cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камуністычная партыя Савецкага Саюза
На чале Савецкай дзяржавы
25.5.1989 з’езд народных дэпутатаў СССР выбраў Генеральнага сакратара ЦК КПСС М. Гарбачова Старшынёй ВС СССР. 9.12.1989 пленум ЦК утварыў Расійскае бюро ЦК КПСС. У снежні 1989 XX з’езд Кампартыі Літвы аб’явіў КПЛ самастойнай палітычнай арганізацыяй са сваімі Праграмай і Статутам. У сувязі з падрыхтоўкай да XXVIII з’езда КПСС былі апублікаваны ў лютым-сакавіку 1990 платформа ЦК КПСС да XXVIII з’езда «Да гуманнага, дэмакратычнага сацыялізму» і альтэрнатыўная платформа групы камуністаў «Дэмакратычная платформа да XXVIII з’езда КПСС». 15.3.1990 Генеральны сакратар ЦК КПСС М. Гарбачоў выбраны Прэзідэнтам СССР. 3-і Нечарговы з’езд народных дэпутатаў СССР выключыў з Канстытуцыі СССР артыкулы, якія вызначалі КПСС як ядро палітычнай сістэмы СССР.
Выбары дэлегатаў на XXVIII з’езд КПСС упершыню праходзілі на альтэрнатыўнай аснове. У красавіку 1990 г. адбыўся Устаноўчы з’езд Кампартыі РСФСР. XXVIII з’езд КПСС (2—13.7.1990) прадстаўляў 20 млн. членаў і кандыдатаў у члены партыі. Прыняў праграмную заяву «Да гуманнага, дэмакратычнага сацыялізму», новы Статут партыі, шэраг рэзалюцый, у тым ліку «Аб бюджэце і маёмасці КПСС», «Аб палітыцы КПСС у правядзенні эканамічнай рэформы і пераходзе да рыначных адносін», «Аб становішчы сялянства і рэалізацыі аграрнай палітыкі КПСС», «Дэмакратычная нацыянальная палітыка — шлях да добраахвотнага саюза міру і згоды паміж народамі», «Аб сродках масавай інфармацыі», «Аб палітычнай ацэнцы катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і ходу работ па ліквідацыі яе наступстваў», «Аб асноўных напрамках ваеннай палітыкі партыі на сучасным этапе». Прынята пастанова аб падрыхтоўцы новай Праграмы КПСС. Асноўныя вывады дакументаў з’езда абвяшчалі: КПСС з’яўляецца партыяй сацыялістычнага выбару і камуністычнай перспектывы, партыяй гуманнага, дэмакратычнага сацыялізму; неабходна ў 1990 распрацаваць новы дагавор аб саюзе рэспублік як суверэнных дзяржаў; неабходна стварыць умовы для фарміравання і развіцця разнастайных і раўнапраўных форм уласнасці, іх інтэграцыі і свабоднага суперніцтва; альтэрнатывай адміністрацыйна-каманднай сістэме кіравання народнай гаспадаркай з’яўляецца рыначная эканоміка; стварэнне прававой дзяржавы; КПСС рашуча адмаўляецца ад палітычнага і ідэалагічнага манапалізму, ад падмены органаў дзяржаўнага і гаспадарчага кіравання; Кампартыя становіцца палітычнай арганізацыяй і будзе адстойваць права на палітычнае лідарства ў свабодным спаборніцтве з іншымі грамадска-палітычнымі сіламі; у кадравай рабоце партыя адмаўляецца ад наменклатурнага падыходу. На з’ездзе член ЦК КПСС Б. Ельцын і народны дэпутат СССР А. Сабчак заявілі аб выхадзе з КПСС. З’езд прызнаў за кампартыямі саюзных рэспублік самастойнасць.
9.10.1990 пленум ЦК КПСС разгледзеў пытанне аб становішчы ў краіне і задачах партыі ў сувязі з пераводам эканомікі на рыначныя адносіны. У 1990 сталі масавымі парушэнні Статута КПСС пярвічнымі палітычнымі арганізацыямі. 25.7.1991 пленум ЦК КПСС зацвердзіў праект новай Праграмы КПСС «Сацыялізм, дэмакратыя, прагрэс» і прыняў рашэнне аб скліканні нечарговага XXIX з’езда партыі. У жніўні 1991 Прэзідэнт РСФСР Б. Ельцын выдаў Указ «Аб спыненні дзейнасці арганізацыйных структур палітычных партый і масавых грамадскіх рухаў у дзяржаўных органах, установах і арганізацыях РСФСР».
Пасля няўдалага выступлення 19—21 жніўня 1991 г. Дзяржаўнага камітэта па надзвычайным становішчы Прэзідэнт Расіі 23 жніўня прыпыніў дзейнасць Кампартыі РСФСР. 6 лістапада 1991 г. Прэзідэнт РСФСР Б. Ельцын і Генеральны сакратар ЦК КПСС М. Гарбачоў выдалі сумесны дакумент аб роспуску КПСС, і яна спыніла існаванне.
Колькасць членаў
Перад Кастрычніцкай рэвалюцыяй у РСДРП(б) знаходзілася прыкладна 350 тысяч чалавек. З тых часоў колькасць членаў КПСС змянялася наступным чынам:
Лос-Анджэлес Кліперс у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 49-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Лос-Анджэлес Кліперс.
Васенберг
Васенберг (Wassenberg) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Гайнсберг. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 42,41 км². Афіцыйны код — 05 3 70 036.
Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.
Ūkininkas
Ūkininkas ці Ukinįkas (літаральна: Гаспадар) — літоўскамоўная штомесячная газета, выдаваная падчас забароны літоўскага друку лацінскімі літарамі рэдакцыяй Varpas-а з 1890 да 1905 г. Ūkininkas Тыльзіце (зараз Савецк) і Рагніце (зараз Нёман) у нямецкай Усходняй Прусіі і перапраўлялася ў Літву кніганошамі.
Шарэйка
Шарэйка — прозвішча.
Ноздрынка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Перавессе (Сычоўскі раён)
Перавессе (Перевесье) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Янаш Адэр
Я́наш А́дэр (, Чорна) — венгерскі палітык і дзяржаўны дзеяч, дэпутат Еўрапарламента, 5-ы прэзідэнт Венгрыі (10 мая 2012 — 9 мая 2022 года).
Біяграфія
У 1988 годзе ўступіў у партыю Фідэс. Быў старшынёй Нацыянальнага савета, віцэ-прэзідэнтам Фідэс. У 2002—2006 гадах быў лідарам фракцыі Фідэс у парламенце.
У 1990—2009 гадах быў дэпутатам парламента Венгрыі, у 1997—1998 і 2006—2009 гадах — віцэ-спікерам, у 1998—2002 гадах — спікерам парламента. З 2009 года — дэпутат Еўрапарламента.
2 мая 2012 года выбраны прэзідэнтам Венгрыі.
Сям’я
Жанаты, мае чацвярых дзяцей. Жонка — суддзя.
Беларускае культурна-асветнае таварыства (Бабруйск)
Белару́скае культу́рна-асве́тнае тавары́ства ў Бабруйску дзейнічала ў 1917—1919 гадах. Заснавана па ініцыятыве мясцовай інтэлігенцыі (выкладчыкі Бабруйскай гімназіі М. В. Азбукін, В. Д. Дружчыц, супрацоўніца гарадской бібліятэкі Ю. В. Бібіла, свяшчэннік К. Давідовіч, М. І. Каліноўскі, Ф. Ляшэвіч, Ф. А. Чарнецкі і іншыя) з мэтай спрыяць уздыму культурнага і матэрыяльнага ўзроўню беларускага народа. У лекцыях, артыкулах, спецыяльных пракламацыях члены таварыства прапагандавалі ідэі нацыянальнага адраджэння беларускага народа, яго культуры і мовы, вялі палеміку з праціўнікамі беларускага нацыянальна-вызваленчага руху. Таварыства выступала за стварэнне сістэмы нацыянальнай адукацыі, папулярызавала гісторыю, этнаграфію, мастацтва Беларусі.
Навікі (Пастаўскі раён)
Навікі́ (, Новики) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўшчынскага сельсавета.
Падбяроззе (Сычоўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Беларускае (Крывіцкае) культурнае таварыства імя Ф. Скарыны
'''Белару́скае (Крыві́цкае) культу́рнае тавары́ства імя́ Ф. Скары́ны ў Празе''' — грамадская арганізацыя беларускай эмігранцкай інтэлігенцыі. Створана ў 1925 годзе з нагоды 7-й гадавіны абвяшчэння незалежнасці Беларусі і 400-годдзя беларускага друку. Сярод заснавальнікаў: М. Вяршынін, І. С. Дварчанін, Т. Т. Грыб, В. А. Грышкевіч, Ф. Грышкевіч, У. А. Жылка, В. І. Захарка, А. Клімовіч, М. Коберац, П. Крачэўскі, А. Орса, В. Русак, Я. Станкевіч, М. Чарнецкі і іншыя. Філіялы таварыства існавалі ў Вільні, Варшаве, Берліне, Бруселі, Коўне, Лілі, Рызе, Рыме. Мэты: падтрымка адраджэнскага руху беларусаў, правядзенне культурна-асветніцкай работы, выхаванне дбайных адносін да роднай мовы, вывучэнне айчыннай гісторыі, народных звычаяў і традыцый, падрыхтоўка нацыянальна свядомых кадраў беларускай інтэлігенцыі, садзейнічанне перакладам твораў беларускіх пісьменнікаў на замежныя мовы і іншае. Імкнулася да супрацоўніцтва з Еўрапейскай асацыяцыяй студэнтаў, прыхільна ставілася да духоўнага пабрацімства славян, развівала ідэі дзяржаўнай незалежнасці і самастойнасці. Выдавала на лацінцы часопіс «Iskry Skaryny» (з 1931 года). Час спынення дзейнасці таварыства невядомы.
Шарль-Франсуа Дабіньі
Шарль-Франсуа Дабіньі (фр.: Charles-François Daubigny;,  — , там жа) — французскі мастак, удзельнік барбізонскай школы.
У пачатку біяграфіі Дабіньі адбыўся пераезд у Італію. Потым ён вучыўся ў Парыжы разам з Полем Дэларошам. Нягледзячы на ​​тое, што яго адносяць да Барбізонскай школы, Шарль-Франсуа ніколі не жыў у Барбізоне.
Выпрабаваў уплыў Рэмбранта. У Луўры капіраваў жывапіс галандскіх майстроў, асабліва прыцягвалі яго творы Я. Рэйсдала і Хобэмы. У 1835—1836 гг. Дабіньі наведаў Італію, а ў 1866 г. адправіўся ў Галандыю, Вялікабрытанію і Іспанію. Але гэтыя паездкі практычна не знайшлі адлюстравання ў творчасці мастака, амаль усе яго працы прысвечаны французскім ландшафтам. Шматлікія малюнкі ў спадчыне майстра сведчаць, што ён шмат пісаў з натуры. У 1840 г. працаваў у тэхніцы афорта. Раннія творы Дабіньі выкананы ў традыцыях класіцызму, але з часам жывапісец звяртаецца да рэалістычнага пейзажа. Аб гэтай тэндэнцыі гаворыць палатно «Жніво» (Луўр, Парыж), выстаўленае ў парыжскім Салоне ў 1852 г. Упрыгожаныя дэкаратыўныя ландшафты ў першых працах мастака змяняюцца простымі і сціплымі вясковымі краявідамі, створанымі ў выніку карпатлівай працы на натуры.
9 ліпеня
9 ліпеня — сто дзевяносты (сто дзевяноста першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Захар Ганскі
Захар Ганскі (Zachariasz Hański; 1760-1812) — шляхціч гербу Корчак, ваенны і дзяржаўны службовец Вялікага княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ганскіх. Прыдворны караля Станіслава Аўгуста. Каронны генерал-ад'ютант булавы польнай, лоўчы надворны літоўскі з 22 лютага 1790 года (апошні, хто займаў гэтую пасаду ў ВКЛ). Кавалер ордэна Святога Станіслава з 1790 года. Разам з усім патомствам і пляменнікамі быў зацверджаны ў дваранстве Расійскай імперыі ў 1798 годзе.
Тарыф
Тарыф (Isla de las Palomas) — невялікі востраў у Міжземным моры каля Гібралтарскага праліва, знаходзіцца насупраць горада Тарыфа.
Падчас валадарства над абодвума берагамі праліва арабы спаганялі на Тарыфе мыту па адмысловай табліцы з усіх суднаў, якія праходзілі праз праліў, адпаведна іх якасці і колькасці грузу. Пасля табліцы для збірання рознага роду збораў, у тым ліку і мытных, сталі ўжывацца і ў іншых краінах, і слова тарыф увайшло ва ўсеагульнае ўжыванне.
Ваўкі (Брэсцкі раён)
Ваўкі́ (, Волки) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мухавецкага сельсавета. Размешчаны за 16 км на паўднёвы ўсход ад Брэста.
У складзе дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод «Мухавец» (цэнтр — пас. Мухавец).
Гісторыя
У 19 стагоддзі вёска — дзяржаўная ўласнасць у Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1890 годзе вяскоўцы ўваходзілі ў Падлеснае сельскагаспадарчае таварыства, якое мела 1323 дзес. зямлі.
У 1905 годзе вёска ў Радваніцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Радваніцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы знішчылі 27 двароў, загубілі 8 жыхароў, 2 вяскоўцы загінулі на фронце.
Гангельт
Гангельт (Gangelt) — абшчына ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Гайнсберг. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 48,73 км².
Папсуева
Папсуева (Попсуево) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Залог Пяцілеткі
Зало́г Пяціле́ткі (, Залог Пятилетки) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 30 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 85 км ад Мінска, 11 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Суцёнка.
Гісторыя
У пачатку 1930-х гадоў на месцы хутароў Заракочча створаны саўгас «Залог пяцілеткі», былі кузня і малочны завод.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі. У часе карных аперацый нямецкіх войскаў вёска была часткова спаленая.
Пасля вайны вёска адноўленая.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Суцінскага сельсавета (у 2003—2013 гадах яго цэнтр).
Сонечнае зацьменне 10 чэрвеня 2021 года
Сонечнае зацьменне 10 чэрвеня 2021 года — кольцападобнае сонечнае зацьменне 147 сараса, 1-е сонечнае зацьменне 2021 года і 45-е ў XXI стагоддзі.
Зацьменне будзе мець велічыню 0,9435 і дасягне свайго максімуму ў 10:43:07 UTC на крайняй Поўначы, у пункце з каардынатамі 81° пн. ш. 67° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення складзе 3 хв. 51 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягне шырыні 527 км.
Нерастовічы
Нерасто́вічы (, Неростовичи) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.
Да 22 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.
Папцова (Сычоўскі раён)
Папцова (Попцово) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Беларускае культурна-асветнае таварыства (Коўна)
Белару́скае культу́рна-асве́тнае тавары́ства ў Коўне — грамадская арганізацыя ў Літве. Існавала з лютага 1932 да 1935 года (?). Асноўная мэта дзейнасці — пашырэнне беларускай асветы і культуры на роднай мове, адкрыццё беларускіх кнігарняў і бібліятэк, правядзенне лекцый і чытанняў, драматычная і канцэртна-музычная дзейнасць. Мела штандар з дэвізам: «Жыве мова — жыве народ!». Веданне беларускай мовы і гісторыі было неабходнай умовай сяброўства ў таварыства.
У 1933 годзе налічвала больш за 1000 чалавек. У прэзідыум таварыства ўваходзілі М. Матач, К. Плескачэўская, С. Якавюк і іншыя. Мела Алаіцкае, Бразельскае, Вількамірскае, Гялвойскае, Мярэцкае аддзяленні; прадстаўніцтвы ў Тракаі і Зарасаі; жаночы аддзел у Коўне. Дзейнасць таварыства ў Коўне канцэнтравалася ў «Беларускай хатцы» (вул. Крашэўскага, 34, загадчыца Матач). Пры таварыстве працаваў перасоўны Беларускі народны ўніверсітэт, дзе выкладаліся гісторыя і геаграфія Беларусі, беларуская культура, мова і літаратура. Са згоды міністэрства асветы Літвы лектары Беларускага народнага ўніверсітэта наведвалі мясцовасці, дзе жыло беларускае насельніцтва.
У чэрвені 1932 года пры таварыстве заснаваны Беларускі народны тэатр у Коўне са сталай тэатральнай студыяй (кіраўнікі — Плескачэўская, А. Матачова). У 1932—1933 гадах адбылося каля 30 пастановак у Коўне і 10 у правінцыі. У Коўне і пры Бразельскім аддзяленні існавалі хары. 25 сакавіка 1933 года на 15-я ўгодкі БНР адбылося выступленне ковенскага хору таварыства па гарадскім радыё. З лютага 1933 года працавалі дзіцячы садок і бібліятэка-чытальня. У ліпені 1933 года Беларускае культурна-асветнае таварыства ўвайшло ў ініцыятыўны камітэт Міжнароднай асацыяцыі беларускіх арганізацый (Коўна). Прапагандавала ідэю стварэння незалежнай беларускай дзяржавы, удзельнічала ў палітычных акцыях беларускай эміграцыі. Супрацоўнічала з Аб’яднаннем студэнтаў-беларусаў Літоўскага ўніверсітэта імя Вітаўта Вялікага ў Коўне.
Арлоўскі трамвай
Арлоўскі трамвай - сістэма гарадскога трамвайнага пасажырскага транспарту ў горадзе Арле, Расія.
Пачатак трамвайнага руху ў Арле
Гісторыя арлоўскага трамвая пачалася ў канцы XIX стагоддзя. Да таго часу ў многіх гарадах ужо існавала конка - трамвай на конскай цязе, да будаўніцтва якой у горадзе актыўна рыхтаваліся. 3 лістапада (15) 1898 года ў Арле адбылося ўрачыстае адкрыццё электрычнага трамвая. Праект быў падрыхтаваны бельгійскім прадпрымальнікам Ф. Ф. Гільёнам і фірмай «Compagnie mutuelle de tramways», які выйграў права на будаўніцтва не толькі трамвая, але і электраасвятлення ў горадзе.
Новае дэпо
11 лютага 1966 на вуліцы Сака і Ванцэці (цяпер Карачэўскага), 144, было ўведзена ў эксплуатацыю новае трамвайнае дэпо імя Юзаса Вітаса, якое і па цяперашні час з'яўляецца «домам» для ўсіх арлоўскіх трамваяў. Пасля таго як апошнія вагоны ў ноч на 2 лютага 1966 года пакінулі старое дэпо па вуліцы Пушкіна 39, яго выкарыстоўвалі як дыспетчарскі пункт, і тут знаходзілася служба пуцей. У 1982 г. новае дэпо было пашырана да ёмістасці ў 100 вагонаў з пабудовай службы пуцей, а старое дэпо было канчаткова закрытае. Былі разабраныя рэйкі ў самім дэпо і ў службовым завулку (зав. Трамвайны) злева ад яго, злучаў лінію на вуліцы Маскоўскай з вуліцай Пушкіна. Толькі назва трамвайнага завулка нагадвае, што тут было дэпо (цяпер у старых цэхах размешчана аўтамыйкі).
Бурлеў (камуна)
Камуна Бурлеў (Burlövs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Сконэ ў паўднёвай Швецыі.
Бурлеў 289-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Арлеў (фактычна частка горада Мальмё).
Насельніцтва
Насельніцтва складае 16 983 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Навінкі (Пастаўскі раён)
Наві́нкі (, Новинки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўшчынскага сельсавета.
20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Казлоўшчынскага сельсавета, да 10 красавіка 1965 года — у склад Белькаўскага сельсавета.
Лявон Андрэевіч Бабровіч
Лявон (Леан) Андрэевіч Бабровіч (крыптанім: Б. Л.;, в. Мацкі, Вілейскі павет Віленская губерня, Расійская імперыя  — , , БССР) — беларускі гісторык і публіцыст.
Біяграфія
З 1923 года член КПЗБ. У 1932 скончыў аспірантуру БелАН, працаваў старшым навуковым супрацоўнікам у Камісіі па вывучэнні Заходняй Беларусі.
Арыштаваны 21 верасня 1933 года ДПУ БССР па справе «Беларускага нацыянальнага цэнтра». 9 студзеня 1934 года Судовай калегіяй АДПУ СССР прыгавораны да ВМП. Расстраляны 21 мая 1934 г. Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 г.
Маскоўскія Трыўмфальныя вароты
Гісторыя
У 1936 годзе Маскоўскія вароты былі разабраны з мэтай рэалізацыі ідэі пераносу цэнтра горада на поўдзень з галоўнай плошчай каля Дома Саветаў на Маскоўскай плошчы.
Маскоўскімі варотамі ў рамках гэтага праекта збіраліся ўпрыгожыць планаваны парк.
У 1959—1960 гг. вароты былі адноўлены на ранейшым месцы ў варыянце 1936 года як гістарычны і архітэктурны помнік (архітэктары і І. Г. Капцюг).
У маі 1965 года плошча каля Маскоўскіх варот была пераназвана ў Маскоўскую. У кастрычніку 1968 года была адноўлена гістарычная назва — плошча зноў стала звацца Маскоўскія Вароты.
Назва «Маскоўскія вароты» таксама носіць пабудаваная ў 1961 годзе станцыя метро, вестыбюль якой (убудаваны ў чатырохпавярховы будынак) знаходзіцца на плошчы.
Карла Дольчы
Карла Дольчы (іт. Carlo Dolci;,  — , там жа) — фларэнційскі мастак барока.
9 лістапада
9 лістапада — трыста трынаццаты (трыста чатырнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Пыр’ева (Сычоўскі раён)
Пыр’ева (Пырьево) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Марыям Баўардзі
Марыям Баўардзі (, г. Ібілін —, г. Віфлеем) — каталіцкая святая.
Пыр’ева (Сычоўскі раён)
Гісторыя
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Марыям Баўардзі
Біяграфія
Бацькі былі вельмі беднымі, але сумленнымі людзьмі і пабожнымі грэка-католікамі. Застаўшыся разам з братам Паўлам круглай сіратой ва ўзросце трох гадкоў, была аддадзена пад апеку свайго дзядзькі, брата таты, які праз пэўны час пераехаў у Егіпет. Дзяўчынка не хадзіла ў школу і заставалася непісьменнай.
Калі ёй было трынаццаць гадоў, дзядзька, згодна з усходнімі звычаямі, збіраўся выдаць яе замуж, але дзяўчына рашуча адмовілася, бо жадала належаць выключна Богу. На працягу наступных гадоў яна працавала ў якасці хатняй прыслугі ў Александрыі, Іерусаліме, Бейруце і Марселі.
У 1865 годзе ўступіла ў супольнасць сясцёр кампасіяністак, але з-за хваробы праз два месяцы была вымушана яе пакінуць. Потым была прынятая ў супольнасць юзэфітак, але праз два гады пастулату (падрыхтоўкі да распачацця манаскага жыцця) выйшла з яе, паколькі, паводле меркавання настаяцельніц, была больш схільная да жыцця ў кляўзуры.
У выніку 14 чэрвеня 1867 года яна ўступіла ў кляштар кармелітак у По (Францыя), дзе пазней прыняла імя Марыя ад Езуса Укрыжаванага.
21 жніўня 1870 года, яшчэ ў навіцыяце (уступны этап манаскага жыцця), была скіравана ў Індыю, дзе засноўваўся кляштар кармелітак у Мангалуры. 21 лістапада 1871 года дала першыя манаскія абяцанні, а праз год вярнулася ў По, адкуль у жніўні 1875 года была скіравана ў Віфлеем, дзе засноўваўся першы кляштар кармелітак на тэрыторыі Палесціны.
Памерла 26 жніўня 1878 года. Прычынай смерці стала гангрэна, якая пачалася з-за пералому ад падзення.
Была беатыфікавана Папам Янам Паўлам ІІ 13 лістапада 1983 года, і кананізаваная Папам Францішкам у Рыме 17 мая 2015 года.
Азярышча (Мінск, заходняя)
Гісторыя
З 1959 года ўваходзіла ў склад Зялёналугскага сельсавета. У 1973 годзе далучана да Мінска. Галоўная вуліца вёскі была захаваная пад назвай вуліца Азярышча, аднак пазней забудова знесеная ў часе будаўніцтва карпусоў архітэктурнага факультэта БНТУ. Цяпер на месцы вёскі забудова па Універсітэцкім праездзе.
NGC 231
NGC 231 (іншае абазначэнне — ESO 29-SC5) — рассеянае скопішча ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віталь Рыгоравіч Гуркоў
Віталь Рыгоравіч Гуркоў (нар., Мінск) — беларускі спартсмен (кікбоксінг, тайскі бокс), 12-разовы чэмпіён свету (паводле розных арганізацый). Спартсмен нацыянальнай зборнай з 2001 па 2020 год. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь па тайскім боксе (2010). Займаецца ў мінскім клубе «Патрыёт». Вакаліст панк-гурту BRUTTO.
Сонечнае зацьменне 4 снежня 2021 года
Сонечнае зацьменне 4 снежня 2021 года — поўнае сонечнае зацьменне 152 сараса, 2-е сонечнае зацьменне 2021 года і 46-е ў XXI стагоддзі.
Зацьменне велічынёй 1,0367 дасягне свайго максімуму ў 07:34:38 UTC у пункце з каардынатамі 77° пд. ш. 46° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення 1 хв. 54 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягне шырыні 419 км.
Кетэ Кольвіц
Кетэ Кольвіц (Käthe Kollwitz, нар. Шміт;, — , , Саксонія) — нямецкая мастачка, графік і скульптар.
Біяграфія
Кетэ Кольвіц нарадзілася 8 ліпеня 1867 г. у Кёнігсбергу. 1885—1890 гг. вучоба ў Штаўфер-Берна ў Берліне і Хертэрыха ў Мюнхене. У 1890 годзе першыя афорты. У 1891 годзе выйшла замуж за ўрача Карла Кольвіца, які пасяліўся на поўначы Берліна. У 1892 годзе нарадзіўся сын Ханс. У тым жа годзе Кольвіц была на прэм'еры спектакля «Ткачы» па п'есе Герхарда Гаўптмана, якая паслужыла штуршком для серыі яе графічных работ «Паўстанне ткачоў» (1895—1898). У 1896 годзе нарадзіўся сын Петэр. У 1898 годзе серыя «Паўстанне ткачоў» была паказана на «Вялікі Берлінскай мастацкай выставе». У 1898—1903 гг. выкладчык у жаночым мастацкім вучылішчы ў Берліне. У 1902—1908 гг. выканала серыю афортаў «Сялянская вайна». У 1904 годзе жыла ў Парыжы. У 1907 годзе, атрымаўшы прыз «Віла Рамана», жыла ў Фларэнцыі. У 1910 годзе першыя спробы ў галіне скульптуры. У 1914 годзе на вайне загінуў яе сын Петэр. У 1917 годзе Паўль Касірэр арганізаваў яе юбілейную выстаўку. У 1919 годзе Кольвиц атрымала званне прафесара. У 1922—1925 гг. стварыла серыю гравюр на дрэве «Вайна» і «Пралетарыят». У 1927 годзе наведала Маскву. У 1928 годзе стала кіраўніком мастацкай майстэрні графікі ў Прускай Акадэміі мастацтваў. У 1933 годзе пасля прыходу да ўлады нацыянал-сацыялістаў была вымушаная пакінуць Акадэмію мастацтваў. У 1934—1935 гг. стварыла серыю літаграфій «Смерць». У 1936 годзе было негалосна забаронена выстаўляць яе працы. У 1940 годзе памёр яе муж Карл Кольвіц. У 1943—1944 гг. эвакуацыя ў Нордхаўзен, а затым пераезд у Морыцбург пад Дрэздэнам па запрашэнні прынца Эрнста Генрыха Саксонскага. Кетэ Кольвіц памерла 22 красавіка 1945 на 77 годзе жыцця.
Палькавіцкі павет
Палькавіцкі павет (Powiat polkowicki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Палькавіцы. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 779,93 км². Насельніцтва павета складае 63,1 тыс. чалавек.
Грасалема
Грасалема (Grazalema) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Кадыс, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Сьера-дэ-Кадыс. Займае плошчу 121 км². Насельніцтва складае 2203 чалавека (на 2010 год). Адлегласць 142 км да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.
Пётр Яўгенавіч Даркевіч
Пётр Яўгенавіч Даркевіч (1898 — ) — беларускі гісторык мастацтва. Брат Хрыстафора Даркевіча.
Міхаіл Мікалаевіч Луцэнка
Біяграфія
У 1929—1932 гадах вучыўся ў Алма-Ацінскім зааветэрынарным інстытуце. Пасля заканчэння інстытута быў пакінуты на кафедры. Працаваў дацэнтам, затым да 1934 года — намеснікам дырэктара Алма-Ацінскага зааветэрынарнага інстытута (АЗВІ, цяпер Казахскі нацыянальны аграрны універсітэт).
З 1934 па 1941 год працаваў старшым навуковым супрацоўнікам, намеснікам дырэктара Навукова-даследчага інстытута эканомікі сельскай гаспадаркі Казахскай ССР. З 1941 па 1943 год — начальнік Упраўлення жывёлагадоўлі Народнага камісарыята земляробства Казахскай ССР, затым да 1945 года — намеснік загадчыка Аддзела жывёлагадоўлі ЦК КП(б) Казахстана.
Эфект Прандтля — Глоерта
Эфект Прандтля — Глоерта — з'ява, якая заключаецца ва ўзнікненні аблокі ззаду аб'екта, які рухаецца на калягукавой скорасці ва ўмовах павышанай вільготнасці паветра. Часцей за ўсё назіраецца ў самалётаў. Пры вельмі высокай вільготнасці гэты эфект узнікае таксама пры руху на меншых скарасцях.
Прычына яго ўзнікнення заключаецца ў тым, што самалёт, які ляціць на высокай скорасці, стварае вобласць павышанага ціску паветра наперадзе сябе і вобласць паніжанага ціску ззаду. Пасля пралёта самалёта вобласць паніжанага ціску пачынае запаўняцца навакольным паветрам. Пры гэтым у сілу досыць высокай інерцыі паветраных мас спачатку ўся вобласць нізкага ціску запаўняецца паветрам з бліжэйшых абласцей, прылеглых да вобласці нізкага ціску. Гэты працэс лакальна з'яўляецца адыябатычным працэсам, дзе займаны паветрам аб'ём павялічваецца, а яго тэмпература паніжаецца. Калі вільготнасць паветра досыць вялікая, то тэмпература можа панізіцца да такога значэння, што акажацца ніжэй кропкі расы. Тады змешчаны ў паветры вадзяны пар кандэнсуецца ў выглядзе драбнюткіх кропелек, якія ўтвараюць невялікае воблака.
Міхаіл Мікалаевіч Луцэнка
Біяграфія
У 1945 годзе быў прызначаны першым сакратаром Акмалінскага абласнога камітэта КП(б) Казахстана. На гэтай пасадзе працаваў да лютага 1950 года.
У 1950 годзе быў пераведзены ў Маскву намеснікам міністра сельскай гаспадаркі СССР, начальнікам Галоўнага ўпраўлення жывёлагадоўлі Міністэрства сельскай гаспадаркі СССР.
Эфект Прандтля — Глоерта
Існуе распаўсюджаная памылка, што ўзнікненне воблака з-за эфекту Прандтля — Глоерта азначае, што менавіта ў гэты момант самалёт пераадольвае «гукавы бар'ер». Праява гэтага эфекту залежыць ад суадносін паміж скорасцю самалёта, вільготнасцю паветра і тэмпературай апошняга. Ва ўмовах нармальнай або злёгку павышанай вільготнасці воблака ўтвараецца толькі пры вялікіх скарасцях, блізкіх да скорасці гуку. У той жа час пры палётах на малой вышыні і ва ўмовах вельмі высокай вільготнасці (напрыклад, над акіянам) гэты эфект можна назіраць і пры скарасцях, значна меншых скорасці гуку. Часам гэта з'ява назіраецца ў хуткіх аўтамабіляў.
Эфект названы ў гонар нямецкага фізіка Людвіга Прандтля і англійскага фізіка Германа Глоерта.
Міхаіл Мікалаевіч Луцэнка
Біяграфія
З 9 ліпеня 1957 года па 6 снежня 1961 года М. М. Луцэнка — міністр сельскай гаспадаркі Беларускай ССР.
Затым з 1964 года і да выхада на пенсію ў 1977 годзе быў начальнікам Галоўнага ўпраўлення жывёлагадоўлі Міністэрства сельскай гаспадаркі СССР.
Памёр у Маскве ў 1994 годзе.
Літаратура
'' Ашимбаев Д. Р.'' Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. — Алматы, 2008.
Фелікс Аксёнцаў
Фэлікс Аксёнцаў (нар., Мінск, БССР) — паэт, былы ўдзельнік гурта «ULIS», аўтар словаў да песень трох першых альбомаў «Улісу»: «Чужаніца» (1989), «Краіна доўгай белай хмары» (1991), «Танцы на даху» (1993) і гурта «Крама»: «Зацьменны блюз» (2021).
Таксама выдаў зборнікі рускіх вершаў: «После всего» («Пасля ўсяго») (Мінск, 1991), «Пустая карта» («Пустая мапа») (Мінск, 1996), «Перекати-Море» («Перакаці-Мора») (сумесна з мастаком Алекс Крыгель, Мінск, Логвінаў, 2017), білінгвальны зборнік «Междуречье» («Міжземнамоўе») (ЗША, 2021).
У 1996 годзе з’ехаў у Ванкувер (Канада), дзе жыў дзесяць гадоў у самаізаляцыі. Працаваў праграмістам, аналітыкам, праектным менеджэрам. Афіцыйна прыняў дзэн-будызм. Працуе ў галіне вышэйшай адукацыі правінцыі Брытанская Калумбія.
Мае інтэрнэт-дзённік новых вершаў.
Ла-Манш
Ла-Манш (la Manche), Англійскі канал (English Channel) — праліў паміж мацерыковай часткай Еўропы (Францыя) і востравам Вялікабрытанія. Злучае разам з пралівам Па-дэ-Кале (Дуўрскі праліў) Паўночнае мора з Атлантычным акіянам.
Даўжыня 578 км, шырыня 250 км на захадзе, 32 км на ўсходзе, найбольшая глыбіня 172 м, найбольшая глыбіня на фарватэры 23,5 м. Шмат водмеляў, асабліва ва ўсходняй частцы праліва. Частыя туманы.
Мае важнае транспартнае значэнне. Галоўныя парты: Портсмут, Саўтгемптан, Плімут (Вялікабрытанія), Гаўр, Шэрбур (Францыя). Пад Ла-Маншам (паміж Дуўрам і Кале) у 1994 годзе пабудаваны чыгуначны тунэль (т.зв. «Еўратунэль», даўжыня 52,5 км, у т.л. 38 км пад дном праліва).
Парэчча (Слонімскі раён)
Парэ́чча (, Поречье) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.
Дакота
Дако́та (саманазва: Dakȟóta, літаральна "аб'яднанне"), таксама вядомыя як паўночныя сіў (Northern Sioux) — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША і Канады. Падзяляюцца на ўсходнюю і заходнюю галіны. Агульная колькасць (2017 г.) - 118 200 чал.
Гісторыя
Згодна запісам еўрапейскіх даследчыкаў, у XVII - першай палове XVIII стст. продкі дакота жылі на тэрыторыі Мінесоты, прычым возера Міль-Лак называлася іх галоўным сакральным цэнтрам. Сталыя кантакты з французскімі гандлярамі і місіянерамі пачаліся з 1659 г. У 1730 - 1750 гг. землі дакота падвергліся экспансіі ўзброеных агнястрэльнай зброяй аджыбвэ, што прывяло да частковага зыходу дакота на захад і ўсход, а таксама ды вылучэння лакота.
Дакота актыўна ўдзельнічалі ў футравым гандлі з французскімі, а потым брытанскімі і амерыканскімі гандлярамі. У 1851 г. яны заключылі шэраг дагавораў з ЗША, якія прадугледжвалі перадачу часткі зямель белым пасяленцам, наўзамен атрымалі 3 750 000 долараў. У 1858 г. правадыры дакота наведалі Вашынгтон, дзе сустрэліся з прэзідэнтам Дж. Б'юкененам.
Аднак дагаворы прывялі да згубы значных паляўнічых тэрыторый. Грошы, што перадаваў амерыканскі ўрад, хутка траціліся. У выніку, калі ўрадавыя выплаты скончыліся, многія дакота мелі запазычанасці перад гандлярамі. У 1862 г. неўраджай, што пачаўся з-за распаўсюджання фітафтароза, выклікаў голад, але індзейцы не атрымалі дапамогі. Улетку ўзброеныя воіны на чале правадыра Малога Крумкача (Taoyateduta) пачалі напады на фермераў уздоўж ракі Мінесота. Яны спалілі ваеннае ўмацаванне Нью-Ульм і няўдала спрабавалі захапіць Форт-Рыджлі. Забойствы мірнага насельніцтва прывялі да бегства белых пасяленцаў. 23 верасня адбылася бітва з амерыканскімі ваеннымі каля Вуд-Лэйк. Хаця абодвы бакі панеслі істотныя страты, і пераможца не вызначыўся, Маленькі Крумкач пакінуў сваё войска і збёг на племянныя тэрыторыі.
5 лістапада 1862 г. амерыканскі ваенна-палявы суд прысудзіў да пакарання смерцю 303 палонных дакота, якія абвінавачваліся ў гвалце і забойствах. Прэзідэнт Аўраам Лінкальн замяніў смяротнае пакаранне для 284 воінаў турэмным зняволеннем. Былі канчаткова спынены ўрадавыя выплаты і дапамога. Чальцы сямей зняволеных пакідалі свае землі, пераязджалі на індзейскія тэрыторыі на паўднёвым захадзе або ў Канаду.
Пасля задушэння паўстання 1862 г. дакота былі расселены ў межах некалькіх рэзервацый у Мінесоце, Мантане, Небраске, Паўночнай Дакоце і Паўднёвай Дакоце. У нашы дні іх насельніцтва вызначаецца як аўтаномныя нацыі. Дакота лічацца "першаснай нацыяй" у Канадзе.
Культура
Асноўнымі традыцыйнымі заняткамі дакота з'яўляліся паляванне, збіральніцтва, земляробства, рыбалоўства. Паляванне і рыбалоўства лічыліся мужчынскімі справамі. Палявалі на бізонаў, аленяў, ласёў, мядзведзяў, птушак з дапамогай розных пастак, лука і стрэл, тамагаўка. У XVII - XVIII стст. здабыча футравых звяроў набыла камерцыйны характар. У канцы XVIII ст. пачалі трымаць канёў, што палегчыла паляванне на бізонаў. Конныя паляўнічыя часам дасягалі Елаўстона. Рыбалоўства мела дадатковы характар. Рыбу здабывалі з дапамогай пастак або лёсак з кручкамі.
Збіральніцтва і земляробства ўскладаліся на жанчын. Асабліва важную ролю адыгрываў сезонны збор дзікага рысу. Зямлю апрацоўвалі ўручную. Палеткі ладзілі каля летніх жытлаў, ахоўвалі іх з дапамогай драўляных вежаў. Вырошчвалі кукурузу, бабовыя, гарбузы, кабачкі. З XIX ст. шырока распаўсюджана завезеная еўрапейцамі бульба.
Дакота вялі паўвандроўны лад жыцця, сезонна перамяшчаліся з месца на месца, таму сталых вёсак не мелі. Асноўным відам жытла з'яўляліся разборныя тыпі. Вопратку шылі са скур. Мужчыны і жанчыны ўпрыгожваліся пацеркамі, фарбавалі твар і іншыя часткі цела.
Сацыяльная сістэма дакота вызначаецца вучонымі як адкрытая, паколькі дапушчае змены ў залежнасці ад трансфармацыі жыццёвага ладу. У XIX ст. большасць сем'яў ужо былі малымі нуклеарнымі з ясным дамінаваннем мужчыны. Аднак захоўвалася больш старажытная сістэма падзелу на вялікія пашыраныя сем'і, што аб'ядноўваліся ў вандроўныя групы, а тыя — у роды. У канцы XIX ст. вылучалася 19 буйных аб'яднанняў розных родаў. Супольнае кіраванне здзяйснялі абраныя правадыры. Прычым, існавалі правадыры-кіраўнікі родаў і ваенныя правадыры. Толькі ў некаторых выпадках іх ролі супадалі. Дзеянні ваенных правадыроў залежыла ад меркавання воінаў, іх улада не была безумоўнай.
Эрык Эрыксан, які працаваў у адной з амерыканскіх рэзервацый дакота ў 1930-я гг., заўважаў, што, нягледзячы на тое, што ў гэты час асноўным заняткам было земляробства, індзейцы працягвалі выхоўваць дзяцей як паляўнічых. Захоўваліся шчыльныя сувязі паміж братамі і сёстрамі, унукамі і бабулямі, жорсткія адносіны ў дачыненні да маладых жанчын. Традыцыі не назапашваць маёмасць і рабіць падарункі супляменнікам для падвышэння статусу заміналі сацыялізацыі дакота ў белым грамадстве.
Дакота маюць багаты фальклор — міфы, казкі, гістарычныя паданні. Музыка і танцы пераважна рытуальныя. Найбольш распаўсюджаны музычны інструмент — барабан, пад акампанімент якога выконваюцца спевы.
Мова
Мова дакота адносіцца да сіўанскай групы моў. Падзяляецца на некалькі рэгіянальных дыялектаў. У XIX ст. намаганнямі місіянераў быў створаны алфавіт на аснове лацінкі, на якім выдаваліся 2 газеты, была перакладзена Біблія. Пасля задушэння паўстання 1862 г. доўгі час праводзілася палітыка ўкаранення англійскай мовы. У нашы дні робяцца захады для адраджэння гутарковай мовы дакота.
Рэлігія
Звычайна традыцыйная рэлігія дакота вызначаецца як анімізм. Амерыканскі антраполаг Джэймс Уолкер сцвярджае, што сіў — політэісты. Яны маюць 4 катэгорыі багоў :
У дакота вылучаюцца шаманы, што захоўваюць традыцыі і займаюцца лекаваннем. Важную ролю адыгрываюць супольныя цырымоніі, якія суправаджаюцца танцамі, у тым ліку танцам сонца.
Анібале дэ Гаспарыс
У 1851 годзе ён атрымаў Залаты Медаль Каралеўскага Астранамічнага Таварыства.
У яго гонар названы астэроід (4279) Дэ Гаспарыс (1982 WB), месяцавы кратар Дэ Гаспарыс дыяметрам 31 км, а таксама разоры агульнай даўжынёй каля 93 км, што перасякаюць гэты кратар.
Мак
Мак (Papaver) — род кветкавых раслін сямейства макавых.
Батанічнае апісанне
Адна- і шматгадовыя травяністыя, пераважна карэнішчавыя расліны з млечным сокам. Лісце перыстарассечанае або перыстараздзельнае. Кветкі буйныя, адзіночныя, на доўгіх кветаносах, чырвоныя, белыя, светла-фіялетавыя ці жоўтыя. Чашачка двухлістая, ападае пры распусканні кветкавага бутона. Пялёсткаў 4, радзей 6 ці 8-12, яны размешчаныя ў двухчленных кругах, часам яны адсутнічаюць. Тычынак шмат у кругах, можа быць 6-12 ці 4. Гінецэй паракарпны, з 8-12 пладалісцікаў з буйной верхняй завяззю і дыскападобным, па краях лопасцевым, рыльцам. Пры паспяванні пад дыскападобным шчытком каробачкі ўтвараюцца дзірачкі, праз якія рассейваецца насенне. Апыляецца насякомымі. Плод — каробачка.
Пашырэнне
Пашыраны пераважна ў Паўночным паўшар’і. На Беларусі 3 дзікарослыя віды мака:, ,. Трапляюцца як пустазелле на палях, каля дарог.
Віды
Па сучасных меркаваннях, у родзе Мак налічваецца больш 50 відаў :
Шэраг апублікаваных назваў відаў роду Мак маюць нявызначаны статус:
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, харчовыя, алейныя, меданосныя і дэкаратыўныя расліны. 3 няспелых каробачак маку снатворнага атрымліваюць опіум (загусцелы млечны сок, які выкарыстоўваецца ў вытворчасці лекаў, напр., кадэін, марфін, папаверын, і наркотыкаў), з насення — тэхнічны алей.
Бой за Фуэнтэс-дэ-Эбра
Бой за Фуэнтэс-дэ-Эбра — танкавая атака Народнай арміі Іспанскай рэспублікі на г. Фуэнтэс-дэ-Эбра, недалёка ад Сарагосы, 13 кастрычніка 1937 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Першы вопыт выкарыстання ў баі масіраванага танкавага дэсанту.
Сітуацыя
У верасні 1937 года нацыяналісты пачалі наступленне на Астурыю, апошні анклаў рэспубліканцаў на Паўначным фронце. У сувязі з гэтым міністр абароны Іспанскай Рэспублікі Індалесіа Прыета загадаў аднавіць наступленне ў Арагоне. Аперацыю ўзначаліў палкоўнік Сехісмунда Касада, прызначаны камандуючым XXI армейскага корпуса.
Адной з мэтаў новага наступлення быў невялікі гарадок Фуэнтэс-дэ-Эбра, размешчаны ў даліне ракі Эбра на галоўнай дарозе ў Сарагосу, менш чым у 35 км ад гэтага горада. Да 13 кастрычніка Фуэнтэс з’яўляўся самым умацаваным раёнам нацыяналістаў на паўднёвым беразе. Мясцовасць уяўляла сабой раўніну, парэзанай ярамі і ірыгацыйных каналамі, месцамі пакрытую расліннасцю.
Сілы
Атака была даручана генералу Вальтэру (Караль Свярчэўскі). У дадатак да сваёй 35-й дывізіі, якая складалася з 11-й і 15-й інтэрбрыгад, ён атрымаў падтрымку танкавага палка з 43 БТ-5, адзінага такога падраздзялення ў рэспубліканскай арміі. Камандзір фарміравання — Антоніа Льянас, ён жа савецкі палкоўнік Сцяпан Кандрацьеў. Услед за танкамі павінна была наступаць 15-я інтэрбрыгада Уладзіміра Чопіча. Яна займала пазіцыі працягласцю каля трох з паловай кіламетраў на адлегласці 400 — 800 метраў перад умацаваннямі праціўніка. План аперацыі распрацоўваўся ў спешцы, не была праведзена разведка. Меркавалася, што танкавы дэсант (яго ролю павінен быў выконваць 24-ы іспанскі батальён), прарваўшыся праз пазіцыі праціўніка, ударыць з тылу.
Рэспубліканцам тут супрацьстаялі сем пяхотных рот падпалкоўніка Паскуаля Рэя. Яго атрады складаліся з легіянераў, мараканцаў-рэгуларэс і фалангістаў.
Бой
У 10:00 раніцы 13 кастрычніка некалькімі залпамі двух батарэй была праведзена слабая артпадрыхтоўка. Танкі высоўваліся з глыбіні і спыніліся для дазапраўкі. Каля паўдня 18 лёгкіх бамбардзіроўшчыкаў вырабілі з вышыні недакладную атаку пазіцый нацыяналістаў. Каля 2-х гадзін дня быў аддадзены загад пачаць атаку. Танкі з пасаджанымі на браню іспанскімі салдатамі (па 6 чалавек на машыну) ненадоўга спыніліся, каб даць некалькі стрэлаў па праціўніку, а затым рушылі праз траншэі 15-й брыгады да Фуэнтэсу. Хуткасць танкавага кідка была такой, што некаторыя дэсантнікі апынуліся скінутымі з броні, іншыя змецены агнём праціўніка. Механікі-кіроўцы не былі знаёмы з мясцовасцю, і некалькі машын трапілі ў ірыгацыйныя каналы і яры. Нацыяналісты, у сваю чаргу, адкрылі агонь з палявых гармат і падпалілі некалькі танкаў.
Вынікі
15-я інтэрбрыгада страціла 84 чалавек забітымі і каля 200 параненымі. Танкавы полк страціў забітымі 16 экіпажаў і незваротна 16 — 19 танкаў.
Велікаборскі сельсавет (значэнні)
Назву Велікабо́рскі сельсавет маюць:
Дубітава
Дубі́тава (, Дубитово) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мілейкаўскага сельсавета.
Да 16 лютага 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Бусяжскага сельсавета.
Emirates Airline
Emirates Airline — адна з буйнейшых сусветных авіякампаній, якая месціцца ў Дубаі. Утворана ў 1985 годзе вышэйшым кіраўніцтвам эмірата Дубай для развіцця турызму і інфраструктуры краіны. Належыць Emirates Group.
Гісторыя авіякампаніі
25 кастрычніка 1985 года Emirates пачала выконваць першыя рэйсы з Дубая, усяго на двух самолётах — арэндаваных Boeing 737 і Airbus A300.
Флот
Emirates выкарыстоўвае авіяпарк, які складаецца выключна з шырокафюзеляжных самалётаў. Авіякампанія з’яўляецца найбуйнейшым эксплуатантам мадэляў Boeing 777 і Airbus A380. Даччыная авіякампанія Emirates Executive эксплуатуе адзін вузкафюзеляжны самалёт. Матчына авіякампанія не выкарыстоўвае такіх тыпаў з 1995 года.
Сярэдні ўзрост самалётнага парка авіякампаніі — 6 гадоў.
Станам на люты 2019 года флот авіякампаніі складаюць (з улікам даччыных авіякампаній):
Хоцімскі сельсавет
Назву Хо́цімскі сельсавет маюць:
Уільям Добсан
Уільям Добсан (William Dobson;  — ) — англійскі жывапісец эпохі барока. Вучань нямецкага мастака Франца Клейна. Добсан меў магчымасць пазнаёміцца з каралеўскімі калекцыямі жывапісу. Яго партрэтнае мастацтва адзначана ўплывам Ван Дэйка, разам з якім ён працаваў з 1635 года. Пасля смерці Ван Дэйка Добсан зрабіўся прыдворным жывапісцам і пісаў партрэты членаў каралеўскай сям’і і старшых афіцэраў арміі. У сваіх партрэтах ён звычайна размяшчаў мадэлі на першым плане, адасабляючы іх ад асноўнай прасторы карціны.
Сокаліна (Сычоўскі раён)
Сокаліна (Соколино) — вёска ў Сычоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2015 гадах у складзе Суботнікаўскага сельскага паселішча.
Маргарыта Пармская
Маргарыта Пармская (Margherita d'Austri;, Аўдэнардэ — , Артона) — герцагіня Пармская і штатгальтар Іспанскіх Нідэрландаў з 1559 па 1567 год, пазашлюбная дачка Карла V.
Біяграфія
Дачка палюбоўніцы Карла, Іаганы ван дэр Гейнст, фламандкі паводле паходжання. Выхоўвалася ў Бруселі спачатку пры двары сваёй стрыечнай бабкі Маргарыты Аўстрыйскай, а пазней пры двары сваёй цёткі Марыі, удавы караля Венгрыі, якія былі штатгальтарамі Іспанскіх Нідэрландаў з 1507 па 1530 і з 1530 па 1555 гады адпаведна. У 1533 годзе з дазволу бацькі ёй было дазволена насіць імя Маргарыты Аўстрыйскай.
У 1527 годзе ва ўзросце сямі гадоў яна была заручана з пляменнікам Папы Клімента VII, Алесандра Медычы, герцагам Фларэнцыі, якога шматлікія даследчыкі лічаць сынам Папы. 29 лютага 1536 года яны ажаніліся, а ў 1537 годзе Алесандра быў забіты. 4 лістапада 1538 года яна стала жонкай Атавіа Фарнезэ, герцага Пармы, унука Папы Паўла III. Жаніху было ў той час трынаццаць гадоў, а нявесце шаснаццаць. Іх саюз быў нешчаслівы. Маргарыта нарадзіла двух хлопчыкаў блізнят, адзін з якіх памёр у маленстве.
Паколькі яна добра ведала нідэрландскія звычаі і была ў курсе ўсяго, што адбывалася ўБруселі, Філіп II прызначыў яе ў 1559 годзе штатгальтарам Нідэрландаў, дзе ёй спачатку дапамагаў Гранвела. Там Маргарыта сутыкнулася з супраціўленнем інквізіцыі і іспанскаму дэспатызму. У жніўні 1567 года з Іспаніі прыехаў герцаг Альба, якому Філіп II надаў вялікія паўнамоцтвы, што ператварылі яе пасаду ў пустую фармальнасць.
Маргарыта пакінула сваю пасаду і вярнулася да свайго мужа ў Італію, дзе і памерла ў 1586 годзе ў Артоне. У гонар яе названа спраектаваная Рафаэлем віла Мадама. Яна яшчэ застала той час, калі яе сын Алесандра стаў у 1578 годзе штатгальтарам Нідэрландаў.
Рынга (спартыўная гульня)
Рынга (ringo) — спартыўная гульня з адным ці двума кольцамі, у якой два гульцы ці дзве каманды спаборнічаюць на спецыяльнай пляцоўцы, падзеленай сеткай. Мэта гульні — накіраваць адно ці два кальцы над сеткай, каб яно ці яны дакрануліся пляцоўкі суперніка, і прадухіліць такую ж спробу з яго боку. Розыгрыш кальца (кольцаў) адбываецца да іх падзення ці да каманды суддзі «стоп». Падчас розыгрышу гулец можа атрымаць 1 ці 0 пунктаў, а каманда ад 0 да 2 пунктаў.
Гісторыя
Гульня рынга зарадзілася ў 1959 годзе. Упершыню ў яе пачалі гуляць у Рэспубліцы Польшча, а заснавальнікам і стваральнікам стаў Уладзімір Стрыжэўскі. У той час ён быў капітанам зборнай каманды Польшчы па фехтаванні. Стрыжэўскі не змог паехаць разам з камандай у спартыўны лагер, каб падрыхтавацца да выступлення на чэмпіянаце свету ў Турыне. Ён быў вымушаны асобна ад каманды рыхтавацца да выступлення.
У працэсе падрыхтоўкі з’явілася новая спартыўная гульня рынга, якая і дапамагла яму заваяваць срэбраны медаль у камандных спаборніцтвах на чэмпіянаце свету па фехтаванню на шпагах.
Інвентар
Інвентаром для спартыўнай гульні рынга з’яўляецца гумавае круглае кальцо вагой 160—165 г, дыяметрам 17 см з дэкампрэсійнай адтулінай і рыфлёнай ніжняй і верхняй яго часткай. Уласцівасці кальца даюць магчымасць звесці траўматызм пальцаў да мінімуму.
Пляцоўка
Для гульні ў рынга можа выкарыстоўвацца валейбольная пляцоўка (9х18 метраў) і сетка (243 см). У асабістым першынстве пляцоўка на метр вузей (8х18 метраў). Варта адзначыць, што спаборніцтвы па гэтым відзе спорту праводзяцца сярод людзей рознага ўзросту, таму памеры пляцоўкі могуць вар’іравацца.
Каменка (Пухавіцкі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 26 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 81 км ад Мінска, 7 км ад чыгуначнай станцыі Талька.
Ранняя гісторыя
У жніўні 1917 года тут адбылося масавае сялянскае хваляванне, якое было падаўлена войскамі і паліцыяй
Найноўшы час
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амельнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.