cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альфонса I д’Эстэ
Пасля адводу французскіх войскаў
Неўзабаве французы пакінулі Італію, і Альфонса, які застаўся ў адзіноце паспрабаваў наладзіць адносіны з Папам праз Фабрыцыа Калона, якога ён узяў у палон пры Равене. 14 ліпеня 1512 года ён прыехаў у Рым. Яго брат кардынал Іпаліта, пакінуты рэгентам, знішчыў саляныя шахты ў Камак’я, каб Альфонса больш цяпло прынялі ў Ватыкане, але дарэмна. Папа сказаў венецыянскаму паслу, што прычыняць шкоды Альфонса ён не будзе, але яго герцагства забярэ сабе — ён збіраўся аддаць яму наўзамен бедны ф’еф Асты. Пасля двух беспаспяховых тыдняў перамоў Альфонса ўдалося пакінуць горад пры дапамозе сям’і Калона. 25 лістапада таго ж года было абвешчана мірнае пагадненне паміж Папам і імператарам Максіміліянам, прычым апошні абвясціў, што ён цалкам падтрымлівае герцага Ферарскага.
Наступны папа — Леў X — заставаўся непахісным, намерваючыся разбурыць дом Эстэ, аднак смерць абарвала яго планы. Новы Папа Адрыян VI, стаўленік імператара, не меў да Альфонса прэтэнзій, і нават наадварот — скарыстаўся яго дапамогай, каб забяспечыць свае войскі ўсім неабходным.
У 1518 годзе Альфонса адправіўся ў Парыж на сустрэчу з каралём Францыі. Неўзабаве пасля вяртання дадому ў 1519 годзе яго жонка Лукрэцыя сканала падчас родаў.
У 1526—1527 гадах удзельнічаў у кампаніі імператара Карла V супраць наступнага Папы Клемента VII. Ён скарыстаўся праблемамі папскай дзяржавы, каб вярнуць сабе Рэджыа (1523) і Модэну (6 чэрвеня 1527 года). У лістападзе 1527 ён памірыўся з Венецыяй (яму нават вярнулі асабняк на Гран Палацца) і ўвайшоў разам з ёй і французамі ў антыімператарскую Лігу, гарантаваўшы яе войскам праход па сваёй тэрыторыі. Ён заручыў свайго спадчынніка Эрколе II д’Эстэ з дачкой французскага караля Рэнэ, запатрабаваў ад Папы падаць кардынальскую шапку яго сыну Іпаліта (што, зрэшты, так і не было зроблена) і давесці здабычу солі са сваіх руднях да 20 тыс. мяшкоў. Нягледзячы на фінансавыя цяжкасці, ён пазычыў грошы французскаму каралю і генералу Латрэку.
Зрэшты, неўзабаве герцаг трапіў у складанае становішча, калі яго адзіны саюзнік, кароль Францыск I, заключыў Камбрэйскі мір з Карлам. Улетку 1529 года Папа Клімент і імператар Карл прыйшлі да пагаднення, намерваючыся адняць у Альфонса яго ўладанні. Але дзякуючы серыі дыпламатычных манеўраў герцаг заваяваў сімпатыю Карла і запрасіў яго быць арбітрам у разглядах д’Эстэ з Ватыканам. 21 снежня 1530 года, да расчаравання папы, імператар заняў бок Альфонса з умовай, што той выплаціць у папскую казну кампенсацыю ў 100 тыс. скуда адначасова плюс 7 тыс. скуда штогод. У 1530 годзе Папа афіцыйна прызнаў, што адабраныя перш землі Ферары ўсё ж належаць Альфонса д’Эстэ.
Артылерыя
Ваенныя поспехі Альфонса шмат у чым грунтавалі на гарматах Ферары, якія адліваліся на ўласным ліцейным заводзе — лепшым для свайго часу. На двух сваіх партрэтах герцаг пазіруе, абапёршыся пра гарматнае жарало. Сучаснікі адзначалі, што сам д’Эстэ валодаў вялікім талентам у гэтай сферы. Ферара стала першай крэпасцю, дзе былі створаны вуглавыя бастыёны, і менавіта там упершыню сталі выкарыстоўваць артылерыю наступальна. Да моманту смерці Альфонса на ўзбраенні яго арміі было 300 гармат, прычым за адліўкай некаторых з іх ён сачыў асабіста.
Калі балонцы паўсталі супраць Папы Юлія і скінулі яго бронзавую статую працы Мікеланджэла з брамы, дзе яна была пастаўлена, Альфонса загадаў сабраць аскепкі і пераплавіць у гарамату, названую ў яго гонар La Giulia. Гэта гармата была пастаўлена на крапасных валах. Гарматы па імі «Землетрасенне» і «Вялікі Д’ябал» дапамаглі яму разбіць іспанцаў пад Равенай.
Шлюбы і дзеці
Першая жонка Альфонса, дачка герцага міланскага Галеаца Марыя Сфорца, выйшла за яго замуж у 1491 годзе, а яе брат Ладавіка Мора ажаніўся з сястры Альфонса Беатрычэ д’Эстэ. Ганна Марыя Сфорца рана памёрла (пры родах). Альфонса планаваў ажаніцца з адной са сваячак караля Францыі, але ў 1502 годзе Папа Аляксандр Борджыя пасватаў яму, яшчэ спадчынніку герцагства, сваю дачку Лукрэцыю, два папярэднія шлюбы якой не ўвянчаліся поспехам. Гэты саюз мусіў спрыяць альянсу Чэзарэ Борджыя як з Ферарай, так і з Францыяй, што дапамагло б яму ўзяць пад кантроль Раманью і павялічыць шанцы на заваяванне Балонні і Фларэнцыі. Перамовы вёў бацька Альфонса, герцаг Эрколе, агенты якога апісалі яму нявесту з Рыма, сцвярджаючы, што ўсе чуткі пра яе — паклёп. Эрколе, які спачатку супрацівіўся, урэшце даў згоду. За нявесту далі каласальны пасаг. Гэты шлюб стаў паваротным для Лукрэцыі — з гэтага моманту яна перастала быць расходнай картай для бацькі Аляксандра VI і брата Чэзарэ і звярнула свае здольнасці на карысць новай сям’і. Вяселле адбылося ў Рыме ў снежні 1501 года, жаніха, які адсутнічаў, замяшчаў яго брат Ферантэ. Барталамеа Трамбанчына склаў у 1502 годзе некалькі інтэрмедый да дзвюх камедый Плато, пастаўленых на вяселлі.
Праз год Папа Аляксандр VI памёр. Лукрэцыя страціла магутную апору, захаваўшы, тым не менш, любоў ферарцоў. Новая жонка стварыла пры двары Альфонса, які стаў праз тры гады герцагам, бліскучы двор, поўны паэтаў.
Не вядома, ці здраджвала Лукрэцыя мужу фізічна. Тым не менш захаваная перапіска сведчыць пра яе гарачы раман з паэтам П’етра Бемба (1502—1505), які пазней прыняў духоўны сан і стаў сакратаром ворага Альфонса Папы Льва X, а таксама з маркізам Мантуі Франчэска II Ганзага, які быў у шлюбе з сястрой Альфонса — Ізабелай д’Эстэ (пагарджалай Лукрэцыю). Паэт Эрколе Строцы, які знаходзіўся пры яе двары, дапамагаў перапісцы з імі абодвума і падаваў сваё загараднае памесце для сустрэч, быў зарэзаны. Паводле адной з версій, гэта была рэўнасць Альфонса, які жадаў яго пакараць за дапамогу Лукрэцыі. З палітычнага пункта гледжання іх шлюб апынуўся паспяховым саюзам: яна часта бывала цяжарнай, нарадзіла яму дастатковую колькасць дзяцей і ўдала кіравала герцагствам у час яго адсутнасці па ваенных справах. Перапіска з Бемба вялася Лукрэцыяй пры жыцці цесця, герцага Эрколе. Калі той памёр і Альфонса стаў герцагам, жыццё пры двары змянілася. Альфонса прадэманстраваў, што ён шануе здольнасці сваёй жонкі і лічыць, што яна можа дзяліць з ім кіраванне дзяржавай. У сваім замку ён загадаў пабудаваць новы калідор, які злучаў бы яго пакоі з пакоямі жонкі. Магчыма, як і іншыя, ён паў ахвярай яе абаяння; верагодна, таксама ён хацеў мець магчымасць кантраляваць яе дзеянні. Лічыцца, што незадаволены шлюбам з бастардам пантыфіка, ён выказваў ёй халодную павагу, хоць і шанаваў яе адміністрацыйныя здольнасці, не перастаючы пры гэтым прад’яўляць правы на фізічную блізкасць і раўнаваць. Адна з дам Лукрэцыі, Палісена Мальвецы, якая пісала лісты Ганзага ў канцы 1504 года і потым нечакана была звольнена (гавораць, за тое, што ведала занадта шмат), распаўсюджвала гісторыю пра тое, як Альфонса аднойчы заспеў свайго брата кардынала Іпаліта ў пакоях жонкі. У 1506 годзе, пакінуўшы горад дзеля ваеннай кампаніі супраць Венецыі, герцаг прызначыў рэгентам сваю жонку Лукрэцыю, якая дэ-факта кіравала горадам разам з кардыналам Іпаліта да 1512 года. Калі яна памёрла ў час чарговых родаў у 1519 годзе, Альфонса напісаў свайму пляменніку, што плакаў.
Праз некалькі гадоў пасля яе смерці герцаг звязаў свой лёс з нязнатнай гараджанкай, мабыць, куртызанкай, прыгажуняй Лаурай Дыянці, якая заставалася з ім да канца яго жыцця і нарадзіла яму дваіх сыноў.
Шлюбы і нашчадства
I. 12 студзеня 1491 года Ганна Марыя Сфорца (1473 — 30 лістапада 1497). Дзеці:
II. 2 лютага 1502 года Лукрэцыя Борджыя (1480—1519), удава герцага Бішэлье. Усяго 8 дзяцей, з іх выжылі:
III. Лаура Дыянці (пам. 1573), хутчэй за ўсё, проста канкубіна. Дзеці (узаконены ў завяшчанні):
Заступнік мастацтваў
Як і ягоны брат, кардынал Іпаліта, быў адным з найбуйнейшых патронаў мастацтваў свайго часу: для яго пажылы Джавані Беліні напісаў «Частаванне багоў» (1514), сваю апошнюю скончаную карціну. Затым Альфонса звярнуўся да яго вучня, Тыцыяна, заказаўшы яму серыю палотнаў.
У 1529 годзе Альфонса стварыў самую цудоўную галерэю свайго часу — studiolo ці camerino d’alabastro («алебастравы кабінет»), дзе сцены, каб карціны глядзеліся лепш, былі абліцаваны беласнежным мармурам, а столь была пазалочанай. Як лічыцца, абліцоўка кабінета (38 рэльефаў працы скульптара Антоніа Ламбарда) захоўваецца ў Эрмітажы.
Тыцыян пісаў яго партрэты, а таксама «Свята Венеры», «Вакханалію» і «Вакха і Арыядну». Доса Досі напісаў для яго яшчэ адну «Вакханалію», а таксама сцэны з «Энеіды». Герцагам, як распавёў Вазары, была заказана ў Мікеланджэла «Леда», якая не дайшла да нашых дзён.
Ад свайго брата-кардынала Альфонса атрымаў у спадчыну заступніцтва над паэтам Ладавіка Арыёста. Беручы прыклад са свайго бацькі Эрколе, які зрабіў Ферару адным з музычных цэнтраў Еўропы, Альфонса запрашаў да двара самых знакамітых музыкантаў свайго часу.
Ілюмінаваны часаслоў Альфонса знаходзіцца ў музеі Гульбекяна (Лісабон) з асобнымі мініяцюрамі ў Заграбе.
Вобраз у масавай культуры
З’яўляецца персанажам фільмаў Вялікі Медычы: рыцар вайны, серыяла Борджыя.
Кутышчэ (Любарскі раён)
Кутышчэ (Кути́ще) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Цэнтральная
Цэнтра́льная (, Центральная) — аграгарадок у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Корасткы
Корасткы (Ко́ростки) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Чырвоны Кастрычнік (Лепельскі раён)
Чырво́ны Кастры́чнік (, Красный Октябрь) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Гамбургскі ўніверсітэт
Гамбургскі ўніверсітэт (Universität Hamburg) — адзін з найбуйнейшых акадэмічных цэнтраў Германіі.
Гісторыя
Датай стварэння Гамбургскага ўніверсітэта лічыцца 1 красавіка 1919 года. Перадумовай яго ўзнікнення з'явілася стварэнне ў 1613 годзе ў Гамбургу «Акадэмічнай гімназіі». На працягу двух семестраў гімназісты праслухоўвалі агульны курс лекцый, пасля чаго пераходзілі да спецыялізаваных курсаў, але з-за малой колькасці слухачоў гімназія была вымушана зачыніцца.
У пачатку ХХ стагоддзя Вернер Меле распачаў спробу аб'яднаць гэтыя інстытуты ва ўніверсітэт, але гарадскі парламент адхіліў гэтую прапанову. І толькі пасля Першай Сусветнай вайны насельніцтва Гамбурга прагаласавала за адкрыццё «Гамбургскага ўніверсітэта» і прызначыла Вернера Меле рэктарам універсітэта.
На базе універсітэта было створана 4 факультэты: права, медыцына, філасофія і натуральныя навукі. Перадумовай стварэння медыцынскага факультэта было адкрыццё клінікі ў Эпендорфе, якая праславілася ў часы вялікай халеры ў XIX стагоддзі. Колькасць факультэтаў да 1954 павялічылася да шасці — падзяліўся сацыяльна-эканамічны факультэт і прававы факультэт, таксама адкрыўся новы евангелічны тэалагічны факультэт.
У 1919 годзе ва ўніверсітэце вучылася 1729 студэнтаў. У пачатку 1950-х гадоў колькасць студэнтаў павялічылася да 6000, у 1960-х гадах гэтая колькасць падвоілася, а ў 1970-я гады тут атрымлівалі вышэйшую адукацыю ўжо 19200 будучых спецыялістаў. У 2000-х гадах у Гамбургскім універсітэце вучыцца каля 39 000 студэнтаў.
Пастаянная Хабла
Найбольш надзейная ацэнка пастаяннай Хабла на 2010 год складае 70,4 (км/с)/Мпк, такім чынам, у сучасную эпоху дзве галактыкі, падзелены адлегласцю ў 1 Мпк, у сярэднім разлятаюцца са хуткасцю ~ 70 км/с. У мадэлях пашыраецца Сусвету пастаянная Хабла змяняецца з часам, але тэрмін «пастаянная» апраўданы тым, што ў кожны дадзены момант часу ва ўсіх пунктах Сусвету пастаянная Хабла аднолькавая. Велічыня, зваротная пастаяннай Хабла, мае сэнс характэрнага часу пашырэння Сусвету на бягучы момант. Для значэння пастаяннай Хабла, роўнаму 70,4 (км/с)/Мпк (или 2,28 c−1), час жыцця Сусвету складае каля 4,38 с ці 13,9 гадоў.
Андрэй Валянцінавіч Якаўлеў
Андрэй Якаўлеў (нар., ) — украінскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Сан-Лука».
Кар’ера
Выхаванец данецкага «Шахцёра», выступаў на Украіне за клубы ніжэйшых ліг, таксама гуляў у Латвіі і Узбекістане. У 2012 годзе быў арандаваны славацкім «Татранам», пасля добрай гульні за клуб перайшоў туды на сталай аснове. Пасля выступаў у Славакіі яшчэ паўтары гады.
У сакавіку 2014 года перайшоў у «Слуцк». У складе слуцкага клуба хутка стаў іграком асновы, звычайна гуляў на пазіцыі правага паўабаронцы, але часам быў атакуючым паўабаронцам ці нават нападнікам.
У жніўні 2014 года стаў іграком барысаўскага БАТЭ. Спачатку нярэдка з’яўляўся ў аснове барысаўчан (звычайна як правы паўабаронца), але потым апынуўся на лаўцы запасных. У студзені 2015 года па заканчэнні кантракта пакінуў БАТЭ і перайшоў у клуб расійскай ФНЛ «Сокал» з Саратава.
У другой палове 2015 года выступаў у малдаўскім клубе «Зара». У студзені 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Дынама», але не падышоў беларускаму клубу і вярнуўся ў «Зару». У чэрвені 2016 года перайшоў у казахстанскі клуб «Тараз». У першай палове 2017 года заставаўся без каманды, а ў ліпені далучыўся да грэчаскага клуба «Нікі Волас». У студзені 2018 года вярнуўся ва Украіну, стаўшы іграком «Валыні».
У студзені 2019 года папоўніў склад ерэванскага «Арарата», пакінуў яго ў чэрвені таго ж года. У ліпені 2019 года праходзіў прагляд у «Віцебску», аднак у выніку ў жніўні 2019 года папоўніў склад літоўскай «Палангі», якой не здолеў дапамагчы застацца ў A Лізе.
У сакавіку 2020 года далучыўся да малдаўскай «Сперанцы». У жніўні 2021 перабраўся ў клуб «Крафт» з трэцяга дывізіёна Фінляндыі, дзе гуляў да канца сезона 2021. Летам 2022 года перайшоў у італьянскі аматарскі клуб «Тэрачына», а ў пачатку 2023 года перабраўся ў «Сан-Луку».
Спаса-Праабражэнская царква
Спаса-Праабражэнская царква — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар Праабражэння Гасподня:
Чабрынь
Чабры́нь (, Чабрынь) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Лыпнэ (Любарскі раён)
Лыпнэ (Ли́пне) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Мэлэнці
Мэлэнці (Меленці́) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Малы Браталіў
Малы Браталіў (Ма́лий Браталів) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Чэхаўцы
Чэ́хаўцы (, Чеховцы) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1924
У табліцы прыведзенай медальны залік зімовых Алімпійскіх гульняў 1924 года, якія праходзілі ў Шамані (Францыя) з 25 студзеня па 5 лютага. Паміж 258 спартсменамі з 16 краін было разгуляна 16 камплектаў медалёў у 9 відах спорту. Узнагароды атрымалі спартсмены з 10 краін.
Мыхайліўка (Любарскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Матавыліўка (Любарскі раён)
Матавыліўка (Мотови́лівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Нава Чартарыя
Нава Чартарыя (Нова́ Чортори́я) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Новы Любар
Новы Любар (Но́вий Лю́бар) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Шалуці
Шалу́ці (, Шелути) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпнішкаўскага сельсавета.
Юшкі (Лепельскі раён)
Ю́шкі (, Юшки) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.
Рычард Эксел
Рычард Эксел (Richard Axel; нар. года, Нью-Ёрк) — амерыканскі нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне за даследаванні ў галіне вывучэння «нюхальных рэцэптараў і арганізацыі сістэмы органаў нюху». Эксель адкрыў сямейства генаў, кадавальныя бялкі, якія ўлоўліваюць пахі. Вынікі яго даследаванняў дазволілі растлумачыць механізм работы органаў нюху.
Будзяўцы
Будзяўцы́ (, Будевцы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Заазерскага сельсавета.
Анаптыхія
Анапты́хія (Anaptychia) — род лішайнікаў сямейства.
На тэрыторыі Беларусі найбольш пашыраныя ; расце пераважна на кары лісцевых дрэў, спараносіць увесь год.
Слаявіна ліставатая або кусцістая, лопасцевая ці галінастая. Пладовыя целы сподкападобныя, па ўсёй слаявіне. Сумкі з 8 спорамі.
Індыкатарныя расліны.
Пэдынка
Пэдынка (Педи́нки) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Алекторыя
Алекторыя (Alectoria) — род лішайнікаў сямейства пармеліевых.
Апісанне
Слаявіна ніткаватая, разгалінаваная, звісае, або ўзнімаецца над субстратам, белавата-зялёная, жаўтаватая ці шаравата-карычневая. Пладовыя целы бакавыя, па краі слаявіны. Сумкі палкападобныя з 2—4—8 спорамі.
Экалогія
На Беларусі найбольш пашыраныя і. Растуць на кары дрэў у хвойных і мяшаных лясах. Спараносяць у вільготны перыяд зімой і летам.
Значэнне
Індыкатарныя расліны.
Пэрэцік
Пэрэцік (Пере́тік) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Планкаўская часціца
У фізіцы, планкаўская часціца - гэта гіпатэтычная элементарная часціца, пэўная як чорная дзірка, у якой комптанаўская даўжыня хвалі супадае з радыусам Шварцшыльда. Маса часціцы роўная (па азначэнні) планкаўской масе, а комптанаўская даўжыня хвалі і радыус Шварцшыльда роўныя (па азначэнні) планкаўскай даўжыні.
Мадонна (Мунк)
Мадонна (Madonna) — карціна нарвежскага мастака-экспрэсіяніста Эдварда Мунка. Першы варыянт «Мадонны» быў намаляваны ў 1893—1894 гадах, у 1895 годзе была выканана літаграфія, усяго Мунк стварыў пяць варыянтаў карціны.
Мадонна намалявана маладой аголенай жанчынай з напаўзачыненымі ў экстазе вачамі і распушчанымі чорнымі валасамі. Ад кананічнай выявы Мадонны застаўся толькі німб вакол галавы. Літаграфія адрозніваецца ад варыянту алеем афармленнем у выглядзе рамы з малюнкамі сперматазоідаў і маленькай фігуркай эмбрыёна ў левым ніжнім куце.
Натуршчыцай для адной з версій карціны была Дагні Юль, жонка пісьменніка Станіслава Пшыбышэўскага і блізкая сяброўка Мунка.
Розныя версіі «Мадонны» ў наш час знаходзяцца ў музеі Мунка і Нацыянальным музеі мастацтва, архітэктуры і дызайну у Осла, а таксама ў Кунстхале у Гамбургу. Яшчэ дзве версіі прыналежаць прыватным калекцыянерам.
Костычы
Ко́стычы (, Костычи) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Клейнікаўскага сельсавета. Размешчаны за 12 км на паўночны захад ад Брэста, 6 км ад чыгуначнай станцыі Скокі.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Пагранічнік» (цэнтр — аг. Клейнікі).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з 16 стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве ВКЛ. У 1566 годзе пазначана ў актах Слонімскага земскага суда.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
Бурдукі
Бурдукі́ (, Бурдуки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
За 0,2 км на поўнач ад вёскі, на левым беразе р. Гаўя прасочваюцца сляды селішча. Знойдзены ляпная і кругавая кераміка.
Фёдар Архіпавіч Яфімаў
Фёдар Архіпавіч Яфімаў (Псеўд.: Ф. Архіпаў, Ф. Архипов, Федор Архипов) (нар. г., сяло Наватроіцкае, Цярноўскі раён, Варонежская вобласць, РСФСР) — рускамоўны пісьменнік Беларусі, перакладчык, літаратурны крытык.
Біяграфія
Нарадзіўся у сялянскай сям'і. Скончыў Варонежскае сувораўскае (1951) і Чарапавецкае пяхотнае (1953) вучылішча. Камандаваў узводам. У 1957—1958 гг. вучыўся на Цэнтральных курсах палітсаставу ў Смаленску. Служыў у Савецкай Арміі да 1963 г. Дэмабілізаваўся ў званні капітана. З 1959 г. жыве ў Мінску. У 1966—1967 гг. загадваў аддзелам нарыса і публіцыстыкі часопіса «Нёман». У 1967 г. скончыў завочна Літаратурны інстытут у Маскве.
У красавіку 1968 г. на аб'яднаным партсходзе творчых саюзаў БССР публічна выступіў супраць умяшальніцтва СССР ва ўнутраныя справы Чэхаславакіі, супраць савецкай цэнзуры. За гэта быў выключаны з КПСС, пераследаваўся — не мог уладкавацца на працу і жыў у безграшоўі.
У часы цкавання А. Салжаніцына выступаў у падтрымку расійскага пісьменніка – звярнуўся ў сакратарыят Саюза пісменнікаў СССР з пісьмовым пратэстам супраць гэтых пераследаў. Ф. Яфімаў падтрымаў пісьменніцу Л. Вакулоўскую, якую абвінавачвалі ў антысаветызме.
Вокана
Во́кана (, Оконо) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Фёдар Архіпавіч Яфімаў
Біяграфія
Перакладае творы беларускіх паэтаў на рускую мову. Асобнымі выданнямі выйшлі кнігі А.Русака «Пролетели ветры» (Масква, 1969), А.Лойкі «Расколдованное Полесье» (Масква, 1976), а таксама кніга курдскага паэта Г.Чарказяна «Цвет доброты» (1986).
Як крытык піша па-беларуску.
Вялікія Сонтакі
Вялі́кія Со́нтакі (, Великие Сонтаки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Апеграфа
Апе́графа (Opegrapha) — род лішайнікаў сямейства рачэліевых.
Апісанне
Слаявіна ў выглядзе шараватай або матавай скарынкі, прымацаваная да субстрату гіфамі. Пладовыя целы нібы ўрэзаны ў слаявіну, авальныя ці падоўжаныя, маюць добра выяўлены край. Сумкі булавападобныя з 8 спорамі, танкасценныя. Споры падоўжаныя, да іголкападобных, прамыя або выгнутыя, папярочна-чатырохклетачныя. Водарасці размяшчаюцца хаатычна.
Пашырэнне
Пашыраны ў розных раслінна-кліматычных зонах. На Беларусі найбольш вядомыя і. Растуць на ствалах і галінках клёна, граба, асіны, ясеня. Спараносяць у вільготны перыяд зімой і вясной.
Значэнне
Індыкатары забруджвання навакольнага асяроддзя.
Праваліўка
Праваліўка (Прова́лівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Рагізна (Любарскі раён)
Рагізна (Рогі́зна) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Артонія
Артонія (Arthonia) — род лішайнікаў сямейства артоніевых.
Слаявіна накшталт тонкай скарынкі, усярэдзіне субстрату або на яго паверхні. Пладовыя целы чорныя, бурыя, карычневыя, у выглядзе плям, няправільных зорачак, сядзячыя ці пагружаныя ў слаявіну. Сумкі 6-споравыя,грушападобныя, з патоўшчанай абалонкай. Споры падоўжана-авальныя да верацёнападобных, двух- або шматклетачныя, бясколерныя ці карычняватыя.
На Беларусі найбольш пашыраныя і. Растуць пераважна на кары лісцевых дрэў. Спараносяць у вільготны перыяд зімой і вясной.
Індыкатарныя расліны.
Сэвэрыніўка (Любарскі раён)
Сэвэрыніўка (Севери́нівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Стары Любар
Стары Любар (Старий Лю́бар) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Ворань (вёска)
У 1924—1954 гадах цэнтр Воранскага сельсавета. Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Заазерскага сельсавета.
Стара Чартарыя
Стара Чартарыя (Стара Чортори́я) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Фылынці
Фылынці (Фили́нці) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Радольфа Грацыяні
Радольфа Грацыяні (Rodolfo Graziani;  — ) — італьянскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, маршал Італіі (1936 год); займаў шэраг дзяржаўных пасад у каланіяльных уладаннях Італіі, удзельнік Паўночнаафрыканскай кампаніі, у 1943—1945 гадах — ваенны міністр Італьянскай сацыяльнай рэспублікі.
Біяграфія
У гады Першай сусветнай вайны служыў у Эрытрэі і Лівіі, у 1919 годзе — у Македоніі, затым да 1927 года — у Трыпалітаніі. У 1930—1934 гадах быў віцэ-губернатарам Кірэнаікі, у 1935 годзе — губернатарам Італьянскага Самалі. У Абісінскай кампаніі (1935—1936) камандаваў Паўднёвай арміяй, пасля пераможнага завяршэння вайны стаў маршалам і маркізам Негелі, у 1936—1937 гадах займаў пасаду віцэ-караля Эфіопіі, кіраваў канчатковым здушэннем супраціўлення эфіопскай арміі, выкарыстоўваў пры гэтым хімічную зброю і надзвычай люты тэрор.
У 1939—1940 гадах — начальнік штаба Сухапутных войскаў, з чэрвеня 1940 года (пасля ўступлення Італіі ў Другую сусветную вайну) — галоўнакамандуючы войскамі ў Паўночнай Афрыцы. Пасля паражэння ля Мерса-Матрух і адступлення да Эль-Агейлы ў лютым 1941 года адхілены ад камандавання, звольнены ў адстаўку і адданы пад суд.
У 1943—1945 гадах быў ваенным міністрам урада Італьянскай сацыяльнай рэспублікі, у 1944—1945 адначасова камандаваў арміяй «Лігурыя». У красавіку 1945 года ўзяты ў палон партызанамі, у 1950 годзе прысуджаны да 19 гадоў турмы, але неўзабаве амніставаны.
З 1952 года — ганаровы старшыня італьянскага неафашысцкага руху.
Галенава
Гале́нава (, Галеново) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Гарадзец (Лепельскі раён)
Гарадзе́ц (, Городец) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Любар
Любар (Лю́бар) — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Любарскага раёна ў Жытомірскай вобласці Украіны.
Юрыўка (Любарскі раён)
Юрыўка (Ю́рівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Стрыжыўка (Любарскі раён)
Стрыжыўка (Стри́жівка) — вёска ў Любарскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Галяноўка
Галяно́ўка (, Галеновка) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Валыця (Андрушыўскі раён)
Валыця (Воли́ця) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Бацыдыя
Бацы́дыя (Bacidia) — род лішайнікаў сямейства рамалінавых.
Апісанне
Слаявіна ў выглядзе скарынкі, прымацаванай гіфамі да субстрату. Пладовыя целы сядзячыя ці пагружаныя ў слаявіну. Сумкі авальнападоўжаныя з 8 спорамі.
Арэал і экалогія
На Беларусі найбольш пашыраныя, ,. Растуць на кары дрэў, камяністых субстратах, гнілой драўніне. Спараносяць у вільготны перыяд зімой і вясной.
Значэнне
Індыкатарныя расліны.
Інфляцыйная мадэль Сусвету
Інфляцыйная мадэль Сусвету — гіпотэза аб фізічным стане і законе расшырэння Сусвету на ранняй стадыі Вялікага выбуху (пры тэмпературы вышэй 1028 K), якая прадугледжвае перыяд паскоранага ў параўнанні са стандартнай мадэллю гарачага Сусвету пашырэння.
Першы варыянт тэорыі быў прапанаваны ў 1981 годзе, але ён сустрэўся з сур’ёзнымі цяжкасцямі, якія былі пераадолены рознымі відазмяненнямі сцэнарыя, пачынаючы з прапанаванай ў 1982 мадэлі.
Недахопы мадэлі гарачага Сусвету
Стандартная мадэль гарачага Сусвету прадугледжвае вельмі высокую ступень аднароднасці і ізатропнасці Сусвету. На часавым інтэрвале ад планкаўскай эпохі ( сек, г/см³) да эпохі рэкамбінацыі яе паводзіны вызначаюцца, блізкім да наступнага: дзе
— ціск, \varepsilon — шчыльнасць энергіі.
Маштабны множнік
змяняўся на ўказаным інтэрвале часу па закону а затым, да цяперашняга часу, па закону які адпавядае ўраўненню стану: дзе \rho — сярэдняя шчыльнасць Сусвету.
Недахопам такой мадэлі з’яўляюцца вельмі высокія патрабаванні да аднароднасці і ізатропнасці пачатковага стану, адхіленне ад якіх прыводзіць да шэрага праблем.
Праблема буйнамаштабнай аднароднасці і ізатропнасці Сусвету
Памер назіранай вобласці Сусвету l_0 па парадку велічыні супадае з хаблаўскай адлегласцю см (дзе H — пастаянная Хабла), гэта значыць, у сілу канечнасці скорасці святла і канечнасці ўзросту Сусвету можна назіраць толькі вобласці (і змешчаныя ў іх аб’екты і часціцы), што знаходзяцца зараз адна ад адной на адлегласці l \le l_0.
Аднак у планковскую эпоху Вялікага Выбуху адлегласць паміж гэтымі часціцамі складала:
а памер прычынна-звязанай вобласці (гарызонту) вызначаўся адлегласцю:
гэта значыць, у аб’ёме \! l' змяшчалася ~ 1090 такіх планкаўскіх абласцей, прычынная сувязь (узаемадзеянне) паміж якімі адсутнічала. Ідэнтычнасць пачатковых умоў у такой колькасці прычынна незвязаных абласцей уяўляецца вельмі малаверагоднай. Акрамя таго, і ў пазнейшыя эпохі Вялікага выбуху праблема ідэнтычнасці пачатковых умоў у прычынна незвязаных абласцях не здымаецца: так, у эпоху рэкамбінацыі, назіраныя зараз фатоны рэліктавага выпраменьвання, якія прыходзяць да нас з блізкіх кірункаў (якія адрозніваюцца на вуглавыя секунды), павінны былі ўзаемадзейнічаць з абласцямі першаснай плазмы, паміж якімі, згодна са стандартнай мадэллю гарачага Сусвету, не паспела ўсталявацца прычынная сувязь за ўвесь час іх існавання ад. Такім чынам, можна было б чакаць істотнай анізатропнасці рэліктавага выпраменьвання, аднак назіранні паказваюць, што яно ў высокай ступені ізатропнае (адхіленні не перавышаюць ~ 10−4).
Праблема плоскага Сусвету
Паводле дадзеных назіранняў, сярэдняя шчыльнасць Сусвету \! \rho блізкая да т. зв. крытычнай шчыльнасці, пры якой крывізна прасторы Сусвету роўная нулю. Аднак, згодна з разліковамі данымі, адхіленне шчыльнасці \! \rho ад крытычнай шчыльнасці з часам павінна павялічвацца, і для тлумачэння назіранай прасторавай крывізны Сусвету ў рамках стандартнай мадэлі гарачага Сусвету прыходзіцца пастуліраваць адхіленне шчыльнасці ў планкаўскую эпоху  ад  не больш, чым на 10−60.
Праблема буйнамаштабнай структуры Сусвету
Буйнамаштабнае размеркаванне матэрыі ў Сусвеце ўяўляе сабой іерархію «Звышсукупнасці галактык — сукупнасці галактык — галактыкі». Аднак для ўтварэння такой структуры з першасных малых флуктуацый шчыльнасці неабходная пэўная амплітуда і форма спектра першасных узбурэнняў. Гэтыя параметры ў рамках стандартнай мадэлі гарачага Сусвету таксама прыходзіцца пастуліраваць.
Інфляцыйнае пашырэнне на ранніх стадыях эвалюцыі Сусвету
Інфляцыйная мадэль прадугледжвае замену пастаяннага закона расшырэння
на экспанентны закон: дзе  — пастаянная Хабла інфляцыйнай стадыі, якая у агульным выглядзе залежыць ад часу.
Значэнне пастаяннай Хабла на стадыі інфляцыі складае 1042 сек−1 > H > 1036 сек−1, г. зн. па-гіганцку пераўзыходзіць яе сучаснае значэнне. Такі закон пашырэння можа быць забяспечаны станамі фізічных палёў («інфлатоннага поля»), якія адпавядаюць ураўненню стану, то-бок адмоўнаму ціску; гэта стадыя атрымала назву інфляцыйнай (inflatio — раздзіманне), бо нягледзячы на ​​павелічэнне маштабнага множніка
, шчыльнасць энергіі застаецца пастаяннай.
У ходзе далейшага расшырэння энергія \varepsilon поля, які абумоўлівае інфляцыйную стадыю расшырэння, ператвараецца ў энергію звычайных часціц: большасць інфляцыйных мадэлей звязвае такое пераўтварэнне з парушэннямі сіметрыі, якія прыводзяць да ўтварэння барыёнаў. Рэчыва і выпраменьванне набываюць высокую тэмпературу, і Сусвет пераходзіць на радыяцыйна-дамінаваны рэжым пашырэння.
Крытыка інфляцыйнай мадэлі
Мадэль касмічнай інфляцыі цалкам паспяхова, але не неабходна для разгляду касмалогіяй. У яе маюцца праціўнікі, у ліку якіх можна назваць Роджэра Пенроўза. Аргументы праціўнікаў зводзяцца да таго, што рашэнні, якія прапануюцца інфляцыйнай мадэллю, з’яўляюцца толькі «замятаннем смецця пад дыван». Напрыклад, ніякіх фундаментальных абгрунтаванняў таго, што ўзбурэнні шчыльнасці на даінфляцыйнай стадыі павінны быць менавіта такімі малымі, каб пасля інфляцыі ўзнікала назіраная ступень аднароднасці, гэтая тэорыя не прапаноўвае. Аналагічная сітуацыя і з прасторавай крывізной: яна вельмі моцна памяншаецца пры інфляцыі, але нішто не замінала ёй да інфляцыі мець настолькі вялікае значэнне, каб усё ж такі праяўляцца на сучасным этапе развіцця Сусвету. Усе гэтыя складанасці носяць назву «праблемы пачатковых значэнняў».
Інфляцыя на позніх стадыях эвалюцыі Сусвету
Назіранні звышновых тыпу Ia, якія праведзены ў 1998 г. у рамках Supernova Cosmology Project, паказалі, што пастаянная Хабла мяняецца з часам такім чынам (паскарэнне пашырэння ў часе), што дае падставы гаварыць аб інфляцыйнам характары расшырэння Сусвету на сучасным этапе яго эвалюцыі. Загадкавы фактар, здольны выклікаць такія паводзіны, атрымаў назву цёмная энергія.
Планкаўская чорная дзірка
Меркаваныя ўласцівасці
Маса — каля 10−5 г (планкаўская маса), радыус — 10−35 м (планкаўская даўжыня). Комптанаўская даўжыня хвалі планкаўскай чорнай дзіркі па парадку велічыні роўная яе гравітацыйнаму радыусу.
Шчыльнасць рэчыва такой чорнай дзіркі складае каля 1094 кг/м³ і, магчыма, з’яўляецца максімальнай дасягальнай шчыльнасцю масы. Фізіка на такіх маштабах павінна апісвацца пакуль не распрацаванымі тэорыямі квантавай гравітацыі.
Магчыма, што планкаўская чорная дзірка з’яўляецца канчатковым прадуктам эвалюцыі звычайных чорных дзірак, стабільная і больш не схільная да выпраменьвання Хокінга.
Буэлія
Апісанне
Слаявіна коркавая, белавата-шэрая або зеленаватая, парошыста-зярністая. Пладовыя целы круглаватыя, чорныя, уціснутыя ў слаявіну або сядзячыя. Сумкі з 8—10, радзей 12—24 спорамі.
На Беларусі ў хваёвых лясах сустракаюцца і.
Значэнне
Індыкатарныя расліны.
Дзяньгубы
Дзяньгу́бы (, Деньгубы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Да 2004 года вёска ўваходзіла ў склад Заазерскага сельсавета.
Воласіў (Андрушыўскі раён)
Воласіў (Во́лосів) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Гальчын (Андрушыўскі раён)
Гальчын (Гальчѝн) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Эндру Фаер
Эндру Захары Фаер (Andrew Z. Fire, нар. г, Пала-Альта, штат Каліфорнія) — амерыканскі навуковец, малекулярны генетык. Прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта. У 2006 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне разам з Крэйгам Мело за «адкрыццё РНК-інтэрферэнцыі — эфекту гашэння актыўнасці вызначаных генаў».
Біяграфія
Нарадзіўся 27 красавіка 1959 г у Пала-Альта (Каліфорнія). Адукацыю атрымаў у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі (1978) і ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце (1983). З 1986 па 2003 год працаваў у аддзяленні эмбрыялогіі Інстытута Карнегі (Балтымор, Мэрыленд). З 1989 прафесар Універсітэта Джонса Хопкінса. З 2003 года прафесар паталогіі і генетыкі ў медыцынскай школе Стэнфардскага ўніверсітэта.
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (з 2004) і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.
Дражна (Лепельскі раён)
Дра́жна (, Дражно) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Дындылішкі
Дындылі́шкі (, Дындылишки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Гарапіўка
Гарапіўка (Гара́півка) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Падапечная тэрыторыя Ціхаакіянскія астравы
Падапечная тэрыторыя Ціхаакіянскія астравы — у мінулым падапечная тэрыторыя ААН у Мікранезіі, якая знаходзілася пад кіраваннем ЗША з 18 ліпеня 1947 года і ўключала Паўднёваціхаакіянскую мандатную тэрыторыю Лігі Нацый, што знаходзілася пад кіраваннем Японіі да 1944 года. Адміністрацыйным цэнтрам спачатку быў горад Ганалулу, затым Гуам і ўрэшце — Сайпан. У адміністрацыйным плане тэрыторыя падзялялася на 6 акруг: Маршалавы астравы, Панапэ, Трук, Марыянскія астравы, Яп і Палау. Пасля да гэтага спісу далучыўся Касраэ. Адзіная з тэрыторый у сістэме апекі ААН, у дачыненні да якой дзяржава-апякун агаварыла стратэгічны характар апекі (што абмяжоўвала ўмяшанне ААН у дзеянні ЗША ў адносінах да падапечнай тэрыторыі).
21 кастрычніка 1986 года з-пад кіравання ЗША выйшлі Маршалавы Астравы, а 3 лістапада 1986 года Чуўк (раней Трук), Яп, Касраэ, Панпеі (раней Панапэ) і Марыянскія астравы. Фармальна перыяд апекі Чуўк, Яп, Касраэ, Панпеі, Марыянскіх астравоў і Маршалавых астравоў скончыўся 22 снежня 1990 года пасля рашэння ААН. 25 мая 1994 года была спынена апека над Палау, пасля дасягнення дамоўленасцей паміж ЗША і Палау, паводле якіх Палау станавілася незалежнай дзяржавай 1 кастрычніка 1994 года.
Глыніўці
Глыніўці (Гли́нівці) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Гарадкіўка (Андрушыўскі раён)
Гарадкіўка (Городкі́вка) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Залейкі
Зале́йкі (, Залейки) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Жарцы (Лепельскі раён)
Жарцы́ (, Жарцы) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Гарадышчэ (Андрушыўскі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Жэрдэлі
Жэрдэлі (Жерде́лі) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Зарубынці (Андрушыўскі раён)
Зарубынці (Заруби́нці) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Марыа Капекі
Марыа Рэната Капекі (Mario Renato Capecchi; нар. г., Верона) — амерыкана-італьянскі генетык, прафесар, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 2007 года.
Біяграфія
Марыа Капекі нарадзіўся ў Вероне ў 1937 ад шлюбу бацькі-італьянца і маці-амерыканкі. Падчас Другой сусветнай вайны яго маці за прыналежнасць да антыфашысцкай групы была арыштаваная і адпраўлена ў канцлагер Дахаў. Пасля заканчэння вайны Марыа Капекі з маці пераехаў у ЗША.
Забара (Андрушыўскі раён)
Забара (За́бара) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Іванкіў (Андрушыўскі раён)
Іванкіў (Іва́нків) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Збойск
Збойск (, Збойск) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Ліхеналогія
Ліхеналогія (ад λειχήν — лішайнік) — навука пра лішайнікі, раздзел батанікі.
Гісторыя
Пачаткам навукі прынята лічыць 1803 года, калі вучань Карла Лінея Эрык Ахарыус апублікаваў сваю працу «Methodus qua omnes detectos lichenes ad genera redigere tentavit» («Метады, з дапамогай якіх кожны зможа вызначаць лішайнікі»). Ён вылучыў іх у самастойную групу і стварыў сістэму, заснаваную на будове пладовых цел, у якую ўвайшлі 906 апісаных на той час відаў.
Барыс Яфімавіч Яфімаў
Барыс Яфімавіч Яфімаў (імя пры нараджэнні Барыс Хаімавіч Фрыдлянд, у шэрагу друкаваных крыніц Барыс Яфімавіч Фрыдлянд; ,  — , ) — савецкі мастак-графік, майстар палітычнай карыкатуры. Народны мастак СССР (1967). Герой Сацыялістычнай Працы (1990). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1972) і двух Сталінскіх прэмій другой ступені (1950, 1951). Член-карэспандэнт АМ СССР (1954). Апошні год жыцця (ва ўзросце 107—108 гадоў) быў галоўным мастаком газеты «Известия».
Іўныця
Іўныця (І́вниця) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Карчмышчэ
Карчмышчэ (Корчми́ще) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Галоўныя архітэктары Мінска
У спісе прысутнічаюць архітэктары, якія займалі пасаду галоўнага архітэктара горада Мінска. У спісе адлюстраваны перыяд працы на пасадзе галоўнага архітэктара, а таксама асноўныя дасягненні архітэктараў падчас знаходжання на гэтай пасадзе. Спіс не поўны.
Альфонса VII Імператар
Альфонса VII Імператар (Alfonso VII el Emperador;, Кальдас-дэ-Рэес — , Ла-Фрэснеда) — кароль Галісіі з 1111 года, кароль Леона з 1126 года, кароль Кастыліі з 1127 года. Сын Уракі, каралевы Кастыліі, і Раймунда Бургундскага. Першы іспанскі кароль з Бургундскай дынастыі.
Кароль Галісіі
Калі пасля смерці Раймунда, бацькі Альфонса, яго маці Урака ў 1109 годзе паўторна выйшла замуж за караля Арагона Альфонса I Ваяўніка і апошні стаў ставіць у Кастылію на важныя пасады сваіх людзей, гэта выклікала незадаволенасць мясцовай знаці. Ачагом паўстання стала Галісія, тым больш што паводле шлюбнага дагавора сын Уракі Альфонса, граф Галісіі, пазбаўляўся права ўспадкоўваць прастолы Кастыліі і Леона. Правадыры паўстання Педра Фрайлас, граф Трава, і Дыега Хельмірэс, біскуп Кампастэльскі, абвясцілі сябе абаронцамі правоў інфанта. Яны пацярпелі ваеннае паражэнне ад арагонскага караля, але не змірыліся, і ў 1111 годзе Хельмірэс у сваёй метраполіі Сант’яга-дэ-Кампастэла каранаваў інфанта Альфонса (са згоды Уракі) як караля Галісіі (хоць да гэтага Галісія была толькі графствам). Пасля гэтага адбыліся новыя сутыкненні і развод Уракі з Альфонса Арагонскім.
Узыходжанне на троны Леона і Кастыліі
9 сакавіка 1126 года, праз дзень пасля смерці маці, Альфонса VII прыбыў у Леон, дзе ва ўзросце 19 гадоў у царкве Санта-Марыя быў абвешчаны каралём Леона. Пасля каранацыі яго задачай стала аднаўленне рэальнай улады над Кастыліяй, якую кантраляваў Альфонса I, кароль Навары і Арагона. Войскі абодвух каралёў сышліся ў даліне Тамара, але бітвы не адбылося, і ў чэрвені 1127 года паміж Кастыліяй і Арагонам быў заключаны Тамарскі мірны дагавор, які фіксаваў граніцы гэтых дзяржаў.
Пасля гэтага Альфонса VII рушыў у Партугалію, каб прымусіць да падпарадкавання цётку па маці — Тэрэзу Леонскую, графіню Партугальскую. Разбіўшы яе войскі, ён прымусіў яе прызнаць яго сеньёрам у 1128 годзе. Зрэшты, у тым жа годзе яна страціла ўладу, пацярпеўшы паражэнне пры Сан-Мамеды каля Гімарайнша ад уласнага сына Афонсу Энрыкіша, які ў сваю чаргу ўварваўся ў Галісію ў 1130 годзе, з-за чаго канфлікт аднавіўся.
У 1128 годзе Альфонса ажаніўся з Берэнгарыяй, дачкой графа Барселоны Рамона Берэнгера III, а ў 1130 годзе скінуў біскупаў Леона, Саламанкі і Аўеда, незадаволеных гэтым шлюбам. Гэта выклікала мяцеж знаці на чале з Педра Гансалесам дэ Лара ў Паленсіі, задушаны каралём.
Канфлікт з Арагонам і Наварай
У 1134 годзе Альфонса I Ваяўнік памёр, не пакінуўшы нашчадства. Альфонса VII тут жа прад’явіў прэтэнзіі на прастолы Арагона і Навары як прапраўнук Санча III Наварскага. Аднак арагонская знаць выступіла на баку брата памерлага караля — Раміра, які ўвайшоў у гісторыю як Раміра II Манах, а наварцы высунулі кандыдатуру Гарсіі Рамірэса, які стаў каралём Навары Гарсіем IV. Такім чынам, Альфонса VII не атрымаў больш карон, але захапіў вялікія тэрыторыі да ракі Эбра, у тым ліку Сарагосу, якую перадаў Гарсію Наварскаму ў абмен на васальную прысягу.
Прыняцце імператарскага тытула
26 мая 1135 года, каб падмацаваць прэтэнзію на становішча наймацнейшага манарха Іспаніі, Альфонса VII каранаваўся ў Леонскім саборы як імператар усёй Іспаніі (Imperator totius Hispaniae). Каранацыю правёў легат папы Інакенція II, на ёй прысутнічалі і прынеслі амаж новаму імператару яго швагер Рамон Берэнгер IV (граф Барселоны), яго кузен Гарсія IV, кароль Навары (праўнук, як і ён, Санча III Наварскага), граф Тулузы Альфонс I Іардан, шэраг сеньёраў Паўднёвай Францыі, граф Урхеля Арменголь VI і нават некалькі арабскіх эміраў, у тым ліку «кароль» Сафадола (Саіф ад-Даўла), ён жа Бені-Худ аль-Мустансір, уладар Руэды. Ні Афонсу Энрыкіш, граф Партугаліі, ні кароль Арагона Раміра II не з’явіліся. Партугалец канчаткова прызнаў сябе імператарскім васалам толькі ў 1143 годзе паводле пагаднення ў Саморы, ужо як кароль Партугаліі Афонсу I, пасля чаго і той прызнаў за ім каралеўскую годнасць (васал імператара мог быць каралём).
Удзел у Рэканкісце
З 1139 года Альфонса VII пачаў барацьбу з альмаравідамі Паўднёвай Іспаніі, ладзячы рабаўніцкія паходы і падбухторваючы саюзных арабскіх правадыроў, такіх, як Сафадола і ібн Марданіш, эмір Валенсіі і Мурсіі, вядомы ў іспанцаў як «кароль Воўк». У 1139 годзе ўзяў крэпасць Кальменар-дэ-Арэха, адкуль маўры маглі пагражаць Таледа, у 1142 годзе Корыю, у 1144 годзе Хаэн і Кордаву, хоць доўга ўтрымліваць апошнія не мог.
Паміраючы, Альфонса VII падзяліў уладанні паміж сынамі, пакінуўшы Леон Фернанда, а Кастылію — Санча, чым нанес шкоду справе аб’яднання Іспаніі.
Шлюбы і дзеці
Жонка: з лістапада 1128 года Берэнгарыя Барселонская (каля 1116 — 15/31 студзеня 1149), дачка Рамона Берэнгеры III, графа Барселоны. Ад гэтага шлюбу нарадзілася сямёра дзяцей:
2-я жонка: з 1152 года Рыкса Польская, дачка Уладзіслава II Выгнанніка, князя Сілезіі і Кракава. Ад гэтага шлюбу нарадзілася двое дзяцей:
Таксама ў Альфонса VII была незаконныя дзеці ад палюбоўніцы Гантроды:
Крыліўка (Андрушыўскі раён)
Крыліўка (Крилі́вка) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Камэні
Камэні (Ка́мені) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Каўкелі
Каўке́лі (, Кавкели) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Рупунуні
Рупунуні (Rupununi) — геаграфічны рэгіён на поўдні Гаяны. Назва паходзіць ад аднайменнай ракі, якая ўпадае ў раку Эсекіба. Агульная плошча — болей за 11 200 км².
Рэгіён Рупунуні знаходзіцца ў межах Гвіяны, вызначаецца надзвычай багатай экалагічнай разнастайнасцю і ўключае саванны, хмызнякі, трапічны лес, балоты, поймавыя прырачныя і прыазёрныя землі. Саванны займаюць прыкладна 80% тэрыторыі.
Ландшафт пачаў фарміравацца каля 200 - 150 млн гадоў таму. Рупунуні мае складаную геалагічную пабудову, складзены пераважна старажытнымі вулканічнымі і асадкавымі пародамі. Знойдзены радовішчы пясчаніку, граніту, золата.
Рэгіён рэдка населены. Значную частку жыхароў складаюць індзейцы-аравакі з плямёнаў макусі, ваі-ваі, патамона, вапісіяна, якія займаюцца матычным земляробствам і жывёлагадоўляй. Дзякуючы адсутнасці актыўнай эксплуатацыі прыродных рэсурсаў у Рупунуні захавалася 80% сысуноў і 60% птушак ад сукупнай колькасці тых, што сустракаюцца ў Гаяне.
Заазер’е (Лепельскі раён)
Заазе́р’е (, Заозерье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.
Гіпагімнія
Апісанне
Слаявіна (талом) ліставатая, шаравата-зеленаватая, белавата-шараватая, знізу цёмная да чорнай, распасцёртая па субстраце, у цэнтры шчыльна прымацаваная да яго. Лопасці на канцах з масай сарэдый (спецыяльных утварэнняў для вегетатыўнага размнажэння) у выглядзе белых мучністых скопішчаў. Пладовыя целы (апатэцыі) сядзячыя або на ножках. Сумкі (аскі) 8-споравыя. Споры аднаклетачныя.
Заазер’е (Лепельскі раён)
Да 2004 года цэнтр Заазерскага сельсавета.
Гіпагімнія
Пашырэнне
Каля 60 відаў. Пашыраны амаль па ўсім зямным шары, за выключэннем стэпавых і пустынных зон пераважна ва Усходняй Азіі. На Беларусі трапляюцца, , і. Пераважна аблігатныя эпіфіты. Растуць на ствалах і галінках дрэў і кустоў, зрэдку на апрацаванай драўніне, камяністым субстраце, грунтавых агаленнях і глебе. Гіпагімнія ўздутая часта ўкрывае ствалы дрэў (асабліва хвоі).
Выкарыстанне
Сыравіна для антыбіятычных прэпаратаў. Індыкатары загазаванасці паветра.
Заазер’е (Лепельскі раён)
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 14 км ад горада Лепель, за 129 км ад Віцебска, на рацэ Зеха, за 6 км ад аўтамабільнай дарогі. У напрамку на поўнач ад вёскі возера Ворань.
Крывічы (Іўеўскі раён)
Крыві́чы (, Кривичи) — вёска ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Іўеўскага сельсавета.
Да 2017 года вёска ўваходзіла ў склад Морынскага сельсавета.
Лісіўка (Андрушыўскі раён)
Лісіўка (Лісі́вка) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Мала П’ятыгірка
Мала П’ятыгірка (Мала́ П'ятигі́рка) — вёска ў Андрушыўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Зацякляссе
Зацякля́ссе (, Затеклясье) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавета.