cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Фёдаравіч Дземіч
Біяграфія
У пасляваенныя гады Дземіч ужо быў у чыне калежскага саветніка. У 1907 годзе яго ўзнагародзілі ордэнам Святога Станіслава 3-й ступені. У гэтым жа годзе, з дазволу ваеннага міністра, на адзін год быў камандзіраваны за мяжу (у Германію і Францыю) з мэтай атрымання «вышэйшай навуковай адукацыі» для вывучэння скурных, венерычных хвароб і сіфілісу.
28 жніўня 1911 года калежскі саветнік Дземіч камандзіраваўся ў Новачаркаск тэрмінам да 1 кастрычніка 1910 года для барацьбы з халерай.
З пачаткам Першай сусветнай вайны узначальваў адзін з дадатковых шпіталяў, якія былі адкрыты ў Кіеве.
Пасля падзення УНР Дземіч ужо не служыў. Яго сям’я некаторы час жыла ў Жытоміры, пазней яны пераехалі ў Трыпілля, дзе Васіль Фёдаравіч загадваў дыспансерам. Займаўся лячэннем скурных і дзіцячых хвароб.
Памёр 28 снежня 1930 года на 73-м годзе жыцця з-за цяжкай траўмы, якую атрымаў пры паездцы верхам на выклік да чарговага пацыента. Праходзіў лячэнне ў Кіеве, дзе і памёр. Пахаваны ў Кіеве на Лук’янаўскіх могілках.
Нашчадкі і роднасныя сувязі
З будучай жонкай пазнаёміўся ў Санкт-Пецярбургу. 1883 лекар ажаніўся з выпускніцай інстытута высакародных дзяўчат Лізаветай Іванаўнай Яновіч — для яго гэта быў ужо другі шлюб. Ад першай жанчыны, якая памерла ў родах, у Дземіча была дачка Лідзія, якая пражывала ў Кіеве. У сям’і Васіля Фёдаравіча і Лізаветы Іванаўны з’явілася яшчэ трое дзяцей — дзве дачкі і сын.
Родны дзядзька Васіля Фёдаравіча — Дзмітрый Паўлавіч Дземіч — быў каморнікам. 1847 яму пашчасціла сустрэцца з Т Г. Шаўчэнкам. Пра гэта Дземіч напісаў апавяданне «Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка. Да яго біяграфіі. 1847 г.».
Шван
Шван (Schwaan) — горад у Германіі, у зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.
Уваходзіць у склад раёна Бад-Даберан. Падпарадкоўваецца кіраванню Шван. Насельніцтва складае 5287 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 38,28 км². Афіцыйны код — 13 0 51071.
Назва горада перакладаецца з нямецкай як лебедзь.
Вызваліцелям Полацка
Помнік «Вызваліцелям Полацка» — помнік у Полацку. Помнік усталяваны на плошчы Свабоды.
Гісторыя
У час Вялікай Айчыннай вайны Полацк быў акупаваны 16 ліпеня 1941 года. Акупацыя доўжылася каля трох гадоў. 29 чэрвеня 1944 года пачалася Полацкая наступальная аперацыя, якая з’яўлялася часткай вялікай Беларускай аперацыі. Полацк быў вызвалены на наступны дзень пасля вызвалення Мінска – 4 ліпеня 1944 года войскамі Першага Прыбалтыйскага фронту.
У брацкай магіле каля помніка пахаваны 16 воінаў, якія загінулі ў 1944 годзе пры вызваленні Полацка.
У 1981 годзе на брацкай магіле пастаўлены новы помнік (архітэктар В. Аладаў, скульптар Г. Мурамцаў).
Апісанне помніка
Помнік з'яўляецца архітэктурна-скульптурнай кампазіцыяй, цэнтр якой стэла з бронзавым барэльефам з выявай салдатаў-вызваліцеляў і надпісам. Вакол стэлы ў якасці дэкаратыўных элементаў мемарыялу ўсталяваны кулямёты часоў Другой Сусветнай вайны.
Семяндзяева (Смаленская вобласць)
Семяндзяева (Семендяево) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Фелікс Мержаеўскі
Фелікс Янавіч (Іванавіч) Мержаеўскі (Feliks Mierzejewski; Феликс Иванович Мержеевский; 1785—1851) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Мержаеўскіх герба «Шэліга». Сын Яна Мержаеўскага.
У 1814 г. — на пасадзе сакратара, у 1819—1822 г. — сакратар цэнзурнага камітэта пры праўленні Віленскага ўніверсітэта, сакратар рады ўніверсітэта, тытулярны дарадца. Сябра Таварыства шубраўцаў (мянушка Антрымпас). Пад час следства над філарэтамі і філаматамі быў дзейным супрацоўнікам Навасільцава. Маршалак шляхты Магілёўскага павета.
Член масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, майстар абрадаў, масон 3-й ст. у 1819—1820, ганаровы сябра ў 1821.
Пазней паралізаваны, памёр у адзіноце.
Сям’я
У шлюбе з Аглаідай Пятроўнай Завадоўскай (1799—1844), дачкой першага міністра народнай асветы Расійскай імперыі графа Пятра Васільевіча Завадоўскага і Верай Мікалаеўнай Апраксінай, адной з першых прыгажунь свайго часу. У шлюбе была адзіная дачка Марыя (1840—1907), якая стала жонкай маршалка шляхты Суражскага павета Івана Сцяпанавіча Лістоўскага (1831—1912). Аглаіда пахавана на Машэкаўскіх могілках у Магілёве.
Пяру Лістоўскага належыць біяграфія П. В. Завадоўскага, апублікаваная ў часопісе «Рускі архіў» у 1883 годзе. У Лістоўскіх было два сыны і дзве дочкі. Большую частку часу сям’я пражывала ў сяле Ушчэрп’е Суражскага павета, якое дасталася ў спадчыну Марыі Феліксаўне. Сын Лістоўскіх, Сяргей Іванавіч (1875—1922 гг.), вядомы тым, што заснаваў ва Ушчэрп’і абшчыну паслядоўнікаў Л. М. Талстога.
Алег Уладзіміравіч Блахін
Алег Блахін (Олег Блохін; нар., ) — савецкі і украінскі футбаліст і трэнер. Уладальнік «Залатога мяча» (1975). У 2003—2007 і 2011—2012 гадах — галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Украіны. Нацыянальная легенда Украіны (2021).
Фрыдрых III
Фрыдрых III — імя некалькіх манархаў Еўропы:
Маляхова (гміна)
Маляхо́ва (Malechowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Славенскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Маляхове. Плошча гміны складае 226,52 км². Станам на 2009 год у гміне Маляхова пражывалі 6583 чалавекі, шчыльнасць — 29,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Вазапісец Хаэфоры
Вазапісец Хаэфоры (Choephoroi Painter, Choephoren-Maler) — ананімны грэчаскі вазапісец, які працаваў у Луканіі ў сярэдзіне IV стагоддзя да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы.
Філістава
Філі́става (, Филистово) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Алёнавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1674 годзе як вёска ў складзе маёнтка Жураўлі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Віла-Базіліка
Віла-Базіліка (Villa Basilica) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Насельніцтва складае 1763 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 49 чал./км². Займае плошчу 36 км². Паштовы індэкс — 55019. Тэлефонны код — 0572.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
IC 1769
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Фрыдрых II
Фрыдрых II:
Сіманава (Дарагабужскі раён)
Сіманава (Симоново) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Інгэ I Старэйшы
Інгэ I Старэйшы (Інгэ Стэнкільсан; стар.-ісл. Ingi Steinkelsson; памёр каля 1100) — кароль Швецыі, які кіраваў у другой палове XI ст.
Сіманава (Дарагабужскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Інгэ I Старэйшы
Біяграфія
Інгэ быў сынам Стэнкіля, заснавальніка дынастыі Стэнкіляў. Кіраваў пасля свайго брата Хальстэнам. Інгэ быў дбайным хрысціянінам, праводзіў актыўную хрысціянізацыю Швецыі, з-за чаго ў выніку паўстання пазбавіўся ўлады, і конунгам Швецыі стаў яго швагер Блот-Свен. Самому Інгэ засталася толькі вобласць Вестэргётланд. Пазней Інгэ быў прадпрыняты паход на Упсалу, у выніку якога рэзідэнцыя Блот-Свена была акружана і спалена, сам Блот-Свен быў забіты, як і яго сын Эрык. Пасля аднаўлення ўлады Інгэ праводзіў актыўную знешнюю палітыку, ваяваў з нарвежскім каралём Магнусам Босым. Пасля заключэння міру ў Кунгахеле Інгэ аддаў яму ў жонкі сваю дачку, за што тая атрымала мянушку «Творца міру» (Fredkulla). Яго іншая дачка Хрысціна Інгесдотэр — першая жонка Мсціслава I Уладзіміравіча Вялікага, князя наўгародскага, потым (ужо пасля яе смерці) вялікага князя кіеўскага.
Інгэ памёр ад старасці, на троне яго змянілі пляменнікі Філіп і Інгэ II Малодшы.
Onegin
Onegin — рок-гурт з горада Брэст, Беларусь. Заснаваны ў 2000 годзе.
Стыль музыкі — альтэрнатыўны рок, пост-гранж. Гурт заснаваны удзельнікамі калектываў «PEACEMAKER» і «Наизнанку», Юрыем Юрчыкам і Юрыем Карагада. Першапачаткова музыкі гралі поп-рок, але з часам стыль трансфармаваўся ў больш грубы і вуглаваты, захоўваючы пры гэтым сваю меладычнасць.
2001 год
Узімку 2000 г. - вясной 2001 гурт актыўна канцэртуе, у тым ліку ў маі 2001 прымае ўдзел у фестывалі BELARUSIFICATION ў г. Мінск. У чэрвені таго ж года, ONEGIN выступаюць на разагрэве ў Лепрыконсаў на прэзентацыі альбома «Все ребята — перцы!» у Маскве, тады ж адбылася спроба падпісаць кантракт з лэйблам «Союз рекордс», але апошнія групай не зацікавіліся. Некалькі песень групы выходзяць на шэрагу беларускіх і расійскіх зборнікаў. Восенню 2001 у Брэсце адбыўся фестываль маладзёжнай музыкі «Золотая осень», на якім група атрымлівае гран-пры. У гэтым жа годзе выдадзены альбом «Город дорог» (Студия С).
2002 год
Вясной 2002 ONEGIN прымаюць удзел у радыёпраграме «Музычны рынг» на радыё «Сталіца», дзе прайграюць па рашэнні журы, але набіраюць самую вялікую колькасць балаў ад слухачоў за ўсю нядоўгую гісторыю перадачы. У працягу 2002 гурт актыўна рэпетуе і выступае, і ў жніўні 2002 запісвае 20 песень для другога альбома, які быў названы «Не верь никому». Звядзенне другога дыска пачалося зімой 2002, але ў студзені 2003 было прынята рашэнне перапісаць частку гітарных трэкаў, што зацягнула працэс звядзення на некалькі месяцаў. У гэты ж час ONEGIN спрабуюць наладзіць працу з прадстаўніком Universal Music Russia.
2003 год
У 2003 г. намецілася змена стылістыкі гурта ў бок пацяжэння — да больш грубага і «вуглаватага» гука. Летам 2003 музычнае агенцтва «Underground» (Польшча) запрасілі ONEGIN выступіць на аэрадроме «Бяла Падляска» у якасці разагрэву гурта Myslovitz. Пасля ўдалага выступу, ONEGIN былі запрошаныя на «разагрэў» іншых вядомых польскіх калектываў — такім чынам, з'явіўшыся адным з першых рок-калектываў Беларусі, экспартаваўшых сваю музыку на Захад.
2004-2006 гады
У перыяд 2004-2005 гг. ONEGIN рэгулярна канцэртуюць у Беларусі і Польшчы, а таксама адыгрываюць два невялікіх тура па украінскіх клубах. У 2005 годзе гурт запісвае і выпускае альбом «Седна», і прадпрымае апошнюю спробу падпісацца пад Universal, аднак гэтым планам не наканавана было ажыццявіцца; UM дэлегуюць кантракт свайму ўкраінскаму падраздзяленню, якое неўзабаве зачыняецца з-за фінансавых цяжкасцяў.
2007 год
У 2007 у склад прыходзіць другі гітарыст, Іван Пасохін, і Алег Сцепанюк аддае сваю частку гітарных партый яму, у спробе засяродзіць максімум намаганняў на вакале. Аднак, «Седна» становіцца апошнім дыскам з удзелам «Пацяма».
2008 год
У чэрвені 2008 года Алег Сцепанюк сыходзіць з групы, яму на замену прыходзіць Улад Філіпаў, які таксама грае ў групе Слайды. У 2008 годзе, пры ўдзеле новага вакаліста, выдаецца промадыск «Hiroshima EP», на якім група прадставіла трэкі з новага альбома «4». У гэты ж час запісваецца кавер на песню Джонна Ленона «Cold Turkey».
2010 год
2010 год адзначаецца актыўным канцэртным графікам, гурт дае канцэрты па гарадах Беларусі, удзельнічае ў фестывалях «MetalFest», «Сублимация», «X-Star». Выпускаецца прома-дыск і рыхтуецца да выдання новы альбом «4».
У верасні 2010 года група выпускае альбом «4», які выкладзены для вольнай запампоўкі на афіцыйным сайце гурта, аднак крызіс у калектыве прыводзіць да таго, што ў лютым 2012 Юрый Карагада аб'яўляе аб роспуску калектыва.
2014-2016 гады
З 2014 года ідуць размовы пра аб'яднанне калектыва, у 2015 музыкі даюць сольны канцэрт (разам з Алегам Сцепанюком), які прайшоў з аншлагам, а ў 2016 прадстаўляюць новы інтэрнэт-сінгл. Аднак, як падкрэсліваюць музыкі, нельга гаварыць пра паўнавартаснае аднаўленне калектыва.
Нігяр Ханым
Нігяр Ханым (Nigâr Hanım, نگار خانم; 1856, Стамбул, Асманская імперыя — 1 красавіка 1918, Стамбул, Асманская імперыя) — асманская паэтэса і пісьменніца.
Біяграфія
Нігяр Ханым мела венгерскае паходжанне, яе бацька Макар Асман-паша збег у Асманскую імперыю з Венгрыі ў 1848 годзе, калі пачалася рэвалюцыя (1848—1849). Нігяр нарадзілася ў 1856 годзе ў Стамбуле. Яна атрымала адукацыю ў французскай школе ў Кадыкёй, навучылася граць на фартэпіяна ў вельмі раннім узросце, акрамя таго вывучала турэцкую, арабскую і фарсі з рэпетытарам. Выдатна ведала французскую, грэчаскую, нямецкую; на італьянскай, армянскай, фарсі і венгерскай чытала і пісала дастаткова добра, у агульнай складанасці ведала восем моў. Яна добра разбіралася ў культуры Усходу і Захаду, ведала французскую літаратуру і неўзабаве пачала пісаць вершы на французскай мове. Яе ранняя Паэзія напісана ў традыцыйным канапавым стылі, але пазней пад уплывам творчасці Махмуда Экрэма Рэджаізадэ і іншых аўтараў яна заняла больш мадэрнісцкую пазіцыю. Нігяр Ханым укараняла заходнія стылі ў турэцкай літаратуры і стала вядучай паэтэсай Асманскай імперыі ў перыяд пасля Танзімата. Яе стыль і выбар тэм маюць ярка выражаны жаночы характар. Яе вершы часта публікавалі ў турэцкіх газетах таго часу.
За сваю гуманітарную дзейнасць яна атрымала ад султана Абдул Хаміда II Ордэн Міласэрнасці.
У апошнія гады яе жыцця з-за хвароб яна рэдка з’яўлялася на людзях і вяла затворніцкі лад жыцця. Нігяр Ханым памерла ў Стамбуле 1 красавіка 1918 года.
Бібліяграфія
Акрамя вершаў яна пісала прозу і зрабіла некалькі перакладаў.
Няпоўны спіс яе асноўных работ:
П’еса:
Мемуары:
Жанна Трафімаўна Прахарэнка
Жанна (Жанэта) Трафімаўна Прахарэнка (Жа́нна (Жаннета) Трофи́мовна Прохоре́нко;,  — , ) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно. Народная артыстка РСФСР (1988).
Біяграфія
Жанна Прахарэнка нарадзілася 11 мая 1940 года ў Палтаве. Сапраўднае імя — Жанэта. Бацька родам з Віцебска. Пасля пераезду сям’і ў Ленінград першыя ўрокі акцёрскага майстэрства атрымала ў Ленінградскім гарадскім палацы піянераў ім. Жданава.
У 1964 годзе скончыла Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (майстры С. А. Герасімаў і Т. Ф. Макарава). Яе аднакурснікамі былі будучыя зоркі савецкага і расійскага кіно — Галіна Польскіх, Лідзія Федасеева-Шукшына, Ларыса Лужына. Жанна Прахарэнка яшчэ студэнткай дэбютавала ў адной з лепшых карцін пра Вялікую Айчынную вайну — «Балада пра салдата» Рыгора Чухрая. Велізарны глядацкі поспех меў і фільм Юлія Райзмана «А калі гэта каханне?», дзе Жанна сыграла ролю старшакласніцы Ксеніі.
Актрыса Тэатра-студыі кінаакцёра.
Жанна Прахарэнка памерла ў Маскве 1 жніўня 2011 года пасля цяжкай і працяглай хваробы. Актрысу пахавалі 4 жніўня на Хаванскіх могілках у Маскве.
Ратміравічы (станцыя)
Ратмі́равічы (, Ратмировичи)  — станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў пасёлку Ратміраў, за 3,1 км на паўднёвы захад ад вёскі Ратміравічы; на лініі Бабруйск — Рабкар, паміж прыпыначным пунктам Заазершчына і прыпыначным пунктам Аземля.
Штайнфурт
Штайнфурт (Steinfurt) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва складае 34 360 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 111,42 км ². Афіцыйны код - 05 5 66 084. Горад складаецца з двух раз'яднаных частак - Бургштайнфурт і Боргхорст.
Галіцкамызскі нацыянальны латышскі сельсавет
Галіцкамы́зскі нацыянальны латышскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Галіцкая Мыза.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Галіцкамызскі сельсавет у складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года рэарганізаваны ў Галіцкамызскі нацыянальны латышскі сельсавет. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 5 ліпеня 1938 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галіцкага сельсавета.
Іспанская рэвалюцыя 1936 года
Іспанская сацыяльная рэвалюцыя 1936 года (Revolución social española de 1936) — тэрмін, які выкарыстоўваецца для апісання падзей у першыя месяцы грамадзянскай вайны ў Іспаніі на тэрыторыі, падкантрольнай рэспубліканцам.
Калектывізацыя праводзілася ў першую чаргу радавымі членамі Нацыянальнай канфедэрацыі працы і Федэрацыі анархістаў Іберыі. Акрамя таго ў працэсе калектывізацыі прымалі ўдзел і члены сацыялістычнага Усеагульнага саюза працоўных (УСП), хоць і далёка не ўсе.
Слабадзішча (Дарагабужскі раён)
Слабадзішча (Слободище) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Манова (гміна)
Мано́ва (Manowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кашалінскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Манове. Плошча гміны складае 188,57 км². Станам на 2005 год у гміне Манова пражывалі 6,292 чалавекі, шчыльнасць — 33,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 23 населеныя пункты.
Слойкава (Дарагабужскі раён, пасёлак)
Слойкава (Слойково) — пасёлак у Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Чачанева
Чачане́ва (, Чеченево) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Шлем з Сатан-Ху
Шлем з Сатан-Ху — упрыгожаны шлем, знойдзены падчас раскопак  ў Сатан-Ху ў 1939 годзе. Мяркуюць, што шлем, пахаваны прыблізна в 625 годзе, належаў каралю, прычым багаты арнамент, магчыма, паказвае на тое, што сам шлем па сваіх функцыях быў аналагам кароны. Шлем стаў самым культавым прадметам, знойдзеным у выніку аднаго з самых грандыёзных археалагічных адкрыццяў і прадстаўляе сабой адзін з найбольш значных артэфактаў англасаксонскай эпохі. Яго маска, дэкаратыўныя надброўі, наноснік і вусы, якія разам утвараюць постаць дракона ў палёце, сталі сімвалам не толькі, але і сімвалам археалогіі ўвогуле. Шлем быў выняты з зямлі ў выглядзе сотняў фрагментаў і ўпершыню выстаўлены на ўсеагульны агляд у форме рэканструкцыі ў 1945-46 гадоў, якая ў далейшым, у 1970-71 гадах, была заменена на больш сучасную.
IC 1770
IC 1770 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ратамка (станцыя)
Ра́тамка (, Ратомка)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Размешчана ў пасёлку Ратамка; на лініі Мінск-Пасажырскі — Маладзечна, паміж прыпыначным пунктам Мінскае Мора і пуцявым пастом Крыжоўка.
Драўніна
Драўніна — дрэва, якое выкарыстоўваецца для будаўніцтва, выраблення мэблі і папяровай пульпы. Да цвёрдых сортаў дрэва адносіцца чырвонае дрэва, цік, чорнае дрэва, ружовае дрэва, дуб, вяз, эўкаліпт і бук. Усе, акрамя эўкаліпта, растуць вельмі павольна, з-за чаго іх сусветныя запасы практычна вычарпаныя. Да мяккіх сортаў драўніны адносяцца драўніна хвойных дрэў (сасны, яліны, лістоўніцы), яны растуць хутка і лёгка паддаюцца апрацоўцы, але лічыцца драўніна нізкай якасці. Да белай драўніны адносіцца драўніна бярозы, ясеня, клёна і явара, усе гэтыя дрэвы хутка растуць, іх драўніну выкарыстоўваюць як шпону і лічаць таннай.
Малая Ухалода
Мала́я Ухало́да (, Малая Ухолода) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета.
Іван Андрэевіч Берман
Іаан, свецкае імя Іван Андрэевіч Берман (каля, Вільня — ) — праваслаўны святар, этнограф, краязнавец, збіральнік беларускага фальклору.
Біяграфія
Скончыў у 1857 годзе Літоўскую духоўную семінарыю. Па сканчэнні семінарыі прызначаны другім святаром царквы св. Параскевы ў Валожыне (Ашмянскі павет), адначасова прызначаны законавучыцелем мясцовага прыходскага вучылішча. У 1867 года з Валожына быў накіраваны да царквы ў Антопалі (Кобрынскі павет), да свайго цесця, протаіерэя Ф. Гарбацэвіча. У 1868 годзе з Антопаля накіраваны на месца святара пры Прычысценскім кафедральным саборы г. Вільні. У 1876 г. прызначаны штатным законавучыцелем Марыінскага вышэйшага жаночага вучылішча і настаяцелем дамовай царквы вучылішча. Таксама быў законавучыцелем Віленскай 2-й гімназіі. Член Рускага геаграфічнага таварыства.
Вывучаў беларускія народныя абрады, прыкметы, вераванні, забабоны; збіраў матэрыялы пра народны каляндар і метэаралогію беларусаў.
Ад заснавання «Віленскага календара» загадваў у выданні царкоўна-рэлігійным раздзелам.
Меў сыноў Сяргея і Аляксея.
Пахаваны І. Берман на Еўфрасіннеўскіх могілках у Вільні, побач багадзельні, помнік — каменныя ківот і аналой з мармуровым Евангеллем, у ківоце абраз Уваскрэсення. З дазволу расійскага імператара і Сінода, удава і дзеці І. Бермана з 6.2.1894 змянілі прозвішча на Мядзведзеў.
Валянціна Аляксееўна Назаранка
Валянціна Аляксееўна Назаранка (, с. Лебядзёўка, Сахноўшчынскі раён, Харкаўская вобласць, УССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.
Біяграфія
Нарадзілася 17 сакавіка 1964 года ў с. Лебядзёўка Сахноўшчынскага раёна Харкаўскай вобласці УССР.
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В.У.Куйбышава па спецыяльнасці «Таваразнаўства і арганізацыя гандлю харчовымі таварамі», пазней скончыла Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».
Працавала таваразнаўцам Мазырскага гархарчпрамгандлю; сакратаром камітэта камсамола Мазырскай швейнай фабрыкі Мазырскага ГК ЛКСМБ; інструктарам Мазырскага гаркама КПБ; эканамістам Мазырскага гархарчпрамгандлю; таваразнаўцам сумеснай вытворча-камерцыйнай фірмы «Данка»; таваразнаўцам Мазырскага аптова-рознічнага аб’яднання; начальнікам аддзела эканомікі і прыватызацыі, начальнікам упраўлення эканомікі Мазырскага гарвыканкама; начальнікам аддзела эканомікі, намеснікам старшыні, першым намеснікам старшыні Мазырскага райвыканкама; старшынёй Мазырскага раённага Савета дэпутатаў.
Сям’я
Замужам, мае сына.
Рыдхіма Пандзей
Рыдхіма Пандзей (Ridhima Pandey; нар. 2009) — экалагічны актывіст з Індыі, якая выступае за дзеянні супраць змены клімату. Калі ёй было дзевяць гадоў, яна падала пазоў супраць ўрада Індыі за тое, што ён не прыняў дастатковых мер для барацьбы са змяненнем клімату. Разам з некалькімі іншымі маладымі актывістамі па барацьбе са змяненнем клімату яна таксама была адной з пазоўнікаў, якія падалі скаргу ў Арганізацыю Аб’яднаных Нацый на няздольнасць некалькіх краін прыняць меры супраць кліматычнага крызісу.
Біяграфія
Пандзей жыве ва Утаракхандзе, штаце на поўначы Індыі. Яе бацька, Дзінеш Пандзей, таксама з’яўляецца актывістам па барацьбе са змяненнем клімату, які прапрацаваў ва Утаракхандзе на гэтай пасадзе 16 гадоў.
Утаракханд пацярпеў ад суровага надвор’я за апошнія дзесяць гадоў. У 2013 годзе ў выніку паводак і апоўзняў загінула больш за 1000 чалавек. З рэгіёну прыйшлося эвакуяваць амаль 100 000 чалавек. Па дадзеных Сусветнага банка, змяненне клімату можа павялічыць ціск на водазабеспячэнне ў Індыі.
Судовыя пазовы супраць урада Індыі
Ва ўзросце дзевяці гадоў Пандзей падала пазоў супраць урада Індыі на той падставе, што ён не зрабіў значных крокаў супраць змены клімату, на якія яны пагадзіліся ў Парыжскім пагадненні. Гэта судовая справа была прадстаўлена ў Нацыянальны экалагічны трыбунал (NGT), створаны ў 2010 годзе суд, які займаецца выключна экалагічнымі справамі. Пандзей таксама папрасіла ўрад падрыхтаваць план па скарачэнні выкідаў вугляроду і агульнанацыянальны план па стрымліванні ўздзеяння змены клімату, уключаючы скарачэнне выкарыстання Індыяй выкапнёвага паліва.
У інтэрв’ю для The Independent Пандзей сцвярджае:"«Мой урад не прыняў мер па рэгуляванні і скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выклікаюць экстрэмальныя кліматычныя ўмовы. Гэта паўплывае як на мяне, так і на будучыя пакаленні. Мая краіна валодае велізарным патэнцыялам для скарачэння выкарыстання выкапнёвага паліва, і з-за бяздзейнасці ўрада я звярнулася ў Нацыянальны экалагічны суд»."NGT адхіліла яе хадайніцтва, заявіўшы, што яно «падпадала пад ацэнку экалагічнага пакта».
Скарга ў ААН
Падчас падачы заявы на нарвежскую візу для паездкі ў Осла яна пачула аб арганізацыі маладых кліматычных актывістаў. Яна звярнулася ў арганізацыю, і яе выбралі для паездкі ў Нью-Ёрк на саміт ААН па барацьбе са змяненнем клімату ў 2019 годзе. Падчас саміту 23 верасня 2019 года Пандзей разам з 15 іншымі дзецьмі, уключаючы Грэту Тунберг, Аяху Мелітафа і Александрыю Віласеньор, падалі скаргу ў Камітэт ААН па правах дзіцяці, абвінаваціўшы Аргенціну, Бразілію, Германію, Францыю і Турцыю ў парушэнні Канвенцыі аб правах дзіцяці, не прымаючы адэкватных мер па барацьбе з кліматычным крызісам.
Далейшая актыўнасць
Пандзей заклікала да поўнай забароны на пластык, сцвярджаючы, што яго вытворчасць з’яўляецца вынікам спажывецкага попыту. Яна таксама заклікала ўрад Індыі і мясцовыя ўлады зрабіць больш для ачысткі ракі Ганг. Яна сказала, што, хоць урад сцвярджае, што ачышчае раку, стан ракі не моцна змяніўся.
У сваёй біяграфіі «Дзеці супраць змены клімату» Пандзей заяўляе пра яе мэты:"«Я хачу выратаваць нашу будучыню. Я хачу выратаваць будучыню ўсіх дзяцей і ўсіх людзей будучых пакаленняў»."
Канцэнтрацыйны лагер
Канцэнтрацыйны лагер — месца масавага зняволення людзей. Існуюць разнастайныя вызначэнні гэтай з'явы, і, падчас адно і тое ж месца масавага зняволення ваеннапалонных, злачынцаў, палітвязняў альбо мірных жыхароў можа характарызавацца як канцлагер аднымі даследчыкамі і мець іншую назву ў працах другіх даследчыкаў. Палітычныя погляды палітыкаў, гісторыкаў і юрыстаў могуць мець пэўны ўплыў на іх разуменне паняцця «канцэнтрацыйны лагер». Да таго ж, пад тэрмінам «канцэнтрацыйны лагер» на пачатку ХХ ст. разумелі і лагер для бежанцаў альбо імігрантаў у ЗША
Гісторыя ўзнікнення першых канцэнтрацыйных лагероў
Некаторыя даследчыкі лічаць, што такімі ж лагерамі карысталіся іспанцы на Кубе падчас барацьбы з мясцовымі партызанамі ў 1895 г. Фактычна, канцентрацыйнымі лагерамі з'яўляліся і лагеры для ваеннапалонных падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША, прычым і канфедэраты і войскі Поўначы даволі жорстка абыходзіліся з палоннымі.
Знішчэнне нямецкімі каланіяльнымі войскамі ў Намібіі ў 1904 г. дзясяткаў тысяч паўстанцаў плямен герэра разам з членамі іх сямей з дапамогай канцэнтрацыйных лагероў было аб'яўлена генацыдам.
Першая сусветная вайна
Падчас Першай сусветнай вайны армян у Асманскай імперыі, а таксама русінаў і сербаў у Аўстра-Венгрыі масава адпраўлялі ў канцэнтрацыйныя лагеры. Гэтыя дзеянні пазней былі ахарактарызаваны як генацыд.
Аднак, ваеннапалонных варагуючыя бакі звычайна трымалі ў больш камфортных умовах.
Савецкая Расія, Фінляндыя і Польшча
Калі на тэрыторыі Расіі летам 1918 г. пачалася Грамадзянская вайна, стварэнне канцлагероў для ваеннапалонных стала звычайнай з'явай для чырвоных і белых, канцлагеры на расійскай тэрыторыі таксама ствараліся прадстаўнікамі замежнай ваеннай інтэрвенцыі (Мудзьюгскі канцэнтрацыйны лагер).
У Фінляндыі ў 1918-1922 гг. таксама адбылася грамадзянская вайна, але яна скончылася параженнем «чырвоных» фінаў, іх зняволеннем у канцлагеры. Больш 300 з іх былі пакараны смерцю.
У Польшчы таксама пачалі з'яўляцца лагеры для палонных чырвонаармейцаў і партызан у Тухолі і Стшалкове. У гэтых лагерах загінула больш за 10 тысяч ваенных, узятых у палон падчас вайны з Савецкай Расіі 1919—1921 гг.
Канцлагеры ў СССР, Германіі і Польшы напярэдадні Другой сусветнай вайны
У 1920-я гг. у Савецкім саюзе пачала складвацца сістэма канцэнтрацыйных лагероў, якая пазней атрымала назву ГУЛАГ (Дзяржаўнае кіраванне лагерамі). Там адбывалі сваі тэрміны пакарання, белагвардзейцы, асобы дваранскага альбо буржуазнага паходжання, праваслаўныя святары, раскулачаныя заможныя сяляне, крымінальныя злачынцы. Звычайна лагеры размяшчаліся ў Сібіры і Запаляр'і. У 1930-х гг. многія камуністы, як выступаўшыя супраць палітыкі Сталіна (трацкісты і інш.), так і падтрымліваўшыя яго былі адпраўлены ў канцлагеры, звычайна, — па сфабрыкаваных справах. Таму 1937 г. стаў сімвалам сталінскіх рэпрэсій. У1939-1940 гг. у лагеры таксама адправіліся «недабранадзейныя» асобы з Заходняй Беларусі, Заходняй Украіны, Прыбалтыкі і Бесарабіі: паліцэйскія, ваенныя, польскія асаднікі, прадстаўнікі буржуазіі і інтэлігенцыі. У канцэнтрацыйных лагерах крымінальныя зняволенныя мелі значную ўладу над палітычнымі. Гісторыя і побыт ГУЛАГа грунтоўна апісаны ў творы А. І. Салжаніцына «Архіпелаг ГУЛАГ».
Першыя канцэнтрацыйныя лагеры ў Германіі ўзніклі ў 1933 г. пасля прыходу А. Гітлера да ўлады. Да пачатку Другой сусветнай вайны туды адпраўлялі камуністаў, сацыялістаў, крымінальных злодзеяў і гомасексуальных асоб. З цягам часу туды сталі траплаць яўрэі, цыгане плямен рома і сінці, бо гэтыя народы нацысты лічылі ворагамі, якія рабавалі Германію, а таксама Сведкі Іеговы, якія адмаўляліся ўдзельнічаць у палітычным жыцці краіны і служіць у арміі і распаўсюджвалі свае погляды сярод іншых. У савецкіх канцлагерах паміж формай палітвязняў і формай крымінальных зняволеных звычайна не было пэўных адрозненняў, а ў канцлагерах гітлераўскай Германіі крымінальным зняволеным на робу нашывалі чорную пляму, яўрэям — жоўтую зорку Давіда, Сведкам Іеговы — ліловы трохвугольнік і г.д.
У Польшчы падчас рэжыму санацыі быў створаны канцэнтрацыйны лагер у Бярозе-Картузскай, дзе трымалі камуністаў і іх прыхільнікаў, праваслаўных святароў, украінскіх нацыяналістаў, а пасля пачатку Другой сусветнай вайны — нямецкіх ваеннапалонных і этнічных немцаў, якія пражывалі ў Польшчы. Адміністрацыя лагера шырока выкарыстоўвала дапамогу зняволенных за крымінальныя злачынствы ў справе нагляду за палітзняволеннымі. Гэты лагер быў ліквідаваны пры ўводзе Чырвонай Арміі на тэрыторыю Заходняй Украіны і Заходняй Беларусі ў 1939 г.
Канцлагеры ў іншых краінах Еўропы напярэдадні Другой сусветнай вайны
Рэжым фашысткай Італіі арганізаваў сістэму канцэнтрацыйных лагероў у Абісініі (Эфіопіі) пасля захопу гэтай краіны ў 1935—1936 гг. з мэтай трымаць мясцовае насельніцтва пад кантролем. Яны існавалі да вызвалення Эфіопіі брытанскай арміяй у 1941 г.
Германія і яе саюзнікі ў Еўропе
Падчас Другой сусветнай вайны (1939—1945 гг.) Германія пашырыла як сетку сваіх канцэнтрацыйных лагероў, так і кантынгент зняволенных: канцлагеры ўзнікалі на тэрыторыі ўсіх краін, захопленых Трэцім Рэйхам, а ў склад зняволеных трапілі ваеннапалонныя краін антыгітлераўскай кааліцыі, партызаны і члены іх сямей і мірныя жыхары заваяваных краін. У гітлераўскіх канцлагерах пачалося масавае вынішчэнне яўреяў у лагерах смерці — з'ява, якая ўвайшла ў гісторыю пад назвай «Халакост». Таксама масава вынішчаліся славяне і цыгане. Крымінальныя зняволеныя атрымалі значную ўладу над астатнімі катэгорыям вязняў, іх выкарыстоўвалі ў якасці «капо» альбо наглядачоў і ім нават давалі права забіваць іных зняволенных.
Канцлагеры пачалі з'яўляцца ў краінах-саюзніках Германіі—Балгарыі, Румыніі, Венгрыі, Славакіі І Фінляндыі. Туды адпраўлялі, у асноўным, партызан, камуністаў і асоб, падазроных у нязгодзе з рэжымам мясцовых дыктатараў.
СССР
Невялічкія змены адбыліся ў сістэме ГУЛАГа. Падчас вайны некаторых зняволеных вызвалялі дзеля адпраўкі ў Чырвоную Армію. У канцэнтрацыйныя лагеры пачалі траплаць ваеннапалонныя войск Германіі, Італіі, Венгрыі, Румыніі, Харватыі, Славакіі і Фінляндыі. У жніўні 1945 г. да іх ліку далучыліся і ўзятыя ў палон японскія салдаты і афіцэры. Большасць з іх трымалася ў кепскіх умовах да вызвалення ў сярэдзіне 1950-х гг. Як і палітычныя зняволеныя, ваеннапалонныя, акрамя афіцэраў высокага рангу, пакутавалі ад здзекаў наглядачоў і крымінальных зняволенных (бо да апошніх ставіліся больш лаяльна як да «сацыяльна блізкіх»).
Японія
Японія таксама мела сетку канцэнтрацыйных лагероў на захопленых у 1930-1940-х гг. тэрыторыях. Там утрымліваліся палонныя ваеннаслужачыя Брытаніі, карэйскія і кітайскія партызаны, змагаўшыяся супраць акупацыйных японскіх фарміраванняў і іх прыхільнікаў, а таксама «вязні сумлення» — асобы японскага ці карэйскага паходжання, якія адмаўляліся служыць у арміі па прычынах рэлігійных поглядаў альбо пацыфізму. Усе зняволенныя трымаліся ў цяжкіх умовах, многія паміралі.
ЗША і Канада
Злучаныя Штаты далучыліся да антыгітлераўскай кааліцыі пасля нападу японскай авіяцыі на ваенную базу Перл-Харбор на Гаваях. У снежні 1941 г. прэзідэнт ЗША Ф. Д. Рузвельт падпісаў 3 пракламацыі, згодна з якімі ўсе асобы японскага, нямецкага і італьянскага паходжання ўзростам ад 14 год аб'яўляліся патэнцыяльна небяспечнымі чужынцамі (alien enemies), і ім забаранялся знаходзіцца ў зонах ваеннага кантролю. Гэтыя зоны былі створаны не толькі на тэрыторыі ЗША, але і ў Зоне Панамскага канала, на Філіпінскіх і Віргінскіх астравах. 19 лютага 1942 г. Рузвельт падпісаў загад 9066. Згодна гэтаму загаду патэнцыяльна небяспечныя чужынцы перасяляліся з усіх зон ваеннага кантролю ў спецыяльна адведзеныя месцы. Нягледзячы на тое, што тэрмін «патэнцыяльна небяспечныя чужынцы» адносіўся да тых асоб, што не паспелі атрымаць грамадзянства ЗША, перасялялі і грамадзян ЗША японскага, нямецкага і італьянскага паходжання. Кепскія ўмовы жыцця на новых месцах, якія патэнцыяльна небяспечныя чужынцы не мелі права пакідаць, прывялі да смерці некаторых з іх. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны патэнцыяльна небяспечныя чужынцы былі вызвалены, але некаторыя сем'і так і не злучыліся ізноў.
Падобныя мерапрыемствы супраць імігрантаў з Японіі, Германіі і Італіі падчас Другой сусветнай вайны праводзіліся і ў Канадзе.
СССР
Пасля перамогі над Германіяй і яе еўрапейскімі саюзнікамі, канцэнтрацыйныя лагеры нацыстаў былі ліквідаваны, іх зняволенных адпусцілі на свабоду, прычым нярэдка адбываўся масавы самасуд над капо. Такія лагеры як Бухенвальд і Асвенцым (Аўшвіц) былі пераўтвораны ў музеі. Тым часам, савецкія канцлагеры пачалі папаўняцца новым кантынгентам: савецкія грамадзяне, якія пабывалі ў нямецкім палоне, ці жылі пад акупацыяй, тыя, хто супрацоўнічаў з акупантамі, але не ўдзельнічаў ва ўзброенай барацьбе супраць савецкай улады. З 1947 па 1950 г. у СССР было забаронена смяротнае пакаранне, і арыштаваных «лясных братоў» з Заходняй часткі СССР разам з членамі іх сямей адпраўлялі на доўгі тэрмін у сібірскія лагеры. Таксама агенты НКДБ і НКУС адкрыта арыштошвалі і адпраўлялі ў канцлагеры мірных грамадзян на ўсей тэрыторыі Усходняй Еўропы, дзе стаялі войскі Чырвонай Арміі, напрыклад, у Аўстрыйскай акупацыйнай зоне.
У 1940-1950-х гг. многія зняволеныя ў савецкіх лагерах чакалі перамен і час ад часу паўставалі. Усе хваляванні зняволеных жорска падаўляліся лагернай адміністрацыяй. У 1948 г. у адным з варкуцінскіх лагероў пачаліся хваляванні, якія былі жорстка падаўлены: салдаты лагернай аховы загналі ўдзельнікаў хваляванняў у барак і спалілі іх там жывымі. Самым буйным было паўстанне ў Асобым лагеры ў Кенгіры (Казахстан) у 1954 г. У ім разам удзельнічалі і палітычныя і крымінальныя зняволеныя. Паўстанцы 40 дзён трымалі ўладу ў сваім лагеры, пасля чаго паўстанне было падаўлена з дапамогай танкаў.
У перыяд хрушчоўскай «адлігі» многіх зняволенных вызвалі з канцлагероў, якія неўзабаве пераўтварылі ў калоніі. На гэтым перыяд масавых палітычных рэпрэсій у СССР скончыўся.
Краіны Усходняй Еўропы
У Польшчы і Чэхаславакіі адразу пасля заканчэння вайны былі створаны часовыя лагеры, у якіх размяшчалі этнічных немцаў перад дэпартацыяй у Германію. Такую дэпартацыю праводзілі ў дачыненні жыхароў Гданьска (Данцыга) і заходніх раёнаў Польшчы і Чэхаславакіі нямецкага паходжання. Нярэдка, людзям давалі толькі 15 хвілін на збор самага неабходнага. Немцы ў лагерах сутыкаліся са здзекамі з боку мясцовага насельніцтва і наглядачоў. Некалькі чалавек скончылі жыцце самагубствам. Таксама ў Польшчы ішлі масавыя рэпрэсіі супраць партызан «Арміі Краевай», якія адмаўляліся скласці зброю, дысідэнтаў камуністычнага рэжыму, рэлігійных меншасцей і г.д. Але ў гэтых выпадках зняволеных звычайна адпраўлялі ў турмы.
У 1949-1956-х гг. канцэнтрацыйныя лагеры дзейнічалі таксама на астравах Голы востраў і Свеці-Гргур у Югаславіі, дзе трымалі камуністаў, якіх Ціта падазраваў у падтрымцы Сталіна, у тым ліку і ваенных спецыялістаў, якія прайшлі навучэнне ў СССР, таксама югаслаўскіх каралеўскіх чыноўнікаў і сербскіх і харвацкіх нацыяналістаў, падтрымліваўшых Гітлера ў часы Другой сусветнай вайны.
У другой палове 1940-х гг. камуністы Грэцыі распачалі масавую партызанскую вайну супраць існаваўшага дзяржаўнага ладу. Урад краіны расправіўся з паўстанцамі, якія не мелі практычна ніякай дапамогі звонку. Арыштаваных партызан адпраўлялі ў месцы масавых зняволенняў на астравах Эгейскага мора, дзе іх у вялікай колькасці трымалі ў цяжкіх умовах.
В'етнам
Падчас в'етнамскай вайны 1960—1975 гг. паўдневав'етнамскія ўлады стваралі спецпасяленіі для абароны мясцовых жыхароў ад партызан В'етконга. Паколькі нярэдка людзей прымусова размяшчалі ў такіх пасяленнях і не дазвалялі пад пагрозай смерці іх пакідаць. СССР і Паўночны В'етнам разглядалі іх як канлагеры.
Камбоджа
У перыяд праўлення «чырвоных кхмераў» (1975—1979 гг.) насельніцтва Камбоджы прымусова перасялялася ў сельскія камуны, дзе людзі былі вымушаны выконваць сельскагаспадарчую працу і жыць у кепскіх умовах. Пры падазрэніі на незадаволенасць новай уладай, «чырвоныя кхмеры» маглі знішчаць цэлыя раены з усімі жыхарамі. У выніку масавых рэпрэсій і цяжкіх умоў жыцця больш за 1 млн камбаджыйцаў загінула.
Куба
Пасля прыходу да ўлады на Кубе Ф. Кастра распарадзіўся правесці масавыя арышты "недабранадзейных элементаў". Да апошніх ён адносіў гомасексуалаў, каталікоў, пратэстантаў, Сведкаў Іеговы, і безумоўна, тых хто не згаджаўся з яго рэжымам. Многіх з арыштаваных пазней адправілі ў канцэнтрацыйныя лагеры дзеля ізаляцыі ад грамадства. У асноўным, гэтыя лагеры знаходзіліся ў правінцыі Камагуэй. Гэта былі месцы масавага зняволення і прымусовай працы, умацаваныя электрыфікаваным калючым дротам. У 1968 г. лагеры былі пераўтвораны ў т.зв. "Ваенныя базы", але ў жыцці зняволенных амаль нічога не змянілася. Толькі некаторым пачалі плаціць невялікую суму грошай за працу.
У сучаснай Кубе праследванні "недабранадзейных элементаў" ужо не адбываюцца ў такой жорсткай форме, але есць сцвярджэнні, што такая форма зняволення яшчэ прымяняецца.
Чылі
11 верасня 1973 г. ваенныя на чале з Аўгуста Піначэтам зрабілі пераварот у Чылі. Пасля гэтага многіх палітычных дзеячаў і мірных грамадзян, у тым ліку студэнцкую моладзь, Піначэт распарадзіўся адправіць у часовыя і пастаянныя канцлагеры па абвінавачванню ў сувязі з камуністамі. Сотні людзей былі расстраляны ці памерлі ад катаванняў, сярод іх спявак Віктар Хара.
Абхазія
Грузіна-абхазская вайна 1992-1993 гг. скончылася аддзяленнем Абхазіі ад Грузіі. Падчас гэтай вайны і пасля яе заканчэння многія тысячы асоб грузінскага паходжання былі прымушаны пакінуць Абхазію без права распараджацца сваей маёмасцю на тэрыторыі края. Пры гэтым былі выпадкі стварэння цэнтраў масавага зняволення для грузінскіх ваеннапалонных, грамадзянскіх асоб грузінскай нацыянальнасці і нават абхазцаў, якія не падтрымлівалі новую ўладу ў Абхазіі.
КНДР
Згода падліку некаторых даследчыкаў у Паўночнай Карэі на сённяшні дзень дзейнічаюць 16 канцэнтрацыйных лагероў. Сцвярджаецца, што крымінальных і палітычных зняволенных трымаюць па-асобку. Аднак, урад гэтай краіны адмаўляе існаванне такіх цэнтраў масавага зняволення.
Андрэй Віктаравіч Салавей
Андрэй Салавей (нар., Бяроза) — беларускі футбаліст, нападнік казахстанскага клуба «Аксу» (у арэндзе з салігорскага «Шахцёра») і нацыянальнай зборнай Беларусі. Футбаліст года Беларусі (2021).
Клубная кар’ера
Гуляў за дубль, а пачынаючы з 2012 года праходзіў у асноўны склад брэсцкага «Дынама».
У сезоне 2013 толькі ў другой палове стаў з’яўляцца на лаўцы запасных, адкуль часам выхадзіў на замену. 1 верасня 2013 года забіў свой першы гол за асноўную каманду, чым прынёс перамогу над «Нафтанам» (2:1).
У першай палове 2014 не гуляў з-за траўмы, у чэрвені 2014 года вярнуўся ў строй. У лістападзе 2014 года ўпершыню з’явіўся ў стартавым складзе брэсцкай каманды. У лютым 2015 года падоўжыў кантракт з «Дынама». У сезоне 2015 ужо трывала замацаваўся ў аснове брэстчан, стаў выкарыстоўвацца пераважна на пазіцыі нападніка.
У студзені 2016 года адправіўся на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» і ў выніку падпісаў кантракт з гэтым клубам. У складзе жодзінцаў стаў выступаць у асноўным за дубль, у галоўнай камандзе звычайна толькі часам выхадзіў на замену. У ліпені 2016 года адправіўся на зборы ва Узброеныя Сілы, у верасні вярнуўся ў каманду. У першай палове сезона 2017 выступаў выключна за дубль жодзінцаў. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ» і далучыўся да «Слоніма-2017», дзе стаў адным з асноўных ігракоў.
У студзені 2019 года пакінуў слонімскі клуб і неўзабаве перайшоў у гомельскі «Лакаматыў». Замацаваўся ў якасці аднаго з асноўных ігракоў клуба, у сезоне 2020 з 21 голам стаў найлепшым бамбардзірам Першай лігі.
У студзені 2021 года падпісаў кантракт з «Гомелем». Стаў адным з лідараў каманды ў Вышэйшай лізе і найлепшым яе бамбардзірам. Па выніках сезона заняў другое месца ў спісе бамбардзіраў Вышэйшай лігі пасля Дэмбо Дарбо, быў прызнаны найлепшым нападнікам і футбалістам года Беларусі.
У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта з «Гомелем» у якасці свабоднага агента падпісаў пагадненне з салігорскім «Шахцёрам». У першай палове сезона 2022 нярэдка гуляў у стартавым складзе, пасля стаў часцей выхадзіць на замену або заставацца на лаўцы запасных. Сезон 2023 пачынаў у складзе «Шахцёра», а ў сакавіку быў аддадзены ў арэнду ў казахстанскі «Аксу».
Міжнародная кар’ера
У жніўні 2015 года быў упершыню выкліканы ў моладзевую зборную Беларусі. Свой адзіны матч за моладзевую зборную згуляў 6 верасня таго ж года ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы 2017 супраць Славакіі, выйшаўшы на замену на 78-й хвіліне.
2 чэрвеня 2021 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Азербайджана (1:2), калі выйшаў на замену ў другім тайме.
Сям’я
Андрэй з’яўляецца малодшым братам Арцёма Салаўя, футбаліста алімпійскай зборнай Беларусі.
Данчык
Да́нчык, сапр. Багдан Андрусішын  — беларускі спявак, журналіст і грамадскі дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся, вучыўся і пражыў большую частку жыцця ў Нью-Ёрку. Яго бацька Паўло — украінец, а маці Юлія — беларуска. З дзяцінства Данчык ведаў і беларускую, і ўкраінскую мовы.
Калі яму было 16 год, трапіў на канцэрт «Песняроў» — ансамбль гастраляваў у Амерыцы. А ўжо праз год Данчык запісаў свой першы альбом, які стаў першым беларускім дыскам у ЗША.
У 1981 скончыў факультэт журналістыкі Нью-Ёркскага ўніверсітэта.
У 1989 наведаў Беларусь, дзе выступіў з канцэртамі. Тады Данчык выступаў​ таксама і ў Вільні. Другі раз наведаў з канцэртамі Беларусь у 1996. У 1997 заявіў, што спыняе сваю музычную кар’еру.
Асноўным заняткам Данчыка стала журналістыка. Супрацоўнік, намеснік дырэктара Беларускай службы Радыё «Свабода». Жыве ў Празе.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Сям’я
Мае старэйшага брата Юрку, які працаваў у дзяржаўных органах ЗША.
Бабуля Данчыка — Яніна Каханоўская (1909—2005), пляменніца ўтваральнікаў Беларускай народнай рэспублікі Антона і Івана Луцкевічаў. У дзяцінстве даглядалася Максімам Багдановічам, ведала Янку Купалу, была найбліжэйшай сяброўкай Наталлі Арсенневай, працавала ў Нью-Ёрскім бюро Радыё Свабода
Прабабуля Данчыка — Эмілія Луцкевіч-Шабуня (1886—1974), малодшая сястра Антона і Івана Луцкевічаў.
Гомасексуал. Зрабіў публічны камінг-аўт у 2019 годзе ў інтэрв’ю Радыё «Свабода».
Чуватава
Чува́тава (, Чуватово) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Віла-Калемандзіна
Віла-Колемандзіна (Villa Collemandina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лука.
Насельніцтва складае 1399 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 41 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 55030. Тэлефонны код — 0583.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Голант
Голант — прозвішча.
Смародзінаўка (Смаленская вобласць)
Смародзінаўка (Смородиновка) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Марцінавіцы (гміна)
Марцінаві́цы (Marcinowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Свідніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Марцінавіцах. Плошча гміны складае 95,91 км². Станам на 2004 год у гміне Марцінавіцы пражывалі 6560 чалавек, шчыльнасць — 68,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Стараселле (Дарагабужскі раён)
Стараселле (Староселье) — вёска ў Дарагабужскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Усвяцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Рабуса (станцыя)
Рабуса́ (, Ребуса)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Рабуса; на лініі Гомель — Калінкавічы, паміж станцыяй Рэчыца і прыпыначным пунктам Антопаль.
Георгій Міхайлавіч Грэчка
Георгій Міхайлавіч Грэчка (,, СССР — 8 красавіка 2017) — савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза.
IC 1771
IC 1771 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Успенскае (Дарагабужскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шупені (Талачынскі раён)
Шупе́ні (, Шупени) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавета.
Райтанаў
Райта́наў (, Рейтанов)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў вёсцы Русінавічы.
Марцішаў (гміна)
Марці́шаў (Marciszów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Каменнагурскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Марцішаве. Плошча гміны складае 81,98 км². Станам на 2004 год у гміне Марцішаў пражывалі 4730 чалавек, шчыльнасць — 57,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Абенсберг
Абенсберг (ням. Abensberg) — горад у акрузе Кельхайм у Ніжняй Баварыі.