cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амерыканскі кёрл
Гісторыя
У 1981 годзе ў штаце Каліфорнія (ЗША) была знойдзена котка з дзіўнымі вушамі: яны ў выніку мутацыі апынуліся закручанымі назад. Праз месяц яна зацяжарыла, і ў дваіх з яе якія нарадзіліся кацянят вушы былі дакладна такімі ж. Над імі пачалася селекцыйная праца, па завяршэнні якой некаторыя амерыканскія феліналагічныя арганізацыі прызналі новых котак як пароду, названую пасля амерыканскім кёрлам. У цяперашні час амерыканскі кёрл найбольш папулярны ў ЗША, у іншых краінах ён сустракаецца рэдка.
Знешнасць
Амерыканскі керл — гэта котка сярэдніх памераў, прапарцыйная, мае шаўкавістую поўсць сярэдняй даўжыні з шчыльна прылеглымі да цела валасінкамі. Вочы могуць быць розных колераў, але павінны адпавядаць акрасу воўны. Характэрная рыса пароды — загорнутыя таму вушы. Як у многіх іншых парод, характэрны выгляд вушэй звязаны з генетычнай мутацыяй, якая адбываецца натуральным чынам. Ад нараджэння кацяняты амерыканскага керла маюць прамыя вушы. На 2-10 дзень пасля нараджэння вушы пачынаюць завіваць і канчаткова фармуюцца да 4 месяцаў. Кончыкі вушэй круглявыя і гнуткія, а кут завароту павінен быць мінімум 90 і максімум 180 градусаў. Неабходна сачыць за захаванасцю вушэй, з імі трэба звяртацца акуратна, каб не пашкодзіць храсткі, так як яны вельмі далікатныя. Кошкі гэтай пароды выдатна збалансаваны, маюць гнуткае цела з добра развітой мускулатурай. Моцная грудзі і шыя, моцныя ногі, круглявыя лапкі. Галава ў форме кліну, прамы нос, усе плыўныя пераходы. Коса пасаджаныя вочы, часцей сустракаюцца колер грэцкага арэха. Адценне — яркі і бліскучы.
Характар
Амерыканскі керл — прыязная, гуллівая, непатрабавальная і добра приспосабливаемая да новых умоў пражывання котка. Яна любіць гуляць і мае патрэбу ў прасторы і разнастайных цацках. Парода не падыходзіць сем'ям з маленькімі дзецьмі, так як дзеці любяць паціскаць жывёл, што можа прывесці да хваравітых траўмаў коткі.
Здароўе
У котак гэтай пароды не назіраецца спадчынных генетычных захворванняў, яны адрозніваюцца вялікай працягласцю жыцця. Ген, які адказвае за незвычайную форму вушэй, не ўплывае на здароўе жывёлы.
Дагляд
Поўсць мае невялікі падшэрстак, таму варта расчэсваць адзін раз у тыдзень. Дзякуючы сваёй тэкстуры, шэрсць не схільная да звальвання. Купаць жывёла трэба адзін раз у месяц, пасля мыцця кіпцюры стрыгуць. Вушы па меры забруджвання праціраюць вільготнай сурвэткай, змочанай у цёплай кіпячонай вадзе.
NGC 3507
NGC 3507 (іншыя абазначэнні — UGC 6123, MCG 3-28-53, ZWG 95.100, KCPG 263B, PGC 33390) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Леў.
Мітрафан Кепель
Мітрафан Кепель (, Лебедзеўская гміна Лідскага павета — ?) — заходнебеларускі грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
Праваслаўны, беларус. Бацька — Тэадор, маці — Еўдакія.
Быў членам Беларускай сялянска-работніцкай грамады, Таварыства беларускай школы, знаходзіўся ў шчыльным кантакце з пасламі беларускага клуба «Змаганне». У 1928 годзе балатаваўся ў Сейм, з’яўляўся сябрам назіральнай рады Беларускага кааператыўнага банка ў Вільні, супрацоўнічаў з газетай «Наша воля». З’яўляўся прыхільнікам ідэі адрыву Заходняй Беларусі ад Польшчы і далучэння яе да СССР.
Меў сына Юрыя, актывіста заходнебеларускага студэнцкага руху, вядомага спартоўца па акадэмічным веславанні, пераможца традыцыйнай парыжскай рэгаты па Сене ў 1936 г.
Холмагары
Холмагары (Холмогоры) — сяло (да 1925 года — горад) у нізоўі Паўночнай Дзвіны, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Холмагарскага раёна Архангельскай вобласці Расіі. З 2006 года сяло з’яўляецца таксама цэнтрам Холмагарскага сельскага паселішча. 4343 чалавек (2012).
Мікалай Слупскі
Мікалай Слупскі (1616—1693) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Біскуп-суфраган віленскі (з 1669).
Біяграфія
У 1649 зрабіўся канонікам Віленскай капітулы, пазней атрымаў ад Папы Рымскага прызначэнне біскупа-суфрагана віленскага. У 1671 абраны біскупам віленскім, аднак кароль і вялікі князь Міхал Карыбут Вішнявецкі прызначыў на гэтую пасаду Мікалая Стэфана Паца.
Кансэкраваў шэраг касцёлаў на тэрыторыі сучаснай Беларусі: Слонім (бернардзінак, 30 жніўня 1671), Канстанцінава (1671), Касцёл Яна Хрысціцеля ў Камаях (1673), Свір (1680).
Партрэт біскупа Мікалая Слупскага (1677) — апошняя створаная ў Глуску гравюра майстра Аляксандра Тарасевіча.
Снукерны сезон 2011/2012
Снукерны сезон 2011/2012 уяўляў сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзілі ў часовым прамежку паміж 6 чэрвеня 2013 і 5 мая 2014.
У гэтым сезоне ў каляндары мэйн-тура з'явіліся Brazil Masters, першы прафесійны турнір па снукеры, які праходзіў на тэрыторыі Паўднёвай Амерыцы, і адкрыты чэмпіянат Аўстраліі (Australian Goldfields Open), першы рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў на тэрыторыі Аўстраліі. Апроч таго, упершыню з 1996 года быў праведзены кубак свету па снукеры, у якім прымалі ўдзел 20 зборных каманд.
Галапагас
Галапагас, таксама Чарапашыя астравы, архіпелаг Калон (Islas Galápagos, ад galápago — від вадзяных чарапах) — архіпелаг у Ціхім акіяне, за 972 км на захад ад Эквадора, які складаецца з 13 асноўных вулканічных астравоў, 6 невялікіх астравоў і 107 скал і намыўных тэрыторый. Лічыцца, што першы востраў сфарміраваны 5-10 млн гадоў таму ў выніку тэктанічнай актыўнасці. Самыя маладыя астравы — Ізабэла і Фернандына — да цяперашняга часу на стадыі фарміравання, апошняе вулканічнае вывяржэнне было ў 2005 годзе.
Галапагоскія астравы належаць Эквадору. Насельніцтва архіпелага складае каля 30 тыс. чалавек. Плошча — 7880 км².
Паходжанне назвы
Астравы атрымалі сваю назву ад гіганцкіх марскіх чарапах, па-іспанску называных у множным ліку як «galápagos» — «вадзяныя чарапахі».
Гісторыя
Галапагас афіцыйна адкрыты ў сакавіку 1535 года святаром іспанскага паходжання Томасам дэ Берланга.
12 лютага 1832 года Эквадор анексаваў архіпелаг.
У 1835 годзе экспедыцыя, у складзе якой быў і малады натураліст Чарлз Дарвін, даследавала астравы.
Геаграфія
Астравы размешчаны паблізу экватара. Ад 1 ° 40 'паўночнай шыраты да 1 ° 36' паўднёвай шыраты, і ад 89 ° 16 'да 92 ° 01' заходняй даўгаты.
На астравах практычна адсутнічаюць крыніцы прэснай вады.
Архіпелаг знакаміты сваімі флорай і фаунай. Вялікая колькасць насельнікаў архіпелага — эндэмікі. Гэта прываблівае мноства турыстаў. Шырока папулярны дайвінг.
Вітунь
Назву Вітунь маюць:
Лешна (крыніца)
Крыніца Ле́шна — гідралагічны помнік прыроды мясцовага значэння ля вёскі Лешна Маладзечанскага раёна. Размяшчаецца ў 5 км на захад ад Маладзечна, 0,5 км на поўдзень ад в. Лешна. Ахоўваемая тэрыторыя знаходзіцца на левым беразе ручая. Плошча помніка складае 0,2 гектара, мяжа — 25 метраў у радыусе.
Гісторыя
Першая згадка пра крыніцу сустракаецца ў газеце «Наша ніва» за 1907 год. ''У вярсце ад нашага мястэчка цячэ невялікая рэчка праз маёнтак пана Саковіча. Даўно ўжо ў народзе ходзяць слухі, бытцам у той рэчцы калісці з’явіўся цудоўны Пан Езус. З году ў год на каталіцкае сьвята «Сэрца Пана Езуса» каля гэтага цуда збіраюцца тысячы простага народу. Тамака людзі молюцца, мыюцца вадой з тае рэчкі, ды нясуць ў касцёл ахвяры: грошы, шмат яек, лёну, воўны і іншага дабра. Збіраеца тут такім парадкам больш як на тры сотні рублёў. Поп мясцовы пазайздросціў ксянзу добрага дахода і зрабіў у той самы дзень праваслаўнае сьвята. І ён, як дагэтуль ксёндз, угаварвае народ, каб маліўся каля той рэчкі з цудам, але ахвяры прыносілі не ў касцёл, а ў цэркву… . У дакладной запісцы ўпаўнаважанага з камітэта па справах рэлігіі па Маладзечанскай вобласці, напісанай у 1958 годзе, адзначалася, што крынічка шануецца тутэйшым насельніцтвам каля 300 гадоў. Людзі сцвярджаюць, што вада з яе мае гаючыя ўласцівасці і дапамагае пры хваробе вачэй, лечыць язвы. Дапамагае і хворай жывёле. Аднойчы людзі ўбачылі ў ёй адлюстраванне іконы Мацеры Божай, і з тых часоў крыніца стала лічыцца святой. Святкаванне каля яе праводзілі на дзесятую пятніцу пасля Вялікадня як праваслаўныя, так і каталікі. Да крынічкі ў Лешне праз Аляксееў перавоз прыходзілі людзі і з правага боку Віліі, вёсак Вілейскага раёна. Першымі паставілі там свой крыж каталікі. Упаўнаважанага вельмі ўразіла, што калі Вялікадні супадалі, то вернікі на дзевятую пасля яго пятніцу мірна ішлі хрэсным ходам разам.
Больш за 100 гадоў таму, а дакладней у 1904 ці 1905 годзе, стала яна замінаць царскім уладам. Па іх загадзе адзін вясковец спілаваў ля крынічкі крыж і ў хуткім часе памёр. Гэты выпадак размежаваў вернікаў. Каталікі сталі даводзіць, што крынічка належыць да іх канфесіі. Пасля ўлада змянілася, і ў 1920 годзе над крыніцай пабудавалі капліцу памерам 3х3 метры, зноў паставілі каталіцкі крыж, усталявалі каптаж з бетоннай цамбравінай. Пачалі добраўпарадкаваць і іншыя крынічкі. Усяго ў 1925 годзе ў гэтых месцах іх налічваліся ажно тры дзесяткі. Пасля з крыніц утварылася маленькая рэчка Лешна, левы прыток Нявежы.
У 1947 годзе было забаронена рабіць шэсці да крыніцы, але каталікі перад святам Дзесятухі ўсё роўна збіраліся на фэст. Па ўспамінах Міхаіла Іванкевіча, да святой крыніцы ў Лешне на фэст у дзесятніцу некалькі найбольш набожных гарадскіх вернікаў ішлі на каленях ажно з Маладзечна. А сяляне з Лебедзева туды выпраўляліся з харугвамі ад касцёла. Як паведамлялася ў дакладной запісцы таго ж упаўнаважанага, датаванай 1958 годам, на дзесятую пятніцу пасля Вялікадня сабралася на фэст ад 150 да 200 вернікаў. Пасля малебна яны набіралі ваду, кідалі ў крыніцу грошы.
Праз нейкі час кіраўніку калгаса было прадпісана луг каля прыбярэжнай паласы рэчкі ўзараць аж да самай крыніцы і знесці крыж, які быццам бы перашкаджаў апрацоўваць зямлю. Загад мусілі выканаць. Крыж зноў спілавалі і нават растапталі яго гусеніцамі трактара. Каптаж і каплічку знеслі бульдозерам. Адбылося гэта дзесьці ў пачатку 1960–ых гадоў. І зрабілі гэта ноччу, якраз перад самым фэстам.
Толькі пасля таго як Беларусь атрымала незалежнасць, вернікі з Лебедзева, сабраўшы грошы, зноў добраўпарадкавалі яе. Пенсіянеры Станіслаў Валкевіч і Уладзімір Дзюдзель, былыя калгасныя шафёры, зрабілі каптаж, альтанку, паставілі побач каталіцкі крыж. Крынічку ў Лешне асвяціў і праваслаўны святар. Крыніца аб'яўлена адным з сямі цудаў Маладзечаншчыны.
Апісанне
Месца добраўладкавана. Вада паступае ў бетонны рэзервуар, з якога выліваецца праз спецыяльны жолаб. Схіл забетанаваны, побач знаходзяцца лаўкі. Для зручнасці і абароны ад непагадзі ўстаноўлены навес. Крыніцу апякуюць прадстаўнікі праваслаўнай і каталіцкай канфесій. Недалёка ад выхаду вады на паверхню вернікі ўстанавілі крыжы.
Стэфан III Вялікі
Стэфан III Вялікі, таксама Штэфан Вялікі (Ştefan cel Mare şi Sfânt; паміж 1429—1435 — ) — гаспадар малдаўскі (1457—1504).
Праводзіў цэнтралізацыйную палітыку, змагаючыся з баярскай апазіцыяй. Правёў сялянскую і вайсковую рэформу, стварыў моцнае войска і ўмацаваў абарону краіны. Ад пачатку валадарства шукаў саюзнікаў у барацьбе з асманамі, а таксама з венграмі і палякамі.
Біяграфія
У 1463 годзе ажаніўся з сястрою кіеўскага князя Сямёна Алелькавіча — Еўдакіяй, напэўна, гэта быў першы шлюб Стэфана. У 1465 годзе вызваліў ад венграў і вярнуў у склад Малдавіі крэпасць Кілію, а ў 1467 годзе разбіў венгерскае войска Мацьяша Корвіна, якое ўварвалася ў Малдавію.
У 1475 годзе перамог асманаў каля Васлуя, але ў 1476 годзе пацярпеў ад іх паразу ў Валя-Албэ, краіна была спустошана, але спробы асманаў захапіць крэпасці Нямца і Сучавы былі няўдалымі, камунікацыі атакоўваліся Стэфанам III і яны былі вымушаны пакінуць Малдавію, але вайна працягвалася.
У 1480 годзе пачаў складацца саюз Стэфана III з Рускай дзяржавай, накіраваны супраць Польшчы і Літвы, адначасова засцерагаючы Малдавію з боку Крымскага ханства і Венгрыі, саюзнікаў Масквы. Малдаўскі гаспадар спадзяваўся і на дапамогу супраць асманаў, але Масква сцераглася гэтага. Саюз Стэфана III з Іванам III быў замацаваны шлюбам дзяцей — Алены Стэфанаўны і Івана Іванавіча.
Вішні
Назву Ві́шні маюць:
Стэфан III Вялікі
Біяграфія
У 1484 годзе асманы захапілі крэпасці Кілія і Чэтаця-Албэ. Стэфан III не атрымаў дастатковай падтрымкі ад еўрапейскіх дзяржаў і саюзнікаў і, каб атрымаць мір, узнавіў выплату даніны Асманскай імперыі. Мір быў падпісаны ў 1486 годзе.
У 1497 годзе Стэфан III перамог палякаў каля Казьмінскага лесу, скончыўшы гэтым працяглую польска-малдаўскую вайну. Перамозе спрыяў саюз з Рускай дзяржавай, літоўскія магнаты-каталікі напаўдарозе адмовіліся ісці на дапамогу палякам, баючыся вайны з Масквой, вялікалітоўскае войска не паспела да бітвы. Валадарства Стэфана III было часам росквіту культуры, было пабудавана шмат цэркваў і манастыроў, актыўна вялося перапісванне кніг.
Пахаваны ў Путнянскім манастыры.
Захавалася шмат малдаўскіх народных паданняў і песень пра Стэфана III. У 1992 годзе кананізаваны Румынскай праваслаўнай царквой.
Кавалі-Калонія
Кавалі-Калонія (Kowale-Kolonia) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Георгій Антонавіч Аб’едкаў
Георгій Антонавіч Аб’едкаў (1930—2018) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1990), прафесар (1999).
Біяграфія
З 1957 — у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага, галоўны навуковы супрацоўнік, у 1968—1984 — намеснік дырэктара.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па пытаннях патагенезу і імунітэту, прафілактыцы і ліквідацыі бруцэлёзу, туберкулёзу, а таксама неінфекцыйных хвароб жывёл.
Войневічы
Назву Во́йневічы маюць:
NGC 4455
NGC 4455 (іншыя абазначэнні — UGC 7603, IRAS12262+2305, MCG 4-30-1, KAZ 390, ZWG 129.2, WAS 57, KUG 1226+231, PGC 41066) — спіральная галактыка з перамычкай (SBcd) у сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Раздольнае (Зерэндзінскі раён)
Раздольное — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Казатынскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 84 км на поўнач ад цэнтра сяла Зерэнда. Код КАТА — 115647400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 876 чалавек (435 мужчын і 441 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 617 чалавек (299 мужчын і 318 жанчын).
Цярэшкі (Ваўкавыскі раён)
Цярэ́шкі (, Терешки) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з сярэдзіны XVI ст. У 1796 г. фальварак, належаў Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 16 двароў, 145 жыхароў. У 1914 г. 31 двор, 192 жыхары.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 40 двароў, 70 жыхароў.
Жыровіцкі манастыр
Жыро́віцкі Свята-Успенскі манасты́р — мужчынскі стаўрапігіяльны манастыр, які сёння належыць Беларускаму экзархату Рускай праваслаўнай царквы, у вёсцы Жыровічы (Слонімскі раён, Гродзенская вобласць).
Гісторыя
Манастыр узнік на месцы, дзе, паводле падання, у 1470 г. цудоўным чынам з'явіўся абраз Маці Божай, названы Жыровіцкім. Манастыр быў заснаваны ў канцы XV ст. як праваслаўны. У 1613 г. перайшоў у рукі базыльянаў (манахі грэка-каталіцкай Царквы), якія адрадзілі культ Маці Божай і зрабілі манастыр галоўным цэнтрам Уніі. Першым ігуменам манастыра ў часы Уніі быў Іасафат Кунцэвіч. Намаганнямі базыльянаў за часы Уніі быў узведзены вялікі манастырскі комплекс з мураваных храмаў барочнай архітэктуры. У 1730 г. у прысутнасці дзясяткаў тысяч католікаў візантыйскага і лацінскага абраду, а таксама іншых вернікаў цудатворная ікона Маці Божай з Жыровіцкага манастыра была ўрачыста каранавана залатымі папскімі каронамі, а Маці Божая Жыровіцкая абвешчана апякункай і заступніцай беларускага народа.
У 1810—1828 гг. манастыр быў рэзідэнцыяй Брэсцкай уніяцкай епархіі, у 1828—1839 гг. — Літоўскай уніяцкай епархіі. У 1839 г. Іосіф Сямашка, карыстаючыся падтрымкай царскай улады і заступніцтвам самаго імператара Мікалая I, перавёў частку манахаў Жыровіцкага манастыра ў праваслаўе, а ўпартых адправіў на выпраўленне ў спецыяльна прызначыныя для гэтых мэтаў манастыры, у тым ліку па-за межамі Беларусі. Дзякуючы таму, што да верасня 1939 года Жыровічы не ўваходзілі ў склад СССР, манастыр ніколі не закрываўся. У міжваенны час манастырскі храм-Кальварыя (царква Узвышэння Святога Крыжа) знахозіўся ў карыстанні рыма-католікаў.
У 1945 г. у Жыровіцкім манастыры былі адкрыты пастырскія курсы, якія ў 1947 годзе былі ператвораныя ў семінарыю. Але ж семінарыя праіснавала толькі да 1963 г.
Проб
Проб — Марк Аўрэлій Проб (232, Сірмій — 282): рымскі імператар (276—282).
Жыровіцкі манастыр
Гісторыя
У другой палове 1980-х — пачатку 1990-х гадоў пачалося адраджэнне манастыра.
У 1989 г., пасля 26-гадовага перапынку, аднавіла працу Мінская духоўная семінарыя.
У 1991 і 2002 г. абіцель наведваў маскоўскі патрыярх Алексій II.
У цяперашні час манастыр прыцягвае да сябе шмат экскурсій.
Браты
Пострыг прыняў беларускі паэт Алег Бембель
Еўрапейцы
Еўрапейцы — жыхары краін Еўропы, альбо прадстаўнікі еўрапейскіх народаў па-за межамі Еўропы. Іншы раз так называюць расу, якая перавагае ў Еўропе і Паўночнай Афрыцы (дакладна — еўрапеоіды). Правамочна так называць жыхароў і грамадзян Еўрасаюза.
NGC 3509
NGC 3509 (іншыя абазначэнні — UGC 6134, IRAS11018+0505, MCG 1-28-33, ARP 335, ZWG 38.109, VV 75, KCPG 265A, PGC 33446) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Грэбнік звычайны
Грэ́бнік звычайны, Грабеннік звычайны (Cynosurus cristatus) — від кветкавых раслін з роду  сямейства.
Назва
Грэбник звычайны, аўсяніца, грэбнік.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 30—60 см. Сцябло прамастойнае, баразнаватае. Лісце чаргаванае, суцэльнае, вузкае, пляскатае, з гладкім краем, сядзячае. Кветкавыя каласкі дробныя, сабраныя ў коласападобную мяцёлку па 1—4 на галінцы. Плод — зярняўка.
Публічная кампанія
Публічная кампанія ці гандлёвая кампанія — кампанія, якая мае права кіраваць каштоўнымі паперамі (акцыямі, аблігацыямі і г.д.), для продажу, як правіла, праз біржу, а таксама кампаніям на пазабіржавым рынку (OTC, Over The Counter) праз маркет-мейкераў.
Грэбнік звычайны
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы і Міжземнамор’я. Натуралізавалася на тэрыторыя Аўстраліі і Паўночнай Амерыкі. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце на сухіх лугах, палянах і ўзлесках, аблогах, пустках, газонах, каля дарог. Утварае густыя дзярнінкі.
Публічная кампанія
Прыкладам публічнай кампаніі з беларускімі каранямі з’яўляецца EPAM Systems (NYSE:EPAM).
Грэбнік звычайны
Распаўсюджанне і экалогія
Ахоўваецца на тэрыторыі Эстоніі і ў Расіі (Удмурція і Яраслаўская вобласць). Вырошчваецца ў якасці кармавой і дэкаратыўнай расліны.
Публічная кампанія
Каштоўныя паперы публічнай кампаніі
Як правіла, каштоўныя паперы каціруюцца на біржы кампаніі і належаць вялікай колькасці інвестараў у той час, як акцыі прыватнай кампаніі належаць адносна невялікай колькасці акцыянераў. Кампанія з вялікай колькасцю акцыянераў не абавязкова з’яўляецца публічнай кампаніяй.
Томас дэ Берланга
Томас дэ Берланга (Tomás de Berlanga;  — ) — іспанскі святар і падарожнік. Чацвёрты біскуп Панамы. Вядомы тым, што адкрыў Галапагас.
Нарадзіўся ў горадзе Берланга-дэ-Дуэра, правінцыя Сорыя, Іспанія. У 1508 годзе ўступіў у манаскі ордэн дамініканаў. Займаў пасаду прыёра вострава Эспаньёла (сучасны востраў Гаіці), які дзякуючы Берланзе ў 1528 годзе стаў асобнай правінцыяй Іспаніі. У 1530 годзе быў прызначаны біскупам Панамы.
Вольніца
Назву Во́льніца маюць:
Радомысль Велькі
Радомысль Велькі (Radomyśl Wielki) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Мялецкага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Радомысль Велькі. Займае плошчу 8,79 км². Насельніцтва — 3097 чалавек (на 2004 год).
Прусій I
Прусій I (Прусій I Храмы, Προυσίας Α' ὁ Χωλός)— цар віфінійскі (~230—182 да н.э.), сын Зіелая.
Вёў вайну супраць Пергама, у якой яму істотна дапамог выгнаны Ганібал. Быў слабавольным валадаром; даў прытулак Ганібалу, але пад ціскам Рыма пазбавіў таго свайго апякунства.
Вячаслаў Леанідавіч Насевіч
Біяграфія
Скончыў у 1982 годзе факультэт журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Журналістыка».
У 1983—1993 гадах працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР: лабарант, навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі зон новабудоўляў, аддзела археалогіі сярэдневяковага перыяду; навуковы супрацоўнік аддзела спецыяльных гістарычных навук.
У 1991 суіскальнік на кафедры археалогіі гістарычнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Папуляцыйна-дэмаграфічныя працэсы ў эпоху ніжняга і сярэдняга палеаліту (Досвед камп’ютарнага мадэлявання)».
У 1993—1997 гадах у Камітэце па архівах і справаводству Рэспублікі Беларусь: загадчык аддзела дзяржаўнай геральдычнай службы, загадчык аддзела геральдыкі і генеалогіі. У 1998—2020 гадах дырэктар Беларускага навукова-даследчага цэнтра электроннай дакументацыі. У 1994—2020 гадах выкладаў на гістарычным факультэце БДУ, у 1998 і 2000 гадах на гістарычным факультэце Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Член Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2007).
У жніўні 2020 года падпісаў зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя кірункі навуковай дзейнасці: гісторыя Беларусі ў перыяд феадалізму, найперш праблема ўтварэння і тэрытарыяльнага фарміравання Вялікага Княства Літоўскага; з дапаможных гістарычных дысцыплін: гістарычная геаграфія і картаграфія, генеалогія, гістарычная дэмаграфія, гістарычная і архіўная інфарматыка.
Аўтар каля 350 прац (на сяр. 2003), між іншым, 2 навукова-папулярныя манаграфіі, 182 энцыклапедычныя артыкулы і 47 гістарычных карт для «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі» і «Беларускай энцыклапедыі», 6 гістарычных карт для «Нацыянальнага атласа Беларусі» і інш. Асноўныя распрацоўкі ў галіне гістарычнай інфарматыкі — імітацыйная мадэль папуляцыйна-дэмаграфічных працэсаў у старажытным грамадстве (1987—1990), структура генеалагічнай базы даных «Радавод» для Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі (1993—1994), гістарычная геаінфармацыйная сістэма «Губернія» і сеціўная пляцоўка «Архівы Беларусі» (з 1998), мадэль-рэканструкцыя жыццёвага цыклу традыцыйнай сялянскай гаспадаркі (з 1993).
Федэрыка Лупі
Федэрыка Лупі (Federico Luppi; — ) — аргенцінскі і іспанскі акцёр. Атрымаў вядомасць дзякуючы ўдзелу ў працах аргенцінскага рэжысёра. Таксама часта супрацоўнічаў з мексіканскім рэжысёрам Гільерма дэль Тора («», «Хрыбет д’ябла» і «Лабірынт фаўна»).
Лаўрэат шматлікіх кінапрэмій, у тым ліку Кінафестывалю ў Сан-Себасцьяне. Шасціразовы лаўрэат прэміі «».
Енскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха Шылера
Енскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха Шылера (ням.: Friedrich-Schiller-Universität Jena, скар. FSU Jena; лац. Alma mater jenensis) — вядомы ўніверсітэт у невялікім Цюрынгскім гарадку Ена. У 1934 годзе атрымаў імя нямецкага пісьменніка Фрыдрыха Шылера.
Гісторыя
Упершыню ідэя стварэння ўніверсітэта ў Ене прыйшла курфюрсту Іаану-Фрыдрыху Вялікадушнаму ў 1547 годy, калі ён быў захоплены імператарам Карлам V. План быў рэалізаваны трыма яго сынамі. 2 лютага 1558 г. імператар Фердынанд I сваёй граматай пацвердзіў заснаванне ўніверсітэта ў Ене.
Факультэты
У Енскім універсітэце навучанне праводзіцца на дзесяці факультэтах:
Улезлы
Уле́злы (, Улезлы) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 г. прыватная вёска, 15 двароў, 125 жыхароў. У 1914 г. 41 двор, 258 жыхароў.
NGC 4456
NGC 4456 (іншыя абазначэнні — ESO 441-30, IRAS12252-2949, PGC 40925) — спіральная галактыка (Sbc) у сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Барысаглебск
Барысаглебск (Борисоглебск) — горад (з 1779 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Барысаглебскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва 68,0 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1698 годзе.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Варона, за 240 км ад Варонежа.
Заводы: хімічнага машынабудавання, кацельна-механічны, прыборабудаўнічы, авіярамонтны, півавараны, кансервавы, хлебазавод, цагельня.
Начны папугай
Начны папугай (Geopsittacus occidentalis, сін. Pezoporus occidentalis) — птушка сямейства папугаевых. Адзіны від роду. У апошні час аб’ядноўваюць у адзін род з земляным папугаем.
Апісанне
Шчыльнага целаскладу, невялікіх памераў (каля 24 см даўжынёй) і з някідкім апярэннем. Афарбоўка жаўтавата-аліўкавая з лускападобным чорным малюнкам, чэрава жоўтае. Хвост адносна кароткі.
Арэал
Насяляе ў цэнтральных і заходніх раёнах Аўстраліі.
Лад жыцця
Засяляюць скалістыя сухія паўпустыні. Актыўныя ў начны час. Лятаюць звычайна на невялікую адлегласць. З надыходам ночы вылятаюць на пошукі корму і вадапоі. Сілкуюцца ў асноўным насеннем калючых кустоў. Начны папугай застаецца адной з самых няўлоўных і таямнічых птушак свету, мала каму ўдавалася яго ўбачыць.
Будуюць гнёзды ў гушчары калючых кустоў у некалькіх сантыметрах ад зямлі. Самкі адкладаюць да 5 яек.
Клімоўка (Сакульскі павет)
У 1939—1945 гадах знаходзілася ў Гродзенскім раёне БССР.
Рапчыцка-Сэндзішоўскі павет
Рапчыцка-Сэндзішоўскі павет (Powiat ropczycko-sędziszowski) — павет у Польшчы, уваходзіць як адміністрацыйная адзінка ў Падкарпацкае ваяводства. Цэнтр павета — горад Рапчыцы. Займае плошчу 548,89 км². Насельніцтва — 73 672 чалавек (на 2015 год).
Прусій II
Прусій II (2 ст. да н.э.) — цар віфінійскі (182—149 да н.э.), сын Прусія I.
Дзейнасць Прусія II атрымала знішчальную характарыстыку Палібія. Быў «сябрам і саюзнікам» Рыма; у час вайны супраць Атала II у 156—154 да н.э. ён загадаў разбурыць пергамскія святыні. Нарэшце, у час народнага бунту, Прусій II быў забіты камянямі паводле загаду яго сына Нікамеда II. Вядомыя выявы — на манетах.
Жамбыл (Зерэндзінскі раён)
Жамбыл — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Казатынскай сельскай акругі. Код КАТА — 115647600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 218 чалавек (110 мужчын і 108 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 114 чалавекі (59 мужчын і 55 жанчын).
Трапецыя
Трапецыя (ад τράπέζιου — «сталок»; τράπεζα — «стол, ежа») — чатырохвугольнік, у якога роўна 1 пара процілеглых бакоў паралельна.
Часам трапецыя вызначаецца як чатырохвугольнік, у якога пара процілеглых бакоў паралельна (пра іншую не ўдакладняецца), у гэтым выпадку паралелаграм з'яўляецца прыватным выпадкам трапецыі.
Плошча
У выпадку, калі a і b — асновы і h — вышыня, формула плошчы: Формула, дзе a, b — асновы, c и d — бакавыя бакі трапецыі: Плошча раўнабокай трапецыі с вуглом пры аснове раўным 30° и радыюсам упісанай акружнасці раўным r :
Готліб Хаберлант
Готліб Іаган Фрыдрых Хаберлант (Gottlieb Johann Friedrich Haberlandt;, Унгарыш-Альтэнбург — , Берлін) — аўстра-нямецкі батанік і фізіёлаг раслін. Сын Фрыдрыха Хаберланта, брат Міхаэля Хаберланта.
У 1874—1876 гг. вучыўся ў Венскім універсітэце. Затым пераехаў у Цюбінген, каб вучыцца ў Сімона Швендэнера.
C працамі Хаберланта звязана развіццё фізіялогіі раслін у пачатку XX стагоддзя. Ён прапанаваў класіфікацыю раслінных тканак у залежнасці ад іх функцыянальнага прызначэння.
Усходнееўрапейскі час
Усходнееўрапейскі час (Eastern European Time, EET) адна з назваў часавага поясу UTC+2. Гэты час выкарыстоўваецца ў некаторых еўрапейскія, паўночнаафрыканскія и бліжнеўсходнія краіны. Большасць з іх карыстаецца усходнеўрапейскім летнім часам UTC+3 у якасці летняга часу.
Геаграфія
Увесь год па ўсходнееўрапейскім часе жыве толькі Лівія.
Наступныя краіны і тэрыторыі выкарыстоўваюць усходнееўрапейскі час узімку паміж 1:00 UTC апошняй нядзелі кастрычніка і 1:00 UTC апошняй нядзелі сакавіка:
Воля (значэнні)
Назву Во́ля маюць:
NGC 3510
NGC 3510 (іншыя абазначэнні — UGC 6126, IRAS11010+2909, MCG 5-26-40, HARO 26, ZWG 155.50, KUG 1101+291, PGC 33408) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мастаўляны (Падляскае ваяводства)
Мастаўля́ны (Mostowlany) — вёска ў Польшчы, на левым беразе ракі Свіслач, на мяжы з Беларуссю. Уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Грудак. Размешчана за 5 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі Зубкі, за 8 км на поўдзень ад шашы.
Гісторыя
З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр Мастаўлянскага сельсавета Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР, з 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 жніўня 1945 года перададзена ПНР.
Насельніцтва
Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года пражывала тут 52 жыхары (усе праваслаўныя беларусы)
Уладар пярсцёнкаў: Дзве вежы (саўндтрэк)
«Уладар пярсцёнкаў: Дзве вежы» (The Lord of the Rings: The Two Towers) — саўндтрэк Говарда Шора да аднайменнага фільма. Саўндтрэк быў выпушчаны 10 снежня 2002 года.
Капоранскі сельсавет
Капо́ранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Капоранка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года рэарганізаваны ў Капоранскі нацыянальны рускі сельсавет. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ялчанскага сельсавета.
Гаіці (востраў)
Гаіці або Эспаньёла (Española, Hispaniola, старажытная назва Кіскея, Haiti [Гаіці]: з мовы карыбскіх індзейцаў — «гарысты») — другі па велічыні востраў групы Вялікіх Антыльскіх астравоў у Вест-Індыі, у Карыбскім моры. На востраве размешчаны Рэспубліка Гаіці і Дамініканская Рэспубліка.
Гаіці быў адкрыты ў 1492 годзе Хрыстафорам Калумбам і названы ім Эспаньёла; падчас другога плавання Калумба тут была заснавана першая іспанская калонія ў Новым Свеце.
Плошча Гаіці — каля 76,4 тыс. км². Насельніцтва вострава — больш за 20 мільёнаў чалавек (2009).
Пішчаль
Пішча́ль (магчыма, усходнесл. пишталь, пищаль): агульная назва, якой на землях Русі азначалі ранейшыя ўзоры агнястрэльнай зброі — стрэльбы і гарматы; вядомая і ў іншых мовах.
Назва, за зброяй, з’явілася ў канцы 14 ст., і ўжывалася да 18 ст. (кнотавыя і крамянёвыя ручныя пішчалі; назва гармат ужывалася да 17 ст.). У старабеларускіх дакументах назва ўжывалася, напрыклад, у 1490-х гг. Падобная назва вядомая ў польскіх крыніцах: так, польская пяхота мела ў кан. 14 — пач. 15 ст. лёгкія гакаўніцы і пішчалі (piszczel), якія апісваюцца як «зброя, лягчэйшая за гакаўніцу».
Назва, відаць, паходзіць ад усходнесл. і старабел. пишталь, пищаль, пищалка, писчалка «духавы музычны інструмент з высокім гучаннем, дудачка». Падобныя назвы муз. інструментаў сустракаюцца і ў іншых славянскіх мовах: у славенскай, харвацкай, польскай, украінскай і інш.
Шчомысліцкая дуброва
Шчомысліцкая дуброва, Дуброва «Шчомысліцкая», раней — Дуброва — беларускі батанічны помнік прыроды мясцовага значэння, размешчаны на поўнач ад аграгарадка Шчомысліца Мінскага раёна Мінскай вобласці, непасрэдна мяжуе з тэрыторыяй Мінска. Дуброва паўстала як даследчы дэндрапарк з вялікай колькасцю мясцовых і інтрадуцыраваных відаў раслін. Акрамя прыродаахоўных функцый, выкарыстоўваецца як навучальны батанічны сад Біялагічнага факультэта БДУ, размешчанага праз дарогу.
Гісторыя
У 1925 годзе па ініцыятыве Мікалая Вавілава было створана Беларускае аддзяленне Усесаюзнага інстытута прыкладной батанікі і новых культур. Пры аддзяленні быў утвораны і дэндрасектар, які ўзначальваў І. І. Собалеў, і сфармаваны на базе невялікай дубровы. Пад яго кіраўніцтвам у 1928—1936 гадах у даследчых мэтах былі зроблены пасадкі мноства рэдкіх дрэвавых і хмызняковых парод, у тым ліку шэраг экзотаў (раслін, не сустраканых у дадзенай мясцовасці). У 1985—1986 гадах Камісія Вярхоўнага Савета БССР па ахове прыроды і рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў і Міністэрства лясной гаспадаркі БССР прапанавалі абвясціць дуброву помнікам прыроды рэспубліканскага значэння. 24 сакавіка 1986 г. Дзяржкамітэт БССР па ахове прыроды арганізаваў помнік прыроды «Дуброва», 22 ліпеня 1986 года Мінаблвыканкам перадаў «Дуброву» пад ахоўнае абавязацельства Беларускаму дзяржаўнаму ўніверсітэту. Нягледзячы на наданне «Дуброве» статусу асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыі, у ёй неўзабаве пачалося будаўніцтва артэзіянскай свідравіны, а паблізу было запланавана будаўніцтва новых аб’ектаў. Аднак у 1989 годзе пад ціскам грамадскасці было прынята рашэнне згарнуць будаўніцтва.
Уваходзіць у склад батанічнага сада БДУ.
Ландшафт
Дуброва мае палогахвалісты раўнінны рэльеф, абсалютная вышыня — каля 240 м, адноснае перавышэнне вышынь — не больш за 5-10 м. Ставіцца да Мінскага сярэдне — і буйна-узгорыста-марэнна-эразійнага ландшафтнага раёну з шырокалісцева-яловымі і хваёвымі лясамі Беларускай узшышшавай правінцыі ўзгорыста-марэнна-эразійных і другасна-марэнных ландшафтаў. У вясенне-летні перыяд дуброва нярэдка падтапляецца з-за слабой вадапрапускальнай здольнасці глебы і наяўнасцю аўтамабільных дарог у кірунку натуральнага сцёку.
Біяразнастайнасць
Дуброва ставіцца да Мінска-Барысаўскага геабатанічнага раёну, на паўднёвай мяжы падзоны шырокалісцева-яловых (дубова-цёмнахвойных) лясоў. Да натуральнай дрэвавай расліннасці адносіцца 41 від дрэў і кустоў (з 28 родаў і 18 сямействаў), найбольш распаўсюджаныя дрэвавыя пароды —, які даў назву ўсяму помніку прыроды, сярэдні ўзрост дрэў — каля 150 гадоў) і . Колькасць экзотаў складае каля 80 відаў (45 дрэў, 36 кустоў, 1 дрэвавая ліяна). Усяго на тэрыторыі дубровы выяўлена 478 відаў дрэвавых і травяністых раслін — 458 пакрытанасенных (384 — двухдольных, 74 — адна), 9 — папараці, 8 — голанасенных, 3 — хвашчоў. Гэтыя расліны ўяўляюць 4 аддзела, 6 класаў, 50 парадкаў, 79 сямействаў і 286 родаў. 4 дзікарослых віду раслін — , , і  — занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, яшчэ 2 ахоўных віды —  і  — штучна інтрадукаваны.
Імхі (брыяфлора) прадстаўлены 45 відамі (29 родаў, 16 сямействаў, 8 парадкаў), найбольш распаўсюджаны від моху —, у той час як звычайна часты ў беларускіх лясах , наадварот, сустракаецца рэдка. Відавая разнастайнасць імхоў ацэньваецца як нязначная, у тым ліку з-за таго, што ліставы апад дуба перашкаджае развіццю імхоў.
Лішайнікі (ліхенабіёта) прадстаўлены 46 відамі (23 роды, 14 сямействаў, 5 парадкаў), у т. л. 50 % лісцевых формаў, 39,1 % накіпных і 10,9 % кусцістых формаў. Адзін з ліхенафільных грыбоў ( (Kalchbr.) D. Hawksw) упершыню ў Рэспубліцы Беларусь быў апісаны менавіта ў дадзенай дуброва.
Грыбоў і грыбападобных арганізмаў налічваецца каля 250 відаў. Млекакормячыя прадстаўлены, , , , , , , ,. Нягледзячы на наяўнасць агароджы, адзначаліся адзінкавыя выпадкі заходу і. У 2010-я гады было адзначана павелічэнне відавай разнастайнасці птушак і павелічэнне шчыльнасці іх гнездавання, што звязваецца, у першую чаргу, з працэсамі сінурбізацыі і, менш верагодна, з памяншэннем ціску з боку драпежнікаў, у прыватнасці,, якая перастала гнездавацца ў дуброве ў 2000-я гады. Часам сустракаюцца дадзеныя аб прыкладна 60 відах птушак.
Земнаводныя прадстаўлены, , ,.
З паўзуноў раней была адзначана, але да пачатку XXI стагоддзя яна перастала сустракацца ў дуброва. Бесхрыбтовых, паводле папярэдніх ацэнак, налічваецца каля 400 відаў.
Праблемы
Натуральнае аднаўленне дрэвастою лічыцца нездавальняючым, асабліва для дуба звычайнага — лесаўтваральнай пароды. Многія ўсходы моцна паражаюцца, што звязваецца з моцным антрапагенным уздзеяннем. Пры гэтым некаторыя з экзотаў ( і, ) утвараюць даволі багаты самасеў.
Нямала дрэў у дуброве — прыгнечаныя і пашкоджаныя. Ветравалы, бураломы і навалы снегу штогод пашкоджваюць дарослыя дрэвы. У некаторых дрэў адзначаны пашкоджанні ствала, у іншых — сухавяршынавасць. Дрэвы пашкоджваюцца дрэваразбуральнымі грыбамі, у тым ліку рэдкімі, а таксама насякомымі-караедамі, златкамі,, і іншымі. Многія дрэвы дасягнулі гранічнага ўзросту, у якасці дадатковага негатыўнага фактару адзначаецца празмерная рэкрэацыйная нагрузка. Некаторыя каштоўныя дрэвавыя экзоты больш не растуць у дуброве.
Кругляны (Сакульскі павет)
Кругляны (Kruglany) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Фрыдрых Хаберлант
Фрыдрых Хаберлант (, Браціслава —, Вена) — аўстрыйскі натураліст. Бацька Г. Хаберланта.
Біяграфія
Скончыў сельскагаспадарчую школу ў Машанмадзьяравар (1849); з 1851 года ад’юнкт, з 1853 года прафесар сельскагаспадарчага інстытута, створанага ў 1850 годзе на аснове гэтай школы, з 1869 года кіраўнік станцыі шаўкаводства ў Герцы, з 1872 года прафесар батанікі ў Вышэйшай сельскагаспадарчай школе ў Вене. Вырашаў праблемы земляробства і раслінаводства з пазіцый фізікі і фізіялогіі раслін. Даследаваў усе фазы развіцця сельскагаспадарчых раслін і ўплыў на іх знешніх фактараў, залежнасць вільгацеўтрымальнай здольнасці глебы ад тэмпературы, вымярзання раслін і інш. Аўтар прац па штучнай ірыгацыі, акліматызацыі, шаўкаводстве, барацьбе са шкоднікамі і інш.
Людміла Міхайлаўна Мягкова
Людміла Міхайлаўна Мягко́ва (Людмила Михайловна Мягкова;  — ) — мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (мастацкае шкло), Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).
Біяграфія
Нарадзілася ў Ленінградзе. У 1959 годзе скончыла Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя Мухінай па спецыяльнасці «Кафлярства і мастацкая апрацоўка шкла». Працавала на шклозаводзе «Нёман» у горадзе Бярозаўка (Лідскі раён Гродзенскай вобласці Беларусі).
Творчасць
Аўтар прац у галіне мастацкага шкла, пераважна ў гутнай тэхніцы. Разам У. Мураверхам стварыла для масавай вытворчасці новыя ўзоры прасаваных вырабаў з каляровага шкла. У сваіх працах выкарыстоўвала традыцыйныя народныя формы посуду. Сярод прац Л. М. Мягковай вазы «Путанка», «Бярозавы гай», «Баранчыкі», наборы посуду «Залаты пеўнік», «Птушыны двор» і інш.
Франсуа Жувенэ
Франсуа Жувенэ (François Jouvenet; 19 снежня 1664, Руан — 8 красавіка 1749, Парыж) — французскі мастак. Стрыечны брат Жана Жувенэ і вучань свайго дзядзькі, Жана Жувенэ Малодшага, быў майстэрскім партрэтыстам, з 1701 быў членам Парыжскай акадэміі мастацтваў і напісаў вялікую колькасць партрэтаў сучаснай яму французскай знаці.
Воўчая Гара
Назву Во́ўчая Гара́ маюць:
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінак (Мінск)
Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінак — рымска-каталіцкі кляштарны комплекс у Мінску. Дзейнічаў з 1-й паловы XVII ст да 1850-х гадоў.
Комплекс складаўся з мураваных будынкаў касцёла і 2-павярховага кляштарнага жылога корпуса, 3-павярховага флігеля і драўляных гаспадарчых пабудоў. Усе кляштарныя збудаванні ў 1860-х гадах былі перададзены расійскімі ўладамі праваслаўнай царкве. У храме размяшчаецца праваслаўны Кафедральны сабор Сашэсця Святога Духа.
Гісторыя
Першыя бернардзінкі з'явіліся ў Мінску ў 1630 годзе. Спачатку ў іх не было свайго касцёла і кляштара. Сярод першых менскіх бернардзінак лічылася Людвіна Завішанка — дачка віцебскага кашталяна Мікалая Завішы. Першая фундацыя на кляштар бернардзінак была атрымана 20 верасня 1633 ад троцкага ваяводы Аляксандра Слушкі, дзякуючы намаганням якога ў тым жа годзе быў пабудаваны драўляны касцёл і жылы корпус. Адначасова Слушка падараваў кляштару маёнтак Гатаў з чатырма вёскамі, столькімі ж карчмамі, дзвюма млынамі, гэты маёнтак налічваў больш за 109 валок ворнай зямлі.
У 1642 годзе па ініцыятыве таго ж Слушкі пачалося будаўніцтва новага мураванага касцёла і будынкаў кляштара. Дабудаваць іх перашкодзілі ваенныя падзеі сярэдзіны XVII ст., і толькі 31 жніўня 1687 г. новы касцёл быў кансекраваны біскупам Мікалаем Слупскім ў гонар Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
У галоўным алтары святыні знаходзіўся цудатворны абраз Маці Божай, якому нават была прысвечана спецыяльная кніга (гл. ніжэй).
15 красавіка 1697 года маскоўскі стольнік Пётр Талстой занатаваў у сваім дзённіку наступныя радкі, прысвечаныя касцёлу і кляштару бернардзінак:
Той самай даты быў і ў кляштары ў паннаў Бернардзінак…. Дзявіцы Бернардзінкі ходзяць у чорным, на голым целе замест кашуль носяць уласяніцы тоўстыя і падперазаныя вяроўкамі з вузламі, ступаюць заўсёды босымі нагамі ўзімку і ўлетку і на калодках, у касцёл уваходзяць таемнай лесвіцай уладкаванай у сцяне, і стаяць у хорах гледзячы ў касцёл малымі свідравінамі скрозь рашоткі, каб іх людзі не бачылі. Тыя Бернардзінкі пры мне гралі на арганах на хорах і спявалі надзвычай дзівосна. Вячэрні і ранішнія служаць самі без папа, толькі да іх прыходзіць ксёндз каб служыць імшу.
Пасля пажару 1741 года комплекс кляштара бернардзінак аднавілі і рэканструявалі. Гэтыя працы сконьчыліся ў 1746 годзе, а ў 1760-я гады ў касцёле быў пабудаваны новы манументальны мураваны алтар.
Кляштар пацярпеў ад вялікага пажару горада ў 1835 годзе, але хутка быў адноўлены. Каля 1842 года ў менскім кляштары бернардзінак знаходзілася 20 законніц, навіцыятка, кандыдатка і дзве тэрцыяркі. У ім выхоўваліся таксама каля 20 дзяўчат, большасць з якіх страціла бацькоў.
У 1853 годзе кляштар бернардзінак быў скасаваны расійскімі ўладамі. Законніцы былі вывезены ў Нясвіж. Перад адыходам ім удалося перадаць некаторыя касцёльныя прадметы ў суседнія парафіі. Прыгожы арган трапіў у кальвінскі збор у Койданава, а што стала з абразом, невядома.
У 1860 годзе былы касцёл быў пераўтвораны ў праваслаўную царкву, якая была асвечана ў імя святых Кірыла і Мяфодзія. Гэтая царква прызначалпся дзеля студэнтаў Мінскай духоўнай семінарыі, якія часова, пасля пераезду са Слуцка, размяшчаліся ў келлях былога бернардзінскага кляштара. Потым семінарыя была пераведзена ў перабудаваныя будынкі шпіталя Таварыства Дабрачыннасці на Траецкай гары.
Пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў у кляштары працавала дзяржаўная следчая камісія, некалькі гадоў знаходзіліся зняволенныя паўстанцы, у тым ліку Каміла Марцінкевіч (дачка Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча).
У 1870 годзе ў будынкі былога кляштара бернардзінак перавялі Слуцкі Свята-Траецкі мужчынскі манастыр. Галоўны алтар святыні пераасвяцілі ў гонар Сашэсця Святога Духа, а правы прыдзел у імя святых Кірыла і Мяфодзія.
Касцёл
Паводле візітаў і інвентароў канца XVIII — першай паловы XIX стагоддзя. касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі, пабудаваны ў стылі сталага барока, уяўляў трохнававую, пакрытую гонтай, 6-слуповую базіліку з двухвежавым галоўным фасадам і трохграннай апсідай, да якой сіметрычна прыбудаваны прамавугольныя ў плане сакрысціі. Цэнтральная нава накрыта 2-схільным дахам, бакавыя навы — 1-схільнымі. Галоўны паўночна-заходні фасад, завершаны высокім фігурным франтонам, карнізнымі цягамі падзелены на 3 ярусы. Вылучаецца трохчасткавы падзел і па вертыкалі, дзве бакавыя часткі — асновы 2 трох'ярусных вежаў (вышынёй 34 метра), завершаныя складанымі барочнымі купаламі, дэкараваныя пілястрамі, прафіляванымі карнізамі, плоскімі паўцыркульнымі нішамі ў ніжніх і лучковымі праёмамі ў верхніх ярусах. Паміж вежамі размешчаны складаны па абрысу шчыт, упрыгожаны падвойнымі пілястрамі, карнізнымі паясамі. Бакавыя фасады раскрапаваны пілястрамі, карнізнымі паясамі, прарэзаны вялікімі лучковымі і арачнымі ваконнымі праёмамі. Цэнтральная нава перакрыта цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі, а бакавыя — крыжовымі.
Інтэр'ер касцёла ў ХVIII ст. ўпрыгожвалі 7 стукавых алтароў. Галоўны алтар, у якім знаходзіўся абраз Маці Божай з Дзіцяткам, уяўляў сабой 6 калонаў, якія неслі барочны антаблемент з 2 анёламі і 2 вазонамі. Астатнія алтары былі 2-яруснымі. Бакавыя алтары Хрыста Укрыжаванага і святога Францішка Серафіцкага фланкавалі праём прэзбітэрыя. Пры апорах стаялі алтары святога Антонія і святой Клары. Бакавыя навы завяршаліся капліцамі з каменнымі алтарамі Найсвяцейшай Тройцы і Міхала Арханёла.
Кляштар
З паўночна-заходняга фасада да касцёла далучаўся 2-павярховы кляштарны корпус, які замыкаў унутраны двор. Далучаная да апсіды «лінія» выходзіла на Вялікую Бернардзінскую вуліцу дзвюма рызалітамі, якія ўтваралі невялікі курданёр, дзе быў кветнік. Сцены будынка рытмічна падзелены пілястрамі і прамавугольнымі ваконнымі праёмамі. Жылы корпус меў калідорную планіроўку: уздоўж аднабаковага калідора, перакрытага крыжовымі скляпеннямі і арыентаванага на ўнутраны дворык, размяшчаліся келлі, трапезныя, а таксама склады і розныя гаспадарчыя памяшканні. З паўночнага ўсходу ад жылога корпуса знаходзіцца 2-павярховы лямус, з паўднёвага ўсходу — 3-павярховы флігель, накрыты вальмавым дахам.
У двары бернардзінскага кляштара пад зямлю вялі два ўваходы, якія зачыняліся масіўнымі жалезнымі дзвярыма. Адзін з іх даволі прасторны, ў рост чалавека, быў выкладзены цэглай і вёў у бок ракі Свіслач. Іншы ход ішоў пад зямлёй да касцёла і кляштара баніфратаў.
На тэрыторыі комплексу знаходзіўся сад, драўляныя флігель і гаспадарчыя пабудовы.
Цудатворны абраз Маці Божай
У касцёле Звеставання Дзевы Марыі жаночага кляштара бернардзінак быў цудатворны абраз Маці Божай, аздоблены сярэбранай шатай і каронамі.
Прыарыса кляштару Юдзіцкая паведамляла, што абраз быў прысланы з Рыма ад Папы Урбана VIII Соф'і з Зяновічаў, жонцы Аляксандра Слушкі, тады кашталяна троцкага за тое, што яна паслала Найсвяцейшаму Пастару "містэрн, выраблены ў ахвяру «Apparat ze wszystkim» (магчыма, нейкае дарагое адзенне).