cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Электраслабае ўзаемадзеянне
У фізіцы элементарных часціц электрасла́бае ўзаемадзе́янне з’яўляецца агульным апісаннем двух з чатырох фундаментальных узаемадзеянняў: слабага ўзаемадзеяння і электрамагнітнага ўзаемадзеяння. Хоць гэтыя два ўзаемадзеянні вельмі адрозніваюцца на звычайных нізкіх энергіях, у тэорыі яны ўяўляюцца як дзве розныя праявы аднаго ўзаемадзеяння. Пры энергіях вышэй энергіі аб’яднання (парадку 100 ГэВ) яны злучаюцца ў адзінае электраслабае ўзаемадзеянне.
Тэорыя электраслабага ўзаемадзеяння
Тэорыя электраслабага ўзаемадзеяння ўяўляе сабой створаную ў канцы 60-х гадоў 20-га стагоддзя С. Вайнбергам, Ш. Глэшау, А. Саламам адзіную (аб’яднаную) тэорыю слабага і электрамагнітнага ўзаемадзеянняў кваркаў і лептонаў, якія ажыццяўляюцца праз абмен чатырма часціцамі — бязмасавымі фатонамі (электрамагнітнае ўзаемадзеянне) і цяжкімі прамежкавымі вектарнымі базонамі (слабае ўзаемадзеянне). Прычым фатон і Z-базон з’яўляюцца суперпазіцыяй іншых дзвюх часціц — B0 і W0:
дзе \theta_W — вугал электраслабага змешвання.
Такім чынам, у гэтай тэорыі пастуліруецца, што электрамагнітнае і слабае ўзаемадзеянні — гэта розныя праявы адной сілы.
Матэматычна аб’яднанне ажыццяўляецца пры дапамозе калібровачнай групы SU(2) × U(1). Адпаведныя калібровачныя базоны — фатон (электрамагнітнае ўзаемадзеянне) і W- і Z-базоны (слабае ўзаемадзеянне). У Стандартнай мадэлі калібровачныя базоны слабага ўзаемадзеяння атрымліваюць масу з-за спантаннага парушэння электраслабай сіметрыі ад да SU(1)_{em}, выкліканага механізмам Хігса (гл. таксама Хігсаўскі базон). Ніжнія індэксы выкарыстоўваюцца, каб паказаць, што існуюць розныя варыянты SU(1); генератар SU(1)_{em} даецца выразам, дзе Y — генератар SU(1)_Y (т.зв. слабы гіперзарад), а I_3 — адзін з генератараў SU(2) (кампанент ізаспіна). Адрозненне паміж электрамагнетызмам і слабым узаемадзеяннем з’яўляецца ў выніку (нетрывіяльнай) лінейнай камбінацыі Y і I_3, якая знікае для базона Хігса (гэта ўласны стан як Y, так і I_3): SU(1)_{em} вызначаецца як група, генераваная менавіта гэтай лінейнай камбінацыяй, і не падвяргаецца спантаннаму парушэнню сіметрыі, бо не ўзаемадзейнічае з базонам Хігса.
Гісторыя
За ўклад у аб’яднанне слабага і электрамагнітнага ўзаемадзеянняў элементарных часціц Шэлдану Глэшау, Стывену Вайнбергу і Абдусу Саламу была прысуджана Нобелеўская прэмія па фізіцы за 1979. Існаванне электраслабых узаемадзеянняў было эксперыментальна ўстаноўлена ў два крокі: спачатку былі адкрыты нейтральныя токі ў сумесным эксперыменце Гаргамела па рассейванню нейтрына ў 1973 г., а затым сумесныя эксперыменты UA1 і UA2 у 1983 г. даказалі існаванне W і Z калібравальных базонаў пры дапамозе пратон-антыпратонных сутыкненняў на паскаральніку SPS (Super Proton Synchrotron, пратонны суперсінхратрон).
Прытча аб няправедным суддзі
Прытча аб няправедным суддзі (таксама вядомая як прытча пра навязлівай або неадступнай удаве) — адна з прытчаў Ісуса Хрыста. З'яўляецца ў новазапаветным апавяданні толькі ў Евангеллі ад Лукі 18:1-8. У ёй апавядаецца, як суддзя, які з'яўляецца адначасова і атэістам (таму што не баіцца Бога) і неспагадлівым чалавекам, ў рэшце рэшт згаджаецца аддаць належнае беднай удаве толькі таму, што яна так настойліва патрабавала гэтага ў суддзі.
Гэтая прытча дэманструе важнасць настойлівасці ў малітве, заклікае ніколі не здавацца. Прытча запісана непасрэдна перад прытчай пра мытніка і фарысея (якая таксама закранае тэму малітвы) і падобная да прытчы пра чалавека, які просіць хлеба ў поўнач.
Біблейскае апавяданне
Прытча мае наступны змест:
''Сказаў ім таксама прытчу пра тое, што трэба заўсёды маліцца і не падаць духам. кажучы: у адным горадзе быў суддзя, які Бога не баяўся і людзей не саромеўся. У тым самым горадзе была адна ўдава, і яна, прыходзячы да яго, казала: абарані мяне ад супраціўніка майго. Але ён доўгі час не хацеў. А потым сказаў сам сабе: хоць і Бога не баюся і людзей не саромеюся, але як што гэтая ўдава не дае мне спакою, абараню яе, каб яна не прыходзіла больш дакучаць мне. І сказаў Гасподзь: чуеце, што кажа суддзя неправедны? Ці ж Бог не абароніць выбраных Сваіх, што галосяць да Яго дзень і ноч, хоць і марудзіць абараніць іх? Кажу вам, што падасць ім абарону неўзабаве. А Сын Чалавечы, прыйшоўшы, ці знойдзе веру на зямлі?''
Ключавы сэнс прытчы ў тым, што неабходна заўсёды маліцца, як тая ўпартая ўдава, бо калі нават неправедны суддзя ў канчатковым рахунку выслухаў і абараніў жанчыну, то Бог значна хутчэй гэта зрабіць. Прытча аб начным сябры мае аналагічны сэнс.
Мачулішча (Расонскі раён)
Мачу́лішча (, Мочулище) — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснапольскага сельсавета.
Мількаўшчына (прыпыначны пункт)
Мі́лькаўшчына (, Мельковщизна, нарматыўная назва — )  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 0,4 км на захад ад вёскі Мількаўшчына; на лініі Маладзечна — Ліда, паміж прыпыначным пунктам Ластаянцы і станцыяй Багданаў.
Мілан I Абрэнавіч
Мі́лан Абрэ́навіч IV (Милан Обреновић; 22 жніўня 1854, Ясы — 11 лютага 1901, Вена) — сербскі палітычны дзеяч, у 1868—1882 гады — князь Сербіі, у 1882—1889 гады — кароль Сербіі пад імем Мілан I. Траюрадны пляменнік першага сербскага князя Мілаша Абрэнавіча.
Каменна Гура (гміна)
Каме́нна Гу́ра (Kamienna Góra) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Каменнагурскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Каменнай Гуры. Плошча гміны складае 158,1 км². Станам на 2004 год у гміне Каменна Гура пражывалі 8663 чалавекі, шчыльнасць — 54,8 чал./км².
Мілан I Абрэнавіч
Біяграфія
Мілан нарадзіўся праз амаль 14 месяцаў пасля смерці свайго бацькі Мілаша II Абрэнавіча, пляменніка князя Мілаша Абрэнавіча I. Сербскія прыдворныя часта абмяркоўвалі гэты пікантны эпізод, а маці, Марыя Катарджы, на гэтыя папрокі аджартоўвалася: раз яна каралева, тое мае права нараджаць пазней, чым простыя смяротныя. Так што хто менавіта быў сапраўдным бацькам Мілана, засталося тайнай .У кастрычніку 1875 года Мілан ажаніўся са сваёй траюраднай сястрой шаснаццацігадовай малдаўскай баярыняй Наталляй Кешка. Праз год у іх нарадзіўся сын Аляксандр, аднак адносіны паіж сужэнцамі станавіліся ўсё халаднейшымі. У 1886 годзе яны разыйшліся. Упершыню ў гісторыі Сербіі ў 1875 годзе склікаў Народную скупшчыну. Прытрымліваўся русафільскай лініі ў супрацьлегласць Карагеоргіевічам, які былі тады безумоўнымі прыхільнікамі Аўстра-Венгрыі. У ліпені 1876 года абвясціў вайну Асманскай імперыі. Спачатку сам камандаваў войскамі, але праявіў ваенную няздольнасць і 12 жніўня, вярнуўшыся ў Бялград, перадаў камандаванне генералу Міхаілу Чарняеву. Апошні, пацярпеўшы некалькі сур’ёзных паражэнняў, абвясціў, у надзеі падняць прэстыж Сербіі, Мілана каралём Сербскім, але ніводная дзяржава не прызнала гэтага.
6 сакавіка 1889 года адрокся ад прастола на карысць свайго 13-гадовага сына Аляксандра, рэгентамі да якога прызначыў Ёвана Рысціча, Проціча і Белімаркавіча. Пасля гэтага жыў у Парыжы пад імем графа Такава, але часам прыязджаў у Бялград, адкрыта кіруючы сынам і рэгенцтвам. У 1891 годзе апублікаваў у газетах ліст, у якім сцвярджаў, што Алена Маркавіч і Алена Кнічанін былі задушаны ў турме па загадзе міністра ўнутраных спраў Іліі Гарашаніна. Апошні адказваў, што даць такі загад мог толькі сам кароль, бо Гарашанін быў тым часам у адпачынку, і турэмныя ўлады непасрэдна падпарадкоўваліся каралю. Супраць гэтых звестак былі прадстаўлены нейскія сведчанні, але факт застаўся не да канца высветленым, ва ўсякім разе Мілан, калі не сам прадпісаў забойства, то, ведаючы пра яго, зрабіў Гарашаніна прэм’ерам. Гэта палеміка не перашкодзіла яму прымірыцца з Гарашаніным і з Перам Тодаравічам (1894), якія апісалі яго ў змрочных фарбах у рамане «Далоў з прастола».
Пасля адрачэння атрымліваў штогадовае ўтрыманне ў памеры 300 000 франкаў. Гэтых грошай яму не хапала, асабліва на гульню, і ён звяртаўся да сербскага ўрада з просьбай даць субсідыю, пагражаючы, у выпадку адмовы, прыездам у Сербію. За субсідыю ў 1 мільён франкаў, дадзеную яму ў 1892 годзе падпісаў адрачэнне ад сербскага падданства, але працягваў, аднак, умешвацца ў сербскія справы. Яго сын, кароль Аляксандр, здзейсніў па яго намовах два дзяржаўныя перавароты ў 1893 і 1894 гадах.
У 1893 годзе Мілан прымірыўся з жонкай і сінод прызнаў рэтраактыўна скасаванне іх шлюбу несапраўдным. Насуперак прынятым абавязацельствам, у 1894 годзе вярнуўся ў Сербію. Працягваў час ад часу атрымліваць новыя субсідыі ад урада.
Памёр Мілан Абрэнавіч 11 лютага 1901 года, пахаваны ў Вене як член каралеўскай сям’і.
Кайнары
Кайнары (Кайна́ри) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Радышкава (Пачынкаўскі раён)
Гісторыя
Да 1929 года ў складзе Ельнінскага павета Смаленскай губерні.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Краёва
Краёва (Craiova) — горад у Румыніі, у рэгіёне Алтэнія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Долж.
Насельніцтва муніцыпіі — 304,142 тыс. жыхароў (2005). Па дадзеных перапісу 2002 года 97,48 % насельніцтва — румыны, 1,5 % — цыганы, 1 % — іншыя нацыянальнасці. Большасць жыхароў праваслаўныя хрысціяне.
Рыца
Ры́ца, Вялікая Рыца (Риҵа, რიწა) — возера ледавікова-тэктанічнага паходжання ў Гудауцкім раёне Абхазіі ў даліне ракі Лашыпсэ, на ўсход ад Гаграўскага хрыбта.
У возера ўпадаюць 6 рэк (у т.л. рака Лашыпсэ) і выцякае рака Юпшара.
Славутасці
Возера і яго наваколле знаходзяцца на тэрыторыі Рычыцкага рэліктавага нацыянальнага парка і з'яўляюцца важнейшай турыстычнай выдатнасцю Абхазіі.
На беразе возера знаходзіцца дача Сталіна і мяжуючая з ёй дача Брэжнева.
Ганс-Валянцін Губэ
Ганс-Валянцін Губэ (Hans-Valentin Hube; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1944), камандуючы 1-й танкавай арміяй (1943—1944). Кавалер Рыцарскага крыжа з Дубовым лісцем, Мячамі і Дыяментамі.
IC 1165B
IC 1165B — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Калеаспорый
Калеаспорый (Coleosporium) — род іржаўных грыбоў сямейства.
Віды
Род утрымлівае каля 100 відаў. Некаторыя з іх:
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Вераскава)
Царква ў імя святых апосталаў Пятра і Паўла — праваслаўны храм у в. Вераскава Навагрудскага раёна.
Гісторыя
Пабудавана ў 2-й палавіне XIX стагоддзя з бутавага каменю. Прыпісная да Свята-Раства-Багародзіцкай царквы в. Поўбераг Навагрудскага раёна.
Архітэктура
Кампактны храм вырашаны прамавугольным аб'мам з паўкруглай апсідай, 2-схільны дах над якой праз тохвугольныя застрэшкі пераходзіць ў вальмавы; па цэнтры канька — макаўка. Сцены адкрытай бутавай муроўкі прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, акантаваны атынкаванымі лапаткамі. Да фасада прыбудаваны драўляны прытвор.
Капустынці (Ягатынскі раён)
Капустынці (Капу́стинці) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Скрунды
Скру́нды (, Скрунды) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Іаахім Вадзіян
Іаахім Вадзіян (Vadianus, ням. Von Watt;, Санкт-Гален, Швейцарыя - , там жа) — швейцарскі гуманіст і рэфарматар.
Біяграфія
Вучыўся ў Венскім універсітэце, потым шмат падарожнічаў, адзін час быў прафесарам у Вене і ў 1518 пасяліўся ў якасці ўрача ў сваім родным горадзе. Вадзіян быў блізкім сябрам Цвінглі, перапісваўся з Лютэрам і Эразмам, прымаў удзел у рэлігійных дыспутах і наогул нямала садзейнічаў поспеху Рэфармацыі, асабліва з тых часоў, як быў абраны ў бургамістры Санкт-Галена. Вадзіян карыстаўся вялікім аўтарытэтам у Парацэльса.
Сенавец
Сенаве́ц (, Сеновец) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Жалабы
Жалабы́ (, Желобы) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Каптэвычыўка
Каптэвычыўка (Коптеви́чівка) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Каменнік (гміна)
Каме́ннік (Kamiennik) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ныскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Каменніку. Плошча гміны складае 89,23 км². Станам на 2004 год у гміне Каменнік пражывалі 3763 чалавекі, шчыльнасць — 42,2 чал./км².
Альгіеба
Альгіеба (γ Льва / γ Leonis) — падвойная зорка ў сузор'і Льва.
Назва Альгіеба паходзіць ад арабскага Al-Jabhah, што азначае лоб. Насуперак гэтаму значэнню, зорка ў рэчаіснасці з'яўляецца грывай Льва. Лацінская назва - Juba («грыва»).
α Льва (Рэгул), η Льва, γ Льва (Альгіеба), ζ Льва, μ Льва і ε Льва (Альгенубі) утвараюць астэрызм "Серп".
Бессмяротны полк
Бессмяротны полк — міжнародная грамадская акцыя, што праводзіцца ў Расіі і шэрагу краін блізкага і далёкага замежжа ў Дзень Перамогі, падчас якой удзельнікі ідуць калонай і нясуць транспаранты з фотапартрэтамі сваіх сваякоў, якія змагаліся супраць фашызму ў Вялікай Айчыннай вайне, а таксама запісваюць сямейныя гісторыі сваіх герояў, якія перамаглі фашызм у Народным летапісе на сайце руху «Бессмяротны полк».
Рух «Бессмяротны полк» у сучасным выглядзе быў ініцыяваны ў 2011 годзе ў Томску журналістамі Сяргеем Лапенковым, Сяргеем Калатоўкіным і Ігарам Дзмітрыевым. Тамсама, у Томску, народны рух атрымаў назву «Бессмяротны полк», быў створаны Статут Палка, у якім сфармуляваны прынцыпы руху як некамерцыйнай, непалітычнай, недзяржаўнай грамадзянскай ініцыятывы. Раней падобныя акцыі пад іншымі назвамі праходзілі ў іншых гарадах краіны. Такія мерапрыемствы адбыліся ў 2004—2006 гадах у Кузбасе (у гарадах Новакузнецку і Пракоп’еўску) і ў 2007 годзе — у Цюмені. Цяпер народны рух ахапляе 64 дзяржавы і тэрыторыі.
Ф’юміната
Насельніцтва складае 1604 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 20 чал./км². Займае плошчу 76 км². Паштовы індэкс — 62025. Тэлефонны код — 0737.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna dell'Assunta.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Крысціян Крог
Крысціян Крог (Christian Krohg,  — ) — нарвежскі жывапісец і пісьменнік, адзін з найбуйнейшых нарвежскіх прадстаўнікоў рэалізму.
Українська правда
«Украінская праўда» (УП; Українська правда) — Інтэрнэт-выданне Украіны, заснаванае ў дзень 16 красавіка 2000 года. 16 верасня начальнік дэпартамента знешняга назірання галоўнага кіраўніцтва МУС генерал-лейтэнант Аляксей Пукач на загад міністра ўнутраных спраў Украіны выкраў і 17 верасня задушыў першага рэдактара выдання Георгія Гангадзэ, які пісаў пра хабарніцтва ва ўрадзе. Новай рэдактаркай стала Алена Прытула. У выніку павышэння наведвальнасці ў ходзе Аранжавай рэвалюцыі да 2005 г. вэб-сайт выйшаў на самаакупнасць за кошт прыбытку ад рэкламы. На 2014 г. сярэдняя штодзённая наведвальнасць перавышала мільён чытачоў.
Кулябіўка
Кулябіўка (Куля́бівка) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 1166-1
IC 1166-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Андрэй Сяргеевіч Скабейка
Андрэй Сяргеевіч Скабейка (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках ў вышыню. Майстар спорту Беларусі.
Ніўё
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Заборскага сельсавета.
Андрэй Сяргеевіч Скабейка
Дасягненні
Чэмпіён Беларусі 2016 года ў скачках у вышыню з вынікам 2,23 м.
Бэта-часціца
Бэта-часціца (β-часціца) — зараджаная часціца (электрон ці пазітрон), выпускаемая ў выніку бэта-распаду. Паток бэта-часціц называецца бэта-промнямі ці бэта-выпраменьваннем.
Адмоўна зараджаныя бэта-часціцы з'яўляюцца электронамі (β−), станоўча зараджаныя — пазітронамі (β+).
Бэта-промні трэба адрозніваць ад другасных і трацічных электронаў, якія ўтвараюцца ў выніку іанізацыі паветра — гэтак званыя дельта-промні і эпсілон-промні.
Уласцівасці
Энергіі бэта-часціц размеркаваны бесперапынна ад нуля да некаторай максімальнай энергіі, якая залежыць ад ізатопа, якому пагражае распад; гэтая максімальная энергія ляжыць у дыяпазоне ад 2,5 кэВ (для рэнію-187) да дзесяткаў МэВ (для кароткачасовых ядзер, далёкіх  ад лініі бэта-стабільнасці).
Радыеактыўнасць
Значныя дозы знешняй бэта-выпраменьванні могуць выклікаць прамянёвыя апёкі скуры і прывесці к прамянёвай хваробе. Яшчэ больш небяспечна ўнутранае апраменьванне ад бэта-актыўных радыенуклідаў, якіх папалі ўнутр арганізма. Бэта-выпраменьванне мае значна меншую пранікальную здольнасць, чым гама-выпраменьванне (аднак на парадак вялікую, чым альфа-выпраменьванне). Пласт любога рэчыва з павярхоўнай тугасцю парадку 1 г/см2 (напрыклад, некалькі міліметраў алюмінію ці некалькі метраў паветра) практычна поўнасцю паглынае бэта-часціцы з энергіяй наўкола 1 МэВ.
Сюй Шэнь
Сюй Шэнь (каля 58 г. н. э. — каля г. н. э.) — кітайскі філолаг, лінгвіст, мовазнаўца эпохі імперыі Хань. З’яўляецца аўтарам «Шо-вэнь цзе-цзы» (說文解字 або 说文解字, Shuo-wen chieh-tzu — «Паходжанне кітайскіх сімвалаў») — першага слоўніка іерогліфаў, складзенага і ўпарадкаванага па прынцыпе іерагліфічнага «ключа», а таксама з прыведзеным аналізам будовы іерагліфічнага знака. Уключае ў сябе 9353 іерогліфы, размеркаваныя па 540 ключах. Праца заснавана на вывучэнні пераважна больш позняй сістэмы пісьменства сяачжуань. Тым не менш аналіз некаторых іерогліфаў з’яўляецца памылковым, так як сістэма пісьменства сяочжуань радыкальна адрозніваецца ад больш ранніх сістэм цзіньвэнь і цзягувэнь, якія не былі вядомыя Сюй Шэню. Слоўнік быў завершаны да 100 г. н. э., аднак па палітычных прычынах пабачыў свет толькі ў 121 г. н. э. дзякуючы сыну імператара Ань-дзі імперыі Хань, які прадставіў яго бацьку.
Мелькамбінат
Мелькамбіна́т (, Мелькомбинат)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў горадзе Калінкавічы; на лініі Жлобін — Калінкавічы, паміж прыпыначным пунктам Дубровічы і Калінкавічы.
Свята-Троіцкі Маркаў манастыр
Свята-Троіцкі Маркаў (Маркаў-Троіцкі) манастыр — мужчынскі праваслаўны манастыр у Віцебску.
Гісторыя
Маркаў манастыр, паводле розных меркаванняў, адносіцца да XIV—XV стагоддзяў. Існуе легенда аб заснавальніку манастыра — нейкім Марку, які адасобіўся на ўчастку зямлі і пабудаваў там капліцу. Неўзабаве да яго далучаліся аднадумцы.
Манастыр існаваў да 1576 года, пасля скасаваны, а Троіцкі храм ператвораны ў прыходскі. Манастыр адноўлены ў 1633 годзе князем Львом Агінскім. Росквіт манастыра адносіцца да XVII стагоддзя. У той час на яго тэрыторыі знаходзіліся два драўляны храмы — Троіцкі сабор і Пакроўская царква, выбудаваныя ў 1650 годзе. У 1656 г. патрыярхам Ніканам быў падораны цудатворны спіс Казанскай іконы Божай Маці.
У 1690 г. Пакроўская царква згарэла, на яе месцы пабудавалі новую. У 1760 г. на гэтым месцы быў пабудаваны новы каменны храм, таксама асвечаны ў гонар Покрыва Багародзіцы і захаваўся да сёння (пазней пераасвячоны ў гонар Казанскай іконы Божай Маці).
У 1850-х па праекце М. П. Высоцкага была надбудавана званіца.
Казанская царква — адзіная ў Віцебску, якая ў Савецкі час не зачынялася. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны яна была пашкоджана, аднак часткова адноўлена ў пасляваенныя гады. Галоўны прастол храма асвечаны ў гонар Казанскай іконы Божай Маці, а бакавы прыдзел — у гонар Св. Сергія Раданежскага.
Манастыр адроджаны 23 лістапада 2000 года. У Свята-Казанскі храм зноў перанесеная Казанская ікона Божай Маці ў срэбным акладзе.
Шата Руставелі
Шата Руставелі (შოთა რუსთაველი, 1160-1166?-1216) — грузінскі дзяржаўны дзеяч і паэт XII стагоддзя, аўтар хрэстаматыйнай эпічнай паэмы «Віцязь у тыгравай шкуры».
Пераклады
Поўныя пераклады «Віцязя ў тыгравай шкуры» ёсць на нямецкай (Leist, «Der Mann im Tigerfelle», Лейпцыг, 1880), французскай («La peau de léopard», 1885), англійскай, арабскай, азербайджанскай, армянскай, іспанскай, італьянскай, кітайскай, курдскай, персідскай, японскай, чувашскай (2008, у перакладзе Юхма Мішы), на іўрыце, хіндзі і інш.
На беларускую мову паэму пераклалі Алесь Звонак і Мікола Хведаровіч, яна выйшла асобным выданнем у 1996 годзе. На рускую мову сярод іншых перакладаў С. А. Клычкоў.
Вад (мінерал)
Вад — агульная назва мінералаў — зямлістых сумесяў гідраксідаў марганцу.
У асноўным складаецца з піралюзіту і псіламелану. Хімічны склад нясталы. Утрыманне MnO + MnO2 32-75 %, H2O 10-21 %. Колер ад цёмна-бурага да чорнага. Цвёрдасць нізкая, найбольшая — да 4 па шкале Моаса. Шчыльнасць 2,8—4,4. Моцна порысты. Вад адносіцца да гіпергенных утварэнняў, тыповых для кор выветрывання і зон акіслення вокіслаў, карбанатных і сілікатных руд марганцу. Адрозніваюць вад алюміністы, вальфрамісты, жалезісты, кабальтысты, літыісты, медзісты (медны) і іншыя.
Курт Цайтцлер
Курт Цайтцлер (Kurt Zeitzler; — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1944), начальнік штаба сухапутных войскаў (ОКХ, 1942—1944).
Лэўятын
Лэўятын (Лев'я́тин) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Synanthedon stomoxiformis
Synanthedon stomoxiformis — від матылькоў сямейства .
Апісанне
Размах крылаў складае 22-31  мм. Лёт імага ў чэрвені і ліпені.
Лічынкі харчуюцца на каранях відаў  і , хоць былі зафіксаваны таксама на ,  і відах родаў  і. Вясной лічынка будуе вельмі характэрную выходную трубку ад кораня да ўзроўню зямлі.
Арэал
Сустракаецца на большай частцы Еўропы (за выключэннем Ірландыі, Вялікабрытаніі, Нідэрландаў, Бельгіі, Фінляндыі, Эстоніі і Латвіі) і на Блізкім Усходзе.
Цячэнне Кромвела
Цячэнне Кромвела — халоднае падпаверхневае супрацьцячэнне ў Ціхім акіяне.
Хуткасць цячэнне вагаецца ад каля 70 см/с да 150 см/с. Шырыня цячэння Кромвела складае каля 300 км.
Цячэнне было адкрыта ў 1952 годзе экспедыцыяй ЗША пад кіраўніцтвам акіянографа Т. Кромвела, ад імя якога і было названа.
Шпакоўшчына (Смалявіцкі раён)
Шпако́ўшчына (, Шпаковщина) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Усяжскага сельсавета.
Геаграфія
За 1,2 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца найвышэйшы пункт Барысаўскай грады — 220,3 м. Размешчаны на добра акрэсленым узгорку правільнай формы ў атачэнні ворных угоддзяў. Маецца геадэзічны пункт у выглядзе металічнай піраміды; каардынаты: 54°04,714' пн.ш., 28°02,351' у.д. .
Якаў Ягоравіч Сусько
Якаў Ягоравіч Сусько (нар., вёска Чарняўка, цяпер , Магілёўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.
Біяграфія
З 1935 года — у Ленінградзе, у 1937 годзе быў накіраваны ў Чкалаўскай ваеннае авіяцыйнае вучылішча, якое скончыў у 1940 годзе, дзе і працаваў лётчыкам-інструктарам. Член ВКП (б) / КПСС з 1940 года.
У Вялікую Айчынную вайну — з 1943 года, на Заходнім, Бранскім, 1-м і 4. Украінскіх франтах. Удзельнік Арлоўскай і Курскай бітваў, вызвалення Украіны, Венгрыі, Чэхаславакіі. Камандзір эскадрыллі штурмавога авіяпалка Я. Е. Сусько ажыццявіў 141 баявы вылет, знішчыў каля 30 варожых танкаў, 120 аўтамашын, 25 гармат, 27 мінамётных батарэй, 2 паравоза, 45 вагонаў, 2 чыгуначныя станцыі, 11 самалётаў на аэрадромах і інш.
Пасля вайны скончыў Варонежскую абласную партшколу і педагагічны інстытут (1949), а таксама Вышэйшую дыпламатычную школу (1952). Да 1946 года на службе ў Савецкай Арміі, да 1978 года — на дыпламатычнай працы ў Югаславіі, Угандзе, Іраку. Яму прысвоена званне Надзвычайнага ўпаўнаважанага Пасла СССР.
Лэбэдзіўка (Ягатынскі раён)
Лебядзёўка ці Лэбэдзіўка (Лебеді́вк) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 1166-2
IC 1166-2 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор’і Паўночная Карона.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Атамная спектраскапія
Атамная спектраскапія — падзел электроннай спектраскапіі, што вывучае энергетычныя пераходы паміж станаміэлектронаў на атамных арбіталях, то бок, у адрозненне ад малекульнай спектраскапіі, аб'ектам вывучэння з'яўляюцца атамы.
Атамная спектраскапія вывучае элементны склад рэчыва на падставе спектраў паглынання ці спектраў выпусканнявольных атамаў і іёнаў. Класіфікацыя інструментальных метадаў гэтага адменніка аптычнай спектраскапіі ўлучае мас-спектравы, атамна абсарбцыйны і атамна эмісійны аналіз. Атамная спектраскапія знаходзіць ужыванне практычна ўваўсіх ключавых галінах вытворчасці – хімічнай, харчовай, медычнай, фармацэўтычнай і іншых выглядах прамысловасці.
Атамна-абсарбцыйная спектраскапія
Атамна-абсарбцыйная спектраскапія (А­АС) – пашыраны метад элементнага аналізу, што дазваляе колькасна вызначацьсклад рэчыва па спек­трам­погло­щени­яаб­сор­бции). Атамна абсарбцыйная спектраметрыя выкарыстоўваецца дляўсталявання адсоткавага ўтрымання металаў у солевых растворах, у тым ліку, біялагічнага паходжання, як то кроў цісыроватка крыві.
Атамна-эмісійны аналіз
Атамна-эмісійны аналіз (АЭС) вызначае склад рэчыва па спектрах выпускання вольных атамаў і іёнаў аналізаванага ўзору, што ўзбуджаюцца ў светлавых крыніцах. Крыніцамі святла ў атамна эмісійным аналізе звычайна служаць полымя гарэлкі ціплазма. Працэс правядзення аналізу ўлучае такія працэдуры, як про­бопод­го­тов­ка, пераклад ана­лита ў газападобнуюфазу, атамізацыя, узрушанасць выпрамянення вольных атамаў і іёнаў і раскладанне яго ў спектр, запіс спектра, якасныаналіз пробы па спектравых лініях, вымярэнне інтэнсіўнасці сігналаў для колькаснага вызначэння.
Казка казак
«Ка́зка ка́зак» (Сказка сказок) — савецкі мультыплікацыйны фільм Юрыя Нарштэйна, зняты ў 1979 годзе. У стужцы, пабудаванай як заблытаны лабірынт памяці, пераплецены мінулае і будучыня, фантазія і рэчаіснасць, дзіцячыя ўражанні і разважанні сталага чалавека. Па сваёй паэтыцы, а таксама выкарыстоўваемым тэхнічным прыёмам «Казка казак» блізкая да карцін Андрэя Арсеньевіча Таркоўскага, графікі Пабла Пікаса, японскага жывапісу. Фільм удастоены шматлікіх кінаўзнагарод.
Сюжэт
Фільм уяўляе сабой чаргаванне карцін-успамінаў, якія пераносяць гледача ў розныя эпохі. Галоўны герой стужкі — шэранькі ваўчок з калыханкі, які назірае за светам з журбой і разуменнем. Сярод іншых персанажаў — паэт, які чакае натхнення над лістом паперы; прачка, мыючая бялізну ў начоўцы; рыбак, што спяшаецца дадому з уловам; хлопчык, які дзеліцца яблыкам з варонамі. Побач са светам цудаў, у якім зімой з дрэў марудна ападаюць буйныя саспелыя яблыкі, суседнічае рэальнае жыццё з плынню аўтамабіляў, што нясуцца па шумных магістралях.
У канцы стужкі ваўчок крадзе ў паэта рукапіс і, у адпаведнасці з тэкстам калыханкі, цягне яго «ў лясок». Скрутак раптоўна ператвараецца ў немаўля, якога герой у паніцы паспешліва ўкладвае ў калыску. Напяваючы дзіцяці вечную песню «Баю-баюшки-баю», ваўчок адначасова нібы «адкрывае дзверы ў дзяцінства», у той свет, дзе ўзімку з дрэў падаюць яблыкі, лета асляпляе ззяннем, па небе плаваюць рыбы, а для дзяўчынкі скакалку трымае наіўны і прастадушны бык, які нагадвае герояў Пікаса.
Гісторыя стварэння
Паводле ўспамінаў Юрыя Нарштэйна, праца над стужкай пачалася ў той момант, калі ён, прыйшоўшы да празаіка, пачаў расказваць ёй пра карціны-асацыяцыі, карціны-ўспаміны, якія ўжо саспявалі ў яго свядомасці, але яшчэ не склаліся «ў адзіную мастацкую сістэму». Петрушэўская, якая незадоўга да сустрэчы з рэжысёрам нарадзіла дзіця, успрыняла задуму Нарштэйна скрозь прызму свайго ўласнага досведу. Душэўны стан суаўтараў быў пры напісанні сцэнарыя важней, чым структураваныя ідэі, мяркуе рэжысёр. «Фільм рос нібы з нас саміх». У якасці назвы для карціны Нарштэйн узяў назву верша турэцкага паэта. Гэты верш, паводле слоў самога Нарштэйна, ён палюбіў як толькі пачуў яго ў 1962 годзе і «з тых пор ён не гасне, настолькі ён цудоўны». Петрушэўскай здавалася, што карціна павінна называцца «Прыйдзе шэранькі ваўчок» і назва была зменена, аднак мастсавет, які прымаў сцэнарый, знайшоў у цытаце з калыханкі «нейкае злавеснае прадказанне». У выніку карціне была вернута першапачатковая назва — «Казка казак». Пазней стваральнік стужкі ўдакладняў, што інтанацыйна яму чулася іншае словазлучэнне — «Песня песень».
Як распавядала Петрушэўская, Нарштэйн прыносіў ёй — для стварэння творчага настрою — томікі вершаў Лоркі, Нэруды,, кнігі з графікай Пікаса. Усё гэта ў канчатковым выніку паўплывала на паэтыку «Казкі казак». У той жа час, пагружаная ў клопаты пра нованароджанага, пісьменніца не магла не ўнесці ў сцэнарый сваю асабістую ноту, звязаную са з’яўленнем немаўля. Затым прыйшла чарга рэжысёрскіх імправізацый. Паводле слоў Нарштэйна, падчас прац ён амаль не звяртаўся да сцэнарыя: Мне дастаткова тых апорных кропак, тых болевых уколаў, якія мне падараваў аўтар у сваім сцэнарыі і з якіх потым будзе разрастацца дзеянне фільма. Падчас здымак дастаткова паўстаць нейкаму жэсту ў літаральным сэнсе слова, які і ў сцэнарыі не прадбачыўся, і не планаваўся ў загадзя прадуманай мантажнай фразе — і вось у адпаведнасці з ім даводзіцца ўсю яе перабудоўваць.
Калі «Казка казак» была гатова, сцэнарыстам прапанавалі ўнесці ў стужку змены і напісаць закадравы тэкст. Асноўная прэтэнзія ад чыноўнікаў была звязана з тым, што гледачы могуць не ўлавіць без дадатковых тлумачэнняў галоўны пасыл анімацыйнай гісторыі. Петрушэўская, разумеючы стан свайго суаўтара, сказала яму, што зняты ім фільм пасля «ўвойдзе ва ўсе падручнікі кіно»: «Не турбуйся і нічога не рабі з ім!» Гэтая пазіцыя сыграла сваю ролю: праз некаторы час Нарштэйн патэлефанаваў Петрушэўскай і паведаміў, што яму — за іншыя працы — прысуджана Дзяржаўная прэмія СССР. Пасля гэтага «Казка казак» была дапушчана да пракату.
Аўтабіяграфічныя матывы
Нарштэйн неаднаразова падкрэсліваў, што «Казка казак» — аўтабіяграфічная стужка. У ёй, з аднаго боку, увасоблены жыццёвы досвед мастака, яго ўласныя — часам мімалётныя — уражанні аб руху жыцця, ці гэта будзе «крыло матылька, вусень, вецер, ліст, што трапеча на ветры, кропля, якая сцякае з ліста». З іншага боку, рэжысёр прынёс у фільм вельмі канкрэтныя вобразы-ўспаміны. Так, драўляны будынак з маленькім панадворкам, у якіх праходзіць частка дзеяння, — гэта, як сцвярджае Нарштэйн, яго «дом у дзяцінстве, у »; у стужцы захаваны драбнюткія падрабязнасці пасляваеннага побыту. З аўтарскіх успамінаў «выраслі» і асобныя персанажы: да прыкладу, рыбак з уловам, прачка ля начоўкі і паэт, які шукае натхненне, «маюць абсалютна рэальныя прататыпы».
Тэхнічныя прыёмы
Знаўцы кіно звяртаюць увагу на візуальную размытасць герояў «Казкі казак», а таксама на адсутнасць у фільме дакладных контураў паміж прадметамі. Падобны метад дае магчымасць ствараць злітныя, неаддзельныя ад навакольнага асяроддзя вобразы. Выкарыстоўваемы Нарштэйнам прыём (да прыкладу, калі дрыготкі язычок полымя асвятляе сваім мігценнем усіх, хто сядзіць за сталом) радніць яго анімацыйныя карціны з працамі Рэмбранта. Пры гэтым кожны кадр фільма максімальна насычаны дэталямі, якія прыходзяць у рух пры дапамозе тэхнікі «папяровых ». У адрозненні ад, тэхніка перакладкі папяровай марыянеткі дае магчымасць мастакам-мультыплікатарам не маляваць кожную фазу руху персанажа; для перадачы руху яны могуць выкарыстоўваць той жа самы персанаж, шмат разоў перасоўваючы яго. Гэтая тэхніка дазваляе стварыць больш складаныя варыянты руху, якія ў прынцыпе немагчыма паўтарыць. Нарштэйн карыстаецца гэтай тэхнікай з першага фільма.
Сам Нарштэйн прызнаваўся, што «Казка казак» змяніла яго стаўленне да такога паняцця, як час у кадры. У мультыплікацыі на працягу многіх гадоў дзейнічала ўстаноўка на кароткасць пры падачы карцінкі; лічылася, што канкрэтны эпізод павінен існаваць на экране столькі імгненняў, колькі спатрэбіцца гледачу для ўспрымання сюжэтнай канвы. Такі падыход пераважна быў абумоўлены тым, што маляваная мультыплікацыя «не вытрымлівае працяглай статыкі на экране» — выява фактычна распадаецца на фрагменты. Праца ў тэхніцы перакладкі паказала, што пры вырашэнні некаторых мастацкіх задач доўгі кадр у анімацыі не менш рэальны, чым у ігравым кіно, лічыць рэжысёр.
Паэтыка
У «Казцы казак» даследчыкі выяўляюць лірычную пераклічку з фільмамі Андрэя Таркоўскага. Абодва рэжысёры працавалі з падсвядомасцю гледача, прыўносячы ў кіно «першаэлементы прыроднай стыхіі» і затрымліваючы позірк на мігценні агню, гайданні сухога лістка, руху ветру. У той жа час тэма падаючых яблыкаў збліжае стужку Нарштэйна з карцінай Аляксандра Даўжэнка «Зямля». У трох розных мастакоў ёсць агульная рыса — насычанасць вобразаў «адчуваннем вечнасці».
Паводле слоў гісторыка і тэарэтыка мастацтва, «Казка казак» адносіцца да ліку найбольш складаных стужак Нарштэйна. Рэжысёр выкарыстаў у ёй некаторыя напрацоўкі са з’явіўшагася чатырма гадамі раней «Вожыка ў тумане», павялічыўшы пры гэтым іх «змястоўную нагрузку». У творы адбываецца перапляценне рэальнага і, явы і ўяўленняў, мінулага і сучаснага, дзіцячых асацыяцый і сталых успамінаў. У фільме суседнічаюць стары маскоўскі дворык і сыходзячыя на фронт жаўнеры, гукі імклівых эшалонаў і мелодыя калыханкі. Галоўны герой — шэранькі ваўчок — валодае здольнасцю перамяшчацца ў часе і размыкаць сусветы — таму ён свабодна пераходзіць з драўлянага дамка ў «прастору паэтычнай мары».
Да ліку наватарскіх ідэй Нарштэйна адносіцца выяўленне людзей у мультыплікацыі. Да пэўнага моманту героямі анімацыі былі альбо звяры, альбо «шаржыраваныя чалавечкі». Стваральнік «Казкі казак» зламаў традыцыю — ён узяў за аснову стылістыку эскіза, блізкую графічным працам Пікаса ці чарнільным малюнкам Пушкіна. У выніку быў сфарміраваны баланс паміж сказавай умоўнасцю і прыроднай арганічнасцю. На інтанацыю фільма паўплывала і музыка — у «Казцы казак» гучаць фрагменты з твораў Іагана Себасцьяна Баха (прэлюдыя і фуга № 8 мі-бемоль мінор), Вольфганга Амадэя Моцарта (андантэ з канцэрту № 4 для фартэпіяна) і іншых кампазітараў.
Прызнанне і ўзнагароды
Апроч шэрагу перамог на міжнародных кінафестывалях «Казка казак» неаднаразова займала высокія месцы ў розных апытаннях і рэйтынгах:
Сутэнёрства
Сутэнёрства, таксама зводніцтва — карыслівае пасрэдніцтва паміж мужчынам і жанчынай для садзейнічання ўступленню іх у палюбоўную (палавую) сувязь. У многіх краінах сутэнёрства — крымінальна-каральнае дзеянне. Паводле крымінальнага заканадаўства Рэспублікі Беларусь сутэнёрства — адно са злачынстваў. якое выяўляецца ў арганізацыі ці ўтрымання прытона для заняцця прастытуцыяй, або зводніцтва з карыснай мэтай. Караецца штрафам, арыштам, абмежаваннем свабоды на пэўны тэрмін або пазбаўленнем волі на тэрмін да 5 гадоў.
Мытныця (Радывыліўскі раён)
Мытныця (Ми́тниця) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Заляшаны (Шчучынскі раён)
Заляша́ны (, Залешаны) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Ідыёт (часопіс)
«Ідыёт» - літаратурна-публіцыстычны часопіс, які выдаецца ў Віцебску.
Маскоўскі перыяд
Першы нумар часопіса выйшаў у кастрычніку 1983 года ў Маскве; яго галоўным рэдактарам стаў студэнт філалагічнага факультэта Універсітэта Дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы Вячаслаў Новікаў, першымі аўтарамі і чытачамі - яго аднакурснікі. Часопіс друкаваўся на пішучай машынцы ў адным, потым у некалькіх асобніках. Усяго ў Маскве выйшла 5 нумароў часопіса.
Віцебскі перыяд
У 1986 годзе Вячаслаў Новікаў быў размеркаваны на працу ў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. У Віцебску выпуск часопіса аднавіўся, цяпер у яго пісалі і яго чыталі не толькі былыя аднакурснікі Новікава, але і студэнты віцебскіх інстытутаў (намеснікам галоўнага рэдактара стаў студэнт медынстытута Ігар Гольдман). Часопіс па-ранейшаму друкаваўся на пішучай машынцы, звычайна накладам ў 5, часам ў 10 асобнікаў. У ліку аўтараў часопіса былі: Аляксандр Шышкан, Таццяна Алеева, Аляксандр Літусёў, Аляксандр Лапацін, Вольга Залеская, Артур Ісачэнкаў, Васіль Брус, Уладзімір Мартаў, Лера Сом, Віталь Сянько, Віталь Драздоў, Ігар Высоцкі, Косця Граматны, Генадзь Кацярынін, Света Бень.
У часопісе таксама друкаваліся Яфім Лямпорт (1989), Міхаіл Ром (1989), Дзмітрый Растаеў (1989-90), Герман Волга (1990), Алена Казанцава (1991), Веніямін Блажэнных (1992-1994), Валерый Роньшын (1995-96 ), Славамір Адамовіч (1997).
У 1993 годзе быў выпушчаны альманах на аснове матэрыялаў 25-ці нумароў часопіса «Ідыёт» (100 асобнікаў). У 1994 годзе № 29 ўпершыню выйшаў друкарскім спосабам (100 асобнікаў). У 1995 годзе часопіс «Ідыёт» быў уганараваны Малой Букераўскай прэміі, як «лепшы рускамоўны часопіс бліжняга замежжа». Грошы пайшлі на набыццё рэдакцыйнага камп'ютара; з той пары часопіс фарматуецца на камп'ютары.
Усяго да цяперашняга часу выйшла 44 нумара.
Смычок (Буда-Кашалёўскі раён)
Смычо́к (, Смычёк) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.
Віялета Максімаўна Скварцова
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2016 года ў скачках у даўжыню з вынікам 6,16 м.
На Чэмпіянаце свету 2016 года заняла 14 месца ў скачках у даўжыню з вынікам 5,52 м.
Камень (гміна, Люблінскае ваяводства)
Ка́мень (Kamień) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Хэлмскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Камені. Плошча гміны складае 96,9 км². Станам на 2004 год у гміне Камень пражывалі 4003 чалавекі, шчыльнасць — 41,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 17 населеных пунктаў.
IC 1167
IC 1167 — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) у сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Саболкі
Сабо́лкі (, Соболки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавета.
Лазавы Яр
Лазавы Яр (Лозови́й Яр) — вёска ў Ягатынскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Нава Мытныця
Нава Мытныця (Нова́ Ми́тниця) — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Аляксандр Пронскі
Аляксандр Пронскі (каля 1550 — каля 1595) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
У маладосці пры двары французскага караля Карла IX. У 1573 быў у складзе пасольства па запрашэнні на трон Рэчы Паспалітай Генрыка Валезы. У 1575 падтрымаў абранне на трон Стэфана Баторыя.
З 1576 стольнік ВКЛ, з 1580 староста луцкі.
Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне.
Пасля смерці Стэфана Баторыя прытрымліваўся габсбургскай арыентацыі, выступаў за абранне эрцгерцага Максіміліяна на трон Рэчы Паспалітай. Удзельнічаў у бітве пад Бычынай 24 студзеня 1588 і разам з Максіміліянам трапіў у няволю да прыхільнікаў Жыгімонта III; быў пазбаўлены пасад і эмігрыраваў у Прагу.
Пасля вяртання абраны паслом на сойм 1590—1591. З 1591 кашталян троцкі.
Адстойваў суверэнітэт ВКЛ у Рэчы Паспалітай. Вызнаваў кальвінізм.
Сям’я
З княскага роду Пронскіх, сын кіеўскага ваяводы Сямёна-Фрыдэрыка і Фядоры Багавіцінавіч.
Жанаты з Фядорай Сангушкай, дачкой гетмана Рамана Сангушкі, меў сыноў Юліюша Эліяша (? — 1613) і Аляксандра Актавіяна (? — 1638), якому было прысвечана першае выданне твора Міхалона Літвіна «Пра норавы татар, літвінаў і маскавітаў». На сынах Аляксандра Фрыдрыхавіча род Пронскіх у ВКЛ згас.
Атыс Кронвалдс
А́тыс Кро́нвалдс (Atis Kronvalds, у нямецкім напісанні Атон-Хрысціян Кронвальд; — ) — латышскі мовазнавец, педагог і.
Біяграфія
Быў настаўнікам у Дэрпцкай настаўніцкай семінарыі. Яго нацыяналістычныя погляды паўней за ўсё былі выкладзены ў нямецкай брашуры: «Nationale Bestrebungen» (1872), у якой ён змагаўся з меркаваннем балтыйскіх немцаў, што адукаваны латыш павінен стаць немцам або рускім. Кронвалдс жадаў, каб кожная народнасць захоўвала сваё ўласнае аблічча. Каштоўныя яго спробы распрацоўкі латышскай і літоўскіх моў і лексічныя матэрыялы, паведамленыя ім біскупу Ульману для «Lettisches Worterbuch» (Рыга, 1872). Многія з новаўтвораных ім латышскіх і літоўскіх слоў выкарыстоўваліся і пазней.
Мельнікі (прыпыначны пункт)
Ме́льнікі (, Мельники)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Мельнікі; на лініі Хаціслаў — Брэст-Цэнтральны, паміж станцыяй Хаціслаў і станцыяй Маларыта.
Прынцып нявызначанасці Гейзенберга
Прынцып нявызначанасці Гейзенберга (або Гайзенберга) у квантавай механіцы — фундаментальная няроўнасць (суадносіны нявызначанасцей), якая ўстанаўлівае граніцу дакладнасці адначасовага вызначэння пары квантавых назіраных, што характарызуюць сістэму, апісваных некамутуруючымі аператарамі (напрыклад, каардынаты і імпульсу, тока і напружання, электрычнага і магнітнага поля). Суадносіны нявызначанасцей задае ніжнюю граніцу для здабытку сярэднеквадратычных адхіленняў пары квантавых назіраных. Прынцып нявызначанасці, адкрыты Вернерам Гейзенбергам ў 1927 г., з'яўляецца адным з краевугольных камянёў квантавай механікі.
Кароткі агляд
Суадносіны нявызначанасцей Гейзенберга з'яўляюцца тэарэтычнай граніцай дакладнасці адначасовых вымярэнняў двух некамутуючых назіраных. Яны справядлівыя як для ідэальных вымярэнняў, часам званых вымярэннямі фон Нэймана, так і для неідэальных вымярэнняў.
Згодна з прынцыпам нявызначанасцей у часціцы не могуць быць адначасова дакладна вымераныя становішча і скорасць (імпульс). Прынцып нявызначанасці ўжо ў выглядзе, першапачаткова прапанаваным Гейзенбергам, прыдатны і ў выпадку, калі не рэалізуецца ні адна з дзвюх крайніх сітуацый (цалкам вызначаны імпульс і цалкам нявызначаная прасторавая каардыната, ці цалкам нявызначаны імпульс і цалкам вызначаная каардыната).
Прыклад: часціца з пэўным значэннем энергіі, якая знаходзіцца ў скрынцы са сценкамі, што ідэальна адбіваюць; яна не характарызуецца ні пэўным значэннем імпульсу (улічваючы яго кірунак! ), ні якім-небудзь пэўным «становішчам» або прасторавай каардынатай (хвалевая функцыя часціцы делакалізавана на ўсю прастору скрынкі, гэта значыць яе каардынаты не маюць пэўнага значэння, лакалізацыя часціцы ажыццёўлена не дакладней за памеры скрынкі).
Суадносіны нявызначанасцей не абмяжоўваюць дакладнасць аднаразовага вымярэння любой велічыні (для мнагамерных велічынь тут маецца на ўвазе ў агульным выпадку толькі адна кампанента). Калі яе аператар камутуе сам з сабой у розныя моманты часу, то не абмежаваная дакладнасць і шматразовага (або бесперапыннага) вымярэння адной велічыні. Напрыклад, суадносіны нявызначанасцей для свабоднай часціцы не замінаюць дакладнаму вымярэнню яе імпульсу, але не дазваляе дакладна вымераць яе каардынату (гэта абмежаванне называецца стандартная квантавая граніца для каардынаты).
Суадносіны нявызначанасцей у квантавай механіцы ў матэматычным сэнсе ёсць прамое следства пэўнай уласцівасці пераўтварэння Фур'е.
Існуе дакладная колькасная аналогія паміж суадносінамі нявызначанасці Гейзенберга і ўласцівасцямі хваль або сігналаў. Разгледзім пераменны ў часе сігнал, напрыклад гукавую хвалю. Бессэнсоўна казаць пра частотны спектр сігналу ў які-небудзь момант часу. Для дакладнага вызначэння частаты неабходна назіраць за сігналам на працягу некаторага часу, такім чынам губляючы дакладнасць вызначэння часу. Іншымі словамі, гук не можа адначасова мець і дакладнае значэнне часу яго фіксацыі, як яго мае вельмі кароткі імпульс, і дакладнага значэння частаты, як гэта мае месца для бесперапыннага (і ў прынцыпе бясконца доўгага) чыстага тону (чыстай сінусоіды). Часавае становішча і частата хвалі матэматычна цалкам аналагічныя каардынаце і (квантава-механічнаму) імпульсу часціцы. Што зусім не дзіўна, калі ўспомніць, што, г. зн. імпульс у квантавай механіцы — гэта і ёсць прасторавая частата ўздоўж адпаведнай каардынаты.
У паўсядзённым жыцці мы звычайна не назіраем квантавую нявызначанасць таму, што значэнне \hbar вельмі малое, і таму суадносіны нявызначанасцей накладваюць настолькі слабыя абмежаванні на хібнасці вымярэння, што іх немагчыма заўважыць на фоне рэальных практычных хібнасцей нашых прыбораў або органаў пачуццяў.
Вызначэнне
дзе
ħ
— прыведзеная пастаянная Планка.
Адзначым, што гэта няроўнасць дае некалькі магчымасцей — стан можа быць такім, што x можа быць вымераны з высокай дакладнасцю, але тады p будзе вядомы толькі прыблізна, ці наадварот p можа быць вызначаны дакладна, у той час як x — не. Ва ўсіх жа іншых станах і x, і p могуць быць вымераныя з «разумнай» (але не адвольна высокай) дакладнасцю.
Абагульнены прынцып нявызначанасці
Прынцып нявызначанасці не адносіцца толькі да каардынаты і імпульсу (як ён быў упершыню прапанаваны Гейзенбергам). У сваёй агульнай форме ён выкарыстоўваецца і ў дачыненні да кожнай пары спалучаных зменных. У агульным выпадку, і ў адрозненне ад выпадку каардынаты і імпульсу, што абмеркаваны вышэй, ніжняя граніца здабытку «нявызначанасцей» двух спалучаных зменных залежыць ад стану сістэмы. Прынцып нявызначанасці становіцца тады тэарэмай у тэорыі аператараў, якая будзе прыведзена далей.
Тэарэма. Для любых самаспалучаных аператараў : і, і любога элемента x з H такога, што ABx і BAx абодва вызначаны (гэта значыць, у прыватнасці, Ax і Bx таксама вызначаны), маем:
Гэта прамое следства няроўнасці Кашы — Бунякоўскага.
Такім чынам, справядліва наступная агульная форма прынцыпу нявызначанасці, упершыню выведзеная ў 1930 г. Говардам Персі Робертсанам і (незалежна) Эрвінам Шродзінгерам:
Гэтую няроўнасць называюць суадносінамі Робертсана — Шродзінгера.
Аператар AB-BA называюць камутатарам A і B і абазначаюць як [A,B]. Ён вызначаны для тых x, для якіх вызначаны абодваABx і BAx.
З суадносін Робертсана — Шродзінгера адразу вынікаюць суадносіны нявызначанасці Гейзенберга:
Дапусцім, A і B — дзве фізічныя велічыні, якія звязаны з самаспалучанымі аператарамі. Калі AB\psi і BA\psi вызначаныя, тады:
дзе:
— сярэдняе значэнне аператара велічыні X ў стане \psi сістэмы, і
— аператар стандартнага адхілення велічыні X ў стане \psi сістэмы.
Прыведзеныя вышэй азначэнні сярэдняга і стандартнага адхілення фармальна вызначаны выключна ў тэрмінах тэорыі аператараў. Сцвярджэнне становіцца аднак больш значным, як толькі мы заўважым, што яны з'яўляюцца фактычна сярэднім і стандартным адхіленнем вымеранага размеркавання значэнняў. Гл. квантавая статыстычная механіка.
Тое ж самае можна зрабіць не толькі для пары спалучаных аператараў (напрыклад каардынаты і імпульсу, або працягласці і энергіі), але наогул для любой пары эрмітавых аператараў. Існуе адносіна нявызначанасці паміж напружанасцю поля і лікам часціц, якая прыводзіць да з'явы віртуальных часціц.