cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
RCA (раздым)
RCA jack альбо кампазітны (таксама званы phono connector, ці CINCH/AV connector, а таксама ў прастамоўі «цюльпан», AV-раздым) — стандарт раздыма, шырока ўжываны ў аўдыё- і відэатэхніцы.
Назва RCA пайшла ад Radio Corporation of America, якая прапанавала гэты тып раздыму на пачатку 1940-х гадоў для далучэння фанографаў да ўзмацняльнікаў.
Стандартны штэкер RCA (на слэнгу «тата») выглядае як цэнтральны металічны канэктар, выбітны ўперад, дыяметрам 3,2 мм (3,18 для памеру 0,25 цалі), вонкавай адкрытай даўжынёй 9,0 мм (9,52/7,92 мм для памераў 0,375/0,312 цалі), унутранай закрытай даўжынёй 6,0 мм (5,56 для памеру 0,219 цалі), аточаны металічным круглым абадком з мінімальным унутраным дыяметрам 8,0 мм (8,33 для памеру 0,328 цалі). Вонкавы дыяметр абадку залежыць толькі ад яго таўшчыні і не нармаваны.
Гняздо RCA — звычайна панэльны раздым (на слэнгу «мама»), на які нацягваецца абадог, мае вонкавы дыяметр 8,0 мм (8,33 для памеру 0,328 цалі) і глыбіню 7,50 мм (7,14 для памеру 0,281 цалі), таму абціскальны обад павінны мець трошкі большы ўнутраны дыяметр.
У танным выкананні прастора паміж канэктарам/цангай і абадком/корпусам (унутраны ізалятар) запаўняецца простым пластыкам альбо поліэтыленам — у сярэднекоштавых, тэксталітавымі шайбамі ці аналагічнымі з прэсаванага шкловалакна — у дарагіх, тэрматрывалым тэфлонам альбо керамікай.
Адзін з асноўных недахопаў танных раздымаў, гэта іх малая тэрматрываласць. Для пайкі кабеля сячэннем 0.823 mm2 (18 awg) ці болей, патрабуецца даволі працяглы час прагрэву на стандартных тэмпературах плаўлення прыпою 250°С — ці нават большыя тэмпературы джала паяльніка, дзеля павелічэння назапашвальнай цеплаёмістасці джала, часам аж да 500°С.
Звычайны пластык ці поліэтылен хутка плавіцца на такіх тэмпературах, і закарочвае унутраны праваднік з вонкавым корпусам раздыма. Пажадана дбайна сачыць за перагрэвам раздыма, альбо набываць раздым з тугаплаўкім унутраным ізалятарам. Асабліва гэта важна пры пайцы надзвычай цеплаёмістых медных монажылаў, дыяметрам болей 0.80 mm (0.502 mm2). Даступныя аднажыльныя тв-кабелі большага сячэння маюць дыяметр каля 1.00 mm (0.785 mm2) альбо 1.13 mm (1.002 mm2) і суб'ектыўна яшчэ больш цеплаёмістыя. Адзін з старых метадаў захавання ізалятара таннага раздыма "тата" гэта распайка яго на заведама новым панэльным раздыме (на слэнгу «мама»).
Стандартныя колеры
Розныя сігналы ўжываюць свой колер раздыму, які вызначаецца стандартам, але шматканальнае аўдыё (7.1 і больш) да гэтай пары не мае стандартных колераў.
Спіс аб’ектаў PGC (2018001—2019000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2018001—2019000)
Ігар Мікалаевіч Рудэнка
Ігар Мікалаевіч Рудэнка (, Мінск — ) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1956).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1938 годзе.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.
Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1947 годзе. Працаваў начальнікам архітэктурна-планіровачнай майстэрні Мінгарвыканкама, кіраўніком Беларускага філіяла Усесаюзнага інстытута па праектаванні прадпрыемстваў гандлю, старшым навуковым супрацоўнікам аддзела будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, з 1958 па 1977 г. — кіраўніком сектара ландшафтнай архітэктуры ў ІБіА АН БССР, ІБіА Дзяржбуда БССР, БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Творчасць
Асноўныя працы: парк Перамогі (1945), інтэр’еры чыгуначнага вакзала (1946, у аўтарскім калектыве), радзільня па вул. Валадарскага (1947, у аўтарскім калектыве), 1-, 2-кватэрныя катэджы ў завулках Вайсковы і Омскі (1948), эксперыментальныя праекты схем комплекснага азелянення гарадскіх і прыгарадных тэрыторый Мінска, Віцебска, Гомеля, Магілёва, Полацка, Наваполацка, Салігорска, Светлагорска (1960—1965, у аўтарскім калектыве), генеральная схема запаведных зон і ахоўных тэрыторый БССР (1971—1974, у аўтарскім калектыве).
Апублікавана больш за 50 навуковых прац па ландшафтнай архітэктуры і горадабудаўніцтве.
Бярозаўскі гісторыка-краязнаўчы музей
Бярозаўскі гісторыка-краязнаўчы музей — музей, адкрыты ў 1963 г. у г.Бяроза паводле распараджэння Брэсцкага аблвыканкама як гісторыка-рэвалюцыйны музей. Рашэннем Бярозаўскага райвыканкама ад 23.11.1993 г. перайменаваны ў гісторыка-краязнаўчы. Музеем кіравалі Я. Ф. Бажок, М.Дз. Сікорын, Г. А. Ракіцкая, Г. С. Пуцыковіч. З 1999 г. дырэктар Л. М. Ківатыцкая.
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 18 808 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 10 689 адзінак Плошча экспазіцыі 156 м², размешчана ў 5 залах.
Экспанаты
Музейныя экспанаты сабраны ў 19 калекцый: археалогія, нумізматыка, скарбы, баністыка, фалерыстыка, зброя, прадметы этнаграфіі і побыту, графіка, скульптура, жывапіс, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, музычныя інструменты, дакументы, друкаваныя выданні, фотадакументы, рукапісы, кінафотадакументы, прадметы з гісторыі тэхнікі, прыродазнаўчая калекцыя. Найбольш значныя і рэдкія сярод іх: манетны скарб 16 ст. Вялікага княства Літоўскага; прадметы, выяўленыя ў час археалагічных раскопак на тэрыторыі картэзіянскага манастыра: керамічны посуд, фрагменты пластычнай паліхромнай кафлі, жалезныя вырабы (усе 17 ст.) і інш.; алтарная драўляная манастырская скульптура 17 ст.; калекцыі абразоў 17 — 19 ст. (47 адзінак); кавалак бурштыну вагой 518 г., знойдзены на тэрыторыі Бярозаўскага камбіната сілікатных вырабаў; унікальныя фотаздымкі Бярозаўшчыны 1930-х г. Ю.Шыманчыка; малюнкі ваеннай пары (1942) палітрука 345-га партызанскага атрада С. М. Бельскага; калекцыі размалёвак па шкле і вышыўкі.
Галерэя мастацтваў горада Бяроза
Музей мае філіял «Галерэя мастацтваў» у г. Бяроза. Адкрыты 16.07.2004 г. у дзень 60-годдзя вызвалення Бярозаўскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў паводле рашэння Бярозаўскага райвыканкама ад 27.01.2004 г.
Шаўчук
Шаўчук — прозвішча.
Новая (Маладзечанскі раён)
Но́вая (, Новая) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Радашковіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Граніцкага сельсавета.
Зорын
Зорын — рускае прозвішча, а таксама тапонім.
Музей «Выратаваныя мастацкія каштоўнасці»
Музей «Выратаваныя мастацкія каштоўнасці» — філіял Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея. Размяшчаецца ў гістарычным будынку XX ст. па вуліцы вул. Леніна, 39. Адкрыты 4 лютага 1989 г. у г.Брэст як пастаянная выстаўка Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея, з 01.01.1998 г. яго філіял. Адзіны ў Беларусі музей, дзе экспануюцца творы мастацтва і прадметы антыкварыяту, канфіскаваныя брэсцкімі мытнікамі пры спробе незаконнага вывазу іх за мяжу.
Гісторыя
Пачатак фарміраванню «мытнай» калекцыі пакладзены ў 1953 г., калі Брэсцкі абласны краязнаўчы музей атрымаў ад мытні 30 абразоў і вырабаў меднага мастацкага ліцця. У 1976 г. у выставачнай зале адбылася выстаўка найбольш цікавых экспанатаў, галоўным чынам твораў жывапісу. У 1987 г. арганізавана новая, больш прадстаўнічая выстаўка па колькасці і разнастайнасці экспанатаў і па ўзроўні мастацкага афармлення. З улікам вялікай каштоўнасці і своеасаблівага характару калекцыі было вырашана стварыць стацыянарную выстаўку «Выратаваныя мастацкія каштоўнасці». Для яе размяшчэння рашэннямі брэсцкіх аблвыканкама ад 20 мая 1985 г. і гарвыканкама ад 17 красавіка 1986 г. абласному краязнаўчаму музею быў перададзены будынак — помнік архітэктуры XX ст. (узведзены ў 1925-27 гг., архітэктар Ю. Лісецкі), адрэстаўрыраваны ў 1987 г. спецыялістамі аб’яднання «Белрэстаўрацыя». Праект экспазіцыі выстаўкі выканалі загадчыца мастацкага аддзела абласнога краязнаўчага музея І. М. Тарыма, архітэктар Ю. Ю. Шчарбакоў і мастакі Б. М. Малахаў і М. К. Канькоў. У 1989 г. яна прыняла першых наведвальнікаў. Экспазіцыя адлюстроўвае тэму аховы культурнай спадчыны ў Беларусі, адпавядае значэнню Брэста як пагранічнага горада, «заходніх варот» краіны. Загадчыца філіяла І. М. Тарыма.
Фонды і экспазіцыя
Большасць твораў рускага і заходнееўрапейскага жывапісу размешчана ў асобных залах, адпаведна жанравай прыналежнасці. У зале пейзажнага жывапісу зберагаюцца «Марскі пейзаж» невядомага галандскага мастака 17 ст. (з кола Вілема ван дэр Вельдэ-малодшага), творы І. К. Айвазоўскага, Р. Г. Судкоўскага, А. Д. Кіўшанкі, Р. Р. Мясаедава, С. А. Вінаградава, Ю. Ю. Клявера, А. Г. Гараўскага. У партрэтнай галерэі вылучаюцца «Партрэт невядомага ў зялёным кафтане» І. Ф. А. Дарбеса, «Партрэт дзяўчыны» П. Я. Раўда. Жамчужынай залы графікі з’яўляецца эскіз М. А. Урубеля да яго карціны «Дэман зрынуты». Значная частка музейных прадметаў, у першую чаргу абразоў і карцін, патрабуе рэстаўрацыі.
Найбольш каштоўныя творы мастацтва рэгулярна экспануюцца на часовых тэматычных выстаўках, для якіх прызначана выставачная зала плошчаю 90 м². У 2000-04 гг. адбыўся цыкл выставак абразоў, прысвечаны 2000-годдзю хрысціянства. У гэтай зале таксама арганізуюцца персанальныя выстаўкі мастакоў Берасцейшчыны, замежжа, экспануюцца работы навучэнцаў мастацкіх школ і студый, праводзяцца творчыя сустрэчы з мастакамі, вечарыны, канцэрты камернай музыкі. Маюцца майстар-класы, літаратурна-музычныя і мастацкія салоны. Наладжана супрацоўніцтва музея з мастацкімі навучальнымі ўстановамі і студыямі Брэста, Брэсцкім абласным музычным таварыствам.
З 1989 г. музей наведалі больш як 1,2 млн чалавек.
Міхал Піус Ромер
Міхал Піус Пасхаліс Ромер (Michał Pius Paschalis Römer, Mykolas Römeris; 25.4(7.5).1880, в. Багдонішкі Новааляксандраўскага пав. Ковенскай губ., цяпер Панявежскі пав. Літвы — 22.2.1945) — польскі і літоўскі вучоны, грамадска-палітычны дзеяч.
Паходжанне
З шляхецкага роду Ромераў, сын Міхала Казіміра Ромера (1845-1920) і Канстанцыі з Тукалаў (1847-?).
Дзейнасць у Расійскай імперыі
У 1911-15 супрацоўнічаў з газетай «Наша ніва», член рэдакцыі віленскай газеты «Kurier Krajowy» («Краёвы кур'ер»; 1913). Узначальваў віленскую масонскую ложу «Літва». Станоўча ацэньваў грамадска-палітычны і культурны рух беларусаў і літоўцаў, абараняў яго ад нападак польскіх і рускіх шавіністычных колаў. Адзін з галоўных ідэолагаў ліберальна-дэмакратычнага крыла краёўцаў. У 1913-15 распрацаваў канцэпцыю новай Рэчы Паспалітай у выглядзе канфедэрацыі Польшчы і «гістарычнай Літвы» як самастойных і дэмакратычных дзяржаў. Для вырашэння гэтай задачы ў 1915 далучыўся да легіёнаў Ю. Пілсудскага.
Незалежная Літва
У 1919 па даручэнні апошняга вёў у Коўне перагаворы з літоўскім кіраўніцтвам пра стварэнне канфедэрацыі, але літоўскі бок не прыняў гэтую прапанову. У 1920 асудзіў захоп Віленшчыны войскамі генерала Л. Жалігоўскага і ў знак пратэсту пераехаў у Літву. Прафесар права (1922) і рэктар Ковенскага (1927-28, 1933-39), прафесар Віленскага (1940-45) універсітэтаў. У час нацысцкай акупацыі арганізоўваў у Вільні тайнае навучанне, падтрымліваў сувязь з рухам Супраціўлення.
Сям’я
У першым шлюбе (17 кастрычніка 1909) з Рэгінай з Ромераў (1882-?), дачкой Эдварда Матэвуша Ромера і Юзэфы з Чахоўскіх, меў дачку Цэліну (1910-?).
У другім шлюбе (23 красавіка 1938) з Ядвігай Чапайце (Čepaitė; 1905—1988). Дзеці:
Ушанаванне памяці
У 2004 годзе Літоўскаму ўніверсітэту права ў Вільнюсе нададзена імя Ромера.
Спасылкі
[[Катэгорыя:Масоны]
Мяжа Чандрасекара
Мяжа Чандрасекара — верхняя мяжа масы, пры якім зорка можа існаваць як белы карлік. Калі маса зоркі перавышае гэтую мяжу, то яна становіцца нейтроннай зоркай. Існаванне мяжы было даказана індыйскім астрафізікам Субраманьянам Чандрасекарам. У якасці значэння звычайна бярэцца 1,4 сонечных масы.
Анатоль Іванавіч Белавус
Біяграфія
У 1973 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут. З 1973 года працаваў у спецыяльным канструктарскім тэхналагічным бюро вытворчага аб’яднання «Інтэграл». У 2017 годзе стаў намесніка генеральнага дырэктара ААТ «Інтэграл».
Навуковая дзейнасць
Работы ў галіне мікраэлектронікі, інфарматыкі і інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій, ЗВЧ-радыёэлектронікі і бесправадной сувязі, кібербяспекі. Распрацаваў і рэалізаваў на практыцы метады праектавання складанафункцыянальных хуткадзейных мікрасхем з падвышанай надзейнасцю і нізкім энергаспажываннем, метады праектавання спецыялізаваных мікрасхем для бартавых электронных сістэм кіравання касмічных спадарожнікаў, балістычных ракет, крылатых ракет, у тым ліку метады праектавання мікрасхем, устойлівых да ўздзеяння радыяцыі. Даследаваў фізічныя механізмы ўздзеяння касмічнай радыяцыі і экстрэмальных тэмператур на мікрасхемы і паўправадніковыя прыборы, прызначаныя для працы ва ўмовах блізкага і далёкага космасу. Распрацаваў комплекс тэарэтычных і практычных метадаў праектавання базавых элементаў тэлекамунікацыйных прылад, адметнай прыкметай якіх з’яўляецца звышвысокая хуткасць апрацоўкі дадзеных, метады праектавання сістэм лічбавай апрацоўкі радыёлакацыйных сігналаў на аснове мікрапрацэсарных камплектаў. Даследаваў фізічныя механізмы і алгарытмы працы, праграмныя рашэнні, механізмы актывацыі, шляхі і спосабы ўкаранення ў мікрасхемы сістэм адказнага і стратэгічнага прызначэння праграмных і апаратных траянаў — тэхналагічнага базісу кіберзброі.
Мяжа Чандрасекара
Эфекты выраджэння ў белых карліках
Масы белых карлікаў складаюць парадку сонечнай, але памеры ў сотні разоў менш сонечных (R \le 0,01), гэта значыць іх шчыльнасць надзвычай высокая і адзін кубічны сантыметр рэчыва белага карліка важыць многія тоны ( г/см³)! Пры такіх шчыльнасцях электронныя абалонкі атамаў руйнуюцца і рэчыва прадстаўляе сабой электронна-ядзерную плазму, прычым яе электронны складнік прадстаўляе сабой выраджаны электронны газ. Ціск P такога газу падпарадкоўваецца наступнай залежнасці:
Анатоль Іванавіч Белавус
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 400 навуковых прац, у тым ліку 26 манаграфій, больш за 30 вучэбна-метадычных дапаможнікаў і брашур, больш за 140 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Мяжа Чандрасекара
Эфекты выраджэння ў белых карліках
дзе ~K_1 — канстанта, ~\rho — шчыльнасць газу, г. зн. у адрозненне ад ураўнення Клапейрона (ўраўнення стану ідэальнага газу), для выраджанага электроннага газу тэмпература ва ўраўненне стану не ўваходзіць — яго ціск ад тэмпературы пры захаванні стану выраджэння не залежыць (гл. Мал. 1).
Вышэйпрыведзенае ўраўненне стану праўдзівае для халоднага (нерэлятывісцкага) выраджанага электроннага газу. Тэмпература нават у некалькі мільёнаў градусаў малая ў параўнанні з характэрнай Фермі-энергіяй электронаў (kT << E_F), таму газ заўсёды застаецца выраджаным нават пры значным росце тэмпературы. З ростам шчыльнасці рэчыва ў сілу прынцыпа Паўлі (два электроны не могуць знаходзіцца ў адным квантавым стане, г. зн. у стане з аднолькавым імпульсам і праекцыяй спіна) энергія і імпульс электронаў узрастаюць настолькі, што выраджаны электронны газ становіцца рэлятывісцкім. Залежнасць ціску P рэлятывісцкага выраджанага электроннага газу ад шчыльнасці становіцца іншай:
Якасны разгляд
Няхай сярэдняя шчыльнасць белага карліка, дзе M — маса, а R — радыус белага карліка. Тады ціск і сіла ціску, процідзейная гравітацыі і роўная перападу ціску па глыбіні:
Гравітацыйныя сілы, процідзейныя ціску:
,
Такім чынам, для белых карлікаў існуе верхняя мяжа масы, які атрымаў назву мяжы Чандрасекара.
Колькасны разгляд
Ураўненне стану P рэлятывісцкага выраджанага электроннага газу
, (1)
дзе
см³/(с² г1/3). (2)
Тут m_u атамная адзінка масы, \mu_e — малекулярная маса, якая прыходзіцца на адзін электрон (лік электронаў у адзінцы аб'ёму роўны ).
У адпаведнасці са стандартнай тэорыяй будовы зорак белы карлік з'яўляецца палітропным газавым шарам з гідрастатычна раўнаважкай сферычна-сіметрычнай канфігурацыяй, усярэдзіне якой
і n=3;
пры гэтым маюцца суадносіны паміж пастаяннай K і масай палітропнага шара:
, (3)
. (4)
Значэнне мяжы Чандрасекара слаба залежыць ад \mu_e: у ідэальнай палітропнай мадэлі як \mu_e^{-2}, аднак з-за нейтранізацыі і эфектаў агульнай тэорыі адноснасці залежнасць аказваецца яшчэ слабей.
Разлікі для белых карлікаў рознага хімічнага складу даюць значэнне мяжы Чандрасекара ў дыяпазоне 1.38-1.44 M_{Sol}.
Мяжа Чандрасекара і звышновыя тыпу Ia
У цесных падвойных сістэмах часцяком адным з кампанентаў з'яўляецца белы карлік. У выпадку, калі яго кампаньён ў працэсе эвалюцыі запаўняе сваю поласць Роша, пачынаецца інтэнсіўная акрэцыя на белы карлік, падчас якой ім можа быць пераўзыдзена мяжа Чандрасекара, наступствам чаго з'яўляецца выбух звышновай тыпу Ia. Паколькі такія звышновыя аказваюцца «калібраванымі па масе» мяжою Чандрасекара, то іх энергавыдзяленне таксама аказваецца «калібраваным»: адрозненні ў іх бляску вельмі невялікія. Дзякуючы такой асаблівасці звышновыя тыпу Ia выкарыстоўваюцца для вызначэння адлегласцей да аддаленых галактык.
У англамоўнай літаратуры для такіх аб'ектаў з вядомай абсалютнай свяцільнасцю выстаяўся тэрмін standard candles («стандартныя свечкі»), іншым прыкладам могуць служыць цэфеіды з вядомай залежнасцю перыяд-свяцільнасць.
Бяздоннае (возера, Віцебскі раён)
Бяздоннае — возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на захад ад горада Віцебск, за 1 км на паўночны захад ад вёскі Навасёлкі, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,42 км.
Размешчана сярод лесу. На поўдні ўзвышанай градой аддзелена ад возера Белае.
Жабніца
Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,16 км, найбольшая шырыня 0,04 км. Даўжыня берагавой лініі 0,36 км.
Міхаіл Рыгоравіч Шыкаў
Міхаіл Рыгоравіч Шыкаў (нар., ) — беларускі дызайнер, мастак, архітэктар, педагог.
Біяграфія
1980—1984 — вучоба ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. К. Глебава.
1984—1989 — вучоба ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў, спецыяльнасць «Праектаванне інтэр’ераў»). З 1989 года выкладчык Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, у 2002—2010 гадах загадчык кафедры інтэр’ера і абсталявання. Дацэнт.
З 2003 — дарадца Беларускай акадэміі архітэктуры.
У 2011 — архітэктар Беларускага павільёна на 54 біенале сучаснага мастацтва ў Венецыі, вялізную прастору якога напоўніў 3-х павярховымі канструкцыямі.
У 2014 — архітэктар Выстаўкі сучаснага мастацтва «Avant-gARTe. Ад квадрата да аб’екта» (БЕЛЭКСПА, Мінск)
Адначасова займаецца жывапісам. З 27 чэрвеня па 7 ліпеня 2012 года ў малой зале Музея сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску праходзіла выстаўка жывапісу Міхаіла Шыкава «Іншая варона».
Алег Паўлавіч Белавусаў
Алег Паўлавіч Белавусаў (,  —, ) — беларускі аніматар, ,.
Біяграфія
Старшы рэдактар Дзяржкамітэта СМ БССР па кінематаграфіі (1973–1975). Заснавальнік і мастацкі кіраўнік майстэрні мультфільмаў кінастудыі «Беларусьфільм» (1975—1989), анімацыйных студый, у тым ліку студыі «АВС» (1989—1995), віцэ-прэзідэнт кінавідэастудыі «Кадр-2» (з 1995).
Аўтар сцэнарыя (разам з У. Бойкам) дакументальнай кінастужкі аб скульптары М. Керзіне.
Член Беларускага саюза журналістаў, Беларускага саюза кінематаграфістаў і Беларускага саюза мастакоў.
Аўтар кнігі «Мой Горад» (2005) і зборніка вершаў «Казантыпскі сшытак» (2006).
Радзеўцы
Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Граніцкага сельсавета.
Помнік Янку Купалу (Радашковічы)
Помнік Янку Купалу — помнік у Радашковічах, размешчаны па Савецкай вуліцы, перад Домам культуры. Бюст устаноўлены ў 1982 годзе на ўшанаванне памяці класіка беларускай літаратуры Янкі Купалы.
Радашковічы і наваколле цесна звязаны з імем Я. Купалы. Тут ён у верасні 1903 г. працаваў пісарам у судовага следчага. Бываў Я. Купала ў Радашковічах і ў 1904—1906 гадах, калі пазнаёміўся і пасябраваў з Ядвігіным Ш., які жыў па суседству, у фальварку Карпілаўка. У пачатку чэрвеня 1919 года чытаў яму камедыю «Паўлінка». Пазней народны паэт пісаў: «Гэта была для мяне вялікая падзея, таму што ўпершыню сутыкнуўся з чалавекам, які не толькі пісьменнік, якога друкуюць, але і піша па-беларуску».
15 жніўня 1913 года Першае беларускае таварыства драмы і камедыі ў Мінску паставіла ў Радашковічах «Паўлінку». На спектаклі прысутнічаў аўтар.
У жніўні 1919 г. паэт наведваў фальварак Калісберг каля Радашковіч, дзе жыла яго сястра Л. Д. Раманоўская. Тут напісаны вершы «На нашым полі…», «3 павяўшай славы…» і «Мая навука».
Георгій Аляксандравіч Суджаеў
Георгій Аляксандравіч Суджа́еў (,  — ) — вучоны ў галіне эпідэміялогіі, доктар медыцынскіх навук (1973).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Астрахань. У 1941 годзе скончыў Саратаўскі медыцынскі інстытут. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1945 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. У 1945—1947 гадах працаваў старшым інспектарам па дэзінфекцыйнай справе Міністэрства аховы здароўя БССР, у 1947—1950 гадах — начальнікам санітарна-эпідэмічнага атрада Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа, у 1950—1960 гадах — галоўным урачом санітарна-эпідэміялагічнай станцыі Сталінскага (Заводскага) раёна Мінска. У 1961—1969 гадах займаў пасаду загадчыка аддзелам дзіцячых інфекцый Беларускага навукова-даследчага інстытута эпідэміялогіі, мікрабіялогіі і гігіены. У 1971—1985 гадах — бактэрыёлаг асабліва небяспечных інфекцый Беларускай рэспубліканскай санітарна-эпідэміялагічнай станцыі.
Памёр 27 лютага 2004 года. Пахавана на могілках «Калодзішчы».
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па эпідэміялогіі, мікрабіялогіі асабліва небяспечных хвароб жывёлы і чалавека.
Ромель
Ромель (Rommel) — нямецкае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Сычавічы
Сы́чавічы (, Сычевичи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Радашковіцкага сельсавета.
У 1940—1973 гадах цэнтр Сычавіцкага сельсавета, да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Граніцкага сельсавета.
Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адукацыі
Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адукацыі — кодэкс, прыняты Палатай прадстаўнікоў 2 снежня 2010 года. Ухвалены Саветам Рэспублікі 22 снежня 2010 года і заснаваны на дзеючых законах ("Аб адукацыі", "Аб прафесійна-тэхнічнай адукацыі", "Аб адукацыі асоб з асаблівасцямі псіха-фізічнага развіцця (спецыяльнай адукацыі)", "Аб агульнай сярэдняй адукацыі", "Аб вышэйшай адукацыі"), Дэкрэце Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2008 г. № 15 "Аб асобных пытаннях агульнай сярэдняй адукацыі" і накіраваны на комплекснае і сістэмнае рэгуляванне грамадскіх адносін у сферы адукацыі.
Кодэкс прадугледжвае стварэнне на базе існуючых прававых інстытутаў адзінага, цэласнага механізма прававога рэгулявання адукацыйных адносін, забяспечвае сістэматызацыю і ўпарадкаванне прававых норм, скарачэнне колькасці нарматыўных прававых актаў у гэтай сферы, а таксама ліквідацыю іншых існуючых недахопаў у рэгуляванні адукацыйных адносін.
Структурна кодэкс складаецца з Агульнай і Асаблівай частак, у якіх паслядоўна і сістэмна выкладзены ўстояныя і апраўдалыя сябе прававыя нормы, а таксама нормы, запатрабаваныя сучасным станам адукацыйных адносін.
Беларуская нацыянальна-культурная аўтаномія «Нёман»
Беларуская нацыянальна-культурная аўтаномія «Нёман» гарадской акругі Тальяці — грамадскае культурна-асветніцкае задзіночанне беларусаў гораду Тальяці. У 2005 годзе была зарэгістраваная арганізацыя ЦБК «Нёман». Пры суполцы стварыўся ансамбль беларускай песні «Купалінка». У верасні 2010 году зарэгістраванае як Мясцовая Беларуская Нацыянальна-культурная Аўтаномія «Нёман». Пры арганізацыі дзейнічае дзіцячы ансамбаль беларускай музыкі і песні «Зорачкі». Суполкай праводзяцца такія мерапрыемствы, як свята восені «Дажынкі», свята беларускай кухні «Калі ласка ў нашу хату», летняе свята «Купалле». Дзейнічае дамова пра супрацоўніцтва з Ваўкавыскім раёнам Гродзенскай вобласці Беларусі.
Podosphaera
Podosphaera — род грыбоў сямейства. Віды гэтага роду з’яўляюцца фітапатагенамі, якія выклікаюць мучністую расу.
Беларуская нацыянальна-культурная аўтаномія «Нёман»
Кіраўнік арганізацыі — Людміла Іванаўна Дзёміна.
Бустон (горад)
Бустон (Бӯстон; у 1956—2016 — Чкалаўск) — горад у Сагдыйскай вобласці Рэспублікі Таджыкістан. Насельніцтва горада (на 1 студзеня 2019 года) — 33 200 чалавек, з падначаленым населеным пунктам — пасёлкам Палас (2800) — больш 36 000 чалавек.
Гісторыя
Заснаваны ў 1946 годзе як пасёлак пры Ленінабадскім горна-хімічным камбінаце (Сацгорад 6). У часы СССР Чкалаўск, як аб’ект стратэгічнага значэння, з’яўляўся закрытым горадам з паштовым адрасам Ленінабад-30 і Ленінабад-34. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР ад 1956 года Сацгорад 6 камбіната Ленінабадскай вобласці ператвораны ў горад абласнога падпарадкавання з прысваеннем яму назвы — Чкалаўск.
Леанід Генрыхавіч Зорын
Леанід Генрыхавіч Зорын (Леони́д Ге́нрихович Зо́рин; сапраўднае прозвішча Зальцман;,  — , ) — расійскі , паэт, перакладчык, і.
Біяграфія
Скончыў Азербайджанскі універсітэт імя С. М. Кірава (1946), затым Літаратурны інстытут імя М. Горкага (1947).
У 1948 годзе пераехаў з Баку ў Маскву. Член КПСС з 1952 года.
У 1949 годзе ў маскоўскім Малым тэатры была пастаўлена першая п’еса Зорына — «Маладосць». У далейшым яго новыя п’есы з’яўляюцца амаль штогод, па некаторых з іх здымаюцца фільмы. Многія яго п’есы мелі няпросты тэатральны лёс — часта забараняліся да паказу ужо гатовыя спектаклі. Адзін з самых папулярных у СССР фільмаў паводле яго, фактычна аўтабіяграфічнай (у вобразе Косціка Зорын вывеў самога сябе) п’есе — «Пакроўскія вароты» (1982).
Памёр у Маскве ноччу 31 сакавіка 2020 года ва ўзросце 95 гадоў ад спынення сэрца. Пахаваны на Траякураўскіх могілках.
Плутарх
Плутарх (Πλούταρχος, каля 45 — каля 120) — старажытнагрэчаскі пісьменнік і філосаф рымскай эпохі. Плутарх плённа працаваў у галінах біяграфіі, філасофіі і этыкі.
Сярод твораў Плутарха найбольш вядомы «Параўнальныя жыццяпісы» — біяграфіі выдатных дзеячаў антычнасці. Плутарх аб’яднаў дзеячаў грэчаскай і рымскай гісторыі, кожнага з грэкаў суаднёс з падобным да яго рымлянінам, а ў канцы кожнай пары біяграфій ён параўноўвае іх. У «Параўнальных жыццяпісах» Плутарх вельмі шмат увагі надае маральным якасцям сваіх герояў, пры гэтым ён даволі часта крытыкуе, ці наадварот, ставіць у прыклад паводзіны таго ці іншага дзеяча. Акрамя таго, «Параўнальныя жыццяпісы» — гэта каштоўная гістарычная крыніца, бо Плутарх пры напісанні біяграфій абапіраўся на абагульняючыя працы свайго часу, якія, на жаль, да нас амаль не дайшлі.
Рыхард Іаган Кун
Рыхард Іаган Кун (Richard Johann Kuhn;,  — , ) — нямецкі хімік і біяхімік.
Біяграфія
Вучыўся (1919—1922) і працаваў у Мюнхене ў Р. Вільштэтэра. З 1926 года прафесар у Вышэйшай тэхнічнай школе і дырэктар Хімічнага інстытута ў Цюрыху. З 1928 года прафесар Гайдэльбергскага ўніверсітэта і кіраўнік хімічнага аддзяленні ў інстытуце Макса Планка.
Асноўныя працы
Усталяваў будову і ажыццявіў сінтэз шматлікіх прыродных рэчываў (у тым ліку каля 300 раслінных пігментаў). Вывучаў сувязь хімічнай будовы ненасычаных злучэнняў з іх фізічнымі (аптычнымі, магнітнымі і дыэлектрычнымі) ўласцівасцямі. У 1944 годзе сінтэзаваў баявое атрутнае рэчыва заман.
Нобелеўская прэмія
Нобелеўская прэмія па хіміі (1938) за працы па каратыноідах і вітамінах.
Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік
Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік — музейнае аб’яднанне з усімі функцыямі, уласцівымі музею і музею-запаведніку. Ён мае рэспубліканскае значэнне і абласную падпарадкаванасць. Экспазіцыі некаторых музеяў размешчаны ў помніках архітэктуры: Сафійскім саборы (XI—XVIII стст.), корпусе былога езуіцкага калегіума (XVIII стст.), Лютэранскай кірсе (1888 г.), Брацкай школе (к. XVIII стст.), жылых дамах па вуліцы Войкава, 1 і вуліцы Ніжне-Пакроўскай, 46 (XIX — пач. XX стст.), доміку Пятра I (1692 г.), воданапорнай вежы (1956 г.). Усяго ў складзе НПГКМЗ налічваецца адзінаццаць Полацкіх музеяў. Тэрыторыя самога запаведніка складае 64,7 га.
Вайсковая часць
У Беларусі інфармацыя аб рэальных (сапраўдных) найменнях вайсковых часцей, месцах іх дыслакацыі, звесткі аб асабовым складзе, колькасці ўзбраення і ваеннай тэхніцы, з'яўляецца дзяржаўнай таямніцай і яе разгалашэнне праследуецца па законе, аднак выключэннем з'яўляюцца звесткі, якія распаўсюджваюцца ў адпаведнасці з міжнароднымі дамовамі Беларусі.
Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік
Усе нерухомыя помнікі (архітэктурныя і археалагічныя) побач з рухомымі (музейны фонд складае каля 90 000 адзінак захоўвання) уключаны ў музейны збор Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка.
Сам запаведнік з яго ахоўнай зонай, зонай рэгулявання забудовы, існуючымі і будучымі музеямі з’яўляецца ядром, вакол якога ствараюцца ўмовы для ператварэння гістарычнага Полацка ў горад-музей.
Гісторыя
Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік пачаў фарміравацца ў верасні 1967 г. У 1968 г. з’явілася «Положение об историко-археологических заповедниках». 20 лістапада Полацкі гарадскі савет дэпутатаў прыняў Пастанову аб ахоўнай зоне вакол Сафійскага сабора. Полацкі гісторыка-археалагічны запаведнік стаў філіялам Краязнаўчага музея, які ў сваю чаргу быў філіялам Віцебскага абласнога краязнаўчага музея. Пачынаючы з 1967 г. сталі складвацца ўмовы для даследавання, рэстаўрацыі і музеефікацыі помнікаў архітэктуры і археалогіі.
У 1969 г. пачалася рэстаўрацыя Сафійскага сабора, дзе планавалася адкрыццё музея атэізму. Але музей атэізму перавялі ў Гродна, а запаведніку ў 1985 г. быў нададзены статус самастойнага музейнага аб’яднання, філіялам якога стаў Полацкі краязнаўчы музей.
У 1990 г. была прынята пастанова «О Полоцком историко-культурном заповеднике» і зацверджана Палажэнне «О Полоцком историко-культурном заповеднике республиканского значения». У палажэнні былі акрэслены помнікі і тэрыторыі, якія ўвайшлі ў склад запаведніка:
У складзе запаведніка, які ў 1997 г. пачаў называцца Гісторыка-культурным музеем-запаведнікам, а з 2004 г. — Нацыянальным Полацкім гісторыка-культурным музеем-запаведнікам, — працуюць 11 музеяў:
Рэпрэсіі
У межах распачатага пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года тэрору супраць любой нелаяльнасці да рэжыму Лукашэнкі 29 сакавіка 2023 года ў Нацыянальным Полацкім гісторыка-культурным музеі-запаведніку адбылася маштабная аблава. У выніку былі затрыманыя былая дырэктарка музея-запаведніка Тамара Джумантаева, Ігар Бортнік з Музея кнігадрукавання, загадчыца рэстаўрацыйных майстэрняў Аксана Шафран, Аксана Козел з музея ткацтва. 30 сакавіка былі затрыманыя таксама Вікторыя Бабко з аддзела фондаў, Надзея Язмер з Сафійскага сабора і Алена Ходзікава, якая працавала ў гэтым музеі раней. За «распаўсюд экстрэмісцкіх матэрыялаў» па артыкуле 19.11 КоАП Джумантаева і Ходзікава пакараныя 15 суткамі арышту, Бортнік — 10 суткамі.
Мангры
Мангры, або мангравыя лясы (ад mangrove) — зараснікі вечназялёных дрэў і хмызнякоў на прыліўна-адліўнай паласе глеістых узбярэжжаў вільготных тропікаў, якія ахаваны ад прыбою.
Мангры сканцэнтраваны па плоскіх берагах усходняга і заходняга (Гвінейскія мангры) узбярэжжаў Афрыкі, на востраве Мадагаскар, Сейшэльскіх і Маскарэнскіх астравах, па берагах Паўднёвай Азіі і Паўночнай Аўстраліі, Цэнтральнай і Паўночнай Амерыкі. Найбольш паўночны раён распаўсюджання манграў — каля 32° пн.ш. у Фларыдзе і на Бермудскіх астравах, у Чырвоным моры (заліў Акаба) і на поўдні Японіі. У Паўднёвым паўшар’і мангровы адыходзяць яшчэ далей ад экватара. На ўсходнім узбярэжжы Афрыкі яны дасягаюць наваколляў Дурбана (33° пд.ш.), а ва Усходняй Аўстраліі — 38° пд.ш. Найменшую працягласць арэал манграў мае на Ціхаакіянскім узбярэжжы Амерыкі, ад Ніжняй Каліфорніі да 3°48' пд.ш. у Паўднёвай Амерыцы — яе распаўсюджанне на поўдзень абмяжоўвае халоднае цячэнне Гумбальдта. У Атлантычным акіяне мангровы дасягаюць 28°20' на поўдні Бразіліі. На ўзбярэжжы Афрыкі яны растуць галоўным чынам у эстуарыях буйных рэк, і распаўсюджанне іх на поўдзень перашкаджае каля 9° пд.ш. сухі клімат кантынента. Такім чынам, з пункту гледжання геаграфіі мангравыя біяцэнозы лічацца інтразанальнымі.
Мангры складаюцца звычайна з вечназялёных дрэў вышынёй 10-15 м. Найбольш высокаствольныя дрэвы (да 27-30 м) сустракаюцца ў манграх Усходняга паўшар’я. Залежна ад частаты і працягласці затаплення, характару субстрата (глеісты ці пясчаны), суадносінаў прэснай і марской вады (у вусцях рэк) расліны ў мангравых зарасніках размешчаны паясамі, у кожным з якіх дамінуюць адзін-два (часам некалькі) віды.
Колькасць відаў раслін, якія ўтвараюць мангравыя зараснікі, адносна невялікі — каля 20 відаў, што адносяцца да сямействаў рызафоравых, вербенавых, мірысінавых, санетарыевых і камбрэтавых.
Рэспубліка (газета)
Рэспубліка — грамадска-палітычная газета. Выдаецца з чэрвеня 1991 года ў Мінску на беларускай і рускай мовах штодзённа. Заснавальнік — Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь. Асвятляе пытанні грамадска-палітычнага жыцця краіны, праблемы эканомікі, культуры, навукі, адукацыі, спорту, дзейнасць органаў заканадаўчай і выканаўчай улады.
Публікуе пастановы Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь, распараджэнні прэм'ер-міністра, іншыя прававыя акты рэспубліканскіх органаў.
Вялічкаўскае возера
Назва
Назва возера на сёння падаецца ад назвы вёскі Вялічкі. Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата (1784 г.) вядома старажытная назва гэтага возера Мятліца.
Апісанне
Плошча паверхні возера 0,15 км², даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,2 км.
Возера бяссцёкавае. Размяшчаецца на водна-ледавіковай раўніне, сярод камавых пакладаў, недалёка ад Дакудаўскага балота.
Берагі возера пакрыты зараснікамі алешыны, лазы і балотным разнатраўем. Прыбярэжныя ўчасткі параслі воднай расліннасцю. Вада ў возеры карычневага колеру, без смаку і паху.
На паўночным беразе Вялічкаўскага возера, паблізу р. Лідзея, на пясчаным узгорку размешчана паселішча эпохі бронзы і прасочваюцца сляды другога паселішча.
Азартная гульня
Азартная гульня (jeu de hasard, літаральна «гульня выпадку») — гульня, у якой выйгрыш цалкам альбо ў значнай ступені залежыць не ад майстэрства гульцоў, а ад выпадку. Гульня, у якой выйгрыш у асноўным залежыць ад майстэрства гульцоў, азартнай не з’яўляецца нават пры наяўнасці элементаў выпадковасці (напрыклад, прэферанс альбо покер).
Тэрмін у цяперашні час мае наступнае эканамічнае вызначэнне: заключэнне закладу на грошы або якую-небудзь матэрыяльную каштоўнасць на падзею з няпэўным зыходам з галоўным намерам атрымання прыбытку або матэрыяльных каштоўнасцей. Азартная гульня залежыць у большай ступені ад выпадковасці, чым ад мастацтва ігракоў, прычым памер ставак прызначаецца адвольна і можа быць зменены гульцамі, а галоўная цікавасць накіравана не на працэс гульні, а на яе зыход.
Тэарэтычныя асаблівасці
Хоць зыход кожнай асобнай азартнай гульні залежыць ад выпадковасці, вынікі працяглай серыі гульняў падпарадкоўваюцца пэўным статыстычным заканамернасцям. Гаспадары рулетак і іншых ігральных дамоў пры працяглай гульні заўсёды застаюцца ў выйгрышы нават у тым выпадку, калі гульня ніякім падманам не суправаджаецца. Гэта вызначаецца самімі ўмовамі гульні. Устанаўленне ўмоў, пры якіх гульня «справядлівая» або «бяскрыўдная», гэта значыць дае абодвум бакам цалкам аднолькавыя шанцы на выйгрыш, роўна як і ўмоў, якія забяспечваюць пры правядзенні гульні ў вялікім маштабе (гэта значыць пры вельмі вялікім ліку яе паўтораў) пэўны выйгрыш аднаго боку, складае прадмет матэматычнага даследавання, якое адносіцца да вобласці тэорыі імавернасцей.
Гісторыя
У Старажытнай Індыі, як і ва ўсім свеце, была вядомая гульня ў косці. Зборнік ведыйскіх гімнаў «Рыг-Веда» змяшчае паэму «Скаргі гульца», якая перасцерагае ад захаплення азартнымі гульнямі: «Не гуляй у косці, а ары сваю баразну! Знаходзь асалоду ва ўласнасці сваёй і шануй яе высока! Глядзі за скацінай сваёй і за жонкаю сваёй, нікчэмны гулец!». У кнізе «Бхавіш'я-Пурана» ёсць апавяданне, звязанае з азартнымі гульнямі: нейкі прынц страціў усё, у тым ліку ўласную жонку, гуляючы ў косці. Эпас «Махабхарата» азартнай называе гульню ў косці, якую тым не менш апісвае досыць падрабязна.
Ёсць звесткі аб захапленні азартнай гульнёй (у косці) старажытных грэкаў, асабліва карынфян. Толькі ў Спарце азартная гульня была поўнасцю забаронена. Азартныя гульні таксама ўпамінаюцца ў грэчаскай міфалогіі. Паводле грэчаскай легенды, Паламед прыдумаў гульню ў косці, каб забавіць грэчаскіх салдат, якія нудзіліся ў чаканні пры аблозе Троі. Грэчаскі біёграф Плутарх згадвае пра персідскую царыцу Парысаціс, гарачую прыхільніцу гульні ў косці.
Старажытнарымскае права, цалкам усведамляючы шкодны ўплыў азартных гульняў, з усёй строгасцю аднеслася да іх і пастанавіла, што прайграныя ў недазволеныя гульні (якія ў Рыме называліся  alea , у адрозненне ад дазволеных,  ludi, qui virtutis causa piunt ) грошы прайграўшы можа выпатрабаваць назад.
Надзвычайна папулярныя былі азартныя гульні ў германцаў. Старажытны германец прайграваў не толькі сваю маёмасць, але і свабоду: таго, хто прайграў і ўжо не меў чым заплаціць, прадавалі ў рабства. Хоць ужо ў XIII стагоддзі сталі з’яўляцца заканадаўчыя абмежаванні, а ў XIV стагоддзі і ў Германіі, як і ўсюды, пачалі забараняць ігральныя дамы (упершыню ўзніклі ў XII стагоддзі ў Італіі); але да найноўшага часу ў маленькіх германскіх дзяржавах да ігральных дамоў у выглядзе рулетак і іншых прытонаў улады не толькі ставіліся памяркоўна, але і заахвочвалі іх, бо тыя плацілі небагатым казначэйствам значныя падаткі. Пры ўзвышэнні Прусіі і аб’яднанні Германіі ў гэтай галіне адбылася значная рэформа — ігральныя дамы ў германскіх землях зніклі. Да закона 1 ліпеня 1868 года аб закрыцці ігральных дамоў і наступнага аб’яднання Германскай імперыі пад агульным заканадаўствам, Германія была сумна вядомая дзякуючы сваім ігральным дамам у Бадэн-Бадэне, Бад-Даберане, Бад-Эмсе, Вісбадэне, Гамбургу і інш.
Азартныя гульні ад старажытнасці, наколькі можна судзіць на аснове крыніц, практыкаваліся толькі ў выглядзе закладу і кідання костак. З вынаходствам каля 1423 года мастацтва гравіравання па дрэве і медзі, у Іспаніі і Германіі мастакі пачалі вырабляць карты, якія служылі першапачаткова для варажбы, а затым сталі прыладай гульняў, заснаваных на варажбе, г.зн. азартных гульняў. Першапачаткова картачная гульня, якая была заняткам цёмных элементаў, служыла майстэрскай формай падману, і ўжо ў 1494 годзе выходзіць трактат «Liber vagatorum», які выкрывае падманныя прыёмы картачных шулераў. Гульня вялася ў прытонах, шынках, і ў 1541 годзе ў Англіі быў выдадзены першы закон аб праследаванні гаспадароў ігральных прытонаў. Да гэтага часу па англійскаму агульнаму праву гаспадары ігральных дамоў праследуюцца як арганізатары «агульнашкодных спраў (common nuisance), якія ствараюць спакусу гультайства і збіраюць разам значную колькасць распусных людзей».
Але, паступова азартныя гульні распаўсюджваюцца і пры двары, і сярод шляхты. Эпохай росквіту гэтых гульняў з’яўляецца час Людовікаў XIII і XIV ў Францыі, прычым адначасова з гэтымі гульнямі распаўсюджваецца і шулерства, на якім неаднаразова лавілі самых знатных асоб вышэйшага грамадства. Мода на азартныя гульні ад французскага двара пераходзіць і да іншых двароў Еўропы (дагэтуль большасць азартных гульняў захоўваюць свае французскія назвы), і азартная гульня становіцца любімым заняткам дваранства. Буржуазія канца XVIII стагоддзя, умацоўваючы свой уплыў у грамадстве, таксама імкнулася засвоіць «дваранскую моду», але распаўсюджанне азартных гульняў сярод буржуазіі набывае значнасць толькі з 30—40 гг. XIX стагоддзя (у Германіі і Расіі яшчэ пазней). Класавае раздзяленне ў азартнай гульні пачало знікаць толькі са стварэннем вялікіх ігральных дамоў, дзверы якіх былі адкрытыя для ўсіх. Да таго азартная гульня толькі тады лічылася ганебнаю, калі яна вялася па-за сваім класавым кругам.
Ігральныя «клубы» ў Расійскай імперыі, якія ўзнікалі з XIX стагоддзя, мелі рэзкі саслоўна-класавы характар («Англійскі» — для шляхты, «Купецкі», «Прыказчыцкі» і інш.).
Адносіны да азартных гульняў
Барацьба з пабочнымі з’явамі, звязанымі з празмерным азартам з даўніх часоў складала адну з задач адміністрацыйнай і крымінальнай палітыкі амаль ва ўсіх краінах свету. Грамадска-шкодныя праявы зводзяцца да развіцця ў насельніцтва пагоні за лёгкім непрацоўным даходам, які абяцае парою хуткае ўзбагачэнне, але часта прыводзіць да залежнасці і жабрацтва; да спакусы рызыкаваць на чужы кошт, ад чаго павялічваецца колькасць растрат і прысваенняў; да развіцця ігральных падманаў, павелічэнню колькасці асоб, якія жывуць на кошт іншых.
Нягледзячы на азартны характар, покер на сённяшні дзень у заканадаўчым парадку прызнаны афіцыйным відам спорту ў цэлым радзе краін. Федэральны суд Нью-Ёрка прызнаў, што покер з’яўляецца гульнёй, дзе «пераважны ўплыў на вынік аказвае майстэрства». Спартыўны брыдж афіцыйна прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам у якасці віду спорту і ўвайшоў у праграму першых Сусветных інтэлектуальных гульняў у Пекіне ў 2008 годзе.
Залежнасць
Прывычка да азартных гульняў можа сфарміраваць у чалавека псіхалагічную залежнасць — лудаманію. Гэтая залежнасць можа прадстаўляць як сацыяльную, так і медыцынскую праблему для грамадства. Аднымі з фактараў рызыкі з’яўляюцца асабістыя якасці: эмацыянальная няўстойлівасць, паніжаны самакантроль.
Залежныя паводзіны суправаджаюцца дэпрэсіўнымі разладамі. Даследчыкі адзначаюць прыкметы змененай свядомасці, у тым ліку, паглынутасць гульнёй, канцэнтрацыю ўвагі на гульні з адначасовай адлучанасцю ад навакольнай рэчаіснасці.
Пры абследаванні ў Маскве 96 чалавек, якія звярнуліся па дапамогу ў сувязі з паталагічнай залежнасцю ад гульні ў гульнявыя аўтаматы, у 15 выпадках былі выяўлены суіцыдальныя думкі, у 36 — астэнічныя расстройствы.
У рэлігіях
У ісламе накладзеная забарона на азартныя гульні. Таму ў большасці ісламскіх краін азартныя гульні па-за законам.
У іўдаізме азартныя гульні таксама забароненыя. Хоць у Торы няма згадкі пра іх, гульні асуджаюцца ў Талмудзе.
Абрэмаўшчына
Абрэ́маўшчына (, Абремовщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Краснае.
Касцючэнка
Касцючэнка — беларускае прозвішча.
Піраміда Аменемхета I
Піраміда Аменемхета I была пабудавана ў Старажытным Егіпце як пахавальня для фараона Аменемхета I і размешчана на заходнім беразе Ніла, каля горада Сакары і прыкладна ў 50 км на поўдзень ад Каіра, тут размяшчалася старажытная рэзідэнцыя і некропаль першых двух кіраўнікоў XII дынастыі. Аменемхет I заснаваў новую рэзідэнцыю, недалёка ад сучаснай вёскі Лішт. У перыяд ранняга сярэдняга царства сталіца была перанесена з Мемфіса у Фівы, да першага фараона з XII дынастыі.
Французскі егіптолаг Масперо першым вывучыў піраміду Аменемхета I у 1882, некропаль у далейшым вывучаўся французскім Інстытутам Усходняй археалогіі ў 1884—1885 гадах. У пачатку 20-га стагоддзя тут жа праводзіліся раскопкі амерыканскай экспедыцыяй Метраполітэн-музея Нью-Ёрка, які працягвае праводзіць іх і ў наш час.
Археалагічныя звесткі сведчаць пра тое, што Аменемхет I пачаў будаваць сваю піраміду ў Фівах, але па невядомых прычынах змяніў месца будаўніцтва і перанёс яго непадалёк ад сучаснай вёскі Лішт. Піраміда пасля завяршэння будаўніцтва паднялася на вышыню 55 м, з даўжынёй асновы 83 м і нахілам у 54 градусы. Ядро піраміды было зроблена з невялікіх грубых блокаў мясцовага вапняку з рыхлай засыпкай з пяску, смецця, гразі і цэглы. Некаторыя з блокаў вапняку, знойдзеных у пірамідзе, былі ўзяты з іншых пірамід: Хуфу, Хефрэна, Унаса і Пепі II (ці, магчыма, Пепі I). Унутры піраміды маецца нахілены ход з гранітных блокаў і пахаванне на ўзроўні зямлі. У цэлым будаўніцтва піраміды было простым, і ад яе мала што засталося на сённяшні дзень.
Ніводнай з экспедыцый не ўдалося паспяхова даследаваць унутраныя праходы піраміды з-за затаплення грунтавымі водамі.
Полацкая мастацкая галерэя
Полацкая гарадская карцінная галерэя — мастацкая галерэя Полацка. Адкрыта 20 лютага 1981 года як філіял Краязнаўчага музея. У 1985 годзе яна ўвайшла ў склад Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка.
Гісторыя
З 1981 па 1991 г. Карцінная галерэя размяшчалася ў будынку Богаяўленскага сабора, помніку архітэктуры XVIII стагоддзя, які раней з'яўляўся саборам Богаяўленскага мужчынскага манастыра, заснаванага ў XVI стагоддзі.
У 1992 годзе, у сувязі з перадачай будынка Богаяўленскага сабора Полацкай епархіі, дзейнасць Карціннай галерэі працягвалася ў будынку Музея беларускага кнігадрукавання.
З 2002 года Мастацкая галерэя, як філіял Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка, размяшчаецца ў адным з карпусоў былога езуіцкага калегіума, адкрытага ў 1581 годзе па загаду караля Рэчы Паспалітай Стэфана Баторыя. Пасля 1784 будаўніцтва новых карпусоў калегіума ўзначаліў Габрыэль Грубер — вядомы ў Еўропе архітэктар, матэматык, фізік, астраном, тэолаг. Па яго праекце ў 1788 г. быў пабудаваны спецыяльны трохпавярховы корпус для музея. Сярод калекцый гістарычнага і прыродазнаўчага планаў, у гэтым музеі знаходзілася карцінная галерэя, у сходзе якой былі палотны Сальватору Розы з Вероны, варшаўскага мастака Шымона Чаховіча, працы Ігната Дорату, Аўгустына Нядзвецкага, Малахоўскага і інш, копіі з палотнаў Рафаэля, Тыцыяна, Рубенса. Сцены галерэі ўпрыгожвалі фрэскі, выкананыя самім г. Грубер. У цяперашні час у Мастацкай галерэі размешчаны: пастаянная экспазіцыя, некалькі залаў для зменных выстаў і Мастацкі салон.
Экспазіцыя
Пастаянная экспазіцыя знаёміць з развіццём выяўленчага мастацтва Беларусі, пачынаючы з раздзела «Сценапіс XII—XIX стагоддзяў Спаса-Праабражэнскай царквы XII стагоддзя Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра».
Раздзел іканапісу XVIII—XIX стагоддзяў, акрамя існуючых культавых прадметаў, уключае ў сябе шэсць абразоў XVIII стагоддзя мясцовай школы іканапісу з іканастаса Сафійскага сабора, калекцыю культавага меднага ліцця XIX стагоддзя і прадметы археалогіі XII стагоддзя.
Раздзел «Мастацтва Беларусі XX стагоддзя» ў храналагічным парадку, з 1935 г., прасочвае этапы развіцця беларускага мастацтва і знаёміць са значнымі імёнамі мастакоў.