cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Скачкі на лыжах з трампліна на Алімпійскіх гульнях
У 1988 годзе ўпершыню былі праведзены камандныя спаборніцтвы, дзе кожны з чатырох спартсменаў зборнай двойчы скача з вялікага трампліна.
З Алімпіяды 1992 года магутнасць трамплінаў стала вымярацца не даўжынёй разгону, а адлегласцю ад кропкі адрыву да К-пойнта: нармальны атрымаў магутнасць K-90, а вялікі — K-120. Магутнасць можа крыху вар’іравацца, у Турыне спаборніцтвы праводзіліся на 95- і 125-метровых трамплінах.
Гушчыцы
Гу́шчыцы (, Гущицы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Да 29 верасня 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Скідальскага сельсавета.
Пётр Дунін-Баркоўскі (ваявода)
Пётр Дунін-Баркоўскі (Петро Борковський-Дунін; Piotr Dunin-Borkowski; 26 чэрвеня 1890, Лемберг, Аўстра-Венгрыя — 19 мая 1949, Рым, Італія) — граф, польскі палітычны дзеяч і публіцыст.
Біяграфія
Адзін з галоўных дзеячаў Львоўскай кансерватыўнай партыі, адстойваў непадзельнасць Усходняй Галічыны як адзінага цэлага, лічачы яе адвечным змяшаным краем і месцам супрацоўніцтва паміж украінцамі і палякамі; выступаў супраць каланізацыі Галіцыі.
У 1927—1928 гг. Львоўскі губернатар, у 1928—1929 гг. Пазнаньскі губернатар.
П’ябезі-Тарынезэ
П'ёбезі-Тарынезэ (Piobesi Torinese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 3232 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 170 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santa Maura.
Падтайга
Падтайга - прыродная зона, якая размяшчаецца на пераходзе ад паўднёвай тайгі да шыракалістых лясах або лесастэпы і характарызуецца панаваннем іглічна-шырокалісцевых, лістоўнічных, іглічна-драбналістых або драбналістых лясоў. Падтаежныя насаджэнні адрозніваюцца ад тайговых разрэджанасцю, асвятленнем, густым травяным покрывам з травы і разнатраўя.
Геаграфічнае становішча падтайгі
У некаторых крыніцах ўказваецца, што падтайга ўласцівая толькі Заходняй Сібіры. Гэта з'яўляецца няслушным, паколькі падтайга акрамя Заходняй Сібіры існуе ва Усходняй Сібіры да Забайкалля ўключна, у Еўропе да паўднёва-захаду Скандынавіі і поўначы Шатландыі і на Далёкім Усходзе з Хакайда.
Такім чынам, на Заходне-Сібірскай раўніне падтаежныя лясы размешчаны паміж 54 і 56° п. ш. На поўдні Усходняй Сібіры яны прывязаныя да перыферычных частках горных хрыбтоў паміж 50 і 57° п. ш. (на ўсход шырыня зоны распаўсюджвання падтаежных лясоў звужаецца). У Еўропе зона падтайгі ссоўваецца на поўнач, даходзячы да 60° п. ш. і маючы паўднёвую мяжу каля 54° п. ш .. На Далёкім Усходзе подтайга размешчана паміж 53 і 43° п. ш.
Падтайга знаходзіцца на пераходзе ад тайгі да зоны іглічна-шырокалісцевых лясоў у Еўропе і на Далёкім Усходзе, да лесастэпы ў Сібіры.
Сямён Пятровіч Мікульскі
Біяграфія
Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1929), аператыўны факультэт гэтай акадэміі (1934), Ваенную акадэмію Генштаба (1948). У арміі з 1915, у Чырвонай Арміі з 1918. Удзельнік грамадзянскай (1918—1920) і савецка-фінляндскай (1939—1940) войнаў. У Вялікую Айчынную вайну на Ленінградскім, Волхаўскім, Карэльскім, 3-м Прыбалтыйскім і 2-м Беларускім франтах; камандзір дывізіі, начальнік штаба, намескнік камандуючага арміяй і войскамі Волхаўскай аператыўнай групы, камандзір корпуса, камендант г. Гданьск. У 1946—1955 выкладчык Ваеннай акадэміі Генштаба.
Галагоры (вёска)
Галагоры (Голого́ри) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Барыс Міхайлавіч Мікуліч
Барыс Міхайлавіч Мікуліч (,  —, с. Машукоўка, Краснаярскі край; Псеўданімы: Б. Міхайлаў, Барыс М.; Крыптанімы: Б. М., БаМ, Б. М-ч, М. Б.) — беларускі пісьменнік, празаік, крытык.
Біяграфія
З 1928 член бабруйскага філіяла «Маладняка». З 1929 працаваў у бабруйскай газеце «Камуніст». У 1930 пераехаў у Мінск. Працаваў карэктарам у Дзяржвыдавецтве БССР; стыльрэдактарам, адказным сакратаром у газеце «Літаратура і мастацтва». Потым зноў вярнуўся ў выдавецтва на пасаду рэдактара (падчас арышту загадчык аддзела газеты). У 1930 вучыўся ў Мінскім беларускім педагагічным інстытуце (МБПІ), на літаратурных курсах у Маскве (1934—1936). У 1936 у Камуністычным інстытуце журналістыкі ў Мінску. Член СП БССР з 1934. У 1936 чытаў курс гісторыі літаратурных жанраў і гісторыі нарыса ў Інстытуце журналістыкі (Мінск). Да 1936 выдаў 7 мастацкіх кніг. Быў членам ВЛКСМ.
Творчасць
Пачаў публікавацца з 1927 (часопіс «Маладняк»). У даваенны час выдаў зборкі апавяданняў «Удар» і «Чорная вірня» (1931), «Яхант» (1935), аповесці «Наша сонца» і «Ускраіна» (1932), «Дужасць» (1934), «Дружба» (1936). Тэматыка твораў гэтага перыяду: падзеі грамадзянскай вайны, паслякастрычніцкая рэчаіснасць, складанасць барацьбы новага і старога ў тагачаснай вёсцы. Адлюстраваў рамантыку рэвалюцыйнай эпохі, небывалы ўздым і працаздольнасць свайго пакалення. Друкаваў рэцэнзіі, агляды тэатральнага рэпертуару. Перажыў нападкі на свае творы («Наша сонца», «Дужасць») з боку крытыкаў-вульгарызатараў (А. Кучар). У пасляваенны час у Ашгабадзе напісаў 1-ю частку рамана «Адвечнае» (надр. 1972) з задуманай эпапеі пра руска-французскую вайну 1812. У 1947—1949 шмат пісаў, асабліва пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны (аповесці «Цяжкая гадзіна», «Жыццяпіс Вінцэся Шастака», «Палеская аповесць»), аднак апальнага пісьменніка ніхто не друкаваў. Аповесць «Развітанне» прысвечаная М. Багдановічу апублікаваная ў 1959. У 1946—1949 напісаў у жанры дзённікавых запісаў «Аповесць для сябе» апублікаваную ў 1987—1988 і 1993, у якой змясціў успаміны пра беларускіх пісьменнікаў, літаратурнае і тэатральнае жыццё Беларусі ў 1920—1950-я, сваё жыццё ў лагерах і турмах. Лепшыя творы Б. Мікуліча вылучаюцца псіхалагізмам, глыбінёй пранікнення ў чалавечыя характары, жывой выразнай мовай.
Рэпрэсіі
Арыштаваны 26.11.1936 у Мінску па адрасе: вул. Чырвоназвёздная, д. 7, кв. 2., асуджаны пазасудовым органам НКУС 5.10.1937 як «член контррэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць» да 10 гадоў ППК. У 1937 пераведзены ў Марыінск Новасібірскай вобласці, у 1938 г. — у Рашоты Краснаярскага края. У 1943 г. быў пераведзены ў катэгорыю ссыльных. Пасля вызвалення ў 1946 г. пераехаў у Ашгабад да старэйшай сястры Кацярыны, нягледзячы на тое, што яму было забаронена жыць у сталіцах. У чэрвені 1947 г. без дазволу ўлад вярнуўся ў Беларусь. Жыў у Бабруйску, у Цераховічах на Лагойшчыне. У лістападзе 1947 г. з яго была знята судзімасць. У 1947—1949 гг. працаваў у бабруйскай бібліятэцы. Звярнуўся да гістарычнай тэматыкі, падрыхтаваў аповесць пра М. Багдановіча. Актыўна пісаў, але яго творы не публікаваліся. Арыштаваны паўторна 28 красавіка 1949 г., высланы ў Сібір на вечнае пасяленне. Жыў у сяле Машукоўка Краснаярскага края, дзе і памёр. Рэабілітаваны 29 снежня 1954, праз тры месяцы пасля смерці. Асабовая справа М. № 9935-с з фотаздымкам захоў­ваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Табук (правінцыя)
Табук (تبوك‎‎) — адна з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана на паўночным-захадзе краіны, мае выйсце да Чырвонага мора. Плошча — 108,000 км², насельніцтва — 806,929 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Табук.
Гарадскі каледж Нью-Ёрка
Гарадскі каледж Нью-Ёрка (City College of the City University of New York) — асноўны і найстарэйшы каледж Гарадскога ўніверсітэта Нью-Ёрка (CUNY). Яго кампус плошчай каля 14 га размешчаны ўздоўж Канвент-авеню, у раёне Гамільтан-Хайтс на Манхэтэне.
Гісторыя
Заснаваны ў 1847 годзе на сродкі заможнага бізнесмена. Гарадскі каледж Нью-Ёрка быў першай бясплатнай грамадскай установай вышэйшай адукацыі ў Злучаных Штатах Амерыкі, а таксама на працягу многіх гадоў лічыцца флагманскім кампусам CUNY.
Увосень 2011 года ў каледжы налічвалася 16 544 студэнтаў, якія навучаліся на бакалаўраў, магістраў, дактароў у галіне архітэктуры, інжынернай справы, свабодных мастацтваў і навук, адукацыі, біямедыцыны, псіхалогіі і інш. Студэнцкі склад гарадскога каледжа Нью-Ёрка адзін з самых разнастайных у ЗША і аб’ядноўвае прадстаўнікоў 162 краін свету.
Вядомыя выпускнікі
Сярод выпускнікоў гарадскога каледжа Нью-Ёрка шмат выбітных навукоўцаў, інжынераў, палітыкаў, бізнесменаў, пісьменнікаў і інш., якія аказалі значны ўплыў на развіццё навукі і грамадства.
11 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі:
Таксама яго выпускнікі:
Таксама ў каледжы некаторы час вучыліся:
NGC 4239
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ушывец (возера, Расонскі раён, басейн Свольны, каля вёскі Дабраплёсы)
Ушывец — бяссцёкавае возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 22 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,2 км на ўсход ад вёскі Дабраплёсы (Верхнядзвінскі раён), у басейне ракі Свольна.
Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,23 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км.
Ляжыць сярод лесу. Схілы на захадзе вышынёй да 20 м, з іншых бакоў вакол возера невялікія ўзгоркі вышынёй да 10 м. Усходні бераг забалочаны.
Ганчарыўка (Золачыўскі раён)
Ганчарыўка (Гончарі́вка) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Скарн
Скарн — кантактава-метасаматычная парода, якая ўзнікае паблізу інтрузіі, у выпадку, калі змесціўныя пароды рэзка адрозніваюцца ад інтрузіўных парод па хімічным складзе. Скарн з’яўляецца прадуктам рэакцыйнага ўзаемадзеяння кантактуючых паміж сабой карбанатных і алюмасілікатных парод пры ўдзеле высокатэмпературных постмагматычных раствораў ва ўмовах прагрэву ўкараніла сілікатнай (часцей за ўсё кіслай) магмай. Слова скарн паходзіць ад шведскага skarn (літаральна — бруд, адкіды).
Мінеральны склад
Для вапнавых скарнаў характэрныя кальцыйутрымальныя мінералы. Галоўнымі мінераламі з’яўляюцца манаклінны піраксен і кальцыевы гранат, часта ў асацыяцыі з магнетытам, гематытам і эпідотам. Утрымоўваецца кальцыт. Піраксен як правіла мае дыяпсід-гедэнбергітавы склад. Дыяпсід у вапнавых скарнах можа ўтвараць буйныя крышталі або цукровападобны агрэгат мутна-зялёнага або нават белага колеру. Гранат — грасуляр-андрадыт. Часам сустракаюцца везувіянавыя або валастанітавыя скарны. Таксама вапнавыя скарны могуць утрымліваць сульфіды (галеніт, сфалерыт, арсенапірыт, халькапірыт, шэеліт, малібдэніт), мінералы бору (даталіт, данбурыт, аксініт), раданіт.
Казлупішке II
Казлу́пішке II (Kazlupiškė II) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.). Размешчаны 3 км на захад ад вёскі Мажэнай. Недалёка ад хутара знаходзіцца возера Дзіснікшціс.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Гарадыліў
Гарадыліў (Городилів) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Саламон Захаравіч Разоўскі
Саламон Захаравіч Разоўскі (Розовский Соломон Захарович;, Налібакі — , ) — савецкі рэвалюцыйны і палітычны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і дробнага чыноўніка ў Налібаках Віленскай губерні. Ён рана пачаў працоўнае жыццё: у 1896 г. прыехаў у Кіеў і паступіў у пераплётныя майстэрню. Дапытлівага юнака вабілі веды, ён стаў займацца самаадукацыяй і ў 1900 годзе экстэрнам здаў экзамены за курс гімназіі. Неўзабаве за ўдзел у студэнцкай сходцы Разоўскага арыштавалі і пасля шасцітыднёвага заключэння выслалі з Кіева.
Пасяліўшыся ў Луганску, Разоўскі ўладкаваўся на завод. Праз паўгода на заводзе была абвешчаная стачка, Разоўскі прыняў у ёй удзел. Стачку задушылі, і многіх яе ўдзельнікаў звольнілі. У спіс звольненых трапіў і Разоўскі. Давялося пакінуць на некалькі месяцаў горад і з’ехаць у Рыгу. Затым ён вярнуўся ў Луганск і арганізаваў там падпольную групу «Іскра». Але паліцыянты напалі на след рэвалюцыянераў. Разоўскі быў схоплены і адпраўлены ў Екацерынаслаўскую турму. Пасля вызвалення ён паехаў у Мінск, а затым зноў у Рыгу.
У 1909 годзе Разоўскі прыехаў у Пецярбург і адразу ўключыўся там у партыйную працу. У 1916 годзе быў абраны партыйным арганізатарам Васілевостраўскага раёна.
Пасля перамогі Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі працаваў у Народным камісарыяце харчавання.
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе
Чэмпіянат Беларусі па пляжным футболе  — галоўнае штогадовае клубнае спаборніцтва Беларусі па пляжным футболе. Чэмпіянат праводзіцца з 2008 года.
Паўночна-Казахстанская вобласць
Паўночна-Казахстанская вобласць — адна з чатырнаццаці абласцей у складзе Казахстана. Мяжуе на поўначы — з Курганскай, Цюменскай і Омскай вобласцю Расіі; на паўднёвым усходзе — з Паўладарскай вобласцю, на поўдні — з Акмолінскай вобласцю, на захадзе — з Кастанайскай вобласцю. Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Петрапаўлаўск.
Фанера
Фане́ра — ліставы драўляны слаісты матэрыял, атрыманы склейваннем трох і болей слаёў шпоны з узаемна перпендыкулярным напрамкам валокнаў драўніны ў сумежных лістах.
Фанеру вырабляюць з бярозы, вольхі, буку, елкі, хвоі, ясеню і інш. Склейванне выконваюць сінтэтычнымі (фенолфармальдэгіднымі, карбаміднымі і інш.) і прыроднымі (альбумінавымі, казеінавымі і інш.) клеямі.
Фанеры ўласцівы вялікая механічная трываласць, адносна невялікая шчыльнасць, значная меншая ў параўнанні з драўнінай анізатропнасць, магчымасць вытворчасці лістоў вялікай плошчы і памераў.
Выдзяляюцца паводле ўласцівасцей: і інш.
Выкарыстанне
Фанера выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, вытворчасці мэблі, авія- і суднабудаўніцтве, радыёэлектроніцы, вытворчасці тары і інш.
Беразавец
Назву Беразаве́ц маюць:
Інтрузія
Інтру́зія (інтрузіў, інтрузіўны масіў) — геалагічнае цела, складзенае магматычнымі горнымі пародамі, што закрышталізаваліся ў глыбіні зямной кары.
Класіфікацыя інтрузій па ўзаемаадносінах з утрымліваючымі пародамі вылучаюць згодныя і нязгодныя інтрузіі. Кантакты згодных інтрузій канформны слаістасці ўтрымліваючых парод. Нязгодныя ж інтрузіі маюць сякучыя кантакты, абразаючыя структурныя элементы ўтрымліваючых тоўшч.
Да згодных інтрузій адносяцца: Да нязгодных інтрузій адносяцца:
Пры класіфікацыі інтрузій выкарыстоўваюцца таксама такія прыкметы, як форма і памер целаў.
Па глыбіні фарміравання вылучаюць прыпаверхневыя, сярэднеглыбінныя (гіпабісальныя) (0,5—1,5 км), і глыбінныя, ці абісальныя (больш 1,5 км) інтрузіі.
Глыбінныя інтрузіі складзены паўнакрышталічнымі магматычнымі пародамі, у той час як малаглыбінныя часта маюць парфіравыя і афіравыя структуры. Інтрузіі складаюць значныя часткі зямной кары, як акіянічнай, так і кантынентальнай.
Пітэр Бодэрт
Пітэр Бодэрт (Pieter Boddaert; 1730 ці 1733, Мідэлбург — 6 мая 1795, Утрэхт) — нідэрландскі ўрач і натураліст. Сын юрыста і паэта Пітэра Бодэрта Старэйшага (1694—1760); у сваю чаргу сынам Бодэрта быў Пітэр Бодэрт Малодшы (1766—1805), таксама паэт.
Скончыў Утрэхцкі ўніверсітэт, з 1764 года выкладаў у ім. Перапісваўся з Карлам Лінеем, захавалася 14 яго лістоў. Быў блізка знаёмы з Альбертам Шлосерам і пакінуў апісанне сабранай ім кунсткамеры. У 1783 годзе апублікаваў паказальнік да «Ілюстраваных табліц» (Planches enluminées) Эдмэ Луі Дабантона, у якім прапанаваў, прытрымліваючыся Лінея, біномную наменклатуру для відаў, апісаных Бюфонам; шмат якія з гэтых найменняў выкарыстоўваюцца дагэтуль. У працы 1785 года «Elenchus Animalium» упершыню ўвёў біномныя найменні для шэрагу млекакормячых, у тым ліку для двух відаў, якія цяпер ужо вымерлі: квагі і тарпана.
Эль-Баха (правінцыя)
Эль-Баха (‏الباحة‎‎) — самая маленькая з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана на паўднёвым-захадзе краіны. Плошча — 15,000 км², насельніцтва — 397,336 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Эль-Баха.
Малодшы лейтэнант
Малодшы лейтэнант (lieu tenant — намеснік, ад lieu — месца і tenant - займае) — першаснае воінскае званне малодшага афіцэрскага саставу ва ўзброеных сілах многіх дзяржаў, уключаючы Рэспубліку Беларусь.
У арміі Вялікага Княства Літоўскага адпавядала званню "Харунжы".
Загорцы (Гродзенскі раён)
Заго́рцы (, Загорцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Злучана дарогай з вёскай Навасельцы.
Гутышчэ (Золачыўскі раён)
Гутышчэ (Гу́тище) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Аляксандр Андрэевіч Мікульчык
Алякса́ндр Андрэ́евіч Міку́льчык (, Шацк, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — пасля 1918) — беларускі паэт. Аўтар слоў да песні «Беларуская марсельеза».
Біяграфія
Нарадзіўся 14 жніўня 1882 года ў мястэчку Шацк Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер — Пухавіцкі раён Мінскай вобласці).
Працаваў перапісчыкам, грузчыкам, матросам і інш., удзельнічаў у забастовачным руху. У снежні 1905 — чэрвені 1906 гадоў зняволены ў Мінску па падазрэнні ў прыналежнасці да «анархістаў-камуністаў». У 1906—1907 гадах — у Пецярбургу, потым працаваў у тэатры ў Кіеве.
Творчасць
Пісаў на беларускай і рускай мовах. Найбольш вядомы яго верш «Ад веку мы спалі і нас разбудзілі…» (1905), названы пазней «Беларуская марсельеза» (раней лічыўся ананімным ці народным творам).
Мікульчык быў знаёмы з Максімам Горкім, падтрымліваў творчыя сувязі з Уладзімірам Бонч-Бруевічам. Друкаваўся ў газетах «Наша ніва», «Северо-Западный край», «Белорусское слово» (Кіеў), у калектыўным «Зборніку вершаў» (Кіеў, 1913, на рускай мове).
Ушывец
Назву Ушы́вец маюць:
П’ясаска
П'ёсаска (Piossasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 17411 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 446 чал./км². Займае плошчу 39 км². Паштовы індэкс — 10045. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Carmine.
Грабава (Золачыўскі раён)
Грабава (Грабово) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Эксцэнтрысітэт арбіты
Эксцэнтрысітэт (пазначаецца «e» ці «ε») — лікавая характарыстыка канічнага сячэння. Эксцэнтрысітэт інварыянтны адносна рухаў плоскасці і пераўтварэнняў падобнасці. Эксцэнтрысітэт характарызуе «сціснутасць» арбіты. Ён выражаецца па формуле: Можна падзяліць знешні выгляд арбіты на пяць груп:
NGC 4240
NGC 4240 (іншыя абазначэнні — NGC 4243, MCG -2-31-29, PGC 39411) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дэрэв’янкы (Золачыўскі раён)
Дэрэв’янкы (Дерев'янки́) — вёска ў Золачыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Андронава (Гагарынскі раён)
Андронава (Андроново) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Купена духмяная
Купе́на духмяная (Polygonatum odoratum) — кветкавая расліна роду сямейства.
Мяшаныя лясы
Мяшаны лес характарызуецца змешваннем хвойных і лісцевых дрэвавых парод.
Зоны мяшаных лясоў умераных паясоў Паўночнага і Паўднёвага паўшар’яў характарызуюцца перавагай ландшафтаў мяшаных лясоў (часам разглядаюцца як падзоны ў складзе адзінай лясной зоны ўмераных паясоў). Мяшаныя лясы найбольш пашыраны ў Еўропе, Паўднёвай і Паўночнай Амерыцы, трапляюцца ў Новай Зеландыі, Тасманіі. У Еўразіі мяшаныя лясы распаўсюджаныя ў паўднёвай частцы Скандынавіі, на тэрыторыі Усходне-Еўрапейскай раўніны (краіны Балтыі, на большай частцы Беларусі, Нечарназем’е Расіі), Заходне-Сібірскай раўніны, на Далёкім Усходзе, у Карпатах, на Каўказе, ва ўмераным поясе гор Паўднёва-Усходняй Азіі. У Паўночнай Амерыцы распаўсюджаныя ў Апалачах, Каліфорніі, ля Вялікіх азёр. На поўдзень ад зоны мяшаных лясоў ідуць шыракалістыя лясы або лесастэпы, а з поўначы — тайга.
Купена духмяная
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 30—60 см, з доўгім і тоўстым вузлаватым карэнішчам. Сцябло голае, граністае, у верхняй частцы сагнутае дугой. Лісце чаргаванае, простае, суцэльнае, сядзячае, падоўжана-эліптычнае, зрэдку яйцападобнай формы, з гладкім краем. Кветкі адзіночныя або па 2 на кветаносах у пазухах лісця, белыя з зеленаватым адценнем. Пялёсткаў і тычынак — 6. Плод — ягада сінявата-чорнага колеру.
Мяшаныя лясы
Глебы пад мяшанымі і шыракалістымі лясамі шэрыя лясныя і бурыя лясныя. Яны ўтрымоўваюць больш перагною, чым падзолістыя глебы тайгі. У змешаных лясах можна выявіць больш за дзесяць відаў лісцевых і некалькі відаў хвойных дрэў. Лясы пераважна хвойна-шыракалістыя на дзярнова-падзолістых глебах, у больш кантынентальных раёнах — хвойна-драбналістыя і драбналістыя (з бярозы і асіны). Значныя прасторы разараны (збожжавыя, кармавыя культуры, бульба і інш.).
Купена духмяная
Распаўсюджанне і экалогія
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы і ўмераных абласцей Азіі. Святлолюбівая, ценевынослівая расліна. Ксерафіт, мезафіт і мезатроф.
Расце на лугах, узлесках і палянах, у хваёвых, мяшаных, зрэдку — шыракалістых лясах, у хмызняках на берагавых схілах. Цвіце ў маі—чэрвені. Плады паспяваюць у жніўні.
Ахоўваецца на тэрыторыі Украіны і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Гаспадарчае значэнне
Дэкаратыўная і лекавая расліна. У лекавых мэтах выкарыстоўваюцца сцяблы, лісце і карэнішчы.
Маладыя парасткі і багатыя на крухмал карэнішчы ядомыя.
У прыродзе з’яўляецца кормам плямістым аленям і алтайскім маралам.
Кызылжарскі раён
Кызылжарскі раён — адзміністрацыйная адзінка, размешчаная ў Паўночна-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр раёна — сяло.
Хаіль (правінцыя)
Хаіль (حائل) — адна з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана на поўначы краіны. Плошча — 103,887 км², насельніцтва — 585,970 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Хаіль.
Дэвілз-Таўэр
Дэвілз-Таўэр або Вежа Д'ябла (англ.: Devils Tower National Monument) — помнік прыроды на тэрыторыі штата Ваёмінг, ЗША. Уяўляе сабой маналіт вулканічнага паходжання вышынёй 1556 м над узроўнем мора і адноснай вышынёй 386 м. З'яўляецца найстарэйшым «нацыянальным манументам» ЗША, які атрымаў свой статус ад прэзідэнта Тэадора Рузвельта 24 верасня 1906 года.
Вежа Д'ябла ўтварылася з магматычнага расплаву, які падняўся з глыбінь Зямлі і застыў у выглядзе вытанчаных калон. Узрост Дэвілз-Таўэр ацэньваецца ад 225 да 195 мільёнаў гадоў. Пароды прадстаўлены цёмна-чырвонымі пясчанікамі, алеўрытамі са сланцавымі праслойкамі.
Ушывец (возера, Расонскі раён, каля вёскі Валясы)
Ушы́вец — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Валясы (Верхнядзвінскі раён), каля ўсходняга берага возера Лісна, у басейне ракі Свольна.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.
Ляжыць сярод лесу. Схілы вышынёй да 20 м.
Вялікі фашысцкі савет
Вялікі фашысцкі савет (Gran Consiglio del Fascismo) — дзяржаўная структура ў Італіі, якая існавала з 1922 па 1943 год у перыяд фашысцкай дыктатуры прэм’ер-міністра Італіі Беніта Мусаліні.
Гісторыя
Утвораны ў снежні 1922 года пасля фашысцкага перавароту і прызначэння Мусаліні прэм’ер-міністрам краіны. Члены Савета прызначаліся асабіста Мусаліні, які стаў яго нязменным старшынёй. У склад савета ўвайшлі міністры ўрада і кіраўнікі фашысцкай партыі.
Савет валодаў шырокімі паўнамоцтвамі, асабліва пасля 1928 года, калі ён атрымаў статус дзяржаўнага органа. У прыватнасці, Савет складаў спісы на выбары дэпутатаў ад фашысцкай партыі, вылучаў кандыдатуру сакратара партыі, займаўся выпрацоўкай партыйнай палітыкі, кантраляваў дзейнасць урада і разглядаў законапраекты перад іх паступленнем у парламент.
Нягледзячы на тое, што пасяджэнні Савета большай часткай прадстаўлялі сабой ухваленне рашэнняў Мусаліні, у 1943 годзе ён прыняў рашэнне аб зняцці Мусаліні з пасады кіраўніка ўрада. Праз некалькі дзён пасля гэтага рашэння партыя была распушчана, і савет спыніў існаванне.
Яніс Пуятс
Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал Яніс Пуятс (Jānis Pujats;, Пуяты, Латвія) — латвійскі кардынал. Архібіскуп рыжскі з 8 мая 1991 па 19 чэрвеня 2010. Кардынал-святар in pectore з тытулам царквы S. Silvia з 21 лютага 1998, абвешчаны на кансісторыі ад 21 лютага 2001.
Біяграфія
У 1948 годзе скончыў школу ў Рэзэкнэ і паступіў у каталіцкую семінарыю ў Рызе. 29 сакавіка 1951 года пасвечаны на святара. Працаваў у прыходах Рыгі. Выкладаў у Духоўнай семінарыі і быў кансультантам Архібіскупа рыжскага і сакратаром літургічнай камісіі.
1 чэрвеня 1991 года пасвечаны ў архібіскупы. 21 лютага 1998 года ўзведзены ў санкардыналы in pectore. 21 лютага 2001 года абвешчаны на кансісторыі. Кардынал-святар з тытулам царквы S. Silvia. Удзельнік канклава 2005 года.
У дадатак да латышскай мовы, валодае рускай, польскай, літоўскай, нямецкай і лацінскай мовамі.
19 чэрвеня 2010 года было абвешчана пра адстаўку кардынала Пуятса з пасады Архібіскупа рыжскага, і яго пераемнікам высунуты Збігнеў Станкевіч — дырэктар Рыжскага вышэйшага інстытута рэлігійных навук і духоўнай семінарыі Рыжскай мітраполіі. Да 21 жніўня 2010 года — дня інтранізацыі Збігнева Станкевіча, кардынала Пуятс заставаўся апостальскім адміністратарам Рыгі.
14 лістапада 2010 года кардыналу Пуятсу споўнілася 80 гадоў і ён страціў права ўдзельнічаць у Канклавах.
Барышава (Смаленская вобласць)
Барышава (Барышево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Станіслаў Галімавіч Хажэеў
Станіслаў Галімавіч Хажэеў (, пас. Каштак, Чалябінская вобласць) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, міністр абароны ПМР.
Біяграфія
Скончыў Свярдлоўскае сувораўскае ваенная вучылішча. У 1963 годзе скончыў Ташкенцкае Вышэйшае агульнавайскавое каманднае вучылішча, у 1972 годзе — Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. У 1992 годзе прызначаны міністрам абароны ПМР. Генерал-палкоўнік. Узнагароджаны шэрагам медалёў СССР, ПМР, Расіі і В’етнама.
Парламенцкія выбары ў Беларусі (1947)
Перадгісторыя
У лістападзе 1946 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета БССР прызначыў дату першых пасляваенных выбараў на 9 лютага 1947 года і зацвердзіў новае Палажэнне аб выбарах. Узроставы цэнз быў павышаны да 21 года. У спіс для галасавання ўключаўся толькі адзін кандыдат.
Вынікі
У выбарах у Вярхоўны Савет БССР прынялі ўдзел 4 436 096 (99,97 %) зарэгістраваных выбаршчыкаў. За кандыдатаў блока камуністаў і беспартыйных галасавала 99,57 % выбаршчыкаў, якія ўдзельнічалі ў выбарах. У склад дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР другога склікання былі абраныя 371 дэпутаты: 128 працоўных (34,5 %), 122 сяляніна (32,9 %). 285 дэпутатаў былі членамі КП(б) Б. Сярод дэпутатаў былі 257 беларусаў, 84 рускіх, 15 украінцаў і 15 прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей. 26,6 % дэпутатаў (98 чалавек) складалі жанчыны.
Сігурд Хокансан
Сігурд Хокансан (Sigurðr Hákonarson; каля 895—962) — буйны нарвежскі дваранін і другі ярл Хладзіра ва ўсходняй частцы Тронхейма, сябар і саветнік караля Нарвегіі Хокана Добрага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і Хокана Гр’ётгардсана (каля 838—900), першага ярла Хладзіра, паплечніка і цесця караля Харальда Цудоўнавалосага, які аб’яднаў Нарвегію. Яго дачка Аса стала адной з жонак Харальда.
Пасля дасягнення паўналецця Сігурд Хокансан атрымаў у спадчыну бацькаўскія ўладанні ў Хладзіры. У яго выхоўваліся сыны Харальда Цудоўнавалосага — Хальвдан Чорны і Сігрэд, якія раней знаходзіліся на выхаванні ў ярла Хокана, бацькі Сігурда. Яны былі амаль аднаго ўзросту, сыны Харальда і Сігурд Хокансан. Ён быў жанаты на Бергльят, дачцы ярла Торыра Маўклівага і Алаў Красы Года, дачкі конунга Харальда Цудоўнавалосага. У 892 годзе пасля смерці свайго бацькі Рэнгвальда Эйстэйнсана Торыр Маўклівы стаў ярлам у Мёры.
Увосень 962 года хладзірскі ярл Сігурд Хокансан і яго прыхільнікі былі спалены ў Эгла (сучасная вёска Skatval) па загадзе конунга Харальда Шэрай Шкуры. У змову з конунгамі Харальдам і Эрлінгам уступіў Гр’ётгард, малодшы брат Сігурда. У 970 годзе за забойства Сігурда адпомсціў яго сын Хокан Магутны, які стаў саюзнікам караля Даніі Харальда Сінязубага. Скарыстаўшыся адсутнасцю Харальда Шэрай Шкуры і яго братоў, якія адправіліся ў вікінгскі паход, Хокан Сігурдсан сабраў войскі і здзейсніў паход на Мёр, дзе ў бітве перамог і забіў свайго дзядзьку Гр’ётгарда, якога Харальд Шэрая Шкура пакінуў абараняць краіну.
Чавусы
Ча́вусы  — горад раённага падпарадкавання ў Магілёўскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Чавускага раёна, на р. Бася. За 41 км ад г. Магілёў, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Чавусы на лініі Магілёў — Крычаў. Вузел аўтадарог на Магілёў, Крычаў, Мсціслаў, Чэрыкаў. Насельніцтва 10 525 чал. (2017).
Назва
У варыянце назвы «Чавусы» гук -в- з’яўляецца пазнейшым і ўстаўным, які, згодна з беларускім вымаўленнем, раздзяляе два галосныя, калі другі з іх -у-. Больш аўтэнтычным з’яўляецца варыянт «Чаусы». На гэта паказваюць дзве версіі паходжання назвы, антрапанімічная і гідранімічная.
Згодна з антрапанімічнай версіяй, назва «Чаусы» звязаная з зафіксаванымі на Верхнім Падняпроўі антрапонімамі (прозвішчамі) тыпу Чаус, Чаусаў, Чэус. У іх корань Ча- / Чэ- і пашыральнік -ус. Той жа пашыральнік у падняпроўскіх прозвішчах тыпу Браусаў, Брэусаў, Леус, Паус, Рэус. Гэтыя карані могуць пашырацца іншымі пашыральнікамі (Паутаў, Пауля; Леут, Леурда; Рэутаў). Значэнні ў такіх «адкрытых» (са сканчэннем на галосны) каранёў тыпу Ча-, Бра-, Ле- і інш. застаюцца непрасветленыя, у беларускай антрапаніміі такія прозвішчы пакідаюцца без вытлумачэння.
Антрапанімічнага паходжання таксама тапонім каля ўтоку ракі Судасць у Дзясну.
Паўночнасмаленскі тапонім Чаусава, аднак, гідранімічнага паходжання, стаіць на рацэ Чэусаўка. Той жа корань Чэус- у назвах малых ручаін Чэусен (у вярхоўях ракі Угры), Чэусаўская (прыток ракі Клядзейкі каля Серпухава). У гэтых гідронімах корань Čaus- / Čeus- (можа быць з балцкім пашыральнікам -in-) суадносіцца з балцкімі гідронімамі літ. Čiauša, лат. Čauša (ад *Kiauša). Яны звязаныя з літоўскім kiaušinti «павольна ісці», kiausti «знікаць, спыняцца ў росце» і пазначалі павольную плынь, далей да індаеўрапейскага *(s)keu- .
Існуюць і іншыя версіі. Ад імя «ханскага пасла мурзы Чавуса» прапаноўваў выводзіць назву Чавусаў географ В. Жучкевіч. Ён спасылаўся на мастацкі твор пісьменніка Г. Сянкевіча раман «Агнём і мячом», дзе фігуруе гэты персанаж. Прапаноўвалі таксама выводзіць назву з цыганскай мовы, у якой «чавус» нібыта значыць «намёт». Аднак па-цыганску «намёт» (палатка, шацёр) — «цэра».
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра вёску Чавусавічы датуецца 1581. З 1589 яны ўваходзілі ў склад Магілёўскай эканоміі. У 1604 паселішча атрымала статус горада.
12 жніўня 1634 кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Чавусам Магдэбургскае права і герб: «''у блакітным полі на белым кані Св. Марцін з мячом у руцэ, на плячах чырвоны плашч''». На 1648 тут было 176 дымоў.
У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Чавусы апынуліся ў цэнтры ваенных дзеянняў, маскоўскія войскі акупавалі і спустошылі мясціну. З вясны 1656 тут размяшчалася рэзідэнцыя казацкага палкоўніка І. Нячая. Увосень 1660 войскі Вялікага Княства Літоўскага вызвалілі Чавусы. На 1676 тут было 109 будынкаў.
У часы Вялікай Паўночнай вайны ў 1708 Чавусы разрабавалі шведскія войскі. На 1737 у горадзе дзейнічалі 3 царквы, меўся мытны пункт, дзясятую частку жыхароў складалі рамеснікі. У 1770-я тут было больш за 420 дамоў, штогод праводзіўся кірмаш.
Расійская імперыя
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Чавусы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам павета Магілёўскай, пазней Беларускай губерні. У 1778 расійскія ўлады зацвердзілі план забудовы горада і надалі яму новы герб. З 1789 пачало працаваць 2-класнае павятовае вучылішча. На 1803 у Чавусах быў 461 будынак, дзейнічалі касцёл пры кляштары кармелітаў і 4 царквы. На 1825 — 569 дамоў, 5 цэркваў, 30 крам, штогод праводзіліся 2 кірмашы. На 1829 — 584 дамы, дзейнічалі касцёл, 4 царквы, 6 сінагог. У 1839 працавала палатняная мануфактура. На 1840 — 4 мураваныя і 808 драўляных дамоў, працавалі 26 крам і 23 карчмы, штогод праводзіліся 2 кірмашы.
У 1860 у Чавусах было 676 двароў, дзейнічалі 4 царквы, 2 сінагогі і 7 іўдзейскіх малітоўных дамоў, працавалі бальніца, 2-класнае павятовае і прыходскае вучылішча, 73 крамы, аптэка. 12 жніўня 1881 пачала працаваць тэлеграфная станцыя. У 1901 адкрылася 3-класнае гарадское вучылішча, на 1904 — працавала 41 прамысловае і 41 рамеснае прадпрыемствы, бальніца на 24 ложкі, друкарня, бібліятэка-чытальня, штогод праводзілася чатыры кірмашы.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Чавусы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Чавусы вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам раёна Магілёўскай вобласці. У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 да чэрвеня 1944 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
3 студзеня 2005 адбылося афіцыйнае зацверджанне герба Чавусаў. З невядомых прычын улады выбралі пазнейшы расійскі, а не гістарычны герб часоў Вялікага Княства Літоўскага.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, будматэрыялаў, першаснай апрацоўкі лёну прамысловасці. Гасцініца.
Культура
Дзейнічаюць дом культуры, 2 бібліятэкі, Чавускі гісторыка-краязнаўчы музей.
Забудова
У Чавусах налічваецца 94 вуліцы і 49 завулкаў. Рака і аўтамагістраль Магілёў — Чэрыкаў падзяляюць сучасны горад на 4 планіровачныя раёны. У забудове пераважаюць дамы сядзібнага тыпу, таксама ўтварыўся мікрараён з 2—5-павярховымі пабудовамі.
NGC 4241
NGC 4241 (іншыя абазначэнні — IC 3115, UGC 7333, MCG 1-31-40, ZWG 41.69, VV 431, VCC 267, PGC 39483) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вайцішке (Ігналінскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Коматава
Ко́матава (, Комотово) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Гісторыя
Магчыма, у канцы 13 ст. тут знаходзілася сядзіба Команта, пра якую дакладна вядома адно, што была паблізу Гродна.
Згадваецца з 1388 года. З XVI ст. вядома царква Св. Спаса ў Коматаве. У 1844 годзе пабудавана Праабражэнская царква.
Летам 2009 г. «чорныя капацелі» разрабавалі побач з Коматава сярэдневяковыя могілкі.
Ваколіцы Коматава трапілі ў зону затаплення Гродзенскай ГЭС.
Жан-Луі Таран
Біяграфія
Нарадзіўся Жан-Луі Таран 3 красавіка 1943 года, у Бардо. Жан-Луі Таран вучыўся ў Папскім Грыгарыянскім універсітэце (дзе ён зарабіў ліцэнцыят у філасофіі і багаслоўі, і ў 1973 годзе сваю дактарантуру ў кананічным праве) і Папскай Царкоўнай Акадэміі ў Рыме, і Каталіцкім Інстытуце ў Тулузе.
Ён быў пасвечаны ў святара 20 верасня 1969 года, архібіскупам Марысам Мазье і служыў вікарыем у мітраполіі Бардо перад паступленнем на дыпламатычную службу Ватыкана ў 1975 годзе. Ён быў сакратаром нунцыятур у Дамініканскай рэспубліцы (1975—1978 гады) і ў Ліване (1979—1983 гады). Таран стаў афіцыялам Савета Грамадскіх Спраў Царквы ў 1983, а затым удзельнічаў у спецыяльных місіях на Гаіці (1984), і ў Бейруце і Дамаску (1986 год). Ён быў таксама членам ватыканскай дэлегацыі на сустрэчах Канферэнцыі па Еўрапейскай Бяспецы і Супрацоўніцтву, Канферэнцыі па Раззбраенні ў Стакгольме, і Культурным Форуме ў Будапешце і пазней у Вене.
Сакратар па адносінах з дзяржавамі
1 снежня 1990 года, Таран быў прызначаны Сакратаром па адносінах з дзяржавамі Дзяржаўнага сакратарыята Святога Прастола і тытулярным архібіскупам Тэлептэ Папам Рымскім Янам Паўлам II. Ён атрымаў сваю біскупскую ардынацыю 6 студзеня 1991 года, у саборы Святога Пятра, непасрэдна ад Яна Паўла II, якому дапамагалі тытулярны архібіскуп Вескоўя Джавані Батыста Рэ — намеснік дзяржаўнага сакратара Святога Прастола па агульных справах, і тытулярны архібіскуп Бальзены Джасцін Фрэнсіс Рыгалі — сакратар Кангрэгацыі па справах біскупаў. Як Сакратар, Таран служыў міністрам замежных спраў Ватыкана. У стаўленні да іракскага канфлікту, ён калісьці падкрэсліў важнасць дыялогу і Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, і сказаў, што «аднабаковая агрэсіўная вайна складзе злачынства супраць свету і супраць Жэнеўскіх канвенцый».
Бібліятэкар і Архіварыус Святой Рымскай Царквы
Уяўляючы Папу Рымскага, Таран наведаў у сакавіку 2005 года адкрыццё новага музея Халакоста ў Яд Вашэме ў Іерусаліме. У той жа год, ён быў адным з кардыналаў-выбаршчыкаў, якія ўдзельнічалі ў Папскім Канклаве 2005 года, што абраў Папу Рымскага Бенедыкта XVI.
Старшыня Папскага Савета па міжрэлігійным дыялогу
Нягледзячы на наяўнасць у кардынала хваробы Паркінсана Папа Рымскі Бенедыкт XVI прызначыў Тарана старшынёй Папскага Савета па міжрэлігійным дыялогу 25 чэрвеня 2007 года. Гэта паказвае, што хвароба не стала для кардынала вялікай праблемай і такім чынам ён здольны спраўляцца з вялікай адказнасцю. Кардынал цалкам прыняў гэту пасаду 1 верасня 2007.
Ён сябар англіканіна доктара Джона Эндру, былога рэктара царквы Святога Фамы ў Нью-Ёрку. У пяцідзесятую гадавіну пасвячэння Эндру ў канцы чэрвеня 2007 года, кардынал Таран адправіўся ў Нью-Ёрк і служыў як запрошаны прапаведнік.
Кардынал-протадыякан
Пасля ўзвядзення кардынала Агасціна Качавілана ў ранг кардынала-святара 21 лютага 2011 года, Папа Рымскі Бенедыкт XVI прызначыў Жана-Луі Тарана кардыналам-протадыяканам, як старэйшага па старшынстве кардынала-дыякана (у парадку ўзвядзення ў Калегію Кардыналаў), чыім спецыяльным прывілеем, з’яўляецца аб’яўляць Habemus Papam — формулу, якая аб’явяшчае аб абранні новага рымскага пантыфіка. Менавіта ён абвясціў аб абранні Францыска 13 сакавіка 2013 года.
Стан здароўя
Кардынал Таран пакутаваў ад хваробы Паркінсана.
Сачок
Сачок — прозвішча.
Пішына
Пішына (Piscina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 3146 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 320 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 0121.
Баі за Мэкэле (2020)
Баі за Мэкэле — узброеныя сутыкненні паміж ўзброенымі сіламі Эфіопіі і паўстанцамі Тыграя за кантроль над горадам Мэкэле.
Храналогія
17 лістапада прэм’ер-міністр Абій Ахмед Алі заявіў, што тэрмін яго ўльтыматуму аб капітуляцыі тыграйскіх войск скончыўся, таму эфіопская армія пачынае ў рэгіёне «вырашальнае наступленне». Пасля гэтага горад падвергнуўся авіяўдары, у выніку чаго загінулі двое мірных жыхароў.
18 лістапада эфіопскія войскі без якіх-небудзь баёў захапілі Шырэ і Аксум. Каля 9 гадзін раніцы яны пачалі прасоўвацца да Мэкэле па трох дарогах з поўдня, усходу і паўночнага захаду. Армія наблізілася на адлегласць каля 200 кіламетраў да горада. Начальнік штаба эфіопскіх сіл Берхану Джула абвясціў, што яны імкнуцца акружыць Мэкэле і выбіць адтуль ворага. НВФТ абвясціў, што страта кантролю над Шырэ і Аксумам была толькі часовай няўдачай і што Тыграй стане «пеклам» для ўрада.
19 лістапада, па заяве НФВТ, Мэкэле быў разбомблены, але не даў ніякіх падрабязнасцяў аб ахвярах. У той жа час эфіопскія войскі працягвалі прасоўвацца да горада.
На наступны дзень па Мэкэле быў нанесены авіяўдар, які нанёс значны ўрон мясцоваму ўніверсітэту. Паведамлялася, што некалькі мірных жыхароў атрымалі раненні.
22 лістапада эфіопскае міністэрства абароны заявіла аб тым, што федэральныя войскі ўзялі горад Ідага-Хамус у 97 км ад Мэкэле. Увечары прэм’ер-міністр Абій Ахмед Алі даў тыграйскім сілам 72 гадзіны на здачу горада Мэкэле. У выпадку, калі горад не будзе здадзены, ён паабяцаў штурм. Хутка верталёты ВПС Эфіопіі праляцелі над Мэкэле і скінулі ўлёткі з заклікамі да мясцовых жыхароў у бліжэйшы час не пакідаць сваіх дамоў.
На наступны дзень, 23 лістапада, афіцыйны прадстаўнік урадавай мэтавай групы па надзвычайным становішчы ў штаце Тыграй Рэдван Хусейн заявіў, што ўрадавыя сілы завяршаюць працэс поўнага акружэння горада. Паводле яго слоў, войскі знаходзяцца за 50 кіламетраў ад цэнтра Мэкэле. Тым часам да сталіцы Тыграя падцягвалася цяжкая артылерыя і танкі. Улады заклікалі мясцовае насельніцтва самастойна арыштоўваць членаў партыі і выдаваць ураду.
24 лістапада ВПС Эфіопіі знішчылі рэактыўныя гранатамёты тыграйскіх паўстанцаў у Мі-Медэне, недалёка ад Мэкэле. Ужо 26 лістапада эфіопскія ўрадавыя войскі пачалі штурм наваколля Мэкэле. Лідар паўстанцаў Дэбрэцыан Гебрэмікаэль заявіў, што яго сілы «гатовы стаяць да смерці» для абароны горада.
28 лістапада прадстаўнікі НФВТ заявілі пра тое, што горад Мэкэле падвергнуўся інтэнсіўнай бамбардзіроўцы з боку федэральных сілаў. Адначасова камандаванне УС Эфіопіі заявіла аб тым, што Мэкэле знаходзіцца пад поўным кантролем урадавай арміі. Прэм’ер-міністр Эфіопіі Абій Ахмед Алі заявіў пра завяршэнне ваеннай аперацыі ў Тыграі і перамозе ўрадавых сіл. У сваю чаргу Дэбрэцыан Гебрэмікаэль заявіў, што іх узброеная барацьба супраць федэральных сіл будзе працягнута.
Доўгае (Акатаўскае сельскае паселішча)
Доўгае (Долгое) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Эрык VIII Язычнік
Эрык VIII Язычнік Erik Hedningen — язычніцкі прэтэндэнт на шведскі прастол пасля смерці караля Стэнкіля. Хрысціянскія гёты высунулі свайго прэтэндэнта — Эрыка VII сына Стэнкіля Erik Stenkilsson. Гэта прывяло да ўзброенай барацьбы паміж прэтэндэнтамі, якая скончылася гібеллю абодвух. Адам Брэменскі сцвярджае, што ўсе магнаты краіны загінулі ў бітве — відавочнае перабольшанне. Услед за гэтым на шведскі прастол узышоў Хальстэн (таксама сын Стэнкіля), магчыма пры падтрымцы Інгэ Старэйшага.
Русь (назва)
Русь (верагодна, ад скандынаўскага кораню *roρs-) — першапачаткова назва ваенна-гандлёвых эліт скандынаўскага паходжання на тэрыторыі Усходняй Еўропы, потым сярэднявечнай усходнеславянскай дзяржавы; назва замацавалася за землямі ўкраінскага Падняпроўя, за іх славянскім насельніцтвам; у XIII—XIV стст. набывае этнаканфесійны сэнс, пашыраецца на ўсе ўсходнеславянскія землі, адсюль такія назвы як «Беларусь», «Расія» і пад.
Назва «русь» ва ўсходнеславянскіх крыніцах упершыню згадваецца пры апісанні падзей IX ст., і ўзнікла, відаць, на поўначы Усходняй Еўропы, у будучай Наўгародскай зямлі. Пытанне паходжання назвы ляжыць асобна ад пытання паходжання Кіеўскай дзяржавы і ад замацавання назвы за пэўнай тэрыторыяй або этнасам. Усе гэтыя пытанні моцна палітызаваныя з XVIII ст. і часта разглядаюцца з пазанавуковых пазіцый.
Актуальная тэорыя
За час вывучэння паходжання назвы «Русь» прапаноўваліся славянскія, старажытнарускія, гоцкія, шведскія, іранскія, яфетычныя і іншыя версіі. Канчаткова пытанне не было вырашана, але адносна слова «русь» былі зробленыя дзве дастаткова пэўныя высновы: яно не было саманазвай славянаў; яно не было назвай якога-небудзь паўднёвага ўсходнеславянскага саюза ў перыяд фарміравання ранніх дзяржаўных аб’яднанняў.
У пачатку XXI ст. шырокапрызнанай тэорыяй з’яўляецца развіццё этноніма/хароніма «русь» у некалькі этапаў:
1. Пачатковым значэннем слова было, відаць, «войска, дружына», але магчымыя і вузейшыя значэнні «каманда баявога карабля, весляры» ці «пешае войска, апалчэнне». Да гэтых значэнняў летапіснага «русь» найбліжэй фінскае ruotsi, старажытнаісландскае roρs, рунічнае ruþ. Назва склалася на поўначы Усходняй Еўропы, населенай славянамі і фіна-уграмі, дзе так называлі скандынаваў з веславых суднаў; слова паходзіла ад скандынаўскага кораню *roρs- і было, магчыма, своеасаблівым экзаэтнонімам. Пазней адбыўся перанос назвы на княжацкія дружыны, бо ў іх складзе было шмат прафесійных воінаў-скандынаваў.
2. Назва пашырылася на збіральнікаў даніны (адной з традыцыйных функцый дружыны быў збор даніны) і ў выніку пачынае азначаць шырэйшы, надплемянны грамадскі слой, кансалідаваны вакол князя; прадстаўнікоў дружыны, купецтва, баярска-княжацкай адміністрацыі; але захоўваецца і ранейшае, вузейшае значэнне слова — «дружына». Яшчэ ў XI ст. «русин» у «Рускай праўдзе» Яраслава Мудрага — гэта «гридин, любо коупчина, любо ябетник, любо мечник».
3. Перанос назвы варажскай русі на ўсходнеславянскае дзяржаўнае ўтварэнне, створанае пры ўдзеле скандынаваў — Кіеўскую Русь, а таксама на насельніцтва Сярэдняга Падняпроўя. Такі перанос адбыўся, відаць, на працягу X—XI стст. .
4. Назва набывае этнаканфесійны сэнс, ахоплівае ўсе ўсходнеславянскія землі (часам шырэй), што прасочваецца па літаратурных творах і граматах XIII—XIV стст.
Галоўныя праблемы актуальнай тэорыі: назвай азначаюць прадстаўнікоў розных народаў; слова не сустракаецца ў скандынаўскіх крыніцах; незразумела, чаму запазычана было менавіта гэтае слова, а не «варагі» (якое таксама не сустракаецца ў скандынаўскіх крыніцах); калі слова скандынаўскае, то чаму не атрымала ва ўсходнеславянскім ужытку формы множнага ліку (як для ўсіх іншых народаў Еўропы).
Палітызацыя
Навуковы разгляд пытання значна ўскладнены яго палітызацыяй. Так, настойліва шукаліся славянскія карані назвы, асабліва ў вядомых тапонімах (Рось — М. М. Ціхаміраў, паселішча Руса/Старая Руса, востраў Руяна/Руген). У ліку актыўных прыхільнікаў такой тэорыі быў Б. А. Рыбакоў. Рабіліся спробы (О. Н. Трубачоў, Д. Л. Таліс, Д. Т. Беразавец) звязаць назву «Русь» з крымскімі тапонімамі гоцкага паходжання — Расатар, Рукуста, «Rogastadzans» Іардана і інш. Але лінгвістычныя абгрунтаванні такіх тэорый прызнаюцца непераканаўчымі.
Паўпустыня
Паўпустыня, або апустынены стэп — тып ландшафту, які фарміруецца ва ўмовах арыднага клімату.
Паўпустыні характарызуюцца адсутнасцю лясоў і спецыфічнай расліннасцю і глебавым покрывам. У паўпустынях спалучаюцца элементы стэпавых і пустынных ландшафтаў.
Паўпустыні сустракаюцца ва ўмераных, субтрапічных і трапічных паясах Зямлі і ўтвараюць прыродную зону, якая знаходзіцца паміж стэпавы зонай на поўначы і пустыннай зонай на поўдні.
У ўмераным поясе паўпустыні размешчаны суцэльнай паласой з захаду на ўсход Азіі ад Прыкаспійскай нізіны да ўсходняй мяжы Кітая. У субтропіках паўпустыні шырока распаўсюджаныя на схілах плато, пласкагор'яў і сугор'яў (Анаталійскае пласкагор'е, Армянскае нагор'е, Іранскае нагор'е, Карру, Фліндэрс, перадгор'і Анд, даліны Скалістых гор і інш.) У тропіках паўпустыні займаюць вялікія прасторы, асабліва ў Афрыцы: на поўдзень ад Сахары знаходзіцца зона Сахель (Заходняя Афрыка), для якой характэрныя ландшафты апустыненай саванны.