cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пратэсты ў Беларусі (2011)
Ацэнкі
Шнобелеўскую прэмію міру ў 2013 годзе атрымаў Аляксандр Лукашэнка за забарону публічных апладысментаў у Беларусі, а таксама міліцыя Беларусі — за выпадак з арыштам за апладысменты аднарукага інваліда.
Звышдзяржава
[[Выява:Superpower1.png|300px|thumb| Звышдзяржавы 2-й паловы XX стагоддзя:
{{legend||ЗША}}
{{legend||СССР}}]] [[Выява:Potential Superpowers.svg|300px|thumb|Сучасныя дзяржавы, якія з'яўляюцца ці могуць стаць звышдзяржавамі ў XXI стагоддзі. Спіс дзяржаў.
{{legend||Кітайская Народная Рэспубліка}}
{{legend||Рэспубліка Індыя}}
{{legend||Расійская Федэрацыя}}
{{legend||Злучаныя Штаты Амерыкі (звышдзяржава) }}
{{legend||Федэратыўная Рэспубліка Бразілія}}]]
Гістарычныя звышдзяржавы
У мінулыя эпохі звышдзяржавамі з'яўляліся Старажытны Егіпет, Асірыя, Персідская імперыя і Старажытны Кітай, Грэцыя Аляксандра Македонскага, Рымская імперыя ў антычнасці, імперыя Карла Вялікага, Мангольская імперыя Чынгіс-хана і імперыя Тамерлана ў Сярэднявеччы і Брытанская імперыя ў новай гісторыі.
Лічыцца, што ў найноўшы час у другой палове XX стагоддзя былі толькі дзве звышдзяржавы — ЗША і СССР, якія ўзначальвалі наймагутнейшыя ваенна-палітычныя блокі НАТА і АВД адпаведна і дасягнулі балансу сіл з ваенна-стратэгічным парытэтам. Спробы ў сярэдзіне стагоддзя нацысцкай Германіі (Трэці Рэйх) і мілітарысцкай Японіі (Вялікая Азіяцкая Сфера Суросквіту) стаць новымі звышдзяржавамі падчас Другой Сусветнай вайны поспехам не ўвянчаліся.
Пасля распаду СССР з канца XX стагоддзя ў свеце засталася толькі адна прызнаная звышдзяржава — ЗША, хоць некаторыя эксперты гавораць, што ЗША могуць страціць гэты статус хуткім часам, або ўжо страцілі. У той жа час, нягледзячы на тое, што ЗША захавалі палітыка-эканоміка-ваенны моц і пасля савецка-амерыканскай халоднай вайны і распаду СССР, іх статус як адзінай звышдзяржавы часта аспрэчваецца ці не вітаецца шматлікімі краінамі і палітыкамі, якія лічаць, што на змену супрацьстаянню і парытэту ЗША і СССР павінен прыйсці не аднапалярны, а шматпалярны свет з усё больш нарастаючымі ролямі патэнцыйных звышдзяржаў і рэгіянальных дзяржаў і аб'яднанняў. Вялікай дзяржавай, якая фактычна наблізілася да статусу новай другой звышдзяржавы, стаў Кітай, які, аднак, падтрымлівае канцэпцыю шматпалярнага свету.
Сонцастаянне
Сонцастаянне — астранамічная з'ява, якая ўяўляе сабой момант перасячэння цэнтрам Сонца пунктаў экліптыкі, найбольш аддаленых ад экватара нябеснай сферы (пунктаў сонцастаяння). У Старажытнай Русі выкарыстоўвалася форма сонцаварот, якая адпавядала моманту «паварота» Сонца на прырост ці на спад дня.
Астранамічнае апісанне з'явы
Адрозніваюць летняе і зімовае сонцастаянне. Пры гэтым на паверхні планеты назіраецца самы доўгі ці самы кароткі светлавы дзень. У паўночным паўшар'і Зямлі зімовае сонцастаянне паходзіць 21 ці 22 снежня, і тады (паўднёвей паўночнага палярнага круга) назіраецца самы кароткі дзень (і самая доўгая ноч), а летняе — 20, 21 ці 22 чэрвеня па UTC, і тады (паўднёвей паўночнага палярнага круга) назіраецца самы доўгі дзень (і самая кароткая ноч). У паўднёвым паўшар'і на азначаныя даты прыпадаюць, адпаведна, летняе і зімовае сонцастаянні.
З прычыны высакоснага зруху даты сонцастаяння ў розныя гады могуць адрознівацца на 1—2 дні. У астраноміі момант зімовага сонцастаяння прымаецца за пачатак зімы, а момант летняга сонцастаяння — за пачатак лета. Астранамічная даўгата сонца ў гэтыя моманты, адпаведна, 90° і 270°.
На працягу некалькіх дзён да і пасля моманту сонцастаяння Сонца амаль не змяняе схілення, яго паўдзённыя вышыні ў небе амаль нязменныя (вышыня на працягу года змяняецца па графіку, блізкаму да сінусоіды); адсюль і паходзіць сама назва сонцастаяння. З назіранняў вышынь Сонца ў перыяд абодвух сонцастаянняў можа быць вызначаны нахіл плоскасці экліптыкі да плоскасці нябеснага экватара.
Гістарычныя падзеі, якія адбыліся ў зімовае сонцастаянне
Найбольш важныя:
Сіпрыяна Мера
Сіпрыяна Мера Санс (Cipriano Mera Sanz; 4 лістапада 1897, Мадрыд — 24 кастрычніка 1975, Сен-Клу) — іспанскі палітычны і ваенны дзеяч часоў Другой Іспанскай Рэспублікі і грамадзянскай вайны. Анархіст, член НКП.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1897 годзе ў Мадрыдзе.
Будучы муляром, Мера далучыўся да анархісцкага руху, пасля ўступіў у анарха-сіндыкалісцкую Нацыянальную канфедэрацыю працы (НКП). Падчас Іспанскай рэвалюцыі адносіўся да найбольш радыкальных членаў НКП, супрацоўнічаў з Федэрацыяй анархістаў Іберыі. У чэрвені 1936 года Мера ўдзельнічаў у арганізацыі страйку будаўнікоў, электрыкаў, аператараў і ліфцёраў у Сарагосе, за што быў прысуджаны да турэмнага зняволення.
У турме Мера прабыў нядоўга. Калі пачалася грамадзянская вайна, ён быў вызвалены і ўступіў у шэрагі рэспубліканцаў. Пад яго кіраўніцтвам урадавыя войскі задушылі паўстанні ў Гвадалахары, Алькала-дэ-Энарэсе і Куэнцы. Камандуючы 14-й рэспубліканскай дывізіяй, анархіст удзельнічаў у абароне Мадрыда, Гвадалахарскай і Брунецкай аперацыях. У красавіку 1938 года, пасля прызначэння на пасаду камандзіра IV корпуса, Мера быў удастоены звання падпалкоўніка.
У канцы грамадзянскай вайны ў 1939 годзе, лічачы, што Рэспубліка хутка будзе разгромлена, разам з адным з лідараў правага крыла ІСРП Хуліянам Бестэйрам падтрымаў путч палкоўніка Сехісмунда Касада, які выступаў за перамовы з Франсіска Франка.
Незадоўга да канчатковага паражэння рэспубліканцаў Мера на самалёце эвакуіраваўся ў Аран, потым у Касабланку, але адтуль быў экстрадаваны ў Іспанію ў лютым 1942 года. У 1943 годзе першапачаткова ён быў прысуджаны да смерці, але пазней прысуд замянілі на турэмны тэрмін (30 гадоў).
У 1946 годзе Мера быў вызвалены і праз год эміграваў у Францыю. Тут ён вярнуўся да прафесіі муляра і актыўнага ўдзелу ў анарха-сіндыкалісцкім руху, пасяліўся ў горадзе Сен-Клу, дзе і памёр у 1975 годзе.
Распаўсюджванне COVID-19 у Буркіна-Фасо
Па стане на 9 сакавіка 2023 года ў Буркіна-Фасо зарэгістравана 22 тысячы выпадкаў інфікавання COVID-19, з іх 396 загінулі.
Буркіна-Фасо стала шостай краінай Чорнай Афрыкі па часе фіксацыі прысутнасці інфіцыраваных COVID-19.
Храналогія
9 сакавіка 2020 года міністр аховы здароўя Буркіна-Фасо паведаміў, што ў пастара Мамаду Карамбіры і яго жонкі, якія вярнуліся з паездкі ў Францыю ва Уагадугу, сталіцу дзяржавы, быў знойдзены SARS-CoV-2, што зрабіла іх першымі пацверджанымі інфіцыраванымі ў Буркіна-Фасо. Абодва пацыента былі ізаляваны. 14 сакавіка было паведамлена, што пара ў парадку і неўзабаве можа быць выпісаная дамоў.
13 сакавіка быў пацверджаны трэці выпадак. Хваробай заразіўся чалавек, які меў непасрэдны кантакт з папярэднімі двума хворымі.
Па стане на 14 сакавіка ў краіне пацверджана ўсяго 7 выпадкаў. 5 з новазахварэўшых мелі прамы кантакт з першымі двума захварэўшымі. Адзін з іх — грамадзянін Вялікабрытаніі, які працаваў на залатой капальні ў краіне. Ён адправіўся ў адпачынак у Ліверпуль і вярнуўся 10 сакавіка транзітам праз Ванкувер і Парыж. Пацыент, а таксама 14 чалавек, якія падтрымлівалі з ім кантакт, былі змешчаныя ў ізалятар ва Ундзе.
Па стане на 14 сакавіка, вялося назіранне за дзесяткам падазроных выпадкаў.
15 сакавіка Міністэрства аховы здароўя пацвердзіла 8 новых выпадкаў заражэння, у выніку чаго агульная колькасць інфіцыраваных COVID-19 у краіне дасягнула 15.
17 сакавіка колькасць інфіцыраваных у краіне вырасла да 20.
18 сакавіка ў Буркіна-Фасо было пацверджана ўжо 27 выпадкаў заражэння COVID-19. У гэты ж дзень была зарэгістраваная першая смерць ад COVID-19 — памерла 62-гадовая пацыентка, якая пакутавала на дыябет і знаходзілася ў сардэчна-лёгачнай рэанімацыі.
Па даных Міністэрства аховы здароўя Буркіна-Фасо на 19 сакавіка ў дзяржаве было 33 інфіцыраваных.
20 сакавіка колькасць пацверджаных выпадкаў заражэння ўзрасла да 40. Міністр адукацыі заявіў, што ён атрымаў станоўчы вынік пры праходжанні тэсту на COVID-19.
21 сакавіка было пацверджана 64 выпадкі заражэння і 3 выпадкі смерці.
22 сакавіка колькасць выпадкаў заражэння дасягнула 75, а колькасць смерцяў павялічылася да пяці. Пяць інфіцыраваных, уключна з першай захварэўшай парай, былі вылечаны. Было пацверджана, што чатыры міністры таксама захварэлі.
23 сакавіка міністэрства аховы здароўя Буркіна-Фасо пацвердзіла, што колькасць пацверджаных выпадкаў інфікавання ў краіне дасягнула 114. Акрамя гэтага, паправіліся 2 чалавекі, у выніку чаго колькасць ачунялых павялічылася да сямі. Пасольства ЗША пачало арганізоўваць рэпатрыяцыю амерыканскіх грамадзян, арганізаваўшы 25 сакавіка рэйс з Уагадугу па маршруце да Вашынгтонскага аэрапорта імя Далеса.
Дзеянні ўладаў
11 сакавіка з-за пандэміі ўрад прыняў рашэнне забараніць да канца красавіка дзяржаўныя і прыватныя дэманстрацыі і мітынгі з удзелам больш за 50 чалавек. У выніку гэтага быў адменены Нацыянальны тыдзень культуры.
З 16 па 31 сакавіка ў Буркіна-Фасо закрыліся ўсе дашкольныя, пачатковыя, сярэднія, прафесійныя, універсітэцкія і пасляродавыя навучальныя ўстановы. Адкрыццё навучальных устаноў запланавалі на 1 красавіка.
Па даных Міністэрства аховы здароўя, Буркіна-Фасо, з’яўляючыся вельмі беднай краінай, вылучыла на план па рэагаванні на пандэмію, паводле ацэнак, больш за 9 млрд франкаў КФА ЦБЗАГ (13 млн еўра).
Аўгуст Якабсан
Аўгуст Якабсан ( — ) — эстонскі пісьменнік, дзяржаўны і партыйны дзеяч. Заслужаны пісьменнік Эстонскай ССР (1945). Народны пісьменнік Эстонскай ССР (1947).
Біяграфія
У першы перыяд творчасці, да далучэння Эстоніі да СССР, Якабсан напісаў некалькі раманаў, шмат аповесцей і апавяданняў з жыцця эстонскіх рабочых, інтэлігенцыі і буржуазіі, востра крытыкуючы буржуазны лад. Аднак творы гэтага перыяду поўныя безвыходнасці, з элементамі натуралізму.
Устанаўленне Савецкай улады ў Эстоніі адбілася на творчасці пісьменніка. Ён актыўна ўдзельнічаў у будаўніцтве маладой саюзнай рэспублікі. Авалодаўшы метадам сацыялістычнага рэалізму, ён таленавіта адлюстроўваў складаныя працэсы, якія адбываліся ў краіне. П’еса «Жыццё ў цытадэлі» (1946) паказвае ідэйны рост эстонскай інтэлігенцыі, п’еса «Барацьба без лініі фронту» (1947) адлюстроўвае барацьбу эстонскага пралетарыяту ў 1920-х гадах. Пераадоленні буржуазных перажыткаў у свядомасці людзей прысвечана п’еса «Ржаўчына» (1947). Класавую барацьбу ў эстонскай вёсцы, якая ўступіла на шлях калектывізацыі, аўтар адлюстроўвае ў п’есе «Наша жыццё» (1948). У тым жа годзе напісана п’еса «Два лагеры» аб сутыкненні двух светапоглядаў, камуністычнага і буржуазнага, прафашысцкага, у асяроддзі эстонскай інтэлігенцыі. П’еса «Будаўнік» (1949) расказвае пра пасляваеннае аднаўленне гаспадаркі.
Сант’Ан’ела
Сант'Ан'ела (Sant'Agnello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 8421 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2105 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 80065. Тэлефонны код — 081.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agnello.
Сяргей Ігнатаў
Сяргей Сямёнавіч Ігнатаў (нар., Відзін, Балгарыя) — балгарскі гісторык, егіптолаг, палітык, дзяржаўны дзеяч, доктар гістарычных навук, рэктар Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта.
Паходжанне і адукацыя
Сяргей Ігнатаў нарадзіўся 6 жніўня 1960 года у Відзіне, у сям’і адваката і стаматолага. Яго бацька, Сямён Ігнатаў, быў кіраўніком прадпрыемства «Кнігараспаўсюджванне», членам Камуністычнай партыі Балгарыі, пазней — актывістам Балгарскай сацыялістычнай партыі і старшынёй Балгарскага антыфашысцкага саюзу. Сяргей Ігнатаў з’яўляецца нашчадкам Ярдана Стаянава і Цэка Петкава — вядомых змагароў за свабоду і незалежнасць Балгарыі ў ХІХ ст.
Навучаўся на факультэце ўсходазнаўства Ленінградскага дзяржаўнага універсітэта, які скончыў у 1985 г. Там жа абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук. У 1993 і 1995 гадах праходзіў стажыроўку ў All Souls College у Оксфардзе. У чэрвені 2009 года становіцца доктарам гістарычных навук.
Валодае балгарскай, рускай, англійскай, французскай мовамі, навучае студэнтаў і праводзіць даследаванні па коптскай і старажытнаегіпецкай мовах, карыстаецца асіра-вавілонскай (акадскай) і старажытнагрэцкай мовамі.
Навуковая кар’ера
У перыяд 2002—2009 гг. — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута тракалогіі Балгарскай акадэміі навук.
У снежні 2017 года прызначаны рэктарам Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта.
Палітычная дзейнасць
19 лістапада 2009 года пасля абрання Ярданка Фандыкава мэрам Сафіі, той быў вызвалены ад пасады міністра адукацыі, моладзі і навукі балгарыі, а на яго месца міністрам быў абраны Сяргей Ігнатаў.
28 студзеня 2013 года прэм’ер-міністр Бойка Барысаў адправіў яго ў адстаўку ў сувязі з вынікамі праверкі дзейнасці Фонда «Навуковыя даследаванні». Па выніках праверкі Ігнатаў напісаў заяву аб выхадзе ў адстаўку, якая была прынята кіраўніком ўрада Балгарыі адразу ж.
Прэзідэнт Казахстана
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан (Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасының Президенті ; раней — Прэзідэнт Казахскай ССР) — кіраўнік дзяржавы, вышэйшая службовая асоба і Вярхоўны галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі Рэспубліка Казахстан. Яго паўнамоцтвы вызначаюцца спецыяльным раздзелам Канстытуцыі Рэспублікі Казахстан.
З моманту ўстановы пасады 24 красавіка 1990 і да 20 сакавіка 2019 прэзідэнтам Казахстана з’яўляўся Нурсултан Назарбаеў. 19 сакавіка 2019 ў 19:00 ён заявіў аб сыходзе ў адстаўку па ўласным жаданні. З 20 сакавіка 2019 абавязкі прэзідэнта Казахстана, згодна з канстытуцыяй, выконваў Старшыня Сената Парламента Такаеў. Нурсултан Назарбаеў застаўся старшынёй Савета бяспекі, а таксама членам партыі «Нур Атан».
Першапачаткова, Такаеў павінен быў заставацца прэзідэнтам Казахстана да 2020, гэта значыць да заканчэння тэрміну паўнамоцтваў Назарбаева. Аднак, 9 красавіка 2019 было абвешчана аб правядзенні пазачарговых выбараў, прызначаных на 9 чэрвеня 2019. На выбарах перамогу атрымаў Такаеў, набраўшы 70,96 % галасоў, і заступіў на пасаду 12 чэрвеня 2019.
Канстытуцыйны статус
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан з’яўляецца кіраўніком дзяржавы, яго вышэйшай службовай асобай, які вызначае асноўныя напрамкі ўнутранай і знешняй палітыкі дзяржавы і прадстаўляе Казахстан ўнутры краіны і ў міжнародных адносінах.
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан, згодна з канстытуцыяй:
— сімвал і гарант адзінства народа і дзяржаўнай улады, непахіснасці Канстытуцыі, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна.
— забяспечвае ўзгодненае функцыянаванне ўсіх галін дзяржаўнай улады і адказнасць органаў улады перад народам.
— мае права выступаць ад імя народа і дзяржавы.
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстана, яго гонар і годнасць недатыкальныя. Замах на гонар і годнасць Прэзідэнта Рэспублікі перасьледуецца па закону.
Забеспячэнне, абслугоўванне і ахова прэзідэнта Рэспублікі і яго сям’і ажыццяўляюцца за кошт дзяржавы.
Знакі адрознення Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан
Прэзідэнт Рэспублікі мае знакі адрознення — нагрудны знак і Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.
Паўнамоцтвы
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан на аснове і ў мэтах выканання Канстытуцыі і законаў выдае ўказы і распараджэнні, якія маюць абавязковую сілу на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі.
Акты парламента, якія падпісваюцца Прэзідэнтам Рэспублікі, а таксама акты прэзідэнта, якія выдаюцца па ініцыятыве ўрада, папярэдне змацоўваюцца адпаведна подпісам старшыні кожнай з Палат Парламента альбо прэм’ер-міністра, пры гэтым юрыдычная адказнасць за законнасць дадзеных актаў ускладаецца адпаведна на старшыню кожнай з Палат Парламента альбо прэм’ер-міністра.
Парадак абрання і ўступлення на пасаду
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан абіраецца ў адпаведнасці з канстытуцыйным законам паўналетнімі грамадзянамі Рэспублікі на аснове ўсеагульнага, роўнага і прамога выбарчага права пры таемным галасаванні тэрмінам на пяць гадоў. Прэзідэнтам Казахстана можа быць абраны грамадзянін па нараджэнні, не маладзейшы за сорак гадоў, які свабодна валодае дзяржаўнай мовай і пражывае ў Казахстане апошнія пятнаццаць гадоў.
Вылучэнне і рэгістрацыя кандыдатаў у прэзідэнты
Права вылучэння кандыдатаў у прэзідэнты належыць рэспубліканскім грамадскім аб’яднанням, зарэгістраваным ва ўстаноўленым парадку. Вылучэнне кандыдата ў прэзідэнты пачынаецца з дня, наступнага за днём аб’явы, і заканчваецца за два месяцы да выбараў.
У выпадку, калі на дзень заканчэння тэрміну рэгістрацыі кандыдатаў зарэгістравана менш за два кандыдаты ў прэзідэнты, Цэнтральная выбарчая камісія падаўжае тэрмін вылучэння кандыдатаў не больш чым на дваццаць дзён.
Рэгістрацыя кандыдатаў у прэзідэнты ажыццяўляецца Цэнтральнай выбарчай камісіяй.
Кандыдат, які набраў больш за пяцьдзесят працэнтаў галасоў выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у галасаванні, лічыцца абраным. У выпадку, калі ні адзін з кандыдатаў не набраў азначанай колькасці галасоў, праводзіцца паўторнае галасаванне, у якім удзельнічаюць два кандыдаты, якія набралі большую колькасць галасоў. Абраным лічыцца кандыдат, які набраў большую колькасць галасоў выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у галасаванні.
Выбары і рэгістрацыя абранага прэзідэнта
Чарговыя выбары Прэзідэнта Рэспублікі праводзяцца ў першую нядзелю снежня і не могуць супадаць па тэрмінах з выбарамі новага складу Парламента Рэспублікі.
Цэнтральная выбарчая камісія на падставе пратаколаў тэрытарыяльных выбарчых камісій у сямідзённы тэрмін з дня правядзення выбараў рэгіструе абранага Прэзідэнта Рэспублікі.
Уступленне на пасаду прэзідэнта
Прэзідэнт уступае на пасаду з моманту прынясення народу наступнай прысягі: «Урачыста клянуся верна служыць народу Казахстана, строга прытрымлівацца Канстытуцыі і законаў Рэспублікі Казахстан, гарантаваць правы і свабоды грамадзян, добрасумленна выконваць ускладзеныя на мяне высокія абавязкі Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан». Прысяга прыносіцца ў другую сераду студзеня ва ўрачыстай абстаноўцы ў прысутнасці дэпутатаў Парламента, членаў Канстытуцыйнага Савета, суддзяў Вярхоўнага Суда, а таксама ўсіх былых прэзідэнтаў Рэспублікі.
Прэзідэнт прыносіць прысягу на Канстытуцыі Рэспублікі. Пасля прынясення прысягі выконваецца Дзяржаўны гімн Рэспублікі Казахстан. Прэзідэнту старшынёй Цэнтральнай выбарчай камісіі ўручаецца пасведчанне, нагрудны знак, штандар Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан і ордэн «Алтын Кыран» («Залаты Арол»).
Калі асоба абрана прэзідэнтам на другі тэрмін паўнамоцтваў, нагрудны знак, штандар прэзідэнта і «Алтын Кыран» («Залаты Арол») яму паўторна не ўручаюцца.
Паўнамоцтвы дзеючага прэзідэнта спыняюцца з моманту ўступлення на пасаду новага абранага прэзідэнта, а таксама ў выпадку датэрміновага вызвалення або адхілення прэзідэнта ад пасады альбо яго скону. Усе былыя прэзідэнты Рэспублікі, акрамя адхіленых ад пасады, маюць званне экс-прэзідэнта Рэспублікі Казахстан. Адна і тая ж асоба не можа быць абрана прэзідэнтам Рэспублікі больш двух раз запар. Гэтае абмежаванне не распаўсюджваецца на Першага Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.
У выпадку датэрміновага вызвалення ад пасады дзейнага прэзідэнта асоба, якая часова прыняла на сябе паўнамоцтвы прэзідэнта Рэспублікі Казахстан, (Старшыня Сената, старшыня Мажыліса або прэм’ер-міністр) прыносіць прысягу на працягу аднаго месяца з дня прыняцця паўнамоцтваў Прэзідэнта Рэспублікі.
Датэрміновае вызваленне ад пасады прэзідэнта
Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан можа быць датэрмінова вызвалены ад пасады пры ўстойлівай няздольнасці ажыццяўляць свае абавязкі па хваробе. У гэтым выпадку Парламент стварае камісію, якая складаецца з роўнага ад кожнай Палаты ліку дэпутатаў і спецыялістаў у адпаведных галінах медыцыны. Рашэнне аб датэрміновым вызваленні прымаецца на сумесным пасяджэнні Палат парламента большасцю не менш як трох чвэрцяў ад агульнага ліку дэпутатаў кожнай з Палат на падставе заключэння камісіі і заключэння Канстытуцыйнага Савета аб выкананні устаноўленых канстытуцыйных працэдур. Прэзідэнт Рэспублікі нясе адказнасць за дзеянні, учыненыя пры выкананні сваіх абавязкаў, толькі ў выпадку дзяржаўнай здрады і можа быць за гэта адхілены ад пасады парламентам. Рашэнне аб выстаўленні абвінавачання і яго расследаванні можа быць прынята большасцю ад агульнага ліку дэпутатаў Мажыліса па ініцыятыве не менш чым адной траціны яго дэпутатаў. Расследаванне абвінавачання арганізуецца Сенатам, і яго вынікі большасцю галасоў ад агульнай колькасці дэпутатаў Сената перадаюцца на разгляд сумеснага пасяджэння Палат парламента. Канчатковае рашэнне па гэтаму пытанню прымаецца на сумесным пасяджэнні Палат парламента большасцю не менш як трох чвэрцяў ад агульнай колькасці галасоў дэпутатаў кожнай з Палат пры наяўнасці заключэння Вярхоўнага Суда аб абгрунтаванасці абвінавачванні і заключэння Канстытуцыйнага Савета аб выкананні устаноўленых канстытуцыйных працэдур. Непрыняцце канчатковага рашэння на працягу двух месяцаў з моманту прад’яўлення абвінавачвання цягне за сабой прызнанне абвінавачвання супраць Прэзідэнта Рэспублікі адхіленым. Адхіленне абвінавачвання Прэзідэнта Рэспублікі ў здзяйсненні дзяржаўнай здрады на любой яго стадыі цягне за сабой датэрміновае спыненне паўнамоцтваў дэпутатаў Мажыліса, якія ініцыявалі разгляд дадзенага пытання.
Пытанне аб адхіленні Прэзідэнта Рэспублікі ад пасады не можа быць узбуджана ў перыяд разгляду ім пытання аб датэрміновым спыненні паўнамоцтваў Парламента рэспублікі або Мажыліса парламента.
У выпадку датэрміновага вызвалення або адхіленні ад пасады прэзідэнта Казахстана, а таксама яго смерці паўнамоцтвы прэзідэнта на астатні тэрмін пераходзяць да старшыні Сената Парламента; пры немагчымасці Старшыні Сената прыняць на сябе паўнамоцтвы прэзідэнта яны пераходзяць да старшыні Мажыліса парламента; пры немагчымасці старшыні Мажыліса прыняць на сябе паўнамоцтвы прэзідэнта яны пераходзяць да прэм’ер-міністра Рэспублікі. Асоба, якая прыняла на сябе паўнамоцтвы прэзідэнта рэспублікі, складае з сябе адпаведна паўнамоцтвы Старшыні Сената, старшыні Мажыліса, прэм’ер-міністра. У гэтым выпадку замяшчэнне вакантных дзяржаўных пасад ажыццяўляецца ў парадку, прадугледжаным Канстытуцыяй.
Абмежаванні прэзідэнта
Прэзідэнт Казахстана не можа быць дэпутатам прадстаўнічага органа, займаць іншыя аплатныя пасады і ажыццяўляць прадпрымальніцкую дзейнасць.
Забеспячэнне дзейнасці прэзідэнта
Забеспячэнне, абслугоўванне і ахова прэзідэнта Рэспублікі і яго сям’і ажыццяўляюцца за кошт рэспубліканскага бюджэту.
Прэзідэнту Рэспублікі даецца заработная плата і штогадовы аплачваны адпачынак тэрмінам сорак пяць каляндарных дзён.
На перыяд знаходжання на пасадзе прэзідэнт забяспечваецца рэзідэнцыямі на тэрыторыі краіны, службовай кватэрай у сталіцы і дзяржаўнай дачай.
Прэзідэнт забяспечваецца аўтамабільным транспартам спецыяльнага прызначэння, спецыяльна абсталяванымі самалётамі і верталётамі, а таксама іншымі відамі спецыяльна абсталяваных транспартных сродкаў.
Медыцынскае, санаторна-курортнае абслугоўванне прэзідэнта і членаў яго сям’і забяспечваецца Упраўленнем справамі Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.
Забеспячэнне адмысловымі сродкамі сувязі ажыццяўляецца Службай аховы прэзыдэнта Рэспублікі.
На ўвесь перыяд дзейнасці Прэзідэнта Рэспублікі ўтвараецца і фарміруецца асабістая бібліятэка і асабісты архіў Прэзідэнта Рэспублікі.
Ахова прэзідэнта ўскладаецца на Службу аховы, ахове падлягаюць жонка (муж) прэзідэнта і іншыя члены сям’і, якія супольна жывуць.
Статус экс-прэзідэнта
Усе былыя прэзідэнты, акрамя адхіленых ад пасады, маюць званне экс-прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.
Экс-прэзідэнты з’яўляюцца па праве пажыццёвымі членамі Канстытуцыйнага Савета Рэспублікі.
Экс-прэзідэнт мае права прысутнічаць на сумесных пасяджэннях палат Парламента, ўрачыстых пасяджэннях, прысвечаных ўступленню на пасаду новага прэзідэнта, дзяржаўным святам Рэспублікі, і іншых мерапрыемствах, якія праводзяцца дзяржавай.
Экс-прэзідэнт, яго гонар і годнасць недатыкальныя. Замах на гонар і годнасць экс-прэзідэнта перасьледуецца па закону.
Экс-прэзідэнту пажыццёва належаць наступныя прывілеі:
1) рашэннем дзеючага прэзідэнта усталёўваецца пенсія ў памеры васьмідзесяці працэнтаў ад службовага акладу дзеючага прэзідэнта. Пры гэтым пенсія экс-прэзідэнта павышаецца з улікам росту службовага акладу дзеючага прэзідэнта;
2) прадастаўляюцца кватэра і дзяржаўная дача з неабходным абслугоўваннем, асабістая ахова, персанальны аўтамабіль з кіроўцамі, бясплатныя праезд па краіне, медыцынскае абслугоўванне і санаторна-курортнае лячэнне.
Экс-прэзідэнт не нясе адказнасць за дзеянні, звязаныя з выкананнем ім паўнамоцтваў Прэзідэнта Рэспублікі, за выключэннем выпадкаў здзяйснення дзяржаўнай здрады.
Першы прэзідэнт Казахстана
Першы прэзідэнт Рэспублікі Казахстан (Нурсултан Абішавіч Назарбаеў ) мае асаблівае становішча, замацаванае ў канстытуцыі і заканадаўстве краіны.
Пункт 5 артыкула 42 канстытуцыі Казахстана вызначае ўмову, што адзін чалавек не можа быць абраны прэзідэнтам больш за 2 разы запар, робячы пры гэтым выключэнне для першага прэзідэнта.
Пункт 4 артыкула 46 канстытуцыі Казахстана агаворвае асаблівае становішча першага Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан (Нурсултана Назарбаева): яго статус і паўнамоцтвы вызначаюцца не толькі Канстытуцыяй, але і асобным канстытуцыйным законам.
Паводле гэтага закона, першы прэзідэнт валодае поўнай, безумоўнай і бестэрміновай недатыкальнасцю за ўсе дзеянні, учыненыя ім падчас знаходжання на пасадзе. Ён таксама да канца жыцця захоўвае статус дзяржаўнага дзеяча, права звароту да народа Казахстана, ахову, сувязь, транспарт, дзяржаўнае забеспячэнне дзейнасці, а таксама ў яго ўласнасць пераходзіць службовая кватэра і дача з дзяржаўным забеспячэннем іх абслугоўвання; асобна агаворваецца медыцынскае, санаторнае, пенсійнае забеспячэнне і страхаванне. У гонар першага прэзідэнта засноўваюцца дзяржаўны ордэн і Дзяржаўная прэмія, ствараюцца фонд, асабістая бібліятэка і архіў.
1990—1995
1 снежня 1991 года адбыліся першыя ўсенародныя выбары прэзідэнта Казахстана. Выбары былі безальтэрнатыўнымі, адзіны кандыдат-Нурсултан Назарбаеў-перамог з 98,78 % галасоў пры яўцы выбаршчыкаў 88,2 %.
10 снежня 1991 года Нурсултан Назарбаеў падпісаў закон аб перайменаванні Казахскай ССР у Рэспубліку Казахстан, у той жа дзень пастановай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Казахстан № 1001—XII быў прызначаны прэзідэнтам Рэспублікі Казахстан.
16 снежня 1991 года Вярхоўны Савет Казахскай ССР абвясціў дзяржаўную незалежнасць Казахстана.
29 красавіка 1995 года ў Казахстане быў праведзены рэферэндум паводле падаўжэнню паўнамоцтваў прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева да 1 снежня 2000 года. За гэта выказалася 95,46 % выбаршчыкаў пры яўцы 91,26 %.
30 жніўня 1995 года на рэферэндуме была прынята новая канстытуцыя Рэспублікі Казахстан. Па гэтай канстытуцыі прэзідэнт абіраўся ўсенародным галасаваннем на 5 гадоў. Прэзідэнт павінен быў быць грамадзянінам Казахстана па нараджэнні, не маладзейшы за 40 гадоў, свабодна валодаць дзяржаўнай (казахскай) мовай, пражываць у Казахстане не менш 15 гадоў і мець вышэйшую адукацыю. Адзін чалавек не можа займаць пасаду прэзідэнта больш двух тэрмінаў запар (не распаўсюджваецца на першага прэзідэнта РК). Прызнаецца, што выбары прэзідэнта адбыліся, толькі калі ў іх прынялі ўдзел больш за 50 % выбаршчыкаў.
1998—2000
7 кастрычніка 1998 года ў канстытуцыю Казахстана былі ўнесены змены, у тым ліку датычныя прэзідэнта — тэрмін яго паўнамоцтваў быў павялічаны да 7 гадоў, мінімальны ўзрост прэзідэнта быў павялічаны да 40 гадоў, адменена неабходнасць абавязковага ўдзелу 50 % выбаршчыкаў у прэзідэнцкіх выбарах, былі таксама адменены абмежаванні па максімальным узросце прэзідэнта, адначасова з адменай аналагічнага абмежавання для ўсіх дзяржаўных служачых Казахстана. Адначасова з унясеннем змяненняў у Канстытуцыю былі прызначаныя пазачарговыя выбары прэзідэнта.
10 студзеня 1999 года адбыліся другія (пазачарговыя) усенародныя выбары прэзідэнта Казахстана. Нурсултан Назарбаеў перамог, атрымаўшы 79,78 % галасоў, і застаўся на пасадзе на наступныя 7 гадоў. Адзіны апазіцыйны кандыдат Серыкболсын Абдзільдзін (Кампартыя Казахстана) атрымаў 11,7 %.
АБСЕ адмовілася дасылаць назіральнікаў на прэзідэнцкія выбары 1999 года, выявіўшы мноства парушэнняў Казахстанам узятых на сябе абавязацельстваў па працэдуры і практыцы правядзення выбараў, у тым ліку з-за адхілення ад выбараў з-за дробных адміністрацыйных правапарушэнняў магчымых кандыдатаў і небесстароннасці сродкаў масавай інфармацыі.
2005—2011
4 снежня 2005 года адбыліся трэція ўсенародныя выбары прэзідэнта Казахстана. Дзеючы прэзідэнт Нурсултан Назарбаеў перамог, атрымаўшы 91,15 % галасоў выбаршчыкаў, застаўшыся на пасадзе на наступныя 7 гадоў. Жармахан Туякбай, кандыдат ад апазіцыі, атрымаў 6,61 % галасоў. Упершыню ў гісторыі краіны былі праведзены тэледэбаты паміж кандыдатамі, у якіх, аднак, не прымаў удзелу Нурсултан Назарбаеў.
21 мая 2007 года ў канстытуцыю Казахстана зноў былі ўнесены змены, у тым ліку датычныя пасады прэзідэнта. Зноў было ўведзена правіла, што адзін і той жа чалавек не можа займаць пасаду прэзідэнта больш за два тэрміны запар, сам тэрмін выканання паўнамоцтваў прэзідэнта быў паменшаны да 5 гадоў (раней было 7 гадоў), уведзена правіла, што прэзідэнт павінен пастаянна жыць у Казахстане апошнія 15 гадоў (раней час пражывання ў Казахстане ніяк не вызначаўся, толькі яго тэрмін). Акрамя таго, у канстытуцыі было зафіксавана асаблівае становішча Нурсултана Назарбаева, на якога зараз не распаўсюджваецца абмежаванне па тэрмінах знаходжання на пасадзе, а статус першага прэзідэнта Казахстана вызначаецца асобным канстытуцыйным законам.
15 чэрвеня 2010 года  — дзень з’яўлення новага інстытута ўлады «Елбасы» або «Лідэр Нацыі» на гэтую пасаду прызначаны дзеючы тады прэзідэнт. Па адной з здагадак газеты «Комсомольская Правда», для лідэра нацыі будзе забяспечана пажыццёвае прэзідэнцтва. Варта заўважыць, што раней дадзеныя змены прэзідэнт Казахстана Нурсултан Назарбаеў адхіліў, пра гэта 3 чэрвеня 2010 паведамляў Інтэрфакс.
Пытанне аб рэферэндуме 2011
На 2012 год у Казахстане былі запланаваны чарговыя выбары прэзідэнта. Аднак 23 снежня 2010 года на форуме ў Усць-Каменагорску шэраг грамадскіх дзеячаў Казахстана прапанаваў падоўжыць паўнамоцтвы прэзідэнта краіны да 2020 года. Для гэтага, па іх думку, варта было правесці агульнарэспубліканскі рэферэндум. Выступаючы на форуме, грамадскі дзеяч Алжас Сулейменаў заявіў, што дзеючага прэзідэнта не варта адцягваць «ад рашэння важных задач» правядзеннем выбараў. «Вынік выбараў усё роўна быў бы вядомы, але дзеля гэтага марнаваць сотні мільёнаў на падрыхтоўку правядзення выбараў наўрад ці варта», — сказаў ён.
27 снежня 2010 года ў Цэнтральнай выбарчай камісіі (ЦВК) Рэспублікі Казахстан прайшло пасяджэнне, у ходзе якога была разгледжана заява ініцыятыўнай групы па правядзенні рэспубліканскага рэферэндуму аб падаўжэнні тэрміну прэзідэнцкіх паўнамоцтваў «Лідэра нацыі». У ходзе пасяджэння было прынята рашэнне аб рэгістрацыі ініцыятыўнай групы.
Праз тры дні ініцыятыўная група па рэферэндуме сабрала 314 621 подпіс казахстанцаў. У адпаведнасці з заканадаўствам аб прызначэнні рэферэндуму, ініцыятарам неабходна было сабраць не менш за 200 тысяч подпісаў грамадзян, якія ў роўнай меры прадстаўляюць усе вобласці, горада Астана і Алма-Аты, гэта значыць не менш, чым 12,5 тысяч подпісаў у кожным рэгіёне. У гэты ж дзень Мажыліс (ніжняя палата парламента) Казахстана прыняў зварот да прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева аб унясенні змяненняў у Канстытуцыю аб прызначэнні рэферэндуму па падаўжэнні яго прэзідэнцкіх паўнамоцтваў да снежня 2020 года. За праект гэтай пастановы аб звароце да прэзідэнта ніжняя палата прагаласавала аднагалосна.
6 студзеня 2011 года сенат (верхняя палата парламента) Казахстана на пленарным пасяджэнні падтрымаў зварот дэпутатаў да кіраўніка дзяржавы Нурсултана Назарбаева аб прызначэнні ім правядзення рэспубліканскага рэферэндуму па падаўжэнні яго прэзідэнцкіх паўнамоцтваў да канца 2020 года.
Сам жа Прэзідэнт Казахстана адхіліў прапановы парламента аб вынясенні на рэспубліканскі рэферэндум змяненняў і дапаўненняў у Канстытуцыю Рэспублікі Казахстан па падаўжэнні паўнамоцтваў дзеючага прэзідэнта без усенародных выбараў да 2020 года. Адпаведны ўказ кіраўніка дзяржавы апублікаваны ў пятніцу 7 студзеня 2011. 13 студзеня 2011 ЦВК Казахстана зацвердзіў выніковы пратакол аб выніках праверкі дакладнасці подпісаў грамадзян краіны. Усяго было сабрана 5 мільёнаў 16 тысяч подпісаў або 55,2 % ад агульнай колькасці грамадзян Казахстана, якія маюць права ўдзельнічаць у рэспубліканскім рэферэндуме. 194 тысячы подпісаў у выніку праверкі тэрытарыяльнымі выбарчымі камісіямі прызнаныя несапраўднымі.
14 студзеня 2011 года парламент Казахстана аднагалосна прыняў папраўкі ў канстытуцыю краіны, якія прадугледжваюць падаўжэнне паўнамоцтваў Нурсултана Назарбаева шляхам рэферэндуму да 2020 года, але прэзідэнт не падпісаў папраўкі ў канстытуцыю аб правядзенні рэферэндуму па падаўжэнні яго паўнамоцтваў да 2020 года і 17 студзеня накіраваў іх на разгляд у Канстытуцыйны савет.
31 студзеня Канстытуцыйны савет Казахстана прызнаў закон аб замене выбараў на рэферэндум неканстытуцыйным і прыняў рашэнне адмовіць у правядзенні рэферэндуму па пытанні падаўжэння паўнамоцтваў прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева па прычыне «недакладнасці фармулёвак». У гэты ж дзень, выступаючы са зваротам да народа, прэзідэнт пагадзіўся з рашэннем Савета, і прапанаваў правесці датэрміновыя прэзідэнцкія выбары. Тым самым амаль на два гады скараціўся тэрмін яго тагачасных паўнамоцтваў.
Прэзідэнт рэспублікі Нурсултан Назарбаеў падпісаў указ аб правядзенні пазачарговых выбараў прэзідэнта Казахстана 3 красавіка 2011 года.
2011—2019
3 красавіка 2011 года адбыліся пазачарговыя выбары прэзідэнта Казахстана. Нурсултан Назарбаеў, які атрымаў больш за 95 працэнтаў галасоў, пераабраны на чацвёрты тэрмін.
26 красавіка 2015 года адбыліся датэрміновыя выбары прэзідэнта Казахстана.
19 сакавіка 2019 года прэзідэнт Нурсултан Назарбаеў сышоў у адстаўку за год да заканчэння тэрміну паўнамоцтваў.
Прэзідэнт Казахскай ССР і Рэспублікі Казахстан
Спіс Прэзідэнтаў Казахскай ССР і Рэспублікі Казахстан: Заўвагі:
1) Нурсултан Абішавіч Назарбаеў знаходзіўся на чале Казахстана з 22 чэрвеня 1989, калі быў абраны першым сакратаром ЦК Кампартыі Казахскай ССР.
2) Паводле пункта 5 артыкула 42 канстытуцыі Рэспублікі Казахстан, прадугледжваецца:<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Адзна і тая ж асоба не можа быць абрана Прэзідэнтам Рэспублікі больш за два разы запар.
Гэтае абмежаванне не распаўсюджваецца на Першага Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан.
Сезон 2014 ЖФК Бабруйчанка
У 2014 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Бярозкі (Чашніцкі раён)
Бяро́зкі (, Берёзки) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лукомльскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Чарэйскага сельсавета.
Лара Гут
Лара Гут (Lara Gut, нар., Сарэнга, кантон Тычына, Швейцарыя) — швейцарская гарналыжніца, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў хуткасным спуску, трохразовая віцэ-чэмпіёнка свету, самая юная пераможца супергіганта у гісторыі Кубка свету.
Спартыўная кар’ера
У 2007 годзе выйграла чэмпіянат Швейцарыі ў супергіганце, а на юніёрскім чэмпіянаце свету таго ж года выйграла срэбра ў хуткасным спуску.
Сваю першую перамогу на этапах Кубка свету Лара атрымала 20 снежня 2008 года ў Санкт-Морыцы ў супергіганце. Яна на 63 сотых апярэдзіла сваю суайчынніцу Фаб’ен Сутэр. На момант гэтай перамогі Гут было 17 гадоў і 237 дзён, што зрабіла яе самым маладым пераможцам супергіганта у гісторыі Кубка свету.
На чэмпіянаце свету 2009 года ў французскім Валь-д’Ізеры 17-гадовая Лара здолела заваяваць 2 сярэбраныя ўзнагароды — у хуткасным спуску (саступіла Ліндсі Вон) і суперкамбінацыі (саступіла Катрын Цэтэль).
Вярнуўшыся на трасы ў сезоне 2010/11, 9 студзеня 2011 года Лара атрымала сваю другую перамогу на этапах Кубка свету, выйграўшы супергігант ў Цаухензее, на 0,53 сек апярэдзіўшы Ліндсі Вон. Па выніках сезона 2010/11 заняла 10-е месца ў агульным заліку Кубка свету, стаўшы лепшай сярод швейцарак. Наступны сезон 2011/12 склаўся для Лары менш удала — толькі 14-е месца ў агульным заліку і ні аднаго траплення на подыумы на этапах (не лічачы другога месца ў камандным старце ў сакавіку 2012 года на фінальным этапе Кубка свету).
У сезоне 2012/2013 Лара атрымала сваю трэцюю перамогу на этапах Кубка свету, упершыню выйграўшы хуткасны спуск у Валь-д’Ізеры. Упершыню за доўгі час на подыум ў жаночым Кубку свету падняліся адразу дзве швейцаркі — трэцяй стала Надзя Камер. Па выніках сезону Лара заняла вышэйшую ў кар’еры дзевятае месца ў агульным заліку. На чэмпіянаце свету ў Шладмінгу Лара стала адзінай прадстаўніцай Швейцарыі, якая выйграла медаль — срэбра ў супергіганце (0,38 сек адставання ад Ціны Мазе).
Сапраўдны прарыў Лара здзейсніла ў пачатку сезона 2013/14: з першых 4 стартаў Кубка свету яна выйграла тры (столькі ж, колькі за ўсю кар’еру да гэтага). Пры гэтым усе тры перамогі былі здабытыя ў розных дысцыплінах — гіганцкі слалам ў аўстрыйскім Зельдэне, хуткасны спуск і супергігант ў амерыканскім Біверу Крык. 8 снежня выйграла яшчэ адзін супергігант ў канадскім Лэйк Луізе.
Страхоўка (гміна)
Страхо́ўка (Strachówka) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Валамінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Страхоўцы. Плошча гміны складае 107,7 км². Станам на 2011 год у гміне Страхоўка пражывалі 2898 чалавек, шчыльнасць — 27 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Мікалай Андрэевіч Барысюк
Мікалай Андрэевіч Барысюк (нар., в. Рэчыца, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — вучоны ў вобласці ракетна-касмічнай тэхнікі, палкоўнік-інжынер (1982), генерал-маёр (1987), генерал-лейтэнант (1993), кандыдат тэхнічных навук (1994), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі ў галіне навукі і тэхнікі (1994), старшы навуковы супрацоўнік (1995), правадзейны член Расійскай акадэміі касманаўтыкі імя К. Э. Цыялкоўскага.
Біяграфія
Ва Узброеных Сілах СССР з 24 жніўня 1959 года. Скончыў у 1962 годзе Ленінградскае ордэна Леніна Чырванасцяжнае вучылішча імя М. В. Фрунзэ.
З 1962 па 1987 год служыў на касмадроме «Байканур» (Казахстан), дзе прайшоў пасады ад камандзіра ўзвода да намесніка начальніка касмадрома па ракетным узбраенні. У 1971 годзе завочна скончыў Ваенную інжынерную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага. З 1985 года — начальнік службы ракетнага ўзбраення.
Пазней служыў у Галоўным навукова-даследчым цэнтрам касмічных сродкаў Міністэрства абароны СССР. У 1987 годзе назначаецца намеснікам начальніка 53-га Галоўнага цэнтра па кіраванні арбітальнымі групоўкамі касмічных апаратаў, кіруе працай дзяржаўных камісій па лётных выпрабаваннях перспектыўных ракетна-касмічных комплексаў.
Удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзенні выпрабаванняў ракетна-касмічнага комплексу «Энергія» — «Буран» (1988). У 1989 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР імя К. Я. Варашылава. З 1991 года — намеснік начальніка касмічных сродкаў Мінабароны Расійскай Федэрацыі па эксплуатацыі касмічных сродкаў, з 1993 па 1997 гады — першы намеснік камандуючага Ваенна-касмічнымі сіламі Расійскай Федэрацыі.
У 1997 годзе звольнены ў запас па дасягненні гранічнага ўзросту знаходжання на ваеннай службе. Знаходзячыся на заслужаным адпачынку, працягвае актыўную грамадскую работу па выхаванні маладога пакалення абаронцаў Радзімы, прымае ўдзел у ветэранскім руху, з’яўляецца старшынёй міжрэгіянальнай грамадскай арганізацыі «Ветэраны касмадрома „Байканур“».
Навуковая дзейнасць
Аўтар 40 навуковых друкаваных прац. Актыўна прапагандуе дасягненні касманаўтыкі, займаецца сацыяльна-прававой працай, навукова-гістарычнай і інфармацыйнай дзейнасцю.
IC 2275
IC 2275 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Харда Аасмяэ
Харда Аасмяэ (Hardo Aasmäe;  — ) — эстонскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Мэр Таліна і народны дэпутат СССР (1989—1991). Кандыдат геаграфічных навук.
Атрымаў вышэйшую адукацыю ў Тартускім дзяржаўным універсітэце, кандыдат геаграфічных навук. Працаваў намеснікам дырэктара тэрытарыяльнага вытворча-гандлёвага аб’яднання «Эстлегпрам». Член КПСС у 1974—1989 гадах. Удзельнік Народнага фронту Эстоніі. У 1989 годзе абраны народным дэпутатам СССР па Пайдэскай нацыянальна-тэрытарыяльнай акрузе № 470. У 1990 годзе абраны мэрам Таліна.
Еленка (прыток Нёмана)
Еленка — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нёман.
Даўжыня ракі 10 км. Пачынаецца каля вёскі Жомайдзі, упадае ў Нёман за 1,5 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Беліца. На ўсім працягу каналізаваная. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Карліс Рэйсанс
Караліс Рэйсанс (Kārlis Reisons, 26 красавіка 1894, Пабажы,  — 17 ліпеня 1981, Адэлаіда, Аўстралія) — літоўскі архітэктар латышскага паходжання.
Біяграфія
Скончыў і архітэктурны факультэт Пецярбургскага інстытута грамадзянскіх інжынераў.
У 1921 годзе вярнуўся ў Латвію, але, не знайшоўшы там працы, прыехаў у Шаўляй. У 1922—1930 гады архітэктар у Шаўляі, з 24 студзеня 1925 года Шаўляйскі гарадскі інжынер. Падрыхтаваў падручнікі «Сельскагаспадарчае будаўніцтва» (1926), «Глінянае будаўніцтва» (1928).
У 1930—1938 гадах Каўнаскі гарадскі інжынер, начальнік будаўнічага ўпраўлення. У 1938—1940 гадах займаўся прыватнай дзейнасцю. У 1932 годзе атрымаў літоўскае грамадзянства.
У першыя гады савецкай акупацыі разам з сям’ёй выехаў у Германію, але вярнуўся пасля нямецкай акупацыі Літвы. У 1941—1944 гадах Панявежскі гарадскі інжынер, мэр.
У 1944 годзе выехаў у Германію ў 1949 годзе эміграваў у Аўстралію, працаваў у аддзеле архітэктуры горада Адэлаіда.
Спраектаваныя будынкі і збудаванні
Каўнас:
Шаўляй:
У іншых месцах:
Свята-Троіцкая царква (Лявонпаль)
Свята-Троіцкая царква — праваслаўны храм у вёсцы Лявонпаль Даўгінаўскага сельсавета (Мёрскі раён, Віцебская вобласць).
Гісторыя
У заходняй частцы вёскі. Пабудавана ў 1774 годзе з дрэва як касцёл.
Архітэктура
Твор народнага дойлідства з рысамі барока.
Вырашана працяглым зрубам пад двухсхільным стромкім гонтавым дахам з цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане пасярэдзіне вільчыка. Высокая пяцігранная апсіда, да якой далучаны нізкія бакавыя сакрысціі, накрыта вальмавым дахам. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны высока ўзнятымі рашотчатымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасенках. Галоўны фасад завершаны трохвугольным франтонам даху і раней меў 2 бакавыя вежы. Перад уваходам ганак-паперць.
Інтэр’ер
Унутры ў габарытах асноўнага зруба вылучаны вузкі прытвор, над якім размешчаны хоры. Драўляная скульптура «Укрыжаванне» 18 ст., абразы 18 — 19 ст. «Святы Пётр», «Святы Павел».
Званіца
На вуглу царкоўнай сядзібы пастаўлена невялікая драўляная званіца — помнік народнага драўлянага дойлідства. Двух’яруснае 4-граннае вежападобнае збудаванне на мураваным цокалі. Другі адкрыты каркасны ярус-звон вылучаны шырокім гонтавым адлівам і накрыты шатровым гонтавым дахам.
Мышанка (рака)
Мыша́нка (афіц. транс.: Myšanka), Мі́ша — рака ў Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток Шчары (басейн Нёмана).
Даўжыня 109 км. Вадазбор 930 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰. Асноўныя прытокі: Малатоўка, Мутвіца; прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.