cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святы Ілля (фальклор)
Свята Іллі-прарока
Свята Іллі (2 жніўня) успрымалася як канец лета і пачатак восені (прыказкі: «Ілля жніво пачынае, а лета канчае», «На Іллю да абеда лета, а пасля абеда восень», «Ілля нарабіў гнілля», «Прыйшоў Пятрок — сарваў лісток, прыйшоў Ілля — сарваў два»). Жнівеньскія дажджы і бясконцыя маланкі ў народзе называліся «Арабінавымі» («рабінавымі») начамі і пачыналіся часцей за ўсё са свята Іллі. Пра скарачэнне дня познім летам казалі: «Ілля-прарок дзве гадзіны звылок», «З Іллі працаўніку дзве ўгоды: ноч доўгая ды вада халодная». Маланкі на свята Іллі лічыліся лекавымі, а дажджавую воду ў гэты дзень сяляне збіралі, каб мыцца ёю.
Ілля і Пятро
У фальклоры часта спаборнічаў са святым Пятром, які ўвасабляў сабою добрае ціхае надвор'е і цёплае лета. Гэтую варожасць можна тлумачыць як памяць аб супрацьборстве язычніцкага Перуна з нейкім іншым богам. Першае жоўтае лісце і жнівеньскіе дажджы тлумачыліся ў народзе як перамога Іллі над Пятром. У легендзе "Ілля і Пятро", запісанай А. Сержпутоўскім у Мазырскім павеце Ілля паказаны помстлівым і несправядлівым. Ілля накіроўвае гром і маланкі супраць чарцей, а Пятро ілліны хмары, але тым самым перашкаджае сялянам збіраць ураджай, таму Пятро разганяе грымотныя хмары. З-за гэтага абодва спрачаюцца. Калі селянін кажа, што больш любіць свята Пятра і Паўла, Ілля пагражае спаліць яго ніву.
Спасылкі
«Міфалогія» на сайце «Мая радзіма — Беларусь»
Жан-Андрэ Дэлюк
Жан-Андрэ Дэлюк (Jean-André Deluc;, Жэнева- , Віндзар) — швейцарскі геолаг і метэаролаг.
Вывучаў прыродазнаўства, праводзіў даследванні змены ў атмасферы Зямлі. У 1798 годзе ганаровы прафесар філасофіі і геалогіі ў Гётынгене. У гонар Дэлюка названы ў кратар на Месяцы.
Ясэнэць (Оўруцкі раён)
Ясэнэць (Ясене́ць) — вёска ў Оўруцкім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Google Docs
Google Docs — бясплатны вэб-арыентаваны тэкставы і таблічны працэсар, рэдактар прэзентацый і бланкаў ад Google. З яго дапамогай можна ствараць і рэдагаваць дакументы непасрэдна ў браўзеры, сумесна з іншымі рэдактарамі. Google Docs аб’яднаў два некалі асобныя сэрвісы: Writely і Spreadsheets, якія сталі адзіным прадуктам 10 кастрычніка 2006 года. Трэцяя частка прадукту, для працы з прэзентацыямі, распрацаваная Tonic Systems, выйшла 17 верасня 2007 года.
IC 4577
IC 4577 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Адключэнне Facebook (2021)
У 16:40 паводле UTC+03:00 4 кастрычніка 2021 амерыканская сацыяльная сетка Facebook і яе даччыныя кампаніі, уключаючы Facebook Messenger, Instagram, WhatsApp, Mapillary і Oculus, сталі недаступнымі па ўсім свеце на працягу сямі гадзін. Перабоі былі выкліканыя адабраннем пратаколаў межавага шлюза (BGP) з усіх IP-маршрутаў да іх сервераў сістэмай даменных імён (DNS). Пасля аварыйнага завяршэння працы гэтых праграм карыстальнікі пачалі пераходзіць на Twitter, Discord і Telegram, што прывяло да збояў у працы сервераў гэтых праграм. DNS Facebook зноў сталі даступнымі ў 1:05 па маскоўскім часе 5 кастрычніка 2021 года, але па стане на 24:00 па маскоўскім часе, Facebook паведаміла, што функцыі паступова аднаўляюцца ў Facebook, Instagram і WhatsApp пасля больш чым 6 гадзін адключэння.
Адключэнне таксама перапыніла ўнутраныя камунікацыі Facebook, перашкаджаючы работнікам адпраўляць або атрымліваць знешнія электронныя лісты, атрымліваць доступ да карпаратыўнага каталога і сапраўднасці ў дачыненні да некаторых сэрвісаў Google-Docs і Zoom. The New York Times паведамляла, што супрацоўнікі не маглі ўвайсці ў будынкі і канферэнц-залы кампаніі Facebook, карыстаючыся электроннымі пропускамі. Сайт Downdetector, які адсочвае адключэнні сетак па ўсім свеце, зафіксаваў дзесяткі тысяч інцыдэнтаў ва ўсім свеце Стыў Гібсан, даследчык бяспекі, заявіў, што «штодзённае абнаўленне BGP пайшло не так», заблакаваўшы «людзей з аддаленым доступам» да сервераў, якія маглі б выправіць памылку, а ў той жа час людзі з фізічным доступам не маюць дазволу выправіць памылку.
У дакладзе CNBC гаворыцца, што гэта адключэнне стала найбольш маштабным для Facebook з 2008 года. У дзень адключэння акцыі кампаніі ўпалі амаль на 5 %.
Пётр Іларыёнавіч Бялькевіч
Пётр Іларыёнавіч Бялькевіч (, г. Мінск — ) — беларускі савецкі вучоны ў галіне хіміі торфу. Член-карэспандэнт АН БССР (1953), доктар хімічных навук, прафесар (1952). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ў 1928 годзе. У 1945—1952 гг. працаваў у Інстытуце хіміі АН БССР. У 1952—1960 гг. дырэктар Інстытута торфу АН БССР, з 1960 года загадчык лабараторыі фізікахіміі торфу гэтага інстытута. Адначасова выкладаў у БДУ (1947—1960) і Беларускім тэхналагічным інстытуце (1965—1967).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні па кінэтыцы тэрмічнага раскладання цвёрдых рэчываў і хімічнай перапрацоўцы торфу. Распрацаваў новыя шляхі выкарыстання торфу ў народнай гаспадарцы краіны: вытворчасць з торфу воску, прэс-парашковых пластычных мас, торфашчалачных рэагентаў, напаўняльнікаў для фенапластаў. Прапанаваў тэхналогію вылучэнні з торфу стэарынаў і метад сінтэзу на іх аснове.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1977), «За заслугі» ПНР (1945), медалямі.
Акведук Валента
Акведук пабудаваны ў перыяд кіравання імператара Валента прыблізна ў 368—375 гадах і з’яўляўся вельмі важным этапам у развіцці вадаправоднай сістэмы Канстанцінопаля — ён злучыў два гарадскія ўзгоркі горада. Яго першапачатковая даўжыня складала больш за 1000 метраў, а максімальная вышыня 26 метраў. У наш час захаваная частка акведука мае даўжыню 971 метр і максімальную вышыню 20 метраў (за кошт узняцця ўзроўню зямлі). Пры будаўніцтве выкарыстоўваліся камяні са сцен Халкідона. Па свінцовых трубах, пракладзеных па версе акведука, вада паступала ў горад аж да сярэдзіны XIX стагоддзя.
У наш час акведук з’яўляецца турыстычнай славутасцю Стамбула (Канстанцінопаля), пад ім праходзіць ажыўленая аўтамагістраль горада — бульвар Атацюрка.
Залатароўка (Пензенская вобласць)
Залатароўка (Золотарёвка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Пензенскай вобласці Расіі.
Пакрыўці
Пакрыўці (Покрівці́) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гніздычыўскай пасялковай абшчыны.
Залатароўка (Пензенская вобласць)
Геаграфія
Размешчаны за 25 км ад Пензы, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Шнаева, па абодвух берагах ракі Мядаеўкі.
Гісторыя
Заснавана з такой назвай на месцы старажытных паселішчаў у пачатку XVII стагоддзя канцылярыстам Пензенскай правінцыйнай канторы Аляксеем Фёдаравічам Залатаровым. Да XIX стагоддзя называлася в. Залатароўка і ўваходзіла ў Гарадзішчанскі павет Пензенскай губерні.
У 1928 годзе Залатароўка пераўтворана ў рабочы пасёлак.
NGC 1951
NGC 1951 (іншае абазначэнне — ESO 85-SC86) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Залатароўка
Залатароўка — тапонім.
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012
У турніры павінны былі прымаць удзел 16 каманд, але перад пачаткам каманда «Клечаск» адмовілася ад удзелу, у выніку колькасць удзельнікаў была скарочана да 15. Каманды змагаліся за адзіную прамую пуцёўку ў Вышэйшую лігу і адну пуцёўку ў плэй-оф за права змагацца за месца ў Вышэйшай лізе з перадапошнім клубам Вышэйшай лігі 2012.
Пасля ўпартай барацьбы за два туры да фінішу перамогу ў турніры забяспечыў клуб «Дняпро» з Магілёва, які, такім чынам, гарантаваў сабе вяртанне ў мацнейшы дывізіён.
Другое месца заняла «Гарадзея», якая атрымала права гуляць у стыкавых матчах за месца ў Вышэйшай лізе супраць жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Саступіўшы па суме дзвюх сустрэч (1:0, 0:4), «Гарадзея» засталася ў Першай лізе.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Крыніца: football.by
Бамбардзіры
Крыніца: football.by
Стыкавыя матчы
Па выніках сезона клуб «Гарадзея», які заняў другое месца, атрымаў права на стыкавыя матчы за месца ў Вышэйшай лізе супраць «Тарпеда-БелАЗ» (апошняе месца ў Вышэйшай лізе). Па суме дзвюх сустрэч «Тарпеда-БелАЗ» захавала месца ў вышэйшым дывізіёне, а «Гарадзея» засталася ў Першай лізе.
Кірхнер
Кірхнер — прозвішча.
Паўстанне ў Гаіці (2004)
Паўстанне ў Гаіці 2004 года — мяцеж у рэспубліцы Гаіці, які доўжыўся некалькі тыдняў лютага 2004 года, завяршыўся дзяржаўным пераваротам і ў наступным уводам замежных сіл з санкцыі ААН.
Перадгісторыя
У 2001 да ўлады ў краіне вярнуўся Жан-Бертран Арыстыд. Да гэтага ў 1991 годзе яго скінула ваенная хунта, але той вярнуўся да ўлады пры амерыканскім уварванні ў 1994 годзе, пракіраваўшы да 1996. Адначасова, быў створаны «альтэрнатыўны ўрад» на чале з самаабвешчаным прэзідэнтам Гуаргам. Апошні ў 2003 г. быў арыштаваны. Урад Арыстыда адмовіўся правесці датэрміновыя парламенцкія выбары. У эканамічнай палітыцы Арыстыд пайшоў на непапулярныя меры, зрабіўшы шэраг саступак МВФ, што ўскладніла і без таго складаную сітуацыю ў краіне.
Вельмі хутка рэжым заграз у карупцыі. У пачатку 2004 года пачаліся масавыя хваляванні.
Паўстанне
5 лютага групы паўстанцаў атакавалі штаб-кватэру паліцыі ў сваім горадзе і вылучылі палітычныя патрабаванні па звяржэнні ўрада. Яны ўсталявалі кантроль над горадам Ганаів, пачаўшы тым самым паўстанне супраць урада Ж.-Б. Арыстыда. У ходзе баёў за горад мяцежнікі спалілі дом мэра, а таксама выпусцілі на свабоду зняволеных, якія знаходзіліся ў муніцыпальных турмах, спалілі і разрабавалі паліцэйскі ўчастак. У баях за горад загінулі па меншай меры сем чалавек.
Па некаторых даных, сярод мяцежнікаў было парадку 600 чалавек, якія праходзілі падрыхтоўку ад амерыканскіх вайскоўцаў з мэтай скінуць урад.
7 лютага да паўстанцаў перайшоў горад Сен-Марк, дзе пачаліся масавыя рабаванні. Сотні мясцовых жыхароў выносілі с караблёў тэлеапаратуру і мяшкі з мукой. Падчас узброенага штурму паўстанцамі будынка мясцовай паліцыі загінулі па меншай меры два чалавекі.
22 лютага паўстанцы захапілі чацвёрты па велічыні горад Гаіці — Кап-Аіцьен. Там былі падпаленыя будынкі некаторых афіцыйных устаноў, а таксама паліцэйскія ўчасткі. Паліцыянты, што захоўвалі вернасць прэзідэнту Арыстыду, беглі з горада, у выніку чаго з мясцовай турмы былі выпушчаныя на свабоду 250 зняволеных.
29 лютага Арыстыда падаў у адстаўку і збег з краіны ў ЦАР.
Ваенная інтэрвенцыя
У адпаведнасці з канстытуцыяй Гаіці пасаду прэзідэнта заняў старшыня Вярхоўнага суда Баніфас Аляксандр, які адразу ж звярнуўся да Савета бяспекі ААН з просьбай аказаць дапамогу ў падтрыманні грамадскага парадку ў краіне. 29 лютага Савет бяспекі прыняў рэзалюцыю, якая санкцыянавала ваенную інтэрвенцыю ў Гаіці. Увечары таго ж дня ў краіну пачалі прыбываць амерыканскія марскія пяхотнікі, да якіх пазней далучыліся канадскія, французскія і чылійскія ваенныя. Задачы шматнацыянальных часовых сіл складаліся ў захаванні парадку ў сталіцы, забеспячэнні ўмоў для прыбыцця ў краіну міратворцаў ААН, а таксама ў аказанні дапамогі гуманітарным арганізацыям.
Наступствы
1 чэрвеня 2004 г. задачы па падтрыманні міру перайшлі да Місіі ААН па стабілізацыі ў Гаіці пад кіраўніцтвам Бразіліі. У кастрычніку 2004 г. у сувязі з новай хваляй беспарадкаў, Бразілія запатрабавала павелічэння колькасці міратворцаў з 2600 чалавек да 6700.
У «Даследаванні правоў чалавека ў Гаіці», праведзеным у лістападзе 2004 года, адзначалася, што часовы ўрад, які падтрымліваўся Злучанымі Штатамі, Канадай, Францыяй і ААН, за дзевяць месяцаў не спыніў гвалт у краіне. Паліцыя ў якасці звычайнай практыкі прыгаворвала да смяротнага пакарання ў спрошчаным парадку, а да бедных раёнах ставілася як да варожай тэрыторыі. Гвалту спрыялі і салдаты расфарміраванай гаіцянскай арміі, якія не знайшлі іншага прымянення сваім ведам і навыкам у новых умовах. Паколькі галасы на карысць негвалтоўных змяненняў душыліся арыштамі, забойствамі і запалохваннем, гвалтоўныя формы абароны сталі самай надзейнай альтэрнатывай. Члены гаіцянскай эліты наймалі банды для расправы з прыхільнікамі «Лавалас» і фінансавалі незаконныя фарміраванні. У мэтах прымусу да міру паліцэйскія і салдаты ААН праводзілі рэйды ў самых бедных гарадскіх раёнах, ад якіх часта пакутавалі невінаватыя грамадзяне.
14 мая 2006 г. прэзідэнтам краіны быў зноў абраны Рэнэ Прэваль, папулярны сярод маламаёмных слаёў насельніцтва. Сітуацыя ў краіне на працягу яго праўлення заставалася нестабільнай, адбываліся масавыя акцыі пратэсту з рознымі патрабаваннямі — ад простага забеспячэння харчаваннем галодных да вяртання да ўлады прэзідэнта Арыстыда.
Гуменнэ
Гісторыя
Горад упершыню згадваецца ў 1317 годзе як уладанне дваранскай сям'і Другетаў і ў сувязі з засяленнем спаленага татарамі горада перасяленцамі з украінскага Падолля, якія перайшлі сюды разам з князем Фёдарам Карыятавічам. Паступова горад становіцца адным з найважнейшых гарадоў Земпліна. У 1871 годзе ў Гуменнэ з'яўляецца чыгунка, а ў 1889 адкрываецца першая ў Аўстра-Венгерыі гандлёвая акадэмія. Падчас Другой сусветнай вайны горад быў моцна разбураны. У 1956 годзе пачынаецца шырокая рэканструкцыя горада і індустрыялізацыя.
Асаблівасць Гуменне заключаецца ў тым, што пятая частка насельніцтва з'яўляецца праваслаўнымі і ўніятамі.
Ліўчыці (Жыдачыўскі раён)
Ліўчыці (Лі́вчиці) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гніздычыўскай пасялковай абшчыны.
Рудня-Целяшоўскі сельсавет
Ру́дня-Целяшо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рудня-Целяшоўская.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Целяшоўскага сельсавета.
Слаўкавічы
Сла́ўкавічы (, Славковичи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Слаўкавіцкага сельсавета, у 1924—2005 гадах яго цэнтр.
Геаграфія
Знаходзіцца за 27 кіламетраў на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Глуск, за 197 кіламетраў ад Магілёва, за 27 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Рабкор. У напрамку на паўднёвы захад ад вёскі пралягае Слаўкавіцка-Ямінскі канал.
Баянская царква
Баянская царква (Боянска църква) — сярэдневяковая царква ў Балгарыі. Размешчана ў 8 км ад Сафіі, у сяле Баяна ля падножжа гор Віташа. У 1979 годзе ўключана ў пералік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
У X стагоддзі ў сяле Баяна была пабудавана першая невялікая царква, прысвечаная Мікалаю Цудатворцу і Святому Панцеляймону. У пачатку XIII стагоддзя па загадзе севастакратара Калаяна да гэтай царквы была прыбудавана новая двухпавярховая царква, упрыгожаная фрэскамі, які былі скончаны ў 1259 годзе. На адной з фрэсак захаваўся кцітарскі надпіс:
Архітэктура
Царква складаецца з пабудоў розных эпох. Усходняя частка ўяўляе сабой аднакупальную царква XI стагоддзя, якая мае ў плане форму роўнаканцовага крыжа з паўкруглай апсідай. Цэнтральная частка, т.зв. «Калаянава царква», — двухпавярховая пабудова XIII стагоддзя, першы паверх якой займае капліца і пахавальня балгарскіх баяраў, а другі паверх — непасрэдна царква. Фасад царквы дэкараваны керамічнай кафляй. Заходняя частка ўяўляе сабой прытвор, пабудаваны ў XIX стагоддзі і пазбаўлены якіх-небудзь упрыгожванняў. Усе пабудовы выкананы з цэглы.
Фрэскі
З фрэскавага жывапісу ў цэрквы захаваліся: Сцены царквы ўпрыгожваюць 240 асобных фігур і 89 кампазіцый (новазапаветныя сюжэты, эпізоды з жыція свяціцеля Мікалая). Фрэскавы цыкл царквы з'яўляецца адным з самых каштоўных збораў балгарскага сярэдневяковага сценапісу.
Жывапіс Баяны адносіцца да перыяду захопу Візантыйскай імперыі (арыенцір і крыніца мастацкай тэхнікі праваслаўнага свету) крыжакамі, што прывяло да росту значэння мясцовых мастацкіх школ. Пры ўсёй блізкасці да візантыйскага мастацкага кораня, роспісы Баяны адрозніваюць некаторая плоскаснасць, контурнасць, жорсткасць рысунка і пры гэтым — амаль вострая партрэтнасць твараў, ускладненасць шматлікімі адценнямі эмоцый — сур'ёзнасці, душэўнасці, мяккасці. Сярод гістарычных партрэтаў у царкве — выявы севастакратара Калаяна і яго жонкі Дзясіславы, цара Канстанціна Ціха і царыцы Ірыны (на паўночнай сцяне царквы). 18 сцэн у нартэксе малююць сюжэты з жыцця святога Мікалая Мірлікійскага.
Паштовая станцыя (Кузьміно)
Паштовая станцыя — будынак у в. Кузьміно Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, каля шашы Гарадок — Невель. Паштовая станцыя з’яўляецца помнікам дарожнай архітэктуры.
Гісторыя
Пабудавана ў першай палавіне XIX стагоддзя з цэглы, паводле праекта, прынятага ў 1846 годзе для паштовых станцый на шашэйных дарогах.
Цяпер будынак выкарыстоўваецца як дом дарожнага майстра. Астатнія пабудовы — флігель для фурманаў (часткова перабудаваны), свіран з падвалам і карэтная паветка размешчаны ў глыбіні двара.
Архітэктура
Стаіць за 90 м ад дарогі і звернута да яе галоўным фасадам. Галоўны будынак прамавугольны ў плане, з чатырохсхільным дахам, мае прыбудову. Падзелены на 2 часткі сенцамі: па левы бок размяшчаліся пакоі для прыезджых, па правы — кватэра дазорца, кухня і пакой для афармлення падарожных. У архітэктуры будынка эклектычна спалучаны элементы псеўдаготыкі і класіцызму: стральчатыя псеўдагатычныя вокны і партал, невялікі прамавугольны атык над уваходам, вуглавыя пілястры. Навісь над уваходам падтрымліваюць літыя дэкаратыўныя кранштэйны, аздобленыя раслінным арнаментам.
Літаратура
Сардараў, А. С. Паштовая станцыя / А. С. Сардараў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 214—215.
Кузявічы (Баранавіцкі раён)
Кузяві́чы (, Кузевичи) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Маўчадскага сельсавета. Размешчана за 26 км на паўночны захад ад Баранавіч, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Мордычы на лініі Баранавічы—Ліда. Насельніцтва 27 жыхароў, 20 гаспадарак (2005).
Гісторыя
У 1905 годзе ў Люшнеўскай воласці Слонімскага павета. З 1921 года ў складзе Польшчы, у Моўчадскай гміне Слонімскага павета. З 1939 года ў БССР.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 9 жыхароў.
Міхаіл Майсеевіч Бацвіннік
Міхаіл Майсеевіч Бацвіннік (4 (17) жніўня 1911 года, Куокала,, Вялікае княства Фінляндскае — , Масква) — 6-ы ў гісторыі шахмат і 1-ы савецкі чэмпіён свету (1948—1957, 1958—1960, 1961—1963). Гросмайстар СССР (1935), міжнародны гросмайстар (1950) і арбітр па шахматнай кампазіцыі (1956); заслужаны майстар спорту СССР (1945), 6-разовы чэмпіён СССР (1931, 1933, 1939, 1944, 1945, 1952), абсалютны чэмпіён СССР (1941). Чэмпіён Масквы (1943/44). Шасціразовы пераможца шахматных Алімпіяд у складзе каманды СССР (двухразовы пераможца ў асабістым заліку). Старшыня Усесаюзнай шахматнай секцыі (1938—1939) і праўлення таварыства «СССР — Нідэрланды» (з 1960). Заслужаны работнік культуры РСФСР (1971), заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Расіі (1991). Доктар тэхнічных навук, прафесар.
IC 4578
IC 4578 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Райскі Птах.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Караліўка (Жыдачыўскі раён)
Караліўка (Королі́вка) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гніздычыўскай пасялковай абшчыны.
NGC 1953
NGC 1953 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC118) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Джорджа дэ Кірыка
Джорджа дэ Кірыка (Giorgio de Chirico;, Волас, Грэцыя — , ) — італьянскі мастак, найбуйнейшы прадстаўнік метафізічнага жывапісу, папярэднік сюррэалізму. Старэйшы брат пісьменніка Альберта Савініа.
Біяграфія
Нарадзіўся ў грэчаскім Воласе ў італьянскай сям’і Джэмы Чарвета і Эварыста дэ Кірыка. Яго маці мела генуэзска-грэчаскія карані (верагодна, нарадзілася ў Смірне), а яго бацька належаў да сіцылійскай арыстакратыі. Вучыўся ў Вышэйшай мастацкай школе ў Афінах, у 1906 годзе пераехаў у Мюнхен, дзе наведваў заняткі ў Мастацкай акадэміі. Там ён адкрыў для сябе Шапенгаўэра і Ніцшэ, жывапіс Клінгера і Бёкліна.
З 1908 года жыў у Італіі. У 1910 годзе прыехаў у Парыж, дзе зблізіўся з Пікаса і Апалінэрам. З пачаткам Першай сусветнай вайны вярнуўся ў Італію. З 1912 года браў удзел у выставах Восеньскага Салона, а з 1913 года — Салона Незалежных. У гэты перыяд нараджаецца серыя яго палотнаў — «таямніц».
Зацішша (Мінск, паўднёвая)
Заці́шша — колішняя вёска, з 1965 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
У 1917 годзе фальварак у Сеніцкай воласці Мінскага павета; 10 жыхароў. З 1924 года ў Навадворскім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна, з 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне. У 1965 годзе ўключаная ў межы горада Мінска.
Вясковая забудова захавалася да 2000-х гадоў па вуліцы Свіслацкай у Парку імя 900-годдзя Мінска, цалкам знесеная ў часе будавання Чыжоўка-Арэны.
Ганніўці (Жыдачыўскі раён)
Ганніўці (Га́ннівці) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гніздычыўскай пасялковай абшчыны.
Лэнчыца
Лэнчыца (Łęczyca) — горад у Польшчы, размешчаны за 40 км на поўнач ад Лодзі і за 150 км на захад ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Лэнчыцкага павета Лодзьскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Лэнчыца. Плошча 8,95 км². Насельніцтва 14,2 тыс. чалавек.
NGC 1954
NGC 1954 (іншыя абазначэнні — MCG -2-15-3, NPM1G -14.0248, IRAS05305-1405, PGC 17422) — галактыка ў сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лінія (Жыдачыўскі раён)
Лінія (Лі́нія) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
Рагоўскі сельсавет (Уваравіцкі раён)
Раго́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рагі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Аздзелінскага сельсавета.
1986 год у гісторыі астраноміі
Астранамічныя з’явы
У 1986 годзе адбылося найкарацейшае ў XX стагоддзі гібрыднае сонечнае зацьменне (3 кастрычніка, 0 хв. 0 с.).
Джымі Грыўз
Джэймс Пітэр (Джымі) Грыўз (James Peter "Jimmy" Greaves; — ) — англійскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1966 у складзе нацыянальнай зборнай Англіі.
Ратонда Святога Георгія
Ратонда Святога Георгія (Свети Георги) — раннехрысціянская царква ў горадзе Сафія (Балгарыя). З'яўляецца самай старой царквой горада, была пабудавана ў IV стагоддзі на тэрыторыі антычнай Сердыкі ў цэнтры Канстанцінава квартала — рэзідэнцыі імператара Канстанціна Вялікага.
Царква пабудавана ў форме ратонды і першапачаткова выкарыстоўвалася як баптыстэрый. Будынак выканана з цэглы, мае вузкія высокія вокны і шэсць паўкруглых прыбудоў. Вышыня купала 13,7 м.
З канца X да сярэдзіны XII стагоддзя ў царкве захоўваліся мошчы Іаана Рыльскага. У XVI стагоддзі, пасля заваявання Балгарыі туркамі, царква была перабудавана ў мячэць і заставалася ёю да 1878 года. Пры рэстаўрацыі царквы ў XX стагоддзі ў ёй былі выяўлены тры пласты фрэсак, зафарбаваных у перыяд турэцкага валадарства, самыя раннія з якіх адносяцца да X стагоддзя. У наш час царква з'яўляецца музеем, але нягледзячы на гэта Балгарская праваслаўная царква праводзіць у ёй рэгулярныя набажэнствы.
IC 4579
IC 4579 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стары Стрылышча
Стары Стрылышча (Старі Стрілища) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
75-я стралковая дывізія (1-га фарміравання)
75-я стралковая дывізія — агульнавайсковае фарміраванне РСЧА Узброеных Сіл ССССР да і падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Гісторыя і баявы шлях
У 1927 годзе стралковая дывізія была сфарміравана на базе часцей 25-й стралковай дывізіі ім. В. І. Чапаева ва Украінскай ваеннай акрузе (далей — УкрВА). У 1931 годзе дывізія ўваходзіла ў склад 7-га стралковага корпуса. З мая 1935 года дывізія ўвайшла ў склад 14-га стралковага корпуса (далей — 14-ы ск) Харкаўскай ваеннай акругі (далей — ХарВА). 15 мая 1939 г. 75-я сд была пераведзена са складу 14-га ск ХарВА у склад Ленінградскай ваеннай акругі (далей — ЛенВА). У верасні 1939 года дывізія была сканцэнтравана ў складзе 1-га стралковага корпуса (далей — 1-ы ск) 8-й арміі на мяжы з Эстоніяй. У лістападзе 1939 г. прыбыла ў г. Шлісельбург, адкуль на аўтамашынах перакінута ў Карэлію ў склад 1-га ск 8-й арміі ЛенВА.
Дывізія здзельнічала ў баявых дзеяннях падчас савецка-фінляндскай вайны. 30 ліпеня 1940 года дывізія знаходзілася ўжо ў Заходняй асобнай ваеннай акрузе. Колькасць асабовага складу дывізіі складала 12 000 чал. Упраўленне дывізіі знаходзілася ў Мазыры.
Напачатку Вялікай Айчыннай вайны ў складзе 28-га стралковага корпуса 4-й арміі. У пачатку ліпеня дывізія адступала без баёў ў накірунку Мазыра. З 27 чэрвеня 1941 года дзейнічала ў адрыве ад галоўных сіл 4-й арміі, у акружэнні. У верасні 1941 года панесла вялікія страты ў акружэнні пад г. Кіевам. 27 снежня 1941 года дывізія расфарміравана.
Следавікі
Следавікі́ — валуны, на паверхні якіх ёсць адбіткі (прыродныя ці штучныя) у выглядзе нагі ці далоні чалавека (антрапаморфныя) або ў форме слядкоў розных жывёл (зааморфныя).
Звычайна слядок адзін, але ёсць два і тры. Вядомыя амаль ва ўсім свеце, але найбольш іх на тэрыторыі, блізкай да Балтыйскага мора. Над некаторымі з іх пабудаваны капліцы, храмы. Культ следавікоў мае даўнюю традыцыю і спалучаецца як з паганскімі, так і хрысціянскімі вераваннямі. У часы паганства следавікі былі звязаны з культамі, прысвечанымі багам, блізкім да хтанічнай сферы. З пашырэннем хрысціянства многія следавікі набылі функцыі прошчаў («цудадзейных» месцаў). Вада са следавікоў лічыцца «святой» і «гаючай».
На тэрыторыі Беларусі налічваецца каля 100 следавікоў(напрыклад, Перабродскі валун).
Электрычны ток
Электры́чны ток — упарадкаваны рух зараджаных часціц.
Умовамі ўзнікнення электрычнага току ў тым ці іншым асяроддзі з'яўляюцца:
Пры наяўнасці электрычнага поля ток узнікае:
Дыферэнцыяльнай характарыстыкай электрычнага току (гэта значыць такой, што характарызуе ток у дадзеным пункце) з'яўляецца шчыльнасць току. Інтэгральнай характырыстыкай (што характарызуе ток праз пэўную паверхню канечных памераў) з'яўляецца сіла току. Сувязь між гэтымі дзвюма характарыстыкамі выражаецца паверхневым інтэгралам:
Паштовая станцыя (Гарадок)
Паштовая станцыя і застаўны дом — будынкі ў горадзе Гарадок Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Невельская, 55. Паштовая станцыя з’яўляецца помнікам дарожнай архітэктуры.
Гісторыя
Пабудавана ў першай палавіне XIX стагоддзя з цэглы, паводле праекта, прынятага ў 1846 годзе для паштовых станцый на шашэйных дарогах. Да будынка прымыкаюць рэшткі станцыйнага двара. Над ганкам — навес з літым кранштэйнам, выкананым з чыгуну ў XIX стагоддзя.
У наш час будынак перароблены пад храм (Свята-Андрэеўская царква).
Літаратура
Сардараў, А. С. Паштовая станцыя / А. С. Сардараў // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 214—215.
Рыгор Пятровіч Шаблоўскі
Рыгор Пятровіч Шаблоўскі (Григорий Петрович Шабловский; ? — ?) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі ўніверсітэт.
На службе і ў класным чыне з 1845 года.
У Паўночна-Заходнім краі з 1863 года. Сапраўдны стацкі саветнік з 1868 года. З 1876 года на пасадзе маршалка дваранства Брэсцкага павета.
Узнагароды
Кавалер ордэнаў Св. Ганны 2-й ступені, Св. Станіслава 2-й ступені з каронай і без кароны, узнагароджаны медалямі ў памяць пра вайну 1853—1856 гадоў і здушэнне польскага паўстання 1863—1864 гадоў.
Рэйнска-Вестфальскі тэхнічны ўніверсітэт Ахена
Рэйнска-Вестфальскі тэхнічны ўніверсітэт Ахена (Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen) — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ахен.
Алоэ
Алоэ, Альяс (Aloe) — род сукулентных раслін сямейства асфадзелавых. Віды — шматгадовыя травяністыя расліны з доўгім гладкім мясістым лісцем, пакрытым па краі шыпамі. Кветкі чырвоныя або жоўтыя, сабраныя ў верхавую гронку. Назва роду ў перакладзе з арабскай мовы горкі.
Апісанне
Вядома каля 400 відаў. Найбольш вядомыя — і, якое ўваходзіць у склад шматлікіх лекавых і касметычных прэпаратаў. Знешні выгляд алоэ вельмі разнастайны — сярод іх ёсць дрэвападобныя формы і ліяны; а таксама гіганцкія і мініяцюрныя расліны.
Сцябло прамастойнае, галінастае. Лісце сакаўное, мясістае, шаравата-зялёнае з васкавым налётам, зубчастае па краях, мае гліказід алаін. Кветкі трубчастыя, чырвона-аранжавыя, сабраныя ў гронку. Плод — сухая трохгнёздавая каробачка. На ніжняй частцы сцёблаў штогод утвараюцца бакавыя парасткі («дзеткі»), якія таксама выкарыстоўваюцца для размнажэння.
Распаўсюджанне
Гістарычная «радзіма» алоэ — засушлівыя вобласці Афрыкі, Мадагаскара, Макаранезіі і поўдзень Аравійскага паўвострава. Але дзякуючы дэкаратыўным і лекавым ўласцівасцям, а таксама параўнальна лёгкаму і хуткаму прыстасаванню, шматлікія віды алоэ былі натуралізаваныя ў краінах Міжземнамор’я, Індыі, Мексіцы, на Кубе. Алоэ было завезена іспанцамі ў Еўропу, адкуль распаўсюдзілася на востраў Барбадос і ў шматлікія краіны Паўднёва-усходняй Азіі. Некаторыя віды вырошчвалі ў Закаўказзі як лекавыя расліны. На Беларусі культывуюць у пакоях, аранжарэях, дзе расліна квітнее вельмі рэдка і дасягае вышыні не больш за 70 см.
Выкарыстанне
Высушаны сок з лісця некаторых відаў алоэ (сабур) ужываюць пераважна ў ветэрынарыі як слабіцельны і жаўцягонны сродак, мясцова — для дэзінфекцыі і паскарэння эпітэлізацыі. У некаторых выпадках сок з лісця алоэ можа выклікаць дэрматыты
Храм Святой Сафіі (Трабзон)
Сафійскі сабор (Ая-Сафія, Αγία Σοφία; Ayasofya) у Трабзоне (Трапезундзе) — выдатны помнік позневізантыйскага дойлідства, найбуйнейшы храм Трапезундскай імперыі, вядомы сваімі фрэскамі XIII стагоддзя.
Сабор размешчаны недалёка ад гістарычнага цэнтра Трабзона, у межах сучаснага горада. Сабор быў пераўтвораны ў мячэць пасля турэцкага горада, у наш час з'яўляецца музеем.
Гісторыя
Сабор быў пабудаваны ў 1238—1263 гадах Мануілам I. У 1461 годзе Мехмед II захапіў Трапезунд і ператварыў сабор у мячэць. Будынак сабора выкарыстоўвалася як ваенны шпіталь і склад падчас Першай сусветнай вайны, калі горад быў заняты рускімі войскамі. Далей ён ізноў выкарыстоўваўся як мячэць да 1964 года, калі ён стаў музеем пасля рэстаўрацыі, праведзенай у 1958—1964 з дапамогай Эдынбургскага ўніверсітэта.
У ліпені 2012 года віцэ-прэм'ер урада Турцыі Бюлент Арыч заявіў пра намер урада дазволіць перадачу храма мусульманскай абшчыне для ператварэння ў мячэць. У красавіку 2013 года храм быў пераўтвораны ў мячэць. .
Ваітупу
Ваіту́пу (на мове тувалу Vaitupu) — атол у складзе астравоў Тувалу на поўдні Ціхага акіяна. Належыць да дзяржавы Тувалу. Агульная плошча — 5,6 км². Насельніцтва — 1061 чал. (2017 г.).
Гісторыя
Ваітупу быў населены ў XIII—XVII стст. выхадцамі з Самоа і Тонга. У 1825 г. востраў адкрыты амерыканскімі кітабоямі. У 1860 г. брытанскія місіянеры распаўсюдзілі сярод мясцовых жыхароў хрысціянства.
Ваітупу доўгі час з’яўляўся адным з галоўных цэнтраў брытанскага каланіяльнага ўплыву на тувалу, у тым ліку праз мясцовую сістэму адукацыі. З-за перанаселенасці з 40-ых гг. XX ст. пачалася міграцыя ваітапуанцаў на іншыя астравы Ціхага акіяна.
Геаграфія
Атол мае каралавае паходжанне, складаецца з 10 астравоў, якія атачаюць лагуну. Частка лагуны і сушы забалочаная і пакрытая мангравымі лясамі. Дзікая фаўна прадстаўлена пераважна птушкамі і грызунамі. Даволі багаты падводны свет рыфаў.
Інфраструктура
На атоле 2 паселішчы Тумасеу і Асау. Жыхары займаюцца сельскай гаспадаркай і ловам рыбы. Працуюць пошта, пачатковая школа, невялікая гасцёўня для турыстаў, царква. Дарогі на Ваітапу грунтавыя. Аэрадрома і прычала няма, але існуе сталая паромная сувязь з Фунафуці.
Букмал
Бу́кмал (bokmål — «кніжная мова») — адзін з двух (побач з нюнорскам) стандартаў (форм) нарвежскай мовы. Сфарміраваўся на аснове дацкай мовы пасля чатырох стагоддзяў панавання Даніі над Нарвегіяй (дацка-нарвежская унія).
Многія значныя нарвежскія пісьменнікі XIX стагоддзя, найперш Генрык Ібсен і Б’ёрнсцернэ Б’ёрнсан, пісалі стыхійна нарвегізаванай дацкай мовай, першапачаткова называнай «дацка-нарвежскай». Назва «букмал» прынята з 1929 года замест ужыванай раней «дзяржаўнай мовы» (riksmål). Іншая афіцыйная пісьмовая мова Нарвегіі — нюнорск.
Букмал ужываецца прыкладна 90 % насельніцтва Нарвегіі, іменна яго найчасцей вывучаюць замежныя студэнты, на ім выходзяць усе цэнтральныя СМІ. Нормы букмала набліжаныя да ўсходненарвежскіх дыялектаў, асабліва да варыянтаў, на якіх гавораць вакол Осла, хоць аснова яго застаецца дацкай. Дацкія тэксты ў пісьмовым выглядзе зразумелыя носьбітам букмала, фанетычныя ж адрозненні дастаткова моцныя, таму з разуменнем вуснай дацкай мовы нарвежцы маюць складанасці. У букмале большая колькасць запазычанняў, чым у нюнорску. У XX стагоддзі прадпрымалася некалькі моўных і арфаграфічных рэформ дзеля «дэмакратызацыі» «кніжнай мовы», аднак некаторыя не прыжыліся і былі адмененыя. Адзінага арфаэпічнага стандарта кніжная нарвежская не мае.
NGC 1955
NGC 1955 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC121) — рассеянае скопішча з эмісійнай туманнасцю ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Глен Уілан
Глен Дэвід Уілан (Glenn David Whelan; нар., , Ірландыя) — ірландскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца англійскага клуба «Брысталь Роверс» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ірландыі.
Reaĺnaść i sny
«Reaĺnaść i sny» (Рэальнасць і сны) — трэці музычны альбом гурта «Akute», выдадзены ў 2014 годзе.
Крытыка
Музычны крытык Сяргей Будкін лічыць, што «у сваім трэцім альбоме „Akute“ нічога рэвалюцыйнага не прапаноўваюць як у тэматычным, так і ў музычным пляне». Музычны журналіст Ягор Цывілька мяркуе, што альбом «адлюстроўвае нейкі пераходны этап у творчасці каманды, будучую змену гучання і падачы, а можа, і самога матэрыялу».
Сабачыя
Сабачыя, воўчыя, або псовыя (Canidae) — сямейства сысуноў атрада драпежных.
Апісанне
Даўжыня да 160 см, маса да 80 кг. Афарбоўка разнастайная, пераважна аднатонная. Галава падоўжаная, морда вострая, вушы стаячыя. Футра густое, звычайна пушыстае. Хвост доўгі. На пярэдніх лапах па 5 пальцаў (у гіенавага сабакі — 4), на задніх — па 4; кіпцюры тупыя, не ўцягваюцца.
Пашырэнне
Адрозніваюць 12-15 сучаснах родаў, 29-35 відаў. Пашыраны паўсюдна, акрамя Антарктыды і некаторых астравоў (Мадагаскар, Новая Зеландыя, Сулавесі, Тайвань, арх. Меланезія і Палінезія).
Жывуць у разнастайных, пераважна адкрытых ландшафтах. На Беларусі пашыраны воўк, ліс, янотападобны сабака.
Асаблівасці біялогіі
Селяцца ў норах або логавах. Трымаюцца паасобна, часам парамі, некаторыя — сямейнымі групамі і зграямі.
Драпежнікі, спажываюць і раслінны корм.
Манагамы. Нараджаюць З—4 (зрэдку да 13—16) шчанят адзін раз на год.
Промысел і развядзенне
Многія віды — аб’екты промыслу і зверагадоўлі (ліс, пясец і інш).
Бакіўці (Жыдачыўскі раён)
Бакіўці (Ба́ківці) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
Сабачыя
Промысел і развядзенне
Да сабачых адносяцца ўсё пароды свойскіх сабак.
Ласк
Ласк (Łask) — горад у Польшчы, размешчаны за 35 км на паўднёвы захад ад Лодзі і за 170 км на паўднёвы захад ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтр Ласкага павета Лодзьскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ласк. Чыгуначная станцыя. Плошча 15,33 км². Насельніцтва 17,6 тыс. чалавек.
Электрадынаміка
Электрадына́міка — раздзел фізікі, які вывучае электрамагнітнае поле ў найбольш агульным выглядзе і яго ўзаемадзеянне з целамі, якія маюць электрычны зарад (электрамагнітнае ўзаемадзеянне). Прадмет электрадынкамікі ўключае сувязь электрычных і магнітных з’яў, электрамагнітнае выпраменьванне (як свабоднае, так і ў розных выпадках узаемадзеяння з рэчывам), электрычны ток і яго ўзаемадзеянне з электрамагнітным полем.
Часцей за ўсё пад тэрмінам электрадынаміка разумеюць класічную электрадынаміку, што вывучае элктрамагнітныя з'явы без уліку квантавых эфектаў. У адрозненне ад яе, квантавая электрадынаміка вывучае сучасную квантавую тэорыю поля і яго ўзаемадзеянне з зараджанымі часціцамі.
Асноўныя з’явы
Да асноўных з'яў, вывучаемых электрадынамікай, належаць:
Гісторыя
Першым доказам сувязі электрычных і магнітных з'яў стала эксперыментальнае адкрыццё Эрстэдам у 1819—1820 спараджэння магнітнага поля электрычным токам. Ён жа выказаў ідэю аб некаторым узаемадзеянні электрычных і магнітных працэсаў у прасторы, якая атачае праваднік, аднак у даволі няяснай форме.
У 1831 годзе Майкл Фарадэй эксперыментальна адкрыў з'яву і закон электрамагнітнай індукцыі, якія сталі першым ясным сведчаннем непасрэднай дынамічнай узаемасувязі электрычнага і магнітнага палёў. Ён жа распрацаваў (у дачыненні да электрычнага і магнітнага палёў) асновы канцэпцыі фізічнага поля і некаторыя базісныя тэарэтычныя ўяўленні, якія дазваляюць апісваць фізічныя палі, а таксама ў 1832 годзе прадказаў існаванне электрамагнітных хваль.
У 1895 годзе Лорэнц завяршыў пабудову класічнай электрадынамікі, апісаўшы ўзаемадзеянне электрамагнітнага поля з кропкавымі зараджанымі часціцамі.
У сярэдзіне XX стагоддзя была створана квантавая электрадынаміка — адна з найбольш дакладных фізічных тэорый.
Чарлз Грэй
Чарлз Грэй (Charles Grey, 2nd Earl Grey; - — 26-ы прэм’ер-міністр
Біяграфія
Сын заслужанага генерала, якому ў 1806 годзе быў падараваны графскі тытул. Чарлз ў тым жа годзе займаў пасаду Першага Лорда Адміралцейства. Вучань Шэрыдана і Чарлза Фокса, пасля смерці якога стаў партыйным лідарам і атрымаў партфель міністра замежных спраў. Наступныя 23 гады знаходзіўся ў апазіцыі.
У 1830 г. змяніў герцага Велінгтона ў якасці прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі. Дамогся адмены гандлю рабамі ў Брытанскай імперыі. У 1832 г. правёў буйную выбарчую рэформу, якая змяніла аблічча палітычнай сістэмы Вялікабрытаніі.
IC 4580
IC 4580 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Закрывэць
Закрывэць (Закри́вець) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
Ілак
Ілак (харв. Ilok) — горад у Харватыі, у Вукаварска-Срыемскай жупаніі, самы ўсходні горад краіны. Насельніцтва — 5897 чалавек у самім горадзе і 8351 ва ўсёй абшчыне Ілак (2001). Ілак знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Срэм, на правым беразе Дуная, па якім тут праходзіць мяжа з Сербіяй. Сербская мяжа таксама праходзіць з усходу і поўдня ў непасрэднай блізкасці ад горада. На другім беразе Дуная насупраць Ілака размешчаны горад Бачка-Паланка. За 33 км на паўночны захад размешчаны горад Вукавар. Аўтамабільныя дарогі вядуць з горада ў чатырох напрамках, на Вукавар і да сербскіх гарадоў Нові-Сад, Петравардзін і Шыд. Чыгуначныя зносіны з Ілакам адсутнічаюць.
Ілак — цэнтр сельскагаспадарчага раёна.
Квітнэвэ (Жыдачыўскі раён)
Квітнэвэ (Квітне́ве) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
Комарна
Комарна (Komárno, Komorn, Komárom) — горад на тэрыторыі Жытняга вострава ў паўднёва-заходняй Славакіі на Дунаі. Насельніцтва каля 37 тыс. чалавек, большасць якіх — венгры (60,1 %) і славакі (34,5 %).
Гісторыя
У I стагоддзі на месцы Комарна ўзнікла рымскае паселішча Брыгеціа. У IV стагоддзі рымляне былі выцеснены варварамі. У VI стагоддзі сюды пранікаюць авары і славяне, у VIII стагоддзі тэрыторыя верагодна становіцца часткай Вялікай Маравіі. У IX стагоддзі тут з'яўляюцца венгры і ўжо ў X стагоддзі тут з'яўляецца першая венгерская крэпасць Камарум, сталіца аднайменнага камітата. Першае згадванне пра яе сустракаецца ў 1075 годзе.
У 1265 годзе Бела IV дае Комарна гарадскія правы. У XVI стагоддзі падчас войн з Асманскай імперыяй у Комарна будуецца магутная крэпасць — Старая Крэпасць. У XVII стагоддзі будуецца Новая Крэпасць. Комарна ніколі не быў узяты туркамі. Пасля спынення войн з XVIII стагоддзя Комарна становіцца адным з самых квітнеючых гарадоў Аўстрыі. У 1745 годзе Марыя Тэрэзія дае Комарна права вольнага каралеўскага горада. У 1870 тут дабудоўваецца сучасная крэпасць, адна з найважнейшых у Аўстра-Венгрыі.
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі горад падзяляецца на дзве часткі. Большая трапляе ў склад Чэхаславакіі, меншая, Комарам, у склад Венгрыі.
Дзмітрый Яфімавіч Аскаленка
Дзмітрый Яфімавіч Аскаленка (, вёска Следзюкі, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Скончыў 3 курсы Мінскага палітэхнічнага тэхнікума ў 1937 г. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг. У час Вялікай Айчыннай вайны на фронце з чэрвеня 1941 г. Камандзір звяна знішчальнага авіяпалка старшы лейтенант Д. Я. Аскаленка вызначыўся пры абароне Ленінграда; адзін з першых авалодаў тэхнікай начных палётаў. У паветраных баях над Ленінградам ён асабіста збіў 14 самалётаў праціўніка, 10 — у групавых баях. Загінуў у паветраным баі 26.9.1942 г.
Памяць
Імём героя названы эскадрылля, у якой ён ваяваў, вуліцы ў Ленінградзе і Быхаве, завулак у Быхаве; у в. Следзюкі на будынку школы, дзе ён вучыўся, устаноўлена мемарыяльная дошка.
NGC 1957
NGC 1957 (іншыя абазначэнні — NPM1G -14.0249, PGC 17427) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Заяц.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Калесніка
Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Калесніка заснавана паводле рашэння Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта, прынятага 27 ліпеня 2007 года па ініцыятыве старшыні аблвыканкама Канстанціна Андрэевіча Сумара.
Прысуджаецца ў трох намінацыях: проза, паэзія, дзіцячая літаратура. Уганараванні адбываліся ў Луніне (2007, 2009, 2021), Пінску (2008), Лунінцы (2010, 2011, 2012, 2014, 2021), Брэсце і Івацэвічах (2017), Брэсце (2019)
Паміж 2007 і 2021 гадамі сярод 44 лаўрэатаў прэміі — 30 сябры Брэсцкага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Міхаіл Іванавіч Чулакі
Міхаіл Іванавіч Чулакі (, г., Рэспубліка Крым — ) — расійскі кампазітар, педагог, музычна-грамадскі дзеяч. Народны артыст Расіі (1969). Дзяржаўныя прэміі СССР 1947, 1948, 1950.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 (19) лістапада 1908 года ў Сімферопалі ў сям’і судовага прыстава Сімферопальскага акруговага суда Івана Ільіча Чулакі. Скончыў Сімферопальскі музычны тэхнікум (цяпер — ).
У 1931 годзе скончыў Ленінградскую кансерваторыю па класе кампазіцыі.
У 1937—1939 гадах — дырэктар і мастацкі кіраўнік Ленінградскай філармоніі.
З 1951 года працаваў у Камітэце па справах мастацтваў пры СМ СССР, у.
У 1955—1959 гадах і ў 1963—1970 гадах — дырэктар і мастацкі кіраўнік Вялікага тэатра ў Маскве.
З 1933 года выкладаў у Ленінградскай, з 1948 года — у Маскоўскай кансерваторыях, з 1962 года — прафесар. Сярод яго вучняў:, В. В. Бяляеў, Л. Б. Бабылёў,, , Я. П. Крылатаў, , В. У. Пальчун, Н. М. Шахматаў.
З 1948 года — сакратар Саюза кампазітараў СССР, з 1959 года — Саюза кампазітараў Расіі.
Дэпутат Вярхоўнага Савета РСФСР 6 і 7 скліканняў.
Памёр 29 студзеня 1989 года, пахаваны на Увядзенскіх могілках Масквы.
Творчасць
Аўтар кніг «Інструменты сімфанічнага аркестра» (1950), «Жывыя ў памяці маёй» (1990). музычна-крытычных артыкулаў.
Ціт Лівій
Ціт Лівій (Titus Livius; 59 да н.э. — 17 н.э.) — рымскі гісторык, аўтар шматтамовай працы па гісторыі Рыма Ab Urbe Condita Libri (Кнігі ад заснавання Горада).
Нарадзіўся ў горазе Патавій, і памёр, як лічыцца, там жа, аднак значную частку жыцця правёў у Рыме.
Рэпэхіў
Рэпэхіў (Ре́пехів) — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Навыстрылышчанскай пасялковай абшчыны.
Меднаўскі сельсавет
Гісторыя
Меднаўскі сельсавет быў утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дамачаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Медна. 16 ліпеня 1954 года ў склад Страдзецкага сельсавета перададзена вёска Дурычы. З 17 снежня 1956 года ў складзе Брэсцкага раёна. 8 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дурыцкага сельсавета без вёскі Страдзеч. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Меднаўскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 20 снежня 1974 года сельсавет перайменаваны ў Знаменскі, цэнтр перанесены ў вёску Знаменка (былыя Дурычы).
IC 4581
IC 4581 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уладзімір Аляксандравіч Марціновіч
Уладзімір Аляксандравіч Марціновіч (нар., Мінск) — беларускі тэолаг, рэлігіязнавец. Доктар тэалогіі (Венскі ўніверсітэт, Аўстрыя, 2006), дацэнт (2013).
Біяграфія
Скончыў Інстытут усходніх цэркваў (Рэгенсбург, Германія, 2000), Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт (Мінск, спецыяльнасць «Рэлігіязнаўства», 2001), Універсітэт імя Фрыдрыха-Аляксандра (Эрланген, Германія, 2003), Венскі ўніверсітэт (Аўстрыя, факультэт каталіцкага багаслоўя, дактарантура, 2006).
Працаваў у Інстытуце тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (кафедра рэлігіязнаўства, старшы выкладчык; вучэбна-метадычны аддзел, намеснік начальніка), Мінскай духоўнай акадэміі (з 2013, кафедра апалагетыкі, загадчык кафедры). Навуковыя інтарэсы: нетрадыцыйная рэлігійнасць; рэлігія і палітыка; рэлігія ў Амерыцы.
Поважска-Бістрыца
По́важска-Бі́стрыца (Waagbistritz, Vágbeszterce) — горад у паўночна-заходняй Славакіі на рацэ Ваг.
Гісторыя
Поважска-Бістрыца была ўпершыню згадана ў 1316 годзе. Гісторыя горада шчыльна звязаная з недалёкім замкам Бістрыца, пабудаваным у XIII ст.
У 1918 годзе зброевы завод «Рот» перамяшчаецца сюды з Браціславы, пачынаецца індустрыяльны рост горада.
Джордж Грэнвіль
Джордж Грэнвіль (George Grenville,  — ) — 8-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да партыі Вігаў.
Джордж Грэнвіль у 1762—1763 гадах займаў пасаду Першага лорда Адміралцейства. Прапрацаваўшы ва ўрадзе 7 гадоў, стаў 8-м Прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі (1763—1765). Джордж Грэнвіль быў адным з нямногіх прэм’ер-міністраў (сярод якіх таксама Уільям Піт Малодшы, Уінстан Чэрчыль, Джордж Канінг, Спенсэр Персіваль і Уільям Гладстан), якія ніколі не прымалі звання пэра.