cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роберт Мазервел
Роберт Мазервел (Robert Motherwell;, Абердзін, штат Вашынгтон — , Правінстаўн, Масачусетс) — амерыканскі жывапісец і калажыст, прадстаўнік абстрактнага экспрэсіянізму і экшн-жывапісу.
Жыццё і творчасць
У 1948 г. Р. Мазервел разам з Уільямам Базіётсам, Барнетам Ньюманам і Маркам Роткам арандавалі студыю, якая неўзабаве ператварылася ў клуб авангарднага мастацтва. У той час мастак працаваў над серыяй калажаў, натхнёных працамі Курта Швітэрса і Анры Маціса. У 1949 годзе ён пачаў поўную глыбокага грамадзянскага пафасу серыю карцін, прысвечаную Грамадзянскай вайне ў Іспаніі, якая налічвала больш за 250 палотнаў, стварэнню якой майстар прысвяціў больш за тры дзесяцігоддзі.
У пачатку 1970-х гадоў мастак вярнуўся да сімвалізму. Асабліва яго захапляе тэма Міжземнамор’я, якую ён малюе светлымі фарбамі.
Быў жанаты з мастачкай Хелен Франкенталер.
Заатэхнія
Рэкамендацыі па доглядзе жывёл сустракаюцца ў антычных вучоных. Навукова абгрунтаваныя формы кармлення сельскагаспадарчых жывёл пачалі распрацоўваць у XVII стагоддзі, з канца XVIII стагоддзя ствараюцца розныя пароды сельскагаспадарчых жывёл.
У Беларусі даследванні па заатэхніі вядуцца з 1919 года (І. І. Калугін, М. М. Кулагін, М. В. Найдзёнаў і інш.). Яе развіццю спрыялі працы В. С. Антанюка, К. Ф. Барысаўца, А. А. Гайко, З. Д. Гільмана, В. Ц. Горына, М. П. Грыня, В. А. Івановай, У. П. Лемешава, І. М. Нікітчанкі, С. І. Пляшчанкі, К. М. Сонцава, У. І. Шляхтунова, М. А. Яцко і інш. Навукова-даследчая работа вядзецца ў Навукова-практычным цэнтры НАН Беларусі па жывёлагадоўлі, БСГА, Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны. Вырашаюцца праблемы павышэння ўстойлівасці жывёлы да хвароб і стрэсаў, прафілактыкі распаўсюджвання спадчынных анамалій, працягласці гаспадарчага выкарыстання і інш.
Зеляніца (Маларыцкі раён)
Зеляні́ца (, Зеленица) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Стэпавэ (Стэпаўскі сельсавет)
Стэпавэ (Степове) — вёска ў Дніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Дэісус (абраз з Андронава)
Дэісус — абраз сярдзіны XVIII ст., які паходзіць з в. Андронава Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў Музеі старажытнабеларускай культуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Кызылкія (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 26 чалавек (14 мужчын і 12 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 12 чалавек (7 мужчын і 5 жанчын).
Мазаліна
Мазаліна або Мазаліна да Панікале (Masolino da Panicale; нар. каля 1383, Панікале (у даліне р. Арно) — каля 1440) — мянушка, пад якой працаваў у пачатку кватрачэнта італьянскі жывапісец Тамаза да Крыстафора-Фіні. У 1407 годзе паступіў у майстэрню Гіберці. Яго першыя творы па вытанчанасці нагадваюць мастацтва Ларэнца Манака і Даменіка Венецыяна. У 1424—1425 гадах Мазачыа і Мазаліна выканалі карціну «Святая Ганна з Марыяй і Дзіцяткам Езусам» (Фларэнцыя, Уфіцы).
Даменікова
Даменіко́ва (, Домениково) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
Аляксандр Сяргеевіч Мышко
Аляксандр Сяргеевіч Мышко (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2013 года на дыстанцыі 1500 м вольным стылем.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 200 м батэрфляем.
На Кубку Беларусі па плаванні 2014 года заняў 5-е месца на дыстанцыі 400 м вольным стылем.
NGC 7023
NGC 7023 (іншыя абазначэнні — OCL 235, LBN 487, туманнасць Ірыс) — адбівальная туманнасць з рассеяным зорным скопішчым у сузор’і Цэфей, уваходная ў лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
У 2010 годзе група астраномаў, якія працуюць з касмічным тэлескопам «Спітцар», абвясціла пра адкрыццё фулерэнаў C60 у дадзенай туманнасці.
Ілья Міхайлавіч Мурын
Ілья Міхайлавіч Мурын (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Маза дзі Банка
Маза дзі Банка (Maso di Banco; вядомы па згадках 1320-х — 1340-х гадоў) — італьянскі мастак.
Ілья Міхайлавіч Мурын
Дасягненні
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2013 года на дыстанцыі 200 м батэрфляем.
Ілья Васілевіч Бранавец
Ілья Бранавец (нар., ) — беларускі футбаліст, брамнік клуба «Слуцк».
Маза дзі Банка
Джорджа Вазары ў сваёй шматтомнай працы «Жыццяпісы найбольш знакамітых жывапісцаў разьбяроў і дойлідаў» (1568 год) не пакінуў біяграфіі Маза дзі Банка. Сярод вучняў Джота Вазары згадвае нейкага «Маза празванага Джаціна», мастака, які быў ці то сынам Стэфана, ці то сынам самога Джота; пры гэтым Вазары спасылаецца на Гіберці і на Даменіка дэль Гірландая, успаміны якога да нас не дайшлі. Захаваліся літаратурныя працы Ларэнца Гіберці (1378—1455), які ў сваіх «Каментарах» называючы Маза «чалавекам выдатных талентаў», паведамляе, што мастак стварыў цыкл фрэсак у царкве Санта Крочэ і быў не толькі славутым жывапісцам, але і скульптарам, які пакінуў пасля сябе шмат вучняў. Аднак Джорджа Вазары ў сваёй працы прыпісваў гэтыя фрэскі мастаку Стэфана. Узніклая блытаніна з трох імёнаў — Маза, Стэфана і Джаціна — працяглы час не дазваляла навукоўцам вызначыць, хто і што з іх стварыў.
Ілья Васілевіч Бранавец
Клубная кар’ера
З 2008 года пачаў выступаць за клуб «Слуцкцукар» (пазней «Слуцк») у Другой лізе і прайшоў з ім шлях да Вышэйшай лігі. Спачатку быў адным з асноўных брамнікаў, потым стаў другім і трэцім брамнікам.
З 2014 года, пасля выхаду слуцкай каманды ў Вышэйшую лігу, стаў выступаць за дубль. У верасні 2014 года да канца сезона быў аддадзены ў арэнду ў пінскую «Хвалю», дзе быў асноўным брамнікам, аднак не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Другую лігу.
Ілья Міхайлавіч Мурын
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем.
Ілья Васілевіч Бранавец
Клубная кар’ера
У 2015 годзе вярнуўся ў «Слуцк» і зноў стаў гуляць за дубль. У 2016 годзе ў сувязі з траўмамі асноўных брамнікаў Артура Лясько і Канстанціна Рудзянка правёў пяць матчаў у Вышэйшай лізе, пасля чаго зноў стаў выступаць за дубль. У верасні 2018 года згуляў яшчэ ў трох матчах у Вышэйшай лізе. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2019, як і ў папярэдніх, быў другім брамнікам пасля Барыса Панкратава, але пры гэтым стаў часцей прыцягвацца да стартавага складу. У снежні 2019 года падпісаў новае пагадненне са слуцкім клубам. Заставаўся другім брамнікам у 2020 годзе, у канцы сезона выхадзіў у стартавым складзе. У студзені 2021 года стала вядома, што Бранавец застаецца ў слуцкай камандзе.
Ілья Міхайлавіч Мурын
Дасягненні
Бронзавы прызёр Кубка Беларусі 2014 года на дыстанцыі 200 м батэрфляем.
Ілья Васілевіч Бранавец
Клубная кар’ера
У пачатку сезона 2021 чаргаваўся ў аснове з Дзмітрыем Харытонавым, з лета саступіў месца ў складзе Арцёму Гамялько, з кастрычніка 2021 года вярнуўся ў стартавы склад. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам».
Ілья Міхайлавіч Мурын
Дасягненні
Срэбраны прызёр Кубка Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м батэрфляем.
Ілья Васілевіч Бранавец
Грамадзянская пазіцыя
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.
Ілья Міхайлавіч Мурын
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў камбінаваных эстафетах 4 × 100 мікст і 4 × 100 м.
Гімацій
Гіма́цій (ἱμάτιον — тканіна, плашч) — верхняе адзенне, плашч у старажытных грэкаў. Вядомы з VI ст. да н.э. (да гэтага верхні плашч называўся фарас ці хлена). Кавалак тканіны (шэрсці ці лёну) памерам каля 1×3 м (атычны гімацій быў большы за дарыйскі), часта афарбаваны, да пачатку V ст. насіўся накінутым на плечы, затым драпіраваўся вакол цела, праходзячы пад правай рукой і закрываючы левае плячо; жанчыны пакрывалі гімаціем галаву. У даўжыню дасягаў першапачаткова каленаў, з сярэдзіны V ст. — шчыкалатак. Разнавіднасцю прасторнага дарослага гімація з’яўлялася халаміда — лёгкі кароткі плашч. Гімацій быў як мужчынскай, так і жаночай вопраткай. Жанчыны маглі насіць яго як покрыва.
Вялікае значэнне надавалася прыгожа размешчаным складкам, для чаго да канцоў прышываліся дмысловыя гіркі ў выглядзе кутасаў, у эліністычнага час мог мець па краю махры. Насіўся звычайна паўзверх хітона пры выхадзе на вуліцу; нашэнне гімація без хітона было прыкметай аскетычнага ладу жыцця ў спартанцаў і было звычайным пры адлюстраванні філосафаў.
У рымскі час тэрмін «гімацій» быў сінонімам тогі.
Гімацій — традыцыйная частка аблачэння святых рознага чыну святасці ў візантыйскай іканаграфіі.
Юрый Канстанцінавіч Фамічоў
Юрый Канстанцінавіч Фамічо́ў (Юрий Константинович Фомичёв;  — ) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі, доктар медыцынскіх навук (1967), прафесар (1968). Заслужаны работнік народнай адукацыі БССР.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Чыстапаль Татарскай АССР (Рэспубліка Татарстан, Расія). У 1948 годзе скончыў сярэднюю школу ў Мінску і паступіў у Мінскі медыцынскі інстытут на лячэбны факультэт. Інстытут скончыў у 1954 годзе, вучыўся ў аспірантуры і ў 1957 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў у Інстытуце эпідэміялогіі і мікрабіялогіі Міністэрства аховы здароўя БССР. У пачатку 1960-х гг. павышаў кваліфікацыю ў Маскве і Англіі. У 1966 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. З 1967 года Ю. К. Фамічоў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, загадваў Праблемнай навукова-даследчай лабараторыяй эксперыментальнай біялогіі. Адначасова ў 1969—1988 гг. займаў пасаду загадчыка кафедрай мікрабіялогіі біялагічнага факультэта. У 1970 годзе знаходзіўся ў навуковай камандзіроўцы ў Вялікабрытаніі, дзе на працягу 6 месяцаў працаваў у Эдынбургскім універсітэце. У 1971—1973 гг. займаў пасаду дэкана біялагічнага факультэта БДУ. З 1988 года займаў пасаду загадчыка кафедрай генетыкі, у 1993—2011 гг. — прафесара кафедры мікрабіялогіі.
Памёр Ю. К. Фамічоў 2 сакавіка 2105 г. Пахаваны на Паўночных могілках ў Мінску.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 300 навуковых прац, у т.л. 40 патэнтаў і аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы, 10 лекцыйных курсаў у галіне агульнай мікрабіялогіі, генетыкі бактэрый, малекулярнай біялогіі, генетычнай інжынерыі.
NGC 7024
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спіс аб’ектаў PGC (1950001—1951000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1950001—1951000)
Аляхновіцкае ўзвышша
Аляхновіцкае ўзвышша — паўночна-заходняя частка Мінскага ўзвышша, якая знаходзіцца ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. На паўднёвым захадзе абмежавана далінай Заходняй Бярэзіны, на паўночным усходзе — далінай Ушы. На поўначы стромкім уступам падыходзіць да забалочанай Нарачана-Вілейскай нізіны.
Рэльеф узвышша плоскахвалісты, з адноснымі перавышэннямі каля 5 м. Ускраіны крутыя, зыходзячы да рачных далін, утвараюць высокія схілы да 20 м. Глебы дзярнова-падзолістыя, ў асноўным выкарыстоўваюцца пад пашу. Расліннасць прадстаўлена на схілах хмызнякамі і масівамі лесу.
Вышэйшая кропка Аляхновіцкага ўзвышша — 313 м. Назвы не мае. Знаходзіцца на лясістым пагорку паміж вёскамі Уланаўшчына, Гірдзі і Воўкаўшчына Маладзечанскага раёна, у 15 км на паўднёвы ўсход ад г. Маладзечна. Вяршыня пазначана разбураным трыянгулятарам.
Акайын (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 86 чалавек (43 мужчыны і 43 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 43 чалавекі (24 мужчыны і 19 жанчын).
Антон Сяргеевіч Неўмывака
Антон Сяргеевіч Неўмывака (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Перавісь
Пе́равісь (, Перевись) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Антон Сяргеевіч Неўмывака
Дасягненні
Срэбраны прызёр Рэспубліканскай спартакіяды школьнікаў 2014 года на дыстанцыі 100 м на спіне.
Жабчава
Жа́бчава (, Жабчево) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
NGC 7025
NGC 7025 (іншыя абазначэнні — PGC 66151, UGC 11681, MCG 3-54-1, ZWG 449.3, KARA 897, IRAS21054+1607) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Дэльфін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сайман Рэкс
Са́йман Рэкс Ка́трайт (Simon Rex Cutright; нар., Сан-Францыска, Каліфорнія, ЗША), найбольш вядомы як Са́йман Рэкс, або Dirt Nasty — амерыканскі акцёр, комік, тэлевядучы, рэпер, музычны прадзюсар і былы віджэй. Вядомы дзякуючы фільмам «Вельмі страшнае кіно 3», «Вельмі страшнае кіно 4», «Вельмі страшнае кіно 5», «Чырвоная ракета», а таксама дзякуючы ролі ў серыяле «За што цябе кахаю».
Шалкар (Усходне-Казахстанская вобласць)
Шалкар — аул у Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сарыцерэк. Код КАТА — 634643300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 368 чалавек (178 мужчын і 190 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 334 чалавекі (165 мужчын і 169 жанчын).
NGC 7026
NGC 7026 (іншае абазначэнне — PK 89+0.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сан-Анджэла
Сан-Анджэла (San Angelo) — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Том-Грын. Па дадзеных перапісу за 2010 год насельніцтва — 93 200 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 100 450 чалавек.
Хуан Баўтыста Майна
Хуан Баўтыста Майна (Juan Bautista Maino;, Пастрана, Гвадалахара — , ) — іспанскі жывапісец эпохі барока.
Біяграфія
Сын міланскага гандляра тканінамі і партугальскай дваранкі, якія знаходзіліся на службе ў знакамітай прынцэсы Эбалі. Прадстаўнік таледскай і мадрыдскай школы, вучань Эль Грэка.
З юнацтва займаўся ўпрыгожаннем Эскарыяла. У 1600—1610 гадах наведваў і жыў у Італіі, дзе пазнаёміўся, у прыватнасці, з творамі Караваджа. Вярнуўшыся ў Іспанію, пасяліўся ў Таледа, дзе ўступіў у дамініканскі ордэн, стаў манахам. Прыкладна з 1620 года жыў у Мадрыдзе, дзе служыў пры дварах каралёў Філіпа III і Філіпа IV, працуючы прыдворным мастаком. Дапамог уладкавацца пры двары свайму вучню і сябру Дыега Веласкесу.
Сямён Мікалаевіч Домаш
Сямён Мікалаевіч Домаш (, вёска Тумашы,, Брэсцкая вобласць — 9 лютага 2019, Гродна ) — беларускі палітычны дзеяч.
Біяграфія
Скончыў Бабруйскі аўтатранспартны тэхнікум (1969), Вышэйшую партыйную школу (1976), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі, факультэт планавання прамысловасці (1981).
Працоўную дзейнасць пачаў у 1969 г. механікам па рамонце аўтамабіляў Астравецкай аўтабазы № 4 Гродзенскага аблаўтапраўлення. З 1970 г. па 1974 г. працаваў галоўным інжынерам, а з 1974 г. па 1977 г. — дырэктарам аўтабазы. З 1977 г. па 1982 г. — дырэктар аўтакамбіната № 1 г. Гродна. З 1982 г. па 1987 г. працаваў загадчыкам прамыслова-транспартным аддзелам Гродзенскага гаркама КПБ і другім сакратаром Кастрычніцкага райкама КПБ г. Гродна (курыраваў прамысловасць, транспарт, будаўніцтва і іншыя галіны народнай гаспадаркі). У 1987 г. абраны старшынёй выканкама і гарадскога Савета дэпутатаў г. Ліды Гродзенскай вобласці. У 1990 г. абраны старшынёй выканкама г. Гродна. У 1991—1993 гг. — старшыня выканкама і гарадскога Савета дэпутатаў г. Гродна. У 1993 г. абраны старшынёй Гродзенскага аблвыканкама і абласнога Савета дэпутатаў. Працуючы старшынёй Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў (1994—1996), выявіў сябе як прыхільнік пашырэння паўнамоцтваў мясцовых органаў улады і ўзмацненні іх ролі ў тэрытарыяльным развіцці і функцыянаванні галін народнай гаспадаркі.
Палітычная дзейнасць
Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га і 13-га скліканняў. У маі 1996 г. абраны членам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (курыраваў працу пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве і мясцовым самакіраванні, ажыццяўляў сувязь з мясцовымі органамі самакіравання і беларускай дыяспарай). Падчас лістападаўскага рэферэндуму 1996 г. выступіў супраць палітыкі А. Лукашэнка, а ў лістападзе 1996 г. разам з 70 дэпутатамі Вярхоўнага Савета падпісаў заяву аб імпічменце прэзідэнту. Пасля паражэння апазіцыі вярнуўся ў Гродна. Пры гэтым працягваў знаходзіцца ў апазіцыі. 23 марта 1996 г. абраны віцэ-прэзідэнтам Беларускай праваабарончай канвенцыі, што аб'яднала на той момант 113 грамадскіх арганізацый, партый і рухаў. У Кардынацыйнай радзе дэмакратычных сіл прадстаўляў Гродзенскую вобласць. З 1997 г. з'яўляўся старшынёй Кардынацыйнага Камітэта «Гродзенская Ініцыятыва», якая аб’ядноўвае 34 грамадскіх, палітычных, прафсаюзных арганізацый Гродзенскай вобласці. З ініцыятывы Дораша і пры яго актыўным удзеле ў маі 2000 г. створана Кардынацыйная Рада «Рэгіянальная Беларусь» — шырокая кааліцыя грамадскіх, палітычных і прафсаюзных аб'яднанняў усіх абласных цэнтраў і буйных гарадоў Беларусі. Падпісаў Хартыю’97 у ліку першых ста чалавек.
Сямён Домаш — удзельнік сустрэчы прэзідэнта ЗША Біла Клінтана з кіраўніцтвам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь. Актыўны прыхільнік міжрэгіянальнага супрацоўніцтва, адзін з ініцыятараў стварэння Асацыяцыі Пародненых Еўрапейскіх Гарадоў, Еўрарэгіёна «Нёман». 18 чэрвеня 2001 г. Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў зарэгістравала ініцыятыўную групу грамадзян па вылучэнні кандыдатам у Прэзідэнты Рэспублікі Беларусь у складзе 3.695 чал., кіраўнік — Яўген Лабановіч. 14 жніўня 2001 г. Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў зарэгістравала кандыдатам у Прэзідэнты Рэспублікі Беларусь; прызнана сапраўднымі 160.077 подпісаў. Раніцай 22 жніўня 2001 г. сабраў прэс-канферэнцыю, дзе ў прысутнасці журналістаў падпісаў заяву ў Цэнтравыбаркам з просьбай зняць сваю кандыдатуру ў сувязі з дамоўленасцямі шырокай грамадзянскай кааліцыі аб падтрымцы адзінага кандыдата, якім назваў старшыню Федэрацыі прафсаюзаў Беларускай Уладзіміра Ганчарыка.
Пасля сыходу з палітычнай дзейнасці
Перад выбарамі С. Домаш схапіў інфаркт, яму зрабілі шунтаванне. Доўгі час ён папраўляў здароўе. У чэрвені 2002 сышоў з грамадскай дзейнасці. Перад выбарамі 2006 года С. Домаша прызначылі кіраўніком «Гродзенскага вытворчага гарбарнага аб’яднання». Гэту пасаду ён займаў да студзеня 2014. У 2017 годзе сталя вядома пра яго працу на заводзе ABC.
Памёр 9 лютага 2019 года. Пахаваны на ганаровай частцы гродзенскіх могілак Сакрэт.
Сям’я
Жанаты. Жонка Зоя Фёдараўна працуе спецыялістам па кадрах Ленінскага аддзялення «Беларусбанка» г. Гродна. Мае двух сыноў — Зміцер і Аляксандр. Зміцер (нар. 1971 г.), скончыў Вышэйшае інжынернае зенітна-ракетнае вучылішча ў г. Мінску і Гродзенскі дзяржаўны універсітэт, факультэт міжнародных эканамічных адносін. Працуе ў сумесным беларуска-расійскім прадпрыемстве ў г. Гродна. Майстар спорту па плаванні і афіцэрскаму шматбор’ю. Яго жонка Таццяна (нар. 1973 г.) урач па адукацыі, працуе акушэрам-гінеколагам у Гродзенскай клінічнай радзільнай доме. Маюць сына Арцёма (нар. 1997 г.) Малодшы сын Сямёна Домаша Аляксандр (нар. 1974 г.) скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт, факультэт правазнаўства. Працуе кіроўным спецыялістам аддзела крэдытавання і інвестыцый Гродзенскага галаўнога філіяла «Прыёрбанка». Кандыдат у майстры спорту па плаванні.
Хайнц Мак
Хайнц Мак (Heinz Mack; нар., Лолар, Германія) — мастак нямецкага паходжання, прадстаўнік оп-арта і кінетычнага мастацтва.
Біяграфія і творчасць
Хайнц Мак нарадзіўся 8 сакавіка 1931 года ў горадзе Лолары ў нямецкай зямлі Гесэн. У 1949 годзе ён пераехаў у Дзюсельдорф, дзе вывучаў жывапіс у Дзяржаўнай мастацкай акадэміі з 1950 па 1953 гады. Хайнц Мак таксама атрымаў ступень па філасофіі ва Універсітэце Кёльна ў 1956 годзе, у тым жа годзе пачаў вывучаць праблемы руху і святла. З 1956 па 1958 гады мастак распрацоўваў светлавыя рэльефы і светлавыя кінетычныя канструкцыі — работы, зробленыя з паліраванага металу, які вібраваў і адлюстроўваў колеры асяроддзя.
Хайнц Мак распрацаваў тэорыю «дынамічных структур», якую ўпершыню прадставіў у 1958 годзе ў падобным на маніфест эсэ «Die Ruhe der Unruhe» («Спакой неспакою»), апублікаваным у першым выпуску часопіса «Zero».
Першая персанальная выстаўка мастака прайшла ў Галерэі Шмела ў Дзюсельдорфе ў 1957 годзе. У 1957—1958 гадах разам з Ота Пінэ стварыў групу «Зеро», у якую ўвайшлі Гюнтэр Юкер, Іў Кляйн, Жан Тэнглі і іншыя.
Перавое
Пераво́е (, Перовое) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Нясвіжскі з’езд кансерватараў (1926)
Нясвіжскі з'езд кансерватараў — з'езд прадстаўнікоў «віленскіх кансерватараў» 25 кастрычніка 1926 у Нясвіжы ў палацы Радзівілаў для сустрэчы з Юзафам Пілсудскім (1867—1935).
Повадам візіта Юзафа Пілсудскага ў Нясвіж было жаданне пасмяротна ўзнагародзіць свайго былога ад'ютанта — маёра князя Станіслава Радзівіла (1880—1920), загінулага ў час польска-савецкай вайны. Прычынай прыезда маршала Юзафа Пілсудскага ў сядзібу Радзівілаў, куды спецыяльна (у ліку каля 200 асоб) з'ехаліся для сустрэчы з Пілсудскім прадстаўнікі «віленскіх кансерватараў», было жаданне Пілсудскага атрымаць саюзнікаў супраць польскіх «эндэкаў» пасля арганізаванага Пілсудскім «майскага пераварота» (1926) і ўхвалу планаў «санацыі». Ініцыятыва сустрэчы зыходзіла ад Пілсудскага, які прыехаў у Нясвіж на цягніку разам са сваімі новапрызначанымі міністрамі Каралем Незабытоўскім (1865—1952) і Аляксандрам Мяйштовічам (1864—1943), што належалі да кола «віленскіх кансерватараў».
Сабраныя лідары «віленскіх кансерватараў», прадстаўленыя галоўным чынам мясцовымі арыстакратамі і заможнымі маянткоўцамі (з паўночна-усходніх ваяводстваў Другой Рэчы Паспалітай (Польшчы) — былых Віленскай, Гродзенскай і Мінскай губерняў Расійскай імперыі), надавалі сустрэчы характар з'езду мясцовай арыстакратыі. На сустрэчы прысутнічалі такія значныя лідары «віленскіх кансерватараў» як князь Альбрыхт Радзівіл (1885—1935), князь Януш Радзівіл (1880—1967), князь Яўстах Сапега (1881—1963), граф Ян Тышкевіч (1896—1939), граф Артур Патоцкі, граф Марыян Броель-Плятэр, граф Ежы Чапскі (1861—1930), граф Эмерык Чапскі (1897—1979), Аляксандр Хамінскі (1859—1937), Аляксандр Мяйштовіч (1864—1943), прадстаўнік віленскага архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага ксёндз Валерыян Мяйштовіч, Людвік Хамінскі (1890—1953), Караль Незабытоўскі (1865—1952), Зыгмунт Даманскі і інш.
Аднак не прыехалі ў Нясвіж запрошаныя Радзівіламі князь Альгерд Чартарыйскі (1888—1977), князь Здзіслаў Любамірскі (1865—1943), сям'я графаў Замойскіх, граф Антоній Юндзіл і інш. Эдвард Вайніловіч (1847—1928) быў запрошаны сваімі добрымі сябрамі нясвіжскімі Радзівіламі на сустрэчу з Юзафам Пілсудскім, але Вайніловіч не паехаў з-за таго, што адышоў ад палітычнай дзейнасці, не ўступаў у палітычныя партыі, быў абмежаваны ў грошах, а таксама крытычна глядзеў на ўстаноўлены Пілсудскім пасля «майскага пераварота» (1926) рэжым «санацыі», спыненне судовага разгляду гучных карупцыйных спраў і, як запісаў у сваіх мемуарах, не ўтрымаўся б ад малапрыемнай прамовы, бо па свайму ўзросту і былой высокай пасадзе павінен быў бы прамаўляць.
Пасля таго, як Юзаф Пілсудскі праслухаў імшу, паклаў ордэн «Virtuti Militari» IV класа на саркафаг з рэшткамі князя Станіслава Радзівіла (1880—1920) у крыпце-пахавальні князёў Радзівілаў у Фарным касцёле Найсвяцейшага Божага Цела ў Нясвіжы, у палацы Радзівілаў адбыўся ўрачысты абед. Ад імя сабраных князь Яўстах Сапега (1881—1963) павітаў Пілсудскага, падкрэсліваючы ў сваёй прамове, што прадстаўляе як мясцовых землеўладальнікаў, так і іх грамадскую арганізацыю — Кансерватыўную арганізацыю дзяржаўнай працы. Князь Яўстах Сапега з асаблівым задавальненнем адзначыў, што ім імпануе і мясцовае паходжанне маршалка: «Стасунак наш да цябе, пане маршалу, узмацняе той факт, што ты з крыві і косці ёсць адным з нас, з нас вырас і носіш на сябе, нягледзячы на дзіўныя змены лёсу твайго, кляймо шляхціца крэсавага і кляйма таго не хаваеш, а, наадварот, яўна яго паказваеш». Сам Юзаф Пілсудскі ў адказ на ўвагу, цёплы прыём і ўхвалу прамовіў тост у гонар «дому Радзівілаў».
Юзаф Пілсудскі прабыў у Нясвіжы 12 гадзін (ужо 26 кастрычніка маршал быў у Варшаве), але візіт меў вялікае значэнне для неабходнага росту падтрымкі Пілсудскага з боку буйных і сярэдніх землеўласнікаў усёй дзяржавы пасля «майскага пераварота» (1926). Станіслаў Мацкевіч, рэдактар газеты «Słowo», якая была афіцыйным выданнем «віленскіх кансерватараў», апалагезаваў Юзафа Пілсудскага, рэзка выступаў супраць камунізма і лічыў СССР вялікай пагрозай для Другой Рэчы Паспалітай (Польшчы).
Дзмітрый Вячаслававіч Новікаў
Дзмітрый Вячаслававіч Новікаў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавы прызёр Алімпійскіх дзён моладзі Беларусі 2013 года на дыстанцыі 100 м на спіне.
Дэісус (абраз з Альгомеля, сярэдзіна XVIII стагоддзя)
Дэісус — абраз сярдзіны XVIII ст., які паходзіць з в. Альгомель Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Дзмітрый Вячаслававіч Новікаў
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2015 года на дыстанцыі 100 м на спіне.
Дэісус (абраз з Альгомеля, сярэдзіна XVIII стагоддзя)
Апісанне
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Абраз выкананы ў стылі так званай «столінскай» школы і вылучаецца графічнасцю пісьма і высокай дэкаратыўнасцю. Увагу прыцягваюць светлы сакас Хрыста, густа арнаментаваны дробнымі чатырохпялёсткавымі кветкамі, і светла-карычневы амафор з трыма крыжамі. Вакол яго непакрытай галавы німб з літарамі  Ὀ, ὤ, Ν , што пазначаюць «нябеснае» імя Хрыста. Рукі Маці Божай і Яна Хрысціцеля малітоўна скрыжаваны на грудзях. Фон абраза дэкараваны разным раслінным арнаментам. Рама абраза — з двума пілястрамі і накладным арачным завершшам, упрыгожаным раслінна-кветкавым роспісам.
Дэісус (абраз з Мінскай вобласці)
Дэісус — абраз 1791 года, які паходзіць з Мінскай вобласці. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Апісанне
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Мае ўрачыста-святочны выгляд. У цэнтры, на троне, велічна ўзвышаецца Хрыстос у поўным архіерэйскім аблачэнні — у вохрыстым сакасе з буйнымі белымі і блакітнымі кветкамі, светла-зялёным амафоры, з цёмна-зялёнай паліцай, крыжам і панагіяй на грудзях. На галаве — чырвоная мітра, на нагах такога ж колеру чаравікі. Маці Божая ў ружовым хітоне, упрыгожанай белымі ружамі далматыцы, зяленым плашчы і белым плаце, на галаве — чырвоная мітра. Ян Хрысціцель у мілоці і зялёным на чырвонай падкладцы плашцы, у левай руцэ ён трымае свой атрыбут — доўгі трысняговы крыж. Разны фон абраза густа запоўнены ракальнымі завіткамі. Верх абраза меў накладное паўкруглае завершша. У ніжняй частцы змешчаны надпіс з датай стварэння (1791) і імёнамі заказчыкаў — Матфея Кучыны, Паўлюка Кучыны, Сямёна Малішэвіча, Лявона Кулікоўскага, Рыгора Кучыны.
Дэісус (абраз з Драгічынскага раёна)
Апісанне
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Абраз вылучаецца адметнасцю выканання. Велічны трон, на якім сядзіць Хрыстос, выкананы ў тэхніцы разьбы па ляўкасу і арганічна спалучаецца з густым раслінна-кветкавым разным арнаментам фона. Ножкі трона абапіраюцца на анёлкаў-пуці, што лунаюць паміж аблокаў. Чырвоны сакас Хрыста цалкам дэкараваны залатым раслінна-кветкавым арнаментам, на яго галаве — карона-мітра. Маці Божая апранута ў блакітна-зялены хітон з залатой акантоўкай па гарлавіне і рукавах і чырвоны плашч з залатой арнаментаванай каймой. На галаве — залаты вянец. Ян Хрысціцель — у чырвоным хітоне і блакітным гімаціі з залатой каймой. Іх рукі малітоўна скрыжаваны на грудзях, каля ног з аблокаў выглядваюць галоўкі анёлкаў-пуці.
Дзінка Трэбоціч
Дзінка Трэбоціч (Dinko Trebotić; нар., ) — харвацкі футбаліст, паўабаронца румынскага клуба «Бузэў».
Клубная кар’ера
Выхаванец спліцкага «Хайдука», дэбютаваў за каманду 5 кастрычніка 2008 года ў матчы супраць «Краацыі Сесветэ». Больш у сезоне 2008/09 на полі не з’яўляўся, пазней выступаў у арэндзе ў клубах другога дывізіёна «Юнак» і «Рудаш». Вярнуўся ў «Хайдук» у ліпені 2010 года і стаў іграком асноўнага складу.
У лютым 2012 года да канца сезона 2011/12 быў аддадзены ў арэнду ў «Заграб». У жніўні таго ж года, пакінуўшы «Хайдук», перайшоў у «Лакаматыву». Праз два гады далучыўся да венгерскага «Відэатона», разам з якім стаў чэмпіёнам Венгрыі. У ліпені 2016 года перайшоў у «Бней Іегуду», першую палову 2017 года правёў у нарвежскім «Фрэдрыкстадзе». У сезоне 2017/18 выступаў за «Славен Бялупа».
У студзені 2020 года быў аддадзены ў арэнду венгерскаму клубу «Ракацы», дзе спачатку выхадзіў на замену, а пасля замацаваўся ў стартавым складзе. У ліпені 2020 года вярнуўся ў «Дынама», згуляў адзін матч за дубль, пасля чаго па пагадненні бакоў разарваў кантракт з беларускім клубам.
У жніўні 2020 года стаў іграком баснійскага клуба «Зрыньскі», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Агілас» з чацвёртага дывізіёна Іспаніі. У студзені 2022 года далучыўся да румынскага «Бузэў».
Міжнародная кар’ера
Выступаў за моладзевую зборную Харватыі.
NGC 7027
NGC 7027 (іншае абазначэнне — PK 84-3.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Свалява
Свалява (Свалява) — горад у Закарпацкай вобласці Украіны. Насельніцтва 16 962 чал. (1 студзеня 2012).
Жанабаз (Зайсанскі раён)
Жанабаз — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сарыцерэк. Код КАТА — 634643400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 56 чалавек (29 мужчын і 27 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 43 чалавекі (25 мужчын і 18 жанчын).
Жураўка
Жура́ўка (, Журавка) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
Антанова (Маларыцкі раён)
Антано́ва (, Антоново) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавета.
NGC 7029
NGC 7029 (іншыя абазначэнні — PGC 66318, ESO 235-72, AM 2112-483) — эліптычная галактыка (E6) ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клімат Марса
Клімат Марса. У цяперашні час Марс прадстаўляецца найбольш цікавай для вывучэння планетай Сонечнай сістэмы. Клімат на Марсе, хоць і маласпрыяльны для жыцця, усё ж найбольш блізкі да зямнога. Мяркуецца, у мінулым клімат Марса мог быць больш цёплым і вільготным, а на паверхні прысутнічала вадкая вада і нават ішлі дажджы. Менавіта Марс з'яўляецца найбольш імаверным кандыдатам для арганізацыі першай пілатуемай экспедыцыі на іншую планету.
Атмасферны склад
Атмасфера Марса больш разрэджаная, чым паветраная абалонка Зямлі, і на 95,9% складаецца з вуглякіслага газу, каля 1,9% прыпадае на долю азоту і 2% аргону. Змест кіслароду 0,14%. Сярэдні ціск атмасферы на паверхні ў 160 разоў менш, чым у паверхні Зямлі.
Воблачнасць і ападкі
Вадзянога пару ў марсіянскай атмасферы зусім няшмат, але пры нізкіх ціску і тэмпературы ён знаходзіцца ў стане, блізкім да насычэння, і часта збіраецца ў воблака. Марсіянскія аблокі даволі невыразныя у параўнанні з зямнымі.
У тэлескоп бачныя толькі самыя вялікія з іх, але назірання з касмічных караблёў паказалі, што на Марсе сустракаюцца аблокі самых разнастайных формаў і відаў: пёрыстыя, хвалістыя, падветраныя (паблізу буйных гор і пад схіламі вялікіх кратараў, у месцах, абароненых ад ветру).
Над нізінамі — каньёнамі, далінамі — і на дне кратараў у халодны час сутак часта стаяць туманы. Узімку 1979 г. у раёне пасадкі «Вікінга-2» выпаў тонкі слой снегу, які праляжаў некалькі месяцаў.
Пытанне пра наяўнасць вады
З-за нізкага ціску вада не можа існаваць у вадкім стане на паверхні Марса.
Даследаванні, праведзеныя касмічным апаратам «Марынер-4» у 1965 годзе, паказалі, што вадкай вады на Марсе ў цяперашні час няма, але дадзеныя марсахода НАСА «Спірыт» і «Opportunity» сведчаць аб наяўнасці вады ў мінулым. 31 ліпеня 2008 вада ў стане лёду была выяўленая на Марсе ў месцы пасадкі касмічнага апарата НАСА "Фенікс". Апарат выявіў паклады лёду непасрэдна ў грунце.
Ёсць некалькі фактаў у падтрымку сцвярджэння аб прысутнасці вады на паверхні планеты ў мінулым. Па-першае, знойдзены мінералы, якія маглі ўтварыцца толькі ў выніку працяглага ўздзеяння вады. Па-другое, вельмі старыя кратары практычна сцёртыя з паверхні Марса. Сучасная атмасфера не магла выклікаць такога разбурэння. Вывучэнне хуткасці ўтварэння і эрозіі кратараў дазволіла ўсталяваць, што мацней за ўсё вецер і вада разбуралі іх каля 3,5 млрд гадоў таму. Прыблізна такі ж ўзрост маюць і многія прамоіны.
Пакуль можна толькі меркаваць, што з прычыны мінулых працэсаў на планеце да гэтага часу захавалася прымітыўнае жыццё.
Тэмпература
Сярэдняя тэмпература на Марсе значна ніжэй, чым на Зямлі, — каля -40 °С. Пры найбольш спрыяльных умовах летам на дзённай палове планеты паветра выграваецца да 20 °С - цалкам прымальная тэмпература для жыхароў Зямлі. Але зімовай ноччу мароз можа дасягаць -125 °С. Пры зімовай тэмпературы нават вуглекіслата замярзае, ператвараючыся ў сухі лёд. Такія рэзкія перапады тэмпературы выкліканыя тым, што разрэджаная атмасфера Марса не здольная доўга ўтрымліваць цяпло. У выніку шматлікіх вымярэнняў тэмператур у розных пунктах паверхні Марса атрымліваецца, што днём на экватары тэмпература можа даходзіць да +27 °С, але ўжо да раніцы падае да -50 °С.
На Марсе існуюць і тэмпературныя аазісы, у раёнах "возера" Фенікс (плато Сонца) і зямлі Ноя перапад тэмператур складае ад -53 °С да +22 °С летам і ад -103 °С да -43 °С зімой. Такім чынам, Марс — даволі халодны свет, аднак клімат там ненашмат больш суровы, чым у Антарктыдзе. Калі першыя фатаграфіі з паверхні Марса, зробленыя «Вікінгам», былі перададзеныя на Зямлю, навукоўцы былі вельмі моцна здзіўлены, убачыўшы, што марсіянскае неба не чорнае, як гэта меркавалася, а ружовае. Аказалася, што пыл, які вісіць у паветры, паглынае 40% сонечнага святла, што паступае, ствараючы каляровы эфект.
Поры года
На сённяшні момант вядома, што з усіх планет Сонечнай сістэмы Марс найбольш падобны да Зямлі. Вось кручэння Марса нахіленая да яго арбітальнай плоскасці прыблізна на 23,9°, што параўнальна з нахілам зямной восі, што складае 23,4°, а марсіянскія суткі практычна супадаюць з зямнымі — менавіта таму, як і на Зямлі, адбываецца змена сезонаў. Ярчэй за ўсё сезонныя змены выяўляюцца ў палярных абласцях. У зімовы час палярныя шапкі займаюць значную плошчу. Мяжа паўночнай палярнай шапкі можа сысьці ад полюса на траціну адлегласці да экватара, а мяжа паўднёвай шапкі пераадольвае палову гэтай адлегласці. Такая розніца выклікана тым, што ў паўночным паўшар'і зіма надыходзіць, калі Марс праходзіць праз перыгелій сваёй арбіты, а ў паўднёвым — калі праз афелій. З-за гэтага зіма ў паўднёвым паўшар'і халадней, чым у паўночным. І працягласць кожнага з чатырох марсіянскіх сезонаў адрозніваецца ў залежнасці ад яго выдалення ад Сонца. А таму ў марсіянскім паўночным паўшар'і зіма кароткая і адносна «памерная», а лета доўгае, але прахалоднае. У паўднёвым ж наадварот — лета кароткае і адносна цёплае, а зіма доўгая і халодная.
З надыходам вясны палярная шапка пачынае «скурчвацца», пакідаючы за сабой паступова знікаючыя астраўкі лёду. У той жа час ад палюсоў да экватара распаўсюджваецца так званая хваля пацямнення. Сучасныя тэорыі тлумачаць яе тым, што вясновыя вятры пераносяць ўздоўж мерыдыянаў вялікія масы грунту з рознымі адбівальнымі ўласцівасцямі.
Відаць, ні адна з шапак не знікае цалкам. Да пачатку даследаванняў Марса пры дапамозе міжпланетных зондаў меркавалася, што яго палярныя вобласці пакрытыя застылай вадой. Больш дакладныя сучасныя наземныя і касмічныя вымярэння выявілі ў складзе марсіянскага лёду таксама змёрзлы вуглякіслы газ. Улетку ён выпараецца і паступае ў атмасферу. Вятры пераносяць яго да процілеглай палярнай шапцы, дзе ён зноў замярзае. Гэтым кругаваротам вуглякіслага газу і рознымі памерамі палярных шапак тлумачыцца зменлівасць ціску марсіянскай атмасферы.
Кагедай
Кагедай — сяло ў Зайсанскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сарыцерэк. Код КАТА — 634643600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 453 чалавекі (228 мужчын і 225 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 450 чалавек (237 мужчын і 213 жанчын).
NGC 7030
NGC 7030 (іншыя абазначэнні — PGC 66283, ESO 598-28, MCG -4-50-3, IRAS21083-2041) — спіральная галактыка з перамычкай (SBab) ў сузор’і Казярог.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хорскі сельсавет
Створаны 12 кастрычніка 1940 года. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя сельсавета далучана да Харомскага сельсавета.
Станіслаў Русланавіч Паздзееў
Станіслаў Русланавіч Паздзееў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
На Чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2013 года заняў 12-е месца на дыстанцыі 50 м брасам.
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Чэмпіён Еўропы сярод юніёраў 2014 года на дыстанцыі 50 м брасам.
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2015 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года на дыстанцыі 50 м брасам.
Гара Паўліна
Гара Паўліна (Pavonis Mons) — патухлы вулкан на Марсе, размешчаны ў правінцыі Фарсіда, побач з марсіянскім экватарам. На поўнач ад яго знаходзіцца гара Аскрыйская, а на поўдзень — гара Арсія. Найвышэйшая гара ў Сонечнай сістэме, Алімп, знаходзіцца на паўночным захадзе. Навуковая назва Pavonis Mons перакладаецца як Гара Паўліна.
Гара Паўліна узвышаецца над сярэдняй паверхняй Марса на 14 км, на вяршыні атмасферны ціск складае каля 130 Па (1,3 мБар). Для параўнання, найвышэйшая гара на Зямлі Эверэст мае вышыню 8,848 км над узроўнем мора. На больш полагам ўсходнім схіле маецца ланцуг эліптычных або авальных паглыбленняў, выбудаваных ўніз ад цэнтра неглыбокай западзіны. Усе яны сфарміраваліся ў выніку калапсу, звязанага з тэктанічнымі парушэннямі — абрыў на кожнай з бакоў западзіны з'яўляецца парушэннем суцэльнасці горных парод (звычайна такія аб'екты існуюць там, дзе маецца зрух пароды пад дзеяннем магмы або тэктанічных сіл).
Жыліхава
Жы́ліхава (, Жилихово) — аграгарадок у Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавета.
У 1924—1962 гадах цэнтр Жыліхаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 32 км у напрамку на поўдзень ад горада Капыль, за 149 км ад Мінска, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы.
Сярго Гедэванавіч Чыгладзэ
Сярго Гедэванавіч Чыгладзэ (Чыхладзэ)  (1920-1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, малодшы сяржант, Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 сакавіка 1920 года ў вёсцы Зодзі цяпер Чыатурскага раёна Грузіі. Працаваў на рудніку.
У 1942 годзе трапіў на фронт. Ваяваў на Паўночна-Заходнім, Бранскім і Беларускім франтах.
Кулямётчык 889-га стралковага палка 197-й стралковай дывізіі, малодшы сяржант Сярго Чыгладзэ геройскі змагаўся за вызваленне Парыцкага раёна Палескай вобласці Беларусі.
1 лютага 1944 г. з групай разведчыкаў атрымаў загад правесці разведку ў ваколіцах вёскі Дуброва. Байцам удалося прабрацца ў тыл ворага і выйсці на пазіцыю, з якой вёска выдатна праглядалася. З кулямёта яны адкрылі агонь па гітлераўцам, што заселі ў вёсцы. Калі патроны былі на зыходзе, Чыгладзэ здолеў захапіць нямецкі кулямёт і працягнуць абстрэл. У баі быў паранены, але бітву не пакінуў. Знішчыў больш за 70 фашыстаў. На наступны дзень, 2 лютага, праз балоты прабраўся да пазіцый праціўніка, знішчыў дзве кулямётныя кропкі, каля 50 салдат праціўніка. Загінуў у гэтым баі смерцю храбрых.
Пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі Дуброва Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці.
Званне Героя Савецкага Саюза было прысвоена 23 ліпеня 1944 года пасмяротна.
Памяць
У горадзе Мінску адна з вуліц названа імем Героя Савецкага Саюза Чыгладзэ Сярго Гедэванавіча. На доме № 2 па вуліцы Чыгладзэ была ўстаноўлена мемарыяльная дошка, у сярэдзіне 2000-х была перанесена на дом №4. На дошцы надпіс: «Вуліца названа імем Героя Савецкага Саюза Чыгладзэ Сярго Гедэванавіча, сына грузінскага народа, які здзейсніў бессмяротны подзвіг у гады вайны з нямецка-фашысцкімі захопнікамі за вызваленне Беларусі ў лютым 1944 года».
Белы карлік
Бе́лыя ка́рлікі — зоркі, якія праэвалюцыяніравалі з масай, якая не перавышае мяжу Чандрасекара (максімальная маса, пры якой зорка можа існаваць як белы карлік), пазбаўленыя ўласных крыніц тэрмаядзернай энергіі.
Адкрыццё белых карлікаў
У 1844 годзе дырэктар кёнігсбергскай абсерваторыі Фрыдрых Бесэль выявіў, што Сірыус, найбольш яркая зорка неба, перыядычна, хоць і вельмі слаба, адхіляецца ад прамалінейнай траекторыі руху па нябеснай сферы. Бесэль прыйшоў да высновы, што ў Сірыуса павінен быць нябачны «цёмны» спадарожнік, прычым перыяд абароту абедзвюх зорак вакол агульнага цэнтра мас павінен быць каля 50 гадоў. Паведамленне было сустрэта скептычна, бо цёмны спадарожнік заставаўся недаступным для назіранняў, а яго маса павінна была быць дастаткова вялікая — параўнальная з масай Сірыуса.
У студзені 1862 Альван Грэхэм Кларк, юсціруючы 18-цалевы рэфрактар​​, самы вялікі на той час тэлескоп ў свеце (Dearborn Telescope), пасля пастаўлены сямейнай фірмай Кларкаў у абсерваторыю Чыкагскага ўніверсітэта, выявіў у непасрэднай блізкасці ад Сірыуса цьмяную зорачку. Гэта быў цёмны спадарожнік Сірыуса, Сірыус B, прадказаны Бесэлем. Тэмпература паверхні Сірыуса B складае 25 000 K, што, з улікам яго анамальна нізкай свяцільнасці, сведчыць пра вельмі малы радыус і, адпаведна, вельмі высокую шчыльнасць — 106г/см³ (шчыльнасць Сірыуса ~0,25 г/см³, шчыльнасць Сонца ~1,4 г/см³). У 1917 Адрыян ван Маанен адкрыў наступны белы карлік — зорку ван Маанена ў сузор'і Рыб.
Парадокс шчыльнасці
У пачатку XX стагоддзя Герцшпрунгам і Раселам была адкрыта заканамернасць у дачыненні да спектральнага класа (гэта значыць тэмпературы) і свяцільнасці зорак — дыяграма Герцшпрунга — Расела (Г-Р дыяграма). Здавалася, што ўся разнастайнасць зорак укладваецца ў дзве вобласці Г-Р дыяграмы — галоўную паслядоўнасць і вобласць чырвоных гігантаў. У ходзе работ па назапашванню статыстыкі размеркавання зорак па спектральнаму класу і свяцільнасці Расел звярнуўся ў 1910 годзе да прафесара Эдуарда Пікерынга. Далейшыя падзеі Расел апісвае так :
«Я быў у свайго сябра... прафесара Э. Пікерынга з дзелавым візітам. З характэрнай для яго дабрынёй ён прапанаваў атрымаць спектры ўсіх зорак, якія Хінкс і я назіралі... з мэтай вызначэння іх паралакса. Гэтая частка працы, якая здавалася руціннай, аказалася вельмі плённай — яна прывяла да адкрыцця таго, што ўсе зоркі вельмі малой абсалютнай велічыні (гэта значыць нізкай свяцільнасці) маюць спектральны клас M (гэта значыць вельмі нізкую паверхневую тэмпературу). Як мне помніцца, абмяркоўваючы гэтае пытанне, я спытаў у Пікерынга аб некаторых іншых слабых зорках..., упамянуўшы, у прыватнасці, 40 Эрыдана B. Паводзячы сябе характэрным для яго чынам, ён тут жа адправіў запыт у офіс (Гарвардскай) абсерваторыі, і неўзабаве быў атрыманы адказ (я думаю, ад місіс Флемінг), што спектр гэтай зоркі — A (гэта значыць высокая паверхневая тэмпература). Нават у тыя палеазойскія часы я ведаў пра гэтыя рэчы дастаткова, каб адразу ж зразумець, што тут была крайняя неадпаведнасць паміж тым, што мы тады назвалі б "магчымымі" значэннямі паверхневай яркасці і шчыльнасці. Я, мабыць, не схаваў, што не проста здзіўлены, а літаральна ўражаны гэтым выключэннем з таго, што здавалася цалкам нармальным правілам для характарыстык зорак. Пікерынг жа ўсміхнуўся мне і сказаў: "Менавіта такія выключэнні і вядуць да пашырэння нашых ведаў" — і белыя карлікі ўвайшлі ў свет даследаванага.»
Здзіўленне Расела цалкам зразумелае: 40 Эрыдана B адносіцца да адносна блізкіх зорак, і па назіраным паралаксе можна дастаткова дакладна вызначыць адлегласць да яе і, адпаведна, свяцільнасць. Свяцільнасць 40 Эрыдана B аказалася анамальна нізкай для яе спектральнага класа — белыя карлікі ўтварылі новую вобласць на Г-Р дыяграме. Такое спалучэнне свяцільнасці, масы і тэмпературы было незразумелым і не знаходзіла тлумачэння ў рамках стандартнай мадэлі будовы зорак галоўнай паслядоўнасці, распрацаванай у 1920-я гады.
Высокая шчыльнасць белых карлікаў заставалася невытлумачальнай у рамках класічнай фізікі і астраноміі і знайшла тлумачэнне толькі ў рамках квантавай механікі пасля з'яўлення статыстыкі Фермі — Дзірака. У 1926 Фаулер у артыкуле «Шчыльная матэрыя» («On dense matter», Monthly Notices R. Astron. Soc. 87, 114—122) паказаў, што, у адрозненне ад зорак галоўнай паслядоўнасці, для якіх ураўненне стану грунтуецца на мадэлі ідэальнага газу (стандартная мадэль Эдзінгтана), для белых карлікаў шчыльнасць і ціск рэчыва вызначаюцца ўласцівасцямі выраджанага электроннага газу (фермі-газу).
Наступным этапам у тлумачэнні прыроды белых карлікаў сталі працы Якава Фрэнкеля і Чандрасекара. У 1928 годзе Фрэнкель паказаў, што для белых карлікаў павінна існаваць верхняя мяжа масы, і ў 1931 годзе Чандрасекар у працы «Максімальная маса ідэальнага белага карліка» («The maximum mass of ideal white dwarfs», Astroph. J. 74, 81—82) паказаў, што існуе верхняя мяжа мас белых карлікаў, а менавіта, зоркі з масай, большай за пэўны рубеж, няўстойлівыя (мяжа Чандрасекара) і павінны калапсаваць.
Паходжанне белых карлікаў
Рашэнне Фаулера растлумачыла ўнутраную будову белых карлікаў, але не праясніла механізм іх паходжання. У тлумачэнні ўзнікнення белых карлікаў ключавую ролю адыгралі дзве ідэі: думка астранома Эрнста Эпіка, што чырвоныя гіганты ўтвараюцца з зорак галоўнай паслядоўнасці ў выніку выгарання ядзернага паліва, і здагадка астранома Васіля Фясенкава , зробленая неўзабаве пасля Другой сусветнай вайны, што зоркі галоўнай паслядоўнасці павінны губляць масу, і такая страта масы павінна аказваць істотны ўплыў на эвалюцыю зорак. Гэтыя здагадкі цалкам пацвердзіліся.
Трайная геліевая рэакцыя і ізатэрмічныя ядры чырвоных гігантаў
У працэсе эвалюцыі зорак галоўнай паслядоўнасці адбываецца «выгаранне» вадароду — нуклеасінтэз з утварэннем гелію. Такое выгаранне прыводзіць да спынення энергавыдзялення ў цэнтральных частках зоркі, сціскання і, адпаведна, да павышэння тэмпературы і шчыльнасці ў яе ядры. Рост тэмпературы і шчыльнасці ў зорным ядры вядзе да ўмоў, пры якіх актывуецца новая крыніца тэрмаядзернай энергіі: выгаранне гелію (трайная геліевая рэакцыя або трайны альфа-працэс), характэрны для чырвоных гігантаў і звышгігантаў.
Пры тэмпературах парадку 108 К кінетычная энергія ядраў гелію становіцца досыць высокай для пераадолення кулонаўскага бар'ера: два ядра гелію (4He, альфа-часціцы) могуць злівацца з утварэннем нестабільнага ізатопа берылію 8Be:
Большая частка 8Be ізноў распадаецца на дзве альфа-часціцы, але пры сутыкненні 8Be з высокаэнергетычнай альфа-часціцай можа ўтварыцца стабільнае ядро вугляроду 12C:
+ 7,3 МэВ.