cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Трыўмфальная арка Септымія Севера
Трыўмфальная арка Септымія Севера (Arco di Settimio Severo) — трохпралётная арка, размешчаная ў паўночнай частцы Рымскага Форума паміж Курыяй і Рострай на старажытнай Свяшчэннай дарозе (Via Sacra). Пабудавана ў 205 годзе н.э. у гонар перамог імператара Септымія Севера і яго сыноў Каракалы і Геты над Парфіяй у дзвюх ваенных кампаніях 195—203.
Апісанне
Вышыня аркі складае 20,9 м, шырыня 23,3 м, глыбіня — 11,2 м. Яна пабудавана з цэглы і траверціну, абліцавана мармуровымі плітамі. Вышыня атыка — 5,6 м, у ім размешчана 4 пакоі, у якія вядзе лесвіца. Цэнтральны пралёт аркі мае вышыню 12 м і шырыню 7 м, бакавыя — вышыню 7,8 м і шырыню 3 м; перад імі з боку Форума знаходзяцца некалькі ступеняў. Усе тры пралёты злучаны праходамі, гэты прыём ужыты ў шматлікіх трыўмфальных арках Новага часу.
У старажытнасці на арцы знаходзілася квадрыга са статуямі Септымія Севера, Каракалы і Геты. Менавіта ў такім выглядзе яна малявалася на рымскіх манетах. Да нашых дзён квадрыга не захавалася.
Дэкор
У пазухах скляпення цэнтральнага пралёта аркі знаходзяцца рэльефы Вікторый, якія ляцяць над геніямі пор года. Бакавыя пралёты ўпрыгожаны ўвасабленнямі рэк. Каля падмуркаў калон кампазітнага ордара змешчаны рэльефныя выявы рымскіх салдат і палонных парфян.
Дыпан
«Дыпан» (Dheepan) — мастацкі фільм 2015 года рэжысёра Жака Адзіяра. Карціна была ўдастоена «Залатой пальмавай галіны» Канскага кінафестывалю.
Сюжэт
Трох тамільскіх уцекачоў са Шры-Ланкі пасялілі ў эмігранцкім раёне Парыжа. Баявік-сепаратыст з «Тамільскіх тыграў», які страціў жонку ды дзяцей, жанчына, якая засталася без дому, і дзяўчынка-сірата выдаюць сябе за сям’ю, каб атрымаць палітычны прытулак. Дыпан — іх новае прозвішча, запісанае ў сфальшаваных дакументах, — лучыць іх. На новым месцы — іншае жыццё, да якога трэба прызвычаіцца, паўстаюць іншыя праблемы.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 7 кінаўзнагародамі і яшчэ 16 намінацыямі.
Вэлі (Ангілья)
Вэлі (The Valley) – сталіца і найбуйнейшы горад Ангільі. Насельніцтва складае 1169 жыхароў. Паблізу горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт, ёсць музей Anguilla National Trust Museum.
Сара Неслунд
Сандра Неслунд (Sandra Näslund нар. г.) — шведская фрыстайлістка, якая спецыялізуецца ў дысцыпліне скі-крос. Двухразовая чэмпіёнка свету, уладальніца Малога хрустальнага глобуса.
Упершыню на міжнароднай арэне ў стартах пад эгідай FIS Сандра Неслунд выступіла ў лютым 2012 года на спаборніцтвах у Швецыі. Праз месяц, 3 сакавіка 2012 года дэбютавала ў Кубку свету, адразу заняўшы 22-е месца і набраўшы першыя ачкі ў залік Кубка свету.
Праз год, у Орэ ўпершыню трапіла ў дзясятку, а ў студзені 2014 за месяц да пачатку сочынскай Алімпіяды заваявала дэбютны подыум, стаўшы другой на этапе ў французскім Валь Тарансе. На Алімпіядзе сямнаццацігадовая шведка дайшла да паўфіналу, дзе заняла апошняе месца і трапіла ў фінал В. У суцяшальным фінале Неслунд была першай і заняла выніковае пятае месца. У тым жа сезоне стала віцэ-чэмпіёнкай свету сярод юніёраў.
У 2016 годзе на сусветным юніёрскім першынстве заваявала залаты медаль. 14 студзеня 2017 на этапе ў італьянскім Ватлесе атрымала першую перамогу ў кар’еры. Таксама выйграла хатні этап у Ідры. Па выніках сезона заняла другое месца ў заліку скі-кроса, саступіўшы канадцы Марыэль Томпсан. У канцы сезону на чэмпіянаце свету ў Іспаніі заваявала залаты медаль, якая стала першай у гісторыі шведскага скі-кроса.
У алімпійскім сезоне 2017/18 да пачатку Гульняў Неслунд з васьмі этапаў выйграла шэсць, яшчэ двойчы была трэцяй, выйграла агульны залік шматдзённага Cross Alps Tour. На Алімпіядзе шведка была безумоўным фаварытам спаборніцтваў па скі-кросе. Яна ўпэўнена дайшла да фіналу, але заняла апошні радок, стаўшы чацвёртай. Пасля Гульняў выйграла этап у Сонечнай Даліне і забяспечыла сабе перамогу ў заліку скі-кроса.
Васіль Міхайлавіч Галушка
Васіль Міхайлавіч Галушка (, в. Домантавічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994—2002), доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1993).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1960). З 1960 года заатэхнік саўгаса «Пятровічы», з 1961 года галоўны заатэхнік саўгаса «Вішнёўка» Мінскай вобласці. З 1966 года старшы навуковы супрацоўнік, з 1969 года загадчык аддзела, з 1987 года загадчык лабараторыі БелНДІ жывёлагадоўлі. З 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па жывёлагадоўлі.
Узнагароды
Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (20 кастрычніка 2009) за шматгадовую плённую навуковую дзейнасць па ўдасканаленню кормавытворчасці і павышэнню якасці і эфектыўнасці выкарыстання кармоў, значны асабісты ўклад у развіццё заатэхнічнай навукі, укараненне вынікаў навуковых даследаванняў у вытворчасць, падрыхтоўку навуковых кадраў.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне кармлення сельскагаспадарчых жывёл і тэхналогіі кармоў, прамысловай вытворчасці камбікармоў і комплексных кармавых дабавак. Распрацаваў нормы кармлення высокапрадуктыўных жывёл у племянных і таварных гаспадарках. Удасканаліў сістэму энерга-пратэінавага кармлення рэмонтнага і адкормліваемага маладняку свіней. Унёс уклад у ўдасканаленне структуры кормавытворчасці, павышэнне якасці кармоў з траў за кошт іх шматукоснага выкарыстання, самазабеспячэнне жывёлагадоўлі рэспублікі кармавым пратэінам. Распрацаваў высокаэфектыўныя рэцэпты камбікармоў, бялкова-вітамінна-мінеральных дабавак і прэміксаў з максімальным выкарыстаннем мясцовых кармавых, прыродных і другасных рэсурсаў, амінакіслот, вітамінаў новага пакалення, прабіётыкаў і прэбіётыкаў, ферментаў.
Аўтар больш за 360 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, 2 вучэбных дапаможнікаў, 17 вынаходстваў і патэнтаў.
Трансуранавыя элементы
Трансуранавыя элементы (трансураны) — радыеактыўныя хімічныя элементы, размешчаныя ў перыядычнай сістэме элементаў Д. І. Мендзялеева за уранам, гэта значыць з атамным нумарам вышэй за 92.
Элементы з атамным нумарам больш за 100 называюцца трансферміевымі элементамі. Адзінаццаць з вядомых трансуранавых элементаў (93-103) належыць да ліку актыноідаў. Трансуранавыя элементы з атамным нумарам больш за 103 называюцца трансактыноідамі, больш за 120 - суперактыноідамі.
Усе вядомыя ізатопы трансуранавых элементаў маюць перыяд паўраспаду значна меншы, чым ўзрост Зямлі. Таму, хоць тэорыі Вострава стабільнасці і т.зв. магічных ядраў абалонкавай будовы дапускаюць магчымасць доўгажывучага і стабільнага існавання нават звышцяжкіх трансактыноідаў, вядомыя трансуранавыя элементы практычна адсутнічаюць у прыродзе і атрымліваюцца штучна з дапамогай розных ядзерных рэакцый. Элементы да фермію ўключна ўтвараюцца ў ядзерных рэактарах ў выніку захопу нейтронаў і наступнага бэта-распаду. Трансферміевыя элементы ўтвараюцца толькі ў выніку зліцця ядраў.
Першы з трансуранавых элементаў нептуній Np (п. н. 93) быў атрыманы ў 1940 г. бамбардзіроўкай урану нейтронамі. За ім рушыла ўслед адкрыццё плутонію (Pu, п. н. 94), амерыцыю (Am, п. н. 95), кюрыю (Cm, П.Н. 96), берклію (Bk, п. н. 97), каліфорнію ( Cf, п. н. 98), эйнштэйнію (Es, п. н. 99), фермію (Fm, п. н. 100), мендзялевію (Md, п. н. 101), набелію (No, п. н. 102) і лаўрэнсію (Lr, п. н. 103). Па стане на 2012 год, сінтэзаваны таксама трансактыноіды з парадкавымі нумарамі 104-118; у гэтым шэрагу імёны прысвоены элементам 104-112, 114, 116: рэзерфордый (Rf, 104), дубній (Db, 105), сіборгій (Sg, 106), борый (Bh, 107), хасій (Hs, 108), мейтнерый (Mt, 109), дармштатый (Ds, 110), рэнтгеній (Rg, 111), каперніцый (Cn, 112), флеровій (Fl, 114), ліверморый (Lv, 116). Элементы 113, 115, 117, 118 пакуль маюць часовыя назвы, вытворныя ад адпаведных лацінскіх лічэбнікаў: унунтрый (Uut, 113), унунпентый (Uup, 115), унунсептый (Uus, 117), унуноктый (Uuo, 118). Таксама рабіліся спробы сінтэзу наступных звышцяжкіх трансуранавых элементаў, у тым ліку былі заявы пра сінтэз элемента унбіквадый (124) і ўскосных сведчаннях аб элементах унбінілій (120) і унбігексій (126), якія пакуль не пацверджаны.
Хімічныя ўласцівасці лёгкіх трансуранавых актыноідаў, што атрымліваюцца ў вагавых колькасцях, вывучаны больш-менш поўна; трансферміевыя элементы (Md, No, Lr і гэтак далей) вывучаны слаба ў сувязі з цяжкасцю атрымання і кароткімі часам жыцця. Крышталеграфічныя даследаванні, вывучэнне спектраў паглынання раствораў соляў, магнітных уласцівасцяў іонаў і іншых уласцівасцяў паказалі, што элементы з п. н. 93-103 - аналагі лантаноідаў. З усіх трансуранавых элементаў найбольшае ўжыванне знайшоў нуклід плутонію 239Pu як ядзернае паліва.
Першыя трансуранавыя элементы былі сінтэзаваны ў пачатку 40-х гадоў XX стагоддзя ў Нацыянальнай лабараторыі імя Лоўрэнса ў Берклі (ЗША) групай навукоўцаў пад кіраўніцтвам Эдвіна Макмілана і Глена Сібарга, удастоеных Нобелеўскай прэміі за адкрыццё і вывучэнне гэтых элементаў. Сінтэзаванне новых трансуранавых элементаў і ізатопаў праводзілася і працягваецца таксама ў Ліверморскай нацыянальнай лабараторыі ў ЗША, Аб'яднаным інстытуце ядзерных даследаванняў у СССР / Расіі (Дубна), Еўрапейскім Цэнтры па вывучэнні цяжкіх іонаў імя Гельмгольца ў Германіі, Інстытуце фізіка-хімічных даследаванняў у Японіі і іншых лабараторыях. У апошнія дзесяцігоддзі над сінтэзам элементаў у амерыканскіх, нямецкай і расійскім цэнтрах працуюць міжнародныя калектывы.
Санкт-Пецярбургскае Евангелле
Санкт-Пецярбургскае Евангелле або Ленінградскае Евангелле (размяшчаецца ў Санкт-Пецярбургу, у Расійскай нацыянальнай бібліятэцы, інв. нумар Cod. F. v. I. 8) — ілюмінаваны рукапіс Евангелля ў, датаваны прыкладна 800 годам нашай эры.
Гэты вельмі своеасаблівы манускрыпт, магчыма мог быць створаны ў Англіі на поўдзень ад Хамбера. Не блытаць з ленінградскім рукапісам яўрэйскай Бібліі.
Акант (арнамент)
Ака́нт, таксама аканф (Άκανθος) — характэрны малюнак упрыгожванняў карынфскіх і складаных капітэляў, мадульёнаў, акратэрыяў. Акантывы арнамент характэрны таксама для дэкору фрызаў і карнізаў.
Названы па аналогіі з травяністай раслінай акантам з сямейства акантывых, што расце ў Міжземнамор'і. Форма яго лісця, з некалькімі вострымі канцамі, якая нагадвае мядзведжую лапу, стала асновай для малюнка.
Матыў узнік у антычным мастацтве. У стылізаваным выглядзе шырока сустракаўся ў грэчаскай, рымскай і візантыйскай архітэктуры, мастацтве. За час свайго існавання акант як элемент арнаментыкі зведаў нямала змен, асабліва актыўна акант змяняўся ў эпоху Сярэднявечча і ў Новы час. Адрозніваюць некалькі відаў аканта: рымскі, грэчаскі, візантыйска-раманскі, гатычны і завіток аканта эпохі Адраджэння.
Мары Ліндгрэн
Інгрыд Мары Ліндгрэн (швед. Ingrid Marie Lindgren; нар., Вестэрботэн, Швецыя) — шведская фрыстайлістка (лыжная акрабатыка), сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1994 года, двухразовая сярэбраная прызёрка чэмпіянату свету па фрыстайле.
Біяграфія
Мары Ліндгрэн нарадзілася ў 1970 годзе ў Вестэрботэне, Швецыя. На зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 яна ўдзельнічала ў дэманстрацыйных выступах па лыжнай акрабатыцы і заняла 2 месца. На Алімпійскіх гульнях 1994 года лыжную акрабатыку ўвялі як самастойны від спорту. Ліндгрэн заваявала сярэбраны медаль, саступіўшы прадстаўніцы Узбекістана Ліне Чэразавай. Гэта быў першы алімпійскі медаль па фрыстайле для Швецыі. Алімпійскі камітэт Швецыі адзначыў важную ролю Ліндгрэн ў развіцці фрыстайлу ў краіне.
На чэмпіянатах свету 1993 года і 1995 года Ліндгрэн таксама атрымала сярэбраныя медалі. У першы раз яна саступіла Чэразавай, у другі — амерыканцы Нікі Стоўн. Ліндгрэн была шэсць разоў чэмпіёнкай Швецыі. У 1992 і 1994 гадах перамагала на Кубку свету ў Аўстрыі.
На спаборніцтвах у ЗША ў 1997 годзе Ліндгрэн атрымала траўмы, у выніку чаго вымушана была сысці з спаборніцкага спорту. У 2000 годзе яна скончыла фізкультурную адукацыю ў Стакгольме. Таксама працавала каментатарам на тэлебачанні.
У 1995 годзе Ліндгрэн атрымала званне ганаровага грамадзяніна горада Шэлефтэа.
Бурыкы
Бурыкы (Бури́ки) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубав’язіўскай пасялковай абшчыны.
Раманчуковэ
Раманчуковэ (Романчуко́ве) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубав’язіўскай пасялковай абшчыны.
Чэрнэча Слабада
Чэрнэча Слабада (Черне́ча Слобода́) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубав’язіўскай пасялковай абшчыны.
Спіс аб’ектаў PGC (2022001—2023000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2022001—2023000)
Вілемстад
Вілемстад (Willemstad) — сталіца і найбуйнейшы горад Кюрасаа, у мінулым - сталіца тэрыторыі Нідэрландскія Антыльскія астравы. Насельніцтва складае 140 тысяч жыхароў.
Юханна Ларсан
Юханна Ларсан (швед. Johanna Larsson; нар. года, Будэн, Швецыя) — шведская прафесійная тэнісістка; фіналістка Фіналу тура WTA (2017) у парным разрадзе; пераможца 16 турніраў WTA (з іх два ў адзіночным разрадзе).
У красавіку 2005 года ва ўзросце 15 гадоў Ларсан упершыню згуляла за зборную Швецыі ў адборачных раўндах Кубка Федэрацыі. У траўні таго ж года яна выйграла першы тытул з цыклу ITF з мінімальным прызавым фондам у 10 000 долараў. Дэбют у WTA-туры адбыўся ў жніўні 2006 года, калі Юханна згуляла на хатнім турніры ў Стакгольме. У першым матчы на ​​такім узроўні яна абыграла немку Крысціну Баруа, а ў другім саступіла лідару шведскага тэніса на той момант Сафіі Арвідсан. Да 2008 года Ларсан выйграла ўжо чатыры 10-тысячнікі і 25-тысячнікі ITF у адзіночным разрадзе. У кастрычніку 2009 года яна зрабіла пераможны дубль, перамогшы ў адзіночным і парным разрадах, на 50-тысячніку ITF у Барнстапле. Праз тыдзень шведка выйграла 25-тысячнік ITF.
У лютым сакавіку 2010 года яна ўзяла тытул на 50-тысячнік у Бібераху і перамагла яшчэ на двух 25-тысячніках ITF. У траўні таго ж года Ларсан дэбютавала на турнірах серыі Вялікага шлема, згуляўшы на Адкрытым чэмпіянаце Францыі, дзе яна прайшла ў другі раўнд. Пасля вылету з Ралан Гарос яна выступіла на 100-тысячніку ITF у Марселі і здолела там дайсці да фіналу ў адзіночках і ўзяць парны трафей (у партнёрстве з Івон Мойсбургер). У чэрвені Ларсан ўпершыню паднялася ў першую сотню жаночага адзіночнага рэйтынгу. У ліпені Юханна дайшла да чвэрцьфіналу турніру WTA ў Празе. Праз тыдзень пасля гэтага яна сыграла свой дэбютны фінал спаборніцтваў асацыяцыі. Ларсан змагла дайсці да яго на турніры ў Порторож і згуляла там супраць Ганны Чакветадзэ, саступіўшы з лікам 1-6, 2-6. У верасні Юханна выйграла першы трафей WTA ў парах, перамогшы на турніры ў Квебеку ў дуэце з Сафіяй Арвідсан.
Вэрхня Сагарыўка
Вэрхня Сагарыўка (Ве́рхня Сага́рівка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Вышнэвы Яр
Вышнэвы Яр (Вишне́вий Яр) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Віктарыніўка
Віктарыніўка (Вікторині́вка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Тэльмы 2
Тэ́льмы 2 (, Тельмы 2) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчаны за 11 км на ўсход ад Брэста, 11 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, побач аўтадарога Брэст — Мінск.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).
Гісторыя
У XIX стагоддзі невялікая вёска пад назвай Тэльмы Залескія ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 12 вяскоўцаў.
Вікторыя (Сейшэльскія Астравы)
Вікто́рыя (Порт Вікторыя, Victoria) — сталіца (з 1976 года) і самы вялікі горад і порт Сейшэльскіх Астравоў.
Гісторыя
У 1903—1966 г. горад з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам брытанскіх уладанняў у Індыйскім акіяне, у 1966—1976 гг. адміністрацыйным цэнтрам англійскай калоніі Сейшэльскія Астравы.
Геаграфія
Горад размешчаны ў бухце на паўночным захадзе вострава Маэ. Колькасць насельніцтва налічвае каля 25 тысяч чалавек. Гэта адміністрацыйны, палітычны і эканамічны цэнтр краіны. Калі ўлічваць прыгарады, тут жыве большая частка насельніцтва ўсёй краіны.
Эканоміка
У горадзе дзейнічаюць рыбаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Экспартуецца копра, эфірныя алеі, спецыі. Політэхнічны інстытут. Міжнародны аэрапорт. Развіты замежны турызм.
Янка Купала. Кругі раю (спектакль)
'''«Янка Купала. Кругі раю»''' — спектакль, пастаўлены рэжысёрам Святланай Навуменка ў Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі і прымеркаваны да 130-годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы. Прэм’ера адбылася 2 лютага 2012 года.
Творчая задума і гісторыя стварэння
Мастацкі кіраўнік тэатру Валерый Анісенка, выступаючы перад грамадскім праглядам спектаклю, адзначыў, што загадзя папрасіў рэжысёра С. Навуменка падумаць над магчымасцю пастаноўкі спектаклю пра Я. Купалу і прысвяціць новы твор не юбілею, а тэатру. Аўтарам тэксту ў «Кругах раю» выступіла сама рэжысёр.
Спектакль спрабуе расказаць гісторыю жыцця Янкі Купалы нанова, пераплятаючы рэальны свет з творчасцю. У аснову спектаклю пакладзеныя раннія вершы, паэма «Бандароўна», газетныя публікацыі, лісты і нават пратаколы допытаў народнага паэта Беларусі. Каб сабраць усе звесткі ў адзінае пайшло паўтара года рэжысёрскай працы. У выніку атрымалася не проста хроніка: ёсць і фантастычныя моманты, драматург увяла ў спектакль персанажаў твораў паэта.
Васкрэсэнка (Бурыньскі раён)
Васкрэсэнка (Воскресе́нка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Мора Хваль
Мора Хваль (Mare Undarum) — месяцавае мора, размешчанае дакладна на поўнач ад мора Пены на бачным з Зямлі боку Месяца, паміж кратэрам Фірмік і ўсходнім Лімбам.
Апісанне
Мора Хваль з'яўляецца адным з самых высока размешчаных месяцавых мораў у басейне мора Крызісаў. Селенаграфічныя каардынаты ўтварэння: 6.8°N, 68.4°W, дыяметр 243 км.
У паўднёвай частцы мора размешчаны кратэр Дубяга дыяметрам 53 км, з паўднёвага ўсходу прымыкае кратэр Кандарсэ P (дыяметр 46 км ).
Калі нямецкі астраном Ёган Медлер назіраў дадзены ўчастак Месяца ў 1830-x гадах, ён заўважыў крывыя цёмныя палосы на паверхні мора Хваль, што прывяло вучонага да непраўдзівых высноў аб наяўнасці расліннасці на паверхні спадарожніка Зямлі.
Нікалас Сеалін
Нікалас Сеалін (Nicolas Ceolin, нар., Пасу-Фунду, Бразілія) — бразільскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
Спачатку гуляў у бразільскіх клубах. У 2006 года трапіў у «Дарыду», пасля выступаў за МТЗ-РІПА і «Нёман». У 2010—2012 гадах гуляў у чэмпіянаце Венгрыі за розныя клубы.
У сакавіку 2013 года зноў апынуўся ў Беларусі, падпісаўшы кантракт з «Нёманам». Падчас другога выступлення ў гродзенскім клубе не змог асабліва вызначыцца на полі, але вялікі заробак футбаліста трапіла пад крытыку гродзенскага губернатара Сямёна Шапіры. У верасні 2013 года Нікалас пакінуў «Нёман».
У хуткім часе далучыўся да клуба «Вербанія» з італьянскай Серыі D (аматарская ліга). У лютым 2014 года перайшоў у клуб «Бра» з чацвёртага дывізіёна Італіі. Улетку 2014 года пакінуў «Бра».
У пачатку 2015 года праходзіў прагляд у беларускіх клубах «Слуцк» і «Нёман», але безвынікова. Улетку 2015 года далучыўся да швейцарскай «Белінцоны», пазней гуляў у Швейцарыі за «Арбеда», «Лузіядас» і «Аскону». У ліпені 2020 года завяршыў кар’еру, пасля чаго стаў футбольным агентам.
Дыч
Дыч (Дич) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Дмытрыўка (Бурыньскі раён)
Дмытрыўка (Дми́трівка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Паўночная марка
Паўночная марка ці Марка Паўночнай Саксоніі (Nordmark) — памежная марка (маркграфства), заснаваная каралём Генрыхам I у 936 годзе для абароны герцагства Саксонскага ад нападаў вендаў. Складовымі яе часткамі былі гау (акруга) Балезем, ці Бальзамская краіна, якая замыкалася рэкамі Эльба, Аланд, Віза, Мільда і лініяй, праведзенай ад апошняй ракі праз Роксфердскае балота да Оры; паўночная частка называлася Мінтгау ці Мільтгау і ўключала цяперашнюю Вішу; паўднёвая частка называлася Мозэ ці Мозідэ. Акруга Остэрвальдэ, на захад ад папярэдняй, распасціралася ад Бізы да Оры. На поўначы знаходзіліся славянскія акругі, жыхары якіх яшчэ захоўвалі свае асаблівасці. Паўночная марка знаходзілася пад вярхоўнай уладай герцагаў саксонскіх і мела замкі ў Тангермюндзе, Арнбургу, Вербене і г.д.
Мора Гумбальта
Мора Гумбальдта (Mare Humboldtianum) — месяцавае мора, размешчанае ў аднайменным басейне, на ўсход ад Мора Холаду. Пры назіранні з Зямлі, яно размешчана паблізу паўночна-ўсходняга краю месяцавага дыска, і працягваецца на яго адваротным боку. З-за свайго месцазнаходжання ўмовы бачнасці мора залежаць ад лібрацый Месяца, і яно можа быць не бачным з Зямлі.
Паходжанне
Басейн мора ўтварыўся ў Нектарскі перыяд, і быў затоплены лавай у Познеімбрыйскі перыяд. На паўднёвы ўсход ад мора знаходзяцца пагоркі, размешчаныя ў яго басейне. У паўночнай частцы мора размешчаны буйны кратэр Бяльковіч.
Паўночная марка
Гісторыя
Уласна Паўночную марку атрымаў граф Дытрых фон Гальдэнслебен (пам. 25 жніўня 985). Імператар Атон даручыў Дытрыху прымірыць насельніцтва ў заваяваных саксонскіх абласцях Лузацыя і Гевелія, але паводле апавяданняў Цітмара Мерзебургскага і пазнейшых летапісцаў Дытрых не асабліва спрабаваў гэтага дамагчыся. Менавіта ў фанабэрыстасці і халатнасці Дытрыха Цітмар бачыць прычыну паўстання славян у Лузацыі ў 983 годзе, у выніку якога Германія страціла землі паміж Эльбай і Одэрам.
Пасля яго смерці Паўночная марка была перададзена графу Вальбека Лотару III (пам. 25 студзеня 1003), але яго сын Вернер (пам. 11 лістапада 1014) у 1009 годзе быў пазбаўлены маркграфства, аддадзенага сыну Дытрыха фон Гальдэнслебена — Бернхарду I Старэйшаму (пам. каля 1018).
Пасля гібелі ў 1056 годзе маркграфа Паўночнай маркі Вільгельма імператрыца Агнэса дэ Пуацье, удава нядаўна памерлага імператара Генрыха III, якая стала рэгенткай ад імя свайго малалетняга сына Генрыха IV, аддала Паўночную марку, а таксама некаторыя ўладанні дому Гальдэнслебен, графу Штадэ Лотару Уда I, што выклікала незадаволенасць Атона, зводнага брата Вільгельма. Разгарэўся сур’ёзны канфлікт, Атона падтрымалі шматлікія саксонскія графы. Для вырашэння канфлікту ў чэрвені 1057 года імператрыца запрасіла Атона ў суправаджэнні прыхільнікаў і васалаў у Марыенбург. Але па дарозе Атон быў забіты саксонскім графам Бруна, і з ім загас дом Гальдэнслебен.
Мора Гумбальта
Апісанне
Дыяметр мора складае 273 кіламетры, дыяметр яго басейна — каля 600 кіламетраў.
Мора Гумбальта было названа ў гонар Аляксандра фон Гумбальта Іаганам фон Медлерам.
Паўночная марка
Гісторыя
Сын Лотара Вуда I, Лотар Уда II (1020/30—1082) выбраў сваёй рэзідэнцыяй Зальцведэль, і з тых часоў гэтыя ўладанні часта называліся Зальцведэльскай маркай.
Пасля смерці маркграфа Конрада фон Плёцкау (каля 1108 — 10 студзеня 1133) марка ў 1134 годзе перайшла да Альбрэхта Мядзведзя з дому Асканіяў. У 1142 годзе Альбрэхт атрымаў Паўночную Марку ад Конрада III як імперскае княства ў спадчыннае леннае валоданне, а ў 1157 годзе яна стала імперскім маркграфствам Брандэнбургскім; з гэтага часу ленная сувязь з герцагствам Саксонскім спынілася, і гісторыя яе з'яўляецца гісторый Брандэнбурга.
Жукіўка (Бурыньскі раён)
Жукіўка (Жу́ківка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Румянцава (Маладзечанскі раён)
Румя́нцава (, Румянцево) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Алфімкава
Алфімкава (Алфимково) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Ныжня Сагарыўка
Ныжня Сагарыўка (Ни́жня Сага́рівка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Рэхавот
Рэхавот (רחובות) — горад у Цэнтральнай акрузе Ізраіля, за 20 км на паўднёвы ўсход ад Тэль-Авіва.
Гсторыя
Аднім з заснавальнікаў горада з’яўляецца Эліягу Зееў Левін-Эпштэйн.
Насельніцтва
Насельніцтва Рэхавота складае жыхары (снежань 2010 года).
Кубракавэ
Кубракавэ (Кубра́кове) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Антонавічы (Смаленская вобласць)
Антонавічы (Антоновичи) — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Малееўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Скавародкі
Скаваро́дкі (, Сковородки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавета.
Залаты Рог (Стамбул)
Залаты́ Рог (Haliç; ; Golden Horn) — вузкі выгнуты заліў, які ўпадае ў праліў Басфор у месцы яго злучэння з Мармуровым морам. Размешчаны большай часткай у межах турэцкага горада Стамбул, падзяляючы яго еўрапейскую частку на паўночную і паўднёвую паловы. У гавані ў вусці Залатога Рога ў VII стагоддзі да нашай эры была заснавана калонія Візантый, вакол якой пазней сфарміраваўся Канстанцінопаль.
На берагах заліва размешчаны старажытныя раёны Галата, Фенер, Балат, Айвансарай, Эюп, Хаскей, Касымпаша. Тут з Сярэднявечча сяліліся канстанцінопальскія яўрэі і італьянскія купцы. У позняй Візантыі на паўночным беразе Залатога Рога існавала калонія Генуэзскай рэспублікі, а ў асманскі час тэрыторыя ўмяшчала фінансавы і гандлёвы цэнтр горада, мусульманскія святыні і буйную суднаверф.
Падарожнікі XIX стагоддзі звалі заліў самай прыгожай часткай горада, у сярэдзіне XX стагоддзя мясцовасць была сапсавана слабакантралюемай унутранай міграцыяй і хаатычным прамысловым развіццём. У наш час берагі Залатога Рога ўяўляюць сабой сумесь пераважна бедных жылых раёнаў з важнымі музеямі і гістарычнымі манументамі.
Этымалогія
Страбон зваў заліў «Рогам Візантыя», відавочна маючы на ўвазе яго форму.«Заліў, які прылягае да сцяны візантыйцаў, распасціраецца прыблізна ў заходнім кірунку на 60 стадый падобна аленеваму рогу. Ён разгаліноўваецца на мноства маленькіх бухт, як бы на галіны».
Залатым рогам (па-грэчаску Χρυσόκερας, Хрызакерас) заліў стаў называцца пазней, магчыма, дзякуючы гандлёвай важнасці.
Грэчаскі перыяд
На паўднёвым беразе Залатога Рога, пры ўпадзенні ў Басфор, у VII стагоддзі да нашай эры была заснавана калонія Візантый. Выбар месца быў відавочна абумоўлены формай мыса Сарайбурну, які прыкрываў паўднёвы бераг ад мора. Натуральная гавань прыцягвала судны, якія праходзілі па Басфоры, дапамагаючы Візантыю кантраляваць гандлёвы шлях з Мармуровага ў Чорнае мора. Першыя склады і паселішчы з'явіліся яшчэ дашчэнту гарады.
Неўзабаве пасля ператварэнне Візантыя ў Канстанцінопаль, у часы кіравання Феадосія Першага гандлёвы порт перастаў спраўляцца з вялікім патокам суднаў і быў вынесены па-за межы Рога. Не пазней VIII стагоддзя, пры імператары Льве Трэцім берагі пры ўваходзе ў заліў былі злучаны ахоўным ланцугом. Першае згадка пра яго датуецца 717 годам, калі ланцуг заступіў шлях караблям арабаў, якія аблажылі горад.
У глыбіні Залатога Рога, у раёне, вядомым візантыйцам як Улахерны (цяпер Айвансарай), у V стагоддзі недалёка ад берага была пабудавана Улахернская царква, якая згарэла да ўзяцця горада туркамі. У ёй захоўваліся дзве важныя святыні: Улахернская ікона і Рыза Багародзіцы, перанос якой у Канстанцінопаль праваслаўная царква і цяпер штогод святкуе як Рызапалажэнне. Вялікае свята Пакровы таксама звязаны з храмам: яно адзначаецца ў гонар з'яўленне Багародзіцы вернікам, якое нібы адбылося тут у 910 годзе.
Адміністрацыйны цэнтр горада перамясціўся ва Улахерны пасля таго, як Аляксей Камнін у канцы XI стагоддзя выбудаваў там новую імператарскую рэзідэнцыю — Улахернскі палац. У XIV стагоддзі побач з'явіўся палац Тэфкур, ён жа палац Канстанціна Парфірароднага (названы ў гонар не легендарнага імператара, а яго цёзкі, сына Міхаіла Палеалога).
Землі вакол вусця Рога ў эпоху позняй Візантыі засялілі канстанцінопальскія яўрэі. У X стагоддзі іўдзейскі квартал з'явіўся на паўднёвым беразе ў раёне цяперашніх прыстаняў Эміненю, а ў XI стагоддзі яўрэйскія раёны занялі паўночны бераг ад самага Басфора амаль да сучаснага моста Халіч (раёны Галата, Касымпаша і Хаскёй).
Крыжакі двойчы бралі горад штурмам з боку Залатога Рога падчас разгрому Канстанцінопаля 1203—1204 гадоў. Напачатку баявых дзеянняў атакуючыя разарвалі ланцуг над залівам і знішчылі візантыйскі флот. Лагер крыжакоў размяшчаўся ў Галаце на паўночным беразе, а на паўднёвым грэкі зноў спалілі італьянскія кварталы, вымусіўшы іх жыхароў шукаць выратавання на іншым баку. (Пізанцы да гэтай падзеі абаранялі горад разам з грэкамі, а пасля яе далучыліся да крыжакоў).
Так пачалося фарміраванне Галаты як прадмесця заходніх еўрапейцаў, аддзеленага Залатым Рогам ад цэнтра горада. Міхаіл Палеалог у 1267 годзе аддаў Галату ў бестэрміновае карыстанне генуэзцам, якія затым паступова ператварылі месца ў дэ-факта незалежную калонію, ваявалі з Візантыяй і ў сярэдзіне XIV стагоддзя сталі саюзнікамі Асманскай дзяржавы, захоўваючы, зрэшты, нейтралітэт у яго адносінах з Канстанцінопалем.
Узяцце Канстанцінопаля асманамі
Перад пачаткам турэцкай аблогі 1453 года ахоўны ланцуг ізноў быў нацягнуты над уваходам у заліў. Вырашальныя падзеі 54-дзённага супрацьстаяння адбываліся на сушы, але з боку Рога туркі падтрымлівалі пастаяннае напружанне, адцягваючы ўвагу і сілы абаронцаў.
Маральны пералом адбыўся раніцай 22 красавіка, калі туркі здзейснілі выдатную інжынерную аперацыю — перакідванне 70 суднаў з Басфора ў Залаты Рог па сушы. Караблі з поўнымі камандамі на борце былі падняты на 60-мятровы ўзгорак, перавезены па драўляных насцілах у абыход сцен генуэзскай Галаты і спушчаны на ваду ў цяперашнім раёне Касымпаша.
Спроба абаронцаў горада спаліць караблі пад покрывам ночы не ўдалася, асманы былі папярэджаны шпіёнамі і знішчылі большую частку лазутчыкаў. Грэчаскі флот стаяў каля вусця заліва, бакі не ўступалі ў адкрыты бой. Туркі пабудавалі ў далёкай частцы Рога пантонную пераправу для выгоды камунікацыі, рэгулярна абстрэльвалі Влахерны з вады і накіроўвалі караблі да гарадской сцяны, зморваючы абаронцаў пагрозамі штурму.
У апошнюю раніцу 29 мая асманскі дэсант высадзіўся да сцен Залатога Рога толькі пасля атрымання весткі аб тым, што янычары ўжо ўварваліся ў горад з іншага боку. Неўзабаве ланцуг над залівам знялі судны італьянцаў, якія ратаваліся ўцёкамі ад асманаў. Пасля таго як некалькі іх караблёў пакінулі заліў, турэцкі флот змог блакіраваць Рог.
Турэцкі перыяд
Пра Асманскі перыяд як і пра турэцкі нічога невядома. Аднак захаваліся звесткі пра тое, што пасля пажару ў Тапкапах 1541 Хюрэм Султан загадала паглыбіць Залаты Рог, каб туды маглі праплываць не толькі маленькія, але і вялікія караблі. Менавіта гэта дапамагло ажывіць гандаль і павялічыць казну. На гэтыя грошы Хюрэм і адрамантавала палац.
Музей гісторыі горада Брэста
Музей гісторыі горада Брэста — музей у Брэсце, размешчаны ў будынку па адрасе вуліца Леванеўскага, 3.
Быў адкрыты 25 ліпеня 1998 года, у дні святкавання дня горада. Выставачная плошча — каля 200 м². Спачатку ён быў філіялам Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея, з 1 студзеня 2007 года — структурнае падраздзяленне аддзела культуры Брэсцкага гарвыканкама. Штогод тут праводзіцца 250—300 экскурсій.
У пастаяннай экспазіцыі музея прадстаўлена каля 800 экспанатаў, якія распавядаюць аб гісторыі горада, пачынаючы з яго заснавання ў 1019 годзе і да 1939 года. Гэта дакументы, зброя, макеты, карты і планы горада, паштоўкі і фатаграфіі з яго відамі, прадметы побыту. Сярод іх ёсць нямала рарытэтных экспанатаў. Напрыклад, падлогавы гадзіннік, выраблены ў Брэст-Літоўску ў 1767 годзе нямецкім майстрам, скарб манет салідаў, датуемы другой паловай ХVII стагоддзя, як мяркуецца адчаканеных Брэсцкім манетным дваром (1665—1666 гг.).
Інгеборга Шоквіст
Інгеборга Марыя «Кікан» Шоквіст (-Інгерс) (Ingeborg Maria "Kickan" Sjöqvist (-Ingers);, Кальмар, Швецыя — , Рудэбёк, Швецыя) — шведская скакуха ў ваду, двухразовы срэбны прызёр чэмпіянатаў Еўропы (1931 і 1934).
Біяграфія
Выступала за плавальнае таварыства Kalmar SS. Была 5-кратнай чэмпіёнкай Швецыі (1930—1935).
Двойчы станавілася сярэбраным прызёрам чэмпіянатаў Еўропы ў скачках з 10-метровай вышкі: у 1931 г. — у Парыжы і ў 1934 г. — у Магдэбургу.
Пазней яна працавала ў якасці настаўніка пачатковай школы і сакратаром плавальнага таварыства. Затым працавала ў гімнастычным грамадстве Turn у Хельсінгбаргу.
Пасля смерці Го Цзэ ў лістападзе 2015 г. стала найстарэйшай з жывых на той момант сусветных алімпійцаў. Яе старэйшая сястра Лаўра Шоквіст была бронзавым прызёрам летніх Алімпійскіх гульняў у Антверпене (1928) у скачках з вышкі. Іншая сястра спартсменкі, Віві, выступала на летніх Гульнях у Берліне (1936) у камандных гімнастычных практыкаваннях.
Гуніла Бергстрэм
Гуніла Бергстрэм (Gunilla Bergström;, Гётэбарг — ) — шведская пісьменніца, , мастак-ілюстратар.
Біяграфія
Нарадзілася 3 ліпеня 1942 года ў Гётэбаргу.
У 1966 годзе скончыла факультэт журналістыкі універсітэта ў Гётэбаргу і пачала працаваць у газеце Aftonbladet у Стакгольме. У 1975 годзе звольнілася, атрымаўшы штогадовую стыпендыю Саюза шведскіх пісьменнікаў, і прысвяціла сябе літаратурнай творчасці.
Памерла 25 жніўня 2021 года.
Творчасць
Аўтар больш за 40 кніг для дзяцей. Вядомая, дзякуючы серыі кніг пра хлопчыка, якога клічуць Альфонс Оберг (Alfons Åberg).
Дэбютавала ў 1971 годзе, апублікаваўшы кнігу Mias Pappa flyttar, пра дзяўчыну, бацькі якой у разводзе. У 1972 годзе выйшла першая кніга з серыі пра Альфонса Оберга. За 40 гадоў Альфонс Оберг стаў героем 25 гісторый і класікам шведскай кніжкі-карцінкі. Па колькасці выдачаў кніг у бібліятэках краіны — мільён у год — Гуніла Бергстрэм саступіла толькі сусветна-вядомай казачніцы Астрыд Ліндгрэн.
Творы Бергстрэм перакладзены больш чым на 30 моў свету. Усяго было прададзена больш за 9 мільёнаў асобнікаў (у Швецыі каля 5 млн.). Адна з яе кніг у 1985 годзе стала першай шведскай дзіцячай кнігай, перакладзенай на арабскую мову.
У тым жа годзе ў Гётэбаргу быў адкрыты культурны цэнтр Альфонса Оберга.
У 1979—1994 гадах быў зняты шведскі анімацыйны серыял «Alfons Ålberg» (4 сезона, 10-хвілінных серый). Серыял быў дубляваны на англійскую мову. А ў 2013 годзе нарвежская рэжысёрка Торыл Коўв прывяла Альфонса Оберга ў кінатэатры з мастацкай прэзентацыяй «Hocus Pocus Alfie Atkins». Пасля фільма выйшаў новы серыял пра Альфонса Оберга з 13 серый.
Бергстрэм таксама з’яўляецца аўтарам дзіцячых кніг пра Міла, Біла і Бола. З’яўлялася ўладальніцай уласнай кампаніі Bok-Makaren.
Маркава (Маладзечанскі раён)
Ма́ркава (, Марково) — аграгарадок у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Цэнтр Маркаўскага сельсавета.
Гісторыя
Вядомы з 1415 года як велікакняжацкае сяло і двор Маркаўскі стан. З 1476 года і да пачатку XVI ст. згадваецца як цэнтр павета і воласці. Разбурана ў 1519 годзе падчас маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў. У 1532 годзе ўласнасць Яна Радзівіла. У 2-й палове XVI ст. — мястэчка, гаспадарскае ўладанне. У XVII ст. у мястэчку дзейнічаў касцёл. У XVIII ст. — цэнтр староства.
У 1740 годзе кашталян інфлянцкі Ян Шчыт пабудаваў новы касцёл, пры якім дзейнічала школа.
З 1793 года, пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай — ў складзе Расійскай імперыі.
У XIX ст. — мястэчка Вілейскага павета Мінскай губерні.
У 1806 годзе маёнтак Маркава набыў дваранін-каталік Ян Віктаравіч Любанскі.
У 1897 — мястэчка Лебедзеўскай воласці, мела царкву, капліцу, народнае вучылічша.
З 1921 года, паводле пагаднення паміж Польшчай і бальшавікамі — у складзе Віленскага ваяводства Польшчы.
З 1939 года — у Маладзечанскім павеце Вілейскай вобласці БССР.
З 12 кастарычніка 1940 года — цэнтр сельсавета Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці.
З 1944 года — у Маладзечанскай вобласці.
З 1949 года — цэнтр калгаса «Чырвоны Прамень».
З 1960 года — у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці.
З 3 мая 2010 — аграгарадок.
Інфраструктура
Станам на 2017 год у аграгарадку працавалі:
Генадзь Іосіфавіч Гануш
Біяграфія
Скончыў Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1959), Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1969), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1977).
З 1962 года інспектар-арганізатар, аграном Дзяржынскага вытворчага ўпраўлення, з 1966 года інструктар райкама КПБ, сакратар парткама саўгаса «Дрычынскі» Пухавіцкага раёна, з 1969 года галоўны дзяржаўны інспектар па закупках, намеснік начальніка Пухавіцкага райсельгасупраўлення, з 1971 года сакратар Пухавіцкага райкама КПБ. З 1977 года інструктар, інспектар ЦК КПБ, з 1982 года першы сакратар Мінскага райкама КПБ, з 1985 года першы намеснік загадчыка аддзела сельскай гаспадаркі ЦК КПБ, з 1990 года дырэктар БелНДІ агародніцтва, з 1999 года віцэ-прэзідэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь, у 2002—2003 гадах саветнік Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 2005 года загадчык кафедры Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне эканомікі, арганізацыі і тэхналогій вырошчвання агароднінных культур, агародніннага насенняводства, міжгаспадарчай кааперацыі, інтэграцыі і кіравання. Пад яго кіраўніцтвам распрацавана і ўкаранёна ў практыку канцэпцыя развіцця агародніцтва ў Рэспубліцы Беларусь, а таксама арганізацыйна-эканамічны механізм эфектыўнага функцыянавання ўсяго гароднінапрадуктовага падкомплексу. Распрацоўвае пытанні адаптыўнай інтэнсіфікацыі і канкурэнтнасці аграпрамысловага комплексу, выкарыстання навукова-інавацыйнага патэнцыялу.
Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій.
Алэксандрыўка (Бурыньскі раён)
Алэксандрыўка (Олекса́ндрівка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай АТГ.
Стэпаніўка (Бурыньскі раён)
Стэпаніўка (Степа́нівка) — вёска ў Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Атаманскай гарадской абшчыны.
Клімат Гродна
Горад Гродна размешчаны ў заходняй частцы Беларусі. Геаграфічныя каардынаты горада такія: 53°40′00″ паўночнай шыраты 23°49′00″ усходняй даўгаты.
У цэлым клімат Гродна ўмерана кантынентальны з мяккай зімой і цёплым летам. Тэмпература паветра залежыць перш за ўсё ад паступлення сонечнай радыяцыі, якая, у сваю чаргу, вызначаецца вуглом падзення сонечных промняў.
Сумарная працягласць сонечнага ззяння за год складае 1707 гадзін. На працягу года найбольшая працягласць сонечнага ззяння назіраецца ў чэрвені і ліпені (па 260 гадз.), найменшая (34 гадз.) — у снежні і студзені.
Сярэднегадавая тэмпература паветра ў Гродна складае +7,1 °C, найболей высокая — у ліпені: +18,1 °C, найбольш нізкая — у студзені: −3,4 °C.
Тэмпература паветра
Найбольш нізкая сярэднемесячная тэмпература паветра ў студзені: −15,6 °C, зафіксавана ў 1987 годзе, найбольш высокая: +1,9 °C — у 2020 годзе. Найбольш нізкая сярэднемесячная тэмпература ў ліпені: +14,1 °C, зафіксавана ў 1979 годзе, найбольш высокая: +22,0 °C — у 2010 годзе.
Найбольш холадна ў Гродне, як правіла, 31 студзеня — 6 лютага. Самая высокая тэмпература паветра характэрна для перыяду 22 ліпеня — 2 жніўня.
Абсалютны мінімум тэмпературы паветра: −36,3 °C, зафіксаваны 1 лютага 1970 года, абсалютны максімум: +36,2 °C — 29 жніўня 1992 года.
Па назіраннях 1981—2010 гадоў самым халодцым месяцам года ў Гродне з’яўляецца студзень (яго сярэдняя тэмпература складае −3,4 °C), практычна такі ж халодны месяц люты (з сярэдняй тэмпературай −3,1 °C). Самы цёплы месяц — ліпень (сярэдняя тэмпература +18,1 °C).
Першы прымаразак адзначаецца на пачатку трэцяй дэкады кастрычніка (самы ранні быў 29 жніўня 1966 года), першы мароз ніжэй −5 °C адзначаецца ў сярэднім у сярэдзіне — канцы лістапада (самы ранні быў 1 кастрычніка 1976 года), першы мароз ніжэй −10 °C адзначаецца ў пачатку — сярэдзіне снежня (самы ранні быў 31 кастрычніка 1956 года), першы мароз ніжэй −15 °C адзначаецц ў сярэднім у пачатку — сярэдзіне студзеня (самы ранні быў 3 лістапада 1979 года), маразы ніжэй −20 °C здараюцца не кожны год, адзначаецца ў сярэдзіне студзеня (самы ранні і позні былі 1 снежня 1980 года і 23 сакавіка 1980 гадоў адпаведна), апошні мароз ніжэй −15 °C адзначаецца ў пачатку — сярэдзіне лютага (самы позні быў 29 сакавіка 1952 года), апошні мароз ніжэй −10 °C адзначаецца ў сярэдзіне — канцы лютага (самы позні быў 30 сакавіка 1952 года), апошні мароз ніжэй −5 °C адзначаецца ў пачатку сакавіка (самы позні быў 4 траўня 1965 года), апошні прымаразак адзначаецца ў канцы красавіка — пачатку траўня (самы позні быў 11 чэрвеня 1982 года), апошняе паніжэнне тэмпературы праз +5 °C адзначаецца ў канцы траўня. Летам магчымыя падзенні тэмпературы ніжэй +10 °C, асабліва ў чэрвені, калі паветра яшчэ недастаткова прагрэлася, у ліпені і жніўні тэмпература радзей апускаецца ніжэй +10 °C, але ўсё ж можа здарыцца подобнага роду анамалія. Першае паніжэнне тэмпературы праз адзнаку ў +5 °C адзначаецца ў канцы верасня.
Апошняе перавышэнне тэмпературы праз адзнаку ў +25 °C адзначаецца ў пачатку — сярэдзіне верасня (самае позняе было 5 кастрычніка 1966 года), Апошняе перавышэнне +20 °C адзначаецца ў канцы верасня — пачатку кастрычніка (самае позняе было 23 кастрычніка 1989 года), Апошняе перавышэнне тэмпературы +15 °C адзначаецца ў сярэдзіне — канцы кастрычніка (самае позняе было 17 лістапада 2002 года), Апошняе перавышэнне тэмпературы +10 °C адзначаецца ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, Апошняе перавышэнне тэмпературы +5 °C адзначаецца ў канцы лістапада-пачатку снежня. Далей надыходзіць метэаралагічная зіма, на працягу якой не выключаны адлігі да +15 °C (але не вышэй). Першае перавышэнне тэмпературы +5 °C адзначаецца ў канцы студзеня — пачатку лютага, +10 °C — у пачатку сакавіка, +15 °C — у канцы сакавіка — пачатку красавіка (самае ранняе было 24 лютага 1990 года), +20 °C — у сярэдзіне — канцы красавіка (самае ранняе было 19 сакавіка 1990 года), +25 °C — у сярэдзіне траўня (самае ранняе было 21 красавіка 1962 года), і +30 °C-у пачатку ліпеня (самае ранняе было 16 мая 1983 года). Адзнака ў + 35 °C перавышаецца не кожны год і вельмі рэдка (самае ранняе і позняе было 11 ліпеня 1959 і 29 жніўня 1992 года), Апошняе перавышэнне адзнакі ў + 30 °C прыпадае на сярэдзіну-канец жніўня (самае позняе было 14 верасня 1947 года).
Ападкі
Сярэднегадавая сума ападкаў у Гродне — каля 552 мм вільготнасць паветра ў Гродне часцяком высокая. У сярэднім за год складае каля 80 %, летам — каля 74 %, а зімой — 87-89 %. У асобныя перыяды паветра бывае вельмі сухім.
Агульная клімата-феналагічная характарыстыка месяцаў года
Студзень — слаба-марозны (часам умерана-марозны) месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля −4..-3 °C. Ападкі выпадаюць у асноўным у выглядзе снегу, часам — у выглядзе дажджу. Снежны полаг пастаянны, светлавы дзень працягваецца 7,5-9 гадзін, вегетацыя адсутнічае.
Сакавік — прахладны месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля 0..+2 °C. Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу, радзей — выглядзе снегу. Пастаянны снежны полаг растае ў першай палове месяца, у асобных месцах захоўваецца да трэцяй дэкады, але магчыма утварэнне часовага. Светлавы дзень павялічваецца да канца месяца да 13 гадзін, у апошняй дэкадзе месяца пачынаецца вегетацыя і абуджэнне жывой прыроды, у больш халодныя гады яна пачынаецца ў першай дэкадзе красавіка.
Май — цёплы (часам умерана-спякотны) месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля + 12..+14 °C. Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу і граду. Снежнае покрыва адсутнічае. Светлавы дзень доўгі, 15-16,7 гадзін, вегетацыя і працэсы ў жывой прыродзе актыўныя.
Чэрвень — умерана-спякотны месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля + 15..+17 °C. Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу і граду. Снежны полаг адсутнічае, светлавы дзень доўгі, 21 чысла-17 гадзін 4 хвіліны, вегетацыя і працэсы ў жывой прыродзе актыўныя.
Ліпень — умерана-спякотны (часам спякотны) месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля +17..+19 °C (з пачатку XXI стагоддзя сярэднямесячная тэмпература ліпеня 8 разоў перавышала +20 °C). Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу і граду. Снежнае покрыва адсутнічае, светлавы дзень доўгі — 17-15,7 гадзін, вегетацыя і працэсы ў жывой прыродзе актыўныя.
Жнівень — умерана-спякотны (часам спякотны) месяц са сярэднямесячнай тэмпературай каля +16..+18 °C. Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу і граду. Снежнае покрыва адсутнічае, светлавы дзень скарачаецца з 15,7 да 13,7 гадзін да канца месяца, вегетацыя і працэсы ў жывой прыродзе актыўныя.
Верасень — цёплы месяц з сярэднямесячнай тэмпературай каля +11..+13 °C. Ападкі выпадаюць у выглядзе дажджу. Снежнае покрыва адсутнічае. Светлавы дзень скарачаецца з 13,7 да 11,7 гадзін да канца месяца, вегетацыя і працэсы ў жывой прыродзе запавольваюцца, але не спыняюцца.
Кастрычнік — прахладны месяц са сярэднямесячнай тэмпературай каля +6..+8 °C. Ападкі выпадаюць у асноўным у выглядзе дажджу, рэдка магчымы снег. Снежнае покрыва, як правіла адсутнічае, вельмі рэдка бывае часовае, напрыклад, у 2012 годзе. Светлавы дзень кароткі, ад 11,6 да 9,5 гадзін, вегетацыя практычна адсутнічае, працэсы ў жывой прыродзе запавольваюцца.
Снежань — слаба-марозны (часта — прахладны) месяц са сярэднямесячнай тэмпературай каля −1..-3 °C (з пачатку XXI стагоддзя сярэдняя тэмпература месяца перавышала 0 °C 10 разоў з 19-ці). Ападкі выпадаюць у асноўным у выглядзе снегу, але часта магчымы і дождж. Снежны полаг часовы або адсутнічае, радзей бывае пастаянны, светлавы дзень кароткі, ад 8 да 7 гадзін 26 хвілін да канца месяца, вегетацыя адсутнічае.