cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Усходняя Фрызія
Складаецца з раёнаў (Landkreisen) Аўрых (Aurich), Вітмунд (Wittmund) і Лер (Leer), а таксама горада Эмдэн (Emden), які не ўваходзіць ні ў адзін з гэтых раёнаў.
Асноўным заняткам жыхароў рэгіёна з'яўляюцца сельская гаспадарка і рыбалоўства. Агульнасусветнай вядомасцю карыстаецца суднабудаўнічая верф Мэера (Meyerwerft), якая спецыялізуецца на будаўніцтве буйных пасажырскіх і круізных суднаў. У апошнія гады ўсё большае значэнне набывае турызм.
Цэнтр рэгіёна — горад Аўрых.
Гісторыя
Шырокую вядомасць атрымаў кароль Радбад з Усходняй Фрызіі, які ў 716 са сваім войскам стаяў перад Кёльнам і быў адзіным, хто перамог франкскага маярдома Карла Мартэла,.
У гэтым жа стагоддзі пачалася хрысціянізацыя рэгіёна, якая адбывалася спачатку з вялікімі цяжкасцямі. У 755 годзе тут мучаніцкай смерцю ад рукі фрыза загінуў Святы Баніфацый. У 785 годзе Карл Вялікі далучыў каралеўства фрызаў да сваёй імперыі.
У пачатку XII стагоддзя на мяжы паміж саксамі і фрызамі існаваў граф Эгілмар Першы (de.Egilmar I). Яго пляменнік Хрысціян выклікаў гнеў Генрыха Льва і быў вымушаны шукаць прытулак у фрызскіх балотах. Пасля таго, як і Леў страціў свой уплыў, род саксонскіх графаў ізноў набраў да пачатку XIII стагоддзя сілу. Так Бурхард Ольдэнбургскі (de. Burchard von Oldenburg) праявіў сябе ў 1215 годзе энергічным кіраўніком крыжовага паходу супраць эстаў на Балтыцы. Затым у 1233 годзе ён, атрымаўшы блаславенне ад Папы і падтрымку ад архібіскупа Брэмена, пачаў крыжовы паход супраць сялян-фрызаў. Аднак яны аказалі, не ў прыклад эстам, энергічнае супраціўленне, ужыўшы невядомы раней тып зброі — моргенштэрн (шар з шыпамі на кароткім ланцугу). Войска графа панесла страты, а сам ён загінуў у бітве. Той жа лёс спасціг і яго брата Генрыха. Аднак урэшце каланізатары атрымалі верх і ў знак перамогі архібіскуп загадаў стварыць самую вялікую ў рэгіёне царкву.
У XV стагоддзі тэрыторыя Усходняй Фрызіі была падпарадкавана феадаламі з роду Цырксена, якія атрымалі ў 1464 годзе тытул графаў, а ў 1662 годзе — імперскіх князёў Усходняй Фрызіі. Пасля спынення гэтага роду ў 1744 годзе вобласць была далучана да Прусіі. Тыльзіцкі мір адняў вобласць у Прусіі, у 1808—1810 гг. яна ўваходзіла ў Галандскае каралеўства Луі Банапарта, у 1810 разам з гэтым каралеўствам увайшла непасрэдна ў склад напалеонаўскай імперыі. Венскі кангрэс уключыў тэрыторыю Усходняй Фрызіі ў склад Каралеўства Гановер, пасля анексіі якога Прусіяй у 1866 годзе яна зноў апынулася ў складзе гэтай дзяржавы. Як частка Прусіі Усходняя Фрызія ў 1871 годзе стала часткай Германскай імперыі. У 1946 годзе з утварэннем брытанскімі акупацыйнымі ўладамі на частцы прускай тэрыторыі новай зямлі Ніжняя Саксонія Усходняя Фрызія ўвайшла ў яе склад.
Жыхары гэтага рэгіёна на працягу больш як 1000 гадоў з пераменным поспехам вялі барацьбу з наступаючым морам, будуючы дамбы (ням. Deich) і каналы (ням. Siel) для асушэння адваяванай у мора зямлі. Існуе меркаванне, што праведзеныя пры гэтым грабарскія работы адносяцца да ліку найбольш грандыёзных манументальных пабудоў у гісторыі чалавека. Выкананне гэтых работ патрабавала калектыўнага ўдзелу практычна ўсяго мясцовага насельніцтва. І гэта спрыяла ўзнікненню спецыфічнай жыццёвай філасофіі і калектывісцкай маралі. Адным з мясцовых звычаяў насельніцтва было замуроўванне ў будуемую дамбу жывых людзей. З гэтай мэтай выкарыстоўваліся палонныя ці купленыя ў цыган скрадзеныя імі маленькія дзяўчынкі. «У дамбе мусіць быць што-небудзь жывое» (ням."Es muss was Lebiges in der Deich") — такое было павер'е людзей, вымушаных увесь час узводзіць дамбы, якія разбураліся паводкай.
Леў Міхайлавіч Эльстон
Леў Міхайлавіч Эльсто́н (, г. Мікалаеў, Херсонская губерня, Расійская імперыя, цяпер Украіна — ) — беларускі рэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Карэліі (1946).
Біяграфія
Скончыў у 1921 годзе драматычную студыю ў Адэсе пад кіраўніцтвам М. І. Сабальшчыкова-Самарына.
З 1924 года арганізатар і кіраўнік Уральскага рабочага рэалістычнага тэатра ў Свярдлоўску. Узначальваў тэатры ў Тамбове (1937—1944), Сімферопалі (1944—1949), Кіраве (1949—1953), Арле (1958—1962). З 1958 года галоўны рэжысёр, у 1962—1964 гадах рэжысёр Гомельскага абласнога драматычнага тэатра.
Пітэр Брэйгель Малодшы
Пітэр Брэйгель Малодшы (1564/65 Брусель — 1637/1638 Антверпен, мянушка — «Пякельны») — нідэрландскі (фламандскі) мастак.
Жыццяпіс
Пітэр быў старэйшым з трох дзяцей вядомага мастака Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Пасля смерці маці ў 1578 годзе дзеці мастака Пітэра, Ян і Мары выхоўваліся бабуляй.
Пачынаў творчасць з капіявання твораў бацькі, але пасля выпрацаваў сваю манеру пісьма. Калі памёр бацька малодшаму Пітэру было ўсяго 4 гады. Пасля таго як хлопчык падрос, ён пачаў самастойна працаваць з эскізамі бацькі. Спачатку капіяваў яго палотны, потым стаў ствараць свае творы, і з часам ён выпрацаваў свой стыль, яго фарбы былі ярчэй, а малюнак разчэй. У пачатку сваёй творчай кар’еры Пітэр Брэйгеля-малодшы захапляўся сюжэтамі Страшнага суду і выявай жахаў пекла, дэманаў і ведзьмаў. За свае творы атрымаў мянушку пякельны. Потым ён злёгку змякчыў свой стыль, адмовіўшыся ад матываў у духе Босха (нягледзячы на тое, што іспанская кароль Філіп II і павесіў карціны Босха ў сябе ў спальні). Пітэр Брэйгель Малодшы пачаў ствараць карціны, амаль копіі работ бацькі. Што не перашкодзіла яму набыць не меншую папулярнасць. А яго ўвага да дэталяў і цікавасць да самых штодзённых праяў чалавечага жыцця сталі узорам. Яго творчасць стала сапраўднай энцыклапедыяй народнага жыцця.
Адным з вучняў Пітэра Брэйгеля быў Ганзалес Кокс.
NGC 4514
NGC 4514 (іншыя абазначэнні — UGC 7693, MCG 5-30-15, ZWG 159.11, PGC 41610) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Петрас
Пэ́трас (Петрос) — гара ва Украінскіх Карпатах, у Рахаўскім раёне Закарпацкай вобласці. Адна з найвышэйшых вяршыняў горнага масіву Чарнагора. Папулярны аб'ект пешаходнага турызму.
Апісанне
Вышыня — 2020 м. Размешчаная ў паўночна-заходняй частцы масіву паміж гарамі Шэшул (на паўднёвым-захадзе) і Гаверла (на ўсходзе). Заходні і паўднёва-заходні схілы стромкія са шматлікімі каменнымі россыпамі, паўночны і паўночна-ўсходні — абрывістыя, са скальнымі выступамі. Ёсць старажытналедніковыя формы рэльефу. Складаецца з пясчанікаў.
Краявіды з Петраса амаль такія ж, як з Гаверлы. Асабліва прыгожа выглядае галоўны хрыбет Чарнагора, які можна назіраць па ўсёй яго даўжыні — ад Гаверлы да Папа Івана. Выразней, чым з Гаверлы, бачная Блізніца і за ёй — шэраг далін хрыбта Свыдзівец.
Віні (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 486,65 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2009 года складала 5449 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Паюсці.
Секулярызацыя (гісторыя)
Гістарычны нарыс
Упершыню тэрмін «секулярызацыя» быў ужыты ў XVII стагоддзі і азначаў перадачу зямельных уладанняў з царкоўнага ў свецкае кіраванне. Сам працэс праходзіў і раней: пры ўтварэнні цэнтралізаваных нацыянальных дзяржаў з дапамогай секулярызацыі свецкая ўлада вызвалялася ад царкоўнага заступніцтва і ўмацоўвала дзяржаўныя фінансы за кошт духавенства.
Беларусь
На Беларусі ажыццяўлялася ў XVIII — пач. XX ст. у Расійскай імперыі ўрад Кацярыны II у праваслаўнай царквы населеныя маёнткі ў 1760-я гг. Аднак на землях Беларусі, далучаных у выніку падзелаў Рэчы Паспалітай, царызм не рашаўся ісці на абвастрэнне адносін з моцным і уплывовым каталіцкім клірам, таму тут канфіскацыя маёнткаў у духавенства абмежавалася толькі агульнымі мерамі, што ўжываліся да ўладальнікаў, якія заставаліся за мяжой ці выступілі супраць расійскай улады.
Канфіскацыі ў 1770—1790-я гг. закранулі частку царкоўных маёнткаў (больш за 40 тысяч рэвізскіх душ), што належалі пераважна Віленскаму біскупству. У Рэчы Паспалітай у 1773 годзе быў скасаваны ордэн езуітаў, а яго маёнткі перададзены Адукацыйнай камісіі, якая распрадала іх шляхце. На 1790 год у паезуіцкіх маёнтках на тэрыторыі заходняй і цэнтральнай Беларусі знаходзіліся 644 гарадскія і 7179 сельскіх дымоў.
Карэнны пералом у адносінах царызму да царкоўнай маёмасці ў заходніх губернях настаў пасля паўстання 1830—1831 гадоў з мэтай нейтралізацыі шляхецка-каталіцкай апазіцыі. Указам ад 19 ліпеня 1832 ад ліквідацыі некамплектных, што не мелі поўнага складу манахаў, рымска-каталіцкіх кляштараў іх маёнткі перададзены ў склад казны. У 1837 годзе на Беларусі былі 93 паманастырскія маёнткі з 10 183 рэвізскімі душамі. У час хваляванняў у Віцебскай і Магілёўскай губерні ў 1833 і 1834 гг. з-за пераводу уніятаў у праваслаўе ў рымска-каталіцкага і уніяцкага духавенства канфіскавана 5 маёнткаў і ўстаноўлена казённае кіраванне яшчэ адным. Паводле 8-й рэвізіі 1834 года ў пауніяцкіх вёсках налічваліся 2894 рэвізскія душы.
25 снежня 1841 года падпісаны шэраг указаў аб прыёме ў дзяржаўную маёмасць усіх населеных маёнткаў вышэйшага праваслаўнага і іншавернага духавенства заходніх губерняў; 10 мая 1843 — аб перадачы ў казну населеных маёнткаў прыходскіх цэркваў; 28 лютага 1844 — вылучаных па «эксдывізіях» (па рашэнні суда) на ўласнасць каталіцкага духавенства. Такіх падухоўных маёнткаў у 1847 годзе ў 5 беларускіх губернях было 546 і 87 269 рэвізскіх душ сялян; трэцяя частка з іх прыпадала на Віленскую губерню. Асноўная маса зямельных уладанняў была адабрана ў каталіцкага духавенства, бо праваслаўная царква мела параўнальна невялікую колькасць сялян. Вышэйшае духавенства, незадаволенае пазбаўленнем матэрыяльных сродкаў, рабіла ўсё, каб пакінуць у сваім распараджэнні найбольшую колькасць зямлі і зацягвала перадачу ў казну асобных маёнткаў.
Рэшткі царкоўных уладанняў секулярызаваны ў выніку Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.
Аляксандр Фёдаравіч Трэпаў
Біяграфія
Выхоўваўся ў Пажаскім корпусе, службу пачаў у лейб-гвардыі Егерскім палку; у 1889 годзе выйшаў у запас. З 1889 г. чыноўніх асобых даручэнняў Міністэрства ўнутраных спраў. У 1892—1896 гг. пераяслаўскі павятовы старшыня дваранства. З 1896 года ў Дзяржаўнай канцылярыі. Камергер Двара (1900), егермайстар Двара (1905). З 1906 г. сенатар Першага дэпартамента Сената, 1 студзеня 1914 г. прызначаны членам Дзяржаўнага савета. З жніўня 1915 г. член Асобай нарады па абароне. З 30 кастрычніка 1915 г. кіраваў Міністэрствам шляхоў зносін. 10 лістапада 1916 г. прызначаны старшынёй Савета міністраў з пакіданнем у пасадзе міністра шляхоў зносін; 27 снежня 1916 г. звольнены ў адстаўку з абедзвюх гэтых пасад.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі — адзін з лідараў белага руху, з восені 1918 па студзень 1919 г. узначальваў у Гельсінгфорсе Спецыяльны камітэт па справах рускіх у Фінляндыі. У 1920-я гады адзін з кіраўнікоў рускай манархічнай эміграцыі. Памёр у Ніцы.
Казальбельтрамэ
Насельніцтва складае 832 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 55 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Novello.
Тэкставы фармат
Тэкставыя даныя (таксама тэкставы фармат) — прадстаўленне інфармацыі ў вылічальнай сістэме ў выглядзе паслядоўнасці друкаваных сімвалаў. У MIME закадзіраваным такім чынам даным адпавядае тып.
Часта тэкставыя даныя разумеюць у больш вузкім сэнсе — як тэкст на якіх-небудзь мовах (фармальных ці натуральных), які можна прачытаць і зразумець чалавеку.
Тэкставаму фармату проціпастаўляюцца «двайковыя даныя», інфармацыя ў якіх закадзіравана адвольным чынам, без разліку на ўспрыманне чалавекам.
Для большай часткі камп'ютарнага абсталявання і праграм няважна, ці з'яўляюцца даныя тэкставымі. Аднак многія сеціўныя пратаколы разлічаны на работу толькі з тэкставымі данымі і не могуць апрацоўваць адвольную паслядоўнасць байтаў. Таксама некаторыя праграмы апрацоўваюць тэкставыя і двайковыя даныя па-рознаму, а некаторыя прызначаны для апрацоўкі менавіта тэкставых даных. Праграмы для стварэння і рэдагавання тэкставых даных называюцца тэкставымі рэдактарамі.
Структура
Тэкставымі данымі як правіла называюцца паслядоўнасці з падмноства знакаў, якое ўключае ў сябе толькі друкаваныя знакі (літары, лічбы, знакі прыпынку) і некаторыя кіруючыя знакі (прабелы, табуляцыі, пераводы радка). Існуюць метады (напрыклад, UUENCODE), якія дазваляюць закадзіраваць у тэкставым фармаце адвольныя даныя любога фармату.
Патрабаванне, каб чалавек мог разумець змест, уносіць дадатковую лішкавасць ва ўяўленне даных. Напрыклад, лік 123, для кадзіравання якога досыць аднаго 8-бітнага байта, у тэкставым выглядзе кадзіруецца некалькімі лічбавымі сімваламі — так, у дзесятковай сістэме злічэння для гэтага трэба тры знакі («123»), у двайковай — сем знакаў («1111011»), у шаснаццатковай — два («7B»).
Падзел на радкі
Тэкставыя даныя могуць падзяляцца на радкі. На некаторых платформах (пераважна ў аперацыйных сістэмах сямейства UNIX) падзел на радкі кадзіруецца адным кіруючым знакам з кодам 10 (0x0A) у табліцы ASCII (называецца — Line Feed, LF), на іншых (напрыклад у MS-DOS і Microsoft Windows) — парай кіруючых знакаў з кодамі 13 (0x0D) і 10 (0x0A) (Carriage Return і Line Feed, CR/LF). У Mac OS (але да Mac OS X) падзел кадзіруецца адным знакам з кодам 13 (0x0D).
Такі падзел кіруючым знакам ці знакамі прадыктавана тым, як працавалі друкавальная машынкі, праз якія ажыццяўляўся ўвод у некаторых першых камп'ютарах — пазіцыя ўводу там указвалася станам валіка з паперай, і для павароту валіка і пераходу да наступнага радка патрабаваўся націск адной альбо двух клавіш ці рычажкоў.
Таксама, знакі падзелу радкоў выкарыстоўваліся для кіравання механічнымі прынтарамі (у якасці якіх маглі выступаць тыя ж друкавальныя машынкі, што і для ўводу) — знак LF выклікаў пракрутку рулона з паперай, а знак CR выклікаў вяртанне друкавальнай карэткі (там, дзе яны былі) у пачатак радка. Адсюль і назва знакаў — Line Feed (перавод радка) і Carriage Return (вяртанне карэткі).
На некаторых платформах падзел на радкі рабілася інакш — тэкст прадстаўлялі ў выглядзе паслядоўнасці запісаў фіксаванай даўжыні, для чаго карацейшыя радкі дапаўняліся патрэбнай колькасцю прабелаў. Гэта адпавядала прадстаўленню даных на перфакартах, якія служылі сродкам уводу і нават захоўвання даных.
Ужыванне
Асноўная мэта ўжывання тэкставых даных — універсальнасць, незалежнасць ад асобных праграм, якія патрабуюць уласнага кадзіравання ці фарматавання і несумяшчальных з іншымі праграмамі. Тэкставыя файлы (файлы ў тэкставым фармаце) можна адкрыць, прачытаць і адрэдагаваць у любых тэкставых рэдактарах, такіх як MS-DOS Editor (DOS), Блакнот (Windows), ed, vi і vim (UNIX, Linux), SimpleText, TextEdit (Mac OS X) і г. д. Іншыя праграмы таксама, як правіла, умеюць чытаць і імпартаваць тэкставыя даныя. Праглядзець тэкставыя файлы можна таксама ўбудаванымі камандамі ( у DOS і Windows) і утылітамі (  у Unix).
Тэкставы фармат часта выкарыстоўваецца для прадстаўлення даных, якія самі не з'яўляюцца выключна тэкставымі. У гэтым выпадку іншыя фарматы даных «надбудоўваюцца» над простым тэкстам, для чаго іх кіруючыя канструкцыі выражаюцца праз друкаваныя словы і знакі прыпынку. Гэта забяспечвае зручнасць працы з данымі на двух узроўнях — напрыклад, даныя HTML і XML можна праглядаць і рэдагаваць з паказам фарматавання ў рэжыме WYSIWYG, а можна адкрыць іх у звычайным тэкставым рэдактары і мець доступ да ўсіх дэталей мовы разметкі. Пры захоўванні даных у «двайковым» выглядзе (як гэта робіцца, напрыклад, у Microsoft Word ранніх версій) з імі нярэдка нельга працаваць у іншых праграмах (з-за недаступнасці інфармацыі аб структуры фармату) ці нават у розных версіях адной і той жа праграмы.
У большасці моў праграмавання прапануецца ўжыванне тэкставага фармату для зыходнага кода праграм. Гэта таксама дазваляе выкарыстоўваць для зыходных кодаў разнастайныя ўтыліты для пераўтварэнняў, афармлення, пошуку, статыстыкі, аналізу і інш.
У файлах канфігурацыі многіх праграм выкарыстоўваецца тэкставы фармат, нават калі там знаходзяцца лікі і двайковыя пераключальнікі (так/не). Гэта некалькі ўскладняе праграмы з-за патрэбы пераўтварэння тэкставых даных ва ўнутраны фармат і назад, але з'яўляецца магчымасць правіць канфігурацыю ўручную, без выкарыстання сродкаў настройкі самой праграмы.
Усевялікае войска Данское
Усевялікае Войска Данское (Данская рэспубліка) — дзяржава (рэспубліка), абвешчаная Колам Выратавання Дона 18 мая 1918 года на тэрыторыі казацкай Вобласці Войска Данскога пасля ліквідацыі Данской Савецкай Рэспублікі ў выніку ўстанаўлення казацкімі атрадамі кантролю над Новачаркаскам 10 мая 1918 года. Яно было зацверджана пастановай Вялікага Данскога Кола 15 верасня таго ж года. Атаман П. М. Красноў прапанаваў гэтую назву для ўзноўленай Данской рэспублікі, кіруючыся тытулам, прынятым у царскіх пасланнях на Дон у XVII ст.: «да Атаманаў і Казакоў і да ўсяго Вялікага Войска Данскога». Пала пад ударамі Чырвонай арміі ў пачатку 1920 года.
Сістэма кіравання
Парламенцкая рэспубліка. Парламент — Вайскавое кола.
Кіраўнік дзяржавы: Міністр гандлю і прамысловасці: Лебедзеў Уладзімір Аляксандравіч (1918—1920).
Існавала шырокае мясцовае самакіраванне (акруговыя кругі, станічныя кругі, грамадзянства станіц), такім чынам, строй быў блізкі да федэратыўнага.
Судовая сістэма: міравыя суддзі, ранейшыя станічныя і валасныя суды, Данскі Сенат, вышэйшае звяно судовай сістэмы, і Суд абароны Дона, надзвычайны орган для пераследу камуністаў.
Знешняя палітыка
Пасол на Украіне і ў Германіі: Чэрачукін Аляксандр Васільевіч.
Асноўныя законы
Першапачаткова, законы Усевялікага Войска Данскога былі разгледжаны Колам Выратавання Дона на ранішнім пасяджэнні 4 мая 1918 года, і ўяўлялі сабой амаль поўную копію асноўных законаў Расійскай імперыі. У далейшым, у ходзе пасяджэння Вялікага Вайсковага Круга, засядаўшага на працягу 35 дзён, былі падрабязна разгледжаны пытанні дзяржаўнасці Дона і 15-га верасня 1918 года Круг прыняў новую рэдакцыю асноўных законаў УВД.
Грашовая эмісія
Усевялікае Войска Данское паспела выпусціць сваю валюту, так званыя «данскія грошы».
Прудкі (Сафонаўскі раён)
Прудкі (Прудки) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 20 км на ўсход ад Сафонава, на левым беразе ракі Дняпро, за 0,5 км на поўдзень ад аўтамагістралі. За 2,5 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 300 км на лініі Масква-Мінск. Адміністрацыйны цэнтр Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Тут на высокім левым беразе Дняпра падчас Вялікай Айчыннай вайны была створана магутная абарончая мяжа. На бетанаваных пляцоўках усталявалі 20 цяжкіх марскіх прылад. Атрад з 800 маракоў Балтыйскага флоту пад камандаваннем капітан-лейтэнанта А.Е. Астравухава ў кастрычніку 1941 г. сваім агнём на суткі затрымаў прасоўванне фашысцкай танкавай армады па магістралі Масква - Мінск.
Пётр Андрэевіч Кляйнміхель
Пётр Андрэевіч Кляйнміхель (Пётр Андре́евич Клейнми́хель) (1793—1869), дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, граф, ваенны міністр (1842), міністр шляхоў зносін (1842—1855), член Дзяржаўнага савета. Пры ім был дабудаваны Мікалаеўскі мост праз Неву, пабудаваны новы будынак Эрмітажа, Мікалаеўская чыгунка і інш.
Язэп Малецкі
Язэп Малецкі (, в. Якужы, Мёрскі раён, Беларусь —, Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч, рэдактар і выдавец; урач.
Біяграфія
Закончыў гімназію імя Стэфана Баторыя ў Друі, атрымаў вышэйшую медыцынскую адукацыю ў Віленскім універсітэце. Са студэнцкіх гадоў прымаў удзел у беларускім культурным і нацыянальным руху, член Віленскага Беларускага нацыянальнага камітэта. Працаваў урачом з 1935 г., перад вайной спецыялізаваўся па акушэрстве і гінекалогіі ў Варшаве. З пачатку вайны вярнуўся ў Вільню, працаваў у Віленскім беларускім камітэце. Потым працаваў у Гродне, кіраваў медыцынскай школай у Баранавічах. Быў намеснікам прэзідэнта БЦР на Вілейскую акругу. Затым вымушаная эміграцыя; спачатку ў Заходнюю Германію, з 1949 г. — у Аўстралію.
У Германіі стаў ініцыятарам і галоўным арганізатарам «Аб’яднання беларускіх лекараў на чужыне», рэдагаваў часопіс «Медычная думка». У Аўстраліі быў сябрам першай управы Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе (у 1960—1961 гадах — яго старшыня), дапамагаў у выданні месячніка «Новае жыццё ў Сіднеі». Адзін з дырэктараў Беларускага культурна-грамадскага клуба ў Сіднеі. Старшыня аўстралійскага сектару Рады БНР. Адзін з ініцыятараў стварэння і старшыня Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі (ФРБАА). Узначальваў ФРБАА ў 1979—1980 гадах. Друкаваў успаміны, медыцынскія публіцыстычныя артыкулы. Выдаў аўтабіяграфічную кнігу «Пад знакам Пагоні» (Таронта, 1976).
Маркаўшчына
Назву Маркаўшчына маюць:
Аляксандр Андрэевіч Карабкоў
Алякса́ндр Андрэ́евіч Карабко́ў ( — ) — савецкі военачальнік, у пачатковы перыяд Вялікай Айчыннай вайны камандуючы 4-й арміяй, генерал-маёр. 22 ліпеня 1941 года расстраляны «за страту кіравання войскамі». Пасля смерці Сталіна быў рэабілітаваны «за адсутнасцю складу злачынства», адноўлены ў воінскім званні і правах на ўзнагароды (пасмяротна).
Раннія гады
У царскай арміі — з 1915 года. У 1916 годзе скончыў Арэнбургскую школу Прапаршчыкаў. Падчас Першай сусветнай вайны камандаваў узводам на Паўднёва-Заходнім фронце. У Чырвонай Арміі — з жніўня 1918 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны. У 1922 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе. З 1924 года — камандзір стралковага палка, з 1931 года — начальнік штаба 95-й стралковай дывізіі.
Узлёт кар’еры
У 1936 годзе А. А. Карабкоў прызначаны камандзірам 100-й стралковай дывізіі, у маі 1939 года — камандзірам 16-га стралковага корпуса, а ў студзені 1941 года — камандуючым 4-й арміяй.
У сваіх успамінах начальнік, былы начальнік штаба 4-й арміі Л. М. Сандалаў пісаў: … у гэты час прыбыў новы камандуючы 4-й арміяй генерал-маёр А. А. Карабкоў. Яго я ведаў даўно. Гэта быў вельмі дзейны камандзір, хутка прасоўваючыся па службовай лесвіцы і пакінуўшы ззаду многіх сваіх таварышаў па службе. У 1938 годзе ён камандаваў стралковай дывізіяй, з дывізіі «пайшоў на корпус», а да вясны 1941 года быў прызначаны камандуючым 4-й арміі.
Новы камандарм педантычна выконваў волю камандуючага акругай па размяшчэнні войскаў. Свайго пункту гледжання на гэты прадмет ён альбо не меў, альбо старанна хаваў яе.
Вялікая Айчынная вайна
Да моманту пачатку нямецкага ўварвання ў СССР 4-я армія РСЧА пад камандаваннем Карабкова (28 стралковы корпус (2 стралковыя дывізіі), 14 мехкорпус (2 танкавыя і 1 матарызаваная дывізіі)), дзве асобныя стралковыя дывізіі (49 і 75 сд) і часткі) размяшчалася ў раёне Брэста са штабам у г. Кобрын. У Брэсцкай крэпасці як асноўным казарменным фондзе арміі яшчэ з 1939 года дыслакаваліся 6 і 42 сд, на поўдзень ад Брэста ў ваенным гарадку — танкавыя дывізіі мехкорпуса, тады як механізаваная дывізія знаходзілася бліжэй да Кобрыну. На стыку з 10-й арміяй (правы фланг) па Плану прыкрыцця павінна была разгортвацца 13-я армія (штаб — у Бельску), аднак да 22 чэрвеня, штаб арміі ў ППД не з’явіўся, а асобныя часткі будучага фарміравання знаходзіліся ў раёне Мінска і нават на ўсход ад яго.
У аператыўным падначаленні арміі знаходзіла змешаная авіяцыйная дывізія, часці Брэсцкага ўмацаванага раёна. На левым флангу з арміяй ажыццяўляла ўзаемадзеянне Пінская ваенная флатылія.
Вясной 1941 года часткі 4 арміі прымалі ўдзел у шэрагу ваенных вучэнняў рознага ўзроўню (ад палкавога да дывізіённага). Вучэнні насілі ярка выяўленыя наступальны характар і звязваліся з прарывам абароны праціўніка, яго умацаванай паласы і уводам у прарыў частак мехкорпуса.
Камандаванне арміі неаднаразова падымала пытанне аб вывадзе большай часткі падраздзяленняў з крэпасці, дзе акрамя ваенных часцей знаходзіліся часткі пагранічных войскаў, канвойныя часткі НКУС, а таксама рамонтныя і тылавыя падраздзяленні, уключаючы акруговы шпіталь. З той жа просьбай неаднаразова выступала камандаванне акругай, накіроўваючы адпаведныя просьбы ў НКА і Генеральны штаб (ППД па склаўшайся да пачатку 40-х гадоў практыцы вызначала цэнтральнае кіраўніцтва РСЧА), паказваючы, што такая дыслакацыя можа апынуцца пасткай для ўсіх часцей у крэпасці, аднак да другой паловы чэрвеня сітуацыя заставалася без змяненняў.
22 чэрвеня 1941 года армія падвергнулася ўдару 2-й танкавай групы вермахта (камандуючы — Гейнц Гудэрыян), падтрыманай агульным наступленнем 9-й арміі вермахта. Два нямецкіх матарызаваных корпуса фарсіравалі раку Заходні Буг на поўнач і на поўдзень ад Брэста. Часткі 4-й арміі, якія размяшчаліся ў Брэсце і ваенных гарадках вакол Брэста, былі блакаваныя і разгромленыя на працягу некалькіх гадзін: 7:00 22 чэрвеня Брэст быў захоплены праціўнікам. Армія была адкінутая за лінію Кобрына.
23 чэрвеня 4-я армія, у адпаведнасці з «Дырэктывай № 3» НКА СССР, нанесла ўдар сіламі 14-га мехкорпуса і 28-га стралковага корпуса. Аднак гэтыя дзеянні поспеху не мелі. 24 чэрвеня нямецкія ўдарныя часці выйшлі да Пружанаў і Ружанаў, разгортваючы ўдар на Слонім і Баранавічы, а 4 армія спыніла сваё існаванне як адзіная арганізаваная адзінка — бой з праціўнікам цяпер на розных напрамках вялі разрозненыя часці, часта з розных падраздзяленняў. Штаб арміі хоць і падтрымліваў сувязь з фронтам, ужо не мог арганізаваць ўстойлівы супраціў, як не мог арганізаваць і планамерны адыход і вывад тэхнікі. Велізарная маса войскаў, якія страцілі кіраванне і камандзіраў, адкачвалася на ўсход па шашы на Мінск і Слуцк. Тым не менш, штаб не спыніў свайго існавання і не растварыўся на дробныя групы ў прыпяцкіх лясах, імкнучыся пры адыходзе арганізоўваць бязладна адступаючыя часткі. Камандаваннем фронту арміі былі падпарадкаваныя 55-я і 155-я стралковыя дывізіі, затым зводны атрад 47-га стралковага корпуса, аднак гэтыя часці ўступалі ў бой разрознена, па адзіночцы і таму не маглі ўжо змяніць агульнай катастрафічнай карціны.
25 чэрвеня камандаванне фронтам аддала загад аб агульным адыходзе за лінію Слонім-Пінск на раку Шчара, каб пазбегнуць акружэння размешчаных на захад часцей і злучэнняў, перш за ўсё, 10 і 3 армій. Аднак у гэты ж дзень кальцо ў раёне Баранавічаў замкнулася — 2 танкавая група здзейсніла прарыў на поўнач, разгортваючы далейшы марш на ўсход і паўночны ўсход па шашы на Мінск і Слуцк. Нямецкія матарызаваныя карпусы працягнулі наступ: 26 чэрвеня правае крыло праціўніка заняла Слуцк, 28 чэрвеня — Бабруйск. 28 чэрвеня паў Мінск, замыкаючы другое кальцо акружэння.
29 чэрвеня — 1 ліпеня разрозненыя часці 4 арміі пачалі выходзіць з акружэння ў раёне Дняпра, на поўдзень ад Магілёва. Разам з імі выйшаў і штаба арміі на чале з камандармам.
2 ліпеня 1941 года 4-я армія была перададзена ў аператыўнае падпарадкаванне 21-й арміі, якая размяшчалася ў той момант у раёне Гомеля, затым выведзена ў другі эшалон фронту. 8 ліпеня А. А. Карабкоў быў адхілены ад камандавання і арыштаваны.
Гібель
Кіраўніцтва СССР усклала адказнасць за катастрофу на камандаванне Заходняга фронту. Быў арыштаваны камандуючы фронтам Д. Р. Паўлаў і іншыя генералы. Пасля нядоўгага следства ўсе яны былі расстраляныя.
У гэтую групу патрапіў і Карабкоў. 22 ліпеня 1941 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР ён быў прызнаны вінаватым па артыкуле 93-17б і 193-20б КК РСФСР — «халатнасць» і «невыкананне сваіх службовых абавязкаў», пазбаўлены воінскага звання, узнагарод і прысуджаны да смяротнага пакарання. Расстраляны ў той жа дзень.
Рэабілітацыя
Летам 1956 года генерал-палкоўнік Л. М. Сандалаў адправіў на імя генерала арміі У. В. Курасава ліст: Чаму быў арыштаваны і адданы суду менавіта камандуючы 4-й Арміі Карабкоў, армія якога, хоць і панесла вялізныя страты, але ўсё ж працягвала існаваць і не страчвала сувязі са штабам Заходняга фронту? Да канца чэрвеня 1941 года быў прызначаны па разверстке для адданя суду ад Заходняга фронту адзін камандарм, але ў наяўнасці быў толькі камандарм 4-й арміі. Камандуючыя 3-й і 10-й арміямі знаходзіліся ў гэтыя дні невядома дзе і з імі сувязі не было. Гэта і вызначыла лёс Карабкова. У асобе генерала Карабкова мы страцілі тады добрага камандарма, які, я мяркую, стаў бы пасля ў шарэнгу лепшых камандармаў Чырвонай арміі. Генерала Карабкова рэабілітаваць варта ў першую чаргу. 31 ліпеня 1957 года А. А. Карабкоў быў пасмяротна рэабілітаваны «за адсутнасцю складу злачынства», адноўлены ў воінскім званні і правах на ўзнагароды.
Клюкаўка
Вёска размешчана за 21 км на поўнач ад Оршы, за 53 км ад Віцебска і за 1 км на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль М8), таксама праз вёску праходзіць рэспубліканская аўтамабільная дарога Віцебск — Орша (Р87).
Праз Клюкаўку працякае рака Чорная.
Тэлефонны код: +375 216
Паштовы індэкс: 211029
Манаполія
Манаполія (ад μονο (mono) — адзін і πωλέω (poleo) — прадаю) — выключнае (манапольнае) права ў якой-небудзь сферы дзейнасці дзяржавы, арганізацыі, фірмы і г.д. У эканоміцы манаполія з’явілася, калі манархі даравалі вызначанаму купцу (рамесніку, цэху) прывілей на вытворчасць або гандаль вызначаным таварам. У неакласічным падыходзе эканамічнай тэорыі, манаполія — адзін з выглядаў рынкавых структур, якія характарызуюць наступныя ўмовы канкурэнтнай барацьбы паміж фірмамі галіны ва ўмовах рынку:
Фірма, якая працуе на рынку ва ўмовах манаполіі, кантралюе рынак (галіну) цалкам або ў значнай ступені. Антыманапольнае заканадаўства шматлікіх краін разглядае занятак адной фірмай 30-70 % рынку як манапольнае становішча на рынку і ўводзіць розныя санкцыі — рэгуляванне коштаў, прымусовы падзел фірмы і г. д. Існуе паняцце натуральнай і штучнай манаполій. Як прыклад натуральнай манаполіі можна разглядаць службы газу, метрапалітэн, паслугі каналізацыі і г. д. Гэта значыць сітуацыя, калі наяўнасць больш за аднаго пастаўшчыка для дадзенай паслугі (тавара) не ўяўляецца магчымым або нерацыянальна. Варыянт штучнай манаполіі — сітуацыя, калі на рынак, да прыкладу дзяржавай, выводзіцца структура, якая на 100 % пакрывае запатрабавання рынку або імкнецца да гэтага (укртэлеком, дойчатэлеком і г. д.)
Смародзінскі сельсавет
Смаро́дзінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Смародзінка.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Смародзінскі (Смардзянскі) сельсавет у складзе Чарэйскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Смародзінка (Смардзянка, Смарадзянка). З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чарэйскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Крупскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абчугскага сельсавета.
Кляйнміхелі
Кляйнміхелі — рускі графскі род. Яго родапачынальнік Андрэй Андрэевіч Кляйнміхель быў у пачатку XIX стагоддзя дырэктарам 2-га кадэцкага корпуса. Яго сын Пётр Андрэевіч у 1839 быў узведзены ў графскую годнасць. Род графаў Кляйнміхеляў быў занесены ў V частку радаслоўнай кнігі Курскай, Харкаўскай і Чарнігаўскай губерніяў (Гярбоўнік XI, 13).
Алена Георгіеўна Эльяшэвіч
Алена Георгіеўна Эльяшэ́віч (нар., г. Пінск, Пінскі павет, Палескае ваяводства, Польская Рэспубліка, цяпер Брэсцкая вобласць, Беларусь) — беларускі вучоны ў галіне фармацэўтычных навук. Доктар фармацэўтычных навук, прафесар (1990).
Біяграфія
Скончыла ў 1959 годзе Днепрапятроўскі медыцынскі інстытут. З 1977 года ў Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. З 1987 года ў Віцебскім медыцынскім універсітэце, загадчык кафедры. З 1996 года ў Мінскім тэхналагічным універсітэце. З 1997 года ў Беларускім медыцынскім універсітэце, адначасова з 2001 года член экспертнай камісіі Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі.
Гранітнэ (Апосталаўскі раён)
Гранітнэ (Гранітне) — пасёлак у Апосталаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Віру-Нігула (воласць)
Віру-Нігула (Viru-Nigula vald) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Ляэне-Вірумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 234,05 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2011 года складала 1293 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Віру-Нігула.
Ройтлінген
Ройтлінген (Reutlingen, Reitlenga) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.
Кісялёў
Кісялёў — прозвішча.
Сцепан Вукчыч Касача
Сце́пан Ву́кчыч Касача (Стефан Вукчић Косача, ; — ) — баснійскі дваранін з роду Касачаў. Ён быў ваяводай (герцагам) Хума, а таксама герцагам Святога Савы. Менавіта ў гонар тытула Сцепана «герцаг» за вобласцю замацавалася назва Герцагавіна.
Францыя ў XX стагоддзі
Калі пачалася Першая сусветная вайна, Францыя ўваходзіла ў склад Антанты. Невялікая частка паўночнай Францыі была акупавана, але Францыя і яе саюзнікі выйшлі пераможцамі, праўда з велізарнымі чалавечымі і матэрыяльнымі выдаткамі. 1,4 мільёна французскіх салдат былі забіты, што складала 4 % ад насельніцтва Францыі. Ад 27 да 30 % ваеннаслужачых, прызваных у войска з 1912 па 1915 гады, былі забітыя. Гады міжваеннага перыяду адзначыліся інтэнсіўнай міжнароднай напружанасцю і рознымі сацыяльнымі рэформамі, якія ўводзіліся ўрадам Народнага фронту (штогадовыя водпускі, васьмігадзінныя працоўныя дні, жанчыны ва ўрадзе).
У 1940 г. Францыю акупіравала нацысцкая Германія і Італія. Французская тэрыторыя была падзелены на германскую зону акупацыі на поўначы, італьянскую зону акупацыі на паўднёвым усходзе і Францыю «Вішы» — нядаўна створаны аўтарытарны рэжым, які супрацоўнічаў з Трэцім Рэйхам, на поўдні. Улада ў выгнанні на чале з Шарлем дэ Голем была створана ў Лондане. З 1942 па 1944 гады каля 160 000 грамадзян Францыі, у тым ліку каля 75 000 габрэяў, былі дэпартаваны ў лагеры смерці і канцлагеры на тэрыторыі Германіі і акупаванай Польшчы. У верасні 1943 года Корсіка стала першай французскай тэрыторыяй, якая была вызвалена. 6 чэрвеня 1944 г. саюзнікі ўварваліся ў Нармандыю і ў жніўні ўварваліся ў Праванс. На наступны год саюзнікі і французскі супраціў атрымалі перамогу над Гкрманіяй, а суверэнітэт Францыі быў адноўлены пры стварэнні Часовага ўрада Французскай Рэспублікі (GPRF). Часовы ўрад, створаны дэ Голем, меў на мэце працягваць весці вайну супраць Германіі.. Ён таксама правёў некалькі важных рэформаў (выбарчае права было распаўсюджана на жанчын, стварэнне сістэмы сацыяльнага забеспячэння).
GPRF заклаў аснову для новага канстытуцыйнага ладу, у выніку якога з’явілася Чацвёртая Рэспубліка, у якой назіраўся ўражлівы эканамічны рост (Les Trente Glorieuses). Францыя была адной з краін-заснавальніц НАТА (1949). Францыя спрабавала вярнуць кантроль над французскім Індакітаем, але ў 1954 годзе была разгромлена В’етнамам падчас кульмінацыйнай бітвы пры Дьен Біен-Фу. Толькі праз некалькі месяцаў Францыя сутыкнулася з чарговым антыкаланіялісцкім канфліктам у Алжыры. Сістэматычныя катаванні і рэпрэсіі, а таксама пазасудовыя забойствы, якія здзяйсняліся з мэтай захавання кантролю над Алжырам, які тады лічыліся неад’емнай часткай Францыі і дзе пражывала звыш мільёна еўрапейскіх перасяленцаў, што разбурыла краіну і амаль прывяло да грамадзянскай вайны.
У 1958 годзе слабая і няўстойлівая Чацвёртая рэспубліка саступіла Пятай рэспубліцы, у склад якой увайшло ўзмоцненае кіраўніцтва. Шарлю дэ Голю ўдалося захаваць краіну, робячы меры па спыненні вайны ў Алжыры. Вайна была заключана Эвіанскім пагадненнем у 1962 г., якое прывяло да незалежнасці Алжыра. Незалежнасць Алжыра прыйшла дарагой цаной; была забіта вялікая колькасць насельніцтва Алжыра. Гэта прывяло ад паўмільёна да мільёна смерцяў і больш за 2 мільёны ўнутрана перамешчаных алжырцаў. Перажыткам каланіяльнай імперыі з’яўляюцца французскія заморскія дэпартаменты і тэрыторыі.
Ва ўмовах халоднай вайны дэ Голь праводзіў палітыку «нацыянальнай незалежнасці» ў адносінах да заходняга і ўсходняга блокаў. З гэтай мэтай ён выйшаў з ваеннага інтэграванага камандавання НАТА (застаючыся ў самім альянсе НАТА), запусціў праграму развіцця ядзернай зброі і зрабіў Францыю чацвёртай ядзернай дзяржавай. Ён аднавіў франка-германскія адносіны для стварэння еўрапейскай процівагі паміж амерыканскай і савецкай сферамі ўплыву. Аднак ён выказаўся супраць усялякага развіцця наднацыянальнай Еўропы, выступаючы за Еўропу суверэнных нацый. Напярэдадні шэрагу сусветных пратэстаў 1968 г., паўстанне мая 1968 г. аказала велізарны сацыяльны ўплыў. У Францыі гэта лічыцца пераломным момантам, калі кансерватыўны маральны ідэал (рэлігія, патрыятызм, павага да ўлады) пераходзіць да больш ліберальнага маральнага ідэалу (секулярызм, індывідуалізм, сэксуальная рэвалюцыя). Нягледзячы на ​​тое, што паўстанне было палітычным правалам (паколькі партыя галістаў узнікла яшчэ мацней, чым раней), ён абвясціў пра раскол паміж французскім народам і дэ Голем, які неўзабаве пайшоў у адстаўку.
Францыя заставалася адной з самых развітых эканомік свету, але сутыкнулася з некалькімі эканамічнымі крызісамі, што прывяло да высокага ўзроўню беспрацоўя і павелічэння дзяржаўнага доўгу. У канцы 20 — пачатку 21 стагоддзя Францыя апынулася на перадавой у развіцці наднацыянальнага Еўрапейскага Саюза, у прыватнасці, падпісаўшы Маастрыхцкі дагавор (які стварыў Еўрапейскі Саюз) у 1992 годзе, заснаваўшы Еўразону ў 1999 годзе і падпісаўшы Лісабонскі дагавор у 2007 г. Францыя таксама паступова, але цалкам рэінтэгравалася ў НАТА і з таго часу ўдзельнічала ў большасці войнаў, якія фінансуюцца НАТА.
З 19 стагоддзя Францыя прыймала шмат імігрантаў. Гэта ў асноўным мужчыны-замежныя работнікі з еўрапейскіх каталіцкіх краін, якія звычайна вяртаюцца дадому, калі не працуюць. На працягу 1970-х гадоў Францыя сутыкнулася з эканамічным крызісам і дазволіла новым імігрантам (пераважна з Магрыба) назаўжды пасяліцца ў Францыі са сваімі сем’ямі і атрымаць французскае грамадзянства. Гэта прывяло да таго, што сотні тысяч мусульман (асабліва ў буйных гарадах) жылі ў субсідаваным дзяржаўным жыллі і не былі працаўладкаваны. Адначасова Францыя адмовілася ад асіміляцыі імігрантаў, калі, як чакалася, яны будуць прытрымлівацца французскіх традыцыйных каштоўнасцей і культурных нормаў. Ім прапаноўвалася захаваць свае адметныя культуры і традыцыі, а патрабавалася проста інтэгравацца.
NGC 4515
NGC 4515 (іншыя абазначэнні — UGC 7701, MCG 3-32-65, ZWG 99.86, VCC 1475, PGC 41652) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дынар Рэспублікі Сербскай
Дынар Рэспублікі Сербскай (Динар Републике Српске) — грашовая адзінка Рэспублікі Сербскай у 1992—1998 гадах.
Гісторыя
Дынар быў уведзены ў 1992 годзе і знаходзіўся ў абароце паралельна з югаслаўскім дынарам у суадносінах 1:1.
Банкноты Народнага банка Рэспублікі Сербскай Босніі і Герцагавіны ўзору 1992 года былі выпушчаны наміналам у 10, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000 дынараў. Потым былі выпушчаны банкноты з аналагічным афармленнем узору 1993 года ў 50 000, 100 000, 1 мільён, 5 мільёнаў, 10 мільёнаў дынараў. У 1993 годзе былі выпушчаны купюры ў 50 дынараў узору 1992 года з наміналам, змененым на 50 мільёнаў дынараў шляхам нанясення наддрукоўкі «МИЛИОНА ДИНАРА».
12 жніўня 1992 года была зменена назва банка, які стаў звацца Народны банк Рэспублікі Сербскай. Банкноты з новай назвай банка былі выпушчаны ў 1993 годзе з захаваннем дызайну банкнот папярэдніх выпускаў. Наміналы банкнот узору 1993 года з новай назвай банка: 100 мільёнаў, 1 мільярд, 10 мільярдаў дынараў.
1 кастрычніка 1993 года была праведзена дэнамінацыя дынара 1 000 000:1, адначасна з дэнамінацыяй югаслаўскага дынара. Пачаты выпуск банкнот новай серыі ўзору 1993 года. На ўсіх банкнотах гэтага выпуску быў намаляваны партрэт Петара Кочыча. Выпушчаны банкноты ў 5000, 50 000, 100 000, 1 мільён, 5 мільёнаў, 100 мільёнаў, 500 мільёнаў, 10 мільярдаў, 50 мільярдаў дынараў.
24 студзеня 1994 года ў Югаславіі ўведзены «новы дынар», курс якога быў прымацаваны да нямецкай марцы. «Пратаколам пра адзінства грашовага звароту Саюзнай Рэспублікі Югаславія, Рэспублікі Сербскай і Рэспублікі Сербская Краіна» ад 15 лютага 1994 года ўсталёўвалася, што новы дынар з'яўляецца іх адзінай грашовай адзінкай. Выпуск дынара Рэспублікі Сербскай быў спынены.
У 1998 годзе ў адпаведнасці з Дэйтанскім пагадненнем у Рэспубліцы Сербскай уведзена ў зварот баснійская канвертоўная марка.
Toyota Prius
Toyota Prius — першы ў свеце аўтамабіль з гібрыдным сілавым агрэгатам, які ўяўляе сабой спалучэнне бензінавага рухавіка з электраматорам, якія працуюць ад акумулятара. Кампанія Toyota Motor Corporation упершыню прадставіла аўтамабіль у 1997 годзе. З таго часу было выпушчана 4 пакалення Toyota Prius:
Апісанне '2016
Жорсткая база Toyota New Global Architecture (TNGA) і ўдасканаленая канструкцыя спрыяе спрытнаму кіраванні аўтамабілем. Toyota Prius 2016 года больш дакладная, чым папярэдняе пакаленне — менш нахіл кузава на паваротах і больш хуткая зваротная рэакцыя рулявога механізму. У той час, як эфектыўная магутнасць рухавіка нязначна паменшылася, у параўнанні з папярэднім пакаленнем, час паскарэння да 96,5 км/г застаецца такім жа — прыкладна 10 секунд. Кардынальна палепшыліся паказчыкі расходу паліва — 4,36 л/100 км па горадзе, 4,7 л/100 км па аўтамагістралі (4,06/4,44 л/100 км для палегчанай версіі Eco), у параўнанні з 4,61/4,9 л/100 км, якія дэманстравалі аўтамабілі папярэдняга пакалення.
Бяспека
Вынікі краш-тэсту Toyota Prius 2016 ад страхавога інстытута дарожнай бяспекі (IIHS) :
Агляд мадэлі
Чацвёртае пакаленне Toyota Prius было прадстаўлена восенню 2015 года. Гэта быў першы аўтамабіль на базе новай архітэктуры Toyota New Global Architecture (TNGA).
Пустынная Пятніца
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 25 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 4 км на поўнач ад аўтадарогі. За 15 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Іздзешкава.
Жоўтэ (Апосталаўскі раён)
Жоўтэ (Жовте) — пасёлак у Апосталаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Свабодная энергія Гельмгольца
Энергія Гельмго́льца (ці проста свабодная энергія) — тэрмадынамічны патэнцыял, змяншэнне якога ў квазістатычным ізатэрмічным працэсе роўна рабоце, зробленнай сістэмай над знешнімі целамі.
Вызначэнне
Свабодная энергія Гельмгольца для сістэмы з пастаяннай колькасцю часціц вызначаецца так:
Адсюль дыферэнцыял свабоднай энергіі роўны:
Бачна, што гэты выраз з'яўляецца поўным дыферэнцыялам адносна незалежных зменных T и V. Таму часта свабодную энергію Гельмгольца для раўнаважкага стану выражаюць як функцыю.
Для сістэмы з пераменнай колькасцю часціц дыферэнцыял свабоднай энергіі Гельмгольца запісваецца так:
дзе \mu — хімічны патэнцыял, а N — колькасць часціц у сістэме. Пры гэтым свабодная энергія Гельмгольца для раўнаважкага стану запісваецца як функцыя.
Свабодная энергія Гельмгольца і ўстойлівасць тэрмадынамічнай раўнавагі
Можна паказаць, што ў сістэме з фіксаванымі тэмпературай і аб'ёмам становішча ўстойлівага раўнавагі адпавядае пункту мінімуму свабоднай энергіі Гельмгольца. Іншымі словамі, у гэтым пункце (для такой сістэмы) ніякія змены макраскапічным параметраў немагчымыя.
Свабодная энергія Гельмгольца і максімальная работа
Свабодная энергія Гельмгольца атрымала сваю назву з-за таго, што яна з'яўляецца мерай работы, якую можа зрабіць тэрмадынамічная сістэма над знешнімі целамі.
Няхай сістэма пераходзіць з стану 1 ў стан 2. Паколькі работа не з'яўляецца  функцыяй стану сістэмы, работа, зробленая сістэмай у дадзеным працэсе будзе залежыць ад шляху, па якім гэты пераход будзе ажыццяўляцца.
Задамося мэтай вызначыць максімальную работу, якую сістэма можа зрабіць у гэтым выпадку.
Можна паказаць, што гэтая максімальная работа роўная змяншэння свабоднай энергіі Гельмгольца:
Свабодныя энергіі Гельмгольца і Гібса
У прыкладаннях «свабоднай энергіі» часам называюць не свабодную энергію Гельмгольца, а энергію Гібса. Гэта звязана з тым, што энергія Гібса таксама з'яўляецца мерай максімальнай работы, але ў дадзеным выпадку разглядаецца толькі работа над знешнімі целамі, выключаючы асяроддзе:
Фёдар Сцяфанавіч Кісялёў
Фёдар Сцяфанавіч Кісялёў (нар., в. Іванава Слабада, Клімавіцкі раён — , Магілёў) — беларускі графік.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (мастацка – графічны факультэт) у 1971. Вучыўся ў Ф. Гумена і А. Някрасава. Выкладаў У Магілёўскім каледжы мастацтваў (1988—2016). Удзельнік мастацкіх выставак з 1969.
Сябра Саюза мастакоў БССР з 1978.
Персанальная выстаўка твораў Фёдара Кісялёва адбылася ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь з 16 жніўня па 22 верасня 2019.
Творчасць
Працаваў у станковай графіцы пераважна ў тэхніцы акварэлі ў жанры пейзажа і нацюрморта.
Сярод твораў «Азёрная балада» (2015), «Рытмы Лаўсанбуда» (1978), «Поры года» (1980), работы «Браслаўшчына», «Вартавыя неба» (1973), «Начная змена» (1974), «Проня. Берагі памятаюць», «Мантажнікі» (1975), «Новая лодка», «У краі азёрным», «Бэз» (1976), «Хлеб, мёд», «Зямля рэчыцкая» (1979), «Ляўкі. Дарога да паэта» (1982) і іншыя.
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, Міністэрстве культуры Расіі, Ульянаўскім мастацкім музеі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі, іншых музеях горада Магілёва і вобласці, Дзяржаўных установах Польшчы, Францыі, Германіі і ў прыватных зборах многіх краін свету.
Хальяла
Хальяла (Haljala) — воласць і горад у Эстоніі.
Мікалай Пятровіч Белаблоцкі
Мікалай Пятровіч Белаблоцкі (нар., сяло Дзям’янава Ніжнесерагозскага раёна Херсонскай вобласці) — украінскі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны I склікання (1990—1994), кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (1998—1999), Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Расіі (1999—2005).
Вояджэр-2
«Вояджэр-2» — касмічны апарат-зонд запушчаны ў 1977 годзе ў рамках праграмы Вояджэр для даследавання планет Сонечнай сістэмы. Вояджэр-2 — першы (і пакуль адзіны) касмічны апарат створаны чалавецтвам, які праляцеў побач з Уранам і Нептунам.
Айчурэк Таланава
Айчурэк Таланава (нар., Бішкек, Кыргызстан) — кыргызская футбалістка, брамнік.
Біяграфія
У складзе каманды ЧВ ДЮСШАР (Чуйская вобласць) стала чэмпіёнам Кыргызстана (U-16) сезона 2018 года і была прызнана лепшым брамнікам турніру.⠀У 2019 выступала за казахскі клуб СДЮСШОР № 8 і стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Казахстана. У мая 2021 падпісала кантракт з гродзенскім жаночым клубам «Нёман».
Выгарлат-Гутынскі хрыбет
Выгарлат-Гутынскі хрыбет, Вулканічны хрыбет (Вигорлат-Гутинський хребет, Вулканічний хребет) — горны масіў Усходніх Карпат у Славакіі, Украіне і Румыніі. Знаходзіцца паміж Паланінскім хрыбтом і Закарпацкай нізінай. Параважаюць вышыні ад 600 да 1000 м, максімальная — 1081 м (г. Бужора).