cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белы тэрор у Іспаніі
Палітычныя чысткі
Для правядзення тэрору нацыяналісты стварылі мясцовыя камітэты. Рэпрэсіі асабліва інтэнсіўна вяліся ў рэгіёнах, дзе ўрадавая фракцыя «Народны фронт» мела вялікую папулярнасць. У тыле фронту, у нацыяналістычных зонах, Іспанская фаланга арганізавала мабільныя эскадрыллі для правядзення аперацый па палітычных чыстках.
У Краіне Баскаў чысткі былі нацэлены, у прыватнасці, на духавенства і каталіцкія колы. Складаліся спісы святароў, абвінавачаных у сепаратысцкіх настроях. Рэпрэсаваліся як звычайныя свецкія жыхары, так і хрысціянскія прафсаюзныя актывісты. Траціна баскскага духавенства стала ахвярай франкістаў. Пад тэрор патрапілі таксама прадстаўнікі прагрэсіўнай або проста ліберальнай каталіцкай інтэлігенцыі.
Злоўжыванні вайскоўцаў
Падчас захопу Кордавы, якая пала без асаблівага супраціву, пад пачаткам камандзіра грамадзянскай гвардыі Бруна Ібаньес больш за сотню чалавек былі арыштаваны і пакараны смерцю ў першыя дні пасля заваёвы горада. Падчас вайны тут загінула каля 10 000 чалавек, або амаль 10% насельніцтва. Разня ў Бадахосе, учыненая войскамі Хуана Ягуэ, забрала жыцці ад 6000 да 12000 чалавек ва ўсёй правінцыі. Калоны салдат-нацыяналістаў, надыходзячыя на Мадрыд, знішчалі з твару зямлі цэлыя вёскі. Рэгуларэс, мусульманскія падраздзяленні з Іспанскага Марока, таксама адрозніліся зверствамі, падняўшы асаблівую нянавісць да сябе ў рэспубліканскім лагеры.
У многіх месцах забойствы, здзейсненыя нацыяналістычнымі войскамі падчас і пасля канфлікту, значна перавышаюць забойствы, здзейсненыя рэспубліканцамі: паводле дадзеных, атрыманых консулам Вялікабрытаніі, толькі ў Малазе ў лютым 1937-га і жніўні 1944-га каля 16 952 чалавекі былі пакараны смерцю. У «чырвоных», якія раней займалі Малагу, на ліку каля 1005 забітых з лета 1936-га па люты 1937-га.
Пасляваенны перыяд
У пасляваенныя гады франкісцкія суды адрозніваліся асаблівай самаўпраўнасцю. Групы затрыманых, якія не ведалі адзін аднаго і абвінавачваліся ў розных правапарушэннях, часам разглядаліся як саўдзельнікі. У іх не было доступу да матэрыялаў абвінавачвання. Часам ім проста зачытваліся абвінавачванні і прысуд без прад’яўлення якіх-небудзь доказаў. Абскарджанне пры падобных працэсах не дапускалася.
Колькасць ахвяр
Афіцыйныя лічбы, якія тычацца толькі крыху больш за палову тэрыторыі Іспаніі, складаюць каля 80 000 чалавек, забітых нацыяналістамі. Па словах брытанскага гісторыка Энтані Бівара, агульная колькасць ахвяр рэпрэсій Франка можа наблізіцца да 200 000, улічваючы той факт, што статыстыка грамадзянскай вайны ў некалькіх іспанскіх правінцыях яшчэ не складзена. Аднак, паводле даследавання, праведзенага доктарам Ларазабалам у рамках вывучэння статыстыкі INE (Instititi Nacional de Estadistica) і рэгістраў грамадзянскага стану, колькасць пакараных у судовым парадку са студзеня 1939-га па 31 снежня 1959-га складае 22 716 чалавек. Па ацэнках брытанскага гісторыка Х’ю Томаса, колькасць ахвяр нацыяналістычных рэпрэсій складае 75 000 загінулых (падчас вайны), дзве траціны з якіх былі забіты ў першыя шэсць месяцаў канфлікту. Паводле розных іншых ацэнак, гэтыя лічбы могуць складаць ад 150 000 да 400 000 рэпрэсаваных.
Эрнст Уладзіміравіч Асіеўскі
Эрнст Уладзіміравіч Асіеўскі (, Мінск — ) — беларускі савецкі трэнер па фехтаванню на рапірах. Заслужаны трэнер БССР (1971), заслужаны трэнер СССР (1975), заслужаны дзеяч фізічнай культуры БССР (1979). Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1961. З 1965 трэнер па фехтаванню ДЮСШ, з 1978 старшы трэнер па фехтаванню Беларускага савета ФСТ «Дынама». Трэнер Аб'яднанай каманды на АГ 1992.
Сярод выхаванцаў, , , чэмпіён Спартакіяды народаў СССР І. Талкачоў.
Борн
Борн — прозвішча.
Спіс краін па эканамічнай складанасці
Спіс краін па эканамічнай складанасці выкарыстоўвае макраэканамічны паказчык «каэфіцыент эканамічнай складанасці», распрацаваны Рыкарда Хаўсманам і характарызуе складанасць і дыверсіфікаванасць экспартуемых тавараў краіны.
Эканамічная складанасць 2016 год
Спіс з’яўляецца няпоўным і ўтрымоўвае толькі верхнія 25 з 122 краін свету.
Ржавец (Гомельскі раён)
Ржаве́ц (, Ржавец) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пакалюбіцкага сельсавета.
Цвермы (прыпыначны пункт)
Цве́рмы (, Цверма, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 2,6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Цвермы, за 2,8 км на захад ад вёскі Воўкаўцы; на лініі Маладзечна — Ліда, паміж прыпыначным пунктам Кір'янаўцы і станцыяй Гутна.
Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт
Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, першапачаткова Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў — вышэйшая навучальная ўстанова ў Мінску, заснаваная ў 1948 годзе. Размешчаны па адрасе вул. Захарава, 21.
Прапаноўвае для навучання англійскі, нямецкі, французскі, іспанскі (усе пералічаныя з’яўляюцца педагагічнымі), перакладчыцкі факультэты, факультэт міжнародных стасункаў і павышэння кваліфікацыі, факультэт рускай мовы для замежных грамадзян і факультэт па перападрыхтоўцы (усяго 9).
На базе ўніверсітэта дзейнічаюць 5 прафесійных асацыяцый: Беларускія асацыяцыі выкладчыкаў англійскай, французскай і нямецкай моў, Беларуская асацыяцыя камунікатыўнай лінгвістыкі, Беларуская асацыяцыя амерыканскіх даследаванняў.
Студэнты маюць шырокія магчымасці да творчасці. Так, напрыклад, студэнцкі хор «Cantus Juventae» існуе ўжо 15 гадоў. У рэпертуары — беларуская нацыянальная музыка, духоўныя песні, вядомыя творы беларускіх і замежных кампазітараў, джаз і інш. Хор выпусціў тры кампакт-дыскі са сваімі спевамі.
Некалькі гадоў існуе Французскі тэатр, які робіць пастаноўкі на французскай мове.
Ва ўніверсітэце дзейнічае таксама шэраг інфармацыйных цэнтраў (беларускай, іспанскай, турэцкай і кітайскай моў і культураў).
Абвінавачванні ў палітычных рэпрэсіях
Паводле справаздачы, падрыхтаванай Польскім фондам свабоды і дэмакратыі, Наталля Баранава, рэктар універсітэта, адлічала студэнтаў за іх палітычную дзейнасць.
Падзеі 2020 года
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, студэнты ўніверсітэта ўзялі ўдзел у пратэстах 1-4 верасня. 4 верасня яны праспявалі англамоўную песню «» з фільма «Адрынутыя» ў холе навучальнай установы, трымаючы ў руках бела-чырвона-белы сцяг, у будынак уварваліся людзі ў цывільным і пачалі жорстка затрымліваць навучэнцаў.
9 верасня выкладчыкі МДЛУ ў адказ на жорсткія затрыманні запісалі відэазварот, у якім і падтрымалі студэнтаў і асудзілі дзеянні міліцыі і пазіцыю адміністрацыі ўніверсітэта, заклікалі прыцягнуць усіх вінаватых да адказнасці. Сярод іншых у відэазвароце выступілі дацэнт Сяргей Карчыцкі, прафесары Алена Лукашанец, Вольга Судлянкова.
26 кастрычніка па закліку Святланы Ціханоўскай многія студэнты ўніверсітэта далучыліся да агульнанацыянальнай забастоўкі. Да страйку далучылася некалькі дзясяткаў выкладчыкаў і супрацоўнікаў універсітэта. У гэты ж дзень у сацсетках з’явілася няпоўнае відэа, дзе дацэнт універсітэта Валерый Пішчыкаў, які паказваў сярэднія пальцы студэнтам. 27 кастрычніка Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях. 29 кастрычніка з універсітэта звольнілі дацэнтку кафедры італьянскай мовы і актыўную ўдзельніцу страйкавага руху Наталлю Дуліну. 30 кастрычніка ў знак салідарнасці з адлічанымі і звольненымі з універсітэта сышла прафесар Алена Лукашанец.
Дзеянні кіраўніцтва ўніверсітэта былі шырока асуджаныя на міжнародным узроўні. У справаздачы «», у прыватнасці, было адзначана, што «падзеі ў Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце паказваюць, як студэнты падвяргаюцца пагрозам і рэпрэсіям з боку сваіх уласных навучальных устаноў».
Помнік «Мірны атам» (Валгадонск)
Помнік «Мірны атам» — манумент, узведзены ў Валгадонску, сімвалізуючы, развіццё атамнага машынабудавання і энергетыкі ў горадзе. З'яўляецца адным з галоўных знакаў Валгадонска. Помнік працы скульптара Юрыя Уладзіміравіча Аляксандрава спачатку быў усталяваны на плошчы перад аэрапортам «Валгадонск» у Цымлянску ў 1981 годзе. Аднак праз некалькі месяцаў помнік давялося перанесці, з-за таго, што старшыню выканкама Растоўскай вобласці М. І. Іваніцкаму падчас наведвання Валгадонска здалося, што манумент занадта вялікі ў параўнанні з прывакзальнАй плошчай і будынкам аэравакзала. Новае месца вызначылі пасярэдзіне кругавога руху на скрыжаванні праспектаў Курчатава і Будаўнікоў, дзе ён стаіць і дасёння.
Кондапага
Кондапага  (Кондопога, Kóndupòhju, Kontupohja) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кондапажскага раёна Карэліі. Насельніцтва 37 тыс. чалавек (2005). Прыстань, чыгуначная станцыя.
Помнік «Мірны атам» (Валгадонск)
Апісанне
Грунтам канструкцыі з'яўляюцца стылізаваныя арбіты электронаў атама, аплеценыя лазой вінаграду. Гронкі вінаграду на мануменце ствараюць дадатковую сімвалічную сувязь з Цымлянскам, вядомым сваёй традыцыяй вінаробства. Горад славіцца сваім вінаградам і вінамі з яго, якія неаднаразова атрымвалі прызы на выстаўках. Пастамент помніка мае нахільныя бакавыя сценкі. Па выточным праекце, форма пастамента перагукалася з выглядам навігацыйнай вежы і нахільных сцен будынка аэравакзала. Эскіз архітэктурнай кампазіцыі, пададзены Аляксандравым, быў без бавы зацверджаны творчай групай па распрацоўцы канцэпцыі манументальна-мастацкага афармлення Валгадонска. Заказ на выраб дэталяў манумента — каркаса, абкладкі з нержавелай сталі і латуневых дэталяў (лазы і гронак вінаграду), атрымаў завод «Атаммаш».
Кондапага
Папяровая прамысловасць (ААТ «Кондапага» вырабляе каля траціны ўсёй газетнай паперы Расіі).
Гіле
Гіле (Hille) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 102,99 км². Афіцыйны код — 05 7 70 012.
Камуна падзяляецца на 9 сельскіх акруг.
Леанід Антонавіч Касабуцкі
Леанід Антонавіч Касабуцкі (нар., г. Мінск) — беларускі ўрач-мікрабіёлаг, спецыяліст у галіне вывучэння макафагаў. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1977).
Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1953), Ленінградскі дзяржаўны інстытут для ўдасканалення ўрачоў імя С. М. Кірава (аспірантура, 1956). Ррацаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эпідэміялогіі і мікрабіялогіі (1956—1959, старшы навуковы супрацоўнік); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1960—1978, з 1973 — загадчык кафедры мікрабіялогіі); Украінскім інстытуце ўдасканалення ўрачоў, г. Харкаў (з 1978, загадчык кафедры мікрабіялогіі).
Навуковыя інтарэсы: выяўленне і лячэнне рыкетсіёзаў; мікабактэрыі; вакцынацыя.
Казоле-д’Эльса
Казоле-д'Эльса (Casole d'Elsa) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Бутан (рэчыва)
Бута́н — хімічнае рэчыва з класа алканаў, мае 4 атамы вуглярода. Назва звычайна выкарыстоўваецца для двух ізамераў: n-бутану і i-бутану (звычайна называецца ізабутанам, альбо 2-метылпрапанам.
Сяргей Мікалаевіч Чаранкевіч
Сярге́й Мікалаевіч Чаранке́віч (нар. 20 ліпеня 1942 года, в. Палянічыцы, Брэсцкая вобласць) — савецкі і беларускі біяфізік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009; член-карэспандэнт з 2004), доктар біялагічных навук (1989), прафесар (1990).
Біяграфія
З 1980 па 2017 год узначальваў кафедру біяфізікі БДУ. У 1989 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па спецыяльнасці «Біяфізіка». З 2017 года — прафесар кафедры біяфізікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Вывучаў паводзіны клетак у зменлівых (у тым ліку экстрэмальных) умовах. Абгрунтаваў ідэю пра ўдзел унутрыклетачных рэдокс-фактараў у падтрыманні гамеастаза клеткі, сфармуляваў спосаб апісання стану клеткі пры дапамозе паняццяў пра эфектыўны рэдокс-патэнцыял і рэдокс-буфернай ёмістасці. Апісаў шэраг з’яў у клетках крыві, імуннай сістэме, пухлінных клетак, выявіў сігнальныя функцыі актыўных формаў кіслароду, у прыватнасці гідрагену пераксіду. Распрацаваў прынцыпы функцыянавання вылічальных сістэм на аснове нейронных сетак, усталяваў новы закон для іх навучання. Развіў шэраг прыкладных дыягнастычных метадаў і спосабаў пераверкі эфектыўнасці лекаў.
Пад кіраўніцтвам Чаранкевіча абаронена 29 кандыдацкіх і 3 доктарскія дысертацыі, ён з’яўляецца аўтарам шэрагу курсаў і адмыскурсаў, чытаемых на фізічным факультэце БДУ («Фізіка біясістэм», «Біяфізіка клеткі», «Фізіка мембранных сістэм», «Біяфізіка складаных сістэм» і інш.).
Орлы (гміна)
О́рлы (Orły) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшэмыскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Орлах. Плошча гміны складае 70,07 км². Станам на 2010 год у гміне Орлы пражывалі 8501 чалавек, шчыльнасць — 121,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Ксенафонт
Ксенафонт (Ξενοφῶν) (не пазней 444 да н.э. — не раней 356 да н.э.) — старажытнагрэчаскі пісьменнік, гісторык, афінскі палкаводзец і палітычны дзеяч, галоўны твор якога — «Анабасіс Кіра» — высока шанаваўся антычнымі рыторамі і аказаў велізарны ўплыў на лацінскую прозу.
Жабнік
Жа́бнік (Hydrocháris) — род водных кветкавых раслін сямейства.
Віды
Вядомыя два віды жабніку:, народная назва — парэз і.
Штаб-сяржант
Штаб-сяржант (Staff Sergeant) — воінскае званне малодшага камандзіра ў арміі ЗША і арміях некаторых краін. Згодна з сістэмай званняў і ўзнагарод НАТА званне штаб-сяржант належыць да катэгорый OR-6.
З 30 лістапада 2019 года воінскае званне штаб-сяржант было ўведзена новую шкалу вайсковых і флоцкіх воінскіх званняў Узброеных сіл Украіны.
Ізабела Арагонская
Ізабела Арагонская:
Радэн (горад)
Радэн (Rahden) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 137,60 км². Афіцыйны код — 05 7 70 040.
Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.
Франк
Франк мае наступныя значэнні:
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2016
42-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 4 снежня 2016 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Мірны (Ушацкі раён)
Мі́рны (, Мирный) — пасёлак ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікадолецкага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1963 года пасёлак уваходзіў у склад Весніцкага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у складзе Пышнянскага сельсавета Лепельскага раёна , з 30 ліпеня 1966 года да 12 верасня 1966 года — у складзе Ушацкага раёна, пасля чаго ўключаны ў склад Вялікадолецкага сельсавета.
Штэмведэ
Штэмведэ (Stemwede) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 165,29 км². Афіцыйны код — 05 7 70 044.
Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.
Адам Герасімавіч Русак
Адам Герасімавіч Русак (, в. Пясочнае каля Капыля — ) — беларускі паэт-песеннік. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1964).
Біяграфія
Скончыў Беларускі музычны тэхнікум (1930) і Ленінградскую кансерваторыю (1934). Быў салістам аркестра Ленінградскага Малога опернага тэатра, Белдзяржфілармоніі.
У сярэдзіне 1950-х гадоў пераехаў з сям’ёй у Дом гарсавета.
Творчасць
Друкаваўся з 1927 года. У 1946 годзе выйшаў зборнік паэзіі «На родных палетках». Таксама аўтар зборнікаў вершаў «Песні і вершы» (1951), «Толькі з табою» (1960), «Звонкія крыніцы» (1965), «Выбранае» (1972), «Закрасуйся, Неман» (1978), «Песні на словы А. Русака» (1980), «Засцілайце сталы» (1984). Надрукаваў некалькі зборнікаў вершаў для дзяцей: «У Буслаўцы» (1967), «Добра ведаю урок» (1980), «Дружбакі» (1987).
На тэксты вершаў А. Русака напісана каля 300 песень. З іх найбольш вядомымі сталі песні: «Бывайце здаровы», «Лясная песня», «Толькі з табою», «Не шукай», «Не за вочы чорныя», «Як правёў мяне Цімох».
Сям’я
У шлюбе з Марый Яўгенаўнай Русак, якая была маладзейшай за яго на 19 гадоў. Марыя скончыла Ленінградскі педінстытут і ўслед за мужам пераехала з Ленінграда ў Мінск. Тут яна скончыла курсы кройкі і шыцця, днём выкладала ў школе руская мова і літаратуру, а ўвечар шыла на заказ і для сям’і. Каб дапамагаць мужу, вывучыла беларускую мову, рабіла карэктуру рукапісаў, друкавала тэксты на трафейнай нямецкай машынцы. Падрыхтавала да выдання зборнік яго вершаў.
У шлюбе з Марый меў двух дачок: Наталлю і Людмілу. Наталля жыве ў Маскве, працуе музычным рэдактарам на радыё.
Цэль (прыпыначны пункт)
Цэль (, Цель)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 2,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Цэль; на лініі Вярэйцы — Градзянка, паміж станцыяй Вярэйцы і станцыяй Лапічы.
Слабада (Слабадскі сельсавет, Лепельскі раён)
Слабада́ (, Слобода) — аграгарадок у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Слабадскога сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 14 км у напрамку на поўдзень ад горада Лепель і чыгуначнай станцыі Лепель, за 129 км ад Віцебска.
Ліберый (Папа Рымскі)
Ліберый (лац. Liberius) (? — 24 верасня 366) — біскуп Рыма з 17 мая 352 да 24 верасня 366.
Культура
Пры Ліберыі быў складзены першы рэестр рымскіх біскупаў і афіцыйны спіс хрысціянскіх мучанікаў. У 352 годзе быў пабудаваны сабор Санта Марыя Маджорэ. Паводле легенды Папа Ліберыя летам убачыў сон, у якім Маці Божая загадала узвесці храм там, дзе раніцай будзе ляжаць снег.
Кубізм
Кубізм (Cubisme) — аванградысцкая плынь у выяўленчым мастацтве першай чвэрці XX стагоддзя, якая характарызуецца выкарыстаннем падкрэслена геаметрызаваных умоўных форм і імкненнем «раздрабіць» рэальныя аб'екты на ўстойлівыя геаметрычных прымітывы — куб, конус, цыліндр. Сфармавалася як выклік і непрыняцце пэўнымі коламі мастакоў стандартнай прыгажосці сімвалізма і позняга імпрэсіянізма. Кубісты таксама свядома парушалі законы перспектывы, агульнапрынятыя нормы прапорцый, выкарыстоўваючы разнастайныя фактурныя эфекты і прасторавыя пабудовы на плоскасці.
Найбуйнейшыя дасягненні
Найбольш вядомымі кубістычнымі творамі пачатку XX стагоддзя сталі карціны Пікаса «Авіньёнскія дзяўчыны», «Гітара», творы такіх мастакоў, як Хуан Грыс, Фернан Лежэ, Марсель Дзюшан, скульптуры Аляксандра Архіпенка і інш. Кубізм развіваўся і па-за межамі Францыі; асабліва плённа — у Чэхаславакіі.
Фабіян Пачобут-Адляніцкі
Скончыў Пінскую (?) духоўную семінарыю. У 1921 годзе прыняў сакрамент святарства. У 1926—1928 гадах вікарый парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Пружанах. Ад 1931 — пробашч касцёла Св. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Слядзянаў Цеханавецкага дэканата (Бельска-Падляскі павет). У 1936 годзе служыў у Бярозе-Картузскай.
З 1937 года служыў у парафіі Св. Юзафа ў Лунінцы, дэкан аднайменнага дэканата. У нататках кіраўніка Прадстаўніцтва прэзідэнцкага бюро (Biuro Prezydialne Delegatury) Стэфана Паўлоўскага ў 1944 годзе Пачобут-Адляніцкі названы дэлегатам. Таго ж года арыштаваны нацыстамі за дапамогу жыдам і партызанам. Расстраляны ў вёсцы Казлякевічы (цяпер у Баранавіцкім раёне). Пахаваны на могілках у Пінску.
Жаўрук рагаты
Рагаты жаваранак (Eremophila alpestris) — птушка з сямейства жаваранкавыя.
Апісанне
Даўжыня цела складае ад 16 да 17 см. Верхняя частка цела шаравата-ружовая з цёмнымі стракацінамі, ніжняя частка — бялявая. На галаве ёсць характэрная маска, на патыліцы — падоўжаныя чорныя пёры, падобныя да маленькіх рагоў.
Гюльгорст
Камуна падзяляецца на 8 сельскіх акруг.
Оссе (гміна)
О́ссе (Osie) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Свецкага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Оссі. Плошча гміны складае 209,61 км². Станам на 2011 год у гміне Оссе пражывалі 5415 чалавек, шчыльнасць — 25,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Ізабела Арагонская (каралева Францыі)
Ізабела Арагонская (Isabel d'Aragón, Elisabet d'Aragó i d'Hongria), (1247 — 28 студзеня 1271) — інфанта Арагона, дачка караля Арагона Хаймэ I Заваёўніка і Іаланды Венгерскай, жонка караля Францыі Філіпа III Адважнага.
Паходжанне
Ізабела была чацвёртай дачкой караля Арагона Хаймэ I Заваёўніка і яго другой жонкі Іаланды Венгерскай. Па бацькаўскай лініі была ўнучкай Педра II Каталіка, першага васала Папы Рымскага сярод арагонскіх каралёў і ўдзельніка альбігойскага крыжовага паходу, а таксама Марыі дэ Манпелье. Па матчынай лініі паходзіла з венгерскай дынастыі Арпадаў і прыпадала ўнучкай каралю Венгрыі Андрашу II, які распачаў Пяты крыжовы паход, і Іаландзе дэ Куртэнэ, прынцэсе Лацінскай імперыі.
Шлюб і дзеці
28 мая 1262 года юная Ізабела выйшла замуж за спадчынніка французскага прастола Філіпа. Шлюб адбыўся ў Кафедральным саборы Клермона.
Ізабела нарадзіла жонку чацвярых сыноў:
Пройсіш-Ольдэндорф
Пройсіш-Ольдэндорф (Preußisch Oldendorf) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 68,78 км². Афіцыйны код — 05 7 70 036.
Горад падзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.
Марк (Папа Рымскі)
Марк (Marcus) (? — 7 кастрычніка 336) — біскуп рымскі з 18 студзеня да 7 кастрычніка 336, быў усяго 8 месяцаў біскупам Рыма. Перад тым, як яго абралі, быў біскупам Остыі (прадмесце Рыма).
Біяграфія
Пра яго вядома мала, толькі што ён — рымлянін. Хутчэй за ўсё, падчас яго знаходжання на пасадзе пачаліся запісы ранніх спісаў біскупаў і мучанікаў, вядомыя як Depositio episcoparum і Depositio martyrum. Час яго папства прыпадае на эпоху моцных спрэчак вакол арыянства. Ён распарадзіўся збудаваць у Рыме две базілікі: царкву св. Марка і св. Бальбіны. У апошняй царкве ён быў пахаваны. Ушаноўваюць памяць святога Марка 7 кастрычніка. Яго часта блытаюць з рымскім мучанікам Маркам, побач з якім ён пахаваны.
Ксерафіты
Ксерафіты (ад ξερός — сухі і φυτόν — расліна) — расліны сухіх месцаў, здольныя пераносіць працяглую засуху («засухаўстойлівыя»).
Ксерафіты складаюць тыповую флору пустынь і паўпустынь, звычайныя для марскіх узбярэжжаў і ў пясчаных дзюнах.
Похва чалавека (рэпрадуктыўная сістэма)
Похва — унутраны палавы орган жанчыны, цягліцава-эластычнае трубчастае ўтварэнне, размешчанае ў малым тазе паміж мочаспускальным каналам і мачавым пузыром спераду, і прамой кішкай ззаду. Яе верхняя мяжа размяшчаецца на ўзроўні шыйкі маткі, якую яна ахапляе, унізе яна адчыняецца ў перадпачатак вагіны адтулінай похвы. У нявінніц гэтая адтуліна закрыта дзявочай плявой.
Ксерафіты
Такія расліны розным чынам адаптаваныя да засушлівых умоў, у якіх яны растуць. Некаторыя перажываюць экстрэмальныя перыяды ў выглядзе насення і спораў, якія пасля выпадзення дажджу могуць прарастаць. Новыя расліны часам за чатыры тыдні паспяваюць вырасці, зацвісці і даць насенне, якое будзе знаходзіцца ў стане спакою да наступнага дажджлівага перыяду. Да такіх раслін, напрыклад, адносіцца.
Новая Жызнь (Ушацкі раён)
Но́вая Жызнь (, Новая Жизнь) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікадолецкага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Весніцкага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у складзе Пышнянскага сельсавета Лепельскага раёна , з 30 ліпеня 1966 года да 12 верасня 1966 года — у складзе Ушацкага раёна, пасля чаго ўключана ў склад Вялікадолецкага сельсавета.
Кастэліна-ін-К’янці
Кастэліна-ін-К'янці (Castellina in Chianti) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Fausto.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Яўген Піліпавіч Карашкоў
Біяграфія
Скончыў Наваполацкі політэхнічны інстытут, інжынер-механік.
Працоўную дзейнасць пачаў настаўнікам фізкультуры і працы Спрындаўскай васьмігадовай школы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Працаваў майстрам механазборачнага цэха № 1, намеснікам начальніка цэха па вытворчасці Барысаўскага завода «Аўтагідраўзмацняльнік» імя XXV з’езда КПСС. Служыў у радах Узброеных Сіл. Быў намеснікам начальніка, начальнікам механазборачнага цэха № 3 Барысаўскага завода «Аўтагідраўзмацняльнік» імя XXV з’езда КПСС, начальнікам цэха эксплуатацыі тэхналагічнай аснасткі, начальнікам інструментальнага аддзела, намеснікам галоўнага інжынера, намеснікам галоўнага інжынера па станкаінструментальнай вытворчасці, намеснікам генеральнага дырэктара па інфармацыйнай і кадравай рабоце рэспубліканскага ўнітарнага прамысловага прадпрыемства «Барысаўскі завод „Аўтагідраўзмацняльнік“».
Намеснік генеральнага дырэктара па ідэалагічнай рабоце адкрытага акцыянернага таварыства «Барысаўскі завод „Аўтагідраўзмацняльнік“».
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За працоўную доблесць», «Генерал Харазія Х. Л.», юбілейнымі медалямі «70 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, ганаровымі граматамі Міністэрства аўтамабільнай прамысловасці, Мінскага аблвыканкама, Мінаўтасельгасмаша СССР і ЦК прафсаюза.
Альгера
Альгера (Alghero, L'Alguer) — горад у Італіі на паўночным захадзе вострава Сардзінія. Насельніцтва (2018 г.) — 43 964 чалавек.
Гісторыя
Паселішчы людзей на месцы Альгера з'явіліся ўжо ў перыяд неаліта. Каля горада захаваліся старажытны некропаль тыпу домус-дэ-янас і помнікі нурагічнай цывілізацыі.
Горад быў заснаваны ў 1102 г. выхадцамі з Генуі. У 1350 г. пасля эпідэміі чорнай смерці частка землеўладальнікаў саступілі свае правы Арагону. Паміж Арагонам і Генуяй разгарнулася барацьба, якая цягнулася да восені 1354 г. і скончылася перамогай арагонцаў. У Альгера прыбылі каланісты з Пірэнейскага паўвострава. У 1492 г. яму быў нададзены статус каралеўскага горада.
У 1708 г. Альгера перайшоў пад уладу Савойскай дынастыі. У 1861 г. стаў часткай Італіі.
Культура
Асаблівасцю Альгера з’яўляецца выкарыстанне ў афіцыйным справаводстве адначасова італьянскай і каталонскай моў. Горад з’яўляецца важным універсітэцкім цэнтрам Сардзініі. Тут захаваліся некаторыя традыцыйныя рамёствы, у тым ліку апрацоўка чырвоных каралаў. Мясцовая кухня славіцца рыбнымі стравамі і віном.
Каталіцкі патрон Альгеры — Святы Міхаіл. Жыхары Альгера арганізуюць яркія святкаванні страснога тыдня, у першыя дні жніўня — масавыя рэлігійныя шэсці ў гонар Дзевы Марыі, падчас Новага года і дня ўнебаўзяцце Найсвяцейшай Дзевы Марыі — карнавал і феерверкі.
Славутыя мясціны
Альгера — важны транспартны і турыстычны цэнтр Сардзініі. Турыстаў вабяць прыродныя і гістарычныя каштоўнасці:
У Альгера працуе музей археалогіі.
Спіс аб’ектаў PGC (1714001—1715000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1714001—1715000)
Іарданія
ІАРДАНІЯ (أردن — У́рдун), Іарданскае Хашымідскае Каралеўства (المملكة الأردنية الهاشمي — аль-Мамля́ка аль-Урдуні́я аль-Хашымі́я), арабская дзяржава ў Азіі, мяжуе з Сірыяй, Іракам, Саудаўскай Аравіяй, Ізраілем і Палесцінай. Мае выхад да Чырвонага мора (Акабскі заліў). Краіна падзяляецца на 12 губернатарстваў.
Гісторыя
Пасля сканчэння Першай Сусветнай вайны тэрыторыя сучаснай Іарданіі (звалася Трансіарданіяй) была ўключаная ў склад брытанскай падмандатнай тэрыторыі Палесціна. Аднак у 1921 годзе Вялікабрытанія палічыла мэтазгодным стварыць тут арабскую адміністрацыю на чале з эмірам Абдалой, якая каардынавала б сваю дзейнасць з прызначаным Лонданам камісарам.
25 мая 1946 года краіна была абвешчаная незалежнай дзяржавай і пераназваная ў Іарданскае Хашымідскае Каралеўства.
Падчас араба-ізраільскай вайны (1948—1949) Іарданія заняла тэрыторыю Заходняга берагу ракі Іардан (5,9 тыс. км²). У чэрвені 1967 г. Заходні бераг быў акупіраваны Ізраілем. 31 ліпеня 1988 г. Кароль Хусейн абвясціў аб скасаванні адміністрацыйна-юрыдычных сувязяў паміж Іарданіяй і Заходнім берагам.
Дзяржаўны лад
Іарданія — канстытуцыйная манархія. Заканадаўчая ўлада ў адпаведнасці з канстытуцыяй (прынятая 1 студзеня 1952) належыць каралю і Нацыянальнаму сходу (парламенту).
З 11 жніўня 1952 года па 7 лютага 1999 года пры ўладзе знаходзіўся кароль Хусейн бен Талал. Пасля яго смерці 7 лютага 1999 г. сталец перайшоў да старэйшага сына ад другога шлюбу — Абдале II бен Аль-Хусейну.
Нацыянальны сход па канстытуцыі складаецца з двух палат. Ніжняя — Палата дэпутатаў — абіраецца на 4 гады шляхам усеагульнага, прамога і таемнага галасавання. Апошні раз выбары праводзіліся ў чэрвені 2003 году на аснове прынятай у чэрвені 2001 году новай рэдакцыі Закона аб выбарах, у адпаведнасці з якім, у прыватнасці, была павялічана колькасць дэпутацкіх месцаў (з 80 да 110), паніжаны ўзроставы цэнз выбаршчыкаў (з 19 да 18 гадоў). З мэтай далейшай дэмакратызацыі была ўведзеная «жаночая квота» — 6 месцаў у парламенце. У снежні 2003 г. старшынёй палаты абраны А. Маджалі. Верхняя палата — Сенат (тэрмін паўнамоцтваў 4 гады, аднак у выпадку роспуску Палаты дэпутатаў сесіі Сенату таксама перапыняюцца) складаецца з 55 членаў, прызначаных персанальна каралём. Старшыня Сената (з чэрвеня 1997) — З. Рыфаі.
Унутрыпалітычнае становішча ў Іарданіі на працягу апошніх гадоў застаецца стабільным. З 1988 года ў каралеўстве здзяйсняецца праграма паэтапнай «дэмакратызацыі» грамадства. У 1992—1993 гг. былі скасаваныя надзвычайныя законы, легалізаваная дзейнасць палітычных партый. Найбуйнейшая апазіцыйная партыя Фронт ісламскага дзеяння прадстаўленая ў ніжняй палаце парламента самастойнай фракцыяй (17 дэпутатаў).
З канца 2003 Абдала II ініцыяваў рэалізацыю маштабнага праекту агульнанацыянальнага дыялогу па пытаннях дэмакратычнага развіцця краіны, уключаючы такія тэмы, як пашырэнне грамадзянскіх праў і свабод, у тым ліку падвышэнне ролі жанчын у сацыяльна-палітычнага жыцці, лібералізацыя СМІ, барацьба з карупцыяй. Традыцыйна павышаную ўвагу кароль надае ўмацаванню сілавых структураў. Зараз узброеныя сілы Іарданіі складаюць каля 90 тысяч чалавек.
Знешняя палітыка
Прыярытэтным напрамкам вонкавай палітыкі Іарданіі з’яўляецца блізкаўсходняе ўрэгуляванне. З 1991 яна актыўна ўдзельнічае ў мірным працэсе. 26 кастрычніка 1994 каралеўства падпісала мірную дамову з Ізраілем. Галоўны вектар высілкаў іарданцаў у палесціна-ізраільскіх справах накіраваны на спыненне гвалту, стабілізацыю становішчы і хутчэйшае выкананне «дарожнай карты».
У пытаннях урэгулявання вакол Ірака Аман зыходзіць з неабходнасці пасоўвання наперад згодна з рэзалюцыяй 1546 СБ ААН, і дасягнення нацыянальнай згоды ў гэтай краіне. У каралеўстве выказваюць сур’ёзную занепакоенасць з нагоды магчымай маргіналізацыі сунітаў у Іраку, а таксама верагоднасці дэзінтэграцыі іракскай дзяржавы.
Значная ўвага надаецца далейшаму ўмацаванню палітыка-эканамічнага ўзаемадзеяння з арабскімі краінамі, у першую чаргу Егіптам, Сірыяй, дзяржавамі Персідскага заліву.
ЗША і Вялікабрытанія разглядаюцца ў Іарданіі ў якасці важкіх знешнепалітычных партнёраў. У 2000 Іарданія стала чацвёртай дзяржавай у свеце, якая падпісалі дамову аб вольным гандлі з ЗША.
У апошнія гады Іарданія ўдзельнічае ў дыялогу НАТА побач з краінамі паўднёвага Міжземнамор’я. Наладжваецца яе супрацоўніцтва з Турцыяй у сферы бяспекі, вайсковых сувязяў.
У 1997 паміж Іарданіяй і Еўрапейскім Саюзам складзена дамова аб асацыяцыі (ратыфікавана ў 1999). У снежні 1999 Іарданія ўступіла ў СГА.
Іарданія — член ААН (з 1955), ЛАД (з 1945), АІК.
Эканоміка
З прыродных багаццяў Іарданія валодае толькі значнымі радовішчамі фасфатаў, па запасах якіх (больш за 1,5 млрд тон) займае чацвёртае месца ў свеце. Галоўны галіны эканомікі — горназдабываючая, банкаўска-фінансавая, сельская гаспадарка, турызм, сфера паслуг.
Асноўныя гандлёвыя партнёры каралеўства — ЗША, Кітай, Саудаўская Аравія, Германія, Ірак, Індыя і Ізраіль.
Да пачатку ЗША і іх саюзнікамі вайсковай аперацыі ў Іраку ў сакавіку 2003 г. гэтая краіна з’яўлялася найбуйнейшым гандлёва-эканамічным партнёрам Іарданіі ў рэгіёне, практычна цалкам забяспечвала каралеўства энерганосьбітамі па танным кошце. Пасля звяржэння рэжыму Садама Хусейна аб’ёмы супрацоўніцтва з Багдадам значна знізіліся.
Грашовая адзінка — іарданскі дынар, прыблізна роўная 1,4 долара ЗША.
Дэмаграфія
Насельніцтва — 5,76 млн чалавек (2005). Штогадовы прырост — 2,8 %. Больш за 50 % насельніцтва — арабы-палесцінцы, у тым ліку 1,57 млн. — афіцыйна зарэгістраваныя палесцінскія ўцекачы. Астатняя частка — арабы-іарданцы, чаркесы (каля 35 тыс.), чачэнцы (4 тыс.), армяне (3 тыс.) і іншыя.
Найбуйнейшыя гарады: Аман (больш за 1,5 млн.), Ірбід (950 тыс.), Зарка (601 тыс.).
Рэлігія
Дзяржаўная рэлігія — іслам суніцкага толку. 93 % насельніцтва — мусульмане, 7 % — хрысціяне.
Роберт Опенгеймер
Джуліус Роберт Опенгеймер (англ.: Julius Robert Oppenheimer, 22 красавіка 1904 - 18 лютага 1967) — амерыканскі фізік-тэарэтык, прафесар фізікі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (з 1941 года). Шырока вядомы як навуковы кіраўнік Манхэтэнскага праекта, у рамках якога у гады Другой сусветнай вайны распрацоўвалася атамная зброя.
Царкоўе (Гомельскі раён)
Царко́ўе (, Церковье) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пакалюбіцкага сельсавета.
Ратруда
Ратруда (нямы. Rotrud (Hruodtrud), 775 — 6 чэрвеня 810) — старэйшая дачка Карла Вялікага і Гільдэгарды з Вінцгау, названая ў гонар бабулі будучага імператара.
Па прапанове візантыйскай імператрыцы Ірыны ў 781 годзе ў Рыме адбыліся заручыны 6-гадовай Ратруды з 10-гадовым Канстанцінам VI. Для выкладання грэчаскай мовы і традыцый Візантыі з Канстанцінопаля быў прысланы еўнух Элісеас (Elissaios).
У сувязі з нарастаючымі рознагалоссямі паміж імперыямі шлюб так і не адбыўся, заручыны былі разарваны ў 787 годзе.
У незаконнай сувязі з графам Мэна Раргонам I Ратруда нарадзіла Людовіка Мэнскага, які стаў пасля абатам кляштараў Сен-Дэні, Сен-Рык'е і Сен-Вандрыль (Фантэнель).
Тытульная нацыя
Тытульная нацыя — частка насельніцтва дзяржавы, нацыянальнасць якой вызначае афіцыйная назва гэтай дзяржавы.
Паняцце «тытульная нацыя» увёў Марыс Барэс, французскі раманіст-індывідуаліст і палітык-нацыяналіст, у канцы XIX стагоддзя. Паводле Барэса гэта дамінуючая этнічная група, на аснове мовы і культуры якой будуецца дзяржаўная сістэма адукацыі. Барэс супрацьпастаўляў тытульнай нацыі і нацыянальную меншасць (прадстаўнікі нацыі, якія пражываюць па-за межамі яе нацыянальнай дзяржавы, напрыклад, у той час — французы ў Эльзасе і Латарынгіі), і этнічныя дыяспары (этнічныя групы ўнутры тэрыторыі нацыянальнай дзяржавы, напрыклад, яўрэі і армяне ў Францыі). Барэс меркаваў, што нацыянальная дзяржава можа быць моцнай толькі пры наяўнасці дзвюх умоў: нацыянальныя меншасці і этнічныя дыяспары павінны захоўваць лаяльнасць дзяржаве тытульнай нацыі, а тытульная нацыя павінна падтрымліваць «свае» нацыянальныя меншасці за мяжой. Гэту класіфікацыю Барэс распрацаваў у перыяд справы Дрэйфуса.
СССР
Гэта паняцце выкарыстоўвалася ў Савецкім Саюзе для абазначэння нацый, якія давалі тытулы аўтаномных утварэнняў ў рамках саюза: саюзныя рэспублікі, аўтаномныя рэспублікі, аўтаномныя вобласці і г.д., напрыклад, Беларуская ССР для беларусаў.
Этнасу, каб стаць тытульнай нацыяй, патрэбна было задавальняць пэўныя крытэры з пункту гледжання колькасці насельніцтва і кампактнасці яго рассялення. Мова тытульнай нацыі абвяшчалася дадатковай (пасля рускай) афіцыйнай мовай адпаведнай адміністрацыйнай адзінкі.
Паняцце добра працавала у выпадках з аднароднымі і адносна развітымі нацыямі.
У шэрагу выпадкаў, у некаторых вельмі поліэтнічная рэгіёнах, такія як Паўночны Каўказ, паняцце тытульнай нацыі ўводзіла няроўнасць паміж тытульнай і нятытульнымі нацыямі, асабліва пасля ўвядзення «карэнізацыі» палітыкі, згодна з якой прадстаўнікі тытульнай нацыі былі вылучаны на кіруючыя пасады.
Расійская Федэрацыя
Гэта паняцце і яго вызначэнне выключаны з заканадаўства Расійскай Федэрацыі. Але фактычна малыя народы з'яўляюцца тытульнымі нацыямі ў сваіх нацыянальных рэспубліках, маючы прэферэнцыі ў мясцовых органах улады і бізнесе за кошт іншых народаў.
Цхінвалі
Цхінвалі (, ცხინვალი) — сталіца часткова-прызнанай дзяржавы Паўднёвая Асеція. Паводле грузінскага пункта гледжання — горад у краі Шыда Картлі (Грузія). Першае згадванне пра Цхінвалі ў летапісе адбылося ў 1380 годзе. З 1922 года — у складзе Паўднёва-Асецінскай аўтаномнай вобласці (ПААВ) Грузінскай ССР, ў 1936—1954 гадах меў назву Сталініры (у гонар Іосіфа Сталіна). У Цхінвалі жыве каля 30 тысяч чалавек — прыкладна як у райцэнтры памерам з Бярозу.
Тытульная нацыя
Кітай
У Кітайскай Народнай Рэспубліцы ўрад прыняў некаторыя прынцыпы савецкай канцэпцыі адносна сваіх этнічных меншасцяў.
Цхінвалі
У чэрвені-верасні 1990 года ў Цхінвалі Саветам Народных Дэпутатаў ПААВ у адказ на рашэнне аб прызнанні незаконнымі ўсіх юрыдычных актаў, прынятых пасля 1921 года (а Паўднёвая Асеція вярнулася ў склад Грузіі ў 1922 годзе) прыняў Дэкларацыю аб суверэнітэце і аб стварэнні Паўднёва-Асецінскай ССР.
У ноч з 5 на 6 студзеня 1991 года Грузія ўвяла ў горад часці паліцыі і нацыянальнай гвардыі. У горадзе былі сфарміраваны атрады самааховы, якія выцеснілі грузінскае войска з горада. Пачаліся абстрэлы горада з артылерыі і спробы зноў захапіць яго штурмам.
Цэнтраліт (станцыя)
Цэнтралі́т (, Центролит, да 1966 — раз’езд 285 км)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гомельскай вобласці. Размешчана на заходняй ускраіне горада Гомеля; на лініі Гомель — Калінкавічы, паміж прыпыначным пунктам Мільча і прыпыначным пунктам Рандоўскі.
Цхінвалі
1 лютага 1991 года грузінскія ўлады адключылі электраэнергію, у выніку чаго загінулі дзясяткі жыхароў горада, асаблівы састарэлыя ў дамах састарэлых і немаўляты ў раддамах. Са студзеня па ліпень 1992 года Грузія вяла інтэнсіўныя артылерыйскія абстрэлы Цхінвалі, што пацягнула за сабою смерць соцен мірных жыхароў.
Насельніцтва каля 30 тысяч чалавек, у асноўным асеціны. У горадзе захаваліся грузінскія помнікі дойлідства — Каўцкая царква св. Георгія (VIII—IX стст.), цэрквы Узнясення Багародзіцы, Квірацхавельская, Згудэрская царква Св. Георгія. У Цхінвалі знаходзіцца рэзідэнцыя епархіі Нікозі і Цхінвалі Грузінскай праваслаўнай царквы.
Тытульная нацыя
Югаславія
Федэральныя рэспублікі сацыялістычнай Югаславіі ўспрымаліся як нацыянальныя дзяржавы канстытуцыйных народаў. Пасля распаду Югаславіі, толькі Боснія і Герцагавіна не была дэ-юрэ вызначана ў сваёй канстытуцыі як нацыянальная дзяржава сваёй тытульнай нацыі з-за яе шматнацыянальнага грамадства.
Гл. таксама
= Нататкi =
Цхінвалі
Пасля 14 жніўня 1992 года ў расійскае войска атрымала мандат СНД на міратворчасць у рэгіёне.
8 жніўня 2008 года горад стаў аб’ектам моцнага абстрэлу грузінскай ракетнай артылерыі, пасля якога грузінскія войскі паспрабавалі захапіць яго наземнымі часцямі. У выніку супраціву паўднёваасяцінскай арміі і пазней далучыўшыхся да яе расійскіх войскаў, горад быў адбіты.
Джон Галсуорсі
Джон Галсуорсі (John Galsworthy;, Кінгстан-Хіл, графства Сурэй — , Лондан) — англійскі празаік і драматург, аўтар знакамітага цыкла «Сага аб Фарсайтах», лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1932).
Дзмітрый Аляксандравіч Пантус
Дзмітрый Аляксандравіч Пантус (нар., Бярозаўка, Лідскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. З 2020 года старшыня Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Бярозаўка Лідскага раёна. У 2005 годзе скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт. У 2005 годзе прайшоў перападрыхтоўку ў Інстытуце павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў па новых накірунках развіцця тэхнікі, тэхналогіі і эканомікі БНТУ па спецыяльнасці «эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2010 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці».
Працоўную дзейнасць пачаў у 2005 годзе на пасадзе інжынера-энергетыка аддзела галоўнага энергетыка ААТ «Шклозавод „Нёман“», дзе да 2012 года працаваў на пасадах намесніка начальніка навукова-тэхнічнага цэнтра, намесніка галоўнага інжынера — начальніка навукова-тэхнічнага цэнтра, галоўнага інжынера.
З лютага 2012 года па сакавік 2014 года працаваў на пасадзе дырэктара ААТ «Лідскія аўтобусы „Нёман“», а з красавіка па жнівень 2014 г. — на пасадзе намесніка Старшыні Гродзенскага гарадскога выкаўначага камітэта.
Ксерафілы
Ксерафілы, сухалюбы (ад ξερός — сухі і φιλέω — люблю) — тып экстрэмафілаў, арганізмы якія жывуць ва ўмовах вельмі нізкай вільготнасці, і не пераносяць высокую вільготнасць.
Гэтыя арганізмы здольныя пераносіць высокую сухасць паветра ў спалучэнні з высокай тэмпературай. У іх добра развіты механізмы рэгуляцыі воднага абмену і прыстасавання да захавання вады ў арганізме. Многія з іх для падтрымання жыццядзейнасці прыстасаваліся выкарыстоўваць метабалічную ваду, якая ўтвараецца за кошт акіслення ліпідаў.
Трасцянка (Бярэзінскі раён)
Трасця́нка (, Тростянка) — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярэзінскага сельсавета.
Дзмітрый Аляксандравіч Пантус
Біяграфія
Са жніўня 2014 года да чэрвеня 2020 года займаў пасаду намесніка Старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 чэрвеня 2020 года прызначаны Старшынёй Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь.
24 лютага 2022 года быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША. У тым жа годзе ён трапіў у чорныя спісы Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Канады, Новай Зеландыі і Украіны; у чэрвені 2023 года Еўрапейскі Саюз і Швейцарыя далучыліся да санкцый супраць Пантуса.
Лазар Маркавіч Лісіцкі
Лазар Маркавіч (Мордухавіч) Лісіцкі (10 (22) лістапада 1890 г., с. Пачынок, Смаленская губерня (цяпер Смаленская вобласць) — г., Масква) — савецкі мастак і архітэктар, таксама шырока вядомы як «Эль Лісіцкі».
Эль Лісіцкі адзін з выдатных прадстаўнікоў рускага і яўрэйскага авангарда. Сумесна з Казімірам Малевічам распрацоўваў асновы супрэматызму.
У 1918 годзе ў Кіеве Лісіцкі стаў адным з заснавальнікаў «Култур-лігэ» (ідыш: ліга культуры) — авангарднага мастацкага і літаратурнага аб’яднання, якія ставілі сваёй мэтай стварэнне новага яўрэйскага нацыянальнага мастацтва. У 1919 годзе па запрашэнні Марка Шагала пераехаў у Віцебск, дзе выкладаў у Народным мастацкім вучылішчы (1919—1920).
Осецк (гміна)
О́сецк (Osieck) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Атвоцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Осецку. Плошча гміны складае 67,5 км². Станам на 2012 год у гміне Осецк пражывалі 3534 чалавекі, шчыльнасць — 52,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 16 населеных пунктаў.
Папоўка (Вялікадолецкі сельсавет)
Папо́ўка (, Поповка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вялікадолецкага сельсавета.
Махакам
Маха́кам, Кутай (Mahakam) — рака на востраве Калімантан у Інданезіі (правінцыя Усходні Калімантан).
Даўжыня ракі каля 720  (650 ) км, плошча вадазбору каля 720 000 км². Верхняе і сярэдняе цячэнне ракі ў гарах Усходняга Калімантана, ніжняе па забалочанай раўніне. Упадае ў Макасарскі праліў, утвараючы дэльту. Рака паўнаводная. У верхнім цячэнні парожыстая. Суднаходная (48 км) ад вусця да горада Самарында.
Дэтэктыў
Дэтэктыў (detective, ад detego — раскрываю, выкрываю) — пераважна літаратурны і кінематаграфічны жанр, творы якога апісваюць працэс даследавання загадкавага здарэння з мэтай высвятлення яго акалічнасцяў і раскрыцця загадкі. Звычайна ў якасці такога здарэння выступае злачынства, і дэтэктыў апісвае яго расследаванне і вызначэнне вінаватых, у такім разе канфлікт будуецца на сутыкненні справядлівасці з беззаконнем, якія завяршаюцца перамогай справядлівасці.
Гісторыя
Першымі творамі дэтэктыўнага жанру прынята лічыць апавяданні Эдгара По (напісаныя ў 1840-х гадах), які ў сваіх творах заклаў форму і асаблівасці гэтага жанру. По быў пачынальнікам інтэлектуальнага (паказ працэсу расследавання злачынства), а У. Колінз — прыгодніцкага (нанізванне драматычных эпізодаў) сюжэтных тыпаў дэтэктываў.
Значны ўклад у развіццё дэтэктыўнай літаратуры зрабілі А. К. Грын (ЗША), Э. Габарыо, Г. Леру (Францыя), асабліва А. К. Дойл (Вялікабрытанія), які стварыў вядомы вобраз прыватнага дэтэктыва Шэрлака Холмса.
З імем англійскага пісьменніка Г. К. Чэстэртана звязана паяўленне т.зв. «інтуітыўнага дэтэктыва», заснаванага на здагадцы і інтуітыўным пранікненні ў псіхіку злачынцы. Найбольшага поспеху ў развіцці такога роду дэтэктыва дасягнулі Агата Крысці і Ж. Сіменон.
Пасля другой сусветнай вайны на Захадзе пашырыўся т.зв. «чорны дэтэктыў», у аснове якога апісанне самога злачынства са сцэнамі забойстваў, насілля і інш.(М. Спілейн, ЗША).
Сярод рускіх пісьменнікаў у жанры дэтэктыва працавалі А. Р. Адамаў, Ю. С. Сямёнаў, браты А. А. і Г. А. Вайнеры і інш.
Гісторыя ж беларускага дэтэктыву бярэ свой пачатак значна пазней, але, не гледзячы на гэта беларускі дэтэктыў дастаткова хутка прайшоў асноўныя эвалюцыйныя моманты дынамікі жанру — ад дэтэктыва класічнага тыпа да сучаснага, і да дэтэктыва, які стаіць на сумежжы з іншымі літаратурнымі жанрамі.
Нобелеўская прэмія міру
Нобелеўская прэмія міру (Nobels fredspris) — узнагарода, якая штогод прысуджаецца Нарвежскім нобелеўскім камітэтам у Осла, «чалавеку, які выконвае найбольшую альбо найлепшую працу дзеля братэрства паміж народамі, адмены альбо скарачэння пастаянных армій і правядзення альбо заахвочвання мірных кангрэсаў». Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій, заснаваных у 1895 годзе паводле запавету шведскага хіміка Альфрэда Нобеля, які памёр у 1896 годзе. Гэтыя прэміі прысуджаюцца за выдатныя заслугі ў галінах хіміі, фізікі, літаратуры, міру і фізіялогіі або медыцыны. У адпаведнасці з запаветам Нобеля прэмія знаходзіцца ў падпарадкаванні Нарвежскага нобелеўскага камітэта і прысуджаецца камісіяй з пяці членаў, якія абіраюцца Парламентам Нарвегіі. Лаўрэатамі першай Нобелеўскай прэміі міру ў 1901 годзе сталі Жан Дзюнан і Фрэдэрык Пасі. Кожны лаўрэат атрымлівае медаль, дыплом і грашовы прыз, які змяняецца з цягам часу. У 1901 годзе Дзюнан і Пасі падзялілі 150 782 шведскія кроны, што ў снежні 2008 года было эквівалентна 7 731 004 шведскім кронам. Пачынаючы з 2001 года кожная грашовая ўзнагарода складала 10 мільёнаў шведскіх крон. Прэмія ўручаецца на штогадовай цырымоніі 10 снежня ў Осла ў прысутнасці караля Нарвегіі (адзіная Нобелеўская прэмія, якая не ўручаецца ў Стакгольме), у гадавіну смерці Альфрэда Нобеля.
Патрабаванні да кандыдатаў
Згодна са статутам Нобелеўскага фонду, вылучаць кандыдатаў могуць наступныя асобы: