cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Солтанавіч
Біяграфія
Вёў шматлікія працэсы па маёмасных правах у гаспадарскім судзе. Да 1516 года ўзяў у заставу за 100 коп грошаў сяло пана М. М. Іллініча, які неўзабаве перазаставіў яго за большую суму гарадзенскі яўрэям, напэўна, пасля гэтага адносіны паміж панамі складваліся блага. У 1516 годзе пан Аляксандр скардзіўся на пана Мікалая за наезд на двор Жыровічы і забойства слугі. У 1516 годзе атрымаў станоўчы для сябе вырак пра межы Воўчына з Галімонтамі. У 1520 годзе гаспадар адхіліў яго прэтэнзіі на землі, якія цягнулі да Ваганава паблізу Бярэсця, пакінуўшы іх у трыманні канюшыны віленскай Міхайлавай Ваганаўскай. У гэтай жа справе, у 1522 годзе пан Солтанавіч абскардзіў працэдуру праведзеня старостай берасцейскім панам Юрыем Іллінічам размежавання сваіх зямель з Ваганавым. У 1520 (датавана 8 індыктам ) годзе судзіўся са сваякамі Івашковічам і Крошынскім з-за раздзелу спадчыны Буйніцкіх, што спала на яго па першай жонцы. У 1520-я і 1533—1534 гады вёў працяглую справу са спадкаемцамі Манцігердавіча і потым з Радзівіламі за царкву на гарадзішчы каля свайго двара Нясвіж, якую ўрэшце прайграў. У кастрычніку 1533 г. у нейкай справе запрасіў палюбоўным суддзёй гараднічага гарадзенскага кн. Сямёна Багданавіча Адзінцэвіча. У 1547 г. на пана Солтанавіча скардзіўся войт і магістрат віленскі за збудаванне пад Вільняй на рацэ Віліі новага перавозу, што зменшыла даходы ад мыта збіранага горадам на мураваным мосце. У ліпені 1550 г. скардзіўся на суседку Жыровіцкага маёнтка, Настассю Сямёнаву Адзінцэвічаву, за вываз 300 вазоў сена з Усеневіцкай сенажані, 30 бочак сжатага жыта, патравы, наезд на сяло, збіццё падданых і іншыя шкоды, тады суд прапанаваў бакам вырашыць справу праз палюбоўных суддзяў. Апошні раз згадваецца 30.6.1554 года.
Попісам 1528 года «пан Александро Солтановичъ» сярод паноў-рады ставіў 37 «коней», што адпавядае 296 службам падданых, аднак, не ясна ад якіх і ці ўсіх сваіх маёнткаў выстаўлены гэтыя «коні». Паводле рэестра панскіх почтаў ад мая-чэрвеня 1536 года ставіў 10 «коней», гэта была частка почта, якую трэба было выставіць неадкладна праз маскоўскую пагрозу, астатніх «коней» мусіў выставіць разам з паспалітым рушэннем.
У сінодзіку Жыровіцкага манастыра, які «1763 априля 12 падписаны» і знойдзены А. В. Рачынскім ў 1867 годзе, пан Аляксандр Солтанавіча названы як «перши фундатор за которого цуд сей показан в Жировицах», а 1549 год адзначаны часам яго смерці. Праз тое, што ў вядомых крыніцах апошні раз ён згадваецца ў 1554 годзе, вынікае рацыя ранейшага І. Сцябельскага, які падаваў часам смерці 1554 год. З гэтай жа прычыны, ёсць падставы сумнявацца і ў другой частцы паведамлення сінодзіка, пра пана Солтанавіча як першага фундатара манастыра. Паводле «Памянніка» Жыровіцкага манастыра пачатку XVIII ст., у 1549 годзе паблізу Жыровічаў з’явіўся цудатворны абраз Маці Божай, пасля чаго пан Аляксандр Солтанавіч пачаў будаўніцтва муранавай царквы. Пану Аляксандру або яго сыну Івану, прыпісваецца першасная фундацыя Жыровіцкага манастыра. Будаўніцтва мураванай царквы, аднак, пан Солтанавіч не скончыў да сваёй смерці, не скончыў яго і сын Іван.
Па бацьку ўспадкаваў прынамсі «двор» Жыровічы, «двор» Воўчын, «дварэц» Шэшкіньскі, «двор» Нясвіж і «двор» Вербскі. Спадчынай па першай жонцы, княжне Талочке-Буйніцкай,  атрымаў долю ў Буйнічах і Гатушчацах. Праз шлюб з другой жонкай кн. Фядорай Глазынінай да яго перайшлі вялікія ўладанні цесця — 16 «двароў» у Смаленскай зямлі, большасць якіх аднак было акупавана маскоўцамі, іншыя маёнткі, а таксама значныя каштоўнасці, сярод якіх г.зв. Лазковіцкі крыж. Запісаў 10.1.1549 года 6000 коп літоўскіх грошаў на Жыровічах і Шэшкіне ў вена сваёй жонцы кн. Фядоры Глазынінай.
Паводле А. Аднарожанкі, захавалася дзве пячаткі пана Аляксандра Солтанавіча — з 1510 (AGAD, Perg. 5919) і 1522 (ANK, AS, Teka ІІ, Plik 49) гадоў, на абедзвюх герб «Урубы» (пазней атоеснены з «Корчакам»).
Сям’я
У шлюбе з княжной Талочкай-Буйніцкай дзяцей, напэўна, не было. У другім шлюбе, з кн. Фядорай Глазынінай, вядомы адзіны сын — Іван.
Нейстрыя
Нейстрыя (Neustrie, Neustria, 𐌽𐌴𐍅𐍃𐍄𐍂𐌾𐌰 - літаральна «не-ўсход») - паўднёва-заходняя частка франкскага каралеўства Меравінгаў са сталіцай у Парыжы (Лютэцыі). Ахоплівала вобласці паміж Шэльдай і Луарай.
У VI-VII стагоддзях неаднаразова адасаблялася ў самастойнае каралеўства, як і паўночна-ўсходняя вобласць каралеўства, Аўстразія.
Такарова (Гагарынскі раён, сяло)
Такарова (Токарёво) — сяло ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Такароўскага сельскага паселішча.
Галіней (Ігналінскі раён)
Галі́ней (Galiniai), традыцыйная беларуская назва — Галяны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Губавы. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Вільгельм Гальвакс
Вільгельм Гальвакс (Хальвакс) (Wilhelm Hallwachs;, — , ) — нямецкі фізік. Скончыў Страсбургскі ўніверсітэт ў 1883 годзе. Прафесар (з 1893) Вышэйшага тэхнічнага вучылішча ў Дрэздэне. Даследаванні ў галіне фотаэлектрычнага эфекту. Упершыню паказаў, што металы пад дзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання губляюць адмоўны зарад.
Аўстразія
Аўстразія (Austrasie, Austrasien, Austrasia) - паўночна-ўсходняя частка франкскай дзяржавы Меравінгаў (у супрацьлегласць паўднёва-заходняй часткі - Нэйстрыі).
Займала тэрыторыю ў басейнах Мааса і Мозэля, а таксама вобласці на ўсход ад Рэйна (зараз там размяшчаюцца паўночна-ўсходнія рэгіёны Францыі, Бельгіі, Нідэрландаў, а таксама заходнія тэрыторыі Германіі). Сталіца Аўстразіі знаходзілася ў горадзе Мец, хоць некаторыя кіраўнікі выбіралі ў якасці сваёй рэзідэнцыі Рэймс.
Пры пераемніках Карла Вялікага Аўстразія ўвайшла ў склад Германіі.
Спіс круглых чарвей Беларусі
У Беларусі на 2017 год адзначалася 325 відаў круглых чарвей.
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2007
Дзіцячы Конкурс песні Еўрабачанне 2007 — пяты дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне. Яго фінал адбыўся 8 снежня 2007 года ў адным з гарадоў Нідэрландаў — Ротэрдаме. Месца правядзення было выбрана еўрапейскім вяшчальным саюзам 13 ліпеня 2006 года. Пераможцам конкурса стаў прадстаўнік Беларусі — Аляксей Жыгалковіч з песняй «С друзьями». Другое месца заняла Арменія, якую прадстаўляў Аrevik з песняй «Erazanq». Трэцяе месца заняла Сербія. У конкурсе прыняло ўдзел 17 краін. Адмовіліся ад удзелу Іспанія і Харватыя. Упершыню ўдзельнічали Арменія, Балгарыя, Грузія, Літва.
12 балаў
Спіс краін, якія атрымалі максімальны бал найбольшую колькасць разоў.
Пераможца
Беларускі выканаўца Аляксей Жыгалковіч (песня «З сябрамі») перамог з перавагай у адзін бал. (Беларусь — 137 балаў, Арменія — 136).
Дзіевянішкес
Дзіевя́нішкес (Dieveniškės, Dziewieniszki, традыцыйная беларуская назва — Дзевянішкі) — мястэчка на ўсходзе Літвы. Уваходзіць у склад Шальчынінкайскага раёна Вільнюскага павета, цэнтр сянюніі. Размешчана за 6 км ад граніцы з Беларуссю. На карце сучаснай Літоўскай Рэспублікі гэта месца глыбока ўдаецца ўглыб тэрыторыі Беларусі.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў крыніцах пад 1385 годам як вёска легендарнага вялікага князя Мінгайлы. Да сярэдзіны XVII стагоддзя вёска і наваколле належалі роду Гаштольдаў. У 1433 годзе Ян Гаштольд атрымаў вёску ад вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча. У 1474 годзе на сродкі Марціна Гаштольда быў пабудаваны драўляны касцёл св. Міхала.
У 1920—1939 гадах у складзе Польшчы. У верасні 1939 года далучаны да Беларускай ССР, але ўжо 6 лістапада 1940 года горад і навакольная яго тэрыторыя былі перададзены Літоўскай ССР, што было абумоўленае наяўнасцю значнай долі этнічнага літоўскага насельніцтва.
Паводле легенды, у 1940 годзе, пры вызначэнні граніцы Літоўскай ССР, на карце ляжала трубка Сталіна. Ніхто не асмеліўся яе ссунуць, а проста абвялі алоўкам па контуры, і такім чынам у склад ЛССР увайшло мястэчка Дзевянішкі з наваколлямі.
Барсук у Беларусі
Барсук для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік беларускай фаўны куніцавых.
Гісторыя
У Беларусі ў мінулым шматлікі від, у цяперашні час у многіх раёнах рэдкі або зусім знік.
У 90-я гады найбольшая шчыльнасць барсука назіралася ў Віцебскай (0,67) і Гродзенскай (0,63) абласцях, амаль у 3 разы ніжэй у Мінскай (0,23), у астатніх абласцях 0,01-0,02 асобін/1000 га лясной плошчы. На мадэльнай пляцоўцы ў Гарадоцкім раёне (Віцебская вобласць) у 2009 годзе выяўлена шчыльнасць барсукоў 0,23 асобіны/1000 га.
Сучасная папуляцыя
Нешматлікі від, размеркаваны нераўнамерна. На Палессі адсутнічае.
У 2002 годзе ў паляўнічых гаспадарках Беларусі насяляла 1592 асобіны барсука. Акрамя таго, яшчэ 313 асобін жыло на тэрыторыях нацыянальных паркаў і запаведнікаў. Колькасць барсукоў, якія жылі ў паляўнічых угоддзях Беларусі барсукоў на 2013 год складала 1 650 асобін.
Утрыманне ў няволі
Барсукі жывуць у Гродзенскім, Віцебскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.
Ахова і паляванне
З 1981 года барсук уключаны ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь і паляванне на яго забаронена.
Біялогія
Барсук насяляе лясы, радзей хмызнякі на сухіх глебах з глыбокім заляганнем грунтовых вод, непадалёк ад адкрытай вады.
Леў Савіч Макаў
Леў Савіч Макаў (Лев Са́ввич Ма́ков) (1830—1883), дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (1878—1879), стварыў інстытут ураднікаў. З 1880 — кіруючы замежнымі веравызнаннямі, аднавіў адносіны з Рымскай курыяй. Міністр пошт і тэлеграфаў (1880—1881). З 1881 — член Дзяржаўнага савета. Застраліўся.
Біяграфія
Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864), расійскія ўлады за верную службу «царю и отечеству», перадалі канфіскаваную маёмасць і паселішча Мар’іна Горка Баніфацыя Крупскага царскаму чыноўніку Макаву. Баніфацыяй Крупскі быў высланы ў Сібір, за арганізацыю нацыянальна-вызваленчага паўстання.
Тундра
Тундра (ад Tundra — бязлеснае, голае ўзвышша) — тып расліннасці ў арктычным і субарктычным паясах, пераважна ў Паўночным паўшар'і. Характарызуецца бязлессем, развіццём імховага і лішайнікавага покрываў, шматгадовых траў, кустоў і інш. Па характары паверхні тундры бываюць багністыя, тарфяныя, камяністыя. Паўднёвую мяжу тундры прымаюць за пачатак Арктыкі.
Тундравыя зоны — прыродныя зоны мацерыкоў у арктычных і субарктычных паясах (пераважна ў Паўночным паўшар'і), у прыродных ландшафтах якіх пераважае тундра. У Паўночным паўшар'і працягваецца паласой 300—500 км шырыні ўздоўж паўночных узбярэжжаў Еўразіі (больш за 3 млн. км²), у Паўночнай Амерыцы і прылеглых астравах — паміж арктычных пустынь зонай на поўначы і лесатундравай зонай на поўдні. Асобныя ўчасткі горнай тундры (напр., у гарах Сібіры) знаходзяцца на значнай адлегласці ад марскога ўзбярэжжа. У Паўднёвым паўшар'і ўчасткі тундры ёсць на астравах каля Антарктыды.
Пашырана шматгадовая мерзлата, формы мярзлотнага рэльефу, азёры, балоты. Тундравыя глебы фарміруюцца ва ўмовах халоднага кяімату, пастаяннага пераўвільгатнення на пародах цяжкага механічнага складу, пад малапрадукцыйным раслінным покрывам. Звычайна маламоцныя, грубагумусныя, з нізкай мікрабіялагічнай актыўнасцю, часта адзначаюцца прыкметы мярзлотных з'яў. Падзяляюцца на глеевыя, падзолістыя, дзярновыя, перагнойна-карбанатныя і інш.
Пераважае бязлессе, разрэджанае імхова-лішайнікавае, месцамі травяное покрыва. Характэрны карлікавыя дрэвавыя расліны, сланікі, кусты. Вылучаюць тундру: субарктычную, арктычную, горную, таксама імховую, лішайнікавую, кустовую, купістую (дзернавіна ўтварае купіны) і паліганальную. У тундры пераважаюць шматгадовыя карлікавыя і сцелістыя расліны (бяроза карлікавая — ернік, вярба палярная, кедравы сланік і інш.) або падушачных форм. Уласціва разнастайнасць дамінантных відаў і мазаічная структура, абумоўленая крыягенным рэльефам. Для жывёльнага свету характэрны паўночны алень, воўк, лемінгі, пясец, белая і тундравая курапаткі, вадаплаўныя птушкі, шматлікія камары і інш.
Насельніцтва занята аленегадоўляй, рыбалоўствам, паляваннем на пушнога і марскога звера, зборам ягад, у асобных рэгіёнах здабычай карысных выкапняў. Экасістэмы тундры лёгка парушаюцца ў выніку антрапагеннага ўздзеяння і з цяжкасцю аднаўляюцца.
Молія
Молія (Mollia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 100 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 7 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 13023. Тэлефонны код — 0163.
Людвіг фон Кобенцль
Граф Людвіг фон Кобенцль (Johann Ludwig Joseph von Cobenzl; 1753—1809) — аўстрыйскі дыпламат і дзяржаўны дзеяч з роду Кобенцляў.
Біяграфія
Карыстаўся заступніцтвам Каўніца. У 1779—1784 гадах — пасланец, а ў 1784—1797 і 1798—1800 гадах — пасол у Расіі. Адыгрываў значную ролю ў арганізацыі манархічных кааліцый супраць рэвалюцыйнай Францыі, адстойваў інтарэсы Габсбургаў пры трэцім падзеле Рэчы Паспалітай, удзельнічаў у знакамітым таўрычаскім падарожжы 1787 года.
З верасня 1800 года — міністр замежных спраў і дзяржаўны віцэ-канцлер, фактычна глава аўстрыйскай знешняй палітыкі з верасня 1801 па снежань 1805 года. Вымушаны быў падпісаць пагадненні з Напалеонам I: Кампа-Фармійскі мір 1797 года і Люневільскі мір 1801 года.
Разгром саюзных аўстрыйскіх і рускіх войскаў Напалеонам I пад Аўстэрліцам (2 снежня 1805 года) стаў прычынай сыходу Кобенцля ў адстаўку. Свой мастацкі збор ён прадаў Кацярыне II.
Кампа-Фармійскі мір
Кампа-Фармійскі мір — мірны дагавор паміж Францыяй і Аўстрыяй, які завяршыў першы этап Рэвалюцыйных войнаў. Мірны дагавор быў падпісаны 18 кастрычніка 1797 года у Пасерыяна, каля вёскі Кампа-Форміа (Campo Formio) (Італія), з боку Французскай рэспублікі — генералам Напалеонам Банапартам, з боку Аўстрыйскай манархіі — графам Кобенцлем. Дагавор завяршыў паспяховую для Французскай рэспублікі вайну супраць Аўстрыі і аформіў выхад Аўстрыі з 1-й антыфранцузскай кааліцыі.
Умовы міру
Межамі Французскай рэспублікі прызнаваліся яе «натуральныя межы»: Рэйн, Альпы, Міжземнае мора, Пірэнеі, Атлантычны акіян. Па дагаворы, васальная Францыі Цызальпінская рэспубліка была ўтворана з Ламбардыі, герцагстваў Рэджыа, Мадэна, Мірандола, з трох легацтваў — Балонскага, Ферарскага і Раманскага, з Вальтэліны і часткі венецыянскіх уладанняў на правым беразе Адыджэ — Бергама, Брэшыя, Крэмона і Палезіна. Аўстрыя таксама прызнавала Лігурыйскую рэспубліку. Іанічныя астравы адыходзілі да Францыі.
Аўстрыя таксама саступала Францыі Аўстрыйскія Нідэрланды і іншыя тэрыторыі Свяшчэннай Рымскай імперыі на левым беразе Рэйна. Паводле тайнага артыкула дагавора, Аўстрыя абавязалася на Раштацкім кангрэсе (1797—1799) аказаць садзейнічанне Францыі ў замацаванні за ёй тэрыторый на левым беразе Рэйна. Было ўмоўлена, каб важны плацдарм Майнц перадаваўся французскім войскам па ваеннай канвенцыі, якая будзе падпісана ў Раштаце, дзе сустрэнуцца французскі ўпаўнаважаны і граф Кобенцль. Усе манархі, якія страцілі ўладанняў на левым беразе Рэйна, павінны былі атрымаць пакрыццё на правым беразе з зямель, што адбіраліся шляхам секулярызацыі ва ўладарных князёў царквы. Дагавор аб еўрапейскім міры павінен быў абмяркоўвацца ў Раштаце.
Герцаг Мадэны Эрколе III, які страціў сваіх уладанняў у Італіі, атрымаў герцагства Брысгау ў паўднёвай Германіі.
Наступствы Кампа-Фармійскага міру
7 снежня 1797 года Напалеон Банапарт прыбыў у Парыж, а 10 снежня быў трыўмфальна сустрэты Дырэкторыяй у поўным складзе ў Люксембургскім палацы. Незлічоны натоўп народа сабраўся каля палаца, самыя бурныя крыкі і воплескі віталі Напалеона, калі ён прыбыў да палаца.
Дагавор праклаў Францыі шлях да гегемоніі ў Італіі і забяспечыў стварэнне французскіх плацдармаў у Албаніі і на Іанічных астравах. Аўстрыі, якая пацярпела паражэнне, Дагавор даў перадышку для падрыхтоўкі да барацьбы супраць Французскай рэспублікі ў новай кааліцыі еўрапейскіх дзяржаў.
Слабаш
Слабаш (Слаба́ш) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Кубак Беларусі па хакеі з шайбай 2004 (1-21 жніўня)
Кубак Беларусі па хакеі з шайбай 2004 — 4-ы розыгрыш Кубка Беларусі, які прайшоў другі раз запар у 2004 годзе.
Пераможцам Кубка стаў хакейны клуб «Юнацтва», які ў фінале перамог «Гомель».
Ёль
Ёль (у розных мовах Yule, Joel альбо Yuil) — сярэднявечнае свята зімняга сонцазварота ў скандынаўскіх і германскіх народаў, святкуецца 21-22 снежня. Першапачаткова паганскае, свята зрабілася традыцыйным, і праводзілася ў хрысціянскія часы, спалучалася з Калядамі. У цяперашні час традыцыя амаль страчана.
Апісанне
Ёль святкаваўся ў самую доўгую ноч года, пасля якой дзень пачынаў расці. Свята сімвалізавала адраджэнне святла і адступленне цемры. Лічылася, што ад летняга сонцазварота і да зімняга (у тую частку года, калі дзень усё болей скарачаўся) сусветам кіраваў Кароль Падуб. Але ў Ёль на змену яму прыходзіў Кароль Дуб, і кіраванне яго павінна было доўжыцца да 22 ліпеня, пакуль дзень будзе расці. Кароль Дуб абуджаў жыццё ў зернях, саграваў зямлю, напойваў паветра цяплынёю. Людзі распальвалі вогнішчы на палях і багаслаўлялі дрэвы і будучы ўраджай, пілі рэзкі сідр. Дзеці хадзілі з дома ў доб з падарункамі ў выглядзе
Дзеці хадзілі з хаты ў хату з гасцінцамі ў выглядзе гваздзіка і яблыкаў, якія ляжалі ў кошыках з галін вечназялёных раслін і сцёблаў пшаніцы, пасыпаных мукай. Яблыкі ўяўлялі сонца, галіны сімвалізавалі неўміручасць, сцёблы пшаніцы малявалі ўраджай, а мука азначала поспех, святло і жыццё. Падуб, амяла і плюшч былі ўпрыгожваннем не толькі знадворку, але і ўсярэдзіне хат, каб запрасіць прыродных духаў узяць удзел у свяце. Галінку падуба захоўвалі ля дзвярэй увесь год як пастаяннае запрашэнне шчасліваму лёсу наведаць насельнікаў хаты.
Алені
Алені, альбо Аленевыя (Cervidae) — сямейства парнакапытных, скаладаецца з 51 сучаснага віду. Распаўсюджаны ў Еўразіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, а таксама завезены чалавекам у Аўстралію і Новую Зеландыю.
Да сямейства аленяў адносяць аленя высакароднага, аленя паўночнага, аленя плямістага, казулю, лань, лася.
Памеры аленевых вагаюцца паміж памерамі зайца (пуду) і каня (лось). Характэрны разгалінаваныя рогі, якія ёсць толькі ў самцоў. Выключэнні алень вадзяны, у якога няма рагоў наогул, і алень паўночны, у якога рогі ёсць у абодвух палоў. Рогі штогод скідаюцца і вырастаюць зноў.
NGC 4467
NGC 4467 (іншыя абазначэнні — MCG 1-32-80, ZWG 42.130, ARAK 369, VCC 1192, PGC 41169) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жалобкі
Жалобкі (Желобки) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Такароўскага сельскага паселішча.
Галінішке
Галіні́шке (Galiniškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Хлодвіг
Хлодвіг — старажытнагерманскае імя, азначае «слаўны баец» або «славуты ў баях». Ад яго пайшло імя Людовік і яго вытворныя.
Вядомыя асобы
Менавіта такім імем называліся наступныя кіраўнікі:
Ромула Гальегас
Ромула Гальегас (Rómulo Gallegos Freire,, Каракас — , там жа) — прэзідэнт Венесуэлы ў 1948 годзе, пісьменнік, журналіст.
Біяграфія
Адзін з заснавальнікаў палітычнай партыі «Дэмакратычнае дзеянне». Пры Вісэнтэ Гомесе займаў пасаду сенатара, але неўзабаве пакінуў яе і эміграваў у Іспанію. У 1935 годзе вярнуўся на радзіму, займаў пасаду міністра асветы, а затым у лютым 1948 пасля звяржэння Ромула Бетанкура стаў прэзідэнтам. У лістападзе таго ж года Гальегас быў скінуты міністрам абароны Дэльгада Чальба і эміграваў у Мексіку.
Саколя (Мастыскі раён)
Саколя (Соко́ля) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чарнейкаўскі сельсавет
Чарне́йкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Чарнейкі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Сведскага (Сведзельскага) сельсавета.
Музей Бедржыха Сметаны
Музей Бедржыха Сметаны (Muzeum Bedřicha Smetany) — музей каля Новатнага моста ў горадзе Прага (Чэхіі), экспазіцыя якога прысвечана жыццю і творчасці чэшскага кампазітара Бедржыха Сметаны (1824—1884). З’яўляецца філіялам, які, у сваю чаргу, з’яўляецца часткай Нацыянальнага музея.
Гісторыя
Музей размешчаны ў будынку былой каля Новатнага моста на правым беразе ракі Влтавы. Будынак у стылі неарэнесансу быў пабудаваны ў 1883 годзе па праекце архітэктара. Фасад вадаправоднай станцыі ўпрыгожваюць роспісы пэндзля Мікалаша Алеша і Францішка Жэнішка, выкананыя ў тэхніцы сграфіта. Музей кампазітара быў заснаваны ў 1926 годзе намаганнямі «Таварыства Бедржыха Сметаны». 12 мая 1936 года яго экспазіцыя размясцілася ў будынку былой вадаправоднай станцыі і у Стара-Месце. Перад будынкам музея стаіць помнік Бедржыху Сметану працы скульптара. З 1941 па 1945 гады ў канцэртнай зале музея працаваў тэатр.
Экспазіцыя
Экспазіцыя музея прысвечана жыцці і творчасці Бедржыха Сметаны і ўключае шматлікія дакументы і артэфакты, звязаныя з кампазітарам. Першая частка збору распавядае пра яго раннія гады і пачатак музычнай кар’еры за мяжой. Другая ахоплівае яго дзейнасць пасля вяртання на радзіму. І трэцяя звязана з яго жыццём у адзіноце з-за глухаты і творчасцю ў гэты перыяд.
Канакова
Канакова — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Канакоўскага раёна Цвярской вобласці. Насельніцтва — 41217 чалавек (41303 жыхароў згодна з Усерасійскім перапісам 2010 года; 42,3 тыс. згодна з Усерасійскім перапісам 2002 года).
Горад размешчаны на беразе Іванькаўскага вадасховішча на Волзе, за 82 км на паўднёвы ўсход ад Цверы і за 22 км ад федэральнай аўтамагістралі М10.
Народнае дойлідства Беларусі
Народнае дойлідства Беларусі — паняцце, якое ўмоўна аб'ядноўвае ў сабе дзве формы архітэктурнай творчасці на Беларусі: традыцыйную і «самаробную» (непрафесійную) архітэктуру. Традыцыйнай архітэктурай для Беларусі з'яўляецца т. зв. драўляная архітэктура. Драўляная архітэктура мае дзве прынцыповыя канструктыўныя сістэмы: зрубную і каркасную. У яе аснове ляжыць адпаведна зруб ці клець з двух- ці чатырохсхільным дахам.
Даследванне
Першыя этнаграфічныя работы, прысвечаныя беларускаму народнаму дойлідству, з'явіліся ў канцы XVIII—XIX ст. дзякуючы працы А. Меера, І. Эрэміча, М. Нікіфароўскага і іншых. У пачатку XX ст. выдаюцца больш значныя працы — А. Харузіна, І. Сербава, К. Машынскага, Ч. Пяткевіча, З. Глогера, З. Дмахоўскага, Н. І. Лебедзевай.
У 1960-70-я гады як вынік шматгадовых даследванняў з'яўляюцца працы савецкіх этнографаў Л. А. Малчанавай, Э. Р. Сабаленка, Я. Э. Бломквіст, У. Гуркова, У. Іванова, Д. Супруна. Аднак у іх з мастацкага пункту гледжання народнае дойлідства не разглядаецца.
Паазер'е
Для Паазер'я ўласцівыя хаатычная забудова паселішчаў, але з падпарадкаваннем пэўным заканамернасцям, а таксама выкарыстанне замкнёных і асіметрычных прыёмаў у аб'ёмна-планіровачных рашэннях сядзіб і асобных пабудоў, што гарманічна злучае архітэктуру з прыродным асяроддзем. Адчуваецца імкненне аб'яднаць пад адным дахам розныя функцыі. Характэрны сціплыя дэкаратыўныя прыёмы.
Канструктыўныя рашэнні
На тэрыторыі сучаснай Беларусі зруб вядомы з II-III стст., калі ён прыйшоў на змену больш архаічнай слупавой канструкцыі збудаванняў. А ў Х-ХІII стст. зрубная тэхніка стала пануючай на Беларусі. У далейшым на аснове зруба як планава-прасторавай адзінкі збудаванняў у выніку вар'іравання параметраў саміх збудаванняў і іх завяршэння былі вынайдзены разнастайныя віды кампазіцый: падоўжана-восевая, цэнтрычная і ярусная. Асабліва гэта характэрна для культавай архітэктуры.
На Беларусі па традыцыі зруб рабіўся адкрытым, не абмазваўся глінай і не тынкаваўся. Для ўцяплення пазы між бярвенняў маглі закладвацца імхом, або замазвацца глінай. Ужо ў XX ст. шырокае распаўсюджанне атрымала практыка ашалёўвання зруба хаты звонку.
Звычайна першы вянок зруба рабіўся з моцнага дрэва (дуба), якое магло класціся проста на зямлю ці на спецыяльныя калодкі (штандары) ці камяні па вуглах.
Дэталі і арнаментыка
У XVIII стагоддзі дамавая разьба становіцца неад'емным элементам не толькі дамоў шляхты, але і заможных мяшчан.
Сяляне з глыбокай старажытнасці ўжывалі найпрасцейшыя віды разьбы: засечкі на вушаках дзвярэй, кансолях і г.д.
Дэкаратыўныя элементы ў традыцыйным архітэктуры шырока пачалі прымяняцца прыкладна з XIX стагоддзя. Архітэктурную разьбу сталі выкарыстоўваць, верагодна, толькі пасля рэформы 1861 года. Да гэтага хаты былі курнымі, адсутнічалі нават элементарныя ўпрыгожванні акон і сцен.
Прагрэс рухаўся ў напрамку ад горада да сельскай мясцовасці. Менавіта ў гарадах раней з'явіліся спачатку слюдзяныя, а потым і шкляныя вокны, а таксама пячныя трубы.
У Беларусі драўляны дэкор найбольш распаўсюджаны на поўдні і ўсходзе краіны. Па меры руху з усходу на захад насычанасць яго памяншаецца, але павялічваецца выкарыстанне такіх дэкаратыўных сродкаў, як шалёўка, пластычнае афармленне канструкцый, выкарыстанне рознакаляровай афарбоўкі, пабел.
Вільчыкі і закрыліны
Вільчак з'явіўся як завяршаючы элемент месца злучэння закрылін пры будаўніцтве двухсхільных дахаў. Спачатку вільчыкі рабіліся анімалістычнымі, самымі частымі матывамі з'яўляліся конскія галовы, каровіны рогі, фігуркі птушак (пеўняў, буслоў) ці змей, павернутых у розныя бакі.
У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя замест здвоеных вільчакоў пачынаюць з'яўляцца ўпрыгожанні, выпілаваныя з адной дошкі. Зааморфныя матывы саступаюць месца раслінным і геаметрычным арнаментам: стылізаваным сонцам, кветкам, трызубцам ці стралой — высокім востраканцовым шпілем з выразанымі на ім рознымі акруглымі ўпрыгожваннямі. Такія вільчыкі распаўсюджаны па сённяшні час.
Самі закрыліны таксама ўпрыгожваліся фігурнымі выпіламі, адтулінамі і інш.
Вокны
Вокны з'явіліся ў шырокім выкарыстанні ў XIX стагоддзі і за параўнальна кароткі час іх упрыгожванне істотна змянілася. Іх памеры са зменай курных хат на «чыстыя» павялічыліся. Гэта вызвала неабходнасць выкарыстання рам, якія с цягам часу пачалі збіраць асобна і ўстаўляць у зруб у гатовым выглядзе. Шырокая верхняя дошка — ліштва — атрымлівала самае багатае аздабленне: адтуліны, прасвідраваныя на розную глыбіню, хвалісты контур, накладныя рэйкі і т. п.
Асаблівага росквіту ўпрыгожванне ліштваў дасягнула на ўсходзе Гомельшчыны.
Шчыт
Шчытамі называюць шматвугольнікі, які з тарцоў закрываюць схілы даху. Самыя простыя ўзоры аздаблення ўтвараюцца ад спалучэння вертыкальнай і гарызантальнай укладак шалёўкі, але іх складанасць можа ўзмацняцца ад квадратаў, ромбаў і ёлачак да выяў сонца і іншых фігур.
Уваходная група
Спачатку ўваход у хату дапаўняўся толькі ганкам, потым у некаторых мясцовасцях ганкі змянілі веранды са значнай плошчай ашклянення.
Севілья
Севі́лья (Sevilla) — горад на паўднёвым захадзе Іспаніі, сталіца Аўтаномнай Супольнасці Андалусія і аднайменнай правінцыі.
Гісторыя
Пасля распаду Кордаўскага халіфата ў Севільі ўмацавалася дынастыя Тайфа, пры якой горад дасягнуў росквіту. У 1091 годзе Севілью заваявалі берберы. 22 лістапада 1248 года войскі Фердынанда III Кастыльскага пасля паўтарамесячнай аблогі ўзялі Севілью, якая з тых часоў заставалася пад уладай хрысціянскіх іспанцаў.
Яе новы росквіт прыпадае на XVI і XVII стагоддзе, калі пасля адкрыцця Амерыкі Севілья стала не толькі галоўным гандлёвым портам іспанскага каралеўства, але і цэнтрам мастацтва. З часам, аднак, значэнне горада зменшылася ў сувязі з зыходам 30 тысяч маўрытанскіх рамеснікаў, якія беглі ад інквізіцыі, а таксама з-за суперніцтва з портам Кадыс, які рос. У 1729 годзе ў Севільі была падпісана дамова пра мір і сяброўства паміж Іспаніяй, Францыяй, Англіяй і Нідэрландамі, якія далучыліся пазней. У 1808 годзе Севілья стала цэнтрам супраціўлення ўварванню французаў пад кіраўніцтвам Напалеона.
Славутасці
У адміністрацыйным плане Севілья падзелена на 11 раёнаў. Старажытная частка горада (Casco Antiguo) складаецца з лабірынту вузкіх вулачак. З вялікіх плошчаў варта адзначыць Плошчу св. Францыска, Плошча Канстытуцыі, Герцагскую плошчу, Плошчу Уваскрэсенні і Музейную плошчу. Адной з найбольш папулярных вуліц з'яўляецца Кале да Сьерпес, якая ўецца змяёй. Сярод дамоў сустракаюцца палацападобныя будынкі, пабудаваныя галоўным чынам у старажытнарымскім стылі, і якія маюць выкладзенымі мармурам двары. Акрамя таго, часта сустракаецца ўсходняя архітэктура: у шматлікіх дамоў плоскія дахі і максімальна два паверхі. Правабярэжны раён Трыяна звязаны з 1848 года сталёвым мостам з астатнім горадам. У Севільі існуе мноства грамадскіх фантанаў, большасць з якіх забяспечваюцца вядомым віядукам пад імем Канас дэ Кармана, пабудаваным яшчэ ў часы Юлія Цэзара. У горадзе налічваецца 74 сабора і царквы. Дзейнічае метрапалітэн. Палац Сан-Тэльма.
Насельніцтва
Насельніцтва — 709.975 жыхароў (2003). Чацвёрты па велічыні горад Іспаніі (пасля Мадрыду, Барселоны і Валенсіі).
Магрыб
Ма́грыб (араб. المغرب ал-Магрыба «захад») — назва, дадзеная сярэднявечнымі арабскімі географамі і гісторыкамі краінам, размешчаным на захад ад Егіпта; захавалася ў арабскай мове і дагэтуль.
З захаду на ўсход: Маўрытанія, Заходняя Сахара, Марока, Алжыр, Туніс, Лівія. У сярэднія стагоддзі ў паняцце Магрыба ўключаліся таксама мусульманская Іспанія (Андалусія) і іншыя валодання былога Арабскага халіфата ў заходняй частцы Міжземнага мора (Балеарскія астравы, Сардзінія, Сіцылія).
Агульную назву Аль-Магрыб гэтыя дзяржавы атрымалі ў перыяд заваявальных паходаў арабаў. У перакладзе з арабскага Аль-Магрыб — «краіна, дзе заходзіць сонца» ці «Захад».
Гісторыя
На працягу шматлікіх стагоддзяў народы краін Магрыба вялі барацьбу з заваёўнікамі, адстойвалі свае палітычныя і эканамічныя інтарэсы. Берберы, рымская акупацыя, раманізацыя, вандалы, Візантыя, арабы, туркі, французскае каланіяльнае валадарства — усё гэта старонкі працяглай і складанай гісторыі гэтага краю. Здабыццё незалежнасці краінамі Магрыба адкрыла новы этап у развіцці гэтых дзяржаў.
У лютым 1989 г. кіраўнікі Алжыра, Марока, Туніса, Лівіі і Маўрытаніі падпісалі дагавор пра стварэнне Саюза Арабскага Магрыба (САМ) — новай рэгіянальнай палітыка-адміністрацыйнай арганізацыі.
Сімвалы
Эмблема Саюза арабскага Магрыба — сімвал хаўрусніцтва краін Магрыба. На эмблеме намаляваны абрысы краін удзельніц Саюза арабскага Магрыба — Алжыра, Лівіі, Маўрытаніі, Марока і Туніса, а таксама стылізаваныя выявы коласа пшаніцы і трыснёга.
Солтысы
Солтысы (Со́лтиси) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Арыёза
Арыёза (Arioso) — невялікая напеўная арыя, часта лірычнага характару, у оперы або кантаце. Займае прамежкавае становішча паміж арыяй і рэчытатывам. Ад арыі адрозніваецца меншымі памерамі, адсутнасцю пэўнай структуры, ад рэчытатыву — шчырасцю і напеўнасцю мелодыі. Сустракаюцца арыёзы ў стылі меладызаванага рэчытатыву.
У інструментальнай музыцы тэрмін "арыёза" выкарыстоўваецца для абазначэння жанру і пявучага характару выканання.
Рапунцэль: Заблытаная гісторыя
«Рапунцэль: Заблытаная гісторыя» (Tangled) — амерыканскі анімацыйны фільм студыі «Walt Disney Animation Studios» 2010 года.
Сюжэт
Абаяльны разбойнік Флін падарожнічае па жыцці з лёгкасцю, толькі таму, што ён прыгожы, балбатлівы і ўдачлівы. І, здавалася, фартуна заўсёды на яго баку. Але аднойчы Флін выбірае высокую вежу ў густым гушчары лесу ў якасці «спакойнага» сховішча, дзе аказваецца звязаным па руках і нагах юнай прыгажуняй па імені Рапунцэль.
Мацільда Шатландская
Мацільда (народжаная Эдзіта) Шатландская (Matilda of Scotland; каля 1080 — 1 мая 1118) — першая жонка англійскага караля Генрыха I. Як дачка Малькольма III, караля Шатландыі, і Маргарыты Святой, Мацільда прыходзілася праўнучкай перадапошняму англасаксонскаму каралю Эдмунду Жалезнабокаму. Жаніцьба на Мацільдзе спрыяла легітымізацыі правоў Генрыха I і яго нашчадкаў на трон Англіі.
Андрэй Бароўскі
Біяграфія
Напэўна, скончыў нейкую навучальную ўстанову ў Магілёве. Вучыўся ў Тартускім і Санкт-Пецярбургскім універсітэтах, студэнтам далучыўся да беларускага нацыянальнага руху.
Сям’я
Бацька — Аляксандр Іосіфавіч Бароўскі (21.11.1847 — пасля 1910), са шляхты Аршанскага павета, праваслаўнага веравызнання. Атрымаў дамашнюю адукацыю. Пасля 3-х месяцаў выслугі радавым прыняты (4.1.1865) унтэр-афіцэрам у 113-ы Старарускі пяхотны полк. Накіраваны ў Віленскае пяхотнае юнкерскае вучылішча (13.8.1865), скончыў яго па 2-м разрадзе, вярнуўся ў 113-ы полк. Камандзір роты (22.12.1870 — 1.10.1881, 14.12.1884 — 18.7.1886), потым Серадзскі (18.7.1886 — 12.10.1890), Сенненскі (12.10.1890 — 14.11.1904), Аршанскі (14.11.1904 — 27.7.1907), Магілёўскі (з 27.7.1907-1910) павятовы воінскі начальнік. Чыны — унтэр-афіцэр (4.1.1865), юнкер (1.8.1865), прапаршчык (24.8.1867), падпаручнік 28.03.1869, паручнік (20.4.1870), штабс-капітан (28.6.1877), капітан (4.10.1879), падпалкоўнік (1.1.1889), палкоўнік (14.11.1904). Станам на 1910 год, жыў у Магілёве ва ўласным доме па Шушкевічавым завулку. У 1910 годзе выйшаў у адстаўку. Узнагароджаны Ордэнамі Святога Станіслава 3-й (1878), Ганны 3-й (1882), Станіслава 2-й (1895), Ганны 2-й (1899), Уладзіміра 3-й (1907) ступеняў.
Маці — Вольга Аляксандраўна Нікалаева, дачка калежскага рэгістратара.
Браты і сёстры — Яўгенія (нар. 9.12.1871), Андрэй (нар. 28.11.1873), Аляксандр (нар. 9.7.1875), Сяргей (нар. 12.1.1882), Барыс (нар. 25.8.1883), Фёдар (нар. 26.12.1886).
Омата
О́мата, або омата-кё (па-японску: 大本教, おおもときょう — о:мотокё:). О-мото-кё з японскай мовы «дактрына (кё) вялікага (ō) пачатку (мото)». Узнікла ў 1892 годзе ў Японіі. Некаторыя даследчыкі лічаць гэту рэлігію «рэфармаваным сінтаізмам», сектай рэлігіі сiнта, але паводле дактрыны гэтага веравызнання бачна, што омата самастойная рэлігія, да сінта падабенства толькі абрадавае, некаторыя святы пазычаны з сінта (напрыклад, як бахаі з ісламу).
Прарокі
Прарокаў гэтай рэлігіі двое — мужчына і жанчына, яны незалежна адзін ад другога атрымалі вестку ад Бога. Непісьменная жанчына Нао Дэгуці (1836—1918) напісала пад дыктоўку звыш святое пісанне омата — «о-худэсакi» алфавітам катаканай. Мужчына, святар сінта Кісабура Уэда, атрымаў вестку звыш, што трэба знайсці гэту жанчыну для ажыццяўлення новага вучэння. Калі ён сустрэўся з Нао, то ажаніўся з яе дачкой і ўзяў імя Онісабура Дэгуці (1871—1948).
Прыналежнасць Омата
О́мата нельга аднесці пэўна да монатэістычных ці політэістычных рэлігій. Дактрына яе прызнае вышняга адзінага Бога, ніжэй ёсць два Багі Ідзу і Мідзу («агонь» і «вада», ін і ё) — разам яны складваюць «тройцу». Камі-багоў рангам ніжэй можна параўнаць з анёламі, архангеламі, серафімамі еўрапейскіх рэлігій. Ахоўніца Веры лічыцца іпастассю Бога Ідзу (мужчынскай энергіі), а мужчына першасвятар — іпастассю Мідзу (жаночай энергіі). Гэта, нібы робіць рэлігію мяккай, негвалтоўнай, ненавязлівай. Сапраўды, у 1930—1940-я гады ў мілітарысцкай Японіі омата выступала пад пацыфісцкімі сцягамі і ўрад Японіі імкнуўся яе забараніць, заснавальнікаў і вернікаў арыштоўвалі і кідалі ў турмы, а бажніцы омата разбуралі.
Омата ў Беларусі
Была афіцыйна зарэгістравана ў Беларусі ў 1994—2004 гадах. Не прайшла перарэгістрацыю па новым заканадаўстве. Святаром быў Валерый Францавіч Буяк.
Дарфур
Дарфур (دار فور; «зямля народнасці фур») – сёння рэгіён на захадзе Судана, раён міжэтнічнага Дарфурскага канфлікту, які перарос ва ўзброенае супрацьстаянне паміж цэнтральным урадам, нефармальнымі праўрадавымі арабскімі ўзброенымі атрадамі «джанджавідаў» і паўстанцкімі групоўкамі мясцовага экватарыяльнага насельніцтва.
На працягу некалькіх соцень гадоў існаваў незалежны султанат Дарфур. У 1899 ён быў далучаны да Судана англа-егіпецкімі войскамі. Вобласць падзелена на тры штата: Заходні Дарфур, Паўднёвы Дарфур і Паўночны Дарфур, якія аб’яднаны Часовым Урадам Дарфура. З-за генацыду мясцовага экватарыяльнага насельніцтва (народнасці фур) арабскімі ўзброенымі атрадамі Дарфур апынуўся ў стане гуманітарнай катастрофы і надзвычайнай сітуацыі з 2003 года.
31 ліпеня 2007 г. пачалася міратворчая аперацыя ААН і Афрыканскага Саюза. У ліпені 2010 года быў павінен прайсці рэферэндум аб будучыні рэгіёну. Жыхарам трэба было адказаць на пытанне ці жадаюць яны, каб Дарфур складаўся з трох асобных штатаў або застаўся адзін аўтаномны рэгіён Дарфур са сваёй канстытуцыяй і ўрадам.
Сатрап
Сатра́п ( — хавальнік царства;, нова) — глава сатрапіі, кіраўнік у Старажытнай Персіі. Прызначаўся царом і звычайна належаў да яго радні ці вышэйшай знаці. На сваёй тэрыторыі загадваў зборам падаткаў, утрыманнем арміі, быў вярхоўным суддзёй і меў права чаканіць манету.
Падзел Персіі на сатрапіі ўведзены пры дынастыі Ахеменідаў (558—330 да н.э.). Дарый I, які стварыў велізарную імперыю, спарадкаваў гэту сістэму. Яго 20 сатрапій прыкладна адпавядалі заваяваным краінам, якія захоўвалі свае законы і мову, але плацілі падатак цэнтру.
Велізарная ўлада, засяроджаная ў руках сатрапаў, стымулявала сепаратызм і частыя бунты, з якіх найбольш вядомы падняты ў 366 годзе да н.э. супраць Артаксеркса II.
Аляксандр Македонскі, скарыўшы Персію, захаваў гэту сістэму. Гэтак жа паступілі затым Селеўкіды, Парфянскае царства і дынастыя Сасанідаў (244—657), хоць пры іх значэнне сатрапаў саслабела.
У пераносным сэнсе сатрап — жорсткі начальнік, самадур.
Мікалай Іванавіч Віткоўскі
Мікалай Іванавіч Віткоўскі (, ф. Мокшына, Суражскі павет, Віцебская губерня, цяпер  —, ) — беларускі археолаг, даследчык Сібіры, член распарадчага камітэта «Усходнесібірскага аддзялення Рускага геаграфічнага таварыства», удзельнік Паўстання 1863 года.
Біяграфія
Паходзіў з польскай шляхты. Удзельнічаў у Паўстанні 1863 года на тэрыторыі Беларусі, знаходзіліся ў Віцебску перад адпраўкай у ссылку. Трапіў на Карыйскую катаргу, потым адбываў пакаранне ў Алонках і Мальце. У 1873 годзе трапіў у Іркуцк. Дзякуючы садзейнічанню Івана Чэрскага стаў супрацоўнікам Іркуцкага музея.
Пакончыў самагубствам у 1892 годзе.
Навуковая дзейнасць
Знайшоў на тэрыторыі Сібіры пахаванні эпохі неаліту, абвергшы думкі пра незаселенасць Сібіры у каменным веку. У 1880—1881 гадах па даручэнні Усходнесібірскага аддзялення Рускага геаграфічнага таварыства даследаваў неалітычны Кітойский магільнік на Ангары. Вёў узорныя раскопкі пахаванняў, якія змяшчалі касцякі людзей і багаты інвентар з каменя і косці. Пры пошуку пахаванняў выкарыстаў траншэйны метад. Асаблівую цікавасць ўяўлялі знаходкі каменных рыб. Вывучаў старажытныя пахаванні ў Глазкава на тэрыторыі Іркуцка.
У 1881 годзе сумесна з Іванам Чэрскім даследаваў усходняе ўзбярэжжа Байкала і басейн Селенгі, уключаючы ніжнія плыні рэк Джыда і Чыкой. Адзначаў шматлікія раскіданыя па стэпах пахаванні. Раскопкі ў ваколіцах Іркуцка і асабліва ў далінах рэк Кітой і Белай усталявалі і для Сібіры бронзавы век, які змяніў век шліфаванага каменя паралельна з жалезным. Займаў пасаду захавальніка Іркуцкага музея Усходнесібірскага Аддзялення Рускага Геаграфічнага Таварыства.
Ставіў пытанне аб захаванасці помнікаў археалогіі. Быў аўтарам шэрагу навуковых публікацый.
Васільеўскае (Гагарынскі раён)
Васільеўскае (Васи́льевское) — сяло ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сярго-Іванаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Алег Аляксеевіч Рафальскі
Алег Аляксеевіч Рафальскі (, Заброддзе, Чарняхоўскі раён, Жытомірская вобласць, Украінская ССР) — украінскі палітык і навуковец. Намеснік кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (2010—2014). З 2014 года — дырэктар Інстытута палітычных і этнанацыянальных даследаванняў імя І. Ф. Кураса НАН Украіны. Член-карэспандэнт НАН Украіны, член-карэспандэнт АПН Украіны. Уваходзіць у склад навуковага савета Украінскага гістарычнага часопіса.
Сцяг Дарфура
Сцяг Дарфура - трыкалор, складаецца з панафрыканскіх колераў, з выявай паўмесяца. Афіцыйны сцяг Дарфура, непрызнанай дзяржавы на захадзе Судана, размешчанага паміж Суданам і Чадам.
Фрэнсіс Гальтан
Біяграфія
Атрымаў медыцынскую і біялагічную адукацыю, пачаў навуковую дзейнасць у галіне геаграфіі і Метэаралогія. Гальтан склаў карты надвор’я, статыстычны аналіз якіх дазволіў яму адкрыць антыцыклоны і даць ім тэарэтычнае тлумачэнне. Антрапалагічныя даследаванні Гальтана атрымалі практычнае выкарыстанне ў крыміналістыцы, у прыватнасці ў дактыласкапіі. Пераломным момантам у творчасці Гальтана з’явілася апублікаванне працы яго стрыечнага брата Ч. Дарвіна «Паходжанне відаў» (1859), пад уплывам якой Гальтан увёў у псіхалогію і антрапалогію ідэю спадчыннасці, імкнучыся з яе дапамогай растлумачыць індывідуальныя адрозненні людзей. У псіхалагічных даследаваннях Гальтана галоўнай была праблема генетычных перадумоў развіцця псіхафізічных характарыстык і здольнасцяў чалавека, іх спадчыннай абумоўленасці. Гэтыя даследаванні заклалі асновы дыферэнцыяльнай псіхалогіі.
NGC 4468
NGC 4468 (іншыя абазначэнні — UGC 7628, MCG 2-32-90, ZWG 70.122, VCC 1196, PGC 41171) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Манкрывела
Манкрывела (Moncrivello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 1476 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 74 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Eusebio.
Табага
Таба́га — востраў у Атлантычным акіяне, на паўночны ўсход ад вострава Трынідад, разам з якім уваходзіць у склад дзяржавы Трынідад і Табага.
Агульная плошча 303 км² (даўжыня 41 км, шырыня 14 км).
Адкрыты ў 1498 годзе Хрыстафорам Калумбам. У 1654 курляндскі капітан В. Моленс заснаваў на Табага калонію «Новая Курляндыя». Гэта калонія была пазней захоплена больш шматлікімі галандскімі пасяленцамі, хоць спробы замацавацца тут Курляндыя не пакідала да 1665 года.
Агюст Фрэдэрык Луі Мармон
Агюст Фрэдэрык Луі Віес дэ Мармон, герцаг Рагузскі (Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, duc de Raguse,  — ) — маршал Францыі (1809), Пэр Францыі (1814).
Стаянці
Стаянці (Стоянці́) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Гальхёпіген
Гальхёпіген (Galdhøpiggen) — найбольш высокая вяршыня Скандынаўскіх гор, у Нарвегіі, у масіве Ютунхеймен. Вышыня 2469 м. Складаецца крышталічнымі пародамі (габра). Невялікія ледавікі і вечныя снягі. Турызм.
Гарбшэй
Гарбшэ́й (Garbšiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.). Захавалася.
Вата
Ва́та — слаба ўшчыльненая маса тонкіх пераблытаных валокнаў. Адрозніваюць прыродную (шарсцяная, шаўковая, баваўняная, ільняная і інш.) і штучную (мінеральная, шкляная, металічная, базальтавая, шлакавая, цэлюлозная і інш.). Прыродная вата выкарыстоўваецца пры вырабе адзення, мэблі, у медыцыне, вытворчасці касметычных сродкаў і інш.
Штучная вата выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, у якасці цеплаізаляцыйнага і гукаізаляцыйнага матэрыялу, у якасці фільтравальнага матэрыялу для ачысткі вадкасцей і газаў у хімічнай прамысловасці і інш.
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2015
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе 2015 — 8-ы штогадовы чэмпіянат у Беларусі па пляжным футболе.
Стрылэцкэ (Мастыскі раён)
Стрылэцкэ (Стріле́цьке) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Францыска
Францыска (francisca) — сярэдневяковая сякера германцаў і франкаў, на доўгай рукаяці была баявой, на кароткай — кідальнай. Сякера-францыска для кідання была карацей даўжыні рукі. Францыска для высечкі насаджвалася на метровай даўжыні сякерышча, паколькі прадугледжвалі высечку як адной, так і двума рукамі.
Сведскі сельсавет
Све́дскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Сведскае.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Сведскі (Сведзельскі) сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Чарнейкаўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці. З 24 жніўня 1951 года ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. 2 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Камсамольскага сельсавета.
Людзвінавас
Людзвіна́вас (Liudvinavas), традыцыйная беларуская назва — Людві́нава — мястэчка ў Марыямпальскім самакіраванні Марыямпальскага павета Літвы, на рацэ Шэшупа. Адміністрацыйны цэнтр Людзвінаваскага староства. Насельніцтва 1055 чал. (2001).
Удомля
Удомля (Удо́мля) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Удомельскага раёна Цвярской вобласці. Горад-спадарожнік Калінінскай АЭС.
Людзвінавас
Знаходзіцца за 10 км на поўдзень Марыямпале. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёна Судовія.
Гісторыя
Першыя пісьмовыя згадкі пра паселішча датуюцца XVIII ст., уваходзіла ў склад Пунскага староства Ковенскага павета Вялікага Княства Літоўскага. У 1715 тут збудавалі драўляны касцёл.
Удомля
Геаграфія
Горад Удомля размешчаны ў паўночнай частцы Цвярской вобласці, дзе праходзіць водападзел паміж Балтыйскім і Каспійскім морамі, паміж вадазборнымі плошчамі рэк Волгі і Нявы, у мясцовасці з вялікай колькасцю балот і з ланцугом пагоркаў, на поўначы ўтвараюць лясную граду, на берагах азёр Песьва і Удомля, злучаных пратокай шырынёй 180 метраў.
За 330 км па аўтадарозе ад Масквы, за 176 км ад Цверы, за 50 км ад Вышняга Валачка. Ад Балагое па чыгунцы — 60 км, ад Максаціхі — 56 км. Ад Санкт-Пецярбурга па чыгунцы — 379 км.
Людзвінавас
Гісторыя
У 1719 кароль і вялікі князь Аўгуст II надаў паселішчу Магдэбургскае права і статус мястэчка.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынулася ў складзе Прусіі.
З 1918 у складзе Літвы.
Гарадзішча (Гагарынскі раён)
Гарадзішча (Городи́ще) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Такароўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Міхаіл Тарыэлавіч Ларыс-Мелікаў
Міхаіл Тарыэлавіч Ларыс-Мелікаў (Михаи́л Тариэ́лович Лори́с-Ме́ликов) (1825—1888), вайсковы і дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (1879—1881), удзельнік Каўказскай, Крымскай, руска-турэцкай войнаў, генерал ад кавалерый. Губернатар шэрага губерняў. У 1880 годзе на Лорыс-Мелікава рабіў замах слуцкі мешчанін Іпаліт Младзецкі.
Судковычы
Судковычы (Судко́вичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Гальярда
Гальярда (gagliarda, gaillarde — літаральна — вясёлая, бадзёрая) — старажытны танец раманскага паходжання.
Музычны памер трохдольны, тэмп умерана хуткі. Быў распаўсюджаны ў Еўропе ў канцы XV—XVII стст. Выконваўся пасля павольнай чатырохдольнай паваны; з гэтай пары кантрастных танцаў развілася інструментальная сюіта. У пачатку XVIII стагоддзя гальярда сустракаецца толькі як частка сюіты.