cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антон Андрэевіч Паступаленка
Клубная кар’ера
Выхаванец харкаўскіх ДЮСШ-13 і ВФК. У складзе «Металіста» з 2005 года. У чэмпіянаце Украіны дэбютаваў 26 красавіка 2008 года ў матчы з «Крыўбасам» (3:0). У выніку так і не здолеў прабіцца ў аснову «Металіста» і ў другой палове 2009 года гуляў у арэндзе ў «Закарпацці», а з пачатку 2011 года стаў выступаць у арэндзе за алчэўскую «Сталь» у Першай лізе. Летам 2012 года «сталявары» выкупілі кантракт паўабаронцы, які стаў адным з лідараў алчэўскай каманды.
У ліпені 2014 года разам са сваімі аднаклубнікамі Аляксандрам Акіменкам і Ігарам Салдатам перабраўся ў Прэм’ер-лігу, падпісаўшы кантракт з данецкім «Металургам». Аднак асноўным іграком у камандзе так і не стаў.
У ліпені 2015 года «Металург» абвясціў сябе банкрутам, вакантнае месца ў Прэм’ер-лізе Украіны заняла днепрадзяржынская «Сталь», куды перайшоў Паступаленка. 25 ліпеня дэбютаваў за новую каманду ў матчы чэмпіянату супраць львоўскіх «Карпат», выйшаўшы на замену на 51 хвіліне замест Уладзіміра Гаменюка. Аднак, правёўшы на полі ўсяго 19 хвілін, быў заменены на Яўгена Будніка. Пасля гэтага Антон выступаў выключна ў чэмпіянаце дублёраў. 17 жніўня 2015 года было паведамлена, што кантракт іграка з клубам разарваны.
20 жніўня на правах свабоднага агента перайшоў у данецкі «Алімпік», з якім падпісаў кантракт на два гады. У снежні 2017 года пакінуў клуб. 11 студзеня 2018 года Паступаленка перайшоў у ровенскі «Верас», але неўзабаве разарваў кантракт.
У лютым 2018 года далучыўся да складу беларускага клуба «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна і ў сакавіку падпісаў з ім кантракт. Спачатку гуляў у стартавым складзе жодзінцаў, пазней стаў у асноўным выхадзіць на замену. У ліпені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».
З лета 2019 года выступаў за клуб «ЛНЗ-Лэбэдын» у чэмпіянаце Украіны сярод аматараў. У жніўні 2020 года далучыўся да харкаўскага «Метала», які ў 2021 годзе змяніў назву на «Металіст».
Міжнародная кар’ера
У складзе юніёрскай зборнай Украіны (да 19 гадоў) дэбютаваў 3 і 5 мая 2006 года ў Славеніі, дзе каманда правяла дзве таварыскія гульні з аднагодкамі зборнай гэтай краіны. У 2008—2009 гадах правёў 4 матчы ў складзе моладзевай зборнай Украіны.
Хворасціў (Любамльскі раён)
Хворасціў (Хво́ростів, Chworostow) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Краснакамск
Краснакамск (Краснокамск) — горад (з 1938 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснакамскага раёна Пермскага края. Насельніцтва 52,6 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1929 годзе.
Горад размешчаны ў крайняй заходняй частцы раёна, на правым беразе ракі Кама, за 47 км ад Пермі.
Самым буйным прадпрыемствам з’яўляецца цэлюлозна-папяровы камбінат, які выпускае пісчую і друкарскую паперу, школьныя сшыткі. Фабрыка «Гознак» — вядучае ў Расіі прадпрыемства, якое спецыялізуецца на распрацоўцы і выпуску каштоўных, дакументальных, друкаваных, пісчых і чарцёжных відаў папер. Працуе завод металічных сетак. Акрамя сетак з каляровых металаў, завод асвоіў іх вытворчасць з сінтэтычных валокнаў.
Іншая група прадпрыемстваў звязана з нафтай, здабыча якой вядзецца нафтагазаздабыўным упраўленнем «Краснокамскнефть» на некалькіх радовішчах на прылеглай да горада тэрыторыі. Нафтапрамысловае і нафтаперапрацоўчае абсталяванне вырабляецца на машынабудаўнічых заводах «Спецнефтехиммаш», «Нефтегормаш», ТАА "СПК «Нефтехимсевис». Разнастайная прадукцыя завода бытавой хіміі. Патрэбы будаўніцтва забяспечваюць заводы ЖБК і ЖБВ. Лёгкая і харчовая прамысловасць прадстаўлена ў горадзе некалькімі прадпрыемствамі: швейная фабрыка, бытавы камбінат, фабрыка дзіцячай цацкі, мясакамбінат, малочны камбінат, макаронная фабрыка, хлебакамбінат, камбікормавы завод.
Бакінгемскі палац
Бакінгемскі палац (Buckingham Palace) — афіцыйная лонданская рэзідэнцыя брытанскіх манархаў і самы вялікі дзеючы каралеўскі палац у свеце. Сёння Бакінгемскі палац з’яўляецца рэзідэнцыяй караля Карла III.
Спачатку Бакінгемскі палац быў вядомы пад назвай дом Бакінгема, вялікі гарадскі палац, пабудаваны герцагу Бакінгемскаму ў 1703 годзе. У 1762 годзе кароль Георг III набыў палац для сваёй прыватнай рэзідэнцыі. На працягу наступных 75 год архітэктары Джон Нэш і Эдвард Блор пабудавалі тры флігеля вакол цэнтральнага двара. Палац канчаткова стаў афіцыйным каралеўскім палацам брытанскіх манархаў пры ўступленні на прыстол каралевы Вікторыі ў 1837 годзе. Пры яе праўленні былі здзейснены апошнія вялікія дадаткі, пабудова яшчэ аднаго флігеля і перанос былога параднага ўвахода, Мармуровай Аркі (Marble Arch), на цяперашняе месца каля Аратарскага вугалку ў Гайд-парку.
Вольга Дашук
Вольга Дашук — беларуская кінарэжысёрка і сцэнарыстка дакументальных фільмаў, журналістка і кінакрытык. Удзельніца і прызёр міжнародных кінафестываляў, у тым ліку «Лістапад», «BelarusDocs»,, , «Cinema du Reel» (Парыж), «Silverdocs» (Вашынгтон), «Rotterdam IFF», «HotDocs» (Таронта), «Prix Europa» (Берлін), «Krakow IFF» (Польшча). Член журы кінафестывалю «Сінема Перпетум Мобіле». З’яўляецца сябрам Беларускай Асацыяцыі журналістаў.
Біяграфія
У студыі «Беларусьфільм» працавала рэжысёркай і сцэнарысткай ў 1995—2011 г.
Вольга Дашук была выкладчыцай Беларускага калегіюму ў 1999—2006 г, вяла заняткі па гісторыі амерыканскіх СМІ, а таксама гісторыі і тэорыі фільма. Працавала журналісткай у газеце «Народная Воля», «Імя» і брытанскім штомесячніку «Dazed and confused», а таксама кінакрытыкам часопіса «Мастацтва».
Вольга Дашук у цяперашні час выкладае ў Майстэрні сацыяльнага кіно.
Асабістае жыццё
Вольга Дашук з’яўляецца жонкай беларускага рэжысёра Віктара Аслюка. У іх двое сыноў.
IC 3590
IC 3590 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уладзімір Сямёнавіч Матвееў
Уладзімір Сямёнавіч Матвееў (нар., Полацк Віцебскай вобласці) — беларускі інжынер, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Біяграфія
Скончыў Наваполацкі палітэхнічны інстытут па спецыяльнасці «прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва». Прайшоў працоўны шлях ад рабочага і брыгадзіра да кіраўніка буйнога прадпрыемства абласнога падпарадкавання.
Выбіралася дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28 склікання, членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».
Эрнст Віхерт
Эрнст Віхерт (, Форстхауз, —, Ірыкон, Швейцарыя) — нямецкі пісьменнік. Напісаў раманы «Уцёкі» (1916), «Воўк мёртвых» (1924), вершы, апавяданні, эсэ. Стан Германіі пасля Першай сусветнай вайны абмаляваў у раманах «Маёрша» (1934), «Пастуховая навела» (1935), «Лясы і людзі» (1936), «Тобіяс» (1938). За выступы супраць гітлерызму Віхерт быў у 1938 заключаны ў канцлагер Бухенвальд, дзе знаходзіўся 2 месяцы, пасля чаго яму было забаронена друкавацца. З 1948 года жыў у Швейцарыі. Апублікаваў кнігу пра Бухенвальд «Лес мерцвякоў» (1946) і раман «Дзеці Гераніма» (1945-47). Апошнія творы — мемуары «Гады і часы» (1948) і навела «Суддзя» (1948).
Серы
Серы (Serri) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кальяры.
Насельніцтва складае 760 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 40 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 8030. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Васілій Вялікі.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Град Чэрвены Камень
Чэрвены Камень (Hrad Červený Kameň, Vöröskő) — замак у паўднёва-ўсходняй Славакіі ў Малых Карпатах каля вёскі Часта.
Мураваны замак быў збудаваны ў XIII стагоддзі ў складзе агульнага прымежнага ланцуга абарончых умацаванняў, якія аддзялялі Браціславу ад Жыліны. Замак быў цалкам перабудаваны ў крэпасць у першай палове XVI стагоддзя. Калі дваранская сям'я Палфаў набыла замак у 1588 годзе, крэпасць была завершана і з гэтага часу яна стала прэзентабельным дваранскім замкам.
Нягледзячы на тое, што замак быў некалькі разоў пашкоджаны агнём, ён заўсёды рэканструяваўся высілкамі сям'і Палфаў — уладальнікамі замку да Другой сусветнай вайны. У цяперашні час замак з'яўляецца музеем.
Цэкрапін
Цэкропін — антымікробны пептыд. Упершыню злучэнні гэтага тыпу былі вылучаны з гемалімфы матылька (так званая моль Цэкропія), у гонар якога і названы пептыды. Злучэнні ўяўляюць сабой невялікія пептыды памерам ад 31 да 37 амінакіслот, якія актыўныя супраць грамстаноўчых і грамадмоўных бактэрый. Цекропіны здольны лізіраваць клеткавыя мембраны бактэрый праз інгібіраванне паглынання амінакіслаты праліну. Цекропіны складаюць біяхімічную аснову імуннай сістэмы насякомых. Усе Ц. структурна звязаныя паміж сабой і маюць назвы ў залежнасці ад насякомага з якого яны былі ўпершыню выдезелены, гл. бактэрыцыдын, лепідаптэрын, саркатаксін і інш.
Будацінскі Град
Будацінскі замак (Budatínsky hrad) — замак у паўночна-заходняй Славакіі каля горада Жыліна, дзе рака Кісуца ўліваецца ў раку Ваг.
Гісторыя
Замак быў збудаваны ў якасці абарончага ўмацавання ў другой палове XIII стагоддзя на зліцці рэк Кісуца і Ваг. Напачатку XIV стагоддзя перайшоў ва ўладанне Матуша Чаку. З 1487 года новым уладальнікам замка стаў Гашпар Сунаг, сям’я якога валодала ім да канца XVIII ст. У 1551 годзе замак перабудаваны ў рэнесансавым стылі. Турэцкая пагроза з поўдня і ўзрастаючыя паўстанні напачатку XVII ст. вымусілі сям’ю Сунагаў умацаваць замак новым мурам з бастыёнамі. У 1745 годзе была пабудавана барочная капліца і закладзены парк. Пасля таго, як сям’я Сунагаў памёрла, да 1945 года новымі ўладальнікамі замка сталі Чакі. Падчас рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Венгрыі імперскія войскі моцна пашкодзілі замак, які быў адноўлены ў 1870 годзе і служыў у якасці баракаў. У 1872 годзе тэрыторыя навакольнага парку была паменшая будаўніцтвам чыгункі ад Кошыцэ да Богуміна. Апошняя буйная рэканструкцыя адбылася ў 1922—1923 гг. У цяперашні час замак змяшчае тры музейных выставы.
Светлы (Клімаўскі раён)
Светлы (Светлый) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Узнакае ў 1920-я гады, а ў 1932 годзе насельніцтва складала 36 чалавек.
Электрычны рухавік
Электрычны рухавік — электрычная машына (электрамеханічны пераўтваральнік), у якой электрычная энергія пераўтворыцца ў механічную.
Прынцып дзеяння
У аснову працы любой электрычнай машыны пакладзены прынцып электрамагнітнай індукцыі. Электрычная машына складаецца з нерухомай часткі — статара (для асінхронных і сінхронных машын пераменнага току) або індуктара (для машын пастаяннага току) і рухомай часткі — ротара (для асінхронных і сінхронных машын пераменнага току) або якара (для машын пастаяннага току). У ролі індуктара на маламагутных рухавіках пастаяннага току вельмі часта выкарыстоўваюцца пастаянныя магніты.
Прынцып дзеяння трохфазнага асінхроннага электрарухавіка
Пры ўключэнні ў сетку ў статары ўзнікае кругавое круцячаяся магнітнае поле, якое пранізвае каротказамкнутую абмотку ротара і наводзіць у ёй ток індукцыі. Адсюль, вынікаючы закону Ампера (на праваднік з токам, змешчаны ў магнітнае поле, дзейнічае адхіляюцца сіла), ротар прыходзіць у кручэнне. Частата кручэння ротара залежыць ад частоты сілкавальнага напружання і ад колькасці пар магнітных палюсоў.
Рознасць паміж частатой кручэння магнітнага поля статара і частатой кручэння ротара характарызуецца слізгаценнем. Рухавік называецца асінхронным, так як частата кручэння магнітнага поля статара не супадае з частатой кручэння ротара.
Сінхронны рухавік мае адрозненне ў канструкцыі ротара. Ротар выконваецца небудзь пастаянным магнітам, альбо электрамагнітам, альбо мае ў сабе частку вавёркавай клеткі (для запуску) і пастаянныя магніты або электрамагніты. У сінхронным рухавіку частата кручэння магнітнага поля статара і частата кручэння ротара супадаюць. Для запуску выкарыстоўваюць дапаможныя асінхронныя электрарухавікі, альбо ротар з короткозамкнутой абмоткай.
Асінхронныя рухавікі знайшлі шырокае прымяненне ва ўсіх галінах тэхнікі. Асабліва гэта тычыцца простых па канструкцыі і трывалых трохфазных асінхронных рухавікоў з коратка-замкнёнымі ротарамі, якія надзейней і танней за ўсіх электрычных рухавікоў і практычна не патрабуюць ніякага догляду. Назва «асінхронны» абумоўлена тым, што ў такім рухавіку ротар не круціцца сінхронна з круцячымся полем статара. Там, дзе няма трохфазнай сеткі, асінхронны рухавік можа ўключацца ў сетку аднафазнага току.
Статар асінхроннага электрарухавіка складаецца, як і ў сінхроннай машыне, з пакета, набранага з лакіраваных лістоў электратэхнічнай сталі таўшчынёй 0,5 мм, у пазах якога выкладзеная абмотка. Тры фазы абмоткі статара асінхроннага трохфазнага рухавіка, прасторава разумныя на 120°, злучаюцца адзін з адным зоркай або трохвугольнікам.
На мал.1. паказана прынцыповая схема двухполюснай машыны — па чатыры пазы на кожную фазу. Пры сілкаванні абмотак статара ад трохфазнай сеткі атрымліваецца круцячаяся поле, так як токі ў фазах абмоткі, якія зрушаныя ў прасторы на 120° сябар адносна аднаго ссунутыя па фазе сябар адносна сябра на 120°.
Для сінхроннай частаты кручэння nc поля электрарухавіка з р парамі палюсоў справядліва пры частаце току :
Пры частаце 50 Гц атрымліваем для = 1, 2, 3 (двух-, чатырох - і шасці-полюсных машын) сінхронныя частаты кручэння поля = 3000, 1500 і 1000 аб/мін.
Ротар асінхроннага электрарухавіка таксама складаецца з лістоў электратэхнічнай сталі і можа быць выкананы ў выглядзе короткозамкнутого ротара (з «вавёркавай клеткай») або ротара з кантактнымі кольцамі (фазны ротар).
У каротказамкнутым ротары абмотка складаецца з металічных стрыжняў (медзь, бронза або алюміній), якія размешчаны ў пазах і злучаюцца на канцах замыкальных кольцамі (мал. 1). Злучэнне ажыццяўляецца метадам паяння цвёрдым прыпоем або зваркай. У выпадку прымянення алюмінія або алюмініевых сплаваў стрыжні ротара і закорачивающие кольцы, уключаючы лопасці вентылятара, размешчаныя на іх, вырабляюцца метадам ліцця пад ціскам.
У ротара электрарухавіка з кантактнымі кольцамі ў пазах знаходзіцца трохфазны абмотка, падобная на абмотку статара, уключаную, напрыклад, зоркай; пачатку фаз злучаюцца з трыма кантактнымі кольцамі, замацаванымі на вале. Пры пуску рухавіка і для рэгулявання частоты кручэння можна падключыць да фазам абмоткі ротара рэастаты (праз кантактныя кальца і шчоткі). Пасля паспяховага разбегу кантактныя кольцы замыкаюцца накоротко, так што абмотка ротара рухавіка выконвае тыя ж самыя функцыі, што і ў выпадку короткозамкнутого ротара.
Класіфікацыя электрарухавікоў
Паводле прынцыпа ўзнікнення круцячага моманту электрарухавікі можна падзяліць на гістарэзісныя і магнітаэлектрычныя. У рухавікоў першай групы круцячы момант ствараецца з прычыны гістарэзісу пры перамагнічванні ротара. Дадзеныя рухавікі не з'яўляюцца традыцыйнымі і не шырока распаўсюджаныя ў прамысловасці.
Найбольш распаўсюджаныя магнітаэлектрычныя рухавікі, якія па тыпу спажыванай энергіі падзяляецца на дзве вялікія групы — на рухавікі пастаяннага току і рухавікі пераменнага току (таксама існуюць універсальныя рухавікі, якія могуць харчавацца абодвума відамі току).
Рухавікі пастаяннага току
Рухавік пастаяннага току — электрычны рухавік, сілкаванне якога ажыццяўляецца пастаянным токам. Дадзеная група рухавікоў у сваю чаргу па наяўнасці шчотачна-калектарнага вузла падзяляецца на: Шчотачна-калектарны вузел забяспечвае электрычнае злучэнне ланцугоў круцячагася і нерухомай часткі машыны і з'яўляецца найбольш ненадзейным і складаным у абслугоўванні канструктыўным элементам.
Рухавікі пульсавалага току
Рухавік пульсавалага току — электрычны рухавік, харчаванне якога ажыццяўляецца пульсавалым электрычным токам. Па канструкцыі вельмі блізкі з рухавіка пастаяннага току. Яго канструктыўнымі адрозненнямі ад рухавіка пастаяннага току з'яўляюцца шыхтаваныя ўстаўкі ў астове, шыхтаваныя дадатковыя палюсы, большая колькасць пар палюсоў, наяўнасць кампенсацыйнай абмоткі. Ўжываецца на электравозах з ўстаноўкамі для выпроствання пераменнага току
Рухавікі пераменнага току
Рухавік пераменнага току — электрычны рухавік, харчаванне якога ажыццяўляецца пераменным токам. Па прынцыпе працы гэтыя рухавікі падзяляюцца на сінхронныя і асінхронныя рухавікі. Прынцыповае адрозненне складаецца ў тым, што ў сінхронных машынах першая гармоніка магнітарухаючай сілы статара рухаецца са хуткасцю кручэння ротара (дзякуючы чаму сам ротар круціцца са хуткасцю кручэння магнітнага поля ў статары), а ў асінхронных — заўсёды ёсць розніца паміж хуткасцю кручэння ротара і хуткасцю кручэння магнітнага поля ў статары (поле круціцца хутчэй ротара).
Сінхронны электрарухавік — электрарухавік пераменнага току, ротар якога круціцца сінхронна з магнітным полем сілкавальнага напружання.
Сінхронныя электрарухавікі падраздзяляюцца на : Існуюць сінхронныя рухавікі з дыскрэтным кутнім перамяшчэннем ротара — крокавыя рухавікі. У іх зададзенае становішча ротара фіксуецца падачай сілкавання на адпаведныя абмоткі. Пераход у іншае становішча ажыццяўляецца шляхам зняцця напружання сілкавання з адных абмотак і перадачы яго на іншыя. Яшчэ адзін від сінхронных рухавікоў — вентыльны рэактыўны электрарухавік, сілкаванне абмотак якога фарміруецца пры дапамозе паўправадніковых элементаў.
Па колькасці фаз рухавікі пераменнага току падпадзяляюцца на:
Універсальны коллекторный электрарухавік
Універсальны коллекторный электрарухавік — коллекторный электрарухавік, які можа працаваць і на пастаянным, і на пераменным току. Вырабляецца толькі з паслядоўнай абмоткай ўзбуджэння на магутнасці да 200 Вт. Статара выконваецца шыхтаваным з спецыяльнай электратэхнічнай сталі. Абмотка ўзбуджэння часткова ўключаецца пры пераменным току і цалкам пры пастаянным. Для пераменнага току намінальныя напружанні 127, 220 У, для пастаяннага 110, 220 В. Ужываецца ў бытавых апаратах, электраінструментах. Рухавікі пераменнага току з харчаваннем ад прамысловай сеткі 50 Гц не дазваляюць атрымаць частату кручэння вышэй 3000 аб/мін. Таму для атрымання высокіх частот ўжываюць калектарны электрарухавік, які да таго ж атрымліваецца лягчэй і менш рухавіка пераменнага току той жа магутнасці або ўжываюць спецыяльныя перадаткавыя механізмы, якія змяняюць кінематычныя параметры механізму да неабходных нам (мультыплікатары). Пры ўжыванні пераўтваральнікаў частоты або наяўнасці сеткі падвышанай частоты (100, 200, 400 Гц) рухавікі пераменнага току аказваюцца лягчэй і менш коллекторных рухавікоў (коллекторный вузел часам займае палову прасторы). Рэсурс асінхронных рухавікоў пераменнага току значна вышэй, чым у коллекторных, і вызначаецца станам падшыпнікаў і ізаляцыі абмотак.
Сінхронны рухавік з датчыкам становішча ротара і інвертарам з'яўляецца электронным аналагам коллекторного рухавіка пастаяннага току. Строга кажучы, універсальны калектарны рухавік з'яўляецца калектарнай электрарухавікоў пастаяннага току з паслядоўна ўключанымі абмоткамі ўзбуджэння (статара), аптымізаваным для працы на пераменным току бытавой электрычнай сеткі. Такі тып рухавіка незалежна ад палярнасці падаванага напружання круціцца ў адзін бок, так як за кошт паслядоўнага злучэння абмотак статара і ротара змена палюсоў іх магнітных палёў адбываецца адначасова і выніковы момант застаецца накіраваным у адну бок. Для магчымасці працы на пераменным току ўжываецца статар з магнітна-мяккага матэрыялу, які мае малы гістэрэзіс (супраціў перамагнічванню). Для памяншэння страт на віхравыя токі статара выконваюць наборным з ізаляваных пласцін. Асаблівасцю (у большасці выпадкаў — вартасцю) працы такога рухавіка менавіта на пераменным току (а не на пастаянным такога ж напружання) з'яўляецца тое, што ў рэжыме малых абаротаў (пуск і перагрузка) індуктыўны супраціў абмотак статара абмяжоўвае спажываны ток і адпаведна максімальны момант рухавіка (ацэначна) да 3-5 ад намінальнага (супраць 5-10 пры харчаванні таго ж рухавіка пастаянным токам). Для збліжэння механічных характарыстык у рухавікоў агульнага прызначэння можа прымяняцца секцыяніраванне абмотак статара — асобныя высновы (і меншы лік віткоў абмоткі статара) для падлучэння пераменнага току.
Сінхронны электрарухавік зваротна-паступальнага руху
Прынцып яго працы складаецца ў тым, што рухомая частка рухавіка ўяўляе сабой пастаянныя магніты, замацаваныя на штоке. Праз нерухомыя абмоткі прапускаецца пераменны ток і пастаянныя магніты пад дзеяннем магнітнага поля, стваранага абмоткамі, перамяшчаюць шток зваротна-паступальным чынам.
Гісторыя
Прынцып пераўтварэння электрычнай энергіі ў механічную энергію электрамагнітным полем быў прадэманстраваны брытанскім навукоўцам Майклам Фарадэем у 1821 і складаўся з свабодна падвешанага проваду, окунаючагася у ртуць. Пастаянны магніт быў усталяваны ў сярэдзіне ванны са ртуццю. Калі праз провад прапускаўся ток, провад круціўся вакол магніта, паказваючы, што ток выклікаў цыклічнае магнітнае поле вакол драты. Гэты рухавік часта дэманструецца на школьных уроках фізікі, замест таксічнай ртуці выкарыстоўваюць расол. Гэта — самы просты выгляд з класа электрычных рухавікоў. Наступным удасканаленнем з'яўляецца Кола Барлоу. Яно было дэманстрацыйным прыладай, непрыдатным у практычных ужываннях з-за абмежаванай магутнасці.
Вынаходнікі імкнуліся стварыць электрарухавік для вытворчых патрэб. Яны спрабавалі прымусіць жалезны стрыжань рухацца ў поле электрамагніта зваротна-паступальна, то ёсць так, як рухаецца поршань у цыліндры паравой машыны. Рускі навуковец Б. С. Якобі пайшоў іншым шляхам. У 1834 г. ён стварыў першы ў свеце практычна прыдатны электрарухавік з круцячымся якарам і апублікаваў тэарэтычную працу «Аб прымяненні электрамагнетызму для прывядзення ў рух машыны». Б.С. Якобі пісаў, што яго рухавік нескладаны і «дае непасрэдна кругавы рух, якое значна лягчэй пераўтварыць у іншыя віды руху, чым зваротна-паступальны».
Вярчальны рух якара ў рухавіку Якобі адбывалася з прычыны папераменнага прыцягнення і адштурхвання электрамагнітаў. Нерухомая група U-вобразных электрамагнітаў кармілася токам непасрэдна ад гальванічнай батарэі, прычым кірунак току ў электрамагнітах заставалася нязменным. Рухомая група электрамагнітаў была падключана да батарэі праз камутатар, з дапамогай якога кірунак току ў кожным электромагните змянялася раз за адзін абарот дыска. Палярнасць электрамагнітаў пры гэтым адпаведна змянялася, а кожны з рухомых электрамагнітаў папераменнага притягивался і адштурхоўваўся адпаведным нерухомым электромагнитом: вал рухавіка пачынаў круціцца. Магутнасць такога рухавіка складала ўсяго 15 Вт. Пасля Якобі давёў магутнасць электрарухавіка да 550 Вт. Гэты рухавік быў усталяваны спачатку на лодцы, а пазней на чыгуначнай платформе.
У 1839 г. Якобі пабудаваў лодку з электрамагнітным рухавіком, які ад 69 элементаў Грове развіваў 1 конскую сілу і рухаў лодку з 14 пасажырамі па Няве супраць плыні. Гэта было першае прымяненне электрамагнетызму да перасоўвання ў вялікіх памерах.
Электрарухавік у бактэрый
Электрарухавік з некалькіх бялковых малекул пераўтворыць энергію электрычнага току ў выглядзе руху пратонаў ў кручэнне жгутыка, які выкарыстоўваецца для перамяшчэння некаторымі відамі бактэрый.
Археабатаніка
Археабатаніка (старажытны + трава, расліна) — навука, якая вывучае рэшткі расліннага паходжання з раскопак помнікаў археалогіі: абпаленае збожжа. адбіткі раслін на кераміцы, матэрыялы, атрыманыя ў выніку флатацыі культурнага пласта.
Абпаленае збожжа трапляецца ў час раскопак паселішчаў з 2-й паловы I-га тыс. (гарадзішчы Вежкі, Нікадзімава, Свіла), старжытных гарадоў Беларусі, пераважна з пачатку II-га тыс. — Віцебск, Друцк, Лукомль, Мсціслаў, Полацк, Свіслач, Слуцк, Тураў, Строчыцкае гарадзішча пад Мінскам і інш. Адбіткі расліннага паходжання на кераміцы храналагічна адносяцца да эпохі першабытнасці (IV-е тыс. да н.э. — 1-я палова I-га тыс. н.э.). У час неаліту сярод штучных раслінных дамешкаў у гліняным цесце пераважалі сцёблы і зрэдку траплялася насенне. У перыяд ранняга жалезнага веку ў якасці арганічнага абястлушчвальніка выкарыстоўвалася зерне цвёрдай і мяккай пшаніцы, ячменю, проса. Уключэнні апошняга звычайна дамінуюць сярод адбіткаў на ляпным посудзе. Іншы раз сустракаюцца ўцісканні гароху і бобу, пустазелля — драсёнаў звычайнага і павойнага, мяшэяў зялёнага і шызага, куколя звычайнага, жыта. Насенне збожжавых культур, бабовых і пустазелля прысутнічаюць на кераміцы жыхароў мілаградскай, зарубінецкай, штрыхаванай керамікі і днепра-дзвінскай культур. Выявіць увесь спектр расліннай арганікі, што ўтрымліваецца ў культурным пласце паселішчаў, дапамагае метад флатацыі, заснаваны на ўсплыванні здробненых частак раслін. Батанічныя матэрыялы адрозніваюцца метадамі атрымання і далейшага даследавання ў лабараторных умовах. У Беларусі археабатанічныя даследаванні абпаленага збожжа распрацоўваліся Т. М. Каробушкінай у 1970—1990-я гады, вывучэнне адбіткаў раслін на керамічным посудзе ажыццяўляецца з 1990-х г. Упершыню метад флатацыі выкарыстаны ў 1991—1992 гг. М. І. Лашанковым пры даследаваннях гарадзішча культуры штрыхаванай керамікі Пятровічы Бабруйскага раёна.
Будзікід
Імя
Найбольш набліжанай да меркаванага арыгінальнага гучання лічаць форму перададзеную лацінай. Двухасноўнае імя Butegeyde складаецца з асноў but- i geid-. Першая звязана з літоўскім būti «быць», butas «жытло», другая — з geisti «жадаць, прагнуць» (у 3-й асобе адз. і мн. лікаў geidžia), такім чынам імя магло несці сэнс «прагны да жыцця» (так маглі называць, калі ранейшыя дзеці ў сям’і паміралі). Вядома сучаснае літоўскае адыменнае прозвішча Geidbutas, у якім асновы займаюць адваротныя пазіцыі. Тыпалагічна аснове geid- адпавядае аснова nor- ад norėti «жадаць, хацець», такім чынам, пары імёнаў Butigeidas-Geidbutas ёсць аналаг — пара імёнаў Butnoras-Norbutas.
Паходжанне
Пэўных звестак пра паходжанне Будзікіда няма. Большасць даследчыкаў лічыць яго сынам вялікага князя літоўскага Трайдзеня. Даследчыкі зыходзячы з таго, што Трайдзень меў дзяцей — вядома дачка Гаўдэмунда, імаверна, маглі быць і сыны, і пры канцы жыцця меў значныя сілы, каб забяспечыць ім атрыманне спадчыны. Трайдзень не быў забіты змоўнікамі, як паведамляе пазнейшая Хроніка Быхаўца, а памёр натуральнай смерцю ў 1282 годзе і пасля яе не вядома пра ўнутраныя канфлікты ў краіне. Крыніцы называлі Трайдзеня «каралём Літвы» — адзінаўладцам, а ў 1286 годзе ўжо згадваюць іншага «караля Літвы». Зяць Трайдзеня — плоцкі князь Баляслаў, падтрымліваў з ім цесныя сувязі і захаваў іх смерці цесця, нават назваў Трайдзеням свайго сына, які нарадзіўся ў 1284—1286 гадах. Таму звесткі пазнейшых крыніц, што пасля смерці Трайдзеня запанавала новая дынастыя, не лічаць верагоднымі — імаверней, уладу спадкавалі яго нашчадкі, хутчэй, сыны, адным з іх, магчыма старэйшым, быў Будзікід.
Іншую думку выказаў Ежы Ахманьскі, ён адзначыў, што паводле аповесці «Задоншчына» Альгердавічы называюць сябе «унукамі Гедзімінавымі, праўнукамі Скаламендавымі», і прапанаваў гіпотэзу, што бацькам Будзікіда (і Будзівіда) быў князь Скаламенд. На думку Сцівена Роўэла, Скаламенд мог быць і цесцем Гедзіміна. На думку Вячаслава Насевіча, у «Задоншчыне» слова «праўнукі» магло ўжывацца ў значэнні «аддаленыя нашчадкі», а імя «Скаламенд» падобна і можа быць змененай формай імя Скамонт або Скоманд, пад якім згаданы ў летапісах два яцвяжскія князі — адзін з іх, Скоманд (Комант), вядомы бліжэй. Таму Насевіч выказаў гіпотэзу яцвяжскага паходжання не толькі вялікага князя Трайдзеня, але і яго наступнікаў на стальцы, у тым ліку Будзікіда, Будзівіда і іншых.
Томас Баранаўскас не згаджаецца з такой інтэрпрэтацыяй і лічыць, што Альгердавічы ў «Задоншчыне» дакладна і паслядоўна называюць спачатку свайго бацьку Альгерда, пасля дзеда Гедзіміна, прадзеда — Скаламенда, і ў гэтым кантэксце пераскок праз адну прыступку дынастыі быў надуманы Ежы Ахманьскім. Такім чынам, князь Комант, калі ён тоесны Скаламенду, быў або бацькам, або цесцем Гедзіміна — і другое больш імаверна зыходзячы з іншых вядомых крыніц.
Паводле Рымвідаса Пятраўскаса, структурнай умовай улады знаці ў пачатковы перыяд існавання ВКЛ (да канца XV ст.) быў род, які быў значна важней і шырэй за сям’ю — сувязі, якія ўзнікалі праз роднасць, дазвалялі фармаваць функцыянальную ўладу на месцах і ўмацоўваць уплыў асобных прадстаўнікоў знаці на жыццё дзяржавы. Пятраўскас лічыць, што тагачасны род не быў закрытай структурай, а пастаянна зменнай групай людзей з «адкрытай структурай», дзе роднасць з бакоў бацькі і маці мела прыблізна аднолькавае значэнне, таму структура роду не была стабільнай, бо кожнае новае пакаленне жыло ў новай родавай канфігурацыі (складзе). Таму нават землеўладанне роду не было стабільным. Пятраўскас лічыць, што толькі са стварэннем дзяржаўных структур і ўкаранення сістэмы ўрадаў у XV ст. адбылася непазбежная трансфармацыя старога роду ў строга структураваны агнатычны род, у якім дамінавала мужчынская спадчынная лінія. Гэтую трансфармацыю, звязаную з працэсам канцэнтрацыі ўлады ў руках асобных галін знатных родаў, адлюстроўвае ўзнікненне на пераломе XIV—XV ст. спадчынных родавых імён («прозвішчаў») па ўсходнеславянскай мадэлі «імя+імя па бацьку» (Ян Кезгайлавіч, Станька Судзівоевіч і г.д.) і генеалагічнай свядомасці, якой раней не было. Пятраўскас сцвярджае, што факты неўказання, напрыклад, прадзеда вялікага князя літоўскага Вітаўта ў «Летапісцы вялікіх князёў літоўскіх» (які пачынае гісторыю Вітаўта толькі з Гедзіміна), нельга тлумачыць непрыдатным ці нязнатным паходжаннем (генеалогіяй) князя, а толькі малой неабходнасцю памятаць генеалогію па мужчынскай лініі, калі структура неагнатычнага роду магла змяніцца на працягу некалькіх пакаленняў і значнасць мелі шырокія родавыя сувязі, якія існавалі сінхронна ў часе, а не сямейныя. Гісторык лічыць, што такія паняцці як «Гедзімінавічы» або «Альгердавічы» ужываліся сучаснікамі толькі ў адносінах да прамых нашчадкаў, а іх перанос на іншыя пакаленні — вынік работы пазнейшых гісторыкаў. Адсутнасць спадчыннага імя, на думку Пятраўскаса, дае падставу сцвярджаць, што слаба функцыянаваў такі, відавочна, важны для роду аспект як генеалагічны.
Дзейнасць
Упершыню Будзікід згадваецца Галіцка-Валынскім летапісам у красавіку-маі 1289 года, калі разам з братам Будзівідам перадаў Ваўкавыск уладзімірскаму князю Мсціславу Данілавічу, каб захаваць з тым мір.
"«Тогда же Литовьскии кнѧзь Боуд̑и̑кидъ и братъ его . Боудивидъ . даша кнѧзю Мьстиславоу . городъ свои . Волъковъıескь абы с ними . миръ держалъ .»"
Напэўна, Будзікід тоесны невядомаму імем вялікаму князю літоўскаму («rex Lethovinorum»), які восенню 1289 года ўварваўся на чале войска з 8000 вершнікаў у Самбію, рабаваў яе 14 дзён і на зваротным шляху ў сутычцы з тэўтонскімі рыцарамі страціў забітымі больш за 80 воінаў.
У лістападзе 1290 года лівонскі ландмагістр у лісце да прускага ландмагістра Тэўтонскага ордэна пытаўся, ці будзе зімою здзейснены паход супраць Жамойці, і прапаноўваў напасці на зямлю Будзікіда адначасова з гэтым паходам, калі атрымае папярэджанне за тры тыдні да яго пачатку.
"«Verum quia presens tempus nos convenire non patitur propter multa, que vobis per alias literas scripsimus, et quia novimus sanius apud vos quam apud nos esse consilium propter plures fratres, quos habetis industrios maxime et discretos, supplicamus omni, qua possumus, precum instancia, quatenus super predictis articulis nobis vestrum maturum consilium rescribatis et, si vobis et vestris videbitur forsitan expedire, quod possitis et velitis adhuc ista hyeme producere exercitum contra hostes Lettowinos videlicet de Sameyten, nos ex nostra parte, si nobis diem et tempus tribus semptimanis ad minus ante scripseritis et secrete, toto posse nostro terram regis Butegeyde eodem tempore invademus.»"
Памёр перад 1292 годам, бо тады згадваецца ўжо Pucuwerus rex Lethowie.
Францішак Смуглевіч
Францішак Смуглевіч (Franciszek Smuglewicz, Pranciškus Smuglevičius,,  — , ) — польскі мастак, заснавальнік беларускай і літоўскай нацыянальнай школ жывапісу.
Біяграфія
Першымі настаўнікамі былі бацька мастак Лукаш Смуглевіч (апроч Францішка, яшчэ чатыры яго сыны звязаны з выяўленчым мастацтвам) і сваяк Шыман Чаховіч.
У 1784 годзе вярнуўся ў Варшаву. У 1785 годзе і, пасля перапынку, з 1797 года жыў і працаваў у Вільні, у 1786—1797 гадах у Варшаве, дзе заснаваў прыватную школу жывапісу.
Заснаваў кафедру жывапісу і рысунка ў Галоўнай віленскай школе, у 1803 годзе ператворанай у імператарскі Віленскі ўніверсітэт, і кіраваў ёю; прафесар (1797). Гэта быў пачатак так званай віленскай школы жывапісу. Яго вучнямі былі, сярод іншага: Іосіф Аляшкевіч, Юзаф Пешка, і.
У 1800—1801 гадах па запрашэнні цара Паўла І жыў і працаваў у Санкт-Пецярбургу, у прыватнасці афармляў інтэр’еры Міхайлаўскага замка.
Быў пахаваны на могілках Роса (Расу) у Вільні. Аднак дакладнае месца яго пахавання было невядома ўжо ў канцы XIX стагоддзя.
Творчасць
Жывапіс па сваім характары класіцыстычны (пераважна карціны на тэмы старажытнай гісторыі і Бібліі, партрэты; алегарычныя і бытавыя сцэны), з элементамі барока. Пісаў карціны для касцёлаў Варшавы і іншых гарадоў Польшчы. У віленскім касцёле Святых Пятра і Паўла знаходзіцца адно з палотнаў Смуглевіча на рэлігійную тэму — «Развітанне свв. Пятра і Паўла» (1804).
Аўтар цыкла акварэлей з краявідамі архітэктурных помнікаў Вільні (1785; Мастацкі музей Літвы), якія маюць значэнне крыніцы каштоўнай іконаграфічнай інфармацыі пра былыя ці незваротна перабудаваныя збудаванні. Дзякуючы шматлікім рэпрадукцыям шырока вядомыя акварэлі Смуглевіча, якія зафіксавалі браму віленскай гарадской сцяны і разваліны каралеўскага замка ў Вільні.
У 1790 годзе пачаў незавершаную серыю малюнкаў і літаграфій па польскай гісторыі ў сто гравюр, якія ілюстравалі гісторыю польскай нацыі, напісаную Адамам Нарушэвічам.
Не грэбаваў заказамі на выпадковыя працы — «Павел Ксаверый Бжастоўскі аб’яўляе Статут сялянам Паўлава», 1795.
З братам Антоніем Смуглевічам малявалі фрэскі палацаў у, і. Таксама ў 1802 годзе яны разам дэкаравалі залу пасяджэнняў у Галоўнай віленскай школе, цяпер Зала Смуглявічуса Вільнюскага ўніверсітэта (чытальная зала рэдкай кнігі ). Фрэскі ў зале пасяджэнняў прадстаўлялі 12 антычных персанажаў: Сакрата, Плутарха, Піндара, Анакрэонта, Гесіёда, Геракліта, Арыстоцеля, Эўрыпіда, Дыягена, Гамера, Архімеда і Платона
Творчасць аказала вялікі ўплыў на развіццё літоўскага выяўленчага мастацтва.
M63 (аб’ект Месье)
M63 (каталог Месье), галактыка Сланечнік (Sunflower) — спіральная галактыка ў сузор’і Гончых Псоў.
Патрык Бесон
Патрык Бесон (Patrick Besson; нар. ) — французскі пісьменнік і журналіст.
Творчасць
Адзін з вядучых французскіх аўтараў канца ХХ ст. Яго раман «Ліст да страчанага сябра» («Dara») апавядае пра знешне нібыта лёгкае жыццё маладых людзей, якія вядуць, аднак, няпростыя пошукі свайго месца ў жыцці і не заўсёды ўдала спрабуюць паразумецца між сабою.
Яснэ (Любамльскі раён)
Яснэ (Ясне́, Jasne) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Ля
Ля (la) (у музычнай тэорыі) — мнеманічнае пазначэнне шостай ступені гукараду. Аналагічна пазначэнню «A».
Частата гуку у першай актаве — 440 Герц.
Чабрадскі Град
Чабрадскі замак (Čabradský hrad, Csábrág) — руіны замка ў Славакіі ў раёне Чабрадскі врбовак на паўднёвым усходзе ад горада Крупіна.
Замак быў пабудаваны ў XIII ст. У XV ст. яго ўзялі гусіцкія войскі, якімі камандваў Ян Іскра. З канца XVI ст. замак стаў рэзідэнцыяй дваранскага роду Кахары. У 1585 і 1602 гадах ён вытрымаў напад туркаў. У 1812 годзе замак быў канчаткова занядбаны.
Саркатаксін
Саркатаксіны ўяўляюць сабой групу антыбактэрыяльных пептыдаў, якія прысутнічаюць у гемалімфе мух роду. Першы бялок, названы саркатаксінам 1A, быў знойдзены ў 1983 годзе ў гемалімфе мухі даследчыкамі Масаюкі Окада і Шунджы Наторы з Такійскага ўніверсітэта. Многія саркатаксіны з’яўляюцца гамолагамі цэкрапінаў або атацынаў.
Сяргей Мартынаў
Сяргей Мартынаў:
Свята-Уладзімірская царква (Стрыгава)
Свята-Уладзімірская царква — мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Стрыгава Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вул. Савецкай.
Гісторыя
Пабудавана на мяжы XX—XXI стагоддзяў з цэглы.
Архітэктура
Вырашана квадратным у плане аб’ёмам, пакаты шатровы дах якога завершаны цыбулепадобнай галоўкай на высокім 8-гранным барабане. Да фасада далучаны прамавугольны прытвор з лучковым перспектыўным уваходным парталам і 3-лопасцевым кілепадобным завяршэннем. Бакавыя фасады лапаткамі расчлянёны на 3 праслы з арачнымі аконнымі праёмамі і нішамі па цэнтры. З тыльнага боку далучана 3-гранная ніжэйшая апсіда.
Кунгур
Кунгур Кунгур
Археазаалогія
У 1971 г. у Будапешце (Венгрыя) створана секцыя па праблемах археазаалогіі, ператвораная ў 1976 г. у Міжнародны савет па археазаалогіі. Вырашае задачы: даместыкацыі жывёл, ацэнкі ўкладу палявання ў эканоміку і арганізацыі паляўнічай гаспадаркі; характарыстыкі асноўных форм і накірункаў жывёлагадоўлі; умоў і мадэлей утрымання, гадоўлі жывёл з вызначэннем пародных асаблівасцей, захворванняў і паталогій. Археазаалогія дазваляе праводзіць разлікі мяснога харчавання ў сістэме жыццезабеспячэння старажытных плямён, устанаўліваць суадносіны паміж галінамі гаспадаркі, вызначаць маштабы абменна-гандлёвых сувязей і іх значэнне ва ўстойлівасці гаспадарчых тыпаў. Асобныя спецыяльнасці археазаалогіі вывучаюць касцявыя рэшткі млекакормячых, птушак, рыб, даследуюць скуры, воўну, пух, валасы. Асобным накірункам археазаалогіі з’яўляецца вывучэнне выяў і фігурак жывёл, зааморфных рэчаў.
Высокэ (Любамльскі раён)
Высокэ (Висо́ке, Wyżówka) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Лазаўскі раён
Лазаўскі раён (Лозівський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Харкаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Лазава (Лозова).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 29728 чалавек, плошча — 1403,5 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 19 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 6 пасёлкаў сельскага тыпу і 76 вёсак.
Амелькаўшчынскі сельсавет
Аме́лькаўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Амелькаўшчына.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Дубровіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 28 лістапада 1991 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Хойніцкага гарсавета.
Бойніцкі замак
Бойніцкі замак (Bojnický zámok, Schloss Weinitz) — замак у славацкім горадзе Бойніцы. Цяпер у ім размяшчаецца адзін з найбольш папулярных музеяў краіны.
Гупалы
Гупалы (Гупали́, Hupały) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Рабінаўка (Клімаўскі раён)
Рабінаўка (Рябиновка) — пасёлак у Клімаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новаюркавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
Пасёлак узнік у 1920-я гады.
Хатанга (сяло)
Хатанга — сяло ў Таймырскім Даўгана-Ненецкім раёне Краснаярскага краю, адзін з самых паўночных населеных пунктаў Расіі, порт. Сяло размешчана на рацэ Хатанга. Цэнтр Хатангскага сельскага паселішча. Клімат субарктычны. Аэрапорт. Рэйсы з Нарыльска — адзін раз на тыдзень і з Краснаярска, два разы на тыдзень. У Хатанзе знаходзіцца Музей прыроды і этнаграфіі пры Таймырскі запаведніку, музей далганскай паэтэсы Агдо Аксёнавай.
Хатанга
Назву Хатанга маюць:
IC 3591
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сеўла
Сеула (Seulo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кальяры.
Насельніцтва складае 1023 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 59 км². Паштовы індэкс — 8030. Тэлефонны код — 0782.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Beata Vergine Immacolata.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сі
Гэта артыкул пра ноту.
Сі (si) (у музычнай тэорыі) — мнеманічнае пазначэнне сёмай ступені гукараду. Аналагічна пазначэнню «H». Сі-бемоль пазначаецца літарай «B».
Частата гуку у першай актаве — 494 Герц.
M94 (аб’ект Месье)
M94 (каталог Месье), NGC 4736 — спіральная галактыка ў сузор’і Гончых Псоў.
Заазэрнэ (Любамльскі раён)
Заазэрнэ (Заозе́рне, Zaozerne) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Зачэрнэчча
Зачэрнэчча (Зачерне́ччя, Zaczernecze) — вёска ў Любамльскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Хорхэ Буручага
Хорхэ Луіс Буручага (Jorge Luis Burruchaga; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1986 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
Пэктусан
Пэктусан або Байтаўшань — патэнцыйна актыўны вулкан на мяжы КНДР (правінцыя Янгандо) і Кітая (правінцыя Цзілінь). Гара мае вышыню 2744 м і з’яўляецца вышэйшай кропкай Маньчжура-Карэйскіх гор, таксама ўсёй Маньчжурыі і Карэйскага паўвострава.
Карэйская назва Пэктусан азначае «белагаловая гара». Кітайская назва Чанбайшань і маньчжурская Голмін Шанг’ян Алінь азначаюць «вечна белая гара».
У 1959 годзе на карэйскай частцы вулкана быў створаны самы вялікі запаведнік Карэі, а на год пазней з кітайскага боку быў заснаваны прыродны рэзерват. У 1979 годзе яны былі аб’яднаны ў міжнародны біясферны запаведнік.
Геаграфія
На вяршыні гары ў кратары вулкана размяшчаецца Нябеснае возера, з якога бярэ свой пачатак рака Сунгары. На схілах вулкана таксама знаходзяцца вытокі рэк Тумыньцзян і Ялуцзян.
Гара расце прыкладна на 3 мм у год з-за ўздыму магмы пад яе цэнтральнай часткай. Самая высокая частка пакрыта снегам каля 8 месяцаў у годзе. Да 1800 м схіл спадзісты. З пікаў, што навакол кальдэры, 16 паднімаюцца вышэй 2500 м. Мяркуюць, што кратар паўстаў у выніку моцнага вывяржэння ў 7 балаў у 969 годзе (± 20 гадоў). Выкінуў 96 км³ пароды.
Гаворка
Гаворка – самая дробная адзінка дыялектнага падзелу мовы, тэрытарыяльна абмежаваная мова жыхароў аднаго або некалькіх населеных пунктаў з уласцівым ёй адзінcтвaм фанетычных, граматычных i лексічных сродкаў. Heкaлькi гаворак з блізкімі ці aднoлькaвымi (aгyльнымi) моўнымі асаблівасцямі ўтвараюць групу гаворак, або дыялектную групу. Некалькі групаў аднатыповых гаворак, якія гістарычна склаліся ў пэўнай мове i аб'ядноўваюцца агульнымі acaблiвacцямi, пашыранымі на пэўнай тэрыторыі, утвараюць дыялект.
Літаратура
Крывіцкі, А. А. Дыялекталогія беларускай мовы / А. А. Крывіцкі. - Мінск : Вышэйшая школа, 2003 г. - 294 с.
Дыптэрыцын
Дыптэрыцын — антымікробны пептыд масай 9 кДа, актыўны супраць грамадмоўных бактэрый, пашкоджвае клеткі бактэрыяльнай мембраны. Упершыню быў вылучаны з гемалімфы сіняй мясной мухі. У сваёй структуры дыптэрыцын змяшчае дамен, багаты на амінакіслату пралін, як антымікробныя пептыды дразацын, піракарыцын і абаецын, і дамен, багаты на амінакіслату гліцын, падобны да атацыну. Д. з’яўляецца маркерам актыўнасці імуннай сістэмы насякомага і паўсюдна выкарыстоўваецца ў даследаванні імунітэту дразафіл.
Улаф Мельберг
Э́рык У́лаф Ме́льберг (Erik Olof Mellberg; нар., , Швецыя) — былы шведскі футбаліст, абаронца нацыянальнай зборнай Швецыі (2000—2012).
Клубная
Мельберг пачынаў гуляць у мясцовай камандзе «Гульспанг», адкуль быў запрошаны ў клуб вышэйшага дывізіёна «Дэгерфарс». Пасля вылету «Дэгерфарса» з вышэйшага дывізіёна Мельберг перайшоў у АІК. За ўпэўненай гульнёй у шведскай лізе рушыла ўслед запрашэнне ў іспанскую Ла Лігу, у клуб «Расінг» (Сантандэр), дзе ён адразу стаў асноўным іграком.
Мельбергам цікавіліся «Барселона» і «Валенсія», аднак ён аддаў перавагу пераходу ў «Астан Вілу». У бірмінгемскім клубе ён стаў капітанам каманды і быў ім на працягу 3 гадоў. У сезоне 2002/03 адыграў без замен усе 38 матчаў «Астан Вілы» ў Прэм'ер-лізе. У апошнім сезоне ён быў пераведзены са звыклай пазіцыі цэнтральнага абаронцы на правы фланг.
У студзені 2008 года падпісаў папярэдні трохгадовы кантракт з «Ювентусам». У турынскі клуб Мельберг перайшоў пасля сезону 2007/08 паводле правіла Босмана. У складзе «Ювентуса» ўпершыню выступіў у Лізе чэмпіёнаў, гуляў у матчах групавога этапу і 1/8 фіналу гэтага турніру.
У чэрвені 2009 года перайшоў у «Алімпіякос», кантракт з якім разлічаны на 3 гады, сума трансферу склала 2,5 млн еўра. У жніўні 2012 года падпісаў канртакт з «Вільярэалам» і дапамог яму вярнуцца ў Ла Лігу. Завяршыў кар’еру ў складзе клуба «Капенгаген».
Міжнародная
Мельберг удзельнічаў ва многіх чэмпіянатах свету і Еўропы ў складзе зборнай Швецыі.
Дасягненні
АІК
«Алімпіякос» Пірэй
Асабістае жыццё
У Улафа і яго сяброўцы Караліны Кіль ёсць два дзіця, дачка Сага (нар. 2002) і сын Ён (нар. 2006). У 2013 годзе пара афіцыйна склала шлюб.
Сату-Марэ
Са́ту-Ма́рэ, Сатмар (Szatmar, Satu Mare) — горад у Румыніі, цэнтр аднайменнага жудзеца.
Этымалогія
Венгерская назва горада, Сатмар, паходзіць ад венгерскага імя Затмар. У гістарычным сачыненні Gesta Hungarorum паказваецца, што ў X стагоддзі на месцы сучаснага Сату-Марэ існавала паселішча пад назвай Castrum Zotmar. З румынскай мовы назва горада перакладаецца як «вялікая вёска».
Гарады-пабрацімы
Сату-Марэ з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Транспарт
Тра́нспарт — сукупнасць сродкаў, прызначаных для перасоўвання людзей, грузаў, сігналаў і інфармацыі з аднаго месца ў іншае. У артыкуле раскрываецца сэнс транспарту менавіта ў гэтым значэнні. Тэрмін транспарт паходзіць ад транс («праз») і portare («несці»).
У фізіцы сустракаюцца так званыя транспартныя феномены. Рух малекул ці іонаў скрозь клетачныя мембраны ці пасродкам цыркуляцыі крыві ў біялогіі таксама завуць транспартам. У інфарматыцы і электрамеханіцы тэрмін транспарт азначае апісанне некаторых камп'ютарных сеткавых пратаколаў.
Аспекты транспарту
Паняцце транспарту ўлучае ў сябе некалькі аспектаў; прыблізна іх можна разбіць на інфраструктуру, транспартныя сродкі і кіраванне. Інфраструктура ўлучае выкарыстоўваныя транспартныя сеткі ці шляхі зносін (дарогі, чыгуначныя шляхі, паветраныя калідоры, каналы, трубаправоды, масты, тунелі, водныя шляхі і г.д.), а таксама транспартныя вузлы ці тэрміналы, дзе адбываецца перагрузка грузу або перасадка пасажыраў з аднаго тыпу транспарта на іншы (напрыклад, аэрапорты, чыгуначныя станцыі, аўтобусныя прыпынкі і парты).
Транспартнымі сродкамі звычайна з'яўляюцца аўтамабілі, ровары, аўтобусы, цягнікі, самалёты. Пад кіраваннем маецца на ўвазе кантроль над сістэмай, напрыклад сігналы святлафора, стрэлкі на чыгуначных шляхах, кіраванне палётамі і г.д., а таксама правілы (сярод іншага, правілы фінансавання сістэмы: платныя дарогі, падатак на паліва і г.д.).