cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рацічы
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўночны захад ад горада Гродна, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Гродна, на аўтамабільнай дарозе Гродна — Сапоцкін.
Гісторыя
У 1954—1959 гадах цэнтр Рачыцкага сельсавета. Да 1966 года вёска ў складзе Навумавіцкага сельсавета. З 1966 года ў складзе Гінавіцкага сельсавета (з 1985 года Раціцкі сельсавет), у 1985—2002 гадах цэнтр сельсавета.
Здарэнне ў школе ў Рацічах адбылося 11 лютага 2016 года, 42 школьнікі з атручваннем невядомым рэчывам былі шпіталізаваныя, з іх 4 — у рэанімацыю.
Адамаўцы (Глыбоцкі раён)
Ада́маўцы (, Адамовцы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Верхняе, пазней (1929) у складзе гміны Казлоўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ваўкаўшчына
Ваўкаўшчы́на (, Волковщина) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Тумашы (Гродзенскі раён)
Тумашы́ (, Тумаши) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Обер-Ост
Ober Ost (скарачэнне ад Oberbefehlshaber der gesamten Deutschen Streitkräfte im Osten — «Вярхоўны Галоўнакамандуючы ўсімі нямецкімі войскамі на Усходзе») — орган ваеннай улады Германскай імперыі падчас І Сусветнай вайны на тэрыторыі ўсходняга фронту. Па заключэнні Брэсцкага перамір'я пад кіраўніцтва гэта структуры перайшлі вызначаныя заходнія рэгіёны тагачаснай Расійскай імперыі, а менавіта Літва (без Клайпеды, якая на той момант належала Германіі), поўдзень Латвіі, цэнтр і захад Беларусі, крайні ўсход Польшчы, што агулам складала тэрыторыю ў прыкладна 108 808 км².
Створаны ў 1914 годзе. Першым на чале структуры стаў Паўль фон Гіндэнбург — ваенны герой Прусіі і будучы прэзідэнт Веймарскай рэспублікі. Існавала і другая пасада — начальнік штаба, якую першым заняў Эрых фон Фалькенгайн.
Палітычны лад
Падчас існавання Обер-Оста на акупаваных тэрыторыях была ўстаноўленая параўнальна жорсткая сістэма ўлады. Так, спецыяльнае ведамства пад назвай «Транспартная палітыка» (Verkehrspolitik) падзяліла зямельныя надзелы без уліку існай на той момант сацыяльнай і этнічнай арганізацыі. Было забаронена перасякаць межы паветаў, з-за чаго мясцовыя яўрэйскія гандляры былі пазбаўленыя магчымасці зарабляць на жыццё. Органы ўлады Обер-Оста не ўспрымалі мясцовую культуру і прадпрымалі намаганні па г. зв. «цывілізаванні» мясцовага насельніцтва, спрабуючы інтэграваць яго ў сістэму нямецкага грамадства і культуры. Збудаваныя чыгункі былі дазволеныя да выкарыстання толькі нямецкім прадстаўнікам; мясцовыя настаўнікі, як правіла, замяняліся нямецкімі.
У 1915 годзе, у сувязі з прасоўваннем на ўсход, пад кантроль Обер-Оста трапілі новыя тэрыторыі. У той час намеснік фон Гіндэнбурга Эрых Людэндорф заснаваў сістэму кіравання гэтым вялікім абшарам, хоць тэхнічна ім кіраваў Гіндэнбург. У структуру арганізацыі былі ўведзеныя дзесяць спецыяльных пасадаў, людзі на якіх адказвалі за фінансы, сельскую гаспадарку і іншыя галіны дзейнасці. У адміністрацыйна-тэрытарыяльным плане Обер-Ост быў падзелены на тры асаблівыя рэгіёны (Verwaltungsgebiete) — Курляндыя, Літва, Беласток-Гродна.
Па заканчэнні вайны Людэндорф планаваў засвоіць гэтыя землі ў якасці месца для пасялення сваіх войскаў, а таксама нямецкіх бежанцаў з унутраных частак Расіі. У часы кіравання Людэндорфам Обер-Ост хутка выйшаў па паказчыках вытворчасці харчу і нават пачаў экспарт лішкаў вытворчасці ў цэнтральную Германію. Тым не менш, органы ўлады Обер-Оста не здолелі заваяваць давер мясцовых насельнікаў з прычыны сталага павелічэння падаткаў і экспрапрыяцыяў і адсутнасці ў іх права голасу.
Пасля таго, як Гіндэнбург і Людэндорф у 1916 узялі на сябе вярхоўнае кіраўніцтва ўсімі нямецкімі ўзброенымі сіламі, іхнім намеснікам на Усходзе стаў прынц Леапольд Баварскі.
Зносіны з мясцовым насельніцтвам
Адміністрацыя Обер-Оста мела складанасці ў зносінах з мясцовымі жыхарамі. З прадстаўнікамі вышэйшых класаў мясцовых жыхароў нямецкія салдаты маглі кантактаваць з дапамогай нямецкай або французскай моў, яўрэйскае насельніцтва ў мястэчках магло размаўляць па-нямецку або на ідышы (апошні належыць да германскіх моў і мае падабенствы з нямецкай, праз што немцы былі ў стане крыху разумець ідыш), аднак у сельскай мясцовасці салдатам даводзілася разлічваць на наяўнасць людзей, якія маглі б перакладаць нямецкую на адну з мясцовых моў. Падсумоўваючы, гісторыкі робяць выснову, што дадзеныя моўныя праблемы значна ўскладнялі працу нямецкай адміністрацыі. Часам для распаўсюджвання пастановаў Обер-Оста прыцягвалася духавенства як эфектыўны пасрэднік для людзей, якія размаўлялі на іншай мове.
Кастрычніцкая рэвалюцыя
Па здзяйсненні Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Расіі і заключэнні Брэсцкага перамір'я некаторыя рэгіёны пажадалі патрэбным бачыць пранямецкую ўладу ў сваіх рэгіёнах. Так, у Латвіі было ўтворана Аб'яднанае Балтыйскае Герцагства, а ў Літве была ўсталявана манархія на чале з нямецкім герцагам Урахам.
Адміністрацыйнае ўладкаванне
У адміністрацыйна-тэрытарыяльным плане занятыя тэрыторыі былі падзеленыя на тры рэгіёны (Verwaltungsgebiete) — Курляндыю (займаў паўднёвы захад Латвіі, назва адпавядала гістарычнай назве гэта часткі Латвіі), Літву (сучасная тэрыторыя Літвы без Клайпеды, а таксама вызначаныя паўночна-заходнія часткі Беларусі і паўночна-ўсходнія часткі Польшчы) і Беластоцка-Гродзенскі рэгіён (займаў, адпаведна, наваколлі Беластока і Гродна).
Серад ваенных падраздзяленняў на тэрыторыі Обер-Оста былі размешчаныя 10-я армія са штабам у Гродне і армейская групоўка Кіева.
Нямецкія ўлады спрабавалі праводзіць палітыку аднолькавага стаўлення да ўсіх нацыянальнасцяў, па прычыне не да канца вырашаных планаў адносна акупаваных зямель. Гэта праяўлялася ў адкрыцці школ з нацыянальнымі мовамі навучання. Да вясны 1918 года было арганізавана 710 школ з літоўскай мовай навучання, 299 з польскай, 89 з беларускай. Праблемамі пры адкрыцці беларускіх школ былі недахоп настаўнікаў і супрацьдзеянне каталіцкага духавенства. Абавязковай мовай да вывучэння ва ўсіх школах была таксама нямецкая.
Наступствы
Пасля разгрому блоку Цэнтральных дзяржаў у Першай сусветнай вайне і рэвалюцыі ў Германіі ў канцы 1918 — пачатку 1919 гг. нямецкія войскі пачалі адступаць з тэрыторыі Обер-Оста. У атрыманым адміністрацыйным вакууме мясцовыя нацыянальныя рухі паспрабавалі ўзяць улады ў свае рукі і заснаваць уласныя нацыянальныя дзяржавы. Тым не менш, часта разуменне тэрыторый будучых дзяржаў у розных нацыянальных рухаў адрознівалася, што прывяло да ўзаемных тэрытарыяльных прэтэнзій; таксама пачаліся сутыкненні з расійскімі камуністамі, якія ставілі на мэце распаўсюджванне сваёй улады на тэрыторыю былой Расійскай імперыі.
Келі
Келі (Kelly, Kelley, Kellie) — прозвішча, тапонім.
Обер-Ост
Наступствы
Незалежную нацыянальную дзяржаву паспрабавалі стварыць і прадстаўнікі беларускіх нацыянальных рухаў (гл. Беларуская Народная Рэспубліка), аднак органы ўлады новаабвешчанай дзяржавы не здолелі арганізаваць баяздольную армію і прыцягнуць у палітычным плане беларускае насельніцтва, праз што тэрыторыя сучаснай Беларусі была амаль бяскроўна занятая спачатку Расіяй і УНР, потым — Літвой (Маскоўскі дагавор) і Польшчай (самаабарона Лідскай і Гродзенскай зямель). Органы ўлады БНР распаўсюджвалі свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі, у тым ліку, і на тэрыторыі значна на ўсход (Віцебск, Смаленск, Бранск), якія кантраляваліся Расіяй нават у часы нямецкай акупацыі. Пазней інтарэсы больш моцных суседзяў Беларусі сутыкнуліся, што прывяло, у прыватнасці, да савецка-польскай вайны.
Боўсевічы
Бо́ўсевічы (, Бовсевичи) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Назва
Назва Боўсевічы адыменнага (антрапанімічнага) паходжання, ад балцка-літоўскага імені тыпу Bausys.
Ніжэй па рацэ Аслік (прыток Друці), на якой стаяць Боўсевічы, — адыменныя тапонімы Пупса (цяпер Майск) Эсьмоны, ад балцка-літоўскіх антрапонімаў тыпу Pupsys, Eis-mant’as.
Гэтыя адыменныя тапонімы працягваюць паласу з адыменных тапонімаў, што ідзе на Бялынічы ад Талачына (а перад ім — ад Сянна і Бешанковічаў): Людвінаў, Карбатоўка, Супшынка, Рамшына, Варгуццева, Гірымшчына, Табараўшчына (ад імёнаў тыпу Liud-vin’as, Kar-but’as, Supšys, Ramšys, Vargutis, Gi-rim’as, Ta-bar’as).
Узнікненне ўсіх гэтых тапонімаў можа адносіцца да XV стагоддзя, калі пры вялікім князю літоўскім Казіміры на ўсходзе і поўдні з мэтай змацавання дзяржавы рассяляліся літоўскія баяры, збольшага з тэрыторый цяперашняй Беларусі, прылеглых да сучаснай літоўскай мяжы.
Гоенка
Го́енка (, Гоенка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Аўсянікі (Глыбоцкі раён)
Аўся́нікі (, Овсяники) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Чарацянка
Назву Чараця́нка маюць:
Аўсянікі (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Верхняе, пазней у складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Булахаў
Булахаў — прозвішча.
Дэкамерон
Сюжэт
Схема гэтага твора сустракаецца ў Бакача і раней, у «Амета» (любоўныя апавяданні сямі німф) і «Філакола» (13 любоўных пытанняў). Структура сачынення дваякая — выкарыстоўваецца «рамачная кампазіцыя» з устаўнымі навеламі. Падзеі кнігі адбываюцца ў XIV стагоддзі, падчас эпідэміі чумы 1348 года. Група з 3 высакародных юнакоў і 7 дам, сустрэтая ў царкве Санта Марыя Навела, пакідаюць абхопленую заразай Фларэнцыю і з'язджаюць на загарадную вілу ў 2 мілях ад горада, каб там выратавацца ад хваробы. (Традыцыйна лічыцца, што гэта Віла Пальм'еры ў Ф'езоле).
За горадам яны бавяць свой час, распавядаючы адзін аднаму розныя цікавыя гісторыі. Шматлікія з іх — не арыгінальныя сачыненні Бакача, а перапрацаваныя ім фальклорныя, легендарныя і класічныя матывы — напрыклад, з «Метамарфоз» Апулея, анекдоты, якія складалі значную частку гарадскога фальклору, і рэлігійна-павучальныя «прыклады», якімі прыпраўлялі свае пропаведзі праслаўленыя служыцелі царквы, французскія фабліо і ўсходнія казкі, вусновыя апавяданні сучасных яму фларэнтыйцаў. Бакача таксама чэрпаў сюжэты з італьянскага зборніка XIII стагоддзя «Cento novelle antiche». Індыйскі зборнік казак «Панчатантра» паўплываў на структуру і шэраг навел, а «Historia gentis Langobardorum» Паўла Дыякана — на спосаб апісання чумы. (Зводную табліцу выкарыстаных ім крыніц гл. Спіс навел Дэкамерона).
Кожны дзень пачынаецца застаўкай да дзесяці навел, якая апавядае пра тое, як бавіць час гэта невялікая група маладых адукаваных людзей, якія тонка адчуваюць прыгажосць прыроды, прытрымліваюцца правіл высакароднасці і выхаванасці. У абрамленні навел «Дэкамерона» можна бачыць утапічную ідылію, першую рэнесансную ўтопію: культура з'яўляецца ўзвышаный і цэментуючый асновай гэтай ідэальнай супольнасці. Такім чынам, навелы «Дэкамерона» распавядаюцца ў становішчы свайго роду «балю падчас чумы». Апавяданне пачынаецца раніцай у сераду, падзеі доўжацца 10 дзён, і ў кожны дзень распавядаецца па 10 гісторый. Кожны дзень абіраецца «кароль» ці «каралева», якія ўсталёўваюць парадак дня і прызначаюць тэму для апавяданняў, якімі суразмоўцы займаюць адзін аднаго. Гэтай тэмы павінны прытрымлівацца ўсе апавядальнікі, за выключэннем Дыянеа, які атрымлівае прывілей распавесці сваю гісторыю апошнім і на любую тэму. У пятніцу і суботу кіраўнікі не абіраюцца і навелы не распавядаюцца. Пасля таго, як усе 10 навел у адзін дзень расказаны, аўтар іх «абрамляе» — паказвае чытачу апавядальнікаў, і тое, як яны абменьваюцца ўражаннямі ад навел.
У канцы кожнага дня адна з дам выконвае вершаваную баладу, якая з'яўляецца свайго роду музычным кантрапунктам для расказаных гісторый. Гэтыя балады — лепшыя ўзоры лірыкі Бакача, у іх «па большай частцы апяваюцца радасці простага і чыстага кахання або пакуты закаханых, якім што-небудзь перашкаджае быць разам». Паколькі ў выходныя гісторыі не распавядаюцца, усе падзеі займаюць 2 тыдні, і пасля заканчэння дзеянні, ізноў-ткі ў сераду, маладыя людзі вяртаюцца ў Фларэнцыю.
M4
М4 (Carbine, 5.56mm: M4) — аўтамат, створаны ў ЗША на аснове М16А2 першапачаткова для ўзбраення экіпажаў баявых машын і разлікаў тэхнікі.
Залоссе
Зало́ссе (, Залосье) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Анда Міронаўна Дрэйзеншток
Анда Міронаўна Дрэйзеншток (Дрейзеншток Анда Мироновна;, Новы Пагост, Віленскай губерні — 1975, ) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
Біяграфія
У 1913-17 у Швейцарыі. Член партыі бальшавікоў з 1917. Знаходзілася на партыйнай працы ў арміі і ВЧК, затым на дыпламатычнай працы ў Германіі і Грэцыі. Пасля заканчэння школы марксізму-ленінізму пры ЦК ВКП(б) ў 1932 накіравана ва Усходне-Сібірскі крайкам ВКП(б). З лютага 1936 сакратар Борзінскаго райкама ВКП(б). 1937/07/09 арыштаваная як член праватрацкістска-контррэвалюцыйнай арганізацыі. 1939/09/05 вызвалена з-пад варты. У далейшым пражывала ў Чыце, Іркуцку.
Раман Святаславіч
Рама́н Святасла́віч «Кра́сны» (пам. ) — князь тмутараканскі, другі сын вялікага князя кіеўскага Святаслава Яраславіча.
З 1069 года кіраваў у Тмутаракані пасля пераходу старэйшага брата Глеба на княжанне ў Ноўгарад. Разам з малодшым братам Алегам і Барысам Вячаславічам удзельнічаў у бітве на Няжацінай Ніве ў 1078 годзе. Пасля паражэння вярнуўся ў Тмутаракань, дзе ўступіў у саюз з полаўцамі і ў наступным годзе выступіў на Пераяслаў. Вялікі князь кіеўскі Усевалад Яраславіч здолеў дамовіцца з полаўцамі: саюз распаўся, а сам Раман неўзабаве быў забіты.
Святаслаў Усеваладавіч
Сын вялікага князя Усевалада Ольгавіча. У 1140 пасланы бацькам княжыць у Ноўгарад, аднак там яго не прынялі. Каля 1142 бацька пасадзіў яго ў Тураве, але хутка туды з Пераяслава пераведзены Вячаслаў Уладзіміравіч, а Святаслаў Усевалдавіч атрымаў Уладзімір-Валынскі. У 1146 па загадзе вялікага князя Ізяслава Мсціславіча Святаслаў Усевалдавіч разам з Расціславам Мсціславічам выгнаў Вячаслава Уладзіміравіча з Турава. Пасля смерці Ізяслава Мсціславіча (1154) Святаслаў Усевалдавіч пільнаваў Кіеў, пакуль туды не прыйшоў княжыць Расціслаў Мсціславіч; за гэту паслугу атрымаў ад яго Тураў і Пінск, аднак праз год іх страціў. У 1162 удзельнічаў разам з іншымі князямі ў паходзе на Слуцк супраць Уладзіміра Мсціславіча. У 1164 захапіў Чарнігаўскае княства, а свайго сына Алега паслаў у Гомель. У 1176—94 вялікі князь кіеўскі. У 1180 з наўгародскім войскам удзельнічаў у вялікім кааліцыйным паходзе на Друцк, спаліў там астрог. 3 1143 жанаты з дачкой полацкага князя Васількі Святаславіча Марыяй.
Бервякі
Бервякі́ (, Бервяки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Верхняе, пазней у складзе гміны Глыбокае Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Казёл (Круглянскі раён)
Казёл (, Козёл) — былая вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета. Ліквідавана 12 сакавіка 2013 года.
Святаслаў Яраславіч
Святаслаў Яраславіч, Святаслаў II ( — ) — князь чарнігаўскі (1054—73), вялікі князь кіеўскі (1073—76).
Сын Яраслава Мудрага. Разам з братамі Усеваладам Яраславічам і Ізяславам Яраславічам стварылі своеасаблівы княжацкі трыумвірат, які ў 1054—72 кіраваў усімі справамі на Русі. У 1060 Святаслаў Яраславіч хадзіў на торкаў (у паходзе ўдзельнічаў і полацкі князь Усяслаў Брачыславіч з дружынай). У пач. 1067 браты Яраславічы перамаглі на р. Няміга князя Усяслава Брачыславіча (гл. Нямігская бітва). Летам таго ж года «на Ршы у Смаленска» браты прапанавалі Усяславу Брачыславічу правесці перагаворы. Аднак, нагледзячы на тое, што «цалавалі крыж чэсны Усяславу», па-здрадніцку захапілі яго і разам з сынамі пасадзілі ў турму-поруб у Кіеве. У 1068 браты пацярпелі няўдачу ад полаўцаў на р. Альта (каля Пераяслава), аднак неўзабаве Святаслаў Яраславіч разбіў іх каля Сноўска. Разам з братамі з’яўляецца адным са складальнікаў «Рускай праўды» (т.зв. «Праўды Яраславічаў»). У 1073 пры падтрымцы Усевалада адабраў у старэйшага брата Ізяслава велікакняжацкі трон. Па заказе Святаслава Яраславіча ў 1073 і 1076 былі складзены «Ізборнікі Святаслава».
Планкаўская вуглавая частата
У фізіцы, планкаўская вуглавая частата - гэта адзінка вуглавой частаты, якая пазначаецца як ωP, вызначаная ў тэрмінах фундаментальных канстант ў натуральных адзінках, гэтак жа вядомых як планкаўскія адзінкі. Планкаўская вуглавая частата вызначаецца як:
1,85487 c−1
дзе:
Некаторыя ўласцівасці планкаўскай вуглавой частоты
Зарэчча 2
Зарэ́чча 2 (, Заречье 2) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Свефрэд (кароль Эсекса)
Свефрэд (Swæfred) (? — 709) — кароль Эсэкса (694—709).
Зарэчча 2
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета. 27 верасня 2012 года вёска Зарэчча перайменавана ў Зарэчча 2.
Свефрэд (кароль Эсекса)
Біяграфія
Сын Себі, Свефрэд стаў кіраваць у Эсэксе пасля смерці бацькі. Сукіраўніком стаў яго брат Сігехерд. Іх старэйшы брат Свехард з 688 па 692 гады кіраваў у Кенце. Эсэкс патрапіў пад уплыў Уэсэкса, але браты не далі прысягі Інэ Уэсэкскаму. У 709 годзе Свефрэд памёр.
Дзяражына
Дзяражына — тапонім:
Варанцы (Глыбоцкі раён)
Варанцы́ (, Воронцы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Казлоўшчына Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Барыс Яфімавіч Трэйвас
Барыс Яфімавіч (Беньямін Хаімавіч) Трэйвас (Борис Ефимович Трейвас, Юхавічы, Віцебскай губерні, цяпер  — , Масква) — савецкі партыйны дзеяч.
Біяграфія
Атрымаў традыцыйную яўрэйскую рэлігійную адукацыю. З 1918 член РКП(б). У 1918-19 загадчык выдавецтва Яўрэйскага камісарыята Наркамнаца. У 1920 сакратар райкама, загадчык аргаддзела Петрадскага камітэта РКСМ. У 1921-22 загадчык аргаддзела, сакратар Маскоўскага камітэта РКСМ. Дэлегат 3, 4 і 5-га з'ездаў РКСМ, 12-га з'езда РКП(б). У 1922-24 інструктар Замаскварэцкага райкама РКП(б), у 1924-26 загадчык школы ФЗВ. Па заканчэнні ў 1929 камуністычнага ўніверсітэта імя Я. М. Свярдлова загадчык аддзела працоўнай адукацыі Наркамасветы. У 1930-31 загадчык аргаддзела Сакольніцкага і Баўманскага райкамаў, у 1931-33 сакратар Вышневалоцкага, у 1934-37 Калужскага райкамаў ВКП(б). Дэлегат 17-га з'езду партыі. Арыштаваны ў 1937, расстраляны.
Біялагічная статыстыка
Біяметрыя вывучае зменлівыя прыкметы арганізмаў і біялагічных працэсаў, іх размеркаванне ў сукупнасцях: нармальнае (паказвае размеркаванне варыянтаў па колькасных прыкметах), бінамінальнае (характарызуе якасныя прыкметы) і пуасонаўскае (адлюстроўвае рэдкую з'яву).
Пры апрацоўцы вынікаў доследаў праводзяць ацэнку параметраў размеркавання (сярэдняй велічыні, сярэдняга квадратычнага адхілення, памылкі сярэдняй, дысперсіі, асіметрыі, эксцэсу, энтрапіі, лішку і інш.), параўнанне выбарачных размеркаванняў і іх параметраў (верагоднасць адрозненняў) і выяўленне статыстычных сувязяў (простая, частковая і множная карэляцыя, рэгрэсія), напрыклад, паміж памерамі органаў і масай арганізма.
Дысперсійны аналіз служыць для вызначэння ўплыву розных фактараў на зменлівасць прыкмет.
Біялагічная статыстыка шырока ўжываецца ва ўсіх галінах біялогіі, а таксама ў раслінаводстве, жывёлагадоўлі і медыцыне.
Гісторыя
Асновы біяметрыі закладзены ў канцы 19 стагоддзя працамі бельгійскага антраполага А. Кетле, англійскіх вучоных Ф. Гальтана і К. Пірсана, якія з 1901 года выдавалі ў Лондане часопіс «Biometrica».
Распрацоўка тэорыі малых выбарак у працах англійскага вучонага У. Госета і біяметрычных метадаў у генетычных даследаваннях англійскага біёлага Р. Фішэра (1890—1962) адыграла значную ролю ў гісторыі біяметрыі.
У Расіі выкарыстанню і развіццю біяметрыі спрыялі працы С. Н. Бернштэйна, А. Я. Хінчына, А. М. Калмагорава, У. І. Раманоўскага, І. І. Шмальгаўзена, С. С. Чацверыкова і інш.
На Беларусі вялікі ўклад у біяметрыю зрабіў П. Ф. Ракіцкі.
Дзяражанка
Дзяражанка — тапонім:
Конанавічы
Ко́нанавічы (, Кононовичи) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Планкаўскі імпульс
Планкаўскі імпульс — адзінка вымярэння імпульсу ў адной з сістэм натуральных адзінак вымярэння, вядомай як планкаўскія адзінкі. Ён не мае звычайнага ўласнага абазначэння і можа запісвацца як, дзе  — гэта планкаўская маса, а c — скорасць святла ў вакууме. Тады
дзе:
Лікава роўная планкаўскаму імпульсу, дзеленаму на планкаўскі час, фізічная велічыня — планкаўская сіла.
Кунцы (Круглянскі раён)
Ку́нцы (, Кунцы) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Ваські (Глыбоцкі раён)
Ваські́ (, Васьки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Плаўск
Плаўск — горад (з 1949) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Плаўскага раёна. Насельніцтва (па выніках Усерасійскай перапісу насельніцтва 2010 года) — 16248 чалавек. Горад размешчаны на рацэ Плава (басейн Акі), за 58 км ад Тулы.
Кімаўск
Кімаўск — горад (з 1952) у Тульскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кімаўскага раёна, утварае гарадское паселішча. Насельніцтва — 26591 чал. (2015). Горад размешчаны на водападзеле Дона і Волгі, за 77 км ад Тулы.
Багародзіцк
Багародзіцк — горад (з 1777) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Багародзіцкага раёна Тульскай вобласці. Горад размешчаны на правым беразе ракі Упёрты (прыток Упы), за 65 км ад Тулы і 240 км ад Масквы. Чыгуначная станцыя Жданка. Паблізу ад горада — федэральная траса М4 «Дон». Насельніцтва — 31363 чал. (2015).
Падар (Круглянскі раён)
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Nintendo 3DS
Характарыстыкі
Кансоль мае выгляд кніжачкі з двума экранамі і элементамі кіравання на ніжняй палове. Памеры ў закрытым стане складаюць 7х13х2 см. Верхні экран — звычайны LCD дыяганаллю 3,53 цалі, дазволам 800х240 пікселяў, які падтрымлівае 16,77 млн колераў. Ніжні экран — сэнсарны LED, дыяганаллю 3,02 цалі, дазволам 320х240 пікселяў, падтрымлівае 16,77 млн колераў. Кіраванне з няго можа адбывацца як дакрананнем пальцаў, так і спецыяльнага стылуса. Nintendo 3DS здольная раскрывацца на 180 градусаў.
Злева і справа ад сэнсарнага экрана размешчаны аналагавы сцік, крыжавіну, чатыры кнопкі кіравання і ўключэння/выключэння. Пад экранам знаходзяцца клавішы select / home / start.
Працу забяспечвае цэнтральны працэсар ARM11, які мае 2 ядра частотою 266 МГц, супрацэсара ARM9 134 МГц і відэапрацэсар частатой 133 МГц. Аб'ём аператыўнай памяці складае 128 Мб, відэапамяці — 6 Мб. Ўнутранае сховішча інфармацыі можа змясціць 1536 Мб.
Верхні экран можа прайграваць трохмерную карцінку. Становішча вачэй гульца адсочваецца ўнутранай камерай, падладжваючы малюнак для камфортнага выгляду. Для рэгулявання параметру глыбіні справа ад экрана ёсць спецыяльны паўзунок.
Nintendo 3DS XL
Запушчана 28 ліпеня 2012 і Японіі і Еўропе, 19 жніўня ў Паўночнай Амерыцы і 23 жніўня ў Аўстраліі і Новай Зеландыі, рэвізія пад назвай Nintendo 3DS XL атрымала павялічаныя габарыты (9,3x16,6x2,2 см), большыя экраны (4,88 і 4,18 цалі) і падоўжаны час работы (3,5-6,5 гадзіны супраць 3-5 у арыгінальнай кансолі) дзякуючы рэжыму энергазберажэння.
Nintendo 2DS
Запушчана 12 кастрычніка 2012 года па ўсім свеце, акрамя Японіі, дзе рэліз адбыўся 27 лютага 2016. У адрозненне ад Nintendo 3DS, не складваецца і не падтрымлівае трохмерны малюнак. не складваецца і не падтрымлівае трохмерны малюнак 12,7x14,4x2,03 см. Яе экраны і іншае апаратнае забеспячэнне такія ж, як у 3DS. Кнопки select / start переміщено на правий бік від сенсорного екрана.
New Nintendo 3DS
Гэтая версія паступіла ў продаж 11 кастрычніка 2014 у Японіі, 21 лістапада 2014 у Аўстраліі і Новай Зеландыі 6 студзеня 2015 у Еўропе. Памеры New Nintendo 3DS больш, чым арыгінальнай Nintendo 3DS: 14,2х8,06х2,16 см. Дызайн корпуса стаў больш круглявым, экраны некалькі павялічыліся: верхні 3,88 цалі, а ніжні — 3,33 цалі. Дазвол пры гэтым засталася ранейшай. Для New Nintendo 3DS вырабляюцца накладкі, якія змяняюць яе афармлення.
Працэсар ARM11 атрымаў 4 ядра, якія працуюць на частаце 268 МГц, супраць 2-х у звычайнай версіі. Аб'ём аператыўнай памяці вырас да 256 Мб, відэапамяці — да 10 Мб, NAND-памяці — да 2 Гб. Таксама кансоль атрымала апаратны MVD-дэкодэр для відэа, дзякуючы чаму можна глядзець відэа ў Інтэрнэце з дапамогай убудаванага браўзэра. New Nintendo 3DS нададзеная падтрымкай NFC-прыладаў, у прыватнасці фігурак Amiibo. Варта паставіць такую фігурку на сэнсарны экран, як у гульні разблакуецца адпаведны кантэнт. Для гэтай версіі існуюць эксклюзіўныя відэагульні, недаступныя на звычайнай Nintendo 3DS, 3DS XL і 2DS.
Рэгулятар гучнасці былі перамешчаныя з ніжняй частцы корпуса на верхнюю, замест слота пад карту памяці SD, выкарыстоўваецца слот microSD. Былі перамешчаныя кнопкі select / start на правы бок ад сэнсарнага экрана. Элементы кіравання дапоўніліся курыцы ZL і ZR, а таксама сцікаў C-Stick, які адказвае за кантэкстныя каманды ў гульнях і меню.
New Nintendo 3DS XL
Палепшаная версія New Nintendo 3DS XL стала даступнай адначасова з New Nintendo 3DS: 11 кастрычніка 2014 у Японіі, 21 лістапада 2014 у Аўстраліі і Новай Зеландыі, і 13 лютага 2015 у Паўночнай Амерыцы і Еўропе. Адрозніваецца большымі памерамі (16x9,35x2,15 см), дыяганаллю дысплеяў (4,88 і 4,18 цалі) і ёмістнай батарэяй. Яна мае глянцавае пакрыццё, а задняя вечка замацоўваецца двума шрубамі замест простай зашчапкі.
New Nintendo 2DS XL
Анансавана 28 красавіка 2017 мадыфікацыя, выпушчана 28 ліпеня 2017 у Еўропе і Паўночнай Амерыцы пасля выхаду месяцам раней у Аўстраліі і Японіі. New Nintendo 2DS XL пазбаўленая падтрымкі 3D-малюнкі, адкуль і 2D ў назве. У астатнім прылада аналагічны New Nintendo 3DS XL. Кансоль выпускаецца ў чорна-бірузовай гаме.
Гульні
Па стане на 2017 год, для Nintendo 3DS розных версій цэлым выпушчана 1120 гульняў. З іх 28 самых паспяховых, якія прадаліся накладам больш 2 млн копій :
Спартак Аруцюнян
Спартак Аруцюнян  — беларускі і армянскі мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Егвард Капанскага раёна Армянскай ССР. Вучыўся ў мастацкай школе, у студыі Марата Нурынджаняна, Капанскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме. З 1980 года працаваў у Мінскім мастацкім камбінаце.
Выстаўкі
Выстаўкі мастака адбываюцца ў Беларусі, Арменіі, Германіі, Польшчы і ў іншых краінах.
З 1994 па 2004 адбыліся персанальныя выстаўкі ў гарадах Германіі: у Берліне, Лейпцыгу, Гюстрафе, Таргау. Карціны і скульптура захоўваюцца ў Нацыянальнай галерэі Нагорнага Карабаха, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, галерэі імя Г. Х. Вашчанкі ў Гомеле, галерэі «Традыцыя» Светлагорска. Творы таксама знаходзяцца ў многіх прыватных калекцыях у Беларусі, Расіі, Еўропе, ЗША, Ізраілі і інш.
Дзяражына (прыток Бярэзіны)
Дзяра́жына — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 123 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Пачынаецца прыкладна за 450 м (за 1 км) на поўдзень ад вёскі Краснікі. Упадае ў Бярэзіну прыкладна за 6 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Ваўча́.
Болахава
Болахава — горад (з 1943) у Кірэеўскім раёне Тульскай вобласці Расіі, цэнтр муніцыпальнага ўтварэння (гарадскога паселішча) «горад Болахава». Насельніцтва — 9160 чал. (2014). Знаходзіцца за 19 км на паўднёвы ўсход ад Тулы і за 18 км на поўнач ад Кірэеўска, паблізу ракі Шываронь (басейн Акі).
Верхняе
Ве́рхняе (, Верхнее) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Верхненскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2182001—2183000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2182001—2183000)
Планкаўскі ток
[[Файл:Planck current.png|міні|справа|1 — праваднік,
Fp
— Планкаўская сіла,
lp
— Планкаўская даўжыня,
Ip
— Планкаўскі ток.]]
Планкаўскі ток (абазначаецца як I_p) — адна з вытворных адзінак вымярэння планкаўскай сістэмы адзінак, якая ўжываецца для вымярэння электрычнага току і вызначаная праз фундаментальныя пастаянныя: дзе:
G
— гравітацыйная пастаянная;
c
Планкаўскі ток — гэта ток, які пераносіць адзін планкаўскі зарад за адзін планкаўскі час.
Сарпедон
Сарпедон, Сарпедонт (Σαρπηδών, ):
Купецтва
Купецтва — сацыяльны пласт, які займаўся прадпрымальніцтвам пераважна ў галіне гандлю. Атрымлівала прыбытак за кошт перапродажу па больш высокай цане тавараў, што былі куплены ў іх вытворцаў (уладальнікаў).
Гісторыя
Вядома з глыбокай старажытнасці, у т.л. ў Карфагене, Старажытнай Грэцыі, Рыме, эліністычных дзяржавах. У раннім сярэдневякоўі купецтва найбольш інтэнсіўна развівалася ў арабскіх краінах, Індыі, Кітаі; быў пашыраны тып вандроўнага купца. У сувязі з аддзяленнем рамяства ад сельскай гаспадаркі і ростам гарадоў у XI—XII стст. пашырылася ў Заходняй Еўропе, асабліва ў Венецыі, Генуі, гарадах Ганзы. Напачатку купецтва дзейнічала пераважна ў сферы знешняга, а з 16 ст. і ўнутранага гандлю. Для абароны сваіх інтарэсаў сярэдневяковае купецтва аб’ядноўвалася ў асобныя карпарацыі — гільдыі, сотні і інш., уваходзіла ў склад гарадскога патрыцыяту. Разам з гандлем купецтва займалася ліхвярствам і водкупам.
Пасля Вялікіх геаграфічных адкрыццяў яго гандлёвая дэейнасць пашырылася на краіны Амерыкі, Азіі, Афрыкі; ствараліся вялікія гандлёвыя кампаніі, што імкнуліся ўстанавіць гандлёвую манаполію і нават ваенна-палітычнае панаванне ў цэлых краінах і раёнах свету: брытанская (1600—1858) і нідэрландская (1602—1798) Ост-Індскія, Расійска-Амерыканская (1799—1868). У 16—18 стст. купецтва спалучала гандлёвыя і крэдытна-пазыковыя аперацыі з прадпрымальніцтвам у прамысловасці.
У развітым капіталістычным (рыначным) грамадстве купецкі (гандлёвы) капітал паступова страціў самастойную ролю і ператварыўся ў адасобленую частку прамысловага капіталу, а купецтва стала часткай прадпрымальнікаў. Купцы традыцыйнага тыпу, што вядуць самастойны гандаль, захаваліся пераважна ў рознічным гандлі, аднак самі тэрміны «купецтва» і «купец» цяпер у беларускай мове амаль не ўжываюцца.
Беларусь
Ва ўсходніх славян купецтва пачало фарміравацца ў 9—10 стст. пераважна з княжацкіх дружыннікаў, якія ўдзельнічалі ў зборы даніны і яе збыце на знешніх рынках. Плаванне купецкіх караванаў са старажытна-рускіх цэнтраў, у т.л. Полацка, у Візантыю апісана ў творы Канстанціна VII Багранароднага «Аб кіраванні імперыяй» (сярэдзіна 10 ст.). Гандаль Кіеўскай Русі з Візантыяй рэгуляваўся дагаворамі, ,. Фарміраванню купецтва значна спрыялі міжнародныя гандлёвыя камунікацыі: шлях «з варагаў у грэкі», заходнядзвінскі, дняпроўска-бугскі шляхі. 3 11 ст. купецтва папаўнялася з гарадскіх і сельскіх рамеснікаў. Гандлем займаліся таксама манахі, вольныя сяляне, пазней і залежныя ад феадалаў людзі і нават халопы, якія выконвалі даручэнні сваіх уладальнікаў.
3 беларускіх гарадоў у пісьмовых крыніцах 12—14 стст. найлепш асветлена дзейнасць купецтва Полацка і Віцебска. Паводле дагавора 1229 і дагавораў полацкіх князёў Гердзеня 1263 (1264) і Ізяслава 1265 з Інфлянцкім ордэнам купецтва Полацка і Віцебска магло свабодна гандляваць у Рызе, Любеку, на Готландзе. Віцебская берасцяная грамата мяжы XIII—XIV стст. сведчыць пра ўдзел мясцовага купецтва ў хлебным гандлі. У неўраджайныя гады яно дастаўляла збожжа з Рыгі. Полацкія купцы неаднаразова ўпамінаюцца ў «Рыжскай даўгавой кнізе» (1286—1352). У XIV—XV стст. гандляры з беларускіх гарадоў ездзілі ў Польшчу, Прусію, Турцыю, Маскву, Ноўгарад, Пскоў. У Рызе іх рэзідэнцыяй быў Рускі двор (упамінаецца ў 1458), з мяжы XIII—XIV стст. тут існавала праваслаўная царква Св. Мікалая. Гандаль вёўся, як правіла, оптам, нярэдка ў крэдыт. Канфлікты паміж беларускімі і нямецкімі купцамі разглядаліся ў спецыяльных судах.
У XVI—XVII стст. купецтва складала значную групу насельніцтва ў Полацку, Віцебску, Магілёве, Берасці, Пінску, Менску, Гародні, Слуцку, Міры, Бабруйску, Копысі, Шклове і інш. Пінск у 1631 годзе толькі пад юрысдыкцыяй магістрата меў «купцов до килка сот, которыми с товарами розными, восками, лоями, скурами, сукнами и иншыми товарами, у крамах седючими, гандлями до мест головных ездят». Магілёў у першай палове XVII ст. налічваў больш за 600 купцоў. Яшчэ больш іх было ў Полацку, бо для збірання купецкага падатку ў 1650 годзе ўлады накіравалі ў горад 7 зборшчыкаў. Купцы звычайна вялі гандаль ва ўласных крамах, у адрозненне ад «перакупняў», якія «только таким товаром, што живности належит, таргують», і шкотаў (шотаў), «котории речи свои ку продаваню на собе носят». Беларускае купецтва падтрымлівала гандлёвыя сувязі з Рыгай, Караляўцом (Кёнігсбергам), Варшавай, Гданьскам, Люблінам, Торунем, Гнезнам, Ноўгарадам, Псковам, Бранскам, Смаленскам, Масквой, Кіевам, Луцкам, Уладзімірам, Канстанцінопалем, Ясамі, венгерскімі гарадамі. На Захад беларускія купцы вывозілі пераважна вялікія партыі футра, воску, сырых і вырабленых скур, пянькі, хмелю. Футра купцы набывалі на рынках Маскоўскай дзяржавы, некаторую іх колькасць куплялі на рынках беларускіх гарадоў і ў сёлах. 3 гарадоў Захаду яны прывозілі дарагую тканіну, металічныя і шкляныя вырабы, паперу, галантарэю, гваздзіку, перац, карыцу і інш.
Шляхі, па якіх правозілі тавар купцы-госці, называліся «гасцінцамі». Адзін з галоўных гасцінцаў праходзіў праз усю Беларусь з захаду на ўсход — ад Берасця да Оршы праз Камянец, Шарашова, Новы Двор, Ружану, Слонім, Моўчадзь, Мір, Нясвіж, Койданава, Менск, Барысаў, Начу, Бобр, Талачын, Коханаў. Праезд па гэтым гасцінцы з таварам займаў у пачатку XVII ст. амаль месяц. Гандлёвымі шляхамі для купецтва былі рэкі Дзвіна, Дняпро, Нёман, Прыпяць і інш. У канцы XVI — першай паловы XVII ст. беларускае купецтва павялічвалася з прыгонных сялян. Так, устава Стрэшынскай воласці 1618 адзначала, што ў Стрэшыне ваколічныя сяляне з усёй воласці трымалі арандаваныя ў мяшчан крамы. Судовы запіс у кнізе менскага гродскага суда 1625 паведамляў пра ўцёкі з с. Амінавічы маёнтка Жыцін 8 сем’яў «з людей добра заможных купцов». Бацька адной з гэтых сем’яў «витины до Кролевца спушчал, конми, быдлом купчыл с двема сынами». Дакументы XVI—XVII стст. адносяць да купцоў і тых гандляроў, якія вялі ўнутраны гадаль у гарадах, мястэчках і вёсках Вялікага Княства Літоўскага. Жыхарам мястэчка Лагішын грамата вялікага князя літоўскага 1569 дазваляла «межи реками Ясольдою и Припяти по сёлах ездити, торговати, куповати, продавати». Гандлёвыя аперацыі купцоў Крычава праводзіліся ў населеных пунктах «памиж Дняпром, Сожам, Прыпятю и иншыми реками».
Пашыраным заняткам беларускага купецтва было і ліхвярства. Купецтва адыгрывала вядучую ролю ў сацыяльным жыцці гарадоў Вялікага Княства Літоўскага. 3 купцоў выбіралася гарадская рада, бурмістры, радцы, лаўнікі.
Пасля далучэння зямель Беларусі да Расійскай імперыі ў канцы 18 ст. гандлёвая дзейнасць купцоў Беларусі заняпала.
У Расіі купецтва як гандлёва-прамысловае гарадское саслоўе аформлена ў 1775 і 1785. У адпаведнасці з купецтва падзялялася на 3 гільдыі. Большасць беларускіх купцоў была аднесена да самых бедных — у 3-ю гільдыю. Купцы карысталіся асабістымі і гасп. прывілеямі (асабліва 1-я і 2-я гільдыі), плацілі падаткі ў казну, да 1898 года карысталіся пераважным правам на заняткі прадпрымальніцтвам. У 1863 годзе скасавана 3-я гільдыя і доступ у купецтва стаў адкрытым прадстаўнікам іншых саслоўяў. У 1840 годзе ў Беларусі гільдзейскіх купцоў было 1078 чал., у 1860—1650 чал., у 1897 — 18 282 чал. (у Расійскай імперыі — 225,6 тыс. чал.). Як саслоўе купецтва скасавана 23 лістапада 1917.
Xbox
«Xbox» — гульнявая прыстаўка шостага пакалення і першая ў серыі кансоляў Xbox, што выпускаюцца кампаніяй Microsoft. Яна выйшла 15 лістапада 2001 у Паўночнай Амерыцы, а затым у Аўстраліі, Еўропе і Японіі ў 2002 годзе. Гэта быў першы выхад Microsoft на рынак гульнявых кансоляў. Кансоль канкуравала з Sony PlayStation 2 і Nintendo GameCube. Гэта была таксама першая кансоль, вырабленая амерыканскай кампаніяй, з часу Atari Jaguar, якая перастала выпускацца ў 1996 годзе.
Анансаваны ў 2000 годзе, Xbox меў магутную графіку, у параўнанні са сваімі супернікамі, утрымліваў працэсар Intel Pentium III 733 МГц, які ўбудоўваецца ў стандартны ПК. Xbox па сваім памеры і вазе падобны на ПК, і быў першаю кансоллю, якая мела ўбудаваны цвёрды дыск. У лістападзе 2002 года Microsoft запусціла Xbox Live - платны анлайн-сэрвіс, які дазволіў карыстальнікам загружаць новы кантэнт і ўсталёўваць сувязь з іншымі гульцамі праз шырокапалоснае злучэнне. У адрозненне ад іншых анлайн-сэрвісаў ад Sega і Sony, Xbox Live падтрымлівае арыгінальны кансольны дызайн праз убудаваны порт Ethernet. Гэта дало Microsoft перавагу ў анлайн-гульнях і дапамагло Xbox стаць рэлевантным канкурэнтам для іншых кансоляў шостага пакалення. Папулярнасць такіх блокбастараў, як Halo 2, спрыяла папулярнасці анлайнавых кансольных гульняў, у прыватнасці шутэраў ад першай асобы. Нягледзячы на гэта, кансоль знаходзіцца на другім месцы па продажах, больш Nintendo GameCube і Sega Dreamcast, але нашмат менш чым Sony PlayStation 2.
Гісторыя
Першапачаткова прылада задумваўся як гульнявы камп'ютар, а не гульнявая прыстаўка. Распрацоўка пачалася з таго, што ў 1999 годзе чацвёра інжынераў з каманды DirectX ад Microsoft, Кевін Бахус, Шэймус Блэклі, Тэд Хасе і лідар каманды DirectX Отта Беркеш, правялі мазгавы штурм з мэтай прыдумаць як зрабіць ПК паўнавартаснай ігральнай платформай. Такім чынам каманда спадзявалася стварыць альтэрнатыву будучы Sony PlayStation 2. Вынікам стала ідэя аб персанальным камп'ютары пад кіраваннем Microsoft Windows з характарыстыкамі кансолі: хуткай загрузкай гульняў і простым кіраваннем. Падраздзяленне Microsoft, які займаўся распрацоўкай клавіятур і мышак, пачаў працу над кантролерам, а графічны чып было даручана распрацаваць Nvidia. Для стварэння прататыпа былі выкарыстаныя дэталі некалькіх ноўтбукаў Dell. Каманду падтрымаў Эд Фрыс, лідар гульнявой індустрыі Microsoft тых часоў.
Пасля ідэя камп'ютара трансфармавалася ў ідэю ігральнай кансолі. Аднак было прынята рашэнне надзяліць яе з жорсткім дыскам, як у ПК і падключэннем да Інтэрнэту. Прыстаўка атрымала рабочая назва DirectX Box, якая скарацілася да Xbox.
Пасля нарады 14 лютага 2000 года, сабранай Білам Гейтсам, праект Xbox атрымаў адабрэнне. Прыстаўку былі прадстаўлены ў рамках канферэнцыі GDC 2000, дзе абяцалася наяўнасць жорсткага дыска і кабельнае падключэнне да інтэрнэту. У чэрвені таго ж года Microsoft купіла студыю Bungie за 30 млн даляраў. Перад студыяй паставіцца задача зрабіць распрацоўваную снежня Halo з экшэна ад трэцяй асобы для ПК шутэрам ад першай асобы для Xbox. 5 студзеня 2001 года Біл Гейтс прадставіў дызайн кансолі і кантролера ў рамках Consumer Electronics Show. На выстаўцы E3 2001 адбылася чарговая дэманстрацыя Xbox, аднак з-за тэхнічных непаладак ўключыць кансоль не ўдалося. На дэманстрацыйных стэндах дэманстраваліся прыстаўкі з спрошчанай канфігурацыі, з-за чаго некаторыя гульні працавалі павольна. Xbox маментальна стала пасьмешышчам. Аднак Microsoft усё ж анансавала, што прыстаўка паступіць у продаж у ЗША 15 лістапада 2001 года па цане 299 даляраў.
У маі 2002 года адбыўся анонс сэрвісу Xbox LIVE на E3 2002. Па студзень 2004 доступ да Xbox LIVE адкрыўся ў 14-і еўрапейскіх краінах і налічваў 750 000 тысяч падпісчыкаў. Гульня Halo 2 у тым годзе стала самай прадаецца гульнёй у гісторыі Xbox і прынесла Microsoft 125 000 000 даляраў у першы ж дзень продажаў. Яна на два гады стала лідарам Xbox LIVE, што стала адной з прычынаў увядзення зваротнай сумяшчальнасці з наступнай Xbox 360. 3 снежня 2004 Microsoft запусціла Xbox LIVE Arcade — сэрвіс з невялікімі і простымі загружанымі гульнямі. Ён дазволіў невялікім незалежным студыям ствараць і прадаваць гульні для Xbox.
У жніўні 2005 года NVidia спыніла вытворчасць графічнага чыпа для Xbox, і гэта азначала заканчэнне вытворчасці Xbox і пераход да выпуску новай кансолі. Наступная гульнявая сістэма пад назвай Xbox 360 паступіла ў продаж 22 лістапада 2005 года, маючы графічны чып ATI. Xbox 360 быў аснашчаны здымным цвёрдым дыскам і падтрымкай часткі бібліятэкі гульняў для Xbox з дапамогай эмуляцыі. Эмулятар перыядычна абнаўляецца з мэтай паляпшэння сумяшчальнасці са старымі гульнямі і даступны для бясплатнай загрузкі праз сэрвіс Xbox Live ці як файл на сайце Xbox для запісу на CD/DVD. Паколькі архітэктура Xbox і Xbox 360 — абсалютна розная, эмуляцыя з'яўляецца адзіным спосабам захавання сумяшчальнасці. У 2005 вытворчасць першай Xbox пачатак згортвацца і канчаткова спынілася ў 2006. Усяго было прададзена 24 млн прыставак. Толькі 30 чэрвеня 2008 Microsoft пацвердзіла, што Xbox нарэшце стала прыносіць кампаніі прыбытак.
Тэхнічныя характарыстыкі
Xbox мае форму прамавугольнай скрынкі з вялікай літарай X зверху. Памеры складаюць 324 × 265 × 90 мм, маса — 3,86 кг. Кансоль абсталяваная цэнтральным працэсарам Intel Pentium III з тактавай частатой у 733 МГц, і графічным працэсарам nVIDIA NV2A (X-Chip) з частатой 250 МГц. Цэнтральны працэсар заснаваны на 32-бітнай архітэктуры і выкананы на 180-нм тэхпрацэсе. Прыстаўка падтрымлівае дазвол да 1920×1080 пікселяў. Аўдыёпрацэсар NVIDIA «MCPX» падтрымлівае 64 канала 3D гуку. Ёмістасць цвёрдай кружэлкі складае 8 ГБ. Xbox мае 64 МБ аператыўнай памяці DDR SDRAM.
Для чытання дыскаў прызначаны 2x-5x хуткасны DVD-прывад, а карта памяці на 8 Мб забяспечвае перанос захаванняў гульняў з адной прыстаўкі на іншую. Прыстаўка абсталяваная сеткавай картай, якая дазваляе выходзіць у Інтэрнэт і карыстацца сеткай Microsoft Xbox Live.
Геймпад
Xbox мае 4 слота для геймпадаў, куды могуць падлучацца таксама і розныя аксэсуары. Геймпад пад назвай Duke спраектаваны так, каб у любы момант лёгка пераключыцца з аднаго тыпу кіравання на іншае, а ўсе элементы кіравання былі аднолькава даступныя, аднак досыць грувасткі у параўнанні з кантролерамі іншых кансоляў. Справа размешчаны 6 кнопак, пазначаных літарамі A, B, X, Y, і яшчэ 2 кнопкі — Белая і Чорная. Паміж крыжавінай і правай аналагавай ручкай размешчаны кнопкі Back і Start. На тыльным баку геймпада знаходзяцца два порта USB, да якіх можна падключаць карты памяці і іншыя прылады. На змена Duke пасля прыйшоў менш Controller S.
Прашыўка
Прашыўка гульнявой прыстаўкі Xbox, вядомая як Xbox OS, є моцна змененай Windows 2000. Яна аптымізавана перш за ўсё для відэагульняў, а таксама мае абмежаванні, якія не даюць выкарыстоўваць прыстаўку як ПК. Выкарыстоўваная файлавая сістэма — FATX. Падчас адаптацыі да гульнявой прыстаўцы ў Windows 2000 былі змененыя 90 % кода, (у прыватнасці, у частцы, якая адказвае за працу з файлавымі сістэмамі), таму аперацыйную сістэму гэтай гульнявой прыстаўкі нельга назваць такой, што належыць да лінейцы Microsoft Windows.
Інтэрфейс сістэмы называецца Xbox Dashboard. Сэрвіс Xbox Live дазваляе гуляць у онлайн-гульні і загружаць на жорсткі дыск разнастайны кантэнт. Карыстальнік можа прайграваць загружаную музыку падчас гульняў.
Гульні
Для Xbox выпушчана 1045 відэагульняў. З іх 54 прадаліся накладам больш за мільён копій, стаўшы паспяховымі для гэтай кансолі:
Гіпаліт Паланевіч
Гіпалі́т Палане́віч (псеўд.: Г.Няміга; 10 (23) жніўня 1907, Мінскі павет — , ЗША) — беларуска грамадска-культурны дзеяч, гісторык, педагог.
Біяграфія
Скончыў сярэднюю школу ў Менску, Ленінградскі педагагічны інстытут (1932).
Трапіў пад палітычныя рэпрэсіі, у 1936—1940 гадах вязень Ухта-Іжэмскага лагера НКУС Комі АССР. Пасля вызвалення працаваў у школе. У час нямецкай акупацыі настаўнічаў у Беларусі. З 1944 года ў эміграцыі. У 1946—1950 гадах супрацоўнік беларускай гімназіі імя Янкі Купалы ў Міхельсдорфе (амерыканская зона акупацыі, пазней Заходняя Германія).
У 1950 годзе пераехаў у ЗША, дзе скончыў універсітэт (1962). Працаваў у сістэме бібліятэк Нью-Ёрка. Адзін з арганізатараў беларускіх тэатральных груп у рэгіёне Нью-Ёрк—Нью-Джэрсі, беларускага каталіцкага руху ў ЗША. Аўтар артыкулаў пра гісторыю і адукацыю, навуку і культуру Беларускай ССР (апублікавана ў «Беларускім зборніку»). Супрацоўнік Інстытута вывучэння СССР (Мюнхен). Друкаваўся ў эмігранцкіх часопісах і газетах.
Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Но́белеўская прэ́мія па фі́зіцы (Nobelpriset i fysik) — прэстыжная ўзнагарода, якая штогод ўручаецца Нобелеўскім фондам за навуковыя дасягненні ў вобласці фізікі. Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій.
Гісторыя
Нобелеўская прэмія па фізіцы была заснавана Альфрэдам Нобелем у яго завяшчанні, напісаным 27 лістапада 1895 года ў Парыжы, дзе яна згадваецца самай першай: Нобелеўская прэмія па фізіцы прысуджаецца штогод з 1901 года і толькі шэсць разоў гэтага не адбывалася: у 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 і 1942 гадах. Першым лаўрэатам у 1901 годзе стаў Вільгельм Рэнтген. З тых часоў 203 чалавекі атрымаў 204 прэміі.
Адбор кандыдатаў
Паводле статута Нобелеўскага фонду, высоўваць кандыдатаў на прэмію па фізіцы могуць наступныя асобы :
Выбар асоб, згаданых у пунктах 5 і 6 для вылучэння кандыдатаў, павінен быць зроблены да канца верасня кожнага года, папярэдняга году ўзнагароджання.
Адбор кандыдатаў ажыццяўляе Нобелеўскі камітэт па фізіцы. З іх ліку Шведская каралеўская акадэмія навук выбірае лаўрэатаў. Адначасова могуць быць узнагароджаны адна ці дзве працы, але пры гэтым агульная колькасць узнагароджаных не павінна перавышаць трох.
Узнагароджанне
Лаўрэаты прэміі па фізіцы звычайна аб’яўляюцца ў пачатку кастрычніка адразу пасля лаўрэатаў прэміі па медыцыне і фізіялогіі. Цырымонія ўручэння прэміі праходзіць 10 снежня ў Стакгольме, у дзень смерці Альфрэда Нобеля. Як і лаўрэатам іншых нобелеўскіх прэмій, лаўрэатам прэміі па фізіцы ўручаюцца дыплом і медаль, а таксама грашовая ўзнагарода. Медаль для лаўрэатаў у вобласці фізікі і хіміі адрозніваецца рэверсам, — на ім сярод аблокаў намалявана жанчына, якая ўвасабляе геній навукі, яна зрывае вэлюм з жаночай фігуры з рогам дастатку ў руках, што ўвасабляе прыроду.
Гатоўкі
Гато́ўкі (, Готовки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Казлоўшчына Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Строфій
Строфій (Στρόφιος) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі Факеец, з Парнаса. Сын Крыса (сына Фока). Яго жонка Анаксібія (або Астыёха ), дачка Атрэя, іх сын Пілад. Яму на выхаванне быў аддадзены Арэст.
Дзеючая асоба трагедыі Сенекі «Агамемнан».
Гірстуны (Удзелаўскі сельсавет)
Гірстуны́ (, Гирстуны) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Удзелаўскага сельсавета.
Пітфей
Пітфей (Пітэй, Πιτθεύς) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі Сын Пелопа і Гіпадаміі. Цар Трэзена. Бацька Эфры Згаданы ў «Іліядзе» як Пітэй (III 144).
Пітфей злучыў насельніцтва гарадоў Гіперыі і Антыі ў адзін горад і назваў яго па імі брата Трэзенам. Яго надмагільны помнік у Трэзене, там тры троны: Пітфей і яшчэ двое суддзяў. Карыстаўся славай найразумнага і наймудрага мужа. Вучыў красамоўству, яго кнігу выдаў адзін эпідаўрыец. Узвёў ахвярнік Фемід, храм Апалона Феарыя. У Афінах быў дэм Пітфей.