cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Партнёрства дзеля міру
Патэнцыйныя ўдзельнікі праграмы
Рэспубліка Кіпр з’яўляецца адзіным членам Еўрапейскага саюза, якія не ўдзельнічаюць у праграме. Турцыя ў сілу таго, што не прызнае Кіпр, блакуе супрацоўніцтва гэтай дзяржавы з НАТА, паколькі канфлікт паміж турэцкай і грэцкай часткамі вострава Кіпр застаецца нявырашаным.
Рэспубліка Косава, якая тэрытарыяльна знаходзіцца ў Еўропе, не ўдзельнічае ў праграме, так як чатыры краіны, якія не прызнаюць суверэнітэту Косава, перашкаджаюць супрацоўніцтву гэтай дзяржавы з НАТА.
Расія і НАТА
Упершыню аб праграме «Партнёрства дзеля міру« прэзідэнту Расіі Барысу Ельцыну паведаміў дзяржсакратар ЗША Уорэн Крыстафер 22 кастрычніка 1993 года падчас свайго візіту ў РФ. Прыхільнікі неадкладнага пашырэння Паўночнаатлантычнага альянсу крытыкавалі праграму, як саступку Маскве і здрада інтарэсаў усходнееўрапейскіх дзяржаў, аднак па стане на сярэдзіну 90-х гадоў у кіраўніцтве ЗША яшчэ не было кансенсусу адносна далейшага пашырэння НАТА на ўсход і ўзаемадзеяння паміж Расіяй і блокам.
22 чэрвеня 1994 года ў Брусэлі было падпісана пагадненне «Партнёрства дзеля міру», якое выводзіла Маскву і альянс на новы ўзровень прагматычнага супрацоўніцтва. 7 чэрвеня 2007 года Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі У. Пуцін падпісаў Федэральны закон N 99-ФЗ «Аб ратыфікацыі пагаднення паміж дзяржавамі-ўдзельніцамі Паўночнаатлантычнага дагавора і іншымі дзяржавамі, якія ўдзельнічаюць у праграме «Партнёрства дзеля міру», аб статусе іх сіл ад 19 чэрвеня 1995 года і дадатковага пратакола да яго».
У сакавіку 2014 года адносіны паміж Расіяй і НАТА абвастрыліся з-за Крымскага крызісу. 1 красавіка 2014 года на сустрэчы міністраў замежных спраў краін-членаў НАТВ у Брусэлі альянс абвясціў аб прыпыненні ўсіх відаў грамадзянскага і ваеннага супрацоўніцтва з Расеяй, фактычна паралізаваўшы работу Савета Расія—НАТА (застаўся толькі палітычны дыялог на ўзроўні паслоў і вышэй) — такім чынам, блок НАТА ў аднабаковым парадку спыніў дзеянне пагаднення аб партнёрстве з Расіяй.
На саміце НАТА у ліпені 2016 года Расія была прызнаная асноўнай пагрозай бяспекі для Альянсу, а яе стрымліванне было афіцыйна абвешчана новай місіяй НАТА.
Самуэль Бажымоўскі
Самуэль Бажымоўскі (, мястэчка Койданава — ?) — дзеяч кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Вучыўся ў Караляўцы (1700), пасля прапаведнік і выкладчык у ВКЛ. У 1703 годзе прарэктар, з 1705 года рэктар Кейданскай гімназіі.
Ваўчанка
Назву Ваўчанка маюць:
Квантавая оптыка
Квантавай оптыкай называюць раздзел оптыкі, які займаецца вывучэннем з'яў, у якіх выяўляюцца квантавыя ўласцівасці святла. Да такіх з'яў адносяцца: цеплавое выпраменьванне, фотаэфект, эфект Комптана, эфект Рамана, фотахімічныя працэсы, вымушанае выпраменьванне (і, адпаведна, фізіка лазераў) і іншыя галіны.
Квантавая оптыка з'яўляецца больш агульнай тэорыяй, чым класічная оптыка. Асноўная праблема, якая закранаецца квантавай оптыкай — апісанне ўзаемадзеяння святла з рэчывам з улікам квантавай прыроды аб'ектаў, а таксама апісанне распаўсюджвання святла ў спецыфічных умовах. Для таго, каб сапраўды вырашыць гэтыя задачы, патрабуецца апісваць і рэчыва (асяроддзе распаўсюджвання, уключаючы вакуум) і святло выключна з квантавых пазіцый, аднак часта звяртаюцца да спрашчэнняў: адну з кампанент сістэмы (святло або рэчыва) апісваюць як класічны аб'ект. Напрыклад часта пры разліках, звязаных з лазернымі асяроддзямі квантуюць толькі стан актыўнага асяроддзя, а рэзанатар лічаць класічным, аднак калі даўжыня рэзанатара будзе парадку даўжыні хвалі, то яго ўжо нельга лічыць класічным, і паводзіны атама ва ўзбуджаным стане змешчанага ў такой рэзанатар будуць значна больш складанымі.
NGC 4940
NGC 4940 (іншыя абазначэнні — ESO 269-42, IRAS13021-4658, PGC 45235) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Les Arts Décoratifs (арганізацыя)
У 2004 годзе арганізацыя цалкам пераглядае сваю структуру, застаючыся тым не менш вернай сваім першапачатковым мэтам: захаванне калекцыі, распаўсюджанне ведаў, мастацкая і прафесійная адукацыя, падтрымка артыстаў.
У наш час у парыжскую арганізацыю Les Arts Décoratifs уваходзяць:
Губавеле
Губаве́ле (Gubavėlė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Губавы. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).
Ваўчо
Назву Ваўчо маюць:
Рока-д’Арацца
Рока-д’Арацца (Rocca d'Arazzo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 941 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 75 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 14030. Тэлефонны код — 0141.
Зелянец
Назву Зеляне́ц маюць:
Спускальны апарат
Спускальны апарат (СА) — касмічны апарат або частка касмічнага апарата, прызначаная для спуску карыснай нагрузкі з арбіты штучнага спадарожніка або з міжпланетнай траекторыі і мяккай пасадкі на паверхню Зямлі або іншага нябеснага цела.
СА можа з’яўляцца часткай касмічнага апарата, якая выконвае палёт на арбіце штучнага спадарожніка нябеснага цела (напрыклад, арбітальнага апарата або арбітальнай станцыі, ад якой СА аддзяляецца перад спускам) альбо касмічнага апарата, які выконвае міжпланетны палёт (напрыклад, аўтаматычнай міжпланетнай станцыі ад пералётнага модуля якой СА аддзяляецца перад спускам).
Карыснай нагрузкай з’яўляюцца людзі, падвопытныя жывёлы, стацыянарныя даследчыя станцыі, планетаходы і г.д.
Галоўная тэхнічная задача мяккай пасадкі складаецца ў тым, каб паменшыць хуткасць руху апарата ад касмічнай (часам, дзесяткі кіламетраў у секунду) практычна да нуля. Гэтая задача вырашаецца рознымі спосабамі, прычым часта для аднаго і таго ж апарата на розных участках спуску паслядоўна выкарыстоўваюцца розныя спосабы.
Спуск з дапамогай ракетнага рухавіка
Таксама ўжываецца тэрмін «маторная пасадка». Для забеспячэння тармажэння і спуску гэты спосаб патрабуе наяўнасці на борце апарата прыкладна такога ж запасу паліва, як для вываду на арбіту гэтага апарата з паверхні планеты. Таму гэты спосаб выкарыстоўваецца на ўсёй траекторыі спуску (як адзіна магчымы) толькі пры пасадцы на паверхню нябеснага цела, пазбаўленага атмасферы (напрыклад, Месяца). Пры наяўнасці на планеце атмасферы ракетныя рухавікі выкарыстоўваюцца толькі на пачатковай стадыі спуску — для пераходу з касмічнай арбіты (траекторыі) на траекторыю спуска, да ўваходу ў атмасферу, а таксама на заключным этапе, перад самым дотыкам да паверхні, для гашэння рэшткавай хуткасці падзення.
Аэрадынамічнае тармажэнне
Пры хуткім руху апарата ў атмасферы ўзнікае сіла супраціву асяроддзя — аэрадынамічная, якая выкарыстоўваецца для тармажэння СА.
Паколькі аэрадынамічнае тармажэнне не патрабуе выдаткаў паліва, гэты спосаб выкарыстоўваецца заўсёды пры спуску на планету, якая мае атмасферу. Пры аэрадынамічным тармажэнні кінэтычная энергія апарата ператвараецца ў цяпло, перадаваемае паветру і паверхні апарата. Агульная колькасць цяпла, якая выдаткоўваецца, напрыклад, пры аэрадынамічным спуску з калязямной арбіты складае звыш 30 мегаджоуляў ў разліку на 1 кг масы апарата. Большая частка гэтай цеплыні выносіцца патокам паветра, але і лабавая паверхня СА можа награвацца да тэмпературы ў некалькі тысяч градусаў, таму яна павінна мець адпаведную цеплавую абарону.
Аэрадынамічнае тармажэнне асабліва эфектыўна на звышгукавых хуткасцях, таму выкарыстоўваецца для тармажэння ад касмічных да хуткасцяў парадку сотняў м/с. На больш нізкіх хуткасцях выкарыстоўваюцца парашуты.
Магчымы розныя траекторыі зніжэння апарата пры аэрадынамічным тармажэнні. Разглядаюцца звычайна два выпадкі: балістычны спуск і планіраванне.
Балістычны спуск
СА Усход і Узыход мелі шарападобную форму і цэнтр цяжару, зрушаны ўніз да больш цеплаабароненага дна. Пры ўваходзе ў атмасферу такі апарат аўтаматычна без прымянення рулёў займае становішча дном да патоку і касманаўт пераносіць перагрузкі ў найбольш зручным становішчы спіной ўніз.
Недахопам гэтага спосабу з’яўляецца вялікая крутасць траекторыі, і, як следства, ўваходжанне апарата ў шчыльныя слаі атмасферы на вялікай хуткасці, што прыводзіць да моцнага аэрадынамічнага нагрэву апарата і да перагрузкі, якая часам перавышае 10g — адзнакі, блізкай да гранічна дапускальнай для чалавека.
Планіраванне
Альтэрнатывай балістычнаму спуску з’яўляецца планіраванне. Знешні корпус апарата ў гэтым выпадку мае, як правіла, канічную форму і закруглёнае дно, прычым вось конусу складае пэўны вугал (вугал атакі) з вектарам хуткасці апарата, за кошт чаго раўнадзейная аэрадынамічных сіл мае складнік, перпендыкулярны да вектару хуткасці апарата — пад’ёмную сілу. За кошт працы газавых рулёў апарат паварочваецца патрэбнай бокам і пачынае як бы ўзлятаць па адносінах да набягаючага патока. Дзякуючы гэтаму апарат зніжаецца павольней, траекторыя яго спуску становіцца больш спадзістай і доўгай. Участак тармажэння расцягваецца і па даўжыні і ў часе, а максімальныя перагрузкі і інтэнсіўнасць аэрадынамічнага нагрэву могуць быць зніжаны ў некалькі разоў, у параўнанні з балістычным тармажэннем, што робіць планіраванне больш бяспечным і камфортным для людзей. Вугал атакі пры спуску змяняецца ў залежнасці ад хуткасці палёту і бягучай шчыльнасці паветра. У верхніх, разрэджаных пластах атмасферы, ён можа дасягаць 40°, паступова памяншаючыся са зніжэннем апарата. Гэта патрабуе наяўнасці на СА сістэмы кіравання планіраваннем, што ўскладняе і абцяжарвае апарат, і ў выпадках, калі СА служыць для спуску толькі апаратуры, якая здольная вытрымліваць больш высокія перагрузкі, чым чалавек, выкарыстоўваецца, як правіла, балістычнае тармажэнне. Арбітальная ступень касмічнай сістэмы Спэйс Шатл, якая выконвае функцыю спускальнага апарата, пры вяртанні на Зямлю планіруе на ўсім участку спуску ад ўваходу ў атмасферу да дотыку шасі да пасадачнай паласы, пасля чаго выпускаецца тармазны парашут.
Спуск з дапамогай парашутаў
Гэты спосаб выкарыстоўваецца пасля таго, як на ўчастку аэрадынамічнага тармажэння хуткасць апарата знізіцца да велічыні парадку сотняў м/с. Парашут ў шчыльнай атмасферы гасіць хуткасць апарата амаль да нуля і забяспечвае мяккую пасадку на паверхню планеты.
У разрэджанай атмасферы Марса парашуты эфектыўна памяншаюць хуткасць палёту толькі да прыблізна 100 м/с. Пагасіць хуткасць прыкладна да 10 м/с, парашут разумных памераў у атмасферы Марса не можа. Таму выкарыстоўваецца камбінаваная сістэма: пасля аэрадынамічнага тармажэння задзейнічаюць парашут, а на заключным этапе рухальную ўстаноўку для мяккай пасадкі на паверхню.
Спускальны апарат станцыі Венера-13 пасля спуску на парашуце да вышыні 47 км скінуў яго і аднавіў аэрадынамічны тармажэнне. Такая праграма спуску была прадыктавана асаблівасцямі атмасферы Венеры, ніжнія пласты якой вельмі шчыльныя і гарачыя (да 500 °C).
Канструктыўна спускальныя апараты могуць істотна адрознівацца адзін ад аднаго ў залежнасці ад характару карыснай нагрузкі і ад фізічных умоў на паверхні планеты, на якую адбываецца пасадка.
Нававалынскі гарадскі савет
Нававалынскі гарадскі савет (Нововоли́нська міська́ ра́да) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і орган мясцовага самакіравання ў Валынскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад абласнога значэння Новавалынск.
Ясла
Я́сла (Jasło) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ясельскага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Ясла. Займае плошчу 36,65 км². Насельніцтва 38 104 чалавек (на 2004 год).
Зелянец (Брэсцкі раён)
Зеляне́ц (, Зеленец ; да 30 ліпеня 1964 года Цярпі́лавічы) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаўчыцкага сельсавета. Размешчаны за 18 км ад Брэста.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Садрассвет» (цэнтр — в. Вістычы).
Гісторыя
У XIX стагоддзі ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Пад 1869 годам пазначана ў ліку сёл Чарнаўчыцкага царкоўнага прыхода.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Брэсцкім павеце Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР.
30 ліпеня 1964 года Цярпілавічы перайменаваны ў Зелянец.
Марчэла Мастраяні
Марчэ́ла Вінчэ́нца Даме́ніка Мастрая́ні (Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni, 28 верасня 1924 — ) — італьянскі акцёр.
Дачка — К’яра Мастраяні.
Сутыкненні на вуліцы Хайфа
Сутыкненні на вуліцы Хайфа — баі, якія вяліся ў студзені 2007 года за кантроль над вуліцай Хайфа (شارع حيفا) ў цэнтральнай частцы Багдаду, дзе амерыканскія і іракскія вайскоўцы змагаліся супраць атрадаў суніцкіх баевікоў.
Прадмовы
Вуліца Хайфа праходзіць праз раён, дзе пераважаюць суніты, хоць на захадзе ёсць кварталы шыітаў. Гэта робіць вуліцу лініяй разлома паміж шыіцкімі і суніцкіх раёнамі. З-за свайго памежнага становішча жыццё тут было небяспечным. На Хайфе і ў суседнім шыіцкім квартале час ад часу адбываліся міжканфесійныя сутыкненні. Жыхароў тутэйшых шматпавярховак вымушаны былі пакінуць вуліцу, што дазволіла паўстанцам захапіць кінутыя кватэры.
У сярэдзіне кастрычніка 2006 года «Аль-Каіда» абвясціла аб стварэнні «Ісламскай дзяржавы Ірак», якая замяніла сабой Дарадчы сход маджахедаў і «Аль-Каіду ў Іраку»
У студзені 2007 года камандуючы шматнацыянальным корпусам Ірака генерал Рэйманд Адзіерна аддаў загад аб поўнамаштабным наступленні, каб выбіць «Аль-Каіду» з Хайфы.
Першы этап
Гэтыя падзеі былі адным з самых разлютаваных баёў, якія іракская сталіца бачыла за апошнія месяцы (з часу аперацыі «Разам наперад»). Амерыканскія верталёты абстрэльвалі пазіцыі паўстанцаў ракетамі «Хелфайр», а знішчальнікі забяспечвалі дадатковае прыкрыццё. Па ўсім Багдадзе раздаваліся грамавыя выбухі ад амерыканскага ракетнага і паўстанцкага мінамётнага і гранатамётнага агню. Амерыканскія і іракскія салдаты ўступалі ў бесперапынныя баі з паўстанцамі па ўсёй тэрыторыі вуліцы. Баі працягваліся больш за трох дзён. Загінулі 16 іракскіх салдат і 73 баевіка.
Другая фаза
Два тыдні праз, 24 студзеня, амерыканскія і іракскія войскі распачалі новую спробу захапіць вуліцу. Бой пачаўся, калі раніцай амерыкацы ўвайшлі ў раён з поўдня і злучыліся з іракскімі войскамі. Выкарыстоўваючы пяхоту, «Страйкеры» і «Брэдлі», амерыканскія сілы пераходзілі ад будынка да будынка, ведучы снайперскі і мінамётны агонь. Бой працягваўся 8 гадзін. Каля 30 паўстанцаў былі забіты і 35 узяты ў палон. 1 амерыканскі салдат быў забіты.
Інфармацыйнае суправаджэнне
Матэрыялы баявых дзеянняў былі паказаны па ўсім свеце ў розных сродках масавай інфармацыі, уключаючы YouTube.
У канцы студзеня 2007 года карэспандэнт CBS News Лара Логан стварыла рэпартаж пра баі на вуліцы Хайфа, аднак кіраўнцітва адмовілася запусціць паказаць яго ў навінах, таму што кадры былі «крыху моцнымі». Логан паспрабавала заручыцца падтрымкай грамадскасці, каб адмяніць гэтае рашэнне. Пазней Логан выкарыстоўвала некаторыя матэрыялы падзей падчас 60-хвіліннага рэпартажу пра жыццё ў Багдадзе.
Наступствы
Тагачасны амерыканскі лідар Джордж Буш-малодшы заявіў аб увядзенні ў Ірак больш за 21 000 дадатковых амерыканскіх войск. Прэзідэнт Буш сцвярджаў, што дадатковыя байцы дапамогуць забяспечыць бяспеку Багдаду.
Кутумсук
Кутумсук — сяло ў Асакараўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тэльманскай сельскай акругі. Код КАТА — 355679300.
Насельніцтва
Паводле дадзеных 1999 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 146 чалавек (77 мужчын і 69 жанчын).
Троцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Гарады і мястэчкі: Аліта, Араны, Высокі Двор, Ганусішкі, Еўе, Жодзішкі, Жослі, Жыжморы, Мерач, Пералая, Самілішкі, Сімна, Стаклішкі.
Гісторыя
Утварыўся ў 1413 разам з Троцкім ваяводствам як рэгіён, непасрэдна падпарадкаваны ваяводу троцкаму. У склад павету ўваходзілі Аліцкая, Алькеніцкая, Астрынская, Беліцкая, Бірштанская, Васіліская, Высакадворская, Дарсуніская, Доўгаўская, Дубіцкая, Жалудоцкая, Жыжморская, Збланская, Здзецельская, Каняўская, Ляпунская, Мерацкая, Моўчадская, Навадворская, Неманойцкая, Оская, Гіяпорцкая, Перавальская, Пералайская, Пераломская, Пунская, Радунская, Саміліская, Стакліская, Стравінніцкая, 2 Троцкія, Эйшыская воласці (паветы).
Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) некаторыя заходнія воласці перайшлі ў склад Ковенскага павета, паўднёвыя — у склад Лідскага і Гарадзенскага паветаў.
У 1791 з паўднёвай часткі Троцкага вылучыўся Мерацкі павет, да Троччыны далучылася Гегужынская і Чабіская парафіі са складу Віленскага павета. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) павет спыніў сваё існаванне, яго тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі.
Дэмаграфія
У канцы XVIII стагоддзя налічваў 8154 дымоў.
Геаграфія
Ахопліваў землі на левабярэжжы сярэдняга цячэння Віліі, на левабярэжжы Мерачы, у сярэдняга цячэння Нёмана, вярхоўя Шашупе.
У склад Троцкага павета ўваходзіла тэрыторыя Троцкага гродавага, Алькеніцкага, Жыжморскага, Лаздзейскага, Мерацкага і Неманойцкага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.
Ураднікі
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.
Жыгманцішке
Жыгманці́шке (Žygmantiškė), традыцыйная беларуская назва — Зыгманцішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Грышкішке. Насельніцтва 12 чал. (2001 г.).
Дманісійскі гамінід
Дманісійскі гамінід — вымерлая форма гамінідаў, чые рэшткі знойдзеныя на тэрыторыі Грузіі. Раней быў вядомы як Homo georgicus.
Апісанне
Дманісійскія гамініды вымерлі ў працэсе эвалюцыі. Раней гэтым знаходкам надавалі відавы статус (Homo georgicus — «Чалавек грузінскі»), аднак пазней стала пераважаць меркаванне аб тым, што дманісійскія гамініды з’яўляліся лакальнай разнавіднасцю Homo erectus (Homo erectus georgicus) або пераходнай формай паміж H. habilis і H. ergaster. Каменныя прылады дманісійскага чалавека даволі прымітыўныя, толькі трохі дасканалейшыя за алдувайскія прылады чалавека ўмелага (H. habilis).
Выяўленне рэшткаў. Магчымая гісторыя
Першыя рэшткі дманісійскіх гамінідаў былі выяўленыя ў 1991 годзе ў Дманісі і датуюцца прыблізна 1 млн. 770 тысячаў гадоў таму. Узрост пацвярджаецца як стратыграфічнымі і палеамагнетычнымі даследаваннямі, так і вывучэннем навакольнай выкапнёвай фауны. Такім чынам, дманісійскія гамініды — самыя старажытныя з вядомых прадстаўнікі роду Homo, што жылі на тэрыторыі па-за межамі Афрыкі. Вывучэнне знойдзеных у Грузіі рэшткаў старажытных гамінідаў паказала, што некалі невялікая колькасць магчымых папярэднікаў чалавека сучаснага тыпу, верагодна, мігравалі з Афрыкі на Каўказ, дзе потым яны альбо вымерлі, альбо (згодна з адной з тэорый ) маглі эвалюцыянаваць у Homo erectus. У другім выпадку, яны маглі б вярнуцца назад у Афрыку, дзе і пачалася іх далейшая эвалюцыя да Homo sapiens, які пасля распаўсюдзіўся з Афрыкі па ўсім свеце.
Апісанне знаходкі
Давід Лардкіпанідзэ, які ўзначальваў археалагічныя даследаванні ў Дманісі, і яго калегі апісалі чатыры чэрапы, мозг уладальнікаў якіх прыблізна ўдвая саступаў па сваіх памерах (546—780 см³ ) мозгу сучаснага чалавека. Знаходкі ў Дманісі з 1991 года па 2007 гады ўяўляюць сабой часткі шкілета падлетка і трох дарослых (цяпер знойдзены яшчэ адзін, пяты чэрап, пакуль не апісаны ў навуковых артыкулах). Адметны чэрап мужчыны без зубоў, у якім амаль усе зубныя лункі зараслі касцяным рэчывам. Дакладна вызначыць узрост памерлага мужчыны цяжка, але, на думку Лардкіпанідзэ, «яму магло быць гадоў сорак, а тое, што косткі прараслі ў поласць зубных лунак, азначае, што ён пражыў яшчэ некалькі гадоў пасля таго, як выпалі зубы». Магчыма, аб ім клапаціліся яго супляменнікі, кажа Лардкіпанідзэ, што дазволіла выжыць чалавеку, які не мог жаваць ежу. Калі археолаг мае рацыю, то старажытныя людзі маглі адчуваць пачуццё, падобнае на спачуванне, — нечаканая якасць для тых, хто знаходзіўся на гэткай ранняй стадыі эвалюцыі. Нешта падобнае можна знайсці, толькі ў неандэртальцаў, якія жылі ў Еўропе падчас ледавіковага перыяду. На думку антраполага Філіпа Райтмаера, члена дманісійскай даследчай групы, гэта можа быць прыкметай пераходу да больш высокага ўзроўню дачыненняў, якая прадугледжвае здольнасць планаваць свае дзеянні і дзяліцца ежай з іншымі.
На падставе аналізу знаходак мяркуецца, што рост дманісійскіх гамінідаў быў 145—166 см, вага 40-50 кг.
Мяркуючы па прапорцыях і форме костак, ногі ў прадстаўнікоў дманісійскіх гамінідаў нагадвалі ногі Homo sapiens, не лічачы шэрагу асобных прымітыўных рыс. Ногі былі амаль такія ж доўгія, як у Homo erectus і сучасных людзей, і прыкметна даўжэй, чым у аўстралапітэкаў. Відаць, дманісійскія гамініды выдатна бегалі і маглі праходзіць пешшу вялікія адлегласці. Пра гэта ж сведчыць і будова пазванкоў. Рукі ў іх, аднак, былі хутчэй такія як у аўстралапітэкаў, што асабліва прыкметна ў будове плечавага сустава (па гэтай прыкмеце дманісійскія гамініды нагадваюць таксама «хобітаў» з вострава Флорэс). Па каэфіцыенту энцэфалізацыі дманісійскія гамініды бліжэйшыя да хабілісаў, чым да эрэктусаў. Па будове пазваночніка яны, наадварот, бліжэйшыя да апошніх. Нязначная розніца ў памерах мужчынскіх і жаночых асобін таксама набліжае ўладальнікаў знойдзеных рэшткаў да Homo erectus і іншых пазнейшых продкаў Homo sapiens.
Ніжнія сківіцы дманісійцаў, у адрозненне ад чэрапаў, даволі падобных адзін на аднаго, вельмі разнастайныя, асабліва вылучаецца буйным памерам сківіца D2600.
Пяты чэрап з Дманісі D4500 быў знойдзены ў жніўні 2005 года. На графіку шматмернага аналізу чэрап D4500 размяшчаецца прыкметна бліжэй да «загадкавага чэрапа» KNM-ER 1805 з Коабі Фора і паўднёваафрыканскага грацыльнага аўстралапітэка Sts 5  са Стэркфантэйна, чым да Homo ergaster.
NGC 4941
NGC 4941 (іншыя абазначэнні — MCG -1-33-77, UGCA 321, IRAS13016-0516, PGC 45165) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зенадот Эфескі
Зенадот (Ζηνόδοτος; каля 325 год да н.э.- каля 260 да н.э.) — грэчаскі філолаг і паэт, каментатар Гамера, заснавальнік тэксталогіі. Ураджэнец Эфеса.
Піка-дэ-галья
Піка-дэ-галья (pico de gallo — «дзюба пеўня») свежы соус з раздробненых памідораў, лука і чылі.
У гэтым соусе з фаміліі сальса могуць прысутнічаць і іншыя інгрыдыенты, напрыклад лайм, лімоны, авакада, агурок і радыска.
Малыніўка (Пэтрыўскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Пэтрыўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.
Вуліца Каліноўскага (Пружаны)
Ву́ліца Каліно́ўскага — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Пружаны. Названая ў гонар Кастуся Каліноўскага (1838—1864) — аднаго з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстання 1863—1864 гадоў.
Апісанне
Вуліца бярэ пачатак ад вуліцы Кобрынскай і сканчаецца на перасячэнні з вуліцай Горка. Перасякае вуліцы Простую, Ціхана Барана і завулак Каліноўскага.
Засценак Скрыплева
Засце́нак Скры́плева (, Застенок Скриплево) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавета.
Юй Дэлу
Юй Дэлу (, нар., , Кітай) — кітайскі прафесійны гулец у снукер. Паўфіналіст адкрытага чэмпіянату Шатландыі 2016 года.
Ракаверана
Рокаверана (Roccaverano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Асці.
Насельніцтва складае 458 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 15 чал./км². Займае плошчу 30 км². Паштовы індэкс — 14050. Тэлефонны код — 0144.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Annunciazione.
Яўген Сяргеевіч Козел
Яўген Козел (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Баранавічы».
Дрэвыні
Дрэвыні (Древи́ні) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Іванычаўскай гарадской абшчыны.
Бераставіцкае падняцце
Бераставіцкае падняцце — тэктанічная структура ў Бераставіцкім раёне Беларусі, ва ўсходняй частцы Мазурскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы.
Яўген Сяргеевіч Козел
Клубная кар’ера
Выхаванец Столінскай ДЮСШ, у 2014 годзе далучыўся да акадэміі салігорскага «Шахцёра». З 2017 года пачаў выступаць за дубль клуба, гуляў у Юнацкай лізе УЕФА. У чэрвені 2019 года быў на зборах з моладзевай камандай санкт-пецярбургскага «Зеніта».
У сакавіку 2020 года разам з таварышам па камандзе Антонам Кавалёвым быў аддадзены ў арэнду латвійскаму клубу «Тукумс 2000». Аднак у сувязі з пандэміяй COVID-19 старт чэмпіянату Латвіі быў адкладзены. У ліпені 2020 года быў адкліканы, так і не згуляўшы ў Латвіі ніводнага матча, і далучыўся да «Гарадзеі». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 4 ліпеня 2020 года ў матчы супраць «Віцебска» (2:2), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У далўейшым стаў трывала гуляў у асноўным складзе «Гарадзеі». У верасні 2020 года вярнуўся ў «Шахцёр», дзе зноў стаў гуляць за дубль.
У студзені 2023 года пакінуў петрыкаўскі клуб і адправіўся на прагляд у «Баранавічы». У лютым 2023 года афіцыйна папоўніў склад баранавіцкай каманды.
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2019 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
Пятрыконіс
Пятрыко́ніс (Petrikonys) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчаны на паўднёвым беразе возера Дзіснай. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.). Каля населенага пункта знаходзяцца могілкі.
Ліёнскі каталіцкі ўніверсітэт
Ліёнскі каталіцкі ўніверсітэт (Université catholique de Lyon) — французская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай ў горадзе Ліён.
Агульная характарыстыка
Ліёнскі каталіцкі ўніверсітэт (фармальна — Ліёнскі каталіцкі інстытут — у Францыі недзяржаўныя ВНУ не маюць права называцца ўніверсітэтамі) з’яўляецца прыватнай вышэйшай навучальнай установай Рымска-Каталіцкай Царквы. Установа з’яўляецца асацыяваным членам аб’яднання ВНУ рэгіёна «Ліёнскі ўніверсітэт». Навучальныя курсы прыводзяць да атрымання дыпломаў аб вышэйшай адукацыі галоўным чынам у рамках пагадненняў з дзяржаўнымі ўніверсітэтамі і ў абмежаванай колькасці выпадкаў — уласных дыпломаў установы. Яна мае права выдаваць толькі «кананічныя» ступені (дыпломы ад імя Ватыкана, гэта значыць ад імя дзяржавы, якая падпісала Балонскае пагадненне) па каталіцкай тэалогіі і філасофіі. Прапануе 131 курсы, у тым ліку 57 бакалаўрскіх курсаў, 31 магістарскі курс і інш.
Казімір Бажымоўскі
Казімір Бажымоўскі (, мястэчка Койданава — ) — дзеяч кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага.
Міхаіл Алелькавіч
Міхаіл Алелькавіч ( — ) — князь слуцкі і капыльскі (1455—1481), вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.
Паходзіў з роду Гедзімінавічаў, сын Алелькі Уладзіміравіча, атрымаў пасля смерці бацькі ва ўдзел Слуцкае і Капыльскае княствы. У лістападзе 1470 года Міхаіл Алелькавіч прыбыў у Вялікі Ноўгарад як намеснік вял.кн. літоўскага Казіміра Ягелончыка, але ў сакавіку 1471 года пакінуў Вялікі Ноўгарад, каб пераняць Кіеўскае княства — удзел памерлага брата Сямёна Алелькавіча. Аднак вял.кн. Казімір не аддаў Міхаілу яго отчыны і дзедзіны, быццам яго дзед Уладзімір Альгердавіч «пробѣгал» Кіеў у свой час, калі ад'язджаў да Масквы — княства было пераўтворана ў Кіеўскае ваяводства, першым ваяводам прызначаны М. Гаштольд. Міхаіл Алелькавіч узначаліў апазіцыйныя колы ў ВКЛ, якія хацелі пазбавіць Казіміра Ягелончыка ўлады. У канцы 1470-х Міхаіл Алелькавіч арганізаваў змову супраць вял. кн. літоўскага, падключыў да яе князёў Ф. І. Бельскага, І. Ю. Гальшанскага, І. Глінскага, вёў перамовы з вял.кн. маскоўскім Іванам III і гаспадаром малдаўскім Стэфанам III пра падтрымку. У 1481 г. змоўшчыкі хацелі забіць Казіміра Ягелончыка, а ў выпадку няўдачы планавалі аддзяленне ад ВКЛ усходняй часткі «по Березину» з пратэктаратам над ёю Маскоўскай дзяржавы (: змова князёў ВКЛ). Аднак змова была выкрыта і ў красавіку 1481 года змоўшчыкаў арыштавалі. Міхаіл Алелькавіч быў абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і пакараны смерцю. Меў сына Сямёна.
Казімір Бажымоўскі
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Бажымоўскіх герба «Бяліна». Нарадзіўся ў сям’і Яна.
У 1702—1711 вучыўся ў Берліне, Караляўцы і Марбургу (1707). Кансеньёр падляшскі ў 1721, сеньёр падляшскі ў 1731, новагародскі ў 1746, беларускі. Большую частку жыцця правёў у Заблудаве, дзе быў прапаведнікам.
Малыніўка (Рагатынскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Рагатынскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны.
Вышэйшая школа эканомікі і культуры
Вышэйшая школа эканомікі і культуры (Ekonomikas un kultūras augstskola) — латвійская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.
Агульная характарыстыка
Заснавана ў 1998 годзе. У 2019 годзе, рэалізуючы стратэгічны план развіцця, вучэльня пры падтрымцы банка «Citadele» набыла будынак на вуліцы Пярнавас у Рызе. За пяць гадоў плануецца ўкласці тры мільёны еўра ў стварэнне сучаснай вучэбнай прасторы ў будынку. У ім будуць спецыялізаваныя аўдыторыі і лабараторыі, якія будуць даступныя студэнтам 24 гадзіны ў суткі.
У рамках праграмы ERASMUS вучэльня заключыла дагаворы з вышэйшымі навучальнымі ўстановамі Італіі, Іспаніі, Славеніі, Чэхіі, Польшчы, Літвы, Вялікабрытаніі, Нідэрландаў, Германіі і іншых краін Еўрапейскага саюза.
Віталь Рубенавіч Габрыелян
Віталь Рубенавіч Габрыелян (, Баку — 2 ліпеня 2022, Мар’іна Горка) — савецкі і беларускі шашыст, майстар спорту СССР, гросмайстар СССР (1969), чэмпіён СССР па рускіх шашках (1966, 1969, 1973, 1977), уладальнік Кубка СССР (1969, 1977, 1981, 1982). Удзельнічаў у 23 чэмпіянатах Савецкага Саюза. Чэмпіён Беларусі (1993).
Біяграфія
З 1991 года жыў у Мар’інай Горцы.
Заснавальнік міжнароднага турніру па шашках «Алімпія», аўтар кнігі «Стыхія чорных дыяганаляў», мецэнат, заснавальнік і ганаровы старшыня шашачнага клуба «Дэбют» горада Мар’іна Горка.
Рамантыка
Рамантыка — спалучэнне розных фактараў, такіх як ідэі, пачуцці, эмоцыі, умовы жыцця, якія разам ствараюць эмацыйна-ўзнёслае светаадчуванне.
Таксама рамантыка можа ўспрымацца як лад жыцця, які адрозніваецца аптымізмам, альтруізмам, станоўчымі эмоцыямі, высокімі пачуццямі, узнёслым стаўленнем да чалавека, і спавяданнем каштоўнасцей, якія супрацьстаўляюцца «шэрым будням», матэрыяльным каштоўнасцям, у тым ліку прагматызму, а таксама палітычнай дзейнасці і іншым «сур'ёзным заняткам». Рамантыка злучана з разглядам сітуацый з пункту погляду ідэальных стасункаў.
Рамантыка можа быць ахарактарызавана душэўным падыманнем, наяўнасцю ў меркаваннях і ўчынках лірычных і драматычных матываў. Рамантыка ці рамантычныя адносіны ўзнікаюць, зазвычай, толькі ў некаторых сітуацыях, калі ўплыў навакольнага свету ў свядомасці людзей нівелюецца, а на першы план выходзяць іх адносіны паміж сабой, узнікае цяга адзін да аднаго.
Паняцце рамантыкі паўстаў у Англіі ў сярэдзіне XVII стагоддзя. Спачатку характарызавала народную паэзію, напоўненую лірычнымі матывамі і што супрацьстаўлялася адукацыйнай паэзіі на лацінскай мове. Пасля сфармаваліся адмысловыя навукова-філасофскія школы, якія па-рознаму трактавалі рамантыку. Так, Енскі кружок рамантыкаў, што ўзначальваецца братамі Шлёгелямі, характарызаваў рамантыку як «штосьці летуценнае, экзальтаванае, нерэальнае». У сваіх даследаваннях унутранага свету чалавека Шлёгель і іншыя філосафы імкнуліся адысці ад прыродазнаўча-навуковага пункту погляду на мір, бо феномен рамантыкі знікаў з гэтага пагляду на чалавека.
Trabala vishnou
Trabala vishnou — від молей сямейства. Сустракаецца ў Паўднёвай Азіі, уключаючы Пакістан, Індыю, Бангладэш, Тайланд, Шры-Ланку, М’янму, Яву, Кітай, Японію, Тайвань, Ганконг, В’етнам і Інданезію. Прызнаныя чатыры падвіды.
Экалогія
Лічынкі растуць на відах, а таксама харчуюцца раслінамі , , , і відах роду. Браканідная аса  — вядомы паразітоід молі.
Кругаварот вады ў прыродзе
Кругаварот вады ў прыродзе — цыклічны, шматразова паўтаральны працэс ператварэння і перамяшчэння вады.
Агульныя ўяўленні
Большая частка біясфернай вады прадстаўлена водамі Сусветнага акіяна і вадой вечных ільдоў. Больш за 99 % усіх запасаў вады ў біясферы знаходзіцца ў цвёрдым стане. Нязначная частка вады знаходзіцца ў газападобным стане — гэта атмасферная вадзяная пара. На выпарэнне вады з паверхні акіянаў і сушы затрачваецца каля паловы ўсёй сонечнай энергіі, што паступае на Зямлю. Пасля выпарэння вада струменямі паветра пераносіцца на розныя адлегласці. Большая яе частка ў выглядзе ападкаў выпадае ў акіян, адкуль інтэнсіўна выпараецца, меншая — на сушу. Лішкі сцякаюцца ў рэкі, азёры, а з іх у Сусветны акіян. Вада, якая выпала на паверхню сушы, спрыяе разбурэнню горных парод, размывае верхні пласт глебы і вяртаецца разам з растворанымі і суспензаванымі ў ёй рэчывамі ў рэкі, моры і акіяны. Такім чынам, вада пераносіць вялізную колькасць неарганічных і арганічных злучэнняў.
Жывёльныя арганізмы таксама актыўна ўдзельнічаюць у кругавароце вады. Яны спажываюць ваду для падтрымання працэсаў жыццядзейнасці і вылучаюць яе з прадуктамі абмену рэчываў.
Кругаварот вады ў цэлым адыгрывае асноўную ролю ў фарміраванні прыродных умоў на Зямлі.
У культуры
Рэкі ўсе ў мора плывуць, а мора не перапаўняецца; да месца таго, адкуль рэкі плывуць, вяртаюцца зноў, каб далей пацячы.
дождж і сьнег зыходзяць зь неба і туды не вяртаюцца, а напойваюць зямлю і робяць яе здольнаю радзіць і вырошчваць, каб яна давала насеньне таму, хто сее, і хлеб таму, хто есьць
Трапезная
Трапезная (ад τράπεζα — стол, ежа) — спецыяльны будынак з залай для сумесных трапез, з царквою і дапаможнымі памяшканнямі ў хрысціянскіх манастырах. У саціі трапезныя ў XVI—XVII стст. мелі вялікія адна, двухстоўпныя або бясстоўпныя залы з адкрытымі тэрасамі-гульбішчамі і лесвіцамі, багатым дэкаратыўным убраннем.
Таксам прасторная невысокая прыбудова з зяходняга боку хрысціянскага храма, якая служыць для богаслужэння ў зімовы час і грамадскіх патрэб прыхаджан. Трапезныя найбольш характэрны для рускай архітэктуры XVII—XVIII стст., пашыраны ў пабудовах рэтраспектыўна-рускага стылю канца XIX — пачатку XX стагоддзяў.
Жытамантас
Жытама́нтас (Žitamantas) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Рымшэная.
Аляксандр Рыгоравіч Вальфовіч
Аляксандр Рыгоравіч Вальфовіч (нар. 1967, Казань, РСФСР) — беларускі ваенны дзеяч. Генерал-лейтэнант (2021).
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1967 годзе ў Казані, у сям’і вайскоўца. Школу скончыў у Барысаве, дзе служыў яго бацька. Скончыў Маскоўскае вышэйнае агульнавайсковае вучылішча, у 1998 годзе Ваенную акадэмію Беларусі, у 2008 — Ваенную акадэмію Генштаба Расіі.
Служыў у Барысаве ў 72-м гвардзейскім вучэбным цэнтры. У 2005—2006 служыў у Генштабе ў Мінску.
У 2008—2010 — камандзір 120-й гвардзейскай механізаванай брыгады, у 2010—2012 — намеснік камандзіра войскамі Заходняга аператыўнага камандавання, у 2012—2015 — начальнік штаба, першы намесніка камандзіра войскамі Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, у 2015—2018 — камандзір войскаў Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання. У 2018—2020 — першы намеснік начальніка Генштаба.
26 студзеня 2021 года прызначаны дзяржсакратаром Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь.
24 лютага 2022 года быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША. 25 лютага ўключаны ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС за расійскую агрэсію супраць Украіны. У тым жа годзе ён трапіў у чорныя спісы Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Канады, Новай Зеландыі, Швейцарыі, Японіі і Украіны.
Symphytocarpus
Symphytocarpus — род міксаміцэтавых амёбазоеў сямейства. Змяшчае 9 відаў.
Брыжыт Бардо
Біяграфічныя звесткі
У кіно з 1952. Вядомасць набыла пасля фільма «І бог стварыў жанчыну» (1956). Здымалася ў фільмах «Парыжанка», «У выпадку няшчасця», «Жанчына і паяц», «Бабета ідзе на вайну», «Ісціна», «Пагарда», «Віва, Марыя!» і інш. Яе жыццёвы шлях і міф пра яе прааналізаваны ў фільме «Прыватнае жыццё». З 1973 не здымаецца. Вядомая як абаронца жывёльнага свету.
Іваніўка (Іванычаўскі раён)
Іваніўка (Іва́нівка) — вёска ў Іванычаўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Іванычаўскай аб'яднанай тэрытарыяльнай грамады.
Сінія васількі
«Сінія васількі» — беларуская кніга апавяданняў, напісанная пісьменнікам Іванам Пяшко і выдадзеная ў 2015 годзе.
Апісанне
Апавяданні прысвечаны роднаму краю – Панямонню,, гісторыям, звязаных з жыццём «братоў нашых меншых», самаму бяскрыўднаму паляванню – збору грыбоў.
Выданне
Літаратурна-мастацкае выданне выдадзена гродзенскім выдавецтвам «ЮрСаПрынт», цвёрды пераплёт, 196 старонак, тыраж 300 экземпляраў. Вёрстка — А. Рыжы.
Людміла Генрыхаўна Бржазоўская
Людміла Генрыхаўна Бржазоўская (нар., Мінск, Беларуская ССР) — беларуская савецкая артыстка балета, , педагог-рэпетытар Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь. Народная артыстка Беларускай ССР (1975).
Біяграфія
Нарадзілася ў Мінску ў сям'і беларускага мастака-жывапісца Генрыха Бржазоўскага, які стварыў больш за 2 тысячы палотнаў. Сям'я Людмілы Бржазоўскай жыла на вуліцы Старажоўскай (дзе ў двары была бацькава майстэрня) недалёка ад Тэатра оперы і балета. У харэаграфічнае вучылішча яе адвяла мама (лейтэнант, урач-стаматолаг у паліклініцы МУС). Дзядуля Людмілы Бржазоўскай, выхадзец са збяднелай польскай шляхты, быў чырванадрэўшчыкам і афармляў у Мінску Чырвоны касцёл.
У 1966 годзе закончыла Беларускае харэаграфічнае вучылішча (клас народнай артысткі Беларусі Ірыны Савельевай) і была прынята ў трупу Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Беларусі. У 1966—1989 гадах вядучая танцоўшчыца тэатра.
Першай яе сур'ёзнай працай на сцэне тэатра стала партыя Сольвейг у балеце «Пер Гюнт» (1967 год). Падчас працы ў спектаклях «Рамэа і Джульета» (1970) і «Трыстан і Ізольда» (1971) узнік творчы дуэт Людмілы Бржазоўскай з Юрыем Траянам.
У 1970 годзе Людміла Бржазоўская стажыравалася ў Ленінградскім тэатры оперы і балета імя Кірава ў Наталлі Дудзінскай. У 1975 годзе (у 29 гадоў) атрымала званне народнай артысткі Беларускай ССР,.
У 1987 скончыла навучанне на факультэце харэаграфіі Мінскага інстытута культуры. З 1989 года выкладала ў Беларускім харэаграфічным вучылішчы, з 1994 года — на кафедры харэаграфіі Беларускай акадэміі музыкі. З 2001 года працавала ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.
Захапляецца выяўленчым мастацтвам — піша пейзажы, букеты кветак. Таксама малюе на тэму балета, алоўкам. Акрамя сваіх работ, работ бацькі і сястры, у яе доме — карціны прызнаных мастакоў, напрыклад два партрэта Людмілы Генрыхаўны, якія выканаў Барыс Забораў. У Нацыянальным мастацкім музеі ёсць парадны партрэт балерыны Бржазоўскай пэндзля Аляксандра Шастакова.
Творчасць
Выканальніцкае мастацтва Бржазоўскай вызначалася высокім лірыка-трагедыйным напалам, спалучала ўменне выявіць унутраную сутнасць вобраза з сучасным пластычным малюнкам танца і завершанасцю ліній.
Першая выканала галоўныя партыі ў балетах, пастаўленых Валянцінам Елізар'евым і Атарам Дадзішкіліяні: Нэле («Тыль Уленшпігель» — 2-я рэдакцыя), Ева («Стварэнне свету»), Кармэн («Кармэн-сюіта»), Фрыгія («Спартак»), Маша («Шчаўкунок»), Каханая («Карміна Бурана»), Дзяўчына («Пасля балю»), Джульета («Рамэа і Джульета»), Нэле («Тыль Уленшпігель» — 1-я рэдакцыя).
Яркая індывідуальнасць артысткі выявілася з балетах класічнага рэпертуару, у якіх створаныя ёю вобразы атрымалі новае гучанне: Адэта — Адылія («Лебядзінае возера»), Аўрора («Спячая прыгажуня»), Жызель («Жызель»), Сільфіда («Сільфіда»), Ізольда («Трыстан і Ізольда»), Раймонда («Раймонда», Марыя («Бахчысарайскі фантан»), Паміраючы лебедзь («Паміраючы лебедзь», на музыку «Адажыета» Г. Малера.
У нацыянальных балетах выканала партыі Наталькі («Курган» Яўгена Глебава), Маці («Крылы памяці» Уладзіміра Кандрусевіча).
Здымалася ў тэлевізійных варыянтах класічных балетаў «Лебядзінае возера» і «Жызэль» (Бухарэсцкая студыя тэлебачання), «Шчаўкунок», «Стварэнне свету», «Камерная сюіта». Ёй быў прысвечаны творчы тэлевечар «Танцуе Людміла Бржазоўская» (на Беларускім тэлебачанні).
Аляксандр Ануфрыевіч Шлюбскі
Аляксандр Ануфрыевіч Шлюбскі (, Межава, цяпер Расонскі раён Віцебская вобласць — пасля 26 жніўня ; псеўданімы: Алеся Гаротная, А. Зніч, Альгерд Шлюбскі, Звястун, Казальнік, Этнограф; крыптанімы: А., А. Г., А. Ш., Ал. Ш., Ал. Ш-скі.) — беларускі этнограф, фалькларыст, бібліёграф, літаратуразнавец.
Біяграфія
У 1922 годзе скончыў Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута. У 1918—1923 гадах удзельнічаў у арганізацыі архіваў у Веліжы, Віцебску, Оршы, Полацку. 3 1923 года працаваў у Інбелкульце, у 1929—1930 гадах — у Інстытуце гісторыі АН БССР. Сябра і паплечнік Вацлава Ластоўскага.
Пра жыццё Шлюбскага ў 1930-я гады звесткі супярэчлівыя. Паводле Леаніда Маракова, навуковец арыштаваны ДПУ БССР 3 красавіка 1930 года па справе «Саюза вызвалення Беларусі», паводле пастановы Калегіі АДПУ ад 10 красавіка 1931 года высланы тэрмінам на 5 гадоў у Ніжні Ноўгарад (па гэтай справе рэабілітаваны 19.9.1960). Пра знаходжанне ў Ніжнім Ноўгарадзе сведчыць яго артыкул «Библиография Омутнинского края: материалы к полной библиографии» (1932).
У 1932 годзе ў зборніку артыкулаў «Этнография на службе у классового врага» (Ленінград), Шлюбскага характарызавалі горай за Ластоўскага, бо да яго прыезду «падрыхтаваў глебу» для «нацыянал-дэмакратычнага наступу» на савецкую навуку.
У 1933 годзе ў часопісе «Мастацтва і рэвалюцыя» з’явіўся артыкул Віталя Зэйдэль-Вольскага «Пра рэцыдывы нацыянал-дэмакратызму ў творчасці мастака Мініна», дзе даводзілася «класавае шкодніцтва» мастака і адзначалася, што ''«экслібрыс, зроблены для Шлюбскага, характэрны сваім голым этнографізмам. … Нацдэм Шлюбскі з задавальненнем знаходзіў у гэтых экслібрысах … яскравыя адбіткі беларускага „нацыянальнага адраджэння“»''.
Аднак, паміж 1934 і 1936 гадамі Шлюбскі працаваў ужо бібліёграфам у Кіраўскай абласной навуковай бібліятэцы. Затым працаваў у Ленінградзе, пра што сведчыць яго артыкул «Архивные материалы о книге Ф. Энгельса „Происхождение семьи, частной собственности и государства“» (Советская этнография, 1934, № 6), на думку Ігара Барынава, для яго напісання навуковец безумоўна карыстаўся фондам Галоўнага ўпраўлення па справах друку ў Цэнтральным гістарычным архіве СССР (цяпер РДГА у Санкт-Пецярбургу). У чэрвені 1935 года Шлюбскі паўторна арыштаваны УНКУС па Ленінградскай вобласці, асобай нарадай пры НКУС СССР 16.11.1935 года прыгавораны да 3 гадоў пазбаўлення волі (па гэтай справе ў 1990 годзе пракуратура Ленінграда адмовіла ў рэабілітацыі).
Напэўна, пасля адбыцця гэтага тэрміна, у 1939—1940 годзе звяртаўся да ЦАУ БССР з просьбай працаўладкавання. У 1940 годзе зноў у Ленінградзе выйшла праца Шлюбскага пра цэнзурную гісторыю вядомага зборніка Аляксандра Афанасьева «Народные русские сказки». Відавочна, са зразумелых прычын, у 1930-я гады Шлюбскі адмовіўся ад беларускай тэматыкі і займаўся гісторыяй царскай цэнзуры, рэвалюцыйным рухам 1905—1907 гадоў і рускай этнаграфіяй.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, на думку Барынава, разам з сям’ёй Шлюбскі мог быць эвакуіраваны з Ленінграда ў Татарскую АССР, прынамсі ў 1941 годзе разам з жонкай ён жыве ў сяле Ключы паблізу Бугульмы. Мабілізаваны 10 ліпеня 1942 года з сяла Патапава-Тумбарла Баўлінскім РВК Татарскай АССР, як сяржант адпраўлены ў 18-ю запасную стралковую брыгаду. Далейшы лёс невядомы, лічыцца зніклым без вестак з 26 жніўня 1942 года.
Быў жанаты, жонка — Алена Львоўна Крывая, станам на снежань 1943 года, жыла ў сяле Ключ(….) каля станцыі Ютаза Баўлінскага раёна Татарскай АССР. Сужэнцы выхоўвалі дваіх дзяцей.
Групавая справа Аляксандра Шлюбскага і іншых № 20951-с захоў­ваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Чарыза
Чарыза, таксама чарыса (chorizo, chourizo, chouriço, xoriço) - пікантная свіная каўбаса родам з Іспаніі і Партугаліі. Чарыза таксама папулярная ў краінах Лацінскай Амерыкі.
Аляксандр Ануфрыевіч Шлюбскі
Дзейнасць
Склаў разгорнутую інструкцыю «Звесткі па збіранні вуснай народнай творчасці ў Беларусі» (1919).
Чарыза
Асноўнай прыправай, што выкарыстоўваецца пры прыгатаванні чарыза, з'яўляецца папрыка, якая надае каўбасе тыповы густ і чырванаваты колер. У лацінаамерыканскіх краінах замест папрыкі часта выкарыстоўваюць востры перац чылі. Фарш для мяса звычайна сякуць буйнымі кавалкамі, аднак у некаторых рэгіёнах яго дробна перамолваюць.
Часцей за ўсё чарыза паступае ў продаж у сыравяленым або сыравэнджаным выглядзе. Яе ядуць як звычайную каўбасу на бутэрбродах і ў тапас, таксама чарыза смажаць (у тым ліку барбекю) або дадаюць у поліўкі або рагу.
Аляксандр Ануфрыевіч Шлюбскі
Дзейнасць
Друкаваўся ў часопісах «Наш край», «Полымя», «Маладняк», у газеце «Савецкая Беларусь». Выступаў з артыкуламі пра культурна-асветнае жыццё Віцебшчыны, Мінска, пра падзеі грамадзянскай вайны на Беларусі, пра гісторыю беларускай літаратуры, перыядычнага друку: «Канфіскацыя твораў Дуніна-Марцінкевіча» (1923), «Да гісторыі канфіскацыі „Нашай нівы“» (1925), «„Мужыцкая праўда“ К. Каліноўскага» (1926). Даследаваў старажытныя вераванні, матэрыяльную культуру беларусаў. Аўтар нарысаў-партрэтаў Еўдакіма Раманава, Мікалая Нікіфароўскага, 3мітрака Бядулі, Уладзіміра Дабравольскага.
У навуковай спадчыне Аляксандра Шлюбскага дзве фундаментальныя працы, якія не страцілі значэння да цяперашняга часу. Першая — бібліяграфічны даведнік «Матэрыялы да беларускае бібліяграфіі» (Т. 4. Этнаграфія. 1927), дзе сістэматызавана значная колькасць з таго, што пісалася і публікавалася пра духоўную і матэрыяльную культуру беларусаў у рускай і польскай навуковай і навукова-папулярнай літаратуры, перыядычных выданнях, захоўвалася ў архівах. Працягнуць гэту працу Шлюбскага, нягледзячы на пазнейшыя неаднаразовыя спробы навукоўцаў, пакуль не ўдалося. Другая, больш ацэненая фалькларыстамі — «Матэрыялы да вывучэння фальклору і мовы Віцебшчыны» (ч. 1-2, 1927—1928), пад першай аўтарскай назвай «Крывічы», змяшчае збор каляндарнай і сямейна-абрадавай творчасці Віцебшчыны як этнаграфічнага рэгіёна. Да кожнага цыкла Шлюбскі зрабіў бібліяграфію раней сабраных народна-паэтычных твораў, прадмову, дзе ўлічаны абрадавыя аспекты рэгіянальнага фальклору. Запісы зроблены і пададзены з улікам дыялектных асаблівасцей мовы ўсяго Падзвіння.