cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вячаслаў Мікалаевіч Данілаў
Узнагароды
Удзельнік конкурсаў: заахвочвальная прэмія Рэспубліканскага конкурсу праектаў жылых дамоў для сельскага будаўніцтва БССР (1969); 2-я прэмія Усесаюзнага конкурсу на лепшы праект Беларускага тэатра імя Я. Купалы ў г. Мінску (1975); заахвочвальная прэмія Міжнароднага конкурсу на лепшы праект опернага тэатра ў г. Плоўдзіве (Балгарыя, 1975); 2-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на добраўпарадкаванне Кастрычніцкай плошчы ў г. Мінску (1988); 1-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на помнік «Змагарам за Савецкую ўладу ў Беларусі» (1989); 3-я прэмія Рэспубліканскага конкурсу на будаўніцтва пасольства Расіі ў г. Мінску (2004).
Узнагароджаны залатым медалём і дыпломам Гран-пры конкурсу Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў 2008 за будаўніцтва падземнага грамадска-гандлёвага цэнтра «Сталіца» з паркінгам у г. Мінску.
Тры буслы
Тры буслы — скульптурная кампазіцыя святломузычнага фантана на плошчы Незалежнасці ў Мінску, размешчаная на шкляным купале над атрыумам гандлёвага цэнтра «Сталіца». З’яўляецца цэнтральнай кампазіцый мастацка-дэкаратыўнага афармлення плошчы, якая была задумана і зацверджана ў 2006 годзе, але па тэхнічных прычынах пры добраўпарадкаванні плошчы не рэалізавана. Устаноўлена ў канцы чэрвеня 2009 года. Аўтары «Трох буслаў» — скульптары Алена Хараберуш і Леанард Пакульніцкі. Аўтар гербаў абласных гарадоў на фантане — скульптар Алег Купрыянаў. Праект добраўпарадкавання плошчы распрацаваны архітэктарамі Міхаілам Гаўхфельдам, Вячаславам Данілавым, Віктарам Нікіціным, Аляксандрам Чудовічам («Мінскпраект»).
Вышыня скульптуры, выкананай з сілуміну, складае 4 метры. Скульптурная кампазіцыя адлюстроўвае буслоў, якія вылятаюць з буслянкі, метафарычна звітай з кароны дубу, снапоў жыта і вянка. Паводле Алены Хараберуш, сааўтара скульптуры: «Буслы — гэта сімвал любові да радзімы, а таксама гэта сям’я. Можа, гэта і трывіяльна, аднак плошча Незалежнасці, нягледзячы на яе новы выгляд, зусім не навабуд, таму штось авангарднае было б для яе непрыдатнае».
Скульптура змешчана на эмблеме Маскоўскага раёна Мінска. Паводле апісання, тры буслы сімвалізуюць тры рэспублікі: Беларусь, Расію і Украіну, аб’яднаныя вянком дружбы народаў і агульным гняздом, — адзінай гісторыяй трох краін.
NGC 5106-1
NGC 5106-1 (іншыя абазначэнні — NGC 5100-1, IRAS13184+0914, UGC 8389, NPM1G +09.0311, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, PGC 46599) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Pecunia non olet
У творы Гая Светонія Транквіла «Жыццё дванаццаці Цэзараў», адкуль бярэ пачатак выраз, не прыводзяцца пэўныя словы, вымаўленыя Веспасіянам (у выглядзе простай мовы). Сітуацыя там апісваецца так:
''Ціт папракаў бацьку, што і прыбіральні ён абклаў падаткам; той узяў манету з першага прыбытку, паднёс да яго носа і спытаў, ці смярдзіць яна. «Не», — адказаў Ціт. «Хоць гэта грошы з мачы», — сказаў Веспасіян''.
Выраз «Грошы не пахнуць», заснаваны на гэтым эпізодзе, стаў прымаўкай, якая ўказвае на не вельмі чыстую крыніцу прыбытакаў.
Замошша (Хіславіцкі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Замошша абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Замошша не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Воўк у Беларусі
Воўк для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, самы буйны прадстаўнік беларускай фаўны сабачых, значны аб’ект навуковых даследванняў і важны культурны сімвал.
Папуляцыя ваўкоў на тэрыторыі Беларусі — донарская, якая падтрымлівае папуляцыю ваўкоў на тэрыторыі заходнееўрапейскіх дзяржаў, пры гэтым поўнач Беларусі бесперашкодна падсілкоўваецца ваўком за кошт Пскоўскай і Наўгародскай абласцей Расіі.
Аптымальнай колькасцю ваўка ў сярэднім для тэрыторыі Беларусі лічыцца папуляцыя ў 2500-3000 асобін.
Гісторыя
Ваўкі з’яўляюцца абарыгенным відам лясоў Еўропы, у тым ліку і на тэрыторыі Беларусі. У навуковай супольнасці пакуль няма кансэнсусу па абазначэнні этнічнай прыналежнасці неўраў, згаданых у 4-й кнізе «Гісторыі» Герадота ў V стагоддзі да н.э., няглядзечы на тое, што некаторыя лічаць, што межы іх рассялення захоплівалі тэрыторыю сучаснай Беларусі, але няма сумневаў, што ваўкі жылі на гэтых землях ужо ў тыя часы.
На ваўкоў палявалі не дзеля мяса, але для паляўнічай доблесці, здабычы каштоўнага футра, а таксама таму, што вялікія зграі ваўкоў здольныя наносіць вялікую шкоду і паляўнічым угоддзям, і сельскай гаспадарцы, і жыццям людзей.
Звычайна ваўкі не палююць на людзей, але гэта не тычыцца ваўкоў, хворых на шаленства, такія асобіны вельмі небяспечныя і ў Беларусі рэгулярна здараюцца выпадкі масавых інцыдэнтаў з удзелам хворых ваўкоў. Адным з самых вядомых стала так званая Бітва ў Мёрах 1957 года, калі ад аднаго ваўка пацярпела 25 чалавек, 19 з якіх — цяжка.
Сучасная папуляцыя
Дакладная колькасць ваўкоў навукоўцам невядомая. Прычынамі з’яўляюцца трансгранічныя міграцыі, ваганні колькасці ваўкоў між сезонамі, дазвол на паляванне без ліцэнзій і іншае. Акрамя гэтага, з-за абмежавання гаспадарчай і іншай дзейнасці на тэрыторыі зоны адчужэння вакол Чарнобыльскай АЭС падлік ваўкоў там значна абцяжараны, але ёсць меркаванне, што іменна там тэрыторыя найбольшага распаўсюджання беларускіх ваўкоў.
На 2010-2020-я гады ў Беларусі існуе невырашаная дыскусія паміж паляўніцтвазнаўцамі і эколагамі. Першыя лічаць, што папуляцыя ваўкоў у Беларусі празмерная, яны шкодзяць капытным і сельскай гаспадарцы, а таму трэба не толькі дазволіць працягваць вольнае паляванне на ваўкоў, але пашырыць яго. Эколагі прыводзяць дадзеныя даследванняў, што паляванне на ваўкоў станоўча дзейнічае на шкоду гаспадарцы, гэта значыць, што чым больш ваўкоў заб’юць у бягучым годзе, тым больш задушаных сельскагаспадарчых жывёл у наступным будзе знойдзена. Адной з магчымых прычын называецца тое, што масавае паляванне падвышае стрэс у ваўкоў, з-за чаго яны з-за страху менш праводзяць часу побач з забітай ахвярай і не з’ядаюць яе цалкам.
Уліковая статыстыка ставіцца навукоўцамі пад сумнеў, таму што ёсць відавочныя несупадзенні паміж колькасцю ваўкоў, забітых паляўнічымі штогод, і падлікамі колькасці папуляцыі. Акрамя гэтага, пад сумнеў ставяць і дадзеныя па колькасці забітых ваўкоў.
Існуе некалькі ініцыятыў па вывучэнні паводзін ваўкоў у Беларусі з дапамогай электронных ашыйнікаў, але гэта не можа вырашыць праблемы з недакладным улікам іх колькасці.
Утрыманне ў няволі
Ваўкі жывуць у Гродзенскім, Віцебскім, Жлобінскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.
Біялогія
У Беларусі воўк жыве ва ўсіх ландшафтах. Ва ўмовах краіны воўк сілкуецца капытнымі: лось, кабан, алень, казулі, не грэбуе грызунамі і птушкамі, есць таксама ягады і розныя плады. У адрозненне ад некаторых іншых драпежных звяроў ваўкі часта вяртаюцца да недаедзенай стравай рэштках уласнай здабычы, асабліва ў галодны час года. У Беларусі гон ў ваўкоў праходзіць у лютым-сакавіку.
Навуковыя даследаванні ваўкоў у Беларусі
У межах унікальнага для Беларусі даследвання ў супрацоўніцтве з амерыканскімі калегамі вядзецца ацэнка ўзроўня ўздзеяння радыяцыі на ваўкоў на тэрыторыі Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка. Нягледзячы на тытульныя мэты даследвання, у ім атрымана шмат ускосных дадзеных пра міграцыі ваўкоў, тэрыторыі зграй і шчыльнасць драпежніка ў Чарнобыльскай зоне.
Ахова
Першы план кіравання папуляцыяй ваўка ў Рэспубліцы Беларусь быў распрацаваны навукоўцамі Нацыянальнай акадэміі навук і ўхвалены на калегіі Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя ў 2009 годзе. Неабходнасць наяўнасці такога дакумента была выклікана міжнароднымі абавязацельствамі Рэспублікі Беларусь у рамках канвенцыі і Бернскай канвенцыі. У адпаведнасці з Канвенцыяй аб міжнародным гандлі відамі дзікай фауны і флоры, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення (CITES), воўк знаходзіцца ў спісе рэдкіх і знікаючых відаў. Бернская канвенцыі «Аб ахове дзікай флоры і фаўны і прыродных месцаў пражывання ў Еўропе» забараняе масавае паляванне на ваўка. Пры гэтым у 2013 годзе Беларусь далучылася да Бернскай канвенцыі з агаворкай пра тое, што «для Рэспублікі Беларусь неактуальным з’яўляецца строгае захаванне папуляцыі ваўкоў».
У культуры
Воўк у беларускай культуры з’яўляецца татэмнай жывёлай. Культ ваўка ў беларусаў вельмі моцны і дажыў да сёняшніх дзён. Святы Юрый воўчы пастух. Ад зімовага Юр’я да вясновага Юр’я ваўкам воля.
Ваўкі шырока адлюстраваны ў беларускай тапаніміцы.
У літаратуры і фальклоры
Існуе некалькі версій паходжання ваўка паводле беларускага фальклору: па адной яго стварыў чорт з-за зайздрасці дасканаласці божых стварэнняў, па другой — бог, што стварыў ваўчыныя зграі, каб яны шкодзілі свойскай жывёле, а дзяцей-сірот, якіх не было каму даглядаць, узялі пастухамі.
З аднаго боку воўк выступае негатыўным, жорсткім персанажам: як стварэнне чорта, як антыпод казы ў калядным цыкле, з іншага боку воўк з’яўляецца прыкладам перамогі, мужнасці і клапатлівасці аб сваім нашчадстве.
Легенды пра ваўкалакаў — людзей, якія могуць пераўтварацца ў ваўкоў, шырока распаўсюджаны ў міфалогіі беларусаў і розныя іх версіі шырока зафіксаваны этнографамі па ўсёй тэрыторыі этнічнага рассялення.
Паводле «Слова пра паход Ігараў», полацкі князь Усяслаў Чарадзей «людемъ судяше, княземъ грады рядяше, а самъ въ ночъ влъкомъ рыскаше; изъ Кыева дорыскаше до куръ Тмутороканя, великому Хръсови влъкомъ путь прерыскаше».
Некаторыя творы рамантыкаў прадстаўляюць пазітыўны вобраз «дзікага» ваўка. Адам Міцкевіч узгадваў легенду пра, які явіўся ў сне князю Гедзіміну і пазначыў месца заснавання будучай Вільні.
Папулярны ў беларускай літаратуры вобраз «лірычнага» ваўкалака стварыў паэт П. Багрым:
Вобраз ваўкалака ёсць у паэзіі А. Абуховіча («Чараўніца ўракла — // Быў я колісь ваўкалакам»), Янкі Купалы («Ваўкалак» ), у сучаснай беларускай прозе (аповесць А. Наварыча «Ваўкалак»).
Жывец
Жывец (Żywiec) — горад на поўдні Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Жывецкага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 50,57 км². Насельніцтва — 32 242 чалавекі (на 2007 год). Знаходзіцца на поўдзень ад вадасховішча Жывецкае возера, на рацэ Сола.
Крыс Норбэры
Крыстафер "Крыс" Норбэры (Chris Norbury; нар., , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер.
8-я армія
Назву Во́сьмая а́рмія мелі:
Апостальская адміністратура для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі
Апостальская адміністратура для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі — апостальская адміністрацыя для вернікаў візантійскага абраду ў Беларусі, заснаваная Папам Рымскім Францыскам 30 сакавіка 2023 года. Па сваім юрыдычным статусе прыраўноўваецца да дыяцэзіі, якая, аднак, не можа быць створана ў дадзены момант часу па пэўных палітычных матывах.
Гісторыя
Каталіцкая супольнасць візантыйскага абраду ў Беларусі з’яўляецца спадкаемцай дыяцэзій Кіеўскай мітраполіі на беларускіх землях, якая ў 1596 годзе заключыла Берасцейскую унію з Апостальскай Сталіцай. Пасля таго, як беларускія землі канчаткова перайшлі пад уладу Расійскай імперыі ў 1795 годзе, гэтыя структуры былі ліквідаваныя паводле Полацкага царкоўнага сабора ў 1839 годзе.
У 1939 годзе мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі стварыў у Беларусі экзархат, але развіццю перашкодзілі Другая сусветная вайна і наступны перыяд камуністычнага панавання.
У 1988 годзе пачалося адраджэнне рэлігійных супольнасцей, якія з 1993 года былі даручаны пастырскай апеке Апостальскага Візітатара, прызначанага Папам Янам Паўлам ІІ.
Апостальскую адміністратуру для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі ўзначальвае архімандрыт Сяргей Гаек, MIC.
Гаўлі
Га́ўлі (, Гавли) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Патапаўскага сельсавета.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з амаль прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой з поўначы далучаюцца дзве крывалінейныя, злучаныя завулкам вуліцы. Забудова драўляная, двухбаковая, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя. З 1884 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. У выніку пажару 1889 года згарэлі 54 двары. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царкоўна-прыхадская школа (адкрыта ў 1887 годзе), хлебазапасны магазін, 3 вятракі, карчма. У 1909 годзе 552 дзесяцін зямлі, у Недайскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1932 годзе для вясковай школы пабудавана ўласнае памяшканне.
З 20 жніўня 1924 года па 21 жніўня 1925 года цэнтр Гаўлеўскага, а з 13 лютага 1958 года да 14 снежня 1961 года Забабскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ураджай», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 600 жыхароў, у тым ліку з суседніх вёсак. У памяць пра загінуўшых у 1969 годзе за 2 км на ўсход ад вёскі збудаваны Курган Славы. У 1959 годзе ў складзе гаспадаркі Буда-Кашалёўскага аграрна-тэхнічнага каледжа (цэнтр — горад Буда-Кашалёва). Аддзяленне сувязі, клуб, бібліятэка, базавая школа, фельчарска-акушэрскі пункт.
У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка Першамайскі.
Уладзімір Мікалаевіч Вараксін
Уладзімір Мікалаевіч Вара́ксін (,  — ) — беларускі савецкі архітэктар, педагог. Заслужаны будаўнік БССР (1967).
Біяграфія
Скончыў у 1927 годзе мастацка-прамысловы тэхнікум у Омску. У 1928—1932 гадах вучыўся ў Ленінградскай АМ, у 1932—1934 гадах у Ленінградскім інстытуце інжынераў камунальнага будаўніцтва. Працаваў у Белдзяржпраекце. З 1952 года выкладчык, у 1954—1971 гг. дацэнт кафедры архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута, з 1971 па 1975 г. — загадчык кафедры Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года.
Творчасць
Асноўныя працы да вайны: Палац піянераў і школьнікаў (1936, з А. П. Воінавым) у Мінску, будынак педтэхнікума ў Крычаве (1937, цяпер пачатковы блок СШ № 1 за палацам Пацёмкіна), будынак ЦК КПБ (1939—1947, з А. П. Воінавым) у Мінску, кінатэатр «Радзіма», комплекс будынкаў прамкамбіната (1939), жылы пасёлак аўтарамонтнага завода (1941) у Магілёве. Творчасць Вараксіна звязана з развіццём неакласічнай тэндэнцыі ў даваеннай архітэктуры Беларусі.
Пасля вайны спраектаваў будынкі Беларускага інстытута народнай гаспадаркі па вул. Свярдлова (1954), Белкамунбанка па вул. Леніна (1949), жылыя дамы па вул. К. Маркса (1950), Маскоўскай (1949), Захарава, А. Кашавога (1955) у Мінску, тыпавыя праекты будынкаў раённых камітэтаў КПБ для Гомельскай, Віцебскай і Мінскай вобласці (1952).
Дакументы творчай дзейнасці (фотаздымкі будынкаў, артыкулы), біяграфічныя дакументы, ліставанне і фотаздымкі захоўваюцца ў БДАНТД, куды перададзены сынам.
Сям’я
Мае сына Мікалая Вараксіна (нар. 1933), які стаў гісторыкам.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1941, 1951, 1961), медалямі. 1—2-я прэміі за праекты жылых дамоў для калгаснікаў на адкрытым рэспубліканскім конкурсе (1936, 1945).
NGC 5106-2
NGC 5106-2 (іншыя абазначэнні — NGC 5100-2, IRAS13184+0914, UGC 8389, NPM1G +09.0311, MCG 2-34-9, ZWG 72.50, PGC 46599) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аццана-Манферата
Аццана-Манферата (Ozzano Monferrato) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 1538 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 101 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 15039. Тэлефонны код — 0142.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Бычыны форум
Бычыны форум (Forum Boarium) — найстаражытнейшы форум Рыма.
Знаходзіўся на левым (усходнім) берагу Тыбра ў лагчыне, акружанай Капіталійскім, Палацінскім і Авенцінскім узгоркамі. У раннія рэспубліканскія часы тут прычальвалі судны і вёўся бойкі гандаль скатом. Ад форума захаваліся храмы Геркулеса (каля 120 г. да н.э.) і Партуна (каля 80 г да н.э.), якія доўгі час дзейнічалі ў якасці цэркваў. Над руінамі вялікага алтара Геркулеса была ў VI стагоддзі збудавана базіліка Санта-Марыя-ін-Касмедзін.
Зарэчча (Хіславіцкі раён)
Зарэчча (Заречье) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Зарэчча абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Зарэчча не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Белавароціца (рака)
Белаваро́ціца — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Віліі (басейн Нёмана). Даўжыня 11 км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Рэдзькавічы, цячэ праз лес, упадае ў Вілію ў межах горада Вілейка (былая вёска Стаўкі). На працягу 10 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Стаўкі), прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
Дзень хангыля
Дзень хангыля (한글날, Хангыльлаль) — карэйскае нацыянальнае свята, прысвечанае стварэнню карэйскага спецыяльнага алфавіта каралём Седжонам Вялікім. У Паўднёвай Карэі святкуецца 9 кастрычніка (дзень абвяшчэння ўказу), у Паўночнай называецца Дзень часангыля (조선글날, Часангыльлаль) і адзначаецца 15 студзеня.
Паводле летапісаў, ван Седжон абвясціў стварэнне алфавіта ў дзявятым месяцы месячнага календара 1447 ў дакуменце пад назвай Хунмінджаным (гіст. 훈민져ᇰᅙᅳᆷ; суч. 훈민정음 訓民正音 — сапраўдныя гукі для адукацыі народа). Упершыню гэты дзень святкаваўся 4 лістапада (апошні дзень дзявятага месяца) 1926 Таварыствам хангыля. У 1940 быў знойдзены сапраўдны тэкст каментарыяў да указу, якія сведчылі пра тое, што абвяшчэнне адбылося ў першыя дзесяць дзён дзявятага месяца, таму дата свята была перасунута на дзясяты дзень паводле месячнага календара, што супадае з 9 кастрычнікам. Пасля ўтварэння Рэспублікі Карэя дзень стаў дзяржаўным святам і выхадным. Але ў 1991 пад ціскам буйных карпарацый, якія былі незадаволены наданнем Дню ААН статусу нацыянальнага свята, стаў працоўным, хоць і працягваў святкавацца. Таварыства хангыля пачало кампанію па вяртанню дня яго статусу, якая скончылася прыняццем Нацыянальнай Асамблеяй 189 галасамі за рэзалюцыі па адраджэнню свята з 2013.
Максім Ганалон
Клубная кар’ера
У ліпені 2017 года перайшоў у «Рому» за 5 млн еўра, аднак не меў трывалага месца ў складзе. У жніўні 2018 года на правах арэнды далучыўся да «Севільі». Па заканчэнні сезона 2018/19 вярнуўся ў «Рому».
У верасні 2019 года быў арандаваны «Гранадай», а ў жніўні 2020 года перайшоў у клуб на трывалай аснове. У ліпені 2022 года ў якасці свабоднага агента далучыўся да «Клермона».
Міжнародная кар’ера
11 лістапада 2011 года Максім дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Францыі ў таварыскім матчы супраць зборнай ЗША.
Дасягненні
«Алімпік» Ліён:
Вароні
Варо́ні (, Ворони) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Падбярэзскага сельсавета.
Парламенцкія выбары ў Даніі (2011)
Парламенцкія выбары ў Даніі прайшлі 15 верасня 2011 года.
Былі выбраны 179 дэпутатаў Фолькетынга — 175 ад уласна Даніі, па 2 ад Фарэрскіх астравоў і Грэнландыі. 135 дэпутатаў абіраюцца прапарцыйным галасаваннем у 10 выбарчых акругах (месцы размяркоўваюцца па метаду д'Онта), яшчэ 40 месцаў раўнамерна размяркоўваюцца для адлюстравання адэкватнай карціны пераваг выбаршчыкаў (месцы размяркоўваюцца па метаду Сент-Лагю). Выбарчы бар'ер для праходжання ў парламент складае 2% галасоў.
Вынікі
Па папярэдніх даных, па выніках выбараў лідыруе апазіцыйная кааліцыя (Сацыял-дэмакратычная партыя, Сацыяльна-ліберальная партыя, Сацыялістычная народная партыя і Чырвона-зялёная кааліцыя). Адпаведна, новым прэм'ер-міністрам Даніі можа стаць Хеле Торнінг-Шміт. Аднак па выніках выбараў у самой Даніі «Чырвоная кааліцыя» атрымала 89 месцаў, у той час як для кантролю над Фолькетынгам патрабуецца 90 дэпутацкіх месцаў. Адпаведна, вырашальнай для фарміравання левацэнтрысцкага ўрада стане пазіцыя фарэрскіх і грэнландскіх дэпутатаў.
Мяжэг
Мяжэг (Межег, Межёг, Межо́г, Межӧг) — сяло ва Усць-Вымскім раёне Рэспублікі Комі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага сельскага паселішча. Размешчана на правым беразе Вычагды.
За 3 км на паўночны ўсход ад сяла размешчана станцыя Мяжэг. Пасёлак пры станцыі першапачаткова таксама называўся Мяжог, у 1976 годзе для вырашэння блытаніны паміж двума населенымі пунктамі яго перайменавалі ў Данаёль.
Энгельс (горад)
Энгельс (Энгельс) — горад (з 1914) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Энгельскага раёна Саратаўскай вобласці. Насельніцтва 233,9 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1747 годзе. Да 1931 года называўся Пакроўск.
Размешчаны на левым беразе ракі Волгі, насупраць Саратава.
Тралейбусны завод, завод спецыялізаваных аўтамабіляў, транспартнага машынабудавання, трубны завод і інш.
У горадзе размешчана авіябаза Энгельс ВПС Расіі, на якой дыслакуецца 22-я гвардзейская Данбаская цяжкая бамбавальная дывізія Далёкай авіяцыі ВПС РФ. Гэта адна з двух (нараўне з авіябазай Украінка) дзеючых баз расійскай стратэгічнай авіяцыі, на якой размешчаныя бамбардыроўшчыкі з ядзернай зброяй.
Клобуцк
Клобуцк (Kłobuck) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Клабуцкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Клобуцк. Займае плошчу 47,53 км². Насельніцтва — 13 254 чалавека (на 2004 год).
Пітэкантрап
Пітэкантрап (Pithecanthropus) (ад πίθηκος — малпа +  — чалавек) — малпачалавек ці яванскі чалавек — выкапневы падвід людзей, некалі разглядаўся як прамежнае звяно між аўстралапітэкамі і неандэртальцамі. Існаваў у перыяд між 1 млн і 700 тыс. гадоў таму. Цяпер пітэкантрапа разглядаюць як лакальны варыянт Homo erectus (разам з гейдэльбергскім чалавекам у Еўропе і сінантрапам у Кітаі), характэрны пераважна для Паўднёва-Усходняй Азіі, які не парадзіў непасрэдных продкаў сучаснага чалавека. Не выключана, што прамым патомкам яванскага чалавека з’яўляецца Homo floresiensis.
Гісторыя адкрыцця
Тэрмін пітэкантрап (Pithecantropus) упершыню быў прапанаваны у 1866 годзе Эрнстам Гекелем, як азначэнне гіпатэтычнага прамежнага звяна між малпай і чалавекам.
У 1890 годзе галандскі ўрач Эжэн Дзюбуа накіраваўся на востраў Ява ў пошуках продка сучаснага чалавека. Праз месяц раскопак на беразе ракі Сола каля вёскі Трыніль ён знайшоў скамянелы карэнны зуб, а яшчэ праз месяц, у кастрычніку 1891 года — чарапное века, пасля чаго Дзюбуа робіць вывад, што гэтыя часткі належаць буйной чалавекападобнай малпе. Яшчэ праз год у 14 метрах ад месца знаходкі была знойдзена сцегнавая косць, якая была таксама аднесена да рэшткаў невядомай чалавекападобнай істоты. Па форме сцегнавой косці быў зроблены вывад аб прамахаджэнні, а сам новы від названы Pithecantropus erectus — «малпачалавек прамахадзячы». Пазней у трох метрах ад чарапнога века быў знойдзены яшчэ адзін карэнны зуб. Гэтыя косткі Дзюбуа прывёз для вывучэння ў Еўропу, прычым скрынку з імі выпадкова пакінуў у кафэ, але потым, вярнуўшыся туды, знайшоў яе на тым жа самым месцы, дзе і забыў.
У снежні 1895 года ў берлінскім Таварыстве антрапалогіі, этналогіі і прагісторыі сабралася канферэнцыя з мэтай вынясення вываду аб костках знойдзеных Дзюбуа. Значная колькасць прымітыўных рыс, уласцівых чарапной каробцы пітэкантрапа (нізкі пакаты лоб, масіўны надвочнічны валік і інш.), абумовіла скептыцызм тагачаснага навуковага таварыства у адносінах да знаходкі як да верагоднага продка чалавека, а прэзідэнт Таварыства Рудольф Вірхаў нават заявіў:
«У чэрапе ёсць глыбокае шво паміж ніжнім зводам чэрапа і верхнім краем арбіт. Такое шво знаходзяць толькі ў малпаў, а не ў чалавека, таму чэрап павінен належаць малпе. На маю думку гэтая істота была гіганцкім гібонам. Сцегнавая костка ніяк не звязана з чэрапам»
У 1930-я гады фон Кёнігсвальд знайшоў на востраве Ява (мястэчка Маджакерта каля Сангірана) іншыя рэшткі пітэкантрапа Homo erectus soloensis, якія мелі лепшую ступень захаванасці, пасля чаго сумненні ў прыналежнасці пітэкантрапа да роду Homo адпалі, але пахавалі надзею на тое, што гэты падвід сыграў нейкую ролю ў эвалюцыі людзей сучаснага віда.
Знешні выгляд
Пітэкантрап меў невысокі рост (трохі болей за 1,5 м), прамую хаду і архаічную будову чэрапа: тоўстыя сценкі, нізкая лобная косць, надвочнічныя валікі, якія выступалі, скошаны падбародак.
Побыт і лад жыцця
Галоўным заняткам пітэкантрапаў быў пастаянны пошук харчу. Акрамя збіральніцтва карэнняў, ягад і іншых раслінных пладоў, якіх было недастаткова для падтрымання іх жыццядзейнасці, яны былі вымушаны паляваць на розных жывёл, як дробных, так і буйных. Знаходкі, падобныя з будовы да пітэкантрапаў, знойдзеныя ў 1954—1955 гадах у Алжыры, прыадкрылі падрабязнасці ладу жыцця чалавекападобных істот таго часу. Паблізу ад костак пітэкантрапаў былі знойдзены часткі шкілетаў насарогаў, сланоў, гіпапатамаў і жырафаў. Побач знаходзіліся каменныя прылады працы.
Небяспека, якая чакала пітэкантрапаў на кожным кроку, вымушала іх жыць вялікімі сем’ямі, ці больш-менш буйнымі ўстойлівымі аб’яднаннямі, у адносінах да якіх у савецкай гістарычнай навуцы замацавалася паняцце «першабытны статак» ці праабшчына.
Даследаванне матэрыялаў прылад на стойбішчах у Афрыцы паказала, што апошнія, як правіла, з’яўляліся пастаяннымі. Мяркуючы па прасторнасці вядомых сучасным вучоным "дамоў", у адным памяшканні на працягу доўгага часу маглі суіснаваць некалькі пакаленняў вялікай сям'і. Жыццё вялікімі групамі спрыяла палягчэнню палявання на буйных жывёл, якія вылучаліся сілай і хуткасць перамяшчэння. Акрамя палявання, пітэкантрапы маглі займацца рыбалкай, часцей за ўсё ловячы рыбу голымі рукамі.
Згодна з меркаваннем вучоных, у грамадстве пітэкантрапаў часта адбываліся сутычкі, якія прыводзілі да смерці тых ці іншых членаў абшчыны, а ў галодныя часы звычайным быў канібалізм. Каб мірна суіснаваць нават у такім прымітыўным грамадстве, трэба былі вялікія намаганні, якія дазвалаялі ўтаймаваць першабытныя інстынкты. Менавіта з гэтай мэтай прыходзілася выпрацоўваць нейкія агульнапрынятыя нормы паводзін, што давала магчымасць пераходу на новую прыступку развіцця суместнага суіснавання для ўсіх суродзічаў. Для кантролю над выкананнем такіх вызначаных правілаў узнікае патрэба ў правадырах, якім адводзілася кіруючая роля.
У адрозненні ад сучасных людзей, на ранняй стадыі пітэкантрапы яшчэ не мелі строгіх сэксуальных абмежаванняў і фактычна панаваў праміскуітэт. Але на позняй стадыі ў іх статках перыядычна маглі ўзнікаць устойлівыя сямейныя пары, і які-небудзь самец, праяўляючы агрэсію да сваіх супляменнікаў, абіраў пэўную самку, як гэта па-мастацку апісана ў гістарычнай аповесці Джэка Лондана «Да Адама» (1907).
Паводле меркавання французскага антраполага А. Валуа і савецкага вучонага А. В. Нямілава, у эпоху палеаліта з-за наступстваў пераходу да прамахаджэння, якія выклікалі ўскладненні падчас родаў, працягласць жыцця самак пітэкантрапаў была значна ніжэйшай, чым у самцоў, у выніку чаго колькасць апошніх у першабытных чалавечых калектывах перавышала колькасць першых.
Калі большую часць жыцця самцоў займала паляванне, ці сутычкі з-за асабістага саперніцтва, самкі займаліся побытам, расцілі дзяцей, даглядалі параненых і хворых. Уключэнне ў паўсядзённы рацыён пітэкантрапаў мяса дапамагло вырашыць праблему забеспячэння арганізма надзейнымі крыніцамі папаўнення энергетычнага запасу, неабходнага для выканання цяжкай фізічнай працы. А выкарыстанне ў ежу розных раслін з’яўлялася выдатным спосабам пазнання іх лекавых уласцівасцяў, што можна лічыць першымі крокамі да лячэння.
Навука валодае фактамі праяўлення пітэкантрапамі калектыўнай заботы аб хворых супляменніках. Так, на знойдзенай Дзюбуа на востраве Ява сцегнавой косці пітэкантрапа маюцца значныя змены касцявой тканіны (экзастоз). Відавочна, што без падтрымкі суродзічаў, гэты кульгавы, з абмежаванымі магчымасцямі самаабароны, індывід непазбежна павінен быў загінуць, але ён жыў, застаючыся калекам доўгія гады.
Нават у тыя першабытныя часы, пітэкантрап пачынае ўсведамляць важнасць гігіенічных навыкаў, такіх як выдаленне з жытла рэшткаў з’едзеных жывёл ці пахавання памерлых суродзічаў. Але на тым этапе развіцця чалавецтва, пры адсутнасці абстрактнага мыслення, усё гэта абыходзілася без асаблівых рытуалаў ці стварэння пахавальнага культу.
Матэрыяльная культура
У адрозненні ад аўстралаітэкаў, рукі пітэкантрапаў ўжо былі прыдатнымі для паверхневай апрацоўкі дрэва, косці і каменя. Працуючы над стварэннем прымітыўных прылад, пітэкантрапам прыходзілася паступова даводзіць да дасканаласці камяні, расколатыя натуральным чынам ці расколваць іх сваімі сіламі, рабіць на іх сколванні і адшчэпы.
Прамых доказаў таго, што пітэкантрап сам вырабляў прылады, няма, паколькі касцяныя рэшткі на востраве Ява былі выяўлены ў пераадкладзеным стане, выключаючы знаходжанне прылад аднаго з імі часу. З іншага боку, у тых жа пластах і з той жа фаунай, што і знаходкі пітэкантрапа, зроблены знаходкі архаічных прылад, аналагічных ашэльскай культуры. Акрамя гэтага, сярод пазнейшых знаходак (Сінантрап, гейдэльбергскі чалавек, атлантрап), належаўшых да таго ж віду Homo erectus ці блізкім відам (Homo heidelbergensis, Homo ergaster, Homo antecessor) знойдзены прылады той жа культуры, што і яванскія. Таму ёсць падставы меркаваць, што яванскія прылады былі зроблены пітэкантрапамі.
Разам з каменнымі, пітэкантрапы маглі вырабляць прымітыўныя прылады з костак і рагоў, выкарыстоўваць драўляныя дубінкі і завостраныя галіны ў якасці дзідаў.
Вучоныя не маюць пераканаўчых звестак, якія дазвалялі б сцявяржаць, што пітэкантрапы былі здольнымі самастойна здабываць ці падтрымліваць агонь, але не выклікае сумненняў, што яны маглі яго выкарыстоўваць. Акрамя абароны ад холаду, драпежнікаў і прыгатавання ежы, авалоданне агнём зрабіла статкі пітэкантрапаў менш залежнымі ад клімату і больш мабільнымі.
Пітэкантрап і сучаныя людзі
У той час, як большасць савецкіх антраполагаў прытрымліваліся меркавання, што пітэкантрапы з’яўляліся прамежкавым звяном паміж аўстралапітэкамі і людзьмі рода Homo, сучасныя даследчыкі не схільныя лічыць іх продкамі сучасных людзей. Верагодей за ўсё, яны былі далёкай і ізаляванай папуляцыяй Homo erectus, якія ва ўмовах Інданезіі дажылі да з’яўлення сучасных людзей і вымерлі каля 27 тысячаў гадоў таму.
Дзед-Барадзед
Дзед-Барадзед — лялька-вядучы ў тэлепраграме «Калыханка» на Беларускім Тэлебачанні. З’явіўся ў эфіры у 1985 ці 1987 годзе «Калыханкі», напачатку расказваў казкі сам, без мультфільмаў.
Лялькаю кіравалі тры акцёры: адзін тузаў за ручкі, другі — за ножкі, а трэці кіраваў мімікай.
Асістэнт рэжысёра Іван Беладубенка пісаў тэксты для лялькі. Пасля звальнення Беладубенкі, займацца Дзедам ніхто больш не захацеў і ляльку паклалі ў рэквізітарскую. Праз нейкі час яна дзіўным чынам знікла.
Махамед Хайры
Махамед Хайры (нар., , Егіпет) — егіпетскі прафесійны гулец у снукер.
Александэр Ісак
Александэр І́сак (Alexander Isak; нар. 21 верасня 1999) — шведскі футбаліст, нападнік англійскага клуба «Ньюкасл Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Швецыі.
АІК
Ісак дэбютаваў у складзе клуба АІК 28 лютага 2016 года, з’явіўшыся на замену на 75-й хвіліне гасцявога матча Кубка Швецыі супраць клуба «Тэнгульт» з чацвёртага дывізіёна. 7 красавіка 2016 года галоўны трэнер АІК Андрэас Альм уключыў Ісака ў стартавы склад у гасцявым матчы 2-га тура шведскага першынства супраць «Эстэрсунда» разам з маладым нападнікам Карласам Страндбергам. Ісак забяспечыў перамогу сваёй дружыны, трапна адправіўшы мяч у браму саперніка і стаўшы такім чынам самым маладым бамбардзірам АІК у гісторыі шведскага чэмпіянату ва ўзросце 16 гадоў і 199 дзён. 25 красавіка Ісак забіў свой першы гол на хатнім стадыёне клуба, адкрыўшы лік у пераможным матчы супраць «Эльфсборга», які скончыўся з лікам 2:1. 3 мая 2016 года Ісак падпісаў свой першы прафесійны кантракт да канца сезона 2018 года, уразіўшы кіраўніцтва сваімі дэбютнымі гульнямі і замацаваўшы сябе як ігрок рэгулярнага складу. 21 верасня 2016 года ў свой дзень нараджэння футбаліст забіў два крытычна важныя мячы ў пераможным дэрбі супраць «Юргордэна», якое скончылася на карысць АІК з лікам 3:0. Пазней таварыш па камандзе Чынеду Абасі ахарактарызаваў Ісака як новага Златана Ібрагімавіча.
«Рэал Сасьедад»
12 чэрвеня 2019 года Ісак падпісаў пяцігадовую ўгоду з «Рэал Сасьедад» на суму ў 988 тысяч фунтаў стэрлінгаў у год. Адразу ў першым жа матчы швед здолеў забіць гол. У розыгрышы Ла Лігі Ісак забіў свой першы гол 22 верасня 2019 года ў матчы супраць «Эспаньёла», які яго каманда выйграла з лікам 3:1. 6 лютага Ісак забіў два мячы і зрабіў адну галявую перадачу ў чвэрцьфінале Кубка Іспаніі супраць мадрыдскага «Рэала». 9 лютага ён забіў пераможны гол у басконскім дэрбі супраць «Атлетыка» з Більбаа. Разам з клубам Ісак здабыў кубак краіны. А свайго першага хет-трыку футбаліст дамогся 21 лютага 2021 года ў пераможным матчы лігі супраць «Алавеса», стаўшы першым шведскім іграком, які забіў хет-трык у розыгрышы Ла Лігі, з часоў Генры Карльсана, які зрабіў тое ж самае за мадрыдскі «Атлетыка» ў 1949 годзе.
«Ньюкасл Юнайтэд»
26 жніўня 2022 года перайшоў у англійскі «Ньюкасл Юнайтэд», падпісаўшы доўгатэрміновы кантракт. Сума трансферу не раскрывалася, але згодна з паведамленнямі СМІ склала больш за 70 млн еўра, што робіць трансфер найдаражэйшым у гісторыі англійскага клуба.
Міжнародная кар’ера
Ісак быў выкліканы ў зборную Швецыі ў студзені 2017 года на таварыскія матчы супраць Кот-д’Івуара і Славакіі. Ён дэбютаваў супраць Кот-д’Івуара, замяніўшы Пера Фрыка на 62-й хвіліне матча. У матчы супраць зборнай Славакіі Ісак адзначыўся голам на 19-й хвіліне, стаўшы самым маладым бамбардзірам у гісторыі зборнай.
8-я армія (Расійская імперыя)
8-я а́рмія, 8-я палява́я а́рмія (8 А (8 ПА), «Брусілаўская армія» ) — фарміраванне (агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне, армія) Кіеўскай ваеннай акругі Рускай імператарскай арміі, падчас Першай сусветнай вайны.
Александэр Ісак
Дасягненні
«Барусія» Дортмунд:
8-я армія (Расійская імперыя)
Палявое ўпраўленне (штаб) створана ў ліпені 1914 года пры штабе Кіеўскай ваеннай акругі. На канец 1917 года штаб арміі размяшчаўся ў Магілёве-Падольскім. Ліквідавана ў пачатку 1918 года.
Александэр Ісак
Дасягненні
«Рэал Сасьедад»:
8-я армія (Расійская імперыя)
Склад
Склад арміі ў жніўні — верасні 1914 : На канец 1917 г. аб’яднанне мела ў сваім складзе:
Дзеянні падчас чэрвеньскага наступлення Рускай імператарскай арміі
Праз 2 дні пасля пачатку распрацоўкі наступу ў арміі, якую ўзначальваў генерал Карнілаў, 25 чэрвеня 1917 года, яго войскі прарвалі пазіцыі 3-й аўстрыйскай арміі Кірхбаха, на захад ад Станіславава. Ужо 26 чэрвеня разгромленыя Карнілавым войскі Кірхбаха беглі, захапляючы за сабой і падаспеўшую ім на дапамогу нямецкую дывізію.
Аднак рушыўшы ўслед прарыў германцаў на фронце 11-й арміі, якая збегла перад немцамі, нягледзячы на велізарную сваю перавагу ў колькасці і тэхніцы з прычыны сваёй разбэшчанасці і развалу з-за разлагаючай рэвалюцыйнай агітацыі, нівеляваўшы першапачатковыя поспехі рускіх армій.
Фарміраванні 8-й арміі ў 1918 годзе склалі аснову Данецкай арміі (Узброеных сіл ДКСР).
NGC 5107
NGC 5107 (іншыя абазначэнні — UGC 8396, IRAS13191+3847, MCG 7-28-1, ZWG 217.33, MK 1346, ZWG 218.3, KUG 1319+387, PGC 46636) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шыракалістыя лясы
Шыракалістыя лясы ўтвораны лістападнымі дрэвамі з шырокімі ліставымі пласцінкамі.
Зоны шыракалістых лясоў умераных паясоў Паўночнага і Паўднёвага паўшар'яў, размешчаныя бліжэй да экватара ад зон мяшаных лясоў (часам разглядаюцца як падзоны ў складзе адзінай лясной зоны ўмераных паясоў). Шыракалістыя лясы найбольш развіты на захадзе Еўразіі, у Паўночнай Амерыцы пашыраны на паўднёвы ўсход ад Вялікіх азёр.
Клімат зоны шыракалістых лясоў умераны, пераважна акіянічны, з халаднаватай зімой (сярэдняя тэмпература студзеня ад 5°С да -15 °С) і адносна працяглым цёплым летам (сярэдняя тэмпература ліпеня да 22°С). Ападкаў 600—1500 мм за год, што прыблізна адпавядае выпаральнасці. Рачная сетка густая, рэкі паўнаводныя.
3 дрэвавых парод пераважаюць віды дуба, бука, клёна, ліпы і інш. (тут трапляюцца і масівы хвойных лясоў, у Паўночным паўшар'і пераважна хваёвых). У Паўднёвай Амерыцы шыракалістыя лясы прадстаўлены невялікім ўчасткамі лясоў з паўднёвага бука.
Васіль Захаравіч Собалеў
Васі́ль Заха́равіч Собалеў (, —, ) — рэвалюцыянер, бальшавік, адзін з кіраўнікоў устанаўлення Савецкай улады ў Смаленскай губерні.
Біяграфія
Васіль Собалеў нарадзіўся 29 студзеня 1895 года ў Смаленску. Вучыўся ў Смаленскай мужчынскай класічнай гімназіі (цяпер — Смаленская гімназія імя Н. М. Пржэвальскага). З 1912 года прымаў актыўны ўдзел у нелегальнай працы. Член РСДРП(б) з 1913 года. Кіраваць марксісцкім гуртком, выпускаў падпольныя рукапісныя газеты і часопіс «Прадвеснік». Восенню 1915 года паступіў на вучобу ў Маскоўскі універсітэт на юрыдычны факультэт, аднак быў адлічаны за ўдзел у рэвалюцыйных арганізацыях. Пасля гэтага Собалеў вярнуўся ў Смаленск.
У снежні 1915 года Собалеў стаў сакратаром агульнагарадской Смаленскай бальнічнай касы, пад прыкрыццём якой дзейнічала Смаленскае аддзяленне РСДРП (б). 6 студзеня 1917 года за рэвалюцыйную дзейнасць быў арыштаваны, аднак ужо 3 сакавіка, у дні Лютаўскай рэвалюцыі, Собалеў быў вызвалены. Калі 7 красавіка 1917 быў створаны Смаленскі губернскі камітэт РСДРП(б), Собалеў стаў яго першым старшынёй. З таго ж часу Собалеў уваходзіў у губернскі Савет салдацкіх і рабочых дэпутатаў, выступаў супраць палітыкі Часовага ўрада. Калі генерал Карнілаў узняў мяцеж, Собалеў увайшоў у склад рэвалюцыйнага камітэта па барацьбе з контррэвалюцыяй. У жніўні 1917 года ён стаў галосным Смаленскай гарадской думы. Менавіта Собалеў узначальваў у кастрычніку 1917 года Смаленскі губернскі ваенна-рэвалюцыйны камітэт, аднак прымаць непасрэднага ўдзелу ва ўзброеным выступе гэтай арганізацыі не прыйшлося.
Са студзеня 1918 Собалеў быў сакратаром Смаленскага губернскага камітэта РКП(б), адначасова займаў пасаду намесніка старшыні Смаленскага Савета. Калі ў Смаленск з Мінск пераехаў паўночна-заходні абласны камітэт РСДРП і выканаўчы камітэт саветаў Заходняй вобласці, Собалеў таксама ўвайшоў у іх склад. На I з’ездзе КП(б)Б быў абраны членам Цэнтральнага бюро КП(б)Б. Калі Смаленская губерня была адноўлена, а вышэйзгаданыя арганізацыі пакінулі Смаленск, Собалеў стаў кіраўніком рэвалюцыйнага камітэта Савета рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў. З 1918 па 1920 год узначальваў Смаленскі губернскі савет прафсаюзаў. З 1920 года пражываў і працаваў у Маскве. Быў супрацоўнікам Народнага камісарыята працы СССР. Памёр 17 ліпеня 1928 года ад хваробы, пахаваны ў парку «» непадалёк ад помніка Героям 1812 года.
У гонар Собалева названая вуліца у Смаленску, на будынку гімназіі, дзе ён вучыўся, устаноўлена мемарыяльная дошка.
Нявіда
Няві́да, Нявідава — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нача, за 28 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, за 1,5 км ад вёскі Загацце.
Плошча паверхні возера 1,09 км². Даўжыня 1,9 км, найбольшая шырыня 0,82 км. Найбольшая глыбіня дасягае 9 м. Даўжыня берагавой лініі 5,2 км, плошча вадазбору 78 км².
Катлавіна Нявіда лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны ад 3—15 да 20—25 м. Берагавая лінія ўтварае залівы і паўастравы. Берагі нізкія. Пойма на ўсходзе, поўдні і паўночным захадзе возера шырынёй да 400 метраў. Мелкаводдзе пясчанае. Да глыбіні 4 м дно возера гліністае, глыбей — выслана гліністым ілам. Возера эўтрофнае, праточнае. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 3 м. Праз возера працякае рака Быстрыца і злучае Нявіда з азёрамі Бабынічы і Лесава. Упадаюць ручаі, у т.л. ручай з возера Вялікі Белянок.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, карась, гусцяра і іншыя віды рыб.
Каля возера база адпачынку «Нявіда» і паляўніча-рыбалоўная база Полацкай лесапаляўнічай гаспадаркі.
Герой (Буда-Кашалёўскі раён)
Герой — былы пасёлак у Акцябрскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
На захадзе мяжуе з лесам.
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (14 сем’яў) пераселены ў чыстыя месцы.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 11 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр). Да 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Ліпскага сельсавета.
Пратэкцыянізм
Пратэкцыянізм — эканамічная палітыка дзяржавы, накіраваная на абарону і падтрымку нацыянальнай эканомікі. Такая палітыка праводзіцца з дапамогай мытных і падатковых бар'ераў.
Храм Партуна
Храм добра захаваўся, бо каля 872 года быў пераўтвораны ў хрысціянскую царкву Санта-Марыя-ін-Градэліс, у V стагоддзі асвечаны ў царкву Санта-Марыя-Эгіцыяна.
Наталля Яўгенаўна Чамадурава
Наталля Яўгенаўна Чамадурава (нар., Душанбэ, Таджыкская ССР) — беларуская актрыса тэатра і кіно. Дачка тэатральнага мастака і педагога Яўгена Чамадурава, жонка кінарэжысёра Мікалая Калініна.
Біяграфія
У 1961 годзе скончыла сярэднюю школу № 19 горада Мінска, у 1965 годзе Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.
Са студзеня 1965 года з’яўляецца актрысай Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага.
Славенія
Славе́нія (Slovenija), Рэспу́бліка Славе́нія (Republika Slovenija) — дзяржава на поўдні Цэнтральнай Еўропы. На захадзе мяжуе з Італіяй, на поўначы — з Аўстрыяй, на паўночным усходзе — з Венгрыяй, на ўсходзе і поўдні — з Харватыяй, а на паўднёвым захадзе мае выхад да Адрыятычнага мора. Назва краіны паходзіць ад этноніма — славенцы.
Член ААН, Еўрасаюза і НАТА, Шэнгенскага пагаднення.
Гісторыя
Славянскія продкі сучасных славенцаў аселі на тэрыторыі краіны ў VI ст. н. э. У VII ст. яны ўтварылі Карантанію, якая стала адной з першых славянскіх дзяржаў. У 745 годзе Карантанія ў абмен на ваенную дапамогу прызнала пратэктарат з боку франкаў, захаваўшы пры гэтым фармальную незалежнасць да свайго распаду ў 1180. Уплыў франкаў спрыяў хрысціянізацыі славенцаў.
Каля 1000 года былі напісаныя Brizinski spomeniki, першы пісьмовы дакумент на славенскай мове. У XIV ст. тэрыторыя сучаснай Славеніі патрапіла пад уладу Габсбургаў і ў наступным увайшла ў склад Аўстра-Венгрыі. Славенія была падзеленая на тры правінцыі: Краньскую, Горышку і Штаерску.
Перасоўванне гандлёвых шляхоў і Трыццацігадовая вайна ў XVII ст. спрыялі эканамічнаму заняпаду Славеніі, але ў XVIII ст. гаспадарчае развіццё ізноў актывізавалася: вытворчасць розных тавараў павялічылася, сельскагаспадарчай прадукцыі стала больш адсоткаў на 60. Разгарнуўся нацыянальны асветніцкі рух. Гэты перыяд атрымаў назву Славенскае Адраджэнне
У 1809—1813 гг. вялікая частка Славеніі ўваходзіла ў склад Ілірыйскіх правінцый. У XIX ст., асабліва падчас Рэвалюцый 1848—1849 гг. у Аўстрыі і пасля яе, у Славеніі развіваецца нацыянальны рух (цэнтр — Крайна).
У 1918 годзе распалася Аўстра-Венгрыя, у выніку чаго Італія захапіла вобласці Прыморска і Істра, а таксама частку Далмаціі. Астатняя частка славенскіх земляў увайшла ў ізноў утворанае Каралеўства Сербаў, Харватаў і Славенцаў, якое ў 1929 было пераназвана ў каралеўства Югаславія.
У 1941 годзе пасля нападу дзяржаў-восі на Югаславію, Італія анэксавала тэрыторыю да Любляны, а Германія астатнюю тэрыторыю з горадам Марыбор.
Каралеўства Югаславія распалася падчас Другой Сусветнай вайны, а Славенія ўвайшла ў склад сацыялістычнай Югаславіі, што было абвешчана 29 лістапада 1945. Прычым ад Італіі да Славеніі былі далучаныя спрадвечныя славенскія землі Абална-Крашка і Горышка.
Па выніках праведзенага рэферэндума Славенія абвясціла незалежнасць ад СФРЮ 25 чэрвеня 1991. Славенія — адзіная краіна, якая выйшла з СФРЮ практычна без кровапраліцця.
Вайна за незалежнасць
Вайна за незалежнасць працягвалася дзесяць дзён, падчас 72 баявых кантактаў, страты ЮНВ склалі 45 чалавек забітымі, 146 параненымі, 4693 вайскоўцаў і 252 супрацоўніка федэральных службаў былі ўзятыя ў палон; страты славенскіх сіл самаабароны склалі 19 забітых (9 камбатантаў, астатнія — цывільныя асобы) і 182 параненых. Таксама загінулі 12 грамадзян замежных дзяржаў, у асноўным кіроўцы на службе міжнародных транспартных кампаній. Быў выведзены з ладу 31 танк (сюды ўвайшлі і спаленыя, і пашкоджаныя), 22 транспартныя бронемашыны, 172 транспартных сродку і 6 лятальных апаратаў.
Планарыі
Плана́рыі (Planariidae) — сямейства плоскіх чарвей класа раснічных чарвей.
Знешні выгляд і спосаб жыцця
Невялікія (да 2 см даўжынёй) драпежныя чэрві. Удзень яны хаваюцца ў зацішных месцах, уначы палююць. Іх здабычай з’яўляюцца розныя дробныя чэрві, малюскі, рачкі.
Анатамічная будова і фізіялогія
У планарый, як і ва ўсіх чарвей, развіты скурна-мускульны мяшок, у якім знаходзяцца ўсе ўнутраныя органы. Ён складаецца з аднаго слоя покрыўных клетак (эпітэлій), якія нясуць раснічкі, і размешчаных пад імі трох відаў мышцаў: касых і падоўжных. З дапамогай біцця раснічак і руху мышцаў планарыі могуць плаўна слізгаць па паверхні і плаваць.