cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Электронны ўзмацняльнік
Узмацняльнікі магутнасці
Узмацняльнік магутнасці — узмацняльнік, прызначаны ў асноўным для павелічэння магутнасці праз нагрузку. На практыцы каэфіцыент ўзмацнення магутнасці залежыць ад імпедансаў крыніцы і нагрузкі, а таксама ўласцівага ўзмацнення напружання і току. Канструкцыя радыёчастотнага (ВЧ) ўзмацняльніка звычайна ўзгадняе дынамічныя імпедансы для перадачы магутнасці, у той час як канструкцыі гукаўзмацняльнікаў і вымяральных ўзмацняльнікаў звычайна ўзгадняюць ўваходны і выхадны імпеданс для мінімальнай нагрузкі і найвышэйшай лінейнасці. Узмацняльнік, які, на прыклад, мае ўзмацненне 20 дБ (суадносіны магутнасці 100), можа здолець узмацненне напружання 20 дБ і выдаць дадатковую магутнасць па току — ў практыцы атрымліваецца значна меншае ўзмацненне магутнасці, калі, напрыклад, уваход ідзе ад мікрафону з унутраным супраціўленнем 600 Ω, і выхад падключаецца да ўзмацняльніка магутнасці з супраціўленнем 47 кΩ. Звычайна узмацняльнік магутнасці з’яўляецца апошнім узмацняльнікам і наяўным каскадам у сігнальным ланцугу і патрабуе ўвагі да эфектыўнасці сілкавання. Узмацняльнікі магутнасці падзяляюцца па класе патрабаванняў па эфектыўнасці бо яны заснаваныя на зрушэнні выхадных транзістараў або лямпаў.
Звычайна для ўзмацнення сігналу сігналу для гучнагаварыцеляў выкарыстоўваюцца гукаўзмацняльнікі. Яны часта маюць два выходных канала і забяспечваюць аднолькавую магутнасць для кожнага. Радыёчастотны ўзмацняльнік магутнасці знаходзіцца на канчатковай стадыі радыёперадатчыка. Кантролер серварухавіка узмацняе кіравальнае напружанне для рэгулявання хуткасці рухавіка альбо пазіцыі матарызаванай сістэмы.
Аперацыйныя ўзмацняльнікі
Аперацыйны ўзмацняльнік — гэта ўзмацняльная схема, якая звычайна мае высокі каэфіцыент узмацнення і дыферэнцыяльныя ўваходы. Аперацыйныя ўзмацняльнікі сталі вельмі шырока выкарыстоўвацца ў якасці стандартызаваных «блокаў узмацнення» ў схемах дзякуючы сваёй універсальнасці; іх узмацненне, прапускная здольнасць і іншыя характарыстыкі могуць кіравацца зваротнай сувяззю праз знешні контур. Хоць гэты тэрмін сёння звычайна ўжываецца ў пабудове ланцугоў на інтэгральных мікрасхемах, у першапачатковай канструкцыі аперацыйнага ўзмацняльніка выкарыстоўваліся радыёлямпы, а пазнейшыя канструкцыі выкарыстоўвалі дыскрэтныя транзістарныя схемы.
Размеркаваныя ўзмацняльнікі
Яны выкарыстоўваюць сіметрычныя хваляводы для спалучэння асобных аднакаскадных узмацняльнікаў, выхады якіх сумаваны па адной лініі перадачы. Уваход хваляводу знаходзіцца на адным баку збалансаванай лініі электраперадачы, а выхад на супрацьлеглым канцы. Каэфіцыент узмацнення кожнага каскаду лінейна дадае да выхаду, а не памнажаецца адзін на другі, як у шматкаскадным узмацняльніку. Гэта дазваляе дасягнуць больш шырокага дыяпазону частот, чым магчыма было б рэалізаваць на тых жа элементах у шматкаскадным узмацняльніку.
Узмацняльнік адмоўнага супраціўлення
Узмацняльнік адмоўнага супраціўлення — тып рэгенератыўнага ўзмацняльніка які можа выкарыстоўваць зваротную сувязь паміж вытокам транзістара і затворам для пераўтварэння ёмістага імпедансу на вытоку транзістара ў адмоўнае супраціўленне на яго затворы. У параўнанні з іншымі тыпамі ўзмацняльнікаў, гэтаму «ўзмацняльніку адмоўнага супраціўлення» спатрэбіцца толькі мізэрная колькасць магутнасці для дасягнення вельмі высокага ўзмацнення, падтрымліваючы пры гэтым добры паказчык шуму.
Відэа ўзмацняльнікі
Відэа ўзмацняльнікі распрацаваны для апрацоўкі відэасігналаў і маюць розную шырыню частотнага дыяпазону ў залежнасці ад разрознення выявы і ад метаду пераўтварэння яркасці і колеру ў сігнал. Для прымальнай якасці тэлевізійнай выявы відэа ўзмацняльнік павінен адказваць на патрабаванні да нераўнамернасці вяршыні імпульсу.
Мікрахвалевыя ўзмацняльнікі
Узмацняльнікі на базе лямпы бягучай хвалі ўжываюцца для ўзмацнення магутнасці на радыёхвалевых частотах. Яны звычайна могуць узмацняць ў шырэйшым спектры частот і патрабуюць больш складанай наладкі, чым клістроны.
Клістроны - гэта спецыялізаваныя лінейна-прамянёвыя электронныя лямпы, распрацаваныя для забеспячэння высокай магутнасці і шырока дыяпазону ўзмацнення міліметровых і субміліметровых хваль. Клістроны распрацаваны для моцных усталяванняў. Нягледзячы на больш вузкую паласу частот, чым лямпы бягучай хвалі, яны маюць перавагу ўзгодненага ўзмацнення апорнага сігналу, так што выхад можа быць дакладна закантраляваны па амплітудзе, частаце і фазе.
Цвёрдацельныя прылады звычайна ужываюцца на радыёчастоты і ўзроўні магутнасці парадку ват, асабліва ў таках прымяненнях, як партатыўная радыёчастотная сувязь, сотавыя тэлефоны і дыстанцыйнае кіраванне, дзе памер і энэргаэфектыўнасць пераважаюць. Новыя матэрыялы, такія як нітрыд галію (GaN) або GaN на крэмніі альбо на карбідзе крэмнію (SiC), з’яўляюцца ў транзістарах з высокай рухомасцю электронаў для мала- і сярэднемоцных прымяненняў да соцень ват, дзе крытычна энергаспажыванне, ад адзінак да дзясяткаў гігагерц (ГГц).
У залежнасці ад спецыфікацый узмацняльніка і патрабаванняў да памераў, мікрахвалевыя ўзмацняльнікі могуць быць рэалізаваны як маналітна інтэграваныя, інтэграваныя ў выглядзе модуляў, альбо на аснове дыскрэтных элементаў.
МАЗЕР — гэта неэлектронны мікрахвалевы ўзмацняльнік.
Агульны вывад
Адна з класіфікацый узмацняльнікаў заснавана на тым, які тэрмінал прылады з’яўляецца агульным як для ўваходнага, так і для выхаднога ланцуга. У выпадку біпалярных транзістараў магчымых схем тры — гэта каскад з агульным эмітэрам, з агульнай базай і з агульным калектарам. Для палявых транзістараў адпаведныя схемы ўключаюць агульны выток, агульны затвор і агульны сток; для электронных лямпаў - агульны катод, агульную сетку і агульны анод.
Каскад з агульным эмітэрам (альбо агульным вытокам, агульным катодам) часцей за ўсё ўжываецца для ўзмацнення напружання, якое падаецца паміж базай і эмітэрам. Выхадны сігнал здымаецца паміж калектарам і эмітэрам, і атрымліваецца інвертаваным адносна ўваходнага. Схема з агульным калектарам прыкладае ўваходнае напружанне паміж базай і калектарам і стварае выхадное напружанне паміж эмітэрам і калектарам. Такое ўключэнне змяшчае адмоўную зваротную сувязь, і выхадное напружанне, як правіла, адпавядае адно-да-аднаго ўваходнаму напружанню. Гэтая схема таксама выкарыстоўваецца там, дзе патрабуецца высокі ўваходны імпеданс каб не загружаць крыніцу сігналу, хоць узмацненне напружання можа быць менш, чым адзін. Схема агульнага калектара, такім чынам, больш вядомая як эмітэрны паўтаральнік, вытокавы паўтаральнік, або катодны паўтаральнік.
Аднабаковы альбо двухбаковы
Узмацняльнік, выхад якога не мае зваротнай сувязі са сваім уваходным бокам, апісваецца як «аднабаковы». Уваходны імпеданс аднабаковага ўзмацняльніка не залежыць ад нагрузкі, а выхадны імпеданс не залежыць ад імпедансу крыніцы сігналу.
Узмацняльнік, які выкарыстоўвае зваротную сувязь для падлучэння часткі выхаду назад да ўваходу, з’яўляецца двухбаковым узмацняльнікам. Уваходны імпеданс двухбаковага ўзмацняльніка залежыць ад нагрузкі, а выхадны — ад імпедансу крыніцы сігналу. Усе ўзмацняльнікі ў нейкай ступені двухбаковыя; аднак яны часта могуць мадэлявацца як аднабаковыя ў тых працоўных умовах, калі зваротная сувязь досыць малая, каб спрасціць аналіз.
Інвертаванне
Іншы спосаб класіфікацыі ўзмацняльнікаў — па фазавай залежнасці выхаднога сігналу ад уваходнага. «Інвертуючы» ўзмацняльнік стварае выхад звернуты на 180 градусаў па фазе адносна уваходнага сігнала (гэта значыць, інверсія палярнасці або люстраны адбітак ўваходу, калі глядзець на асцылографе). Неінвертуючы узмацняльнік падтрымлівае фазу уваходнага сігналу нязменнай на выхадзе. Эмітэрны паўтаральнік — гэта тып неінвертуючага ўзмацняльніка, які паказвае, што сігнал на эмітары транзістара супадае па фазе (магчыма са зрушэннем па амплітудзе) з уваходным сігналам. Буферны, або папярэдні ўзмацняльнік таксама з’яўляецца неінвертуючым ўзмацняльнікам пераважна з ўзмацненнем адзін.
Гэта класіфікацыя можа прымяняцца да аднаго каскаду ўзмацняльніка або да ўсёй узмацняльнай сістэмы.
Перадаткавая функцыя
Узмацняльнікі могуць быць класіфікаваны па іх перадаткавай функцыі або выхадных характарыстыках. Такія функцыянальныя апісанні звычайна ўжываюцца да поўных узмацняльных сістэм або падсістэм і рэдка да асобных каскадаў.
Метад міжкаскадавай сувязі
Узмацняльнікі часам класіфікуюцца па спосабе сувязі сігналу на ўваходзе, выхадзе альбо паміж каскадамі. Да іх можна аднесці розныя тыпы:
Дыяпазон частот
У залежнасці ад дыяпазону частот і іншых патрабаванняў ўзмацняльнікі распрацоўваюць ў адпаведнасці з рознымі прынцыпамі.
Дыяпазоны частот да пастаяннага току выкарыстоўваюцца толькі тады, калі гэта ўласцівасць неабходна. Узмацняльнікі для сігналаў пастаяннага току ўразлівыя да нязначных змен ва ўласцівасцях кампанентаў з часам. Спецыяльныя метады, такія як ўзмацняльнік пастаяннага току з мадуляцыяй і дэмадуляцыі сігналу і стабілізацыяй нуля, выкарыстоўваюцца для прадухілення непажаданага дрэйфу ва ўласцівасцях ўзмацняльніка пастаяннага току. Кандэнсатары, якія блакуюць пастаянны ток, могуць быць дададзены для выдалення пастаянных і падгукавых частот з узмацняльнікаў гуку.
Да дыяпазону МГц дастаткова ўлічваць толькі «дыскрэтныя» ўласцівасці; напрыклад, супраціўленне ўваходнага тэрміналу.
Як толькі даўжыня злучэнняў ў ланцугу становіцца больш, чым 1 % даўжыні хвалі самай высокай зададзенай частаты, канструктыўныя ўласцівасці кардынальна мяняюцца. Так, пры 100 Мгц даўжыня хвалі 3 м, таму крытычная даўжыня злучэння складае прыблізна 3 см. Напрыклад, кантактная пляцоўка друкаванай платы з зададзенай даўжынёй і шырынёй можа быць выкарыстана ў якасці селектыўнага кампанента альбо дынамічнага супраціўлення. Звыш некалькіх соцень МГц становіцца цяжка працаваць з дыскрэтнымі элементамі, асабліва з індуктыўнасцю. Замест іх выкарыстоўваюцца кантактныя пляцоўкі друкаванай платы дакладна вызначаных формаў па методыцы паласковых лініяў).
Схемы ўзмацняльнікаў магутнасці
Схемы ўзмацняльніка магутнасці (выхадныя каскады) класіфікуюцца як A, B, AB і C для аналагавых канструкцый, а таксама D і E для імпульсных канструкцый. Класы ўзмацняльнікаў магутнасці заснаваны на прапорцыі ўваходнага цыклу (кута адмыкання), падчас якога ўзмацняльная прылада прапускае ток. Панятак кута адмыкання паходзіць з узмацнення сінусаіднага сігналу. Калі прылада заўсёды ўключана, кут адмыкання роўны 360 °. Калі яна уключаецца толькі на палову кожнага цыкла, кут роўны 180 °. Кут адмыкання цесна звязаны з эфектыўнасцю ўзмацняльніка.
Прыклад схемы ўзмацняльніка
Вышэй паказана схема ўзмацняльніка гуку сярэдняй магутнасці. Яна пабудавана па тыповай (хаця і значна спрошчанай) канструкцыі, якая сустракаецца ў сучасных узмацняльніках, з выхадным каскадам класа AB і выкарыстоўвае адмоўную зваротную сувязь. Паказаны біпалярныя транзістары, але гэтая канструкцыя таксама можа быць рэалізавана з дапамогай транзістараў ці радыёлямп.
Уваходны сігнал трапляе праз кандэнсатар C1 на базу транзістара Q1. Кандэнсатар прапускае сігнал пераменнага току, але блакуе напружанне зрушэння пастаяннага току, усталяванае рэзістарамі R1 і R2, так што на папярэднюю схему гэта не ўплывае. Q1 і Q2 утвараюць дыферэнцыяльны ўзмацняльнік (узмацняльнік, які памнажае розніцу паміж двума ўваходамі на нейкую канстанту) па сіметрычнай схеме. Гэтая схема дазваляе зручнага падлучыць адмоўную зваротную сувязь з выхаду на Q2 праз R7 і R8.
Адмоўная зваротная сувязь у дыферэнцыяльным узмацняльніку дазваляе ўзмацняльніку параўноўваць уваход з наяўным выхадам. Узмоцнены сігнал з Q1 непасрэдна паступае на другі каскад Q3, які ўключаны па схеме з агульным эмітэрам. Ён далей ўзмацняе сігнал і зрушвае выходны каскад Q4 і Q5 па пастаянным току. R6 забяспечвае нагрузку на Q3 (ва ўдасканаленай канструкцыі тут змесціцца актыўная нагрузка, напрыклад, спажывец пастаяннага току). Узмацняльнік працуе па класе А. Выхадная пара працуе па схеме AB двухтактнага каскаду, які таксама называюць кампліментарнай параю. Q4 і Q5 забяспечваюць большую частку ўзмацнення току (пры гэтым спажываюць малы ток спакою) і непасрэдна рухаюць нагрузку, падлучаную праз кандэнсатар С2, які блакуе пастаянны ток. Дыёды D1 і D2 забяспечваюць невялікае і стабільнае пастаяннае напружанне для выхадной пары, зрушаючы кропку спакою каб зменьшыць перакрыжаванае скажэнне. Такім чынам, дыёды пераводзяць выхадны каскад у рэжым АВ, і ток ад падзення напругі зрушэння паміж базай і эмітэрам выходных транзістараў пераўтвараецца ў рассеянае цяпло.
Гэтая простая і добрая базавая канструкцыя для практычнага дызайну, таму што яна аўтаматычна стабілізуе сваю працоўную кропку. Зваротная сувязь тут дзейнічае у дыяпазоне ад пастаяннага току да аўдыё частот і далей. У рэальнай канструкцыі дадатковыя элементы ланцуга уводзяцца, каб спласціць АЧХ шырэй за межамі неабходнага дыяпазону, і прадухіліць узнікненне паразітных ваганняў. Паказаныя тут дыёды стабілізацыі зрушэння павінны быць дапасаваны па электрычных і тэрмічных характарыстыках з выходнымі транзістарамі. Калі выходныя транзістары зашмат адчыняюцца, яны могуць лёгка перагрэцца і згарэць, бо поўны ток ад крыніцы харчавання ў такім каскадзе не абмежаваны.
Звычайна праблемы стабілізацыі выхадных прылад вырашаюць уключэннем рэзістараў у ланцуг эмітэра, прыблізна каля аднаго Ома. Велічыні рэзістараў і кандэнсатараў ланцуга разлічваюцца на аснове характарыстык транзістараў і патрабаванняў да выкарыстання ўзмацняльніка.
Нататкі аб рэалізацыі
Любы рэальны ўзмацняльнік — гэта недасканалая рэалізацыя ідэальнага ўзмацняльніка. Важным абмежаваннем рэальнага ўзмацняльніка з’яўляецца тое, што выходная моц абмежавана магутнасцю крыніцы сілкавання. Узмацняльнік насычае і адсякае выхад, калі ўваходны сігнал становіцца занадта вялікім для прайгравання ўзмацняльніка альбо перавышае працоўныя межы для прылады. Блок сілкавання можа ўплываць на выхад, таму яго трэба ўлічваць пры распрацоўцы.
Схема ўзмацняльніка гэта «адкрыты ланцуг». Гэта апісваецца рознымі параметрамі (узмацненне, хуткасць нарастання, выхадны імпеданс, скажэнне, шырыня паласы прапускная, каэфіцыент сігналу да шуму і г.д.). Сучасныя ўзмацняльнікі выкарыстоўваюць метады адмоўнай зваротнай сувязі, каб утрымаць узмацненне на патрэбным значэнні і паменшыць скажэнне. Адмоўная зваротная сувязь мае задуманы эфект паніжэння выходнага супраціву і, такім чынам, павелічэння электрычнага згашэння інэрцыйнага руху дынаміка на рэзананснай частаце дынаміка і побач з ёй.
Пры ацэнцы намінальнай магутнасці ўзмацняльніка трэба ўлічваць прыкладзеную нагрузку, тып сігналу (напрыклад, гаворка ці музыка), неабходную працягласць выхадной магутнасці (г.зн. кароткачасовую або бесперапынную) і неабходны дынамічны дыяпазон (напрыклад, запісаны альбо жывы аўдыясігнал). У магутных гукавых прзначэннях, якія патрабуюць доўгіх кабеляў да нагрузкі (напрыклад, у кінатэатрах і гандлёвых цэнтрах), больш эфектыўным з’яўляецца далучэнне павышаючага трансфарматара на выхадзе лінейнага напружання са ўзмацняльніку, і паніжаючага трансфарматара да нагрузкі, так званая дыферэнцыяльная сігналізацыя. Гэта дазваляе пазбегнуць працяглых прабегаў цяжкіх акустычных кабеляў.
Каб прадухіліць нестабільнасць або перагрэў, трэба дбайна разлічыць належную нагрузку цвёрдацельных узмацняльнікаў. Тыпова, узмацняльнік мае намінальнае мінімальнае супраціўленне нагрузкі.
Усе ўзмацняльнікі ствараюць цяпло праз электрычныя страты. Узмацняльнік павінен адводзіць гэта цяпло праз канвекцыю альбо прымусовае астуджэнне. Награванне можа пашкодзіць альбо паменшыць тэрмін службы электронных кампанентаў. Дызайнеры і ўсталёўшчыкі таксама павінны ўлічваць уздзеянне награвання на суседняе абсталяванне.
Розныя тыпы блокаў сілкавання прыводзяць да мноства розных метадаў зрушэння. Пры зрушэнні актыўныя прылады наладжваюцца на рэжым ў пэўнай вобласці. З дапамогай зрушэння кампанент пастаяннага току выходнага сігналу ўсталёўваецца на сярэдзіну паміж максімальнымі напружаннямі, даступнымі ад крыніцы сілкавання. Нярэдка узмацняльнік выкарыстоўвае некалькі паўправаднікоў у кожным каскадзе; яны звычайна супадаюць у спецыфікацыях, за выключэннем палярнасці. Транзістары супрацьлеглай палярнасці, якія супадаюць па характарыстыках, называюцца кампліментарнымі (ўзаема-дадаючымі) парамі. Узмацняльнікі класа А звычайна выкарыстоўваюць адну прыладу на каскад. Канструкцыя сіметрычнага ўзмацняльніка схемы А сілкуецца ад блоку са станоўчым і адмоўным напружаннем. Узмацняльнікі схемы C сілкуюцца з крынцы адной палярнасці.
Узмацняльнікі часта маюць некалькі каскадаў для павелічэння ўзмацнення. Кожны каскад гэтых канструкцый можа будавацца па рознай схеме ў адпаведнасці з патрэбамі. Напрыклад, першы каскад можа быць каскадам па схеме A, які падштурхоўвае наступны каскад па схеме AB, што ў сваю чаргу кіруе выхадным каскадам па схеме G. Такі метад пабудовы выкарыстоўвае перавагі кожнай схемы, змяншаючы іх слабыя бакі.
Сура
Сура:
Грэкава (Смаленская вобласць)
Грэкава (Греково) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Іван Ігнатавіч Малышэўскі
Іван Ігнатавіч Малышэ́ўскі ( — ) — рускі гісторык царквы, славіст, асветнік, пісьменнік, доктар багаслоўя (1873).
Грэкава (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Іван Ігнатавіч Малышэўскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Нягневічы Навагрудскага павета Мінскай губерні ў сям’і святара. Скончыў Жыровіцкае духоўнае вучылішча ў 1843 годзе, Мінскую духоўную семінарыю ў 1849 годзе, Кіеўскую духоўную акадэмію ў 1853 годзе. У 1853—1861 гадах бакалаўр, у 1861—1862 гадах экстраардынарны прафесар, з 1862 года ардынарны прафесар Кіеўскай духоўнай акадэміі. Выкладаў рус­кую гісторыю і гісторыю рускай царк­вы. У 1873 годзе за дысертацыю «Александрийский патриарх Мелетий Пигас и его участие в делах Русской Церкви» атрымаў ступень доктара багаслоўя.
Памёр І. І. Малышэўскі 11 студзеня 1897 года. Пахаваны на Шчакавіцкіх могілках Кіеўскага Брацкага манастыра.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Аўтар шэрагу кніг і артыкулаў па гісторыі царквы, праблемах народнай адукацыі і царкоўнага жыцця ў Расіі. Сярод яго прац «Творы св. Кірылы Тураўскага з апісаннем яго жыцця» (1878), «Кірыл і Мяфодзій» (1885), «Заходняя Русь» у барацьбе за веру і народнасць" (вып. 1, 1895) і інш. Быў прыхільніка агульнаславянскага культурнага адзінства, аднак не выказваў схільнасцей да рускага панславізму.
Быў членам Маскоўскага археалагічнага таварыства, Рускага археалагічнага інстытута ў Канстанцінопалі, Кіеўскай археалагічнай камісіі, правадзейным членам Кіеўскага аддзялення Славянскага дабрачыннага таварыства і інш. У якасці члена будаўнічага камітэта І. І. Малышэўскі прымаў удзел у будаўніцтве і канчатковай аздабленні Кіева-Уладзімірскага сабора, ганаровым старастам якога ён быў пасля абраны.
NGC 1726
NGC 1726 (іншыя абазначэнні — MCG -1-13-42, PGC 16508) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Людзі на балоце (раман)
«Людзі на балоце» — раман беларускага пісьменніка Івана Мележа з цыкла «Палеская хроніка», надрукаваны ў 1962 годзе. Твор апавядае пра ўсталяванне савецкіх улад у палескай вёсцы Курані.
Сюжэт
Раман «Людзі на балоце» ўваходзіць у залаты фонд шэдэўраў сусветнай прозы ХХ стагоддзя. Гэта нацыянальны эпас, у якім увабраныя найлепшыя рысы беларускага рамана.
Галоўныя героі
Героі «Людзей на балоце» — Васіль Дзятлік, Ганна, Яўхім і Халімон Глушакі, Чарнушкі, Хадоська, Грыбок, Андрэй Руды, Міканор — жыхары вёскі Курані. Кожны з іх мае сваю яркую індывідуальнасць. Іх жыццё, як і жыццё ўсяго Палесся, цікавіць пісьменніка ў пераломныя перыяды: гаворка ідзе пра пачатак 30-х гадоў XX стагоддзя, перыяд калектывізацыі, якая ўскалыхнула ўсю краіну і ўсё сялянства, у тым ліку Беларусь.
Васіль Дзятлік
Значнае, важкае абагульненне пісьменніка — вобраз Васіля, у якога шмат агульнага, калі мець на ўвазе літаратурную традыцыю, перш за ўсё з купалаўскім мужыком — высокія маральныя якасці, пачуццё чалавечай годнасці. Аднак вобраз Васіля ў адрозненне ад купалаўскага мужыка — больш выразна індывідуалізаваны. Са з’яўленнем яго ў рамане вызначаецца асноўная праблематыка твора: пошукі працоўным чалавекам шчасця і будучыні, сувязь з зямлёй, адносіны да прыватнай уласнасці, духоўныя каштоўнасці жыцця. Васіль любіць працу, любіць сваё поле. Ён ідзе да яго, «як на сустрэчу з каханай» (А. Адамовіч).
Вобраз Васіля поўны драматызму. Аўтар вельмі патрабавальны да свайго героя, ён не канструюе яго, не выдумляе, такога героя дало само жыццё з яго класавымі супярэчнасцямі. Васіль хоча быць багатым, жыць у дастатку, і ў гэтым няма нічога дзіўнага. Але шлях, які ён выбірае, не вядзе да жаданай мэты, не прыносіць шчасця. Васіль не можа вось так, адразу, беззваротна, аддаць «некаму» сваю зямлю, якая корміць усю яго сям’ю. Важная заслуга пісьменніка ў тым, што ён імкнецца, раскрываючы вобраз Васіля, улічыць ўсе ўмовы і акалічнасці жыцця свайго героя.
Так, у старым селяніне спалучыліся і працаўнік, і ўласнік. Гэтай супярэчнасцю адзначана і свядомасць «людзей на балоце», у тым ліку Васіля. З аднаго боку, цягавітасць, сумленнасць, з другога — індывідуалізм, сацыяльная індыферэнтнасць, што, дарэчы, добра адчувае старшыня валвыканкама Іван Анісімавіч Апейка — таксама адзін з галоўных герояў твора.
Ганна Чарнушка
Ганна займае ў творы выдатнае месца, з вялікай сімпатыяй да яе, як да прадстаўніцы народа (у самым лепшым сэнсе гэтага слова), ставіцца аўтар. У яе вобразе шмат паэзіі, хараства. Глядзелі на яе жанкі і дзівіліся, як хутка вырасла дзеўка — яшчэ быццам учора была падлеткам, а цяпер… Пісьменнік параўноўвае яе з рабінай — гэта адна з самых лірычных мясцін рамана. Ганна — сялянская дзяўчына — «чарнабровая, рослая, здаровая, моцная, вясёлая; яна была прыгожая тым хараством, якое асабліва паважаюць у народзе».
І маральна, духоўна яна вельмі прыгожая. Мы любім яе за тое, што ўсе яе ўчынкі бескарыслівыя, пазбаўленыя халоднага рацыяналізму ці разліку. Любіць яе і Мележ. У вачах Ганны яму бачыцца багаты ўнутраны, эмацыянальны свет. Яна працавітая, добра ведае і любіць сялянскую працу, паважае бацькоў, слухаецца іх ва ўсім, бачыць іх беднасць, гаротнае становішча. І за Яўхіма Ганна пайшла, падпарадкоўваючыся жаданню бацькоў. Сцерпіцца, злюбіцца — думала, але каханне не атрымалася.
Халімон і Яўхім Глушакі
Усе думкі Глушака скіраваны на тое, каб больш прыдбаць багацця. Такая мэта асляпляе яго, пазбаўляе чалавечнасці. Ён дамогся багацця — у яго даволі шмат зямлі, сельскагаспадарчы машыны, лішкі хлеба. У Глушака утылітарны падыход да жыцця, аднабаковы погляд на ўсё — толькі з пункту гледжання асабістай, уласнай, вельмі вузка зразуметай карысці. У дзенніках Мележа ёсць запіс: «Багацей. Усяго багата, але груба — без прыгажосці, без смаку (адзенне, страва)». Сказана быццам бы пра старога Карча. Можа, не пра яго, але вельмі падобна.
Глушак плодзіць такіх, як ён сам. «Бацькава насенне!» — з задавальненнем гаворыць ён пра сына Яўхіма, які вырас такім жа драпежнікам, як і бацька. У мележаўскіх чарнавых распрацоўках вобразаў ёсць запіс: «Васіль прывязаны да зямлі больш, чым Яўхім». І гэта вельмі правільна. Яўхім «ахвочы да жыццёвых уцех», праца для яго не ў радасць. Ён гатовы паздзекавацца са слабейшага. Вельмі жорстка, бессардэчна абыходзіцца ён з Хадоськай.
Іван Апейка
Апейка займае важнае месца ва ўсёй «Палескай хроніцы». Гэта вобраз камуніста. Пісьменнік уважліва ўглядаецца ў характар свайго героя, у яго адносіны да жыцця, да людзей, не выпускаючы са свайго мастакоўскага поля зроку ўвесь змест яго творчай актыўнасці. Апейка — не ідэальны герой, але ён ва ўсім імкнецца кіравацца сумленнем камуніста, патрабавальнай любоўю да людзей. Яму даводзіцца нялёгка. Канфлікт з кар’ерыстамі, далёкіх ад народа і яго запатрабаванняў, ускладняе пошукі новых форм жыцця, але пісьменнік даказвае, што дабро перамагае зло, што новае неадольна.
Міканор Дамецік
Міканор — гарачы прыхільнік калгаснага руху. Гэта — тып вясковага актывіста, для якога перыяд калектывізацыі стаў своеасаблівым «зорным часам». Чалавек ён надзвычай энергічны. Мае поспех яго «асветніцкая» дзейнасць пасля вяртання з Чырвонай Арміі. Ён прымушае куранёўцаў паверыць у сябе, адчуць, што яны «не горай за другіх». Разам з аднавяскоўцамі, на чале грамады, ён удзельнічае ў многіх добрых справах — у будаўніцтве грэблі, перамеры зямлі. Ім быў пакладзены пачатак супольнага гаспадарання. Куранёўцы паважаюць «дамецікавага» Міканора.
Ілюстрацыі
Да выдання 1968 года ілюстрацыі стварыў графік Л. П. Асецкі. У выданнях 1973 і 1978 гадоў змешчаны ілюстрацыі Барыса Цітовіча. У выданні 1991 ілюстратарам быў В. Ф. Александровіч.
Экранізацыі і тэатральныя пастаноўкі
Першую экранізацыю раману ажыццявілі рэжысёр Аляксандр Гутковіч і сцэнарыст Эдуард Герасімовіч у 1965 годзе на Беларускім тэлебачанні. Трохсерыйная тэлекарціна «Людзі на балоце» была заснавана на асноўных сюжэтных лініях рамана. Творчы калектыў карціны атрымаў Дзяржаўную прэмію БССР.
Наступную спробу экранізацыі зрабіў рэжысёр Уладзімір Забэла ў 1979 годзе. На Усесаюзным фестывалі тэлевізійных спектакляў гэты варыянт экранізацыі твора Мележа атрымаў адзін з прызоў.
Самай вядомай экранізацыяй раману стала праца Віктара Турава «Палеская хроніка». Усяго пад яго кіраўніцтвам былі зняты дзве дзвюхсерыйныя кінастужкі — «Людзі на балоце» (1981 г.) і «Подых навальніцы» (1982 г.), а таксама аднасерыйны тэлевізійны фільм «Апейка», якія ў 1985 годзе былі аб’яднаны ў васьмісерыйную тэлевізійную эпапею «Людзі на балоце». Стужка была адзначана шматлікімі прэміямі і стала ўнікальнай з’явай у нацыянальным экранным мастацтве.
Спектакль, пастаўлены Барысам Эрыным у Купалаўскім тэатры ў шасцідзясятыя гады, стаў культавым. Ролю Васіля Дзятліка ў ім выконваў Генадзь Гарбук. Пастаноўка выконвалася трупай дзевятнаццаць гадоў і была спынена толькі таму, што ўзрост галоўных герояў зусім перастаў адпавядаць узросту акцёраў.
У 2012 годзе Iгарам Анiсенка пастаўлены спектакль «Людзі на балоце», які таксама ідзе на сцэне Купалаўскага.
Пераклады
На латышскую мову раман пераклаў Ю. П. Ванаг, на нямецкую мову — У. П. Чапега (з Г. Чапега і Г. Бярэзкам, 1974), на эстонскую — Олеў Йыгі, на рускую — Н. Кіслік і М. Гарбачоў.
У культуры
У Хойніцкім гарадскім парку культуры і адпачынку побач з сядзібным домам Абрамавых, дзе цяпер знаходзіцца гарадскі краязнаўчы музей, пастаўлены помнік героям рамана.
Крыніца (Чэрвеньскі раён)
Крыні́ца (, Криница) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавета.
Да 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Смілавіцкага сельсавета.
Уляныкы (Кагарлыцкі раён)
Уляныкы (Уля́ники) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Танка (паэзія)
Танка — монастрафічны пяцірадковы нерыфмаваны верш японскай паэзіі. Мае 31 склад: у 1-м і 3-м вершарадках па 5 складоў, у астатніх — па 7. Традыцыйная тэматыка — каханне, расставанне, падарожжы, поры года. Танка багаты тропамі, гульнёй слоў. Найбольш раннія танка напісаны ў 8 стагоддзі, росквіт прыпадае на 10-13 стагоддзі і звязаны з дзейнасцю прыдворнага Ведамства японскай паэзіі, правядзеннем паэтычных спаборніцтваў і складаннем афіцыйных анталогій. Буйнейшыя прадстаўнікі — Сайгё, Такубоку Ісікава.
Танка ў беларускай літаратуры
У беларускай паэзіі першыя танка з'явіліся ў паэзіі Максіма Багдановіча. Танка запатрабавана і ў сучасным беларускім літаратурным працэсе. Прыклады таму можна знайсці ў творчасці Ніла Гілевіча (у кнізе «На флейце самоты» (2004 г.)), Уладзіміра Сіўчыкава, Уладзіміра Лебедзева, Эдуарда Дубянецкага, Арцёма Арашонка, Таццяны Пратасевіч, Алёны Беланожка і іншых. У сваёй кнізе «На флейце самоты» (2004 г.) у жартаўнічай форме Ніл Гілевіч падаў азначэнне танка:
Трыццаць адзін склад Уціснуць у пяць радкоў Строга па схеме: Пяць-сем-пяць-сем-сем, — і ўсё! Вось вам, сябры, і «танка».
Палову дадзенай кнігі паэт прысвяціў у японскіх формах памяці сваёй жонцы Ніне. Дадзеныя вершы можна лічыць сінтэтычным жанрам — танкамі-эпітафіямі, бо ў іх аўтар выказвае смутак з прычыны страты найблізкага чалавека: «Помню, сказала: / "Ой, як ты будзеш плакаць, / Калі я памру..." / Не, не ўяўляла яна / Плачу майго землятрус».
Але традыцыйна ў японскіх танка пераважае пейзажная тэматыка. Гэтай жа традыцыі прытрымліваюцца і беларускія аўтары, што можна пабачыць у творах Уладзіміра Сіўчыкава, Таццяны Будовіч-Барадулі, Алёны Беланожкі.
З матыватарскай дамінантай вытрыманы танка «Хай я маленькі» і «Пачвара ў шыю» Сержа Мінскевіча з яго кнігі «Праз галерэю», якія гучаць як парада.
Абнаўляецца танка ў сучаснай беларускай літаратуры і шляхам міжжанравага сінтэзу. Так, паэт Алег Грушэцкі стварыў танка-акраверш-прысвячэнне:
''«Карыя вочы! Ад іх не адарвацца. Цешаць і грэюць. Як жа шчаслівы штодня'' Гэтак вось любавацца».
Калі ўзяць першы вертыкальны радок, то можна заўважыць, што ў гэтым танка-акравершы-прысвячэнні зашыфравана імя і першая літара прозвішча жонкі паэта — Каця Г.. Таксама ёй аўтар прысвяціў і мілосную танку: «Пялёстак ружы / На вадзе гайдае ветр. / Плынь яго нясе. / Самотна мне. Гляджу я, / Прад вачыма толькі ты».
Такім чынам, у танку сучасных беларускіх аўтараў захоўваецца кананічная колькасць складоў у радках і бязрыфменнасць. Як і японцы, беларусы схільныя да сузіральнасці і захапленнем навакольным асяроддзем. А вобразы ў вершах дадзенага жанру апісваюцца як традыцыйна японскія (журавель, хрызантэма, горы, сакура), гэтак і больш адпаведныя беларускім краявідам (вішня, чаромха, слімак). Апроч таго, творы эвалюцыянуюць шляхам пашырэння жанрава-тэматычнага абсягу – ужываюцца не толькі пейзажныя, але і філасофскія і інтымныя танку. Адбываецца і абнаўленне паэтычных форм шляхам іх гібрыдызацыі альбо міжжанравага сінтэзу (танка-акраверш-прысвячэнне А. Грушэцкага, танка-паліндром С. Мінскевіча, танка-эпітафія Н. Гілевіча). На думку навуковай супрацоўніцы «Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі» літаратуразнаўцы і крытыка Таццяны Барысюк, праз засваенне сучаснай беларускай паэзіяй усходніх (японскіх) форм адбываецца яе вобразна-жанравае і нацыяментальнае ўзбагачэнне.
Любішчыцы
Любі́шчыцы (, Любищицы) — аграгарадок у Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Яглевіцкага сельсавета.
Андрэй Аляксандравіч Краеўскі
Андрэй Аляксандравіч Краеўскі (-) — рускі выдавец, рэдактар, журналіст, педагог; вядомы як рэдактар-выдавец часопіса «Отечественные записки».
Любішчыцы
Да 9 жніўня 2022 года Любішчыцы ўваходзілі ў склад і з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Любішчыцкага сельсавета.
Андрэй Аляксандравіч Краеўскі
Пры садзейнічанні У. Ф. Адоеўскага ўвайшоў у пецярбургскія літаратурныя колы. Супрацоўнічаў з «Часопісам Міністэрства народнай асветы», дзе вёў раздзел «Агляд газет і часопісаў». У 1834 годзе апублікаваў «Агляд рускіх газет і часопісаў», у якім даводзіў, што руская журналістыка набывае, нарэшце, характар ​​самабытнай з’явы, становіцца магутным рухавіком нацыянальнага культурнага развіцця. З 1835 года — памочнік рэдактара, у 1837 годзе — рэдактар ​​часопіса. У 1835 годзе падрыхтаваў для чатырнаццатага тома «лексікону Плюшара» артыкул пра Барыса Гадунова, але артыкул не быў прыняты рэдакцыяй слоўніка, і Краеўскі апублікаваў яго асобнай брашурай — «Цар Барыс Феадоравіч Гадуноў» (1836). Быў прыцягнуты П. А. Плятнёвым да выдання часопіса «Сучаснік» у якасці тэхнічнага памочніка. Пасля смерці А. С. Пушкіна удзельнічаў у разборы папер паэта, стаў адным з пяці сувыдаўцоў «Сучасніка».
Пазнаёміўся ў 1836 годзе з М. Ю. Лермантавым, увёў яго ў пецярбургскія літаратурна-журналісцкія колы, прымаў удзел у яго прыжыццёвых публікацыях. У 1837—1839 гадах быў рэдактарам газеты «Літаратурныя прыбытку да „Рускага інваліда“» А. Ф. Ваейкава; пасля яго смерці стаў уласнікам газеты. Ператварыў яе ў самастойную «Літаратурную газету». Перадаў рэдагаванне газеты ў 1840 годзе Ф. А. Коні, у 1844—1849 гадах рэдагаваў яе сам, з 1849 года перадаў газету В. Р. Зотаву, які з 1847 года вёў у «Літаратурнай газеце» аддзел крытыкі.
Данілу Перэйра
Данілу Луіш Эліу Перэйра (Danilo Luís Hélio Pereira; нар., , Гвінея-Бісау) — партугальскі футбаліст, паўабаронца французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.
Любішчыцы
Геаграфія
Праз аграгарадок працякае рака Руднянка, праходзіць рэспубліканская аўтадарога Стоўбцы — Івацэвічы — Кобрын. Па паўночна-заходняй ваколіцы праходзіць чыгунка Мінск — Брэст.
Андрэй Аляксандравіч Краеўскі
Пераклаў з французскай мовы на рускую кнігу Антуана Кло-Бея «Егіпет ў ранейшым і цяперашнім сваім стане» (СПб.; 1843; частка I; частка II; у арыгінале — «Aperçu général sur l’Egypte»; 1840).
IC 4373
IC 4373 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1393
NGC 1393 (іншыя абазначэнні — ESO 548-58, MCG ?3-10-19, PGC 13425) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Халча
Халча (Ха́лча) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Ахова здароўя Віцебска
Сістэма аховы здароўя ў Віцебску складаецца з сеткі амбулаторна-паліклінічных і стацыянарных лячэбна-прафілактычных устаноў:
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Віктар Фёдаравіч Кулеш (, в. Лучнікі, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі гідрабіёлаг. Доктар біялагічных навук (2013), дацэнт (1999).
Ахова здароўя Віцебска
Дзейнічае Рэспубліканскі цэнтр медыцынскай рэабілітацыі воінаў-інтэрнацыяналістаў і Віцебскі занальны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі.
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Галіна навуковых інтарэсаў — біялагічныя рэсурсы, экалогія, акліматызацыя і аквакультуры прамысловых відаў ракападобных. Аўтар больш за 170 навуковых прац.
Ахова здароўя Віцебска
Медыцынскія ўстановы горада, акрамя спецыялізаванай медыцынскай дапамогі, ажыццяўляюць санітарную асвету і прапаганду здаровага ладу жыцця, нарыхтоўку донарскай крыві, медэкспертызу, санітарны нагляд за эпідэміялагічнай сітуацыяй і захаваннем санітарных нормаў на вытворчасці.
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Біяграфія
У 1975 годзе скончыў біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1975 па 1979 год старшы лабарант Інстытута заалогіі АН БССР, у 1979—1982 гадах — аспірант у тым жа інстытуце. З 1982 па 2000 год малодшы навуковы супрацоўнік, навуковы супрацоўнік і старшы навуковы супрацоўнік Інстытута заалогіі НАН Беларусі. Абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата біялагічных навук у 1985 годзе.
Ахова здароўя Віцебска
Гісторыя
У 1865 г. у Віцебску былі адна бальніца на 170 ложкаў і адна багадзельня. За год (у сярэднім) у бальніцы лячылася 829 чалавек. У 1897 г. у горадзе было дзве бальніцы на 145 месцаў (пры колькасці насельніцтва горада 66 тыс. чалавек). Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ўведзена ў дзейнасць савецкая сістэма аховы здароўя, медыцынская дапамога насельніцтву стала бясплатнай. Значна павялічылася колькасць медыцынскіх устаноў, у 1917 г. адкрыта інфекцыйная бальніца, з 1918 г. – чыгуначная бальніца. У студзені 1921 г. у горадзе было 9 бальніц на 1051 месца; 15 амбулаторый, у тым ліку дзіцячая; 14 устаноў аховы мацярынства і дзяцінства, у тым ліку Дом немаўляці на 35 месцаў, 2 Дамы дзіцяці на 60 месцаў, дзіцячы лазарэт на 25 месцаў, яслі на фабрыцы “Дзвіна”, Дом маці і дзіця на 50 месцаў і г. д; 11 зубалячэбных амбулаторый. У 1921 г. адкрыта трохгадовая акушэрская школа і фармацэўтычныя курсы, Дом санітарнай асветы; у 1923 г. першая гарадская бальніца на базе таварыства сясцёр міласэрнасці; у 1935 г. – абласная бальніца. У 1934 г. адкрыта бальніца–медыцынскі інстытут (з 1938 г. – медыцынскі інстытут). У 1940 г. у горадзе было 11 бальніц на 1747 месцаў, 9 жаночых і дзіцячых кансультацый і паліклінік, працавала 336 урачоў і 590 чалавек сярэдняга медыцынскага персаналу. Дзеці малодшага ўзросту размяшчаліся ў 86 дзіцячых дашкольных установах на 6120 месцаў.
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Біяграфія
З 2000 года — дацэнт кафедры агульнай біялогіі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка. У 2013 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Біялагічныя асновы цеплаводнай аквакультуры прамысловых ракападобных» і з таго ж года прафесар кафедры агульнай біялогіі і батанікі.
З’яўляецца Старшынёй праблемнага Савета па біялагічных навуках БДПУ. Член Савета па абароне дысертацый Д 01.32.01 пры дзяржаўным навукова-вытворчым аб’яднанні «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах»; член Савета па абароне дысертацый Д 02.01.22 пры Беларускім дзяржаўным універсітэце; член Дзяржаўнага экспертнага савета № 12 «Адкрытыя конкурсы асобных праектаў навуковых даследаванняў» ДКНТ Беларусі;
Ахова здароўя Віцебска
Гісторыя
У 1945 г. у прыстасаваных памяшканнях адкрыты: у Першамайскім раёне бальніца на 150 месцаў, з іх 45 – тэрапеўтычнага, 45 – хірургічнага і 25 – радзільнага аддзяленняў; у Чыгуначным раёне бальніца на 150 месцаў, інфекцыйная бальніца, жаночая кансультацыя і паліклініка. У 1947 г. адноўлена 1-я гарадская бальніца імя Калініна, у 1955 г. – абласная бальніца. Аднаўленне работы медыцынскага інстытута, адкрыцце ў 1959 г. фармацэўтычнага факультэта, а ў 1961 г. – медыцынскага вучылішча, садзейнічала паляпшэнню забеспячэння насельніцтва ўрачамі і сярэднім медыцынскім персаналам. У 1961 г. на праспекце Фрунзе была адчынена новая абласная інфекцыйная бальніца. У 1973 г. была адчынена псіхіятрычная бальніца, у 1974 г. – дзіцячая абласная бальніца.
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Біяграфія
Член экспертнага савета Міністэрства адукацыі па экспертызе навукова-даследчых работ дактарантаў, аспірантаў, суіскальнікаў і студэнтаў конкурсу грантаў па навуковым кірунку «Экалогія, прыродныя рэсурсы, рэсурсазберажэнне, прыродакарыстанне і абарона ад надзвычайных сітуацый».
Стульгінскі сельсавет
Сту́льгінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Стульгі.
Ахова здароўя Віцебска
Гісторыя
Будуюцца новыя лячэбна-прафілактычныя ўстановы; радзільны дом № 1, гарадская дзіцячая бальніца, паліклініка імя У.І. Леніна.
Віктар Фёдаравіч Кулеш
Узнагароды
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1984) і дыпломам ВДНГ СССР (1987) за распрацоўку пытанняў аховы, аднаўлення і рацыянальнага выкарыстання гаспадарча-каштоўных відаў жывёл Беларусі. З’яўляецца лаўрэатам прэміі Акадэміі навук Беларусі за цыкл работ на тэму «Экалогія, акліматызацыя і развядзенне прэснаводных крэветак» (1995).
Стульгінскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Крайванцаўскага сельсавета.
Гродна (гасцініца)
«Гродна» — гасцініца ў Гродне, размешчаная па вуліцы Паповіча, 5. Пабудавана ў 1985 годзе па праекце архітэктараў Ю. Патапава, У. Папова, У. Еўдакімава, Ю. Раманава.
Архітэктура
Разлічана на 500 месцаў. Размешчана ў грамадскім цэнтры, які ўключае таксама рэстаран «Гродна» і кінатэатр «Кастрычнік». Кампазіцыйны цэнтр забудовы часткі вуліцы. Сілуэт ступеньчатага шаснаццаціпавярховага будынка актыўна ўспрымаецца з розных пунктаў горада. Жылы корпус складанай канфігурацыі і злучаны з ім будынак кінатэатра ўтвараюць адзіны комплекс, кампазіцыя якога заснаваная на кантрасце вышыннай жылой часткі і гарызантальнай пластыкі вынесенага двухпавярховага аб’ёму і будынка кінатэатра. Вакол цэнтральнай восі будынку гасцініцы — лесвічна-ліфтавага ядра — згрупаваны жылыя нумары. Засцерагальныя і нясучыя сцены будынка зробленыя з цэглы і абліцаваны керамічнай пліткай. У памяшканнях грамадскага прызначэння для афармлення інтэр’ераў выкарыстаны маналітныя жалезабетонныя дэкаратыўныя элементы, абліцоўка з граніту і мармуру, дэкаратыўныя свяцільні.
Мядовая прэмія
Брэсцкая мядовая літаратурная прэмія — штогадовая літаратурная прэмія Брэстчыны, заснаваная ў 2001 годзе пружанскім паэтам-пчаляром Міколам Папекам супольна з Саюзам беларускіх пісьменнікаў. Пераможца атрымоўвае пуд мёду. Напачатку ўручэнне прэміі адбывалася ў Пружанах, аднак у апошнія гады пераважна адбываюцца «выязныя імпрэзы», калі ўзнагароджанне адбываецца ў родных мясцінах лаўрэатаў. Уладальнікамі прэміі могуць стаць толькі звязаныя з Брэстчынай літаратары.
Дробышы (Смаленская вобласць)
Дробышы (Дробыши) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Нарцыс (міфалогія)
Нарцыс (Наркіс, Νάρκισσος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі юнак-прыгажун, сын беатыйскага рачнога бога Кефіса і німфы Лірыёпы. Паводле пашыранага міфа, Нарцыс не прыняў кахання німфы Эха, за што быў пакараны Афрадытай: закахаўся ва ўласнае адлюстраванне ў вадзе і памёр ад непадзеленага кахання. Ператвораны багамі ў аднайменную кветку.
Вобраз Нарцыса ўвасоблены ў скульптурах Паліклета Старэйшага і Б. Чэліні, карцінах Я. Тынтарэта і М. Караваджа, п’есах П. Кальдэрона дэ ла Баркі і Ж.-Ж. Русо, операх Д. Скарлаці, К. В. Глюка і Ж. Маснэ, іншых творах мастацтва і літаратуры.
У пераносным сэнсе Нарцыс — самаўлюбёны чалавек.
Лідзея
Лідзе́я, Ліда, Лідзейка — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток р. Дзітвы (басейн Нёман. Даўжыня 31 км. Вадазбор 167 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰.
Назва
Назва Ліда (Лідзея) балцкага паходжання. У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў засведчана ў форме Lydà.
Гідранімічны аналаг — літоўская рачная назва Lyduvà (паміж Шаўляем і Юрбаркасам), таксама *Lyd-upis, *Lydeika (аднаўляецца з адпаведных мікратапонімаў), назва латвійскага возера Līdeksne. Далейшыя адпаведнікі — літоўскія гідронімы тыпу Lieda, Liedas, Liedis.
Гідранімічны корань Lyd- з шэрагу *lied- : *lyd- : laid-, ён роднасны балцкаму *laidas «склізкі, ліпкі, гладкі», ад якога і прускае laydis «гліна» (мокрая, вільготная, ліпкая).
Далей да індаеўрапейскага *(s)leidh- «склізкі», ад карацейшага *lei- «склізкі, гладкі».
Назвы такога тыпу — архаічныя, яны характарызавалі паверхню рачнога дна (магчыма, і паверхню берагоў). Процілеглае значэнне ў гідронімаў тыпу Крупела (балцк. Krup-el-), ад krupus «шурпаты, бугрысты (пра паверхню)», г.зн. рака з няроўным, ямістым дном.
Тыпалагічныя адпаведнікі — гідронімы на Верхнім Падняпроўі і Верхнім Павоччы тыпу «Гладкаўка», «Гладзенка», «Гладкі», якія могуць быць скалькаваныя з папярэдніх ім балцкіх назваў, у тым ліку шэрагу *lied- : *lyd- : laid-.
Значэнне назвы ракі Ліда можна перадаць як «Гладкая (дном)».
Гідраграфія
Пачынаецца каля в. Верх-Ліда, упадае ў Дзітву за 1 км на ўсход ад в. Даржы. Даліна ад вытоку да Лайкоўшчыны выразная, шырыня яе 1—2 км. Пойма перарывістая (шырыня ў асноўным 0,5—0,8 км), ніжэй в. Навапрудцы і да вусця парэзана меліярацыйнымі каналамі.
Рэчышча на працягу 20 км каналізаванае: ад вытоку да сажалкі (пл. 0,6 км²) у г. Ліда (6 км) і ад в. Навіцкія да вусця (14 км); яго шырыня 6—12 м. Берагі спадзістыя.
Асноўныя прытокі: Нарва, Астраўлянка.
На рацэ
Гарады: Ліда. Помнікі гісторыі: Лідскі замак.
Майск (Івацэвіцкі раён)
На ўсход ад пасёлку працякае Косаўскі канал. На поўнач ад вёскі праходзіць міжнародная аўтамагістраль Варшава - Брэст - Мінск - Масква.
NGC 1727
NGC 1727 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC14) — рассеянае скопішча з эмісійнай туманнасцю ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Геахімія
Геахі́мія (gē + позналац. chimia) — навука пра хімічны склад Зямлі, пашырэнне ў ёй хімічных элементаў і іх стабільных ізатопаў, заканамернасці размеркавання хімічных элементаў у розных геасферах, законы іх паводзін, спалучэння і міграцыі ў прыродных геасістэмах.
Некаторыя паняцці
Геахімічны фон — сярэдняе ўтрыманне хімічнага элемента ў глебах па дадзеных вывучэння статыстычных параметраў яго размеркавання. Геахімічны фон з'яўляецца рэгіянальнай або мясцовай характарыстыкай глеб і парод.
Геахімічная анамалія — участак тэрыторыі, у межах якога статыстычныя параметры размеркавання хімічнага элемента пэўна адрозніваюцца ад геахімічнага фону.
Геахімічны бар'ер — зона рэзкага памяншэння міграцыйнай здольнасці якіх-небудзь хімічных элементаў, што суправаджаецца іх асаджэннем з раствора і прыводзіць да ўзнікнення іх падвышанай канцэнтрацыі. Геахімічныя бар'еры ўяўляюць сабой межы паміж рознымі геахімічнымі становішчамі.
Ломы (Вяземскі раён)
Ломы (Ломы) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Андрэйкаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Гранд-Сент
Гранд-Сент (Grande-Synthe) — камуна ў Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Нор, акруга Дзюнкерк, кантон Гранд-Сент. Прыгарад Дзюнкерка, прымыкае да яго з захаду, за 6 км ад цэнтра горада, на ўзбярэжжы Ла-Манша. Праз тэрыторыю камуны праходзіць аўтамагістраль А16. За 5 км на поўдзень ад цэнтра камуны знаходзіцца чыгуначная станцыя Гранд-Сент лініі Кале — Дзюнкерк.
Ханіяра
Ханіяра (Honiara) — сталіца Саламонавых Астравоў, адначасова з'яўляецца сталіцай правінцыі Гуадалканал. Колькасць насельніцтва налічвае 54,6 тыс. чалавек. Сталічны статус горад атрымаў у 1976 годзе, калі Саламонавыя астравы атрымалі аўтаномію, а ў 1978 годзе горад стаў сталіцай незалежнай краіны.
Ханіяра з'яўляецца партовым горадам, які знаходзіцца на ўзбярэжжы вострава Гуадалканал, на якім акрамя шырокай узбярэжнай нізіны знаходзіцца самая высокая кропка Саламонавых астравоў — гара Маракамбуру (2330 м).
Насельніцтва горада складаецца ў асноўным з меланезійцаў. Афіцыйнай мовай з'яўляецца англійская, але жыхары размаўляюць на піджын інгліш — мясцовым дыялекце англійскай мовы.
IC 4374
IC 4374 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
NGC 1394
NGC 1394 (іншыя абазначэнні — ESO 548-60, MCG -3-10-21, PGC 13444) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Шпэндзіўка
Шпэндзіўка (Шпе́ндівка) — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Дзмітрый Андрэевіч Муратаў
Дзмітрый Андрэевіч Муратаў (нар., Куйбышаў, РСФСР, СССР) — расійскі журналіст, галоўны рэдактар «». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру за 2021 год.