cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзядзічы (Вілейскі раён)
Дзя́дзічы (, Дядичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.
Крук
Крук — беларускае, украінскае і польскае прозвішча.
Порплішча (гміна)
Гміна Порплішча (gmina Porpliszcze) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў Порплішчы (395 жых. у 1921 годзе ).
Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Вілейскага павета. 7 лістапада 1920 года была ўключана ў склад новаўтворанага Дунілавіцкага павета пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый. 19 лютага 1921 r. разам з астатнім паветам увайшла ў склад новаўтворанага Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дунілавіцкім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства. 1 студзеня 1926 года гміна з Дунілавіцкага павета (які адначасова змяніў назву на Пастаўскі павет) перададзена ў склад Дзісенскага павета таго ж ваяводства.
11 красавіка 1929 года ў склад гміны Порплішча перададзены часткі тэрыторый гмін Докшыцы, Глыбокае і Параф’янава, у той час як у іх былі уключаны часткі гміны Порплішча.
У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.
Дэмаграфія
Паводле перапісу насельніцтва Польшчы 1921 года ў гміне пражывала 6 036 чал., 2 251 вызнавалі каталіцтва, 3 720 праваслаўе, 9 евангельскую веру, 37 іўдаізм, 19 іслам. Таксама 2 728 жых. назвалі сябе палякамі, 3 290 — беларусамі, 5 — яўрэямі, 4 — рускімі, 8 — літоўцамі, 1 — эстонцам. Мелася 1 026 жылых будынкаў.
Пагосцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Паго́сцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Пагост.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Чэрвеньскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Бярэзінскага раёна. 21 снежня 2007 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Высакагорскага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Альшанец, Барсукі, Высокая Гара, Глінішча, Дзевяніца, Замасточча, Карма, Медзенка, Старыя Гумны, Стаўпы, Тылькаўка, Харчычы і Ялоўка). 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мачаскага сельсавета (28 населеных пунктаў: аграгарадок Любушаны, вёскі Бабінка, Баравіца, Быковічы, Бярозаўка, Волы, Гужык, Дашніца, Дубраўка, Дулебы, Журавок, Заброддзе, Задор’е, Казлоў Бераг, Калінаўка, Карбаўское, Лосеўка, Мачаск, Несцяроўка, Новыя Прыборкі, Падвосава, Пчэлінск, Рубеж, Старыя Прыборкі, Уюноўка, Хутар, Цярэсіна і Ягадка), таксама ў склад сельсавета з Бярэзінскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (аграгарадок Лешніца, вёскі Навасёлкі і Слабада), у склад Дзмітравіцкага сельсавета перададзены 16 населеных пунктаў (вёскі Альшанец, Барсукі, Высокая Гара, Вяшэўка, Глінішча, Дзевяніца, Журоўка, Замасточча, Карма, Медзенка, Селішча, Старыя Гумны, Стаўпы, Тылькаўка, Харчычы і Ялоўка).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (30 населеных пунктаў) — 1951 чалавек, з іх 93,2 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Сякера (герб)
Апісанне
У чырвоным полі сякера, вастрыё якой накіравана ў правы (геральдычны) бок.
Андрэа Пізана
Андрэа Пізана, сапраўднае імя Андрэа дэ Пантэдэра (Andrea Pisano, Andrea da Pontedera каля 1290, Пантэдэра-1348/49, Арв’ета) — італьянскі архітэктар, скульптар, ювелір.
Біяграфія і творы
Андрэа Пізана нарадзіўся каля 1290 г. Па некаторых звестках, навучаўся ў Пізе. Па яго чарцяжах былі збудаваныя замак Скарперыя ў Муджэла, ля падножжа Апенінскі гор, баптыстэрый у Пістоі і некаторыя будынкі ў Фларэнцыі; яму ж прыпісваюць чарцёж арсенала ў Венецыі. Працаваў над упрыгожваннем сабора ў Арв’ета. Пазалочаныя бронзавыя дзверы для фларэнтыйскай базілікі Санта-Крочэ — адзін з першых буйных заказаў, выкананых Пізана (1330—1336). Яны ўпрыгожаны 28 барэльефамі, са сцэнамі з жыцця Іаана Хрысціцеля і малюнкамі парокаў і дабрадзей. Першапачаткова дзверы знаходзіліся насупраць сабора, у цяперашні час — у паўднёвым партале баптыстэрыя. Арганізатар буйной скульптурнай майстэрні ў Фларэнцыі. Атрымаў фларэнтыйскае грамадзянства. Разам з Джота працаваў над упрыгожваннем кампанілы фларэнційскага сабора. Мармуровыя рэльефы ніжняга яруса выкананы ім па малюнках Джота. Каля 1340 г. прызначаны галоўным майстрам сабора. Архітэктар будынка для кліру (не захаваўся), працягнуў пачатае Джота будаўніцтва кампанілы. З’ехаў у Пізу ў 1343 годзе. У Арв’ета ў 1347 годзе прызначаны галоўным майстрам сабора. Памёр падчас чумы 1348 г.
Аляксандр Пабеданосцаў
Аляксандр Пабеданосцаў (нар. ) — беларускі гандбаліст, левы паўсярэдні. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Вальбанд’ёнэ
Вальбанд'ёнэ (Valbondione) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Жарсцвянка (Любанскі сельсавет)
Жарсцвя́нка (, Жерствянка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.
Малая Іліяда
Малая Іліяда (Ἰλιὰς μικρά) — старажытнагрэчаская паэма, частка эпічнага цыклу пра падзеі Траянскай вайны. Аўтарства прыпісваецца Лесху з Лесбаса (VII ст. да н. э.)
Да нашага часу не захавалася.
Крыніцы
Захавалася толькі 14 фрагментаў і спасылак на падзеі, апісаныя ў «Малой Іліядзе», зробленыя старажытнагрэчаскімі пісьменнікамі. Аднак найбольш поўны выклад падзей застаўся дзякуючы пераказу Еўтыхія Прокла (II ст.).
Змест
Калхас прадракае, што грэкі здолеюць захапіць Трою, калі вярнуць стрэлы Геракла, што засталіся ў героя Філактэта, які на шляху да Троі быў атручаны змяёй і быў вымушаны спыніцца на Лемнасе. Адысей і Дыямед вяртаюцца за Філактэтам. Махаон загойвае яго рану. Пасля з'яўлення ля муроў Троі Філактэт змагаецца з Парысам і забівае яго. Менелай здзекуецца з цела мёртвага суперніка, аднак траянцы выносяць яго з поля бою.
NGC 5902
NGC 5902 (іншыя абазначэнні — MCG 8-28-11, ZWG 274.35, PGC 54394) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Малая Іліяда
Змест
Пасля смерці Парыса яго браты спрачаюцца за права ажаніцца з Аленай. Перамагае Дэіфоб. Гелен у роспачы пакідае Трою і ідзе да гары Іда, дзе трапляе ў палон да Адысея. Ён прадракае, што Троя будзе захоплена, калі грэкі вывязуць рэшткі Пелапа з Пісы Элідскай, выкрадуць статую Палады з траянскага храма і прывязуць Неапталема, сына Ахіла. Ахейскі карабель адплывае ў Эліду. Адысей прывозіць Неапталема і перадае яму даспехі бацькі. Перад юнаком з'яўляецца прывід Ахіла і натхняе яго на бітву. Адысей і Дыямед пераапранаюцца ў жабракоў і трапляюць у Трою. Алена пазнае іх, але не выдае траянцам. У выніку героі паспяхова выкрадаюць статую.
Значэнне
Відавочна, у адрозненни ад вялікай «Іліяды», «Малая Іліяда» не мела адзінай рэдакцыі, таму ў канспекце Еўтыхія Прокла некаторыя падзеі, апісаныя Лесхам паўтараюць тое, што было ўключана ў «Аблогу Троі» Стасіна. Тым не меней, Арыстоцель заўважаў, што «Малая Іліяда» дала сюжэт для 8 старажытнагрэчаскіх трагедый.
Вэнтспілскі раён
Вэнтспілскі раён (Ventspils rajons) — былы адміністрацыйны раён на паўночным захадзе Латвіі, у культурна-гістарычным рэгіёне Курзэмэ. Межаваў з Талсінскім, Кулдыгскім, Ліепайскім раёнамі і горадам Вэнтспілс.
Гісторыя
7 снежня 1956 года да Вэнтспілскага раёна была далучана частка тэрыторыі скасаванага Алсунгскага раёна. 18 снежня 1962 года раён быў скасаваны, 10 студзеня 1967 года адноўлены.
Шанды (Паўладарская вобласць)
Шанды — сяло ў Паўладарскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснаармейскай сельскай акругі. Код КАТА — 556049400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 194 чалавекі (91 мужчына і 103 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 159 чалавек (87 мужчын і 72 жанчыны).
Саудаўская Аравія
Сау́даўская Ара́вія (المملكة العربية السعودية) — краіна ў Паўднёва-Заходняй Азіі на Аравійскім паўвостраве. Мяжуе з Іарданіяй на поўначы, Іракам, Катарам, Кувейтам і Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі на ўсходзе, Аманам і Еменам на поўначы. Абмываецца Персідскім залівам на паўночным усходзе і Чырвоным морам на захадзе.
Абсалютная манархія з мусульманскім шарыяцкім правам. Жорсткая ўнутраная палітыка стала зарукаю палітычнай стабільнасці, што асабліва важна ў вірлівым у 2010-я арабскім свеце. Умовы захавання правоў чалавека ў Саудаўскай Аравіі неаднаразова падвяргаліся крытыцы з боку праваабарончых арганізацый.
Саудаўская Аравія з яе каласальнымі запасамі нафты — ключавая дзяржава Арганізацыі краін-экспарцёраў нафты, у 1992—2009 займала першае месца ў свеце па здабычы і экспарце нафты. Экспарт нафты складае 95 % экспарту і 75 % даходаў краіны, дазваляючы падтрымліваць існаванне дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту.
Размешчаныя на тэрыторыі Саудаўскай Аравіі ісламскія рэлігійныя цэнтры Мекка і Медзіна робяць краіну адным з уплывовых ігракоў на сусветнай палітычнай арэне. У наш час Саудаўская Аравія — адна з найбольш уплывовых дзяржаў мусульманскага свету. Яе ўрад аказвае вялікую фінансавую дапамогу іншым мусульманскім краінам.
Этымалогія
Назва дадзеная паводле дынастыйнага імя першага караля аб’яднанай Аравіі Ібн Сауда. Такім чынам, у самой назве краіны падкрэсліваецца яе прыналежнасць да дынастыі Саудытаў.
Геаграфічнае становішча
Саудаўская Аравія займае 12 месца ў свеце па плошчы, апярэджваючы Мексіку, саступаючы ДР Конга, буйнейшая краіна Паўднёва-Заходняй Азіі. Займае большую частку Аравійскага паўвострава, за выключэннем яго паўднёвых і ўсходніх абласцей. Паколькі межы краіны ў пустынных раёнах дакладна не вызначаны, звесткі аб яе плошчы ў розных крыніцах могуць адрознівацца.
Астравы Саудаўскай Аравіі — Фарасан, Санафір, Тарут і інш.
Прырода
Саудаўская Аравія займае большую частку Аравійскага паўвострава. Паверхня краіны ўяўляе пласкагор’е, якое ўздымаецца над Чырвоным морам лініяй глыбавых гор Хіджаз. На поўдні Хіджаза паблізу еменскай мяжы ў гарах Асір знаходзіцца вышэйшая кропка краіны — пік Джабаль Сауда, 3133 м у вышыню. Паміж гарамі і берагам Чырвонага мора цягнецца вузкая нізіна Ціхама каля 70 км у шырыню. На ўсходзе горы паступова паніжаюцца ў бок Персідскага заліва. Ва ўнутраных раёнах гэта плато Неджд, дзе лававыя палі, масівы граніту, пясчаніку і вапняку ствараюць шматлікія плато і сталовыя ўзвышшы. На персідскім узбярэжжы пласкагор’е пераходзіць у нізіну Эль-Хаса да 150 км у шырыню.
Клімат трапічны, на поўначы — субтрапічны, пустынны або паўпустынны. Надзвычайна высокая тэмпература і адсутнасць ападкаў характэрны для большай часткі краіны. Лета паўсюль надзвычай спякотнае: летнія тэмпературы вышэй за 50 °C — звычайная справа. Сярэдняя летняя тэмпература ліпеня ад 27 °C да 43 °C. Узімку сярэдняя тэмпература ў сярэднім складае +10 °C, але фіксаваліся паніжэнні да −11 °C, калі выпадаў снег. На поўначы заўважны рэзкія кантрасты сезонных тэмператур. На поўдні ўзімку сярэдняя тэмпература трымаецца каля +20 °C. Начная тэмпература ў пустынях можа быць нізкай нават летам, з-за таго што пясок хутка аддае цяпло пасля заходу сонца. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — каля 80 — 110 мм, прычым, большая частка выпадае ў горных раёнах. Пры тым што ападкаў няшмат, існуе мажлівасць нечаканых паводак. У Эр-Рыядзе ўсе 100 мм ападкаў выпадаюць паміж студзенем і маем, у Джадаху (54 мм) — паміж лістападам і студзенем. Адзіны няблага ўвільготнены раён — горы Асір на паўднёвым захадзе краіны (300—500 мм ападкаў).
Сталых паверхневых вадацёкаў няма. Ручаі і рэкі звычайна напаўняюцца пасля рэдкага дажджу. З гор яны імкліва сцякаюць у мора і хутка высыхаюць.
Вядомы нацыянальны парк Асір, дзе захоўваюцца такія амаль зніклыя віды дзікіх жывёл, як орыкс (сернабык) і нубійскі горны казёл.
Гісторыя
Аравійскі паўвостраў з’яўляецца радзімай семіцкіх плямён. Ужо ў II-м тыс. да н.э. большасць паўвострава засялялі старажытна-арабскія плямёны. У I-м тыс. да н.э. тут склаіся першыя дзяржавы: Мінейскае, Сабейскае, Хім’ярыцкае царствы. У IV—VI стст. н.э. у Аравіі фарміравалася адзіная арабская народнасць адначасова з узвышэннем вобласці Хіджаз на захадзе Аравіі.
У пачатку VII ст. ў Хіджазе ўзнікла новая рэлігія — іслам, які здолеў аб’яднаць арабскія плямёны. У выніку арабскіх заваяванняў паўстала вялікая дзяржава — Арабскі халіфат са сталіцай у Медыне. Каля 660 г. халіф Муавія I перанёс сталіцу халіфата з Медыны ў Дамаск, пасля чаго Аравія страціла становішча цэнтра дзяржавы.
У пачатку XVI ст. туркі-асманы ўсталявалі кантроль над заходнімі раёнамі Аравіі — Хіджазам і часткай Асіра, а ў XIX ст. англічане падпарадкавалі паўднёвае і ўсходняе ўзбярэжжа. Але цэнтральныя вобласці захавалі сваю незалежнасць. У пачатку XVIII ст. у Недждзе, у аазісе Дэрыя, каля сучаснага Эр-Рыяда ўзнік эмірат на чале з дынастыяй Саўдыдаў, якую заснаваў Сауд (памёр у 1725 г.). Яго сын Мухамед ібн Сауд у 1745 г. падтрымаў рэлігійнага рэфарматара Мухамеда ібн Абд-аль Вахаба, заснавальніка рэлігійна-паллітычнага руху вахабізму. Пад сцягам вахабізму Саўдыды аб’ядналі Неджд і заваявалі большую частку Аравіі. У 1811—1818 гг. войскі правіцеля Егіпта Мухамеда Алі разграмілі дзяржаву вахабітаў. У 1842 г. Саўдыды аднавілі свій эмірат са сталіцай у Эр-Рыядзе (праіснаваў да 1891 г.).
У 1902 г. адзін з Саўдыдаў Абд-аль-Азіз адваяваў Эр-Рыяд і абвясціў сябе правіцелем вахабіцкай дзяржавы пад імем Ібн Сауда (1902—1953 гг.). У 1906 г. ён усталяваў уладу над усім Недждам, заваяваў Эль-Хасу (1913 г.), Асір (1920 г.) і Хіджаз (1925 г.). У 1932 г. усе ўладанні Ібн Сауда абвешчаны каралеўствам Саудаўская Аравія. З 1938 г. амерыканская кампанія «Арамка» пачала тут здабычу нафты, прыбыткі ад якой сталі пасля 2-й сусветнай вайны асновай эканамічнага росквіту Саудаўскай Аравіі.
З 1964 г. пры Фейсале (1964—1975 гг.) пераважная ўвага аддвалася развіццю нафтавай прамысловасці, будаўніцтву інфаструктуры і г.д., быў усталяваны кантроль дзяржавы над здабычай нафты; пазіцыі Саудаўскай Аравіі ўзмацніліся ва ўсім мусульманскім свеце. У 1973 годзе, запатрабаваўшы вяртання Ерусаліма і зняўшы саудаўскую нафту з усіх гандлёвых пляцовак, Фейсал справакаваў сусветны энергетычны крызіс. Радыкалізм караля падабаўся не ўсім і праз два гады ён быў застрэлены ўласным пляменнікам. Пасля яго смерці, пры каралi Халідзе знешняя палітыка Саудаўскай Аравіі стала больш ўмеранай. Падчас Кувейцкага крызісу 1990—1991 гг. Саудаўская Аравія выступіла супраць іракскай акупацыі Кувейта і далучылася да шматнацыянальнай кааліцыі супраць Ірака.
2010-я пачаліся для краіны неспакойна. У 2011 у горадзе Эль-Каціф і правінцыі Усходняя адбыліся шыіцкія хваляванні. Каб не даць пратэстам набраць абароты, ўлады краіны забаранілі мітынгі і дазволілі паліцыі прымяняць любыя меры. Хваляванні ўлегліся а адзін з шыіцкіх лідараў, аятала Ан Німр быў схоплены і ў 2016 пакараны смерцю.
У 2017 Саудаўская Аравія ачоліла «Квартэт», які пачаў блакаду Катара, абвінаваціўшы яго ў рассадніцтве тэрарызму і сяброўстве з шыіцкім Іранам.
Палітычная сістэма
Дзяржаўны лад Саудаўскай Аравіі вызначаецца Базавым урадавым дакументам, які быў прыняты ў 1992 годзе. Згодна з ім Саудаўская Аравія з’яўляецца абсалютнай манархіяй, якая кіруецца сынамі і ўнукамі першага караля Абдэля Азіза. Перадача ўлады ў спадчыну па жаночай лініі не прадугледжана. Каран абвешчаны канстытуцыяй Саудаўскай Аравіі. Закон заснаваны на ісламскім праве.
Кіраўніком дзяржавы з’яўляецца кароль. У цяперашні час Саудаўскай Аравіяй кіруе сын заснавальніка краіны кароль Салман ібн Абдэль Азыз ас-Сауд. Тэарэтычна ўлада караля абмежавана толькі нормамі шарыяту. Важнейшыя дзяржаўныя ўказы падпісваюцца пасля кансультацыяў з улемай (групоўка рэлігійных лідараў дзяржавы) і іншымі важнымі членамі саудаўскага грамадства. Каралю падпарадкаваны ўсе галіны ўлады. Кронпрынц абіраецца Камітэтам прынцаў.
Выканаўчая ўлада ў выглядзе Савета міністраў складаецца з прэм’ер-міністра, першага прэм’ер-міністра і дваццаці міністраў. Усе міністэрскія пасады размеркаваны паміж сваякамі караля і прызначаюцца ім самім.
Заканадаўчая ўлада прадстаўлена ў выглядзе нейкага падабенства да парламента — Кансультатыўнай асамблеі (Меджліс аш-Шура). Усе 150 членаў (выключна мужчын) Кансультатыўнай асамблеі прызначаюцца каралём на чатырохгадовы тэрмін. Палітычныя партыі знаходзяцца пад забаронай, некаторыя дзейнічаюць у падполлі.
Судовая ўлада ўяўляе сабой сістэму рэлігійных судоў, дзе суддзі прызначаюцца каралём па прадстаўленні Вярхоўнага судовага савета. Вярхоўны судовы савет у сваю чаргу складаецца з 12 чалавек, якія таксама прызначаюцца каралём. Законам гарантуецца незалежнасць суда. Кароль жа выступае ў ролі вышэйшай судовай інстанцыі з правам на амністыю.
Мясцовыя выбары
Нават органы мясцовай улады да 2005 года ў краіне не абіраліся, а прызначаліся. У 2005 годзе ўлады прынялі рашэнне правесці першыя больш чым за 30 гадоў муніцыпальныя выбары. Ад удзелу ў галасаванні былі адхілены жанчыны і ваенныя. Да таго ж абіраўся не ўвесь склад мясцовых саветаў, а толькі яго палова. Іншая палова па-ранейшаму прызначаецца ўрадам. 10 лютага 2005 у Рыядзе адбыўся першы этап муніцыпальных выбараў. Да ўдзелу ў іх былі дапушчаны толькі мужчыны ва ўзросце ад 21 года і старэйшыя. Другі этап прайшоў 3 сакавіка ў пяці рэгіёнах на ўсходзе і паўднёвым-захадзе краіны, трэці — 21 красавіка ў сямі рэгіёнах на поўначы і захадзе краіны. У першым туры ўсе сем месцаў у савеце Рыяду атрымалі кандыдаты, якія з’яўляліся альбо імамам мясцовых мячэцей, альбо настаўнікамі традыцыйных ісламскіх школ, альбо супрацоўнікамі ісламскіх дабрачынных арганізацый. Такі ж расклад сіл паўтарыўся і ў іншых рэгіёнах.
Закон і парадак. Правы чалавека
Крымінальнае права заснавана на шарыяце. Законам забаронены вусныя альбо пісьмовыя абмеркаванні існуючага палітычнага ладу. У краіне строга забаронены ўжыванне і абарот алкаголю і наркотыкаў. За крадзеж належыць адсячэнне ручыцы. Пазашлюбныя палавыя адносіны караюцца пугамі. За забойства, блюзнерства і «вядзьмарства» (прадказанне будучыні, варажба, навядзенне псуты, любоўны чары і падобнае) чакае смяротнае пакаранне.
Аднак варта адзначыць, што прымяненне ўсіх мер пакарання магчыма толькі пры захаванні многіх умоў. У прыватнасці, злодзей можа быць пакараны, толькі калі ёсць, як мінімум, два сведкі, якія сваімі вачыма бачылі злачынства, і ў іх сумленнасці няма сумневаў. Таксама калі будзе ўстаноўлена, што злодзей здзейсніў крадзеж у выпадку крайняй неабходнасці (голад і г. д.), то гэта будзе лічыцца апраўданнем учынку. У цэлым дзейнічае прэзумпцыя нявінаватасці, гэта значыць, што пакуль дакладна не будзе даказана віна, чалавек не лічыцца злачынцам.
У 2010-я сустветную супольнасць ускалыхнула некалькі гучных справаў, звязаных з правамі чалавека ў Саудаўскай Аравіі. У 2014 праваабаронца і блогер Раіфу Бадаві быў асуджаны да 10 гадоў турэмнага зняволення і 1000 удараў бізуном за абразу ісламу. Першыя 50 удараў ён атрымаў 9 студзеня 2015. У палітычных справах мае месца прымяненне катаванняў, пры гэтым суды давяраюць «прызнанням», нават калі яны атрыманы пад катаваннямі ці ціскам.
У 2018 годзе жанчынам-падданым каралеўства дазволілі вадзіць машыну і наведваць футбольныя матчы. У снежні 2019 міністэрства юстыцыі Саудаўскай Аравіі ўстанавіла забарону на шлюбы з дзецьмі.
24 красавіка 2020 Вярхоўны суд Саудаўскай Аравіі прыняў рашэнне адмяніць пакаранне ўдарамі бізунамі, якое прадугледжвала заканадаўства краіны. У якасці замены вінаватым у здзяйсненні цэлага шэрага злачынстваў зараз пагражае штраф або турэмнае зняволенне.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Саудаўская Аравія падзелена на 13 адміністрацыйных акруг, раней вядомых як правінцыі.
Роля на сусветнай арэне
У наш час Саудаўская Аравія — адна з найбольш уплывовых дзяржаў мусульманскага свету. Яе ўрад аказвае вялікую фінансавую дапамогу іншым мусульманскім краінам. Таксама Саудаўская Аравія падтрымлівае адзінаверцаў сунітаў у рэгіёне і з’яўляецца найбольш сур’ёзнай процівагай магутнаму шыіцкаму Ірану. Саудаўская Аравія з’яўляецца стратэгічным партнёрам ЗША на Блізкім Усходзе. Жорсткая ўнутраная палітыка стала зарукаю палітычнай стабільнасці, што асабліва важна ў вірлівым у 2010-я арабскім свеце.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка  — беларускі пісьменнік, мастак, фатограф, майстар народнай творчасці.
Саудаўская Аравія
Насельніцтва
Насельніцтва Саудаўскай Аравіі на 2017 год паводле розных ацэнак складае ад 28,5 да 33 млн чал. З іх каля 20 — 30 % прыходзіцца на мігрантаў (у асноўным з арабскіх краін Блізкага Усходу: Егіпта, Емена). Каэфіцыент нараджальнасці у 2017 — 18,3 нараджэнняў на 1000 чалавек (вельмі моцна скараціўся за апошняе дзесяцігоддзе). Паказчык смяротнасці — 3,5 смяротных выпадкаў на 1000 чалавек (застаецца адным з найніжэйшых у свеце). Такім чынам, натуральны прырост склаў каля 15 праміле, міграцыйны прырост у апошні час запаволіўся і ў 2017 нават быў адмоўным. Працягласць жыцця перавышае 75 гадоў. Прыцягненне працоўных мігрантаў прывяло да таго, што мужчнынскае насельніцтва па колькасці значна пераўзыходзіць жаночае.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Біяграфія
У 1958—1961 гадах вучыўся ў Чарнавіцкім тэхнікуме чыгуначнага транспарту. Прафесія — майстар-будаўнік.
Саудаўская Аравія
Насельніцтва
Прыкладна 90 % насельніцтва з’яўляюцца этнічнымі арабамі. Акрамя таго ёсць значная колькасць эмігрантаў іншых этнічных груп з Азіі і Афрыкі: індусаў — 1,4 млн, пакістанцаў — 1,5 млн, бангладэшцаў — 0,4 млн, філіпінцаў — 500 000. У каралеўстве ёсць каля 100 000 грамадзян заходніх краін, большасць якіх жыве кампактнымі групамі.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Біяграфія
У 1961—1963 гадах працаваў майстрам, прарабам будаўнічага ўпраўлення, узводзіў ваенныя аб’екты ў Мазыры, Ельску, Петрыкаве, Бабруйску.
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1988 года, член Саюза мастакоў Беларусі з 2003 года, член Саюза народных майстроў Беларусі з 2002 года.
Саудаўская Аравія
Насельніцтва
Пустынны клімат Саудаўскай Аравіі не спрыяе сельскагаспадарчаму асваенню тэрыторыі, таму заселена краіна даволі рэдка. Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва сладае 15 чалавек на квадратны кіламетр. Размеркавана насельніцтва нераўнамерна: некаторыя гарады і аазісы маюць шчыльнасць насельніцтва больш за 1000 чалавек на км², многія пустынныя раёны не заселены ўвогуле. Найбольшую шчыльнасць мае акрузе Асір, дзе клімат вільгатнейшы. Да 60-х гадоў мінулага стагоддзя большасць насельніцтва было качавым ці паўкачавым; але цяпер гэтая адзнака не перавышае ўзровень 5 %. Сёння 83 % саудаўцаў пражывае у гарадах, буйнейшыя з якіх — Эр-Рыяд (6,5 млн у агламерацыі ), Джыда (4 млн), Мека (1,7 млн), Медына (1,28 млн).
Рэлігія
Афіцыйная і адзіная рэлігія Саудаўскай Аравіі — іслам. Большасць насельніцтва прытрымліваецца строгай інтэрпрэтацыі ісламу, вядомай як «вахабізм». Саудаўцы вызнаюць салафію, што азначае «разуменне рэлігіі ў тым выглядзе, у якім яе разумеў Прарок і яго паплечнікі», «вяртанне да Карану і Суны». Шыіцкае насельніцтва ацэньваецца прыкладна ў 15 % (у асноўным ва ўсходніх абласцях краіны і на мяжы з Еменам). У краіне дзейнічае рэлігійная паліцыя. Жаўнеры Шарыяцкай гвардыі стала патрулююць вуліцы і грамадскія ўстановы з мэтай спынення спроб парушэння канонаў ісламу. У выпадку выяўлення парушэння вінаваты нясе адпаведнае пакаранне, ад штрафу да адсячэння галавы.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Фатаграфія
У 1963 годзе захапіўся фатаграфіяй, уладкаваўся фотакарэспандэнтам у слуцкую раённую газету «Шлях Ільіча», там жа апублікаваў свой першы аповед. У 1964—1979 гадах — фотакарэспандэнт раённых газет Беларусі: «Будаўнік камунізму» (Любань, 1964—1965), «Шахцёр» (Салігорск, 1965—1966), рэспубліканскіх газет: «Звязда» (1966—1971), «Чырвоная змена» (1972—1974), студыі «Фота і жыццё» Саюза журналістаў Беларусі (1974—1976). Фатограф рэстаўрацыйнай майстэрні Міністэрства культуры БССР (1979—1981). З 1981 года — у часопісе «Беларусь».
Саудаўская Аравія
Рэлігія
Мусульмане-замежнікі, што пражылі на тэрыторыі краіны 10 гадоў, могуць атрымаць саудаўскае грамадзянства. Ад іншаземцаў-іншаверцаў урад каралеўства патрабуе пераходу ў іслам. Дазволены часовы ўезд людзей, што належаць да рэлігійных меншасцей, з забаронай правядзенняў іх багаслужэнняў. Для замежнікаў-немусульман існуе забарона на наведванне свяшчэнных гарадоў Меккі і Медзіны. Для вызначэнне рэлігійнай прыналежнасці ў саудаўскай візе змяшчаецца графа аб веравызнанні замежніка, што дазваляе рэлігійнай паліцыі разварочваць замежных грамадзян-немусульман ад пад’ездаў у святыя гарады.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Фатаграфія
Прызёр шматлікіх міжнародных фотавыставаў. Медаль на «Інтэр-прэс-81», Масква 1981 г.
Саудаўская Аравія
Рэлігія
Паводле некаторых ацэнак, ад 500 000 да 1 млн чалавек прытрымліваецца каталіцкай веры. Паводле вынікаў даследавання міжнароднай дабрачыннай хрысціянскай арганізацыі «Open Doors» за 2010 год, Саудаўская Аравія займае 3 месца ў спісе краін, дзе хрысціян часцей за ўсё ўшчамляюць у правах.
Уладзімір Аляксандравіч Ляпёшкін
Уладзі́мір Алякса́ндравіч Ляпё́шкін (нар., Пачалма, Пензенская губерня) — савецкі беларускі партыйны дзеяч, сакратар ЦК КПБ (1983—1990).
Саудаўская Аравія
Эканоміка
Асноўную крыніцу прыбытка краіны складае здабыча нафты. Эканоміка Саудаўскай Аравіі базуецца на нафтавай прамысловасці, якая складае 45 % валавога ўнутранага прадукту краіны. 75 % даходаў бюджэту і 75 % экспарту складае экспарт сырой нафты і нафтапрадуктаў. Разведаныя запасы нафты складаюць 265 мільярдаў барэляў (15 % разведаных запасаў нафты на Зямлі на 2016). Саудаўская Аравіі адыгрывае ключавую ролю [34] «стабілізуючага вытворцы» у Арганізацыі краін-экспарцёраў нафты (АПЕК), і па сутнасці рэгулюе сусветныя цэны на нафту. Каралеўства мае ўстойлівае дадатнае гандлёвае сальда (26 млрд долараў у 2016). Нафтавыя скарбы дазволілі краіне ўвайсці і лік найбагацейшых дзяржаў свету з ВУПам на душу насельніцтва болей за 50 тыс. долараў. Аднак неарабская частка насельніцтва жыве не ў самых лепшых умовах.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Літаратура
Першая аповесць — «Не плач, душа мая» — апублікавана ў часопісе «Маладосць» у 1981 годзе, у 1983 годзе — выйшла асобнай кнігай.
Саудаўская Аравія
Эканоміка
Атрыманыя сродкі ўкладаюцца ў развіццё прамысловасці, сельскай гаспадаркі, развіццё гарадоў і інфраструктуры. Каралеўства дыверсіфікуе прамысловаць, каб хаця б крыху пазбавіцца ад нафтавай залежнасці. Самы яркі прыклад гэтага — з’яўленне заводаў па выплаўцы алюмінію.
Уладзімір Аляксандравіч Ляпёшкін
Біяграфія
Скончыў Куйбышаўскі авіяцыйны інстытут (1951).
Саудаўская Аравія
Эканоміка
Асноўная колькасць прамысловых прадпрыемстваў краіны знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці.
Прамысловасць
Саудаўская Аравія мае вялікія радовішчы нафты на ўзбярэжжы і шэльфе Персидскага заліва. Распрацоўку радовішчаў пад наглядам дзяржаўнага прадпрыемства «Petromin» вядуць нафтавыя кампаніі, самая вялікая з іх — Saudi Aramco. Саудаўская Аравія дзеліць з ЗША першае месца ў свеце па здабычы нафты (12,4 млн барэляў у дзень, 585 млн тон у год, 2016). Разам з нафтай здабываецца прыродны газ (109 млрд м³, 3 % сусветнай здабычы). Акрамя таго вядзецца здабыча іншых карысных выкапняў: каменнай солі і золата.
Нафта перапрацоўваецца на прадпрыемствах у Рас Танура і Аль Дзубаіл на ўзбярэжжы Персідскага заліва і ў Джанбу аль Бахр на ўзбярэжжы Чырвонага мора (нафта дастаўляецца трубаправодам з Персідскага заліва). Саудаўская Аравія спецыялізуецца таксама на вытворчасці бензіна вышэйшай якасці і лётнага паліва. Тым не менш, у экспарце сырая і перапрацаваная нафта па кошце ў 2016 суадносіліся як 8:1
Моцнае развіццё атрымала нафтахімічная прамысловасць. Каля 15 экспарту складаюць поліэтылены, ацыклічныя спірты і інш. Атрымала развіццё вытворчасць угнаенняў, азотныя і фосфарныя ўгнаенні вырабляюцца для сваіх пакупнікоў і экспартуюцца. Развіццё атрымалі машынабудаванне, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (асабліва цэмента — каля 10 млн тон штогод), угнаенняў (камбінат у Ад-Дамаме). Распаўсюджаны прадпрыемствы для апрасненне марской вады (апрасняльнае прадпрыемства ў Ад-Дамаме самае вялікае ў свеце).
Сельская гаспадарка
Сельская гаспадарка атрымлівае вялікія датацыі і інвестыцыі з боку дзяржавы з мэтай забеспячэння прадуктовай бяспекі. Сельскагаспадарчыя землі займаюць усяго 0,6 % паверхні краіны. Для арашэння выкарыстоўваецца не толькі падземныя воды, але і апраснёная марская вада. Сучасныя метады сельскай гаспадаркі (вялікія аўтаматызаваныя жывёлагадоўчыя фермы, аўтаматычныя сістэмы арашэння) забяспечваюць краіну пшаніцай, малаком, мясам кур, гароднінай. На паўпустыных пашах (39 % паверхні краіны) гадуюцца авечкі, козы, вярблюды, на сучасных фермах — каровы. У Чырвоным моры вядзецца лоўля рыбы, здабыча жэмчугу і каралаў. Рыбная лоўля ў Персідскай затоцы спынілася пасля забруджвання вады падчас Амерыкана-Іракскай вайны 1991 года.
Знешні гандаль
Асноўныя прадукты экспарту: сырая нафта (64 %), прадукты нафтаперапрацоўкі (8 %), поліэтылены, ювелірныя вырабы, прадукты харчавання. Асноўныя гандлёныя партнёры: Кітай (14 %) Японія, Індыя, Паўднёвая Карэя, ЗША (па 9-12 %) Імпарт нашмат больш разнастайны за экспарт: аўтамабілі, элетроніка, прамысловае абсталяванне, прадукты харчавання, лекі, вырабы з драўніны. Асноўныя гандлёныя партнёры: Кітай, ЗША (па 14-15 %), Германія, Велікабрытанія, ААЭ (4-7 %)
Транспарт
Асноўны транспарт — аўтамабільны. Працягласць дарог з цвёрдым пакрыццём на 2006 год — 47 тыс.км. Маецца 5140 кіламетраў чыгункі з еўрапейскай каляінай 1435 мм, што звязвае буйнейшыя гарады. Станам на снежань 2017 года, дзейнічае метрапалітэн Мекі; плануюцца да адкрыцця метрапалітэн Джыды і метрапалітэн Эр-Рыяду.
Турызм
Асноўная плынь турыстаў у Саудаўскую Аравію звязана з хаджам. У 2010-я Меку штогод наведвае каля 2 млн чалавек.
Пётр Антонавіч Порта
Пётр Антонавіч Порта (1780 — пасля 1865) — беларускі архітэктар.
Саудаўская Аравія
Адукацыя
Пад час утварэнне каралеўства ў 1932 годзе, не ўсё насельніцтва мела доступ да адукацыі, але і тыя хто мелі магчымасць вучыцца былі абмежаваны невялікімі курсамі ў рэлігійных школах пры мячэцях. Гэтыя школы выкладалі ісламскія законы і асновы пісьменнасці. У канцы стагоддзя, Аравія Саўдыдаў ужо мела агульнанацыянальную сістэму адукацыі, якая забяспечвала свабоднае выкладанне ад дашкольнага ўзроста да ўніверсітэту ўсім грамадзянам.
Сучасная саудаўская адукацыйная сістэма забяспечвае якасныя веды ў розных галінах ведаў. Яна забяспечвае патрабаванні эканомікі ў высокаадукацыйных кадрах у поўнай ступені.
Уладзімір Аляксандравіч Ляпёшкін
Біяграфія
У 1951—1955 гадах працаваў на авіярамонтных майстэрнях г. Архангельска. З 1956 года ў Мінску — майстар авіярамонтнай базы грамадзянскага паветранага флоту. З 1956 года працаваў на Мінскім трактарным заводзе. З 1963 года — загадчык аддзела Мінскага абкама КПБ, з 1966 года сакратар, другі сакратар Мінскага гаркама КПБ. З 1974 года — першы сакратар Мінскага гаркама КПБ, з 1983 да 1990 года — сакратар ЦК КПБ. Кандыдат у члены ЦК КПБ (1971—1976), член ЦК КПБ (1976—1987). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1974—1978).
Саудаўская Аравія
Адукацыя
Развіццё адукацыйнай сістэмы пачалося ў 1930-х гг. Да 1945 года заснавальнік дзяржавы кароль Абдулазіз Абдэльрахман Аль-Саўд увёў абавязковую праграму пачатковых школ каралеўства. Праз 6 гадоў, у 1951 годзе, краіна мела 226 школ з 29 887 вучнямі. У 1954 годзе, міністэрства асветы ўзначаліў прынц Фахда Абдулазіз. Першы ўніверсітэт, цяпер вядомы як Каралеўскі Саудаўскі ўніверсітэт, быў заснаваны ў Рыядзе ў 1957 годзе.
Сучасная сістэма адукацыі ўтрымлівае восем універсітэтаў, 24 000 школаў, некалькі каледжаў і іншых адукацыйных устаноў. Свабодны доступ кожнага грамадзяніна да адукацыі прапануе шырокія веды ў розных галінах навукі. У наш час каля 25 % дзяржаўнага бюджэта выдаецца на адукацыю. Існуюць праграмы замежнай адукацыі студэнтаў (у асноўным у Злучаных Штатах, Канадзе, Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Японіі, Малайзіі і г. д.). У апошнія гады тысячы студэнтаў праходзяць праграмы вышэйшай адукацыі.
Пётр Антонавіч Порта
Біяграфія
У 1834—1842 гадах Полацкі епархіяльны архітэктар. У 1830—1835 гадах архітэктар Полацкага кадэцкага корпуса.
Творчасць
Работы на Беларусі: перабудова касцёла Полацкага езуіцкага калегіума ў праваслаўны сабор Св. Мікалая (1831—1838), праект мураванай 5-купальнай царквы для Лепеля (1835), перабудова езуіцкага вучылішча ў Віцебску ў будынак мужчынскага духоўнага вучылішча (1841). Побач з культавымі праектаваў грамадзянскія дзяржаўныя пабудовы, распрацоўваў праекты па прыватных заказах.
Саудаўская Аравія
Адукацыя
Даследаванне ісламу з’яўляецца ядром адукацыйнай сістэмы краіны. Ісламскі аспект нацыянальнай адукацыі быў даследаваны Домам Свабоды. Даследаванне высветліла, што ў працэсе адукацыі дзецям прапануюць асудзіць іншыя рэлігіі і галіны ісламу. Вучэбны рэлігійны план заняткаў выкладаецца ва ўсіх медрэсэ свету.
Вячаслаў Андрэевіч Дубінка
Літаратура
Сярод іншых яго твораў:
Выразка з паперы
Выразкай з паперы пачаў займацца ў 1968 годзе падчас шматлікіх камандзіровак, доўгіх чаканняў на вакзалах і аэрапортах, у цягніках і самалётах, успамінаючы, як калісьці яго маці ў пасляваенныя гады ўпрыгожвала выразкамі з паперы вокны, сцены і нават навагоднюю ёлку. Менавіта Дубінка адзін з першых у Беларусі адрадзіў гэты забыты народны від мастацтва. Паступова на месца простым немудрагелістым узорам прыйшлі складаныя мастацкія кампазіцыі з казачных птушак і звяроў, дрэў, кветак, казачных сюжэтаў і нават помнікаў архітэктуры. Удзельнічаў у шматлікіх выставах, прызёр выставы «Выцінанкі ўсяго свету» (Вільнюс, 1989). Аформіў выразкай кнігі паэзіі, дзіцячыя казкі.
Працы В.Дубінкі захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, музеях Масквы, Санкт-Пецярбурга, Харкава, Львова, Чалябінска, Польшчы, Германіі, у прыватных зборах і калекцыях.
Саудаўская Аравія
Культура
Культура Саудаўскай Аравіі трывала звязана з ісламам. Штодня пяць разоў у дзень муэдзін заклікае прававерных мусульман да малітва (намазу). Служэнне іншай рэлігіі, распаўсюджванне іншай рэлігійнай літаратуры, будаўніцтва цэркваў, будысцкіх храмаў, сінагог забаронена.
Іслам забараняе ўжыванне свініны і алкаголю. Да традыцыйнай ежы ставяцца кураняты-грыль, фелафель, шаурма, люля-кебаб, куса махшы (фаршаваныя шынкі), а таксама прэсны хлеб — хубз. Практычна ва ўсе стравы багата дадаюць розныя спецыі і вострыя прыправы. Сярод упадабаных напояў арабаў — кава і гарбата. Іхняе распіццё часцяком носіць цырыманіяльны характар. Арабы п’юць чорную гарбату з даданнем розных траваў. Арабская кава жа славіцца сваёй традыцыйнай крэпасцю. Яе п’юць маленькімі кубкамі, часцяком з даданнем кардамона. Арабы вельмі часта п’юць каву.
У адзежы жыхары Саудаўскай Аравіі прытрымліваюцца нацыянальных традыцый і канонаў ісламу, пазбягаючы залішняй шчырасці. Мужчыны носяць доўгія кашулі з воўны або бавоўны (дышдаша). Традыцыйны галаўны ўбор — гутра. У халодны час над дышдашу апранаюць бішт — накідку з вярблюджай воўны, часцей за ўсё ў цёмных танох. Жаночае традыцыйнае адзенне багата ўпрыгожана племяннымі знакамі, манетамі, пацеркамі, ніткамі. Пакідаючы хату, саудаўская жанчына абавязана прыкрыць цела абаей, а галаву — хіджабам. Замежным жанчынам таксама неабходна насіць абаю, а пад ёй — штаны ці доўгую сукенку.
Грамадскія тэатры і кінатэатры забаронены, бо яны супярэчаць прынцыпам ісламу. Тым не менш, у супольнасцях, дзе пражываюць пераважна працоўныя з заходніх краін (напрыклад, Дахран), падобныя ўстановы маюцца. Хатняе ж відэа вельмі папулярна. Фільмы заходняй вытворчасці практычна не падвяргаюцца цэнзуры.
Выхадныя дні ў краіне — чацвер і пятніца.
Спорт
Занятак спортам карыстаецца папулярнасцю сярод маладых людзей. Жанчыны рэдка займаюцца спортам; калі займаюцца — то ў закрытых памяшканнях, дзе мужчын практычна няма. Самая папулярная гульня — футбол, нягледзячы на тое, што нацыянальная зборная каралеўства прымае ўдзел і ў чэмпіянатах па валейболу, баскетболу, а таксама ў летніх Алімпійскіх гульнях. Зборная Саудаўскай Аравіі па футболе лічыцца адной з наймацнейшых каманд у Азіі. Тройчы Саудаўская Аравія станавілася ўладальнікам Кубка Азіі — у 1984, 1988 і 1996 гадах. У 2002 і 2018 ёй удалося прабіцца на чэмпіянаты свету
Надзвычайнай папулярнасцю сярод моладзі карыстаецца дрыфтынг (ад to drift — дрэйфаваць, слізгаць), тэхніка кіравання аўтамабіля ў кіраванай намеці. Такія спаборніцтвы забаронены законам. Часцяком на іх не абыходзіцца без ахвяр, але яны нязменна збіраюць натоўпы аўтааматараў, гледачоў і разявак. У маі 2007 года ўрад краіны абвясціў, што зухаватасць, якое прывядзе ў выпадку ДТЗ да смерці чалавека, будзе разглядацца як наўмыснае забойства і будзе карацца адпаведным чынам — адсячэннем галавы.
Арыявіст
Арыявіст (Ariovistus, I стагоддзе да н.э.) — правадыр германскага племя свеваў.
Пасяліўшыся на тэрыторыі Галіі і забяспечыўшы сабе самастойнасць, Арыявіст сабраў вакол сябе каля 120 тыс. германцаў.
У 59 да н.э. Юлій Цэзар спрыяў прызнанню сенатам Арыявіста ў якасці «сябра рымскага народа». Аднак калі незадаволеныя ўладай Арыявіста гальскія плямёны звярнуліся па дапамогу да Юлія Цэзара, той каля 58 да н.э. пры Везонцыа разграміў армію Арыявіста. Паранены правадыр з рэшткай войска пераправіўся праз Рэйн у Германію, дзе неўзабаве памёр.
Эдуі
Эдуі (Haedui, Aedui) — старажытнае кельцкае племя ў міжрэччы Соны і Лігера (Луары) у Сярэдняй Галіі.
Галоўны горад эдуяў — Бібракта (Бібрактэ, Bibracte), цяпер гарадзішча (плошча 135 га) у 27 км ад г. Ацён у Францыі. Гэты найбуйнейшы кельцкі горад, які размяшчаўся на гары Монт-Бёўрэй (822 м над узроўнем мора) быў умацаваны ровам і сцяной з каменя і дрэва. У 58 да н.э. Юлій Цэзар у Бібрактэ разбіў гельветаў. У 12 да н.э. насельніцтва было выселена рымлянамі па загадзе імператара Аўгуста ў размешчаны непадалёк г. Аўгустадунум (цяпер Ацён).
Яшчэ да Цэзара эдуі лічыліся «саюзнікамі рымскага народа». Пры Цэзары яны рашуча далучыліся да рымлян і спрыялі іх барацьбе супраць свеваў Арыявіста, падтрыманых секванамі. У 52 да н.э. эдуі пакінулі Цэзара, але пасля паражэння арвернскага паўстання пад кіраўніцтвам Верцынгетарыга зноў перайшлі на бок Рыма.
У выніку Гальскіх паходаў Цэзара (58—51 да н.э.) тэрыторыя рассялення эдуяў увайшла ў склад гальскіх правінцый Рыма (з 16 да н.э.- Лугдунскай Галіі).
Эдуі першымі сярод гальскіх народнасцей атрымалі ў 48 н.э. пры Клаўдзіі I права быць сенатарамі і займаць ганаровыя выбарныя пасады.
Аляксей Сцяпанавіч Камай
Біяграфія
У 1959 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, у 1974 годзе — Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС.
Член ЦК КПСС (1990—1991), кандыдат у члены ЦК КПСС (1986—1990). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання.
У 1995 годзе паставіў свой подпіс пад лістамі, змешчанымі ў газеце «Звязда», якія заклікалі да змены дзяржаўных сімвалаў і надання рускай мове статусу дзяржаўнай.
Пасля начальнік Рэспубліканскай інспекцыі котланагляда, стандартызацыі і метралогіі пры Міністэрстве сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі.
У 1996—2000 гадах выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання і Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад Быхаўскай выбарчай акругі.
Данбас (батальён)
2-й батальён спецыяльнага прызначэння «Данбас» - ваеннае фарміраванне Нацыянальнай гвардыі Украіны.
Аляксей Сцяпанавіч Камай
Біяграфія
Старшыня Савета Камуністычнай партыі Беларусі.
Данбас (батальён)
Стварэнне
Батальён «Данбас» пачаў сваю гісторыю як атрад народнага апалчэння ў Данецкай вобласці. У красавіку 2014 года прадпрымальнік і грамадскі актывіст Сямён Сяменчанка на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы Facebook абвясціў пра збор сродкаў і запіс добраахвотнікаў у батальён тэрытарыяльнай абароны Данецкай вобласці пад назвай «Данбас». Аднак кіраўніцтва Данецкай вобласці не падтрымала ініцыятыву Сяменчанка. Таму добраахвотнікі вымушаныя былі перабазавацца на тэрыторыю суседняй Днепрапятроўскай вобласці, дзе дзякуючы падтрымцы яе кіраўніцтва змаглі сфармаваць сваё падраздзяленне ў статусе роты «Данбас-1» Палку нацыянальнай абароны.
Навучанне добраахвотнікаў праходзіла ў вёсцы Новападгароднае на мяжы Днепрапятроўскай і Данецкай вобласці на тэрыторыі былой машынна-трактарнай станцыі. Навучанне ўключала ў сябе, у прыватнасці, зборку і разборку стралковай зброі, пераадоленне паласы перашкод, а таксама навыкі рукапашнага бою.
Удзел у баявых дзеяннях
15 мая 2014 батальён вызваліў райаддзел міліцыі ў Вэлыкай Навасілкі ад лаяльнай ДНР міліцыі. 22 мая 2014 байцы батальёна ўзялі пад ахову адміністрацыйныя будынкі Валадарскага раёна.
Раніцай 23 мая 2014 батальён трапіў у засаду апалчэнцаў у вёсцы Карліўка Мар’інскага раёна. У ходзе ўзброенага сутыкнення палова байцоў батальёна атрымала раненні.
10 жніўня 2014 добраахвотніцкія батальёны «Данбас», «Азоў», «Шахтарск» і «Правы сектар» сумесна з сіламі УСУ пачалі ваенную аперацыю ў раёне горада Ілавайск. Мэтай аперацыі было ўзяцце горада штурмам, знішчэнне ўмацаваных раёнаў і блокпастоў баявікоў. У ходзе баявых сутыкненняў сілы АТО, у тым ліку і батальён "Данбас", трапілі ў акружэнне і панеслі істотныя страты.
30 студзеня 2015 Сямён Сяменчанка разам з часткай батальёна «Данбас» паводле загаду прыбыў на ўкраінскія пазіцыі ў Вуглэгірск-Дэбальцэвэ для выканання баявых задач.
Вальгольё
Вальгольё (Valgoglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 613 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 24020. Тэлефонны код — 0346.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maria Assunta.
Навасёлкаўскі сельсавет (Віцебскі раён)
Навасё́лкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Пудацкі сельсавет у складзе Суражскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Пудаць. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Суражскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Навасёлкі, сельсавет перайменаваны ў Навасёлкаўскі. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскага раёна. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Запольскага сельсавета.
Фам Ван Фу
Фам Ван Фу (Phạm Văn Phú; 16 кастрычніка 1928 — 30 красавіка 1975) — генерал-маёр Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў.
Біяграфія
Нарадзіўся 16 кастрычніка 1928 года ў канфуцыянскіх сям’і ў Хадонге, Паўночны В’етнам (цяпер частка Ханоя). У 1948 годзе скончыў французскамоўную сярэднюю школу. Затым працаваў дзяржаўным служачым на малой радзіме.
У 1952-м запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама, самастойнае аддзяленне Узброеных сіл Францыі ў калоніі. Скончыў курсы ў Ваеннай акадэміі Далата, з якой выпусціўся 28 чэрвеня 1953 года ў званні другога лейтэнанта. Пасля адабраны ў 5-ы парашутны батальён на пасаду камандзіра ўзвода. У снежні таго ж года стаў намеснікам камандзіра роты.
14 сакавіка 1954 года прызначаны капітанам 1-й роты 5-га нацыянальнага паветрана-дэсантнага батальёна В’етнама. Пад яго пачаткам падраздзяленне прыняло ўдзел у бітве пры Д’енб’енфу. Кіраўніцтва асабліва ацаніла дасягненняў роты ў задачы захопу ключавой кропкі Эліян-Хіл (пагорак C1). За гэта быў павышаны да капітана.
У маі ён трапіў у палон да байцоў В’етмінь. Некаторы час лічыўся зніклым без вестак. Утрымліваўся ў лагеры для ваеннапалонных Дзінь Ка. Вызвалены пасля падпісання Жэнеўскай дамовы. Пасля ўліўся ў шэрагі арміі Рэспублікі В’етнам.
У кастрычніку 64-га прызначаны камандуючым атрадам спецыяльнага прызначэння 3-га тактычнага раёна. 10 жніўня стаў начальнікам штаба камандавання спецназа.У канцы чэрвеня 1965 года заняў пасаду камандзіра 2-й пяхотнай дывізіі і 12-й тактычнай дывізіі. У кастрычніку наступнага года заняў пасаду памочніка камандзіра пяхоты 1-й дывізіі. У пачатку ліпеня 1968 года яго прызначылі камандзірам 44-й тактычнай дывізіі ў раёне Донг Тхап Муой. У пачатку студзеня 70-га заняў пасаду кіраўніка сіл спецыяльных аперацый. У 1973 годзе быў прызначаны начальнікам навучальнага цэнтра Куанг Чунг. У лістападзе 74-га стаў камандуючым 2-га корпуса і 2-й ваеннай акругі.
Увесну 1975 года падчас вясновага наступлення арганізоўваў адыход сіл 2-га корпуса.
Раніцай 29 красавіка, знаходзячыся па адрасе Сайгон, вуліца Гіалонг, дом 19, прыняў рашэнне звесці рахункі з жыццём. Фам выпіў яд і запаў у кому. Лекары павезлі яго ў бальніцу Грал, дзе той памёр 30 красавіка ў 23:15.
Сям’я
Бацька — Фам Ван Тыч, маці — Нгуен Тхі Нхім.
Быў жанаты на Да Ты Лам Дэ. У шлюбе нарадзілася восем дзяцей: Фам Нгок Куі, Фам Нгок Вінь, Фам Нгок Хіен, Фам Тхі Фуонг Ха, Фам Тхі Фуонг Тао, Фам Тхі Фуонг Дунг, Фам Нгок Донг і Фам Нгок Фук. Пасля падзення паўднёвав’етнамскага рэжыму на радзіме засталася толькі адна дачка, астатнія сямёра абгрунтаваліся ў ЗША.
Ягор Лях
Ягор Лях (нар. ) — беларускі гандбаліст. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Выступаў за БНТУ. Разыгрывальнік мінскага клуба «Віцязь». У 2020 годзе былы гулец ГК «Віцязь» падпісаў адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня.
Луганск (Паўладарская вобласць)
Луганск — сяло ў Паўладарскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Луганскай сельскай акругі. Код КАТА — 556053100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2002 чалавекі (997 мужчын і 1005 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1677 чалавек (799 мужчын і 878 жанчын).
Маўзалей Галы Плацыдзіі
Маўзале́й Га́лы Плацы́дзіі (Mausoleo di Galla Placidia) — крыжавакупальная пабудова, размешчаная побач з базілікай Сан-Вітале ў Равене.
Маўзалей датуецца прыблізна другой чвэрцю V стагоддзя і ўпрыгожаны самымі раннімі з захаваных равенскіх мазаік. Хоць пабудова прыпісваецца Гале Плацыдзіі, дачцэ імператара Феадосія Вялікага, маўзалей не стаў месцам яе пахавання. У 1996 годзе маўзалей у ліку іншых раннехрысціянскіх помнікаў Равены быў уключаны ў лік аб'ектаў Сусветнай спадчыны пад № 788.
Гісторыя маўзалея
Маўзалей доўгі час служыў араторыем пры палацавай базіліцы Санта-Крочэ, якая не захавалася. Верагодна, ён быў капэлай-малельняй, прысвечанай велікамучаніку Лаўрэнцію, які асабліва шанаваўся ў родзе Галы Плацыдзіі і чыя выява змешчана на самым бачным месцы — у люнеце насупраць увахода.