cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел Рыгоравіч Барадаўка
Біяграфія
Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939 годзе і савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў.
У перыяд Вялікай Айчыннай вайны на фронце з 1941 года. Удзельнік Маскоўскай і Курскай бітваў, вызвалення Беларусі, Польшчы, баёў ва Усходняй Прусіі.
Наводчык мінамёта Барадаўка вызначыўся падчас прарыву абароны праціўніка ля Рагачова 24 чэрвеня 1944 года падавіў два кулямёты.
30 чэрвеня 1944 года на паўночным захадзе ад горада Бабруйска Магілёўскай вобласці мінамётчык Барадаўка стральбой з адкрытай агнявой пазіцыі спрыяў прасоўванню наперад савецкіх стралковых падраздяленняў.
Загадам па 217-й стралковай дывізіі № 091 ад 19 ліпеня 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях чырвонаармеец Барадаўка Павел Рыгоравіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
Намеснік камандзіра мінамётнага разліка 740-га стралковага палка чырвонаармеец Павел Барадаўка 14 кастрычніка 1944 года ў раёне населеннага пункта Двур, размешчанага ў шасці кіламетрах на паўднёвы захад ад польскага горада Макаў Мазавецкі, падавіўшы супрацьтанкавую гармату ворага, забяспечыўшы паспяховыя дзеянні свайго падраздзялення.
Загадам па 48-й арміі № 595 ад 27 кастрычніка 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях чырвонаармеец Барадаўка Павел Рыгоравіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
31 студзеня 1945 года намеснік камандзіра мінамётнага разліка 740-га стралковага палка сыровнаармеец Павел Барадаўка падчас бою каля населеннага пункту Балайнен, размешчанага ў дванаццаці кіламетрах паўночнее горада Найдэнбург, цяпер польскі горад Нідзіца, прыцэльным агнём з мінамёту падавіў тры два кулямёты, знішчыў свыш за дзесяць ворагаў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-варожымі захопнікамі чырвонаармеец Барадаўка Павел Рыгоравіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам гэтага ордэна.
У 1945 годзе старшына Барадаўка П. Р. быў дэмабілізаваны. Вярнуўся ў родную вёску, працаваў паляводам у саўгасе «Чашнікі» Віцебскай вобласці. Памер 19 чэрвеня 1968 года.
Узнагароджаны ардэнамі Славы 3-х ступеняў, медалямі, у тым ліку медалем «За адвагу».
Кіякоўская сядзіба
Кіякоўская сядзіба — сядзіба ў в. Кіякова, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць.
Гісторыя
Сядзіба ў 1903 годзе належала Аляксандру Кіякоўскаму. Добра захавалася з часоў эклектыкі. Уключала палац з афіцынай, свіран, лядоўню, вяндлярню, кузню, піўніцу, парк, сад і вялізны гаспадарскі двор. У вёсцы, акрамя таго, мелася два дамы для рабочых (на 12 сем’яў).
Архітэктура
Сядзіба закладзена на невысокай тэрасе ракі Сэрвач. Мае простую планіроўку. Палац з верандамі і тэрасамі на двух фасадах складаўся з 14 пакояў, размяшчаўся ў глыбіні парку. Да яго праз усю сядзібу вяла алея конскага каштана і ліпы (захаваліся адзінкавыя дрэвы). Перад домам меўся партэр з кругам, за якім па адной восі пабудавана стайня выязных коней (захавалася). З паркавага боку сярод сада таксама быў круг такіх жа памераў, як і парадны, з півоніямі. Непасрэдна сам парк быў спланаваны на паўднёва-ўсходняй ускраіне сядзібы. Ён у плане Г-падобны. Яго найбольш утульная і прыгожая частка размешчана з боку ракі, дзе растуць векавыя яліны, ліпы, клёны, дубы і бярозы. Адсюль адкрываецца від на раку і пойму.
Ад вялікага гаспадарскага двара захаваліся стайня і ферма. Стайня пабудавана з бруса, закладзенага ў цагляныя шулы. Фасад вылучаны двума рызалітамі са шчытамі. Іх дзвярныя праёмы маюць арачнае завяршэнне і прыгожыя дзверы работы мясцовых майстроў. Ферма пабудавана ў 1938 годзе ў стылі «цаглянай» архітэктуры. У плане П-падобная, вялізных памераў — 42×33 м. Фундамент складзены з колатага каменя, шчыльна падагнанага на цэментнай звязцы. Сцены цагляныя. Цэгла гатавалася на цагельні ў Валкалаце.
Ферма з’яўляецца ўзорам гаспадарчых пабудоў такога тыпу. Захаваўся таксама свіран з 15 вянцоў і незвычайная лядоўня, якая ўключае склеп, паўпаверх складзены з колатых валуноў, а франтон, вуглы, дзвярныя праёмы — з чырвонай цэглы. Выдзяляецца формай, прыгожым спалучэннем каменя і цэглы і мацункам выканання.
NGC 6794
NGC 6794 (іншыя абазначэнні — PGC 63241, ESO 338-5, MCG -7-40-1) — галактыка ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маскарэнскія астравы
Маскарэнскія астравы (англ.: Mascarene Islands, фр. Mascareignes, парт. Ilhas Mascarenhas) — архіпелаг у Індыйскім акіяне, размешчаны ў 650 км на ўсход ад Мадагаскара, уключае астравы Рэюньён (Réunion), Маўрыкій (Mauritius) і Радрыгес (Rodrigues). Часам да Маскарэнскіх астравоў адносяць таксама групу астравоў Каргадас-Карахас (Cargados Carajos), размешчаную на поўнач.
Бавоўнік
Бавоўнік (Gossypium) — род кветкавых раслін сямейства мальвавых.
Апісанне
Гэта вельмі разгалінаваныя травы ці кусты да 1,5—2 м вышынёй, часам амаль дрэвападобныя.
У аснове кожнай кветкі знаходзіцца «вонкавая трохлістая чашачка» з калякветных лісцікаў. Сапраўдная чашачка зрослалістая, пяцілопасцевая. Пяць пялёсткаў афарбаваны ў светла-крэмавы ці жоўты колер. Тычынкі знешняга круга рэдукаваныя. З пяці бугаркоў унутранага круга андрацэя шляхам расшчаплення тычынкавых ніцей утвараецца трубачка. Гінецэй з 5 пладалісцікаў, завязь верхняя з адзіным слупком і лопасцевым рыльцам. Плод — шматнасенная каробачка.
Кожнае семя пакрыта валаскамі па 25-30 мм. З гэтых валаскоў атрымліваюць вату, вацін, вырабляюць тканіну паркаль. З насення атрымоўваюць баваўняны алей.
Вырошчванне
Хмызняковыя формы разводзяць толькі ў тропіках. Баваўнаводства ў краінах СНД базіруецца на аднагадовай культуры бавоўніку.
Культура бавоўніку вядома з глыбокай старажытнасці (Індыя, Кітай). Першапачаткова бавоўнік вырошчвалі як шматгадовую расліну. Прасоўванне бавоўніку ў субтропікі звязана з адборам хуткаспелых і аднагадовых форм. Выведзена шмат сартоў бавоўніку з аднагадовых формаў. Каля 70 % сусветнай вытворчасці валакна прыходзіцца на бавоўну. У культуру ўведзена 5 відаў бавоўніку. Сярод іх вылучаюцца сарты «ўпланд» — з тонкім і доўгім валакном (70 % плошчы), а таксама «гуза» ці «каракоза» — з кароткім і грубым валакном.
Здзешавіцы
Здзешавіцы (Zdzieszowice, Deschowitz) — горад на паўдёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 320 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 35 км на поўдзень ад Аполе. Уваходзіць у склад Крапкавіцкага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Здзешавіцы. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 12,35 км². Насельніцтва 11,7 тыс. чалавек.
Баніфацый I
Баніфацый I (Bonifatius PP. I); (? — 4 верасня 422) — Папа Рымскі з 28 снежня 418 па 4 верасня 422 года. Рымлянін. Абраны большасцю духавенства і народа. У базыліцы Св. Марцэла адваротная партыя на чале з прэфектам Рыма Аўрэліям Аніцыям Сімахам (прыхільнік старадаўняй рымскай рэлігіі) вылучылі ў Папы архідыякана Еўлалія. Еўлалій заняў Латэран, а Баніфацый — базіліку Св. Паўла за варотамі. Аніцый Сімах загадаў зачыніць усе вароты Рыма і не ўпускаць Баніфацыя. Прыхільнікі Баніфацыя напісалі скаргу імператару Ганорыю. Абодва кандыдаты былі выкліканыя ў роўны, а затым адправіліся на сабор у Спалета. Ім было забаронена да канчатковага рашэння наведваць Рым, Але Еўлалій падчас Вялікадня адслужыў малебен у Латэране і гэта мела вырашальнае значэнне. Ён быў выгнаны імператарам Ганорыям у Кампанію, а Баніфацый заняў трон Св. Пятра.
Баніфацый змагаўся з пелагіянствам, ладзіў царкоўныя справы ў спрэчных паміж Рымам і Канстанцінопалем епархіях, дамогся пашырэння правоў папы.
Азярніца (Лунінецкі раён)
Азярні́ца (, Озерница) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
NGC 6795
NGC 6795 — патройная зорка ў сузор’і Арол.
Чафарынас
Астравы Чафарынас (Islas Chafarinas) — група невялікіх астравоў, якія належаць Іспаніі, размешчаная ў Міжземным моры ў 3,5 км ад узбярэжжа Марока непадалёк ад мяжы Марока з Алжырам, у 48 км на ўсход ад Мелільі, іспанскага эксклава на мараканскім беразе. Астравы і навакольнае іх мора маюць статус нацыянальнага запаведніка. На астравах размешчаны невялікі іспанскі гарнізон і маяк.
Боркі (Лунінецкі раён)
Бо́ркі (, Борки) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Еўрапейская кінапрэмія 2006
19-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 2 снежня 2006 года ў Варшаве.
Пераможцы і намінанты
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона    і прыводзіцца першым.
Помнік Тарасу Шаўчэнку (Магілёў)
Помнік Тарасу Шаўчэнку — помнік у Магілёве, размешчаны на Траецкай набярэжнай на левым беразе Дняпра. Прысвечаны ўкраінскаму паэту і мастаку Тарасу Рыгоравічу Шаўчэнку.
Адкрыты 18 жніўня 2005 г., напярэдадні 14-годдзя незалежнасці Украіны, па ініцыятыве мясцовых украінскіх грамад пры арганізацыйнай падтрымцы пасольства Украіны ў Рэспубліцы Беларусь і пры актыўным удзеле гандлёва-эканамічнай місіі пры ўкраінскім дыпламатычным прадстаўніцтве. Аўтарамі помніка з’яўляюцца ўкраінскі скульптар  і беларускі архітэктар І. А. Бурэніна.
Уяўляе сабой пагрудны бронзавы бюст на гранітным пастаменце.
Гаголін
Гаголін (Gogolin) — горад на паўдёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 320 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 25 км на поўдзень ад Аполе. Уваходзіць у склад Крапкавіцкага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Гаголін. Займае плошчу 20,35 км². Насельніцтва 6,6 тыс. чалавек.
Бруй
Бруй — прозвішча.
Свята-Раство-Багародзічны жаночы манастыр (Брэст)
Свята-Раство-Багародзічны жаночы манастыр ― жаночы манастыр у Брэсце. Знаходзіцца на Шпітальным востраве ў Крэпасці.
Гісторыя
Папярэдні манастыр быў мужскі і знаходзіўся ў Замухавеччы. У манастыры былі два храмы: у гонар Нараджэння Багародзіцы і Пачэснага Крыжа (апошні заснаваны ў пачатку XV стагоддзя жонкай князя Вітаўта княгіняй Ганнай Святаславаўнай). У 1819 годзе будынкі манастыра згарэлі.
У 2001 годзе жаночы манастыр у гонар Нараджэння Багародзіцы быў адноўлены. У 2005 годзе гарадскія ўлады перадалі манастыру ў сталае карыстанне двухпавярховы будынак Брэсцкай крэпасці, у якім раней была палкавая школа 84-га стралковага палка. Манастыр таксама атрымаў 88 сотак зямлі.
Валянцін Дзмітрыевіч Ткачоў
Валянцін Дзмітрыевіч Ткачоў (, Мінск — ) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1968), прафесар (1969). Член-карэспандэнт АН Беларускай ССР (1974). Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1980—1985).
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: фізіка паўправаднікоў; радыяцыйная фізіка і спектраскапія цвёрдага цела; паўправадніковая электроніка.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР» (1980), прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1972) і інш.
NGC 6796
NGC 6796 (іншыя абазначэнні — PGC 63121, UGC 11432, MCG 10-27-10, ZWG 302.11, IRAS19208+6102) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вічын
Вічы́н (, Вичин) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Пеньён-дэ-Алусемас
Пеньён-дэ-Алусемас – адна з іспанскіх тэрыторый, якая знаходзіцца ў Паўночнай Афрыцы. Уваходзіць у склад Іспаніі, але не адносіцца ні да адной адміністрацыйнай адзінкі, а кіруецца непасрэдна міністэрствам абароны. Пеньён належыць Іспаніі з 1559 года.
Пеньён – гэта група з трох астравоў, самы вялікі з якіх Пеньён дэ Алусемас (скала шырынёй 50 м, даўжынёй 70 м, вышынёй да 27 м). Астатнія два вострава невялікія і плоскія вышынёй да 11 метраў. Агульная плошча астравоў складае 0,15 км².
Астравы знаходзяцца каля ўзбярэжжа Марока (Ісла дэ Ціера знаходзіцца ў 300 метрах ад узбярэжжа), каля горада Аль-Хусайма, у 155 км на паўночны ўсход ад Сеўты і на 100 км на захад ад Мелільі.
У наш час насельніцтва астравоў складаецца з ваеннага гарнізона колькасцю 60 салдат, якія размешчаны ў старым форце.
Спіс аб’ектаў PGC (1940001—1941000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1940001—1941000)
Бісусавая залоза
Бісусавая залоза — орган (разнавіднасць нажной залозы), які размяшчаецца ў назе многіх двухстворкавых малюскаў і служыць для выпрацоўкі арганічнага рэчыва (бісусу) у форме нітак вельмі высокай трываласці, прызначаных для прымацавання жывёлы да субстрату. Орган гамалагічны падэшвеннай залозе бруханогіх малюскаў. У некаторых з двухстворкавых малюскаў, як, напрыклад, у прэснаводных відаўсямейства Unionidae, бісусавая залоза функцыянуе толькі на лічынкавай стадыі. Складаюцца ніткі з задубленага бялку, які, па старых дадзеных, падобны з канхіялінам ракавіны малюскаў або з фібрынам шоўку членістаногіх. Па новых геномных дадзеных, бялкі бісусу ставяцца да сямейства калагенаў, хоць некаторыя з іх і ўтрымліваюць фібраінападобныя дамены. Бялковы матэрыял вылучаецца бісусавай залозай у вадкай форме, дубянеючы ў выглядзе нітак ужо пасля траплення ў ваду. У малюскаў роду Pinna такія ніткі могуць дасягаць даўжыні да 20 см, іх таўшчыня пры гэтым складае 18-70 мкм. Колер нітак — жоўты або буры. Ніткі з бісусу прымяняліся ў старажытнасці і ў сярэднявеччы для вырабу тканіны — вісану.
Казімір Шафнагель
Біяграфія
З роду баронаў Шафнагеляў, аселых на Валыні. Сын Канстантыя Якуба Максіміліяна Шафнагеля і Эміліі з Зэйдлераў (1821—1895) гербу Збароўскі. Каталік. Жыў як і бацькі ў Варшаве. Атрымаў атэстат у Варшаўскім рэальным вучылішчы. Без падрыхтоўчага курсу паступіў і ў 1875—1879 гадах вывучаў хімію ў Рыжскім політэхнічным інстытуце, выпусціўся ў лістападзе 1880 года з дыпломам 2-й ступені (сам дыплом інжынера-хіміка зарэгістраваны ў сакавіку 1881 года ). Трапіў у Беларусь у сувязі з работамі на Лібава-Роменскай чыгункі, браў удзел у будаўніцтве чыгуначнага мосту цераз Ашмянку каля Солаў. Кватэраваў тым часам у Кушлянах, у сядзібе іх уладальнікаў Сулістроўскіх, пазнаёміўся з іх дачкой Марыянай Сулістроўскай і пазней з ёй ажаніўся. Марыяна была адзінай спадчыніцай свайго бацькі Канстанціна-Атона Сулістроўскага (1829—1906), такім чынам К. Шафнагель атрымаў Кушляны як спадчыну жонкі і застаўся ў Ашмянскім павеце.
З 1906 году ўваходзіў у Таварыства сяброў навукі. Займаўся біялагічнымі даследаваннямі ў галіне брыялогіі — вывучаў імхі. Адначасова разам з Іванам Луцкевічам, Людвікам Абрамовічам, Аўгусцінасам Янулайцісам і іншымі уваходзіў у археалагічную секцыю. Актыўна працаваў у Таварыстве і ў маі 1910 года абраны ганаровым сябрам «за навуковыя працы і дапамогу, аказаную Таварыству». У 1908 годзе выдаў у Вільні кнігу на польскай мове «Запіскі брыялягічныя», інфармацыя з яе пра рэдкія мхі і цяпер ёсць у Чырвонай кнізе Беларусі.
Даследваў ваколіцы Ашмян, Смаргоні, Краснага, поймы Віліі, Ашмянкі, Сікуні, Ушы, Бярэзіны, Пцічы, ваколіцы азёраў Вішнеўскае, Свір, Нарач, занарачанскія балоты. Таксама здзейсніў экспедыцыю ў Белавежскую пушчу, дзе сабраў гербарый з 80 відаў імхоў. Агулам К. Шафнагель апісаў каля 500 відаў і разнавіднасцяў імхоў. І праз 100 гадоў супрацоўнікі Інстытуту батанікі НАНБ знаходзяць месцы росту рэдкіх імхоў па яго даследваннях. .
Па ідэйных перакананнях быў краёўцам, якія выступалі за ўтварэнне новай «нацыі літвінаў» (літоўскіх палякаў), гэтая плынь тады дамінавала ў польскім руху на беларускіх і літоўскі землях.
Падчас Першай сусветнай вайны не эвакуяваўся на ўсход пасля Свянцянскага прарыву нямецкіх войскаў. Спіс сяброў віленскага Шляхецкага клуба ад 11 снежня 1915 года сведчыць пра яго знаходжанне ў Вільні. У канцы 1915 года адбылося арганізацыйнае афармленне першай правай беларускай партыі — Хрысціянскай злучнасці. Злучнасць узначалілі лідары беларускай правіцы — барон Роп, князь Святаполк-Мірскі, барон Шафнагель, Вінцэнт Гадлеўскі, А. Астрамовіч (А. Зязюля).
У 1917 годзе жыў у Кушлянах Ашмянскага павета. Пасля рэвалюцыі падтрымаў беларускае адраджэнне. Ёсць меркаванне, што яму прапанавалі ўвайсці ў Сумесную Літоўскую Тарыбу, як аднаму з прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, бо беларусам не хапала годных кадраў. У лістападзе 1917 года, у № 86 (28 кастрычніка 1917) і 87 (30 кастрычніка 1917) віленскага «Гомана» («Homan») надрукаваны зварот К. Шафнагеля «Да нашай краёвай інтэлігенцыі», адначасова выдадзены асобнай брашурай на польскай мове. У № 90 (9 лістапада 1917) і 91 (13 лістапада 1917) «Гомана» апублікаваны працяў звароту. Шафнагель не абмежаваўся публікацыяй, рассылаў яго па пошце, асабіста размаўляў з людзьмі. У звароце К. Шафнагель сцвярджаў, што беларускі народ атрымаў рэальны шанец стварэння ўласнай дзяржавы, аднак без дапамогі інтэлігенцыі ён ня будзе выкарыстаны. Большасці мясцовай грамадскасці аднак тлумачыла ператварэнне «паляка» Шафнагеля ў беларускага дзеяча выключна кар’ернымі меркаваннямі.
Пазіцыю Шафнагеля цалкам прыняў Вінцэнт Святаполк-Мірскі, які таксама трапіў пад пэўны астракізм з боку «вярхушкі» мясцовай польскай грамадскасці. К. Шафнагель і В. Святаполк-Мірскі ўвайшлі ў арганізацыйны камітэт падрыхтоўкі і правядзення «агульнабеларускай нацыянальнай канферэнцыі з усіх акупаваных земляў». Канферэнцыя адбылася ў студзені 1918 года і спрыяла кансалідацыі дзейнасці беларускіх арганізацый на акупаваных нямецкімі войскамі тэрыторыях. Выніковая рэзалюцыя Віленскай канферэнцыі змяшчала імкненне, каб «акупаваныя літоўска-беларускія землі ўтваралі незалежную самастойную дэмакратычную дзяржаву, якая б складалася з дзвюх аўтаномных нацыянальна-культурных адзінак — беларускай і літоўскай у цеснай сувязі з Курляндыяй». Ажыццяўленне гэтага патрабавання звязвалася з Устаноўчым сходам у Вільні, абраным на аснове ўсеагульных, роўных, тайных, непасрэдных і прапарцыйных выбараў у нацыянальных курыях.
У 1919 годзе Казімір Шафнагель з’ехаў у Польшчу, жыў у Варшаве. У 1921 годзе вярнуўся ў Кушляны, дзе і памёр у сакавіку 1922 году ва ўзросце 67 гадоў. Пахаваны на мясцовых могілках, зямлю пад якія ён выдзеліў са сваіх уладанняў. Станам на 2020 год у цэнтры Кушлян ад сядзібы Шафнагеляў засталіся прыступкі былога палацу і рэшткі гаспадарчых пабудоў.
Кніга прарока Ёны
Адна з ключавых асаблівасцей кнігі ў тым, што яна амаль не месціць прароцтваў, а распавядае пра гісторыю самога прарока Ёны (יוֹנָה "голуб"), рэўнаснага ізраільцяніна, якога Бог прызначыў прарочыць да варожага горада Ніневіі, каб выкрыць ягоную ўладу. Таксама кніга цікавая тым, што сам прарок Ёна цягам сюжэту разумее, якім чынам Бог можа любіць Ягоных ворагаў. Багаслоўскі сэнс гэтай кнігі падсумоўваецца тэзісам пра тое, што Бог любіць і апякуецца не толькі пра яўрэяў, але і пра язычнікаў.
Казімір Шафнагель
«Да нашай краёвай інтэлігенцыі»
У звароце К. Шафнагель сцвярджаў, што беларускі народ атрымаў рэальны шанец стварэння ўласнай дзяржавы, аднак без дапамогі інтэлігенцыі ён ня будзе выкарыстаны. На думку аўтара, далучэнне да беларускага руху — абавязак мясцовай «спольшчанай інтэлігенцыі» перад краем і "перад народам, с катораго вы выйшлі і сярод катораго жывёце, народам, каторы ёсьць, жыве і клічэ вам: «памажыце!».
Кніга прарока Ёны
Аўтор і час напісання
Ёна, сын Амітая, згаданы ў другой кнізе Цароў (14:25), жыў у часы Ераваама II (782—747 да н.э.). Імаверна, сам Ёна не з'яўляўся аўтарам кнігі, а сапраўдны аўтар паходзіць ад вучоных колаў, дзейнасць якіх прыпадае на перыяд пасля Вавілонскага палону, прыблізна ў IV стагоддзі да н.э.
Казімір Шафнагель
«Да нашай краёвай інтэлігенцыі»
Публікацыя працягу звароту ў № 90 (9 лістапада 1917) і 91 (13 лістапада 1917) «Гомана» хутчэй за ўсё была выклікана даволі крытычным стаўленнем большасці мясцовай «спольшчанай інтэлігенцыі» да многіх тэзісаў Шафнагеля. Аналіз пазнейшай часткі звароту дазваляе казаць пра адносіны гэтай большасці да краёвай ідэі і да беларускага руху ў канцы 1917 — пачатку 1918 года. Відавочна, значная частка беларускіх і літоўскіх палякаў не прызнавала самабытнасці беларускай мовы, баялася, што актывізацыя беларускага руху можа прывесці да абвастрэння польска-беларускіх адносін і, нарэшце, глядзела на беларускія і літоўскія землі як на «гістарычную Польшчу».
У 1917—1918 гады настроі большасці мясцовай польскай грамадскасці і яе стаўленне да звароту Шафнагеля добра перадаюць запісы дзённіка вядомага віленскага прадпрымальніка і грамадскага дзеяча Аляксандра Шкленніка, які тлумачыў ператварэнне «паляка» Шафнагеля ў беларускага дзеяча выключна кар’ернымі меркаваннямі. Аўтар дзённіка даволі крытычна і іранічна ацэнвае намаганні К. Шафнагеля. Тым жа часам запісы Шкленніка сведчаць пра вельмі актыўную дзейнасць земяніна з Кушлянаў. Шафнагель не абмежаваўся публікацыяй. Польскамоўную версію звароту ён рассылаў па пошце вядомым прадстаўнікам віленскай інтэлігенцыі, асабіста размаўляў з людзьмі, якія падзялялі краёвую ідэю, і прапанаваў далучыцца да беларускага руху. Аднак у лепшым выпадку суразмоўцы абяцалі толькі падтрымку беларускіх намаганняў (у прыватнасці, пра гэта заявіў інжынер Ярэмія Лукасевіч).
Кніга прарока Ёны
Змест
Напачатку кнігі можна дазнацца, што праок Ёна атрымаў загад ад Бога рушыць да Ніневіі - сталіцы Асірыйскага царства і папярэдзіць яе насельнікаў, што калі яны не пакаюцца ў сваіх грахах, то будуць пакараныя. Ёна, падзяляючы нянавісць сваіх суайчыннікаў да ворагаў, адмаўляецца выконваць загад, і адплывае на караблі. Але Бог насылае моцную буру, і маракі, даведаўшыся пра прычыну Божага гневу, праз параду самога Ёны выкідваюць таго ў мора. Рыбіна, якая праглынула Ёну (Ёна 2:1), выкінула праз тры дні яго на сушу і Ёна зноўку апынуўсся сам-насам з Божым загадам. На гэты раз прарок выканаў загад Бога, заклікаўша насельніцтва Ніневіі да пакаяння і тыя, паслухаўшыся, ўнікнулі Божае кары. Аднак Ёна працягваў адчуваць непрыязнь да Ніневіі і, незадаволены такім паваротам справы, звярнуўся да Бога з нараканнем з прычыны міласэрнасці Таго. З лагоднасцю Бог дае Ёне сведчанне пра тое, якой няслушнай ёсць ягоная пазіцыя: «ці ж не шкада Мне Нінівы, вялікага места, ў якім больш, як сто дваццаць тысяч чалавек, што ня ўмеюць адрозніць правай рукі ад левай, і шмат жывёлы?» (Ёна 4:11).
NGC 6797
NGC 6797 (іншае абазначэнне — ESO 525-**10) — двойная зорка ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзятлы (Лунінецкі раён)
Дзя́тлы (, Дятлы) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Сяргей Васільевіч Харытончык
Сяргей Васільевіч Харытончык (нар., Красны, Смаленская вобласць) — беларускі вучоны, спецыяліст у галіне калёснага і гусенічнага машынабудавання. Доктар тэхнічных навук (2017), дацэнт. Рэктар Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (з 2017).
Біяграфія
Нарадзіўся 7 сакавіка 1971 года ў Красным Смаленскай вобласці.
У 1988 годзе скончыў з срэбным медалём школу № 18 горада Баранавічы. Працаваў аўтаслесарам, вадзіцелем на птушкафабрыцы «Дружба» Баранавіцкага раёна.
У 1989 годзе паступіў у Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, якую скончыў з адзнакай у 1994 годзе.
Пасля заканчэння ВНУ з 1994 года працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам, навуковым супрацоўнікам, старшым навуковым супрацоўнікам, в.а. вучонага сакратара (у 2001—2002), начальнікам аддзела, дырэктарам камп’ютэрнага цэнтра машынабудаўнічага профілю ў Навуковым цэнтры праблем механікі машын НАН Беларусі. З ліпеня 2005 года — дырэктар Рэспубліканскага камп’ютарнага цэнтра машынабудаўнічага профілю Інстытута механікі і надзейнасці машын НАН Беларусі.
З 2002 года пачаў працаваць ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце на кафедры «Вялікагрузныя аўтамабілі» аўтатрактарнага факультэта. У 2014 годзе стаў дэканам машынабудаўнічага факультэта БНТУ. У 2016—2017 гадах працаваў прарэктарам БНТУ па вучэбнай рабоце.
28 верасня 2017 года прызначаны рэктарам БНТУ.
У 2006 і 2014 гадах атрымліваў стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь як таленавіты малады вучоны.
NGC 6798
NGC 6798 (іншыя абазначэнні — IC 1300, PGC 63171, UGC 11434, MCG 9-32-2, ZWG 281.1) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юрый Валянцінавіч Кнарозаў
Ю́рый Валянці́навіч Кнаро́заў (19 лістапада 1922, Паўднёвы, Харкаўскі павет, Харкаўская губерня — 30 сакавіка 1999, Санкт-Пецярбург) — савецкі гісторык і этнограф, лінгвіст і эпіграфіст, заснавальнік савецкай школы маяністыкі. Вядомы сваёй дэшыфроўкай пісьменнасці мая, у пашырэнні матэматычных метадаў даследавання нерасшыфраваных пісьменнасцей. У групу даследчыкаў пад яго кіраўніцтвам у розны час уваходзілі такія вядомыя гісторыкі, этнографы і мовазнаўцы, як Аляксандр Кандратаў, Маргарыта Альбедзіль, Мікалай Буцінаў і інш. У сярэдзіне 1950-х гадоў яны ўнеслі вялікі ўклад у дэшыфроўку пісьменнасці вострава Пасхі. У 1960-я гады група Кнарозава прапанавала дэшыфроўку пісьменнасці даліны Інда.
Доктар гістарычных навук (1955). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977). Кавалер ордэна Ацтэкскага арла (Мексіка), удастоены Вялікага залатога медаля прэзідэнта Гватэмалы. Ганаровы член Мадрыдскага таварыства па вывучэнню мая, член Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША.
У 2012 годзе ў Канкуне (Мексіка) Юрыю Кнарозаву быў устаноўлены помнік, створаны Рыгорам Патоцкім, а ў сакавіку 2018 года — яшчэ адзін, у горадзе Мерыда, аўтарства скульптара Рэйнальда Баліа Суарэса. У 2016 адна з вуліц Харкава атрымала імя Юрыя Кнарозава.
Біяграфія
Нарадзіўся ў пасёлку Паўднёвы (тады пасёлак Южный, цяпер горад Південне) пад Харкавам, які быў тады сталіцаю УССР, у сям'і рускіх інтэлігентаў і заўсёды лічыў сябе рускім.
Бацька — Валянцін Дзмітрыевіч Кнарозаў — быў галоўным інжынерам Паўднёвага трэста будматэрыялаў, маці — Аляксандра Сяргееўна — хатняй гаспадыняй. Яны пазнаёміліся на Бехцераўскіх лекцыях у Пецярбургу, дзе і пажаніліся, у сям'і было пяцёра дзяцей, Юрый — самы малодшы. Браты: Сяргей — інжынер-геадэзіст, доктар тэхнічных навук, лаўрэат Ленінскай прэміі ; Барыс — выкладчык Ваеннай акадэміі імя Ф. Э. Дзяржынскага; Леанід — ваенны ўрач, выкладчык Сталінградскага мед'інстытута; сястра Галіна — старшы навуковы супрацоўнік Усеўкраінскага інстытута эндакрыналогіі (Харкаў). Бабуляй па бацькоўскай лініі была вядомая тэатральная актрыса, першая народная артыстка Арменіі Марыя Давыдаўна Сахавян (у замужжы Кнарозава, псеўданім Мары Забе́ль; 1858 г., Бітліс, Заходняя Арменія — 12 января 1926, Тыфліс).
Па сцвярджэнню самога Юрыя Валянцінавіча, яго датай нараджэння было 31 жніўня, па пашпарту — 19 лістапада. У школе ён быў здольным, але вельмі наравістым вучнем. Нягледзячы на свае эксцэнтрычныя паводзіны, будучы вучоны адзначыўся ў вывучэнні як прыродазнаўчых, так і гуманітарных навук, а таксама цікавіўся рознымі відамі мастацтва: іграў на скрыпцы, пісаў вершы і праяўляў здольнасці да малявання з практычна фотаграфічнай дакладнасцю. У 1937 годзе закончыў сем класаў чыгуначнай школы № 46 у пасёлку Паўднёвы. У 1939 годзе закончыў рабфак пры 2-м Харкаўскім медыцынскім інстытуце. Паспеў закончыць два курсы гістарычнага факультэта Харкаўскага ўніверсітэта.
Са мною ў інтэрнаце жыў Юра Кнарозаў. Ён усё аддаваў навуцы, усё. Атрымліваў стыпендыю і адразу ж купляў кнігі, а потым ва ўсіх пазычаў на ежу. Харчаваўся вадою і хлебам. Займаўся расшыфроўкай пісьменнасці мая. Гэта яму ўдалося, і ён стаў сусветна вядомым вучоным.
Вучоба была перапынена пачаткам вайны. Хаця Кнарозаў быў прызнаны неваеннаабавязаным па стану здароўя, у верасні 1941 года яго накіравалі ў Чарнігаўскую вобласць на будаўніцтва абарончых збудаванняў. У лістападзе 1941 года ён аказаўся ў акружэнні і, згодна з яго аўтабіяграфіяй, «пражываў у пас. Паўднёвы Харкаўскага раёна, праводзячы большую частку часу ў блуканнях па Харкаўскай і Палтаўскай вобласці, хаваючыся ад мабілізацый і дабываючы на пражытак для старой маці». У захаванай даведцы 1950 года ўказана, што Ю. В. Кнарозаў у лістападзе 1941 — лютым 1943 г. пражываў у пас. Паўднёвы і аказаўся на вызваленай тэрыторыі ў лютым 1943 года ў час першага вызвалення Харкава савецкімі войскамі; у час знаходжання на акупіраванай немцамі тэрыторыі нідзе не быў працаўладкаваны. Пры контрнаступленні немцаў на Харкаў Кнарозаў з маці паспявае эвакуіравацца ў Варонежскую вобласць. Райваенкаматам сяла Старая Крыуша (Старакрыушанскі раён, Варонежская вобласць) Ю. В. Кнарозаў ізноў быў прызнаны нягодным да ваеннай службы (з-за крайняй ступені дыстрафіі) і стаў працаваць настаўнікам пачатковай школы ў сяле Фамянкова таго ж раёна. Восенню 1943 года Кнарозаў, у якога захавалася залікоўка Харкаўскага ўніверсітэта, аформіў перавод на гістфак Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта і працягнуў вучобу на другім курсе гэтай ВНУ, на кафедры этнаграфіі. Ва ўніверсітэце Кнарозаў змог рэалізаваць сваё захапленне гісторыяй Старажытнага Усходу, этнаграфіяй і лінгвістыкай; першапачаткова спецыялізаваўся па егіпталогіі. У сакавіку 1944 года быў прызваны ў армію. Служыў спачатку ў школе малодшых спецыялістаў-рамонтнікаў аўтамабільных частак. Згодна з запісам у ваенным білеце, сустрэў перамогу тэлефаністам 158-га артылерыйскага палка Рэзерва Вярхоўнага Галоўнакамандавання, пад Масквой. Вядома, што Кнарозаў не ўдзельнічаў ва ўзяцці Берліна, але, тым не менш, паводле ўзніклай пазней легенды (яе крыніцай з'яўляецца журналісцкі нарыс канца 1950-х), іменна з Берліна ў якасці ваеннага трафея ён прывёз дзве выключна важныя кнігі («Паведамленне аб справах на Юкатане» Дыега дэ Ланды ў публікацыі Брасёр дэ Бурбура і «Кодэксы мая» ў гватэмальскай публікацыі братоў Вільякорта ), нібыта выратаваныя з полымя ахопленай пажарам бібліятэкі; сам Кнарозаў называў гэту легенду «дурною і бязглуздаю» і сцвярджаў, што кнігі ляжалі ў скрынях падрыхтаванай для эвакуацыі бібліятэкі ў Берліне і адтуль былі ўзяты савецкімі афіцэрамі. У арміі Кнарозаў упарта адмаўляўся ісці на афіцэрскія курсы, каб скарэй дэмабілізавацца і вярнуцца да навуковай працы. Узнагароджаны медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».
16 кастрычніка 1945 года быў дэмабілізаваны як студэнт дзённага аддзялення ВНУ і вярнуўся ва ўніверсітэт на кафедру этнаграфіі. Яго дыпломная работа пад назваю «Мазар Шамун Наби. Срезнеазиатская версия легенды о Самсоне» была прысвечана шаманскім практыкам Сярэдняй Азіі. Працуючы ў маскоўскім аддзяленні Інстытута этнаграфіі і антрапалогіі імя М. М. Міклуха-Маклая АН СССР, Кнарозаў правёў некалькі месяцаў ва Узбекскай і Туркменскай ССР, беручы ўдзел у працы Харэзмскай экспедыцыі. Працуючы ў Сярэдняй Азіі, ён займаўся вывучэннем спецыфікі ўзаемаадносін качавых этнічных груп і аседлы цывілізацый у рэгіёне ад старажытных часоў да перыяду экспансіі Расійскай імперыі. У гэты час на вочы Кнарозаву трапіла апублікаваны ў 1945 г. артыкул нямецкага даследчыка Паўля Шэльхаса пад назваю «Дэшыфроўка пісьма мая — невырашальная проблема». Гэта публікацыя рэзка змяніла яго навуковыя планы. Ён пакідае вывучэнне шаманскіх практык, каб адказаць на выклік Шэльхаса: «Як гэта невырашальная праблема? Тое, што створана адным чалавечым розумам, не можа не быць разгадана другім». Гэтай пазіцыі ён прытрымліваўся ўсё сваё жыццё. Пасля заканчэння ўніверсітэта (1948) Кнарозаву паведамілі, што ён не можа прэтэндаваць на аспірантуру, бо яго сваякі аказаліся на акупіраванай тэрыторыі. Дзякуючы С. А. Токараву, ён пераехаў у Ленінград і стаў супрацоўнікам Музея этнаграфіі народаў СССР, дзе займаўся, па ўласных словах, «чарнавой музейнай работай без прэтэнзій», прычым жыў у пакоі ў будынку самога музея. Паралельна вялася праца па дэшыфроўцы пісьменнасці мая. Пасля прарыву 1952 года, С. А. Токараў і С. П. Талстоў дабіліся яго пераводу ў Музей антрапалогіі і этнаграфіі імя Пятра Вялікага (Кунсткамера) РАН у Ленінградзе, дзе ён працаваў са жніўня 1953 года да самай смерці.
Дэшыфроўка пісьменнасці мая
Да праблемы дэшыфроўкі іерагліфікі мая Кнарозаў звярнуўся па рэкамендацыі свайго настаўніка і навуковага кіраўніка прафесара Сяргея Аляксандравіча Токарава, які падтрымаў студэнта на зло яго папярэдняму навуковаму кіраўніку — Сяргею Паўлавічу Талстову, з якім у Кнарозава адразу не склаліся адносіны і які не верыў у магчымасць дэшыфроўкі пісьменнасці мая. У 1947 годзе Кнарозаў закончыў працу над дысертацыяй, прысвечанай «алфавіту дэ Ланды», састаўленаму ў XVI ст. іспанскім епіскапам Дыега дэ Ландай (які «праславіўся» спаленнем аўтэнтычных тэкстаў мая) на аснове паведамленняў маянскіх інфарматараў. Праца дэ Ланды заставалася невядомай да 1862 года, калі адна з яе копій была знойдзена ў бібліятэцы Мадрыдскай каралеўскай акадэміі Шарлем-Эцьенам Брасёрам дэ Бурбурам. Пасля гэтага даследчыкамі прадпрымалася нямала спроб дэшыфроўкі пісьма мая на аснове «алфавіта дэ Ланды», але іх няўдачы прывялі да таго, што к сярэдзіне XX ст. ў навуцы зацвердзілася пануючае перакананне адносна памылковасці звестак дэ Ланды.
Кнарозаў склаў каталог іерогліфаў мая (апублікаваны ў 1999 годзе ў Мексіцы ў трох тамах) і к 1952 году змог устанавіць фанетычнае чытанне некаторых з іх. У першую чаргу яго цікавілі тэксты ў захаваных кодэксах мая. Даклад Ю. В. Кнарозава на абароне дысертацыі на атрыманне ступені кандыдата гістарычных навук (29 сакавіка 1955 года, тэма: «„Сообщение о делах в Юкатане“ Диего де Ланды как этно-исторический источник») доўжыўся тры з палавінай хвіліны, пасля абмеркавання яму аднагалосна была прысуджана ступень доктара гістарычных навук. Абарона дысертацыі па індзейцах мая стала навуковай і культурнай сенсацыяй у Савецкім Саюзе. Вельмі скора пра дэшыфроўку даведаліся і за мяжою.
Аднак адкрыццё савецкага вучонага прыйшлося на час абвастрэння халоднай вайны. Да таго ж, публікацыя аб адкрыцці суправаджалася прадмовай рэдактара, вытрыманай у прынятым тады ідэалагічным стылі. У выніку, на Захадзе дэшыфроўку пісьма мая Кнарозавым успрынялі як ідэалагічную дыверсію з боку СССР.
Акрамя таго, дрэнную службу саслужыў яшчэ адзін выпадак. У пачатку 1960-х гадоў Кнарозаву прапанавалі ўдзельнічаць у складанні першай камп'ютарнай праграмы для машыннай апрацоўкі тэкстаў мая. Група праграмістаў з Новасібірска, забраўшы ўсе матэрыялы Кнарозава, спрабавала стварыць некаторую базу даных па знаках рукапісаў. Цераз некаторы час новасібірская група ўрачыста аб'явіла аб тым, што ў іх распрацавана «тэорыя машыннай дэшыфроўкі» і выдала ў 4 тамах камп'ютарызаваную базу даных Кнарозава. Выданне падарылі Хрушчову. На погляд спецыялістаў, аб'яўленая «машынная дэшыфроўка» не мела ніякай навуковай каштоўнасці, тым больш, што ў 1963 годзе выйшла абагульняючая манаграфія Кнарозава «Письменность индейцев майя» з каталогам іерогліфаў і слоўнікам. Аднак гэтае непаразуменне паставіла для маладасведчанай публікі пад сумненне сапраўдныя вынікі дэшыфроўкі. За мяжою праціўнікі таксама скарысталі гэту зачэпку, каб аспрэчыць адкрыццё савецкага вучонага. Тым не менш, паступова адкрыццё Кнарозава знайшло прызнанне ў навуковых колах, у тым ліку і на Захадзе.
Поўны пераклад іерагліфічных рукапісаў мая быў апублікаваны ў 1975 годзе. За гэту працу Ю. В. Кнарозаў у 1977 годзе быў удастоены Дзяржаўнай прэміі СССР. У гэты перыяд ім былі напісаны тэарэтычныя працы, прысвечаныя рэлігіі мая, формулы вот на маянскай кераміцы, пазней — этнагенезу мая, вялася дэшыфроўка протаіндыйскага пісьма, разглядаліся магчымасці дэшыфроўкі пісьма вострава Пасхі. Круг навуковых інтарэсаў Кнарозава быў шырокі — ад дэшыфроўкі старажытных сістэм пісьма, мовазнаўства і семіётыкі, да засялення Амерыкі, археаастраноміі, шаманізму, эвалюцыі мозга і тэорыі калектыву.
Познія гады
У 1995 годзе ў пасольстве Мексікі ў Маскве Кнарозаў быў узнагароджаны ордэнам Ацтэкскага арла, які ўручаецца мексіканскім урадам замежным грамадзянам за выключныя заслугі перад Мексікай. Да 1998 года ён паспеў яшчэ раз пабываць у Мексіцы і адзін раз наведаць ЗША, дзе ён у палявых умовах правяраў апошнюю са сваіх гіпотэз аб паходжанні месаамерыканцаў.
У 1999 годзе Юрый Валянцінавіч Кнарозаў памёр ад інсульту і наступнага ацёку лёгкіх на выстаўленым у калідор бальнічным ложку ў Санкт-Пецярбургу ў поўнай адзіноце, скора пасля атрымання ганаровай узнагароды імя Таццяны Праскураковай (ЗША).
Пахаваны на Кавалёўскіх могілках пад Санкт-Пецярбургам.
Бітыніі
Біты́нія (Bithynia) — род прэснаводных пярэднешчэлепавых малюскаў.
Апісанне
Ракавіна авальна-канічная, з 5-6 завіткамі, з канцэнтрычнай вапняковай накрыўкай, карычневая, вышынёй да 12 мм.
Арэал
Распаўсюджаны ў Еўропе, Усходняй і Паўночнай Азіі, Грэнландыі і Паўночнай Амерыцы.
Асаблівасці біялогіі
Фільтратары. Дэтрытафагі, кормяцца водарасцямі, рэшткамі раслін і жывёл.
Бітыніі — пажыва для многіх бентасаедных рыб (, і інш.). Некаторыя віды з'яўляюцца прамежкавымі гаспадарамі паразітычных чарвякоў, такіх як  — узбуджальнік апістархозу.
NGC 6799
NGC 6799 (іншыя абазначэнні — PGC 63339, ESO 184-78) — галактыка ў сузор’і Тэлескоп.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі
Канстанцін Вікенцьевіч Хруцкі (, Корачын, Слонімскі павет, Расійская імперыя —, Новарасійск, СССР) — вайсковец Рускай імператарскай арміі, апошні ўдзельнік руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў шматдзетнай беларускай сям’і арандатара Вікенція Хруцкага. Дзяцінства правёў у вёсцы, падлеткам збег у Вільню, дзе скончыў трохгадовае пачатковае вучылішча. У 1873 годзе паступіў у Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю.
У дваццаць гадоў быў прызваны ў Рускую імператарскую армію, служыў у Праабражэнскім лейб-гвардыі палку. Удзельнічаў у бітвах руска-турэцкай вайны, вызваленні Варны, штурме крэпасці Плеўна, вызначыўся пры абароне перавалу на Шыпцы. За адвагу ў баях за Шыпку старшага унтэр-афіцэра Хруцкага ўзнагародзілі 4-й ступені, а за Плеўну — крыжам 3-й ступені.
Пасля дэмабілізацыі ў 1881 годзе працягнуў вучобу ў семінарыі, якую скончыў у 1885 годзе. Наступныя трыццаць гадоў настаўнічаў у вёсках на Гродзеншчыне.
Падчас Першай сусветнай вайны эвакуяваўся з сям’ёй у Маскву, стаў членам РСДРП, прымаў удзел у падзеях Кастрычніцкай рэвалюцыі. Пасля рэвалюцыі ўваходзіў у склад атрадаў самааховы, арыштоўваў былых гарадавых і жандармаў.
У 1919 годзе Канстанцін Хруцкі быў арыштаваны Калчакаўскім урадам у Омску і за рэвалюцыйную дзейнасць прысуджаны да расстрэлу. Аднак штурм горада Чырвонай арміяй не дазволіў выканаць прысуд.
У 1923 годзе ён пасяліўся ў Новарасійску, працаваў прыёмшчыкам каменя і электраматарыстам на цаментным заводзе. У час Другой сусветнай вайны эвакуяваўся ў Крым, пасля вайны вярнуўся ў Новарасійск і некаторы час пражыў у склепе сваёй разбуранай хаты.
Пасля вайны да Хруцкага прыйшла вядомасць — у газетах з’явіліся нататкі пра подзвігі апошняга ўдзельніка руска-турэцкай вайны. У верасні 1955 года ветэрана запрасілі ў Балгарыю, дзе ўчынілі яму прыём на дзяржаўным узроўні, падарылі адмыслова пашытую форму балгарскага апалчэнца і ўзнагародзілі ордэнам Дзімітрава — вышэйшай дзяржаўнай узнагародай Балгарыі.
У 1960 годзе ён зноў наведаў Балгарыю, а ў студзені 1961 года пабываў у роднай вёсцы. Памёр на 115 годзе жыцця, спачуванні жонцы Хруцкага накіраваў асабіста Тодар Жыўкаў — першы сакратар ЦК Балгарскай камуністычнай партыі.
Дакладнасць звестак
Згодна з успамінамі дырэктара Новарасійскага гарадскога музея Аляксандра Дзмітрыева, аднойчы яму перадалі гадзіннік, які Хруцкі атрымаў за фарсіраванне Дуная каля Зімніцы 15 чэрвеня 1877 года. Аднак гадзіннік апынуўся савецкай вытворчасці. Пасля гэтага экспазіцыя пра героя была прыбрана.
Праабражэнскі лейб-гвардыі полк, у якім служыў ветэран, не ўдзельнічаў ні ў вызваленні Плеўны, ні ў абароне Шыпкі. Больш за тое, рускія войскі ўвайшлі ў Варну ўжо пасля падпісання Сан-Стэфанскага міра і спынення вайны з Турцыяй.
Па словах Хруцкага, яго бацька пражыў 112 гадоў, дзед — 124 гады, прадзед — 133 гады, а старэйшы брат Іосіф загінуў падчас Другой сусветнай вайны на 106-м годзе жыцця.
Ілья Валер’евіч Цюніс
Ілья Цюніс (нар., Мінск) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Асіповічы».
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскага «Дынама», у 2011—2012 гадах выступаў за фарм-клуб «Дынама-2» у Другой лізе, а сезон 2013 правёў у арэндзе ў «Смаргоні». У 2014 годзе перайшоў у «Гарадзею», але не здолеў завацавацца ў складзе. У ліпені 2015 года да канца сезона быў аддадзены ў арэнду ў пінскую «Хвалю».
Сезон 2016 пачаў у Другой лізе ў складзе «Нёмана-Агра», а летам адправіўся ў клуб «Дынама» (Вране) з Першай лігі Сербіі. 2017 год правёў у другім дывізіёне Літвы ў складзе «Пакруойіса». У 2018 годзе вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад клуба «Ашмяны-БДУФК». Пакінуў ашмянскую каманду ў жніўні 2019 года і неўзабаве далучыўся да першалігавай «Оршы», дзе пераважна выхадзіў на замену.
У сезоне 2020 года стаў выступаць за мар’інагорскую «Вікторыю», а ў ліпені 2021 года перабраўся ва «Узду». У сакавіку 2022 года стаў іграком «Асіповічаў».
Лыбідзь (прыток Дняпра)
Лыбідзь, Лыбедзь (Либідь) — рака, правы прыток Дняпра. Працякае па тэрыторыі Кіева.
Паходжанне назвы
Лічыцца, што рака атрымала назву ад імя сястры легендарных братоў-заснавальнікаў Кіева — Кія, Шчэка і Харыва. Імя Лыбедзь узводзяць звычайна да слоў «лебедзь», «любоў» і «лыбь» («сырое месца»). Упершыню згадваецца ў летапісах пад 968 годам: «не бяше лзъ коня напоити на Лыбеди».
Замкавая гара (Мазыр)
Замкавая гара, або Спаская гара, Гара Камунараў — узгорак у цэнтральнай частцы г. Мазыр Гомельскай вобласці Беларусі. Уяўляе сабой мыс карэннага берага ракі Прыпяць, размешчаны паміж двума ярамі. Вышыня Замкавай гары складае 15-20 метраў. Пляцоўка ромбападобнай формы памерамі 12-140 х 100 м.
Тэрыторыя Замкавай гары абмежавана вуліцай Савецкай з паўночнага ўсходу, плошчай Горкага з паўднёвага ўсходу, вуліцай Камсамольскай з паўднёвага захаду, плошчай Леніна з паўночнага захаду.
Гісторыя
У XII—XIII стагоддзях на гары размяшчаўся дзяцінец Мазыра. Замкавая гара складала ядро горада — знаходзілася каля скрыжавання Кіеўскай і Свідаўскай вуліц, побач размяшчалася гандлёвая плошча, працягам якой былі прычалы на беразе Прыпяці. З паўднёвага ўсходу Замкавую гару абкружала вуліца Замкавая.
У XVII ст. на гары была ўзведзена драўляная Спасаўская царква, якая дзейнічала да сярэдзіны XIX ст. Побач з ёй знаходзіліся прыходскі могільнік. У сярэдзіне XIX ст. Спаская гара шчыльна забудоўваецца драўлянымі і каменнымі жылымі і гаспадарчымі будынкамі.
Антырэстаўрацыя Маскоўскага патрыярхата
Антырэстаўрацыя Маскоўскага патрыярхата — перабудова праваслаўных храмаў Беларусі, якая набыла масавы характар пасля актывізацыі рэлігійнага жыцця ў 1990-х гг. Перабудовы характарызуюцца мэтанакіраваным насаджэннем пазалочаных купалоў-цыбулін, змяненнем аўтэнтычнага выгляду асобных архітэктурных элементаў, выкарыстаннем недапушчальных пры рэстаўрацыі будаўнічых матэрыялаў і мэтодык. З 2010-х гг. антырэстаўрацыйная актыўнасць Беларускага экзархата Маскоўскага патрыярхата набыла беспрэцэдэнтыя маштабы, якую параўноўваюць з дзейнасцю Мураўёўва-вешальніка ў справе русіфікацыі Паўночна-Заходняга края.
Bithyniidae
Bithyniidae — сямейства прэснаводных бруханогіх малюскаў з атрада Littorinimorpha.
Біялагічнае апісанне
Вышыня ракавіны ў сярэднім не перавышае сантыметра, адтуліна ракавіны зачыняецца вечкам. Прадстаўнікі сямейства з’яўляюцца прамежкавым гаспадаром у  жыццёвым цыкле, паразіта чалавека і жывёл, а таксама многіх іншых трэматод.
Жывуць на водных раслінах, глейкім або гліністым дне. Аддаюць перавагу стаячым вадаёмы, старыцам, альбо застойным берагам рэк.
Класіфікацыя
Па дадзеных World Register of Marine Species, на жнівень 2016 г. сямейства ўключае 17 родаў :
Сунічнае дрэва
Суні́чнае дрэва, сунічнік (Arbutus) — род кветкавых раслін сямейства верасовых.
Існуе больш за 20 відаў. Пашыраны ў Паўночнай Амерыцы, Міжземнамор'і, Крыме і Заходнім Закаўказзі. Тыповы элемент флоры маквісу. Культывуюць сунічнае дрэва чырвонае, або сунічнік драбнаплодны, і буйнаплодны.
Вечназялёныя кусты і невялікія (5—6 м) дрэвы. Лісце буйное, скурыстае, простае, суцэльнае. Кветкі дробныя, белыя або ружаватыя, у верхавінкавых мяцёлках. Плод — ягадападобная шматнасенная касцянка, нагадвае плод суніц (адсюль назва).
Купаўшчына
Купаўшчы́на (, Куповщина) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Медаль Жукава
Меда́ль Жу́кава — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 18 верасня 1997 г.
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Медаль прымеркаваны да 100-гадовага юбілею Жукава і прысуджаецца былым вайскоўцам і асобам вольнанаёмнага складу Чырвонай арміі, Ваенна-Марскога Флоту, войскаў НКУС, партызанам, удзельнікам падполля за адвагу, стойкасць і мужнасць, праяўленыя ў баявых дзеяннях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і японскімі мілітарыстамі, на аснове дакументаў, якія сцвярджаюць непасрэдны ўдзел у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў або ў баявых дзеяннях супраць Японіі.
Чэнстахоўскі павет
Чэнстахоўскі павет (Powiat częstochowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Сілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Чэнстахова. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1519,49 км². Насельніцтва павета складае 135,5 тыс. чалавек.
Глаговак
Глаговак (Głogówek,, Oberglogau) — горад на паўдёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. Размешчаны за 350 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 40 км на поўдзень ад Аполе. Уваходзіць у склад Прудніцкага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Глаговак. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 22,06 км². Насельніцтва 5,6 тыс. чалавек.
Сакрэтная разведвальная служба
Сакрэтная разведвальная служба (Secret Intelligence Service, SIS), MІ-6 (Military Intelligence, MI6) — дзяржаўны орган знешняй разведкі Вялікабрытаніі. Да прыняцця парламентам Intelligence Services Act у 1994 годзе не мела ніякай прававой базы для свайго існавання і дзейнасці, а само яе існаванне не пацвярджалася урадам Злучанага Каралеўства. Служба узначальваецца пастаянным сакратаром (не ўваходзіць ва ўрад). Апошні — адзіны супрацоўнік службы, які афіцыйна абвяшчаецца публічна; прызначаецца міністрам замежных спраў і падсправаздачны яму. Служба ўваходзіць у склад Аб’яднанага разведвальнага камітэта. З 1994 года штаб-кватэра МІ-6 афіцыйна знаходзіцца ў будынку Воксхол-крос, 85.
Джэймс Мірліс
Сэр Джэймс Аляксандр Мірліс (Sir James Alexander Mirrlees; нар. г., Мінігэф, Шатландыя) — шатландскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1996) "за даследаванні ў галіне інфармацыйнай асіметрыі".
Біяграфія
Вучыўся ў Эдынбургскім універсітэце і ў Кембрыджы (тут атрымаў доктарскую ступень). Выкладаў у Кембрыджскім і Оксфардскім універсітэтах. Прэзідэнт Эканаметрычнага таварыства (1982). Прэзідэнт Міжнароднага атлантычнага эканамічнага таварыства (1988-1989).
NGC 6800
NGC 6800 (іншае абазначэнне — OCL 123) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лісічка.