cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Даратэя Брандэнбургская
Каралева Даніі, Нарвегіі і Швецыі (1445—1448)
У красавіку 1445 года Іаган Алхімік, ад імя малодшай дачкі, заключыў шлюбную дамову з Крыстаферам III, каралём Даніі, Нарвегіі і Швецыі. 12 верасня 1445 года ў Капенгагене адбылася цырымонія шлюбу. На вяселле былі запрошаныя прадстаўнікі дваранскага саслоўя з усіх краін Кальмарскай уніі. 14 верасня таго ж года Даратэя Брандэнбургская была каранавана ў Лундскім саборы і стала каралевай Даніі, Нарвегіі і Швецыі. Яна атрымала феадальныя ўладанні ў трох каралеўствах і Верхнім Пфальцы, якія забяспечвалі ёй ўтрыманне ў памеры 45 000 і 15 000 рэйнскіх гульдэнаў адпаведна.
Дзяржаўны савет прыняў рашэнне выдаць Даратэю Брандэнбургскую замуж за наступнага манарха. Іаган Алхімік пачаў перамовы аб замужжы дачкі з каралём Казімірам IV Польскім і эрцгерцагам Альбрэхтам VI Аўстрыйскім, братам імператара Фрыдрыха III. Але летам 1448 года рыксрод абраў новым каралём маладога графа Крысціяна Ольдэнбургскага, які меў роднасныя сувязі з згаслымі дынастыямі Эстрыдсенаў і Хорфагераў.
Каралева Даніі (1449—1481) і Нарвегіі (1450—1481)
28 верасня 1448 года Крысціян Ольдэнбургскі быў абвешчаны каралём Даніі пад імем Крысціяна I і 28 кастрычніка 1449 года ажаніўся з удавой свайго папярэдніка, пасля чаго абодва былі каранаваныя ў царкве Дзевы Марыі. 13 мая 1450 года пад тым жа імем ён быў прызнаны каралём Нарвегіі і каранаваны ў Нідараскім саборы.
Выйшаўшы замуж, Даратэя Брандэнбургская адмовілася ад ранейшых феадальных уладанняў у Даніі і Нарвегіі, атрымаўшы ўзамен замак Калунборг і востраў Самсе у Даніі і вобласць Румерыке у Нарвегіі. За ўладанні ў Швецыі ёй давялося весці працяглую барацьбу, якая завяршылася прызнаннем яе правоў.
У 1460 годзе Крысціян I атрымаў у спадчыну герцагства Шлезвіг і графства Гольштэйн, якое ў 1474 годзе таксама было пераўтворана ў герцагства, і каралева стала першай герцагіняй і Шлезвіга, і Гольштэйна. Даратэя Брандэнбургская неаднаразова, але дарэмна прэтэндавала на феоды нябожчыка бацькі ў Брандэнбурзе, які пасля смерці не пакінуў нічога, акрамя даўгоў.
Па сведчаннях сучаснікаў, яна мела цвярозы практычны розум і цвёрды характар, які дапамагаў ёй адстойваць свае інтарэсы. Каралева аказвала вялікі ўплыў на мужа і кіравала каралеўствамі ад яго імя, калі ён знаходзіўся ў ад’ездзе. Яе ўменне весці гаспадарку дапамагло пагасіць усе даўгі мужа і выкупіць закладзеныя ім замкі. У якасці падзякі ў 1479 годзе Крысціян I перадаў ёй у леннае валоданне герцагства Гольштэйн, а ў наступным годзе і герцагства Шлезвіг.
Даратэя Брадэнбургская заступалася за цэрквы. Яна падтрымлівала францысканцаў-абсервантаў, для якіх пабудавала манастыр у Кёге і курыравала будаўніцтва капліцы Святой Тройцы ў Роскільскім саборы. У 1474—1475 гадах кароль і каралева здзейснілі паломніцтва ў Рым, дзе іх прыняў рымскі папа Сікст IV. На зваротным шляху яны наведалі Мантуанскае маркграфства, кіраўнік якога быў сваяк Крысціяна I, Лудовіка III Ганзага, і Даратэя Брадэнбургскіх сустрэлася з сястрой-маркграфіняй. Яна наведала яе яшчэ раз, ужо ўдавой, падчас паломніцтва ў Рым у 1488 годзе.
Каралева Швецыі (1457—1464)
Пасля смерці Крыстафера Баварскага дваранскае саслоўе Швецыі адмовілася прызнаць сваім каралём Крысціяна Ольдэнбургскага і абрала новага манарха з мясцовай эліты. Ім стаў Карл Кнутсан Бундэ, які 20 чэрвеня 1448 года ўзышоў на пасад Швецыі пад імем Карла VIII. 20 лістапада 1449 года ён таксама стаў каралём Нарвегіі пад імем Карла I, але, не маючы роднасных сувязяў з згаслай дынастыяй Хорфагероф, неўзабаве быў скінуты.
Карл VIII пазбавіў Даратэю Брандэнбургскую феадальных уладанняў на тэрыторыі Швецыі. Яна паспрабавала вырашыць гэтую праблему мірным шляхам на сустрэчы прадстаўнікоў трох Каралеўстваў ў Хальмстадзе у 1450 годзе. Праз год, паміж Даніяй і Нарвегіяй з аднаго боку і Швецыяй з другога, пачалася вайна. У 1455 годзе Даратэя Брандэнбургская звярнулася да рымскага папы з просьбай прызнаць яе права на феоды ў Швецыі. Вайна завяршылася выгнаннем Карла Кнутсана Бонда. 23 чэрвеня 1457 года ва Упсальскім саборы Крысціян I і яго жонка былі каранаваныя. Даратэя Брадэнбургская атрымала ў валоданне правінцыі Нерка і Вермланда, а таксама салідную грашовую кампенсацыю.
23 чэрвеня 1464 года, калі дваранскае саслоўе Швецыі зноў прызнала каралём Карла VIII, Даратэя Брандэнбургская зноў пазбавілася сваіх уладанняў, і зноў пачаліся перамовы, якія завяршыліся вайной. У 1471 годзе, пасля паразы ў вайне па выніках бітвы пры Брункеберзе, яна зноў апелявала да Святога Прастолу. Яе інтарэсы ў Рыме прадстаўляў кардынал-пляменнік. У 1475 годзе рымскі папа Сікст IV выдаў булу, у якой запатрабаваў ад рэгента Стэна Стурэ Старэйшага задаволіць усе патрабаванні былой каралевы. Да самай смерці Даратэі Брандэнбургскай рэгенту пагражала адлучэнне ад царквы.
Рэгент Шлезвіг-Гольштэйна (1481—1494)
21 мая 1481 года Даратэя Брандэнбургская аўдавела ў другі раз. Рэзідэнцыяй каралевы-удавы стаў замак Калунборг. Ёй па-ранейшаму належалі герцагства Шлезвіг і Гольштэйн, якімі яна кіравала ад імя непаўналетняга малодшага сына Фрэдэрыка. Мяркуецца, што яна нават спрабавала атруціць старэйшага сына Ганса I, караля Даніі і Нарвегіі, каб малодшы мог заняць яго месца. Яна спрабавала пакінуць Шлезвіг і Гольштэйн малодшаму сыну, але, нягледзячы на прыкладзеныя ёю намаганні, у 1490 годзе герцагства прыйшлося падзяліць паміж абодвума сынамі. Канчаткова падзел быў замацаваны ў 1494 годзе на сейме ў Калунборге, незадоўга да смерці каралевы-удавы. Даратэя Брандэнбургская памерла ў сваім замку 25 лістапада 1495 года і пахавана ў Роскільскім саборы побач з другім мужам.
Шлюбы і нашчадкі
12 верасня 1445 года ў Капенгагене быў заключаны шлюб паміж прынцэсай Даратэяй Брандэнбургскай і Крыстаферам III (26 лютага 1416 — 5 студзеня 1448), каралём Даніі, Нарвегіі і Швецыі, пфальцграфам Нойбурга і Ноймаркта, сынам Іагана Баварскага, пфальцграфа Ноймаркта і прынцэсы Кацярыны Памеранскай. 5 студзеня 1448 года яна аўдавела. Шлюб быў бяздзетным.
28 кастрычніка 1449 года ў Капенгагене быў заключаны шлюб паміж каралевай-удавой Даратэяй і Крысціянам I (1416 — 21 мая 1481), каралём Даніі, пазней каралём Нарвегіі і каралём Швецыі, герцагам Шлезвіг-Гольштэйна, графам Ольдэнбурга, сынам Дзітрыха Шчаслівага, графа Ольденбурга і Гельвігі Гольштэйнскай, герцагіні Гольштэйна і графіні Шлезвіга. У гэтым шлюбе нарадзіліся пяцёра дзяцей, двое з якіх памерлі ў маленстве:
Ігар Кусянкоў
Ігар Кусянкоў (нар. ) — беларускі гандбаліст, левы вуглавы.
Асэкрыў
Асэкрыў (Осе́крів) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 5845
NGC 5845 (іншыя абазначэнні — UGC 9700, MCG 0-38-24, ZWG 20.59, ARAK 468, PGC 53901) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альфонса Гарсія Роблес
Альфонса Гарсія Роблес (, Самора, Мічаакан, Мексіканскія Злучаныя Штаты —, , Мексіканскія Злучаныя Штаты) — мексіканскі палітычны дзеяч, міністр замежных спраў Мексікі (1975—1976), лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1982) сумесна з Альвай Мюрдаль.
Біяграфія
У 1933 г. скончыў юрыдычны факультэт Нацыянальнага ўніверсітэта ў Мехіка, працягнуў адукацыю ў Парыжы і ў Акадэміі міжнароднага права ў Гаазе (1938).
У 1941 г. прызначаны кіраўніком дэпартамента міжнародных арганізацый, а затым генеральным дырэктарам палітычнай і дыпламатычнай службы.
У 1945—1952 гг. — Пастаянны прадстаўнік Мексікі ў ААН,
ў 1952—1957 гг. — У сакратарыяце ААН у Нью-Ёрку, з'яўляўся дырэктарам палітычнага аддзялення.
У 1957—1962 гг. — Начальнік дэпартамента Еўропы, Азіі і Афрыкі МЗС Мексікі. Прымаў актыўны ўдзел у працы канферэнцый па марскім праве 1958 і 1960 гг.
У 1962—1964 гг. — Пасол у Бразіліі.
У 1964—1970 гг. — Намеснік міністра замежных спраў, гуляў адну з ключавых роляў у падпісанні ў лютым 1967 г. дамовы аб забароне ядзернай зброі ў Лацінскай Амерыцы, (Дагавор Тлатэлолька), падпісаны прадстаўнікамі 14 краін, пазней да яго далучыліся яшчэ 10 дзяржаў. У 1967 г. узначаліў мексіканскую дэлегацыю на Жэнеўскай канферэнцыі ААН па раззбраенні, дзе сумесна з Альвай Мюрдаль прымаў актыўны ўдзел у распрацоўцы Дагавора аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі 1968 г., удзельнікамі якога сталі 115 краін свету.
У 1970—1975 гг. — Прадстаўнік Мексікі ў ААН.
У 1975—1976 гг. — Міністр замежных спраў Мексікі, старшыня «групы 77» ў ААН (1974—1975).
У 1985 г. абраны старшынёй Камітэта ААН па раззбраенні.
Багданава (Вілейскі раён)
Багда́нава (, Богданово) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Куранецкага сельсавета.
Куршчына
Куршчына (Курщина) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Юзаф Алексы
Юзаф Алексы (Józef Oleksy; 22 чэрвеня 1946 — 9 студзеня 2015) — польскі палітык, прэм'ер-міністр Польшчы ў 1995-1996 гадах, маршалак Сейму Польшчы ў 1993-1995 і ў 2004-2005 гадах.
Асьмыговычы
Асьмыговычы (Осьмиго́вичі) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Насельніцтва 515 чалавек.
Гронэ
Насельніцтва складае 731 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 104 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 24060. Тэлефонны код — 035.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Дзева Марыя.
Агадзірскі крызіс
Агадзі́рскі кры́зіс (Coup d'Agadir) або Другі́ марака́нскі кры́зіс (Zweite Marokkokrise) — абвастрэнне міжнародных адносін напярэдадні Першай сусветнай вайны, выкліканае акупацыяй французамі мараканскага горада Фес у красавіку 1911 года.
Адным з найважнейшых наступстваў Агадзіра была цэлая серыя мерапрыемстваў па ўзмацненні ўзбраенняў, праведзеных усімі вялікімі дзяржавамі з пачатку 1912 па лета 1914 года. Наперадзе ўсіх у гэтай гонцы ўзбраенняў ішла Германская імперыя.
Counter-Strike 2
«Counter-Strike 2» ― маючая адбыцца шматкарыстальніцкая відэагульня ў жанры , распрацаваная кампаніяй  з выкарыстаннем рухавічка Source 2. Будзе з’яўляцца 5-й гульнёй у. Перыяд распрацоўкі застаецца невядомым. Valve анансавала гульню 22 сакавіка 2023 года на сваім канале YouTube, абвясціўшы, што яна выйдзе ўлетку 2023 года. Кампанія заявіла, што правядзе абмежаваны тэст для Counter-Strike 2 у сакавіку 2023 года, даступны толькі для Windows. Аб’ява з’явілася праз некалькі тыдняў пасля чутак пра сіквел.
Распрацоўка
Пасля некалькіх тыдняў чутак аб працягу 4-й гульні серыі, Valve афіцыйна абвясціла аб распрацоўцы сіквела. Таксама было пацверджана, што гульня выйдзе ўлетку 2023 года ў якасці бясплатнага абнаўлення Counter-Strike: Global Offensive. Сіквел быў апісаны як «капітальны рамонт кожнай сістэмы, кожнага элемента кантэнта і кожнай часткі гульнявога працэсу». У сакавіку 2023 года быў праведзены тэст гульні. Паляпшэнні ўключаюць перапрацаваныя карты і палепшаныя аўдыё-візуальныя эфекты, а таксама змены ў выкарыстанні дымавых гранат і шмат другога. Асвятленне, тэкстуры і дызайн былі змененыя. Кампанія «Valve» паведаміла: ''«Дым зараз узаемадзейнічае з іншымі гульнявымі працэсамі, ствараючы новыя магчымасці. Кулі і гранаты могуць вырабляць дым, на кароткі час закрываючы лінію агляду або пашыраючы аклюзію»''. Дым таксама можа «натуральным чынам запаўняць прастору» і рэагаваць на асвятленне. Кампанія пацвердзіла перанос скінаў і іншых прадметаў з Counter-Strike: Global Offensive у Counter-Strike 2. Таксама з’явілася новае галоўнае меню.
Сяргей Сільвестравіч Харамоненка
Сяргей Сільвестравіч Харамоненка (1910—1978) — беларускі біяхімік, гематолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1945).
Біяграфія
Скончыў хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1936). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Навуковы супрацоўнік Беларускай рэспубліканскай даследчай станцыі па жывёлагадоўлі (1936), дацэнт кафедры біяхіміі Віцебскага медыцынскага інстытута (1937—1941), асістэнт кафедры агульнай хіміі Беларускага медыцынскага інстытута (1943—1944), загадчык бія44-4 рабоце (1945—1953), дырэктар (1953—1963), навуковы супрацоўнік (1963—1978) Беларускага НДІ пералівання крыві.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: праблема кансервацыі донарскай крыві; імунахімія крыві.
Шыпкоўскі сельсавет
Шыпко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ільянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Шыпкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ільянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ільянскага сельсавета.
Рагулькі палявыя
Рагулькі палявыя (Сonsolida regalis) — від аднагадовых травяністых раслін роду сямейства.
Назва
Рагулькі палявыя, казёлкі, казёлчыкі, жывакост , казельчыкі, рагулькі , козлікі, тапаркі.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна. Вырастае ад 25 да 70 см. Сцябло прамое, галінастае, можа быць пакрыты валасінкамі.
Лісце чаргаванае, шматкроць рассечанае, з лінейнымі сегментамі лістоў, верхняе сядзячае, ніжняе з хвосцікамі. Кветкі блакітныя, маюць няправільную (зігаморфную) будову. Плод — лістоўка.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Звычайнае пустазелле пасеваў жыта.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Дэкаратыўная расліна з прыгожымі кветкамі, разводзіцца садоўнікамі, існуюць розныя сарты і формы, якія адрозніваюцца расфарбоўкай і памерам кветак.
Кветкі даюць нектар, пчолы наведваюць з першай паловы чэрвеня і да восені.
Таксанамія
Інфравідавыя таксоны:
Блажэнык
Блажэнык (Блаже́ник) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Павел Ярашук
Павел Ярашук (нар. ) — беларускі гандбаліст, варатар.
Выступаў за гандбольны клуб «Гомель», дзе правёў 12 гадоў. У сезоне 2021/22 ён гуляў за партугальскую «Мадэйру». У наступным сезоне далучыўся да грачаскага ПАОКа.
Маўзалей Леніна
Гісторыя будаўніцтва
Першы драўляны Маўзалей (праект А. В. Шчусева) быў узведзены да дня пахавання Уладзіміра Ільіча Леніна (27 студзеня 1924), меў форму куба, быў увянчаны трохспрыступкай пірамідай; ў другім часовым драўляным Маўзалеі, устаноўленым вясной 1924 года (праект А. В. Шчусева), да прыступкавага аб’ёма былі прыбудаваны з двух бакоў трыбуны. Першапачатковы праект саркафага быў прызнаны тэхнічна цяжкім і архітэктар К. С. Мельнікаў на працягу месяца распрацаваў і прадставіў восем новых варыянтаў. Адзін з іх быў зацверджаны, а затым і рэалізаваны ў самыя кароткія тэрміны пад наглядам самога аўтара. Гэты саркафаг стаяў у маўзалеі аж да заканчэння Вялікай Айчыннай вайны.
NGC 5846
NGC 5846 (іншыя абазначэнні — UGC 9706, MCG 0-38-25, ZWG 20.61, PGC 53932) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дзева.
Дом вялікай матулі
«Дом вялікай матулі» (Big Momma's House) — амерыканская крымінальная камедыя 2000 года рэжысёра Раджы Госнэла і сцэнарыстаў Дэрыла Куорлза і Дона Раймера. Мартын Лоўрэнс сыграў галоўную ролю агента ФБР Малкальма Цёрнэра. Асноўная частка фільма адбываецца ў Картэрсвіле, Джорджыя, але фільм здымаўся ў Каліфорніі.
Барыс Рыгоравіч Плотнікаў
Барыс Рыгоравіч Плотнікаў (Бори́с Григо́рьевич Пло́тников;, Няўянск, Свярдлоўская вобласць — , ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1998).
Біяграфія
Нарадзіўся 2 красавіка 1949 года ў горадзе Няўянск (Свярдлоўская вобласць). Скончыў школу № 57 у горадзе Новаўральску. Скончыў Свярдлоўскае тэатральнае вучфлішча (1970, курс Ю. Жыгульскага) і філалагічны факультэт Уральскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1983).
З 1970 па 1978 год cлужыў у Свярдлоўскім ТЮГу. З 1978 года на сцэне Маскоўскага тэатра сатыры. З 1988 года — Цэнтральнага акадэмічнага тэатра Савецкай Арміі, з 2002 года — у трупе МХТ імя А. П. Чэхава.
У кіно дэбютаваў у 1976 году ў фільме Ларысы Шапіцькі «Узыходжанне», які прынёс яму ўсесаюзную вядомасць. Таксама вядомы па ролі доктара Барменталя ў тэлефільме «Сабачае сэрца».
У 1992 годзе сыграў галоўную ролю зняволенага Данілава ў містэрыі кампазітара Аляксея Рыбнікава «Літургія агалошаных». З’яўляўся прафесарам кафедры майстэрства акцёра, кіраўніком майстэрні ГІТІСа.
Аўтар кнігі «Мая надзея, мука і ўзнагарода…».
Памёр на 72-м годзе жыцця 2 снежня 2020 года ад пнеўманіі, выкліканай каронавіруснай інфекцыяй.
Энтропа
Энтропа — скульптура чэшскага мастака Давіда Чэрні. Праект быў замоўлены Чэшскай Рэспублікай у азнаменаванне яе старшынства ў Савеце Еўрапейскага Саюза і першапачаткова быў распрацаваны ў якасці супрацоўніцтва 27 мастакоў і творчых груп з усіх краін-членаў Еўрапейскага Саюза. Аднак пасля высветлілася, што гэта Чэрні і тры яго памочнікі стварылі сатырычную і супярэчлівую п’есу, якая адлюстроўвала завостраныя стэрэатыпы краін-членаў ЕС. Падробленыя профілі мастакоў былі таксама створаны Чэрні і яго саўдзельнікамі, разам з выдуманымі апісаннямі іх меркаваных укладаў.
Скульптура была неафіцыйна прадстаўлена 12 студзеня 2009 года, а праз тры дні — афіцыйна апублікавана ў СМІ. Скульптура першапачаткова экспанавалася ў будынку Justus Lipsius у Бруселі. З верасня 2010 года па сакавік 2012 года скульптура экспанавалася ў Навуковым цэнтры Techmania ў Пльзені. Копія скульптуры таксама была запланавана для кафэ Nová Scéna ў Нацыянальным тэатры ў Празе.
Краіны, якія ўвайшлі ў скульптуру
Без выразнага ўказання з боку мастака або афіцыйнага прадстаўлення можна скласці розныя інтэрпрэтацыі адной краіны. Гэты спіс краін зусім не з’яўляецца вызначаным. Некаторыя фізічныя часткі трохі адрозніваюцца ад формы, прадстаўленай у афіцыйным буклеце:
Ізола-дзі-Фондра
Ізола-дзі-Фондра (Isola di Fondra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Яўген Антонавіч Аляхновіч
Яўген Антонавіч Аляхновіч ( — ) — старшы лейтэнант Чырвонай Арміі, камандзір штурмавой авіяцыйнай эскадрыллі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (27 чэрвеня 1945 года; «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм»).
Ізола-дзі-Фондра
Насельніцтва складае 184 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 14 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 24010. Тэлефонны код — 0345.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Яўген Антонавіч Аляхновіч
Біяграфія
Нарадзіўся 20 мая 1920 года ў вёсцы Троіцка-Харцызк, цяпер пгт. Троіцка-Харцызк Харцызкага раёна Данецкай вобласці Украіны, у сям’і рабочага. Беларус.
Адукацыя сярэдняя.
У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1943 годзе скончыў Варашылаўградскую ваенна-авіяцыйную школу. Член ВКП(б) з 1943 года.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1943 года. Ваяваў на Стэпавым, 2-м і 1-м Украінскім франтах, удзельнічаў у Курскай бітве.
Камандзір эскадрыллі 142-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага Сандамірскага ордэна Багдана Хмяльніцкага палка (8-я гвардзейская штурмавая авіяцыйная Палтаўская дывізія, 1-ы гвардзейскі штурмавы авіяцыйны корпус, 2-я паветраная армія, 1-ы Украінскі фронт) гвардыі старшы лейтэнант Яўген Аляхновіч здзейсніў 165 баявых вылетаў на разведку і бомбава-штурмавыя ўдары па жывой сіле і тэхніцы праціўніка. Збіў 4 варожых самалёта.
13 студзеня 1945 года ў баях за вызваленне Польшчы быў падбіты і накіраваў свой падпалены самалёт на зенітную батарэю ворага.
Цемраборцы (настольная гульня)
Цемраборцы — настольная калекцыйная картачная гульня (таксама пазіцыянавалася аўтарамі як стратэгічная картачная гульня) у сеттынгу славянскай міфалогіі, якая выйшла ў 2015 годзе ў выдавецтве «Сквірэл» накладам 1000 асобнікаў. Аўтары гульні — Ілля Бутаў і Міхаіл Пятроўскі з Беларусі. Гэта першая беларуская гульня ў жанры калекцыйных картачных гульняў (ККГ). Сродкі на выданне былі сабраныя пры дапамозе краўдфандынгавай пляцоўкі ulej.by (цяпер зачынена). Ілюстрацыі да настольнай гульні зрабілі Яўгенія Шарафетдзінава, Анастасія Мелех і Наталля Юрча. Па дадзеных сайта «Тесера» сярэдняя адзнака гульні складае 5.90.
У «Цемраборцах» гулец фармуе сваю калоду з 41 карты аднаго з трох тыпаў персанажаў — Царквы, Цёмных чараўнікоў і Дзяцей лесу. Гульца ўвасабляе Валадар (Павераны Царквы, Спрактыкаваны чараўнік і Гаспадар лесу адпаведна), кожны з якіх мае 20 жыццяў. У працэсе партыі, у залежнасці ад умоў, якія складаюцца на стале, кожны гулец можа вывесці аднаго з трох Намеснікаў, здольнасці якіх уплываюць на ўсіх істот адпаведнай фракцыі
Гісторыя стварэння
Гульню стваралі з 2006 года высілкамі прыкладна дзесяці чалавек (апроч стваральнікаў, ілюстратараў і гейм-дызайнераў працавалі яшчэ і кансультанты-фалькларысты). Сюжэт гульні грунтуецца на народных паданнях, міфах і легендах Беларусі, а таксама суседніх з ёю краін (Расіі, краін Прыбалтыкі, Украіны і Польшчы). Шматлікія экспедыцыі, праведзеныя адным з яе стваральнікаў, дазволілі сабраць багаты матэрыял, прысвечаны, у тым ліку, і містычным абрадам нашых продкаў, паганскім традыцыям, фальклору, сакральнай геаграфіі. У аснову гульнявой механікі пакладзены асаблівасці калекцыйных картачных гульняў, папулярных у пачатку двухтысячных гадоў. Упершыню прататып гульні быў прадстаўлены яго распрацоўнікамі на штогадовым усебеларускім ролевым канвенце «Менескон» (г. Мінск, 5–6 красавіка 2008 года). На працягу двух дзён любы ахвочы мог азнаёміцца з прататыпам гульні ў секцыі настольных гульняў фестывалю. Дзякуючы атрыманым водгукам пэўныя механікі былі скарэктаваныя.
У чэрвені 2015 года фінальная версія гульні была прадстаўлена на першай у Беларусі канферэнцыі распрацоўнікаў настольных гульняў — «Іграштурм», а ў кастрычніку таго ж года — на фестывалі «Ігракуб» у Гродне. Тады ж пра планаваны выхад новай настольнай гульні напісалі выданні «Анлайнер», Vogs.by , Naviny.by і інш.
1 чэрвеня 2015 года ў кнігарні «Prезентацыя» ў Мінску адбылася прэзентацыя першага рамана Іллі Бутава, дзеянне якога адбывалася ў сусвеце гульні, — «Цемраборац». Там жа было абвешчана пра старт краўдфандынгавай кампаніі на пляцоўцы ulej.by. У чэрвені стваральнікі пляцоўкі адзначылі гульню як «сучасную, разумную, але ў той жа час самабытную гульню з нацыянальным каларытам». Тады ж праект «Цемраборцы» адабралі ў ліку трох лепшых сярод тых, што былі прадстаўлены на пляцоўцы. У ліпені 2015 года праект сабраў неабходнае фінансаванне. У снежні 2015 года гульню выдала выдавецтва «Сквірэл».
У красавіку 2016 года прэзентацыя настольнай гульні адбылася ў гродзенскім клубе «Партал».
Галоўны плюс «Цемраборцаў», паводле аглядальніка Арцёма Платонава, заключаецца ў тым, што «яна з'яўляецца айчынным Magic The Gathering з адпаведна больш нізкім коштам і родным бэкграўндам». Сярод мінусаў ён адзначыў матэрыял скрынкі, сухое выкладанне правілаў і дробны шрыфт на картах. Іншымі аглядальнікамі адзначалася, што «Цемраборцы» спадабаюцца тым гульцам, якія  любяць беларускія народныя казкі, легенды і гісторыю. Як мінус яны вылучалі тое, што базавая мова гульні руская. Таксама былі адзначаны ілюстрацыі гульні, выкананыя ў вельмі самабытнай манеры і якасць друку. Аглядальнік Павел Максімаў (MaxiPavel) адзначае добры матэрыял каробкі, выразныя правілы, але дробны шрыфт і неабходнасць выкарыстання пратэктараў для карт. Сама гульня, як адзначаецца, развівае лагічнае і стратэгічнае мысленне.
У будучыя сэты планавалася дадаць новыя фракцыі і механікі бою. Быў запланаваны таксама пераклад гульні на беларускую мову. Прапаноўваліся нават назвы «Змроказмагары», «Цемразмагары», «Змрокагубцы», «Цемралупцы», «Злыднедаўцы» і інш. Аднак у публікацыi на беларускай мове фігураваў толькі адзін варыянт — «Цемраборцы». У чэрвені 2016 года пачаўся пошук валанцёраў для перакладу гульні.
З 10 снежня 2019 па 31 мая 2020 года Ілля Бутаў і Ўладзіслаў Маркевіч пры падтрымцы партала Author.today праводзілі конкурс кароткіх літаратурных твораў, якія адбываюцца ў сусвеце гульні «Цемраборцы».
Агульныя правілы і асаблівасці механікі
Правілы рэгламентуюць партыю паміж двума гульцамі, але мажліва ў якасці эксперыменту ладзіць партыі і з большай колькасцю ўдзельнікаў. Улічваючы колькасць наяўных стартавых фракцый, можна згуляць і ўтраіх. Прыемным дадаткам да складання калоды з’яўляецца магчымасць пакласці ў яе карты з іншых фракцый (а карт у гульні, калі не ўлічваць Валадароў і Намеснікаў, усяго 111, што дае магчымасці складаць розныя камбінацыі нават са стартавым наборам). За карты з іншай фракцыі прадугледжаныя штрафы ў выглядзе падвышэння кошту карты, якое можна нівеляваць у працэсе гульні, карыстаючыся механікай зніжэння кошту. Адной з ключавых асаблівасцяў гульні з’яўляецца механіка змены пары сутак (дзень/ноч), пад час якой некаторыя істоты становяцца мацнейшымі.
Фракцыі
Цёмныя чараўнікі — гэтую фракцыю ў большасці сваёй складае нежыць, духі і дэманічныя стварэнні Іншасвету, а таксама людзі са звышнатуральнымі здольнасцямі. Галоўнымі перавагамі прадстаўнікоў  гэтай фракцыі з’яўляецца раптоўнасць нападу, танны міфрыльны кошт і шматлікія бонусы, якія яны атрымліваюць у цёмны час сутак. Тып уздзеяння — вядзьмарства.
Дзеці лесу — фракцыя, якая насяляе лясы і балоты (галоўным чынам за ракой Хронус) і якую складаюць пачвары, духі, нежыці і людзі са звышнатуральнымі здольнасцямі. Знахары Дзяцей лесу супрацьстаяць ворагам, коштам сіле схаванай у розных раслінах (вясёлкавы мох, разрыў-трава, месяцовы лісахвост і інш.), прадметах і некаторых лясных аб’ектах, якія акумулююць энергію астралу (ведзьміна кола). Тып уздзеяння — расліны.
Падгорны народзец — фракцыя, якая засяляе горы, перадгор’і і азёрныя выспы Поўначы, яна не ўвайшла ў асноўны стартавы набор і была запланаваная ў наступных перавыданнях. На некаторых картах настольнай версіі можна сустрэць згадкі пра механізмы, якіх не было ў стартавым наборы, але, як абяцаюць аўтары, яны павінны з’явіцца ў далейшых сэтах.
Тыпы істот
Чалавек — тып карты, які ў асноўным належыць Царкве. Таксама карты гэтага тыпу сустракаюцца ў Цёмных чараўнікоў (ведзьма, вядзьмак, двудушнік) і Дзяцей лесу (траўніца, ваўчыны пастыр і інш.).
Істота — з’яўляецца тыпам карты фракцыі Царквы, Цёмных чараўнікоў і Дзяцей лесу. Самая шматлікая разнавіднасць карт у гульні.
Легендарная істота — нешматлікі тып карт (у калодзе можа быць усяго па адной адзінцы кожнай з такіх істот, характэрных для пэўнай фракцыі), як правіла, з больш высокім коштам, і яна патрабуе больш міфрылу на падтрымку (4 адзінкі).
Воін — тып істот фракцыі Царквы. Практычна ўсе баявыя персанажы гэтай фракцыі з’яўляюцца воінамі, за выключэннем святароў.
Рыцар — тып істот фракцыі Царквы. Адзін з наймагутных воінаў, як правіла, цяжкаўзброены і ўбраны ў даспехі. Не валодае магчымасцю выкарыстання аўр.
Святар — тып істот фракцыі Царквы. Можа выкарыстоўваць аўры. Святары імкнуцца выкарыстоўваць аўры на карысць — павялічваючы баявы дух і іншыя паказчыкі гандляроў і воінаў. Адзін святар неабходны для падтрымкі адной аўры.
Гандляр — тып істот фракцыі Царквы. На іх плячах ляжыць забеспячэнне войскаў міфрылам і яго пераразмеркаванне на месцы. Гандляры прыносяць у казну дадатковы міфрыл, а таксама памяншаюць міфрыльны кошт розных істот.
Знахар — тып істот фракцыі Дзяцей лесу. Дзякуючы наяўнасці ў лесе чароўных раслін, знахары ствараюць дзейсныя адвары, якія замяняюць ім вядзьмарскія ці аўрычныя здольнасці. Адзін знахар неабходны для падтрымкі адной расліны.
Пачвара — тып істот фракцыі Дзяцей лесу. Асабліва страшныя легендарныя пачвары (Звер-Індр, Хавала і Воўк-Самаглот).
Нежыць — тып істот фракцыі Цёмныя чараўнікі. З’яўляецца спрадвечнай жыхаркай Іншасвету. Як правіла, валодае начным бонусам, то бок, набывае дадатковыя ўменні ў цёмную пару сутак.
Рудакоп — тып істот фракцыі Цёмныя чараўнікі. Здабываюць і павялічваюць міфрыл, тым самым дазваляюць значна павялічваць колькасць чараўнікоў і нежыці ў гульні.
Уздзеянні
У гульні ёсць тры тыпу ўздзеянняў — аўры, вядзьмарства і расліны, на некаторых картах згаданы таксама чацвёрты тып уздзеянняў — механізмы, якія, як абяцалі аўтары, павінны з’явіцца ў наступных сэтах.
Аўры — тып уздзеянняў фракцыі Царквы. Усяго ў гульні 4 аўры: Святы гонар, Святая ахова, Святы дух, Святая казна. Аўры дазваляюць атрымліваць дадатковы міфрыл, памяншаць міфрыльны кошт, эканоміць міфрыл на ўтрыманне істот або ўзмацняць дружалюбныя войскі (людзей або святароў). Для падтрымання карт падобнага тыпу неабходна наяўнасць у гульні прыязных святароў.
Вядзьмарства — тып карты ўздзеянняў Цёмных чараўнікоў. Складаецца з розных замоваў, заклёнаў, якія выкарыстоўваюць для атакі (магічны ўдар, адплата мерцвякоў), яны прыносяць міфрыл (скарб мерцвяка), робяць ход начным (зацьменне), робяць лятучых істот неадчувальнымі для блакіроўкі (туман), дазваляюць браць пад кантроль (абарачэнне), а таксама яны ўваскрашаюць і вяртаюць ужо выкарыстаныя карты вядзьмарства (падняць мерцвяка, разрытыя магілы). Для падтрымання карт падобнага тыпу неабходна наяўнасць у гульні хаця б аднаго чараўніка.
Расліны — тып карты ўздзеянняў Дзяцей лесу. Некаторыя расліны дазваляюць вяртаць карты аналагічнага тыпу з Іншасвету (разрыў-трава), узмацняць, рэгенераваць пачвар або выкарыстоўваць іх па нізкай цане (барвінак, вясёлкавы мох, месяцовы лісахвост, ведзьміна кола), лекаваць дружалюбных істот (трыпутнік), разгортваць расліны (дух дрэваў), а таксама прыносіць міфрыл або зніжаць міфрыльны кошт некаторых істот (папараць-кветка). Для падтрымання карт падобнага тыпу неабходна наяўнасць у гульні хаця б аднаго знахара.
Механізмы — плануемы тып карты ўздзеянняў фракцыі Падгорны народзец. У стартавых наборах не быў прадстаўлены, аднак паказаны на некаторых картах (напрыклад, на карце Звер-Індр, Кошкалачэнь і інш.).
Стартавыя наборы
Карты істот і ўздзеянняў фармуюць гульнявую калоду (37 карт). Усяго для гульні былі створаныя 114 розных персанажаў. У гульні, якая выйшла ў 2015 годзе, прапаноўвалася выкарыстоўваць ужо сфармаваныя стартавыя наборы з наступным складам (Валадар, 3 Намеснікі і 41 карта істот):
Царква: Павераны Царквы (Валадар), Абраны тактык (Намеснік), Асвячоны гандляр (Намеснік), Царкоўны лідар (Намеснік). Карты: лучнік (2), дыякан (2), біскуп (2), застрэльшчык (2), інквізітар (2), конны рыцар (2), майстар мяча (1), паладзін (2), пікінер (3), паслушнік (2), бард (2), рыцар (1), выведнік (1), зборшчык падаткаў (4), святы дух (1), святая абарона (2), святая казна (3), Святы мсцівец (1), вандроўны манах (1), чысцільшчык (1).
Дзеці лесу. Гаспадар лесу (Валадар), Вялікі дуб (Намеснік), Вартавы гушчару (Намеснік), Важак зграі (Намеснік). Карты: скарбнік (3), баган (1), барвінак (1), белая панна (2), балі-булавешка (1), вадзяна (2), ваўкалак (3), воўчы пастыр (2), жабалака (2), Звер-Індр (1), iчэцік (1), кашкалачэнь (2), лешак (1), месяцовы лісахвост (2), маўка (2), пушчавік (2), разрыў-трава (2), зельніца (2), Хавала (1), папараць-кветка (4).
Сюжэт
Сцісла перадгісторыя сюжэту была апісаная на скрынцы з настольнай гульнёй «Цемраборцы». Там сказана, што Уладаром гэтай краіны называюць Вялікага Чараўніка Сярэбранай Вежы, якому вядомыя шляхі ўсяго жывога, будучыня і мінулае гэтага свету. Аднак з пэўнага часу ён перастаў цікавіцца нікчэмнымі справамі сваёй дзяржавы і паглыбіўся ў вывучэнне «вялікіх таямніц». Неўзабаве страх і жах авалодалі сэрцамі яго падданых. Старыя звады і крыўды розных народаў сталі разгарацца з новай сілай. Вайна крывавымі хвалямі пакацілася па некалі цудоўнай краіне. Гэтыя падзеі таксама дэталёва апісаныя ў рамане Іллі Бутава «І няма дарог у горад ценю».
Літаратурныя серыі
Цемраборцы — адна з нямногіх калекцыйных картачных настольных гульняў, якія маюць уласную літаратурную серыю.
У 2015 годзе адначасова з выхадам гэтай ККГ ў мінскім выдавецтве «Рэгістр» выйшаў першы раман Іллі Бутава па сусвеце настольнай гульні — «Цемраборац» (ISBN 978-985-7097-22-7). Галоўны герой рамана — вандроўны манах. Дзеянне рамана адбываецца адразу пасля падзей, якія былі апісаны на скрынцы з настольнай гульнёй (персанажы ўжо ведаюць пра іх). З 2020 года мінскае выдавецтва «Р. М. Цымбераў» выпусціла шэраг кніг з серыі «Казкі цемраборцаў» за аўтарствам Іллі Бутава з ілюстрацыямі Ганны Кулцінай:
Акрамя таго, у пачатку 2023 года быў скончаны раман «І няма дарог у горад ценю». Ён раскажа пра падзеі, якія прывялі краіну на мяжу катастрофы і з’яўляецца прыквелам рамана «Цемраборац». Ілюстрацыі для яго намалявала Ганна Пекіна.
Цікавыя факты
У студзені 2019 года У. Ю. Маркевіч з Інстытута інфармацыйных тэхналогій БДУІР абараніў дыпломны праект, у якім перавёў настольную гульню ў лічбавы від на базе платформы Unity 3D Мэтай праекта з'яўлялась распрацоўка новай канкурэнтаздольнай лічбавай калекцыйнай картачнай гульні на базе міфалогіі і культуры Рэспублікі Беларусь. Пазней гэтыя дадзеныя паслужылі таксама для магістарскай дысертацыі У. Ю. Маркевіча. У 2021 годзе Г. Кулціна абараніла на базе ГОУ ва МА «Дзяржаўны сацыяльна-Гуманітарны Універсітэт» (г. Каломна) дыпломны праект, прысвечаны стварэнню ілюстрацый да казак па свеце настольнай гульні «Цемраборцы».
Спіс аб’ектаў PGC (1907001—1908000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1907001—1908000)
Эрмітажныя каты
Эрміта́жныя каты́ — каты, якіх афіцыйна трымаюць на тэрыторыі пецярбургскага Зімняга палаца з часоў, калі ён быў пабудаваны, з мэтай прадухілення інтэнсіўнага размнажэння пацукоў і мышэй у Эрмітажы. Паводле словаў дырэктару музея Міхаіла Піятроўскага, «каты — легенда эрмітажнага жыцця і яго неад’емная частка», а «інтэрв'ю і здымкі пра катоў, не радзейшыя, чым пра Рэмбранта».
Гісторыя
Лічыцца, што гісторыя эрмітажных катоў пачынаецца з прывезенага з Нідэрландаў Пятром I ката па мянушцы Васіль, якога пасялілі ў драўляным Зімнім палацы. Паводле іншай версіі, Пётр узяў Васіля ў 1724 годзе з дому галандскага купца, які гандляваў на Валагодчыне.
У XVIII стагоддзі ў Зімнім палацы распладзілася вялікая колькасць мышэй і пацукоў, якія наносілі істотную шкоду будынку. Паводле падання, да імператрыцы Лізаветы Пятроўны дайшлі чуткі, што ў Казані, дзякуючы катам, не засталося грызуноў. У 1745 годзе яна загадала даслаць з Казані да двара 30 найлепшых катоў. Заснавальніца Эрмітажа імператрыца Кацярына II катоў не любіла, але пакінула іх у палацы і надала ім статус «ахоўнікаў карцінных галерэй».
Каты жылі ў палацы і ў XIX—XX стагоддзях. Падчас блакады Ленінграда ўсе каты загінулі, а Зімні літаральна кішэў пацукамі. Пасля вайны ў Ленінград з Омска, Цюмені і Іркуцка было завезена 5 тысяч катоў, і неўзабаве пацукі зніклі.
У наш час кожны эрмітажны кот мае асабісты пашпарт, ветэрынарную картку і афіцыйна лічыцца кваліфікаваным спецыялістам па ачыстцы музейных сутарэнняў ад пацукоў. Катоў трымаюць у добрых умовах. Пры музеі існуе Клуб сяброў катоў Эрмітажа, а штовясну музей ладзіць «Дзень эрмітажнага ката».
Крупскай
Крупскай — назва населеных пунктаў.
Андрэй Іванавіч Друцкі-Азярэцкі
Андрэй Іванавіч Друцкі-Азярэцкі (каля 1480 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Азярэцкіх герба «Друцк». Сын Івана Бабіча.
Сям’я
Меў сыноў Васіля (каля 1510—1582), Багдана (каля 1520—1601), Івана і Міхаіла (памерлі маладымі); унук Васіль Вагілевіч (памёр у 1607) — апошні з Друцкіх-Азярэцкіх.
Боблы
Боблы (Бо́бли) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Нова-Троіцкае (Ершыцкі раён)
Нова-Троіцкае (Ново-Троицкое) — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Руханскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Акіра Судзукі
Біяграфія
Нарадзіўся 12 верасня 1930 года ў пасёлку Мукава, на востраве Хакайда. Навучаўся ва Універсітэце Хакайда і пасля яго заканчэння ў 1954 годзе застаўся ў аспірантуры. У 1959 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі па хіміі. Пасля атрымання ступені працаваў асістэнт-прафесарам там жа. У 1961 годзе атрымаў пасаду дацэнт-прафесара. З 1963 па 1965 год працаваў пастдокам у Герберта Браўна ва ўніверсітэце Пердзью, пасля чаго вярнуўся ва ўніверсітэт Хакайда на пасаду поўнага прафесара. У 1994 годзе выйшаў на пенсію ва ўніверсітэце Хакайда, але працягнуў працаваць на пасадзе поўнага прафесара ва Універсітэце навукі Акаямы (1994—1995) і Універсітэце навукі і мастацтваў Курасікі (1995—2002), якія з’яўляюцца прыватнымі японскімі універсітэтамі.
Быў віцэ-прэзідэнтам і дырэктарам Японскага хімічнага таварыства.
Навуковыя дасягненні
Пад кіраўніцтвам Герберта Браўна ва Універсітэце Пердзью Акіра Судзукі займаўся праблемамі сінтэзу і выкарыстання борарганічных злучэнняў.
Па вяртанні ў Японію ён працягнуў гэтыя заняткі і дасягнуў прыкметных поспехаў, вядомых па ўсім свеце. Яго праца 1979 года па рэакцыях крос-спалучэньня ў сінтэзе борарганічных злучэнняў з выкарыстаннем паладыявага каталізатара дала пачатак вялікаму падзелу сучаснай металаарганічнай хіміі. Гэта рэакцыя носіць цяпер імя Судзукі, а за яе адкрыццё навуковец быў у 2010 годзе ўзнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па хіміі.
Аўтар і сааўтар 341-го навуковага артыкула ў рэцэнзуемых часопісах.
Сулу (султанат)
Гісторыя
Упершыню архіпелаг Сулу згадваецца ў яванскіх пісьмовых крыніцах пад прыкладна 1365 г. як частка імперыі Маджапахіт. У больш позніх запісах султаната Сулу сцвярджаецца, што да ўзнікнення адзінай мусульманскай дзяржавы на Сулу існавалі 3 дзяржаўныя ўтварэнні. Найбольшую моц мела дзяржава Бванса з цэнтрам на востраве Джало. Ёй кіравала дынастыя, якая паходзіла з Суматры. Першым ісламскім прапаведнікам лічыцца арабскі шэйх Макдум, што прыбыў з Малакі. Праз 10 гадоў пасля яго смерці на архіпелаг быў запрошаны суфій Шарыфул Хашэм Саед Абу Бакр. Ён ажаніўся з дачкой валадара Бвансы і абвясціў сябе султанам.
У 1521 г. Джало ўпершыню наведала іспанская экспедыцыя на чале Х. С. Элькана, якая шукала шляху да Малукаў. У 1565 г. Іспанія пачала каланізацыю Філіпінаў. У 1578 г. іспанцы ўпершыню атакавалі Сулу і спагналі даніну з мясцовых жыхароў. Гэта выклікала голад сярод астравіцян, аднак яны захавалі сваю незалежнасць. Асноўны ўдар іспанскага флота прыйшоўся на Бруней. Гэтая краіна была вельмі саслаблена. Каля 1658 г. султан Брунея перадаў султану Сулу правы на паўночна-ўсходняе ўзбярэжжа Калімантана. У сваю чаргу султан Сулу адмовіўся ад вострава Палаван, дзе ўжо знаходзіліся іспанскія гарнізоны, на карысць саюзнага султаната Магінданаа.
З пачатку XVII ст. у краінах Паўднёва-Усходняй Азіі дзейнічала Галандская Ост-Індская кампанія. Яе прадстаўнікі варожа ставіліся да іспанцаў, а таму пагаджаліся прадаваць агнястрэльную зброю іх праціўнікам. У 1621 г. галандцы захапілі архіпелаг Банда, дзе арганізавалі плантацыі па вытворчасці спецый. Для працы на плантацыях ім патрабавалася танная працоўная сіла. Султанат Сулу ператварыўся ў аднаго з важных пастаўшчыкоў рабоў у Галандскую Ост-Індыю. Сулуанскія піраты арганізоўвалі драпежніцкія рэйды на частку Філіпінаў, падкантрольную іспанцам. Яны падплывалі на лёгкіх суднах проа, узброеных гарматамі, да ўзбярэжжа Вісаянскіх астравоў, рабавалі і захоплівалі ў палон мясцовых жыхароў. Перыяд канца XVII — XVIII ст. стаў эпохай росквіту сулуанскіх піратаў і гандляроў.
У XIX ст. адносіны еўрапейскіх каланіяльных дзяржаў да гандлю рабамі рэзка змяніліся. У справы султаната Сулу пачалі ўмешвацца Вялікабрытанія і Францыя. У 1851 г. іспанскі флот захапіў Джало і прымусіў султана Мухамеда Пулалуна перадаць суверынітэт над сваімі тэрыторыямі Іспаніі. У рэчаіснасці, султанат Сулу працягваў існаваць як аўтаномная дзяржава, хаця з заняпадам гандлю рабамі яго становішча рэзка пагоршылася. У 1878 г. султан Джамаль уль-Алам перадаў правы на свае валоданні на Калімантане брытанскай камерцыйнай кампаніі ў абмен на штогадовую рэнту. У 1885 г. Вялікабрытанія і Іспанія падпісалі дагавор у Мадрыдзе, які гарантаваў далучэнне архіпелага Сулу да валоданняў Іспаніі, а паўночнага Калімантана — да валоданняў Вялікабрытаніі.
У 1898—1899 гг. іспанскія калоніі на Філіпінах былі акупаваны ЗША. У 1917 г. яны распаўсюдзілі грамадзянскую ўладу на архіпелаг Сулу і ліквідавалі дзяржаўныя органы султаната.
Унутраны лад
Першы султан Шарыфул Хашэм Саед Абу Бакр увёў правіла, паводле якога яму належалі землі толькі на ўзбярэжжы астравоў. У цэнтральнай частцы захоўваліся абшчынная маёмасць і традыцыйнае кіраванне. На прыбярэжных тэрыторыях дзейнічалі законы шарыяту. Землі, прыдатныя для гаспадарчай дзейнасці, перадаваліся ў карыстанне дату саджа, служылым султана. Яны эксплуатавалі рабоў, якія ў сярэдзіне XIX ст. складалі ледзь не 50 % прыбярэжнага насельніцтва. Эканоміка цалкам залежала ад марскога гандлю, паколькі жыхары архіпелага Сулу не забяспечвалі сябе нават харчам.
Рэзідэнцыя султана знаходзілася на востраве Джало. На працягу гісторыі яна тройчы мяняла месцазнаходжанне. Султан па мусульманскім звычаі меў 4 жонак і шмат наложніц. Улада перадавалася ў спадчыну старэйшаму сыну. Астатнія прадстаўнікі манархічнай дынастыі мелі тытул правадыроў дату і займалі розныя прыдворныя пасады. Кіраванне астатнімі астравамі адбывалася праз інстытут пасрэднікаў, якіх прызначаў султан. Служылыя даянг або дату сарджа маглі паходзіць ад простых абшчыннікаў, аднак былі абавязаны прытрымлівацца асобнай этыкі паводзінаў, быць адважнымі і адданымі. Іх тытул меў пажыццёвы характар, але яны імкнуліся перадаць яго ў спадчыну, паколькі ён гарантаваў значныя прывілегіі.
Султан і яго прадстаўнікі кантралявалі знешні гандаль. У XIX ст. большасць аперацый здзяйснялася праз адносна невялікую групу кітайскіх гандляроў, што аселі на суседнім востраве Мінданаа. У другой палове XIX ст., калі пірацтва і гандаль рабамі прыйшлі ў заняпад, султан Джамаль уль-Алам арганізаваў лоў жэмчугу, які заставаўся да ліквідацыі султаната манаполіяй манарха.
Сучасны стан
Тытул султана Сулу працягвае існаваць нават пасля ліквідацыі султаната і прысвойваецца прадстаўнікамі дынастыі былых манархаў. Апошнім яго прызнаў Фердынанд Маркас, прэзідэнт Філіпінаў у 1965—1986 гг. Сям’я ўладальнікаў тытула атрымоўвала штогадовую рэнту за землі на Калімантане спачатку ад Вялікабрытаніі, а потым ад Малайзіі, пакуль 11 лютага 2013 г. 235 філіпінцаў не захапілі ад імя султана Джамалула Кірама III вёску Лахад-Дату ў Сабаху. Яны былі выправаджаны ўзброенымі сіламі Малайзіі, а выплаты спынены. У 2018 г. адразу 5 прэтэндэнтаў на тытул султана Сулу заключылі пагадненне аб сумесных намаганнях для стварэння аўтаномнай дзяржавы Замбасулта ў складзе Філіпінаў.
Конрад (пфальцграф Рэйнскі)
У 1156 годзе імператар Фрыдрых I Барбароса перадаў Конраду ва ўладанне Пфальцграфства Рэйнскае і прызначыў яго фогтам манастыра Шонау ў Одэнвальдзе. Пры Конрадзе Гайдэльберг (каля якога знаходзіўся манастыр) пачаў развівацца як горад. Ад шлюбу з Ірмінгард Хенебергскай Конрад атрымаў ва ўладанне Лоршскі манастыр.
Сям’я
Конрад быў жанаты першым шлюбам на дачцы Готфрыда I, графа Шпонгайма, якая памерла каля 1160 года. Іх адзіны сын памёр каля 1188 года.
Каля 1160 года Конрад ажаніўся з Ірмінгард (пам. 1197), дачкой Бертольда I, графа Хенеберга. Дзеці:
Вэрбычнэ
Вэрбычнэ (Верби́чне) — вёска ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Аляксандр Іванавіч Зазуля
Аляксандр Іванавіч Зазуля (, в. Гайкоўка,, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 9 ліпеня 1965 года ў в. Гайкоўка Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці.
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, правазнаўства; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.
З’яўляўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, быў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.
З 2012 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. У 2013—2018 гадах — старшыня Кобрынскага райвыканкама.
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі «За баявыя заслугі», «Воіну-інтэрнацыяналісту ад удзячнага афганскага народа», «15 гадоў вываду савецкіх войск з Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан», «60 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войск з Афганістана», «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «70 гадоў Узброеным Сілам СССР», «90 год Узброеным Сілам Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае сына і дачку.
NGC 5846A
NGC 5846A (іншыя абазначэнні — MCG 0-38-26, PGC 53930) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Дзмітрый Аляксандравіч Завадскі
Біяграфія
Дзмітрый Аляксандравіч Завадскі нарадзіўся 28 жніўня 1972 г. ў Мінску. Вучыўся ў Інстытуце культуры, але не скончыў. З 1989 г. працаваў на беларускім тэлебачанні.
З 1994 г. па 1997 г. — асабісты аператар А. Р. Лукашэнкі
Са студзеня 1997 г. — аператар Грамадскага расійскага тэлебачання («ГРТ»).
22 ліпеня 1997 г. кінааператар Дз. Завадскі, разам з кіраўніком здымачнай групы «ГРТ» Паўлам Шараметам, кіроўцам службовай машыны Яраславам Аўчыннікавым былі затрыманыя беларускімі памежнікамі. У адносінах да іх быў складзены пратакол па факту незаконнага ўезду ў памежную зону, затым здымачную групу адпусцілі. 23 ліпеня 1997 г. у праграме «Время» па «ГРТ» быў паказаны сюжэт журналістаў пра ненадзейную ахову беларуска-літоўскай мяжы, праз якую лёгка могуць прайсці парушальнікі.