cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Палій
Па́лій, або Па́ліум (pallium — покрыва, накідка) — элемент літургічнага адзення Папы Рымскага і мітрапалітаў лацінскага абраду каталіцкай царквы. Раней апранаўся выключна мітрапалітамі і патрыярхамі. Уяўляе сабой вузкую стужку з белай воўны з вышытымі шасцю чорнымі, чырвонымі або фіялетавымі крыжамі. Тры з шасці крыжоў упрыгожаны залатымі іголкамі з каштоўнымі камянямі. На канцах — абшытыя чорным шоўкам кавалачкі свінцу. Носіцца па-над арнатам такім чынам, каб адзін канец палія звісаў спераду, а іншы — ззаду. Ва ўсходніх абрадах (праваслаўе і ўсходнекаталіцкія цэрквы) аналагам палія з’яўляецца амафор.
Выраб і дарэнне палія
У Рыме 21 студзеня, у дзень Святой Агнешкі, пасля набажэнства асвячаюцца двое белых ягнят. Пасля гэтага іх прыносяць пад вокны Ватыканскага палаца, дзе Папа Рымскі зноў іх асвячае. Яны ўтрымліваюцца ў адным з жаночых манастыроў, дзе манашкі з воўны гэтых баранчыкаў вырабляюць палій. Папа асвячае яго перад святам Святых Апосталаў Пятра і Паўла, пасля чаго ўсю ноч асвячоны палій ляжыць на труне гэтых мучанікаў. У вялікія святы Папа Рымскі надзявае або пасылае новапрызначанаму мітрапаліту палій, які сімвалізуе адзінства епіскапа з Папам Рымскім.
Літургічнае значэнне
Гістарычнае паходжанне палія звязана з сімвалам аблуднай авечкі, якую пастыр нясе на сваіх плячах. Палій Папы сімвалізуе паўнату яго ўлады. Палій мітрапалітаў — знак падпарадкаванасці Папе і ўлады ў межах мітраполіі. Кодэкс кананічнага права Рымска-каталіцкай царквы гаворыць:
Папа апранае палій на кожнай літургіі. Паводле новага Кодэкса Кананічнага Права мітрапаліт можа насіць палій за кожнай Імшой, але толькі ў межах сваёй архідыяцэзіі.
Гісторыя
У Старажытным Рыме палій — мужчынскае верхняе адзенне (накідка, плашч), якое адпавядае грэчаскаму гіматыю, выраблялася звычайна з лёну або воўны. Палій насілі пераважна рымляне-прыхільнікі грэчаскай культуры.
Каля IV стагоддзя ў хрысціянстве з’явілася традыцыя нашэння палія біскупамі. З VI стагоддзя на Захадзе існуе цырымонія ўручэння палія біскупам, прычым палій уручаўся не ўсім біскупам, а як знак асобага адрознення. У далейшым эвалюцыя гэтага элемента ўбору ішла на Усходзе і Захадзе рознымі шляхамі: так, на Усходзе права нашэнне амафора на літургіі атрымаў любы архірэй, у той час як на Захадзе нашэнне палія паступова стала прэрагатывай адных толькі архібіскупаў, а затым толькі мітрапалітаў. Формы паліяў на працягу гісторыі некалькі разоў змяняліся.
Анабар (рака)
Анаба́р (Анаабыр, Анабар) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Якуціі. У верхнім цячэнні мае назву Вялікая Куанамка (Большая Куонамка).
Даўжыня ракі 939  км, плошча вадазбору 100 тыс. км². Сярэдні расход вады 610 м³/с (458 м³/с каля сяла Саскылах ). Выток ракі знаходзіцца на Анабарскім плато. Працякае па Паўночна-Сібірскай нізіне. Упадае ў Анабарскую губу Анабарскага заліва мора Лапцевых. У вусці рака багатая на рыбу (рапушка, омуль).
Гідралогія
Жыўленне ў асноўным снегавое і дажджавое. Ледастаў з канца верасня па пачатак чэрвеня.
Прытокі
Галоўныя прытокі: Удзя, Эбелях — правыя; Суалама, Харабыл — левыя.
NGC 7478
NGC 7478 (іншыя абазначэнні — PGC 70418, KUG 2302+023) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Высоцк
Высоцк, да 1917 года Тронгзунд (швед. Trångsund), у перыяд 1917—1948 гадоў Уурас, (фин. Uuras) — партовы горад у Расіі, у Выбаргскім раёне Ленінградскай вобласці, на беразе Фінскага заліва. Чыгуначная станцыя Акцябрскай чыгункі.
Наталля Сцяпанаўна Чуйко
Наталля Сцяпанаўна Чуйко (, Ліда) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 ггода — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Гроднаграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Гродне.
Творчасць
Асноўныя працы: магістраль Поўнач—Поўдзень (1975), інтэрнаты з індывідуальным блокам абслугоўвання па вул. Урублеўскага (1979), 5-, 9-, 13-павярховыя жылыя дамы з убудаванымі памяшканнямі камунальна-бытавога абслугоўвання і крамай «1000 дробязяў» па вул. М. Горкага (1982), мікрараён Дзевятоўка-2 (1986, у аўтарскім калектыве), рэканструкцыя дзіцячых садкоў-ясляў па вул. М. Горкага, Савецкай плошчы (1980) у Гродне, мікрараён Паўднёва-Заходні ў Навагрудку (1974), мікрараён № 26 (1978, у аўтарскім калектыве), галантарэйная крама з навучальнымі класамі (1981) у Ваўкавыску.
Руціца
Ру́ціца (, Рутица) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Паланаеўскага сельсавета.
Катвіна
Ка́твіна (, Катвино) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікабялевіцкага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Семукацкага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета.
Юнішча
Ю́нішча (, Юнище) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відзіборскага сельсавета.
6 чэрвеня 1960 года перададзена з Відзіборскага сельсавета ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Столінскаму гарсавету.
Ханс Гудэ
Ханс Фрэдрык Гудэ (Hans Fredrik Gude;, Осла — , ) — нарвежскі мастак-пейзажыст і марыніст рамантычнага кірунку, які шмат гадоў працаваў у Германіі, прадстаўнік Дзюсельдорфскай мастацкай школы.
Біяграфія
Х. Ф. Гудэ вучыўся маляванню ў 1838—1841 гадах у Каралеўскай мастацкай школе ў Осла пад кіраўніцтвам Ёханеса Флінта, затым з 1841 года ў Дзюсельдорфе, у Андрэаса Ахенбаха. У 1842 годзе Гудэ паступіў у Дзюсельдорфскую акадэмію мастацтваў, дзе навучаўся ў Іагана Вільгельма Шымера. Скончыў навучанне ў 1846 годзе і сумесна са сваім сябрам нарвежскім мастаком Адольфам Тыдэмандам з’ехаў на радзіму. У 1848—1850 гадах пражываў у Осла, потым вярнуўся ў Дзюсельдорф. У 1852 годзе работы Ханс Гудэ былі адзначаны залатым медалём Берлінскай акадэміі мастацтваў.
З 1854 года Ханс Гудэ — прафесар Дзюсельдорфскай акадэміі (па класе пейзажа). У 1861 годзе Гудэ на час адмовіўся ад выкладчыцкай працы і ў 1862—1864 гадах пражываў у мястэчку Бетвс-і-Каед, на поўначы Валіі. У 1864—1870 гадах Гудэ ўзначаліў Акадэмію мастацтваў у Карлсруэ, затым выкладаў як прафесар пейзажны жывапіс у той жа Акадэміі (у 1874—1880 гадах). У 1880 годзе пераехаў у Берлін, дзе пражываў у свайго зяця, скульптара Ота Лесінга, і выкладаў у Берлінскай Акадэміі (у 1880—1901 гадах). Член сената Берлінскай Акадэміі мастацтваў.
Пахаваны на Спаскіх могільніках у Осла.
Калатушкава
Калату́шкава (, Колотушково) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Царква Уваскрасення Хрыстова (Мінск)
Царква Уваскрасення Хрыстова — мураваны праваслаўны храм у горадзе Мінску. Знаходзіцца на вул. Гамарніка.
Гісторыя
Пабудава з цэглы на месцы масавых пахаванняў ахвяр палітычных рэпрэсій 1930-х гадоў. У 1998 годзе закладны камень асвячоны экзархам Мінскім і Слуцкім Філарэтам. 4 мая 2008 года мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт асвяціў храм.
Архітэктура
Архітэктура храма вырашана ў стылізаваных формах старажытнарускага царкоўнага дойлідства. У аснове кампазіцыі кубападобны аб’ём, завершаны 5-купаллем на цыліндрычных барабанах. Прытвор вырашаны 3 прасламі з закамарным завяршэннем. Бакавыя фасады вылучаны арачнымі рызалітамі. Пласкасныя фасады прарэзаны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі. Ніжні крыптавы храм у імя святога праведнага Іаана Кармянскага. Капліца ў гонар Спаса Нерукатворнага.
Ёханес Флінта
Ёханес Флінта (,  —, там жа) — нарвежскі мастак, педагог. Вядомы прадстаўнік перыяду рамантычнага нацыяналізму ў жывапісе Нарвегіі.
Біяграфія
Дацкага паходжання. З трынаццаці гадоў працаваў вучнем у прыёмнага бацькі-майстра дэкаратыўнага жывапісу. У 1802—1805 гадах навучаўся ў Дацкай каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў. Адначасова браў прыватныя ўрокі па дэкаратыўным і тэатральным жывапісе. Удзельнік напалеонаўскіх войн. З 1807 па 1808 год служыў у войску. Пры абароне Капенгагена захварэў на рэўматызм, ад якога пакутаваў усё сваё жыццё.
У 1811 годзе атрымаў званне майстра-жывапісца ў Капенгагенскай гільдыі. Пераехаў у Хрысціянію (цяпер Осла). Працаваў дэкаратарам, тэатральным мастаком, займаўся пейзажным афармленнем спектакляў, пісаў партрэты і ствараў узоры мэблі. З 1819 па 1851 год — выкладчык Каралеўскай школы мастацтваў у Хрысціяніі. Сярод яго вядомых вучняў — Ханс Гудэ, Олаф Ісаксен, Юхан Фрэдрык Экерсберг і інш.
Пазней вярнуўся ў Данію, дзе і памёр ад працяглай хваробы ў Капенгагене 27 студзеня 1870 года.
Затрыманы прывід
«Затрыманы прывід» (Ghost detainee) — абазначэнне ў выканаўчай уладзе ўрада Злучаных Штатаў вязняў, чыя асоба была схавана і не зарэгістравана. Тэрмін узнік падчас прэзідэнцтва Джорджа Буша-малодшага, пры якім Белы дом пачаў вайну з тэрарызмам.
Колькасць
Згодна з мемарандумам швейцарскага сенатара Дыка Марці аб «меркаваных затрыманнях у краінах Савета Еўропы» (2006 г.), амерыканскае Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне (ЦРУ) захапіла каля ста чалавек на еўрапейскай тэрыторыі і пасля выдала іх у краіны, дзе яны маглі падвяргацца катаванням. Гэтая лічба з’яўляецца няпоўнай. Прыкладна столькі ж «затрыманых прывідаў» налічвалася ў саміх ЗША.
Па словах кіраўніка ЦРУ Майкла Хайдэна, з 2002 па 2007 год амерыканскія спецслужбы захапілі і трымалі пад вартай на сакрэтных аб’ектах за мяжой да 100 чалавек.
Як паведаміла Ірэн Хан з Amnesty International, на 2004 год ЗША ўтрымлівалі тысячы людзей у Іраку, сотні ў Афганістане і невядомую колькасць у іншых месцах.
Практыка
Напрыканцы 2003 г. грамадскасці стала вядома пра затрыманага, вядомага як Triple X, пра яго дапыталі міністра абароны ЗША Дональда Рамсфельда, аднак генерад ухіляўся ад адказу. Аднак як паведаміў у верасні 2004 г. генерал Пол Дж. Керн, армія супрацоўнічала з ЦРУ ў хаванні дзясяткаў «затрыманых прывідаў» ад Чырвонага Крыжа ў Іраку.
У 2005 годзе выданне Washington Post апублікавала артыкул пра іракскую турму Абу-Грэйб, якую выкарыстоўвалі арміі ЗША і ЦРУ. Згодна з артыкулам, апошняя ў 2003 годзе папрасіла супрацоўнікаў ваеннай разведкі дазволіць ім размясціць «затрыманых прывідаў» на аб’екце і прапанавала падпісаць мемарандум аб узаемаразуменні паміж агенцтвамі. Армія і Міністэрства абароны прызналі, што Злучаныя Штаты трымалі «прывідаў», але заявілі, што гэта было толькі асобнымі інцыдэнтамі
У справаздачы за 2007 г. арганізацыя Human Rights Watch выклала заявы меркаванага затрыманага «прывіда» Марвана Джабура, палесцінца, які быў арыштаваны ў Лахоры, Пакістан, у маі таго ж года. Ён сцвярджаў, што больш за месяц яго ўтрымлівалі ў сакрэтным ізалятары ў Ісламабадзе. Потым Джабурф быў дастаўлены ў турму ЦРУ ў Афганістане, дзе ўтрымліваўся больш за два гады. Падчас зняволення яго катавалі, збівалі, прымушалі не спаць суткамі, больш за месяц трымалі голым і прыкаваным да сцяны.
Па меншай меры 39 затрыманых, якія ў той ці іншы час утрымліваліся ЦРУ ў таемных месцах зняволення, абвешчаны зніклымі. Такая лічба была названа ў справаздачы Off Record, сумесна апублікаванай 7 чэрвеня 2007 года шасцю вядучымі праваабарончымі групамі, у тым ліку Amnesty International, Цэнтрам канстытуцыйных правоў, Цэнтрам правоў чалавека і глабальнай справядлівасці і Human Rights Watch.
Крытыка
Amnesty International і іншыя няўрадавыя арганізацыі раскрытыкавалі гэтую практыку як неналежную і незаконную. Як адзначалася, зняволеныя не мелі кантактаў з інспектарамі, праваабаронцамі і нават сваімі сем’ямі.
У маі 2005 года Ірэн Хан з Amnesty International заклікала ўрад ЗША альбо вызваліць зняволеных, альбо абвінаваціць іх і прыцягніуць да адказнасці ў належным парадку.
Старэнне металаў
Старэ́нне мета́лаў — змена механічных, фізічных, хімічных уласцівасцей металаў і іх сплаваў, абумоўленае тэрмадынамічнай неўраўнаважаннасцю зыходнага стану і паступовым набліжэннем структуры да раўнаважнага стану ва ўмовах дастатковай дыфузнай рухомасці атамаў.
Адбываецца ў звычайных умовах (натуральнае старэнне) або пры награванні (штучнае старэнне). Асноўны працэс — распад перанасычанага цвёрдага раствору, які звычайна атрымліваецца пры загартоўцы і суправаджаецца павышэннем трываласці, каэрцытыўнай сілы, электраправоднасці, зніжэннем пластычнасці і ўдарнай вязкасці. Да працэсу старэння дадаецца дэградацыя павярхоўнага пласта за кошт зносу, карозіі і інш.
Штучнае старэнне металаў ужываецца для павышэння трываласці сталей і сплаваў на аснове алюмінію, медзі, тытану і інш., паляпшэння характарыстык магнітна-цвёрдых матэрыялаў. Дасягаецца пластычным дэфармаваннем, спецыяльнай тэрмічнай апрацоўкай, радыеактыўным абпрамяненнем, лазернай і ультрагукавой апрацоўкай.
Адмоўны ўплыў старэння металаў прадухіляецца больш дасканалай тэхналогіяй выплаўкі, легіраваннем, тэрмічнай апрацоўкай.
Гарадзішча (Магілёўскі раён)
Гарадзі́шча (, Городище) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1868 годзе на зямлі, падоранай памешчыкам Сіпайла, заснавана 1-класнае народнае вучылішча (па стане на 1894 год у вучылішчы вучыліся 24 хлопчыкі і 1 дзяўчынка).
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1924—1954 гадах цэнтр сельсавета.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы базіраваўся нямецкі апорны пункт, які быў разгромлены 113-м партызанскім атрадам.
Коб (салата)
Кобб (Cobb salad) — распаўсюджаная ў салата, якая складаецца, як правіла, з нарэзанай зеляніны (салаты рамэн,, кустоўніка лекавага, цыкорыі салатнай), памідораў, смажанага бекону, адварнога , авакада, , цыбулі, сыру  і вінегрэтнай запраўкі. Часам таксама ў яго склад уваходзяць чорныя аліўкі.
Гісторыя
Згодна іншай версіі, шэф-повар Роберт Крейс стварыў гэтую салату ў 1929 году і назваў яго ў гонар таго ж Роберта Коба. Яшчэ адзін варыянт паведамляе, што гэтая страва існавала ў меню рэстарацыі Calistoga у Паўночнай Каліфорніі і стала гэтак звацца па назве мясцовай гары Коб.
Падрыхтоўка
На вялікую талерку кладуцца лісце салаты, астатнія інгрэдыенты наразаюцца невялікімі кавалачкамі і затым радамі ўкладваюцца па-над зелянінай, аднак пры гэтым не змешваюцца паміж сабой. У англійскай мове існуе мнеманічнае правіла для падрыхтоўкі салаты коб — EAT COBB (Egg (яйка), Avocado (авакада), Tomato (памідоры), Chicken (курыца), Onion (цыбуля), Bacon (бекон), Blue cheese (сыр з цвіллю)).
Спіс аб’ектаў, названых у гонар Дж. Р. Р. Толкіна і яго легендарыума
Брытанскі пісьменнік Джон Рональд Руэл Толкін (1892—1973) з’яўляецца стваральнікам цэлага выдуманага сусвету, які між іншага вызначаецца глыбока прапрацаванай анамастыкай. У выніку вялікай папулярнасці твораў Толкіна многія імёны персанажаў, назвы мясцовасцяў і іншых аб’ектаў яго легендарыума далі свае імёны разнастайным аб’ектам рэальнага свету. '''Спіс аб’ектаў, названых у гонар Дж. Р. Р. Толкіна і яго легендарыума''' ўключае ў сябе назвы астранамічных і геаграфічных аб’ектаў, віды жывёл і раслін, назвы кампаній і музычных гуртоў, а таксама іншыя вядомыя аб’екты.
Астэроіды
У красавіку 1982 года былі адкрыты першыя два астэроіды, якія атрымалі назвы, звязаныя з асобай Дж. Р. Р. Толкіна. Гэта астэроід (2675) Толкін, які атрымаў назву ў гонар самаго пісьменніка, і астэроід (2991) Більба, названы ў гонар галоўнага героя кнігі «Хобіт». Аднак на працягу наступных некалькіх дзесяцігоддзяў гэтая тэндэнцыя не была працягнута.
З адкрыццём новых і новых класаў астэроідаў няраз падымалася пытанне аб тым, каб называць астэроіды аднаго класа аднатыпнымі назвамі. Найбольш вядомым прыкладам такой традыцыі з’яўляюцца траянскія астэроіды Юпітэра, якім сістэматычна даюцца назвы па імёнах персанажаў Траянскай вайны, апісаных у Іліядзе. У адпаведнасці з гэтым выстаўляліся прапановы выкарыстоўваць у якасці назваў імёны з твораў Толкіна. Так у 2002 годзе разглядалася прапанова галандскага аўтара навукова-папулярных кніг і астранома-аматара выкарыстоўваць імёны з кніг Толкіна ў якасці назваў так званых «аб’ектаў з рассеяным дыскам» у поясе Койпера. Аднак у выніку абмеркавання на той момант рашэнне было адкладзена.
Так ці іначай, традыцыя даваць назвы астэроідам у гонар персанажаў з твораў Толкіна была ўсталявана. На працягу 2014 года такія назвы атрымалі адразу 4 астэроіды: Варда, Ільмарэ, Манвэ і Тарондар. У 2016 годзе з’явіўся астэроід Саўран, у 2018 — Саруман.
Горы на Тытане
Паводле дамоўленасці, горы (mons, мн. л. montes) на спадарожніку Сатурна Тытане названы ў гонар гор Міжзем’я.
Пагоркі на Тытане
Паводле дамоўленасці, пагоркі (collis, мн. л. colles) на спадарожніку Сатурна Тытане названы ў гонар персанажаў Легендарыума Толкіна.
Кратар на Меркурыі
Толкін (Tolkien) — адзін з самых паўночных кратараў на Меркурыі, размешчаны на -88.82°N, 149.92°W. Ён мае дыяметр 50 кіламетраў і названы ў гонар брытанскага пісьменніка Дж. Р. Р. Толкіна. Назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам 6 жніўня 2012 года.
Таксаномія
Ніводзін іншы аўтар не з’яўляецца так шырока ўшанаваным у таксаноміі, як Джон Рональд Руэл Толкін. На сённяшні дзень больш сотні таксонаў атрымалі навуковыя назвы ў гонар персанажаў і аб’ектаў з «Уладара Пярсцёнкаў», «Хобіта» і іншых твораў з Легендарыума Толкіна.
Дзмітрый Міхайлавіч Кавалёў
Дзмітрый Міхайлавіч Кавалёў (, мястэчка Ветка, Магілёўская губерня —, Масква) — рускі, савецкі паэт-лірык. Псеўданім — Сецін В.
Друкавацца пачаў у 1938 годзе. Першыя творы былі апублікаваны ў газеце «Палеская праўда». У пейзажнай лірыцы вылучаюцца жывыя прыкметы роднай Гомельшчыны, і Курскага края, дзе ён праводзіў шмат часу ў мястэчку Льгоў на радзіме жонкі. Родным мясцінам прысвяціў вершы «Весення почта», «Память Ветки».
Вядомыя крытычныя артыкулы паэта, а таксама пераклады з беларускай. І не толькі паэзіі, але і прозы: Я. Брыля, І. Мележа, дакументальнай кнігі Я. Брыля, В. Калесніка і А. Адамовіча «Я з вогненнай вёскі». Пераклаў на рускую мову вершы Н. Гілевіча, А. Грачанікава, К. Кірэенкі, А. Куляшова, П. Панчанкі, А. Лойкі, М. Танка.
Пакінуў аўтабіяграфію, даведзеную да 1945 года, цікавую як дакумент эпохі.
Коркаць
Ко́ркаць (, Коркать) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікабялевіцкага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Семукацкага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета.
Вуліца Будзённага (Віцебск)
Вуліца Будзёнага — вуліца ў заходняй частцы горада Віцебска, у Чыгуначным раёне. Працягласць вуліцы каля 750 метраў, ад вуліцы Касманаўтаў да вуліцы Гарбачэўскага.
Перайменавана ў 1923 годзе ў гонар савецкага военачальніка, удзельніка Грамадзянскай вайны С. М. Будзённага. Першапачаткова была часткай Стараманастырскай вуліцы.
Забудова вуліцы пачалася ў сярэдзіне XIX стагоддзя. У пачатку XX стагоддзя на вуліцы знаходзіліся казармы 41-й артылерыйскай брыгады (цяпер гэта дамы № 1, 5, 7) і Свята-Міхайлаўская царква на аднайменных могілках.
Вуліца забудавана 2-5-павярховымі цаглянымі будынкамі. Трамвайная лінія.
Ківіылі (станцыя)
Ківіылі (Kiviõli) — чыгуначная станцыя ў Эстоніі. Знаходзіцца ў горадзе Ківіылі на лініі Талін — Нарва.
Да 1990 годаў дзейнічаў вакзал, які быў знесены ў 2001 годзе.
Навасэліўка (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Навасэліўка (Новосе́лівка) — вёска ў Ноўгарад-Сівэрскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Дамброўка (гміна)
Дамбро́ўка (Dąbrówka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Валамінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дамброўцы. Плошча гміны складае 109,05 км². Станам на 2011 год у гміне Дамброўка пражывалі 7636 чалавек, шчыльнасць — 70 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 27 населеных пунктаў.
Храм Марса-Мсціўца
Храм Марса-Мсціўца — руіны храма на форуме Аўгуста ў Рыме. Форум і храм былі асвячоны ў 2 годзе да н.э. Храм знаходзіўся ў цэнтры форума, на подыуме і першапачаткова задумваўся як напамін пра бітву пры Філіпах, па заканчэнні прац служыў сімвалам прымірэння імператара з сенатам.
Храм быў багата ўпрыгожаны белым карарскім мармурам і 8 калонамі карынфскага ордара. У апсідзе захоўваліся культавыя статуі Марса, Венеры і Ромы, Фартуны і Ромула. У экседрах знаходзіліся статуі і бюсты вайскаводаў, цароў, міфалагічных фігур і паэтаў. Магчыма, перад храмам размяшчалася квадрыга, якая сімвалізавала трыумф Аўгуста.
11 чэрвеня
11 чэрвеня — сто шэсцьдзесят другі (сто шэсцьдзесят трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Эль-Тарф (правінцыя)
Эль-Тарф — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца на паўночным усходзе краіны. Правінцыя размешчана на беразе Міжземнага мора ў гарах Арэс, мяжуючы з Тунісам. Адміністрацыйны цэнтр — Эль-Тарф. Плошча — 3 339 км², насельніцтва 411 783 (на 2008 год).
Надзея Кандрусевіч-Шыдлоўская
Надзея Кандрусевіч-Шыдлоўская — беларуская перакладчыца і выдавец.
Бацькі — супрацоўнікі краязнаўчага музея ў Браславе. Вучылася ў браслаўскай гімназіі. Скончыла МДЛУ, асноўнымі мовамі былі англійская і італьянская, шведская абрана дадатковай, бо здавалася экзатычнай.
Спачатку перакладала для сябе апавяданні з англійскай і італьянскай, у т.л. Рэя Брэдберы. Са шведскай дзіцячыя кнігі перакладае з 2008 года. Пераклала асобныя часткі сусветна вядомай серыі пра Маму Му шведскіх казачнікаў Юі і Томаса Вісландэраў. Першай пераклала кніжку «Малы і мядзведзік» Юі Вісландар.
Заснавала ў 2018 годзе і кіруе выдавецтвам «Koska».
Анры-Жорж Клузо
Анры-Жорж Клузо (Henri-Georges Clouzot;, Ньёр, Дзё-Сеўр, Францыя — , Парыж) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст, адзін з самых вядомых рэжысёраў трылераў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Ньёры, дэпартамент Дзё-Сеўр, Францыя. Атрымаў класічную адукацыю ва ўніверсітэце, пасля гэтага працаваў журналістам. З 1930-х гадоў Клузо працаваў у кіно, спачатку быў толькі сцэнарыстам, у 1942 годзе паставіў свой першы фільм у якасці рэжысёра — «Забойца жыве ў доме 21». Фільм быў зроблены для кінастудыі «Continental», якая знаходзілася ў акупаванай частцы Францыі. Фільм-нуар «Крумкач» (1943) быў забаронены нацыстамі і выклікаў спрэчкі аб сваім змесце і пасля вызвалення Францыі.
Шырокая вядомасць прыйшла да Клузо ў 1950-я гады. Яшчэ ў 1949 годзе ён выйграў прыз «Залаты леў» за стужку «Манон», у 1953 — «Гран-пры» Канскага кінафестывалю і «Залатога мядзведзя» за карціну «Плата за страх». Яго стужкі «Набярэжная Арфеўр», «Таямніца Пікаса», «Д’ябаліцы» ўвайшлі ў залаты фонд сусветнага кінематографа. У некаторых яго фільмах таго часу галоўныя ролі выконвала жонка (з 1950) — бразільская актрыса Вера Клузо.
Сцяг Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі
Дзяржаўны сцяг Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі — прыняты 27 лютага 1976 года. Урад Марока лічыць Заходнюю Сахару часткай сваёй тэрыторыі.
Апісанне і сімволіка
Сцяг Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі, які першапачаткова выкарыстоўваўся Фронтам Палісарыё, у адрозненне ад іншых сцягоў свету з'яўляецца перавернутым. Асноўнымі колерамі сцяга з'яўляюцца чорны, белы, зялёны, чырвоны. Сцяг складаецца з трох вертыкальных палос, у правай частцы размешчаны чырвоны роўнабаковы трохвугольнік, адзін з бакоў якога супадае з правым бокам сцяга. У цэнтральнай белай паласе знаходзіцца выява чырвонага месяца з зоркай. У сцягу выкарыстаны панарабскія колеры, сімвалізуючыя сувязь з ісламам.
Колеры маюць наступнае значэнне:
Іншыя сцягі
Прыналежнасць Заходняй Сахары аспрэчваецца Марока, з гэтай прычыны на падкантрольных ёй тэрыторыях выкарыстоўваецца сцяг Марока.
Садовая (Карэліцкі раён)
Садо́вая (, Садовая) (да 30 ліпеня 1964 года Ба́бнева ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Красненскага сельсавета.
Да 16 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Паланаеўскага сельсавета.
Перасвятоўскі сельсавет
Перасвято́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Перасвятое.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Перасвяцкі (Перасвятоўскі) сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Гарывадскага і Рабусоўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Капараўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Корасцень, Маўчаны і пасёлак Падмосце). 28 снежня 2005 года сельсавет перайменаваны ў Перасвятоўскі.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1047 чалавек, з іх 95,0 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 1,2 % — украінцы.
Катар (тып судна)
Ка́тар (cutter) — агульная назва невялікіх суднаў або невялікіх ваенных караблёў (пасажырскія, грузавыя, выратавальныя, турыстычныя, ракетныя, вартавыя і інш.).
Галоўнае адрозненне малых катараў ад лодак — наяўнасць матора ў якасці сілавой устаноўкі, а ад маторных лодак — яго стацыянарная ўстаноўка. Першапачаткова катарамі называліся лёгкія аднамачтавыя судны. Зрэшты, шырока распаўсюджаныя катары з каютамі са спальнымі месцамі, з гальюнам, пры гэтым разлічаныя на ўстаноўку некалькіх менавіта падвесных матораў, нярэдка агульнай магутнасцю ў некалькі сотняў к.с.).
Дамброўна (гміна)
Дамбро́ўна (Dąbrówno) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Аструдскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дамброўне. Плошча гміны складае 165,37 км². Станам на 2004 год у гміне Дамброўна пражывалі 4380 чалавек, шчыльнасць — 26,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 26 населеных пунктаў.
ХК Салават Юлаеў Уфа
«Салават Юлаеў» — расійская каманда па хакеі з шайбай з горада Уфа.
Chaetodontidae
Chaetodontidae — сямейства марскіх і саланаватаводных рыб з атрада акунепадобных.
Апісанне
Дробныя і сярэдняй велічыні рыбы з вельмі сціснутым з бакоў высокім целам, маленькім канчатковым высоўным ротам, узброеным дробнымі шчацінкападобнымі зубамі, якія часам маюць трахвяршынавыя астрыі. Даўжыня цела звычайна ад 12 да 22 см, самыя буйныя віды (Chaetodon ephippium, Chaetodon litus, Heniochus singularius) дасягаюць 30 см. Спінны плаўнік адзін, не падзелены, з 6-16 калючымі і 15-30 мяккімі прамянямі. У анальным плаўніку 3-5 (звычайна 3) калючых і 14-23 мяккіх прамяня. Хваставы плаўнік з закругленым або выемчатым краем, з 17 асноўнымі прамянямі, з якіх 15 разгалінаваныя. Цела пакрыта дробнай ктэноіднай луской, якая заходзіць на спінны і анальны плаўнікі. У большасці відаў вельмі яркая, часта шматколерная афарбоўка, праз вока праходзіць цёмная паласа.
Распаўсюджаны ў Атлантычным (трапічны і ўмераны паясы), Індыйскім і Ціхім акіянах. Жывуць часцей за ўсё на каралавых рыфах.
Большасць вядзе дзённы лад жыцця. Кормяцца сярод каралаў. Харчуюцца дробнымі бесхрыбтовымі, каралавымі паліпамі, ікрой рыб, ніткавымі водарасцямі, некаторыя планктонам.
Старажытныя выкапні прадстаўнікоў сямейства знойдзены ў адкладах ніжняга эацэну (пачатак трацічнага перыяду). Лічыцца, што паходзіць сямейства з Індыйскага і заходняй частцы Ціхага акіянаў.
Некаторыя планктонаедныя віды добра ўтрымліваюцца ў акварыумах, аднак большасць відаў цяжкія ў доглядзе, а тых, што харчуюцца караламі, утрымліваць у няволі практычна немагчыма.
Палац Шаё
Палац Шаё (Palais de Chaillot) быў пабудаваны па праекце Л. Буало, Ж. Карла і Л. Азема да Сусветнай выставы 1937 года на месцы палаца Тракадэро, які стаяў тут раней (Palais du Trocadéro). У палацы Шаё размясціліся некалькі музеяў: Музей чалавека, Музей флоту, Музей архітэктуры.
Архітэктура
Палац Шаё размешчаны ў 16-й акрузе Парыжа насупраць Эйфелевай вежы (на процілеглым беразе Сены) і ўяўляе сабой два велізарных павільёна, якія разыходзяцца дугамі у абодва бакі. Паміж павільёнамі знаходзіцца пляцоўка, з якой адкрываецца самы выгадны выгляд на Эйфелеву вежу. Акрамя таго тут пачынаецца садова-паркавы комплекс Тракадэро з лесвіцамі і самымі вялікімі фантанамі Парыжа.
На франтонах павільёнаў выгравіраваны словы паэта Поля Валеры: " Il dépend de celui qui passe Que je sois tombe ou trésor Que je parle ou me taise Ceci ne tient qu'à toi Ami n’entre pas sans désir «
» Tout homme crée sans le savoir comme il respire Mais l’artiste se sent créer Son acte engage tout son être sa peine bien aimée le fortifie "
Палац Шаё ў мастацтве
Палац стаў месцам дзеяння шматлікіх фільмаў, такіх як «Сіко» (2007), «28 тыдняў праз» (2007), «Гадзіна пік 3» (2007), «Французскі пацалунак» (1995), «Чатырыста удараў» (1959) і іншыя.
Форум Аўгуста
Форум Аўгуста (Forum Augusti) — другі з чатырох імператарскіх форумаў Рыма (125 м у даўжыню і шырынёй 118 м).
Форум быў пабудаваны па заказу імператара Актавіяна Аўгуста. Самым важным збудаваннем форума стаў храм, прысвечаны Марсу Мсціўцу (Mars Ultor); асвячоны у 2 г. н.э. Храм быў пабудаваны з карарскага мармуру і па плане быў падобны да храма Венеры-Прамаці на форуме Юлія Цэзара; у цэнтры знаходзілася статуя Марса, якую атачалі статуі Венеры і абагаўлёнага Цэзара. Таксама там захоўваўся меч Цэзара і сцягі пераможаных парфян.
Форум служыў для ўсхвалення імператара, які аднавіў старыя традыцыі. З гэтай мэтай у паўкруглых нішах (экседрах) былі выстаўлены статуі Энея, які нясе свайго бацьку на плячах, і Ромула, паводле падання сына Марса, а таксама статуі важных дзеячаў рэспублікі (summi viri). На пастаменце кожнай статуі была адлюстравана інфармацыя пра жыццё і дзеянні гэтага чалавека (Elogium). У цэнтры плошчы перад храмам знаходзілася статуя Аўгуста на калясніцы.
На сённяшні дзень захавалася толькі частка форума Аўгуста: некалькі калон храма і лесвіца; калекцыя артэфактаў, а таксама частка паўкруглай нішы (экседра) з Форума Аўгуста знаходзяцца ў Casa dei Cavalieri di Rodi (Дом рыцараў Родаса). Пры Мусаліні пярэднюю частку форума перабудавалі ў Віа дэі Форы Імперыялі; археалагічныя даследаванні пры гэтым не праводзіліся.
NGC 7479
NGC 7479 (іншыя абазначэнні — PGC 70419, UGC 12343, IRAS23024+1203, MCG 2-58-60, KARA 1004, ZWG 430.58, KUG 2302+120) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Была класіфікавана Хаблам як узор галактыкі SBc.
Валянцін Фёдаравіч Голубеў
Валянцін Фёдаравіч Голубеў (нар., Крывы Рог, Днепрапятроўская вобласць, Украіна) — беларускі гісторык, палітык. Спецыяліст па аграрнай гісторыі Беларусі XVI—XVIII стагоддзяў, гісторыі і гістарыяграфіі Вялікага Княства Літоўскага. Доктар гістарычных навук (2011), прафесар (2014). Загадчык цэнтра спецыяльных гістарычных навук і антрапалогіі Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Біяграфія
Працаваў плітачнікам-абліцоўшчыкам у будаўнічым трэсце ў горадзе Светлагорск Гомельскай вобласці, служыў у савецкім войску.
Скончыў у 1981 годзе гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Праходзіў навуковыя стажыроўкі ў Жэнеўскім, Беластоцкім, Варшаўскім, Уроцлаўскім, Ягелонскім, Пазнаньскім універсітэтах, Літоўскім універсітэце адукацыйных навук.
З 1981 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі: лабарант, аспірант, навуковы супрацоўнік, дактарант; старшы, вядучы, галоўны навуковы супрацоўнік; загадчык аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу, загадчык Цэнтра спецыяльных гістарычных навук і антрапалогіі. У 1985 годзе скончыў аспірантуру Інстытута гісторыі АН Беларусі. У 1987 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Землеўладанне і землекарыстанне сялян Беларусі ў другой палове XVI—XVIII ст.».
За савецкім часам быў членам КПСС. Аднак на запрашэнне Зянона Пазняка ўступіў у Беларускі Народны Фронт і балатаваўся ад Беларускага Народнага Фронту ў дэпутаты на паўднёвым захадзе Мінска. З 1990 года па студзень 1996 года — дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання, каардынатар Апазіцыі БНФ, сакратар Камісіі Вярхоўнага Савета па міжнародных справах і эканамічных сувязях. Адзін з аўтараў Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР. Быў сябрам Канстытуцыйнай камісіі. У 1991—1995 гадах — намеснік старшыні Беларускага Народнага Фронту, кіраўнік Мінскай гарадской арганізацыі БНФ. Удзельнік галадоўкі дэпутатаў Апазіцыі БНФ у красавіку 1995 года супраць ініцыянаванага Аляксандрам Лукашэнкам рэферэндуму.
У 2006 годзе стаў першым, хто атрымаў прэмію імя Льва Сапегі, што дазволіла яму на працягу амаль года за кошт фундатараў займацца навуковай працай і выкладаць у 5 польскіх універсітэтах.
У 2010 годзе скончыў дактарантуру Інстытута гісторыі НАН Беларусі. У 2011 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Сельская абшчына ў дзяржаўных, прыватнаўласніцкіх і царкоўных уладаннях Беларусі ў XVI—XVIII ст.».
З 2021 года загадчык Цэнтра гісторыі Беларусі IX—XVIII стагоддзяў і спецыяльных гістарычных навук Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
Мае вялікі досвед выкладання гістарычных дысцыплін у Беларускім дзяржаўным універсітэце, Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце, Беларускім гуманітарным ліцэі.
Сям’я
Жанаты, мае двух сыноў.
Узнагароды
Першы лаўрэат Прэміі імя Льва Сапегі (Польшча, 2006). Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Людміла Іванаўна Чупіна
Людміла Іванаўна Чупіна (, г. Шаартуз, Таджыкская ССР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Таджыкскі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працавала ў Магілёўграмадзянпраекце, у Магілёўскім будаўнічым тэхнікуме, з 1979 па 1981 г. — галоўным архітэктарам праектаў Магілёўскага аддзела Белкааппраекта, з 1981 года — кіраўнік групы архітэктараў Магілёўграмадзянпраекта.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Магілёве.
Творчасць
Асноўныя працы: мікрараёны ў Крычаве, Горках, генплан Кіраўска (1973), універмаг у Чачэвічах (1980), інтэр’еры сталовай мясакамбіната (1976), 1-я чарга гарадскога парку і пляжу (1981), праекты добраўпарадкавання і азелянення праспекта Дзімітрава (1982), санітарных зон фабрыкі імя Валадарскага і камбіната сілікатных вырабаў, будынак пажарнага дэпо (1985) у Магілёве.
Акадэмічная вуліца
Акадэмічная вуліца — назва вуліц у населеных пунктах розных краін.
Адольф Тыдэманд
Адольф Тыдэманд (нарв. Adolph Tidemand;, Мандал — , Осла) — нарвежскі мастак, прадстаўнік рамантызму і рэалізму ў жывапісе.
Біяграфія
А. Тыдэманд нарадзіўся ў сям’і мытніка. Вучыўся маляванню спачатку ў прыватнага настаўніка, затым у Осла і ў Капенгагене (1832-37). З 1833 г. наведваў Каралеўскую акадэмію мастацтваў у Капенгагене. У 1835 г. арганізуе сваю першую выставу ў сценах Акадэміі. У 1837-41 гадах працягвае навучанне ў Дзюсельдорфе. Работы, створаныя ў канцы 1830-х — пачатку 1840-х гадоў, паступова заваёўваюць яму прызнанне як майстру жывапісу ў Германіі, Даніі, Швецыі і Нарвегіі.
У 1841 годзе А. Тыдэманд, разам з братам Эмілем, з’яжджае ў Італію, удасканальваць свой мастацкі стыль. 1842-45 гады ён праводзіць у вандроўках па Нарвегіі, падчас якіх піша некалькі палотнаў. У 1845 годзе Тыдэманд жэніцца з Клаўдзіяй Егер і, разам з жонкай, з’язджае ў Дзюсельдорф. У 1850-я гады мастак атрымлівае мноства заказаў, у тым ліку і ад караля Швецыі і Нарвегіі Оскара II (серыя «Сялянская жыццё» для замка Оскарсхал, 1852 год). У 1867 годзе мастак удзельнічае ў Сусветнай выставе ў Парыжы. З 1869 года — ганаровы прафесар мастацтваў Дзюсельдорфскай акадэміі.
А. Тыдэманд вядомы як мастак-рэаліст, які не баяўся ставіць у сваіх працах вострыя сацыяльна-крытычныя пытанні. Таксама аўтар палотнаў, прысвечаных гістарычнай тэматыцы, пейзажам, майстар партрэта. Больш за 100 карцін, напісаных А. Тыдэмандам, захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Осла.
120
120 (сто дваццаты) год паводле юліянскага календара.
Гудок (музычны інструмент)
Вызначэнне
Гудок складае праблему ў гісторыі беларускай музыкі. Гэты інструмент не мае аналогій у этнічным беларускім інструментарыі. Магчыма, пад тэрмінам «гудок» разумеўся цэлы набор старадаўніх смычковых інструментаў. Але ў XVII—XVIII стст. старыя смычковыя інструменты былі выціснуты скрыпкай.
У культуры
Гудок/смык згадваецца ў старабеларускай літаратуры: «гудяху бо на гуслехъ на смыцехъ» (Ф. Скарына, «Другая кніга Царстваў»); «в годину их послышите голосъ… смыкове». Гудок сустракаем у афіцыйных дакументах, у Лісце Жыгімонта Аўгуста да старасты аршанскага князя А. Адзінцэвіча сказана: «з людзей волочащих, которые без службы мешкають… и с каждого гудка»
Некалькі прыкладаў гудка/смыка дае старабеларуская іканаграфія («Тлумачальны Псалтыр» першай паловы XVII ст.). Звяртае на сябе ўвагу дзіўная форма ручкі смычка. Галава грыфы трохструннага смычковага інструмента закрыта фігурай іншага музыкі. Музыка трымае інструмент грыфам уніз. Ніжняя частка гудка заканчваецца характэрным струнатрымальным выступам. Струны працягваюцца да канца верхняй дэкі.
Прыцягвае ўвагу тое, што музыкі ў «Псалтыры» і «Дзесятаглаве» ў адной манеры трымаюць інструмент. Як вядома па этнаграфічных звестках ХІХ ст., гэта традыцыйны народны спосаб трымаць скрыпку, які, напэўна, паходзіць з даўніх часоў.
Каўзаны
Каўзаны́ (, Ковзаны) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Гандлёвыя бар’еры
Гандлёвыя бар'еры — абмежаванне свабоднага абмену таварамі і паслугамі паміж краінамі праз механізмы тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання. Гандлёвыя бар'еры могуць прымаць разнастайныя формы:
Школа
Школа (ад σχολή, σχολά — вольны час, вучэбны занятак, школа) — навучальная ўстанова для атрымання агульнай адукацыі. У шырокім сэнсе слова можа ўжывацца для назвы любой адукацыйнай установы (музычная школа, мастацкая школа, спартыўная школа — ДЮСШ, школа баявых майстэрстваў і г.д.)
Паходжанне тэрміна
Спачатку грэцкае σχολή азначала «вольны час, вольнае баўленне часу», потым стала ўжывацца як «заняткі ў вольны час» (напр. Платонам, ён збіраў людзей у вольны час і перадаваў ім свае досвед і веды), потым — «вучэбныя заняткі», «гутарка філосафаў» (напр. у Плутарха). У беларускую мову слова прыйшло не наўпрост, а праз szkoła ад schola.
Тыпы школ
Служаць для атрымання
Луіза Маўнтбетэн
Лэдзі Луіза Аляксандра Мары Ірэн Маўнтбетэн народжаная прынцэса Луіза Батэнбергская, таксама вядомая як Луіза Шведская (Louise Alexandra Marie Irene von Battenberg; 13 ліпеня 1889 — 7 сакавіка 1965) — каралева Швецыі, як жонка караля Густава VI Адольфа. Як прадстаўніца дыстыі Батэнбергаў Луіза была цесна звязана з кіруючымі сем’ямі Вялікабрытаніі і Расіі. Падчас Першай сусветнай вайны Луіза служыла медсястрой у Чырвоным Крыжы. У 1923 годзе яна выйшла замуж за аўдавелага Густава Адольфа і прыняла на сябе ролю першай лэдзі Швецыі, але каралевай стала толькі ў 1950 годзе. Каралева Луіза была адзначана сваёй эксцэнтрычнасцю і прагрэсіўнымі поглядамі.
Ранні перыяд жыцця
Луіза нарадзілася прынцэсай Батэнберга ў замку Хейлігенберг, Зейхейм-Югенхайм, у Вялікім герцагстве Гесэн. Яе бацька, прынц Луі Батэнбергскі, які быў адміралам брытанскага каралеўскага флоту, у час Першай сусветнай вайны адмовіўся ад свайго тытула Германіі і па загаду Георгія V назваў сваё прозвішча «Маўнтбетэн». Тады ён быў створаны першым маркізам з Мілфард-Хейвена ў п’еры Злучанага Каралеўства. Такім чынам, з 1917 года яго дачка была вядомая як «Лэдзі Луіза Маўтбетэн». Яе маці была прынцэсай Вікторыяй Гесэнскай, а Рэйн — унучкай каралевы Вікторыі. Луіза была сястрой Луі Маўтбетэна, 1-га графа Маўтбетэна з Бірмы, і прынцэсы Алісы Батэнбергскай, якая была маці прынца Філіпа, герцага Эдынбургскага. Яна таксама была пляменніцай імператрыцы Расіі Аляксандры Фёдараўны. З-за працы яе бацькі сям’я перамяшчалася паміж рознымі тэрыторыямі Брытанскай імперыі, напрыклад Мальтай, але яны часта вярталіся ў Хайлігенберг за межамі Дармштадта, які лічылі сваім домам адпачынку, заўсёды захоўваючы рэзідэнцыю ў Англіі. У дзяцінстве Луіза часта наведвала прабабулю каралеву Вікторыю на востраве Уайт. Сям’я апісваецца як гарманічная; бацькі Луізы жылі ў шчаслівых любоўных адносінах, а не ў дамоўленым шлюбе, і Луіза была асабліва блізкая са сваім братам, з якім яна ліставалася да самой смерці. Луіза і яе сястра атрымалі адукацыю ў гувернанткі, за выключэннем кароткага перыяду ў жаночай школе Тэкстэра ў Дармштаце.
У 1914 годзе Луіза і яе маці наведалі Расійскую імперыю і былі запрошаны ў падарожжа па Волзе разам са сваімі імператарскімі сваякамі. Падчас свайго візіту Луіза з занепакоенасцю адзначыла ўплыў Распуціна. Паездка была перарвана раптоўным пачаткам Першай сусветнай вайны, і бацька Луізы адправіў тэлеграму, каб яны неадкладна вярнуліся. Маці Луізы перадала ювелірныя вырабы імператрыцы для бяспечнага захоўвання, і яны выехалі з Расіі на лодцы з Гапсаля ў Эстоніі і паехалі ў нейтральную Швецыю, заплаціўшы за дарогу золатам, бо іх грошы раптам не былі прымальнай валютай у Расіі. Яны спыніліся ў Швецыі ў якасці гасцей наследнага прынца Густава Адольфа і кронпрынцэсы Маргарэт, яе першай стрыечнай сястры, у палацы Дротнінгхольм, усяго на адну ноч да вяртання ў Вялікабрытанію.
Падчас Першай сусветнай вайны Луіза ўпершыню актыўна дзейнічала ў «Асацыяцыі сем’яў салдат і матросаў» і ў «Дымах для салдат і маракоў», але неўзабаве яна паступіла ў Чырвоны Крыж на службу медсястрой. З сакавіка 1915 года па ліпень 1917 года яна працавала ў французскім ваенным шпіталі ў Неверы, а затым у ваенным шпіталі ў Палавесе каля Манпелье Яна была ўзнагароджана за карпатлівую працу і была ўзнагароджана брытанскімі медалямі за вайну і перамогу, медалём Брытанскага Чырвонага Крыжа, а таксама Медалём французскай падзякі. Пасля вайны яна актыўна займалася сацыяльнай працай дзяцей у трушчобах Батэрсі ў Лондане.
Заляцанні
У 1909 годзе Луіза атрымала прапанову ад Мануэла II Партугальскага. Яе дзядуля, Эдвард VII, брытанскі манарх, быў за шлюб, але Луіза адмовілася, бо хацела выйсці замуж па каханні. У дваццаць гадоў Луіза таемна заручылася з грэчаскім прынцам Крыстаферам, але яны былі вымушаныя адмовіцца ад сваіх адносін па фінансавых прычынах. Незадоўга да пачатку Першай сусветнай вайны Луіза закахалася ў чалавека, бацькі якога ўхвалялі шлюб, але ён быў забіты ў першыя дні вайны. Пазней падчас вайны, калі яна добраахвотна стала медсястрой у Неверсе, яна пачала адносіны з Аляксандрам Сцюарт-Хілам, шатландскім мастаком, які жыве ў Парыжы. Прадчуваючы, што бацькі будуць расчараваны ў яе выбары, Луіза трымала іх заручыны ў сакрэце. У рэшце рэшт, яна даверылася бацькам, якія першапачаткова разумелі, і двойчы запрашала Сцюарта-Хіла для наведвання Кент Хаўса. На самай справе яе сям’я, называла яго «Шэкспірам» з-за яго дзіўнага выгляду, палічыла яго «дзіваком» і «пацярпелым». Не хапаючы рэсурсаў, заручаная пара пагадзілася адкласці шлюб да вайны. Але ў 1918 годзе бацька Луізы растлумачыў ёй, што Сцюарт-Хіл хутчэй за ўсё гомасэксуаліст і што шлюб з ім немагчымы. У 1923 годзе наследны прынц Швецыі Густаў VI Адольф, які тры гады быў удаўцом стрыечнай сястры маці Луізы, прынцэсы Маргарэт Конат, наведаў Лондан і, на здзіўленне Луізы, пачаў сватацца да яе. Хоць маладая жанчына Луіза сказала, што ніколі не выйдзе замуж за караля ці ўдаўца, яна прыняла прапанову мужчыны, які з’яўляўця і тым, і другім. Аднак у адпаведнасці з § 5 Закона аб спадчыннасці 1810 года (Закон 1810:0926) князь шведскага каралеўскага дома пазбавіўся права наследавання трона, калі «з ведама і згоды караля ажаніўся з прыватнай шведкай альбо дачкой замежнага чалавека». Пасля абвяшчэння пары пра заручыны ў СМІ адбыліся ажыўленыя дыскусіі пра тое, ці мае будучая нявеста па канстытуцыі права стаць будучай каралевай Швецыі. У адказ на гэта Міністэрства замежных спраў Швецыі, спасылаючыся на адпаведны закон, удакладніла тэрмін «прыватная дачка шведа альбо замежніка», які азначае «таго, хто не належыць да суверэннай сям’і ці сям’і, якая, паводле міжнароднай практыкі, былі б прыраўнаваны да яе», і абвясціў, што ўрад Швецыі «запытаў тлумачэнні брытанскага ўрада адносна пазіцыі лэдзі Луізы Маўтбетэн у гэтым плане». Акрамя таго, міністэрства абвясціла, што пасля адказу брытанскага ўрада на запыт і наступнага расследавання па гэтым пытанні было ўстаноўлена, што выбар наследнага прынца будучай жонкі адпавядаў закону аб спадчыннасці, тым самым завяршыўшы дыскусію пра маючы адбыцца шлюб.
27 кастрычніка 1923 года Швецыя і адпаведныя паўнамоцныя прадстаўнікі Вялікабрытаніі падпісалі «Дагавор паміж Вялікабрытаніяй і Швецыяй аб шлюбе лэдзі Луізы Маўнтбетэн з Яго Каралеўскім Высоцтвам прынцам Густавам Адольфам, наследным прынцам Швецыі». У дагаворы, збольшага, гаварылася, што каралі Злучанага Каралеўства і Швецыі «палічыўшы правільным, каб саюз зноў заключыў шлюб паміж адпаведнымі Каралеўскімі дамамі… дамовіліся і заключылі наступныя артыкулы», у артыкулах было заяўлена, што шлюб будзе адзначацца ў Лондане і належным чынам завераны, што фінансавыя разлікі мужа і жонкі будуць выказаны ў асобным шлюбным кантракце, які быў абвешчаны «неад’емнай часткай гэтага Дагавора», і што краіны, якія ратыфікавалі дагавор абмяняюцца ў Стакгольме, што фармальна адбылося 12 лістапада 1923 года.
3 лістапада 1923 года ва ўзросце 34 гадоў Луіза выйшла замуж за наследнага прынца Густава Адольфа ў Каралеўскай капліцы ў палацы Сент-Джэймса ў прысутнасці Георгія V і членаў абедзвюх каралеўскіх сем’яў.