cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рыга
XX стагоддзе
Пасля нападу на СССР у 1941 годзе нямецкія войскі займаюць Рыгу. Падчас нямецкай акупацыі 1941—1944 гадах Рыга была цэнтрам Рэйхскамісарыята Остланд. Генеральны камісар акругі Латвія таксама жыў у Рызе. Яўрэйскае насельніцтва Рыгі знявольвалася ў Рыжскім гета ці дэпартуецца ў іншыя канцэнтрацыйыныя лагеры (недалёк знаходзіўся канцлагер Рыга-Кайзервальд).
Пры вызваленні горада Чырвонай арміяй у 1944 годзе гістарычны цэнтр Рыгі моцна пацярпеў.
Сталіца незалежнай Латвіі
У 1991 годзе Рыга стала сталіцай адноўленай незалежнай Латвіі. У 2001 годзе горад адсвяткаваў сваё 800-годдзе. У гэтым жа, а таксама ў 2014 годзе, Рыга была Культурнай сталіцай Еўропы.
Насельніцтва
Адлюстраваннем багатай гісторыі горада з’яўляецца і яго мінулы і сучасны этнічны склад. Са дня заснавання і да 1582 года жыхарамі горада (бюргерамі), былі толькі немцы. Латышам забаранялася нават сяліцца ў межах сцен горада, а пазней, у межах землянога вала. Адмысловым указам дазволена было будаваць хаты звонку гарадской сцяны.
Да 1889 года уклад горада, закон і правапарадак вызначала нямецкая частка насельніцтва — прыкладна 40 %, якая займала ўсе ключавыя пазіцыі ў гарадской ратушы. У канцы XVIII стагоддзя ў Рызе з’яўляюцца першыя славянскія жыхары (у асноўным працаўнікі прамысловага сектара), лік якіх узрастае на працягу 19-20 стагоддзяў. Прыкладна ў гэты жа час адбываецца прыток у Рыгу латышскіх сялян з сельскай мясцовасці. У 1935 годзе 63 % жыхароў — латышы, пазней, да канца XX ст., у сувязі з масавым прытокам грамадзян славянскага паходжання з іншых рэспублік СССР і правядзення савецкім рэжымам русіфікацыі пасля вайны, латышы склалі толькі 36 % насельніцтва Рыгі (1989).
Па стане на 2010 год у Рызе пражывала: латышоў — 42,3 %, рускіх — 41,0 %, беларусаў — 4,2 %, украінцаў — 3,9 %, палякаў — 2,0 %.
Рыга <div style="width: 100%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px;" title="braglist - zum scrollen"; > <br style="clear:both;" />
Адміністрацыйны падзел
Горад падзелены на 6 адміністрацыйных раёнаў: Цэнтральны раён, Зіемельскі раён, Латгальскае прадмесце, Відзэмскае прадмесце размешчаныя на правым беразе р. Даўгава, Курзэмскі раён і Земгальскае прадмесце — на левым беразе.
Па плошчы Курзэмскі раён з’яўляецца самым вялікім, а Цэнтральны раён — самым маленькім. Латгальскае прадмесце — самы вялікі па колькасці насельніцтва, а Відзэмскае прадмесце і Цэнтральны раён — адзіныя па нацыянальным складзе, у якіх латышоў больш, чым рускіх.
Мікрараёны
У 1934 годзе горад Рыга быў падзелены на 40 адміністрацыйных раёнаў, але пасля Другой сусветнай вайны ў Рызе не было афіцыйна зацверджанага тэрытарыяльнага падзелу горада, які быў бы больш дэталёвым, чым падзел на шэсць адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак (раёны і прадмесці). Умоўна Рыга была падзелена на 47 раёнаў або «мікрараёнаў», межы якіх толькі часткова супадалі з межамі прадмесцяў, а ўзаемныя межы былі даволі ўмоўнымі. Гістарычна склалася і больш дэталёвы падзел мікрараёнаў. У якасці мікрараёна можна згадаць Спілвэ, які складаўся з частак: Бекермуйжас, Крэмерыем, Волэрыем, Рацупес і Ліелас Мойжас.
У 2008 годзе Дэпартамент горадабудаўніцтва Рыжскай думы пачаў працу па вызначэнні новых мікрараёнаў Рыгі. Гэты план яшчэ афіцыйна не зацверджаны, але калі ён будзе зроблены, Рыга будзе складацца з 58 мікрараёнаў, кожны са сваім цэнтрам, сваім унікальным ландшафтам і архітэктурнай формай. Асноўная прычына гэтай рэформы — магчымасць вывучыць спецыфіку кожнага мікрараёна, кожнага маленькага рэгіёна — якія там жыхары, якая інфраструктура, якія патрэбы ў далейшым паляпшэнні асяроддзя пражывання.
Транспарт
Рыга з’яўляецца важным міжнародным транспартным вузлом на Балтыйскім моры. Праз яе ідуць паветраныя і марскія шляхі паміж Скандынавіяй і Усходняй Еўропай, між Цэнтральнай Еўропай і Фінляндыяй (Via Baltica), а таксама ўнутры Балтыі.
Грамадскі транспарт у Рызе станам на 2023 год складаецца з 51 маршрута аўтобусаў, 21 маршрута тралейбусаў, 5 маршрутаў трамваяў і 9 начных аўтобусных ліній, якія злучаюць усе прыгарады Рыгі.
У асноўным горад выкарыстоўвае машыны еўрапейскіх вытварцаў Solaris для аўтобусаў і тралейбусаў, Škoda для трамваяў, але ў невялікай колькасці працягваюць працаваць больш старэйшыя маркі трамваяў Tatra, якія прайшлі мадэрнізацыю.
Раней на вуліцах Рыгі працавалі тралейбусы «Белкамунмаш», але ад іх цалкам адмовіліся.
Часткова абавязкі гарадскога транспарту выконваюць электрычкі — што выходзяць з цэнтральнага рыжскага вакзала ў трох асноўных кірунках: Слока (Тукум), Саўлкрасты, Огрэ.
На тэрыторыі горада (у прыватнасці маршруты ў кірунку Слокі і Саўлькрасці), маюць некалькі прыпынкаў, што дазваляюць дабрацца пасажырам да некаторых мікрараёнаў сталіцы. Па іх маршруце па-за межамі Рыгі знаходзяцца мясцовасці-спадарожнікі латвійскай сталіцы — у прыватнасці Юрмала.
Славутасці
Асноўныя славутасці Рыгі канцэнтруюцца ў Старым горадзе, які ўключаны ў спіс Сусветнай культурнай спадчыны паводле ЮНЕСКА. Стары горад — гэта гістарычны і геаграфічны цэнтр Рыгі на правым беразе Дзвіны, які, нават нягледзячы на разбурэнне ў 1857—1863 гадах абарончых пабудоў і валоў, захаваў характар фартыфікацыі. Свабодныя плошчы, якія з’явіліся пасля разбурэння гарадскога мура, былі ператвораны на парк з каналам, які сёння аддзяляе Стары горад ад Новага горада.
Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
У Рызе пахаваны беларускі фалькларыст і этнограф Сяргей Сахараў (1880—1954).
Спіс узнагарод і намінацый фільма «Лабірынт фаўна»
«Лабірынт фаўна» (El Laberinto del Fauno) — іспанска-мексіканскі фільм у жанры цёмнага фэнтэзі, зняты ў 2006 годзе мексіканскім кінарэжысёрам Гільерма дэль Тора па ўласным сцэнарыі. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Івана Бакера, Сержы Лопес, Марыбэль Верду, Даг Джонс, Арыядна Хіль, Алекс Ангула.
Прэм’ера фільма адбылася 27 мая 2006 года. Фільм быў высока ацэнены кінакрытыкамі і ўзнагароджаны мноствам прэстыжных кінапрэмій.
Фестывальнае жыццё фільма «Лабірынт фаўна» пачалося з удзелу ў асноўным конкурсе 59-га Канскага кінафестывалю, дзе карціна была добра прынята, але не заваявала ніводнай узнагароды. Пазней, фільм стаў трыумфатарам фестывалю «», дзе ўдастоіўся галоўнай узнагароды, Гран-пры Fantasporto за найлепшы фільм, а таксама ўзнагароды за найлепшую мужчынскую ролю (Сержы Лопес). На фільм атрымаў прэмію ФІПРЭСІ, як найлепшы замежны фільм. На фестывалі, прысвечаным ушанаванню працы кінааператараў, «Camerimage», аператар фільма Гільерма Навара атрымаў галоўны прыз — «Залатую жабу».
Падчас падвядзення вынікаў 2006 года прэміі за найлепшы фільм, найлепшы замежны фільм або найлепшы фільм на замежнай мове «Лабірынту фаўна» прысудзілі наступныя арганізацыі:,  ,  ,  , ,  , ,  , , Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША ,  ,  ,.
Прэміяльны сезон 2007 года прынёс «Лабірынту фаўна» шэраг нацыянальных кінапрэмій, сярод якіх:
Спіс узнагарод і намінацыі
У змешчанай ніжэй табліцы кінафестывалі і кінапрэміі прыведзены ў храналагічным парадку.
Сан-Хуан (Пуэрта-Рыка)
Сан-Хуа́н (San Juan Bautista, Іаан Прадцеча) — сталіца і найбуйнейшы горад Пуэрта-Рыка. Па дадзеных перапісу 2000 года, у ім пражываюць 433 373 чалавек, што робіць яго 42-м па памеры горадам пад кіраваннем ЗША.
Сан-Хуан быў заснаваны іспанскімі каланістамі ў 1521 годзе, якія назвалі яго Ciudad de Puerto Rico (Горад Пуэрта-Рыка). Гэта не толькі самы стары горад у Пуэрта-Рыка, але і найстарэйшы заснаваны еўрапейцамі горад ЗША. Сталіца Пуэрта-Рыка - амаль самы стары горад (на 2-м месцы пасля Санта-Дамінга ў Дамініканскай рэспубліцы) еўрапейскіх каланістаў у Амерыцы. У Сан-Хуане знаходзіцца некалькі гістарычных будынкаў; самыя характэрныя: Форт Сан-Фэліпэ-дэль-Мора і Форт Сан-Крыстабаль, а таксама Ла Фарталеза.
Януш Радзівіл
Януш Радзівіл:
Сан-Хуан (Пуэрта-Рыка)
З'яўляецца адным з найважнейшых партоў, прамысловых, фінансавых, культурных і турыстычных цэнтраў Пуэрта-Рыка. Насельніцтва метраполіі, уключаючы Сан-Хуан і муніцыпалітэты Баямон, Гуайнабо, Катан'ё, Канаванас, Кагуас, Тоа Альта, Тоа Баха, Караліна і Трухільё Альта, складае каля 2 млн жыхароў - каля паловы насельніцтва Пуэрта-Рыка. У горадзе праходзілі Панамерыканскія гульні 1979 года.
Велікамучанік
Велікаму́чанік (μεγαλόμαρτυρ, magnus martyr — даслоўна можна перакласці як «знатныя сведкі») — адзін з найбольш старажытных лікаў святых (нароўні з мучанікамі), якія шануюцца Царквой.
Гісторыя
Вылучэнне падчас фарміравання агульнацаркоўнага шанавання мучанікаў асобнай катэгорыі велікамучанікаў адбылося ў выніку ўсталявання ім як асобам знатнага паходжання асабліва ўрачыстых службаў. Культ асаблівага шанавання велікамучанікаў спарадзіў узнікненне звязаных з імі народных павер'яў і шматлікіх легенд, якія ўвайшлі ў іх агіяграфію. Так, напрыклад, існуюць шматлікія версіі жыція і цудаў Георгія Пераможца, што ўжо ў канцы V стагоддзя прывяло да таго, што Рымскі Папа Геласій у сваім дэкрэце забараняе апакрыфічныя «Акты мучаніцтва святога Георгія» як ератычную фальсіфікацыю і адносіць Георгія да святых, якія больш вядомыя Богу, чым людзям.
Канчаткова падзел святых па ліках святасці сфарміраваўся толькі ў VII—VIII стст. К таму часу разуменне эпітэта «велікамучанік» на праваслаўным Усходзе трансфарміравалася: ён стаў успрымацца як знак асабліва цяжкіх мук (напр., Іаан Сачаўскі, які пацярпеў у XIV стагоддзі .). Аднак некаторыя памесныя цэрквы (у прыватнасці, Грузінская, Сербская) захавалі эпітэт «велікамучанікі» менавіта за знатнымі асобамі.
Пандора (спадарожнік)
Пандора (ад Πανδώρα) — натуральны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як Сатурн XVII.
Велікамучанік
Гісторыя
У сучаснай праваслаўнай свядомасці паняцце «велікамучанік» звязваецца з асабліва цяжкімі і працяглымі (у параўнанні з «проста» мучанікамі) мукамі, якія святы пацярпеў за веру.
Пандора (спадарожнік)
Адкрыццё
Быў знойдзены ў кастрычніку 1980 года астраномам Сцюартам Колінзам на фотаздымках, атрыманых з аўтаматычнай міжпланетнай станцыі «Вояджэр-1». Першапачаткова прысвоена часовае абазначэнне S/1980 S 26, а ў 1985 годзе афіцыйна названы ў гонар персанажа старажытнагрэчаскай міфалогіі Пандоры.
Арбіта
Пандора здзяйсняе поўны абарот вакол Сатурна на адлегласці ў сярэднім 141700 км за 15 гадзін і 5 хвілін. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,0042 і размешчана акурат на экватары планеты. Як спадарожнік-«пастух» сваёй гравітацыяй аказвае ўплыў на кольца F Сатурна.
Фізічныя характарыстыкі
Пандора мае няправільную, выцягнутую форму, памерам прыкладна 110 × 88 × 62 км. На паверхні спадарожніка размешчаны як мінімум два ўдарныя кратары дыяметрам да 30 км. Пры вельмі нізкай шчыльнасці 0,6 г/см³ і высокім альбеда 0,6, Пандора, верагодна, з'яўляецца ледзяным целам. Зорная велічыня складае 16,3 m.
Верхняя вуліца (Гомель)
Верхняя вуліца — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад вуліцы Каменшчыкава да вуліцы Свірыдава. Перасякаецца з безыменным правулкам. Дае пачатак іншаму безыменнаму правулку, які ідзе да вуліцы Агарэнкі. На яе выходзіць 8-я Навасёлкавая вуліца. Складаецца з індывідуальнай забудовы пераважна сядзібнага тыпу.
Леў (валюта)
Леў (лев) — грашовая адзінка Балгарыі, утрымоўвае 100 стацінак.Код ISO 4217 — BGN. Уведзены ў зварот у 1880 годзе з залатым утрыманнем на ўзроўні французскага франка - 0,290323 г.
З 1999 г. курс льва прывязаны да еўра і складае 1,95583 льва за €1. У звароце знаходзяцца манеты 1, 2, 5, 10, 20, 50 стацінак 1 леў і банкноты 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 леваў.
Лукашэвічы
Лукашэ́вічы (, Лукашевичи) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
15 лістапада 1957 года вёска перададзена з Канстанцінаўскага сельсавета ў склад Шэметаўскага сельсавета.
Валькірыя (значэнні)
Валькірыя:
Сусветны дзень мадэрну
Сусветны дзень мадэрну (World Art Nouveau Day) - штогадовае свята 10 чэрвеня. Створана для прапаганды мастацтва высокага стылю мадэрн у архітэктуры, жывапісе, музыцы і г.д., а таксама захавання яго спадчыны. К гэтай даце ладзяцца выставы, фотаконкурсы, экскурсіі, чытанні.
Гісторыя свята
Ідэя першага Міжнароднага дня мадэрну ў 2013 годзе прыйшла з Венгрыі, дзе ён прайшоў у Музеі прыкладнога мастацтва па ініцыятыве часопіса Szecessziós Magazin. З тых часоў штогадовы Дзень мадэрну праходзіць пры падтрымцы Еўрапейскага руху Réseau Art Nouveau Network (Брусэль) і Art Nouveau European Route (Барселона). Датай яго правядзення абрана 10 чэрвеня, бо ў гэты дзень памерлі два выдатныя прадстаўнікі гэтага стылю: Антоніа Гаўдзі і Эдэн Лехнер.
Парэчкі пушыстыя
Парэ́чкі пушыстыя (Ribes spicatum) — від кветкавых раслін роду сямейства Агрэставыя.
Апісанне
Куст да 1,5 м вышынёй, з моцнымі светла-карычневымі парасткамі і карой, пакрытай расколінамі. Пупышкі яйкападобна-канічныя 4—10 мм даўжынёй, бураватыя, прыціснутыя або трохі аддаленыя. Пупышкавыя лускі пакрытыя рэдкімі белымі валасінкамі, па краі раснічастыя. Ліставыя рубцы трохкутныя, адносна шырокія, светлыя, бледна-шэрыя. Плод — ягада чырвонага колеру, 5-8 мм у дыяметры, кіслая на смак.
Экалогія
Расце ў іглічных, радзей лісцяных лясах на палянах, уздоўж берагоў рэк і азёр. Даволі рэдкі від, мае патрэбу ў ахове.
Таксанамія
Від Парэчкі пушыстыя ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Лек
Лек (lek, мн. л. leke) — грашовая адзінка Албаніі. 1 лек = 100 кіндарак (qindarka).
Гісторыя
Назва лек (lek) сфармавана ад скарачэння імя Аляксандра Вялікага (Leka i Madh). Назва кіндарка (qindarka) пайшла ад албанскага слова сто (qind).
Да 1925 года ў Албаніі не існавала ўласнай валюты. Выпушчаны ў 1926 годзе албанскі франк па залатым утрыманні (0,290323 г.) быў прыраўнаны да французскага франка.
Падчас акупацыі час курс франка быў прыраўнаны да італьянскай ліры з разліку 1 франк = 6,25 ліры.
У 1947 годзе франкі былі абмененыя на новую валюту лек па курсе 1 франк = 9 лекам. У 1949 годзе зроблены абмен банкнот у леках на банкноты новага ўзору без дэнамінацыі.
У 1965 і 1991 гадах былі праведзеныя грашовыя рэформы. Старыя лекі абменьваліся на новыя ў суадносінах 10:1 і 50:1, адпаведна.
Лары
Код валюты па ISO 4217: GEL. Уведзеная ў 1995 годзе ў перыяд кіравання Эдуарда Шэварднадзэ. 1 лары = 100 тэтры.
У цяперашні час у звароце знаходзяцца манеты вартасцю 5, 10, 20, 50 тэтры, а таксама 1 і 2 лары, банкноты ў 5, 10, 20, 50, і 100 лары.
Серыя 1996—2006 гадоў
Банкнота ў 500 лары з партрэтам цара Давіда Будаўніка, які трымае ў правай руцэ скрутак, а ў левай — Гелатскі манастыр, і нацыянальным арнаментам ў 1995 была надрукаваная ў Вялікабрытаніі, але так і не выйшла ў абарачэнне. У 2011 годзе Нацыянальны банк Грузіі выпусціў абмежаваную сувенірную серыю гэтых банкнот.
Серыя 2016-2019 гадоў
З 2016 года Нацыянальным Банкам Грузіі быў пачаты выпуск новай серыі банкнот. У 2016 годзе былі надрукаваны новыя купюры наміналам 20, 50 і 100 лары, у 2017 - 5 лары, у 2019 - 10 лары.
Нягледзячы на ​​тое, што банкноты новага ўзору даволі моцна адрозніваюцца ад банкнот папярэдняй серыі па каляровай гаме, размяшчэнні элементаў, агульным афармленні і памерах, прысвечаны яны тым жа асобам, што і купюры адпаведных наміналаў узору 1995 года.
Лушчыкі (Мядзельскі раён)
Лу́шчыкі (, Лущики) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Сан-Сусі (Гаіці)
Сан-Сусі (Sans-Souci, што значыць «без клопатаў») — паўразбураны палац гаіцянскага караля Анры Крыстофа, размешчаны ў мястэчку Міло, у 13 км ад Кап-Аіцьен.
Палац быў збудаваны ў 1810-13 гг. непадалёк ад грандыёзнай крэпасці Лафер'ер. У 1820 г. у Сан-Сусі Анры Крыстоф скончыў жыццё самагубствам выстралам сярэбранай кулі, а яго сын і спадчыннік Жак-Віктор Анры быў заколаты штыкамі паўстанцаў.
Мясцовыя жыхары адносяцца да палаца, разбуранаму землетрасеннем 1842 года, з забабоннай прадузятасцю, лічачы яго праклятым.
У 1982 годзе ЮНЕСКА прызнала яго, нароўні з іншымі помнікамі Нацыянальнага парку Гаіці, здабыткам усяго чалавецтва.
Прустыт
Прусты́т, рубінавае серабро, рубінавая падманка, сярэбраная падманка, чырвоная светлая сярэбраная руда, сангвініт  — мінерал класа сульфідаў, мыш’яковая сульфасоль серабра, Ag3AsS3. Назву прустыт атрымаў у гонар французскага хіміка Ж. Л. Пруста, выявіўшага, што існуюць асобна сурмяная и мышьяковая «чырвоныя сярэбраныя солі». Упершыню гэты мінерал апісаў у 1832 годзе французскі геолаг Ф. С. Беданаў (Beudant F. S.).
У складзе прустыту прыкладна 65,4 % серабра, 15,2 % мыш'яку, 19,4 % серы. Крышталізуецца ў трыганальнай сінганіі. Утварае зярністыя агрэгаты, крышталі прызматычнай формы, часам двайныя і трайныя зросткі. Крышталі маюць рубінава-чырвоны колер, паўпразрыстыя. Шчыльнасць 5,57—5,64 г/см³. Цвёрдасць 2—2,5 па шкале Моаса Раствараецца ў азотнай кіслаце.
Анталаўці
Анта́лаўці (, раней, Antalóc) — вёска ва Ужгарадскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Худліўскага сельсавета.
Прустыт
Распаўсюджванне і радовішчы
Прустыт мае гідратэрмальнае паходжанне. Трапляецца ў кальцытавых жылах. Гіпергенны прустыт утвараецца ў зонах акіслення сярэбраных радовішчаў. Сустракаецца ў жылах з свінцова-цынкава-сярэбранай мінералізацыяй. Радовішчы ў Расіі (Усходняя Якуція, Прымор’е), Балівіі, Перу, Мексіцы, Канадзе, Чэхіі, ЗША, Германія (Рудныя горы і Шварцвальд ).
Выкарыстанне
Прустыт з’яўляецца рудой на серабро.
Лютэр (фільм, 2003)
«Лю́тэр» (Luther) — біяграфічны фільм пра жыццё Марціна Лютэра (1483—1546). У галоўнай ролі здымаўся Джозеф Файнс, зняты ў 2003 годзе MGM, часткова фінансаваўся Thrivent Financial for Lutherans. Фільм ахоплівае жыццё Лютэра ад таго часу, як ён стаў манахам у 1505 годзе і да Аўгсбургскага рэйхстага ў 1530 годзе.
Сюжэт
Фільм пачынаецца з таго, як падчас навальніцы ў 1505 годзе Лютэр вяртаецца дадому. З-за страху страціць сваё жыццё падчас шторму Лютэр аддае сваё жыццё Богу і становіцца манахам.
У наступнай сцэне, гэта 1507 г., Лютэр ужо манах у Эрфурце. Падчас свайго знаходжання ў манастыры ён увесь час занепакоены поглядам Бога як Бога нянавісці і помсты. Марціна натхняе Іаган фон Штаўпіц, старэйшы манах, які з’яўляецца яго настаўнікам. Штаўпіц кажа Лютэру глядзець на Ісуса Хрыста замест сябе.
Пазней Лютэр дастаўляе ліст для Штаўпіца ў Рым, дзе ён быў абураны амаральным ладам жыцця рымлян. Ён таксама разглядае чэрап, як лічыцца Яна Хрысціцеля, і набывае індульгенцыю. З гэтага часу Лютэр пачынае сумнявацца ў сапраўднасці індульгенцыяў.
Саюз 17 кастрычніка
Саюз 17 кастрычніка («Акцябрысты») — умерана правая палітычная партыя буйных землеўласнікаў, прадпрымальніцкіх колаў і ўрадоўцаў Расіі, існавалая ў 1905—1917 гадах. Партыя прадстаўляла правае крыло расійскага лібералізму, якое прытрымвалася ўмерана-канстытуцыйных і антырэвалюцыйных паглядаў. Назва партыі ўзыходзіць да Маніфеста, выдадзенаму Мікалаем II 17 кастрычніка 1905 года.
Тамаш Скірмунт
Тамаш Скірмунт (?  — ?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Скірмунтаў. Нарадзіўся ў сям’і Міхала Скірмунта, старасты васількаўскага. Меў брата Адам, старосту пінскага.
Харунжы пінскі, у 1792 г. быў старастам пінскім. У 1793 годзе засядаў ужо ў расійскай Ліквідацыйнай камісіі Мінскай губерні па праверцы дакументаў на права валодання нерухомай маёмасцю.
Пры выкананні службовых абавязкаў Тамаш Скірмунт злоўжываў сваім становішчам. Так, 7 мая 1792 г. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі зацвердзіў рашэнне Асэсарскага суда Вялікага Княства Літоўскага павыніках разгляду скаргі пінскіх мяшчан на супрацьзаконную дзейнасць гетмана Міхала Казіміра Агінскага, старасты пінскага Тамаша Скірмунта, войта пінскага Адама Скірмунта і камісара Себасцьяна Бароўскага.
У выніку шляхцічы былі прызнаныя каралём і вялікім князем вінаватымі ў тым, што пазбавілі пінскіх мяшчан законных прывілеяў, прысвоілі гарадскую маёмасць, наклалі вялізарныя падаткі на гандаль і прамысловасць і г. д. Суд прызнаў справядлівасць скаргі і прымусіў адмяніць усе незаконныя акты, якія парушалі правы пінчукоў.
Маланка (часопіс)
Мала́нка — заходнебеларускі ілюстраваны сатырычны часопіс. Выдаваўся ў Вільні з 15 студзеня 1926 года раз на два тыдні. Агулам выйшла 43 нумары. Рэдактарамі-выдаўцамі ў розны час былі Іван Касяк, М. Луцэвіч, Янка Маразовіч (псеўданім Янка Маланка). Асобныя нумары «Маланкі» былі канфіскаваныя польскімі ўладамі, замест іх выйшлі аднадзёнкі «Пякучая маланка», «Новая маланка» (абедзве 1928 год). Выданне спынена праз рэпрэсіі польскіх уладаў. Апошні нумар выйшаў 26 снежня 1928 года. Выступаў у абарону інтарэсаў народа Заходняй Беларусі, садзейнічаў фарміраванню яго нацыянальнай і палітычнай свядомасці, асуджаў палітыку сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту польскіх улад. Публікаваў мастацкія творы (вершы, байкі, апавяданні, фельетоны, эпіграмы, гумарэскі, жарты), публіцыстычныя артыкулы, допісы.
Тамаш Скірмунт
Біяграфія
Уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы. Плотніца засталася сынам, якія ў 1820 г. яны падзялілі маёнтак паміж сабой.
Сям’я
Меў сыноў:
Бітва пад Леніна
Бітва пад Леніна — бітва 12—13 кастрычніка 1943 года непадалёк ад вёскі Леніна (Магілёўская вобласць) паміж 33-й арміяй Заходняга Фронту пад камандаваннем генерала Гордава, у склад якой уваходзіла 1-я польская пяхотная дывізія імя Тадэвуша Касцюшкі, і сіламі Вермахта.
Бітва з'яўлялася часткай Аршанскай наступальнай аперацыі. Яна стала першай бітвай польскіх падраздзяленняў на Усходнееўрапейскім тэатры баявых дзеянняў Другой сусветнай вайны.
Ход падзей
Бітва пад Леніна адбылася 12—13 кастрычніка 1943 года. За вышыню «215,5» разам з воінамі 42-й і 290-й стралковых дывізій 33-й арміі Заходняга фронту змагалася і 1-я Польская пяхотная дывізія імя Тадэвуша Касцюшкі пад камандаваннем генерала З. Берлінга. 12 кастрычніка воінскія злучэнні авалодалі вёскамі Палзухі і Трыгубава. На працягу 2 дзён працягваліся кровапралітныя баі, у якіх вызначыліся 185 воінаў польскай дывізіі, 6-ці савецкім і польскім воінам прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. У паветраных баях удзельнічалі лётчыкі 1-й паветранай арміі.
Памяць
З 1950 года 12 кастрычніка стала ў Польскай Народнай Рэспубліцы нацыянальным святам — Днём Войска Польскага.
У 1968 годзе, да 25-годдзя бітвы, ў вёсцы Леніна былі створаны помнік бітвы і адкрыты Музей савецка-польскай баявой садружнасці. У гэтым жа годзе дэкрэтам Дзяржсавета ПНР вёска Леніна была ўзнагароджана ордэнам «Крыж Грунвальда» 2-га класа.
Указам Сейма Польскай Народнай Рэспублікі ад 26 мая 1988 года быў заснаваны крыж «За бітву пад Леніна».
Сяло Трагубава, за якое палякі вялі цяжкія баі, было пераназвана ў Касцюшкава.
Дагэтуль штогод 12 кастрычніка ў вёску Леніна прыяжджаюць вэтэраны польскіх фармаванняў, якія ўдзельнічалі ў вызваленні Беларусі.
Джон Кліз
Біяграфія
Дамогся поспеху на фестывалі Edinburgh Festival Fringe як сцэнарыст і выканаўца галоўнай ролі ў серыяле The Frost Report. З’яўляецца ўдзельнікам брытанскай камедыйнай групы «Монці Пайтан», якая стварыла аднайменнае тэлевізійнае скетч-шоу, а таксама чатыры фільма «Монці Пайтана».
У 1970-х гадах напісаў сцэнарый і выконваў галоўную ролю ў камедыйным тэлесерыяле «Вежы Фолці». Таксама граў у фільмах «Рыбка Ванда» і «Раз’юшаныя стварэнні» і здымаўся ў многіх іншых фільмах, у прыватнасці, пра Джэймса Бонда і пра Гары Потэра.
Навасёлкі (Свірскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Баранынці
Бараны́нці  — вёска ва Ужгарадскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баранінскага сельсавета.
Мікалай Піліпавіч Карасёў
Мікалай Піліпавіч Карасёў ( — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1988), прафесар (1990). Правадзейны член Міжнароднай акадэміі экалогіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Пісарава Сіроцінскага раёна (сучасны, Віцебская вобласць, Беларусь). Скончыў Віцебскі ветэрынарны тэхнікум у 1954 годзе, у 1959 годзе — Віцебскі ветэрынарны інстытут, у 1965 годзе — аспірантуру пры ім. У 1959—1968 гадах працаваў у Бярэзінскім дзяржаўным запаведніку на пасадзе старшага навуковага супрацоўніка. У 1968—1970 гадах у Троіцкім ветэрынарным інстытуце (у горадзе Троіцк) на пасадзе старшага выкладчыка.
З 1970 года М. П. Карасёў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце (сучасная ВДАВМ). У 1970—1990 гадах дацэнт кафедры паразіталогіі і інвазійных хвароб, у 1990—2017 гадах — прафесар.
Навуковая дзейнасць і грамадская
Займаўся вывучэннем паразітозаў сельскагаспадарчых і паляўніча-прамысловых жывёл Беларусі і распрацоўка мерапрыемстваў па барацьбе з імі.
Сярода публікаванага: Правадзейны член Міжнароднай акадэміі экалогіі, член Усесаюзнага таварыства гельмінтолагаў, Усесаюзнага тэрыялагічнага таварыства.
Палац Манклоа
Палац Манклоа (Palacio de la Moncloa) у Мадрыдзе — з 1977 года афіцыйная рэзідэнцыя прэм'ер-міністра Іспаніі. Разам з прылеглымі прэс-офісамі і офісам намесніка прэм'ер-міністра ён утварае так званы комплекс Манклоа. У гэтым будынку кожную пятніцу праходзяць паседжанні савета міністраў Іспаніі. Сваёй назвай палац абавязаны герцагам Манклоа. Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі палац быў цалкам разбураны і пасля адноўлены з нуля.
Першым у палацы Манклоа асталяваўся першы дэмакратычна абраны прэм'ер-міністр Іспаніі Адольфа Суарэс. Да гэтага офіс прэм'ер-міністра Іспаніі знаходзіўся на мадрыдскім праспекце Пасеа-дэ-ла-Кастэльяна. Манклоа ўжо зацвердзіўся ў іспанскіх СМІ як сінонім апарата прэм'ер-міністра Іспаніі.
Saule, Pērkons, Daugava
«Saule, Pērkons, Daugava» — латышская патрыятычная песня. Словы песні з'яўляюцца часткай паэмы Райніса «Даўгава» (1916), музыка напісана кампазітарам Марціньшам Браунсам у 1988 годзе.
Гісторыя
Тэкст з васьмі строф, напісаны ў 1916 годзе, з'яўляецца часткай драматычнай паэмы «Даўгава», якая была выдадзена ў верасні 1919 года, незадоўга да нападу Заходняй Добраахвотніцкай арміі на Рыгу і дэкларуе патрабаванне суверэнітэту Латвіі. Першае выданне паэмы было раскуплена на працягу двух тыдняў. Пасля паразы Заходняй Добраахвотніцкай арміі ў лістападзе 1919 года паэма была выкананая ў Нацыянальным тэатры ў гонар першай гадавіны абвяшчэння незалежнасці Латвійскай Рэспублікі.
У поўным сімвалізму тэксце, дзе прысутничаюць старажытныя балцкія паганскія багі  і, рака Даўгава і латышскі народ, гаворка ідзе аб прывабнасці для замежных дзяржаў краіны з «Белым морам, зялёнай зямлёй». Рака лёсу Латвіі Даўгава змяшчае ваду жыцця і ваду смерці, а таксама душы тых, хто спявае. Тэкст спалучае рэальную сітуацыю ў краіне, якая змагаецца за незалежнасць ад варагуючых вялікіх дзяржаў, з паганскімі міфамі: барацьбой паміж Пяруном і д'яблам, легендамі аб жывой і мёртвай вадзе і аб паходжанні Даўгавы.
У 1990 годзе песня была ўпершыню выкананая на маладзёжным Фестывалі песні і танца школьнай моладзі Латвіі (цалкам), а затым на свяце песні і танца Латвіі ў скарочанай версіі без пятага куплета. Песня хутка стала музычным сімвалам так званай Спяваючай рэвалюцыі і з тых часоў рэгулярна ўваходзіць у праграму шматлікіх песенных фестываляў.
Пасля аднаўлення незалежнасці Латвіі песня стала вельмі папулярнай, а ў 2011 годзе ўзнікла нават ідэя зрабіць яе гімнам Латвіі.
У 2018 годзе «Saule, Pérkons, Daugava» была прызнана лепшай латышскай песняй стагоддзя ў апытанні «Radio SWH», у якім прынялі ўдзел амаль 137 тысяч чалавек. У тым жа годзе песня ў выкананні хору Латвійскага радыё была выдадзена ў музычным альбоме «Даўгава», які атрымаў прэмію «Залаты мікрафон» у 2019 годзе.
У 2014 годзе каталонская адаптацыя песні «Ara és l'hora» («Цяпер самы час») стала гімнам сепаратысцкага руху за аддзяленне Каталоніі ад Іспаніі. Гэтая версія была створана музыказнаўцам Жаўме Аятс-i-Абея на словы верша «Meditació última» каталонскага паэта Мікеля Марці-i-Поль на музыку Марціньша Браўнса і з яго кансультацыяй.
Транскрыпцыя (мовазнаўства)
Транскры́пцыя — умоўны від пісьма, які выкарыстоўваецца ў спецыяльных навуковых і іншых мэтах.
Адрозніваюць фанетычную, фанематычную і практычную транскрыпцыі.
Мэта фанетычнай транскрыпцыі — найбольш дакладна перадаць вымаўленне слова, апісаць асобна кожны вымаўлены гук. У беларускай мове для гэтага ўжываюцца літары беларускага алфавіта і дадатковыя знакі: «між бяроз — (м'іж б'яро́с)», «снег — (с'н'е́х)», «Янка — (jа́нка)». Значком ' абазначаецца мяккасць папярэдняга зычнага гука, лацінскай літарай j — гук «[й]» у пазіцыі перад галоснымі.
Фанематычная транскрыпцыя перадае фанемны склад слова: адлюстроўвае не ўсе асаблівасці маўлення, а толькі тыя рысы, якім уласціва адметная функцыя. Параўн.: «<м'іж б'ароз>», «<сн'ег>», «<jанка>». Фанетычная і фанематычная транскрыпцыі адрозніваюцца ад арфаграфічнага напісання, якое ў значнай ступені абумоўлена гістарычнай традыцыяй.
Пры дапамозе практычнай транскрыпцыі (сродкамі нацыянальнага алфавіта) уводзяць у тэкст іншамоўныя ўласныя імёны: асабовыя імёны, геаграфічныя назвы: Шолахаў (Шолохов), Міцкевіч (Mickiewicz). Практычная транскрыпцыя ўжываецца ў нацыянальнай картаграфіі, перыядычным друку, падручніках, шырока выкарыстоўваецца ў творах мастацкай літаратуры.
У 2017 годзе выдадзены «Арфаэпічны слоўнік беларускай мовы» – першы поўны акадэмічны слоўнік беларускай мовы, які фіксуе правілы літаратурнага вымаўлення больш чым 117 тысяч слоў праз падачу поўнай фанетычнай транскрыпцыі кожнага слова.
Джон Ловіц
Джонатан «Джон» Майкл Ловіц (Jonathan 'Jon' Michael Lovitz; нар., ) — амерыканскі акцёр, комік і спявак.
Біяграфія
Ловіц нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе, штат Каліфорнія, у яўрэйскай сям’і. Бацькі яго бацькі эмігравалі ў 1920 годзе з Ясаў і пасяліліся ў Джэксанвіле, штат Фларыда. Іх першапачатковая прозвішча Янкуловіч (рум. Ianculovici) пасля эміграцыі было амерыканізавана на Янкуловіц і пазней скарочана да Ловіц. Бабуля з боку маці імігравала з Венгрыі, а дзед па матчынай лініі нарадзіўся ў Чыкага ў сям’і імігрантаў з Расіі.
Вывучаў тэатральнае мастацтва ва ўніверсітэце Каліфорніі ў Ірвайне, які скончыў у 1979 годзе. Акцёрскаму майстэрству навучаўся ў Тоні Бара. Пазней стаў членам каліфарнійскай камедыйнай трупы The Groundlings, дзе пасябраваў з Філам Хартманам. Кінаакцёр і комік, вядомы сваімі гумарыстычнымі выступамі ў розных тэлешоў. Таксама ён добра вядомы гульнёй свайго голасу, дзякуючы чаму часта ўдзельнічае ў агучванні мультсерыялаў, напрыклад «Сімпсанаў», граючы адразу некалькі персанажаў. Акрамя таго, Ловіц спявае ў мюзіклах на Брадвеі. 10 кастрычніка 2001 года Ловіц праспяваў дуэтам (з Робі Уільямсам) песню «Well, Did You Evah» у Каралеўскім Альберт-Холе ў Вялікабрытаніі.
Нарэйшы (Мядзельскі раён)
Нарэ́йшы (, Нарейши) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.
Аляксандр Тамашавіч Скірмунт
Аляксандр Скірмунт (1793—1845 ) — дзяржаўны дзеяч.
Аляксей Нічыпаравіч Карпюк
Аляксей Карпюк (, в. Страшава каля Гарадка, цяпер Беластоцкае ваяводства, Польшча —, ) — беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны I і II ступені, медалямі і залатым крыжам польскага ордэна «Віртуці Мілітары». Заслужаны работнік культуры БССР (1980). Лаўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя І. Мележа (1986) за кнігу «Сучасны канфлікт». .
Аляксандр Тамашавіч Скірмунт
Біяграфія
Пінскі павятовы маршалак, харунжы пінскі (1815).
Аляксей Нічыпаравіч Карпюк
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і, бацька быў сябрам КПЗБ. У 1934 годзе скончыў сямігодку і ў 1938—1939 гадах вучыўся ў польскай гімназіі ў Вільні, пасля яе закрыцця, у 1939—1941 гадах — у Навагрудскім педагагічным вучылішчы (разам з У. Калеснікам ). У гады нямецка-фашысцкай акупацыі ўваходзіў у склад падпольнай дыверсійнай групы. Падчас адной з дыверсій на чыгунцы (канец 1942 года) быў арыштаваны і адпраўлены ў беластоцкую турму, а адтуль у канцлагер Штутгоф, што адаб’ецца на яго далейшай біяграфіі. Увосень 1943 года ўцёк з лагера і прыняў удзел у партызанскай барацьбе. У 1944 быў камандзірам партызанскага атрада імя К. Каліноўскага на Гродзеншчыне. У 1944—1945 гадах служыў у Савецкай Арміі, удзельнічаў у баях на тэрыторыі Польшчы і Германіі. Двойчы паранены, інвалід II групы. У 1947 годзе ўступіў у КПСС. Скончыў аддзяленне англійскай мовы Гродзенскага педагагічнага інстытута (1949).
Аляксандр Тамашавіч Скірмунт
Біяграфія
У 1820 г. з братам Адамам падзяліў бацькаўскі маёнтак у Плотніцы, уладальнік маёнткаў Чарвенічы (489 душ у 1815), Рум ды інш. (1 255 душ у 1834). Заснавальнік Свята-Раства-Багародзіцкай царквы ў Радчыцку.
Аляксей Нічыпаравіч Карпюк
Творчасць
А. Карпюк вядомы як аўтар твораў пра жыццё Заходняй Беларусі ў першай палове XIX стагоддзя — тэме, якая дазваляла ва ўмовах савецкай цэнзуры раскрываць некаторыя старонкі нацыянальнай гісторыі (аповесць «Данута», раман-быль «Вершалінскі рай» і інш.). Вакол А. Карпюка ў Гродне ў 1960—1970-х гадах узнік своеасаблівы клуб вольнадумнай інтэлігенцыі. У розныя часы з гэтым асяродкам кантактавалі Васіль Быкаў, Данута Бічэль-Загнетава, Вольга Іпатава, Браніслаў Ржэўскі. А. Карпюк падтрымліваў кантакты з пісьменнікамі-дысідэнтамі ў СССР. Сам А. Карпюк пашыраў забароненую ў БССР літаратуру, ліставаўся з А. Салжаніцыным, які перадаў яму для магчымай публікацыі сваю п’есу «Свеча на ветру» і апавяданні «Правая кисть» і «Как жаль!»; кантактаваў з сям’ёй Геніюшаў. Тэлефонныя размовы А. Карпюка пачалі праслухоўваць, у яго кватэры рабіліся тайныя вобыскі. Аднойчы нехта папярэдзіў пра мяркуемы вобыск — тады Карпюк знішчыў лісты А. Салжаніцына, самвыдат (напрыклад, раман Я. С. Гінзбург «Крутой маршрут» і г.д.). Паводле ўспамінаў жонкі Карпюка, «нелегальную прадукцыю… ўначы склалі і ўтапілі, … але нешта і захавалася».
20 чэрвеня 1969 года старшыня КДБ СССР Ю. Андропаў накіраваў у ЦК КПСС сакрэтны ліст, дзе гаварылася: «''Комитет государственной безопасности Белоруссии располагает данными о политически нездоровых настроениях белорусских писателей — члена КПСС Карпюка и Быкова… Карпюк нелегально распространяет среди своих знакомых различные пасквили в виде книги Гинзбурга-Аксёнова „Крутой маршрут“ и другие. Отрицательно воздействует на молодёжь… Комитетом госбезопасности Белоруссии с санкции ЦК компартии республики готовятся мероприятия, направленные на предотвращение возможных враждебных акций названных лиц''». 21 красавіка 1972 года А. Карпюк быў выключаны з КПСС па абвінавачванні ў нацыяналізме, кулацкім паходжанні, хлусні пра сваё мінулае — лагерныя дакументы (цяпер на месцы гэтага лагера, які знаходзіцца на тэрыторыі Польшчы, створаны музей) былі сфальсіфікаваны афіцэрамі КГБ Фаміным і Клімовічам. У 1970—1972 гадах не мог нідзе ўладкавацца на працу. А. Карпюк прабіваўся да П. Машэрава, і той дапамог яму — у красавіку 1973 года А. Карпюку далі вымову (за выступы супраць афіцыйнай палітыкі партыі) і аднавілі ў партыі. Назіранні за А. Карпюком усё адно працягваліся, але, як сведчаць сучаснікі, «не было ніводнага якога-небудзь прадстаўнічага пісьменніцкага форуму ў Беларусі, дзе б не выступаў Карпюк… ён не саромеўся казаць праўду», «не было ни одного собрания в Союзе писателей, на котором не выступил бы Карпюк и не „врезал“ бы по первое число какому-нибудь освиневшему главначпупсу — партийному или литературному». Сын А.Карпюка Іван напісаў у маі 1976 ліст, адрасаваны Андропаву, дзе гаварылася, што яму, выдатніку МІФІ, не даюць уладкавацца на працу, бо на ім нейкае таўро.
У 1989 годзе А. Карпюк актыўна праяўляе сябе як публіцыст — публікуе шэраг артыкулаў са сваёй трактоўкай, далёкай ад афіцыёзнай ацэнкі, падзей 1939 года. Бюро Гродзенскага абкаму КПБ прымае спецыяльную пастанову пра гэтыя артыкулы, дзе сцвярджаецца, што «Карпюком субъективно, односторонне показана освободительная миссия Красной Армии в сентябре 1939 года, по-своему трактуется отношение жителей к воинам и ход коллективизации в 40-50-е годы». Менавіта гэтая пастанова стала падставаю для напісання Васілём Быкавым артыкула ў абарону Карпюка. А.Карпюк стаў аб’ектам нападак у часопісе «Политический собеседник», дзе пра яго былі пададзеныя фальшывыя звесткі. Карпюк падаў у суд на аўтара артыкула і 2 красавіка 1991 года выйграў працэс. Вярхоўны Суд БССР 12 ліпеня 1991 года пацвердзіў асноўныя пункты судовага выраку. 5 красавіка 1991 года Карпюк выйшаў з КПСС, матывуючы гэта тым, што «разуверыўся ў прынцыпах марксізму-ленінізму ды прыйшоў да высновы, што ідэі яго ўтапічныя, …прыдуманыя бюракратамі ў кабінэтах», але партыйны білет пакінуў сабе «на памяць аб летуценьнях сваёй маладосьці».
Творы
Выйшлі кнігі аповесцей і апавяданняў «Дзве сасны» (1958), «Данута» (1960), «Мая Гродзеншчына» (нарыс, 1960), «Пушчанская адысея» (1964), «Чаго мы варты» (бібліятэка газеты «Голас Радзімы», 1970), «След на зямлі: Скарбы і здабыткі маёй Гродзеншчыны» (1972), «Вершалінскі рай» (1974), «Ольга Корбут» (1977), «Свежая рыба» (1978), «Партрэт» (1983), «Сучасны канфлікт» (1985), «Дзве сястры» (казка, 1986), раман «Карані» (1988). У 1991 годзе напісаў аповесць «Белая дама», дзе ўзнавіў падзеі беларускай гісторыі часоў ВКЛ. Выбраныя творы ў 2 тамах выйшлі у 1980 і 1990—1991 гадах, а таксама Выбраныя творы (2007) у серыі «Беларускі кнігазбор».
Аляксандр Іванавіч Гучкоў
Аляксандр Іванавіч Гучкоў (14 кастрычніка 1862, Масква — 14 лютага 1936, Парыж) — расійскі палітычны дзеяч, лідар партыі «Саюз 17 кастрычніка». Старшыня III Дзяржаўнай думы (1910—1911), дэпутат Думы (1907—1912), член Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі (1907 і 1915—1917). Ваенны і марскі міністр Часовага ўрада Расіі (1917).
Барвінак (Ужгарадскі раён)
Барві́нак  — вёска ва Ужгарадскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Баранінскага сельсавета.
Аляксандр Аркадзьевіч Сталыпін
Аляксандр Аркадзьевіч Сталыпін ( —, Белград ) — рускі журналіст, паэт і палітык з роду Сталыпіных. Брат прэм'ер-міністра П. А. Сталыпіна.
Батфа
Батфа (, Bátfa) — вёска ва Ужгарадскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Галацкага сельсавета.
Ян Кшыштаф Бялецкі
Ян Кшыштаф Бялецкі (Jan Krzysztof Bielecki; нар. 3 мая 1951, Быдгашч) — польскі палітык, эканаміст, прэм’ер-міністр з 4 студзеня па 5 снежня 1991 года.
Звеставанне (Сімонэ Марціні)
Звеставанне, Мадонна Анунцыята — карціна Сімонэ Марціні, напісаная ў позні перыяд творчасці Сімонэ Марціні, часу знаходжання яго на поўдні Францыі, у Авіньёне, у 1339—1342 гадах. Захоўваецца ў Эрмітажы ў Санкт-Пецярбургу.
Апісанне
Доўгі час лічылася, што другая створка з выявай архангела Гаўрыіла, які прынёс Марыі вестку аб маючым адбыцца нараджэнні Хрыста, — страчаная. Цяпер існуе здагадка, што гэтай створкай з'яўляецца які захоўваецца ў Нацыянальнай галерэі Вашынгтона «Архангел», памеры якога і арнамент апраўлення супадаюць з эрмітажнай карцінай.
Тэхніка
Асаблівую цікавасць уяўляе ўпрыгожванне зваротнага боку дыптыха. Мастацтвазнавец Ферн Раск Шэплі апісвала яго як цісненне на скуры, хоць на самай справе малюнак выціснуты на гіпсавым ляўкасе. Адваротны бок дошкі з выявай архангела Гаўрыіла нагадвае пацёртую вокладку для кнігі, што магло быць разлічана на своеасаблівы мастацкі эфект: пры раскрыцці складаная «скура» як бы ператвараецца ў золата, паколькі гледачу адкрываецца залачонае нутро карціны.
Паходжанне
«Мадонна» знаходзілася ў зборы графа ў Рыме. У 1911 годзе згодна з завяшчаннем уладальніка была перададзена ў Эрмітаж.
Падобныя працы
Існуе працы Сімонэ Марціні, які цяпер захоўваецца ў  у Антверпене.
Гваздок (возера, Полацкі раён)
Гваздо́к — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свіна́.
Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі 1,55 км. Плошча вадазбору 1 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй ад 10 м (на захадзе) да 20—25 м. Берагавая лінія слабазвілістая.
На поўдні выцякае ручай у возера Вялікае Белае.
Зембінскі 2-гі сельсавет
Зе́мбінскі 2-гі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Зембін.
Утвораны 27 верасня 1938 года ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці БССР на базе ліквідаванага Зембінскага местачковага Савета. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, аб’яднаны з Зембінскім 1-шым сельсаветам у Зембінскі сельсавет.
Манастырскі статут
Манастырскі статут — збор правілаў супольнага жыцця манахаў у манастырах, які можа змяшчаць таксама парадак правядзення богаслужэнняў. Узнікненне і развіццё манастырскіх статутаў цесна звязана са з'яўленнем Тыпіконаў, якія вызначаюць парадак правядзення царкоўных службаў. Сучасныя манастырскія статуты змяшчаць як правілы супольнага жыцця (дысцыплінарная частка, апісанне абавязкаў паводле послуху, павучанні па духоўным удасканаленні), так і літургічны раздзел.
Узнікненне
Узнікненне манастырскіх статутаў звязана са з'яўленнем манаства супольнага жыцця. Першы манастырскі статут быў створаны Пахоміем Вялікім для Тавенісійскага манастыра (Паўднёвы Егіпет) у 318 годзе. Манастырскі статут Пахомія стаў асновай для Васілія Вялікага пры складанні ім «Падрабязна выкладзеных правіл для манахаў» для заснаванага ім у Кападокіі манастыра. Статут Васілія, захаваўся ў праваслаўным манастве да сённяшняга дня. На Захадзе, з яго разнастайнасцю манастырскіх статутаў, такія манастыры называюцца па яго імі базыльянскімі.
Да іншых старажытных манастырскіх статутаў адносяцца: Звесткі пра правілы пражывання манахаў у Егіпецкіх манастырах V стагоддзі змешчаны ў Апавяданні Святога Сафронія, епіскапа Іерусалімскага, і прападобнага Іаана Мосха пра наведванне імі Сінайскага манастыра (апісаны правілы Ніла Сінайскага).
Старажытныя манастырскія статуты прадугледжвалі пакаранні: за хлусню, нараканне, ляноту, гняўлівасць, нядбанне пра манастырскую маёмасць і да т.п. У якасці пакарання для вінаватага прадугледжвалася адлучэнне ад прычасця, пазбаўленне зносін у ежы і малітве з іншымі манахамі, часовае сухаядзенне.
Іерусалімскі і Студыйскі статуты
У Візантыйскую эпоху існавала вялікая колькасць манастырскіх статутаў, іх складалі ігумены, архірэі, кцітары, якія засноўвалі манастыры. Але найбольшую ролю ў развіцці манаства супольнага жыцця адагрылі Іерусалімскі і Студыйскі статуты.
Студыйскі статут быў уведзены на Русі прападобным Феадосіем Пячэрскім у Кіева-Пячэрскай лаўры. Ён выкарыстоўваўся ў Расіі да XIV стагоддзя, калі быў выцеснены Іерусалімскім статутам, які атрымаў распаўсюджанне на Усходзе.
Фалклендскі палац
Фалклендскі палац (Falkland Palace) — паляўнічы палац у французскім (протарэнесансным) стылі, узведзены ў 1501—1542 гг. у мястэчку Фолкленд (вобласць Файф) шатландскімі каралямі Якавам IV і Якавам V. Шатландскія манархі набылі Фолкленд у клана Макдафаў у XIV стагоддзі. Роберт Сцюарт замарыў голадам у Фолклендскім замку старэйшага сына караля Роберта III, Дэвіда. Якаў IV і Якаў V сюды завітвалі галоўным чынам падчас сакаліных паляванняў. Ледзь не галоўная славутасць замка — найстарэйшая ў свеце зала для гульні ў рэал-тэніс (1539), якая дагэтуль выкарыстоўваецца спартсменамі.
Бацька Марыі Сцюарт, Якаў V, памёр у гэтай рэзідэнцыі, і яго пераемнікі не даравалі ёй сваёй увагай. У 1654 г. палац быў спалены салдатамі Кромвеля і прастаяў у развалінах да 1887 года, калі маркіз Бют (прадстаўнік малодшай галіны дому Сцюартаў) пачаў рэстаўрацыйныя працы. Яго нашчадкі валодаюць палацам і дагэтуль (хоць з 1952 г. будынкам даверна кіруе Шатландскае таварыства аховы помнікаў).
Курляндскае епіскапства
Курляндскае епіскапства ўзнікла ў 1234 ў ходзе заваявання і хрысціянізацыі крыжаносцамі балцкага племені куршаў.
У сярэдзіне XVІ ст. 2/3 зямель ужо належала свецкім уладальнікам.
У 1559 епіскап Іаган ІV Мюнгаузен прадаў Курляндскае епіскапства дацкаму каралю, які аддааў яго пад уладу свайго брата Магнуса. Пасля смерці Магнуса ў 1583 з-за Курляндскага епіскапства ўзнікла вайна паміж Даніяй і Рэччу Паспалітай. У 1585 Курляндскае епіскапства было саступлена Даніяй за 30 тыс. талераў, перайшло да Рэчы Паспалітай і ўключана ў склад Курляндскага герцагства.
Zerkalo.io
Zerkalo.io (вымаўляецца: зеркала.іо) — беларускі інтэрнэт партал, копія TUT.BY. Быў зроблены 8 ліпеня 2021 года пасля блакіроўкі TUT.BY у Беларусі. Рэдакцыя падкрэсліла, што Zerkalo.io скончыць сваё жыццё, пасля таго, як TUT.BY зможа легальна працаваць у краіне. 8 ліпеня сайт быў заблакаваны ў Беларусі.
Зыгмунт Зыгмунтавіч Скірмунт
Зыгмунт Скірмунт (1863—1926) — землеўласнік.
Zerkalo.io
Справа аб экстрэмізме
9 жніўня 2021 года стала вядома, што МУС жадае прызнання Zerkalo.io экстрэмісцкім матэрыялам, слуханні аб гэтай справе будуць праходзіць 13 жніўня ў судзе Цэнтральнага раёна Мінска.
Зыгмунт Зыгмунтавіч Скірмунт
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Скірмунтаў герба «Дуб». Нарадзіўся ў Жэневе ў сям’і Зыгмунта Скірмунта (1839—1863), доктара філасофіі Гайдэльбергскага ўніверсітэта, і Яўгеніі з Савіцкіх. Бацька памёр у тым жа годзе ў Жэневе. Маці разам са сваім другім мужам Лявонам Сулістроўскім апынулася ў ссылцы за ўдзел у паўстанні 1863—1864 гг.
Zerkalo.io
Справа аб экстрэмізме
13 жніўня 2021 года суд Цэнтральнага раёна Мінска прызнаў Zerkalo.io экстрэмісцкім матэрыялам. Рэдакцыя парталу лічыць гэта «забойствам журналістыкі і спробай сцерці гісторыю ў Беларусі».
Зыгмунт Зыгмунтавіч Скірмунт
Біяграфія
Зыгмунт рос у Пінску пад апекай дзядзькі Генрыха з Моладава. У 1873 г. ад дзеда Аляксандра Скірмунта да непаўналетняга Зыгмунта перайшла сядзіба ў.
Zerkalo.io
Цэнзура
Як і TUT.BY, інтэрнэт-сайт Zerkalo.io быў заблакаваны. У некаторых чытачоў не працуе дадатак на тэлефоне.
Зыгмунт Зыгмунтавіч Скірмунт
Біяграфія
У час рэвалюцыйных падзей 1905 года, у пачатку лістапада сяляне в. Пінкавічы Пінскага павета запатрабавалі ад гаспадара маёнтка Альбрэхтова Зыгмунта Скірмунта перадаць ім у поўнае карыстанне азёры і балоты з правам рыбнай лоўлі, збору камыша ды інш., а таксама саступіць выган для ската (77 га), якім карысталіся на правах сервітута. Сяляне былі ўпэўнены, што памешчык незаконна валодае дзвюма азёрамі і выганам, бо ўсё гэта калісьці было сялянскім. Вядома, што ў гэтых хваляваннях удзельнічаў настаўнік Канстанцін Міцкевіч (Якуб Колас) (1882—1956). Менавіта ён угаварыў сялян не ісці ўсёй вёскай да памешчыка, а паслаць прадстаўнікоў. Тыя вярнуліся ні з чым, бо Скірмунт нават не стаў іх слухаць. Пасля гэтага Канстанцін Міцкевіч склаў петыцыю, якую падпісалі 69 чалавек. Яе аднеслі ў Альбрэхтова. Не дачакаўшыся адказу, сяляне пачалі самавольна лавіць рыбу. У выніку паліцыя арыштавала двух сялянскіх «агітатараў», а настаўніка кіраўніцтва школ народнай асветы перавяло на працу ў Ігуменскі павет.
Zerkalo.io
Экстрэмісцкае фарміраванне
У чэрвені 2023 г. МУС Беларусі аб'явіла «Люстэрка», уключаючы яго сайт, сацыяльныя сеткі і лагатып, экстрэмісцкім фарміраваннем. За стварэнне экстрэмісцкага фарміравання або ўдзел у ім беларускія законы прадугледжваюць крымінальную адказнасць.
Зыгмунт Зыгмунтавіч Скірмунт
Сям’я
У 1888 г. ажаніўся з Марыяй Жалтоўскай, сястрой знакамітага архітэктара Івана Жалтоўскага. Меў дзяцей:
Коранскі сельсавет
Ко́ранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Корань.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лагойскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лагойскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 24 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гайненскага сельсавета.
Індурскае гарадзішча
Індурскае гарадзішча — гарадзішча на паўночна-заходняй ускраіне Індуры Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці.