паўстанні (1905). У 1906—1907 уваходзіў у сялянскую арганізацыю пры Магілеўскім акруговым камітэце РСДРП. Пасля заканчэння ўніверсітэта (1911) настаўнічаў у Адэсе ў прыватным камерцыйным вучылішчы, у жаночых гімназіях. З 1917 удзельнічаў у рабоце культурна-асветніцкай арганізацыі беларускіх бежанцаў «Беларускі гай», у 1920 быў загадчыкам школы-інтэрната для беларусаў-бежанцаў. У 1921—1930 гадах працаваў у Інбелкульце, выкладаў геалогію ў Белпедтэхнікуме, быў дацэнтам кафедры геалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Арыштаваны ДПУ БССР 13.7.1930 па справе «Саюза вызвалення Беларусі»; паводле пастановы Калегіі ДПУ БССР ад 10.4.1931 высланы ў Іванава-Вазнясенск на 5 гадоў. Пасля сканчэння тэрміна высылкі ў 1936 выехаў з сям’ёй у Мурманскую вобласць (Кіраўск, затым у 1941—1945 — Чусаў Гарадок). У 1945—1948 жыў у Іжэўску, працаваў у Запалярным горным тэхнікуме. Потым жыў у Пермскай вобласці і Удмурціі. Рэабілітаваны 15.11.1957. Апошнія гады жыў у Хімках.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Распрацоўваў беларускую навуковую тэрміналогію у галіне геаграфіі, геалогіі, грунтоў і хіміі (з М. Азбукіным). Апублікаваў на беларускай мове падручнікі «Пачатковая геаграфія» (1923, 4 выданні), «Уводзіны ў навуку аб неарганічнай прыродзе» (ч. 1 — Крышталаграфія, ч. 2 — Мінералогія, 1926).
Адным з першых браў удзел у пошуках нафты на Палессі.
Літаратурная творчасць
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1907 годзе (пісаў спачатку на рускай мове, з 1914 — на беларускай мове). У 1922 годзе апублікаваў у часопісе «Полымя» эксперыментальную паэму «Гвалт над формай», у 1927 выйшлі кнігі паэзіі «Плынь» (вершы і паэмы) і «Дзве паэмы». Аўтар п’ес «Змітрок з Высокай Буды» (1918) пра рэвалюцыйныя падзеі на Беларусі, «Скарынін сын з Полацка» (паст. 1926, рукапіс не знойдзены), гісторыка-рэвалюцыйнай п’есы «Каля тэрасы» (1929, паст. 1927, у новай рэдакцыі выйшла ў 1975), «Віно бушуе» (1929), героіка-рамантычнай драмы «Над Нёманам» (паст. 1927), дзе адлюстраваў рэвалюцыйныя выступленні працоўных Заходняй Беларусі, «Воўк» (1930).
Выступаў як крытык з артыкуламі пра творчасць М. Багдановіча, пра пастаноўку «Цара Максімільяна» і інш.
Перакладаў творы Л. Талстога, У. Сасюры.
Аўтар успамінаў пра Я. Купалу, Я. Коласа, А. Грыневіча, пра свой удзел у рэвалюцыйных падзеях («Нас натхняў подых рэвалюцыі», 1965, апубл. 1987), «Старонак сямейнай хронікі» (1962—69, не законч., апубл. 1987).
Псеўданімы і крыптанімы
Псеўданімы і крыптанімы: ''М. Абданк, Мих. Абданк, Михаил Абданк, М. Г., Міх. Г.''.
Ушанаванне памяці
У 2017 годзе ў в. Чорнае (Рэчыцкі раён) адкрыта памятная дошка Міхайлу Грамыку.
Міжэтнічны канфлікт
Міжэтнічны канфлікт (міжнацыянальны канфлікт) — канфлікт паміж прадстаўнікамі этнічных суполак, звычайна якія пражываюць у непасрэднай блізкасці ў якім-небудзь дзяржаве. Так як «нацыянальнасць» у беларускай мове звычайна азначае тое ж, што і «этнічная прыналежнасць», то яго часам называюць міжнацыянальным канфліктам.
Агульнае вызначэнне
Этнаканфлікт — канфлікт паміж групамі людзей, якія належаць да розных ,. Гэта адмысловая форма сацыяльнага або палітычнага канфлікту, які валодае некаторымі асаблівасцямі:
IC 2661
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вэнглінец (гміна)
Вэнглі́нец (Węgliniec) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Згажэлецкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вэнглінцы. Плошча гміны складае 338,44 км². Станам на 2008 год у гміне Вэнглінец пражывалі 8 845 чалавек, шчыльнасць — 26,1 чал./км².
Лышчыцкі сельсавет
Лы́шчыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Новыя Лышчыцы.
Склад
Лышчыцкі сельсавет уключае 17 населеных пунктаў:
У 1976 годзе скасавана вёска Плянта (злілася з вёскай Астрамечава).
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4328 чалавек, з іх 73,8 % — беларусы, 12,0 % — рускія, 11,6 % — украінцы.
Забалаць (рака)
За́балаць — рака ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Ашмянка (басейн Віліі). Даўжыня 13 км. Пачынаецца за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Васеўцы, упадае ў Ашмянку за 0,5 км на поўнач ад вёскі Валодзькаўшчына. Прыток — рака Высокая. На працягу 9,6 км каналізаваная: ад вытоку да вусця ракі Высокая (8,7 км) і каля вусця (0,9 км).
Сям’я Януш
«Сям’я Януш» (другая назва: Жніво) — чорна-белая драма, знятая на кінастудыі «Савецкая Беларусь» у 1941 годзе. Рэжысёр: Сігізмунд Францавіч Наўроцкі. Сцэнарысты: Канстанцін Васіленка, Яўген Памешчыкаў. Аператар: Барыс Рабаў. Мастакі: Вячаслаў Іваноў, В. Первунін. Прэм’ера: 13 мая 1941 (Дом кіно).
У шырокі пракат фільм не выпушчаны.
Сюжэт
Падзеі адбываюцца ў калгасе «Пагранічнік» недалёка ад мяжы з Польшчай.