cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пол Берг
Далейшыя даследаванні (1959—1980)
Калі Берг вярнуўся ў Стэнфард, ён пабудаваў новую лабараторыю, прыдатную для працы з вірусамі млекакормячых, і правёў некалькі гадоў, даследуючы мутацыі SV40, характарызуючы яго генам і вызначаючы, якія ўчасткі ДНК кадуюць пэўныя гены. Наступная мэта даследавання, якая павінна была ў канчатковым выніку прывесці да развіцця тэхналогій рэкамбінантнай ДНК, была закладзена працай, якую Берг зрабіў раней з Чарльзам Яноўскі. Гэтая праца была накіравана на вывучэнне мутацый у т-РНК, якія змянялі счытванне генетычнага кода, выкарыстоўваючы лямбда фагі як пераўтваральныя агенты, перамяшчалі маленькія ўчасткі бактэрыяльнай ДНК ад аднаго гаспадара да іншага. Гены, якія трэба было перанесці, маглі быць вызначаны, таму што некаторыя фагі інтэграваліся толькі ў адно месца ў бактэрыяльным геноме. (Іншыя фагі выбіралі выпадковыя ўчасткі бактэрыяльнай ДНК, такім чынам кожны фаг пераносіў індывідуальны ўчастак ДНК гаспадара). Берг хацеў ведаць, ці могуць пухлінныя вірусы млекакормячых падбіраць гены і пераносіць іх у новыя клеткі па тым жа механізму. Калі фагі робяць гэта, яны пакідаюць частку ўласных генаў, пры даўжыні 50 тысяч пар асноў яны могуць прыстасавацца да гэтых зменаў без наступстваў.
Тэхніка, якую Берг і яго калегі распрацавалі для сплайсінга двух малекул ДНК, выкарыстала набор ферментаў, выдзеленых Корнбергам і іншымі. Па-першае, яны разрэзалі цыклічны вірус SV40 і плазмідную ДНК. Зыходзячы з ведаў, што лямбда фагі ДНК мелі «ліпкія» канцы, якія дазвалялі камплементарныя пары асноў звязваць у адзіную малекулу ДНК, скручаную ў доўгія ланцугі або цыклы, яны сінтэзавалі «ліпкія» канцы, шляхам дадання асновы тыміна або адэніна (T або А), выкарыстоўваючы іншы фермент. Затым, ніткі двух ДНК злучаюць, выкарыстоўваючы ДНК-полімеразу, лігазу і іншыя ферменты. Гэтая складаная працэдура, апісаная Бергам, Дэвідам Джэксанам і Робертам Сімонсам у артыкуле 1972 года ў працах Нацыянальнай акадэміі навук, прывяла да стварэння першай рэкамбінантнай малекулы ДНК. Праз год Стэнлі Н. Коэн, Герберт Боер і іншыя адкрылі, што фермент рэстрыкцыі, EcoRI, можа стварыць неабходны «ліпкі» канец практычна на любой малекуле ДНК, што значна спросціць працэс і зробіць магчымым для даследчыкаў, па меншай меры тэарэтычна, злучыць разам любыя дзве малекулы ДНК. У 1980 годзе Берг атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі і прэмію Ласкера за гэтую наватарскую працу. Гэтыя рэкамбінантныя тэхналогіі былі перспектыўнымі для навуковага разумення генетыкі і рэвалюцыйнымі не толькі ў біялогіі, але ў такіх галінах, як Антрапалогія, медыцына і судовая экспертыза. Яны таксама зрабілі магчымым стварэнне спецыялізаваных штамаў мікраарганізмаў для розных мэтаў, пачынаючы ад генетычна мадыфікаваных харчовых раслін да бактэрый.
Сталыя гады (пасля 1980 года)
Берг паглыбіў свае даследаванні р-ДНК у перыяд паміж 1980 і 2000, вывучаючы, у ліку іншага, механізм рэкамбінантнага аднаўлення дэструктураваных ДНК. Прызнаючы неабходнасць звязаць даследаванні ў галіне малекулярнай біялогіі з клінічнымі даследаваннямі, Берг дапамог стварыць міждысцыплінарны цэнтр малекулярнай і генетычнай медыцыны ў Стэнфардзе ў 1985 годзе, і стаў там першым дырэктарам. Як і шмат даследчыкаў у галіне генетыкі, Берг звязаў акадэмічныя і галіновыя даследаванні. У 1980 годзе са сваімі калегамі Артурам Корнбергам і Чарльзам Яноўскім ён заснаваў DNAX, біятэхналагічны даследчы інстытут. Першапачаткова акцэнт даследаванняў быў зроблены на выкарыстанні р-ДНК для сінтэзу імунаглабулінаў са спецыфічнымі ўласцівасцямі. Затым даследаванні працягнуліся ў галіне атрымання інтэрлейкіны, для гэтага выкарыстоўваліся сістэмы кланавання, распрацаваныя ў лабараторыі Берга. У цяперашні час DNAX з’яўляецца адным з вядучых даследчых цэнтраў у галіне імуналогіі.
Пасля завяршэння даследчай кар’еры Берг працягваў прымаць удзел у розных кансультатыўных камітэтах, але таксама ў яго з’явіліся і іншыя інтарэсы. На працягу некалькіх гадоў ён стаў захапляцца навуковай біяграфіяй, даследаваннем і напісаннем кнігі пра заснавальніка генетыкі Джорджа Бідла, у суаўтарстве з Максін Сінгер. Кніга: «George Beadle: An Uncommon Farmer» выйшла ў свет у 2003 годзе.
Магдагачынскі раён
Магдагачынскі раён (Магдага́чинский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Магдагачы.
Геаграфія
Раён размешчаны на паўночна-заходняй частцы Амурскай вобласці. Мяжуе на паўночным усходзе — з Зейскім раёнам, на ўсходзе — з Шыманаўскім раёнам, на захадзе — са Скавародзінскім раёнам, на поўдні па яго тэрыторыі праходзіць дзяржаўная мяжа Расіі з КНР па р. Амур. Плошча раёна —.
Антаніна Іванаўна Белякова
Антаніна Іванаўна Белякова (, вёска Бабіна,, Калінінская вобласць, Расія) — Герой Сацыялістычнай Працы (1978).
З 1970 г. 1-ы сакратар Гродзенскага РК КПБ. Званне Героя прысвоена за поспехі ва Усесаюзным сацыялістычным спаборніцтве, за працоўную доблесць у выкананні планаў і сацыялістычных абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажы дзяржаве прадуктаў земляробства ў 1977 годзе. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1966-1970 гг., Вярхоўнага Савета БССР у 1971-1975 гг. і з 1980 года.
Парламенцкія выбары на Фарэрскіх астравах (1914)
Выбары ў Лёгтынг Фарэрскіх астравоў — выбары ў прадстаўнічы орган Фарэрскіх астравоў, якія прайшлі 2 лютага 1914 года.
Перамогу зноў атрымала Партыя саюза, хаця і прайграла адзін мандат.
Пад’язаўлеўскі сельсавет
Пад’я́заўлеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Пад’язаўле.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ляхавіцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Альхавецкага сельсавета. 9 чэрвеня 1958 года ў склад сельсавета з Малагарадзішчанскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Гукова і Літоўка). 20 мая 1968 года сельсавет перайменаваны ў Альхоўскі, цэнтр перанесены ў вёску Альхоўцы.
Арлеанскі ўніверсітэт
Арлеанскі ўніверсітэт (Université d'Orléans) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Арлеан.
Агульная характарыстыка
У 1230 годзе, калі на некаторы час дактары Парыжскага ўніверсітэта былі рассеяны па краіне, шэраг настаўнікаў і вучняў з Парыжа знайшлі прытулак у Арлеане. Святы Іў (1253—1303) вывучаў права ў Арлеане, а Папа Клімент V таксама вывучаў тут права і літаратуру. Папскай булай, апублікаванай у Ліёне 27 студзеня 1306 года, ён надзяліў Арлеанскую вучэльню тытулам і прывілеямі ўніверсітэта. Дванаццаць пазнейшых Папаў надалі новаму ўніверсітэту шмат прывілеяў. У XIV стагоддзі ў ім было ажно 5 тысяч студэнтаў з Францыі, Германіі, Латарынгіі, Бургундыі, Шампані, Пікардыі, Нармандыі і Шатландыі. Цяперашні ўніверсітэт быў заснаваны ў 1960-я гады пасля таго, як яго сярэднявечны ўніверсітэт быў закрыты падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў 1793 годзе і аб’яднаны з Французскім універсітэтам у 1808 годзе.
Скрытажабравыя
Скрытажабравыя, скрытажабернікі, гіганцкія саламандры (Cryptobranchidae) — сямейства хвастатых земнаводных.
Уключае найбольш прымітыўных хвастатых амфібій, што паўторна цалкам перайшлі да воднага спосабу жыцця. Прадстаўляе самых буйных сучасных земнаводных.
Апісанне
Даўжыня да 1,8 м, маса да 70 кг. Цела пляскатае, галава вялікая, плазаватая, рот шырокі. Кароткія тоўстыя пярэднія ногі маюць па 4 пальцы, заднія — па 5. Хвост веслападобны, сціснуты з бакоў, складае крыху менш за палову даўжыні. Бародаўчатая мяккая скура ўтварае падоўжныя складкі па баках тулава; такія ж складкі аблямоўваюць заднія краі ног. Маленткія пазбаўленыя павек вочы шырока расстаўлены, наадварот, ноздры, якія ляжаць спераду, моцна збліжаныя. Афарбоўка верхняга боку цела шэра-бураватая з больш цёмнымі расплывістымі плямамі, ніжні бок светла-шэры з цёмнымі плямамі. У дарослых захоўваюцца 2—4 жабравыя дугі.
Пашырэнне
Вядомы з міяцэну (25—7 млн гадоў назад). Падзяляюцца на 2 роды, 3 віды.
Трапляюцца ва Усходнім Кітаі (Andrias davidianus) і Японіі (Andrias japonicus), больш дробны від (Cryptobranchus alleganiensis) — на паўднёвым усходзе Паўночнай Амерыкі. Жывуць у сярэднім цячэнні хуткіх горных рэк і ручаёў.
Азіяцкія віды амаль вынішчаны.
Асаблівасці біялогіі
Кормяцца рыбай, земнаводнымі, воднымі беспазваночнымі. Пад буйнымі камянямі ці падмытымі навіслымі берагамі яны праводзяць светлы час сутак. Кормяцца ўначы, пажыву адшукваюць пры дапамозе нюху, паволі перасоўваючыся па дне. Затаіўшыся, яны часта падпільноўваюць здабычу і хапаюць яе хуткім бакавым рухам галавы, пасля чаго ўтрымліваюць ахвяру сківіцамі, узброенымі дробнымі зубамі.
У жніўні — верасні самка адкладае некалькі соцень адносна дробных яец дыяметрам 6—7 мм. Кладка у выглядзе ружанцападобных шнуроў змяшчаецца пад вадой, на глыбіні 1—3 м у гарызантальнай нары берага. Ікру сцеражэ самец, ствараючы рухам хваста лепшыя ўмовы аэрацыі. Развіццё ікры пры тэмпературы каля 12 °С доўжыцца 60—70 сутак. Лічынкі вылупіляюцца даўжынёй каля 30 мм, маюць тры пары вонкавых жабраў, зародкі канечнасцяў і доўгі хвост з шырокай ніжняй плаўніковай складкай. Лічынкі губляюць вонкавыя жабры пры даўжыні цела каля 20 см, якой дасягаюць прыкладна цераз год.
Промысел і ахова
Мяса ядомае. Кітайская гіганцкая саламандра Andrias davidianus знаходзіцца пад пагрозай знікненнія, від уключаны ў Чырвоную кнігу МСАП.
Габрыэль Фалопій
Габрыэль Фалопій, Габрыэле Фалопіа (Gabriele Falloppio; Мадэна, 1523 — Падуя, 9 кастрычніка 1562) — італьянскі анатам эпохі Адраджэння.
Біяграфія
Вучыўся ў Падуі ў Везалія, затым быў прызначаны канонікам ў Мадэне. Падарожнічаў па Францыі і Грэцыі, Фалопій займаў кафедру анатоміі пры універсітэтах у Ферары, Пізе і Падуі, а ў апошнім з гэтых гарадоў складаўся ў той жа час дырэктарам знакамітага батанічнага саду.
Скарападскі
Скарападскі — прозвішча.
Мішэль Ракар
Мішэль Ракар (Michel Rocard; 23 жніўня 1930 — 2 ліпеня 2016) — французскі палітык, член Сацыялістычнай партыі. Займаў пасаду прэм’ер-міністра падчас прэзідэнцтва Франсуа Мітэрана з 1988 па 1991 год, падчас знаходжання на якой увёў стаўку мінімальнага даходу інтэграцыі (RMI), сацыяльныя праграмы-мінімуму дабрабыту немаёмных, і падпісаў Маціньёнскія пагадненні аб статусе Новай Каледоніі.
Пачатак кар’еры
Нарадзіўся ў Курбевуа (О-дэ-Сен) у пратэстанцкай сям’і, яго бацька — фізік-ядзершчык Іў Ракар. У палітыку Ракар прыйшоў падчас навучання ў Парыжскім інстытуце палітычных даследаванняў. Ён стаў старшынём арганізацыі Французскія сацыялістычныя студэнты (звязанай у асноўным з французскай Сацыялістычнай партыяй, у той час называлася Французская секцыя рабочага інтэрнацыяналу (СФІО)), і вучыўся ў Нацыянальнай школе адміністрацыі (ENA). Працуючы фінансавым інспектарам (службовай асобай) ён адправіўся ў Алжыр і напісаў справаздачу пра ігнараванне лагераў бежанцаў падчас Алжырскай вайны (1954—1962).
Выйшаўшы з СФІО праз стаўленне да Алжырскай вайны, ён далучыўся да стварэння Гі Моле Адзінай сацыялістычнай партыі (PSU), у якой знаходзіўся з 1967 па 1974. год. Быў прыкметнай фігурай падчас падзей у маі 1968 года. Ракар вылучаўся кандыдатам на прэзідэнцкіх прэзідэнцкіх выбарах 1969 гады, але атрымаў толькі 3,6 % галасоў. Праз некалькі месяцаў праз быў абраны дэпутатам парламента ад дэпартамента Івелін, перамогшы былога прэм’ер-міністра Марыса Куў дэ Мюрвіля. Страціў месца ў парламенце ў 1973 годзе, але вярнуў яго ў 1978 годзе.
У 1974 годзе далучыўся да створанай Франсуа Мітэранам Сацыялістычнай партыі (PS), якая замяніла старую СФІО.
З 1970 па 1990 год гурт Мішэля Ракара ўнутры Сацыялістычнай партыі, вядомая як «Les rocardiens», выступала за рэфармаванне французскага сацыялізму праз выразнае прызнанне рынкавай эканомікі, больш дэцэнтралізацыі і меншага дзяржаўнага кантролю. Яна знаходзілася ў асноўным пад уплывам скандынаўскай сацыял-дэмакратыі і стаяла ў апазіцыі да першапачатковай праграмы Мітэрана аб нацыяналізацыі, закладзенай у «110 прапановах для Францыі». Тым не менш, «Les rocardiens» заўсёды заставаліся ў меншасці.
Знаходжанне ва ўрадзе
Падчас першага прэзідэнцкага тэрміну Мітэрана, Ракар быў міністрам тэрытарыяльнага развіцця і міністрам планавання з 1981 па 1983 год і міністрам сельскай гаспадаркі з 1983 па 1985 год. Пайшоў з кабінета ў сувязі з яго нязгодай з увядзеннем прапарцыйнай сістэмы выбараў у заканадаўчыя органы. Мішэль выказаў бескарысную надзею, што Мітэран не будзе балатавацца на выбарах, і ён сам стане кандыдатам ад PS на прэзідэнцкіх выбарах 1988 года.
Пасля перавыбрання Мітэрана на выбарах, быў прызначаны прэм’ер-міністрам (май 1988 — май 1991). Сфарміраваў кабінет, у які ўвайшлі 4 правацэнтрысцкія міністры. Як заявіў прэм’ер-міністр, ён заключыў Маціньёнскія пагадненні аб статусе Новай Каледоніі, якімі скончыліся праблемы ў гэтай заморскай тэрыторыі. Дасягненнем яго ўрада было таксама зніжэнне ўзроўню беспрацоўя і буйнамаштабныя рэформы дзяржаўнай сістэмы фінансавага забеспячэння. Ён увёў пражытачны мінімум для заработнай платы (Мінімальны даход інтэграцыі — RMI), які апынуўся эфектыўным ў барацьбе з беднасцю і пашырыў медыка-санітарную дапамогу і дапамогу з жыллём.
Падатак на багацце (адменены пры папярэднім урадзе Жака Шырака) быў адноўлены і РГС (агульны сацыяльны ўнёсак) быў уведзены ў 1990 годзе, каб забяспечыць больш эгалітарнае спосаб фінансавання сацыяльнага забеспячэння. Прэм’ерства Ракара адзначыўся побач актыўных палітычных крокаў па еўрапейскай інтэграцыі; на яго прыйшоўся таксама крушэнне сацыялістычнага лагера ў Еўропе.
У 1993—1994 гадах Ракар быў першым сакратаром Сацыялістычнай партыі Францыі, аднак пасля некалькіх электаральных няўдач саступіў лідарства ў партыі. Затым некаторы час быў сенатарам ад дэпартамента Івелін.
Навасёлкі (Руднянскі раён)
Навасёлкі (Новоселки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Клярынаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 22 жыхара (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на поўнач ад Рудні, за 12 км на паўночны захад ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня, на беразе ракі Баркоўская. За 20 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Lincoln Town Car
Lincoln Town Car — амерыканскі шасцімесны поўнапамерны заднепрывадны легкавы аўтамабіль катэгорыі «люкс» з рамным шасі. Вырабляўся канцэрнам Ford Motor Company пад брэндам Lincoln з 1981 па 2011 год.
Lincoln Town Car і пабудаваныя на той жа платформе Panther, што і мадэлі Mercury Grand Marquis і Ford Crown Victoria, і з'яўляюцца апошнімі з традыцыйных амерыканскіх поўнапамерных седанаў, росквіт якіх прыпаў на шасцідзясятыя – першую палову сямідзясятых гадоў XX стагоддзя. Астатнія паўночнаамерыканскія аўтамабілі катэгорыі fullsize у нашыя дні хоць фармальна і лічацца аднакласнымі з мадэлямі платформы Panther, але на самой справе істотна саступаюць ім па знешніх габарытах і моцна адрозніваюцца ад іх канструктыўна; у прыватнасці, да нядаўняга часу практычна ўсе яны мелі прывад на пярэднія колы, большасць абсталёўваецца шасціцыліндравымі рухавікамі, і ні адзін з іх не мае асобнай ад кузава рамы.
Перадгісторыя
Назва Town Car (гарадскі седан, калька з Sedan de ville ) мела працяглую гісторыю ў мадэльным шэрагу кампаніі Ford. Першапачаткова так абазначаўся асаблівы тып лімузіна, папулярны ў 1920-х гадах, які меў закрыты пасажырскі салон ззаду і адкрыта размешчанае сядзенне кіроўцы спераду.
Першы Lincoln, які насіў гэтае імя, быў пабудаваны ў 1922 годзе асабіста для Генры Форда. Пасля гэтага яно не выкарыстоўвалася да 1959 года, калі з'явіўся Lincoln Continental Town Car — асаблівая версія лімузіна на базе серыйнага Lincoln Continental. Наступнае выкарыстанне назвы належыць толькі да 1969 года, калі пакупнікам Lincoln Continental быў прапанаваны пакет опцый Town Car, які ўключаў палепшанае аздабленне інтэр'ера і экстэр'ера аўтамабіля. У такім выглядзе выкарыстоўвалася да 1981 года, калі Lincoln Town Car з'явіўся ўжо ў якасці самастойнай мадэлі.
Presidential State Car
У 1989 годзе для Джоржа Буша новы прэзідэнцкі аўтамабіль быў пабудаваны на базе Lincoln Town Car.
Для аўтамабіля быў пабудаваны новы браніраваны кузаў з кулятрывалым шклом. Паколькі вага машыны істотна павялічылася, было ўнесена шмат дапрацовак у канструкцыю шасі: раму, падвеску, тармазы, колы і шыны, была павялічана магутнасць рухавіка. Падвеска пярэдніх і задніх колаў была дапоўненая пнеўмабалонамі. Ціск паветра кантраляваўся электронікай, якая падтрымлівала сталы дарожны прасвет.
Салон аўтамабіля разделены празрыстай перагародкай і мае дзве незалежныя сістэмы вентыляцыі і ацяплення. Для асвятлення задняй часткі салона служаць лампы дзённага святла. Справа ад сядзення прэзідэнта размешчаны радыётэлефон спецсувязі.
1990
Спачатку седан камплектаваўся рухавіком 5,0 V8 Windsor (150-160 к.с.) ад машыны мінулага пакалення, але ўжо з 1991 года яму на змену прыйшоў рухавік сямейства Modular — V-падобны 8-цыліндравы, аб'ёмам 4,6 л, які развіваў магутнасць 190 альбо 210 к.с. Трансмісія: 4-дыяпазонная, аўтаматычная, з электронным селектарам. Задні мост мог мець перадаткавы лік 3,08 або 3,55 (для машын, прызначаных для пераабсталявання ў лімузіны, або буксіроўкі прычэпаў-кемпераў). Тормазы на ўсіх колах — дыскавыя, з сервапрывадам і АБС.
2003
У 2006 годзе Ford разглядаў пытанне аб спыненні вытворчасці састарэлага Town Car у сувязі з закрыццём завода Wixom Assembly Plant у горадзе Уіксам, штат Мічыган. У рэшце рэшт мадэль была захаваная, аднак яе вытворчасць была перанесена ў Канаду, на завод St. Thomas Assembly у горадзе Талбатвіль, Антарыа, які ўжо займаўся выпускам іншых аўтамабіляў на платформе Panther. Першы аўтамабіль сышоў з яго канвеера 10 студзеня 2008 года.
Нягледзячы на ​​паступовае падзенне ўзроўню продажаў, Town Car быў адным з самых прадаваных амерыканскіх аўтамабіляў катэгорыі «люкс». Акрамя гэтага, ён знаходзіў добры попыт у краінах Сярэдняга Усходу (пераважна Кувейт і Саудаўская Аравія), дзе поўнапамерныя седаны амерыканскай вытворчасці традыцыйна карысталіся вялікай папулярнасцю.
У жніўні 2011 года Lincoln Town Car быў зняты з вытворчасці.
Твар
Твар — пярэдняя частка галавы, абмежаваная ілбом, вушамі, шчокамі і падбародкам. На ім знаходзяцца: лоб, бровы, пераносся, вочы, нос, шчокі, скулы, вусны і падбародак. Твар вельмі выразна выказвае чалавечыя пачуцці, такія як боль, радасць, расчараванне, стомленасць, спакой, злосць і іншыя. Твар з'яўляецца найбольш індывідуальнай часткай цела чалавека, па якой звычайна ідэнтыфікуецца чалавек.
На твары чалавека, вылучаюць некалькі самастойных зон росту валасоў. Гэта – бровы, вусы, бакенбарды, барада.
Нукуфетау
Нукуфетау (на мове тувалу Nukufetau) — атол у складзе астравоў Тувалу на поўдні Ціхага акіяна. Належыць да дзяржавы Тувалу. Агульная плошча сушы - 3,1 км². Насельніцтва - 597 чал. (2017 г.).
Геаграфія
Нукуфетау размешчаны ў 106 км на паўночны захад ад Фунафуці. Ён мае незвычайную прамавугольную форму і складаецца з 32 - 37 каралавых астравоў і рыфу, якія атачаюць шырокую лагуну. У адрозненні ад большасці іншых атолаў і астравоў Тувалу, Нукуфетау мае падыходы да сушы з боку акіяна і праход Тэафуоне ў заходняй частцы, па якому ў лагуну могуць заходзіць вялікія караблі.
Ва ўсходняй частцы атола захаваліся першародная флора і калоніі марскіх птушак.
Гісторыя
Нукуфетау быў населены палінезійцамі ў першай палове 2 тысячагоддзя да н. э. У 1819 г. быў адкрыты амерыканскімі мараплаўцамі.
У 1891 г. усталяваны брытанскі пратэктарат.
У гады II Сусветнай вайны атол прыцягнуў увагу амерыканскіх ваенных. У 1943 г. яны пабудавалі на ім аэрадром і ўмацавалі праход Тэафуоне. На Нукуфетау хавалі загінулых амерыканскіх лётчыкаў.
У пасляваенны перыяд атол развіваўся як база рыбалоўства і рыбаперапрацоўкі. У 1978 г. Нукуфетау увайшоў у склад незалежнай дзяржавы Тувалу.
Папская акадэмія Святога Тамаша Аквінскага
Папская акадэмія Святога Тамаша Аквінскага (Pontificia Academia Sancti Thomae Aquinatis) — навуковая ўстанова са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, заснаваная ў 1879 годзе Папай Львом XIII для даследавання філасофскай спадчыны Тамаша Аквінскага.
Нукуфетау
Інфраструктура
У Сававе ёсць пачатковая школа і гасцявы дом з двума нумарамі для турыстаў.
Папская акадэмія Святога Тамаша Аквінскага
Акадэмія вядзе навуковую дзейнасць, арганізуе розныя навуковыя канферэнцыі і сімпозіумы, з 1948 года выдае штоквартальны філасофскі часопіс. У 2013 годзе акадэмія налічвала 49 акадэмікаў, сярод якіх вялікая колькасць высокапастаўленых святароў, багасловаў і ватыканскіх курыяльных саноўнікаў.
Прыуральскі раён
Прыуральскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальная акруга, з 2005 па 2021 гады — муніцыпальны раён) Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Аксарка.
Геаграфія
Знаходзіцца на паўночным захадзе Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі і Уральскай федэральнай акругі. Раён выцягнуты з паўночнага-паўночнага захаду на паўднёва-паўднёвы ўсход.
Плошча раёна — 64 971,29 км², што складае прыблізна 8,45 % ад агульнай плошчы Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі і 4,44 % плошчы Цюменскай вобласці. Па плошчы Прыуральскі раён буйнейшы за Латвію (64589 км²), але меншы за Літву (65300 км²). Прыуральскі раён з усіх бакоў атачае горад акруговага значэння Лабытнангі (2 анклава — уласна горад і пасёлак Харп), а таксама мяжуе з іншымі адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі:
Берэнгарыя Кастыльская
Берэнгарыя Кастыльская (Berenguela de Castilla) ці Берэнгарыя Вялікая (Berenguela la Grande) (1 чэрвеня 1180, Сеговія — 8 лістапада 1246) — каралева Кастыліі ў 1217 г. Старэйшая дачка Альфонса VIII Кастыльскага і Элеаноры Англійскай.
Шлюб і дзеці
У 1197 годзе Берэнгарыя ажанілася з каралём Леона Альфонса IX, які даводзіўся яе стрыечным дзядзькам. Праз сем гадоў шлюб быў ануляваны Папам Рымскім Інакенціем III з прычыны блізкага сваяцтва. Пасля гэтага Берэнгарыя вярнулася да двара свайго бацькі.
У шлюбе нарадзілася пяцёра дзяцей:
Кіраванне
У 1217 годзе Берэнгарыя, пасля гібелі брата Энрыке Кастыльскага, стала каралевай Кастыліі. Кіравала яна нядоўга, у тым жа годзе перадаўшы карону свайму сыну Фердынанду. Пасля гэтага яна працягвала заставацца яго саветнікам. Як гаворыць«Лацінская хроніка»:  «Усе мае намеры і жаданні накіраваны на сушуканне маім сынам усялякага гонару». Берэнгарыя таксама дапамагала сыну здушыць дваранскі мяцеж, а затым арганізавала яго вяселле з высакароднай Беатрысай Швабскай. Таксама яна падтрымлівала цесныя сувязі са сваёй сястрой Бланкай. Менавіта Бланка прапанавала Фердынанду Жанну дэ Панцье ў якасці нявесты, пасля смерці яго першай жонкі.
Федан з Эліды
Федан з Эліды (Φαίδων; IV ст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф.
Федан паходзіў з высакароднай сям'і і падчас вайны паміж Элідай і Спартай, быўшы яшчэ вельмі юным, патрапіў у рукі ворагаў, якія прадалі яго ў Афіны, дзе яго купіў уладальнік публічнага дому. Тут з ім пазнаёміўся Сакрат, які пераканаў аднаго са сваіх багатых прыхільнікаў выкупіць юнака. Федан прысутнічаў пры смерці Сакрата, і Платон называе яго імем дыялог «Федан». Пазней ён вярнуўся ў Эліду і заснаваў Элідскую школу філасофіі; пазней школа яго вучнем Менедэмам была перанесена ў Эрэтрыю, дзе стала Эрэтрыйскай школай.
Сачыненні Федана, якія ён пісаў у форме дыялогаў, не захаваліся, і мала вядома пра яго філасофскія гледжанні. Дыяген Лаэрцкі згадвае некаторыя сачыненні, і ў слоўніку Суда таксама быў артыкул пра Федана з пералікам яго прац. Сенека захаваў адзін з яго афарызмаў пра зносіны з добрай (ці дрэннай) кампаніяй: Федан сказаў: «Укусы малюсенькіх жывёл не адчуваюцца; так ледзь прыкметная іх сіла, так ілюзорна для прычынення шкоды. Укус становіцца прыкметным з-за апухання, і нават у апуханні незаўважна ранка». Гэтак жа ў вашых зносінах з мудрымі людзьмі вы не ўсведамляеце, калі і якую карысць ад іх атрымліваеце, але аднойчы вы адкрываеце, што вы яе атрымалі.
Халецыстыт
Халецыстыт (ад χολή «жоўць» + «пузыр» + суфікс  «запаленне») — запаленне жоўцевага пузыра. Звычайна ўзнікае пры застоі жоўці і камянях у жоўцевым пузыры, пападанні ў яго мікраарганізмаў. Часта бывае разам з жоўцекамянёвай хваробай. Ускладненні: утварэнне гнайнікоў, перытаніт і інш.
Класіфікацыя
Халецыстыт дзеліцца на 2 тыпа:
Лячэнне
Лячэнне тэрапеўтычнае і хірургічнае.
NGC 2986
NGC 2986 (іншыя абазначэнні — ESO 566-5, MCG -3-25-19, UGCA 178, PGC 27885) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Гідра.
Георгій Сямёнавіч Міцюрыч
Георгій Сямёнавіч Міцюрыч (, г. Мазыр, Гомельская вобласць — ) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар (2003).
NGC 2986
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Георгій Сямёнавіч Міцюрыч
Біяграфія
Скончыў Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Н. К. Крупскай (спецыяльнасць «Агульнатэхнічныя дысцыпліны і праца. Фізіка», 1976), Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1982). Працаваў у Мазырскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя Н. К. Крупскай (1982—1987, фізіка-матэматычны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі, выкладчык, з 1984 — намеснік дэкана), Беларускім гандлёва-эканамічным універсітэце (2002—2013, прарэктар па навуковай рабоце), Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (1987—2002 і з 2014, геолага-геаграфічны факультэт, кафедра геалогіі і геаграфіі, прафесар, адначасова навуковы супрацоўнік НДС, у 1987—1996 — начальнік сектара).
Навуковыя інтарэсы: крышталяоптыка паглынальных гіратропных асяроддзяў; фотаакустычная спектраскапія гіратропных і магнітаактыўных асяроддзяў.
Дворнік (значэнні)
Дворнік:
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
У 1253 г. вялікі князь літоўскі Міндоўг быў каранаваны як каталіцкі кароль Літвы, але хутка адмовіўся ад каталіцтва і працягваў прытрымлівацца язычніцтва. Язычніцтва значнай колькасці насельніцтва дзяржавы (у тым ліку і вялікіх князёў літоўскіх) было падставай пастаянных крыжовых паходаў Лівонскага і Тэўтонскага ордэнаў. Шматэтнічная дзяржава працягвала пашырацца пры Гедзіміне і пры яго сыне Альгердзе. Пераемнік Альгерда Ягайла падпісаў Крэўскую унію ў 1385 г., у выніку чаго ў гісторыі Вялікага Княства Літоўскага адбыліся дзве істотныя змены: каталіцызм стаў пануючай рэлігіяй і быў створаны дынастычны саюз паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім.
Праўленне Вітаўта Вялікага адзначаецца як час найбольшага пашырэння тэрыторыі Вялікага Княства і паразы Тэўтонскага ордэна ў Грунвальдскай бітве ў 1410 годзе, а таксама адзначаецца ростам колькасці прывілеяў шляхты ВКЛ. Пасля смерці Вітаўта адносіны паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім значна пагоршыліся. Магнаты ВКЛ, у тым ліку сям'я Радзівілаў, спрабавалі скасаваць унію з Польшчай, аднак няўдалыя войны Вялікага Княства супраць Маскоўскага княства дапамаглі уніі застацца некранутай.
У выніку Люблінскай уніі 1569 года была створана так званая Рэч Паспалітая Абодвух Народаў. У складзе гэтай канфедэрацыі Вялікае Княства Літоўскае захавала сваю палітычную самабытнасць і мела асобныя ўрад, сістэму ўрадаў (пасад), сімволіку, законы, армію і скарб.
У ходзе трох раздзелаў Рэчы Паспалітай (1772, 1793, 1795) большая частка ВКЛ увайшла ў склад Расійскай імперыі, а меншая — у склад Прускага Каралеўства і Аўстрыі. Ад канчатковага знікнення дзяржаву не змагло і выратаваць патрыятычнае паўстанне пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касцюшкі ў 1794 годзе, накіраванае супраць трох краін-захопнікаў — Расіі, Прусіі і Аўстрыі.
Утварэнне ВКЛ
Акалічнасці і генезіс дзяржаваўтварэння вялікага княства застаюцца прадметам навуковых і ідэалагічных спрэчак.
Утварэнне ВКЛ з цэнтрам у Навагрудку адносіцца да 1240-х гг., калі па запрашэнні мясцовых баяр тут стаў княжыць Міндоўг (сяр. 1230-х — 1263). Амаль няспынная барацьба маладой дзяржавы з кааліцыяй Лівонскага ордэна, Галіцка-Валынскага княства, жамойцкіх, літоўскіх і ятвяжскіх князёў прымусіла Міндоўга пайсці на прымірэнне з Лівоніяй. У 1251 князь быў ахрышчаны паводле каталіцкага абраду, а ў 1253 каранаваўся ў Навагрудку каронай, прысланай ад імя Папы Інакенція IV. У 1254 Міндоўг заключыў мір з галіцка-валынскім князем Данілам Раманавічам.
Дзяржава ўтваралася ва ўмовах барацьбы з Лівонскім і Тэўтонскім ордэнам, Галіцка-Валынскага княствам, (: Вайна Тэўтонскага ордэна ў Прусіі, Вайна Тэўтонскага ордэна і ВКЛ).
Працэс фарміравання Вялікага княства Літоўскага быў працяглым. Дынастычныя шлюбы, пагадненні (у рэдкіх выпадках захоп) паміж асобнымі княствамі прывялі да ўзнікнення федэратыўнага аб'яднання. Вядучую ролю ў ім адыгрывалі старажытнарускія формы кіравання дзяржавай з адпаведнымі законамі, мовай, рэлігіяй.
Вялікае Княства Літоўскае сфармавалася на аснове этнічнага сімбіёзу тубыльцаў (яцвягаў і літоўцаў) і прышлых славян (у асноўным дрыгавічоў і крывічоў). Непасрэдным імпульсам да пачатку дзяржаваўтварэння стала нарастанне знешняй пагрозы з боку нямецкіх анклаваў ва Усходняй Прыбалтыцы (Інфлянты і Прусы) і мангола-татарскай дзяржавы (Залатой Арды). ВКЛ будавалася ў мешаным біэтнічным балта-славянскім рэгіёне — Літве (Наваградчына, Гарадзеншчына, Віленшчына, заходняя Меншчына) праз саюз галоўных палітычных сілаў рэгіёна — славянскіх панямонскіх гарадоў і мацнейшых балцкіх кунігасаў. Першы зафіксаваны крыніцамі саюз — Наваградка з Міндаўгам каля 1248 г. (пазней працягнуўся як саюз Наваградак — Трайдэн). У дзяржаўным будаўніцтве за ўзоры браліся найперш даўно існуючыя ў рэгіёне гарады-дзяржавы — Гарадзенскае і Наваградскае княствы, у якасці афіцыйнай была прынятая славянская, дакладней старабеларуская мова.
ВКЛ, якое ўзнікла ў кантактнай зоне, не перапыніла і не змяніла характару працэсу балта-славянскіх кантактаў, а наадварот, узмацніла i прыспешыла яго праз прыняцце ўсходнеславянскай мадэлі дзяржаўнага будаўніцтва і старабеларускай мовы ў якасці дзяржаўнай. Адсюль сам генезіс ВКЛ можна разглядаць як праяву ці эпізод працэсу балта-славянскага ўзаемадзеяння. Сведчаннем гарманічнай узаемасувязі названых працэсаў з’яўляецца паспяховае развіццё ВКЛ, якое перарасло тэрытарыяльна не толькі Панямонне, але і ўсю зону балта-славянскага кантакту.
На першым этапе гісторыі ВКЛ гаспадарства выжыла, i хоць тэрытарыяльна не павялічылася, але i не паменшылася. Знешнія ўмовы аказаліся спрыяльнымі для ўзнікнення моцнай дзяржаўнай арганізацыі. Некаторыя суседзі, як Галіцка-Валынскае княства, Інфлянцкі, пазней і Тэўтонскі ордэны стваралі рэальную пагрозу звонку, але паасобку не мелі дастаткова сілы, каб ліквідаваць маладую дзяржаву. Першую смяротна небяспечную кааліцыю галіцка-валынскіх князёў з інфлянцкімі рыцарамі паспяхова разваліў Міндаўг, а наступныя гаспадары да падобнага ўжо не дапускалі.
Пастаянная знешняя пагроза спрыяла фармаванню моцнай цэнтральнай улады ў асобе вялікага князя. Гэтая спецыфіка краіны пачала выяўляцца ўжо на пачатковым этапе яе гісторыі: менавіта вялікія князі, якія мабілізавалі насельніцтва на адпор знешняму ворагу, здабылі надзвычайныя ўладныя прэрагатывы. Другая спецыфічная рыса — талерантная рэлігійная і этнічная палітыка вялікіх князёў літоўскіх, адпаведная даўняй мясцовай традыцыі сужыцця розных рэлігій і этнасаў.
Прынятае з тактычных разлікаў хрышчэнне ў каталіцтва (1251 г.) першым вялікім князем Міндаўгам, потым яго каралеўская інаўгурацыя з санкцыі Папы рымскага (1253 г.) засведчылі ўзмацненне ў краіне ўплыву заходнееўрапейскай цывілізацыі.
У «цёмным перыядзе» крыюцца пачаткі дынастыі Гедыміна, першым вядомым прадстаўніком якой быў Пукувер, толькі аднойчы памянуты ў крыніцах. Мацаванне асноў дзяржавы давяршыў сын Пукувера Віцень (кіраваў у 1295—1315 г.). Гаспадарства, перададзенае ім у спадчыну брату Гедыміну, аказалася дастаткова моцным, каб, скарыстаўшы спрыяльныя ўмовы, пад умелым кіраўніцтвам актывізавацца на знешняй арэне і распачаць ад 20-х гадоў 14 ст. бурлівы рост у геаграфічнай і палітычнай прасторы Еўропы.
Пасля смерці вялікага князя Гедзіміна (1341) і адносна кароткага перыяду адасаблення некаторых тэрыторый на чале дзяржавы стаў сын Гедзіміна Альгерд (час княжання 1345—1377). Яго намаганнямі ўладанні Вялікага княства Літоўскага пашырыліся і ўключалі Чарнігава-Северскія, Валынскія, Пераяслаўскія землі, Смаленскае княства, а таксама тэрыторыі ў басейнах Днястра, Паўднёвага Буга, паўднёвага Дняпра. У выніку ваенных дзеянняў з Маскоўскім княствам у 1368—1372 да княства былі далучаны значныя раёны на паўночным усходзе да Мажайска і Каломны.
Апроч таго, у 14 ст. ВКЛ увайшло ў тэрытарыяльныя спрэчкі і ваенныя канфлікты з Польшчай, найперш за Валынь і Галічыну (: Вайна за галіцка-валынскую спадчыну), і Вялікім княствам Маскоўскім за землі Масковіі і Русі (: Маскоўскія паходы Альгерда).
На працягу 14 ст. ВКЛ распаўсюдзіла свае ўладанні на поўдзень і ўсход. Значна аслабіў дзяржаву ўнутраны канфлікт вакол улады (1370—1390-я), калі на карысць Тэўтонскага ордэна была часова страчана Жамойць.
У 1377 на княжацкі прастол узыходзіць сын Альгерда Ягайла. 3 гэтага часу пачынаецца складаны перыяд барацьбы за ўладу ў княстве паміж братам Альгерда Кейстутам, яго сынам Вітаўтам і Ягайлам. Але яна спынілася ў сувязі з узмацненнем агрэсіі Тэўтонскага ордэна. Такая ж небяспека пагражала і Польскаму каралеўству. Таму ў 1385 у Крэўскім замку быў заключаны саюз (унія), паводле якога Ягайла быў абвешчаны польскім каралём і атрымаў новае імя Уладзіслаў I. Пасля шлюбу з польскай каралевай Ядвігай ён павінен быў далучыць да Польшчы Вялікае Княства Літоўскае і ўвесці ў ім каталіцкую рэлігію ( Крэўская унія). Гэта паслужыла пачаткам вострай унутрыдзяржаўнай барацьбы, якую ўзначаліў гарадзенскі князь Вітаўт (брат Ягайлы). Ягайла і польскія магнаты вымушаны былі змяніць умовы Крэўскай уніі. 5 жніўня 1392 было заключана Востраўскае пагадненне, паводле якога за Вялікім Княствам Літоўскім захоўвалася самастойнасць (незалежны ўрад, казна, войска), а вялікім князем быў абвешчаны Вітаўт. Пагадненне таксама забараняла палякам набываць ці атрымліваць у спадчыну землі ў Вялікім Княстве Літоўскім. Вітаўт, абапіраючыся на сваіх намеснікаў, імкнуўся да поўнай незалежнасці дзяржавы. 3 гэтай мэтай ён збіраўся стаць каралём. Але ажыццявіць задумы перашкодзіла заўчасная смерць, магчыма, і забойства.
Пасля смерці Вітаўта
Згодна з умовамі Востраўскага і Гарадзельскага пагадненняў, пасля смерці Вітаўта велікакняжацкі тытул і землі павінны былі перайсці ў поўнае распараджэнне польскай Кароны. Яшчэ пры жыцці Вітаўта Ягайла лічыў сябе фактычным валадаром Літвы-ВКЛ (так, у замках і гарадах размяшчаліся польскія гарнізоны, або імі кіравалі намеснікі з Польшчы), а палітычная самастойнасць Вітаўта існавала на меру тых саступак яму, выключэнняў, якія рабіў Ягайла.
Але ў тагачасным ВКЛ існавала моцная незадаволенасць гэтымі палітычнымі актамі — феадалы жадалі вяртання сваёй палітычнай самастойнасці, а праваслаўнае насельніцтва як цэлае было незадаволенае актыўнай рэлігійнай дыскрымінацыяй, якая здзяйснялася пасля Крэўскай уніі (Ягайлаў прывілей і інш.).
Эндрэ Кабаш
Эндрэ Кабаш (5 лістапада 1906 — 4 лістапада 1944) — венгерскі фехтавальшчык яўрэйскага паходжання, алімпійскі чэмпіён.
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Пасля смерці Вітаўта
Росту палітычнай напружанасці моцна паспрыялі як эпізод з няўдалай каранацыяй Вітаўта, так і вялікія ўладалюбства і актыўнасць Свідрыгайлы, які быў братам Ягайлы.
Падбародак
Падбародак — ніжняя частка твару, размешчаная ўніз ад ніжняй губы. Форма падбародка вызначаецца будовай касцей ніжняй сківіцы, шэрагам мышц: падбародкавай, квадратнай мышцай ніжняй губы і трохвугольнай, а таксама тлушчавымі адкладамі. Кровазабеспячэнне паступае ад ніжняй альвеалярнай артэрыі.
Пад «падвойным (патройным) падбародкам» звычайна маюць на ўвазе тлушчавыя складкі, якія ўтвараюцца пад падбародкам на шыі.
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Пасля смерці Вітаўта
Ва ўмовах, калі Ягайла збіраўся сам стацца вялікім князем, а польскія вярхі дамагаліся выканання палітычных дамоўленасцей, згодна з якімі ВКЛ мусіла быць уключана ў склад Польшчы, у ВКЛ пад кіраўніцтвам Свідрыгайлы аформілася феадальная партыя, якая супрацівілася волі польскай Кароны, выказала жаданне разарваць унію з Польшчай, і абрала вялікім князем Свідрыгайлу. Невядома, ці гэты намер разрыву уніі быў сапраўдным, ці толькі палітычным ходам, каб дабіцца лепшых умоў. Фармальным повадам для непаслушэнства партыя выставіла тое, што Ягайла, стаўшы польскім каралём, дзей, «занядбаў Літву». У час пахавання Вітаўта ў Троках Свідрыгайла фактычна ўзяў у палон Ягайлу і яго двор (восень 1430), і ёсць звесткі, што абмяркоўвалася забойства караля.
Паны, лаяльныя Кароне, даведаўшыся пра палон караля і непаслушэнства Свідрыйгайлы, перанялі ўладу на Падоллі (восень 1430), займаючы замкі, дзе кіравалі ліцвінскія намеснікі. Але Ягайла і Свідрыгайла тады былі не гатовыя да паўнамаштабнага процістаяння, і 7 лістапада 1430 у Троках Ягайла загадаў панам на Падоллі тымчасова вярнуць пад кіраванне ВКЛ галоўныя замкі — Камянец, Смотрыч, Скала і Чырвоны Горад. Ягайла і Свідрыгайла павінны былі сустрэцца для абмеркавання спрэчак 15 жніўня 1431, а да таго часу не чыніць ніякіх узаемна варожых рухаў. Калі б не дайшло да згоды, замкі і наогул Падолле вярнуліся б да Кароны. Аднак, не чакаючы той сустрэчы, польскія паны патаемна змовіліся не аддаць Падолля ў ліцвінскія рукі, і заблакавалі выканне каралеўскага загаду, парушыўшы гэтым пагадненне Ягайлы і Свідрыгайлы.
Эндрэ Кабаш
Эндрэ Кабаш нарадзіўся ў 1906 годзе ў Надзьварадзе (сёння — Арадзя ў Румыніі).
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Пасля смерці Вітаўта
Свідрыгайла, як даведаўся пра гэта, загадаў заняць Падолле сілай. Аблога Смотрыча была няўдалай, але войскі Свідрыгайлы ўвайшлі ў Чырвоную Русь, авалодалі прыгранічнымі польскімі замкамі (Збараж, Крамянец, Алеска), напалі на церамбовельскую і львоўскую землі. Сам Свідрыгайла, відаць, ізноў затрымаў Ягайлу ў Троках. У Польшчы ўзнялося абурэнне, і ўжо пад канец снежня на дапамогу палоненаму каралю сабраліся значныя сілы феадальнага апалчэння. На сітуацыю звярнуў увагу папскі двор, і Папа Марцін V загадаў Свідрыгайлу выпусціць Ягайлу, грозячы анафемай. Нарэшце, каля пачатку 1431, Свідрыгайла выпусціў караля і яго двор.
Эндрэ Кабаш
У 1930 годзе Эндрэ Кабаш заваяваў залаты медаль чэмпіянату Венгрыі. У 1931 годзе ён стаў уладальнікам залатога і сярэбранага медаляў чэмпіянату Еўропы. У 1932 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лос-Анджэлесе Эндрэ Кабаш заваяваў залатую і бронзавую медалі. У 1933 годзе ён стаў уладальнікам двух залатых медаляў еўрапейскага першынства і сярэбранага медалю чэмпіянату Венгрыі. У 1934 годзе ён заваяваў два залатыя медалі еўрапейскага першынства, у 1935 — яшчэ адну (у 1937 годзе гэтыя еўрапейскія першынствы былі заднім чыслом прызнаны чэмпіянатамі свету). У 1936 годзе на Алімпійскіх гульнях у Берліне Эндрэ Кабаш заваяваў два залатыя медалі. У 1937, 1938 і 1939 гадах ён ізноў станавіўся чэмпіёнам Венгрыі (а ў 1938 годзе заваяваў яшчэ і бронзавы медаль).
У 1944 годзе Эндрэ Кабаш, разам са шматлікімі іншымі яўрэямі, быў мабілізаваны ў працоўны лагер. Загінуў падчас выпадковага выбуху замінаванага нямецкімі сапёрамі моста.
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Пасля Люблінскай уніі
Пасля смерці Жыгімонта Аўгуста польскім каралём і вялікім князем літоўскім выбраны Генрых Валуа (брат французскага караля Карла IX), які прабыў каралём некалькі месяцаў і, даведаўшыся аб смерці брата ў ноч на 19.6.1574 уцёк у Францыю, дзе стаў каралём Генрыхам III. Новым каралём і вялікім князем быў абраны князь Трансільваніі (Сяміграддзя) Стэфан Баторый (1576—1586).
Эндрэ Кабаш
У 1986 годзе Эндрэ Кабаш быў унесены ў Міжнародная яўрэйская спартыўная зала славы.
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Пасля Люблінскай уніі
Рэч Паспалітая ўяўляла сабой раннюю форму аб'яднання на федэратыўнай аснове, дзе Вялікае Княства Літоўскае валодала пэўнай самастойнасцю. Такі стан быў замацаваны Статутам 1588. Але вонкавыя і ўнутраныя войны, казацкія паўстанні, Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай, 1654-1667, Паўночная вайна, 1700-1721, аслабіблі моц Рэчы Паспалітай, і асабліва Вялікага княства Літоўскага і яно перастала граць самастойную ролю ў міжнароднай палітыцы. У выніку трох Падзелаў Рэчы Паспалітай княства ўвайшло ў склад Расійскай імперыі.
Эндрэ Кабаш
Эндрэ Кабаш стаў прататыпам аднаго з персанажаў знятага ў 1999 годзе фільма «Смак сонечнага святла».
Уптар
Уптар (Упта́р) — рабочы пасёлак у Магаданскай вобласці Расіі, адміністрацыйна падпарадкаваны мэрыі горада Магадана. Пасёлак знаходзіцца на 41-м кіламетры трасы Магадан — Усць-Нера. Уптар размешчаны ў лукавіне ракі Уптар, а гэта назва ў перакладзе з эвенскай мовы азначае «рачная». Іншы варыянт перакладу — «яма, катлавіна». Пасёлак знаходзіцца ў катлавіне паміж сопак і добра абаронены ад вятроў. Заснаваны ў 1932 годзе.
Амбістомавыя
Амбістомы (Ambystomatidae) — сямейства хвастатых земнаводных.
Адносна невялікае (35 відаў), пашыранае толькі ў Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы.
Вядомае неатэнічнымі, гэта значыць здольнымі размнажацца, лічынкамі-аксалотлямі. Яго прадстаўнікі карыстаюцца вялікай папулярнасцю сярод акварыумістаў.
Антон Лявош
Антон Лявош (польск.: Antoni Lewosz;, Саколка, Гродзенская губерня — , Беласток) — беларускі і польскі грамадскі і рэлігійны дзеяч, каталіцкі святар.
Біяграфія
Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Ян і Зузанна (з дома Жывалеўскіх) Лявошы. У чэрвені 1913 г. скончыў гарадскую 4-класную навучальню ў Саколцы.
У міжваеннае дваццацігоддзе выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця на заходнебеларускіх абшарах. Вёў перапіску з рэдакцыямі беларускіх каталіцкіх выданняў («Chryścijanskaja Dumka» і інш.). Сябра Беларускай хрысціянскай дэмакратыі.
Пасля пачатку Другой сусветнай вайны і прыходу савецкай улады быў выселены са сваёй плябаніі. Пражываў у Беластоку па вуліцы Карыцінскай. Падчас нямецкай акупацыі 5 студзеня 1944 года разам з іншымі жыхарамі Старасельцаў быў арыштаваны ў якасці закладніка. Вызвалены 3 мая 1944 года, атрымаў забарону на вяртанне ў парафію і прыбыванне ў Беластоцкай акрузе. Пасля гэтага з’ехаў у Вільню.
Капліца Жыгімонта
Капліца Жыгімонта; таксама Каралеўская капліца або Ягелонская капліца — адна з дзевятнаццаці капліц, якія атачаюць Вавельскі архікафедральны касцёл у Кракаве.
Нямецкі гісторык мастацтва Аўгуст Атамар Эсенвейн (1831-1892) назваў яе ў 1867 годзе «жамчужынай Рэнесансу на паўночным баку Альпаў». Капліца з'яўляецца прыкладам чыстага фларэнційскага рэнесансу за межамі Італіі.
Пасля смерці Барбары Запальяі, першай жонкі караля Жыгімонта І Старога, кароль-удавец вырашыў пабудаваць маўзалей сваёй дынастыі. Кароль даручыў стварэнне капліцы фларэнційскаму архітэктару Барталамеа Берэчы, які прадставіў каралю першыя эскізы капліцы ў 1517 годзе. Працы пачаліся ў 1519 годзе пасля разбурэння старой капліцы Казіміра IIІ Вялікага. У 1525 г. капліца была пабудавана ў папярэднім выглядзе, у 1526 годзе быў узведзены купал, будаўнічыя работы былі скончаны ў 1531 годзе. У 1533 капліца была асвечана.
Пры будаўніцтве дойліду Берэчы дапамагалі і іншыя італьянскія майстры: Антоніа дзі Ф'езоле, Нікола Кастыльёнэ, Філіпа дзі Ф'езоле, Бернардзіна Дзанобі дэ Дж'яноціс, Джыёвані Солі, Джыёвані Чыні да Сіена і Джіёвані Марыя Падавана.
Архітэктура
Капліца пабудавана згодна з квадратным планам. Эліптычны купал абапіраецца на васьмігранны тамбур з круглымі вокнамі. Купал пакрыты т. зв. «рыбінай лускай» (дахоўкай) з пазалочанай меднай бляхі.
Фасады падзелены пілястрамі і карнізамі. Адзіны ўваход вядзе праз аркаду з дэкаратыўнымі кратамі з боку касцёла.
Праект капліцы з'яўляецца самастойнай працай Берэчы і не мае ніводнага аналага ў Італіі.
Канстанцінаўскі раён (Амурская вобласць)
Канстанцінаўскі раён (Константи́новский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Канстанцінаўка.
Геаграфія
Раён размешчаны на поўдні Зейска-Бурэінскай раўніны. Мяжуе на паўночным захадзе і поўначы — з Тамбоўскім раёнам, на ўсходзе — з Міхайлаўскім раёнам, на поўдні па рацэ Амур праходзіць дзяржаўная мяжа з КНР. Плошча раёна — 1,8 тыс. км².
Дэрэкенд
Дэрэкенд (Dərəkənd) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Ваўкавыскае княства
Ваўкавыскае княства — удзельнае княства у XIII ст. ў басейне р. Рось (левы прыток Нёмана). Цэнтр — Ваўкавыск.
Гісторыя
На падставе палітычнай гісторыі тагачаснага беларускага Панямоння варта меркаваць, што ў пачатку XIII ст. княства з'яўлялася адной з вотчынаў Наваградскага княства, якое на той момант, імаверна, уключыла ў сваю сферу ўплыву ўсю тэрыторыю былога Гарадзенскага княства ўключна з Гродна і, у тым ліку, Ваўкавыскам. Тагачаснай Наваградскай зямлёй (княствам) кіраваў князь з мясцовай дынастыі Ізяслаў, які ўжо ў 1235 годзе згадваецца як саюзнік літоўскага князя Міндоўга, якія разам, зыходзячы з летапісных упамінанняў іх паходу на Мазовію, упамінаюцца як найміты ці васалы галіцка-валынскага князя Данілы Раманавіча. Хутчэй за ўсё, каля канца 1240-х гг. Ізяслаў памёр бяздзетным, у той час як уладаром аб'яднанай Літвы і Панямоння стаў Міндоўг.
Прыкладна на мяжы 1240-х і 1250-х гг. кааліцыя ў складзе Данілы Галіцкага, а таксама незадаволеных палітыкай Міндоўга літоўскіх і жамойцкіх князёў нападае на паўднёвае Панямонне, што ўскладняецца таксама прэтэнзіямі Галіцка-Валынскага княства на гэтыя тэрыторыі і планамі па спыненні ўзмацнення ВКЛ. Гэтыя ж выправы працягваюцца пасля 1251 года і, меркавана, таксама ў 1253 годзе, аднак апошняя апыняецца беспаспяховай у выніку іншых канфліктаў Галіцка-Валынскага княства.
Каля 1252 года паўстаюць летапісныя згадкі адносна цэнтра княства горада Ваўкавыска. Каля 1254 года з прычыны цяжкога знешнепалітычнага становішча Літвы і Галіцка-Валынскага княства абедзве дзяржавы заключаюць мір, паводле якога вярхоўным уладальнікам усёй Наваградскай зямлі быў прызнаны Міндоўг, у той час як яго васалам і фактычным уладальнікам зямлі прызнаваўся сын Данілы Раманавіча Раман.