cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прыгарадны цягнік
Прыгарадны цягнік — чыгуначны састаў для выканання прыгарадных перавозак па чыгунцы. Як правіла, прыгарадны цягнік спыняецца на ўсіх прыпыначных пунктах на маршруце, якія маюць пасажырскую платформу. Даўжыня маршруту прыгараднага цягніка звычайна не перавышае 150 км. Пасродкам узгадненняў прыгарадныя цягнікі выконваюць ролю «сеткаўтваральнага» транспарта, які дазваляе з гарантаванымі перасадкамі пераехаць ад пункта А ў пункт Б.
Гл. таксама
Regional rail
Гарадок (Гагарынскі раён)
Гарадок (Городо́к) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гагарынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Беларускае фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама»
Беларускае фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама» — беларуская некамерцыйная арганізацыя, заснаваная на членстве юрыдычных і фізічных асоб.
Заснавальнікі
Каардынацыю дзейнасці БФСТ «Дынама» ажыццяўляе Дзяржаўны сакратарыят Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Юзафін
Назву Юзафі́н маюць:
Стайкі (Івацэвіцкі раён)
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 2 км у напрамку на захад ад горада Івацэвічы, за 133 км ад Брэста, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы.
Памятныя мясціны
У вёсцы помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
Паўль Гайзэ
Паўль Гайзэ (Хейзэ; ням. Paul Johann Ludwig von Heyse;, — , ) — нямецкі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1910) «за мастацкасць, ідэалізм, якія ён дэманстраваў на працягу ўсяго свайго доўгага і прадуктыўнага творчага шляху ў якасці лірычнага паэта, драматурга, раманіста і аўтара вядомых усім свеце навел». Ён выдаў 24 тома навел, 6 раманаў, каля 60 п'ес і 9 паэтычных зборнікаў.
Разам з Э. Гейбелем, Ф. Бодэнштэдтам, Т. Лінгам і іншымі ўтварыў так званы Мюнхенскі гурток паэтаў-эстэтаў, прыхільнікаў чыстага мастацтва.
Фрыска (Тэхас)
Фрыска (Frisco) — горад у ЗША, прыгарад Даласа. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас на мяжы акругаў Дэнтан і Колін. Насельніцтва — 116 989 чал. па ацэнцы на 2010 год, па ацэнцы Бюро перапісу ЗША у 2018 годзе ў горадзе пражывала 165 700 чалавек. У Фрыска пераважае субтрапічны акіянічны клімат, самым цёплым месяцам з’яўляецца жнівень, максімальная тэмпература была зарэгістравана ў 1936 годзе і складала 48 °C. Самым халодным месяцам з’яўляецца студзень. Мінімальная тэмпература была зарэгістравана ў 1930 годзе і складала −22 °C.
Закон Стокса
У 1851 Джордж Стокс атрымаў вызначэнне для сілы трэння (таксама завецца сілай лабавога супраціўлення), якая дзейнічае на сферычныя аб'екты з вельмі маленькімі лікамі Рэйнальдса (напр., вельмі маленькія часціцы) у неабмежаванай вязкай вадкасці, рашаючы ураўненне Наўе — Стокса:
дзе
Калі часціцы падаюць у вязкай вадкасці пад дзеяннем ўласнай вагі, то ўсталяваная хуткасць дасягаецца, калі гэта сіла трэння разам з сілай Архімеда дакладна ўраўнаважваецца сілай гравітацыі. Выніковая хуткасць раўняецца
Tamarix tetrandra
Tamarix tetrandra — від раслін роду сямейства.
Назва
Відавы эпітэт азначае чатырохтычынкавы.
Батанічнае апісанне
Куст ці невялікае дрэва вышынёй 3-6 метраў вышыні з прамымі пабегамі чорнага колеру, пакрытымі па ўсёй даўжыні чаргова размешчаным лісцем з вострай верхавінкай і гладкім краем.
Кветкі абодваполыя, памерам 3-6 см з актынаморфным 5-пялёсткавым калякветнікам белага ці ружовага з'яўляюцца ў красавіку-маі. Кветкі распускаюцца раней лісця і пакрываюць усю даўжыню леташніх парасткаў.
Плод — шматнасенная каробачка памерам 3-5 мм. Плоданасіць у ліпені-жніўні.
Расліну часам блытаюць з блізкім відам.
Значэнне
Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна. У гэтай якасці атрымала прэмію «» ад.
Расчоска
Расчоска, таксама грабянец ці грэбень — індывідуальны прадмет побыту для расчэсыванія валасоў і масажу галавы (масажны грабянец).
Старажытная расчоска
Самы старажытны грэбень быў знойдзены пры раскопках на тэрыторыі Старажытнага Рыма. Ён быў зроблены з косткі жывёлы і меў 8 зубчыкаў.
Норфюнс (камуна)
Норфюнс (Nordfyns Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Паўднёвая Данія. Плошча — 451,57 км², што складае 1,05 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Лік насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 29470 чел. (мужчыны — 14898, жанчыны — 14572; іншаземныя грамадзяне — 773).
Балтыйскае Памор’е
Памор'е – гістарычная вобласць на тэрыторыі Польшчы, на ўзбярэжжы Балтыйскага мора.
Назва рэгіёна звязана з яго геаграфічным становішчам і тлумачыцца як "краіна над морам ці паблізу мора". Назва вядомая з XI ст.
У 1999 створана Паморскае ваяводства з цэнтрам у Гданьску і Заходнепаморскае ваяводства з цэнтрам у Шчэціне.
Уральскія мовы
Ура́льскія мовы — моўная сям'я, у якую ўваходзіць каля 30 моў настратычнай макрасям'і. Агульная колькасць носьбітаў — каля 20 мільёнаў чалавек. Пытанне роднаснасці ўральскіх моў з іншымі настратычнымі застаецца дыскусійным. Уральская моўная сям'я ўклучае фіна-ўгорскую і самадыйскую групы моў.
Фіна-пермская галіна
† — мёртвыя мовы
Сферычная сістэма каардынат
Сферычную сістэму каардынат зручна вызначаць, суадносячы з дэкартавай прамавугольнай сістэмай каардынат (гл. малюнак):
Сферычнымі каардынатамі называюць сістэму каардынат для адлюстравання геаметрычных уласцівасцей фігуры ў трох вымярэннях з дапамогай заданні трох каардынат, где r - адлегласць да пачатку каардынат, а \theta и \varphi - зенітны і азімутальны вугал адпаведна.
У дачыненні да нашага малюнку сферычнай сістэмы каардынат, фундаментальная плоскасць — гэта плоскасць XY. Зеніт - нейкая аддаленая кропка, якая ляжыць на восі Z і бачная з пачатку каардынат. Азімут адлічваецца ад восі X да праекцыі радыус-вектара r на плоскасць XY. Гэта тлумачыць назвы вуглоў, як і тое, што сферычная сістэма каардынат можа служыць абагульненнем (хай хоць бы і набліжаным) мноства відаў сістэм нябесных каардынат.
Азначэнні
Тры каардынаты вызначана як:
Вугал math>\theta называецца зенітным, або палярным, ці нармальным, а таксама ён можа быць названы англійскім словам colatitude, а вугал \varphi - азымутальным. Вуглы \theta і \varphi не маюць значэння пры r=0, а \varphi не мае значэння пры (то ёсць пры \theta=0 ці ).
Залежна ці незалежна ад стандарту ISO 31-11, існуе і такое пагадненне або канвенцыя ( convention), калі замест зенітнага вугла \theta, выкарыстоўваецца вугал паміж праекцыяй радыус-вектара пункту r на плоскасць xy і самім радыус-вектарам r, роўны 90^\circ — \theta. Ён называецца вуглом уздыму і можа быць пазначаны той жа літарай \theta. У гэтым выпадку ён будзе зменяцца ў межах.
Тады вуглы \theta і \varphi не маюць значэння пры r=0, так як і ў першаму выпадку, а \varphi не мае значэння пры, (ужо пры або ).
Юраўка
Назву Ю́раўка маюць:
Ноксвіл
Ноксвіл (Knoxville) — горад у штаце Тэнесі ЗША. Трэці па велічыні горад штата Тэнесі; першая сталіца штата. Горад быў заснаваны ў 1786 годзе і названы ў гонар Генры Нокса, ваеннага міністра ў кабінеце Джорджа Вашынгтона. З 1797 па 1815 год Ноксвіл быў сталіцай штата Тэнесі. У 1982 годзе ў горадзе адбылася Сусветная выстаўка.
У горадзе размешчаны найбуйнейшы студгарадок Універсітэта Тэнесі.
Ганаў (заліў)
Гана́ў (Golfe de la Gonâve, Lagonav) — вялікі заліў каля заходняга ўзбярэжжа Гаіці.
На яго ўзбярэжжы стаіць Порт-о-Прэнс, сталіца Гаіці. Іншыя гарады каля заліва: Ганаіў, Сен-Марк, Мірагаан і Жэрэмі. У заліве знаходзяцца астравы: Ганаў (які адлучае ад асноўнай часткі заліва праліў Ганаў) і Каеміты.
У заліў упадае найбуйнейшая рака Гаіці Артыбаніт.
Ігнат Дуброўскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Працаваў загадчыкам магазіна спажывецкай кааперацыі ў сваёй вёсцы, справаводам сельсавета, загадчыкам аддзела прапаганды, затым сакратаром райкома камсамола ў Астрашыцкім Гарадку. У 1928—1929 гг. служыў у Чырвонай Арміі. Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках (1931) і аспірантуру пры Усесаюзным інстытуце эканомікі сельскай гаспадаркі ў Маскве (1937). Працаваў намеснікам дырэктара гэтага інстытута па навучальнай частцы. З 1937 г. — загадчык сектара аграрных праблем Інстытута эканомікі АН БССР.
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў эвакуіраваны з сям’ёй у Пензу, дзе працаваў начальнікам упраўлення абласнога зямельнага аддзела. 27 лістапада 1941 г. пайшоў на фронт, камандаваў батарэяй, удзельнічаў у баях пад Масквой. Быў камадзірам батарэі 10 артылерыйскага палка 338 стралковай дывізіі. Як бачна з дакументаў «Донесение о потерях», якія знаходзяцца на сайце «Память народа» лейтэнант Чярняўскі І. Ц. прапаў без вестак 4 красавіка 1942 года ў баі пад Вязьмай. Але ён не прапаў. А быў кантужаны і ў непрытомнасці трапіў у фашысцкі палон, дзе стаў адным з арганізатараў падпольных груп, якія вялі прапаганду сярод палонных, каб прадухіліць іх уступленне ў здрадніцкую армію, што фарміравалася фашыстамі з рускіх палонных. 2 мая 1945 г. быў вызвалены з канцлагера для палонных савецкіх афіцэраў у Франкфурце-на-Майне. Згодна Загада Галоўнага упраўлення кадраў узброенных сіл Саюза СССР № 02602 ад 15 лістапада ў адносінах яго быў адменены загад аб выключення з спісаў афіцераў, якія загінулі, ці прапалі без вестак. І як бачна з дакументаў, да гэтага ён прайшоў спецправерку і быў адпраўлены ў 5-ю запасную стралковаю дывізію Чырвонай Арміі.
У 1946—1976 — зноў загадваў сектарам аграрных праблем Інстытута эканомікі АН БССР. Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1951).
З 1937 па 1976 г. займаўся навуковай працай. Даследаваў эканоміку сельскай гаспадаркі Беларусі. Аўтар шэрагу навуковых прац па праблемах развіцця сельскай гаспадаркі, працы сельскагаспадарчай тэматыкі падпісваў сапраўдным імем.
Літаратурная творчасць
Дэбютаваў вершамі ў 1927 годзе. Да літаратурнай працы вярнуўся пасля вайны, пачаў пісаць празаічныя творы, нарысы. Аўтар аповесцей «Зямля маладзее» (1952), «Зямныя вузлы» (1967), зборнікаў апавяданняў «Радня» (1954), «Паўз самыя вокны» (1961) і нарысаў «Светлы шлях» (1959), «Да долі чалавечай» (1970), «Гамоніць Палессе» (1977), «На новыя кругі» (1980), «Час сеяць і час жаць» (1982), «Красна хата не толькі пірагамі» (1988). Аўтар крытычнага даследавання нарыса «Нялёгкі хлеб» (1990). Пачынальнік аналітычнага нарысу ў беларускай літаратуры.
Сям’я
Пакінуў дачку Тамару Чарняўскую (нар. 1934), якая стала архітэктарам.
Доўгае (Гагарынскае сельскае паселішча)
Доўгае (Долгое) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гагарынскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Лявон Лявонавіч Більдзюкевіч
Біяграфія
Скончыў Мінскую гімназію (1913), Кіеўскі ўніверсітэт (1917), педагагічныя курсы пры Кіеўскай навучальнай акрузе (1918), курс па эканоміцы Кіеўскага камерцыйнага інстытута (1919). У 1914 друкаваўся ў газеце «Наша ніва» (апавяданне «Гадзюка»). У 1917-18 уваходзіў у кіеўскі беларускі культурна-асветны гурток «Зорка».
3 чэрвеня 1919 у Мінску, загадчык Мінскай школы сляпых, дзе перавёў навучанне на беларускую мову. У час польска-савецкай вайны 1919-20 член Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску, удзельнічаў у працы Беларускай школьнай рады Міншчыны, у распрацоўцы навучальных праграм для беларускай пачатковай школы. 3 кастрычніка 1919 выкладчык Мінскай беларускай гімназіі, уваходзіў у камісію пры Мінскім беларускім педагагічным інстытуце па распрацоўцы беларускай матэматычнай тэрміналогіі. Пераклаў на беларускую мову падручнікі па матэматыцы: «Аснаўныя пачаткі арыфметыкі» К. Цыгельмана (1920), зборнікі арыфметычных задач М. Шапашнікава, М. Вальцава (1921) і С. Валасковіча (1922, ч. 1-2). 3 1921 член прыродазнаўчага аддзялення Тэрміналагічнай камісіі Інбелкульта, удзельнічаў у апрацоўцы беларускай навуковай тэрміналогіі па матэматыцы, касмаграфіі і фізіцы, супрацоўнік часопісаў «Школа и культура Советской Белоруссии», «Вестник Народного комиссариата просвещения» і «Зоркі».
3 1923 выкладчык Бабруйскага, з 1925 — Рагачоўскага беларускага педагагічных тэхнікумаў.
3 1930 у Мінску, працаваў у Інстытуце торфу БССР, выкладаў у Беларускім політэхнічным інстытуце і БДУ. 20 чэрвеня 1938 арыштаваны па т.зв. справе «Саюза вызвалення Беларусі», 15 жніўня 1939 асуджаны на 5 гадоў папраўча-працоўных лагераў. Паводле афіцыйных звестак, памёр на Калыме.
Рэабілітаваны трыбуналам БВА 28 жніўня 1956. Справа Б. № 7928-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
NGC 4211
NGC 4211 (іншыя абазначэнні — NGC 4211A, KCPG 327A, UGC 7277, ARP 106, MCG 5-29-42, VV 199, ZWG 158.53, PGC 39221) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кузьмінічы (Чавускі раён)
Кузьміні́чы (, Кузьминичи) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Антонаўскага сельсавета. Вёска знаходзіцца каля ракі Проня, на аўтадарозе Слаўгарад-Чавусы. За 13 км на поўдзень ад Чавусаў, 63 км ад Магілёва.
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах упершыню ўпамінаецца ў 1560 годзе як сяло дзяржаўнай уласнасці ў Магілёўскай воласці. З 1604 года ў Чавускім войтаўстве Магілёўскага староства Аршанскага павета Віцебскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага, 35 двароў. У 1742 годзе у Кузьмінічах 31 двор, царква, карчма. Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772) у Расійскай імперыі, у Магілёўскай (у 1796—1802 гг. Беларускай) губерні. У 1880 г. у Даўгамохскай воласці Быхаўскага павета, 384 жыхары, 59 двароў. У 1897 годзе — 586 жыхароў, 81 двор, земская школа. З 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. З 1924 года ў складзе БССР, у Чавускім раёне Магілёўскай акругі, з 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У 1924—1925 гг. цэнтр Кузьмініцкага сельсавета.
У 1940 годзе ў вёсцы жыло 1071 чалавек.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў снежні 1943 года гітлераўцамі было спалена 153 двароў (са 153 да вайны), забіта 145 чалавек.
Адноўлена пасля вайны. У 1960—1965 гг. у Антонаўскім сельсавеце. У 1972 годзе 303 жыхары, 115 двароў. З 1965 па 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дужаўскага сельсавета.
Сучаснасць
Клуб, аддзяленне сувязі, магазін, фельчарска-акушэрскі пункт. Брацкая магіла савецкіх воінаў. Помнікі археалогіі: за 1 км на ўсход ад Кузьмінічаў стаянка эпохі неаліту і селішча ранняга жалезнага веку і эпохі Кіеўскай Русі, на поўнач ад селішча — курганны могільнік.
У вёсцы таксама ёсць брацкая магіла часоў Вялікай Айчыннай вайны.
На 1996 год у вёсцы пражывала 368 жыхароў, было 143 двары. У 2010 годзе — 189 чалавек.
Мікалай Ануфрыевіч Лоскі
Мікалай Ануфрыевіч Лоскі (Никола́й Ону́фриевич Ло́сский;, м. Краслаўка Дынабургскага павета Віцебскай губерні, сучасны г. Краслава, Латвія — ) — рускі філосаф і асветнік, адзін з пачынальнікаў інтуітывізму і персаналізму.
Біяграфічныя звесткі
Паходзіў з беларускага шляхецкага роду. Атрымаў адукацыю ў Пецярбургскім універсітэце (1891-98), скончыўшы фізіка-матэматычны і гісторыка-філалагічны факультэты. Доктар філасофіі (1907). 3 1916 г. — прафесар Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1922 г. высланы за мяжу. Выкладаў ва ўніверсітэтах Прагі, Брно, Браціславы (да 1945). У 1946 г. пераехаў у ЗША (прафесар філасофіі Свята-Уладзіміраўскай духоўнай акадэміі ў Нью-Ёрку, 1947-50).
Светапогляд
У аснову тэорыі пазнання М. Лоскага пакладзена сістэма т.зв. інтэгральнага інтуітывізму — любы прадмет пазнаецца шляхам інтуіцыі (інтэлектуальнай, пачуццевай, містычнай) у залежнасці ад характару аб'екта. У вучэнні аб быцці (анталогіі) зыходзіў з таго, што свет складаецца з мноства субстанцый — звышпрасторавых і звышчасавых ідэальных асоб, «субстанцыянальных дзеячаў», падобна паняццю манады Г. Лейбніца, якія звязаны паміж сабой і звышсусветным пачаткам (Богам) і ўтвараюць вышэйшую сферу свету — Царства Божае, або Царства гармоніі.
У сваіх этычных працах М. Лоскі развіваў анталагічную тэорыю каштоўнасцей, паводле якой абсалютныя каштоўнасці ўвасоблены ў «паўнаце быцця», у Богу; грамадства, у якім знікаюць уяўленні аб вышэйшых каштоўнасцях і ідэалах, становіцца арэнай неўтаймаванага эгаізму і маральнага хаосу, што вядзе да ўзаемнага непаразумення і бязлітаснасці, росту злачыннасці, духоўнаму збядненню ўнутранага свету асобы. На яго думку, у рамках маральнага прагрэсу, які падымае сусветныя істоты на больш высокія ступені дасканаласці, адбываецца і маральны рэгрэс — працэс аддалення ад Бога носьбітаў «сатанінскай прыроды»; у гісторыі адбываецца рух «ад нуля» ў бок абсалютнага дабра і адноснага зла, прамежкавых фаз на шляху прагрэсу да больш высокіх форм боскага дабра і справядлівасці.
Іван Георгіевіч Арэстаў
Іван Георгіевіч Арэ́стаў (Иван Георгиевич Арестов;  — ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарнай таксікалогіі, доктар ветэрынарных навук (1979), прафесар (1981).
Біяграфія
Нарадзіўся 18 сакавіка 1928 года ў вёсцы Каралеўшчына Калінінскай вобласці РСФСР (зараз у Расіі).
У 1952 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. Працаваў ветэрынарным урачом у Гродзенскай вобласці. У 1953—1962 гадах на пасадзе дырэктара Ваўкавыскага зоаветэрынарнага тэхнікума. У 1963 годзе паступіў у аспірантуру пры кафедры фармакалогіі і таксікалогіі Віцебскага ветэрынарнага інстытута. У 1966 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Изучение токсичности и эффективности хлорофоса и трихлорметафоса-3 при гематопинозе и аскаридозе свиней» і пачаў працу на кафедры клінічнай дыягностыкі. З 1973 года на пасадзе загадчыка кафедры фармакалогіі і таксікалогіі, з кастрычніка 1977 года — дацэнт кафедры ўнутраных незаразных хвароб. У 1979 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Влияние диброма, хлорофоса, тролена и байтекса на организм животных». З красавіка 1989 года да 1996 года І. Г. Арэстаў зноў на пасадзе загадчыка кафедры фармакалогіі і таксікалогіі ВДАВМ.
Памёр у 2002 годзе.
Навуковая дзейнасць
І. Г. Арэставу належаць навуковыя працы па фармакалогіі і таксікалогіі фосфарарганічных злучэнняў. Займаўся вывучэннем ферментных прэпаратаў, пытаннямі іх выкарыстання ў мэтах прафілактыкі хвароб і павышэння прадукцыйнасці сельскагаспадарчых жывёл. Таксама вывучаў некаторых паразітаў свіней і распрацоўваў метады барацьбы з імі.
Аўтар 132 навуковых прац, 3 манаграфій і 3 падручнікаў. Пад яго кіраўніцтвам падрыхтаваны 3 кандыдацкія дысертацыі.
Сярод апублікаваных прац:
Юр’ева
Назву Ю́р’ева маюць:
Сядзіба Талочкаў (Сычы)
Сядзіба Талочкаў — колішняя сядзіба ў в. Сычы Брэсцкага раёна.
Гісторыя
У пачатку XIX ст. сядзіба належала роду Высоцкіх, затым маёнтак выкупіў яе новы гаспадар Малахоўскі. У канцы XIX ст. Сычы перайшлі ва ўласнасць заможнага роду на Берасцейшчыне Фёдара Талочкі. На мяжы XIX—XX ст. Фёдар Талочка пабудаваў у Сычах драўляны дом (не збярогся) і заклаў пейзажны парк (захаваўся часткова).
Апошнім уладальнікам сядзібы ў канцы 1930-х гадоў з’яўляўся род Сушкаў. У 1992 г. знішчаны сядзібны дом.
Сядзібны дом
Дом уяўляў сабой двухпавярховы аб’ём, пабудаваны з дрэва. Меў нерэгулярную асіметрычную кампазіцыю, быў накрыты вальмавым дахам з паўвальмамі на тарцах. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучана двухпавярховым рызалітам, завершаным трохвугольным франтонам. На другім паверсе рызаліта з боку дваровага фасада існаваў балкон на чатырох слупах. Планіроўка ўнутры палаца мела анфіладны тып. На першым паверсе былі размешчаны гасціная і дзве парадныя залы.
Парк
Парк захаваўся ў выглядзе невялікіх фрагментаў. У ім засталіся падмуркі сядзібнага дома, студні, шлюза і шэрагу гаспадарчых аб’ектаў. Тут растуць у асноўным дрэвы мясцовых парод.
Ваш
Ваш (Île à Vache — Каровін востраў) — невялікі востраў даўжынёй 13 км, шырынёй 3,2 км і плошчай каля 52 км², які знаходзіцца да паўднёвага захаду ад вострава Гаіці. Уваходзіць у склад Паўднёвага дэпартамента Гаіці (акруга Ле Ке).
Заходняя частка вострава — узвышаная, у той час як усходняя частка з'яўляецца багністай — там знаходзіцца адзін з найбуйнейшых мангравых лясоў у Гаіці. Востраў з'яўляецца адным з самых папулярных турыстычных месцаў у Гаіці: на ім знаходзяцца два турыстычных курорта: Порт Морган і Абака-Бей.
Рэчаіснасць
Рэчаіснасць — ажыццёўленая рэальнасць ва ўсёй сваёй сукупнасці — рэальнасць не толькі рэчаў, але і арэчаўленых ідэй, мэт, ідэалаў, грамадскіх інстытутаў, агульнапрынятых ведаў. У адрозненне ад рэальнасці, рэчаіснасць уключае ў сябе таксама ўсё ідэальнае, якое прыняло рэчыўны, матэрыяльны характар у выглядзе розных прадуктаў чалавечай дзейнасці — свету тэхнікі, агульнапрынятых ведаў, маралі, дзяржавы, права. Паняцце «рэчаіснасці» процілегла не паняццям «ілюзія», «фантазія», якія таксама могуць быць ажыццёўлены, а паняццю «магчымасць». Усё магчымае можа стаць рэчаісным.
Тэрмін «рэчаіснасць» носіць гнасеалагічны адценне, у адрозненне ад тэрміна «матэрыя». Супрацьлегласцю рэчаіснасці ў актуальнай рэальнасці з'яўляецца бачнасць.
Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка
Панцеляймо́н Кандра́тавіч Панамарэ́нка (, хутар Шолкаўскі, Беларэчанская воласць, Майкопскі аддзел, Кубанская вобласць, Расійская імперыя, цяпер Беларэчанскі раён, Краснадарскі край, Расія — ) — беларускі і савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант (1943). Старшыня Савету Народных Камісараў (Савету Міністраў) БССР (1944—1948), Першы сакратар ЦК КП Беларусі (1938—1947), начальнік Цэнтральнага штаба партызанскага руху (1942—1944).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1918 быў прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнік Грамадзянскай вайны 1917—1922. З 1919 працаваў на нафтапромыслах, пасля на чыгуначным транспарце. З 1922 на камсамольскай працы. Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў транспарту (1932). У 1932—1936 служыў у Чырвонай Арміі. З 1936 інжынер Усесаюзнага электратэхнічнага інстытута. З 1937 у апараце ЦК ВКП(б).
У 1938—1947 гадах першы сакратар ЦК КП(б)Б. Даваў згоду на арышт і асуджэнне дзяржаўных і партыйных работнікаў БССР.
21 лістапада 1938 падрыхтаваў справаздачу «О Белорусском языке, литературе и писателях». У ім Панцеляймон Кандратавіч дакладае дзяржсакратару ЦК аб тым, што азнаёміўшыся з беларускімі пісьменнікамі і іх настроямі, ён зрабіў шэраг высноў, па рэалізацыі якіх жадаў параіцца са Сталінам. Спадар Панамарэнка для перадачы беларускай мовы скарыстоўваў расійскую транскрыпцыю (накшталт «щирых белорусов»), абражаў культуру і мову, фактычна падпісваў смяротны прысуд літаратурным дзеячам, абвінаваціўшы іх у «контррэвалюцыйнай нацыяналістычнай працы, ідэйна кіруемых заўсёды дзясяткам прафашысцкіх пісьменнікаў (у тым ліку Янкам Купалай і Якубам Коласам )…» Панамарэнка ў сваёй справаздачы прапаноўвае: ''«…Решительно очистить литературу от произведений с национал-фашистской контрабандой (кое-что мы в этом направлении уже сделали), поднять литературную, преданную молодежь, освежить литературу, укрепить руководство Союза писателей». Затым піша, якія крокі ўжо былі праведзены ў бок саюзу пісьменнікаў, і дадае: «По двум вопросам:
Але ўжо літаральна праз месяц Панамарэнка просіць узнагародзіць разам з іншымі пісьменнікамі Якуба Коласа: «…У яскравых мастацкіх вобразах паказаў барацьбу беларускага народа супраць белапольскіх акупантаў…»
З пачатку 1939 удзельнічаў у выкрыцці кіраўнікоў НКУС БССР, абвінавачаных у грубых парушэннях рэвалюцыйнай законнасці і злоўжываннях уладай. З 1939 таксама член Ваеннага савета Беларускай ваеннай акругі, прымаў удзел у кіраўніцтве войскамі, што ўвайшлі на тэрыторыю Заходняй Беларусі. Менавіта Панамарэнка пераканаў Іосіфа Сталіна ў тым, што Палессе з Брэстам i Пінскам мусяць быць менавіта ў складзе БССР.
З 1955 пасол у Польшчы. З 1957 ў Індыі і Непале, з 1959 ў Нідэрландах.
Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве.
Узнагароды
Узнагароджаны чатырма ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнам Суворава I ступені, ордэнам Айчыннай вайны I ступені, ордэнам «Знак Пашаны».
Арыгамі
Арыгамі (折り紙, літар.: «складзеная папера») — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва; старажытнае мастацтва складання фігурак з паперы. Мастацтва арыгамі сваімі каранямі сыходзіць у Старажытны Кітай, дзе і была вынайдзена папера. Першапачаткова арыгамі выкарыстоўвалася ў рэлігійных абрадах. Доўгі час гэты від мастацтва быў даступны толькі прадстаўнікам вышэйшых саслоўяў, дзе прыкметай добрага тону было валоданне тэхнікай складання з паперы. Толькі пасля Другой сусветнай вайны арыгамі выйшла за межы Усходу і трапіла ў Амерыку і Еўропу, дзе адразу набыла сваіх прыхільнікаў.
Класічнае арыгамі складаецца з квадратнага аркуша паперы.
Існуе пэўны набор умоўных знакаў, неабходных для таго, каб замаляваць схему складання нават самага складанага вырабу. Большая частка ўмоўных знакаў была ўведзена ў практыку ў сярэдзіне XX стагоддзя вядомым японскім майстрам Акірам Ёсідзавам (1911—2005).
Класічнае арыгамі прадпісвае выкарыстанне аднаго квадратнага раўнамерна афарбаванага аркуша паперы без клею і нажніц. Сучасныя формы дэкаратыўна прыкладнога мастацтва вельмі часта не прытрымліваюцца гэтага канону.
Гісторыя арыгамі
Аднак, незалежныя традыцыі складання з паперы, хоць і не гэтак развітыя, як у Японіі, існавалі і ў Кітаі, Карэі, Германіі і Іспаніі.
Еўрапейскія традыцыі складання з паперы менш дакументаваны, чым ўсходнія, аднак вядома, што тэхналогія вырабу паперы дасягнула арабаў каля 8 стагоддзя н.э., маўры прынеслі паперу ў Іспанію каля 11 стагоддзя. З гэтага часу ў Іспаніі і з 15 стагоддзя ў Германіі пачало развівацца складанне паперы. Як і ў Японіі, у Еўропе складанне з паперы таксама было часткай цырымоній. Звычай складаць асаблівым чынам пасведчання аб хрышчэнні быў папулярны ў цэнтральнай Еўропе ў 17-18 стст. Да 17 стагоддзя ў Еўропе існаваў цэлы шэраг традыцыйных мадэляў: іспанская Пахарыта, капялюшы, лодкі і домікі. У пачатку 19-га стагоддзя Фрыдрых Фробель зрабіў вялікі ўклад у развіццё складання з паперы, прапанаваўшы гэты занятак у якасці навучальнага ў дзіцячых садках для развіцця дзіцячай маторыкі.
У 1960-х мастацтва арыгамі пачало распаўсюджвацца па ўсім свеце, першым атрымала распаўсюджванне модульнае арыгамі, а затым і шматлікія плыні, уключаючы кірыгамі. На сённяшні дзень арыгамі ператварылася ў міжнароднае мастацтва.
Андрушыўка
Андрушэўка ці Андрушыўка (Андрушівка) — горад у Бэрдычыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Андрушыўскай гарадской грамады. Плошча 6,8 км². Насельніцтва 9087 чал. (1 студзеня 2012).
Хадынгтан
Хадынгтан (Haddington, Baile Adainn, Haidintoun) — горад на ўсходзе Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Іст-Лотыян. Размешчаны за 30 км на ўсход ад Эдынбурга і за 10 км на поўдзень ад заліва Ферт-оф-Форт.
Гісторыя
У Сярэдневякоўі Хадынгтан з’яўляўся чацвёртым па велічыні горадам Шатландыі, пасля Абердзіна, Роксбурга і Эдынбурга. Падчас праўлення Давіда I (1124—1153), горад адным з першых атрымаў статус burghal, што дало яму гандлёвыя правы, гэта спрыяла яго росту. Пасля далучэння Шатландыі да Англіі, значнасць горада з часам пачала падаць.
Нюбарг (камуна)
Нюбарг (Nyborg Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Паўднёвая Данія. Плошча — 276,24 км², што складае 0,64 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Лік насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 31607 чел. (мужчыны — 15648, жанчыны — 15959; іншаземныя грамадзяне — 918).
Столінскі краязнаўчы музей
Столінскі краязнаўчы музей — музей у горадзе Столін. Створаны ў 1954 годзе па ініцыятыве і на аснове збораў краязнаўца Б. В. Міралюбава, адкрыты ў 1955 годзе. Плошча экспазіцыі 206 м², больш 11,7 тысяч экспанатаў асноўнага фонду. Экспазіцыя размяшчаецца ў шасці залах, ёсць два фондасховішчы.
Першым кіраўніком музея была Вера Мацвееўна Очкіна, першым навуковым супрацоўнікам — Яўстафій Юльянавіч Высоцкі. За час дзейнасці музея змянілася 3-ы стацыянарныя экспазіцыі. Дырэктар музея станам на 2016 год — Святлана Вярэніч.
NGC 4211B
NGC 4211B (іншыя абазначэнні — UGC 7277, MCG 5-29-43, ZWG 158.53, KCPG 327B, ARP 106, VV 199, PGC 39195) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Амір Абрашы
Амір Абрашы (Amir Abrashi; нар., Бішафсцэль, Швейцарыя) — албанскі футбаліст, апорны паўабаронца швейцарскага клуба «Грасхопер» з Цюрыха і нацыянальнай зборнай Албаніі.
Чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод дзяўчат да 20 гадоў 2017 (дывізіён В)
Чэмпіянат Еўропы па баскетболе сярод дзяўчын да 20 гадоў у Дывізіёне «В» прайшоў з 8 па 16 ліпеня ў ізраільскім Эйлаце. Прызёры турніра атрымалі права выступіць у Дывізіёне «А» чэмпіяната Еўропы.
Кембрыджская пяцёрка
Кембрыджская пяцёрка — ядро сеткі савецкіх агентаў у Вялікабрытаніі, залучаных у 30-х гадах XX стагоддзя ў Кембрыджскім універсітэце савецкім разведчыкам Арнольдам Дэйчам.
Склад
Думкі пра пятага члена каманды разыходзяцца, аднак найболей папулярным «кандыдатам» з'яўляецца Усе пяцёра займалі высокія пасты ў брытанскай разведцы і/ці дыпламатычных структурах, сетка была раскрыта, але ніхто не быў пакараны : Філбі, Маклін і Бёрджэс беглі ў СССР, Кернкрас і Блант засталіся ў Англіі, але не пераследаваліся ў судовым парадку.
Былы дырэктар ЦРУ Ален Далес зваў «Кембрыджскую пяцёрку» «наймацнейшай разведвальнай групай часоў Другой сусветнай вайны».
Юшкі
Назву Юшкі маюць:
1694 год у гісторыі літаратуры
1694 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ĺ
Ĺ, ĺ — літара лацінскага алфавіта, утвораная ад літары L|L з дапамогай дыякрытычнага знаку акут. Выкарыстоўваецца ў алфавіце славацкай мовы, а таксама ў беларускай інструкцыі па транслітарацыі геаграфічных назваў.
Ордэн Узыходзячага сонца
Ордэн Узыходзячага сонца (旭日 章 кекудзіцусё) — японскі ордэн. Другі па старшынстве пасля ордэна Хрызантэмы. Заснаваны дэкрэтам Дзяржаўнага Савета ад 10 красавіка 1875 года. Мае 8 ступеняў, пры гэтым у вышэйшай I ступені два віды — ордэн Узыходзячага сонца з кветкамі паўлоўніі і проста ордэн Узыходзячага сонца I ступені. Ордэн Узыходзячага сонца ўручаўся толькі мужчынам — як за ваенныя, так і за грамадзянскія заслугі. У 2003 годзе была праведзена рэформа ордэна: цяпер ім магчыма ўзнагароджваць і жанчын.
Адным з першых еўрапейцаў і першым рускім з ліку узнагароджаных ордэнам Узыходзячага сонца стаў І. І. Зарубін (1822—1902), механік на фрэгаце «Палада».
Наветраны праліў
Наветраны праліў — праліў паміж астравамі Куба і Гаіці. Шырыня 77 км, максімальная глыбіня 1700 м. Злучае Атлантычны акіян з Карыбскім морам і з'яўляецца прамым шляхам паміж Панамскі каналам і ўсходняй марской мяжой ЗША. У паўднёва-заходняй частцы пераходзіць у праліў Ямайка.
З усходняга краю правінцыі Гуантанама на Кубе можна разглядзець агні ў дэпартаменце Норд-Оўэст на Гаіці і наадварот.
Ягораўка
Назву Яго́раўка маюць:
Аляксандр Пятроў
Алякса́ндр Пятро́ў:
Барабанная перапонка
Барабанная перапонка (membrana tympani) — тонкая, непранікальная для паветра і вадкасці мембрана, якая падзяляе вонкавае і сярэдняе вуха. Служыць для перадачы гукавых ваганняў ва ўнутранае вуха, а таксама перашкаджае трапленню ў барабанную поласць іншародных целаў.
Маецца ў наземных хрыбетных (за выключэннем хвастатых і бязногіх земнаводных). У людзей размешчана ў глыбіні вонкавага слыхавога праходу. Інервуецца галінамі барабаннага нерва, які ў сваю чаргу з'яўляецца галіной языкаглоткавага.
1644 год у гісторыі літаратуры
1644 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Форт-Лодэрдэйл
Форт-Лодэрдэйл (Fort Lauderdale) — курортны горад на ўсходнім узбярэжжы паўднёвай Фларыды, размешчаны паміж гарадамі Маямі і Уэст-Палм-Біч. Насельніцтва — 165 521 чал (2010). Гісторыя гэтага горада звязана з імем першапраходцы Уільяма Кулі.
У горадзе размешчана штаб-кватэра кампаніі AutoNation — найбуйнейшага ў ЗША прадаўца аўтамабіляў.
Горад з’яўляецца папулярным турыстычным аб’ектам, у 2006 годзе яго наведалі 10,35 мільёна чалавек. Горад размешчаны за 37 км ад Маямі.
Караль Эмерыкавіч Чапскі
Біяграфія
Належаў да каталіцкага графскага роду Гутэн-Чапскіх. Быў сынам графа Эмерыка Карлавіча Гутэн-Чапскага і яго жонкі баранэсы Елізаветы-Караліны-Ганны фон Меендорф (1833—1916). Яго поўнае імя, дадзенае пры хросце, было граф Караль-Ян-Аляксандр Эмерыкавіч-Захарыяшавіч-Мікалаевіч-Севярынавіч Гутэн-Чапскі.
Вучыўся ў Нямецкай гімназіі Санкт-Анэн-Шуле ў Санкт-Пецярбургу. У 1882 скончыў Дэрпцкі (Тартускі) універсітэт са ступенню кандыдата палітэканоміі і статыстыкі. Пасля завяршэння вучобы вярнуўся ў Станькава, каб кіраваць гаспадаркай бацькі.
Ажаніўся з графіняй Марыяй-Леанцінай Пуслоўскай (1870—1965), прадстаўніцай вельмі заможнага і ўплывовага ў ХІХ ст. у Літве і Беларусі каталіцкага роду графаў Пуслоўскіх, які адносіўся да заможнай арыстакратычнай эліты як Беларусі і Літвы, так і ўсёй Расійскай імперыі.
Уваходзіў у лік самых багатых мінчан. Валодаў 10 будынкамі ў горадзе. Па вуліцы Скобелеўскай меўся ўласны сад. У 1897 годзе яго маёмасны цэнз перавышаў 86 тысяч рублёў.
Першая кадэнцыя (1890—1893)
У 1890 граф Караль Чапскі быў выбраны на пасаду гарадскога галавы ў Мінску. На той пасадзе быў да 1901 года.
1890. Дзякуючы яго дзейнасці было завершана будаўніцтва дома Мінскага гарадскога тэатра, выкуплены будынак летняга тэатра ў Губернскім парку. Гараджане пачалі карыстацца тэлефонам. Горад набыў частку Нізкага рынку, якая раней знаходзілася ў прыватнай уласнасці.
1892. Адбылося ўрачыстае адкрыццё руху на конна-чыгуначнай дарозе («концы»). Пасля ўсталявання новай водапомпавай машыны значна павялічылася магутнасць вадаправода. Забрукаваная Койданаўская шаша, якая злучала горад з маёнткам Станькава. Гарадское самакіраванне арганізавала чарцёжнае бюро і прыступіла да планамернага кантролю за гарадской забудовай. Пачалося санітарнае аздараўленне горада: адкрыўся гарадскі санітарны камітэт, праведзены супрацьхалерныя мерапрыемствы.
1893. Эпідэмія халеры падштурхнула да заснавання аналітычнай станцыі і дэзінфекцыйнай камеры. На гарадскія сродкі адкрылася 2-е прыходскае вучылішча. Праведзена значнае добраўпарадкаванне горада. Забрукаваны некаторыя галоўныя вуліцы і Ракаўская шаша, па якой Мінск атрымліваў большую частку дроваў. Пабудаваны новы Нізка-Базарны мост (сучасны мост праз Свіслач, які злучае вул. Нямігу і Багдановіча), каб працягнуць лінію «конкі» ў бок Траецкага рынку і піваварнага бровару графа Чапскага. Сем’і пажарнікаў атрымалі асобныя казармы. У гарадскую рысу ўвайшлі землі вёсак Пятроўшчына і Сеніца.
Другая кадэнцыя (1893—1897)
Караль Чапскі лёгка перавыбіраецца на другі тэрмін. Пасада дазваляла паводле статусу атрымаць годнасць калежскага асэсара. У 1894 годзе граф адмаўляецца ад дзяржаўнага жалавання і надалей працуе бясплатна.
1895. Адкрыта рамеснае вучылішча, для якой горад набыў асобны дом, а таксама 3-е прыходскае вучылішча. У доме графа Чапскага на вул. Захар’еўскай пачаў дзейнічаць радзільны прытулак, які атрымліваў з гарадскіх сродкаў штогадовае фінансаванне. Зацверджаны новы план горада.
Трэццяя кадэнцыя (1897—1901)
Чарговыя выбары гарадскога галавы адбыліся ў 1897 годзе. І на гэты раз Караль Чапскі лёгка перамог. Ніхто не рызыкнуў нават выставіць альтэрнатыўную кандыдатуру. Бурлівая дзейнасць ужо знакамітага гарадскога галавы працягвалася.
1898. З’явіўся шпіталь для прастытутак. Горад выкупіў у прыватных асобаў Юбілейны пляц і набыў зямельны надзел для Вольнага пажарнага таварыства.
1899. Адкрыта 2-я жаночая гімназія. Пачала дзейнічаць бясплатная амбулаторыя. Атрымана права на выпуск аблігацыйнай пазыкі. Працягвалася землеўпарадкаванне: складзены новы план горада, набытая зямля для Малочнага рынку, у гарадскую рысу ўлучаныя 145 дзесяцінаў з прыгараднага маёнтка Лошыца Яўстаха Любанскага.
1900. Мінск займеў публічную бібліятэку. Для гарадской электрастанцыі набыта новая дынама-машына. Пры рамесным вучылішчы заснаваная медналіцейная майстэрня. Траецкі рынкавы пляц забрукавалі. У Саборным скверы ўзведзены помнік Аляксандру ІІ.
Напружаная праца падарвала здароўе графа. Ён захварэў на сухоты. У 1900 г. гарадскі галава два месяцы адпачываў і лячыўся ў санаторыі пад Бадэнам. На пасадзе яго часова замяняў надзейны сябра Тэафіль Гольцберг, прадстаўнік мінскіх лютэран.
Фінансаванне гарадскіх пераўтварэнняў
Караль Чапскі пачынаў з таго, што ў 1890—1891 гадах набраў крэдытаў на 225 тыс. руб. і пачаў добраўпарадкоўваць гарадскую гаспадарку. Але плаціць працэнты і вяртаць даўгі гораду не было чым. Тады граф пайшоў на неардынарны крок — выклаў з уласнай кішэні больш за 28 тыс. руб. на аплату працэнтаў і нядоімкі. Гарадскі галава быў перадавым для свайго часу эканамістам — разглядаў гарадскую гаспадарку як спрыяльную сферу для прадпрымальніцтва, разумеў важнасць крэдыту і інвестыцыяў для яе развіцця. А таму сістэматычна браў кароткатэрміновыя крэдыты для гораду ў Мінскім і Маскоўскім зямельных банках, Азова-Данскім банку, Мінскім камерцыйным банку, Дзяржаўным банку, Мінскім таварыстве ўзаемнага крэдыту, але зноў жа — за ўласнымі зарукай і подпісам. У 1892 г. ягоная пазыка гораду склала ўжо больш як 48 тыс.руб., у 1893 г. — больш за 27 тыс. руб. , у 1894 г. — каля 16 тыс. руб., у 1898 г. — 38,6 тыс. руб. На 1 студзеня 1899 г. горад быў вінаваты крэдыторам 803,948 руб. З гэтай сумы 37,468 руб. належала вярнуць гарадскому галаве.
Такім чынам, на працягу 1890-х гадоў адзіная надзейная крыніца фінансавання гарадской гаспадаркі Мінска — беспрацэнтныя пазыкі з уласных сродкаў гарадскога галавы ды яшчэ кароткачасовыя пазыкі банкаў пад ягоную ж заруку. Гэтыя пазыкі потым пагашаліся па меры паступлення даходаў. Відавочна, што горад трапляў у пэўную эканамічную залежнасць ад графа, але ж і Чапскі быў асабіста зацікаўлены ў пашырэнні прыбытковасці гарадской гаспадаркі, каб вярнуць свае грошы.
Іншыя аспекты дзейнасці
Па ініцыятыве Караля Чапскага ў Мінску быў створаны цэлы шэраг грамадскіх і дабрачынных арганізацый, у тым ліку Таварыства аматараў спорту (1892), якое выбрала Чапскага на пасаду свайго першага старшыні, Таварыства аховы жанчын (1901), гарадского крэдытнага таварыства (1901). Чапскі шмат увагі надаваў і развіццю сістэмы аховы здароўя і адукацыі гараджан. На тэрыторыі Губернатарскага сада (сучасны Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага) быў пабудаваны комплекс спартыўных збудаванняў, у тым ліку велатрэк, зімовы каток і інш.
Караль Чапскі з’яўляўся актыўным членам Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, якое аб’ядноўвала самых уплывовых, заможных і актыўных маянткоўцаў Мінскай губерні. У 1894 граф Чапскі пабудаваў у Мінску на вуліцы Захар’еўскай (цяпер праспект Незалежнасці) трохпавярховы дом, які стаў сядзібай Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі.
Пасля ўвядзення ў 1896 годзе дзяржаўнай манаполіі на продаж спіртных напояў, стаў адным з заснавальнікаў Мінскага таварыства броварных заводчыкаў, якое збывала спірт па ўсёй Расіі. Сядзіба Таварыства знаходзілася ў доме графа Чапскага на вул. Падгорнай. На заводзе ў Станькаве спірт ачышчаўся халодным спосабам, разліваўся ў бутэлькі і пастаўляўся дзяржаўнаму скарбу. Меў маёнткі ў Мінскім і Ігуменскім паветах Мінскай губерні (34,5 тыс. дзесяцін зямлі), у 1894 годзе адкрыў у Мінску свой прыватны піваварны завод (бровар) «Богемия», каменны, з паравой машынай, у 1898 годзе гэты завод быў прададзены братам Лекертам (цяпер завод «Аліварыя»).
Кэры (Паўночная Караліна)
Кэры (Cary) — другі па велічыні горад у акрузе Уэйк (пасля Ролі), штат Паўночная Караліна, ЗША і сёмы па велічыні горад у штаце Паўночная Караліна. Горад быў заснаваны ў 1750 годзе. У кастрычніку 2009 года ў Кэры пражывала 137483 чалавек. Горад названы ў гонар Самуіла Фентана Кэры.
Караль Эмерыкавіч Чапскі
Фінальны перыяд (1901—1904)
Паступова нарастаў канфлікт паміж Каралем Чапскім і мінскім губернатарам, князем Мікалаем Трубяцкім, а таксама з апазіцыяй у Гарадской думе, якую ўзначальваў Віктар Янчэўскі, будучы член І Дзяржаўнай Думы. Была створана рэвізійная камісія на чале з магістрам фізіка-матэматычных навук Г. Румбовічам з Вільні, якая ў 1900 годзе правярала справаздачы горада за 1898—1899 гады. Але вынікам рэвізіі стала забарона ўсіх фінансавых аперацыяў гарадской управы без адпаведнага рашэння гарадской думы.
На выбарах 1901 года становішча К.Чапскага аказалася хісткім. Для пачатку неабходна было трапіць у склад мінскай гарадской думы, распарадчага органу гарадскога самакіравання. Гэтага ўдалося дасягнуць, але цаной вялікіх намаганняў. Граф прайшоў у склад управы. Ён прасіў абраць яго галавой Мінска, каб упарадкаваць справы, пасля чаго абяцаў падаць у адстаўку. У выніку дамогся свайго даволі значнай большасцю галасоў (25 — за, 10 — супраць).
Аднак умоў для працы не было. Абвастрыліся дачыненні з губернскімі ўладамі. Гарадскую касу ў чарговы раз рэвізавала адмысловая камісія. Ужо 29 мая 1901 года Караль Чапскі падае прашэнне аб адстаўцы, «бо хвароба і доктар таго патрабуюць». У верасні адстаўка прымаецца. Дума маўчаннем выявіла на тое сваю згоду.
Думская рэвізійная камісія прызнала ў 1902 годзе несапраўднымі шэраг крэдытаў, узятых для гораду сябрамі гарадской управы, ды абавязала іх унесці ў гарадскую касу больш як 44 тыс. руб., пагражаючы крымінальным пераследам. Раней дума ўсе расходы ўхваляла, але пад ціскам зверху пачала кваліфікаваць іх няправільнымі. К.Чапскі не прызнаваў сябе вінаватым і пісаў губернатару доўгія тлумачэнні. Нічога не дапамагала. Тады ён, каб атрымаць даўгі, заклаў у Дзяржаўным банку 400 тыс. гарадскіх аблігацыяў і атрымаў крэдыт у 200 тыс. рублёў. Але губернатар прызнаў у 1902 годзе такую «ракіроўку» незаконнай і прымусіў графа выкупіць аблігацыі ў банку і вярнуць іх. Узаемныя прэтэнзіі гораду і былога гарадскога галавы абвастрыліся.
Уночы з 17 на 18 студзеня 1904 года Караль Чапскі памёр у Франкфурце над Майнам ад сухотаў на 44-м годзе жыцця. Дума ўшанавала памяць былога гарадскога галавы ўставаннем. А доктар Рычард Яноўскі выступіў з прамовай, што выклікала незадаволенасць партыі В. Янчэўскага. 4 мая цела нябожчыка, прывезенае з-за мяжы, хавалі ў Станькаве.
Ацэнкі дзейнасці
Гарадскім галавой графам Чапскім праводзіліся не бывалыя датуль інтэнсіўныя работы па добраўпарадкаванні і азеляненні горада і павышэнні камфортнасці быту ўсіх гараджан. Так, па прапанове Караля Чапскага быў распрацаваны і зацверджаны новы генеральны план развіцця горада, будаваліся новыя кварталы з шырокімі вуліцамі і шыкоўнымі прэстыжнымі дамамі, праводзілася электрычнае асвятленне многіх вуліц і інш. Тэрыторыя Мінска значна вырасла ў памерах. Разам з тым, як адзначалі даследчыкі З. Шыбека і С. Шыбека, «павялічыліся разбазарванне гарадскіх земель, злоўжыванні пры заключэнні пазык, заблытанасць справаводства, што дазваляла муніцыпальным дзеячам прысвойваць значныя сумы грошай».
Караль Чапскі ўвайшоў у гісторыю як адзін з самых выдатных кіраўнікоў Мінска, пра што жыхары горада яшчэ доўга памяталі, цанілі заслугі свайго гарадскога галавы. Улічваючы вялікія заслугі Караля Чапскага перад горадам Мінскам, органы мінскага гарадскога самакіравання ў 1909—1911 гадах прынялі рашэнне аб перайменаванні адной з вуліц Мінска (вуліцы Міхайлаўскай) у вуліцу графа Чапскага.
У 2014 годзе на перакрыжаванні вуліц Багдановіча і Кісялёва ў Мінску на сцяне музея «Аліварыі» з’явіўся памятны знак графу Каралю Яну Чапскаму.
Апанас Фёдаравіч Кавалёў
Апана́с Фё́даравіч Кавалё́ў (, в.  — ) — беларускі палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шматдзетнай сялянскай сям'і. Скончыў Віцебскі кааператыўны тэхнікум (1931), Вышэйшыя педагагічныя курсы ў Ленінградзе (1932), Маскоўскі завочны інстытут савецкага гандлю.
Змалку прывучаны да нялёгкай працы на зямлі, ён прадаўжаў свой працоўны шлях на станцыі Прыяміна: рамантаваў пуці, грузіў шпалы, загадваў складам лесаматэрыялаў. Вёў актыўную камсамольскую работу, у 1926 годзе ўступіў у партыю.
Займаў розныя партыйныя пасады ў Віцебску.
З верасня 1937 па ліпень 1938 года ўзначаліў Савет Народных Камісараў БССР. Ва ўмовах дэфіцыту кваліфікаваных кадраў вёў напружаную работу па наладжванню народнай гаспадаркі.
З ліпеня 1938 года і да свайго арышту быў Старшынёй Арганізацыйнага камітэта Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР па Мінскай вобласці. Па сфабрыкаванай справе «ворагаў народа» быў арыштаваны і больш трох гадоў правёў у турмах Мінска, Масквы, Полацка, Табольска. Пасля рэабілітацыі ў 1943 годзе працаваў у сістэме спажывецкай кааперацыі ў Омскай вобласці, Малдове, Беларусі. З роднай Лошніцай сувязі не губляў да смерці (20 ліпеня 1993 г.).
Сямён Аронавіч Гершгорын
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Арона Гершгорына, яўрэйскага паходжання.
У 1923 годзе скончыў Петраградскі тэхналагічны інстытут. У сваёй піянерскай працы 1929 года прапанаваў выкарыстоўваць сетку з супраціваў для эксперыментальнага рашэння ўраўнення Лапласа. Ягоная серыя прац паспрыяла ўзнікненню новага класу аналагавых вылічальных машын — электра-інтэгратараў сеткавага тыпу, якія вельмі прадуктыўна выкарыстоўваліся аж да 1970-х гадоў. Сеткавыя электра-інтэгратары ўжо ў 1930-х гадах дазвалялі даследаваць сістэмы, якія змяшчаюць больш за мільён элементаў — рэкорд, перавышаны лічбавымі ЭВМ толькі ў 1990-х гадах.
Працамі Гершгорына цікавіліся і замежныя кампаніі. Увайшоў у гісторыю дзякуючы сваёй працы «Gershgorin Circle Theorem». Гэтая праца ў арыгінале «Über die Abgrenzung der Eigenwerte einer Matrix», напісана ім у 1929 годзе была на нямецкай мове.
З 1930 года стаў прафесарам і працаваў у Ленінградскім політэхнічным інстытуце.
Біль аб правах 1689 года
Біль аб правах 1689 — «Акт, які дэкларуе права і свабоды падданага і ўстанаўлівае ўспадкоўванне Кароны» (Bill of Rights - "An Act declaring the Rights and Liberties of the Subject and Settling the Succession of the Crown") — заканадаўчы акт, прыняты парламентам Англіі 16/26 снежня 1689 года ў выніку «Слаўнай рэвалюцыі» — адна з асноўных частак брытанскай Канстытуцыі (нараўне з Хабеас корпус актам і Актам пра ўладкаванне). Стаў адным з першых дакументаў, які юрыдычна зацвердзіў правы чалавека.
Обенра (камуна)
Обенра (Aabenraa Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Паўднёвая Данія. Плошча — 941,55 км², што складае 2,18 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Лік насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 60189 чел. (мужчыны — 29992, жанчыны — 30197; іншаземныя грамадзяне — 4078).