cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Барысаўшчына (Хойніцкі раён)
Найноўшы час
У 1986—1987 гадах пабудаваныя дамы на 50 кватэр, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў.
1 снежня 2009 года ў склад Барысаўшчынскага сельсавета перададзеная вёска Храпкаў, якая ўваходзіла ў Дварышчанскі сельсавет.
Ізбынь
Ізбы́нь (, Избынь) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета.
Геаграфія
За 20 км на поўнач ад станцыі Хойнікі, за 7 км ад чыгуначнай платформы Аўраамаўская (на ветцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Гомель — Калінкавічы), за 118 км ад Гомеля.
Вялікае Княства Літоўскае
Ці не ўпершыню паселішча згаданае 28 лютага 1721 года, калі пан маршалак мазырскі Антоні Аскерка з самога Слуцка звярнуўся з лістом да князя Мікалая Шуйскага, харунжыча берасцейскага, ды прасіў, абы падданыя яго вялікаборскія падданым з вёскі Ізбін (Ізбынь) крыўдаў не чынілі і ў грунты іхныя «nie wdzierali się». У ліпені 1722 года тым жа панам суседам князь М. Шуйскі пакліканы на суд Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага за насланне людзей вялікаборскіх на грунты ізбінцаў, дзе яны лес пасеклі, сенажаці пакасілі ды ўчынілі шматлікія гвалты. 26 кастрычніка 1722 года ў Мазырскім гродзе па справе маршалка Аскеркі і харунжыча Шуйскага панам Даніэлем Віслаухам засведчана апісанае размежаванне ўгоддзяў вёсак Ізбін і Вялікі Бор.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Ізбынь — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Згодна з «Камеральным описанием... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 года, вёска Ізбін належала генералу-ад'ютанту Амброзію Аскерку. У шляхецкай рэвізіі ад 10 снежня 1811 года сказана, што дзедзічны ўладальнік сяла Ізбынь з 75 душами прыгонных «мужеска пола» 47-гадовы Ізыдар Амброзі, сын Багуслава, Аскерка, генерал войск польскіх, там і пражываў. Жыхарамі двара Ізбынь запісаныя таксама браты 30-гадовы Юзаф і 27-гадовы Антоні, сыны Фларэнцыя, Аскеркі — уладальнікі маёнтку Новы Двор (Алексічы), пляменнікі беспатомнага генерала.
Паводле інвентара 1844 года вёска Ізбін з 23 дварамі належала да аднайменнага маёнтку Льва (Леана) Аскеркі. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 150 жыхароў абодвух полаў вёскі Ізбін і 5 вайскоўцаў з'яўляліся прыхаджанамі Свята-Георгіеўскай царквы ў Маканавічах, а 20 вяскоўцаў — парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд Ізбынь адміністрацыйна знаходзілася ў Маладушскай воласці. Паводле звестак 1876 і 1879 гадоў жыхары вёскі былі прыхаджанамі ўжо Велікаборскай Раства-Багародзіцкай царквы.
У 1909 годзе у вёсцы Ізбін налічваўся 81 двор з 466 жыхарамі.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Ізбынь, аднак, у складзе Маладушскай воласці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
Баршчоўка (Бабруйскі раён)
Баршчо́ўка (, Борщёвка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Ізбынь
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з'езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Ізбынь — цэнтр сельсавета ў складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Велікаборскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Ізбыні налічвалася 147 двароў з 575 жыхарамі. У чэрвені 1943 года баявая група В. Шымана ў ходзе буйной аперацыі супраць партызан цалкам спаліла паселішча і загубіла жыцці 26 чалавек. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 79 вяскоўцаў.
Вялічкава (Бабруйскі раён)
Вялі́чкава (, Величково) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Гошча
Назву Го́шча маюць:
Гарохава (Бабруйскі раён)
Гаро́хава (, Горохово) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Вайты
Вайты́ (, Войты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Людзвін
Людзві́н (, Людвин) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2013 годзе.
Ломыш (вёска)
Ло́мыш (, Ломыш) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Гісторыя
Тэрыторыя каля вёскі была заселена ўжо ў перыяд ранняга і сярэдняга неаліту, пра што сведчаць старажытныя паселішчы гэтага перыяду. У пасляваенны савецкі перыяд на агародах і сядзібах вёскі неаднаразова знаходзілі свідраваныя сякеры. Адна з іх — клінавідная, другая — рамбічная з усечаным абухом. Пры копцы сіласных ям каля возера Ломыш, ва ўрочышчы Крам’е, знойдзена напластаванне попелу і вугалю.
Вальціны
Ва́льціны (, Вальтины) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Васілёва (Браслаўскі раён)
Васілёва (, Василёво) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак Друйка ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Зялёная (Баранавіцкі раён)
Зялёная (, Зелёная) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 29 км на поўнач ад Баранавічаў, на шашы Баранавічы — Навагрудак.
Гісторыя
У 1897 годзе вёска ў Гарадзішчанскай воласці Навагрудскага павета.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Гарадзішчанскай гміне Навагрудскага павета.
У Вялікую Айчынную вайну загінулі 54 землякі.
Крапіўка (Бабруйскі раён)
Крапі́ўка (, Крапивка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Вэрды
Вэ́рды (, Верды) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Машкі (Бабруйскі раён)
Машкі́ (, Мошки) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Плёсы (Бабруйскі раён)
Плёсы (, Плёсы) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета. Знаходзіцца на чыгуначнай і аўтамабільнай магістралі Мінск — Бабруйск — Жлобін — Гомель, за 175 км ад Мінска. Забудова двухбаковая, пераважна драўляная, сядзібнага тыпу.
Назва
Назва вёскі паходзіць ад назвы ўчастка рэчышча ракі Беліца (плёс ракі) адносна больш глыбокага, з роўным дном і спакойным плынню. Раней населены пункт называўся Плоса.
Гісторыя
Паводле пісьмовай крыніцы населены пункт Плоса вядомы з 15 чэрвеня 1560 года як вёска ў Вялікім Княстве Літоўскім, Бабруйскага староства. У 1611 годзе староста Пётр Трызна разам са сваёй жонкай Ганнай Масальскай унёс выкуп каралеўскай казне і атрымаў права пажыццёва валодаць у Бабруйскім старостве так званым Яснапольскім дваром, куды і ўваходзілі Плёсы (два пасёлкі, Старое сяло і маёнтак). Вядома, што ў 1611—1613 гадах у ваколіцах адбываліся хваляванні. Адно меркаванне: яны былі выкліканыя палітыкай Бабруйскага старосты. Іншае меркаванне: хваляванні ўспыхнулі ў выніку пабораў і — галоўнае — павіннасцяў, якія папярэднік Пятра Трызны (задумалі шырокае амбіцыйнае будаўніцтва ў горадзе) усклаў на гараджан і сялян.
Згодна гаспадарчых актаў 1639 года вёска Плоска — дзяржаўная ўласнасць Вялікага Княства Літоўскага. У 1738 годзе ў вёскі Плоска мелася 46 двароў, у 1765 годзе — 52 двары, карчма і млын.
З 1793 года сяло ў складзе Расійскай імперыі. Рускія землекарыстальнікі, якія набывалі маёнткі на Бабруйшчыне, самі гаспадаркай не займаліся, а давяралі гэта кіраўнікам або здавалі ў арэнду.
З 1795 года — вёска ў Бабруйскім павеце Мінскай губерні ў валоданні памешчыкаў Кабыліных.
У 1812 тэрыторыя стала месцам пастаянных перадыслакацый рускіх і французскіх войскаў. Насельніцтва бедавала ад рабаванняў і марадзёрства, хавалася ў лясах. За тое, што адзін з жыхароў (продак Русакова) не аддаў французам сена, яго арыштавалі і на возе везлі ў Бабруйск. Будучы моцным мужчынам, ён ударыў лоб у лоб французскіх салдат, забіў іх і збег у лес.
16 (28) лістапада 1873 года быў здадзены ў эксплуатацыю (прайшоў першы цягнік) участак Лібава-Роменскай чыгункі (даўжынёй 141,8 вярсты), якая злучыла Бабруйск і Гомель. Працоўную сілу з разліку 1 чалавек з сякерай і лапатай ад кожных 500 душ сялян, пастаўлялі ўлады губерні, карміць іх павінны былі мясцовыя землеўладальнікі.
У 1883 годзе ў вёсцы заснаваны бровар (размяшчаўся каля шашэйнай дарогі, у цяперашні час — зямельны ўчастак Шкрадзюк М. В.). Спірт вырабляўся з зерня і бульбы.
На пачатак XX стагоддзя вёска Туркоўскай воласці Бабруйскага павета складаецца з 149 прыватных гаспадарак з 1214 жыхарамі, у вёсцы дзейнічае царкоўна-прыходская школа, заезны двор, два млыны (адзін недалёка ад школы, другі побач з броварам), побач знаходзіцца аднайменны памешчыцкі маёнтак Веньяміна Вахрамеева, землекарыстальнік пражываў у Пецярбургу, у якім пражывала 26 чалавек (захаваліся сажалкі і фрагменты ліпавай алеі, што вяла да іх, а на месцы маёнтка знаходзіцца клуб). Вёска складаецца з шэрагу хутароў. Распаўсюджаныя прозвішчы: Шкрадзюк, Самак, Шынкарэнка, Сіліч, Бандарчук.
На 1917 год у вёсцы 239 двароў з колькасцю насельніцтва 1488 чалавек. 26 ліпеня Зямельны камітэт павета канфіскаваў 88 дзесяцін памешчыцкіх зямель у маёнтку і перадаў іх для размеркавання паміж беднякамі. У студзені 1918 года тэрыторыя вёскі акупаваная польскімі войскамі, а ў сярэдзіне лютага нямецкімі. 26 лістапада вызвалена часткамі Чырвонай Арміі. У 1923 адкрыта працоўная школа 1 ступені, у якую пайшлі вучыцца 215 дзяцей з вёскі Плёсы і навакольных вёсак і хутароў, у 1925 годзе ўтвораны драматычны гурток і камсамольская ячэйка, створаны працоўны кааператыў «Труд». У 1924 годзе пачалося будаўніцтва новай школы, якая размяшчалася каля вясковых могілак (сёння на тэрыторыі былой школы, каля футбольнага поля растуць клёны). На 1926 год у вёсцы 245 двароў, 1363 жыхары. У 1930 годзе ўтвораны калгас «13 гадоў Кастрычніка». Пачалася калектывізацыя і будаўніцтва новых пасёлкаў, аснову якіх складалі хутарскія домаўладанні, размешчаныя каля чыгункі. Звозілі хутары прымусова ў адзін дзень, з калгасу было некалькі фурманак разбіралі дом перавозілі ў пасёлак, дзе гаспадар дома яго сам і збіраў.
У вайну ў вёсцы Плёсы размяшчаліся акупацыйныя вайсковыя фармаванні. У асноўным кватаравалі пантонныя часткі, якія наводзілі масты на рэках Дняпро і Бярэзіна і іх прытоках. Падчас акупацыі быў распушчаны калгас а зямля падзелена па душах. У жніўні — верасні 1943 года моладзь была адпраўлена ў Нямеччыну або канцлагер «Азарычы» (14 чалавек). Пасля вызвалення вёскі больш за 100 чалавек былі забраныя ў войска, дзе больш за палову загінула на тэрыторыі Польшчы.
У 1945 годзе адноўлены калгас з назвай «Перамога». На сродкі калгасу і сваімі сіламі быў пабудаваны клуб, дзіцячы сад. Каля клуба па перыметры пасаджаны алеі. Калгас на працягу доўгага часу (да канца 1960-х) быў адным з перадавых у Бабруйскім раёне. У калгасе была агародная брыгада, якая спецыялізавалася на вырошчванні гародніны і садавіны.
У 1967 годзе ў вёсцы пастаўленыя электрычныя слупы і праведзена электрычнасць. Да 1967 года вёска электрычнасцю забяспечвалася ад калгаснай дызельнай устаноўкі, якая была ўсталяваная недалёка ад свіранаў.
На 1997 год у вёсцы 160 двароў 350 жыхароў. У 2010 СВК «Перамога» вёскі Плёсы далучаны да СВК «Дзяржынскага». На 1 чэрвеня 2011 года ў вёсцы 137 двароў 314 жыхароў (да 16 гадоў — 50 чалавек, працаздольных — 135).
Ламачы
Ламачы́ (, Ломачи) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Гісторыя
У канцы XVIII ст. вёска ўваходзіла ў склад буйнога маёнтка Барбароў, які належаў Аскеркам, з 1794 г. Сіверсам, з 1808 г. фон Гольстам.
У 1826 г. маёнтак Барбароў (разам з вёскай Ламачы) паводле куплі перайшоў ад фон Гольстаў ва ўласнасць дваран Горватаў. Пры падзеле сямейнай спадчыны паміж чатырма сынамі Ігната Тадэвушавіча Горвата (1764 — каля 1826), вёска Ламачы (Ломачы) стала ўваходзіць у склад буйнога маёнтка Нароўля, які атрымаў Даніэль Ігнатавіч Горват (1810—1868).
Паводле сялянскай рэформы 1861 г. у Расійскай імперыі, сяляне атрымалі вызваленне ад прыгонніцтва і права на частку зямель маянткоўца Даніэля Ігнатавіча Горвата (1810—1868). Па Устаўной грамаце 1862 г. маянткоўца Даніэля Горвата маёнтак Нароўля складаўся з пяці сельскіх таварыстваў: Нараўлянскага (мястэчка Нароўля і вёска Кныроўка), Вяжышчанскага (вёска Вяжышча), Карпавіцкага (вёска Карпавічы), Цешкаўскага (вёска Цешкаў) і Кажушкоўскага (вёскі Кажушкі і Ломачы (Ламачы)).
Новая Шараеўшчына
Но́вая Шарае́ўшчына (, Новая Шараевщина) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Войса (вёска)
Во́йса (, Войса) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Геаграфія
У напрамку на поўдзень ад вёскі знаходзіцца возера Янелі.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак, пазней вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Вячаслаў Іванавіч Пакумейка
Вячаслаў Іванавіч Пакумейка (, в.Шашкі,, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва, Заслужаны работнік культуры БССР (1980).
Біяграфія
Пасля заканчэння Гродзенскага культурна-асветніцкага вучылішча ў 1972 годзе працаваў хармайстрам у Верцялішкаўскім СДК Гродзенскага раёна, дзе стварыў самадзейны калектыў «Ніва». Праз чатыры гады за творчыя поспехі і актыўную канцэртную дзейнасць ансамблю песні і танца «Ніва» было прысвоена званне «народны».
У рэпертуары больш за 40 твораў. Гэта вакальныя, вакальна-харэаграфічныя, харэаграфічныя, інструментальныя кампазіцыі, беларускія народныя песні і танцы, творы на вершы і музыку гродзенскіх і мясцовых паэтаў і кампазітараў.
Слабада (Хімоўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Пераменны рэзістар
Пераменны рэзістар — рэзістар, электрычнае супраціўленне якога паміж яго рухомым кантактам і вывадамі рэзістыўнага элемента можна змяніць механічным спосабам. Электрычны апарат, вынайдзены Ёганам Хрысціянам Погендорфам. У найпрасцейшым выпадку складаецца з рэзістыўнага элемента з двума вывадамі і рухомага кантакта, перасоўванага па паверхні рэзістыўнага элемента.
Падладкавы рэзістар — пераменны рэзістар, прызначаны для падладкі параметраў электрычнага контуру, у якога колькасць зрухаў рухомай сістэмы значна меней, чым у регулявальнага рэзістара.
Рэастат (ад ῥέος «плынь» і «стаячы») — пераменны рэзістар, уключаны рэастатнай схемай, у якой адзін з вывадаў рэзістыўнага элемента злучаны з вывадам рухомага кантакта.
Змяненнем супраціўлення контуру, у які уключаны пераменны рэзістар, магчыма здзейсніць змяненне велічыні току альбо напружання. Пры патрэбе змянення току альбо напружання у невялікіх межах пераменны рэзістар уключаецца ў контур паралельна альбо паслядоўна. Для атрымання значэнняў тока і напружання ад нуля да максімальнага значэння ўжываецца патэнцыяметрычнае ўключэнне пераменнага рэзістара, які з'яўляецца ў гэтым выпадку рэгулявальным дзельнікам напружання.
Рэзістыўныя датчыкі вугла павароту
У прынцыпе, амаль любы пераменны рэзістор можна ўжываць у такой якасці. Нармуецца толькі функцыя вугла, лінейная альбо экспаненцыйнай. Акрамя таго, існуюць прэцызійныя рэзістыўныя датчыкі вугла павароту з разрозненнем лепш за вуглавую хвіліну.
Думаноўшчына
Думано́ўшчына (, Думановщина) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 9 км на паўночны ўсход ад Бабруйска, 8 км ад чыгуначнай станцыі «Бярэзіна» на лініі Бабруйск-Жлобін, 119 км на паўднёвы захад ад Магілёва, пры аўтамабільнай дарозе Н10089 Думаноўшчына-Слабада, за 1 км на ўсход ад вёскі аўтамабільная дарога Р-93 Бабруйск-Магілёў.
Гісторыя
Вядома з Попісу войска ВКЛ у 1567 годзе. Паводле інвентара 1639 года маёнтак пана Канстанціна Думы. Былыя назвы вёскі — Дзедкаўшчына, Дзям'яноўшчына. У 2-й палове XVIII ст. вёска Думеншчына ў складзе Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Рэчы Паспалітай, шляхецкая ўласнасць. Праз вёску праходзіў стары шлях з Бабруйска ў Быхаў. З 1793 года пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у складзе Расійскай імперыі. У 1844 годзе вёска Думаншчына ў Бабруйскім павеце Мінскай губерні, уласнасць памешчыкаў Г. Закржэўскай і М. Міхайлоўскага. Паводле перапісу 1897 года Думаноўшчына ў складзе Качэрыцкай воласці. Пры вёсцы знаходзіўся аднайменны фальварак, 4 двары, 14 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну дзейнічала падпольная антыфашысцкая група, 14 вяскоўцаў загінулі на фронце. 16 ліпеня 1954 года перададзена са складу Казуліцкага сельсавета Кіраўскага раёна ў склад Хімоўскага сельсавета Бабруйскага раёна. У 1986 годзе 89 гаспадарак у складзе калгаса «Шлях Леніна», працуюць магазін, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, ферма буйной рагатай жывёлы.
Далікатары
Даліка́тары (, Даликаторы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Глыбошчына (вёска)
Глыбо́шчына (, Глыбощина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Навакухнаўшчына
Геаграфія
Вёска месцілася за 32 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Хойнікі (на ветцы Васілевічы — Гомель ад лініі Калінкавічы — Гомель), за 135 км ад Гомеля; сёння — на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка, на поўначы — меліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Прыпяць (прыток р. Дняпро).
Гісторыя
Упершыню ўрочышча Кухенка (Kuchenka) згаданае ў размежаванні добраў Барбароў тытулярнага саветніка Андрэя фон Гольста, Хойнікі абозных літоўскіх Караля і Людвікі Прозараў, Тульгавічы харунжага мазырскага Феліцыяна Стоцкага, складзеным 30 чэрвеня 1803 года, а 13 сакавіка 1806 года змешчаным у кнігах Рэчыцкага земскага суда. Менавіта ў тым урочышчы быў насыпаны 33-ці капец, пры якім сутыкаліся межы што да ўгоддзяў прылегласці Barborowszczyzny Кажушак, хойніцкіх Навасёлак і фальварку Бабчын hrabstwa Brahińskiego паноў Ракіцкіх.
На 1909 год ва ўрочышчы Кухнаўшчына (Кухновщизна) Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні ў адным двары было 10 жыхароў.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Кухнаўшчыне налічвалася 38 двароў, 110 жыхароў. У маі 1943 года акупанты спалілі вёску, загубілі аднаго чалавека. 12 вяскоўцаў загінулі на франтах і прапалі без вестак.
Пасля вайны, з волі чыноўнікаў, вёску пачалі афіцыйна называць і пазначаць на картах Навакухнаўшчынай. Паводле перапісу 1959 года ў Навакухнаўшчыне — 135 жыхароў. У складзе калгаса імя XXII з’езда КПСС (цэнтр — вёска Кажушкі).
Да 8 студзеня 1987 года вёска Навакухнаўшчына належала да Кажушкаўскага сельсавета, пасля — у складзе Тульгавіцкага сельсавета.
Сялібка
Сялі́бка (, Селибка) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Старая Шараеўшчына
Стара́я Шарае́ўшчына (, Старая Шараевщина) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Радзіма Героя Савецкага Саюза Аркадзя Карпавіча Шмыгуна.
Дамбравова
Дамбраво́ва (, Домбровово) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Брэсцкая абласная філармонія
Брэсцкая абласная філармонія — філармонія створана ў 1986 годзе ў горадзе Брэст на базе гастрольна-канцэртнага аддзялення Беларускай дзяржаўнай філармоніi.
Філармонія праводзіць штогадовыя регіянальныя фестывалі «Музычнае Палессе» (з 1995 г.), «Майстры мастацтваў — працаўнікам сяла» (з 2000 г.), цыкл канцэртаў для дзяцей «Музыканты — дзецям» (з 2000 г.).
Філармоніi перадалі будынак былога гарнізоннага Дома афіцэраў на вул. Арджанікідзэ, дзе будзе зроблена камерная канцэртная зала. Дырэктарам філармоніi быў А. А. Мартыненка, цяпер яе ўзначальвае Зоя Iванаўна Шусцікава.
Жазеф Гаспар Ламбер дэ Герэн
Жазеф Гаспар Ламбер дэ Герэн (Joseph-Gaspard Lambert de Guerin) — расійскі інжынер-генерал французскага паходжання, які карыстаўся добразычлівасцю і даверам цара Пятра I.
Біяграфія
Ведаючы інжынернае мастацтва, ён у 1701 годзе паступіў на рускую службу па дагаворы, заключанаму з ім у Варшаве князем Р. Ф. Далгарукавым, які быў рускім паслом пры польскім каралі Аўгусце II.
19 снежня 1701 года прыбыў у Расію, у наступным годзе суправаджаў Пятра ў Архангельск, затым удзельнічаў у аблозе Нотэбурга. У 1703 годзе кіраваў аблогай Ніеншанца на пасадзе інжынер-генерала (з чынам палкоўніка), пазней разам з Пятром I выбіраў месца для будаўніцтва Санкт-Пецярбурга, начарціў план Петрапаўлаўскай крэпасці, якая і была пабудавана паводле гэтага плана амаль без зменаў. У прызнанне заслуг зроблены кавалерам ордэна Святога Андрэя Першазванага (1703).
У 1704 годзе камандаваў пры аблозе і ўзяцці Нарвы. У 1706 годзе, суправаджаючы рускага цара ў Польшчу, застаўся ў Гродне, затым атрымаў дазвол паехаць у Данцыг, Берлін і Капенгаген з мэтай пошуку для рускіх войскаў інжынерных афіцэраў. Вярнуцца ў Расію ён адмовіўся, апраўдваючыся непрыязнасцю да яго некаторых вяльможаў. Раззлаваны ўцёкамі Ламбера, Пётр забараніў яму насіць падараваны ордэн Св. Андрэя Першазванага і загадаў яго затрымаць.
У 1711 годзе Ламбер быў арыштаваны ў Прусіі рускім пасольствам як дэзертыр, але здолеў бегчы і схаваўся ў Італіі, адкуль неаднаразова, але беспаспяхова прасіў Пятра вярнуць яго на рускую службу на працягу 5 гадоў, прычым Пётр не раз паказваў на яго, як на прыклад бесхарактарнасці і няўдзячнасці. Далейшы лёс Ламбера невядомы.
Спіс аб’ектаў PGC (2125001—2126000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2125001—2126000)
Вялікі Бор (Хойніцкі раён)
Вялі́кі Бор (, Великий Бор) — аграгарадок у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавета.
Знаходзіцца за 25 км ад Хойнікаў, 120 км ад Гомеля.
Карона Каралеўства Польскага
Ці не самая ранняя згадка пра паселішча датаваная 20 чэрвеня 1600 года, калі пан Шчасны Харлінскі, падкаморы кіеўскі, выдаў свайму сыну Мікалаю zapis wieczysty, 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў Кіеўскім ваяводстве Кароны Польскай: двор Астраглядавічы з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хойнікі, Вялікі Бор, Дворышча, Храпкаў і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку з сямі пляцаў у Кіеве. Ад гэтага часу і да рэформеннага ўжо ў Расійскай імперыі перыяду Вялікі Бор належаў тым самым уладальнікам, што і Астраглядавічы з Хойнікамі, г. зн. пасля Харлінскіх — Мікалаю Абрамовічу (Абрагамовічу), Максіміліяну Бжазоўскаму, князям Шуйскім, сямейству Прозараў.
Пры размежаванні Кіеўскага ваяводства Каралеўства Польскага і Мазырскага павета Вялікага Княства Літоўскага ў снежні 1621 — студзені 1622 гадоў мястэчка і вёску Хойнікі, сяло Вялікі Бор пана Мікалая Харлінскага і сёлы Брагінскай воласці за ракой Сычоўкай паны камісары згодна засведчылі прыналежнымі да ваяводства Кіеўскага.
7 чэрвеня 1623 года датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хойнікі), вёскі Хойнікі, Вялікі Бор, Гарошкаў, Рашаў, Карчовае, Лаханію, Стралічаў, Паселічы, Малішаў. У 1627 годзе пані Гальшка (Гэлена) Харлінская склала тэстамент, паводле якога добры Астраглядавічы пераходзілі да ваяводзіча смаленскага Мікалая Абрагамовіча (Абрамовіча), жанатага з яе дачкой Евай. У 1628 годзе з шасці дымоў вёскі Вялікі Бор і з двух у той ваколіцы названага маёнтку пана М. Абрагамовіча млыновых колаў выплачвалася адпаведна па 3 і па 6 злотых.
8 ліпеня 1631 года запісам у актах Кіеўскага земскага суда нарэшце засведчана пагадненне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. У пераліку вёсак названы і Вялікі Бор.
У ходзе асваення абшараў паміж Вялікім Борам і Маканавічамі пачасціліся памежныя канфлікты. 28 лютага 1721 года пан маршалак мазырскі Антоні Аскерка са Слуцка звярнуўся з лістом да князя Мікалая Шуйскага, харунжыча берасцейскага, з просьбай, абы падданыя яго вялікаборскія падданым з вёскі Ізбін (Ізбынь) крыўдаў не чынілі і ў грунты іхныя «nie wdzierali się». У ліпені 1722 года тым жа панам суседам князь М. Шуйскі пакліканы на суд Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага за насланне людзей вялікаборскіх на грунты ізбінцаў, дзе яны лес пасеклі, сенажаці пакасілі ды ўчынілі шматлікія гвалты. 26 кастрычніка 1722 года ў Мазырскім гродзе па справе маршалка Аскеркі і харунжыча Шуйскага панам Даніэлем Віслаухам засведчана апісанае размежаванне ўгоддзяў вёсак Вялікі Бор і Ізбін.
У тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводства 1734 года сказана, што Вялікі Бор у складзе Хойніцкай воласці належаў князю Ігнацыю Шуйскаму, харунжычу берасцейскаму. Паводле звестак на 1748 год ксяндза Караля Непамуцэна Арлоўскага, Вялікі Бор і Рудня Вялікаборская былі сярод паселішчаў, частка жыхароў якіх (з ліку шляхты і яе службы) належала да Астраглядавіцкай парафіі Оўруцкага дэканата Кіеўскай дыяцэзіі. У 1754 годзе з 36 двароў (×6 — прыкладна 216 жыхароў) вёскі Вялікі Бор Хойніцкага маёнтка «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачвалася 5 злотых і 18 грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 22 злотых і 12 грошаў. 30 чэрвеня 1764 года пасэсары Хойніцкіх добраў сужэнства Войцех і Анеля князі Шуйскія, старосты ніжынскія, выступілі ў Оўруцкім гродзе супраць пана кашталяніча новагародскага Багуслава Аскеркі за неаднаразовае насланне падданых на грунты вёскі Вялікі Бор, учыненне там розных шкодаў і гвалтаў.
Згодна з перапісамі яўрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў, у Вялікім Боры налічвалася адпаведна 5, 3 і 3 чалавекі (głowy), плацельшчыкі пагалоўшчыны, якія належалі да Хойніцкага кагала.
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вялікі Бор — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. Паводле расійскай рэвізіі 1795 года тут было 59 двароў з 230 душамі мужчынскага і 189 жаночага полу прыгонных сялянаў. У «Камеральном описании… Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 года, вёска Вялікі Бор з паташным заводам названая сярод паселішчаў у складзе Хойніцкіх добраў Людвіка Прозара, якія раней былі перайшлі «в казну», але «по высочайшему повелению» вернутыя Луізе Прозаравай. Тутэйшая царква, пазначаная на схематычным плане Рэчыцкага павета 1800 года, заставалася ўніяцкай да 1831 года, калі, магчыма, была ператвораная ў філію Астраглядаўскага парафіяльнага касцёла.
У шляхецкай рэвізіі 1811 года паведамляецца, што ў велікаборскай канторы маёнтку Хойнікі абознага Прозара эканомам служыў 68-гадовы Юзаф Бакіноўскі, а лоўчым — 39-гадовы Ваўжынец Бакіноўскі. У 1828 годзе менавіта ў Вялікім Боры (у царкве альбо ў рыма-каталіцкай капліцы) знайшла часовы прытулак памерлая ў Берасці Людвіка Канстанцыя Прозар, праз год перазахаваная мужам Каралем у Хойніках. Згодна з інвентаром 1844 года Хойніцкага маёнтка Уладзіслава Прозара, Вялікі Бор належаў да фальварка Гудаў. У энцыклапедыі «Гарады і вёскі Беларусі» сказана, што ў 1850 годзе тут было 69 двароў, 441 жыхар. Паводле «Списков населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.», 144 асобы мужчынскага і 146 жаночага полу з ліку жыхароў Вялікага Бору належалі да Астраглядаўскай парафіі Ўнебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
Ад пачатку рэформеннага перыяду сяло — у складзе Хойніцкай воласці. У сувязі з антырасійскім паўстаннем рыма-каталіцкая філія была скасаваная, а жыхары Вялікага Бору, Ізбіна, Дубровіцы ды іншых ваколіцаў павернутыя да праваслаўя. У 1866 годзе дзеля выхавання тутэйшых дзяцей, а разам і іх бацькоў у духу вернасці расійскай манархіі, у Вялікім Боры адкрыта народнае вучылішча. У жніўні 1868 года ў мясцовую царкву ад імператара Аляксандра ІІ была перададзена ікона Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы. На пачатак 1870 года ў сяле налічвалася 213 мужчынскіх душ сялян-уласнікаў, прыпісаных да Вялікаборскага сельскага таварыства. У спісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павета) Мінскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Раства-Багародзіцкай царквы, драўляны будынак якой узведзены ў 1871 годзе, названыя настаяцель а. Іосіф Гарбацэвіч, в. а. штатнага псаломшчыка Іван Скараходаў. Да прыходу, акрамя сяла Вялікі Бор, належалі вёскі Ізбін (Ізбынь), Рудзенька і Дубровіца. . У 1879 годзе царкоўны прыход налічваў 491-го мужчынскага і 493-х жаночага полу верных. У 1886 годзе ў сяле 58 двароў, 527 жыхароў, конны млын.
На 1909 год у сяле Вялікі Бор Хойніцкай воласці налічвалася 184 двары, 989 жыхароў.
Найноўшы час
1 студзеня 1919 года, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 і на 15 красавіка 1921 года ў Вялікаборскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 61 і 120 вучняў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР, з 8 снежня 1926 года Вялікі Бор — цэнтр сельсавета Хойніцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай акругі. У 1930 годзе тут створаны калгас «Чырвоны Бор», працавалі цагельня, кузня, стальмашня, вятрак. З 20 лютага 1938 года Вялікі Бор у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні вайны ў Вялікім Боры налічвалася 420 двароў, 1800 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну, паводле энцыклапедыі «Гарады і вёскі Беларусі», у чэрвені 1943 года акупанты знішчылі 265 жыхароў, спалілі 262 двары. На франтах загінулі 118 вяскоўцаў.
Дзевялі
Дзевялі́ (, Девели) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства.
Цярэшкава (Бабруйскі раён)
Цярэ́шкава (, Терешково) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Кэнто Масуда
Кэнто Масуда (増田 顕人 / ケント マスダ) (нар. ) — кампазітар, музыкант і мастак. Рыцар Ордэна Святога Сільвестра. Член Нацыянальнай акадэміі мастацтва і навукі гуказапісу.
Пікуліха
Піку́ліха (, Пикулиха) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавета.
Ясны Лес
Я́сны Лес (, Ясный Лес) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета.
Дзем’яны
Дзем’яны́ (, Демьяны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Дзеткаўцы
Дзе́ткаўцы (, Детковцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Чага (народ)
Ча́га (саманазва Wachaga) — народ на поўначы Танзаніі і поўдні Кеніі. Насяляе пераважна мясцовасць вакол гары Кіліманджара. Агульная колькасць (2014 г.) — каля 907 тыс. чал.
Культура
Пераважаюць малыя нуклеарныя сем’і, хаця адносіны паміж нават далёкімі сваякамі маюць вельмі важнае значэнне. Распаўсюджаны сваяцкая і абшчынная ўзаемадапамога. Шлюбу папярэднічаюць доўгія перагаворы паміж сем’ямі жаніха і нявесты. Жаніх абавязваецца плаціць за нявесту выкуп, прычым можа рабіць гэта ўжо пасля вяселля на працягу ўсяго жыцця. Пасля вяселля ён з дапамогай вясковай абшчыны або сваякоў будуе хаціну. Жонка разам з дзецьмі жыве ў асобным больш прасторным памяшканні. Чага імкнуцца мець як мага больш дзяцей, паколькі тыя з’яўляюцца бясплатнай працоўнай сілай і прыцягваюцца да дагляду за гаспадаркай з маленства, а таксама з-за ўпэўненасці, што дзеці — прадаўжальнікі сямейных культаў. Вялікая колькасць дачок гарантуе бацькам пашырэнне ўплыву сярод аднавяскоўцаў і атрыманне пажыццёвага выкупу ў выніку шлюбаў. Аднак нараджэнне сыноў вітаецца найбольш, бо толькі яны лічацца працягвальнікамі роду.
Фальклор чага багаты міфамі і сямейнымі паданнямі. Песні і танцы абавязкова суправаджаюць усе святы. Традыцыйныя музычныя інструменты — драўляныя флейты, барабаны, званы.
Рэлігія
У аснове традыцыйнай рэлігіі чага знаходзіцца культ продкаў. Чага вераць у тое, што іх душы будуць існаваць, пакуль працягваецца род і маюцца нашчадкі. Захаванне сямейных паданняў спрыяла запісу гісторыі чага ў XX стагоддзі. Чага шанавалі сонца як бога і першапродка, а таксама шматлікіх духаў прыроды. Захаваліся абрады ініцыяцыі для мужчын і жанчын. Яны суправаджаюцца абразаннем скуры на навершы пеніса ў юнакоў і клітара — у дзяўчат.
У XIX стагоддзі многія чага прынялі іслам, што садзейнічала гуртаванню народа. Хаця мусульманскія святы лічацца сакральнымі і ў нашы дні, колькасць мусульман вельмі малая. Большасць вернікаў афіцыйна спавядае хрысціянства, пашыранае з канца XIX стагоддзя.
Друйка (вёска)
Дру́йка (, Друйка) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Анэліна (Быхаўскі раён)
Анэ́ліна (, Анелино) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Вець
Вець (, Веть) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Тартускі мірны дагавор паміж РСФСР і Эстоніяй
Тартускі (Юр'еўскі) мірны дагавор паміж РСФСР і Эстоніяй (Tartu rahu), — дагавор, заключаны паміж Савецкай Расіяй і Эстоніяй 2 лютага 1920 года ў эстонскім горадзе Тарту (у рускім тэксце дагавора — Юр'еў), пасля заканчэння баявых дзеянняў Эстонскай вайны за незалежнасць, у якім узброеныя сілы самаабвешчанай Эстонскай Рэспублікі пры садзейнічанні Паўночна-Заходняй арміі, Брытанскага ваенна-марскога флоту, фінскіх, шведскіх і дацкіх добраахвотнікаў супрацьстаялі на паўночна-заходняй тэрыторыі былой Расійскай імперыі узброеным сілам Савецкай Расіі (з лістапада 1918 па снежань 1919 года).
Гісторыя дагавора
13 красавіка 1919 года ЦК РКП(б) прыняў рашэнне звярнуцца да Эстоніі з мірнымі прапановамі. 15 і 25 красавіка савецкія мірныя прапановы пры пасродніцтве венгерскага ўрада былі перададзены Эстоніі, але яны засталіся без адказу. 20 чэрвеня 1919 года на пасяджэнні эстонскай дэлегацыі ў Парыжы (дзе тым часам праходзіла Парыжская мірная канферэнцыя) пераважала меркаванне, што для дасягнення прызнання сваёй самастойнасці Эстонія павінна пайсці іншым шляхам, а менавіта — заключыць мір з Савецкай Расіяй. 31 жніўня 1919 года Наркамзамспраў Савецкай Расіі зноў звярнуўся да ўрада Эстоніі з прапановай мірных перамоў. 5 верасня Эстонія пагадзілася пачаць мірныя перамовы з РСФСР. Перамовы пачаліся 17 верасня 1919 г. у Пскове і неўзабаве былі перапынены Эстоніяй (з-за наступу арміі Дзянікіна на Маскву). 5 снежня ў горадзе Тарту адкрылася савецка-эстонская мірная канферэнцыя, дзе перамовы былі зноў адноўлены. 31 снежня было падпісана перамір'е паміж Савецкай Рэспублікай і Эстоніяй.
Друйск
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца каля ракі Друйка, за 20 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Браслаў, за 230 км ад Віцебска, на аўтамабільнай дарозе Браслаў—Друя, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Друя.
Гісторыя
Да 2004 года цэнтр Друйскага сельсавета.
Цвікевіч
Цвікевіч — беларускае прозвішча.
Слабада (Хойніцкі раён)
Слабада́ (, Слобода) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Кажушкаўскага сельсавета, да 28 лістапада 1991 года — у склад Тульгавіцкага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Дварышчанскага сельсавета. Ліквідавана ў 2010 годзе.
Васіль Васілевіч Кандрасюк
Васіль Васілевіч Кандрасюк (,  — ) — беларускі кампазітар, лаўрэат прэміі Прэзідэнта РБ «За духоўнае адраджэнне» (2005).
Біяграфія
У чатырнаццаць год прыняты ў спецыяльную школу пры Мінскай кансерваторыі, потым паступіў на тэарэтычнае аддзяленне Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторыі імя П. І. Чайкоўскага, якую скончыў ў 1979 годзе. У 1983 годзе — асістэнтуру-стажыроўку пры кансерваторыі.
З 1983 года працаваў загадчыкам музычнай часткі Брэсцкага акадэмічнага тэатра драмы. У 1980-я напісаў музыку да спектакляў «Дзень цудоўных падманаў», «Дон Сезар дэ Базан» і інш.
Важнае месца у творчасці В. Кандрасюка займаў песенны жанр. Найбольшай папулярнасцю карыстаюцца песні «Край мой крынічны», «Села сонца за клёнамі», «Новы год». Да 60-годдзя Вялікай Перамогі напісаў: «Эпитафия героям Брестской крепости» для сімфанічнага аркестра і цыкл песняў «Память войны», вакальныя сачыненні «А где-то живет надежда в вышине», «Молитва», «Ангел-заступник», «Удивляйтесь, люди!». Напісаў музыку да Гімна горада Брэста (2007).
Доўгае (Быхаўскі раён)
До́ўгае (, Долгое) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Дружба (Быхаўскі раён)
Дру́жба (, Дружба) (да 30 ліпеня 1964 года — пасёлак імя Ста́ліна ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Доркі
До́ркі (, Дорки) — былая вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Абідавіцкага сельсавета. Ліквідавана 27 чэрвеня 2007 года.
Залесныя
Зале́сныя (, Залесные) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Забалотнае
Забало́тнае (, Заболотное) — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Заполле (Браслаўскі раён)
Запо́лле (, Заполье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Слабодка Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Залессе (Друеўскі сельсавет)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
22 сакавіка 1506 года вялікі князь літоўскі і кароль польскі Аляксандр надае прывілей на вёску Залессе Г. Масальскай.
У 1921—1945 гадах вёска, пазней засценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Петрапаўлаўская крэпасць
Петрапаўлаўская крэпасць — крэпасць у Санкт-Пецярбургу, размешчаная на Заечым востраве, гістарычнае ядро горада. Афіцыйная назва — Санкт-Пецярбургская, у 1914—1917 гадах — Петраградская крэпасць.
Гісторыя
Крэпасць была закладзена 27 мая года па сумесным плане Пятра I і французскага інжынера Жазефа Ламбера дэ Герэна: 6 бастыёнаў, злучаных курцінамі, 2 равеліна, кронверк (першапачаткова дрэва-земляныя, у 1730-я—1740-я і 1780-я гады абліцаваны каменем). У 1703 годзе Заячы востраў быў злучаны з Петраградскім бокам Іаанаўскім мостам.
У 1731 годзе на Нарышкіным бастыёне пабудавалі Сцягавую вежу, на якой сталі падымаць сцяг (гюйс) (першапачаткова сцяг падымаўся на Гасударавым бастыёне). Сцяг падымаўся з ранішнім світанкам, апускаўся з вячэрнім заходам. З 1917 г. сцяг не падымаўся, але ў 1990-я гады гэту традыцыю адрадзілі (спачатку сцяг падымалі і апускалі, але пасля яго сталі ўвесь час трымаць на мачце).
З 1730-х гадоў з'явілася традыцыя адзначаць поўдзень гарматным выстралам з Нарышкіна бастыёна. Выстрал таксама адзначаў пачатак і канец рабочага дня. Увесь час сталі страляць з 1873 года. У 1934 годзе выстралы спынілі, але ў 1957 годзе гэту традыцыю адрадзілі. У XIX стагоддзі на тэрыторыі крэпасці з 11 да 12 гадзін дня іграў аркестр. У 2005 годзе ў сцягавай вежы ўсталявалі раяль, час ад часу сюды для гульні запрашаюць вядомых музыкантаў.
У 1762—1766 гадах у крэпасці быў пабудаваны дом для ботыка Пятра I — «Дзядулі рускага флоту» (бот быў перавезены з Масквы ў 1723 годзе, спачатку для яго быў выбудаваны просты падстрэшак).
У 1779—1785 гадах частку Петрапаўлаўскай крэпасці абліцавалі гранітам. У 1784—1787 гадах быў нададзены ўрачысты від Неўскім варотам і Каменданцкай прыстані. Пад аркай Неўскіх варот аформлены «Летапіс катастрафічных паводак». У ёй адзначаны найвышэйшыя ўздымы вады ў 1752, 1777, 1788, 1824, 1924 і 1975 гадах.
У 1798—1806 гадах былі пабудаваны будынкі Манетнага двара (Манетны двор быў пераведзены з Масквы ў Санкт-Пецярбург у 1724 годзе і да будаўніцтва асобнага будынка манеты чаканілі ў памяшканнях Трубяцкога і Нарышкіна бастыёнаў). Да канца 1990-х гадоў толькі тут вырабляліся ўсе металічныя манеты, усе ордэны і медалі (за выключэннем ордэнаў ручной працы). З канца 1990-х гадоў манеты пачалі чаканіць і ў Маскве.
Справа ад Пятроўскіх варот у 1801—1802 гадах быў пабудаваны склад зброі (артылерыйскі цэйхгаўз).
Петрапаўлаўская крэпасць ніколі не прымала непасрэднага ўдзелу ў ваенных дзеяннях. З самага пачатку свайго існавання яе пачалі выкарыстоўваць у якасці галоўнай палітычнай турмы Расіі. Адным з першых вязняў крэпасці быў царэвіч Аляксей (ён памёр ці быў тайна забіты ў крэпасці ў 1718 годзе). Тут жа знаходзілася ў зняволенні князёўна Тараканава. У 1790-х гадах у крэпасці ўтрымліваўся Радзішчаў, аўтар кнігі «Падарожжа з Пецярбурга ў Маскву».
У «Сакрэтным доме» Аляксееўскага равеліна ўтрымліваліся дзекабрысты, петрашэўцы і нарадавольцы, а таксама Нячаяў. З 24 красавіка па 24 снежня 1849 года тут сядзеў Ф. М. Дастаеўскі. З 1851 па 1854 гады адбываў пакаранне М. А. Бакунін. З 1862 па 1864 гады ў равеліне ўтрымліваўся М. Г. Чарнышэўскі. У 1872 годзе была пабудавана турма Трубяцкога бастыёна, праз якую да 1917 года прайшлі каля 1500 палітычных зняволеных.
Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года гарнізон крэпасці падтрымаў бальшавікоў, якія выступілі супраць Часовага ўрада, са сцен крэпасці былі зроблены халастыя артылерыйскія выстралы падчас штурму Зімовага палаца, у турму Трубяцкога бастыёна былі пасаджаны арыштаваныя міністры Часовага ўрада.
Турма Трубяцкога бастыёна і гаўпвахты крэпасці са снежня 1917 гады ўвайшлі ў сістэму турмаў УНК. У 1919 годзе ў крэпасці былі расстраляныя 4 вялікія князі (браты Мікалай Міхайлавіч і Георгій Міхайлавіч, Павел Аляксандравіч і Дзмітрый Канстанцінавіч). У гады Чырвонага тэрору (1917—1921) растрэлы на тэрыторыі Петрапаўлаўскай крэпасці праводзіліся ў раёне левага фасу Галоўкіна бастыёна паміж крапасной сцяной і Кронверкскім пралівам. У канцы 2009 года на тэрыторыі крэпасці былі выяўлены масавыя пахаванні ахвяр чырвонага тэрору. Першай ахвярай бальшавіцкіх растрэлаў на тэрыторыі Петрапаўлаўскай крэпасці, чые рэшткі ўдалося ідэнтыфікаваць спецыялістам, стаў кавалер ордэна Святога Георгія герой абароны Порт-Артура генерал-маёр па Адміралцействе А. М. Рыкаў.
З 1924 года крэпасць стала музеем.
8 лістапада 1925 года Ленінградскі савет пастанавіў разбурыць Петрапаўлаўскую крэпасць, а на яе месцы пабудаваць стадыён, але гэта рашэнне было неўзабаве адменена.
З 1925 па 1933 гады ў Іаанаўскім равеліне знаходзілася Газадынамічная лабараторыя, у якой склаўся навуковы і практычны касцяк расійскай касманаўтыкі і ваеннай ракетнай тэхнікі.
У 1973 годзе на месцы Газадынамічнай лабараторыі адкрыты Музей касманаўтыкі і ракетнай тэхнікі.
Крэпасць сёння
Крэпасць уваходзіць у склад Музея гісторыі Санкт-Пецярбурга. З Нарышкіна бастыёна Петрапаўлаўскай крэпасці штодня ў 12:00 робіцца выстрал сігнальнай гарматы.
У 1991 годзе на тэрыторыі Петрапаўлаўскай крэпасці ўсталяваны помнік Пятру Вялікаму працы скульптара Шамякіна.
З пачатку XXI стагоддзя на пляжы Петрапаўлаўскай крэпасці праводзяцца розныя забаўляльныя мерапрыемствы. Таксама праводзяцца экскурсіі.
У наш час у крэпасці пад відам рэстаўрацыі праводзіцца перабудова з ужываннем сучасных будаўнічых матэрыялаў (на тоўсты пласт з мантажнай пены, цэменту і тынкоўкі наносіцца бутафорская выява цэглы. Таксама просты цагляны мур пакрываецца імітацыяй гранітных пліт).
Праезд
Транспарт:
Бастыёны
(па гадзіннікавай стрэлцы, пачынаючы з Гасударава, закладзенага першым)