cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сцяг крымскіх татар
22 ліпеня 2012 года Курултай крымскататарскага народа V склікання пастанавіў даручыць Меджлісу крымскататарскага народа распрацаваць і прэзентаваць на зацвярджэнне Курултаем крымскататарскага народа VI склікання Палажэнне «Аб нацыянальным сцягу крымскататарскага народа», у якім урэгуляваць пытанне апісання, парадак афіцыйнага выкарыстання і прававой абароны нацыянальнага сцяга крымскататарскага народа.
Наталля Сяргееўна Будыка
Наталля Сяргееўна Будыка (нар., Яшкар-Ала) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1985), дацэнт (1993).
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. З 1972 года — аспірант, асістэнт, з 1989 года — дацэнт кафедры архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў, пасля кафедры тэорыі і гісторыі архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года.
Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Удзельнічала ў стварэнні праекта рэканструкцыі парку ў Лагойску. Аўтар публікацый па пытаннях садова-паркавага мастацтва Беларусі.
NGC 5697
NGC 5697 (іншыя абазначэнні — IC 4471, UGC 9407, MCG 7-30-31, ZWG 220.33, IRAS14345+4154, PGC 52207) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бычыны цэпень
Бычыны цэпень, Няўзброены цэпень, Бычыны саліцёр (Taeniarhynchus saginatus) — від стужачных чарвей.
Апісанне
Паразітуе ў кішэчніку драпежных жывёл і чалавека. Мае памеры да 5—7 м. Галоўка як і ў іншых цэпеняў з 4 прысоскамі, але без хабатка і кручкоў. Цела мае да 1 тыс. і больш членікаў.
Асаблівасці біялогіі
Развіццё бычынага цэпеня адбываецца са зменай двух гаспадароў. Асноўным гаспадаром з’яўляецца чалавек. Спелыя членікі з калам выводзяцца з кішэчніка і могуць быць праглынуты буйной рагатай жывёлай разам з забруджанай травой. У кішэчніку каровы (прамежкавага гаспадара) з яец выходзіць лічынка. Праз сценку кішэчніка яна пранікае ў кроў, разносіцца па целе жывёлы і асядае ў мышцах. Тут утвараецца новая лічынка — фіна. Яна мае выгляд пузыра, на адным канцы якога ўкручана ўнутр галоўка з шыйкай. Лічынка расце, дасягае памераў гарошыны. Калі чалавек есць дрэнна праваранае, прасмажанае або правяленае мяса, фіна можа трапіць у яго страўнік, затым у кішэчнік. Тут галоўка з шыйкай выварочваецца і прымацоўваецца да сценкі кішэчніка.
Чарвяк расце і пачынае ўтвараць спелыя членікі з палавой сістэмай. Матка складаецца з падоўжанага ствала і 17—30 бакавых адросткаў. Цэпень размнажаецца, спелыя членікі з яйцамі адрываюцца і выводзяцца вонкі. За 18—20 гадоў, якія можа праіснаваць бычыны цэпень, у яго членіках ўтвараюцца і выдзяляюцца каля 11 млрд яец.
Сасноўшчына (Вілейскі раён)
Сасно́ўшчына (, Сосновщина) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Manner (кандытарская)
Manner — сетка кандытарскіх устаноў у Аўстрыі кампаніі Josef Manner & Comp AG. Карпарацыя, заснаваная ў 1890 годзе, вырабляе шырокі асартымент кандытарскіх вырабаў: вафлі, кандытарскія вырабы працяглага захоўвання, кандытарскія вырабы з шакаладу, прысмакі, какава і розныя сезонныя прадукты.
Найбольш вядомым прадуктам кампаніі з'яўляюцца «Неапалітанскія вафлі», вырабленыя ўпершыню ў 1898 годзе. Іх прадаюць блокамі па дзесяць вафляў памерамі 47*17*17 мм з арэхава-крэмавым напаўненнем. Лясныя арэхі першапачаткова імпартавалі з італьянскага Неапаля, адсюль пайшла і назва. Асноўны рэцэпт вафляў застаецца нязменным да сённяшняга дня.
Лагатып кампаніі ўяўляе сабой малюнак сабора Святога Стэфана ў Вене. Гэта пайшло з 1890-х гадоў, калі Юзаф Манер адкрыў сваю першую краму побач з саборам. Арцыбіскупства Вены і кампанія Манера вырашылі, што фірма можа выкарыстоўваць сабор у якасці лагатыпу ў замен на фінансаванне заробку аднаго муляра, які выконваў рамонтна-аднаўленчыя работы будынку храма.
Плошчы Мінска
Плошчы са старадаўніх часоў былі адметнай рысай Мінска. Першыя плошчы былі гандлёвымі (Верхні рынак, Ніжні рынак, Конскі рынак), пазней плошчы сталі называць у гонар пэўнай падзеі (Юбілейная плошча) ці асобы (Плошча Якуба Коласа). Некаторыя плошчы не маюць афіцыйнай назвы, а толькі народную — ад вуліц, на якіх яны знаходзяцца (Запарожская плошча, плошча Казінца, Круглая плошча — на скрыжаванні вуліц Радыяльная і Ваўпшасава) і нават дзве назвы: плошча на скрыжаванні вуліцы Прытыцкага і праспекта Пушкіна вядома адначасова як плошча Прытыцкага і плошча Пушкіна.
Назвы цэнтральных плошчаў Мінска часта мяняліся па палітычных прычынах і ў выніку рэканструкцыі. Некаторыя ўчасткі маюць форму і памер плошчаў, але не маюць уласных імёнаў.
Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)
Рэчыцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларасійскай, Мінскай і Гомельскай губерняў, існавала ў 1796—1926 гг. Цэнтр — Рэчыца.
Гісторыя
29 кастрычніка 1796 года на тэрыторыі, што ўвайшла ў Чарнігаўскае намесніцтва, з далучэннем часткі былога Кіеўскага ваяводства, быў створаны Рэчыцкі павет. З 12 снежня 1796 г. у Маларасійскай губерні. 29 жніўня 1797 года павет перададзены ў Мінскую губерню з далучэннем часткі прылеглых тэрыторый Мазырскага павета. У 1886 годзе ў павеце было 405 вёсак.
У 1894 годзе — 52 мястэчкі, 861 гандлевае прадпрыемства, 34 пачатковыя і царкоўна-прыходскія школы, некалькі школ граматы і хедэраў, 5 цэркваў, 3 касцёлы, некалькі яўрэйскіх малітоўных школ, 2 бальніцы, 4 прыёмныя пакоі, 7 аптэк, 6 паштова-тэлеграфных і 5 паштовых устаноў.
Берагавое (Качырскі раён)
Берагавое — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835100.
Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)
Гісторыя
З красавіка 1919 г. у Гомельскай губерні.
Берагавое (Качырскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1324 чалавекі (638 мужчын і 686 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1096 чалавек (538 мужчын і 558 жанчын).
Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)
Гісторыя
10 красавіка 1920 года акупаваныя польскай арміяй тэрыторыі павета былі далучаны да Мазырскага павета.
У снежні 1926 года павет быў скасаваны. Воласці перайменаваны ў раёны.
Echinops ritro
Echínops rítro — від раслін роду сямейства.
Арэал
Распаўсюджаны ў паўднёвай частцы еўрапейскай часткі Расіі, у Заходняй Сібіры, на Паўднёвым Урале і ў Сярэдняй Азіі па схілах пагоркаў, у стэпе, на прыбярэжных пясках.
Ліцьвіны
«Ліцьвіны» (The Litwins, die Litwinen, Licwiny, Литвины, Литвините, Litvini) — адзін з самых аўтарытэтных фолк-гуртоў Беларусі. Калектыў пачаў граць альтэрнатыўны фолк яшчэ пад канец 1980-х. У 1980-1990-я гурт адраджаў беларускія аўтэнтычныя спевы.
Гісторыя
Увосень 1987 году ўпершыню сустрэліся Наталля Матыліцкая і Уладзімір Бербераў, які шукаў спявачку для свайго музычнага праекта. Наталля, родам са Случчыны, толькі пачынала спрабаваць сябе ў народных спевах, пераняўшы манеру ад вясковых бабуляў і закахаўшыся ў гэтае мастацтва. Уладзімір тады толькі пачынаў самастойную працу па вывучэнні народных інструментаў і музычнага фальклёру, каб стварыць гурт, заснаваны на сапраўдных, музейных, узорах народнага інструментарыю, адзення і выканальніцтва, «жывы працяг музея». Погляды абоіх на музычны фальклёр супалі, і праз год дуэт дэбютаваў на сцэне мінскага Дома літаратара.
У 1990 годзе да дуэта далучіліся Ксенія Дзягілева — скрыпачка, і Мікола Трус — тэнар, родам са Слонімшчыны. Тым жа летам гурт узяў назву «Ліцьвіны» — у памяць пра залаты век беларускай гісторыі — кругабег Вялікага Княства Літоўскага. Цалкам гурт аформіўся ўжо ў 1991 годзе ў складзе 9 музыкаў.
У 1992 годзе быў запісаны першы альбом «Галуб на чарэшні, галубка на вішні», які распаўсюджваўся на касетах, перавыдадзены ў 1998-м, а на CD выйшаў у 2002 годзе.
7 студзеня 2021 году гурт даў канцэрт з нагоды свайго 30-годдзя.
Склад
Станам на студзень 2021 года:
Папова (Холм-Жыркоўскі раён)
Папова (Попово) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Найда-Бялёўскі канал
Найда́-Бялёўскі канал — меліярацыйны канал у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Прыпяць.
Даўжыня канала 33 км. Плошча вадазбору 81,93 км². Пачынаецца за 5 км на поўнач ад вёскі Бялёў, упадае ў старарэчча Прыпяці за 5,5 км на поўнач ад вёскі Хлупін. Прытокі — меліярацыйныя каналы, у тым ліку Найда-Бялёўскі 1-ы, Марохараўскі, Смолавіцкі. Пабудаваны ў 1958 годзе.
Флора
У фітапланктоне Найда-Бялёўскага канала зарэгістравана 42 віда водарасцей, у тым ліку такія рэдкія для Беларусі віды, як, ,   і.
Свята-Успенская царква (Шышова)
Гісторыя
На заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1877 годзе з дрэва.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам, да якога з фасада далучана 2-ярусная (васьмярык на чацвярыку) шатровая званіца і з тылу прамавугольная апсіда з бакавымі нізкімі рызніцамі. Двухсхільны дах над алтарнай часткай завершаны цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане шацёр званіцы — макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.
NGC 619
NGC 619 (іншыя абазначэнні — ESO 353-21, MCG -6-4-51, AM 0132-364, PGC 5878) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Прэрагатыва
Прэрагаты́ва (praerogativa ад  — запрошаны першым, першы, хто падае голас) — выключнае права, якое належыць якому-небудзь дзяржаўнаму органу або службовай асобе. Напрыклад, парламенту прымаць законы, суду вяршыць правасуддзе, кіраўніку дзяржавы ажыццяўляць акты памілавання, узнагароджання і г.д.
Каюва (гуарані)
Каюва (саманазва Caiouá, літаральна «лясны чалавек»; kaiowás) — індзейскі народ у Паўднёвай Амерыцы. Жывуць на захадзе Бразіліі, пераважна ў штаце Мату-Гросу. Агульная колькасць (2008 г.) — 31 000 чалавек.
Каюва маюць агульнае паходжанне з парагвайскімі індзейцамі пай-тавітэра. У XVII — XVIII стст. яны мігрыравалі з поўдня ў раён субтрапічных лясоў для захавання традыцыйнага ладу жыцця. У 1870 г. частка тэрыторый, населеных каюва, увайшла ў склад Бразіліі.
Найбольш урадлівыя землі ўрад перададаў у карыстанне буйным прыватным кампаніям. Планавалася, што тубыльцы стануць працаваць на створаных плантацыях. Аднак каюва ігнаравалі іх. Таму з 1903 г. палітыка Бразіліі ў дачыненні да індзейскага насельніцтва змянілася. Былі арганізаваны дзяржаўныя ўстановы па справах індзейцаў, вылучаліся землі для іх аўтаномнага існавання, дзе павінны былі адчыніцца школы, шпіталі і хрысціянскія місіі. Аднак плошча вылучаных зямель была вельмі сціплай. У 1928 г. яна складала 18,1 га, што не давала магчымасці развіваць традыцыйную гаспадарку, у якой значную ролю адыгрывалі паляванне і збіральніцтва.
Ціск на індзейцаў Мату-Гросу ўзмаціўся з 1960-х гг., калі ўрад пачаў перпадаваць землі, што каюва лічылі гістарычна сваімі, каланістам з іншых рэгіёнаў Бразіліі. У 1980-я гг. узнік рух індзейцаў-гуарані за свае правы. У 1988 г. плошча зямель, вылучаных для пражывання індзейцаў, павялічылася да 22 400 га. Аднак іх перадача ўладальнікам натыкнулася на перашкоды з боку іншых землеўласнікаў. Зямельныя спрэчкі прыводзяць да канфліктаў і нават смяротных выпадкаў. Агульнай праблемай гэтага народа таксама з'яўляецца галеча, выкліканая недахопам сродкаў для існавання.
У нашы дні большасць каюва жыве ў сельскіх паселішчах, створаных пад уплывам палітыкі «акультурызацыі» з боку дзяржавы, займаецца сельскай гаспадаркай і працуе па найму. Асноўнай сацыяльнай і гаспадарчай адзінкай з'яўляецца буйная пашыраная сям'я на чале старэйшага чальца, звычайна мужчыны. Сем'і аднаго паселішча фарміруюць абшчыну тэкоха, на чале якой стаіць правадыр-«капітан». Акрамя таго ў абшчыны можа мецца фармальны або нефармальны палітычны лідар мбарувіка, што прадстаўляе інтарэсы абшчыннікаў перад уладамі.
Каюва захавалі шматлікія старажытныя міфы і рэлігійныя рытуалы. Нягледзячы на тое, што большасць каюва належаць да пратэстанцкіх або каталіцкай цэркваў, яны працягваюць шанаваць духаў прыроды і продкаў. Арганізацыяй традыцыйных абрадаў займаюцца шаманы. Імі могуць быць як мужчыны, так і жанчыны. Найбольш распаўсюджаны абрад уключае начныя сустрэчы вернікаў для праслухоўвання і паўтарэння спеваў шамана і спажывання кукурузнага напою кагуй. Сустрэчы скончваюцца танцамі. Практыкуюцца ахвярапрынашэнні прадуктаў земляробства для забеспячэння ўрадлівасці. Пад уплывам хрысціянства ўзнік абрад мітамангарай, калі шаман «хрысціць» дзяцей і дае ім традыцыйныя імёны.
Сан-Сіра (Кома)
Сан-Сіра (San Siro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 1855 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 103 чал./км². Займае плошчу 18 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дудзічы (гарадзішча)
Ду́дзічы — археалагічны помнік, гарадзішча V стагоддзя да н.э. — V стагоддзя н.э. каля вёскі Дудзічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Гарадзішча ранняга жалезнага веку месціцца за 0,2 км на поўдзень ад Дудзічаў, на правым беразе Пцічы, ва ўрочышчы Кобань, у полі. Вышыня над узроўнем ракі 3 — 4 метры. Авальная пляцоўка, памерам 39×25 метраў. Абкружаная моцна апоўзлым ровам. Пашкоджаная могілкамі, родавым пахаваннем Ельскіх. Гарадзішча выяўлена ў 1963 годзе Юрыем Драгуном. Паводле яго звестак, гарадзішча было акружана двума валамі і ровам. Абследавана ў 1985 годзе Таццянай Бубенькай. Культурны пласт больш за 0,3 м, у цэнтры пляцоўкі знойдзены млынавы камень. Раскопак гарадзішча не праводзілі.
Гарадзішча з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэгіянальнага значэння.
Вышэйшая школа адукацыі ў спорце
Вышэйшая школа адукацыі ў спорце — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.
Агульная характарыстыка
Вышэйшая школа адукацыі ў спорце сёння мае кампусы ў Варшаве і ў Бельска-Бяле. Гэта спартыўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе навучанне на першай (бакалаўр) і другой (магістр) ступені вышэйшай адукацыі ў галіне навук аб спорце, фізічнай культуры, турызме і рэкрэацыі. Дазвол на дзейнасць у сферы вышэйшай і дадатковай адукацыі ўстанова атрымала 9 верасня 2002 года і ўнесена пад № 111 у Рэестр недзяржаўных прафесійных вышэйшых навучальных устаноў Міністэрства навукі і вышэйшай адукацыі Рэспублікі Польшча.
Мая Трафімаўна Буйлова
Мая Трафімаўна Буйлова (нар., Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працавала ў Брэсцкім аблпраекце, Белпрампраекце, з 1977 года — галоўны архітэктар аддзела ў Белмясцпрампраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.
Red Bull GmbH
Red Bull GmbH — аўстрыйская кампанія па вытворчасці энергетычных напояў, найбольш вядомы з якіх — Red Bull. Фірма была заснавана Дытрыхам Матэшыцам у 1984 годзе. Галоўнае прадпрыемства знаходзіцца ў мястэчку Фушль-ам-Зээ пад Зальцбургам.
Red Bull GmbH валодае таксама шэрагам спартыўных клубаў, у тым ліку футбольным клубам «Рэд Бул Зальцбург».
Сезон 2020/2021 «Гарызонта» Мінск
У сезоне 2020—2021 жаночага баскетбольнага клуба Гарызонт з Мінска прымаў удзел:
Белгаан
Назву Белгаан (Belgaum) маюць:
Анакаланг
Анакала́нг (Pulau Sumba) — комплекс мегалітычных помнікаў у цэнтральнай частцы вострава Сумба ў Інданезіі.
Она Міцюце
Она Міцюце (Ona Miciūtė; 14 снежня 1909, Вільня, Расійская імперыя — 2 лютага 1973, Вільня, Літоўская ССР) — літоўская паэтэса і перакладчыца.
Анакаланг
Мегалітычныя канструкцыі Акаланг раскіданы па ўсёй тэрыторыі аднайменнай даліны, населенай усходнімі сумба. Звычайна яны месцяцца каля вёсак і ўяўляюць сабою магільні правадыроў. Найбольш вядомы і найлепш даследаваны магільні каля вёскі Кампунг, дзе, згодна легендзе, пахавана князёўна.
Она Міцюце
Біяграфія
Нарадзілася ў Вільні ў працоўнай сям’і, дзе пастаянна адчуваўся недахоп хлебу. Акрамя Оны, у сям’і былі яшчэ дзве сястры і брат, таму голад і галеча былі звычайнай справай. Аднак з першых дзён свядомага жыцця яна горача ішла да навукі. Жывучы ў прытулку, скончыла пачатковую школу. Пазней скончыла Віленскую гімназію Вітаўта Вялікага, дзе жыла ў студэнцкім інтэрнаце. Пасля заканчэння гімназіі і атрымання стыпендыі Віленскага Літоўскага камітэта, у 1932 г. паступіла на аддзяленне гуманітарных навук Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, выбраўшы паланістыку (у праграму таксама ўваходзіла дысцыпліна бібліятэказнаўства) і другі кірунак — літуаністыка. У 1937 годзе скончыла Віленскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «польская мова і літаратура».
Анакаланг
Як выявілі вучоныя, найбольш старажытныя мегаліты маглі быць усталяваны ў канцы неаліта. Традыцыя іх узвядзення працягвалася да першай трэці XX ст.
Она Міцюце
Біяграфія
Супрацоўнічала з літаратурнымі выданнямі «Varsnos» і «Varpos». Удзельнічала ў працы Віленскага літоўскага мастацка-літаратурнага таварыства і Віленскага літоўскага студэнцкага саюза. У 1939—1941 гг. працавала на Віленскім радыё перакладчыцай на польскую і літоўскую мовы. У гады гітлераўскай акупацыі да красавіка 1942 года працавала бібліятэкаркай. У 1944—1950 гг. працавала старшай бібліёграфкай Інстытута літоўскай літаратуры і загадчыцай аддзела рукапісаў літоўскай літаратуры.
У той час яна напісала навуковую працу «Рукапісная спадчына Сіманаса Даўкантаса» (выданне Інстытута літоўскай літаратуры).
Муж Оны Міцюце — беларускі дзеяч і літаратуразнаўца Янка Шутовіч быў арыштаваны органамі НКУС 19 лістапада 1944 года і прысуджаны да 10 гадоў пазбаўлення волі. Паэтка была выключана з Саюза пісьменнікаў Літвы і звольненая з працы.
Памерла ў 1973 годзе ў Вільні.
Творчасць
Першыя вершы паэткі былі апублікаваны ў 1929 годзе.
У 1938 годзе Віленскае Літоўскае мастацка-літаратурнае таварыства выдала яе першы зборнік лірыкі «Žiburiai pelkėse» («Агні на балотах»).
Яе светапогляд і паэтыка неарамантычныя, творчасць блізкая да паэзіі С. Нерыс. Пісала вершы для дзяцей, напісала п’есу «Stebuklingoji dėžutė» («Скрыня шчасця», 1957), аўтабіяграфічную аповесць пра дзяцінства «Першая галінка» («Pirmoji šakelė», 1972). Перакладала на літоўскую мову творы польскіх пісьменнікаў Е. Анджэеўскага, М. Дамброўскай, Я. Парандоўскага і інш.
У 1979 годзе пасмяротна выйшаў зборнік вершаў «Rudens gėlės» («Восеньскія кветкі»).
NGC 597
NGC 597 (іншыя абазначэнні — ESO 353-11, MCG ?6-4-44, IRAS01299-3345, PGC 5721) — галактыка ў сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Рыкшына (Холм-Жыркоўскі раён)
Рыкшына (Рыкшино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Слонімская мячэць (1994)
Слонімская мячэць — мячэць у горадзе Слоніме. Размешчана па вуліцы Агінскага, 10.
Гісторыя
Да 1944 года ў горадзе была мячэць, якая была спалена падчас Другой сусветнай вайны немцамі перад адступленнем. Мячэць стаяла на былой Татарскай вуліцы, зараз гэта вуліца Кірава.
У 1994 годзе была адкрыта новая мячэць у былой гаспадарчай пабудове XIX стагоддзя, якая ў савецкі час выкарыстоўвалася пад фізкультурна-аздараўленчы цэнтр. Будынак быў перададзены па загадзе старшыні беларускага парламента Станіслава Шушкевіча, пасля ліста Сулеймана Байрашэўскага, мясцовага імама.
Архітэктура
Будынак з'яўляецца прыкладам архітэктуры гаспадарчых збудаванняў Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзя. Унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей (пратакол Навукова-метадычнай Рады № 77 ад 13 лістапада 2002 года), як помнік 3 катэгорыі каштоўнасці.
Кін-Камінскі
Кін-Камінскі — мужчынскае прозвішча.
Зялёная Рошча (Паўладарская вобласць)
Зялёная Рошча — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 262 чалавекі (133 мужчыны і 129 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 211 чалавек (105 мужчын і 106 жанчын).
Іван Караджаў (рэвалюцыянер)
Іван Хрыстоў Караджаў — балгарскі грамадскі дзеяч і рэвалюцыянер, дзеяч Унутранай македонскай рэвалюцыйнай арганізацыі, адзін з галоўных прыхільнікаў крыла Івана Міхайлава.
NGC 5698
NGC 5698 (іншыя абазначэнні — UGC 9419, MCG 7-30-38, ZWG 220.37, IRAS14352+3840, PGC 52251) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
2 красавіка 2005 года у галактыцы была зарэгістравана ўспышка звышновай SN 2005bc.
Неапалітанскія вафлі
Неапалітанскія вафлі — венская выпечка, вафлі з начынкай з лясных арэхаў і крэмам какавы. Рэцэпт вынайшаў Іозеф Манер у 1898 годзе. Альтэрнатыўнымі інгрэдыентамі для начынкамі могуць выступаць малочны крэм або нуга.
Назва паходзіць ад італьянскага горада Неапаль, з якога першапачаткова прывозілі лясныя арэхі.
Андала-Валтэліна
Андала-Вальцеліна (Andalo Valtellino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сондрыа.
Насельніцтва складае 548 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 91 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 23014. Тэлефонны код — 0342.
Альберт Рыгоравіч Мельнікаў
Альберт Рыгоравіч Мельнікаў (нар., с. Бярозаўскае, Валгаградская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут у 1957 годзе. Працаваў у СКБ мэблі ў Ерэване, ЭКБ мэблі ў Мінску, з 1968 па 1982 год — загадчык аддзела, намеснік дырэктара па мастацкім канструяванні ў Беларускім філіяле УНДІТЭ, з 1986 года — намеснік галоўнага інжынера Мінскага завода халадзільнікаў.
Творчасць
Працуе ў галіне праектавання інтэр’ераў, мэблі, вырабаў культбыту, прамысловага абсталявання. Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): інтэр’ер, мэбля і абсталяванне Палаца спорту (1964), аўтарамонтнага завода (1968), Заводскага райкама КПБ (1978) у Мінску. Адзін з аўтараў навучальнага дапаможніка для ВНУ «Асновы мастацкага канструявання» (Мінск, 1978).
Узнагароды
Узнагароджаны залатым і бронзавым медалямі ВДНГ СССР.
Леапольд Кні
Карл Ігнат Леапольд Кні (Carl Ignaz Leopold Kny;, — , ) — нямецкі батанік, які вывучаў, у асноўным, грыбы, імхі, папараці і водарасці.
Вучыўся ў Брэславе, Мюнхене і ў Берліне (у Аляксандра Браўна).
З 1873 года прафесар фізіялогіі раслін у Берлінскім універсітэце і ў Вышэйшай земляробчай школе, дырэктар Інстытута фізіялогіі раслін. Сярод яго вучняў у Берліне быў фізіёлаг раслін Герман Фёхтынг (1847-1917).
Кні вядомы выданнем насценных табліц па ўсіх аддзелах батанікі (Botanische Wandtafeln). Гэта цудоўнае выданне ўяўляе сабой навуковую працу, заснаваную на самастойных даследаваннях. Тэкст, які на 554 старонках тлумачыць табліцы, часта ўтрымліваў шэраг вельмі каштоўных манаграфій. Ілюстрацыйная частка адрознівалася дэталёвай прапрацоўкай. Выданне пачалося ў 1874 годзе і скончылася ў 1911 годзе. Былі выдадзены 117 табліц.
Казьянкаўскі манетны скарб
Казья́нкаўскі манетны скарб — манетны скарб, знойдзены ў 1973 годзе каля вёскі Каз’янкі Полацкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. З'яўляецца адным з буйнейшых грашовых скарбаў, знойдзеных на тэрыторыі Усходняй Еўропы.
Скарб ухаваны ў 940-я гады. Складаецца з загорнутых у бяросту куфіцкіх дырхемаў Арабскага халіфата. З іх захавалася 7588 манет эміраў Саманідаў, Сафарыдаў, халіфаў Абасідаў, волжскай Балгарыі і імітацыі манет Саманідаў і Абасідаў.
Скарб захоўваецца ў Полацкім краязнаўчым музеі.
Руанда
Гісторыя
Старажытнымі жыхарамі тэрыторыі Руанды былі пігмеі-тва. Не пазней за 1 тысячагоддзе н. э. тут пасяліліся банту, якія стварылі культуру Урэвэ, займаліся земляробствам, былі добра знаёмы з металургіяй і керамікай. У XVI стагоддзі ўзнікла дзяржава тутсі на чале з манархамі-мвамі. Яе пашырэнне суправаджалася складваннем эліты з ліку тутсі, што займаліся жывёлагадоўляй, і падпарадкаваннем земляробчага насельніцтва хуту.
1 ліпеня 1962 годзе абвешчана незалежнасць Руанды, першым прэзідэнтам стаў Грэгар Кайібанда. У снежні 1963 годзе зноў адбыліся сутыкненні паміж хуту і тутсі, пачалося выцясненне тутсі з дзяржаўнага апарату. У ліпені 1973 года ваенныя на чале з генералам Жувеналем Хаб’ярыманай здзейснілі дзяржаўны пераварот. У снежні 1978 годзе прынята новая канстытуцыя Руанды, Хаб’ярымана абраны прэзідэнтам краіны. Адзінай дазволенай палітычнай партыяй абвешчана Нацыянальны рух за развіццё (заснавана ў 1975). У кастрычніку 1990 годзе з тэрыторыі Уганды ў Руанду ўварваліся ўзброеныя атрады Патрыятычнага руандыйскага фронту (ПРФ), створанага эмігрантамі-тутсі. 4 жніўня 1993 года паміж ПРФ і ўрадам Руанды падпісана пагадненне пра спыненне агню і стварэнне кааліцыйнага ўрада. 6 красавіка 1994 годз быў збіты самалёт, на якім ляцеў Хаб’ярымана, ён загінуў, у чым абвінавацілі тутсі. Міліцыя хуту пачала масавае фізічнае знішчэнне тутсі; у выніку генацыду загінулі да 1 млн чалавек. У адказ ПРФ разгарнуў наступленне і авалодаў усёй тэрыторыяй Руанды. Больш за 2 млн хуту ўцяклі ў суседнія краіны. У ліпені 1994 годзе прэзідэнтам Руанды абвешчаны выхадзец з хуту Пастэр Бізімунгу, віцэ-прэзідэнтам — выхадзец з тутсі Поль Кагамэ. У 1997 годзе войскі Руанды дапамаглі скінуць рэжым Мабуту Сесе Сека ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, а з верасня 1998 года ўдзельнічаюць ва ўзброеным канфлікце ў гэтай краіне. У красавіку 2000 года новым прэзідэнтам Руанды абраны Поль Кагамэ.
У лютым 2019 года Руанда закрыла мяжу з Угандай, пасля таго, як П. Кагамэ абвінаваціў Ё. Мусевені у падтрымцы груп, якія спрабуюць звергнуць яго і адвольна затрымліваюць грамадзян Руанды.
Сіўцы (Даўгінаўскі сельсавет)
Сі́ўцы (, Сивцы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Мільчанскага сельсавета.
Чэхаў
Чэхаў — прозвішча, тапонім.
NGC 574
NGC 574 (іншыя абазначэнні — ESO 353-6, MCG ?6-4-39, IRAS01268-3551, PGC 5544) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Скульптар.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Сыта
Сыта́ — страва у многіх народаў, засалоджаная мёдам вада.
Сыту выкарыстоўвалі ў якасці поснай закраскі для кашы, куцці, кісялю. Самастойна спажывалі ў посныя дні. На памінкі, Дзяды гатавалася абрадавая страва канун — у сыту дадавалі хлеб.
Выкарыстанне ў пчалярстве
Пчаляры выкарыстоўвалі вадкую і густую сыту ў якасці падкормкі пчол. Вадкая складалася з 2—3 частак вады і 1 часткі мёду і выкарыстоўвалася вясной і раннім летам з мэтай павелічэння расплоду. Густая сыта гатавалася з 2—3 частак мёду і адной часткі вады і выкарыстоўвалася пры недахопе мёду ў вуллі пасля зімы.
Сласціха (Холм-Жыркоўскі раён)
Сласціха (Сластиха) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У 2004—2019 гадах у складзе Томскага сельскага паселішча.
Карл Мілес
Карл Мілес (Carl Emil Wilhelm Milles; сапраўднае прозвішча Андэрсан;, Лага, каля г. Упсала — , ) — шведскі скульптар, знакаміты пераважна сваімі фантанамі. Ён быў жанаты з мастачкай Вольгай Мілес, з’яўляўся родным братам скульптара Рут Мілес і зводным братам архітэктара Эверта Мілеса.
Карл Мілес стварыў статую Пасейдона ў Гётэбаргу, статую караля Швецыі Густава I Ваза ў Скандынаўскім музеі, скульптурную групу «Арфей» з вонкавага боку Стакгольмскай Канцэртнай Залы і скульптуру Фольк Фільбютэра ў Лінчэпінгу. Апошні намаляваны на марцы, якая была выпушчаная ў 1975 годзе, ў азнаменаванне стагоддзя майстра. Мілесгардэн стаў яго апошнім домам і ў цяперашні час з’яўляецца музеем.
Ірэна Вранчыч
Ірэна Вранчыч (нар., Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна) — прафесійная баснійская баскетбалістка. Выступала за зборную Босніі і Герцагавіны.
Біяграфія
Першым прафісійным клубам быў «Младзе Краішнік», пазнея ў Босніі і Герцагавіны выступала за « Жэлезнічар Сараева» і «РМУ Банавічы». У Сербіі гуляла за «Спартак» і «Вождавац», а затым перабралася ў Чэхіі («Лакаматыва Карлавы Вары», Страканіцы), Іспаніі («Аль-Казэрэс»), Румыніі (КСБ «Александрыя»), Польшчы (Люблін).
У 2020 годзе падпісала кантракт з мінскім «Гарызонтам».
Выступала за зборнубю U-16 (2004) і U-18 (2007—2008). У 2009 годзе дэбютавала за зборную Босніі і Герцагавіны.
Барыс Сяргеевіч Гудзімаў
Барыс Сяргеевіч Гудзімаў - хірург, тапографаанатам, доктар медыцынскіх навук, прафесар (кафедра аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі) Скончыў Новасібірскі медыцынскі інстытут у 1942.
Навукова даследчая дзейнасць
Першым настаўнікам лічыў акадэміка, затым працаваў пад кіраўніцтвам прафесараў І.Л. Брэгадзэ і Г.Л. Любана.
Прапанаваў апарат для сдаўлення сасудаў канечнасці пры ўнутрыкоснай анестэзіі і апарат аўтаматычнага дазаванага ўвядзення вадкіх лекавых рэчываў; распрацаваў спосабы унутрытазавай празлакунарнай навакаінавай блакады. Іншы кірунак навуковых даследаванняў - пошук шляхоў прафілактыкі ускладненняў пры аперацыях на печані.
Прапанаваў спосабы пластыкі раневых паверхняў паренхиматозных органаў з ужываннем вытворных цэлюлозы; распрацаваў топографоанатомически абгрунтаваныя доступы да печані, ніжняй полай вене і яе галінах, прамой кішцы. Працаваў над праблемай паляпшэння вынікаў рэзекцыі страўніка пры язвавай хваробы, 1975. Падрыхтаваў манаграфію «Тактыка лекара пры абследаванні, лячэнні і назіранні анкалагічнага хворага» 1986.
Прапанаваў спосабы пластыкі раневых паверхняў паренхиматозных органаў з ужываннем вытворных цэлюлозы; распрацаваў топографоанатомически абгрунтаваныя доступы да печані, ніжняй полай вене і яе галінах, прамой кішцы. Працаваў над праблемай паляпшэння вынікаў рэзекцыі страўніка пры язвавай хваробы, 1975.
Эпштэйн
Эпштэйн — прозвішча.
Мілес
Мілес — прозвішча.
Лугавое (Качырскі раён)
Лугавое — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 105 чалавек (55 мужчын і 50 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 59 чалавек (33 мужчыны і 26 жанчын).
Бадгір
Бадгір (фарсі بادگیر, у пер. ветралоў) — традыцыйны арабскі архітэктурны элемент, створаны для вентыляцыі будынкаў і падтрымання нармальнага тэмпературнага балансу ў ім.
Агульныя звесткі
Калі быў створаны першы бадгір — дакладна не ўстаноўлена, аднак яны з'яўляюцца неад'емнай часткай персідскай і іранскай традыцыйнай архітэктуры ўжо на працягу стагоддзяў. Кожная вежа бадгіра мае па меншай меры два вертыкальных паветраных канала — у адрозненне ад арабскіх малкваф, якія маюць, як правіла, усяго адзін канал. Бадгір уяўляе сабой масіўную вежу, узнімальную ад самых ніжніх памяшканняў будынка высока над яго дахам. Гэтая вежа падзелена, як правіла на чатыры вертыкальных паветраных канала, якія выходзяць у верхняй частцы бадгіра на ўсе чатыры бакі свету. Гэтыя каналы адпаведна надвор'ю і напрамкам вятроў могуць па неабходнасці адчыняцца і зачыняцца, рэгулюючы, такім чынам, паветраныя патокі ўнутры будынка. Дзеянне бадгіра можа камбінавацца з іншымі адпаведнымі прыборамі і награвальнымі элементамі.
Вышыня вежы дазваляе выкарыстоўваць заснаваны на руху цёплых паветраных патокаў т. зв. «камінны эфект», а таксама паступленне ўнутр свежага паветра і ветру. Калі ў будынку горача і пануе падвышаная тэмпература, то ў дзеянне ўступае «камінны эфект» (асабліва часты ў начны час). Халаднаватае начное паветра струменіцца праз бадгір ў будынак і астуджае разагрэтыя сцены, якія збіраюць цяпло. Яны награваюць паветра з вуліцы, якое падымаецца назад у бадгір і выходзіць вонкі. Дадаткова сцены вежы і будынка, асабліва яго дах, таксама выпускаюць ноччу назапашанае за дзень цяпло. Акрамя забеспячэння будынка свежым паветрам, бадгір служыць мэтам якаснай вентыляцыі ўсіх памяшканняў ўнутры дома, а таксама забеспячэнню дастатковай вільготнасці паветра. Ад даўжыні каналаў бадгіра залежыць іх цеплаёмістасць і той аб'ём вады, які бадгір здольны акумуляваць для астуджэння і падсілкоўвання паветра з мэтай павышэння яго вільготнасці.
Бадгіры таксама будуюцца над халадзільнымі памяшканнямі і падземнымі вадасховішчамі. Дзякуючы тэхналогіях выпарэння і ахладжэння, камбінацыям ціску ўнутры каналаў вежы, яны здольныя нават у летнія месяцы падтрымліваць нізкія тэмпературы, блізкія да кропкі замярзання вады.
NGC 5699
NGC 5699 (іншыя абазначэнні — NGC 5706, MCG 5-35-2, ZWG 164.4, PGC 52334) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 5699, NGC 5706.
Галактыка ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Б’янцонэ
Насельніцтва складае 1220 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 72 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 23030. Тэлефонны код — 0342.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Siro.
Станькі (Вілейскі раён)
Станькі́ (, Станьки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Сіўцаўскага сельсавета.
Annual Review of Genetics
«Annual Review of Genetics» — штогадовы амерыканскі навуковы часопіс, які выдаецца. Друкуе аглядныя артыкулы па праблемах генетыкі чалавека, жывёл, раслін, грыбоў, бактэрый і вірусаў. Заснаваны ў 1967 годзе. Шэф-рэдактар — (з 2022 г.). Па дадзеных Journal Citation Reports у 2022 годзе часопіс меў імпакт-фактар роўны 11,1 і займаў восьмае месца сярод 171 часопіса ў катэгорыі «Генетыка і спадчыннасць».
Барыс Давыдавіч Гюнтар
Бары́с Давы́давіч Гю́нтар ( — ) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сям’і акцёраў. Маці — руская, бацька — з паволжскіх немцаў. З 8 гадоў жылі ў Разані прама ў тэатры.
Пасля таго, як Барыс сунуў алавянага салдаціка ў разэтку і выключыў усё святло ў тэатры, нехта напісаў данос, што хлопец сарваў патрыятычны спектакль. Гэта расцанілі як дыверсію і арыштавалі бацькоў Барыса, а праз тры дні і яго самога. З бацькамі Барыс сустрэўся толькі праз тры гады — калі іх вызвалілі. Хлопчыка месяц трымалі ў разанскім следчым ізалятары, у камеры разам з ім было каля 30 чалавек — дзяцей рознага ўзросту. Падчас допытаў Барыса фізічна катавалі, выбіваючы прызнанне, што нехта яго падштурхнуў да дыверсіі. Суду не было. Перавезлі ў Маскву і адправілі на двухмесячны этап у горада Ангарск ў дзіцячы дом для дзяцей асуджаных. Бацькі вызваліліся ў 1954 годзе, уладкаваліся на працу ў Іркуцку і забралі сына з інтэрнату.
Пасля няўдалай спробы паступіць у інстытут, куды яго не ўзялі з-за судзімасці бацькоў, і службы ў арміі, яго накіравалі працаваць слесарам на паўвостраў Мангушлак (Казахстан), прымаў удзел у будаўніцтве знакамітага маяка ў горадзе Актаў. Праз 13 гадоў пераехаў жыць у Гомель, дзе працаваў на Гомсельмашы.
Дэпутацкая дзейнасць
У Вярхоўны Савет быў абраны ад Гомельска-Сельмашаўскай акругі. З першага дня ўтварэння Апазіцыі БНФ быў яе актыўным членам. Уваходзіў у склад Ценевага кабінета Апазіцыі БНФ.
Быў сакратаром Камісіі ВС у пытаннях працы, цэн, занятасці і сацыяльнай абароны насельніцтва. Уваходзіў у склад Часовай камісіі ВС па ацэнцы дзейнасці службовых асоб у сувязі з ліквідацыяй наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.
У студзені 1991 года ў складзе дэлегацыі Апазіцыі БНФ быў у Вільнюсе, калі туды былі ўведзеныя савецкія войскі з мэтай падавіць імкненне літоўцаў да Незалежнасці. Узнагароджаны медалём Літоўскай Рэспублікі «Памяці 13 студзеня».
Барыс Гюнтар быў адным з аўтараў пакету дакументаў, якія ляглі ў падмурак прынятай 25 жніўня 1991 года Пастановы аб абвяшчэнні незалежнасці Беларусі.
Удзельнік галадоўкі дэпутатаў 11-12 красавіка 1995 года ў Авальнай зале, абвешчанай у знак пратэсту супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэферэндума аб ліквідацыі статусу беларускай мовы як адзіна дзяржаўнай, ліквідацыі статусу дзяржаўных сімвалаў «Пагоні» і Бел-Чырвона-белага сьцяга, эканамічнай інтэграцыі з Расіяй і праве прэзідэнта распускаць парламент.
Пасля заканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў пэўны час працаваў у праваабарончым цэнтры «Вясна».
Фарфоравая мануфактура Аўгартэн
Фарфоравая мануфактура Аўгартэн (Porzellanmanufaktur Augarten) — першая ў імперыі Габсбургаў фарфоравая мануфактура, якая знаходзілася ў прадмесці Вены.
Гісторыя
Фарфоравая мануфактура ў Вене стала другой у Еўропе пасля Мейсенскай.
25 мая 1718 года аўстрыйскі імператар Карл VI сваім загадам перадаў асаблівыя прывілеі Клаўдзіўсу Інацэнціўсу дзю Пак'е (Claudius Innocentius du Paquier) на права манапольнай вытворчасці фарфора ў імперыі на працягу 25 гадоў. Гэты перыяд вытворчасці аўстрыйскага фарфора стаў вядомым, як «перыяд дзю Пак'е».
Мануфактура зноў распачала працу ў 1923 годзе.
Французскі Алжыр
Францу́зскі Алжы́р (Alger да 1839, пазней Algérie неафіцыйна Algérie française, الجزائر الفرنسية Al-Jaza'ir Al-Fransiyah) існаваў з 1830 па 1962. З 1848 да абвяшчэння незалежнасці, увесь Міжземнаморскі рэгіён Алжыра быў неад’емнай часткай Францыі, накшталт сённяшняй Корсікі і Рэюньёна. Пераважна засушлівы ўнутраны Алжыр, як і рэшткі Французскай Паўночнай Афрыкі, ніколі не лічыліся часткай Францыі. Адна з найстарэйшых заморскіх тэрыторый Францыі, Алжыр стаў месцам для сотні тысяч еўрапейскіх імігрантаў, вядомых як п’е-нуар. Аднак, карэнныя мусульмане — арабы і берберы заставаліся большасцю насельніцтва краю на працягу сваёй гісторыі. Паступова незадаволенасць сярод мусульманскага насельніцтва з-за адсутнасці палітычнага і эканамічнага статусу прывёў да патрабаванняў большай палітычнай аўтаноміі, і ў выніку да незалежнасці ад Францыі. Напружанасць у адносінах паміж гэтымі двума групамі насельніцтва зведала кульмінацыю ў 1954 годзе, калі пачаліся першыя сутычкі, якія пазней перараслі ў алжырскую вайну. Вайна скончылася ў 1962 годзе, калі Алжыр атрымаў поўную незалежнасць у адпаведнасці з Эўянскімі пагадненнямі, падпісанымі ў сакавіку 1962, і праведзеным у ліпені 1962 рэферэндумам аб самавызначэнні.
Пачатковыя канфлікты
З 1516 года — часу захопу Алжыра асманскімі адміраламі, братамі Арудж і Хайр ад-Дзін Барбароса, Алжыр стаў базай пірацтва ў Міжземным моры. У 1681 годзе Людовік XIV запрасіў адмірала Аўраама Дзюкена для барацьбы з берберскімі піратамі, а таксама загадаў атакаваць Алжыр паміж 1682 і 1683 пад падставай аказання дапамогі хрысціянскім палонным. Зноў Жан-д’Эстрэ бамбардзіраваў Трыпалі і Алжыр у 1685—1688 годзе, пасол Алжыра наведаў Версаль, і дагавор быў падпісаны ў 1690 годзе, які забяспечыў мір ва ўсім 18 стагоддзі
У XVIII—XIX стагоддзях Алжыр быў Алжырскім эялетам Асманскай імперыі, меў пэўную аўтаномію. Барбарыйскі бераг быў тады апорай піратаў-бербераў, якія праводзілі рэйды супраць еўрапейскіх і амерыканскіх караблёў.
Канфлікты паміж Барберыйскімі дзяржавамі і ЗША завяршыліся Першай (1801—1805) і Другой (1815) берберыйскімі войнамі. Англа-галандская група, якую ўзначальваў адмірал лорд Эксмута, правялі карную экспедыцыю, якая ў жніўні 1816 года бамбіла Алжыр. Дэй быў вымушаны падпісаць берэрыйскія дагаворы.
Нязгоды паміж Францыяй і алжырскімі кіраўнікамі пачаліся з самага пачатку рэстаўрацыі Бурбонаў. Яшчэ з XV стагоддзя ў Алжыры з’явілася французская гандлёвая кампанія, якая плаціла дэю штогадовую даніну ў памеры 60 тысяч франкаў. У 1815 дэй Алжыра Гусейн-Паша настаяў на павелічэнні гэтай даніны да 200 тысяч франкаў. Падатлівасць французскага консула Дэваля прывяла да яшчэ большых замахаў; адмова ў задавальненні апошніх выклікала з боку дэя санкцыі супраць кампаніі. Ён стаў усяляк прыгнятаць манапольную для французаў лоўлю жэмчуга, патрабаваў ад французскага ўрада неадкладнай выплаты 7000000 франкаў запазычанасці алжырскім гандлёвым дамам за розныя пастаўкі для метраполіі з часоў Дырэкторыі і Консульства і відавочна выяўляў намеры выгнаць французскую гандлёвую кампанію і знішчыць заснаваныя яе ўстановы. Нарэшце адбылася асабістая крыўда, нанесеная Гусейн-Пашой французскаму консулу. Гэтага Францыя не магла дараваць і стала рыхтавацца да рашучых дзеянняў.
Французскае заваяванне Алжыра
Заваяванне Алжыра было пачата ў апошнія дні рэстаўрацыі Бурбонаў Карлам X, які паспрабаваў павялічыць сваю папулярнасць сярод французскага народа, асабліва ў Парыжы, дзе было шмат ветэранаў напалеонаўскіх войнаў. Яго мэтай было ўмацаваць пачуццё патрыятызму, і адцягнуць увагу ад няўмелай ўнутранай палітыкі.
Адмірал Гі Віктар Дзюперэ ўзначаліў армаду з 600 судоў, якая выйшла з Тулона і накіравалася ў Алжыр. Выкарыстоўваючы план Напалеона ад 1808 года для ўварвання ў Ірак, генерал дэ Бурмон высадзіўся ў 27 км да захаду ад горада Алжыр, у Сідзі Фрэдж 14 чэрвеня 1830, з 34 000 салдат. У адказ на дзеянні французаў, алжырскі дэй выставіў войска з 7000 янычараў, 19000 байцоў з Канстанціны і Арана, і 17000 кабілаў. Французы стварылі моцны плацдарм і пачалі наступ на горад Алжыр, маючы перавагу ў артылерыі. Французы перамаглі ў бітве пры Staouéli 19 чэрвеня, і ўвайшлі ў Ірак 5 ліпеня пасля трохтыднёвай кампаніі. Дэй пагадзіўся здацца ў абмен на яго свабоду. Праз пяць дзён ён адплыў са сваёй сям’ёй, на французскім караблі ў Італію, якая тады была пад кантролем Аўстрыйскай імперыі. Ссылка дэя завяршыла 313 гады асманскага панавання на тэрыторыі Алжыра.
Па заваяванні, у кастрычніку французская армія мабілізавала першых зуаваў (назва дадзена некаторым часцям лёгкай пяхоты), пазней былі створаны часці сіпахаў, адначасова Францыя экспрапрыявала ўсе землі і маёмасць, якія належалі турэцкім пасяленцам (белікс). У заходнім рэгіёне Аран, Султан Марока Мауля Абд ар-Рахман бін Хішам, камандуючы прававерных, не мог заставацца абыякавым да разні, якую учынілі французскія хрысціянскія войскі і заклікаў мурабіт да джыхаду. Таксама Султан Абд ар-Рахман аказаў дапамогу алжырскім паўстанцам на чале з Абд аль-Кадзірам. Узначальваючы войска з 12000 мужчын, Абд эль-Кадзіра арганізаваў блакаду Арана.
Ледзь вестка аб узяцці Алжыра дасягнула Парыжа, Карл X быў скінуты ў ходзе трох слаўных дзён у ліпені 1830 года, і яго стрыечны брат Луі-Філіп I узначаліў канстытуцыйную манархію. Новы ўрад, які складаўся з ліберальных апанентаў экспедыцыі ў Алжыр, што выступалі супраць заваявання, якое было пачата старым рэжымам, але ўтрымаць Алжыр апынулася складаней, чым заваяваць яго.
Але ўнутраныя вобласці захапіць было складаней, каб вырашыць гэтую задачу французскае камандаванне ўжылі прынцып «падзяляй і ўладар». Спачатку дамовіліся з нацыяналістычным рухам у Кабіліі і засяродзіліся на знішчэнні праасманскіх сіл. У 1837 годзе, пасля захопу Канстанціны праасманскія сілы былі разгромленыя і французы звярнулі ўвагу на нацыяналістаў. Канчаткова Алжыр быў захоплены ў 1847 годзе. З 1848 года Алжыр быў абвешчаны часткай Францыі, падзелены на дэпартамэнты на чале з прэфектам і французскім генерал-губернатарам. Тэрыторыю Алжыра падзялілі на тры заморскіх дэпартамента — Алжыр, Аран і Канстанціну. Пазней адбылася серыя паўстанняў, але французы іх паспяхова задушылі.
Алжыр пад французскім панаваннем
З сярэдзіны ХІХ стагоддзя пачынаецца актыўная каланізацыя Алжыра. Прычым, французы сярод каланістаў не былі большасцю — сярод іх былі іспанцы, італьянцы, партугальцы і мальтыйцы. Пасля паразы Францыі ў франка-прускай вайне 1870—1871 гадоў у Алжыр прыехала шмат французаў з правінцый Эльзас і Латарынгія, якія перадалі Германіі. Пераязджалі ў Алжыр і рускія белаэмігранты, якія збеглі ў ходзе Грамадзянскай вайны з Расіі. Улілася ў групу франкаалжырцаў і яўрэйская абшчына Алжыра. Французская адміністрацыя заахвочвала працэс «еўрапеізацыі» Алжыра, для гэтага была створана сетка адукацыйных і культурных устаноў, якая абслугоўвала ўсе сферы жыццядзейнасці новых мігрантаў і дазваляла ім досыць хутка згуртавацца ў адзіную франкамоўную хрысціянскую этнакультурную супольнасць. Дзякуючы больш высокаму культурнаму і адукацыйнаму ўзроўню, дзяржаўнай падтрымкі і дзелавой актыўнасці франкаалжырцы хутка дасягнулі больш высокага ўзроўню дабрабыту, чым тубыльцы. І, нягледзячы на нязначную долю (прыкладна 15% насельніцтва ў 1930-х гадах, больш за 1 млн. чалавек), яны дамінавалі ў асноўных аспектах жыцця алжырскага грамадства, стаўшы культурнай, эканамічнай і кіраўніцкай элітай краіны. У гэты перыяд народная гаспадарка краіны прыкметна вырасла, падняўся і ўзровень дабрабыту мясцовага мусульманскага насельніцтва.
Па Кодэксу паводзін ад 1865 года алжырцы заставаліся суб’ектамі мусульманскага заканадаўства, але маглі быць мабілізаваны ў узброеныя сілы Францыі, і яны таксама мелі права атрымаць французскае грамадзянства. Але працэдура набыцця мусульманскім насельніцтвам Алжыра французскага грамадзянства была моцна абцяжараная, таму да сярэдзіны 20 стагоддзя яго мелі толькі прыкладна 13% тубыльцаў Алжыра, а астатнія мелі грамадзянства Французскага Саюза і не мелі права займаць высокія дзяржаўныя пасады, служыць у шэрагу дзяржаўных устаноў. Французская ўлада захавала традыцыйны інстытут старэйшын, якія захоўвалі сваю ўладу на мясцовым узроўні і таму былі досыць лаяльныя. У французскіх узброеных сілах існавалі алжырскія падраздзялення — ціральеры, гумы, табары, спагі. Яны змагаліся ў складзе французскай арміі ў Першай і Другой сусветных войнах, а затым і ў Індакітаі.