cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэферэндум у Прыднястроўі (2006)
Рэакцыя на рэферэндум
У звароце да народу 18 верасня прэзідэнт ПМР Ігар Мікалаевіч Смірноў заявіў, што ў Прыднястроўе вырасла цэлае пакаленне маладых людзей, якія выберуць Расію, а не Еўрапейскі саюз і НАТА, што і даказаў рэферэндум. Прэзідэнт мае намер падрыхтаваць законапраекты, накіраваныя на гарманізацыю заканадаўства Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі і Расійскай Федэрацыі ў сферы фінансавай, эканамічнай, падатковай і мытнай палітыкі, сацыяльнага забеспячэння і адукацыі. Для прэзідэнта ПМР плебісцыт стаў вельмі ўдалым стартам перадвыбарчай кампаніі. 18 верасня Ігар Смірноў афіцыйна заявіў, што будзе балатавацца на наступны тэрмін. Па выніках тэлефоннага апытання раніцай 18 верасня 63% слухачоў (782 чалавекі) радыёстанцыі «Эха Масквы» выказаліся за прыняцце Прыднястроўя ў склад Расіі. 37% (466 чалавек) выказаліся супраць. Некаторыя расійскія эксперты (старшыня камітэта Дзярждумы па міжнародных справах Канстанцін Касачоў, намеснік дырэктара расійскага Цэнтра палітычных тэхналогій Аляксей Макаркін, дырэктар Цэнтра параўнальных палітычных даследаванняў Інстытута эканомікі РАН Барыс Шмялёў) лічылі, што нягледзячы на ​​вынікі рэферэндуму, ён не прывядзе да змены Статуса ПМР і не паўплывае на пазіцыю міжнароднай супольнасці ў адносінах да рэгіёну.
20 верасня фракцыя партыі Радзіма падчас пленарнага пасяджэння ў Дзяржаўнай думе Расіі прапанавала прыняць зварот расійскага парламента да прэзідэнта Уладзіміра Пуціна з просьбай у кароткія тэрміны «вывучыць магчымасці прыступіць да працэдуры прызнання дзяржаўнага суверэнітэту Прыднястроўскай Малдаўскай рэспублікі». Кіраўнік Саюза ўкраінцаў Прыднястроўя Васіль Працэнка заявіў, што «выказванні новага кіраўніка місіі АБСЕ ў Малдове Луіса О'Нилла аб тым, што вынікі прыднястроўскага рэферэндуму аб статусе рэспублікі не будуць прызнаныя, не пачутыя, бо ніводнага назіральніка ад АБСЕ на ўсенародным галасаванні ў ПМР 17 верасня не было». Больш за тое, ён лічыць, што місія АБСЕ паслядоўна выконвае палітычны заказ ЗША па выцясьненні Расіі з рэгіёну. 6 кастрычніка 2006 Дзярждума РФ прыняла пастанову аб прызнанні прыднястроўскага рэферэндуму аб незалежнасці легітымным. Дзярждума заклікала сусветную супольнасць ўлічыць вынікі рэферэндуму «дзеля забеспячэння правоў чалавека, міру і бяспекі ў дадзеным рэгіёне і справядлівага вырашэння прыднястроўскага канфлікту». Пастанова была прынята аднагалосна ўсімі 419 дэпутатамі, якія прысутнічалі на пасяджэнні. Украіна не прызнала гэты рэферэндум легітымным, таксама як і ЕС, АБСЕ, Савет Еўропы, Малдова і ЗША.
18 сакавіка 2014 Старшыня Вярхоўнага савета Прыднястроўя Міхаіл Бурла адправіў спікеру Дзярждумы Расіі Сяргею Нарышкіну ліст, у якім папрасіў прадугледзець у распрацоўцы заканадаўства па ўваходжанню Крыма ў склад РФ магчымасці па прыняцці і іншых замежных дзяржаў. Прыднястроўе спадзяецца, што новыя правілы будуць прынятыя і гэта дазволіць яму таксама прэтэндаваць на месца ў складзе РФ. 16 красавіка 2014 году афіцыйны зварот да расійскіх уладаў і АБСЕ з просьбай аб прызнанні Прыднястроўя прыняў Вярхоўны савет рэспублікі.
Рэліктавае выпраменьванне
Рэлі́ктавае выпраме́ньванне (ці касмічнае мікрахвалевае фонавае выпраменьванне ад cosmic microwave background radiation) — касмічнае электрамагнітнае выпраменьванне з высокай ступенню ізатропнасці і са спектрам, характэрным для абсалютна чорнага цела з тэмпературай 2,725 К.
Існаванне рэліктавага выпраменьвання было прадказана тэарэтычна ў рамках тэорыі Вялікага выбуху. Хоць у наш час шматлікія аспекты першапачатковай тэорыі Вялікага выбуху перагледжаны, асновы, якія дазволілі прадказаць тэмпературу рэліктавага выпраменьвання, засталіся нязменныя. Лічыцца, што рэліктавае выпраменьванне захавалася з пачатковых этапаў існавання Сусвету і раўнамерна яго запаўняе. Эксперыментальна яго існаванне было пацверджана ў 1965 годзе. Нароўні з касмалагічным чырвоным зрушэннем, рэліктавае выпраменьванне разглядаецца як адно з галоўных пацверджанняў тэорыі Вялікага выбуху.
Іозеф Віктар Відман
Іозеф Віктар Відман (Joseph Victor Widmann;,  — , ) — швейцарскі пісьменнік.
Магілёўскі рынак
Магілёўскі калгасны рынак, таксама Быхаўскі рынак — рынак у цэнтральнай частцы Магілёва. Размешчаны па адрасе вул. Быхаўская, 6. Плошча рынка складае 22,9 тыс. м², больш за 490 гандлёвых месцаў. У час Вялікай Айчыннай вайны, 10 красавіка 1942 года рынак змыў паток вады, які прарваўся праз насып, што перакрыў рэчышча Дубравенкі ў выніку падрыву пры адступленні з горада ў ліпені 1941 года савецкіх войскаў.
У 1990-я гады меў мясамалочную кантрольную станцыю, халадзільную станцыю, бюро гандлёвых паслуг, якое садзейнічае рэалізаціі сельскагаспадарчай прадукцыі, гасцініцу на 30 месцаў. Стацыянарны сустрэчны гандль прадуктовымі і прамысловымі таварамі, гароднінай і садавінай вялі 17 гандлёвых арганізацый; фірмавыя павільёны меў Магілёўскі цяплічны камбінат. У перадсвяточныя дні на рынку праводзяцца кірмашы. У 2014 годзе планавался на месцы рынку стварыць зону адпачынку, а гандлёвыя аб’екты перанесці ў раён Казіміраўкі на адмыслова пабудаваную і абсталяваную пляцоўку. Пазней у тым жа годзе было вырашана не пераносіць рынак, а рэканструяваць яго.
У 2016 годзе быў прэзентаваны распрацаваны БелНДІгорадабудаўніцтва план рэгенерацыі гістарычнай зоны Магілёва, які прадугледжвае вынас рынку і ўзвядзенне на яго месцы аб’екта культурна-спартыўнага прызначэння.
IC 2829
IC 2829 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Расшыфроўка геному неандэртальца
У ліпені 2006 года Інстытут эвалюцыйнай антрапалогіі Таварыства Макса Планка ў Германіі і кампанія 454 Life Sciences у ЗША абвясцілі аб пачатку працы па секвеніраванню поўнага геному неандэртальца.
Для секвеніравання патрабавалася прыблізна 500 мг узораў касцяной тканіны. Праца па праекце апынулася спалучаная са шматлікімі цяжкасцямі, уключаючы забруджванне ўзораў бактэрыямі і людзьмі, якія маніпулявалі косткамі на раскопках і ў лабараторыі. Было адабрана толькі шэсць узораў косткі ад пяці неандэртальскіх асобін, якія паходзяць з чатырох стаянак: узоры Vindija 33.25 і Vindija 33.16 (узрост ~44 тыс. л. н.) з пячоры Віндзія (Харватыя), узоры двух неандэртальцаў Feldhofer 1 і Feldhofer 2 (узрост ~40 тыс. л. н.) з грота Фельдхофер (Германія), узор Sidron 1253 (узрост ~49 тыс. л. н. ) з пячоры Эль-Сідрон (Іспанія) і ўзор Mezmaiskaya 1 (узрост 60-70 тыс. л. н.) з пячоры Мязмайская (Расія). Больш за 99% генетычных дадзеных даў узор Vindija 33.16 з пячоры Віндзія. Каб праверыць, ці з'яўляюцца атрыманыя паслядоўнасці нуклеатыдаў з гэтага ўзору тыповымі для неандэртальца, даследчыкі прааналізавалі некалькі мільёнаў пар нуклеатыдаў з іншых узораў неандэртальцаў. Найбольшая колькасць параўнальнага генетычнага матэрыялу далі ўзор з Мезмайскай пячоры (20 мільёнаў пар нуклеатыдаў), узор з пячоры Эль-Сідрон (5 мільёнаў пар нуклеатыдаў), узоры з грота Фельдхофер (2 мільёны пар нуклеатыдаў).
У лютым 2009 года група генетыкаў пад кіраўніцтвам Свантэ Пяэба абвясціла аб завяршэнні першага праекта геному неандэртальца. Было прачытана 3,7 мільярды пар нуклеатыдаў — больш, чым ёсць у геноме (3,2 мільярды пар нуклеатыдаў), так як некаторыя ўчасткі неандэртальскай ДНК былі прачытаныя ў некалькіх копіях. У рэальнасці атрымалася расшыфраваць толькі 63% неандэртальскага геному (2 мільярды пар нуклеатыдаў, калі выключыць паўтараюцца фрагменты), а тыя, што засталіся 37% яго даўжыні (1,2 мільярды пар нуклеатыдаў) яшчэ не былі выяўлены. Дадзеныя першага чарнавога чытання паказалі, напрыклад, што розніца паміж генома чалавека і неандэртальца складае каля 12,8% розніцы паміж генома чалавека і шымпанзэ. Адсутнасць у геноме неандэртальца гена Lct кажа аб тым, што неандэртальцы не маглі засвойваць лактозу.
У 2010 годзе ў часопісе Science з'явіўся артыкул з вынікамі расшыфроўкі геному неандэртальца.
Далейшыя даследаванні выявілі 5 генаў, звязаных з функцыямі скуры, разумовай дзейнасцю і энергетычным абменам, якія існуюць у чалавека і не былі знойдзены ў неандэртальца і чые змены носяць відавочна, адаптыўны характар.
Генетычны матэрыял фалангі пальца дарослай неандэртальскай жанчыны з Дзянісавай пячоры з пласта 11 узростам 50 тыс. гадоў падвергнулі падрабязнаму аналізу, кожная пазіцыя неандэртальскага геному была прачытана ў сярэднім 50 разоў. 99,9% з 1,7 гігабаз паслядоўнасцяў ДНК у геноме чалавека былі пакрытыя па меншай меры дзесяць разоў. Забруджванне сучаснай ДНК чалавека, якая ацэньваецца па паслядоўнасцям мітахандрыяльнай і ядзернай ДНК, складае каля 1%. Вынікі даследавання поўнага геному неандэртальца генетыкі выклалі ў адкрыты доступ, каб навукоўцы маглі свабодна працаваць з гэтым матэрыялам.
Праведзеныя раней даследаванні геному чалавека паказалі, што існуе 13 варыянтаў алеляў, якія сустракаюцца ў еўрапейцаў значна часцей, чым у афрыканцаў. З гэтых 13 варыянтаў 10 былі знойдзены ў геноме неандэртальца, што стала адным з довадаў на карысць скрыжавання Homo sapiens з неандэртальцамі на тэрыторыі Еўропы і Азіі. 1-3% геному сучасных неафрыканцаў — гэта гены неандэртальцаў, пры гэтым еўрапейцы нясуць крыху менш неандэртальскіх генаў, чым азіяты. 0,3–0,7% неандэртальскіх генаў выяўленыя ў ДНК афрыканцаў і прыкладна 5% генаў алтайскіх неандэртальцаў утрымліваюць у сабе афрыканскія мутацыі, якіх няма ў еўрапейскіх неандэртальцаў. Гэта кажа аб тым, што алтайскія неандэртальцы скрыжоўваліся з анатамічна сучаснымі людзьмі звыш 100 тысяч гадоў назад. Секвеніраванне мітахандрыяльнай ДНК неандэртальца з пячоры Холенштайн-Штадэль, які жыў 124 тыс. л. н., паказала, што гэты падвід неандэртальцаў аддзяліўся ад асноўнага ствала паміж 316 000 і 219 000 гадоў таму і скрыжоўваўся з Homo sapiens яшчэ як мінімум 219 тыс. гадоў таму.
З асадкавых адкладанняў ва Усходняй галерэі Дзянісавай пячоры генетыкі змаглі вылучыць неандэртальскую і дзянісаўскую мтДНК, пры гэтым сляды ДНК неандэртальцаў і дзянісаўцаў знайшлі ў пластах № 14 і № 15, што паказвае на сумеснае існаванне ў пячоры гэтых двух відаў на працягу доўгага часу. Таксама неандэртальская мтДНК была знойдзена ў адкладах бельгійскай лакацыі Trou ai Wesse, пячор Чагырская, Эль-Сідрон.
Жан-П’ер Жэнэ
Жан-П’е́р Жэнэ́ (Jean-Pierre Jeunet, IPA: ; нар., Раан, Францыя) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.
Севяранін
Севяранін — прозвішча.
Карл II Сцюарт
Карл II Сцюарт (,  — пам. 6 лютага 1685, Лондан) — кароль Англіі і Шатландыі (1649—1685), сын Карла І, караля Англіі і Шатландыі і Генрыеты Марыі, дочкі Генрыха IV Бурбона, караля Францыі.
Прынц Уэльскі
Карл нарадзіўся ў 1630 годзе і як найстарэйшы сын каралеўскай пары атрымаў тытулы графа Корнуал, герцага Ротсэй і прынца Уэльса. Дзяцінства Карла праходзіла падчас праўлення яго бацькі, якога зненавідзела грамадства, за вялікіх падаткаў, тэндэнцый да абсалютызма і рэпрэсій супраць нязгодных. Карл I прывіваў да свайго сына высокія паняцці аб годнасці каралеўскай манархіі і пераконваў у абсалютызме.
У 1641 годзе першы раз засядаў у Палаце Лордаў, падчас сесіі «Доўгага Парламента», распачатага яго бацькам годам раней, у сувязі з нязгодамі, якія выказала Шатландыя, у адказ на рэгілійныя рэформы. Паламент, у якім дамініравала пурытанская апазіцыя, адмовіў усім планам караля. Карл I вырашыў арыштаваць відных дзячоў апазіцыі, але гэтага зрабіць у яго не атрымалася і ён быў вымушаны выехаць з Лондана. Падаўся на поўнач, дзе 22 жніўня 1642 года абвясціў вайну парламенту, такім чынам распачаўшы грамадзянскую вайну.
Ужо ў юнацкім узроце Карл браў удзел у хатняй вайне. 23 кастрычніка 1642 года разам з бацькам браў удзел у першай бітве вайны пад Эджхіле. Таксама, на баку бацькі, ўдзельнічаў амаль ва ўсіх ваенных кампаніях той вайны. І ў 1645 г., ва ўзросце 15 гадоў, стаў тытулярным камандзірам заходніх графств. У тым жа годзе войска караля панесла паражэнне пад Нэйсбі, ад рук войска парламента, якое ўзначальваў Олівер Кромвель, і які распачаў аблогу Оксфарда, неафіцыйную сталіцу караля. У 1646 годзе Карл, дзеля бяспекі, быў высланы на востраў Сілі каля Корнуала, пазней на востраў Джэрсі, што ў Нармандскім архіпілазе. Далей падаўся ў Францыю, дзе ўжо даўно, знаходзілася яго маці.
Пасля выбуху другой грамадзянскай вайны ў 1648 годзе Карл адправіўся ў Гаагу, да свайго швагра Вільгельма II Аранскага, які не менш за французаў жадаў дапамагчы англійскаму каралю. Тут Карл падрыхтавай ваенны флот, на якім імкнуўся адправіцца ў Англію, аднак паражэнне каралеўскага войска пад Прэстанам (жнівень 1648), зрабіла гэту экспедыцыю бессэнсоўнай. Падчас знаходжання ў Гаазе Карл завязаў свой першы любоўны раман. Яго выбранніцай стала Люцыя Волтэр, якая паходзіла з сярэднезаможнай уэльскай дваранскай сям’і. Некаторыя крыніцы сцвярджаюць, што Карл і Люцыя заручыліся таемным шлюбам.
Кароль у выгнанні
Калі Карл знаходзіўся ў Францыі, у 1647 годзе, яго бацька быў схоплены парламенцкім войскам. У 1649 годзе, калі Кромвель распусціў парламент, Карл I прадстаў перад судом і быў асуджаны на смяртнае пакаранне, якое адбылося 30 студзеня 1649 года. У вачах прыхільнікаў былой каралеўскай манархіі Карл стаў новым каралём — Карлам II. Аднак Карл не атрымаў рэальнай улады. У гэты час Англія была абвешчана Рэспублікай, а рэальная ўлада знаходзілася ў руках Кромвеля.
Першай прызнала маладога караля Шатландыя. Адбылося гэта ў Эдынбургу 5 лютага 1649 года. За Карлам II пайшло большасць шатландцаў, нават радыкалы, якія працівіліся Карлу І. Аднак вымусілі Карла II прысягнуць на трактаце, дзе ён кляўся не паўтараць палітыку свайго бацькі, не працягваць уніфікацыю англійскай і шатландскай царквы. 23 чэрвеня 1650 года Карл II абвясціў сканчэнне засілля Англіканскай царквы ў Шатландыі. Гэтая падзея прынесла яму папулярнасці сярод шатландцаў, але і панізіла папулярнасць сярод англічан.
Кромвель тым часам, калі Карл II яшчэ святкаваў сваё прыбыццё, рушыў на Шатландыю і атрымаў бліскучую перамогу над шатландскай арміяй у бітве пад Дамбарэ. Аднак шатландцы засталіся верныя Карлу, які 1 студзеня 1651 года быў каранаваны каралём шатландскім.
Першым сваім указам Карл II абвясціў ваенны паход на Англію, аднак большасць на чале з Арчыбальдам Кэмпбелам адмовілася ўдзельнічаць у экспедыцыі. Да сіл караля далучылася толькі невялікая група англійскіх прыхільнікаў. Карл рушыў на поўдзень Англіі, дзе 3 верасня 1651 года быў разгромлены сіламі парламента.
Пасля паражэння кароль хаваўся ў дубе (які атрымаў назву Royal Oak), потым накіраваўся да Францыі. Парламент назначыў кошт за галаву Карла II (1 000 фунтаў), і пакаранне смерцю тым хто яму дапаможа. Уцёкі караля працягваліся 6 нядзель, але закончыліся поспехам. Калі ён прыбыў на кантынент, то даведаўся што Францыя і Галандыя прымірыліся з Кромвелем. Карл мусіў шукаць прытулку ў Іспаніі. Наступныя 9 гадоў Карл жыў жыццём выгнанніка. Амаль увесь час знаходзіўся ў Францыі. Ад караля Людовіка XIV, атрымаў вялікую суму грошай, на якія вёў распусны лад жыцця. Збіраў і ўдзельнічаў у шматлікіх балах, кідаўся ў бясконцыя раманы. І нічога не рабіў, каб вярнуць англійскі сталец. Аднак, нечаканы шанц выпаў у 1658 годзе.
Рэстаўрацыя Сцюартаў
3 верасня 1658 года, ва Увайтхол, памёр пратэктар Англіі Олівер Кромвель. Урад лорда пратэктара пераняў яго сын Рычард. Малады Кромвель не быў гатовы да палітычнага жыцця. За час яго праўлення Англію паглынуў хаос. Рычард не карыстаўся папулярнасцю сярод парламенту і арміі, і 25 мая 1659 года Кромвель быў вымушаны сысці. Тытул лорда пратэктара скасаваны.
На першую ролю ў гэты час выходзіць губернатар Шатландыі генерал Джордж Монк. Пасля падзення пратэктарата ён выступіў са сваёй арміяй на Лондан і вымусіў парламент правесці новыя выбары. Новыя выбары прынеслі прыхільнікам Карла II шмат месцаў у палаце лордаў. 25 красавіка 1660 года адбыўся чарговы сход парламента, на якім Карлу II былі прапанаваны пастулаты, прысяга на якіх давала б Сцюартам здабыць сталец Англіі. Карл у хуткім тэмпе даў прысягу на пастулатах, сярод якіх былі між іншым амністыя ворагам бацькі, праўленне пры дапамозе незалежнага ад караля парламента, адсутнасць імкненя да абсалютызму і талерантнасць. У адказ парламент прызнаў Карла II каралём Англіі ад даты казні яго бацькі 30 студзеня 1649 года.
23 мая 1660 года Карл высадзіўся ў Дуўры. 23 мая кароль прыбыў у Лондан (Дзень Рэстаўрацыі Сцюартаў). Карл распаўсюдзіў амністыю на прыхільнікаў Кромвеля, за выключэннем тых, хто адыграў ключавую ролю ў смерці яго бацькі. Большасць з іх была пакарана яшчэ ў 1660 годзе, праз павешанне, утапленне і чацвертаванне. Некаторым атрымалася ўцячы. Цела Кромвеля было эксгумавана і павешана.
Пачатак
У снежні 1660 года Карл распусціў парламент. Наступны быў скліканы пасля каранацыі Карла на караля Англіі (23 красавіка 1661 года). Гэты парламент быў складзены ў асноўным з яго прыхільнікаў, ужо ў хуткім часе пачаў сваю заканадаўчую працу, абвясціўшы рэгуляванне Англіканскай царквы.
Карл адмовіўся ад мноства паўнамоцтваў, якія яго бацька лічыў неадменнай прыналежнасцю манарха. Гэта прынясло яму прызнанне Парламента, які выдзеліў каралю 1 200 000 фунтаў. Аднак для Карла гэтага было мала і кожным годам ён браў з казны ўсё большыя сумы. Каб павялічыць прыбыткі правёў рэформы ўпраўлення скарбам і збора падаткаў. У 1662 годзе Карл узяў шлюб з партугальскай прынцэсай Кацярынай Браганскай, дачкою караля Жуана IV. Разам з жонкай Карл атрымаў у пасаг Бамбей і Танжэр. У тым жа годзе ім быў спроданы порт Дзюнкерк Людовіку XIV за 40 000 фунтаў. Раней, у 1660 годзе з прывілеяў караля пачалася каланізацыя Правінцыі Караліна, якая была названа ў гонар Карла І. У 1663 годзе Карл раздаў гэту тэрыторыю 8-мі лордам, якія падтрымлівалі яго падчас Рэстаўрацыі.
У 1665—1667 гадах успыхнула вайна з Нідэрландамі, справацырваная Навігацыйным Актам, выданным яшчэ пры Кромвелі (у акце гаварылася, што гандль з Англіяй і яе калоніямі, могуць весці караблі, толькі, пад англійскім сцягам, што не ўпісвалася ў інтэрэсы Галандыі). Поспех у вайне, спачатку шоу на баку англічан, якія здолелі захапіць галандскую калонію ў Паўночнай Амерыцы — Новыя Нідэрланды з яе сталіцай Новым Амстэрдамам (які потом быў перайменаваны ў Новы Ёрк, у гонар брата караля Якава, лорда Ёркскага). Затым поспех перайшоў на іншы бок. У 1667 годзе, на Тэмзе, галандцы разграмілі англійскі флот, затапіўшы ўсе караблі, за выключэннем флагмана Royal Charles, які быў адбуксіраваны трафеем у Амстэрдам. Закончылася вайна трактатам аб міры, які быў падпісаны 31 ліпеня 1667 года ў Брэдзе, паводле якога Новыя Нідэрланды вярталіся ў валоданне галандскай кароне.
Тым часам, вечная фінансавая праблема караля, штурхнула яго да таемных перамоў з Людовікам XIV. Кароль Францыі пагаджаўся штогадова плаціць Карлу 200 000 фунтаў, узамен на палітычную падтрымку і прыняцце каталіцызму.
У 1670 годзе Карл заснаваў Брытанскую Ост-Індыйскую Кампанію, якая павінна была кіраваць правінцыямі ў Індыі, мелі права на збор падаткаў, абвяшчаць рашэнне аб вайне або міры, будаваць крэпасці і ўтрымліваць войска. Таксама ажыццяўляць юрысдыкцыю над Індыяй.
У 1672 годзе Карл разпачаў чарговую вайну з Нідэрландамі, якую спачатку пачала Францыя. Вайна цягнулася 2 гады і як вынік, Галандыя страціла Новыя Нідэрланды, на карысць Англіі. Падчас канфлікту сталі вядомыя таемныя французска-англійскія перамовы, што выклікала канфлікт караля з парламентам.
Вялікая Чума і Вялікі Пажар
1665—1666 сталі гадамі самых вялікіх параз, якія панесла Англія падчас валадарства Карла II. Гэта гады вялікіх страт, празванных як Вялікая Чума і Вялікі Пажар. Эпідэмія трапіла ў Лондан у 1665 годзе, верагодна на суднах галандскіх гандляроў, які перавозілі бавоўну з Амстэрдаму. Набраўшы тэмпы, чума ўнасіла жыццё 7000 гаражан кожны тыдзень. У ліпені каралеўская сям’я перабралася ў Оксфард. Скончылася эпідэмія таксама нечакана, як і пачалася, аднак гэта былі не апошнія няшчасці, якія перажыў Лондан. 2 верасня 1666 года выпадкова разведзены агонь перарос у Вялікі Пажар. Згарэла 13 200 дамоў і 87 цэркваў. Аднак пажар меў адзін дадатковы эфект: у вогнішчы пагібла шматлікая колькасць асноўных пераношчыкаў энфекцыі — пацукі, што выклікала згасанне эпідэміі.
Падчас Рэстаўрацыі каралеўскі двор вярнуўся да дарэвалюцыйных традыцый. Суровыя і пурытанскія традыцыі часу Рэвалюцыі і Рэспублікі адышлі ў занябыт. Карл II быў улюбёны ў забаўляльны лад жыцця, бесперапыння праводзіліся прыёмы і балы. Шлюб з Кацярынай Партугальскай не паўплываў на тэмперамент караля, Карл працягваў заводзіць любоўныя раманы на баку. Карл стаў першым з манархаў, які звярнуў увагу на футбол. Таксама з’яўляўся мецэнатам артыстаў і вучоных. У 1660 годзе заснаваў Каралеўскае таварыства.
Канец праўлення
Згоднае праўленне Карла II і парламента пратрымалася 10 гадоў, пасля чаго пачаліся пагаршэнні. Да парушэння прывяла замежная палітыка караля, якая апіралася на каталіцкую Францыю, а таксама рэгілійная дзейнасць караля. Першае раздражнне прыйшло ў 1672 годзе, калі кароль абвясціў роўныя правы пратэстантам і англіканам. Парламент разлічыў гэта як першы крок да прызнання раўнапраўства каталікоў, і заблакаваў уставу. Ад гэтай пары адносіны паміж каралём і парламентам, рабіліся ўсё больш напружаннымі. У 1673 годзе пад уплывам парламенту, Карл адмовіўся ад нядаўніх пастаноў, прызнаўшы яшчэ раз акт аб недапушчальнасці раўнапраўства каталікоў. Годам пазней парламент адмовіўся фінансаваць англа-нідэрландскую вайну, такім чынам Карл быў вымушаны ісці на перамовы.
Да далейшых спрэчак далучылася пытанне аб пераемніку стальца. Каралева Кацярына, цяжарнасць якой кожны раз канчалася выкідам, не магла даць каралю мужчынскага нашчадка. У такой сітуацыі пераемнікам рабіўся брат Карла — Якаў, які не карыстаўся папулярнасцю, з-за сваёй ярай прыхільнасці да каталіцтва. У 1678 годзе, па Англіі «нейкімі» былі распаўсюджаны чуткі пра «папскую рэвалючыю», мэтай якой было забойства Карла II і станаўленне на трон каталіка Якава. Сам Карл у плёткі не паверыў, аднак паручыў Тому Озбарну азнаёміцца са справай. Апошні давёў справу да парламента, што прывяло яго да антыкаталіцкай істэрыі. Па ўсёй краіне пачалося паляванне на патэнцыяльных замоўшчыкаў.
Псалом 10
Псалом 10 (11 паводле масарэцкай нумарацыі) уваходзіць у 2-ю кафізму. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма гэтага псалма — спадзяванне на Госпада.
Карл II Сцюарт
Канец праўлення
Аглашэнне Exclusion Bill прывяло да падзелу палітычнай сцэны Англіі і ўтварэння палітычных партый, якія існуюць і сёння. Прыхільнікі петыцыі ператварыліся ў партыю вігаў (Ліберальная партыя), праціўнікі ў партыю тораў (Кансерватыўная партыя).
Карл асцерагаючыся прыняцця закона, у 1679 годзе распусціў парламент. Два наступныя скліканні (1680 і 1681) таксама былі разпушчаны. Між тым апошні, стаў пачаткам асабістага праўлення Карла. Гэта выклікала абурэнне сярод некаторых пратыстанцкіх партый, якія ў 1683 годзе склалі змову супраць караля. Аднак змова была разсякрэчана, а змошчыкі пакараныя.
Смерць
Памёр Карл II у 1685 годзе. Перад самай смерцю прыняў каталіцтва. Яго пераемнікам стаў Якаў II у Англіі і як Якаў VII у Шатландыі. Непапулярная палітыка Якава прывяла да паўстання ў 1688 годзе, быў вымушаны бегчы ў Францыю.
Каханкі і пазашлюбныя дзеці
Карл II не пакінуў законных дзяцей, аднак вядомыя яго пазашлюбныя сыны і дочкі ад розных каханак:
Сенькаўскі сельсавет (Верхнядзвінскі раён)
Се́нькаўскі сельсаве́т — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сенькава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асвейскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Сенькава. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Васькавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Асвейскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Сенькавічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 10 мая 1958 года да сельсавета далучана частка скасаванага Асвейскага сельсавета (4 населеныя пункты: Востраў, Канчаны, Навалакі і Урагава). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Дрысенскага раёна, які 25 снежня 1962 года быў перайменаваны ў Верхнядзвінскі раён. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Савейкаўскага сельсавета, таксама ў склад сельсавета з Красоўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Гаўрыліна, Даманава, Мілеўшчына, Поціна, Прошкі і Сукалі). У 1971 годзе скасавана вёска Пятроўшчына. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 24 населеныя пункты. У 1987 годзе скасаваны вёскі Валюкі, Перапечкі і Харкава. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Асвейскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: вёскі Давыдава, Дубрава, Зашчырына, Канчаны, Каралёва, Мотужы, Муквяціца, Нарушова, Савейкі, Сенькава, Урагава, Цеплюкі.
Мальбара-хаус
Мальбара-хаус (Marlborough House) — асабняк на Пэл-Мэл, пабудаваны ў першыя гады XVIII стагоддзя бацькам і сынам Рэнамі для Сары Чэрчыль — найбліжэйшай сяброўкі і канфіданткі каралевы Ганны, з усходняга боку Сент-Джэймскага палаца. На працягу стагоддзя служыў лонданскай рэзідэнцыяй яе нашчадкаў, якія насілі тытул герцагаў Мальбара.
Напачатку XIX стагоддзя прынц-рэгент набыў яго ў казну і запланаваў да зносу. Будучы Эдуард VII, пражываючы тут у 1860-я гады, правёў капітальны рамонт і пашырыў будынак (у прыватнасці, сюды былі перанесены з грынвіцкага Квінс-хауса плафоны Арацыа Джэнцілескі). Пасля смерці ў 1936 годзе яго сына, Георга V, у Мальбара-хаусе пасялілася каралева-ўдава Марыя Тэкская, а пасля яе смерці ў 1953 годзе палац быў перададзены ў распараджэнне сакратарыята Садружнасці нацый.
Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Дзяніскавічы (цяпер у Жлобінскім раёне, Гомельская вобласць, Беларусь) у сялянскай сям’і. У 1926 годзе ён скончыў Рагачоўскі педагагічны тэхнікум, некаторы час працаваў настаўнікам, а затым паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, які скончыў у 1931 годзе. Навуковая дзейнасць Сеўчанкі пачалася ў наступным годзе пад кіраўніцтвам С. І. Вавілава ў ФІАН, а затым працягнулася ў Дзяржаўным аптычным інстытуце, дзе ён працаваў да 1952 года.
У 1953 годзе Сеўчанка быў абраны акадэмікам Акадэміі навук БССР і пераехаў у Мінск, дзе працаваў спачатку ў Фізіка-тэхнічным інстытуце АН БССР, а з 1955 па 1957 год — дырэктарам у новаўтвораным Інстытуце фізікі і матэматыкі АН БССР. У 1957—1972 гадах Сеўчанка займаў пасаду рэктара БДУ, а з 1973 года — дырэктара Інстытута прыкладных фізічных праблем пры БДУ. У 1957—1973 гадах ён быў членам Прэзідыума АН БССР.
У 1958—1962 гадах А. Н. Сеўчанка абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР, у 1955—1959 і 1963—1975 гадах — дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. Ён прымаў удзел у якасці дэлегата ад БССР у рабоце арганізацый ААН і, у прыватнасці, у працы Агенцтва па мірнаму выкарыстанню атамнай энергіі.
Грушэцкія герба «Любіч»
Грушэцкія (герба «Любіч») — польскі шляхецкі, а таксама беларускі і расійскі дваранскі род, які ўзяў назву ад сёл (Грушкі, Грушыцы, Вялікія і Малыя) (Польшча, Люблінскае ваяводства, Замойскі павет, гміна Неліш). Тыя сёлы, разам з іншымі, польскі кароль Уладзіслаў Ягайла надаў каля 1411 года, у якасці ўзнагароды рыцарскіх заслуг (за гераізм праяўлены пад час Грунвальдскай бітвы), пачынальніку гэтага роду, , кароннаму харунжаму. Таксама Грушэцкія былі ўладарамі і іншых мясцін — Вярцішоў і Быхаўка, таксама ў Люблінскім ваяводстве.
Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
Біяграфія
Пахаваны на Усходніх могілках Мінска разам з жонкай Матронай Рыгораўнай (1904—1978).
Грушэцкія герба «Любіч»
Існуюць так сама роды Грушэцкіх іншых гербоў: «Бялыня», «Радван» і «Слепаўрон».
Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
Навуковы і практычны ўклад
Даследаванні па спектраскапіі уранілавых злучэнняў, люмінесцэнцыі рэдказямельных элементаў, спектраскапіі і фотахіміі парфірынаў і біялагічна актыўных злучэнняў. Выявіў палярызацыю флуарэсцэнцыі ўранілавых злучэнняў, расшыфраваў складаную структуру іх спектраў, устанавіў заканамернасць згасання люмінесцэнцыі раствораў рэдкіх зямель, вывучыў міграцыю энергіі ў комплексах, анізатрапіі вымушанага выпраменьвання раствораў арганічных злучэнняў.
Аўтар больш за 230 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.
Грушэцкія герба «Любіч»
Польшча
Многія доўгі час жылі на сваёй вотчыне ў Вялікіх Грушках.
Антон Нічыпаравіч Сеўчанка
Навуковы і практычны ўклад
Пры навуковай кансультацыі Сеўчанкі 10 чалавек сталі дактарамі фізіка-матэматычных навук (з іх чацвёра абраныя акадэмікамі і двое членамі-карэспандэнтамі НАН Беларусі), звыш 40 яго вучняў абаранілі кандыдацкія дысертацыі. Імя Сеўчанкі прысвоена НДІ прыкладных фізічных праблем БДУ.
Грушэцкія герба «Любіч»
Расія
Адна з лініі роду асела ў Расіі, пакінуўшы значны след у гісторыі Расіі. Былі баярамі, ваяводамі, сенатарамі, высокімі генераламі, уладарамі маёнткаў і дамоў у Маскве і Пецярбургу. Агаф’я Сямёнаўна Грушэцкая была жонкай (1680—1681) расійскага цара Фёдара Аляксеевіча (1661—1682), які ўладарыў у 1676—1682 гадах Але, нарадзіўшы яму сына, царэвіча Ілью Фёдаравіча, памёрла праз тры дні пасля родаў. На жаль, і немаўлятка пражыў усяго дзесяць дзён. Таксама Грушэцкія былі ў сваяцтве са многімі знакамітымі сем’ямі: кн. Баратынскімі, кн. Валконскімі, кн. Гагарынымі, кн. Галіцынымі, кн. Далгарукавымі, кн. Міласлаўскімі, кн. Урусавымі, гр. Бястужавымі-Румінымі, гр. Мураўёвымі-Апосталамі і іншымі. Гэтая галіна Грушэцкіх унесена ў VI часць радаслоўнай кнігі Маскоўскай, Пскоўскай і СПб. губерній (Гербоўнік, II, 85). Астатнія сем галін таго ж роду ўнесены ў VI і I часці радаслоўнай кнігі губерній Магілёўскай, Кіеўскай, Ковенскай, Валынскай і Падольскай. Ёсць яшчэ сем радоў Грушэцкіх, пазднейшага паходжання. Род існуе і сёння.
Апісанне герба
На шчыце, маючым залатое поле, выяўлены срэбная падкова і два крыжы: адзін срэбны ў сярэдзіне падковы, а другі — залаты, на яе паверхні, над подковай. Зверху шчыта — дваранскі шлем з дваранскаю каронаю на ім, і трыма страусавымі пер’ямі. Намёт на шчыце блакітны, падкладзены золатам. Герб з апісаннем і даведкай аб родзе ўнесены у «Общий Гербовник дворянских родов Всероссийской Империи» (Том 2, ліст 85).
Беларусь
На Беларусі найбольш ранейшыя звесткі — вядома, што з гэтага роду браты Грушэцкія мелі землі :
Смігель (гміна)
Смі́гель (Śmigiel) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Касцянскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Смігелі. Плошча гміны складае 189,77 км². Станам на 2011 год у гміне Смігель пражывалі 17 624 чалавекі, шчыльнасць — 93 чал./км².
Грушэцкія герба «Любіч»
Украіна
На Украіне, апроч расійскай галіны, адзін з Грушэцкіх, шляхціч-пекар Андрэй Грушэцкі, у 1592 годзе стаў львоўскім мяшчанінам. Гэты род у канцы XVI ст. быў дастаткова разросшымся. Браніслаў Грушэцкі, быў войскі і лоўчы Чарнігаўскі; у Галасковічах (Львоўская вобласць, Бродаўскі раён), у 1660-х гадах пабудаваў замак. Кароль Грушэцкі — маршалак шляхты Уманськага павета. Антоні Грушэцкі (1734—1798) — вядомы мастак, прафесар жывапісу Кракаўскай акадэміі. Васіль Грушэцкі, родам з Кіеўскай губерні, служыў стацкім саветнікам у Магілёве.
У канцы XVIII — пачатку XIX стст. Грушэцкія ў Кіеўскай губерні жылі ў Васількоўскім (2 рода) — с. Буда, Ярашеўка; Звянігарадскім (3) — с. Церэшкі, Міхалаўка; Тарашчанскам (1) — с. Грузкі, Чарнінская буда; — паветах. Легітымізараваны былі 3 рода:
Грушэцкія ўваходзілі ў радаслоўную кнігу Кіеўскага дваранскага дэпутацкага сходу 1906 года.
Будынак інстытута «БелНДІдзіпрасельбуд»
Будынак інстытута «БелНДІдзіпрасельбуд» — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Веры Харужай, 29. Пабудаваны ў 1973 годзе (архітэктар І. Боўт, Л. Сагалаў, У. Сакалоўскі).
Архітэктура
Будынак мае вышынную кампазіцыю ў выглядзе прамавугольнага ў плане 12-павярховага аб’ёму (вышыня 42 м). Да яго галоўнага фасада далучаны аднапавярховы корпус актавай залы на 560 месцаў, да тыльнага таксама аднапавярховы корпус сталовай на 180 месцаў. Фасады вышыннага аб’ёма маюць рытм гарызантальных сценавых панеляў і стужак акон. Суцэльнае зашкленне першага паверха выканана з паглыбленнем ад фасаднай паверхні, што надало будынку лёгкасць. У апрацоўцы фасадаў пыкарыстана дэкаратыўная тынкоўка з мармуровай крошкай. Планіроўка будынка калідорная. 4 ніжнія паверхі займалі памяшканні дапаможных служб і адміністрацыі, 5—12-ы паверхі — праектныя майстэрні. Ва ўнутрапай апрацоўцы інтэр’ераў выкарыстаны дэкаратыўная тынкоўка, паркет, шпона.
Глабальныя праблемы
Глабальныя праблемы сучаснасці - гэта сукупнасць сацыяпрыродных праблем, ад вырашэння якіх залежыць сацыяльны прагрэс чалавецтва і захаванне цывілізацыі. Гэтыя праблемы характарызуюцца дынамізмам, ўзнікаюць як аб'ектыўны фактар развіцця грамадства і для свайго рашэння патрабуюць аб'яднаных намаганняў усяго чалавецтва. Глабальныя праблемы ўзаемазлучаныя, ахопліваюць усе бакі жыцця людзей і датычацца ўсіх краін свету.
Спіс глабальных праблем
Глабальныя праблемы з'яўляюцца следствам супрацьстаяння прыроды і чалавечай культуры, а таксама неадпаведнасці або несумяшчальнасці разнонаправленных тэндэнцый у ходзе развіцця самой чалавечай культуры. Натуральная прырода існуе па прынцыпе адмоўнай  зваротнай сувязі, у той час як чалавечая культура - па прынцыпе  станоўчай зваротнай сувязі.
Вайна ў Афганістане (2001—2021)
Вайна́ ў Афганіста́не (2001—2021) — асіметрычны ваенны канфлікт паміж Міжнароднымі сіламі садзейнічання бяспекі (ISAF), якія падтрымліваў спачатку «Паўночны альянс», а затым новы ўрад Афганістана, і ісламісцкай арганізацыяй Талібан, якая кантралявала да гэтага большую частку Афганістана. Падзеі з’яўляюцца адным з этапаў грамадзянскай вайны ў Афганістане.
ЗША ўдзельнічалі у вайне ў Афганістане ў рамках аперацыі «Нязломная свабода», пачатай ў адказ на тэрарыстычны акт 11 верасня 2001. Міжнародныя сілы садзейнічання бяспекі ў Афганістане (ISAF) дзейнічалі ў адпаведнасці з рэзалюцыяй № 1386 Савета Бяспекі ААН ад 20 снежня 2001 года. Гэта самая працяглая вайна ў гісторыі ЗША.
З ліпеня 2011 года пачаўся паступовы вывад войск кааліцыі з Афганістана. У ліпені 2013 года забеспячэнне бяспекі ў краіне перададзена мясцовым сілавым структурам, з гэтага моманту кантынгент кааліцыі гуляў дапаможную ролю. Засталіся каля 13000 салдат НАТА, з якіх 9800 чалавек складаў амерыканскі кантынгент.
Перадгісторыя
У 1979 г. СССР, з мэтай абароны сваіх межаў і падтрымкі камуністычных сілаў у Афганістане, уводзіць у краіну свае войскі. На працягу наступных 9 гадоў у краіне вялося ўзброенае супрацьстаянне паміж савецкай арміяй і дружалюбным ёй урадам у Кабуле з аднаго боку, і ісламарадыкальным рухам маджахедаў, які падтрымалі ЗША і іх саюзнікі, з другога. У 1989 годзе СССР выводзіць свае войскі з краіны, а ў 1992 маджахеды зрынулі існы рэжым і захапілі ўсю тэрыторыю Афганістана. Аднак пасля гэтага рух распаўся на і найбольш радыкальныя групоўкі, якія пазней аб’ядналіся ў «Талібан». Апошнія змаглі захапіць сталіцу і абвясціць Ісламскі Эмірат Афганістан. Аж да 2001 года паміж Паўночным альянсам і сіламі ІЭА ішла бесперапынная барацьба за ўладу ў краіне.
Тады ў 90-х тэрарыст Усама бін Ладэн, які ўжо адшукваўся ўладамі ЗША, атрымаў прытулак у Афганістане. Талібы адмаўляліся выдаваць бін Ладэна, нават пасля выбухаў у амерыканскіх пасольствах у Кеніі і Танзаніі ў 1998 годзе. Пасля тэрактаў 11 верасня 2001 года прэзідэнт ЗША Джордж Буш высунуў талібам ультыматум: у самыя кароткія тэрміны выдаць амерыканскаму правасуддзю бін Ладэна, а таксама ўсё кіраўніцтва «Аль-Каіды». 21 верасня талібы адказалі адмовай, заявіўшы, што ЗША не далі дастаткова важкіх доказаў дачынення гэтай арганізацыі да нападаў у Нью-Ёрку і Вашынгтоне.
22 верасня 2001 дзве з трох дзяржаў, якія прызнавалі Ісламскі Эмірат Афганістан (ААЭ і Саудаўская Аравія), разарвалі з Афганістанам дыпламатычныя адносіны. З самаго Афганістана ў Іран і Пакістан лінуў велізарны паток бежанцаў.
2001—2005
2001: На працягу першага месяца баявыя дзеянні зводзіліся да паветраных бамбардзіровак амерыканскай авіяцыяй розных ваенных аб’ектаў баевікоў Талібана. Сістэма СПА талібаў была выведзена са строю амаль адразу; уся існуючая ў іх авіяцыя была знішчана на аэрадромах. Таксама праводзіліся і наземныя аперацыі з удзелам сіл спецыяльнага прызначэння краін кааліцыі. 2002: 2003: 2004: 2005:
2006—2010
2006: 2007: 2008: 2009: 2010:
2011—2014
2011: 2012: 2013: 2014:
2015—2019
2015:
2017:
2018:
2019:
2020—2021
2020: 2021:
ISAF
ISAF — узначаленая НАТА міжнародная вайсковая кааліцыя, якая дзейнічала на тэрыторыі Афганістана з 2001 па 2014. Склад удзельнікаў кааліцыі быў неаднолькавым: у лютым 2005 года дзейнічалі кантынгенты 37 краін, у далейшым, іх колькасць павялічылася (у сакавіку 2011 года ў склад ISAF уваходзілі вайскоўцы 46 краін НАТА ; у жніўні 2013 года ў склад ISAF уваходзілі вайскоўцы 47 краін кааліцыі ). У агульнай складанасці за перыяд з пачатку ваеннай аперацыі ў 2001 годзе і да канца 2015 года ў склад ISAF уваходзілі падраздзяленні ўзброеных сіл 50 краін свету, найбольш буйным з’яўляўся кантынгент ЗША. Станам на 1 чэрвеня 2014 года, агульная колькасць ISAF складала 49 902 вайскоўцаў.
Страты
ISAF Паводле даных міністэрстваў абароны ЗША і Вялікабрытаніі, а таксама незалежнага інтэрнэт-сайта iCasualties.org, да 31 снежня 2014 года баявыя і небаявыя страты міжнароднай кааліцыі ў ходзе аперацыі «Нязломная свабода» (галоўным чынам у Афганістане) склалі звыш за 3 485 ваеннаслужачых загінуўшымі. Найбольшыя страты панеслі ЗША (2 356), Вялікабрытанія (453), Канада (162 ), Францыя (88 ), ФРГ (55 ).
У пералічаныя вышэй страты не ўключаны страты сярод супрацоўнікаў паліцыі краін Еўрасаюза, якія знаходзіліся ў Афганістане па праграме EUPOL — Afghanistan, але не з’яўляліся ваеннаслужачымі ISAF. Таксама, ў пералічаныя вышэй страты не ўключаны супрацоўнікі замежных прыватных ваенных і ахоўных кампаній, якія дзейнічалі ў Афганістане з дазволу і ў інтарэсах краін кааліцыі. Між тым, па стане на пачатак снежня 2009 года, у Афганістане дзейнічала 104 тыс. супрацоўнікаў прыватных ваенных і ахоўных кампаній. У далейшым, па патрабаванні ўрада Афганістана іх колькасць была зменшана. Па стане на сярэдзіну 2012 года, у Афганістане дзейнічала да 40 тыс. супрацоўнікаў замежных прыватных ваенных кампаній.
Большасць вайскоўцаў ISAF загінула ад самаробных выбуховых прылад. Па даных сайта iCasualties.org, страты ISAF ад прымянення праціўнікам мінна-выбуховых прылад у 2010 годзе склалі 58 % (368 з 630 ваеннаслужачых) ад агульных страт ад варожых дзеянняў праціўніка, у 2011 годзе — 51 % (252 з 492 ваеннаслужачых).
Талібан Дакладная колькасць забітых і параненых баевікоў застаецца невядомым. Але паведамляецца, што ў перыяд з пачатку аперацыі ў 2001 годзе да сярэдзіны верасня 2011 года, страты баевікоў склалі 15-20 тыс. чалавек.
Урадавыя сілы Афганістана 23 кастрычніка 2014 года афіцыйны прадстаўнік міністэрства абароны Афганістана Захір Азімі паведаміў, што ў ходзе баявых дзеянняў у перыяд з 2003 да 23 кастрычніка 2014 года загінулі 2853 ваеннаслужачых Афганскай нацыянальнай арміі.
Па афіцыйных даных НАТА, якія агучыў намеснік камандуючага сіламі ISAF у Афганістане генерал-лейтэнант Дж. Андэрсан, на працягу 2014 года страты афганскіх сіл бяспекі склалі 4634 чалавек забітымі (пры гэтым, з ліку забітых у перыяд са студзеня да 28 снежня 2014 году каля 3200 складалі забітыя паліцыянты, астатнімі з’яўляліся вайскоўцы, супрацоўнікі памежнай аховы, спецслужбаў і інш.).
Мірныя жыхары Афіцыйных даных адносна страт грамадзянскага насельніцтва ў Афганістане няма, але ацэнкі незалежных арганізацый моцна разыходзяцца. Асноўную крытыку з боку праваабарончых арганізацый выклікаюць залішне актыўныя авіяцыйныя ўдары ISAF пры недастаткова дбайным выбары мэтаў. Па даных Marc W. Herold, у перыяд з 7 кастрычніка 2001 да чэрвеня 2003 года ў выніку авіяўдараў ЗША загінула больш за 3600 чалавек. Вялікая колькасць мірных жыхароў загінулі і ад рук баевікоў, у асноўным падчас тэрактаў.
Вытворчасць наркотыкаў
Пасля ўводу войскаў НАТА вытворчасць наркотыкаў павялічылася. Некаторыя расійскія даследчыкі сцвярджаюць, што «адміністрацыя Буша глядзела скрозь пальцы на імклівы рост вытворчасці гераіну». Падобнае меркаванне мае і швейцарскі журналіст Р. Лабев’ер, аўтар кнігі «Долары тэрору. Злучаныя Штаты і ісламісты». Ён сцвярджае, што ў Афганістане амерыканцы атрымліваюць звышпрыбыткі ад нарказбройнага «бізнесу» і фінансавання тэрарыстаў. Дэпутат Дзярждумы РФ Андрэй Какошын: «Усе прапановы амерыканскіх саюзнікаў па НАТА ліквідаваць гэтыя прадпрыемствы па перапрацоўцы опіуму ў гераін былі адпрэчаны, паколькі гэта падрывала ўладу і магчымасці тых, на каго абапіраліся ЗША і НАТА».
На тэму атрымання даходаў амерыканскімі акупацыйнымі войскамі ад вырошчвання опію зняты дакументальны фільм «База».
Па папярэдніх даных, агучаных кіраўніком ФСКН В. Івановым, у 2014 годзе плошчы пасеваў опіюмнага маку ў Афганістане дасягнулі гістарычна рэкорднага максімуму ў 250 тыс. гектараў.
Вытворчасць опіуму-сырца:
Ацэнкі вынікаў вайны
Афганскі журналіст Хабіба Заіра аб наступствах амерыканскай кампаніі даў такі каментарый : «Я думаў, што ЗША скінуць уладу талібаў, і вайна ў Афганістане спыніцца. Але яна толькі разгарэлася мацней».
Па тэме амерыканскага ўварвання ў Афганістан і яго вынікаў першы намеснік старшыні камітэта па міжнародных справах Савета РФ Уладзімір Джабараў заявіў : «Вынікі ўмяшання ЗША ва ўнутраную палітыку Афганістана небагатыя, таму што з тымі мэтамі, з якімі яны заходзілі — знішчэнне Аль-Каіды, Талібану … — яны іх не дасягнулі. Прэзідэнт Афганістана кіруе толькі яго сталіцай — Кабулам, а ўся тэрыторыя краіны зноў знаходзіцца пад Талібанам».
Расійскі палітолаг Сяргей Маркаў характарызаваў вынікі кампаніі так: «Без сумневу, штаб-кватэра „Аль-Каіды“ ў Афганістане была разгромлена, быў спынены марш „Талібану“ ў Сярэднюю Азію. Але ніякага нармальнага развіцця Афганістана няма, сёння гэта разбітая краіна, якая ледзь-ледзь выжывае. Ніякай праграмы сацыяльна-эканамічнага развіцця, у адрозненне ад СССР, ЗША там не прыдумалі».
У 2018 годзе сацыялагічная служба Pew Research Center апублікавала апытанне, згодна з якім, 49 % апытаных грамадзян ЗША лічаць, што амерыканскія войскі і іх саюзнікі не дасягнулі пастаўленых мэтаў у Афганістане. Пры гэтым 45 % мяркуюць, што рашэнне ўварвацца ў гэтую краіну было правільным. У 2006 годзе працэнт апытаных з такім меркаваннем склаў каля 30.
Аднак умяшанне НАТА ў афганскі канфлікт часткова дапамагло стрымаць націск ісламарадыкалаў на Блізкім Усходзе. Дзякуючы ваеннай аперацыі ЗША, удалося абясшкодзіць найбольш уплывовых і небяспечных лідараў ісламісцкіх тэрарыстычных арганізацый, такіх як бін Ладэн.
Ваенныя злачынствы
Падчас узброенага канфлікту супрацьстаялыя бакі былі абвінавачаны ў жорсткім абыходжанні з ваеннапалоннымі, забойстве мірных жыхароў, рабаваннях, выкраданні людзей і іншых злачынствах.
У верасні 2004 года былі асуджаны 20 амерыканскіх салдат, якія катавалі зняволеных у турме Баграма.
У 2010 годзе ваеннаслужачыя арміі ЗША забілі 7 мірных грамадзян, у тым ліку 2 цяжарных жанчын. Пры гэтым сведкі распавялі, што амерыканскія салдаты выцягвалі кулі з целаў забітых, каб схаваць сляды злачынства. Спачатку прадстаўнікі Узброеных сіл ЗША заявілі, што ўсе гэтыя людзі былі забіты за некалькі дзён да рэйду, аднак пазней Пентагон прызнаў, што гэта адбылося падчас правядзення чарговай аперацыі ISAF.
У 2017 годзе былі апублікаваны дакументы, дзе ішла гаворка пра 10 выпадкаў, якія адбыліся паміж 2009-м і 2013 гадамі, калі аўстралійскія вайскоўцы забівалі мірных афганскіх жыхароў, у тым ліку дзяцей. З дакументаў вынікае, што вышэйшае начальства міністэрства абароны ўстрывожана маральнымі якасцямі аўстралійскага спецназа, паколькі тыя паводзілі крывавую, утоеную вайну супраць баевікоў.
З боку тэрарыстаў-талібаў адбываўся пераслед у адносінах да немусульман і прадстаўнікоў некаторых этнасаў (напрыклад, народа хазар ). Баевікі сілком прымушалі пераходзіць у іслам, адрошчваць бараду, насіць цюрбаны, выконваць законы шарыяту. Непадпарадкаванне каралася смерцю. Так, у ліпені 2012 года ў вёсцы Кімчак, размешчанай у правінцыі Парван, баевікі публічна забілі двух жанчын, абвінавачаных нібыта за «пералюб».
Мірны працэс
Спробы заключыць мірнае пагадненне і план вываду замежных войскаў быў зроблены ў 2018 годзе. Працэс працягваўся да восені 2019, калі перамовы паміж амерыканскім кіраўніцтвам і Талібанам сарваліся з-за тэракту.
Аднак да гэтага часу склаліся асноўныя ўмовы магчымай дамовы.
21 лютага кіраўнік прэс-службы Дзярждэпартамента ЗША Морган Ортагус апублікавала заяву Майка Пампеа аб пагадненні з талібамі, якое мае быць заключана. У дакуменце, у прыватнасці, гаварылася, што ЗША рыхтуюцца да падпісання пагаднення 29 лютага.
29 лютага ЗША і «Талібан» у Катары падпісалі мірнае пагадненне, якое прадугледжвае вывад амерыканскіх войскаў з Афганістана і пачатак межафганского дыялогу. Подпісы пад дакументам паставілі спецпрадстаўнік Злучаных Штатаў па Афганістане і кіраўнік дэлегацыі на перамовах Залмай Халілзад і палітычны лідар талібаў мула Абдул Гані Барадар. На цырымоніі прысутнічалі прадстаўнікі больш за 30 краін.
Пагадненне прадугледжвала, што амерыканцы скароцяць колькасць войскаў у Афганістане з 12 да 8,6 тысячы чалавек на працягу 135 дзён, а затым, калі Талібан устрымаецца ад гвалту, працягнуць на працягу 14 месяцаў выводзіць і свае сілы, і сілы НАТА. Наўзамен Талібан мусіць адмовіцца ад выкарыстання афганскай тэрыторыі для нападу на ЗША і іншыя краіны. Акрамя таго, бакі дамовіліся аб «сталым і усёабдымным перамір’і». Прамыя перамовы паміж Талібанам і ўрадам Афганістана будуць весціся ў рамках міжафганскага дыялогу. Акрамя гэтага, Талібан пачне ўзаемадзейнічаць з Саветам Бяспекі ААН, каб яго членаў выключылі з санкцыйных спісаў. Зрабіць гэта меркавалася да канца мая.
2 снежня 2020 года афганскі ўрад і прадстаўнікі руху «Талібан» падпісалі першы за 19 гадоў вайны пагадненне. Падпісанае пагадненне не датычалася ніякай канкрэтыкі, акрамя дамоўленасці аб працягу мірных перамоваў, аднак было ацэнена абодвума бакамі як прарыў.