cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фядосава (Вяземскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Жоўкіўскі раён
Жоўкіўскі раён (Жовківський район; у 1951—1991 гадах — Несцераўскі раён) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Жоўква (Жовква).
Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 110469 чалавек, плошча — 1295 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 3 гарадскіх, 2 пасялковых і 40 сельскіх саветаў.
Міхаіл Іванавіч Круціхін
Міхаіл Іванавіч Круціхін (нар. 21 снежня 1946, Масква) — расійскі эканамічны аналітык, спецыяліст па нафтагазавым рынку, перакладчык, журналіст, гісторык і усходазнавец (, арабіст).
Экс-галоўны рэдактар амерыканскага часопіса «Russian Petroleum Investor». З 2002 года — партнёр інфармацыйна-кансалтынгавай агенцтва RusEnergy.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і інжынераў-хімікаў. У 1965 годзе паступіў у пры МДУ імя М. В. Ламаносава па спецыяльнасці «персідская мова і літаратура», у 1970 годзе скончыў яго. У 1970—1972 гадах-ваенны перакладчык у Іране. На працягу 20 гадоў працаваў у  — у аддзеле Блізкі Усход і ў карпунктах (Каір, Дамаск, Тэгеран, Бейрут), загадваў аддзяленнямі ў Ліване і Егіпце. Скончыў аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС, (1985).
З 1993 года займаецца аналітыкай нафтагазавых інвестыцый у былых савецкіх рэспубліках. Намеснік генеральнага дырэктара PR-агенцтва Alter Ego (з 1992), рэдактар, затым галоўны рэдактар амерыканскага часопіса Russian Petroleum Investor (з 1993). Займацца генеалагічнымі даследаваннямі, вёў сайты Researching Russian Roots і «Поиск пропавших предков». З 2002 года — партнёр інфармацыйна-кансалтынгавага агенцтва RusEnergy.
Валодае фарсі, англійскай, французскай і арабскай мовамі.
Жыве за межамі Расіі.
Сцяпан Фёдаравіч Костычаў
Сцяпан Фёдаравіч Костычаў (31 снежня 1915 — 1943) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).
Біяграфія
Сцяпан Костычаў нарадзіўся 31 снежня 1915 года ў вёсцы Бяссонаўка (цяпер раённы цэнтр у Пензенскай вобласці). Скончыў сем класаў школы і школу фабрычна-заводскага вучнёўства. У 1936—1939 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1941 годзе Костычаў паўторна быў прызваны ў армію. У тым жа годзе ён скончыў Магілёўскае пяхотнае вучылішча. З верасня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да кастрычніка 1943 года малодшы лейтэнант Сцяпан Костычаў камандаваў ротай мотастралковага батальёна 108-й танкавай брыгады 9-га танкавага корпуса 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.
Рота Костычава адной з першых пераправілася праз Дняпро на поўнач ад пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці Беларускай ССР і захапіла плацдарм на яго заходнім беразе. Падчас баёў за пашырэнне плацдарма рота паспяхова выбіла праціўніка з вёсак Мохаў, Труд, Гарадок і Ісакавічы. У ноч з 20 на 21 кастрычніка 1943 года Костычев падняў сваіх байцоў у атаку на захоплены нямецкімі войскамі мост. Падчас бою за вёску Страдубка Лоеўскага раёна рота захапіла 2 артылерыйскія гарматы і 3 кулямёты, нанесшы ворагу вялікія страты ў жывой сіле. У тым баі Костычев загінуў. Пахаваны ў вёсцы Чаплін
Узнагароды
Указам Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года малодшы лейтэнант Сцяпан Костычаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна.
Память
У Пензе і Бяссонаўке імем С. Ф. Костычава названы вуліцы, у Бяссонаўке пастаўлены бюст.
Дамавіцк
Дамаві́цк (, Домовицк) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Гісторыя
Пасяленне вядома з XVI ст., калі ўваходзіла ў склад Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. На пачатку XVII ст. Дамавіцк належыў Масальскаму, біскупу віленскаму. З 1793 г. у складзе Расіі. У 1813 г. сяло. На пачатку 1880-х гадоў сяло Грабёнскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі праваслаўная царква, царкоўнапрыходская школа. Паводле перапісу 1897 г., сяло, 86 двароў, 570 жыхароў, праваслаўная царква, карчма, крама, хлебазапасная крама. Паблізу сяла знаходзіліся 2 аднайменныя фальваркі, у адным – 28 жыхароў, у другім – 31 жыхар. У царкоўнапрыходскай школе ў 1906 г. вучылася 60 хлопчыкаў і 7 дзяўчынак, а настаўніцай працавала Вольга Гаховіч. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі была створана працоўная школа 1-й ступені, у якой у 1922 г. вучылася 122 хлопчыкі і дзяўчынкі, пры школе была невялікая бібліятэка; у 1926 г. было 95 вучняў (з іх 23 дзяўчынкі), 2 настаўнікі. З 1924 г. цэнтр Дамавіцкага сельсавета. З 1938 г. вёска. У час Вялікай Айчыннай выйны ў наваколлі вёскі дзейнічалі партызаны брыгады «Разгром». З 25.07.1959 г. у складзе Раваніцкага сельсавета, з 27.11.1989 г. у складзе Калодзежскага сельсавета. На 1.1.1997 г. 173 двары, 499 жыхароў; дзейнічалі: калгасная сядзіба, піларама, ферма буйной рагатай жывёлы, майстэрня па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, магазін, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, сталовая, ашчадная каса, аддзяленне сувязі, сярэдняя школа, дзіцячы яслі-сад, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт. У цэнтры вёскі ўзведзены помнік – скульптура воіна ў жалобе (1967) на ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
Компас
Ко́мпас — прылада, якая паказвае кірунак геаграфічнага або магнітнага мерыдыяну. Служыць для арыентавання на мясцовасці адносна кірункаў свету. Выкарыстоўваецца ў марской навігацыі, авіятранспарце, геадэзіі, горнай, ваеннай справе, спартыўным арыентаванні і турызме. Адрозніваюць магнітны компас, гіракомпас і электронны компас.
Чэпа-Марэлі
Чэпа-Марэлі (Ceppo Morelli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 356 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 9 чал./км². Займае плошчу 40 км². Паштовы індэкс — 28030. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Міско
Міско — прозвішча.
IC 4226
IC 4226 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Францішак Ксаверый Богуш
Францішак Ксаверый Богуш (Franciszek Ksawery Bohusz; 1 студзеня 1746, Вілкамірскі павет (цяпер Укмергскі раён Віленскага павета Літва) — 4 красавіка 1820, Варшава) — польскі-літоўскі грамадска-палітычны дзеяч, святар, доктар філасофіі, пісьменнік, публіцыст, гісторык.
IC 4226
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Францішак Ксаверый Богуш
Біяграфія
У 1768 годзе прыняў сан святара і служыў настаяцелем у Вількаміры і Езна (цяпер Езнас). У 1772 быў прызначаны прэфектам створанага ў тым жа годзе шляхецкага канвікта ў Гродна (Гродзенскі езуіцкі калегіум).
У 1777—1778 — у якасці хатняга настаўніка наведаў з графам А. Тызенгаўзам Германію, Францыю, Італію.
У 1780 пасля адстаўкі Тызенгаўза, пасяліўся ў Вільні.
У 1780—1782 гг. — прэзідэнт Літоўскага Трыбунала. У 1781 годзе стаў прэлатам.
Быў каад’ютарам віленскім (1781), генеральным візітатарам Адукацыйнай камісіі Рэчы Паспалітай (1784). У гэты перыяд склаў «Сумарыйную выпіску з актаў віленскай кафедральнай капітулы 1501—1783» (надрукавана ў «Апісанні рукапіснага аддзялення Віленскай публічнай бібліятэкі», Вільня, 1895, вып. 1). У 1791 Ф. К. М. Богуша ўзнагародзілі ордэнам святога Станіслава.
Быў выхавальнікам Францішка Сапегі, будучага генерала літоўскай артылерыі, маршалка дваранства Мінскага ваяводства.
У 1790—1791 падарожнічаў па Еўропе.
Быў у ліку праціўнікаў Таргавіцкай канфедэрацыі 1791 г., за што ў 1792 годзе быў арыштаваны.
Удзельнік змовы генерала Якуба Ясінскага з мэтай падрыхтоўкі Нацыянальнага паўстання 1794 г., прапаноўваў «падчас паўстання абвясціць сялянам вольнасць і свабоды, стан мяшчанскі наблізіць да стана шляхетнага, духавенства залашчыць глубокім шанаваннем рэлігіі з моцным запэўніваннем павагі і касцёльнай еднасці і такім чынам усе станы Краю ў адзінадумстве аб’яднаць».
Канонік віленскі.
У 1794 быў у другі раз арыштаваны, і адпраўлены ў Смаленск. Вызвалены з-за кратаў праз 15 месяцаў, вярнуўся ў Вільню.
Насельніцтва Зямлі
Насельніцтва Зямлі — бесперапынна аднаўляльная ў працэсе ўзнаўлення сукупнасць людзей, якія жывуць на Зямлі ў цэлым. Складае 7 мільярдаў чалавек (7,021,836,029 на ліпень 2012 года па дадзеных ЦРУ: CIA — The World Factbook).
У пачатку нашай эры на Зямлі было ўжо 300 млн чалавек, да канца 1-га тыс. н.э. — 400 млн, у 1500 годзе — 500 млн, у 1800 годзе — 980 млн, у 1900 годзе — 1,6 млрд, у 1960 годзе — 3 млрд, у 1993 годзе — 5,65 млрд, 12 кастрычніка 1999 года насельніцтва Зямлі склала 6 млрд чалавек, у 2003 годзе — 6,3 млрд, у 2006 годзе — 6,5 млрд, у 2010 годзе — 6,8 млрд, у канцы 2011 года — 7,0 млрд чалавек, прагноз на 2050 год — 9,5 мільярдаў чалавек. Аж да 1970-х гадоў колькасць насельніцтва свету расла па гіпербалічнаму закону, у цяперашні час назіраецца прагрэсавальнае запаволенне тэмпаў росту насельніцтва Зямлі.
У 2009 годзе ўпершыню за ўсю гісторыю чалавецтва колькасць гарадскога насельніцтва зраўнялася з колькасцю сельскага, склаўшы 3,4 мільярда чалавек. І далей чакаецца, што ўсё большая частка сусветнага насельніцтва будзе прадстаўлена гараджанамі (то бок гарадское насельніцтва працягне расці хутчэй, чым насельніцтва свету ў цэлым).
Найбуйнейшыя паводле насельніцтва краіны свету
Краіны з колькасцю насельніцтва звыш 80 млн чалавек. па стане на ліпень 2012:
Колькасць насельніцтва ў цяперашні час
На 31 кастрычніка 2011 года колькасць насельніцтва планеты склала 7 млрд чалавек. Згодна з дэмаграфічных даследаванняў, колькасць насельніцтва працягвае хутка павялічвацца, хоць прырост скараціўся амаль удвая ў параўнанні з паказчыкам 1963 гады, калі ён дасягнуў піка значэння.
31 кастрычніка 2011 г. некалькі краін заявілі пра нараджэнне сямімільярднага чалавека планеты. Так напрыклад, Расія заявіла аб яго нараджэнні ў г. Калінінград. Тым не менш эксперты Міжнароднага інстытута прыкладнога аналізу сістэм у Лаксенбург (Аўстрыя) адзначаюць, што мяжа ў 7 мільярдаў чалавек будзе пераадолены паміж ліпенем 2012 і красавіком 2013 года. Па версіі сайта worldstat.info, які займаецца дэмаграфічнымі прагнозамі, гэтая падзея адбылася 20 лютага 2012 года. У ААН таксама заяўляюць, што немагчыма дакладна ведаць, дзе нарадзіўся «юбілейны немаўля». Менавіта таму ад практыкі называць такім канкрэтнага дзіцяці было вырашана адмовіцца.
Дэмаграфічныя прагнозы
Адзін з найбольш дакладных прагнозаў колькасці насельніцтва быў даны англійскім біёлагам Джуліані Хакслі. У 1964 г. на аснове вылічэнняў ён заключыў, што да 2000 года насельніцтва планеты дасягне лічбы 6 млрд. Фонд ААН у галіне народанасельніцтва агаласіў, што 12 кастрычніка 1999 г насельніцтва Зямлі склала 6 млрд чалавек. 31 кастрычніка 2011 года ААН аб’явіла Дзень 7 мільярдаў.
Асноўныя тэндэнцыі росту колькасці насельніцтва Зямлі
У працах Хайнца фон Ферстэра, А. В. Каратаева, С. П. Капіцы, Майкла Крэмера і іншых вучоных паказана, што рост насельніцтва Зямлі на працягу апошніх 6 тыс. гадоў (аж да 60-70-х гадоў XX стагоддзя) ішоў па гіпербалічнаму законе, то ёсць абсалютныя тэмпы росту насельніцтва Зямлі былі ў тэндэнцыі прапарцыйныя квадрату яго колькасці. Але на самай справе насельніцтва ўсю гісторыю чалавецтва не толькі расло, але і памяншалася скачкападобна ў выніку асваення новых тэхналогій і з прычыны разбуральных войнаў і зацяжных канфліктаў. Колькасць насельніцтва, напрыклад, Блізкага Усходу апошнія 4000 гадоў расла ў 10 разоў больш павольна, чым у сярэднім на Зямлі. Пры перанасяленне перш шматлюдныя паселішчы часта ў выніку смяротных захворванняў звярталіся ў забытыя руіны. Да II тыс.. н.э. насельніцтва ў найбольшай меры канцэнтравалася ў стэпавай і напаўпустых прыродных зонах, а ў апошні тысячагоддзе найбольшы (стократные ў Англіі і на раўнінах Рэйна) прырост насельніцтва прыйшоўся на лесастэпы і шыракалістыя лясы. Пачынаючы з 1960-х гадоў, адносныя тэмпы росту насельніцтва сталі ўсё больш запавольвацца, і на змену сусветнаму гіпербалічных дэмаграфічнага росту прыйшоў прама супрацьлеглы тып росту, лагістычны. З 1989 года сталі зніжацца, у асноўным за кошт Усходняй Еўропы, і абсалютныя тэмпы прыросту колькасці насельніцтва свету, што можна лічыць цалкам лагічным вынікам глабальнага дэмаграфічнага пераходу.
Францішак Ксаверый Богуш
Біяграфія
У 1803 стаў генеральным інспектарам школ. Адыграў важную ролю ў развіцці сістэмы адукацыі Рэчы Паспалітай.
З 1804 пастаянна пражываў у Варшаве. Асноўнымі яго заняткамі сталі навука і філантропія. Ён выбіраўся міравым суддзёй, стаў правадзейным членам Варшаўскага таварыства сяброў навук, ганаровым членам Віленскага ўніверсітэта.
Даследчык літоўскай мовы.
Творчая дзейнасць
Перакладчык, выдаў на польскай мове Кодэкс Напалеона, перакладаў творы Вергілія.
Зарэчча (Чэрвеньскі раён)
Зарэ́чча (, Заречье) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Францішак Ксаверый Богуш
Творчая дзейнасць
Аўтар і выдавец шэрагу навуковых публікацый. У 1785 г. выдаў сачыненне «Філосаф без рэлігіі».
Стрыжань (біялогія)
Стры́жань у біялогіі — цэнтральная частка сцябла або кораня насенных раслін, якая запоўнена рыхлай парэнхімнай тканкай.
Францішак Ксаверый Богуш
Творчая дзейнасць
У 1808 выдаў працу «Аб пачатках народа і мовы літоўскай» (Варшава).
Стрыжань (біялогія)
Стрыжань утвараецца са стрыжнёвай сістэмы верхавінкі і звычайна складаецца з танкасценных клетак. У стрыжні маюцца камяністы клеткі, млечнікі, у хвойных раслін — смаляныя клеткі, у астравых — эфіраалейныя хады. Унутраная частка стрыжня можа разрывацца і ўтвараць паветраную поласць (парасонавыя, некаторыя злакі) або некалькі поласцей (напрыклад, вінаград). У многіх раслін у стрыжні адбываецца назапашванне пажыўных рэчываў).
Францішак Ксаверый Богуш
Творчая дзейнасць
Склаў план напісання гісторыі польскага народа, але здзейсніць яго не паспеў. З мэтай лепшага вывучэння мінулага лічыў неабходным праводзіць археалагічныя раскопкі, у прыватнасці, на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. Рукапіс 3-томнай гісторыі Барскай канфедэрацыі загінуў.
У 1820 г. былі выдадзеныя «Успаміны пра Антонія Тызенгаўза».
Стрыжань (біялогія)
Тэрмінам стрыжань таксама пазначаюць сцябло, цэнтральную частку коласа, шышкі і інш.
Чэрнікава (Вяземскі раён)
Чэрнікава (Черниково) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Туманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сонечнае зацьменне 9 сакавіка 1997 года
Сонечнае зацьменне 9 сакавіка 1997 года — поўнае сонечнае зацьменне 120 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0420 і дасягнула свайго максімуму ў 01:24:51 UTC у пункце з каардынатамі 58° пн. ш. 131° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 50 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 356 км.
Зацьменне 9 сакавіка 1997 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1997 годзе і 219-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 12 кастрычніка 1996 года, наступнае — 2 верасня 1997 года.
Андрэй Мінавіч Белавусаў
Андрэй Мінавіч Белавусаў (, в. Ходасавічы, Рагачоўскі раён — ) — поўны кавалер ордэна Славы.
Біяграфія
Нарадзіўся 19 верасня (2 кастрычніка) 1906 года ў вёсцы Ходасавічы Рагачоўскага раёна, Гомельскай вобласці у сям'і селяніна. Беларус. Скончыў пачатковую школу. Працаваў у калгасе.
Падчас акупацыі гітлераўцамі Гомельскай вобласці знаходзіўся ў партызанскім атрадзе. Пасля вызвалення вобласці ад акупацыі у чэрвені 1944 года ўступіў у рады Чырвонай Арміі.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1944 года на пасадзе сапёра 657-га асобнага сапёонага батальёна 370-й стралковай дывізіі (1-ы Беларускі фронт). 14 студзеня 1945 года радавы А. М. Белавусаў абясшкодзіў 42 супрацьтанкавыя міны праціўніка. 29 студзеня 1945 года удзельнічаў у аднаўленні моста праз раку Обра ў раёне горада Мезерытц (цяпер Мендзычэж, Польшча). З 11 па 19 лютага 1945 года пераправіў на лодцы каля 40 яшчыкаў боепрыпасаў і 1,5 т. харчавання. 20 лютага 1945 падчас мініравання пярэдняга краю абсталяваў 100 гнёздаў для супрацьтанкавых мін.
25 студзеня 1945 года ўзнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
10 сакавіка 1945 года кіраваў групай разгароджвання, якой было абясшкоджана 325 супрацьтанкавых і супрацьпяхотных мін праціўніка, асабіста зрабіў 2 праходы ў загародах.
9 красавіка 1945 года ўзнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
Яфрэйтар А. М. Белавусаў у ноч на 19 красавіка 1945 года ўдзельнічаў у прарабленні праходаў у мінных палях у раёне нямецкіх гарадоў Лебус і Франкфурт, абясшкодзіў 42 міны. 25 красавіка 1945 года асабіста кіраваў групай сапёраў па навядзенню моста праз Істофковер-канал, чым забяспечыў своечасовую перакідку савецкай ваеннай тэхнікі. 13 чэрвеня 1945 года быў прадстаўлены да узнагароджвання ордэнам Славы 1-й ступені.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года яфррэйтар Белавусаў Андрэй Мінавіч узнагароджаны Ордэнам Славы 1-й ступені.
Быў дэмабілізаваны ў 1946 годзе. Жыў у роднай вёсцы Ходасавічы. працаваў жывёлаводам у калгасе «Новы шлях». Памер 18 лістапада 1976 года.
Узнагароджаны ордэнамі Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені, медалямі.
У горадзе Рагачоў Гомельскай вобласці на алеі Герояў у Піянерскім парке ўсталяваны памятны знак А. М. Белавусаву.
Гавешава
Апісанне
Створаны ў 1964 годзе запаведнік пакрывае тэрыторыю ў 1 713 200 гектараў. Прадметам аховы НПЗ з'яўляюцца ўнікальныя захаваўшыяся лісцевыя дрэвы (клён, ясень, бук). Якія могуць служыць у якасці ўзораў для навуковых даследванняў, культурных і адукацыйных мэтаў.
Геаграфія
Запаведнік знаходзіцца на вышыні ў 440—741 м н. у. м. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад 6.0 да 6.5 °C, перыяд росту — 145—150 дзён у годзе. Сярэдняя колькасць атмасферных ападкаў 800—850 мм. Снежны покрыў захоўваецца на тэрыторыі па 140—145 дзён у год
Барткушкіс
Барткушкіс (Bartkuškis) — вёска ў Літве, у Шырвінтаскім раёне Вільнюскага павета, за 11 км на поўдзень ад Шырвінтаса.
Гісторыя
У XV стагоддзі Борткушкі былі адным з фальваркаў вялізнага радзівілаўскага маёнтка з цэнтрам у Мусніках. У 1533 вёска ўпамінаецца ў дакументах Мейшагальскага касцёла. У 1615 князь Альбрэхт Уладзіслаў Радзівіл падараваў частку гэтага ключа з Борткушкамі і некалькімі фальваркамі Андрэю Скарульскаму (~1590-1637), ковенскаму маршалку, паслу на сойм, кавалеру Труны Гасподняй.
У 1686 годзе Ян Скарульскі, ковенскі харужы, заклаў фундуш для плебаніі ў Мусніках са сваёга маёнтка Борткушкі.
Яанна Скарульская, дачка Яна, выйшла замуж за Валерыяна Антонія Жабу (~1700-1753) ў пачатку XVIII стагоддзя і прынесла маёмасць роду Жаб.
У 1777 годзе Ігнат Жаба пачаў індустрыялізацыю сваіх маёнткаў. За кіламетр ад сядзібы, на рацэ Муса, ён пабудаваў вадзяны млын, лесапільню і папяровую фабрыку. Ад апошняй фабрыкі гэтае месца называлася Паперня і назва захавалася да нашых часоў. Сыравінай для лесапільні і папяровай фабрыкі давалі навакольныя лясы, якіх было багата вакол Борткушак. Жабы не займаліся прамысловай вытворчасцю, а здавалі пабудаваныя імі заводы ў арэнду. Адным з вядомых арандатараў быў прафесар медыцыны Фердынанд Шпіцнагель. Уладальнікі Борткушак, наадварот, гандлявалі драўнінай са сваіх лясоў, сплаўляючы яе па Мушы, Віліі і Нёмане да Балтыйскага мора, каб прадаваць нават у Клайпедзе.
У канцы XVIII стагоддзя ўладаром быў найвыбітнейшы прадстаўнік роду Жабаў Тадэвуш Жаба (1750—1800), кашталян, а затым ваявода полацкі, сенатар, жанаты з Людвікай з Келпшаў. Людвіка пасля смерці мужа пераняла маёнтак, які пазней перайшоў ва ўласнасць яе малодшай дачкі Цэцыліі, замужам за Янам Марцінкевічам герба Лебедзь, маршалкам шляхты Віленскага ваяводства. Іх дачка Алойза Марцінкевіч (1800—1876) выйшла замуж за графа Стэфана Броэль-Плятэр (1799—1864), маршалка шляхты Цяльшанскага і Віленскага паветаў, і прынесла Борткушкі ў валоданні роду Броэль-Плятэраў.
Густаў Вільгельм Броэль-Плятэр быў вядомы сваёй экстравагантнасцю і дзівацтвамі, у яго былі вялікія літаратурныя і музычныя памкненні, ён стварыў палацавы аркестр і кіраваў ім, калі летам даваў канцэрты ў паркавым павільёне. Густаў Вільгельм таксама высока ацэньваў важнасць свайго роду, і пераназваў мясцовасць у Плятэрова. Аднак гэтая назва не прыжылася і пасля смерці аўтара была забытая.
У 1890 на паседжанні камісіі па вывучэнню гісторыі мастацтва ў Кракаве Альфрэд Ромер прадставіў знойдзены ў Борткушках акваманіл.
Захаваліся яе ўспаміны пра дзяцінства ў Борткушках, дзе яна нарадзілася:"Плятэрова было самай велічнай рэзідэнцыяй у ваколіцах, мураваны палац стаяў на ўзгорку, ля падножжа якога было вялікае возера, кветнік з некалькімі сотнямі ружаў, мора клумбаў і шматлікія кветкі ўпрыгожвалі газоны. Англійскі парк быў поўны дрэў, якія памятаюць многія пакаленні. (…) Мой бацька захапляўся парадам шыку і бляску. Некалькі разоў на год запрашаў у вёску гасцей, прывозіў труфелі, дзічыну, рыбу, сам будучы гурманам, відаць, атрымліваў ад гэтага вялікае задавальненне. На Вялікдзень ён выпісваў кулічы з Варшавы і марцыпаны з Краляўца. (…) У маіх бацькоў быў прыдворны аркестр з 12 чалавек. Бацька сам практыкаваў іх, часта дырыжыраваў імі, транспанаваў розныя творы і даваў ім граць свае творы. Першым скрыпачом у аркестры быў Сівіцкі, які, замяніўшы майго бацьку, дырыжыраваў аркестрам, які граў летам за гарбатай у садзе, а зімой у зале."Яна з мужам жыла ў Смілавічах, а ў 1913 прадала Борткушкі Аляксандру Лядніцкаму (1866—1934), юрысту, грамадска-палітычнаму дзеячу, былому дэпутату Расійскай думы, жанатаму на Марыі Адляніцкай-Пачобут Крываносавай.
Аляксандр Лядніцкі выкарыстоўваў Борткушкі для летняга адпачынку, больш часу праводзіў у Варшаве, дзе займаўся палітычнай і фінансавай дзейнасцю.
У маі 1925 Борткушкі наведала група парламентарыяў з Англіі падчас візіта ў Польшчу:"Пасля канферэнцыі (…) адбыўся выезд на дзевяці аўтамабілях да літоўскай мяжы. На месца для гэтай дэманстрацыі былі абраныя Борткушкі, маёмасць пана А. Лядніцкага, якія так да мяжы Літоўскай рэспублікі прылягаюць, што памежная рачулка даслоўна плыве адразу за гаспадарчымі пабудовамі і вінакурняй і перацінае маёмасць пана Лядніцкага на дзве часткі. Гэтыя ўласна асаблівасці польска-літоўскіх стасункаў нашы заморскія госці аглядалі на жывыя вочы і не без здзіўлення. Ганаровы прыём, пры наперад пададзенай гарбаце, чыніў з прыемнай ветлівасцю сын Аляксандра Лядніцкага, які бегла валодае некалькімі замежнымі мовамі. Досыць пікантнае інтэрмеца склала размова пана Доўсана з парай сялян з чэлядзі Борткушак. Размаўлялі яны досыць бегла на англійскай мове, як быццам бывалі ў Амерыцы."Сын Аляксандра Лядніцкага прафесар Вацлаў Лядніцкі (1891—1967), вядомы гісторык літаратуры і русіст, быў апошнім законным уладальнікам маёмасці Борткушкі, але толькі апошнія 5 гадоў міжваеннага перыяду. На асабістую гаспадарку ў Борткушках, як і ў бацькі, у яго не было часу, паколькі ў 1928 ён стаў прафесарам Ягелонскага ўніверсітэта і кіраваў адзінай у Польшчы кафедрай рускай літаратуры. У 1940 Вацлаў Лядніцкі выехаў у Брусэль, а затым у ЗША, дзе да 1962 г. выкладаў літаратуру ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. У 1963 годзе ў Лондане ён выдаў успаміны, дзе таксама даецца апісанне палаца і мясцовасці.
XX і XXI стагоддзі
З сярэдзіны XIX стагоддзя ў вёсцы стаіць драўляная каталіцкая капліца.
З 1960 года ў вёсцы працуе бібліятэка. У 1944—1994 гадах тут дзейнічаў садаводчы саўгас, а ў 1959—1965 гадах — сельскагаспадарчы саўгас. З 1965 па 1977 год тут існаваў меліярацыйны тэхнікум.
У 1952 годзе ў вёсцы адкрыта сямікласная пачатковая школа. Зараз з 2015 г. тут дзейнічае шматфункцыянальная школа-цэнтр.
Палац
Верагодна, першую памешчыцкую рэзідэнцыю тут пабудаваў Андрэй Скарульскі. Першае апісанне мясцовай сядзібы датуецца 1759, калі маёмасцю валодаў Ігнат Жаба, сын Валерыяна Антонія. Гэта быў аднапавярховы дом, пабудаваны з часанага дрэва, накрыты двухсхільным дахам. Броэль-Плятэры карэнным чынам перабудавалі існуючую сядзібу. У 1845—1855 гадах на месцы драўлянага сядзібнага дома быў узведзены мураваны палац. Гэта быў двухпавярховы будынак, узведзены ў прастакутным плане, на высокім беразе возера. Перад цэнтрам галоўнага фасада быў узведзены порцік з калонамі, якія неслі антаблемент і трохкутны франтон. Побач з палацам, з левага боку, быў пабудаваны флігель. Гэта быў мураваны аднапавярховы будынак, з мансардай, перад якой размяшчаўся чатырохкалонны порцік, які падтрымліваў балкон.
Адразу пасля змены ўласніка ад Броэль-Плятэраў да Лядніцкіх, яшчэ ў 1913 годзе, палац цалкам згарэў разам з усім убранствам. Застаюцца толькі сцены. Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны адбудовай палаца заняўся Аляксандр Лядніцкі. Ён наняў расійскага архітэктара І. Рыльскага, які галоўным чынам змяніў порцік, нізкія калоны, якія дасягалі толькі першага паверха, былі заменены шасцю калонамі з іанічнымі капітэлямі, якія надалі палацу больш гарманічную форму.
Унутранае памяшканне палаца мела анфіладную планіроўку. Галоўны ўваход вёў у вестыбюль з дубовай лесвіцай. Уваход з боку парку і возера вёў прама ў вялікую гасціную, прылеглую да вестыбюля. Гэтыя два вялікія пакоі займалі ўвесь цэнтр першага паверха. У абодвух напрамках размяшчаліся жылыя пакоі дамачадцаў і пакоі для гасцей. На першым паверсе знаходзіліся рэпрэзентацыйныя пакоі. Унутры была сталовая, даўжынёй 22 метры, з 7 вокнамі. Над дзвярыма і вокнамі сталовай былі выразаны гербы ўсіх ранейшых уладальнікаў Борткушак, а на сценах віселі дваццаць партрэтаў польскіх каралёў. Сярод іншых каштоўных карцін варта назваць «Распяцце» Сымона Чаховіча. На першым паверсе злева ад вестыбюля размяшчаўся «французскі» салон. На процілеглым баку вестыбюля была курыльня, якая таксама была ашалявана белымі панэлямі. Бальная зала і гасцёўня размяшчаліся ў процілеглых канцах, аднак яны не мелі такога багатага ўбранства, як рэпрэзентатыўныя пакоі, насілі больш інтымны характар. Акрамя таго, на першым паверсе ў кожным крыле было па тры жылыя пакоі.
Палац быў акружаны паркам плошчай у некалькі гектараў, які меў характар ​​натуральнага пейзажнага саду, са шматлікімі алеямі і дарожкамі і некалькімі сажалкамі са штучнымі астравамі. Перад палацам былі створаны вялікія газоны з кветнікамі, акружаныя нізка стрыжанымі жывымі загарадзямі. На іх раслі шарападобныя падстрыжаныя ліпы. Праз парк да палаца вяла алея, якая праходзіла праз новую браму, пабудаваную ў 1928 годзе Аляксандрам Лядніцкім, з шырокім арачным цэнтральным праездам і дзвюма бакавымі пешаходнымі варотамі, увенчанымі неабарочным франтонам, упрыгожаным гербам Лядніцкіх, Аксак, змешчаным у авальны медальён, упрыгожаны картушам.
Марыя Лядніцкая замовіла ў Францыі шэраг копій твораў з Луўра і аўтэнтычную мэблю ў стылі эпохі Людовіка XIV і Людовіка XV, але пачатак Другой сусветнай вайны не дазволіў завершыць інтэр’ерныя працы.
Пасля заканчэння вайны ў непашкоджаным палацы размясціліся канторы саўгаса. У 1950—1954 гадах была праведзена частковая рэканструкцыя палаца па праекце Льва Казарынскага, а ў 1961 годзе яго інтэр’ер быў цалкам заменены, што сцерла ўсе сляды былой славы. Акрамя таго, тут размяшчаліся пошта і меліярацыйны тэхнікум. Палац паступова разбураўся. Прыкладна ў 2010 годзе палац набыў літоўскі прадпрымальнік, які жыве ў Аўстраліі, Юозас Бьюкенен. З тых часоў будынак павольна аднаўляецца.
Панькава (Львоўская вобласць)
Панькава (Панькова) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Станіславыцкага сельсавета.
Іванькаўскае вадасховішча
Іванькаўскае вадасховішча, Волжскае вадасховішча, "Маскоўскае мора" — вадасховішча ў паўднёва-ўсходняй частцы Цвярской вобласці Расіі. Створана ў 1937 годзе ў выніку будаўніцтва Іванькаўскага гідравузла на р. Волзе. Плошча 327 км², аб'ём 1,12 км³, сярэдняя глыбіня 3,4 м, найбольшая - 19 м. Паводле прыродных умоў і рэжыму дзеліцца на 3 часткі — Іванькаўскі, Волжскі і Шошынскі плёс. Узровень вады вагаецца ў межах 4,5 м. Служыць для водазабеспячэння г. Масквы, забеспячэння вадой суднаходнага канала імя Масквы і абваднення р. Масквы.
Мікель Сан Хасэ
Мікель Сан Хасэ Дамінгес ( і Mikel San José Domínguez; нар., Памплона, Навара, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), цэнтральны абаронца клуба «Амарэб’ета». Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2014—2016).
IC 4227
IC 4227 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дыялект
Дыялект (διάλεκτος — "прыслоўе" ад διαλέγομαι — "гаварыць, тлумачыцца") — разнавіднасць мовы, якая ўжываецца як сродак зносін паміж людзьмі, звязанымі паміж сабой адной тэрыторыяй.
Дыялект з'яўляецца паўнавартаснай сістэмай маўленчых зносін (вуснай ці знакавай, але не абавязкова пісьмовай) са сваімі ўласным слоўнікам і граматыкай.
Традыцыйна пад дыялектамі разумеліся перш за ўсё сельскія тэрытарыяльныя дыялекты. У апошні час з'явілася нямала прац і аб гарадскіх дыялектах; у прыватнасці, да іх адносяць гаворку негрыцянскага гарадскога насельніцтва ЗША, чыя англійская мова істотна адрозніваецца ад іншых разнавіднасцяў амерыканскай англійскай.
NGC 1587
NGC 1587 (іншыя абазначэнні — UGC 3063, MCG 0-12-35, ZWG 393.28, KCPG 99A, 2ZW 12, PGC 15332) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Цялец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дуб’е
Дуб’е (Ду́б'є) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
Белавусаў
Белавусаў — прозвішча.
Ліцейны стрыжань
Ліцейны стрыжань — аддымная частка ліцейнай формы, які забяспечвае фарміраванне ў вырабе адтулін, паражнін, а таксама складаных вонкавых і ўнутраных паверхняў (калі канфігурацыя ліцейнай мадэлі абцяжарвае яе выдаленне з ліцейнай формы).
Складаецца з рабочай і апорнай частак. Рабочая частка паўтарае контур адліўкі. Апорныя часткі (знакі), прызначаны фіксаваць ліцейны стрыжань у ліцейнай форме і праз яго выводзяцца газы з рабочай часткі стрыжня.
Ліцейныя стрыжні вырабляюцца са спецыяльных стрыжнёвых сумесяў, якія складаюцца з кварцавага пяску або іншых вогнетрывалых матэрыялаў, злучаючых матэрыялаў і каталізатараў. Таксама ўводзяцца вогнетрывалыя дабаўкі (храміт, хромамагнетыт, цыркон і інш.). Працэс вырабу стрыжняў можа ажыццяўляцца ў раздымных і нераздымных стрыжнёвых скрынях ўручную або на стрыжнёвых машынах і аўтаматызаваных лініях пры дапамозе стрыжнёвых аўтаматаў.
Фядосава
Фядосава — тапонім.
Марыя Кандрацьеўна Арэшкава
Марыя Кандрацьеўна Арэшкава (нар., Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя — ) — беларускі медык. Заслужаны ўрач БССР (1958).
Біяграфія
Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. З 1944 годзе — загадчыца аддзела аховы здароўя Пухавіцкага раёна, урач Мар’інагорскай бальніцы. Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. Узнагароджана ордэнам Леніна, медалямі.
Палкіна
Палкіна — тапонім.
Іван Якімавіч Міско
Творчасць
Працуе ў галіне станковай і манументальнай скульптуры. Яго работам уласцівыя прастата кампазіцыі, лаканічнасць і строгасць пластычнай мовы.
З 1957 года экспануе свае творы на выстаўках. Пачынаючы з 1960-х гадоў касмічная тэма займае ўсё больш важнае месца ў яго творчасці.
Галоўнае месца ў творчасці займаюць партрэты сучаснікаў: Героя Сацыялістычнай Працы І. Куляша (1960), акадэмікаў А. Пракапчука (1960) і Ф. Фёдарава (1968), дзеячаў мастацтва Ф. Мадорава (1967), Я. Цікоцкага (1970) і Р. Шырмы (1978), касманаўтаў Ю. Гагарына (1968), П. Клімука, М. Гермашэўскага (абодва 1978), У. Кавалёнка, В. Руміна (абодва 1980), маці касманаўта А. Ц. Гагарынай (1979).
Адзін з аўтараў Манумента ў гонар маці-патрыёткі (1975, сумесна з А. Заспіцкім, М. Рыжанковым, арх. А. Трафімчук; Дзяржаўная прэмія СССР 1977 года).
Аўтар праекта помнікаў І. Буйніцкаму ў вёсцы Празарокі Глыбоцкага раёна (1976, арх. М. Бурдзін), І. Кабушкіну ў горадзе Баранавічы (1973, арх. Ю. Градаў, Л. Левін), бюста П. Клімука ў Брэсце (1978, арх. С. Баткоўскі), надгроб’я Л. Бяды на Маскоўскіх могілках у Мінску (1979, арх. Ю. Казакоў), Максіму Горкаму ў Цэнтральным дзіцячым парку г. Мінска (1981), адзін з аўтараў помніка Максіму Танку ў Мядзеле.
22 жніўня 2019 гістарычны цэнтр Слоніма ўпрыгожыла бронзавая статуя Льва Сапегі. Аўтары помніка скульптары Іван Міско, Уладзімір Піпін і Сяргей Логвін.
Быў сакратаром праўлення Саюза мастакоў Беларусі, шмат гадоў узначальваў Рэспубліканскі мастацка-экспертны савет па манументальным і манументальна-дэкаратыўным мастацтве.
Узнагароды і званні
Адзначаўся дыпломамі, прызамі і памятнымі знакамі Цэнтра падрыхтоўкі касманаўтаў. Федэрацыя касманаўтыкі Расіі ўзнагародзіла скульптара медалём «За заслугі».
Ганаровы акадэмік Міжнароднай акадэміі навук Еўразіі і Міжнароднай акадэміі інфармацыйных працэсаў і тэхналогій.
У Слоніме адкрыты музей І. Я. Міско, куды скульптар перадаў частку сваіх твораў.
Дубына (Бродыўскі раён)
Дубына (Дуби́на) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 12 кастрычніка 1996 года
Сонечнае зацьменне 12 кастрычніка 1996 года — частковае сонечнае зацьменне 153 сараса.
Зацьменне 12 кастрычніка 1996 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1996 годзе і 218-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 17 красавіка 1996 года, наступнае — 9 сакавіка 1997 года.
Касоньё
Касоньё (Cossogno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 571 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 14 чал./км². Займае плошчу 40 км². Паштовы індэкс — 28801. Тэлефонны код — 0323.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Brizio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Давід Абрамавіч Кудравіцкі
Давід Абрамавіч Кудравіцкі (1919-1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір роты 29-га гвардзейскага стралковага палка 12-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту, Герой Савецкага Саюза, гвардыі лейтэнант.
Біяграфія
Пачатак Вялікай Айчыннай вайны заспеў сяржанта. Д. А. Кудравіцкага ў Закаўказзі. У верасні 1941 года, разам са сваёй часткай, адбыў на фронт. З першых баёў паказаў сябе адважным салдатам, быў трапным снайперам. У 1942 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў на Калінінскім фронце. З верасня 1943 года камандаваў ротай 29-га гвардзейскага стралковага палка.
Вызначыўся ў баях пры фарсіраванні Дняпра. У ноч на 29 верасня 1943 года ўмела арганізаваў фарсіраванне Дняпра ў раёне вёскі Глушэц Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці. Пад жорсткім агнём праціўніка дэсантнікі высадзіліся на правы бераг і ў гранатна-штыкавым баю захапілі першую лінію траншэяў. На наступны дзень, 30 верасня, яго рота адбіла некалькі контратакаў гітлераўцаў
1 кастрычніка 1943 года, у рашаючую хвіліну бою, лейтэнант. Д. А. Кудрявицкий асабіста падняў сваіх байцоў у атаку. Загінуў у гэтым баі. Пахаваны ў брацкай магіле у пасёлку гарадскога тыпу Любеч Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці (Украіна).
Рота працягвала ўтрымліваць плацдарм і тым самым забяспечыла фарсіраванне ракі іншымі падраздзяленнямі.
Узнагароды
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за мужнасць і гераізм, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра і ўтрыманні плацдарма на яго правым беразе, гвардыі лейтэнанту Кудравіцкаму Давіду Абрамовічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Узнагароджаны ордэнам Леніна.
Памяць
Імем Героя названа вуліца ў родным пасёлку. Яго імя ўвекавечана на мемарыяльнай дошцы, устаноўленай на будынку горнага універсітэта ў Екацярынбургу.
Жменя пшаніцы (паэма)
«Жме́ня пшані́цы» (Garść pszenna) — патрыятычная гутарка Уладзіслава Сыракомлі.
Твор напісаны ў 1856 г. у Варшаве.
Змест
Мудры і добры войт Сцяпан ужо састарэў і мяркуе выбраць сабе замену. Народ спачатку ўстрывожаны, а потым пагаджаецца на аднаго з сыноў войта. Усе тры сыны пасылаюцца за мяжу (у Нямеччыну, Польшчу і Украіну). Двое з іх захапіліся чужымі звычаямі і культурай, а трэці прывёз мяшок пшаніцы, каб працаваць на карысць Радзімы. Апошні і абіраецца за войта як той, хто дбае пра свой край і народ.
Крытыка
Тадэвуш Піні пісаў: "… колькі ж у гэтым апавяданні, простым і нявымушаным, зразумення патрэб селяніна, якое замілаванне ўсім, што сваё, і агіда да чужых звычаяў і строяў."
Пераклады
У 1953 г. выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі па-руску, дзе быў змешчаны пераклад Лявона Мартынава.
Індом
Індо́м (, Индом) — пасёлак у Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрвеньскага сельсавета.
Лучкіўці
Лучкіўці (Лу́чківці) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
Індом
Да 30 кастрычніка 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Калодзежскага сельсавета.
IC 4228
IC 4228 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Асташкава
Асташкава — тапонім.
Вышэйшая адукацыя
Вышэйшая адукацыя, вышэйшая прафесійная адукацыя — вышэйшы ўзровень прафесійнай адукацыі, наступны пасля сярэдняй агульнай ці сярэдняй прафесійнай адукацыі ў трохузроўневай сістэме. Уключае ў сябе сукупнасць сістэматызаваных ведаў і практычных навыкаў, якія дазваляюць вырашаць тэарэтычныя і практычныя задачы па прафесійным профілі. У адрозненні ад агульнай, вышэйшая адукацыя не з’яўляецца ўсеагульнай і тым больш бясплатнай.
Структура і форма навучання
Сістэма вышэйшай адукацыі ў розных краінах асноўваецца на адна-, двух-, трох і чатырохузроўневай структуры. Пры чатырох узроўнях выпускнікі з вышэйшай адукацыяй дзеляцца на бакалаўраў ці спецыялістаў, магістраў і дактароў філасофіі. Пры трохузроўневай сістэме адукацыі (напрыклад, у Расіі), падзел адбываецца на бакалаўраў, магістраў і асоб з вучонай ступенню.
Вышэйшаю адукацыю можна атрымаць па дзённай, завочнай, дзённа-завочнай, вячэрняй ці свабоднай формах навучання, а таксама ў форме экстэрната. Пры гэтым у некаторых краінах у залежнасці ад формы і мэт навучання, колькасці абраных дысцыплін, узроўню падрыхтоўкі і г.д., адбываецца падзел студэнтаў на «рэгулярных», «умоўных», «спецыяльных», «выпадковых», «вольных» і інш.
У залежнасці ад формы навучання, краіны, сістэмы і профілю тэрмін навучання для атрымання вышэйшай адукацыі складае ад 4 да 9 гадоў.
Вышэйшая адукацыя ў Беларусі
У Беларусі дзве вядучыя ВНУ ў нацыянальнай сістэме адукацыі: Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, заснаваны 30 кастрычніка 1921 года, і Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, заснаваная 29 студзеня 1991 года. Статус вядучай ВНУ ў краіне замацаваны заканадаўствам і мае два віды: вядучая ВНУ ў нацыянальнай сістэме адукацыі і вядучая ВНУ ў галіне. Статус вядучай вышэйшай навучальнай установы ў галіне мае некалькі ВНУ, у тым ліку Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі, Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт.
У Беларусі студэнты ВНУ маюць магчымасць атрымліваць акадэмічныя ступені бакалаўра і магістра, але рэспубліка, у адрозненні ад большасці астатніх еўрапейскіх краін, не з’яўляецца удзельніцай Балонскага працэсу.
Выпускнікі ВНУ могуць працягнуць навучанне і атрымаць пасляўніверсітэцкую адукацыю, паступіўшы ў аспірантуру і потым у дактарантуру. Акрамя гэтага, магчыма праходжанне курсаў перакваліфікацыі і атрымання другой вышэйшай адукацыі.
Драгобыцкі раён
Драгобыцкі раён (Дрогобицький район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Драгобыч (Дрогобич).
Вышэйшая адукацыя
Вышэйшая адукацыя ў Беларусі
У 2011/2012 навучальным годзе ў краіне працавала 55 вышэйшых навучальных устаноў. На першай ступені вышэйшай адукацыі навучалася каля 446 тысяч студэнтаў, на другой — 5 тысяч (магістранты).
У 1992 годзе ў Мінску быў заснаваны Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт. У 2004 годзе ён быў вымушаны спыніць працу ў Беларусі і з 2005 года дзейнічае ў Вільнюсе.
Драгобыцкі раён
Утвораны 4 снежня 1959 года. Насельніцтва раёна на года складае 74651 чалавек, плошча — 1217 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 45 сельскіх саветаў.
Некранутыя букавыя лясы Карпатаў
Некранутыя букавыя лясы Карпатаў — запаведны раён, размешчаны на тэрыторыі Славакіі (Гавешава, Стужыца, Рожак, Вігарлат) і Украіны, унесены ў 2007 годзе ў спіс Сусветнай спадчыны. Складаецца з дзесяці асобных запаведнікаў, размешчаных уздоўж восі даўжынёй у 185 кіламетраў, якая распасцраецца ад Рахоўскіх гор і Чарнагорскага масіва на Украіне, пераходзячы на захадзе ў горны Паланінскі хрыбет, уздоўж да Букоўскіх Врхоў і Вігарлат у Славакіі.
Усе дзесяць запаведнікаў — цудоўны ўзор некранутых лясоў, якія з'яўляюцца складанымі экасістэмамі ўмеранага кліматычнага пояса. Тут захаваліся ўмовы, якія дазваляюць праводзіць найбольш поўныя даследванні экалагічных структураў і працэсаў росту еўрапейскага бука ў розных месцах.
Букавыя лясы з'яўляюцца нецэнным генетычным сховішчам бука і іншых відаў жывой прыроды, якія існуюць з ім у суседстве, і залежаць ад абумоўленых экасістэмаў. Гэтыя лясы таксама сведчаць пра працэсы аднаўлення і развіцця зямных экасістэмаў і пасяленняў, якія пачаліся пасля апошняга ледніковага перыяду і працягваюцца да цяперашняга часу.
Ніно Пасікашвілі
Ніно Пасікашвілі (нар., Руставі, Грузія) — грузінская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Грузіі.
Біяграфія
Выхаванка тбіліскага «Дынама», першы трэнер — Мая Джапарыдзэ.
У сезоне 2012—2013 выступала за ЖФК «Мінск» у жаночым чэмпіянаце Беларусі. Увесну 2014 года перабралася ва Украіну, дзе ўзмацніла «Жытлабуд-1».
Выступала ў WU-17 і WU-19. У 2009 годзе дэбютавала за зборную Грузіі.
NGC 1588
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Арыц Адурыс
Арыц Адурыс Субельдыя (Aritz Aduriz Zubeldia; нар., Сан-Себасцьян, Гіпускаа, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2010—2017).
Навычына
Навычына (Нови́чина) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
Нацыянальны банк Славакіі
Цэнтральны офіс знаходзіцца ў Браціславе, восем рэгіянальных аддзяленняў.
Каліта (Чэрвеньскі раён)
Каліта́ (, Калита) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Да 25 ліпеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Дамавіцкага сельсавета, да 27 лістапада 1989 года — у склад Раваніцкага сельсавета.
Тэрэбэжы (Бродыўскі раён)
Тэрэбэжы (Теребе́жі) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ясэніўскага сельсавета.
IC 4229
IC 4229 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Антамбахуака
Антамбахуа́ка (малагас.: Antambahoaka) — этнічная група малагасійцаў. Насяляюць паўднёва-ўсходні рэгіён Мадагаскара. Агульная колькасць (2022 г.) — 108 000 чалавек.
Антамбахуака сфарміраваліся як самастойная этнічная група да прыходу на Мадагаскар еўрапейцаў у выніку кантактаў абарыгенаў з арабскімі і, магчыма, індыйскімі і інданезійскімі гандлярамі.
Асноўныя заняткі: сельская гаспадарка і кабатажнае суднаходства. Значная частка антамбахуака ўцягнута ў вытворчасць кавы, якая з'яўляецца мясцовай таварнай монакультурай. Захаваўся звычай самбатра — масавага абразання хлопчыкаў, які праводзіцца раз у 7 гадоў, суправаджаецца галеннем валасоў бацькоў, ахвярапрынашэннямі зебу і малітвамі.
У наш час іслам спавядаюць толькі 2% усіх антамбахуака, аднак у мінулым ён быў больш распаўсюджаны. На мясцовую гаворку моцна паўплывала арабская мова. Яшчэ 20% вернікаў — хрысціяне, пераважна каталікі. Астатняя большасць практыкуе традыцыйныя культы.
Сонечнае зацьменне 17 красавіка 1996 года
Сонечнае зацьменне 17 красавіка 1996 года — частковае сонечнае зацьменне 148 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,8799 і дасягнула свайго максімуму ў 22:38:12 UTC у пункце з каардынатамі 71° пд. ш. 104° з. д..
Зацьменне 17 красавіка 1996 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1996 годзе і 217-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 24 кастрычніка 1995 года, наступнае — 12 кастрычніка 1996 года.
ДДТ (рок-гурт)
DDT (ДДТ) — вядомая расійская рок-група, заснаваная ў 1980 годзе ў Уфе. Лідар групы, аўтар большасці песень і адзіны нязменны ўдзельнік — Юры Шаўчук.
Банкі Славакіі
Банкі Славакіі.
Гарадоцкі раён (Львоўская вобласць)
Гарадоцкі раён (Городоцький район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Гарадок (Городок).
Калодзежы
Кало́дзежы (, Колодежи) — вёска ў Беларусі, у Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Калодзежскага сельсавета.
Гарадоцкі раён (Львоўская вобласць)
Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 68871 чалавек, плошча — 727 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх, 1 пасялковага і 29 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 77 сёлаў.
Руапукэ (востраў)
Руапукэ (Ruapuke) — востраў каля паўднёвага ўзбярэжжа Новай Зеландыі. Плошча — 16 км². Сталага насельніцтва няма.
Геаграфія
Востраў Руапукэ месціцца за 27 км на паўночны ўсход ад вострава Сцьюарт. Ад Паўднёвага вострава аддзелены пралівам Фова. Суша складаецца з крышталічных метамарфічных і магматычных парод. Найвышэйшы пункт дасягае ўсяго 41 м. Нізіны вострава забалочаны. Вылучаецца некалькі лагун з прэснай або саланаватай вадой.
Прырода
Большая частка паверхні Руапукэ ўяўляе пашы і прасторы, зарослыя хмызняком. У цэнтральнай частцы захаваліся невялікія па плошчы лясы. Жывёльны свет прадстаўлены шматлікімі птушкамі. Руапукэ — другое месца на тэрыторыі Новай Зеландыі, дзе была зафіксавана прысутнасць мышоў.