cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ясна Зірка
Ясна Зірка (Ясна Зі́рка) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
NGC 7786
NGC 7786 (іншыя абазначэнні — PGC 72870, UGC 12842, IRAS23528+2118, MCG 3-60-38, ZWG 456.1, ZWG 455.65, ARAK 588, KUG 2352+213, KAZ 350) — спіральная галактыка (S) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шэньсі
Шэньсі́ — правінцыя ў Кітаі, у басейне сярэдняга цячэння ракі Хуанхэ. Плошча 205 тыс. км². Насельніцтва 36,59 млн чал. (2001). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сіянь.
Геаграфія
Паўночная частка правінцыі ў межах Лёсавага плато, на поўдні хрыбет Цыньлін, у цэнтры раўніна ракі Вэйхэ.
Чарна Вода
Чарна Вода (Czarna Woda, Schwarzwasser — Шварцвасер) — горад на поўначы Польшчы. Уваходзіць у склад Старагардскага павета Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Чарна Вода. Размешчаны за 80 км на паўднёвы захад ад цэнтра Гданьска і за 340 км ад Варшавы. Займае плошчу 9,94 км², насельніцтва 2,8 тыс. чалавек (на 2019).
Шэньсі
Геаграфія
Клімат умераны мусонны, на поўдні субтрапічны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −8 °C на поўначы да 4 °C на поўдні, ліпеня адпаведна 23 і 27 °C. Ападкаў ад 300 мм на паўночным захадзе да 1000 мм на паўднёвым усходзе.
Галоўныя рэкі: Хуанхэ (з прытокам Вэйхэ) і Ханьшуй (прыток ракі Янцзы).
Эканоміка
Прамысловасць: чорная металургія, машынабудаванне (станкі, прылады, трактары, аўтамашыны), нафтаперапрацоўчая, хімічная, фармацэўтычная, папяровая, тэкстыльная, керамічная.
Вядзецца здабыча каменнага вугалю, нафты, жалезнай руды.
Асноўныя прамысловыя цэнтры — Сіянь, Баацзі, Яньань.
Суднаходства па рэках Хуанхэ і Ханьшуй.
Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа ў Чачні
Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа ў Чачні — забойства 17 снежня 1996 года шасцярых супрацоўнікаў Міжнароднага камітэта Чырвонага Крыжа у шпіталі ў вёсцы Новыя Атагі Чачэнскай Рэспублікі.
Злачынства
Па заключэнні намесніка начальніка аддзела па асабліва важных справах Генпракуратуры Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя С. Юсупава, каля 10-12 узброеных людзей прыкладна ў 3:30 ночы ўварваліся ў шпіталь і расстралялі шасцярых чалавек. Загінулі медсёстры Фернанда Калада (Іспанія), Інгаборг Фос (Нарвегія) і Нэнсі Малай (Канада), хірургічныя сёстры Гунгільда Міклебуст (Нарвегія) і Шэрыль Таёр (Новая Зеландыя), а таксама будаўнік Ханс Алькабут (Швецыя). Быў цяжка паранены начальнік шпіталя Крыстаф Ганс (Швецыя).
Рэакцыя ўлады
Былы ў той час міністрам унутраных спраў Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя Казбек Махашаў адразу пасля трагедыі абяцаў знайсці і строга пакараць злачынцаў. З гэтай мэтай была створана спецыяльная аператыўна-вышуковая група. Аднак злачынцы не былі знойдзеныя.
Версіі
Паводле некаторых крыніц, калі група выйшла на след, які паказвае на ўдзел у злачынстве Хатаба, кіраўнік дэпартамента нацыянальнай бяспекі прапанаваў супрацоўнікам групы ўзяць новы след, які вядзе ў Расію. Хатаб неаднаразова пагражаў супрацоўнікам Чырвонага Крыжа. Баевікоў раздражняла прысутнасць у Чачні хрысціянскай сімволікі — Чырвонага Крыжа. Аднак Хатаб адмовіўся даваць паказанні і забараніў рабіць гэта сваім падначаленым.
Па сведчанні маёра ФСБ Аляксея Пацёмкіна, які, атрад расійскага спепрызну на чале з капітанам Севасцьянавым атрымаў загад выбіць са школы, дзе размяшчаўся шпіталь, чачэнцаў, што знаходзіліся там. Спецпрызнаўцы, якія ўварваліся на тэрыторыю шпіталя прынялі ўрачоў за чачэнцаў і адкрылі агонь.
Па сцвярджэннях, расійскія ўлады не хацелі, каб Чырвоны Крыж працягваў функцыянаваць у Рэспубліцы пасля заканчэння вайны:
Мы выходзілі з прапановамі, рабілі запыт нават пасля падпісання пагаднення паміж міністэрствамі ўнутраных спраў, паміж генпракуратурай Расіі і генпракуратурай Чачэніі, неаднаразова звярталіся да расійскага боку з тым, каб нам далі дапытаць аднаго з так званых чачэнскіх апазіцыянераў Адама Дэніева, які ўдзельнічаў у гэтай аперацыі разам з рускімі. Але з гэтым чалавекам нам не далі сустрэцца.
На думку гэта была акцыя запалохвання з мэтай перашкодзіць мірнаму ўрэгуляванню сітуацыі вакол Чачні. «Партыя вайны» была вельмі актыўнай і рабіла для гэтага самыя розныя меры. У прыватнасці, усяляк дэскрэдытаваліся ўдзельнікі перамоўнага працэсу. З-за ціску гэтых сіл выйшаў з працэсу ўрэгулявання Аляксандр Лебедзь. Рыбкін не выключае магчымасць ажыццяўлення акцыі ў Новых Атагах расійскімі спецслужбамі.
На думку публіцыста Уладзіміра Паўлава, пасля заключэння асноўнай задачай  стала захаванне ўлады Зелімхана Яндарбіева. Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа было ажыццёўлена ДДБ ЧРІ па загадзе Яндарбіева з мэтай адцягнуць правядзенне.
Затрыманне
У 2005 годзе быў затрыманы чачэнскі сепаратыст Адам Джабраілаў, падазраваны ва ўдзеле ў нападзе.
Пазнякі (Мёрскі раён)
Пазнякі́ (, Позняки) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 11 лютага 1974 года хутар уваходзіў у склад Камянполлеўскага сельсавета.
Rockerjoker
Rockerjoker — музычны праект, заснаваны Міхеем Насарогавым і Максам Сірым у 2009 годзе.
Гісторыя
Праект арганізаваны ў жніўні 2009 году двума мінчанамі: Міхеем Насарогавым (паэт, мастак і вулічны музыка) і Максам Сірым (вядомы беларускі кліпмэйкер). Філасофія праекту простая — забаўляць і куражыцца.
Шырокую вядомасць гурт набыў у 2010 годзе, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў. Rockerjoker прадставілі песню «Саня останется с нами», якая, па словах музыкаў, не мае ніякай палітычнай афарбоўкі, аднак гэтую кампазіцыю напачатку снежня 2010 года актыўна прасоўвалі радыёстанцыі і дзяржаўныя СМІ, а канал АНТ зняў на песню кліп.
У студзене 2011 музыкі заявілі аб хуткім закрыцці праекту.
У 2012 годзе музыкі выпусцілі яшчэ некалькі інтэрнэт сінглаў — «НХ» і «Петя», пасля чаго праект бязгучна спыніў сваё існаванне.
Прыцягнутыя удзельнікі
Прадзюсар — Павел Юрцэвіч
Амгуэма
Амгуэ́ма (Амгуэ́ма, Оʼмваам) — рака на Далёкім Усходзе Расіі, у Чукоцкай аўтаномнай акрузе. Упадае ў Чукоцкае мора.
Даўжыня ракі 498 км. Плошча вадазбору 28 100 км². Сярэдні расход вады 295 м³/с (285 м³/с у вусці ). Сярэдні аб’ём сцёку 8,995 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на Чукоцкім нагор’і, у самай высокай частцы Чукоцкага хрыбта. У верхнім цячэнні тыповая горная рака з парогамі, месцамі працякае ў каньёнах. У сярэднім цячэнні перасякае міжгорную Амгуэмскую ўпадзіну. У ніжнім цячэнні працякае па Ванкамерскай нізіне з вялікай колькасцю азёр і праток. Упадае, утвараючы дэльту, у мелкаводную лагуну Амгуэмы, аддзеленую ад Чукоцкага мора касой Двух Пілотаў. Замярзае ў верасні, вызваляецца ад лёду ў канцы мая.
Асноўны прыток — рака Экітыкі. Сярод прытокаў: Камянушка, Кальцоўка, Цёплая, Пакемельскуэргын, Гітленумкывеем, Пясчанка, Кунтанайваам, Вілюйка, Ірвынейвеем, Лынкынейвеем, Арэнайваам, Венілетвээм, Гытхытхвэвуваам, Мараваам, Эквіятап, Кнурваам, Анурэркууль і інш. На вадазборы ракі больш за 6500 азёр агульнай плошчай 392,5 км². Каля правага берага ракі знаходзіцца чукоцкае сяло Амгуэма.
Агароднікі (Ганчарскі сельсавет)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Стаіць на рацэ Нёман, на шашы Ліда — Бярозаўка. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.
Гісторыя
За 1-1,5 км ад вескі, ніжэй цячэння Нёмана, на высокім правым беразе знаходзіцца селішча эпохі феадалізму. Тут выяўлены крамянёвыя прылады.
З пачатку XVIII ст. да 1930-х гадоў на поўнач ад сённяшняга паселішча знаходзіўся маёнтак Вашкевічы. На ўзвышанай надпойменнай тэрасе Нёмана стаяў палац, пабудаваны гаспадаром маёнтка графам Салагубам. У канцы XIX ст. гэты маёнтак з палацам і ўсімі пабудовамі перайшоў у спадчыну графу Ленскаму.
З часам Зянон Ленскі стаў адным з заснавальнікаў саматужных майстэрняў шкла ў Бярозаўцы, якія пазней расшырыліся і пераўтварыліся ў шклозавод «Нёман». Аднак сталася так, што, дажыўшы да галечы, Ленскі вымушаны быў прадаць частку маёнтка. Сядзібу з палацам выкупіў у Ленскага граф Ледухоўскі, заўзяты карцёжнік і гуляка. Граф вярнуўся з Вільні ў маёнтак, калі быў пазбаўлены сродкаў для існавання. Аднойчы выбухнуў пажар, і палац згарэў. Ледухоўскі выставіў маёнтак на аўкцыён ужо без палаца. У 1932 годзе сядзібу маёнтка разам з касцёлам, які стаяў побач, выкупіў у Ледухоўскага Адольф Чылек. Другую частку ён выкупіў у графа Ленскага і стаў адзіным уладальнікам.
Касцёл Святых Яхіма і Ганны быў пабудаваны па праекце італьянскага архітэктара Петрунэлі, якога запрасіў у 1763 годзе мецэнат будоўлі граф Салагуб. Некалькі разоў касцёл цярпеў ад пажару. Пасля апошняга, у 1975 годзе, адноўлены ў чэрвені 2000 года. Рэстаўрацыйныя работы вяліся на працягу 5 гадоў па праектных дакументах Петрунэлі, якія захаваліся і былі знойдзены ў Гродзенскім абласным архіве.
Шэнан Лусід
Шэнан Мацільда ​​Уэлс Лусід (Shannon MW Lucid; нар. 14 студзеня 1943, Шанхай, Кітай) — амерыканская жанчына-астранаўт і біяхімік. Здзейсніла 5 касмічных палётаў, уключаючы рэкордны для жанчын палёт на станцыі «Мір» працягласцю 188 сутак (сакавік — верасень 1996 г.).
Лізавета I
Лізаве́та I (Elizabeth I;, Грынвіцкі палац, цяпер Лондан — 1603, Рычманд) — каралева Англіі і каралева Ірландыі з 17 лістапада 1558 года і да самай смерці, апошняя з дынастыі Цюдараў. Бацька — Генрых VIII, маці — Ганна Балейн. Яе называлі каралева-нявінніца. Час панавання Лізаветы часам называюць «залатым векам Англіі», як у сувязі з росквітам культуры, бо іменна ў яе часы працавалі Уільям Шэкспір, Крыстафер Марла, Фрэнсіс Бэкан і іншыя выдатныя дзеячы, так і з узмацненнем міжнароднага становішча Англіі, дзякуючы разгрому Непераможнай Армады, дзейнасці Фрэнсіса Дрэйка і Уолтэра Рэйлі, стварэннем Ост-Індскай кампаніі.
Дзяцінства
Лізавета нарадзілася ў нядзелю 7 верасня 1533 года ў каралеўскім палацы ў Грынвічы. Яе бацькам быў кароль Генрых VIII, маці — былая фрэйліна Ганна Балейн, з якою кароль ажаніўся па гарачаму каханню. Акрамя таго, Генрых спадзяваўся, што Ганна падорыць яму доўгачаканых сыноў, бо шматгадовы шлюб з Кацярынай Арагонскай не даў Англіі спадчынніка мужчынскага полу, і становішча дынастыі Цюдараў было вельмі нетрывалым. Такім чынам, нараджэнне Лізаветы нікога не ўзрадавала, бо ў каралеўскай сям'і ўжо была дачка, прынцэса Мэры, і з'яўленне яшчэ адной дзяўчынкі выклікала, хутчэй, гнеў і смутак у імпульсіўнага караля.
Аднак урачыстасці з нагоды нараджэння прынцэсы былі на рэдкасць пышнымі. Хрышчэнне дзяўчынкі прайшло ў том жа Грынвічы 10 верасня: імя сваё яна атрымала ў гонар маці Генрыха VIII, Лізаветы Ёркскай. У снежні 1533 года дзяўчынцы вызначылі ў якасці месца жыхарства рэзідэнцыю Гэтфілд-хаус, невялікі палац непадалёк ад Лондана. Бацькі даволі рэдка наведвалі сваю дачку, нягледзячы на тое, што Ганна Балейн адчувала прывязанасць да дачкі. Нельга сказаць, што Генрых быў абыякавы да дзяўчынкі, у яе была толькі адна загана на яго думку — яе пол. А ад каралевы па-ранейшаму чакалі сыноў.
Калі Лізавеце было два гады і восем месяцаў, яна засталася без мацеры: Ганну Балейн пакаралі смерцю па абвінавачванні ў дзяржаўнай здрадзе. Ганна так і не нарадзіла Генрыху сына і, як даказаў суд, неаднаразова змяняла свайму мужу. Усім з самага пачатку было ясна, што Генрых вырашыў пазбавіцца ад Ганны, і доказы «шматразовых здрад» былі відавочна сфабрыкованымі. Аднак, пакаранне смерцю была здзейснена 19 мая 1536 года. Генрых VIII паспяшаўся ізноў ажаніцца, а Лізавету прызнаў незаконнанароджанай, як некалькі гадоў таму ён прызнаў незаконнанароджанай і прынцэсу Марыю, абодва папярэднія каралеўскія шлюбы цяпер сталі несапраўднымі і не мелі ніякіх юрыдычных наступстваў.
«Дзіўнае» рашэнне прынцэсы
У 1537 годзе чарговая каралева Джэйн Сеймур нарадзіла Генрыху сына Эдуарда. Нягледзячы на тое, што Джэйн спрабавала прымірыць караля з яго ні ў чым не павіннымі дочкамі, Лізавета па-ранейшаму заставалася ў Хэтфілд-хаўсе: Генрых не хацеў бачыць дачку «здрадніцы Балейн».
Існуе крыніца, з якой вядома гэта, дзіўнае на першы погляд, рашэнне юнай прынцэсы — яе перапіска з шостай жонкай Генрыха, Кацярынай Пар. У гістарычнай літаратуры можна знайсці і больш «рамантычную» версію. Нібыта Лізавета прызналася свайму сябру дзяцінства — Роберту Дадлі, што ніколі не выйдзе замуж. Для яе любое падпарадкаванне мужчыне з гэтага часу асацыявалася са смерцю. Гэта зацятасць зусім не была яе дзіўным капрызам або, як схільныя лічыць многія раманісты і гісторыкі, следствам яе тайнай фізіялагічнай або псіхічнай недасканаласці.
Юнацтва
Лізавета вельмі рана пачала праяўляць свае прыродныя здольнасці — у дзесяцігадовым узросце яна нядрэнна размаўляла на грэчаскай, італьянскай і французскай мовах. Яе латынь была бездакорнай — на гэтай мове прынцэса не толькі чытала творы рымскіх гісторыкаў, але і пісала вялізныя лісты сваёй мачысе — Кацярыне Пар. Нягледзячы на ​​тое, што Лізавета па-ранейшаму лічылася незаконнанароджанай, яе выхаваннем займаліся лепшыя выкладчыкі з Кембрыджа. Гэта былі маладыя вольнадумныя вучоныя, прыхільнікі Рэфармацыі. З цягам часу да Лізаветы далучыўся яе малодшы брат Эдуард. Менавіта ў 1543—1547 гадах у каралеўскім сямействе ўсталявалася адносна спакойная атмасфера — Генрых быў цалкам шчаслівы з Кацярынай Пар, у яго падрастаў прынц-спадчыннік, а яго дочкі, прынамсі вонкава, але змірыліся са сваім становішчам «незаконнанароджаных».
28 студзеня 1547 года Лізавеце, якая знаходзіцца ў Энфілдзе, паведамілі, што яе бацька памёр. У тэстаменце караля гаварылася, што трон ён пакідае сыну Эдуарду. У выпадку смерці Эдуарда ці пры адсутнасці ў яго спадчыннікаў, спадкаемцай на яго пасаду будзе прынцэса Марыя, затым яе дзеці, потым Лізавета і яе дзеці. Гэтай сваёй апошняй праявай манаршай волі Генрых VIII «прызнаў» сваіх дачок і даў ім надзею, калі не на карону Англіі, то на годны шлюб з прынцам любой еўрапейскай краіны.
Мачыха Лізаветы, Кацярына Пар, неўзабаве пасля заканчэння жалобы па каралю выйшла замуж за прыдворнага авантурніка Томаса Сеймура, роднага дзядзьку Эдуарда VI. Аднак Сеймур быў вельмі славалюбівы — яму было мала блізкасці клана Сеймураў да трона, яму хацелася большага. Існуе версія, што Томас Сеймур жадаў з часам ажаніцца на прынцэсе Лізавеце, а пакуль яна была зусім юнай, пачаў да яе заляцацца. Некаторыя крыніцы намякаюць на ўзаемную сімпатыю Лізаветы і Сеймура, аднак сур'ёзных пацверджанняў гэтаму факту няма.
Кацярына Пар, нягледзячы на ​​амаль матчыну любоў да сваёй падчарыцы, усё ж адправіла яе ў Хартфардшыр у маёнтак Чэшант. Там Лізавета працягнула свае заняткі з настаўнікам Роджэрам Эшамам. Гэтага чалавека, надзеленага энцыклапедычнымі ведамі, Лізавета шанавала ўсё жыццё. Томас Сеймур у 1549 годзе, ужо пасля смерці Кацярыны Пар ад радзільнай гарачкі, здзейсніў спробу дзяржаўнага перавароту. У яго гэта не атрымалася і ў канцы студзеня 1549 года каралеўскі дзядзька быў пакараны смерцю. Падазравалі, што і Лізавета мела дачыненне да змовы Сеймура, аднак яна здолела даказаць сваю невінаватасць.
У 1551 годзе Эдуард VI запрасіў да двара Лізавету — брат і сястра заўсёды ставіліся адзін да аднаго з вялікай пяшчотай, таму для Лізаветы было ўдарам, калі 6 ліпеня 1553 года Эдуард памёр. Пасля смерці караля лорд-пратэктар Джон Дадлі ўзвёў на каралеўскі пасад юную Джэйн Грэй — стрыечную ўнучку Генрыха VIII. У краіне пачалася смута. У выніку ўзброенага канфлікту паміж прыхільнікамі Джэйн I і прыхільнікамі прынцэсы Марыі перамаглі апошнія. Лізавета прадбачліва засталася ў Гатфілдзе, бо яе папярэдзіў пра небяспеку лорд Уільям Сесіл, сакратар Савета. У выніку трон заняла заўзятая каталічка Марыя I.
У няміласці сястры
У кастрычніку 1553 года Марыя I каранавалася ў Лондане. Каралеве было 37 гадоў, дваццаць з якіх былі для яе гадамі выпрабаванняў. З першых жа дзён панавання Марыя пачала актыўна дзейнічаць: яе галоўнай задачай стала вяртанне Англіі ва ўлонне Каталіцкай царквы, нягледзячы на ​​тое, што ў краіне паспела вырасці цэлае пакаленне, выгадаванае ў новай веры. У краіне пачаліся крывавыя рэпрэсіі ў адносінах да пратэстантаў.
У студзені 1554 года шляхціч Томас Уайт падняў паўстанне пад антыпапскімі лозунгамі. Пасля задушэння гэтага стыхійнага выступу дарадцы параілі Марыі I заключыць Лізавету ў Таўэр, бо малодшая дачка Генрыха, выхаваная ў пратэстанцкай веры, была небяспечная. Да таго ж, на думку каралевы, Лізавета магла быць звязана з Уайтам і яго паслядоўнікамі. Тут жа, у Таўэры, быў заключаны адзін з яе сяброў дзяцінства — Роберт Дадлі. Існуе версія, што маладыя людзі мелі зносіны падчас прагулак ва ўнутраным дворыку Таўэра, і гэтыя зносіны сталі пачаткам іх будучага кахання.
У Англіі тым часам расла незадаволенасць палітыкай каралевы Марыі. Яно стала відавочным пасля таго, як улетку 1554 года ў Лондан прыбыў Філіп іспанскі — будучы муж Марыі. Напярэдадні свайго вяселля каралева вызваліла сваю сястру з турмы. На рашэнне каралевы паўплывала тое, што Томас Уайт перад пакараннем смерцю пакляўся, што «міледзі Лізавета ніколі не ведала пра змову…».
Аднак, прынцэса не засталася пры двары — яе адправілі ў высылку ў Вудстак у графства Оксфардшыр. У Вудстаку Лізавеце не дазвалялася пісаць лістоў, а кнігі ёй прывозілі толькі па строга зацверджанаму спіску. Разам з тым, Лізавета па-ранейшаму лічылася пераемніцай пасаду, бо шлюб Марыі і Філіпа быў бяздзетным. Лізавету зноў вярнулі ў яе рэзідэнцыю ў Гэтфілд-хаус, і сціплы двор прынцэсы адразу стаў прыцягваць маладых арыстакратаў. Акрамя таго, сам Філіп спрыяў сваёй сваячцы: ён адчуваў да яе значна большую сімпатыю, чым да сваёй хмурнай жонкі. Яму таксама не хацелася псаваць адносіны са спадчынніцай пасаду: Марыя была вельмі нездаровая.
У пачатку лістапада 1558 года каралева Марыя адчула, што ёй засталіся лічаныя дні. Савет настойваў, каб яна афіцыйна прызначыла спадчынніцай сястру, але каралева працівілася: яна ведала, што Лізавета верне ў Англію ненавісны Марыі пратэстантызм. Толькі пад ціскам Філіпа Марыя саступіла патрабаванню сваіх дарадцаў, разумеючы што ў адваротным выпадку краіна можа пагрузіцца ў хаос грамадзянскай вайны. Каралева памерла 17 лістапада 1558 года, застаўшыся ў гісторыі як Марыя Крывавая. Лізавета, атрымаўшы вестку аб смерці сястры сказала: «Гасподзь так вырашыў. Дзіўныя справы яго ў нашых вачах».
Каранаванне
Лізавета стала каралевай ва ўзросце 25 гадоў. Напярэдадні цырымоніі каранавання, яе шчыра віталі грамадзяне. 15 студзеня 1559 года Лізавета была каранована і памазана Оўэнам Оглторпам, каталіцкім біскупам Карлайла, у Вэстмінстэрскім абацтве. Затым, сярод аглушальнага шуму дудак, трубы, барабанаў і званоў, яе паказалі людзям на плошчы як дзейную каралеву.
Шлюбнае пытанне
З самага пачатку панавання Лізаветы чакалася, што яна выйдзе замуж. Яна ніколі не зрабіла выбар суджанага, хоць да яе сваталіся многія, і прычыны гэтага дагэтуль не зусім ясныя.
Роберт Дадлі
Увесну 1559 года стала відавочна, што Лізавета была закахана ў свайго сябра дзяцінства Роберта Дадлі. Вядома, што Эмі Робсарт, яго жонка пакутавала ад «хваробы ў адной з яе грудзей», і што каралева хацела б выйсці за Дадлі, калі яго жонка памрэ. Эмі Дадлі памерла ў верасні 1560 года ў выніку падзення з лесвіцы і, нягледзячы на ​​сведчанні каранера, які быў сведкам здарэння, многія людзі падазравалі Дадлі ў забойстве жонкі дзеля таго, каб ажаніцца з каралевай. Лізавета сур'ёзна разглядала пытанне аб шлюбе з Дадлі на працягу некаторага часу. Тым не менш, незадаволенасць пэраў Уільяма Сесіла, Нікаласа Трокмартана і некаторых іншых гэтым магчымым шлюбам стала цалкам відавочнай. Былі нават чуткі, што дваранства падыме паўстанне, калі шлюб адбудзецца.
Сярод іншых магчымых кандыдатаў для каралевы Роберт Дадлі разглядаўся як магчымы кандыдат яшчэ амаль дзесяць гадоў. У 1564 годзе Лізавета ўзвысіла Дадлі ў званне пэра, як графа Лэстэра. Урэшце ён ажаніўся ў 1578 годзе, што вельмі расчаравала каралеву. Тым не менш, Дадлі заўсёды «заставаўся ў цэнтры эмацыйнага жыцця [Лізаветы]», як апісалі гэту сітуацыю некаторыя гісторыкі. Ён памёр неўзабаве пасля разгрому Армады. Пасля смерці Лізаветы, яго запіска была знойдзена сярод яе асабістых рэчаў, з паметкай «яго апошні ліст», зробленай яе почыркам.
Палітычныя аспекты
Шлюбыя перамовы ўяўлялі сабой ключавы элемент у знешняй палітыцы Лізаветы. Яна адмовілася ад шлюбнай прапановы іспанскага караля Філіпа II у 1559 годзе, і праводзіла перамовы на працягу некалькіх гадоў, каб выйсці замуж за свайго стрыечнага брата эрцгерцага Карла з Аўстрыі. Да 1569 года адносіны з Габсбургамі пагоршыліся, і Лізавета мела намер зладзіць шлюб з адным з французскіх князёў Валуа, спачатку з Генрыхам, герцагам Анжу, а затым, з 1572 да 1581 года, яго братам Франсуа, герцагам Анжу, былым герцагам Алансона. Гэтая апошняя прапанова было звязана з запланаваным саюзам супраць іспанцаў, якія кантралявалі Паўднёвыя Нідэрланды. Апошняя прапанова была даволі сур'ёзнай на нейкі час, Лізавета нават насіла завушніцы, якія паслаў ёй Франсуа ў якасці падарунка.
У 1563 годзе Лізавета сказала імперскаму пасланніку, што згодна з яе характарам, яна хутчэй за ўсё застанецца самотнай жабрачкай, чым каралевай і замужніцай. Пазней у гэтым годзе, пасля хваробы Лізаветы на воспу, пытанне пераемнасці сур'ёзна паўстала ў парламенце. Лорды заклікалі каралеву выйсці замуж або прызначыць спадчынніка, каб прадухіліць грамадзянскую вайну пасля яе смерці. Аднак Лізавета адмовілася зрабіць што-небудзь. У красавіку яна прыпыніла дзейнасць парламента, пакуль не атрымала неабходнай падтрымкі на павышэнне падаткаў у 1566 годзе.
Да 1570 года, высокапастаўленыя фігуры ва ўрадзе, былі вымушаны прызнаць, што Лізавета ніколі не выйдзе замуж і не назаве імя пераемніка. З-за яе адмовы ад заключэння шлюбу, Лізавету часцяком абвінавачваюць у безадказнасці. Аднак гэтыя сітуацыя ўмацавала яе палітычную бяспеку, бо яна ведала, што калі яна прызначыць спадчынніка, гэта можа стварыць для яе стальца пагрозу перавароту. Незамужні статус Лізаветы натхніў да стварэння культу некранутасці. У паэзіі і партрэтным жывапісе, яе адлюстроўвалі як нявінніцу ці багіню, а не як звычайную жанчыну.
Акутагава Руноскэ
Біяграфічны нарыс
Хлопчык нарадзіўся ў сям'і малочніка Ташыза Макіна у дзень Дракона, месяц Дракона, таму яго і назвалі Руноскэ (іерогліф імя «ру» азначае «дракон»). Маці, Фуку Нііхара, на дзевятым месяцы яго жыцця страціла розум, і хлопчыка аддалі на выхаванне ў бяздзетную сям'ю яе старэйшага брата, начальніка будаўнічага аддзелу Такійскай прэфектуры Акутагавы Маціякі. Так Руноскэ змяніў прозвішча Нінхара на Акутагава.
Артур Комптан
Артур Холі Комптан (Arthur Holly Compton;  — ) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 1927 г.
Лізавета I
Першы вопыт вядзення вайны
У маі 1559 года ў суседняй Шатландыі пачалося паўстанне пратэстантаў супраць каралевы-рэгентшы Марыі дэ Гіз — францужанкі, маці Марыі Сцюарт. Падтрымаць пратэстантаў Шатландыі раіў Лізавеце Сесіл, але яна адмовілася ад гэтага кроку, разумеючы, што падобнае ўмяшанне можа справакаваць узброены канфлікт з Францыяй, якая напоўніла Шатландыю сваімі войскамі. Ужо тады, у самым пачатку кіравання, каралева выпрацавала сваю, вельмі асцярожную, знешнюю палітыку.
Акутагава Руноскэ
Біяграфічны нарыс
Руноскэ выдатна вучыўся, з малых гадоў самастойна засвойваў японскую і кітайскую класіку. У адзінаццаць гадоў ён ужо рэдагаваў рукапісны часопіс.
Лізавета I
Першы вопыт вядзення вайны
Лізавета аказала шатландскім пратэстантам матэрыяльную падтрымку. Грошы былі вывезены таемна, і ніхто не мог абвінаваціць каралеву ў саўдзельніцтве.
Акутагава Руноскэ
Біяграфічны нарыс
Дэбютаваў у друку ў 1912—16, падчас вучобы ў Такійскім імператарскім універсітэце. Пасля вучобы Акутагава 3 гады прапрацаваў настаўнікам англійскай мовы, затым пачаў працаваць у газеце «Осака Майнішы».
Лізавета I
Першы вопыт вядзення вайны
Аднак у 1560 годзе Тайны Савет вымусіў Лізавету пачаць інтэрвенцыю. Шатландскія пратэстанты пры падтрымцы англійскіх войскаў разграмілі прыхільнікаў Марыі дэ Гіз, і 6 ліпеня 1560 года ў Эдынбургу быў падпісаны дагавор, які замацаваў гэту перамогу. Англія і Францыя вывелі свае войскі з Шатландыі.
Акутагава Руноскэ
Біяграфічны нарыс
Яшчэ будучы студэнтам, Акутагава марыў пра стварэнне сям'і з Яёй Яшыдай, якую кахаў з дзяцінства, але яго блізкія адмовілі яму ў гэтым. У 1916 годзе ў яго жыцці з'явілася другая жанчына — Фумі Цукамота, з якой ён пажаніўся ў 1918 годзе. У гэтым шлюбе нарадзілася трое дзяцей: Хірошы (1920), Такашы (1922) і Ясушы (1925).
Лізавета I
Першы вопыт вядзення вайны
Марыя дэ Гіз к гэтаму часу памерла, і ўлада пераходзіла да рэгенцкага савета шатландскіх лордаў-пратэстантаў. Марыі Сцюарт (на той момант жонцы Францыска II) было прапанована назаўсёды адмовіцца ад уключэння ў свой ​​герб герба Англіі, інакш кажучы, ніколі не прад'яўляць прэтэнзій на англійскую карону. Аднак Марыя не ратыфікавала Эдынбургскі дагавор. Менавіта з гэтага моманту пачалася шматгадовая варожасць дзвюх каралеў.
Акутагава Руноскэ
Біяграфічны нарыс
У 1919 годзе здароў'е Акутагавы значна пагоршылася. Паралельна да гэтага ў творах аўтара значна павялічыўся рэалізм і крытыка грамадства. У дадатак да сваёй хваробы Акутагава перажыў таксама і разбэшчанасць грамадства, якое рухалася да экспансійнай вайны. У 1927 годзе Акутагава скончыў жыццё самагубствам, пасля перадазіроўкі вераналу.
Роскаш (Хоцімскі раён)
Ро́скаш (, Роскошь) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Allium baluchistanicum
Allium baluchistanicum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Пакістана.
Апісанне
Цыбуліна цыліндрычная, 9 см даўжынёй; абалонка светла-брудна-карычневага колеру. Сцябло да 50 см вышынёй. Лісткоў 2-3, ніткападобныя. Парасонік ≈ 2 см папярок. Кветак 8-15, няшчыльна размешчаныя. Лісточкі калякветніка эліптычна-даўгаватыя, белыя, 3-4 мм даўжынёй, жылкі чырванаватыя.
Распаўсюджанне
Эндэмік Пакістана — Белуджыстан.
Валадзькова Дзівыця
У ХІХ стагоддзі сяло Валадзькова Дзівыця было ў складзе Валадзьковадзівыцкай воласці Ніжынcкага павета Чарнігаўскай губерні.
Навасады (Навагрудскі раён)
Наваса́ды (, Новосады) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Валеўскага сельсавета.
Фінляндскі чыгуначны мост
Фінляндскі чыгуначны мост (Финля́ндский железнодоро́жный мост) — двухпуцявы развадны мост цераз Няву на Фінляндскай злучальнай чыгуначнай лініі, адкрыты ў 1913 годзе. У 1983—1985 гадах амаль ушчыльную да яго быў пабудаваны другі мост, які ў дакладнасці паўтарае канструкцыю першага, і ў цяперашні час гэта фактычна два масты пад адной назвай. Верхавы мост прызначаны для руху цягнікоў ва ўсходнім кірунку (у бок Ладажскага вакзала), нізавы — для руху ў заходнім кірунку з выхадам на маскоўскі кірунак. Мост з’яўляецца помнікам гісторыі і культуры рэгіянальнага значэння. Па канструктыўным і кампазіцыйным рашэнні блізкі да Вялікаоцхінскага моста. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Валадарскі мост, ніжэй — мост Аляксандра Неўскага.
NGC 7787
NGC 7787 (іншыя абазначэнні — PGC 72930, UGC 12849, MCG 0-1-5, ZWG 382.3, IRAS23535+0016) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Отвідаберг (камуна)
Камуна Отвідаберг (Åtvidabergs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Эстэргётланд у цэнтральнай Швецыі.
Отвідаберг 141-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Отвідаберг.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 11 473 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Чарніца (прыток Плісы)
Чарні́ца, Чарніца Нагорная — рака ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Пліса (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 186 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Выцякае з возера (вадасховішча) на захад ад вёскі Слабада. Упалае ў Плісу на поўдзень ад вёскі Трубянок. Вадазбор у верхнім цячэнні ў межах Мінскага ўзвышша, у сярэднім і ніжнім — Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рэчышча каналізаванае. Сярод прытокаў — Мяна.
На рацэ (на паўднёвы ўсход ад горада Смалявічы) створана вадасховішча.
Скурч
Скурч (Skórcz, Skurz — Скурц) — горад на поўначы Польшчы. Уваходзіць у склад Старагардскага павета Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Скурч. Размешчаны за 70 км на поўдзень ад цэнтра Гданьска і за 295 км ад Варшавы. Займае плошчу 3,67 км², насельніцтва 3,6 тыс. чалавек (на 2019).
Пустошка (Мёрскі раён)
Пусто́шка (, Пустошка) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1986
12-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса была абвешчана 13 снежня 1986 года, цырымонія ўручэння адбылася 29 студзеня 1987 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».
Дэбрэвэ
Дэбрэвэ (Дебреве́) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Носіўскай гарадской абшчыны.
Раннік
Раннік
Баравічы (Лідскі раён)
Ба́равічы (, Баровичи) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Баравічы ў Беліцкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
NGC 7788
NGC 7788 (іншае абазначэнне — OCL 275) — рассеянае скопішча ў сузор’і Касіяпея.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Айртан Сена
А́йртан Се́на да Сі́лва (Ayrton Senna da Silva,, Сан-Паўлу, Бразілія — , Балоння, Італія) — бразільскі аўтагоншчык, трохразовы чэмпіён свету па аўтагонках у класе Формула-1 (1988, 1990 і 1991).
Паводле вынікаў апытання, праведзенага брытанскім тыднёвікам «» сярод былых і дзеючых удзельнікаў чэмпіянату Формулы-1, Сена быў прызнаны найлепшым гоншчыкам у гісторыі Формулы-1. Усяго за 10 гадоў выступаў ён выйграў больш за 40 гонак і ўстанавіў рэкорд па ліку. Ён атрымаў ад прэсы мянушку «Чараўнік».
Найбольш яркая старонка біяграфіі Сены — яго саперніцтва з Аленам Простам у канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў.
Загінуў у 1994 годзе ў аварыі на ў.
Маладосць
У 1977 годзе ён выйграў чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі па картынгу. Затым ён удзельнічаў у чэмпіянаце свету і займаў другія месцы ў сямі гонках, але ні разу не змог перамагчы.
У 1978 годзе бразілец адправіўся ў Еўропу, дзе адразу выйграў брытанскі чэмпіянат у класе. З 1982 года Айртан пачаў выступаць пад дзявоцкім прозвішчам сваёй маці — Сена, паколькі прозвішча да Сілва было занадта распаўсюджаным у Бразіліі. У 1982 годзе Сена выйграў еўрапейскі і брытанскі чэмпіянаты Формулы —. У 1983 годзе з 13 перамогамі ў 20 гонках ён стаў чэмпіёнам брытанскай, перамогшы пры гэтым у найпрэстыжнейшым Гран-пры Манака, на працягу года ён тэсціраваў машыны розных каманд Формулы-1: «Williams», «McLaren», «» і «» і зарэзерваваў сабе месца баявога пілота ў апошняй у сезоне 1984 года гонцы.
Пачатак кар'еры ў Формуле-1
Каманда «Тоулман» была невялікай у параўнанні з іншымі вядомымі камандамі таго часу, як то «Вільямс», «Макларэн» або «Брэбем». Нягледзячы на гэта, ёй удалося стварыць някепскую машыну, на якой Сена і паказаў упершыню свой ​​талент гоншчыка ў Формуле-1.
Сена дэбютаваў на Гран-пры Бразіліі 25 сакавіка 1984 года, але з-за няспраўнасці турбакампрэсара быў вымушаны сыйсці на восьмым крузе. Першае ачко ў чэмпіянаце свету Формулы-1 ён зарабіў 7 красавіка 1984 г. на трасе ў, дзе праходзіў. У трох наступных гонках ён набраў яшчэ два ачкі, а затым на Гран-пры Манака, правёўшы цяжкую гонку ва ўмовах моцнага дажджу і абагнаўшы некалькі гоншчыкаў, якія мелі тэхнічна лепшыя машыны (у тым ліку двухразовага чэмпіёна свету Нікі Лауду), заняў другое месца, выйграць яму перашкодзіла толькі спыненне гонкі. Затым падчас сезона Сена яшчэ два разы падымаўся на подыум, заняўшы трэцяе месца ў і, і ў выніку заняў у чэмпіянаце дзявятае месца.
Кар’ера ў Lotus
У наступным, годзе, Сена перайшоў у больш моцную каманду — «» (гэты пераход суправаджаўся непаразуменнямі з камандай «Тоулман», з якой у Сены быў кантракт яшчэ на год і якая не хацела адпускаць яго). Каманда «Лотус» сабрала тады адну з найлепшых сваіх машын таго перыяду —, партнёрам Сены па камандзе быў. На першай трасе сезона —  — Сена вымушаны быў сысці праз праблемы з электронікай. Падчас другой гонкі сезона — Гран-пры Партугаліі, якая праходзіла 21 красавіка 1985 года на трасе ў пад моцнай залевай, Сена, які ўпершыню стартаваў з поула, змог выйграць сваю першую гонку ў Формуле-1, заваяваўшы «Вялікі шлем». Аднак астатнія гонкі сезона былі азмрочаныя шматлікімі тэхнічнымі праблемамі, і, нягледзячы на тое, што Сена нярэдка заваёўваў першыя пазіцыі ў кваліфікацыях, завяршыць гонкі яму не ўдавалася. Ён змог атрымаць яшчэ толькі адну перамогу — на трасе Спа, дзе праходзіла. Да канца сезона Айртан набраў 38 ачкоў і заняў у чэмпіянаце чацвёртае месца. У той перыяд адным з галоўных сапернікаў Сены быў Эліа дэ Анджэліс. Эліа быў яго напарнікам па Лотусе ў 1985 годзе і набраў усяго на пяць ачкоў менш за бразільца. Да таго ж, у італьянца была адна перамога, што сведчыла аб невыпадковасці добрага выступу. Дэ Анджэліс не падабаўся Сену, і ён адкрыта заявіў, што не будзе працаваць з ім у адной камандзе. Італьянца папрасілі сысці. Пазней бразілец аргументаваў гэта тым, што ў Лотусе не змаглі б аднолькава ставіцца да абодвух пілотаў. Так ці інакш, але ў 1986 годзе другое месца ў камандзе заняў. Вынікі арыстакрата з Вялікабрытаніі абмежаваліся трыма ачкамі, той сезон апынуўся для яго першым і апошнім. А Эліа перайшоў у Брэбем і загінуў у наступным годзе на тэстах у.
Другі сезон у «Лотусе», года, склаўся ў Сены лепей дзякуючы таму, што інжынеры каманды добра папрацавалі над машынай і яна стала больш надзейнай. На старце сезона ў Гран-пры Бразіліі Сена заняў другое месца ўслед за сваім суайчыннікам Нельсанам Піке (старэйшым), а затым захапіў лідарства ў чэмпіянаце свету пасля перамогі на ў Іспаніі, дзе ён да апошняй секунды стрымліваў Найджэла Мэнсела, які ішоў другім і на фінішы адстаў ад Сены ўсяго на 0,014 секунды. Але гэтае лідарства не пратрымалася доўга — чэмпіянат стаў арэнай барацьбы галоўным чынам «Макларэна» і «Вільямса», а «Лотус» зноў стаў пакутаваць ад механічных праблем. Нягледзячы на гэта, Сена атрымаў яшчэ адну перамогу і яшчэ ў трох гонках змог заняць другое месца і скончыў чэмпіянат з 55 ачкамі, заваяваўшы пры гэтым восем поулаў. Аднак пілоты «Макларэна» і «Уільямса» — Прост, Піке і Мэнсел — выступілі так добра, што гэтых ачкоў Сену зноў хапіла толькі для чацвёртага месца ў чэмпіянаце.
Сезон таксама быў перспектыўным. Кампанія «Рэно» абвясціла аб сыходзе з аўтаспорту, і каманда «Лотус» стала выкарыстоўваць матор «Хонда», які быў больш магутным і надзейным. Пачатак сезона ў Сены не склаўся, але па ходу ён выйграў дзве гонкі запар — прэстыжны Гран-пры Манака і  — і зноў апынуўся лідарам чэмпіянату. Але Мэнсел і Піке на «Вільямсе» і ў гэтым сезоне паказвалі надзвычай добрыя вынікі, Сену было цяжка за імі ўгнацца, і пасля, дзе Сена вылецеў з трасы з-за няспраўнага счаплення, ён страціў шанцы на чэмпіёнскі тытул, за які працягвалі змагацца паміж сабой Піке і Мэнсел. За дзве гонкі да канца сезона Мэнсел патрапіў у аварыю на свабодных заездах перад і не змог прыняць удзел у гэтай гонцы, а таксама ў наступным Гран-пры Аўстраліі. Гэта давала Сену шанцы і ён заняў другія месцы ў абедзвюх гонках, набраўшы дастаткова ачкоў для выніковага другога месца. Аднак пасля Гран-пры Аўстраліі выявілі, што адтуліны для ахалоджвання тармазоў на машыне Сены былі шырэйшыя за прадугледжаныя рэгламентам, і Сена быў дыскваліфікаваны. Праз гэта паводле вынікаў сезона ён з 57 ачкамі заняў трэцяе месца.
У ходзе сезона 1987 г. у Сены ўсталяваліся добрыя адносіны з кампаніяй «Хонда», і, калі ў канцы сезона тэрмін кантракта Сены з камандай «Лотус» скончыўся, ён быў запрошаны ў каманду «Макларэн», якая таксама выкарыстоўвала маторы «Хонда».
Кобург
Кобург (ням. Coburg) — горад на рацэ Іц (прыток Майна) у цэнтральнай частцы Германіі. Размешчаны ў Верхняй Франконіі (Oberfranken) на поўначы Баварыі. Насельніцтва больш за 41 тыс. чалавек. Да 1918 г. Кобург быў рэзідэнцыяй герцагаў дзяржавы Саксен-Кобург-Гота (прадстаўнікі гэтай дынастыі кіравалі таксама шэрагам дзяржаў Еўропы). Над Кобургам узвышаецца другая па велічыні крэпасць у Германіі - Фэст (местн. Veste), якая таксама вядомая як «Карона Франконіі». У Кобургу знаходзіцца адна з найбуйнейшых германскіх страхавых кампаній HUK-Coburg. Ва ўніверсітэце Кобурга (Hochschule Coburg) навучаецца больш за 3500 студэнтаў.
Айртан Сена
Кар'ера ў McLaren
У г. Сена апынуўся ў «Макларэне», дзе яго напарнікам стаў Ален Прост, на той момант двухразовы чэмпіён свету. Так быў пакладзены пачатак жорсткай канкурэнцыі паміж імі, кульмінацыяй якой сталі некалькі гоначных інцыдэнтаў з удзелам двух пілотаў. У сезоне 1988 г. на долю гэтай пары прыйшліся 15 перамог з 16 (толькі выйграла каманда «Ферары»), з якіх 8 належалі Сену і 7 — Просту. У чэмпіянаце Прост набраў больш ачкоў у агульнай колькасці, але ў той час у залік чэмпіянату ішлі вынікі толькі 11 лепшых гонак, таму чэмпіёнам у выніку стаў Сена.
У наступным сезоне г. канкурэнцыя яшчэ больш абвастрылася. Яна пачала вылівацца ў пастаянную барацьбу на трасе і псіхалагічную вайну па-за яе межамі. Тыповым эпізодам гэтай барацьбы стаў, напрыклад,, дзе Прост і Сена змагаліся за першае месца на працягу ўсёй гонкі; выйграў яе Сена. Чэмпіёнам стаў Прост пасля інцыдэнту ў перадапошняй гонцы на, калі Сена паспрабаваў ажыццявіць цяжкі абгон, і дзве машыны сутыкнуліся, зачапіўшыся адна за адну. Гэты манеўр з боку Сены быў вельмі рызыкоўным, і многія затым крытыкавалі яго за гэтую спробу. У той жа час прызнавалася, што гэтае месца на трасе было практычна адзіным, дзе быў магчымы абгон, і калі б Сена не спрабаваў гэта зрабіць, то чэмпіёнскі тытул відавочна дастаўся б Просту. Некаторыя лічаць таксама, што ў сутыкненні быў вінаваты Прост, які не пажадаў прапусціць Сену, калі той ужо фактычна абагнаў яго па ўнутранай траекторыі. Сена змог вярнуцца ў боксы, змяніць пярэдні спойлер і працягнуць гонку, выйграўшы яе, аднак пасля гонкі ён быў дыскваліфікаваны. Сена публічна заявіў, што ў гэтым эпізодзе ён «быў груба абрабаваны», што выклікала санкцыі з боку FIA — Сену аштрафавалі на сто тысяч долараў і часова пазбавілі ліцэнзіі на ўдзел у гонках Формулы-1. Да пачатку наступнага сезона Сена, заплаціўшы штраф і папрасіўшы прабачэння перад FIA, вярнуў сабе ліцэнзію.
Перад сезонам г. Прост сышоў у каманду «Ферары», патлумачыўшы гэта тым, што ў «Макларэне» аддавалі перавагу Сену. Але лёс чэмпіянату зноў вырашаўся ў перадапошняй гонцы на той жа трасе ў Судзуцы, і зноў барацьба ішла паміж Простам і Сенам. Іх машыны зноў сутыкнуліся, на гэты раз у першым павароце пасля старту, і абодва выбылі з гонкі. Да гэтага моманту больш ачкоў было ў Сены, і ён стаў чэмпіёнам. Паводле дадзеных тэлеметрыі, Сена нават не паспрабаваў затармазіць перад сутыкненнем. Многія лічылі, што гэта была помста Просту за сутыкненне гадавой даўніны, і крытыкавалі Сэну за неспартыўныя паводзіны. Сена спачатку не прызнаваў відавочную справядлівасць гэтай версіі, але і не вельмі імкнуўся абвергнуць яе; праз год у інтэрв'ю перад пачаткам  года ён прызнаў, што справакаваў сутыкненне наўмысна, і зноў абвінаваціў FIA ў тым, што чэмпіёнскі тытул  у яго адабралі.
У сезоне г. асноўная барацьба ішла паміж Сенам і Найджэлам Мэнселам, які выступаў за «Вільямс». Сена выйграў чатыры гонкі на пачатку сезона, у наступных гонках ўдача была на баку Мэнсела. Да канца сезона ішло роўнае змаганне, але на Гран-пры Японіі Мэнсел вылецеў з трасы і страціў шанцы ў барацьбе за чэмпіёнскі тытул. Сена завяршыў сезон перамогай у датэрмінова спыненай гонцы ў Аўстраліі і стаў чэмпіёнам у трэці раз.
На сезон года ў Сены не было кантракта ні з адной з каманд. Найджэл Мэнсел сышоў з Формулы-1 у, і ў каманду «Вільямс», тэхнічна лепшую на той момант, прыйшоў Ален Прост. Сена спрабаваў таксама атрымаць месца ў «Вільямс», аднак Прост запатрабаваў, каб каманда адмовілася ад такога кроку. «Макларэн» у гэты час меў праблемы: кампанія «Хонда» сышла з Формулы-1, а «Рэно», якая пастаўляла маторы «Вільямсу», адмовілася пастаўляць іх таксама і «Макларэну». Урэшце, кіраўніку каманды ўдалося заключыць кантракт з кампаніяй «Форд», аднак ён прадугледжваў, што «Макларэну» будуць пастаўляцца менш моцныя маторы, чым камандзе «» — асноўнаму партнёру «Форда». У «Макларэне» спадзяваліся, што ім удасца нівеляваць гэта адставанне з дапамогай лепшага шасі і больш дасканалай электронікі. Сена тэставаў «Макларэн» у міжсезонні і адзначыў, што шасі выйшла сапраўды вельмі добрым, але ўсё ж недахоп магутнасці матора адчуваўся. Сена адмовіўся падпісаць кантракт з «Макларэнам» на ўвесь сезон, але пагадзіўся ездзіць, заключаючы пагадненне на кожную гонку паасобку. Пачатак сезона атрымаўся ўражваючым: на адкрыцці сезона ў Паўднёвай Афрыцы Сена заняў другое месца, а затым перамог на дзвюх гонках запар — Гран-пры Бразіліі і затым Гран-пры Еўропы (гэтая гонка, якая праходзіла ў дождж, лічыцца адной з найлепшых гонак Сены). Нечаканы поспех быў працягнуты перамогай у Гран-пры Манака. Пасля гэтага Сена падпісаў кантракт з «Макларэнам» на рэшту сезона і стаў агітаваць кампанію «Форд» пастаўляць лепшыя маторы «Макларэну». Аднак у наступных гонках Ален Прост змог лепш прыстасавацца да машыны «Вільямс», стаўшы паказваць усё лепшыя вынікі і, урэшце, выйграў чэмпіянат. Сена завяршыў сезон перамогамі ў Гран-пры Японіі і Гран-пры Аўстраліі і заваяваў віцэ-чэмпіёнскі тытул, што стала завяршэннем яго кар'еры ў камандзе «Макларэн».
Гібель Сены
У 1994 годзе Сена перайшоў з «Макларэна» ў «» — наймацнейшую на той момант каманду. Нягледзячы на заваяваны поул-пазішн ў першых дзвюх гонках сезона — Гран-пры Бразіліі і — фінішаваць у іх яму не ўдалося. Пры гэтым абедзве гонкі выйграў Міхаэль Шумахер на «Бенетон-Форд», які нечакана стаў галоўным прэтэндэнтам на тытул. 1 мая 1994 года Айртан ўдзельнічаў у трэцяй за сваю новую каманду гонцы — Гран-пры Сан-Марына. Ён зноў выйграў поул, але гонка скончылася для яго трагічна.
На працягу ўсяго ўікэнда, у які праходзіла гэтая гонка, пастаянна здараліся розныя непрыемнасці, з якіх найбольш сур'ёзнымі сталі дзве. Спачатку падчас пятнічных свабодных заездаў у сур'ёзную аварыю трапіў Рубенс Барыкела. Ён зламаў нос і рабро, апынуўся ў бальніцы і не змог удзельнічаць у гонцы. Барыкела нядаўна прыйшоў у Формулу-1 і лічыўся пратэжэ Сены. Сена наведаў Барыкела ў лякарні (лекары забаранілі яму гэта рабіць, таму Айртану давялося пералезці праз сцяну) і пасля размовы з ім прыйшоў да высновы, што трэба пераглядаць стандарты бяспекі ў Формуле-1. На наступны дзень падчас суботняй кваліфікацыі загінуў 33-гадовы аўстрыйскі гоншчык, які праводзіў усяго трэці Гран-пры ў кар'еры: яго машына вылецела з трасы ў хуткасным віражы «Вільнёў» на хуткасці каля 314 кіламетраў у гадзіну і стукнулася левым бокам аб жалезны абмежавальнік. Гэтая смерць шакавала ўсіх, паколькі на працягу папярэдніх 12 гадоў ніхто з гоншчыкаў не гінуў на трасе (ў 1982 годзе ў Манрэалі падчас Гран-пры загінуў італьянец, а ў 1986 годзе ад атручэння чадным газам пасля аварыі на тэстах памёр іншы італьянец Эліа дэ Анджэліс) і многія ўпершыню перажывалі такі момант. Сена яшчэ больш пераканаўся ў тым, што неабходна тэрмінова прымаць меры па павышэнні бяспекі гонак. Раніцай у нядзелю па ініцыятыве Сены адбыўся сход гоншчыкаў, на якім яны дамовіліся стварыць рабочую групу па бяспецы, якая занялася б распрацоўкай плана мерапрыемстваў.
На старце гонкі балід фіна заглух — і ў яго, набіраючы хуткасць, урэзаўся  (пры гэтым абломкамі, якія разляцеліся, былі параненыя трое гледачоў, адзін з іх цяжка), затым на трасу выпусцілі машыну бяспекі, каб хуткасць руху балідаў знізілася і можна было прыбраць абломкі. Гоншчыкі ехалі за машынай бяспекі да 6-га круга. На 7-м крузе, другім пасля сыходу машыны бяспекі і рэстарту гонкі, машына Сены сарвалася з трасы ў павароце «Тамбурэла» і на велізарнай хуткасці ўрэзалася ў бетонную сцяну. Паводле паказанняў тэлеметрыі, у момант зрыву хуткасць машыны была каля 310 кіламетраў за гадзіну, пасля гэтага Сена паспеў затармазіць і запаволіць машыну, але ўсё ж хуткасць у момант удару аб сцяну складала прыкладна 218 кіламетраў за гадзіну.
Калі стала зразумела, што Сена застаецца нерухомым у машыне, гонка была спыненая, да месца аварыі прыбылі медыкі. Калі Сену дасталі з абломкаў машыны, ён практычна не падаваў прыкмет жыцця, яму зрабілі трахеастамію і на верталёце даставілі ў шпіталь, падключыўшы да апарата штучнага дыхання. Пасля праведзенага абследавання стала ясна, што мозг Сены мёртвы і шанцаў на яго выхад з комы не засталося. Таму медыкі прынялі рашэнне спыніць штучную падтрымку жыцця яго цела. Як высветлілася пазней, пры сутыкненні правае пярэдняе кола адарвалася разам з кавалкам падвескі і ўдарыла Сену па галаве, пры гэтым металічны кавалак падвескі прабіў яго шлем і нанёс смяротную траўму.
Паводле некаторых дадзеных, смерць была выкліканая пераломам асновы чэрапа ў выніку велізарнай перагрузкі ў момант удару. Аднак у дакументальным фільме «Сена» гаворыцца, што на яго целе не было ніводнай зламанай косткі і нават ніводнага сіняка, то бок, калі б фатальны кавалак падвескі прайшоў на пару цаляў вышэй, Сена бы проста вылез з машыны і пайшоў у боксы. Адназначна тое, што калі б у той час выкарыстоўвалі сучасныя сродкі пасіўнай бяспекі, якія абмяжоўваюць перамяшчэнне галавы адносна плячэй, то зыход аварыі быў бы іншым.
Пасля таго, як Сену павезлі ў бальніцу, гонка была адноўлена; у ёй перамог Міхаэль Шумахер. Некаторыя медыкі і гоншчыкі лічаць, што Сена памёр адразу ж пасля аварыі і яго транспарціроўка ў бальніцу была бессэнсоўнай: арганізатары гонкі нібыта пайшлі на гэта таму, што, абвясціўшы аб смерці гоншчыка неадкладна, было б неэтычна аднаўляць гонку і яе арганізатары, уключаючы FIA, панеслі б сур'ёзныя страты. Гэты пункт гледжання абвяргаецца афіцыйнымі прадстаўнікамі FIA і арганізатарамі гонкі. Насамрэч па італьянскіх законах у выпадку гібелі гоншчыка неабходна неадкладна спыніць спаборніцтвы і закрыць аўтадром. Магчыма, у гэтым і крыецца сапраўдная прычына ўтойвання часу смерці.