cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Транспарт у Мінску
Аўтобус
Больш за 120 маршрутаў мінскіх аўтобусаў абслугоўваецца сям'ю аўтапаркамі. Асноўную частку аўтобусаў складаюць МАЗ-103, -104, -105, Ікарус-260, -280 і ЛАЗ-695. Сустракаюцца таксама аўтобусы ЛИАЗ-5256, ЛИАЗ-677 і Нёман-52012. Па стане на канец 2005 года агульная колькасць мінскіх аўтобусаў — 1677, 48 % з іх выпрацавалі свой рэсурс. У 2005 парк машын быў абноўлены на 10 %. У 2006 годзе было запланавана абнаўленне больш 18 % - 300 аўтобусаў (з іх 100 МАЗ-105, 150 МАЗ-103, 30 прыгарадных машын і каля 25 МАЗ-152). Машыны набываліся на заводах МАЗ і Нёман на ўмовах лізінгу. Па выніках 2006 года ў аўтапаркі паступіла 174 аўтобусы МАЗ-103, 100 МАЗ-105, 70 Нёман, 18 МАЗ-152 і 2 МАЗ-251 - усяго 364 машыны. Аўтобусы МАЗ-103 і МАЗ-105 пастаўляюцца з рухавікамі «Мэрсэдэс» і аўтаматычнай каробкай перадач. У 2007 годзе плануецца закупіць 200 аўтобусаў. Планируюць закупiць на 2017 год автобусы 4-ГА пакалення АКСМ-А420 MAX DUO
Тралейбус
У Мінску на сённяшні дзень працуе 68 маршрутаў, што абслугоўваюцца чатырма дэпо. Упершыню тралейбус на вуліцах горада з'явіўся 13 кастрычніка 1952 года. У эксплуатацыі знаходзяцца як тралейбусы ЗИУ, якія захаваліся з часоў Савецкага Саюза, так і сучасныя машыны вытворчасці прадпрыемстваў Белкамунмаш і МАЗ. На балансе мінскіх дэпо зараз 1050 тралейбусаў. Гэта другі паказчык у свеце пасля Масквы. У 2004 было закуплена 42 новых тралейбусаў, у 2005 - 54 (абнаўленне парку на 5 %). Па стане на канец 2005 года 65 % мінскіх тралейбусаў выпрацавала свой рэсурс. У 2006 годзе тралейбусны парк планавалася абнавіць на 15 % — у Мінск павінны былі паступіць 200 тралейбусаў вытворчасці Белкамунмаш, аднак гэты план выкананы не быў - завод паставіў толькі 60 АКСМ-213 і 41 АКСМ-32102 - усяго 101 машына. У 2007 годзе плануецца закупіць 105 тралейбусаў. К 2017 году планируют закупить троллейбусы 4-го поколения АКСМ-420 MAX DUO
Трамвай
Першае трамвайная лінія была адкрыта ў Мінску 13 кастрычніка 1929. Пасля абвяшчэння незалежнасці ў пачатку 1990-х, асноўнымі мадэлямі трамваяў, якія выкарыстоўваліся ў Мінску, былі машыны РВЗ і Татра. У 2000 годзе на прадпрыемстве «Белкамунмаш» быў наладжаны выпуск беларускіх трамваяў АКСМ-1М, а ў 2001 былі выпушчаны мадэлі АКСМ-60102 і АКСМ-743. Акрамя гэтага, у 2002 годзе нямецкім горадам Карлсруе Мінску былі падораны 10 трамвайных вагонаў GT8D. Па стане на студзень 2006 у Мінске было 153 трамваі, з іх 56 % выпрацавала свой рэсурс. У 2006 для горада было закуплена 20 трамваяў АКСМ-60102 вытворчасці Белкамунмаш. План на 2007 прадугледжвае пакупку 30 трамваяў.
Маршрутнае таксі
Маршруткі, як тып транспарту, упершыню ўведзеныя аўтакамбінатам таксаматорнага транспарту ў Мінску ў 1974 годзе з мэтай паляпшэння перавозкі пасажыраў з цэнтру горада ў жылыя раёны. На маршрутах выкарыстоўваліся айчынныя мікрааўтобусы РАФ-977ДМ, а з канца 70-х РАФ-2203.
Паслугі маршрутных таксі надаюць у Мінску як прыватныя кампаніі, так і дзяржаўнае прадпрыемства «Мінсктранс». Апроч мікрааўтобусаў Газэль таксама выкарыстоўваюцца: Mercedes-Benz Sprinter (Мінсктранс), Volkswagen Transporter (прыватныя перавознікі), Peugeot Boxer (прыватныя перавознікі), Ford Transit (прыватныя перавозчыкі) і некаторыя іншыя мадэлі розных вытворцаў. Таксама ТАА «Флора і фауна 2004» выкарыстоўвае аўтобусы малога класа Багдан-А092 і Радзіміч-А092. Усяго парк маршрутных таксі налічвае ў Мінску больш за 1000 аўтамабіляў.
Граўвака
Граўвака, або шэрая вака (ад grau - шэры і Wacke - гліністая горная парода) — цёмна-шэры да бурага пясчанік палеазойскага ўзросту, які змяшчае нароўні з зернямі кварцу абломкі розных парод. Утварыўся ў выніку разбурэння асноўных вывергнутых парод. Вельмі цвёрды. Выкарыстоўваецца ў відзе друзу ў аўта- і чыгуначным будаўніцтве. Шырока распаўсюджаны.
Транспарт у Мінску
Маршрутнае таксі
Паводле звестак за першага паўгоддзя 2008 маршрутнымі таксі ў Мінску было перавезена 2,3 млн чалавек.
Граўвака
Часта пад гэтым тэрмінам разумеюць пяскі і пясчанікі, якія складаюцца з абломкаў розных горных парод, незалежна ад характару цэментуючага рэчыва. З-за нявызначанасці і розных тлумачэнняў тэрміна ўжываць яго ў петраграфічным сэнсе не рэкамендуецца.
Транспарт у Мінску
Таксі
У 2012 г. мелася звыш 4 тысяч падвозчыкаў і 12 зарэгістраваных службаў адпраўкі падвозу: 107, 135, 152, 155, 156, 157, 158, 161, 181, 184, 7337 «Поспех» і 7788 «Алмаз». Аўтамабілі зарэгістраваных падвозчыкаў мелі жоўтыя нумары. У адрозненне ад іншых гарадоў краіны ў сталіцы заставалася істотая доля незарэгістраваных падвозчыкаў, што складала звыш траціны ад зарэгістраваных. Падвоз незарэгістраванымі падвозчыкамі ажыццяўляўся шляхам падбору пасажыраў на стаянках вакзалаў, рэстаранаў, клубаў і крамаў пераважна ўвечары і ўначы, у святы і выходныя дні.
Гарадская электрычка
З 2011 года ажыццяўляецца праект па стварэнні мінскай гарадской электрычкі — сеткі маршрутаў чыгуначнага грамадскага транспарта ў межах Мінска і бліжэйшага прыгарада.
Аўтамабільны
Аўтавакзалы: Маскоўскі, Цэнтральны, Усходні
Чыгуначны транспарт
Мінскі чыгуначны вакзал
Аэрапорты
Побач горада размещаны аэрапорт Мінск-1. Ён не абслугоўваецца, на яго месцы ў верасні 2015 года пачалі будаваць новы мікрараён.
У 42-х кіламетрах на ўсход ад Мінска размешчаны Нацыянальны аэрапорт Мінск (Мінск-2). Ён абслугоўвае ў асноўным міжнародныя рэйсы беларускіх авіякампаній «Белавія» і «ТрансАвіяЭкспарт» і замежных кампаній «Аўстрыйскія авіялініі», «Лот» (Польшча), «Люфтганза» (Германія), «Эль-Аль» (Ізраіль).
ФК Будаўнік Віцебск
ФК Будаўнік — былы беларускі футбольны клуб з горада Віцебск.
Гісторыя
Клуб быў заснаваны ў 1989 пад назвай «Колас», у той час прадстаўляў вёску Вусце. Да 1991 гуляў у чэмпіянаце БССР. З 1992 клуб выступаў у Другой лізе. У 1993 «Колас» быў перайменаваны ў «Будаўнік», пры гэтым змяніў прапіску на віцебскую.
У сезоне 1994/95 клуб заняў апошняе месца ў Другой лізе і спыніў існаванне.
Вялікая Каланая
Вялі́кая Калана́я (, Великая Колоная) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
З 23 лютага 1976 года па 20 ліпеня 1992 года вёска ў складзе Вердаміцкага сельсавета.
Старая Лука
Старая Лука (Старая Лука) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Слабодскага сельскага паселішча.
Язэп Адамавіч Гладкі
Біяграфія
У 1912 годзе мабілізаваны ў Рускую імператарскую армію. Па сканчэнні фельчарскай школы ваяваў у Першую сусветную вайну на Паўночным фронце. Кавалер трох Георгіеўскіх крыжоў.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года далучыўся да беларускага руху, распаўсюджваў газету «Вольная Беларусь», выбіраўся членам выканаўчага камітэта 12-й арміі. Дэлегат з’езда беларусаў-вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску, Першага Усебеларускага з’езда ў Мінску. У 1918—1919 гадах вучыўся ў Мінскім Беларускім педагагічным інстытуце. У 1920-я гады настаўнічаў у беларускіх пачатковых школах Барысаўскага павета, ад 1921 годзе актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі беларускага школьніцтва на Лагойшчыне. У 1930 годзе звольнены па палітычных матывах. Каб пазбегнуць рэпрэсій, перабраўся ў Мінск, дзе ў 1935—1936 гадах скончыў Вышэйшы педагагічны інстытут і працаваў у Інстытуце школьнай педагогікі пры Наркамаце асветы.
З 1944 года ў Германіі, настаўнічаў у лагерах для перамешчаных асобаў, выкладаў у беларускай гімназіі імя М. Багдановіча ў Ватэнштэце. На ўласныя грошы заснаваў выдавецтва «Заранка», выдаў «Беларускі лемантар», чытанкі, зборнікі беларускіх народных спеваў і казак (агулам каля 10 кніг).
З 1952 года ў ЗША, працягваў вучобу, выдавецкую і культурна-асветніцкую дзейнасць, аднавіўшы ў Нью-Ёрку выдавецтва «Заранка». Выдаў пад псеўданімам Адам Варлыга зборнікі этнаграфічнага і фальклорнага зместу. Аўтар прац «Прыказкі Лагойшчыны» (Мюнхен, 1966), «Краёвы слоўнік Лагойшчыны» (Нью Ёрк, 1970), а таксама грунтоўных ўспамінаў «Чутае — бачанае — перажытае» (“Запісы БІНіМ” № 40, 2018). Ва ўспамінах даў шырокую панараму народнага жыцця Лагойшчыны канца XIX — пачатку XX ст.
Сябра Беларускага інстытуту навукі і мастацтва. Выкладаў беларускую мову на беларусаведных курсах у Нью-Ёрку.
Памёр 28 ліпеня 1972 года. Пахаваны ў Іст-Брансуіку на могілках парафіі Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.
1945 год у гісторыі кіно
1945 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Замак Больчаў
Замак Больчаў (Zamek Bolczów, Bolzenschloss, Bolzenstein) — адзін з помнікаў сярэднявечнай рыцарскай архітэктуры Ніжняй Сілезіі.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1375 годзе. У першай палове XV стагоддзя быў разбураны ў бітве з гусітамі, адноўлены і пашыраны ў XVI стагоддзі. У 1645 годзе падчас Трыццацігадовай вайны яго занялі шведы і спалілы пры адыходзе. З тых часоў замак застаецца ў руінах.
Крошнева
Кро́шнева (, Крошнево) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
355
355 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 355 год нашай эры, 355 год 1 тысячагоддзя, 55 год IV стагоддзя, 5 год 6-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 6 год 350-х гадоў.
Крошнева
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Завуццеўскага сельсавета.
Дырбарн (Мічыган)
Дырбарн (Dearborn) — горад у ЗША, штат Мічыган. Паўднёва-заходні прыгарад Дэтройта. У горадзе знаходзяцца праўленне, лабараторыі і заводы кампаніі «Форд», а таксама Амерыканскі Ісламскі Цэнтр, Дзяржаўны Араба-Амерыканскі музей і найбуйнейшая мячэць на паўночнаамерыканскім кантыненце. Насельніцтва — 94,2 тыс. жыхароў (2007).
Ганявічы (Клецкі раён)
Ганяві́чы (, Ганевичи) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіняўскага сельсавета.
Антыёх
Антыёх (Ἀντίοχος — які супрацьстаіць) — імя грэчаскага паходжання, антрапонім, тапонім.
Каралеўская бібліятэка Швецыі
Каралеўская бібліятэка Швецыі (Kungliga biblioteket) — найбуйнейшая навуковая бібліятэка Швецыі, размешчаная ў горадзе Стакгольме. Галоўная мэта бібліятэкі — збіраць усе публікацыі, якія выходзяць у Швецыі, а таксама замежныя публікацыі пра Швецыю і выданні шведскіх аўтараў у перакладзе.
Гісторыя
Бібліятэка была заснавана ў 1661 годзе ў сувязі з рашэннем аб абавязковым экзэмпляры ўсіх шведскіх публікацый. Аднак спачатку гаворка ішла не аб захаванні культурнай спадчыны, а аб праявах цэнзуры.
З 1997 года бібліятэка архівуе важныя шведскія інтэрнэт-рэсурсы, з 2004 года гэты электронны архіў знаходзіцца ў вольным доступе праз Інтэрнэт.
1 студзеня 2009 года адбылося зліццё нацыянальнай бібліятэкі са Шведскім дзяржаўным архівам фота і аўдыёматэрыялаў. Бібліятэка з’яўляецца членам кансорцыума 60 буйных навуковых бібліятэк Еўропы CERL (Consortium of European Research Libraries).
Іншымі задачамі бібліятэкі з’яўляюцца каардынацыя працы шведскіх бібліятэк і бібліятэчнай інфармацыйнай сістэмы LIBRIS (Library Information Systems).
Эгерыя
Эгерыя:
Луіза Арнер Бойд
Луіза Арнер Бойд (Louise Arner Boyd;, ЗША — , ЗША) — вядомая амерыканская даследчыца і вандроўніца, член Амерыканскага геаграфічнага таварыства. Уваходзіць у топ-10 першапраходцаў свету. За вывучэнне Арктыкі і Грэнландыі атрымала мянушкі «Каралева Лёду» і «Лэдзі Арктыкі». Адкрыла Амерыцы і ўсяму заходняму свету прыгажосць Палесся, асабліва Пінскага Палесся.
Сям'я, дзяцінства, раннія гады
Бацька будучай вандроўніцы валодаў залатым рудніком у Каліфорніі. Апроч Луізы ў сям'і было два старэйшых брата, якія памерлі ў юнацтве з-за хваробы сэрца. Неўзабаве памерлі бацька і маці, так у 1919 годзе ва 33-х гадовым узросце Луіза Арнэр Бойд стала ўладальніцай шматмільённага капіталу, адной з багацейшых жанчын Амерыкі.
З юнасці Луіза адрознівалася неардынарным, імпульсіўным характарам. Міласэрднасць для амерыканкі не было пустым словам — у 1918 годзе пакінуўшы ЗША Бойд паехала ў Еўропу і Егіпет, каб у якасці медсястры змагацца з эпідэміяй іспанкі, гэта небяспечная хвароба ХХ стагоддзі, якая забрала жыццё ў каля 100 мільёнаў чалавек.
Навуковая дзейнасць
У 1924 годзе Луіза Арнэр Бойд упершыню ўбачыла палярныя льды на архіпелагу Шпіцберген. Пачынаючую даследчыцу зацікавілі бясконцыя льды і яна арганізавала першую экспедыцыю ў Арктыку.
У 1926 годзе амерыканка зафрахтавала нарвежскае судна «Хобі» і зноў адправілася пакараць Арктыку. Падчас другой экспедыцыі адсняты фільм (21 тысяча футаў кінастужкі), зроблена 700 фатаграфій і здабыта 11 шкур белых мядзведзяў.
У 1928 годзе Луізу Бойд урад Нарвегіі ўзнагародзіў крыжом Святога Олафа — амерыканка стала трэцяй жанчынай у свеце, якая атрымала гэтую высокую ўзнагароду. Такі жэст Нарвегіі — знак падзякі Луізе Бойд за паўгадавыя пошукі ў Баранцавым моры Руаля Амундсена. Знакаміты палярнік першай паловы ХХ стагоддзя Руаль Амундсен пацярпеў крушэнне ў Баранцавым моры, калі накіраваўся на пошук італьянскага паветраплавальніка Умберта Нобіле. Дырыжабль «Італія», на борце якога было 16 чалавек, знік у маі 1928 года, вяртаючыся з Паўночнага палюса Зямлі. Спробы амерыканкі знайсці пацярпелых бедства калегаў аказаліся дарэмныя, але сам факт прымусіў навуковую супольнасць інакш ставіцца да неардынарнай грамадзянкі ЗША. Вандроўніца здабыла павагу і аўтарытэт.
Актыўнае вывучэнне Грэнландыі і глыбінь акіяна каля паўночна-ўсходняга ўскрайка Нарвегіі амерыканка ажыццяўляла ў 1937—1938 гадах. Нягледзячы на прызнанне сусветнай грамадскасцю заслуг і сталы ўзрост, Луіза Арнэр Бойд у 1955 годзе на самалёце «Дуглас DC-4» адправілася ў рызыкоўны палёт. Авіялайнер, прабыўшы 16 гадзін у паветры, дасягнуў Паўночнага полюсу і вярнуўся назад у Нарвегію. Так, 67-гадовая амерыканская вандроўніца стала першай жанчынай, якая пабывала на Паўночным полюсу.
Усе свае гіганцкія зберажэнні легендарная амерыканка ўклала ў навуку. Луіза Арнэр Бойд даказала ўсяму свету, што грошы могуць служыць дабру і чалавеку. Вядомая даследчыца памерла на 85-годзе жыцця, 14 верасня 1972 года.
Спецзаданне ад урада ЗША
Падчас Другой сусветнай вайны (1939—1945) Луіза Арнэр Бойд атрымала спецыяльнае заданне ад урада ЗША. Даследчыца павінна была дэталёва вывучаць магнітнае поле Паўночнага полюса, бо, праз гэты рэгіён Землі праходзілі міжнародныя сеансы радыёсувязі «Еўропа—ЗША» і вельмі часта здараліся перашкоды. Бойд разабралася ў праблеме і падрыхтавала справаздачу пра магчымасць уладкавання ваеннага аэрадрома на Бафінавай Зямлі.
Луіза Арнэр Бойд і Палессе
У 1934 годзе амерыканская даследчыца прыняла ўдзел у працы міжнароднага кангрэса географаў у Варшаве. Тады ж яна здзейсніла навуковую экспедыцыю па землях так званых «усходніх крэсаў». З 1921 па 1939 год Заходняя Беларусь і Заходняя Украіна ўваходзілі ў склад Польшчы.
У верасні-кастрычніку 1934 года Бойд знаходзілася ў Пінску і сучасным Пінскім раёне (Брэсцкая вобласць, Беларусь). Апроч асабістага кіроўцы, яе суправаджалі польскія географы Станіслаў Гажухоўскі ды Ванда Равенская. У Пінску, у гарадской гасцініцы «Англійская» (будынак захаваўся да нашых дзён за адрасам: г. Пінск, вул. Леніна, 2) размясціўся часовы штаб экспедыцыі адкуль амерыканка выязджала ў пінскія сёлы.
Старажытны Пінск і яго аколіцы — Гарадзішча, Кнубава, Кудрычы, Курадава, Пінкавічы, Тупчыцы, зачаравалі легендарную амерыканку.
Вось, што сама Луіза Бойд пісала ў сваіх дзённіках па візіце на Пінскае Палессе:
Мноства фатаграфій прысвечана рэкам, балотам, азёрам, шматлікім пратокам і, несумнеўна, рыбакам і чоўнам. Вынікам паездкі з'явілася публікацыя ў 1937 годзе ў Нью-Ёрку фотаальбома «Польская правінцыя» (Polish Countrysides) і адкрыццё для ўсяго свету Палесся ва ўсёй яго шматграннасці, самабытнасці і арыгінальнасці.
У 1984 годзе ў Мілуокі (ЗША) з грандыёзным поспехам прайшла выстава «Паляшук вачамі Луізы Бойд», якая праз тры гады экспанавалася ў Польшчы. А ў 1991 годзе ў Кракаве быў выдадзены фотаальбом «Крэсы», вялікая частка здымкаў якога прысвечана Палессю.
Дарогамі экспедыцыі Луізы Бойд. Памяць
У 2002 годзе Нарвежскі інстытут палярных даследаванняў і Сусветны фонд дзікай прыроды (WWF) стварылі спецыяльны сайт для адсочвання перасоўванняў белых мядзведзяў па Арктыцы. Адну з самак, якую ўзялі на кантроль назвалі Луізай у гонар амерыканскай даследчыцы Луізы Арнэр Бойд (1887—1972). У ЗША створаны і дзейнічае музей-бібліятэка імя легендарнай вандроўніцы. У ЗША і Польшчы рэгулярна праходзяць вечары і выставы прысвечаныя даследчыцы.
У 2015 годзе да ўшанавання памяці Луізы Арнэр Бойд далучылася Беларусь. Інфармацыйна-асветніцкая ўстанова «Інстытуцыйнага развіцця» пры падтрымцы Пасольства ЗША ў Рэспубліцы Беларусь і пры садзейнічанні беларускіх улад рэалізавала доўгатэрміновы міждзяржаўны праект «Дарогамі экспедыцыі Луізы Арнэр Бойд. Да 80-годдзя легендарнай экспедыцыі амерыканкі». Праект рэалізаваны на тэрыторыі Пінскага раёна (Рэспубліка Беларусь, Брэсцкая вобласць) ім было прадугледжана: здымкі дакументальнай стужкі, усталяванне памятнай кампазіцыі, распрацоўка турыстычнага маршруту.
У красавіку 2015 года ў Пінску адбылася прэзентацыя турыстычнага маршруту «Дарогамі экспедыцыі Луізы Арнер Бойд (да 80-годдзя легендарнай экспедыцыі амерыканкі)» створанага ў рамках праекта. Турыстычны маршрут пралягае праз тыя вёскі і сёлы Пінскага раёна, у якіх пабывала легендарная амерыканка.
У інтэрв'ю газеце «Камсамольская праўда ў Беларусі» аўтар і каардынатар праекта Дзмітрый Кісель паведаміў :
У снежні 2015 года ў в. Пінкавічы (Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) адбылася прэзентацыя фотаальбома «Палессе Луізы Бойд» і паказ дакументальнага фільма «Палессе Луізы Бойд».
У жніўні-лістападзе 2016 года Інфармацыйна-асветніцкая ўстанова «Інстытуцыйнага развіцця» пры гуманітарнай падтрымцы Пасольства ЗША ў Рэспубліцы Беларусь і пры арганізацыйнай падтрымцы Пінскага раённага выканаўчага камітэта заснавалі і правялі Першы палескі фотаконкурс імя Луізы Арнер Бойд.
У кастрычніку 2016 года ў Пінкавічах Пінскага раёна, усталяваны памятны знак у гонар экспедыцыі Луізы Арнер Бойд па Пінскім Палессі.
У студзені 2018 года вандроўку палескімі шляхамі Луізы Арнер Бойд здзейніла журналістка рэспубліканскага выдання «Сельская газета» ў выніку чаго з'явіўся вялікі артыкул прысвечаны экспедыцыі 1934 года «Луіза і палешукі».
У сакавіку 2018 года Гуманітарна-асветніцкае грамадскае аб'яднанне «Садружнасць Палесся» (аб'яднанне створана на базе установы «Інстытуцыйнага развіцця» і з'яўляецца яго правапераемнікам ), выпусціла турыстычны прома-ролік і буклет «Крыніцы прыроднай сілы Піншчыны», дзе асаблівае значэнне надаецца прыбыванню Луізы Арнер Бойд на Палессі. Між іншага, у сваім ўступным слове старшыня ГАГА «Садружнасць Палесся» Дзмітрый Кісель адзначыў важнасць палескай экспедыцыі амерыканкі.
У верасні 2018 года, да 130-годдзя легендарнай амерыканскай даследчыцы Луізы Арнер Бойд, гуманітарна-асветніцкае грамадскае аб'яднанне «Садружнасць Палесся» перавыдала фотаальбом «Палессе Луізы Бойд».
Аляксей Валер’евіч Чыгарэўскі
Аляксей Валер'евіч Чыгарэўскі (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках у даўжыню з вынікам 7,77 м.
1949 год у гісторыі кіно
1949 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Ступнікі (Угранскі раён)
Ступнікі (Ступники) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Слабодскага сельскага паселішча.
Антанін Баяя
Антанін Баяя (Antonín Bajaja;, Злін, Чэхаславакія — , Злін, Чэхія) — чэшскі літаратар.
Лаўрэат Magnesia Litera (2004) за раман «''Zvlčení. Romaneto o vlcích, lidech a úkazech''».
Раман Антаніна Баяі «Зваўчэнне. Раманета пра ваўкоў, людзей і знакі» быў надрукаваны ў перакладзе М. Мартысевіч з чэшскай мовы.
Баровая
Баро́вая (, Боровая) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вепрынскага сельсавета.
357
357 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 357 год нашай эры, 357 год 1 тысячагоддзя, 57 год IV стагоддзя, 7 год 6-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 8 год 350-х гадоў.
Паўлаград
Паўлаград — горад у Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Паўлаградскага раёна. Плошча горада — 5,93 тыс. га. Размешчаны на рацэ Воўчай (басейн Дняпра). Насельніцтва горада — 112 000 жыхароў (2010 г.)
Атрымаў статус горада ў 1784 годзе.
Свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў
Свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў (Magyar Írószövetség) — створаны ў 1945 у канцы Другой сусветнай вайны орган, які павінен быў абараняць і прадстаўляць інтарэсы венгерскіх пісьменнікаў. У 50-ых гадах свабодны саюз венгерскіх пісьменнікаў быў адной з асноўных арганізацый, якія выказвалі пратэст супраць савецкай улады, а пазней распалілі Венгерскае паўстанне 1956 года.
Гісторыя
Пасля ўвядзення камуністычнага рэжыму ў Венгрыі саюз венгерскіх пісьменнікаў стаў інструментам распаўсюджвання сталінісцкай літаратуры і прапаганды. Быў створаны штотыднёвы часопіс "Літаратурная газета" (Irodalmi Újság), які прапагандаваў камуністычныя літаратурныя творы і культуру. Аднак у 1950-ыя гады саюз змяніў свой ідэалагічны напрамак супраць афіцыйнай ідэалогіі СССР. У верасні прайшоў чарговы з'езд венгерскіх пісьменнікаў. Адзін з членаў саюза венгерскіх пісьменнікаў — Дзьюла Хай — з'яўляецца сааўтарам наступных радкоў рэзалюцыі з'езду: "Мы, венгерскія пісьменнікі, незалежна ад нашых партыйных і філасофскіх пазіцый, заключаем паміж сабой свяшчэнны саюз у барацьбе за права гаварыць праўду". Выказванні такога тыпу падштурхнулі вялікую колькасць венграў адкрыта пайсці супраць камуністычнага рэжыму.
Нацыянальны археалагічны інстытут і музей (Сафія)
Нацыянальны археалагічны інстытут і музей (Националният археологическият институт с музей, НАИМ) — навукова-даследчы інстытут у Сафіі, уваходзіць у структуру Балгарскай акадэміі навук. Заснаваны ў 1948 годзе ў выніку зліцця дзвюх арганізацый — Археалагічнага інстытута і Археалагічнага музея. Музей існуе з 1892 года і з'яўляецца найстарэйшым археалагічным музеем краіны.
Музей НАІМ размешчаны ў памяшканні былой Вялікай мячэці (Буюк-джамія, завершана ў 1474 годзе, да моманту аднаўлення балгарскай дзяржаўнасці будынак быў закінуты) на вуліцы Саборнай.
Інстытут займаецца археалагічнымі даследаваннямі на тэрыторыі Балгарыі. У ім працуе 67 навукоўцаў (станам на 2012 год). Музей мае адну з найбагацейшых калекцый на Балканах, уключаючы сусветна знакамітыя скарбы фракійскай эпохі з Панагюрыштэ і Вылчытран.
Аляксандр Стагановіч
Біяграфія
У часе Першай сусветнай вайны знаходзіўся ў складзе Расійскага экспедыцыйнага корпуса ў Францыі.
У 1920 г. вярнуўся ў Заходнюю Беларусь. У 1925 г. уступіў у Беларускую сялянска-работніцкую грамаду. У 1928 г. вылучаны дэпутатам ад Наваградскай акругі ў польскі сойм па спісе «Змагання за Інтарэсы Работнікаў і Сялян» (Zmahańnie za Intaresy Robotnikau i Sielian), але за два дні да выбараў арыштаваны і зняволены. Пасля асабістага заступніцтва маршалка сойму вызвалены. У сойме падчас сваёй кадэнцыі быў сябрам скарбнікам Беларускага сялянска-работніцкага клуба «Змаганне». У канцы 1928 г. адмовіўся ад дэпутацкага мандату ў знак пратэсту супраць супрацоўніцтва з КПЗБ.
4 чэрвеня 1928 года большасцю галасоў дэпутатаў сойму быў пазбаўлены дэпутацкай недатыкальнасці, а пазней быў арыштаваны з абвінавачваннем у антыдзяржаўнай дзейнасці і за прыналежнасць да БСРГ, асуджаны на шэсць гадоў турмы. У лютым 1929 г. польскі сойм адабраў ягоны мандат.
У Другую сусветную вайну падчас нямецкай акупацыі быў кіраўніком Беларускай народнай самапомачы на Наваградскую акругу. З лета 1944 г. — у эміграцыі.
Адзін з ініцыятараў аднаўлення Рады БНР, браў удзел у з’едзе ў Остэргофене, дзе было заяўлена пра аднаўленне дзейнасці Рады. Пад канец 1940-х гг. выехаў у ЗША. Быў сябрам Беларуска-амерыканскага задзіночання, Згуртавання беларускіх ветэранаў і япархіяльнай Рады БАПЦ. Ад 1957 г. — намеснік Прэзідэнта Рады БНР.
Памёр 28 снежня 1988 года. Пахаваны ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.
Успаміны
Пасля смерці Аляксандра Стагановіча з дазволу і пры фундацыі дачкі Тамары Стагановіч былі надрукаваныя ўспаміны Аляксандра Стагановіча. «Успаміны пасла» былі першай кнігай у серыі «Беларуская мемуарная бібліятэка» выдавецтва «Лімарыус» ў 2011 годзе, потым яшчэ перавыдаваліся. У 2014 годзе пры падтрымцы Тамары Стагановіч была заснаваная прэмія за найлепшую кнігу ў галіне непрыдуманай літаратуры імя Аляксандра і Марыі Стагановічаў. Прэмія ўручалася ў 2015 і 2017 гадах.
358
358 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 358 год нашай эры, 358 год 1 тысячагоддзя, 58 год IV стагоддзя, 8 год 6-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 9 год 350-х гадоў.
Філамела (значэнні)
Філамела у старажытнагрэчаскай міфалогіі:
Карнееўка
Карнееўка — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Галбіца (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 20 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 ‰. Пачынаецца на паўночным захадзе ад вёскі Ласькія, вусце каля вёскі Куніцкія. У нізоўі цячэ па лясістай забалочанай мясцовасці.
Забалатнікі
За́балатнікі (, Заболотники) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіняўскага сельсавета.
Чэрнь (Угранскі раён)
Чэрнь (Чернь) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Хамадзі Джэбалі
Хамадзі Джэбалі (حمادي الجبالي‎‎; нар., Сус) — прэм'ер-міністр Туніса з 24 снежня 2011 года, генеральны сакратар памяркоўнай ісламісцкай Партыі адраджэння (Эн-Нахда).
Па адукацыі — інжынер са спецыялізацыяй па альтэрнатыўных крыніцах энергіі. Скончыў універсітэты ў Тунісе і Парыжы. З 1981 года займаецца палітычнай дзейнасцю. Працяглы час быў рэдактарам афіцыйнай газеты Партыі адраджэння, за публікацыю крытычных матэрыялаў неаднаразова прыцягваўся да адказнасці, у тым ліку адзін год правёў за кратамі. У 1992 годзе разам з іншымі актывістамі партыі быў абвінавачаны ў падрыхтоўке дзяржаўнага перавароту і асуджаны на 16 гадоў зняволення. Быў амніставаны ў 2006 годзе.
У 2011 годзе Партыя адраджэння зноў пачала легальна працаваць пасля рэвалюцыі. 23 кастрычніка 2011 года на выбарах ва Ўстаноўчы сход партыя атрымала 89 з 217 месцаў. Паводле дамоўленасці паміж свецкімі партыямі і Партыяй адраджэння, Джэбалі быў прызначаны прэм'ер-міністрам, а прадстаўнік свецкіх партый Мансыф аль-Мурзукі — прэзідэнтам.
Ордэн Айчыннай вайны
Ордэн Айчыннай вайны — ваенны ордэн СССР, заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб заснаванні Ордэна Айчыннай Вайны I і II ступені» ад 20 мая 1942 года. У далейшым у апісанне ордэна былі занесены некаторыя змены Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 чэрвеня 1943 года, а ў статут ордэна — Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 снежня 1947 года.
Статут ордэна
Ордэнам Айчыннай вайны ўзнагароджваюцца асобы радавога і кіруючага састава Чырвонай Арміі, Ваенна-Марскога Флота, войскаў НКУС і партызанскіх атрадаў, якія выявілі ў баях за Савецкую Радзіму адвага, устойлівасць і мужнасць, а таксама ваеннаслужачыя, якія сваімі дзеяннямі спрыялі поспеху баявых аперацый савецкіх войскаў. Узнагароджанне ордэнам Айчыннай вайны ажыцяўляецца Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР. Ордэн Айчыннай вайны складаецца з дзвюх ступеняў: I і II ступені. Вышэйшай ступенню ордэна з'яўляецца I ступень. Ступень ордэна вызначаецца Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.
Разня ў Дэбано
Разня ў Дэбано — масавае забойства, здзейсненае 11 студзеня 2021 года ў сельскай абшчыне Дэбано (Тыграй, Эфіопія) падчас Тыграйскага канфлікту. Байцамі рэгіянальнага спецназа з рэгіёну Амхара тут было забіта не менш за 30 мірных жыхароў. Расправы закранулі чатыры вёскі: Сагла, Серавіт, Даба Паулос і Даба Тадыёс.
Паводле сведчанняў мясцовага жыхара Кіброма, перад інцыдэнтам адбыўся бой урадавай арміі з баевікамі САТ. Падчас бою сельская абшчына перайшла пад кантроль федэральных войскаў. Аднак праз некаторы час ваенныя сышлі, а наўзамен іх прыбылі рэгіянальныя сілы з Амхара. Байцы зладзілі масавыя расправы над мясцовымі жыхарамі і разграбавалі іх маёмасць.
Інцыдэнт у Дэбано быў уключаны на разгляд сумеснага расследавання УВКПЧ і ўрадавай камісіі па правах чалавека, якое пачалося ў сакавіку таго ж года.
Вялікія Баброўнікі
Вялі́кія Бабро́ўнікі (, Великие Бобровники) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
З 23 лютага 1976 года па 20 ліпеня 1992 года вёска ў складзе Вердаміцкага сельсавета.
Чадабец
Ча́дабец (Ча́добец ) — рака ва Усходняй Сібіры, у Краснаярскім краі Расіі, правы прыток ракі Ангара (басейн Енісея).
Даўжыня ракі 647 км. Плошча вадазбору 19 700 км². Сярэдні расход вады каля 100 м³/с (55,1 м³/с у ніжнім цячэнні ), сярэдні аб’ём сцёку 1,739 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на Тунгускім хрыбце. Працякае па Сярэднесібірскаму пласкагор’ю. Упадае ў Ангару за 414 км ад яе вусця. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае рака ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў маі.
Прытокі: Малы Чадабец, Джылінда, Гранда, Чапчыга, Гаінда, Арналь, Гуля, Верхні Велікан, Ютага, Маімба, Пуня, Ламнан, Веліканда, Верхняя Тынга, Ніжняя Тынга, Чыба (Левая Чыба), Біва, Дзелінда, Немба, Інганба, Ермака і іншыя рэкі і ручаі.
Каля ракі населеныя пункты: Залядзеева, Яркіна, Чадабец, Юрахна.
Галбіца
Галбіца, Галбеіца, Галубейка — рака пераважна ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня 63 км. Плошча вадазбору 1050 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 6,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,97 ‰.
Назва
Назва балцкага паходжання, звязана з літоўскім gulbis "лебедзь". Згодна з К. Бугам, адпачатная назва лепш захавалася ў назве возера Галбея (а таксама назвы аднайменнай вёскі на беразе возера), праз якое рака цячэ, і аднаўляецца як Gulbijа́ (Гульбія).
Агульныя звесткі
Пачынаецца за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Глінскія, цячэ ў межах Свянцянскіх градаў пад назвай Заражанка (на працягу 5 км у Мядзельскім раёне), нізкая плынь на Полацкай нізіне, упадае ў Дзісну каля вёскі Курылавічы (Куриловичи).
Даліна трапецападобная, яе шырыня 200—400 м. Абалона шырынёй 50—150 м. Рэчышча ў высокай плыні на працягу 11 км каналізаванае, у сярэдняй і нізкай плыні яго шырыня 20—30 м. Рака цячэ праз азёры Задняе (Галбея Паўднёвая) і Галбея, сажалкі каля вёсак Кезікі (плошча 22 га), Дунілавічы (плошча 22 га), гарадскога пасёлка Варапаева (плошча 47 га).
У басейне ракі азёры: Бледнае, Баравое, Свідна, Зароўшчына, Ясюкоўскае, Маскалёва, Белае, Чорнае, Задняе, Трумпіцкае, Старадворскае, Рудзіца, Халасенскае (Халасцінскае), Бярозаўскае, Верацейскае, Арцёмаўскае, Амшанае, Борак і інш.
Скідзельская нізіна
Скідзельская нізіна — геамарфалагічны раён вобласці Цэнтральнабеларускіх узвышшаў і град на захадзе Беларусі; размешчаны ўздоўж даліны Нёмана, частка Нёманскай нізіны.
Даўжыня 80-90 км, шырыня 15-40 км. Мяжуе з Азёрскай нізінай на захадзе, Любчанскай нізінай, Лідскай раўнінай і Навагрудскім узвышшам на ўсходзе, Ваўкавыскім і Слонімскім узвышшамі на поўдні, Гродзенскім узвышшам на захадзе.
У тэктанічным дачыненні нізіна прымеркавана да Цэнтральнабеларускага масіву Беларускай антэклізы. Пароды крышталічнага падмурка апускаюцца на захад і залягаюць на глыбіні ад 0 да 150 м. Магутнасць антрапагенавых адкладаў у паніжэннях складае 180—200 м, на астатняй тэрыторыі памяншаецца да 70-90 м.
Тэрыторыя дрэнуецца Нёманам і яго прытокамі (Котра, Свіслач, Рось, Зальвянка, Шчара і інш.), якія ўтвараюць дрэвападобную сістэму. У далінах рэк добра развіта забалочаная пойма і выяўленыя 2 надпоймавыя тэрасы (вышыня першай 4-9 м, другой — 8-12 м); агульная глыбіня далін не перавышае 20 м.
Распаўсюджаны дзярнова-падзолістыя, часта забалочаныя, глебы, па нізінных балотах — тарфяна-балотныя, у далінах рэк — пойменныя (алювіяльныя). Лясы сасновыя, яловыя, бярозавыя і чорнаальховыя. Балоты ў асноўным нізінныя.
Радзівонішкі
Радзіво́нішкі (, Радивонишки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
Верагодна, першай згадкай пра Радзівонішкі, быў межавы акт паміж маёмасцю Гераніма Хадкевіча і маёнткам Радзівонішкі Яна Камаеўскага, падпісаны ў Лебядзе ў 1554 годзе. У 1690 г. Радзівонішкамі (60 дымоў) валодала Барбара Халхоўская. Царква Св. Ганны была пабудавана з дрэва ў 1696 годзе. У XVIII ст. царква дзейнічала як уніяцкая. Тут у крыпце быў пахаваны ў 1807 годзе святар і навуковец Казімір Нарбут.
У першай палове XIX ст. уладальнікі розных фальваркаў Радзівонішкі хутка змяняліся. Але маёнтак Радзівонішкі з вёскамі Манькаўцы і Цвербуты (1 200 дзесяцін, 178 душ) Касцялкоўскіх у 1839 г. перайшоў да, сына Пятра Жураўскага і Ружы з Янкоўскіх, жанатага з Саламеяй з Кельчэўскіх. У 1844 г. Нарцыз Жураўскі меў ужо толькі 89 прыгонных сялян. Жонка Дамініка — Ружа Нарбут валодала тады 20 прыгоннымі, а яе ўнук Мікалай, сын Юзафа — 16 прыгоннымі. У Мікалая Нарбута ў 1862 г. нарадзіўся сын Казімір — апошні з гэтай галіны Нарбутаў — уладальнікаў Радзівонішак.
У 1869 г., недалёка ад былой грэка-каталіцкай царквы Св. Ганны, з бутавага каменю была пабудавана новая, праваслаўная Свята-Успенская царква.
У 1940—1978 гадах цэнтр Радзівонішкаўскага сельсавета.
Fiat
Fiat S.p.A. (Fabbrica Italiana Automobili Torino, літ. Італьянская аўтамабільная фабрыка ў Турыне) — італьянскі аўтамабільны канцэрн. Асноўная вытворчасць размешчана ў Турыне (Паўночная Італія).
Заснаваная ў 1899 Джавані Аньелі. У 1969 гурт Fiat атрымаў кантроль над аўтамабілебудаўнічай кампаніяй Lancia, заснаванай у 1906 Вінчэнца Ланча (Vincenzo Lancia).
Дзейнасць
Кампанія вырабляе легкавыя аўтамабілі пад маркамі «Фіат», «Альфа Рамэа», «Лянча», «Ферары», «Мазераці» і грузавыя пад маркай «Івека». Таксама Fiat — адзін з найбуйных вытворцаў сельскагаспадарчай і будаўнічай тэхнікі ў свеце. Шматгадовы крызіс вымусіў кампанію прадаць авіябудаўнічае, выдавецкае і шэраг іншых падраздзяленняў.
У 2022 годзе Fiat прадаў 1,17 мільёна адзінак. З’яўляецца 18-ай сярод самых прадаваных марак у свеце, і самай прадаванай у складзе Stellantis (доля Фіата ў продажах Stellantis — 20%).
Кулакі (Мёрскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
360
360 — высакосны год, пачаўся ў суботу. 360 год нашай эры, 360 год 1 тысячагоддзя, 60 год IV стагоддзя, 10 год 6-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 1 год 360-х гадоў.
1918 год у гісторыі кіно
1918 год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
Шуміхіна (Угранскі раён)
Шуміхіна (Шумихино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Слабодскага сельскага паселішча.
Шкала Кінсі
Шкала Кінсі — спроба замерыць і ацаніць сексуальную арыентацыю, ад 0 (выключна гетэрасексуальная) да 6 (выключна гомасексуальная), адзін з метадаў сексалогіі для адлюстравання зменлівасці сексуальных паводзінаў.
Амерыканскі сацыёлаг Альфрэд Кінсі ў 1940—1950-я ўпершыню правёў буйныя сацыялагічныя апытанні датычна сексуальных перавагаў. У абагульняючых працах «Сексуальныя паводзіны самца чалавека» (Sexual Behavior in the Human Male) (1948) і «Сексуальныя паводзіны самкі чалавека» (Sexual Behavior in the Human Female) (1953), ён зрабіў выснову, што людзі не падзяляюцца аднастайным чынам на гетэрасексуалаў, бісексуалаў і гомасексуалаў, і што мяжа паміж гома-, бі- і гетэрасексуальнасцю дастаткова тонкая і ўмоўная і часцяком вельмі цяжка вызначыць яе.
Згодна дадзеным даследаванняў Кінсі, большасці людзей уласцівыя ў пэўнай ступені як гетэрасексуальныя, так і гомасексуальныя праявы (адпаведныя жаданні, эратычныя фантазіі, мроі з эратычным зместам ці беспасярэдне сексуальны досвед). Толькі 5-10 % апытаных можна кваліфікаваць як адносна, але ўсё-такі не стопрацэнтна, «чыстых» (умоўна кажучы, 99,9%-ых, але не 100%-ых) гетэрасексуалаў альбо гомасексуалаў.
І метады даследавання, і высновы, якія зрабіў Кінсі, у далейшым не раз аспрэчваліся, але ўведзенае ім уяўленне аб тым, што сексуальная арыентацыя не носіць дыскрэтны характар (то бок не «гома» ці «гетэра», а шкала ад 100 % абсалютнай гетэрасексуальнасці да 100 % абсалютнай гомасексуальнасці, прычым, як відаць, з недасяжнымі ўскрайнімі канцамі спектра, і на гэтай шкале большасць людзей аказваюцца не на краях спектра, а бліжэй да цэнтру) дагэтуль застаецца ў навуковым абароце, і дастаткова шырока распаўсюджана ў побытавым разуменні.
Цытата
Прадстаўляючы шкалу, Кінсі пісаў:
Су-Сент-Мары (Антарыа)
Су-Сент-Мары (Sault Ste. Marie) — горад у рэгіёне Паўночнае Антарыа, правінцыя Антарыа, Канада, адміністрацыйны цэнтр акругі Алгома. Размешчаны на рацэ Сент-Мэры, па якой праходзіць канадска-амерыканская мяжа. Рака аддзяляе горад ад аднайменнага горада Су-Сент-Мары ў штаце Мічыган. Насельніцтва — 73 368 чал. (2016).
Маўзалей Актайлак бія
Маўзалей Актайлак бія — помнік архітэктуры XVIII стагоддзя ў Казахстане.
Размешчаны за 55 км на паўночны ўсход ад горада Аягуз, за 4 км на поўнач ад сяла Сарыярка. Узведзены на магіле вядомага бія Сярэдняга жуза, паэта Актайлака. Маўзалей абнесены агароджай, пабудаванай з сырцовай цэглы і камянёў. Мяркуючы па рэштках, маўзалей быў чатырохвугольнай формы памерам 9,6х9,7 м. Захавалася ўсходняя сцяна з трохвугольнай адтулінай. Побач знаходзіцца маўзалей Байгара бій Кутыбаюлы.
У 1990 годзе знадворку быў пабудаваны новы маўзалей.
Крэпасць Курэссаарэ
Крэпасць Ку́рэссаарэ (эст. Maardu piiskopilinnus, ням. Schloss Arensburg) - фартэцыя ў горадзе Курэссаарэ, у Эзэль-Вікскім біскупстве была пабудавана на месцы старажытнага гандлёвага порта, дзе ўжо тысячу гадоў назад канцэнтраваліся найважнейшыя гандлёвыя шляхі.
Невялікую крэпасць, збудаваную ў канцы XIII стагоддзя, пасля паўстання Юр'евай ночы, якое доўжылася з 1343 да 1345 года, перабудавалі ў вялікую крэпасць тыпу канвента з унутраным дворыкам. Яе часта выкарыстоўвалі як рэзідэнцыю біскупа. Будаўніцтва крэпасці было завершана прыкладна ў 1400 г. Галоўным паверхам быў другі, дзе маецца шэраг прадстаўніцкіх памяшканняў. Асабліва прывабныя, размешчаны ў паўднёва-заходнім крыле, святочны дырэкторый і капліца, а таксама крыжовыя хады. Першы паверх выкарыстоўваўся як склад, а трэці — як абарончы. Двор абрамлены крыжовымі хадамі, на адным куце крэпасці ўзвышаецца вартаўнічая вежа Стурвальт, на ў іншым — стройная вартаўнічая вежа Доўгі Герман. Апошнюю аддзяляе ад іншых частак крэпасці глыбокая шахта, праз якую раней быў перакінуты пад'ёмны мост. За зубчастымі краямі сцен ёсць адкрытыя абарончыя хады.
У XV стагоддзі асноўную крэпасць абнеслі прасторнай пярэдняй крэпасцю, якую ў XVI—XVII стст. рэканструявалі ў земляныя ўмацаванні з чатырма магутнымі вуглавымі бастыёнамі. Земляныя ўмацаванні акружае ў сваю чаргу запоўнены вадой роў.
Курэссаарская крэпасць — амаль адзіная ў Эстоніі крэпасць, якая дайшла да нашых дзён. Гэта лепш за ўсё захаваная крэпасць Старой Лівоніі. Лівонская вайна, якая нанесла велізарную шкоду мацерыковай частцы Эстоніі, не зачапіла Курэссаарскую крэпасць, але яна была часткова пашкоджана у час Паўночнай вайны ў 1711 г. Крэпасць была хутка адбудавана.
Першыя рэстаўрацыйныя працы былі праведзены ў 1904-1912 гг., калі крэпасць была прыстасавана пад рэзідэнцыю саарэмааскага рыцарства. Маштабныя рэстаўрацыйныя працы былі здзейснены ў 1968-1985 гг. Падчас гэтых прац былі адноўлены разбураныя верхнія часткі веж, а таксама сярэдневяковы знешні і ўнутраны выгляд. У крэпасці знаходзіцца музей Саарэмаа, а прасторная тэрыторыя пярэдняй крэпасці стала месцам правядзення розных мерапрыемстваў пад голым небам. Наваколлі крапаснога рова ператварыліся ў маляўнічы парк.
Раўбы
Раўбы́ (, Ровбы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.
361
361 — навысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 361 год нашай эры, 361 год 1 тысячагоддзя, 61 год IV стагоддзя, 1 год 7-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 2 год 360-х гадоў.
Карбоўцы
Карбо́ўцы (, Карбовцы) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіняўскага сельсавета.
Су-Сент-Мары
Су-Сент-Мары (Sault Ste. Marie) — назва (першапачаткова французская па паходжанні) двух гарадоў паабапал канадска-амерыканскай мяжы.
Міністэрства хлебапрадуктаў БССР
Саюзна-рэспубліканскае Міністэ́рства хлебапраду́ктаў Беларускай ССР было ўтворана ў 1956 годзе. У 1961 годзе на яго базе ўтворана рэспубліканскае Міністэрства нарыхтовак БССР, якое ў 1962 годзе пераўтварана ў рэспубліканскае Міністэрства вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў.
У 1965 годзе было скасавана, яго функцыі перайшлі да саюзна-рэспубліканскага Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР. У тым жа годзе ўтвораны Дзяржаўны камітэт СМ БССР па хлебапрадуктам і камбікормавай прамысловасці.
З 1969 года Дзяржкамітэт быў зноў пераўтвораны ў Міністэрства хлебапрадуктаў БССР, затым у тым жа годзе — у Міністэрства нарыхтовак БССР. З 1985 года зноў Міністэрства хлебапрадуктаў БССР.
Дом Бенуа (Санкт-Пецярбург)
Дом Бенуа (Дом Бенуа; існуе таксама назва Дом трох Бенуа ) у Санкт-Пецярбургу — помнік гісторыі і культуры рэгіянальнага значэння. Гэты даходны дом быў пабудаваны па заказе Першага Расійскага страхавога таварыства ў стылі неакласіцызму па праекце Л. М. Бенуа, Ю. Ю. Бенуа і А. М. Бенуа пры ўдзеле А. І. Гунста.
Архітэктура
Праект будынка па адрасе Каменнаастроўскі праспект, дом № 26—28, быў зацверджаны ў красавіку 1911 года. Будаўніцтва было скончана ў 1912 годзе.
Мяккая пластыка фасадаў, абліцаваных светла-шэрым гаршковым каменем (талькахларытам), які спецыяльна дастаўляўся для будоўлі са Швецыі, падкрэслена вытанчанымі дэкаратыўнымі дэталямі, невысокімі каланадамі і скульптурай. Уезд у адкрыты парадны двор-курданёр аформлены двухрадовай дарычнай каланадай з чырвонага гангуцкага граніту. Гэтым жа каменем абліцавана цокальная частка будынкаў, а дробнымі яго абломкамі, выкладзенымі ў выглядзе мазаікі, аздоблены сцены першага паверху ва ўнутраным дворыку.
Усе карпусы велізарнага комплексу злучаны пасродкам цэлай сістэмы двароў, якіх налічваецца больш як дзесяць. Комплекс дамоў быў забяспечаны ўсімі сучаснымі для таго часу камунікацыямі: паравое ацяпленне, убудаваныя ліфты, электрычнасць, гаражы, тэлефоны. Меліся свая электрастанцыя, кацельня, пральня, печ для спальвання смецця, снегатопка. У той час гэта быў самы вялікі жылы комплекс у Санкт-Пецярбургу. У цокальным паверсе размяшчаліся розныя крамы.
Унутраная планіроўка карпусоў вылучаецца сваёй прадуманасцю і функцыянальнасцю. Нягледзячы на тое, што парадныя лесвіцы дома былі выведзены ў адкрытыя двары-курданёры, многім кватэраздымшчыкам прыходзілася карыстацца чорнымі лесвіцамі, якія выходзілі ў класічныя пецярбургскія замкнёныя двары. Такім чынам, праблема вузкіх «двароў-студняў» у шматкватэрных дамах Санкт-Пецярбурга ў гэтым праекце так і не была вырашана. Аднак гэта «новабудоўля» ўяўлялася сучаснікам ледзь не ідэальным узорам будучых шматкватэрных будынкаў у горадзе. Гэта быў адзін з самых добраўпарадкаваных дамоў пачатку XX стагоддзя.
Гісторыя
Да 1917 года ў корпусе з боку Кронверкскай вул. знаходзіліся тры лазарэты, кантора пошукаў Арала-Каспійскай чыгункі.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі, у лістападзе 1918 года, частка кватэр дома была «ўшчыльнена» і пераўтворана ў камунальныя, а некаторыя кватэры падаваліся партыйным дзеячам, у тым ліку кіраўнікам горада. Пасля многія з іх былі рэпрэсаваны. Так, у 1934—1938 гадах у корпусе па Каменнаастроўскім праспекце адбыліся арышты ў 55 са 123 кватэр.
У 1918—1920 гадах у кватэры № 116 размяшчаўся клуб фінскіх камуністаў імя Куўсінена. 31 жніўня 1920 у выніку змовы так званай «рэвальвернай апазіцыі» ў гэтай кватэры былі расстраляныя члены кіраўніцтва КПФ, у тым ліку Юка Рах'я, які суправаджаў Леніна ў ноч на 25 кастрычніка 1917 з канспірацыйнай кватэры на Сердабольскай вуліцы ў «штаб рэвалюцыі» ў Смольны інстытут. У 1920-х гадах тут знаходзіліся рэдакцыя газеты фінскіх камуністаў «Вапаус» (яе галоўны рэдактар К. К. Лепала жыў у гэтым жа доме), Дом асветы і фінскі клуб «Кір'я» (у кватэры № 2).
З 1956 года ў доме працуе Музей С. М. Кірава (з 1991 — філіял Музея гісторыі Санкт-Пецярбурга).
З 1995 года ў доме знаходзіцца рэдакцыя газеты «Жаночае шчасце», якая мае некалькі дадаткаў («Чараўніца», «Здароўе і экалогія жанчыны», «Практычная гаспадыня»).
З 1999 года ў цокальным паверсе з боку Каменнаастроўскага праспекта дзейнічае тэатр «Востраў», у фае якога створаны музей пісьменніка і драматурга А. М. Валодзіна.
Кампазітары
Мемарыяльная дошка з гарэльефам Д. Д. Шастаковіча ўсталявана з боку Вялікай Пушкарскай вуліцы, а ў курданёры, які адкрываецца на Кронверкскую вуліцу, усталяваны яго бюст.
Мастакі
Мансардны (шосты) паверх дома займалі дзве майстэрні мастакоў (кв. 44 і 100).
Валерый Уладзіміравіч Гразноў
Валерый Уладзіміравіч Гразноў (, г. Хабараўск) — беларускі архітэктар.
Дом Бенуа (Санкт-Пецярбург)
Партыйныя і дзяржаўныя дзеячы
і іншыя.
Валерый Уладзіміравіч Гразноў
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, з 1975 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белмясцпрампраекце, з 1978 года — галоўны архітэктар праектаў у Белжылпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): інтэрнаты Мінскага педінстытута замежных моў па вул. Чарвякова (1972), БДУ па вул. Кастрычніцкай (1976), у парку імя М. Горкага, завод пластмасавых вырабаў па вуліцы Гусоўскага (1976), лазнева-аздараўленчы комплекс па вул. Кабушкіна (1985) у Мінску, будынак райканторы Дзяржбанка СССР у Слуцку (1979), фізкультурна-аздараўленчы камбінат у Новаполацку (1987).
362
362 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 362 год нашай эры, 362 год 1 тысячагоддзя, 62 год IV стагоддзя, 2 год 7-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 3 год 360-х гадоў.