cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віталь Аляксеевіч Малашка
Біяграфія
Удзельнік галадоўкі 11-12 красавіка 1995 года ў Авальнай залі, абвешчанай у знак пратэсту супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэферэндума аб ліквідацыі статуса беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай, ліквідацыі статуса дзяржаўных сімвалаў герба «Пагоня» і бела-чырвона-белага сцяга, эканамічнай інтэграцыі з Расіяй і праве прэзідэнта распускаць Вярхоўны Савет.
Гісторыя Паўночнай Македоніі
Гісторыя Паўночнай Македоніі.
Старажытнасць
У старажытнасці большая частка тэрыторыі, якая цяпер з’яўляецца Паўночнай Македоніяй, была ўключана ў царства Пеонія, якое было заселена пеанцамі, народам фракійскага паходжання, але таксама часткамі старажытнай Ілірыі, Старажытнай Македонцы засялілі тэрыторыю на поўдні, жывучы сярод многіх іншых плямёнаў і Дарданіі , населенай рознымі ілірыйскімі народамі  , а таксама Лінкесты і Пелагоніі, населеных старажытнагрэцкімі плямёнамі маласаў. Ні адна з іх не мела фіксаваных межаў; яны часам падпарадкоўваліся каралям Македоніі, а часам адрываліся.
У канцы VI стагоддзя да нашай эры ахеменідскія персы пад кіраўніцтвам Дарыя Вялікага заваявалі пеанцаў, уключыўшы ў свае шырокія тэрыторыі тэрыторыю сённяшняй Паўночнай Македоніі. Пасля страты падчас Другога персідскага ўварвання ў Грэцыю ў 479 годзе да нашай эры персы ў рэшце рэшт сышлі са сваіх еўрапейскіх тэрыторый, у тым ліку з тэрыторыі сённяшняй Паўночнай Македоніі.
У 336 г. да н.э. Філіп II Македонскі цалкам анексаваў Верхнюю Македонію, уключаючы яе паўночную частку і паўднёвую Пеонію, якія цяпер знаходзяцца ў межах Паўночнай Македоніі. Сын Філіпа Аляксандр Македонскі заваяваў большую частку астатняй часткі рэгіёну, уключыўшы яго ў сваю імперыю, за выключэннем Дарданіі. Рымляне ўключылі большую частку рэспублікі ў сваю правінцыю Македонія, але самыя паўночныя часткі (Дарданія) ляжалі ў Мезіі; да часу Дыяклетыяна яны былі падзеленыя, і рэспубліка была падзелена паміж Македоніяй Салютарыс і Мезіяй прымай. Пра славян да V ст.
Сярэднявечча
Сучасная Паўночная Македонія змешчана на тэрыторыях Вардарскай Македоніі, часткі гістарычнай зямлі Македоніі. У старажытнасці паўднёвая частка сучаснай Паўночнай Македоніі ўваходзіла ў склад Старажытнай Македоніі.
Гісторыю Вардарскай Македоніі і гістарычнай вобласці Македонія наогул да пач. 20 ст. гл. у адпаведных раздзелах Гісторыі Рыму, Гісторыі Візантыі, Гісторыі Балгарыі, Гісторыі Сербіі, Гісторыі Турцыі.
Новы час
Пасля Балканскіх войнаў, у 1913—1918, Вардарская Македонія належала Сербіі.
1918—1991
У 1918 увайшла ў Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў. Гл. Гісторыя Югаславіі.
Фёдар Ігнатавіч Пастарнацкі
Фёдар Ігнатавіч Пастарнацкі (, в. Дукора Ігуменскі павет Мінскай губерні —, в. Пяцеўшчына) — расійскі навуковец у галіне ўнутранай медыцыны, адзін з заснавальнікаў бальнеалогіі і курарталогіі ў Расіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і святара. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю, паступіў на медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта, які скончыў ў 1871 годзе атрымаўшы дыплом лекара з адзнакай.
Вёў вялікую педагагічную і навуковую работу. У 1888 годзе абараніў доктарскую дысертацыю пра дзеянне гарачкапаніжальных сродкаў на тэмпературу цела пры ліхаманцы. З 1888 года прыватдацэнт, з 1893 — прафесар шпітальнай тэрапеўтычнай клінікі Ваенна-медыцынскай акадэміі і яе загадчык.
Навуковая дзейнасць
Ф. Пастарнацкі шмат зрабіў для вывучэння захворванняў унутраных органаў. Вядома манаграфія — «Піэліт». Тэрапеўт прапанаваў арыгінальны метад пальпацыі нырак. Сімптом Пастарнацкага шырока выкарыстоўваецца ў практыцы. Выкарыстоўваў медыцынскую апаратуру: кардыёграф, уратаскоп.
Адзін з важных бакоў дзейнасці прафесара Пастарнацкага — прымяненне фізіятэрапеўтычных і курортных метадаў лячэння. У прыватнасці, ён вывучаў уздзеянне каўказскіх мінеральных водаў на арганізм хворага. Пастарнацкі актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі Усерасійскай гігіенічнай выстаўкі (1894). Праз некалькі гадоў па выстаўцы з яго настойлівай прапановы адбыўся 1-ы з’езд па кліматалогіі, бальнеалогіі і гідрабіялогіі.
Памяць
У двары Крупіцкай урачэбнай амбулаторыі ўсталяваны мемарыяльны камент, на яе фасадзе - памятны знак у гонар прафесара Ф. І. Пастарнацкага. Адна з вуліц Крупіцы носіць яго імя.
NGC 2513
NGC 2513 (іншыя абазначэнні — UGC 4184, MCG 2-21-9, ZWG 59.25, PGC 22555) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кацёл з Гундэструпа
Кацёл з Гундэструпа — багата дэкараваная срэбная пасудзіна, датаваная каля I ст. да н. э., якая адносіцца да позняй латэнскай культуры. Па сваіх памерах не мае аналагаў сярод срэбных прадметаў, якія захаваліся ад Еўропы жалезнага веку.
Дыяметр катла складае 69 см, вышыня 42 см. Малюнкі на катле, як мяркуецца, маюць характар звязанага апавядання і, відавочна, ілюструюць нейкі кельцкі міф (магчыма, пра Кернуна). Метад вырабу не характэрны для кельцкай Еўропы, але знаходзіць паралелі ў мастацтве Фракіі.
Лашанка (значэнні)
Назву Лаша́нка маюць:
Сюнга
Сюнга (春画)(яп. 春画 <sup style="color:#00e; font:bold 80% sans-serif; text-decoration:none; padding-left:.1em">? , «вясновая карцінка») — эратычныя гравюры укіе-э, шырока распаўсюджаныя ў сярэднявечнай Японіі перыяду Эдa. Прадстаўлены, у асноўным, у форме гравюр на дрэве. Іерогліф «весна» (春)(яп. [//ru.wiktionary.org/wiki/春 春] <sup style="color:#00e; font:bold 80% sans-serif; text-decoration:none; padding-left:.1em">? ) у Японіі з'яўляўся эўфемізмам для абазначэння сэксуальнай сферы. Аўтары укие-э імкнуліся да ідэалізацыі сучаснага гарадскога жыцця. Выказваючы бытавыя эстэтычныя каштоўнасці сучаснага жыцця, стваральнікі сюнгі паказвалі сексуальную мараль гараджан ва ўсім разнастайнасці праяў, а таму прадметамі іх работ станавіліся як старыя, так і маладыя людзі, гетэрасексуалы і гомасэксуалы, разнастайныя сэксуальныя фетышы. Сюнга ўвасабляе эратычную фантазію аўтара ў вельмі абсурднай форме. У эпоху Эда яна карыстаецца поспехам у багатых і бедных, мужчын і жанчын, нягледзячы на адмоўнае стаўленне сёгуната. Многія майстры укіе-э займаліся сюнгай, што не шкодзіла іх рэпутацыі.
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2019/2020
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2019/2020 — 28-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе. 16 сакавіка 2020 года розыгрыш мужчынскага чэмпіянату Беларусі быў прыпынены ў сувязі з негатыўным развіццём эпідэміялагічнай сітуацыі COVID-19 у свеце.
Бурдэсуа
Бу́рдэсуа (бур-дэ-суа, bourre de soie — «тканіна з адходаў шаўкапрадзення») — шаўковыя ахлопы, шаўковая сыравіна пасрэднай якасці, атрыманая з пашкоджаных коканаў шаўкавічнага чарвяка.
Тканіна бурдэсуа саступала ў цане і прэстыжнасці пудэсуа, але не абцяжараная адукацыяй і ведамі французскай мовы частка расійскага грамадства не бачыла паміж імі розніцы. Тканіна звычайна ішла на ўток шаўковых тканін сярэдняй і ніжэйшай якасці. З бурдэсуа ў XIX стагоддзі ткалі хусткі і шалі, якія насуперак пышнай французскай назве служылі сацыяльным знакам пэўных небагатых правінцыйных слаёў грамадства. «Навёханькая шаль бур-дэ-суа» згадваецца ў «Сэрцы і думцы» і нясе аўтарскую іронію ў дачыненні да літаратурнага персанажа, які прэтэндуе на сталічную элегантнасць і набывае трэцягатункавы тавар.
Сашэсце ў пекла (Дзісна)
Сашэсце ў пекла — ікона апошняй чвэрці XVII ст., шэдэўр беларускага іканапісу, ні ў адной іконе гэтага сюжэту няма такой разгорнутай кампазіцыі і такога багацця персанажаў. У ёй заключана ўся евангельская гісторыя. Гэта дзіўны перанос у прастору беларускай іконы XVII ст. заходнееўрапейскай алтарнай карціны эпохі Рэнесансу. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.
Апісанне
Абраз цікавы ў тэхналагічным плане. У ім выява поўнасцю выканана на палатне. Таму пры рэстаўрацыі палатно аддзялілі, дошкі падчысцілі і нанава злучылі ў шчыт.
Сюжэт
Сюжэт іконы заснаваны на апакрыфічным паданні, што ў момант Уваскрэсення Хрыстос і вывеў у Царства нябеснае прабацькоў чалавецтва Адама і Еву, якія зграшылі перад Богам. У самым нізе ледзь прыкметныя языкі пякельнага полымя, якія абпальваюць трох засмучаных мілавідных дам, якія амаральна вялі сябе ў зямным жыцці.
Кампазіцыя развіваецца знізу ўверх. У цэнтры, на паваленых варотах пекла, вельмі рэальных, скаванымі завесамі, стаіць Хрыстос у пунсовым хітоне з залатой аблямоўкай і вохрыстым (залатым) гіматыі. Мандорла вакол Хрыста адсутнічае. Правай рукой ён прытрымлівае харугву, а левай благаслаўляе, што сведчыць аб люстраным выкарыстанні гравюры.
Злева ля ног Хрыста намаляваны ў профіль Адам — старац з пышнымі валасамі, доўгай сівой барадой, у светлым хітоне і зялёным гіматыі. Справа — Ева ў чырвонай сукенцы з залатым поясам, блакітным гіматыі і белым плаце (колеры адзенняў Дзевы Марыі — «другой Евы»). Хрыста атачае вялікая колькасць старазапаветных праведнікаў: тры каралі ў залатых каронах — усходнія вешчуны, якія першымі прыйшлі пакланіцца немаўлю Ісусу: малады — у ружовым хітоне і зялёным гіматыі, двое старэйшых — у адзеннях сіняга і чырвонага колеру (колеры Хрыста і Багародзіцы); Іаан Прадцеча з прапарам; верагодна, бацькі Іаана — першасвятар Захарый і Лізавета; цар Давід (прабацька Хрыста) з Псалтыром, Саламон у кароне, прарок у чалме (Ісая?) і сівы Ерамія(?). Сярод іх таксама манарх (хутчэй за ўсё, рымскі імператар Канстанцін) і патрыярх.
Незвычайным з’яўляецца ўвядзенне на заднім плане ў пейзажы дадатковых сюжэтаў. На блакітным нябесным фоне намаляваны, як мініяцюрныя сюжэтныя сцэны, «Уваскрэсенне» і «Не кранайся Мяне». Вышэй Нябесныя вароты ў выглядзе аркі, па баках аблокі, як клубы дыму, падымаюцца ўгару, да неба — залатога фону з мініяцюрнай выявай новазапаветнай Троіцы.
Паходжанне
Паходзіць, відавочна, з іканастаса Дзісненскай Васкрасенскай царквы. Абраз выяўлены 27-й і 68-й экспедыцыямі Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1974, 1983 гадах у царкве Маці Божай Адзігітрыі ў Дзісне Міёрскага раёна Віцебскай вобласці.
Ікона раскрыта рэстаўратарамі вытворчага аб’яднання «Белрэстаўрацыя» П. Р. Журбеем і А. С. Шпунтам у 1984—1985 гадах (Мінск).
Тэрэза Ёхаўг
Тэрэза Ёхаўг (Therese Johaug; нар. ) — нарвежская лыжніца, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка (2010 і тройчы 2022), 14-разовая чэмпіёнка свету, трохразовая ўладальніца Кубка свету. Спецыялізуецца ў дыстанцыйных відах. Чэмпіёнка Нарвегіі па лёгкай атлетыцы 2019 года ў бегу на 10 000 метраў. Мадэль, дызайнер спартыўнага адзення.
Рэкорды: 10 разоў у асабістых гонках выйгравала залатыя медалі на чэмпіянаце свету па лыжных гонках.
79 перамог у кубку свету па лыжных гонках, у асабістых гонках.
Займае другое месца ў гісторыі чэмпіянатаў свету па лыжных відах спорту паводле агульнай колькасці ўзнагарод (19) і паводле колькасці ўзнагарод у асабістых дысцыплінах (14), саступаючы ў абодвух паказчыках толькі Марыт Б’ёрген. У кожнай з сучасных дыстанцыйных гонак, а таксама эстафеце на чэмпіянатах свету Тэрэза перамагала як мінімум тры разы.
Адзіная ў свеце 8-разовая пераможца (паводле часу праходжання дыстанцыі) знакамітай гонкі ў гару Альпе Чэрміс на 9 кіламетраў, якая праводзіцца ў рамках заключнага этапу шматдзёнкі «Тур дэ Скі».
Эдэльвейс (значэнні)
Эдэльвейс:
IV з’езд КП(б)Б
З’езд адзначыў неабходнасць умацавання савецкай улады ва ўмовах больш цеснай работы партыйных арганізацый з саюзамі моладзі і ўсямернай дапамогі ім. Асаблівая ўвага звернута на ўмацаванне партыйнай дысцыпліны, абавязковасць для «ўсіх арганізацый бясспрэчна кіравацца Статутам, дакладна і своечасова выконваць усе распараджэнні ЦБ». З’езд канстатаваў, што Чырвоная Армія працягвае заставацца апорай савецкай улады, але яна павінна быць рэарганізавана, колькасна скарочана і якасна палепшана. Асноўнай задачай Галоўпалітасветы павінна стаць «масавая камуністычная прапаганда і агітацыя»; усе палітычна-асветныя аддзелы пры наркаматах падлягалі скасаванню. Галоўныя рашэнні з’езда прымаліся на аснове матэрыялаў, распрацаваных у ЦК РКП(б) і апублікаваных як праекты рэзалюцый X з’езда РКП(б). У іх праглядаецца курс на барацьбу з апазіцыяй і іншадумствам у партыі. З’езд выбраў ЦК КП(б)Б з 11 членаў і 4 кандыдата ў члены, Кантрольную камісію з 3 членаў і 2 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію з 3 членаў і 2 кандыдатаў у члены, 5 дэлегатаў з рашаючым і 5 з дарадчым голасам на X з’езд РКП(б).
IC 5122
IC 5122 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Буаке
Буаке (Bouaké) — горад у Кот-д’Івуары. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Вале-дзю-Бандама і дэпартамента Буаке. Насельніцтва — 536 189 чал. (перапіс 2014 года).
З'яўляецца штаб-кватэрай сельскагаспадарчага даследчага інстытута Афрыканскі цэнтр рысу. Цэнтр рымска-каталіцкай архідыяцэзіі Буаке. Размешчаны ў цэнтральнай частцы краіны, прыкладна за 50 км на паўночны ўсход ад вадасховішча Косу, за 350 км на поўнач ад Абіджана, на вышыні 312 м над узроўнем мора. Праз горад праходзіць чыгунка, якая злучае Абіджан з Буркіна-Фасо.
Аляксей Валабуеў
Аляксей Валабуеў (нар. ; Рось, Гродзенская вобласць, БССР) — грамадскі актывіст, рэдактар газеты «Свабодны Салігорск».
Біяграфія
Нарадзіўся 13 чэрвеня 1981 года ў пасёлку Рось Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.
У 2003 годзе скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт, атрымаўшы прафесію інжынера-будаўніка па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва». У жніўні 2003 года размеркаваны ў Салігорск у будаўнічую арганізацыю, дзе працуе інжынерам да цяперашняга часу.
Беспартыйны. З’яўляецца членам Рэспубліканскага Праваабарончага Грамадскага Аб’яднання «Беларускі Хельсінкскі камітэт», член «Маладога Фронту». Удзельнік «Школы правоў чалавека», заснаванай праваабарончым цэнтрам «Вясна» і міжнародным аб’яднаннем «Грамадзянская Беларусь», і іншых грамадскіх адукацыйных праграм.
Грамадска-палітычная дзейнасць
Удзельнік вулічных выступаў 2004—2009 гадоў у Мінску і Салігорску, неаднаразова затрымліваўся міліцыяй і атрымліваў адміністрацыйныя пакаранні за актыўную грамадзянскую пазіцыю.
Падчас перадвыбарчай прэзідэнцкай кампаніі 2006 года з’яўляўся членам ініцыятыўнай групы Аляксандра Мілінкевіча. Стала прымае ўдзел у выбарчых кампаніях у якасці назіральніка ад БХК (выбарчыя кампаніі 2004, 2006, 2007 гадоў). Прымаў удзел у выбарчай кампаніі 2007 года ў мясцовыя саветы, аднак не быў зарэгістраваны ў якасці кандыдата.
Адзін з заснавальнікаў і рэдактар газеты «Свабодны Салігорск». Сталы ўдзельнік журы конкурса малюнкаў крэйдай на асфальце ў Салігорску , які праводзіцца з нагоды прыняцця «Дэкларыцыі аб незалежнасці» 27 ліпеня 1990 года.
Ініцыятар гарадскога грамадскага маніторынгу ў Салігорску па стане даступнасці аб’ектаў грамадскага і жыллёвага прызначэння для асоб з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі. Маніторынг праводзіў у красавіку — жніўні гэтага года Беларускі Хельсінкскі камітэт з удзелам прадстаўнікоў салігорскага філіяла «Маладога фронту».
6 ліпеня 2010 года ініцыяваў кампанію «Еўрапейская адукацыя». Асноўнай мэтай з’яўлялася далучэнне Беларусі да Балонскага працэсу. У межах кампаніі былі накіраваны звароты ў Палату прадстаўнікоў. 23 ліпеня 2010 года старшыня камісіі Палаты Прадстаўнікоў па адукацыі, культуры і навукова-тэхнічным прагрэсе, спадар Здановіч, спаслаўся на тое, што далучэнне да Балонскага працэсу з’яўляецца кампетэнцыяй урада, а не парламента. У цяперашні час завяршаецца работа над Кодэксам аб адукацыі, сцвярджалася ў адказе. У кодэксе маюць быць урэгуляваныя ўзнятыя кампаніяй пытанні. Як паведамілі ў Савеце Міністраў, зварот накіраваны на разгляд у Міністэрства адукацыі, якое дасць больш канкрэтны адказ.
24 ліпеня 2010 года прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка даручыў міністру адукацыі пачаць працэдуру далучэння Беларусі да Балонскага працэсу.
Адзін з ініцыятараў кампаніі супраць вырубкі ляснога масіву «Абаронім лес» у Салігорску, якая пачалася ў 2010 годзе. У межах ініцыятывы падпісаў адкрыты ліст да кіраўніцтва горада разам з іншымі вядомымі асобамі. Прымаў удзел у зборы подпісаў, за што быў аштрафаваны Салігорскім раённым судом, які палічыў гэта ўдзелам у несанкцыянаванай акцыі. Кампанія завяршылася частковай зменай планаў мясцовай улады на карысць патрабаванняў прадстаўнікоў грамадскасці.
Самусенка
Самусенка — прозвішча.
Еўропа (значэнні)
Назву Еўропа маюць:
Эдвард Мунк
Э́двард Мунк (Edvard Munch;, Лётэн, Нарвегія — , Экелі, недалёка ад Осла) — нарвежскі мастак і графік, які аддаваў перавагу сімвалізму і экспрэсіянізму.
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Осла ў Каралеўскай школе малявання (1881—86) і ў майстэрні К. Крога (1882—83). Працаваў у Нарвегіі, Даніі, Францыі, Германіі.
Творчасць
У ранні перыяд зазнаў уплыў В. ван Гога і П. Гагена. Светаўспрыманне Э. Мунка сфарміравалася пад уплывам твораў пісьменнікаў-сімвалістаў Х. Егера і А. Стрындберга, што абумовіла ў яго карцінах матывы адзіноцтва, трывогі, смерці.
Творам уласцівы эмацыянальная напружанасць і абвостраная выразнасць вобразаў, жорсткі, віхрападобны контурны малюнак, павышаная дынаміка кампазіцый, дысананс колераў: «Хворая дзяўчынка» (1885—86), «Сястра мастака» (1892), «Крык», «Пакой паміраючага» (1893), «Вампір» (каля 1893), «Самота» (1894), «Танец жыцця» (1899), «Танец на беразе» (1900—02), «Дзеці на вуліцы» (1910), «Начны вандроўнік» (1939) і інш. Большасць карцін 1890—1910-х г. уваходзяць у няскончаны цыкл «Фрыз жыцця».
Графічныя творы вызначаюцца змрочным эратызмам, успрыняццем жанчыны як увасаблення негатыўнай, разбуральнай сілы: «Дзяўчына і смерць» (1894), «Мадонна» (1895—1902), серыя «Укус» (1913) і інш.
Аўтар фрэсак для залаў універсітэта ў Осла («Альма Матэр», «Гара людзей» і інш., 1909—15).
Ушанаванне памяці
Музей Мунка ў Осла займаецца зборам, апрацоўкай і папулярызацыяй творчасці мастака і графіка.
Джакара Энтані
Джакара Энтані (нар., Кэрнс, Квінсленд) — аўстралійская фрыстайлістка, алімпійская чэмпіёнка 2022 года ў магуле.
Удзельнічала ў зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года, заняўшы 4-е месца, што з’яўлялася на той час найлепшым вынікам для аўстралійскай фрыстайлісткі ў магуле. Энтані выйграла спаборніцтвы па магуле сярод жанчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года. Таксама яна з’яўляецца сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету 2019 года.
У цяперашні час яна вучыцца на ступень бакалаўра фізічных практыкаванняў і спартыўных навук ва Універсітэце Дыкіна, размешчаным у Вікторыі.
Міхаіл Рымінскі
Міхаіл Рымінскі  — танцоўшчык, спявак і драматычны акцёр.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1769 годзе ў Ігумене. Прыгонны А. Тызенгаўза. Быў акцёрам у Тэатры Антонія Тызенгаўза.
Пасля смерці А. Тызенгаўза ў 1785 годзе паводле яго завяшчання «15 танцорак і 18 танцораў» сталі ўласнасцю караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага і ў складзе балетнай трупы пераехалі ў Варшаву. З гэтага часу танцоўшчыкі і танцоўшцыцы А. Тызенгаўза сталі ядром «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасці».
Міхаіл Рымінскі выступаў на каралеўскіх сцэнах, як драматычны акцёр і спявак у «прадстаўленнях французскіх» у. Магчыма, у 1795 годзе працаваў у варшаўскіх антрэпрызах С. Галніцкага і К. Аўсінскага.
Творчая дзейнасць
Пачаў акцёрскую дзейнасць у Тэатры Антонія Тызенгаўза. У 1795—1797 гадах у балетнай трупе ў Львове. У часы Станіслава Аўгуста быў найбольш папулярным балетным артыстам, выконваў партыі гераічнага плана.
Сярод партый: Гілас («Гілас і Сільвія» ), Капітан Сандор («Капітан Сандор на востраве Караліна»), Алонза («Кора і Алонза» ), Адоніс («Венера і Адоніс»), Марк Антоній («Клеапатра і Марк Антоній»).
Васіль Максімавіч Вашчанка
Біяграфія
Сын М. Вашчанкі. Працаваў у Магілёве ў 1694—1730 гадах. Адносіцца да Магілёўскай школы гравюры.
Творчасць
Большасць падпісаных і непадпісаных твораў (паводле некаторых звестак іх 22) звязана з кніжнай графікай. Выканаў дрэварыты: загалоўныя лісты ў кнігах «Дыёптра» (1698), «Неба новае» І. Галятоўскага, «Перла мнагацэннае» К. Т. Стаўравецкага (абодва 1699), «Кніга жыцій святых» (1702, загаловачны ліст з відам Maгілёва); лісты «Іаан Дамаскін», «Нараджэнне Хрыста» для «Асмагласніка» (1730), антымінсы (гравюры на дрэве, адбітыя на палатне) 1694, 1708 («Палажэнне ў труну Хрыста») і 1723 (з Богаяўленскага манастыра ў Полацку). Гравюры вылучаюцца майстэрскай пабудовай кампазіцыі, сялянскім тыпажом, дасканаласцю пластычнага малюнка, выразнасцю контурных ліній.
Змяшчэнне на тытульным лісце «Кнігі жыцій святых» віду Магілёва з выявамі будынкаў грамадскага прызначэння — адзін з першых прыкладаў свецкага гарадскога пейзажа ў кірылічнай кнізе.
Друкарня Мамонічаў
Друкарня Мамонічаў была заснавана ў Вільні Пётрам Мсціслаўцам на сродкі магілёўскіх купцоў Мамонічаў у 1574 годзе. У ёй былі надрукаваны ад 80 да 100 кніг, з іх каля паловы — па-старабеларуску. Кнігі вызначаліся высокім паліграфічным і мастацка-арнаментальным аздабленнем.
Была адзінай беларускай друкарняй, якая выпускала зборнікі заканадаўчых актаў, у тым ліку Статут ВКЛ, «Трыбунал абывацелям Вялікага Княства Літоўскага», канстытуцыі «вальных» соймаў.
Пачатак працы
У маі 1574 года ў хаце Лукаша і Кузьмы Мамонічаў была арганізаваная друкарня Пётра Мсціслаўца. Матэрыяльную дапамогу Мсціслаўцу аказвалі таксама актыўныя прыхільнікі праваслаўя браты Зарэцкія. Маёмасць Мсціслаўца ў друкарні не выкарыстоўвалася.
Першая кніга — літургічнае «Евангелле напрастольнае» — выйшла 30 сакавіка 1575 года. Кніга мела «густоўнага рысунку» шрыфт, які праектаваў, выразаў ды адліў для сваёй друкарні сам Мсціславец. Мова кнігі, як выдання прызначанага для богаслужэбнага ўжытку ў праваслаўных цэрквах, была царкоўнаславянская. 16 студзеня 1576 года выйшаў «Псалтыр», пасля — «Часовник».
Пасля таго, як у 1576 годзе каралём стаў зацяты каталік і заступнік езуітаў Стэфан Баторый, паміж Мсціслаўцам і Мамонічамі пачаўся канфлікт. Паводле пастановы суду друкарскае абсталяванне было прысуджанае Мсціслаўцу, а выдадзеныя кнігі — Кузьме Мамонічу пасля сплаты ім Мсціслаўцу 30 копаў грошаў «личбы литовское». Пастанова суду так і не была выкананая, таму ў 1577 годзе суд паўторна вынес вырак і прызначыў штраф. Друкарня была апячатаная і не працавала.
Далейшых звестак пра жыццё i дзейнасць Мсціслаўца не захавалася. Праз 20 гадоў ад віленскае судовае справы яго шрыфты з'явіліся на Валыні, у Астрожскай друкарні.
Па Мсціслаўцы
Пасля гэтага чарговыя кнігі друкуюцца іншым шрыфтом, што можа сведчыць пра спагнанне судом належнага Мсціслаўцу друкарскага абсталявання.
У 1582 годзе ў Вільню прыяжджаў з Львова заблудавец Грынь Івановіч, памочнік Івана Федаровіча Масквіціна, які нарэзаў і адліў Мамонічам два камплекты шрыфтаў — адзін буйнейшы, другі меншы, курсіўны. Гэты шрыфт заставаўся адзіным кірылічным курсіўным шрыфтам ажно да 1730-х гадоў.
У 1583 годзе дзейнасць друкарні была ўзноўленая пад кіраўніцтвам Кузьмы Мамоніча, яго брата Лукі і сына Кузьмы Льва (Лявона Кузьміча). Магчыма, з імі супрацоўнічаў віленскі друкар Васіль Гарабурда, які выдаў у 1582 (або 1580) годзе Актоіх.
Да падпісання Берасцейскай царкоўнай уніі 1596 года друкарня збольшага абслугоўвала патрэбы праваслаўных братэрстваў, братэрскіх школ, цэркваў, простых местачкоўцаў. Выпускаліся багаслоўскія і літургічныя выданні, кнігі для чытання, публіцыстычныя творы, падручнікі, зборнікі заканадаўчых актаў, выданні прававога характару, канстытуцыі вальных соймаў, палемічныя творы Іпація Пацея.
За часы існавання друкарні Мамонічаў з яе выйшлі каля 100 рэлігійных і свецкіх выданняў у беларускай, царкоўнаславянскай і польскай мовах. Матэрыялы друкарні часткова перайшлі ва ўласнасць віленскай Траецкай друкарні.
Пасля 1624 года Лявон Мамоніч перадаў друкарню ордэну базыльянаў, на яе базе была заснавана Віленская Троіцкая друкарня, якая праіснавала да пачатку XIX ст.
Статут ВКЛ
Трэці статут ВКЛ друкаваўся тут у 1588, 1592—1593, 1594—1595 гадах.
Для выдання Літоўскага Статуту Мамонічы набылі Львоўскую друкарню Івана Федаровіча. Для друку быў выкарыстаны кірылічны курсіўны шрыфт Грыня Івановіча, пры стварэнні якога за ўзор было ўзятае тагачаснае беларускае скорапіснае пісьмо віленскай вялікакняжаскай канцылярыі.
Гальшанскія
Назва і паходжанне
Назва роду паходзіць ад маёнтка Гальшаны. Генеалагічныя легенды XVI стагоддзя звязвалі паходжанне Гальшанскіх са старажытнай літоўскай дынастыяй Кітаўрасаў, што панавала ў Літве перад дынастыяй Віценя i Гедзіміна. Меркавалася, што Гальшанскія паходзяць ад Гольшы, які вёў свой радавод ад князя Даўспрунка і заснаваў горад Вількамір. Магчыма, князі Гальшанскія сапраўды паходзілі ад кагосьці з родзічаў вялікага князя Трайдзеня (1270—1282), пазбаўленых улады новай дынастыяй.
Радавым гняздом князёў быў Гальшанскі замак недалёка ад Ашмян.
Гісторыя
Шэраг позніх летапісаў, напрыклад, Летапіс Археалагічнага таварыства, згадвае сярод падданых Гедзіміна «Міндоўгава сына Альгімонта, вялікага князя Гальшанскага». Яўрэінаўскі летапіс называе гэтага ж персанажа «сынам Гольшыным». У той жа групе позніх летапісаў у звестках пра Гольшу, легендарнага заснавальніка Гальшанаў, згадваецца яго сын Альгімонт, Хроніка Быхаўца называе Гольшынага сына Міндоўга, Хроніка літоўская і жамойцкая — абодвух. Калі гэтыя звесткі прынамсі часткова слушныя ў частцы імёнаў і роднасных сувязяў, можна атрымаць генеалогію першых пакаленняў (гл. пункцір агульнага радаводу).
Род згас у 1556 годзе са смерцю князя Сямёна Юр’евіча. Пасля яго смерці валодання Гальшанскіх перайшлі да шасці сясцёр Сямёна, а потым у якасці іх пасагу разышліся сярод княскіх родаў Сапегаў, Заслаўскіх,, , Кірдзеяў, Саламярэцкіх і Вішнявецкіх.
Уладанні
Радавым гняздом Гальшанскіх быў маёнтак Гальшаны (цяпер у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці). Гальшанскія валодалі буйнымі землямі на тэрыторыі сучасных Беларусі (Глуск, Раманаў у Ашмянскім павеце), Украіны (на Валыні — Дубровіцкае і ) і Літвы.
Вытворчасць гародніны ў Беларусі
Вытворчасць гародніны ў Беларусі — галіна сельскай гаспадаркі, якая займаецца вырошчваннем гародніны ў адмысловых гаспадарках. У гэтым артыкуле разглядаецца ўся гародніна без уліку бульбы.
Пасяўныя плошчы
Больш за ўсё плошчаў занята агародніннымі культурамі ў Мінскай (15,1 тыс. га), Гомельскай і Брэсцкай (па 13,7 тыс. га) абласцях. Усяго на 2017 год у Беларусі гародніна вырошчваецца на 65,7 тыс. га.
Валавы збор гародніны
У 2016 годзе ўсімі гаспадаркамі было сабрана 1891 тыс. т гародніны (275 тыс. т, ці 14,5 % буйнымі сельскагаспадарчымі арганізацыямі, 347 тыс. т ці 18,5 % фермерскімі гаспадаркамі і 1270 тыс. т ці 67 % гаспадаркамі насельніцтва).
Валавы збор гародніны ў тыс. тон.
Больш за ўсё гародніны было сабрана ў 2016 годзе ў Мінскай вобласці — 463,9 тыс. т. У Брэсцкай вобласці было сабрана 416,9 тыс. т, у Гомельскай — 322,7 тыс. т, у Гродзенскай — 250,9 тыс. т, у Магілёўскай — 221,8 тыс. т, у Віцебскай — 211,9 тыс. т. У Брэсцкай вобласці больш за ўсё гародніны сабралі фермерскія гаспадаркі, ва ўсіх астатніх абласцях — гаспадаркі насельніцтва.
Вытворчасць гародніны ў Беларусі складае каля 199 кг на душу насельніцтва.
Закрыты грунт
Цяплічны комплекс Беларусі у асноўным прадстаўлены 21 буйной цяплічнай гаспадаркай з агульнай плошчай зашклёных зімовых цяпліц каля 250 га.
Валавы збор гародніны закрытага грунта ў тыс. тон.
Галоўныя культуры
Галоўнымі культурамі з’яўляюцца капуста (18 % пасяўной плошчы), морква (16 %), цыбуля (16 %), тамат (11 %), агуркі (9 %), часнок (5 %), зялёны гарох (2 %) і іншыя (23 %).
Пры гэтым асноўны аб’ём вытворчасці гародніны ў адкрытым грунце даюць морква, капуста, буракі і рэпчатая цыбуля, а ў парніковай гаспадарцы лідарамі з’яўляюцца агуркі, таматы і перац.
Капуста
Валавы збор капусты ў тыс. тон.
Баланс попыту і прапановы на капусту ў 2017 годзе, тысяч тон :
Морква
Валавы збор морквы ў тыс. тон.
Баланс попыту і прапановы на моркву ў 2017 годзе, тысяч тон :
Цыбуля рэпчатая
Валавы збор цыбулі рэпчатай у тыс. тон.
Баланс попыту і прапановы на цыбулю ў 2017 годзе, тысяч тон :
Тамат
Валавы збор таматаў у тыс. тон.
Валавы збор таматаў закрытага грунта ў тыс. тон.
Баланс попыту і прапановы на таматы ў 2017 годзе, тысяч тон :
Агуркі
Валавы збор агуркоў у тыс. тон.
Баланс попыту і прапановы на агуркі ў 2017 годзе, тысяч тон :
Забеспячэнне насеннем
У Рэспубліцы Беларусь у дзяржаўны рэестр сартоў за перыяд з 2001 па 2015 год уключана 75 сартоў і 18 гібрыдаў 30 агароднінных культур селекцыі РУП «Інстытут агародніцтва». Аднымі з найбуйнейшых вытворцаў і рэалізатараў насення айчыннай і замежнай селекцыі з’яўляюцца РУП «Інстытут агародніцтва», РУП «Мінская АСГДС НАН Беларусі», РНДУП «Палескі інстытут раслінаводства», ААТ «Минсксортсемовощ», ДНУ «Цэнтральны батанічны сад НАН Беларусі», УА «БДСГА». За 2006-16 гады ўключаны ў рэестр і дапушчаныя да выкарыстання на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь 169 сартоў агароднінных культур (агурок, капуста белакачанная, лук рэпчаты, часнок азімы, морква, перац, баклажан, кабачок, гарох агароднінны, фасоля агароднінная, кукуруза цукровая і інш.), якія створаны айчыннымі навукова-даследчымі ўстановамі. З іх 106 сартоў — для вытворчасці і 63 сарты — для прысядзібнага вырошчвання.
NGC 2514
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ёналаўкіс (Ігналінскі раён)
Ёна́лаўкіс (Jonalaukis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 2 км на поўнач ад Стрыгайлішкіса.
Кім Андрэевіч Самусенка
Кім Андрэевіч Самусенка (нар. ) — заснавільнік і сябра рады грамадскага руху «Дзея». Палітычны зняволены, абвінавачаны і асуджаны падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Браты Самусенкі — Кім і старэйшы за яго на год Аляксей — з дзяцінства цікавіліся беларускай гісторыяй, да чаго іх заахвочвалі іх бацькі. Частку дзяцінства браты Самусенкі правялі ў вёсцы пад Мілавідамі, дзе іх бацькі Андрэй і Людміла набылі дом пасля іх нараджэння. Пазней Кім, як і яго брат Аляксей, навучаўся ў гімназіі № 4, дзе навучанне было на беларускай мове, абодва добра вучыліся, перамагалі на алімпіядах. У 2006, калі Кіму споўнілася 17 гадоў, разам з маці Людмілай яны арганізавалі клуб гістарычнай рэканструкцыі «Паўночны замак» (цяпер Lignum vitae — «Дрэва жыцця»): «''Самі шылі касцюмы, ездзілі па фестывалях, у баях удзельнічалі не шмат, нас больш цікавіла гісторыя, культура, побыт. Жылі вось у такой атмасферы''».
Праз захапленне бацькі браты таксама захапляліся паляваннем, з 18 гадоў мелі сваю паляўнічую зброю.
Таксама Кім цікавіцца кіберспортам, стварыў кіберспартовы клуб Cyber Genesis, з якім далучыўся да брэсцага «Дынама», стварыўшы такім чынам кіберспартыўны кірунак клуба FCDB Esports (дзейнасць была спынена напрыканцы 2019 года).
Сям’я
Мама Людміла, бацька Андрэй, брат Аляксей. З будучай жонкай Алесяй, кандыдаткай гістарычных навук (абараніла дысертацыю па рэпрэсіях 1920-1930-х гадоў ва Украіне) Кім пазнаёміўся падчас адной з працоўных паездак у Кіеў, знаёмства скончылася іх вяселлем у Беларусі. У красавіку 2020 у Кіма нарадзілася дачка, якую назвалі Лада. На момант затрымання бацькі ёй было шэсць месяцаў, з таго часу бацьку яна не бачыла.
Палітычны пераслед
Кім Самусенка быў затрыманы і збіты ў сваёй кватэры 3 лістапада 2020, супрацоўнікі правялі вобшукі ў яго кватэры, а таксама ў кватэры яго маці, была канфіскафана тэхніка, зарэгістраваная паляўнічая зброю і грошы (якімі браты збіраліся аплаціць крэдыт), у жонкі Кіма, Алесі, таксама забралі пашпарт (яна грамадзянка Украіны). Згодна з каментарам Следчага камітэта, які быў апублікаваны 5 лістапада, затрыманне Самусенкі адбылося, бо ён быў датычным да ўзлома камп’ютарнай сістэмы Мінгарвыканкама, таксама «з’яўляўся актыўным ўдзельнікам несанкцыянаваных масавых мерапрыемстваў на тэрыторыі сталіцы з 9 жніўня гэтага года». З паведамлення таксама стала вядома, што Самусенку прад’явілі абвінавачванні па ч. 1 арт. 342 Крымінальнага кодэкса (Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак, альбо актыўны ўдзел у іх) і па ч. 2 арт. 349 КК (Несанкцыянаваны доступ да камп’ютарнай інфармацыі).
Таксама 5 лістапада пасля вобшуку ў яго дома быў арыштаваны брат Кіма, Аляксей (эканаміст, працаваў у сетцы фірмаў, якія займаюцца вырабамі з пластыка). Абодва браты былі на нейкі час змешчаны ў ІЧУ на Акрэсціна.
24 лістапада 2020 года сумеснаю заяваю 10 беларускіх праваабарончых арганізацыяў, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр Кім і Аляксандр Самусенкі былі разам з іншымі прызнаны палітычнымі зняволенымі. У заяве адзначаецца, што «''дэманстрантамі не здзяйсняліся дзеянні, якія ахопліваюцца дыспазіцыяй артыкула 293 КК і адпаведна не могуць кваліфікавацца як масавыя беспарадкі. Удзельнікі пратэстаў не здзяйснялі падпалаў, пагромаў, не знішчалі маёмасць і не аказвалі ўзброенага супраціву праваахоўным органам''», асобна адносна Кіма Самусенкі і Паўла Дразда пазначана, што па арт. 349 не прадугледжана ўтрымання пад вартай, якое фактычна было ўжыта.
5 лютага 2021 сімвалічнай хроснай Кіма Самусенкі стала дэпутатка верхняй палаты парламента Ірландыі.
Падчас следства, якое цягнулася больш году, Кім Самусенка ўтрымліваўся ў СІЗА-1 Мінска. У СІЗА Кім стварыў казачнага слімака-кавамана Ёсіпа, лісты з прыгодамі якога ён дасылаў дачцэ і жонцы, таксама была створана адпаведная старонка ў Instagram і Facebook. Карціну з Восіпам напісала беларуская мастачка Вольга Якубоўская.
Судовы працэс над Кімам і Аляксеем Самусенка (таксама разам з імі судзілі Івана Андрушойця і Паўла Дразда) распачаўся 24 лістапада 2021 у судзе Заводскага раёна Мінска. Суддзя Жанна Хвайніцкая пастанавіла разглядаць справу ў закрытым рэжыме, праз наяўнасць у матэрыялах справы звестак, якія складаюць дзяржаўную таямніцу. На судзе стала вядома, што Кіму Самусенку інкрымінуюць адразу шэсць артыкулаў КК, да арт. 342 дадаліся яшчэ пяць артыкулаў: арт. 293 (Падрыхтоўка да ўдзелу ў масавых беспарадках), арт. 341 (Апаганьванне будынкаў і псаванне маёмасці), арт. 350 (Знішчэнне, блакаванне ці мадыфікацыя камп’ютарнай інфармацыі), арт. 352 (Неправамернае завалоданне камп’ютарнай інфармацыяй), ч. 1 арт. 354 (Распрацоўка, выкарыстанне, распаўсюд або збыт шкоднасных камп’ютарных праграм). Справа па артыкуле 349, распачатая напачатку, была закрыта, бо ў сілу ўступіў закон, які ліквідаваў каральнасць дзеянняў. Фактычна, згодна з матэрыяламі следства, мужчынам ставілася ў віну наступнае: «''абвінавачаныя з дапамогай шкоднаснага праграмнага забяспячэння атрымалі доступ да кампутарных сістэм „Мінгарвыканкама“, што пацягнула за сабой парушэнне нармальнай працы прадпрыемстваў і дзяржорганаў, а таксама гэтыя асобы скапіявалі і выдалілі файлы розных фарматаў і ўнеслі ў іх загадзя ілжывую інфармацыю. У ходзе расследавання крымінальнай справы дакладна ўстаноўлена, што ўсе мужчыны сістэматычна прымалі ўдзел у несанкцыянаваных масавых мерапрыемствах, якія адбываліся ў Мінску са жніўня па лістапад 2020 года, спалучаных з блакаваннем дарог і непадпарадкаваннем законным патрабаванням прадстаўнікоў улады. Следствам зафіксавана 10 фактаў іх удзелу''».
У сярэдзіне лютага 2022 г. Кіма перавялі з СІЗА-1 у турму № 4 у Магілёве, яго апеляцыйную скаргу Мінгарсуд разгледзеў у красавіку 2022, прысуд зменены не быў. У канцы мая 2022 г стала вядома, што Кім быў этапаваны ў папраўчую калонію № 15 у Магілёве.
Змяінагорскі раён
Змяінагорскі раён (Змеиного́рский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Змяінагорск, размешчаны за 87 км ад Рубцоўска.
Геаграфія
Раён плошчай у 2802 км² размешчаны ў паўднёвай частцы края. Рэльеф усходняй часткі ўзгорысты, месцамі гарысты (адгор’і Калыванскага хрыбта), заходняй часткі — пераважна раўнінны. На тэрыторыі раёна здабываецца свінец, цынк.
Умерана кантынентальны клімат. Сярэдняя тэмпература каля 20 °C, вільготнасць паветра — 70 %. Траціну года на тэрыторыі Змяінагорскага раёна стаіць яснае сонечнае надвор’е, пераважна, у летнія месяцы.
Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Карбаліха, Вялікая Гальцоўка, Талоўка; у паўночна-ўсходняй частцы размешчана возера Калыванскае. Глебы шэрыя лясныя, вышчалачаныя, моцна вышчалачаныя, чарназёмы. Растуць елка, піхта, хвоя, бяроза; багатае разнатраўе. Фаўна — мядзведзь, лось, казуля, дзік, собаль, норка, ліса, андатра, тхор, гарнастай, каланок, выдра, барсук, вавёрка, заяц, воўк.
У раёне знаходзіцца частка Тыгірэкскага запаведніка.
Бой ля Пенанга
Бой ля Пена́нга — марскі бой Першай сусветнай вайны, які адбыўся 28 кастрычніка 1914 года. Ранняй раніцай нямецкі крэйсер «Эмдэн» патапіў ў гавані Пенанга крэйсер Расійскага імператарскага флота «Жэмчуг». Сонная каманда «Жэмчуга» не аказала практычна ніякага супраціўлення атацы германскага рэйдэра. Па «Жэмчугу» былі выпушчаны дзве тарпеды і адкрыты артылерыйскі агонь. У выніку тарпеднай атакі адбыўся выбух насавога снараднага склепа і затапленне крэйсера.
30 кастрычніка «Эмдэн» перасадзіў палонных французскіх маракоў на брытанскі параход «Ньюберн», які рухаўся з Вялікабрытаніі ў Сінгапур.
Пасля вяртання ў Расію камандзір «Жэмчуга» і яго старшы памочнік былі адданыя пад суд і разжалаваны ў матросы.
Тар’ей Бё
Та́р’ей Бё (Tarjei Bø; нар., Струн, Согн-ог-Ф’юранэ) — нарвежскі біятланіст, трохразовы алімпійскі чэмпіён (усе 3 разы ў эстафетах), трохразвы прызёр Алімпійскіх гульняў, адзінаццаціразовы чэмпіён свету (дзевяць разоў у эстафетах і двойчы ў асабістых гонках). Старэйшы брат Ёханеса Тынеса Бё.
Самы малады ўладальнік Кубка свету па біятлоне (сезон 2010/11).
IC 5123
IC 5123 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Чачэвіцкі раён
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Магілёўскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 10 сельсаветаў: 2 студзеня 1925 года Збышынскі сельсавет перайменаваны ў Грыбавецкі, у 1925 годзе Стайкаўскі сельсавет — у Дубенскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года скасаваны: Балонава-Сялецкі, Дунайкоўскі (Дунайскі), Кучынскі, Падсёльскі, Чачэвіцкі, Чыгірынкаўскі сельсаветы далучаны да Быхаўскага раёна; Грыбавецкі, Доўгаўскі (Даўжанскі), Дубенскі, Ядрына-Слабадскі — да Клічаўскага раёна.
Німба
Німба — горы ў Афрыцы на мяжы Гвінеі, Кот-д’Івуара і Ліберыі.
Німба працягнуліся на 40 км, ляжаць ва ўсходняй частцы Гвінейскага высакагор’я. Узвышаюцца над раўніннай мясцовасцю, дасягаючы 1752 метраў над узроўнем мора. Асноўная вяршыня, гара Рычард-Молар, размешчана на мяжы паміж Кот-д’Івуарам і Гвінеяй. З’яўляецца вышэйшым пунктам для абедзвюх краін.
Абрывістыя кліфы паміж плато і глыбокія даліны ўнізе, у якіх растуць густыя лясы. У гарах размешчана буйное радовішча жалезнай руды. Здабыча карысных выкапняў праводзілася з 1969 па 1978 год.
Нгазіджа
Нгазіджа або Гранд-Камор (кім. Ngazidja, Grande Comore) — востраў у Мазамбікскім праліве Індыйскага акіяна недалёка ад берага Афрыкі, паміж паўночным Мазамбікам і паўночным Мадагаскарам. Гэта самы вялікі востраў у Саюзе Каморскіх Астравоў. Вялікая частка насельніцтва — камарыцяне (анталаатра). Яго насельніцтва на 2006 год — прыблізна 316 600 жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр вострава і сталіца дзяржавы Каморскія Астравы — Мароні. Паводле канстытуцыі 2002 года, востравам кіруе выбраны прэзідэнт, як і іншымі астравамі, з федэральным урадам, што пры гэтым не памяншае ўладу і аўтаномію.
Багушэвіч
Багушэвіч — беларускае прозвішча.
Згежскі павет
Згежскі павет (Powiat zgierski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Лодзьскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Згеж. Займае плошчу 855,18 км². Насельніцтва павета складае 165,2 тыс. чалавек.
Стрыгіль
Стрыгіль (Strigilis) — у антычнасці да вынаходства мыла серпападобны скрабок для ачышчэння паверхні скуры ад поту і бруду. Вырабляўся з бронзы або іншага металу. Для гэтага цела папярэдне намазвалі алеем. У тэрмах ачышчэнне стрыгілем часта выконвалі рабы. Малюнак стрыгіля сустракаецца на антычных вазах.
Сікст IV
Сікст IV (Sixtus PP. IV; свецкае імя: Франчэска дэла Роверэ, італ. Francesco della Rovere; 21 ліпеня 1414 — 12 жніўня 1484) — Папа Рымскі з 9 жніўня 1471 па 12 жніўня 1484 года.
Вядомы сваімі горадабудаўнічымі праектамі, што ўключалі ўзвядзенне новых касцёлаў і мастоў, такіх як, напрыклад, Санта-Марыя-дэль-Попала і Понтэ-Сісто, але, перш за ўсё, яго імя звязана з будаўніцтвам славутай Сікстынскай капэлы.
Акваланг
Вынайдзены Жакам Івам Кусто і Эмілем Ганьянам у 1943 годзе. Складаецца з балонаў са сціснутым паветрам (да 200 атмасфер), аўтамата, што рэгулюе выдыханне і паступленне паветра адпаведна ціску навакольнага асяроддзя і іншых элементаў. У комплексе з маскай, гідракамбінезонам, ластамі выкарыстоўваецца ў падводным спорце і паляванні, у даследваннях, выратавальнай службе.
NGC 2515
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ікер Касільяс
Ікер Касільяс Фернандэс (Iker Casillas Fernández; нар., Мосталес, аўтаномная супольнасць Мадрыд) — былы іспанскі футбаліст, брамнік. Вядомы па выступах за мадрыдскі «Рэал». Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2000—2016). Чэмпіён Еўропы (2008, 2012), чэмпіён свету (2010).
«Рэал Мадрыд»
Касільяс нарадзіўся ў Мадрыдзе ў 1981 годзе і ўсю сваю кар’еру правёў у «Рэале», куды патрапіў у 8-гадовым узросце. Касільяс выступаў у складзе іспанскіх зборных, якія перамагалі ў Кубку мерыдыяна і моладзевым першынстве свету ў 1999 годзе. У сезоне 1999/2000 Касільяс заявіў пра сябе ў поўны голас: ён замяніў траўмаванага Бода Ільгнера і дапамог мадрыдцам перамагчы ў фінале Лігі чэмпіёнаў УЕФА ў матчы з «Валенсіяй». Неўзабаве Касільяс разгубіў форму, што дазволіла Сесару Санчэсу стаць асноўным брамнікам «Рэала», але Ікер вярнуў сабе месца ў стартавым складзе, замяніўшы ветэрана ў фінале Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2001/02 у матчы з «Баерам». Выйшаўшы на полі, Касільяс зрабіў серыю выдатных «сэйваў» і дапамог «Рэалу» перамагчы з лікам 2:1. Сезон 2002/03 кіпер зноў правёў у статусе першага нумара, не атрымаўшы ні адной траўмы, і абараняў гонар клуба ў 15 матчах Лігі чэмпіёнаў і 38 паядынках нацыянальнага першынства, па выніках якога «Рэал» вярнуў сабе званне чэмпіёна.
У сезоне 2003/04 Ікер прапусціў толькі адну сустрэчу, але гэта не выратавала «каралеўскі клуб»: «Рэал Мадрыд» не здолеў адстаяць чэмпіёнскі тытул і саступіў у фінале Кубка Іспаніі.
«Порту»
У ліпені 2015 года «Рэала» дамовіўся з «Порту» аб трансферы Касільяса. 12 ліпеня 2015 года «Порту» абвясціў аб падпісанні двухгадовага кантракта з брамнікам.
1 мая 2019 года перанёс інфаркт падчас трэніроўкі. Пазней вярнуўся ў каманду і трапіў у заяўку на сезон 2019/20, аднак ужо не выступаў. У лютым 2020 года завяршыў кар’еру.
Міжнародная кар’ера
Пасля дэбюту ў зборнай у матчы са шведамі ў якасці запаснога брамніка адправіўся на Еўра-2000, дзе так і не выйшаў на поле. Праз два гады на чэмпіянаце свету ў Японіі і Паўднёвай Карэі Касільяс павінен быў стаць дублёрам Сант’яга Каньісарэса, але з-за траўмы апошняга, выбыўшага з складу ў апошні момант, Касільяс дэбютаваў у фінальных турнірах чэмпіянатаў свету ў матчы супраць Парагвая, стаўшы асноўным галкіперам зборнай і героем гульні з ірландцамі: перамога іспанцаў па пэнальці дазволіла ім выйсці ў чвэрцьфінал.
Завяршыў кар’еру ў зборнай пасля чэмпіянату Еўропы 2016.
Клубныя
Рэал
Порту
Асабістае жыццё
Пачынаючы з 2009 года, сустракаецца з іспанскай спартыўнай тэлевядучай Сарай Карбанера. Іх раман запомніўся гледачам чэмпіянату свету 2010 у Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы гарачым пацалункам у прамым эфіры перад тэлекамерамі падчас пасляматчавага інтэрв’ю Карбанера з Касільясам пасля перамогі іспанцаў у фінале.
Ірэн Схаўтэн
На XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях у лютым 2022 года ў Пекіне, Ірэн на дыстанцыі 3000 метраў заваявала алімпійскі залаты медаль, апярэдзіўшы бліжэйшую саперніцу італьянку Франчэску Лолабрыджыду на 1,13 секунды. 10 лютага 2022 года ўсталявала алімпійскі рэкорд на дыстанцыі 500 м, стаўшы двухразовай алімпійскай чэмпіёнкай.
IC 5124
IC 5124 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) ў сузор’і Казярог.
Жуан Матынью
Жуа́н Філі́пі Іры́я Са́нтуш Маты́нью або Жуан Маўтынью (João Filipe Iria Santos Moutinho; нар., Партыман, Партугалія) — партугальскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Партугаліі.
«Спортынг»
Да 13 гадоў Жуан выступаў у клубе свайго роднага горада «Партыманенсі», затым змяніў каманду на лісабонскі «Спортынг».
У сезоне 2006/07 пасля сыходу з клуба Рыкарду Са Пінту, Жуан быў абраны віцэ-капітанам, на той момант яму было ўсяго толькі 19 гадоў. У наступным сезоне Матынью стаў капітанам пасля сыходу з клуба Куштодыу і Рыкарду Перэйра.
«Порту»
5 ліпеня 2010 года Матынью перайшоў у клуб «Порту», падпісаўшы кантракт да лета 2015 года.
«Манака»
24 мая 2013 года, было абвешчана, што Матынью далучыцца да складу французскага клуба «Манака» разам з таварышам па камандзе Хамесам Радрыгесам. Агульная сума за двух ігракоў склала як мяркуецца каля 70 млн еўра, з іх 25 млн — за Матынью.
Міжнародная кар’ера
У зборнай Партугаліі Матынью дэбютаваў ва ўзросце 18 гадоў 17 жніўня 2005 года ў гульні супраць зборнай Егіпта.
Клубныя
«Спортынг»
«Порту»
«Манака»
Міжнародныя
Партугалія
Нефелін
Нефелі́н, элеаліт — пародаўтваральны мінерал з групы фельдшпатоідаў, класа каркасных сілікатаў, алюмасілікат натрыю і калію KNa3(AlSiO4)4.
Хімічны склад: 13—16 % аксіду натрыю Na2O, 32—33 % аксіду алюмінію Al2O3, 43,5—45 % аксіду крэмнію SiO2, 5,5—6,5 % К2O,0,5—1,8 % аксіду кальцыю СаО
Крышталізуецца ў гексаганальнай сінгоніі. Утварае буйныя зерні, блокі крышталёў, агрэгаты, зрэдку — гексаганальна-прызматычныя крышталі. Колер белы, шэры, брудна-зялёны, буры, жаўтаваты, зрэдку бясколерны. Бляск шкляны, тлусты. Цвёрдасць 5,5—6 па шкале Моаса. Шчыльнасць каля 2,6 г/см³. Крохкі. Раствараецца ў салянай кіслаце.
Выкарыстанне
Нефелін выкарыстоўваецца ў вытворчасці гліназёму адначасова з вытворчасцю соды, паташу, сілікагелю, ультрамарыну, угнаенняў і інш.