cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бугурт
Прызначэнне
Бугурт з'яўляўся складовай часткай турніру, апроч таго, таксама з'яўляўся сімуляцыяй аднаго з сцэнараў бітвы, а такім чынам, падрыхтоўкай да падобных сітуацый на вайне. Збраяносец мог заслужыць шпоры ў полі і на бугурце (частка рыштунку, якая сведчыла аб прыналежнасці носьбіта да саслоўя рыцараў).
Правядзенне
Звычайна, байцы адрознівалі адзін аднаго па рознакаляровых крамнінных павязках. На групы дзяліліся паводле лёсавання, а таксама набіраліся з так званых турнірных супольнасцей. Падчас фарміравання груп вызначалася колькасць удзельнікаў бітвы, а таксама ўсталёўваўся прыз для пераможцаў. Часта прызам станавіўся конь пераможанага рыцара або даспехі або зброя, аднак наўзамен мог быць выплачаны грашовы эквівалент прызу. Некаторым бедным рыцарам параза на бугурце могла каштаваць эканамічнае свабоды. Толькі заможныя пераможцы маглі праявіць велікадушнасць і дазволіць таму, хто прайграў, захаваць сваю маёмасць, а таксама адмовіцца ад выкупу.
Часам бугурты праходзілі настолькі хаатычна і былі настолькі крывавымі, што такія ўладары, як Эдуард I, вымушаны былі тыражаць забароны на іх правядзенне.
Ніхто, акрамя самаго рыцара не меў права скідаць праціўніка з каня. Гледачы павінны былі прыходзіць бяззбройнымі і без даспехаў. Конюхі не мелі права прыносіць з сабой ні мячы, ні кінжалы, ні паліцы, а герольдам была забаронена хаваць зброю пад вапенрокамі. Да вяселля рыцар мог прымаць удзел у турныры ад яго пачатку да канца, поўныя два тыдні. Прафесійныя рыцары, накшталт Уільяма Маршала, які да канца сваёй кар'еры перамог прыкладна 500 рыцараў, моглі ператварыцца ў багатых і паважаных людзей. Часта ў выніку падзення з каня, прычынай якога з'яўляўся, як правіла, ўдар зброяй або штуршок, а разам нават сонечны ўдар, рыцар атрымліваў траўму. У пачатку 13-га стагоддзя на дзіды пачалі надзяваць бяспечныя наканечнікі, а мячы затуплаць.
Сучаснасць
Дадзенае слова выкарыстоўваецца на турнірах па гістарычнаму фехтаванню і сярод асоб, якія займаюцца гістарычнае рэканструкцыяй і/або ролевымі гульнямі для абазначэння бою паміж дзвюма групамі байцоў, «сценка на сценку».
Марцін з Врацімавіц
Марцін з Врацімавіц (Marcin z Wrocimowic) (? — ) — рыцар герба Полуказы і каронны харунжы караля Уладзіслава II Ягайлы, стараста ловіцкі (горад у Польшчы, уваходзіць у Лодзьскае ваяводства, Ловіцкі павет), харунжы кракаўскі.
Біяграфія
Па паходжанню — немец з Малапольшчы.
Нягледзячы на тое, што ў 1399 г. ён страціў сваю вотчыну ў Врацімавіцах (Малапольскае ваяводства), ён не перастаў падпісвацца гэтым прозвішчам. З 1430 г. ён стаў уладальнікам Дэмбоўца (Падкарпацкае ваяводства). Меў сына, таксама Марціна, які падпісваўся ўжо, як Марцін з Дэмбоўца (але, часам таксама і як Марцін з Врацімавіц).
Згадваецца ў Яна Дугаша (Гісторыя Польшчы: Год Гасподзень 1410), у Генрыка Сянкевіча (раман «Крыжакі»), а таксама адлюстраваны на карціне Яна Матэйкі «Грунвальдская бітва».
Як харунжы Кракаўскі прыняў удзел у Грунвальдскай бітве ў 1410 г., падчас якой нёс на чале войск польскіх галоўную харугву з белым арлом, якую выраніў пад націскам крыжакоў у пылу бітвы. Гэта здарылася тады, калі войска літоўскае кінулася ў бегства і развярнулася жорсткая бітва паміж польскімі і прускімі войскамі. Між тым, як крыжакі сталі прыкладаць усе сілы да перамогі, вялікая харугва польскага караля Уладзіслава з белым арлом, якую нёс Марцін з Врацімавіц, пад варожым націскам падае на зямлю. Крыжакі ўжо думалі, што перамога іхняя, але, дзякуючы вопытным і адважным рыцарам, якія былі побач са сцягам і ў той жа час затрымалі яго падзенне, сцяг хутка паднялі і вярнулі на месца. Каб замяць ганьбу і крыўду, і адстаяць гонар сцяга, польскія рыцары, натхнённыя падняццем сцяга і жаданнем адстаяць яго гонар, у ярасным націску кінуліся на ворага, сакрушаюць яго, павяргаючы на зямлю. Пасля гэтага здарэння каронным харунжыям караля Уладзіслава II Ягайлы становіцца рыцарам Мацей Грушэцкі
Віленская унія
[[Файл:Polish-Lithuanian Commonwealth (1619) compared with today's borders, Ukrainian version.png|thumb|240px|
]] Віленская унія (Pacta subiectionis — «Дамова падпарадкавання») — дагавор, заключаны года ў Вільні паміж Жыгімонтам II, вялікім князем літоўскім і каралём польскім, і Готхардам Кетлерам, ландмайстрам Тэўтонскага ордэна ў Лівоніі. У адпаведнасці з гэтым дакументам, на частцы земляў Лівонскага ордэна ўтваралася свецкая дзяржава — Герцагства Курляндскае і Семігальскае на чале з Готхардам Кетлерам у якасці герцага, а астатняя частка адыходзіла Вялікаму Княству Літоўскаму.
Pacta Subiectionis
Арыгінал напісаны лацінай. Зберагаецца ў Інстытуце Гердэра (Марбург, Германія). Адразу пасля ўкладання дагавор быў перакладзены на нямецкую мову, разышоўся вялікаю колькасцю копій.
Умовы дагавора:
Вынікі
Віленская унія паслужыла прычынай пачатку сямігадовай Паўночнай вайны.
Штаты і тэрыторыі Індыі
Штаты і тэрыторыі Індыі — першы ўзровень адміністрацыйнага падзелу Рэспублікі Індыя. У наш час існуе 29 штатаў і 7 тэрыторый (у тым ліку 6 саюзных тэрыторый і адна Нацыянальная сталічная акруга Дэлі). Кожны штат, у сваю чаргу, падзелены на акругі (дыстрыкты), агульная колькасць якіх складае 642.
Органы ўлады
Саюзнымі тэрыторыямі, а таксама нацыянальнай сталічнай акругай кіруюць чыноўнікі, якія прадстаўляюць урад Індыі — камісары або адміністратары. Некаторыя з тэрыторый маюць уласныя парламенты і ўрады, якія меюць значна абмежаваныя паўнамоцтвы; невялікія тэрыторыі такіх уладных органаў не маюць. У саюзных тэрыторыях дзейнічае федэральнае заканадаўства Індыйскай рэспублікі.
Мовы
У некаторых штатах і тэрыторыях, акрамя агульнаіндыйскіх афіцыйных моў, гэта значыць хіндзі і англійскай, могуць прызнавацца афіцыйнымі таксама дадатковыя мовы, характэрныя для насельніцтва гэтага рэгіёна.
Асаблівасці адміністрацыйнага падзелу
Штаты Індыі (state, प्रांत — prant) вельмі адрозніваюцца адзін ад аднаго. Найбуйнейшыя з іх паводле колькасці насельніцтва з'яўляюцца таксама найбуйнейшымі адміністрацыйнымі адзінкамі свету — з дзесяці самых густанаселеных адміністрацыйных адзінак свету штат Індыі Утар-Прадэш з насельніцтвам, якое налічваюць звыш 180 млн чалавек, знаходзіцца на першым месцы гэтага спісу, а Махараштра займае другое месца.
Паводле памераў тэрыторыі найбуйнейшыя з індыйскіх штатаў не саступаюць некаторым еўрапейскім краінам (напрыклад, штат Раджастхан пераўзыходзіць па плошчы Польшчу). Плошча невялікіх штатаў, насупраць, не перавышае некалькіх тысяч кв. км.
Тэрыторыі (territory, केन्द्रीय सरकार — kendriy sarkar) больш аднародныя за штаты — паводле плошчы яны не больш за некалькі тысяч км2, а паводле колькасці насельніцтва не перавышаюць 1,1 млн жыхароў (выключэнне — сталічная акруга Дэлі, які налічвае звыш 16 млн чалавек).
Хачэнь
Хачэ́нь (, Хочень) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Шыкілі
Шыкілі́ (, Шикили) — вёска ў Беларусі, у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета.
У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Брэстрайаграсэрвіс» (цэнтр — гарадскі пасёлак Дамачава).
Геаграфія
Знаходзіцца за 56 км на поўдзень ад Брэста, 12 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца, аўтадарогай звязана з гарадскім пасёлкам Дамачава і шашой Брэст — Тамашоўка, на ўсходзе лес, на захадзе — рака Заходні Буг (прыток ракі Нараў).
Гісторыя
У XIX стагоддзі вядома як прысёлак у Дамачаўскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Дамачаўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 7 жыхароў.
Да 8 верасня 1959 года ў складзе Ліпінкаўскага сельсавета.
Сабінаў
Сабінаў (Kisszeben, Zeben, Cibinium) — невялікі горад на ўсходзе Славакіі. Знаходзіцца прыкладна за 20 км ад Прэшава і за 55 км ад Кошыцаў. Насельніцтва — 12 378 чалавек.
Гісторыя
Першыя пісьмовыя згадкі пра горад датуюцца 1248 годам. Да прыходу нямецкіх пасяленцаў у сярэдзіне XIII стагоддзя Сабінаў быў населены вылучна славакамі. У 1299 годзе Сабінаў атрымаў гарадскія правы і ў 1405 годзе каралём Жыгімонтам Люксембургскім быў абвешчаны вольным каралеўскім горадам. У XV стагоддзі горад далучыўся да Пентапалітаны — альянсу пяці гарадоў на паўночным усходзе Венгерскага каралеўства (Бардзеёў, Левача, Кошыцы, Прэшаў і Сабінаў). XVI—XVII стагоддзі сталі перыядам буйнога сацыяльнага і эканамічнага росквіту, за чым паследвалі гады рэцэсіі. У 1740 годзе піярыстамі тут была заснавана сярэдняя школа. Гісторыя Сабінава вельмі падобная да гісторыі іншых мястэчак гэтага рэгіёна.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 1910 года колькасць насельніцтва горада налічвала 3 288 чалавек: 1640 славакаў, 1168 венграў, 341 немец і 120 цыганаў.
Паводле перапісу 2001 года колькасць насельніцтва горада налічвала 12 290 чалавек. Нацыянальны склад: 90,62 % — славакі, 6,40 % — цыганы, 0,48 % — чэхі і 0,14 % — русіны. Рэлігійны склад: 70,48 % — рыма-каталікі, 10,53 % — грэка-католікі, 5,14 % — людзі без прыналежнасці да рэлігіі і 4,16 % — лютэране.
Сямурадцы
Сяму́радцы (, Семурадцы) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Этымалогія
Назвы вёскі Сямурадцы сведчыць, відаць, аб размяшчэнні тут часткі былога мясцовага феадальнага цэнтра, мясцовыя легенды звязваюць яе з «радаю» князя. Паводле адной з легенд, у гэтым месцы жылі сямёра старых вешчуноў, якія судзілі ды радзілі тураўцаў. Маўляў, менавіта гэтыя Сямёра і заклікалі на княжанне да дрыгавічоў малодшага Рагвалодава брата Тура.
Каўказская ваенная акруга
Каўказская ваенная акруга – ваенная акруга Расійскай Імперыі, створаная ў 1865 годзе згодна з Указам імператара Аляксандра ІІ. Першапачаткова ў яе ўваходзілі Стаўрапольская, Тыфліская, Бакінская і Эрыванская губерніі, Кубанская, Церская і Дагестанская вобласці, Кутаіскае генерал-губернатарства.
На чале акругі стаяў камандуючы войскамі. На Каўказе яму было прысвоена званне намесніка Каўказа і галоўнакамандуючага войскамі акругі.
Камандуючы акругай праз ваенна-акруговы савет ажыццяўляў кіраўніцтва ваеннай гаспадаркай, праз штаб кіраваў войскамі акругі, а праз астатнія аддзелы забяспечваў кіраўніцтва і забеспячэнне ўсіх родаў войскаў.
Склад
У склад акругі па стану на першую палову 1914 уваходзілі:
Ляхавічы (Жыткавіцкі раён)
Ля́хавічы (, Ляховичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.
Ашур (горад)
Ашур (𒀸𒋩 Aššur, أشور, Aššûr אַשּׁוּר,, Ašur) — старажытны горад, які існаваў з 4-га тыс. па 614 да н.э. на тэрыторыі сучаснага Ірака. Названы ў гонар бога Ашура. З сярэдзіны 2-га тысячагоддзя да н.э. Ашур быў сталіцай Асірыі. Сёння на тэрыторыі старажытнага горада засталіся руіны Калат-Шаргат на адлегласці 260 км на паўднёвы захад ад Багдада.
Гісторыя
Пагаршэнне клімату на Аравійскім паўвостраве ў другой палове 3-га тысячагоддзі да нашай эры выклікала перасяленне адтуль семіцкіх плямёнаў да сярэдняга цячэння Еўфрата і далей на поўнач і ўсход. Паўночнай групай гэтых семіцкіх перасяленцаў былі асірыйцы, цесна звязаныя паходжаннем і мовай з плямёнамі, якія рассяліліся на той частцы Месапатаміі, дзе Еўфрат набліжаецца да Тыгра і атрымалі назву акадцаў.
У гэты перыяд семіцкае племя акадскага паходжання, якое пакланялася свайму племянному богу Ашуру, заснавала аднайменны горад на месцы старога сабарыйскага паселішча. Горад і тэрыторыя вакол яго вельмі доўга была акадскім (семіцкім) астраўком пасярод субарыйскага і хурыцкага насельніцтва паўночнага Міжрэчча. Горад узнік як рэлігійны цэнтр і доўгі час быў фактычна паселішчам племя вакол храма Ашура. У XXI стагоддзі да нашай эры горад знаходзіўся пад уладай цароў Трэцяй дынастыі Ура, якія дасылалі да яго сваіх намеснікаў-энсі. Затым горад захапілі хурыцкія князі. І толькі дзесьці ў сярэдзіне XX стагоддзя да нашай эры ў горада з’явіліся ўласныя кіраўнікі — ішыякумы. Гэта былі вярхоўныя жрацы Ашура, якія ведалі будаўніцтвам і храмавым гаспадаркай, але адначасова былі і гарадскімі галовамі. Ішыякумы ўзначальвалі абшчыну Ашура «алем Ашур», але не стаялі над ёй. Хоць іх улада была спадчыннай, яна абмяжоўвалася дзяржаўным саветам. Праўда, у гэты савет відаць уваходзілі толькі прадстаўнікі знаці і старэйшыны, бо звестак аб сходы абшчыны ў асірыйскіх крыніцах няма. Першыя з вядомых гісторыі ішыякумаў мелі яшчэ асірыйскія, а верагодна і субарыйскія імёны — Ушпіа і Кікіа. Апошні ў асірыйскай традыцыі лічыўся будаўніком горада. З тых часоў на працягу шасці стагоддзяў Ашур быў тыповай старажытнай номавай дзяржавай, якая перыядычна падпарадкоўвалася мацнейшым суседзям.
Паступова склад савета ўсё больш замяшчаўся людзьмі, блізкімі да кіраўніка. З узмацненнем улады кіраўніка значэнне органаў абшчыннага самакіравання змяншалася. Хоць парадак вылучэння ліму захаваўся і пазней, калі ішыякум ператварыўся ў сапраўднага манарха. У XXIII ст. да н.э. уся Паўночная Месапатамія, у тым ліку і горад Ашур, апынуліся пад уладай магутнага Акадскага царства. Напачатку XXII ст. да н.э. Акадскае царства пала пад ударамі горнага народа кутыяў, і Ашур на некаторы час атрымаў самастойнасць.
Руіны
Ад старажытнага горада захаваліся рэшткі ўмацаванняў, храмаў, зікураты, жылыя і гандлёвыя кварталы, бібліятэка клінапісных тэкстаў. Руіны адкрыты ў 1821, упершыню даследаваны англійскім навукоўцам А. Г. Леярдам у 1845-47. У 1903-14 нямецкія навукоўцы Р. Кольдэвей і В. Андрэ адкрылі 2 лініі абарончых збудаванняў з манументальнымі варотамі і бастыёнамі. Знойдзена бібліятэка (больш старажытная чым бібліятэка Ашурбаніпала) з клінапісныя тэкстамі (у т. л. хецкімі).
Руіны горада ўваходзяць у Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Віктар Мікалаевіч Забіла
Віктар Мікалаевіч Забіла (Віктор Миколайович Забіла;, в. Забелаўшчына, Барзнянскі раён, Чарнігаўская вобласць — лістапад , Барзна) — украінскі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і небагатага памешчыка, нашчадка старадаўняга казацка-старшынскага роду. У 1822—1825 гадах навучаўся ў Нежынскай гімназіі вышэйшых навук.
Затым з 1825 па 1834 год служыў у рускай імператарскай арміі. Выйшаў у адстаўку ў чыне паручніка, потым жыў на сваім хутары недалёка ад Барзна. Сябраваў з Т. Шаўчэнкам, неаднаразова сустракаўся з ім падчас прыездаў паэта на Украіну. Узімку 1847 года Т. Шаўчэнка некаторы час жыў у яго на хутары, напісаў партрэт В. Забілы.
В. Забіла ўдзельнічаў у пахаванні Т. Шаўчэнкі, а затым у добраўпарадкаванні яго магілы. Памёр паэт у лістападзе 1869 года ў горадзе Барзна.
Алег Ждан
Алег Ждан (сапраўднае імя Алег Аляксеевіч Пушкін; нар., г. Смаленск, РСФСР) — беларускі празаік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. Жыў і вучыўся ў г. Мсціславе. Скончыўшы дзесяцігодку ў 1955 годзе, паступіў на гісторыка-геаграфічны факультэт Магілёўскага педінстытута, які скончыў у 1960 годзе. Пасля яго заканчэння працаваў слесарам, інжынерам-дыспетчарам на будаўніцтве Карагандзінскага металургічнага камбіната ў г. Цемір-Таў з 1960 па 1961 гады, у Прыташкенцкай геафізічнай партыі, затым на Брацкім лесапрамысловым комплексе з 1961 па 1963 гады. Там пачаў пісаць апавяданні. Першае з іх «Санька, Туся і брыгадзір» было апублікавана ў 1963 годзе ў штотыднёвіку «Литературная Россия».
З 1963 года жыве ў Мінску. Працаваў на Мінскім трактарным заводзе з 1963 па 1972 год абрубшчыкам, грузчыкам, выбівальшчыкам, наждачнікам, начальнікам змены, затым два гады старшым рэдактарам Беларускага тэлебачання, з 1973 па 1976 і з 1983 па 1984 гады быў рэдактарам кінастудыі «Беларусьфільм». Завочна скончыў ў 1969 годзе Літаратурны інстытут імя М. Горкага, а таксама сцэнарнае аддзяленне Вышэйшых двухгадовых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве. З 1978 года на творчай працы. У 1998 годзе прызначаны дырэктарам выдавецтва «Вышэйшая школа».
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1983 года.
Творчасць
Піша на рускай мове. Першая кніга прозы Алега Ждана «У час развітання» выйшла ў 1975 годзе. Псеўданім ад двайнога прозвішча дзеда Ждан-Пушкін.
Творы пісьменніка друкуюцца ў часопісах «Нёман», «», «», «», «». Пісьменнік падтрымлівае цесную сувязь з мясцовай газетай «Святло кастрычніка», на старонках якой рэгулярна з’яўляюцца новыя творы пісьменніка.
Выдадзены кнігі прозы: «У гасцях і дома» (В гостях и дома; Масква, 1977), «Знаёмы» (Знакомый; 1977), «Рысы і абліччы» (Черты и лица; Масква, 1985), «Па абодва бакі прахадной» (По обе стороны проходной; Масква, 1987), «Самастойнае жыцце» (Самостоятельная жизнь; 1990); па яго сцэнарыях «Сумленны, разумны, нежанаты» і «Хачаце любіце, хочаце не» — былі зняты фільмы.
Пісьменік займаецца перакладамі на рускую мову твораў беларускіх пісьменнікаў. У сваёй творчасці распрацоўвае дзве тэмы: жыццё рабочага, гараджаніна ў першым пакаленні, які працуе на вялікім заводзе, і побыт людзей правінцыйных гарадоў Беларусі.
У 1993 годзе Беларускі тэатр імя Я. Коласа (Віцебск) паставіў п’есу «Салгалі Богу, салгалі».
Узнагароды
Лаўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі 2019 года за кнігу «Геній».
Навуць (вёска)
На́вуць (, Науть) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Чырвоненскага сельсавета.
Пласток (Жыткавіцкі раён)
Пласто́к (, Пласток) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.
Пухавічы (Жыткавіцкі раён)
Пу́хавічы (, Пуховичи) — вёска ў Беларусі, у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Ляхавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 30 км у напрамку на поўнач ад горада Жыткавічы і чыгуначнай станцыі Жыткавічы, за 256 км ад Гомеля, каля паўднёвага берага возера Чырвонае.
Нараўска-Ясельдзінская раўніна
На́раўска-Я́сельдзінская раўніна знаходзіцца на паўднёвым захадзе Гродзенскай і паўночным захадзе Брэсцкай абласцей Беларусі, у вярхоўях рэк Нараў і Ясельда. Займае большую частку Пружанскага раёна, частку Светлагорскага і Бярозаўскага раёнаў, заходзіць у межы Польшчы на захадзе.
Геаграфічнае становішча
Мяжуе з Ваўкавыскім узвышшам на поўначы, Баранавіцкай раўнінай на ўсходзе, Пружанскай раўнінай на поўдні. Вышыня 155—185 м, плошча каля 1500 км², працягласць з захаду на ўсход 70 км, з поўначы на поўдзень 15—25 км. Раўніну перасякае Балтыйска-Чарнаморскі водападзел. Паводле В. А. Дзяменцьева, Нараўска-Ясельдзінская раўніна знаходзіцца ў межах Заходне-Беларускай правінцыі і вылучаецца як фізіка-геаграфічны падраён Прыбугскай раўніны; іншыя даследчыкі адносяць яе да Палесся.
Рэльеф
Фарміраванне рэльефу адбывалася пад сумесным уздзеяннем ледавікоў ранняга і сярэдняга антрапагену, асноўныя рысы канчаткова аформлены ў час сожскага зледзянення. У пасляледавіковы час рэльеф значна пераўтвораны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Паверхня хвалістая, з участкамі асноўнай марэны вышынёй да 5 м, ускладнена дзюнамі (даўжыня некалькі дзясяткаў метраў, вышыня да 6 м), лагчынамі (глыбіня 2—2,5 м) і западзінамі (дыяметрам 20—30 м). У поймах рэк трапляюцца берагавыя валы (вышыня 1—2 м).
Гідраграфія
Галоўныя рэкі: Нараў з прытокамі Нараўка і Рудаўка; Ясельда з Цемрай.
Раўніна моцна забалочаная. Больш за 20 тыс. га асушана.
Глебы і расліннасць
Пад лесам каля 40 % тэрыторыі. Пераважаюць хваёвыя, у паўночнай частцы — яловыя лясы, трапляюцца шыракалістыя дубовыя, грабавыя, ясянёвыя лясы; невялікія ўчасткі з дубровамі.
На тэрыторыі раўніны частка нацыянальнага парку Белавежская пушча, гідралагічны заказнік Дзікае.
Кузняцова
Кузняцова — жаночая форма прозвішча Кузняцоў, таксама тапонім.
Хісцецкі Бор
Хісце́цкі Бор (, Хистецкий Бор) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жыткавіцкага гарсавета, да 28 студзеня 1991 года — у складзе Марохараўскага сельсавета.
Віленскі дагавор
Віленскі дагавор — дагавор, заключаны паміж Лівонскім ордэнам і Вялікім Княствам Літоўскім 31 жніўня 1559 года.
Перадгісторыя
У 1558 годзе пачалася Лівонская вайна. За май-кастрычнік 1558 года рускія войскі ўзялі 20 гарадоў-крэпасцяў, пасля чаго вярнуліся да сябе на зімовыя кватэры, пакінуўшы ў гарадах невялікія гарнізоны. Гэтым скарыстаўся новы энергічны магістр Готхард Кетлер. Сабраўшы 10-тысячную армію, ён вырашыў вярнуць страчанае. Аднак невялікі поспех Кетлера абярнуўся для лівонцаў вялікай бядой. У адказ на дзеянні Лівонскай канфедэрацыі, праз два месяцы пасля падзення крэпасці Рынген рускімі войскамі быў праведзены зімовы рэйд. У бітве пры Тырзене лівонскае войска было цалкам разгромлена, і рускія войскі, якія захапіоі 11 гарадоў і дайшлі да Рыгі, у лютым вярнуліся дахмоў з велізарнай здабычай і вялікай колькасцю палонных. Пасля зімовага рэйду 1559 года Іван IV падаў Лівонскай канфедэрацыі перамір'е з сакавіка па лістапад, не замацаваўшы пры гэтым свой поспех.
Падпісанне дагавора
За абарону Ордэн перадаваў Вялікаму Княству Літоўскаму пад заклад паўднёва-ўсходнюю частку Лівоніі з гарадамі Розітэн, Лютцэн, Дынабург, Зельбург і Баўске, архібіскуп Вільгельм — гарады Марыенхаўзен, Леневардэн, двары Лобань і Бірзен. Пасля заканчэння вайны Жыгімонт Аўгуст абавязаўся вярнуць гэтыя землі за 600 тысяч гульдэнаў Ордэну і за 100 тысяч архібіскупу. Вярхоўная ўлада над гэтымі тэрыторыямі, якія складалі прыкладна шостую частку ўсёй Лівоніі, заставалася ў германскага імператара.
Вынікі і наступствы
Дагавор не прадухіліў акупацыі лівонскіх земляў рускімі войскамі, аднак паслужыў падставай для ўступлення Вялікага Княства Літоўскага ў вайну.
Эбла
Э́бла, цяпер гарадзішча Тэль-Мардзі́х (تل مرديخ) — старажытны семіцкі гандлёвы горад-дзяржава, які існаваў на тэрыторыі старажытнай Сірыі ў сярэдзіне III тыс. да н.э. Эбла размяшчалася на захад ад лукавіны Еўфрата ў Сірыі, у 53 км на паўднёвы захад ад сучаснага Алепа. Эбла з’яўляецца адной з найстарэйшых цывілізацый Сірыі.
Заснаванне
Заснавальнікамі Эблы лічацца эблаіты, старажытны народ семіцкага паходжання, які перасяліўся ў Сірыю з Паўднёва-Усходняй Аравіі ў сярэдзіне IV тыс. да н.э. Эблаіты карысталіся шумера-акадскім клінапісам. У перыяд росквіту Эблы яе гаспадарчы і палітычны ўплыў распаўсюджваўся ад фінікійскага Бібла на Міжземнаморскім ўзбярэжжы да горада-дзяржавы Мары ў сярэднім цячэнні Еўфрата. Горад меў ажыўленыя гандлёвыя і палітычныя сувязі з шумерскім насельніцтвам старажытнага Двурэчча, Эламам і Егіптам.
Гібель Эблы звязана з разгромам горада акадскім царом Шарумкенам (Саргонам Вялікім) у XXIII стагоддзі да н.э. Яго ўнук Нарам-Суэн канчаткова падарваў яе моц і, магчыма, далучыў большую частку тэрыторыі Эблы да сваёй дзяржавы.
Эканоміка і гандаль
Дабрабыт Эблы быў заснаваны на развітай сельскай гаспадарцы: глебы паўночнай Сірыі дазвалялі вырошчваць ячмень, пшаніцу, алівы, фінікі, вінаград, гранаты і іншыя культуры, разводзіць буйных і дробных жывёл. У горадзе была наладжана вытворчасць тканін і разнастайных металічных вырабаў, важная роля ў эканоміцы Эблы адводзілася такім прадуктам сельскай гаспадаркі, як аліўкавы алей, віно, піва.
Эблаіты ўвозілі золата, срэбра, медзь, волава, каштоўныя камяні, а таксама авечак. Горад квітнеў дзякуючы свайму выгоднаму размяшчэнню на скрыжаванні гандлёвых шляхоў, якія вялі з Персіі, Анатоліі і Кіпра ў Шумер і Егіпет. Адзежа і тканіны, разнастайныя рамесныя вырабы, аліўкавы алей былі асноўнымі артыкуламі экспарту.
У цеснай сувязі з эканомікай знаходзіліся палітычныя адносіны Эблы з суседзямі. У дзяржаўным архіве захоўваліся асобнікі дагавораў, заключаныя з рознымі гарадамі, сярод якіх многія прызнавалі валадарства Эблы. Супраць горада Мары, які адмовіўся падпарадкавацца, быў прадпрыняты ваенны паход, які скончыўся для Мары паражэннем, у выніку якога ён прымушаны быў выплаціць Эбле даніну срэбрам і золатам.
Палітычная структура
Палітычная гісторыя Эблы вывучана недастаткова. Магчыма, што сапраўднай уладай ў краіне была алігархія багатых і ўплывовых купцоў. Кіраваў Эблай правадыр-жрэц, які насіў тытул «малікум». Яго ўлада не была спадчыннай і ажыццяўлялася на працягу вызначанага тэрміна. У прыняцці рашэнняў удзельнічаў таксама савет старэйшын. Кіраванне горадам праводзілася праз адміністратараў, прызначаных правадыром. Існавалі таксама асобыя военачальнікі — лугалі. Падобная схема кіравання існавала ў той час і ў Мары, Лагашы і іншых дзяржавах рэгіёна.
Адукацыя
Кіраўнікі Эблы надавалі значную ўвагу адукацыі, уважліва кантралявалі навучанне, выкарыстоўваючы метады навучання, якія былі распаўсюджаны ў шумерскіх гарадах Месапатаміі. Знойдзены шматлікія вучнёўскія працы, якія паказваюць, што школы Эблы рыхтавалі сваіх студэнтаў для пасад будучых дзяржаўных служачых.
Сучасныя раскопкі
Да разбурэння горада яны складалі унікальны па памерах і старажытнасцю добра ўпарадкаваны архіў, дакументы ў якім ляжалі на драўляных паліцах у некалькіх пакоях. Цяпер большасць гэтых шматлікіх таблічак знаходзяцца ў музеі Алепа і Нацыянальным музеі Дамаска.
У рэлігійна-міфалагічных тэкстах, знойдзеных у 1974—1975 гадах, згадваюцца каля пяцісот імёнаў розных божастваў, што сведчыць пра сінкрэтызм шумерскіх, акадскіх і заходне-семіцкіх божастваў. Галоўным богам Эблы, верагодна, быў Дагон, які выступаў пад імёнамі «Дагона Тутальскага», «Дагона Сівадскага» і «Дагона Ханаанскага». З’яўленне слова «Ханаан» ясна пацвярджае старажытнае паходжанне гэтай назвы, а таксама пацвярджае правільнасць гіпотэзы, згодна з якой этнічнае пазначэнне «ханаанеі» значна старэйшае, чым звычайна лічылася.
У адным з тэкстаў гаварылася, што насельніцтва гэтага горада-дзяржавы складала 260 тыс. чалавек, прычым 22 тыс. жылі непасрэдна ў горадзе. Раскопкі пацвердзілі, што ў эпоху росквіту, у XXV стагоддзі да н.э., сцены горада маглі ўмяшчаць да 30 тыс. жыхароў. Іншая табліца адзначае, што цар Эблы валодаў велізарным полем з аліўкавымі дрэвамі, памеры якога складалі каля 3 з паловай тыс. акраў.
Раскопкі Эблы выявілі рэшткі ступеньчатай вежы — зікурата, па якой цар Эблы спускаўся са свайго палаца, здзяйсняючы ўрачыстыя выхады. Аналіз зікурата паказаў, што ён быў збудаваны каля 4400 гадоў назад з неабпаленай цэглы. Вышыня зікурата складае прыкладна шэсць метраў. Былі знойдзены таксама багатыя залатыя ўпрыгажэнні, якія маглі належаць царскай сям’і.
Таксама былі знойдзены рэшткі царскага палаца, якія адносяцца да III тыс. да н.э., і некалькі храмаў і манументальных варотаў, якія адносяцца да II тыс. да н.э. У ім была выяўлена вялікая колькасць лазурыту з Афганістана, вазы і чары з Егіпта. Гэта пацвярджае, што горад Эбла меў найважнейшае значэнне ў гандлёвай сетцы старажытнага Усходу. Верагодна, менавіта дабрабыт Эблы і стаў прычынай яе падзення: багацце горада прыцягнула да яе ўвагу магутнай Акадскай імперыі, заснаванай у Ніжняй Месапатаміі Саргонам Старажытным.
У сваіх надпісах Саргон паведамляе, што Эблу аддаў яму Даган, галоўны бог горада, і ён, Саргон, мог спаганяць даніну з яго кіраўнікоў. Пацверджанае археалагічнымі раскопкамі разбурэнне Эблы большасць навукоўцаў датуе часам кіравання Нарам-Суэна (2236—2200 да н.э.), унука Саргона, па загадзе якога горад быў спалены.
Праз 250 гадоў тэрыторыю Эблы занялі амарэйскія плямёны, якія заснавалі тут сваю дынастыю і нанова адбудавалі палац і храмы. Аднак горад ужо ніколі больш не уздымаўся да ўзроўню, параўнальнага з перыядам яго найвышэйшага росквіту ў 24 ст. да н.э.
Канчатковае разбурэнне Эблы адносіцца да сярэдзіны 17 ст. да н.э., гэта значыць да часу, калі большасць дзяржаў Блізкага Усходу апынулася пад уладай касітаў, якія ўварваліся на тэрыторыю Месапатаміі і суседніх з ёй рэгіёнаў з горных раёнаў Заграса.
Біблейскія сенсацыі
З прычыны тэндэнцыйнага і філалагічна дрэнна абгрунтаванага прачытання шэрагу дакументаў у 70-х — опчатку 90-х гадоў XX стагоддзя некаторыя даследчыкі лічылі, што ў таблічках з Эблы згадваюцца біблейскія героі — Аўраам, Ізраіль, Ісаў і населеныя пункты Ханаана — Іерусалім, Хацор, Садом. Аднак на самой справе ў тэкстах згадваюцца толькі падобныя семіцкія імёны. Цяпер лічыцца дакладным толькі прачытанне імёнаў шэрагу багоў вядомых у Бібліі — Баала, Маліка, Дагона, Сіпіш (верагодна месапатамскі Шамаш), Каміш (Хамос),  Аштат.
Спіс аб’ектаў PGC (2076001—2077000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2076001—2077000)
Замак Фелін
Замак Фелін, або Вільяндзі — (Fellin, Viljandi loss) — замак Тэўтонскага ордэна, будаўніцтва якога было распачата ў 1224 годзе на месцы былога гарадзішча. Замак з’яўляўся адным з самых магутных у Лівоніі. Цалкам знішчаны падчас войнаў Швецыі з Рэччу Паспалітай напачатку XVII стагоддзя. У наш час руіны замка з’яўляюцца ўлюблёным месцам адпачынку гараджан і гасцей горада Вільяндзі.
Гісторыя
Крыжакі Ордэна мечнікаў захапілі гарадзішча, на месцы якога ў 1223 годзе і быў пабудаваны замак. Годам пазней было распачата ўзвядзенне каменных умацаванняў. Фелін быў ыбраны ў якасці сталіцы ордэна.
Замак-канвента — тыповая пабудова для Тэўтонскіх рыцараў быў узведзены ў канцы XIII — пачатку XIV стагоддзяў. У наступныя стагоддзі замак перабудоўваўся і ўмацоўваўся.
Замак быў пашкоджаны падчас аблогі 1560 года рускімі войскам, але яшчэ вялікія пашкоджанні яму нанесла аблога 1602 года польска-літоўскімі войскамі падчас войнаў Швецыі з Рэччу Паспалітай, пасля якой ён больш не аднаўляўся. У XVIII стагоддзі руіны былі выкарыстаны як каменяломня для будаўніцтва горада.
Першыя раскопкі ў замку былі праведзены ў 1878—1879 гадах. У апошнія ж дзесяцігоддзі раскопкі праводзяцца штогод.
У наш час руіны сталі папулярным месцам адпачынку ў цэнтральнай частцы Вільяндзі. У былым цэнтральным двары размяшчаецца сцэна на адкрытым паветры.
Чырвонае (Жыткавіцкі раён)
Чырво́нае (, Чирвоное) — пасёлак у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чырвоненскага сельсавета.
10 красавіка 1984 года пасёлку торфабрыкетнага завода прысвоена назва Чырвонае.
Юркевічы
Юрке́вічы (, Юркевичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юркевіцкага сельсавета.
Заволжск
Заволжск (да 1954 — пасёлак Заволжжа) — горад, цэнтр Заволжскага раёна Іванаўскай вобласці Расіі. Размешчаны на левым беразе Волгі, насупраць Кінешмы (бліжэйшая чыгуначныя станцыя). 11 239 жыхароў (2014). Хімічны завод (вытворчасць фарбавальнікаў), фібравая фабрыка, завод жалезабетонных вырабаў, малаказавод.
Вілем Завада
Вілем Завада (, вёска Грабава, паблізу —, ) — чэшскі ,.
Біяграфія
У 30-я гг. быў рэдактарам літаратурных часопісаў «České slovo», «A-​​Zet» і інш. Першыя зборнікі вершаў «Паніхіда» (1927) і «Сірэна» (1932) працятыя свядомасцю няшчасця. Жыццё Остравы адлюстравана ў зборніку «Дарога пешшу» (1937). У зборніках «Прыгонная вежа» (1940), «Уваскрашэнне з мёртвых» (1945) пратэст супраць нацысцкай акупацыі і радасць вызвалення. Зборнікі «Горад святла» (1950), «Палявыя кветкі» (1955), «Адно жыццё» (1962) раскрываюць духоўнае абнаўленне чалавека. Лірычнаму герою зборніка «На парозе» (1970) ўласціва адчуванне паўнаты быцця насуперак старасці.
На беларускую мову яго вершы перакладалі Хведар Жычка, Язэп Семяжон.
Вялікія Ліцвінавічы
Вялі́кія Ліцві́навічы (, Великие Литвиновичи) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азарыцкага сельсавета.
Вільгельм Брандэнбургскі
Вільгельм Брандэнбургскі (,  —, ) — архібіскуп рыжскі з 1539 па 1561 год. Яго бацькам быў Фрыдрых I Гогенцолерн, а дзядамі — Альбрэхт III, курфюрст Брандэнбурга і польскі кароль Казімір IV.
Біяграфія
Як і яго брату Альбрэхту, Вільгельму сям’я вызначыла шлях манаха, і з 1516 года ён навучаўся ва ўніверсітэце Інгальштата. У 1529 годзе тагачасны архібіскуп рыжскі Томас Шонінг прызначыў Вільгельма на пасаду каад'ютара. Пасля смерці Шонінга ў 1539 ён стаў новым архібіскупам нягледзячы на процідзеянне Рыжскай думы, якая не жадала прымаць на гэту кафедру Гогенцолерна.
Адным з вынікаў Лівонскай вайны стала скасаванне ўлады князя-біскупа і атрыманне Рыгай статусу вольнага імперскага горада. Вільгельм памёр праз два гады, і пахаваны ў Домскім саборы Рыгі.
Уладзіслаў Грыневіч
Уладзіслаў Грыневіч (гады жыцця невядомы) — заходнебеларускі пісьменнік. З 1915—1918 гг. эвакуіраваны ў Расію, быў актывістам беларускіх арганізацый Казані: уваходзіў у беларускі гурток «Пралеска», Усебеларускі сход Казані, сход Беларускай Казанскай рады. У 1921 г. вярнуўся на Бацькаўшчыну, дзе працаваў рэдактарам газеты «Крыніца». У 1925 г. пераехаў у БССР. 29 кастрычніка 1925 г. згадваўся ў сакрэтным дакладзе ДПУ БССР у ЦК КП(б)Б ад «Аб беларуска-эсэраўскім шавіністычным руху», дзе названы «несумненным польскім шпіёнам».
Забалацце (Калінкавіцкі раён)
За́балацце (, Заболотье) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азарыцкага сельсавета.
Парламенцкія выбары ва Украіне (2014)
Парламенцкія выбары ва Украіне 2014 года — пазачарговыя парламенцкія выбары ва Украіне адбыліся 26 кастрычніка 2014 года. На выбарах быў абраны склад Вярхоўнай Рады Украіны 8-га склікання.
Выбарчая сістэма
Законам «Аб выбарах народных дэпутатаў Украіны» устаноўлены 5% прахадны бар'ер і змешаная выбарчая сістэма. Палову (225 дэпутатаў) ад канстытуцыйнага складу Вярхоўнай Рады (450) выбарцы абяруць ў адмамандатных (мажарытарных) акругах. Пераможа той кандыдат, які атрымае болей галасоў выбарцаў, чым астатнія. Другая палова мандатаў размяркоўваецца паміж партыямі, за спісы якіх прагаласавала звыш 5% выбарцаў. Мандаты размяркоўваюцца прапарцыйна да атрыманых партыямі адсоткаў.
Вынікі выбараў
Арыентаваныя на збліжэнне з Еўрапейскіім Саюзам партыі атрымалі пераважную большасць месцаў. Пэўнай нечаканасцю выбараў стала перамога па спісах «Народнага Фронту» Арсеня Яцанюка, а не прэзідэнцкага «Блоку Пятра Парашэнкі». Не былі абраныя дэпутаты ад часова акупаваных Расіяй АР Крым, Севастополя, а таксама акупаваных частак Данецкай ды Луганскай абласцей. Упершыню не здолелі прайсці бар’ер камуністы. Таксама не здолелі прайсці бар’ер і нацыяналісты з УА «Свабода» і «Правага Сектара».
Замашчаны
Замашча́ны (, Замощаны) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азарыцкага сельсавета.
Да 21 кастрычніка 1968 года вёска ўваходзіла ў склад Хаміцкага сельсавета.
Жасцёр слабіцельны
Жасцё́р слабіцельны, Жасцер паслабляльны , Крушына звычайная (Rhámnus cathártica) — від кустоў роду сямейства.
Назва
Жасцёр слабіцельны, жыстор, жысцёр, жысцёрына, крушына  , жыстар, жысцяр, жысцярына, засцір, крушына слабячая.
Батанічнае апісанне
Жасцёр слабіцельны — моцна разгалінаваны куст ці дрэва прыкладна да 8 м вышыні, з адтапыранымі галінамі. Кара маладых парасткаў серабрыста-шэрага колеру, пазней становіцца бура-чорнай. Расліну лёгка адрозніць па прамых калючках, у якія ператвараюцца вярхушкі галін.
Супраціўнае лісце з хвосцікамі, яйкападобнае або эліптычнае, злёгку завостранае, глянцавітае, з трыма парамі дугападобных бакавых жылак, па краі гародчата-пільчатае. У пазухах лісця размяшчаюцца сабраныя пучкамі па 10-15 у парасоны чатырохчленныя непрыкметныя зелянява-жоўтыя кветкі. Цвіце з мая па чэрвень.
Формула кветкі: 12px і 15px.
З кветак развіваюцца круглявыя плады — ценакарпныя касцянкі — памерам з гарошыну, спачатку зялёныя, потым чорныя. Костачкі выпуклыя са спіннога боку і са слабай гранню з брушной. У адрозненне ад іх костачкі атрутных пладоў блізкароднаснага віду плоскавыпуклыя, з храшчавым падвойным «клювікам». Мякаць плода руда-зялёная, саладкавата-горкая.
Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
Жасцёр слабіцельны — расліна не вельмі распаўсюджаная, яна расце як на сонечных сухіх месцах, так і на вільготных глебах ў забалочаных лясах. Сустракаецца па канавах і ля агароджаў, у зарасніках кустоў, на могілках, па лясных узлесках і на балотах.
Прымяненне
Лекавая, меданосная, таніданосная, фарбавальная расліна.
У кары і лісці ўтрымліваюцца таніды (да 6 %), прыдатныя для дублення шкур.
Недаспелыя плады жасцёру даюць жоўтую фарбу, саспелыя — смарагдава-зялёную, пераспелыя — пурпурна-чырвоную, свежая кара — ярка-жоўтую, сухая кара — карычневую, чырвоную і чорную.
Меданос. Дае пчолам падтрымліваючы ўзятак пасля галоўных вясновых меданосаў. На вільготных месцах пад полагам лесу нектараноснасць павялічваецца. Мёд жоўты, вадкі, не зацукрываецца. Медадайнасць — да 25 кг/га.
Насенне жасцёру ўтрымлівае 8-12 % тлустага алею, які прыдатны для вытворчасці лакаў і фарбаў.
Выкарыстоўваецца таксама для атрымання драўніны. Драўніна жасцёру цвёрдая, жаўтлявая з чырванаватымі прожылкамі, добра паліруецца, яе можна выкарыстоўваць для дробных вырабаў, дэкаратыўнай фанеры, асабліва цэняцца наплывы.
Жасцёр слабіцельны — дэкаратыўная расліна, цягавітая, хутка размнажаецца, але не рэкамендуецца разводзіць яе зблізку сельскагаспадарчых палёў, паколькі яна з’яўляецца прамежкавым гаспадаром іржаўнага грыбу.
Медыцынскае прымяненне
У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць сабраныя позняй восенню спелыя і высушаныя плады жасцёра слабіцельнага (Fructus Rhamni catharticae).
Кінешма
Кі́нешма — горад (з 1777 года) у Іванаўскай вобласці Расіі. Утварае аднайменную гарадскую акругу. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кінешамскага муніцыпальнага раёна Іванаўскай вобласці (у сам раён не ўваходзіць).
Жасцёр слабіцельны
Медыцынскае прымяненне
Склад рэчываў, якія вызначаюць слабільнае дзеянне, блізкі да рэчываў з кары. Антрагліказід (антронавы гліказід) — франгуляразід і яго вытворныя глюкафрангулін, эмадзін і франгулін вызначаюць фізіялагічнае дзеянне крушыны. Першасны антрагліказід франгуляразід валодае ванітавым дзеяннем, а акісленыя формы — слабільным.
Кінешма
Горад размешчаны на правым беразе Волгі (Горкаўскае вадасховішча), за 400 км на паўночны ўсход ад Масквы, за 100 км ад абласнога цэнтра Іванава, займае плошчу 48,9 км², цягнецца ўздоўж берага ракі на 11 км. Кінешма з’яўляецца другім горадам вобласці паводле колькасці насельніцтва.
Жасцёр слабіцельны
Медыцынскае прымяненне
У народнай медыцыне плады жасцёра выкарыстоўваюць як слабільны і ірвотны сродак, супраць вадзянкі, падагры, пры хранічных хваробах скуры; настоем пладоў на спірце шаруюцца пры рэўматызме. Галіны выкарыстоўваюць пры язве і катарах страўніка, а кару — пры паніжанай кіслотнасці.
У гамеапатыі выкарыстоўваюць эсэнцыю са свежых пладоў. У ветэрынарыі плады і кару выкарыстоўваюць таксама ў якасці слабільнага сродку.
Лісце крушыны ўтрымлівае вялікую колькасць вітаміна С (да 800 мг%) і можа стаць сыравінай для атрымання канцэнтрату.
Збор, перапрацоўка і захоўванне
Плады жасцёру збіраюць у перыяд паспявання, зрываючы іх рукамі. Складаюць у вёдры або кошыкі. Сушаць у печах або сушылках пры тэмпературы 50-60, рассцілаючы тонкім пластом на рэшатах або лістах. Сухія плады пакуюць ў мяшкі па 25-50 кг. Захоўваюць у сухіх, добра ветраных памяшканнях. Тэрмін захоўвання чатыры гады.
Шуя
Шуя — горад (з 1539) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шуйскага раёна Іванаўскай вобласці. Горад Шуя размешчаны ў міжрэччы рэк Волгі і Клязьмы за 32 км на паўднёвы ўсход ад абласнога цэнтра Іванава. Праз горад з поўначы на поўдзень працякае рака Цеза (прыток Клязьмы), працягласць якой у гарадской мяжы складае 6,6 кіламетраў.
Плошча — 33,29 км², насельніцтва — 58570 чал. (2014). Па колькасці насельніцтва Шуя з’яўляецца трэцім пасля Іванава і Кінешма горадам Іванаўскай вобласці.
Уладзімір Іванавіч Кужанаў
Уладзімір Іванавіч Кужанаў (, Чырвонае Знамя, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі ваенны дзеяч, палітык. Палкоўнік.
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (інжынер), Мінскую вышэйшую партыйную школу (выкладчык грамадскіх дысцыплін), Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Пасля службы ва Узброеных Сілах СССР працаваў у Мінскім лакаматыўным дэпо, служыў у органах Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, Службе бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 2 снежня 1998 года па 20 студзеня 1999 года выконваў абавязкі начальніка Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Быў афіцыйным прадстаўніком Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь ва Украіне.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.
Уладзімір Уладзіміравіч Майсюк
Біяграфія
Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працоўную дзейнасць пачаў вызваленым старшынёй прафкама Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута. Працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела, другім сакратаром Брэсцкага гаркама ЛКСМБ, старшым інжынерам лабараторыі будаўнічага трэста № 8, прарабам будаўнічага ўпраўлення № 32 будаўнічага трэста № 8 Міністэрства прамысловага будаўніцтва БССР, намеснікам начальніка Ляхавіцкай перасоўнай механізаванай калоны № 13. З’яўляўся начальнікам Ляхавіцкай дарожна-будаўнічай перасоўнай механізаванай калоны № 185 Брэсцкага абласнога аб’яднання міжкалгасных будаўнічых арганізацый, начальнікам Баранавіцкага дарожнага рамонтна-будаўнічага ўчастка рэспубліканскага праектна-будаўнічага аб’яднання «Аўтамагістраль» Брэсцкай вобласці, начальнікам дарожнаэксплуатацыйнага ўпраўлення № 3 рэспубліканскага дзяржаўнага вытворчага прадпрыемства «Белаўтастрада» Брэсцкай вобласці. Займаў пасаду генеральнага дырэктара рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства аўтамабільных дарог «Брэстаўтадар».
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, знакам «Ганаровы дарожнік» І і ІІ ступені.
Галандская Ост-Індыя
Галандская Ост-Індыя (Nederlands-Indië) — галандскія каланіяльныя ўладанні на астравах Малайскага архіпелага і ў заходняй частцы вострава Новая Гвінея. Утварылася ў 1800 годзе ў выніку нацыяналізацыі Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Існавала да японскай акупацыі ў сакавіку 1942 года. У гутарковай мове і неафіцыйных дакументах часам называецца таксама Нідэрландская (ці Галандская) Індыя. Не варта блытаць яе з Галандскай Індыяй — галандскімі каланіяльнымі ўладаннямі на паўвостраве Індастан. Як і іншыя каланіяльныя ўтварэнні, Галандская Ост-Індыя стваралася ў вострай канкурэнтнай барацьбе як з мясцовымі дзяржаўнымі фарміраваннямі, так і з іншымі каланіяльнымі дзяржавамі (Вялікабрытаніяй, Партугаліяй, Францыяй, Іспаніяй). Доўгі час мела пераважна таласакратычны характар, уяўляючы сабой шэраг прыбярэжных факторый і фарпостаў, акружаных уладаннямі мясцовых малайскіх султанатаў. Заваяванні канца XIX — пачатку XX стагоддзяў, а таксама выкарыстанне механізмаў магутнай эканамічнай эксплуатацыі, дазволілі галандцам аб'яднаць большую частку архіпелага пад уладай сваёй кароны. Галандская Ост-Індыя з яе багатымі запасам нафты і іншых карысных выкапняў лічылася «жамчужынай у кароне галандскай каланіяльнай імперыі».
Перадгісторыя
23 чэрвеня 1596 года ў порт Бантам прыбыла першая галандская гандлёвая экспедыцыя, капітан якой — Карнеліус Хутман. Галандцы ўсведамлялі патэнцыйную прыбытковасць гэтых тэрыторый. Пасля свайго першага паспяховага пранікнення галандскія камерсанты ствараюць цэлы шэраг кантор у розных гарадах і правінцыях Нідэрландаў. Гэтыя канторы былі звязаны з арміяй, флотам і буйным капіталам і выкарыстоўваліся для гандлю з краінамі Усходу, у прыватнасці з гэтым рэгіёнам. Ужо ў 1602 годзе яны аб'ядналіся ў Ост-Індскую кампанію, якая валодала досыць вялікім для тых часоў акцыянерным капіталам.
Заснаванне
Падчас напалеонаўскіх войнаў тэрыторыя самой Галандыі была захоплена Францыяй, і ўсе галандскія калоніі аўтаматычна сталі французскімі. У выніку ў 1808—1811 гадах калоніяй кіраваў французскі генерал-губернатар. У 1811—1816 гадах у час Напалеонаўскіх войнаў тэрыторыя Галандскай Ост-Індыі была захоплена Англіяй, якая асцерагалася ўмацавання Францыі (да гэтага часу Вялікабрытанія ўжо таксама паспела акупіраваць і Капскую калонію, найважнейшае гандлёвае звяно паміж Нідэрландамі і Інданезіяй). Магутнасць галандскай каланіяльнай імперыі была падарвана, аднак Англіі патрэбен быў пратэстанцкі саюзнік у барацьбе з каталіцкімі каланіяльнымі дзяржавамі: Францыяй, Іспаніяй і Партугаліяй. Таму ў 1824 годзе акупаваная тэрыторыя была вернута Галандыі паводле англа-галандскага пагаднення ў абмен на галандскія каланіяльныя ўладанні ў Індыі. Акрамя таго, да Англіі перайшоў паўвостраў Малака. Граніца, якая ўтварылася паміж Брытанскай Малаяй і Галандскай Ост-Індыяй, дагэтуль застаецца падзяляе Малайзію і Інданезію.
Тэрытарыяльная экспансія
Сталіцай Галандскай Ост-Індыі была Батавія, цяпер Джакарта — сталіца Інданезіі. Хоць востраў Ява кантраляваўся Галандскай Ост-Індскай кампаніяй і галандскай каланіяльнай адміністрацыяй на працягу 350 гадоў, з часоў Куна, поўны кантроль над большай часткай Галандскай Ост-Індыі, уключаючы астравы Барнеа, Ламбок і заходнюю частку Новай Гвінеі, быў усталяваны толькі ў пачатку XX стагоддзя.
Ісламскае супраціўленне
Карэннае насельніцтва Інданезіі, якое абапіралася на ўнутраную ўстойлівасць ісламскіх інстытутаў, аказвала значнае супраціўленне Галандскай Ост-Індскай кампаніі, а затым і галандскай каланіяльнай адміністрацыі, што саслабляла галандскі кантроль і звязвала яго ўзброеныя сілы. Самымі працяглымі канфліктамі былі вайна Падры на Суматры, Яванская вайна і крывавая трыццацігадовая вайна ў султанаце Ачэх (паўночна-заходняя частка Суматры), якая доўжылася з 1873 па 1908 гады. У 1846 і 1849 гадах галандцы распачалі няўдалыя спробы заваяваць востраў Балі, які скарыўся толькі ў 1906 годзе. Тубыльцы Заходняга Папуа і большасці ўнутраных горных раёнаў скарыліся толькі ў 1920-х гадах. Значнай праблемай для галандцаў было таксама даволі пашыранае пірацтва ў гэтых водах (малайскае, кітайскае, арабскае, еўрапейскае), якое працягвалася да сярэдзіны XIX ст.
Падзенне Галандскай Ост-Індыі
10 студзеня 1942 года Японія, якая мела патрэбу ў карысных выкапнях (у першую чаргу ў нафце), на якія была багатая Галандская Ост-Індыя, абвясціла вайну каралеўству Нідэрланды. Падчас Аперацыі ў Галандскай Ост-Індыі тэрыторыя калоніі да сакавіка 1942 года была цалкам захоплена японскімі войскамі.
Падзенне Галандскай Ост-Індыі азначала і заход галандскай каланіяльнай імперыі. Ужо 17 жніўня 1945 года, пасля вызвалення ад Японіі была абвешчана Рэспубліка Інданезія, якую Галандыя прызнала ў 1949 годзе пасля заканчэння вайны за незалежнасць Інданезіі.
Кавалькі (Калінкавіцкі раён)
Кавалькі́ (, Ковальки) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азарыцкага сельсавета.
Заганскі хрыбет
Заганскі хрыбет (Заганай дабаан) — горны хрыбет на паўднёвым захадзе Забайкалля. Выцягнуты на усход і паўночны ўсход, у асноўным на правым беразе ракі Хілок. Даўжыня 130 км, вышыня да 1348 м. Складзены гранітамі, гранадыярытамі, гранасіенітамі і крышталічнымі сланцамі. Водападзелы шырокія. На паўднёвым схіле — сасновыя бары, на паўночным — пераважна лістоўічная тайга.