cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байнэт
Інтэрнэт-гандаль у Беларусі
У 2010 г. тавараабарот сеціўных крамаў склаў звыш 230 млрд. беларускіх рублёў ($76,8 млн). У 2011 г. тавараабарот сеціўных крамаў склаў 800,5 млрд. рублёў ($142,8 млн; 0,7% ад рознічнага тавараабароту). На 14 красавіка 2012 г. налічвалася 3932 улічаныя крамы. На 4 мая з амаль 4 тыс. улічаных крамаў 75% знаходзіліся ў сталіцы, 12% — у Мінскай вобласці, па 2-3% у кожнай іншай вобласці. На 5 снежня на ўліку ў Міністэрстве гандлю стаяла 4665 сеціўных крамаў (48% ад агульнага ліку).
Стан
Па меркаванні дырэктара і заснавальніка TUT.BY Юрыя Зісера, Байнэт адстае ад Інтэрнэту ЗША на 9 гадоў (на чэрвень 2009 года)
Да 2012 года беларускія райцэнтры могуць абагнаць Мінск па ўзроўні пранікнення Інтэрнэту. На чэрвень 2009 года ў гарадах з насельніцтвам больш 100 тысяч чалавек 12,2 % жыхароў карыстаюцца доступам у Сетку штодня. У Мінску аналагічны паказчык складае 30,8 %.
Статыстыка, рэйтынгі, каталагізацыя
Ажыццяўляецца шэрагам беларускіх парталаў:
Рэспубліка Беларусь — на 66 месцы сярод краін з найбольш высокай «шкоднай актыўнасцю ў інтэрнеце» (справаздача Symantec пра пагрозы інтэрнэт-бяспекі за 2009 год). У першай сотні краін — Расія (7 месца), Украіна (27 месца), Казахстан (54 месца), Грузія (78 месца) і Малдова (86 месца)
Кабак
Каба́к — прозвішча, тапонім.
Дружнэ (Калыніўскі раён)
Дружнэ (Дру́жне) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гасціны двор (Мінск)
Гасціны двор — гістарычны гандлёва-складскі комплекс на пл. Свабоды ў Мінску, помнік рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Пасля моцнага пажару ў 1547 годзе ў Менску пачынаюцца буйныя горадабудаўнічыя пераўтварэнні. Цэнтрам новай забудовы станавіцца плошча Высокі Рынак, дамінантамі якой сталі ратуша і Гасціны двор.
Упершыню аб неабходнасці будаўніцтва Гасцінага двара ў Менску згадваецца ў пацвярджэнні прывілея на магдэбургскае права, датаваным 1569 годам. У гэтым дакуменце быў дадзены дазвол «…мещаном Менским в месте тамошнем Менском двор гостиный на местцу слушном для стоянья купцов збудовати».
Цяжка меркаваць, якім першапачаткова быў комплекс Гасцінага двара, драўляным ці мураваным. У час археалагічных даследаванняў гэтага помніка былі выяўлены фрагменты мураваных канструкцый XVII стагоддзя. Расійскі дыпламат Пётр Талстой, які пабываў у Менску ў 1697 годзе, у сваіх нататках адзначыў, што «…в рядах, где торгуют, лавки каменные, и товаров есть немало».
Cучасны комплекс Гасцінага двара на пачаў фарміравацца ў XVIII стагоддзі і, верагодна, уключыў у сябе частку больш ранніх пабудоў. Мяркуючы па планах горада канца XVIII ст., ён меў С-падобную канфігурацыю і ў яго ўваходзілі 3 вялікія мураваныя будынкі. Паводле даследаванняў помніка найбольш раннім з’яўляўся цэнтральны будынак — 2-х павярховая камяніца з высокім цокалем, якая мела паўвальмавы дах, накрыты дахоўкай. Пазней да яе з абодвух бакоў былі прыбудаваны яшчэ дзве Г-падобныя ў плане камяніцы.
У канцы XVIII стагоддзя мінскім губернскім архітэктарам Фёдарам Крамерам быў распрацаваны праект рэканструкцыі комплексу Гасцінага двара, паводле якога планавалася пабудаваць новы вялікі П-падобны ў плане 2-павярховы корпус у стылі класіцызму з боку бернардзінскіх кляштараў. Праект гэтага будынка быў змешчаны ў «Атласе Мінскай губерні 1800 года».
Пляц пад новую будоўлю, які належаў гораду, быў падзелены на кавалкі, якія прадалі розным уладальнікам. Умовы будаўніцтва былі даволі жорсткія: усе працы павінны былі выконвацца згодна з распрацаваным і зацверджаным праектам. На 1798 год быў запланаваны пачатак будаўніцтва і да 1801 года яно павінна быць скончана. Калі хтосьці з новых уладальнікаў не выканаў бы падпісаныя ў кантракце ўмовы «усе будаўнічыя матэрыялы альбо не скончаныя пабудовы павінны былі цалкам перайсці ва ўласнасць гарадской думы альбо магістрата». У выніку гэтых прац паводле праекта архітэктара Крамера ў цэнтры плошчы сфарміраваўся цэлы квартал гасцінага двара, які меў дзве праязныя брамы з паўднёвага і паўночнага бакоў.
Канчаткова комплекс гасцінага двара ў Мінску сфарміраваўся ў першай палове ХІХ стагоддзя, калі з трох бакоў да яго была прыбудавана гандлёвая галерэя, а таксама пабудаваны шэраг камяніц у двары. На ніжніх паверхах будынкаў, што выходзілі на плошчу, знаходзіліся розныя крамы, а на верхніх — жылыя пакоі.
Беларускі этнограф Павел Шпілеўскі так апісвае мінскі гасціны двор ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя :
У сярэдзіне ХІХ стагоддзя ў сучасным доме № 2 насупраць ратушы знаходзілася кнігарня братоў Бейліных. У гэтыя часы ў Мінску была толькі адна вялікая кнігарня. Увесь першы паверх камяніцы займалі кнігарня і кніжны склад. У 1855 годзе яе ўладальнікі выдалі кнігу Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча «Гапон». Побач з кнігарняй у гэтым будынку, праз уваходную арку, месцілася кавярня, якую ў той час называлі «цукерня». Тут збіраліся паэты, мастакі, акцёры, музыкі. Як сведчаць дакументы, у «цукерні» заўсёды было весела і шумна. Менавіта тут збіраліся будучыя ўдзельнікі паўстання 1863 года. На другім паверсе знаходзілася зала, дзе ладзіліся розныя вечарыны і балі.
Пасля 1920 года ў будынках Гасцінага двара размяшчаліся розныя адміністратыўныя ўстановы, у тым ліку Мінскі гарадскі выканкам Савета рабочых і сялянскіх дэпутатаў (1923—1933), у 1930-х гадах — Дом селяніна.
Новае выкарыстанне будынкаў прывяло да таго, што у 1920-х гадах была разабрана гандлёвая галерэя, а ў 1930-я гады значна рэканструявана частка гасцінага двара, пабудаваная паводле праекта Крамера ў канцы XVIII-пачатку XIX стагоддзя. У 1940-1980-х гадах у будынках Гасцінага двара размяшчаліся розныя дзяржаўныя і грамадскія ўстановы.
Пасля рэканструкцыі 1909 года над паўднёва-заходняй часткай надбудаваны трэці паверх, фасады дэкараваны ў стылі мадэрн, зменена планіроўка.
Падчас вайны паўднёва-усходняя частка гасцінага двара была зруйнавана прамым трапленнем авіябомбы. Астатнія ацалелыя будынкі на плошчы Свабоды былі заняты гітлераўцамі. У іх знаходзілася СД-абвер, контрразведка. 15 лютага 1944 года гітлераўцы прысудзілі тут да смяротнага пакарання антыфашыста.
Пасля вайны ўвесь комплекс на некаторы час займаў НКУС. У 1946 г. тут знаходзілася зала бокса спартыўнага таварыства «Дынама».
Архітэктура
Комплекс будынкаў мае замкнёную кампазiцыю з двума ўнутранымі дворыкамі.
Кадзіна (Магілёўскі раён)
Ка́дзіна (, Кадино) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам Кадзінскага сельсавета.
Да 15 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Вяйнянскага сельсавета, да 21 чэрвеня 1983 года — у склад Дарскага сельсавета, з 21 чэрвеня 1983 года — цэнтр Кадзінскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 7 км у напрамку на ўсход ад Магілёва, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Лупалава.
Вільшанка (Сэмэніўскі раён)
Вільшанка (Вільша́нка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Калачова
Калачова — жаночая форма прозвішча Калачоў, таксама тапонім.
Мангольская Народная Рэспубліка
Мангольская Народная Рэспубліка (МНР) (манг. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс) — гістарычная сацыялістычная дзяржава на тэрыторыі сучаснай Манголіі. Сталіцай рэспублікі з’яўляўся горад Улан-Батар. Дзяржава межавала на поўначы з СССР, а на поўдні — з КНР. На працягу ўсяго існавання кіруючай і адзінай партыяй у рэспубліцы была Мангольская народна-рэвалюцыйная партыя. Спыніла сваё існаванне ў ходзе Мангольскай дэмакратычнай рэвалюцыі ў 1990 годзе.
IC 908
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ефрасінні Полацкай
Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ефрасінні Полацкай (ПДУ) — беларуская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з кампусамі ў Наваполацку і Полацку.
Названы ў гонар Святой Ефрасінні, полацкай князёўны і асветніцы, першай святой на беларускіх землях.
Вытокі
Вышэйшая адукацыя ў Полацку мае даўнія традыцыі. У 1581 годзе каралём Рэчы Паспалітай Стэфанам Баторыем у Полацку быў заснаваны езуіцкі калегіум.
12 студзеня 1812 года ўказам расійскага імператара Аляксандра I калегіум быў ператвораны ў Полацкую езуіцкую акадэмію з правамі ўніверсітэта.
Акадэмія дзейнічала на працягу 1812—1820 гадоў і з’яўлялася першай вышэйшай навучальнай установай на тэрыторыі сучаснай Рэспублікі Беларусь.
Політэхнічны інстытут
14 ліпеня 1968 года быў створаны Наваполацкі філіял Беларускага політэхнічнага інстытута. 10 лютага 1969 года было вырашана перадаць Наваполацкі філіял БПІ Беларускаму тэхналагічнаму інстытуту. У 1972/1973 навучальным годзе на дзённым аддзяленні НФБТІ вучыўся 801, а на вячэрнім — 483 студэнты. У 1973 годзе ў ВНУ адбыўся першы выпуск маладых спецыялістаў.
1 студзеня 1974 года НФБТІ быў ператвораны ў самастойны Наваполацкі політэхнічны інстытут (НПІ), які стаў другім політэхнічным інстытутам у Беларускай ССР. Рэктарам НПІ быў прызначаны былы дырэктар Наваполацкага філіяла — Эрнст Міхайлавіч Бабенка. Пры магутнай падтрымцы рэспубліканскай і мясцовай улады, галоўным чынам за кошт галіновых міністэрстваў СССР, закладвалася грунтоўная матэрыяльна-тэхнічная база НПІ. Актыўна будаваліся вучэбна-лабараторныя карпусы, кватэры для выкладчыкаў, інтэрнаты для студэнтаў. У маладую ВНУ былі запрошаны цэлыя навуковыя школы з многіх навуковых і прамысловых цэнтраў Савецкага Саюза: Чалябінска, Валгаграда, Саратава, Калінінграда, Растова. Таленавітыя выкладчыкі — прафесары С. І. Лугоўскі, А. М. Левін і А. І. Сямёнаў, дацэнты Ю. П. Ашчэпкаў, Б. П. Чэмісаў і іншыя — забяспечылі не толькі паспяховую навуковую дзейнасць, але таксама заклалі базу навуковых кірункаў кафедраў. Былі заключаны буйныя гаспадарчыя пагадненні з прадпрыемствамі па распрацоўцы новых тэхналогій павышэння трываласці дэталяў хімічнага абсталявання, разнастайных машын і апаратаў, стварэнню сістэм вентыляцыі і водаачысткі, выкарыстанню новых будаўнічых матэрыялаў і канструкцый. У 1976 годзе была створана кафедра геадэзіі, і адбыўся першы набор на спецыяльнасць «Прыкладная геадэзія». У выніку паспяховага развіцця гэтага напрамку ў 1979 годзе ў НПІ быў адкрыты першы і доўгі час адзіны ў Беларусі геадэзічны факультэт. У 1982 г. у склад НПІ уваходзіла 6 факультэтаў (санітарна-тэхнічны, будаўнічы, тэхналагічны, машынабудаўнічы, геадэзічны і вячэрні), 23 кафедры і навукова-даследчы сектар. З 1985 года ў інстытуце сталі навучацца замежныя студэнты.
Ужо ў першыя гады існавання ВНУ у ёй зараджаецца будатрадаўскі рух. Неўзабаве наваполацкія будатрады зарэкамендавалі сябя з самага лепшага боку як у рэспубліцы, так і за яе межамі. У 1980 годзе Пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР Наваполацкаму політэхнічнаму інстытуту было прысвоена імя Ленінскага камуністычнага Саюза моладзі Беларусі. Складаныя працэсы, якія адбываліся ў СССР, а пасля яго распаду — у Беларусі — у канцы 1980-х — пачатку 1990-х гг. выклікалі значныя змены ў НПІ. У 1989 г. быў створаны радыётэхнічны факультэт, а ў 1992 г. — фінансава-эканамічны і на базе машынабудаўнічага — асобны факультэт па перападрыхтоўцы спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй, з часам пераўтвораны ў Інстытут павышэння кваліфікацыі пры НПІ.
Пераўтварэнне ў класічны ўніверсітэт
З’яўленне першых гуманітарных спецыяльнасцяў, а галоўнае — патрэба ў высокакваліфікаваных кадрах для эканомікі рэгіёна і краіны ў цэлым паставілі пытанне аб неабходнасці істотнай перабудовы работы ВНУ. Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 618 ад 14 верасня 1993 года Наваполацкі політэхнічны інстытут быў пераўтвораны ў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт. У сувязі з гэтым адбыліся значныя змены ў структуры навучальнай установы. На шляху ператварэння ПДУ у еўрапейскі ўніверсітэт класічнага тыпу былі створаны гісторыка-філалігічны (1993) і юрыдычны факультэты (1997), адкрыты новыя спецыяльнасці ў аспірантуры і створаны тры спецыялізаваныя саветы па абароне дысертацый.
У пачатку 1990-х гг. кіраўніцтва НПІ, улады горада Полацка, дзеячы навукі і культуры Беларусі і Полаччыны сталі ўздымаць пытанне аб перадачы інстытуту комплекса будынкаў былога Полацкага езуіцкага калегіума, дзе ў той час размяшчаўся ваенны шпіталь. Атрыманне ВНУ статуса ўніверсітэта спрыяла пачатку станоўчага вырашэння гэтага пытання. 18 кастрычніка 1993 г. у Пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь «Аб мерах па далейшаму развіццю Полацка і захаванню яго культурна-гістарычнай спадчыны» Віцебскаму абласному выканаўчаму камітэту было дадзена даручэнне сумесна з Беларускай ваеннай акругай разгледзець пытанне аб вызваленні будынкаў былога Полацкага езуіцкага калегіума для перадачы яго гісторыка-філалагічнаму факультэту ПДУ. Тым не менш рэалізацыя пастановы сутыкнулася са шматлікімі перашкодамі і была адкладзена на няпэўны тэрмін.
ПДУ на сучасным этапе
Штуршок далейшаму развіццю ПДУ дало наведванне ВНУ ў 2001 годзе Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка. Згодна з пратаколам даручэнняў Кіраўніка дзяржавы ад 1 верасня 2001 года Міністэрства абароны перадала ўніверсітэту комплекс будынкаў езуіцкага калегіума. У лютым 2003 года адбылася ўрачыстая перадача гістарычных будынкаў. Такім чынам, выкладчыкі і студэнты ПДУ сталі гаспадарамі аднаго з старэйшых універсітэцкіх гарадкоў на постсавецкай прасторы і найстарэйшага — у Беларусі. На сённяшні дзень на полацкай пляцоўцы ВНУ размяшчаюцца гуманітарны факультэт (з 2005 г.) і факультэт інфармацыйных тэхналогій (з 2008 г.).
З 2016 года юрыдычны факультэт і кафедра фізвыхавання і спорту гуманітарнага факультэта валодае ўласным кампусам у пасёлку Міжрэчча. На гэтай жа базе дзейнічае Рэгіянальны вучэбна-навукова-практычны Юрыдычны цэнтр. У кастрычніку 2017 года ўніверсітэт сумесна з Наваполацкім гарадскім выканаўчым камітэтам і ТАА «Нафтан» з’яўляецца актыўным удзельнікам інавацыйна-прамысловага Наваполацкага нафтахімічнага кластара, стварэнне якога скіравана на ўмацаванне сувязі паміж адукацыяй, навукай і вытворчасцю і спрыянне далейшаму развіццю нафтахімічнай галіны, а таксама іншай навукаёмістай і высокатэхналагічнай вытворчасці.
У ходзе рэарганізацыі вучэбных падраздзяленняў універсітэта ў 2017 годзе былі аб’яднаныя спартыўна-педагагічны і гісторыка-філалагічны факультэты, а таксама інжынерна-тэхналагічны факультэт і факультэт машынабудавання і аўтамабільнага транспарту. У выніку былі ўтвараны гуманітарны і механіка-тэхналагічны факультэты адпаведна. Па стане на май 2018 года ПДУ аб’ядноўвае 9 факультэтаў, у тым ліку па рабоце з замежнымі студэнтамі і давузаўскай падрыхтоўцы, і 27 кафедраў. Універсітэт прапаноўвае 83 праграмы бакалаўрыяту, магістратуры і аспірантуры тэхнічнага, фінансава-эканамічнага, гуманітарнага і педагагічнага профіля, а таксама 18 праграм дактарантуры. У 2017—2018 вучэбным годзе ў ВНУ налічвалася каля 10 000 студэнтаў дзённай, завочнай і дыстанцыйнай формаў навучання, сярод якіх замежныя грамадзяне з 24 дзяржаў блізкага і далёкага замежжа. У ПДУ працуе каля 440 выкладчыкаў, 39 % з якіх маюць навуковыя ступені. Пры ўніверсітэце працуюць Цэнтр вывучэння замежных моў «Uiniversum», Цэнтр дашкольнага дзяцінства і інавацыйных тэхналогій развіцця «УНІВЕРык» , аўташкола.
Іншагароднія і замежныя студэнты, а таксама ўсе аспіранты і магістранты забяспечваюцца месцамі ў адным з шасці інтэрнатаў. Ва ўніверсітэце працуюць Народны студэнцкі тэатр «Арт», клуб інтэлектуальных гульняў «Рубон» , студыя спеваў «Настроение» , студэнцкая відэастудыя «Канспект», студыя сучаснага танца «TORYDANCE» , студыя выяўленчага мастацтва «Образ». Выходзіць студэнцкі бюлетэнь «Настежь» і альманах «Литературный ОбъектИФФ». Турыстычныя паслугі ажыццяўляе Турыстычны цэнтр ПДУ. Штогод у маі ладзіцца Урачыстая цырымонія ўручэння спецыяльнага прыза «Крыніца ведаў», прымеркаваная да Дня ўніверсітэта.
13 ліпеня 2022 года ўніверсітэту было прысвоена імя Ефрасінні Полацкай.
Рэпрэсіі
У межах распачатага пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года тэрору супраць любой нелаяльнасці да рэжыму Лукашэнкі 23 мая 2023 года ў Полацкім дзяржаўным універсітэце адбылася маштабная аблава, у выніку якой затрымалі вядучую выкладчыцу кафедры сусветнай літаратуры і замежных моваў Алену Храмцову, дацэнта кафедры гісторыі і турызму Віктара Чараўко, былую загадчыцу кафедры архітэктуры Галіну Захаркіну, выкладчыка кафедры гісторыі і турызму Сяргея Глазырына, супрацоўніцу рэпазіторыя Лідзію Зуеву. Амаль усе атрымалі 10-15 сутак арышту, Захаркіна — штраф.
Сімвалы ўніверсітэта
Універсітэт мае афіцыйныя сімвалы: сцяг, эмблему і гімн. Аўтарам слоў гімна Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта з’яўляецца Генадзь Бураўкін.
Амерыцый
Амерыцый (Americium) Am — радыеактыўны хімічны элемент з атамным нумарам 95; адносіцца да актыноідаў. У прыродзе адсутнічае, масавы лік найбольш стабільнага з вядомых ізатопаў роўны 243 (яго атамная маса роўная 243,06138 а. а. м.). Пазначаецца сімвалам Am (ад Americium). Чацвёрты сінтэзаваны трансплутоніевы элемент. Элемент быў атрыманы ў 1944 годзе ў металургічнай лабараторыі Чыкагскага ўніверсітэта Гленам Сібаргам з супрацоўнікамі.
Фізічныя ўласцівасці
Амерыцый — метал серабрыста-белага колеру, цягучы і коўкі. Свеціцца ў цемры за кошт уласнага α-выпраменьвання. Мае дзве алатропныя формы. У нізкатэмпературнай форме (шчыльнасць 13,67 г/см³) валодае двайной шчыльна упакаванай гексаганальнай структурай, якая пры 1074 °C ператвараецца ў гранецэнтрыраваную кубічную. Тэмпература плаўлення — 1175 °C. Тэмпература кіпення — 2607 °C.
Калан’я
Каланья (Collagna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рэджа-Эмілія.
Насельніцтва складае 991 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 67 км². Паштовы індэкс — 42037. Тэлефонны код — 0522.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Валосавічы (Шклоўскі раён)
Вало́савічы (, Волосовичи) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Славенскага сельсавета.
Быхаўцы (Полацкі раён)
Бы́хаўцы (, Быховцы) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Маласітнянскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Трудаўскога сельсавета.
Цыркуляцыя атмасферы
Цыркуляцыя атмасферы — планетарная сістэма паветраных цячэнняў над зямным шарам.
Сістэма замкнёных плыняў паветраных мас праяўляюцца ў маштабах паўшар'яў або ўсяго зямнога шара. Падобныя плыні прыводзяць да пераносу рэчыва і энергіі ў атмасферы як у шыротным, так і ў мерыдыянальным кірунках, праз што з'яўляюцца найважнейшым кліматаўтваральным працэсам, ўплываючы на надвор'е ў любым месцы планеты.
Асноўная прычына цыркуляцыі атмасферы - сонечная энергія і нераўнамернасць яе размеркавання на паверхні планеты, у выніку чаго розныя ўчасткі глебы і паветра маюць розную тэмпературу і, адпаведна, розны атмасферны ціск (барычны градыент). Акрамя Сонца на рух паветра ўплывае кручэнне Зямлі вакол сваёй восі і неаднароднасць яе паверхні, што выклікае трэнне паветра аб глебу і яго перасоўванне.
Паветраныя плыні па сваіх маштабах змяняюцца ад дзясяткаў і сотняў метраў (такія рухі ствараюць лакальныя вятры) да сотняў і тысяч кіламетраў, прыводзячы да фарміравання ў трапасферы цыклонаў, антыцыклонаў, мусонаў і пасатаў. У стратасферы адбываюцца пераважна занальныя пераносы (што абумоўлівае існаванне шыротнай занальнасці). у верхняй трапасферы і ніжняй стратасферы - струменныя цячэнні, якія рухаюцца з вялікай скорасцю. Глабальнымі элементамі атмасфернай цыркуляцыі з'яўляюцца так званыя цыркуляцыйныя ячэйкі - ячэйка Хадлі, ячэйка Ферэла, палярная ячэйка.
Эйнштэйній
Эйнштэйній (Einsteinium) Es — радыеактыўны хімічны элемент з атамным нумарам 99; адносіцца да актыноідаў.
Метал. Тэмператара плаўлення +860°С.
Прыродныя крыніцы
У прыродзе не сустракаецца. Упершыню выдзелены з прадуктаў тэрмаядзернага выбуху ў 1952.
Качанава
Качанава — жаночая форма прозвішча Качанаў, таксама тапонім.
Мора Бофарта
Мора Бо́фарта (Beaufort Sea, mer de Beaufort) — мора Паўночнага Ледавітага акіяна. Абмывае паўночнае ўзбярэжжа Паўночна-Заходніх тэрыторый, Тэрыторыі Юкан, і Аляскі. Да мора прымыкае заходняя частка Канадскага Арктычнага архіпелага. Паўночна-заходняю мяжой мора Бофарта лічыцца лінія ад мыса Барау (Аляска) да мыса Лендс Энд, востраў Прынца Патрыка. Плошча мора каля 450 000 км ². Сярэдняя глыбіня 1004 м, найбольшая — 4684 м. У мора Бофарта ўпадае р. Макензі. У паўднёвай частцы тэмпература паверхневых водаў каля 4 °C, салёнасць 28 ‰; у паўночнай — тэмпература −1,5 °C, салёнасць каля 32 ‰. На працягу года ўкрыта льдамі.
Назву мора атрымала ад імя брытанскага гідрографа і адмірала сэра Фрэнсіса Бофарта.
Кырыліўка
Кірылаўка ці Кырыліўка  — пасёлак гарадскога тыпу, Кырыліўскі пасялковы савет, Якыміўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна.
З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кырыліўскага пасёлкавага савета, у які, акрамя таго, уваходзяць вёска Лыманскэ і ліквідаваныя вёскі Азоўскэ і Стэпок. Насельніцтва 3486 жыхароў (2016).
Борнгайм (Рэйнланд)
Борнгайм (Bornheim) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Рэйн-Зіг. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 82,72 км². Афіцыйны код — 05 3 82 012.
Горад падзяляецца на 14 гарадскіх раёнаў.
Галаганіўка (Сэмэніўскі раён)
Галаганіўка (Галага́нівка) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Корава
Назву Ко́рава маюць:
Мора Вандэля
Мора Вандэля (Мора МакКінлі) — водны басейн Паўночнага Ледавітага акіяна, які размяшчаецца паміж Грэнландыяй і Шпіцбергенам. Мора на поўнач і паўночны-ўсход ад мора Вандэля круглы год пакрытае лёдам. Да захаду ад мора Вандэля размешчана мора Лінкальна.
Барталамей Стробель
Барталамей Стробель, або Барталамеус Штробель (Bartłomiej Strobel, Bartholomäus Strobel; 11 красавіка 1591 — пасля 1650 года) — сілезскі мастак, які працаваў у стылі барока.
Біяграфія і творчасць
Працавау ў Празе, Сілезіі і, нарэшце, у Польшчы, куды эміграваў, ратуючыся ад эпідэміі чумы ў Сілезіі пасля Трыццацігадовай вайны.
Барталамей пісаў партрэты і рэлігійныя творы для кіруючых эліт рэгіёна і рэлігійных ордэнаў. Ягонай найбольш вядомай працай лічыцца карціна «Свята Ірада з абезгалоўліваннем Яна Хрысціцеля», які на сёння выстаўлены ў Музеі Прада. Твор спалучае ў сабе нібы рэлігійную тэму з раскошным адлюстраваннем сучаснага прыдворнага банкету і мноствам партрэтаў вядучых дзеячаў Цэнтральнай Еўропы, ідэнтыфікацыя якіх часткова застаецца нявызначанай.
Дзве значна менш вядомыя працы, як «Свята Ірада», якая зараз знаходзіцца ў Старой пінакатэцы ў Мюнхене, і «Данііл і Кір перад ідалам Баала», якая цяпер захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве, паўтараюць адметную формулу раскошнага і даволі дэкадэнцкага застолля, змешчанага ў складанай карціннай прасторы. На гэтых карцінах многія фігуры маюць выдуманыя версіі сучаснага касцюму.
Жыгаліўка
Жыгаліўка (Жига́лівка) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Якыміўка
Акімаўка  ці Якыміўка — пасёлак гарадскога тыпу, Якыміўскі пасялковы савет, Якыміўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Якыміўскага пасялковага савета, у які не ўваходзяць іншыя населеныя пункты. 11 894 жыхароў (2016).
Фермій
Фермій (Fermium) Fm — радыеактыўны хімічны элемент з атамным нумарам 100; адносіцца да актыноідаў. Названы ў гонар італьянскага фізіка Энрыка Фермі.
Прыродныя крыніцы
У прыродзе не сустракаецца. Упершыню выдзелены з прадуктаў тэрмаядзернага выбуху ў 1952 (разам з эйнштэйніем).
Прыбыццё (фільм, 2016)
«Прыбыццё» (Arrival) — навукова-фантастычны фільм ЗША 2016 года рэжысёра Дэні Вільнёва паводле апавядання 1998 года «Гісторыя твайго жыцця» Тэда Чана. У галоўных ролях: Эмі Адамс, Джэрэмі Рэнер і Форэст Уітакер. Галоўная гераіня — мовазнаўца, выкліканая Арміяй ЗША на спробу стасункаў з іншапланецянамі, якія прыбылі на Зямлю.
Прэм’ера фільма адбылася 1 верасня 2016 года на Венецыянскім кінафестывалі. Ён зарабіў 203 мільёны долараў у сусветным пракаце і трапіў у дзясятку фільмаў года паводле версіі Амерыканскага кінаінстытута. Быў восем разоў намінаваны на 89-й прэміі Акадэміі (узнагароджаны адной), атрымаў прэмію Рэя Брэдберы і прэмію Х'юга
Сюжэт
Ганна, дачка мовазнаўца Луізы Бэнкс, памірае ў дванаццацігадовым веку ад невылечнай хваробы.
Назапасіўшы дастатковы слоўнікавы запас, Бэнкс атрымлівае заданне дазнацца пра мэту прылёту гептаподаў. Яны адказваюць фразай, якую можна патлумачыць як «прапанаваць зброю». Кітай разумее гэту фразу як «выкарыстаць зброю» і спыняе кантакты; паступова да яго далучаюцца іншыя дзяржавы. Бэнкс спрабуе давесці, што сімвал «зброя» можа азначаць таксама «інструмент» або «сродак», а кітайскі варыянт паўстаў праз спробу ўзаемапаразумення з іншапланецянамі праз маджонг — высокаспаборніцкую гульню «».
Асобныя салдаты змаўляюцца закласці ў іншапланетны апарат, што над Мантанай, выбухоўку. Бэнкс і Донелі, таго не ведаючы, уваходзяць у карабель зноў і атрымліваюць ад гептаподаў надзвычай складанае паведамленне. Перад самым выбухам адзін з прыхадняў выштурхоўвае Донелі і Бэнкс з карабля, аж тыя страчваюць прытомнасць. Калі яны ачомаліся, ваенныя ўжо згортваюць лагер, асцерагаючыся нападу іншапланецянаў, апарат якіх змяніў пазіцыю.
Донелі высвятляе, што ў апошнім паведамленні гептаподаў шматкроць паўтараецца сімвал часу, і што пісьмовы тэкст займае акурат адну дванаццатую частку ўсёй трохмернай прасторы, на якую спраекаваны. Бэнкс здагадваецца, што поўнае паведамленне падзеленае між усімі дванаццаццю касмічнымі апаратамі, і што іншапланецяне хочуць, каб усе дзяржавы дзяліліся між сабой сваімі вынікамі.
Кітайскі галоўнакамандуючы генерал Шанг ставіць ультыматум апарату, што вісіць над Кітаем, патрабуючы ягоняга адлёту цягам 24 гадзін. Яго прыклад паўтараюць Расія, Пакістан і Судан. Сувязь з міжнароднымі камандамі даследчыкаў перарваная, і ў свеце ўсчынаецца паніка.
Бэнкс вяртаецца да пазаземнага апарату, з якога спускаецца транспарт. На борце Луіза даведваецца, што ў выніку выбуху Эбат памірае; Кастэла паведамляе ёй, што яны прыйшлі дапамагчы чалавецтву, каб праз 3000 гадоў чалавецтва дапамагло ім. Бэнкс разумее, што названая іншапланетная «зброя» — гэта іхняя мова, якая змяняе чалавечае лінейнае ўспрыняцце часу і дазваляе бачыць. Такімі аказваюцца і яе відзежы сваёй дачкі Ганны (чыё імя па-англійску — Hannah — таксама ёсць паліндромам); яе дачка яшчэ не народжаная.
Вярнуўшыся ў лагер у часе эвакуацыі, Бэнкс перадае Донелі, што іншапланетным «інструментам» ёсць не што іншае, як мова. Пацвярджаючы пра тое, што разуменне мовы змяняе мыслёвы працэс носьбіта гэтай мовы, носьбіты мовы гептаподаў атрымаюць здольнасць бачыць будучыню і мінуўшчыну. Луіза Бэнкс у відзежы трапляе на сустрэчу ў ААН з нагоды дасягнення ўсеагульнага паразумення з іншапланецянамі; генерал Шанг дзякуе ёй за тэлефанаванне на яго прыватны тэлефон, дзякуючы якому Луіза пераканала яго адклікаць атаку, працытаваўшы перадсмяротныя словы яго жонкі: «У вайне не бывае пераможцаў; з'яўляюцца толькі ўдовы».
У цяперашні час Бэнкс скрадае спадарожнікавы тэлефон агента ЦРУ Хэлперна, каб датэлефанавацца да Шанга па прадыктаваным ім у відзежы нумары і працытаваць сказаныя ім жончыны словы. Кітай паведамляе пра адбой атакі і раскрываюць сваю дванаццатую частку паслання іншапланецянаў. Пасля абмену ўсімі паведамленнямі між дзяржавамі іншапланецяне злятаюць.
Падчас эвакуацыі лагеру Донелі прызнаецца ў каханні да Бэнкс. Яны размаўляюць пра жыццёвы выбар і пра тое, ці варта яго змяняць, ведаючы, што адбудзецца. Луіза ведае, што пагодзіцца мець з Іэнам дачку, нягледзячы на ейную смяротную хваробу і на тое, што Донелі кіне іх, калі Луіза раскажа яму пра тое, што ўсё гэта ведала.
Лісна
Назву Лісна маюць:
Бінг Кросбі
Гары Ліліс «Бінг» Кросбі (Harry Lillis «Bing» Crosby;  — ) — амерыканскі спявак і акцёр, адзін з самых паспяховых выканаўцаў у свеце (у ЗША ў Кросбі 41 песня займала 1-е месца). Пачынальнік і майстар эстрадна-джазавай крунерскай манеры спеваў. Вядомы як выканаўца многіх «вечназялёных» джазавых шлягераў і хітоў у стылях свінг і дыксіленд.
Яго кар’ера доўжылася з 1926 да самай смерці ў 1977. Кросбі пачынаў у сімфаджазавым аркестры Пола Уайтмена, супрацоўнічаў з Луі Армстрангам (сумесна з Армстронгам запісаў песню «Gone Fishin»), здымаўся ў кіно, вёў уласныя тэлешоў. Зараз яго больш памятаюць па яго калядных песнях (яго хіт «White Christmas» занесены ў Кнігу рэкордаў Гінэса; яму да гэтага часу належыць мноства рэкордаў у галіне гуказапісу). Акрамя таго, Кросбі як акцёр карыстаўся не меншай папулярнасцю.
Забара (Калыніўскі раён)
Забара (Забара) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Вялікае Сітна
Вялі́кае Сі́тна (, Великое Ситно) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Маласітнянскага сельсавета.
Рудзіца (значэнні)
Назву Рудзіца маюць:
Чэхаславакія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1936
Чэхаславакія брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Осла (Нарвегія) у чацвёрты раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.
Эмірэйтс (значэнні)
Эмірэйтс (англ.: Emirates) :
Myzus
Myzus — род тлей з падсямейства (Macrosiphini). Больш 50 відаў. Палеарктыка.
Апісанне
Дробныя насякомыя, даўжыня каля 2 мм.
Значэнне
Могуць з'яўляцца пераносчыкамі вірусаў раслін, у тым ліку прадстаўнікоў роду.
Гаці (Сэмэніўскі раён)
Гаці (Га́ті) — вёска ў Сэмэніўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сэмэніўскай гарадской абшчыны.
Лонніца
Лонніца — тапонім:
Багушы (Шчучынскі раён)
Багушы́ (, Богуши) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
Да 12 сакавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Лядскага сельсавета.
Чэрнігіўка
Чарнігаўка  ці Чэрнігіўка — пасёлак гарадскога тыпу, Чэрнігіўскі пасялковы савет, Чэрнігіўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна. Насельніцтва 7415 жыхароў (2001). З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Чэрнігіўскага раёна. 2 школы.
Лужычане (племя)
Лужычане — сярэднявечныя заходнеславянскае племя, якое разам з далямінцамі, мільчанамі, сорбамі, нішанамі, сусельцамі і ііншымі плямёнамі уваходзілі ў адно з буйных аб'яднанняў палабскіх славянаў — племянны саюз лужыцкіх сербаў.
Племя лужычанаў з'яўляецца продкам народа лужычана (галоўным чынам Ніжняй Лужыцы) які жыве на ўсходзе Германіі. У «Баварскім географе» IX стагоддзя племя лужычанаў згадваецца як Lunsizi.
У другой палове I тысячагоддзя тэрыторыяй рассялення лужычанаў былі землі ўздоўж ракі Шпрэе, якія прыблізна адпаядаюць сучаснай Ніжняй Лужыцы на тэрыторыі сучаснай Германіі (федэральная зямля Бранлэнбург). На западзе ад лужычанаў размяшчалась племя ніжычаў, на поўначы размяшчаліся любушане, плоні і іншыя плямёны, землі на поўдні ад лужычан займалі мільчане, на ўсходзе знаходзіліся вобласці рассялення сілезскіх плямёнаў (дзедашане і іншыя).
Племя лужычанаў сфарміравалася ў выніку перасялення славянаў, верагодна, з Сілезіі ў міжрэччы Одэра і Эльбы, якія прынеслі ў дадзены рэгіён торнаўскую культуру (па помніку Торнава  басейне ракі Шпрэе), змяшаўшыся тут з плямёнамі, якія жылі тут ужо з VI стагоддзя, якія прадстаўлялі сукаўска-дзедзіцкую культуру, да якой адносіліся суседнія з лужычанамі мільчане, слубяне, жаравяне і іншыя плямёны.
З IX стагоддзя частка лужыцких зямель уваходзіць у саюз плямёнаў сорбаў, іх этнонім пачынае распаўсюджвацца сярод лужычанаў. У пачатку X стагоддзя племя лужычан было заваявана немцамі.
Тэрыторыя рэгіёна Ніжняя Лужыца, якая прадстаўлае арэал культуры торнаўскага тыпа, з'яўляецца вобласцю распаўсюджвання ніжнялужыцыкай мовы, дыялекты якой ўзыходзяць, верагодней за ўсё, да племяннога дыялекта лужычанаў, паколькі па дадзеным археалогіі якія-небудзь перамяшчэнні лужыцкага насельніцтва ў познім сярэднявеччы не выяўляюцца.
IC 909
IC 909 — галактыка тыпу SBa (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Загрэбэльня
Загрэбэльня (Загребе́льня) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Гарады Швецыі
У цяперашні час у Швецыі няма юрыдычнага дзялення населеных пунктаў на гарадскія і сельскія. Тым не менш паняцце «горад» (шв. stad) існуе і мае як мінімум тры розныя значэнні:
Спіс гарадоў
Ніжэй прыведзены гарады, якія падыходзяць да ўсіх вышэйнапісаных патрабаванняў:
Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў
Андрэй Дзмітрыевіч Са́хараў (Андре́й Дми́триевич Са́харов;, Масква — ) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і выкладчыка фізікі і хатняй гаспадыні. Пачатковую адукацыю атрымаў дома, у школу пайшоў з сёмага класа. У 1938 паступіў у Маскоўскі дзяржаўны універсітэт. У 1942 скончыў універсітэт і пачаў працу на абаронных заводах. У 1944 паступіў у аспірантуру Фізічнага інстытута Акадэміі навук СССР, з 1947 — кандыдат фізіка-матэматычных навук.
З 1948 займаўся распрацоўкай тэрмаядзернай зброі. Доктар фізіка-матэматычных навук, правадзейны член АН СССР (1953). Адзін з стваральнікаў вадароднай бомбы. Лаўрэат Сталінскай прэміі (1953), Ленінскай прэміі (1956), тройчы Герой Сацыялістычнай працы (1954, 1956, 1962).
З канца 1960-х выступаў за забарону выпрабаванняў ядзернай зброі, як праваабаронца. У 1970 стаў адным з заснавальнікаў маскоўскага «Камітэта правоў чалавека ў СССР». Быў уганараваны Нобелеўскай прэміяй міру ў 1975 (яго не выпусцілі з СССР на атрыманне прэміі). У сваёй Нобелеўскай лекцыі А. Сахараў занёс СССР (разам з КНР) у катэгорыю таталітарных імперый, пералічыў вядомых яму савецкіх палітзняволеных 1970-х гадоў.
У студзені 1980, пасля пратэстаў супраць уводу савецкіх войскаў у Афганістан, А. Сахараў быў сасланы ў горад Горкі. Указам Прэзідыума ВС СССР яго пазбавілі ганаровых званняў і прэмій. Вызвалены з ссылкі ў снежні 1986, пасля тэлефоннай размовы з М. Гарбачовым.
Вярнуўся ў Маскву, працягнуў навуковую і праваабарончую дзейнасць разам з жонкай Аленай Бонэр. У 1988 выязджаў за мяжу, дзе адбыліся яго сустрэчы з шэрагам лідараў краін Еўропы і ЗША. У 1989 абраны народным дэпутатам СССР, далучыўся да Міжрэгіянальнай дэпутацкай групы і стаў адным з яе сустаршыняў. Не раз выступаў з трыбуны І і ІІ З'ездаў народных дэпутатаў СССР, чым нярэдка выклікаў хвалі крытыкі з боку іншых дэпутатаў. Быў аўтарам праекта Канстытуцыі Саюза савецкіх рэспублік Еўропы і Азіі, адным з ініцыятараў кампаніі за адмену 6-га артыкула Канстытуцыі СССР (у названым артыкуле зацвярджалася кіраўнічая роля КПСС, яго адмена адбылася пасля смерці А. Сахарава, у 1990).
Памяць
З 1988 Еўрапейскі парламент штогод вызначае лаўрэатаў Сахараўскай прэміі «За свабоду думкі» (Sakharov Prize for Freedom of Thought). Тройчы яе атрымлівалі прадстаўнікі Беларусі (2004, 2006, 2020).
У 1991 паштовая марка з выявай А. Сахарава была выпушчана ў СССР, у 2011 — у Кот-д'Івуары.
У 1992 у Мінску пры БДУ быў заснаваны Міжнародны вышэйшы каледж па радыяэкалогіі імя А. Д. Сахарава (цяперашняя назва — Міжнародны дзяржаўны экалагічны інстытут імя А. Д. Сахарава). З 2000 гэтая ўстанова праводзіць навуковыя канферэнцыі — «Сахараўскія чытанні».
У 2021 Банк Расіі выпусціў юбілейную манету да 100-годдзя з дня нараджэння Сахарава.
Вялікія Славені
Вялі́кія Славе́ні (, Великие Словени) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Славенскага сельсавета.
Знаходзіцца за 13 км у напрамку на паўночны ўсход ад Шклова, за 43 км ад Магілёва.
Пол Лукас
Пол Лукас (Paul Lucas, Lukács Pál; 26 мая 1895, Будапешт — 15 жніўня 1971, Танжэр) — венгерскі і амерыканскі.
Бірлік (Курмангазінскі раён)
Бірлік — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бірлікскай сельскай акругі. Код КАТА — 234639100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1640 чалавек (810 мужчын і 830 жанчын). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 1697 чалавек (847 мужчын і 850 жанчын).
Мендзялевій
Мендзялевій (Mendelevium) Md — радыеактыўны хімічны элемент III групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 101; адносіцца да актыноідаў. Атамная маса найбольш устойлівага ізатопу 258.
Названы ў гонар рускага вучонага Дз. І. Мендзялеева.
Карэджа (Італія)
Карэджа (Correggio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рэджа-Эмілія.
Насельніцтва складае 24500 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 314 чал./км². Займае плошчу 77 км². Паштовы індэкс — 42015. Тэлефонны код — 0522.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Quirino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Генеф
Генеф (Hennef) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Рэйн-Зіг. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 105,79 км². Афіцыйны код — 05 3 82 020.
Філіпа
Філіпа (Filippo Reef) — меркаваны каралавы рыф у Ціхім акіяне, што ўваходзіць у групу астравоў Лайн. Згодна апісанню, цягнецца ў даўжыню з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход на 1,6 км.
Першыя звесткі пра рыф з'явіліся 28 чэрвеня 1886 г. ад капітана італьянскага судна «Філіпа», у гонар якога была дадзена назва. У 1926 г. існаванне рыфа было падцверджана. Але пазнейшымі мараплаўцамі рыф не быў знойдзены. Хаця ён часам дэманструецца на сучасных картах, у пазначаных каардынатах няма нават падводнага ўзвышша, на якім мог бы месціцца рыф.
Вэсэлэ (Запарожская вобласць)
Вясёлае ці Вэсэлэ  — пасёлак гарадскога тыпу, Вэсэліўскі пасялковы савет, Вэсэліўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Вэсэліўскага раёна. Малаказавод. Элеватар.
Жарабцова
Жарабцова — жаночая форма прозвішча Жарабцоў, таксама тапонім.
Астравы Швецыі
У склад Швецыі ўваходзіць мноства астравоў, ніжэй даецца спіс найбуйнейшых з іх.
Залываншчына
Залываншчына (Залива́нщина) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Калінкавічы (станцыя)
Калі́нкавічы (, Калинковичи)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў горадзе Калінкавічы.
Гісторыя
Да 1914 года станцыя мела назву — Мазыр, пакуль не адкрылася другая станцыя ў горадзе Мазыры.
У 2021 годзе рэгулярны рух электрацягнікоў звязаў Калінкавічы, Светлагорск і Жлобін. Урачыстая цырымонія адкрыцця электрыфікаванага ўчастка чыгункі адбылася на вакзале станцыі Калінкавічы 30 снежня.
Кейтнес
Кейтнес (Gallaibh — «зямля нарвежцаў»; Caithness ад нарв. «нос Кейта») — гістарычная вобласць на крайняй поўначы Шатландыі на ўзбярэжжы праліва Пентленд-Ферт і Паўночнага мора. У наш час гэта тэрыторыя ўваходзіць у склад вобласці Хайленд.
Насельніцтва Кейтнеса малаважнае (каля 25 тыс. чалавек) і сканцэнтравана ў невялікіх сельскіх паселішчах. Гістарычны і культурны цэнтр — невялікі горад Уік на ўсходнім узбярэжжы рэгіёна з развалінамі старадаўняй нарвежскай крэпасці. Кейтнес уяўляе сабой пясчанікавае плато, якое раней было дном дэвонскага Аркадскага возера, якое на паўднёвы захад змяняецца гранітнымі горнымі ўтварэннямі вышынёй да 706 м. Тэрыторыя практычна пазбаўлена лесу, затое мае шмат балот і хмызняковых пустэч.
У старажытнасці тэрыторыю Кейтнеса насялялі старажытна-кельцкія плямёны. Пазней сюды пракраліся пікты, якія, відаць, уключылі Кейтнес у сваё Каралеўства піктаў, якое размяшчалася на тэрыторыі паўночна-ўсходняй Шатландыі. У X стагоддзі сюды пранікаюць нарвежскія вікінгі, якія паступова пачалі асядаць на ўзбярэжжы, выцясняючы пікцкае насельніцтва. У выніку Кейтнес стаў практычна цалкам нарвежскім і стаў падпарадкоўвацца нарвежскім ярлам Аркнейскіх астравоў. Барацьба паміж Нарвегіяй і Шатландыяй за Кейтнес вялася з пераменным поспехам: у 1196 г. ярл Аркнейскі пагадзіўся выплачваць шатландскаму каралю даніну за права валодання Кейтнесам, а ў 1266 г. Перцкім дагаворам Нарвегія прызнала сюзерэнітэт Шатландыі над гэтай тэрыторыяй. Тым не менш яшчэ на працягу некалькіх стагоддзяў улада караля Шатландыі ў Кейтнесе была мінімальнай, насельніцтва працягвала размаўляць на дыялекце нарвежскай мовы і карыстацца нарвежскім правам. Толькі з канца XIV стагоддзя, калі графамі Кейтнеса сталі прадстаўнікі роду Сінклэраў пачынаецца ўключэнне гэтай вобласці ў склад агульнадзяржаўнай адміністрацыі і пранікненне шатландскіх звычаяў і шатландскай мовы.
Dyera polyphylla
Dyera polyphylla -  від сямейства. Дрэва, якое вырастае да 60 м вышынёй. Расце ў тарфяных балотах лясоў Суматры і Барнеа.
Даўнарскі сельсавет
Даўна́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Даўнары.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Юрацішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. 25 лютага 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бакштаўскага сельсавета.
Румынія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1936
Румынія брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Гарміш-Партэнкірхене (Германія) у трэці раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю. Зборную краіны прадстаўляла 1 жанчына.
Луні (значэнні)
Луні:
Тапонім
Луні — назва населеных пунктаў:
Арыхіў
Арэхаў ці Арыхіў  — горад, Арыхіўскі гарадскі савет, Арыхіўскі раён, Запарожская вобласць, Украіна. Колькасць насельніцтва на пачатак 2011 года — 15 544 чалавек. Па перапісу 2001 года насельніцтва складала 17 986 чалавек.
Мост Пакутнікаў 15 Ліпеня
Мост быў спраектаваны пад кіраўніцтвам Алега Аляксандравіча Керанскага (1905—1984), сына Аляксандра Фёдаравіча Керанскага.
Закладка моста, запланаваная яшчэ ў 1950 г., была ажыццёўлена 20 лютага 1970 года. Адкрыццё моста адбылася 29 кастрычніка 1973 года, да 50-годдзя ўстанаўлення Турэцкай Рэспублікі. Мост быў збудаваны нямецкай фірмай Хохціф і англійскай фірмай Кліўленд Інжынірынг, на будаўніцтва моста сышло 200 мільёнаў долараў ЗША.
Іваніў (Калыніўскі раён)
Іваніў (Іва́нів) — вёска ў Калыніўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Універсітэты Польшчы
Універсітэт у Польшчы (Uniwersytet w Polsce) — вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая дзейнічае на аснове закона Рэспублікі Польшча ад 20 ліпеня 2018 года аб вышэйшай адукацыі і навуцы. Гэты закон ппрымяняецца як да дзяржаўных, так і да прыватных вышэйшых навучальных устаноў, а таксама да Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта Яна Паўла ІІ і Універсітэта кардынала Стэфана Вышынскага ў Варшаве, і не прымяняецца да семінарый і іншых рэлігійных навучальных устаноў. Пры гэтым Папскі ўніверсітэт Яна Паўла II у Кракаве мае спецыяльны статус, вызначаны Канкардатам са Святым Прастолам.
Некаторыя польскія вышэйшыя навучальныя ўстановы, якія адпавядаюць нарматыўным патрабаванням, прадугледжаным для ўніверсітэтаў, адззначаюць гэта ў сваіх статутах, але традыцыйна не выкарыстоўваюць слова "універсітэт" у сваёй афіцыйнай назве на польскай мове. Хаця на іншых мовах (напрыклад, англійскай) слова "універсітэт" у назве можа і прысутнічаць для ўдакладнення статуса вышэйшай навучальнай установы.
Акрамя ўласна ўніверсітэтаў у Польшчы таксама функцыянуюць шматлікія дзяржаўныя і прыватныя вышэйшыя навучальныя ўстановы, якія, аднак, не маюць гэтага статусу і, адпаведна, поўных акадэмічных правоў універсітэта: акадэміі, галоўныя і вышэйшыя школы і інш. Іх не варта блытаць з уласна ўніверсітэтамі ў разуменні польскага заканадаўства, нават нягледзячы на іх высокі аўтарытэт, навуковыя дасягненні, значную колькасць студэнтаў і супрацоўнікаў, салідны ўзрост і інш.
Гісторыя
Хоць пачатак універсітэцкай адукацыі ў Польшчы прыпадае на XIV стагоддзе, ужо з XIII стагоддзяў усё больш палякаў прымалі замежныя вучэльні. У перыяд панавання Уладзіслава І Лакетка на дзяржаўнай службе знаходзіліся 41 чалавек з вышэйшай адукацыяй. На службе ў караля Казіміра III Вялікага было 56 чалавек з універсітэцкай адукацыяй, а Людовік Венгерскі меў такіх 12 чалавек. Усяго ў XIV стагоддзі польскай дзяржаве служылі 84 паіменна вядомыя чалавека, якія мелі вышэйшую адукацыю.
У 1661 годзе кароль Ян II Казімір заснаваў у Львове езуіцкую акадэмію на базе калегіума. У 1758 годзе кароль Аўгуст ІІІ ператварыў вучэльню на Львоўскую акадэмію. У 1784 годзе аўстрыйскі імператар Іосіф II Габсбург заснаваў у Львове свецкі універсітэт (Юзэфінскі універсітэт), які ў пачатку XIX стагоддзя быў ператвораны ў ліцэй. У 1817 годзе імператар Франц ІІ зноў заснаваў у Львове ўніверсітэт (Францысканскі універсітэт), у якім выкладалі на нямецкай мове. Пасля 1871 года, калі імператар Франц Іосіф І адмяніў моўныя абмежаванні, усё больш лекцый праводзілася на польскай мове. У XIX стагоддзі ў валаданнях Расійскай імперыі існаваў Каралеўскі Варшаўскі ўніверсітэт (з 1816 года да Лістападаўскага паўстання). У 1870-1915 гадах функцыянаваў Імператарскі Варшаўскі універсітэт з выкладаннем на рускай мове. Палякі складалі ад 60 % да 70 % яго слухачоў. Пасля арганізаванага ў 1905 годзе байкоту рускіх ВНУ большасць з іх з'ехала ў іншыя ўніверсітэты.
У міжваенны перыяд у Польшчы функцыянавала пяць дзяржаўных універсітэтаў: Ягелонскі універсітэт, Універсітэт Стэфана Баторыя ў Вільні, Універсітэт Яна Казіміра ў Львове, Варшаўскі ўніверсітэт (створаны ў 1915 годзе, з 1930-х гадоў - Універсітэт імя Юзэфа Пілсудскага) і Пазнанскі ўніверсітэт (заснаваны ў 1919 годзе). З 1918 года дзейнічала таксама недзржаўная каталіцкая вучэльня - Люблінскі ўніверсітэт, які у 1928 годзе стаў называцца каталіцкім. Дзейнасць вышэйшых навучальных устаноў рэгулявалася законам ад 13 ліпеня 1920 года аб акадэмічных школах, які гарантавалі ім вялікую аўтаномію. У міжваенны перыяд найбольш папулярнымі напрамкамі навучання былі філасофія, правазнаўства і палітычныя навукі. Падчас Другой сусветнай вайны дзейнасць польскіх універсітэтаў была прыпыненая. У Варшаве ў 1940 годзе быў створаны тайны Універсітэт заходніх зямель, штат якога складалі навукоўцы закрытага Познаньскага ўніверсітэта. З восені 1943 года ён меў філіялы ў Чэнстахове і Кельцах. Пасля заканчэння вайны ў 1945/1946 навучальным годзе найбуйнейшым польскім універсітэтам па колькасці студэнтаў стаў Ягелонскі універсітэт, які навучаў 8288 чалавек. Самым маленькім універсітэтам у гэтым сэнсе быў Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт, у якім навучалася 1159 студэнтаў. У пасляваенны час у Польскай Народнай Рэспубліцы было створана яшчэ 7 новых універсітэтаў.
Сучаснасць
У Польшчы сёння дзейнічаюць больш 40 універсітэтаў, сярод якіх: