cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сайгонскі дагавор
Змест
Дагавор фактычна ўяўляў сабой першае кабальнае пагадненне, якое Францыя змагла навязаць кіруючай дынастыі В'етнама - Нгуен. Згодна з ім, Францыя анексавала тры паўднёвыя правінцыі Зядзінь, Дзіньтыонг, Б'енхоа, архіпелаг Кандаа, якія склалі французскую калонію Кахінхіна; атрымала кантрыбуцыі ў памеры 20 млн. франкаў, дамаглася права свабоднага гандлю ў партах Дананг, Балакая, Куанган на рацэ Меконг, а таксама істотна пашырыла доступ каталіцкіх місіянераў у краіну. Акрамя іншага, Анам саступіў Францыі свае правы на Камбоджу. Францыя тут жа пачала будаваць Сайгонскі порт. Такім чынам, Сайгонскі дагавор стварыў максімальна спрыяльныя ўмовы для далейшага закабалення краіны, бо новы віток франка-в'етнамскай вайны пачаўся ўжо ў 1867 годзе. Завяршыў яго другі Сайгонскі дагавор (1874) года. Ва ўмовах нявызначанасці вярхоўнай в'етнамскай ўлады, асноўным народным метадам барацьбы з французамі было партызанскі рух.
Орля (Падляскае ваяводства)
О́рля (Orla) — вёска ў Польшчы, на рацэ Арлянцы. Уваходзіць у склад Бельскага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Орля.
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню згаданая пад 1529 годам, тут знаходзіўся аднадворак Багавітовічаў. У 1585 годзе Орля перайшла ў маёмасць Крыштафа Радзівіла «Перуна» і стала маёмасцю Радзівілаў на трыста гадоў.
У 1616 годзе ў горадзе налічвалася 93 дамы. У 1618 годзе Крыштаф Радзівіл «Пярун» надаў Орлі прывілей і загадаў гарадской радзе пабудаваць ратушу каля рынка, а ў 1622 годзе кальвінскі збор пры замку. У 1626 годзе сваю рэзідэнцыю ў Орлі наведаў Януш Радзівіл. 15 мая 1643 года ён аднавіў прывілей на гарадскія правы паводле магдэбургскага права, і Орля артымала ўласны герб «У чырвоным полі чорны арол у правай лапе трымае сякеру».
Станам на 1775 год у горадзе было 90 дымоў. У 1789 годзе ваявода віленскі Міхал Геранім Радзівіл падаў пазоў у земскі суд Бельска, які ў выніку падтрымаў правы Радзівілаў на Орлю і запатрабаваў ад Ізабелы Браніцкай вяртання горада і прылеглых ваколіц. У 1794 годзе апошні кароль польскі і вялікі князь літоўскі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі зноў запатрабаваў ад Ізабелы Браніцкай пакінуць Орлю.
У 1796 годзе ў вёсцы згарэлай царквы была пабудавана ўніяцкая царква Святога Міхаіла.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Орля апынулася ў складзе Прусіі. Станам на 1799 год у горадзе было 242 дамы. У 1808 годзе Міхал Геранім Радзівіл канчаткова вяртае Орлю з закладу Браніцкіх.
У 1808 годзе паводле Тыльзіцкага перамір’я Падляшша перададзенае Расійскай імперыі. З 1842 года ў складзе Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. Станам на 1867 год у горадзе налічвалася 1375 жыхароў, 1900 годзе Орля ўжо мела 4286 жыхароў.
Найноўшы час
У 1940—1944 гадах у складзе Бельскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. У 1975—1998 гадах уваходзіла ў склад Беластоцкага ваяводства.
Лідзія Ціханаўна Ламака
Лідзія Ціханаўна Лама́ка (нар. ) — вучоны ў галіне педыятрыі, доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар (1986).
Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Багушэвічы Бярэзінскага раёна Мінскай акругі БССР (у сучасным Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1953 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут. У 1956—1992 гадах на пасадзе загадчыка аддзела ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце аховы мацярынства і дзяцінства.
Навуковая дзейнасць
Л. Ц. Ламака належаць навуковыя працы па функцыянальных асаблівасцях сардэчна-сасудзістай сістэмы ў нованароджаных у норме і пры паталогіі, карэкцыі яе парушэнняў.
Сааўтар патэнта «Способ лечения вторичных кардиопатий у новорожденных».
Сярод апублікаванага:
Броннае
Назву Бро́ннае маюць:
Гхо
Гхо — традыцыйнае нацыянальнае адзеннее мужчын Бутана. Гхо быў уведзены ў XVII стагоддзі Шабдрунгам Нгавангам Намг'ялам, каб надаць бутанцам большай самабытнасці. Гхо ўяўляе сабой халат да каленяў, які падпаясваюць поясам з тканіны kera. Па святах гхо апранаюць разам з кабні.
Працэс надзявання гхо з'яўляецца складаным, таму нават дарослыя мужчыны карыстаюцца старонняй дапамогай. Разам з гхо нармальным з'яўляецца апранаць шкарпэткі да каленяў.
Урад Бутана патрабуе, каб гхо апраналі ўсе, хто працуе ў дзяржаўных установах і школах. Мужчыны таксама павінны апранаць гхо на афіцыйныя мерапрыемствы. У сваёй сучаснай форме закон адносіцца да 1989 года, але афіцыйны дрэс-код Дрыглам Намжа значна старэй.
NGC 4448
NGC 4448 (іншыя абазначэнні — UGC 7591, MCG 5-29-89, ZWG 158.113, ZWG 159.2, IRAS12257+2853, PGC 40988) — спіральная галактыка з перамычкай (SBab) у сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Дамачаўскі строй
Дамачаўскі строй — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзення ў Заходнім Палессі. Бытаваў у ваколіцах г. п. Дамачава, на паўднёвым захадзе Брэсцкага і Маларыцкага раёнаў (уздоўж р. Буг), на тэрыторыі Польшчы (ваколіцы г. Уладава) і ў паўднёва-заходніх раёнах Валынскай вобласці.
Жаночае адзенне
Жаночы касцюм складаўся з кашулі, спадніцы — рабака, фартуха, гарсэта. Кашуля мела шырокі (12-15 см) адкладны каўнер, вышыты па краях. Аздаблялася малінавым з украпаннямі чорнага арнаментам гладкіх пункцірных палос на плечавой устаўцы, верхняй і ніжняй частках рукава. Ніжні ўзорысты шляк рукава дамінаваў пад верхнімі палосамі арнаментам зорак, крыжыкаў, зігзагаў і інш. Спадніцу і фартух (1-полкавы) шылі з аднолькавай па якасці і каларыстычна-арнаментальным вырашэнні даматканай паўшарсцяной ці льняной тканіны, прасавалі ў буйныя складкі. Усё поле спадніцы запаўнялі чырвоныя, зялёныя, белыя, блакітныя, чорныя падоўжныя ці папярочныя палосы. Неад'емнай часткай касцюма дзяцей, дзяўчат і падлеткаў быў гарсэт (гарсэт-безрукаўка і гарсэт з рукавамі — кабат). Жаночыя гарсэты шылі з блакітнай тонкай шэрсці фабрычнага вырабу, спераду багата аздаблялі разнаколернымі тасёмкамі, стужкамі, гузікамі, дэкаратыўнай строчкай. Прасцей былі гарсэты з валенага (лямцаванага) даматканага цёмна-карычневага сукна. Галаўны ўбор замужніх жанчын — чырвоны каптур (з бакавымі вушкамі і зубцом над ілбом), бачны край якога аздаблялі карункамі, залацістай тасьмой. Паверх каптура накладалі згорнутую ў валік накрухмаленую пярэстую крамную хустку.
Буглаі
Назву Буглаі́ маюць:
Ніжняжарскі сельсавет
Ніжняжа́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Ніжнія Жары.
Успенскі манастыр (Орша)
Успе́нскі манасты́р — праваслаўны манастыр у горадзе Орша (Беларусь).
Ніжняжарскі сельсавет
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Камарынскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Камарынскага раёна БССР. 15 ліпеня 1933 года рэарганізаваны ў Ніжне-Жарскі нацыянальны ўкраінскі сельсавет. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Верхняжарскага сельсавета.
Успенскі манастыр (Орша)
Гісторыя
Заснаваны ў 1631 г. як жаночы манастыр Багданам Статкевічам на паўднёва-заходняй ускраіне Оршы. Уключаў некалькі драўляных цэркваў і іншыя манастырскія пабудовы. У манастыры знаходзілася двух'ярусная брама-званіца з каменным ніжнім ярусам. Галоўны драўляны сабор згарэў у 1635 годзе. У 1655 г. у стылі барока быў узведзены каменны Успенскі сабор.
У 1842 манастыр прылічаны да 1-га класа.
Зачынены ў 1918 годзе, храм выкарыстоўваўся пад склад і вяндлярню. Успенскі сабор манастыра ізноў быў адкрыты ў час Вялікай Айчыннай вайны. У цяперашні час на месцы манастыра пабудаваны шматпавярховыя дамы.
Манастыр аднавіў сваю дзейнасць у 1996 г. пры Свята-Ільінскай царкве (пабудавана ў 1880 годзе на месцы згарэлай драўлянай пачатку XVI стагоддзя), яна была цалкам адрамантавана. Быў пабудаваны новы двухпавярховы корпус для сясцёр. У 2006 г. было завершана будаўніцтва і адбылося асвячэнне Успенскай царквы манастыра.
Архітэктура
У комплекс уваходзіла некалькі драўляных цэркваў, жылыя і гаспадарчыя пабудовы.
Вадзіслаў Слёнскі
Вадзіслаў Слёнскі (Wodzisław Śląski) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вадзіслаўскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 49,62 км². У 2004 годзе насельніцтва складала 50 500 чалавек.
NGC 3501
NGC 3501 (іншыя абазначэнні — UGC 6116, MCG 3-28-51, ZWG 95.97, FGC 1187, KCPG 263A, PGC 33343) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вірджынія Апгар
Вірджынія Апгар (Virginia Apgar;  — ) — амерыканскі ўрач-анестэзіёлаг у акушэрстве, неанатолаг. Аўтар знакамітай шкалы Апгар.
Біяграфія
Нарадзілася 7 чэрвеня 1909 года ў Вестфілдзе, Нью-Джэрсі (ЗША) у сям’і Хелен Кларк і Чарльза Эмары Апгар. У 1929 годзе скончыла Mount Holyoke College, у 1933 — Columbia University College of Physicians & Surgeons. Там жа ў 1937 годзе скончыла резідэнтуру па хірургіі. Пасля гэтага яна вывучала анестэзіялогію і ў 1938 годзе вярнулася ў Калумбійскі ўніверсітэт на пасаду загадчыка аддзялення анестэзіялогіі. У 1949 годзе Апгар стала першай жанчынай-прафесарам у Columbia P & S, у той жа час яна займалася навуковай і даследчай працай у Sloane Hospital for Women. У 1959 годзе атрымала ступень Master of Public Health у Johns Hopkins University. У 1953 годзе прапанавала тэст для ацэнкі здароўя нованароджаных, так званую шкалу Апгар.
Шамбялін
Шамбялі́н (, Шамбелин) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
Каменка (Архангельская вобласць)
Каменка (Каменка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Мязенскім раёне Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Каменскага гарадскога паселішча. Знаходзіцца ў памежнай зоне. Пасёлак Каменка размешчаны на левым беразе ракі Мязень, ля вусця ракі Каменка. За 10 км ад Каменкі, на правым беразе Мязені знаходзіцца горад Мязень. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі — 400 км. Ад Каменкі пракладзены зімнікі да Кімжы (на поўдзень праз Шукшу) і Даўгашчэлля (на поўнач). Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1938 года.
Будзіна
Назву Бу́дзіна маюць:
Курапаткіна (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1536 чалавек (730 мужчын і 806 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1265 чалавек (634 мужчыны і 631 жанчына).
Валькі
Назву Валькі́ маюць:
Леакадзія Платонаўна Каленікава
Біяграфія
Скончыла Ленінградскі будаўнічы інстытут у 1957 г. З 1957 г. — старшы архітэктар у Гомельграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражывае ў Гомелі.
Творчасць
Асноўныя працы: генпланы Жыткавічаў (1958), Уваравічаў (1975) Буда-Кашалёўскага раёна, цэнтральных сядзібаў саўгасаў «Навасёлкі» Петрыкаўскага (1969, бронзавы медаль ВДНГ СССР), «Жгунскі» Добрушскага (1971, бронзавы медаль ВДНГ СССР), «1 Мая» Рагачоўскага (1972,1975) раёнаў Гомельскай вобласці, г.п. Старое Сяло Гомельскага конезавода, ПДП Рэчыцы (1957), забудова мікрараёнаў № 51, 63, 63а ў Гомелі (1980-82) і 16 у Жлобіне (1982, у аўтарскім калектыве).
Кулой (рабочы пасёлак)
Кулой (Куло́й) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вельскім раёне Архангельскай вобласці Расіі. Утварае Кулойскае гарадское паселішча. Пасёлак заснаваны ў 1942 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1945 года. Чыгуначная станцыя Кулой на лініі Масква — Котлас з’яўляецца станцыяй Паўночнай чыгункі. Большая частка насельніцтва працуе на чыгунцы.
За 3 км ад пасёлка праходзіць аўтадарога Акцябрскі — Вельск.
Пандан карысны
Пандан карысны (Pandanus utilis) — дрэва роду сямейства. Паходзіць з Мадагаскара і Маўрыкія і паспяхова вырошчваецца ў садах Пуэрта-Рыка, Фларыды і Каліфорніі. Яго плады ядомыя.
NGC 3503
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трое з Прастаквашына
«Трое з Прастаквашына» (Трое из Простоквашино) — савецкі маляваны мультфільм 1978 года, пастаўлены рэжысёрам Уладзімірам Паповым па матывах аповесці Эдуарда Успенскага «Дзядзька Фёдар, сабака і кот». Фільм стаў першым у трылогіі пра гарадскога хлопчыка па мянушцы Дзядзька Фёдар, бяздомнага ката Матроскіна, сабака Шарыка і іншых, якія ў сілу розных прычын сталі жыць у вёсцы Прастаквашына.
Сюжэт
Дзядзька Фёдар, вельмі самастойны гарадскі хлопчык, пакідае бацькоўскі дом са сваім новым гадаванцам і сябрам — гаспадарчым катом Матроскіным. Сябры прыходзяць у вёску Прастаквашына, дзе знаёмяцца з мясцовым сабакам Шарыкам, які паказвае ім на свабодны дом. У той жа дзень яны знаёмяцца з сельскім паштальёнам Печкіным, які першым жа справай прапануе падпіску на газеты і часопісы. Матроскін пераконвае сяброў завесці карову, і за адсутнасцю грошай на куплю, прыяцелі адпраўляюцца шукаць скарб. Вяртаючыся са знойдзеным скарбам, героі адымаюць у паштальёна Печкіна галчонка, якога той хацеў здаць на досведы. Галчонок прыжываецца ў доме і навучваецца казаць фразу «Хто там?» дзякуючы чаму выконвае функцыі вартаўніка. Бацькі Дзядзькі Фёдара, высветліўшы прычыну сыходу сына з хаты, даюць нататку ў газеце аб знікненні хлопчыка. Аб гэтым даведаецца паштальён Печкін, які паведамляе пра месцазнаходжанне хлопчыка бацькам у абмен за абяцанае ўзнагароджанне — ровар. Бацькі, даведаўшыся, дзе знаходзіцца хлопчык, нягледзячы на начны час, неадкладна адпраўляюцца за ім у вёску. Дзядзька Фёдар да няшчасця напярэдадні захварэў і ў момант сустрэчы з бацькамі ляжаў з высокай тэмпературай і не спаў. Не спалі і Матроскін з Шарыкам. Печкін абвінавачвае гадаванцаў у катаванні хлопчыка, прапануе аддаць іх, як і галчонка, на досведы, чым наклікае справядлівы адказны рык. Аднак памірыцца атрымоўваецца досыць хутка. На наступны дзень бацькі хлопчыка забіраюць хлопчыка у горад, а Матроскін і Шарык вырашаюць застацца, раячы Дзядзьку Фёдара прыязджаць да іх на канікулы і ў госці па выхадных.
Вытворчасць
Па жаданні рэжысёра Уладзіміра Папова праца над стварэннем экранных вобразаў была падзелена паміж мастакамі-пастаноўшчыкамі. Лявон Хачатран працаваў над вобразамі паштальёна Печкіна, таты і мамы Дзядзькі Фёдара і самога Дзядзькі Фёдара. Маму Дзядзькі Фёдара Лявон Хачатран змаляваў са сваёй жонкі, актрысы Ларысы Мяснікавай. Мікалай Ерыкалаў працаваў над вобразамі жывёл: ката Матроскіна, сабакі Шарыка, каровы Муркі і яе цяля Гаўрушы.
Ацэнкі
У апытанні, праведзеным 8—9 лютага 2014 года сярод 1,5 тысячы жыхароў Расіі фондам «Грамадскае меркаванне», трылогія «Трое з Прастаквашына» падзяліла трэцяе месца з анімацыйным фільмам «Шрэк»: па 5 % рэспандэнтаў аддалі ім перавагу як улюбёнаму мультфільму, у той час як 1-ае месца заняў мультсерыял «Ну, пачакай!» з 20 % галасоў, 2-е месца — мультсерыял «Маша і Мядзведзь» з 7 % галасоў.
Працягі
У 1980 годзе на хвалі поспеху мультфільма «Трое з Прастаквашына» рэжысёр Уладзімір Папоў зняў па сцэнару Эдуарда Успенскага працяг гісторыі пра Дзядзьку Фёдара і яго сяброў — «Канікулы ў Прастаквашына», а ў 1984 годзе — мультфільм «Зіма ў Прастаквашына». Аднак з-за канфлікту, які ўзнік паміж рэжысёрам з мастаком-пастаноўшчыкам Лявонам Хачатранам, мастаком у гэтых серыях выступіў Аркадзь Шэр, што прыкметна адбілася на знешнім выглядзе герояў, але не адбілася на папулярнасці мультфільмаў.
Уюны
Уюны (Misgurnus) — род прэснаводных рыб атрада карпападобных (Cypriniformes).
Звычайная даўжыня 15—18 см, некаторыя віды дасягаюць 30 см. Уюны маюць падоўжанае цела, пакрытае дробнай, але добра прыкметнай лускай. Рот аблямаваны 10—12 вусікамі, хваставы плаўнік закруглены. Павочны шып схаваны глыбока пад скурай і не функцыянуе. У самцоў у адрозненне ад самак другі прамень груднога плаўніка падоўжаны і патоўшчаны, па баках цела за спінным плаўніком ёсць патаўшчэнне, утворанае тлушчавай тканкай. Выступаюць у ролі мадэльных аб’ектаў у лабараторных даследаваннях, а таксама актыўна спажываюцца ў ежу насельніцтвам Азіі.
Новы шлях (1942)
«Новы шлях» — часопіс, выдаваўся ў Рызе ў студзені 1942 — маі 1944 з дазволу германскіх акупацыйных уладаў.
Існавалі два варыянты — на рускай («Новый путь») і беларускай мовах. Матэрыялы агульнапалітычнага характару былі аднолькавыя. Рэдакцыя беларускага варыянту знаходзілася ў Мінску (гал. рэд. У. Сядура). У Рызе выданне рыхтаваў да друку К. Езавітаў. У падрыхтоўцы матэрыялаў удзельнічаў аддзел прэсы рэйхскамісарыята «Остланд».
Часопіс друкаваў агульнапалітычныя і ваенныя агляды, артыкулы, у якіх ухваляліся нямецкі лад жыцця, навука і культура нацысцкай Германіі, нарысы і фотанарысы пра розныя краіны і рэгіёны свету. На старонках часопіса змешчана шмат публікацый пра беларускую народную творчасць, архітэктуру, жывапіс, музыку, тэатр, дзейнасць Беларускага культурнага згуртавання, матэрыялы да юбілеяў і памятных дат, літаратурныя творы беларускіх аўтараў. У рубрыцы «З беларускага жыцця» друкавалася хроніка з гарадоў Беларусі.
Выйшла 45 нумароў.
Бэндзін
Бэндзін (Będzin) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бэндзінскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 37,08 км². Насельніцтва — 65 231 чалавек (на 2004 год). Чыгуначная станцыя Бэндзін. Бэндзінскі замак.
Іна Анатольеўна Швед
Іна Анатольеўна Швед (нар. , Навагрудак, Гродзенская вобласць) — беларусі фалькларыст. Доктар філалагічных навук (2008), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна (спецыяльнасць «Беларуская мова і літаратура», 1993); Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна (аспірантура, 1999); Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі (дактарантура, 2004). Працавала ў Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (прафесар, кіраўнік вучэбнай фальклорна-краязнаўчай лабараторыі).
Навуковыя інтарэсы: міфалагічная мадэль свету; славянская міфалогія; віды, жанры беларускага фальклору.
Аплікацыя
Аплікацыя (ад applicatio — прыкладванне) — спосаб стварэння дэкору (арнаменту, малюнкаў) шляхам нашывання ці наклейвання на аснову (тканіну, паперу, дошку, скуру) кавалачкаў матэрыялу іншых колераў ці фактуры (тканіны, паперы, скуры, саломкі і iнш.); твор, выкананы такім шляхам.
На Беларусі аплікацыяй аздабляюць адзенне, куфры, шкатулкі і інш. рэчы. Аплікацыяй каляровымі баваўнянымі шнурамі (каснікамі, касіцамі), палоскамі тонкай скуры, сукна ўпрыгожвалі традыцыйнае жаночае і мужчынскае суконнае адзенне. У 19 — 1-й палове 20 ст. на Палессі аплікацыяй арнаментавалі сарочкі, фартухі, спадніцы, галаўныя ўборы, кажухі (кобрынскі строй, мотальскі строй), жаночыя кабаты (калінкавіцкі строй, турава-мазырскі строй). Ужываліся каляровыя валаскі саціну, разнаколерная тасьма, стужкі, гузікі і інш., якія нашывалі ў выглядзе хвалепадобных ліній, геаметрычных і стылізаваных раслінных узораў. На Віцебшчыне (часткова на Магілёўшчыне і Гомельшчыне) аплікацыяй з кавалачкаў каляровых тканін упрыгожваюць плоскія падушачкі-падручнікі. Драўляныя куфэркі, шкатулкі, сальніцы, рамкі для фатаграфій і люстэркаў аздабляюць аплікацыю аднатоннай ці паліхромнай саломкай. На Міншчыне і Гродзеншчыне (Старадарожскі, Любанскі, Смаргонскі, Ашмянскі раёны) у тэхніцы робяць насценныя дываны, кампазіцыя якіх аналагічна тканым і маляваным дыванам.
ХК Металургс Ліепая
«Металургс» (HK Liepājas Metalurgs) — былы хакейны клуб з Ліепаі. За час свайго існавання ўдзельнічаў у такіх чэмпіянатах як Латвійская хакейная ліга, Беларуская экстраліга і Усходне-еўрапейская хакейная ліга.
NGC 4450
NGC 4450 (іншыя абазначэнні — UGC 7594, MCG 3-32-48, ZWG 99.62, VCC 1110, IRAS12259+1721, PGC 41024) — спіральная галактыка (Sab) у сузор’і Валасы Веранікі.
Азат (Зерэндзінскі раён)
Азат — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кусепскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 77 км на поўнач ад цэнтра сяла Зерэнда. Код КАТА — 115647300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 652 чалавекі (333 мужчыны і 319 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 537 чалавек (282 мужчыны і 255 жанчын).
Крэсовая балада 1935
«Крэсовая балада 1935» (Kresowa ballada 1935) — польскі дакументальны фільм беларускага рэжысёра з цыклу «Tryptyk Narwiański», зняты ў 1985 годзе на «» («» у Лодзі).
Сюжэт
Дакументальна-мастацкі фільм, які прадстаўляе фальклор Падляшша. Адноўлены звычаі беларускай вёскі з 1935 года. Фільм мае этнаграфічны характар. Яму ўласцівая ўвага да дэталяў звычаяў, строяў і мовы. Акцёры — жанчыны і мужчыны з Бельска Падляскага, Гайнаўкі, вёскі, а таксама з Грудка і Міхалова.
У фільме здымаліся
Жыхары Беластоцкай зямлі, вучні агульнаадукацыйнага ліцэя з беларускай мовай навучання імя Браніслава Тарашкевіча ў Бельску Падляскім, беларускі рэгіянальны калектыў «Wasiloczki» з Бельска Падляскага пад кіраўніцтвам Сяргея Лукашука, гурт кола гаспадынь з вёскі Мялешкі, регіянальны калектыў дома культуры ў Грудку, царкоўны хор з Гайнаўкі.
Акцябрскі (Архангельская вобласць)
Акцябрскі (Октя́брьский) — рабочы пасёлак на поўдні Архангельскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усцьянскага раёна і муніцыпальнага ўтварэння «Акцябрскае». У 2016 годзе ў пасёлку пражывала 9133 чалавек. Размешчаны на левым беразе ракі Усцья (прыток Вагі). Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Кастылева Паўночнай чыгункі. Звязаны аўтамабільнай дарогай «Конаша — Вельск — Шангалы» з федэральнай трасай М8.
Адкладзеныя вылічэнні
Адкладзеныя вылічэнні, гультаяватыя вылічэнні або  нястрогія вылічэнні  (lazy evaluation) — канцэпцыя ў некаторых мовах праграмавання, паводле якой вылічэнні варта адкладаць датуль, пакуль не спатрэбіцца іх вынік.
Адкладзеныя вылічэнні натуральным чынам ляглі на функцыянальную парадыгму праграмавання, паколькі функцыянальныя мовы праграмавання, якія рэалізуюць адкладзеныя вылічэнні, зарэкамендавалі сябе як прылады, зручныя для прататыпіравання і хуткай распрацоўкі праграмнага забеспячэння, а таксама для праектавання электронна-вылічальных прылад.
Вэйхэ
Вэйхэ — рака на ўсходзе Кітая, правы прыток ракі Хуанхэ (самы буйны прыток гэтай ракі), у правінцыях Ганьсу і Шэньсі.
Васільеўка
Назву Васі́льеўка маюць:
Вэйхэ
Даўжыня 818 км, плошча вадазбору 135 тыс. км². Выток у гарах Лунcі, асноўнай часткай працякае па падоўжнай лагчыне паміж гарамі Бэйшань і хрыбтом Цыньлін (гістарычны рэгіён Гуаньчжун). Мусонны рэжым. Выкарыстоўваецца для ірыгацыі. На Вэйхэ — гарады Лунсі, Ганьгу, Цяньшы, Баацзы, Сяньян, Вэйнань.
Артуры Ілмары Віртанен
Артуры Ілмары Віртанен (Artturi Ilmari Virtanen; IPA: ;,  — , ) — фінскі біяхімік; лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1945), найбольш вядомы фінскі хімік XX стагоддзя.
Крыдаль
Крыдаль (Крыдзель) — прозвішча.
Савінскі (Архангельская вобласць)
Савінскі (Савинский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Плясецкім раёне Архангельскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння «Савінскае». Размешчаны за 30 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, за 10 км на захад ад станцыі Шалекса, размешчанай на чыгунцы Конаша — Архангельск, пры ўпадзенні ракі Шалексы ў Емцу. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1961 года. З 2006 года з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Савінскага гарадскога паселішча.
Юрый Віктаравіч Стулаў
Юрый Віктаравіч Стулаў (нар. ) — беларускі мовазнаўца, педагог. Кандыдат філалагічных навук.
Біяграфічныя звесткі
Выпускнік МДЛУ. Ён застаўся пасля вучобы працаваць на кафедры граматыкі і гісторыі англійскай мовы. У 1985 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму творчасці сучаснага афраамерыканскага пісьменніка.
Сфера навуковых інтарэсаў: сучасная афраамерыканская літаратура. Атрымліваў амерыканскія гранты і стажыроўкі ў ЗША
З 1990 па 1994 быў прарэктарам па навучальнай працы. Сышоў з пасады, бо «жыцця асабістага практычна ніякага не было, на навуку часу не хапала». Пазней ён узначаліў кафедру замежнай літаратуры.
Калі ў верасні 2020 года ў час пратэстаў у Беларусі студэнтаў пачалі затрымліваць, выступаў з рэзкай крытыкай кіраўніцтва ўніверсітэта. Далучыўся да Каардынацыйнай рады. Улетку 2021 года сышоў з універсітэта.
Ла-Пас (Балівія)
Ла-Пас (ісп. La Paz de Ayacucho), горад у Балівіі. Адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Ла-Пас. Фактычная сталіца дзяржавы. 1,6 млн. жыхароў. Галоўны эканамічны, фінансавы, навуковы і культурны цэнтр краіны.
Гісторыя
З 1898 фактычная сталіца Балівіі (афіцыйная — Сукрэ), рэзідэнцыя прэзідэнта і парламента. Пераезд кіраўніцтва краіны адлюстраваў змены ў балівійскай эканоміцы, выкліканыя спустошваннем сярэбраных шахт Патасі і пачаткам распрацоўкі алавянных радовішчаў каля Арура, і адпаведныя змены ў расстаноўцы сіл рэгіянальных эліт.
Эканоміка
Галоўны прамысловы (да 75% усёй прадукцыі апрацоўчай прамысловасці краіны) і гандлёва-фінансавы цэнтр Балівіі.
Прамысловасць: харчовая, тэкстыльная, гарбарна-абутковая, цэментная, мэблевая, шкляная. Рамесніцкая вытворчасць вырабаў з епрамікі, золата, серабра.
Транспарт
Вузел чыгунак і аўтадарог, у т.л. Трансамерыканская шаша. Міжнародны аэрапорт Эль-Альта.
Культурны ўплыў
Акадэмія навук, нацыянальны археалагічны і іншыя музеі, астранамічная абсерваторыя, 2 універсітэты.
Валерый Васілевіч Старавойтаў
Валерый Васілевіч Стараво́йтаў (нар. ) — вучоны ў галіне інфарматыкі і тэхнічнай кібернетыкі. Доктар тэхнічных навук (2000, кандыдат навук — 1990), прафесар (2003).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Магілёў. У 1972 годзе скончыў сярэднюю школу № 54 Мінска, у 1977 годзе механіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Матэматыка». З 1977 года працуе ў Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі Акадэміі навук БССР (з 2002 года Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі) на пасадах інжынера, старшага інжынера, малодшага навуковага супрацоўніка, навуковага супрацоўнік, старшага навуковага супрацоўніка (з 1990 года), вядучага навуковага супрацоўніка (з 1997 года), вядучага навуковага супрацоўніка ў лабараторыі апрацоўкі і распазнавання відарысаў. У 1989 годзе скончыў завочную аспірантуру. Па сумяшчальніцтву прафесар кафедры электронных вылічальных машын Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. Прафесар кафедры Міжнароднага інстытута дыстанцыйнай адукацыі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Апублікаваў больш за 150 прац у навуковых часопісах і працах канферэнцый, 4 манаграфіі і вучэбны дапаможнік. З’яўляецца спецыялістам у галіне апрацоўкі, аналізу і распазнання лічбавых відарысаў.
Член экспертнага савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі. Быў сузаснавальнікам Беларускай асацыяцыі па аналізу і распазнавання відарысаў (1992), яе член і сакратар. Член IEEE (Амерыканскага таварыства інжынераў электрыкаў і электронікаў) і IAPR (Міжнароднай асацыяцыі па распазнаванню вобразаў).
Сярод апублікаванага:
NGC 3504
NGC 3504 (іншыя абазначэнні — UGC 6118, MCG 5-26-39, ZWG 155.49, KUG 1100+282, IRAS11004+2814, PGC 33371) — галактыка ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вэй Юань
Вэй Юань (-) — кітайскі мысляр, гісторык, географ і паэт. Аўтар «Карт і апісання заморскіх краін» (1844), адной з першых кітайскіх кніг пра краінах Еўропы, а таксама шэрагу прац па кітайскай гісторыі і філасофіі. Заклікаў да заахвочвання прыватнай ініцыятывы. У сваіх працах выступаў за ўмацаванне абараназдольнасці краіны шляхам запазычанні заходняй ваеннай тэхнікі. Прапагандаваў погляды пра перавагу Кітая над іншымі краінамі свету. Ідэі Вэй Юаня аказалі вялікі ўплыў на развіццё грамадскай думкі ў Кітаі і Японіі.
4-я паліцэйская грэнадзёрская дывізія СС
4-я паліцэйская грэнадзёрская дывізія СС  — вайсковае фармаванне войск Вафен-СС. Дывізія была сфармавана ў 1939 годзе як частка паліцыі парадка. Пакуль паліцэйскія арганізацыі кантраляваліся рэйхсфюрэрам СС Генрыхам Гімлерам як начальнікам нямецкай паліцыі ў Міністэрстве ўнутраных спраў, яны не лічыліся часткай СС, ні паліцэйскай дывізіяй у складзе Войск СС. Статус паліцэйскай дывізія атрымала з-за таго, што выконвала спецыфічныя паліцэйскія функцыі, захоўвала знакі адрознення і званні паліцыі. Дывізія была пераведзена ў статус СС у 1942 годзе, а пасля рознага плану перафармаванняў атрымала статус тпнкава-грэнадзёрскай. Дывізія вяла баі ў Францыі, СССР, Грэцыі і Памераніі, а здалася амерыканцам у траўні 1945 года.
Фармаванне
Паліцэйская дывізія была сфармавана ў кастрычніку 1939 года, калі 15 тыс. прадстаўнікоў паліцыі парадка былі прызваныя і размешчаны разам з артылерыяй і сігнальнымі падраздзяленнямі, пераведзенымі з Вермахта. Гэтыя людзі не былі запісаны ў СС і заставаліся паліцэйскімі, захоўваючы сваю паліцэйскую структуру і званні. Мэта Гімлера ў фарміраванні дывізіі была такой:  у перыяд гарачай бюракратычнай барацьбы і змагання за жывую сілу між Вермахтам і Вафен-СС  фармаванне дывізіі дазваляла вывесці частку людзей з-пад прызыву ў Вермахт і размясціць іх пад юрысдыкцыяй СС.
Першым камандзірам быў генерал-лейтэнант паліцыі Карл Пфефер-Вільдэнбрух – кадравы паліцэйскі камандзір, які быў ад’ютантам генерала пад час Першай сусветнай вайны; адначасова ён атрымаў званне группенфюрэра СС. Дывізія была ўзброена збольшага захопленай чэшскай зброяй і праходзіла вышкаленне ў Шварцвальдзе разам з правядзеннем спецыяльных аперацый у акупаванай Польшчы.
Францыя 1940
Дывізія ў той час не была матарызванай, транспарт вазіўся на конях, таму дывізія першапачаткова знаходзілася ў рэзерве групы армій С у рэйнскай вобласці пад час бітвы за Францыю. 9 чэрвеня дывізія ўпершыню ўступіла ў бой пад час фарсіравання ракі Эна і ардэнскага канала. Дывізія вяла цяжкія баі і пасля ўзяцця вышэй названых аб’ектаў, прасоўвалася ў бок Аргонскага леса, дзе яна ўвайшла ў кантакт з французамі і правяла шэраг баёў з іх рэгулярнымі часткамі. У канцы чэрвеня 1940 года дывізія была выведзена з лініі фронта і была пераведзена ў рэзерв групы армій “Поўнач”ва ўсходняй Прусіі. У студзені 1941 года кіраванне дывізіяй перайшло ад паліцыі да СС, аднак асабісты склад дывізіі не перайшоў у склад СС, а застаўся паліцэйскім.
1941
Пад час уварвання ў СССР дывізія спачатку была часткай рэзерва групы армій Цэнтр. У жніўні 1941 года фармаванне ўступіла ў бой каля Лугі. Гэта было пад час цяжкіх баёў за лужскі плацдарм (яго ўтрымлівалі 7 савецкіх дывізій), таму паліцэйская дывізія страціла каля 2 тыс. чалавек забітымі, уключаючы камандзіра Артура Мюльверштадта. Змаганне сярод балот і лясоў вызвала шэраг праблем і пасля шэрагу правальных дзеянняў дывізія, здапамогай армейскіх частак, здолела ўварвацца ў паўночную частку Лугі, акружыць і разбіць савецкіх абаронцаў горада.
1942
У студзені дывізія выдвінулася на лінію фронта па рацэ Волхаў, і 24 лютага атрымала статус дывізіі Вафен-СС. Байцы дывізіі змянілі свае знакі адрознення з паліцэйскіх на СС-аўскія.
Новая дывізія СС вяла цяжкія баі са студзеня па сакавік, у выніку чаго была разбіта і патрапіла ў палон 2-я ўдарная армія генерала Ўласава. Рэшта года была праведзена на ленінградскім фронце.
1943
У лютым 1943 года дывізія прымала ўдзел у абарончых баях на поўдзень ад Ладажскага возера, з баямі адступіла на новую абарончую пазіцыю каля Колпіна, дзе і трымала фронт, не гледзячы на цяжкія страты.
Хутка дывізію знялі з пазіцый каб папоўніць і павысіць статус дывізіі да танкава-грэнадзёрскай. На фронце засталася толькі невялікая баявая група з галанскага валанцёрскага легіёна. У траўні баявая група была расфарміравана, калі ўжо асноўныя часткі дывізіі былі гатовы ды баявых дзеянняў. Паліцэйская дывізія не вярнулася ў СССР, а была адпраўлена на Балканы, дзе прымала ўдзел у антыпартызанскіх аперацыях на поўначы Грэцыі.
1944
Дывізія заставалася ў Грэцыі да жніўня 1944 года, пасля фармаванне адступіла, каб сустрэцца ў баю з наступаючай савецкай арміяй у раёне Белграда. Ізоў дывізія панесла значныя страты. Да верасня 1944 года дывізія скарацілася на палову і была вымушана адступіць у Славенію.
1945
Значна скараціўшаяся паліцэйская дывізія СС адправілася ў Памеранію, дзе прымала меры па спыненню наступаючай савецкай арміі. Гітлер загадаў дывізіі рухацца ў бок Берліна, але недахоп тэхнікі і паліва не дазволтў выканаць загад фюрэра. Дывізія адыйшла ў Данцыг, дзе была акружана. Пасля жорсткай бітвы рэшткі дывізіі СС былі адпраўлены морам у Свінэмюндэ. Пасля кароткага адпачынку рэшткі дывізіі перайшлі з баямі Эльбу і здаліся амерыканцам каля горада Віттэнберген-Ленцэн.
Джон Стэйнбек
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Стэнфардскім універсітэце. Шмат падарожнічаў, працаваў журналістам. Пры жыцці быў вельмі папулярны, многія творы выходзілі вялікімі тыражамі і рабіліся бэстсэлерамі.
Творчасць
У ранніх раманах «Залатая чаша» (1929), «Невядомаму богу» (1933), «Квартал Тартылья-Флэт» (1935), цыкле апавяданняў «Райская паша» (1932), зборніку навел «Доўгая даліна» (1938) прасочваюцца рамантычныя тэндэнцыі. Сацыяльная праблематыка выяўлена ў рамане «Бітва з няпэўным зыходам» (1936) і аповесці «Пра мышэй і людзей» (1937). Вяршыня яго творчасці — раман «Гронкі гневу» (1939, экранізаваны ў 1940) пра лёс даведзеных да галечы фермераў, якія вандруюць па краіне ў пошуках працы; праз пакуты і нястачы героі ўсведамляюць сябе часцінкай абяздоленага народа. Ваенная і антыфашысцкая тэматыка адлюстравана ў кнізе нарысаў «Бомбы ўніз» і аповесці «Месяц зайшоў» (абедзве 1942). У пасляваеннай творчасці Дж. Стэйнбека (раманы «Кансервавы рад», 1945; «Аўтобус, які заблудзіў», 1947; «Добры чацвер», 1954; аповесць «Жамчужына», 1947) вылучаецца філасофскі раман «На ўсходзе ад раю» (1952, экранізаваны ў 1955), у якім сцвярджаецца думка пра здольнасць чалавека перамагчы зло ў сабе і дасягнуць любых духоўных вышынь. Аўтар эпахальнага рамана «Зіма трывогі нашай» (1961), які ідэяй маральнага ўзвышэння чалавека спрыяў новаму ўздыму амерыканскай літаратуры. Кніга нарысаў «Падарожжа з Чарлі ў пошуках Амерыкі» (1962) — даследаванне маральна-грамадскага клімату ЗША.
Васількі
Назву Васількі́ маюць:
Чырвоны Груд
Чырво́ны Груд (, Чирвоный Груд) — вёска ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у напрамку на паўночны захад ад Ваўкавыска, за 65 км ад Гродна.
Гісторыя
Як маёнтак вядомы з сярэдзіны XVII ст. У 1796 г. фальварак, належаў Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 71 двор, 229 жыхароў.
Інфраструктура
Ёсць крама, Дом культуры, сярэдняя школа-сад, аддзяленне сувязі, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.
Aonidiella
Aonidiella — род сямейства шчытоўкі. Некалькі відаў з’яўляюцца шкоднікамі цытрусавых.
Віды
Віды роду :
Васток
Назву Васто́к маюць:
Валыньцы (Сакульскі павет)
Валыньцы (Wołyńce) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Сакульскага павета Падляскага ваяводства, частка вясковай гміны Кузніца.
Мотальскі строй
Мотальскі строй — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзення ў Заходнім Палессі. Бытаваў у 19 — 1-й палове 20 ст. на невялікай тэрыторыі Іванаўскага раёна (вёскі Моталь, Тышкавічы, Асаўніца).
Жаночае адзенне
Аснову летняга касцюма жанчын складалі кашуля, спадніца, фартух, гарсэт.
Кашуля
Кашулю кроілі з прамымі плечавымі ўстаўкамі, прышытымі па аснове, са шматлікімі складкамі вакол стаячага каўняра. Тыповым прыёмам аздаблення былі звычайныя строчкі, уручную прашытыя чорнай баваўнянай ніткай упоперак стаячага каўняра, манжэты.
Спадніца
Спадніца — гладкафарбаваны, бурачковы ці чырвоны андарак або палатнянік з белага кужалю, сабранага па лініі таліі на матузок.
Фартух
Фартух кроілі з 4 полак кужэльнага палатна, якія злучалі дэкарыраваным швом, што дазваляла насіць яго на два бакі. Арнамент натыкання вызначаўся дробным малюнкам чырвонага, чырвона-чорнага, блакітна-чырвона-чорнага геаметрычнага або расліннага арнаменту.
Гарсэт
Гарсэт шылі з чырвонага фабрычнага сукна, з серабрыстай парчы, аздаблялі нашыўкамі тасьмы-галуна, стужак, пацерак. Гарсэт запраўлялі ў спадніцу і падпяразвалі шырокім бурачкова-чырвоным поясам ручнога пляцення.
Галаўны ўбор
Галаўны ўбор — моцна накрухмаленая намітка, завітая на каробачку з чапцом, аздобленая кветкамі па баках або паўкругам спераду.
Мужчынскае адзенне
Прыгожым мастацкім аздабленнем вылучаліся аўчынныя кажухі і паўкажушкі.
Каменка (археалагічныя помнікі, Навагрудскі раён)
Каменка — археалагічныя помнікі каля в. Каменка Навагрудскага раёна. Каля вёскі ў 1973 знойдзены рымскі манетна-рэчавы скарб.
Курганны могільнік
Курганны могільнік размешчаны за 500 м на паўночным усходзе ад вёскі, у лесе. Захавалася 20 насыпаў сферычнай формы вышынёй 0,8-3 м, дыяметрам 4—9 м. Адзін курган прадаўгаваты, другі блізкі да квадрата. У дарэвалюцыйны час некаторыя насыпы былі даследаваны, у іх знойдзены бронзавыя пярсцёнак і 2 кольцы, фрагменты тканіны. У 1964 годзе выявіў Л. Д. Побаль, у 1973 годзе абследаваў М. А. Ткачоў.
Каменны могільнік
Каменны могільнік размешчаны за 1,5 км на захад ад вёскі, у лясным урочышчы Гавейша. Мясцовая назва Татарскія магілы. Захавалася 90 магіл, якія абазначаны пастаўленымі тарцом плітамі і плоскімі камянямі без знакаў. Месцамі ёсць каменныя абкладкі. Выявіла і абследавала ў 1982 годзе А. В. Квяткоўская.
Селішча
Селішча зарубінецкай культуры і эпохі Кіеўскай Русі размешчана паўднёвай частцы вёскі, на беразе перасохлай ракі. Выявіў у 1965 годзе Л. Д. Побаль. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду.
Дарога Ботніа
Дарога Ботніа (Botniabanan) — хуткасная чыгуначная лінія ў паўночнай частцы Швецыі. Даўжыня маршрута 190 км (120 міль), Ён ідзе з аэрапорта Крамфорс праз горад Эрншэльдсвік ва Умеа, быў адкрыты ў 2010 годзе. Цягніку дазволена ехаць з хуткасцю да 250 км/г (160 міль за гадзіну) (хоць няма цягніка, здольнага ехаць хутчэй за 200 км/г (120 міль/г) па стане на 2013 год у Швецыі).
Увядзенне
Завершана ў жніўні 2010 года, дарога Ботнія дадае 190 кіламетраў (120 міль) высокахуткаснай чыгункі да шведскай чыгуначнай сеткі. Гэта таксама самая высокахуткасная траса ў краіне. Маршруту ад аэрапорта Крамфорс праз Эрншэльдсвік ва Умео патрабуецца 140 мастоў і 25 км тунэляў.
Будаўніцтва вялося па Botniabanan AB, кампаніі, 91% якой належыць у шведскай дзяржавы і 9% з боку рэгіянальных уладаў Крамфорса, Эрншэльдсвіка, Нордмалінга і Умеа. Пачаліся работы па лініі ў 1999 годзе і дасягнулі паловы ў канцы 2005 года. Пасля яго завяршэння ў 2010 годзе лінія была здадзена ў арэнду шведскай чыгуначнай адміністрацыі. Калі Botniabanan AB аднавілі свае інвестыцыі (паводле ацэнак, да 2050), права ўласнасці на лініі пяройдуць ў чыгуначную адміністрацыю. Бюджэт будаўніцтва склаў 15 млрд. шведскіх крон.
Мяркуецца, што дарога Ботніа будзе канкурыраваць з аўтамабільным транспартам з выкарыстаннем E4, якая з'яўляецца галоўнай дарогай перавозкі цяжкіх грузавых перавозак.
Пасажырскія перавозкі пачаліся ў жніўні 2010 года, але толькі з Умеа ў Эрншэльдсвік. Апошняя мадэрнізацыя дарогі Одальс азначае, што трафік на поўдзень ад Эрншэльдсвіка пачнецца не раней за красавік 2012 года. Адразу апошняй датай быў жнівень 2011 года, але быў адкладзены з-за праблем з устаноўкай сістэмы ERTMS сігнал на дарогу Одальс.
Мэта
Чыгуначная лінія ўздоўж ўзбярэжжа Паўночнай Швецыі патрабавалася ўжо некаторы час, з адсутнасцю патэнцыялу на існуючую асноўную лінію (далей ўнутры краіны) з-за нізкіх хуткасных абмежаванняў, крывых і градыентаў. Дарога Ботніа таксама будзе спрыяць паляпшэнню грамадскага мабільнасці ў вобласці, скарачаючы час у шляху паміж Умеа і Эрншэльдсвікам да 40-50 хвілін праз высакахуткасны цягнік. Ён таксама будзе абслугоўвацца прыгараднымі цягнікамі на прапанаванай частатой не менш за шэсць цягнікоў у кожным кірунку.
Чыгуначны стандарт
Дарога з'яўляецца адным трэкам (з сартавання і іншых палажэнняў для другога шляху) і мае 22 раз'езда. Максімальная нагрузка на вось будзе 25 тон на хуткасці 120 км/г (для таварных цягнікоў) і 250 км/г, дазволенай для пасажырскіх цягнікоў (як з усімі новымі лініямі, земляныя работы павінны мець час, каб прыстасавацца да меркаванага трафіку). Крывыя мець радыус 3200 м і больш, для праходжання Эрншэльдсвіка выключэнне (да 600 м) і нешматлікія паміж 2000 і 2500 м. Максімальная адзнака складае 1%.
Затрымка запуску праз прыродную тэрыторыю браніравання
Сярэдняя частка чыгункі была гатовы для руху ў 2008 годзе, і ўсе чыгункі, за выключэннем паўночнай часткі ад кастрычніка 2009 года. Паўночная частка, каля Умеа, не распрацоўвалася да жніўня 2010 года ў сувязі з судовай баталіяй над размяшчэннем моста, які перасякае экалагічна адчувальныя зоны на рацэ Умэ Эльв. Гэтыя раёны знаходзяцца пад абаронай як запаведнік. Іншыя альтэрнатывы ў гэтым месцы былі прызнаныя недапушчальна блізкімі да Умеа па меркаваннях бяспекі, а таксама тунэль пад аэрапортам і ракой былі б занадта дарагімі. Далей на поўдзень маршрут бы надтачыў лінію і быў даражэй. Сутнасцю гэтай дыскусіі было тое, што запаведнік быў створаны некалькі гадоў пасля таго, як размяшчэнне чыгуначная лінія была ўсталявана.
Часы, адлегласці і сярэднія хуткасці
Сама чыгуначная лінія дазваляе хуткасць 250 км/г. Калі абмежаванне хуткасці падымаецца вышэй за 200 км/г, то гэта будзе самая хуткая аднапутная чыгунка ў свеце. Цягнікі будуць працаваць пры 180-200 км/г на працягу першых некалькіх гадоў, з павелічэннем хуткасці ў будучыні.
Лізінгавая кампанія Transitio, што належыць акругі, падпісала кантракт у кастрычніку 2008 года, каб купіць цягнікі Alstom Coradia.. Гэтыя цягнікі былі дастаўлены ў 2011 годзе, і іх максімальная хуткасць толькі 180 км/г. Для цягнікоў далёкага накіравання па маршруце ўСтакгольм працуе x55 з максімальнай хуткасцю 200 км/г. Пакуль пастаўшчыкі не могуць гарантаваць зімовыя характарыстыкі вышэй за 200 км/г, так як няма ніякага вопыту эксплуатацыі на такіх хуткасцях ў шведскім клімаце. Навукова-даследчы праект "Gröna tåget" расследуе гэта.
Дарога Ботніа таксама з'яўляецца першай у Швецыі чыгункай, абсталяванай сігнальнай сістэмы ERTMS (узровень 2) і была пратэставаны на 289 км/г на паўднёвай часткі Батнічнай лініі. У цяперашні час шведская сігналізацыя і яе бяспека АТС (АКРЦ — Аўтаматычнае кіравання рухам цягнікоў) правяраецца толькі да хуткасці 210 км/г.
Па стане на 16 кастрычніка 2008 года часткі чыгункі выкарыстоўваць грузавыя цягнікі, але з ручным кіраваннем.
Дарога Одальс
Лінія Ботніа сканчаецца каля аэрапорта Крамфорс пры існуючай чыгуначнай лініі Одальс, якая ідзе праз Лонсэле-Крамфорс-Хэрнёсанд-Зундсваль. Адлегласць ад з'яднання да Зундсваля складае 101 км. Гэтая чыгунка была пабудавана ў 1890-1925 і знаходзіцца ў дрэнным стане. Яна нясе ў асноўным грузы, і мае вельмі малы пасажырапаток сёння. Лінія Одальс будзе палепшана па існуючым маршруце, каб дазволіць больш высокія хуткасці, чым сёння, у дыяпазоне 100-160 км/г. Паляпшэнні будуць уключаць новыя рэйкі, новыя кантактныя сеткі, новую сістэму сігналізацыі (ERTMS) і меншую колькасць дарожных пераездаў. Некалькі яе частак на поўнач ад Хэрнёсанда (агульна 29 км) будуць заменены на новы маршрут, пабудаваны паводле тых жа стандартаў, што і Батнічная лінія. Гэта будзе завершана ў 2011 годзе. Кошт паляпшэння для лініі Одальс будзе да 6 мільярдаў шведскіх крон.
NGC 4451
NGC 4451 (іншыя абазначэнні — UGC 7600, IRAS12260+0932, MCG 2-32-79, ARAK 368, ZWG 70.111, VCC 1118, PGC 41050) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Асвальда Пайя
Асвальда Пайя (Oswaldo Payá,, , Куба — , , Куба) — лідар кубінскага хрысціянска-дэмакратычнага руху, дысідэнт.
У 2002 годзе быў ініцыятарам збору подпісаў пад петыцыяй аб рэферэндуме па пытанні адмены аднапартыйнасці на Кубе. Гэтая петыцыя стала першай апазіцыйнай акцыяй, якая распаўсюдзілася па ўсёй кубінскай тэрыторыі. Усяго было сабрана больш за 30 тысяч подпісаў. Рэферэндум не праводзіўся.
Загінуў у аўтакатастрофе каля горада Баяма падчас наведвання правінцыі Гранма.
Янканцаўскі сельсавет
Янка́нцаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Янканцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ашмянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Каменналогскага сельсавета.
Лабіялізацыя
Азначаецца «малым кружком» зверху справа ад літары, напрыклад, [с˚ум].
Гершон Трэстман
Гершон Трэстман (нарад., ) − рускі / ізраільскі паэт, празаік, публіцыст.
Васькавічы
Назву Ва́ськавічы маюць:
Гершон Трэстман
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску, там жа скончыў школу і Беларускі політэхнічны ін-т. Працаваў слесарам, інжынерам. Пасля редаторских курсаў Маскоўскага паліграфічнага ін-та − рэдактар беларускага выд-ва «Вышэйшая школа». У Ізраілі з 1990 года. Актывіст партыі Наш дом Ізраіль.
Сябра Саюза пісьменнікаў Ізраіля, Садружнасці рускамоўных пісьменнікаў Ізраіля «Сталіца», Міжнароднай федэрацыі рускіх пісьменнікаў. Сябра Міжнароднай акадэміі навук, адукацыі, тэхналогіі і мастацтваў (The International Academy of scienes, education, industry & arts, Каліфорнія, ЗША). У 2017 годзе за дасягненні ў галіне літаратуры і мастацтваў узнагароджаны залатым медалём Акадэміі.
У 2008 годзе ў газеце «Весці» апублікаваны ўрывак з паэмы Трэстмана «Парадыгма Лібермана», якую арабская грамадскасць расцаніла як абразу арабскага насельніцтва Ізраіля. Гэтая гісторыя шырока асвятлялася ў друку, яна супала з «карыкатурнай інтыфадай», калі дацкая газета «Jyllands-Posten» апублікавала карыкатуру на прарока Мухамеда. Справа разглядалася ў міравым судзе Тэль-Авіва.
Друкаваўся ў перыядычных выданнях і зборніках Расіі, Беларусі, Ізраіля, ЗША, Канады і інш.
NGC 3505
NGC 3505 (іншыя абазначэнні — NGC 3508, IC 2622, MCG -3-28-31, IRAS11005-1601, PGC 33362) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Чаша.
Цеалін
Назву Цеалі́н маюць:
Васькаўшчына
Назву Ва́ськаўшчына маюць:
Фрыц Лабанд
Фрыдрых (Фрыц) Лабанд (Fritz Laband;  — ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Кар’ера
Гуляў у складзе заходнегерманскай зборнай, якая ў 1954 годзе выйграла тытул чэмпіёна свету, за зборную згуляў 4 матчы. На клубным узроўні выступаў за каманды «Анкер Вісмар», «Гамбург» і «Вердэр».
На поле выконваў функцыі правага абаронцы, адрозніваўся атлетызмам і магутнасцю. Першы матч за нацыянальную зборную правёў за два месяцы да чэмпіянату свету 1954 года. Непасрэдна падчас чэмпіянату свету выходзіў на поле ў трох матчах, у паўфінальнай і фінальнай гульнях удзелу не прымаў, трэнер зборнай Зеп Хербергер палічыў за лепшае выставіць на гэтыя гульні Ёзэфа Позіпаля.