cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Доўскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Журавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Рагачоўскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, які 5 красавіка 1935 года перайменаваны ў Журавіцкі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна. 14 красавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Серабранскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Кусочак, Новая Серабранка, Ракуціна, Свержань, Сіпораўка, Слабада, Старая Серабранка, Фёдараўка, Хмелянец і Юдзічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 16 населеных пунктаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3075 чалавек, з іх 93,1 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 1,1 % — украінцы, 0,4 % — татары.
Каўтуніўка (Ічнянскі раён)
Каўтуніўка (Ковтуні́вка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Жэнеўскі сабор
Сабор Святога Пятра (Cathédrale Saint-Pierre de Genève) — кафедральны сабор у Жэневе, адна з галоўных славутасцей горада.
Хрысціянскія храмы і баптыстэрый на месцы сабора існавалі яшчэ з IV стагоддзя. Будаўніцтва будынка пачалося ў 1160 годзе і працягвалася каля 150 гадоў. Распачаты ў раманскім стылі, пазней ён набыў гатычныя рысы. У далейшым сабор дапаўняўся новымі элементамі. У 1406 годзе была дабудавана капліца Макавеяў, у 1441 годзе паўночная сцяна нефа была сур’ёзна пашкоджана і была адбудавана толькі да 1449 годзе. У сярэдзіне XVIII стагоддзя быў пабудаваны фасад у стылі класіцызму. Сучасны сабор спалучае большасць еўрапейскіх архітэктурных стыляў.
Жэнеўскі сабор — адна з першых цэркваў кальвінізму, з 1535 года Сабор Святога Пятра з’яўляецца рэфарматарскім, што адбілася ў стражэйшай архітэктуры новых элементаў будынка.
Адзін з галоўных экспанатаў сабора — крэсла Кальвіна. У размешчаным побач з саборам Археалагічным музеі знаходзяцца камяні з падмурка храма XI стагоддзя, таксама захавалася крыпта.
Гапонава
Гапо́нава (, Гапоново) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
У складзе Расійскай імперыі
У другой палове XIX стагоддзя фальварак, прыватная ўласнасць у Крайскай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні.
У пачатку XX стагоддзя фальварак, 46 жыхароў, уваходзіў у Гапонаўскую сельскую грамаду, якой належалі 175 дзесяцін зямлі.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гапонава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі.
З 20 жніўня 1924 года вёска ў Крайскім сельсавеце Плешчаніцкага раёна Барысаўскай, з 9 чэрвеня 1927 года Мінскай акругі, з 20 лютага 1938 года Мінскай вобласці. У 1926 г.одзе 10 двароў, 65 жыхароў. У 1929 годзе на базе фальварка арганізаваны калгас «Прамень сацыялізму», працавала кузня. У 1941 годзе 17 двароў, 61 жыхар.
У Другую сусветную вайну аку­панты знішчылі 17 двароў, загубілі 2 жыхароў, 20 вяскоўцаў вывезлі ў Германію, адзін жыхар загінуў на фронце.
З 25 снежня 1962 года ў Лагойскім раёне. У 1969 годзе 8 двароў, 34 жы­хары. На 1 студзеня 2003 года 3 двары, 5 жыхароў. Вёска ў калгасе імя Будзённага (цэнтр — Крайск).
Вуліца Піліес
Архітэктурныя дамінанты вуліцы — касцёл Святых Янаў у стылі віленскага барока, Пятніцкая царква і палац Масальскіх, помнікі архітэктуры XIV—XIX стагоддзяў.
Гісторыя
Назва вуліцы паказвае на яе размяшчэнне ў кірунку ад Ніжняга замка да гарадскай брамы. З’яўляецца адной з найбольш старажытных вуліц Вільні. У гістарычных крыніцах упамінаецца пад назвай Замкавая або Вялікая Замкавая (разам з сучаснай Вялікай).
У 1939 годзе назву вуліцы перайначылі на літоўскі манер. Па Другой сусветнай вайне савецкія ўлады перайменавалі вуліцу ў імя расійскага пісьменніка Максіма Горкага. У 1987 годзе вуліцы вярнулі гістарычную назву, але ў летувізаванай форме.
Агульныя звесткі
Даўжыня вуліцы каля 500 м. Мае брукаваную праезную частку. Нумарацыя дамоў пачынаецца з боку Кафедральнай плошчы. З правага заходняга боку вуліцы дамы з няцотнымі нумарамі, з левага ўсходняга боку — цотная нумарацыя.
З правага боку адыходзяць вуліцы Скопа і Святаянская, з левага — Святаміхальская і Літарацкая.
Паўднёвая Афрыка на летніх Алімпійскіх гульнях 1908
ПАР брала ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года ў Лондане (Вялікабрытанія) у другі раз за сваю гісторыю, і заваявала адну залатую і адну сярэбраную медалі. Гэта першыя алімпійскія медалі, заваяваныя зборнай ПАР.
Купына
Купына (Ку́пина) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Аўсянікі (значэнні)
Назву Аўся́нікі маюць:
Дзераўно
Дзераўно́ (, Деревно) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Генэфа Рафаілаўна Рыбакова
Генэфа Рафаілаўна Рыбакова (, с. Ніжні Бурлук, Арыкбалыкскі раён, Акмолінская вобласць, Казахская ССР) — ардэнаносец, перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці.
Біяграфія
З 1959 года працавала на маслазаводзе. З 1963 года — даярка эксперыментальнай базы «Тулава».
Лысагоры
Лысагоры (Лисого́ри) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Мартыніўка (Ічнянскі раён)
Мартыніўка (Марти́нівка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Кукурбітарыя крушынавая
Кукурбітарыя крушынавая (Cucurbitaria rhamni) — род сумчатых грыбоў сямейства плеяспоравых.
Сонечнікі
Со́нечнікі (Heliozoa) — група пратыстаў, раней разглядаліся як асобны таксон (клас ці падклас). Адрозніваецца некалькі дзясяткаў марскіх і прэснаводных відаў.
Цела дыяметрам да 1 мм, шарападобнае з ніткападобнымі радыяльнымі адросткамі — аксаподыямі. Па восі кожнай аксаподыі праходзіць пучок мікратрубачак. Частка сонечнікаў пазбаўлена мінеральнага шкілета, у некаторых ён з крэменязёму. У вегетатыўных форм адно ці некадькі ядраў, бывае больш за 200. Маюць пульсуючую і стрававальную вакуолі. Размнажэнне бясполае (дзяленне папалам, пачкаванне) і палавое (з утварэннем амёбападобных, радзей жгуцікавых гамет).
Кормяцца водарасцямі, дробнымі прасцейшымі, калаўроткамі і інш.
Баяршчына (Ічнянскі раён)
Баяршчына (Боярщина) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Пэтрушыўка (Ічнянскі раён)
Пэтрушыўка (Петру́шівка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Проліскы (Ічнянскі раён)
Проліскы (Про́ліски) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Іхтыорнісападобныя
Іхтыорнісападобныя (Ichthyornithiformes ад стар.-грэч. Ἰχθύς (ichthys) — «рыба» + ὄρνις (ornis) — «птушка») — атрад вымерлых веерахвостых птушак, адзіны ў надпарадаку іхтыорнісаў (Ichthyornithes). Іхтыорнісападобныя ўключалі 2 роды: Ichthyornis і Apatornis, і 9 відаў. Іхтыорніс быў памерам з голуба. Жыў у мелавым перыядзе ў Паўночнай Амерыцы. Добра лётаў. Быў марской птушкай. Верагодна, па ладзе жыцця іхтыорнісы нагадвалі сучасных крачак. Сваю назву іхтыорніс атрымаў з-за падабенства пазванкоў з рыбінымі.
Хаіха
Хаіха (Ха́їха) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Сальтыльё
Сальты́льё (Saltillo) — горад у паўночна-ўсходняй частцы Мексікі, адміністрацыйны цэнтр штата Кааўіла. Заснаваны ў 1575 годзе іспанцамі.
Эканоміка і транспарт
Горад з’яўляецца вузлом чыгунак і аўтамабільных дарог. Дзейнічае аэрапорт. Цэнтр раёна па здабычы серабра і волава. Дзейнічаюць прадпрыемствы каляровай металургіі, машынабудавання, харчовай, лёгкай і хімічнай прамысловасці. Трубаправодным транспартам горад злучаны з раёнамі па здабычы нафты і газу на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва.
Адукацыя
У Сальтыльё дзейнічаюць 2 універсітэты.
Васточны (касмадром)
Касмадром «Васточны» (Восточный — «усходні») — расійскі касмадром на Далёкім Усходзе ў Амурскай вобласці, паблізу горада Свабодны, Амурскай вобласці і горада Цыялкоўскі той жа вобласці, а таксама касмадрома «Свабодны». Агульная плошча зарэзерваванай тэрыторыі касмадрома — 1035 км².
Першы запуск з касмадрома адбыўся 28 красавіка 2016 года ў 05:01 МСК. Ракета-носьбіт «Саюз-2.1а» вывела на арбіту спадарожнікі «Ламаносаў», «Бусел-2Д» і «SamSat-218». За стартам асабіста назіраў Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі Уладзімір Пуцін. У гэты ж дзень Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Уладзіміра Пуціна з паспяховым запускам з новага касмадрома Васточны ракеты-носьбіта «Саюз-2.1а».
Асотна
Асо́тна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнец.
Плошча паверхні возера 0,23 км². Даўжыня 1,32 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Плошча вадазбору 1,75 км². Даўжыня берагавой лініі 2,8 км.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 10—25 метраў, пераважна стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны.
Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі. Выцякае ручай у раку Чарнец. Ручаём злучана з возерам Вялікія Таболы.
Дзень вызвалення Беларусі ад белапалякаў
Дзень вызвалення Беларусі ад белапалякаў — дзяржаўнае свята ў БССР да 1939 года.
Гэтае свята было прымеркаванае да 11 ліпеня, калі ў 1920 годзе Чырвоная Армія выгнала з Менска польскае войска. Да 1939 года гэта было галоўнае ідэалагічнае свята рэспублікі. Яно святкавалася толькі ў БССР.
Святкаванне
На першую гадавіну вызвалення ад «белапалякаў» абвясцілі стварэнне БДУ. У 1930-м у Камароўскім парку (сёння Чалюскінцаў) быў адкрыты Усебеларускі стадыён імя 10-годдзя вызвалення Беларусі. У 1933-м быў закладзены фундамент Дзяржаўнага тэатра оперы і балета. У 1935 Калінін узнагародзіў БССР ордэнам Леніна.
Вуліцы
У Гродне ёсць вуліца 11 Ліпеня.
Задроздзе
Задро́здзе (, Задроздье) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Астана-Арэна
«Астана-Арэна» — стадыён у Астане, сталіцы Казахстана, які змяшчае 30 000 гледачоў.
Стадыён спачатку, як і ў афіцыйны дзень адкрыцця, зваўся Стадыён Кажымукан у гонар вядомага барца Кажымукана Мунайтпасава. Пазней стадыён набыў сваю цяперашнюю назву Астана-Арэна. Стадыён, перадусім, арыентаваны на футбол, але лёгка можа быць адаптаваны і для іншых спартыўных імпрэз, улучаючы любыя віды спорту ў краіне – барацьба, дзюдо і бокс. Арэна на 30 000 месцаў задумана як вялікі амфітэатр з двухузроўневай структурай: ніжняй тэрасай у 15 000 месцаў, якая атачае гульнявое поле, і верхняй пазіцыяй у 15 000 месцаў, якая навісае з заходняга і ўсходняга бакоў. Адусюль бесперашкодны агляд поля.
Рассоўны дах стадыёна цалкам адкрываецца і закрываецца за 20 хвілін. Стадыён мае штучнае поле і інфраструктуру ўсіх памяшканняў, прыстасаваных да правядзення матчаў сусветнага ўзроўня і канцэртаў.
Гісторыя стадыёна
Стадыён быў адкрыты 3 ліпеня 2009 года. У першым у гісторыі стадыёна матчы ў той дзень сустракаліся «Астана» і моладзевая зборная Казахстана. Матч судзіў вядомы італьянскі арбітр П'ерлуіджы Каліна, сімвалічны першы ўдар па мячы пад яго свісток нанёс прэзідэнт Казахстана Нурсултан Назарбаеў. У складзе кожнай з камандаў, апроч іх сталых гульцоў, выступалі па дзве запрошаныя «зоркі»: у складзе моладзевай зборнай Казахстана — абаронца зборнай Грузіі і італьянскага «Мілана» Каха Каладзэ і нападнік зборнай Украіны Андрэй Шаўчэнка, а ў складзе «Астаны» — вядомыя турэцкія футбалісты Хасан Шаш і Хакан Шукюр.
14 кастрычніка 2009 года на стадыёне ўпершыню адбыўся афіцыйны матч нацыянальных зборных: у рамках кваліфікацыйнага турніру чэмпіянату свету 2010 зборная Казахстана сустрэлася са зборнай Харватыі. Матч скончыўся ў карысць гасцей з лікам 2:1, вырашальны мяч быў забіты пад канец матча, у кампенсаваны час.
На стадыёне прайшла цырымонія адкрыцця Зімовых Азіяцкіх гульняў 2011 года.
Айгестан (Аскеран)
Айгестан (Այգեստան), Баліджа (Ballıca) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Сяло размешчана на трасе «Поўнач - Поўдзень», на ўчастку Сцепанакерт — Дрмбон.
Вячаслаў Іванавіч Мянькоўскі
Вячаслаў Іванавіч Мянькоўскі (нар., г. Лейпцыг, Германія) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2003), прафесар (2009).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1981; аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя КПСС», 1986; дактарантура, 2002).
Выкладаў у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі (1981—1992), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1992, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі Расіі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: гістарыяграфія; навейшая гісторыя; гісторыя Расіі і СССР; гісторыя Беларусі.
Аўгусціўка (Ічнянскі раён)
Аўгусціўка (вгусті́вка) — вёска ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Бруна Максімавіч Пантэкорва
Бру́на Максі́мавіч Пантэко́рва (, Піза, Італія —, Дубна, Маскоўская вобласць, Расія) — савецкі і расійскі фізік, адзін з пачынальнікаў эксперыментальных даследаванняў нейтрына. Акадэмік АН СССР (1964; член-карэспандэнт 1958).
Біяграфія
Скончыў Рымскі ўніверсітэт (1933), дзе працаваў пад кіраўніцтвам Э. Фермі. З 1936 года — у навукова-даследчых установах Францыі, ЗША, Канады і Англіі.
З 1950 года — у Інстытуце ядзерных праблем АН СССР, з 1956 года — у Аб’яднаным інстытуце ядзерных даследаванняў (г. Дубна).
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па ядзернай фізіцы, фізіцы высокіх энергій, фізіцы нейтрына і астрафізіцы.
Выканаў даследаванні па нейтроннай фізіцы і прапанаваў метад нейтроннага для пошукаў нафты (1941). Заклаў асновы радыехімічнага метаду рэгістрацыі (1946). Выказаў гіпотэзу аб магчымасці асцыляцый нейтрына (1957—1958). Прапанаваў эксперымент на паскаральніках пратонаў па пошуку адрознення мюоннага нейтрына ад электроннага (1959). Даследаваў ролю нейтрына ў працэсах эвалюцыі зорак, што спрыяла стварэнню нейтрыннай астрафізікі.
Аранзамін
Аранзамін (Արանզամին, Aranzəmin) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Сяло размешчана ў 25 км на паўночны ўсход ад Сцепанакерта.
Кукурбітарыя караганнікавая
Кукурбітарыя караганнікавая (Cucurbitaria caraganae) — род сумчатых грыбоў сямейства плеяспоравых.
Грыб сустракаецца паўсюдна.
Апісанне
Пладовыя целы кукурбітарыі караганнікавай дасягаюць да 3-5 мм у дыяметры, цёмна-карычневыя, выступаюць з выцягнутых папярок галіны расколін кары ў выглядзе бародавак. Споры карычневыя з 7 папярочнымі і 1 падоўжнай перагародкамі, ля аснавання вытанчаныя, эліпсаідальныя, памерам 25-30×10-12.
Значэнне
Меры барацьбы: абрэзка пашкоджаных парасткаў з іх наступным спальваннем, засцярога кустоў ад механічных пашкоджанняў.
Іуда Макавей
Іуда Макавей (? — 160 да н.э.) — кіраўнік народнага паўстання супраць панавання Селеўкідаў у Іудзеі. У адказ не пераследванні іудзеяў селеўкідскім царом Антыёхам IV у 167 г.да н.э. Іуда Макавей узначаліў паўстанцкі рух. Атрымаў шэраг перамог, у 164 г.да н.э. захапіў Іерусалім і нанава асвяціў храм. У 161 г.да н.э. заключыў саюз з Рымам. Пасля гібелі Іуды Макавея ў бітве пры Элеасе барацьбу за заваяванне поўнай незалежнасці Іудзеі ўзначальвалі яго браты.
Данііл Сяргеевіч Клімоўскі
Данііл Сяргеевіч Клімоўскі (нар., хутар Суйкова, Дубраўскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1979), прафесар (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, 1956; аспірантура, 1963).
Выкладчык МППА (Мінскія курсы, выкладчык), МППА Віцебскай вобласці (інспектар), працаваў у рэспубліканскім навукова-метадычным кабінеце культасветработы (з 1954, кансультант-метадыст, дырэктар кабінета), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1963, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага часу і сярэдніх вякоў, у 1977—1982 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: гісторыя міжнародных адносін; германа-польскія адносіны 1920-х — 1930-х гг.; гісторыя сярэдніх вякоў.
Іхтыёз
Іхтыёзы — група спадчынных захворванняў скуры, характарызуецца парушэннямі арагавення. Этыялогія невядомая. Адрозніваюць некалькі клінічных формаў, абумоўленых рознымі групамі мутантных генаў, біяхімічны дэфект якіх канчаткова не расшыфраваны. Надаюць вялікае значэнне недастатковасці вітаміна А, эндакрынапатыям (гіпафункцыі шчытападобнай залозы, палавых залоз). Сінонімы: кератома дыфузная. Паталагічны працэс — гіперкератоз — прыводзіць да з'яўлення на скуры лускавінак, якія нагадваюць рыбіну луску.
Арагавенні бываюць рознай ступені — ад ледзь прыкметнай шурпатасці скуры, да найцяжкіх змяненняў эпідэрмісу, часам несумяшчальных з жыццём. Існуе шмат формаў іхтыёза і цэлы шэраг рэдкіх сіндромаў, якія ўключаюць іхтыёз як адзін з сімптомаў. Дэрматолагі адрозніваюць, сама меней, дваццаць восем розных формаў захворвання.
Лячэнне
Увільгатненне рагавога пласта эпідэрмісу. Мяккасць рагавога пласта эпідэрмісу залежыць ад утрымання ў ім вады. Для ўвільгатнення скуры прымаюць ванны, пасля чаго змазваюць скуру вазелінам. Затрыманню вады ў рагавым пласце спрыяюць таксама крэмы з мачавінай.
Кераталітычныя сродкі. Эфектыўныя прэпараты, якія змяшчаюць прапiленглiколь, гліцэрын і малочную кіслату; іх ужываюць без аклюзіённых павязак. Добра дапамагае прэпарат, які змяшчае саліцылавую кіслату (6 %), прапiленглiколь (60 %) і этанол (20 %), які выкарыстоўваюць з аклюзіённай павязкай. Малочная і гліколевая кіслоты памяншаюць лушчэнне. Эфектыўныя прэпараты, якія змяшчаюць мачавіну (2—20 %), некаторыя з іх ўтрымліваюць і малочную кіслату.
Рэтыноіды: ізатрэтынаін, ацытрэтын іэт-ретынат прымаюць унутр; яны эфектыўныя пры ўсіх формах іхтыёзу. Ретыноіды — гэта вітамін А і яго аналагі, якія шырока прымяняюцца для лячэння вялікай групы скурных захворванняў. У цяжкіх выпадках ретыноіды прымаюць доўга, час ад часу робячы перапынкі. За хворым пастаянна назіраюць, каб своечасова выявіць таксічнае дзеянне прэпарата.
Краснаволле
Краснаво́лле (, Красноволье) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Людзвінова (Лагойскі раён)
Людзвіно́ва (, Людвиново) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Гілер Маркавіч Ліўшыц
Гілер Маркавіч Ліўшыц (нар., в. Дараганава, Бабруйскі павет, Мінская губерня — ) — беларускі гісторык, філосаф. Доктар гістарычных навук (1961), доктар філасофскіх навук (1977), прафесар (1962).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут (эканамічнае аддзяленне сацыяльна-эканамічнага факультэта, 1934).
Працаваў у Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. М. Горкага (з 1934), Кзыл-Ардзінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1941—1944), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1944, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, прафесар).
Міцянін
Міцянін — прозвішча.
Ліноза
Ліноза (Linosa, Lampidusa) — невялікі італьянскі вулканічны востраў у Міжземным моры, у 160 км ад Сіцыліі і ў 160 км ад Туніса. Уваходзіць у склад Пелагскіх астравоў. Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Агрыджэнта рэгіёну Сіцылія. Плошча — 5,4 км². Вышыня над узроўнем мора — 12 м. Насельніцтва — каля 400 чалавек. Асноўныя заняткі: сельская гаспадарка, рыбалоўства, турызм.
Карабулак (Хаджалы)
Карабулак (Qarabulaq) — сяло ў Хаджалінскім раёне Азербайджана.
Гісторыя
Сяло Акнахбюр (арм.: Ակնաղբյուր) увайшло ў Аскеранскі раён Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Размешчана на ўсход ад сёл Мадаташэн і Джрахацнер і на захад ад сяла Сарушэн Мартунінскага раёна, на ўчастку Сцепанакерт — Кармір шука трасы «Поўнач — Поўдзень».
Шыманскі
Шыманскі — прозвішча.
Македонская дзяўчына
«Македонская дзяўчына» (мак.: Македонско девојче): македонская народная песня. Магчыма, самая вядомая і папулярная сярод сабе падобных македонскіх песняў; выконвалася многімі спевакамі Македоніі; спяваецца ў македонскай дыяспары. Сярод вядомых выканаўцаў: Караліна Гочава, Тамара Тодаўска, Ёнча Хрыстаўскі, Аляксандр Сар'еўскі.
Мяжанка
Мяжа́нка (, Межанка) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Італія на летніх Алімпійскіх гульнях 1908
Італія брала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года ў Лондан (Вялікабрытанія) у трэці раз за сваю гісторыю і заваявала два залатыя, два сярэбраныя медалі.
Лампедуза
Лампедуза (Lampedusa, Lampidusa) — невялікі італьянскі вулканічны востраў у Міжземным моры, за 205 км ад Сіцыліі і за 113 км ад Туніса. Уваходзіць у склад Пелагскіх астравоў.
Плошча — 20,2 км². Вышэйшая кропка над узроўнем мора — 133 м. Лампедуза — бязводны востраў. Адзіная крыніца прэснай вады — дажджы. Спрыяльны клімат і ўнікальная марская фаўна (мальтыйская-пелагская) вострава прывабліваюць турыстаў.
Смарыда звычайная
Смарыда звычайная (Spicara smaris) — рыба сямейства смарыдавых атрада акунепадобных.
Апісанне
Даўжыня да 20 см, маса да 80 г. Цела сціснутае з бакоў з падоўжнымі блакітнымі палосамі, укрытае ктэноіднай луской. Спінны плаўнік суцэльны, доўгі, анальны кароткі. Рот высоўны, сківіцы з дробнымі вострымі зубамі.
Пашырэнне
Пашырана ва ўсходняй частцы Атлантычнага акіяна, у Міжземным, Чорным, Азоўскім морах. Зрэдку заходзіць у нізоўі рэк.
Біялогія
Гермафрадыт.
Аляксандр Аляксандравіч Міцянін
Аляксандр Аляксандравіч Міцянін — беларускі біёлаг, мастак-таксідэрміст і мастак-анімаліст.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1992 годзе.
У 1992 годзе стажыраваўся ў у Санкт-Пецярбургу, дзе паспяхова асвоіў скульптурны метад вырабу пудзілаў жывёл.
Працуе вядучым заолагам Заалагічнага музея БДУ.
Творчасць
Кваліфікаваны мастак-таксідэрміст. На працягу 10 гадоў стварыў для Заалагічнага музея БДУ звыш 150 новых экспанатаў, у тым ліку такіх буйных млекакормячых, як, , , , ,.
У супрацоўніцтве з Белпоштай стварыў вялікую колькасць паштовых марак з выявамі жывёл і раслін. Таксама працуе ў галіне кніжнай графікі.
Халг газеты
«Халг газеты» (Xalq qəzeti — «Народная газета») — грамадска-палітычная газета на азербайджанскай мове, якая выдаецца ў Азербайджане. Газета асвятляе грамадска-палітычныя падзеі, што адбываюцца ў Азербайджане і за яго межамі.
Газета выходзіць з 29 жніўня 1919 года пад назвай «Камуніст». Да ўсталявання савецкай улады ў Баку (1920) выходзіла падпольна. У пачатку 1990-х атрымала сучасная назва. У савецкі час была друкаваным органам Камуністычнай партыі Азербайджанскай ССР. У газеце друкавалі свае артыкулы Джафар Джабарлы, Мамед Саід Ардубадзі, Нарыман Нарыманаў.
Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга Азербайджанскай ССР (1923) і ордэнам «Знак Пашаны» (1969 ).
Рагозіна (Лагойскі раён)
Раго́зіна (, Рагозино) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Тамара Андрэеўна Бірыч
Тамара Андрэеўна Бірыч (, Мінск — ) — беларускі афтальмолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар (1988). Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (1997).
Біяграфія
Нарадзілася 5 красавіка 1939 года ў Мінску. Дачка Таццяны Васільеўны Бірыч — вядомага афтальмолага і першай жанчыны-прафесара ў Беларусі.
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут (1962) па спецыяльнасці ўрач-лячэбнік. З 1962 па 1963 год працавала лекарам-акулісткай Барысаўскай раённай паліклінікі. З 1963 па 1975 год — урачом-ардынатарам вочнага аддзялення 3-яй клінічнай бальніцы горада Мінска імя А. У. Клумава.
Скончыла завочную аспірантуру Маскоўскага НДІ вочных хвароб імя Гельмгольца ў Маскве і абараніла кандыдацкую дысертацыю ў 1971 годзе. З 1975 года працавала ў Беларускі дзяржаўны медыцынскі інстытут спачатку на пасадзе асістэнта кафедры вочных хвароб, затым дацэнта. З 1985 па снежань 2005 года — загадчыца кафедры вочных хвароб.
З 1988 года — доктар медыцынскіх навук, прафесар з 1989 года.
У 1995 годзе была выбрана членам Міжнароднай арганізацыі за прадухіленне слепаты ў свеце, у 2001 годзе — членам Еўрапейскага таварыства афтальмолагаў. У 1997 годзе была намінаваная Амерыканскім біяграфічным інстытутам ЗША і Англіі як «Жанчына года».
Тамара Бірыч выконвала вялікую грамадскую работу, з’яўлялася старшынёй рэспубліканскага навуковага таварыства афтальмолагаў, намесніцай галоўнага рэдактара «Беларускага афтальмалагічнага часопіса», членам спецыялізаванага Савета па абароне дысертацый.
Навуковая дзейнасць
Асноўны напрамак даследаванняў — засваенне і распрацоўка тэхналогій у аператыўнай хірургіі глаўкомы, захворванняў аптычнага апарата вачэй, сятчаткі, рэканструкцыі пярэдняга аддзела вока з прычыны захворванняў і траўматычнага пашкоджання органа зроку.
Цыкл распрацовак па ранняй дыягностыцы першаснай глаўкомы, заснаваны на колькаснай ацэнцы мікрацыркуляцыі дыска глядзельнага нерва, вывучэнні малекулярна-біяхімічных механізмаў павелічэння ўнутрывокавага ціску дазволілі вывучыць эціапатагенез дадзенага захворвання. Біяхімічныя даследаванні механізмаў павышэння УВЦ праводзіліся сумесна і на базе інстытута фізіялогіі НАН РБ.
Узначаліла рэканструктыўны кірунак у афтальмахірургіі вачэй, упершыню ў рэспубліцы ўжыла ў практыцы хірургічнае лячэння катаракты імплантацыяй штучнага крышталіка, лячэбную і аптычную кератапластыкі, укараніла новыя спосабы лячэння адпластавання сятчаткі і іншых захворванняў вока. У практыку аховы здароўя ўкараніла аднамомантавую рэканструктыўна-аднаўленчую хірургічную методыку лячэння цяжкіх наступстваў траўмаў і захворванняў пярэдняга адрэзка вока.
Займалася вывучэннем ўздзеяння малых доз радыяцыі ў асоб, якія пацярпелі ад Чарнобыльскай катастрофы. У выніку масавых абследаванняў насельніцтва, якое пражывае на забруджаных радыёнуклідамі тэрыторыях рэспублікі, быў знойдзены рост такіх захворванняў, як катаракты, сасудзістых захворванняў вачэй, павелічэнне прыроджанай паталогіі і анамалій рэфракцыі ў дзяцей у параўнанні з дачарнобыльскім перыядам.
У апошнія гады разам з вучнямі вяла даследаванні па распрацоўцы новых спосабаў лячэння захворванняў вочнага дна, укаранёны камп’ютэрныя метады ранняй дыягностыкі (скрынінг) і дынамічнага назірання (маніторынг) за хворымі з дыябетычнай рэтынапатыяй, новыя лазерныя метады лячэння захворванняў вачэй.
Сумесна з ІФ НАНБ і ГП ЛЭМТ удзельнічала ў рабоце па выкананні 2-х Дзяржаўных навукова-тэхнічных праграм, звязаных з распрацоўкай і вытворчасцю айчынных лазерных афтальмалагічных прыбораў (1992—1994 гг. і 1998—1999 гг.). У выніку выканання гэтых праграм былі створаны лазерныя афтальмалагічныя прыборы, якія знайшлі шырокае прымяненне ў афтальмалогіі нашай краіны і ў краінах СНД.
Аўтар 250 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 2 даведнікаў для лекараў, 2 падручнікаў па вочным хваробам для сярэдняга медперсаналу і ў 2007 годзе з яе удзелам быў апублікаваны падручнік па вочным хваробам для студэнтаў ВНУ. Яна мела 3 аўтарскія пасведчанні на вынаходніцтвы СССР, а таксама 8 патэнтаў на вынаходніцтвы РБ (2005—2011 гг.).
Калясонечныя каметы
Калясонечныя каметы (sungrazing comets, sungrazers) — каметы, якія ў перыгеліі праходзяць надзвычай блізка да Сонца, часам на адлегласці ўсяго некалькіх тысяч кіламетраў ад яго паверхні. Маленькія калясонечныя каметы могуць цалкам выпарыцца падчас такога збліжэння з Сонцам, тады як больш буйныя могуць вытрымаць некалькі мінанняў перыгелія. Аднак, ціск рэчыва ядра каметы, якое інтэнсіўна выпараецца, а таксама прыліўныя сілы, часта прыводзяць да фрагментацыі каметы (распаду ядра на асобныя часткі).
Сямейства Крэйца
Найбольш вядомымі калясонечнымі каметамі з'яўляюцца каметы групы Крэйца, якія паходзяць ад адной гіганцкай каметы, якая распаўся на мноства дробных фрагментаў пры яе першым праходжанні праз ўнутраную частку Сонечнай сістэмы.
Магчыма, праматкай гэтага сямейства з'яўляецца надзвычай яркая камета, якая назіралася Арыстоцелем і Эфорам ў 371 годзе да нашай эры.
Вялікія каметы 1843 і 1882 гадоў і камета Ікея — Секі 1965 з'яўляюцца фрагментамі адной каметы. Гэтыя каметы былі дастаткова яркімі, і маглі назірацца на дзённым небе паблізу Сонца, перавышаючы па яркасці нават поўны Месяц.
Пасля запуску касмічнага апарата SOHO ў 1995 годзе былі адкрыты сотні маленькіх калясонечных камет, большасць з якіх належыць сямейству Крэйца. Усе каметы групы Крэйца, адкрытыя SOHO, альбо падалі на Сонца, альбо цалкам руйнаваліся пры праходжанні перыгелія. Сямейства Крэйца аказалася нашмат больш, чым меркавалася раней. У бліжэйшым часе магчыма выяўленне новых яркіх членаў гэтага сямейства.
Іншыя сямействы, а таксама спарадычныя каметы
Да 2002 года было вядома толькі адно сямейства калясонечных камет — Крэйца. Пазней, дзякуючы касмічнаму апарату SOHO, былі адкрыты тры новых сямейства — Крахта, Марсдена і Майера, а таксама дзесяткі спарадычных камет, гэта значыць якія не ўваходзяць у вядомыя сямействы. Прыкладна 83% калясонечных камет, якія назіраліся SOHO, уваходзяць у групу Крэйца. Сям'і Марсдена і Крахта, відаць, звязаны з каметай 96P/Махгольца, якая таксама з'яўляецца родапачынальніцай метэорнага патоку Арыетыды. Мяркуецца, што сямейства Марсден і Крахт маюць кароткія перыяды абароту, тады як сямейства Майера мае сярэднія ці доўгія перыяды, так як у камет Майера вялікае нахіленне арбіты.
Паходжанне
Даследаванні паказваюць, што для камет з вялікім нахілам арбіты і перыгелійнай адлегласцю менш 2 а. а. кумулятыўнае ўздзеянне ад гравітацыйных абурэнняў на працягу некалькіх абаротаў вакол Сонца можа паменшыць перыгелійную адлегласць да вельмі малых значэнняў. Адно з даследаванняў паказвае, што камета Хейла — Бопа мае шанец 15% стаць у будучыні калясонечнай каметай.
Гоцкая мова
Гоцкая мова захавала большую блізкасць да прагерманскай мовы, таму яна адыгравае значную ролю ў параўнальнай граматыцы германскіх моў.
У Крыме пэўны час захоўвалася т.зв. крымска-гоцкая мова (вядома 68 слоў, запісаных фламандцам А. Г. Дэ Бусбекам у XVI ст.), якая паходзіла ад остгоцкага дыялекту гоцкай мовы.
Арменакаван
Арменакаван (Արմենակավան) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Антон Пятровіч Даніліцкі
Антон Пятровіч Даніліцкі (1 студзеня 1922 — 10 верасня 2010) — савецкі афіцэр, камандзір танка Т-34, малодшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 1 студзеня 1922 года ў вёсцы Бобрык цяпер Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці ў сялянскай сям'і. Беларус. У 1940 годзе скончыў Бабруйскі тэхнікум механізацыі апрацоўкі дрэва. працаваў на фанерным заводзе «Звязда» ў пасёлку Капцэвічы.
Малодшы лейтэнант Антон Даніліцкі асабліва вылучыўся падчас Львоўска-Сандамірскай наступальнай аперацыі.
14 ліпеня 1944 года падчас прарыва абароны ворага экіпаж танка пад камандаваннем Даніліцкага першым уварваўся ў вёску Нішчэ Збароўскага раёна Цярнопльскай вобласці Украіны, чым садзейнічаў агульнаму поспеху боя.
15 ліпеня 1944 года танкісты Даніліцкага на чыгуначным вузле Краснае Бускага раёна Львоўскай вобласці адрэзалі шлях эшалонам ворага з чыгуначнага вузла.
18 жніўня 1944 года на левым беразе ракі Вісла ў баі за ўтрыманне плацдарма танк Даніліцкага паспяхова ўдзельнічаў у адражэнні шасці варожых кантратак.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 верасня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм малодшаму лейтэнанту Даніліцкаму Антону Пятровічу нададзена званне Героя Савецкага Саюза з ўручэннем Ордэна Леніна і Медаля «Залатая Зорка» (№ 4653).
24 чэрвеня 1945 года А. П. Даніліцкі ўдзельнічаў у гістарычным Парадзе Перамогі на Чырвонай плошчы ў Маскве.
Пасля вайны А. П. Даніліцкі працягнуў армейскую службу. Служыў у 69-м матастралковым палку 14-й матастралковай дывізіі ў Групе Савецкіх войск у Германіі. Месца дыслакацыі — горад Вюнсдарф. У 1954 годзе скончыў Ваенную акадэмію бранятанавых войск імя Маршала Савецкага Саюза Р. Я. Маліноўскага. Працаваў ва ўчэбна-метадычным кабінеце па падрыхтоўцы і павышэнню кваліфікацыі рабочых і спецыялістаў сельскай гаспадаркі Аграпрому РСФСР. З 1972 года палкоўнік А. П. Даніліцкі — у запасе.
Жыў і працаваў у горадзе Балашыхе Маскоўскай вобласці, потым пражываў у горадзе Каралёў. 9 мая 1995 года удзельнічаў у юбілейным Парадзе Перамогі ў Маскве. У 2001 годзе пераехаў на пастаяннае месца жыхарства ў Маскву. Памер 10 верасня 2010 года. Пахаваны на Вастракоўскіх могілках.
Марыя Спарталі Сцілман
Марыя Еўфрасіна Спарталі Сцілман (грэч. Μαρία Ευφροσύνη Σπαρτάλη) — брытанская мастачка, удзельніца «Брацтва прэрафаэлітаў».
Біяграфія
Марыя Спарталі была малодшай дачкой Міхаіла Спарталі (1818—1914), кіраўніка фірмы «Spartali & Co» і грэчаскага генеральнага консула ў Лондане ў 1866—1882 гадах. Ён пераехаў у Лондан каля 1828 года. У Лондане ён ажаніўся з Еўфрасінней Варсамі, дачкой грэчаскага гандляра з Генуі.
Сям'я жыла ў доме на вуліцы Клэфем Коман, вядомым як «The Shrubbery», з велізарным садам і відамі на раку Тэмзу і мост Чэлсі. У гэтым доме часта праводзіліся садовыя вечарынкі, куды запрашалі маладых пісьменнікаў і мастакоў. Летнія месяцы сям'я праводзіла ў доме на востраве Уайт.
Некалькі гадоў, пачынаючы з 1864 года, Марыя Спарталі вучылася ў жывапісца Форда Мэдокса Браўна. У 1870 годзе яна вырашыла займацца мастацтвам прафесійна і з дапамогай настаўніка прадала сваю першую працу за 40 гінеяў.
У 1871 годзе Марыя выйшла замуж за амерыканскага журналіста і мастака Уільяма Джэймса Сцілмана. Ён працаваў у амерыканскім часопісе «The Crayonne», пазней страў замежным карэспандэнтам «The Times». Праз яго працу замежным карэспандэнтам сям'я жыла папераменна то ў Лондане, то ва Фларэнцыі ў 1878-1883 гг., а затым — у Рыме з 1889 па 1896. Марыя таксама падарожнічала ў Амерыку. У пары было трое дзяцей.
Марыя Спарталі Сцілман памерла ў сакавіку 1927 г. у Паўднёвым Кенсінгтане і была пахавана на Бруквудскіх могілках разам са сваім мужам.
Творчасць
Марыя Спарталі Сцілман пачынала сваю працу з братэрствам прэрафаэлітаў як адна з мадэляў, але неўзабаве стала паважанай мастачкай. Яе кар'ера доўжылася 60 гадоў, за якія яна напісала каля 105 карцін. Яе карціны адлюстроўваюць жаночыя фігуры, сцэны з Шэкспіра, Петраркі, Дантэ, Бакача, таксама італьянскія краявіды.
Яе выставы праходзілі ў Галерэі Дадлі, у Галерэі Гросвенор і Новай Галерэі (англ. The New Gallery), у Каралеўскай акадэміі мастацтваў, у шматлікіх галерэях усходу ЗША, уключаючы сусветную выставу ў Філадэльфіі ў 1876 годзе. У 1982 годзе ў ЗША быў прадстаўлены рэтраспектыўны паказ яе работ у Мастацкім музеі Дэлавэра.
Сушкава
Су́шкава (, Сушково) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Каламійцэвэ (Ічнянскі раён)
Каламійцэвэ (Коломійцеве) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Італія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1932
Італія брала ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 1932 года ў Лейк-Плесідзе (ЗША) у трэці раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.
Астхашэн
Астхашэн (Աստղաշեն), Дашбулаг (Daşbulaq) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Аўсепаван
Аўсепаван (Հովսեփավան) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Японія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1932
Японія брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1932 года ў Лейк-Плэсідзе (ЗША) у другі раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю.
Хадакі (Лагойскі раён)
Хадакі́ (, Ходаки) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Кулыкіўка (Ічнянскі раён)
Кулыкіўка (Куликівка) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны.
Арвіка (камуна)
Камуна Арвіка (Arvika kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вермланд у цэнтральнай Швецыі.
Арвіка 50-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Арвіка.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 25 822 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 9 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
1990 год у гісторыі астраноміі
1990 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Port Mone
Port Mone trio (чыт. [pɔ:t mɔnɛ]) — інструментальнае трыа з Мінска (Беларусь), якое выконвае мінімалістычную сучасную музыку з адгалоскамі самых розных традыцый і жанраў. У склад калектыву ўваходзяць Аляксей Варсоба (акардэон), Сяргей Краўчанка (перкусія) і Аляксей Ванчук (бас-гітара).
Назва і паходжанне
Перад тым як сабрацца ў «Port Mone», яго ўдзельнікі гралі ў брыт-поп гурце «Папарис» («Paparis»), склад якога быў сфармаваны ў канцы 2005 года: Аляксей Варсоба (клавішныя), Сяргей Краўчанка (бонгі), Павел Кудрын (рытм-машына), Аляксандр Багдановіч (перкусія), Іван Барзенка (гітары).
Творчасць
Крытыкі адзначаюць, што Port Mone уяўляе сабой з'яву, якое складана ўпісаць у рамкі якіх бы то ні была стылістычных формаў, паколькі музыка трыа — гэта сумесь сучаснай акадэмічнай, эксперыментальнай музыкі, джаза, фолка, нойза.
Самі музыкі ў інтэрв'ю кажуць, што слухачоў Port Mone trio адрознівае здольнасць успрымаць прыгажосць і боль навакольнага свету, сувязь з ім, разуменне таго, што кожны з нас — гэта частка цэлага, бесперапыннага, як паветра або вада, рэчыва жыцця.
Дэбютны альбом
У 2009 годзе на расійскім лэйбле «Геометрия» быў выдадзены дэбютны альбом Port Mone «Dip», які быў цёпла прыняты музычнымі крытыкамі, а таксама прыхільнікамі творчасці калектыву. Дэбютная пласцінка атрымала шэраг беларускіх і міжнародных узнагарод.
Адмова ад працы ў студыі
У 2014 годзе пабачыла свет чарговая праца трыа — альбом «Thou». Дыск быў выдадзены буйным еўрапейскім лэйблам «Hevhetia» (Славакія), што спецыялізуецца на рэлізах джазавай, неакласічнай і авангарднай музыкі. Афіцыйная дата выхаду альбома — 8 верасня 2014.
Запіс альбома стаў полем для эксперыментаў з гукам. Музыкі гурта адмовіліся ад лабараторных умоў студыі і аддалі перавагу натуральнай акустычнай прасторы. Студыйнае абсталяванне было перавезена ў лес, дзе і адбываўся запіс усіх кампазіцый. Па словах саміх музыкаў, такая тэхніка запісу была прадыктаваная не столькі акустычнымі дамаганнямі, колькі ідэалогіяй самога матэрыялу, закліканага выказаць галоўную творчую місію Port Mone trio — зварот да нечага натуральнага, чыстага і першатворнага ў чалавечай душы, да таго, што існуе па-за сацыяльнымі ўмоўнасцямі і нормамі.
Альбом стаў самым паспяховым на дадзены момант запісам групы. Акрамя прэміі «Альбом года» па версіі партала Experty.by, праца была цёпла прынята айчыннымі і замежнымі музычнымі крытыкамі, рэцэнзіі на альбом апублікавалі многія музычныя выдання Еўропы і ЗША. Арцемій Троіцкі, у сваю чаргу, размясціў на YouTube відэаводгук пра музыку Port Mone trio, прымеркаваны да прэзентацыі альбома ў Мінску.
У 2016 годзе гурт аб'явіў пра збор сродкаў на запіс новага канцэптуальнага альбома, які плануецца запісаць, выкарыстоўваючы выключна зялёную энергію.
Супрацоўніцтва з ДахаБраха
У 2011 годзе, шмат у чым дзякуючы намаганням украінскага агенцтва «Артполе», пачалося супрацоўніцтва Port Mone trio з украінскім гуртом. Музыкі на некалькі тыдняў пасяліліся ва ўкраінскім сяле Хмелева, дзе склалі сумесную праграму. Працягам супрацоўніцтва сталі некалькі сумесных тураў і выступленні на шматлікіх фестывалях Еўропы, Беларусі, Украіны і Расіі. У 2012 годзе музыкі запісалі на польскай Toya Studios сумесны альбом «The Khmeleva project», які быў выдадзены ў Польшчы і Украіне.
Музыка для нямога кіно
У 2013 годзе Port Mone trio па замове Нацыянальнага цэнтра Аляксандра Даўжэнка стварылі музычнае суправаджэнне да нямому фільма «Хлеб» (рэж. Мікалай Шпікоўскі, 1929). Акрамя выступаў з «жывым» музычным суправаджэннем фільма на фестывалях, дадзеная праца калектыва была выдадзена Нацыянальным цэнтрам Аляксандра Даўжэнка на DVD.
Музыка для тэатра
Упершыню музыка Port Mone trio была выкарыстана ў тэатральнай пастаноўцы «Пясочны замак» Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек (рэж. Аляксей Леляўскі). Музычнае афармленне было напісана музыкамі спецыяльна для спектакля і выконвалася «ўжывую», пры гэтым музыканты знаходзіліся на сцэне падчас выканання. Прэм'ера спектакля адбылася ў Мінску на сцэне Тэатра лялек у 2008 годзе, міжнародная прэм'ера — у Тэгеране (Іран) на Міжнародным фестывалі тэатраў лялек «Мобарак».
У 2012 годзе Port Mone trio прыняў удзел у праекце брытанскага акцёра, рэжысёра і перформера Чэ Кельвіна «Nostalgia — 2012». Напісаная для мона-спектакля музыка таксама выконвалася «ўжывую».
У 2013 музыка Port Mone trio была выкарыстаная ў спектаклі «Бі-Лінгвы, ці кураня з сэрцам» (аўтар і рэжысёр Андрэй Саўчанка). У 2015 годзе паказ спектакля ў пазаконкурснай праграме фестывалю «Залатая маска» ў Маскве выклікаў шырокую дыскусію ў тэатральным асяроддзі.
У канцы таго ж 2013 года адбылася прэм'ера харэаграфічнага спектакля «Секунда» (рэжысёр Вольга Скварцова), створанага сумесна з мінскай трупай SKVO's Dance Company. Па ўжо склаўшайся традыцыі музыкі Port Mone trio прымалі непасрэдны ўдзел у спектаклі і знаходзіліся на сцэне падчас выканання музыкі да спектакля.
Міжнародныя кантракты
Port Mone trio паспяхова гастралюе і выдае свае альбомы ў краінах Еўропы. У пачатку 2014 года музыкі падпісалі кантракт са славацкім лэйблам «Hevhetia», якія спецыялізуюцца на джазавай і неакласічнай музыцы з дыстрыбуцыяй альбомаў па ўсім свеце.
Таксама ў канцы 2014 года быў падпісаны кантракт з буйным міжнародным канцэртным агенцтвам Charmenko, якоя супрацоўнічае з Горанам Брэгавічам (Сербія), Manu Chao (Іспанія), Алінай Арловай (Літва), Саліфам Кейта (Малі) і многімі іншымі артыстамі з усяго свету.
Сумесная праца з Jacaszek
У 2016 годзе Port Mone trio прыступілі да працы над сумесным праектам з польскім электронным музыкам Michał Jacaszek. Канцэртная прэзентацыя электронна-акустычнага музычнага праекта «Мініяцюры» на тэксты беларускага пісьменніка Сакрата Яновіча адбылася на фестывалі Трыалог у Крынках (Польшча) у жніўні 2016 года.
Ацэнкі
''«Адным са знакавых лічу аншлаг у КЗ „Верхний город“ на канцэрце Port Mone у маі 2015 года. Гэта прыклад таго, як пры правільным падыходзе нават нестандартная музыка можа збіраць сваю публіку ў Мінску. Увосень музыкі ўжо самастойна арганізавалі і правялі аналагічны і не менш паспяховы канцэрт»'', — Зміцер Безкаравайны, Experty.by.
Кавальства
Кавальства — выраб рэчаў утылітарнага і дэкаратыўна-прыкладнога прызначэння з жалеза шляхам гарачага ці халоднага кавання, від беларускай традыцыі рамяства.
Кавалі здаўна рабілі зброю і розныя прадметы побыту (сякеры, нажы, малаткі, рыдлёўкі, матыкі, сахі, цвікі, замкі, зашчапкі, жалезныя вароты і агароджы, стрэмкі і г.д.). Важнымі відамі кавальскага майстэрства былі падковы, а таксама коўка калясак і асабліва цяганне жалезных шын на колах. Кавалі працуюць у кузні.
Гісторыя
Кавальства даўно вядома многім народам свету.
Халодная коўка самаробнага золата, срэбра, медзі і метэарытавага жалеза была вядомая ў Егіпце і Малой Азіі ў эпоху энеаліту, некалькі тысячагоддзяў да н.э
Гарачая коўка ўпершыню з’явілася да н.э. ва Усходняй Азіі, дзе людзі навучыліся плавіць медзь з руды. У канцы эпохі неаліту і ў пачатку бронзавага веку яны ўжо маглі адліваць і, у абмежаванай ступені, каваць медзь і бронзу. Бронза — гэта сплаў медзі і 10-20 % волава. Бронза пераўзыходзіць медзь, таму што яна больш цвёрдая, больш устойлівая да карозіі і мае меншую тэмпературу плаўлення (таму для выплаўкі і ліцця бронзы патрабуецца менш паліва). Бронза шырока выкарыстоўвалася для вырабу прылад працы і зброі.
Большая частка медзі, якую выкарыстоўвалі міжземнаморскія цывілізацыі, паходзіла з вострава Кіпр, а большая частка волава паступала з паўвострава Корнуол на востраве Вялікабрытанія і перавозілася па моры фінікійскімі і грэчаскімі купцамі. У XII стагоддзі да н.э. пачаўся жалезны век, калі жалеза і сталь паступова выцеснілі бронзу ў вытворчасці зброі, прылад працы і прадметаў побыту. Хоць тэмпература плаўлення жалеза значна вышэйшая за бронзу, жалезная руда ў прыродзе сустракаецца значна часцей, чым медзь і волава, і гэта прывяло да пераходу бронзы ў жалеза. Гэты працэс не быў адначасовым у розных частках свету, напрыклад, аўстралійскія абарыгены не ведалі жалеза да прыходу еўрапейцаў на кантынент у канцы XVIII стагоддзя.
Апрацоўка металу была аддзелена ад сельскай гаспадаркі раней, чым іншыя рамёствы.
Да XV—XVI стст. завяршылі спецыялізацыю кавальскай прамысловасці:
У XVI ст. з’явіліся першыя механічныя малаткі, якія прыводзяцца ў дзеянне вадзянымі коламі.
На пачатку XIX стагоддзя пачалі выкарыстоўваць машынную штампоўку.
У наш час механізаванае кавальства — гэта штампоўка з металічных вырабаў, а хатняе кавальства існуе як народны промысел.
Войстам (гміна)
Гміна Войстам (Gmina Wojstom) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года на тэрыторыі Віленскай зямлі, Віленскага ваяводства (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Войстаме.
Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Свянцянскага павета ў Віленскай губерні. 7 чэрвеня 1919 года ўвайшла ў склад утворанай пад Грамадзянскім упраўленнем Усходніх зямель Віленскай акругі, якая 9 верасня 1920 перайшла пад кіраўніцтва Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. У сувязі з узнікненнем Сярэдняй Літвы 9 кастрычніка 1920 гміна разам з большай часткай Свянцянскага павета апынулася ў яе складзе. 13 красавіка 1922 года гміна ўвайшла ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.
1 студзеня 1926 года гміна з Свянцянскага павета перададзена ў склад Вілейскага павета таго ж ваяводства. 1 красавіка 1929 года ў склад гміны перададзены 12 населеных пунктаў з гміны Беніца ў Маладзечанскім павеце. 1 красавіка 1932 года ў склад гміны Войстам перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Іжа, а таксама частка (нескасаванай) гміны Вішнева. У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.
Іван Вітальевіч Гушчын
Навуковая дзейнасць
У Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы Іван Гушчын стварыў навуковую школу «Абарона сацыяльных, працоўных, аграрных, зямельных і прыродарэсурсных правоў грамадзян Рэспублікі Беларусь», якая зарэгістравана і атэставана НАН Беларусі. З’яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац, у іх ліку манаграфіі, навучальныя дапаможнікі, падручнікі, а таксама навуковыя артыкулы і тэзісы навуковых дакладаў.