cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Надзея Андрэеўна Ермакова
Крытыка
У чэрвені 2020 года ў некаторых кліентаў «Белгазпрамбанка», кіраўніком часовай адміністрацыі якога з’яўлялася Ермакова, выявілася, што былі адчынены іх дэпазітарныя ячэйкі без прысутнасці саміх кліентаў, пры гэтым з іх прапала змесціва. Некалькі чалавек напісалі заявы ў банк з прэтэнзіямі на ўскрыццё дэпазітарных ячэек без іх прысутнасці і знікненне каштоўнасцяў.
Знешняя палітыка
Знешняя палітыка — агульны курс дзяржавы ў міжнародных справах. Знешняя палітыка рэгулюе адносіны гэтай дзяржавы з іншымі дзяржавамі і народамі ў адпаведнасці з яе прынцыпамі і мэтамі, дасяганымі ўжываннем розных сродкаў і метадаў. Найважнейшы сродак знешняй палітыкі — дыпламатыя.
Знешняя палітыка непарыўна звязана з унутранай палітыкай дзяржавы.
Галоўнае замежнапалітычнае ведамства дзяржавы — унутрыдзяржаўны орган знешніх зносін, які ажыццяўляе практычную дзейнасць па правядзенні знешняй палітыкі дзяржавы, — у шматлікіх краінах называецца міністэрствам замежных спраў і ўзначальваецца міністрам замежных спраў.
У ЗША гэта ведамства называецца дзяржаўным дэпартаментам і ўзначальваецца дзяржаўным сакратаром ЗША; ва Францыі — міністэрствам знешніх зносін, у Швейцарыі — палітычным дэпартаментам, у Аргенціне — міністэрствам знешніх зносін і культу, у Лівіі — Народным бюро па знешніх сувязях, і г. д.
Герб Узбекскай ССР
Герб Узбекскай ССР — дзяржаўны сімвал Узбекскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Герб Узбекскай ССР грунтуецца на гербе Савецкага Саюза. Першы варыянт герба быў прыняты 14 лютага 1937 года ўрадам Узбекскай ССР.
У артыкуле 178 Канстытуцыі Узбекскай ССР было сказана:
NGC 1843
NGC 1843 (іншыя абазначэнні — MCG -2-14-8, UGCA 107, IRAS05117-1041, PGC 16949) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Плазмахімія
Плазмахімія — раздзел фізічнай хіміі, вывучае хімічныя і фізіка-хімічныя працэсы ў нізкатэмпературнай плазме. Нізкатэмпературнай прынята лічыць плазму з тэмпературай 103—105 °C і ступенню іанізацыі 10−6−10−1, якую атрымліваюць у электрадугавых, высокачастотных і звышвысокачастотных газавых разрадах, ва ўдарных трубах, устаноўках адыябатычнага сціскання і іншымі спосабамі. Какірунак узнік у 1960-х гадах, калі ў ЗША, Германіі і СССР пачалі вывучацца плазмахімічныя працэсы на прыкладзе піролізу метану і вадкіх вуглевадародаў у струмені плазмы.
У плазмахіміі важна падзяляць нізкатэмпературную плазму на квазіраўнаважную, якая існуе пры цісках каля атмасфернага і вышэй, і нераўнаважную, якая атрымліваецца пры цісках менш за 30 кПа і ў якой тэмпература свабодных электронаў значна перавышае тэмпературу малекул і іонаў. Падзел звязаны з тым, што кінетычныя заканамернасці квазіраўнаважных працэсаў вызначаюцца толькі высокай тэмпературай узаемадзеючых часціц, тады як спецыфіка нераўнаважных працэсаў абумоўлена вялікім унёскам хімічных рэакцый, якія ініцыююцца «гарачымі» электронамі.
Плазмахімічныя працэсы характарызуюцца высокай прадукцыйнасцю, больш экалагічна чыстай тэхналогіяй і магчымасцю мэтанакіраванага сінтэзу матэрыялаў. Яны шырока прымяняюцца ў хімічнай, металургічнай і электроннай прамысловасці. На аснове плазмахімічных працэсаў можна атрымаць не толькі ацэтылен, але і этылен, тэхнічны вадарод (праз піроліз вуглевадароднай сыравіны), аксіды і хларыды металаў і металоідаў, тугаплаўкія матэрыялы і дробнадысперсныя парашкі. Нераўнаважная плазма выкарыстоўваецца для нанясення тонкіх плёнак і мадыфікацыі паверхні матэрыялаў. Даследуецца магчымасць выкарыстання нізкатэмпературнай плазмы для апрацоўкі серабра з фота- і кінаадходаў, канцэнтрату сярэбранай руды. У плазмахімічных працэсах магчыма выкарыстанне сыравіны з няўстойлівым складам (адходы розных вытворчасцей), якую цяжка перапрацоўваць іншымі метадамі.
Adobe After Effects
Adobe After Effects — праграмнае забеспячэнне кампаніі Adobe Systems для рэдагавання відэа і дынамічных малюнкаў, распрацоўкі кампазіцый (кампазітынг), анімацыі і стварэння розных эфектаў. Шырока ўжываецца ў апрацоўцы знятага відэаматэрыялу (колеракарэкцыя, пост-прадакшн), пры стварэнні рэкламных ролікаў, музычных кліпаў, у вытворчасці анімацыі (для тэлебачання і web), тытраў для мастацкіх і тэлевізійных фільмаў, а таксама для цэлага шэрагу іншых задач, у якіх патрабуецца выкарыстанне лічбавых відэаэфектаў.
Назва паходзіць ад эфекту, вядомага як «ўстойлівасць (інертнасць) зоркавага адчування», гэты механізм выкарыстоўвае сэнсарную памяць сятчаткі вока, якая дазваляе захоўваць зрокавую інфармацыю на працягу кароткага прамежку часу.
Дзякуючы шырокай бібліятэцы убудоў, распрацаваных іншымі кампаніямі, AfterEffects таксама выкарыстоўваецца ў паліграфіі і графічным дызайне для рэдагавання статычных графічных малюнкаў (фатаграфій, малюнкаў, згенераваных на кампутары і г . д.).
Першапачаткова After Effects быў створаны фірмай Company of Science and Art (аббр. CoSA), версія 1.0 была выпушчаная ў студзені 1993 года. Затым, у ліпені 1993 года, CoSA разам з прадуктам After Effects была набыта карпарацыяй Aldus; у сваю чаргу, у 1994 годзе гэтая кампанія разам з PageMaker і After Effects была набыта кампаніяй Adobe. Падрабязная гісторыя распрацоўкі ад задумкі і да нашых дзён прадстаўлена ў гэтым відэа.
Гісторыя версій
After Effects быў першапачаткова зроблены Company of Science and Art ў Провідэнсе, ЗША. Версія 1.0 была выпушчаная ў студзені 1993 года. У версіі 2.1, выпушчанай у 1994 годзе, з'явілася паскарэнне ў версіях для PowerPC. CoSA разам з праграмай After Effects былі набытыя карпарацыяй Aldus ў ліпені 1993 года; а затым ужо Adobe набыла Aldus ў 1994 годзе, а з ім PageMaker і After Effects. Першы новы рэліз ад Adobe быў версіяй 3.0.
У версіі CS4 быў дададзены фільтр мультыплікацыі Cartoon, пашыраныя магчымасці інструмента Shape Layers, які прызначаны для малявання і анімацыі вектарных крывых з магчымасцю дадання і анімацыі рысак, заліванняў, градыентаў і вектарных эфектаў; дададзеная магчымасць канвертаваць тэкст у shape paths або mask paths, падтрымка Adobe Pixel Bender, больш за 250 анімаваных тэкставых пресетов, магчымасць адлюстравання зон бяспекі 4:3 у шырокаэкранных кампазіцыях, падтрымка сэрвісу Adobe Community Help.
Камароўскі мост
Камароўскі мост — аўтадарожны рамны мост цераз раку Охту ў Чырвонагвардзейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Адносіцца да ліку найлепшых ленінградскіх мастоў 1960-х гадоў. Размешчаны ў створы Вялікаохцінскага моста, злучаючы яго з Чырвонагвардзейскай плошчай.
Вышэй па цячэнні знаходзіцца мост Чырвоны Суднабудаўнік, ніжэй — Малаохцінскі мост.
Генуэзскія калоніі ў Паўночным Прычарнамор’і
Генуэзскія калоніі ў Паўночным Прычарнамор’і — умацаваныя гандлёвыя цэнтры генуэзскіх купцоў у XIII—XV стст.
Гісторыя
Пашыраючы сферу гандлёвых аперацый пасля крыжовых паходаў і змагаючыся супраць Венецыі, якая супернічала з імі, генуэзцы, якія імкнуліся пры падтрымцы Візантыі (Німфейскі дагавор 1261 года) манапалізаваць гандаль на Чорным моры, у 1266 дамагліся ад стаўленіка Залатой арды ў Крыме Мангу-хана перадачы ім у валоданне Кафы (сучасная Феадосія), якая стала пазней цэнтрам іх калоній. У 1357 генуэзцы набылі Чэмбала (цяпер Балаклава), у 1365 — Салдаю (сучасны Судак), выцесніўшы адтуль венецыянцаў. Узніклі новыя калоніі генуэзцаў: Васпора (на тэрыторыі сучаснай Керчы), Тана (у вусці Дона), Джынестра (на тэрыторыі сучаснай Адэсы). Іх агенцтвы былі ў гарадах Матрэга (цяпер Тамань), Копа (цяпер Славянск-на-Кубані) і г.д.
У калоніях жылі грэкі, армяне, італьянцы, яўрэі, татары, адыгі і іншыя народы. Да канца XIV стагоддзя яны авалодалі чарнаморскім гандлем. Праз свае апорныя пункты ў Прычарнамор’і генуэзскія купцы вялі шырокі пасродніцкі гандаль. Яны прадавалі збожжа, соль, скуры, мяхі, воск, мёд, лес, рыбу, ікру з прычарнаморскіх раёнаў, сукна — з Італіі і Германіі, алей і віно — з Грэцыі, спецыі, каштоўныя камяні, мускус — з краін Азіі, слановую косць — з Афрыкі і шматлікія іншыя тавары.
Вялікае месца займаў гандаль палоннымі (рускімі, адыгамі, аланамі), набытымі ў татарскіх ханаў і турэцкіх султанаў. Рабыні славянскага паходжання адзначаюцца ў XIV стагоддзі ў натарыяльных актах некаторых італьянскіх і паўднёвафранцузскіх гарадоў (Русільён). Пра рабоў-скіфаў згадвае знакаміты паэт Петрарка ў сваім лісце да архібіскупа Генуэзскага Гвіда Сетэ.
Гандаль генуэзцаў з Чаркесіяй атрымаў значнае развіццё. Генуэзцы ўвозілі на Паўночна-Заходні Каўказ папяровыя і шаўковыя тканіны, італьянскія сукна і бакасіны, медныя і жалезныя вырабы, прадметы раскошы, золата, срэбра і каштоўныя камяні, соль і да т.п. Гандаль італьянцаў з горцамі насіў для адыгаў нераўнапраўны характар. Італьянцы жорстка рэгламентавалі кошты на соль, у якой востра мела патрэбу мясцовае насельніцтва. У сваю чаргу для генуэзскіх купцоў важнае значэнне меў вываз хлеба. Чаркескі хлеб паступаў у Заходнюю Еўропу, Візантыю і Трапезундскую імперыю. Увоз хлеба з Крыма і Чаркесіі меў для Візантыі такое важнае значэнне, што яго спыненне ў 1343 выклікала пагрозу голаду ў гэтай дзяржаве.
Найбольш буйной калоніяй была Кафа, якая з’яўлялася развітым цэнтрам рамяства. Пасля падзення Візантыі ў 1453 Генуя саступіла чарнаморскія калоніі свайму банку Сан-Джорджа (банк Св. Георгія). Міжнароднае становішча калоній пагоршылася: узмацніўся ваенна-палітычны ціск Крымскага ханства, абвастрыліся адносіны з княствам Феадора ў Крыме. У 1475 генуэзскія калоніі былі заваяваны асманскімі войскамі пад камандаваннем пашы Гедыка Ахмеда і ўключаны ў склад Асманскай дзяржавы. Даўжэй іншых (да 1482 года) на Таманскім паўвостраве пратрымаліся прадстаўнікі генуэзскага арыстакратычнага роду Гізольфі.
Ад генуэзскага перыяду ў Крыме захаваліся рэшткі крапасных сцен, вежаў і палацаў у Кафе і Чэмбала, пабудаваныя пад кіраўніцтвам італьянскіх архітэктараў крэпасць і консульскі замак у Солдаі. У 1951 годзе ў Феадосію на тэрыторыі генуэзскай крэпасці вяліся археалагічныя раскопкі, якія далі каштоўны матэрыял для вывучэння гісторыі горада, яго рамёстваў і гандлю.
Спіс генуэзскіх калоній у Паўночным Прычарнамор’і
Тэрыторыя цяперашняй Украіны:
Тэрыторыя цяперашняй Расіі: Тэрыторыя цяперашняй Абхазіі:
Тэрыторыя цяперашняй Грузіі:
Яўген Пятровіч Шабан
Яўге́н Пятро́віч Шаба́н (, вёска Калодзіна, Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка —, , БССР, СССР, пахаваны на Паўночных могілках у Мінску) — беларускі драматург, паэт, акцёр, рэжысёр.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў акцёрскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (1958). Працаваў акцёрам, загадчыкам літаратурнай часткі Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Я.Коласа ў Віцебску (1958—1965), рэжысёрам студыі Беларускага тэлебачання (1965—1976). У 1976—1980 гг. — загадчык літаратурнай часткі Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Я.Купалы.
Літаратурную працу пачаў у 1960 г. Выдаў зборнікі вершаў «Нарачанка» (1969), «Чырвоныя сумёты» (1977). Аўтар п'ес «Ракіроўка» (1975), «Прад'явіце пропуск» (1975), «Сіні снег» (пастаўлена ў 1975), «Шрамы» (апублікавана і пастаўлена ў 1977), «Чалавек з легенды» (з І.Ражковым, апублікавана і пастаўлена ў 1978), «Востраў Алены» (апублікавана і пастаўлена ў 1982), лібрэта тэлеоперы «Ранак» (пастаўлена ў 1968), сцэнарыя тэлефільма «І смех, і бяда» (пастаўлены ў 1973), тэлеспектакля «Вячэра» (пастаўлены ў 1980).
Ліўчыці (Гарадоцкі раён)
Ліўчыці (Лі́вчиці) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Марская свінка
Марская свінка (Cavia porcellus) — грызун сямейства свінкавых.
Апісанне
Даўжыня цела ад 25 да 35 см і залежыць ад пароды. Хвост як правіла адсутнічае. Дарослы самец марской свінкі важыць 800—1500 г, а самка — 600—1200 г. Прыродная афарбоўка карычнева-шэрая, з больш светлым брушкам. Выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных і лабараторных жывёл. Выведзена шмат парод, якія адрозніваюцца структурай, даўжынёй і афарбоўкай поўсці. Пароды свойскіх марскіх свінак падзяляюцца на групы: кароткапоўсцевыя (селфы, агуці і многія іншыя), даўгапоўсцевыя (шэлці, тэкселі, мерына і іншыя), шорсткапоўсцевыя (абісінцы, амерыканскія тэддзі, рэкс і г. д.), парода без поўсці (Болдуін, скініі). Будова цела хатніх марскіх свінак значна адрозніваецца ад будовы цела іх дзікіх братоў.
Троіцкі касцёл (Чарнаўчыцы)
Троіцкі касцёл — касцёл у Беларусі, у аграгарадку Чарнаўчыцы, Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Помнік архітэктуры з элементамі готыкі і рэнесансу, мае выразныя рысы абарончага дойлідства Сярэднявечча. Належыць да Брэсцкага дэканата Пінскай дыяцэзіі.
Гісторыя
Касцёл пабудаваны па фундацыі Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі ў 1585—1595 гадах. У 1600 годзе пры касцёле збудавалі мураваны шпіталь, у якім пазней размясцілася плябанія. У 1867 годзе, пасля падаўлення паўстання 1863—1864 гадоў, перададзены праваслаўнай царкве. У 1918 годзе, пасля пераходу Чарнаўчыцаў у склад Польшчы, вернуты каталікам. У 1998 г. касцёлу вернута плябанія, у якой у савецкі час быў размешчаны шпіталь, пазней — музычная школа.
Архітэктура
Касцёл — мураваны аднанефавы храм зальнага тыпу з рудыментальным трансептам і паўкруглай развітой апсідай, да якіх прылягаюць квадратныя ў плане больш нізкія прыбудовы з аднасхільнымі дахамі, што стварае паступовае насычэнне аб’ёмаў і надае кампазіцыі мастацкую выразнасць. З паўднёвага боку да апсіды прылягае круглая ў плане вежа з самастойным шатровым пакрыццём і вінтавой лесвіцай унутры. Да галоўнага фасада прыбудаваны бабінец. Асноўны аб’ём і апсіда накрыты высокім двухсхільным дахам крацістага тыпу з трохвугольнымі шчытамі на тарцах. Шчыт на галоўным фасадзе аздоблены плоскімі прамавугольнымі і круглымі нішамі, тонкімі карнізамі, вертыкальнымі цягамі. Атынкаваныя масіўныя сцены (таўшчыня 1,3 м) бакавых фасадаў умацаваны контрфорсамі, прарэзаны вузкімі паўцыркульнымі вокнамі і завершаны прафіляванымі карнізамі.
Інтэр’ер
Унутры цыліндрычныя скляпенні на распалубках дэкарыраваны ляпнымі нервюрамі прыгожага геаметрычнага малюнка. Сцены храма, узведзеныя ў тэхніцы гатычнай муроўкі з цэглы на вапнава-пясчанай рошчыне, аформлены пілястрамі.
У круглай вежы з вітай лесвіцай, якая з’яўляецца ходам на дах, прыступкі зроблены з бруса сячэннем 30х20 см. Кожні верхні прыступак абапіраецца ў цэнтры на папярэдні. Па восі вежы ступені злучаліся драўлянымі стрыжнямі (па 3-5 ступеняў на стрыжань).
Канстанцін Андрэевіч Алексютовіч
Канстанцін Андрэ­евіч Алексютовіч (, в. Бахаравічы, Пухавіцкі раён  —, Самарканд) — беларускі ,.
Біяграфія
К. Алексютовіч скончыў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча ў 1906 годзе. У пачатку кар'еры харэографа выкладаў пластыку і танцы ў Аляксееўскай жаночай гімназіі Я. Д. Рэйман.
У 1920 годзе у Мінску адкрыўся БДТ-1, пры ім была створана невялікая балетная трупа пад кіраўніцтвам К. А. Алексютовіча. На гэтай пасадзе балетмайстар працаваў да 1928 года. За гэты час ім былі пастаўленыя танцы, карагоды, гульні, абрадавыя сцэны ў драматычных спектаклях («На Купалле» М. Чарота, «Машэка», «Кастусь Каліноўскі», «Каваль-ваявода» Е. Міровіча, «Панскі гайдук» Н. Бываеўскага, «Вяселле» В. Гарбацэвіча і інш.).
Адначасова з працай у БДТ-1 Алексютовіч супрацоўнічаў з У. Галубком у БДТ-3. Кіраваў аматарскімі калектывамі, у тым ліку першым беларускім самадзейным харэаграфічным калектывам — Ансамблем танца Мінскага клуба КІМ (1926—1930).
У 1930—1937 гадах К. Алексютовіч працуе балетмайстарам Беларускага ТРАМа і Беларускага тэатра юнага гледача, у 1937—1941 г. галоўным балетмайстарам Ансамбля беларускай народнай песні і танца Беларускай філармоніі.
У час Вялікай Айчыннай вайны К. Алексютовіч трапіў у Самарканд, дзе працаваў балетмайстарам абласнога ўзбекскага музычна-драматычнага тэатра.
Творчасць
Алексютовіч працягнуў папулярызацыю беларускіх народных танцаў, пачатую І. Буйніцкім. Канстанцін Андрэевіч высока цаніў працу сваіх папярэднікаў. У сваёй творчасці ён не адрываўся ад народнага мастацтва, гэта дало яму магчымасць адрадзіць вялікую колькасць забытых танцаў. Ён сцэнічна ўдасканаліў і ўзбагаціў народны танец яркім арнаментальных узорам, распрацаваў новыя, блізкія народным, тэхнічныя элементы рухаў, стварыў шэраг полек, круцёлак, якія арганічна ўвайшлі ў лексіку народнага беларускага танца. К. Алексютовіч захоўваў у кожным танцы народны каларыт, характар вобразу. Балетмайстар аранжыраваў фальклорны матэрыял і вяртаў яго народу ва ўзбагачаным выглядзе. Ён стварыў сцэнічныя варыянты шматлікіх беларускіх танцаў. У тым ліку стварыў танец «Бульба», сцэнічныя варыянты танцаў «Лявоніха», «Крыжачок», «Мяцеліца», «Мікіта», «Таўкачыкі», «Бычок», «Кола», «Юрачка», «Верабей», «Лянок», «Шастак», «Галубец», «Казачок» і інш., а таксама шэрага кадрыляў, карагодаў, гульняў.
«Лявоніха»
«Лявоніха», якую паставіў К. Алексютовіч, выконвалася на дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве ў 1940 годзе. так ахарактарызаваў яе :
Крыжачок
Балетмайстар адыграў бачную ролю ў развіцці гэтага танца. Ён узбагаціў яго новымі элементамі руху, унёс разнастайнасць у малюнак, увёў сольнае выкананне, змяніў тэмп, пасля эмацыйнай завязкі ідзе павольная лірычная сольная частка, якую выконваюць адна або дзве пары. Астатнія танцуючыя служаць фонам, яны як бы акампануюць салістам. Заключная частка носіць вясёлы, задзірысты характар ​​і адрозніваецца на рэдкасць маляўнічым малюнкам, які хутка змяняецца.
«Бульба»
На раннім этапе развіцця беларускага народнай танцавальнай творчасці танца пад назвай «Бульба» не існавала. К. Алексютовіча зацікавілі тэкст і мелодыя песні «Бульба». Уражаны іх арыгінальнасцю, эмацыйнасцю, балетмайстар узяўся за пастаноўку «Бульбы». Стварэнне танца ставіцца да 1926-27 гг. Ён быў падрыхтаваны і ўпершыню пастаўлены моладзевым ансамблем танца пры Клубе камсамола ў Мінску. Танец, створаны на фальклорным матэрыяле, увабраў у сябе народную мелодыю, тэкст і народныя танцавальныя рухі, гэта дапамагло яму стаць папулярным, заваяваць любоў народа.
«Юрачкі»
Ю. Чурко адзначала, што ў Алексютовіча гэты танец ужо не паўгульня, не паўхаравод. Пастаноўка яго наўскрозь танцавальная. Элементы гульні падпарадкаваны ў ім развіццю харэаграфічнага дзеяння. Пластычная мелодыя танца ўвесь час развіваецца, рухаючы сюжэт і ведучы да фінальнай кульмінацыі.
Пастаноўка Алексютовіча доўгія гады заставалася традыцыйнай, як у прафесійных, так і ў самадзейных калектывах.
«Мікіта»
У пастаноўцы Алексютовіча танец набыў дваякую трактоўку. У першым варыянце з агульнага ліку танцуючых вылучаецца саліст — Мікіта, у другім — юнакі па чарзе выконваюць ролю Мікіты.
Сцэнічны танец
К. Алексютовіч унёс значны ўклад у развіццё беларускага сцэнічнага танца, праявіў глыбокае веданне харэаграфічнага фальклору і разуменне тэатральнай спецыфікі. У спектаклі «На Купалле» ён вырашыў харэаграфічную частку спектакля ў народным духу, у плане фальклорных скокаў. Так, з дзявочымі купальскімі карагодамі пераклікаліся пластычныя танцы русалак у сцэне сноў. У народныя танцы харэограф дадаваў класічныя элементы, ён паставіў русалак «на пальцы» ў карагодзе. У 1922 годзе К. А. Алексютовіч разпрацаваў на фальклорным матэрыяле танец «Верабей» для спектакля «Машэка» па п’есе Е. Міровіча. Танец быў зроблены ў гульнявым плане, галоўную ролю ў танцы выконваў Г. Ю. Грыгоніс. У гэтым жа спектакле ў танцы ражаных былі ўключаны элементы народнага танца «Журавель».
Аляксандр Барысавіч Доўнар
Аляксандр Барысавіч Доўнар (нар., в. Загараны, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык. Спецыяліст па сацыяльна-эканамічнай гісторыі Беларусі XV—XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (2004).
Біяграфія
Нарадзіўся года ў вёсцы Загараны Вілейскага раёна.
Скончыў у 1994 годзе гістарычны факультэт БДПУ імя М. Танка, у 1998 годзе — аспірантуру Інстытута гісторыі НАН Беларусі. У 2004 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Сацыяльна-эканамічнае становішча сялян-слуг дзяржаўных і прыватных уладанняў на беларускіх землях у другой палове XVI — сярэдзіне XVIII ст.».
У 1995 годзе працаваў настаўнікам гісторыі ў Хаценчыцкай СШ Вілейскага раёна. З 1998 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі: малодшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стагоддзяў, загадчык сектара крыніцазнаўства і археаграфіі аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу, загадчык аддзела крыніцазнаўства і археаграфіі, загадчык аддзела спецыяльных гістарычных даследаванняў.
Навуковая дзейнасць
Напрамкі даследаванняў: эканамічнае развіццё беларускіх зямель у часы Вялікага Княства Літоўскага (стан гарадоў, сельскай гаспадаркі, дарожных камунікацый і транспарту), сацыяльная стратыфікацыя мяшчанскага і сялянскага саслоўяў, праблемы гарадскога самакіравання ў XV—XVIII стагоддзях.
Маргер
Ма́ргер — імя.
IC 4492
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Герб Украінскай ССР
Герб Украінскай ССР быў зацверджаны 14 сакавіка 1919 года, выкарыстоўваўся да 1992 года. На стужцы, што апаясвае каласы пшаніцы, у цэнтры надпіс на украінскай мове Українська PCP, злева — Пролетарі всіх країн, єднайтеся!, справа — Пролетарии всех стран, соеденяйтесь!
Лісновычы
Лісновычы (Лісно́вичі) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Каменданцкі дом (Санкт-Пецярбург)
Каменданцкі дом — будынак (дом) у Петрапаўлаўскай крэпасці, размешчаны паміж Нарышкіным бастыёнам і Петрапаўлаўскім саборам.
Вокны Каменданцкага дома накіраваны на гаўптвахту.
Першы драўляны дом для каменданта крэпасці быў пабудаваны у 1704 годзе, затым ён быў перабудаваны ў 1718 годзе. Галоўны корпус каменнага обер-каменданцкага дома быў пабудаваны па праекце ваеннага інжынера Хрысціяна дэ Марына ў 1743—1746 гадах па ініцыятыве каменданта Сцяпана Лукіча Ігнацьева. У 1747—1748 гадах з заходняга боку дома быў пабудаваны каменны аднапавярховы службовы флігель з варотамі на заходнім фасадзе.
Хмель (значэнні)
Хмель:
Марскія свінні
Постаць
Адрозніваюцца ад дэльфінаў будовай чэрапа і зубоў, якія маюць не канічную, а сплошчаную каронку. Марскія свінні драбнейшыя за сапраўдных дэльфінаў, з даўжынёй цела 1,5-2,5 м і вагой каля 120 кг, больш шчыльнага целаскладу. Галовы невялікія, прытупленыя, пазбаўленыя дзюбы. Спіннв плаўнік адсутнічае, альбо невялікі, трохкутнай формы; вельмі буйны ў самцоў віду Phocoena dioptrica. Пярэднія плаўнікі даволі кароткія. Афарбоўка цела кантрастная, з чорнымі, белымі і шэрымі ўчасткамі, альбо аднастайная. Сустракаюцца поўныя і частковыя альбіносы.
Янушова
Янушо́ва (, Янушово) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 11 км на поўнач ад Княгініна. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.
Гісторыя
На 1 студзеня 1997 года вёска налічвала 31 двор і 50 жыхароў.
Віхра
Назва
Нягледзячы на павярхоўнае падабенства з віхор, назва Віхра балцкага паходжання.
Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы Vieša, Viešinta, Viešintas, Viešmuo, латышская Viesīte, назва возера Вісяты.
Звязана з літоўскім viešmuo «ручай». Далей да індаеўрапейскага кораня *ṷeis- / ṷis- «цекці», ад якога таксама назва Вісла (< *ṷeis-tlā).
Той жа корань Віх-, таксама ад ṷis-, і ў назве ракі Віхолка (прыток Іпуці, на ўсход ад Веткі). У гэтай рачной назве, апроч таго, тыповы балцкі гідранімічны фармант -ol- (як у назвах тыпу Даколка), які з'яўляецца дыягнастычным для балцкіх гідронімаў.
Значэнне назвы можна перадаць як "Плыткая (рака)".
Апісанне
Даўжыня ракі 158 км, у т.л. па Беларусі 40 км. Вадазбор 2230 км², у т.л. на Беларусі 360 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 14,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.
Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Лоева Смаленскага раёна Смаленскай вобласці, далей цячэ на поўдзень па тэрыторыі Краснінскага, Манастыршчынскага і Мсціслаўскага раёнаў, упадае ў Сож за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Новыя Віхраны. У межах Беларусі цячэ па Горацка-Мсціслаўскай раўніне. Даліна ў вярхоўі невыразная, ніжэй трапецападобная, шырынёй 1,5—2 км. Пойма двухбаковая, шырыня яе 0,4—0,6 км. Рэчышча звілістае, шырыня ракі ў межань 15—20 м. Каналізавана 9,9 км рэчышча ў ніжнім цячэнні. Берагі стромкія, часта абрывістыя.
Асноўныя прытокі: Руфа, Малахоўка, Гарадня, Княгіня, Чорная, Серабранка (правыя); Трасцянка, Упакой, Жалязняк, Вяльнянка (левыя). На рацэ горад Мсціслаў, гарадскі пасёлак Манастыршчына, пабудавана Віхранская ГЭС.
Любовычы (Гарадоцкі раён)
Любовычы (Любо́вичі) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Палеалогаўскае адраджэнне
Палеалогаўскае адраджэнне (Палеалогаўскі рэнесанс) — перыяд у гісторыі візантыйскага мастацтва з 1261 па 1453 год, які супадае з часам праўлення дынастыі Палеалогаў, апошні ўзлёт культуры ў гісторыі Візантыі. Пачаўся пасля захопу Міхаілам VIII Канстанцінопаля і аднаўлення Візантыйскай імперыі, калі пачаліся шырокія працы па аднаўленні сталіцы.
У гэтую эпоху дарагая мазаіка ўсё часцей саступае месца фрэскам. Аднак менавіта ў гэты час быў пабудаваны і ўпрыгожаны знакаміты манастыр Хора, мазаіка і фрэскі якога лічацца непераўзыдзенымі помнікамі палеалогаўскай эпохі.
Рэва
Рэва:
Палеалогаўскае адраджэнне
Павялічваецца колькасць сюжэтаў іканапісу, у пошуках новых тэм майстры ўсё часцей звяртаюцца да апакрыфічных Евангелляў (гэта значыць не прынятых афіцыйнай царквой).
Да прадстаўнікоў эпохі Палеалогаўскага адраджэння можна аднесці Феафана Грэка.
Навукоўцы спрачаюцца аб тым, ці мог бы палеалогаўскі рэнесанс плаўна перайсці ў сапраўднае Адраджэнне.
Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Да твораў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Палеалогаўскага адраджэння адносіцца, напрыклад, часткова захаваная мазаіка «Дэісус» у Храме Святой Сафіі.
Жывапіс
Прыкладам жывапісу эпохі Палеалогаўскага адраджэння з'яўляецца фрэска «Белы анёл», якая знаходзіцца ў манастыры Мілешава, размешчаным у Сербіі.
Архітэктура
У часы палеалогаўскага адраджэння пабудовы ствараліся ўжо значна менш маштабныя, чым у папярэднія эпохі. Да помнікаў архітэктуры эпохі палеалогаўскага адраджэння адносяць Манастыр Хора, найболей захаваны візантыйскі помнік архітэктуры. Манастыр Хора ўваходзіць у пералік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Выбух ва УФСБ Архангельска
Выбух у будынку рэгіянальнага ўпраўлення ФСБ па Архангельскай вобласці — тэрарыстычны акт, які адбыўся 31 кастрычніка 2018 года ў будынку рэгіянальнага ўпраўлення ФСБ у Архангельску. Леварадыкальны тэрарыст і анарха-камуніст Міхаіл Васілевіч Жлабіцкі здзейсніў на ўваходзе ў будынак, у выніку ён загінуў і параніў траіх супрацоўнікаў ФСБ.
Сутнасць здарэння
31 кастрычніка 2018 года ў 8:52 па мясцовым часе Жлабіцкі ўвайшоў у будынак упраўлення ФСБ у Архангельску, выняў з пакета самаробнае выбуховае прыстасаванне, якое выбухнула ў яго руках. У выніку выбуху загінуў сам нападнік і пацярпелі яшчэ трое супрацоўнікаў ФСБ РФ. На фатаграфіях з месца выбуху бачна, што хол будынка атрымаў значныя пашкоджанні — са сцен была сарвана абшыўка.
Следства
Следчыя органы распачалі крымінальную справу па артыкуле 205 УК РФ («Тэрарыстычны акт») і частцы 1 артыкула 222 УК РФ («Незаконнае захоўванне, нашэнне, набыванне выбуховых рэчываў»).
Расследаваннем займаецца цэнтральны апарат, аб выбуху праінфармаваны прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін.
2 лістапада 2018 года ў Маскве затрымалі 14-гадовага падлетка-васьмікласніка па падазрэнню ў вырабе бомбы, якую ён па афіцыйнай інфармацыі збіраўся ўзарваць на «Рускім маршы» у мікрараёне Любліна 4 лістапада 2018 года. Па словах прадстаўнікоў праваахоўных органаў, у кватэры школьніка знайшлі выбуховае прыстасаванне і кампаненты для яго вырабу. Telegram-канал «Силовики» напісаў, што менавіта яму зрабіў апошні званок падазраваны у тэракце ў Архангельску. Была распачата крымінальная справа па 2 артыкулах: 222.1 УК РФ («Незаконнае набыванне і захоўванне выбуховых рэчываў») і 223.1 УК РФ («Незаконны выраб выбуховых прыстасаванняў»), з максімальным пакараннем да 12 гадоў пазбаўлення волі. Па словах родзічаў маладога чалавека, сілавікі прынялі за выбуховае прыстасаванне «дзіцячую бомбачку», гэта значыць, якімі часта песцяцца падлеткі.
Рэакцыя на здарэнне
Губернатар вобласці 1 лістапада абвінаваціў у тым, што адбылося, апазіцыю. Апазіцыйны палітык Аляксей Навальны ў часе прамой трансляцыі на сваім ютуб-канале адказаў губернатару, што той сам вінен у здарэнні, і парэкамендаваў яму «паправіць дарогі, зрабіць вадаправод у XXI стагоддзі».
Журналіст Уладзімір Салаўёў абвінаваціў у здарэнні, і , звязаўшы тэракт у Архангельску з мінулай 28 кастрычніка акцыяй «За вашых і нашых дзяцей» у падтрымку фігурантаў спраў «» і «» («Пензенская справа») каля будынка ФСБ у Маскве.
на сваім ютуб-канале шматкратна выказаў шкадаванне на конт гібелі 17-гадовага тэрарыста.
у эфіры «Эхо Москвы» сказаў: «Калі ФСБ зробіць памылку і ператворыць гэтую падзею ў пачатак барацьбы з тымі, хто іх ненавідзіць, то яны апынуцца ў небяспечным становішчы, таму што стануць прывабнай мішэнню для маладых людзей, якія з вельмі простым светапоглядам».
Дырэктар ФСБ Аляксандр Бортнікаў у сувязі з выбухам у будынку УФСБ па Архангельскай вобласці і нападам на УФСБ па Хабараўскім краі 21 красавіка 2017 года выразіў занепакоенасць пераходам моладзі да сілавых акцый супраць улады.
Крымінальныя справы, звязаныя з тэрактам па артыкуле 205.2
У лютым 2019 года Следчым упраўленнем па Пскоўскай вобласці была ўзбуджана крымінальная справа па артыкуле 205.2 ч. 2 УК РФ (публічнае апраўданне тэрарызму) у дачыненні да пскоўскай журналісткі Святланы Пракоп’евай. 7 лістапада 2018 года ў эфір радыёстанцыі «Эхо Москвы в Пскове» выйшаў выпуск аўтарскай перадачы Святланы Пракоп’евай «Минутка просветления» пад назвай «Репрессии для государства» аб тым, што ў Расіі няма ўмоў для палітычнага актывізму. У перадачы прагучаў тэкст, «які ўсведамляў» учынак Міхаіла Жлабіцкага. «Эхо Москвы в Пскове» і інтэрнэт-партал «», якія ўваходзяць у склад медыяхолдынга «Гражданская пресса», атрымалі папярэджанні Раскамнагляда і прадпісанне выдаліць размешчаныя матэрыялы (у аўдыё- і тэкставым фармаце) Пракоп’евай, а таксама былі аштрафаваны на 150 тысяч і 200 тысяч рублёў адпаведна за злоўжыванне свабодай слова («вытворчасць альбо выпуск прадукцыі, якая змяшчае публічныя заклікі да тэрарыстычнай дзейнасці ці матэрыялы, якія апраўдваюць тэрарызм»).
Праз некалькі месяцаў у Выцегры, што на паўночным захадзе Валагодскай вобласці, была ўзбуджана крымінальная справа на лідара мясцовай ячэйкі КПРФ Надзею Уладзіміраўну Рамасенка. У цяперашні час яна чакае суда. Раней яна неаднаразова паведамляла аб пагрозах з боку сілавікоў.
22 сакавіка 2019 года двое анархістаў, праязджаючы на матацыкле каля будынка консульскага аддзела пасольства Расіі ў Афінах, кінулі ў будку аховы гранату. Пры выбуху ніхто не загінуў. У сваёй заяве анархісты адзначаюць, што акцыя стала адказам на ваенныя злачынствы, здзейсненыя расійскім рэжымам, і помстай за згубу Жлабіцкага. Згаданы таксама рэпрэсіі ўлад супраць іншых расійскіх анархістаў.
Віленскі сшытак
«Віленскі сшытак», таксама «Віленская табулатура» (Tabulatura Vilnensis) — ананімны зборнік свецкай пабытовай песенна-танцавальнай музыкі эпохі Рэнесансу, які захаваў узоры папулярных у Вялікім Княстве Літоўскім жанраў свайго часу. Быў складзены ў Вільні ў 1600 годзе. Змяшчае п’есы для сольнага (на лютні і аргане) і ансамблевага выканання, рычэркары, такаты, разнастайныя танцы ўсходне- і заходнееўрапейскага паходжання, апрацоўкі канцон і іншых вакальных твораў. Укладальнікам, а верагодна і аўтарам апрацовак лютневай табулатуры магчыма быў вядомы лютніст і кампазітар Дыямед Като (Diomedes Cato, 1560 — пасля 1619).
Рукапіс помніка захоўваецца ў Віленскіх архіўных зборах. У XX стагоддзі ён выдаваўся ў розных краінах свету (ЗША, Венгрыя, Беларусь).
Мікалай Гамулка
Мікалай Гаму́лка (Mikołaj Gomółka; каля 1535, Радошкі пад Сандамірам, Рэч Паспалітая, цяпер Польшча — 30 красавіка 1609, Язловец, Рэч Паспалітая, цяпер Украіна) — польскі кампазітар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і мяшчан. 3 дзяцінства праявіў незвычайныя музычныя здольнасці. Адукацыю атрымаў у капэле караля Жыгімонта II Аўгуста. 3 1548 года займаўся ў каралеўскага флейтыста Яна Кляўса, практыкант, з 1558 года паўнапраўны ўдзельнік прыдворнай капэлы. Іграў на драўляных духавых, струнных інструментах, аргане. У 1550-я гг. разам з каралеўскім дваром наведаў Кракаў, Пётркаў, Гданьск, Каралявец і Вільню. Кантактаваў з Вацлавам з Шамотул, Ц. Базылікам, В. Бакфаркам, якія таксама працавалі пры двары.
У 1563 годзе пакінуў каралеўскую капэлу і пераехаў у Сандамір, дзе займаўся грамадскімі справамі. У 1580 годзе ў Кракаве паступіў на службу да біскупа П. Мышкоўскага, які падтрымліваў кампазітара ў яго творчай дзейнасці. У 1590—1592 гадах працаваў у канцлера Яна Замойскага.
Творчасць
У Кракаве кампазітар выдаў зборнік (150 псальмаў), якія сталі грандыёзным помнікам усходне-еўрапейскай культуры эпохі Адраджэння. Пераклады біблейскіх тэкстаў, да якіх напісаў музыку Гамулка, зрабіў Я. Каханоўскі. 4-галосныя псальмы кампазітара напісаны ў лепшых традыцыях рэнесансавага мастацтва і прызначаны для шырокіх колаў аматараў і знаўцаў музыкі. Іх вылучаюць даступнасць музычнай мовы, апора на папулярныя гімнічныя мелодыі, у т.л. змешчаныя ў канцыяналах. Свабодна валодаючы імітацыйнай тэхнікай, кампазітар аддаваў перавагу вертыкальна-гарманічнай харальнай фактуры, у якой выразна акрэслівалася партыя верхняга голасу, што набліжала яго творы да тагачаснай бытавой музыкі, асабліва кантаў. Некаторыя меладычныя звароты псальмаў Гамулка захаваліся ва ўзорах кантавага мастацтва, распаўсюджаных на славянскіх землях.
Антоніа Контэ
Антоніа Контэ (Antonio Conte; нар., Лечэ, Італія) — італьянскі футбольны трэнер, раней выступаў як футбаліст на пазіцыі паўабаронцы.
Маўкавычы
Маўкавычы (Ма́вковичі) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
IC 4494
IC 4494 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Валапас.
Сяргей Васілевіч Рашэтнікаў
Сяргей Васілевіч Рашэтнікаў (нар., Гродна) — беларускі палітолаг. Доктар палітычных навук (1996), прафесар (1998).
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Я. Купалы (спецыяльнасць «Гісторыя», 1972), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1978). Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1981, юрыдычны факультэт, кафедра паліталогіі, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: палітычныя працэсы і інстытуты.
Узнагароды
Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1999), знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1999).
Дваровыя сяляне
Дваровымі сялянамі называлі адзін з двух відаў прыгонных сялян, апроч паселеных ці цяглых сялян.
У Вялікім Княстве Літоўскім дваровыя і цяглыя сяляне існавалі з канца 14 стагоддзя і да часу скасавання прыгоннага права ў 19 стагоддзі, калі беларускія землі ўваходзілі ў склад Расійскай імперыі.
Пукапука (Французская Палінезія)
Пукапука, таксама Пука-пука (Pukapuka, Puka Puka) — атол архіпелага Туамоту. З'яўляецца муніцыпалітэтам Французскай Палінезіі. Плошча — 5,4 км². Насельніцтва (2017 г.) — 163 чалавекі.
Атол Пукапука месціцца за 1190 км на паўночны ўсход ад Папеэтэ, адміністрацыйнага цэнтра Французскай Палінезіі. Уяўляе сабою старажытны каралавы рыф на вяршыні падводнага вулкана, сфарміраванага каля 49,5 — 49,9 млн гадоў таму. Вышыня каралавага фундамента — 265 м. Амаль палову плошчы атола займае замкнёная ўнутраная лагуна.
Карэнныя насельнікі — маркізцы, якія адрозніваюцца па мове і культуры ад паўмоту, астатніх жыхароў Туамоту. Адкрыты галандскімі мараплаўцамі ў 1616 г. У сярэдзіне XIX ст. далучаны да французскіх каланіяльных валоданняў. З пачатку XX ст. асноўным эканамічным заняткам тубыльцаў стала вырошчванне какосавай пальмы. Плантацыі на Пукапука лічацца аднымі з найбольш прадукцыйных у Палінезіі. У 1979 г. пабудаваны аэрапорт.
Шалі (горад)
Шалі — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шалінскага раёна Чачні. Насельніцтва 43,5 тыс. чалавек (2006).
Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага
Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага — першая ў Казахстане музычная навучальная ўстанова.
Шалі (горад)
Горад размешчаны на рацэ Джалка (прыток Сунжы, басейн Церака), за 36 км ад Грознага.
Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага
Першым дырэктарам быў, а яго намеснікам — будучы акадэмік, казахскі кампазітар Ахмет Жубанаў.
Гісторыя
23 красавіка 1932 года выйшла пастанова «Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый», і ў верасні 1932 года быў адкрыты музычна-драматычны тэхнікум. Першы дырэктар тэхнікума — савецкі, казахскі пісьменнік, драматург.
У год адкрыцця было прынята 30 вучняў. У 1933—1934 навучальным годзе студэнцкі кантынгент складаў ужо 130 чалавек, у іх ліку было 25 студэнтаў тэатральнага аддзялення. Урад Рэспублікі вырашыў адклікаць аспіранта Ленінградскай акадэміі мастацтвазнаўства Ахмета Куанавіча Жубанава і прызначыць яго намеснікам дырэктара. Неўзабаве па ініцыятыве А. Жубанава была створана эксперыментальная музычная майстэрня па ўдасканаленні народных інструментаў, адкрыты навукова-даследчы кабінет па запісе і вывучэнні народнай музыкі, арганізаваны студэнцкі ансамбль казахскіх народных інструментаў, які на Першым Усеказахстанскім злёце народных талентаў у 1934 годзе прадэманстраваў сваё майстэрства. Пастановай Прэзідыума КазЦВК было прынятае рашэнне аб стварэнні на аснове студэнцкага ансамбля аркестра казахскіх нацыянальных інструментаў (цяпер — ), дырыжорам і мастацкім кіраўніком якога быў прызначаны Ахмет Жубанаў.
У 1940 годзе ў гонар 100-гадовага юбілею П. І. Чайкоўскага вучылішчу было прысвоена імя кампазітара.
11 снежня 1995 года Загадам № 312 Міністэрства адукацыі Рэспублікі Казахстан музычнае вучылішча імя П. Чайкоўскага было пераўтворана ў музычны каледж.
У 2017 годзе Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага першым сярод адукацыйных устаноў у сферы мастацтва паспяхова прайшоў працэс Міжнароднай акрэдытацыі.
Кхарыя
Кхарыя́ (सवरा, सबरा) — аўстраазіяцкі народ ва ўсходняй Індыі. Жывуць таксама ў Бангладэш і Непале. Агульная колькасць (2021 г.) — 768 600 чалавек.
Паходжанне
Кхарыя лічаць сябе нашчадкамі раджаў Нагбансі, па паходжанню мунда. Акрамя таго, існуюць родавыя паданні пра паходжанне ад пэўнай расліны або жывёлы. Першапачатковым месцам іх пасялення была пагорыстая лясная мясцовасць Маюрбандж на мяжы штатаў Адыша і Джхаркханд, адкуль яны пачалі рассяляцца ў другой палове XVIII ст. часткова пад ціскам одыя, часткова ў пошуках працы. Так, у Асаме абшчына кхарыя з’явілася пасля заснавання там чайных плантацый.
Кхарыя падзяляюцца на 3 супольнасці: дудх («чыстыя»), дхелкі́ («новыя перасяленцы») і пахары («горныя»). Кожная з іх мае сваё кіраванне. Пахары працягваюць жыць у Маюрбанджы, захоўваюць традыцыйную вопратку і звычаі. Але большасць з іх размаўляе на дыялекце одыя, а таму не вызнаюцца з боку дудх і дхелкі як сапраўдныя кхарыя.
Культура
Асноўнымі заняткамі кхарыя з’яўляюцца жывёлагадоўля і збіральніцтва. Яны трымаюць кароў, коз, авечак, курэй. Назіраецца нястача ворыва, таму земляробства абмежавана вырошчваннем гародніны і кармавых культур для жывёлы. На працягу года збіраюць у лясах мёд, воск, смалу, куркуму, ядомую дзікую садавіну і карэнне. У нашы дні многія кхарыя наймаюцца на сезонную працу да сялян або дробныя прамысловыя прадпрыемствы, займаюцца рамяством і гандлем. Найбольш распаўсюджаныя рамёствы: пляценне і апрацоўка драўніны. Паляванне і рыбалоўства маюць дадатковы характар.
Звычайная паўседзённая ежа — вараны рыс, радзей проса або кукуруза, прыпраўленыя смажаным ядомым лісцем. На святы пякуць рысавыя пірагі і робяць мясное кары. Папулярны самаробныя алкагольныя напоі з рысу і садавіны, курэнне тытуню.
Традыцыйная вопратка ўключае доўгі кавалак тканіны, які абгортваецца вакол стану, для мужчын і доўгае сары для жанчын. І мужчыны, і жанчыны ўпрыгожваюцца металічнымі і касцянымі бранзалетамі, завушніцамі, пацеркамі. Жанчыны дудх аддаюць перавагу ўпрыгожванням з золата.
Кхарыя звычайна не маюць асобных вёсак і селяцца разам з прадстаўнікамі іншых народаў. Пры гэтым дудх і дхелкі́ ўсё ж адасабляюцца ад астатніх, ствараюць свае кластары ў паселішчах. Жытлы кхарыя ўяўляюць сабою чатырохкутныя хаціны, што будуюцца з драўніны, а потым тынкуюцца глінай. Дахі крыюць саломай або дахоўкай. Знутры хаціны ўтрымоўваюць некалькі пакояў для жылых і гаспадарчых патрэб. Заможныя кхарыя ўзводзяць каля хацін стайні.
Вялікая пашыраная сям’я ўсё яшчэ з’яўляецца галоўнай грамадскай адзінкай. На яе чале заўсёды стаіць старэйшы жанаты мужчына, які размяркоўвае сямейныя абавязкі, жытло і прыбыткі паміж чальцамі. Адлік сваяцтва і перадача спадчыны адбываюцца выключна па мужчынскай лініі. Прычым, на спадчыну могуць прэтэндаваць нават прыёмныя сыны, але не дочкі. Жанчынам забараняецца датыкацца да прылад апрацоўкі зямлі або будаўніцтва, удзельнічаць у міжсямейных нарадах. Шлюбы з прадстаўнікамі іншых народаў забаронены. У наш час дзеці пасля сталення імкнуцца жыць асобна ад бацькоў, таму на змену пашыраным сем’ям паступова прыходзяць малыя нуклеарныя.
Родавыя сувязі захоўваюцца на працягу некалькіх пакаленняў і часцяком рушацца пры перасяленні. Тым не меней, кхарыя працягваюць падтрымліваць падзел на дудх, дхелкі́ і пахары (савар). Яны ствараюць асобныя супольнасці, звязаныя асобнымі рэлігійнымі рытуаламі, міфалогіяй і эндагамнымі адносінамі. Сем’і з аднаго паселішча ствараюць кіруючую раду. Акрамя таго, яны ўдзельнічаюць у агульнавясковай радзе. Вышэй стаіць рэгіянальная рада, што аб’ядноўвае сем’і з розных паселішчаў. На чале такіх рад стаяць выбраныя правадыры прадхан. Ім дапамагаюць жрацы дэхуры, чараўнікі гунія, пасланцы дакуа.
Кхарыя знакаміты сваімі святамі, якія захавалі старажытныя традыцыі гэтага народа. Так, свята парыдхі ўяўляе сабою рытуальнае паляванне. Святы Ам-Нуакхія і Пус-Параб прысвечаны збору ўраджаю розных культур. Пад уплывам індуізму, некалькі разоў за год святкуецца пуджа. Яны суправаджаюцца групавымі танцамі нежанатай моладзі. Распаўсюджаныя народныя музычныя інструменты: барабан, бубен, флейта.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія кхарыя адыгрывае важную арганізацыйную ролю, аб’ядноўвае чальцоў гэтага народа супольнымі святамі і міфалогіяй. У сваёй аснове яна політэістычна. Кхарыя шануюць багоў і духаў, сярод якіх асабліва вылучаюцца багіня зямлі Дхарані і бог сонца Дхарам, а таксама духі пагоркаў пат. Захаваліся старажытныя татэмічныя вераванні, калі прадстаўнікі родаў атаесамляюць сваё паходжанне з пэўнай жывёлай або раслінай. Значны вонкавы ўплыў аказвае індуізм.
Кетчэнераўскі раён
Кетчэнераўскі раён (Кетчене́ровский райо́н; Көтчнрә район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Кетчэнераўскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Кетчэнеры.
Геаграфія
Плошча тэрыторыі раёна — 6548 км². Адлегласць ад г. Эліста — 117 км. Працягласць раёна з поўначы на поўдзень — 80 км, з захаду на ўсход — 120 км. Раён знаходзіцца на захадзе Калмыкіі, мяжуе на захадзе з Растоўскай вобласцю, на поўначы з Сарпінскім раёнам і Маладэрбетаўскім раёнам, на паўночным усходзе з Акцябрскім раёнам, на ўсходзе з Юсцінскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Яшкульскім раёнам, на поўдні з Цалінным раёнам.
Малы Любінь
Малы Любінь (Ма́лий Любінь) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Беларускі вучыцельскі хаўрус
Утвораны 9 ліпеня 1917 года ў Мінску па ініцыятыве настаўнікаў-дэлегатаў З’езда беларускіх арганізацый і партый. Сярод заснавальнікаў Я. Лёсік, М. Мароз, П. Бадунова, А. Русак, М. Ганчарык, А. Даніловіч, В. Лявіцкая і інш. Ставіў за мэту гуртаваць настаўнікаў і дзеячаў народнай адукацыі, якія лічылі неабходным беларусізаваць не толькі пачатковыя, але і сярэднія і вышэйшыя навучальныя ўстановы. Заклікаў пачаць выкладанне ў школах на беларускай мове з 1917/18 навучальнага года. Меў аддзяленні ў некаторых паветах і валасцях. Аказваў матэрыяльную і маральную падтрымку настаўнікам, якія адкрывалі беларускія школы. У 1918 годзе прадстаўнікі хаўрусу ўваходзілі ў склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. У перыяд польскай акупацыі (1919—1920) хаўрус энергічна процідзейнічаў спробам улад абмежаваць нацыянальныя правы беларусаў у галіне асветы.
Уладзімір Акімавіч Краўчанка
Уладзімір Акімавіч Краўчанка — беларускі ўрач стаматолаг-артапед. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2007).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Новасібірскай вобласці.
У дзяцінстве разам з бацькамі пераехаў у Мінск, дзе скончыў медыцынскі інстытут.
З 1975 года займае пасаду галоўнага ўрача 7-й стаматалагічнай паліклінікі.
Грамадская дзейнасць
Чатыры скліканні працаваў дэпутатам Мінгарсавета.
Як дэлегат удзельнічаў у чатырох Усебеларускіх народных сходах.
Малая Каўпеніца
Мала́я Каўпе́ніца (, Малая Колпеница) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сталовіцкага сельсавета.
Геаграфія
Размешчана за 5 км на поўнач ад Баранавіч, на скрыжаванні аўтадарог Брэст—Мінск і Баранавічы—Навагрудак. Насельніцтва 791 жыхар, 306 гаспадарак (2005).
Гісторыя
З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1798 годзе 49 дамоў. Паводле перапісу 1897 годзе ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічалі хлебазапасны магазін, карчма. У 1898 годзе працавалі З млыны, якія належалі Апанасевічам, Станкевічам і Галацкім. У 1913 годзе тут адбылося хваляванне сялян, якія адмовіліся перасяляцца на хутары.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у Сталовіцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Навамышскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 8 красавіка 1957 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 14 вяскоўцаў загінулі на франтах вайны.
У 1949 годзе арганізаваны калгас «За Савецкую Радзіму» (старшыня Антон Галаўко).
Да 26 чэрвеня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Каўпеніцкага сельсавета.
Малёванка (Гарадоцкі раён)
Малёванка (Мальо́ванка) — вёска ў Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Малая Каўпеніца
Інфраструктура
Працуе сядзіба сельсавета, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячыя яслі-сад, аддзяленне сувязі, ашчадны банк, Дом быту, базавая школа, бібліятэка, Дом культуры.