cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ударнае
Уда́рнае (, Ударное, да 30 ліпеня 1964 года Асма́ленік ) — аграгарадок у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ударненскага сельсавета.
З 1988 года цэнтр сельсавета.
Мадрыу-Перафіта-Кларор
Даліна Мадрыу-Перафіта-Кларор (Vall del Madriu-Perafita-Claror) — ледавіковая даліна на паўднёвым усходзе Андоры, якая займае плошчу 42,47 км², што складае 9 % тэрыторыі ўсёй краіны. Даліна, багатая на рэдкія біялагічныя віды, стала ў 2004 годзе першым аб'ектам у Андоры, унесеным у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, у 2006 годзе тэрыторыя ахоўнай зоны была пашырана.
Даліна ўяўляе сабой ледавіковую цясніну з высакагорнымі лугамі і лясістымі ўступамі скал. З поўдня, захаду і ўсходу яна акружана гарамі, на поўдні непасрэдна мяжуе з Іспаніяй, а на поўначы выходзіць да даліны ракі Валіра. У даліну не вядуць ніякія дарогі, акрамя пешаходных сцежак. Тым не менш, рэшткі жытлаў і сляды плаўкі жалеза даказваюць, што людзі жылі ў даліне на працягу звыш 700 гадоў.
Будзішча (Лоеўскі раён)
Бу́дзішча (, Будище) — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
Бывалькі
Быва́лькі (, Бывальки) — вёска ў Беларусі, у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (949001—950000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (949001—950000)
Князі пскоўскія
Паводле позняга Ніканаўскага летапісу, асобны княжацкі сталец у Пскове быў створаны Уладзімірам Святаславічам, які ў 1014 годзе вылучыў горад ва ўдзел свайму сыну Судзіславу. Падчас усобіцы Уладзіміравічаў Судзіслаў быў пасаджаны ў вязніцу, а пскоўскае княжанне ліквідавана. Найбольш верагодна, што гэта Яраслаў (Мудры), асцерагаючыся якіх-небудзь прэтэнзій на кіеўскае княства з боку Судзіслава, пасадзіў яго — свайго апошняга брата і самага малодшага з Уладзіміравічаў — у вязніцу (паруб). У перыяд раздробненасці Пскоў знаходзіўся ў складзе Наўгародскай зямлі і імкнуўся да пашырэння сваёй аўтаноміі. Як і ў Ноўгарадзе, у ім усталявалася «рэспубліканская» сістэма палітычнага ладу, якая абмяжоўвала правы князя на карысць баяраў і веча.
У 1348 годзе паводле Болатаўскага дагавора Ноўгарад прызнаў незалежнасць Пскова і перастаў пасылаць у яго сваіх пасаднікаў. З 1399 пскоўскія князі называюцца маскоўскімі намеснікамі. Васіль II дамагаецца права прызначаць пскоўскіх намеснікаў паводле свайго меркавання, прычым яны прыносяць прысягу не толькі Пскову, але і вялікаму князю. Пры Іване III пскавічы адмаўляюцца ад права адхіляць прызначаных да іх князёў.
Мечыслаў
Мечыслаў — мужчынскае славянскае імя. Імя складаецца з дзух слоў: «меч» і «слава».
Псеўданім Мечыслаў пэўны час выкарыстоўваў польскі ваенны і палітычны дзеяч Юзаф Пілсудскі.
Іосіф Солтан
Іосіф Солтанавіч, або Солтан, свецкае імя Ілья (? — 1521 або 1522) — вялікалітоўскі праваслаўны царкоўны дзеяч. Епіскап смаленскі (1494-1509), мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі (з 1507).
Біяграфія
Сын лагойскага баярына Солтана, які атрымаў ад князя Аляксандра Чартарыйскага зямлю ў Ганявічах у Лагойскім княстве. Такім чынам, Ілья належаў да сям’і Солтанавічаў (Салтановічаў) — меў братоў Міхаіла і Грыньку, сёстраў Марыну і Ганну. Карыстаўся гербам «Ліс», або падобным да яго ўласным знакам, які захаваўся на некалькіх адбітках мітрапаліцкай пячаткі.
Прыняў манаства з імем Іосіф. У пачатку XVI ст. епіскап смаленскі. Блаславіў заснаванне Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра і перадаў яму ў 1503 годзе Супрасльскі абраз Маці Божай.
У маскоўскую вайну 1500—1503 гадоў пры аблозе Смаленску захаваў вернасць вялікаму князю літоўскаму Аляксандру. За гэта ў 1504 годзе атрымаў ад апошняга тры маёнткі ў Бельскім павеце — Тапілец, Бацюты і Пышчава, а ў 1507 годзе ад Жыгімонта Старога сяло Капусцінскае.
Атрымаў прызначэнне на мітрапаліта кіеўскага, галіцкага і ўсяе Русі, зацверджанае ў 1509 годзе канстанцінопальскім патрыярхам Пахоміем. 25 снежня 1509 года склікаў у Вільні, дзе была яго рэзідэнцыя, сабор духавенства Кіеўскай мітраполіі, на якім прыняты 15 правілаў, датычных у асноўным паляпшэння маральнага стану царквы.
У 1511 годзе пры дапамозе вялікага гетмана літоўскага князя Канстанціна Астрожскага атрымаў ад караля Жыгімонта Старога грамату, якая гарантавала незалежнасць праваслаўнага духавенства ад свецкай улады ў кіраванні і судаводстве. У 1514 годзе склікаў яшчэ адзін сабор, на якім вызначылі свята прападобнага Елісея Лаўрышаўскага, паводле падання, заснавальнік Лаўрышаўскага манастыра ў XIII ст.
Адзін з першых фундатараў царквы Св. Барыса і Глеба ў Навагрудку. Пры Іосіфе Солтане манастыры і прыходскія цэрквы ў Вільні, Віцебску, Гародне, Кіеве, Кобрыне, Мінску, Мсціславе, Навагрудку, Пінску, Смаленску, Супраслі, Тураве і іншыя атрымалі ад буйных свецкіх феадалаў шэраг маёнткаў і іншых ахвяраванняў.
У 1521 годзе разам з Канстанцінам Астрожскім дамогся ад караля Жыгімонта Старога пастановы пра паляпшэнне ўмоў для праваслаўных Галіцыі (у складзе Каралеўства Польскага). Тастаментам перадаў пад апеку Канстанціна Астрожскага ўсю мітрапаліцкую маёмасць да абрання новага мітрапаліта.
Гарадок (Бывалькаўскі сельсавет)
Гарадо́к (, Городок) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
У нерушы дзікай прыроды
Сюжэт
Цікава і пазнавальна аўтар расказвае пра жыццё і звычкі звяроў, рыб, а таксама пра багацце і разнастайнасць флоры рэспублікі. Кніга нагадвае захапляючае падарожжа ў свет жывой прыроды, дазваляе пранікнуць у самыя таемныя яе куточкі, зачароўвае дзіўнымі загадкамі жывёльнага свету.
Іншыя дадзеныя
Літаратурна-мастацкае выданне арыентавана на чытачоў сярэдняга і старэйшага школьнага узросту.
Гермундуры
Гермундуры (лац. Hermunduri, герм. Hermunduren) — старажытнагерманскае племя, роднаснае свевам, якое сфармавалася і што жыло ў перыяд з I ст. да н.э. па VI ст. н.э. у вярхоўях ракі Зале, пераважна на тэрыторыі Цюрынгіі.
Ваявалі з суседнімі старажытнагерманскімі плямёнамі — свевамі, хатамі, маркаманамі, квадамі, а таксама з рымлянамі. У 58 г. н.э. з дапамогай рымлян перамаглі хатаў у вайне за солевыя крыніцы на р. Вера. Гермундуры, якія пражывалі на поўдні арэала рассялення племя, уступалі ў гандлёвыя зносіны з рымлянамі ў дунайскіх правінцыях. У пачатку нашай эры гермундуры ўваходзілі ў склад дзяржавы маркаманскага караля Марабода. Пазней гермундуры ўтварылі ядро саюза плямёнаў цюрынгаў, дзяржава якіх у 531 г. была заваявана франкамі. Ад нашчадкаў гермундураў цюрынгаў паходзіць назва сярэдненямецкай зямлі Цюрынгіі (ням. Duringen).
Публій Карнелій Тацыт пра гермундураў:
"«І тая частка свебаў, пра якую я цяпер павяду аповед, таксама насяляе землі, якія распасціраюцца да самых глыбінь Германіі. Бліжэй усяго, — бо я буду ісці ўніз па Дунаі, як незадоўга перад гэтым ішоў па цячэнні Рэйна, — племя гермундураў, вернае рымлянам; з гэтай прычыны з імі аднымі з усіх германцаў гандаль вядзецца не толькі на беразе, але і ўнутры краіны, а таксама ў самай квітнеючай калоніі правінцыі Рэцыі. Яны паўсюль свабодна перамяшчаюцца, і мы не прыстаўляем да іх варты; і калі іншым плямёнам мы паказваем толькі нашу зброю і нашы ўмацаваныя лагеры, то для іх, які праяўляюць аніякай прагнасці, мы адкрылі нашы дамы і сядзібы. У краю гермундураў пачынаецца Альбіс, рака знакамітая і некалі нам добра вядомая, а цяпер мы ведаем яе толькі па імі .»"
German Masters 2015 (снукер)
German Masters 2015 (таксама вядомы як Kreativ Dental German Masters 2015 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 8 лютага 2015 года на арэне Тэмпадром, у Берліне, Германія. Турнір стаў дзявятым розыгрышам German Masters, заснаванага ў 1995 годзе і адноўленага ў 2011 годзе. Прызавы фонд турніру склаў €, з якіх € атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Марк Сэлбі, які перайграў на свяім шляху да тытула Олівера Браўна (5:3) і Олівера Лайнса (5:2) у кваліфікацыі, Энтані Мак-Гіла (5:4), Пітэра Эбдана (5:1), Джада Трампа ў чвэрцьфінале (5:4), Стывена Магуайра ў паўфінальным матчы (6:2) і Шона Мёрфі ў фінальным паядынку (9:7). Такім чынам, 31-гадовы англічанін выйграў свой 15-ы прафесійны і пяты рэйтынгавы тытул у кар’еры, а таксама першы рэйтынгавы турнір пасля перамогі на чэмпіянаце свету ў маі 2014 года і другі прафесійны турнір у сезоне 2014/2015 (пасля нізкарэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Рыгі, выйгранага ў жніўні 2014 года). Апроч таго, гэтая перамога дапамагла Сэлбі вярнуцца на першы радок сусветнага рэйтынгу пасля двухмесячнага перапынку.
Турнір
German Masters 2015 стаў дзявятым розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1995 годзе пад назвай адкрытага чэмпіянату Германіі (German Open) і праходзіў да 1998 года. У 2011 годзе першынства было адноўлена і з таго часу праходзіць штогод. German Masters 2015 праходзіў на арэне Тэмпадром, у Берліне, Германія.
German Masters 2015 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з’яўляўся шостым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2014/2015.
Матчы турніру гуляліся на пяці сталах арэны Тэмпадром, а кваліфікацыя спаборніцтва праходзіла за паўтара месяцы да гэтага ў Робін-Парку ва Уігане, Англія.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру не змяніўся ў параўнанні з леташнім спаборніцтвам і склаў €335,000. Таксама на тым жа ўзроўні, што і год таму, застаўся першы прыз турніру — €80,000.
Фармат турніру
На German Masters 2015 прыняло ўдзел 128 гульцоў, з якіх 115 — удзельнікі мэйн-тура і 13 — аматары. Усе гульцы пачалі турнір з першага кваліфікацыйнага раўнда ў фармаце матча на выбыванне (64 гульні), які праходзіў на працягу двух дзён за паўтара месяцы да асноўнай стадыі. У ім першыя 64 сеяныя снукерысты гулялі супраць астатніх удзельнікаў. Усе 64 пераможцы матчаў першага раўнда гулялі паміж сабой у другім кваліфікацыйным раўндзе (32 гульні), пры чым удзельнікі з нумарамі пасеву 1–32 не маглі патрапіць адзін на аднаго. Кваліфікацыя German Masters упершыню праходзіла ў Робін-Парку ў Уігане, Англія. Такім чынам, у асноўную стадыю спаборніцтва выйшлі 32 снукерысты (у адрозненне ад леташняга турніру, дзе гулялі 64 спартоўцы).
32 пераможцы матчаў другога кваліфікацыйнага раўнда гулялі ў асноўнай стадыі на выбыванне, пачынаючы з 1/16 фіналу. Лёсаванне турніру прадвызначала немагчымасць сустрэчы ігракоў топ-16 нумароў пасеву раней за 1/8 фіналу, ігракоў топ-8 раней чвэрцьфіналаў, ігракоў з першай чацвёркі сеяных раней паўфіналу і двух першых сеяных раней фіналу German Masters. Пяць раўндаў асноўнай стадыі праходзілі на працягу пяці дзён на арэне Тэмпадром у Берліне, Германія.
Кваліфікацыя
Пасеў ігракоў на German Masters 2015 быў утвораны паводле афiцыйнага рэйтынгу на 8 снежня 2014 года (пасля чэмпіянату Вялікабрытаніі 2014 года). Першы нумар пасеву атрымаў леташні пераможца турніру Дзін Цзюньхуэй, а другі — чэмпіён свету Марк Сэлбі.
Соценныя серыі
У 93 матчах кваліфікацыйнай стадыі German Masters 2015 было выканана 42 соценныя серыі. Ніл Робертсан, які перайграў Мічэла Мана (5:4) і Джэймі Джонса (5:2) аформіў чатыры сэнчуры ў двух паядынках (135, 134, 105, 101). У другім кваліфікацыйным раудзе 11-ы сеяны турніру Шон Мёрфі, які выканаў тры максімальныя серыі ў 2014 годзе, у паядынку супраць Робі Уільямса зрабіў брэйк у 142 бала, які стаў найвышэйшым на стадыі кваліфікацыі.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя брэйкі кожнага іграка.
Удзельнікі
У асноўнай стадыі German Masters прынялі ўдзел 32 снукерысты, якія выйгралі па два матчы ў кваліфікацыі. Чатыры гульцы з першых шаснаццаці сеяных не патрапілі на турнір: Рыкі Уолдэн (9), Марка Фу (10), Алістэр Картэр (13) і Роберт Мілкінс (16).
Пераможца German Masters 2011 году Марк Уільямс з Уэльса прыняў удзел у дзявятым (з дзевяці) розыгрышы турніру, абнавіўшы такім чынам свой рэкордны паказчык.
У 2015 годзе на German Masters удзельнічалі 5 дэбютантаў: Мэцью Сэлт (42), Альфрэд Бёрдэн (58), Ліам Хайфілд (80), Майкл Джорджыу (95) і Эшлі Карці.
Джон Хігінс з Шатландыі (1995, 1997) і Роні О’Саліван (1996, 2012) па два разы станавіліся пераможцамі German Masters. Апроч іх, сярод удзельнікаў розыгрышу 2015 года чэмпіёнамі спаборніцтва былі Марк Уільямс у 2011 годзе і Дзін Цзюньхуэй у 2014 годзе.
Самым узроставым удзельнікам асноўнай стадыі German Masters 2015 года стаў 44-гадовы Пітэр Эбдан. Фергалу О'Браену і Марку Дэвісу падчас турніру было па 42 гады, а Марку Кінгу і Джо Пэры — па 40. Самым маладым удзельнікам German Masters 2015 стаў 19-гадовы аматар Эшлі Карці. Энтані Мак-Гілу на момант пачатку спаборніцтва было 23 гады, а Ліаму Хайфілду, Лі Хану і Майклу Уослі — па 24.
Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на ўсіх папярэдніх турнірах German Masters.
Першы дзень (4 лютага)
Выбылі: Джон Хігінс (15),  Эшлі Карці,  Энтані Мак-Гіл (30),  Майкл Холт (23),  Фергал О’Браен (28),  Дэвід Гілберт (32),  Ліам Хайфілд (80),  Бары Хокінс (5)
Другі дзень (5 лютага)
Выбылі: Майкл Джорджыу (95),  Мэцью Сэлт (42),  Дзін Цзюньхуэй (1),  Марк Дэвіс (19),  Джымі Робертсан (46),  Майкл Уослі (93),  Марк Уільямс (18),  Лі Хан (65),  Сяа Гадун (20),  Мартын Гоўлд (27),  Марк Кінг (35),  Пітэр Эбдан (31)
Трэці дзень (6 лютага)
Выбылі: Джо Пэры (14),  Альфрэд Бёрдэн (58),  Сцюарт Бінэм (8),  Марк Ален (6),  Раян Дэй (22),  Джад Трамп (7),  Роні О’Саліван (4),  Ніл Робертсан (3)
Чацвёрты дзень (7 лютага)
Выбылі: Лян Вэньбо (25),  Стывен Магуайр (12)
Сітуацыя пасля турніру
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў German Masters 2015.
Базілдан
Быў створаны ў 1948 годзе на аснове злучэння некалькіх вёсак: Пітсі, Лэйндан, Базілдан і Венч. Назву новы горад атрымаў ад вёскі Базілдан, якая была ў сярэдзіне будучага горада. Базілдан мае сваю гарадскую ўправу. Большасць жыхароў горада працуе ў Лондане, якія едуць туды 36-58 хвілін. У месц для гэтага існуе тры прыпынкі грамадскага транспарту.
Паходжанне горада
Упершыню Базілдан згадваецца ў 1086 годзе. Ён узгаданы ў кнізе Страшэннага суда. Назва горада паходзіць ад імя Бертал і ад старажытнасаксонскага слова dun, што перакладаецца як гара ці холм. У розных крыніцах назва горада Базілдан мае розныя варыянты згадвання: Берлездан, Белездан, Белаздуна.
У 1859 годзе пабудаваная чыгунка для злучэння вёсак Пітсі і Лэйндан. Прамысловасці доўгі час не было, асноўнай крыніцай даходу насельніцтва была вяскова гаспадарка: земляробства і жывёлагадоўля.
Вядомыя будынкі
Найвядомейшай пабудовай горада Безілдан з'яўляецца царква імя святога Марціна. Царква была асвечана архібіскупам у 1962 годзе. Званіца была пабудавана ў 1999 годзе. Таксама ў месце ёсць шмат сучасных будынкаў прадпрыемстваў, банкаў.
Радыё і тэлебачанне
Базілдан мае сваю радыёстанцыю, якая вяшчае таксама на бліжэйшыя мясціны. Базілдан можа лавіць тэлебачанне з Лондана.
Баркалабава
Баркала́бава (, Барколабово) — аграгарадок у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці, на рацэ Дняпро. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета. Насельніцтва 461 чал. (2007). Знаходзіцца за 12 км на поўнач ад Быхава, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Барсукі (лінія Быхаў — Магілёў); на аўтамабільнай дарозе Магілёў — Быхаў. Рачная прыстань.
Назва
Нзва вёскі паходзіць ад імя ротмістра і старосты дзісенскага Баркулаба Корсака, уладальніка мясціны і заснавальніка паселішча.
Вялікае Княства Літоўскае
З XVI стагоддзя Баркулабава мела статус мястэчка і ўваходзіла ў склад Аршанскага павета Віцебскага ваяводства. У 1583 годзе ў якасці пасагу мясцовасць перайшла да князя Багдана Саламярэцкага, які ажаніўся з дачкой Корсака Эвай. У 1594 годзе тут збудавалі царкву Святога Юрыя.
У 1626 годзе сын Саламярэцкага Багдан з сястрой Аленай заснавалі ў Баркалабаве праваслаўны мужчынскі манастыр, на які ахвяравалі вёскі Сутокі і Махава. Манастыр стаў буйным праваслаўным цэнтрам. У ім, імаверна, ствараўся Баркулабаўскі летапіс.
Ад Саламярэцкага мястэчка перайшло да яго зяця Багдана Статкевіча, які заснаваў тут Свята-Узнясенскі жаночы манастыр. Пазней Баркалабава набыў князь А. Г. Палубінскі. У 1685 годзе мястэчка ў якасці пасагу атрымаў Ежы Станіслаў Сапега, які ажаніўся з дачкой Палубінскага Ізабелай. Пазней Баркалабава знаходзілася ва ўладанні іх сына Антонія, пляменніка Міхала Антонія, пляменнікаў апошняга Міхала Ксаверыя і Аляксандра Сапегаў. На 1758 год у мястэчку было 64 двары, бровар, саладоўня і маслабойня.
Расійская імперыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Баркалабава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Быхаўскім павеце Магілёўскай губерні. На 1780 год у мястэчку было 69 двароў, 2 царквы, дом архірэя, 2 млыны. У канцы XVIII стагоддзя дзейнічала базыльянская школа.
У 1871 годзе фальварак Баркулабава набыў купец А. Рык. Пры манастыры дзейнічала школа, дзе навучалася 20 дзяўчынак (1884). Існаваў заезны двор (з 1886), працавалі медзеплавільнае, лесапільнае, 2 вінаробчыя прадпрыемствы. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, Баркалабава мела статус сяла і налічвала 93 двары, тут існавалі царква, царкоўнапрыходская школа, карчма, 7 крамаў; пры манастыры было 2 царквы. Непадалёк існавалі аднайменныя былі хутар (2 двары), фальварак (2 двары), сядзіба (2 двары, вадзяны млын, карчма). На 1909 год у сяле было 110 дамоў, у фальварку — 2 дамы, у жаночым манастыры — 11 двароў.
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з'езду КП(б) Беларусі Баркалабава ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня яно апынулася ў складзе РСФСР. У 1924 годзе Баркалабава вярнулі БССР. На 1926 год тут было 149 двароў.
У Другую сусветную вайну з ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 года вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У пасляваенны час працаваў дзіцячы дом; у Баркалабаве збудавалі радыёвузел (1952), адбылася элекрыфікацыя. На 1970 год тут было 170 двароў, на 1982 год — 199, на 1990 год — 199, на 1995 год — 227, на 2007 год — 165.
Да 2013 года Баркалабава было цэнтрам Баркалабаўскага сельсавета, а пасля яго скасавання ўвайшло ў Холстаўскі сельсавет.
Інфраструктура
У Баркалабаве працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, дом культуры, бібліятэка.
Забудова
Планавальная структура Баркалабава складаецца з 2 амаль паралельных вуліц, выцягнутых з поўначы на поўдзень, уздоўж Дняпра. Забудова драўляная, бессістэмная. Захаваліся мураваныя будынкі царквы і заезнага двара. Перпендыкулярна да асноўных ідуць невялікія вуліцы, забудаваныя мураванымі 1-павярховымі жылымі дамамі, якія ўтвараюць развітую сетку кварталаў.
Бітва пад Маладзечнам (1915)
Бітва пад Маладзечнам адбылася  — года падчас Віленскай аперацыі Першай сусветнай вайны.
Бітва
нямецкія войскі занялі Вілейку і падышлі да Маладзечна. Перадавыя конныя раз'езды немцаў паглыбіліся на ўсход ад Мінска і дашлі да ракі Бярэзіны, у раёне Барысава, дзе перарэзалі тракт Мінск — Смаленск. Аднак нямецкая конніца, пазбаўленая падтрымкі пяхоты і артылерыі, спыніла сваё наступленне, і  яна была спынена часткамі зноў сфарміраванай 2-й расійскай арміяй. Пад Маладзечнам пачаліся зацятыя баі. У канцы верасня нямецкая конніца рушыла на прарыў, ёй удалося разарваць лінію абароны рускіх, але пад самым Маладзечнам яна была спынена, пасля чаго расійскае войска, карыстаючыся значнай колькаснай перавагай, нанесла па нямецкіх пазіцыях контраўдар, разграміла нямецкую кавалерыю і выйшла да возера Нарач.
Наступствы
Да Свянцянскі прарыў быў ліквідаваны, і фронт стабілізаваўся на лініі возера Дрысвяты — возера Нарач — Смаргонь — Пінск — Дубна — Цярнопаль.
Судзіслаў Уладзіміравіч
Судзіслаў Уладзіміравіч (пам. ), князь пскоўскі (1014—1036) — сын Уладзіміра I Святаславіча. Мясцова шануецца як святы прападобны (пустэльнік) у Саборы ўсіх прападобных і ў Саборы Пскоўскіх святых.
Дзяражычы
Дзяра́жычы (, Деражичи) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
Судзіслаў Уладзіміравіч
Біяграфія
Насіў унікальнае ў родзе Рурыкавічаў імя (вядомае таксама па-за княжацкай дынастыяй). У спісах сыноў Уладзіміра называецца апошнім; магчыма, быў самым малодшым. Паводле даных Ніканаўскага летапісу, у 1014 годзе, калі пачалася барацьба Яраслава з бацькам, Уладзімір вылучыў з Наўгародскага княства (маецца на ўвазе палітычны інстытут, тэрытарыяльная назва — Наўгародская зямля) — Пскоў і аддаў яго Судзіславу, што здаецца цалкам верагодным, улічваючы, што, паводле даных Аповесці мінулых гадоў, яго брат Яраслаў Мудры пасадзіў яго менавіта ў гэтым горадзе. Нічога не вядома пра ўдзел Судзіслава ва ўсобіцы Уладзіміравічаў 1015—1019 гадоў, аднак падчас барацьбы за ўладу паміж Яраславам, Мсціславам Тмутараканскім і Брачыславам Полацкім, ён, відавочна, апынуўся небяспечным для Яраслава, які вырашыў яго ізаляваць. У 1036 годзе па смерці Мсціслава ён раптам захапіў Судзіслава і ліквідаваў Пскоўскае княства.
Судзіслаў праседзеў у турме 23 гады, перажыўшы Яраслава Мудрага і апынуўшыся апошнім жывым сынам Уладзіміра Святога. Яго пляменнікі-«трыумвіры» Ізяслаў, Святаслаў, Усевалад у 1059 годзе вызвалілі дзядзьку, прывялі яго да прысягі (быўшы старэйшы іх на пакаленне, ён, паводле рускіх дынастычных паняццяў, мог прэтэндаваць на сталец), запатрабаваўшы ад яго адмовы ад права на кіеўскі сталец. Судзіслаў стаў манахам у Кіеўскім Георгіеўскім манастыры, дзе і памёр у 1063 годзе.
Дзяражычы
У 1926—1965 гадах цэнтр Дзяражыцкага сельсавета.
Гара Міндоўга
Гара Міндоўга — пагорак у Навагрудку, размешчаны на тэрыторыі, абмежаванай вуліцамі Мінскай, 1 Мая і пешаходным пераходам, які злучае вуліцы Мінскую і 1 Мая.
Паводле падання ў XIII стагоддзі тут быў пахаваны заснавальнік Вялікага Княства Літоўскага князь Міндоўг. Пра паданне ўпамінаецца ў першай манаграфіі пра Навагрудак, выдадзенай на лацінскай мове ў Львове ў 1795 годзе. Незадоўга да смерці ад рук сваіх палітычных праціўнікаў ён адмовіўся ад каталіцтва і быў пахаваны па паганскаму абраду пад гарой (курганом).
Паводле іншай версіі, такая назва магла ўзнікнуць ад таго, што на гэтай гары і вакол яе, магчыма, праходзіла ў 1253 годзе каранацыя Міндоўга, які прыняў ад Папы Рымскага Інакенція IV карону і тытул Караля Літвы — першага і адзінага, бо паводле летапісу, каранацыя праходзіла не ў замку, а каля яго.
Асаблівую папуляр­насць легенда пра гару Міндоўга набыла дзя­куючы вядомаму паэту, ураджэн­цу Навагрудка Адаму Міцкевічу, у творах якога не раз з’яўляецца góra Mendoga
Паводле іншага падання, пазней на вяршыні гары была мармуровая надмагільная пліта на якой узвышалася выява дзяўчыны з тварам анёла. Тут была пахавана прыгажуня Крыся, якая стала правобразам для многіх скульптур і насценных роспісаў у касцёлах Вільні. Аўтарам віленскіх скульптур, як і надмагільнага помніка на Гары Міндоўга быў закаханы ў Крысю італьянскі скульптар Джавані Перэці.
Прыкладна з канца XVII стагоддзя на Гары Міндоўга размяшчаліся агульнагарадскія хрысціянскія могілкі. Значная колькасць помнікаў з каменю і металу, а таксама драўляных крыжоў «на гары» адлюстравана на фотаздымках першай трэці XX стагоддзя. Перасталі гэтыя могілкі выкарыстоўвацца для пахаванняў з пачатку 1920-х гадоў. Захаваліся некаторыя надмагільныя пліты. Найстарэйшы надмагільны помнік на Гары Міндоўга, які захаваўся да нашага часу, датуецца 1820 годам.
У ліпені 1993 года на гарадскім свяце з нагоды 740-годдзя каранацыі Міндоўга ля падножжа гары ўстаноўлены памятны знак скульптара У. М. Лятуна.
У верасні 2014 года каля гары была пастаўлена металічная скульптура Міндоўга вышынёй каля 2,5 метраў.
Свята-Ільінская царква (Любча)
Свята-Ільінская царква — царква ў імя святога прарока Іліі знаходзіцца ў цэнтры пасёлка Любча Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Пабудавана ў 1910—1914 гг. з цэглы на месцы драўлянага храма.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Асновай падоўжана-восевай кампазіцыі з'яўляецца кубападобны аб'ём малітоўнай залы, накрыты 4-схільным дахам з цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні. Па восі захад-усход да яго далучаны прытвор, завершаны 2-яруснай шатровай з галоўкай вежай-званіцай і паўкруглая апсіда. Фасады расчлянёны вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах у форме какошнікаў. Галоўны ўваход аформлены магутным арачным парталампад 2-схільным пакрыццём.
Аэрапорт Порту
Авіякампаніі
Станам на восень 2012 года, рэйсы ў аэрапорт выконваюць наступныя авіякампаніі:
Добры Рог
До́бры Рог (, Добрый Рог) — былая вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Бывалькаўскага сельсавета.
Ліквідавана 23 верасня 2011 года.
Эктар Эрэра
Эктар Мігель Эрэра Лопес (Héctor Miguel Herrera López; нар., Тыхуана, Мексіка) — мексіканскі футбаліст, паўабаронца амерыканскага клуба «Х’юстан Дынама» і нацыянальнай зборнай Мексікі.
Кар’ера
Займацца футболам пачаў у клубе «Пачука», за які дэбютаваў у 2011 годзе матчам супраць «Сантас Лагуны», у якой яго каманда саступіла з лікам 1:4. 28 чэрвеня 2013 года перайшоў у партугальскі клуб «Порту» за 8 млн еўра. З 2016 года стаў капітанам «Порту».
Дасягненні
«Порту»
«Атлетыка»:
Мексіка
Маркаманская вайна
Маркаманская вайна (166—180) — вайна германскіх і сармацкіх плямёнаў з Рымам, выкліканая перамяшчэннямі гэтых плямёнаў на ўсходніх межах Рымскай імперыі.
Скарыстаўшыся цяжкім становішчам Рымскай імперыі ў сувязі з Парфянскай вайной (162—166), эпідэміяй чумы і неўраджаямі ў Італіі, маркаманы, квады, гермундуры, языгі і іншыя плямёны, парушыўшы рэйнска-дунайскую мяжу, прайшлі ў Італію. У 169 годзе яны, узначаленыя правадыром маркаманаў — Баламарам, знішчылі амаль 20000 рымскую армію каля Карнунта, а потым здзейснілі глыбокае ўварванне ў глыб імперыі: аблажылі крэпасць Аквілея, разбурылі горад Апітэргій. Толькі ў канцы 169 г. Марку Аўрэлію ўдалося спыніць націск маркаманаў і саюзных ім плямёнаў, але смерць суправіцеля Марка, Луцыя Вера, толькі пагоршыла сітуацыю, і толькі праз некалькі гадоў, у 172—174, Марку Аўрэлію з вялікімі цяжкасцямі ўдалося набраць новыя легіёны, папоўніўшы іх рабамі і варварамі. Вайна ішла з пераменным поспехам. Аднак у сувязі з паўстаннем у 175 сірыйскага намесніка Авідзія Касія рымлянам прыйшлося ўстрымацца ад пашырэння межаў, але паводле мірнага пагаднення, заключанага ў 175, плямёны вымушаны былі прызнаць рымскі пратэктарат. Рымляне адабралі ў іх вузкую палоску зямлі ўздоўж мяжы. Каля 25 000 варвараў уступілі ў рымскую армію.
3 снежня 176 г. Марк Аўрэлій разам з сынам сваім Комадам святкаваў трыумф з нагоды перамогі над «германцамі і сарматамі». Прыблізна ў гэты ж час ён зрабіў Комада сваім суправіцелем.
У 177 годзе германскія плямёны зноў пачалі наступ. Гэтым разам вайна для Рыма пайшла куды больш удала. Хоць варвары зноў уварваліся ў Панонію і з’явіліся з часткай войска нават перад Аквілеяй, але ў 179 палкаводзец Марка Аўрэлія, Тарунтэній Патэрн, разбіў іх ушчэнт. Варвары былі хутка разгромлены і выбіты з рымскай тэрыторыі. Затым Марк Аўрэлій пераправіўся праз Дунай з мэтай далучыць новыя землі і стварыць новыя рымскія правінцыі: Маркаманію і Сарматыю, але ажыццявіць гэтыя планы перашкодзіла смерць Марка ў Віндабоне 17 сакавіка 180 года.
У 180 годзе рымскі імператар Комад заключыў з варварамі мір на ўмовах аднаўлення даваеннай мяжы паміж Рымскай імперыяй і плямёнамі. Рымлянам пасля гэтага прыйшлося пабудаваць новую сетку абарончых умацаванняў на дунайскай мяжы.
Асобныя эпізоды Маркаманскай вайны намаляваны на барэльефах 30-мятровай калоны Марка Аўрэлія ў Рыме.
Маркаманская вайна ў мастацтве
Фільм Рыдлі Скота «Гладыятар» пачынаецца з аднаго з эпізодаў Маркаманскай вайны ў 175 г. н.э.
Амат
Амат (Амт, Амамат; ст.-егіп. "пажыральніца") - у старажытнаегіпецкай міфалогіі пачвара, якая жыве ў Дуаце і пажырае грэшнікаў (дакладней - іх сэрцы і душы, якія трапілі ў пекла). Амат не лічылася боствам, як культ адсутнічаў. У некаторых крыніцах Амат атоесамлівалі с такімі істотамі, як Таўрт, Сехмет.
Знешні выгляд
Амат мялявался як істота з тулавам і пярэднімі нагамі ільвіцы, заднімі нагамі гіпапатама і галавой кракадзіла (часам - сабакі). Папірус № 9901 з Брытанскага музею апісвае Амат наступным чынам: "Перэдняя траціна яе цела - кракадзіл, яе задняя частка - гіпапатам, а ў сярэдзіне яна нагадвае ільва".
Прызначэнне
Звычайна месца жыхарства Амат апісвалася як вогненае возера, у якое сэрца грэшнікаў кідаліся на з'ядзенне пачвары. На выявах часта сядзіць ззаду ад Тота (бога мудрасці) альбо на яго месцы побач з шалямі. На гэтых шалях пад наглядам суддзі - бога Асірыса - узважвалася сэрца памерлага. На другой чашы ляжала статуэтка багіні Маат альбо страўсінае пяро (сімвал Маат). Калі сэрца пераважвала, памерлага з'ядала Амат, калі сэрца аказвалася лягчэйшым за пяро ці статуэтку - чалавека чакала вечнае райскае жыццё у Іару. Гэта значыла, што ён пры жыцці ніколі нікога "не прымусіў галадаць ці плакаць, ніколі не забіваў і не прымушаў да забойства, с краў рытуальную ежу, не падрабляў шалі, не зганяў з пашы звяроў, не саджаў у клеткі божжым птушак..." і г.д. На іншым папірусе, які цытыруе Навіль, яна намалявана распластанай побач з вогненым возерам у "пекле". Амат дапамагаў страшэнны звер Бабай, аб якім вядома толькі тое, што ён - жах. Плутарх атоесамліваў яго з Тыфонам.
Дзеля таго, каб Амат паўсталаі пачала кіраваць ім, дастаткова ўсяго пяці грэшнікаў - людзей, якія загразлі ў сквапнасці, зайздрасці, гонары і гневе. Каб пачвара перанеслася ў свет жывых, неабходны 4 атрэфакты, якія разам складаюць жазло Анубіса. Калі Амат апынецца ў свеце людзей, яна прынясе бясконцую навальніцу. Тады рабіць дабро стане злом, а рабіць зло - дабром.
У культуры
У серыі гульняў AD&D з'яўляецца цэлая фэнтазі-раса атмаў - істот, якія пажыраюць чалавечыя цені. Знешне яны значна адрозніваюцца ад міфічнага прататыпу: маюць лускаватыя ногі кракадзіла, вялікі жывот, тоўстую шыю гіпапатама, чалавекападобныя рукі і галаву ільвіцы.
Швецыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2015
Швецыя прымала ўдзел у конкурсе «Еўрабачанне 2015» у Аўстрыі і перамагла з вынікам 365 балаў. Яе прадстаўнік Монс Сельмерлёў з песняй «Heroes» быў абраны ў нацыянальным адборы, што складаўся з чатырох паўфіналаў, другога раўнда і фіналу конкурсу «Melodifestivalen 2015», арганізаваным шведскім нацыянальным вяшчальнікам «SVT».
Melodifestivalen 2015
Melodifestivalen 2015 — шведскі музычны конкурс, на якім быў абраны прадстаўнік Швецыі для Еўрабачання 2015. Тэлевядучымі былі Сана Нільсэн — прадстаўнік Швецыі на Еўрабачанне 2014 і комік Робін Полсан. 28 песень спаборнічалі на працягу шасці тыдняў у чатырох паўфіналах (7, 14, 21 і 28 лютага 2015), другім раўндзе (7 сакавіка 2015) і фінале (15 сакавіка 2015). Сем песень спаборнічалі ў кожным паўфінале — выканаўцы, якія занялі першыя два месцы, кваліфікаваліся непасрэдна ў фінал, у той час як выканаўцы, якія занялі трэцяе і чацвёртае месцы, траплялі ў другі раўнд. Яшчэ чатыры песні праходзілі ў фінал з другога раўнда. Сярод прэтэндэнтаў былы ўдзельнік Еўрабачання Эрык Саадэ, які прадстаўляў Швецыю ў 2011 годзе, Джэсіка Андэрсан, якая прадстаўляла Швецыю ў 2003 годзе як частка дуэта Fame, і Мэры Бергман, якая прадстаўляла Швецыю ў 1971 і 1972 у складзе гурта Family Four, а ў 1994 годзе выступала ў дуэце з Роджэрам Пантарам.
На конкурсе Еўрабачанне
Усе краіны, за выключэннем «Вялікай 5» (Францыі, Германіі, Італіі, Іспаніі і Вялікабрытаніі) і прымаючай краіны, абавязаны кваліфікавацца ў адным з двух паўфіналаў, каб трапіць у фінал; краіны, якія занялі першыя дзесяць месцаў у кожным з паўфіналаў, праходзяць у фінал. 26 студзеня 2015 года была праведзена размеркаванне краін па паўфіналам, а таксама па часу выступлення ў шоу. Была запланавана, што Швецыя выступіць у другім паўфінале 21 мая 2015 года ў другой палове шоу. У другім паўфінале прадзюсары шоу вырашылі, што Швецыя выступіць пад нумарам 13 пасля Ісландыі і перад Швейцарыяй.
Трасцянец (Лоеўскі раён)
Трасцяне́ц (, Тростенец) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
Аэрапорт Партэла
Міжнародны аэрапорт Лісабона Партэ́ла (Aeroporto Internacional da Portela, Aeroporto Internacional de Lisboa, Lisbon Portela Airport), таксама вядомы як Аэрапорт Лісабона  — аэрапорт, размешчаны ў паўночнай частцы горада Лісабон. З'яўляецца найбуйнейшым міжнародным аэрапортам у Партугаліі. Аэрапорт, які належыць дзяржаўнай кампаніі «ANA», функцыянуе з 15 кастрычніка 1942 года, мае дзве ўзлётна-пасадачныя паласы даўжынёй 3805 і 2400 метраў, кожная з якіх мае 45 метраў у шырыню. Мае два грамадскія і адзін ваенны тэрмінал, больш вядомы пад назвай «Фігу-Мадуру». Лісабонскі аэрапорт выкарыстоўвае аўтаматызаваную Сістэму кіравання багажом (BHS). Партэла — базавы аэрапорт авіякампаніі TAP Portugal.
У пачатку 2008 года партугальскім урадам было прынята рашэнне пабудаваць новы міжнародны аэрапорт у Алкашэты. Такое рашэнне звязана са сталым ростам пасажырскага трафіку аэрапорта «Партэла».
Церабовічы
Церабовічы — возера ў Ратнаўскім раёне Валынскай вобласці, каля аднайменнай вёскі, у 6 км ад мяжы з Беларуссю, у басейне ракі Мухавец.
Плошча 0,5937 км². На поўдні ўпадае меліярацыйны канал Новы, на поўначы выцякае канал Церабовіцкі.
Спіс часціц
Элементарныя часціцы
Элементарная часціца — гэта часціца без унутранай структуры, г. зн. не змяшчае іншых часціц. Элементарныя часціцы — фундаментальныя аб'екты квантавай тэорыі поля. Яны могуць быць класіфікаваны па спіну: ферміёны маюць напаўцэлы спін, а базоны — цэлы спін.
Ферміёны
Ферміёны маюць паўцэлы спін; для ўсіх вядомых элементарных ферміёнаў ён роўны ½. Кожны ферміён мае сваю ўласную антычасціцу. Ферміёны з'яўляюцца базавымі цаглінкамі ўсёй матэрыі. Яны класіфікуюцца па сваім удзеле ў моцным узаемадзеянні. Згодна Стандартнай мадэлі, існуе 12 водараў элементарных ферміёнаў: шэсць кваркаў і шэсць лептонаў.
Масы нейтрына ≠0 (гэта пацвярджаецца існаваннем нейтрынных асцыляцый), але гэтак малыя, што не былі вымераны непасрэдна на 2016 год.
Уналашка
Унала́шка (Unalaska) — востраў з групы Лісіх астравоў у цэнтральнай частцы Алеуцкіх астравоў (штат Аляска, ЗША).
Спіс часціц
Базоны
Базоны маюць цэлалікавыя спіны. Фундаментальныя сілы прыроды пераносяцца калібравальнымі базонамі, а маса, паводле тэорыі, ствараецца базонамі Хігса. Паводле Стандартнай мадэлі, элементарнымі базонамі з'яўляюцца наступныя часціцы:
Уналашка
На востраве ваенна-марская база ЗША Датч-Харбар.
Спіс часціц
Гіпатэтычныя часціцы
Суперсіметрычныя тэорыі, што пашыраюць Стандартную мадэль, прадказваюць існаванне новых часціц (суперсіметрычных партнёраў часціц Стандартнай мадэлі), але ніводная з іх не была эксперыментальна пацверджана (на чэрвень 2009 года).
Арыянізацыя
Арыяніза́цыя (Arisierung) — тэрмін, якім апісваецца нацысцкая палітыка па выключэнні так званых «неарыйцаў», асноўным чынам яўрэяў, з эканамічнага жыцця Трэцяга рэйха і падкантрольных яму тэрыторый. Арыянізацыя таксама падразумявала перадачу яўрэйскай маёмасці ў «арыйскія» рукі дзеля «дэ-яўрэізацыі эканомікі».
Літаральна арыянізацыя азначае «ператварэнне ў арыйцаў». Канцэпцыя карэнным чынам грунтавалася на ідэалогіі «арыйскай расы гаспадароў», якая залічвала народы Еўропы да арыйцаў праз германізацыю (насамрэч жа арыі прадстаўлялі сабою старажытную індаеўрапейскую супольнасць, якая пражывала на поўначы Сярэдняй Азіі і заклала пачатак іранскім, індаарыйскім і некаторым іншым народам, не маючы супольнага з этнічнымі немцамі).
Працэс пачынаўся з адбірання ў ахвяр іх багацця, а скончыўся Халакостам, у якім іх пазбаўлялі рэшты майна і жыцця.
Выцясненне яўрэяў
Арыйскі параграф і Нюрнбергскія законы даволі рана амаль цалкам выключылі яўрэяў з грамадскага жыцця. Арыянізацыя пазбавіла іх і рэшты магчымасцей у эканамічнай дзейнасці. Яны былі пазбаўлены працы ў грамадскім сектары, такіх як дзяржаўная служба, выкладанне, а пазней былі накладзены і іншыя абмежаванні. Надалей дайшло да пазбаўлення волі ў нацысцкіх канцлагерах, а пазней і дэпартацыяў на ўсход і знішчэння ў лагерах смерці ці расстрэлаў айнзацгрупамі.
Канфіскацыя маёмасці
Да 1 студзеня 1938 нямецкіх яўрэяў пазбавілі права займацца бізнесам і гандлем, прапановай тавараў і паслуг. 26 красавіка 1938 яўрэяў абавязалі дэклараваць маёмасць больш за 5000 рэйхсмарак, ім быў абмежаваны досяг да банкаўскіх рахункаў. 14 чэрвеня 1938 міністр унутраных спраў увёў рэгістрацыю ўсіх яўрэйскіх прадпрыемстваў. Дзяржава ўсталявала кошт продажу яўрэйскіх прадпрыемстваў, які складаў толькі частку іх рыначнага кошту, і рознымі шляхамі дамагалася іх продажу толькі пэўным асобам. Арганізацыямі, якія здабылі найбольшую выгаду ад «дэяўрэізацыі бізнесу», былі, напрыклад, IG Farben, сям'я Флікаў і буйныя банкі. Грошы за «арыянізаваныя» прадпрыемствы клаліся на дэпазытныя рахункі, адкуль яўрэі мелі права здымаць іх толькі ў абмежаванай колькасці; у канчатковым выніку, арыянізацыя прадпрыемстваў фактычна была іх амаль бескаштоўнай канфіскацыяй.
Увосені 1938 года 40 000 з колішніх 100 000 яўрэйскіх прадпрыемстваў усё яшчэ знаходзіліся ў руках іх першапачатковых уласнікаў. Арыянізацыя завяршылася ўвядзеннем урэгулявання Verordnung zur Ausschaltung der Juden aus dem deutschen Wirtschaftsleben (Урэгуляванне па выключэнні яўрэяў з нямецкага эканамічнага жыцця) 12 лістапада 1938, паводле якога рэшта прадпрыемстваў была перададзена неяўрэям, а даходы ад продажу адыходзілі дзяржаве. Каштоўнасці, акцыі, нерухомасць і іншыя зберажэнні мелі быць прададзеная. Шляхам наўпроставага дзеяння, пад ціскам урада (напрыклад, раптоўныя падатковыя позвы) ці пад збегам акалічнасцей яўрэйскія прадпрыемствы перайшлі ў іншыя рукі ў большасці выпадкаў ніжэй за рыначны кошт. Усе працаўнікі-яўрэі былі звольнены, а іншым было забаронена займацца іхнімі асабістымі рамёствамі.
Крыштальная ноч
Пасля пагромаў у «Крыштальную ноч» арыянізацыя істотна пашырылася. 12 лістапада 1938 яўрэям забаранілі займаць кіруемыя пасады, на якія былі пастаўлены «арыйскія» намеснікі. Гэтыя асобы, часта пры падтрымцы партыі, спярша ўзначальвалі офіс, а пасля прысабечвалі бізнес цалкам. «Падатлівым арыйцам» (Gefälligkeitsarier) пагражалі пакараннем згодна з Урэгуляваннем супраць суўдзелу ў прыкрыцці яўрэйскіх фірмаў (22 красавіка 1938). Паколькі яўрэі былі абкладзены цяжкімі выплатамі як «выкуп» за ўчыненую SA і антысеміцкімі бандамі шкоду падчас Крыштальнае ночы, продаж іх маёмасці стаў толькі справай часу. 3 снежня 1938 кошт нерухомасці, якая знаходзілася ва ўласнасці яўрэяў, быў замарожаны на найніжэйшым узроўні, каштоўнасці і каштоўныя камяні можна было прадаваць толькі дзяржаве. Спрычыненае арыянізацыяй збядненне яўрэйскага насельніцтва нават замінала адной з яе мэтаў — паскарэнню эміграцыі праз пераслед — паколькі ў прыгнечаных не ставала сродкаў на выезд. Яны сталі ахвярамі Канчатковага вырашэння. Арыянізацыя спалучала расавыя матывы нацыянал-сацыялізму з традыцыйным антысеміцкім раздражненнем у сярэдняй класе і экспансыянісцкімі тэндэнцыямі буйнога бізнесу. Страх спазніцца на падзел здабычы выклікаў неадхільнае злучэнне сквапнасці, таму арыянізацыі амаль ніхто не пярэчыў. Пасля вайны Федэратыўная Рэспубліка Германія сплаціла рэстытуцыю за матэрыяльныя страты.
Цясны
Цясны́ (, Тесны) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавета.
Мост дона Луіша
Мост дона Луіша (Ponte de D. Luís) — чыгуначны, аўтамабільны і пешаходны мост цераз раку Дору ў Партугаліі. Злучае гарады Порту і Віла-Нова-ды-Гая. Пабудаваны па праекце вучня і кампаньёна Гюстава Эйфеля Тэафіла Сейріга ў 1886 годзе. Названы ў гонар караля Луіша I. Мост мае даўжыню 385,25 м і важыць 3045 тон, даўжыня арачнага пралёта складае 172 м, а яго вышыня — 44,6 м. Ніжні ўзровень, які праходзіць над самай паверхняй вады, звязвае раён Рыбейра горада Порту са скляпамі і віннымі складамі горада Віла-Нова-ды-Гая. Верхні ўзровень злучае верхні раён Порту, размешчаны побач з чыгуначным вакзалам Сан-Бенту, з верхняй часткай Віла-Нова-ди-Гая.
Понты-ды-Дон-Луіш з'яўляецца своеасаблівым сімвалам горада Порту. Яго выяву часта можна сустрэць на этыкетках мясцовага партвейна.
Цясны
У 1926—1927 гадах цэнтр Цясноўскага сельсавета.
За 1 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца старычнае возера Кругавод.
Тымгад
35.485°N, 6.46861°W
Тымгад ці Тамугадзі (, Thamugadi) — старажытнарымскі горад у Паўночнай Афрыцы, знаходзіцца на тэрыторыі сучаснага Алжыра ў 35 км на ўсход ад горада Батна. У 1982 годзе ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.
Калонія Марцыяна Ульпія Траяна Тамугадзі (Colonia Marciana Ulpia Traiana Thamugadi) была заснавана як рымская ваенная калонія пры імператары Траяне каля 100 года н. э. ex nihilo (на пустым месцы) і была названа ў гонар родзічаў Траяна — маці Марцыі, старэйшай сястры Ульпіі Марцыяны і бацькі — консула Марка Ульпія Траяна Старэйшага (Marcus ulpius Traianus Maior). Калонія, якая знаходзілась у перадгор'ях Арэса — горнага масіва Атласкіх гор, павінна была засцерагчы прыбярэжныя раёны ад набегаў берберскіх качэўнікаў.
Быў першапачаткова заселены ветэранамі-удзельнікамі Парфянскай кампаніі Траяна, якія атрымалі зялю ў наваколлях. Першапачаткова спланаваны з разліка на 15 тысяч чалавек, горад з цягам часу разросся і выйшаў за межы рэгулярнай сетачнай забудовы.
Руіны Тымгада — адзін з найбольш добра захаваўшыхся прыкладаў рымскага горада, спраектаванага пад перпендыкулярную забудову у адпаведнасці з рымскімі традыцыямі гарадской планіроўкі. Сярод будынкаў, якія захаваліся — тэатр, тэрмы, трыумфальная арка.
Надзея Уладзіміраўна Ланская
Надзея Уладзіміраўна Ланская (у шлюбе Якаўлева) ( — ) — пісьменніца, публіцыстка.
Біяграфія
Надзея Ланская нарадзілася ў сяле Ігнацьеўскім Малаяраславецкага павета Калужскай губерні. Прабыўшы некаторы час у прыватным пансіёне горада Калугі, у 1849—1855 гг. вучылася і выхоўвалася ў Маскве, у закрытым Екацярынінскім вучылішчы для «высакародных дзяўчын». Бацька Уладзімір Мікалаевіч Ланскі (1796—1857) — заможны адстаўны падпаручнік. Пасля смерці першай жонкі бацька пабраўся шлюбам другі раз у 1827 годзе. Пабралася шлюбам з урачом Львом Сямёнавічам Якаўлевым (1831—1885).
Пачала журналісцкую дзейнасць у пачатку 1870-х гг. як «мясцовы карэспандэнт» пецярбургскай газеты «Неделя» (бел. «Тыдзень»). На старонках газеты публікаваліся яе нарысы, дзе паведамлялася пра падзеі ў Мазыры, у якім яе муж — выхаванец Маскоўскага ўніверсітэта, лекар Леў Сямёнавіч Якаўлеў (1831—1885) служыў з 1868 г. Артыкулы ўтрымлівалі крытычныя выпады супраць дзеянняў мясцовай адміністрацыі. У 1871 г. Л. С. Якаўлеў у выніку катастрофы пазбавіўся нагі і быў вымушаны спыніць службу. Літаратурная праца была для пісьменніцы сур’ёзнай матэрыяльнай дапамогай. У канцы 1876 г. з мужам пераяжджае ў Кіеў, дзе для літаратурнай дзейнасці пісьменніцы, ужо сталай прафесійнай журналісткай з імем, адкрыліся вялікія магчымасці, у параўнанні з Мазыром: Кіеў быў цэнтрам губерні. У 1877 г. пасля пачатку руска-турэцкай вайны праз Кіеў адпраўляліся за Дунай і далей воінскія часткі рускай арміі, абозы і эшалоны з ваенным рыштункам, амуніцыяй і харчаваннем. Назад вярталіся параненыя, многія з якіх размяшчаліся ў самым Кіеве і яго ваколіцах. Тут жа разгортвалася бурная дзейнасць інтэндантаў, якія нажываліся на ваенных пастаўках, а таксама фінансавых махінацыях. Паведамленні Н. В. Якаўлевай-Ланской пра тое, што цяжкапараненыя ляжалі на бруднай саломе, а то і проста на падлозе ў бальніцах і шпіталях Кіева былі зусім непрыемныя для мясцовых чыноўнікаў. У 1878 г. сям’я вымушана з’ехаць з Кіева праз ціск уладаў. Жыла ў Арле, Мазыры, Кіеве, Старой Русе. У некралогу, які з’явіўся пасля смерці пісьменніцы, гаварылася: ''За раман з руска-турэцкай вайны «Лаўры і церні» нябожчыца была пазбаўленая пенсіі, пакінутай ёй пасля нябожчыка мужа". Раман «Лаўры і церні» не патрапіў нават у такія найбуйнейшыя дарэвалюцыйныя бібліятэкі Расіі, як Імператарская Публічная бібліятэка ў Пецярбургу і бібліятэка Румянцаўскага музея ў Маскве — гэтыя бібліятэкі атрымлівалі абавязковы экзэмпляр кніг, якія публікаваліся ў Расіі. Надзея Уладзіміраўна працягвала сваю літаратурную і журналісцкую дзейнасць да апошніх дзён свайго жыцця, пакінуўшы пасля сябе два раманы, некалькі зборнікаў аповесцяў, апавяданняў і нарысаў і сотні газетных публікацый. Вяла перапіску Д. В. Філосафавым, А. С. Суворыным і інш. Яе проза і публіцыстыка адрознівалася ярка выяўленым грамадзянскім тэмпераментам, які прымушаў яе пастаянна ўступаць у барацьбу са злоўжываннямі, несправядлівасцю і беззаконнем. Апошнія гады жыцця Н. В. Якаўлева-Ланская жыла ў сяле Міхайлаўскім, былым пушкінскім маёнтку, дзе быў заснаваны прытулак для састарэлых пісьменнікаў. Там і скончыла яна сваё жыццё 8 (21) траўня 1914 г., знайшоўшы заспакаенне недалёка ад магілы Пушкіна — яна была пахавана на могілках у Святых гарах, на так званай «Цімафеевай горцы».
Раман «Обрусители»
Раман Надзеі Ланской «Обрусители» распавядае пра становішча адной з беларускіх воласцяў пасля паўстання 1863 года і хвалі расійскай эміграцыі ў Беларусь.
Пасля паўстання 1863-1864 гадоў, сотні ўдзельнікаў якога загінулі, а многія тысячы былі высланы альбо падаліся ў эміграцыю, пачаўся працэс прыбыцця на тэрыторыю Паўночна-Заходняга краю рускага адміністрацыйнага апарата і праваслаўнага духавенства.
Насельніцтва краю ў выніку паўстання і яго падаўлення не зменшылася, а наадварот, расло. Гэта значыць, калі да 1861 года за 13 гадоў яно павялічылася на 17 тысяч, то за наступныя 12 гадоў — на 675,5 тысячаў (дадзеныя БелСЭ).
Так ці інакш, а лёгкасць, з якой выйшаў гэты раман, можа быць патлумачана тым, што крытычныя заўвагі Н. Ланской — як бы з іншай плоскасці, у іншым жанры. Аўтарка не падобная на рэвалюцыянерку з ліку прыхільніц Герцэна або Бакуніна. Яна не ідэолаг. Яе творы як бы па-за палітыкай. У свой час яны маглі ўспрымацца як жаночыя досведы ў журналістыцы, лісты незадаволенай правінцыйнай дамы.
Пецярбургская газета «Неделя» ў № 4 ад 25 студзеня 1887 году так пісала аб рамане:
«''Сюжет названного романа — деятельность русской администрации в западном крае… Мы не можем понять только одного: зачем это обличение написано в форме романа? Интереса собственно художественного оно, конечно, не имеет. Оно важно и интересно лишь настолько, насколько содержит, в себе действительную правду, так как это в сущности даже не картины нравов, а просто описание целого ряда „преступлений по должности“. По-настоящему такое произведение следовало бы писать с документами в руках, а отвечать на него — назначением сенатской ревизии».''
Нягледзячы на такую ацэнку, газета рэкламавала гэты твор, і неўзабаве раман выйшаў другім выданнем, а перад гэтым, у 1885 годзе, быў перакладзены і выдадзены па-ўкраінску. У прадмове да Львоўскага выдання гаворыцца:
«Кождый добрый обыватель Галичины повинен вважати за свой святый політичный обовязок — показати австро-угорским Русинам внутрешне житье родных им и исторично близких народен, а особливо показати им долю народу, що подбила Росая.