cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь
Напрамкі
У 2008—2013 гадах у Паўднёвай Амерыцы найбольш моцныя адносіны склаліся з Венесуэлай. Сілавікі дзвюх краін праводзілі розныя мерапрыемствы, у тым ліку сумесныя трэніроўкі, семінары, сустрэчы, абмен вопытам у сферы барацьбы з тэрарызмам. Актыўна развівалася супрацоўніцтва ў ваенна-тэхнічнай сферы, а беларускія ваенныя спецыялісты займаліся стварэннем адзінай сістэмы СПА і РЭБ для Узброеных Сіл Венесуэлы.
Ваенна-тэхнічнае супрацоўніцтва
У развіцці ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь з замежнымі краінамі дырэктар ТАА «БСВТ—Новыя тэхналогіі» Алег Сільвановіч вылучыў тры этапы, якія характарызуюцца розным змястоўным напаўненнем і прыярытэтнымі напрамкамі, што выкарыстоўваліся для рэалізацыі адпаведных мерапрыемстваў арганізацыйна-кіраўнічымі формамі :
У 2016 годзе экспарт прадукцыі ваеннага прызначэння ажыццяўляўся ў 60 краін, у 2017 — у 69 краін, а ў 2018 годзе — у 76 краін свету, што складала 110% у адносінах да 2017 года. Тады пастаўкі склалі прыкладна адзін мільярд долараў. Паводле звестак Стакгольмскага інстытута даследаванняў праблем міру (SIPRI), за 2016—2020 гады краіна заняла 19 месца ў спісе сусветных экспарцёраў зброі з аб’ёмам паставак 0,3% ад сусветнага. У параўнанні з узроўнем 2011—2015 гадоў, калі Беларусь займала 18-ю пазіцыю ў шведскім рэйтынгу, ён знізіўся на 34%. Аснову экспарту склалі сістэмы РЭБ і СПА і камплектуючыя да ваеннай тэхнікі<.
Ваенна-прамысловыя прадпрыемствы Рэспублікі Беларусь таксама займаюцца распрацоўкай ваеннай прадукцыі з іншымі дзяржавамі. Так, у пачатку 2000-х беларускі 140-ы рамонтны завод разам са славацкімі прадпрыемствамі «Метапол» і «ZTS Dubnica» распрацаваў мадыфікацыі БТР-70 і БМП-1 — Кобра-К і Кобра-С. Пазней украінскім канструктарскім бюро «Луч» сумесна з УП «Тэтраэдр» быў створаны ЗРК Т38 «Стылет», з ААТ «Пеленг» — СТРК «Шэршань» (таксама ўдзельнічала беларускае ЗАТ «SRP») і «Скіф» У сваю чаргу расійскі ВПК супрацоўнічае са 120-ю беларускімі заводамі і канструктарскімі бюро па 1600 відах ваенна-тэхнічнай прадукцыі. Супрацоўніцтва менавіта ў ваеннай сферы лічыцца найбольш паспяховым напрамкам узаемадзеяння дзвюх краін. Адным з паспяховых прыкладаў кааперацыі з’яўляецца мадыфікаваная версія ЗРК «Бук» — «Бук-М2» на базе колавага шасі Мінскага завода колавых цягачоў. Раней гэтыя ж шасі выкарыстоўваліся пры мадэрнізацыі расійскіх ЗРК «Тор».
Ваенныя спецыялісты
Узброеныя Сілы Рэспублікі Беларусь накіроўвалі сваіх ваенных спецыялістаў у такія краіны як Кот-д’Івуар, Венесуэла, Лівія, Емен і Дэмакратычная Рэспубліка Конга, дзейнічаючы як афіцыйна, так і ўтойліва. У сябе на радзіме яны раней займаліся падрыхтоўкай вайскоўцаў з Нігерыі. Звычайна ў краіне рэдка распаўсюджваюцца аб падобнага роду дзейнасці, асабліва ў дзяржаўных СМІ, а пасяджэнне парламента Беларусі па пытанні накіравання ваенных саветнікаў у тую ці іншую дзяржаву ажыццяўляецца ў закрытым рэжыме. Афіцыйна мелі месца ваенныя місіі ў Венесуэле (акрамя СМІ, пра яе казаў і Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ), Лівіі (факт наяўнасці кантынгенту ваенных спецыялістаў у даваенны перыяд пацвердзіў саветнік пасольства Беларусі ў Трыпалі Георгій Грамыка, але адмаўлялася які-небудзь удзел у баявых дзеяннях ) і Емене (пацвердзілі прадстаўнік МЗС Андрэй Савіных і кіраўнік Дзяржкамваенпрама Сяргей Гурулёў ), а таксама кампанія па падрыхтоўцы і навучанню нігерыйскіх ваеннаслужачых (апублікаваныя фатаграфіі «Цэнтра спецыяльнай падрыхтоўкі» ). У іншых выпадках ўрад краіны часцяком адмаўляе або наогул ніяк не каментуе падобнага роду інфармацыю.
BNP Paribas Open 2014
BNP Paribas Open 2014 (таксама вядомы як «Індыян Уэлс Мастэрс 2014» («Indian Wells Masters 2014»)) — прафесійны турнір па тэнісе, які праходзіў з 3 па 16 сакавіка 2014 года ў «Indian Wells Tennis Garden», у Індыян Уэлсе, Каліфорнія, ЗША. Турнір, які быў заснаваны ў 1974 годзе, стаў 39-м розыгрышам сярод мужчын і 26-м сярод жанчын, а таксама ўваходзіў у Сусветны тур ATP Мастэрс 1000 і быў адным з Прэм'ер-турніраў WTA.
Аркадзь Андрэевіч Моркаўка
Аркадзь Андрэевіч Моркаўка (, в. Зазер'е, цяпер Пухавіцкі раён — Мінск) — беларускі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і чыгуначніка Андрэя Кандратавіча і Марыі Максімаўны (пам. 1919). Пачатковую адукацыю атрымаў у Пярэжырскай сярэдняй школе. Скончыў курсы тэлеграфістаў у Мінску (1916), працаваў тэлеграфістам на станцыі Мінск (1916—1924). Вучыўся ў Віцебскім электрамеханічным тэхнікуме (1924—1927). У 1928—1930 уваходзіў у рэдкалегію часопіса «Маладняк», у 1930 — у рэдкалегію часопіса «Полымя». Скончыў энергетычны факультэт БПІ (1934), працаваў у Мінску інжынерам на заводзе «Беларусь», у Палаце мер і вагі. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў мінскім падполлі. Пасля вайны працаваў у Палаце мер і вагі, выкладаў на энергетычным факультэце БПІ.
Творчасць
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1922 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Дым жыцця» (1928) — адзіная прыжыццёвая кніга, пасмяротна выйшлі «Гады, як парусы» (1959), «Вершы» (1973).
Творчасць А. Моркаўкі высока ацанілі Я. Купала і Ц. Гартны. Найбольш плённы паэтычны перыяд А. Моркаўкі прыпадае на 1924—1927 гады. Друкаваўся ў многіх тагачасных перыядычных выданнях. На пачатку 1930-х гадоў адышоў ад літаратурнай дзейнасці, не публікаваўся ў перыёдыцы, пісаў «у стол».
Грэнландцы
Тэрмін Грэнландцы можа значыць некалькі розных рэчаў, у прыватнасці:
Вэрхні Куяльнык
Вэрхні Куяльнык (Ве́рхній Куя́льник) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Аляксандр Паўлавіч Вайтовіч
Аляксандр Паўлавіч Вайтовіч (нар., в. Рачкевічы, , Мінская вобласць) — беларускі навуковец, грамадскі і палітычны дзеяч. Доктар фізіка-матэматычных навук (1979), прафесар (1985), член-карэспандэнт (1986), акадэмік (1996) НАН Беларусі, сапраўдны член Еўрапейскай акадэміі навук, мастацтваў і славеснасці (1995). Прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі у 1997—2000 гг.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт (1960). З 1960 г. працаваў у Інстытуце фізікі АН БССР, з 1980 г. — загадчык лабараторыі, у 1984—1988 гг. — намеснік дырэктара па навуковай рабоце гэтага інстытута. У 1992—1993 гг. — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, у 1993—1997 гг. — дырэктар Інстытута малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі, адначасова ў 1992—2007 гг. — загадчык лабараторыі гэтага інстытута. З мая 1997 г. па снежань 2000 прэзідэнт НАН Беларусі, са снежня 2000 па ліпень 2003 — Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. У 1998—2003 гг. — старшыня падкамітэта па Дзяржаўных прэміях Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі, у 1997—2003 гг. — галоўны рэдактар ​​часопіса «Даклады Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». З 2007 — загадчык лабараторыі Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Працы па лазернай фізіцы і оптыцы, дынаміцы нелінейных сістэм, фізіцы нанапамерных структур. Прапанаваў і развіў метад селекцыі частот лазераў, заснаваны на адрозненні параметраў насычэння асяроддзяў. Выявіў якасна новыя палярызацыйныя з’явы ў газавых лазерах ў магнітным полі. Устанавіў ролю працэсаў вымушанага камбінацыйнага рэзананснага рассейвання ў актыўным асяроддзі ў фарміраванні характарыстык лазера ў магнітным полі. Прапанаваў і развіў рэзанансныя фазава-палярызацыйныя метады квантавай электронікі і лазернай спектраскапіі, паказаў эфектыўнасць гэтых метадаў для селекцыі частот ў рознага тыпу лазерах і для павышэння адчувальнасці ўнутрырэзанатарнай лазернай спектраскапіі. Стварыў палярызацыйную дынаміку нелінейных сістэм і паказаў, у прыватнасці, што час фарміравання палярызацыі генераванага выпраменьвання з’яўляецца характэрнай канстантай лазера, якая ў пэўных выпадках істотным чынам уплывае на дынаміку. Вызначыў і вывучыў у лазерах з’явы спантанага парушэння палярызацыйнай (люстраной) сіметрыі аж да атрымання поўнай кіральнай чысціні. Знайшоў новыя актыўныя асяроддзі на аснове крышталяў з прымеснымі і ўласнымі радыяцыйнымі цэнтрамі афарбоўкі. Прапанаваў плёнкавыя структуры з прасторава арганізаванай сеткай нанамерных крышталяў і вывучыў іх ўласцівасці.
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1996 за цыкл работ «З’явы анізатрапіі ў лазерах і прынцыпы палярызацыйна лазернай спектраскапіі». Прэмія НАН Беларусі і Сібірскага аддзялення РАН імя акадэміка В. А. Капцюга 1999 за цыкл работ «Лазерная спектраскапія высокага дазволу і яе фундаментальныя прыкладанні».
Аўтар каля 250 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій, даведніка, 25 вынаходніцтваў.
Палітычная дзейнасць
Старшыня Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (19.12.2000 — 28.07.2003 г.), Старшыня Міжпарламенцкай Асамблеі ЕўрАзЭС (2001—2002), намеснік Старшыні Міжпарламенцкай Асамблеі СНД (2001—2002), удзельнік прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2006 года, лідар Міжнароднага грамадскага руху «Супрацоўніцтва і прагрэс» (з студзеня 2007 года), старшыня рэспубліканскага грамадскага аб’яднання (РГА) «Прававая ініцыятыва» (з лютага 2007 года).
Узнагароды і прэміі
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1981), Францыска Скарыны (1998), медалём. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1996, у аўтарскім калектыве) — за цыкл прац «З’явы анізатрапіі ў лазерах і прынцыпы палярызацыйнай лазернай спектраскапіі».
IC 2796-1
IC 2796-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Псалом 130
Псалом 130 (131 паводле масарэцкай нумарацыі) уваходзіць у групу псалмоў, якія складаюць песню ўзыходжання. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — надзея на Госпада.
Сір
Сір (Syr, Syre) — рака, якая працякае ў Люксембургу.
Бярэ свой пачатак у муніцыпалітэце Вейлер-ла-Тур на вышыні 320 м. Даўжыня ракі складае 30 км. Вышыня вытока 305 м. Упадае ў Мозель. З'яўляецца левым прытокам дадзенай ракі. Плошча басейна каля 193 км². Мае шэраг невялікіх прытокаў.
Хоўм Крэдыт
Адкрытае акцыянернае таварыства «Нябанкаўская крэдытна-фінансавая арганізацыя „Хоум Крэдыт“» — былая юрыдычная асоба, якая мала права ажыццяўляць асобныя банкаўскія аперацыі і віды дзейнасці, прадугледжаныя Банкаўскім кодэксам Беларусі. НКФА таксама з’яўлялася элементам банкаўскай сістэмы краіны, як і банк, толькі з іншымі ліцэнзійнымі паўнамоцтвамі на ажыццяўленне аперацый (вузейшымі, чым у банка). Склад банкаўскіх аперацый, якія магла ажыццяўляць НКФА, вызначаўся Нацбанкам.
Гісторыя
Арганізацыя была заснавана ў 2002 годзе пад назвай ААТ «Лорабанк».
У снежні 2006 года «Лорабанк» набыла міжнародная група Home Credit, якая з’яўляецца членам вядучай міжнароднай фінансавай групы кампаній PPF, заснаванай у 1991 годзе. Група PPF працуе на рынку фінансавых паслуг (банкаўская розніца, страхаванне, спажывецкае крэдытаванне), рынку кіравання актывамі і нерухомасці.
У пачатку 2016 года ўласнік ААТ «Хоум Крэдыт Банк» прыняў рашэнне аб яго пераўтварэнні ў нябанкаўскую фінансавую арганізацыю. Такое рашэнне звязана з «змяненнем мадэлі бізнесу і актыўным развіццём каналаў дыстанцыйнага абслугоўвання кліентаў» і прынята «ў мэтах аптымізацыі выдаткаў на вядзенне бізнесу».
З чэрвеня 2018 года 100 % акцый арганізацыі належаць ЗАТ «Альфа-Банк».
28 верасня 2018 г. праведзены запіс аб спыненні дзейнасці «НКФА „Хоум Крэдыт“» у Адзіным дзяржаўным рэестры юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў.
Асвейскі сельсавет
Асве́йскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Асвея.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асвейскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка (з 27 верасня 1938 года гарадскі пасёлак) Асвея. 24 верасня 1926 года з сельсавета вылучаны Асвейскі нацыянальны яўрэйскі местачковы Савет. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Асвейскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 10 мая 1958 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Сенькаўскага (4 населеныя пункты: Востраў, Канчаны, Навалакі і Урагава) і Сухарукаўскага (4 населеныя пункты: Бяляны, Галькаўшчына, Міхаліна і Рагелева) сельсаветаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (20 населеных пунктаў без Асвеі) — 673 чалавекі, з іх 89,3 % — беларусы, 7,3 % — рускія, 1,8 % — украінцы.
Мельніца (Шаркаўшчынскі раён)
Ме́льніца (, Мельница) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Станіславоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы, пазней у складзе гміны Варапаева Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Да 28 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Жукоўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Пяліцкага сельсавета , да 7 чэрвеня 1966 года — у склад Белькаўскага сельсавета.
Апапласт
Апапла́ст — пазаклетачная структура ў вышэйшых раслін, складзеная клетачнымі сценкамі і міжклетнікамі. Па апапласце за кошт капілярных сіл, якія ўзнікаюць паміж элементамі клетачнай сценкі, ажыццяўляецца транспарт глебавай і ападкавай вільгаці і ўсіх раствораных у ёй рэчываў (напрыклад, мінеральных солей і гумінавых кіслот). Апапластычны транспарт блакіруецца ў гідрафобных частках клетачных сценак: паясках Каспары, паветраносных поласцях і кутыкуле. У адрозненне ад сімпластычнага транспарта пры апапластычным транспарце энергія расліны наўпрост не расходваецца.
Скіргайла
Скірга́йла, у хрышчэнні Іван (каля  — паміж і канцом студзеня 1395) — князь полацкі, троцкі і, магчыма, кіеўскі.
Імя
Імя Скіргайла — з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў, што дайшлі з індаеўрапейскай старажытнасці.
Першая аснова імені — Skir-, ад літ. skirti «адасабляць; вылучаць; наканоўваць». Далей да індаеўрапейскага *(s)ker- «рэзаць, адразаць». Аснова бытавала і ў прусаў (Schir-gal, Na-skir, Skyre).
Другая аснова імені Gail-, з ёй вядома пад 60 сучасных літоўскіх антрапонімаў. Яна звязаная са стараліт. gailas «моцны», літ. gailus «гняўлівы», далей напрамую з індаеўрапейскім *ghoilo-s «моцны; няўрымслівы, жвавы».
Імя Скіргайлы праз аснову Gail- перагукалася з імёнамі яго братоў, Альгердавых сыноў Карыгайлы, Ягайлы, Швітрыгайлы (Свідрыгайлы). У сваю чаргу, праз аснову Kar- таксама і імя Карыгайла перагукалася з іменем брата Карыбута. Гэта магло б сведчыць на карысць таго, што ў вялікакняскім асяроддзі пры імянаданні свядома практыкавалі вар’іраванне асноў з мэтай падтрымання цэльнасці і стабільнасці роду.
Жыццяпіс
Другі сын вялікага князя Альгерда ў другім яго шлюбе, з цвярской княжной Юльянай, брат Ягайлы.
Упершыню згадваецца ў 1373 годзе як адзін з удзельнікаў паходу на лівонскі Дзюнабург.
У 1374—1375 гадах удзельнічаў баявых дзеяннях з крыжакамі.
Пасля выгнання ў 1377 годзе з Полацка князя Андрэя Альгердавіча, вялікі князь Ягайла пасадзіў там княжыць Скіргайлу.
У 1379—1380 гадах па ініцыятыве Ягайлы падарожнічаў па краінах Еўропы, дзе абмяркоўваў умовы хрышчэння Літвы.
Палачане, незадаволеныя язычніцтвам Скіргайлы, у 1381 годзе выгналі яго з княжання. На чале войска Ягайлы і пры дапамозе Інфлянцкага ордэна ён аблажыў на некалькі месяцаў Полацк, але горада не ўзяў. У гэты час прыняў праваслаўе.
Спіральная галактыка
Спара́льная гала́ктыка (пазначаецца S) — адзін з асноўных тыпаў галактык, разнавіднасць галактык у паслядоўнасці Хабла, якія характарызуюцца наступнымі фізічнымі ўласцівасцямі:
Скіргайла
Жыццяпіс
Калі ў канцы 1381 года велікакняжацкі сталец у Вільні захапіў Кейстут, падначаленае Скіргайлу войска прызнала ўладу новага вялікага князя, а Скіргайла ўцёк у Інфлянты.
Спіральная галактыка
Спіральныя галактыкі названы так, таму што маюць усярэдзіне дыска яркія рукавы зоркавага паходжання, якія амаль лагарыфмічна распасціраюцца з балджа. Хоць часам іх нялёгка адрозніць (напрыклад, у флакулентных спіралях), гэтыя рукавы служаць асноўнай прыкметай, па якой спіральныя галактыкі адрозніваюцца ад лінзападобных галактык, для якіх характэрна дыскавая будова і адсутнасць ярка выяўленай спіралі. Спіральныя рукавы ўяўляюць сабою вобласці актыўнага зоркаўтварэння і складаюцца па большай частцы з маладых гарачых зорак; менавіта таму рукавы добра вылучаюцца ў бачнай частцы спектру. Абсалютная большасць назіраных спіральных галактык круціцца ў бок закручвання спіральных галін.
Скіргайла
Жыццяпіс
Летам 1382 года Скіргайла далучыўся да войска Ягайлы, удзельнічаў у аблозе Кейстута ў Троках. У час перагавораў з Кейстутам захапіў яго ў палон і адвёз у Крэўскі замак, дзе Кейстут быў забіты. Атрымаў ад Ягайлы Троцкае княства. 3 таго часу Скіргайла стаў другой уплывовай асобай у дзяржаве.
Спіральная галактыка
Дыск спіральнай галактыкі звычайна акружаны вялікім сфераідальным гало, якія складаюцца са старых зорак «Насельніцтва II», большасць якіх засяроджана ў шаравых скопішчах, якія верцяцца вакол галактычнага цэнтра. Такім чынам, спіральная галактыка складаецца з плоскага дыска са спіральнымі рукавамі, эліптычнага балджа і сферычнага гало, дыяметр якога блізкі да дыяметра дыска.
Скіргайла
Жыццяпіс
У 1385 годзе на чале вялікалітоўскага пасольства прыбыў у Кракаў, каб весці перагаворы пра шлюб Ягайлы з польскай каралевай Ядвігай. У час заключэння Крэўскай уніі (1385) забяспечыў сабе права застацца праваслаўным.
Спіральная галактыка
Шматлікія (у сярэднім дзве з трох) спіральныя галактыкі маюць у цэнтры перамычку («бар»), ад канцоў якой адыходзяць спіральныя рукавы. У рукавах утрымліваецца значная частка пылу і газу, таксама мноства зоркавых скопішчаў. Рэчыва ў іх круціцца вакол цэнтра галактыкі пад дзеяннем гравітацыі.
Скіргайла
Жыццяпіс
У Мсціслаўскай бітве (1386) на чале вялікалітоўскага войска перамог смаленскага князя Святаслава Іванавіча і падпарадкаваў Смаленскае княства.
Спіральная галактыка
Наша Галактыка, як дэманструюць нядаўнія (2005) назіранні ў ІЧ-дыяпазоне на Касмічным тэлескопе імя Спітцэра і шматгадовыя радыёастранамічныя назіранні, таксама адносіцца да спіральных галактык з перамычкай.
Скіргайла
Жыццяпіс
Вясной 1387 года ўзяў Полацк, дзе захапіў князя Андрэя Альгердавіча. 28.4.1387 года Ягайла пацвердзіў правы Скіргайлы на валоданне Троцкім і Полацкім княствамі, даў яму Менск, Свіслач, Бабруйск, Рэчыцу, Любеч, Прапошаск, Любашаны, Ігумен, Лагойск.
Спіральная галактыка
Маса спіральных галактык дасягае 1012 мас Сонца.
Скіргайла
Жыццяпіс
3 1388 года ўзброеную барацьбу супраць Скіргайлы вёў Вітаўт, які з дапамогай крыжакоў намагаўся атрымаць уладу ў ВКЛ. У выніку Востраўскага пагаднення (1392) Ягайла фактычна прызнаў Вітаўта сваім намеснікам у ВКЛ і перадаў яму Троцкае княства, узамен Вітаўт абяцаў Скіргайлу дапамагчы заняць Кіеў.
Спіральная галактыка
Размяшчэнне Сонца
Сонца цікава тым, што размешчана паміж спіральных рукавоў Галактыкі і робіць абарот вакол цэнтра Галактыкі дакладна за той ж час, што і спіральныя рукавы. Як следства, Сонца не перасякае вобласці актыўнага зоркаўтварэння, у якіх часта ўспыхваюць звышновыя — крыніцы пагібельнага для жыцця выпраменьвання.
Скіргайла
Жыццяпіс
У пачатку 1393 года Вітаўт і Скіргайла захапілі Віцебск, дзе ўмацаваўся Свідрыгайла, і ўзялі яго ў палон. Вясной 1393 года Вітаўт захапіў у кіеўскага князя Уладзіміра Альгердавіча Жытомір і Оўруч і аддаў іх Скіргайлу, восенню 1393 года перадаў Скіргайлу Кіеў.
У кастрычніку-лістападзе 1393 года Скіргайла ўдзельнічаў у паходзе Вітаўта на Падолле, потым захапіў Чаркасы і Звянігарад.
Паводле некаторых звестак, Скіргайла быў атручаны ў Кіеве. Пахаваны ў Кіева-Пячэрскай лаўры.
Азола
Азола (Azolla) — род папарацей сямейства, па іншай класіфікацыі адзіны род сямейства азолавых.
Апісанне
Выкапнёвыя рэшткі гэтых раслін знаходзяць у трацічных і чацвярцічных адкладаннях Еўразіі, Паўночнай Амерыкі. Усе віды азолавых, акрамя, шырока распаўсюджаны ў трапічных, субтрапічных абласцях зямнога шара, а таксама ва ўмераных абласцях Паўночнай Амерыкі. Па вонкавым выглядзе гэтыя расліны больш падобны на лістасцябловыя юнгерманіевыя імхі, чым на папараці.
Спарафіт азолы ўяўляе сабой дробнае разгалінаванае плаваючае сцябло. На яго верхнім баку ў два рады сядзяць маленькія (да 1 мм) лісты, якія шчыльна прыкрываюць галіны. Ад некаторых вузлоў звісаюць у ваду даволі доўгія прыдаткавыя карані. Праводзячая сістэма сцябла — рэдукаваная сіфонастэла, якая часта прымае форму пратастэлы.
Прыкметнай асаблівасцю азолы з’яўляецца сімбіёз гэтай расліны з сіне-зялёнай з сямейства. Выказваецца меркаванне аб трэцім члене складанага сімбіёзу з удзелам бактэрый і, якія пастаянна сустракаюцца на лістах азолы.
Размнажэнне азолы часта адбываецца вегетатыўным шляхам. Бакавыя галінкі лёгка адломваюцца ад галоўнага сцябла і цячэннем разносяцца ў іншыя вадаёмы. Часта распаўсюджвальнікамі азолы з’яўляюцца людзі, жывёлы і водаплаўныя птушкі.
Значэнне і выкарыстанне
Практычнае выкарыстанне азолы мае месца ў сельскай гаспадарцы ў якасці зялёнага ўгнаення, багатага азотам. У трaпічных краінах Азіі і ў некаторых іншых з гэтай мэтай азолу разводзяць на рысавых палях. Па здольнасці назапашваць азот азола не ўступае бабовым. Выкарыстоўваюць азолу і як расліну, якая ў выніку масавага размнажэння на рысавых палях заглушае іншыя пустазельныя расліны. часта вырошчваюць і ў акварыумах. Побач з карысцю гэта расліна прыносіць і некаторую шкоду інтэнсіўнасцю свайго вегетатыўнага размнажэння, пакрываючы паверхню вады ў вадаёмах і перашкаджаючы руху лодак.
BNP Paribas Open 2013
BNP Paribas Open 2013 (таксама вядомы як «Індыян Уэлс Мастэрс 2013» («Indian Wells Masters 2013»)) — прафесійны турнір па тэнісе, які праходзіў з 7 па 17 сакавіка 2013 года ў «Indian Wells Tennis Garden», у Індыян Уэлсе, Каліфорнія, ЗША. Турнір, які быў заснаваны ў 1974 годзе, стаў 38-м розыгрышам сярод мужчын і 25-м сярод жанчын, а таксама ўваходзіў у Сусветны тур ATP Мастэрс 1000 і быў адным з Прэм'ер-турніраў WTA.
Вігвам
Гісторыя
Відавочна, вігвам — адзін з найстаражытнейшых тыпаў жытла. Вігвамападобныя будынкі выяўлены археолагамі нават на тэрыторыі Еўропы (каля 11 000 гадоў таму). Даследаванне стаянак палеаіндзейцаў паказвае, што яны таксама карысталіся круглявымі хацінамі са слупом у цэнтры.
Да пачатку XX ст. змены ў ладзе жыцця прывялі да распаўсюджання еўрапейскіх тыпаў жытла сярод індзейцаў. Аднак нават у нашы дні вігвамы ўзводзяць як часовае сезоннае жытло паляўнічых у Канадзе, для рытуальных мэтаў або ў якасці забавы пры абслугоўванні турыстаў.
Канструкцыя
Для ўзвядзення вігвамаў выбіралася пляцоўка з роўнай паверхняй звычайна ў форме кола або авалу. Далей ладзіўся каркас з драўляных жэрдак. У лясной зоне паўночнага ўсходу Паўночнай Амерыкі выбіраліся маладыя гнуткія дрэвы да 5 м у даўжыню. На Вялікіх раўнінах вікіяпы будавалі з галін вярбы.
Жэрдкі згіналі ў форме аркі і замацоўвалі па краях пляцоўкі. У некаторых выпадках жэрдкі звязваліся над цэнтрам пляцоўкі. Для захавання планіроўкі ў час будоўлі ў цэнтры пляцоўкі ставілася прамое бервяно, над якім сшаплялі каркас. Для ўстойлівасці да вертыкальных жэрдак прымацоўваліся больш тонкія, што ішлі паралельна зямлі. Жэрдкі шчапляліся адна да адной з дапамогай палосак лубу і карэння хвоі. Купалападобная форма павінна была абараніць жытло ад частых атмасферных ападкаў.
Падрыхтаваны каркас пакрывалі карою, скурамі дзікіх жывёл, саламянымі і лісцянымі матамі, якія сшываліся разам для воданепранікальнасці. Знутры для ацяплення таксама выкарыстоўваліся саламяныя маты. У адрозненні ад знешніх, яны дэкараваліся. Падлогу пакрывалі хваёвымі галінамі, у зімовы перыяд — яшчэ і скурамі. Агмень уяўляў сабою яміну, вакол якой ладзілі земляную платформу.
Ваўкавэ (Іваніўскі раён)
Ваўкавэ (Вовкове́) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Генадзь Яўгенавіч Пунінскі
Генадзь Яўгенавіч Пунінскі (, Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнай логікі, алгебры і тэорыі лікаў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (1997).
Біяграфія
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (механіка-матэматычны факультэт, 1983; аспірантура, 1986). Працаваў у вышэйшых навучальных установах г. Масквы (1986—2000, 2008—2011), у т. л. Расійскім эканамічным універсітэце імя Г. В. Пляханава (кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар), Універсітэце Агая (ЗША, 2001—2004, асістэнт прафесара), Манчэстэрскім універсітэце (Вялікабрытанія, 2000 і 2005—2008, даследчык, лектар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2012, механіка-матэматычны факультэт, кафедра вышэйшай алгебры і аховы інфармацыі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя мадэляў для модуляў; вырашальнасць тэорый модуляў над кальцом; кольцы і модулі; тэорыя прадстаўленняў канечнамерных алгебр.
Востраў Анцыферава
Востраў Анцыферава (Анциферова), таксама вядомы як Востраў Шырынкі (Ширинки) — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 7 км².
Прырода
Мае вулканічнае паходжанне. Уяўляе сабой вяршыню адзінкавага вулкана Шырынкі (761 м). Складзены з цвёрдых вулканічных парод. На схілах — каменныя асыпкі. Глебавы покрыў амаль адсутнічае. Паўднёва-заходняя сценка кратара парушана. Берагі абрывістыя. Сталых паверхневых вадацёкаў няма.
Флора надзвычай бедная. Фаўна — марскія птушкі і ластаногія.
Гісторыя
Востраў ніколі не меў сталага насельніцтва. Да кан. XIX ст. улетку наведваўся айнамі, якія палявалі на ўзбярэжжы на марскіх звяроў. З іх мовы першапачатковая назва вострава Шырынкі перакладаецца як «там, дзе хвалі».
Рафаэле Вівіяні
Рафаэле Вівіяні (, Кастэламарэ-ды-Стабія —, Неапаль) — італьянскі драматург, акцёр і рэжысёр. Напісаў звыш 60 п’ес, галоўным чынам на неапалітанскім дыялекце, героямі якіх з’яўляюцца простыя людзі. Вівіяні пачаў з аднаактовых і двухактовых п’ес («Завулак», 1918, «Капуанскія вароты», 1918, «Кафэ ноччу і днём», 1919, «Неапалітанская вёска», 1919, і інш); пасля 1922 перайшоў да стварэння трохактовых камедый, пабудаваных на вострых сацыяльна-псіхалагічных канфліктах («Рыбакі», 1924, «Цыганы», 1926, «Апошні вулічны валацуга», 1932, «Махляр мімаволі», 1932, «Іуляры», 1942). Дыялектальны тэатр Вівіяні, цесна звязаны з масавым дэмакратычным гледачом, падвяргаўся ганенням з боку фашысцкіх уладаў.
Востраў Анцыферава
Гісторыя
У 1875—1945 гг. уваходзіў у склад Японіі.
IC 2796-2
IC 2796-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Востраў Анцыферава
Гісторыя
У 1945 г. быў далучаны да РСФСР.
Зараз бязлюдны.
Лопушна (гміна)
Ло́пушна (Łopuszno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лопушне. Плошча гміны складае 176,81 км². Станам на 2013 год у гміне Лопушна пражывалі 9129 чалавек, шчыльнасць — 51,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 30 населеных пунктаў.
Петрус
Петрус (Péitruss, Pétrusse, Petruss) — рака, якая працякае ў Люксембургу.
Даўжыня — 11 км. Упадае ў раку Альзет у горадзе Люксембургу.
Славечна
Назву Славе́чна маюць:
Саўтваркскі сабор
Саўтваркскі сабор (Southwark Cathedral) — галоўная англіканская царква лонданскага раёна Саўтварк, размешчаная адразу за Лонданскім мостам. Статус сабора атрымала ў 1905 годзе, да гэтага служыла прыхадской царквой і храмам аўгусцінскага прыярата.
Багародзічная царква ў Саўтварку згадваецца яшчэ ў Кнізе страшнага суда. Гэта другі пасля Вэстмінстэрскага абацтва буйны ўзор англійскай готыкі, ацалелы ў Лондане. Ён будаваўся даволі доўга, з 1220 па 1420 гады. Пры Марыі Цюдор служыў арэнай для судоў над «ератыкамі»-англіканамі.
У храме знайшлі апошні прытулак паэт Джон Гаўэр, драматург Джон Флетчэр і Эдмунд Шэкспір — брат вялікага драматурга, які працаваў побач у тэатры «Глобус» і на тэмы п'ес якога ў саборы выканана вялікае вітражнае акно.
Гудэвычэвэ
Гудэвычэвэ (Гуде́вичеве) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
БТА Банк
Закрытае акцыянернае таварыства «БТА Банк» — камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Статутны фонд — 54 млрд руб. (2010). Канчатковы бенефіцыярны ўласнік банка — урад Рэспублікі Казахстан, 99,93 % акцый належыць акцыянернаму таварыству «БТА Банк».
Джугастравэ
Джугастравэ (Джуга́строве) — вёска ў Іваніўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Synchytrium endobioticum
Synchytrium endobioticum — від хітрыдыевых грыбоў сямейства сінхітрыевых, узбуджальнік рака бульбы.
Утварае супакойную спору дыяметрам 40—80 мкм, з двухслойнай абалонкай. У тканках клубня яна развіваецца ў сурос з 3—9 зоаспарангіяў, што ўтрымліваюць каля 300 груша- або яйцападобных зааспор (дыяметрам 2—2,5 мкм, з жгуцікам даўжынёй 10—25 мкм).
Масад
Масад (іўр. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים — «Ведамства разведкі і спецыяльных задач») — палітычная разведка Ізраіля, па свайму прызначэнню і функцыях параўнальная з амерыканскім ЦРУ. Лічыцца адной з найбольш эфектыўных і прафесійных спецслужбаў у свеце.
Галоўны офіс арганізацыі знаходзіцца ў Тэль-Авіве на бульвары цара Шаўля. Асноўныя аператыўныя падраздзяленні з 1989 года размяшчаюцца ў прыгарадах Тэль-Авіва. Колькасць занятых кадраў меркавана дасягае за 1200 чалавек. На 2021 год арганізацыяй кіруе Давід Барнеа.
Гібралтар
Гібралтар (Gibraltar) — заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі на поўдні Пірэнейскага паўвострава, улучае Гібралтарскую скалу і пясчаны пярэсмык, які злучае скалу з Пірэнейскім паўвостравам. Назва «Гібралтар» паходзіць ад імя арабскага военачальніка Тарык ібн Зіяда. У яго гонар Гібралтарская скала была названая гарой Тарыка (جبل طارق).
Гісторыя
Гібралтар доўгі час знаходзіўся ў валоданні маўраў, якія захапілі яго ў вестготаў у 711 годзе. У 1462 годзе падчас Рэканкісты ён перайшоў у валоданне Іспаніі. У 1704 годзе на закаце Іспанскай імперыі быў захоплены ангельскай эскадрай пад камандаваннем адмірала Джорджа Рука. У 1713 годзе паводле Утрэхтскай мірнай дамовы, навязанай Іспаніі Англіяй і Францыяй, Гібралтар адышоў да Вялікабрытаніі. Іспанцы беспаспяхова спрабавалі ўзяць крэпасць у 1727 годзе падчас англа-іспанскай вайны, а таксама іспана-французскай «вялікай аблогі» (1779—1783). Па Версальскай дамове 1783 года скала засталася брытанскім уладаннем.
У 1830 Гібралтар быў афіцыйна абвешчаны калоніяй Вялікабрытаніі. Яго значэнне яшчэ больш узрасло пасля адкрыцця ў 1869 годзе Суэцкага канала, які удвая скараціў шлях у Еўропу з Індыі. Ўладанне скалой давала магчымасць кантролю над суднаходствам ў Міжземным моры.
Адкрыты чэмпіянат Уэльса па снукеры 1997
Адкрыты чэмпіянат Уэльса 1997 (Welsh Open 1997, таксама вядомы як Regal Welsh Open 1997 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 24 студзеня па 1 лютага 1997 году на арэне Newport Leisure Centre, у Ньюпарце, Уэльс. Турнір стаў шостым розыгрышам адкрытага чэмпіянату Уэльса, які праводзіцца штогод з 1992 году. Кампанія Regal у чарговы раз спансавала турнір. Прызавы фонд чэмпіянату склаў £215,080, з якіх £37,500 атрымаў пераможца.
Гібралтар
Гісторыя
У 1940 годзе ў пачатку Другой сусветнай вайны каўдыльё Франсіска Франка, выконваючы ўзброены нейтралітэт, адхіліў прапанову Гітлера захапіць брытанскі Гібралтар.
У 1964 Гібралтар атрымаў сваю канстытуцыю. У калёніі быў створаны парламент — Палата сходу і сфарміраваны ўрад. У 1969 годзе была прынятая новая канстытуцыя, згодна якой уводзілася поўнае ўнутранае самакіраванне.
Геаграфія і прырода
Займае стратэгічную пазіцыю над Гібралтарскім пралівам, які злучае Міжземнае мора з Атлантычным акіянам.
Гібралтар — адзінае месца ў Еўропе, дзе жывуць дзікія малпы — маготы. Па мясцовым павер’і, Гібралтар будзе брытанскім датуль, пакуль жывая хоць адна малпа.
Карапеле
Карапеле (Carapelle) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фоджа.
Насельніцтва складае 6046 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 236 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 71041. Тэлефонны код — 0885.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Francesco da Paola e Madonna del Rosario.
Антафілія
Антафілія цесна звязана з энтамафіліяй. Разам яны з’яўляюцца двума бакамі каэвалюцыі раслін і жывёл.
У наш час антафілія вядома для шматлікіх груп насякомых, вялікая частка якіх харчуецца пылком увесь час ці час ад часу.
Сярод хрыбетных жывёл антафілія ўласціва шэрагу птушак (напрыклад, калібры, нектарніцы), а таксама млекакормячых (некаторыя кажаны).
Псалом 132
Псалом 132 (133 паводле масарэцкай нумарацыі) уваходзіць у групу псалмоў, якія складаюць песню ўзыходжання. Галоўная тэма гэтага псалма — надзея на Госпада.
Іван Андрэевіч Солтан
Іван Андрэевіч, або Івахна Андрушкавіч, у літаратуры часта пад прозвішчам Солтан (да чэрвеня 1498—1554) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Дваранін каралеўскі (зг. 1502), падскарбі дворны літоўскі (1505—1554), намеснік мейшагольскі і дубінкаўскі (1507—1508), уцянскі (1508), вялёнскі (з 1509—1554).
У 1508 годзе браў удзел у падаўленні мецяжа князя Міхаіла Глінскага. У 1509 годзе браў удзел у паходзе польскай арміі супраць малдоўскага гаспадара Багдана з уласным початам у 12 коннікаў за што кароль Жыгімонт Стары ўзнагародзіў яго 60 копамі літоўскіх грошаў.
Атрымаў ад вялікага князя як узнагароду зямельныя ўладанні — намесніцтва мейшагольскае і дубінкаўскае ў 1507—1508, уцянскае ў 1508, вялёнскае ў 1509—1554 гадах. У 1510 годзе Жыгімонт Стары даў яму сяло ў Сумілішкаўскай воласці.
Атрымаў бацькоўскія маёнткі Еўе і ў Троцкім ваяводстве і, на думку В. Пазднякова, маёнткі Пачэпаў і Беразавец пад Наваградкам ад дзядзькі (стрыя) Івана Аляксандравіча, але апошняе выснова даследчыка і не вядома з крыніц. Частку Пачэпава Іван Андрэевіч купіў у стрыечнага брата Богуша Юр’евіча. Ад жонкі атрымаў трэцюю частку яе бацькоўскіх маёнткаў на Валыні — Чацвяртні, Луконі, Вышкава, Навоза, Гадомічаў, Копыляў, Суска, Славожычаў, Алешкавічаў, што яму пацвердзіў кароль Жыгімонт Стары 15.10.1524 года.
На Попіс 1528 года ставіў 25 «коней», т.б. валодаў агулам 200 службамі сялян.
Пабудаваў царкву св. Мікалая ў Папорцях, якой запісаў дзесяціну з гэтага маёнтка. Узнясенскаму прыдзелу Васкрасенскай царквы ў Троках запісаў дзесяціну з маёнтка Мігуцяны (раней дзесяціна ішла з Папорцяў). Ад продкаў атрымаў права калятарства на Прачысценскі манастыр у Троках, што яму пацвердзіў кароль Жыгімонт Стары 27.10.1510 года.
Тастамент падпісаў 24.8.1554 у Вільні і неўзабаве памёр. Прасіў пахаваць яго ў Прачысценскім саборы ў Вільні ў родавай Дабравешчанскай капліцы. Маёнткі Папорці і Мігуцяны запісаў жонцы. Маёнткі Еўе і Пачэпаў перайшлі да сясцёр Настасіі (на думку В. Пазднякова, жонкі Кміты Стратовіча, на праўдзе—не, а асоба мужа невядома) і дачкам другой не вядомай на імя сястры (жонкі двараніна гаспадарскага Івашкі Савы) — Настассі і Ганне Соваўнам.
Быў жанаты з Багданай (?—да 1559), дачкой князя Фёдара Міхайлавіча Чацвярцінскага (Вышкоўскага). Дзяцей не меў.
Ласіцы (гміна)
Ласі́цы (Łosice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ласіцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ласіцах. Плошча гміны складае 121,29 км². Станам на 2011 год у гміне Ласіцы пражывалі 11 106 чалавек, шчыльнасць — 91,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
IC 2797
IC 2797 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крыпульскі сельсавет
Крыпу́льскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Крыпулі.
Агульнае
Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы Докшыцкага раёна. Значная частка сельсавета змяшчаецца на Докшыцкім узвышшы. Праз сельсавет працякае рака Зуйка, прыток Сэрвачы. На паўдёвай ускраіне вёскі Крыпулі бярэ свой выток рака Поня, прыток Бярэзіны.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Бярозаўскі сельсавет у складзе Докшыцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Бярозаўка. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Крыпулі, сельсавет перайменаваны ў Крыпульскі. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Віцебскай вобласці. 29 снежня 1961 года да сельсавета далучана частка скасаванага Янкоўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Атрубак, Буй, Валасадка, Верацейка, Гняздзілава, Жары, Заручча, Навінка, Паўднёвае Гняздзілава, Паўночнае Гняздзілава). З 25 снежня 1962 года ў складзе Глыбоцкага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Докшыцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 21 населены пункт. 30 чэрвеня 2008 года скасавана вёска Крукі.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1084 чалавекі, з іх 96,7 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,5 % — палякі.
Цікавыя факты
На тэрыторыі сельсавета знаходзіцца тры вёскі Гняздзілава: Паўднёвае Гняздзілава, Паўночнае Гняздзілава і проста Гняздзілава. Ад Докшыц да Гняздзілава ідзе старажытны брукаваны шлях.
Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667)
Перадумовы
Палітыка збірання земляў Русі, якую вяла Маскоўская дзяржава, выклікала серыю войнаў спачатку з Вялікім Княствам Літоўскім, а потым з Рэччу Паспалітай. Яны скончыліся спусташэннем Маскоўскай дзяржавы і канчатковым прызнаннем Смаленска, які пераходзіў з рук у рукі, за Рэччу Паспалітай. Маскоўская дзяржава, нягледзячы на заключэнне Палянаўскага міру 1634 г., не збіралася адмаўляцца ад вяртання старачаных тэрыторый. Нагода надарылася пры выбуху казацкага паўстання ў 1648 г. пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага. Паўстанцы, якія складаліся пераважна з казакоў, а таксама з украінскіх і беларускіх сялян, атрымалі шэраг перамог над польскім войскам і склалі з Варшавай Збораўскі мірны дагавор, які надаў казакам аўтаномію. Неўзабаве, вайна аднавілася, гэтым разам няўдала для паўстанцаў, якія пацярпелі ў чэрвені 1651 г. цяжкае паражэнне пад Берасцечкам. У 1653 г. Б. Хмяльніцкі, бачачы немагчымасць перамогі паўстання, звярнуўся да маскоўскага цара Аляксея Міхайлавіча з просьбай прыняць украінскія тэрыторыі ў яе склад. У кастрычніку 1653 г. Земскі сабор прыняў рашэнне задаволіць просьбу Хмяльніцкага і абвясціў вайну Польшчы. У студзені 1654 г. ў Пераяславе адбылася Рада, якая аднадушна выказалася за ўваходжанне ў склад Маскоўскай дзяржавы. Хмяльніцкі перад рускім пасольствам прынёс прысягу на вернасць цару Аляксею Міхайлавічу.
Падрыхтоўка да вайны
Падрыхтоўка да вайны вялася яшчэ з пачатку царавання Аляксея Міхайлавіча, з 1646 г., калі пачаўся набор афіцэраў і жаўнераў. З лютага 1653 г. падрыхтоўкай заняліся асабліва актыўна. Дзеля наступу былі створаны тры арміі: паўночна-заходняя (у Вялікіх Луках), цэнтральная (знаходзілася ў Маскве) і паўднёва-заходняя (у Бранску), на дапамогу якой, Багдан Хмяльніцкі выслаў 20 тыс. казакоў, на чале з Іванам Залатарэнкам. Агульная колькасць расійскіх войскаў складала ля 80-100 тыс. чалавек.
Вялікае Княства Літоўскае у адказ магло выставіць толькі 10-12 тыс. войска на чале з Янушам Радзівілам. Вальны сойм у Берасці, скліканы Янам Казімірам 24 сакавіка 1653 г., ухваліў каштарыс на 15 тысяч салдат. Даведаўшыся ад злоўленых маскоўскіх шпегаў, што цар найперш хоча ўдарыць па Смаленску, сойм паслаў рэвізораў для агляду смаленскіх умацаванняў з тым, каб забяспечыць гэтую фартэцыю зброяй, боезапасамі, правіянтам, падправіць муры і валы. Умацоўвалі таксама замкі ў Віцебску і Полацку, павялічвалі іх залогі. Усходнія паветы Княства былі вызваленыя ад абавязку высылаць паспалітае рушэнне да галоўнага абозу, каб маглі самі абараняць сваю тэрыторыю. Шляхецкі соймік Полацкага ваяводства ў жніўні 1653 г. вызначыў нормы мабілізацыі рушэння: з трох службаў па старых разліках трэба было выстаўляць аднаго чалавека з мушкетам ці ручніцай і сякерай, а таксама з запасам пораху, волава і харчу на 4 дні. Але гэтых захадаў было недастаткова для стрымлівання велізарных па колькасці маскоўскіх армій.
Пачатак вайны
Непасрэднай падставай для пачатку вайны стала памылка паслоў Рэчы Паспалітай у напісанні царскага тытулу. Усе тры царскія арміі павінны былі ўдарыць адначасова. Галоўныя сілы пачалі рухацца з Масквы 15 мая 1654 г. Ход вайны ад самага пачатку агрэсіі разгортваўся надта ўдала для заваёўнікаў. Добра ведаючы канфесійныя праблемы Вялікага Княства Літоўскага, маскоўскі ўрад рабіў стаўку на яго праваслаўных жыхароў. Царскія граматы, што папярэдне засылаліся ў Рэч Паспалітую, мусілі пераконваць людзей у лаяльнасці Масквы да іх, схіляць праваслаўных на бок царскіх ратнікаў.
29 ліпеня царскія войскі захапілі Полацк. 25 чэрвеня царскія войскі ўзялі ў аблогу Смаленск і пасля моцнага супраціўлення занялі горад 29 верасня. 24 жніўня з-за здрады Канстанціна Паклонскага здаўся Магілёў, 29 жніўня капітулявала Друя, а Дзісна ўзята штурмам і спалена. 12 кастрычніка здалася Дуброўна, пасля чаго з горада выгналі ўсіх людзей, шляхту выправілі да цара пад Смаленск, а сам горад спалілі. 22 лістапада В. П. Шарамецеў з баямі ўзяў Віцебск, пасля чаго зноў разаслаў усіх, хто аказаў супраціў, у розныя гарады Маскоўшчыны. Працягваў аказваць супраціўленне толькі Стары Быхаў, моцная крэпасць.
Толькі тады, 18 чэрвеня, атрымаўшы ад караля на Варшаўскім сойме булаву вялікага гетмана, Януш Радзівіл кінуўся дзейнічаць. Проста з сойму ён рушыў на тэрыторыю ваенных дзеянняў і стаў збіраць пад Оршай абоз. У канцы чэрвеня гетман фармальна меў 11 261 чалавека. Але на справе шмат з іх было хворымі і параненымі. 12 жніўня пад Шкловам той прыняў бой з арміяй Якава Чаркаскага. Пры вялізнай дыспрапорцыі сіл (у Чаркаскага было не менш за 20 тысяч) ён здолеў нанесці непрыяцелю надзвычай цяжкія страты — ад 3 да 7 тысяч — і нават захапіць 610 палонных, а ў яго загінула ўсяго каля 700 чалавек. Але ўжо 24 жніўня пад мястэчкам Шапялевічы Радзівіл пацярпеў паражэнне ад войска А. М. Трубяцкога. Загінула пад тысячу чалавек — вялікія страты для 6—8-тысячнага корпуса. Сам гетман быў паранены. Разбітае войска рассеялася па лесе. Арміі Вялікага Княства Літоўскага больш не існавала.
Ужо ў верасні 1654 г. Януш Радзівіл абвясціў, што войска Вялікага Княства адроджана і гатовае да дзеянняў. Праўда, сабраная сіла была намнога меншая, чым ухваленыя соймам 15 тысяч жаўнерскіх ставак. Сам вялікі гетман лічыў, што яго мабільныя часткі могуць скласці толькі 6 тысяч, астатніх лепей скарыстаць дзеля ўмацавання гарадоў. Баявыя дзеянні 1654 года скончыліся толькі глыбокай восенню.
Кампанія 1655 года
Кампанія 1655 года пачалася ў студзені наступам войскаў Радзівіла на расійскія войскі пад Старым Быхавам. 5 лютага Паклонскі перайшоў на бок Рэчы Паспалітай і дазволіў увайсці ў Магілёў войскам Януша Радзівіла і Вінцэнта Гасеўскага. Але княжацкія войскі змаглі заняць толькі Ніжні замак. Радзівіл не змог вызваліць Верхні замак і ў маі зняў аблогу.
На пачатак года галоўныя царскія сілы былі накіраваны на Беларусь. Мэтай кампаніі стаў захоп астатняй тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага: Вільні, Старога Быхава, Слуцка, Брэста. Паход пачаўся ў сакавіку. У гэтым месяцы казацкае войска гетмана Івана Залатарэнкі, якое знаходзілася на службе ў маскоўскага цара, здолела ўзяць Бабруйск, Казімір (Каралеўскую Слабаду) і Глуск. У маі з Бранска на Магілёў рушыла армія Трубяцкога. Казакі ж разам з Шарамецевым спрабавалі здабыць старабыхаўскую крэпасць. У той жа час войска княства было фізічна стомленае і дэмаралізаванае. Гаспадарка краіны была ўжо падарваная вайной, а ледзь не палова тэрыторыі наогул акупаваная. У земскі скарб дзяржавы зборы амаль не паступалі. Летам 1655 г. замест 2 мільёнаў злотых падымнага падатку рэальна можна было сабраць толькі 200 тысяч, з-за чаго было немагчыма наняць добрае наёмнае войска. Паспалітае рушэнне, і раней мала на што здатнае, цяпер канчаткова страчвала сваё значэнне. На Менск рухаўся перадавы, вялікі і старажавыя палкі цэнтральнай арміі і 3 ліпеня, царскія войскі захапілі Менск. Шлях на Вільню быў адкрыты. Абараніць сталіцу было немагчыма, а на дапамогу Польшчы надзей не было, бо ўжо ў сакавіку на Рэч Паспалітую пачала агрэсію Швецыя. У 20-х днях ліпеня на галоўны віленскі тракт пачалі выходзіць і авангардныя часткі маскоўскага войска, і 20-тысячнае казацкае злучэнне І. Залатарэнкі. 8 жніўня войскі Чаркаскага і Залатарэнкі разам пайшлі на штурм Вільні і захапілі яе, зрабіўшы ў горадзе бойню, у якой загінула каля 8 тыс. жыхароў — гэта каля паловы горада.
Пасля захопу горада, Януш Радзівіл, падпісаў з Швецыяй Кейданскую унію, па якой Вялікае Княства Літоўскае пераходзіла пад пратэктарат Швецыі. Але праект уніі не падтрымала большая частка шляхты.
У верасні з Кіева на лодках выйшаў у паход атрад маскоўскіх войск на чале з князем. 15 верасня быў захоплены Тураў, 20 верасня спалены Столін, затым Пінск.
Кампанія 1655—1657 гадоў
Два гады вайны прывялі дзяржаву да краі бездані. У Кароне Польскай пасля цяжкіх паражэнняў ад шведаў — 29 верасня, 30 верасня і 3 кастрычніка  — пасля капітуляцыі Варшавы і Кракава і ўцёкаў караля Яна Казіміра ў Сілезію дзяржава і войска былі канчаткова разваленыя.
Віцебскі ваявода Павел Сапега з восені 1655 г. стаў пераймаць ролю галоўнага начальніка над рэшткамі арміі Вялікага Княства Літоўскага. Ягоную ўладу добраахвотна прызналі канфедэраты, якія кінулі Януша Радзівіла. Да яго пачалі сыходзіцца дробныя ваенныя аддзелы, якія агулам склалі каля 6 тысяч. Уся гэтая сіла фактычна бяздзейнічала, бо Павел Сапега вёў перамовы адначасова і з кароннымі гетманамі, і з маскоўскімі ваяводамі, і са шведамі, якія дамагаліся яго пераходу на бок Швецыі. Пры канцы 1655 г. Сапега паспеў-такі напісаць каралю Карлу Х Густаву, што і ён згаджаецца на шведскую пратэкцыю, аднак фактычна пасля гэтага захоўваў адданасць каралю.
Тым часам Януш Радзівіл запёрся ў Тыкоціне, на Падляшшы. Тыкоцінскі замак аблажылі войскі Сапегі, які лічыў Радзівіла сваім асабістым сапернікам. Тут, у аблозе, 31 снежня 1655 г., абвешчаны ворагам Айчыны, памёр Януш Радзівіл. Пакуль групоўка Паўла Сапегі стаяла на Падляшшы і Берасцейшчыне, Ян Казімір пасылаў яму загады з патрабаваннем ісці да Сандаміра і ваяваць супраць шведаў разам з ваяводам Стэфанам Чарнецкім. Аднак Сапега накіраваў туды толькі 2 тысячы на чале з Палубінскім. Дзесьці ў сярэдзіне лютага 1656 г. Сапега быў афіцыйна прызначаны вялікім гетманам і атрымаў Віленскае ваяводства, а ўвесну ён ужо павёў асноўныя сілы ў Польшчу на дапамогу каралеўскай арміі. Пасля гэтага войска Вялікага Княства Літоўскага вяло баявыя дзеянні ў асноўным супраць шведаў. Умяшанне маладога Карла Густава ў вайну выклікала абвастрэнне супярэчнасцей паміж Маскоўскай дзяржавай і Швецыяй, і расійскі цар Аляксей Міхайлавіч абвясціў вайну Швецыі.