cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
12-я міратворчая брыгада
Замежныя місіі
12 лютага 2004 годзе брыгада далучылася да міратворчай місіі ў Косава. Тут у складзе грэчаскіх сіл у горадзе Ферызай дзейнічала армянскае ўзводнае падраздзяленне (тры аддзяленні). Штаб-кватэра групы знаходзілася ў лагеры REGAS FEREOS у складзе Усходняй шматнацыянальнай аператыўнай групы. Байцы 12-й брыгады адказвалі за кантрольна-прапускныя пункты, забяспечвалі бяспеку базы, а таксама працавалі ў якасці сіл хуткага рэагавання і барацьбы з натоўпам і беспарадкамі. У 2008 годзе падраздзяленне KFOR было пашырана за кошт дадання другога ўзвода і асабістага складу роты (у выніку чаго колькасць армянскага кантынгенту склала каля 85 чалавек). У 2011 годзе 12-я брыгада пакінула Косава, але вярнулася ў 2012 годзе з новым гарнізонам, размешчаным на базе арміі ЗША.
У студзені 2005 года, атрымаўшы згоду Нацыянальнага Сходу Арменіі, група з 45 міратворцаў адправілася ў Ірак разам з падраздзяленнем Войска Польскага. Кантынгент складаўся з сапёраў, інжынераў і ўрачоў у складзе шматнацыянальных сіл. 10 лістапада 2006 года старшы лейтэнант Георгій Налбандзян быў паранены ў выніку выбуху міны, але выжыў пасля таго, як быў дастаўлены для аперацыі ў шпіталь у Ландштуле, Германія, недалёка ад авіябазы Рамштайн. 6 кастрычніка 2008 года ў сувязі з паляпшэннем умоў бяспекі служба кантынгенту завяршылася.
У ліпені 2009 года міністр абароны Сейран Аганян абвясціў, што да канца года Арменія накіруе атрад брыгады для ўдзелу ў складзе міжнародных сіл садзейнічання бяспецы ў Афганістане. Як заявіў у лістападзе афіцыйны прадстаўнік НАТА, армянскі кантынгент колькасцю 30 вайскоўцаў далучыцца да ISAF дзесьці ў пачатку 2010-га. У пачатку снежня гэты лік быў павялічаны да 40. Вайскоўцы прыбылі ў Афганістан у лютым 2010 года, дзе выконвалі задачу сумесна з Бундэсверам па абароне рэгіянальнага аэрапорта ў Кундузе. Яны таксама служылі ў Кабуле і Мазары-Шарыф. На 2012 год у Афганістане знаходзілася 126 вайскоўцаў.
У снежні 2014 года байцы 12-й брыгад далучыліся да місіі ААН у Ліване.
Вясной 2019 года байцы брыгады адправіліся ў Сірыю. У склад кантынгенту ўвайшлі 83 чалавекі, у тым ліку медыкі, спецыялістаў па размініраванні, сілы аховы і іншыя вайскоўцы. Гэта было першае самастойнае замежнае разгортванне армянскіх узброеных сіл.
У студзені 2022 года каля 100 байцоў брыгады далучыліся да міратворчай аперацыі АДКБ у Казахстане.
Booze Traveler
«Booze Traveler» (Падарожнік па выпіўцы) ― амерыканскі тэлесерыял аб падарожжах, які вядзе Джэк Максвел. Перадумова ўключае Максвела, выхадца з Паўднёвага Бостана, які падарожнічае па свеце, каб прыняць удзел у міжнародных (і ўнутраных) звычаях датычна алкаголю, а таксама паназіраць за культурай канкрэтных раёнаў у больш агульным сэнсе. Прэм’ера адбылася на канале «» 24 лістапада 2014 года. 1 сезон складаўся з 15 серый, а 2 сезон мае 16 эпізодаў. 3 сезон пачаў выходзіць у снежні 2016 года і складаецца з 13 серый. 4 сезон пачаў выходзіць у снежні 2017 года, складаецца з 16 серый.
Верхнякамскае ўзвышша
Верхнякамскае ўзвышша — узвышша ў вярхоўях рэк Кама і Каптура, у межах Удмурціі, Пермскага края і Кіраўскай вобласці Расіі. На ўсходнім схіле ўзвышша бяруць свой пачатак галоўныя правабярэжныя прытокі Камы — Каса, Іньва, Обва, на іншым схіле водападзелу знаходзіцца выток самой ракі Камы. Вышыня рэльефу ў найбольш прыпаднятай частцы ўзвышша дасягае 300—335 м (вышэйшая кропка — 337 м), сярэднія жа яго адзнакі 240—280 м. Складзена глінамі, мергелямі і пяскамі. Рэльеф моцна раздзелены. Пакрыта большай часткай хваёвымі лясамі.
Біяпалімеры
Біяпаліме́ры — прыродныя высокамалекулярныя злучэнні, якія з'яўляюцца структурнай асновай усіх жывых арганізмаў. Забяспечваюць іх нармальную жыццядзейнасць, выконваюць розныя біялагічныя функцыі.
Да асноўных біяпалімераў належаць бялкі, нуклеінавыя кіслоты, поліцукрыды.
Існуюць таксама змешаныя біяпалімеры:
Лінейка
Лінейка — найпрасцейшы вымяральны геаметрычны інструмент, які ўяўляе сабой вузкую пласціну, у якой як мінімум адзін бок прамы. Звычайна лінейка мае нанесеныя дзяленні, кратныя адзінцы вымярэння даўжыні (сантыметр, цаля), якія выкарыстоўваюцца для вымярэння адлегласцяў.
Лінейкі звычайна вырабляюць з пластыка ці дрэва, радзей з металаў.
Вугольнік
Вугольнік — лінейка ў форме прамавугольнага трохвугольніка, з пустатой у форме паменшанага вугольніка ўнутры. Пры дапамозе вугольніка можна вымяраць вуглы і вызначаць, які гэта вугал — прамы, востры, тупы ці разгорнуты, паколькі ў такім трохвугольніку ёсць прамы вугал. Калі менш яго — значыць, востры, больш — тупы, прамая лінія — разгорнуты, а калі роўны, адпаведна, прамы. Таксама на ім часам адзначаюць дзяленні ў міліметрах, і яго можна тады выкарыстоўваць і як лінейку.
Спіс аб’ектаў PGC (1731001—1732000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1731001—1732000)
Алена Львоўна Шушунова
Алена Львоўна Шушунова (Еле́на Льво́вна Шушуно́ва;,  — , ) — савецкая гімнастка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, неаднаразовая чэмпіёнка свету, Еўропы і СССР, уладальніца Кубка свету і Кубка СССР, пераможца Гульняў Добрай волі (1986). Заслужаны майстар спорту СССР (1985). Стрыечная сястра паэтэсы Ларысы Шушуновай.
Біяграфія
Скончыла Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры імя П. Ф. Лесгафта (1991). Трэніравалася пад кіраўніцтвам Г. М. Рубцова, Т. Н. Ятчанка, В. Н. Гаўрычэнкава. Усталявала абсалютны рэкорд на Сусветнай універсіядзе ў 1987 годзе, выйграўшы ўсе шэсць залатых медалёў. Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1989) і медалём «За працоўную адзнаку» (1985).
Пражывала ў Санкт-Пецярбургу, працавала ў гарадскім камітэце па фізічнай культуры і спорце.
У 2005 годзе была ўключана ў Міжнародную яўрэйскую спартыўную залу славы. Памерла 16 жніўня 2018 года ад ускладнення пасля пнеўманіі ва ўзросце 49 гадоў. Пахаваная ў Санкт-Пецярбургу на Багаслоўскіх могілках.
Батанічны сад (станцыя метро, Масква)
«Батанічны сад» (Ботани́ческий сад) — станцыя Калужска-Рыжскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Параніца
Параніца (Parenica) — традыцыйны славацкі авечы сыр. У адрозненне ад ошцьепка, параніца фарміруецца ў выглядзе стужак, якія потым вытрымліваюцца ў салёнай вадзе і скручваюцца ў тугі клубок. Параніцы бываюць вэнджаныя і нявэнджаныя. Тлустасць каля 22%. Прыблізна такой жа тэхналогіяй выпрацоўваецца іншы вядомы славацкі сыр — корбачыкі.
Жалек
Жалек — сяло ў Чыілійскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Жалекскай сельскай акругі. Код КАТА — 435245100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1548 чалавек (792 мужчыны і 756 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1611 чалавек (798 мужчын і 813 жанчын).
Адміністрацыйны будынак па вуліцы Крупскай, 3 (Горкі)
Адміністрацыйны будынак — будынак у г. Горкі, размешчаны па вул. Крупскай, 3. Помнік эклектычнай архітэктуры.
Пабудаваны у канцы 19 ст. з цэглы. Цяпер тут размяшчаецца Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музей.
Архітэктура
Аднапавярховы Г-падобны ў плане будынак пакрыты вальмавым дахам, пад якім праходзіць шматслойны карніз з лякальнай цэглы. Галоўны фасад сіметрычны, з неглыбокімі рызалітамі па баках, дзе размешчаны ўваходы. Кожны з уваходаў вылучаны 2 канеліраванымі паўкалонамі з карынфскімі капітэлямі. Над высокім ганкамі здоблены казыркі на фігурных чыгунных кранштэйнах. Над рызалітамі і ў цэнтры атыкавыя сценкі, дэкарыраваны лепкай у выглядзе лісцяў аканта і вазамі па баках. Высокія лучковыя аконныя праёмы ў цэнтры акаймаваны паўкалонкамі з канелюрамі і іаначнымі капітэлямі. Замковыя камяні ў ліштвах аздоблены лісцямі аканта. Сістэма планіроўкі калідорная з двухбаковым размяшчэннем памяшканяў.
Уладзімір Дзмітрыевіч Чарнігаў
Уладзімір Дзмітрыевіч Чарні́гаў (Владимир Дмитриевич Чернигов;, в. Хацяны, Манастыршчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1974), прафесар (1976).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Хацяны (Манастыршчынскі раён, Смаленская вобласць, Расія). Скончыў Маскоўскі зоаветэрынарны інстытут у 1948 годзе і аспірантуру пры ім. 3 1956 года ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце. У 1974 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Материалы об иммуногенезе и о влиянии некоторых антибиотиков на формирование иммунитета при паратифе и роже свиней». З ліпеня 1974 года на пасадзе загадчыка кафедрай ветэрынарна-санітарнай экспертызы.
Сядзенне на кукішках
Сядзенне на кукішках — пастава сядзення без апоры пад ягадзіцамі з сагнутымі каленямі і апорай на ступні.
Сфера ўжывання
Пастава звычайна прымаецца падчас адпачынку або дэфекацыі. Жанчыны, акрамя таго, могуць сядзець на кукішках падчас мачаспускання, родаў або палавога акту. Сядзенне на кукішках можа быць практыкаваннем у ёзе (en:Malasana) і некаторых усходніх адзінаборствах.
Феномен сядзення на кукішках даследаваў Марсель Мос, які звярнуў увагу, што папулярнасць гэтай паставы абумоўлена ўзростам (дзеці прымаюць яе часцей за дарослых) і культурнай прыналежнасцю (звычай сядзець на кукішках знікае з развіццём грамадства). Матэматык У. А. Успенскі, як і Мос, высока ацэньвае карысць гэтай тэхнікі і прапануе ўключыць яе ў праграму школьнай адукацыі.
Абвара
Абва́ра, паджога, пажога  — рэдкая рошчына (баўтуха) для загартоўвання распаленага да чырвані ў ганчарнай печы глінянага посуду. Рабілі з пшанічнай ці жытняй мукі на вадзе, часта з дабаўленнем бурачнага альбо капуснага расолу, дамешкам ільняной ці канаплянай трасты, тоўчанага драўніннага вугалю або сажы.
Такі працэс павялічваў трываласць чарапка і памяншаў яго порыстасць (водапранікальнасць), у выніку чаго вырабы набывалі плямістую афарбоўку або суцэльны налёт чорнага, шэрага, чорна-карычневага колеру. У некаторых мясцовасцях такая кераміка называлася «гартаваная», «рабая».
У XIX — пачатку XX ст. выкарыстоўвалася галоўным чынам вясковымі ганчарамі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі.
IC 2422
IC 2422 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Скабіёза
Скабіёза (Scabiosa) — род кветкавых раслін сямейства. Каля 100 відаў.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй 20—80 см. Сцёблы прамастойныя, галінастыя, апушаныя. Лісце супраціўнае, суцэльнае або рассечанае. Кветкі ў верхавінкавых суквеццях, якія ўтвараюць густыя галоўкі накшталт кошыкаў) складанакветных. Плод — сямянка.
Распаўсюджанне
Пашыраны ў Еўразіі і Афрыцы, пераважна ў Міжземнамор’і. На тэрыторыі Беларусі 2 віды: (занесеная ў Чырвоную кнігу Беларусі) і.
Значэнне і выкарыстанне
Фарбавальныя, меданосныя, дэкаратыўныя расліны.
Аляксандр Уладзіміравіч Бекетаў
Аляксандр Уладзіміравіч Бекетаў (Александр Владимирович Бекетов; нар., Васкрасенск, Маскоўская вобласць) — расійскі фехтавальшчык на шпагах, заслужаны майстар спорту, алімпійскі чэмпіён.
Скончыў Смаленскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры па спецыяльнасці трэнер-выкладчык (1992). Выступаў за «Дынама» (Маскоўская вобласць). У 1996 годзе ўдзельнічаў у летніх Алімпійскіх гульнях у Атланце, дзе заваяваў залаты медаль у асабістым першынстве і срэбраны ў камандным першынстве. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 1989 года камандным першынстве. Чэмпіён Расіі ў 1994 годзе. Узнагароджаны ордэнам Мужнасці (1997).
Талькміцка (гміна)
Талькмі́цка (Tolkmicko) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Эльблёнгскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Талькміцку. Плошча гміны складае 225,3 км². Станам на 2004 год у гміне Талькміцка пражывалі 6631 чалавек, шчыльнасць — 29,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 10 салецтваў.
Серамеццана
Серрамеццана (Serramezzana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Салерна.
Насельніцтва складае 355 чалавек (2010 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 50,71 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 84070. Тэлефонны код — 0974.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Філіп.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Бекетаў
Бекетаў — прозвішча.
Свіблава (станцыя метро)
«Свіблава» (Сви́блово) — станцыя Калужска-Рыжскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Гуадалетэ
Гуадалетэ (Guadalete) — рака ў Іспаніі ў правінцыях Кадыс і Севілья. Выток ракі знаходзіцца ў гарах Сьера-дэ-Грасалема, рака ўпадае ў Кадыскі заліў каля Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя. Даўжыня — 159 км, плошча басейна — 3360 км². Расход вады 10 м³/с.
Віцімскае пласкагор’е
Віці́мскае пласкагор’е (Витимское плоскогорье) — пласкагор’е ў басейне верхняга цячэння ракі Віцім, галоўным чынам у Бураціі і Забайкальскім краі Расіі.
Гуадалетэ
Найбуйнейшымі прытокамі з’яўляюцца Гуадальпаркун (правы) і Махасеітэ (левы). На рацэ тры вадасховішчы — Аркос, Борнас і Саара-эль-Гастар; гарады — Херэс-дэ-ла-Франтэра, Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя і Аркас-дэ-ла-Франтэра.
Віцімскае пласкагор’е
Шырокія невысокія ўвалы (вышыня ад 1200 да 1600 м) чаргуюцца з міжгорнымі паніжэннямі. Складзена гранітамі і крышталічнымі сланцамі; на паўднёвым захадзе — базальты. Ёсць больш за 15 конусаў старажытных Вулканаў. Распаўсюджаныя шматгадовыя мёрзлыя горныя пароды. Міжрэччы пакрытыя лістоўнічнай тайгой, у паніжэннях — зараснікі хмызняковых бяроз, лугі і балоты. На пласкагор’і маюцца азёры (у т.л. салёныя) і мінеральныя крыніцы.
Гуадалетэ
Пасля ліўневых дажджоў Гаўдалетэ выходзіць з берагоў. Моцныя паводкі назіраліся ў 1881, 1917, 1930, 1963, 1996 гадах. У час паводкі 1963 года расход вады ў рацэ дасягаў 1400 м³/с.
У ліпені 711 года ў бітве каля ракі вестготы пад камандаваннем караля Родэрыха пацярпелі паражэнне ад войск Тарыка ібн Зіяда, што было пачаткам арабскай заваёвы Пірэнейскага паўвострава.
Араматычныя злучэнні
Араматычныя злучэнні — цыклічныя арганічныя злучэнні, атамы якіх ствараюць адзіную спалучаную (араматычную) сістэму сувязяў. Назва ад прыемнага паху першых адкрытых такіх злучэнняў.
Асноўная крыніца араматычных злучэнняў — прадукты каксавання каменнага вугалю, перапрацоўкі нафты.
Араматычныя злучэнні — прадукты прамысловага арганічнага сінтэзу (палімеры, фарбавальнікі, лекавыя сродкі, выбуховыя рэчывы).
Фізічныя і хімічныя ўласцівасці араматычных злучэнняў звязаны з існаваннем у іх замкнёнай электроннай абалонкі з π-электронаў. У параўнанні з ненасычанамі злучэннямі яны больш устойлівыя, удзельнічаюць пераважна ў рэакцыях замяшчэння і захоўваюць араматычную сістэму сувязяў.
У шырокім сэнсе да араматычных злучэнняў адносяць таксама гетэрацыклічныя электронныя аналагі бензолу (пірыдзін, пірол, фуран, тыяфен), небензоідныя злучэнні тыпу азуленаў, баразолу, ферацэну і інш.
Вялікдзень
Вялі́кдзень, Па́сха (πάσχα, , פסח ), Уваскрэсенне Хрысто́ва (Ἡ Ανάστασις τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ), Светлае Хрыстова Уваскрэсенне — галоўная падзея царкоўнага календара, найстаражытнае і найважнейшае хрысціянскае свята , якое адзначалася яшчэ ў часы апосталаў і было ўсталявана ў гонар Уваскрэсення Ісуса Хрыста — цэнтра ўсёй біблейскай гісторыі і асновы ўсяго хрысціянскага вучэння.
У дзень Вялікадня вернікі адзначаюць уваскрэсенне Хрыста з мёртвых і перамогу жыцця над смерцю і злымі сіламі. Паводле Бібліі, Ісус паўстаў з труны на трэці дзень святкавання юдэйскай Пасхі.
У праваслаўі статус Вялікдня як галоўнага свята адлюстроўваюць словы «свят свята і ўрачыстасць з урачыстасцей».
У наш час дата Вялікдня ў кожны год разлічваецца паводле месяцава-сонечнага календара, што робіць Вялікдзень пераходным святам.
Яўрэйскае слова Пе́сах абазначае іўдзейскую Пасху. Яно звязана са словам паса́х (פסח — праходзіць міма ), якое нагадвае пра тое, што Усявышні абмінуў яўрэйскія дамы, знішчаючы першынцаў Егіпта (часам саму назва свята тлумачаць як «мінуў, абыйшоў»). Арамейская назва свята, якая гучыць як пісха, увайшла ў грэчаскую мову, затым перайшла ў лацінскую і ў далей распаўсюдзілася ў мовах Еўропы: pâques (фр.), pascuas (ісп.), пасха (рус.) і гэтак далей.
Звычай святкавання Пасхі, які існаваў у старажытных семіцкіх плямён, першапачаткова быў звязаны з жывёлагадоўляй, а пазней з земляробствам  , пачаткам жніва. З развіццём культу бога Яхвэ Пасха святкавалася ў гонар выхаду яўрэйскага народа з егіпецкага палону, потым яе сталі звязваць з чаканнем «нябеснага збавіцеля» — месіі.
У хрысціян назва свята набыло іншае тлумачэнне — «пераход ад смерці да жыцця, ад зямлі да неба». Царкоўнае святкаванне Вялікадня доўжыцца 40 дзён.
Старазапаветная Пасха
Пасля апошняй кары фараон адпусціў яўрэйскі народ разам з яго статкамі, а напалоханыя егіпцяне пануквалі яўрэяў, каб тыя хутчэй пакінулі Егіпет.
Пасхальнае ягня
У памяць пра гэту падзею «ўсяму супольству Ізраілеваму» прадпісвалася ўвечар 14-га нісана (першага месяца яўрэйскага календара) прыносіць у ахвяру ягня — аднагодку мужчынскага полу, без хібы, узятага ад авечак альбо ад коз, якога сям’і трэба было спячы на агні і з’есці цалкам, не зламаўшы касцей, з прэсным хлебам (г.зн. мацой) і горкай травой у пасхальную ноч. Апраснак у культавым рытуале яўрэяў азначаў спешнасць выхаду з Егіпта, калі цеста не паспявала скіснуць. Смакаванне пасхальнай вячэры выступала як «сведчанне галоўнай падзеі ўсёй старазапаветнай гісторыі» — выхаду яўрэяў з Егіпта.
Пасхальнае ягня таксама звалася «пасхай» («песахам»). Такое ўжыванне слова можна знайсці, у прыватнасці, у апавяданнях евангелістаў пра Тайную Вячэру.
Вялікдзень у Новым Запавеце
Вялікдзень неаднаразова згадваецца ў Евангеллях, але асаблівае месца займае ў іх апавяданні пра Тайную Вячэру, якая ў Матфея, Марка і Лукі апісана як святочная пасхальная трапеза, і пра наступнае распяцце Ісуса Хрыста.
Менавіта падчас Тайнай Вячэры Ісус Хрыстос прамовіў словы і здзейсніў дзеянні, якія змянілі сэнс свята. Ісус замяніў Сабой месца пасхальнай ахвяры, і ў выніку «старая Пасха становіцца Пасхай новага Ягня, ахвяраванага дзеля ачышчэння людзей раз і назаўжды», а новай пасхальнай трапезай становіцца Еўхарыстыя.
Паколькі пакаранне адбылося ў пятніцу, « дык Іўзеі, каб не пакінуць целаў на крыжы ў суботу, бо тая субота была дзень вялікі, прасілі Пілата, каб перабіць у іх галені і зняць іх», і воіны перабілі галені раскрыжаваным разбойнікам, аднак жа, «падышоўшы да Ісуса, як убачылі Яго ўжо мёртвага, не перабілі ў яго галені». Іаан Багаслоў, які распавядае пра гэтыя падзеі, знаходзіць у іх выкананне слоў Свяшчэннага Пісання: «бо гэта сталася, хай збудзецца Пісанне: „косць Ягоная хай не будзе зламана“».
Новае разуменне пасхальнай ахвяры добра адлюстроўваюць словы апостала Паўла :
Спыненне старазапаветных ахвяр
Пасля разбурэння ў 70 годзе Іерусалімскага храма рытуальнае ахвяраванне пасхальнага ягня больш не праводзілася, і ў сучасным рытуале адпраўлення Песаха пра яго нагадвае прадпісанне «з’есці невялікі кавалачак спечанага мяса» падчас начной трапезы.
Ранняе хрысціянства
Пасля Сёмухі хрысціяне пачалі праводзіць першыя богаслужэнні Еўхарыстыі, прысвечаныя ўспаміну смерці Ісуса Хрыста. Літургіі праходзіла як Тайная Вячэра — Пасха мукаў, звязаная з Хроснай смерцю. Такім чынам, Вялікдзень стаў першым і галоўным хрысціянскім святам, якое абумовіла як богаслужэбны ўстаў Царквы, так і веравучыцельны бок хрысціянства.
У некаторых ранніх крыніцах гаворыцца пра штотыднёвыя святкаванні: пятніца была днём посту і смутку ва ўспаміне мукаў Хрыста («Пастыр Ермы», III,V:1), а нядзеля — днём радасці (Тэртуліян, «De corona mil.», гл. 3). Гэтыя святкаванні станавіліся больш урачыстымі ў перыяд яўрэйскага Песаха — угодкаў смерці Хрыста.
У хуткім часе стала прыкметным адрозненне традыцый Памесных цэркваў. Узнікла т.зв. «велікодная спрэчка» паміж Рымам і цэрквамі Малой Азіі. Хрысціяне Малой Азіі, названыя чатырынадзясятнікамі ці квартадэцыманамі (ад 14 дня месяца нісана), строга прытрымліваліся звычаю святкавання Вялікдзень (Пасху) 14 нісана, абапіраючыся на аўтарытэт Ап. Іаана Багаслова. У іх жа назва яўрэйскай Пасхі перайшла на назву хрысціянскай і пасля распаўсюдзілася. Тады як на Захадзе, які не зведаў уплыву іўдзеахрысціянства, склалася практыка святкавання Вялікдня ў першую нядзелю пасля яўрэйскай Пасхі, пры гэтым разлічваючы апошнюю як поўня пасля дня раўнадзенства. У 155 годзе Палікарп, біскуп Смірны, наведаў рымскага біскупа Анікета, каб дамовіцца пра агульнае святкаванне Вялікдня, але пагаднення дасягнута не было. Пазней, у 190—192 гг., рымскі біскуп Віктар на саборах у Палесціне, Понце, Галіі, Александрыі, Карынфе, настойваў, каб малаазійскія хрысціяне адмовіліся ад свайго звычаю, і патрабаваў ад іншых цэркваў разарваць зносіны з імі. Св. Ірыней Ліёнскі, выступіў супраць адлучэння малаазійцаў, адзначаючы, што разыходжанні па фармальных прычынах не павінны ставіць пад пагрозу адзінства Царквы.
Многія абшчыны арыентаваліся на прынятыя ў іўдзеяў разлікі пасхальнага месяца. У той час ужо не прытрымліваліся сувязі паміж раўнадзенствам і месяцам нісанам, і ў некаторыя гады гэта прыводзіла да святкавання Вялікдня да дня веснавога раўнадзенства (гэта значыць, да надыходу новага астранамічнага года). Гэта практыка не прымалася іншымі абшчынамі.
Першы Усяленскі сабор
Пытанне адзінага дня святкавання Вялікдня для ўсёй хрысціянскай айкумены разглядалася на скліканым у 325 годзе саборы епіскапаў у Нікеі, пасля названым Першым Усяленскім. На саборы было прынята рашэнне ўзгадняць дзень святкавання Вялікдня паміж абшчынамі, і асуджана практыка арыентацыі на яўрэйскую дату, якая выпадала да раўнадзенства :
Як паведамляе гісторык, епіскап і ўдзельнік сабору Еўсевій Кесарыйскі ў кнізе «Пра жыццё блажэннага васілеўса Канстанціна», на Першым Усяленскім усе епіскапы не толькі прынялі Сімвал веры, але і падпісаліся, каб святкаваць Вялікдзень усім у адзін час. Еўсевій Кесарыйскі, пераказваючы словы імператара Канстанціна, прыводзіць і аргументы, якімі кіраваліся айцы Першага Усяленскага сабору для такога рашэння. Днём Вялікдня была выбрана першая нядзеля пасля поўні, якая з’явіцца не раней за веснавое раўнадзенства.
Александрыйскі епіскам павінен быў разлічваць гэты дзень і загадзя паведамляць яго ў Рым, каб забяспечыць адзіны дзень святкавання. Аднак праз нейкі час такія паведамленні спынілася. Усход і Рым пачалі святкаваць Вялікдзень кожны паводле сваіх разлікаў, часта ў розныя дні. У Александрыі былі створаны велікодныя табліцы — пасхаліі, якія дазваляюць вызначыць дату Вялікдня на шмат гадоў наверад. У іх аснову быў пакладзены 19-гадовы месяцава-сонечны цыкл, а за дату веснавога раўнадзенства прынята 21 сакавіка. У VI—VIII стст. гэта Пасхалія была прынята заходняй царквой.
Першапачатковае вызначэнне Першага Усяленскага сабору наконт Вялікдня лягло ў аснову царкоўнага статута.
Памесны Антыяхійскі сабор 341 года ў сваім першым правіле патрабуе строга прытрымлівацца рашэнняў Першага Усяленскага сабору наконт дня святкавання Вялікдня пад страхам адлучэння ад Царквы і пазбаўлення сану.
Сведчанні IV стагоддзі гавораць, што Пасха Крыжовая і Уваскрэсення ў той час ужо былі аб’яднаны як на Захадзе, так і на Усходзе. Святкаванне Пасхі Крыжовай папярэднічала святкаванню Пасхі Уваскрэсення, кожная доўжылася тыдзень да і пасля Велікоднай нядзелі. Толькі ў V стагоддзі назва Пасха стала агульнапрынятай для абазначэння ўласна свята Уваскрэсення Хрыстова. Пазней Вялікдзень стаў вылучацца ў богаслужэнні ўсё выразней, за што атрымаў назву «цара дзён».
Сярэднявечча і Новы час
У VI стагоддзі Рымская царква прыняла ўсходнюю пасхалію. Але на працягу амаль 500 гадоў пасля Нікейскага сабору Вялікдзень святкаваўся па розных пасхаліях. Александрыйская Пасхалія выкарыстоўвалася ва ўсім хрысціянскім свеце да канца XVI стагоддзя, больш 800 гадоў. Усходняя ці Александрыйская пасхалія пабудавана на чатырох абмежаваннях, выкладзеных Матфеем Уластарам :
У 1582 годзе ў Рымска-каталіцкай царкве Папа Грыгорый XIII увёў новую Пасхалію, названую грыгарыянскай. З-за змянення Пасхаліі змяніўся і ўвесь каляндар. У тым жа годзе Папа Рымскі Грыгорый накіраваў паслоў да патрыярха Ераміі з прапановай прыняцця новага грыгарыянскага календара і новай грыгарыянскай пасхаліі. У 1583 годзе патрыярх Ерамія склікаў вялікі памесны сабор, запрасіўшы ўсходніх патрыярхаў, на якім аддалі анафеме не толькі тых, хто прыняў грыгарыянскую пасхалію, але і грыгарыянскі каляндар.
У выніку рэформы пасхаліі каталіцкі Вялікдзень часта святкуецца раней за іўдзейскі або ў адзін дзень і апярэджвае праваслаўны Вялікдзень у некаторыя гады больш як на месяц.
Сучаснасць
У 1923 годзе Канстанцінопальскі патрыярх Мялецій IV (Метаксакіс) правёў т.зв. «Усеправаслаўную» нараду з удзелам прадстаўнікоў Эладскай, Румынскай і Сербскай праваслаўных цэркваў, на якой быў прыняты новаюліянскі каляндар, яшчэ больш дакладны загрыгарыянскі, з якім ён супадае да 2800 года. Усходнія цэрквы асудзілі гэта рашэнне, а Александрыйская правяла Памесны сабор, пастанавіўшы, што ва ўвядзенні новага календара няма ніякай неабходнасці. У Рускай і Сербскай цэрквах пасля спробы змяніць календар пакінулі ранейшы з-за магчымай смуты ў народзе.
У сакавіку 1924 года на новы стыль перайшлі Канстанцінопальская (ужо пры Грыгорыі VII) і Эладская цэрквы. Румынская царква прыняла «новаюліянскі» каляндар 1 кастрычніка 1924 года.
Абурэнне духавенства і народа новаўвядзеннямі Мялеція вымусілі яго сысці ў адстаўку 20 верасня 1923 года. 20 мая 1926 года Мялецій становіцца Папам і патрыярхам Александрыйскай царквы, дзе, насуперак раней прынятаму саборнаму рашэнню, уводзіць новы каляндар. У грэчаскіх цэрквах адбыўся маштабны царкоўны раскол, не ўрэгуляваны дагэтуль. Утварылася некалькі самастойных старакаляндарных грэчаскіх Сінодаў.
Сёння юліянскім календаром цалкам карыстаюцца толькі Руская, Іерусалімская, Грузінская і Сербская праваслаўныя цэрквы, а таксама Афон.
Фінляндская праваслаўная царква цалкам перайшла на грыгарыянскі каляндар.
Астатнія Памесныя Праваслаўныя цэрквы святкуюць Вялікдзень і іншыя пераходныя святы па юліянскім календары, а Раство і іншыя непераходныя святы — па грыгарыянскім.
У Вялікабрытаніі «Велікодны акт» 1928 года ўсталяваў дату Вялікадня на першую нядзелю пасля другой суботы красавіка ; аднак гэта пастанова не набыла моц. У 1997 годзе на саміце ў Халебе (Сірыя) Сусветны савет цэркваў прапанаваў зафіксаваць дзень Вялікадні ў сонечным календары (таксама другое ўваскрэсенне красавіка) або зацвердзіць адзіную Пасхалію для ўсяго хрысціянскага свету, зыходзячы з астранамічных патрабаванняў. Рэформа была прызначана на 2001 год, але не была прынята ўсімі членамі Савета.
Разлік даты Вялікадня
Агульнае правіла для разліку даты Вялікадня:
Дата Вялікадні вызначаецца з суадносін месяцавага і сонечнага календароў (месяцава-сонечны каляндар).
У 1 год н.э. залаты лік G быў роўны 2. Адпаведна ў год Y ад н.э. (ці ад Р.Х. — Раства Хрыстова) залаты лік G роўны:
Заснаванне Месяца — лік, які паказвае «ўзрост» месяца на 1 сакавіка, гэта значыць колькасць дзён, што мінулі да 1 сакавіка ад папярэдняй месяцавай фазы. Розніца паміж заснаваннямі наступных гадоў роўная 11. Колькасць дзён роўная 30.
Калі поўня раней за 21 сакавіка, то велікодным лічыцца наступная поўня (гэта значыць, да атрыманага ліку дадаецца 30 дзён). Калі велікодная поўня выпадае на нядзелю, то Вялікдзень святкуецца ў наступную нядзелю (гэта значыць, да атрыманага ліку дадаецца 7 дзён).
З-за таго, што ўсходнія (праваслаўныя, грэка-католікі і вернікі старажытнаўсходніх цэркваў) і заходнія (католікі лацінскага абраду і пратэстанты) хрысціяне выкарыстоўваюць розныя пасхаліі, разлічаныя па аднолькавых правілах, даты атрымліваюцца рознымі.
Паводле ўсходняй традыцыі, Вялікдзень разлічваецца па александрыйскай пасхаліі; дата першага дня Вялікадня (Вялікодная нядзеля) выпадае на адзін з 35 дзён у перыяд з 22 сакавіка па 25 красавіка па юліянскім календары (што ў XX—XXI стст. адпавядае перыяду з 4 красавіка па 8 мая па н. ст. ). Калі Вялікдзень супадае са святам Дабравешчання, якое адзначаюць, то ён называецца Кірыяпасха (Гасподняя Пасха).
У Рымска-каталіцкай і пратэстанцкіх цэрквах дата Вялікадня разлічваецца па грыгарыянскай пасхаліі. У XVI стагоддзі Рымска-каталіцкая царква правяла каляндарную рэформу, мэтай якой было прывядзенне даты Вялікадня ў адпаведнасць з назіранымі з’явамі на небе (да гэтага часу старая пасхалія ўжо давала даты поўняў і раўнадзенстваў, якія не адпавядалі рэальнаму становішчу свяцілаў). Новая пасхалія была складзена неапалітанскім астраномам Алаізіем Ліліем і нямецкім манахам-езуітам Крыстаферам Клавіем.
Разыходжанне паміж датамі Вялікадня ва ўсходніх і заходніх цэрквах выклікана адрозненнем у даце царкоўных поўняў і розніцай паміж сонечнымі календарамі (13 дзён у XXI стагоддзі). Заходні Вялікдзень у 30 % выпадкаў супадае з усходнім, у 45 % выпадкаў апярэджвае яе на тыдзень, у 5 % — на 4 тыдні і ў 20 % — на 5 тыдняў; розніцы ў 2 і ў 3 тыдні не бывае.
У аперацыйных сістэмах, падобных да UNIX, разлічыць дзень Вялікадня можа праграма. Алгарытм разліку даты Вялікадня можна паглядзець у зыходным кодзе праграмы. Прыклад:
Калі год не пазначаны, праграма разлічыць дату Вялікадня для бягучага года.
Вялікдзень у царкоўным годзе
Да Вялікадня прывязаны найважнейшыя пераходныя святы, якія адзначаюцца ў паслядоўнасці евангельскіх падзей:
Велікодныя традыцыі
Практычна ўсе велікодныя традыцыі ўзніклі ў богаслужэнні. Нават размах велікодных народных гулянняў звязаны з разгавеннем пасля Вялікага посту — часу ўстрымання, калі ўсе святы, сямейныя ў тым ліку, пераносіліся на святкаванне Вялікадня. Сімваламі Вялікадня становіцца ўсё, што сімвалізуе Абнаўленне (Велікодныя ручаі), Святло (Велікодны агонь), Жыццё (Велікодныя кулічы, яйкі і зайцы).
Велікоднае богаслужэнне
У Вялікдзень, як у найважнейшае свята царкоўнага года, праводзіцца асабліва ўрачыстае богаслужэнне. Яно фарміравалася ў першыя стагоддзі хрысціянства як хрысцільнае. Большасць аглашэнных пасля падрыхтоўчага посту прымалі хрышчэнне ў гэты асаблівы дзень.
У Царкве са старажытных часоў склалася традыцыя правядзення Велікоднага богаслужэння ўначы; або ў некаторых краінах (напрыклад, Сербіі) ранняй раніцай — на світанні.
Велікоднае прывітанне
Пачынаючы з велікоднай ночы і наступныя сорак дзён прынята «хрыстосавацца», гэта значыць вітаць адзін аднаго словамі: «Хрыстос уваскрос!» — «Сапраўды ўваскрос!», пры гэтым цалуючыся тры разы. Гэты звычай паходзіць з апостальскіх часоў:, таксама ,.
Народная традыцыя
У старажытных славян першапачаткова так называлася веснавое свята ў гонар сонца, абуджэння прыроды і надыходу «вялікіх дзён» палявых работ. Адсюль і назва. Падобнае свята пачатку жніва было і ў старажытных семіцкіх плямёнаў, называлася яно «Пасха» (грэч. πάσχα, ад іўр. פסח песах — «праходзіць міма»). Старажытныя яўрэі святкавалі Пасху ў гонар іх зыходу з Егіпта. У дахрысціянскія часы ў Беларусі на Вялікдзень адбываліся магічныя абрады з мэтай забеспячэння плоднасці жывёлы, урадлівасці зямлі, засцеражэння ад нягод.
3 прыняццем хрысціянства гэта свята атрымала духоўны сэнс і ачышчальную моц, з’яўляецца выключна радасным і ўрачыстым у шэрагу ўсіх хрысціянскіх святаў. Падрыхтаваўшы сябе духоўна Вялікім сямітыднёвым постам, на перадвялікодным Белым тыдні пачынаюць рыхтавацца да правядзення святочных дзён. У Чысты чацвер чысцяць і прыбіраюць хату і двор. У Вялікую суботу, напярэдадні Вялікадня, гатуецца, варыцца, смажыцца мноства розных страваў. Пякуцца пірагі, фарбуюцца ў розныя колеры і распісваюцца ўзорамі курыныя яйкі (пісанкі). Увечары гэтага ж дня прыбіраюцца ў святочную вопратку, бяруць з сабой падрыхтаваную для асвячэння «пасху», ідуць у царкву на ўсяночную службу.
Пасля літургіі святкаванне працягваецца дома. Разгаўляюцца асвячоным яйкам, потым іншай асвячонай ежай. Любімая гульня ў моладзі — біткі. Стукаюцца велікоднымі яйкамі, і пераможцам аказваецца той, у каго яно застаецца цэлае («мацак»).
У першы велікодны вечар на Беларусі былі пашыраны валачобныя абыходы, падчас якіх групы валачобнікаў хадзілі па хатах і выконвалі валачобныя песні з пажаданнем селяніну плёну на ніве, прыплоду ў статку, добрага здароўя, шчаслівае долі, велічалі гаспадароў і руплівую працу:
У вялікодны абрадавы комплекс уваходзілі рытуальныя трапезы, карагоды і памінанне памерлых родзічаў — веснавыя дзяды Радаўніца.
Паколькі адным з сімвалаў свята з’яўляецца яйка, у некаторых краінах у велікодную нядзелю дарослыя хаваюць ад дзяцей шакаладныя яйкі па ўсім доме, а калі надвор’е дазваляе, то і ў двары. Традыцыйна яны вырабляліся так: шакалад заліваўся ў полую яечную шкарлупіну. Зараз папулярныя таксама фабрычныя і самаробныя рознакаляровыя яйкі з сюрпрызам унутры. У падарунак сваякам і сябрам дзеці часта і самі размалёўваюць яйкі. Дамы ўпрыгожваюцца велікоднымі яйкамі і збанкамі з прарослай травой.
Традыцыйнай фінскай пасхальнай ежай з’яўляецца звараная з жытняй мукі карычневая салодкая каша мямі. Раней мямі ўяўляла сабой халодную страву, якую рыхтавалі ў Вялікую пятніцу, калі нельга было разводзіць агонь. У якасці асноўнай стравы звычайна падаюць бараніну.
Жуантабэ (Кызылардзінская вобласць)
Жуантабэ — сяло ў Чыілійскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жалекскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 36 км на захад ад раённага цэнтра, сяла Шыелі. Код КАТА — 435245200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 209 чалавек (110 мужчын і 99 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 159 чалавек (85 мужчын і 74 жанчыны).
Шматкарыстальніцкая відэагульня
Шматкарыстальніцкая відэагульня (англ.: multiplayer video game) — гэта відэагульня, у якую могуць гуляць адначасова некалькі чалавек у адным і тым жа гульнявым асяроддзі, альбо лакальна на адной вылічальнай сістэме (кааператыўныя гульні), на розных вылічальных сістэмах праз лакальную сетку, або праз глабальную сетку, часцей за ўсё Інтэрнэт (напрыклад, у World of Warcraft, Call of Duty, DayZ). Шматкарыстальніцкія гульні звычайна патрабуюць ад гульцоў агульнай гульнявой сістэмы (напр., ПК, PlayStation 4, Nintendo DS) або выкарыстання сеткавых тэхналогій для сумеснай гульні на большай адлегласці; гульцы могуць спаборнічаць з адным або некалькімі людзьмі-спаборнікамі, працаваць разам з чалавекам-партнёрам для дасягнення агульнай мэты або кантраляваць дзейнасць іншых гульцоў. Паколькі шматкарыстальніцкія гульні дазваляюць гульцам узаемадзейнічаць з іншымі асобамі, яны забяспечваюць элемент сацыяльнай камунікацыі, якога няма ў аднакарыстальніцкіх гульнях.
Несеткавыя гульні
Некаторыя з самых ранніх відэагульняў былі гульнямі для двух гульцоў, у тым ліку раннія спартыўныя гульні (напрыклад, Tennis For Two 1958 года і Pong 1972 года), першыя гульні-шутары, такія як Spacewar! (1962) і першыя гоначныя відэагульні, такія як Astro Race (1973). Першыя ўзоры шматкарыстальніцкіх гульняў у рэальным часе былі распрацаваны на сістэме PLATO прыкладна ў 1973 годзе. Шматкарыстальніцкія гульні, распрацаваныя на гэтай сістэме, уключалі Empire 1973 года і Spasim 1974 года; апошні быў раннім шутарам ад першай асобы. Іншыя раннія відэагульні ўключалі пакрокавыя шматкарыстальніцкія рэжымы, папулярныя ў настольных аркадных аўтаматах. У такіх гульнях гульня чаргуецца ў нейкі момант (часта пасля страты жыцця). Ацэнкі ўсіх гульцоў часта адлюстроўваюцца на экране, каб гульцы маглі бачыць іх адносны статус. Даніэль Бантэн Бэры стварыла адну з першых шматкарыстальніцкіх відэагульняў, такіх як яе дэбют, Wheeler Dealers (1978) і самая прыкметная праца, M.U.L.E. (1983).
Лакальная шматкарыстальніцкая гульня
Не ва ўсе лакальныя шматкарыстальніцкія гульні гуляюцца на адной кансолі або персанальным камп’ютары. У некаторыя лакальныя шматкарыстальніцкія гульні гуляюць праз лакальную сетку. Гэта ўключае некалькі прылад, якія выкарыстоўваюць адну лакальную сетку для сумеснай гульні. Сеткавыя шматкарыстальніцкія гульні па лакальнай сетцы пазбаўляюць ад агульных праблем, з якімі сутыкаюцца падчас анлайн-гульні, такіх як затрымка і ананімнасць. Гульні ў сетцы LAN з'яўляюцца асновай для LAN вечарынак. Нягледзячы на тое, што лакальныя кааператыўныя і лакальныя вечарынкі ўсё яшчэ адбываюцца, назіраецца зніжэнне іх колькасці з-за павелічэння колькасці гульцоў і гульняў, якія выкарыстоўваюць шматкарыстальніцкі анлайн-рэжым.
Анлайн-мультыплэер
Шматкарыстальніцкія анлайн-гульні злучаюць гульцоў праз глабальную сетку (тыповы прыклад — Інтэрнэт). У адрозненне ад лакальнай шматкарыстальніцкай гульні, гульцы, якія гуляюць у анлайн-мультыплэеры, не абмежаваны адной і той жа лакальнай сеткай. Гэта дазваляе гульцам узаемадзейнічаць з іншымі на значна большай адлегласці.
Анлайн чытарства
Інтэрнэт-чытарства (у гульнях) звычайна адносіцца да змянення гульнявога вопыту, каб даць аднаму гульцу перавагу над іншымі, напрыклад, выкарыстанне «aimbot» – праграма, якая аўтаматычна фіксуе прыцэл гульца на цэль — у шутарах. Чытарства можа ўяўляць сабой як «узлом» гульні, так і выкарыстанне «збояў»/«глітчаў» (ад англ.: glith) або памылак у кодзе гульняў. У той жа час, «узлом» — гэта маніпуляванне кодам гульні. Чытарства ў відэагульнях часта выконваецца з дапамогай старонніх праграм, якія змяняюць код гульні падчас выканання, каб даць перавагу аднаму або некалькім гульцам. У іншых сітуацыях гэта часта робіцца шляхам змены файлаў гульні, каб змяніць яе механіку.
Ордэн прападобнай Ефрасінні Полацкай
Ордэн прападобнай Ефрасінні Полацкай (Орден преподобной Евфросинии Полоцкой) — узнагарода Беларускай праваслаўнай царквы. Заснаваны рашэннем Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 10-11 кастрычніка 2004 года і зацверджаны Найсвяцейшым Патрыярхам Маскоўскім і ўсяе Русі Алексіем II 23 снежня 2004 года. З імем прападобнай Ефрасінні Полацкай звязаны падзвіжніцкія працы па заснаванні манастыроў, праваслаўнага манаства і духоўнай асветы на зямлі Беларусі.
Статут ордэна
Ордэн прападобнай Ефрасінні мае адну ступень.
Ордэнам прападобнай Ефрасінні Полацкай узнагароджваюцца настаяцелі храмаў і манастыроў, клірыкі, манахі і пыхаджане Беларускай Праваслаўнай Царквы:
Ордэн прападобнай Ефрасінні Полацкай носіцца на правай баку грудзей і размяшчаецца ў парадку старшынства ордэнаў пасля ордэна святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай і перад медалём ордэна свяціцеля Кірыла Тураўскага.
Апісанне
Ордэн выраблены з тампаку з залачэннем і гарачай эмаллю. Па форме ён уяўляе сабой квадрыфолій — крыж, канцы якога ўтвораны роўнымі сегментамі. Памер крыжа-квадрыфолія 47x47 мм. Сегменты яго пакрыты зялёнай эмаллю, кожны з якіх мае па тры штучныя белыя камяні. Паміж асноўнымі канцамі крыжа выступаюць чатыры канца крыжа такой жа формы меншага памеру, якія нясуць у кожным пазалочаным сегменце белую кветку лілеі. У цэнтры крыжа-квадрыфолія змантаваны пазалочаны накладны медальён з выявай прападобнай Ефрасінні Полацкай дыяметрам 26 мм. Прападобная намалявана ў цёмна-сінім уборы і ў цёмна-зялёным клабуку, з крыжам у правай руцэ, а ў левай — выява заснаванага ёю Спаскага храма. Выява прападобнай Ефрасінні на медальёне пакрыты празрыстым лакам. Злева і справа ад прападобнай, на ўзроўні яе плячэй, на матавым пазалочаным поле медальёна адчаканены гарызантальны надпіс у адзін рад стылізаваным шрыфтам на рускай мове — «ПР ЕВФРОСИНИЯ».
Медальён абрамлены 4 мм кольцам, пакрытым зялёнай эмаллю з залацістым надпісам стылізаваным шрыфтам у адзін шэраг: «ПРЕПОДОБНАЯ ЕВФРОСИНИЯ ИГУМЕНИЯ ПОЛОЦКАЯ». Кольца з абодвух бакоў абмежавана кантамі. Надпіс унізе падзелены крыжыкам. Усе дэталі аверса ордэна маюць залацістую аблямоўку.
Рэверс ордэна чысты і гладкі, мае матавую пазалоту. На ім бачныя два штыфты мацавання медальёна. З правага боку пад штыфтам гравіруецца парадкавы нумар. Да адзення ордэн мацуецца вертыкальнай шпількай. Ордэн уручаецца ў футарале цёмна-зялёнага колеру.
Да ордэна выдаецца грамата зялёнага колеру памерам А3 у развароце (296х421 мм).
ФК Порту
«Порту» (Porto) — партугальскі футбольны клуб з горада Порту. 30-разовы чэмпіён Партугаліі, 19-разовы ўладальнік Кубка Партугаліі і 23-разовы ўладальнік Суперкубка Партугаліі. Двухразовы ўладальнік Кубка чэмпіёнаў (1987, 2004), уладальнік Кубка УЕФА (2003), пераможца Лігі Еўропы (2011). Клуб быў заснаваны 28 верасня 1893 года , з’яўляецца прадстаўніком «вялікай тройкі» футбольных клубаў Партугаліі разам з «Бенфікай» і «Спортынгам». Прыхільнікаў «Порту» часцяком называюць «цмокамі».
«Порту» з’яўляецца другім самым паспяховым партугальскім футбольным клубам, маючы на сваім рахунку 67 нацыянальных тытулаў. Больш, паводле гэтага паказчыку, толькі ў «Бенфікі». Акрамя таго, клуб мае рэкордную серыю з пяці перамог запар у чэмпіянаце Партугаліі, якія клуб атрымліваў з 1995 па 1999 гады. «Порту» мае і значныя перамогі ў міжнародных спаборніцтвах. Гэтак клуб мае перамогі ў такіх турнірах, як Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў 1986/87, Міжкантынентальны кубак 1987, Суперкубак УЕФА 1987, стаўшы такім чынам адным з нешматлікіх клубаў у свеце, якія маюць перамогі трох асноўных міжнародных тытулаў адначасова і адзіным такім у Партугаліі, Кубак УЕФА 2003, Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2003/2004, Міжкантынентальны кубак 2004, Ліга Еўропы УЕФА 2010/2011.
«Порту» быў адным з членаў-заснавальнікаў Прымейра-Лігі ў 1933 годзе, і, разам з «Бенфікай» і «Спортынгам», ён ніколі не вылятаў з першага дывізіёна партугальскага футбола. Таксама «Порту» быў адным з членаў-заснавальнікаў расфарміраванай G-14, а таксама з’яўляецца членам Еўрапейскай асацыяцыі клубаў.
Стадыён
Хатнія матчы клуб праводзіць на «Эштадыу ду Драган», які літаральна перакладаецца як стадыён цмокаў, у Порту. Стадыён быў пабудаваны ў 2003 годзе як замена старога клубнага стадыёна, «Эштадыу даш Анташ», і як месца для правядзення матчаў чэмпіянату Еўропы 2004. Стадыён мае ўмяшчальнасць у 50 399 заўзятараў, а ўсе месцы з’яўляюцца сядзячымі. Назва стадыёна паходзіць ад прысутнасці дракона на гербе горада Порту ў часы існавання манархіі.
Спланаваны стадыён быў архітэктарам Мануэлем Салгаду і пабудаваны забудоўшчыкам Grupo Amorim. Кошт аб’екта склаў амаль 98 млн еўра, з якіх амаль 18,5 млн было ўтрымана з падаткаплацельшчыкаў. Каб падтрымліваць выдаткі, кожная трыбуна атрымала адну ці дзве спонсарскія назвы. Гасцявы сектар на стадыёне размяшчаецца ў левым куце паўночнай трыбуны, у той час як прыхільнікі мясцовага клуба месцяцца на паўднёвай трыбуне.
У недалёкім мінулым было завершана будаўніцтва мульты-спартыўнай арэны каля стадыёна, для іншых кантраляваных клубам спартыўных каманд, як каманды па гандболе і баскетболе, якія з’яўляюцца рэгулярнымі прэтэндэнтамі на нацыянальныя тытулы, а таксама каманда па хакеі на роліках, якая з’яўляецца адной з найлепшых у гэтым відзе спорту ва ўсім свеце.
Васход
Назву Васхо́д маюць:
ФК Порту
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
Вяцкі Увал
Вяцкі Увал (Вятский Увал— узвышша ў Рэспубліцы Марый Эл і Кіраўскай вобласці Расіі.
Вышыня 284 м. Вяцкі Увал выцягнуты амаль мерыдыянальна. Перасякаецца далінай ракі Вятка. Складзены даламітамі, вапнякамі і гіпсамі. Шырока развітыя карставыя з’явы: карставыя варонкі і «сляпыя» карставыя даліны, таму большасць азёр (Яльчык, Глухое, Таір, Сайвер, Зрыў і інш.) маюць карставае паходжанне. Хваёвыя і піхтавыя лясы.
Транспарцір
Транспарці́р (transporteur, ад transporto «пераношу») — інструмент для пабудовы і вымярэнні вуглоў. Транспарцір складаецца з лінейкі (прамалінейнай шкалы) і паўкола (вугламернай шкалы), падзеленага на градусы ад 0 да 180°. У некаторых мадэлях — ад 0 да 360°.
Транспарціры вырабляюцца са сталі, пластмасы, дрэва і іншых матэрыялаў. Дакладнасць транспарціра прама прапарцыйная яго памеру (чым большы транспарцір, тым меншая цана аднаго дзялення).
Гісторыя транспарціра
Транспарцір вядомы са старажытных часоў. Меркавана, транспарцір вынайшлі ў старажытным Вавілоне.
Альхоўцы (Шаркаўшчынскі раён)
Альхо́ўцы (, Ольховцы) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Станіславоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 кастрычніка 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Станіславоўскага сельсавета, да 10 кастрычніка 2013 года — у склад Валожынскага сельсавета.
Краснасельскі сельсавет (Хойніцкі раён)
Краснасе́льскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Краснаселле.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавета.
IC 2423
IC 2423 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Камісія паліцыі Вялікага Княства Літоўскага
Камісія паліцыі Вялікага княства Літоўскага - цэнтральны калегіяльны орган улады ВКЛ па падтрымцы грамадскай бяспекі і парадку. Створаны Гарадзенскім соймам 1793 г. адначасова з Кароннай камісіяй паліцыі замест Камісіі паліцыі абодвух народаў. У склад камісіі павінен быў уваходзіць 1 сенатар і 5 прадстаўнікоў ад шляхты, выбраных на сойме; яе пасяджэнні мусілі адбывацца пад старшынствам вялікага або надворнага маршалка ВКЛ. У камісію былі выбраны М.Радзівіл (кашталян віленскі), В.Гарэцкі (войскі віленскі), С.Валовіч (падкаморы рэчыцкі), С.Корсак, М.Мараўскі, А.Казакоўскі. Вялікі маршалак ВКЛ Л.Тышкевіч мала ўдзельнічаў у працы камісіі, на яе пасяджэннях звычайна старшынстваваў Валовіч. Была падсправаздачная сойму, падначалена Дэпартаменту паліцыі Пастаяннай Рады. Камісіі падпарадкоўваліся мясцовыя камісіі парадкавыя цывільна-вайсковыя. У задачы камісіі ўваходзіў нагляд над дзейнасцю мясцовай адміністрацыі (было фактычна скасавана самакіраванне гарадоў), справы «бяспекі, спакою і публічнай выгоды», цэнзура, нагляд над шпіталямі, барацьба з бадзяжніцтвам. У апарат камісіі ўваходзілі пісар, судовы і эканамічны рэгенты, генеральны сакратар, пленіпатэнт, архівіст, касір, геаметр. Камісія пачала працу ў Гародні 28 снежня 1793 г. Займалася арганізацыяй новых гарадских магістратаў, упарадкаваннем асвятлення і гандлю ў Вільні, рэгуляваннем цэн, шпітальнай справай і інш. Дзейнічала да пачатку паўстання 1794 г., да якога далучыліся амаль усе яе члены.
Мікатара
Мікатара (Meekatharra) — горад у штаце Заходняя Аўстралія. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай графства. Насельніцтва — 798 чал. (2006). Знаходзіцца ў глыбіні Аўстралійскага кантынента ў рэгіёне Мерчысан, у пустыннай мясцовасці, за 756 км на паўночны ўсход ад Перта, Першае паселішча з’явілася на гэтым месцы ў 1894 годзе. Аднак яно было хутка закінута і зноў адноўлена ў 1896 годзе. У 1903 годзе было афіцыйна абвешчана аб стварэнні Мікатары.