cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарадзішча (Баранавіцкі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца ў вярхоўі ракі Сэрвач, за 20 км на поўнач ад Баранавічаў, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Баранавічы-Палескія (лінія Брэст — Мінск); на аўтамабільнай дарозе Баранавічы — Наваградак. Насельніцтва 2024 чал. (2017).
Гісторыя
Упершыню Гарадзішча згадваецца ў сяр. XIII ст., калі паселішча ўжо далучылася да Вялікага Княства Літоўскага. У 2-й пал. XV ст. мясцовасць згадваецца як велікакняжацкі двор. У 1494 Ян Кезгайлавіч заснаваў тут касцёл.
На мяжы XV—XVI стст. Гарадзішча знаходзілася ва ўладанні князя Сямёна Бельскага, з 1501 — вялікай княгіні Алены Іванаўны. У XVI—XVIII стст. паселішча ўваходзіла ў склад Новагародскага павета Новагародскага ваяводства і належала Няміравым, Хадкевічам, Гастомскім, Пацам і іншым. У 1640 Каменскія збудавалі тут мураваны касцёл. У канцы XVII ст. мястэчка перайшло да Зяновічаў.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Гарадзішча апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе ў 1795 зрабілася цэнтрам воласці Наваградскага павета. Станам на 1798 тут дзейнічалі грэка-каталіцкая царква і касцёл. Па задушэнні вызваленчага паўстання ў 1831 расійскія ўлады канфіскавалі мястэчка ў графа Людвіка Паца. З 1833 Гарадзішча знаходзілася ва ўладанні Бухавецкіх. Па задушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання ў 1864 царскія ўлады гвалтоўна перарабілі мясцовы касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. Станам на 1866 у Гарадзішчы было 60 двароў, працавалі 2 праваслаўныя цэрквы (колішнія касцёл і грэка-каталіцкая царква), народнае вучылішча (адкрылася ў 1863), капліца, сінагога, 4 малітоўныя дамы, багадзельня, конная паштовая станцыя, цагельня, бровар, управа; праводзілася 2 рэгулярныя кірмашы; працаваў лекар. На 1909 у мястэчку і аднайменным маёнтку было 246 двароў, працавалі пошта і тэлеграф, народнае вучылішча (у 1901 96 вучняў, з іх толькі 9 дзяўчынак), аптэка, бальніца, валасная ўправа, 2 праваслаўныя царквы, сінагога, 5 яўрэйскіх дамоў малітвы, цагельня, больш за 19 крам, багадзельня, конная паштовая станцыя, 2 кірмашы. У Першую сусветную вайну ў 1916 каля мястэчка прайшла Скробава-Гарадзішчанская аперацыя.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Гарадзішча апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Наваградскага павета. У гэты час тут было 165 двароў. У сярэдзіне 1930-х у мястэчку працавалі гмінная ўправа, школа, аптэка.
У 1939 Гарадзішча ўвайшло ў БССР, дзе 15 студзеня 1940 атрымала афіцыйны статус пасёлка гарадскога тыпу і зрабілася цэнтрам раёна. У Другую сусветную вайну з 24 чэрвеня 1941 да 8 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1962 Гарадзішчанскі раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Баранавіцкага раёна.
У 2008 годзе Гарадзішча атрымала статус аграгарадка.
Адукацыя
У Гарадзішчы працуюць сярэдняя, музычная і дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, школа-інтэрнат, дашкольная ўстанова.
Медыцына
Медыцынскія паслугі аказваюць бальніца, амбулаторыя і ветэрынарная бальніца.
Культура
Дзейнічаюць дом культуры, 2 бібліятэкі.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, сацыяльна-бытавога абслугоўвання.
Апроч таго, у мястэчку працуюць лясніцтва, дом побыту, аўтавакзал, аптэка, банк.
Славутасці
У ваколіцах мястэчка — гарадзішча перыяду ранняга феадалізму (XI—XIII стагоддзі; паводле меркаваннях некаторых даследчыкаў былая літоўская сталіца Варута), за 0,8 км на захад ад аграгарадка, на правым беразе ракі Сэрвач —
Ворнаўка (Вілейскі раён)
Во́рнаўка (, Ворновка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавета.
Цімафей Аляксеевіч Пачтароў
Біяграфія
У Ваенна-Марскім Флоце з 1934 года. У 1938 годзе скончыў Севастопальскае ваенна-марское артылерыйскае вучылішча імя ЛКСМУ. Прыбыў на Балтыйскі флот. Удзельнічаў у вайне з Фінляндыяй 1939-1940 гадоў. Член ВКП(б)/КПСС з 1940 года.
У баях Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года. Ваяваў на Чырванасцяжным Балтыйскім флоце. Камандзір берагавой артылерыйскай батарэі. Удзельнік абароны Ленінграда. За мужнасць, праяўленую ў баях пад Нарвай, быў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені. У 1944 годзе быў пераведзены на Чарнаморскі флот, а ў мае 1945 года — на Ціхаакіянскі флот.
Афіцэр-аператар штаба берагавой абароны (Петропаўлаўлаўская ВМБ, Ціхаакіянскі флот) маёр Пачтароў падчас Курыльскай дэсантнай аперацыі быў прызначаны камандзірам зводнага батальёна марской пяхоты. 18 жніўня 1945 года батальён пад яго камандаваннем паспяхова высадзіўся на востраў Шумшу (Курыльскія астравы), захапіў прыбярэжныя абарончыя збудаванні і смела пачаў прасоўвацца ў глыбіню абароны праціўніка.
Кухонны камбайн
Кухонны камбайн — універсальная кухонная машына, якая складаецца з электрапрывода і насадак для атрымання фруктовых, ягадных і агароднінных сокаў, прыгатавання розных фаршаў, паштэтаў, пюрэ, размолу кавы і вострых прыпраў, узбівання крэмаў, смятанкі, мусаў, малочных і фруктовых кактэйляў, вымешвання цеста, праціркі сухароў, арэхаў, сыру, наразання гародніны, абірання бульбы. Выкарыстанне кухоннага камбайна значна аблягчае і паскарае працаёмкую кулінарную апрацоўку прадуктаў.
Цімафей Аляксеевіч Пачтароў
Біяграфія
Кіраванае маёрам Почтаревым падраздзяленне захапіла штаб японскага батальёна і прымусіў да капітуляцыі ў некалькі разоў пераўзыходячыя сілы ворага. У баях маёр Пачтароў паказваў асабісты прыклад бясстрашнасці і мужнасці, дзейнічаў смела і рашуча, не адзін раз на чале батальёна хадзіў у атаку на ворага. Быў паранены, але застаўся ў страі.
Кухонны камбайн
Электрапрывод складаецца з пластмасавага корпуса з электрарухавіком, які мае некалькі скорасцей. Спажываная магутнасць 100—700 Вт у залежнасці ад ступені ўніверсальнасці машыны. Колькасць насадак у машын розных марак розная. Да іх належаць: сокавыціскалка, мясарубка, агароднінарэзка, кавамолка. Кухонны камбайн можа быць дапоўнены зменнымі мяшалкамі, фільтрамі для фармавання цеста і крэму, таўкачыкамі для перацірання варанай агародніны і інш. Кухонныя камбайны выпускаюцца звычайна ў настольным выкананні, існуе кухонны камбайн у падлогавым выкананні, памерам стандартнай кухоннай мэблі.
Цімафей Аляксеевіч Пачтароў
Біяграфія
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 14 верасня 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з японскімі мілітарыстамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм, маёру Пачтарову Цімафею Аляксеевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».
Пасля вайны працягваў службу ў ВМФ СССР. У 1955 годзе скончыў Ваенна-марскую акадэмію. З 1957 года палкоўнік Г. А. Пачтароў — у запасе.
Жыў у горадзе Сестрарэцк цяпер адміністрацыі Санкт-Пецярбурга. Памёр 18 верасня 1992 года.
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.
У горадзе Рагачоў Гомельскай вобласці на Алеі Герояў у Піянерскім парку ўстаноўлены памятны знак Т. А. Пачтарову.
Анатоль Арцёмавіч Брытун
Анатоль Арцёмавіч Брытун (7 лістапада 1957, Баранцы, Жабінкаўскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі празаік, публіцыст, член саюза пісьменнікаў.
Анатоль Арцёмавіч Брытун нарадзіўся 7 лістапада 1957 года ў вёсцы Баранцы Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці. З дзяцінства дапамагаў бацькам па гаспадарцы, хадзіў палоць буракі і збіраць бульбу ў мясцовы калгас «Беларусь» (цяпер сельскагаспадарчае ўнітарнае прадпрыемства «АграАзяты» Жабінкаўскага раёна), дзе маці Анатоля працавала паляводам. Бацька шмат гадоў быў работнікам прадпрыемства меліярацыйных сістэм. Шмат часу хлопчык праводзіў у дзядулі на хутары каля вёскі Хідры Кобрынскага раёна. З юнацкіх гадоў быў летуценнікам, любіў прыгодніцкія кнігі, з’яўляўся самым адданым чытачом у сельскай бібліятэцы. Любоў да кнігі прывіла яму Соф’я Рыгораўна Карась, якая была бібліятэкарам у Баранцах.
Анатоль скончыў пачатковую школу ў Баранцах, потым вучыўся ў Верхалескай сярэдняй школе (Кобрынскі раён). Пасля васьмі класаў паступіў у Пінскі гідрамеліяратыўны тэхнікум, які скончыў у 1977 годзе і па размеркаванню накіраваны у Пскоў (РСФСР), дзе 5 гадоў працаваў у праектным інстытуце, потым вярнуўся ў Брэст, завочна вучыўся ў Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі, дзе атрымаў дыплом інжынера-гідратэхніка, працаваў у Брэсцкай дырэкцыі Галоўпалессевадбуд. Яшчэ адну вышэйшую адукацыю набыў у Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. С. Пушкіна на факультэце грамадскіх прафесій. Там авалодаў польскай мовай, працаваў гідам-перакладчыкам у турыстычнай фірме «Спутник», затым у «Интуристе», потым — у маскоўскім «Интурбюро». За пяць гадоў зведаў усе куточкі Савецкага Саюза. Пасля распаду Савецкага Саюза Анатолю Арцёмавічу, як перакладчыку, прапанавалі работу ў Брэсцкай мытні, дзе ён і працаваў да самага выхаду на пенсію, спачатку супрацоўнікам мытнага паста «Брэст-Цэнтральны», потым афармляў на вылет самалёты ў аэрапорце «Брэст».
Творчыя здольнасці з’явіліся ў Анатоля Брытуна яшчэ ў школе. Недзе ў восьмым класе напісаў сачыненне на вольную тэму, якое вельмі здзівіла настаўнікаў, якія не паверылі, што так можа пісаць падлетак, далі ліст паперы і загадалі паказаць сваё ўменне яшчэ раз. Той самы момант, калі зачынены ў пакоі школьнік складаў нешта, каб даказаць аўтарства, ён і лічыць першай спробай пяра.
Актыўна займацца літаратурнай дзейнасцю Анатоль Брытун пачаў у 2007 годзе. Першае прыгодніцкае апавяданне, прысвечанае паляўнічым і рыбалоўным прыгодам, было надрукавана ў рэспубліканскім часопісе «Паляўнічы і рыбалоў». Аўтар любіў лавіць рыбу, збіраць грыбы, таму вельмі хутка нараджаліся ў яго невялічкія прыгодніцкія і гумарыстычныя апавяданні. Бывала, што ў нумары часопіса выходзілі адразу некалькі гісторый. Пісаў на рускай і беларускай мовах, але потым пераключыўся толькі на беларускую. Яго творы публікаваліся ў літаратурных часопісах «Полымя» і «Маладосць», дзіцячым часопісе «Бярозка», рэспубліканскіх газетах «Паляўнічы і рыбалоў» і «Таможенный вестник», рэгіянальных газетах: «Народная трыбуна», «Брестский вестник», «Заря», «Брестская газета».
Белавежскім летапісцам сталі называць Анатоля Брытуна пасля таго, як убачыў свет яго першы раман «Пах мускусу». У творы пісьменнік знаёміць чытача з яцвяжскім паданнем пра Вечнага стражніка, які ахоўвае некранутыя лясы Белавежы. Старажытная пушча стала месцам дзеяння невыпадкова: аднойчы Анатоль пачуў ад маці, что дзед і прадзед з боку бацькі раней жылі ў Белавежскай пушчы, працавалі там вартаўнікамі і ляснічымі. Падчас Першай сусветнай вайны акупацыйныя ўлады іх выселілі, бо дзед са сваім бацькам стралялі ў кайзераўцаў, якія пілавалі дубы і забівалі зуброў. Гэта гісторыя і стала асновай першага рамана, які ў часопіснай версіі з’явіўся ў першых нумарах «Полымя» за 2010 год. У 2012 годзе пісьменнік за свае грошы выдаў трыста экзэмпляраў кнігі пад аднайменнай назвай, якая разышлася па бібліятэках краіны. У 2014 годзе за «Пах мускусу» стаў лаўрэатам літаратурнай прэміі імя У. Каласніка Брэсцкага аблвыканкама ў намінацыі «Проза».
Наступная кніга Анатоля Брытуна — аповесць «Сяліба» — з’явілася ў 2015 годзе. Яна адлюстроўвае жыццё селяніна-беларуса на працягу амаль усяго ХХ стагоддзя. У аснове «Сялібы» — аповеды дзеда пісьменніка з боку маці, таго самага, што жыў недалёка ад Хідраў. Праз погляды галоўнага героя пісьменнік паказаў лёс нашай малой радзімы на працягу доўгага часу, адносіны простага чалавека да змены ўлады, якая адбывалася сем разоў.
У 2019 годзе, да 1000-годдзя Брэста, выходзіць трэцяя кніга Анатоля Брытуна «Трылогія прыгод тысячагоддзя». Выданне ўключыла ў сябе тры творы, прысвечаныя мінулым старонкам гісторыі нашай краіны, Бярэсця і Белавежская пушчы, супрацьстаянню з вікінгамі, барацьбе з мангола-татарамі і крыжаносцамі. Героямі аўтар абраў яцвягаў і літвінаў, якія мужна змагаліся за сваю незалежнасць, адстойвалі сваю зямлю і свой гонар.
У 2021 годзе Анатоль Арцёмавіч выйшаў на пенсію, жыве ў Брэсце. Яго празаічныя творы перыядычна з’яўляюцца ў мясцовым і рэспубліканскім друку, кнігі пісьменніка можна сустрэць у кожнай бібліятэцы краіны.
Аўтар гістарычных кніг з задавальненнем сустракаецца з прыхільнікамі свайго таленту, так напярэдадні 25-годдзя ўтварэння мытнай службы Рэспублікі Беларусь, у 2016 годзе, у музеі «Выратаваныя мастацкія каштоўнасці» ў Брэсце прайшла творчая сустрэча са старшым інспектарам Брэсцкай мытні Анатолем Брытуном, а ў красавіку гэтага ж года пісьменнік выступаў на раённым фестывалі дзіцячай кнігі ў Жабінцы
У 2018 годзе ў складзе дэлегацыі Брэсцкага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі ён прыняў удзел у XXV Дні беларускага пісьменства, які прайшоў у горадзе Іванава. 27 кастрычніка 2022 года ўдзельнічаў у Першым абласным літаратурным фестывалі «Берасцейскае шматгалоссе», які адбыўся ў Жабінцы. У 2023 годзе пісьменнік стаў лаўрэатам літаратурнага конкурсу «Духоўная веліч» у намінацыі «Літаратура для дзяцей і юнацтва» з кнігай «Трылогія прыгод тысячагоддзя».
NGC 5655
NGC 5655 (іншыя абазначэнні — UGC 9333, MCG 2-37-20, ZWG 75.60, KUG 1428+141, IRAS14284+1411, PGC 51857) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Закон аб заслугах Андрая Глінкі
Закон аб заслугах Андрэя Глінкі (Zákon o zásluhách Andreja Hlinku, неафіцыйна Lex Hlinka) — закон, прыняты Соймам Славацкай Дзяржавы ў знак пашаны Андраю Глінку і прызнання ягоных заслугаў у дасягненні нацыянальнай незалежнасці.
Гісторыя
Першапачаткова меркавалася, што першым законам Сойма Славацкай Краіны будзе закон аб заслугах Андрая Глінкі перад славацкай нацыяй. Аднак гэты закон быў прыняты толькі ў перыяд існавання Славацкай Дзяржавы, першым жа аказаўся закон аб незалежнасці.
Павел Мікалаевіч Касач
Біяграфія
У 1906 годзе, ратуючыся ад галечы, апынуўся ў Вільні, дзе пасля многіх мытарстваў быў прыняты за выдатны слых і голас у Віленскі архіерэйскі хор. Творчы шлях пачаў у капэле Д. Агрэнева-Славянскага, з якой два гады гастраляваў па Германіі, Аўстрыі і Венгрыі. Удзельнік Першай сусветнай вайны. Служыў у Чырвонай Арміі. З 1918 года сакратар Мінскага губваенкамата. Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум, а потым Магілёўскі педагагічны інстытут (1938). З 1912 па 1956 гадах настаўнічаў. У 1945 годзе быў накіраваны выкладчыкам мовы, літаратуры і спеваў у Нясвіжскае педагагічнае вучылішча, дзе праз год арганізаваў хор студэнтаў. У 1952—1964 гадах узначальваў хор сельскага клуба вёскі Лявонавічы Нясвіжскага раёна (Лявонавіцкі народны хор), які пад яго кіраўніцтвам дасягнуў значнага выканальніцкага майстэрства і атрымаў званне народнага. Будучы на пенсіі Павел Мікалаевіч кіраваў хорам настаўнікаў, які выступаў у гарадах і пасёлках Беларусі; выязджаў з творчымі справаздачамі ў краіны Прыбалтыкі.
Закон аб заслугах Андрая Глінкі
Гісторыя
25 красавіка 1939 году сойм Славаччыны ўхваліў Закон № 83/1939 Славацкага законніка, паводле якога Андрай Глінка мае заслугі перад славацкай нацыяй. Першы сказ закона «Андрай Глінка мае заслугі перад славацкай нацыяй» (Andrej Hlinka sa zaslúžil o slovenský národ) быў высечаны на камені, які знаходзіўся ў будынку сойма.
Павел Мікалаевіч Касач
Навуковая дзейнасць
Аўтар шэрага песень (у т. л. «Хораша вясною ходзіцца», «Мой Нёман», «Беларусь мая», «Цімох», «Выйдзі, дзяўчына», «Кланялася жыта», «Дываночак», «Крынічанька», «Застольная», «Зацвілі пралескі») і апрацовак беларускіх народных песень («Жніўная», «Ой, сівы конь бяжыць» і інш.).
Узнагароды
За плённую творчую дзейнасць быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалём «За доблесную працу», Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. У 1957 годзе яму было прысвоена званне «Заслужаны дзеяч культуры БССР».
Памяць
У Нясвіжы на доме № 14 па вул. Савецкай, дзе ў апошнія часы жыў і працаваў Павел Мікалаевіч, устаноўлена мемарыяльная дошка.
Джон Дзьюі
Джон Дзьюі (John Dewey;, Берлінгтан — , ) — амерыканскі філосаф і педагог, прадстаўнік філасофскага напрамкі прагматызм. Аўтар больш за 30 кніг і 900 навуковых артыкулаў па філасофіі, сацыялогіі, педагогіцы і іншым дысцыплінам. Падчас Другой сусветнай вайны Дзьюі выступаў супраць ідэалогіі нацызму, у прыватнасці, супраць гвалту над педагогікай у Трэцім рэйху. Як часам сцвярджаецца, «філасофія Дзьюі вельмі папулярная ў ЗША, і 80% амерыканцаў, знаёмых з філасофіяй, лічаць Дзьюі лепшым філосафам Амерыкі свайго часу».
Грэцкае
Назву Грэ́цкае на Беларусі маюць:
Малыніўка (Ражышчанскі раён)
Малыніўка (Мали́нівка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Шэфілдскі Халамскі ўніверсітэт
Шэфілдскі Халамскі ўніверсітэт (Sheffield Hallam University) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Шэфілд.
Агульная характарыстыка
Універсітэт з'яўляецца 14-м па велічыні універсітэтам у Вялікабрытаніі (са 169 ВНУ) з прыкладна 30 000 студэнтамі (з якіх 5 000 замежныя студэнты), 5 000 супрацоўнікамі і 700 курсамі.
Вялікія Шчарбінічы
Вялікія Шчарбінічы (Большие Щербиничи) — сяло ў Злынкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шчарбініцкага сельскага паселішча. Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад Злынкі, на правым беразе ракі Вагі. Насельніцтва — 356 чалавек (2010).
Дзейнічаюць аддзяленне паштовай сувязі, сельская бібліятэка.
Гісторыя
З другой паловы XVII стагоддзя да 1781 года ўваходзіла ў Тапальскую сотню Старадубскага палка (таксама называлася Старыя Шчарбінічы); затым у Навамесцкім, Навазыбкаўскім (з 1809) павеце (з 1861 года — у складзе Малашчарбініцкай воласці, з 1923 у Злынкаўскай воласці).
У паведамляннях сярэдзіны 1920-х гадоў згадваецца, што ''«ў хаце-чытальні [вёскі В. Шчарбінічы] была праведзена гутарка з сялянамі на беларускай мове, а таксама былі прачытаныя два апавяданні з жыцця сялян. …Сяляне былі зацікаўлены размовай і чытаннем і сцвердзілі, што ім усё зразумела і што гэта напісана панашаму»''.
У 1929—1932 гг. у складзе Чуравіцкага раёна, у 1932—1939 гг. — у Навазыбкаўскім раёне, затым у Злынкаўскім, пры часовым скасаванні якога (1959—1988) — ізноў у Навазыбкаўскім. Да 2005 года з’яўлялася цэнтрам Вялікашчарбініцкага сельсавета.
Лальё
Лальё (Laglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Георгій Перамаганосец.
Герб Паўночнай Ірландыі
Герб Паўночнай Ірландыі быў зацверджаны ў 1924 годзе пасля ўтварэння Ірландскай Свабоднай дзяржавы як дамініёна Вялікабрытаніі і ў сувязі з неадкладным аддзяленнем Паўночнай Ірландыі ад Ірландскай Свабоднай дзяржавы.
Выкарыстанне
Герб выкарыстоўваўся ў якасці афіцыйнага сімвала Паўночнай Ірландыі ў 1925—1972 гадах. У 1972 годзе пасля таго, як урад Паўночнай Ірландыі быў распушчаны, герб быў выведзены з афіцыйных.
Свябодзін
Свябодзін (Świebodzin, Schwiebus) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 400 км на захад ад Варшавы і за 40 км на поўнач ад Зялёнай Гуры. Адміністрацыйны цэнтр Свебадзінскага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Свябодзін. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 16,94 км². Насельніцтва 22 тыс. чалавек.
Нантэр
Нантэр (Nanterre) — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента О-дэ-Сен, адзін з найбуйнейшых прыгарадаў Парыжа, знаходзіцца за 11 км ад цэнтра французскай сталіцы. Насельніцтва горада — каля 90 тыс. жыхароў.
На яго тэрыторыі размешчаны ўстановы і арганізацыі рэгіянальнага, сталічнага, агульнадзяржаўнага і міжнароднага значэння: прэфектура дэпартамента Верхняя Сена, Гандлёва-прамысловая Палата Парыжа, Танцавальная школа Парыжскай Оперы, Універсітэт Парыж X — Нантэр (33 000 студэнтаў), Архітэктурная школа, консульствы замежных дзяржаў (Марока, Туніс, Алжыр), штаб-кватэры шэрагу буйных кампаній і фірмаў.
Прамысловасць прадстаўлена такімі галінамі як электроніка, электратэхніка, металургія, аўтаматыка.
Ассорти
«Ассорти́» — першы альбом беларускага гурта J:морс. Выдадзены ў снежні 2000 года на Bulba Records. На той час лідарства ў гурце (стварэнне кампазіцый і вакальныя партыі) дзялілі міжсобку Уладзімір Пугач і Арцём Ледаўскі.
Аўтары кампазіцый
1,3,5,7,9 — музыка і словы У. Пугача; 2,4,6 — музыка У. Пугача, словы А. Ледаўскога; 8, 10 — музыка і словы А. Ледаўскога.
Пул (Англія)
Пул (Poole) — горад на англійскім узбярэжжы Ла-Манша, з якім суседнічае адзін з найбуйнейшых англійскіх курортаў — Борнмут. Пул займае паўночны бераг паўзамкнёнага заліва Пул, у якім размешчаны запаведны востраў Браўнс. Вядомы як цэнтр для яхтсменаў.
У адміністрацыйным дачыненні Пул разглядаецца як унітарная адзінка ў складзе цырыманіяльнага графства Дорсет, рэгіён Паўднёва-Заходняя Англія. Унітарная адзінка ўтворана 1 красавіка 1997 года з раёна Пул неметрапольнага графства Дорсет.
Бацэвіцкі сельсавет
Бацэ́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Бацэвічы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Запольскага і Усохскага сельсаветаў, у склад Любоніцкага сельсавета Кіраўскага раёна перададзена вёска Ігнацоўка. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1791 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Склад
У склад сельсавета ўваходзяць 20 населеных пунктаў (2009 г., 2015 г.):
Скасаваныя населеныя пункты на тэрыторыі сельсавета:
Банджармасін
Банджармасі́н (Banjarmasin) — горад у інданезійскай правінцыі Паўднёвы Калімантан. Насельніцтва (2022 г.) — 667 489 чал.
Геаграфія
Банджармасін месціцца на правым беразе ракі Барыта за 22 км ад паўночнага берага Яванскага мора. Клімат трапічны саванны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +26,7° C.
Гісторыя
Вядомы з 1526 г. як сталіца Банджарскага султаната. Лічыцца, што назва была дадзена ў гонар Масіха, старасты дадзенай мясцовасці, які падтрымаў першага султана. У 1859 г. горад быў захоплены галандцамі. У 1942 — 1945 гг. акупаваны японцамі. Вызвалены аўстралійскімі войскамі. У 1946 — 1950 гг. — адміністрацыйны цэнтр Банджарскага раёна Інданезіі. У 1950 — 2022 гг. — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўднёвы Калімантан.
Эканоміка
Банджармасін — важны гандлёвы і транспартны цэнтр інданезійскага Калімантана. Характэрна, што галоўнай славутай мясцінай горада з'яўляецца плавучы рынак. Працуюць марскі порт і аэрапорт. Прамысловасць прадстаўлена пераважна перапрацоўчым сектарам.
NGC 5656
NGC 5656 (іншыя абазначэнні — UGC 9332, MCG 6-32-53, ZWG 192.34, IRAS14283+3532, PGC 51831) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Міхаіл Мікалаевіч Скабалановіч
Міхаіл Мікалаевіч Скабалановіч (29 кастрычніка 1871, сяло Субота, Гродзенская губерня — жнівень 1931, Архангельск) — расійскі праваслаўны багаслоў, экзегет і літургіст. Магістр багаслоўя, доктар царкоўнай гісторыі.
NGC 5656
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Міхаіл Мікалаевіч Скабалановіч
Біяграфія
Паходзіў з роду ўніяцкіх святароў Скабалановічаў. Сын візантыніста і багаслова прафесара М. А. Скабалановіча (1848—1918).
Скончыў Гродзенскае духоўнае вучылішча, у 1892 годзе Літоўскую духоўную семінарыю і ў 1896 годзе Кіеўскую духоўную акадэмію (КДА) са ступенню кандыдата багаслоўя (кандыдацкая праца прысвечана кнізе прарока Езекііля).
З 1896 года наглядчык за вучнямі ў Віленскім духоўным вучылішчы. З 1898 года памочнік інспектара Падольскай духоўнай семінарыі. З 1902 года памочнік наглядчыка Марыўпальскага духоўнага вучылішча.
У 1904 годзе напісаў працу «Першая глава кнігі прарока Езекііля. Вопыт тлумачэння», за якую Кіеўская духоўная акадэмія ў 1905 годзе прысвоіла яму ступень магістра багаслоўя.
Дацэнт (1907), экстраардынарны (1910) і ардынарны (1912) прафесар КДА, доктар царкоўнай гісторыі (1912); выкладаў Свяшчэннае Пісанне Старога Запавету, затым дагматычнае багаслоўе і лацінскую мову. Чытаў курс візанталогіі на гісторыка-філалагічным факультэце Вышэйшых педагагічных курсаў Тварыства прафесараў і выкладчыкаў.
У 1912 годзе за працу «Тлумачальны Тыпікон» прысуджана ступень доктара царкоўнай гісторыі. Стацкі саветнік.
У 1917 годзе працаваў у VI і IX аддзелах Перадсаборнага савета, член Сабору як член Перадсаборнага савета, прызнаны выбылым за непрыбыццём.
З 1918 г. працягваў выкладаць у КДА. У 1919 г. дацэнт па кафедры класічнай філалогіі Кіеўскага ўніверсітэта Св. Уладзіміра. З 1921 г. прафесар Педагагічных курсаў у Кіеве.
З 1928 гг. член Этнаграфічнай камісіі АН Украінскай ССР, лектар у абшчыне а. .
У 1931 г. за ўдзел у «к/р арганізацыі, якая ставіць сваёй мэтай узброенае звяржэнне савецкай улады» сасланы на 5 гадоў у Паўночны край. Памёр у 1931 годзе ў ссылцы ў Архангельску.
Prunus pensylvanica
Prunus pensylvanica — від роду Сліва сямейства Ружавых. Радзіма — Паўночная Амерыка.
Батанічнае апісанне
Невялікае ліставое дрэва вышынёй ад 1 да 6 метраў, часам вырастае да 12 метраў.
Цвіце ў канцы мая, кветкі белыя, сабраны ў суквецце, практычна не маюць паху.
У жніўні спеюць невялікія чырвоныя ядомыя плады. Смак у іх кісла-салодкі ці кіслы.
Вырошчванне ў культуры
Святлалюбная, непатрабавальная да глебы, зімаўстойлівая расліна.
Вялікае Поле (селішча)
Вялікае Поле — селішча каля в. Вялікае Поле Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Апісанне
За 1 км ад пасёлка, на левым беразе р. Свіслач. Памер 1000 х 100 м, вышыня над поплавам ракі 6 м.
Даследаванні
Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.
Свята-Мікалаеўская царква (Іказнь)
Свята-Мікалаеўская царква — праваслаўны храм у в. Іказнь Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.
Гісторыя
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1905 г. з цэглы на месцы папярэдняга храма, які згадваецца ў 1881 г.
Аляксей Георгіевіч Бондар
Аляксей Георгіевіч Бондар (, в. Касцяшы, Уздзенскі раён — ) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, дзяржаўны дзеяч БССР. Заслужаны юрыст БССР (1968).
Свята-Мікалаеўская царква (Іказнь)
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Трохчасткавая аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя храма складаецца з прытвора-званіцы, малітоўнай залы і пяціграннай апсіды. Асноўны кубападобны аб'ём мае 2-і нізкі квадратны ў плане ярус, чатырохсхільны пакаты дах якога завершаны цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Надбудаваная над прытворам двух'ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца завершана шатром з макаўкай. Арачны ўваходны праём аформлены 2-гранным парталам на калонках. Архітэктурны дэкор уключае аркатурныя паясы, пластычныя ліштвы арачных аконных праёмаў, вуглавыя калонкі, прафіляваныя карнізы на сухарыках.
Аляксей Георгіевіч Бондар
Біяграфія
Член КПСС з 1930. Скончыў Беларускі дзяржаўны прававы інстытут пры Наркамаце юстыцыі БССР (1935). З 1935 у органах пракуратуры БССР. З ліпеня 1941 у складзе Мінскага падпольнага абкама КП (б) Б. У 1941-42 намеснік камандзіра Мінскага партызанскага злучэння. У 1943-44 упаўнаважаны ЦШПР пры штабе Бранскага фронту. З 1944 старшыня Вярхоўнага Суда БССР. З 1945 сакратар Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. З 1949 пракурор БССР. З 1967 старшыня Вярхоўнага Суда БССР. Член ЦК КПБ у 1949-71, член Рэвізійнай камісіі КПБ з 1971 года.
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР трох скліканняў (1950 г., 1954 г., 1958 г.). Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР другога, трэцяга, шостага і сёмага скліканняў (1947 г., 1951 г., 1963 г., 1967 г.).
Узнагароды
За заслугі перад Радзімай Бондар А. Г. узнагароджаны ордэнамі: «Леніна» (1949 г.), «Чырвонай Зоркі» (1942 г.), «Чырвонага Сцяга» (1943 г.), «Працоўнага Чырвонага Сцяга» (1945), «Працоўнага Чырвонага Сцяга» (1967 г.), «Кастрычніцкай рэвалюцыі» (17 красавіка 1974 г.), «Дружбы народаў» (1978 г.); медалямі: «Партызану Вялікай Айчыннай вайны» 2 ступені, «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне», «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне», «За доблесную працу. У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна», «20 гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне» і 2 ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.
Губін
Гу́бін — рускае прозвішча, а таксама тапонім. Вядомыя носьбіты прозвішча:
Крывіцкае навуковае таварыства
Крывіцкае (Беларускае) навуковае таварыства імя Пранціша Скарыны (КНТ) існавала ў 1946—1949 гг. у Германіі, у 1949—1976 гг. у ЗША.
Гісторыя
Заснавана 23 чэрвеня 1946 г. у лагеры для перамешчаных асоб у г. Рэгенсбург (Германія). Яго старшынямі ў розны час былі Я. Станкевіч, А. Адамовіч і А. Махноўскі. Кіруючы орган — штогадовы з'езд. Мела на мэце аб'яднаць намаганні вучоных-беларусаў для навуковай працы ў галіне беларусазнаўства. 5 мая 1949 г. цэнтр таварыства перанесены ў г. Нью-Ёрк, 23 лістапада 1959 г. яно атрымала правы культурнай і навуковай установы, створаны аддзел у г. Чыкага (ЗША) і Аўстраліі.
Пры таварыстве дзейнічалі секцыі: літаратурная (з 26 жніўня 1950 г.), мовазнаўчая (з 28 красавіка 1951 г.), гістарычная і педагагічная (з 25 студзеня 1953 г.). 27 красавіка 1952 г. пры ім заснаваны Інстытут найноўшай гісторыі Беларусі (кіраўнік М. Чатырка) і Прэсавае бюро (кіраўнік Ю. Віцьбіч). Таварыства займалася зборам дакументаў, рукапісаў, беларускіх выданняў, якія захоўваліся ў створаным пры ім Беларускім архіве (дырэктар А. Шукелойць). З 1957 г. уваходзіла ў Беларуска-амерыканскую дапамогу (Нью-Ёрк) і Задзіночанне славянскіх навуковых арганізацый ЗША.
Крывіцкае навуковае таварыства спыніла дзейнасць у 1976 г. у сувязі са смерцю Я. Станкевіча.
Сацья Саі Баба
Сацья Саі Баба (Sathya Sai Baba, సత్య సాయి బాబా; імя пры нараджэнні — Сацьянараяна Раджу; 23 лістапада 1926 — 24 красавіка 2011) — вядомы індыйскі гуру, ушанаваны сваімі паслядоўнікамі як аватара, жывое бажство, духоўны настаўнік і цудатворац. Паслядоўнікі прыпісвалі Саі Бабе розныя магічныя здольнасці — у прыватнасці, здольнасць матэрыялізаваць з паветра розныя прадметы: кольцы, каралі, гадзіннікі. Скептыкі ж вінавацілі Саі Бабу ў тым, што яго цуды — не больш чым пастановачныя трукі і называлі Саі Бабу ашуканцам. Сацья Саі Баба называў сябе рэінкарнацыяй гуру Саі Бабы з Шырдзі, чыё вучэнне ўяўляла сабой сінтэз індуісцкіх і мусульманскіх вераванняў. У розны час, Саі Баба таксама аб'яўляў сябе увасабленнем Крышны, Буды, Ісуса Хрыста, сумесным увасабленнем Шывы і Шакці.
Сцяпянка (вёска)
Сцяпя́нка (раней Ліпкі) — колішняя вёска, з 1987 года ў складзе Мінска. Каля чыгуначнай станцыі Сцяпянка на лініі Орша—Мінск.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска Ліпкі, уласнасць князя Дамініка Гераніма Радзівіла, 2 двары, 13 жыхароў. У 1897 годзе ўрочышча Сеніцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні, двор, 5 жыхароў. У 1917 годзе ў фальварку двор, 7 жыхароў, у смалярні 3 двары, 11 жыхароў.
У канцы 1940-х гадоў вёска пачала ператварацца ў буйны пасёлак. Побач быў пабудаваны ваенны гарадок і жылы пасёлак геафізічнай экспедыцыі, якія хутка зрасліся з Ліпкамі. Назва Сцяпянка да канца 1970-х гадоў выціснула з ужытку Ліпкі. У 1987 годзе вёска Сцяпянка Зялёналугскага сельсавета Мінскага раёна ўвайшла ў склад горада Мінска.
У 1988 годзе вясковыя вуліцы атрымалі новыя назвы: Зялёная стала Яблыневай, Кастрычніцкая — Сцяпянскай, Кальцавая — Крынічнай, Усходняя — Палярнай, Паўночны завулак — Сцяпянскім. Пуцейную вуліцу ліквідавалі, пераадрасаваўшы дамы па вуліцы Геалагічнай. Заходняя вуліца стала працягам Геалагічнай, а Чыгуначная — Падлеснай. Захаваліся старыя найменні вуліц Балотнай, Горнай, Дачнай, Сасновай, вуліцы і завулка Геалагічных і Высокіх.
Існаванне Сцяпянкі працягваецца ў рамках жылога раёна Сцяпянка ў Партызанскім раёне Мінска. У 2013 годзе ўчастку дарогі ад МКАД да аэрадрома Ліпкі нададзеная назва Вуліца Ліпкаўская, участку дарогі ад вуліцы Ліпкаўскай да аэрадрома нададзена назва завулак Ліпкаўскі.
Вістан
ААТ «ВІСТАН» — прадпрыемства па вытворчасці круглашліфавальных, цэнтравых і бесцэнтравых станкоў, зубаапрацоўчых, апрацоўчых цэнтраў з ЛПК, такарных, спецыяльных, міні, дрэваапрацоўчых станкоў. Знаходзіцца ў горадзе Віцебск.
Гісторыя
Армейскія майстэрні былі арганізаваны ў канцы 1914 года. У красавіку 1918 года майстэрні былі пераўтвораны ў завод сельскагаспадарчых машын, які ў хуткім часе стаў адным з асноўных пастаўшчыкоў абсталявання для сельскай гаспадаркі Беларусі.
У 1931 годзе быў перададзены ў падчыненне Народнага камісарыята станкабудаўнічай прамысловасці СССР. Першыя станкі былі сабраны ў пачатку 1932 года. Гэта былі паліравальныя станкі мадэлі 385А. У гады Вялікай Айчыннай вайны завод быў эвакуіраваны ў г. Арэнбург, дзе восенню 1941 года выпускаў боепрыпасы для фронту. У 1944 годзе адразу ж пасля вызвалення горада пачалося аднаўленне завода і яго спецыялізацыя па выпуску бясцэнтравашліфавальных, плоскашліфавальных, заточных і шараапрацоўчых станкоў. У маі 1945 года даў першую прадукцыю ліцейны цэх. У 1948 годзе завод перайшоў на выпуск больш складанай прадукцыі. У 1960 годзе рашэннем урада была вызначана агульная рэканструкцыя завода і яго спецыялізацыя. Было прынята рашэнне пра выпуск бясцэнтравашліфавальных станкоў універсальных і спецыяльных. 22 лістапада 2002 года Загадам Міністэрства прамысловасці РБ адбылася рэарганізацыя «Віцебскага станкабудаўнічага завода „ВІСТАН“ імя С. Кірава» шляхам далучэння да яго «Віцебскага завода імя Камінтэрна». Новая структура носіць назву "Віцебскі станкабудаўнічы завод «ВІСТАН».
Hedysarum coronarium
Hedysarum coronarium — шматгадовая травяністая расліна, від роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з вышынёй сцябла ад 30 да 150 см. Утварае стрыжневы корань, засухаўстойлівы. Лісце даўжынёй да 15 см непарнаперыстае з 5-11 ліставымі фрагментамі, якія эліптычныя, авальныя або зваротнаяйкападобныя і 1,5-4 см даўжынёй. Суквецці 5-15 см у даўжыню і складаюцца з да 40 кветак ад вінна-чырвонага да фіялетавага колеру. Рэдка сустракаецца альбіносная форма з белымі пялёсткамі. Карычневыя струкі з 1-4 выразна аддзеленымі адзін ад аднаго часткамі. У кожным сегменце маецца 1 круглявая, па баках пляскатая, цёмная семачка.
Арэал
Краіны распаўсюджвання: Алжыр, Марока, Туніс, Іспанія, Балеарскія астравы і Гібралтар. Расце ад раўніны да невысокіх гор, засяляе травяністыя неапрацоўваемых паляны, краю грунтавых дарог і канавы, у асноўным гліністыя глебы да 1200 м. Культывуецца ў Паўднёвай Еўропе, Аўстраліі, Індыі, Бразіліі і Новай Зеландыі.
Мыхайлын (Ражышчанскі раён)
Мыхайлын (Миха́йлин) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Касцёл Святога Людовіка (Свяцілавічы)
Касцёл Святога Людовіка — каталіцкі храм у аграгарадку Свяцілавічы Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Захаваўся ў перабудаваным выглядзе. Не дзейнічае.
Гісторыя
Пасля закрыцця бялыніцкага кармеліцкага кляштара каталіцкай супольнасці дазволілі збудаваць храм у Свяцілавічах, якія знаходзяцца ў адлегласці 10 вёрст ад Бялынічаў. На думку ксяндза Юзафата Жыскара, «гэта быў вялікі крок наперад, які развіваў рэлігійнае жыццё, таму [парафіяне] сквапна ўзяліся за працу».
Фундатарамі касцёла былі сёстры Марыя, Сафія і Эмілія, якія заснавалі яго ў памяць аб адзіным браце. Дапамогу ў будаўніцтве аказвалі таксама вернікі, найперш Васілеўскія, Гладзінскія, Венцлаўскія, Шперкоўна, і ксёндз Гедройць, «вельмі адданы справе».
Спецыялісты па вырабе цэглы для храма былі запрошаны з Варшавы, а гліну здабывалі ў Свяцілавічах. У 1903 годзе будоўля была скончана, і ў 1904 годзе адбылося асвячэнне касцёла, галоўным апекуном якога стаў Святы Людовік. Акрамя гэтага, святы адбываліся на Спасланне Святога Духа.
Касцёл, на якім нават не дазволілі пабудаваць высокія вежы, адразу стаў цэнтрам парафіі, якая аб’ядноўвала каталікоў колішніх прыходаў у Княжыцах і Бялынічах.
Паводле некаторых звестак, колькасць вернікаў у прыходзе дасягала 1600 асоб. Касцёл меў прывілеі, нададзеныя біскупам Дзенісевічам. У ім асабліва шанаваўся абраз Маці Божай Бялыніцкай, копія якога знаходзілася ў адным з бакавых алтароў храма.
Перад Першай сусветнай вайной у парафіі служылі ксяндзы Межвінскі і Пашкевіч.
У 1930-я гады будынак перадалі прамкалгасу, потым прыстасавалі пад клуб, сельскую школу. У 1951 годзе вежа-званіца была разабрана, да фасада прыбудаваны 2-павярховыя крылы і будынак прыстасаваны пад праўленне калгаса імя Заслонава і бібліятэку. Цяпер у перабудаваным касцёле размяшчаецца пошта.
Архітэктура
Помнік архітэктуры з рысамі неаготыкі. Вырашаны працяглым прамавугольным у плане аб’ёмам пад вальмавым дахам. Фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і трохступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках. З тыльнага боку выступае рызаліт апсіды.
Крэйтан Абрамс
Крэ́йтан А́брамс (Creighton Williams Abrams Jr.;, Спрынгфілд — , ) — амерыканскі ваенны дзеяч, генерал.
Губіна
Назву Гу́біна маюць:
Група армій Лінзінгена
Гісторыя баявых дзеянняў
Была створана на базе часовай групы арміі Макензена, якая дзейнічала вельмі паспяхова, адыграўшы асноўную ролю ў перамоге падчас Горліцкага прарыва, а затым аказаўшы ўплыў на правым фланзе пры Вялікім адступленні. З 8 верасня групу армій узначаліў генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген.
31 сакавіка 1918 года генерал-фельдмаршал Герман фон Айхгорн быў прызначаны на пасаду камандуючага і група армій была перайменавана ў Групу армій Айхгорна-Кіеў (Heeresgruppe Eichhorn-Kiew), а 3 красавіка група армій зноў атрымала новую назву — Група армій Айхгорна (Heeresgruppe Eichhorn).
30 ліпеня Айхгорн быў забіты ў Кіеве і 13 жніўня група армій атрымала новага камандуючага — генерала ад інфантэрыі Гюнтэра фон Кірхбаха і назву — Група армій Кіеў (Heeresgruppe Kiew).
Была распушчана 7 снежня 1919 года.
Карл Густаў Эміль Манэргейм
Карл Густаў Эміль Манэргейм (Carl Gustaf Emil Mannerheim, 4 чэрвеня 1867, Аскайнен —, Лазана, Швейцарыя) — барон, фінскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-лейтэнант Расійскай Імператарскай арміі (25 красавіка 1917), генерал ад кавалерыі (7 сакавіка 1918) Фінляндскай арміі, фельдмаршал (19 мая 1933), маршал Фінляндыі (толькі як ганаровае званне) (4 чэрвеня 1942 года), прэзідэнт Фінляндыі з 4 жніўня 1944 да 11 сакавіка 1946 г.
Лайна
Лайна (Laino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Нартгемптан
Нартгемптан (Northampton) — горад ў Вялікабрытаніі, адміністрацыйны цэнтр англійскага графства Нартгемптаншыр. Насельніцтва — 225 146 чалавек (2018). Горад размешчаны на рацэ Нен. Горад граў важную ролю ў Сярэднявеччы, тут знаходзілася рэзідэнцыя каралёў, а ў 1261—1265 гадах існаваў Нартгемптанскі ўніверсітэт, трэці ў Англіі, закрыты з-за канкурэнцыі з Оксфардам. Горад перажыў заняпад пачынаючы з XIV стагоддзя, і зноў пачаў адраджацца ў індустрыяльную эпоху. У XXI стагоддзі ў горадзе зноў адкрыты ўніверсітэт.
Сярадзкае ваяводства (1339—1793)
Сярадзкае ваяводства (Województwo sieradzkie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай, якая існавала з 1339 па 1793 год у складзе Велікапольскай правінцыі. Падзялялася на 6 паветаў. Сядзібай ваяводы быў горад Серадз, сеймікі праходзілі ў горадзе Шадак.
Сярадзкае ваяводства
Сярадзкае ваяводства — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя стагоддзі:
Велікоднае яйка
Велікоднае яйка — спецыяльна размаляваныя яйкі, якія дораць адзін аднаму на Вялікдзень.
Велікодныя яйкі з'яўляюцца атрыбутам аднаго з галоўных рэлігійных святаў хрысціян — дня памінання цудоўнага Уваскрэсення раскрыжаванага на крыжы Ісуса Хрыста.
Паводле падання, першае велікоднае яйка Святая роўнаапостальная Марыя Магдаліна паднесла рымскаму імператару Тыберыю. Калі Марыя прыйшла да Тыберыя і аб'явіла пра Уваскрасенне Хрыста, імператар сказаў, што гэта так жа немагчыма, як і тое, што курынае яйка будзе чырвоным, і пасля гэтых слоў курынае яйка, якое ён трымаў, стала чырвонага колеру.
Навіз
Навіз (Наві́з) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Велікоднае яйка
У хрысціянстве
Яшчэ задоўга да з'яўлення хрысціянства старажытныя народы лічылі яйка правобразам Сусвету — з яго нарадзіўся свет, навакольны чалавеку. Стаўленне да яйка як да сімвалу нараджэння адбілася ў вераваннях і звычаях егіпцян, персаў, грэкаў, рымлян. У славянскіх народаў яйка асацыіравалася з урадлівасцю зямлі, з вясновым адраджэннем прыроды. Даследчыкі маляванак адзначаюць, што на пісанках адлюстраваны архаічныя ўяўленні славян аб сусвеце, і, як відаць, пісанкі існавалі ў славян да прыняцця хрысціянства. У ранніх царкоўных дакументах, у прыватнасці Пазнаньскім сінадальнай статуце Андрэя Ласкаржа, які выкрываў паганскія перажыткі славян, смяротным грахом лічыцца ў велікодны час «… уручаць яйкі і іншыя падарункі…».
У хрысціянскай традыцыі звычай фарбаваць яйкі звязаны з імем рымскага імператара Марка Аўрэлія. У дзень, калі нарадзіўся Марк Аўрэлій, адна з курыц, якія належылі яго маці, нібыта знесла яйка, пазначанае чырвонымі кропкамі. Шчаслівае прадвесце было вытлумачана як нараджэнне будучага імператара. З 224 года ў рымлян стала звычаем пасылаць у якасці віншавання адзін аднаму афарбаваныя яйкі. Хрысціяне перанялі гэты звычай, уклаўшы ў яго іншы сэнс: чырвоны колер мае асаблівую сілу, бо яйка ў велікодныя святы афарбавана крывёю Хрыста.
Іншая легенда фарбавання яек гаворыць: пасля смерці Хрыста сем іудзеяў сабраліся на банкет. Сярод страў былі смажаная курыца і звараныя ўкрутую яйкі. Падчас балю адзін з тых, хто сабраўся, успомніўшы пра пакаранага, сказаў, што Ісус уваскрэсне на трэці дзень. На гэта гаспадар хаты запярэчыў: «Калі курыца на стале ажыве, а яйкі стануць чырвонымі, тады ён уваскрэсне». І ў тое ж імгненне яйкі змянілі колер, а курыца ажыла.
Трэцяя легенда сцвярджае, што гэта Дзева Марыя, каб пацешыць немаўля Ісуса, першай пачала афарбоўваць яйкі.
Яшчэ адна легенда звязвае гэты звычай з імем французскага караля Людовіка Святога, натхніцеля крыжовых паходаў. Вызвалены з палону, ён рыхтаваўся вярнуцца на радзіму. Перад яго ад'ездам быў уладкованы баль, на якім сярод іншых страў былі яйкі, размаляваныя ў розныя колеры.
У зараастрызме
У Іране існуе даўняя традыцыя фарбаваць яйкі на Наўруз.
Віды ўпрыгожвання яек
Пісанкі — гэта больш складаны спосаб размалёўвання яек. На сырым халодным яйку выводзяць узоры гарачым воскам пры дапамозе стальнога пярца. Зрабіўшы ўзор, яйка мачаюць у разведзеную халодную фарбу, пачынаючы з самай светлай, абціраюць і робяць новы ўзор воскам, і зноў мачаюць у іншую фарбу. Калі ўсе ўзоры выведзеныя, трэба асцярожна «стапіць» воск з яйка — ці над полымем газавай гарэлкі, ці над свечкай. Па меры таго як воск растае, яго трэба выціраць мяккай паперкай ці анучкай.
Гл. таксама
Віртуальнае велікоднае яйка
Зэлік Майсеевіч Аксельрод
Зэлік Аксельрод (,  —, ) — яўрэйскі паэт, перакладчык. Брат мастака Меера Аксельрода.
Шмат скітаўся з прычыны першай сусветнай вайны, вучыўся ў Маскве ў Педагагічным інстытуце імя Бубнова, у 1922 — 25 у Вышэйшым літаратурна-мастацкім інстытуце імя Брусава, у 1928 скончыў літаратурны факультэт Маскоўскага педінстытута. Менавіта мастацкая атмасфера Масквы 1920-х паўплывала на фарміраванне паэтычнага густу Аксельрода, творы якога вылучаліся лірызмам.
З поспехам выступаў у Мінску з вершамі, пазнаёміў адну з прыхільніц Рыўку Рубіну з братам Меерам, што завяршылася іх шлюбам. Зборнік вершаў «Вока за вока» выйшаў у 1937 годзе на рускай у перакладах Міхаіла Светлова.
У вершах ухваляў сацыялістычныя пераўтварэнні ў краіне, сяброўства савецкіх народаў. Перакладаў на ідыш беларускую і расійскую класіку (Я. Купала, А. С. Пушкін, М. Някрасаў). Пераклаў паэму «Вялікаму Сталіну ад беларускага народа», але гэта не выратавала яго ад рэпрэсій, бо пастаянна абвінавачваўся крытыкамі ў «буржуазным індывідуалізме», «нездаровай цікавасці да мінулага» і т. п. У 1939 годзе Зэлік Аксельрод паехаў у Беласток, дзе апякаў групу яўрэйскіх пісьменнікаў, уцекачоў з Польшчы, быў адказным сакратаром, а затым і апошнім галоўным рэдактарам часопіса «Беластокер Штэрн» (Зорка). Там ён сустрэў Пэрл Вайсенберг, дачку вядомага яўрэйскага пісьменніка Іцхака-Мэір Вайсенберга (Isaac Meir Weissenberg), і ажаніўся з ёю.
Выступаў супраць закрыцця школ на мове ідыш, звярнуўся разам з Гіршам Камянецкім з лістом да першага сакратара кампартыі Беларусі П. К. Панамарэнка. На сходзе яўрэйскіх пісьменнікаў Мінска 30-га мая 1941 года рэзка пярэчыў кіраўніку Саюза пісьменнікаў Беларусі М. Лынькову, які сцвярджаў, «што яўрэйскія савецкія пісьменнікі… не стварылі вобразы герояў вялікай значнасці», неўзабаве быў арыштаваны. На допыце 18 чэрвеня быў абвінавачаны ў дачыненні да «пісьменніцкай нацыяналістычнай арганізацыі».
Па сведчаннях відавочцаў, 26 чэрвеня 1941 года пры адступленні Чырвонай Арміі з Мінска зняволеных адвезлі ў лес, адабралі палітычных і расстралялі, у тым ліку і Аксельрода. Родныя ведалі толькі аб арышце, завіхаліся аб вызваленні, дамагліся заступніцтва Іллі Эрэнбурга, але доўгія гады атрымлівалі супярэчлівыя адказы на запыты аб лёсе Зэліка Аксельрода. Рэабілітаваны ў 1957.
Некалькі кніг выйшла пасмяротна, у складанні ўдзельнічаў брат Меер Аксельрод і яго жонка пісьменніца Рыўка Рубіна, выйшла кніга і ў перакладзе на рускую, прадмова Р. Рубінай, афармленне М. Аксельрода, вялікая частка перакладаў — Алена Аксельрод. Адна кніга выйшла значна пазней пасля яго смерці ў Нью-Ёрку ў 1961 годзе.
Макабоды
Макабо́ды (Mokobody) — вёска ва ўсходняй Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Макабоды Сядлецкага павета Падляскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 1677 чалавек. Знаходзяцца на рацэ Ліўцы, за 17 км на паўночны захад ад Седльцаў, за 77 км на ўсход ад Варшавы.
Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Мукабоды ўпамінаюцца ў XV ст., калі імі валодаў Ян Мукабодскі. У 1487 годзе кароль і вялікі князь Казімір перадаў вёску Івану Храптовічу. У 1496 годзе Мукабоды атрымалі Хэлмінскае права. У гэты час тут існавала царква.