cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тва
Паходжанне
Генетычныя даследаванні паказваюць, што пігмеі раней складалі самастойную адзіную групу, якая распалася меней за 3000 гадоў таму. Даследчыкі мяркуюць, што кантактам паміж пігмеямі і банту перашкаджалі ўзаемныя табу. Аднак каля 1000 гадоў таму забабоны былі саслаблены. У выніку ўзніклі групы пігмеяў, прадстаўнікі якіх маюць да 50% ДНК, запазычаных у прадстаўнікоў банту. Канец ізаляванасці тлумачыцца патрэбай лясных жыхароў у прадуктах сельскай гаспадаркі і паўседзённых рэчах.
Паколькі да моманту пашырэння кантактаў з банту пігмеі ўжо не складалі адзіную групу, то кожная група вырашала праблему суіснавання з нашчадкамі больш позніх мігрантаў самастойна. Продкі тва фактычна ператварыліся з адрозных этнічных груп у расава-сацыяльныя, паколькі мелі шчыльныя эканамічныя і культурныя зносіны, запазычылі мову і многія звычаі банту, але працягвалі жыць у адрозных паселішчах ці частках вялікіх паселішчаў, мелі самакіраванне, спецыялізаваліся на паляванні і збіральніцтве. Прадукты здабычы яны абменьвалі на іншыя тавары. Агульная назва тва значыла на мовах банту жыхароў лесу і падкрэслівала спецыялізацыю. Брытанскі даследчык Роджэр Бленч мяркуе, што тва можна параўноўваць з прадстаўнікамі іншых адасобленых ад земляробаў каст, якія існуюць паміж банту.
Руанда
Лічыцца, што ў Руандзе батва налічваюць ад 33 000 да 35 000 чалавек. Першапачаткова яны насялялі лясныя землі вакол азёр Эдвард і Ківу. Стварэнне на гэтых землях нацыянальных паркаў прывяло да перамяшчэння часткі супольнасці за межы звыклай тэрыторыі, немагчымасці займацца традыцыйнымі заняткамі. Тва былі вымушаны самавольна займаць землі, на якія не маюць правоў, жыць на перыфірыі абшчын хуту і тутсі, займацца ганчарствам, працаваць падзёншчыкамі, рыбакамі, жабраваць. З-за нізкага сацыяльнага статусу ў іх абмежаваны доступ да адукацыі, узровень непісьменнасці вышэй, чым у астатняга насельніцтва. Тва стала выціскаюцца з занятых зямель, ператвараюцца ў валацуг. Падчас генацыду ў Руандзе тва дзейнічалі як на баку хуту, так і тутсі, але ў выніку загінула каля 30% пігмеяў, у працэнтных суадносінах больш чым прадстаўнікоў іншых груп. Урад краіны фактычна ігнаруе праблемы меньшасці. 12 ліпеня 2011 г. было афіцыйна падцверджана, што прызнанне асобных правоў тва супярэчыць Канстытуцыі Руанды.
Бурундзі
Тва складаюць каля 1% жыхароў Бурундзі. Падобна суродзічам у Руандзе, яны пазбаўлены права на зямельную маёмасць, не ўзгадваюцца ў Канстытуцыі як супольнасць, прадстаўленая ў прапарцыянальнай сістэме кіравання, фактычна пазбаўлены магчымасці займацца мясцовым самакіраваннем. Тоеснасць сучасных тва абапіраецца на спецыялізацыі на ганчарнай справе, беднасці і назве batwa, якую яны атрымалі ад хуту і тутсі. З дапамогай грамадскіх арганізацый адбываецца фарміраванне адзінай палітычнай супольнасці, вылучэнне лідараў, што адстойваюць супольныя інтарэсы тва.
Уганда
У 1991 г. больш за 900 батва былі выцеснены з лесу Бвінды, які ўвайшоў у склад нацыянальнага парка Мгахінга. Паколькі яны лічыліся вандроўнікамі, то не атрымалі зямельнай кампенсацыі. Толькі 20 тва маюць магчымасць працаваць у Мгахінге для забавы турыстаў за невялікі поплатак, але не ў якасці лепей аплачваных гідаў. Тва пакутваюць ад беднасці, эксплуатацыі з боку банту, каля 57% апытаных жанчын скардзіліся на сексуальны гвалт.
Дэмакратычная Рэспубліка Конга
У ДРК у 2019 г. жыло каля 42 000 тва пераважна ва ўсходніх раёнах уздоўж Вялікіх Афрыканскіх азёр і лясных раёнах цэнтральнай часткі краіны. Хаця ў ДРК адбывалася выдаленне пігмеяў з запаведных лясоў, магчымасць карыстання традыцыйнымі ляснымі рэсурсамі значна лепшая, чым у суседніх краінах. Так, у правінцыі Танганьіка тва жывуць каля дарог і на ўскраінах вёсак, маюць мажлівасць адначасова наймацца на працу да сялян, займацца паляваннем і збіральніцтвам. Мабуту Сесе Сека праводзіў палітыку «вызвалення» ў дачыненні да пігмеяў, яны надзяляліся кавалкамі зямлі і прыцягваліся да земляробства.
У наш час толькі каля 7 000 тва працягваюць весці традыцыйны лад жыцця, астатнія ў большай ступені ўцягнуты ў сельскую гаспадарку, ганчарства, рыбалоўства. Змена ладу жыцця прывяла да значнай маргіналізацыі і крызісу тоеснасці. Тва маюць нізкі сацыяльны статус у вачах навакольнага насельніцтва. Існуюць традыцыйныя ўяўленні, нібы пігмеі фізічна непаўнавартасныя, сексуальна ненаедныя, ядуць забароненыя прадукты, не абмежаваны культурнымі забабонамі, не адчуваюць сорам, гультаяваты і г. д. Практыкуюцца кліентэла, у якой тва выступаюць у якасці залежнага боку. Іх стан блізкі да рабства або нават свойскіх жывёл. Падчас ваенных канфліктаў канца XX — XXI ст. на ўсхлдзе краіны тва наўмысна знішчаліся ўзброенымі фарміраваннямі і звычайнымі абшчыннікамі, якія жадалі захапіць іх зямлю або лясныя рэсурсы.
Замбія
У Замбіі тва насяляюць 4 раёны на паўночным усходзе і ў цэнтры краіны:
Яны складаюць асобныя групы, ізаляваныя адна ад іншай. Напрыклад, тва Кафуэ толькі чулі пра тва ў іншых раёнах, але не маюць з імі кантактаў, не лічаць сваімі суродзічамі тва замежных краін. Прадстаўнікі ўсіх 4 груп размаўляюць на дыялектах моў суседніх народаў. Гэта стварае праблему вызначэння іх колькасці, паколькі афіцыйная статыстыка прытрымліваецца моўнага прынцыпу падлікаў. Толькі ў раёне Кафуэ існуе 26 вёсак, населеных тва. Хаця тва лічаць сябе спрадвечнымі тубыльцамі, яны з'яўляюцца ў Замбіі нашчадкамі мігрантаў, паколькі ў старажытны час тэрыторыя краіны была населена кайсанскімі народамі.
Тва Кафуэ фізічна мала адрозніваюцца ад суседніх народаў, блізкі да іх ў эканамічных адносінах. Асноўныя заняткі — рыбалоўства і земляробства. У канцы XIX ст. мелі свайго правадыра, аднак у выніку маніпуляцый каланіяльнай адміністрацыі Паўночнай Радэзіі былі падначалены правадыру тонга.
Дубаўка (Гродзенскі раён)
Ду́баўка (, Дубовка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Урбан (узурпатар)
Паводле Зосіма вядома, што Урбан паўстаў супраць улады Аўрэліяна ў 271/272 годзе, але неўзабаве быў забіты сваімі салдатамі. Прыкладна ў той жа час імперыі пагражалі сарматы і готы. Верагодна, што паўстанне Урбана звязана з гэтымі падзеямі. Магчыма, гэты ўзурпатар быў выдуманы.
Жорнаўка (Гродзенскі раён)
Жо́рнаўка (, Жорновка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Кордаўскі эмірат
Ко́рдаўскі эміра́т (Emirato de Córdoba, إمارة قرطبة) — ісламская дзяржава ў сярэднявечнай Іспаніі (756—929). Заснавана нашчадкам Амеядаў Абд ар-Рахманам I, які ў 756 годзе прыняў тытул эміра.
Іспанія да стварэння Амеядскага эмірата
Пасля хуткага мусульманскага заваявання Іберыйскага паўвострава ў 711—718 гадах, была створана правінцыя, якая ўваходзіла ў Амеядскі халіфат. Рэзідэнцыяй яе кіраўнікоў, якія насілі тытул «валі» ці «эмір», стаў горад Кордава. Першапачаткова іспанскі эмір прызначаўся афрыканскім намеснікам, а той падпарадкоўваўся халіфу.
Усе мусульмане Іберыі падзяляліся на арабаў, якія жылі ў гарадах, бербераў, якія жылі ў сельскай мясцоваці, і сірыйцаў, якія пераважалі ў войску. Гэтыя народы змагаліся паміж сабой за ўладу аж да з’яўлення Абд ар-Рахмана I.
Амеядскі эмірат
У 750 годзе, пасля таго як Абасіды зрынулі Амеядаў, гэта сям’я была знішчана. Адзін з ацалелых яе прадстаўнікоў бег у Егіпет, а пазней у Магрыб. Але спробы замацавацца на тых землях былі безвыніковымі. У канцы 755 года, Абд ар-Рахман высадзіўся ў Іспаніі, захапіў Кордаву і абвясціў сябе эмірам. Першапачаткова ён фармальна прызнаваў уладу Абасідаў у Іспаніі, але пасля канфлікту 765 года згадванне Абасідаў у пропаведзях было забаронена. Большую частку свайго кіравання ён правёў у барацьбе з хрысціянамі.
Аднак, сапраўдным стваральнікам незалежнага эмірата стаў Абд-ар-Рахман II, які ўпарадкаваў паўнамоцтвы візіраў і дамогся вельмі хуткай ісламізацыі паўвострава, значна паменшыўшы колькасць хрысціян на мусульманскіх землях.
Завулкі
Заву́лкі (, Заулки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Кордаўскі эмірат
Амеядскі эмірат
Барацьба за ўладу паміж арабамі і берберамі не спыніліся і пасля стварэння незалежнага эмірата, гэта дало шанец хрысціянскім каралеўствам, што ў далейшым прывяло да Рэканкісты.
Да моманту ўзыходжання на трон у 912 годзе Абд ар-Рахмана III, палітычны заняпад эмірата быў відавочным фактам. Абд-ар-Рахман III паклаў канец з мецяжам, здзейсніў паходы на хрысціянскія землі. А ў 929 годзе абвясціў сябе халіфам.
Завулкі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Фрыцюр
Фрыцю́р (ад frit — «смажаны») — тлушч або сумесь розных тлушчаў, разагрэтая да высокай тэмпературы. Смажанне ў фрыцюры азначае апусканне прадукту цалкам у кіпячы тлушч. У фрыцюры смажаць вырабы з цеста, мяса, рыбы, гародніны, стравы ў кляры.
Посуд
Смажанне ў фрыцюры робіцца ў глыбокім посудзе з тоўстымі сценкамі, напрыклад, у казане, сатэйніку або глыбокай чыгуннай патэльні. Для зручнага абсмажвання вялікай колькасці дробных кавалачкаў (напрыклад, бульба фры) можа прымяняцца металічная сеткаватая ёмістасць, якая памяшчаецца ўнутр посуда з фрыцюрам; яна запаўняецца прадуктамі і цалкам апускаецца ў фрыцюр, а пасля абсмажвання цалкам дастаецца адтуль.
У продажы ёсць шматлікія мадэлі бытавых фрыцюрніц — электрапрыбораў для прыгатавання прадуктаў у фрыцюры.
Задарожжа (Глыбоцкі раён)
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Жытарадзь
Жы́тарадзь (, Житородь) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Альшанікі 2
Альша́нікі 2 (, Ольшаники 2) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Да красавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета.
Александрова (Круглянскі раён)
Геаграфія
Вёска размешчана за 6 км на паўночны захад ад Круглага, 84 км ад Магілёва, 13 км ад чыгуначнай станцыі Талачын на лініі Орша — Мінск. На ўсходзе цячэ рака Друць (прыток Дняпра), на заходняй ускраіне — ручай, яе прыток. Транспартныя сувязі ажыццяўляюцца па мясцовай дарозе і далей па шашы Круглае — Талачын.
Гісторыя
На ўсходняй ускраіне захаваўся старажытны курган, які сведчыць пра засяленне гэтых мясцін у глыбокай старажытнасці.
Паводле пісьмовых крыніц вёска вядома з ХІХ ст. Гаспадар маёнтка валодаў тут у 1880 г. 1100 дзесяцінамі зямлі, вадзяным млыном і сукнавальняй. У 1897 г. у фальварку Аляксандрава Круглянскай воласці — двор, 8 жыхароў. У 1909 г. — у Чарнаруцкай воласці Магілёўскага павета.
Савецкая ўлада ўстаноўлена ў лістападзе 1917 г. З лютага да кастрычніка 1918 г. акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. З 20.8.1924 г. у Круглянскім раёне Аршанскай акругі (да 26.7.1930), з 8.7.1931 г. у Талачынскім, з 12.2.1935 г. у Круглянскім раёнах, з 20.2.1938 г. Магілёўскай вобласці, з 16.9.1959 г. да 30.7.1966 г. у Бялыніцкім раёне. У 1930-я гг. — калгас.
У Вялікую Айчынную вайну ў ліпені 1941 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У чэрвені 1943 г. гітлераўцы спалілі 9 двароў. Вызвалена 27.6.1944 г. Пасля вайны адбудавана.
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Скуратоўскага сельсавета, да красавіка 1963 года — у склад Ляснянскага сельсавета.
Занявічы (Гродзенскі раён)
Да 11 верасня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Далінскага сельсавета.
Закрэўшчына (Глыбоцкі раён)
Закрэ́ўшчына (, Закревщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Дворнаўскага сельсавета.
Арава
За 0,5 км ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік.
Раміра II Манах
Раміра II Манах (Ramiro II el Monje;  — ) — кароль Арагона (1134—1137), сын караля Санча I і Феліцыі.
Раннія гады
У маладым узросце Раміра вырашыў стаць святаром. Ён сышоў у кляштар і спачатку быў манахам у, затым абатам у кляштары Сан-Педра ў Старой Уэсцы і, пазней, стаў біскупам Рода-Барбастра.
Яго брат Альфонса I перад смерцю завяшчаў свае ўладанні рыцарскім ордэнам іаанітаў і тампліераў, але ні наварская, ні арагонская эліты не спяшаліся выконваць гэта распараджэнне. У Навары каралём абралі Гарсію Рамірэса, а ў Арагоне на з'ездзе ў Хацы абралі каралём Раміра. Папярэдне атрымаўшы дазвол Папы Рымскага, Раміра ўзыйшоў на прастол.
Кіраванне
Раміра кіраваў каралеўствам Арагон, графствамі Сабрарбэ і Рыбагорса. Напачатку свайго кіравання Раміра прыйшлося змагацца з апазіцыяй з боку арагонскага дваранства.
Неўзабаве пасля гэтага Раміра II выклікаў самых знатных дваран ва Уэску пад падставай паказаць ім звон, які будзе пачуты ва ўсім каралеўстве, і загадаў абезгаловіць 12 меркаваных правадыроў змовы. Астатнія, спужаўшыся, адмовіліся ад сваіх планаў паўстаць супраць караля.
Бурнеўка
Бу́рнеўка (, Бурневка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Скуратоўскага сельсавета, да красавіка 1963 года — у склад Ляснянскага сельсавета.
Булькова
Булько́ва — тапонім.
Планкаўская маса
Маса Планка — адзінка масы ў планкаўскай сістэме, пазначаецца M_P. Часціца з такой масай мае аднолькавыя радыус Шварцшыльда і комптанаўскую даўжыню хвалі.
На 2010 год рэкамендаванае міжнародным камітэтам CODATA значэнне масы Планка роўна 2,17651(13)·10−8 кг.
У фізіцы элементарных часціц і касмалогіі выкарыстоўваецца велічыня
якая называецца рэдукаванай масай Планка. Каэфіцыент дазваляе спрасціць некаторыя формулы.
У адрозненне ад большасці іншых планковских велічынь, маса Планка блізкая да звыклых для чалавека маштабах: так, блыха мае масу ад 4000 да 5000
Напад на Пёрл-Харбар
Напад на Пёрл-Харбар (або, па японскіх крыніцах, Гавайская аперацыя) — раптоўны камбінаваны напад японскай палубнай авіяцыі авіяноснага злучэння віцэ-адмірала Цюіці Нагума і японскіх звышмалых падводных лодак, дастаўленых да месца нападу падводнымі лодкамі Японскага імператарскага флоту, на амерыканскія ваенна-марскую і паветраныя базы, размешчаныя ў наваколлях Пёрл-Харбара на востраве Ааху (Гавайскія астравы), які адбыўся нядзельнай раніцай 7 снежня 1941 года.
Планкаўская маса
MP
Напад на Пёрл-Харбар
Напад складаўся з двух авіяцыйных налётаў, у якіх удзельнічала 353 самалёты, якія вылецелі з 6 японскіх авіяносцаў. Вынікам нападу стала патапленне чатырох лінейных караблёў ВМС ЗША (два з якіх былі адноўлены і вернуты да службы ў канцы вайны), яшчэ чатыры былі пашкоджаны. Японцы таксама патапілі ці пашкодзілі тры крэйсеры, тры эсмінцы, 1 мінны загараджальнік; знішчылі 188—272 самалётаў (па розных крыніцах); чалавечыя ахвяры — 2402 забітых і 1282 параненых. Электрастанцыя, верф, паліўнае і тарпеднае сховішчы, пірсы, а таксама будынак галоўнага кіравання ад нападу не пацярпелі. Японскія страты былі мінімальнымі: 29 самалётаў, 4 малагабарытныя падводныя лодкі разам з 65 загінулымі або параненымі ваеннаслужачымі.
Планкаўская маса
.
Гіпатэтычная часціца, маса якой роўная планкаўскай масе, называецца максімон.
Напад на Пёрл-Харбар
Напад з'яўляўся прэвентыўнай мерай супраць ЗША, накіраванай на ліквідацыю амерыканскага ваенна-марскога флоту, заваяванне панавання ў паветры ў ціхаакіянскім рэгіёне і наступнага вядзення ваенных дзеянняў супраць Бірмы, Тайланда, заходніх уладанняў ЗША ў Ціхім Акіяне. Гэтай мэты ўдалося дасягнуць толькі часткова з прычыны таго, што сучасныя надводныя караблі ЗША - авіяносцы - знаходзіліся тым часам у іншым месцы і не пацярпелі. Пацярпелыя лінкары былі састарэлых тыпаў, часоў Першай сусветнай вайны. Да таго ж, значэнне лінкараў як асноўнай ударнай сілы флоту ў эпоху панавання авіяцыі рэзка змяншалася.
Напад на Пёрл-Харбар стаў прычынай уступлення ЗША ў Другую сусветную вайну — у той жа дзень ЗША абвясцілі вайну Японіі і ўступілі ў Другую сусветную вайну. З-за нападу, асабліва з-за яго характару, грамадская думка ў Амерыцы рэзка змянілася з ізаляцыянісцкай пазіцыі ў сярэдзіне 1930-х гадоў да прамога ўдзелу ў ваенных дзеяннях. 8 снежня 1941 года Прэзідэнт ЗША Франклін Рузвельт выступіў на аб'яднаным пасяджэнні абедзвюх палат Кангрэса. Прэзідэнт запатрабаваў з 7 снежня, «дня, які ўвойдзе ў гісторыю як сімвал ганьбы», абвясціць вайну Японіі. Кангрэс прыняў адпаведную рэзалюцыю.
Кавалічы (Гродзенскі раён)
Кавалі́чы (, Коваличи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Гісторыя
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Квасоўскага сельсавета.
Планкаўская тэмпература
Планкаўская тэмпература — названая ў гонар нямецкага вучонага-фізіка Макса Планка адзінка тэмпературы, якая пазначаецца TP у планкаўскай сістэме адзінак. Гэта адна з планкаўскіх адзінак, якая ўяўляе фундаментальную мяжу ў квантавай механіцы. Сучасная фізічная тэорыя не здольная апісаць штосьці больш гарачае з-за адсутнасці ў ёй распрацаванай квантавай тэорыі гравітацыі. Вышэй планкаўскай тэмпературы энергія часціц становіцца настолькі вялікі, што гравітацыйныя сілы паміж імі становяцца параўнальныя з астатнімі фундаментальнымі ўзаемадзеяння. Гэта тэмпература Сусвету ў першы момант (Планкаўскі час) Вялікага выбуху ў адпаведнасці з бягучымі ўяўленнямі касмалогіі.
1,41679(11) К,
дзе: m_P — планкаўская маса, c — хуткасць у вакууме
k — пастаянная Больцмана, G — гравітацыйная пастаянная
Дзве лічбы ў дужках абазначаюць нявызначанасць (Стандартнае адхіленне) у апошніх двух лічбах значэнні планкаўскай тэмпературы.
Фергал О’Браен
Фергал О'Браен (Fergal O'Brien;, , Ірландыя) — ірландскі прафесійны гулец снукер. Пераможца адкрытага чэмпіянату Брытаніі 1999 года, фіналіст Мастэрс 2001 года і Трафея Паўночнай Ірландыі 2007 года. Былы дзявяты нумар сусветнага рэйтынгу (2000/2001), з сезона 1999/2000 да сезона 2001/2002 нязменна ўваходзіў у топ-16. У 2016 годзе выканаў свой першы максімальны брэйк на турніры Championship League 2016 ва ўзросце 43 гадоў.
Стаў прафесіяналам у 1991 годзе ва ўзросце 19 гадоў, а ў сезоне 1992/1993 дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгавага турніру. У 1994 годзе ўпершыню патрапіў у асноўную стадыю чэмпіянату свету, а ў 1995 годзе дайшоў да свайго першага рэйтынгавага чвэрцьфіналу на Гран-пры, пасля чаго дайшоў да чвэрцьфіналаў на адкрытым чэмпіянаце Уэльса і на адкрытым чэмпіянаце Тайланда ў сезоне 1996/1997. У наступным сезоне ўпершыню патрапіў у топ-32 рэйтынгу і ўпершыню дайшоў да паўфіналу рэйтынгавага спаборніцтва на адкрытым чэмпіянаце Шатландыі, а ў сезоне 1998/1999 дайшоў да чвэрцьфіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, што з'яўляецца яго найлепшым вынікам на другім па значнасці снукерным турніры і здабыў сваю першую і адзіную рэйтынгавую перамогу на адкрытым чэмпіянаце Брытаніі, перайграўшы Энтані Хэмілтана ў фінале (9:7). У сезоне 1999/2000 увайшоў у топ-16 рэйтынгу, а таксама дайшоў да чвэрцьфіналу адкрытага чэмпіянату Уэльса і да чвэрцьфіналу чэмпіянату свету, што стала яго найлепшым вынікам на найбуйнейшым спаборніцтве, а таксама здзейсніў дэбют на галоўным запрашальным турніры — Мастэрс. У наступным сезоне падняўся на найвышэйшае для сябе дзявятае месца ў рэйтынгу, а таксама ў другі раз дайшоў да чвэрцьфіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі і да свайго адзінага фіналу на турнірах Трайной кароны на турніры Мастэрс, дзе саступіў Полу Хантэру (9:10), пасля чаго дайшоў да чвэрцьфіналаў адкрытага чэмпіянату Уэльса і Тайланд Мастэрс і да чвэрцьфіналу Мастэрс у сезоне 2001/2002. Пасля гэтага сезона пакінуў топ-16, а ў 2006 годзе апусціўся да 46-га месца ў сусветным рэйтынгу, аднак дайшоў да свайго другога ў кар'еры рэйтынгавага фіналу на Трафеі Паўночнай Ірландыі 2007 года, дзе прайграў Стывену Магуайру (5:9), і вярнуўся ў топ-32. Пасля гэтага толькі ў 2014 годзе ўпершыню за 7 гадоў дайшоў да рэйтынгавага чвэрцьфіналу на Шанхай Мастэрс.
Апроч рэйтынгавай перамогі, здабыў два тытулы на Айрыш Класік 2010 года і Лукан Рэйсінг Класік 2011 года, якія былі запрашальнымі прафесійнымі турнірамі для гульцоў з Ірландыі і Паўночнай Ірландыі. У 1996 годзе у складзе зборнай Ірландыі дайшоў да фіналу кубку свету (разам з Кенам Доэрці і Стывенам Мёрфі), а ў 2015 годзе дайшоў да фіналу чэмпіянату свету сярод ветэранаў, дзе саступіў Марку Уільямсу. За сваю кар'еру аформіў больш за 190 соценных брэйкаў, уваходзячы ў топ-30 самых сярыйных снукерыстаў у гісторыі, і зарабіў больш за 1,2 мільёна фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-40 снукерыстаў па гэтым паказчыку.
Планкаўскія адзінкі
Планкаўскія адзінкі — сістэма «натуральных адзінак вымярэння», упершыню прапанаваная ў 1899 Максам Планкам на аснове скорасці святла c, гравітацыйнай пастаяннай G і двух уведзеных ім новых пастаянных тэорыі цеплавога выпраменьвання a і b (яны адрозніваюцца ад сучасных пастаянных \frac{h}{k} і h на безразмерныя множнікі). Першапачаткова планкаўскія адзінкі былі ўведзены ў дакладзе, зробленым 18 мая 1899 года на пасяджэнні Акадэміі навук у Берліне і прысвечаным агляду тэорыі з’яў цеплавога выпраменьвання, якія разглядаюцца з пункту гледжання электрамагнітнай тэорыі святла, і значэнню другога пачатку тэрмадынамікі ў ёй.
"Усе сістэмы адзінак, якія да гэтага часу выкарыстоўваюцца, у тым ліку так званая абсалютная СГС-сістэма, абавязаны сваім паходжаннем пакуль што выпадковаму збегу абставін, паколькі выбар адзінак, якія ляжаць у аснове кожнай сістэмы, зроблены не зыходзячы з агульнага пункту гледжання, абавязкова прымальнага для ўсіх месцаў і часоў, але выключна зыходзячы з патрэб нашай зямной культуры … У сувязі з гэтым уяўляла б цікавасць заўважыць, што, выкарыстоўваючы абедзве пастаянныя а і b …, мы атрымліваем магчымасць усталяваць адзінкі даўжыні, масы, часу і тэмпературы, якія не залежалі б ад выбару якіх-небудзь цел або рэчываў і абавязкова захоўвалі б сваё значэнне для ўсіх часоў і для ўсіх культур, у тым ліку і пазаземных і нечалавечых, і якія таму можна было б увесці ў якасці «натуральных адзінак вымярэнняў».
У 1900 годзе Макс Планк прапанаваў новы закон выпраменьвання (закон Планка), у якім фігуравалі дзве новыя пастаянныя \ h ~ і \ k ~. У 1906 годзе Планкам была прапанаваная сістэма на аснове пастаянных \ c ~, \ G ~, \ h ~ і \ k ~. Цяпер пад планкаўскай сістэмай разумеецца сістэма адзінак, у якой у якасці адзінак абраныя наступныя канстанты:
)
З іх выводзяцца ўсе астатнія планкаўскія адзінкі, напрыклад:
Значэнні для чатырох канстант, прыведзеных вышэй, рэкамендаваныя CODATA.
Адпаведна, пастаянная тонкай структуры — гэта квадрат зарада электрона, выражанага ў планкаўскіх зарадах.
дзе: e ~ — элементарны электрычны зарад, \alpha ~ — пастаянная тонкай структуры, h ~ — пастаянная Планка
Хасэп Пла
Хасэп Пла і Касадэваль (, Палафружэль, Жырона —, Лёфру, Жырона) — каталонскі іспанскі журналіст і папулярны аўтар. Як журналіст ён працаваў у Францыі, Італіі, Англіі, Германіі і Расіі, адкуль ён пісаў палітычныя і культурныя хронікі на каталонскай мове.
Біяграфія
Сын небагатых сельскіх ўладальнікаў бізнесу з Баш-Эмпорда, ён атрымаў дыплом сярэдняй школы ў Жыроне, дзе, пачынаючы з 1909 г., ён быў студэнтам калегіі Colegio de los Maristas (Школы Марыста). У сваім апошнім навучальным годзе (1912-13), яму прыйшлося ўзяць свае выпускныя экзамены без скончанага курсу, таму што ён быў выключаны са школы-інтэрната. У 1913 годзе ён пачаў займацца навукай у універсітэце Барселоны і пачаў вучыцца медыцыне, але і ў сярэдзіне яго першага курсу, ён змяніў сваё меркаванне і зарэгістраваўся на права.
У 1919 годзе ён скончыў са ступенню ў галіне права і пачаў працаваць у журналістыцы, спачатку ў Loc Noticias (Навіны), і неўзабаве пасля таго у начных публікацыях La Publicidad (галоснасць). Ён пачаў свае падарожжы ў якасці карэспандэнта ў розных еўрапейскіх гарадах (Парыж, Мадрыд, Партугалія, Італія, Берлін). Каталонскі нацыяналіст, у 1921 годзе ён быў абраны ў якасці «diputado» (член парламента) Садружнасці Каталоніі з дапамогай «Lliga Regionalista» (рэгіянальнац лігі) у сваім родным рэгіёне, Баш-Эмпорда. У 1924 годзе, пры дыктатуры Прыма дэ Рыверы, ён быў прысуджаны да спасылцы з-за крытычнага артыкула пра іспанскай ваеннай палітыкі ў Марока, апублікаванай у Малёркскай газеыце El Día (Дзень).
За гады свайго выгнання, ён вёў перамовы з некаторымі з галоўных каталонскіх праціўнікаў дыктатуры, такія як Франсэск Масія. Ён працягваў падарожнічаць па Еўропе (Парыж, Расія, Англія), а ў 1925 годзе ён апублікаваў сваю першую кнігу, Coses Vistes, якая мела вялікі поспех і былі распрададзеная за тыдзень. Гэта быў добры папярэдні прагляд яго эстэтычных: «пісаць пра рэчы, якія ніхто не бачыў». У 1927 годзе ён вярнуўся ў Іспанію, пакінуў La Publicidad і пачаў супрацоўнічаць з La Veu de Catalunya, газеты Lliga Regionalista ў з ліберальна-кансерватыўнай тэндэнцыі з загадам Франсэска Камбо — лідара ўмеранага каталонскага нацыяналізму.
Пла памёр у 1981 годзе ў сваёй роднай Эмпордзе, пакінуўшы трыццаць восем тамоў (больш за дваццаць пяць тысяч старонак) поўнага збору твораў, і шмат наадрэдактаваных матэрыялаў, якія былі апублікаваныя пасля яго смерці.
Замошша (Пліскі сельсавет)
Замо́шша (, Замошье) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Міхаіл Валер’евіч Зуй
Міхаіл Валер’евіч Зуй (нар., Мінск) — беларускі акцёр і музыкант.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 красавіка 1981 года ў Мінску.
У 2001 годзе з Паўлам Яскевічам заснаваў музычны гурт ili-ili. У 2002 годзе скончыў тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «Акцёрскае мастацтва драматычнага тэатра і кіно» (курс народнага артыста Беларусі В. М. Раеўскага). Працаваў у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы з 2002 года.
Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павел Латушка. 26 жніўня 2020 года Міхаіл Зуй разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольніўся ў знак пратэсту.
Тэатральная
Ролі ў тэатры:
23 верасня 2020 павінна была адбыцца прэм’ера спектакля «Тутэйшыя» па аднайменным творы Янкі Купалы, пастаўленага ў новай версіі рэжысёрам Мікалаем Пінігіным. У гэтым спектаклі Міхаілу была даручана роль настаўніка Янкі Здольніка.
Музычная
У 2005—2010 гадах удзельнік гурта Дзецідзяцей (гітара, бэк-вакал, тэксты і інш). З 2011 года ўдзельнічае ў гурце ili-ili.
Васільеўка (Круглянскі раён)
Васі́льеўка (, Васильевка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Вочкі
Во́чкі (, Очки) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета.
Васточны
Васто́чны (, Восточный) — пасёлак у Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Булькова (Брэсцкі раён)
Булько́ва (, Бульково) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчана за 18 км на ўсход ад Брэста, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, на рацэ Мухавец (прыток Заходняга Буга), на ўсходзе меліярацыйныя каналы, побач аўтадарога Брэст — Кобрын.
У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як маёнтак — шляхецкая ўласнасць у Берасцейскім павеце Падляшскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. Належала Ажараўскім, з 1808 года — Чапскім.
У 1905 годзе вёска ў Рагазнянскай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Рагазнянскай гміне Кобрынскага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінула 13 жыхароў.
Да 3 чэрвеня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Чэрнеўскага сельсавета, да 8 мая 1970 года — у склад Вычулкаўскага сельсавета (да 1968 года — Трышынскі сельсавет).
4 верасня 1972 года да вёскі далучана вёска Падбулькова.
Інфраструктура
Прыгарадная зона адпачынку за 20 км на ўсход ад Брэста, на берагах рэк Мухавец і Асіпоўка. Плошча больш за 1,2 тыс. га. Адначасова могуць адпачываць каля 5 тыс. чалавек. На тэрыторыі зоны аздараўленчыя лагеры, база адпачынку, участкі садовага таварыства.
Кунцаўшчына (Гродзенскі раён)
Ку́нцаўшчына (, Кунцевщина) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Да 30 жніўня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Далінскага сельсавета.
Каміншчына (Пліскі сельсавет)
Камі́ншчына (, Каминщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2179001—2180000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2179001—2180000)
Планкаўская даўжыня
Планкаўская даўжыня (абазначаецца l_P) — фундаментальная адзінка даўжыні ў планкаўскай сістэме адзінак, роўная ў СІ прыкладна 1,6·10−35 метраў. Планкаўская даўжыня — натуральная адзінка даўжыні, бо ў яе ўваходзяць толькі фундаментальныя пастаянныя: хуткасць святла, пастаянная Планка і гравітацыйная пастаянная.
Планкаўская даўжыня роўная: дзе:
G
— гравітацыйная пастаянная;
c
— хуткасць святла у вакууме.
Дзве апошнія лічбы ў дужках азначаюць нявызначанасць (стандартнае адхіленне) апошніх двух разрадаў.
Прыкладны радыус назіраемага Сусвету (1,3 · 1026 м ці 13 мільярдаў светлавых гадоў) роўны 4,6·1061 планкаўскіх даўжынь.
З дакладнасцю да множніка π, планкаўская маса роўная масе чорнай дзіркі, радыус Шварцшыльда якой роўны яе комптанаўскай даўжыні хвалі. Радыус такой чорнай дзіркі будзе па парадку велічыні роўны планкаўскай даўжыні.
Просты аналіз размернасцей паказвае, што вымярэнне становішча фізічных аб'ектаў з дакладнасцю да планкаўскай даўжыні праблематычна. Сапраўды, правядзём наступны ўяўны эксперымент. Дапусцім, мы хочам вызначыць становішча аб'екта і пасылаем на яго паток электрамагнітнага выпраменьвання, гэта значыць фатонаў. Чым большая энергія фатонаў, тым карацейшая іхняя даўжыня хвалі і тым дакладнейшым будзе вымярэнне. Калі б фатон меў энергію, дастатковую для вымярэння аб'ектаў памерам з планкаўскую даўжыню, то пры ўзаемадзеянні з мішэнню ён бы зкалапсаваў ў мікраскапічную чорную дзірку і правесці вымярэнне было б немагчыма, такім чынам, планкаўская даўжыня накладвае фундаментальныя абмежаванні на дакладнасць вымярэння даўжыні.
Гэты ўяўны эксперымент грунтуецца як на агульнай тэорыі адноснасці, так і на прынцыпе нявызначанасці квантавай механікі. Абедзве тэорыі прадказваюць, што немагчыма вымярэнне з дакладнасцю, якая пераўзыходзіць планкаўскую даўжыню. Такім чынам, у любой тэорыі квантавай гравітацыі, што спалучае агульную тэорыю адноснасці і квантавую механіку, традыцыйнае ўяўленне аб прасторы і часе непрыдатна на адлегласцях меншых за планкаўскую даўжыню або для прамежкаў часу карацейшых чым планкаўскі час.
Тэарэтычная значнасць
Галоўную ролю ў квантавай гравітацыі будзе адыгрываць прынцып нявызначанасці, дзе r_s - гравітацыйны радыус, r - радыяльная каардыната, \ell_P - даўжыня Планка. Гэты прынцып нявызначанасці - яшчэ адна форма прынцыпа нявызначанасці Гейзенберга паміж імпульсам і каардынатай, якi прымяняецца да шкалы Планка. Сапраўды, гэтыя суадносіны можна запісаць так:, дзе G з'яўляецца гравітацыйнай канстантай, m - маса цела, c - хуткасць святла, \hbar - скарочаная пастаянная Планка. Скарачаючы аднолькавыя канстанты з двух бакоў, мы атрымліваем прынцып нявызначанасці Гейзенберга. Прынцып нявызначанасці прагназуе з'яўленне віртуальных чорных дзірак і чарвяточных ям (квантавай пены) па шкале Планка.
Любая спроба даследаваць магчымае існаванне больш кароткіх дыстанцый, у выніку сутыкненняў з высокай энергіяй, непазбежна прывядзе да вытворчасці чорнай дзіры. Сутыкненне больш высокай энергіі проста стварыла б больш вялікія чорныя дзіркі, а не расшчапленне матэрыялу на больш дробныя часткі. Памяншэнне \Delta r прывядзе да павелічэння \Delta r_s і наадварот.
Даўжыня Планка і эўклідавая геаметрыя
Даўжыня Планка - гэта даўжыня, пры якой квантавыя нулявыя ваганні гравітацыйнага поля цалкам скажаюць эўклідавую геаметрыю. Гравітацыйнае поле выконвае нулявыя ваганні, i геаметрыя, звязаная з ім, таксама вагаецца. Адносіны даўжыні акружнасці да радыусу вар'іруецца ў межах значэння Эўкліда. Чым менш маштаб, тым большыя адхіленні ад геаметрыі Эўкліда. Ацанім парадак даўжыні хвалі нулявых гравітацыйных ваганняў, пры якіх геаметрыя становіцца цалкам у адрозненне ад геаметрыі Эўкліда. Ступень адхілення \zeta геаметрыі ад геаметрыі Эўкліда ў гравітацыйным полі вызначаецца суадносінамі гравітацыйнага патэнцыялу \varphi і квадрата хуткасці святла c:. Калі \zeta\ll 1, геаметрыя блізкая да эўклідавай геаметрыі; для \zeta\sim 1 усе падабенствы знікаюць. Энергія ваганняў маштабу l роўная  (дзе c/l парадак частоты ваганняў). Гравітацыйны патэнцыял, створаны масай m, пры гэтай даўжыні, дзе G з'яўляецца канстантай ўсеагульнай гравітацыі. Замест m мы павінны падмяніць масу, якая ў адпаведнасці з формулай Эйнштэйна адпавядае энергіі E (дзе m=E/c^2). Атрымліваем. Падзяляючы гэты выраз на c^2, мы атрымліваем значэнне адхілення. Прыраўноўваючы \zeta=1, мы знаходзім даўжыню, пры якой эўклідавая геаметрыя цалкам скажаецца. Яна роўная даўжыні Планка.
Як адзначаецца ў Рэджэ (1958), "для прасторы-часу з памерамі l нявызначанасць сімвала Крыстафеля будзе парадку, а нявызначанасць метрычнага тэнзара \Delta g будзе парадку . Калі l - макраскапічная даўжыня, то квантавыя абмежаванні фантастычна малыя і імі можна грэбаваць нават на атамных маштабах. Калі значэнне l супастаўна \ell_P, то падтрыманне ранейшай (звычайнай) канцэпцыі прасторы становіцца ўсё цяжэй і ўздзеянне мікракрывізны становіцца відавочным". Меркавана, гэта можа азначаць, што прастора-час ператворыцца ў квантавую пену па шкале Планка.
Нарэшце, аналіз ўраўнення Гамільтана-Якобі у прасторах рознай мернасці ў дачыненні да планкаўскага маштаба паказаў, што ўзнікненне віртуальных планкаўскiх чорных дзюр (квантавай пены, асновы «тканіны» Сусвету) энергетычна найбольш выгадна ў трохмернай прасторы, што, хутчэй за ўсё, і абумовіла трохвымернасць назіранай прасторы.
Арлёнак (веласіпед)
«Арлёнак» (Орлёнок), «Арляня» (Ereliukas) — савецкі масавы і культавы двухколавы суцэльнарамны падлеткавы веласіпед, прызначаны для дзяцей 7—14 гадоў.
Гісторыя
З'явіўся напачатку 1950-х гадоў у Мінску. У 1949-1951 гады ММВЗ асвоіў выпуск і падлеткавых мадэляў «Арлёнак» і «Ластаўка».
«Арлёнак» мадэль В-72 быў своеасаблівым пераходным тыпам ад двухколавага веласіпеда для дзяцей малодшага школьнага ўзросту «Ветрык» да дарожных веласіпедаў для дарослыз. Так, рама позняй мадыфікацыі «Арлёнка» з'яўляецца амаль дакладна паменшанай рамай мадэлі В-110 (напр. «Украіна»), у той час як рамы ранніх выпускаў (да пачатку 1980-х) мелі характэрную здвоеную верхнюю трубу рамы, якая пераходзіла ў верхнія часткі пёраў задняй вілкі. Ён быў шырока распаўсюджаны сярод дзяцей сярэдняга школьнага ўзросту, як сімвал пачатку прылучэння да «дарослых» веласіпедаў (у параўнанні напрыклад са складанымі веласіпедамі «Кама» і г.д.).
Быўшы таго ж класа, што і «Школьнік» (праўда, прыкметна больш апошняга па памерах), «Арлёнак» тым не менш катыраваўся нашмат вышэй сваіх канкурэнтаў. Тлумачылася гэта тым, што на «Арлёнаку» ўжывалася надзейная ўтулка задняга кола «Тарпеда», такая ж як на "дарослых" дарожных веласіпедах. На «Школьніку» ж, ужывалася ўтулка заводу ГАЗ, якая хутка выходзілая з ладу.
Мадэлі
Выпускаліся дзве мадэлі: Выпускаўся з 1951г. Шаўляйскім веласіпедна-маторным заводам (ШВМЗ) «Vairas» у г. Шаўляі Літоўскай ССР.
Спасылкі
Гісторыя маркі Мінск
Петраніла Арагонская
Біяграфія
Альфонса I Ваяўнік памёр 7 верасня 1134, не пакінуўшы спадчынніка, пасля паражэння ад Альмаравідаў у бітве пад Фрагай. Хоць па завяшчанні каралеўства павінны былі атрымаць у спадчыну ваенна-рэлігійныя ордэны іаанітаў і тампліераў, яго брат Раміра, біскуп Барбастра, быў абраны дваранамі каралём Арагона.
Раміра II па мянушцы Манах ажаніўся ў 1135 з Агнесай дэ Пуату. Ад гэтага шлюбу 26 чэрвеня 1136 нарадзілася дачка Петраніла. Спачатку Раміра II жадаў выдаць яе замуж за Санча, спадчынніка караля Кастыліі, і заключыў з ім дагавор. Паводле Гэтага дагавора Раміра захоўваў сюзерэнітэт над каралеўствам Сарагоса, у той час як Альфонса VII Кастыльскі ўступаў у кіраванне Арагонам. Мэтай Альфонса было аб'яднанне Леона, Кастыліі і Арагона.
Аднак гэты альянс сустрэў супраціўленне арагонскай знаці і караля Навары Гарсіі IV.
Праз год, 11 жніўня 1137, Раміра II і Рамон Берэнгер IV, граф Барселоны падпісалі шлюбнае пагадненне, паводле якога прынцэса Петраніла станавілася нявестай графа. Раміра II сышоў у манастыр, захаваўшы за сабой, аднак, тытул караля. Яго жонка Агнеса вярнулася ў Аквітанію.
Петраніла адправілася ў Барселону. Яе вяселле з Раймондам-Берэнгарам адбылося ў жніўні 1150, як толькі ёй споўнілася 14 гадоў.
Пасля смерці мужа ў 1162 Петраніла заставалася на троне два гады. Яна адраклася ад усіх сваіх тытулаў на карысць сына ў ліпені 1164 года. Яна больш не выходзіла замуж і вяла простае сціплае жыццё.
Петраніла Арагонская памерла 15 кастрычніка 1173 года і была пахавана ў кафедральным саборы Барселоны.
Шлюб і дзеці
Ад гэтага шлюбу нарадзіліся:
Ваўканосава
Ваўкано́сава (, Волконосово) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Міжсценне
Міжсце́нне — частка поласці грудной клеткі, якая знаходзіцца паміж груднымі пазванкамі ззаду, грудзінай спераду і двума лісткамі медыястынальнай плеўры латэральна. Зверху міжсценне абмежавана верхняй апертурай грудной клеткі, знізу — дыяфрагмай. Аб'ём і форма гэтай прасторы змяняюцца падчас дыхання і за кошт скарачэння сэрца.
Класіфікацыя
У мэтах палягчэння апісання ўзаемазнаходжання асобных органаў у розных аддзелах міжсцення яго прынята падзяляць на часткі. Прычым у сувязі з тым, што адсутнічаюць аб'ектыўныя анатамічныя і фізіялагічныя межы паміж гэтымі часткамі, у розных літаратурных крыніцах гэта робіцца па-рознаму.
У асобных падручніках па сістэмнай і тапаграфічнай анатоміі выдзяляюць два міжсцення: пярэдняе і задняе. Межаю між імі ёсць франтальная плоскасць, якая праводзіцца праз корань лёгкага.
У падручніках па хірургіі можна сустрэць дзяленне міжсцення на правае і левае. Пры гэтым падкрэсліваецца, што да правай медыястынальнай плеўры прылягаюць пераважна венозныя судзіны, а да левай — артэрыяльныя.
У апошні час у анатамічнай і клінічнай літаратуры найчасцей сустракаецца апісанне органаў грудной поласці ва ўзаемасувязі з верхнім і ніжнім міжсценнем; апошняе, у сваю чаргу, падзяляецца на пярэдняе, сярэдняе і задняе. Менавіта такое дзяленне знаходзіцца ў адпаведнасці з міжнароднай анатамічнай наменклатурай апошняга перагляду.
Альфонса I Ваяўнік
Нягледзячы на яго поспехі, феадальная раздробненасць хрысціянскіх каралеўстваў поўначы ўскладняла яго задачы. Бітва пры Фразе 1134 года завяршылася разгромным паражэннем Альфонса, які быў паранены і неўзабаве сканаў. Амаль палову заваяваных тэрыторый прыйшлося вярнуць мусульманам, Альфонса VII Кастыльскі заняў частку арагонскіх земляў, а Гарсія IV Аднаўляльнік стварыў незалежнае каралеўства Навара.
Біяграфія
Ажаніўшыся з Уракай, дачкой караля Кастыліі Альфонса VI, Альфонса I паспрабаваў пасля яго смерці займець і кастыльскі трон. Спачатку, з 1114 года, гэта мела поспех, аднак недоўгачасовы. Усяго некалькі гадоў праз шлюб быў скасаваны, а Урака заклікала кастыльскае дваранства да барацьбы супраць былога мужа.
Рэканкіста
Больш паспяховым Альфонса I быў у барацьбе супраць маўраў падчас так званай Рэканкісты. У адрозненне ад умераных паўночна-заходніх тэрыторый Пірэнейскага паўвострава, слаба закранутых арабскімі нашэсцямі, цёплы міжземнаморскі паўднёвы ўсход, асабліва абрашаная даліна р. Эбра, сталі сапраўднай калыскай багатай мусульманскай цывілізацыі ў Іспаніі, таму ў гэтым кірунку Рэканкіста доўгі час не мела поспехаў. Але пры падтрымцы французскіх феадалаў 18 снежня 1118 года арагонскае войска ўзяло Сарагосу, якая пасля стала рэзідэнцыяй Альфонса I.
Кароль аднавіў хрысціянскія біскупствы ў Сарагосе і Тараконе, якія прыйшлі ў заняпад за 400 гадоў мусульманскага кіравання. Былі таксама далучаны гарады Куэнка і Тэруэль. Але і мусульманскае насельніцтва заваяваных земляў (марыскі) апынулася пад асобай абаронай караля. Пад ударамі арагонскага манарха палі мусульманскія Тарагона і Калатаюд, а войска праз Валенсію і Мурсію дайшло да Гранады. Да караля далучыліся 40 000 хрысціянскіх сем’яў масарабаў, чые продкі на працягу 300 гадоў хаваліся ў горным масіве Альпухары. Гэта група была паселена ў Сарагосе. Каля Валенсіі Альфонса I удалося атрымаць рашучую перамогу над маўрамі ў 1126 годзе. Аднак пры аблозе памежнай крэпасці Фрага ў 1134 годзе Альфонса I быў раптоўна атакаваны маўрытанскім намеснікам Валенсіі і, быўшы параненым, ледзь дабраўся да, дзе сканаў ад ран 7 верасня 1134 г. Дзяцей ён не пакінуў.
Уладзімір Георгіевіч Булатаў
Уладзімір Георгіевіч Булатаў (, г. Новасібірск — ) — беларускі спартсмен (лёгкая атлетыка, скачкі з шастом). Заслужаны майстар спорту СССР (1959), заслужаны трэнер БССР (1975).
Біяграфія
Скончыў Кіеўскі інстытут фізічнай культуры ў 1953 годзе. З 1961 старшы трэнер па скачках з шастом зборнай юніёраў СССР па лёгкай атлетыцы, у 1967-68 старшы трэнер па скачках з шастом Рэспубліканскай школы вышэйшага спартыўнага майстэрства.
Спартыўныя дасягненні
Рэкардсмен Еўропы, СССР. Лепшы вынік — 4 метры 64 см (1959).
Памяць
З 1978 праводзяцца адкрытыя рэспубліканскія спаборніцтвы па скачках з шастом памяці Булатава.
Карчы 1
Карчы́ 1 (, Корчи 1) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года хутар уваходзіў у склад Драбаўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Дворнаўскага сельсавета.
Pearl Jam
«Pearl Jam» ― амерыканскі рок-гурт, утвораны ў 1990 годзе у горадзе Сіэтл, адзін з чатырох галоўных гуртоў (разам з «Alice in Chains», «Nirvana» і «Soundgarden») музычнага руху гранж, які карыстаўся вялікай папулярнасцю ў першай палове 1990-х гадоў. «Pearl Jam» апынуліся з гэтай «вялікай чацвёркі» найбольш камерцыйна паспяховымі. І ў XXI стагоддзі «Pearl Jam» працягвае выпускаць альбомы ― нягледзячы на тое, што іх новыя запісы не дасягаюць такога ж узроўню папулярнасці, які суправаджаў іх першыя тры альбомы «Ten», «Vs.» і «Vitalogy» (іх агульны тыраж склаў 50 мільёнаў копій).
Вясна (Круглянскі раён)
Вясна́ (, Весна) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Ланявічы
Ланяві́чы (, Ланевичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Да 11 верасня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Далінскага сельсавета.
Эфір (фізіка)
Эфір (святланосны эфір, ад αἰθήρ Αἰθήρ, верхні пласт паветра;aether) — гіпатэтычнае ўсёпранікальнае асяроддзе, ваганні якога праяўляюць сябе як электрамагнітныя хвалі (у тым ліку як бачнае святло). Канцэпцыя святланоснага эфіру была вылучана ў XVII стагоддзі Рэнэ Дэкартам і атрымала падрабязнае абгрунтаванне ў XIX стагоддзі ў рамках хвалевай оптыкі і электрамагнітнай тэорыі Максвела. Эфір разглядаўся таксама як матэрыяльны аналаг ньютанаўскай абсалютнай прасторы. Існавалі і іншыя варыянты тэорыі эфіру.
У канцы XIX стагоддзя ў тэорыі эфіру паўсталі непераадольныя цяжкасці, якія вымусілі фізікаў адмовіцца ад паняцця эфіру і прызнаць электрамагнітнае поле самадастатковым фізічным аб'ектам, не маюць патрэбы ў дадатковым носьбіце. Абсалютная прастора была скасавана спецыяльнай тэорыяй адноснасці. Неаднаразовыя спробы асобных вучоных адрадзіць канцэпцыю эфіру ў той ці іншай форме (напрыклад, звязаць эфір з фізічным вакуумам) поспеху не мелі.
Антычныя прадстаўленні
З нешматлікіх прац старажытнагрэчаскіх вучоных, якія дайшлі да нас, можна зразумець, што эфір тады разумеўся як асаблівае нябеснае рэчыва, «запаўняльнік пустаты» у Космасе. Платон ў дыялогу «Тымей» паведамляе, што Бог стварыў свет з эфіру. Дэмакрыт тэрмін эфір не выкарыстаў. Лукрэцый Кар ў паэме «Аб прыродзе рэчаў» згадвае, што «эфір сілкуе сузор’і», гэта значыць свяціла складаюцца з згушчанага эфіру.
Некалькі больш падрабязная карціна выкладзена ў працах Арыстоцеля. Ён таксама лічыў, што планеты і іншыя нябесныя целы складаюцца з эфіру (ці квінтэсенцыі), які ёсць «Пяты элемент» прыроды, прычым, у адрозненне ад астатніх (агню, вады, паветра і зямлі), вечны і нязменны. Арыстоцель пісаў: «сонца не складаецца з агню; яно ёсць велізарная навала эфіру; цеплыня Сонца наносіцца дзеяннем яго на эфір падчас звароту вакол Зямлі». Эфір таксама запаўняе ўвесь пазаземны Космас, пачынаючы са сферы Месяца; з прыведзенай цытаты можна зрабіць выснову, што эфір Арыстоцеля перадае святло ад Сонца і зорак, а таксама цяпло ад Сонца. Арыстоцелеўскае разуменне тэрміна перанялі сярэднявечныя схаласты; яно пратрымалася ў навуцы да XVII стагоддзя.
Святланосны эфір Дэкарта (XVII стагоддзе)
Гіпотэза аб існаванні святланоснага эфіру была вылучана ў 1618 Рэнэ Дэкартам і развіта ў яго «Пачатках філасофіі» (1644). У адпаведнасці са сваёй (картэзіянскай) натурфіласофіяй Дэкарт разглядаў эфір як «тонкую матэрыю», падобную вадкасці, механічныя ўласцівасці якой вызначаюць законы распаўсюджвання святла. Эфір Дэкарта запаўняў увесь вольны ад матэрыі прастора Сусвету, аднак не аказваў супраціву пры руху ў ім рэчыўных цел. Трэба адзначыць, што пустаты Дэкарт, як і Арыстоцель, не прызнаваў, і абзацы 16 і 20 "Пачаткаў філасофіі» («Пра тое, што не можа быць пустаты» і «Аб немагчымасці існавання атамаў») адмыслова прысвяціў абвержанню атамізму.
Як і іншая матэрыя, картэзіянскі эфір знаходзіцца ў пастаянным руху, пераважна ў форме віхуру. Узаемныя ціск і цэнтрабежная сіла, якія ўзнікаюць пры гэтым, адкідаюць шаравідныя часціцы эфіру прэч ад крыніцы - назіральнік успрымае гэты рух як распаўсюджанне святла. Хуткасць святла Дэкарт лічыў бясконцай. Ён пабудаваў таксама арыгінальную тэорыю колеру, па якой розныя колеры атрымліваюцца з-за розных хуткасцей кручэння эфірных часціц.