cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ягана Шпіры
Яга́на Шпі́ры (Johanna Spyri, ), пры нараджэнні Ягана Луіза Гойсер (Johanna Louise Heusser; 12 чэрвеня 1827, Гірцэль, Швейцарыя — 7 ліпеня 1901, Цюрых, Швейцарыя) — швейцарская дзіцячая пісьменніца, найбольш вядомая сваёй кнігай «Гайдзі».
Біяграфія
Нарадзілася ў сельскай мясцовасці, улетку дзяцінства праводзіла ў ваколіцах Кура (Граўбюндэн), які пазней апіша ў сваіх творах.
У 1852 годзе выйшла за адваката Бернгарда Шпіры. Жывучы ў Цюрыху, пачала апісваць жыццё ў вёсцы. Першая аповесць «Нататка на Вроневай магіле», якая апавядае пра жыццё жанчыны пад хатнім гвалтам, выйшла ў 1880. У наступным годзе з'явіліся гісторыі для дзяцей і падлеткаў, сярод якіх быў і раман «Гайдзі», якія пісьменніца напісала за чатыры тыдні. «Гайдзі» — гісторыя пра дзяўчынку-сірату, што жыве з дзедам у швейцарскіх Альпах; відарысы ў рамане апісаныя вельмі маляўніча.
Муж Яганы і адзіны іх сын Бернард памерлі ў 1884 годзе. Пасля гэтага яна прысвяціла сябе дабрачыннасці і напісала больш за 50 апавяданняў. Пахаваная побач з сям’ёй на могілках Зыльфельд-А ў Цюрыху.
Ушанаванне памяці
У Швейцарыі пісьменніцу вельмі шануюць; яе партрэт выдадзены на марцы ў 1951 годзе і выбіты на памятнай манеце ў 20 франкаў у 2009.
Плёткі
Плёткі (, Плётки) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Бакштаўскага сельсавета.
Ынтымак (Атыраўская вобласць)
Ынтымак — сяло ў Індэрскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Есбол. Код КАТА — 234045200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 756 чалавек (403 мужчыны і 353 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражываў 501 чалавек (265 мужчын і 236 жанчын).
Андрэй Юр’евіч Юніцын
Біяграфія
Скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працаваў электрамеханікам электрасувязі, інжынерам электрасувязі, начальнікам аб’яднанага цэха электрасувязі, начальнікам лінейна-тэхнічнага ўчастка гарадской тэлефоннай сеткі Полацкага раённага вузла электрасувязі, начальнікам аддзела арганізацыйна-кадравай работы Полацкага гарвыканкама, начальнікам Полацкага занальнага вузла электрасувязі Віцебскага філіяла рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электрасувязі «Белтэлекам».
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
Тамахіў
Тамахіў (Тома́хів) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Муха капусная вясновая
Муха капусная вясновая (Delia radicum) — від караткавусых двухкрылых з сямейства Anthomyiidae.
Апісанне
Від падобны на Delia floralis, адрозніваючыся наступнымі прыкметамі. Самец цёмна-папялістага колеру з шырокімі цёмнымі палосамі на спінцы; праз усе брушка праходзіць шырокая чорная падоўжная паласа, на ўсіх сегментах — вузкая папярочная палоска. Самка буйней, больш светлага попельна-шэрага колеру.
Распаўсюджанне
Жыве ў Еўропе ад Скандынавіі да Іспаніі, у Паўночнай Афрыцы, Кітаі, Японіі, завезены ў Паўночную Амерыку. У Расіі сустракаецца паўсюдна, акрамя тундры.
Аўрамаўка
Аўра́маўка (, Аврамовка) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналаўскага сельсавета.
Тучын
Тучын (Ту́чин) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Сувурай
Сувурай (раней — Судурай; Suðuroy, літаральна: Паўднёвы востраў) — самы паўднёвы востраў Фарэрскага архіпелага. Плошча вострава — 163.7 км². У 2004 годзе насельніцтва вострава складала 5041 чалавек.
На востраве знаходзяцца населеныя пункты: Тверайры, Воавур, Сумба.
Астэр (Барзнянскі раён)
Астэр (Осте́р) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Факультэт замежных навучэнцаў ГДМУ
Апісанне
Падрыхтоўка адмыслоўцаў медыцынскага профілю для замежных краін у Гомельскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце вядзецца з 2000 года на падставе ліста Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 4 красавіка 2000 08-28/2462 і ліста Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 12 красавіка 2000 № 14-8/180.
IC 801
IC 801 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) у сузор'і Гончыя Псы.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мэты ўстойлівага развіцця
Мэты ўстойлівага развіцця (МУР) — шэраг задач, што тычацца будучага міжнароднага развіцця. Яны былі створаны Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый і вядомыя як Глабальныя мэты для ўстойлівага развіцця. Яны замяняюць, тэрмін дзеяння якіх скончыўся ў канцы 2015 года. Мэты ўстойлівага развіцця дзейсныя з 2015 па 2030 гады. Існуе 17 глабальных мэт і 169 пэўных задач для гэтых мэт.
Мэты
У жніўні 2015 года 193 краіны прынялі наступныя 17 мэт:
Муха капусная летняя
Delia floralis — від караткавусых двухкрылых з сямейства Anthomyiidae.
Апісанне
Падобная на Delia radicum, адрозніваючыся большымі памерамі (7-8 мм); жоўта-шэрая, крылы празрыстыя, жаўтлявыя з жоўтымі жылкамі.
Распаўсюджанне
Жыве ў Еўропе (ад поўначы Скандынавіі да Сярэдняй Еўропы), Паўночна-Усходнім Кітаі, паўднёвай Карэі, Японіі і Паўночнай Амерыцы. У Расіі сустракаецца паўсюдна акрамя арыдных тэрыторый і тундры.
Александрыя (раман)
Арыгінал твора з'явіўся ў 2—3 ст. на грэчаскай мове ў Егіпце і атрымаў шырокае распаўсюджанне ў сярэднявеччы на Захадзе і на Усходзе. У цэнтры твора ідэальны вобраз Аляксандра, які паказаны выдатным палкаводцам, чалавекам высокіх фізічных сіл і духоўных якасцей, мудрым і знаходлівым, мужным і высакародным. Сюжэт твора займальны, драматычна напружаны, багаты прыгодніцкімі і казачна-фантастычнымі элементамі.
Усходнім славянам «Александрыя» стала вядома ў 11—12 ст. У ВКЛ бытавала ў дзвюх рэдакцыях — сербскай і лацінскай. Першыя пераклады на старабеларускую мову былі зроблены ў 15 ст. Як сведчаць розныя крыніцы, гэты твор карыстаўся вялікай папулярнасцю ў чытачоў 16—18 ст. Раман пра Аляксандра Македонскага добра ведаў Ф. Скарына, сведчаннем чаго служыць згадка яго ў «Прадмове… ва ўсю Біблію».
Пэчы
Пэчы (Пе́чі) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Орлік (Атыраўская вобласць)
Орлік — сяло ў Індэрскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Орлікаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234047100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2598 чалавек (1318 мужчын і 1280 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражываў 2741 чалавек (1393 мужчыны і 1348 жанчын).
Джым Джонс
Джэймс Уорэн «Джым» Джонс (James Warren "Jim" Jones;, Крыт, Індыяна, ЗША — , Джонстаўн, Гаяна) — амерыканскі прапаведнік, заснавальнік дэструктыўнай секты «Храм народаў», паслядоўнікі якой па афіцыйнай версіі здзейснілі ў 1978 годзе масавае самагубства.
Раннія гады
Джым Уорэн Джонс нарадзіўся ў 1931 годзе ва няўключанай тэрыторыі Крыт у штаце Індыяна. Свайму выхаванню ён абавязаны галоўным чынам маці, якая скептычна ставілася да інстытута царквы, але верыла ў духаў, і здолела часткова прывіць гэтую веру Джонсу. Не меншую ролю ў выхаванні Джонса адыгралі яго суседзі — прадстаўнікі царквы пяцідзесятнікаў. Нават па мерках вельмі рэлігійнай, кансерватыўна-хрысціянскай Індыяны маленькі Джонс лічыўся «дзіўным хлопцам, апантаным рэлігіяй» і аднагодкі цураліся яго. Пасля заканчэння школы паступіў ва Універсітэт Батлера, які скончыў у 1961 годзе, атрымаўшы ступень у галіне сярэдняй адукацыі.
Прапаведнік
Джонса з дзяцінства цікавіла рэлігія. У 1954 годзе ён пачаў прапаведаваць на вуліцах Індыянапаліса за «Сходы Гасподнія» («Assemblies of God»), найбуйнейшую канфесію пратэстантаў пяцідзесятнікаў у ЗША. Аднак, нягледзячы на тое, што яго пропаведзі прыцягвалі новых членаў у царкву, адміністрацыйны савет царквы адчуў у ім пагрозу з-за яго словаў аб роўнасці чарнаскурых і белых людзей. У выніку гэтага Джонс прыняў рашэнне арганізаваць уласную царкву, у якой не было б адрозненняў паміж людзьмі па расавай або сацыяльнай прыкмеце.
Храм народаў
4 красавіка 1955 года ён разам з шэрагам сваіх прыхільнікаў заснаваў «Паслядоўнікі Хрыста» («Disciples of Christ»), якую праз год пераназваў у «Храм народаў». У 1960 годзе «Храм народаў» стаў афіцыйным членам «Царквы Хрыста» ў Індыянапалісе, а Джонс быў прыняты ў сан святара. У 1965 годзе «Храм народаў» па шэрагу прычын пераязджае ў даліну Рэдвуд, у Каліфорніі. Адной з прычын было меркаванне Джыма Джонса аб тым, што толькі там яго людзі могуць выратавацца ў выпадку ядзернай вайны. Да гэтага часу Джонс ужо быў жанаты на Марселіне Джонс і меў на апецы не толькі ўласных, але і некалькі прыёмных дзяцей. Сваю сям’ю ён называў «вясёлкавая сям’я» («rainbow family»), з-за таго, што прыёмныя дзеці адрозніваліся па расавай і этнічных прыкметах. Яго жонка ва ўсім яму дапамагала, усяляк падтрымлівала і заставалася з ім да канца.
У Гаяне
У 1977 годзе Джонс з шэрагам сваіх паслядоўнікаў пераязджае ў паселішча Джонстаўн, ў Гаяне, заснаванае членамі «Храма народаў» і названае так у гонар кіраўніка арганізацыі.
Пасля пераезду ў Гаяну, краіну з іншым кліматам чым у Каліфорніі, здароўе заснавальніка «Храма народаў» прыкметна пагоршылася. Ён стаў прымаць лекавыя сродкі, такія як фенабарбітал. Часта быў непрацаздольны, перыядычна выяўляліся праблемы з прамовай, з’явіліся маніі. Але ён працягваў заставацца кіраўніком абшчыны, усе жыхары ставіліся да яго з любоўю і павагай, называлі яго «бацька».
Трагедыя
Паводле афіцыйнай версіі, 18 лістапада 1978 года пасля ўзброенага інцыдэнту, звязанага з людзьмі з яго камуны, Джонс сабраў усіх жыхароў Джонстаўна і ў выніку пропаведзі пераканаў большасць з іх здзейсніць «рэвалюцыйны акт самагубства», прыняўшы яд. У выніку гэтай акцыі 918 чалавек загінула ад атруты. Сам Джонс пазней быў знойдзены мёртвым з кулявым раненнем у галаву. Жонка Джонса Марселіна таксама скончыла жыццё самагубствам, выпіўшы цыяністы калій. Сын Стывен Джонс пазбег долі сваіх бацькоў, братоў і сясцёр. Яго ў гэты час не было ў суполцы. Ён быў разам з іншымі членамі баскетбольнай каманды ў Джорджтаўне.
Беларуская федэрацыя пляжнага футбола
Федэрацыя пляжнага футбола — асацыяцыя пляжнага футбола Беларусі.
Джым Джонс
Трагедыя
Згодна з канспіралагічнай версіяй, трагедыя зусім не была масавым самагубствам. Тое, што адбылося было аперацыяй спецслужбаў ЗША ў мэтах недапушчэння пераезду камуны ў СССР. Напярэдадні трагедыі члены камуны запыталі палітычнага прытулку ў сувязі з пераследамі з боку ЗША.
Беларуская федэрацыя пляжнага футбола
Гісторыя
Для прадстаўлення пляжнага футбола ў Беларусі і фарміравання нацыянальнай зборнай каманды для ўдзелу ў міжнародных спаборніцтвах на ўстаноўчай канферэнцыі 9 лістапада 2007 года было створана Рэспубліканскае Грамадскае Аб’яднанне «Беларуская федэрацыя пляжнага футбола».
Джым Джонс
Псіхапатыя
Джым Джонс не раз заяўляў, што з’яўляецца рэінкарнацыяй Ісуса, Буды і Леніна, адкрыта абвяшчаючы сябе «аракулам і медыумам для бесцялесных істот з іншай галактыкі»
Беларуская федэрацыя пляжнага футбола
Гісторыя
21 красавіка 2011 года БФПФ была ператворана ў Асацыяцыю «Федэрацыя пляжнага футбола» у Рэспубліцы Беларусь.
Барсукі (Шклоўскі раён)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналаўскага сельсавета.
Залессе (станцыя)
Зале́ссе (, Залесье)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана ў аграгарадку Залессе; на лініі Маладзечна — Гудагай, паміж прыпыначным пунктам Заскавічы і прыпыначным пунктам Беласельскі.
Фуглай
Фуглай (Fugloy) — самы ўсходні востраў у архіпелагу Фарэрскіх астравоў. Назва азначае «птушыны востраў», бо вялікая колькасць птушак уюць гнёзды на уцёсах.
Геаграфія
На востраве два паселішчы: Чырч'я на паўднёвым узбярэжжы вострава і Хатарвуйк на ўсходзе.
Міхаіл Аляксандравіч Чалісаў
Міхаіл Аляксандравіч Ча́лісаў(Михаил Александрович Чалисов;, Таганрог — , ) — урач, вучоны ў галіне псіхіятрыі, доктар медыцынскіх навук (1941), прафесар (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Таганрогу. У 1916—1917 гадах вучыўся ў Петраградскім псіханеўралагічным інстытуце, у 1917—1919 гадах у Данецкім універсітэце. У 1919 годзе быў мабілізаваны і да 1920 года служыў радавым у белай арміі ў Новачаркаску, у 1920 годзе — лекарскі памочнік у Чырвонай Арміі. У 1920—1921 гадах вучыўся на медыцынскім факультэце Данецкага ўніверсітэта, 1921—1922 гадах працаваў урачом у амбулаторыі, загадчыкам халернага барака ў Цюмені, памочнікам галоўнага ўрача павятовай бальніцы ў горадзе Ішым. У 1923 годзе скончыў медыцынскі факультэт Данецкага ўніверсітэта, працаваў ардынатарам клінікі нервовых і душэўных хвароб (у 1926—1930 гг. асістэнтам) і адначасова асістэнтам кабінета па вывучэнню злачынца і злачыннасці. У 1930—1932 гг. займаў пасаду загадчыка эксперыментальна-лабараторным аддзяленнем Інстытута псіхіятрыі ў Харкаве, у 1932—1933 — старэйшага асістэнта клінікі неўрозаў, загадчыка біяхімічным аддзелам Усеўкраінскай псіханеўралагічнай лабараторыі. У 1933—1941 гадах на пасадзе загадчыка кафедрай Сталінскага медыцынскага інстытута. Абараніў доктарскую дысертацыю ў 1941 годзе. У 1941—1944 гадах у Свярдлоўскай вобласці — загадчык фізіятэрапеўтычным кабінетам, начальнік медыцынскай часткі, начальнік эвакашпіталя. У 1944—1946 гадах на пасадзе загадчыка кафедрай у Сталінскім медыцынскім інстытуце, у 1946—1949 — прафесар кафедры псіхіятрыі ў 2-м Маскоўскім медыцынскім інстытуце, у 1949—1951 гадах — кансультант санаторыя УЦСПС.
У 1951—1973 гадах М. А. Чалісаў на пасадзе загадчыка кафедрай псіхіятрыі Мінскага медыцынскага інстытута і адначасова ў 1952—1968 гадах — галоўны псіхіятр Міністэрства аховы здароўя БССР.
Навуковая і грамадская дзейнасць
М. А. Чалісаву належаць навуковыя працы па клінічнай псіхіятрыі. Таксама займаўся пытаннямі біяхіміі чалавека, лячэння шызафрэніі (прапанаваў метад яе інсулінавай тэрапіі), праблемы алкагалізму. Правёў першыя ў СССР вопыты па стварэнню эксперыментальных мадэляў кататанічнага сіндрому.
Займаў пасаду старшыні Беларускага навуковага таварыства неўрапатолагаў і псіхіятраў. Уваходзіў у склад Вучонага савета Міністэрства аховы здароўя БССР, рэдакцыйнай калегіі часопіса «Невропатология и психиатрия» і быў сарэдактарам раздзела «Псіхіятрыя» Вялікай медыцынскай энцыклапедыі.
Пясчына
Пясчы́на (, Песчина) — былы хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Бакштаўскага сельсавета. Ліквідаваны ў 2017 годзе.
Міхаіл Аляксандравіч Чалісаў
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар больш за 80 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій. Пад яго кіраўніцтвам абаронены 2 доктарскія і 8 кандыдацкіх дысертацый. Удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзенні рэспубліканскіх з’ездаў і канферэнцый псіхіятраў, удзельнічаў у міжнародных з’ездах і канферэнцыях.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.
Бэрэзіўка (Барзнянскі раён)
Бэрэзіўка (Березі́вка) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Плёс
Слова плёс мае некалькі значэнняў:
Плёс (горад)
Плёс (Плёс) — горад у Іванаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 2,7 тыс. чалавек (2005). Горад знаходзіцца на правым беразе Волгі ў вусці ракі Шахонкі.
Першае пасяленне было на месцы горада яшчэ ў XII стагоддзі, аднак афіцыйна гісторыя пачынаецца ў 1410 годзе.
У горад часта наведваліся славутыя рускія мастакі (Ілля Рэпін, Аляксей Саўрасаў, Ісак Левітан).
Шацілава (Полацкі раён)
Шаці́лава (, Шатилово) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Шацілаўскага сельсавета.
Украінка (Барзнянскі раён)
Украінка (Українка) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
IC 802
IC 802 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор'і Дракон.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 7124
NGC 7124 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Індзейца. Бачная зорная велічыня: 12,4. Размер: 2,8' × 1,1'. Прамое ўзыходжанне: 21 гадз. 48 мін. 5,3 сек. Схіленне: −50°33'56".
Акістау
Акістау — сяло ў Ісатайскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акістаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234230100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 6481 чалавек (3213 мужчын і 3268 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 7717 чалавек (3816 мужчын і 3901 жанчына).
Масцерскія
Масцерскія (Мастерские) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 13 км на паўнач ад Пачынка, у 8 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск. У 3 км на поўдзень ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт.
Эрома Пятровіч Урбан
Эрома Пятровіч Урбан (нар., в. Бурбаўшчына, Валожынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі навуковец-селекцыянер. Доктар сельскагаспадарчых навук (2006), дацэнт (2003), член-карэспандэнт НАН Беларусі (2017).
Біяграфія
З 1980 года ў Беларускім НДІ земляробства, з 2011 года першы намеснік генеральнага дырэктара па навуковай працы Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па земляробстве.
Навуковая дзейнасць
Даследаванні ў галіне селекцыі, насенняводства і вырошчвання сельскагаспадарчых раслін. Вызначыў прыярытэтныя кірункі па стварэнні гатункаў азімага жыта, распрацаваў і ўкараніў у селекцыйны працэс азімага жыта эфектыўныя спосабы выкарыстання метаду эксперыментальнай поліплаідыі, донараў дамінантнай і рэцэсіўнай кароткасцябловасці, зімаўстойлівасці, скараспеласці, ўстойлівасці да хвароб, якасці збожжа. Распрацаваў, эксперыментальна праверыў і ўкараніў у селекцыйны працэс метад складаных гібрыдных папуляцый, які дазваляе павысіць эфектыўнасць селекцыі і ствараць канкурэнтаздольныя адаптыўныя гатункі азімага жыта з высокай прадуктыўнасцю (10 т/га збожжа і вышэй), устойлівасцю да палягання, вынослівасцю да хвароб, якасцю збожжа. Упершыню ў Беларусі даследаваў сістэмы цытаплазматычнай мужчынскай стэрыльнасці ў азімага жыта, стварыў гетэразісныя лінейна-папуляцыйныя гібрыды F1 (Галінка, Пліса, Лобел 103) з патэнцыялам ураджайнасці больш за 10,0 т/га. Распрацаваў метадычныя рэкамендацыі па селекцыі і насенняводстве гетэрозісных гібрыдаў F1 азімага жыта, галіновыя рэгламенты вырошчвання азімага жыта на зерне і зялёны корм. Аўтар 24 гатункаў і гібрыдаў азімага жыта.
Аўтар больш за 160 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 15 патэнтаў на сарты.
Скубі-Ду
Скубі-Ду (Scooby-Doo) — амерыканская мультыплікацыйная франшыза, якая ўключае ў сябе пэўную колькасць мультсерыялаў і паўнаметражных мультфільмаў, якія вырабляюцца з 1969 года па сённяшні дзень. Арыгінальны серыял пад назвай «Скубі-Ду, дзе ты!» («Scooby-Doo, Where Are You!») быў створаны для Hanna-Barbera Productions аўтарамі Джо Рубі і Кенам Спірсам у 1969 годзе. Падзеі гэтага серыялу, які выходзіў па суботніх раніцах, паведамляюць пры прыгоды чатырох маладых людзей — Фрэда Джонса, Дафны Блэйк, Велмы Дзінклі і Норвіла "Шэгі" Роджэрса — і іх карычневага нямецкага дога з імем Скубі-Ду, якія раскрываюць тайны, звязаныя з нібыта звышнатуральнымі істотамі, праз шэраг выхадак і недарычных сітуацый.
Аповесць пра Трою
«Троя», «Аповесць пра Трою» — адзін з найбольш ранніх помнікаў перакладной літаратуры Русі, сюжэтам для якога паслужыў трагічны лёс малаазіяцкага горада Троі, зруйнаванага грэкамі ў час Траянскай вайны (~1184 да н.э.).
Гераічнае змаганне грэчаскіх і траянскіх герояў, якія не адзін раз ваявалі пад сценамі Троі, давала багаты матэрыял для народных паданняў і легенд. Пазней частка іх была выкарыстана Гамерам у славутых эпічных паэмах «Іліяда» і «Адысея». Але мноства разнастайных варыянтаў аб траянскіх падзеях засталося за рамкамі гамераўскіх паэм і прадаўжала бытаваць у вуснай перадачы, падвяргаючыся творчым апрацоўкам. Гэты фальклорны матэрыял служыў багатай крыніцай і для пазнейшых антычных пісьменнікаў і гісторыкаў, якія ў сваіх творах закраналі і па-свойму адлюстроўвалі падзеі Траянскай вайны, акружанай у народных паданнях рамантычным арэолам.
Першыя звесткі аб Траянскай вайне ўсходнія славяне атрымалі па паўднёва-славянскаму перакладу Хронікі Іаана Малалы (VI ст.) яшчэ ў часы Русі. У XVI ст. аповесць пра Трою, як сведчыць Скарына, была ўжо шырока вядома ў ВКЛ. Але найбольшую папулярнасць на ўсходнеславянскіх землях «Троя» атрымала дзякуючы перакладу праз балгарскае пасрэдніцтва грэчаскай апрацоўкі, якая была змешчана ў Хроніцы Манасіі (XIV ст.). У гэтым творы паядынкі траянскіх герояў нярэдка нагадваюць рыцарскія турніры, а сама асаджаная Троя нагадвае феадальны замак. Аўтар асуджае жорсткасць на вайне.
Вупыры
«Вупыры» (Упыри) — беларускі незалежны мастацкі фільм у жанры хорар кінастудыі «Первая КиноВидео Компания», які выйшаў у пракат 14 лістапада 2019 года.
Сюжэт
Кампанія маладых людзей трапляе ў лясную глыбінку на таемнае возера і сутыкаецца там з містычным жахам, які раз у годзе нараджаецца ў Купальскую ноч.
Здымачны працэс і прэм’ера
Здымкі пачаліся ў 2017 годзе. Асноўным месцам здымак стаў Ваўкавыскі раён. Бюджэт фільма складае 300 тысяч еўра. Прэм’ера фільма адбылася ў кінатэатры «Дом кіно» 1 лістапада 2019 года.
Крытыка
Журналіст Канстанцін Сідаровіч адзначыў, што слабым бокам фільма з’яўляецца сцэнарый, мантаж, гульня акцёраў, але выказаў меркаванне, што для беларускага кіно незалежны фільм з такім бюджэтам — пазітыўнае дасягненне.
Капліца ў імя свяшчэннамучаніка Макарыя Кіеўскага (Скрыгалаў)
Капліца ў імя свяшчэннамучаніка Макарыя Кіеўскага — мураваная праваслаўная капліца ў аграгарадку Скрыгалаве Мазырскага раёна Гомельскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Ініцыятыва па ўшанаванні памяці кіеўскага мітрапаліта належыць колішняму настаяцелю Скрыгалаўскай царквы Васілю Завітневічу, які ў 1897 годзе на месцы яго забойства — высокім беразе Прыпяці — паставіў абеліск з памятнай шыльдай і абразом пакутніка.
Унук Васіля Завітневіча, айцец Іаан Пашын, распачаў будоўлю цаглянай капліцы імя Макарыя Кіеўскага побач з царквой. Яе асвячэнне адбылося 1 траўня 1905 года. У капліцы захоўваліся прывезеная з Кіева айцом Іаанам старажытная ікона і часцінка мошчаў Макарыя.
За савецкім часам капліца была закінута. Пасля рэстаўрацыі ў 1990-х гадах над будынкам узвялі новы купал. Штогод 14 траўня ў капліцы адбываюцца ўрачыстыя богаслужэнні, пасля чаго ладзіцца хрэсны ход да помніка мітрапаліту.
Архітэктура
Пабудова выканана ў формах маскоўскай царкоўнай архітэктуры XVII стагоддзя, паводле кампазіцыі і вобліка нагадвае Гомельскую капліцу-пахальню Паскевічаў. Камернае цэнтральнае крыжовае ў плане збудаванне, завершанае гранёным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. У аснове архітэктурнага вобраза — форма кілепадобнай аркі і какошніка, якімі вырашаны арачны ўваходны партал і франтоны васьмерыка ў аснаванні шатра. Архітэктурная пластыка дасягаецца высакаякаснай мастацкай цаглянай муроўкай.
Эстурай
Эстурай (Eysturoy, Østerø) (літаральна: усходні востраў) — востраў, другі па плошчы і па насельніцтву (пасля Стрэймай) з Фарэрскіх астравоў. Паміж астравамі Стрэймай і Эстурай пабудаваны мост.
На Эстурай знаходзіцца самая высокая кропка краіны — пік Слатараціндур (882 м). Углыб вострава ўразаецца самы буйны фіёрд Фарэраў — Скалафіёрдур.
Іван Мікалаевіч Хорцаў
Біяграфія
Скончыў Імператарскую ваенна-медыцынскую акадэмію.
З 1908 і прынамсі да 1910 года займаў пасаду памочніка ўрачэбнага інспектара пры магілёўскім губернскім урачэбным аддзяленні.
Адрасы
У 1910 годзе жыў у доме Блоха на Дняпроўскім праспекце ў Магілёве.
Буда-Сафіеўка
Бу́да-Сафі́еўка (, Буда-Софиевка) — вёска ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйнавіцкага сельсавета.
Рачкаўшчына
Ра́чкаўшчына (, Рачковщина) — хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.
Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Бакштаўскага сельсавета.
Буда-Сафіеўка
Хроніка
Упершыню паселішча згадваецца 3 студзеня 1763 г. у інв. маён. Убарць Мазырскага павета Вілен. біскупства. Гл.: Буда Лельчыцкая. У справе аб здачы маён. Убарць вілен. біскупа І. Масальскага ў арэнду графу І. Салагубу ад 1795 г. упамінаюцца дзве буды — Буйнавіцкая і Стадоліцкая. Вёска Буда Буйнавіцкая, ці Паўлапольская, паказана на спецыяльнай “Карце Заходняй Расіі” Ф. Ф. Шуберта ў 1849 г. Пад назвай Буда-Сафіеўка в. упершыню ўпамінаецца ў ведамасці аб саматужным промысле на падставе асабістага наведвання месцаў у жніўні 1900 г. Пацверджаннем таго, што гаворка ідзе пра тое самае паселішча, з'яўляецца Спецкарта Еўрапейскай Расіі, выдадзеная Генштабам у 1915 г., на якой в. Буда Паўлапольская паказана на месцы сучаснай в. Буда-Сафіеўка. -
Шматова
Шмато́ва (, Шматово) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Дзімітрый (Патрыярх Канстанцінопальскі)
Патрыярх Дзімітрый (Πατριάρχης Δημήτριος; свецкае імя Дымітрыяс Пападопулас, Δημήτριος Παπαδόπουλος; 8 верасня 1914, Канстанцінопаль, Асманская імперыя — 2 кастрычніка 1991, Стамбул, Турцыя) — 231 Архібіскуп Канстанцінопаля — Новага Рыма і Сусветны Патрыярх, прадстаяцель Канстанцінопальскай Праваслаўнай Царквы з 16 ліпеня 1972 да сваёй смерці 2 кастрычніка 1991. Да свайго абрання патрыярхам служыў 5 месяцаў мітрапалітам вострава Імврас (Gökçeada). Лічыўся ўмерана ліберальным багасловам.
Біяграфія
Пасля навучання ва французскім ліцэі ў Галаце ў Канстанцінопалі, паступіў у багаслоўскае вучылішча на востраве Халкі.
У 1964 годзе быў узведзены ў сан епіскапа і 15 лютага 1972 года яго прызначылі мітрапалітам Імвраса (Gökçeada) і Тэнедаса (Bozcaada) — двух турэцкіх астравоў у Эгейскім моры, якія раней былі грэчаскімі і цяпер заселены грэкамі (у 1975 годзе на Імврасе пражывала 1540 грэкаў, у 2000 іх колькасць паменшылася да 254).
16 ліпеня 1972 года ў Стамбуле, Сінодам быў абраны на патрыяршы прастол, па смерці Патрыярха Афінагора I. Да абрання, лічыўся найменш верагодным з трох кандыдатаў на святы прастол, але атрымаў 12 з 15 магчымых галасоў Свяшчэннага Сінода Канстанцінопальскай Праваслаўнай Царквы. Турэцкі ўрад адыграў важную ролю ў трохдзённых выбарах, адмаўляючыся ўнесці ў спіс кандыдатаў двух найбольш выбітных мітрапалітаў — Мелітона, сакратара Свяшчэннага Сінода і архіепіскапа Паўночнай Амерыкі Якава.
У другой палове жніўня 1987 года наведаў Савецкі Саюз з візітам у Рускую («афіцыйны візіт у адказ Патрыярху Маскоўскаму і ўсяе Русі Пімену» ) і Грузінскую цэрквы, сустракаўся з кіраўніцтвам Маскоўскага Патрыярхата; наведаў шэраг савецкіх гарадоў, у тым ліку Ленінград, Львоў, Тбілісі. Яго візіт з’явіўся першым з боку Канстанцінопальскага патрыярха наведваннем Рускай Царквы (Маскоўскага Патрыярхата) з 1589 года (наведванне Масквы Ераміяй II).
Патрыярх Дзімітрый таксама наведаў прадстаяцеляў праваслаўных цэркваў у Грэцыі, Югаславіі, Румыніі, Польшчы і Балгарыі. Наведаў Папу Яна Паўла II у Ватыкане і браў удзел у сустрэчах з Сусветны Саветам Цэркваў у Жэневе і з англіканскім архібіскупам Кентэрберыйскім у Лондане. У 1990 годзе ён стаў першым Канстанцінопальскім патрыярхам, які наведаў заходняе паўшар'е, калі ён старшыняваў у кангрэсе царкоўных і свецкіх лідараў у Вашынгтоне. Патрыярх Дзімітрый заклікаў да адзінства падзеленых праваслаўных цэркваў у ЗША.
Сканаў 2 кастрычніка 1991 года ў аддзяленні інтэнсіўнай тэрапіі амерыканскай бальніцы ў Стамбуле, дзе ён знаходзіўся пасля інфаркту міякарда з 30 верасня 1991 года. Доктар Франк Турнаоглу, які адказваў за патрыярха, казаў, што ў патрыярха адбыўся другі інфаркт, ён перайшоў у стан шоку і памёр ад спынення сэрца.
Залічынка (прыпыначны пункт)
Залічы́нка (, Заличинка)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Залічынка; на лініі Асіповічы I — Магілёў II, паміж прыпыначным пунктам Развадава і прыпыначным пунктам Мілое.
NGC 7135
NGC 7135 – галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Паўднёвай Рыбы. Бачная зорная велічыня: 11,7. Размер: 2,8'x2,0'. Прамое ўзыходжанне: 21 гадз. 49 мін. 48 сек. Схіленне: -34°53'00".
Аркен (Атыраўская вобласць)
Аркен — сяло ў Ісатайскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Акістаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234230200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 207 чалавек (105 мужчын і 102 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 546 чалавек (276 мужчын і 270 жанчын).
IC 803
IC 803 — галактыка тыпу P (особлива галактыка) у сузор'і Валасы Веранікі.
Першая япона-кітайская вайна
Япона-кітайская вайна 1894-1895 — вайна Японіі супраць маньчжурскай імперыі Цын (у якую ўваходзіў Кітай) з мэтай ўстанаўлення кантролю над Карэяй (намінальна якая з'яўлялася васальнай ў адносінах да імперыі Цын краінай) і пранікнення ў Маньчжурыю і Кітай.
Жданіў (Барзнянскі раён)
Жданіў (Жда́нів) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Міцюшына (Пачынкаўскі раён)
Міцюшына (Митюшино) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Міцюшына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 18 км на паўночны-захад ад Пачынка, у 4 км на захад ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Сож. У 3 км на ўсход ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт.
Севастопальскі парк
Геаграфія
Геаграфічна парк знаходзіцца ў межах вуліц Севастопальская — Лагойскі тракт — Славінскага — Кедышкі.
Гісторыя
Гістарычна Севастопальскі парк складаецца з некалькіх участкаў: сквера, выдзеленага ад асноўнай часткі вуліцай Вялікая Слепня, і ляснога масіву ўздоўж вуліцы Севастопальская, які падзелены на дзве часткі вуліцай Кнорына.
Сквер па вул. Кедышкі, які мае плошчу 9,3 га, быў закладзены ў 1979 годзе для выкарыстання ў мэтах кароткачасовага і транзітнага адпачынку. Асноўнымі пародамі ў насаджэннях сквера з’яўляюцца, , віды родаў ,. На месцы знесенай сядзібнай забудовы — пладовыя дрэвы.
Паколькі ў Мінгарвыканкама быў намер пабудаваць праз парк хуткасную аўтадарогу, якая павінна была стаць часткай III гарадскога кальца, то гэтыя праекты не былі рэалізаваныя. Пасля жыхары навакольных дамоў ўступілі ў гарачыя спрэчкі з уладамі Мінска, у выніку чаго рашэнне пытання было адкладзенае мінімум да 2020 года.
Праект рэканструкцыі
У цяперашні час распрацаваны план рэканструкцыі Севастопальскага парку. У адпаведнасці з Сістэмай горадабудаўнічых рэгламентаў Генеральнага плана Мінска праектаваная тэрыторыя ўключана ў склад ландшафтна-рэкрэацыйнай зоны 86ЛР2 з рэжымам асваення «рэканструкцыя са змяненнем параметраў выкарыстання». Тэрыторыя зоны ў межах праектавання (у межах чырвоных ліній) складае 84,1 га. Аднак пасля вываду аб’ектаў неадпаведных рэгламентам Генеральнага плана г. Мінска тэрыторыя павялічыцца яшчэ на 25,9 га.
У Севастопальскім парку плануецца стварыць некалькі зон адпачынку для дзяцей розных узроставых катэгорый. Асноўныя цэнтры — для дзяцей ад 6 да 12 гадоў. Падлеткам старэйшай узроставай групы 12-16 гадоў — адводзяцца пляцоўкі для заняткаў экстрэмальнымі відамі спорту.
Плануецца, што кафедра «Спартыўнай медыцыны» Беларускага дзяржаўнага універсітэта фізічнай культуры і Віцебскі вучэбна-метадычны цэнтр фізічнага выхавання насельніцтва сумесна распрацуюць маршруты для аздараўленчага бегу і хады на тэрыторыі будучага Севастопальскага парку. У праекце стварэнне так званых чорных, чырвоных і зялёных трас — розных па сілавых нагрузак, узросту і ўмовам рэльефу.
Таксама ў Севастопальскім парку праектуецца пляцоўка для «аджыліці».
Alexa Toolbar
Alexa Toolbar — гэта праграмнае забеспячэнне, якое ўяўляе сабою панэль інструментаў. Утыліта распрацавана як модуль Browser Helper Object для Internet Explorer, а таксама плагін Sparky для Mozilla Firefox, які служыць для фарміравання статыстыкі Alexa Internet.
Севастопальскі парк
Фаўна
Парк з’яўляецца прытулкам для мноства відаў птушак.
Alexa Toolbar
Апісанне
Alexa Toolbar утрымлівае мноства ўбудаваных алгарытмаў, у прыватнасці для прадухілення з’яўленняў усплывальных вокнаў ці шматфункцыянальную панэль для пошуку сайтаў.
Панэль інструментаў падае інфармацыю пра бягучы сайт на Alexa.com, які наведаў карыстальнік, а таксама дазваляе прагаласаваць за яго па пяцібальнай шкале —. Па змоўчанні ўтрымлівае некалькі ўбудаваных кнопак, такія як рэйтынг бягучага сайта на Alexa.com, спасылкі на Amazon.com, Alexa Internet ці доступ да Twitter, якія можна аператыўна арганізаваць, дадаць новыя ці адсеяць непатрэбныя.
Па словах Alexa напачатку 2005 года было зусім больш 10 мільёнаў загрузак панэлі інструментаў, але кампанія не падае інфармацыю пра тое, якія з іх насамрэч выкарыстоўваюцца. Alexa Toolbar для Internet Explorer 7 паказала сябе як распаўсюджвальнік шкоднай праграмы, і такім чынам, не магла быць устаноўлена ў асяроддзі Windows Vista.
Севастопальскі парк
Фаўна
Тут можна сустрэць прадстаўнікоў сямействаў:
У парку таксама жывуць.
Флора
Парк утвораны рознымі дрэвамі, у раслінным покрыве цвіце мноства кветак, сустракаюцца грыбы.
Рознае
У Севастопальскім парку размешчаны Рэспубліканскі рэабілітацыйны цэнтр для дзяцей-інвалідаў і школа-інтэрнат № 14 для дзяцей, якія слаба чуюць (калектыўны архітэктурны праект пад кіраўніцтвам В. Бялянкіна).
Каты (род)
Каты (Felis) — род драпежных млекакормячых сямейства кашэчых.
Апісанне
Даўжыня цела 46—197, хваста 15—91 см, маса 1,5—105 кг. Вышыня ў крыжы большая за вышыню ў плячах. Кіпцюры ўцяжныя (акрамя суматранскага ката). Афарбоўка густога футра рознага малюнку і адценняў: аднатонная, плямістая або паласатая.
Пашырэнне
Каля 20 падродаў, 31 від. Пашыраны ўсюды, акрамя Аўстраліі і Антарктыды.
Асаблівасці біялогіі
Нараджаюць звычайна 3—4 кацянят (зрэдку да 7), некаторыя віды — двойчы за год.
Промысел
Аб'екты промыслу, футра малакаштоўнае (акрамя ).
Свойскія каты
Свойскія каты паходзяць ад лівійскага падвіду дзікага ката. Сталі хатнімі жывёламі 3—5 тыс. гадоў назад. Існуе каля 300 парод свойскіх катоў, якія адрозніваюцца даўжынёю і афарбоўкай поўсці. Пашыраны караткашэрсныя пароды, у т.л. руская блакітная, сіямская, з даўгашэрсных — персідская, сібірская і інш.
Юрок (мова)
Юрок (саманазва: saa'agoch) — індзейская алгская мова, родная мова народа юрок. Знаходзіцца пад пагрозай знікнення.
Падобна іншым алгскім мовам, юрок першапачаткова фарміравалася на ўсход ад Скалістых гор. Каля 1100 г. н. э. яе носьбіты мігрыравалі на поўнач Каліфорніі. Бліжэйшымі мовамі з'яўляюцца віёт, таксама калісьці распаўсюджаная ў Каліфорніі, у меньшай ступені — аджыбвэ і кры.
Алфавіт распрацаваны амерыканскімі лінгвістамі ў XX ст. на аснове лацінкі.
З 2016 г. у рэзервацыі юрок у Каліфорніі працуе праект адраджэння гутарковай мовы.
Слаттаратындур
Слаттаратындур (Slættaratindur) — найвышэйшы пункт Фарэрскіх астравоў.
Размешчаны ў паўночнай частцы вострава Эстурой. Вышыня 880 м над узроўнем мора. Імя азначае «плоская вяршыня».
Пад’ём на вяршыню займае каля 4 гадзін і не патрабуе спецыяльных альпінісцкіх навыкаў. У добрае надвор’е з вяршыні адкрываецца краявід на ўвесь архіпелаг Фарэрскіх астравоў.
Фэдарыўка (Гошчанскі раён)
Фэдарыўка (Фе́дорівка) — вёска ў Гошчанскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Залучча (станцыя)
Залу́чча (, Залучье)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Залучча; на лініі Езярышча — Віцебск, паміж станцыяй Гарадок і прыпыначным пунктам Баталі.
Бушлякі
Бушлякі́ (, Бушляки) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналаўскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1674 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Ніжнія Немыкары
Ніжнія Немыкары (Нижние Немыкари) — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мурыгінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ніжнія Немыкары абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці ў 28 км на паўночны-захад ад Пачынка, у 16 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на левым беразе ракі Дняпро. У 5 км на паўднёвы-захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя.
Тэрэсва
Тэрэсва (Тересва) — пасёлак гарадскога тыпу ў Закарпацкай вобласці Украіны ў складзе Цячыўскага раёна на мяжы з Румыніяй на рацэ Ціса.
Агульная характарыстыка
Паблізу мястэчка размешчаны аднайменны пункт пропуску на мяжы з Румыніяй. З румынскага боку знаходзіцца пункт пропуску "Кімпілунг ла Ціса", жудэца Марамурэш, аўтадарога № 19 у напрамку Сігету-Мармацыей.
У другой палове XIX ст. Тересва была цэнтрам павета Мараморашскага камітату. З 1848 г. паселішча карысталася пячаткай з гербам - выявай дрэва, пад якім стаяць воўк і ліса.
У савецкі час у пасёлку працаваў буйны дрэваапрацоўчы камбінат, была развіта харчовая прамысловасць. Таксама дзейнічала вузкакалейная чыгунка Тэрэсва - Усць-Чорна (цяпер разабрана).
Валавыця (Барзнянскі раён)
Валавыця (Волови́ця) — вёска ў Барзнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Ахты
Ахты (Ахты, лезг.: Ахцегь) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ахтынскага раёна Дагестана. Найбуйнейшае сяло Дагестана. Адзін з найстаражытных населеных пунктаў у Дагестане (2500 гадоў). Самы паўднёвы райцэнтр ў Расіі.
Геаграфія
Ахты знаходзіцца на поўдні Дагестана, на скрыжаванні Самурскай і Ахтынскай далін, паміж Самурскім і Ахтынскім хрыбтамі і адгор'ямі Шалбуздага. Пры ўпадзенні ракі Ахтычай у Самур. У Ахтах найбольшая працягласць гадзін сонечнага ззяння ў Дагестане — 2553 гадзіны ў год. Клімат умерана-кантынентальны, зіма мяккая, лета жаркае, але не гарачае. Вільготнасць паветра нізкая. Атмасферны ціск — 675 мм ртутнага слупа. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае 335 мм.
Насельніцтва
Па выніках Усерасійскага перапісу насельніцтва, у Ахтах пражывала 13152 чалавека. Аднак, па заяве кіраўніка Ахтынскагао раёна, у 2009 годзе насельніцтва вёскі складала звыш 15 тысяч чалавек. Па нацыянальнасці ўсе лезгіны, па веравызнанні мусульмане-суніты.
Гісторыя
Ахты вядомае з V стагоддзя да н.э. Пад назвай Туры, у I стагоддзі н.э. увайшло у склад Каўказскай Албаніі. У VIII стагоддзі трапіла пад кантроль арабаў. Тады ж быў адбіты напад хазараў. Шмат разоў падвяргаўся разбурэнняў з боку азіяцкіх ордаў. У 1839 годзе ўзята рускай арміяй.
Ахтынская мінеральная крыніца
У пяці вярстах на паўднёвы-захад ад вёскі на левым беразе ракі Ахтычай, у цясніне, знаходзіцца Ахтынская мінеральная крыніца. Ахтынскія крыніцы ўтрымліваюць тры віды мінеральных водаў: серавадародныя, радонавыя і ёда-бромная. Тэмпература крыніцы вагаецца ад 38-40 °C да 65-68 °C. Ваганні тэмпературы звязаныя з часам года. Тут размешчаны бальнеялагічны курорт «Ахты».
Сяргей Аляксандравіч Усанаў
Сяргей Аляксандравіч Усанаў (нар., в. Ільіна, Валадарскі раён, Горкаўская вобласць, Расія) — беларускі біяхімік. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004), доктар хімічных навук (1990), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1973).
З 1973 года ў Інстытуце біяарганічнай хіміі АН БССР. Адначасова ў 1993—1995 года прафесар Нацыянальнага інстытута навук пра ўплыў навакольнага асяроддзя на здароўе (NIEHS, Паўночная Караліна, ЗША), у 1997—2001 гадах прафесар дэпартамента біяхіміі медыцынскага цэнтра Ўніверсітэта Тэхаса (Далас, ЗША), у 2003—2004 гадах прафесар медыцынскага цэнтра ўніверсітэта Осака (Японія).
З 2003 года загадчык лабараторыі, у 2005—2010 гадах загадчык аддзела, з 2011 года дырэктар Інстытута біяарганічнай хіміі НАН Беларусі. Адначасова ў 2011—2012 гадах генеральны дырэктар ДНВА «Хімічны сінтэз і біятэхналогіі», з 2010 года акадэмік-сакратар Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі, член Прэзідыума НАН Беларусі.
Узнагароды
Прэмія Акадэміі Навук СССР і ГДР (1990) за лепшыя работы ў галіне прыродазнаўчых навук, лаўрэат прэміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі за цыкл работ (2013).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне біяарганічнай хіміі, біяхіміі і малекулярнай біялогіі. Выканаў даследаванні па ўсталяванні структуры і функцыі редокс-бялкоў цытахром Р450-залежных сістэм, якія ўдзельнічаюць у біясінтэзе найважнейшых прыродных біярэгулятараў (стэроідныя гармоны, вітаміны, жоўцевыя кіслоты) і метабалізме ксенабіоцікаў, накіраваныя на высвятленне малекулярных механізмаў шэрагу спадчынных захворванняў чалавека, звязаных з парушэннем біясінтэзу найважнейшых біярэгулятараў і гарманальнай рэгуляцыі. Распрацаваў навуковыя асновы і тэхналогію выдзялення і ачысткі найважнейшых мембраназвязаных ферментаў і ажыццявіў іх фізіка-хімічную характарыстыку. Укараніў у практыку шэраг малекулярна-біялагічных метадаў даследавання, распрацаваў тэхналогіі гетэралагічнай экспрэсіі мембранных бялкоў у бактэрыях, якія дазваляюць атрымліваць найважнейшыя рэкамбінантныя бялкі чалавека ў высокаачышчаным стане, і падыходы да выкарыстання прынцыпаў монааксігеназнага каталізу і рэкамбінантныя бялкоў чалавека для патрэб біятэхналогіі і медыцынскай практыкі. Стварыў напрамак — структурную геноміку стэроідагенезу, у рамках якога ўсталяваў прасторавую структуру найважнейшых ізаформ цытахром Р450, якія ўдзельнічаюць у біясінтэзе халестэрыну, глюкакартыкоідаў, мінералкартікаідаў, вітаміна D3 і жоўцевых кіслот.
Аўтар больш за 350 навуковых прац, 20 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Чэрцень (рака)
Чэ́рцень — рака ў Мазырскім і Ельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Славечна (прыток Прыпяці, басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 43 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 м/км. Сярэдні расход вады 2,26 м³/с. Плошча вадазбору 492 км² на тэрыторыі Мазырскага Палесся. Рака пачынаецца ў Мазырскім раёне канавай за 1 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Казіміраўка. Упадае ў Славечну прыкладна за 2,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Новая Рудня Ельскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Берагі маюць вышыню 1,5—2 м. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Стэфан Тамашавіч
Стэфан Тамашавіч (Stjepan Tomašević, Стефан Томашевић, каля 1438—1463) — дэспат Сербіі, кароль Босніі.
Біяграфія
Стэфан Тамашавіч быў сынам баснійскага караля Стэфана Томаша ад яго першай жонкі Воячы.
У студзені 1458 года памёр дэспат Сербіі Лазар Бранкавіч. Прыхільнікі турак пры сербскім двары абвясцілі новым дэспатам ваяводу Міхаіла Ангелавіча, брат якога быў візірам Мехмеда II, але насельніцтва сербскай сталіцы Смедарава пры падтрымцы правенгерскай партыі прадухіліла гэты пераварот. Міхаіл Ангелавіч быў пасаджаны ў турму, а кіраўніком стаў сляпы Стэфан Бранкавіч. Тады па ініцыятыве венгерскага і баснійскага каралёў у Смедарава быў запрошаны Стэфан Тамашавіч, які павінен быў ажаніцца з дачкой памерлага кіраўніка Аленай і прыняць тытул «дэспата». 21 сакавіка 1459 года адбылося вяселле, пасля якога Алена змяніла імя на больш прымальнае для каталікоў «Марыя», і Стэфан Тамашавіч заняў сербскі трон, але неўзабаве горад быў абложаны туркамі. Смедарава некаторы час абараняўся, але потым быў здадзены пры ўмове, што малады дэспат са світай зможа свабодна пакінуць яго. Сербія была заваявана туркамі, а Стэфан Тамашавіч з жонкай вярнуўся ў Боснію.
10 ліпеня 1461 года сканаў Стэфан Томаш, і Стэфан Тамашавіч стаў новым каралём Босніі. Ён тут жа звярнуўся ў Рым па дапамогу супраць непазбежнага турэцкага ўварвання, і ў лістападзе прыбыў легат ад папы Пія II, які прывёз каралеўскую карону. Гэта было з незадавальненнем успрынята венгерскім каралём Мацвеем Корвінам, але ў 1462 годзе пры пасродніцтве Папы было дасягнута прымірэнне: Стэфан прынёс Мацвею васальную клятву і абавязаўся падтрымліваць яго супраць імператара Фрыдрыха III
У 1463 годзе Стэфан спыніў выплату даніны туркам, і Мехмед II асабіста павёў асманскую армію на Боснію. Стэфан быў палонены ў Ключы, прывезены ў Яйцы і там пакараны смерцю ў месцы, вядомым з тых часоў як «царова поле».
Балеарская аперацыя
Балеарская аперацыя (7 жніўня — 20 верасня 1936) — спроба рэспубліканцаў выбіць нацыяналістаў з Балеарскіх астравоў падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
Перадгісторыя
Падчас ліпеньскага путчу 1936 года нацыяналістам удалося ўзяць пад кантроль усе Балеарскія астравы, акрамя Меноркі. Пасля падаўлення паўстання ў Мадрыдзе і Барселоне рэспубліканцы перайшлі ў наступленне па ўсіх напрамках. Ужо 23 ліпеня Рэспубліканская авіяцыя нанесла бомбавы ўдар па Пальме і Кабрэра. У пачатку жніўня яны вырашылі адбіць Балеары ў нацыяналістаў.
Ход падзей
2 жніўня 1936 года калона каталонскай міліцыі пад кіраўніцтвам Альберта Баё прыбыла на востраў Менорка і пачала рыхтавацца да аперацыі. На наступны дзень Рэспубліканская авіяцыя здзейсніла яшчэ адзін налёт на Пальму. 6 жніўня падрыхтоўка да аперацыі была скончана. План быў падтрыманы Цэнтральным камітэтам антыфашысцкай міліцыі Каталоніі і рэгіянальным урадам Каталоніі; цэнтральны ўрад упадабаў назіраць, не ўмешваючыся.
7 жніўня сфарміраваная ў Валенсіі калона міліцыі пад кіраўніцтвам Мануэля Урыбары захапіла востраў Фарментэра. 8 жніўня сфарміраваная ў Барселоне калона пад кіраўніцтвам Альберта Баё (таксама вядомая як «Балеарская калона») высадзілася на востраве Івіса, і пры дапамозе калоны Урыбары авалодала ім. Аднак пасля гэтага паміж Баё і Урыбары адбыўся раскол, і валенсійская калона Урыбары вярнулася на мацярык. Тым часам 13 жніўня на востраве Кабрэра высадзіліся 400 анархістаў, не звязаных з сіламі Баё — Урыбары. 15 жніўня Баё прыляцеў на Кабрэру і прапанаваў анархістам высадзіцца на востраве Драганера, але тыя адмовіліся ўдзельнічаць у сумеснай аперацыі і вырашылі дзейнічаць самастойна, высадзіўшыся ў Кала-Мандыя і Кала-Ангіла.
16 жніўня 8000 чалавек пад камандаваннем Альберта Баё пры падтрымцы значных сіл рэспубліканскага флоту высадзіліся на востраве Мальёрка і захапілі 7 км яго ўсходняга ўзбярэжжа. Пасля гэтага рэспубліканцы рушылі праз востраў да сталіцы правінцыі.