cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Пятровіч Шаранговіч
Васі́ль Пятро́віч Шаранго́віч (, в. Качаны, Пастаўскі павет, Віленскае ваяводства — ) — беларускі графік, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1978). Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1986). Народны мастак Беларусі (1991). Прафесар (1981).
Біяграфія
Брат мастака К. П. Шаранговіча. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1966). У 1967—1998 выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў (у 1972—1989 загадчык кафедры, у 1986—1989 прарэктар, у 1989—1997 рэктар). З 1997 па 2009 годы займаў пасаду дырэктара Музея сучаснага выяўленчага мастацтва. Зараз гэту пасаду займае яго дачка — мастацтвазнаўца Наталля Васілеўна Шаранговіч.
Памёр 31 снежня 2021 года.
Мастакоўская творчасць
Працаваў у галіне кніжнай і станковай графікі. Творчасці ўласцівы разнастайнасць графічных тэхнік і стылявых прыёмаў, выразны малюнак, эмацыянальнасць і глыбокая змястоўнасць вобразаў.
Работы ў кніжнай графіцы адметныя тонкім разуменнем структуры і ладу літаратурнага твора, паглыбленай пранікнёнасцю ў псіхалогію персанажа, вострым пачуццём гармоніі элементаў афармлення кнігі: «Віленскія камунары» Максіма Гарэцкага (1965), «3 майго летапісу» Я. Коласа, «Дзесяць дзён, якія скаланулі свет» Дж. Рыда (абедзве 1967), «Мая Беларусь» Т. Хадкевіча, «Збор твораў» М. Багдановіча (т. 1—2, усе 1968), «Зямля навагрудская, краю мой родны…» А. Міцкевіча, «Салавей» Змітрака Бядулі (абедзве 1969), «У. І. Ленін» Уладзіміра Маякоўскага (1970), «Залаты ключык, або Прыгоды Бураціна» Аляксея Талстога (1971), «Вершы» Якуба Коласа (1972), «Сорак трэці» Івана Навуменкі (1974), «Паэмы» (1978) і «Адвечная песня» (1981) Янкі Купалы, «Споведзь сэрца» А. Бялевіча (1978), «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча (1985, 1998), «Старыя беларускія хронікі» Уладзіміра Караткевіча (1988), «Новая зямля» Якуба Коласа (2002).
NGC 2972
NGC 2972 (іншыя абазначэнні — NGC 2999, OCL 778, ESO 212-SC11) — рассеянае скопішча ў сузор’і Ветразі.
Васіль Пятровіч Шаранговіч
Мастакоўская творчасць
Рэквіем людской мужнасці і стойкасці ў гады Вялікай Айчыннай вайны, увасоблены строгімі сродкамі графікі, гучыць у цыкле моцных па экспрэсіі гравюр «Памяці вогненных вёсак» (1979—85). У станковых работах шырока выкарыстоўвае нацыянальныя мастацкія традыцыі, сімволіку і метафару, у многіх творах адчувальна паэтызацыя чалавечага быцця з яго прыгажосцю і драматызмам, калізіямі, што дасягаецца своеасаблівасцю ракурсаў каларыту, рытмічнай арганізацыі прасторы: «Смерць Гражыны» (паводле А. Міцкевіча, 1970), «Партрэт Францыска Скарыны» (1971), «Ганчар» (1973), «А хто там ідзе» (1976), серыі «Край нарачанскі» (1972—75), «Блакада. 1943 год» (1974), трыпціх «Дзе крыўда адвечная спела» (1982) і інш.
Літаратурная творчасць
У 2009 годзе выйшла аўтабіяграфічная аповесць В. Шаранговіча «Ген жыцця».
NGC 2972
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Андрэй Уладзіміравіч
Андрэй Уладзіміравіч — малодшы сын Уладзіміра Альгердавіча.
Біяграфія
Пасля смерці бацькі, Андрэй Уладзіміравіч не атрымаў удзела, а быў служылым князем, але паходжанне забяспечвала яму месца ў гаспадарскай радзе. Ад вялікага князя літоўскага атрымаў уладанні ў розных краях ВКЛ, валодаў Лагойскам, Гайнай і Камянцом на поўнач ад Менска, Палонна ў Віцебскай зямлі, Славянскам і Магільна ў вярхоўях Нёмана, сялом Белым (на месцы цяперашняга Лепеля).
Сям’я
Жанаты быў з Марыя Іванаўнай з «паноў Чарэйскіх». Сваіх дзяцей Глеба і Еўдакію перажыў.
Пасля смерці Андрэя Уладзіміравіча адна частка маёнткаў вярнулася да вял. князя, другая адышла ўнучцы — Фядоры Рагацінскай, жонцы кн. Івана Кобрынскага, трэцяя, сяло Белае (сучасны Лепель) -- родзічам жонкі, панам Чарэйскім.
Іўсасет
Іўсасе́т (літаральна «вялікая, што ўзышла») — старажытнаегіпецкая першасная багіня, «бабуля» астатніх багоў.
Іўсасет атаесамлялася з пачаткам сусвету, першаснай вадкасцю. На выявах малявалася як жанчына ў вянцы з рогамі. Сімвалам Іўсасет з'яўлялася акацыя, што лічылася дрэвам жыцця.
Згодна міфам, Іўсасет нарадзіла Шу і Тэфнут.
Асобных храмаў для яе не будавалі.
Красны Двор (Смаленская вобласць)
Красны Двор (Красный_Двор) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 426 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 0,5 км на поўнач ад Рудні, за 1 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Малая Бярэзіна. За 2 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Сяржанін
Сяржанін — мужчынскае прозвішча.
Прэмія «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Прэмія «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм (Independent Spirit Award for Best International Film) — адна з намінацый прэміі «Незалежны дух», якая ўручаецца штогадова, пачынаючы з 1986 года.
На першых двух прысуджэннях кінапрэміі ў 1986 і 1987 гадах гэтая катэгорыя была своеасаблівай спецыяльнай узнагародай (Special Distinction — Best Foreign Film). У 1988 годзе катэгорыя была дададзена ў спіс рэгулярных узнагарод пад назвай Найлепшы замежны фільм. У 2012 годзе катэгорыя змяніла назву на Найлепшы міжнародны фільм.
Красны Двор (Смаленская вобласць)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Шатландскае каралеўства
Шатландскае каралеўства (Rìoghachd na h-Alba, Kinrick o Scotland) — незалежная дзяржава Паўночнай Еўропы ў перыяд з 843 па 1707 гады. Яно ахоплівала паўночную частку вострава Брытанія і мела агульную мяжу з Каралеўствам Англія. Шатландыя была аб'яднана з Англіяй у 1707 годзе, утварыўшы т. з. Каралеўства Вялікабрытанія. З 1482 года, калі англічане захапілі прыбярэжны горад Бервік, межы каралеўства Шатландыі ў цэлым супадалі з сучаснай Шатландыяй. У 1700 годзе насельніцтва каралеўства налічвала каля 1.1 мільёна жыхароў.
Кіраванне
Палітычны лад каралеўства адрозніваўся значнай складанасцю. У каралеўстве прызнаваўся адзіны манарх — кароль Шатландыі, які абапіраўся на правадыроў кланаў і ваенна-адміністрацыйны апарат. Вялікая частка пасад перадавалася або па спадчыне, або па завяшчанні дзеючай службовай асобы (tànaiste).
У каралеўстве існаваў уласны парламент (упершыню згадваецца ў 1235 годзе), які ўяўляў тры саслоўя (духавенства, дваранства і бюргерства).
Іван Мікалаевіч Сяржанін
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1926). У 1938—1941 гадах навуковы супрацоўнік, у 1944—1958 гадах старшы навуковы супрацоўнік і загадчык аддзела Інстытута біялогіі АН БССР. У 1958—1971 гадах загадчык Аддзелам заалогіі і паразіталогіі АН БССР, адначасова ў 1944—1970 гадах дацэнт, прафесар, загадчык кафедры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Працы па фаўністыцы, зоагеаграфіі і экалогіі, гаспадарчым значэнні каштоўных відаў млекакормячых. Даследаваў жывёльны свет запаведных тэрыторый Беларусі, правёў аналіз гістарычных змен і працэсаў фарміравання тэрыяфаўны, распрацаваў схему зоагеаграфічнага раянавання Беларусі і мерапрыемствы па ахове і аднаўленню колькасці баброў. На падставе дадзеных аб распаўсюджванні і адноснай колькасці наземных пазваночных вылучыў прыродныя вобласці і раёны ў Беларусі, цікавыя для планавання футравых нарыхтовак.
2019 год у гісторыі астраноміі
2019 год будзе адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Ямальскі раён
Ямальскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальная акруга, з 2005 па 2021 гады — муніцыпальны раён) у складзе Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расійскай Федэрацыі. Геаграфічна адпавядае паўвостраву Ямал.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Яр-Сале.
Геаграфія
Ямальскі раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі. На ўсходзе ён мяжуе з Тазаўскім раёнам, на поўдні (праз Обскую губу) — з Надымскім раёнам, на паўднёвым захадзе — з Прыуральскім раёнам, на захадзе і поўначы мяжа праходзіць па акваторыі Байдарацкай губы і Карскага мора.
У межах Ямальскага раёна акрамя паўвострава Ямал разам з прылеглай акваторыяй Карскага мора, Байдарацкай і Обскай губ, рэк Об (Надымская Об) і Хаманельская Об, таксама ўваходзяць землі на правабярэжжы Обі ў ваколіцах вёскі Салемал і на поўдзень ад яго. Акрамя гэтага да раёна адносіцца найбуйнейшы па плошчы ў аўтаномнай акрузе востраў Белы, а таксама шматлікія іншыя астравы: Літке, Нганярца і Паўмесяц у Байдарацкай губе, астравы Шарапавы Кошкі ў заліве Шарапаў Шар і ўласна астравы ў дэльце Обі і іншыя.
Плошча Ямальскага раёна —.
Кірк Керкаран
Кірк Керкаран (Kirk Kerkorian, Քըրք Քըրքորյան), Грыгор Грыгаран (Գրիգոր Գրիգորյան) 6 чэрвеня 1917, Фрэсна, Каліфорнія, ЗША — 16 чэрвеня 2015, Лос-Анджэлес, Каліфорнія) — амерыканскі прадпрыемец, мільярдэр армянскага паходжання . Прэзідэнт і ўладальнік холдынгавай кампаніі «Tracinda Corporation» са штаб-кватэрай у Беверлі-Хілз, Каліфорнія. Паводле часопіса «Форбс», агульны стан Керкарана ў 2007 ацэньваўся ў 18 млрд долараў (7-е месца месца ў спісе Forbes), у 2010 — у 3,1 млрд долараў (307-е месца ў спісе мільярдэраў Forbes) , у 2012 годзе — 3,3 млрд долараў. На 2015 год яго стан ацаняўся каля 4,2 мільярдаў долараў. Быў вядомы як адзін з асноўных бізнес-фігур Лас-Вегаса і як «бацька мегакурорта». 40 % гатэляў і казіно Лас-Вегаса належала Кірку Керкарану. З'яўляўся адным з найбольш багатых жыхароў Беверлі-Хілз.
У 2004 годзе быў ганараваны звання Нацыянальны Герой Арменіі і атрымаў ордэн «Радзіма».
Прэм’ер-міністр Туніса
Прэм'ер-міністр Туніса — кіраўнік урада Туніса, прызначаны прэзідэнтам краіны. Пачынаючы з моманту здабыцця краінай незалежнасці ў 1956 годзе і да 2011 года ўсё прэм'ер-міністры належалі да кіруючай партыі Дэмакратычны канстытуцыйны рух (раней — Новы Дустур і Сацыялістычная Дустураўская Партыя); дзеючы прэм'ер-міністр належыць да ўмеранай ісламісцкай Партыі адраджэння.
Кудрыцы
Кудрыцы (Кудрицы) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 7 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на поўнач ад Рудні, за 10 км на паўночны захад ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня. За 17 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Фрэдэрык Кук
Фрэдэры́к Альбе́рт Кук (Frederick Albert Cook;, Хортанвіл, Нью-Ёрк — , Нью-Рошэл, Нью-Ёрк) — амерыканскі ўрач, палярны падарожнік і бізнесмен, які заявіў, што першым у гісторыі чалавецтва дасягнуў Паўночнага полюса 21 красавіка 1908 год, за год да Роберта Піры. Таксама сцвярджаў, што 16 верасня 1906 года першым узышоў на вяршыню гары Дэналі. У 1909 годзе Піры і некаторыя супрацоўнікі Кука абвінавацілі яго ў фальсіфікацыі дадзеных. Дыскусіі працягваюцца па гэты дзень.
У 1894—1913 гадах быў сапраўдным членам Арктычнага клуба, з’яўляецца адным з яго заснавальнікаў. У 1904 годзе стаў адным з заснавальнікаў Клуба Даследчыкаў, у 1907—1908 гадах Фрэдэрык Кук быў абраны яго ганаровым прэзідэнтам.
Паходжанне. Станаўленне
Фрэдэрык Альберт Кук нарадзіўся 10 чэрвеня 1865 года ў вёсачцы Хортанвіл акругі Саліван штата Нью-Ёрк і быў чацвёртым з шасці дзяцей. Яго бацькі былі імігрантамі з Германіі. Бацька — Тэадор Альбрэхт Кох, лекар па прафесіі, перасяліўся ў ЗША, выехаўшы з Гановера пасля рэвалюцыі 1848 года. Чалавек ліберальных поглядаў, ён адправіўся ў Новы Свет разам з у пошуках палітычнай свабоды. Падчас грамадзянскай вайны ў ЗША ён служыў у федэральнай арміі лекарам і тут, стаміўшыся ад таго, што навабранцы перакручваюць яго імя кожны на свой лад, перавёў яго на англійскую мову, ператварыўшыся ў Тэадора Кука (Theodore Cook). Маці — народжаная Маргарэт Ланге, была родам з Франкфурта-на-Майне. Нягледзячы на шырокую практыку, заробкі кіраўніка сям'і былі сціплыя, так як небагатыя пацыенты аддавалі перавагу расплачвацца ядою — яйкамі, малаком, курыным або ялавічным мясам. Невялікія грошы, якія ўдавалася здабыць, цалкам сыходзілі на хатнюю гаспадарку, а таксама на тканіну, з якой Маргарэт Кук сама шыла вопратку для ўсёй сям'і. У 1870 годзе Тэадор Кук памёр ад пнеўманіі, пакінуўшы ўдаву з пяццю дзецьмі (адно дзіця памерла ў раннім узросце); у валоданні сям'і была ферма плошчай каля 15 га. У 1878 годзе яны зусім згалелі і пераехалі ў прадмесце Нью-Ёрка — Порт-Джэрвіс, дзе Маргарэт Кук удалося знайсці працу. Юны Фрэдэрык, якому было тады 13 гадоў, пачаў сваю кар'еру на шкляной фабрыцы, затым зрабіўся ліхтаршчыкам. Па вечарах пасля школы яму належыла вычышчаць, напаўняць алеем і запальваць вулічныя ліхтары, а ранняй раніцай, ідучы на вучобу, зноў гасіць.
Праз год сямейства Кукаў стала жыць у Брукліне: маці працавала швачкай, сыны вымушаны былі перабівацца любымі заробкамі; у прыватнасці, Фрэдэрык разам з братам Уільямам гандляваў гароднінай на Фултанскім рынку. З-за таго, што падымацца прыходзілася ў дзве гадзіны ночы і заставацца на рынку да поўдня, Фрэдэрык наведваў 37-ю муніцыпальную школу ўрыўкамі, але дзякуючы старанню паспяваў нароўні з іншымі вучнямі. Да часу выпуску ён канчаткова вырашыў стаць лекарам, як і яго бацька, і стаў задумвацца аб дадатковым заробку, які можа забяспечыць яго грашыма на час вучобы. Адшукаўшы стары друкарскі прэс, ён стаў штампаваць рэкламныя лісткі і візітныя карткі для мясцовых гандляроў. Справа апынулася прыбытковай настолькі, што ў апошні месяц перад Калядамі яму давялося правесці без сну некалькі начэй, вырабляючы віншавальныя паштоўкі.
З часам тры браты — Уільям, Тэадор і Фрэдэрык — заснавалі фірму пад назвай «Браты Кук, малако і вяршкі», якая развозіла малако па хатах. Гэтая паслуга была новай для таго часу, яшчэ адным новаўвядзеннем было выкарыстанне для гэтай мэты шкляных бутэлек ёмістасцю ў адну кварту. Бізнес зноў апынуўся вельмі паспяховым, так што кіраўніку кампаніі прыйшлося купіць каня і фургон і наняць некалькі возчыкаў, каб задаволіць попыт. У выніку для студэнта, які ледзь паступіў на першы курс Школы медыцыны і хірургіі, дзень будаваўся наступным чынам: пад'ём у гадзіну ночы, праца да 10 раніцы (прычым Фрэдэрык сам сачыў за атрыманнем малака на складзе і пры неабходнасці замяняў возчыка), затым заняткі да 4 гадзін дня, яшчэ 5 гадзін на выкананне хатніх заданняў (часта для эканоміі часу прама ва ўніверсітэцкай аўдыторыі) і нарэшце — дарога дадому і сон у 9 гадзін вечара. У 1877 годзе, калі каледж змяніў адрас, яму давялося перавесціся на медыцынскі факультэт Калумбійскага ўніверсітэта, каб не марнаваць занадта шмат часу на дарогу.
Узімку 1888 года падчас «», які цалкам паралізаваў рух на вуліцах, яму прыйшлося на тыдзень адмовіцца ад дастаўкі малака. Увесь раён апынуўся на галодным пайку, але прадпрымальны юнак паставіў на санкі лодку, пабудаваную братам Тэадорам для катання летам, і на ёй развозіў па дамах вугаль, таксама нядрэнна на гэтым зарабіўшы. Да гэтага часу адносіцца першая фатаграфія Фрэдэрыка Кука і яго лодкі, зробленая вулічным фатографам для аднаго з часопісаў.
Яшчэ падчас навучання, вясной 1889 года, Кук ажаніўся з Лібі Форбс, якую сустрэў падчас свята ў Другой метадысцкай царкве. Яна была адной з першых у той час жанчын-стэнаграфістак і працавала на абутковай фабрыцы Шрайнера і Эрнера. Шлюб гэты апынуўся нядоўгім, так як місіс Кук нарадзіла дзіця, якое пражыло ўсяго некалькі гадзін, і памерла ад перытаніту праз тыдзень.
У 1890 годзе Фрэдэрык Кук скончыў універсітэт з дыпломам лекара і, прадаўшы сваю долю ў малочным бізнесе брату Уільяму, разам з сястрой і маці перабраўся на Манхэтэн, дзе пасяліўся па адрасе: Заходняя 55-я вуліца, 338 і тады ж адкрыў прыватную практыку ў Брукліне. Бавячы час у чаканні пацыентаў, ён захапіўся кнігамі пра арктычныя падарожжы. Яго любімымі аўтарамі сталі Ілайша Кейн, карабельны доктар на судне лейтэнанта дэ Хейвена, і Чарлз Фрэнсіс Хол, кіраўнік экспедыцыі на «Паларысе». Паміж абодвума аўтарамі і ім самім было нямала агульнага — Кейн таксама быў лекарам, а Хол, як і сам Кук, падняўся з самага дна, паспрабаваўшы ў юнацтве мноства прафесій.
Мае пачуцці цяжка апісаць. Нібы раскрыліся дзверы турэмнай камеры. Я ўпершыню… адчуў тады кліч Поўначы.
Грэнландыя, 1891—1892 гады
Зімовачная экспедыцыя ў, арганізаваная Робертам Піры, першапачаткова прадугледжвала перасекчы востраў з захаду на ўсход, але літаральна ў апошні момант Піры даведаўся, што яго ў гэтым пачынанні ўжо апярэдзіў Нансен. Будучы начальнік, зрэшты, не паў духам, але адразу змяніў планы, збіраючыся цяпер даведацца, наколькі далёка распасціраецца востраў Грэнландыя на поўнач. Таксама ён збіраўся праверыць, ці можна дасягнуць полюса па сушы. Піры, валодаючы цяжкім і мсцівым характарам, у коле сяброў запэўніваў, быццам Нансен «яго абскакаў» і прысвоіў яго ўласныя планы, аднак разважліва ўстрымліваўся ад таго, каб выказваць падобнае меркаванне публічна.
Знайшоўшы аб’яву, у якой Роберт Піры запрашаў лекара для ўдзелу ў гэтай экспедыцыі, Кук адгукнуўся на прапанову «хутчэй з цікаўнасці, чым са славалюбства». Шчыра прызнаўшыся, што не мае досведу і ледзь паспеў атрымаць дыплом, ён прапанаваў свае паслугі бясплатна, толькі за стол і прытулак. Рашэнне Кука шакавала яго сяброў і блізкіх, ступень недаверу да задумы Піры добра ілюструецца фактам, што ўсе кампаніі, у якіх Кук паспрабаваў застрахаваць сваё жыццё, адказалі яму адмовай.
Экспедыцыя адправілася 6 чэрвеня 1891 года на «Кайт», прычым у складзе зімовачнага атрада было ўсяго сем чалавек, у тым ліку нарвежац  і жонка Піры Джазефін. Акрамя таго, па патрабаванні Філадэльфійскай Акадэміі натуральных навук, якая аплаціла экспедыцыю Піры, на тым жа караблі павінны былі ехаць удзельнікі Заходняй Грэнландскай экспедыцыі (дзевяць чалавек) на чале з прафесарам Анджэла Хейлпрынам. У іх задачы ўваходзілі вывучэнне эскімоскіх культур і купля мясцовых вырабаў, што прызначаліся для выставы дасягненняў народаў свету. Кук падняўся на борт, захапіўшы з сабой сціплыя пажыткі і — у якасці прадмета раскошы — некалькі слоікаў кетчупу, да якога паспеў прыахвоціцца. Перад ад'ездам Піры прымусіў усіх сваіх людзей падпісаць кантракт, згодна з якім яны абавязаны былі беспярэчна яму падпарадкоўвацца і пасля вяртання ўстрымлівацца ад любых публікацый і газетных інтэрв'ю на працягу года, падаючы такім чынам свайму начальніку поўную манаполію.
Плаванне пачалося цяжка: большасць членаў экспедыцыі моцна пакутавалі ад марской хваробы і адлежваліся ў сваіх каютах. Першыя прыпынкі былі зробленыя ў дацкіх і эскімоскіх паселішчах Паўднёвай Грэнландыі. Лекар у гэтых месцах быў рэдкасцю, і Кук нечакана для сябе апынуўся загружаны працай рознай ступені складанасці, аж да здабывання асколка косткі з застарэлага пералому. 1 ліпеня карабель увайшоў у бухту Мелвіл і 6 ліпеня быў заціснуты льдамі, што прывяло да вымушанага прыпынку на тыдзень. Зрэшты, каманда, якая складалася ў асноўным з моладзі, неадкладна ажывілася і наладзіла гульню ў снежкі. Дні бавілі, займаючыся падрыхтоўкай і праверкай рыштунку і зборнага дома, удалося таксама падстрэліць белага мядзведзя, які выпадкова апынуўся непадалёк. Пасля таго, як карабель, нарэшце, змог рухацца, у ледзяны шторм 11 чэрвеня Піры зламаў шчыкалатку. Джазефін Піры з удзячнасцю ўспамінала, што «доктар Кук вельмі клапаціўся… ночы напралёт ён праводзіў каля містэра Піры».
Каманду высадзілі на Зямлі Прадхо ў бухце Мак-Кормік (77° 40’ пн. ш., 40° 40’ з. д.) 26 чэрвеня. Тут быў сабраны паходны дом, які атрымаў імя Рэдкліф з-за навіслых над бухтай чырвона-карычневых скал. Піры пры гэтым быў не ў стане самастойна перасоўвацца і ачуняў толькі да кастрычніка. Куку ўдалося наладзіць добрыя адносіны з эскімосамі, якія жылі непадалёк, заслужыўшы ў іх рэпутацыю «доктара-шамана», і нават навучыцца іх мове. Таму спачатку адна, затым яшчэ некалькі эскімоскіх сем'яў пачалі жыць побач з Рэдкліфам, у абмен на іголкі, нажы і іншыя еўрапейскія тавары вырабляючы для даследчыкаў рыштунак і вопратку са шкур, якая апынулася для аховы ад халадоў куды больш эфектыўнай, чым еўрапейскае адзенне. Доктар паклапаціўся таксама, каб экспедыцыя на ўвесь час палярнай зімы была забяспечаная свежай ежай, багатай вітамінамі. У выніку ўсіх намаганняў цынга — біч палярных даследчыкаў — не закранула зімоўшчыкаў. Існавала, аднак, іншая небяспека — пастаяннае вымушанае пражыванне ў адным памяшканні і аднастайнасць заняткаў вялі да раздражнення і сварак па любой дробязі. Так, арыстакратычная місіс Піры, звыклая да свецкіх манер і гаворак, высока цаніла высілкі Кука наконт пацыентаў, яго добрасардэчнасць і жаданне пастаянна прыйсці на дапамогу («ужо не ведаю які ён лекар»), у той жа час гнялася некультурнасцю «гэтага мужыка і былога возчыка малака», які ледзь-ледзь атрымаў адукацыю. Яе шакавала, што Кук няздольны напісаць пару радкоў без арфаграфічных памылак, абвяшчаючы, напрыклад, што ў пацыента «праблемы з жэватом» (так у арыгінале), і можа з шчырасцю медыка, для якога няма забароненых тэм, разважаць за сталом аб кішачных газах, заяўляцца да сняданку ў нясвежай кашулі і нават выхваляцца тым, «што расчэсваўся ў апошні раз у нядзелю». Варта сказаць, што місіс Піры не адрознівалася мяккасцю характару; калі Кук дастаткова спакойна ўспрымаў любыя выпады ў свой адрас, мяркуючы, што праца і чытанне — лепшыя лекі «ад глупства», іншы ўдзельнік экспедыцыі — Джон Вярхоеф — з самага пачатку жорстка пасварыўся з місіс Піры, аж да таго, што прапанаваў яе мужу «укласці ў справу яшчэ 500 долараў, калі той адправіць яе назад з першым караблём». Гэтыя сваркі прывялі ў канчатковым выніку да трагедыі.
Першыя маршрутныя вылазкі пачаліся толькі ў лютым 1892 года і Кук браў у іх актыўны ўдзел. Разам з Піры і Аструпам яны пачалі засваенне тэхналогіі будаўніцтва іглу — часовых снежных сховішчаў па эскімоскім узоры, але спачатку поспеху не дамагліся. Дах, у падмурку якога былі пакладзены палкі ад лыж, падчас нечакана распачатага бурану абрынуўся пад цяжарам мокрага снегу, што ледзь не каштавала даследчыкам жыцця. Аструпа прыйшлося літаральна выграбаць з-пад снежнай завалы, пасля чаго ноч напралёт Піры сваім целам саграваў Кука, які змёрз. Доктар таксама выклікаў пастаянныя жарты сваіх спадарожнікаў тым, што мог расстраляць абойму, перш чым патрапіць у маржа або аленя. Зрэшты, страляць ён, нарэшце, навучыўся, так як Піры пакінуў у сваім дзённіку жартаўлівы запіс, што «доктар… нарэшце рэабілітаваў сябе, забіўшы адразу пяць паўночных аленяў». Кук ахвотна і хутка вучыўся, будаваў нарты, хадзіў на лыжах з Эйвінам Аструпам.
Падчас працяглага паходу на поўнач, распачатага Піры і Аструпам, Кук быў пакінуты выконваючым абавязкі начальніка на базе. Аб сваім удзеле ў экспедыцыі Піры 1891—1892 гадоў сам Кук нічога не напісаў, так як не выявіў асаблівых якасцей даследчыка. Адносіны паміж Піры і Кукам склаліся ўдала, Піры высока ацаніў Кука як медыка і этнографа. Пасля вяртання ў Нью-Ёрк Кук прачытаў некалькі лекцый аб эскімосах і асаблівасцях медыцыны ў палярных краінах, але па просьбе Піры спыніў гэтую дзейнасць.
Самастойныя паходы
У 1893 годзе пры падтрымцы Ельскага ўніверсітэта Кук здзейсніў трохмесячнае плаванне ўздоўж узбярэжжа Грэнландыі на яхце Zeta, дасягнуўшы Упернавіка, хоць збіраўся дайсці да мыса Ёрк. У 1894 годзе Кук вырашыў арганізаваць уласную экспедыцыю ў Антарктыду, у чым яго падтрымаў Герберт Брыджмен — уладальнік газеты Brooklyn Standard Union. Дастатковай колькасці грошай (бюджэт ацэньваўся ў 50 000 долараў) сабраць не ўдалося, таму летам 1894 года Кук зафрахтаваў 1158-тонны параход Miranda, на які пагрузіліся 52 пасажыры — пераважна студэнты каледжаў Усходняга ўзбярэжжа ЗША. За ўдзел у плаванні яны плацілі па 500 долараў кожны. Гэты паход праходзіў на рэдкасць няўдала: спачатку ля ўзбярэжжа Лабрадора судна сутыкнулася з айсбергам і было адбуксіравана ў Сент-Джонс для рамонту. Наведаўшы пасля рамонту Сукертопен, 7 жніўня параход наляцеў на падводны рыф. У сітуацыі, якая склалася, Кук на адкрытай лодцы праплыў 100 міль на поўнач — у Хольстэйнборг, прывёўшы 20 жніўня выратавальнае судна. 5 верасня пасажыры вярнуліся ў Канаду, прычым многія з іх заняліся падчас вымушанай стаянкі навуковымі даследаваннямі. Кук быў вымушаны адмовіцца ад планаў уласнай экспедыцыі, аднак адгукнуўся на прапанову бельгійскага барона Адрыена дэ Жэрлаша, які арганізоўваў экспедыцыю ў Антарктыду. У гэты ж час ён заключыў заручыны з Ганнай Форбс — сястрой памерлай жонкі, якая рэзка пярэчыла супраць яго планаў. Форбс памерла падчас знаходжання Кука ў Антарктыдзе.
Антарктыда
Экспедыцыя А. дэ Жэрлаша павінна была правесці першую ў гісторыі чалавецтва зімоўку ў высокіх шыротах Паўднёвага паўшар'я. Каманда павінна была працаваць у два сезоны: у першы меркаваліся даследаванні ў моры Уэдэла, затым павінна была быць высаджана партыя з трох зімоўшчыкаў, а карабель адбыць у Мельбурн і вярнуцца на наступны год. Экспедыцыйнае судна — нарвежскі паравы барк «Бельжыка» — мела машыну ў 150 к. с., ім камандаваў гідрограф Жорж Лекуан. Штурманам ішоў нарвежац Руаль Амундсен. Каманда была інтэрнацыянальнай: у яе склад уваходзілі бельгійскі магнітолаг — лейтэнант Эміль Данко, румынскі біёлаг Эміль Ракавіца, палякі — метэаролаг А. Дабравольскі і геолаг Г. Арктоўскі. Паводле ўспамінаў Кука, у кают-кампаніі афіцэры размаўлялі паміж сабой па-французску, навукоўцы ў лабараторыі — па-нямецку, а матросам, набраных з усёй Еўропы, аддаваліся загады на сумесі англійскай, нямецкай, французскай і нарвежскай моў.
Няправільна абраны маршрут прывёў да таго, што 4 сакавіка 1898 года «Бельжыка», не дайшоўшы да мацерыковага ўзбярэжжа, была спыненая пакавымі льдамі: пачыналася незапланаваная зімоўка. Каманда не была да яе падрыхтаваная, паводле ўспамінаў штурмана Р. Амундсена, не хапала правіянту, паліва, цёплае адзенне мелася толькі для чацвярых удзельнікаў зімовачнай партыі, нават газавых лямпаў не хапала на кожную каюту. Дрэйф працягваўся 13 месяцаў і праходзіў у раёнах мора Белінсгаўзена, якія да таго не наведваліся людзьмі з-за вельмі цяжкай лядовай абстаноўкі. Хуткасць дрэйфу была даволі вялікая — ад 5 да 10 міль у суткі. Глыбіні ў гэтых месцах перавышалі 1500 м, так што лот не дасягнуў дна.
На борце «Бельжыкі» Кук блізка сышоўся з Руалем Амундсенам, з якім падтрымліваў адносіны да самай гібелі апошняга. Пазней Амундсен пісаў:
Цынга стала галоўнай праблемай экіпажа з надыходам палярнай ночы. Амундсен і Кук разгарнулі паляванне на цюленяў і пінгвінаў і не абмяжоўвалі сябе ў ежы, пры узважванні ў маі Амундсен паставіў рэкорд — 87,5 кг. Разам з Кукам яны таксама эксперыментавалі з палярным рыштункам, на практыцы праверыўшы ўласцівасці спальных мяшкоў канструкцыі Піры, Аструпа і Нансена. Кук быў для Амундсена адначасова настаўнікам і савучнем, аднак астатнія члены каманды ставіліся да гэтых эксперыментаў без усякага энтузіязму. 5 чэрвеня 1898 года памёр ад цынгі і ўскладненняў на сэрцы магнітолаг Э. Данко; неўзабаве матрос-нарвежац Толефсен з'ехаў з глузду і паспрабаваў пешшу сысці ў Нарвегію. Зрэшты, становішча на борце не было зусім беспрасветным: старэйшы памочнік Лекуан правёў «Вялікі конкурс жаночай прыгажосці» і выдаваў непрыстойны рукапісны часопіс.
Да заканчэння палярнай ночы (яна доўжылася з 16 мая па 21 ліпеня 1898 года) Кук узначаліў разведвальны атрад, які даследваў стан лёду. Прыкмет утварэння праталін не было. Толькі пасля наступлення новага, 1899 года, лёд стаў трэскацца на адлегласці каля 900 м ад судна. Кук прымусіў каманду прасекчы канал, каб правесці «Бельжыку» на чыстую ваду. 14 сакавіка 1899 года экспедыцыя пакінула зону пакавых ільдоў. У горадзе Пунта Арэнас каманда была 27 сакавіка. На гэтым плаванне скончылася: грошай для працягу даследаванняў у дэ Жэрлаша не было, Амундсен, які пасварыўся з ім, адбыў у Нарвегію за ўласны кошт.
Прыбыўшы ў Бельгію, Кук быў узнагароджаны Ордэнам Леапольда — вышэйшай бельгійскай узнагародай, быў уганараваны залатых медалёў ад Геаграфічнага таварыства Бруселя і Каралеўскай Акадэміі навук. Бельгійскае геаграфічнае таварыства прысудзіла яму сярэбраны медаль; асобна ўзнагародзілі амерыканца гарадскія ўлады Бруселя. Кук прыняў удзел і ў навуковай справаздачы экспедыцыі на «Бельжыцы», выдадзенай у 11 тамах. Кук быў прадстаўлены ў 10 томе артыкуламі «Медыцынская справаздача» і «Справаздача аб племі она». Пра падарожжа Кук напісаў папулярную кнігу «Упершыню праз антарктычную ноч», упершыню выдадзеную ў Нью-Ёрку ў 1901 годзе.
У час экспедыцыі адбыўся наступны казус: пры наведванні Вогненнай Зямлі ў студзені 1898 года Кук забраў рукапіс слоўніка мовы племя ямана, складзенага місіянерам Томасам Брыджэсам (1842—1898). У 1901 годзе слоўнік быў выпушчаны пад прозвішчам Кука на сродкі бельгійскага ўрада. Р. Брус пазней заявіў, што казус адбыўся з прычыны тэхнічнай памылкі пры друку тыражу, абапіраючыся на паказанні рэдактара слоўніка, дадзеныя ў Кангрэсе ЗША. Тым не менш, гэта моцна пашкодзіла рэпутацыі Кука.
Грэнландыя
Вярнуўшыся ў ЗША, Кук атрымаў прапанову Г. Брыджмена — сакратара Арктычнага клуба Піры — здзейсніць плаванне ў Грэнландыю. Піры знаходзіўся там з 1898 года, трэба было даставіць зімовачнай партыі дадатковыя запасы, а таксама ацаніць стан здароўя начальніка экспедыцыі, які страціў з-за адмаражэння восем пальцаў на нагах. Брыджмен збіраўся ісці ў Грэнландыю сам, але не валодаў неабходным палярным досведам; у якасці эксперта ён і запрасіў Кука. Каманда Арктычнага клуба адплыла на транспарце «Эрык» і летам 1901 года ў праліве Сміта выявіла Піры. Сустрэча Кука і Піры прайшла стрымана, у справаздачы сваёй экспедыцыі Піры пра яе не згадваў. Тлумачылася гэта тым, што Піры не мог надаць сваім выратавальнікам ніякай сенсацыйнай інфармацыі. Той факт, што Піры дасягнуў крайняга паўночнага пункту Грэнландыі — мыса Морыс-Джэсуп, будзе ўсталяваны толькі ў 1926 годзе, пасля смерці Піры. Піры знаходзіўся ў дрэнным фізічным стане: вельмі знясілены, куксы на нагах гаіліся дрэнна, асабліва былі адзначаны сімптомы цынгі і арытміі. Кук настойваў на вяртанні ў Нью-Ёрк, Піры катэгарычна адмаўляўся і застаўся на чарговую зімоўку. Вясной 1902 года Піры паспрабаваў заваяваць Паўночны полюс, але дасягнуў толькі 84° 17' пн. ш.
Першая экспедыцыя на Аляску
Мернае жыццё не задавальняла Кука, і ў 1903 годзе пры падтрымцы часопіса Harper's Monthly magazine ён арганізаваў экспедыцыю на Аляскінскі хрыбет, маючы намер заваяваць найвышэйшую вяршыню Паўночнай Амерыкі — Дэналі. У экспедыцыі ўдзельнічалі шэсць чалавек, з якіх ні адзін не валодаў альпінісцкім досведам. 24 чэрвеня 1903 года каманда прыбыла ў пасёлак Таёнек у заліве Кука і далей рушыла на поўнач — да ледніка Пітэрса, маючы 15 клуначных коней. 28 жніўня яны разбілі лагер на вышыні 3300 м, а за наступныя двое сутак падняліся яшчэ на 400 м па вышыні. Рэзка ўзрасла лавінная небяспека, трэба было вяртацца, прычым па ўжо пройдзеным маршруце гэта было немагчыма. Куку ўдалося абмінуць даліну ледавіка Гарві і арганізаваць сплаў па рацы Чулітна (прыток Сусітны). 26 верасня 1903 года экспедыцыя без страт вярнулася ў Таёнек, прайшоўшы больш за 1000 км у экстрэмальных умовах.
Хоць экспедыцыя была няўдалай са спартыўнага пункту гледжання, але яе высока ацанілі прафесійныя географы (у прыватнасці, тагачасны прэзідэнт Клуба даследчыкаў — Адольф Грылі): Кук абследаваў больш за 5000 км² тэрыторый Аляскінскага хрыбта, вызначыў вытокі ракі Чулітны, адкрыў невядомы раней перавал і некалькі ледавікоў. Аднак удзельнік экспедыцыі — журналіст Р. Дан — напісаў кнігу, якая змяшчае яго ўласную версію падзей. Ён прызнаваў Кука няважным кіраўніком і нават «няўдачнікам». Гэта не перашкодзіла Куку прадставіць тры даклады на Міжнароднай геаграфічнай канферэнцыі ў Вашынгтоне, якая праводзілася ў 1904 годзе.
Экспедыцыя 1906 года
У экспедыцыі 1906 года ўдзельнічалі 3 чалавекі з ранейшай каманды (уключна з самім Кукам, а таксама У. Мілерам і Ф. Прынсам), мастак Б. Браўн, Х. Паркер — выкладчык Калумбійскага ўніверсітэта, Э. Бары — горны праваднік, Р. Портэр (геадэзіст) і іншыя. Пачатак экспедыцыі быў няўдалым, паколькі два месяцы сышлі на пошукі подступаў да гары з паўднёвага боку. У жніўні, калі сезон падыходзіў да канца, Кук накіраваў Мілера, Браўна і Прынса для нарыхтоўкі дзічыны і папаўнення заабатанічных калекцый.
8 верасня 1906 года Кук і Бары адправіліся па ледавік Рут, адкрыты Кукам за тры гады да гэтага. Да 10 верасня яны пераадолелі 30 км праз праход Грэйт Годж, размешчаны на вышыні 2500 м. Далейшая інтэрпрэтацыя паведамленняў Кука надзвычай цяжкая з-за адсутнасці карт мясцовасці (яны будуць створаны праз паўстагоддзя), таму апорных арыенціраў маршруту, якія прызнаюцца ўсімі даследчыкамі, не існуе. Тым не менш вядома, што Кук накіраваўся абходным шляхам да паўночнага падножжа гары. Паводле яго заявы, вяршыні гары ён дасягнуў у 10:00 па мясцовым часе 16 верасня, але з-за моцнага марозу прабыў там усяго 20 хвілін. Тэлеграма аб гэтым дасягненні была дастаўлена Г. Брыджмену 27 верасня. У 1908 годзе выйшла кніга пра ўзыходжанне «На даху кантынента» (At the Top of the Continent), Кука да таго часу ўжо год не было ў ЗША.
Сумневы ў дасягненні Кука былі выказаны яшчэ ў 1906 годзе, першым быў Б. Браўн, пакінуты ў базавым лагеры. Аднак прэтэнзіі сталі выказваць толькі праз тры гады, калі пачалася вялікая спрэчка з Піры адносна першынства ў дасягненні Паўночнага полюса. Прыхільнікі Піры абвясцілі заяву Кука аб дасягненні вяршыні Дэналі махлярствам. У гэтай сітуацыі непрыстойную ролю адыграў праваднік Э. Бары, адзіны спадарожнік Кука. Падчас судовых разглядаў 1909 года Бары пад прысягай адмаўляў факт дасягнення вяршыні, хоць ужо праз месяц заявіў адваротнае. Нават для сучаснікаў не было таямніцай, што Бары атрымаў 5000 долараў ад прыхільнікаў Піры.
Праверкай паведамленняў Кука заняўся вядомы амерыканскі альпініст Брэдфард Вашбёрн (1910—2007). Пачынаючы з 1956 года ён выпусціў шэраг артыкулаў, у якіх правёў атаясамліванне аб'ектаў, захаваных на фотаздымках Кука 1906 года, з цяпер існуючымі на Дэналі і ў яе ваколіцах, і прыйшоў да высновы, што сцвярджэнні Кука не адпавядалі рэчаіснасці. Аналагічную працу праводзіў і Браян Аконек. Вашбёрну не ўдалося атоесніць мясцовасць, дзе была зроблена фатаграфія піка, так як ландшафт з 1906 года моцна змяніўся. У рэальнасці фатаграфія была зробленая на вышыні 1627 метраў. У 1979 годзе геадэзіст і гісторык-аматар Ханс Ваале аднавіў па дзённікавым запісам Кука магчымы маршрут да вяршыні Дэналі, які адпавядаў апісанням мясцовасці ў дзённіку, аднак, паводле сцвярджэння Вашбёрна, Кук не меў часу і рыштунку, якія дазволілі б прайсці гэтым складаным абходным шляхам. Насупраць, вядомы расійскі падарожнік Д. Шпаро даказваў праўдзівасць дасягнення Ф. Кука. У 2006 годзе расійскія альпіністы паспрабавалі падняцца на Дэналі па рэканструяваным маршруце Кука, аспрэчыўшы некаторыя ідэі Х. Ваале.
Паляўнічая экспедыцыя Брэдлі
Ідэя дасягнення Паўночнага полюса ўзнікла ў Кука летам 1907 года пасля знаёмства з мільянерам Джонам Брэдлі. Брэдлі меў намер папаляваць у экстрэмальных умовах. Экспедыцыя арганізоўвалася спантанна: на яе падрыхтоўку сышоў месяц; адпраўляючыся з Нью-Ёрка, Кук, паводле яго ўласных слоў, не меў ніякіх пэўных планаў. Паводле ўспамінаў Брэдлі, ужо знаходзячыся ў Арктыцы, Кук прапанаваў яму дайсці да полюса, заявіўшы, што гэта запаветная мара яго жыцця; асіставаць ім павінны былі два эскімосы.
3 ліпеня 1907 года шхуна «Джон Брэдлі» пад камандаваннем Мозеса Бартлета — сваяка Роберта Абрама Бартлета, які служыў Піры, — адплыла з порта у Масачусетсы. Каманда наведала Годхаўн, пры гэтым ніякіх размоў пра полюс з яго губернатарам не вялі ні Кук, ні Брэдлі. У Брэдлі з дапамогай мясцовых эскімосаў разгарнуў паляванне на маржоў. 24 жніўня судна прыйшло ў эскімоскае стойбішча Анааток на грэнландскім узбярэжжы праліва Сміта (78° 33' пн. ш., у 24 км на поўнач ад Эта — базы Піры). У летні сезон 1907 года ў Анаатоцы было шмат эскімоскіх мужчын і некалькі сотняў ездавых лаек; усё гэта прывяло Кука да думкі, што паселішча з’яўляецца выдатнай базай для паходу да полюса. Брэдлі не адчуваў энтузіязму з нагоды новых намераў свайго спадарожніка, але перадаў яму частку правіянту і паліва са шхуны. 3 верасня 1907 года «Джон Брэдлі» пакінуў Анааток. Разам з Кукам на зімоўку застаўся Рудольф Франке, адукаваны немец, які раней працаваў у Брэдлі.
Зімоўка
Палярная ноч пачалася 24 кастрычніка. Мабыць, на зімоўцы Кук вырашыў не выкарыстоўваць «амерыканскі шлях» (ад мыса Калумбія на в. Элсмір), каб не раздражняць Піры, які дадзены маршрут да полюса лічыў сваёй манаполіяй. Т. Райт (без спасылак на крыніцу) сцвярджаў, што перасячэнне вострава Элсмір Кук абмяркоўваў яшчэ з Брэдлі. Перавага маршруту Кука ў тым, што ўнутраныя раёны в. Элсмір багатыя дзічынай — ежай для людзей і ездавых сабак.
Яшчэ да наступлення зімы Кук і Франке паспелі нарыхтаваць мноства курапатак, зайцоў і паўночных аленяў, зрабілі пемікан з маржовага мяса. Кук пісаў, што яму ўдалося перадаць свой энтузіязм эскімосам Анаатока, пасля чаго яны ахвотна забяспечвалі яго мясам, здабывалі зайцоў і пясцоў, чые скуркі ішлі на выраб унтаў і рукавіц. Эскімосы пашылі палярную вопратку і спальныя мяшкі з аленевых шкур, ветранепранікальную верхнюю вопратку зрабілі са шкур цюленя. З пакінутых Брэдлі піламатэрыялаў эскімосы зрабілі для Кука нарты.
Не чакаючы пачатку палярнага дня, у студзені 1908 года Кук пачаў разведку лядовай абстаноўкі. У канцы студзеня да фіёрда Флагнер-Бэй удалося даставіць груз на чатырох нартах, мароз пры гэтым дасягаў −47 °C. 5 лютага 1908 года туды даставілі яшчэ 8 гружаных нарт.
Паход да Паўночнага полюса
Кук выступіў з Анаатока 19 лютага 1908 года на 11 нартах, гружаных 4000 фунтамі (1814 кг) запасаў для пераходу па пакавых ільдах і 2000 фунтаў (907 кг) маржовага мяса і тлушчу для неадкладнага ўжывання. Нартамі кіравалі 9 эскімосаў, Кук і Франке. Ездавых сабак было 103. 25 лютага пачалося перасячэнне в. Элсмір, маразы пры гэтым дасягалі −62 °F (−52 °C) пры поўнай бязветранасці. Камандзе трэба было абмінуць водападзел паміж пралівам Юрыка і морам Бафіна. Усяго на перасячэнне гарыстага вострава на экстрэмальным марозе спатрэбілася 4 дні. Праз 60 гадоў тым жа маршрутам прайшоў вядомы брытанскі палярнік Уолі Герберт, якому на гэты ж шлях спатрэбілася 4 тыдні. Паспяховым было і паляванне: пры выхадзе да праліва Юрыка ўдалося здабыць 20 аўцабыкаў і мядзведзя, а на паўвостраве Шай 27 аўцабыкаў і 24 зайцы. Вядомы расійскі палярнік — гляцыёлаг В. С. Каракін — адзначаў, што гэта выключны выпадак у гісторыі палярных экспедыцый, як правіла, якія пакутавалі ад недахопу, а не лішку ежы.
Да пачатку сакавіка Кук адышоў на 400 міль (643 км) ад Анаатока, да полюса заставалася 520 міль (836 км). Адпраўным пунктам стаў мыс Свартэнвог, размешчаны на 81° 20' пн. ш. В. С. Каракін, каментуючы дзённікавыя запісы Кука аб тым, што ўзятыя на нарты запасы заставаліся некранутымі, а людзі, нягледзячы на маразы і штармы, знаходзіліся ў выдатнай фізічнай форме, пісаў:
На мысе Свартэнвог Кук прыняў рашэнне максімальна скараціць груз і каманду. З сабой ён браў двух 20-гадовых эскімосаў Авелу (Ahwelah) і Этукішука (Etukishook). Рыштунак быў разлічаны на 80 дзён шляху: 935 фунтаў пемікана (424 кг), 50 фунтаў мяса аўцабыкаў (22,6 кг), 25 фунтаў цукру (11 кг), 40 фунтаў сухога малака (18 кг), 10 фунтаў канцэнтрату гарохавага супу (4,5 кг), 40 фунтаў бензіну для прымуса, 2 фунты драўнянага спірту для распальвання агню, фунт запалак. У экспедыцыянераў былі дзве наразныя стрэльбы з боекамплектам у 110 патронаў да кожнай і разборны каяк. Навігацыйнае абсталяванне ўключала два компасы, астралябію, секстант, тры кішэнныя хранометры,, тры тэрмометры і барометр, фотаапарат. Усё гэта было пагружана ў двое нарт, запрэжаных 26 сабакамі.
13 красавіка ў змучаных працай эскімосаў адбыўся нервовы зрыў: Авела рыдаў, лежачы ніцма на нартах, Этукішук збіраўся адправіцца на поўдзень. Вельмі выматанаму Куку ўгаворамі здалося вярнуць сваім спадарожнікам мужнасць. 14 красавіка Кук вызначыў каардынаты: 88° 21' пн. ш. пры 95° 52' з. д. Каманда ўжо сутыкнулася з недахопам ежы, прыйшлося пачаць забой ездавых сабак. Паводле вылічэнняў Кука, 19 красавіка яны знаходзіліся ў 29 мілях ад полюса. Паводле яго апісання, Авела і Этукішук узялі бінокль і ўлезлі на тарос, «паспрабаваўшы адшукаць зямную вось!». Полюса Кук і эскімосы дасягнулі, паводле яго заявы, апоўдні па мясцовым часе 21 красавіка 1908 года і прабылі там двое сутак. В. С. Каракін сцвярджаў, што прыведзеныя Кукам прыблізныя дадзеныя назіранняў сведчаць, што наяўныя ў яго інструменты давалі хібнасць не больш за 10 марскіх міль, што, з пункту гледжання географа, непрынцыпова для праблемы дасягнення полюса.
Вяртанне з полюса
Вяртацца Кук вырашыў уздоўж 100-га мерыдыяна; малая колькасць запасаў прымушала яго старанна адзначаць дзённыя пераходы: 24 красавіка — 16 міль; 25 красавіка — 15 міль; 26, 27 і 28 — па 14 міль. Аднак 30 красавіка Кук зафіксаваў, што яго з узрастаючай хуткасцю зносіць на ўсход. Пагоршыліся і лядовыя ўмовы: да першай дэкады мая каманда праходзіла ў сярэднім 10 міль у дзень. Прадукты харчавання вычарпалася да канца мая. Да 13 чэрвеня каманда апынулася ў праліве Піры, больш чым у 150 мілях на поўдзень ад мыса Свартэнвог. Паводле дапушчэння В. С. Каракіна, Кук 11 чэрвеня прайшоў па прыпаю вострава, які быў адкрыты толькі ў 1916 годзе; на карце Свердрупа, якой Кук карыстаўся, яго не было. Фізічны стан людзей быў дрэнным, а рыштунак аказаўся моцна зношаным. Кук прыйшоў да высновы, што ў сярэдзіне лета ён не зможа вярнуцца ў Анааток, трэба было зімаваць на астравах Канадскага арктычнага архіпелага. 4 ліпеня 1908 года пачалося перасячэнне в. Дэван, 7 ліпеня стаў бачны. Далей перамяшчэнне было магчыма толькі па моры, але Кук не змог забіць сабак, якія засталіся (як гэта зрабіў у свой час Нансен), іх кінулі на востраве. Далей каманда пайшла на парусінавым каяку.
У пачатку верасня каманда дасягнула мыса Спарбо, адкуль да Анаатока заставалася больш за 300 міль. На мысе было закінутае эскімоскае паселішча, адно з каменных іглу нядрэнна захавалася і мела патрэбу толькі ў рамонце даху. Варта было нарыхтаваць пабольш харчовых запасаў. Кук, Авела і Этукішук палявалі, як першабытныя людзі, з дапамогай самаробных дзід і гарпуноў. Так атрымалася забіць некалькіх маржоў і мноства аўцабыкаў. Іх мяса стала асновай рацыёну ў час 7-месячнай зімоўкі.
Палярная ноч на гэтай шыраце пачалася 3 лістапада і працягвалася да 11 лютага 1909 года. Кук усталяваў жорсткі распарадак дня: кожны член каманды выстойваў 6-гадзінную вахту, каб падтрымліваць агонь у іглу і адганяць мядзведзяў ад запасаў мяса. Кук так апісваў зімоўку:
У нас не было ні цукру, ні кавы, ні каліва цывілізаванай ежы. Мы мелі цалкам дыхтоўнае, паўнавартаснае харчаванне — мяса і тлушчы. Аднак нашы страўнікі стаміліся ад гэтай пажадлівай ежы. Цёмная пячора з яе сценамі, абвешанымі мяхамі і косткамі жывёл, і падлогай, выбрукаванай крыгамі, не давала падставы для радасных адчуванняў. Вар'яцтва, пагарджанага вар'яцтва можна было пазбегнуць, толькі запоўніўшы час фізічнай працай і доўгім сном. У гэтым падземным прытулку, як мне здаецца, мы вялі жыццё людзей каменнага веку. Усярэдзіне было холадна, сыра і цёмна, хоць пастаянна цяпліліся бездапаможныя агеньчыкі нашых свяцілень. У верхняй частцы жылля тэмпература была цярпімай, аднак на падлозе — ніжэй за нуль. Наш ложак уяўляў сабой складзеную з камянёў платформу, досыць шырокую, каб на ёй маглі размясціцца трое мужчын. Край ложка служыў месцам для сядзення, калі мы не спалі. Перад ложкам было паглыбленне ў падлозе, якое дазваляла нам паасобку стаць у поўны рост. Там па чарзе мы апраналіся і час ад часу проста стаялі, каб расправіць нашы знямелыя рукі і ногі. Па абодва бакі ад гэтай прасторы мы размясцілі па палоўцы алавянай талеркі, у якіх спальвалі тлушч мускуснага быка. Кнотамі нам служыў мох. У нас было мала запалак, і з-за страху перад цемрай мы песцілі гэтыя агеньчыкі, падтрымліваючы іх дзень і ноч. Гэта была кволая крыніца цяпла і святла. Мы маглі адрозніваць асобы, толькі ўшчыльную наблізіўшыся адзін да аднаго. Мы елі два разы за суткі, але гэта не давала нам задавальнення. У нас не было іншай ежы, акрамя мяса і тлушчу. У асноўным, мы елі мяса ў сырым замарожаным выглядзе. Ноччу і раніцай з невялікай порцыі мяса мы варылі булён, аднак у нас не было солі. Я знаходзіў некаторую палёгку ў гэтым жахлівым існаванні, апрацоўваючы свае неразборлівыя запісы, зробленыя падчас падарожжа.
18 лютага зімоўшчыкі пакінулі сваё сховішча і патрацілі 8 дзён, каб дасягнуць мыса Тэнісан (так Кук назваў мыс Эдуарда VII). Прасоўванне моцна абцяжарвалася адсутнасцю сабак, за суткі ўдавалася прайсці не больш за 7 міль. 25 сакавіка Кук дабраўся да мыса Фарадэй, дзе застрэліў мядзведзя (Кук спецыяльна захаваў 4 патроны на крайні выпадак, калі прыйдзецца скончыць жыццё самагубствам або забіць кагосьці). Дабраўшыся да мыса Сабін, Кук выявіў там цюленя, пакінутага год назад бацькам Этукішука як недатыкальны запас. Аднак пратухлага мяса не хапала, і вандроўцы з'елі абутак і рамяні са скуры цюленя. Моцна аслабелая каманда прыбыла ў Анааток 18 красавіка ў літаральным сэнсе на карачках. Першым чалавекам, які сустрэў Кука, быў паляўнічы Гары Уітні. Ён прыбыў у Анааток разам з Піры і там зазімаваў.
Пасля вяртання
У Анаатоцы Кук прабыў усяго трое сутак — да 21 красавіка 1909 года. Даведаўшыся, што мясцовыя эскімосы збіраюцца вандраваць на поўдзень, ён вырашыў рушыць услед за імі. Да Упернавіка, адкуль хадзілі рэйсавыя параходы ў Данію, было 700 міль шляху, таму Кук (як ён заявіў пазней) вырашыў пакінуць Уітні свае навігацыйныя інструменты, амерыканскі сцяг і журнал палявых назіранняў. У Грэнландыю Кук прыбыў 20 мая, але быў вымушаны чакаць дацкага парахода, які прыбыў толькі 20 чэрвеня. У пачатку чэрвеня ва Упернавік прыбыў кітабоец «Морнінг», капітан якога Адамс распавёў Куку аб няўдалай спробе Шэклтана дасягнуць Паўднёвага полюса. Праз два тыдні прыбыў дацкі рэйсавы параход «Ханс Эгед», які плыў у Капенгаген; на яго Кук і пагрузіўся. Падчас плавання ўздоўж узбярэжжа Грэнландыі (параход заходзіў ва Уманак і Эгедэсмінде) Кук пазнаёміўся з Кнудам Расмусенам, які папярэдзіў яго, што сутыкненне з Піры непазбежнае.
Адправіўшыся ў Капенгаген, Кук быў зусім жабраком: вопратку яму пазычыў губернатар Упернавіка Кроль, а тэлеграму аб сваім дасягненні давялося адпраўляць у доўг. Тэлеграма была адпраўлена з Леруіка 1 верасня, у Данію Кук прыбыў 4 верасня. У Капенгагене Кука сустракаў вялізны натоўп. Сярод віншавальных тэлеграм вылучаліся пасланні Руаля Амундсена і Гордана Бенета, уладальніка газеты The New York Herald. Бенет набыў самую першую справаздачу Кука аб дасягненні полюса за 3000 долараў — гэта вырашала ўсе фінансавыя праблемы палярніка.