cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ордэн Карла Маркса
Апісанне знака
Знак ордэна пры дапамозе злучальнага кольца прымацаваны да металічнай пяцікутнай калодкі, абцягнутай чырвонай муаравай стужкай.
Для штодзённага нашэння мелася планка ордэна, пакрытая чырвонай муаравай стужкай з металічным мініяцюрным дубовым лістком.
Ныса (гміна)
Ны́са (Nysa) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ныскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нысе. Плошча гміны складае 217,6 км². Станам на 2004 год у гміне Ныса пражывалі 60 306 чалавек, шчыльнасць — 277,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 26 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 27 населеных пунктаў.
Ён Арнэ Рыісэ
Ён Арнэ Сэмундсэт Рыісэ (John Arne Semundseth Riise; нар., , ) — нарвежскі футбаліст, ігрок нацыянальнай зборнай Нарвегіі. Гуляў на левым флангу, адрозніваецца магутным ударам з левай нагі і велізарнай трываласцю, якая дазваляе яму «закрываць» увесь фланг. Яго малодшы брат, Б'ёрн-Хельгэ Рыісэ, таксама з’яўляецца прафесійным футбалістам, у 2007 годзе ён дэбютаваў у зборнай Нарвегіі.
Кар’ера
Рыісэ пачаў кар’еру ў родным «Олесуне». Правёўшы ў камандзе адзін сезон, улетку 1998 года перайшоў у «Манака». Здолеў замацавацца ў складзе манегаскаў і дапамог ім перамагчы ў чэмпіянаце 1999/2000. Аднак, сезон 2000/01 атрымаўся для нарвежца не вельмі ўдалым. летку 2001 года быў прададзены ў «Ліверпул» за 4 млн фунтаў стэрлінгаў.
Спачатку Рыісэ трывала гуляў за мерсісайдцаў, але потым стаў радзей з’яўляцца на полі. Сезоны 2006/07 і 2007/08 Ён Арнэ правёў даволі слаба і быў выцеснены з складу бразільскім фулбэкам Фабіу Аўрэліу, адзіным недахопам якога было частае атрымліванне ім траўмаў. У красавіку 2008 года ў першым матчы паўфіналу Лігі чэмпіёнаў супраць «Чэлсі» Фабіу атрымаў чарговую траўму і на 63-й хвіліне быў заменены. Рыісэ, які выйшаў замест яго на шостай дададзенай арбітрам хвіліне зрэзаў мяч у свае вароты і дазволіў лонданскаму клубу дамагчыся нічыей на «Энфілдзе». Такім чынам перад зваротным матчам «Чэлсі» атрымаў сур'ёзную перавагу і ў выніку здолеў ёй скарыстацца, упершыню ў сваёй гісторыі выйдучы ў фінал галоўнага еўрапейскага футбольнага турніру.
У чэрвені 2008 года Рыісэ перайшоў у «Рому», а ў 2011 годзе вярнуўся ў Англію, стаўшы іграком «Фулхэма». Пасля вылету «дачнікаў» з Прэм'ер-лігі па выніках сезону 2013/14 Рыісэ пакінуў клуб і далучыўся да кіпрскага АПОЭЛа, разам з якім стаў чэмпіёнам Кіпра.
24 жніўня 2015 года было абвешчана аб пераходзе Рыісэ ў клуб індыйскай Суперлігі «Дэлі Дынамас». Па заканчэнні сезон 2015 пакінуў Індыю і ў сакавіку 2016 года вярнуўся ў «Олесун». У чэрвені 2016 года абвясціў аб завяршэнні прафесійнай кар’еры.
Морсбах
Морсбах (Morsbach) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 55,96 км². Афіцыйны код — 05 3 74 028.
Ён Арнэ Рыісэ
Дасягненні
«Манака»
«Ліверпул»
АПОЭЛ
Асабістыя
Затапленне Флота адкрытага мора
Затапле́нне Фло́та адкры́тага мо́ра — адбылося 21 чэрвеня 1919 года ў бухце Скапа-Флоў на Аркнейскіх астравах. Пасля паражэння Германіі ў Першай сусветнай вайне нямецкія маракі вырашылі затапіць свае караблі, каб яны не дасталіся пераможцам.
Мікалай Уладзіміравіч Казаравец
Мікалай Уладзіміравіч Казаравец (нар., в. Харкі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут з адзнакай, заатэхнік.
Працаваў галоўным заатэхнікам саўгаса «Навасёлкі», дырэктарам саўгаса «Мышанка» Петрыкаўскага раёна. Быў старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры развядзення сельскагаспадарчых жывёл, дэканам зоаінжынернага факультэта Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, начальнікам галоўнага ўпраўлення адукацыі, навукі і кадраў, дырэктарам дэпартамента адукацыі, навукі і кадраў Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, рэктарам Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Член бюро экспертнага савета па праектах дзяржаўных праграм. Намеснік старшыні Нацыянальнай камісіі па правах дзіцяці. Член камісіі НАН Беларусі па прысуджэнні Дзяржаўных прэмій Рэспублікі Беларусь.
Выбіраўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Навуковая дзейнасьць
Мае больш як 400 навуковых і вучэбна-метадычных прац, у тым ліку 11 манаграфій, 11 патэнтаў, аўтар 30 вучэбных дапаможнікаў і даведнікаў.
Узнагароды
Удастоены ганаровага звання «Мінчанін года-2006». Мае падзякі НАН Беларусі, Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання. Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, медалямі Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь, Славацкага аграрнага ўніверсітэта, ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Савета Міжпарламенцкай Асамблеі дзяржаў — удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў, НАН Беларусі, Міністэрства адукацыі, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, Рэспубліканскага беларускага прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу і інш. Удастоены міжнароднай узнагароды імя Сакрата (г. Оксфард).
Чуйкоў
Чуйкоў — прозвішча.
Сіндар
Сіндар (Синдор) — пасёлак гарадскога тыпу ў Княжпагосцкім раёне Рэспублікі Комі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча Сіндар.
Насельніцтва — 2153 чал. (2017).
IC 1986
IC 1986 — галактыка тыпу Sm (змяшаная спіральна галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Жыгалаўскі раён
Жыгалаўскі раён (Жигаловский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Жыгалава.
Кастыльён-Ф’ёрэнціна
Кастыльён-Ф'ёрэнціна (Castiglion Fiorentino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 13072 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 115 чал./км². Займае плошчу 113 км². Паштовы індэкс — 52043. Тэлефонны код — 0575.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Катастрофа MD-500 пад Мінскам
Катастрофа MD-500 пад Мінскам — авіякатастрофа нямецкага верталёта, якая адбылася 8 жніўня 2010 года на адкрытым Кубку СНД па верталётным спорце на аэрадроме Баравая пад Мінскам.
Абставіны
Верталёт MD-500 упаў на зямлю падчас выканання фігуры вышэйшага пілатажу «мёртвая пятля». На зямле крылатая машына загарэлася, але была патушана пажарнымі разлікамі.
Верталёт
Верталёт Hughes-500 (пазней пад назвай MD-500) — паходзіць з сямейства лёгкіх шматмэтавых верталётаў цывільнай і вайсковай авіяцыі, распрацаваны кампаніяй Hughes Helicopters, ЗША.
MD-500 — гэта цывільная вэрсія OH-6 «Кейюз», які перамог на конкурсе арміі ЗША на новы верталёт назірання. Вайсковыя варыянты MD-500 маюць назву «Defender» (Абаронца).
Ахвяры
Загінуў нямецкі пілот 74-гадовы Гюнтэр Цымер — прызнаны ас у малой авіяцыі. Ён быў адным з нешматлікіх пілотаў у свеце, які выконваў на верталёце фігуру вышэйшага пілатажу «мёртвая пятля». На спаборніцтвах прысутнічала яго жонка.
Беларуськалій
Гісторыя
У 1949 г. было адкрыта адно з найбуйнейшых у свеце радовішчаў калійнай солі — Старобінскае калійнае радовішча. У 1949—1952 гг. на радовішчы праводзіліся першапачатковыя геалагаразведачныя работы для вызначэння формы і аб’ёму здабычы. Першая чарга Першага Салігорскага калійнага камбіната, была ўведзена ў эксплуатацыю ў снежні 1963 г. З пускам астатніх двух (1965 і 1969 гг.) у краіне быў створаны Беларускі калійны басейн, які здабываў каля трэці ўсіх калійных угнаенняў у СССР.
З 25 верасня 2005 г. замежныя пастаўкі ажыццяўляе праз сумеснае з расійскім «Уралкаліем» (Бярэзнікі, Пермскі край) ЗАТ «Беларуская калійная кампанія».
У 2012 г. чысты прыбытак прадпрыемства склаў 965 млн долараў ЗША.
З 6 лістапада 2014 г. пасаду кіраўніка займае Іван Галаваты.
12 красавіка 2017 г. на 1-м рудаўпраўленні адбыўся стыхійны страйк. Паводле інфармацыі Беларускага незалежнага прафсаюза работнікі трэста «Раммантажбуд» адмовіліся выконваць сваю працу з-за памяншэння фактычнай зарабатнай платы ў два разы. 14 красавіка з прадстаўнікамі незадаволеных заробкамі салігорскімі будаўнікамі сустрэўся гендырэктар «Беларуськалія» І. Галаваты, які паабяцаў «вырашаць такія пытанні ў працоўным парадку».
У 2020 годзе Беларуськалій стаў адным з цэнтраў усебеларускіх стачак, якія адбыліся пасля фальсіфікацыі выбараў і гвалту праваахоўных органаў супраць пратэстоўцаў. 19 лістапада «Беларуськалій» звольніў 49 бастуючых работнікаў за «прагулы». У чэрвені 2021 года Еўрапейскі Саюз увёў сектаральныя санкцыі ў адносінах Беларусі, якія прадугледжваюць, у тым ліку, забарону на гандаль і транзіт асобных відаў калійных угнаенняў. 9 жніўня 2021 года ЗША ўнеслі Беларуськалій у спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб. У той жа дзень Вялікабрытанія і Канада ўвялі абмежаванні на пэўныя калійныя ўгнаенні з Беларусі.
27 жніўня 2021 афіцыйна ўведзены ў эксплуатацыю Петрыкаўскі горна-абагачальны комплекс ААТ «Беларуськалій». Яго будавалі амаль 10 гадоў, на работы было патрачана каля $1,25 млрд. Запасаў калійнай руды тут хопіць на 100 гадоў.
2 снежня 2021 года «Беларуськалій» трапіў пад санкцыі Вялікабрытаніі, а Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла «Беларускую калійную кампанію» ў амерыканскі санкцыйны спіс. У чэрвені 2022 года прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны спіс ЕС.
У 2022 годзе Канада, ЕС і Швейцарыя ўвялі санкцыі супраць «Беларуськалія», яго генеральнага дырэктара Івана Галаватага, а таксама Беларускай калійнай кампаніі. У студзені 2023 года прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны спіс Украіны.
Пётр Цімафеевіч Мсціславец
Пётр Цімафеевіч Мсціславец (пач. 16 ст., Мсціслаў — пасля 1577/пач. 17 ст.) — друкар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў купецкай сям’і Цімафея і Еўдакіі, дзе апроч яго было яшчэ двое дзяцей. Пасля смерці бацькі, стрыечны брат маці — майстар-будаўнік Васіль ўзяў Пятра да сябе вучнем. Магчыма, разам з дзядзькам Пётр трапіў у Маскву.
Разам з І. Фёдаравым выдаў у Маскве «Апостал» — першую датаваную рускую друкаваную кнігу (1564), два выдання «Часоўніка» (1565). У 1566 з-за ганенняў П. Мсціславец і І. Фёдараў пакінулі Маскву і пераехалі ў ВКЛ. На грошы Рыгора Хадкевіча і ў яго маёнтку ў Заблудаве яны заснавалі новую друкарню, дзе карысталіся вывезенымі з Масквы шрыфтам, дошкамі, застаўкамі і літарамі. У 1568—1569 разам з І. Фёдаравым у Заблудаўскай друкарні выдаў Евангелле Вучыцельнае. Летам 1569 П. Мсціславец пакінуў І. Фёдарава і, па прапанове братоў Зарэцкіх, пераехаў у Вільню, дзе, на грошы і ў доме віленскіх купцоў братоў Кузьмы і Лукі Мамонічаў, пабудаваў новую друкарню, зрабіў новы шрыфт, дошкі, застаўкі і літары. У віленскай друкарні Мамонічаў П. Мсціславец выдаў «Евангелле Напрастольнае» (1575). У гэтай кнізе ён упершыню выкарыстаў шрыфт, падобны да буйнога паўуставу, які ў далейшым капіраваўся пры кожным перавыданні «Евангелля Напрастольнага». У 1576 выдаў «», які карыстаўся вялікім попытам у ВКЛ і Маскоўскай дзяржаве. Тады ж у віленскай друкарні Мамонічаў Мсціславец выдаў «Часоўнік». Мсціславец у пасляслоўях да віленскага «Евангелля» і «Псалтыра» з удзячнасцю ўзгадвае імёны фундатараў, Зарэцкіх і Мамонічаў, кажучы пра Зарэцкіх, якія здолелі натхніць яго на самастойную працу: «понежа понудили есте нас недостойных выше наглея меры на сие дело»; пра Мамонічаў, якія забяспечылі яго памяшканнем у сваім доме і ўсім «изобильно его довольствовали». Пра сваю працу кажа вельмі сціпла, так, нібыта проста баіцца пакарання ад бога за марнаванне свайго таленту.
У 1576 Мамонічы па палітычных матывах вырашылі прыпыніць працу сваёй друкарні. Відаць, гэта супярэчыла ўмовам паміж імі і Пятром, ён звярнуўся ў суд для падзелу маёмасці друкарні. Паводле выраку, Пётр мусіў атрымаць ўсё друкарскае абсталяванне і 30 коп грошаў, а Кузьма Мамоніч — кнігі: Евангеллі, Псалтыры і Часоўнікі. Але вырак суда не быў выкананы, і друкарня стаяла апячатаная. У 1577 суд, верагодна па запыце П. Мсціслаўца, пацвердзіў мінулагодні вырак наконт друкарскай маёмасці. Далейшы лёс Пётра Мсціслаўца па крыніцах не прасочваецца, магчыма ён у хуткім часе памёр.
А. С. Зярнова, спасылаючыся на тое, што Мамонічы не атрымалі нічога з друкарскага матэрыялу П. Мсціслаў і значная яго частка выкарыстаная ў астрожскіх выданнях 1590-х і пач. 17 ст., дапускае, што П. Мсціславец зноў далучыўся да І. Фёдарава і працаваў разам з ім у друкарні, якую каля 1578 у Астрозе заснаваў К. К. Астрожскі. Так, магчыма, жыццёвыя шляхі Пятра і Івана зноў перакрыжаваліся, але ненадоўга. У 1582 І. Фёдараў пакінуў Астрог, магчыма, што П. Мсціславец пасля гэтага ўзначаліў астрожскую друкарню, бо вялікае выданне «Кніга аб поснічастве» Васіля Вялікага (1594) і «Часаслоў» (1602) надрукаваныя ў Астрозе не толькі віленскім шрыфтам, з выкарыстаннем віленскіх дошак, вялікіх і малых заставак і буйных літар П. Мсціслаўца, але бачныя і тэхнічныя прыёмы аналагічныя віленскім. Праўда, усё гэта можа сведчыць пра працу ў Астрозе вучняў П. Мсціслаўца.
Сямён Апанасавіч Чуйкоў
Біяграфія
Вучыўся ў М. Г. Хлудава ў г. Алматы, у Маскве ва ВХУТЕМАСа-Вхутеине (1924-30). У пачатку 1930-х гг. быў ініцыятарам арганізацыі Кіргізскага саюза мастакоў і Кіргізскага музея выяўленчых мастацтваў ў г. Фрунзэ. Выкладаў у АМ (1930-32) і Мастацкім інстытуце імя В. І. Сурыкава (1947-48) у Маскве. Абапіраючыся на традыцыі рускага рэалістычнага мастацтва, Чуйкоў распрацоўвае кіргізскую нацыянальную тэматыку: у жанравым і пейзажным жывапісе ён паказвае жыццё людзей і прыроду Кыргызстана, а ў 50-60-я гг., пасля падарожжаў ў Індыю, увасобіў вобразы гэтай краіны. Творам Чуйкова ўласцівыя пластычная яснасць, строгасць і прастата кампазіцыі, тонкая, эмацыйна выразная распрацоўка каляровых адносін. Ён раскрываў значнасць вобразаў людзей з народа ў малафігурных кампазіцыях, кожны раз па-іншаму вырашаў праблему суадносін фігуры і пейзажу, фігуры і плоскасці палатна. У працэсе развіцця ў творчасці Чуйкова ўсё больш нарасталі рысы манументальнасці. У 1970-х гадах нярэдка звяртаўся да формы трыпціха. Творчы Чуйкова групуюцца ў цыклы — «Кіргізская калгасная сюіта» (1939-48), «У нас у Кіргізіі» (1946-67), «Нашы браты» (1952-67). Творы: «Раніца» (1947), «Дачка Савецкай Кіргізіі» (1948, абодва — у Траццякоўскай галерэі, Масква), «У дарозе», «Гімалаі», «На набярэжнай у Бамбеі вечарам» (усе — 1954), «Дачка чабана» (1956; усе — у Траццякоўскай галерэі, Масква); «Аб простых людзях Індыі» (трыпціх, 1957-60), «Чорная мадонна» (1962, абодва — у Рускім музеі, Санкт-Пецярбург), «Жывая вада» (1966, Траццякоўская галерэя, Масква), «Яны хочуць жыць» (трыпціх, 1967 г., Мастацкі фонд СССР), «Дотык да вечнасці» (1973). Дзяржаўная прэмія СССР (1949, 1951), Дзяржаўная прэмія Кіргізскай ССР імя І. Сатылганава (1972). Узнагароджаны ордэнам Леніна, 4 іншымі ордэнамі, а таксама медалямі.
У 1966 годзе падпісаў ліст 25-ці дзеячаў культуры і навукі генеральнаму сакратару ЦК КПСС Л. І. Брэжневу супраць рэабілітацыі І. В. Сталіна.
Астраўскі Перавоз
Астраўскі́ Пераво́з  (, Островской Перевоз), да 2008 года Пераво́з  — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавета.
Шудаяг
Шудаяг (Шудаяг) — пасёлак гарадскога тыпу ў гарадской акрузе Ухта Рэспублікі Комі Расіі.
Насельніцтва 3555 жыхароў (2010). Пасёлак узнік як паселішча асуджаных пры суднаверфі, адкрытай тут у канцы 1931 года. У жніўні 1933 года суднаверф перавялі на раку Іжму. 15 чэрвеня 1976 года прэзідыум Вярхоўнага Савета РСФСР сваім Указам аднёс населены пункт Шудаяг да катэгорыі рабочых пасёлкаў.
Заларынскі раён
Заларынскі раён (Заларинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Залары.
Бад-Энгаўзен
Бад-Энгаўзен — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 64,8 км². Афіцыйны код — 05 7 70 004.
Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.
Прыстаўкі (вёска)
Прыстаўкі (Приставки) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Ідэльсон
Ідэльсон — прозвішча.
Ніжнеілімскі раён
Ніжнеілімскі раён (Нижнеилимский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Жалезнагорск-Ілімскі.
Хутаранка
Хутара́нка (, Хуторянка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Грабаўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Хутаранскага сельсавета.
Ялецкі (Комі)
Ялецкі (Елецкий) — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Варкута. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва 746 жыхароў (2010 год).
Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 7 ліпеня 1949 года.
Хрысціянства ў Беларусі
Хрысціянства — самая распаўсюджаная рэлігія ў Беларусі.
Па дадзеных даследчага цэнтра Pew Research Center у 2010 годзе ў Беларусі пражывала 6,83 млн хрысціян, якія складалі 71,2 % насельніцтва краіны. Энцыклапедыя «Рэлігіі свету» ацэньвае долю хрысціян у 2010 годзе ў 73,7 % (7 млн ​​вернікаў).
Найбуйнейшым напрамкам хрысціянства ў краіне з’яўляецца праваслаўе, далей ідуць каталіцтва і пратэстанцтва. Да 2000 года ў Беларусі дзейнічала каля 2700 хрысціянскіх цэркваў і месцаў набажэнствы, якія належаць 26 розным хрысціянскім дэнамінацыям.
Аміяк
Аміяк, NH3, нітрыд вадароду — прасцейшае хімічнае злучэнне азоту з вадародам.
Пры нармальных умовах бескаляровы газ з рэзкім характэрным пахам (пах нашатырнага спірту), амаль удвая лягчэй за паветра, вельмі атрутны. Растваральнасць NH3 у вадзе надзвычай вялікая — каля 1200 аб'ёмаў (пры 0 °C) або 700 аб'ёмаў (пры 20 °C) у аб'ёме вады. Малекула аміяку мае форму трыганальнай піраміды з атамам азоту ў вяршыні.
Выкарыстанне
Аміяк выкарыстоўваецца ў вытворчасці азотнай кіслаты, соды, мачавіны, сінільнай кіслаты, мінеральных угнаенняў і інш.
У халадзільнай тэхніцы носіць назву R717, дзе R — Refrigerant (холадагент), 7 — тып холадагенту (неарганічнае злучэнне), 17 — малекулярная маса.
Паголка
Паголка (Поголка) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Прамышлены (Комі)
Прамышлены (Промы́шленный) — закінуты пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Варкута. Заснаваны 30 лістапада 1956 года. Пасля выбуху зімой 1998 года на асноўным прадпрыемстве пасёлка — шахце «Цэнтральная» — спыненая праца, пасля чаго ён прыйшоў у заняпад. У цяперашні час пасёлак з’яўляецца закінутым, да 2006 года ў ім налічвалася некалькі дамоў.
Мірка Вучыніч
Мірка Вучыніч (Мирко Вучинић; нар., , Чарнагорыя) — былы чарнагорскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Чарнагорыі (2007—2017). Згуляў 2 матчы за зборную Сербіі і Чарнагорыі, знаходзіўся ў спісе футбалістаў, якія павінны былі паехаць на Чэмпіянат свету 2006, аднак з-за траўмы не трапіў у канчатковую заяўку зборнай.
IC 1987-1
IC 1987-1 — галактыка тыпу E M  у сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сані
Са́ні (, Сани) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе як цэнтр войтаўства Талачынскай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Уза (станцыя)
Уза́ (, Уза, да 1902 — Сямёнаўка)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Уза.
Вія Рэгія
Вія Рэгія (Via Regia, каралеўская дарога) — гэта назва найстарэйшай і самай доўгай сухапутнай сувязі паміж Усходняй і Заходняй Еўропай. Яе даўжыня складае блізу 4500 км. Яна існуе ўжо больш за 2000 гадоў і аб’ядноўвае 8 еўрапейскіх дзяржаў (Беларусь, Бельгія, Францыя, Германія, Літва, Польшча, Іспанія, Украіна). У сучаснай форме шлях існуе як Еўрапейскі транспартны калідор E40. Міжнародная сетка выкарыстоўвае патэнцыял Вія Рэгія як сімвал аб’яднання Еўропы. У 2005 годзе шлях быў адзначаны як «Вялікі культурны шлях Савета Еўропы».
Нэндза (гміна)
Нэ́ндза (Nędza) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рацібожскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Нэндзе. Плошча гміны складае 57,14 км². Станам на 2008 год у гміне Нэндза пражывалі 7183 чалавекі, шчыльнасць — 125,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Вія Рэгія
Вія Рэгія ў шырокім сэнсе з’яўляецца абазначэннем тыпу дарог якія ў сярэднявечнай Еўропе падпарадкоўваліся непасрэдна каралю і таксама былі пад яго абаронай.
Порта-Вестфаліка
Порта-Вестфаліка (Porta Westfalica) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 105 км². Афіцыйны код — 05 7 70 032.
Джылет (Ваёмінг)
Джылет (Gillette) — горад у акрузе Кэмпбел (штат Ваёмінг, ЗША). Насельніцтва — 19 646 чалавек па статыстычных дадзеных перапісу 2000 года. Адміністрацыйны цэнтр акругі Кэмпбел.
Ніжняудзінскі раён
Ніжняудзінскі раён (Нижнеудинский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Баравы (Комі)
Баравы (Борово́й) — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Комі Расіі. Уваходзіць у гарадскую акругу Ухта. Чыгуначная станцыя Юкарка. Насельніцтва 1765 жыхароў (2010 год).
Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1975 года.
Іркуцкі раён
Іркуцкі раён (Иркутский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Іркуцк (у склад раёна не ўваходзіць).
Любеке
Любеке (Lübbecke) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Міндэн-Любеке. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 65 км². Афіцыйны код — 05 7 70 020.
Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.
Марыя Клаўдзіеўна Ценішава
Княгіня Марыя Клаўдзіеўна Ценішава (народжаная Пяткоўская, па айчыму — Марыя Морыцаўна фон Дэзен; у першым шлюбе — Мікалаева, 20 мая [1 чэрвеня] 1858,, Расійская імперыя — , Ла-Сель-Сен-Клу (прыгарад Парыжа), Францыя) — расійская дваранка, грамадскі дзеяч, мастачка-эмальер, педагог, мецэнат і калекцыянер. Заснавальніца мастацкай студыі ў Пецярбургу, мастацкай школе і Музея рускай даўніны ў Смаленску, рамеснага вучылішча ў Бежыцы, а таксама мастацка-прамысловых майстэрняў ва ўласным маёнтку Талашкіна. Прадстаўніца рускага культурнага нацыяналізму.
Дурнап’ян
Дурнап’ян  (Datúra) — род кветкавых раслін сямейства Паслёнавыя (Solanaceae).
Навуковая назва роду (Datura) паходзіць ад санскрыт. dhattura ці араб. tatura ад tat — калоць.
Батанічнае апісанне
Буйныя, пераважна аднагадовыя травы, зрэдку дрэвавыя расліны і кусты.
Распаўсюджанне
Расліны роду распаўсюджаны пераважна ў трапічных і субтрапічных зонах, найбольш часта — ў Цэнтральнай Амерыцы.
Віды
Паводле сайта The Plant List род налічвае 13 відаў:
Від лічыцца сінонімам, які ў сваю чаргу з’яўляецца сінонімам.
Павойнічак сагнутасемянны
Павойнічак сагнутасемянны (Elatine hydropiper) — від кветкавых раслін роду  сямейства.
Апісанне
Аднагадовая расліна 2—10 см вышынёй. Сцябло тонкае, у вузлах укараняецца. Лісце даўгавата-авальнае, чарашковае. Кветкі амаль сядзячыя. Вяночак белы або ружовы, даўжэй чашачкі.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе, Грузіі, Паўночнай Азіі.
Ва Украіне расце ў стаячых вадаёмах, глейкіх балотах, у вадзе і берагах — амаль на ўсёй тэрыторыі, рассеяна, акрамя Крыму.
Індыйскі акіян
Індыйскі акіян — водная прастора між Азіяй на поўначы, Афрыкай і Аравійскім паўвостравам на захадзе, Аўстраліяй, Індакітаем і Зондскімі астравамі на ўсходзе і Антарктыдай на поўдні.
Чацвёрты па памеры акіян Зямлі, пакрывае каля 20% яе воднай паверхні. Яго плошча складае 90,17 млн км²; аб'ём - 210 млн км³.
Берагі
Берагавая лінія слаба расчлянёная, за выключэннем паўночнай часткі, дзе размяшчаецца большасць ускраінных мораў і буйнейшых заліваў. Да бас. Індыйскага акіяна належаць моры: Чырвонае (унутранае), Аравійскае мора, Андаманскае мора, Тыморскае мора, Арафурскае мора; буйныя залівы: Адэнскі, Персідскі заліў, Аманскі заліў, Бенгальскі заліў, Карпентарыя, Вялікі Аўстралійскі заліў. На паўночным захадзе і ўсходзе берагі карэнныя, на паўночным усходзе і захадзе пераважаюць наносныя.
Астравы
Астравоў параўнальна мала. Найбольшыя з іх мацерыковага паходжання: Мадагаскар, Сакотра, Шры-Ланка. У адкрытай частцы акіяна трапляюцца вулканічныя астравы: Кразе, Каморскія астравы, Маскарэнскія астравы, Андаманскія астравы і інш.; каралавыя: Лакадыўскія астравы, Мальдыўскія астравы, архіпелаг Чагас, Какосавыя астравы, Аміранцкія астравы, Сейшэльскія астравы, Хатман-Абральёс.
Рэльеф дна і тэктанічная будова
У будове дна вылучаюцца: падводная ўскраіна мацерыкоў (шэльф) — 29%, мацерыковы схіл — 2%, ложа акіяна — 52%, сярэдзінна-акіянічныя хрыбты — 17% ад плошчы акіяна. У межах шэльфа змяншаецца магутнасць зямной кары мацерыковых ускраін і яна пераходзіць у акіянічную. На паўночным усходзе акіян абмежаваны складанай пераходнай зонай (актыўнай ускраінай — зонай паглынання літасферных пліт), якая ўключае Зондскую астраўную дугу і Зондскі жолаб. Шырыня шэльфаў не перавышае некалькіх дзесяткаў кіламетраў, у раёне м. Ігольнага на поўдні Афрыкі, каля заходняга ўзбярэжжа п-ва Індастан і паўночна-заходняга ўзбярэжжа Аўстраліі яна пашыраецца да 300—350 км. Край шэльфа знаходзіцца на глыбіні 100—200 м. Мацерыковы схіл уяўляе сабой круты (да 10—30°) уступ, месцамі расчлянёны падводнымі далінамі рэк Інд, Ганг і інш.
У межах ложа акіяна вылучаецца Сярэдзінна-Індыйскі хрыбет, утвораны сістэмай сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў (Аўстрала-Антарктычнае падняцце, Заходне-Індыйскі хрыбет, Аравійска-Індыйскі, Афрыканска-Антарктычны, Цэнтральнаіндыйскі), якая ў раёне Адэнскага заліва і Чырвонага мора спалучаецца з унутрымацерыковымі сістэмамі рыфтаў. Агульная даўжыня сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў Індыйскага акіяна каля 20 тыс. км, шырыня 400—1000 км і больш, вышыня 2,5—4 км. Сярэдзінна-Індыйскі хрыбет падзяляе ложа акіяна на тры сегменты, у якіх размяшчаюцца глыбакаводныя катлавіны: у паўночна-ўсходнім сектары — Аманская, Аравійская, Цэнтральная, Какосавая, Заходне-Аўстралійская, Натураліста, Паўднёва-Аўстралійская; у заходнім — Самалійская, Аміранцкая, Маскарэнская, Мадагаскарская, Каморская, Мазамбікская і Агульяс.
Сярэдзінныя хрыбты маюць максімальна расчлянёны рэльеф. Яны рассечаны шматлікімі трансформнымі разломамі, якія ў агаленнях даюць поўны разрэз акіянічнай кары (знізу ўверх) — ультраасноўныя пароды, габра, габра-дыябазы, базальтавыя лавы і асадачны слой. Сярэдняя магутнасць акіянічнай кары ў катлавінах 6 км.
Рэльеф ложа ўскладняецца буйнымі хрыбтамі і масівамі, частка якіх (Мадагаскарскі, частка Маскарэнскага з бднкай Сейшэльскіх а-воў і банкай Сая-дэ-Мелья, узвышша Агульяс) маюць мацерыковую кару. Паміж хрыбтамі размешчаны жолабы (Зондскі, Тыморскі, Кай).
Гісторыя фарміравання
Фарміраванне акіяна пачалося 130—150 млн. гадоў назад пасля расколу Гандваны ў выніку рухаў Афрыканскай, Антарктычнай і Інда-Аўстралійскай літасферных пліт. Тады адбылося аддзяленне Афрыкі і Дэкана ад Аўстраліі з Антарктыдай, а пазней — Аўстраліі ад Антарктыды (у палеагене, каля 50 мільёнаў гадоў таму). Напрамак і хуткасць руху пліт мяняліся на працягу геалагічнай гісторыі. Найбольш старажытная частка Індыйскага акіяна — вялізнае меза-палеазойскае базальтавае ложа на ўсходзе і поўдні. Зондскі жолаб утварыўся ў кайназойскі перыяд.
Донныя адклады
У размеркаванні асадкаў праяўляецца залежнасць ад шыротна-кліматычнай, цыркуммацерыковай і вертыкальнай занальнасці. Уздоўж мацерыкоў па перыферыі акіяна пашыраны тэрыгенныя адклады. У пелагіялі акіяна на глыбіні менш за 4000 м намнажаюцца фарамініферавыя і какалітавыя ілы. На больш значных глыбінях у гуміднай экватарыяльнай зоне яны замяшчаюцца крамяністымі (дыятомавымі і радыялярыевымі) іламі, у арыднай — чырвонымі глыбакаводнымі глінамі. Карысныя выкапні: нафта і газ (нафтагазаносны басейн Персідскага заліва, шэльфы Паўднёва-Усходняй Азіі, Аўстраліі; узбярэжжа Бангладэш, у Андаманскім і Чырвоным моры, Адэнскім заліве, уздоўж узбярэжжа Афрыкі); россыпныя радовішчы касітэрыту, рутылу, цырконію, манацыту (на ўзбярэжжы Паўднёва-Усходняй Азіі і Аўстраліі); буйныя палі жалеза-марганцавых канкрэцый на дне катлавін (Заходне-Аўстралійская, Цэнтральная, Паўднёва-Аравійская, Кразе і інш.); вялікія паклады солі ў Чырвоным моры.
Клімат
У дадзеным рэгіёне вылучаюць чатыры выцягнутых ўздоўж паралеляў кліматычных паясы. У першым, размешчаным на поўнач ад 10° паўднёвай шыраты, пераважае мусонны клімат з частымі цыклонамі, якія перамяшчаюцца ў напрамку узбярэжжаў. Улетку тэмпература над акіянам складае +28…+32 °C, зімой паніжаецца да +18…+22 °C. Другая зона (пасатны клімат) размяшчаецца паміж 10 і 30 градусам паўднёвай шыраты. На працягу ўсяго года тут дзьмуць паўднёва-ўсходнія вятры, асабліва моцныя з чэрвеня па верасень. Сярэдняя гадавая тэмпература дасягае +25 °C. Трэцяя кліматычная зона ляжыць паміж 30 і 45 паралелямі, у субтрапічных і ўмераных шыротах. Улетку тэмпература тут дасягае 10-22 °C, а ўзімку — +6…+17 °C. Ад 45° і на поўдзень характэрныя моцныя вятры. Узімку тэмпература тут вагаецца ад −16 °C да +6 °C, а летам — ад −4 °C да +10 °C.
Гідралагічны рэжым
Паверхневыя цячэнні абумоўлены атмасфернай цыркуляцыяй. На поўначы пераважаюць мусонныя цячэнні, летам арыенціраваныя на ўсход, ммою — на захад. Каля афрыканскіх берагоў пераменнае Самалійскае цячэнне цёплае зімою і халоднае летам. Міжпасатнае супрацьцячэнне выразнае паміж 3° і 8° пд.ш, зімою. Пастаяннае Паўднёвае Пасатнае цячэнне з адгалінаваннямі цёплых Мадагаскарскага цячэння, Мазамбікскага цячэння і цячэння мыса Ігольнага. Кругазварот у Паўднёвым паўшар'і заканчваюць халодныя цячэнне Заходніх вятроў і Заходне-Аўстралійскае цячэнне. Глыбінныя цячэнні ад Антарктыды і субтрапічных шырот пранікаюць на поўнач да п-ва Самалі. У падпаверхневых слаях экватарыяльных шырот з захаду на ўсход супрацьцячэнне Тарэева, звязанае з буйнамаштабнай сістэмай глыбіннага ўсходняга пераносу. Пераважныя тэмпературы вады на паверхні вышэй за 20°С, на крайнім поўдні — ніжэй за 0°С. Салёнасць ад 32 да 36,5‰, найбольшая — у Чырвоным моры (41‰) і Персідскім заліве (37—39‰). Шчыльнасць вады найбольшая (1027 кг/м³) у антарктычных шыротах, найменшая (1018 кг/м³) у паўночна-ўсходняй частцы акіяна і ў Бенгальскім заліве прылівы паўсутачныя і няправільныя паўсутачныя (5—11,9 м у Камбейскім заліве, 0,5—1,6 м у адкрытым акіяне). Ільды ўтвараюцца ў антарктычных шыротах і выносяцца ветрам і цячэннямі да 55° пд.ш. ў жніўні і да 65—68° пд.ш. ў лютым. Айсбергі асабліва шматлікія паміж 40 і 80° у.д.
Флора і фауна
Флора і фаўна гэтага рэгіёну надзвычай багатыя. Раслінны свет прадстаўлены бурымі, чырвонымі і зялёнымі водарасцямі. Тыповымі прадстаўнікамі заапланктону з'яўляюцца весланогія рачкі, сіфанафоры і крыланогія малюскі. Акіянскія вады засяляюць малюскі, кальмары, крабы і лангусты. Рыбы прадстаўлены губанамі, шчаціназубымі, святлівымі анчоўсамі, рыбамі-папугаямі, рыбамі-хірургамі, лятучымі рыбамі і атрутнымі крылаткамі. Характэрнымі насельнікамі акіянаў з'яўляюцца наўтылусы, ігласкурыя, каралы Fungia, Seratopia, Sinularia і кісцяпёрыя рыбы. Незвычайная і прыгожая велізарная харонія. Да эндэмікаў адносяцца марскія змеі і дзюгонь - млекакормячых атрада сірэн.
Большая частка вод Індыйскага акіяна ляжыць у трапічным і ўмераным паясах. У цёплых водах жывуць шматлікія каралы, якія, нараўне з іншымі арганізмамі - такімі, напрыклад, як чырвоныя водарасці - будуюць каралавыя астравы. У каралавых рыфах існуюць разнастайныя жывёлы: губкі, малюскі, крабы, ігласкурыя і рыбы. У трапічных мангравых зарасніках жывуць ракападобныя, малюскі і медузы (дыяметр апошніх часам перавышае 1 м).
Дзяржавы ўзбярэжжа Індыйскага акіяна
У Індыйскім акіяне размешчаны астраўныя дзяржавы Мадагаскар (чацвёрты па плошчы востраў у свеце), Каморскія астравы, Сейшэльскія астравы, Мальдывы, Маўрыкій, Шры-Ланка. Акіян абмывае на ўсходзе такія дзяржавы: Аўстралія, Інданезія, на паўночным усходзе: Малайзія, Тайланд, М’янма, на поўначы: Бангладэш, Індыя, Пакістан, на захадзе: Аман, Самалі, Кенія, Танзанія, Мазамбік, ПАР.
Рыбны промысел
Значэнне Індыйскага акіяна для сусветнай рыбалоўнай здабычы невялікае: уловы тут складаюць толькі 5% ад агульнага аб'ёму. Галоўныя прамысловыя рыбы тутэйшых вод — тунец, сардзіна, хамса, некалькі відаў акул, баракуды і скаты; ловяць тут таксама крэветак, амараў і лангустаў.
Праз слабое развіццё параўнальна вузкай паласы шэльфа, амаль поўную адсутнасць шырокіх эпікантынентальных мораў Індыйскаму акіяну ўласцівая невысокая рыбапрадукцыйнасць (у сярэднім 35 - 40 кг/км²). У найбольш прадуктыўных прыбярэжных водах паўночна-заходняй частки акіяна (Адэнскі і Бенгальскі залівы), прыбярэжных водах Сейшэльскіх астравоў і Мадагаскара, акваторыі між паўднёвым узбярэжжам вострава Ява і заходнім узбярэжжам Аўстраліі прадукцыйнасць дасягае 250 - 350 кг/км². Агульныя ўловы рыбы ў Індыйскім акіяне выраслі ў 1992 - 2001 гг. на 20 % і перавысілі 8,7 млн т (каля 8 - 9% ад сусветных). У 1990 - х гг. адзначалася перавага вылаву ва ўсходняй частцы (55 %), інтэнсіўнае развіццё аквакультуры (Індыя - 2,2 млн т, Бангладэш - 0,7 млн т) і здабычы нерыбных аб'ектаў (лангусты, крабы, крыль, малюскі) пры нязначным развіцці здабычы водарасцей. Асноўную здабычу вядуць прыбярэжныя азіяцкія краіны, на долю якіх прыпадае 70 % ўловаў. У групу краін-лідараў уваходзяць Індыя (2,7 млн т), Інданезія і М’янма (па 1 млн т), Тайланд (0,8 млн т), Пакістан (0,4 млн т). Уловы каля 300 тыс. т маюць Бангладэш, Іран, а звыш 100 тыс. т - Емен, Аман, Мальдыўская Рэспубліка, Мадагаскар, Аўстралія. Патэнцыйныя біялагічныя рэсурсы Індыйскага акіяна ацэньваюцца ў 10 - 14 млн т рыбы і морапрадуктаў.
Транспартныя шляхі
Па аб’ёме марскіх перавозак Індыйскі акіян саступае Атлантычнаму і Ціхаму, канцэнтруючы каля 1/5 сусветнага грузаабароту партоў і 1/3 грузаабароту наліўных грузаў (у асноўным нафты). Большая частка грузаабароту прыпадае на буйныя парты з грузаабаротам звыш 30-50 млн т. Галоўную ролю сярод іх адыгрываюць спецыялізаваныя нафтавыя парты Персідскага заліва (Рас-Танура, Харк, Міна-эль-Ахмадзі і інш.) Парты Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі носяць універсальны гандлёвы характар ​​(Мумбаі, Калькута, Чэнаі, Карачы), некаторыя парты Індыі спецыялізуюцца на апраўцы гарнаруднай сыравіны (Мармаган, Вішакхапатнам, Парадып). На аўстралійскім ўзбярэжжы істотнае месца займаюць не толькі сыравінныя (Дарвін, Порт-Хэдленд, Дампір), але і ўніверсальныя (Перт, Бонберы, Фрымантл) парты. Невысокі ўзровень эканамічнага развіцця большасці краін усходнеафрыканскай прыморскай зоны вызначае невысокі ўзровень развіцця партовай гаспадаркі. Вялікім аб’ёмам грузаабароту вылучаюцца толькі парты ПАР (Дурбан, Рычардс-Бэй, Порт-Элізабет) і асобныя вузлавыя парты (Мапуту, Мамбаса, Дар-эс-Салам, Порт-Судан).
Найбольшая канцэнтрацыя магістральных акіянічных шляхоў назіраецца ў зоне Суэцкі канал — Малакскі праліў — паўднёвы захад Аўстраліі — поўдзень Афрыкі. Характэрнай асаблівасцю большасці маршрутаў з’яўляецца іх транзітны характар ​​(у парты Атлантычнага і Ціхага акіянаў) і вялікая інтэнсіўнасць у паўночнай часткі Індыйскага акіяна.
Асноўнай грузанапружанай лініяй з’яўляецца паўднёваафрыканскі напрамак (з партоў краін Персідскага заліву ўздоўж афрыканскага ўзбярэжжа і часткова Суэцкі канал), дзе дамінуюць перавозкі сырой нафты супертанкерамі у парты Еўропы і Паўночнай Амерыкі. На паўночнаіндыйскім кірунку да нафтавых грузаў з краін Персідскага заліва дадаюцца сыравінныя і сельскагаспадарчыя грузы з Індыі, Тайланда, Інданезіі, што накіроўваюцца ў Японію і «новыя індустрыяльныя краіны» Усходняй Азіі (Рэспубліка Карэя, Тайвань, Філіпіны і інш.) На аўстралійскім напрамку вылучаецца паток блізкаўсходняй нафты, сельскагаспадарчай сыравіны з Паўднёвай Азіі ў Аўстралію, а збожжа і прамысловых тавараў — у зваротным кірунку. Са спецыялізаваных партоў заходняга ўзбярэжжа Аўстраліі расце паток жалезаруднай і іншай сыравіны ў Японію. На афрыкана-азіяцкім напрамку (у асноўным з партоў ПАР) праз пралівы Паўднёва-Усходняй Азіі транспартуюцца буйныя патокі транзітных грузаў (жалезная руда, каменны вугаль, збожжа) у Японію, а ў сустрэчных перавозках дамінуюць прамысловыя вырабы японскага экспарту.
Найважнейшымі транспартнымі шляхамі Індыйскага акіяна з’яўляюцца маршруты з Персідскага заліва ў Еўропу і Паўночную Амерыку, а таксама з Адэнскага заліва ў Індыю, Інданезію, Аўстралію, Японію і Кітай.
Эканоміка-геаграфічныя правінцыі
Навукоўцамі выдзяляюцца чатыры эканоміка-геаграфічныя правінцыі Індыйскага акіяна: Паўночна-Заходняя, Паўночна-Усходняя, Заходняя, Усходняя.
Трыбук
ТРЫБУ́К, трыбу́ш, трыбушэ́ і інш., (ад лац. trabucus, trabuchus, trabuchellus), таксама брыко́ла (лац. bricola, briccola), блі́да (ням. Blide), карабоха (лац. caraboha, carabaga) і інш., сярэднявечная кідальная машына, якая працуе на прынцыпе паваротнага рычага. Ужывалася ў Сярэднявеччы пры аблогах ўмацаванняў. З гіст. дакументаў вядома, што даўжыня рычага магла дасягаць 8 м, вышыня апоры — 6 м, маса снараду даходзіла да 300 кг, дальнасць паражэння — да 100 м. У розных культурах існавала вялікая колькасць назваў, якімі азначалася не толькі машына, але і яе канструкцыйныя адмены.
Адрозніваюць тры асноўныя адмены прыводу Т.: цягавы, у якім рычаг прыводзіўся ў рух, г. зн., быў цягнены за сваё кароткае плячо мускульнай сілай людской цягавай каманды (у залежнасці ад памераў Т., ад дзесяткаў да соцень чал.); процівагавы, у якім рычаг прыводзіўся ў рух падзеннем процівагі, замацаванай на кароткім плячы рычага; гібрыдны, які спалучаў папярэднія прынцыпы прыводу.
Вось рычага Т. мацавалася ў дзвюх асноўных канструкцыйных адменах: на слуп і на козлы. Слуповая адмена магла змацоўвацца або праз вілападобнае мацаванне восі, або праз вілападобную апорную частку рычага. Казловая апора была больш трывалай і стабільнай, таму дазваляла страляць далей і цяжэйшымі снарадамі. Слуповая апора была прасцейшай канструкцыйна, дазваляла страляць часцей, і адносна лёгка выбіраць цэль у гарызантальнай плоскасці.
Т. звычайна ўжываліся з прашчападобным пускавым прыстасаваннем на доўгім плячы рычага, якое магло пускаць снарад па балістычнай траекторыі, але існавалі адмены, якія маглі пускаць снарады насцільна.
Т. быў вынайдзены ў Кітаі (V–IV ст. д. н. э.). Дзве асн. адмены Т., цягавы на слупе з вілкай, і цягавы казловы, распаўсюдзіліся на захад. Т. стаў вядомы ў Усходнім Міжземнамор'і, у т.л. арабам і візантыйцам, не пазней за VI ст., і хутка замяніў там балістычныя машыны антычных канструкцый. У Паўночнай Еўропе Т. вядомы не пазней за 2-ю палову IX ст.
Канструкцыя Т. была палепшана ў Візантыі, праз увядзенне процівагавага прыводу (кан. XI ст., аўтарства прыпісваецца Аляксею I Камніну). Тады ж новая канструкцыя была перададзена Комнінам лацінскім крыжакам (1097). На працягу XII ст. казловы процівагавы Т. хутка распаўсюдзіўся па Міжземнаморскай Еўропе і Блізкім Усходзе, і, фактычна, менавіта гэтая адмена атрымала ў кан. XII ст. назву «трыбук», і дала шырокавядомую назву ўсяму гэтаму класу кідальных машын.
У кан. XII ст. у Зах. Еўропе з'явілася адмена з паваротнай слуповай апорай і вілавідным кароткім плячом рычага і дзвюма процівагамі, якая была названая «брыкола» (літар. «два яйцы»). Такі Т. мог быць хутка наведзены ў кожным кірунку. У сяр. XIII ст. брыколы, пад назвай «франкаўскі» або «еўрапейскі» Т., трапілі да мамелюкаў, ад іх да манголаў, і ў кан. XIII ст. былі выкарыстаны ў Кітаі, дзе былі вядомыя як «ісламскія» Т. Таксама брыколы ставіліся на марскія караблі для абстрэлу берагу.
У пач. XIII ст. павелічэнне масы процівагі і даўжыні рычага дало магчымасць замяняць прашчавы пускавы механізм на жолабавы, які дазваляў весці насцільную стральбу запальнымі стрэламі, дзеля знішчэння проціўдарных экранаў, якія тады вывешваліся перад сценамі ўмацаванняў. Верагодна, гэтая адмена Т. з'явілася ў султанаце сельджукаў, адкуль трапіла ў Заходнюю Еўропу, і мела ў ісламскім свеце назву «карабугра» (літар. «чорны (магутны) вярблюд», адсюль еўрапейскія адпаведнікі назвы, «карабоха» і інш.).
Развіццё агнястрэльнай артылерыі прывяло да знікнення ролі Т. і наогул балістычных машын у ваеннай справе. Апошнія прыклады выкарыстання Т. вядомыя ў пач. XVI ст. (?).
Звычайна Т. ужываліся ў камбінаваных батарэях (10 — 15, нават да 72 (з іх 5 цяжкіх, пры аблозе Акры (1291))), складзеных з цяжэйшых і лягчэйшых Т., у якіх цяжэйшыя Т. абстрэльвалі ўмацаванні або горад, а лягчэйшыя Т. — абаронцаў умацаванняў, не дазваляючы тым змагацца з пашкоджаннямі або весці прыцэльную стральбу па абложніках, і асабліва па абложнай батарэі.
Каўрылья
Каўрылья (Cavriglia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Арэца.
Насельніцтва складае 9076 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 149 чал./км². Займае плошчу 61 км². Паштовы індэкс — 52022. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato d'Arezzo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Піліп Андрэевіч Малявін
Піліп Андрэевіч Малявін (Фили́пп Андре́евич Маля́вин; 10 [22] кастрычніка 1869 — ) — рускі жывапісец, графік. Працаваў на стыку мадэрна, імпрэсіянізму і экспрэсіянізму. Аўтар ленініяна. Акрамя У. Леніна, пісаў з натуры А. Луначарскага, Л. Троцкага. Член аб’яднанняў «Свет мастацтва» і «Саюз рускіх мастакоў».
Сасноўка (Гомельскі раён)
Сасно́ўка (, Сосновка) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабовіцкага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Макееўскага сельсавета. Да 21 чэрвеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Давыдаўскага сельсавета.
Вялікая Рэчка (Іркуцкая вобласць)
Вялікая Рэчка (Большая Речка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Іркуцкім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Знаходзіцца на Байкальскім тракце, на правым беразе Ангары (у вусце ракі Вялікай), за 52 км на паўднёвы ўсход ад Іркуцка.
Аб’ячава
Аб’ячава (Объя́чево) — сяло ў Рэспубліцы Комі, адміністрацыйны цэнтр Прылузскага раёна і сельскага паселішча Аб’ячава. Насельніцтва — 5699 чал. (2010) Асноўныя галіны прамысловасці — лесанарыхтоўчая і харчовая. Аўтобуснымі маршрутамі сяло звязана з Сыктыўкарам, Кіравам і іншымі гарадамі.
Фердынанд Чатлаш
Фе́рдынанд Ча́тлаш (Ferdinand Čatloš,, ,  — , Марцін, ) — ваенны дзеяч Славакіі у перыяд марыянетачнага прагерманскага ўрада Іозефа Цісы (1939—1944), міністр нацыянальнай абароны, генерал.
У час уварвання ў Польшчу камандаваў палявой арміяй «Берналак». Спрабаваў усталяваць кантакты з антыфашысцкім супраціўленнем і з Масквой, аднак савецкія прадстаўнікі паведамілі, што не маюць патрэбы ў паслугах «квіслінгаў».
Пры нападзе на СССР — камандзір Славацкага экспедыцыйнага корпуса.
Здаўся ў палон славацкім партызанам, перапраўлены ў СССР. Пасля вайны прысуджаны да 5 гадоў зняволення, аднак ужо ў 1948 годзе выпушчаны на свабоду, служыў чыноўнікам у горадзе Марцін.
Паўлючэнкі (Смаленская вобласць)
Паўлючэнкі (Павлюченки) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельскага паселішча.
Джылет
Джылет — прозвішча, тапонім.
Радзішчаў (рабочы пасёлак)
Радзішчаў (Радищев) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжнеілімскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Сенчукі
Сенчукі́ (, Сенчуки) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавета.
Да сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Воўкавіцкага сельсавета.
Кацярына Арагонская
Кацярына Арагонская (Catalina de Aragón y Castilla; Catalina de Trastámara y Trastámara, Catherine of Aragon, ужывалася таксама напісанне Katherine альбо Katharine; 16 снежня 1485 — 7 студзеня 1536) — дачка заснавальнікаў іспанскай дзяржавы Фердынанда Арагонскага і Ізабелы Кастыльскай, першая жонка караля Англіі Генрыха VIII Цюдара, маці каралевы Марыі I. Пасля дваццаці чатырох гадоў шлюбу, з-за адсутнасці спадчыннікаў мужчынскага полу, Генрых настаяў на скасаванні шлюбу з Кацярынай. Гэты крок стаў адной з прычын канфлікту Генрыха з папам рымскім, разрыву з Рымска-каталіцкай царквой і Рэфармацыі ў Англіі.
IC 1987-2
IC 1987-2 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Сетка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, сакавік)
Выбары ў рэйхстаг 1933 года — 9-я парламенцкія выбары ў Веймарскай рэспубліцы, якія адбыліся 5 сакавіка 1933 года.
Сітуацыя ў Веймарскай рэспубліцы да выбараў
Пачаўшыся ў 1929 годзе сусветны эканамічны крызіс паклаў канец «Залатым дваццатым» і ўраду «Вялікай кааліцыі» на чале з сацыял-дэмакратам Германам Мюлерам. Каменем спатыкнення стала пытанне аб дапамогах па беспрацоўі, скарачэння якіх патрабавалі цэнтрысты і члены кабінета, але працівіліся дэпутаты рэйхстага ад левых партый. На фоне ўзрастаючага беспрацоўя, узмацняюцца пазіцыі ўльтраправых партый, у першую чаргу Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі, якую ўзначальвае Адольфам Гітлерам. Пасля поспеху нацысцкай партыі на некалькіх запар парламенцкіх кампаніях рэйхспрэзідэнт Гіндэнбург 30 студзеня 1933 года прызначыў Гітлера рэйхсканцлерам. Пасля гэтага Гітлер, даўно дабіваўшыся гэтага паста, абвясціў курс на роспуск парламента і правядзенне датэрміновых парламенцкіх выбараў.
Выбары праходзілі ва ўмовах жорсткага супрацьстаяння прыхільнікаў ультраправых нядаўна прызначанага рэйсхканцлерам Адольфа Гітлера і партый левага толку пры талерантнасці з боку клерыкальнай партыі Цэнтра і вельмі нізкай папулярнасці ліберальных партый.
Напярэдадні выбараў, 27 лютага, быў падпалены будынак рэйхстага. У падпале быў абвінавачаны галандскі камуніст Марынус ван дэр Любе, затрыманы ў памяшканнях палаючага будынка. 28 лютага, на наступны дзень пасля пажару, быў выдадзены падпісаны Гіндэнбург дэкрэт «Аб абароне народа і дзяржавы», які абмяжоўвае шэраг свабод немцаў (свабоду асобы, сходаў, саюзаў, слова, друку), а таксама таямніцу перапіскі і права прыватнай уласнасці.