cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Флавій Север
Кіраванне ў якасці аўгуста і гібель
Калі ў ліпені 306 года Канстанцый I Хлор сканаў у Брытаніі, Галерый, які зараз афіцыйна стаў старэйшым імператарам, абвясціў Севера аўгустам Захаду і прызначыў Канстанціна, якога ўжо абвясцілі імператарам брытанскія легіёны, яго цэзарам. Гэты дыпламатычны крок быў распачаты для таго, каб на час супакоіць Канстанціна, аднак ён выклікаў вялікую незадаволенасць у зноў абдзеленага сына Максіміяна Максенцыя, які ў выніку падняў у Рыме паўстанне і абвясціў сябе імператарам 28 кастрычніка 306 года. Гэтаму паспрыялі прэтарыянцы, раздражнёныя тым, што Север загадаў канчаткова расфармаваць іх гвардыю, раней зменшаную Дыяклетыянам да маштабаў звычайнага гарадскога гарнізона. Калі Галерый пазнаў пра пераварот, ён загадаў Северу выступіць супраць бунтара, які захапіў Рым і частку Італіі, і ў пачатку 307 года той выйшаў са сваёй сталіцы Медыялана.
Вобласці Паўночнай Італіі зрабілі падтрымку Северу, аднак, аказаўшыся перад варотамі Рыма, іх войскі захваляваліся. Рэч у тым, што Максенцый, жадаючы перавабіць ваяроў Северу на свой бок, адправіў свайму бацьку прапанову зноў вярнуцца да палітычнага жыцця, на якую той ахвотна адказаў згодай. Паколькі многія з арміі Севера ў свой час служылі пад кіраўніцтвам Максіміяна, яны не маглі прымусіць сябе ісці ваяваць супраць яго сына. Апроч таго шпіёны Максенцыя актыўна падрывалі іх баявы дух, тым часам як прэфект Рыма пайшоў яшчэ далей: ён здрадзіў аўгуста і пачаў раздаваць грошы салдатам, каб яны пакінулі свайго гасудара.
Таму неўзабаве ў Севера не заставалася ніякага іншага выйсця, як неадкладна бегчы на поўнач з нешматлікімі рэшткамі яшчэ захавалых яму вернасць салдат. Максіміян адправіўся ўслед за ім і ўстаў каля Равены, дзе знаходзіўся Север, і прымусіў прыняць свае ўмовы. Паверыўшы яго абяцанням, Север даў згоду адмовіцца ад пасады аўгуста ў памен на гарантыю бяспекі яго жыцця. Былога імператара як палоннага прывезлі ў Рым і, правядучы па гарадскіх вуліцах, зняволілі на дзяржаўнай віле ў мястэчку Тры Корчмы на Апіевай дарозе, каб мець закладніка на той выпадак, калі Галерый вырашыць пайсці на Італію.
У выніку, калі Галерый уварваўся ў Італію ў 307 годзе, Север загінуў пры туманных акалічнасцях. Так, па аповедзе Лактанцыя, яго вымусілі пераразаць сабе вены. А Псеўда-Аўрэлій Віктар лічыць, што Севера забілі на загад Максіміяна і ён быў пахаваны ў магільні Галіена, размешчанай у дзевяці мілях ад Рыма па Апіевай дарозе. жа зусім лічыць, што Север быў забіты ў Равене. Пра характар і выгляд Севера нічога невядома, але Ананім Валезія паведамляе, што ён быў п'яніцай.
Магчыма, Север быў добрым военачальнікам, нягледзячы на тое, што ён не мог узяць Рым. Таксама нічога невядома пра яго стаўленне да хрысціянаў: прынамсі, пераследам ён іх не падвяргаў.
Джэксанвіль Джагуарс
Джэксанвіль Джагуарс (Jacksonville Jaguars) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Джэксанвіль, штат Фларыда. Каманда была заснавана 30 лістапада 1993 года. З 1995 года выступае ў дывізіёне Поўдзень Амерыканскай футбольнай канферэнцыі Нацыянальнай футбольнай лігі.
Дасягненні
Пераможца чэмпіянату лігі (0)
Пераможца канферэнцыі (0)
Сан-Дыега Чарджэрс
Сан-Дыега Чарджэрс (San Diego Chargers) - прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Сан-Дыега, Каліфорнія. Каманда выступае ў Заходнім Дывізіёне Амерыканскай Футбольнай канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1960 годзе.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (1)
Пераможца канферэнцыі (1)
Пераможца дывізіёна (15)
Жуан IV (кароль Партугаліі)
Жуан IV Аднаўляльнік (João IV, o Restaurador; 19 сакавіка 1604 — 6 лістапада 1656) — кароль Партугаліі з 1640 года, першы прадстаўнік дынастыі Браганса на троне. Яго продак — Альфонс, 1-ы герцаг Браганса, быў пазашлюбным сынам караля Жуана Добрага. З яго імем звязваюць аднаўленне незалежнасці краіны.
Складаная эканамічная сітуацыя, паразы Іспаніі ў войнах, захопу партугальскіх калоній галандцамі — Бразіліі, Сан-Тамэ, Анголы — усё больш выклікала незадаволенасць усіх слаёў насельніцтва Партугаліі. Першым сігналам было паўстанне ў 1637—1638 гадах у горадзе Эвара. Падзеяй, якая падштурхнула да пачатку барацьбы за незалежнасць, было паўстанне ў 1640 годзе ў Каталоніі. Значныя іспанскія сілы прыцягваліся для яго падаўлення.
1 снежня 1640 года 40 мяцежнікаў захапілі каралеўскі палац у Лісабоне, прымусілі намесніцу Партугаліі Маргарыту зрачыся пасады. 15 снежня таго ж года адбылася каранацыя Жуана IV. Неўзабаве, ужо да канца месяца, уся Партугалія перайшла на бок новага караля. Да студзеня 1641 года Партугалія фактычна атрымала незалежнасць. Картэсы ў Лісабоне прынялі Маніфест па абвяшчэнні Партугаліі суверэннай дзяржавай. Былі заключаны пагадненні з Францыяй, Швецыяй і Нідэрландамі. Але Іспанія не вызначала незалежнасць Партугаліі. Вайна працягвалася 28 гадоў. Жуан IV не дачакаўся прызнання з боку іспанскіх каралёў, якое адбылося у 1668 годзе.
Сідараўка (Краснапольскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 2 (за 1) км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Краснаполле, за 111 (110) км ад Магілёва, 53 (52) км ад чыгуначнай станцыі Камунары на лініі Крычаў—Сураж.
Гліаксаль
Гліаксаль, шчаўевы альдэгід — найпрасцейшы дыальдэгід, дыальдэгід шчаўевай кіслаты, C2H2O2.
Жоўтыя крышталі з пахам фармаліну. Малекулярная маса 58,04 а.а.м. Тэмпература плаўлення 15 °C. Тэмпература кіпення 51 °C. Шчыльнасць 1140 кг/м³ пры тэмпературы 20 °C. Добра раствараецца ў вадзе, раствараецца ў дыэтылавым эфіры, этаноле. У прысутнасці вільгаці вадкі гліаксаль пераўтвараецца ў цвёрды палімер.
Аказвае раздражняючае ўздзеянне на скуру чалавека.
Атрыманне
Гліаксаль атрымліваюць і інш.
Свята-Троіцкая царква (Ляшчынава)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўны храм на хутары Ляшчынава Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана ў пачатку 20 ст. з дрэва як стараабрадніцкая.
Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрна. Вырашана базілікальным двух’ярусным аб’ёмам, накрытым двухсхільным дахам. Над фасадам узведзена чатырохгранная шатровая званіца, завершаная макаўкай. Уваход вылучаны кансольным двухсхільным казырком. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах, апяразаны разнымі зубчастым фрызам і падзорам.
Інтэр'ер
Малітоўная зала падзелена на 3 рознай вышыні нефы гранёнымі слупамі, перакрыта плоскай столлю з адкрытай бэлечнай канструкцыяй, умацаванай вуглавымі падкосамі. Над унутраным прытворам размешчаны хоры з балюстрадай агароджай, якой вылучана і алтарная частка з паўкруглай вімай.
Леслі Морцімер Шоу
Леслі Морцімер Шоу (Leslie Mortimer Shaw;  — ) — амерыканскі палітык, прадпрымальнік, 17-ы губернатар Аявы і 43-і міністр фінансаў ЗША.
Біяграфія
Шоу нарадзіўся ў Марыстаўне, штат Вермонт, у сям’і фермера. Атрымаў ступень у Корнелскім каледжы ў Маўнт-Вернан, штат Аява. З 1874 па 1876 год вывучаў права на юрыдычным факультэце ўніверсітэта Аявы ў Дэ-Мойне, Аява. Быў прыняты ў калегію адвакатаў у Дэнісане, Аява, дзе Шоу пазней заснаваў мясцовы банк.
У 1908 годзе Шоу балатаваўся ў прэзідэнты ад Рэспубліканскай партыі, але прайграў выбары Уільяму Тафту. Памёр Леслі Шоу 28 сакавіка 1932 года ў Вашынгтоне, быў пахаваны на могілках Окленд ў Дэнісане, Аява.
Новы Крупец
Но́вы Кру́пец (, Новый Крупец) — былая вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Крупецкага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Навакрупецкага сельсавета. У 2014 годзе вёска была скасаваная, а яе тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага аграгарадка Крупец.
Валентыніян I
Фла́вій Валентыніян (Flavius Valentinianus, 321 год (320 год) — 17 лістапада 375 года) — рымскі імператар у 364—375 гадах, часта названы проста Валентыніян I. 26 лютага 364 года абвешчаны войскам у Нікеі пераемнікам імператара Іавіяна, але прыняў на сябе толькі кіраванне заходняй часткай імперыі, а ўсходнюю падаў свайму малодшаму брату Валенту. Ён быў здольным кіраўніком, які аднолькава клапаціўся пра ўнутраныя і вонкавыя справы, у рэлігійных пытаннях выяўляў незвычайную памяркоўнасць, нягледзячы на сваю прыхільнасць да нікеізму, і зусім быў чалавекам справядлівым, хоць нярэдка, пад уплывам запальчывасці даходзіў да жорсткасці. Сканаў ад інсульта падчас перамоў з правадыром племя квадаў. З’яўляецца заснавальнікам дынастыі Валентыніяна.
Гергей Понграц
Гергей Понграц (Pongrátz Gergely;, Герла — , Кішкунмайша) — венгерскі аграном і палітычны актывіст, адзін з камандзіраў антыкамуністычнага Венгерскага паўстання 1956 года. Камандаваў паўстанцамі падчас вырашальнага бою за «Пасаж Корвіна» ў Будапешце 1—9 лістапада 1956. Пасля падаўлення паўстання здолеў схавацца і эміграваць, жыў у Аўстрыі, Іспаніі, ЗША. Знаходзіўся ў кіраўніцтве венгерскіх эмігранцкіх арганізацый. У 1991 годзе вярнуўся ў Венгрыю. Выступіў адным з заснавальнікаў праварадыкальнай партыі Ёбік.
Абд аль-Муталіб
Абд аль-Муталіб (عبد المطلب), сапраўднае імя Шэйба ібн Хашым (شيبة ابن هاشم) (,  —, )  — дзед прарока Мухамеда.
Біяграфія
Шэйба ібн Хашым нарадзіўся ў Медзіне ў 497 годзе. Ён быў сынам Хашыма ібн Абд Манафа (прабацькі хашымітаў). Пасля смерці Хашыма ібн Абд Манафа абавязкі па арганізацыі хаджу перайшлі да яго роднага брата Муталіба ібн Абд Манафа. Калі Муталіб ібн Абд Манаф прыехаў у Медзіну, ён забраў Шэйбу з сабой у Мекку. У Мекцы думалі, што Шэйба быў рабом Муталіба, таму яго сталі называць Абд аль-Муталібам (عبد المطلب — раб Муталіба). Пасля смерці Муталіба, Абд аль-Муталіб узяў на сябе абавязкі па арганізацыі хаджу і дамогся вялікай павагі сярод народа. Пасля смерці маці прарока Мухамеда Аміны бінт Вахб, Абд аль-Муталіб узяў пад сваю апеку шасцігадовага ўнука Мухамеда, але праз два гады ён памёр і апякунства ўзяў яго сын Абу Таліб (дзядзька прарока Мухамеда, бацька Алі ібн Абу Таліба).
Дзеці
У Абд аль-Муталіба было 10 сыноў і 6 дочак:
Камелінакветныя
Камелінакветныя (Commelinales) — парадак аднадольных кветкавых раслін.
Апісанне
Шматгадовыя ці радзей аднагадовыя наземныя, ці рэдка водныя травы. Лісты чарговыя, часта ўсе базальныя, простыя, часта з похвавай асновай, іншы раз з язычком (ligula), з паралельнанервовай пласцінкай. Кветкі ў рознага роду суквеццях, рэдка адзіночныя, ад даволі буйных да дробных і рэдукаваных, двухполыя ці радзей аднаполыя, актынаморфныя ці зігаморфныя, 3-членныя. Калякветнік дыферэнцыраваны на чашачку і вяночак. Чашалісцікаў 3, рэдка 2, зялёных ці перапончатых, іншы раз пялёсткападобных, свабодных ці зрослых у аснове. Пялёсткаў 3, афарбаваных ці лускаватых, свабодных або часцей зрослых у аснове ці з утварэннем тонкай 3-лопасцевай трубкі. Тычынак (1) 3 ці 6, ці 3 фертыльныя і 3 ператвораны ў стамінодыі. Гінецэй з 3 зрослых карпел, іншы раз псеўдаманамерны, 3-гняздовы ці 1-гняздовы, з 1 ці некалькімі семязачаткамі ў кожным гняздзе ці на кожнай плацэнце. Плады — лакуліцыдныя каробачкі ці радзей нераскрывальныя, іншы раз мясістыя. Насенне з крухмалістым эндаспермам.
Пашырэнне
Энтамафільныя і анемафільныя расліны. Галоўным чынам распаўсюджаны ў трапічных і субтрапічных абласцях, нямногія прадстаўнікі — ва ўмераных абласцях Усходняй Азіі, паўднёвых раёнах Паўночнай Амерыкі і Аўстраліі.
Ферэнц Эрдэі
Ферэнц Эрдэі (Erdei Ferenc;, Мака — , Будапешт) — венгерскі эканаміст, сацыёлаг і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў юрыдычны факультэт Сегедскага ўніверсітэта. Вывучаў аграрныя адносіны ў вёсцы.
Пасля занятку Венгрыі савецкімі войскамі ўваходзіў у прасавецкі венгерскі ўрад. У 1944—1945 гадах быў міністрам унутраных спраў. у 1949—1953 гг. — міністр земляробства. У 1953—1954 гг. — міністр юстыцыі. У 1954—1955 гг. — міністр земляробства.
У час венгерскага паўстання 1956 г. быў намеснікам старшыні Савета Міністраў ВНР.
2 лістапада вёў перамовы з савецкімі вайскоўцамі пра адвод войскаў з Будапешта. 3 лістапада 1956 г. быў арыштаваны КДБ падчас перамоў з савецкімі вайскоўцамі на савецкай базе ў Цёкелі. Вызвалены некалькі тыдняў праз дзякуючы заступніцтву Янаша Кадара.
Віцэ-прэзідэнт Венгерскай АН (з 1964). Член Прэзідыума Айчыннага народнага фронту (з 1965), дэпутат Дзяржаўнага сходу.
З 1957 г. — дырэктар Даследчыцкага інстытута эканомікі сельскай гаспадаркі.
Нью-Ёрк Джаентс
Нью-Ёрк Джаентс (New York Giants) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Іст-Ратэрфорд, штат Нью-Джэрсі. Каманда была заснавана ў 1925 годзе. З 1970 года выступае у Нацыянальнай футбольнай лізе. Зараз выступае ва Усходнім дывізіёне Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі (НФК).
Дасягненні
Чэмпіён лігі (8)
Пераможца канферэнцыі (11)
Пераможца дывізіёна (8)
Ваджэнне і пахаванне стралы
Пасля «Пахавання» лічылася, што вясна ўжо скончылася, і спяваць веснавыя песні болей было нельга.
Штогадовы абрад «Пахавання стралы», што і сёння праводзіцца ў вёсцы Казацкія Балсуны, занесены ў Спіс нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі (шыфр 33АК000003).
Даты праводжання
У «Пахавання стралы» не было канкрэтнай даты. У розных мясцінах «стралу» маглі вадзіць:
Ваджэнне стралы
Перад «Пахаваннем стралы» адбывалася «Ваджэнне». Жанчыны збіраліся і ішлі працэсіяй праз усю вёску, спяваючы рытуальныя («стрэльныя») песні. У старыя часы, па ўспамінах бабуль, у працэсіі магло сабрацца да трохсот жанчын.
Я пушчу стралу па ўсім сялу,
Да й уздоўж сяла ў канец вуліцы.
Як уб’е страла добра моладца,
Па том моладцу некаму плакаці:
Матка старэнька, сястра маленька,
Дзеткі дробныя да й усе роўныя,
Жана молада кола горада.
Дзе матка плача — там рэчка цячэ,
Дзе сястра плача — там калодзезі,
Дзе дзеткі плачуць — ручайкі бягуць,
Дзе жана плача — там расы няма.
А матка плача да смерці,
Сястра плача да замужжа…
У вёсцы Неглюбка сярод жанчын ішлі два пераапранутых камічных персанажа — Дзед і Баба. Ролю Дзеда выконвала дзяўчына, ролю Бабы — хлопец. Дзеля камічнага эфекту на ролю Дзеда абіралі дзяўчыну невысокага росту, а ролю Бабы — высокага худога хлопца. Абодва персанажы смяшылі людзей, ганяліся за дзецьмі. У даўніну да пояса Дзеда прышпільвалася вялізная морква, якая ўвасабляла палавы орган. Гэта паказвае глыбока язычніцкае паходжанне персанажа.
Пахаванне стралы
Працэсія рухалася ў месца будучага «пахавання» стралы. У розных вёсках гэта была:
У дадзеным месцы «страла» (лялька з саломы, грошы, шпілька ці іншы прадмет) урачыста хавалася ў зямлю. Там, дзе «пахаванне» святкавалася ў траўні-чэрвені, яно ўспрымалася як развітанне з вясною. У многіх вёсках ляльку, якую закопвалі, звалі Вясна. У час рытуалу жанчыны спявалі:
Лялечка мая мілая,
Да схавала я цябе к Ушэсцейку,
К Ушэсцейку, к налецейку,
К такому врэмю, як сёлета,
Прыйду к табе з сахою,
Да буду гаварыць з табою,
Пасля гэтага ладзілі вясёлыя карагоды, спевы і танцы. У некаторых вёсках «стралу» кідалі ў рэчку ці ў калодзеж. У іншых мясцінах ніякага пахавання наогул не было, людзі адразу распачыналі карагоды і танцы.
Значэнне
У словах песні «Як уб’е страла добра моладца…» Галіна Нячаева бачыць сведчанне аб тым, што ў старажытнасці, у язычніцкі час абрад скончваўся забойствам маладога хлопца, прынясеннем яго ў ахвяру. Персанажы Дзеда і Бабы згадваюцца ў многіх мясцінах Беларусі, у сувязі з многімі святамі. Дзед — адзін з персанажаў-калядоўшчыкаў. Пры гэтым ў даўніну ён таксама прывязваў сабе да пояса моркву, якая сімвалізавала мужчынскі орган. Калядны Дзед сімвалізуе першапродка, а таксама, магчыма, нейкага забытага язычніцкага бога ўраджаю. Аналагічны персанаж прысутніцае і ў абрадзе «Пахаванне Дзеда».
Магчыма, абрад базуецца на старажытным міфе аб тым, што бог-грамабой Пярун — муж багіні зямлі, якую апладняў дажджамі і маланкамі, і якая народжвала ад яго ўсё жывое, у тым ліку ўраджай.
У адказ на пытанне, дзеля чаго водзяць «стралу», вясковыя жанчыны адказваюць: каб дождж пайшоў, каб ураджай быў добры. Таксама абрад ахоўваў людзей ад маланак і пажараў. М. П. Кондрыкава (жыхарка вёскі Нісімкавічы) прыгадвала, што аднойчы рытуал не праводзілі, і летам ад маланкі здарыўся пажар («…як толькі хмара найшла, як трэсь, так і загарылася»).
Гісторыя
Час з’яўлення абраду ўсталяваць нельга, хаця ён, несумненна, старажытны. Стараверы, што беглі з Маскоўскай дзяржавы ў XVII ст. і перасяляліся ў Беларусь, успрымалі гэтую традыцыю як грэх.
Паводле ўспамінаў мясцовых жыхарак, Ваджэнне і пахаванне «стралы» не перарывалася нават у час вайны. Але абрад паступова згасаў, насельніцтва вёсак скарачалася, вяскоўцы старэлі. Вялізны ўдар па культуры Гомельшчыны нанесла Чарнобыльская катастрофа 1986 г. Насельніцтва вёсак Ліпа, Барталамееўка і іншых было цалкам эвакуяванае, іх традыцыя зніклі назаўсёды.
Новая хваля інтэрэсу да Ваджэння «стралы» ўзнікла ў пачатку 2000-х гг. У вёскі Стаўбун, Казацкія Балсуны, Неглюбка і іншыя стала прызджаць моладзь з гарадоў, журналісты, даследчыкі са Студэнцкага этнаграфічнага таварыства. У абрадавай працэсіі, якую ўжо шмат год складалі толькі вясковыя бабулькі, з кожным годам усё болей пажылыя, сталі з’яўляцца і маладыя дзяўчыны — як мясцовыя так і студэнткі з гарадоў. Вяскоўцы атрымалі дадатковы стымул да адраджэння традыцыі: іх, з большасці адзінокіх старых людзей, вельмі цешыць, што нехта прызджае да іх, нехта дорыць ім сваю ўвагу.
Флавій Клаўдзій Юліян
Фла́вій Кла́ўдзій Юліян (Юліян II) (Flavius Claudius Iulianus; у хрысціянскай гістарыяграфіі Юліян Адрачэнец, Iulianus Apostata; 331 або 332,, Рымская імперыя — 26 чэрвеня 363) — рымскі імператар у 361—363 годах з дынастыі Канстанціна. Апошні паганскі імператар Рыма, рытор і філосаф.
Галае (Добрушскі раён)
Га́лае (, Галое) — пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кармянскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года пасёлак уваходзіў у склад Кузьмініцкага сельсавета.
Ліпучка
Ліпу́чка, Турыца (Lappula) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны з прамастойным галінастым сцяблом шаравата-зялёнага колеру. Лісце вузкае, простае, лінейчатае або ланцэтападобнае, чаргаванае. Кветкі дробныя, з 5 пялёсткамі, блакітныя, зрэдку белаватыя, сабраныя ў верхавінкавыя завіткі. Лісце і кветкі раслін пакрытыя жорсткім валаскамі. Плод — чатырохарэшак з шыпамі, добра прычэпліваючыміся да адзежы чалавека і поўсці жывёл
Арэал
Налічвае каля 50 відаў, пашыраных ва ўмераных шыротах Паўночнага паўшар'я, Аўстраліі, Паўднёвай Афрыкі і Паўднёвай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца 1 від (пустазелле) —.
Касіты
Касіты (акад. кашу) — старажытныя плямёны, якія насялялі горныя мясцовасці Заходняга Ірана, у вярхоўях ракі Дыялы і яе прытокаў ля паўночна-заходніх межаў Элама. Ці былі яны тут аўтахтонамі ці прышлымі — невядома. Генетычныя сувязі вельмі бедна захаванай касіцкай мовы не ўсталяваны. Л. С. Клейн прыводзіць аргументы на карысць тоеснасці гэтай мовы з мітанійскай арыйскай.
Гісторыя
Касіты першапачаткова былі жывёлагадоўчым пастухоўскім племем і жылі ў Заходнім Іране (Заграс) ля паўночна-заходніх межаў Элама. У якасці ўдарнай сілы свайго апалчэння яны выкарыстоўвалі калясніцы. Мяркуецца, што да касіцкіх вершнікаў узыходзіць выява кентаўраў. Па даліне ракі Дыялы касіты здзяйснялі набегі на Месапатамію ў канцы перыяду I Вавілонскай дынастыі.
Адна з груп касіцкіх плямёнаў яшчэ ў XVIII стагоддзі да н.э. прасунулася нават у Паўночную Месапатамію і выйшла да прытоку сярэдняга Еўфрата Хабура. Трохі ніжэй упадзення Хабура ў Еўфрат у сувязі з іх уварваннем было адноўлена старое Ханейскае царства з цэнтрам у г. Тарцы. Мясцовая дынастыя, відаць, першапачаткова была акадска-амарэйскай і толькі абапіралася на ўзброеныя сілы касітаў, але затым касіты самі захапілі ўладу і зрабіліся царамі.
Дзякуючы нашэсцю хетаў, касітам у 1595 г. да н.э. удалося зрынуць амарэйскую дынастыю, усталяваць кантроль над Вавілонам і кіраваць ім у XVI—XII стст. да н.э. У XV ст. да н.э. касіцкі цар Улам-Бурыяш захоплівае паўднёвую Месапатамію і называе сябе «царом Вавілона, царом Шумера і Акада, царом касітаў і царом Кар-Дуніяша». Царскія ўказы высякаліся на камянях кудуру. У XIV ст. да н.э. з'явілася небяспека з боку Асірыі. У Касіцкі перыяд касіты ператварыліся ў прывілеяваны клас вавілонскага грамадства, якія падзялілі краіну на дамы (біту), на чале дому стаяў гаспадар (бэл біці), які кіраваў сістэмай мясцовага падаткаабкладання і арганізоўваў грамадскія працы па абслугоўванні сістэмы ірыгацыі. Важныя ролі адыгрывалі саслоўі жрацоў і купцоў. Узмацняецца культ бога Мардука. Развіваюцца адносіны з Егіптам (дынастычныя шлюбы, гандаль, ліставанне).
Кіраўнікі дзяржавы Кардуніяш (кіраўнікі касітаў)
Цары Ханы (сталіца горад Тарка)
Цары Вавілоніі (сталіца горад Вавілон) (сталіца горад Дур-Курыгальзу) (сталіца горад Вавілон)
Свята-Георгіеўская царква (Ліда)
Свята-Георгіеўская царква — праваслаўны храм у г. Ліда Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Храм святога велікамучаніка Георгія Перамаганосца пабудаваны з дрэва ў 1875 годзе на сродкі купца Антонія Васнеўскага як могілкавая капліца. У тым жа годзе ў храм быў перанесены захаваны Прастол з аднайменнай дамовай царквы Лідскага замка.
Пасля захопу палякамі г. Ліды ў 1919 годзе Свята-Георгіеўскі храм застаўся адзіным праваслаўным храмам у горадзе.
У 1920-х гадах з боку бабінца была зроблена драўляная прыбудова.
У 1990-х гадах Георгіеўскі храм пачалі пашыраць. Былі ўзведзены з сілікатнай цэглы сцены новага храма, накрыты дах. Атрымаўся храм у храме. 22 лістапада 2008 года Свята-Георгіеўская царква была асвечана як Храм-Помнік у памяць 1020-годдзя Хрышчэння Русі. Асвячэнне Храма-Помніка ўзначальваў архіепіскап Навагрудскі і Лідскі Гурый.
У верасні 2014 года на ўсходняй сцяне Свята-Георгіеўскага храма Ліды ўсталявалі памятны медальён з выявай князя Канстанціна Астрожскага. Гэты медальён — даніна памяці праваслаўных лідчан абаронцу праваслаўя ў Вялікім Княстве Літоўскім. Медальён уяўляе сабой круглую пліту чырвонага граніту, на якой адліты партрэт князя. Па крузе медальёна выбіты надпіс: «Князю Канстанціну Іванавічу Астрожскаму — абаронцу веры I дзяржавы». Урачыстае адкрыццё шыльды памяці Канстанціна Астрожскага адбылося 11 верасня 2014 года ў дзень яго смерці. Меркавалася, што памятны знак будзе адкрыты на 500-годдзе перамогі ў бітве пад Оршай, у якой вялікі гетман адыграў вырашальную ролю, але з аб’ектыўных прычын асвячэнне медальёна было перанесена на 11 верасня — дзень памяці выдатнага велікакняжацкага ваяра. Асвяціў памятны медальён благачынны цэркваў Лідскай акругі айцец Расціслаў Салаўёў.
Архітэктура
Вырашана манументальным прамавугольным у плане аб’ёмам, да якога далучаны прамавугольны прытвор, двухсхільны дах якога завершаны чатырохграннай шатровай званіцай з макаўкай. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў арачных ліштвах. Уваход аформлены глыбокай аркай.
Кадыш
Гісторыя
У 1863 годзе каля вёскі адбыўся Кадышскі бой паміж паўстанцкімі атрадамі Аўгустоўскага павета і расійскімі ўрадавымі войскамі.
Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.
Філадэльфія Іглз
Філадэльфія Іглз (Philadelphia Eagles) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Філадэльфія, штат Пенсільванія. Каманда была заснавана ў 1933 годзе. Выступае ў Нацыянальнай футбольнай лізе, ва Усходнім дывізіёне Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі (НФК).
Дасягненні
Чэмпіён лігі (3)
Пераможца канферэнцыі (3)
Нарвежскі нацыянальны тэатр
Разам з тэатрам Нацыянальная сцэна з'яўляецца найбуйнейшым тэатральным цэнтрам краіны.
Тэатр быў адкрыты ў адмыслова для яго пабудаваным будынку на вуліцы Карла-Юхана. Аўтар праекта будынка тэатра архітэктар Хенрык Бул. У 1983 г. будынак тэатра быў прызнаны аб'ектам культурнай спадчыны.
У дзень адкрыцця 1 верасня гралі камедыю Людвіга Хольберга, на другі дзень была драма Генрыка Ібсена «Вораг народа», на трэці дзень драму Б'ёрнсана «Сігурд Крыжак». На працягу гэтых трох вечароў прысутнічалі Б'ёрнсан і Ібсен, а ў першы дзень у тэатры таксама быў і кароль Швецыі і Нарвегіі Оскар II.
На сцэне тэатра ставіліся лепшыя творы замежных і нацыянальных драматургаў: «Варава» Нурдаля Грыга (1927), «Наша гонар, наша магутнасць» Нурдаля Грыга (1935), «Прафесар Мамлок» Вольфа (1935), «Кат» Лагерквіста (1935), «Перамога ў цемры» Лагерквіста (1939), «Маці» Чапека (1940), «Гасподзь і яго слугі» Х'елана (1955).
Падчас акупацыі Нарвегіі тэатр выкарыстоўваўся як казарма для размяшчэння нямецкіх салдат. Пазней акупацыйныя ўлады прымусілі паставіць некалькі спектакляў нямецкіх аўтараў, а таксама опер Вагнера і аперэт на нямецкай мове. У маі 1941 г. 6 работнікаў тэатра трапілі пад падазрэнне гестапа і былі неадкладна звольненыя з тэатра. 24 мая былі арыштавана ўжо 13 чалавек, іх адпусцілі толькі праз два тыдні.
9 кастрычніка 1980 г. у будынку тэатра адбыўся пажар, які знішчыў сцэну і сцэнічнае абсталяванне. Зала тэатра амаль не пацярпела, бо своечасова атрымалася апусціць пажарную заслону. Прычынай пажару стала лямпа сафітаў.
Стары Крупец
Стары́ Кру́пец (, Старый Крупец) — былая вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Крупецкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзілася за 12 км у напрамку на поўдзень ад горада Добруш, за 40 км ад Гомеля, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Добруш, на аўтамабільнай дарозе Добруш—Церахоўка.
Гісторыя
У 1926—1927 гадах цэнтр Старакрупецкага сельсавета. У 2014 годзе вёска была скасаваная, а яе тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага аграгарадка Крупец.
Канстанцый II
Канста́нцый II (Фла́вій Ю́лій Канста́нцый, Flavius Julius Constantius, 7 жніўня 317,, Панонія, Рымская імперыя — 3 лістапада 361, Мапсукрэна, , Рымская імперыя) — рымскі імператар у 337—361 гадах, дзесяць разоў быў консулам.
Біяграфія
Пасля смерці бацькі ў 337 годзе атрымаў у кіраванне большую частку Усходу. У барацьбе за ўсталяванне кантролю над усёй імперыяй ухіліў двух сваіх дзядзькаў (братоў Канстанціна Вялікага) і семярых стрыечнікаў. У 353 годзе пасля перамогі над узурпатарам Магненцыем стаў аднаасобным правіцелем імперыі. У яго кіраванне грамадзянская вайна ўскладнялася тым, што імперыя была змушана весці знясільваючую вайну з персамі і германцамі.
Чыкага Бэарз
Чыкага Бэарз (Chicago Bears) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Чыкага, Ілінойс. Каманда выступае ў Паўночным Дывізіёне Нацыянальнай Футбольнай Канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1919 годзе.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (9)
Пераможца канферэнцыі (4)
Пераможца дывізіёна (8)
Шоу
Шоу — шматзначны тэрмін.
Блакітніца тарфянікавая
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 10-15 мм. Верхні бок крылаў цёмны, сіне-фіялетавы ў самца і цёмна-карычневы ў самкі. Ніжні бок крылаў шэры з буйнымі чорнымі плямамі — у самак і самцоў аднолькавы. Каля задняга краю задніх крылаў знаходзяцца адна або дзве чырвона-сінія плямы.
Арэал
Паўночная, Цэнтральная і Усходняя Еўропа, Сібір на ўсход да Ціхага акіяна, Манголія, Карэя, Японія, паўднёва-захад Паўночнай Амерыкі.
На Украіне пэўна вядомы з тэрыторыі Харкаўскай, Сумскай, Валынскай, Кіеўскай, Львоўскай, Ровенскай, Жытомірскай і Чарнігаўскай абласцей. Сустракаецца ў Карпатах на вышынях ад 600 да 1200 м н.у.м. Раней таксама прыводзіўся для Чарнавіцкай і Хмяльніцкай абласцей.
Звычайны ва Усходняй Нарвегіі і Фінляндыі, нярэдка сустракаецца ў Прыбалтыцы. У Польшчы жыве паўсюдна, але лакальны. У Беларусі распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі рэспублікі, у характэрных месцах пражывання даволі звычайны.
Жыве ў тундры і лесатундры. У тайзе насяляе мохава-хмызняковыя супольнасці балот. У лясным поясе жыве ў тарфяніках, вярховых балотах, хвойніках, забалочаных хваёвых лясах, сіўцовыя лугі, чарнічнікі ў іглічных лясах. На Кольскім паўвостраве жыве ў розных тыпах тундраў. Найбольш шматлікі від па забалочаных мохава-хмызняковых участках у тундрах.
Біялогія
Развіваецца на працягу года ў адным пакаленні. Час лёту — з пачатку чэрвеня да канца ліпеня. Самкі адкладаюць яйкі па адным на лісце, кветкі або сцеблы кармавых раслін. Кармавыя расліны: чарніцы, журавіны, буякі, ягаднік. Стадыя яйка — 4-6 дзён. Маладыя вусені шкілетуюць маладое лісце, у больш старэйшых узростах — сілкуюцца кветкамі, завязямі, ягадамі і лісцем. Зімуюць вусені. Акукляюцца ў маі сярод імхоў паблізу паверхні глебы.
Спіс прэм’ер-міністраў Грэцыі
Прэм'ер-міністр Грэчаскай рэспублікі (Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας) — кіраўнік Кабінета міністраў Грэчаскай рэспублікі.
Ігар Аляксеевіч Сігаў
Ігар Аляксеевіч Сігаў (, Полацк) — беларускі акцёр тэатра і кіно, Заслужаны артыст РБ.
Біяграфія
На яго рахунку ў кінематографе ўдзел у больш як 50 стужках пераважна замежнай вытворчасці. Фільм «Дзверы» ірландскага рэжысёра Хуаніты Уілсан, у якім акцёр выканаў галоўную ролю, браў Гран-пры на разнастайных кінафестывалях, а таксама ў 2010 годзе быў намінаваны на прэмію «Оскар» (як «Найлепшы кароткаметражны гульнявы фільм»), з нагоды чаго акцёр наведаў цырымонію ўручэння ў Лос-Анджэлесе.
Узнагароды
1999 г. — Гран-пры на «Маладзечанскай сакавіцы—99». За лепшае ўвасабленне ролі Мужчыны ў спектаклі «Апошняя пастараль» паводле А. Адамовіча, пастаноўка М. Дзінава.
2003 г. — узнагароджаны нагрудным знакам Міністэрства культуры за ўклад у развіццё культуры Беларусі «За высокае прафесійнае майстэрства і значны ўклад у развіццё беларускага тэатральнага мастацтва» акцёру, вядучаму майстру сцэны.
2006 г., чэрвень — VIII Міжнародны тэатральны фестываль «Мельпамена Таўрыі» — дыплом дырэктара фестывалю «За сцэнічнае ўвасабленне глыбіні славянскай душы» ў спектаклі «Адвечная песня» Я. Купалы, пастаноўка С. Кавальчыка (горад Херсон, Украіна).
2006 г., лістапад — дыплом акцёру на тэатральным конкурсе ХІІІ ММКФ «Лістапад» ад «Народнай газеты» за спектакль «Адвечная песня» Я. Купалы, сцэнічная ідэя і пастаноўка С. Кавальчыка (горад Мінск).
2007 г. — персанальная надбаўка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за выдатны ўклад у развіццё культуры і мастацтва Рэспублікі Беларусь акцёру, вядучаму майстру сцэны.
2007 г. — узнагароджаны медалём Францыска Скарыны.
Белаполь
Белаполь — у беларускай міфалогіі першанасельнік тэрыторыі сучаснай Беларусі, другі князь беларусаў і родапачынальнік тутэйшага насельніцтва.
Змест легенды
Пасля стварэння зямлі Пяруном на ёй пасяліўся першы чалавек — Бай (Буй). Меў ён шмат жонак і яшчэ больш дзяцей і княжыў над усімі першымі людзьмі. Калі надыйшоў час паміраць, Бай раздзяліў усю зямлю паміж дзецьмі. Толькі адзін сын — Белаполь — у той час быў на паляванні, і яму з бацькавай спадчыны дасталіся толькі два сабакі — Стаўры і Гаўры — і наказ пусціць іх па волі: колькі зямля яны за дзень абянуць, столькі і дастанецца Белаполю. Злавіў Белаполь дзвюх птушак: адну з паўднёвага мора, другую — з заходняга, пусціў іх і нацкаваў сабак: «Бяры!», «Хапай». Птушкі паляцелі кожная ў свой бок, а за імі пабеглі сабакі. І па слядах тых сабак пацяклі дзве найбуйнейшыя ракі Беларусі — Дзвіна і Дняпро. Белаполь пасяліўся ў гэтых месцах, і ад яго пайшоў мясцовы народ. А Стаўры і Гаўры досей ушаноўваюцца ў народнай абраднасці на свята перад Сёмухай. Завецца гэты дзень Стаўроўскія Дзяды. Паводле падання, абодва сабакі былі пахаваныя ля цяперашняга Краснопаля Расонскага раёна, ля ракі Дрысы. Людзі яшчэ доўга прыходзілі да іх могілак у адпаведнае свята і гаварылі: «Стаўры, Гаўры, гам, ідзіце к нам». Яшчэ ў ХІХ ст. былі зафіксаваныя рэшткі гэтага абраду.
Аналіз
Легенда ўваходзіць у группу архаічных індаеўрапейскіх паданняў, дзе першанасельнік зямлі размяркоўваў спадчыну паміж сваімі сынамі, ад якіх пазней пайшлі розныя народы (размеркаванне спадчыны Таргітаем у скіфскай легендзе). Вобраз двух сабак сустракаецца ў касмалагічных паданнях. У казцы «Знайда Дуброўскі» два сабакі вартуюць Царства Божае. Спадарожнікамі Кашчэя — фалькларызаванага кіраўніка свету мёртвых — таксама выступаюць сабакі. Паляўнічы сабака — таксама спадарожніка Цуда-Юда, якога Удовін Сын у аднаіменнай казцы сустракае на Калінавым масту (Калінаў мост — адна з алегорый пераходу паміж светам жывых і светам памерлых). У шэрагу іншых міфалогій сабакі таксама паўстаюць вартаўнікамі замагільнага царства (Цэрбер, які вартуе Аід, чатырохвокія сабакі бога Ямы і г.д). Магчыма, што Стаўры і Гаўры ў язычніцкай традыцыі таксама былі істотамі на мяжы двух сусветаў — жывога і мёртвага.
Знамя (Добрушскі раён)
Зна́мя (, Знамя) — вёска ў Беларусі, у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кармянскага сельсавета.
Гісторыя
У 1926—1927 гадах цэнтр Быкоўскага сельсавета. Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Кузьмініцкага сельсавета.
Мінесота Вікінгс
Мінесота Вікінгс (Minnesota Vikings) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Мінеапаліс, Мінесота. Каманда выступае ў Паўночным Дывізіёне Нацыянальнай Футбольнай Канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1961 годзе.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (0)*
Пераможца канферэнцыі (4)
Пераможца дывізіёна (8)
- * Мінесота выйграла чэмпіёнскую гульню НФЛ 1969 года, але ў фінале Супер Боўл IV прайграла Канзас-Сіці Чыфс.
Малашка
Малашка — беларускае прозвішча.
Polyommatus coridon
Polyommatus coridon — дзённы матылёк з сямейства блакітніц. Відавы эпітэт coridon дадзены ў гонар умоўнага імя аркадскіх пастухоў з твораў старажытнарымскіх паэтаў.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла — 14-19 мм Размах крылаў 30-35 мм. Крылы самцоў блакітна-серабрыстыя, з даволі шырокай цёмнай аблямоўкай, самак — цёмна-бурыя. На ніжнім баку задніх крылаў дробныя не датыкальныя плямы трохкутнай формы, афарбаваныя ў чырвоны колер. Бахромка крылаў з цёмнымі ўстаўкамі.
Жыве на квітнеючых крэйдавых схілах і вапнавых пагоркаў. Матылёк сустракаецца на кветках складанакветных і гнаявой жыжцы. Лёт матылькоў ў чэрвені—жніўні.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны на большай тэрыторыі Еўропы (Аўстрыя, Албанія, Бельгія, Балгарыя, Вялікабрытанія, Венгрыя, Германія, Грэцыя, Іспанія, Італія, Літва, Люксембург, Нідэрланды, Польшча, Румынія, Сардзінія, Славакія, Францыя, Чэхія, Швейцарыя, Эстонія, Югаславія), Каўказ, Крым, Турцыя (еўрапейская частка), у тым ліку поўдзень Еўрапейскай Расіі, у тым ліку Калужскую, Маскоўскую, Разанскую і Тульскую вобласці.
Размнажэнне
Самка адкладае яйкі на кармавыя расліны, дзе яны зімуюць. Вусень валасісты, сінявата-зялёнай афарбоўкі, з спінной і бакавой палоскамі жоўтага колеру і радамі жоўтых кропак. Галава вусеня чорная. Вусені развіваюцца вельмі павольна, часам да чатырох месяцаў. Некаторыя жывуць у мурашніку і сілкуюцца лічынкамі мурашак. Кармавыя расліны — вязель (Coronilla), Hippocrepis, некаторыя іншыя бабовыя. Вусені сустракаюцца з мая па ліпень. Кукалка брудна-бура-жоўтага колеру.
Дэтройт Лаянз
Дэтройт Лаянз (Detroit Lions) - прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Дэтройт, Мічыган. Каманда выступае ў Паўночным Дывізіёне Нацыянальнай Футбольнай Канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1929.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (4)
Пераможца дывізіёна (8)
Караліна Пантэрз
Дасягненні
Чэмпіён лігі (0)
Пераможца канферэнцыі (1)
Кузьмінічы (Добрушскі раён)
Кузьмі́нічы (, Кузьминичи) — аграгарадок у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кармянскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 32 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Добруш, за 60 км ад Гомеля, каля ракі Хорапуць.
Гісторыя
У 1926—2022 гадах Кузьмінічы з’яўляліся цэнтрам Кузьмініцкага сельсавета.
Слабада (Добрушскі раён)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кармянскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Кузьмініцкага сельсавета.
Хапун
Хапун — у беларускай міфалогіі істота, якой на Вілейшчыне пужалі дзяйцей.
Апісанне
Старэнькі, невялічкі дзядок, з доўгай барадой і торбаю. Ён летаў над зямлёю і хапаў непаслухмяных дзяцей, асабліва тых, што не слухалі бацькоў ці адыходзілі далёка ад дому. Хапун саджаў дзіця ў торбу. Дзіцячы крык з той завязанай торбы ніхто не мог пачуць, і Хапуна ніхто не мог дагнаць, бо лётаў ён вельмі хутка. Прычым дзіця не магло нават схавацца і ўцячы, бо Хапун нябачны, і пабачыць яго можна было толькі тады, калі ён развяжа торбу. А рабіў ён гэта толькі ў сваім жытле. Жыў Хапун за змрочнай пушчай, пасярод балота, у нары пад карчом. Там даводзілася жыць і дзецям, якіх ён скраў. Істота дрэнна да іх ставілася, нават секла крапівою. Ніводны чалавек не даходзіў да Хапунова жытла, ніводнаму дзіцяці не ўдавалася ўцячы. Калі тыя дзеці вырасталі, яны робіліся такімі ж хапунамі, у іх вырастала доўгая барада па калена.
Сіняя
Сіняя — тапонім:
Сцяпанаў (Добрушскі раён)
Сцяпа́наў (, Степанов) — былы пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Кузьмініцкага сельсавета.
Скасаваны 29 чэрвеня 2022 года.
Касачовыя
Апісанне
Амаль усе касачовыя — шматгадовыя травы, часта эфемероіды з мясістымі карэнішчамі, клубнямі і цыбулінамі. Толькі прадстаўнікі паўднёваафрыканскіх родаў з’яўляюцца своеасаблівымі вечназялёнымі паўхмызнякамі з разгалінаванымі адраўнелымі сцябламі вышынёй да 0,5 м. Сцёблы некаторых травяністых раслін дасягаюць вышыні да 1,8 м. У іншых прадстаўнікоў, наадварот, сцябло рэдукавана, ад яго ў час цвіцення над паверняй зямлі з’яўляецца на вельмі кароткай стрэлцы кветка.
Лісты без чаранкоў, размешчаны звычайна двухрадна і маюць похвенную аснову і пласцінку з паралельным жылкаваннем. Найбольш распаўсюджаная форма ліставых пласцінак мечападобная, асабліва ў карэнішчавых форм. У некаторых раслін пласцінкі маюць цыліндрычную ці чатырохгранную форму. Для большасці цыбулевых і клубневых касачовых характэрна прысутнасць похваў нізавых лістоў. Ва ўсіх касачовых маюцца таксама верхавыя, похвападобныя лісты, прыкветнікі і прадлісты, якія ўтвараюць абгортку ці пакрывала для адной ці некалькіх кветак.
Кветкі актынаморфныя ці зігаморфныя, і тады двухбакова-сіметрычныя; звычайна адносна буйных памераў і сабраны ў верхакветныя суквецці, якія, аднак, могуць рэдукавацца да адной кветкі. У іншых кветкі сабраны ў аднабаковае коласападобнае суквецце, пры гэтым кожная кветка акружана абгорткай з прыкветнікаў і двухкілевага перадліста, а ў некаторых відаў кветкі сабраны даволі густымі галоўкамі.
Калякветнік касачовых венчыкападобны, трохмерны і складаецца з 2 кругоў свабодных ці зрослых у больш ці менш доўгую трубку сегментаў. Яны часта адрозніваюцца адзін ад другога па форме і велічыні, што можна бачыць на прыкладзе касача, які мае вельмі складаную будову ў сувязі з высокай спецыялізацыяй да энтамафіліі. Усе сегменты калякветніка звужаны ў аснове ў пазногцік. Долі вонкавага круга звычайна шырокія, з раснічкамі, адагнутыя кнізу і з’яўляюцца пасадачнай пляцоўкай для насякомых-апыляльнікаў; а ўнутранага круга — меншых памераў, гладкія, адагнутыя ўверх, прыкрываюць тычынкі разам з трыма лістападобнымі рыльцамі з сасочкамі на іх ніжнім боку (над тычынкай) песціка. Колер кветак касачовых розны — ад чыста-жоўтага да сіне-фіялетавага. Часта сегменты калякветніка вельмі страката афарбаваны. Тычынак 3, рэдка 6. Ніці тычынак больш-менш зрастаюцца адна з адной у трубачку, якая ахоплівае завязь. Гінецэй касачовых сінкарпны і ўтвораны 3 пладалісцікамі. Завязь амаль ніжняя, 3-гняздовая. Слупок песціка звычайна дзеліцца на 3 ліста-падобныя рыльцы з сасочкамі на іх ніжнім боку (над тычынкай). Апыленне пераважна шмялямі.
Плады касачовых даволі аднастайныя — мнаганасенныя сінкарпныя каробачкі, якія ўскрываюцца лакуліцыдна — па сярэдняй жылцы кожнага з трох пладалісцікаў. У семені касачовых, як і ў многіх іншых сем’ях аднасемядольных, вялікі эндасперм і маленькі зародак.
Пашырэнне
Сямейства ўтрымлівае 75-80 родаў і болей 1500 відаў. Шырока распаўсюджаны ў трапічных, субтрапічных і ўмераных абласцях, але асабліва шматлікія ў Міжземнамор’і, Заходняй і Усходняй Азіі, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы.
Чырвоны Камень
Чырво́ны Ка́мень (, Чирвоный Камень) — пасёлак у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кармянскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года пасёлак уваходзіў у склад Кузьмініцкага сельсавета.
Зондскі праліў
У праліве размешчана шмат астравоў вулканічнага паходжання. Найбуйнейшы з іх — Панаітан, самыя вядомыя — астравы Кракатау, на якіх у 1883 годзе адбылося вывяржэнне вулкана, якое лічыцца адным з наймагутных у сучаснай гісторыі.
Зондскі праліў у паўночна-ўсходняй частцы мае шырыню каля 24 км і глыбіню ўсяго каля 20 м, што стварае праблему буйным суднам. Асабліва буйныя караблі (напрыклад, танкеры) робяць «крук» у абыход астравоў.
Даўжыня праліва каля 130 км, прылівы да 1,5 м.
Тампа-Бэй Бакэнірс
Тампа-Бэй Бакэнірс (Tampa Bay Buccaneers) — прафесійная каманда па амерыканскім футболе, з амерыканскага города Тампа, Фларыда. З’яўляюцца членамі Паўднёвага дывізіёна Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі (NFC) Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Каманда была заснавана 1976 годзе.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (2)
Пераможца канферэнцыі (2)
Пераможца дывізіёна (6)
Беларускія навіны (1945)
Беларускія Навіны=Nouvelles Bielorussiennes (Supplement à «Syndicalisme CFTC») — перыядычнае выданне беларускай эміграцыі.
Гісторыя
Выдаваўся з 25 снежня 1945 па 28 чэрвеня 1947 у Парыжы (Францыя) як дадатак да газеты Канфедэрацыі французскіх працоўных-хрысціян (La Confédération française des travailleurs chrétiens). Выйшла 8 нумароў. Рэдактар — Лявон Рыдлеўскі.
У час, калі выдавецкая справа у лагерах DP была пад забаронай, «Беларускія Навіны» былі галоўным беларускім перыядычным выданнем эміграцыі.
Нумары
№ 1 (25 снежня) № 1 (25 студзеня); № 2 (24 лютага); № 3/4 (20 красавіка) № 1 (6) (5 студзеня); № 2 (7) (25 сакавіка); № 3 (8) (28 чэрвеня)
Нью-Арлеан Сэйнтс
Нью-Арлеан Сэйнтс (New Orleans Saints) - прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага города Новы Арлеан, Луізіяна. Каманда выступае ў Паўднёвым Дывізіёне Нацыянальнай Футбольнай Канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1967 годзе.
Дасягненні
Чэмпіён лігі (1)
Пераможца канферэнцыі (1)
Пераможца дывізіёна (6)
Ліга чэмпіёнаў ETTU 2015/16
Ліга чэмпіёнаў ETTU 2015/16 — 18-ы розыгрыш Лігі чэмпіёнаў ETTU. Удзел у турніры прынялі 16 каманд з 7 краін. Чэмпіёнам у другі раз у сваёй гісторыі стаў французскі клуб AS Pontoise-Cergy TT, які ў фінале атрымаў перамогу над шведскім Eslövs AI.
Альберт Мікалаевіч Елсукоў
Альберт Мікалаевіч Елсуко́ў ( — ) — беларускі сацыёлаг і філосаф. Доктар філасофскіх навук (1985), прафесар (1988). Спецыяліст у галіне гісторыі і метадалогіі навукі, тэорыі і гісторыі сацыялогіі.
Біяграфія
З 1973 годзе на выкладчыцкай працы ў БДУ. У 1985 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Метадалагічныя праблемы фарміравання навуковага факту», з 1988 — прафесар. У гэтым жа годзе прызначаны загадчыкам кафедры марксісцка-ленінскай філасофіі прыродазнаўчых факультэтаў БДУ.
У 1989—1997 гадах — дэкан новастворанага філасофска-эканамічнага факультэта БДУ, адначасова ў 1989—2003 — загадчык кафедры сацыялогіі БДУ, у 2003—2014 — прафесар гэтай кафедры.
Член Вышэйшага кансультатыўнага савета Беларускага грамадскага аб’яднання «Сацыялагічнае таварыства», член Міжнароднага рэдакцыйнага савета навукова-тэарэтычнага часопіса «Сацыялогія», член рэдкалегіі часопіса «Гуманітарна-эканамічны веснік», член Дзяржаўнай камісіі па ліцэнзаванню сацыялагічных даследаванняў.
Навуковы ўклад
Навуковыя інтарэсы А. М. Елсукова былі звязаныя з праблемамі гісторыі і метадалогіі навуковага пазнання, тэорыі і гісторыі сацыялогіі.
Пры непасрэдным удзеле А. М. Елсукова ў 1989 годзе ў БДУ быў адкрыты філасофска-эканамічны факультэт (з 1999 — факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ), а пры яго непасрэдным удзеле — першая ў рэспубліцы кафедра сацыялогіі. Гэта дало пачатак інстытуцыяналізацыі ўніверсітэцкай сацыялагічнай навукі ў Беларусі.
Пад кіраўніцтвам і пры непасрэдным удзеле А. М. Елсукова ў рамках праекта «ТЭМПУС» на факультэце філасофіі і сацыяльных навук БДУ былі адкрыты кафедра сацыяльнай камунікацыі і аддзяленне сацыяльнай камунікацыі. А. М. Елсукоў сфармаваў навуковую школу ў галіне метадалогіі і гісторыі сацыялагічных ведаў, падрыхтаваў больш за 20 кандыдатаў навук.
Ліпа (значэнні)
Ліпа:
Блакітніца звычайная
Блакітніца звычайная, Сініца сіняя, Блакітніца блакітная (Cyanistes caeruleus) — птушка сямейства сініцавых.
Альфрэд Месель
Альфрэд Месель (Alfred Messel, 22 ліпеня 1853, Дармштат — 24 сакавіка 1909, Берлін) — нямецкі архітэктар, вядомы як сваімі віламі для буйной буржуазіі, так і сціплымі шматкватэрнымі жылымі дамамі. Аднак яго шэдэўрамі па праве лічацца будынкі ўнівермагаў.
Блакітніца звычайная
Апісанне
Даўжыня цела 11-12 см, размах крылаў 18-20 см. Ніз цела аднолькава жоўты, верх галавы, крылаў і хваста ярка-блакітны, белыя шчокі, праз вока цёмная паласа. Маладыя з жаўтаватымі шчокамі і зеленавата-карычневым верхам цела. Песня даволі доўгая, далікатная і хуткая.
Пашырэнне
Арэал: Еўропа (акрамя поўначы), Малая Азія, Блізкі Усход, Паўночна-Заходняя Афрыка, Іран, паўднёвы захад Туркменістана. На Беларусі звычайны від.
Насяляе розныя тыпы мяшаных лясоў, паркі, сады, населеныя пункты і гарады. Пазбягае хваёвых лясоў (асабліва сухіх), за выключэннем Канарскіх астравоў. У Татрах даходзіць да 1100 м, у Швейцарскіх Альпах — да 1250 м, у Французскіх Альпах — да 1700 м, у Пірэнеях і на Каўказе — да 1800 м над у.м.
Альфрэд Месель
Біяграфія
У 1904 г. Месель стаў членам Прускай акадэміі мастацтваў. У 1906 г. ён атрымаў званне ганаровага доктара Дармштацкага тэхнічнага ўніверсітэта.
Блакітніца звычайная
Пашырэнне
Аселая, частка папуляцыі качуе альбо мігрыруе.