cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзімір Аляксеевіч Кобец
Біяграфія
Бвў затрыманы аператыўнікамі КДБ праз два дні пасля Плошчы-2010 ў 15.30 21 снежня 2010 года. Прад'яўлена абвінавачанне па 1 і 2 частках артыкула «Масавыя беспарадкі». Утрымліваўся ў СІЗА КДБ. У ноч на 27 студзеня 2011 года адпушчаны пад падпіску аб нявыездзе. 29 жніўня Уладзімір Кобец атрымаў па пошце пастанову пра закрыццё супраць яго крымінальнай справы, а таксама дазвол зноў выязджаць за межы краіны.
У верасні 2011 г. напісаў у СМІ ліст, з якога вынікала, што Уладзімір Кобец пакінуў Беларусь. Прычынамі гэтага, паводле яго слоў, сталі ціск і катаванні падчас знаходжання ў СІЗА, а пазней — пагрозы яго сям'і пасля вызвалення пад падпіску. Кобец заявіў пра спробы яго вярбоўкі.
Зараз знаходзіцца ў Варшаве. Працуе сустаршынёй Беларускага дома ў Варшаве.
Баня-Лукская дыяцэзія
Баня-Лукская дыяцэзія (Бањалучка бискупија / Banjalučka biskupija, Dioecesis Bania Lucensis) — каталіцкая дыяцэзія лацінскага абраду ў Босніі і Герцагавіне з цэнтрам у горадзе Баня-Лука.
Дыяцэзія заснавана 5 ліпеня 1881 года, як суфраганная дыяцэзія мітраполіі Врхбосны. У 1887 годзе ў Баня-Луцы пабудаваны сабор Святога Банавентуры, цалкам разбураны землятрусам 1969 года. Сучасны будынак сабора збудаваны ў 1974 годзе.
Дыяцэзія большай часткай размешчана на тэрыторыі сучаснай Рэспублікі Сербскай з гістарычнай сербскай большасцю. Пераважная большасць каталікоў на тэрыторыі дыяцэзіі гістарычна складалі этнічныя харваты. У 1990 годзе каталікоў у дыяцэзіі была 91 тысяча чалавек. Баснійская вайна 1992—1995 гадоў прывяла да істотнай змены этна-канфесійнай карціны, у прыватнасці колькасць каталікоў яшчэ больш зменшылася з-за вялікай колькасці ўцекачоў з ліку баснійскіх харватаў у незалежную Харватыю падчас вайны і пасля яе. Цяпер у дыяцэзіі каталікоў каля 40 тысяч, прынамсі ўдвая менш, чым да вайны. Мноства каталіцкіх храмаў было разбурана падчас баявых дзеянняў, пасля сканчэння вайны іх аднаўленне было галоўнай мэтай дыяцэзіі.
Пачаліца
Пачалі́ца — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Аршыца (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 м/км. Пачынаецца каля паўночнай ускраіны вёскі Казечына, упадае ў Аршыцу на ўскраіне горада Орша. Вадазбор на ўсходняй частцы Аршанскага ўзвышша. Каля вёсак Чаркасова і Шэмберава на рацэ сажалкі.
Прыморская (станцыя метро)
«Прыморская» (Примо́рская) — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Канцавая станцыя Неўска-Васілеастроўскай лініі. Самая заходняя станцыя метрапалітэна ў Расіі і ў Пецярбургу (самай ўсходняй з’яўляецца «Залатая ніва» Новасібірскага метрапалітэна).
Нявіша
Няві́ша — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Котра (басейн Нёмана).
Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 328 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 2,2 м³/с. Пачынаецца за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Мякішы, цячэ ў межах Лідскай раўніны, упадае ў Котру за 2 км на ўсход ад вёскі Арлова Гара. Асноўныя прытокі — Дунай, Навадворка (злева), Громчак, Пуціска (справа). Даліна ў верхнім цячэнні невыразная, ніжэй трапецападобная, шырынёй 500—600 м, у ніжнім цячэнні перасечаная старыцамі. Пойма двухбаковая, у ніжнім цячэнні пад хмызняком. Рэчышча на працягу 27 км ад вытоку каналізаванае, на астатнім працягу звілістае, шырынёй 5—10 м. Каля вёскі Кронькі створана сажалка (плошча 0,05 км²).
Георгій Карлавіч Старк
Георгій Карлавіч Старк (20 кастрычніка 1878, Санкт-Пецярбург — 2 сакавіка 1950) — рускі контр-адмірал.
Біяграфія
У 1898 годзе скончыў Марскі кадэцкі корпус. У час руска-японскай вайны служыў мінным афіцэрам на крэйсеры «Аўрора» у складзе 2-й Ціхаакіянскай эскадры. Быў паранены ў Цусімскай бітве і за адрозненне быў узнагароджаны ордэнам Св. Ганны 3 ступені з мячамі і бантам.
У 1912 годзе ўзведзены ў капітаны 2-га рангу і ўзнагароджаны мекленбург-шверынскім ордэнам Грыфа 4 ступені. Камандаваў эсмінцамі «Моцны» (1912—1914), «Страшны» (1914—1916), «Данскі казак», 5-м і 12-м дывізіёнамі мінаносцаў. Браў удзел у многіх баявых аперацыях і баях, займаўся пастаноўкай мінных загарод пад Віндавай, на якіх загінула некалькі нямецкіх мінаносцаў і крэйсераў. 6 снежня 1916 года ўзведзены ў чын капітана 1 рангу. У 1917 годзе камандаваў Міннай дывізіяй Балтыйскага флота. 28 ліпеня 1917 гады ўзведзены ў контр-адміралы. Звольнены ў адстаўку 3 красавіка 1918 года.
17 чэрвеня 1921 года прыбыў ва Уладзівасток па просьбе ўрада Прыморскай вобласці і ўзначаліў Сібірскую флатылію — апошняе дзейнае з’яднанне караблёў Рускага флота пад Андрэеўскім сцягам. Старку атрымалася аднавіць і давесці да ладу значны лік караблёў, падрыхтаваць іх да эвакуацыі рэшткаў белых сіл і ўцекачоў.
23 кастрычніка 1922 года адвёў з Уладзівастока рэшткі Сібірскай флатыліі, маючы на борце 10 000 уцекачоў. Усяго сышлі 30 караблёў: кананерская лодка «Манчжур», дапаможныя транспарты, параходы, вайсковыя буксіры, пасыльныя судны, катэры. Флатылія прыбыла ў карэйскі порт Гэндзан, у той час які знаходзіўся пад японскай акупацыяй, а потым у Шанхай, дзе высадзіла грамадзянскіх асоб, а потым на Філіпіны. Па прыбыцці ў Манілу Г. К. Старк прадаў рэшткі флатыліі і параходы Самаахвотнага флота. Усе грошы, выручаныя ад продажу, і той невялікі запас золата, які вывезлі пры эвакуацыі, адмірал падзяліў пароўну сярод ніжніх чыноў і афіцэраў былой Сібірскай вайсковай флатыліі.
Фінансавая і вайскова-палітычная справаздача па флатыліі накіравала Вялікаму князю Мікалаю Мікалаевічу. Пераехаў у Парыж, дзе многія гады працаваў шафёрам таксі. У палітычнай дзейнасці ўдзелу не прымаў. Падчас акупацыі Парыжа немцамі (1940—1944) адмовіўся супрацоўнічаць з германскімі ўладамі.
Старшыня замежнага з’яднання рускіх марскіх афіцэраў (1946—1949). Памёр пад Парыжам. Пахаваны на могілках Сэнт-Жэнеўеў-дэ-Буа.
Джон Уайт (мастак і мараплавец)
Джон Уайт (John White; каля 1540, Англія — каля 1593, Еўропа) — англійскі і мараплавец, сябар Уолтэра Рэйлі.
Біяграфія
Адзін з першых англійскіх каланістаў, якія ў 1585 у складзе экспедыцыі адправіліся ў Паўночную Караліну. Некаторы час быў губернатарам вострава, пасля чаго вярнуўся ў Англію. Зноў прыбыўшы ў калонію ў 1590, выявіў яе апусцелай. Бясследна знікла ўсё насельніцтва калоніі, уключаючы першага народжанага ў Паўночнай Амерыцы англійскага дзіцяці  — унучку Уайта.
Апошнія гады правёў у Англіі і Ірландыі.
Пражываючы на востраве, выканаў шматлікія акварэльныя замалёўкі мясцовай прыроды і раанокскіх індзейцаў, зніклых неўзабаве пасля сустрэчы з белымі. Па гэтай прычыне малюнкі ўяўляюць сабой найкаштоўнейшы этнаграфічны матэрыял па дакалумбавай культуры Паўночнай Амерыкі. Пазней па дадзеных малюнках выканаў гравюры, якія атрымалі шырокую вядомасць. Пры гэтым дэ Бры па сваім меркаванні ўносіў змены ў малюнкі, не толькі змяняючы паставы і кампазіцыі, але і надаючы індзейцам еўрапейскія рысы твару.
Усе захаваныя малюнкі Уайта ў цяперашні час экспануюцца ў Брытанскім музеі.
Завадзіўка (Туркіўскі раён)
Завадзіўка (Зава́дівка) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вялікая Бераставіца
Вялі́кая Бераставі́ца  — гарадскі пасёлак у Гродзенскай вобласці Беларусі, цэнтр Бераставіцкага раёна, на рацэ Бераставічанка. За 63 км ад Гродна, 10 км ад чыгуначнай станцыі Бераставіца на лініі Масты — Бераставіца, на аўтамабільнай дарозе Гродна — Бераставіца — Ваўкавыск. Насельніцтва 5 667 чал. (2018).
Назва
Найбольш імаверна, што тапонім «Бераставіца» ўтварыўся ад слова «бярост» (від вяза) або слова «бяроста» (кара бярозы). Але не адкідаецца і магчымасць таго, што назва паселішча з’явілася як памяншальная ад Берасця, тады Бераставіца — гэта маленькае Берасце. Часам тапонім звязваюць са словам «берасцянка» (так зваліся лодкі з кары бярозы, на якіх продкі берастоўцаў хадзілі некалі паўнаводнай мясцовай рэчкай). Таксама існуе народнае паданне, паводле якога першымі пасяленцамі на гэтым месцы былі закаханы Бярост і Тавіца, якім прыйшлося збегчы з роднага паселішча ў пошуках шчасця. Ад іх імёнаў нібыта і ўтварылася назва новага паселішча — Бераставіца. У 2006 годзе, у дні святкавання 500-годдзя мястэчка, разьбяныя скульптурныя статуі гэтых міфічных персанажаў — Бяроста і Тавіцы — з’явіліся пры ўездзе ў Бераставіцу як даніна павагі да продкаў і да іх культуры.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Бераставіцу змяшчаецца ў грамаце вялікага князя Аляксандра пад 1506 годам у сувязі з перадачай паселішча ў вечнае карыстанне Аляксандру Хадкевічу, маршалку гаспадарскаму, за заслугі перад Айчынай. У 1549 годзе Рыгор Хадкевіч распачаў тут будову рэзідэнцыі. Пасля смерці мужа Ганна з Хадкевічаў, на той час жонка віленскага кашталяна Паўла Паца, разам з сынам, каралеўскім дваранінам Янам Паўлавічам Сапегам, прадала палову маёнтка князю Фёдару Масальскаму. Гэта было мацярызнае (маёмасць маці) уладанне Ганны, якое яна атрымала ў спадчыну разам з братам Аляксандрам і сястрой Аляксандрай. Пасля смерці брата ёй перайшла палова ягонай долі, якую яна ў 1597 годзе прадала за 30 000 злотых.
З XVI стагоддзя ў Бераставіцы існаваў касцёл, які спалілі маскоўскія захопнікі. на карце Тамаша Макоўскага (1613) паселішча значыцца як мястэчка, у Гарадзенскім павеце. У 1615 годзе на месцы згарэлага драўлянага касцёла збудавалі новы. Цягам XVII—XVIII стагоддзяў мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Мнішкаў, Патоцкіх, Касакоўскіх. У XVIII стагоддзі пры касцёле існавалі шпіталь і парафіяльная школа.
У 1754 годзе кароль і вялікі князь Аўгуст Сас надаў Бераставіцы Магдэбургскае права і герб з выявай вавёркі ў цэнтры. Неўзабаве на гандлёвай плошчы збудавалі ратушу. 19 верасня 1794 года ў бітве паміж паўстанцамі пад камандаю Тадэвуша Касцюшкі і расійскім акупацыйным войскам у мястэчку загінула больш за 250 абаронцаў Рэчы Паспалітай.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Бераставіца апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Гродзенскім павеце. Жыхары мястэчка бралі актыўны ўдзел у паўстанні Кастуся Каліноўскага.
У часы Першай сусветнай вайны ў 1917 годзе Бераставіцу занялі нямецкія войскі, у 1919 годзе — польскія войскі. 7 чэрвеня 1919 года разам з усім Гродзенскім паветам мястэчка ўключылі ў Віленскую акругу Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель — часовую Польскую адміністрацыйную адзінку. Улетку 1920 года Бераставіцу занялі бальшавікі, пазней зноў палякі. 20 снежня 1920 года мястэчка ўключылі разам з паветам у Навагрудскую акругу. 19 лютага 1921 года Бераставіца зрабілася цэнтрам гміны ў Гродзенскім павеце Беластоцкага ваяводства. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка канчаткова адыйшло да міжваеннай Польскай Рэспублікі.
18 верасня 1939 года ў Бераставіцы пачаліся забойствы і крадзежы. Ахвярамі сталі багатыя асобы і тыя, хто працаваў у польскай адміністрацыі (перш за ўсё палякі). У рабаванняў бралі ўдзел частка сялян і бандыты, якія дзейнічалі пад уплывам прапаганды СССР (перш за ўсё беларусы і яўрэі). Апрача іншых, тут забілі двух паліцыянтаў: каменданта ўчастку Асташэўскага і паліцыянта Лойку. 2 лістапада 1939 года Бераставіца ўвайшла ў БССР, у Крынкаўскі раён. У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да 17 ліпеня 1944 года мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 20 верасня 1944 года Бераставіца стала цэнтрам раёна, у 1947 года атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадскога тыпу. 17 ліпеня 2006 года адбылося афіцыйнае зацверджанне гістарычнага герба і заснаванне сцяга пасёлка.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, сацыяльна-бытавога абслугоўвання.
Культура
Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, дом культуры, кінатэатр.
Адукацыя
У Бераставіцы працуюць сярэдняя, музычная і дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, 2 дашкольныя ўстановы.
Медыцына
Медыцынскія паслугі надае пасялковая бальніца.
Мас-медыя
У мястэчку выдаецца «Бераставіцкая газета».
Турызм
Спыніцца можна ў пасялковай гасцініцы.
Славутасці
Страчаная спадчына:
Камера для крыятэрапіі
Камера для крыятэрапіі — гэта індывідуальны корпус у форме трубкі, які ахоплівае цела чалавека, з адкрытым верхам для падтрымання галавы пры пакаёвай тэмпературы. Яна выкарыстоўваецца для памяншэння запалення і балючых наступстваў.
Гісторыя
У канцы 1970-х гадоў у Японіі вядомы японскі рэўматолаг Тосіма Ямагучы паставіў камеру крыятэрапіі.
У 1980-х — уведзена ў Еўропу.
Апошні агляд пад назвай Global Liquid Nitrogen Freezing Chamber Rise of Market 2020—2025, падрыхтаваны MarketsandResearch.biz, ахоплівае найбуйнейшыя кампаніі, звязаныя з сусветным рынкам камер для замарожвання вадкага азоту: Physio Recup, Tasly, VACUACTIVUS, KRION, Armin Shegarf Co. Ltd.
Механізм дзеяння
Калі арганізм уразлівы да моцнага астуджэння, крывяносныя сасуды звужаюцца і робяць меншы прыток крыві да абласцей ацёку. Патрапіўшы па-за крыагенную камеру, сасуд пашыраецца, і ў крыві ўсталёўваецца падвышаная прысутнасць супрацьзапаленчых бялкоў (IL-10).
Камера для крыятэрапіі прадугледжвае ўздзеянне на людзей замарожвання сухога паветра (ніжэй за −100 ° C) на працягу 2-4 хвілін.
Для дасягнення мінусавых тэмператур, неабходных для лейкацытаў, звычайна выкарыстоўваюцца два метады: вадкі азот і халоднае паветра.
Падчас гэтых уздзеянняў людзі носяць мінімальную вопратку, якая звычайна складаецца з шортаў для мужчын і шортаў і падоўжанага топу для жанчын. У дадатак да сухога абутку і шкарпэтак звычайна апранаюць пальчаткі, ваўняную павязку, якая закрывае вушы, і маску для носа і рота, каб паменшыць рызыку траўмаў, звязаных з прастудай.
Асноўнае выкарыстанне
У сваіх водгуках прыхільнікі кажуць, што крыятэрапія можа паменшыць боль і запаленне, дапамагчы пры псіхічных расстройствах і палепшыць работу суставаў. Хоць камеры для крыятэрапіі належаць да групы абсталявання, звязанага са спартыўнай рэабілітацыяй і аздараўленнем, яны шырока выкарыстоўваюцца ў сістэме аховы здароўя і рэабілітацыі.
Джон Уікс
Член Палаты прадстаўнікоў ЗША ад штата Масачусэтс (1905—1913), член Сената ЗША ад таго ж штата (1913—1919), бачны дзеяч Рэспубліканскай партыі. У 1921—1925 гг. ва ўрадзе прэзідэнта Хардынгу Уікс займаў пасаду ваеннага міністра, займаючыся, не ў апошнюю чаргу, пытаннямі скарачэння ваеннага ведамства ў сувязі з завяршэннем Першай сусветнай вайны.
Сын Уікса Сынклэрам Уікс быў міністрам гандлю ў адміністрацыі прэзідэнта Эйзенхаўэра.
Экстракляса 2022/2023
Экстракляса 2022/2023 — 89-ы сезон чэмпіянату Польшчы па футболе ў Вышэйшым дывізіёне.
Рэгламент
Чэмпіянат будзе праводзіцца з 15 ліпеня 2022 года па 27 мая 2023 года. Прымаюць удзел 18 каманд, кожная з якіх правядзе па 34 матчы (з кожным супернікам гуляюцца хатні і гасцявы матчы). Дзейнічае сістэма VAR.
Па выніках сезона тры каманды, якія занялі апошнія месцы ў табліцы, выбываюць у Першую лігу.
Удзельнікі
У параўнанні з мінулым сезонам да Экстраклясы далучыліся:
Па выніках мінулага сезона Экстраклясу пакінулі:
Бамбардзіры
станам на 01.07.2023
Стэфензія
Стэфе́нзія (Stephensia) — род грыбоў сямейства.
Сант’Альчэзэ
Сант'Альчэзэ (Sant'Olcese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Стэфензія
Віды
Паводле сайта Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG) род налічвае 7 відаў:
На тэрыторыі Беларусі адзіны від і мае ахоўны статус: 2 катэгорыя (EN) — віды пад пагрозай вымірання.
Сант’Альчэзэ
Насельніцтва складае 5973 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 273 чал./км². Займае плошчу 22 км². Паштовы індэкс — 16010. Тэлефонны код — 010.
Галынкаўскі сельсавет
Назву Галы́нкаўскі сельсавет маюць:
Сант’Альчэзэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы sant'Olcese (Ursicino.
Закычэра
Закычэра (Закичера) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Фарментэра
Фарментэра (Formentera) — востраў на захадзе Міжземнага мора, частка Пітыускай групы Балеарскага архіпелага. Уваходзіць у склад Іспаніі. Агульная плошча - 82,49 км². Насельніцтва (2014 г.) - 11 545 чал.
Геаграфія
Востраў Фарментэра — самы паўднёвы ў групе Пітыускіх астравоў. Месціцца ў 7,15 км ад суседняга вострава Івіса, у 173,85 км на паўднёвы ўсход ад Валенсіі, у 475 км на паўднёвы ўсход ад Мадрыда, сталіцы Іспаніі. Даўжыня з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход — 18,26 км.
Востраў сфарміраваны плато Барбарыя на захадзе і плато Ламола на ўсходзе. Найвышэйшы пункт (192 м) знаходзіцца на плато Ламола. Астатняя частка Фарментэры ўяўляе сабою нізіны з асадкавых парод. Берагавая лінія моцна перарэзана лагунамі. Фарментэра славіцца пясчанымі пляжамі і нізкімі скалістымі ўзвышшамі. На поўначы вострава ў мінулым здабывалі соль.
Клімат мяккі міжземнаморскі. Сярэдняя тэмпература трымаецца каля +19,5°C у красавіку і каля +29°C у жніўні.
Гісторыя
Найстаражытнейшае сведчанне прысутнасці чалавека на востраве Фарментэра — мегалітычны помнік з вялікім каменным дальменам каля паселішча Кана-Коста. Ён быў узведзены ў пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. У II ст. да н. э. на востраве была пабудавана рымская крэпасць для абароны супраць піратаў. Лічыцца, што сучасная назва паходзіць ад Frumentaria ("пшаніца"), паколькі рымскія каланісты вырошчвалі тут збожжавыя культуры.
У перыяд сярэднявечча Фарментэра знаходзілася пад кантролем вандалаў, арабаў, каталонцаў, уваходзіла ў склад каралеўства Менорка, Арагона, а потым аб'яднанай Іспаніі. Востраў набыў сучаснае аблічча дзякуючы арабскім пасяленцам, якія пабудавалі на ім дарогі і ірыгацыйную сістэму, пачалі здабываць соль. У XIV ст. з-за нападаў афрыканскіх карсараў мясцовае насельніцтва пакінула Фарментэру. Зноў яна пачала засяляцца толькі ў 1697 г. Рыбалоўства і здабыча солі з'яўляліся асноўнымі гаспадарчымі заняткамі.
Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі (1936 - 1939 гг.) жыхары Фарментэры падтрымалі рэспубліканскі ўрад. У выніку рэспубліканцы пацярпелі паражэнне. У 1939 - 1942 гг. на востраве дзейнічаў канцлагер для палітычных зняволенных. 18 жыхароў Фарментэры былі рэпрэсаваны.
У другой палове XX ст. пачаў развівацца турызм. Фарментэра атрымала папулярнасць першапачаткова сярод хіпі. У наш час лічыцца адным з найбольш папулярных курортаў сярод натурыстаў.
Эканоміка
Асновай эканомікі вострава Фарментэра з'яўляецца турызм. Наведвальнікаў вабяць пясчаныя пляжы і гістарычныя каштоўнасці. Порт Ла-Савіна на поўначы вострава злучаны сталай паромнай пераправай з суседнім востравам Івіса і горадам Валенсія.
Сельская гаспадарка прадстаўлена вырошчваннем вінаграду. Усяго пад земляробства занята 60 га мясцовых тэрыторый.
Кіраванне
Адміністрацыйна Фарментэра ўваходзіць у склад аўтаномнай супольнасці Балеарскія астравы. Асобны муніцыпалітэт Фарментэра быў створаны ў 1977 г., аднак ён доўгі час кіраваўся радай вострава Івіса. У 2007 г. была створана асобная рада вострава Фарментэра. Фактычным адміністрацыйным цэнтрам з'яўляецца найбуйнейшае паселішча Сан-Францыск-Ксаўер.
Ныжня Яблунька
Ныжня Яблунька (Ни́жня Я́блунька) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Дзяглі
Дзя́глі (, Дягли) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ракітніцкага сельсавета.
Да 4 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Рагозненскага сельсавета.
Бабуган-яйла
Бабуган-яйла (Бабуган-яйла, Babuğan yayla, Бабугъан яйла) — самы высокі масіў (яйла) Крымскіх гор. З'яўляецца часткай Галоўнай грады. Вышэйшы пункт Бабуган-яйлы — гара Раман-Кош (1545 м) з'яўляецца адначасова і самым высокім пунктам Крыму. Іншая вяршыня, якая перавышае 1500 м — гара Зейцін-Кош (1537 м). Адміністрацыйна амаль увесь масіў размешчаны ў Алуштынскім рэгіёне Крыма, а невялікая частка на захадзе, якая ўключае і вяршыню Раман-Кош, у Ялцінскім рэгіёне. Назва Бабуган (Babuğan) у перакладзе з крымскататарскай мовы азначае «ваўчыная ягада». Паўночныя схілы масіва пакрытыя букавымі лясамі, паўднёвыя — хваёва-дубовымі. Плоская платопадобная паверхня яйлы складзеная вапнякамі. Большую частку яйлы займае Крымскі прыродны запаведнік.
Пацэя
Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 117 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца каля вёскі Церахоўка, упадае ў Касалянку прыкладна за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Слаўня. Рэчышча каналізаванае ў верхнім і сярэднім цячэнні. Каля вёскі Лебядзёўка на рацэ сажалка.
66-я цырымонія «Грэмі»
66-я штогадовая цырымонія ўручэння прэміі «Грэмі» — маючая адбыцца цырымонія ўручэння музычных узнагарод, якая прызнае найлепшыя запісы, кампазіцыі і выканаўцаў за год, які адпавядае патрабаванням — з 1 кастрычніка 2022 года па 15 верасня 2023 года — паводле рашэння членаў. Яна адбудзецца 4 лютага 2024 года на «» у Лос-Анджэлесе, гэта будзе 21-ы год яе правядзення тут. Яна будзе транслявацца на CBS і даступная для трансляцыі на «». Вядучы цырымоніі пакуль не паведамляецца.
Музыка белага вярхоўства
Барбара Пэры піша, што сучасныя гурты белага вярхоўства ўключаюць «субкультурныя групоўкі, якія ў значнай ступені арганізаваныя вакол прасоўвання і распаўсюджвання расісцкай музыкі». Паводле дадзеных Камісіі па правах чалавека і роўных магчымасцях, «расісцкая музыка ў асноўным вынікае з ультраправага руху скінхедаў, і праз Сеціва гэтая музыка ледзь не стала самым важным інструментам міжнароднага неанацысцкага руху для атрымання прыбытку і новых чальцаў». У артыкуле «папулярная музыка і грамадства» гаворыцца, што «музыкі лічаць не толькі тое, што музыка можа стаць паспяховым сродкам іх канкрэтнай ідэалогіі, але і тое, што яна таксама можа спрыяць руху, станоўча апраўдаючы яго».
Дамінік Дж. Пулера піша, што музыка ў некаторых краінах Еўропы больш распаўсюджаная, чым у ЗША, нягледзячы на тое, што некаторыя еўрапейскія краіны забараняюць альбо абмяжоўваюць яе распаўсюджванне. Еўрапейскія ўрады рэгулярна высылаюць «экстрэмісцкіх прышэльцаў», забараняюць гурты белага вярхоўства і робяць аблавы на арганізацыі, якія вырабляюць і распаўсюджваюць іх музыку. У ЗША расісцкая музыка абароненая свабодай слова з Першай папраўкі да Канстытуцыі.
Ныжні Турыў
Ныжні Турыў (Нижній Ту́рів) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Васілеастроўская (станцыя метро)
«Васілеастроўская» (Василеостро́вская) — станцыя Пецярбургскага метрапалітэна. Размешчана на Неўска-Васілеастроўскай лініі, паміж станцыямі «Прыморская» і «Гасціны Двор». Адзіная станцыя на Васільеўскім востраве.
NGC 5529
NGC 5529 (іншыя абазначэнні — UGC 9127, IRAS14134+3627, MCG 6-31-85, FGC 1735, ZWG 191.69, KUG 1413+364A, PGC 50942) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Grindex
«Grindex» («Грындэкс») — латвійскае фармацэўтычнае прадпрыемства, заснаванае ў 1946 годзе як Завод вітамінаў і гармонаў.
На 2020 год прадпрыемства пераважна выпускала лекі для крывяносных сасудаў («Мілдранат»), сэрца і цэнтральнай нервовай сістэмы (снатворнік «Сомнолс»), а таксама лекі ад раку («Фторафур»). У 2019 годзе за мяжу паставілі 93% лекаў, пераважна ў 27 краін Еўрасаюза, Расію, ЗША, Канаду, Японію і В'етнам. «Грындэксу» належалі 2 даччыныя прадпрыемствы ў Латвіі — АТ «Калцэкс» і ТАА «Праекты жыллёвага кіравання», а таксама па адным у Славакіі і Эстоніі — ТАА «Хёхст-Біётыка Фарма» (Марцін) і АТ «Талінскі фармацэўтычны завод». Гандлёвыя прадстаўніцтвы працавалі ў 6 краінах Азіі — Азербайджане, Арменіі, Грузіі, Казахстане, Кыргызстане і Узбекістане, а таксама ў 5 краінах Еўропы — Беларусі (Мінск, вул. Энгельса, д. 34а), Літве, Малдове, Украіне і Эстоніі. У працоўні распрацоўкі налічвалася 60 супрацоўнікаў, якія распрацоўвалі лекавыя рэчывы і формы, ажыццяўлялі іх стандартызаванне і ацэнку інтэлектульнай уласнасці, клінічнае даследаванне і леканагляд.
Лекі
На 2020 год АТ «Грындэкс» вырабляла безрэцэптурныя лекі 8 відаў: 1) 4 болеспатольнікі «Аса» (ацэтылсаліцылавая кіслата), «Ібупрафен», «Парацэтамол» і «Форсіюм»; 2) слабільныя таблеткі «Бісакадыл» і таблеткі «Лаперамід» ад паносу для стрававання і кішэчніка; 3) сіропы «Бромгексін» супраць макроты ў горле і «Рынадэкс» супраць насмарка для дыхальных шляхоў; 4) мазі «Віпрасал», «Капсікам» і «Ортафлекс» для мышцаў і суставаў; 5) крэм і мазь «Рэкрэол» для скуры, 6) шампунь «Міканісал» супраць грыбка на галаве; 7) таблеткі «Флюрадэкс» супраць карыеса зубоў; 8) крэм «Тэрбітал» супраць грыбка на ступнях. Таксама выпускалі пластыр «Капсікам», касметычны крэм «Гумісол» для ног і суставаў, актываваны вугаль і 3 харчовыя дабаўкі «Апілак», «Гербастрэс» для сну і «Лактабекс». У 2019 годзе найбольшыя продажы прыпадалі на болеспатольнік «Ібупрафен», сіроп «Рынадэкс» супраць насмарка, мазі «Віпрасал» і «Капсікам» для мышцаў і суставаў. Сярод рэцэптурных лекаў налічвалася 11 відаў: 1) для сэрца, 2) супраць раку, 3) супраць інфекцый, 4) для кішэчніка і стрававання, 5) для родаў і пасляродавага перыяду, 6) супраць запалення, 7) мясцовыя анестэтыкі (абясчульвальнікі), 8) для сну, 9) заспакаяльнікі, 10) болеспатольныя мазі і гелі, 11) для нервовай сістэмы . Сярод іх найбольшыя продажы прыпадалі на капсулы «Мілдранат» для сэрца, ампулы «Аксітацын» пасля родаў, таблеткі «Рыспаксол» пры шызафрэніі, мазь «Сульфаргін» пры апёках, таблеткі «Фторафур» ад раку страўнікава-кішачны тракту і малочнай залозы, «Цыкладол» пры хваробе Паркінсана і снатворнік «Сомнолс» . Урэшце «Грындэкс» выпускаў 15 лекавых рэчываў: гідрахларыд атыпамезолю, бортэзоміб, дэзамінааксітацын, гідрахларыд дэтамідыну, гідрахларыд дэксмедэтамідыну, драперыдол, мезілат іматынібу, гідрахларыд медэтамідыну, аксітацын, гідрахларыдфасфат рылменідыну, тэгафур, тыягуанін, ксілазанін, гідрахларыд ксілазаніну і запіклон.
Гісторыя
У 1946 годзе Міністэрства харчовай прамысловасці Латвійскай ССР заснавала ў Рызе Завод вітамінаў і гармонаў, які перадало Латвійскай акадэміі навук (ЛАН). Першапачаткова завод выпускаў піўныя дрожджы, соевую падліву, сумесі мікраэлементаў, шыпшынавы сіроп і харчовыя канцэнтраты. У 1957 годзе яго пераўтварылі ў «Доследны завод вітамінаў» пры Інстытуце арганічнага сінтэзу ЛАН. Распрацоўку лекаў узначаліў Саламон Гілер. У 1959 годзе пачалі выпускаць фенілін супраць тромбаў, фуразалідон і фураданін супраць мікробаў, а таксама тыётэфу супраць раку. У хімічным цэху стварылі ўчастак таблетавання. У 1964 годзе Рэгіна Жук, Маргерс Лідака і Саламон Гілер распрацавалі фторафур супраць раку, які пачалі вырабляць на заводзе ў 1966 годзе. За 1960-я гады распрацавалі 30 лекаў. У 1972 годзе завод пачаў пастаўляць фторафур японскім прадпрыемствам «Іскра» і «Тайхо». У 1975 годзе сталі выпускаць мілдранат супраць разрыву сэрца, які ў 1970 годзе распрацаваў Іварс Калвіньш. У 1985 годзе завод паглынуў «Рыжскі завод медыцынскіх прэпаратаў», што прывяло да пашырэння асяродка даследаванняў і 3-х працоўняў: 1) арганічнага сінтэзу, 2) мадэлявання, 3) аналізу і стандартызавання. Кіраўніком завода стаў Валдыс Якабсан, які заставаўся на пасадзе да 2007 года. У 1980-я гады на заводзе распрацавалі 60 лекаў, з якіх 17 пад арыгінальнымі патэнтамі. У выніку на завод прыпала распрацоўка кожнага 4-га новага лека ў СССР. 11 кастрычніка 1991 года завод перайменавалі ў прадпрыемства «Грындэкс» у гонар першага латышскага фармацэўта Давіда Грындэля. 25 жніўня 1997 года «Грындэкс» пераўтварылі ў публічнае акцыянернае таварыства, паі якога ў ходзе прыватызацыі набылі звыш 6000 чалавек. У сакавіку 1998 года «Грындэкс» набыў 55% паёў «Талінскага фармацэўтычнага завода» (Эстонія). 1 чэрвеня 1998 года паі прадпрыемства размясцілі на Рыжскай фондавай біржы. У 2007 годзе распрацавалі рыспаксол супраць шызафрэніі і адчынілі працоўню маштабавання лекаў і ўчастак крышталізавання мілдранату на 250 тон за год. Адначасна запусцілі новую вытворчасць лекавых формаў на 1,5 млрд таблетак і 500 млн капсулаў за год. У 2008 годзе стварылі аксастрол супраць раку грудзей. У 2011 годзе адчынілі вытворчасць урсадэаксіхолевай кіслаты (УДХК), якой лечаць хваробы жоўцевых шляхоў. У 2012 годзе «Грындэкс» набыў славацкае ТАА «Хёхст-Біётыка» (ХБМ) і адчыніў участак мазяў і геляў. У 2015 годзе прадпрыемства стала пастаўшчыком аксітацыну для Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (Швейцарыя).
Шведская брама (Прыекулэ)
Пабудаваны ў панскім маёнтку Корфаў у Прыекулэ, цяпер Латвія, у канцы XVII стагоддзя, дэкаратыўнае аздабленне завершана ў 1688 годзе. Уяўляе сабой пабудаваны ў стылі ранняга барока двухпавярховы будынак з брамай і скразным праездам, які вядзе на гаспадарчы двор. Мае статус Дзяржаўнага помніку архітэктуры.
Першапачаткова выкарыстоўвалася для службовага памяшкання ўнутранай варты. У 1952—1954 гадах будынак быў адрэстаўраваны паводле праекта архітэктара А. Трэйгутса.
Стрэлападобнасць
Стрэлападобнасць крыла — вугал адхілення крыла ад нармалі да вертыкальнай восі самалёта ў гарызантальнай праекцыі. Пры гэтым станоўчым лічыцца напрамак да хваста. Існуе стрэлападобнасць па пярэдняй абзе крыла (як правіла выкарыстоўваецца ў звышгукавой аэрадынаміцы), па задняй абзе і па лініі чвэрці хорд. Апошняя з'яўляецца найбольш важкай з пункту гледжання ўстойлівасці і кіравальнасці лятальнага апарата (далей ЛА).
Асноўнай вартасцю прамога (або з малой стрэлападобнасцю) крыла з'яўляецца яго высокі каэфіцыент пад'ёмнай сілы. Недахопам, які прадвызначае непрыдатнасць такога крыла пры дагукавой і звышгукавой хуткасцях палёту, з'яўляецца рэзкае павелічэнне каэфіцыента лабавога супраціву пры перавышэнні крытычнага значэння ліку Маха. Таму прамое крыло не можа прымяняцца на самалётах з высокімі хуткасцямі палёту. У той жа час стрэлападобнае крыло валодае шэрагам недахопаў, у ліку якіх паніжаная апорная (пад'ёмная) здольнасць і пагаршэнне ўстойлівасці і кіравальнасці лятальнага апарата.
Прыклады рознанакіраванай стрэлападобнасці крыла
Прыклады ЛА з адваротнай стрэлападобнасцю крыла:
Галі
Назву Га́лі маюць:
Сьвяты Вечар
«Сьвяты Вечар 2000» ― беларускі, які быў выдадзены ў 1999 годзе. Вокладку для CD стварыў Міхал Анемпадыстаў.
Кесан-Сіці
Кесан-Сіці (Lungsod Quezon, Quezon City) — былая сталіца і самы густанаселены горад на Філіпінах. Размешчаны на востраве Лусон. Кесан-Сіці — адзін з гарадоў і муніцыпалітэтаў, якія ўтвараюць канурбацыю Вялікая Маніла — рэгіён нацыянальнай сталіцы. Горад названы ў гонар Мануэля Кесана, былога прэзідэнта Садружнасці Філіпін, які заснаваў горад. Кесан-Сіці не размешчаны ў правінцыі Кесан, якая таксама была названая ў гонар прэзідэнта. Уключае ў сябе 142 барангая.
Лёгкая, харчовая, хімічная, металаапрацоўчая прамысловасці. Дзяржаўны ўніверсітэт.
Будаўніцтва горада пачалося 12 кастрычніка 1939 г.. З 1948 па 1976 — сталіца Філіпін.
Карл IV
Karolo (regantoj)
Ныжне Гуснэ
Ныжне Гуснэ (Ни́жнє Гусне) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ныжне Высоцкэ
Ныжне Высоцкэ (Ни́жнє Висо́цьке) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Хаві
Хаві Эрнандэс (Xavier Hernández i Creus; нар., Тэраса, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. Атрымаў вядомасць дзякуючы выступам «Барселону» (дзе быў капітанам) і нацыянальную зборную Іспаніі. Лічыцца адным з найвялікшых паўабаронцаў усіх часоў і лепшым плеймейкерам свайго пакалення.
У цяперашні час працуе галоўным трэнерам «Барселоны».
«Барселона»
Хаві паступіў у Ла Масію, юнацкую акадэмію «Барселоны», у 11 гадоў. Яго дэбют за асноўную каманду адбыўся 18 жніўня 1998 года ў матчы супраць «Мальёркі». З тых часоў ёнў згуляў больш за 700 матчаў, забіў больш за 80 галоў і аддаў больш за 180 галявых перадач больш чым 50 розных гульцам. Хаві стаў першым гульцом «Барселоны», які згуляў 150 міжнародных матчаў.
«Аль-Сад»
21 мая 2015 года Хаві абвясціў аб тым, што летам сыдзе з «Барселоны», а новым клубам стане катарскі «Аль-Сад». Апошнім матчам у складзе «сіне-гранатавых» стаў фінал Лігі чэмпіёнаў 6 чэрвеня, у якім «Барселона» перамагла «Ювентус» з лікам 3:1. 11 чэрвеня 2015 года быў афіцыйна прадстаўлены ў якасці іграка «Аль-Сада».
У маі 2019 года згуляў апошні матч за «Аль-Сад» і завяршыў кар’еру іграка. Неўзабаве ён афіцыйна быў прызначаны галоўным трэнерам катарскай каманды і падпісаў двухгадовы кантракт.
Міжнародная кар’ера
Хаві выйграў чэмпіянат свету 1999 сярод гульцоў да 20 гадоў за зборную Іспаніі, а таксама сярэбраны медаль на Алімпійскіх гульнях 2000 у Сіднеі. Дэбютаваўшы за дарослую каманду ў 2000 годзе, ён сыграў больш за 120 матчаў за нацыянальную зборную і аказаў велізарны ўплыў на поспехі каманды. Хаві адыграў ключавую ролю ў перамозе зборнай Іспаніі на чэмпіянаце свету 2010, таксама як і на чэмпіянатах Еўропы ў 2008 і 2012 гадах. УЕФА прызнала яго лепшым гульцом чэмпіянату Еўропы 2008. Хаві уваходзіў у сімвалічныя зборныя чэмпіянату свету 2010 і чэмпіянатаў Еўропы 2008 і 2012 гадоў. У фінале чэмпіянату Еўропы 2012 Хаві аддаў 2 галявыя перадачы і стаў першым гульцом у гісторыі, які аддаваў галявыя перадачы ў двух фіналах чэмпіянатаў Еўропы запар.
5 жніўня 2014 года Хаві афіцыйна абвясціў аб сваім зыходзе з нацыянальнай зборнай.
Трэнерская кар’ера
У маі 2019 года стаў галоўным трэнерам катарскага «Аль-Сада», дзе перад гэтым выступаў у якасці іграка. Прывёў клуб да перамогі ў чэмпіянаце Катара ў сезоне 2020/21, таксама па два разы выйграў Кубак Катара і Кубак эміра Катара, аднойчы — Кубак зорак Катара.
6 лістапада 2021 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Барселоны», а 8 лістапада адбылася афіцыйная прэзентацыя Хаві ў якасці галоўнага трэнера каманды.
Узнагароды
Хаві выйграў большую колькасць трафеяў (25), чым любы іншы іспанскі гулец у гісторыі. Ён быў ганараваны ўзнагароды лепшага гульца 2010 па версіі часопіса World Soccer. Хаві пяць разоў быў намінаваны на Залаты Мяч і займаў трэцяе месца ў 2009, 2010 і 2011 гадах. У 2011 годзе ён заняў другое месца ў галасаванні на прыз найлепшаму футбалісту года ў Еўропе, саступіўшы толькі Ліянелю Месі. IFFHS чатыры гады запар прызнавала яго лепшым плеймейкерам (2008, 2009, 2010, 2011). Хаві пяць гадоў запар уваходзіў у сімвалічную зборную года па версіі УЕФА (2008, 2009, 2010, 2011, 2012) і шэсць гадоў запар у сімвалічную зборную па версіі ФІФА (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013).
Санта-Стэфана-д’Авета
Санта-Стэфана-д'Авета (Santo Stefano d'Aveto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Генуя.
Насельніцтва складае 1251 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 23 чал./км². Займае плошчу 55 км². Паштовы індэкс — 16049. Тэлефонны код — 0185.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Nostra Signora di Guadalupe.
Айзенштацкая ратуша
Айзенштацкая ратуша (Rathaus Eisenstadt) — будынак у Айзенштаце, размешчаны ў самым цэнтры Старога горада, па адрасе Галоўная вуліца (Hauptstraße), дом № 35.
Лік Маха
thumb|300x300px|Самалёт FA-18 Hornet, які рухаецца з калягукавой хуткасцю. Назіраецца [[Эфект Прантля — Глоерта|эфект Прантля — Глоерта
Айзенштацкая ратуша
Гісторыя
Ратуша была пабудавана ў 1560 годзе і перабудавана зноў у 1648 годзе, пасля прылічэння Айзенштата, паводле ўказа імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фердынанда III, да вольных гарадоў. Насценныя роспісы былі створаны, верагодна, у эпоху ранняга Адраджэння і пазней скарэктаваны ў стылі барока. У 1940-х гадах яны былі адрэстаўраваны аўстрыйскім мастаком Рудольфам Гольцінгерам. Алегарычныя жаночыя фігуры сімвалізуюць галоўныя дабрадзейнасці — Веру, Надзею, Любоў, Справядлівасць, Мудрасць, Мужнасць і Умеранасць. Тут жа намаляваны сцэны на біблейскія сюжэты — прытча пра Саламонава рашэнне, прытча пра Юдзіф і Алаферна, прытча пра Саламона і царыцу Саўскую. На цэнтральным эркеры размешчаны герб вольнага горада Айзенштата і сонечны гадзіннік.
Лік Маха
]] Лік Маха (M) — у механіцы суцэльных асяроддзяў — адзін з крытэраў падабенства ў механіцы вадкасці і газу. Уяўляе сабой адносіну хуткасці цячэння (бегу) ў дадзеным пункце газавага патоку да мясцовай хуткасці распаўсюджвання гуку ў асяроддзі, якое рухаецца. Дадзенай фізічнай велічыні прысвоена імя аўстрыйскага навукоўца Эрнста Маха (ням. E. Mach).
Айзенштацкая ратуша
Гісторыя
Інтэр’ер ратушы рэканструявалі некалькі разоў, спачатку ў 1939—1940 гадах, а затым у 1959 годзе. Асабліва прыгожая Вясельная зала Ратушы са столлю ў стылі рэнесанс.
Лік Маха
Гістарычная даведка
Назва лік Маха і абазначэнне прапанаваў у 1929 Якаб Акерэт (J.Ackeret). Раней у літаратуры сустракалася назва лік Берстоў, а ў савецкай пасляваеннай навуковай літаратуры і, у прыватнасці, у савецкіх падручніках пяцідзесятых гадоў — назва лік Маеўскага (лік Маха — Маеўскага) па імю заснавальніка рускай навуковай школы балістыкі, які карыстаўся гэтай велічынёй, разам з гэтым абазначэнне М ўжываецца без спецыяльнай назвы.
Лік Маха ў газавай дынаміцы
Лік Маха дзе v - хуткасць патоку, а α - мясцовая хуткасць гуку,
з'яўляецца мерай ўплыву сціскальнасці асяроддзя ў патоку дадзенай хуткасці на яго паводзіны: з раўнання стану ідэальнага газу вынікае, што адноснае змяненне шчыльнасці (пры пастаяннай тэмпературы) прапарцыйна змене ціску.
з закона Бернулі рознасць ціскаў ў патоку , то бок адноснае змяненне шчыльнасці: Паколькі хуткасць гуку, то адноснае змяненне шчыльнасці ў газавым патоку прапарцыйна квадрату ліку Маха: Разам з лікам Маха выкарыстоўваюцца і іншыя характарыстыкі бязмернай хуткасці патоку газу:
каэфіцыент хуткасці і бязмерная хуткасць дзе v_K — крытычная хуткасць,
Важнасць велічыні ліку Маха
Важнасць значэння ліку Маха у тым, што яно вызначае, ці перавышае  або не хуткасць бегу газавага асяроддзя (альбо руху ў газе цела) хуткасць гуку. Звышгукавыя і дагукавыя рэжымы руху маюць прынцыповыя адрозненні. Для авіяцыі гэта адрозненне выяўляецца ў тым, што пры звышгукавых рэжымах ўзнікаюць вузкія слаі хуткай і значнай змены параметраў патоку (ударныя хвалі), якія прыводзяць да росту супраціву цел пры руху, канцэнтрацыі цеплавых патокаў ля іх паверхні і магчымасці прагарання корпуса целаў і г. д.
Гранічна спрошчанае тлумачэнне ліку Маха
Такое тлумачэнне не можа выкарыстоўвацца для аніякіх матэматычных разлікаў хуткасці ці іншых матэматычных аперацый па аэрадынаміцы.
Прэм’ер-міністр
Прэм’е́р-міні́стр (ад фр.: premier — «першы», ад лац.: primus — «першы») — у большасці краін кіраўнік урада. У некаторых краінах пасада называецца па-іншаму: у Германіі і Аўстрыі — канцлер, у Латвіі — прэзідэнт міністраў.
Беларуская акадэмія адукацыі
Беларуская акадэмія адукацыі — прафесійная грамадская арганізацыя у галіне адукацыі і педагогікі. Не з’яўлялася дзяржаўнай акадэміяй навук, існавала на правах грамадскага аб’яднання. Заснавана ў 1994 годзе, ліквідавана ў 2009.
Ільм (прыток Зале)
Ільм (Ilm) — рака ў Германіі, працякае па зямлі Цюрынгія. Плошча басейна ракі складае 1,050 км². Агульная даўжыня ракі 128,7 км. Вышыня вытоку 600 м. Вышыня вусця 120 м.
Рачная сістэма рэкі — Заале → Эльба.
C/2019 Y4 (ATLAS)
C/2019 Y4 (ATLAS)  — доўгатэрміновая камета, адкрытая ў снежні 2019 года, якая магла стаць бачнай няўзброеным вокам паблізу перыгелія ў маі 2020, калі б яна не разбурылася ў сярэдзіне красавіка.
Камета была адкрыта пры дапамозе аўтаматычнай сістэмы выяўлення калязямных аб’ектаў ATLAS (скарач. ад Asteroid Terrestrial-Impact Last Alert System) на Гаваях (ЗША). Арбіта яе моцна выцягнута, у перыгеліі камета павінна была апынуцца на адлегласці 0,25 а.а ад Сонца і стаць, магчыма, адным з самых яркіх аб’ектаў на небасхіле. Аднак з пачатку 2020 года бляск каметы памяншаецца, а 11 красавіка было заўважана, што яна распадаецца на фрагменты.
Гамарня
Гама́рня (гамэ́рня) — састарэлая назва металаапрацоўчай майстэрні ; як размоўнае слова, можа абазначаць шматгалосы крык, бязладную гаворку ці вялікае няўтульнае памяшканне.
Населеныя пункты
Назву Гамарня маюць:
Гэнкі Харагуці
(原口 元気; нар. ) — японскі футбаліст. З 2011 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Задзерць
За́дзерць (, Задерть) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ракітніцкага сельсавета.
Да 4 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Рагозненскага сельсавета.
NGC 5530
NGC 5530 (іншыя абазначэнні — ESO 272-3, MCG -7-29-13, IRAS14152-4309, PGC 51106) — галактыка ў сузор’і Воўк.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Байкала-Амурская магістраль
Байкала-Амурская магістраль (БАМ) — чыгунка ва Усходняй Сібіры і на Далёкім Усходзе. Адна з найбуйнейшых чыгуначных магістраляў у свеце. Асноўны шлях Тайшэт - Савецкая Гавань будаваўся з вялікімі перапынкамі з 1938 года па 1984 год. Будаўніцтва цэнтральнай часткі чыгункі, якое праходзіла ў складаных геалагічных і кліматычных умовах, заняло больш за 12 гадоў, а адзін з самых складаных участкаў - Паўночна-Муйскі тунэль - быў уведзены ў пастаянную эксплуатацыю толькі ў 2003 годзе.
Ныжне (Туркіўскі раён)
Ныжне (Ни́жнє) — вёска ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ніжнялужыцкая мова
Ніжнялу́жыцкая мова (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) — адна з дзвюх літаратурных моў лужычанаў (лужыцкіх сербаў), распаўсюджаная ў вобласці Ніжняя Лужыца ва ўсходняй Германіі (федэральная зямля Брандэнбург). Уваходзіць у лужыцкую падгрупу заходнеславянскіх моў.
Колькасць носьбітаў мовы — 7 240 чалавек (1995 год)  — памяншаецца, на ёй размаўляе збольшага старэйшае пакаленне лужычанаў у наваколлі Котбуса, моладзь не ведае мовы.
На крышталізацыю ніжнялужыцкай літаратурнай нормы вельмі паўплывала верхнелужыцкая мова, але насупраць ёй ніжнялужыцкая менш нармавана і кадыфікавана, ёй уласцівыя няўстойлівасць і вялікая варыянтнасць. Мовы лужыцкай групы падзяляюць усе заходнеславянскія моўныя чэрты, часткай набліжаючыся да моў ляхіцкай падгрупы, часткай — да чэшска-славацкіх. Мовы Горнай і Долнай Лужыцы маюць значную колькасць супольных чэрт і ў той жа час адрозніваюцца паміж сабой на ўсіх узроўнях моўнай сістэмы (фанетыка, марфалогія, лексіка), мяжу паміж імі ўтвараюць ізаглосы некалькіх старажытных моўных з’яў.
Рэгулятарам літаратурнай мовы з’яўляецца Ніжнялужыцкая моўная камісія, якая дзейнічае цяпер пры лужыцкай прасветнай грамадзе «Маціца сербская».
Моўная геаграфія
На ніжнялужыцкай мове размаўляюць ва Усходняй Германіі на абшары вакол горада Котбус. Агульная колькасць носьбітаў падаецца ў розных крыніцах ад 5 да 15 тысяч, але колькасць актыўных карыстальнікаў трохі меншая.
Ніжнялужыцкая мова знікае, што абгрунтоўваюць дэмаграфічныя падлікі. Большасць размоўнікаў — людзі старэйшага ўзросту. Моладзь карыстаецца нямецкай мовай, што дае большую магчымасць зрабіць кар’еру.
Ёсць спробы захаваць мову ад знікнення. Да найважнейшых адносіцца «Вітай-праграма», што ставіць за мэту развіццё ніжнялужыцкай мовы ў дзіцячых садках. Вынікі праграмы, аднак, далёкія ад станоўчых, што не дазваляе глядзець на будучыню мовы аптымістычна. Існуе збянтажанасць, што як самі лужычане не паспрабуюць рашуча захаваць мову, яна можа знікнуць на працягу наступных двух ці трох пакаленняў.
Пісьмовасць
Пісьмовасць на грунце лацінкі створана ў XVI сталецці.
Лінгвістычная характарыстыка
Ніжнялужыцкая мова шмат чым адрозніваецца ад верхнелужыцкай.
Фанетычныя асаблівасці:
Лексічныя асаблівасці — нямецкі ўплыў на слоўнік большы, чым у верхнелужыцкай.
Назоўнік
Назоўнік ніжнялужыцкай мовы мае катэгорыі роду (мужчынскі, жаночы, ніякі), ліку (адзіночны, парны, множны), склону и адушаўлёнасці.
Назоўнікі скланяюцца ў 6 склонах: назоўным, родным, давальным, вінавальным, творным, месным.
Скланенне назоўнікаў жаночага роду на ўзоры словаў głowa «галава», droga «дарога», zemja «зямля», duša «душа», kosć «костка», rěc «мова» :
Лічэбнік
Лічэбнікі ад 1 па 21 :
Займеннік
Скланенне асабовых займеннікаў першай і другой асобы :
Дзеяслоў
Дзеяслоў ніжнялужыцкай мовы мае такія катэгорыі, як час, лад, трыванне, стан, асоба, лік і род.
У літаратурнай мове сістэма часу складаецца з цяперашняга і будучага часоў, формаў мінулага часу (перфект, плюсквамперфект, аорыст, імперфект). Але ўжо ў XIX ст. аорыст, перфект і плюсквамперфект пачалі знікаць з гутарковай мовы, а ў сучасны момант пакідаюць і літаратурную норму.
Перфект утвараецца састаўным чынам: l-дзеепрыметнік і дапаможны дзеяслоў byť у цяперашнім часе. Змяненне дзеяслова piś «піць» у перфекце :
Лексіка
Верагодна, з ніжнялужыцкай у чэшскую перайшло слова brambor «бульба» (хоць самі лужычане завуць бульбу словам běrna).
Інфлянцкае княства
Інфлянцкае княства, пазней Задзвінскае герцагства (Ducatus Ultradunensis, Ducatus Transdunensis) — палітычна-адміністрацыйнае ўтварэнне на землях Лівоніі (Інфлянтаў) (сучасн. Латвія і паўднёвая Эстонія), злучанае уніяй з ВКЛ, з 1569 г. падуладнае Рэчы Паспалітай як кандамініум — супольнае ўладанне Кароны і ВКЛ. Утворана 25 снежня 1566 г. на Гарадзенскім сойме.
Першапачаткова ахоплівала тэрыторыі Лівоніі, якія знаходзіліся на поўначы і ўсходзе ад Дзвіны (Відзэмэ, Латгалія, Паўднёвая Эстонія). У склад Задзвінскага княства былі ўключаны не толькі былыя землі Інфлянцкага ордэна, але і секулярызаваныя ўладанні Рыжскага архібіскупства. Іменна за гэтай тэрыторыяй у 2-й палавіне XVI — пачатку XVII стст. замацавалася вузкае значэнне тэрміна Лівонія (Інфлянты).
Герб
Задзвінскае княства атрымала герб: у чырвоным полі белы грыф, які трымае ў правай пярэдняй лапе аголены меч, падняты ўверх; на грудзях — лацінскія ініцыялы Жыгімонта Аўгуста «SA» пад залатой каронай.
Гісторыя
Пасля распаду Лівонскага ордэна апошні яго магістр Готхард Кетлер у 1562 годзе прызнаў сюзерэнітэт вялікага князя ВКЛ.
Спачатку часовым губернатарам гэтай Інфлянтаў быў былы магістр Кетлер. Берасцейскі сойм ВКЛ 1566 зрабіў кіраўніком Лівоніі Яна Хадкевіча. Ён дасягнуў поўнага злучэння Лівоніі з ВКЛ, што адбылося на Гарадзенскім сойме. 26 снежня 1566 Гарадзенскі сойм уключыў Інфлянцкае княства ў склад ВКЛ. Лівонцы прызналі сябе часткай ВКЛ, але захавалі свае мясцовыя правы. Кіраваў гэтай калоніяй губернатар, які прызначаўся каралём і вялікім князем літоўскім. Сталіцай быў горад Дынабург.
Люблінскі сойм 1569 г. абвясціў Задзвінскае княства кандамініумам. Інфлянцкія кашталяны не атрымалі годнасці сенатараў Рэчы Паспалітай. Пасля Люблінскай уніі і ўтварэння Рэчы Паспалітай ВКЛ здолела захаваць свае правы на Лівонію, як на Задзвінскае герцагства.
У 1582 г. створана пасада генеральнага камісара, якому падпарадкаваны ўсе дзяржаўцы замкаў і які меў права ад імя манарха рабіць зямельныя наданні. Пасля вызвалення ад пасады губернатара Ю. Радзівіла (1584) генеральны камісар стаў найвышэйшай адміністрацыйнай асобай у Інфлянтах.
Паводле «Інфлянцкай ардынацыі» 1598 г. прэзідыяты былі перайменаваны ў ваяводствы, што азначала ўніфікацыю ў статусе з іншымі тэрыторыямі Рэчы Паспалітай; інфлянцкія ваяводы і кашталяны сталі сенатарамі Рэчы Паспалітай. Інфлянцкія ўрады (пасады) павінны былі пароўну камплектавацца з прадстаўнікоў 3 «народаў» — ВКЛ, Кароны і Лівоніі. Манарха ў Задзвінскім княстве прадстаўляў адміністратар, які меў шыркія адміністрацыйныя і судовыя паўнамоцтвы.
У 1598 г. Л. Сапега быў прызначаны генеральным камісарам Задзвінскага княства для рэвізіі дзяржаўных маёнткаў і ўтварэння новых старастваў. З прызначэннем Я. К. Хадкевіча ў 1603 г. адміністратарам, і ў 1604 г. генеральным камісарам ліквідавала фармальны паралелізм цэнтральнай улады ў правінцыі.