cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Максім Ігаравіч Імярэкаў
Клубная кар’ера
У ліпені 2016 года зноў апынуўся ў Беларусі, падпісаўшы кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». У складзе жодзінцаў стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У ліпені 2017 года ў сувязі з заканчэннем тэрміну дзеяння кантракта пакінуў клуб.
У жніўні 2017 года стаў іграком кіпрскага «Эрміса».
19 верасня 2018 года перайшоў у чарнігаўскую «Дзясну», дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У маі 2021 года пакінуў каманду, а ў чэрвені 2021 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з луганскай «Зарой».
У жніўні 2023 года перайшоў у грэчаскі «Атрамітас».
Навасёлкі (Пяршайскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.
Кільдзін
Кільдзін (Кильди́н ) — востраў у Баранцавым моры, за 1,5 км ад Мурманскага берага Кольскага паўвострава. Адміністрацыйна падпарадкоўваецца Мурманскай вобласці Расіі.
Даўжыня вострава 17,6 км, шырыня да 7 км. Паверхня — узгорыстае плато, вышынёй да 281 м, складзенае пясчанікамі і сланцамі, якое крута абрываецца на поўначы і захадзе і шырокімі тэрасамі якія спускаюцца да поўдня і ўсходу. Тундравая расліннасць.
Ламбрыяска
Ламбрыяска (Lombriasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1004 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 143 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Ognissanti.
Андрэй Валер’евіч Ваўлеў
Андрэй Валер’евіч Ваўлеў (нар. ) — беларускі баскетбольны трэнер.
Біяграфія
Быў галоўным трэнерам дзявочай (2010), юніёрскай (2002, 2005—2006) і моладзевай (2001, 2006—2007) зборнай Беларусі, асістэнтам галоўнага трэнера нацыянальнай зборнай Беларусі (2012—2013). У 2008 і 2010 гадах пад яго кіраўніцтвам барысаўская «Бярэзіна-РЦАР» стала чэмпіёнам Беларусі.
У 2014 годзе стаў галоўным трэнерам жаночай каманды «Цмокі-Мінск». У першым жа сезоне «Цмокі» абаранілі чэмпіёнства ў першынстве Беларусі, а ў сезоне 2016/17 выйгралі Кубак і чэмпіянат краіны.
Мундыгак
Мундыгак (منډیګک) — помнік археалогіі на месцы старажытнага горада бронзавага веку ў паўднёвым Афганістане. Належыць да Гільмендскай археалагнічнай культуры.
Археалогія
2 апошнія перыяды існавалі пасля знікнення горада, звычайна разглядаюцца як самастойныя пласты.
Гісторыя
Сталае неалітычнае паселішча на месцы Мундыгака было заснавана каля 7 тысяч гадоў таму. Яго жыхары маглі быць знаёмы з сельскай гаспадаркай, займаліся вырабам керамікі з простымі геаметрычнымі ўзорамі. Аднак у сярэдзіне 4 тысячагоддзя да н. э. яно было знішчана. Перыяды I і II падзелены тоўстым пластом попелу. Новае паселішча ўзнікла ў другой палове 4 тысячагоддзя да н. э. Для яго былі характэрны шматкемерныя пабудовы. Знойдзены рэшткі калодзежу. Аднак кераміка гэтага перыяду выглядае прымітыўна ў параўнанні з керамічнымі вырабамі перыяду I. Пасля 3200 г. да н. э. памеры пабудоў паменьшыліся. Калі раней памерлых хавалі пад падлогай, то ў перыяд III узнік некропаль. Пахаваныя ў ім целы клаліся ў сагнутай пазіцыі.
У перыяд IV у Мундыгаку сфарміравалася гарадское паселішча, якое ў выніку заняло плошчу каля 21 га. Яго цэнтрам стаў умацаваны комплекс з характэрнымі тынкаванымі пілястрамі. Даследчыкі палічылі яго палацам. У 200 м на ўсход ад яго быў узведзены храм на каменным фундаменце. У 350 м на поўдзень ад палаца месцілася яшчэ адна мураваная пабудова з шырокім унутраным дваром і штучнай сажалкай. Жылыя кварталы былі раскапаны толькі часткова. На захад ад палаца выяўлены рэшткі гарадскога мура. Керамічныя вырабы разнастайныя. Акрамя афарбаваных пасудзін былі знойдзены выявы жывёл, у тым ліку змей і зебу. Мяркуецца, што некаторыя з іх трапілі ў Мундыгак з Паўднёвай Азіі.
У другой палове 3 тысячагоддзя да н. э. горад па невядомых прычынах быў пакінуты яго жыхарамі. У перыяды V і VI на яго месцы часова сяліліся качэўнікі.
Пентаэрытрыт
Пентаэрытрыт C5H12O4 — чатырохатамны спірт.
Белы, крышталічны парашок. Тэмпература плаўлення 263,5 °C. Раствараецца ў вадзе і гліцэрыне.
Пентаэрытрыт атрымліваюць метадам альдольнай кандэнсацыі фармальдэгіда з ацэтальдэгідам пры каталізе шчолаччу і перазбытку фармальдэгіда.
Выкарыстанне
Пентаэрытрыт выкарыстоўваецца ў вытворчасці алкідных смолаў, пентафталевых лакаў і эмаляў, тэрмастабілізатараў, выбуховага рэчыва тэтранітрапентаэрытрыт (ТЭНа).
Зубкіў
Зубкіў (Зу́бків) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 5411
NGC 5411 (іншыя абазначэнні — UGC 8940, MCG 2-36-11, ZWG 74.47, PGC 49967) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Суніцы лясныя
Суніцы лясныя (Fragaria vesca) — расліна сямейства ружавых, від роду.
Назва
Суніцы лясныя, трускаўка, пазёмачнік , пазёмкі, суніца , чырвоныя ягады , красныя ягады, суніцы, пазёмка , суніцы, сунішнік.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 20 см з тоўстым карэнішчам, якое сцелецца і пакрыта бурымі прылісткамі. Ад карэнішча адыходзяць тонкія махрыстыя даданыя карані і доўгія ніткападобныя парасткі, так званыя «вусы» якія ўкараняюцца ў вузлах. У месцах укаранення вусаў развіваюцца разеткі доўгачарашковых прыкаранёвых лістоў і выходзяць кветканосныя сцеблы.
Кветкі белыя, сабраныя ў малакветкавыя парасонападобныя суквецці, якія выходзяць з пазух простых, часам падвойных, буйназубцовых яйкападобных лісцеў. Чашачкі застаюцца пры плодзе.
Плод — шматарэшак да 2 см даўжынёй. Такі плод часта называюць «сунічынай».
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана ў еўрапейскай частцы Расіі, у Заходняй і Усходняй Сібіры, на Украіне, Прыбалтыцы, Казахстане, на Каўказе і ў шэрагу іншых абласцей Еўразіі. Яна таксама інтрадуцыравана і натуралізавалася ў Паўночнай Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы.
Суніцы лясныя растуць у светлых хваёвых і змешаных лясах, на лясных палянах, узлесках, на лясных высечках і сярод кустоў, на абочынах дарог. Святлалюбная расліна.
У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі. Ва Украіне распаўсюджана на Палессі, у лесастэпе, Карпатах. Прамысловая нарыхтоўка магчымая ў Валынскай, Ровенскай, Жытомірскай, Кіеўскай, Чарнігаўскай, на поўначы Хмяльніцкай і Сумскай, у Львоўскай, Цярнопальскай, Івана-Франкоўскай, Чарнавіцкай і Закарпацкай абласцях. Запасы сыравіны значныя, часта ўтварае суцэльныя зараснікі.
Генетыка
Геном суніц лясных быў секвеніраваны. Ён змяшчае 34809 генаў, што прыкладна ў паўтары разы больш, чым у геноме чалавека.
Хімічны склад
У лісці расліны ўтрымліваюцца вітаміны групы B, аскарбінавая кіслата, караціноіды, арганічныя кіслоты (лімонная, хінная, яблычная), цукары, сляды эфірных алеяў, флаваноіды у колькасці да 2 % (у асноўным руцін), алкалоіды, дубільныя рэчывы (да 9 %), солі жалеза, марганца, кобальта.
Свежыя плады ўтрымліваюць вітаміны (А, С, В, Р), флаваноіды (галактазід, цыянідзін), арганічныя кіслоты (яблычную, саліцылавую, фоліевую), дубільныя рэчывы, пекціны, цукры, араматычныя злучэнні, солі жалеза, кобальту, марганцу, селену, кальцыю і фосфару.
Гаспадарчае значэнне і ўжыванне
Плады расліны спрадвеку ўжываюцца чалавекам у ежу. Існуюць сведчанні яе ўжывання чалавекам яшчэ ў мезаліце. Папулярнасць пладоў суніц як дыетычнага і лячэбнага сродка тлумачыцца іх смакавымі якасцямі, якія аб’ядноўваюцца з шырокім дыяпазонам лячэбнага дзеяння.
Харчовая, вітамінная, лекавая, таніданосная, касметычная расліна. Плады ўжываюць у ежу свежымі, сушанымі, выкарыстоўваюць іх таксама для падрыхтоўкі варэння, джэмаў, начынкі для цукерак, тэст-пюрэ для іншых кандытарскіх вырабаў, сокаў, экстрактаў і да таго падобнае. Плады суніц з’яўляюцца выдатнай сыравінай для фруктова-ягаднага вінаробства, для вырабу розных тыпаў высакаякасных вінаў. Віны з лясной суніцы маюць тонкі водар і прыемны смак. Лісце суніц таксама можа выкарыстоўвацца як крыніца вітаміна С (400 мг%), яго можна заварваць як прыемную, вітамінную гарбату.
Свежыя плады маюць непаўторны водар, які выдатна дзейнічае на арганізм чалавека, прычым у прадуктах перапрацоўкі суніц захоўваецца водар, уласцівы свежым пладам.
Другарадны меданос: меданосныя пчолы бяруць з кветак нектар і пылок.
У касметычнай практыцы ўжываюць пажыўныя маскі з пладоў суніцы, сок — для выводзін вяснушак і лішаёў.
Медыцынскае выкарыстанне
У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць лісце суніцы (Folium Fragariae). Яго збіраюць падчас цвіцення расліны, зразаючы іх з хвосцікамі даўжынёй не больш за 1 см. Яны маюць кіславата-звязальны смак і слабы своеасаблівы пах. Сушаць у сушылках пры тэмпературы 45 °C або ў памяшканнях з добрай вентыляцыяй. Тэрмін захоўвання 1 год. Ужываюць таксама плады лясных суніц (Fructus Fragariae). Іх збіраюць спелымі, сушаць правэндзіўшы на паветры або 4-5 гадзін у сушылках пры тэмпературы 25—30 °C, потым дасушваюць пры 45—65 °C, рассыпаўшы тонкім слоем на рэшатах ці сітах.
Водны настой лісця суніц лясных ужываецца ў якасці мачагоннага сродку пры мачакаменнай і жоўцевакаменнай хваробах. Іх ужыванне таксама прызначаецца пры дыябеце і малакроўі.
Плады ўжываюць як вітамінавы сродак.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Збіраюць саспелыя плады суніц раніцай, у сухое надвор’е або ў канцы дня да з’яўлення расы. Сунічыны збіраюць асцярожна і адразу ж ужываюць у ежу ці адпраўляюць для перапрацоўкі. Свежыя плады ў звычайных умовах доўга не захоўваюцца. Сабраныя ягады пакуюць у невялікія (па 2-3,5 кг) кашы або рэшаты. Сушаць іх у печах або сушылках пры тэмпературы 60-65° С, раскладваючы тонкім пластом на рэшатах. Высушаныя плады пакуюць ў мяшкі вагой па 50 кг і захоўваюць у сухіх, добра ветраных памяшканнях.
Лісце збіраюць падчас цвіцення, абрываючы іх без хвосцікаў. Сушаць на гарышчах ці пад навесамі, рассцілаючы тонкім пластом і перыядычна змешваючы. Сухое лісце пакуюць у цюкі па 50 кг і захоўваюць у сухіх прахалодных памяшканнях.
У культуры
Разнавіднасць суніц лясных, (Fragaria vesca var. alpina), дала пачатак некалькім сартам суніц, якія гадуюцца ў культуры. Плады культурных суніц Fragaria vesca var. alpina нашмат драбней пладоў суніц садовых і маюць больш моцны і багаты водар, блізкі да водару суніц лясных.
Чэрыяле
Чэрыяле (Ceriale) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 5878 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 524 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 17023. Тэлефонны код — 0182.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Орля)
Свята-Пакроўская царква - праваслаўны храм у в. в. Орля Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана ў 1866 годзе з бутавага каменю і цэглы. Адкрыта ў 1988 — 1990 гг.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Прыземестая кампазіцыя храма складаецца з 3-яруснай васьмерыковай званіцы, кароткай і нізкай трапезнай, купаладобнай малітоўнай залы і апсіды. Шатры званіцы і асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі купалкамі. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен кантрастна вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: кілепадобныя ліштвы вокнаў-біфорыумаў, аркатурныя фрызы, вуглавыя руставаныя лапаткі. Унутры малітоўная зала накрыта шатровым скляпеннем на ветразях, апсіда вылучана 2-ярусным іканастасам.
Церабуты
Назву Це́рабуты маюць:
Андрэй Іпалітавіч Вількіцкі
Андрэй Іпалітавіч Вількі́цкі (13 чэрвеня 1858,, Мінская губерня — 11 сакавіка 1913, Санкт-Пецярбург) — рускі гідрограф, геадэзіст, палярны даследчык, генерал корпуса гідрографаў, начальнік Галоўнага Гідраграфічнага ўпраўлення ў 1907—1913 гадах.
Паходжанне
Андрэй Вількіцкі нарадзіўся 1 (13) чэрвеня 1858 года ў сям’і двараніна Барысаўскага павета Мінскай губерні.
Біяграфія
У 1875 годзе пачаў службу на Балтыйскім флоце юнкерам.
У 1877 годзе, пасля здачы экзаменаў спецыяльным юнкерскім класе Марскога корпуса, ён быў залічаны ў гардэмарыны.
У верасні 1878 года Вількіцкі атрымоўвае свой першы афіцэрскі чын — мічман.
У 1887 годзе быў камандзіраваны на чале арктычнай Гідраграфічнай экспедыцыі ў Хайпудырскую губу і на архіпелаг Новая Зямля для вызначэння паскарэння сілы цяжару з дапамогай маятніка. Па выніках экспедыцыі быў узнагароджаны двума залатымі медалямі Рускага геаграфічнага таварыства.
У 1894—1901 гадах праводзіў гідраграфічныя даследаванні ад вусця ракі Пячора да Енісея, у Енісейскім заліве і Обскай губе. У 1907—1913 гадах кіраваў Галоўным гідраграфічным упраўленнем.
Памяць
Імем Вількіцкага названыя мыс, ледавік, гара і заліў на архіпелагу Новая Зямля, востраў і астравы Вількіцкага ў Карскім і астравы ва Усходне-Сібірскім морах, праліў.
У снежні 2002 года на доме № 96 па канале Грыбаедава, дзе жыў А. І. Вількіцкі, была ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Андрэй Іпалітавіч Вількіцкі з’яўляецца адным з найбольш паважаных спецыялістаў у асяроддзі ваенных гідрографаў.
Ільковычы
Ільковычы (Ілько́вичі) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Наасфера
Наасфера (νόος — розум і ) — сфера ўзаемадзеяння грамадства і прыроды, у межах якой разумная чалавечая дзейнасць становіцца вызначальным фактарам развіцця. У гэтым значэнні часам карыстаюцца тэрмінамі «антрапасфера», «сацыясфера», «біятэхнасфера». Паняцце і тэрмін «наасфера» ўвёў у пач. 20 ст. французскі вучоны Э. Леруа. Наасфера - гэта новая вышэйшая стадыя развіцця біясферы, станаўленне якой звязана з развіццём грамадства, якое аказвае вялікае ўздзеянне на прыродныя працэсы.
Беларускі полк «Пагоня»
Беларускі полк «Пагоня» — вайсковае фарміраванне ў складзе Інтэрнацыянальнага легіёна тэрытарыяльнай абароны Украіны, створанае падчас расійска-ўкраінскай вайны 2022 года для абароны незалежнасці Украіны.
Гісторыя
30 сакавіка 2022 года палітычны актывіст Вадзім Пракоп’еў паведаміў аб пачатку фармавання Беларускага палка «Пагоня» ў складзе Інтэрнацыянальнага легіёна Узброеных сіл Украіны.
Полк створаны па ініцыятыве беларускіх афіцэраў. Рэкрутынгавы цэнтр палка размешчаны ў Варшаве.
У чэрвені 2022 года стала вядома, што першая група байцоў беларускага палка «Пагоня» падпісала кантракты з Сіламі спецыяльных аперацый Украіны. У тым жа месяцы «Пагоня» стала называцца «палком спецыяльнага прызначэння». Байцоў палка трэніруе амерыканец Мэцью Паркер, адзін з інструктараў Інтэрнацыянальнага легіёна Узброеных сіл Украіны.
14 верасня 2022 года адзін з стваральнікаў палка і памочнік камандзіра Вадзім Пракоп’еў пакінуў полк «Пагоня».
20 кастрычніка Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі прызнала полк «Пагоня» «экстрэмісцкім фармаваннем». У тым жа месяцы Telegram-канал палка дадалі ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.
У лістападзе 2022 года байцы палка «Пагоня» разам з беларусамі, якія пастаянна пражываюць ва Украіне, заснавалі грамадскае аб’яднанне «Пагоня». Яго дырэктарам стаў кікбаксёр Віталь Гуркоў.
Страты
31 ліпеня 2023 года грамадскае аб’яднанне «Пагоня» паведаміла, што ў баях загінуў яшчэ адзін беларускі добраахвотнік.
Агасая
Агасая «Візгуння» — семіцкая багіня вайны. Пазней Агасая была аб’яднаная з Іштар; верагодна, з-за заваявання. Ёсць таксама некаторыя здагадкі, што Іштар і, такім чынам, Агасая паўплывалі, ці зліліся з егіпецкай багіняй Анут. Пра Агасаю вядома няшмат, але яе зброяй, магчыма, былі лук са стрэламі і ятаган.
Палуніцы
Палуні́цы, Суніцы зялёныя (Fragaria viridis) — невысокая кветкавая расліна сямейства ружавых від роду.
Распаўсюджанне
Пашыраны пераважна ў Еўропе. Растуць на поўдні Расіі, на тэрыторыі Украіны, таксама на Каўказе, у Сібіры і Сярэдняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі трапляюцца зрэдку амаль паўсюдна, растуць у поймах рэк, сярод хмызняку на карэнных берагах рэк, радзей на адкрытых травяністых схілах.
Утрыманне мінеральных рэчываў
У пладах зялёных суніц утрымліваюцца наступныя рэчывы: А таксама фоліевая, яблычная, лімонная, саліцылавая, хінная і іншыя кіслоты, каратын, эфірны алей, фітанцыды, клятчатку, солі жалеза, медзі, марганцу, цынку, хрому.
Лячэбныя ўласцівасці
Расліна аказвае мачагоннае, кроваспыняльнае, вязальнае і супрацьзапаленчае дзеянні. Ягады валодаюць супрацьзапаленчым, патагонным, антысептычным і лёгкім слабільным дзеяннем.
Войская (рака)
Во́йская — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).
Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Выток за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Іўкіна, вусце за 4 км на паўночны захад ад аграгарадка Батаева. Цячэ па Чачэрскай раўніне, ад вытоку 3,5 км рэчышча каналізаваныя. Каля аграгарадка Батаева на рацэ сажалка.
Каля ракі вёскі Іўкіна, Троіцкі, Ветка, аграгарадок Батаева.
Карыў
Карыў (Ка́рів) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сяргей Міхайлавіч Шпігельглас
Сяргей Міхайлавіч Шпігельглас, па нараджэнні Саламон Мендэлевіч Шпігельглаз (14(26) красавіка 1898, Гродна — 29 студзеня 1941, палігон «Камуранка», Масква; Аператыўны псеўданім: Дуглас) — высокапастаўлены супрацоўнік УНК-АДПУ-НКУС, маёр дзяржаўнай бяспекі. Служыў у разведцы (ЗАМА НКУС).
Адзін з кіраўнікоў аперацый па ліквідацыі перабежчыкаў і невяртанцаў з ліку супрацоўнікаў савецкіх спецслужбаў. Падчас рэпрэсій у НКУС (1937—1938) у 1938 годзе арыштаваны і ў 1941 годзе расстраляны.
Раннія гады
Бацька, Моўша-Мендл Абрамавіч-Беркавіч Шпігельглаз — служачы, працаваў бухгалтарам, але пазней Саламон у анкеце называў яго літаратарам. Маці, Ганна Юдэлеўна з Янкоўскіх, у 1904 годзе атрымала дыплом зубнога лекара і мела прыватную практыку. Зубным лекарам быў і дзядзька, Навум Абрамавіч Шпігельглаз, ён таксама рэдагаваў профільны часопіс «Зубоврачебный вестник» і друкаваў тэматычную літаратуру. Нарадзіўся Саламон не ў Мастах, як звычайна даецца, а ў Гродне, так запісана ў пасведчанні мясцовага рабіна, а да Мастоўскай мяшчанскай грамады быў толькі прыпісаны. Неўзабаве па нараджэнні Саламона сям’я пераехала з Гродна ў Варшаву.
З 14 жніўня 1907 да 30 красавіка 1915 года вучыўся ў 1-м Варшаўскім рэальным вучылішчы. Меў у атэстаце пароўну троек і чацвёрак. У 1914/1915 навучальным годзе пачалася 1-я сусветная вайна. У эвакуацыю Шпігельглас спачатку трапіў у Віцебск, адтуль ў падмаскоўны Паўлаўскі Пасад, дзе наймаў пакой у доме гарадскога суддзі. Застаўся без сродкаў і ў дакументах пісаўся як «бежанец з Варшавы, які жыве на ўтрыманні стрыечнага брата». З 31 жніўня 1915 да 1 мая 1916 года давучваўся ў 2-м Варшаўскім рэальным вучылішчы, часова размешчаным у Шалапуцінскай гімназіі на Пірагоўцы. Падцягнуў вучобу, гэтым часам меў у асноўным чацвёркі і пяцёркі. Нязменнай заставаліся толькі тройка па рускай мове і пяцёрка па Законе Божым.
Пасля заканчэння вучылішча не мог паступаць ва ўніверсітэт з фармальнай прычыны — мусіў раней вывучаць старажытныя мовы або, прынамсі, здаць па іх нарматыў. У верасні 1916 года запісаўся на юрыдычны факультэт Маскоўскага універсітэта вольным слухачом, а ў лістападзе 1916 годзе здаў іспыты па латыні на мінімальны неабходны бал (тройку) і залічаны студэнтам. Праз германскі наступ мяжа аселасці фактычна знікла, хоць фармальна ліквідавана пазней, адной з першых пастаноў Часовага ўрада, таму Шпігельглас не быў змушаны да фармальнага пераходу ў хрысціянства, каб абысці працэнтную норму ва ўніверсітэце. Свабодна ведаў польскую, нямецкую і французскую мову. Удзельнічаў у рэвалюцыйным руху, некалькі разоў яго арыштоўвала паліцыя.
Вучыўся, аднак, толькі год. Напярэдадні чарговага прызыву студэнтаў, Шпігельглас збіраўся паступіць вольнаслужылым у 5-ы сапёрны запасны батальён у цвярской Старыцы, але 18 мая 1917 года прызваны з 1-га курса ўніверсітэта на агульных падставах у дзейную армію, у чэрвені 1917 года залічаны юнкерам у Пецяргофскую школу прапаршчыкаў. У захаваных паслужных спісах няма звестак пра ўзвядзенне Шпігельгласа ў афіцэрскі чын. Служыў у 42-м запасным палку.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працаваў у Ваенным кантролі (Службе контрразведкі РСЧА). У 1918 годзе ўступіў у РКП(б). У 1920 годзе Шпігельглас падаваў заяву пра прыём на медыцынскі факультэт, а ў 1921/1922 навучальным годзе лічыўся студэнтам фізіка-матэматычнага факультэта, аднак вучобу так і не скончыў.
1920-я гады
Пасля зліцця ў 1920 годзе Ваеннага кантролю з ваенным аддзелам УНК, Шпігельглас стаў начальнікам фінансавага аддзялення асобага аддзелу УНК. Як супрацоўнік УНК выязджаў з аператыўнымі групамі ў гарады і раёны поўдня, захаду і цэнтру Расіі, удзельнічаў у падаўленні контррэвалюцыйных змоў і мяцяжоў, у распрацоўках асоб, падазраваных у належнасці да контррэвалюцыйных арганізацый. З 1921—1922 гадах Шпігельглас упаўнаважаны УНК у Беларусі.
З 1922 года супрацоўнік замежнага аддзела (ЗАМА) УНК. Да 1926 года працаваў у Манголіі, удзельнічаў у перарыванні дзейнасці белагвардзейскіх фарміраванняў у гэтай краіне; па агентурных каналах інфармаваў Цэнтр пра становішча ў Манголіі, пра стратэгічныя планы Японіі і Кітая на Далёкім Усходзе. Акрамя гэтага Шпігельглас займаўся фарміраваннем мангольскіх спецслужбаў. Па вяртанні ў СССР працягваў працаваць у знешняй разведцы. З верасня 1926 года — памочнік начальніка ЗАМА АДПУ.
1930-я гады
З 1936 года быў намеснікам начальніка ЗАМА ГУДБ НКУС СССР. Пасля забойства 17 лютага 1938 года начальніка ЗАНА А. А. Слуцкага быў прызначаны часовым выканаўцам пасады начальніка ЗАНА.
Падчас кампаніі сталінскага тэрору Шпігельглас адказваў за «літарныя аперацыі», то бок такія «асабліва важныя мерапрыемствы» на слэнгу савецкіх спецслужбаў, як ліквідацыя і выкраданне эмігрантаў і перабежчыкаў. Сярод аперацый, якія яму прыпісваюць розныя крыніцы, былі:
На думку брытанскага гісторыка Дональда Рэйфілда, «крывавыя і бесцырымонныя» дзеянні Шпігельгласа ў 1937—1938 гадах прычыніліся прыкметнаму пагаршэнню адносін СССР з Францыяй і Швейцарыяй.
Шпігельглас займаўся таксама падрыхтоўкай разведчыкаў-нелегалаў, выкладаў у разведвальнай школе. Сярод яго вучняў — Авенір Бенігсен. З успамінаў ветэрана савецкай разведкі Віталя Паўлава:
Сярод лектараў былі і супрацоўнікі знешняй разведкі, якія, як мы пасля пераканаліся, не толькі вучылі нас «розуму», але і вельмі ўважліва прыглядаліся да кожнага слухача. Асабліва скурпулёзным быў, я б сказаў, выконваючы абавязкі начальніка ЗАМА ГУДБ НКУС СССР Сяргей Міхайлавіч Шпігельглас.
Надзея
Надзея — эмацыянальнае перажыванне, якое ўзнікае пры чаканні чалавекам нейкай жаданай падзеі, або прадугаданая магчымасць рэальнага здзяйснення чаго-небудзь. Надзея фармуецца ў выніку пазнання аб’ектыўных прычын, ад якіх залежаць чаканыя падзеі, або на аснове суб’ектыўнага эмацыянальнага вопыту (перажыванне радасці, няпоспеху і да т.п.), назапашанага ў мінулых падобных сітуацыях. Прадказваючы магчымае развіццё падзей у пэўных абставінах, надзея адыгрывае ролю ўнутранага рэгулятара, які дапамагае чалавеку вызначыць яго вынікі і мэтазгоднасць.
Сяргей Міхайлавіч Шпігельглас
Арышт і гібель
Пасля раптоўнай смерці А. А. Слуцкага (17.2.1938) пачасціліся выпадкі ўцёкаў супрацоўнікаў НКУС за мяжу, так 12.6.1938 года ўцёк у Японію начальнік НКУС Далёкаўсходняга краю Георгій Люшкоў, а 14.7.1938 года -- ва Францыю, а затым у ЗША рэзідэнт НКУС у Мадрыдзе А. М. Арлоў (Леў Лазаравіч Фельдбін, ён жа Леў Лазаравіч Нікольскі). М. С. Шпігельглас арыштаваны 2 лістапада 1938 года, абвінавачаны ў «супрацоўніцтве з замежнымі разведкамі і ўдзеле ў трацкісцкай змове ў НКУС». Асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда да вышэйшай меры пакарання за «здраду Радзіме, удзел у змоўніцкай дзейнасці, шпіянаж і сувязь з ворагамі народа». Расстраляны 29 студзеня 1941 года на палігоне «Камунарка».
Рэабілітаваны ў 1956 годзе. С. М. Шпігельгласу зроблена сімвалічнае пахаванне-кенатаф у калумбарыі Новых Данскіх могілак у Маскве, дзе пахавана яго жонка Лізавета Маркаўна (1900—1967) і дачка Аляксандра Сяргееўна, у шлюбе Праваторава (1923—1984).
Заўвагі
<references group="Заўв."/>
Княжэ (Сакальскі раён)
Княжэ (Кня́же) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Войшалка
Войшалка, Свілы — рака ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Жыжмы (басейн Нёмана). Даўжыня 6 км. Пачынаецца каля вёскі Свілы, упадае ў Жыжму на паўднёвым захадзе ад вёскі Гайцюнішкі. На працягу 4,8 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Гайцюнішкі).
Пенья-Невада
Пенья-Невада (Cerro Peña Nevada) — гара ў горнай сістэме Усходняй Сьеры-Мадрэ ў Мексіцы. Вышыня каля 3480 метраў.
Гара займае 15 месца ў спісе самых высокіх гор Мексікі і 30 месца ў аб’яднаным спісе вышэйшых гор ЗША, Канады і Мексікі.
Навасёлкі Есьманоўскія
Навасёлкі Есьмано́ўскія (, Новосёлки Есьмановские) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.
Аўдзееўскі коксахімічны завод
«Аўдзееўскі коксахімічны завод» (Авді́ївський коксохімі́чний заво́д, акр. АКХЗ) — буйнейшае коксахімічнае прадпрыемства ў Еўропе, якое знаходзіцца ў Аўдзііўцы Данецкай вобласці. Выпускае 31 від прадукцыі, асноўны з якіх доменны кокс для металургіі. На долю АКХЗ, прыпадае да 23 % вытворчасці доменнага коксу ва Украіне. У 2020 годзе АКХЗ вырабіў больш за 2917 тысяч тон коксу для металургіі. Колькасць супрацоўнікаў — 3973 чалавекі.
АКХЗ пастаўляе прадукцыю на ўкраінскія прадпрыемствы, а таксама экспартуе прадукцыю ў Расію, Малдову, Польшчу, Чэхію, Славакію, Румынію, Турцыю, Егіпет і іншыя краіны.
Гісторыя
30 лістапада 1963 года Аўдзееўскі КХЗ выдаў з коксавай батарэі № 1 першы кокс. З гэтай даты пачынаецца гісторыя развіцця Аўдзееўскага коксахімічнага завода, як найбуйнейшага і сучаснага прадпрыемства галіны. У 1973 годзе быў здадзены ў эксплуатацыю коксавы цэх № 2 1976 год — КЦ № 3 і ў 1980 год — КЦ № 4. На АКХЗ упершыню ў галіне было пачата шырокае развіццё хімічнага крыла.
На заводзе выпускаецца больш за 30 відаў прадукцыі, асноўнай з якіх з’яўляецца доменны кокс, які выкарыстоўваецца ў чорнай і каляровай металургіі як тэхналагічнае паліва, а як энергетычная сыравіна — амаль ва ўсіх галінах эканомікі. На долю АКХЗ прыпадае каля 20 % валавога выпуску доменнага коксу ва Украіне.
З пачаткам вайны на ўсходзе Украіны на тэрыторыі прадпрыемства разарвалася больш за 320 снарадаў, 12 работнікаў загінулі, больш за 50 чалавек атрымалі раненні. Завод быў вымушаны спыняць працу 15 разоў, больш за 200 разоў прадпрыемства было цалкам абясточана. 5 лютага 2015 года ў выніку траплення снарада падчас абстрэлу баевікамі на тэрыторыі Аўдзееўскага коксахімічнага завода адзін работнік загінуў, некалькі былі параненыя. 10 лютага 2015 года ў выніку абстрэлу загарэўся. 3 экіпажы МНС тушылі пажар больш за 5 гадзін. Пастаянныя стрэлы прывялі да таго, што 6 лютага 2017 года Аўдзееўскі коксахімічны завод быў пераведзены ў стан кансервацыі. Становішча магло змяніцца толькі ў выпадку далучэння завода і горада, да не менш двух высакавольтных ліній сілкавання. У маіі 2017 года завод далучылі да альтэрнатыўных новых высакавольтных ліній электраперадач, што дало магчымасць запусціць у працу ўсе падраздзяленні прадпрыемства. У тым жа годзе на Аўдзееўскім КХЗ запусцілі пасля прастою коксавую батарэю № 8. Батарэя было закансервавана яшчэ ў 2014 годзе з прычыны перабояў з. З-за тэхнічных прыпынкаў і перападаў тэмператур у 15 з 65 печаў быў разбураны вогнетрывалы мур. У 2017 годзе прадпрыемства накіравала 4 млн грн. на аднаўленне 4 печаў.
У 2019 годзе Аўдзееўскі КХЗ увёў у дзеянне модульную градзірню, на будаўніцтва якой было накіравана 25 млн грн. Запуск новай градзірні дазволіў удвая павысіць эфектыўнасць ўлоўлівання бензолу з. У тым жа годзе на заводзе пабудавана азотная станцыя для падаўлення выкідаў за 4 млн грн, якая павінна скараціць выкіды і павялічыць выпуск хімічнай прадукцыі на 11.6 тон у год. Таксама была ўведзена ў эксплуатацыю трубчастая печ разагрэву смалы, мадэрнізацыя павінна была паменшыць выкіды ад разагрэву смалы на 90 %.
У 2020 годзе на мадэрнізацыю і рамонты на заводзе Група Метінвест запланавала накіраваць каля 800 мільёнаў грывень. У красавіку прадпрыемства ўжо ўвяло ў эксплуатацыю 25 коксавых печаў пасля планавых рамонтаў. Акрамя таго, у памяшканні перагрузачнай станцыі правялі замену сістэмы аспірацыі, выканалі рамонт пляцоўкі дзвераз’ёмнай машыны, заменена каля 100 метраў чыгуначнага шляху. У чэрвені працягваліся работы па абнаўленні камер каксавання і было заяўлена аб агульным плане па абнаўленні 70 камер каксавання да канца года.
Прадукцыя і вытворчасць
У 2020 годзе прыкладная структура продажаў па відах прадукцыі выглядала наступным чынам: кокс доменны — 88 %, іншы кокс — 8 %, хімічная і іншая прадукцыя — 4 %. Прыкладная структура продажаў па рынках: унутраны — 95,5 %, экспарт — 4,5 %.
Хільчыцы
Хі́льчыцы (, Хильчицы) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 7 км на поўдзень ад Верасніцы. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Ларанцэ
Ларанцэ (Loranzè) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1003 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 251 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Firmino di Amiens.
Іван Фоціевіч Стаднюк
Іван Фоціевіч Стадню́к ( — ) — савецкі празаік, сцэнарыст, драматург і ваенны журналіст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Кордышыўка (Вінніцкі раён, Вінніцкая вобласць, Украіна) у сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую школу на радзіме. Потым жыў у свайго брата ў Чарнігаве і Нежыне, пазней у сястры. Скончыў сямігадовую школу ў сяле Тупычыў і паступіў у Вінніцкі будаўнічы тэхнікум, вучобу пакінуў і паступіў на настаўніцкія курсы Чарнігаўскага настаўніцкага інстытута, але быў адлічаны. Працягваў вучобу ў школе і адначасова выкладаў рускую мову на курсах трактарыстаў Тупычыўскай МТС і супрацоўнічаў у раённай газеце «Сталинский шлях». У 1939 годзе паступіў у Украінскі камуністычны інстытут журналістыкі ў Харкаве. У тым жа годзе быў прызваны на службу ў Чырвоную Армію. Член УКП(б) з 1940 года. У 1941 годзе скончыў Смаленскае ваенна-палітычнае вучылішча. Падчас Вялікай Айчыннай вайны — палітрук, супрацоўнік франтавых газет. У 1941 годзе прымаў удзел у абарончых баях на тэрыторыі Беларусі. Пасля вайны да 1958 года працягваў службу ў Савецкай Арміі і працаваў у армейскіх газетах, часопісе «Савецкі воін». Скончыў рэдактарскі факультэт Маскоўскага паліграфічнага інстытута ў 1957 годзе. У 1965—1972 гадах быў намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Огонёк» у 1965—1972 гадах, у 1970-я гады — членам рэдакцыйнай калегіі часопіса «Советский воин». У 1980-х гадах уваходзіў у рэдакцыйную калегію літаратурна-мастацкага альманаха «Подвиг».
Творчасць
Друкавацца пачаў з 1940 года. Быў сакратаром Маскоўскай пісьменніцкай арганізацыі.
NGC 5412
NGC 5412 (іншыя абазначэнні — UGC 8905, ZWG 336.33, NPM1G +73.0098, PGC 49644) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Надзея Іванаўна Букатая
Надзея Іванаўна Букатая (, в. Траянава, Капыльскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958).
У 1944—77 гадах у калгасе «Прагрэс» Капыльскага раёна (з 1953 года — свінарка). Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці вытворчасці сельскагаспадарчых прадуктаў і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.
Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 5 склікання (1953—1962).
Камарыў (Сакальскі раён)
Камарыў (Комарі́в) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Біскупец
Біскупец (Biskupiec, Bischofsburg) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Біскупец. Займае плошчу 5 км². Насельніцтва — 10 539 чалавек (на 2018 год). Статус горада атрымаў 17 кастрычніка 1395 года.
У горадзе нарадзіўся алімпійскі чэмпіён Ганс Вёльке.
Антанішкі
Назву Антані́шкі маюць:
Чызана-суль-Нева
Чызана-суль-Нева (Cisano sul Neva) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 1831 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 151 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 17035. Тэлефонны код — 0182.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Марыя Магдаліна.
Пік Перамогі
Пік Перамогі — гара ў горнай сістэме Цянь-Шань. Вышыня 7439 м.
Карай Берэгфі
Карай Берэгфі ( —, ) — венгерскі палітычны і ваенны дзеяч, нацыст, венгерскі нацыяналіст, міністр абароны Венгрыі ў 1944—1945 гадах, член Рэгенцкага савета на заключным этапе Другой сусветнай вайны (краінай кіраваў Ферэнц Салашы), які кіраваў Венгрыяй з 4 лістапада 1944 па 28 сакавіка 1945.
12 сакавіка 1946 быў павешаны разам з Салашы і Ёжэфам Герам.
Біскупец (значэнні)
Біскупец:
Anthriscus caucalis
Anthriscus caucalis  — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна 15—50 см вышынёй. Сцёблы голыя, уверсе галінастыя. Пялёсткі зелянява-белыя. Плод вузка яйцападобны, 4—5 мм даўжынёй і каля 1,5 мм шырынёй; шчацінкі наверсе кручкаватыя, пры аснове пладоў у верхняй частцы кветаноса каронка з белых валасінак.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Афрыцы, Еўропе і ў Заходняй Азіі.
Сісіян
Сісія́н (Սիսիան) — горад на поўдні Арменіі, у марзе Сюнік. Размешчаны на абодвух берагах р. Варатан (прыток Аракса), за 6 км ад аўтатрасы Ерэван — Гарыс, за 217 км ад Ерэвана і за 115 км ад Капана.
Славутасці
У горадзе размешчана старажытная царква Сісаван (VII стагоддзе), у цэнтры горада знаходзіцца археалагічны і этнаграфічны музей, на ўскраіне горада, каля р. Варатан размешчаны комплекс Дзарац Кар (II - I тыс. да н.э.).
У 2017 годзе горад быў адабраны для ўдзелу ў ініцыятыве "Крэатыўныя гарады і рэгіёны".
Натхненне
Натхненне — стан асаблівага напружання і пад'ёму духоўных сіл чалавека, спрыяльны для розных відаў творчай дзейнасці, што прыводзіць ад узнікнення задумы і ідэі твора мастацтва, навукі ці тэхнікі і да іх рэалізацыі. Характарызуецца павышанай актыўнасцю чалавека, засяроджаннем усіх яго духоўных сіл на аб'екце творчасці, «апантанасцю» і эмацыянальным паглыбленнем у творчасць, у выніку чаго праца становіцца надзвычай прадукцыйная. На першы погляд здаецца, што натхненне ўзнікае быццам бы самаадвольна, спантанна. На самай жа справе яго ўзнікненне абумоўлена і ўнутранымі і знешнімі фактарамі (стымуламі), якія здольныя выклікаць уздым духоўных сіл, даць імпульс нараджэнню творчай задумы. Існуюць розныя погляды на прычыны ўзнікнення натхнення. Ідэалістычная дагматыка разглядае яго як «боскую ўтрапёнасць», містычнае азарэнне (Платон, Ф. Шэлінг, Э. Гартман, З. Фрэйд, Г. Рыд), матэрыялісты ж адмаўляюць яго звышнатуральны характар і разглядаюць як псіхічную з'яву, абумоўленую грамадскімі і індывідуальнымі стымуламі, а таксама працэсам працы і творчасці.
Ферэнц Салашы
Фе́рэнц Са́лашы (Szálasi Ferenc; 6 студзеня 1897, Каша (цяпер Кошыцы, Славакія) — 12 сакавіка 1946, Будапешт) — венгерскі нацыянал-сацыялістычны дзеяч, заснавальнік і лідар партыі Скрыжаваныя стрэлы (1935—1945), у кастрычніку 1944 — сакавіку 1945 «Нацыянальны лідар» (Nemzetvezető) Венгерскай дзяржавы, «апошні саюзнік Гітлера».
Біяграфія
Бацька Салашы быў прафесійным салдатам аўстра-венгерскай арміі. Яго продкі па бацькаўскай лініі былі армянамі  (прозвішча яго дзеда была Саласьян ) і немцамі, па матчынай лініі венграмі і славакамі. Служыў у аўстра-венгерскай арміі падчас Першай сусветнай вайны, затым у Генеральным штабе Венгрыі, даслужыўся да маёра (1933), пасля чаго сышоў у адстаўку і заняўся палітыкай. Прыхільнік тэрытарыяльнага і культурнага экспансіянізму, дамінацыі Венгрыі ў Еўропе. У 1935 годзе стварыў Партыю нацыянальнай волі, неўзабаве забароненую ўрадам Хорці за радыкалізм. Новая яго партыя, якая звалася, па ўзоры НСДАП, Венгерскай нацыянал-сацыялістычнай партыяй, таксама была забаронена ў 1937 годзе. Пасля аншлюсу Аўстрыі прыхільнікі Салашы, якія сталі папулярнымі ў грамадстве, пачалі экстрэмісцкія выступленні, і па загадзе Хорці ў 1938 годзе ён быў пасаджаны ў турму. Крайне правыя, якія засталіся на свабодзе, стварылі кааліцыйную партыю «Скрыжаваныя стрэлы» (Nyilaskeresztes párt), лідарам якой быў абвешчаны Салашы, які знаходзіўся ў зняволенні. На парламенцкіх выбарах 1939 года «Скрыжаваныя стрэлы» атрымалі 30 месцаў, а ў 1940 годзе іх правадыр быў вызвалены па амністыі, але і гэта партыя неўзабаве была забаронена за крытыку недастатковага ўдзелу Венгрыі ў распачатай Другой сусветнай вайне і працягвала дзейнічаць падпольна. Салашы ўступіў у прамы кантакт з гітлераўскім урадам і атрымаў яго палітычную падтрымку. У сакавіку 1944 года прагерманскі ўрад Дзёмэ Стояі легалізаваў «Скрыжаваныя стрэлы», якія сталі магутнай палітычнай сілай. Але калі ў жніўні-верасні 1944 года савецкія войскі наблізіліся да межаў Венгрыі, Хорці, які задумаў заключыць сепаратнае перамір'е з СССР, загадаў зрушыць Стояі і арыштаваць Салашы. Гэтага не мог пацярпець Гітлер, які ўжо страціў да гэтага часу ўсіх сваіх саюзнікаў, якія або былі акупаваны войскамі антыгітлераўскай кааліцыі, або самі перайшлі на яе бок і абвясцілі Германіі вайну (як Румынія і Фінляндыя). Венгрыя мела асаблівую стратэгічную значнасць з-за радовішчаў нафты. У кастрычніку 1944 года немцы здзейснілі ў Будапешце дзяржаўны пераварот, сын Міклаша Хорці быў выкрадзены штурмавікамі Ота Скарцэні, і рэгент быў вымушаны адмовіцца ад сваіх паўнамоцтваў на карысць Салашы, які стаў прэм'ер-міністрам і главой дзяржавы («правадыром (фюрарам) венгерскага народа»), які атрымаў назва Венгерскі Саюз Старажытных Земляў.
Пасля прыходу Салашы да ўлады пачаліся масавыя акцыі па знішчэнні сотняў тысяч венгерскіх яўрэяў і цыган і іх дэпартацыі ў Германію; па меры таго, як набліжаліся савецкія войскі, зняволеных выводзілі з лагераў і гналі ўглыб краіны да германскай мяжы (марш смерці). Масавыя забойствы ў Венгрыі лічацца адным з апошніх эпізодаў Халакоста.
Суд і пакаранне смерцю
24 снежня 1944 года савецка-румынскія войскі наблізіліся да Будапешта і да лютага разграмілі яго немцкіх і венгерскіх абаронцаў; Салашы працягваў кантраляваць раёны Венгрыі, незанятыя савецкай арміяй, да красавіка 1945 года, пасля чаго схаваўся ў Аўстрыі. Там ён быў арыштаваны амерыканцамі, выдадзены венгерскаму ўраду, паўстаў перад судом у Будапешце па абвінавачванні ў ваенных злачынствах і злачынствах супраць чалавечнасці, дзе быў прысуджаны да смяротнага пакарання. 12 сакавіка 1946 года Ферэнц Салашы быў павешаны. Разам з ім былі пакараны смерцю дзеячы «Скрыжаваных стрэл» Габар Вайна, Карай Берэгфі і Ёжэф Гера.
Банк інвестыцыйных тэхналогій
Закрытае акцыянернае таварыства «Банк інвестыцы́йных тэхналогій» (скарочана ЗАТ БІТ-Банк) — камерцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Статутны фонд — 200,8 млрд беларускіх рублёў. Акцыянеры: кампанія СТАА «Лакі Керэнсі» (Рэспубліка Беларусь, 72,61 %), замежная кампанія Luxrose Ltd. (Рэспубліка Кіпр, 27,39 % акцый).
Дзейнасць
Мае адзіны офіс у Мінску. 7 мая 2015 нацыянальны банк Беларусі адклікаў ліцэнзію БІТ-банка.
Рэквізіты
Юрыдычны адрас: 220035 Мінск, пр-т Машэрава, 76А, пам. 3.
S.W.I.F.T. BITM BY22; УНП 807000242; БІК 153001777; АКПА 380262845000.
Гісторыя
ЗАТ «Банк інвестыцыйных тэхналогій» зарэгістравана пастановай Нацыянальнага банка Беларусі № 55 ад 15 лютага 2012 года. Акцыянерамі сталі замежная кампанія Luxrose Ltd. (Рэспубліка Кіпр, 90 % акцый), кампанія СТАА «Лакі Керэнсі» (Рэспубліка Беларусь, 10 %).
Ялцінскі павет
Ялцінскі павет (Ялтинский уезд) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Таўрычаскай губерні, якая існавала ў 1838—1921 гадах і ахоплівала большую частку паўднёвага ўзбярэжжа Крымскага паўвострава. Цэнтр — горад Ялта.
Гісторыя
Утвораны паводле загада імператара Мікалая І ад 17 верасня 1837 года ў складзе Таўрычаскай губерні. Павет займаў увесь Паўднёвы бераг Крыма і бліжэйшыя горы. Паселішча Алушта ў 1902 годзе атрымала статус горада. 18 кастрычніка 1921 года павет ліквідаваны паводле новага тэрытарыяльнага падзелу з утварэннем Крымскай Аўтаномнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў складзе РСФСР.
Насельніцтва
Перапісам 1897 года ў павеце налічана 70,228 тыс. жыхароў (39,923 тыс. мужчын і 31,305 тыс. жанчын), з іх 14,543 тыс. у гарадах Ялта і Балаклава. У ХХ стагоддзі гарадское насельніцтва ўзрасло і ў 1902 годзе перавысіла 25 тыс. (у Ялце — каля 20 тыс., у Балаклаве — 2,5 тыс., у Алушце — каля 3 тыс.). Па шчыльнасці насельніцтва Ялцінскі павет (звыш 50 жыхароў на 1 кв. вярсту) займаў першае месца ў губерні. Карэннае насельніцтва складалася галоўным чынам з крымскіх татар, якія складалі 89 % усіх жыхароў; затым ішлі рускія і ўкраінцы (6,3 %), яўрэі і грэкі (па 2 %) і іншыя нацыянальнасці.
Канатопы (Львоўская вобласць)
Канатопы (Коното́пи) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Чарацянка вяртлявая
Вяртлявая чарацянка, вяртлявая чаротаўка (Acrocephalus paludicola) — від птушак сямейства валасянкавых.
Апісанне
Дробная птушка. Даўжыня цела да 13 см, маса 11-12 г. Апярэнне спіны аліўкава-шэрае з цёмнымі плямамі і рыжым налётам, які ўзмацняецца да хваста. Надхвосце жаўтаватае з бурымі плямамі. Брушны бок рыжаваты, больш светлы на грудзях і горле. Добра прыкметныя жаўтавата-белыя палосы на галаве, ад іншых чарацянак адрозніваецца жаўтаватым адценнем апярэння і светлымі з падоўжнымі стракацінамі грудзямі.
Пашырэнне
Пералётны від. Сучасны арэал у значнай ступені фрагментаваны і распрасціраецца ў сярэдніх шыротах заходняй Палеарктыкі паміж 47° і 59° пн. ш. Гняздуецца ў Беларусі, Венгрыі, Германіі, Літве, Польшчы, Расіі і Украіне. Цэнтрам сучаснага арэала з'яўляецца Палеская нізіна.
Уласціва высокая выбіральнасць гнездавых біятопаў. У Беларусі сустракаецца на Палессі. Месцы пражывання: вялікія балоты, парослыя густой асакой, травяністыя тарфянікі, падобныя да лугавых застаялых балот, з асобнымі кустамі або курцінамі хмызняку, радзей зарастаючыя кар'еры торфараспрацовак, зарослыя сажалкі. Зараснікаў чароту і рагозу пазбягае.
Паводле дадзеных 15-гадовага маніторынга АПБ, у Беларусі засяроджана 40 % сусветнай папуляцыі віду, ад 3100 да 5600 пяючых самцоў. 15 % нацыянальнай папуляцыі сканцэнтрыравана на балотах Званец, Спораўскае і Дзікое ў Брэсцкай вобласці.
Мігруе ў заходнім кірунку ўздоўж Балтыйскага ўзбярэжжа, па ўзбярэжжы Паўночнага мора і паварочвае ў паўднёвым кірунку ўздоўж Атлантычнага ўзбярэжжа Францыі. Асноўныя месцы зімовак знаходзяцца ў Заходняй Афрыцы на поўдзень ад пустыні Сахара.
Птушцы пагражае глабальнае знікненне. З 2018 года птушанят вяртлявай чаротаўкі перасяляюць з беларускага заказьніка «Званец» у літоўскі запаведнік «Жувінтас».
Асаблівасці біялогіі
Корміцца насякомымі.
Прылятае ў канцы красавіка — пачатку траўня. Гнездавы перыяд пачынаецца з сярэдзіны траўня. Умела замаскіраванае гняздо размяшчае сярод асакі або каля асновы куста, густа парослага травяністай расліннасцю; звычайна над багнай або над вадой. Кладка з 5-6 яек памерамі 17,6 x 13,1 мм. Выхаваннем патомства займаецца толькі самка, пачынаючы ад будаўніцтва гнязда і заканчаючы кармленнем птушанят і подлеткаў. Самкі спарваюцца часта з некалькімі самцамі. Характэрна наяўнасць 2-х кладак на працягу сезону размнажэння. Гнёзды звычайна размешчаны на зямлі і зверху замаскіраваны старым лісцем асакі. На ўчастках з павышанай прадуктыўнасцю ўтвараюцца лакальныя групоўкі гнёзд. Наседжванне адбываецца 12-14 дзён. Птушанятны перыяд працяглы, складае 15-16 дзён.
Адлёт пачынаецца ў канцы ліпеня, цягнецца ўвесь жнівень і да першых дзён верасня.
Янавіцкі сельсавет
Назву Янавіцкі маюць сельсаветы:
Павел Мікалаевіч Буйневіч
Павел Мікалаевіч Буйневіч (, в. Новыя Грамыкі,, Гомельская вобласць — , ) — старшына Чырвонай Арміі, удзельнік Польскага паходу РСЧА, савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1945).
Даваенны перыяд
Павел Буйневіч нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў чатыры класы школы і курсы трактарыстаў, пасля чаго працаваў механізатарам Закружскаой машынна-трактарнай станцыі. У 1934 годзе Буйневіч быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію, дзе стаў камандзірам аддзялення ў кавалерыйскім палку. Браў удзел у Польскім паходзе РСЧА і савецка-фінскай вайне. Пасля заканчэння апошняй Буйневіч быў звольнены ў запас і вярнуўся на радзіму, дзе працаваў трактарыстам.
Вялікая Айчынная вайна
У першы ж дзень вайны Буйневіч добраахвотна прыйшоў у ваенны камісарыят і быў накіраваны ў асобны зенітны дывізіён СПА, дзе стаў спачатку вылічальнікам, затым камандзірам арудзія. Удзельнічаў у абароне Гомеля. За перыяд з 22 чэрвеня па 10 жніўня 1941 года дывізіён Буйневіча збіў 42 самалёты праціўніка і затрымаў 20 разведчыкаў, закінутых з парашутамі. 11 жніўня дывізіён быў пагружаны на чыгуначныя платформы для прыкрыцця ваенных эшалонаў, якія рухаліся да Арла. У ходзе выканання гэтай баявой задачы дывізіён збіў яшчэ 30 варожых самалётаў.
14 студзеня 1945 на поўдзень ад Варшавы, калі надыходзілі савецкія часткі патрапілі пад масіраваны варожы агонь, разлік Буйневіча выкаціў арудзіе на прамую наводку і знішчыў пяць агнявых кропак праціўніка. Калі пяхота паднялася ў атаку і пайшла ў наступ, артылерысты кацілі арудзіе, расстрэльваючы ва ўпор агнявыя кропкі. 16 студзеня ў ходзе прарыву абароны праціўніка Буйневіч знішчыў 8 агнявых кропак, 10 станковых кулямётаў і 45 варожых салдат і афіцэраў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 лютага 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» сяржант Павел Буйневіч быў ганараваны высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» пад нумарам 7206.
За гады вайны Буйневіч быў чатыры разы паранены.