cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарнаморская дэлегацыя
Праца дэлегацыі
«Чарнаморская дэлегацыя» працавала ў Маскве, Петраграде, Гельсінгфорсе, на Балтыйскам флоце. Яе члены ездзілі на розныя франты Першай сусветнай вайны, іх галоўным заданнем было захаваць баяздольнасць войскаў, спыніць у іх анархію і бальшавіцкую раскладальную паражэнчую агітацыю. Яны выступалі ў дзейных частках арміі і флота, натхняючы салдатаў, часта самі ішлі ў бой і гінулі.
Праца дэлегацыі атрымала шырокую слыннасць, сама дэлегацыя выканала шмат у чым ускладзеныя на яе адміралам Калчаком, а таксама ўскосна паслужыла шыранню інфармацыі пра пагляды і дзеянні самага адмірала Калчака па ўсёй Рускай арміі.
Паводле сведчання Лукіна, камандзіроўкі на фронт членаў «Чарнаморскай дэлегацыі» выглядалі такім чынам: З'яўленне ў акопах невядомых і нябачаных дагэтуль салдатамі фронту людзей у сініх каўнярах і георгіеўскіх стужках на фуражках зрабіла агаламшальнае ўражанне. Забытае імя — Расія панеслася па акопах.
Адмірал Калчак у справе змагання з паражэнствам і развалам арміі і флота не абмяжоўваўся вылучна парывам матроскай масы. Яго пагляды на метады прапаганды дэманструе таксама гісторыя залічанага ў Чарнаморскі флот прыблізна ў дзень стварэння «Чарнаморскай дэлегацыі» агента Калчака — матроса 2-ой стацці «рэвалюцыйнага абаронцы» Фёдара Баткіна — георгіеўскага кавалера, адважнага і адважнага салдата, які ўзначаліў «Чарнаморскую дэлегацыю» і адправіўся ў Петраград разам з ёй.
Новая Дзярэўня
Но́вая Дзярэ́ўня (, Новая Деревня) — былы пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Карпаўскага сельсавета.
Сафіян Фегулі
Сафіян Фегулі (سفيان فيغولي; нар., Левалуа-Перэ, Іль-дэ-Франс, Францыя) — алжырскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук» і нацыянальнай зборнай Алжыра.
Кар’ера
Кар’еру пачаў у французскім «Грэноблі», дэбютаваўшы за клуб, які гуляў у Лізе 2. Сваёй гульнёй за каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба клуба «Валенсія», у склад якога далучыўся ў 2010 годзе. У 2011 годзе абараняў колеры каманды клуба «Альмерыя», дзе выступаў на правах арэнды.
14 чэрвеня 2016 года падпісаў трохгадовы кантракт з англійскім «Вест Хэм Юнайтэд». У жніўні 2017 года перайшоў у турэцкі «Галатасарай». Пакінуў клуб па заканчэнні сезона 2021/22.
У лістападзе 2022 года папоўніў склад клуба «Фаціх Карагюмрук», падпісаўшы кантракт на 1,5 гады.
Сафіян выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Францыі, аднак у 2011 годзе ігрок вырашыў гуляць за зборную Алжыра.
Дасягненні
«Галатасарай»:
Даная (карціна Тыцыяна, 1553—1554)
«Даная» (Danae; 1553—1554) — карціна Тыцыяна.
Сюжэт
Паводле грэчаскай міфалогіі, Акрызій, цар Аргаса, даведаўся ад аракула, што яго чакае смерць ад рукі сына ўласнай дачкі Данаі. Каб пазбегнуць гэтага ён загадаў пасадзіць Данаю ў вязніцу. Бог Зеўс, убачыўшы Данаю, захапіўся яе прыгажосцю і пракраўся да яе ў выглядзе залатога дажджу праз адтуліну ў даху. Ад яго Даная нарадзіла сына Персея, якога па загадзе цара пасадзілі разам з маці ў скрыню і кінулі ў мора.
Гісторыя стварэння
Тыцыян напісаў для Філіпа II серыю палотнаў на сюжэты старажытнагрэчаскай міфалогіі. З 1554 па 1562 ён стварыў сем палотнаў прысвечаных гэтай тэме па «Метамарфозам» Авідзія: «Даная», «Венера і Адоніс», «Дыяна і Актэон», «Смерць Актэона» «Дыяна і Каліста», «Персей і Андрамеда» і «Выкраданне Еўропы».
Свірэжа
Свірэ́жа (, Свирежа) — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Карпаўскага сельсавета.
Кампот
Кампо́т (compote), або ўзвар — напой з садавіны і/або ягад, часцей сушаных, згатаваных у вадзе, часта з цукрам.
Слова кампот паходзіць з французскага compote, пазычанага з лацінскай (componere — складаць, змешваць). Да з’яўлення слова кампот у XVIII ст., падобныя напоі беларусы называлі ўзварамі. Гатавалі звычайна з сушаных фруктаў — груш, яблыкаў, чарнасліву, сліваў, разынак, але і са ўсёй ядомай садавіны і ягад. Узварамі называлі таксама адвары зёлак і пад. Назва паходзіць ад заварваць, бо садавіну маглі толькі даводзіць да кіпення, потым не варыць, а настойваць. Часам узвары называлі і юшкамі.
Узвар (кампот) — традыцыйны напой краін Усходняй, Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы. Узвар быў святочнай стравай, якую падавалі да каляднай куцці.
Кампоты лічацца лепшымі пладова-ягаднымі кансервамі, іх захаванасць забяспечваецца стэрылізацыяй. У 1885 годзе Люцына Чверчакевічова ў сваёй кнізе рэцэптаў пісала, што кампот захоўвае садавіну так добра, што яна мае выгляд свежай. Большасць кампотаў гатуюць з цукрам, але гэта не абавязковы інгрэдыент.
Пуські
Назву Пуські маюць:
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА на Сейшэльскіх Астравах
У спісе Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА на Сейшэлах значыцца 2 найменні (на 2012 год), што складае ад агульнай колькасці ( на  год). Абодва аб’екты ўключаны па прыродных крытэрыях. Сейшэльскія астравы ратыфікаваў Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 9 красавіка 1980 года.
Спіс
У гэтай табліцы аб’екты размешчаны ў храналагічным парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Слава (Лоеўскі раён)
Сла́ва (, Слава) — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Карпаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Марока
У спісе аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Марока значацца 9 найменняў (на 2014 год), што складае ад агульнай колькасці ( на  год).
Усё 9 аб’ектаў уключаны ў спіс па культурных крытэрыях. Медына (старая частка) горада Маракеш прызнана шэдэўрам чалавечага генія (крытэрый i).
Марока ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 28 кастрычніка 1975 года. Першы аб’ект на тэрыторыі Марока быў занесены ў спіс у 1981 годзе на 5-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
У данай табліцы аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
П’ета (карціна Тыцыяна)
«П'ета» (La Pietà) — карціна венецыянскага мастака Тыцыяна, якая была напісаная ў 1575—1576 гадах і стала апошняй працай мастака. Выстаўлена ў венецыянскай галерэі. Адлюстроўвае вялікую нішу, у якой Дзева Марыя падтрымлівае цела Хрыста з дапамогай укленчанага Нікадзіма. Злева ад іх стаіць Марыя Магдаліна. Гэтыя фігуры ўтвараюць ідэальны трохвугольнік.
Гісторыя
Карціна Тыцыяна «П'ета» лічыцца апошнім творам майстра. Яна была скончана Джакама Пальма-малодшым. Верагодна, пад відам Нікадзіма Тыцыян намаляваў сам сябе.
Мікалай Аляксандравіч Золатаў
Мікалай Золатаў (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца ўкраінскага клуба «Колас» з Каваліўкі. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2019—2021).
Клубная кар’ера
Пачаў кар’еру ў дублі «Віцебска». Пасля вылету віцебскага клуба з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2011 і расфармавання дубля працягнуў кар’еру ў фарм-клубе «Віцебск-2», дзе ўпэўнена замацаваўся ў аснове.
Па заканчэнні сезона 2012 разам з таварышам па камандзе Яўгенам Лебедзевым перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У сезоне 2013 выступаў за дубль гарнякоў, якому дапамог атрымаць перамогу ў першынстве дубліруючых складаў. На наступны сезон стаў часам з’яўляцца на лаўцы запасных у асноўнай камандзе, але так і не з’явіўся на полі.
У лютым 2015 года разам з Яўгенам Лебедзевым быў аддадзены ў арэнду «Віцебску» да канца сезона. У віцебскім клубе адразу замацаваўся ў якасці іграка асноўнага складу. 11 красавіка 2015 дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць мікашэвіцкага «Граніта» (1:1). Са жніўня страціў месца ў аснове і стаў выступаць за дубль «Віцебска».
У студзені 2017 года вярнуўся з арэнды ў Салігорск, аднак неўзабаве віцябляне дамовіліся з «Шахцёрам» і аформілі канчатковы пераход абаронцы. У першай палове сезона 2017 не меў трывалага месца ў аснове, а з верасня замацаваўся ў стартавым складзе. У сезонах 2018—2019 заставаўся трывалым іграком асновы.
У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск» і неўзабаве падпісаў доўгатэрміновы кантракт з расійскім клубам «Урал» з Екацярынбурга. У складзе «Урала» не меў трывалага месца ў складзе, нярэдка заставаўся на лаўцы запасных. У студзені 2021 года кантракт з расійскім клубам быў разарваны.
У лютым 2021 года быў афіцыйна прадстаўлены ў якасці іграка ўкраінскага «Коласа». Гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды. У красавіку 2022 года на правах арэнды далучыўся да «Бастыі» з французскай Лігі 2. За каманду згуляў толькі ў адным матчы, калі выйшаў 14 мая ў стартавым складзе ў матчы апошняга тура Лігі 2 супраць «Німа» (2:0) і быў заменены ў другім тайме. У ліпені 2022 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Колас».
Міжнародная кар’ера
13 жніўня 2014 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Малдовы. Усяго за моладзевую зборную правёў 20 матчаў, у якіх выкарыстоўваўся на пазіцыях флангавага абаронцы і паўабаронцы.
9 верасня 2019 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Уэльса (0:1).
Dionysia hissarica
Dionysia hissarica — від травяністых раслін роду сямейства.
Чарналобы грычун
Чарналобы грычун, чарналобы саракуш (Lanius minor) — дробная птушка сямейства саракушавых.
Dionysia hissarica
Батанічнае апісанне
Травяністая расліна. Акцінаморфны пяціпялёсткавы калякветнік. Плод — каробачка.
Чарналобы грычун
Апісанне
Даўжыня цела 19-22 см, размах крылаў 32-35 см, маса 47-53 г. Спінны бок шэры, брушны — белы з ружова-палевым адценнем, крылы чорныя з белым «люстэрачкам», лоб і пярэдняя частка цемені чорныя. Маладыя шэрыя, крыху жаўтаватыя, без чорнага лба, але з чорнай паласой праз вока, як у вялiкага грычуна, са светлымi палосамi на спiне. Спеў — цiхае, меладычнае шчабятанне з мноствам iмiтацый.
Пашырэнне
Арэал ахоплівае поўдзень Еўропы і Заходняй Сібіры, даходзіць на ўсход да захаду Алтая і Казахстана, на поўначы да Латвіі, Маскоўскай вобласці, Башкірыі. У Беларусі рэгулярна трапляўся на поўдні, на астатняй яе частцы — крайне спарадычна.
Dionysia hissarica
Ахова
Від занесены ў Чырвоныя кнігі CCCР (1975, 1978 і 1984) і Узбекістана (2009).
Чарналобы грычун
Пашырэнне
Месцы пражывання — прыдарожныя насаджэнні, палі, лугі, пусткі з групамі ці адзінкавымі дрэвамі, рэдкалессі і ўзлескі, ускраіны населеных пунктаў, лесанасаджэнні, пакінутыя землі з садамі, алеямі і асобнымі пабудовамі.
Пералёты від. Месцы зiмовак — Трапiчная i Паўднёвая Афрыка ад поўдня Анголы i Намiбii да Мазамбіка.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца насякомымі, пераважна жукамі.
Манагам. Гняздуецца адзіночнымі парамі. Гнёзды робіць у густых кронах лісцевых, радзей хвойных дрэў на вышыні ад 3 да 10 м. Гняздо даволі масіўнае, у яго сценкі заўсёды ўплятае зялёныя суквецці араматычных траў. Адкладка яек у канцы траўня-чэрвені. У кладцы 4-6 яек памерамі 24,8 x 18,1 мм. Наседжванне працягваецца 15-16 сутак.
Акрысій
Акры́сій (Акрызій, Ἀκρίσιος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Аргаса. Сын Абанта і Аглаі, яго жонка Эўрыдзіка і дачка Даная. Згаданы ў «Іліядзе» (XIV 319).
Адбыўся бой паміж Прэтам і Акрысіем з-за ўлады, яны заключылі мірны дагавор. Помнік загінулым быў збудаваны па дарозе з Аргаса ў Эпідаўр — піраміда з выявай аргаскіх шчытоў. Закрыў вароты перад Вакхам.
Даведаўшыся ад аракула аб тым, што ён загіне ад рукі сына Данаі, глыбока пад зямлёй пабудаваў з бронзы і каменя багатыя пакоі і пасадзіў туды сваю дачку. Выпадкова даведаўшыся, што ў Данаі нарадзіўся сын, Акрысій загадаў зрабіць драўляную скрыню, пасадзіць у яго дачку і маленькага Персея і кінуць у мора.
Персей арганізаваў пышныя гульні (спаборніцтвы па пяцібор'і) у Ларысе, на якіх сярод гасцей апынуўся і яго састарэлы дзед. Падчас спаборніцтваў у кіданні дыска Персей кінуў медны дыск высока ў неба і той, падаючы, патрапіў у галаву Акрысія, забіўшы яго (або ён патрапіў у нагу Акрысію, які памёр ). Яго грабніца ў акропалі Ларысы, у храме Афіны.
Паводле іншай версіі, Акрысій прыбыў на Серіф, і Персей пакляўся яму захаваць яго жыццё. Тым часам памёр сваёй смерцю Палідэкт, і на пахавальных гульнях у яго гонар Персей кінуў дыск і забіў Акрысія.
На дачцы Акрысія Эварэце быў жанаты Эномай, Эварэта нарадзіла яму дачка Гіпадамію.
Дзеючая асоба трагедыі Сафокла «Акрысій» (фр.60-67 Рат).
Хамінка
Хамі́нка (, Хоминка) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Карпаўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца на паўночным беразе старычнага возера Хамінскае, што ляжыць на правабярэжнай пойме ракі Сож.
Гісторыя
У 1926—1927 гадах цэнтр Хамінскага сельсавета.
Джакама Пальма Малодшы
Джакама Пальма Малодшы (Palma il Giovine; 1544 (паводле інш. крыніц 1548/50 )—1628) — італьянскі мастак. Верагодна, траюрадны пляменнік Пальма іль Век'ё.
Біяграфія
Джакама Пальма Малодшы першапачаткова працаваў пад уплывам Тынтарэта, затым на працягу васьмі гадоў вывучаў у Рыме Рафаэля, Мікеланджэла і Палідора да Караваджа.
Пальма Малодшы, пры значна развітай тэхніцы, не адрозніваўся вялікім талентам. Лепшымі яго працамі лічацца «Хрыстос на руках Найсвяцейшай Дзевы» і некаторыя карціны, якія захоўваюцца ў Венецыі.
Міхась Калачынскі
Міхась (Міхаіл Іванавіч) Калачынскі (, г.п. Крупкі Мінскай вобласці — ) — беларускі паэт, дзеяч культуры. Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1974).
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1934 годзе скончыў Крупскую сярэднюю школу і пачаў працаваць у мястэчку Бобр старшым піянерважатым, потым літработнікам у крупскай раённай газеце «Камуністычны шлях». Скончыў курсы пры Камуністычным інстытуце журналістыкі імя С. М. Кірава ў Мінску (1936), у 1937—1938 гадах быў адказным сакратаром рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва».
Творчасць
Першы верш апублікаваў у 1932 г. (часопіс «Іскры Ільіча»). У даваенны час выдаў паэмы для дзяцей «Косця-чэкіст» (1938) і «Пакет» (1940). Рукапіс зборніка вершаў «На Выбаргскай дарозе» згарэў у час вайны ў Мінску. Пасля вайны выйшлі зборнікі паэзіі «Сонца ў блакіце» (1949), «У вялікім паходзе» (1952), «Прыпар» (1956), «Сосны і дзюны» (1960), «Гронка рабіны» (выбранае, 1964), «Паясы» (1968), «За палямі, за лясамі» (1969), «Докшыцкі каравай» (1974), «Кніга дружбы» (1975), «Суквецце» (выбранае, 1977), «Ля берагоў запаветных» (1983). Аўтар кніжак паэзіі для дзяцей «Насустрач жыццю» (1951), «На лясным паўстанку» (1955), «Прыгоды Патапкі» (1958), «Лясныя казкі» (1967), «Мая мазаіка» (1971), «Рэха зямлі» (1978), «Снежная казка» (паэма, 1986). У 1971 і ў 1982 выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах. Шэраг вершаў пакладзены на музыку.
Перакладаў творы рускіх, украінскіх, літоўскіх, балгарскіх і мангольскіх паэтаў.
Прэміі і ўзнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Дружбы народаў, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны II ступені і «Знак Пашаны», медалямі.
Oxytropis pseudoleptophysa
Oxytropis pseudoleptophysa — від травяністых раслін рода сямейства.
Батанічнае апісанне
Травяністая расліна, якая расце разеткамі. Зігаморфны пяціпялёсткавы калякветнік. Плод — струк.
Ахова
Від занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана (2009).
Казярогі
У 1926—1986 гадах цэнтр Казярожскага сельсавета.
Дзінара Аліджанаўна Юлдашава
Бабуляй Дзінары Юлдашавай з'яўляецца народная артыстка Узбекістана.
Біяграфія
Нарадзілася 11 студзеня 1952 года. Скончыла ў 1974 годзе і Ташкенцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Нізамі ў 1988 годзе.
У 1991 годзе прыйшла працаваць ва Узбекскі рэспубліканскі лялечны тэатр.
Дасягненні
2004 год — Спектакль «І зноў Андэрсен…» адкрыў Краснадарскі фестываль тэатраў лялек.
Чахонь
Чахонь (Pelecus cultratus) — рыба сямейства карпавых.
Апісанне
Даўжыня да 50 см, маса 500—600 г, зрэдку да 2 кг. Афарбоўка светла-серабрыстая, спіна цёмна-бурая. Цела прадаўгаватае, сціснутае з бакоў. Бруха пукатае, завостранае. Бакавая лінія зігзагападобная. Галава тупая, рот верхні. Спінны плаўнік кароткі, хваставы выемчаты.
Пашырэнне
Пашырана ў прэсных і саланаватых водах у басейнаў Азоўскага, Аральскага, Балтыйскага, Каспійскага і Чорнага мораў. На Беларусі трапляецца ў р. Дняпро і яго прытоках: Прыпяць, Сож, Бярэзіна, Друць; народныя назвы чахоня, шабля, каза, чэшка, селядзец.
Асаблівасці біялогіі
Паўпрахадныя і жылыя формы. Пелагічная, чародная рыба.
Корміцца беспазваночнымі і дробнай рыбай.
Промысел
Аб'ект промыслу.
Артур Юр’евіч Гаўрус
Артур Юр’евіч Гаўрус (нар. 3 студзеня 1994, Гродна, Беларусь) — беларускі хакеіст.
Каўпень
Каўпе́нь (, Колпень) — аграгарадок у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўпенскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на захад ад Лоева, за 93 км ад Гомеля.
Баляслаў Набожны
Баляслаў Набожны (нар. паміж 1224 і 1227 гг. — 13 ці 14 красавіка ) — князь уйскі і накельскі ў 1239—1247 гг. (сумесна з братам Пшэмыслам I), князь пазнаньскі ў 1241—1247 гг. (сумесна з братам Пшэмыслам I), князь гнезненскі ў 1241—1247 гг. (сумесна з братам Пшэмыслам I), князь калішскі ў 1244—1249 гг. (да 1247 г. сумесна з братам Пшэмыслам I), князь гнезненскі ў 1249—1250 гг., князь гнезненскі і калішскі ў 1253—1279 гг., князь пазнаньскі ў 1257—1273 гг., князь-рэгент Мазовіі ў 1262—1264 гг., князь інаўрацлаўскі ў 1271—1273 гг.
Пажэжын
Гісторыя
Людзі жылі ў наваколлі вёскі прынамсі з бронзавага веку пра што сведчаць знаходкі каменных сякер.
Вёска напэўна існавала ўжо на пачатку ХVІ ст., але крыніцамі ўпершыню успамінаецца ў 1546 годзе, калі памежная камісія разглядала пытанні спрэчных тэрыторый паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім. Некаторыя землі належалыя Княству былі Жыгімонтам ІІ Аўгустам перададзены Кароне, сярод іх называюцца вёскі Арэхава, Ляхаўцы, Макраны, Олтуш, Радзеж, Хаціслаў, а таксама ўрочышча «Перавесся», ускосна згдваецца і Пажэжын. Урэшце спрэчныя тэрыторыі былі вернуты Княству. Прыклада тым жа часам успамінаецца і «поп пожежинский», т.б. можна думаць, што ў сярэдзіне ХVІ ст. у Пажэжыне існавала царква. Праўда, ёсць і меркаванні, што мелася на ўвазе пагарэлае месца і святар, які перажыў пажар.
Баляслаў Набожны
Баляслаў быў другім сынам Уладзіслава Адоніча і Ядвігі, якая была хутчэй за ўсё дачкой Мсцівоя I, намесніка Гданьска, паводле іншых версій паходзіла з чэшскага роду Пржэмысловічаў.
Пажэжын
Гісторыя
У 1565—1566 гадах у Княстве адбывалася адміністрацыйна-судовая рэформа, паводле якой часткі Берасцейскага, Камянецкага і Кобрынскага старостваў увайшлі ў склад Берасцейскага павета Берасцейскага ваяводства, пры гэтым у актах пералічаны мясцовыя вёскі. У акце рэвізіі «Берасцейскага староства Ляхавецкага войтаўства Палескай воласці» проста названы Пажэжын.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
У 1239 годзе памёр бацька Баляслава, страціўшы перад смерцю ўсю Вялікую Польшчу (акрамя Уйсця і Наклы). Атрымаўшы ў спадчыну пасля смерці бацькі сумесна з братам Пшэмыслам I частку Велікапольскага княства (Уйсце і Накла).
Пажэжын
Гісторыя
У 1581 і 1584 гадах Пажэжын успамінаецца ў судовай справе «пра выдзяленне Лукашам Солтанам Станіславу Брастоўскаму шостай часткі падданых, будынкаў і ўгоддзяў у маёнтку Пажэжын Берасцейскага ваяводства». У 1637 годзе ў Пажэжыне пабудавана (або адбудавана) уніяцкая царква ў імя Архангела Міхаіла.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
У 1241 годзе пасля гібелі князя Сілезіі Генрыха II Набожнага у бітве пры Лягніцы Баляслаў і яго брат Пшэмысл I завалодалі Познанню і Гнезнам. У 1242 годзе Уладзіслававічы адабралі ў сілезскага князя Баляслава астатнюю частку Вялікай Польшчы, у 1244 годзе Каліш, у 1247 годзе Сантак.
Пажэжын
Гісторыя
Паводле падання, у 1769 годзе загадам палкоўніка А. Суворава, замест быццам атручаных барскімі канфедэратамі, у вёсцы зроблена 3 калодзежы, адзін з якіх захаваўся і цяпер. У 1792 годзе прывілей на парафію Пажэжынскай царквы Міхаіла Архангела атрымаў святар Андрэй Паўловіч. У 1845 годзе ў Пажэжыне адкрылася сельскае прыходскае вучылішча.
У 1877—1878 гадах падубавана чыгунка Брэст-Ковель, непасрэдна на пажэжэнцаў уплыло адкрыццё на ёй у 1886 годзе чыгуначнай станцыі Александрыя (цяпер станцыя/пункт прыпынку «Пажэжын»). У 1915 годзе ў Пажэжыне пачалося будаўніцтва новай царквы, 25 сакавіка 1920 г. яе асвяціў протаіерэй Стэфан Жукоўскі, да восені 1925 года старая і новая царква стаялі побач.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
У 1244 годзе Баляслаў падтрымаў свайго брата ў канфлікце, які выліўся паміж мясцовай знаццю і духавенствам на чале з біскупам пазнаньскім, з-за прывілеяў падзеных Уладзіславам Адонічам у 1237 годзе.
Пажэжын
Гісторыя
У 1921 годзе ў Пажэжыне адкрыта польская школа. У 1937—1939 гадах ў «Доме Людовым» працавала бібліятэка.
Пажэжын пацярпеў падчас 2-й сусветнай вайны, у т.л. згарэла царква.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
Баляслаў жадаў захапіць Ляндэцкую кашталянію, якая знаходзілася ў руках Казіміра I Куяўскага. Гэту кашталянію аддаў у пасаг сваёй дачцы Генрых II Набожны, Баляслаў адмаўляўся прызнаваць і лічачы гэтыя ўладанні сваімі. Але Пшэмысл I забараніў Баляславу, больш таго ён уступіў у саюз з князем куяўскім.
Пажэжын
Гісторыя
У 1950 годзе ў вёсцы была адкрыта 7-гадовая школа, у 1960 годзе яна стала 8-гадовай, а ў 1967 — сярэдняй. Першы выпуск Пажэжынскай СШ адбыўся ў 1969 годзе, у 1971 годзе для яе пабудавана новае памяшканне на 320 месцаў. З 9 мая 1981 года ў Пажэжынскай СШ дзейнічае гісторыка-краязнаўчы музей.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
У 1249 годзе Пшэмысл забраў у брата Каліш, наўзамен якога аддаў Гнезна. У гэтым жа годзе браты аказалі дапамогу князю глагоўскаму Конраду I супраць Баляслава Рагаткі.
Пажэжын
Гісторыя
У 1995 годзе на сродкі прыхаджан адбудавана з цэглы Пажэжынская царква.
Назва
Наконт паходжання назвы Пажэжын (мясцовае «Пужэжын») існуе дзве версіі. Паводле першай, у ХVІ ст. мясцовасць была балотам і хадзіць па ім па-мясцоваму азначала хадзіць па «жыжцы», «жыжнаму», «жэжнаму», адсюль — Пажэжын. Другая версія заснаваная на паданнях пра мясцовыя падзеі звязаныя з пажарам, паводле іх вёска была заснавана перасяленцамі з Валыні і яе падпальвалі незадаволеныя мясцовыя жыхары, у іншым варыянце сяляне падпальвалі панскі двор — папялішча тады назвалі пажэжай і ад гэтага пайшла назва Пажэжына.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
19 мая 1250 года па невядомых прычынах Пшэмысл I кінуў брата Баляслава ў вязніцу і стаў кіраўніком усёй Вялікай Польшчы. 20 красавіка 1253 года Баляслаў быў вызвалены, дзякуючы заступніцтву вялікапольскага духавенства. Канчатковае прымірэнне братоў адбылося ў маі гэтага года на з’ездзе ў Погаржаліцах, дзе дзякуючы пасродніцтву архібіскупа гнезненскага Пелкі, Баляслаў атрымаў Гнезна і Каліш. З тых часоў браты жылі дружна.
Пажэжын
Назва
Назва «Пажэжын» рэдкая ў Беларусі, але на пачатку ХХ ст. існавала 4 паселішчы з ёю — сяло (1029 жыхароў), вёска (230 жыхароў), паўстанак Паўднёва-Заходняй чыгункі (8 жыхароў), фальварак (6 жыхароў) і ўсе яны знаходзіліся ў Вялікарыцкай воласці. Цяпер апроч Пажэжына вядома вёска Пажэжына ў Негарэльскім п/с Дзяржынскага раёна.
Славутасці
У Пажэжынскай СШ дзейнічае гісторыка-краязнаўчы музей даступны для наведвання.
Баляслаў Набожны
Біяграфія
У верасні 1254 года Пшэмысл I і Баляслаў аказалі дапамогу князю глагоўскаму Конраду I супраць князя ўрацлаўскага Генрыха III Белага. А таксама ўдзельнічалі ў вайне сумесна з іншымі князямі (Казімірам I Куяўскім, Земавітам I Мазавецкім, Баляславам V Сарамлівым) супраць паморскага князя Святаполка.
У 1258—1261 гадах Баляслаў удзельнічаў у знясільваючай вайне з (Казімірам I Куяўскім і яго саюзнікам Святаполкам князем паморскім з-за Ляндэцкай кашталяніі. Князь вялікапольскі ўступіў у саюз з князем заходнепаморскім Варціславам III, Земавітам I Мазавецкім, Баляславам V Сарамлівым і князем новагародскім Раманам Данілавічам.
Руская палярная экспедыцыя
Руская палярная экспедыцыя 1900—1902 гадоў была падрыхтавана Імператарскай Акадэміяй навук і мела асноўнай мэтай даследаванне часткі Паўночнага Ледавітага акіяна на поўнач ад Новасібірскіх астравоў і пошук легендарнай Землі Саннікава. Першае акадэмічнае прадпрыемства Расіі ў водах Ледавітага акіяна, здзейсненае на ўласным судне.
Кіраваў экспедыцыяй рускі геолаг і палярны даследчык барон Эдуард Васільевіч Толь.
Адным з супрацоўнікаў і найбліжэйшым памагатым Толя быў малады даследчык, лейтэнант Імператарскага флота Аляксандр Васільевіч Калчак, будучы Вярхоўны кіраўнік Расіі і Вярхоўны галоўнакамандуючы Рускай арміяй. Таму па палітычных матывах пры савецкай уладзе гісторыя экспедыцыі радыкальна перакручвалася.
Экспедыцыя была важная таксама і з пункту гледжання геапалітычных інтарэсаў Расійскай імперыі. Усе папярэднія замежныя палярныя экспедыцыі разглядаліся іх арганізатарамі таксама як важная нацыянальная справа.
Крыжадзюб-сасновік
Крыжадзюб-сасновік (Loxia pytyopsittacus) — птушка роду сямейства.
Апісанне
Даўжыня цела 17—19 см, размах крылаў 31—33 см. Выразны палавы дымарфізм. Самец чырвоны, самка птушкі і маладыя аліўкава-зялёныя. Падобны да крыжадзюба-яловіка і да белакрылага крыжадзюба, але сілуэт больш масіўны. Дзюба больш магутная — вышыня каля асновы прыкладна роўная даўжыні.
Пашырэнне
Арэал: Прыбалтыйскія краіны, Данія, Скандынавія і паўночны ўсход Еўропы. За Уралам невялікая папуляцыя ёсць у басейне ракі Іртыш. Выпадкова сустракаецца ў Вялікабрытаніі, Бельгіі і Галандыі. Залятае да Ісландыі, Францыі, Германіі, Чэхіі, Славакіі, Аўстрыі, Італіі, Югаславіі, Украіны, Мадэйры. На тэрыторыі Беларусі вельмі рэдкі, магчыма, часам гняздуючы від у паўночнай частцы краіны.
Насяляе розныя тыпы лясоў, пераважна сухія сасновыя бары і рэдкія спелыя часам мяшаныя лясы з елкамі і лістоўніцамі (напрыклад, у Нарвегіі). У Лапландыі таксама жыве на забалочанай мясцовасці.
Асаблівасці біялогіі
Яйкі (3—4, часам 2—5), крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, жоўта-белыя, светла-блакітна-зялёныя або белаватыя. Плямкі і рыскі дробныя з рознымі адценнямі чырвонага (ад ружовага да цёмна-вішнёвага) і пурпурова-карычневага, згушчаныя на шырэйшым канцы.
Арабскае заваяванне Егіпта
Арабскае заваяванне Егіпта — ваенная аперацыя арабскай арміі, распачатая ў снежні 639 года. Невялікі, усяго 3 500 чалавек, атрад палкаводца Амра ібн Аль-Аса ўварваўся ў Егіпет з Палесціны і прыкладна за год заваяваў усю вялікую і густанаселеную краіну.
Перадгісторыя
Перад арабскім заваяваннем Егіпет быў візантыйскай правінцыяй. Падчас вайны Персіі і Візантыі ён быў часова захоплены персідскім царом Хасровам II у 616—629 гадах.
Да пачатку арабскіх заваяванняў візантыйскую ўладу ў Егіпце прадстаўляў мелькіцкі патрыярх Кір, прызначаны кіраўніком Егіпта ўвосень 631 года. У той час у Егіпце было шырока распаўсюджана монафізіцтва, з якім у імперыі змагаліся як з ерассю. Кір адразу ж пачаў агрэсіўна ўкараняць у краіне монафеліцтва, імкнучыся тым самым прымірыць монафізітаў з афіцыйнай царквой. Аднак монафеліцтва не прызналі ні першыя, ні другія. Кір з дапамогай арміі спрабаваў прымусіць коптаў-монафізітаў прызнаць монафеліцкі дагмат, салдаты ўрываліся ў манастыры і нават падвяргалі коптаў катаванням. Многія беглі ў горы і пустыні, з Александрыі збег патрыярх Веніямін. Палітыка Кіра прывяла да таго, што ў Егіпце супрацьстаянне паміж масай жыхароў і імперскімі ўладамі стала нават большай, чым у Сірыі і Палесціне. У выніку, падчас арабскага заваявання монафізіты не аказвалі значнага супраціўлення захопнікам і нават з радасцю сустракалі іх. Разам з тым, у Егіпце існавалі яшчэ і ачагі гнастыцызму, да якіх варожа адносіліся і монафізіты, і афіцыйная царква.
Паход Амра
Уварванне ў Егіпет было практычна асабістай ініцыятывай Амра б. Ал-Аса. Ібн Абдальхакам піша, што Амр яшчэ ў даісламскі час бываў у Егіпце, ведаў яго дарогі і бачыў багацце краіны. Магчыма, на рашэнне Амра паўплывалі звесткі, сабраныя падчас набегаў на Сінайскі паўвостраў. А. Бальшакоў мяркуе, што ключавым фактарам сталі асабістыя амбіцыі Амра: ён мог прэтэндаваць на пасаду аміра Палесціны, але гэту пасаду атрымаў Муавія б. Абу Суфйан. Магчыма, Амр быў пакрыўджаны сваім становішчам і гэта падштурхнула яго да рызыкоўнага кроку. З гэтай прычыны ён пакінуў Палесціну тайна, уначы пакінуўшы лагер дзесьці паміж Бейт Джэбрынам і Іерусалімам.
12 снежня 639 года ён ужо быў у егіпецкім горадзе ал-Арышы. Менавіта тут, як лічыцца, ён і атрымаў ліст халіфа Умара, і не павярнуў менавіта таму, што фармальна ўжо быў у Егіпце.
У Егіпце
Арабская армія выйшла з ал-Арышы, падышла да горада ал-Фарам (Пелузій) і аблажыла яго. З-за адсутнасці аблогавай тэхнікі аблога расцягнулася на адзін ці два месяцы. У выніку горад быў узяты, а сцены яго знесены. У Амра не было магчымасці пакінуць там гарнізон.
Ад Пелузія армія Амра рушыла традыцыйным шляхам — уздоўж усходняга краю дэльты Ніла да яе пачатку. Першай перашкодай апынуўся горад Білбейс, камендантам якога быў Арэтон — былы камендант Іерусаліма, які ўцёк у Егіпет. Ён здзейсніў спробу начнога нападу на арабаў, але быў разбіты. Праз месяц аблогі Білбейс быў узяты штурмам. Візантыйцы страцілі (як лічыцца) 1000 чалавек забітымі і 3000 палоннымі. Гэта адбылося прыкладна ў канцы лютага ці пачатку сакавіка 640 года.
Затым Амр апынуўся ў крэпасці Ум Дунайн і горадзе Бабілон (у паўднёвай частцы сучаснага Каіра). Паслядоўнасць баёў пад Бабілонам складана аднавіць з-за разыходжанняў і нелагічнасцей у крыніцах. Рашучая бітва адбылася толькі ў ліпені. Да візантыйцаў далучыліся войскі Анастасія і Феадосія. Ці атрымліваў падмацаванні Амр, не зусім зразумела. У бітве Амр здолеў разбіць візантыйцаў і вымусіць іх уцякаць.
Адразу пасля бою Амр прыступіў да аблогі Бабілона. Гэта была вельмі моцная крэпасць, якая мела сцены вышынёй 18 метраў і шырынёй 2, складзеныя з каменя і цэглы. Яе складана было ўзяць і штурмам і зморам. А тым часам пачаўся разліў Ніла, што сур'ёзна перашкаджала весці баявыя дзеянні.
У гэты момант Кір пачаў перамовы з арабамі, прапануючы ім узяць атрымаць выкуп і пакінуць Егіпет. Ён прапанаваў 1000 дынараў халіфу, 100 Амру, і па 2 кожнаму воіну, усяго 15-20 тыс. дынараў. Мабыць, Кір жадаў развязаць сабе рукі, таму што ў краіне ўскладнілася сацыяльнай становішча, зноў паднялі галаву монафізіты. Амр, які апынуўся ў складанай сітуацыі, пагадзіўся на гэты дагавор. Аднак, даведаўшыся пра дагаворы, імператар Іраклій адклікаў Кіра ў Канстанцінопаль, а затым адправіў у ссылку. Грошы выплачаны не былі, Амр абвясціў дагавор ануляваным і ўвосень, пасля спаду вады ў Ніле, аднавіў ваенныя дзеянні.
Амр рушыў на поўнач. Падчас гэтага паходу да яго далучыліся копты, як актыўныя монафізіты, так і свецкія людзі. Іаан Нікіўскі згадвае нейкіх Каладжы і Сабендыса, якія перайшлі на бок арабаў са сваімі атрадамі. Нягледзячы на гэта, рух арабскай арміі ўскладнялася нязручным рэльефам мясцовасці.
Візантыйскі камандуючы Феадор выйшаў з Александрыі і падышоў да горада Самануду. Гарадское апалчэнне адмовілася далучыцца да Феадора, аднак візантыйскай арміі ўдалося нанесці арабам паражэнне. Амр адступіў да Бусіра. Няўдача прывяла да таго, што Каладжы і Сабендыс пакінулі яго армію і перайшлі на візантыйскі бок. Амр здзейсніў набег на Думйят, пацярпеў там няўдачу і адышоў назад да Бабілона, аднавіўшы яго аблогу.
Здача Александрыі
Амр накіраваў войскі ў Александрыю, якая была аддадзена яму ў адпаведнасці з пагадненнем, падпісаным 8 лістапада 641. Візантыя назаўжды пазбавілася горада. Амра часам абвінавачваюць ў цяжкім граху перад сусветнай культурай — спаленні па загадзе Умара знакамітай Александрыйскай бібліятэкі. Спецыялісты ж адзначаюць, што гэта ўсяго толькі набожная легенда, якае прыпісвае Умару дабрадзейны ўчынак — знішчэнне кніг, якія супярэчаць Карану, але ў папулярнай літаратуры гэта легенда часам падаецца як гістарычны факт. Аднак ні Іаан Нікіўскі, які нямала паведамляў пра рабаванні і пагромы падчас арабскага заваявання, ні які-небудзь іншы хрысціянскі гісторык, варожы да ісламу, не згадвае пра спаленне бібліятэкі. Хутчэй за ўсё самай вялікай бібліятэкі да таго часу ўжо не існавала
Наступствы
Спроба вярнуць Александрыю была прадпрынята ў 645 годзе, аднак гэта спроба скончылася правалам у 646 годзе, пасля поўнага разгрому візантыйскай арміі. У 654 Канстант II паслаў буйны флот для адваявання Егіпта, аднак флот быў разбіты арабамі, якія да гэтага часу добра ўмацаваліся на моры. Больш сур'ёзных спроб адваяваць у арабаў Егіпет Візантыя не прадпрымала, аж да 1168, калі візантыйцы ўдзельнічалі, у саюзе з Іерусалімскім каралём Амары, у няўдалай аблозе егіпецкага горада Даміеты.
Іван Фролавіч Клімаў
Іва́н Фро́лавіч Клі́маў (, в. Касцюкоўка Магілёўскай губерні —, Мінск) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
З 1923 года ён быў актывістам прафсаюза і камсамола, а з 1925 года быў партыйным дзеячам, з 1931 года працаваў у ЦК Камуністычнай Партыі (бальшавікоў) Беларусі.
У 1936 годзе быў выкладчыкам Рэспубліканскай школы прапагандыстаў партыі пры ЦК КП(б)Б, затым дырэктарам гэтай школы, пасля ў 1940-х ён быў дырэктарам партыйных курсаў пры ЦК КП(б)Б. У верасні 1939 быў прызначвны галоўным упаўнаважаным па арганізацыі грамадскай адміністрацыі на занятай РЧСА заходнебеларукай тэрыторыі. У кола яго абявязкаў уваходзіла таксама каардынацыя работы па выяўленню і рэпрэсіраванню рэальных і нават патэнцыяльных праціўнікаў савецкай улады на далучаных да СССР землях. У кастрычніку 1940 стаў 1-м сакратаром Вілейскага абкама КП(б)Б. У 1941 годзе быў палітычным афіцэрам РСЧА (у 13-й арміі), у 1941—1942 гадах быў сакратаром Ташкенцкага абласнога камітэта Камуністычнай Партыі (бальшавікоў) Узбекістана па працы з кадрамі.
З 28 мая 1943 да ліпеня 1944 года быў 1-м сакратаром Вілейскага падпольнага абласнога камітэта КП(б)Б. Пасля вызвалення Вілейкі летам 1944 года зноў уступіў у пасаду 1-га сакратара Маладзечанскага абласнога камітэта КП(б)Б; у 1949 годзе завочна скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК ВКП(б).
У 1951—1952 гадах — слухач курсаў пры ЦК УКП(б), з 1952 па жнівень 1953 года — 1-ы сакратар Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б)Б, са жніўня 1953 да 1962 года — 1-ы намеснік старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР.
У 1961 годзе займаў пасаду міністра па нарыхтоўкам Беларускай ССР, у 1962-1968 гадах — намеснік старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР, а ў 1968-1974 гадах — намеснік старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.
З 1974 года быў навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ, а з 1980 года — старшыня Камісіі па справах былых партызан і актывістаў падполля ў Прэзідыуме Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.
З 18 лютага 1949 па 4 лютага 1976 года член ЦК КП(б)Б, у 1955—1960 гадах — член Бюро ЦК КП(б)Б. З 6 лютага 1976 года — член Рэвізійнай Камісіі КПБ. У 1980 годзе атрымаў званне Заслужанага работніка культуры Беларускай ССР.
Вячаслаў Віктаравіч Даніловіч
Вячаслаў Віктаравіч Даніловіч (, Полацк) — беларускі гісторык, дырэктар Інстытута гісторыі Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (2011—2020). Кандыдат гістарычных навук (2000), дацэнт (2005).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Полацку. Скончыў Наваполацкую школу № 9 (1991), Беларускі дзяржаўны універсітэт ім. М. Танка (1996), настаўнік гісторыі ў наваполацкай школе (1996), у аспірантуры па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя» (1996—1999). Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дзейнасць арганізаціі «Змагання» ў Заходняй Беларусі (1927—1930 гг.)». Асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі. Начальнік Упраўлення падрыхтоўкі навукова-педагагічных кадраў вышэйшай кваліфікацыі ва універсітэце. З 2006 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце, з 2010 дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі. Лаўрэат стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь таленавітым маладым навукоўцам (2009). Атрымаў медаль Францыска Скарыны (2016).
21 верасня 2020 прызначаны на пасаду рэктара Акадэміі кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Даючы згоду на прызначэнне рэктара А. Лукашэнка з намерам абраў «гуманітарыя» Даніловіча і паставіў перад ім адмысловую задачу.
Навуковая дзейнасць
Намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Гістарычна-археалагічныга зборнік», член рэдакцыйнай калегіі часопіса «Весці нацыянальнай акадэмiі наук Беларусi. Серыя гуманітарных наук», член рэдакцыйных саветаў часопіса «Гісторыя і грамадазнаўства» і «Беларускага гістарычнага часопіса».
Сфера навуковых інтарэсаў: беларускі палітычны і культурны нацыянальны рух у Заходняй Беларусі 1921—1939 гг. Аўтар больш за 100 прац (шмат у чым у суаўтарстве), з іх асноўныя:
Гістарычныя погляды
Лічыць, што неабходна «выпрацаваць свой, беларускі погляд на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага… менавіта ў перыяд існавання ВКЛ склалася беларуская народнасць, менталітэт …».
20 жніўня 2020 года выказаў свой погляд на бела-чырвона-белы сцяг. Ён адзначыў, што сцяг выкарыстоўваўся беларускімі калабарантамі ў гады Вялікай Айчыннай вайны:
«Варта задумацца, да чаго вядзём з гэтым сцягам. Па сутнасці, калі мы станем на пазіцыі беларускіх нацыянальных калабарацыяністаў, то … яны хацелі стварыць нейкую беларускую дзяржаву, але стварыць пад нямецкім пратэктаратам. Размова нават не ішла, каб стварыць незалежную дзяржаву. Гэта значыць, апрыёры гаворыцца пра тое, што трэба рухацца пад гэтым сцягам да нейкага пратэктарату са знешняга боку».
У лютым 2021 года заявіў, што ўпершыню Беларусь была аб'яўлена менавіта пад гэтым сімвалам, але паўнавартаснай дзяржавай, на яго думку, так і не стала:
«Сама гісторыя значна дыскрэдытавала гэты сімвал. Склалася так, што стваральнай функцыі, нейкіх станоўчых, знакавых для беларусаў момантаў пад гэтым сцягам не адбывалася. Так, у першай палове 1990-х гэта быў дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь. Але гэта быў вельмі цяжкі перыяд, калі станоўчыя падзеі проста адсутнічалі».
Барыс Лаўрэнцьевіч Галушкін
Барыс Лаўрэнцьевіч Галушкін ( — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай і Віцебскай абласцей, камандзір спецыяльнага атрада НКДБ СССР «Дапамога» партызанскай групы «Артур». Герой Савецкага Саюза (5.11.1944, пасмяротна), лейтэнант.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Па нацыянальнасці рускі.
У Шахтах рос і пайшоў у школу (цяпер гэта ліцэй № 26 горада Шахты ). Затым у юным узросце пераехаў у горад Грозны, дзе вучыўся ў школе № 9. У 1934 годзе ўступіў у ВЛКСМ, а праз год быў абраны сакратаром камсамольскай арганізацыі школы. Па заканчэнні школы працягнуў вучобу ў Маскоўскім інстытуце фізкультуры і спорту, дзе вучыўся з 1937 па 1941 год.
У ліпені 1941 года з чацвёртага курса інстытута сышоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію і адпраўлены на фронт восенню таго ж года.
Ваяваў на Ленінградскім фронце, дзе быў паранены, шпіталізаваны, але таемна збег са шпіталя на фронт. У 1942 годзе выконваў спецыяльныя заданні ў тыле ворага на тэрыторыях Мінскай і Віцебскай абласцей. У 1943 годзе ўступіў у члены ВКП(б). У маі 1943 года прызначаны камандзірам спецыяльнага атрада НКДБ СССР «Дапамога», які, у сваю чаргу, уваходзіў у групу «Артур». Атрад Галушкіна змог пусціць пад адхон дваццаць чатыры эшалона суперніка, знішчыць і пашкодзіць дваццаць тры паравоза, дзесяткі аўтамашын, танкаў і трактароў, падарваць шэсць складоў з боепрыпасамі і фуражом, вывесці з ладу папяровую фабрыку ў горадзе Барысаве Мінскай вобласці, электрастанцыю, леса- і льнозавод.
Загінуў 15 чэрвеня 1944 года падчас выхаду з акружэння ў складзе штурмавой групы, якой камандаваў, у раёне возера Палік Барысаўскага раёна Мінскай вобласці.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб прысваенні звання Героя Савецкага Саюза работнікам Народнага камісарыята дзяржаўнай бяспекі СССР» ад : За ўзорнае выкананне спецыяльных заданняў у тыле праціўніка і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства лейтэнанту Барысу Лаўрэнцьевiчу Галушкiну пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Нумій Туск
Ну́мій Туск (Nummius Tuscus) — рымскі дзяржаўны дзеяч канца III — пачатку IV стст., консул 295 года. У 295 годзе быў прызначаны консулам разам з Аніем Анулінам. Займаў пасаду curator aquarum (наглядчык вадаправодаў), хутчэй за ўсё ўжо пасля свайго кансулату, у прамежку паміж 295 і 302 гг. З 19 лютага 302 года па 12 верасня 303 займаў пасаду прэфекта Рыма (пры імператарах Максіміяне і Канстанцыі Хлоры).
Смерць Актэона (карціна Тыцыяна)
«Смерць Актэона» (Morte di Atteone) — адна з позніх карцін Тыцыяна, напісаная ў 1559—1575 гадах. Карціна ўваходзіць у цыкл «паэмы», навеяныя Метамарфозамі Авідзія з 7 палотнаў, напісаных Тыцыянам па замове Філіпа II Іспанскага ў 16 стагоддзі. У той час яны лічыліся настолькі адкрытымі, што іх завешвалі гардзінай у прысутнасці дам. Карціна адлюстроўвае момант палявання на Актэона, перавернутага ўгневанай Дыянай у аленя, яго ўласных сабак. Сюжэтна звязана з палатном «Дыяна і Актэон». Уваходзіла ў Арлеанскую калекцыю.
У выніку грамадскай кампаніі ў 1972 годзе карціна была выкуплена для Лонданскай нацыянальнай галерэі. У кастрычніка-снежні 2008 года гэта карціна была выстаўлена сумесна з палатном «Дыяна і Актэон» з Нацыянальнай галерэі Шатландыі для збору сродкаў на выкуп апошняй для Вялікабрытаніі.
Роберт Піры
Ро́берт Э́двін Пі́ры (Robert Edwin Peary; 6 мая 1856, Кесан, Пенсільванія — 20 лютага 1920) — амерыканскі даследнік Арктыкі. У 1909 годзе абвясціў пра заваяванне Паўночнага полюса, што выклікала масу дыскусій. Афіцыйна лічыцца першым чалавекам, які дасягнуў Паўночнага полюса пасля пераходу па пакавым ільдам.
Памяць
У гонар Р. Э. Піры названыя паўвостраў (Зямля Піры) на поўначы Грэнландыі і праліў у Канадскім Арктычным архіпелагу.
Біяфізіка ў Беларусі
Станаўленне біяфізікі на Беларусі пачалося з даследаванняў М. М. Гайдукова і Ц. М. Годнева па фотасінтэзе (1924—1927).
Навукова-даследчыя работы па малекулярнай і мембраннай біяфізіцы вядуцца ў інстытутах НАН РБ (фотабіялогіі, біяарганічнай хіміі, біяхіміі, фізікі), БДУ, Гродзенскім і Віцебскім медыцынскіх інстытутах.
Высветлены прырода і інфармацыйная магчымасць УФ-флюарэсцэнцыі бялкоў (С. В. Конеў, Я. А. Чарніцкі), рэгуляцыя фотасінтэзу пры адаптацыі праз змяненне структурна-функцыянальнага стану хларапластаў (В. М. Іванчанка), раскрыты асаблівасці фатонікі малекулы хларафілу (Г. П. Гурыновіч, К. М. Салаўёў), залежнасці радыеадчувальнасці дэзоксірыбануклеапратэідаў ад колькасці міжмалекулярных кантактаў (А. М. Пісарэўскі, В. Т. Андрыянаў, С. М. Чаранкевіч), адкрыты новыя рэгулятарныя механізмы ў палачцы сятчаткі вока (І. Дз. Валатоўскі).
Праведзены даследаванні па матэматычнаму разліку канфармацыі поліпептыдаў і бялкоў (С. Г. Галакціёнаў), мембранна-структурным кантролі праліферацыі мікробных клетак (У. М. Мажуль), кааператыўных эфектах у пратэаліпасомах (П. А. Кісялёў), электрафізіялогіі расліннай клеткі (У. М. Юрын), структурнай і рэцэпторнай рэарганізацыі мембран мозга пры старэнні (С. Л. Аксёнцаў і А. А. Мілюцін).
Лятохі (археалагічны помнік)
Могільнік датуецца 2-й паловай I-га тыс. н. э.
Цітаізм
Цітаізм — камуністычная ідэалогія, якая носіць імя лідара Югаславіі Іосіпа Броза Ціта. Тэрмін пазначае спецыфічную ідэалогію, якая ўзнікла ў СФРЮ у выніку рознагалоссяў паміж Ціта і Сталіным. Раскол праявіўся ў адхіленні Рэзалюцыі Інфармбюро з боку Камуністычнай партыі Югаславіі ў 1948 годзе. Першапачаткова тэрмін ужываўся ў негатыўным рэчышчы палітычнымі супернікамі Ціта, перш за ўсё, прасталінскімі камуністамі. Цяпер у былых краінах Югаславіі цітаізм разглядаецца як разнавіднасць таталітарызму. Асноўныя рысы На фоне астатніх версій камуністычнай ідэалогіі, цітаізм адрозніваўся арыентацыяй на мірнае суіснаванне з капіталістычнымі краінамі.
Цітаізм грунтуецца на наступным прынцыпе: у кожнай дзяржаве сродкі дасягнення камунізму павінны вызначацца самой дзяржавай (гэта значыць Югаславіяй), а не знешнімі сіламі (пад імі разумеўся Савецкі Саюз). Заснаваная на гэтым прынцыпе знешняя палітыка Югаславіі прывяла краіну ў лідары Руху Недалучэння і не дазволіла паўнавартасна ўвайсці ў СЭУ (СФРЮ прымала ўдзел у рабоце арганізацыі ў якасці краіны-назіральніка).
Іншай важнай рысай цітаізма стала распрацаваная Эдвардам Кардэлем дактрына самакіраваннага сацыялізму. Яна прадугледжвала самакіраванне працоўных калектываў: тэорыя калектыўнай працы меркавала, што рашэнне пра лёс прыбытку прадпрыемства павінна прымацца самім рабочым калектывам. За гэта савецкія ідэолагі абвінавачвалі Ціта ў трацкізме і ў карпаратывізме. Аднак паміж прадпрыемствамі захоўвалася канкурэнцыя, што дазваляла разглядаць эканоміку Югаславіі як «рынкавы сацыялізм», далёкі ад ідэалаў рабочага самакіравання.
Пустая Града
Пуста́я Града́ (, Пустая Гряда) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўпенскага сельсавета.
Паразіталогія ў Беларусі
На Беларусі пытанні паразіталогіі сістэматычна вывучаюцца з 1920—1930-х гадоў: даследавалася фаўна паразітычных прасцейшых (П. М. Мардасаў, К. Ф. Расцягаева, С. П. Сузько, і інш.), кляшчоў (М. А. Аленеў, А. В. Беліцэр, В. Ф. Гусеў), насякомых (Р. Я. Бей-Біенка, А. У. Бург, А. Р. Маеўскі і інш.), гельмінтаў (Х. С. Гарагляд, В. Ф. Чарвякоў і інш.), узбуджальнікаў хвароб раслін (В. Ф. Купрэвіч, М. А. Дарожкін).
Даследаванні вядуцца ў інстытутах заалогіі, эксперыментальнай батанікі, НАН РБ, Беларускім НДІ аховы раслін, эксперыментальнай ветэрынарыі, эпідэміялогіі і мікрабіялогіі, Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны, Брэсцкім педагагічным універсітэце і інш.
Асноўныя кірункі даследаванняў: арахнаэнтамалагічны, гельмінталагічны, протазаалагічны, паразітацэналагічны.
У 1970—1990-я гады высвятляліся асаблівасці і краявой паразіталогіі, распрацоўваліся метады дыягностыкі і ліквідацыі асноўных паразітаў, вывучаўся іх патагенез і клініка, фауна, экалагічная і эпідэміялагічная значнасць гельмінтаў, крывасосных кляшчоў і насякомых у лясных біяцэнозах, урбаландшафтах, з 1986 года ў зоне аварыі Чарнобыльскай АЭС.
Распрацаваны інтэгральны кантроль крывасосных мошак па прафілактыцы сімуліятаксікозу буйной рагатай жывёлы, практычныя рэкамендацыі па барацьбе з эймерыёзамі сельскагаспадарчых жывёл, птушак і абмежаванні пашырэння асноўных узбуджальнікаў хвароб. Найбольшы ўклад у гэтыя даследаванні зрабілі І. Ц. Арзамасаў, М. П. Карасёў, А. І. Ятусевіч, Н. С. Балагіна, Л. І. Бычкова, А. С. Гембіцкі, В. М. Капліч, К. М. Кірыенка, Г. Г. Лабецкая, І. В. Меркушова, М. М. Трухан, Н. В. Цярошкіна, І. В. Чыкілеўская, Г. А. Яфрэмава.
Шчытцы
Шчытцы́ (, Щитцы) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўпенскага сельсавета.
Жанчына перад люстэркам (карціна Тыцыяна)
«Жанчына перад люстэркам» (Donna con uno specchio) — карціна Тыцыяна, напісаная каля 1515 года. У наш час знаходзіцца ў 7-м зале на 1-м паверсе галерэі Дэнон у Луўры. Код: INV. 755.
На карціне намалявана прыгожая маладая жанчына, якая расчэсвае валасы перад маленькім люстэркам, якое трымае для яе мужчына. Яе спіна адлюстроўваецца ў іншым, выпуклым, люстэрку. Карціна характэрная для творчасці Тыцыяна гэтага перыяду і з'яўляецца выразам гарманічнага тыцыянскага класіцызму, даведзенага мастаком да дасканаласці.