cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лагас
Аўтамабільныя дарогі
Лагас валодае адной з найбуйнейшых і найбольш шырокай дарожнай сеткай у Заходняй Афрыцы. Таксама ў горадзе маюцца прыгарадныя цягнікі, а таксама шэраг паромаў. Аўтамабільныя дарогі, як правіла, перагружаныя ў гадзіны пік, збольшага з-за геаграфічных асаблівасцей гораду, а таксама з-за свайго росту насельніцтва. Лагас таксама звязваюць вялікая колькасць дарог і мастоў. Лагас-Ібаданская хуткасная дарога і Лагас-Абеокуцкая хуткасная дарога з'яўляюцца асноўным кантраляваным доступам аўтамабільных дарог у паўночнай частцы горада і служаць у якасці міжрэгіянальнай шашы да штатаў Ёо і Агун адпаведна.
Важнасць Лагаса, як гандлёвага цэнтра і порту, і добрае стратэгічнае становішча прывяло да будаўніцтва праз горад некалькіх трансафрыканскіх дарог, як трансзаходняафрыканская прыбярэжная шаша, якая злучае Лагас з Бенінам, а далей і з Дакарам і Нуакшотам, і транссахарская шаша, якая вядзе да Алжыра. У штаце Лагас нядаўна была ўкаранёна сістэма хуткаснага аўтобуснага транспарту (BRT), першы этап быў завершаны ў лютым 2008 года. Чакаецца, што ён будзе працаваць па восем маршрутаў з выкарыстаннем спецыяльна адведзеных для хуткасных аўтобусных палос, з мэтай пашырэння на іншыя маршруты ў будучыні. Было падлічана, што сістэма будзе перавозіць каля 10 000 пасажыраў у кожным напрамку ў гадзіну ў пікавыя моманты. Сістэма хуткага транзітнага транспарту будзе ахоплівае адлегласць каля 22 кіламетраў у даўжыню. Сістэма працуе пад кіраваннем двух аператараў: NURTW Cooperative (нігерыйскі Саюз дарожных працоўнікаў транспарту) і Lagbus, які належыць кампаніі ўрада штата Лагас.
Авіяперавозкі
Лагас абслугоўваецца міжнародным аэрапортам Муртала Мухамеда, аднаго з найбуйнейшых аэрапортаў у Афрыцы. Ён размешчаны ў паўночным прыгарадзе Ікоі і мае ўнутраны і міжнародны тэрміналы. З колькасцю ў 5,1 млн пасажыраў за 2008 год, праз аэрапорт праходзіць амаль пяцьдзясят працэнтаў усіх паветраных перавозак у Нігерыі. Міжнародныя паездкі з аэрапорта Муртала Махамеда складаюць большасць усіх перавозак і з Нігерыі. Аэрапорт нядаўна падвергнуўся мадэрнізацыі, нараўне з даданнем новага тэрмінала.
Чыгуначны транспарт
Чыгуначны транспарт у краіне не развіты. З Лагаса бярэ пачатак адзін з двух галоўных чыгуначных шляхоў краіны — лінія, якая злучае Лагас з залівам Бенін і з Нгуру ў штаце Ёбе. Па факце, на пачатак 2013 дзеючым па ўсёй краіне з'яўляецца толькі ўчастак Лагас — Кано. (Кано — другі па колькасці горад у Нігерыі).
У цяперашні час у горадзе будуюцца збудаванні для сістэмы лёгкарэйкавага транспарту. Ідэя праекта была агучана ў пачатку двухтысячных губернатарам бола Цінубі, а афіцыйна будаўніцтва пачалося ў снежні 2003 года. Паводле задумы сістэма будзе прадугледжваць дзве лініі — Чырвоную і Сінюю. На будаўніцтва Сіняй лініі ад заліва да Акакамайка (Okokomaiko-Marina Blue Line) урадам горада было выдзелена ў 2008 годзе 70 мільёнаў ₦ з здагадкай завяршыць будаўніцтва ў 2011 годзе. Аднак будаўніцтва пачалося толькі ў 2010 годзе, і цяпер яго плануюць завяршыць да 2015 года.
Працягласць лініі складзе 27,5 км, на ёй будзе размешчана 13 станцый. Шлях з пачатку ў канец будзе займаць прыкладна 35 хвілін. Увесь шлях будзе ажыццяўляцца без скрыжаванняў з іншымі дарогамі і без магчымасці выпадковага доступу пешаходаў і сродкаў перамяшчэння.
У далейшым мяркуецца будаўніцтва другой лініі, Чырвонай, ад заліва да Агбадо.
Музыка і кінаіндустрыя
Лагас славіцца па ўсёй Афрыцы сваёй музычнай сцэнай. Лагас з'яўляецца радзімай многіх музычных стыляў, як нігерыйскі хіп-хоп, хайлайф, джуджу і афрабіт. Лагас таксама з'яўляецца цэнтрам нігерыйскай кінаіндустрыі, горад часцяком з гэтай прычыны называюць Налівудам (Nollywood). Аднак кінатэатры паступова губляюць сваіх прыхільнікаў кінаіндустрыі. Фільмы на мове ёруба з'яўляецца самымі папулярнымі ў кінатэатрах, пасля індыйскіх фільмаў. Фільмы доўгі час не прэзентуцца ў кінатэатрах, асабліва калі яны зняты на мове ёруба. Фільмы на англійскай мове з'яўляюцца самымі папулярнымі і амаль адразу пасля здымкі трапляюць на рынак. Самым вядомым тэатрам у горадзе з'яўляецца Нацыянальны мастацкі тэатр.
Спорт
Як і ў іншых буйных гарадах свету, футбол з'яўляецца самым папулярным відам спорту Лагаса. Вядомыя футбольныя клубы Лагаса ўключаюць «Юліюс Бергер», «Ферст Банк» і «Стэйшэнеры Сторэс».
Нацыянальная зборная Нігерыі па футболу, таксама вядомая як «супер арлы», гулялі амаль усе свае хатнія матчы ў Лагасе на Нацыянальным стадыёне ў Сурулэрэ, аднак гульні зараз у асноўным гуляюцца на вялікім новым Нацыянальным стадыёне ў Абуджы.
Эканоміка
У Лагосе сканцэнтравана прыкладна палова прамысловасці Нігерыі.
Лагос з'яўляецца цэнтрам нігерыйскай кінаіндустрыі.
Адукацыя
Урад штата Лагас падтрымлівае дзяржаўныя школы. Сістэма адукацыі, практыкуецца па ўсёй краіне. Існуюць наступныя ўзроўні атрымання адукацыі: пачатковая школа, малодшыя класы сярэдняй школы (JSS), старэйшыя класы сярэдняй школы (SSS) і ўніверсітэты. Усе дзеці атрымліваюць базавую адукацыю, зараз на яе атрыманне трэба навучацца дзевяць гадоў.
Спасылкі
Кіраўніцтва і эканоміка
Cenangium
Cenangium — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1818 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Cenangium адносяць 304 відаў:
Амалон
Амало́н (Омоло́н, Омолоон) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), Чукоцкай аўтаномнай акрузе і Магаданскай вобласці, правы прыток ракі Калыма.
Даўжыня ракі 1114 км. Плошча вадазбору 113 000 км². Сярэдні расход вады каля 700 (каля 900 ) м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 28,405 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на Калымскім нагор’і, на схілах Атакайчанскага хрыбта. Басейн ракі знаходзіцца паміж Атакайчанскім і Калымскім хрыбтамі ў зоне вечнай мерзлаты. Да ўпадзення ракі Кегалі Амалон працякае ў вузкай даліне. Ніжэй даліна ракі пашыраецца і рэчышча раздзяляецца на 2 рукавы. Паніжаная частка даліны — забалочаная раўніна з зарастаючымі старыцамі і старычна-тэрмакарставымі азёрамі. Шырыня рэчышча ў сярэднім цячэнні каля 500 м. У верхнім цячэнні рака перамярзае і ўтвараюцца палонкі і наледзі. Асноўныя прытокі: Бебекан, Вялікая Аўландзя, Вялікі Эльгенчэн, Малы Эльгенчэн, Карбасчан (правыя); Маланджа, Алой, Алайчан, Кедон (левыя).
Рака суднаходная на адлегласці 384 км ад вусця.
Лысэ (Мазавецкае ваяводства)
Лысэ (Łyse) — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы, у Астралэнцкім павеце, сядзіба вясковай гміны Лысэ. Размешчана на трасе паміж гарадкамі Мышынец і Новагрод.
Гісторыя
Першы ўспамін аб невялікім паселішчы пад назвай Лысэ паходзіць з 1775 года пасля Шведскага патопу. У 1808 годзе каля вёскі было знойдзена багатае радовішчаў бурштыну, што прывяло да ягонага развіцця.
Славутасці
Вёска з’яўляецца цэнтрам народнага мастацтва рэгіёну Курпы.
Уладзімір Іванавіч Корбан
Уладзімір Іванавіч Корбан (,, , Віцебская вобласць — ) — беларускі літаратар, байкапісец. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1970).
Біяграфічныя звесткі
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў на заводах у Барані, Ленінградзе, Лідзе, Оршы. З канца 1946 года да студзеня 1948 года — дырэктар цвіковага завода ў Лідзе. З 1952 года працаваў у часопісе «Вожык», з 1967 — галоўны рэдактар.
Творчасць
Друкаваўся з 1946. Аўтар зборнікаў сатырычных і гумарыстычных вершаў, баек і вершаваных фельетонаў «Мы іх ведаем» (1950), «Байкі» (1953), «3 вецярком» (1957), «Гарачая прыпарка» (1959), «Не на сваім месцы» (1965), «Свінні ў рэпе» (1968), «Дзям’янаваюшка» (1970), «Выбранае» (1970) і інш., зборнікаў апавяданняў і гумарэсак «Да цешчы на бліны» (1963), «Дзядзькава крыўда» (1982). Аўтар кніг для дзяцей «Янка і санкі» (1957), «Пра жывёл і пра звяроў», «Учора, сёння і заўжды» (абедзве 1963), «Суседні двор» (1967) і інш. Яго творы вылучаюцца акгуальнасцю тэматыкі, сатырычнай вастрынёй, мастацкай прастатой. Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы I. Крылова, Л. Украінкі, С. Алейніка, Т. Масэнкі і інш.
Прэміі і ўзнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны II ст., Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны».
Радзіма (партыя, Расія)
Усерасійская палітычная партыя «Радзіма» (Всероссийская политическая партия «Родина») — палітычная партыя ў Расіі, якая мае сваіх прадстаўнікоў у Дзяржаўнай думе. З 2003 па 2004 год насіла назву выбарчы блок «Народна-патрыятычны саюз Радзіма», пасля была пераўтворана ў аднайменную палітычную партыю. З 2006 па 2012 год была распушчана і зноў адноўлена 29 верасня 2012 года (афіцыйна зарэгістравана Мінюстам РФ 21 снежня таго ж года). З 2012 года старшынёй партыі абраны дэпутат Дзяржаўнай думы 6-га склікання, старшыня Агульнарасійскай грамадскай патрыятычнай арганізацыі «Сабор рускіх грамад» і «Добраахвотніцкага руху асобнага прызначэння» Аляксей Аляксандравіч Жураўлёў. Заснавальнікам партыі з’яўляецца віцэ-прэм’ер Урада Расіі Дзмітрый Рагозін.
Леў Сяргеевіч Патапаў
Леў Сяргеевіч Патапаў (, Сочы) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1973).
Біяграфія
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут у Свярдлоўску ў 1959 годзе, аспірантуру ў 1969 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Магнітагорска, Гомеля, з 1970 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Мінскпраекце, з 1976 года — старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: праекты забудовы мікрараёнаў № 114 у Магнітагорску (1961), 1, 3, 5 у Гомелі (1966); у аўтарскім калектыве: генплан горада (1968), ПДП раёнаў Валатава і Лугавы (1969) у Гомелі, карэктура генплана, праекты сілуэту, водна-зялёнага дыяметра горада, ПДП Паўднёва-Заходняга, Заходняга раёнаў у Мінску (1971—1976).
Адзін з аўтараў навуковых прац: «Горадабудаўнічая арганізацыя прамысловых тэрыторый вялікіх гарадоў» (1985), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя вытворчых тэрыторый гарадскіх паселішчаў БССР» (1986), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (1986), «Планіроўка, забудова і добраўпарадкаванне раёнаў гарадскога будаўніцтва на намыўных тэрыторыях» (РКН 63—87).
Лех, Чэх і Рус
Лех, Чэх, Рус — паводле польскіх і чэшскіх летапісных легенд, старажытныя славянскія князі, браты.
Паходзілі з Харватыі або з Паноніі (цяпер тэрыторыя Венгрыі), сыны яе правіцеля Пана. Паводле польскіх і чэшскіх хронік (найбольш раннія — XIV ст.). Лех — стваральнік польскай дзяржавы. Ён заснаваў яе першую сталіцу — Гнезна (значыць «гняздо») у Вялікай Польшчы на месцы, дзе знайшоў гняздо белага арла (выява гэтай птушкі стала гербам Польшчы). Ад Леха вяла радаслоўную першая (легендарная) польская дынастыя. У імені Лех увасобілася старажытная назва палякаў — ляхі.
Чэх упершыню ўзгадваецца ў хроніцы Космача (пач. ХІІ ст.), пазней у хроніках XIV ст. Даліміла і Пулкавы. Паводле польскіх крыніц (Велікапольскай хронікі, Хронікі Длугаша), ён — самы малодшы брат Леха. Чэшская паэма «Суд Любушы» паведамляе, што Чэх з дружынай пасяліўся на берагах трох рэк на захадзе, поўдні і ўсходзе ад сучаснай Прагі. Лічыцца заснавальнікам Чэшскай дзяржавы. Рус упершыню згадваецца ў Велікапольскай хроніцы як сярэдні брат Леха і Чэха, паводле Я. Длугаша, ён унук Леха. Лічыцца заснавальнікам Старажытнарускай дзяржавы.
У міфе пра Леха, Чэха і Руса адлюстравалася адзінства паходжання славянскіх народаў.
NGC 6142
NGC 6142 (іншыя абазначэнні — UGC 10366, MCG 6-36-41, ZWG 196.56, KUG 1621+373, PGC 57984) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вінаградаўка (Дзяржынскі раён)
Вінагра́даўка (, Виноградовка) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзяржынскага сельсавета.
Да мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Станькаўскага сельсавета.
Нова-Ахмірава
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1944 чалавекі (924 мужчыны і 1020 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2448 чалавек (1176 мужчын і 1272 жанчыны).
Свята-Ушэсцеўская царква (Вялікая Мядзвядка)
Свята-Ушэсцеўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Вялікая Мядзвядка Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Размешчана на могілках. Пабудавана ў 19 ст. з дрэва. Помнік народнага дойлідства.
Архітэктура
Працяглы прамавугольны ў плане зруб, накрыты двухсхільным дахам. Франтон даху на галоўным фасадзе прарэзаны 1-яркснай чацверыковай званіцай, чатырохсхільнае пакрыццё якой завершана макаўкай. Такой жа макаўкай завершаны вільчык вальмы над алтарнай чысткай. Плоскасныя бакавыя фасады сіметрычна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і брускамі-сцяжкамі ў прасценках. Плоскасць галоўнага фасада поясам-адлівам расчлянёна на 2 ярусы, 1-ы з якіх прарэзаны шырокім прамавугольным уваходным праёмам, 2-і — паўкруглай люкарнай.
Інтэр'ер
У малітоўнай зале перагародкай вылучаны вузкі прытвор, бакавая лесвіца якога вядзе на хоры.
Міхаіл Дзям’янавіч Лапа
Міхаіл Дзям’янавіч Лапа, Юзаф Мацей Міхал Дамінікавіч Лапа (, Рудабелка — ) — дваранін Расійскай імперыі, дзекабрыст.
Біяграфія
З шляхецкай каталіцкай сям’і. Бацька Дамінік Лапа валодаў маёнткам Рудабелкі Бабруйскага павета Мінскай губерні. Выхоўваўся ў Магілёўскім езуіцкім пансіёне, потым у прыватным пансіёне ў Пецярбургу. На вайсковую службу паступіў падпрапаршчыкам у гвардзейскі Ізмайлаўскі полк, дзе даслужыўся да падпаручніка (1824). У рух дзекабрыстаў уключыўся ў 1819 годзе пад уплывам члена рэвалюцыйнай арганізацыі італьянскіх карбанарыяў М. Джыльі, які выкладаў яму італьянскую мову.
Міхал прысутнічаў на таемным сходзе ў Рылеева і Абаленскага напярэдадні паўстання на Сенацкай плошчы з іншымі дзекабрыстамі абмяркоўваў план арганізацыі зрыву прысягі Мікалаю I. Арыштаваны 23 снежня 1825 года і паводле прыгавору разжалаваны ў радавыя і накіраваны ў далёкія гарнізоны. Летам 1826 пераведзены ў палявыя палкі на Каўказ, дзе даслужыўся да прапаршчыка.
Пасля даравання ад Мікалая І ў 1835 г. звольнены ў адстаўку, толькі ў 1840 г. вярнуўся дамоў і пасяліўся ў вёсцы Александрыя, якая ўваходзіла ў склад маёнтка Рудабелка яго брата Аляксандра Дамінікавіча Лапы (1802—1869), і неўзабаве памёр.
NGC 6143
NGC 6143 (іншыя абазначэнні — UGC 10358, MCG 9-27-24, ZWG 276.11, IRAS16205+5512, PGC 57919) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Могілкі Мінска
Могілкі Мінска — некропалі, якія знаходзіліся альбо знаходзяцца на тэрыторыі Мінска альбо тыя, у якіх хаваюць памерлых з дапамогай мінскіх пахавальных служб. Гістарычна амаль усе могілкі горада знаходзіліся за яго межамі, але апынуліся ў яго межах падчас развіцця і пашырэння горада. Дакладная колькасць могілак на тэрыторыі Мінска даследчыкам невядома, але большасць крыніц называе пайменна каля 20 могілак.
Самыя старажытныя некропалі
Адным з першых мінскіх пахаванняў XII—XIII стст. лічыцца некропаль на Нямізе, які быў ліквідаваны падчас будаўніцтва метрапалітэна. Таксама да старажытных пахаванняў адносяцца Сухараўскія курганы IX—X стст., якія ахоўваюцца законам, але часткова знішчаны па прычыне актыўнага развіцця інфраструктуры Сухарава і наяўнасці абмежавана дзеючых Сухараўскіх могілак.
Могілкі XVII—XIX стст.
Аднымі з самых старых зніклых могілак на тэрыторыі Мінска лічацца Сляпянскія могілкі, якія ўзгадваліся яшчэ ў XVII ст. У XIX ст. таксама дзейнічалі могілкі, якія зніклі ў XX ст. падчас забудовы Мінска. Звычайна іх дзялілі па нацыянальна-канфесіянальнаму прызнаку: Залатагорскія (для каталікоў і, магчыма, уніятаў), Яўрэйскія (2 на пачатак XX ст.), Татарскія (для мусульман). Існавалі некалькі могілак для вайскоўцаў: Брацкія, Старажоўскія, Шпітальныя. Яўрэйскія могілкі ў раёне стадыёна «Дынама» былі знішчаны падчас будаўніцтва стадыёна. Астатнія з пералічаных могілак былі знішчаны пераважна пасля Вялікай Айчыннай вайны. Пры гэтым эксгумацыя і перапахаванне памерлях закранулі пераважна Яўрэйскія могілкі (раён «Дынама») і часткова Сляпянскія праваслаўныя могілкі. Асобныя пахаванні Залатагорскіх могілак захаваліся каля касцёла Святога Роха. Ад Татарскіх могілак захаваліся асобныя помнікі і адна дагледжаная магіла героя Вялікай Айчыннай вайны. Большая частка астатніх могілак была ліквідавана толькі ў плане зноса помнікаў на пахаваннях. У выніку падчас будаўнічых работ у раёне Старажоўскіх могілак былі знойдзены шматлікія чалавечыя косці і будаўнічыя працы былі спынены.
Закрытыя і абмежавана дзеючыя могілкі
Частка праваслаўных і каталіцкіх могілак, якія апынуліся на тэрыторыі Мінска ў XX ст., паступова сталі змешанымі, дзякуючы новым савецкім пахаванням свецкага тыпу і ў другой палове XX ст. сталі закрытымі альбо абмежавана дзеючымі.
Закрытыя могілкі
Шэраг сельскіх праваслаўных могілак, якія ўвайшлі у тэрыторыю Мінска ў другой палове XX — пачатку XXI стст. (Крупцы, Чырвоная Слабада, Лошыца) набылі статус закрытых. Як правіла, гэта значыць, што ніякіх новых пахаванняў на ніх праводзіцца не будзе. Але часам на такіх могілках магчыма пахаванне ў адну магілу для сваякоў пры ўмове папярэдняй крэмацыі нябожчыка. Вайсковыя могілкі адны з рэдкіх закрытых, якія былі заснаваны на тэрыторыі горада, але ў адрозненне ад Шпітальных і Брацкіх захаваліся. На іх тэрыторыі ў XX ст. былі пахаваны не толькі вайскоўцы, але і шэраг выбітных дзеячоў культуры (напр., Якуб Колас).
Абмежавана дзеючыя могілкі
Пераважна гэта могілкі вёсак, якія увайшлі ў склад горада. Выключэнне складаюць Паўночныя могілкі, якія былі заснаваны ў 1970-х як выключна гарадскія. На такіх могілках дазволена пахаванне да сваякоў. Таксама на некаторых з іх (Уручча, Кальварыйскія, Пятроўшчына) дазволены камерцыйныя пахаванні. Сярод могілак з абмежаваным дзеяннем — Усходнія (або Маскоўскія), на якіх цяпер хаваюць пераважна выбітных людзей. Кальварыйскія могілкі таксама мелі славу элітных каталіцкіх могілак да Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Дзеючыя могілкі
Усе дзеючыя могілкі былі заснаваны па-за межамі Мінска ў канцы XX — пачатку XXI стст. Сёння да гэтага тыпу адносяцца Міхановічы, Заходнія і Калодзішчы. Адзіны ў Беларусі крэматорый дзейнічае на тэрыторыі абмежавана дзеючых Паўночных могілак, але калумбарыі для урн з прахам усталяваны не толькі на Паўночных, але і на Усходніх і многіх іншых могілках.
Іншыя некропалі і пахаванні
На тэрыторыі Мінска ёсць розныя мемарыяльныя комплексы і індывідуальныя магілы па-за межамі зніклых і існуючых могілак. Звычайна яны маюць дачыненне да сталінскіх рэпрэсій ці Вялікай Айчыннай вайны. Так месцы массавых растрэлаў у Курапатах і Лошыцы і асобныя магілы савецкіх салдат у дзіцячым Парку Чалюскінцаў і на тэрыторыі Усіхсвяцкай царквы фактычна з’яўляюцца некропалямі, якія ахоўваюцца законам як і гарадскія могілкі.
Лецыдзея
Лецыдзе́я (Lecidea) — род накіпных лішайнікаў сямейства лецыдзеевых.
Апісанне
Слаявіна паверхневая, аднародная, гладкая, зярністая ці бародаўчатая шараватага колеру. Пладовыя целы чорныя, цвёрдыя, акруглыя з добра развітым краем, часта з чорным голым (іншы раз укрытым налётам) дыскам. Сумкі з 8 бясколернымі аднаклетачнымі спорамі. Размнажэнне пераважна сумкаспорамі.
Арэал і экалогія
Вядома сотні відаў, пашыраны ўсюды, найбольш ва ўмераным клімаце. На Беларусі каля 20 відаў, у т. л., , і інш. Трапляюцца на камянях, радзей на іншых субстратах.
Значэнне
Індыкатарныя расліны.
Мелавы перыяд
Мелавы перыяд, мел або мелавая сістэма (ад назвы характэрнай горнай пароды) — трэцяя (апошняя) сістэма мезазойскай эратэмы (эры). Адпавядае трэцяму перыяду мезазойскай эры геалагічнага развіцця Зямлі. Пачалася каля 137 млн. гадоў назад, доўжылася каля 70 млн. гадоў. Выдзелена ў 1822 годзе французскім геолагам Ж. Амаліусам д'Алуа.
Дзяленне мелавага перыяду
Падзяляецца на 2 аддзелы (эпохі) і на 13 ярусаў (вякоў). <br style="clear:left" />
Казалета-Вапрыа
Казалета-Вапрыа (Casaletto Vaprio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Мелавы перыяд
Дзяленне мелавага перыяду
Некаторыя даследчыкі адносяць берыяскі ярус да юры, а дацкі да палеагену.
Юрый Юр’евіч Вараны
Юрый Юр’евіч (Георгій Георгіевіч ) Вараны (1895, Жураўка — 1961, Кіеў) — украінскі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Здзейсніў першую ў свеце аперацыю па перасадцы ўнутранага органа жывому чалавеку. 3 красавіка 1933 года перасадзіў нырку рэцыпіенту ад загінулага чалавека.
Мелавы перыяд
Дзяленне мелавага перыяду
Адклады мелавога перыяду, пераважна верхняга аддзела, шырока развіты на платформах (Усходне-Еўрапейская, Паўночна-Амерыканская, Афрыканская і Аўстралійская) і ў межах геасінкліналей (Міжземнаморскі геасінклінальны пояс).
Казалета-Вапрыа
Насельніцтва складае 1651 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 306 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 26010. Тэлефонны код — 0373.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
Нарадзіліся ў 1895 годзе ў вёсцы Жураўцы Палтаўскай губерні (сёння Варвінскага раёна Чарнігаўскай вобласці) у сям’і ўкраінскага вучонага, прафесара матэматыкі Варшаўскага ўніверсітэта.
Казалета-Вапрыа
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giorgio.
Мелавы перыяд
Геалогія
На мяжы ранняга і позняга мелу і ў канцы позняга мелу адбываліся інтэнсіўныя працэсы тэктагенезу, што асабліва праявіліся ў Ціхіаакіянскім геасінклінальным поясе.
У пачатку позняга мелу, у выніку апускання вялізных участкаў сушы азначаных платформ, пачалася найбольшая ў гісторыі Зямлі познемелавая трансгрэсія, адметная намнажэннем магутных тоўшчаў карбанатных парод, у т.л. пісчага мелу.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
У 1913 годзе паступіў на медыцынскі факультэт Універсітэта Святога Уладзіміра ў Кіеве, але перапыніў вучобу, бо ў гады Першай сусветнай вайны як студэнт-медык працаваў у перавязачным атрадзе Чырвонага Крыжа.
Мелавы перыяд
Геалогія
Да гэтага часу адносіцца распад гіганцкага мацерыка Пангея, разам з Гандванай і Лаўразіяй.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
Будучы студэнтам добраахвотна ўступіў у перавязачны атрад войскаў Цэнтральнай Рады. 16 студзеня 1918 года Юрый Вараны ўдзельнічаў у баі пад Крутамі. Яго жонка была членам Цэнтральнага савета ад жанчын.
Мелавы перыяд
Расліннасць
Арганічны свет істотна змяніўся ў другой палове ранняга мелу. У складзе расліннасці шырокае развіццё атрымалі пакрытанасенныя (платаны, лаўры, магноліі, эўкаліпты і інш.), хвойныя (секвоі, цісавыя, кіпарысавыя).
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
У 1921 годзе скончыў Кіеўскі медыцынскі інстытут і стаў аспірантам кафедры хірургіі. Пасля заканчэння аспірантуры яго прызначылі асістэнтам Харкаўскага медыцынскага інстытута, дзе працаваў у 1926—1931 гадах пад кіраўніцтвам.
Мелавы перыяд
Карысныя выкапні
З адкладамі мелавога перыяду звязаны шматлікія радовішчы баксітаў, фасфарытаў, вуглёў, нафты, мергельна-мелавых парод, трэпелаў, гіпсоў і інш.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
У 1931—1934 гадах працаваў галоўным урачом бальніцы ў Херсоне, дырэктарам і прафесарам хірургіі Херсонскага вытворчага медыцынскага інстытута, а затым — старшым навуковым супрацоўнікам Усеўкраінскага інстытута неадкладнай хірургіі і пералівання крыві.
Мелавы перыяд
Мелавы перыяд на Беларусі
На тэрыторыі Беларусі адклады мелавога перыяду пашыраны на поўдні ад шыраты Мінска, прадстаўлены ўсімі ярусамі, акрамя берыяскага і дацкага. Верхні аддзел падзелены на фарамініферах на 15 рэгіянальных зон.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
У 1936—1941 гадах загадваў кафедрай хірургіі Харкаўскага стаматалагічнага інстытута.
Мелавы перыяд
Мелавы перыяд на Беларусі
Ніжнемелавыя (даальбскія) адклады развіты на паўднёвым усходзе (Прыпяцкі прагін, паўднёва-усходні схіл Варонежскай антэклізы), прадстаўлены некарбанатнымі пясчана-алеўрыта-гліністымі пародамі, якія маюць у сабе фарамініферы, споры і пылок, альбскія — на захадзе і ўсходзе плошчы пашырэння мелавых адкладаў (некарбанатныя глаўканіта-кварцавыя пясчаныя пароды са спікуламі губак, луской і зубамі рыб, пеліцыподамі, спорамі і пылком). Магутнасць ніжнемелавых адкладаў да 77,5 м.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
Падчас нямецка-савецкай вайны апынуўся на тэрыторыі, акупаванай немцамі, і быў дэпартаваны за мяжу.
Мелавы перыяд
Мелавы перыяд на Беларусі
Верхнемелавыя пароды развіты на ўсёй плошчы пашырэння мелавых адкладаў, па далінах Дняпра, Сажа і іх прытокаў выходзяць на паверхню. Складзены 2 тоўшчамі: тэрыгенна-карбанатнай (вапняковыя пяскі, пясчаністы мел) і карбанатнай (мергельна-мелавыя). Трапляюцца карбанатна-крамяністыя пароды (каньякскі ярус). Па ўсёй тоўшчы шмат фарамініфер, астракод, зрэдку брахіяподы, пеліцыподы, белемніты. Магутнасць 338 м (паўднёва-заходні схіл Варонежскай антэклізы) і 241 м (Валынская монакліналь).
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
Пасля вяртання на радзіму натыкнуўся на забарону займацца выкладаннем хірургіі ў Харкаве, таму пераехаў у Жытомір, дзе на працягу 1944—1950 гадоў працаваў урачом-уролагам гарадской і абласной бальніц.
Мелавы перыяд
Мелавы перыяд на Беларусі
З адкладамі мелавога перыяду звязаны радовішчы мергельна-мелавых і крэменязёмістых парод, фасфарытаў.
Юрый Юр’евіч Вараны
Біяграфія
З 1950 года жыў у Кіеве, у 1950—1953 гадах кіраваў аддзяленнем эксперыментальнай хірургіі, а ў 1953—1960 гадах такім жа аддзяленнем Кіеўскага інстытута гематалогіі і пералівання крыві. У 1953 годзе ўзначаліў Кіеўскі навукова-даследчы інстытут пералівання крыві і неадкладнай хірургіі.
Памёр у 1961 годзе. Пахаваны ў Кіеве на Байкавых могілках.
Муж і жонка мелі двух дзяцей: сына 1918 года нараджэння і дачку 1926 года нараджэння.
Першая ў свеце аперацыя па перасадцы ныркі
3 красавіка 1933 года, працуючы галоўным урачом у Херсоне, упершыню ў свеце выканаў клінічную перасадку трупнай ныркі ў бальніцы Харкава, калі праходзіў там стажыроўку. Справаздача аб гэтай аперацыі была апублікаваная ў італьянскім часопісе «Minerva Chirurgica», у якім адзначалася, што нырка ўключылася ў кровазварот і пачала самастойна функцыянаваць. Гэтая перасадка ныркі была першай у гісторыі спробай перасадкі любога цэлага органа чалавеку. , хоць першая рэцыпіентка пражыла з новым органам толькі 48 гадзін. Аб выніках даследавання таксама было паведамленне ў іспанскім часопісе «El Siglo Medico» (1936).
Holorusia mikado
Holorusia mikado — від камароў, лічыцца найбуйнейшым у свеце.
Размах крылаў гэтых насякомых звычайна складае каля 8 см. Былі ўпершыню выяўленыя ў Японіі брытанскім энтамолагам Джонам Вествудам, які і ўвёў у выкарыстанне гэтую назву. У заходніх частках правінцыі Сычуань (Кітай) камары Holorusia mikado, вядомыя таксама як доўганожкі, сустракаюцца ў асноўным у раёне Чэндускай раўніны і ў гарах вышынёй не больш за 2200 м. У жніўні 2017 года ў гарах Цінчэн правінцыі Сычуань кітайскія энтамолагі выявілі гіганцкага камара, размах крылаў якога дасягае 11,15 см.
Дарослыя казуркі жывуць усяго некалькі дзён і сілкуюцца, галоўным чынам, кветкавым нектарам. Дрэнна лятаюць з-за буйнога цела, хутчэй, скачуць. Звычайна гэтыя камары насяляюць раёны, багатыя расліннасцю.
Хімера з Арэца
«Хімера з Арэца» (Chimera di Arezzo) — бронзавая скульптура, адзін з самых знакамітых узораў скульптуры этрускаў. Датуецца V стагоддзем да н. э.
Вышыня «Хімеры з Арэца» - каля 80 см. Каля правай пярэдняй лапы ёсць надпіс, якая звычайна чытаецца як TINSCVIL і лічыцца прысвячэннем Ціну, этрускаму богу дня; такім чынам, скульптура магла быць воціўным прадметам.
У цяперашні час скульптура выстаўляецца ў Археалагічным музеі Фларэнцыі. У Арэца непадалёк ад месца яе знаходкі ўстаноўлена бронзавая копія.
Гісторыя
«Хімера» была знойдзена ў Арэца, заснаваным этрускамі тасканскім горадзе, ў 1553 годзе. Пры выкопванні траншэй ля гарадскіх сцен працоўныя выпадкова выявілі скарб антычных бронзавых прадметаў. Сярод іх была скульптура, якую спачатку прынялі за льва, бо змяінага хваста не хапала. Знаходкі былі дасланыя ў Фларэнцыю і паступілі ў калекцыю вялікага герцага Казіма I Медычы. Ён выставіў самую буйную скульптуру на ўсеагульны агляд у Палацца Век'ё, у той час як невялікія бронзавыя прадметы са скарбу захоўваліся ў пакоях герцага ў Палацца Піцы, дзе той, па словах Бенвенута Чэліні, «знаходзіў вялікае задавальненне ў тым, што чысціў іх сам, выкарыстоўваючы прылады златакаваля». Сярод малых прадметаў скарбу быў, па паведамленні Вазары, і кавалак хваста, дзякуючы якому скульптуру прызналі статуяй хімеры. У XVIII стагоддзі змеяпадобны хвост быў адноўлены.
Нова-Троіцкае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Нова-Троіцкае — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Находится в подчинении гарадской адміністрацыі Усць-Каменагорска. Уваходзіць у склад Менаўноўскай сельскай акругі. Код КАТА — 631031500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 474 чалавекі (228 мужчын і 246 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 444 чалавекі (219 мужчын і 225 жанчын).
Арэца
Заступнікам горада лічыцца святы Данат з Арэца. Свята горада 7 жніўня.
Эканоміка-тэхналагічны інстытут імя Роберта Эльворці
Эканоміка-тэхналагічны інстытут імя Роберта Эльворці — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Крапіўніцкім.
Агульная характарыстыка
Адукацыйная дзейнасць у эканоміка-тэхналагічным інстытуце сёння ажыццяўляецца на адукацыйна-кваліфікацыйным ўзроўні «Бакалаўр» па наступных напрамках падрыхтоўкі: «Улік і падаткаабкладанне», «Фінансы, банкаўская справа і страхаванне», «Менеджмент», «Маркетынг», «Эканоміка», «Прыкладная механіка», «Камп'ютарныя навукі». У эканоміка-прававым каледжы ажыццяўляецца падрыхтоўка па адукацыйна-кваліфікацыйнага ўзроўню «Малодшы бакалаўр» па напрамках падрыхтоўкі «Фінансы, банкаўская справа і страхаванне». Таксама студэнты маюць магчымасць прадоўжыць навучанне ў магістратуры па напрамку падрыхтоўкі «Менеджмент».
NGC 6144
NGC 6144 (іншыя абазначэнні — IC 4606, GCL 42, ESO 517-SC6) — шаравое скопішча ў сузор’і Скарпіён.
Кастэльдыдонэ
Кастэльдзідонэ (Casteldidone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Насельніцтва складае 579(2007 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 57 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 26030. Тэлефонны код — 0375.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Colpoma
Colpoma — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню апублікаваная ў 1833 годзе.
Класіфікацыя
Да роду Colpoma адносяць 31 відаў:
Валерый Аркадзьевіч Чардынцаў
Валерый Аркадзьевіч Чардынцаў (, Свярдлоўск, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне радыётэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1986).
Біяграфія
Сконыў Уральскі політэхнічны інстытут (1959), Маскоўскі энергетычны інстытут (аспірантура, 1964). Працаваў у Уральскім політэхнічным інстытуце (1959—1968, асістэнт кафедры радыёпрыёмных устройстваў, старшы выкладчык кафедры тэарэтычных асноў радыётэхнікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (у 1968—1972 і 1975—1988 — дацэнт, прафесар кафедры радыёперадаючых устройстваў і радыётэхнічных сістэм, 1972—1975 — загадчык кафедры канструявання і вытворчасці радыёапаратуры, 1988—2006 — загадчык кафедры радыёпрыёмных устройстваў, 2008—2015 — прафесар кафедры радыётэхнічных сістэм).
Навуковыя інтарэсы: статыстычная тэорыя і тэхніка фарміравання, прыёму і апрацоўкі сігналаў у радыётэхнічных сістэмах.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001) і інш.
Людвіг Прандтль
Лю́двіг Прандтль (Prandtl; 4.2.1875, г. Фрайзінг, Германія — 15.8.1953) — нямецкі вучоны ў галіне механікі, адзін са стваральнікаў эксперыментальнай аэрадынамікі.
Закончыў вышэйшае політэхнічнае вучылішча ў Мюнхене (1899). З 1904 прафесар Гётынгенскага ўніверсітэта, у 1925—47 гадах дырэктар Інстытута гідрааэрадынамікі (г. Гётынген).
Навуковая работа
Навуковыя працы па тэорыі пругкасці і пластычнасці, гідрааэрамеханіцы, газавай дынаміцы, дынамічнай метэаралогіі.
Увёў уяўленне аб пагранічным слоі і адрыўным цячэнні пры абцяканні цел. Выканаў фундаментальныя даследаванні турбулентнага цячэння ў трубах, турбулентнасці свабоднай атмасферы і звышгукавога выцякання газаў, увёў крытэрый падобнасці пры цеплаперадачы (лік Прандтля) у рухомых патоках вадкасцей і газаў.
Крамныя зладзеі
«Кра́мныя зладзе́і» (万引き家族, трансл. Manbiki Kazoku) — японскі драматычны фільм 2018 года, пастаўлены кінарэжысёрам Хірокадзу Корээда. Фільм быў адзначаны «Залатой пальмавай галінай» Канскага кінафестывалю.
Марына Уладзіміраўна Пятрова
Марына Уладзіміраўна Пятрова  — беларуская артыстка балета, педагог. Заслужаная артыстка БССР (1967).
Біяграфія
У 1952 годзе скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча.
У 1952—1972 гадах — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, адначасова ў 1968—1971, 1973—1975 і з 1980 года — выкладчык Беларускага харэаграфічнага каледжа.
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.
Творчасць
Выканала галоўныя партыі ў беларускіх балетах: Джулія, Няўзіра («Альпійская балада», «Выбранніца» Я. Глебава), Рузя («Падстаўная нявеста» Г. Вагнера); у спектаклях класічнага і сучаснага рэпертуару: Аўрора, Маша («Спячая прыгажуня», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Ліза («Марная засцярога» П. Л. Гертэля), Гамзаці, Вулічная танцоўшчыца («», «Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Гюльнара («» А. Адана), Вакханка («Вальпургіева ноч» Ш. Гуно), Крылянка («» С. Пракоф’ева), Анель («Блакітны Дунай» І. Штрауса), Эгіна («» А. Хачатурана).
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Вялікая Свянціца)
Свята-Параскева-Пятніцкая царква — праваслаўны храм у вёсцы Вялікая Свянціца Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Размешчана на паўночнай ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры позняга класіцызму.
Гісторыя
Пабудавана ў першай палове XIX стагоддзі з цэглы і каменю як касцёл, які пасля 1863 г. пераасвячоны ў праваслаўную царкву. Абкружана мураванай агароджай.
Архітэктура
Вырашана невялікім прамавугольным аб'ёмам пад двухсхільным дахам.Галоўны фасад завершаны трохвугольным фратонам, над якім узвышаецца цыбулепадобны купал на васьмігранным барабане. Уваход вылучаны нізкім 2-калонным ганкам, над якім паўкруглая люкарна. Сціплае дэкаратыўнае рашэнне фасадаў абмежавана атынкаванымі і пабеленымі вуглавымі лапаткамі, карнізам і ліштвамі прамавугольных аконных праёмаў на шэрым фоне сцен.
Нова-Яўленка
Нова-Яўленка — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Находится в подчинении гарадской адміністрацыі Усць-Каменагорска. Уваходзіць у склад Менаўноўскай сельскай акругі. Код КАТА — 631031600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 858 чалавек (404 мужчыны і 454 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 872 чалавекі (447 мужчын і 425 жанчын).
Лагойск (гарналыжны цэнтр)
Гарналыжны цэнтр «Лагойск» — гарналыжны цэнтр у Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. 32 кіламетры ад Мінска. З'яўляецца месцам правядзення шматлікіх фестываляў.
Санкцыі ЕС
23 сакавіка 2012 года Савет Еўрапейскага саюза дадаў Юрый Чыжа ў Чорны спіс Еўрасаюза, таксама пад еўрапейскія санкцыі трапілі і яго кампаніі, у тым ліку курорт пад Лагойскам. 6 лістапада 2015 года санкцыі супраць Чыжа і яго актываў былі знятыя.
Васіль Ануфрыевіч Праташчык
Васіль Ануфрыевіч Прата́шчык ( — ) — вучоны-хімік, доктар хімічных навук (1972).
Святошынска-Броварская лінія
Свято́шынска-Броварска́я лінія (Свято́шинсько-Броварська́ лінія, з 2014 года на афіцыйных схемах адзначаецца як Чырвоная лінія метро ці лінія М1) — гістарычна першая лінія Кіеўскага метрапалітэна. Колькасць станцый — 18, працягласць лініі — 22,7 км, час праезду - 38,5 хв.
Васіль Ануфрыевіч Праташчык
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Старыя Дарогі (сучасны аграгарадок у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1947 годзе скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі. З 1948 года працаваў у Інстытуце хіміі Акадэміі навук БССР, у 1959—1971 гадах у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі, у 1973—1981 — у Інстытуце торфу.
Святошынска-Броварская лінія
Нумарацыя шляхоў: «Акадэмгарадок» - «Лясная» - I, «Лясная» - «Акадэмгарадок» - II.
Васіль Ануфрыевіч Праташчык
Навуковая дзейнасць
Аўтар навуковых прац па тапахіміі, вызначэнню ўдзельнай паверхневай энергіі цвёрдых цел.
Святошынска-Броварская лінія
Гісторыя будаўніцтва
Будаўніцтва лініі пачата ў 1949 годзе. У першай палове 1960-х разглядаўся варыянт працягу лініі ў бок Атраднага і Мікольскай Баршчагошчкі з электрадэпо ў раёне Шуляўкі.
Васіль Ануфрыевіч Праташчык
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Святошынска-Броварская лінія
Дэпо і рухомы састаў
Святошынска-Броварская лінія абслугоўваецца электрадэпо «Дарніца».
З моманту адкрыцця Кіеўскага метрапалітэна адзіная яго лінія абслугоўвалася вагонамі тыпу Д. Парк вагонаў складаў 24 адзінкі, з 1963 г. - 39 адзінак. У 1969 годзе ўсе 39 вагонаў тыпу Д былі перададзеныя ў Ленінградскі метрапалітэн, наўзамен атрымана 39 вагонаў тыпу Е.
Зараз на Святошынска-Броварскай лінія эксплуатуюцца вагоны тыпаў Еж, Еж1, Ем-501, Ема-502, а таксама серыі 81-717/714. З 2011 года пачалася эксплуатацыя вагонаў 81-540.2К/541.2К.
Панаванне ў паветры
Панаванне ў паветры — вырашальная перавага авіяцыі аднаго з ваюючых бакоў у паветранай прасторы на тэатры ваенных дзеянняў. Па маштабах можа быць стратэгічным, аператыўным і тактычным. Вырашальная роля ў заваёве панавання ў паветры належыць ВПС і войскам СПА.
Гісторыя паняццяў
Вырашальная перавага аднаго з супрацьлеглых бакоў у паветранай прасторы на тэатры ваенных дзеянняў атрымала найменне ў ваеннай дактрыне дзяржаў, афіцыйных кіраўніцтвах і ў ваеннай літаратуры :
Першая сусветная вайна
У гады першай сусветнай вайны яшчэ не існавала распрацаванага вайсковага паняцця "панаванне ў паветры». На практыцы перавагу ў паветраных баях напераменку пераходзіла ад Антанты да цэнтральных дзяржаў і назад. Перыяды, калі перавагу ў паветры належала германскім Luftstreitkräfte, ўключаюць у сябе Біч Фокера ў канцы 1915 - пачатку 1916 і так званы Крывавы красавік (красавік 1917 года).
Між сусветнымі войнамі
Паняцце «панаванне ў паветры» увёў ва ўжытак італьянскі ваенны тэарэтык Джуліо Дуэ. У 1921 годзе была апублікаваная яго кніга «Панаванне ў паветры», у якой ён сцвярджаў, што авіяцыя павінна граць у вайне вядучую ролю, і авіяўдары па дзяржаўных і эканамічных цэнтрах суперніка здольныя прывесці да перамогі.
У СССР паняцце «панаванне ў паветры» атрымала прызнанне пасля правядзення [ вялікіх бабруйскіх манеўраў] ў 1929 годзе. Вопыт гэтых манеўраў быў абагульнены ў кнізе ваеннага тэарэтыка Аляксандра Лапчынскага «Паветраныя сілы ў баі і аперацыі». Асаблівая ўвага ў кнізе была нададзена барацьбе за панаванне ў паветры. На думку Лапчынскага, абсалютнае панаванне ў паветры наогул недасягальна, можна дасягнуць толькі часовай або мясцовагй перавагі ў паветры.
Другая сусветная вайна
''Гл. таксама'': Бітва за Брытанію (1940),  Паветраныя бітвы на Кубані (1943), Стратэгічныя бамбаванні ў перыяд Другой сусветнай вайны
Пасляваенны перыяд
Ганаванне ў паветры было прадэманстравана ВПС Ізраіля падчас Шасцідзённай (аперацыя «Макед») і Ліванскай войнаў. У межах Ліванскай вайны яно адбылося ў выніку знішчэння 19 ЗРК сірыйскай арміі на працягу аднаго дня з наступным знішчэннем да сотні сірыйскіх МіГ-23. Таксама, упершыню для яго падтрымання, у ёй былі ўжытыя БПЛА.
Вопыт бамбаванняў Другой сусветнай прывёў да выпрацоўкі ў ЗША дактрыны дасягнення перавагі ў паветры, што дазваляе наносіць незаменны ўрон праціўніку («убамбіць у каменны век»), вырашаючы такім чынам зыход бітваў на сушы.
Абсалютнае панаванне ў паветры падчас войнаў у Іраку, аперацыі ў Югаславіі і інш. дазволіла арміі ЗША ў самыя кароткія тэрміны рэалізаваць пастаўленыя задачы, нанёсшы суперніку велізарную шкоду на зямлі (як высокадакладнымі ўдарамі, так і масіраваным бамбёжкамі). А вось шырокамаштабнае ўжыванне дывановых бамбаванняў арміяй ЗША падчас вайны ў В'етнаме не прынесла ЗША поўнай перамогі, хоць і дазволіла дасягнуць асобных ваенных і палітычных мэтаў, Асабліва на завяршальным этапе вайны (гл. Аперацыя «Linebacker II»).
Яроміна (Гомельскі раён)
Яро́міна (, Ерёмино) — аграгарадок у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Яромінскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 5 км на паўночны захад ад Гомеля. У вёсцы знаходзіцца аднайменны прыпыначны пункт.
Водная сістэма
На захадзе меліярацыйны канал, злучаны з ракой Рандоўкай (прыток ракі Уза).
Транспартная сістэма
Транспартная сувязь па аўтамабільнай дарозе Доўск — Гомель.
У вёсцы 2048 жылых дамоў (2004 год). Планіроўка складаецца з 2 частак, падзеленых невялікім вадасховішчам. Забудова двухбаковая, дома драўляныя і цагляныя, пераважна аднапавярховыя, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц, вёска вядомая з XVIII стагоддзя як сяло ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. З 1795 года дзейнічала царква. Памешчыкі Красінскі-Карвін і Багданаў мелі тут у 1840 годзе 475 дзесяцін зямлі і піцейны дом. У 1850 годзе побач была пракладзена шаша Пецярбург — Кіеў. Пасля будаўніцтва Лібава-Роменскай чыгункі ў 1873 годзе пачала працу чыгуначная станцыя. У 1885 годзе дзейнічалі хлеба-запасны магазін, вінная крама, млын. У 1889 годзе пабудавана драўляная Пакроўская царква (архітэктар П. Г. Камбураў), у народным вучылішчы атрымлівалі адукацыю 46 хлопчыкаў і 14 дзяўчынак, а ў 1902 годзе, адпаведна, 89 і 33. У 1897 годзе працавалі царква, школа, карчма. У 1897 годзе ў Пакалюбічскай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У 1908 годзе побач знаходзілася 3 фальварка.
З 8 снежня 1926 года цэнтр Яромінскага сельсавета Гомельскага раёна Гомельскага акруга, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці.
У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны хлебароб». Працавалі сталярная і шорная майстэрні, нафтавы млын, кузня. У 1933 годзе размясціўся ўчастак Гомельскай МТС.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 267 жыхароў вёскі. Яроміна было вызвалена 26 лістапада 1943 года. Каля будынка сельсавета збудавана стэла і пліты з імёнамі загінулых землякоў. У 2005 годзе была праведзена рэканструкцыя стэлы «Нішто не забыта, Ніхто не забыты».
У 1959 годзе цэнтр калгаса «XXII з’езд КПСС». Размяшчаюцца камбінат бытавога абслугоўвання, «Аграпрамтэхніка», «Сельгасхімія», абласная станцыя аховы расліннага свету, сярэдняя і музычная школы, эксперыментальны культурна-спартыўны цэнтр, Дом культуры, 2 бібліятэкі, амбулаторыя, дзіцячыя яслі і сад, аптэка, аддзяленне сувязі, кафэ, 4 крамы, лазня.
У склад Яромінскага сельсавета да 1962 года ўваходзілі пасёлкі Высокае і Новы, да 1997 года Новае Жыццё, да якога ў 1962 годзе быў далучаны пасёлак Высокае. Усе гэтыя населеныя пункты ў цяперашні час не існуюць.
З 1927 года ў вёсцы існуе ансамбль песні і танца «Колас», якому ў 1969 годзе прысвоена званне народнага.
Славутасці
У памяць пра жыхароў вёскі, якія загінулі ў час Вялікай Айчыннай вайны, каля сельсавета ўстаноўлена стэла і пліты з імёнамі загінулых.
Васямнаццатая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Канстытуцыйная рэгламентацыя "сухога закону" ў ЗША. Забараняе рэалізацыю і ўжыванне алкаголю ў ЗША. Пасля гэтага пачаўся перыяд самагонаварэння ў ЗША і масавай кантрабанды спіртных напояў у краіну (bootlegging). Ратыфікавана 16 студзеня 1919 г. Адменена 21-й папраўкай 5 снежня 1933 г.
Тэкст папраўкі
Раздзел 1. Праз год пасля ратыфікацыі гэтага артыкулу ,выраб, продаж і перавозка алкагольных напояў, увоз і вываз іх дзеля спажывання на тэрыторыі Злучаных Штатаў і на ўсіх тэрыторыях, якія падпадаюць пад юрысдыкцыю Злучаных Штатаў, забараняюцца. Раздзел 2. Кангрэс і асобныя штаты маюць сумеснай кампетэнцыю па ажыццяўленню гэтага артыкулу праз прыняцце адпаведнага заканадаўства.
"Section 1.
After one year from the ratification of this article the manufacture, sale, or transportation of intoxicating liquors within, the importation thereof into, or the exportation thereof from the United States and all territory subject to the jurisdiction thereof for beverage purposes is hereby prohibited.
Section 2.
The Congress and the several states shall have concurrent power to enforce this article by appropriate legislation.
Section 3.
This article shall be inoperative unless it shall have been ratified as an amendment to the Constitution by the legislatures of the several states, as provided in the Constitution, within seven years from the date of the submission hereof to the states by the Congress."
Алег Анатолевіч Юрцаў
Біяграфія
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча ПВА (спецыяльнасць «Радыёлакацыя», 1956). Працаваў у Мінскам вышэйшам інжынернам зенітнам ракетнам вучылішчы ПВА (1956—1985, кафедра тэхнікі ЗВЧ і антэнна-фідэрных устройстваў, у 1979—1985 — начальнік кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1985, факультэт радыётэхнікі і электронікі, кафедра інфармацыйных радыётэхналогій, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: даследаванне, распрацоўка праграмнага забеспячэння для лікавага мадэлявання розных тыпаў антэн; распрацоўка рэальных канструкцый антэн для розных радыётэхнічных сістэм.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1981).
Сон лугавы
Сон лугавы, Дрымотнік (Anemone pratensis) — шматгадовая травяністая расліна, від роду Кураслеп, сямейства.
Паводле The Plant List на 2013 год, від адносіцца да роду кураслеп, адпаведна мае назву: Anemone patens L..
Батанічнае апісанне
Шматгадовая густаапушаная травяністая расліна вышынёй 7-40 см. Карэнішча магутнае, большай часткай вертыкальнае, цёмна-карычневае, адна- або шматгаловае.
Сцябло прамое, густа мякка-валасістае.
Каранёвае лісце на хвосціках, касматых ад густых белых валасінак, у абрысе шырока-яйкападобнае, двойчы-, тройчыперыстапёрыста-рассечанае з двойчы пёрыста-паасобнымі сегментамі, з вузка-лінейнымі завостранымі дзелькамі 1-3 мм шырынёй, касмата-валасістае (галоўным чынам знізу), з’яўляецца адначасова з кветкамі або пасля цвіцення, не зімуе.
Лісточкі пакрывала падзеленыя на лінейныя, валасістыя долі. Кветканосы вышынёй 10—50 см, у час цвіцення на верхавінцы паніклыя, з пладамі моцна падоўжаныя і прамастойныя. Кветкі адзінкавыя, буйныя (дыяметр 2-4 см), звычайна паніклыя, з шасцю званочкавымі збежнымі лісцікамі калякветніка, адагнутымі на верхавінцы, звонку апушанымі, 1,5-2,5 см даўжынёй і 0,6-1 см шырынёй, большай часткай бледна-ліловымі, радзей чырванаватымі, зелянява-жоўтымі або чорна-фіялетавымі. Тычынкі шматлікія, жоўтыя, толькі на карацей лісточкаў калякветніка. Песцік аднолькавай даўжыні з калякветнікам. Цвіце ў красавіку — чэрвені.
Від апісаны з Швецыі і Германіі.
Арэал і экалогія
Паўночная Еўропа: Данія, Нарвегія (поўдзень), Швецыя (поўдзень); Цэнтральная Еўропа: Чэхаславакія, Германія (усход), Венгрыя, Польшча; Паўднёвая Еўропа: Балгарыя (захад), Югаславія (поўнач), Румынія (захад); тэрыторыя былога СССР: Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Еўрапейская частка Расіі.