cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Артур Вольскі
Біяграфія
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1955 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1963 года.
Клаўдзія Кузьмінічна Кудрашова
Творчасць
Сярод партый, выкананых К. К. Кудрашовай на беларускай сцэне: Надзея («Надзея Дурава» А. Багатырова); Алеся, Ганка («Дзяўчына з Палесся», «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага); Марына («Яснае світанне» А. Туранкова); Любаша («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава); Марына Мнішак («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага).
Артур Вольскі
Біяграфія
Пахаваны на Паўночных могілках у Мінску.
Сям’я
Сын Артура Вольскага — беларускі музыка і пісьменнік Лявон Вольскі.
Творчасць
Дэбютаваў у друку ў 1937 годзе. Напісаў на рускай мове аповесць «Родная семья» (Хабараўск, 1953, у суаўтарстве з Б. Іртышскім). Аўтар зборнікаў паэзіі «Водбліскі далёкіх маякоў» (1958), «Далёкія і блізкія прычалы» (1962), «Дабрата» (1966), «Выратавальны круг» (1974), «Строма» (1982), «Чалавек, якому баліць» (выбранае, 1984), «Наваселле дрэў» (1990). Аўтар кніг паэзіі, прозы, казак для дзяцей «Маленькім сябрам» (1955), «Дзедаў госць» (1958), «Чырвоная зорка» (1961), «Чарнічка» (1964), «Рагатка» (1971), «Што такое мікра тое» (1971), «Лясныя мастакі» (1973), «Жывыя літары» (1973), «А куды падаўся дождж» (1974), «Ізумрудавы горад, дзе ты?..» (1977), «Еду ў госці да слана» (1978), «Сонца блізка ўжо зусім» (1984), «Дабяруся да нябёс» (1984), «Ад А да Я — прафесія мая» (1987), апавядання-эсэ «Хлеб — усяму галава» (1989). Кнігі Выбраных твораў выходзілі ў 1971, 1974.
Сумесна з П. Макалём напісаў п'есы «За лясамі дрымучымі» (1959, пастаўлена ў 1958), «Марынка-крапіўніца» (пастаўлена ў 1962). У суаўтарстве з Э. Доўнер напісаў кінасцэнарый «Марынка, Янка і тайны каралеўскага замка» (пастаўлены ў 1978). Аўтар п'ес-казак «Сцяпан — вялікі пан» (1979, пакладзеная на музыку Ю. Семянякам і пастаўленая ў 1979 на сцэне Мінскага тэатра музычнай камедыі — першая беларуская аперэта для дзяцей), «Тры Іваны — тры браты» (1985), «Граф Глінскі-Папялінскі» (1986), «Каб не змаўкаў жаваранак» (1989). На Беларускім тэлебачанні пастаўлены спектаклі «Апошняя ноч Алаізы» (1986), «Водар папараці» (1989).
Перакладаў з рускай, украінскай, літоўскай, латышскай, нямецкай і іўрыта.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, «Знак Пашаны», медалем «За баявыя заслугі» і іншымі медалямі.
Чарнаберка
Чарнабе́рка — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Дзявіца. Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 2,5 км на ўсход ад пасёлка Баброўскі ва ўрочышчы Бакава, вусце за 0,5 км на ўсход ад вёскі Салтанаўка. Рэчышча каналізаванае. Па берагах ракі забалочаны лес.
ТОЗ-8
ТОЗ-8 (індэкс ГАК СССР - 56-У-834) - савецкая адназарадная малакаліберная спартыўная вінтоўка ўзору 1932 года пад патрон 5,6 мм колцавага ўзгарання
Гісторыя
Вінтоўка была распрацавана канструктарам-збройнікам Д. М. Качатавым і серыйна выраблялася на Тульскім зброевым заводзе.
Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны прамысловасць СССР была пераарыентавана на выпуск прадукцыі ваеннага прызначэння і вытворчасць спартыўна-паляўнічай зброі была спынена. У снежні 1943 года Тульскі зброевы завод атрымаў заданне аднавіць вытворчасць спартыўна-паляўнічай зброі, і ў студзені 1944 года бюро Тульскага абкама ВКП(б) разгледзела пытанне аб арганізацыі вытворчасці ТОЗ-8 і выпуск вінтоўкі аднавілі (у тым ліку, на экспарт).
У СССР ТОЗ-8 на працягу дзесяцігоддзяў шырока выкарыстоўвалася для пачатковага навучання стральбе ў цірах і сістэме ДТСААФ. Таксама яна выкарыстоўваецца для палявання на дробную дзічыну.
Канструкцыя
ТОЗ-8 адрозніваецца прастатой канструкцыі, якая з'яўляецца безадмоўнай і надзейнай у эксплуатацыі.
У ствольнай каробцы размешчаны затвор і спускавы механізм. Падоўжна-слізгальная паваротны затвор выкарыстоўваюць для таго, каб дасылаць патрон у патроннік, зачыняць канал ствала, здзяйсняць стрэл, выкідваць адстраляную гільзу.
Баявыя ўпоры адсутнічаюць, замыканне ажыццяўляецца за дзяржальню зараджання.
Спускавым механізмам здзяйсняе спуск цынгеля з баявога ўзвода. Спускавы кручок замацаваны на заднім канцы спускавой спружыны, знізу. Пры націску спускавы кручок упіраецца сваімі выступамі ў ствольную скрынку і апускае ўніз спускавую спружыну са стойкай, чым вызваляе курок, які разам з ударнікам рухаецца наперад пад дзеяннем баявой спружыны і прышпільвае закраіну гільзы патрона (якая змяшчае Ініцуючы зарад) - адбываецца стрэл. Прыцэльныя прынады ўключаюць мушку і адкрыты сектарны прыцэл. Тыльная крышка абараняе вочы стрэлка ад апёку ў выпадку прарыву газу падчас стральбы.
Ложа злучае ўсе часткі вінтоўкі і служыць для зручнасці пры стральбе; мае прыклад, шыйку, цаўё.
У цяперашні час некаторая колькасць вінтовак ТОЗ-8 маецца ў цывільным абарачэнні як паляўнічы наразны карабін у нязменным выглядзе.
Франц I (значэнні)
Франц I — імёны еўрапейскіх кіраўнікоў:
Іена
Іена (па-японску: 円 — кола, круглы) — валюта Японіі, код валюты ISO 4217: JPY. Іена (￥) - адна з сусветных валют.
Курс іены не мае вялікага ўплыву для беларускай гаспадаркі і іншых еўрапейскіх краін (ён уплывае на цэны электронікі), але ён мае вялікае значэнне ў краінах Акіяніі, і для гаспадаркі ЗША.
Гісторыя
Іена ўпершыню ўведзеная ў 1872 годзе пасля рэвалюцыі Мэйдзі, і замяніла ранейшую, вельмі складаную грашовую сістэму. Новая, дзесятковая сістэма была ўведзеная на аснове заходніх грашовых сістэм, 1 іен дзяліўся на 100 сэнаў і 1000 рынаў (сэны і рыны былі выведзеныя з абарачэння ў 1959 годзе). Новая манета была плоская і круглая (як і заходнія аналагі), ранейшыя японскія манеты былі авальныя. У 1885 годзе Банк Японіі выпусціў першыя банкноты.
Першапачаткова іена павінна была быць залатой (1,5 грама), аднак хутка ва ўжытку ўзніклі манеты, зробленыя са срэбра. У 1897 годзе вартасць іены была зніжаная да 0,75 грама. У 1931 годзе Японія выйшла з грашовай сістэмы заснаванай на золаце і перайшла на сістэму заснаваную на вартасці актываў цэнтральнага банка.
З 1949 па 1971 год курс ены быў далучаны да долара: 1 USD = 360 JPY. Курс іены да беларускага рубля на 01.01.2020 году: 100 JPY = 1,94 BYN.
Пётр Якаўлевіч Касянчук
Пётр Якаўлевіч Касянчук (12 красавіка 1902, вёска Буда Валачкоўская, цяпер Палескага раёна Кіеўскай вобласці, Украіна — 20 студзеня 1945, вёска Равы, цяпер гміна Сыпнево, Астраленкскага павята, Мазавецкага ваяводства, Польшча) — удзельнік Савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна Славы, сяржант, камандзір аддзялення сапёрнага ўзвода 718-га стралковага палка 139-й стралковай Рославльской Чырванасцяжнай ордэна Суворава дывізіі 49-й арміі 2-га Беларускага фронту.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 сакавіка (12 красавіка) 1902 года ў вёсцы Буда Валачкоўская, цяпер Палескага раёна Кіеўскай вобласці, Украіна (згодна з дакументамі беззваротных страт нарадзіўся ў вёсцы Паўлаўка Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі) у сялянскай сям’і. Беларус. Адукацыя няпоўная сярэдняя.
У 1923—1930 служыў у Чырвонай Арміі ў горадзе Чавусы. Пасля дэмабілізацыі працаваў у Чавускім райвыканкаме заўгасам, потым у саўгасе «Ялава» Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі.
У Чырвонай арміі ў 1939—1940 гадах. Удзельнік савецка-фінскай вайны.
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваны на Урал.
У Чырвоную Армію прызваны ў снежні 1941 года Перваўральскім гарваенкаматам горада Перваўральска Свярдлоўскай вобласці.
У баях Вялікай Айчыннай вайны з кастрычніка 1942 года. Ваяваў на Заходнім і 2-м Беларускім франтах. Радавы сапёрнага ўзвода 718-га стралковага палка 139-й стралковай дывізіі.
20 сакавіка 1943 года за баявыя заслугі быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі
25 жніўня 1943 года за баявыя заслугі быў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені
20 лютага 1944 года чырвонаармеец Касянчук у складзе групы разведчыкаў пад агнём непрыяцеля зрабіў праход у мінных палях і драцяной загародзе у раёне горада Магілёва.
Загадам па 139-й стралковай дывізіі ад 7 сакавіка 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях чырвонаармеец Касянчук узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
24 чэрвеня 1944 года камандзір аддзялення сапёрнага ўзвода 139-га стралковага палка малодшы сяржант Пётр Касянчук з воінамі-сапёрамі даручанага яму падраздзялення зрабіў для савецкіх разведчыкаў тры праходы ў мінных палях і драцяных загародах ворага каля горада Магілёва.
Загадам па 50-й арміі ад 30 жніўня 1944 года за мужнасць і адвагу праяўленыя ў баях малодшы сяржант Касянчук узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
У 1944 годзе становіцца кандыдатам у члены ВКП(б).
21 студзеня 1945 года, камандзір сапёрнага аддзялення 718-га стралковага палка (139-я стралковая дывізія, 49-я армія, 2-і Беларускі фронт) сяржант Касянчук пад варожым артылерыйскім агнём абсталяваў з байцамі свайго падраздзялення пераправу для 718-га стралковага палка ў раёне горада Ортельсбург (цяпер — польскі горад Шчытна). У ходзе бою сяржант Касянчук П. Я. быў цяжка паранены.
Памёр ад ран 21 студзеня 1945 года ў 220-м Асобным медыка-санітарным батальёне 139-й стралковай дывізіі.
Пахаваны каля населенага пункта Равы (Rawy), цяпер гміна Сыпнева (gmina Sypniewo))), Астраленкскага староства, Мазавецкага ваяводства, Польшча.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года за ўзорнае выкананне заданняў камандавання ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі сяржант Касянчук Пётр Якаўлевіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені, стаўшы поўным кавалерам ордэна Славы.
Іосіф Майсеевіч Раеўскі
Іо́сіф Майсе́евіч Рае́ўскі (сапраўднае імя — Іосіф Майсеевіч Градус; 7 студзеня 1901, Арэнбург — 23 верасня 1972, Масква) — савецкі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Народны артыст СССР (1968).
Нескучнае (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шанскае нагор’е
Шанскае нагор’е размешчана пераважна ва ўсходняй частцы М’янмы, працягваецца на тэрыторыі Кітая, Лаоса і Тайланда.
Плошча каля 150 тыс. км². Нагор’е складзена пераважна з гнейсаў, крышталічных сланцаў, вапнякоў са шматлікімі праяўленнямі карсту. На захадзе хвалістыя раўніны вышынёй каля 900 м, на ўсходзе — складкава-глыбавыя хрыбты выш. да 2693 м, раздзеленыя вузкімі далінамі і каньёнамі рэк Салуін, Меконг і інш. Клімат субэкватарыяльны, мусонны. Сярэднія тэмпературы студзеня 18-24 °C, ліпеня да 30 °C. Ападкаў 1300—2000 мм за год. Лістападныя, вечназялёныя і хвойныя лясы, саванны. Радовішчы поліметалічных руд.
Нятупа (прыток Росі)
Няту́па, Гне́зна — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 285 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 ‰. Пачынаецца ў сутоках рэк Навумка і Пікарэц каля вёскі Мсцібава, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша, дзе прымае прыток Астроўчыцу (Лукавіну). Упадае ў Рось на паўночны ўсход ад вёскі Цімахі.
Зянон Элейскі
Зянон Элейскі (Ζήνων ὁ Ἐλεάτης; каля 490 да н.э. — каля 430 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф, вучань Парменіда. Нарадзіўся ў Элеі. Знакаміты сваімі апорыямі, якімі ён спрабаваў даказаць немагчымасць руху, прасторы і мноства.
Працы Зянона Элейскага не захаваліся, дайшлі толькі невялікія вытрымкі з іх, зробленыя старажытнагрэчаскімі мыслярамі. Менавіта Зянону належыць вынаходніцтва шэрагу знакамітых сафізмаў і парадоксаў.
Маньчжурыя
[[Выява:Manchuria.png|thumb|200 px|Карта Маньчжурыі
]]
Маньчжурыя (таксама Маньчжу, Manzhou) — гістарычная назва вобласці, якая ўключае ў сябе сучасную паўночна-ўсходнюю частку Кітая (Дунбэй) і ўсходнюю частку Унутранай Манголіі (аўтаномны рэгіён Кітая). Назва паходзіць ад народа маньчжуры (паўднёвая частка групы тунгусаў) у пачатку XVII стагоддзя, у мінулым яны мелі сваю дзяржаўнасць.
Сучасная геаграфія
У наш час раўнінную частку кітайскай Маньчжурыі займаюць правінцыі Хэйлунцзян, Цзілінь і Ляанін. Хрыбет Вялікі Хінган знаходзіцца на тэрыторыі аўтаномнага раёна Унутраная Манголія.
Старажытная Маньчжурыя
У старажытнасці Маньчжурыя падзялялася на мноства асобных уладанняў, якія то злучаліся ў адну дзяржаву пад уладай аднаго правадыра-заваёўніка, то зноў распадаліся. З поўначы рухаліся ваяўнічыя тунгускія плямёны, якія сталі пануючымі ў паўночнай Маньчжурыі. На поўдні кітайская каланізацыя прыносіла з сабой зародкі ханьскай культуры. У X ст. Маньчжурыя падверглася заваяванню кіданей. З 1115 года пануючымі становяцца чжурчжэні, якія стварылі дынастыю Цзінь, якая кантралявала як Маньчжурыю, так і амаль увесь паўночны Кітай. У 1234 годзе Манчьжурыя заваявана манголамі.
У канцы XVI ст. адзін з маньчжурскіх правадыроў, Нурхацы, аб'яднаў пад сваёй уладай мноства маньчжурскіх аймакаў (родаў, уладанняў) і ў 1616 г. абвясціў сябе імператарам. Затым быў заваяваны Ляадун, які належаў Кітаю. Кітайцы пацярпелі шэраг паражэнняў. Сын Нурхацы, Абахай, уварваўся ў Кітай. У 1644 г. маньчжуры ўзялі Пекін. Пасля доўгай вайны маньчжуры змаглі канчаткова далучыць Кітай да сваёй дзяржавы Цын. Вельмі хутка яны ўспрынялі кітайскую культуру, аднак іх гістарычная радзіма, Маньчжурыя, не была цалкам інтэгравана з заваяваным Кітаем, захоўваючы юрыдычныя і этнічныя адрозненні.
Амерыканская зона акупацыі Германіі
Амерыканская зона акупацыі Германіі — тэрыторыі Германіі, якія па заканчэнні Другой сусветнай вайны ў Еўропе апынуліся пад кіраваннем амерыканскай ваеннай адміністрацыі.
Ваенная адміністрацыя створана згодна з дакументам «Аб палітычных і эканамічных прынцыпах, якімі неабходна кіравацца пры звароце з Германіяй у пачатковы кантрольны перыяд», падпісаным падчас Патсдамскай канферэнцыі. У 1947 годзе амерыканская і брытанская зоны акупацыі аб’ядналіся ў Бізонію. У 1948 годзе Бізонія аб’ядналася з французскай акупацыйнай зонай і стварыла Трызонію. Пасля на аснове Трызоніі сфармавалася Федэратыўная Рэспубліка Германія.
Перадгісторыя
Кантрольны механізм кіравання быў створаны ў чэрвені 1945 года. У яго структуру ўвайшоў Кантрольны савет па Германіі, які складаўся з чатырох галоўнакамандуючых краін-пераможцаў. У яго абавязкі ўваходзілі: узгадненне дзеянняў галоўнакамандуючых у сваіх зонах акупацый, сумесныя рашэнні па ваенных, эканамічных і палітычных пытаннях, кантроль над цэнтральнай нямецкай адміністрацыяй. З намеснікаў галоўнакамандуючых быў сфармаваны Камітэт каардынацыі, на які прыходзілася ўся адміністрацыйная работа.
У першыя месяцы пасля вайны перад амерыканскай ваеннай адміністрацыяй у Германіі  (Office of Military Government for Germany, Amt der Militärregierung für Deutschland, OMGUS, AMD) стаялі вострыя праблемы. Разбурэнні, голад, небяспека распаўсюду эпідэмій і масавых беспарадкаў патрабавалі тэрміновых мер рашэння.
Тэрыторыя
У склад амерыканскай акупацыйнай зоны ўвайшлі Баварыя, Гесэн, паўночныя часткі Бадэна і Вюртэмберга, Брэмен. Яна ахоплівала тэрыторыю ў 110 075 км², з насельніцтвам ў 16 682 573 чалавек. Ранейшыя тэрытарыяльныя межы суб’ектаў, якія існавалі пры Рэйху, бурыліся і толькі зямлі Баварыі захавалі статус-кво.
Дэнацыфікацыя
Акупацыя тэрыторыі Германіі мела не толькі палітычныя, эканамічныя і ваенныя мэты. Быў узяты курс на духоўнае адраджэнне нямецкага народа. У пачатковы пасляваенны перыяд нешматлікія немцы ўспрымалі сітуацыю як «вызваленне». Многія людзі бачылі ў паразе ў вайне, у крушэнні дзяржаўнага апарату, які на працягу немалога часу кантраляваў многія аспекты жыцця грамадзян, у велізарных чалавечых стратах нацыянальную катастрофу. У многіх сем’ях аплаквалі загінулых сваякоў. Асабістае гора перашкаджала немцам адэкватна глядзець на злачынствы нацысцкага рэжыму і ўсвядоміць віну. Частка людзей працягвала верыць у веліч памерлага фюрара і ідэі нацыянал-сацыялізму.
З моманту заняцця ў 1944 года амерыканскімі войскамі першых населеных пунктаў да вясны 1946 года палітыку дэнацыфікацыі ажыццяўлялі ваенныя падраздзяленні, якія дзейнічалі на падставе некалькіх дырэктыў, якія не ўтрымлівалі дакладнага плана дзеянняў і не давалі выразнага вызначэння крытэрыяў людзей, так ці інакш звязаных з нацысцкім рэжымам.
Уведзены ў дзеянне нямецкімі органамі самакіравання 5 сакавіка 1946 года закон №104 «Аб вызваленні ад нацыянал-сацыялізму і мілітарызму» абавязваў кожнага немца, які дасягнуў 18 гадоў, запоўніць спецыяльную анкету з 133 пытанняў. Дадзеныя апытання давалі інфармацыю пра кожнага немца, вызначалі ступень яго вінаватасці і дачынення да нацызму. Усяго анкетаванне ў амерыканскай зоне прайшло 13 мільёнаў чалавек. Таксама было створана 545 трыбуналаў, якія вызначалі ў адпаведнасці з віной меру пакарання. З-за таго, што трыбуналы не спраўляліся з-за вялікай колькасцю абвінавачаных, ваенная адміністрацыя аб’явіла амністыю для асоб, народжаных пасля 1 студзеня 1919 года, непрацаздольных і малазабяспечаных асоб.
Сур’ёзным крокам у змене грамадскага жыцця стаў закон №8 амерыканскай ваеннай адміністрацыі, які ўступіў у сілу 26 верасня 1945 года і ўтрымліваў меры па денацыфікацыі эканомікі. Паводле зместу закона, любая дзейнасць членаў нацысцкай партыі ці яе даччыных арганізацый у якіх-небудзь камерцыйных прадпрыемствах, акрамя як на пасады звычайнага работніка, забаранялася.
Кіраванне
Амерыканская акупацыйная зона была падзелена на тры федэральныя зямлі з нямецкімі зямельнымі упраўленнямі — Грос-Гесэн, Вюртэмберг-Бадэн і Баварыя. Прадстаўнікі трох зямель фармавалі Савет зямель (Länderrat) і Парламенцкі савет (Parlamentarischer Rat).
Тэрыторыя Брэмена да кастрычніка 1946 года знаходзілася пад брытанскім кіраваннем і толькі ў сакавіку 1947 года цалкам перайшла пад амерыканскае кіраванне з атрыманнем статусу федэральнай зямлі. Разам з гэтым пры галоўнакамандуючым амерыканскімі акупацыйнымі войскамі ў Германіі быў створаны спецыяльны штаб.
Улады ЗША лічылі, што лепшым спосабам арганізацыі дзяржаўнай улады ў Германіі з’яўлялася стварэнне федэралістычных нямецкіх земляў і цэнтральнага ўрада з празрыста пэўнымі абмежаванымі паўнамоцтвамі. Пры запаўненні органаў адміністрацыйнага кіравання ахвотна выкарыстоўваліся людзі, якія змагаліся супраць нацызму, аднак сярод кіраўнікоў было і нямала нацысцкіх функцыянераў, якіх бралі на працу з-за іх здольнасцяў і досведу.
Восенню 1945 года акупацыйныя ўлады склалі спіс буйных прамыслоўцаў і банкіраў, якія мелі дачыненне да ваенных злачынстваў. Спіс, які змяшчаў 1800 чалавек, да моманту публікацыі быў скарочаны да 42. Праводзіліся судовыя працэсы над кіраўнікамі буйных нямецкіх прамысловых канцэрнаў Крупа і Фліка.
Культура
Разам з гэтым у працэсе денацыфікацыі каля 600 дзеячаў культуры былі адхілены ад працы. Усе літаратурныя творы, якія мелі нацысцкі, мілітарысцкі, расісцкі змест, канфіскоўваліся з бібліятэк. Вялікай праблемай было аднаўленне дзейнасці школ. У Баварыі ў 1946 годзе на аднаго настаўніка прыходзілася 65 вучняў. Сітуацыя пагаршалася дэнацыфікацыяй настаўніцкага складу, падчас якога 50% настаўнікаў пазбавіліся працы. У саміх школах надзвычай бракавала мелу і сшыткаў, парт і дошак, падручнікаў, асабліва па літаратуры, гісторыі, геаграфіі. Нацысцкія падручнікі, якія выходзілі мільёнамі асобнікаў, канфіскоўваліся, а ў школы пастаўляліся перавыданні падручнікаў перыяду Веймарскай рэспублікі або ствараліся новыя. Праца ў школах пачалася яшчэ ўвосень 1945 года і ўсе цяжкасці адольваліся.
Чэслаў Мілаш
Чэслаў Мі́лаш (Czesław Miłosz;, Шэтэйні, цяпер Літва — , ) — польскі паэт, пісьменнік, эсэіст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1980). Член Польскай АН у Кракаве (з 1992).
Біяграфія
З роду Мілашаў. Пляменнік і вучань Оскара Мілаша.
У 1937 годзе пераехаў у Варшаву, перад 2-й сусветнай вайной працаваў на Польскім Радыё. У Варшаве перажыў нямецкую акупацыю. Працаваў ва ўніверсітэцкай бібліятэцы і ўдзельнічаў у падпольным літаратурным руху, апублікаваў у 1940 годзе зборнік «Вершы» пад псеўданімам Ян Сыруць. Пасля паразы варшаўскага паўстання Мілаш пераехаў у Кракаў, дзе заставаўся да канца 1945 года.
Пасля вайны Мілаш працуе ў Міністэрстве замежных спраў Польскай Народнай Рэспублікі як аташэ па культуры польскага пасольства ў Нью-Ёрку і Парыжы. У 1951 годзе адмовіўся вярнуцца ў Польшчу і папрасіў у французскага ўраду палітычнага прытулку. У Парыжы Чэслаў Мілаш жыў да 1960 года, актыўна супрацоўнічаў з часопісам «Культура» Ежы Гедройца. Супрацоўнічаў з выдавецтвам «Maisons Laffitte».
У 1960 годзе Чэслаў Мілаш пераехаў у ЗША, выкладаў славянскія літаратуры ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі і ў Гарвардзе. Доктар honoris causa Мічыганскага ўніверсітэта. Прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта.
У ПНР яго афіцыйна лічылі здраднікам і рэнегатам. Да 1980 года дзейнічала цэнзарская забарона не толькі на публікацыю яго твораў, але і на прозвішча наогул. Кнігі Чэслава Мілаша выдавалі падпольна, а частка польскай эміграцыі абвінавачвала яго ў бальшавіцкіх поглядах. У 1980 годзе Чэслаў Мілаш атрымаў Нобелеўскую прэмію, тады пачынае мяняцца стаўленне да яго і ў Польшчы, і ў эмігранцкім асяродку. У 1993 годзе паэт вырашае вярнуцца ў Польшчу і пераязджае ў Кракаў, паводле яго сцверджання, «найбольш блізкі Вільні». Супрацоўнічаў з месячнікам «Czasopis» (Беласток).
Брат Чэслава — Андрэй Мілаш, казаў: ''«Мілашы — гэта такія самыя ліцвіны, як Міцкевіч, Гамбровіч, Голубеў, Ясеніца, Ваньковіч, Віткацы ці нават Пілсудзкі. Чэслаў гаворыць пра сябе: „Я ліцвін польскай культуры“»''.
Творчасць
Аўтар кніг эсэ «Скуты розум» (1951—53), «Кантыненты» (1958; уключаны вершы і пераклады), «Радзіма — Еўропа» (1959), «Зямля Ульра» (1977), «Пошук бацькаўшчыны» (1992, звязана з гісторыяй зямель Літвы, Беларусі, Украіны і Полышчы), успамінаў «Год паляўнічага» (1990), палітычнага рамана «Здабыццё ўлады» (1953), аповесці «Даліна Ісы» (1955, экранізавана 1982) і інш.
Перакладаў на польскую мову англійскую, французскую, іспанскую паэзію (зборнік «Вершаваная форма», 1986), кнігі Старога і Новага Запаветаў, а таксама польскую паэзію на англійскую мову. Аўтар «Гісторыі польскай літаратуры» (1969).
Беларускія пераклады
На беларускую мову творы Ч. Мілаша перакладалі Л. Баршчэўскі, А. Ф. Брыль, В. Булгакаў, Я. Буры, Ю. Бушлякоў, Зм. Дзядзенка, М. Казлоўская, Ю. Лаўрык, М. Мартысевіч, К. Маціеўская, А. Мінкін, С. Прылуцкі, М. Пушкіна, Алесь Разанаў, М. Танк, А. Хадановіч, А. Чобат, Я. Чыквін, М. Шода, Г. Янкута і інш.
Фасана
Фасана (Fossano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giovenale.
Наўйейі Баёрай
Наўйе́йі Баё́рай (Naujieji Bajorai) — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 1 км на паўднёвы захад ад Шакарвы, у Аўкштайцкім нацыянальным парку. Насельніцтва 11 чал. (2001 г.).
NGC 4685
NGC 4685 (іншыя абазначэнні — UGC 7954, MCG 3-33-4, ZWG 100.7, PGC 43143) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нарсуцішке
Нарсу́цішке (Narsutiškė), традыцыйная беларуская назва — Нарсуцішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Казокіне. Насельніцтва 17 чал. (2001 г.).
Кабакі (Бярозаўскі раён)
Кабакі́ (, Кабаки) — аграгарадок у Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета. Размешчана за 15,5 км ад Бярозы, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Вялікае Княства Літоўскае
У 1563 годзе ўладанне Кабакі (24 валокі зямлі) у Дабучынскай воласці Кобрынскай эканоміі, у абшары Блудзенскага двара і Кабацкага войтаўства. У канцы XVI ст. — дзяржаўная ўласнасць у Берасцейскім павеце Брэсцкага ваяводства. У 1716 годзе ў складзе Кабацкага войтаўства Блудзенскага староства.
Пад уладай Расійскай імперыі
Пасля Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай з 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, было падаравана Кацярынай II нашчадкам генерала-фельдмаршала П. А. Румянцава-Задунайскага разам з навакольнымі вёскамі (Равенкі, Залужжа, Падгароддзе, Алёхнавічы, Паўлавічы, Мешчанка і інш.). Яны прадалі Кабякі Паўлу Ягміну.
У XIX ст. Кабякі належалі Уладэкам (у пачатку XX ст. адышлі Вітольду Свянціцкаму ў якасці прыданага за Сафіей Уладэк). У 1856 годзе Кабякі ў Пружанскім павеце Гродзенскай губерні, памешчыку Антону Уладэку належалі ў вёсцы 1118 душ.
У 1864 годзе вёска ў Малецкай воласці, належала 805 дзесяцін зямлі, ва ўладанні памешчыцы Камілы Уладэк, у аднайменным маёнтку 1399 дзесяцін зямлі. У 1886 годзе  дзейнічалі вінакурны і цагельны заводы, ветраны млын, піцейны дом, школа. Паводле перапісу 1897 года працавалі піцейны дом і 3 ветраныя млыны, народнае вучылішча, хлебазапасны магазін. Побач з вёскай знаходзілася заводскае паселішча пры цагельным заводзе маёнтка, які належаў Марыі Уладэк.
Найноўшы час
З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 года ўстаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе ў Малецкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства — вёска і фальварак, дзейнічаў спіртзавод. У 1920-я г. існавалі ячэйкі КПЗБ і КСМЗБ.
14 красавіка 1964 года Кабакоўскі с/с ліквідаваны, вёска далучана да Блудзенскага с/с, які 1 жніўня 1964 года перайменаваны ў Першамайскі. У 1970 годзе дзейнічалі цэнтральная сядзіба саўгаса «Бярозаўскі», спіртавы, цагельны і вапнавы заводы, камбінат бытавога абслугоўвання, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, ветэрынарны пункт, аддзяленне сувязі, сталовая, 2 магазіны. У 1998 годзе ў складзе саўгаса былі 8 вёсак, на тэрыторыі саўгаса захаваліся 2 школы, З клубы, 3 бібліятэкі, Дзіцячы сад, сталовая, 5 магазінаў.
Нікола-Бярновічы
Нікола-Бярновічы (Николо-Берновичи) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Бэн Дэвіс
Бенджамін Томас (Бэн) Дэвіс (Benjamin Thomas "Ben" Davies; нар., Ніт) — валійскі футбаліст, левы абаронца англійскага клуба «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальнай зборнай Уэльса.
Лана Дэль Рэй
Упершыню вядомасць прыйшла да Ланы Дэль Рэй летам 2011 года пасля выпуска відэакліпа «Video Games», які праглядзелі 600 тысяч разоў у Інтэрнэце на працягу трох тыдняў. Яе голас параўноўваюць з такімі вакалісткамі, як Нэнсі Сінатра, Амброзія Парслі і Чайна Форбс з Pink Martini. Сярод дэбютанатў 2011 года яе супастаўлялі з Ганнай Кальві.
24 кастрычніка 2011 года Лана Дэль Рэй атрымала ўзнагароду Q Awards у спецыяльнай катэгорыі «Будучая зорка». У 2012 годзе яна была ўзнагароджана прэміяй BRIT Awards у катэгорыі «Міжнародны прарыў».
4 снежня 2021 года атрымала ўзнагароду «Артыст дзесяцігоддзя» ад выдавецтва Variety.
Горна
Назву Горна маюць:
Сарытабе (Карагандзінская вобласць)
Сарытабе — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Какпекцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 354053300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 617 чалавек (309 мужчын і 308 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 639 чалавек (323 мужчыны і 316 жанчын).
Хронотопь №375
«Хронотопь #375» (Хранатоп #375) ― беларускі рэжысёра Андрэя Кудзіненкі, які складаецца з 5 навел.
Узнагароды і намінацыі
За фільм Андрэй Кудзіненка атрымаў перамогу ў конкурсе кінаальманахаў «Омнибус» на XXIV фестывалі «» (Анапа, верасень 2015). На фестывалі «Lubuskie Lato Filmowe» (Польшча, чэрвень 2015) атрымала намінацыю адна з навел кінаальманаха — «Tajemnica garbatej jamy». На IV калабжэгскім кінафестывалі «Sensacyjne Lato Filmów» (жнівень 2015) была адзначана навела «Tajemnica garbatej jamy» у рамках конкурса «FIRST SHOT». На Мінскім міжнародным кінафестывалі «Лістапад-2015» — намінацыя кінаальманаха ў нацыянальным конкурсе. На фестывалі «Cinema Perpetuum Mobile Festival» (Мінск, красавік 2016) была адзначана навела «Tajemnica garbatej jamy» у межах беларускага конкурса «Perpetuum Amor Diploma».
Горна (рака)
Горна, канал Горна — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Сож.
Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 109 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Пачынаецца за 2 км на поўдзень ад вёскі Багданавічы, вусце за 3,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ворнаўка. Ад вытоку да сажалкі ў вёсцы Расохі (11,3 км) рэчышча каналізаванае.
Старыя Прыборкі
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Мачаскага сельсавета.
Новая Зямля (Смаленская вобласць)
Новая Зямля (Новая Земля) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
NGC 4686
NGC 4686 (іншыя абазначэнні — UGC 7946, MCG 9-21-44, ZWG 270.21, PGC 43101) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Навумка
Наву́мка — рака ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, у басейне Нёмана. Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 94 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6‰. Пачынаецца каля вёскі Сямёнава, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша. Зліваючыся з ракой Пікарэц на поўдзень ад вёскі Мсцібава ўтварае раку Нятупа. Рэчышча каналізаванае.
Граздоўнік віргінскі
Граздоўнік віргінскі (Botrychium virginianum) — від папарацей сямейства вужоўнікавых.
Апісанне
Шматгадовая раўнаспоравая папарацепадобная расліна з дыферэнцыраванай на стэрыльны і спараносны ўчасткі ліставой пласцінкай. Вышыня 20-45 см (часам да 80 см). Вегетатыўная частка травяністая, сядзячая, тройчы-, чатырохперыстая з вострымі і зубчастымі сегментамі апошняга парадку. Спараносная частка на доўгай ножцы, двойчы- або тройчыперыстаразгалінаваная.
Пашырэнне
Барэальны лугава-лясны від. Пашырэнне: Сярэдняя і Атлантычная Еўропа, Скандынавія, паўночныя, паўночна-заходнія і цэнтральныя раёны Усходняй Еўропы, Карпаты і горныя раён Заходняй Сібіры. У Беларусі знаходзіцца ў ізаляваных лакалітэтах на паўднёвай мяжы спарадычнага пашырэння. Месцы росту: яловыя, шыракаліста-яловыя і шыракалістыя лясы, узлескі, хмызнякі, ускраіны балот з добра развітым травяным покрывам.
Асаблівасці біялогіі
Размнажэнне споравае. Спараносіць у чэрвені-жніўні.
Ахова
Уключаны ў 2-е выданне Чырвонай кнігі Беларусі (1993). Ахоўваецца ў Літве, Латвіі і Польшчы (верагодна, зніклы від).
Hypochilidae
Hypochilidae — сямейства павукоў інфраатраду Araneomorphae, якое супрацьпастаўляюць ўсім іншым прадстаўнікам групы — Neocribellatae. Назва дадзена ў сувязі з характэрнай формай лоўчай сеткі. Налічваюць 12 відаў, якія жывуць у Паўночнай Амерыцы і Кітаі.
Будова
Валодаюць шэрагам архаічных прыкмет: захоўваюць дзве пары лёгачных мяшкоў і пяць тэргітаў на апістасоме (брушку), іх ядавітыя залозы не заходзяць у прасому (галавагрудзі), размяшчаючыся толькі ў хеліцэрах. Нягледзячы на гэта, прадстаўнікоў сямейства адносяць да інфраатраду Araneomorphae, паколькі яны валодаюць характэрнай для тых апамарфіяй — пераўтварэннем унутранай пары пярэдніх павуціных бародавак у крыбелюм — шырокую рэшатападобную пласцінку з вельмі вялікім лікам (да некалькіх тысяч) павуціннем трубачак. Дыяметр вырабляльных гэтымі трубачкамі павуцінневых нітак складае 10-15 нанаметраў, што надае сплеценым з іх валокнам высокую адгезію нават у адсутнасці клейкіх рэчываў.
У відаў роду Hypochilus хеліцэры займаюць плагіянатнае становішча: іх базальныя членікі рассунутыя такім чынам, што кіпцюрападобныя членікі аказваюцца не раўналежнымі адзін аднаму (ортагнатнае становішча), але і не цалкам супрацьпастаўленыя адзін аднаму, лежачы ў адной плоскасці (лабідагнатнае становішча). У прадстаўнікоў роду Ectatosticta становішча хеліцэр лабідагнатнае.
Прадстаўнікі
У межах сямейства вылучаюць два роды: Ectatosticta (Кітай) і Hypochilus (Паўночная Амерыка).
Der Angriff
Der Angriff (вымаўляецца: Дэр ангрыф, даслоўна — Атака) — антысеміцкая і антыкамуністычная газета, якая выдавалася ў нацысцкай Германіі ў Берліне мясцовым гаў НСДАП.
Газета была створана гаўляйтарам Берліна Ёзэфам Гебельсам. Першы нумар выйшаў 4 ліпеня 1927 года. Газета выдавалася галоўным чынам на грошы з партыйнай казны НСДАП. Спачатку галоўная яе праблема заключалася ў недахопе грошай, так што Гебельсу прыйшлося ўнесці ў новае прадпрыемства 2000 марак са сваіх асабістых сродкаў. Першым галоўным рэдактарам газеты быў Вілі Краўзэ (друкаваўся пад псеўданімам Пітэр Хаген), яго пераемнікам стаў Юліус Ліпперт, а з 1935 года газету ўзначальваў Ханс Шварц ван Верк, сябар выдаўцы Гебельса. Новая газета была задумана як «выданне на ўсе густы» і мела на першай старонцы дэвіз: «Няхай жывуць прыгнечаныя, далоў эксплуататараў!» Галоўным жаданнем Гебельса было прыцягненне масавага чытача, і дзеля гэтага ён імкнуўся пісаць у папулярнай манеры, адмовіўшыся ад усякай аб’ектыўнасці. Ён быў перакананы ў непатрабавальнасьці масавай свядомасьці і ў прыхільнасці мас да простых аднабаковых рашэнняў.
Першапачаткова газета выходзіла па панядзелках, затым стала друкавацца 2 разы на тыдзень, а з лістапада 1940 года стала штодзённай. У газеце друкаваліся нацысцкія заклікі супраць Веймарскай рэспублікі, антысеміцкая і антыкамуністычная прапаганда. Падзагалоўкам газеты было «Далоў прыгнятальнікаў!». У адрозненне ад афіцыйнай партыйнай газеты «Völkischer Beobachter», «Der Angriff» была асабістым рупарам Гебельса і служыла, галоўным чынам, для выражэння яго поглядаў. Свае палемічныя і скандальныя артыкулы ён заўсёды пісаў на першай паласе, падпісваючы іх «Dr. G». Адной з любімых мішэняў для нападаў газеты быў Бернхард Вайс, намеснік кіраўніка Берлінскай паліцыі, яўрэй па нацыянальнасці. За гэтыя выпады ў лістападзе 1931 года выпуск газеты быў часова спынены кіраўніком паліцыі Берліна.
У 1927 годзе тыраж газеты быў каля 2000 асобнікаў, у 1936 годзе ён вырас да 150 000, а ў 1940-м — да 306 000.
Пасля прыходу да ўлады нацыстаў у 1933 годзе ўплыў газеты некалькі паменшыўся. Пасля пачатку бамбардзіровак Берліна ў 1944 года тыраж газеты, якая спрабавала падняць маральны дух берлінцаў, вырас. Газета працягвала выходзіць да 1945 года, яе выпуск быў спынены толькі 24 красавіка 1945 года, незадоўга да капітуляцыі Германіі.
Эканоміка Сінгапура
Сённяшні Сінгапур — сусветны транспартны, гандлёвы, фінансавы, адукацыйны, інавацыйны, тэнналагічны, лагістычны, прамысловы хаб. Гэта трэці вядучы сусветны фінансавы цэнтр, другі па велічыні ў свеце па колькасці казіно і рынку азартных гульняў, і трэці па велічыні ў свеце нафтаперапрацоўчы цэнтр. Сінгапур з'яўляецца лідарам шматлікіх сацыяльна-эканамічных рэйтынгаў, пачынаючы з трэцяга месца па душавым ВУП. Некалькі гадоў запар Сінгапур прызнаецца самай тэхналагічна падрыхтаванай нацыяй свету. Сусветны банк адзначае, што Сінгапур — адна з найзручнейшых для вядзення бізнесу краін.
Гісторыя эканамічнага развіцця
Пасля набыцця незалежнасці ў 1965 годзе пазбаўлены рэсурсаў Сінгапур зрабіў стаўку на кваліфікаваныя кадры, замежныя інвестыцыі, экспарт і зручнасць геаграфічнага становішча — і эканоміка дзяржавы-вострава адразу пайшла ўгoру. Разам з Ганконгам, Тайванем і Паўднёвай Карэяй Сінгапур быў аднесены да ліку Азіяцкіх тыграў, але "горад ільва" здолеў апярэдзіць астатнюю тройку, дэманструючы ў 1965-1995 штогадовы прырост ВУП у 6 %. У ХХI ст., хоць тэмпы росту эканомікі крыху запаволіліся, Сінгапур застаецца верным сабе ў сваім паспяховым развіцці. Нават крызісны 2009 выклікаў рэцэсію ўсяго ў -0,6 %, а ўсе 2010-я ВУП расце на 2-4 % штогод. Змяншэнне тэмпаў росту эканомікі тлумачыцца тым, што Сінгапур увайшоў у групу развітых краін і ў пэўным сэнсе дарос да "эканамічнай столі". Праблема, якая чакае эканоміку вострава — непазбежнае старэнне насельніцтва.
Асаблівасці эканомікі
Дынамічная, арыентаваная на экспарт, рынкавая эканоміка Сінгапура надзіва адкрытая і свабодная ад карупцыі. Нізкія падаткі, стабільныя цэны, і неймаверны душавы ВУП — усё гэта прыцягвае глабальных інвестараў, у першую чаргу, да сваіх сектараў высакатэхналагічнай прамысловасці і фінансавых паслуг. Узровень беспрацоўя вельмі нізкі (2,2% у 2017).
Эканоміка моцна залежыць ад сферы паслуг, доля якой у ВУП складае 75,2 % (2017), прамысловасць — 24,8 %. Высакатэхналагічная прамысловасць стварае большую частку сінгапурскага экспарту: гэта найноўшая электроніка, медыцынскае і аптычнае абсталяванне, лекі, нафтапрадукты, прадукцыя хімічнай прамысловасці.Сельская гаспадарка не вядзецца.
Знешні гандаль
Хоць гандлёвыя адносіны Сінгапура прасціраюцца па ўсім свеце, асаблівую ўвагу горад-дзяржава надае сувязям з партёрамі па рэгіёне. У 2015 годзе Сінгапур разам з іншымі членамі АСЕАН стварыў Эканамічную супольнасць АСЕАН. Для Сінгапура характэрны ўстойлівы дадатны гандлёвы баланс (+ 56 млрд долараў у 2016 годзе). Каля 30 % сінгапурскага экспарту прыходзіцца на Кітай, Ганконг і Тайвань. Наступныя партнёры — Малайзія (10,6 %), Інданезія (7,8 %), ЗША (6,7%), Японія і Паўднёвая Карэя (па 4,5 %). Структура імпарту амаль тая самая, за выняткам таго, што сярод важных партнёраў паўстаюць Саудаўская Аравія, ААЭ, Кувейт і Катар — нафта і газаэкспарцёры. Іх сумарная доля складае 7 %.
Транспарт
Порт Сінгапура з’яўляецца адным з пяці самых ажыўленых партоў у свеце; аэрапорт Чангі — адзін з самых сучасных аэрапортаў, а нацыянальны перавозчык Singapore Airlines у 2018 прызнаны лепшымі авіялініямі свету.
Аляксей Аляксандравіч Сёмкін
Аляксей Аляксандравіч Сёмкін (нар., вёска Крамянка, Слаўгарадскі раён) — беларускі фізіёлаг. Доктар біялагічных навук (1994), прафесар (1996 ). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1997 ).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Крамянка (Слаўгарадскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі) у сялянскай сям’і. У 1950 годзе скончыў Слаўгарадскую сярэднюю школу, у 1954 годзе Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры. З 1957 года працаваў асістэнтам, дацэнтам кафедры фізіялогіі і біяхіміі гэтага інстытута. У 1959 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1962—1970 гадах прарэктар па вучэбнай і навуковай рабоце, у 1977—1985 — рэктар Беларускага дзяржаўнага інстытута фізічнай культуры. З 1985 года дэкан факультэта, з 2000 года — загадчык кафедры.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Выбіраўся дэпутатам Мінскага раённага і гарадскога Савета дэпутатаў.
Сярод апублікаваных прац:
Узнагароды
Узнагароджаны Граматай і Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР, ордэнам «Знак Пашаны».
Маргарыта Рыгораўна Махнёва
Маргарыта Рыгораўна Махнёва (нар., Хойнікі, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (веславанне на байдарках), заслужаны майстар спорту Беларусі, спартсмен-інструктар нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па веславанні на байдарках і каноэ ўстановы "Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту. Бронзавы прызёр ХХХІ Алімпійскіх гульняў (2016, Рыа-дэ-Жанэйра), чэмпіёнка (2015), сярэбраны (2019) і бронзавы прызёр (2013, 2014) чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка (2014, 2015), сярэбраны (2016) і бронзавы (2013, 2016) прызёр чэмпіянатаў Еўропы, чэмпіёнка І Еўрапейскіх гульняў (2015, Баку), сярэбраны прызёр ІІ Еўрапейскіх гульняў (2019, Мінск).
Скончыла факультэт фізічнай культуры МДПУ імя І. П. Шамякіна (2013). 11 студзеня 2022 года за дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на летніх Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульнях 2021 года ў г. Токіа (Японія) была ўзнагароджана ордэнам Айчыны III ступені.
Нарушэй (Ігналінскі раён)
Нару́шэй (Narušiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Лінкмяніса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).
Пастрыхава
Пастрыхава (Пастрихово) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Геракліт
Геракліт Эфескі (Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος, 544 да н.э. — 483 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф-дасакратык.Заснавальнік першай гістарычнай ці першапачатковай формы дыялектыкі. Галоўная крыніца звестак пра жыццё Геракліта — Дыяген Лаэрцкі.
Геракліт паходзіў з арыстакратычнага афінскага роду, але ўхіляўся ад удзелу ў палітычным жыцці Эфесу, дзяржаўнае ўладкаванне якога падавалася яму безнадзейна сапсаваным.
Адзінае сачыненне — «Аб прыродзе» - не захавалася, вядомыя толькі асобныя фрагменты, змешчаныя ў творах іншых аўтараў. Сімвалізм і шматзначнасць, характэрныя для гэтых фрагментаў, ускладняюць разуменне іхняга зместу, дзеля чаго яшчэ ў старажытнасці Геракліт атрымаў мянушку "Цёмны". Лісты, якія прыпісваюцца Геракліту, лічацца падробнымі.
Першапачаткам усяго Геракліт лічыў стыхію агню. Свет, паводле Геракліта не створаны багамі ці людзьмі. Дыялектыка па Геракліту ёсць канцэпцыя бесперапыннае перамены, станаўлення, кругавароту стыхіяў і вечнай барацьбы супрацьлегласцяў. Шырока вядомы створаны Гераклітам вобраз ракі, у якую нельга ўвайсці двойчы, бо яна кожны раз іншая. Вялікія спрэчкі выклікала вучэнне Геракліта пра логас, які ён тлумачыў як "бог", "кон", "неабходнасць", "вечнае", "агульнае", "мудрасць", "закон", - то бок універсальны прынцып парадку і неабходнасці.
Тагызкудук (Карагандзінская вобласць)
Тагызкудук — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тагузкудукскай сельскай акругі. Код КАТА — 354055100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1008 чалавек (510 мужчын і 498 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1113 чалавек (543 мужчыны і 570 жанчын).
Жорж Батай
Жорж Батай (Georges Bataille;, , Авернь, Францыя — , Парыж, Францыя) — вядомы французскі філосаф і пісьменнік, які стаяў ля вытокаў постмадэрнізму.
Сяніейі Баёрай
Сяні́ейі Баё́рай (Senieji Bajorai) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 1 км на поўдзень ад Шакарвы, на беразе возера Жэймяніс, у Аўкштайцкім нацыянальным парку.
Фрабоза-Сапрана
Фрабоза-Сапрана (Frabosa Soprana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Насельніцтва складае 815 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 17 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 12082. Тэлефонны код — 0174.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Дзева Марыя.
Карапузікі
Карапузікі (Histeridae) — сямейства жукоў, якое ўключае больш за 3500 відаў.
Пашырэнне
Пашыраны пераважна ў трапічных зонах. У беларускай фауне сустракаецца 61 від, 20 родаў.
Асаблівасці біялогіі
Большасць карапузікаў жывуць у мерцвячыне, гноі, у загнілых раслінных рэштках, многія — у хадах насякомых пад карой і ў драўніне, некаторыя — у гнёздах птушак і сысуноў або мурашніках. Насякомыя з родаў, трапляюцца ў жылых памяшканнях, складах, знішчаюць лічынак шкоднікаў харчовых прадуктаў.
Дом з мязузай
Дом з мязу́зай — будынак у Ракаўскім прадмесці Мінска. Размешчаны на рагу вуліц Ракаўскай і Вызвалення № 20/15. Пабудаваны на рубяжы XIX—XX стст.
Гісторыя
Дом з мязузай атрымаў сваю назву праз тое, што пры ўваходзе ў будынак з правага боку заставаўся след ад мязузы, адмысловага футарала, у якім знаходзіўся згорнуты світак пергаменту з двума фрагментамі Торы, напісанымі на іўрыце. Гэта сведчыць пра тое, што ў гэтым доме ў XIX — пачатку XX стагоддзя пражывала яўрэйская сям’я.
У 1913 годзе дом меў № 16 і належаў Цэйце Беньямінаўне Урэвіч.
У 2001 годзе ў часе разбору печы пры рамонце дома, былі знойдзены дакументы — пратакол, загад і прысуд аб парушэнні правілаў канспірацыі, якія датаваліся 1926 годам. Яны належалі яўрэйскай арганізацыі «Гашамер-Гацаір» («Малады вартавы»), якая з 1923 года знаходзілася на нелегальным становішчы ў СССР. Знойдзеныя дакументы былі перададзены Музею гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі прадстаўнікамі Ізраільскага культурна-інфармацыйнага цэнтра ў Мінску.
Архітэктура
Уяўляе сабой двухпавярховы вуглавы Г-падобны ў плане неатынкаваны цагляны будынак. Накрыты вальмавым дахам, злучаны з суседнімі пабудовамі. Паверхі фасада, які выходзіць на вуліцу Ракаўскую, падзелены карнізным поясам. Лучковыя аконныя праёмы маюць дэкаратыўныя ліштвы на другім паверсе і аздоблены прамымі сандрыкамі на першым. У паўночна-заходняй частцы фасада — скразная лучковая арка, побач размешчаны ўваход. На другім паверсе невялікія балконы. Пад карнізам даху праходзіць пояс сухарыкаў. Уваходныя дзверы аздоблены фігурнымі філёнгамі, вітымі калонкамі па баках, якія завершаны стылізаванымі капітэлямі. Вуглавая частка будынка скошана, акцэнтавана балконам з чыгуннай агароджай і атыкавай сценкай. Фасад, які выходзіць на вул. Вызвалення, таксама падзелены карнізным поясам, дэкарыраваны паясамі сухарыкаў, ліштвамі, накладнымі цаглянымі падаконнымі ўстаўкамі, лапаткамі.
Іван Васільевіч Цітавец
Іван Васільевіч Цітавец (нар. 7 кастрычніка 1936, в. Вялікі Вязок, Крупскі раён, Мінская вобласць) — беларускі літаратар, паэт-песеннік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Вялікі Вязок Крупскага раёна Мінскай вобласці ў мнагадзетнай сялянскай сям’і. Працоўную дзейнасць пачаў пасля заканчэння сямігодкі. Скончыў Маскоўскі індустрыяльна-педагагічны тэхнікум і Беларускі тэхналагічны інстытут. Па адукацыі — інжынер-механік. Працаваў на будоўлях, заводах і амаль 30 гадоў — педагогам. Жыве ў Мінску.
Творчасць
Выдаў кнігі «Дзіўная старана» і «Сполохи», а таксама зборнік песень «Ёсць любоў у мяне…». Творы на яго вершы выконваюць народны хор Цітовіча, калектывы «Церніца», «Вербніца», «Бяседа», ансамбль «Свята». Шэраг песень на вершы Івана Цітаўца напісаў кампазітар Мікалай Яцкоў.
Круговічы
Назву Круго́вічы маюць:
Барыс Міхайлавіч Пянчук
Барыс Міхайлавіч Пянчук ( — ) — беларускі ваенны дырыжор, педагог.
Біяграфія
Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны факультэт быў эвакуіраваны ў Свярдлоўск. У студзені 1942 года Пянчук скончыў навучанне і атрымаў прызначэнне на фронт. У красавіку—маі 1942 года быў капельмайстрам у 562-м стралковым палку 165-й стралковай дывізіі. Падчас баёў ён разам са сваім аркестрам займаўся зборам і вынасам параненых з поля бою і быў цяжка паранены ў левую руку. У шпіталі руку хацелі ампутаваць, але малады хірург, жонка якога была опернай спявачкай, даведаўшыся пра яго прафесію, вырашыў «не пазбаўляць яго яе» і замяніў ампутацыю працяглым і карпатлівым лячэннем пад сваім наглядам. У выніку руку ўдалося выратаваць, і Пянчук быў прызнаны абмежавана прыдатным 2-й ступені. З чэрвеня 1943 года і да канца вайны ён быў капельмайстрам Асобнага навучальнага палка афіцэрскага складу Бранятанкавых і механізаваных войскаў Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у складзе зборнага аркестра ў Парадзе Перамогі 24 чэрвеня 1945 года, кіруючы групай з чатырох аркестраў.