cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хобіт (кінатрылогія)
Дызайн
Джон Хоу і Алан Лі, якія працавалі ў кінатрылогіі «Уладар пярсцёнкаў», былі наняты для стварэння дызайну Міжзем'я, у якім адбываюцца ўсе падзеі. Таксама паведамлялася, што дызайн будзе стварацца пры дапамозе рэжысёра Гільерма дэль Тора. Сам Дэль Тора заявіў, што дызайн Міжзем'я не будзе цалкам падобны на дызайн у кінатрылогіі «Уладар Пярсцёнкаў». Да прыкладу, эльфы і оркі знешне моцна адрозніваюцца ад сваіх суродзічаў ва «Уладары Пярсцёнкаў». Аднак, некаторыя дызайнерскія ідэі Тора ўсёткі пераняў з «Уладара Пярсцёнкаў», але не ўсе, як гаворыць сам рэжысёр.
Дэль Тора таксама мае вопыт дызайнерскіх прац у фільмах «Хелбой» і «Лабірынт фаўна».
Зброя
Дызайн зброі ствараўся з апорай на рэальныя гістарычныя ўзоры. Апрача іншай зброі — ужо выкарыстаны ў серыі кінжал «Джала», які ў самым пачатку «Уладара Пярсцёнкаў» ужо пажылы Більба дорыць свайму пляменніку Фрода, а таксама меч Гэндальфа Гламдрынг. Абодва гэтыя мячы маюць гістарычныя прататыпы: Джала падобны на клінкі старажытных спартанцаў, а зброя Гэндальфа — на меч бронзавага веку і заходнееўрапейскі паўтараручны меч.
Паводле меркавання аўтара артыкула «„Хобіт“. Сярэдневяковая зброя ў фільме», дызайнеры фільма, ствараючы зброя гномаў, чэрпалі натхненне ў разнастайнай зброі: старажытнагрэчаскай фалькаце, заходнееўрапейскім фальшыёне, старажытнагерманскім скрамасаксе і еўрапейскім фошардзе, старажытнаіранскай булаве, траншэйнай дубінцы, скандынаўскай, польскай і венгерскай баявых сякерах. Зброя і даспехі эльфійскіх вершнікаў Рывендэла не моцна адрозніваецца ад узбраення войскаў Апошняга Саюза ў фільме «Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка», эльфы тут таксама страляюць з коней з лукаў (у Толкіна ў «Сільмарыліёне» часта згадваюцца эльфійскія конныя лучнікі).
У ролях
Ніжэй прадстаўлены спіс акцёраў, якія зняліся ў фільме :
NGC 4500
NGC 4500 (іншыя абазначэнні — UGC 7667, MCG 10-18-62, MK 213, ZWG 293.26, IRAS12290+5814, PGC 41436) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кэ Цзюсы
Кэ Цзюсі (*柯九思, 1290 —1343) — кітайскі мастак і паэт часоў дынастыі Юань.
Біяграфія
Нарадзіліся ў 1290 годзе ў правінцыі Чжэцзян. Атрымаў добрую адукацыю, вучыўся жывапісу ў майстра Лі Каня. Дзякуючы сваёй вучонасці і мастацкім талентам ён быў заўважаны імператарам, які прызначыў Ке начальнікам Дэпартамента жывапісу і каліграфіі ў сталічным Павільёне Зоркі літаратуры, дзе ён служыў як прыдворны эксперт і куратар імператарскай калекцыі. У сталыя гады ён сышоў у адстаўку і перабраўся ў г. Сучжоў. дзе і памёр у 1343 годзе.
Паэзія
Кэ Цзюсі таксама быў аўтарам шматлікіх вершаў. Большасць іх увайшла ў зборнік «Калекцыя Дань Цюшэня».
Вязаўшчына
Назву Вя́заўшчына маюць:
Пімен Рыгоравіч Калеснікаў
Пімен Рыгоравіч Калеснікаў (, Мікалаеў, Расійская імперыя —, Мінск, Беларусь) — удзельнік вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Скончыў ваенна-тэарытычную (1933) і Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школы лётчыкаў (1934). У Чырвонай Арміі з 1931 года. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Волхаўскім, Паўднёвым, Заходнім, 1-м і 2-м Беларускім франтах.
Старшы штурман штурмавой авіяцыі маёр Калеснікаў вызначыўся ў 1944 годзе пры вызваленні Рагачова, Бабруйска, Мінска, Слоніма, ліквідацыі груповак праціўніка ў бабруйскім «катле». Да 1957 года ў Савецкай Арміі.
Памяць
У Мінску яго імя носіць вуліца (2000), мемарыяльная дошка на доме № 4.
Бока
Бока (Boca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1186 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 132 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Gaudenzio.
Уладзімір Міхайлавіч Міхалкін
Уладзі́мір Міха́йлавіч Міха́лкін (,, Беларуская ССР — , , Расія) — савецкі военачальнік, маршал артылерыі.
Біяграфія
З сялян. Атрымаў сярэднюю адукацыю. Нарадзіўся ў сям’і кадравага ваеннага-артылерыста Міхаіла Сямёнавіча Міхалкіна, камандзіра артылерыйскай батарэі, даслужыўся да звання генерал-палкоўніка артылерыі. Часта пераязджаў з сям’ёй па месцах службы бацькі, жыў у Віцебскай вобласці, затым у Выбаргу.
Вялікая Айчынная вайна
У пачатку Вялікай Айчыннай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт, прыпісаўшы сабе адразу тры лішнія гады ўзросту ў дакументах. Характэрна, што бацька ведаў пра гэта, але не стаў перашкаджаць. Больш за тое, за ўсю вайну малодшы Міхалкін ніколі не служыў пад камандаваннем бацькі. З ліпеня 1941 года — у Чырвонай Арміі. Ваяваў тэлефаністам і артылерыйскім разведчыкам ў складзе 42-й арміі Ленінградскага фронту, удзельнічаў у абарончых баях на Пулкаўскіх вышынях, на «Неўскім пятачку», быў паранены. Вярнуўшыся ў строй, ваяваў у складзе войскаў ўнутры блакаднага кальца да поўнага зняцця блакады Ленінграда. Удзельнік Ленінградска-Наўгародскай і Выбарскай наступальных аперацый. Будучы перакінуты з часткай на цэнтральны ўчастак савецка-германскага фронту, удзельнічаў у Львоўска-Сандамірскай наступальнай аперацыі. У снежні 1944 года скончыў кароткатэрміновыя франтавыя курсы падрыхтоўкі афіцэрскага складу, атрымаў званне малодшага лейтэнанта і быў прызначаны ад’ютантам камандуючага артылерыяй 21-й арміі 1-га Украінскага фронту. У баях 1945 вызваляў Польшчу і Чэхаславакію.
За гады вайны узнагароджаны трыма баявымі ордэнамі, медалямі «За адвагу» і «За абарону Ленінграда». Родны брат Уладзіміра Міхалкіна Юрый таксама ваяваў на фронце афіцэрам-артылерыстам і загінуў у баі.
Йыгева (воласць)
Йыгева (Jõgeva) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Йыгевамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 458 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 5223 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — горад Йыгева.
Суха Далына (Мыкалаіўскі раён)
Суха Далына (Суха́ Доли́на) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ізабялінеле
Ізабяліне́ле (Izabelinėlė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Наўясіс Даўгелішкіса.
NGC 4502
NGC 4502 (іншыя абазначэнні — UGC 7677, MCG 3-32-60, ZWG 99.78, VCC 1410, KUG 1229+169, PGC 41531) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Цітаўскі мост
Цітаўскі мост — мост цераз раку Бярэзіну ў Бабруйску. Злучае цэнтр горада (правы бераг) з раёнам Цітаўка (левы). Па мосце праходзіць Рагачоўская вуліца, якая за межамі горада пераходзіць у аўтадарогу на Рагачоў.
Адноўлены ў 1957 годзе. Даўжыня складае 248 м. Цэнтральная частка моста перакрыта трохпралётнай металічнай неразразной фермай пераменнай вышыні з пралётамі па 74 м з яздой паверсе.
Вяча
Назву Вя́ча маюць:
Крапіўны
Крапіўны — мужчынскае прозвішча.
Тэрнапілля
Тэрнапілля (Тернопі́лля) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Радноцкі дагавор
Радноцкі дагавор 1656, Радноцкі трактат — пакт, заключаны 6 снежня 1656 пад час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў і Паўночнай вайны 1655—1660 гадоў у г. Раднот у Трансільваніі паміж Швецыяй і Трансільваніяй (ускосна ўлічваліся інтарэсы іх саюзнікаў па антыкаталіцкай лізе — Брандэнбург-Прускім курфюрствам і запарожскім казацтвам Б. Хмяльніцкага, кальвінісцкай партыі Радзівілаў у ВКЛ), які зафіксаваў умовы меркаванага будучага падзелу Рэчы Паспалітай.
Дагавор меў выразна антыкаталіцкую ідэалагічную накіраванасць і прадугледжваў поўнае знікненне Рэчы Паспалітай з палітычнай карты Еўропы. Паводле дагавора, які быў рэакцыяй на Віленскае перамір’е 1656 паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай і Венскі трактат паміж Польшчай і імперыяй Габсбургаў (1 снежня 1656). Меркавалася, што тытул польскага караля разам з Малой Польшачй, большай часткай Мазоўша, Валынню, Галічынай, Падоллем дастанецца трансільванскаму князю Дзьёрдзю II Ракацы. Падзел Падляшша паміж хаўруснікамі выклікаў спрэчкі, але вырашэнне іх адклалі на больш позні час. Астатняя частка Польскага каралеўства (за выключэннем некаторых заходне-польскіх зямель, на якія прэтэндаваў стрыечны брат Б. Радзівіла брандэнбургскі курфюстр Фрыдрых Вільгельм) павінна была адысці да шведскага караля Карла X Густава разам з Курляндыяй.
Паводле дагавора ад ВКЛ да Швецыі адыходзілі Жамойць, Браслаўскі, Упіцкі, Вількамірскі і Ковенскі паветы, Інфлянты, а таксама часткі Полацкага ваяводства і Віцебскага павета (уздоўж Зах. Дзвіны), важныя для гандлю шведскай Рыгі. Трансільванія атрымлівала Берасцейскае ваяводства. Радноцкі дагавор прадугледжваў стварэнне асобнага незалежнага спадчыннага княства для Радзівіла (у той час знаходзіўся у прускім Караляўцы), куды павінна было ўвайсці разам са спадчынным Слуцкім княствам Радзівілаў усё Новагародскае ваяводства і іншыя ўладанні Радзівілаў (у т.л. Сялец, Старое Сяло і Венграў). Статус цэнтральнай і паўднёва-ўсходняй часткі ВКЛ, якія былі заняты войскамі Расійскай дзяржавы і Б.Хмяльніцкага, у пакце не ўзгадняўся.
Прадстаўнік Радзівіла Ян Мажэнскі апратэстоўваў такія ўмовы падзелу, апелюючы да Кейданскай уніі 1655, і патрабаваў, каб у склад меркаванага дзяржаўнага ўтварэння Радзівіла ўвайшлі апрача Новагародчыны таксама Падляшша і Берасцейшчына. Насуперак умовам дагавора шведы сепаратна часткова згадзіліся з гэтымі патрабаваннямі, хаця і не збіраліся іх выконваць. Рэалізуючы дагавор, 16 мая 1657 шведска-трансільванска-казацкае войска на чале са шведскім каралём Карлам X Густавам, князем Трансільваніі Дзьёрдзем II Ракацы і наказным казацкім гетманам Антонам Ждановічам прымусіла моцную залогу Берасця да капітуляцыі. У аперацыі брала ўдзел брыгада Радзівіла на чале з палкоўнікам Эберхардам Путкамерам. У Берасці бакі ратыфікавалі Радноцкі дагавор, і як вынік горад быў перададзены Швецыяй Трансільваніі, У горадзе быў пакінуты венгерскі гарнізон на чале з губернатарам Андрашам Гаўдзі. Гэты крок выклікаў рэзкія пратэсты Радзівіла. Ён 4 ліпеня 1657 паслаў Карлу X Густаву ліст з просьбай загадаць Гаўдзі перадаць горад і наваколле прыхільнікам Радзівіла, а таксама накіраваць яго брыгаду і дапаможныя шведскія атрады да Слуцка (прыватнага горада Радзівілаў), каб дапамагчы авалодаць усім Новагародскім ваяводствам. Перадачай Берасця Трансільваніі быў незадаволены таксама гетман Хмяльніцкі, які разлічваў на тэрытарыяльныя набыткі на захадзе Украіны і паўднёвым захадзе Беларусі. У выніку 24 мая 1657 паводле загаду Хмяльніцкага Ждановіч прыняў пад пратэкцыю Украіны значную частку Берасцейшчыны (Пінскі павет).
Змяненне знешнепалітычных абставін (паражэнне Трансільваніі ад Рэчы Паспалітай, напад Даніі на Швецыю, смерць Б. Хмяльніцкага і інш.) прывяло да таго, што дагавор так і не быў цалкам рэалізаваны, а створаны ім хаўрус распаўся.
Юрген Хабермас
Юрген Хабермас (Jürgen "die Nase" Habermas; нар. 18 чэрвеня 1929, Дзюсельдорф) — нямецкі філосаф і сацыёлаг. Прафесар у Франкфурце-на-Майне (з 1964 года). Дырэктар (разам з К. Вайцзекерам) Інстытута па даследаванні ўмоў жыцця навукова-тэхнічнага свету Таварыства Макса Планка ў Штарнбергу (1970—1981).
Кубак Беларусі па хакеі з шайбай 2005
Кубак Беларусі па хакеі з шайбай 2005 — 5-ы розыгрыш Кубка Беларусі.
Пераможцам Кубка стаў хакейны клуб «Дынама», які ў фінале перамог «Хімвалакно».
Касепяя (воласць)
Касепяя (Kasepää) —- воласць у Эстоніі, у складзе павета Йыгевамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 40,87 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1296 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Рая.
Амір ад-Дзін
Амір ад-Дзін (أمير الدين Amīr al-Dīn, ? — ) — арабскі архітэктар пры двары Хубілая, заснавальніка дынастыі Юань (1279—1368) у Кітаі. Вядомы як стваральнік  — сучаснага Пекіна.
Біяграфія
Ураджэнец Арабскага Халіфата; магчымыя варыянты імя ў кітайскіх крыніцах: Іхэйдеэрдзін 亦黑迭儿丁, Ехэйдээрдзін 也黑迭儿丁, Ехэйдээр 也黑迭儿.
Творчасць
Генеральны план горада скончыў у 1274 годзе ў супрацоўніцтве з Лю Бінчжунам. Выкарыстоўваў элементы кітайскай, арабскай і тыбецкай архітэктуры.
Маскоўскі дагавор РСФСР — Літва (1920)
Маскоўскі дагавор 1920 года — мірны дагавор паміж Літвой і Савецкай Расіяй (РСФСР), які быў падпісаны 12 ліпеня 1920 года ў Маскве.
У адпаведнасці з гэтым дагаворам савецкі бок у жніўні 1920 года перадаў Літве занятую 14 ліпеня 1920 года Вільню. Пасля пазнейшых няўдач Чырвонай арміі ў канцы жніўня 1920 года і заняцця польскім войскам заходніх земляў Беларусі, дагавор страціў сваю актуальнасць.
Перагаворы
Перагаворы пачаліся ў маі 1920, і літоўскі бок спрабаваў выкарыстаць дзяржаўна-палітычны вакуум, які ўзнік на тэрыторыі Беларусі, найперш на паўночна-заходніх землях, пасля ліквідацыі ЛітБел ССР, настойваючы на перадачы Літве тэрыторый Ковенскай, Віленскай, Сувалкаўскай і Гродзенскай губерняў (з гарадамі Беласток, Бельск, Гродна, Брэст, Кобрын, Пружаны), Навагрудскага павета Мінскай губерні. Савецкая дэлегацыя ў адказ прадставіла этнаграфічную карту, на якой было азначана пражыванне літоўцаў толькі на тэрыторыі Сувалкаўскай, Ковенскай і заходняй часткі Віленскай губерні (без Вільні). Але ў выніку савецкі бок пагадзіўся, ва ўмовах падрыхтоўкі наступлення супраць польскіх войскаў, перадаць Літве частку беларускіх земляў.
Наш час
Пэўная частка радыкальных палітыкаў Літвы трактуе дагавор як падставу для тэрытарыяльных прэтэнзій да Беларусі. У ацэнках сучаснай беларускай гістарыяграфіі дагавор выступае як ваенна-палітычны акт савецкага кіраўніцтва, якое не лічылася з інтарэсамі беларускага народа.
Забораў
Забораў — прозвішча.
Трасцянэць (Мыкалаіўскі раён)
Трасцянэць (Тростяне́ць) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4503
NGC 4503 (іншыя абазначэнні — UGC 7680, MCG 2-32-118, ZWG 70.149, VCC 1412, PGC 41538) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ілья Яфімавіч Прус
Ілья́ Яфі́мавіч Прус (,, Мінская губерня — , ) — савецкі военачальнік, генерал-маёр інжынерных войск (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рамесніка. Скончыў яўрэйскае вучылішча, працаваў служачым.
У 1921 годзе скончыў дывізіённыя курсы палітрукоў, служыў палітруком стралковага палка. У 1928 годзе скончыў ваенна-інжынерную школу, камандаваў сапёрнымі падраздзяленнямі. У 1934 годзе скончыў камандна-інжынерны факультэт Ваенна-інжынернай акадэміі. Дывізіённы інжынер. З красавіка 1938 года начальнік курсаў малодшых лейтэнантаў інжынерных войскаў Кіеўскай ваеннай акругі. З лістапада 1938 года — начальнік інжынераў Кіеўскага ўмацаванага раёна; кіраваў будаўніцтвам ўмацаванага раёна на заходняй мяжы, у Кіеўскай ваеннай акрузе. Ваенны інжынер 2 рангу. З красавіка 1940 года — памочнік начальніка ўпраўлення Рава-Рускага ваеннага будаўніцтва, з студзеня 1941 года — начальнік 82-га Упраўлення ваеннага будаўніцтва; арганізоўваў будаўніцтва ўмацаванняў пад Кіевам.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, з ліпеня 1941 года — начальнік 17-га армейскага ўпраўлення Ваенна-палявога будаўніцтва (Паўднёва-Заходні фронт), са снежня 1941 года — намеснік камандуючага 2-й сапёрнай арміяй. З студзеня па сакавік 1942 года — камандуючы 5-й сапёрнай арміяй. З сакавіка па чэрвень 1942 года — камандуючы 7-й сапёрнай арміяй, палкоўнік; армія ўзводзіла абарончыя збудаванні па рэках Аскол і Дон, абводы 2-й чаргі вакол Сталінграда (на Паўднёва-Заходнім і Сталінградскім франтах). У 1942—1944 гадах — намеснік камандуючага — начальнік інжынерных войскаў шэрагу армій (9-я армія Паўночна-Каўказскага фронту, 62-я армія). У 1945 г. — начальнік Упраўлення абарончых работ фронту, Рэзерву Вярхоўнага галоўнакамандавання.
11 ліпеня 1945 года прысвоена званне генерал-маёр інжынерных войскаў. У 1945—1946 гадах кіраваў будаўніцтвам мемарыяльных комплексаў у Берліне. З 1949 года займаў камандныя пасады (начальнік 25-га ўпраўлення інжынерных работ абарончага будаўніцтва Сухапутных войскаў; з красавіка 1950 года — начальнік 142-га інжынернага будаўнічага ўчастка; з лютага 1952 года — начальнік будаўнічага ўпраўлення Прыморскай, затым Далёкаўсходняй ваеннай акругі; з кастрычніка 1955 года — начальнік 27-га ўпраўлення інжынерных работ). З мая 1958 года — начальнік упраўлення прамысловых прадпрыемстваў Галоўнага Упраўлення аэрадромнага і спецыяльнага будаўніцтва МА СССР. З 1964 года камандаваў воінскімі часцямі Цэнтральнага ўпраўлення спецыяльнага будаўніцтва МА СССР. З чэрвеня 1966 года — Галоўны эканаміст Цэнтральнага ўпраўлення спецыяльнага будаўніцтва МА СССР. У 1968 годзе выйшаў у адстаўку.
Таташ Яраш, мамана Аксана, дачэта Альжбэта. Поўны эксклюзіў
'''«Таташ Яраш, мамана Аксана, дачэта Альжбэта. Поўны эксклюзіў»''' — кніга пра сям’ю, словы і сваю краіну, зборнік гісторый з жыцця адной сям’і. Аўтар — Аксана Спрынчан.
Сюжэт
Кніга ўяўляе сабой зборнік гісторый з жыцця сям’і — сям’і Яраша Малішэўскага і Аксаны Спрынчан.
Кніга складаецца з шэрагу вясёлых і займальных аповедаў, якімі дзеліцца дачэта пісьменніцы — Альжбэта. У гэтых гісторыях багата рыфмаў, гульняў (у словы і са словамі), і карысных парадаў ад парадысткі дачэты Альжбэты. Кніга вучыць юнага чытача прыслухоўвацца да беларускіх словаў, знаходзіць у іх схаваныя сэнсы і сугуччы. Некаторыя аповеды пабудаваны як цікавыя гульні, якія вучаць адшукаць словы ў словах, рыфмаванню імёнаў.
Па словах самой аўтаркі гэта не проста кніга пра яе сям’ю, а кніга для тых, хто хоча запэўніцца, што ягоная сям’я не менш цікавая, вясёлая і эксклюзіўная.
Дадатковая інфармацыя
У верасні 2018 года экзэмпляр кнігі з аўтарскім аўтографам быў перададзены аўтарам ў дар у бібліятэку школы № 3 з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Бельску Падляшскім (Польшча).
Гімн Рэспублікі Сербскай
Мая рэспубліка (Моја Република, і Moja Republika) — гэта нацыянальны гімн Рэспублікі Сербскай у складзе Босніі і Герцагавіны. 16 ліпеня 2008 года ён замяніў інструментальную версію гімна Боже правде, які быў аб'яўлены неканстытуцыйным у 2006 годзе, паводле рашэнне Канстытуцыйнага суда Босніі і Герцагавіны.
Аўтар музыкі і тэксту гімна Младэн Матавіч.
Тэкст
{| width="100%"
Сербская мова
Тамо гдје најљепша се зора буди
Часни и поносни живе добри људи
Тамо гдје се рађа нашег сунца сјај
За њега сви се сад помолимо
Другу земљу ми немамо
У срцу мом само је један дом
У срцу велика моја република
У срцу мом најљепша звијезда сја
Моја република, Република Српска
Тамо гдје су наши преци давни
Име уписали у сваки корак славни
Горд и пркосан је мој завичај
Харвацкая/Баснійская мова
Časni i ponosni žive dobri ljudi
Tamo gdje se rađa našeg sunca sjaj
Gord i prkosan je moj zavičaj
Za njega svi se sad pomolimo
Drugu zemlju mi nemamo
U srcu mom samo je jedan dom
U srcu velika moja republika
U srcu mom najljepša zvijezda sja
Moja republika, Republika Srpska
Tamo gdje su naši preci davni
Ime upisali u svaki korak slavni
Беларускі пераклад
Там, дзе прачынаецца найлепшы золак,
Шчырыя, гордыя і добрыя людзі жывуць.
Там, дзе нараджаецца ззянне нашага сонца -
Мой горды і грозны дом.
За яго давайце ж усе зараз памолімся,
У маім сэрцы ёсць толькі адзін дом,
У сэрцы мая вялікая рэспубліка,
У сэрцы маім найлепшая зорка ззяе -
Мая рэспубліка, Рэспубліка Сербская
Там, дзе нашы даўнія продкі
Імёны ўпісалі ў кожны слаўны крок.
Іншай зямлі мы не маем.
У сэрцы мая вялікая Рэспубліка,
Багоніа
Багон’ё (Bogogno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1251 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 148 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Лазнеўка
Ла́знеўка — рака ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Паўна (прыток Дняпра).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля паўночнай ускраіны вёскі Косцінка (каля паўднёвай ускраіны вёскі Халмы ). Упадае ў Паўну на поўдзень ад вёскі Пална. Вадазбор у заходняй частцы Аршанска-Магілёўскай раўніны. Прытокі — ручаі і меліярацыйныя каналы. Сярод іх — Мошніца (правы).
Айдаха
Айдаха (Idaho) — 43-і паводле насельніцтва штат ЗША, знаходзіцца на ціхаакіянскім паўночным-захадзе ў групе Горных штатаў. 14-ы па плошчы і 39-ы па насельніцтве (1,49 млн чалавек). Каля паловы насельніцтва жыве ў гарадах. Этнічны склад: немцы — 18,9 %, англічане — 18,1 %, ірландцы — 10 %, «амерыканцы» — 8,4 %, нарвежцы — 3,6 %, шведы — 3,5 %. Сталіца і найбуйны горад — Бойсе. Буйных гарадоў няма.
Гісторыя
Чалавек на тэрыторыі штата з’явіўся каля 14500 года да н.э. Упершыню быў заселены амерыканскімі паселенцамі ў 1860 годзе, пасля таго як было знойдзена золата. Стаў штатам у 1890 годзе.
Геаграфія
Айдаха мяжуе з шасцю штатамі і канадскай правінцыяй. На ўсходзе — са штатамі Ваёмінг і Мантана, на захадзе — з Арэгонам і Вашынгтонам, на поўдні — з Ютай і Невадай, і на поўначы з канадскай правінцыяй Брытанская Калумбія.
Вялікую частку Айдаха займае паўднёвая ўскраіна Калумбійскага плато і Скалістыя горы вышынёй да 3857 м. На паўднёвым-захадзе — пласкагор’е, даліна ракі Снейк, штат практычна цалкам размешчаны ў басейне ракі Калумбія. Вечназялёныя лясы займаюць каля двух трацін яго тэрыторыі. Па плошчы нацыянальных лясных заказнікаў Айдаха займае 3-е месца ў краіне.
Сапфір
Сапфі́р (ад σάπφειρος (sappheiros) сіні камень, магчыма, ад ספּיר (sapir) або персідскай назвы з тым жа значэннем) — адна з разнавіднасцей мінерала карунд, каштоўны камень розных адценняў, пераважна сіняга колеру. Хімічная формула Al2O3 (аксід алюмінія).
Тэмпература плаўлення 2040 °C. Шчыльнасць 3,93 г/см³. Малярная маса 101,94. Цвёрдасць па шкале Моаса — 9. Празрысты ў інфрачырвоным дыяпазоне да даўжыні хвалі прыкладна 6,5 мкм. Добры дыэлектрык і праваднік гіпергуку.
Сапфіры здабываюць у Індыі, Шры-Ланцы, Тайландзе, Аўстраліі, Кеніі, Калумбіі, ЗША.
Выкарыстанне
Сапфір выкарыстоўваецца пры вырабе прылад вакуумнай тэхнікі, святлафільтраў і святлаводаў. У мікраэлектроніцы ў вытворчасці мікрасхем.
Штучныя сапфіры
Штучныя карунды ўпершыню сінтэзаваны ў 1904 годзе французскім фізікам М. Вернейлем. Сучасныя сінтэтычныя карунды цяжка адрозніць ад прыродных (выкарыстоўваюцца аптычныя, рэнтгенаўскія і спектральныя даследванні).
Штучныя сапфіры выкарыстоўваюцца ў лазернай тэхніцы, у вытворчасці вымяральных і авіяцыйных прыбораў, у ювелірнай прамысловасці.
Паўночна-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)
Паўно́чна-Захо́дні фронт — агульнавайсковае аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне расійскіх войскаў у Першай сусветнай вайне у складзе Рускай Імператарскай Арміі.
Палявое ўпраўленне створана ў ліпені 1914 года. Дзейнічаў супраць германскіх войскаў на паўночным кірунку. У жніўні 1915 года на яго базе сфармавана палявое ўпраўленне Заходняга фронту.
Войскамі фронту была праведзена Усходне-Пруская аперацыя 1914 года з мэтай нанясення паражэння 8 арміі ў перыяд з 17 жніўня па 15 верасня 1914 года, якая завяршылася паражэннем войскаў фронту.
Трудавэ (Мыкалаіўскі раён)
Трудавэ (Трудове́) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ажоніс (Ігналінскі раён)
Ажо́ніс (Ožionys), традыцыйная беларуская назва — Азаны  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Наўясіс Даўгелішкіса.
Паюсі (воласць)
Паюсі (Pajusi) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Йыгевамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 232,4 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1457 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Калана.
Ферганскі хрыбет
Ферганскі хрыбет — горны хрыбет у Цянь-Шані (Кыргызстан). Аддзяляе Ферганскую катлавіну ад Унутранага Цянь-Шаня. Даўжыня — 225 км. Вышыня — да 4692 м. Паўднёва-заходні схіл доўгі і спадзісты, паўночна-заходні — кароткі, круты. Складзены сланцамі, пясчанікамі, вапнякамі і іншымі асадкава-метамарфічнымі тоўшчамі, прарванымі інтрузіямі габра і дыябазу. Сучаснае аблядненне пераважна на паўднёвым усходзе (больш за 150 леднікоў). Агульная плошча абляднення каля 125 км². На паўднёва-заходнім схіле масівы лясоў з грэцкага арэха, вышэй — цёмнахваёвыя і арчовыя лясы, субальпійскія і альпійскія лугі. Вугальныя, у перадгор'ях нафтавыя радовішчы.
У Лян’юн
У Лян’юн, у некаторых крыніцах згадваецца як У Лянюн (, нар. 7 мая 1922) — кітайскі архітэктар, горадабудаўнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Нанкіне ў правінцыі Цзянсу. У 1944 годзе скончыў Нацыянальны цэнтральны ўніверсітэт у Чунцыне.
У 1946 годзе разам з заснаваў архітэктурны факультэт ва Універсітэце Цынхуа. Выкладаў на гэтым факультэце на працягу некалькіх дзясяткаў гадоў.
Па рэкамендацыі Лян Сычэна ў 1948—1950 гадах працягнуў адукацыю ў ЗША ў Cranbrook Academy of Art пад кіраўніцтвам Эліэля Саарынена. Атрымаў ступень магістра. У 1950 годзе вярнуўся ў Кітай.
У канцы 1980-х кіраваў рэканструкцыяй старога Пекінскага квартала (хутуна) Цзюйэр. Гэты праект атрымаў некалькі ўзнагарод.
Тужаніўці
Тужаніўці (Тужа́нівці) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Іван Якаўлевіч Дземідзенка
Іван Якаўлевіч Дземідзе́нка (, вёска Стары Дзедзін, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня —, ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарнай хірургіі. Доктар ветэрынарных навук, прафесар (1941). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1949).
Біяграфія
Памёр і пахаваны ў Віцебску.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў пытанні афтальмалогіі і паглыбіў распрацоўку вочнай семіётыкі пры септычных захворваннях і хірургічным сепсісе. Сканструяваў і ўвёў у практыку спрошчаную шчылінную лямпу для біямікраскапіі вачэй жывёл. Распрацаваў і ўкараніў электратэрапію пры хірургічных хваробах жывёл. Аўтар больш за 40 навуковых і метадычных прац.
Весніно
Назву Весніно́ маюць:
Франсуа Гаво
Франсуа Гаво (François Gavot, Franciszek Gavot, Franciscus Gavot; 22 жніўня 1766, Матэнкур, Францыя — 19 студзеня 1830, Лаваль, Францыя) — педагог, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Біяграфія
Уступіў у Таварыства Ісуса 18 студзеня 1812 г. Прафесар французскай мовы і літаратуры (1813—1815, 1817—1818, 1819—1820) і прэфект канвікта (1815—1818) ў Полацкай езуіцкай акадэміі, прафесар французскай мовы ў Аршанскім езуіцкім калегіуме (1818—1819).
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820), як і многія іншыя французы (напрыклад, Д. Рышардо, Ш. Жэнціль і інш.), з’ехаў на Радзіму. Працаваў у езуіцкіх калегіумах Амьена (1820—1822) і Бардо (1822—1824). 8 мая 1823 г. даў манаскія абяцанні. Апошнія гады жыцця — у езуіцкай місіі ў Лавалі (1824—1830). Памёр 19 студзеня 1830 г.
NGC 4506
NGC 4506 (іншыя абазначэнні — UGC 7682, MCG 2-32-120, ZWG 70.152, VCC 1419, PGC 41546) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Дуга-Рэса
Дуга-Рэса (Duga Resa) — горад у Харватыі, у цэнтральнай частцы краіны, жупаніі Карлавац. Насельніцтва па дадзеных перапісу 2001 года — 6 601 чалавек у самім горадзе і 12 114 у абшчыне з цэнтрам у Дуга-Рэсе. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы захад ад Карлаваца. Горад стаіць на рацэ Мрэжніца, прытоку ракі Корана ля падножжа ўзгорка Вініца (321 м). Праз горад праходзіць важная аўтамабільная дарога, якая вядзе з Карлаваца ў бок перавала Вратнік у гарах Велебіт і далей да Адрыятычнага ўзбярэжжа і горада Сень. Чыгуначная станцыя.
Кавалёў
Кавалёў — беларускае, рускае і ўкраінскае прозвішча.
Пала (воласць)
Пала (Pala) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Йыгевамаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 156,7 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1302 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Пала.
Бальцана-Новарэзэ
Бальцана-Наварэзэ (Bolzano Novarese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1040 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 347 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Мовы Еўразіі
Еўразія — найбольш вывучаны ў лінгвагенетычным стаўленні кантынент, у ім прадстаўлена 21 сям’я, 4 ізалята і каля 12 некласіфікаваных моў.
Спіс моў Еўразіі
Наступныя 2 сем’і звычайна завуцца каўказскімі мовамі (не-генетычнае аб’яднанне):
Колькасць моўных сем’яў
Станам на сярэдзіну 1980-х гадоў.
Мовы Еўропы
Большасць моў Еўропы належаць да індаеўрапейскай моўнай сям’і. З агульнай колькасці еўрапейскага насельніцтва ў 744 мільёны на 2018 год каля 94 % з’яўляліся носьбітамі індаеўрапейскай прамовы.
У межах індаеўрапейскай моўнай сям’і магчыма вызначыць тры найбуйнейшыя групы — раманскія мовы, славянскія мовы і германскія мовы — з больш чым 200 мільёнамі носьбітаў у кожнай з груп. Больш дробныя групы індаеўрапейскіх моў, якія сустракаюцца ў Еўропе, уключаюць грэка-элінскую (каля 13 млн.), балтыйскую (каля 7 млн.), албанскую (каля 5 млн.), індаарыйскую (каля 1,5 млн.) і кельцкую (каля 1 мільёна).
З прыблізна 45 мільёнаў еўрапейцаў, якія размаўляюць на неіндаеўрапейскіх мовах, большасць размаўляе на мовах уральскіх і цюркскіх сем’яў. Менш за 1 % еўрапейскага насельніцтва размаўляе на баскскай мове ці мовах Каўказа. Іміграцыя дадала значныя суполкі носьбітаў афрыканскіх і азіяцкіх моў, якія складаюць каля 4 % насельніцтва. Вельмі распаўсюджанай у Еўропе з’яўляецца арабская мова.
Мовы Азіі
Каля 40 % усяго насельніцтва Азіі размаўляе на мовах сіна-тыбецкай і 30 % — на мовах індаеўрапейскай макрасям’і.
Па стане на сярэдзіну 1980-х гадоў (тыс. чал.).
Іван Міхайлавіч Масквін
Іван Міхайлавіч Масквін (,  —, ) — савецкі акцёр, Народны артыст СССР (1936).
Біяграфія
Скончыў Музычна-драматычнае вучылішча Маскоўскага філарманічнага таварыства (1896). 3 1896 года ў Яраслаўскім тэатры, тэатры Корша ў Маскве. 3 1898 года ў Маскоўскім Мастацкім тэатры (з 1943 дырэктар).
Творчасць Масквіна вызначалася мастацтвам пераўвасаблення, жыццёвай дакладнасцю вобразаў, імкненнем да раскрыцця іх унутранай сутнасці, ярка выражаным нацыянальным характарам. Сярод роляў: цар Фёдар («Цар Фёдар Іаанавіч» А. Талстога), Федзя Пратасаў («Жывы труп» Л. Талстога), Фама Апіскін («Сяло Сцяпанчыкава» паводле Ф. Дастаеўскага), Наздроў («Мёртвыя душы» паводле М. Гогаля), Епіходаў («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Хлынаў («Гарачае сэрца» А. Астроўскага), Лука («На дне» М. Горкага), Пугачоў («Пугачоўшчына» К. Транёва) і інш. Выступаў як рэжысёр: «Сіняя птушка» М. Метэрлінка і «Рэвізор» Гогаля (1908), «Месяц на вёсцы» І.Тургенева (1909) і інш.
Бітва пад Аўстэрліцам
Бітва пад Аўстэрліцам — вырашальная бітва напалеонаўскай арміі супраць армій трэцяй антынапалеонаўскай кааліцыі, створанай еўрапейскімі дзяржавамі. Бітва ўвайшла ў гісторыю як «бітва трох імператараў», бо супраць арміі імператара Напалеона I ў гэтай бітве біліся арміі імператараў аўстрыйскага Франца II і расійскага Аляксандра I. Гэта адна з найбуйнейшых бітваў напалеонаўскага часу. Яна адбылася 2 снежня 1805 года каля мараўскага гарадка Слаўкаў-у-Брна (цяпер у Чэшскай Рэспубліцы).
Іван Міхайлавіч Масквін
Біяграфія
Здымаўся ў кіно: «Палікушка» (1919, вып. 1922), «Калежскі рэгістратар» (1925) і інш. У 1941 з тэатрам гастраліраваў у Мінску.
Памяць
У Мінску яго імем названа вуліца (1948) і завулак.
Віленская публічная бібліятэка
Ві́ленская публі́чная бібліятэ́ка — бібліятэка Вільні, заснаваная ў 1865 годзе ў выніку пераўтварэння Віленскага музэю старажытнасцяў братоў Тышкевічаў.
Пергамены царкоўнаславянскіх рукапісаў налічвалася 15, сярод іх урыўкі 7 Евангелляў, Тлумачэнні Феафілакт Балгарскага і 5 зборнікаў рознага характару і інш. Папяровыя царкоўнаславянскія рукапісы ўключалі таксама Евангеллі, сінодзіку, уніяцкія служэбнікі, Крюкавой нотныя Ірмалогій і інш. Сярод замежных пергаменаў рукапісаў асабліва адзначаны былі дзве Бібліі VIII стагоддзя, напісаныя гатычным шрыфтам, два малітоўніка з мініяцюрамі і лацінскія Антифонарии.
Аддзяленне старадрукаваных кніг Віленскай публічнай бібліятэкі таксама вельмі змястоўна. Тут было 232 асобнікі кірылічных кніг і 900 кніг лацінскага шрыфта. Са старадрукаваных кніг замежнага аддзялення Віленскай публічнай бібліятэкі навуковец асабліва адзначае асобнік Радзівілаўскай Бібліі 1563 г., надрукаваным у Брэсце, а таксама дзве кнігі на літоўскай мове: пропаведзі езуіта К. Шырвіда і Катэхізіс 1595 г. .
Пяройдзем да разгляду дзейнасці Віленскай Публічнай Бібліятэкі. Яе можна падзяліць на адміністрацыйна бібліятэчную, выдавецкую і вучоную. Самай галоўнай дзейнасцю бібліятэчнай Камісіі было, вядома, задавальненне патрабаванняў чытачоў. Гэта дасягалася дваякім спосабам: выдачай кніг чытачам на дом і ў бібліятэцы. Першы спосаб практыкаваўся на працягу 10 гадоў (з 11 лістапада 1872 па 30 лістапада 1883 г.) і быў выкліканы жаданнем, магчыма, больш пашырыць асветніцкая ўплыў бібліятэкі. Першы час, калі бібліятэка была не так вялікая і працы яе не былі так шырокія, а лік чытачоў параўнальна нязначна, не было цяжкасцяў у выдачы кніг на дом. Але па меры росту бібліятэкі і павелічэння, што прад’яўляюцца да яе патрабаванняў з боку чытачоў, колькасць якіх расло з кожным годам, а таксама з боку адміністрацыі і людзей навукі, усё больш і больш адчувалася ўся цяжкае гэтай працы. У правілах, зацверджаных г. Міністрам Нар. Асветы 11 лістапада 1872 году не былі высветлены дэталі гэтага роду бібліятэчнай аперацыі, напр., Абыдзены пытанне аб памеры закладных грошай і парадку іх захоўвання, што спараджала шмат непаразуменняў з публікай. Яшчэ больш іх было пры вяртанні кніг: пабываўшы ў руках і ў брудных жылых памяшканнях беднага класа людзей, якія з’яўляліся галоўнымі абанентамі бібліятэкі, кнігі забруджваць, падвяргаліся пашкоджанні, хутка зношваліся, часта затрымліваліся і нават зусім не вярталіся, так што прыходзілася пасылаць за імі да абанентам бібліятэчных служыцеляў на дом, у розныя, часам самыя аддаленыя, часткі горада. Штраф за псаванне кніг і затрыманне закладных грошай ўзбуджалі спрэчкі, пратэсты, якія даходзілі ледзь не да судовых разглядаў, што падрывала рэнамэ казённага асветнай установы. Бывалі і такія выпадкі, што заклад не мог пакрыць страту кнігі, так як выяўлялася, што ўсе выданне ёю разышлося і новага не прадбачылася. Чыноўнікам рускай службы і ваеннай служачым было прадастаўлена права браніраваць кнігі не толькі бясплатна, але і без закладу, толькі пад заруку свайго начальства. Тут бывалі выпадкі, што чыноўнікі пераводзілі ў іншыя губерні, кніг яны не вярталі і начальства не мела магчымасці зрабіць вылік з яго зместу. Бывалі выпадкі, што абанент паміраў ня пакінуўшы маёмасці, або апошняе падвяргалася крадзяжы і зноў бібліятэка несла страту. Нарэшце ўся доўгая працэдура выдачы кніг, атрымання закладу, выдачы на гэта квітанцый, захоўвання закладу на руках членаў камісіі пад іх адказнасцю і выдача закладу назад, патрабаванне яго ва ўсякі час дня і вечара, адымала ў служачых масу часу і тармазіла больш неабходныя і прадуктыўныя працы па Бібліятэцы
Кіраўніцтвам для чытачоў пры карыстанні кніжнымі багаццямі рускага аддзялення бібліятэкі служылі шэсць тамоў сістэматычнага і алфавітнага каталогаў і рухомай (картачны) каталог кніг, яшчэ не якія ўвайшлі ў друкаваны каталог. Такі ж рухомай каталог падаваўся для даведак усім жадаючым карыстацца шырокім аддзелам замежных кніг. Каталог гэты (сістэматычны і алфавітны) складзены з дробавымі падраздзяленнямі па прадметах і родам, наогул складзены па ўсім патрабаванням і правілам бібліяграфічнай навукі, але яшчэ не надрукаваны. Адсутнасць друкаванага каталога замежных кніг Віленскай публічнай бібліятэкі ніколькі не перашкаджаў карыстацца імі, так як члены Камісіі заўсёды і з вялікаю гатоўнасцю выконвалі ўсе кніжныя патрабаванні, калі пасля даведкі ў рухомым каталогу замежная кніга аказваецца ў бібліятэцы. Пры навуковых працах, для жадаючых, члены Камісіі з’яўляліся кіраўнікамі, робячы і пераказваючы ўказанні па бібліяграфіі доследнага прадмета. Нямала давалася указанняў і даведак чытачам, што занята самаадукацыяй пры выбары імі кніг для чытання. Пры аглядзе бібліятэкі (па нядзелях) наведвальнікі карысталіся грунтоўным друкаваным «Даведнікам».
Задавальненне кнігамі чытачоў, рукаводства пры чытанні і аглядзе Бібліятэкі і Музеяў — гэта толькі адна частка бібліятэчнай работы. Для таго, каб даць кнігу чытачу, трэба было перш набыць яе, замацаваць яе за бібліятэкай і гэтая працэдура каталагізацыі з’яўлялася справай даволі складанай.
Кнігі, Віленская публічная бібліятэка набывала шляхам куплі, абмену і ахвяраванняў. У першым выпадку ад членаў Камісіі патрабавалася пастаянная ўвага да ўсіх бібліяграфічных выданням, каб быць у курсе кніжнай бягучай справы і навін кніжнага рынку ў Расіі і за мяжой, каб не выпусціць выданняў, асабліва падыходных для набыцця ў бібліятэку і адпаведных мясцовым патрабаванням. Пры не вялікіх сродках бібліятэкі, патрэбна была вялікая асцярожнасць ў выбары новых твораў, каб папаўняць яе лепшымі, годнымі творамі і пры тым існуючыя ужо ў каталогу літаратуру па гэтым пытанні, Вядома для гэтага патрабавалася вялікая знаёмства з бібліяграфічнай і крытычнай літаратурай і з каталогам сваёй бібліятэкі. Іншы спосаб набыцця кніжных багаццяў, практыкаваны бібліятэкай — гэта кніжны абмен дублеты з бібліятэкамі грамадскімі, навучальных устаноў і асветных устаноў. У Віленскай Бібліятэцы, па друкаваным каталогах, налічваецца 2567 рускіх дублеты (у назвах) і 12,530 дублеты (назваў) на замежных мовах. Яны займаюць шмат месца і вельмі саромеюцца бібліятэку, у якой з кожным годам усё больш адчуваецца патрэба ў памяшканні, чаму Камісія ахвотна ўступае ў абмен дублеты і прадае іх, ужываючы атрыманыя за іх грошы на каталагізацыю Самыя вялікія кніжныя прырашчэння бібліятэка атрымлівала праз ахвяраванні. Яны былі ад казённых устаноў і прыватных асоб. Яшчэ пры І. П. Карнілава усталявалася практыка, па якой з бібліятэк навучальных устаноў перадаваліся кнігі, ім непатрэбныя, напр. польскія, старыя часопісы і наогул кнігі, ня якія падыходзілі да ўзросту навучэнцаў. Хоць з 1865 года такіх бібліятэк было перададзена не мала, але ўсё-ткі ў некаторых павятовых вучылішчах і гімназіях яны заставаліся; роўна не ўсё яшчэ было ўзята з праваслаўных, каталіцкіх манастыроў і прыватных канфіскаваных бібліятэк. Усё гэта кніжнае багацце больш значнае па колькасці, чым па каштоўнасці, працягвала паступаць і ў паказаны перыяд.
Дзякуючы таму, што Віленская публічная бібліятэка атрымлівае амаль усе перыядычныя і асобныя выданні, якія выходзяць у межах Заходняга краю, яна сапраўды з’яўлялася краявым цэнтральным кнігасховішчам Паўночна-Заходняга краю. Акрамя мясцовых устаноў, ахвярадаўцамі ў Віленскую бібліятэку з’яўляліся шматлікія асветныя і навукоўцы ўстановы ў Расіі, і за мяжой, дасылалі штогод свае выданні, часам вельмі шматлікія (напрыклад, Імператарская Акадэмія Навук).
Наогул публічная бібліятэка з самага пачатку свайго заснавання, згодна з першапачатковай думкі сваіх заснавальнікаў, была цэнтрам навуковай дзейнасці краю.
Зараз бібліятэка лічыцца кампетэнтным навукоўцам установай у Паўночна-Заходнім краі: дзе знаходзяць старуя рукапісы, манетны скарб або рэдкі мінерал, ці жадаюць атрымаць дакладнае вызначэнне чаго-небудзь з твораў мясцовай прыроды, у падобных выпадках, перш за ўсё, звяртаюцца ў Віленскую Бібліятэку.
Садыр Жапараў
Сады́р Нургажо́евіч Жапа́раў (Садыр Нургожо уулу Жапаров; 6 снежня 1968 года, Кен-Суу, Ісык-Кульская вобласць, Кіргізская ССР, СССР) — кіргізскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт рэспублікі Кыргызстан з 28 студзеня 2021 года.
Біяграфія
Нарадзіўся 6 снежня 1968 года ў невялікім кішлаку Кен-Суу Цюпскага раёна Ісык-Кульскай вобласці. У старэйшых класах да 1987 года адначасова з вучобай у школе працаваў у калгасе «Санташ». У 1990 году скончыў сярэднюю школу, паступіў у Кіргізскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры ў горадзе Фрунзэ (цяпер Бішкек). У 1987 годзе служыў у шэрагах Савецкай арміі. У час службы ў арміі стаў малодшым сяржантам, быў узнагароджаны нагрудным знакам «Выдатнік Савецкай арміі». Пасля вяртання з арміі ў 1989 годзе працягнуў вучыцца ў інстытуце, які скончыў з чырвоным дыпломам у 1991 годзе па спецыяльнасці «трэнер». Да 1995 года быў простым працоўным у дэхканскай гаспадаркі «Санташ».
У 1996 годзе працаваў інспектарам спецыяльнай роты міліцыі МУС Ісык-Кульскай вобласці. У 1996—2000 намеснік старшыні дэхканскай гаспадаркі «Салтанкул». У 2000—2002 гадах — генеральны дырэктар прадпрыемства ААТ «Гузель-МХААД», у 2002—2005 гадах — генеральны дырэктар невялікага нафтаперапрацоўчага завода ў Балыкчы. У 2006 году Садыр Жапараў зкончыў юрыдычны факультэт Кіргізска-расійскага Славянскага ўніверсітэта імя Барыса Ельцына, дзе атрымаў другую вышэйшую адукацыю.
Палітычная кар’ера
У красавіку 2005 года Садыр Жапараў быў абраны дэпутатам Жагорку Кенэша у часе парламенцкіх выбараў 2005 года ад апазіцыйнай фракцыі «Келечэк» («Будучыня»), дзе стаў яе лідарам. Неўзабаве пасля парламенцкіх выбараў у краіне пачаліся пратэсты, якія ператварыліся ў «Цюльпанавую рэвалюцыю». У час антыўрадавых пратэстаў і рэвалюцыі Садыр Жапараў быў прыхільнікам апазіцыйнага Народнага руху Кыргызстана пад кіраўніцтвам Курманбека Бакіева, які пасля паспяховай рэвалюцыі быў абраны прэзідэнтам краіны. Пасля прыходу да улады апазіцыянера Курманбека Бакіева, быў прыхільнікам яго рэжыму.
У 2006 году Садыр Жапаров быў сябрам дэпутацкай камісіі па дзяржаўным узнагародам, у 2007 году намесніцай старшыні дэпутацкай камісіі па амністыі. Пасля роспуску ў кастрычніку 2007 года прэзідэнтам Курманбеком Бакіевым у лютым-сакавіку 2005 года Жагорку Кенэша (аднапалатнага парламента рэспублікі), 22 кастрычніка 2007 года яго дэпутацкія паўнамоцтвы былі датэрмінова спынены. У нечарговых парламенцкіх выбарах 2007 года ўдзельнічаў у спісах прапрэзідэнтскай партыі «Ак жол» («Светлы шлях»). На гэтых выбарах правацэнтрыстская і прабакіеўская партыя «Ак жол» забрала найбольшую колькасць дэпутацкіх месцаў (71 з 90) у парламенце, стаўшы кіруючай партыяй. Нягледзячы на сваё выбранне дэпутатам, не стаў браць мандат, бо перайшоў на працу ў якасці парадчыка прэзідэнта Курманбека Бакіева. У 2008—2009 гадах паралельна быў упаўнаважаным Нацыянальнага агенцтва па папярэджванню карупцыі. Парадчыкам Курманбека Бакіева являлся да 2009 года. У 2009—2010 гадах — дырэктарка Агенцтва па папярэджванню карупцыі спрэчкі Дзяржаўнай кадравай службе.
2010—2013 — дэпутат Жагорку Кенэша Рэспублікі Кыргызстан.
У 2010 году прэзідэнт Бакіеў быў зрынуты ў выніку рэвалюцыі. У якіх адбыліся неўзабаве міжэтнічных сутыкненнях у Ошы і Джалал-Абадзе Жапараў і яго паплечнікі прымалі актыўны ўдзел, па ўласным сцверджанням — спрабавалі прадухіліць сутыкнення, па сцверджанням іх праціўнікаў — падтрымлівалі кіргізскіх нацыяналістаў.
З 2012 года выступал за нацыяналізацыю залатога рудніка «Кумтор», якога знаходзіць у яго роднай Ісык-Кульскай вобласці, і абвінавачваў кіруючую ім кампанію ў экалагічных парушэннях і карупцыі. У сувязі з гэтым здабыў папулярнасць сярод сваіх землякоў.
Выбранне прэм’ер-міністрам
5 кастрычніка 2020 года ў Кыргызстана пачаліся масавыя пратэсты супраць вынікаў парламенцкіх выбараў. Ранкам 6 кастрычніка пратэстуючыя пад кіраўніцтвам Камчыбека Ташыева вызвалілі Садыра Жапарава і адвезлі на цэнтральны плошчу Бішкека, дзе той вымавіў прамову. Вечарам 6 кастрычніка 2020 года дэпутаты парламента ў гасцініцы «Достук» зацвердзілі назначэнне Жапарава на пасаду прэм’ер-міністра краіны. Аднак іншы кандыдат у прэм’ер-міністры Кыргызстана ад партыі «Ата-Мекен» Цілек Тактагазіеў заявіў мітынгу, які праходзіў каля Дамы ўрада аб тым, што менавіта ён является легітымным кіраўніком урада, паколькі на гэты пост яго абралі на пасяджэнні Каардынацыйнай рады, які заснавалі лідары апазіцыйных партый. Тактагазіеў лічыць прызначэнне Жапарава незаконным, паколькі дэпутаты ўхвалілі яго пад ціскам некалькіх сотняў прыхільнікаў Жапарава, якіх сабралі каля гасцініцы «Достук» у час пасяджэння парламентарыяў. Таксама праціўнікі Жапарава паказваюць на адсутнасць парламенцкага кворуму і парушэнне працэдуры яго выбранні.
Прэзідэнцкія выбары 2021 года
У студзені 2021 года Жапараў браў удзел у выбарах прэзідэнта Кыргызстана, на якіх атрымаў перамогу, бо атрымаў 79,2 працэнта галасоў выбаршчыкаў, якія бралі ўдзел у выбарах.
Сень
Сень (Senj) — горад у Харватыі, на Адрыятычным узбярэжжы, у жупаніі Ліка-Сень. Адзін з двух найбуйнейшых гарадоў правінцыі (разам з Госпічам). Насельніцтва — 5 491 чалавек (2001). Размешчаны на Адрыятычнай шашы за 150 км на поўнач ад Задара, за 22 км на поўдзень ад Нові-Вінадолскі і за 42 км на поўдзень ад Рыекі.
Анатоль Іванавіч Юлін
Анатоль Іванавіч Юлін (, Бекетава —, Мінск) — беларускі спартсмен-лёгкаатлет і трэнер; чэмпіён Еўропы (1954) у бегу на 400 метраў з бар'ерамі. (1954), Заслужаны трэнер СССР. Выхаванец (1977).
Біяграфія
Скончыў Беларускі ўніверсітэт фізічнай культуры ў 1953 годзе.
З 1975 старшы трэнер спецыялізаванай ДЮСШ па лёгкай атлетыцы Беларускага савета ДСТ "Трудавыя рэзервы". Чэмпіён Еўропы па бегу на 400 м з бар'ерамі (1954, Берн). Рэкардсмен СССР па эстафетнаму бегу 4×400 м (1952). Лепшы вынік па бегу на 400 м з бар'ерамі - 50,5 сек (1954).
Фёдар Яфрэмавіч Макавецкі
Фёдар Яфрэмавіч Макавецкі (, вёска Багданаўка, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і сялян. Скончыў 8 класаў школы. У Чырвонай Арміі з 1919 года. Удзельнік грамадзянскай вайны. Скончыў Кароткатэрміновыя курсы ваенных камандзіраў у Маскве, у 1926 годзе — Аб'яднаную ваенную школу імя Леніна ў Ташкенце, у 1935 годзе — курсы «Выстрал». У 1927—1937 гг. на службе у пагранічных войсках НКУС СССР. У 1938 г. скончыў Вышэйшую пагранічную школу і выкладаў у Саратаўскай пагранічнай школе НКУС СССР.