cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзмітрый Максімавіч Мохаў
Біяграфія
Вучыўся ў 1961—1964 гадах у БПІ. Скончыў у 1968 годзе Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. З 1965 года працаваў мастаком-дэкаратарам на кінастудыі «Беларусьфільм», начальнікам аддзела ў Спецыялізаваных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрнях Міністэрства культуры БССР, з 1974 г — мастак у Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце, у 1983—1994 гг. — галоўны мастак Тэатра-студыі кінаакцёра. З 1985 г. — выкладчык Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў і Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 г. і Саюза тэатральных дзеячаў СССР з 1985 г. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Мастак-пастаноўшчык фільмаў «Горад майстроў» (1964), «Альпійская балада» (1965), «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1967), «Я, Францыск Скарына…» (1970).
Аўтар праектаў інтэр’ераў грамадскіх і вытворчых будынкаў, рэстаўрацыі Слуцкай брамы ў Нясвіжы (1971—1973), вялікай залы Жыліцкага палаца (Магілёўская вобласць) і інш.; рэканструкцыі інтэр’ера Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі (усе 1973), ратушы і прылеглых будынкаў у Віцебску (1995).
Аформіў больш за 200 спектакляў у музычных і драматычных тэатрах Расіі, Прыбалтыкі, Сярэдняй Азіі і Каўказа. Сярод спектакляў, аформленых на беларускай сцэне: у Нацыянальным акадэмічным тэатры оперы і балета — «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага (1985) і «Князь Наваградскі» А. Бандарэнкі (1992); у Тэатры-студыі кінаакцёра — «Шчасце маё…» А. Чарвінскага (1983), «Гамлет» У. Шэкспіра (1987), «Генералы ў спадніцах» Ж. Ануя (1989); у Гомельскім — «Зойчына кватэра» М. Булгакава (1990), у Гродзенскім — «Уладзімір і Рагнеда» А. Дударава (1998) абласных драматычных тэатрах; у Тэатры юнага гледача — «Маленькі лорд» Ф. Бернета (1998). Для арганізацыі сцэнічнай прасторы выкарыстоўвае трансфармацыю сцэнічнай канструкцый, дэтальную распрацоўку павільёна, жывапіс, светлавую партытуру і ўвасабляе адухоўлены і паэтычны вобраз рэжысёрскай задумы.
Краска
Краска (Кра́ска) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Тэльё (Італія)
Тельйо (Teglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 4837 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 42 чал./км². Займае плошчу 115 км². Паштовы індэкс — 23036. Тэлефонны код — 0342.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Eufemia.
Эміль Цукеркандль
Эміль Цукеркандль (,  —, ) — венгерска-аўстрыйскі анатам. Брат уролага Ота Цукеркандля (1861—1921).
Біяграфія
Атрымаў адукацыю ў Венскім універсітэце ў 1874 годзе, быў асістэнтам Карла фон Ракітанскага (1804—1878) і Карла Лангера (1819—1887). У 1879 годзе быў прызначаны памочнікам прафесара ў Венскім універсітэце, а ў 1882 годзе стаў прафесарам ва Універсітэце Граца. З 1888 годзе быў прафесарам апісальнай і тапаграфічнай анатоміі ў Венскім універсітэце. Праводзіў даследванні практычна ва ўсіх абласцях марфалогіі, зрабіўшы вялікі ўклад у нармальную і паталагічную анатомію паражніны носа, анатомію тварнага чэрапа, кравяносных сасудаў, храмафіннай сістэмы і інш.
Каралеўства Саксонія
Карале́ўства Саксо́нія (Königreich Sachsen); рэдка Са́ксэн — дзяржава, якая існавала ў 1806—1918 гадах на тэрыторыі сучаснай Германіі. З 1871 года Саксонія была часткай Германскай імперыі, пакуль тая не пала пасля Першай сусветнай вайны. Сталіцай каралеўства быў Дрэздэн, а яго сучасны пераемнік — Свабодная дзяржава Саксонія.
Напалеонаўскія войны і Германскі саюз
Да 1806 года Саксонія была часткай Свяшчэннай Рымскай імперыі, а кіраўнікі краіны мелі тытул курфюрста. Калі Свяшчэнная Рымская імперыя была распушчана пасля паражэння імператара Франца II у бітве з Напалеонам пры Аўстэрліцы, курфюрства пры падтрымцы Францыі стала незалежным каралеўствам, а саксонскі курфюрст Фрыдрых Аўгуст III стаў называцца — кароль Саксоніі Фрыдрых Аўгуст I.
Пасля паражэння пруска-саксонскіх войск у бітве пад Енай Саксонія ўвайшла ў Рэйнскі саюз, часткай якога была да паражэння Напалеона ў Бітве народаў пад Лейпцыгам у 1813 годзе. Пасля бітвы, у якой Саксонія — адна з германскіх дзяржаў — ўдзельнічала на баку французаў, Фрыдрых-Аўгуст здаўся саюзнікам. Краіна была акупаваная рускімі войскамі.
На Венскім кангрэсе пасланаму Фрыдрыхам Аўгустам Ватцдорфу атрымалася ўвайсці ў зносіны з Талейранам і схіліць Людовіка XVIII да ўдзела ў лёсе саксонскага караля; Францыя, якія не жадалі ўзмацнення Прусіі і ахвотней якая бачыла Германію падзеленай на невялікія дзяржавы, рашуча запрацівілася далучэнню Саксоніі да Прусіі. У рэшце рэшт, кангрэс выказаўся за падзел Саксоніі. Саксонія пазбавілася 40 % сваёй тэрыторыі, уключаючы Вітэнберг — калыску пратэстанцкай рэфармацыі. Акрамя таго, Фрыдрых Аўгуст адмовіўся ад правоў на Герцагства Варшаўскае. Каралеўства таксама станавілася часткай Германскага саюза пад вяршэнствам Аўстрыі, які змяніў Свяшчэнную Рымскую імперыю.
Аўстра-пруская вайна і Германская імперыя
У Аўстра-прускай вайне 1866 года Саксонія актыўна ўдзельнічала на баку Аўстрыі. Па выніках вайны Саксоніі, дзякуючы пазіцыі Аўстрыі, хоць і ўдалося захаваць фактычную незалежнасць, аднак яна стала часткай Паўночнагерманскага саюза — прускага сатэліта. Пасля перамогі Прусіі ў вайне з Францыяй у 1871 Саксонія, як і іншыя члены саюза, стала часткай Германскай імперыі на чале з Вільгельмам I. Кароль Іаган хоць і захаваў некаторую самастойнасць (Саксонія, у прыватнасці, магла ўступаць у дыпламатычныя адносіны з іншымі дзяржавамі), але лічыўся падданым германскага імператара.
Канец каралеўства
Кайзер Вільгельм II, унук Вільгельма I, у выніку паражэння Германіі ў Першай сусветнай вайне і лістападаўскай рэвалюцыі быў змушаны адрачыся ад пасады. 13 лістапада 1918 года апошні саксонскі кароль Фрыдрых Аўгуст III пад ціскам рэвалюцыі таксама падпісаў адрачэнне, пасля чаго Саксонія стала называцца вольнай дзяржавай і ўвайшла ў склад Веймарскай рэспублікі.
Плошча Свабоды (Мінск)
Плошча Свабоды — адна з цэнтральных плошчаў у Мінску, Беларусь, утворана ў пачатку XVI стагоддзя як адміністрацыйны, гандлёвы і культурны цэнтр горада. Размешчана на ўзвышаным беразе ракі Свіслач.
Гісторыя
Да 1860-х гадоў называлася Верхнім рынкам, да 1917 года — Саборнай плошчай. З 1917 па 1933 гг. насіла назву «Пляц Волі».
Лыбедзь
Лыбедзь  — у усходнеславянскай міфалогіі генеалагічная гераіня, легендарная сястра трох братоў — заснавальнікаў Кіева і легендарных родапачынальнікаў племя палян Кія, Шчэка і Харыва.
Этымалогія
Шэраг навукоўцаў лічыць легенду аб заснаванні Кіева этымалагічным міфам, які тлумачыць назвы кіеўскіх мясцовасцяў. Імёны гэтых персанажаў вытворныя ад кіеўскіх тапонімаў, а не наадварот. У прыватнасці, Лыбедь з’яўляецца персанажам, які тлумачыць назву ракі Лыбідзь, прыток Дняпра. Дадзеныя персанажы разглядаюцца як генеалагічныя героі, героі міфалагічнага эпасу, звязаныя з пачаткам міфалагізаванай гістарычнай традыцыі.
Прыкладна, Лыбедзь звязана з праслав. *Lub, лыб-, «верх» (ср. лыбань, «верхняя частка галавы жывёлы»), ср. назва ўзгорка — Дзевыч-гара над ракой Лыбідзь пад Кіевам.
Крыніцы
Самая ранняя вядомая крыніца аб гэтых персанажах — рускі летапіс пачатку XII стагоддзя «Аповесць мінулых гадоў», як мяркуецца адлюстраваў старажытнарускае паданне аб паходжанні палян.
Кіеўскі сінопсіс, складзены ў другой палове XVII стагоддзя, меркавана, Інакенціем Гізелем, архімандрытам Кіева-Пячэрскага манастыра, уключае спецыяльныя раздзелы «аб праслаўленым вярхоўным і ўсяго народа расійскага галоўным градзе Кіеве». Аўтар прывёў летапісную легенду аб паселішчы на гарах Кія, Шчэка, Харыва і сястры іх Лыбедзі, якія заснавалі там горад, і даў і дакладную дату заснавання Кіева — 431 год.
Матыў
Паданне ў «Аповесці мінулых гадоў» роднасна міфалагічнаму сюжэту пра трох братоў і сястру: у рускай казцы прысутнічае богатырша Белая Лебедзь, якая валодае жывой вадой і маладзільнымі яблыкамі, за якімі былі пасланыя браты. Імя багатыршы, магчыма, ўтворана ад першапачатковага Лыбедзь пад уплывам міфалагічнага матыву ператварэння багатыршы ў птушку.
У тапаніміцы
Імя Лыбедзі адлюстравана ў вялікай колькасці тапонімаў у Кіеве: рака Лыбідзь, станцыя метро «Лыбідская», вуліцы Лыбідская і Уладзіміра-Лыбідская. У старым Кіеве існавалі таксама вуліцы Набярэжна-Лыбідская (у цяперашні час частка вуліцы Антонавіча), Новалыбідская (цяпер вуліца Рамана Ратушнага на Саламянцы) і завулак Лыбідскі (цяпер Загарадная вуліца).
Плошча Свабоды (Мінск)
Гісторыя
На плошчы стаіць гарадская ратуша, адноўленая ў 2003 годзе па апошняму праекту (была пабудавана ў 1582 годзе, затым некалькі разоў перабудоўваўся і была знесена ў 1857 годзе), а таксама архікафедральны касцёл Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1700—1710 гады).
У цэнтры плошчы Свабоды да рэвалюцыі стаяў помнік Расійскаму імператару Аляксандру II вызваліцелю, створаны на добраахвотныя ахвяраванні мінчан.
Царква Святога Духа
На плошчы Свабоды, якая прылягае да вуліцы Інтэрнацыянальнай, за гарадской ратушай разбіты невялікі сквер. Беларускі этнограф і пісьменнік П. Шпілеўскі, які бываў у Мінску напачатку 50-х гадоў XIX стагоддзя, пісаў, што ў цэнтры плошчы Менавіта ў гэтым скверы ў студзені 1901 года быў адкрыты першы скульптурны помнік у Мінску — бюст Аляксандра II, на чорным гранітным пастаменце якога былі выбіты словы:
З аднаўленнам Мінскай ратушы ў 2003 годзе сквер быў рэканструяваны: былі разбіты дзве авальныя алеі з высаджанымі пірамідальнымі таполямі, устаноўлены чыгунныя ліхтары і лаўкі.
Бурэя (Амурская вобласць)
Бурэя (Бурéя) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бурэйскім раёне Амурскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння «Рабочы пасёлак (пгт) Бурэя». Размешчаны ва ўсходняй частцы Амурскай вобласці за 170 км на паўднёвы ўсход ад Благавешчанска, з правага боку аўтадарогі «Амур» і падзелены на тры часткі чыгункай (Транссіба і Райчыхінская лінія). Станцыя Бурэя Забайкальскай чыгункі. Насельніцтва — 4214 чал. (2018).
Кім Хадзееў
Кім Іванавіч Хадзееў ( —, Мінск) — філосаф, культуролаг, публіцыст.
Біяграфія
З сям’і вайскоўца. Скончыў СШ у Мінску (вучыўся ў адным класе з Ж. Алфёравым).
Вучыўся на філалагічным факультэце БДУ. У студзені 1949 года быў арганізаваны культпаход студэнтаў універсітэта ў тэатр оперы і балета на балет В. Залатарова «Князь-возера». Пасля прагляду пастаноўкі студэнты наладзілі яе публічнае абмеркаванне, на якім крытычна выказаліся пра эстэтычныя якасці дадзенага балета Кім Хадзееў, Разіта Калпакчы (таксама студэнтка філфака) і Аляксандр Шлык (студэнт хімфака; усе трое былі сябрамі). Гэта выклікала гнеў партыйнага начальства. Хадзеева, Калпакчы і Шлыка грамілі за іх выступы як «касмапалітаў» і прыхільнікаў «фармалізму» на камсамольскіх і партыйных сходах. Калпакчы і Шлык пакаяліся, а Хадзееў перайшоў у наступ і, паводле яго ўласнага сведчання, публічна заклікаў да забойства Сталіна. 11 сакавіка 1949 Хадзееў быў выключаны з універсітэта загадам рэктара.
Справа Хадзеева была даволі гучная. Яго публічна бэсцілі не толькі на камсамольскіх і партыйных сходах, але і ва ўніверсітэцкай газеце «За сталінскія кадры» (пазней перайменаванай у «Беларускі ўніверсітэт»): К. Хадзееў, наогул, ужо даўно выбраў сабе ідаламі фармаліствуючых літаратуразнаўцаў і мастацтвазнаўцаў і ўсімі сіламі стараецца не толькі пісаць і думаць пад іх, але і прапагандаваць іх пры кожнай магчымасці ў студэнцкай масе. Яго даклад аб літаратурнай мове «Аповесці аб сапраўдным чалавеку» Б. Палявога, зроблены на студэнцкай навуковай канферэнцыі і на семінары па рускай мове, прадстаўляе сабой голае, папугайскае перайманне пісаніны фармалістаў Шклоўскага, Петэрсона і да іх падобных. (…) Паводзіны К. Хадзеева сярод студэнтаў, наогул, выклікаюць здзіўленне. Яго выказванні, дзе ён імкнецца ачарніць совецкую літаратуру, совецкае мастацтвазнаўства; яго ўпартае жаданне даказаць першародства ўсяго замежнага і яго адмоўныя адносіны да ўсялякай грамадскай работы даўно ўжо сталі «притчей во языцех» усіх студэнтаў філалагічнага факультэта, але чамусьці да гэтай пары не былі прадметам увагі дэканата і грамадскіх арганізацый. (…) Прабыванне Хадзеева ў сценах Універсітэта выклікае законнае абурэнне студэнтаў і навуковых работнікаў.
Арыштаваны і асуджаны да зняволення. Пакаранне адбываў у Ленінградскай спецыяльнай псіхіятрычнай бальніцы турэмнага тыпу, дзе пазнаёміўся з іншымі неардынарнымі палітвязнямі, у тым ліку з Юрыем Айхенвальдам, Паўлам Уліціным, Аляксандрам Асарканам.
Вызвалены са спецпсіхбальніцы 15 лютага 1954 года ў адпаведнасці з рашэннем Мінскага абласнога суда ад 30 студзеня 1954 года (адпушчаны на парукі бацьку). Вярнуўся ў Мінск. Паступіў у Мінскі педагагічны інстытут. Ад гэтага часу Хадзееў удзельнічае, а затым робіцца лідарам розных нефармальных гурткоў і аб’яднанняў.
Зноў арыштаваны 25 студзеня 1962 года. Асуджаны за захоўванне і распаўсюд (даваў пачытаць знаёмым) машынапісных кніг мастацкай прозы Паўла Уліціна «Табу» і «Анты-Асаркан» па частцы першай артыкула 67 Крымінальнага кодэкса БССР («Антысавецкая агітацыя і прапаганда»). Па той самай справе на два гады зняволення быў асуджаны і акцёр Эдуард Гарачы. Апошні ў судзе паказаў, што «быў незадаволены савецкай уладай, лічыў, што сацыялізм будуецца на прыгнёце асобы, што савецкая прамысловасць пабудавана на прыгнёце сялян». У Асаркана і Уліціна (абое жылі ў Маскве) ў сувязі са справай Хадзеева і Гарачага прайшлі вобшукі. Хадзееў знаходзіўся ва Уладзімірскай турме, на прымусовым лячэнні ў Ленінградскай турэмнай псіхіятрычнай бальніцы (Ленінградскай спецыяльнай псіхіятрычнай бальніцы турэмнага тыпу). Вызвалены ад прымусовага «лячэння» 8 ліпеня 1963 г. у адпаведнасці з рашэннем Мінскага абласнога суда ад 25 чэрвеня 1963 года.
З 1960-х гадоў Хадзееў — культавая фігура мінскага інтэлектуальнага падполля, «гуру» мінскага андэграўнда. У аднапакаёвай кватэры К. Хадзеева (вул. Кісялёва, д. 17, кв. 24) збіралася маладая інтэлектуальная эліта, многія станавіліся яго вучнямі, у т.л. вядомыя мастакі, музыканты, пісьменнікі, навукоўцы. Праз гурток К. Хадзеева прайшлі многія відныя дзеячы культуры Беларусі, напрыклад, Гершон Трэстман, Уладзімір Рудаў, Мікалай Захаранка, Дзмітрый Строцаў, Юлія Чарняўская, Андрэй Хадановіч. Гурток быў прыязны да самых розных людзей, якія не ўкладваліся ў познесавецкую нарматыўнасць. Анатоль Астапенка (пад псеўданімам Антон Кулон) так апісвае атмасферу гуртка: Суіснаванне самых розных людзей: геніяў і няздараў, некранутых дзяўчатак і прастытутак, закаханых хлопчыкаў і асоб нетрадыцыйнай арыентацыі, юнакоў і пажылых людзей, — усё гэта была «акадэмія Кіма».
Сябрамі і знаёмымі Хадзеева былі Б. Акуджава, Л. Анінскі, У. Высоцкі, Ю. Кім, В. Круглянскі, Ю. Левітанскі і інш. Паводле некаторых звестак, напісаў на заказ больш за 40 кандыдацкіх і 4 доктарскія дысертацыі.
Творы К. Хадзеева друкаваліся рэдка. Да перабудовы ён публікаваўся найчасцей у суаўтарстве, прычым імя суаўтара ішло першым, каб артыкул лягчэй прайшоў праз цэнзуру. Вядомы яго артыкулы для газеты «Літаратура і мастацтва», часопіса «Дружба народов». У 1990-я гады вядомы яго артыкул у часопісе «Белорусский климат» (1997).
Асабістае жыццё
Кім Хадзееў быў халасцяком і не меў дзяцей. Кампанія, якая збіралася ў Хадзеевым доме, складалася пераважна з мужчын. Многія мемуарысты адзначаюць яго грэблівае стаўленне да жанчын у маладосці, якое, аднак, з гадамі стала больш лагодным.
Вобраз Кіма Хадзеева ў літаратуры
У рамане Уладзіміра Някляева «Аўтамат з газіроўкай з сіропам і без» Кім Хадзееў з’яўляецца як пад уласным імем, так і як персанажы Палкоўнік і Сысой. Раман быў раскрытыкаваны Сямёнам Букчыным за гістарычную недаставернасць.
Публіцыст Анатоль Астапенка ў кнізе пра алкагалізм так апісвае свае ўяўленні пра асабістае жыццё Хадзеева: Многім людзям небесстаронняя ўвага Кіма да маладых хлопчыкаў, кожны з якіх у яго — будучая геніяльная фігура ў мастацтве, здавалася падазронай. Прызнаюся, і мне таксама. Аднак нас, якія падазравалі, можна б і зразумець, бо ў гэтага мужыка — ані жонкі, ані палюбоўніцы, вакол толькі «хлопчыкі», «хлопчыкі», «хлопчыкі»…
Віктар Георгіевіч Гарачкін
Віктар Георгіевіч Гара́чкін (Виктор Георгиевич Горячкин;,  — ) — вучоны ў галіне тэхналогіі перапрацоўкі торфу, доктар тэхнічных навук (1954), прафесар (1934). Член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1940).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Яраслаўлі. У 1918 годзе скончыў інжынернае аддзяленне Пятроўскай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1918—1920 гадах працаваў загадчыкам гідратэхнічнага аддзялення Смаленскага губземаддзела, у 1921—1928 гадах загадчыкам гідратэхнічнага і тэхналагічнага аддзела НДІ тарфянога інстытута ў Маскве. Адначасова з 1922 года выкладчык у сельскагаспадарчай акадэміі, з 1926 года кансультант Інстытута прамысловасці і выкладчык у Беларускім політэхнічным інстытуце, з 1927 года выкладчык у Маскоўскай горнай акадэміі. у 1928—1930 гадах загадчык кафедрай эксплуатацыі тарфяных пакладаў Маскоўскай горнай акадэміі. З 1930 года В. Г. Гарачкін у Маскоўскім тарфяным інстытуце  — прафесар, загадчык кафедрай здабычы і сушкі торфу. У 1940 годзе абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук БССР, у 1944 годзе прызначаны старшынёй ўрадавай камісіі па аднаўленні тарфяной прамысловасці БССР і адначасова выконваючым абавязкі загадчыка лабараторыяй здабычы Інстытута торфу Акадэміі навук БССР. У 1952—1956 гадах В. Г. Гарачкін на пасадзе старшага навуковага супрацоўніка Інстытута торфу АН БССР. Памёр В. Г. Гарачкін 9 красавіка 1962 г. Пахаваны на Увядзенскіх могілках у Маскве.
Навуковая дзейнасць
В. Г. Гарачкіну належаць навуковыя працы па тэхналогіі тарфяной прамысловасці. Распрацаваў метады барацьбы з самазагараннем фрэзернага торфу. З’яўляецца аўтарам больш за 50 навуковых прац, 4 манаграфій, падручнікаў па тэхналогіі здабычы і сушкі торфу.
Сярод апублікаваных:
Кімберліт
Кімберліт (ад г. Кімберлі, ПАР) — тып вулканічнай пароды, вядомай тым, што часам утрымоўвае алмазы. Названая так у гонар горада Кімберлі ў Паўднёвай Афрыцы, дзе ў 1871 годзе быў знойдзены дыямент вагой 85 карат (16,7 г), што выклікала алмазную ліхаманку (гіпабісальная ультраасноўная парода парфіравай структуры, якая з'яўляецца эруптыўный брекчыяй, у якой сярод разнастайных уключэнняў абавязкова прысутнічаюць піропутрымальныя ультраасноўныя пароды (піропавыя перыдатыты, радзей піропавыя алівініты і піраксеніты) глыбіннага паходжання).
Сяргей Станіслававіч Удальцоў
Сяргей Станіслававіч Удальцоў (, Масква, РСФСР, СССР) — расійскі левы палітычны дзеяч, лідэр руху «Авангард чырвонай моладзі» (АЧМ), каардынатар «Левага фронту», адзін з лідэраў пратэстнага руху ў Расіі 2011—2013 гадоў.
Біяграфія
Сяргей Удальцоў нарадзіўся 16 лютага 1977 года ў Маскве ў сям’і савецкіх вучоных і дзяржаўных служачых. Пасля школы паступіў на юрыдычны факультэт Маскоўскай дзяржаўнай акадэміі воднага транспарту. Яшчэ ў студэнцкія гады Удальцоў заняўся палітыкай. У 1997 годзе ён далучыўся да руху «Працоўная Расія», які ўзначальваў Віктар Анпілаў, пасля ўвайшоў у выканкам руху. У снежні 1999 года Удальцоў балатаваўся ў дэпутаты Дзяржаўнай Думы РФ трэцяга склікання, але ў парламент не патрапіў. У тым жа 1999 годзе Удальцоў стаў кіраўніком «Авангарда чырвонай моладзі».
У 2004 годзе Удальцоў выступіў адным з ініцыятараў стварэння «Левага фронту» — аб’яднання разрозненых палітычных рухаў левага толку з перспектывай стварэння новай левай партыі. У ходзе фарміравання да «Левага фронту» далучыліся члены АЧМ, «Працоўнай Расіі», Расійскага камуністычнага саюза моладзі, РКП-КПСС і шэрагу іншых арганізацый. На ўстаноўчым з’ездзе ў кастрычніку 2008 года ён быў абраны ў раду і выканаўчы камітэт «Левага фронту» і стаў каардынатарам яго арганізацыйнага аддзела. Акрамя яго ў кіраўніцтва «Левага фронту» ўвайшлі Ілля Панамароў, лідэр РКП-КПСС Аляксей Прыгарын, дырэктар інстытута «Калектыўнае дзеянне» і жонка дэпутата Дзяржаўнай думы Алега Шэіна Карын Клеман і кіраўнік Ісламскага камітэта Расіі Гейдар Джэмаль.
Шырокую вядомасць Удальцову прынесла ўдзел у пратэстным руху, які сфармаваўся пасля выбараў у Дзяржаўную думу VI склікання і адным з лідэраў якога ён быў. Падчас пратэстаў, Следчы камітэт РФ ініцыяваў праверку, у рамках якой Удальцоў даў паказанні на допыце 11 кастрычніка 2012 года, 17 кастрычніка 2012 года ў дачыненні да яго была ўзбуджаная крымінальная справа па абвінавачанні ў падрыхтоўцы масавых беспарадкаў. Па матэрыялах справы, разгледжаных Басманным судом горада Масквы 18 кастрычніка, Удальцоў і яго прыхільнікі планавалі восенню 2012 года арганізаваць масавыя беспарадкі з удзелам 35 тысяч чалавек, для чаго арганізавалі сетку трэніровачных лагераў па краіне. Паводле інфармацыі следства, актывісты «Левага фронту» планавалі пачаць захоп улады ў Калінінградзе і планавалі прыцягнуць каля 20 мільёнаў рублёў з розных крыніц. Матэрыялы справы амаль цалкам паўтаралі звесткі, выкладзеныя ў фільме «Анатомія пратэсту — 2». 9 лютага 2013 года Басманны раённы суд змясціў палітыка пад хатні арышт. 19 чэрвеня 2013 года Сяргей Удальцоў быў дастаўлены ў Следчы камітэт, дзе яму былі прад’яўлены канчатковыя абвінавачанні. Удальцову ставілася ў віну арганізацыя масавых беспарадкаў на Балотнай плошчы 6 мая 2012 года, а таксама спробы арганізаваць масавыя беспарадкі па ўсёй Расіі. 9 ліпеня 2014 года Удальцоў выступіў у судзе з апошнім словам, дзе заявіў аб недаказанасці сваёй віны і аб тым, што масавых беспарадкаў 6 мая 2012 года не было. 24 ліпеня 2014 года Масгарсуд прызнаў Сяргея Удальцова вінаватым у арганізацыі масавых беспарадкаў і прыгаварыў да 4,5 гадоў пазбаўлення волі. Удальцоў быў узяты пад варту ў зале суда.
1 верасня 2014 года праваабарончая арганізацыя «Мемарыял» прызнала Удальцова палітычным зняволеным.
Ізабалёва
Ізабалёва — былая вёска ў Чырвонакастрычніцкім сельсавеце Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Самыкіна
Самыкіна (Самыкино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У 2004—2019 гадах у складзе Сцешынскага сельскага паселішча.
Канфлікт вакол вострава Тузла
Канфлікт вакол вострава Тузла — крызісны момант ва ўкраінска-расійскіх адносінах, выкліканы будаўніцтвам Расіяй дамбы ў Керчанскім праліве ад Таманскага паўвострава да вострава Тузла ў 2003 годзе. На думку аналітыкаў, мэтай канфлікту быў ціск на Украіну ў пытанні дэлімітацыі мяжы ў Керчанскім праліве і Азоўскім моры.
Перадумовы і развіццё канфлікту
Востраў Тузла ўтварыўся ў выніку размыву моцным штормам у 1925 годзе вузкай касы, якая злучала Таманскі паўвостраў з РСФСР. Утвораны востраў плошчай 3 км² (даўжыня вострава 6,5 км, шырыня каля 500 м) 7 студзеня 1941 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР быў перададзены Крымскай АССР РСФСР, якая ўвайшла ў склад Украінскай ССР у статусе Крымскай вобласці 19 лютага 1954 года.
29 верасня 2003 года Расія пачала актыўную фазу будаўніцтва дамбы на ўкраінскім востраве Тузла. Ад расійскага пасёлка Тамань Тэмруцкага раёна Краснадарскага краю ў напрамку вострава Тузла будавалася дамба, каб злучыць яго з расійскім берагом. Працуючы ў тры змены, будаўнікі за дзень узводзяць 150 м дамбы. Перамовы пачаліся пасля таго, як будаўнікі дабраліся да ўкраінскага памежнага пантона.
Армія Махдзі
«Супольнасць міру» (سرايا السلام, Sarāyā al-Salām) ўяўляе сабой шыіцкую міліцыю, створаную іракскім радыкальным шыіцкіх лідарам Муктадой ас-Садрам у чэрвені 2003. Таксама арганізацыя існавала пад назвай «Армія Махдзі» (جيش المهدي, Jaish al-Mahdī ). Мае праіранскую накіраванасць. Арганізацыя канфліктуе з баасісцкімі і суніцкімі атрадамі.
З пачаткам грамадзянскай вайны ў Сірыі падтрымала ўрад Башара Асада.
Міхась Багун
Біяграфія
Скончыў курсы пры Мінскім беларускім педагагічным тэхнікуме (1928). 3 1929 года настаўнічаў у вёсцы Рожна Бягомльскага раёна. У 1931—1932 гадах працаваў у газеце «Чырвоная Полаччына». У 1932 годзе вярнуўся ў Мінск, дзе працаваў стыльрэдактарам Белдзяржвыдавецтва, у 1935—1936 гадах літсупрацоўнік газеты «Літаратура і мастацтва».
Арыштаваны 4 лістапада 1936 года, прыгавораны да 8 гадоў пазбаўлення волі. Знясілены і хворы памёр у перасыльным лагерным пункце. Рэабілітаваны Вярхоўным судом БССР 29 снежня 1954 года. У Гродне, на Праваслаўных могілках (паблізу Фарных каталіцкіх могілак) на магіле яго маці, Веры Блошкінай, устаноўлены кенатаф з партрэтам паэта.
Зеленагурскі павет
Зеленагурскі павет (Powiat zielonogórski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Любушскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Зялёна Гура. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1349,75 км². Насельніцтва павета складае 75,8 тыс. чалавек.
Міхась Багун
Творчасць
Пачаў друкавацца ў 1925 годзе. Яго лірыка рамантычна-акрыленая, жыццесцвярджальная, у сваёй рамантычнай творчасці адгукаўся на падзеі ў краіне (зборнікі «Рэха бур», 1931, «Рэвалюцыі», 1932). Паэма «Крокі ў вяках» (1930) і некаторыя вершы напісаны пад уплывам У. Маякоўскага. Паэма «Канчыта з-пад Таледа» (1936) пра нацыянальна-рэвалюцыйную вайну ў Іспаніі. Пісаў апавяданні для дзяцей («Жэнька», 1934). Пераклаў на беларускую мову раманы М. Астроўскага «» (1936), «Ваколіцы» (1931, са З. Астапенкам),  «Брускі» (1932, з Т. Кляшторным), вершы А. С. Пушкіна, У. Маякоўскага, Э. Багрыцкага і інш.
Некаторыя яго вершы, пакладзеныя на музыку, шырока вядомыя ў народзе, увайшлі ў фальклорныя запісы. Займаўся перакладамі з рускай мовы.
Млынавэ
Млынавэ (Мли́нове) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Прахід
Прахід (Прохі́д) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
1958 год у гісторыі музыкі
1958 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Касцёл Святых Францыска і Бернарда (Вільнюс)
Касцёл Святога Францыска Асізскага, касцёл Францыска Асізскага і Бернарда Сіенскага, касцёл Святых Францыска і Бернарда, часцей Бернардзінскі касцёл у Вільнюсе (Švento Pranciškaus Asyžiečio bažnyčia, kościół Świętych Franciszka i Bernardyna, ) — парафіяльны рымска-каталіцкі касцёл, помнік архітэктуры, адзін з найбольш яркіх узораў віленскай готыкі XVI стагоддзя, які ў XVII—XVIII набыў рысы архітэктуры рэнесансу і барока. Размяшчаецца ў Старым горадзе на вуліцы Майранё (, у савецкі час вуліца Тэсас).
Гісторыя
Кароль польскі і вялікі князь літоўскі Казімір Ягелон запрасіў у Вільну бернардзінцаў з Кракава ў 1469 годзе і вылучыў ім зямельны ўчастак пад будаўніцтва кляштара і касцёла. Першы драўляны касцёл у імя Святога Бернарда Сіенскага быў збудаваны на месцы язычніцкага свяцілішча. Драўляныя будынкі згарэлі падчас пажару (1475). Каля 1490 года быў пабудаваны новы каменны касцёл побач з касцёлам Святой Ганны.
У 1500 годзе з-за пралікаў у канструкцыі абрынулася частка сцен і скляпенні ўжо амаль завершанага храма. Ад пабудовы XV стагоддзя лепш за ўсё захавалася старая сакрысція (рызніца). Трэці храм на тым жа самым месцы быў збудаваны практычна нанова ў 1506—1516 гадах і асвячоны ў імя Святога Францыска Асізскага. Касцёл моцна пацярпеў ад пажараў (1560, 1564): выгарэла ўсё ўнутранае ўбранне і скляпенні пагражалі абваліцца. Пры аднаўленчых працах, распачатых каля 1577 года па фундацыі караля Стэфана Баторыя, князя Мікалая Крыштафа Радзівіла і багатых гараджан, у другой паловы XVI стагоддзя будынак касцёла быў значна павялічаны. Пры рамонце былі нанова збудаваны ячэістыя і сеткаватыя гатычныя скляпенні ў бакавых нефах (1579), якія захаваліся дагэтуль. Падчас аднаўленчых прац, якія доўжыліся да сярэдзіны XVII стагоддзя, былі пабудаваны бакавыя капэлы (капліцы) Святога Міхаіла, Святога Фларыяна (Трох Каралёў), Войны (пазней насіла імя святога Пятра з Алькантры), збудаваны новыя алтары. У 1614 годзе на сродкі віленскага ваяводы і гетмана ВКЛ Яна Караля Хадкевіча і яго жонкі Сафіі з Мялецкіх быў збудаваны пышны вялікі алтар са скульптурнай выявай Распяцця. Збудаваны на сродкі Гераніма Хадкевіча арган, паводле сведчанняў сучаснікаў, не меў сабе роўных у ВКЛ.
У 1655 годзе кляштар і касцёл падвергліся рабаванню падчас вайна Расіі з Рэччу Паспалітай. Манахі і жыхары, якія хаваліся ў кляштары, былі забіты. Затым касцёл быў спалены. Храм быў адноўлены пры значным унёску гетмана ВКЛ і ваяводы віленскага Міхаіла Казіміра Паца і асвячоны ў 1676 годзе ў імя Святых Францыска Асізскага і Бернарда Сіенскага.
Касцёл пацярпеў пры прыгнечанні рускай арміяй паўстання Тадэвуша Касцюшкі (1794) і падчас вайны 1812 года. У 1814 годзе біскуп Геранім Страйноўскі заснаваў пры бернардзінскім касцёле парафію, якая ахоплівае ўсё Зарэчча. Пасля прыгнечання паўстання 1863 года ў жніўні 1864 года кляштар быў скасаваны. Храм стаў парафіяльным. Пры малаважных пераробках арган быў перанесены на балкон над уваходам. У другой палове XIX стагоддзя ў алтары касцёла былі перанесены карціны і рэліквіі з зачыненага касцёла трынітарыяў на Антаколі. Вуліца, пракладзеная ў 1869—1870 гадах побач з фасадам касцёла Святой Ганны, пераразала бернардзінскі сад і разбурыла знешні ансамбль двух храмаў і кляштара. Выгляд касцёла яшчэ мацней змяніла пабудаваная ў 1872 годзе (па іншых звестках у 1874 годзе) званіца, якая імітуе гатычныя формы.
Пасля Другой сусветнай вайны касцёл у 1949 годзе быў зачынены. Праз некалькі гадоў будынак было перададзены размешчанаму па суседстве Вільнюскаму мастацкаму інстытуту, які выкарыстоўваў памяшканне пад склад. У 1992 годзе касцёл быў вернуты манахам бернардзінцам («меншым братам» Святога Францыска), у 1994 годзе ён быў нанова асвячоны.
У наш час вядуцца аднаўленчыя працы. <!--
Архитектура
Несмотря на то, что храм многократно перестраивался, сохранился основной готический характер его архитектуры. Укреплённые контфорсами стены из красного кирпича, три башни, 19 бойниц-амбразур под крышей в северной стене придают костёлу характер готического храма оборонного типа.
По своим размерам храм — одно из самых крупных готических культовых зданий в Литве. Храм трёхнефный, зального типа; длина составляет 42,2 м, ширина 24 м. Центральный неф в два раза шире боковых нефов. Продолжение центрального широкого нефа — более низкий пресбитерий длиной 20,2 м, отделённый изящной триумфальной аркой и заканчивающийся гранёной апсидой.
Внешний декор костёла здания довольно скромен. Главный и боковой южный фасады отличаются особой выразительностью. Их композиция основана на ритме высоких вертикальных окон и узких контфорсов. В нижней части главного западного фасада основной акцент составляет портал со стрельчатой аркой и профилированной рамой с аркатурой. На главном фасаде, по углам которого размещены две небольшие восьмиугольные башенки, выделяется центральная часть с широким стрельчатым окном посередине и нишами по обе стороны от него, оформленными орнаментами из кирпича. Ниши по обеим сторонам большого окна повторяют формы стрельчатых готических окон. Над нишами орнамент кирпичной кладки. Главный фасад украшает фриз из профилированных кирпичей. Винтовые лестницы внутри башенок ведут в галерею с амбразурами. Верхние ярусы фронтона и башенок фасада носят черты барокко.
К боковому фасаду пристроена юго-восточная башня — обильно декорированная колокольня костёла, включённая в правую стену. Горизонтальные рёбра карниза членят восьмиугольную башню на три яруса, каждый из которых украшен отличающимся от других геометрическим орнаментом. Лёгкая и изящная башня построена в первой четверти XVI века и своим архитектурным обликом относится к поздней готике или, по мнению некоторых искусствоведов, к ренессансу. Об этом говорят полукруглые арки окон верхнего яруса и пропорции колокольни в целом и отдельных её частей. Формы нижней части северо-западной башни просты и сдержанны, верхние ярусы украшены стрельчатыми нишами и рельефными прямоугольными орнаментами.
Интерьер
Внутри здание двумя рядами готических столбов (пилонов) разделено на три нефа одинаковой высоты 19 м. Триумфальная арка и большой алтарь отделяют центральный неф от пресбитерия. Трёхнефный зал предназначался для мирян, пресбитерий — для монахов. Своды поддерживают четыре пары восьмигранных пилонов. Своды в центральном нефе более поздние крестовидные, в боковых — звёздчатые, отличающиеся разнообразием рисунка. Своды в ризнице начинаются у самого пола. Основной композиционный мотив всех сводов — восьмиугольная и шестиугольная звезда.
В южной стене имеются небольшие ниши, в северной — глубокие исповедальни, вход в которые вёл из коридора монастыря. В 1981 году были обнаружены остатки готических полихромных фресок с библейскими и агиографическими сюжетами, геральдическими символами, флористическими орнаментами.
В храме было 14 алтарей, сооружённых в XVIII веке в стиле рококо. Сохранилось 11 алтарей, в том числе главный алтарь, построенный в 1710 году. За алтарем находятся хоры для монахов, с украшенными сиденьями. Слева сохранился алтарь с картиной Божьей Матери, которую в 1598 году из Рима прислал папа римский Климент VIII. В храме две часовни. Одна из них часовня Святого Николая, построенная в 1600 году, другая, построенная в 1632 году, освящена во имя Трёх Королей. Достойны внимания церковная кафедра (амвон; 1690) со скульптурами, готические ажурные двери, надгробные памятники начала XVII века.
Орган, пострадавший во время Второй мировой войны, не действует.
-->
Некропаль
Храм здаўна станавіўся месцам апошняга спачынку выбітных асоб. Тут пахаваны адзін з асноўных фундатараў касцёла Мікалай Радзівіл Стары (пам. 1509), прускі князь Фрыдрых (пам. 1555), загінулыя ў бітве пры Хоціне военачальнікі Ян і Георгій Рудаміны, іншыя вяльможы ВКЛ. Рамеснікі і купцы хаваліся пры алтарах, якія былі створаны на іх сродкі. У 1592 годзе ў касцёле быў пахаваны загінулы пры невыразных акалічнасцях сямігадовы Сымон Кірэліс (нібы забіты яўрэямі), неўзабаве абвешчаны блажэнным мучанікам (мемарыяльная табліца ўмуравана ў 1623 годзе). Пахаванні ў касцёле спыніліся пасля таго, як напачатку XIX стагоддзя на Зарэчча былі закладзены бернардзінскія могілкі.
Ля паўночнай сцяны (па левы бок ад уваходу) размяшчаецца помнік брату кардынала Юрыя Радзівіла і Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі князю Станіславу Радзівілу Набожнаму (1559—1599), які памёр па шляху ў Рым маршалку ВКЛ. Ён збудаваны ў першую чвэрць XVII стагоддзя, як мяркуецца, у майстэрні вядомага скульптара Вільгельма Ван дэр Блоке. Насупраць яго захаваўся надмагільны помнік военачальніка Пятра Весялкоўскага (пам. 1556), які выратаваў на паляванні жыццё каралю Жыгімонту Аўгусту. Надмагілле збудавана ў 1634 годзе. Абодва помніка адносяць да ўзораў мемарыяльнай скульптуры ранняга барока. Да іншых выбітных помнікаў прылічваюцца надмагільная пліта Уладзіслава Тышкевіча (пам. 1684), усталяваная ў 1712 годзе, і рэдкі помнік гараджаніну — эпітафія купца Паўла Знокска (пам. 1625).
Акулінскі раён
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Акулы.
Рыкарду Роша
Рыка́рду Рабе́рту Барэ́ту да Ро́ша (Ricardo Roberto Barreto da Rocha; нар., горад Рэсіфі, Бразілія) — бразільскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1994 у складзе зборнай Бразіліі.
Сабалёўка (рака)
Сабалёўка — рака ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці левы прыток ракі Лабжанка (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 31 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 м/км. Пачынаецца прыкладна за 2 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёсак Стайкі і Сабалёўка (Галіцкі сельсавет). Упадае ў Лабжанку каля вёскі Прудок. Вадазбор на паўднёва-ўсходняй частцы Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча ў нізкай плыні каналізаванае.
Каля вёскі Сабалёўка (Родненскі сельсавет) на рацэ сажалка.
Прагрэс (Амурская вобласць)
Прагрэс (Прогре́сс) — пасёлак гарадскога тыпу ў Амурскай вобласці (Расія). Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай гарадской акругі. Размешчаны на паўднёвы захад ад пас. Бурэя Бурэйскага раёна, адлегласць па аўтадарозе 16 км.
Ад Транссібірскай магістралі (ад станцыі Бурэя Забайкальскай чыгункі) да пас. Прагрэс ідзе чыгуначная лінія. Дзве чыгуначныя станцыі: Амурская і Прагрэс. На тэрыторыі пасёлка знаходзіцца Райчыхінская ГРЭС.
Уладзімір Адольфавіч Веранько
Уладзімір Адольфавіч Веранько (нар., в. Ейны, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне дарожна-будаўнічых матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1998), прафесар (1999).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1975). Працаваў у Беларускім дарожным навукова-даследчым інстытуце (1975—1977), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1978, факультэт транспартных камунікацый, кафедра «Праектаванне дарог», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: праблемы трываласці і надзейнасці дарожна-будаўнічых матэрыялаў; структура і ўласцівасці кампазіцыйных будаўнічых матэрыялаў; новыя эфектыўныя тэхналогіі ў дарожным будаўніцтве.
Узнагароды
Нагрудныя знакі «Изобретатель СССР» (1986), «Ганаровы дарожнік Беларусі», сярэбраны медаль ВДНГ СССР (1990).
NGC 5739
NGC 5739 (іншыя абазначэнні — UGC 9486, MCG 7-30-52, ZWG 220.49, IRAS14405+4203, PGC 52531) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галіна Леанідаўна Левіна
Біяграфія
Дачка архітэктараў Леаніда Левіна і Наталлі Афанасьевай. Скончыла ў 1985 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1985 года працавала ў Беларускім рэстаўрацыйным праектным інстытуце, з 1998 года дырэктар і галоўны архітэктар праектаў УП «Леоле».
У 2014—2017 — намесніца старшыні Саюза беларускіх яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і абшчын. У 2017 прэтэндавала на пасаду старшыні, аднак на выбарах саступіла Уладзіміру Чарніцкаму.
Творчасць
Асноўныя работы (усе ў суаўтарстве): у Мінску — помнік ахвярам мінскага гета «Яма», 2-я чарга комплексу адміністрацыйных будынкаў Міжнароднага агульнаадукацыйнага цэнтра (абодва 2000), адміністрацыйны будынак консульскага аддзела пасольства Германіі (2003), рэканструкцыя брацкай магілы на праспекце Дзяржынскага (2013); мемарыяльны комплекс «Дзецям — ахвярам Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гадоў» у вёсцы Красны Бераг Жлобінскага раёна (2006); «Алея Праведнікаў народаў свету» (2005) і мемарыяльны знак вязням Бабруйскага гета (абодва ў Бабруйску, 2008), мемарыяльны знак ахвярам Халакосту ў Глуску (2010); рэканструкцыя і добраўпарадкаванне плошчы Давыда ў Давыд-Гарадку Столінскага раёна (2000), рэканструкцыя будынка сінагогі па вуліцы Крапоткіна ў Мінску (2004).
Аўтар праектаў рэканструкцыі помнікаў архітэктуры XVIII—XIX стст. у Мінску, Валожыне, Полацку і іншых гарадах.
Збаравічы (гарадзішча)
Збаравічы — гарадзішча I—IV ст. штрыхаванай керамікі культуры каля в. Збаравічы Мінскага раёна. Авальная пляцоўка была ўмацавана драўлянай сцяной і валам. Выяўлены рэшткі 2 шматкамерных жытлаў слупавой канструкцыі, агнішчы, гаспадарчая пабудова, больш за 20 ям-паграбоў. Знойдзены абвугленае зерне пшаніцы, фрагменты керамікі, бронзавыя ўпрыгожанні, жалезныя сярпы і шылы і іншае.
Чанэ
Чанэ (саманазва Chané) — індзейскі народ у Паўднёвай Амерыцы. У мінулым насялялі ўсходнія перадгор’і Анд і рэгіён Гран-Чака. Былі асіміляваны з боку чырыгуана і мбая-гуайкуру, пры гэтым страцілі родную мову аравакскага паходжання. На поўначы Аргенціны захавалася група чанэ, якая захоўвае сваю асобную тоеснасць і размаўляе на гуарані. Агульная колькасць (2021 г.) — 4 800 чалавек.
Гісторыя
Чанэ з’яўляюцца нашчадкамі аравакскага насельніцтва, якое ў старажытнасці заняло ўрадлівыя даліны усходніх перадгор’яў Анд. Сучасная назва паходзіць ад аравакскага слова achane (чалавек). Продкі чанэ займаліся ручным земляробствам, выраблялі выдатную кераміку і будавалі ўздоўж рэк вялікія круглявыя хаціны для пашыраных сем’яў. У пачатку XVI ст. яны трапілі пад уплыў дзяржавы інкаў. Аднак пасля яе заваявання іспанцамі ва ўсходнія перадгор’і ўварваліся плямёны гуарані-чырыгуана. Іспанцы паведамлялі, што чырыгуана заваявалі або выціснулі чанэ на раўніны Гран-Чака. У XVII ст. большая частка чанэ ўжо была рабамі чырыгуана. Усходняя група чанэ, вядомая як гуана, перасялілася бліжэй да ракі Парана і трапіла ў залежнасць ад качэўнікаў мбая.
Умовы падпарадкавання чанэ заваёўнікам былі розныя. Іспанцы паведамлялі, што адносіны мбая да падпарадкаваных былі надзвычай лагоднымі. Яны атрымоўвалі ад гуана даніну, а наўзамен абаранялі іх ад іншых індзейцаў і еўрапейцаў. Дазваляліся шлюбы паміж правадырамі гуана і жанчынамі-мбая. У XVIII ст. мбая і гуана перабраліся на левы бераг Параны. Гуана прынялі васалітэт у адносінах да партугальскай кароны і пасяліліся на тэрыторыі Бразіліі. Іх нашчадкамі з’яўляецца народ тэрэна.
Чырыгуана лічыліся асабліва жорсткімі ў дачыненні да аравакаў, практыкавалі канібалізм падчас заваявання. Падначаленыя чанэ былі вымушаны выплочваць даніну прадуктамі земляробства, аддаваць сваіх жанчын і дзяцей. Хаця чырыгуана таксама займаліся земляробствам, яны не будавалі сталыя паселішчы, вандравалі і часам спыняліся ў вёсках чанэ, бралі ў шлюб іх жанчын. Такім чынам адбывалася паступовая асіміляцыя аселых аравакаў. Цікавым прыкладам асіміляцыі з’яўляецца група індзейцаў ізасеньё на ўсходзе Балівіі. Яны захоўваюць многія традыцыі, не характэрныя для гуарані. У 1980-х гг. некаторыя старэйшыны памяталі аравакскую мову чанэ. Але ізасеньё лічаць сябе часткай гуаранійскага народа ава.
У канцы XIX — пачатку XX ст. многія выхадцы з усходняй Балівіі эмігравалі ў Аргенціну ў пошуках працы. Менавіта так там сфарміравалася супольнасць чанэ, якія адрознівалі сябе ад чырыгуана, але размаўлялі на мове гуарані. У 1995 г., калі чанэ былі афіцыйна прызнаны ўладамі Аргенціны ў якасці карэннага народа, яны складалі 8 абшчын у правінцыях Сальта і Жужуй.
Гіпатэнуза
Гіпатэнуза (ὑποτείνουσα) — старана прамавугольнага трохвугольніка, якая ляжыць насупраць прамога вугла; найбольшая з старон прамавугольнага трохвугольніка.
Зарэчча (Вілейскі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Чэрнеўка
Назву Чэ́рнеўка маюць:
Зарэчча (Вілейскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья.
Сяльцо-Патрасава
Сяльцо-Патрасава (Сельцо-Потресово) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сільцэ (Ратнэўскі раён)
Сільцэ (Сільце́) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Токур
Токур (То́кур) — пасёлак гарадскога тыпу ў Селемджынскім раёне Амурскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння Рабочы пасёлак (пгт) Токур. Населены пункт упершыню згадваецца ў 1939 годзе. Заснаваны як пасёлак золаташукальнікаў. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года. Размешчаны на крайнім паўночным усходзе вобласці за 15 км на поўнач ад адміністрацыйнага цэнтра пасёлка Экімчан. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі (Феўральск) 220 км. Насельніцтва — 885 чал. (2018).
Торэ-дзі-Санта-Марыя
Торэ-дзі-Санта-Марыя (Torre di Santa Maria) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 891 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 45 км². Паштовы індэкс — 23020. Тэлефонны код — 0342.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Яфім Іванавіч Пернікаў
Яфім Іванавіч Пернікаў (1903—1966) — савецкі мастак-графік, ілюстратар, афарміцель, плакатыст. Член Саюза мастакоў СССР.
Біяграфія
Яфім Іванавіч Пернікаў нарадзіўся ў Мінску, скончыў працоўную школу (1921), вучыўся ў маскоўскім ВМАТЭІНе на паліграфічным факультэце ва У. А. Фаворскага. Пасля яго заканчэння ў 1930 годзе працаваў у рэкламе, выканаў некалькі плакатаў: «Латарэя Аўтадор. Кошт квітка 50 капеек» (1930).
Працаваў у, з 1929 году — загадчыкам мастацкага аддзела ў газетна-часопісным аб’яднанні. З 1931 — супрацоўнічаў з найбуйнейшымі дзяржаўнымі выдавецтвамі краіны, выконваў вокладкі часопісаў, такіх, як «».
З другой паловы 1930-х гадоў у сваёй творчасці актыўна выкарыстаў прыём фотамантажу і элементы канструктывізму, уключаючы і пазнейшыя дзіцячыя кнігі 60-х гадоў: «Вялікая дзічына», «18 гарадоў», «Ударны верш» (усе −1931), "Як машына ў кубікі гуляе "(1963).
Яфім Пернікаў удзельнічаў у афармленні ў Маскве, міжнародных выставак (1938—1941).
Ён аўтар такіх плакатаў, як «За бальшавіцкія калгасы, за заможнае жыццё галасуе савецкае сялянства на выбарах у Вярхоўны Савет СССР» (сумесна з У. Т. Грунталем, 1937), «У справе выпрацоўкі і канчатковага аздаблення Канстытуцыі СССР усенароднае абмеркаванне бясспрэчна прынесла велічэзную карысць» (1937), «Сталінская Канстытуцыя забяспечвае права працоўных на адпачынак» (1937), «Ад ракеты да рэактыўнага самалёта» (1948).
Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне ў якасці ; займаўся выпускам баявых лісткоў і плакатаў. Быў паранены, узнагароджаны ордэнамі і медалямі.
Пасля вайны працаваў у многіх маскоўскіх выдавецтвах, афармляў кнігі, каталогі, альбомы. Ілюстраваў творы і Аляксея Талстога («Чорнае золата»), супрацоўнічаў з выдавецтвам.
Спадчына
Графічныя работы мастака захоўваюцца ў гравюрным кабінеце Дзяржаўнага музея выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна, плакаты Я. І. Пернікава — у, у фондах і Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, у прыватным зборы ў Вялікабрытаніі.
Грамафонная іголка
Грамафонная іголка, іголка гуказдымальніка — іголка, з дапамогай якой прайграваецца гук з грамафонных пласцінак.
Апісанне
Памеры іголкі для прайгравання з любых доўгайграючых (мона, стэрэа або квадра) дыскаў аднолькавыя: радыус закруглення канічнай часткі іголкі 18 ± 5 мкм, дыяметр іголкі 0,35 мм. Для лепшага абмінання звілін канаўкі іголкай і больш поўнай адпаведнасці ваганняў іголкі ваганням разца пры запісе пачынаюць ужываць іголкі з эліптычным перасекам (вялікая вось эліпса арыентавана папярок канаўкі грампласцінкі).
Іголка мацуецца ў іголкатрымальніку, памеры і форма якога вызначаюцца канструкцыяй галоўкі гуказдымальніка. Матэрыялы іголкі - алмаз або сапфір, тэрмін службы іголкі каля 500 гадзін; калі крышталічная рашотка дыямента арыентавана ўздоўж восі іголкі (як напрыклад, у галоўцы гуказдымальніка ГЗМ 043), тэрмін службы даходзіць да 1000 гадзін. Так як тэрмін службы іголкі значна менш тэрміну службы галоўкі гуказдымальніка, канструкцыя большасці галовак дазваляе замену іголкі разам з іголкатрымальнікам.