cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Расійскае ўварванне ў Крым
УС Украіны
Асноўныя пункты дыслакацыі воінскіх частак і органаў кіравання Узброеных сіл Украіны:
УС Расіі
На канец лютага 2014 года расійскія войскі дыслакаваліся на тэрыторыі Крымскага паўвострава ў адпаведнасці з расійска-ўкраінскімі дамовамі па Чарнаморскім флоце ад 28 мая 1997 года, дзеянне якіх было падоўжанае ў 2010 годзе.
Паводле Пагадненняў аб статусе і ўмовах знаходжання Чарнаморскага флоту Расійскай Федэрацыі на тэрыторыі Украіны, Расіі на правах 20-гадовай арэнды перайшлі: галоўная бухта горада — з прычаламі для стаянкі больш чым 30 баявых караблёў, бухта Каранцінная з брыгадай ракетных катэраў Чарнаморскага флоту і вадалазным палігонам, Казачая бухта, дзе была размешчана брыгада марской пяхоты, Паўднёвая бухта. У Стралецкай бухце сумесна базіраваліся караблі расійскага і ўкраінскага флатоў. Расія атрымала таксама ў арэнду асноўны арсенал боепрыпасаў, ракетную базу Чарнаморскага флоту, дэсантны палігон і два аэрадромы: пад Сімферопалем і Севастопаль (Кача). Украіна згаджалася на выкарыстанне Чарнаморскім флотам у Крыме, за межамі Севастопаля, расійскіх флоцкіх аб’ектаў: ​​31-га выпрабавальнага цэнтра ў Феадосіі, пунктаў ВЧ-сувязі ў Ялце і Судаку і крымскага ваеннага санаторыя. Згодна з дамоўленасцямі Расія магла мець ва Украіне не больш за 25 тысяч чалавек асабістага складу, 24 артылерыйскія сістэмы калібра больш за 100 мм, 132 бронемашыны, 22 баявыя самалёты марской авіяцыі наземнага базіравання, а колькасць расійскіх караблёў і судоў не павінна была перавышаць 388 адзінак. На аэрадромах у Гвардзейскім і Севастопалі (Качы) можна было размяшчаць 161 лятальны апарат. Расійскі бок абавязаўся не мець ядзернай зброі ў складзе Чарнаморскага флоту РФ на тэрыторыі Украіны.
Паводле расійскіх дадзеных, на пачатак сакавіка 2014 года кантынгент расійскіх войскаў на тэрыторыі Украіны складаў каля 16 тысяч чалавек. Украіна не дэнансавала пагадненне з Расіяй, а перавышэння гранічнай колькасці расійскіх войскаў, якая вызначаецца гэтым дакументам, зафіксавана не было, што дазволіла расійскаму кіраўніцтву адпрэчваць абвінавачванні ў «акупацыі» Крыма.
Нягледзячы на ​​прынятае 1 сакавіка рашэнне Савета Федэрацыі аб выкарыстанні расійскіх войскаў ва Украіне, расійскае кіраўніцтва аж да сярэдзіны красавіка не прызнавала, што Узброеныя сілы РФ сапраўды датычныя да падзей па блакаванні і захопу стратэгічных аб’ектаў, украінскіх воінскіх частак і штабоў, распачатым яшчэ ў ноч з 26 на 27 лютага з захопу будынкаў парламента і ўрада Крыма ў Сімферопалі. Факт ваеннага ўмяшання быў прызнаны толькі пасля далучэння Крыма да Расіі.
19 красавіка Уладзімір Пуцін заявіў, што расійскія вайскоўцы, якія забяспечвалі бяспеку пры правядзенні рэферэндуму ў Крыме, атрымаюць дзяржузнагароды, але іх імёны пакуль не будуць агалошвацца. Таксама, як пазней было паведамлена, яшчэ 25—31 сакавіка дзяржаўныя ўзнагароды Расіі, ведамасныя медалі Міністэрства абароны РФ «За вяртанне Крыму» і ганаровыя граматы за дзеянні ў Крыме атрымаў і цэлы шэраг грамадзянскіх асоб.
Грамадскія арганізацыі Расіі
Дзеянні расійскага кіраўніцтва ў Крыме пад лозунгам «абароны суайчыннікаў» атрымалі шырокую падтрымку з боку насельніцтва і розных грамадскіх арганізацый Расіі. На думку віцэ-прэзідэнта Цэнтра палітычных тэхналогій Аляксея Макаркіна, вобраз бандэраўца як небяспечнага і жорсткага ворага фармаваўся яшчэ з савецкіх часоў, і людзі, якіх прыцягваюць да ўдзелу ў акцыях падтрымкі, часцяком самі лічаць неабходным «абараніць суайчыннікаў» у Крыме, так што падобныя ініцыятывы могуць узнікаць і без падказкі ўлад. У расійскіх СМІ з першых дзён сакавіка паведамлялі аб шматтысячных мітынгах «у падтрымку Крыму» практычна ва ўсіх рэгіёнах Расіі, у якіх удзельнічалі арганізацыі Агульнарасійскага народнага фронту, прафсаюзы, усе парламенцкія партыі, патрыятычныя рухі і разнастайныя грамадскія арганізацыі. Паўсюдна быў арганізаваны збор гуманітарнай дапамогі — медыкаментаў, намётаў, прадуктаў і інш.
У Крым «для абароны крымскіх рускіх ад прыгнёту» адправіліся рэестравыя казакі расійскага Кубанскага казацкага войска на чале з атаманам Мікалаем Далудай. Паводле дадзеных расійскіх СМІ, іх колькасць дасягала некалькіх соцень, пры гэтым у Крыме «невядомыя ўзброеныя людзі» ўзброілі іх агнястрэльнай зброяй.
Таксама ў Крым выязджалі актывісты усерасійскай палітычнай партыі «Радзіма», якія прынялі тут удзел у фарміраванні «атрадаў самаабароны» і арганізавалі юрыдычныя прыёмныя для аказання дапамогі ўсім жадаючым у атрыманні расійскага грамадзянства.
Жыхароў Крыма падтрымаў. Яго ўдзельнікі ўзялі пад ахову адміністрацыйныя будынкі Севастопаля, Сімферопаля і Керчы, а таксама прывезлі, паводле заявы іх лідара , «усё, што неабходна блакпостам, бальніцам на выпадак непрадбачаных абставінаў, на выпадак бандэраўскага ўварвання».
Украінскія СМІ паведамляюць, што ў падзеях, якія адбываюцца, на баку крымскіх улад прынялі ўдзел актывісты расійскай партыі Эдуарда Лімонава. Сама партыя афіцыйна заявіла набор добраахвотнікаў для паездкі ў Крым.
21—26 лютага
Як стала вядома ў ноч з 20 на 21 лютага, прэзідыум Вярхоўнага савета Крыма спрабуе склікаць 21 лютага пазачарговую сесію парламента для абмеркавання пытання «Аб грамадска-палітычнай сітуацыі ва Украіне». Калі ж прыхільнікі Еўрамайдана паспрабавалі раніцай 21 лютага правесці каля будынка парламента акцыю-пікет «супраць аддзялення Крыма ад Украіны», ім перашкодзілі каля ста маладых людзей, якія назваліся актывістамі «Народна-вызвольнага руху». З гэтага дня прарасійску настроеныя жыхары Крыма, якія выступаюць супраць Еўрамайдана, пачалі бестэрміновую акцыю пратэсту ля будынка Вярхоўнага савета АРК, патрабуючы аддзялення Крыма ад Украіны і стварэння самастойнай дзяржавы.
За дзень да гэтага ў Чаркаскай вобласці (Корсунь-Шаўчэнкаўскі раён) падвергліся нападу восем аўтобусаў з крымскімі антымайданаўцамі, вярталіся з Кіева. Іх спынілі групы ўзброеных прыхільнікаў Майдана, пасля чаго чатыры аўтобусы былі спалены, дзясяткі крымчан атрымалі ўдары, пераломы, апёкі і чэрапна-мазгавыя траўмы, людзей падвяргалі зневажанням і здзекаванням. У шэрагу СМІ было апублікавана зацвярджэнне, што падчас нападу каля трыццаці жыхароў паўвострава з розных раёнаў прапалі без вестак і як мінімум сямёра былі забітыя. Ужо раніцай 21 лютага галоўнае ўпраўленне МУС Украіны ў АР Крым заявіла, што паводле дадзенага выпадку быў зроблены афіцыйны запыт і праведзена «старанная праверка», вынікі якой, як сказана ў паведамленні ГУ МУС, «сведчаць аб адсутнасці фактаў смерці жыхароў АР Крым на тэрыторыі Корсунь-Шаўчэнкаўскага раёна Чаркаскай вобласці». Ніякага расследавання непасрэдна пасля інцыдэнту не праводзілася, а па стане на канец ліпеня 2014 года якіх-небудзь звестак пра асобу людзей, пра гібель якіх заяўлялася раней, выяўлена не было.
22 лютага ў Харкаве адбыўся з’езд дэпутатаў мясцовых саветаў поўдня і ўсходу Украіны і АР Крым, удзельнікі якога пастанавілі «ўзяць на сябе адказнасць за забеспячэнне канстытуцыйнага парадку на сваіх тэрыторыях», ускласці адказнасць за сітуацыю на месцах на органы мясцовага самакіравання, рэкамендаваць насельніцтву самаарганізавацца сумесна з праваахоўнымі органамі, а таксама заклікаць вайсковыя падраздзяленні заставацца ў месцах дыслакацыі. Акрамя таго, было прапанавана адклікаць дэпутатаў з ВР для працы на месцах.
На ўездах у Севастопаль пачалі дзейнічаць блакпосты, арганізаваныя добраахвотнікамі з мясцовых грамадскіх фарміраванняў, міліцыі і ДАІ.
У ноч з 22 на 23 лютага паводле распараджэння прэзідэнта РФ Уладзіміра Пуціна была праведзена спецаперацыя па эвакуацыі прэзідэнта Украіны Віктара Януковіча і членаў яго сям’і ў бяспечнае месца на тэрыторыі Крыму. У сем гадзін раніцы 23 лютага, закрываючы нараду з кіраўнікамі задзейнічаных спецслужбаў, Уладзімір Пуцін, паводле яго слоў, заявіў: «Сітуацыя разгарнулася такім чынам ва Украіне, што мы вымушаны пачаць працу па вяртанню Крыма ў склад Расіі, таму што мы не можам кінуць гэтую тэрыторыю і людзей, якія там пражываюць, на волю лёсу пад каток нацыяналістаў».
У Севастопалі 23 лютага на плошчы Нахімава каля будынка гарадскога савета прайшоў мітынг прарасійскіх сіл, у якім удзельнічалі ад 25 тысяч да 200 тысяч чалавек (паводле ацэнкі лідара севастопальскага аддзялення байк-клуба «Начныя Ваўкі»). Мітынгоўцы выказалі свой недавер адміністрацыі горада і агульным галасаваннем абралі «народнага мэра» — прадпрымальніка і грамадзяніна Расіі Аляксея Чалага. Яго прызвалі сфармаваць новы выканкам і атрад па ахове правапарадку. На мітынгу таксама была абвешчана рэзалюцыя, у якой гаворыцца, што Севастопаль не прызнае апошнія рашэнні Вярхоўнай Рады Украіны і лічыць тое, што адбываецца ў краіне, дзяржаўным пераваротам. Перад прысутнымі выступіў і кіраўнік гарадской адміністрацыі Уладзімір Яцуба, які, аднак, быў асвістаны натоўпам.
У ходзе мітынгу дэпутат гарадскога савета Севастопаля і лідар партыі «Рускі блок» Генадзь Басоў абвясціў аб стварэнні атрадаў самаабароны з ліку добраахвотнікаў.
У той жа дзень, 23 лютага, у ходзе акцыі перад будынкам Вярхоўнага Савета АР Крым у Сімферопалі, прысвечанай Дню абаронцы Айчыны, партыя «Рускае адзінства» і «Руская абшчына Крыму» абвясцілі аб мабілізацыі крымчан у народныя дружыны для аховы міру і спакою ў Крыме. Паводле звестак прэс-службы партыі «Рускае адзінства», у народныя дружыны запісалася больш за дзве тысячы мужчын. З ліку жанчын, якія прыйшлі на мерапрыемства, быў сфармаваны атрад медыцынскай дапамогі.
Крымскататарскі Меджліс правёў у гэты дзень у Сімферопалі свой уласны мітынг, падчас якога старшыня Меджліса Рэфат Чубараў запатрабаваў ад крымскіх членаў Партыі рэгіёнаў выйсці з партыі, а таксама заявіў, што крымскія ўлады павінны на працягу 10 дзён вынесці рашэнне аб зносе помнікаў Леніна ў гарадах і раёнах Крыма, уключаючы Сімферопаль. Паводле яго слоў, у выпадку невыканання патрабаванні крымскіх татар, яны распачнуць актыўныя дзеянні.
Днём 23 лютага старшыня Савета міністраў АРК заявіў журналістам на спецыяльна скліканым брыфінгу, што выканаўчыя органы ўлады АРК маюць намер выконваць рашэнні Вярхоўнай Рады Украіны, прынятыя пасля зрушэння Віктара Януковіча, а яе сілавыя структуры будуць падпарадкаваныя новым кіраўнікам адпаведных ведамстваў Украіны.
У ноч з 23 на 24 лютага ў пасёлку Зуя Белагорскага раёна быў знесены помнік Леніну. У сувязі з гэтым старшыня Савета міністраў АРК Анатоль Магілёў правёў экстраныя тэлефонныя перамовы са старшынёй Меджліса Рэфатам Чубаравым і кіраўніком крымскай арганізацыі ВА «Батьківщина» Андрэем Сенчанкам. Акрамя таго, па ініцыятыве Магілёва перамовы былі праведзены з лідарам ВА «Свабода» Алегам Цягнібокам, лідарам партыі «Рускае адзінства» Сяргеем Аксёнавым, першым сакратаром Крымскага рэспубліканскага камітэта КПУ Алегам Саламахіным. Магілёў акцэнтаваў увагу прадстаўнікоў палітычных і нацыянальных арганізацый на крайняй сур’ёзнасці палажэння і выбуханебяспечнасці сітуацыі ў выпадку далейшага разагрэву канфлікту. Магілёў заявіў, што падобныя дзеянні «ў абставінах глыбокага сацыяльнага катаклізму, у якім знаходзіцца краіна», могуць мець непрадбачаныя наступствы для Крыму, і заклікаў вырашаць пытанні дэмантажу помнікаў цывілізаваным шляхам.
Каля будынка СГГА адбыўся мітынг, удзельнікі якога запатрабавалі ўзаконіць прызначэнне Аляксея Чалага. Усе ўваходы і выхады ў адміністрацыю былі перакрытыя прысутнымі. Пасля перамоваў з гараджанамі Рубанаў паабяцаў перадаць справы Чаламу. Падчас перамоваў аб перадачы паўнамоцтваў у будынку адміністрацыі з’явіліся супрацоўнікі СБУ і пракуратуры з ордэрам на арышт Чалага, але прысутныя ля будынка севастопальцы вымусілі сілавікоў парваць ордэр і пакінуць будынак. Адначасова Севастопальскі гарадскі савет на пазачарговым пасяджэнні прыняў рашэнне аб стварэнні выканаўчага органа гарсавета — Севастопальскага гарадскога ўпраўлення па забеспячэнні жыццядзейнасці горада. Кіраўніком гарадскога кіравання і старшынёй гарадской каардынацыйнай рады, паўнамоцтвы якога вызначаны не былі, стаў Аляксей Чалы — за гэта прагаласавалі ўсе 49 прысутных дэпутатаў з 75 па спісе. Рашэнне апынулася кампрамісам паміж мясцовай уладай і пратэстоўцамі, якія патрабавалі прызначыць Чалага старшынёй гарвыканкама. Удзельнікі мітынгу вывесілі на абодвух флагштоках побач з адміністрацыяй расійскія сцягі.
24 лютага прэзідыум ВС АРК прыняў заяву аб сітуацыі ў краіне, у якім адзначыў, што ў Крыме чакаюць хутчэйшага вырашэння крызісу, «якія падрываюць эканамічную бяспеку дзяржавы». Прызнаўшы важнасць пераходу палітычнага працэсу «з вуліц і плошчаў у сцены Вярхоўнай Рады Украіны» прэзідыум заявіў, што «не менш важна, каб парламентарыі дзейнічалі строга ў рамках існуючага прававога поля, не пераходзячы тую грань, за якой легітымнасць рашэнняў, якія прымаюцца імі, можа быць пастаўлена пад сумнеў», што, на думку прэзідыума нд АРК, «пакуль ім удаецца не ў поўнай меры».
Позна ўвечары 24 лютага ў Сімферопаль прыбыла група дэпутатаў расійскай Дзярждумы на чале са старшынёй камітэта па справах СНД, еўразійскай інтэграцыі і сувязях з суайчыннікамі Леанідам Слуцкім. У Сімферопалі іх сустракалі Сяргей Аксёнаў і Сяргей Цэкаў. Расійскія дэпутаты заявілі, што маюць намер правесці шэраг сустрэч з прадстаўнікамі крымскай улады па палітычнай сітуацыі на паўвостраве. Старшыня крымскага ўрада Анатоль Магілёў негатыўна адрэагаваў на мінулыя перамовы расійскіх і крымскіх дэпутатаў, заявіўшы, што любыя кантакты з замежнымі дыпламатамі і грамадзянамі на афіцыйным узроўні — гэта, паводле дзейснага заканадаўства, прэрагатыва МЗС Украіны. Паводле версіі «Цэнтра журналісцкіх расследаванняў», Леанід Слуцкі заявіў сваім суразмоўцам у Крыме, што Дзярждума гатовая падумаць аб далучэнні Крыму да Расіі, і паведаміў аб пачатку выдачы расійскіх пашпартоў па спрошчанай працэдуры.
26 лютага Меджліс крымскататарскага народа арганізаваў у цэнтры Сімферопаля мітынг крымскіх татар з мэтай блакаваць будынак Вярхоўнага Савета Крыма і не дапусціць прыняцце рашэння аб уваходжанні ў склад Расіі. Адначасова тут жа праходзіў мітынг «Рускай абшчыны Крыму». Паміж удзельнікамі двух мітынгаў успыхнуў канфлікт, у выніку якога 30 чалавек атрымалі траўмы і раненні і двое чалавек загінулі: мужчына, які памёр ад сардэчнага прыступу, і жанчына, якую затапталі ў цісканіне. У выніку сутыкненняў пазачарговае пасяджэнне Вярхоўнага Савета аўтаноміі аказалася сарваным.
27 лютага — 16 сакавіка. Ваеннае ўмяшанне Расіі і правядзенне рэферэндуму
Ацэньваючы імавернага праціўніка, спецыялісты Мінабароны РФ мелі на ўвазе не толькі патэнцыял украінскіх УС, але і магчымае з’яўленне ў Крыме актывістаў паўвайсковых фарміраванняў. У прыватнасці, мелася аператыўная інфармацыя аб размяшчэнні ў Крыме групы «Правага сектара» і планах арганізацыі дыверсій на аб’ектах Чарнаморскага флоту. Чакаліся таксама акцыі, разлічаныя на прыцягненне ўвагі сусветных СМІ, — захоп баявымі групамі закладнікаў і паланенне расійскіх вайскоўцаў. Улічвалася і імавернасць прымянення зброі з боку крымскіх татар. Апошніх атрымалася нейтралізаваць шляхам прыцягнення да актыўнага дыялогу бачных прадстаўнікоў мусульманскай абшчыны Расіі.
Пачынаючы з 27 лютага на тэрыторыі Крыму разгортваюцца дзеянні шматлікіх узброеных фарміраванняў — з аднаго боку, гэта атрады самаабароны з мясцовых жыхароў, «беркутаўцаў», казакоў і прадстаўнікоў розных расійскіх грамадскіх арганізацый, якія прыбылі ў Крым па ўласнай ініцыятыве для «абароны суайчыннікаў»; з другога боку — групы добра ўзброеных і экіпіяваных людзей у вайсковай форме без знакаў адрознення, якія дзейнічалі аўтаномна, паводле загадаў уласнага кіраўніцтва, і не падпарадкоўваліся мясцовай уладзе. Аж да заканчэння крымскіх падзей гэтыя фарміравання забяспечвалі кантроль над стратэгічнымі аб’ектамі і мясцовымі органамі ўлады, іх ахову і функцыянаванне, блакавалі ўкраінскія ваенныя аб’екты, воінскія часткі і штабы. Украінскія і заходнія СМІ, украінскія ўлады і кіраўніцтва заходніх дзяржаў з першых жа дзён з упэўненасцю гаварылі аб тым, што гаворка ідзе пра дзеянні падраздзяленняў расійскіх войскаў, кваліфікуючы тое, што адбываецца, як агрэсію, ваеннае ўварванне і акупацыю. Расійскія афіцыйныя асобы аж да красавіка 2014 года адмаўляліся гэта прызнаваць публічна.
Рана раніцай, у 4 гадзіны 20 хвілін па мясцовым часе дзве групы невядомых асоб (па 10—15 чалавек у кожнай) захапілі будынкі Вярхоўнага савета АР Крым і Савета міністраў аўтаноміі ; паводле заявы дэпутата Сяргея Куніцына, будынак захапілі каля 120 аўтаматчыкаў ; паводле дадзеных інтэрнэт-выдання Лента.ру, нападнікі былі ў поўнай баявой экіпіроўцы, але без знакаў адрознення. Над будынкамі былі паднятыя расійскія сцягі, а каля ўваходу з’явіліся барыкады. На думку ўкраінскага дэпутата, у мінулым намесніка міністра МУС Украіны і начальніка Галоўнага ўпраўлення МУС у Крыме Генадзя Маскаля, будынка Вярхоўнага Савета і Савета міністраў Крыму былі занятыя байцамі «Беркута» з Крыма і іншых рэгіёнаў, пазней фактычна гэта ж выказаў намеснік старшыні вярхоўнага савета АР Крым Сяргей Цэкаў. Паводле дапушчэнняў, якія выказваліся непасрэдна па слядах падзей, у захопе будынкаў Вярхоўнага Савета і Савета міністраў Крыму ўдзельнічаў ваенны спецназ з Севастопаляя, былыя вайскоўцы, якія праходзілі службу ў спецпадраздзяленнях , расійскія ваенныя.
У сувязі з захопам адміністрацыйных будынкаў па трывозе быў узняты асабісты склад унутраных войскаў і міліцыі. Цэнтр горада быў ачэплены міліцыяй, якая не прадпрымала ніякіх актыўных дзеянняў (пазней, зрэшты, праз ачапленне да парламента прарвалася некалькі сотняў прарасійскіх актывістаў).
Камандзір групы, якая захапіла адміністрацыйныя будынкі ў Сімферопалі, адмовіўся весці перамовы з Магілёвым, заявіўшы, што ў яго на гэта няма паўнамоцтваў. Захопнікі (паведамлялася, што гэта прадстаўнікі «самаабароны рускамоўных грамадзян Крыму») пазней прапусцілі ў будынак парламента дэпутатаў, якія правялі пазачарговую сесію. Урад Анатоля Магілёва быў адпраўлены ў адстаўку, а новым прэм’ер-міністрам Крыма быў прызначаны лідар «Рускага адзінства» Сяргей Аксёнаў. Паводле афіцыйных заяў крымскіх улад, прызначэнне Аксёнава прэм’ерам было ўзгоднена з Віктарам Януковічам, а за само рашэнне прагаласавалі 53 дэпутаты. Парламент АРК таксама прыняў рашэнне аб правядзенні ў Крыме рэферэндуму «па пытаннях удасканалення статусу і паўнамоцтваў» рэгіёну, на які меркавалася вынесці пытанне: «Аўтаномная Рэспубліка Крым валодае дзяржаўнай самастойнасцю і ўваходзіць у склад Украіны на аснове дагавораў і пагадненняў (за ці супраць)». Прэзідыум парламента заявіў, што ва Украіне адбыўся «неканстытуцыйны захоп улады радыкальнымі нацыяналістамі пры падтрымцы ўзброеных бандфармаванняў», і ў гэтай сітуацыі Вярхоўны Савет «прымае на сябе ўсю адказнасць за лёс Крыму».
Паводле паведамленняў шэрагу СМІ і народных дэпутатаў Украіны, кворум на пасяджэнні адсутнічаў. Дэпутат крымскага парламента Мікалай Сумулідзі, значыцца як галасавалы за правядзенне рэферэндуму і змену ўрада АРК, заявіў, што не прысутнічаў на галасаванні і тры месяцы не з’яўляўся ў Вярхоўным Савеце (апошняе пацвердзіў і Рэфат Чубараў). Паведамлялася, што пасля захопу будынкаў парламента і ўрада АРК іх афіцыйныя сайты былі адключаныя, а ў дэпутатаў, якія ўдзельнічалі ў пазачарговай сесіі, былі канфіскаваныя сродкі сувязі.
Сяргей Аксёнаў і старшыня Вярхоўнага Савета Крыма Уладзімір Канстанцінаў заявілі, што па-ранейшаму лічаць Віктара Януковіча юрыдычна абраным прэзідэнтам Украіны, праз якога крымскім уладам удалося дамовіцца аб дапамозе з боку Расіі.
У ноч з 27 на 28 лютага паступілі паведамленні пра тое, што ў міжнародныя аэрапорты Севастопаля і Сімферопаля прыбылі «атрады самаабароны Крыму». Пры гэтым аэрапорт Севастопаля «Бельбек» быў заблакаваны ўзброенымі людзьмі, тады як аэрапорт «Сімферопаль» працягваў працу ў штатным рэжыме. У абодвух аэрапортах з «атрадамі самаабароны» суседнічалі супрацоўнікі МУС Украіны, ніякіх сутыкненняў паміж імі не адбывалася, зброя не прымянялася. Захопнікі аэрапортаў не хаваюць, што іх мэта — не пусціць у Крым кіраўнікоў сілавых ведамстваў Украіны. Кіраўнік МУС Украіны Арсен Авакаў заявіў на сваёй старонцы ў сетцы Facebook, што аэрапорты захопленыя расійскімі ваеннымі, і абвінаваціў Расію ва ўзброеным уварванні і акупацыі Крыму. Сілавое супрацьстаянне на авіябазе Бельбек, дзе дыслакавалася в/ч № 4515 — авіябрыгада пад камандаваннем палкоўніка Юрыя Мамчура     , — працягвалася аж да 22 сакавіка, калі авіябаза была ўзятая штурмам.
Прэс-служба ЧФ РФ заявіла аб недатычнасці расійскіх вайскоўцаў да блакаванні аэрадрома «Бельбек», прызнаўшы пры гэтым, што, «з улікам нестабільнай абстаноўкі, якая складваецца вакол месцаў дыслакацыі частак Чарнаморскага флоту ў Крыме, а таксама месцаў кампактнага пражывання ваеннаслужачых і членаў іх сем’яў», «узмоцнена іх ахова падраздзяленнямі антытэрору са складу Чарнаморскага флоту».
Раніцай 28 лютага ўзброеныя людзі ў ваеннай форме захапілі дзяржаўнае прадпрыемства «Крымаэрарух», якая забяспечвае палёты самалётаў над тэрыторыяй паўвострава. У той жа час ракетны катэр ЧФ РФ стаў на стаянку на знешнім рэйдзе Балаклаўскай бухты пад Севастопалем, чым фактычна заблакаваў выхад з бухты ў моры караблям і катэрам брыгады Дзяржаўнай памежнай службы Украіны. Тады ж, паводле звестак украінскіх пагранічнікаў, вайскоўцы 810-й брыгады Чарнаморскага флоту Расіі блакавалі Севастопальскі атрад марской аховы пагранвойскаў у Балаклаве. Як патлумачылі ваенныя, дзеянні зробленыя з мэтай спынення захопу зброі экстрэмістамі. Адбыўся таксама пералёт у Крым дзесяці расійскіх баявых верталётаў, якія прызямліліся ў раёне аэрапорта «Кача» (украінскі бок афіцыйна паведамілі толькі пра тры верталёты). Адбыўся захоп ваеннага аэрадрома ў пасёлку гарадскога тыпу Навафёдараўка (Сакскі раён). «Камазы» з узброенымі людзьмі без знакаў адрознення пачалі дзяжурства ў Сімферопалі ў вайсковай частцы на вуліцы Крэйзер і ў раёне размяшчэння палігона НИТКА і аэрадрома ВМСУ (Сакі).
Раніцай будынкі парламента і ўрада Крыму былі па-ранейшаму ачэпленыя міліцыяй. Ва ўрадавы квартал прапускалі толькі работнікаў крам і ўстаноў, якія размешчаны на прылеглых да будынка вуліцах. Прызначаны на пасаду прэм’ер-міністра АР Крым Сяргей Аксёнаў прыступіў да сваіх абавязкаў. Да вечара, на фоне ваеннай аперацыі і блакавання асноўных шляхоў, якія злучаюць Крым са знешнім светам, новы ўрад АР Крым быў сфарміраваны і зацверджаны парламентам ; паводле афіцыйных дадзеных, за гэта рашэнне прагаласавала 68 дэпутатаў з 69 зарэгістраваных.
Узброеныя людзі без знакаў адрознення з’явіліся ў раёне дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Крым» і ўсталявалі ахову па перыметры тэрыторыі. Увечары узброеныя людзі занялі ДТРК «Крым», паведаміўшы персаналу, што яны будуць ахоўваць кампанію. Пазней тое ж адбылося ў тэлерадыёкампаніі «Ялта». Там у захопе ўдзельнічала 30 аўтаматчыкаў. З хвіліны на хвіліну чакаўся захоп тэлекампаніі «ATR».
Народнага дэпутата Украіны Пятра Парашэнку, які прыбыў вечарам 28 лютага ў Сімферопаль для сустрэчы з дэпутатамі Вярхоўнага Савета Крыма, прарасійскія актывісты сустрэлі крыкамі «Расія», «Беркут», «Прэч з Крыма». Парашэнка быў вымушаны рэціравацца. У Сімферопалі каля 60 актывістаў заблакавалі ўваход на тэрыторыю пастаяннага прадстаўніцтва прэзідэнта Украіны ў АРК, пратэстуючы супраць прызначэння Аляксандрам Турчынавым Сяргея Куніцына на пасаду прадстаўніка прэзідэнта. У той жа дзень, без узгаднення з Вярхоўным саветам АР Крым, новыя ўкраінскія ўлады прызначылі Ігара Аўруцкага начальнікам Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў у АРК.
У другой палове дня, паводле інфармацыі расійскіх СМІ, украінскія ўлады зачынілі паветраную прастору над Сімферопалем. Аэрапорт Сімферопаля цэлыя суткі не прымаў і не адпраўляў самалёты. Агенцтва «Reuters» паведаміла аб закрыцці паветранай прасторы над усім Крымам.
28 лютага на тэрыторыі Керчанскай паромнай пераправы з’явілася некалькі дзясяткаў узброеных аўтаматамі, кулямётамі і снайперскімі вінтоўкамі людзей у палявой форме без знакаў адрознення, якія прыехалі на шасці «Уралах» з расійскімі нумарамі.
Паводле сцвярджэння пастаяннага прадстаўніка прэзідэнта Украіны ў Крыме Сяргея Куніцына, вечарам 28 лютага на авіябазе Гвардзейскае блізу Сімферопаля прызямлілася 13 ваенна-транспартных самалётаў Іл-76, у кожным з якіх знаходзілася каля 150 расійскіх дэсантнікаў. Куніцын расцаніў тое, што адбывалася ў Крыме, як узброенае ўварванне Расіі. Паводле дадзеных Дзяржпагранслужбы Украіны, такіх самалётаў было восем, паводле слоў в. а. міністра абароны Украіны Ценюха, самалётаў Іл-76 было ўсяго сем, а паводле звестак журналістаў «Новай газеты», — толькі пяць. Паводле звестак «Новай газеты», для ўдзелу ў аперацыі былі прыцягнутыя сілы спецназа і асобныя падраздзяленні ПДВ з Пскова, Тулы, Ульянаўска, а таксама «спецыяльна завезеныя ў Крым грамадзянскія асобы», якія «выконвалі па гэтым плане ролю мірнага насельніцтва, рашуча падтрымаўшы расійскую армію пры захопе аб’ектаў». Як заявіў у 2015 годзе прэзідэнт РФ Уладзімір Пуцін, падчас крымскіх падзей міністэрству абароны РФ было даручана «пад выглядам узмацнення аховы нашых ваенных аб’ектаў у Крыме перакінуць туды спецпадраздзяленні галоўнага выведупраўлення і сілы марской пяхоты, дэсантнікаў» для блакавання і раззбраення ўкраінскіх вайсковых частак.
У ноч з 28 лютага на 1 сакавіка пачалося блакіраванне ўкраінскіх вайсковых частак у Крыме «атрадамі самаабароны» і ўзброенымі людзьмі без знакаў адрознення. Карэспандэнт украінскага тэлеканала «Інтэр» Раман Бочкала паведаміў, што «''паўсюдна ў вайсковых частках Крыма ідуць перамовы. Прыязджаюць расійскія ваенныя і патрабуюць ад камандзіраў перападпарадкавана крымскаму ўраду. А ўлічваючы, хто яго ўзначальвае, то, па сутнасці, Маскве. Задача — вывесці войска з-пад кантролю Кіева. Добрая навіна: калі гэта адбудзецца, вайны не будзе. Дрэнная навіна: Украіна страціць Крым''».
У прыватнасці, быў ажыццёўлены сілавы захоп аэрадрома Кіраўскае, дзе размяшчалася рота асобнага батальёна марской пяхоты ў складзе 43 вайскоўцаў і шасці бронетранспарцёраў БТР-80. Да аэрадрома прыбыла група расійскіх вайскоўцаў на грузавых аўтамабілях і БТР у суправаджэнні казакоў. Казакі растлумачылі, што асцерагаюцца прыбыцця на аэрадром самалётаў з дэсантнікамі з цэнтральных і заходніх рэгіёнаў Украіны. Пасля захопу аэрадрома было выведзена са строю абсталяванне для кіраўніцтва палётамі.
Раніцай новы кіраўнік крымскай міліцыі з групай суправаджаючых асоб з’явіўся ў Сімферопалі і паспрабаваў прарвацца ў будынак ГУУС, але быў спынены «атрадам самаабароны». На першым пасяджэнні крымскага ўрада ў новым складзе Сяргей Аксёнаў паведаміў, што ўлады Крыму наладзілі супрацоўніцтва з Чарнаморскім флотам па сумеснай ахове жыццёва важных аб’ектаў. У сувязі са спробай Аўруцкага прарвацца ў будынак ГУУС Аксёнаў перападпарадкаваў сабе ўсе сілавыя структуры на тэрыторыі Крыму  і, «разумеючы сваю адказнасць за жыццё і бяспеку грамадзян», звярнуўся да прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна з просьбай «аб аказанні садзейнічання ў забеспячэнні міру і спакою на тэрыторыі АРК», паколькі «ў выніку гэтага прызначэння [Аўруцкага кіраўніком крымскай міліцыі], а таксама наяўнасці на тэрыторыі аўтаноміі неапазнаных узброеных груп, баявой тэхнікі і няздольнасці сілавых структур, размешчаных у АРК, эфектыўна кантраляваць сітуацыю, на тэрыторыі Крыму з’явіліся беспарадкі».
В. а. міністра абароны Украіны Ігар Ценюх заявіў на пасяджэнні ўрада, што Расія павялічыла свой ваенны кантынгент у Крыме на шэсць тыс. вайскоўцаў, груба парушыўшы існуючыя пагадненні. Паводле яго слоў, на паўвостраў было перакінута таксама каля 30 расійскіх БТР-80, расійскія вайскоўцы блакуюць адміністрацыйныя будынкі і ваенныя часткі, што таксама з’яўляецца грубым парушэннем дамоўленасцей, у тым ліку Будапешцкага мемарандума.
Тым часам у порт Феадосіі зайшоў расійскі дэсантны карабель «Зубр». Невядомыя ўзброеныя людзі ачапілі ваенную базу спецпадраздзялення «Тыгр» у пасёлку Краснакаменка пад Феадосіяй. Вайскоўцы ЧФ канчаткова заблакіравалі памежную частку ў Балаклаве і прапанавалі ўкраінскім пагранічнікам пакінуць частку на сваіх караблях, пакінуўшы яе цалкам пад кантролем расійскіх вайскоўцаў. Украінскі бок прапанову прыняў. У Джанкоі расійскія войскі занялі былы аэрадром. У Крым па трасе Харкаў-Сімферопаль працягваюць прыбываць аўтамабілі з расійскімі «казакамі», якія робяць «перавалачны» прыпынак у Джанкоі.
Паводле дадзеных Дзяржпагранслужбы Украіны, «''у 21.10 1 сакавіка ў порт Севастопаля ўвайшлі два вялікія дэсантныя караблі Балтыйскага флоту Расійскай Федэрацыі „Калінінград“ і „Мінск“. 2 сакавіка гэтага года ў г. Севастопаль зайшлі вялікія дэсантныя караблі „Аленягорскі Гарняк“ Паўночнага флоту і „Георгій Пераможца“ Балтыйскага флоту Расійскай Федэрацыі. Заход ваенных караблёў ажыццёўлены… без дазволу адміністрацыі Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны''». У далейшым гэтыя караблі выкарыстоўваліся пры перакідцы тэхнікі ў Крым з Наварасійска.
Вечарам 1 сакавіка, атрымаўшы звароты ад Сяргея Аксёнава і Віктара Януковіча, прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін унёс у Савет Федэрацыі зварот аб выкарыстанні расійскіх войскаў на тэрыторыі Украіны «да нармалізацыі грамадска-палітычнай абстаноўкі ў гэтай краіне». Прычыны запыту, абвешчаныя ў звароце, — экстраардынарная сітуацыя, якая склалася ва Украіне і пагроза жыццю грамадзян Расіі і асабістага складу вайсковага кантынгенту Узброеных Сіл РФ, які дыслакуецца на тэрыторыі Украіны. Савет Федэрацыі, сабраўшыся на пазачарговае пасяджэнне, аднагалосна 90 галасамі (100 % прысутных, 54,2 % складу палаты) даў згоду на выкарыстанне расійскіх войскаў ва Украіне.
Дэпутаты гарадскога савета Севастопаля прагаласавалі за тое, каб не падпарадкоўвацца рашэнням новых улад Украіны: «У цяперашняй сітуацыі, выкарыстоўваючы словы класіка, у нас, дэпутатаў, якія выказваюць волю народа, застаўся толькі адзін выбар: або прамаўчаць, глядзець, як прыніжаюць наш „Беркут“, як узброеныя бандыты атрымліваюць пасады ў міністэрствах Украіны, або дзейнічаць». Дэпутаты таксама прагаласавалі за падтрымку правядзення ў Крыме рэферэндуму аб статусе аўтаноміі і надзялілі адпаведнымі паўнамоцтвамі каардынацыйны савет Севастопаля па абароне і забеспячэнню жыццядзейнасці горада.
Тым часам у Крыме, пасля сустрэчы з Аксёнавым, Аўруцкі падаў рапарт аб адстаўцы, а новым кіраўніком крымскай міліцыі быў прызначаны Сяргей Абісаў.
На працягу ночы ва ўкраінскія воінскія часткі, дыслакаваныя на тэрыторыі Крыму, прыязджалі невядомыя «перамоўшчыкі», якія прапаноўвалі ўкраінскім вайскоўцам не аказваць супраціву ваеннаслужачым ВС РФ, скласці зброю і перайсці на бок «законнай улады Крыму», абяцаючы забяспечыць годныя ўмовы службы і сацыяльную абарону. У залежнасці ад сітуацыі, перамоўшчыкі ўгаворамі або сілай прымушалі выдаць ім зброю і боепрыпасы і вывозілі іх на грузавіках.
Так, раніцай 2 сакавіка намеснік камандуючага Паўднёвай ваеннай акругай РФ і намеснік камандзіра 810-й брыгады марской пяхоты ЧФ прад’явілі ўльтыматум 1-му батальёну марской пяхоты ВМС Украіны ў Феадосіі — на працягу гадзіны скласці зброю і перадаць расійскім вайскоўцам склады. У Севастопалі быў блакіраваны штаб ВМС Украіны, будынак быў абясточаны. Была блакіраваная 36-я брыгада берагавых войскаў, якая дыслакуецца ў с. Перавальным (Сімферопальскі раён).
Да вечара 2 сакавіка бяскроўна былі захопленыя штабы Азова-Чарнаморскага рэгіянальнага кіравання і Сімферопальскага пагранічнага атрада Пагранслужбы Украіны, усталяваны кантроль над адным з украінскіх дывізіёнаў СПА ў раёне мыса Фіялент.
2 сакавіка калегія Генеральнай пракуратуры Украіны выступіла са зваротам, у якім заявіла: «''Ваеннаслужачыя Узброеных сіл Украіны павінны памятаць, што яны прысягалі на вернасць ўкраінскаму народу! Такім чынам, выкананне імі патрабаванняў па здачы зброі, пакіданне ваеннай тэхнікі і месцаў дыслакацыі будзе расцэньвацца як дзяржаўная здрада з адпаведнымі прававымі наступствамі''».
У ноч з 2 на 3 сакавіка ў зале пасяджэнняў крымскага Савета міністраў адбылася цырымонія прыняцця прысягі шэрагам кіраўнікоў сілавых ведамстваў. На вернасць народу Крыму прысягнулі начальнік Службы бяспекі Пётр Зіма, начальнік Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў Сяргей Абісаў, начальнік Галоўнага ўпраўлення Службы па надзвычайных сітуацыях Сяргей Шахаў і выконваючы абавязкі начальніка пагранічнай службы Віктар Мельнічэнка (раней — першы намеснік начальніка Азова-Чарнаморскага рэгіянальнага кіравання Дзяржпагранслужбы Украіны). Раней, 2 сакавіка, прысягу прыняў контр-адмірал Дзяніс Беразоўскі, прызначаны камандуючым ВМС Крыму. Паводле слоў Аксёнава, гэты дзень «увойдзе ў гісторыю аўтаноміі як дзень фарміравання ўсіх яе сілавых структур».
Урад Крыма распачаў спробу схіліць на свой бок асабісты склад і кіраўнікоў сілавых ведамстваў Украіны на тэрыторыі Крыму, але, як паведамлялі ўкраінскія СМІ, гэтыя спробы не мелі поспеху. Так, было заяўлена, што супрацоўнікі Галоўнага ўпраўлення СБУ ў АР Крым адмовіліся прызнаваць прызначанага новымі крымскімі ўладамі кіраўніка. Начальнік Крымскага тэрытарыяльнага камандавання ўнутраных войскаў Украіны Мікалай Балан заявіў, што ўнутраныя войскі падпарадкоўваюцца міністру ўнутраных спраў і «ўсе вайскоўцы на 100 прцэнтаў верныя сваёй прысязе і свайму воінскаму абавязку». Адмовіўся падпарадкоўвацца новаму прэм’ер-міністру Крыма і кіраўнік Дзяржаўнай пенітэнцыярнай службы Украіны ў АР Крым і Севастопалі Алег Грач. У Дзяржаўнай пагранічнай службе паведамілі: «Нягледзячы на ​​вельмі вострае супрацьстаянне ў Сімферопалі з расійскімі спецназаўцамі, памежнікі не страцілі кіравання падраздзяленнямі аховы дзяржаўнай мяжы ў Крыме».
3 сакавіка прэзідыум Вярхоўнага Савета АРК заявіў, што развіццё палітычнай сітуацыі ва Украіне «дае важкія падставы для боязі за лёс краіны, стварае пагрозу міру і стабільнасці ў Крыме». На думку прэзідыума, пастанова Вярхоўнай Рады Украіны «Аб самаўхіленне прэзідэнта Украіны…» парушыла Канстытуцыю Украіны, які не прадугледжвае спыненне паўнамоцтваў прэзідэнта па прычыне адыходу ад іх выканання, таму «''прававыя падставы для ўскладання абавязкаў прэзідэнта Украіны на старшыню Вярхоўнай Рады Украіны Турчынава А. В. <…> адсутнічаюць''». Парламент АРК, які нясе адказнасць за забеспячэнне правоў і свабод яе жыхароў, не можа заставацца іншым назіральнікам разбуральных працэсаў, якія адбываюцца ў краіне, і «менавіта гэтыя акалічнасці» заахвоцілі нд АРК прыняць рашэнне «аб правядзенні рэспубліканскага (мясцовага) рэферэндуму як формы прамога народаўладдзя па пытаннях удасканалення статусу і паўнамоцтваў аўтаноміі». Прэзідыум заявіў, што пытанне рэферэндуму не ўтрымлівае палажэнняў аб аддзяленні АРК ад Украіны, пры гэтым «мы выступалі і выступаем за надзяленне Крымскай аўтаноміі шырокімі паўнамоцтвамі, якія павінны быць гарантаваныя пры любых зменах цэнтральнай улады і канстытуцыі Украіны». Прэзідыум ВС АРК падтрымаў перанос рэферэндуму аб статусе і паўнамоцтвах Крыму на 30 сакавіка.
Старшыня ВС АРК Уладзімір Канстанцінаў заявіў, што ад жыхароў Севастопаля паступіла ініцыятыва аб змяненні прававога статусу горада і перападпарадкаванне яго наўпрост уладам Крыму.
Прэм’ер-міністр Расіі Дзмітрый Мядзведзеў заявіў, што расійскі ўрад гатовы аказаць Крыму фінансавую дапамогу. Кіраўнік Мінфіна Антон Сілуанаў праінфармаваў, што дэфіцыт бюджэту аўтаноміі складае ў пераліку каля 35 мільярдаў рублёў. Фінансавая дапамога РФ павінна стабілізаваць фінансавую сістэму Крыма, забяспечыць бесперабойную выплату заробкаў, пенсій, дапамог і стабільную працу бюджэтных устаноў рэспублікі.
Тым часам з Крыма паступалі паведамленні пра тое, што камандуючы Чарнаморскім флотам РФ Аляксандр Вітко нібыта прапанаваў украінскім ваеннаслужачым здацца да 5 гадзін раніцы 4 сакавіка; у адваротным выпадку, расійскія ваенныя пагражаюць прыступіць да штурму падраздзяленняў і частак УС Украіны па ўсім Крыме; у Севастопалі казакі паспрабавалі захапіць штаб ВМСУ пры падтрымцы расійскіх марскіх пяхотнікаў, у Севастопальскай бухце караблі расійскага Чарнаморскага флоту блакавалі караблі ВМСУ «Цярнопаль» і «Славуціч» , ракетны катэр ЧФ РФ заблакаваў выхад з возера Данузлаў. У Дзяржпагранслужбы Украіны заявілі, што на паромнай пераправы Крым-Каўказ адбываецца назапашванне бронетэхнікі, працягваюцца актыўныя перамяшчэнні караблёў расійскіх ВМС у акваторыю Чорнага мора на ўваход і выхад з порта Севастопаль, расійскія ваенныя ажыццяўляюць маральны і фізічны ціск на пагранічнікаў і актыўна вядуць спробы вярбоўкі персаналу.
Асабісты склад 10-й Сакскай марской авіябрыгады ВМСУ (с. Навафёдараўка) ажыццявіў перакідку на запасны аэрадром баявых верталётаў і самалётаў брыгады, каб не дапусціць іх захопу расійскімі ваеннымі.
У Дзяржаўнай пагранічнай службе Украіны паведамілі аб прарыве ў бок Украіны двух мікрааўтобусаў і трох грузавікоў Камаз з узброенымі асобамі праз пункт пропуску паромнага паведамлення «Крым-Кубань» у Керчы пад прыкрыццём ваеннаслужачых ЧФ РФ. У далейшым гэтая група ўзброеных асоб з прымяненнем фізічнай сілы захапіла месца дыслакацыі аддзела пагранслужбы «Керч».
Раніцай 4 сакавіка прэм’ер-міністр Крыма Сяргей Аксёнаў заявіў на прэс-канферэнцыі ў Сімферопалі, што асабісты склад украінскіх вайсковых частак гатовы падпарадкавацца новаму ўраду Крыма і што ў дачыненні да камандзіраў, якія адмаўляюцца выконваць яго загады, будуць распачатыя крымінальныя справы: «''Здавацца ніхто нікому не прапануе, ідуць перамовы з ваеннымі часткамі, якія ўсё абсалютна ў Крыме заблакіраваны сіламі самаабароны… У асобных частках ёсць камандзіры, якія падбухторваюць салдат да невыканання маіх загадаў, як на сённяшні дзень вярхоўнага галоўнакамандуючага. Папярэджваю ўсіх камандзіраў: у дачыненні да іх, калі яны не падпарадкуюцца законнаму ўраду Крыму, будуць распачатыя крымінальныя справы… Жарты ўсе скончаны. Калі праз дзеянні дадзеных камандзіраў пральецца кроў, пакаранне будзе вельмі лютая''».
4 сакавіка кіраўнік СБУ Валянцін Налівайчанка паскардзіўся, што расійскія ваенныя заблакавалі працу органаў бяспекі Украіны ў Крыме. Паводле слоў Налівайчанкі, СБУ звярнулася да расійскага боку з патрабаваннем прадастаўлення магчымасці органам бяспекі працаваць, аднак «па стане на гэтую хвіліну адказу няма».
Прэзідэнт Пуцін правёў прэс-канферэнцыю аб сітуацыі ва Украіне, дзе, у прыватнасці, адмаўляў удзел расійскіх войскаў у крымскіх падзеях, заявіўшы, што там дзейнічаюць толькі мясцовыя сілы самаабароны. У адказ афіцэры-камандзіры Севастопальскай брыгады надводных караблёў, караблёў ВМС Украіны «Славуціч» і «Цярнопаль» у паведамленні для СМІ заявілі, што лічаць сябе правамоцнымі «абвінаваціць прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў непрыхаванай хлусні», а таксама сказалі, што «ў сапраўдны момант ваенныя караблі ВМС Украіны „Цярнопаль“ і „Славуціч“, якія знаходзяцца непасрэдна ў Севастопальскай бухце, блакаваныя баявымі караблямі і судамі Чарнаморскага флоту ВМФ Расіі, на кожным з якіх знаходзяцца падраздзяленні марской пяхоты колькасцю да аднаго ўзвода, узброеныя аўтаматычнай зброяй і ў адпаведнай экіпіроўцы».
На працягу гэтага дня экіпаж карабля кіравання «Славуціч» прадухіліў спробу захопу карабля ўзброенай групай. Начальнік радыётэхнічных войскаў Паветраных Сіл УС Украіны палкоўнік Сяргей Вішнеўскі паведаміў, што ўсе камандныя пункты, радыётэхнічныя батальёны і роты на тэрыторыі Крыму знаходзяцца ў аблозе расійскіх войскаў і атрадаў крымскай самаабароны. Расійскія спецназаўцы прарваліся на тэрыторыю зенітна-ракетнага палка пад Еўпаторыяй (в/ч А-4519).
Тым часам, як паведаміла «Радыё Свабода» са спасылкай на відавочцаў, расійскія ваенныя ўсталявалі на КПП «Турэцкі вал», размешчаным на мяжы Херсонскай вобласці і Крыму, узмоцнены блакпост і абкопваць абарончыя пазіцыі для людзей і тэхнікі. Паводле іх слоў, на КПП знаходзіцца каля 50 узброеных расійскіх вайскоўцаў і ваенная тэхніка — не менш за тры БТР, шэсць-сем браніраваных аўтамабіляў «Тыгр» (ці «Вяпрук»), некалькі грузавых аўтамабіляў і інжынерная тэхніка. Дзяржпагранслужбы Украіны, са свайго боку, разгарнула тры кантрольна-прапускныя пункты і выставіла памежныя патрулі на адміністрацыйнай мяжы з АР Крым. Кантрольныя пункты былі разгорнутыя ў раёне населеных пунктаў Салькова, Каланчак і Чаплінка. Згодна з інфармацыяй, гэтыя пункты і патрулі ўзмоцнены вайскоўцамі мабільных падраздзяленняў пагранвойскаў, супрацоўнікамі МУС і вайскоўцамі УСУ.
У Генеральным штабе Узброеных сіл Украіны заявілі, што, паводле наяўнай інфармацыі, на тэрыторыі Крыму знаходзяцца расійскія вайскоўцы, якія не ўваходзяць у склад ЧФ, — у прыватнасці, са складу 18-й асобнай механізаванай брыгады, якая дыслакуецца ў Чачэнскай Рэспубліцы (паводле дадзеных журналістаў «Новай газеты», на самай справе ад прыцягнення чачэнцаў у міністэрстве абароны РФ адмовіліся ), а таксама 31-й асобнай дэсантна-штурмавой брыгады ПДВ (Ульянаўск) і 22-й брыгады спецпрызначэння (Краснадарскі край).
5 сакавіка Сяргей Аксёнаў звярнуўся да ваеннаслужачых органаў ваеннага кіравання і воінскіх частак Украіны, дыслакаваных у Крыме, з заклікам абараніць аўтаномію ад «недабітых паслядоўнікаў Бандэры», якія «забіваюць і гвалтуюць, рабуюць і займаюцца марадзёрствам». Паводле слоў Аксёнава, «''тыя, хто заняў кіруючыя пасады ў дзяржаве, няздольныя аднавіць закон і парадак. Сітуацыя становіцца крытычнай і патрабуе прыняцця неадкладных і надзвычайных мер''», і ў дадзеным становішчы гарантаваць мір і стабільнасць у Крыме могуць толькі рэгулярныя ўзброеныя сілы, якія ствараюцца новым урадам. Прэм’ер-міністр Крыма заклікаў ваеннаслужачых, у перыяд да правядзення ў АРК рэферэндуму:
Аксёнаў заявіў, што, як Вярхоўны Галоўнакамандуючы ўзброенымі Сіламі АРК, ён гарантуе ўсім вайскоўцам УС Крыму высокі ўзровень грашовага забеспячэння, поўны пакет сацыяльных гарантый, рашэнне жыллёвай праблемы, працаўладкаванне членаў сем’яў, пазачарговае прадастаўленне месцаў у дзіцячых дашкольных і школьных установах.
У Сімферопалі невядомыя ўзброеныя людзі ў ваеннай форме заблакіравалі аўтамабіль спецыяльнага пасланніка Генеральнага сакратара ААН Роберта Серы, які быў вымушаны перапыніць сваё знаходжанне ў Крыме і пакінуць паўвостраўв. Як пракаментаваў гэты інцыдэнт Сяргей Аксёнаў, «мы не накіроўвалі ім запрашэнне, яны не папярэджвалі аб прыездзе, звычайная ў такіх выпадках працэдура не была выкананая».
Ракетны крэйсер «Масква» са складу ЧФ у суправаджэнні чатырох судоў забеспячэння ўстаў ля ўваходу ў бухту Данузлаў, блакіруючы такім чынам выхад караблёў ВМС Украіны. Як паведаміла прэс-служба Дзяржаўнай пагранічнай службы Украіны, 12 адзінак карабельнай-катэрнага складу Севастопальскага і Ялцінскага атрадаў марской аховы, якія пайшлі з Крыма дзеля захавання жыцця і здароўя асабовага складу, прадухілення захопу караблёў, узбраення і тэхнікі, прыбылі ў Адэскі атрад марской аховы, дзе будуць задзейнічаны ў ахове тэрытарыяльнага мора і выключнай (марской) эканамічнай зоны Украіны.
На прэс-канферэнцыі ў Севастопалі было абвешчана, што ў горад прыбылі пяць добраахвотнікаў з Сербіі, каб дапамагчы мясцовым атрадам самаабароны і казакам забяспечыць парадак на блок-пасадах вакол горада. Сербы прадстаўляюць арганізацыю «Рух чэтнікаў». Паводле іх слоў, яны ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях у Косаве ў 1999 годзе ў складзе апалчэнцаў. «''Мы прыехалі па запрашэнні казакоў. Падчас грамадзянскай вайны ў Югаславіі мноства рускіх добраахвотнікаў прыязджалі падтрымаць сербскі народ. Мы народ маленькі і не можам даслаць вялікую колькасць людзей, але ў нас вялікая любоў да рускага народа''», — сказаў кіраўнік групы Мілуцін Малішыч.