cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ян Канты Любанскі
Паходжанне і сям’я
Належаў да сярэднезаможнага маянтковага каталіцкага шляхецкага роду Любанскіх герба «Грымала». Нарадзіўся ў сям’і Яна Віктаравіча Любанскага і Тэклі Прушынскай. Быў хрышчаны ў каталіцтва пад імем «Ян-Канты».
Ажаніўся з Аляксандрай Юзафаўнай Сулістроўскай, ад якой меў трох сыноў і дзве дачкі:
Адукацыя
Вучыўся ў гімназіі ў Мітаве, потым ва ўніверсітэце ў Берліне.
Гаспадарчая дзейнасць
Калі яму не споўнілася яшчэ 20 гадоў, памёрлі яго бацькі і ён вымушаны быў вярнуцца ў родны маёнтак Любань. З 1852 па 1859 год паводле выбару дваран павета быў ашмянскім павятовым маршалкам, у 1872 годзе абраны дырэктарам Віленскага зямельнага банка ў Вільні, таксама выконваў функцыі дырэктара Віленскага гандлёвага банка. Быў паважаны за актыўную грамадскую дзейнасць і філантропію, а таксама — як абаронца зямельнай дваранскай уласнасці. Быў членам Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі.
Граф Іпаліт Корвін-Мілеўскі ў сваіх мемуарах адзначае, што Ян Любанскі быў з дзіцячых гадоў блізкім прыяцелем яго бацькі — Оскара Іпалітавіча Корвін-Мілеўскага, вядомага і ўплывовага ў Віленскай губерні двараніна, маянткоўца і эканамічнага публіцыста. Калі сям’я Любанскіх жыла ў Вільні, то трымала свой дом адкрытым для мясцовага ўплывовага дваранства.
Паводле мемуараў графа Іпаліта Корвін-Мілеўскага, у 1861 г. у Вільні ў патрыятычных маніфестацыях мясцовага насельніцтва, якія адбываліся напярэдадні Студеньскага паўстання (1863—1864), прымалі чынны ўдзел і прадстаўніцы мясцовага заможнага каталіцкага дваранства: жонка Яна — Аляксандра Юзафаўна Любанская; графіня Ізабэла Вінцэнтаўна Тышкевіч (1836—1907); пані Валіцкая.
Маёнткі
Атрымаў па спадчыне ад свайго бацькі маёнтак Любань у Вілейскім павеце Віленскай губерні.
У 1877 г. пасля смерці свайго бяздзетнага дзядзькі — Яўстаха Станіслававіча Прушынскага (каля 1798—1877) — дарогай спадчыны ад маці Станіславы (з роду Прушынскіх) атрымаў ва ўладанне дзядзькавыя маёнткі Яхімоўшчына і Палачаны ў Ашмянскім павеце і маёнтак Лошыца (пад Мінскам) у Мінскім павеце.
Смерць і пахаванне
Памёр 15 жніўня 1884 года ў сваім маёнтку Любань. Пахаваны ў сямейным склепе на старых каталіцкіх могілках (Гарадзішча), каля Вілейкі.
Помнік вызвалення (Талачын)
Помнік вызвалення ці Курган Славы — помнік у горадзе Талачыне. Знаходзіцца на шашы Мінск-Масква, каля перасячэння яе з вул. Леніна.
Гісторыя
У канцы чэрвеня 1944 года 19-я гвардзейская танкавая брыгада (камандзір гвардыі палкоўнік Г. А. Пахадзееў) 3-га гвардзейскага корпуса 5-й гвардзейскай танкавай арміі 3-га Беларускага фронту разгарнула наступленне ў напрамку Талачына. Прарваўшы моцную абарону ворага, раніцай 26 чэрвеня танкісты ўварваліся ў горад. На яго вуліцах пачаліся цяжкія баі. 19-я гвардзейская танкавая брыгада знішчыла агнявыя кропкі праціўніка, захапіла важнейшыя аб’екты і да 19 гадзін авалодала Талачыном.
У 1969 годзе ў памяць аб вызваленні Талачына ад нямецкіх войскаў быў пастаўлены помнік — скульптурная група: воін і партызан.
Рэгі Лукас
Рэджынальд Грант «Рэгі» Лукас (Reginald Grant "Reggie" Lucas,,  — , Нью-Ёрк) — амерыканскі музыкант, аўтар песень і музычны прадзюсар. Найбольш вядомы як прадзюсар большасці песень у аднайменным дэбютным альбоме Мадоны 1983, сумеснай працай з перкусіяністам Мтумэ. У першай палове 1970-х Лукас гуляў у электрычнай групе Майлза Дэвіса.
Нацыянальны саюз мастакоў Украіны
Нацыянальны саюз мастакоў Украіны (Національна спілка художників України) — украінская грамадская творчая арганізацыя прафесійных мастакоў і мастацтвазнаўцаў, жывапісцаў, графікаў, скульптараў, майстроў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Гісторыя
Утварэнню Саюза папярэднічалі розныя аб'яднанні, групы і таварыствы. Яны пачалі ўзнікаць ў першай палове XIX ст. Адраджэнне мастацкага жыцця ва Украіне на працягу ХІХ - пачатку ХХ ст., утварэнне рэгіянальных мастацкіх школ Кіева, Харкава, Адэсы (а таксама Львова і Закарпацця), адкрыццё ў 1917 годзе Украінскай акадэміі мастацтваў (пазней Кіеўскага інстытута мастацтва) як вышэйшай навучальнай і мастацкай установы — з'яўляюцца перадумовамі аб'яднання мастакоў Украіны ў адзіную творчую арганізацыю.
Першапачатковая назва — Саюз савецкіх мастакоў Украіны, затым — Саюз мастакоў Украіны.
7 верасня 1939 года СНК УССР зацвердзіў Статут Саюза савецкіх мастакоў Украіны. Статут вызначыў аб'яднанне як добраахвотную арганізацыю, якая аб'ядноўвае дзеячаў выяўленчага мастацтва (жывапісцаў, графікаў, скульптараў, тэатральных мастакоў, народных майстроў), а таксама асоб, якія вядуць навукова-даследчую і крытычную працу ў гэтай галіне, вызначыў яго мэту, якая заключалася ў «аб’яднанні савецкіх работнікаў выяўленчага мастацтва для актыўнага ўдзелу ў сацыялістычным будаўніцтве, садзейнічанні ўмацаванню Савецкага Саюза, камуністычным выхаванні працоўных мас».
Статус нацыянальнага быў прысвоены Саюзу ў 1998 годзе, калі ён быў перайменаваны ў Нацыянальны саюз мастакоў Украіны.
Універсітэт Віта-Салютэ Сан-Рафаэле
Універсітэт Віта-Салютэ Сан-Рафаэле (Università Vita-Salute San Raffaele) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мілан.
Шарль Дыль
Шарль Дыль (Charles Diehl;, Страсбург — , ) — французскі навуковец-візантыніст, аўтар прац па гісторыі Візантыі і візантыйскага мастацтва.
Соф’я Гальшанская
Соф’я Андрэеўна Гальшанская (Zofia Holszańska; каля  —, ) — князёўна з роду Гальшанскіх, каралева польская, з 1422 года чацвёртая і апошняя жонка караля польскага Уладзіслава II Ягайлы.
Капліца могілкавая (Ашмяны)
Капліца могілкавая  — каталіцкая капліца ў горадзе Ашмяны Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў паўднёвай часцы ашмянскіх каталіцкіх могілак.
Соф’я Гальшанская
Перад тым як выйсці замуж за караля, Соф’я перайшла з праваслаўя ў каталіцтва. Была каранавана ў 1424 годзе. Разам з мужам дамагалася замацавання польскага трона за сваім сынам Уладзіславам. Пасля смерці Ягайлы 1 чэрвеня 1434 года Уладзіслаў стаў каралём, але Соф’я так і не стала рэгентам. У 1440 годзе Уладзіслаў стаў таксама каралём Венгрыі, а малодшы сын Казімір — вялікім князем літоўскім.
Капліца могілкавая (Ашмяны)
Гісторыя
Першапачатковая капліца была пабудавана намагяннямі ашмянскага бурмістра Эльяша Высоцкага і дэкана кс. Казіміра Сайкоўскага пасля 1872 года з матэрыялаў ліквідаванага дамініканскага касцёла (на месцы ягога пасля была пабудавана праваслаўная царква). Могілкавая капліца была асвечана пад тытулам Найсвяцейшай Марыі Панны. Пры савецкай уладзе капліца была закрыта і з часам ператварылася ў руіны.
Соф’я Гальшанская
Пасля гібелі старэйшага сына ў 10 лістапада 1444 года Соф’я адстойвала права на пасад Казіміра, які, па патрабаванні маці, 25 чэрвеня 1447 года быў каранаваны на польскі трон.
Капліца могілкавая (Ашмяны)
Гісторыя
Яе рэстаўрацыя пачалася ў маі 2004 года, адбудова капліцы зроблены пад кіраўніцтвам ашмянскага пробашча Яна Пузыны.
Соф’я Гальшанская
Выступіла ініцыятарам першага перакладу Бібліі на польскую мову, вядомага як Біблія каралевы Соф’і.
Сямён Юр’евіч Гальшанскі-Дубровіцкі
Сямён Юр'евіч Гальшанскі (каля 1515 — ) — апошні мужчынскі прадстаўнік роду Гальшанскіх. Быў жанаты з Ганнай Юр'еўнай Радзівіл, дзяцей не меў. Пасля яго смерці вялізныя вотчыны, якія ён атрымаў у спадчыну пасля бацькі і старэйшых братоў, былі падзелены паміж шасцю яго сёстрамі: Аленай (жонка Паўла Іванавіча Сапегі), Настассяй (жонка Кузьмы Іванавіча Заслаўскага), Соф'яй (жонка Аляксандра Палубінскага), Марыяй (спачатку жонка А. Мантоўта, потым М. Казінскага і князя Андрэя Курбскага), Ганнай (жонка А. Кірдзея), Фядорай (жонка Багдана Саламярэцкага). Сёмая сястра Багдана, жонка князя Вішнявецкага, памерла раней, не пакінуўшы нашчадкаў.
Спіс самых доўгіх тунэляў свету
Большасць самых вялікіх і доўгіх тунэляў у свеце выкарыстоўваецца для водазабеспячэння ці ў транспартных мэтах (аўтамабільныя і чыгуначныя тунэлі).
Самыя доўгія тунэлі ў свеце
Звярніце ўвагу, што вялікая колькасць ліній метрапалітэна размешчаны ўверсе спісу. Самая доўгая з іх — у  агульнай даўжынёй 60,4 км. Часта тунэлі метрапалітэна не лічацца бесперапыннымі, бо некаторыя наземныя станцыі ці падзяляюць іх на ўчасткі.
Соф’я Гальшанская
Біяграфія
Асноўнай крыніцай звестак пра біяграфію Соф’і з’яўляюцца «» Яна Длугаша  — крыніца, якой няма роўных па паўнаце і дасканаласці апісання ўнутранага жыцця Польшчы таго перыяду. Некаторыя цікавыя звесткі пра дзяцінства будучай каралевы ўтрымліваюцца ў «Хроніцы Быхаўца». Найбольш падрабязным даследаваннем жыцця Соф’і з’яўляецца праца польскага гісторыка Эдварда Руцкага «Польскія каралевы» (Polskie królowe), у якой ёй прысвечана асобная глава. Вывучэннем паходжання чацвёртай жонкі Ягайлы займаўся аўтар твора па генеалогіі Гедымінавічаў. Мноства звестак пра яе змешчана і ў працах, прысвечаных Уладзіславу Ягайле.
Соф’я — прадстаўніца княжацкага літоўскага роду Гальшанскіх герба «Гіпацэнтаўр». Другая з трох дачок Андрэя Вязынскага, кіеўскага намесніка, князя вязынскага, і, прадстаўніцы княжацкага роду Друцкіх.
Старэйшая сястра Соф’і — Васіліса (памерла да 25 жніўня 1448 года), малодшая — (памерла да 1456 года). Паводле Хронікі Быхаўца, пасля смерці бацькі Васіліса і Соф’я разам з маці жылі і выхоўваліся ў сям’і брата іх маці Сямёна Друцкага ў Друцку.
Шлюб з Ягайлам
У караля польскага і вялікага князя літоўскага Уладзіслава II Ягайлы было 4 жонкі. Першыя дзве (Ядвіга і ), рана памерлі, пакінулі яму па дачцэ, трэцяя — памерла 12 мая 1420 года, не пакінула нашчадкаў.
Германскі імператар Жыгімонт прапанаваў яму ажаніцца з чэшскага караля Вацлава, абяцаючы ў пасаг Сілезію. Рада і каронная шляхта згаджаліся з гэтай прапановай, аднак Ягайла ажаніўся з праваслаўнай князёўнай Соф’яй Гальшанскай, у той час 17-гадовай дзяўчынай, якая вызначалася «прыгажосцю болей, чым цнотамі».
У канцы 1420 — пачатку 1421 гадоў Ягайла і Вітаўт, вяртаючыся ў Літву пасля паспяховага заваявання Смаленска, спыніліся ў князя Сямёна Дзмітрыевіча Друцкага. Вось што гаворыцца пра гэта ў «Хроніцы Быхаўца»:
Згодна з польскай крыніцай тых гадоў, вядомай як «Шамотульскі дадатак» (Dopełnienie szamotulske), у часы Ягайлы існавала павер’е, згодна з якім шлюб пажылога мужчыны з маладой дзяўчынай абяцаў шматлікае патомства. Па «Хроніцы Быхаўца», Ягайла планаваў ажаніцца з Васілісай, аднак заўважыў у яе вусікі, што, на яго думку, сведчыла аб яе дужым здароўі, у той час як сам Ягайла быў ужо немалады і «не адважыўся на яе паквапіцца». Таму кароль схіліў свой выбар на карысць Сафіі. Мабыць, маючы права вырашаць, Сямён Дзмітрыевіч меў пярэчанні, бо па звычаю лічылася ганьбай для старэйшай сястры выйсці замуж пазней малодшай. Выхад быў знойдзены ў тым, каб зрабіць Васілісу жонкай пляменніка Ягайлы Івана Уладзіміравіча Бельскага, які таксама знаходзіўся пры Ягайле ў Друцку. Дыскусійным застаецца пытанне аб тым, ці сам Ягайла папрасіў Вітаўта зладзіць шлюб з Соф’яй, як гэты эпізод апісвае «Хроніка Быхаўца», ці Вітаўт рэкамендаваў яму ў жонкі пляменніцу сваёй жонкі Юліяніі, як гэта апісана ў Длугаша. Паколькі Сафія была праваслаўнай і, адпаведна, не магла стаць каралевай польскай, у пачатку 1422 года ў Навагрудку яна была ахрышчана паводле каталіцкага абраду і прыняла імя Соф’я. Вяселле адбылося ў лютым 1422 года ў Навагрудскай касцёльнай капліцы. Цырымонію праводзіў біскуп віленскі Мацей. Дакладная дата вяселля невядомая: некаторыя даследчыкі называюць 7 лютага, другія — 24. Пасля шлюбу (вянчання) «маладыя» выехалі ў Ліду, дзе і адбываліся асноўныя ўрачыстасці. У Лідзе сабралася мноства гасцей, у ліку якіх быў нунцый папы Марціна V, чэшскае пасольства, літвінскае баярства. Банкетаванне ў Лідзе цягнулася аж да вялікага посту. Каранацыя Соф’і адбылася ў Кракаве ў сакавіку 1424 года. Гэта была самая ўрачыстая каранацыя каралевы ў гісторыі Польшчы.
Існавала значная розніца ва ўзросце паміж маладых. Традыцыйна лічыцца, што ў час вяселля Ягайлу было каля 71 года, аднак сучасныя даследчыкі схіляюцца да таго, што ён быў прыкладна на 11 гадоў маладзей. Соф’і было каля 17 гадоў.
Новая Славенія
Новая Славенія — Хрысціянская народная партыя (Nova Slovenija – Krščanska ljudska stranka, NSi) — правацэнтрысцкая палітычная партыя Славеніі. Лідар партыі — Людміла Новак.
Еўрапарламент
Паводле выбараў 2009 года, партыя прадстаўлена ў Еўрапарламенце 1 дэпутатам. Партыя ўваходзіць у Еўрапейскую народную партыю.
Соф’я Гальшанская
Каралева, жонка Ягайлы (1422—1434)
Прадстаўнікі народна-курыяльнай групоўкі жадалі бачыць на польскім стальцы дачку Ягайлы ад другога шлюбу, заручаную з сынам курфюрста Брандэнбурга. Гэта партыя выступала ў падтрымку гусітаў, у чым нярэдка знаходзіла падтрымку з боку Вітаўта, які, мабыць, і дамогся іх згоды на шлюб караля з Соф’яй. У 1422 годзе ён адправіў у Чэхію пяцітысячнае войска на чале з Жыгімонтам Карыбутавічам у ролі намесніка Чэхіі. Паспяховая гусіцкая палітыка Вітаўта — узяцце Жыгімонтам Прагі і абвяшчэнне яго кіраўніком Чэхіі — некалькі ўмацавалі пазіцыі Соф’і. Супраць Соф’і выступалі і прадстаўнікі процілеглай, антыгусісцкай пралюксембургскай партыі, якая імкнулася выдаць замуж за Ягайлу ўдаву Вацлава IV. Да гэтай групоўкі сярод іншых прылічвалі прадстаўнікоў родаў, і ўплывовага протанатарыя каралеўскай канцылярыі Збігнева Алясніцкага.
Існуе гіпотэза, што Соф’я, вырашыўшы абаперціся на пралюксембургскую партыю, адыграла не апошнюю ролю ў шэрагу буйных прызначэнняў канца 1422 — пачатку 1423 гадоў: Збігнеў Алясніцкі стаў кракаўскім біскупам,  —,  —. Супраць гэтай версіі кажа той факт, што, хоць на гэты момант шлюб Соф’і з Ягайлам доўжыўся ўжо год, у рэчаіснасці пара не пражыла разам больш 8‒9 тыдняў.
У сакавіку 1423 года ў Кежмарку адбылася сустрэча Ягайлы і Жыгімонта Люксембургскага. Было прынята пагадненне, паводле якога Польшча адмаўлялася ад кантактаў з гусітамі і адклікала з Чэхіі Жыгімонта Карыбутавіча. Праз некаторы час палітычныя пазіцыі Соф’і і пралюксембургскай партыі значна ўзмацніліся. Восенню 1423 года Ягайла прыняў канкрэтныя меры ў справе яе каранацыі, якая была прызначана на 25 снежня, аднак па невядомых прычынах не была праведзена ў тэрмін. У канцы года, у адсутнасць Уладзіслава, які быў тады на Русі, Соф’я прыняла ў Кракаве караля Нарвегіі, Даніі і Швецыі.
Каранацыя Соф’і адбылася 5 сакавіка 1424 года ў кракаўскім Кафедральным саборы. Цырымонію праводзіў архібіскуп гнезненскі пры ўдзеле кардынала. На цырымоніі прысутнічалі таксама кароль чэшскі і венгерскі Жыгімонт з жонкай Барбарай, герцаг баварскі Людвіг VII, Эрык Памеранскі, чатыры мазавецкіх Пясты, восем сілезскіх, а таксама шматлікая дэлегацыя літоўскіх і рускіх князеў на чале з Жыгімонтам Карыбутавічам. У якасці каранацыйнага абетнага дару Соф’я ахвяравала сабору рэлікварый, у якім захоўвалася галава святога Станіслава. 9 сакавіка 1424 года Ягайла перадаў у валоданне жонцы вёскі і, а 11 сакавіка — вена на суму 20 тысяч пражскіх грошаў на гарадах Радаме, Сончы, Бечы, Жарноўцы, Санаку, Інаўроцлаве і Няшаве.
У ноч на 31 кастрычніка 1424 года Соф’я нарадзіла сына Уладзіслава. Намаганні каралеўскай пары былі накіраваны на замацаванне за ім права на пасад. Для пачатку Ягайла пастанавіў духавенству маліцца за спадчынніка, было праведзена вельмі ўрачыстае хрышчэнне. Дзіцяці прыпісалі аж 25 хросных бацькоў, у тым ліку Папу Марціна V, караля Жыгімонта, дожа Венецыі. Бацькоўства Ягайлы ніхто не аспрэчваў, бо сын быў вельмі на яго падобны. У красавіку 1425 года на з’ездзе ў Брэсце Куяўскім быў распрацаваны дакумент, у выпадку прыняцця якога Уладзіслаў прызнаваўся каралём, але выбарным каралём (элекцыйным). Пра рэгенцтва Соф’і, якога яна настойліва дабівалася, гаворка не ішла. Акрамя таго, будучы кароль мог уступіць на пасад толькі па дасягненні паўналецця, папярэдне даўшы прысягу на захаванне старых і наданне новых прывілеяў.
Па радзе Жыгімонта Люксембургскага і літоўскай шляхты, каралеўская пара адмовілася падпісваць гэты дакумент. Было вырашана пачаць збор подпісаў гарадоў, зямель і службовых асоб, якія прызнавалі права Уладзіслава на атрыманне ў спадчыну трона і магчымае рэгенцтва Соф’і і князя Вітаўта. На з’ездзе ў Лэнчыцы ў 1426 годзе Алясніцкі вярнуў прысутным непадпісаны каралём дакумент, які тыя ў знак пратэсту пасеклі шаблямі на часткі.
У лютым 1425 года спадчыну трона прызнаў горад Кракаў, у сакавіку — Конін, у кастрычніку — Львоў. У чэрвені 1427 года галіцкая шляхта дала згоду на атрыманне ў спадчыну трона каралевічам Уладзіславам, а Соф’ю і Вітаўта прызнала магчымымі рэгентамі.
10 мая 1426 года ў Соф’і нарадзіўся другі сын, які пры хрышчэнні атрымаў імя Казімір. Аднак неўзабаве, 2 сакавіка 1427 года, дзіця памерла. Існуюць некаторыя сумненні ў дакладнасці дат нараджэння і смерці каралевіча. У 1950 годзе былі праведзены даследаванні астанкаў Казіміра, якія дазваляюць зрабіць выснову аб тым, што ён памёр у паўтарагадовым узросце. 30 лістапада 1427 года нарадзіўся трэці сын, названы ў гонар дзеда Андрэя Гальшанскага Казімірам Андрэем. Вясной 1427 года цяжарная трэцім дзіцем Соф’я была абвінавачана ў шлюбнай здрадзе, і Ягайла паверыў чуткам. Дваровыя} Соф’і Катажына і Эльжбета Шчукаўскія былі заключаны пад варту, пад катаваннямі яны назвалі імя нібыта палюбоўніка Соф’і. Ім аказаўся сын кароннага падскарбія рыцар. Акрамя Гінчы было названа яшчэ шэсць імён:, Ваўжынец Зарэмба, Ян Краска, і браты Пётр і Дабяслаў з Шчэкацін. Тром абвінавачаным (Яну Канецпольскаму і братам Шчэкацінскім) удалося збегчы, астатнія былі арыштаваныя. Каралева была пасаджана пад дамашні арышт, бо, паводле Длугаша, баяліся, «каб пры звычайных плоці сваёй недахопах не трапіла ў горшую бяду». Усе арыштаваныя не пацвярджалі віны Соф’і, а Гінча толькі паўтараў: «Каралева не здраджвала каралю». Па рашэнні Ягайлы быў праведзены суд пад старшынствам Вітаўта (іншымі суддзямі былі кракаўскі ваявода Ян Тарноўскі, ваявода сандамірскі, кракаўскі кашталян і Збігнеў Алясніцкі). Пасля нараджэння трэцяга сына Соф’я прынесла ачышчальную клятву на Бібліі, тое ж зрабілі сем паважаных дам і адна служанка Соф’і. Справа была закрыта, арыштаваных адпусцілі, але адносіны каралеўскай пары і рэпутацыя Соф’і былі сапсаваныя назаўжды. У будучыні факт бацькоўства Ягайлы не падвяргаўся сумненню, напрыклад, па словах польскага гісторыка другой паловы XVI стагоддзя Мацея Стрыйкоўскага, Казімір быў вельмі падобны да бацькі.
Праз некалькі гадоў, у 1431 годзе, каралева абвінаваціла ў паклёпе Яна Стража з Бялачава, звязанага як з Алясніцкім, так і з князямі мазавецкімі. Па выніках суда, на якім сведкамі выступілі Гінча з Рогава і Пётр Куроўскі, Страж быў пасаджаны ў турму ў Сандаміры.
4 сакавіка 1430 года на з’ездзе ў Ягайла быў вымушаны прыняць выстаўленыя ўмовы. Была зацверджана элекцыйнасць (выбарнасць) прастола (пасля смерці караля палякі павінны абраць новага манарха з аднаго з яго сыноў), новы манарх быў абавязаны пацвярджаць прывілеі, Соф’і і князю Вітаўту адмаўлялася ў регенцтве.
Каля 1430 года захварэла прынцэса Ядвіга. Шмат хто лічыў, што яе атруціла Соф’я, да чаго схіляюцца і некаторыя сучасныя гісторыкі, у прыватнасці Малгажата Дучмаль. Справа дайшла да прынясення ачышчальнай клятвы, але звесткі Яна Длугаша настолькі няпэўныя, што не вядома, ці не клялася хворая Ядвіга, што не была атручана, ці Соф’я, што не датычная да атручвання. Ядвіга памерла 8 снежня 1431 года. Нягледзячы на тое, што ў Ягайлы было двое сыноў, Ядвіга ўсё ж мела некаторыя шанцы на трон. Сярод польскай шляхты былі рознагалоссі па пытанні спадчыннасці або выбарнасці манархіі. Акрамя таго, яшчэ ў 1413 годзе з’езд у Едліне прызнаў Ядвігу пераемніцай прастола.
Соф’я была адной з тых, хто падтрымліваў ідэю каранацыі вялікага князя Вітаўта. Каранацыя была прызначаная на 15 жніўня 1430 года, але карона ад імператара Жыгімонта Люксембургскага была затрымана палякамі, якія асцерагаліся ўзмацнення Вялікага Княства Літоўскага.
1 чэрвеня 1434 года ў Гарадку памёр кароль Уладзіслаў II, Соф’я засталася ўдавой. Перад смерцю Ягайла прасіў, каб каралём абралі яго старэйшага сына, а апеку над дзецьмі даручыў Алясніцкаму, якому ён перадаў свой пярсцёнак ад шлюбу з Ядвігай. Невядома, ці казаў Ягайла што-небудзь пра каралеву Соф’ю.
Капліца могілкавая (Ашмяны)
Гісторыя
На могілках каля капліцы пахаваныя Эльяш Высоцкі і кс. Казімір Сайкоўскі.
Архітэктура
Капліца ў стылі классіцызм уяўляла сабой прамавугольны ў плане аб’ём, які складаўся з малітоўнай залы, амаль квадратнага прэзбітэрыя і дзвюх сакрыстый, перакрыты адзіным двухсхільным дахам. Галоўны фасад быў пазначаны чатырохкалонным порцікам.
Гарэлава
Гарэлава — прозвішча, тапонім.
Соф’я Гальшанская
Каралева-маці (1434—1461)
На з’ездзе ў Познані было вырашана правесці элекцыю (выбары) 29 чэрвеня, а непасрэдна перад гэтым каранаваць Уладзіслава. У час пахавання Ягайлы дата выбараў была перанесена на 25 ліпеня. 20 ліпеня антыягелонаўская апазіцыя склікала свой з’езд. Удзельнікі былі супраць абрання Уладзіслава, бо лічылі дзесяцігадовага хлопчыка занадта маладым для пацвярджэння прывілеяў, што магло пахіснуць пазіцыі шляхты. Сітуацыю змяніў Алясніцкі, які прыбыў у спешцы на з’езд, заручыўшыся падтрымкай каралевы, і здолеў не дапусціць прыняцця якіх-небудзь шкодных для дынастыі рашэнняў.
На выбарах, якія прайшлі 25 ліпеня, апазіцыя зноў паставіла пытанне аб спрэчнасць прысягі непаўналетняга манарха. Большасць прысутных пагадзілася з пярэчаннямі, баючыся што ў будучым Уладзіслаў можа адмовіцца ад дадзенай пры элекцыі прысягі, спаслаўшыся на сваё непаўналецце. Слова ўзяў Алясніцкі. Ён пачаў зачытваць караля Казіміра Вялікага, у якіх нічога не было сказана пра абмежаванні на каранацыю непаўналетніх. Акрамя таго, Алясніцкі прапанаваў, каб сваякі каралевіча і некаторыя духоўныя асобы ад імя каралевіча абавязаліся стрымаць тронныя абавязацельствы і пасля дасягнення ім паўналецця. Словы Алясніцкага не пераканалі шляхту, і тады прыхільнікі дынастыі вырашылі пайсці на хітрасць. , брат Збігнева, прапанаваў, каб усе прыхільнікі юнага караля сталі па правы бок ад яго, а праціўнікі — па левую. У выніку ў лагеры праціўнікаў аказалася толькі тры чалавекі, але і яны былі выцесненыя на правы бок прыхільнікамі каралевіча.
Соф’я не стала рэгентам, але ўвайшла ў рэгенцкі савет, які ўзначаліў Алясніцкі. Саюз каралевы-маці і Алясніцкага неўзабаве распаўся. Рэгент Алясніцкі быў прыхільнікам барацьбы з гусітамі, у грамадзянскай вайне ў Вялікім княстве Літоўскім падтрымліваў Жыгімонта Кейстутавіча і быў адным з ідэі інкарпарацыі Літвы ў склад Польшчы. Соф’я ж сімпатызавала гусіцкаму руху, а ў міжусобнай вайне падтрымлівала Свідрыгайлу Альгердавіча.
31 кастрычніка 1436 года Уладзіслаў дасягнуў паўналецця — яму споўнілася чатырнаццаць гадоў, што і было прызнана на з’ездзе ў Пётркаве. 16 студзеня 1437 года кароль пацвердзіў прывілеі. Пазіцыі Соф’і ў каралеўстве значна аслаблі, хоць яе ўплыў на караля быў досыць вялікі.
Яшчэ летам 1435 года Соф’я дапамагла збегчы з польскай турмы малдаўскаму гаспадару. У 1438 годзе беспаспяхова спрабавала дабіцца для малодшага сына чэшскага стальца. 3 мая 1439 года 168 шляхціцамі на чале са, сярод якіх былі і набліжаныя Соф’і (у тым ліку і Гінча з Рогава), была ўтворана накіраваная супраць Алясніцкага прагусісцкая. Паводле Длугаша, канфедэрацыя адбылася толькі дзякуючы «падбухторванню і абяцанням з боку Соф’і». Алясніцкі накіраваў на канфедэратаў войска. Перад самай бітвай па невядомых прычынах прыхільнікі Соф’і пакінулі лагер канфедэратаў і перайшлі на бок Алясніцкага, а Гінча нават узначаліў каралеўскую пяхоту. 4 мая ў паўстанцы былі разгромленыя. Уплыў Алясніцкага дасягнуў свайго піку, у той час як Соф’я ў чарговы раз пацярпела палітычнае паражэнне.
27 кастрычніка 1439 года памёр кароль Венгрыі, Чэхіі і Германіі Альбрэхт Габсбург. Алясніцкі пры падтрымцы Соф’і планаваў выдаць трыццаціаднагадовую ўдаву Альбрэхта за шаснаццацігадовага караля Уладзіслава. Справа ўскладнялася тым, што Лізавета была цяжарная і спадзявалася на нараджэнне сына. Антынямецкі настроены венгерскі сейм дабіваўся ад удавы згоды на замужжа з Уладзіславам Ягелонам: дынастычны саюз значна ўзмацніў бы шанцы ў процістаянні з усё мацнейшай агрэсіяй асманаў. Лізавета была вымушана пагадзіцца на шлюб, але пасля нараджэння сына, названага Уладзіславам, 22 мая адклікала сваю згоду і аб’явіла каралём сына. 8 сакавіка польскі кароль Уладзіслаў прыняў прысягу на шлюб з Лізаветай і пачаў рыхтавацца да ад’езду ў Венгрыю, дзе склалася вельмі напружаная абстаноўка, якая пагражала грамадзянскай вайной. Соф’я правяла з сынам два дні, яшчэ не ведаючы, што бачыць яго апошні раз у жыцці.
20 сакавіка 1440 года ў выніку змовы быў забіты вялікі князь літоўскі Жыгімонт Кейстутавіч. Яго сын Міхаіл паспрабаваў заняць бацькоўскі трон, але не атрымаў дастатковай падтрымкі сярод магнатаў. Па ініцыятыве каралевы-маці было вырашана паслаць у Вільню малодшага сына Соф’і Казіміра. Па радзе Алясніцкага кароль прызначыў яго толькі сваім намеснікам у Вялікім Княстве Літоўскім. У княстве Казімір карыстаўся шырокай падтрымкай магнатэрыі, у тым ліку яго падтрымлівалі сваякі па матчынай лініі: Гальшанскія і Друцкія, а таксама вельмі ўплывовы магнат Ян Гаштольд. 29 чэрвеня Казімір быў абраны вялікім князем Літоўскім, тым самым выйшаў з падпарадкавання брату.
У 1440—1444 гадах Соф’я адышла ад актыўнай палітычнай дзейнасці. Яна жыла ў, цікавілася, пераважна, вядзеннем гаспадаркі і ўважліва сачыла за інфармацыяй, якая паступала з Венгрыі. Дзякуючы сваёй актыўнай дзейнасці ў барацьбе з асманамі яе старэйшы сын Уладзіслаў праславіўся ў Еўропе. У снежні 1444 года да Соф’і сталі даходзіць чуткі пра яго трагічную гібель у. Аднак, цела ніхто не бачыў, таму Соф’ю не пакідала надзея, што Уладзіслаў жывы і трапіў у палон да турак. Час ішоў — вестак пра лёс Уладзіслава не паступала. У гэтых умовах Соф’я накіравала ўсе намаганні на забеспячэнне польскага трона свайму малодшаму сыну.
У красавіку 1445 года на з’ездзе ў Серадзе Казімір быў абраны каралём з умовай, што ў выпадку вяртання Уладзіслава абранне будзе анулявана. Восенню таго ж года ў Пётркове адбыўся з’езд, на якім прысутнічала і Соф’я. Запрошаны быў і Казімір, але па патрабаванні шляхты Вялікага княства, якая выступала за незалежнасць ад Польшчы, Казімір адмовіўся прыехаць, перадаўшы з пасламі, што не прэтэндуе на польскую карону, бо верыць у вяртанне брата. Было вырашана паслаць да Казіміра афіцыйнае пасольства з прапановай польскай кароны. Хоць Соф’я і не была ўключана ў пасольства, яна вырашыла да яго далучыцца. Сустрэча адбылася ў Гродне, але нягледзячы на ​​просьбы маці, Казімір быў непахісны.
У студзені 1446 года на сейме ў Пётркове Соф’я заклікала палякаў выбраць іншага караля. Яна чакала, што Казімір не захоча губляць права на трон і вернецца ў Польшчу. 30 сакавіка было прынята рашэнне, што, калі Казімір не вернецца, трон дастанецца мазавецкаму князю. У тым жа годзе на сейме ў Новым Корчыне Соф’я са слязамі на вачах умольвала па страце ёй старэйшага сына не пазбаўляць кароны малодшага. Восенню таго ж года ў Брэсце Літоўскім каралева сустрэлася з сынам. Пад уплывам маці і некаторых паноў Казімір пагадзіўся стаць польскім каралём. 23 чэрвеня 1447 года ён урачыста заехаў у Кракаў, а 25 чэрвеня адбылася каранацыя.
Ужо ў першыя гады свайго кіравання Казімір уступіў у канфлікт з Алясніцкім. У 1448 годзе пры ўдзеле Соф’і была прадпрынята няўдалая спроба перавесці Збігнева на пасаду Гнезненскага. Для Алясніцкага гэта азначала аддаленне ад сталіцы і страту ўплыву на дзяржаўныя справы. Аднак ён змог застацца ў Кракаве, а 27 кастрычніка таго ж года архіепіскапам Гнезненскім быў абраны. Вядома, што сярод ворагаў Алясніцкага быў і маршалак дворны Ян з Загужа.
У адрозненне ад Алясніцкага, у малдаўскіх справах Казімір падтрымліваў пляменніка Соф’і (то-бок свайго стрыечнага брата), якому ў 1447 годзе дапамог забіць правенгерскі настроенага дзядзьку і заняць трон. Аднак ужо ў наступным годзе, іншы дзядзька Рамана, з дапамогай венграў скінуў яго. Раман збег у Кракаў, але быў атручаны і памёр ва ўзросце 22 гадоў. У 1449 годзе з дапамогай Казіміра барацьбу за трон пачаў брат Рамана. У наступным годзе палякі пацярпелі паразу ад. Алексэндрэл змог стаць гаспадаром толькі пасля смерці Багдана ў 1452 годзе (і тое, толькі паловы княства), але ўжо ў 1455 годзе быў канчаткова разбіты.
У 1448 годзе каралева знаходзілася з сынам у Літве. У 1452 годзе памёр пажыццёвы валадар Луцкай зямлі Свідрыгайла Альгердавіч. Каралева выношвала планы далучэння гэтых земляў да Польшчы, але Казімір быў за пакіданне Валыні у складзе княства. На з’ездзе ў Пётркове ў 1453 годзе ў працягу пяці дзён Соф’я на каленях умольвала сына больш клапаціцца аб пашырэнні Польскай кароны (актыўным прыхільнікаў экспансіі быў таксама кракаўскі кашталян ). Аднак кароль быў непахісны. У тым жа годзе ён пацвердзіў правы маці на атрыманыя раней зямлі і даходы, але новых правоў не дараваў.
Восенню 1458 года Соф’я адправіла пасла ў Рым з мэтай афіцыйнага выказвання павагі новаму Папе Пію II. Аднак сапраўднай мэтай пасольства было даведацца пра меркаванне Папы аб бягучай вайне Польшчы з Ордэнам.
Хвароба і смерць
Летам 1461 года каралева-маці захварэла. Мяркуючы, што арганізм зможа перамагчы хваробу, яна адмовілася прымаць лекі. Аднак хвароба прагрэсіравала — Соф’ю разбіў. 21 верасня 1461 года яна памерла ў Кракаве, паспавядаўшыся і прыняўшы прычасце па хрысціянскіх канонах. Казіміра ў гэты час у сталіцы не было, таму на працягу васьмі дзён (да вяртання караля) цела Соф’і знаходзілася ў касцёле святога Міхаіла.
28 верасня Соф’я была ўрачыста пахавана ў заснаванай па яе ж фундацыі Вавельскага кафедральнага касцёла. Яшчэ раней каралева распарадзілася, каб яе пахавалі пры заходняй сцяне капліцы, як гэта прынята па праваслаўным звычаі. Надмагілле каралевы Соф’і можна ўбачыць і сёння. Пасля смерці Соф’я пакінула вялікія даўгі, разабрацца з якімі даручалі сыну. Некаторыя яе землі адыйшлі да Гінчы з Рогава.
Уклад у культуру і навуку
Існуе меркаванне, што Соф’я была апошняй непісьменнай каралевай Польшчы. Некаторыя гісторыкі мяркуюць, што яна навучылася чытаць ужо пасля вяселля. Як бы там ні было, каралева аказвала істотную фінансавую падтрымку Кракаўскай акадэміі і была адзіным заступнікам гэтай навучальнай установы.
Каля 1427 года сакратар і падканцлер каронны (а пазней Познанскі ) напісаў лацінскі тэкст на музыку невядомага аўтара — знакаміты гімн «Пахвала Кракаву» (Laus Cracoviae). Акрамя іншага, у гімне ёсць словы, якія прыкладна можна перакласці як «…чысціня каралевы ззяе на ўвесь свет сярод хараства палацаў».
У 1432 годзе каралева заснавала капліцу Святой Тройцы ў Вавельскім кафедральным касцёле. Сцены капліцы былі ўпрыгожаны фрэскамі ў рускім стылі, якія, аднак, не захаваліся да нашых дзён. Лічыцца, што для капліцы Соф’я заказала алебастравыя пліты з выявай Дабравешчання і Адведзін Найсвяцейшай Панны Марыі, хоць, магчыма, што пліты прызначаліся для кракаўскага.
У 1453 годзе па яе ініцыятыве пачаўся пераклад Бібліі на польскую мову. Адным з аўтарам перакладу з чэшскай мовы быў капелан. Гэты пераклад, вядомы як «Біблія каралевы Соф’і», з’яўляецца першым вядомым перакладам Бібліі на польскую мову. Праца над першым томам была завершана ў 1455 годзе, другім — у 1460 годзе. Не выключана, што другі том быў скончаны ўжо пасля смерці Соф’і.
Каралева Соф’я, напэўна, была аўтарам слоў найстарэйшага твора ў. У тэксце ўтрымліваўся заклік да адпомсціць за смерць яе сына Уладзіслава.
Вынікі жыцця
Соф’я нарадзіла Ягайлу трох сыноў (сярэдні памёр немаўлём) і стала заснавальніцай дынастыі Ягелонаў. У сучаснікаў былі сумненні наконт бацькоўства першага хлопчыка, але трэці сын Казімір, які нарадзіўся, калі каралю Ягайлу споўнілася 76 гадоў, быў настолькі падобны да бацькі, што атрымаў мянушку Ягелончык. Дынастыя Ягелонаў правіла аб’яднанай польска-літвінскай дзяржавай да 1572 года, Венгрыяй і Чэхіяй — да 1529 года. Два сыны, чатыры ўнукі і два праўнукі Соф’і Гальшанскай сталі каралямі.
Вобраз у мастацтве
Біяграфія Соф’і Гальшанскай легла ў аснову гістарычнай аповесці польскага пісьменніка Юзафа Крашэўскага «», напісанай у рамках цыкла з 29 аповесцей «Гісторыя Польшчы» (Dzieje Polski) і выданай у 1883 годзе. Аўтар, які добра ведаў гісторыю Польшчы, пабудаваў сюжэт аповесці на аснове «Хронікі Польшчы» гісторыка, кракаўскага каноніка Яна Длугаша, да якой часам падыходзіў некрытычна.
Дзеянне твору ахоплівае перыяд з 1421 года па 1434 год. У пачатку аповесці Сонька паўстае прыгожай шаснаццацігадовай дзяўчынай, якая знаходзіцца пад апекай вялікага князя Вітаўта, што гістарычна няпэўна (хоць Соф’я і часта гасцявала ў яго). Мудрагелісты і разважлівы палітык Вітаўт хоча выкарыстоўваць Соф’ю, каб узмацніць уплыў на слабавольнага Ягайлу і ў канчатковым выніку дабіцца самастойнасці Вялікага Княства Літоўскага. Але Соф’я не збіраецца падпарадкоўвацца Вітаўту, маючы ўласныя амбіцыі. У аповесці каралева мудрая і набожная, старанна клапоціцца у першую чаргу пра сваіх дзяцей; Вітаўт — інтрыган і ўладалюбец. На думку перакладчыка аповесці на беларускую мову літаратуразнаўца Міхаіла Кенькі, гэтакі адмоўны вобраз Вітаўта сфарміраваны пад уплывам Длугаша, які непрыхільна ставіўся да Вітаўта і Соф’і, хоць патрон храніста Збігнеў Алясніцкі намаляваны ў аповесці значна больш крытычна, чым у самой хроніцы. Аповесць заканчваецца падзеямі 1434 года, калі старэйшы сын Соф’і быў абраны каралём польскім.
Шлюбу Ягайлы, які не меў дынастычнага пераемніка, з беларускай князёўнай Соф’яй Гальшанскай прысвечана асобная частка паэмы «Пруская вайна» Яна Вісліцкага. Маладая, кажа паэт, «чароўная німфа ў краіне русінаў, Боская німфа — найпрыгажэйшая ў свеце дзяўчына». Поруч з урачыстым аратарскім стылем тут ёсць пастаральныя матывы, дасціпныя, напрыклад, пра тое, як Юпітэр турбаваў алімпійскіх багоў, «шукаючы князю сівому сужонку». Увага перанесена на лірычную тэму — песню пра любіміцу народа, добрую шляхцянку слаўнага роду Гальшанскіх, што красою сваёю пераўзышла грэчаскіх багінь і німф. На вяселле Юпітэр склікае ўсіх алімпійцаў: багіня Юнона абяцае маладой шчасце і багацце, Мінерва гарантуе яе дзецям мудрасць, а Марс зычыць усёй дынастыі ваенную славу. Урэшце багіня кахання прыводзіць на вяселле «німфу русінаў» Соньку. Народ славіць каралеўскі шлюб радаснымі песнямі, музыкай, гучаць ліры і гуслі.
Уладзімір Васілевіч Гасцюхін
Уладзі́мір Васі́льевіч Гасцю́хін (Свярдлоўск) — савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно, Заслужаны артыст РСФСР (1982), Народны артыст Беларусі (1996).
У 2017 годзе зняўся ў прапагандысцкім фільме тэлеканала Беларусь 1 «Белы легіён чорных душ. Журналісцкае расследаванне»
Погляды
Прытрымліваецца антыамерынскіх і антыўкраінскіх поглядаў, так, у прыватнасці, у 2014 годзе, пасля Еўрамайдана і анексіі Крыма Расіяй, заяўляў :
У снежні 2015 года за сваю палітычную пазіцыю і погляды на ўкраінскія падзеі 2013—2014 гадоў Гасцюхін быў уключаны ў чорны спіс асоб, якія з’яўляюцца «персонамі нон грата» на тэрыторыі Украіны.
Андрэй Баюк
Андрэй Баюк (Andrej Bajuk; 18 кастрычніка 1943, Любляна — 16 жніўня 2011) — славенскі палітычны дзеяч, прэм'ер-міністр Славеніі (3 мая 2000 — 17 лістапада 2000), заснавальнік і член партыі «Новая Славенія».
Біяграфія
Паспяхова скончыў эканамічны факультэт Нацыянальнага ўніверсітэта Каё. У 1976 годзе Баюк пераехаў у Вашынгтон, дзе год працаваў у арганізацыі «Сусветны банк».
У 1999 годзе палітык вярнуўся ў Славенію і заснаваў партыю «Новая Славенія». Увесну 2000 года Баюк становіцца прэм'ер-міністрам краіны. 17 лістапада таго ж года пакідае пост па ўласным жаданні.
Сканаў 16 жніўня 2011 года пасля працяглай хваробы.
Асабістае жыццё
Баюк выдатна размаўляў на славенскай, іспанскай, англійскай і французскай мовах.
IC 5164
IC 5164 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Славянскі экспрэс
«Славянскі экспрэс» — фірменны цягнік № 7/8 Масква — Мінск. Пушчаны ў зварот 1 жніўня 2006 года. Цягнік адпраўляўся з Беларускага вакзала Масквы па няцотных датах ў 23 гадзіны 21 хвіліну, прыбываў ў Мінск ў 6 гадзін 06 хвілін. Агульны час у шляху 07:31. З чэрвеня 2010 г. прызначаецца па ўказанні Федэральнай пасажырскай кампаніі.
Цягнік меў адну прамежкавую станцыю — Орша. З Мінска цягнік адпраўляўся па цотных ліках у 21.47, прыбываў у Маскву ў 6.23. За першыя шэсць месяцаў працы ў яго вагонах было перавезена 44159 пасажыраў.
У лагатыпе «Славянскага экспрэса» злучаныя народныя сімвалы дзвюх дзяржаў — рускі журавель і беларускі бусел.
Гісторыя
Славянскі экспрэс замяніў раней курсіруючы фірменны цягнік «Русіч», пры гэтым час у шляху зменшыўся на 2 гадзіны 15 хвілін.
У 2011 г. цягнік быў вернуты, але працягваўся да станцыі Брэст.
з 21 сакавіка 2020 г. прыпынены з-за пандэміі COVID-19.
Ключэўскі раён
Ключэўскі раён (Ключе́вский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ключы, размешчанае за 383 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны ў заходняй частцы края і мяжуе на захадзе з Паўладарскай вобласцю Казахстана, на поўначы з Кулундзінскім раёнам, на ўсходзе з Родзінскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Ваўчыхінскім раёнам, на поўдні з Міхайлаўскім раёнам.
Плошча — 3043 км². Займае 23-е месца па плошчы сярод раёнаў Алтайскага края.
Рэльеф — раўнінны. Абсалютныя вышыні 125—160 м. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,6 °C, ліпеня +20,8 °C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў 270 мм. На тэрыторыі раёна 26 азёр. Глебы каштанавыя. Растуць бяроза, асіна, таполя, вяз, клён, хвоя, стэпавае разнатраўе. Фаўна — ліса, заяц, карсак, андатра, тхор, лось, казуля, вавёрка, рысь.
Мясныя мухі
Апісанне
Прадстаўнікі сямейства маюць даўжыню цела 4–16 мм, густа пакрытыя валасінкамі і доўгімі моцнымі шчацінкамі, афарбаваныя ў сіні або зялёны колер з металічным бляскам.
Ніжняя частка галавы чырванаватая, грудзі чорныя, брушка з бялёсым налётам.
Распаўсюджанне
Больш за 1000 відаў, пашыраны ўсясветна. Сямейства насяляе Палеарктыку, Неарктыку, Малайзію, Японію і Аўстралазію. Найбольш разнастайныя ў трапічных абласцях. Дарослыя мухі трымаюцца на кветках, харчовых адкідах, гноі, трупах жи­ывёл. Часткай тыповыя сінантропныя (спадарожнічаюць чалавеку) віды.
Значэнне
Гэтыя мухі не харчуюцца крывёй. Для адкладкі яек самкі залятаюць у месцы забою, продажу мяса, рыбы, малочных прадуктаў, на скатамагільнікі, неўпарадкаваныя прыбіральні. Тэрмін развіцця гэтых мух ад яйка да стадыі палавой спеласці 1-1,5 мес.
Ветэрынарнае значэнне маюць наступныя прадстаўнікі сямейства Calliphoridae: Calliphora uralensis, Calliphora vicina, Protophormia terraenovae і віды роду Lucilia — Lucilia illustris i Lucilia sericata. Барацьбу з мяснымі мухамі праводзяць, ужываючы прафілактычныя меры: закрываюць сеткаю дзвярэй і вокнаў на прадпрыемствах харчовай прамысловасці, кірмашах; своечасова і правільна ўтылізуюць трупы, падтрымліваюць належны санітарны стан ў прыбіральнях і смеццязборніках, а пры неабходнасці праводзяць дэларвацыю.
Штучна выгадаваныя лічынкі мясных мух могуць выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскага інструмента ў лічынкатэрапіі.
Роды
Сямейства налічвае каля 900 відаў у 23 родах:
NGC 2553
NGC 2553 (іншыя абазначэнні — MCG 4-20-14, ZWG 119.31, PGC 23240) — спіральная галактыка (S) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Таркачы
Таркачы́ (, Торкачи) — аграгарадок у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Данілавіцкага сельсавета. За 23 кіламетры на паўночны ўсход ад г. Дзятлава, 168 кіламетраў ад Гродна, 10 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Наваельня.
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Таркацкага сельсавета. З 12 лістапада 1973 года цэнтр Таркачоўскага сельсавета. 13 ліпеня 2007 года разам з іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Таркачоўскага сельсавета Таркачы былі перададзеныя ў Данілавіцкі сельсавет.
Белае (возера, Гродзенскі раён)
Бе́лае возера — возера ў Гродзенскім раёне, у 25 км на паўночны ўсход ад Гродна. У басейне ракі Пыранка (цячэ праз возера), у паўднёвай частцы пераходзіць у возера Рыбніца.
Плошча 7,1 км². Даўжыня 13 км, найбольшая шырыня 1,15 км. Плошча вадазбору 267 км². Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 10—15 м, параслі лесам, на поўдні разараныя. Дно возера на вялікіх глыбінях выслана сапрапелем.
На беразе возера знаходзіцца аграгарадок Азёры. Каля паўднёвага берага вазера археалагічны помнік — курганны магільнік.
Ананчанка
Ананчанка — прозвішча.
Гарэлава (гістарычны раён)
Гарэлава — гістарычны раён у Краснасельскім раёне Санкт-Пецярбурга, да 1973 года — пасёлак гарадскога тыпу Ленінградскай вобласці. Размешчаны на паўднёва-заходняй ускраіне горада, за 5 км на поўнач ад Краснага Сяла ў сярэднім цячэнні ракі Дудэргофкі.
На Балтыйскай лініі чыгункі ёсць станцыя Гарэлава. Праз Гарэлава праходзяць Талінская і Краснасельская шаша.
Гісторыя
У 1721 годзе ад вёскі Гарэлава пачалі будаваць Лігаўскі канал для жыўлення фантанаў Летняга саду. У XIX — пачатку XX стагоддзя ў раёне Гарэлава размяшчалася артылерыйскае навучальнае поле Краснасельскіх ваенных лагераў. У 1938 годзе тут функцыянаваў ваенны аэрадром Гарэлава.
У 1961 годзе Гарэлава стала пасёлкам гарадскога тыпу. У 1962 годзе ў Гарэлава пераведзены Усесаюзны навукова-даследчы інстытут транспартнага машынабудавання, на базе якога пачалося будаўніцтва месяцахода. ВНДІ Трансмаш праводзіў выпрабаванні новай тэхнікі (у асноўным ваеннай).
Дыстанцыйны ўніверсітэт «e-Кампус»
Дыстанцыйны ўніверсітэт «e-Кампус» (Università telematica e-Campus) — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у камуне Наведратэ.
Гільфі Тоўр Сігурдсан
Гільфі Тоўр Сігурдсан (Gylfi Þór Sigurðsson; нар., , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Ісландыі (2010—2020).
Ян Томаш Грос
Ян Томаш Грос (Jan Tomasz Gross;, Варшава) — сацыёлаг і гісторык. Прафесар паліталогіі Нью-Ёркскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Вучыўся ў Варшаўскім універсітэце, і быў выключаны за ўдзел у студэнцкіх хваляваннях сакавіка 1968. У 1969 эміграваў у ЗША, разам з сям’ёй. Абараніў доктарскую дысертацыю па сацыялогіі ў Ельскім універсітэце.
З пач. 1980-х гг. займаўся гісторыяй Польшчы перыяду акупацыі ў час 2-й сусв. вайны. Чытаў лекцыі ў Парыжскім, Венскім, Калумбійскім універсітэтах, у Берклі, Гарвардзе, Стэнфардзе, Польскай акадэміі навук.
Погляды і працы Гроса выклікаюць вельмі неадназначныя ацэнкі.
Стэрніт
справа|міні|250px|[[Бронзаўкі|Бронзаўка Protaetia aeruginosa.
Склератызаваныя ўтварэнні спінной паверхні членістаногіх называюцца тэргітамі, а бакавых — плейрытамі.
Краснашчокаўскі раён
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Краснашчокава, размешчанае за 316 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны на поўдні края. Плошча — 3531 км². Рэльеф перадгорны і нізкагорны з абсалютнымі адзнакамі ад 230 да 1100 м над узроўнем мора. Здабываюцца цагляна-дахоўкавая гліна, вапняк, разведаны запасы тытану, жалеза, золата, малібдэна. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −14,5 °C, ліпеня 17,9 °C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 430 мм. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Чарыш, Іня, Мараліха, Талоўка. Глебы пераважна чарназёмныя. Багатыя разнатраўем тыпчакава-кавыльныя стэпы. Фауна — мядзведзь, воўк, заяц-русак, лось, казуля; з птушак — глушэц, шэрая курапатка.
Першая Усебеларуская канферэнцыя
Першая Усебеларуская канферэнцыя, Першая Усебеларуская палітычная канферэнцыя, Нацыянальна-палітычная нарада — сход прадстаўнікоў беларускіх арганізацый і партый Заходняй Беларусі, Германіі, Латвіі, Літвы, Польшчы і Чэхаславакіі. Адбылася 25—28 верасня (паводле іншых крыніц 26—29 верасня) 1921 года ў Празе.
У яе рабоце ўдзельнічалі 37 чалавек. Беларускую партыю сацыялістаў-рэвалюцыянераў прадстаўлялі С. Баран, К. Душэўскі (Дуж-Душэўскі), Л. Заяц, А. Карабач, В. Ластоўскі, Я. Мамонька, М. Шыла; В. Маслоўская, В. Русак, А. Галавінскі ды іншыя, Беларускую партыю сацыялістаў-федэралістаў — В. Захарка, К. Езавітаў, П. Крачэўскі, А. Цвікевіч; Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю — Б. Тарашкевіч; Беларускі нацыянальны камітэт ў Варшаве Л. Дубейкаўскі. Дэлегатамі былі, таксама, прадстаўнікі сялянаў, што вялі партызанскую барацъбу ў Заходняй Беларусі.
Канферэнцыя прыняла рэзалюцыю аб Слуцкім паўстанні 1920, у якой перасцерагала беларускі народ ад непажаданага праліцця крыві. У рэзалюцыі аб дзейнасці Б. Савінкава адзначалася, што ён «Беларускім Нацыянальным Штандарам прыкрывае авантуры польскай і расійскай рэакцыі», «не мае ніякай сувязі з беларускімі палітычнымі і нацыянальнымі арганізацыямі і з'яўляецца правакатарам беларускай дзяржаўнасці і ворагам беларускага народа». У рэзалюцыі аб дзейнасці С. Булак-Балаховіча сцвярджалася, што ён не мае ніякай падтрымкі з боку беларускіх нацыянальных палітычных арганізацый і з'яўляецца «узурпатарам і авантурнікам». Асобная рэзалюцыя датычылася Рыжскага мірнага дагавора 1921. У ёй канферэнцыя пацвярджала вернасць Трэцяй Устаўнай грамаце Рады БНР. У рэзалюцыі аб дзяржаўным будаўніцтве Беларусі канферэнцыя абвяшчала, што Беларусь — край працоўнага сялянства, рабочых і працоўнай інтэлігенцыі, а таму павінна быць «дзяржавай працоўнага народа»; пацвярджаўся прынцып незалежнасці і непадзельнасці Беларусі. Канферэнцыя заявіла, што адзіным заканадаўчым органам Беларусі з'яўляецца Рада Беларускай Народнай Рэспублікі.
Рэзалюцыі з асуджэннем Рыжскага дагавора і аб становішчы беларускага народа пад акупантамі былі накіраваны ў роўнай ступені і супраць палякаў, і супраць Савецкай Расіі. Напрыклад, дэлегат К. Душэўскі адзначаў: «І Жэліговія, і Савецкая Беларусь — нежыццяздольныя і штучныя фарміраванні». Яго падтрымаў Я. Мамонька, прадстаўнік Рады БНР, які вярнуўся з паездкі па БССР. Ён заявіў, што савецкая рэспубліка створана маскоўскімі камуністамі і «кіруюць там не беларусы». Антыпольскі ўхіл не задавальняў некаторых беларускіх нацыянал-дэмакратаў, якія выбралі шлях супрацоўніцтва з палітычнымі і ваеннымі структурамі Польшчы. Так, А. Паўлюкевіч выказаў падзяку польскім уладам за падтрымку Слуцкага паўстання 1920 года і выступіў рашуча супраць першай часткі лозунга «ні польскіх паноў, ні маскоўскіх камуністаў». П. Аляксюк, хаця і прызнаў недахопы ў палітыцы Варшавы, усё ж настойваў на больш сур'ёзнай пагрозе, якая ішла з Усходу, а не з Захаду: «І таму Беларусь павінна шукаць сабе падтрымку і дапамогу на Захадзе, у Польшчы і Антанты», — падкрэсліў ён.