cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву
Гісторыя
У 1971 годзе загадам № 141 ад 28 жніўня 1971 года Міністэрства асветы і Спорткамітэта БССР школа-інтэрнат са спартыўнай накіраванасцю рэарганізавана ў Рэспубліканскую агульнаадукацыйную школу-інтэрнат спартыўнага профілю.
У 1989 годзе Рэспубліканская агульнаадукацыйная школа-інтэрнат спартыўнага профілю пераўтворана ў Мінскае вучылішча алімпійскага рэзерву № 1.
З 2004 года ўстанова адукацыі набыла статус дзяржаўнага і змяніла назву на «Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву».
Выпускнікі і навучэнцы РДВАР з 1972 па 2021 год на Алімпійскіх гульнях заваявалі 102 алімпійскія медалі: 35 залатых, 31 сярэбраны і 36 бронзавых. За час работы ўстановы адукацыі 47 выпускнікам прысвоена званне «Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь», 303 выканалі нарматывы майстра спорту міжнароднага класа.
Парфумерыя
Парфуме́рыя (parfumerie, ад  — «скрозь пах») — сукупнасць вырабаў, якія ўжываюцца для араматызацыі чаго-небудзь. Звычайна парфумерныя вырабы ўяўляюць сабой вадкія растворы лятучых пахучых рэчываў. Растваральнікамі могуць быць спірт, сумесь спірту і вады, дыпрапіленгліколь і іншыя вадкасці. Араматычныя рэчывы могуць быць як натуральнага паходжання (эфірныя алеі), так і штучнага (сінтэтычныя араматызатары, напрыклад, ванілаль).
Найбольш папулярныя віды парфумерных вырабаў:
Парфумерныя кампазіцыі ўваходзяць у склад і мноства іншых гігіенічных сродкаў, такіх як мыла, шампунь, гель для душа і г.д.
Фантанета-По
Фантанета-По (Fontanetto Po) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 1233 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bononio.
Гулевічы (Жыткавіцкі раён)
Гуле́вічы (, Гулевичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юркевіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
У 25 км на паўночны захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Жыткавічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 245 км ад Гомелю.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVI стагоддзя. Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Паводле інвентара 1813 года фальварак. У 1850 годзе ў маёнтку Ленін, валоданне князя Л. П. Вітгенштэйна. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Ленінскага царкоўнага прыходу. У 1908 годзе ў Ленінскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.
У 1931 годзе арганізаваны калгас імя А. Г. Чарвякова. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 3 жыхароў. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Ленінскі» (цэнтр — вёска Ленін).
Злучаныя Штаты Амерыкі
Злу́чаныя Шта́ты Аме́рыкі (United States of America) — федэратыўная рэспубліка ў Паўночнай Амерыцы, якая складаецца з 50 штатаў, адной федэральнай акругі і некалькіх астраўных тэрыторый. 48 штатаў і федэральная акруга Калумбія знаходзяцца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Амерыкі паміж Канадай і Мексікай. Штат Аляска з’яўляецца самым паўночным з іх і размяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы мацерыка, у той час як 50-ы штат, Гаваі, уяўляе сабой архіпелаг у сярэдзіне Ціхага акіяна. Дзяржава таксама мае пяць населеных і дзевяць незаселеных тэрыторый у Ціхім акіяне і Карыбскім басейне. Гістарычна склаўся падзел ЗША на тры галоўныя рэгіёны: Поўнач, Поўдзень і Захад. З агульнай плошчай у 9,83 млн км² у Злучаных Штатах пражываюць каля 316 млн чалавек, дзякуючы чаму краіна з’яўляецца чацвертай паводле велічыні агульнай плошчы і трэцяй паводле колькасці насельніцтва. ЗША з’яўляюцца аднымі з самых этнічна разнастайнымі і шматнацыянальнымі краінамі свету, у выніку буйнамаштабнай іміграцыі са шматлікіх краін свету. Геаграфія і клімат Злучаных Штатаў таксама надзвычай разнастайныя, гэта значыць яны з’яўляюцца домам для самых разнастайных відаў дзікіх жывёл.
Злучаныя Штаты з’яўляюцца развітай краінай і маюць самую вялікую ў свеце нацыянальную эканоміку, ВУП якой, паводле ацэнак, на 2013 год складаў $16,7 трлн, гэта значыць 23 % сусветнага намінальнага ВУП і 19 % парытэту пакупніцкай здольнасці. Эканоміка падсілкоўваецца багаццем прыродных рэсурсаў і самай высокай у свеце прадукцыйнасці працы. Паводле велічыні ВУП на душу насельніцтва ў 2010 годзе ЗША займалі шосты радок у свеце. У той час як эканоміка ЗША лічыцца постіндустрыяльнай, яна працягвае заставацца адным з найбуйнейшых сусветных вытворцаў. ЗША мае самы высокі сярэдні і медыяльны паказчык прыбытку хатняй гаспадаркі сярод краін АЭСР, а таксама самы высокі сярэдні заробак, аднак займае чацвёрты радок паводле нераўнамернага размеркавання даходаў сярод краін АЭСР. Прыкладна 13 % насельніцтва жыве ў беднасці. На краіну прыпадае 39 % глабальных ваенных выдаткаў, яна з’яўляецца эканамічна і ваенна адной з наймацнейшых дзяржаў у свеце, вядомай палітычнай і шматбаковай культурнай сілай, а таксама адным з лiдараў у галіне навуковых даследаванняў і тэхналагічных інавацый.
Назва
У англійскай мове найбольш ужываемай назвай краіны з’яўляецца Злучаныя Штаты (the United States), якая ў беларускай мове мае больш афіцыйнае адценне, і ўтворная ад яго абрэвіятура the U.S., якая таксама з’яўляецца стандартным азначэннем, напр. the U.S. history — «гісторыя ЗША». Таксама сустракаюцца больш размоўныя варыянты Амерыка (America) і Штаты (the States), але ў беларускай мове яны ўжываецца часцей за англійскую. Ад першага слова ў абедзвюх мовах утвараецца назва жыхароў краіны — амерыканцы (the Americans). На некаторых афіцыйных мерапрыемствах, у кантэксце гадоў утварэння федэрацыі і эпохі грамадзянскай вайны для апісання дзяржавы ўжываецца тэрмін Саюз (the Union)
Гісторыя
Людзі на тэрыторыі ЗША ўпершыню з’явіліся, паводле ацэнак археолагаў, ад 12 да 40 тыс. гадоў назад. Як мяркуецца, яны трапілі сюды праз Аляску, якая ў той час злучалася з Азіяй.
Гісторыі англійскіх паселішчаў, з якіх пасля сфарміраваліся ЗША, пачалася з заснавання Джэймстаўна ў Віргініі (1607). У 1696, прыняцце чарговага закона аб мараплаўстве і ўсталяванне новага міністэрства гандлю Вялікабрытаніі заклалі асновы імперскай сістэмы. На працягу дзевяці дзесяцігоддзяў утварыліся 13 калоній, там развілася сістэма рабаўладання, укараніліся англійская культура, англійская мова і брытанскія палітычныя інстытуты.
Наступны перыяд каланіяльнай гісторыі (1696—1763) быў адзначаны малаважнымі зменамі ў сістэме імперскай адміністрацыі і пераўтварэннем практычна ўсіх бакоў жыцця калоній. У гэты час адбываўся няўхільны рост насельніцтва, развівалася дынамічная, арыентаваная на экспарт, эканоміка, умацоўваўся аўтарытэт асамблей — незалежных інстытутаў прадстаўнічай улады, рэлігійнае і культурнае жыццё калоній дзівіла сваёй разнастайнасцю. Усе сем дзесяцігоддзяў былі апалены пажарамі еўрапейскіх войн, якія дакочваліся і да амерыканскіх берагоў. Гэтыя войны спрыялі кансалідацыі калоній з метраполіяй у агульным змаганні супраць французаў і іспанцаў, што ўгрунтаваліся ў Амерыцы. У выніку гэтых войн іспанцаў выцеснілі з Фларыды, а французаў — з Канады, і ад 13 калоній была адведзена пагроза знешняй агрэсіі.
У 1763 брытанскі ўрад паспрабаваў замацаваць свой кантроль над амерыканскімі паселішчамі. Новае імперскае заканадаўства выклікала бурную рэакцыю ў калоніях. У выніку дзесяцігадовага супрацьстаяння і лютага змагання ў 1776 калоніі прынялі Дэкларацыю незалежнасці. Да 1783 мяцежныя калоніі заваявалі незалежнасць сілай зброі і ўтварылі вольную канфедэрацыю пад назвай Злучаныя Штаты Амерыкі. У 1789 суверэннымі грамадзянамі некалькіх штатаў была ўхвалена канстытуцыя, якая заклала асновы новай дзяржавы.
Геаграфічнае становішча
Злучаныя Штаты Амерыкі — чацвёртая паводле плошчы краіна ў свеце пасля Расіі, Канады і Кітаю. Кантынентальная частка ЗША займае тэрыторыю ад Атлантычнага да Ціхага акіяна, ляжыць паміж Канадай і Мексікай і Мексіканскім залівам. Аляска — самы вялікі паводле плошчы штат. Ён аддзелены ад кантынентальнай часткі Канадай, узбярэжжа Аляскі выходзіць да Ціхага і Паўночнага Ледавітага акіянаў. Гаваі ўтвараюць архіпелаг у Ціхім акіяне на паўднёвы захад ад Паўночнай Амерыкі. Уладанне ЗША Пуэрта-Рыка — востраў у Карыбскім моры. Тэрыторыя краіны амаль цалкам знаходдзіцца ў Заходнім пашар’і Зямлі (выключэнне — толькі тэрыторыя вострава Гуам, які належыць ЗША, і заходняя частка Аляскі.
Рэльеф
Асноўную частку тэрыторыі ЗША па асаблівасцях рэльефу дзеляць на восем правінцый: Апалачы, Берагавыя раўніны, Унутраныя ўзвышшы, Унутраныя раўніны (у т.л. Цэнтральныя раўніны), узвышша ля возера Верхняга, Скалістыя горы, Межгорныя плато і Ціхаакіянскія Берагавыя горы. Аляска і Гавайскія астравы таксама з’яўляюцца самастойнымі правінцыямі.
Найвышэйшы пункт краіны — гара Дэналі (6193 м).
Унутраныя воды
Амаль усе рэкі асноўнай тэрыторыі ЗША ўпадаюць у Атлантычны акіян і Ціхі акіян. Вялікая частка рачнога сцёку накіроўваецца ў Мексіканскі заліў (які з’яўляецца часткай Атлантычнага акіяна). Яго вадазборны басейн распасціраецца да Скалістых гор на захадзе, Апалачаў на ўсходзе і межы з Канадай на поўначы. Некаторыя рэкі, як напрыклад Рыа-Грандэ, цякуць непасрэдна ў Мексіканскі заліў. Большасць рэк належыць да гіганцкай сістэмы, сфарміраванай р. Місісіпі (даўжыня — 3757 км) і яе галоўным прытокам р. Місуры (даўжыня — 4127 км).
Мноства рэк, пераважна кароткіх, упадае ў Атлантычны акіян. Самыя доўгія з іх, працягласцю ў некалькі сотняў кіламетраў, пачынаюцца ў Апалачах. Сцёк з вобласці Вялікіх азёр накіраваны на паўночны ўсход па р. Святога Лаўрэнція, якая ўпадае ў Атлантычны акіян на тэрыторыі Канады.
На Захадзе ЗША сістэмы рэк Калумбія, Каларада і Сакрамента-Сан-Хоакін утвораць асноўныя вадазборныя басейны і ўпадаюць у Ціхі акіян. Аднак у арыдных і семіарыдных раёнах, аддаленых ад узбярэжжа акіяна, мноства пересыхаючых рэк і некалькі рэк з сталым сцёкам упадаюць у азёры ў замкнёных катлавінах.
Невялікая частка тэрыторыі ЗША, пераважна ў штатах Мінесота і Паўночная Дакота, прымеркаваная да вадазборнага басейна, сцёк з якога накіраваны да поўначы праз возера Вініпег, р. Нельсан і Гудзонаў заліў у Паўночны Ледавіты акіян.
У ЗША знаходзіцца мноства азёр. Самае вялікае з іх — возера Мічыган (57 440 км²), адзінае з пяці Вялікіх азёр, цалкам змешчанае ў межах ЗША. Другое па памерах Вялікае Салёнае возера ў штаце Юта (2850 км²).
Клімат
ЗША адрозніваюцца вялікай разнастайнасцю кліматычных умоў. На асноўнай тэрыторыі краіны вылучаюць дзве галоўныя кліматычныя вобласці — Усходнюю і Заходнюю. Мяжа паміж імі праходзіць прыкладна ўздоўж мерыдыяна 100° з.д.
Усходняя вобласць у цэлым характарызуецца вільготным кліматам з сярэдняй гадавой колькасцю ападкаў ад 500 мм уздоўж мерыдыяна 100° з.д. да больш 1500 мм на паўднёвым усходзе. Асноўная крыніца ападкаў — цёплае вільготнае паветра, якое паступае з боку Мексіканскага заліва, і — у значна меншай ступені — з боку Атлантычнага акіяна. Тэмпературы ў гэтай вобласці больш залежаць ад шыраты мясцовасці, чым ад вышыні паверхні, і даволі раўнамерна падвышаюцца з поўначы на поўдзень. У выніку лета на поўначы кароткае і цёплае, на поўдні працяглае і гарачае, а зіма на поўначы доўгая і халодная, на поўдні кароткая і вельмі цёплая.
Вялікая частка Усходняй вобласці падвержана частым зменам надвор’я, галоўным чынам таму, што струмені цёплага паветра з поўдня часта перарываюцца масамі халоднага паветра, якое пранікае з поўначы. Асабліва зменлівае надвор’е ў Новай Ангдіі, дзе ветраныя дажджлівыя перыяды хутка змяняюцца бясхмарнымі і сухімі.
У Заходняй вобласці горны рэльеф аказвае вялікі ўплыў на цыркуляцыю атмасферы. Калі вільготныя паветраныя масы, якія рухаюцца ад Ціхага акіяна на ўсход, падымаюцца над высокімі гарамі, там выпадаюць ападкі. Адпаведна наветраныя заходнія схілы гор значна лепш забяспечаныя вільгаццю, чым шырокія арыдныя тэрыторыі, размешчаныя з зацішнога боку ў дажджавым цені гор. Хоць у цэлым Заходняй вобласці ўласцівы арыдны клімат, сярэдняя гадавая колькасць ападкаў вагаецца ад меней 120 мм у пустыні Санора да больш 2500 мм у некаторых мясцовасцях Берагавых хрыбтоў.
Тэмпературы ў Заходняй вобласці залежаць ад шыраты і вышыні мясцовасці, а ў прыбярэжных раёнах адчуваецца ўздзеянне акіяна. Самыя высокія часткі гор знаходзяцца ў зімовых умовах, тады як у самых паўднёвых пустынях вялікую частку года пераважае гарачае надвор’е. Скалістыя горы абараняюць іх ад уварвання халодных паветраных мас з поўначы.
Флора
Раёны ад усходняга ўзбярэжжа да Вялікіх азёр да 19 стагоддзя былі пакрыты лясамі, заходняе ўзбярэжжа ў раёне вільготных лясоў умеранага пояса было пакрыта лясамі, дрэвы якіх дасягалі 100 метраў у вышыню. У выніку гаспадарчай дзейнасці плошча лясоў скарацілася. На Гаваях расце 1 800 відаў кветкавых раслін, многія з іх — эндэмікі.
Схілы Кардыльер пакрыты густымі хваёвымі лясамі, Апалачы — шыракалістымі лясамі. Прэрый амаль не засталося. На поўначы Аляскі распаўсюджана тундравая расліннасць.
Дастатак вільгаці судзейнічае развіццю самай разнастайнай расліннасці ў Прыатлантычных рэгіёнах і Апалачах, асабліва — лясной расліннасці. Дрэвы не сустракаюцца толькі на голых скалах і ў нізінных балотах; у апошніх расце высокі чарот і мхі. Апалачская флора вылучаецца вялікім багаццем біялагічных відаў, у тым ліку драўнінных парод (амерыканскі каштан, платана, гікоры, магнолія, цюльпаннае дрэва).
Лясная вобласць Новай Англіі падобная сваімі драўніннымі пародамі на прычарнаморскія правінцыі Канады. На поўначы яе падпярэзвае вобласць хвояў з яе важнай прадстаўніцай — хвояй веймутавай. Вобласць лісцяных дрэваў цягнецца прыблізна да ракі Алегейні, якая служыць мяжой для двух раслінных абласцей (пенсільванскай і перадмісісіпскай), але гэта размежаванне нярэзкае (адныя і тыя ж пароды сустракаюцца як у паўночных, так і ў паўднёвых прыатлантычных абласцях, нягледзячы на рознасць клімату).
Прыбярэджныя пясчаныя і балоцістыя нізіны паўдднёвых прыатлантычных штатаў пакрыты хваёвымі лясамі. Побач з соснамі растуць вялізныя кіпарысы з прамымі стваламі, якія патоўшчаны ля «падмурку» (накшталт лукавіны). Галіны кіпарысаў абрастаюць сівой «іспанскай барадой».
Фаўна
Фаўну ЗША прадстаўляюць 400 відаў сысуноў, 750 відаў птушак, 500 відаў рэптылій і амфібій, а таксама больш 90000 відаў насякомых, з 1973 года прыняты закон, які абараняе віды, якім пагражае знікненне. На тэрыторыі ЗША дзейнічаюць 58 нацыянальных паркаў і некалькі соцен ахоўных тэрыторый.
Характэрная асаблівасць жывёльнага свету ЗША ў тым, што большасць жывёл падобныя на тых, што насяляюць Еўразію. Магчыма, прычына — у сухапутнай сувязі, якая раней існавала паміж кантынентамі. Акрамя падобных відаў ёсць і ўнікальныя. Фаўна і флора моцна залежаць ад кліматычнай зоны. Буйная віды тундры — аўцабык, мускусны бык, паўночны алень карыбу, дробная фаўна — палярная ласка, палярны воўк, а таксама грызуны — лемінгі, зайцы-белякі. Багаты жывёльны свет прыбярэжных раёнаў поўначы ЗША (грэнландскі кіт, бялуха, нарвал, цюлені, маржы).
У зоне тайгі сустракаюцца лось, алень, снежны баран, мядзведзь грызлі, барсук, янот, норка, воўк, расамаха. Найбуйнейшай жывёлінай тайгі быў лясны бізон, які цяпер захаваўся толькі ў запаведніках, — як і алені-вапіці, якія калісьці пасліся на волі вялізнымі статкамі. Шматлікія драпежнікі тайгі, большасць якіх — каштоўныя пушныя жывёлы (паўночны скунс, выдра, паўночнаамерыканская куніца). Сярод грузуноў найбольш тыповыя — канадскі бабёр, андатра. Раней іх цалкам вынішчылі ў многіх раёнах, але пасля абмежавання палавяння зноў распаўсюдзіліся. Цікавы эндэмік паркупайн (буйны грызун з сямейства дзікабразавых, які жыве пераважна на дрэвах). Дробныя грызуны тайгі — чырвоная вавёрка, амерыканскі заяц, бурундук, мышы.
Дзяржаўны лад і палітыка
Дзяржаўны лад ЗША — прэзідэнцкая рэспубліка. Прэзідэнт абіраецца на дзвюхступенных выбарах. Кандыдаты ад палітычных партый спачатку павінны перамагчы ў праймерыз (якія ў некаторых штатах маюць назву кокусы). У выбарах удзельнічае ўсё насельніцтва краіны ва ўзросце ад 18 гадоў незалежна ад палавой і расавай праналежнасці. Заканадаўчую ўладу ў краіне ажыццяўляе Палата прадстаўнікоў. Гістарычна склалася, што большасць месцаў у Палаце Прадстаўнікоў маюць члены дзвюх партый — Рэспубліканскай і Дэмакратычнай, што дало падставу лічыць амерыканскую палітычную сістэму дзвюхпартыйнай. Уладу ў штатах прадстаўляюць губернатары, якія абіраюцца мясцовым насельніцтвам. Прэзідэнт краіны абіраецца паводле традыцыйнай сістэмы, вядомай як калегія выбаршчыкаў.
Узброеныя сілы
Узброеныя сілы Злучаных Штатаў складаюцца з:
Колькасць на красавік 2007 года — 1 426 700 чалавек рэгулярнага войска, 1 458 500 чалавек у рэзерве. Бюджэт 2007 года — 553 млрд долараў.
Праваахоўныя органы
Па становішчу на 2007 год у турмах ЗША заставалася 2 323 000 чалавек, гэта каля 1 % ад усяго насельніцтва краіны. З зняволеных 2.77 працэнта латынаамерыканцы, 6.66 працэнта афраамерыканцы. Для таго, каб пасадзіць у турмы, у 2007 годзе, спажывана 49 млрд долараў ЗША, да 2011 года выдаткі, як чакаецца, дасягнуць 74 млрд долараў.
Адміністрацыйны падзел
Дзяржава складаецца з 50 штатаў, якія з’яўляюцца раўнапраўнымі суб’ектамі федэрацыі, і сталічнай федэральнай акругі Калумбія. Кожны штат мае сваю канстытуцыю, заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўлады.
Штаты падзяляюцца на графствы (у Луізіяне гістарычна склаўся тэрмін «парафія» (parish); у Алясцы ўжываюць тэрмін «бора» (borough), — драбнейшыя адміністрацыйныя адзінкі, звычайна не якія маюць істотных урадавых функцый. Найбольш вядомай функцыяй графстваў з’яўляецца кіраванне дзяржаўнымі школамі. Мясцовым жыццём населеных пунктаў кіруюць муніцыпалітэты.
Колькасць, рассяленне
Згодна са звесткамі Бюро перапісу насельніцтва ЗША насельніцтва краіны цяпер складае амаль 318,5 млн чалавек, уключаючы 11,2 млн нелегальных імігрантаў. Насельніцтва ЗША павялічылася амаль у чатыры разы за XX стагоддзе, ад прыкладна 76 мільёнаў у 1900 годзе да сённяшняга паказчыку. Злучаная Штаты з’яўляюцца трэцяй самай населенай краінай у свеце, пасля Кітаю і Індыі, аднак ЗША з’яўляецца адзінай буйной прамыслова развітай краінай, у якой прагназуецца значнае павелічэнне колькасці насельніцтва. Самым густанаселеным штатам з’яўляецца Каліфорнія з насельніцтвам у 36 893 799 чалавек. Паводле Бюро перапісу, самы хуткі рост насельніцтва з 1990 па 2000 год назіраўся ў штатах Невада (66,3 %), Арызона (40 %) і Каларада (30,6 %).
Нацыянальны склад
У 2012 фінансавым годзе больш за адзін мільён імігрантаў атрымалі правы на законнае пражыванне ў краіне, пры гэтым большасць з іх атрымалі правы згодна з праграмай уз’яднання сем’яў.
Мовы
З гістарычных прычын мовай большасці насельніцтва, а таксама мовай міжнацыянальнай камунікацыі краіны стала англійская мова. Англійская мова з’яўляецца роднай для абсалютнай большасці неанглійскага еўрапейскага насельніцтва ЗША (за выключэннем мігрантаў цяперашняга часу), гэтая ж мова дэ-факта мае статус дзяржаўнай (аднак заканадаўча паняцце аб дзяржаўнай мове адсутнічае).
Рэлігійны склад
Амерыканскі ўрад не вядзе афіцыйнай статыстыкі па рэлігіі. Паводле дадзеных «Сусветнай кнігі фактаў ЦРУ» на 2007 год, 51,3 % насельніцтва ЗША лічаць сябе пратэстантамі. 25 % з іх — баптысты, якія належаць да найбуйнейшых рэлігійных арганізацый «Паўднёвая баптысцкая кавенцыя» (каля 15,9 млн чалавек) і «Амерыканская баптысцкая царква» (American Baptist Churches USA).
Эканоміка
Эканоміка ЗША — буйнейшая нацыянальная эканоміка свету. ВУП ЗША ў 2008 склаў 14,3 трлн долараў. Даход на душу насельніцтва — 46,8 тыс. дол. з’яўляецца адным з самых высокіх у свеце (краіна ўваходзіць у першую дзесятку).
Разам з тым для ЗША ўласцівыя высокая знешняя запазычанасць (13,6 трлн долл. у 2008), вялікія карпаратыўныя запазычанасці і запазычанасці па іпатэцы, нізкі ўзровень ашчаджэнняў, падзенне цэнаў на нерухомасць (праблема інвесціравання), вялікі плацёжны дэфіцыт. Узровень беспрацоўя — 9,5 % (май 2009).
Асноўныя сектары: сельская гаспадарка (0,9 %), прамысловасць (20,6 %), сфера паслуг (78,5 %).
Асноўныя галіны прамысловасці: нафтаперапрацоўка, металургія, машынабудаванне, аэракасмічная, хімічная, электронная, харчовая, ваенная прамысловасць.
Адукацыя
Пачатковая адукацыя ў ЗША пераважна дзяржаўная, кантралюецца і фінансуецца на трох узроўнях: федэральным, штату, мясцовым, і рэгулююцца Дэпартаментам адукацыі ЗША шляхам увядзення абмежаванняў на федэральныя гранты. Існуе разгалінаваная сістэма дзяржаўных школ. У большасці штатаў, дзеці абавязаны наведваць школу ва ўзросце ад шасці або сямі гадоў, пакуль ім не споўніцца 18 гадоў. Такім чынам існуе сістэма з 12 класаў, якая дае базавую сярэдную адукацыю. У некаторых штатах час навучання ў школе меншы. Каля 12 % дзяцей навучаюцца ў парафіяльных або рэлігійных прыватных школых. Крыху больш за 2 % дзяцей праходзяць хатняе навучанне. ЗША выдатковаўюць на адукацыю аднаго чалавека больш чым любая іншая краіна ў свеце, гэта значыць на 2010 год на кожнага школьніка была выдаткавана больш за 11 тысяч долараў. Каля 80 % амерыканскіх студэнтаў наведваюць дзяржаўныя ўніверсітэты. У Злучаных Штатаў існуе вялікая колькасць прыватных і дзяржаўных вышэйшых навучальных устаноў. У адпаведнасці з міжнародных рэйтынгамі, 13 або 15 амерыканскіх каледжаў і ўніверсітэтаў уваходзіць у топ-20 навучальных устаноў свету.
Узровень адукацыі ў ЗША складае 97 %, аднак паводле перапісу 2003 толькі 84,5 % амерыканцаў ад 25 гадоў і старэй мелі сярэднюю адукацыю. З гістарычных прычын адукацыя не ўпамінаецца ў Канстытуцыі, з-за чаго рэгулюецца ў асноўным на ўзроўні штату. Адсутнічаюць уніфікаваныя федэральныя стандарты для навучальных устаноў. У горадзе Мантэсума (акруга Сан-Мігель, штат Нью-Мексіка) дзейнічае адзін з каледжаў міжнароднай супольнасці — Заходнеамерыканскі.
Літаратура
У 18-м і пачатку 19 стагоддзя амерыканская літаратура была сфарміравана пад уплывам англійскай і еўрапейскай літаратуры. Найбольш вядомыя постаці першай паловы XIX стагоддзя — Джэймс Фенімар Купер, Вашынгтан Ірвінг. Такія пісьменнікі, як Нітаніэль Гордан, Эдгар По, Генры Лонгфела, Марк Твэн, Генры Дэвід Тора, Герман Мэлвіл, паэт Уолт Уітмен былі найбольш значнымі літаратарамі сярэдіны і другой паловы XIX стагоддзя. Эмілі Дзікінсан, практычна невядомая пры жыцці, цяпер лічыцца найважнейшай амерыканскай паэткай.
Раманы, якія адлюстроўваюць фундаментальныя аспекты нацыянальнага вопыту і характару — такія, як «Мобі Дзік» Германа Мэлвіла (1951), «Прыгоды Гекльберы Фіна» Марка Твэна (1885), «Вялікі Гэтсбі» Фрэнсіса Скота Фіцжэральда (1925) і «Забіць перасмешніка» Харпер Лі (1960) — маюць права быць аднесеныя да «вялікага амерыканскага рамана».
11 грамадзян ЗША атрымалі Нобелеўскую прэмію па літаратуры, у тым ліку Тоні Морысан ў 1993 годзе. Уільям Фолкнер, Эрнест Хэмінгуэй і Джон Стэйнбек часта лічацца найбольш уплывовымі пісьменнікамі XX стагоддзя. Пісьменнікі біт-пакалення (Джэк Керуак, Чарлз Букоўскі, Алэн Гінзберг, Чарлз Букоўскі і іншыя) адкрылі новыя літаратурныя стылі, пазней новы прарыў здзеснілі постмадэрністы (Пол Остэр, Томас Пінчон, Джон Барт і іншыя).
Філасофія
Трансцэндэнталісты на чале з Тора і Ральфам Улда Эмерсанам быў створаны першы буйны амерыканскі філасоўскі рух. Пасля грамадзянскай вайны Чарлз Сандэрс Пірс, а пазней Уільям Сандэрс і Джон Дзьюі былі лідарамі ў развіцці прагматызму.
У XX стагоддзі працы У. О. Куайна і Рычарда Рорці, а пазней Ноама Хомскага, паставіла аналітычную філасофію на першы план амерыканскай філасоўскай навуковай супольнасці. Працы Джона Ролса і Роберта Нозіка прывялі да адраджэння паэтычнай філасофіі.
Выяўленчае мастацтва
Асабісты ўнёсак у выяўленчае мастацтва ЗША зрабілі:
Восаўскае насаджэнне карэльскай бярозы
Восаўскае насаджэнне карэльскай бярозы — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння каля ўрочышча Восаўка ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Плошча насаджэння складае 3,2 га. Тыповая мясцовая папуляцыя карэльскай бярозы. Узрост дрэў 70—85 гадоў (2016). Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.
Злучаныя Штаты Амерыкі
Музыка
Рытмічныя і лірычныя накірункі афра-амерыканскай музыкі, пад вялікім уплывам амерыканскай музыкі ў цэлым, адрознікаюцца ад еўрапейскіх традыцый. Элементы ідыём, такіх як блюз, і тое, што і цяпер вядома, як старадаўняя музыка, былі запазычаны і ператвораны ў папулярныя жанры, якія маюць сусветную аўдыторыю.
Кінематограф
Амерыканскі кінематограф і мультыплікацыя не толькі сусветна вядомыя, але і паўплывалім на развіццё кінамастацтва ва ўсім свеце.
Спорт
Рынак для прафесійнага спорту ў Злучаных Штатах складае прыкладна 69 млрд долараў, прыкладна на 50 % больш за ўсе краіны Еўропы, Блізкага Усходу і Афрыкі, разам узятых. Бейсбол стала разглядацца як нацыянальны від спорту, пачынаючы з канца XIX стагоддзя, не зважаючы на тое, што самым папулярным відам спорту ў ЗША з’яўляецца амерыканскі футбол. Баскетбол і хакей з’яўляюцца наступнымі дзвюма вядучымі прафесійнымі каманднымі відамі спорту ў краіне. Каледжаўскі амерыканскі футбол і баскетбол прыцягваюць шырокую аўдыторыю.
Беларуска-амерыканскія адносіны
Злучаныя Штаты прызналі незалежнасць Беларусі 25 снежня 1991 года. Пасля таго, як дзве краіны ўсталявалі дыпламатычныя адносіны, у Мінску 31 студзеня 1992 года было афіцыйна адкрыта пасольства ЗША. Першы пасол ЗША ў Беларусі Дэвід Суорц прыступіў да выканання сваіх абавязкаў 25 жніўня 1992 года і завяршыў тэрмін сваіх паўнамоцтваў у студзені 1994 года. Наступнымі пасламі ЗША ў Беларусі былі Кенет Ялавіц, Дэніел Спекхард, Майкл Козак і Джордж Крол. 21 ліпеня 2006 года Прэзідэнт Джордж Буш рэкамендаваў на пасаду пасла ЗША ў Беларусі Карэн Сцюарт. Яна прыбыла ў Мінск 18 верасня 2006 года і працавала да 2008 года, калі беларускі ўрад у аднабаковым парадку ўвёў абмежаванні на колькасць амерыканскіх дыпламатаў і вымусіў Злучаныя Штаты адазваць з Беларусі пасла.
Дзве краіны абмяняліся афіцыйнымі візітамі на вышэйшым узроўні: Станіслаў Шушкевіч, тагачасны Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, сустрэўся ў Вашынгтоне з Прэзідэнтам Клінтанам у ліпені 1993 года, а Прэзідэнт ЗША наведаў Беларусь 15 студзеня 1994 года.
Уладзімір Цітавіч Гардзеенка
Уладзімір Цітавіч Гардзеенка (нар., в. Клівы, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі тэатральны мастак, жывапісец, педагог.
Біяграфія
Старэйшы брат архітэктара Мікалая Гардзеенкі.
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1962 годзе. У 1975—1978 галоўны мастак Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. Выкладчык Мінскага мастацкае вучылішча ў 1963—1970 гадах, Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута у 1973—1975 і 1978—1993 гадах, у 1993—1996 у Рэспубліканскім цэнтры эстэтычнага выхавання дзяцей.
Творчасць
Творы Гардзеенкі вызначаюцца кампазіцыйнай завершанасцю, яркай дэкаратыўнасцю вобразнай мовай. У тэатры юнага гледача аформіў спектаклі: «На ўсіх адна бяда» П. Макаля, «Партызанская зона» К. Губарэвіча (абодва 1976), «Міколка-паравоз» М. Лынькова (1977), «Эдзіт Піяф» В. Лягентава (1978) і інш.; у Дзяржаўным тэатры музычнай камедыі Беларусі — «Мая жонка — ілгуння» В. Ільіна і У. Лукашова (1989). Аўтар станковых твораў «Думы пра былое (Пятрусь Броўка)» (1976), «Слова пра Беларусь» (1983), «Салют над Прыпяццю», «Безыменная вышыня» (абедзве 1984), «Процістаянне» (1985), пейзажаў «Край дзеда Талаша» (1985), «Чырвоныя дрэвы» (1995), серый нацюрмортаў «Кветкі Чарнобыля» (1986—1996), «Сто сустрэч з Радзімай (Пасля Чарнобыля)» (1986—1996).
Сезон 2017 ФК Нафтан
У 2017 годзе футбольны клуб «Нафтан» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах:
Ігракі
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
1 Футбаліст пакінуў «Нафтан» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)
Прыйшлі ў клуб
* З арэнды ** У арэнду
Пакінулі клуб
* З арэнды ** У арэнду
* З арэнды
Яноўскі
Яноўскі — беларускае прозвішча.
Джалілабад
Джалілабад (Cəlilabad) — горад і адміністрацыйны цэнтр Джалілабадскага раёна Азербайджана. Размешчаны на поўначы Ленкаранскай нізіны, за 12 км на захад ад чыгуначнай станцыі Навагалоўка. У 1967 годзе горад быў перайменаваны ў Джалілабад, у гонар азербайджанскага пісьменніка Джаліля Мамедкулізадэ.
NGC 3102
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Францішак Рыка
Францішак Рыка (Franciszek Ricca, Francesco Ricca; 21 кастрычніка 1755, Навара, Італія — 15 сакавіка 1809, Полацк ) — езуіцкі святар, педагог.
Нарадзіўся ў Італіі. Скончыў універсітэт у горадзе Павія. 15 кастрычніка 1770 г. уступіў у Таварыства Ісуса у Міланскай правінцыі Ордэна. Пасля выдання папскага брэвэ Dominus ac Redemptor (1773) працаваў выхавацелям і рэктарам Высакароднага калегіума (Collegium nobilium) у Турыне.
Памёр у Полацку. Пакінуў рукапісную працу Mineralogią według Systematu P. Havy.
Ураджайны праезд (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 600 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай. У гэтай мясцовасці ёсць яшчэ 15 вуліц з падобнай назвай (1-я Ураджайная вуліца, 2-я Ураджайная вуліца і гэтак далей).
Бабуры
Бабуры (Бобуры) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 3104
NGC 3104 (іншыя абазначэнні — UGC 5414, MCG 7-21-7, ZWG 211.6, ARP 264, VV 119, PGC 29186) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Асобны атрад БНР (серыя марак)
Асобны атрад БНР — серыя марак Беларускай Народнай Рэспублікі, выдадзеная ў 1920 годзе.
Апісанне
На ўсіх пяці марках серыі — адзін малюнак: маладыя сяляне ў нацыянальных строях (Магілёўскі строй), хлопец і дзяўчына, сядзяць на лаўцы ля плота. Праект маркі быў выкананы мастаком Рыхардам Зарыньшам. Паводле меркавання гісторыкаў, прататыпам была выкарыстана гравюра У. дэ Гарнека, змешчаная ў трэцім томе выдання (1882 г.) пад назвай «Тыпы Магілёўскай губерні».
Наміналы:
Зубцаваныя маркі
Гісторыя
У 1920 годзе ў Латвійскай дзяржаўнай друкарні ў Рызе выдадзеная серыя марак па заказе камандавання Асобнага Атрада БНР. Надпіс «Асобны атрад» сведчыць аб тым, што маркі выпускаліся для беларускага вайсковага фарміравання на чале з генералам Булак-Балаховічам. Замову на яго даваў старшыня Беларускай вайсковай камісіі ў Латвіі Кастусь Езавітаў.
Маркі былі ў выкарыстанні з 14 лютага 1920 да 22 красавіка 1920 года. Маркі Асобнага атраду выкарыстоўваліся палявой поштай, якая засталася на тэрыторыі Латвіі, да красавіка 1920 года, і гасіліся асобным штампам.
Надалей гэты выпуск (пачынаючы з 1939 года) неаднаразова перавыдаваўся як эмігранцкім урадам БНР, так і «неафіцыйна», што што стала прычынай з'яўлення вялікай колькасці адменаў марак гэтага выпуску паводле якасці друку.
Фабела
Фабела (Fobello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 246 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 9 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 13025. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Якаў Зевядзееў.
Ave Maria (часопіс)
«Ave Maria» (Вітана будзь, Марыя) — штомесячны рэлігійны часопіс, заснаваны ў 1994 Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіяй. Друкуе матэрыялы, прысвечаныя жыццю Каталіцкага касцёла на Беларусі, навіны з усіх дыяцэзій і замежжа, артыкулы пра галоўныя каталіцкія святы, разважанні па пытаннях веры, інтэрв’ю са святарамі, аповеды пра цікавых людзей. Адрас рэдакцыі: пл. Свабоды 9, 220030 г. Мінск. Рэдактар — Хрысціна Лялько. Рэдакцыяй газеты рыхтуецца таксама часопіс для дзяцей «Ave Maria. Маленькі рыцар Беззаганнай».
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008 (18-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2008 года.
У турніры, які праходзіў у два кругі, прымалі ўдзел 16 каманд. Тым самым, ліга пашырылася ў параўнанні з 14 камандамі папярэдняга сезона, а пачынаючы з наступнага колькасць удельнікаў скарачалася, таму па выніках 2008 года Вышэйшую лігу пакідалі тры каманды.
Што датычыцца турнірнай барацьбы, то мінскае «Дынама» разам з новым трэнерам Славалюбам Мусліным намеравалася адабраць чэмпіёнства ў барысаўскага БАТЭ, але мінскі клуб так і не здолеў спраўдзіць надзей сваіх аматараў. У выніку, чэмпіёнскі тытул чарговы раз заваявалі барысаўчане (пяты тытул у гісторыі клуба і трэці запар).
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны. Пры гэтым, упершыню за гісторыю Вышэйшай лігі прысутнічалі дзве каманды з Брэсцкай вобласці (да таго вобласць заўсёды мела толькі аднаго прадстаўніка — брэсцкае «Дынама»)
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў «Шахцёр» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за мінскае «Віцебск», а «Гомель» — вышэй за «Нёман» дзякуючы большай колькасці перамог. 2. У матчы «Дарыда» —  «Граніт-Мікашэвічы» гаспадарам прысуджана тэхнічнае паражэнне (0:3) за няяўку. 3. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Балошкі
Балошкі (Болошки) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Язэп Фларыянавіч Ціхінскі
Юзаф Ціхінскі, у беларусізаваным варыянце Язэп Ціхінскі або Язэп Фларыянавіч Ціхінскі, у расійскай канцылярскай традыцыі Іосіф Фларыянавіч Ціхінскі (Иосиф Флорианович Тихинский), з яе часам перакладаецца на беларускую як Восіп Ціхінскі або Восіп Фларыянавіч Ціхінскі.
Біяграфія
Язэп Ціхінскі нарадзіўся ў 1842 годзе ў шляхецкай сям’і ў фальварку Фларэнтынаў Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Бацькі Фларыян Ціхінскі і Антаніна з Ціхінскіх — парафіяне невялікага Антушаўскага касцёла. Маці была ўладальніцай спадчыннага засценка Мазалаў. Род Ціхінскіх вядомы з XVI ст., адгалінаванне роду Зянкевічаў (Зянковічаў) герба «Сякера» (Siekierz).
Язэп скончыў нейкую навучальную ўстанову, атрымаў атэстат за № 11 670. У 1862—1864 гадах служыў у Магілёўскай палаце дзяржаўных маёмасцей памочнікам у гаспадарчым аддзеле, меў чын калежскага рэгістратара. Згодна з тагачаснымі правіламі, каб атрымаць чарговы — губернскага сакратара, трэба было выслужыць тры гады, пры бездакорнай службе — паўтары. Ціхінскі яго атрымаў, але хутка трапіў у адстаўку, магчыма звязаную з яго «польскім» паходжаннем.
25 студзеня 1867 года Магілёўская кантрольная палата пасылае прашэнне магілёўскаму губернатару «допустить к занятиям по найму» адстаўнога губернскага сакратара Ціхінскага. Згода магілёўскага губернатара, а потым і міністэрства ўнутраных спраў была атрыманая. Але ніякіх звестак пра яго далейшую чыноўніцкую кар’еру пакуль не выяўлена.
У 1868 годзе, 25-гадовы Ціхінскі бярэ шлюб з нашмат маладзейшай за яго Людмілай Яноўскай з маёнтка Прусін, Камаровіцкай воласці Чэрыкаўскага павета.
NGC 3105
NGC 3105 (іншыя абазначэнні — OCL 798, ESO 167-SC14, AM 0958-543) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Язэп Фларыянавіч Ціхінскі
Біяграфія
У 1869 годзе ў Ціхінскіх нарадзілася дачка Ядвіга, а ў 1871 — сын Казімір. Абодва атрымалі добрую адукацыю ў расійскіх сталіцах — Ядвіга скончыла Бястужаўскія курсы ў Пецярбургу, Казімір — Пецярбургскі Аляксандраўскі кадэцкі корпус і Імператарскае Маскоўскае тэхнічнае вучылішча.
NGC 3105
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Язэп Фларыянавіч Ціхінскі
Biełaruska-polska-rasijski sloŭnik
Працу па збіранні лексікі беларускай мовы для вялікага трохмоўнага «Biełaruska-polska-rasijskaga sloŭnika» дробны памешчык Магілёўскай губерні Я. Ціхінскі распачаў яшчэ ў 1870-я гады. Яна была завершана аўтарам толькі ў 1900-х гадах. Аб гэтым сведчаць надпісы, зробленыя на старонках рукапісу: над літарай Д (daliczania − dalikacicca) складальнік пазначыў алоўкам ''«1 styc. 1906», над літарай К (kaczacca — kaczan) «4 listap. 1906»'' (933, 3r). Даследчык М. Ф. Гуліцкі ўказвае на своеасаблівасць слоўнікавай працы, паколькі ў ёй выкарыстоўваецца трохмоўе, што абумоўлена грамадска-палітычнымі ўмовамі Беларусі таго часу. ''«Развіццё слоўнікавага саставу беларускай літаратурнай мовы ў XIX ст. адбывалася ва ўмовах існавання на Беларусі так званага полілінгвізму, калі рускія і польскія словы мелі шырокі доступ і ўзбагачалі яе моўна-стылістычныя сродкі»''. Ціхінскі імкнуўся адштурхнуцца пэўным сэнсе ад гэтых моў, пераважна абапіраючыся на наяўныя сродкі беларускай мовы.
Праца над слоўнікам адбывалася на працягу 40 гадоў, з гэтай прычыны аўтар страціў зрок. (Аб тэмпе яго працы сведчаць некаторыя факты. З 1904 г. пачаў пісаць у наступным тэмпе: том А на кожным з 11 аркушаў па 16 старонак мае даты: 1, 7, 9, 12, 16, 18, 20, 25 верасня, 8, 9, 19 кастрычніка 1905 г., 37 аркушаў тома К напісаны з 1 лістапада 1906 г. па 26 мая 1907 г.; 96 аркушаў тома Т (каля 30 тыс. слоў) напісаны за год і г.д.). Пасля 1917 г. Ціхінскі цяжка хварэў і ў новых эканамічных умовах не меў магчымасці выдаць слоўнік за ўласныя сродкі. У 1921 г. рукапіс трапіў прадстаўніку навукова-літаратурнага аддзела Народнага камісарыята асветы Беларусі. Пасля заснавання Інбелкульта перададзены ў бібліятэку Інстытута. 16-томны рукапіс перакладнога «Biełaruska-polska-rasijskaga sloŭnika» Ціхінскага ў 641 аўтарскі аркуш прадстаўляў на той час галоўную каштоўнасць Інстытута. М. Байкоў добра быў знаёмы з рукапісам слоўніка і адзначаў памер працы прыкладна ў 10 250 старонак на 150 тысяч слоў беларускай мовы.
Нашаніўскі этап
У 1906 г. пачынаецца новы этап беларускага нацыянальнага руху — «нашаніўскі». Беларускі навуковец становіцца «пранумаратарам» (падпісчыкам) газеты і карэспандэнтам — адзіным на ўвесь Чэрыкаўскі павет. Усяго ў 1909—1912 гг. «НН» былі надрукаваныя тры яго допісы.
Аўтара, «селяніна» Язэпа Бурачка, клапоцяць адвечныя для земляроба праблемы неспрыяльнага надвор’я («У нас весна ў гэтым гаду была доўгая, мокрая і халодная») і неўраджаю (хлеба па вёсках у гаспадароў ужо нема), беспрабуднага п’янства аднавяскоўцаў (ў нас такі звычай, што бацькі ды й дзядзькі зацягваюць дзяцей у шынкі).
Відавочна Бурачку ў жыцці давялося сустрэцца з несправядлівасцю, бо шмат ўвагі удзяляецца гэтай тэме (з магазыну даюць крыху і то багацейшым і спрытнейшым, хто ведае каму і як пакланіцца; па якімсь там інтрыгам, памелі ахвоту памсціцца і нагадзіць яму) і г. д.
Аднак часам селянін хутчэй саступае месца ліберальнаму абшарніку, які важную ролю ў жыцці краіны адводзіць развіццю асветы, парламенцкай дэмакратыі і земскаму самакіраванню, што прыносяць вялікую карысць для супольнага дабра, рэзка выступае супраць чарнасоценцаў і ўрадавага гвалту.
У сваёй рабоце «Гісторыя і сучаснасць» Сцяпан Хусейнавіч Александровіч цытуе частку ліста ў «НН» селяніна з Прусіна Паўлюка Жучка, які пісаў так: ''«Прачытаўшы адзін № Вашай газеткі, мне вельмі захацелася, як беларусу, чытаць пісьмо гэтае ў сваёй роднай мове. Пасылаю мазалём дабытыя грошы і прашу высылаць з 1 ліпца 1909 г. гэту Вашу „Нашу Ніву“»''. Архіўныя пошукі дазволілі выявіць гэты ліст, ён заканчваецца так: ''«друкаваную літарамі рускімі вэдлуг такога адресу: на станцію Крычаў, Магілёў. губ, у маёнтак Прусін Ціхінскаму для Паўлюка Жучка».'' Адправіў жа ліст настаўнік Яўхім Варанцоў, герой нашаніўскай карэспандэнцыі 1910 г. з Прусіна. Цалкам магчыма, што пад гэтым псеўданімам хаваецца якраз Варанцоў, бо настаўнікам было забаронена выпісваць першую беларускую газету.
Ліст Ціхінскага ад 31 снежня 1909 года, змяшчае звесткі пра календары «рускімі буквамі і польскімі» літарамі, высланыя рэдакцыяй даследчыку. Арыгінал допісу Ціхінскага у «НН» 1912 г. змяшчае просьбу «выслаць …10 календароў, як будуць надрукаваны…».
Такім чынам, згаданыя дакументы сведчаць, што Ціхінскі імкнуўся не толькі сабраць багацці беларускай гаворкі, але і распаўсюдзіць друкаванае народнае слова.
Праспект Міру
Праспе́кт Мі́ру — назва праспектаў у розных населеных пунктах шэрагу дзяржаў.
Халаднік
Халаднік — традыцыйная страва беларускай, а таксама латышскай і літоўскай кухні.
Інгрыдыенты і гатаванне
Вараны астуджаны бурак пачысціць, нацерці на буйной тарцы, свежыя агуркі нарэзаць невялікімі кубікамі. Зялёную цыбулю дробна нарэзаць і расцерці лыжкай, дадаць трохі солі, каб яна стала мяккай і сакавітай. Заліць гародніну халоднай гатаванай вадой, дадаць крыху воцату паводле смаку. У кожную порцыю халадніка пакласці палову варанага курынага яйка. Пры падачы на стол пакласці ў халаднік нарэзаны кроп. Есці са смятанай. Гарнірам служыць адвараная бульба.
Кашэхабльскі раён
Кашэха́бльскі раён (Кощхьабл район ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Адыгея Расійскай Федэрацыі.
Адміністрацыйны цэнтр — аул Кашэхабль.
Геаграфія
Размешчаны ва ўсходняй частцы Рэспублікі Адыгея і выцягнуты з поўначы на поўдзень. Працягласць тэрыторыі раёна з поўначы на поўдзень складае 75 км, з захаду на ўсход — 17 км. Плошча раёна — 607,52 км².
Мяжуе на захадзе з Гіягінскім, на паўночным захадзе — з Шаўгенаўскім раёнамі Адыгеі, а таксама на захадзе — з Курганінскім, на паўднёвым усходзе — з Лабінскім і на паўднёвым захадзе — з Мастоўскім раёнамі Краснадарскага края.
Знаходзіцца ў перадгорнай зоне рэспублікі. Рэльеф мясцовасці пераважна ўзгорысты, парэзаны бэлькамі і паніжэннямі. На поўдні і паўднёвым захадзе рэльеф паступова змяняецца на гарысты. У глебавым покрыве раёна большае распаўсюджванне атрымалі вышчалачаныя чарназёмы.
Гідраграфічная сетка прадстаўлена мноствам крынічных рэк, найбольш буйнымі з якіх з’яўляюцца рэкі Лаба, Ходзь, Фарс, Чэхрак.
Вярхоўе (Будніцкае сельскае паселішча)
Вярхоўе (Верховье) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Крутоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пескаўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)
Пе́скаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Пескі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Старыя Пескі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 4 населеныя пункты. 16 сакавіка 1987 года скасавана вёска Старыя Пескі (злілася з вёскай Новыя Пескі), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новыя Пескі. 24 сакавіка 2005 года вёска Новыя Пескі перайменавана ў Пескі. 17 верасня 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Белаазёрскага сельсавета з вёскамі Альшэва, Лісічыцы, Манявічы, Нівы, Ніўкі, Хрыса.
Вандроўны замак Хаўла
«Вандроўны замак Хаўла» — японскі анімацыйны анімэ-фільм рэжысёра Хаяо Міядзакі 2004 года.
Сюжэт
Адной жудаснай раніцай 18-гадовая Сафі прачынаецца ў целе пажылой кабеты. Спалохаўшыся ўласнага адлюстравання ў люстэрку, яна вырашае бегчы з горада як мага далей. На шляху счараваная дзяўчына сустракае дзіўную хату на ножках, якую насяляюць вельмі незвычайныя істоты. Каб пазбавіць сябе ад чараў злой вядзьмаркі, Сафі прыйдзецца дапамагчы адной з іх…
Рачны вакзал (станцыя метро, Масква)
«Рачны вакзал» — станцыя Маскоўскага метрапалітэна на Замаскварэцкай лініі. Размешчана ў Левабярэжным раёне (ПАА); названа па Паўночнаму рачному вакзалу. Адкрыта 31 снежня 1964 года ў складзе пляцоўкі «Сокал» — «Рачны вакзал». Калонная трохпралётная станцыя мелкага залажэння з адной астраўной платформай.
Гісторыя
Станцыя метро ля Паўночнага рачнога вакзала планавалася яшчэ ў 1938 годзе, калі ў складзе другой чаргі метрапалітэна быў адкрыты першая пляцоўка Горкаўска-Замаскварэцкай лініі. Меркавалася падаўжэнне Горкаўска-Замаскварэцкага радыуса яшчэ на 3 станцыі ад станцыі «Сокал». Другой з іх была станцыя «Паўночны рачны вакзал», якая павінна была размясціцца пад Ленінградскай шашой. Тады не агадвалася адхіленне лініі ад Ленінградскай шашы, то бок планаваная пляцоўка ішла ўздоўж шашы да праектаванай станцыі «Хімкі». У 1947 годзе былі пацверджаны планы 1938 года адносна падаўжэння Горкаўскага радыуса.
Потым станцыя з'яўляецца ў планах 1957 года. У 1959 годзе Савет Міністраў СССР зацвердзіў план будаўніцтва ліній Маскоўскага метрапалітэна на сямігодку (1959—1965). Падчас рэалізацыі і гэты план шматкроць карэктаваўся. Так, да 1960 года было вырашана, што будзе чатыры станцыі («Ленінградская», «Завод Войкава», «Водны стадыён» і «Рачны вакзал»), прытым пляцоўка ад «Завода Войкава» да «Рачнога вакзала» будзе наземнай, але пазней вярнуліся да плана 1959 года.
Будаванне метро ажыццяўлялася адкрытым метадам. Станцыя была адкрыта 31 снежня 1964 года ў складзе пляцоўкі «Сокал» — «Рачны вакзал», пасля ўводу ў эксплуатацыю якога ў Маскоўскім метрапалітэне стала 72 станцыі. Назву атрымала па змешчаным блізка Паўночнаму рачному вакзалу. До 1975 года — самая паўночная станцыя Маскоўскага метрапалітэна.
Пад канец 1960-х гадоў паўночная пляцоўка Горкаўска-Замаскварэцкай лініі была самай загружанай, таму для павелічэння памераў руху з лістапада 1968 года ў ранішні час пік арганізаваны пропуск цягнікоў без пасажыраў праз два на трэці ад станцыі «Рачны вакзал» да станцыі «Войкаўская».
У 1992 годзе быў прапанаваны праект змены назвы станцыі на «Паўночны порт», аднак ён не быў ажыццёўлены.
Станцыя «Рачны вакзал» з'яўлялася канечнай на працягу 53 гадоў, да адкрыцця ў снежні 2017 года станцыі «Хоўрына».