cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 7751
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лінзаў Роў
Лі́нзаў Роў, Лінзін Роў — рака ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Цятранка (басейн Нёмана). Даўжыня 8 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Некрашэвічы, упадае ў Цятранку за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Крышылоўшчына. На ўсім працягу каналізаваная. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Пётр Яцак Высоцкі
Пётр Яцак Высоцкі (, мяст. Варка, цяпер Мазавецкае ваяводства, Польшча —, ) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831, мемуарыст. Паходзіў са старажытнага шляхецкага роду герба «Адравонж».
Біяграфія
Скончыў школу падхарунжых у Варшаве, у 1827 годзе атрымаў чын падпаручніка і стаў інструктарам школы. У снежні 1828 года заснаваў тайнае таварыства «Ваенны саюз», якое ставіла мэтай падрыхтоўку ваеннага перавароту. З пачаткам паўстання ў Варшаве ў лістападзе 1830 года пасля некаторых ваганняў далучыўся да яго (лічыў паўстанне заўчасным). Быў ад’ютантам галоўнакамандуючага войскамі паўстанцаў М. Г. Радзівіла. Удзельнічаў у рэйдзе на Валынь і Галіцыю, адкуль вярнуўся ў чыне палкоўніка. Браў удзел у перамовах Нацыянальнага ўрада ў Варшаве з галоўнакамандуючым расійскімі войскамі І. Паскевічам. У верасні 1831 года пры абароне Варшавы паранены, трапіў у палон. Судом у Бабруйскай крэпасці прыгавораны да чацвертавання, у 1833 годзе судом у Варшаве — да павешання. Смяротнае пакаранне заменена катаргай у Сібір тэрмінам на 20 гадоў. Адбываў пакаранне на Аляксандраўскай вінакурні. У 1835 годзе спрабаваў уцячы, за што падвергнуты экзекуцыі (1 тыс. шпіцрутэнаў). Адпраўлены ў капальні ў Акатуй, дзе працаваў прыкаваны за нагу да тачкі. Пасля вызвалення ад катаргі застаўся на пасяленні ў Сібіры. У 1857 годзе памілаваны, вярнуўся на Радзіму. Напісаў успаміны пра паўстанне, выдадзеныя ў Парыжы.
Філіп II Аўгуст
Філіп II Аўгуст, Філіп Крывы (21 жніўня 1165 — 14 ліпеня 1223, Мант) — кароль Францыі ў 1180—1223 гадах, сын караля Людовіка VII Маладога і Адэль Шампанскай.
Жонкі і дзеці
Жонкі: 1-я: Ізабела дэ Эно 2-я: Інгеборга Дацкая 3-я: Агнеса Меранская
Дзеці: Ад 1-га шлюбу: сын: Людовік VIII Ад 3-га шлюбу: сыны: Жан-Трыстан, Філіп Юрпель дачка: Марыя бастард: сын: П’ер Шарло
Леў Іванавіч Іванаў
Леў Іванавіч Іва́наў (,  — ) — рускі артыст балета, балетмайстар, педагог.
Біяграфія
У 1844 годзе паступіў у Пецярбургскае тэатральнае вучылішча, займаўся класічным танцам у А. І. Піменава, П. Фрэдэрыка (Малаверня), Э. Гредлю, Ж.-А. Петыпа-бацькі.
У 1852 годзе скончыў вучылішча. З 1852 года — артыст пецярбургскай балетнай трупы Вялікага Каменнага, з 1860 года — Марыінскага тэатра. Выступаў партнёрам А. І. Андрэянавай і Т. П. Смірновай. У 1869 годзе пасля ад’езду з Пецярбурга А. Сен-Леона і прызначэння М. І. Петыпа балетмайстрам пецярбургскай балетнай трупы, Леў Іванаў заняў становішча першага танцоўшчыка, але неўзабаве саступіў першынство П. А. Герту. Апошні раз выступіў на сцэне ў 1893 годзе.
З 1882 года — рэжысёр пецярбургскай балетнай трупы, аднаўляў старыя спектаклі і ставіў танцы ў операх. З 1885 года — другі балетмайстар Марыінскага тэатра, памочнік М. Петыпа.
Рэпертуар
Сярод партый: Феб і Клод Фрола, Валянцін («», «Фаўст» Ц. Пуні), Базіль, Салор («Дон Кіхот», «» Л. Мінкуса), Кален («Марная засцярога» П. Л. Гертэля), Конрад («» А. Адана).
Творчасць
Вялікае значэнне надаваў сімфанізацыі балета.
У 1887 годзе Леў Іванаў паставіў у традыцыях рамантычнага балета «Зачараваны лес» Р. Дрыга і (разам з М. Петыпа) «Гарлемскі цюльпан» Б. А. Шэля, у якіх злучыў матывы фантастыкі і фальклору. У Красным Сяле (пад Пецярбургам) ён паказаў балеты «Севільская прыгажуня» (муз. зборная, 1888), «Свавольства амура» і «Свята лодачнікаў» А. А. Фрыдмана (1890, 1891) («Свавольства амура» перайшла затым на сцэну Марыінскага тэатра).
Паставіўшы «Чароўную флейту» Р. Дрыга і 2-ю дзею (баль) у балеце «Папялушка» Б. А. Шэля (1893), Іванаў зноў звярнуўся да музыкі П. Чайкоўскага. У 1894 годзе ў Марыінскім тэатры на канцэрце памяці П. Чайкоўскага ўпершыню выконвалася 2-я дзея «Лебядзінага возера» ў пастаноўцы Іванава. У 1895 годзе Іванаў паставіў апошнюю дзею балета (1-я і 3-я дзеі пастаўлены М. І. Петыпа).
У спектаклях «Ацыс і Галатэя» А. Кадлеца (1896), «Дачка Мікада» В. Урангеля (1897) слабая музыка не дазволіла Іванаву паглыбіць досведы сімфонізацыі танца. Ён паспяхова іх працягнуў у другой рапсодыі Ф. Ліста, упершыню выкананай у 1900 годзе як устаўны нумар у балеце «Канёк-Гарбунок». Смерць не дала Л. Іванаву завяршыць пастаноўку «Сільвіі» Л. Дэліба, яе скончыў П. А. Герт. Задуманую Іванавым пастаноўку «Егіпецкіх начэй» А. Арэнскага ажыццявіў М. М. Фокін.
Б. У. Асаф’еў назваў Л. Іванава «душой рускага балета».
Творчасць Л. Іванава стала вяршыняй акадэмічнага стылю рускага балета.
Педагагічная дзейнасць
З 1858 года выкладаў у малодшых класах Пецярбургскага тэатральнага вучылішча. У яго пачыналі вучыцца К. О. Вазем, М. М. Гаршэнкова, Я. П. Сакалова, К. М. Кулічэўская, М. Ф. Кшасінская, В. І. Праабражэнская, А. Я. Ваганава і іншыя. Яго знакамітыя вучаніцы ставіліся даволі крытычна да педагагічных талентам свайго настаўніка, бо «дабрыня — не галоўная годнасць настаўніка класічнага танца, навукі суровай, часам жорсткай». Так, Кацярына Вазем, адна з першых вучаніц Іванава, адзначала:Ён ніколі не быў добрым педагогам — галоўным чынам з прычыны прыроднай мяккасці і апатычнасці свайго характару. Ён не быў здольны прымусіць вучыцца і не ўмеў падтрымліваць дысцыпліну.
Сам Леў Іванаў менш каго б там ні было ставіў сабе ў заслугу поспехі сваіх вучаніц: ён проста шчыра радаваўся гэтым поспехам.
Першая палатка (мемарыяльны комплекс)
Мемарыяльны комплекс «Першая палатка» — мемарыяльны комплекс у Наваполацку. Знаходзіцца на вуліцы Маладзёжнай, дзе ў 1958 годзе паставілі палаткі першыя будаўнікі Полацкага нафтаперапрацоўчага завода, будаўніцтва якога паклала пачатак узнікнення горада.
Апісанне
У 1965 годзе ў гонар першапраходцаў узведзены помнік «Першая палатка». У комплекс уваходзіць стэла з надпісамі: «На гэтым месцы стаяла першая палатка будаўнікоў горада і прамысловага вузла» і «Слава будаўнікам Наваполацка» і скульптурная група з трох рабочых, якія ўзяліся за рукі, адна з іх дзяўчына. Побач знаходзіцца палатка, якая дала назву помніку.
На падпорнай сценцы комплексу ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі заслужанаму будаўніку рэспублікі, ганароваму грамадзяніну Наваполацка Мікалаю Цімафеевічу Архіпцу, ганаровым гараджанам Мікалаю Леанідавічу Генаву, Пятру Міхайлавічу Пілатовічу.
Мутагены
Мутаге́ны — фізічныя і хімічныя фактары, уздзеянне якіх на жывыя арганізмы прыводзіць да паяўлення мутацый з частатой, большай за ўзровень спантанных мутацый.
Да фізічных мутагенаў адносяць іанізавальныя (гама- і рэнтгенаўскія прамяні, пратоны, нейтроны і інш.) і ультрафіялетавае выпрамяненні, высокія і нізкія тэмпературы.
Да хімічных мутагенаў адносяцца многія алкіліруючыя злучэнні, аналагі азоцістых асноў нуклеінавых кіслот, некаторыя біяпалімеры (чужародныя ДНК ці РНК), алкалоіды і інш.
Выкарыстоўваюцца ў селекцыі сельскагаспадарчых раслін і карысных мікраарганізмаў для атрымання мутацый, якія служаць матэрыялам для штучнага адбору.
Плошча Бастыліі
Плошча Бастыліі (la place de la Bastille) — плошча ў Парыжы, абавязаная сваёй назвай крэпасці Бастылія, разбуранай падчас Вялікай французскай рэвалюцыі. Знаходзіцца на мяжы 3, 4, 11 і 12-й акруг. З'яўляецца месцам перасячэння больш чым дзесяці вуліц і бульвараў.
Нунівак
Востраў Нунівак (Nunivak) — востраў у Берынгавым моры. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад штата Аляска ЗША. Плошча - 4226,78 км². Насельніцтва (2010 г.) - 191 чалавек.
Плошча Бастыліі
Крэпасць Бастылія
У пачатку Вялікай Французскай рэвалюцыі 14 ліпеня 1789 крэпасць была ўзята рэвалюцыйна настроеным насельніцтвам. На тое, каб разабраць крэпасць, пайшло тры гады. Ад дома № 5 да дома № 49 па бульвару Генрыха IV брусчаткай была выкладзена рыса, якая абазначае контуры сцен разбуранай крэпасці. На пустцы паставілі таблічку з надпісам «Désormais ici dansent», што значыць «З гэтага часу тут танцуюць» і штогод тут сталі ўладкоўвацца народныя гулянні. Традыцыя захоўваецца да гэтага часу.
Нунівак
Геаграфія
Нунівак — другі па плошчы востраў Берынгава мора. Месціцца ў 33,68 км на захад ад заходняга ўзбярэжжа Аляскі. Даўжыня з захаду на ўсход — 98,65 км. Найбольшая шырыня з поўначы на поўдзень — 75,26 км.
Плошча Бастыліі
Бастыльскі слон
Напалеон, прытрымліваючыся сваіх праектаў па перапланіроўцы Парыжа, вырашыў у 1808 г. узвесці на плошчы гіганцкі фантан у выглядзе слана (l'éléphant de la Bastille), увекавечыўшы свае перамогі ў Егіпце. Слон павінен быў быць зроблены з бронзавых гармат, захопленых у іспанцаў, і мець 24 м у вышыню. Лесвіца наверх павінна была быць уладкована ў адной са слановых ног.
Нунівак
Геаграфія
Мае вулканічнае паходжанне. Пачаў фарміравацца каля 6,1 млн гадоў таму. Значную частку вострава складае высокае плато. Налічваецца каля 60 вулканічных конусаў. Найвышэйшы пункт — гара Робертс (510,5 м). Пераважаюць магматычныя горныя пароды і асадкавыя горныя пароды мелавага перыяда. На востраве шмат рэк і азёр. На ўзбярэжжы сустракаюцца пясчаныя выдмы.
Плошча Бастыліі
Бастыльскі слон
Архітэктар Жан Антуан Алавуан узяўся за працу, але, у выніку, на гатовы пастамент быў пастаўлены толькі гіпсавы макет у натуральную велічыню ў 1813 г. . Ён увайшоў у гісторыю дзякуючы Віктору Гюго, які захацеў пасяліць у развалінах фантана аднаго з герояў рамана «Адрынутыя» — Гаўроша. Пры зносе помніка ў 1846 годзе высветлілася, што пастамент і помнік аблюбавалі тысячы пацукоў.
Нунівак
Геаграфія
Характэрны арктычны клімат, больш мяккі, чым на суседнім кантынентальным узбярэжжы. Сярэдняя зімовая тэмпература -3,9°C, улетку падвышаецца да +21,11°C. З мая да кастрычніка рэкі не пакрыты льдом.
Плошча Бастыліі
Ліпеньская калона
У 1833 Луі-Філіп I вырашыў узвесці на плошчы Ліпеньскую калону ў памяць аб «трох днях славы» з 27 ліпеня па 29 ліпеня 1830 падчас Ліпеньскай рэвалюцыі. Яе адкрыццё адбылося ў 1840.
Нунівак
Прырода
Прыродны свет Нунівака характэрны для арктычнай тундры. Сустракаецца некалькі відаў карлікавай вярбы. Іншых дрэў няма. У мінулым востраў вызначаўся вялікім статкам дзікіх карыбу, амаль вынішчаных у XIX ст. У наш час пераважаюць свойскія алені, завезеныя з Аляскі. У 1934 г. інтрадуцыраваны аўцабык. Іншыя прадстаўнікі фаўны: зайцы, курапаткі, цюлені, марскія птушкі. Большая частка вострава Нунівак уваходзіць у склад Нацыянальнага запаведніка Дэльта Юкана.
Плошча Бастыліі
Падзеі і маніфестацыі
Сёння на плошчы ладзяцца розныя канцэрты, кірмашы, маршы, гэта адпраўная кропка шматлікіх дэманстрацый — палітычных, прафсаюзных, першамайскіх і іншых. Парыжская моладзь збіраецца тут у шматлікіх кафэ, рэстаранах і начных клубах. 14 ліпеня тут праводзіцца самы буйны парыжскі баль.
Нунівак
Гісторыя
Нунівак здаўна населены эскімосамі-юпік, якія фарміруюць этнас нунівагаламіт. Адкрыты ў 1821 г. прадстаўнікамі Руска-амерыканскай кампаніі. Ні рускія, ні амерыканскія гандляры доўгі час не цікавіліся востравам. Зносіны з астравіцянамі мелі спарадычны характар. Толькі ў 1920 г. на Нуніваке была адкрыта прыватная факторыя. У 1923 г. адчынена першая амерыканская школа. У 1936 г. заснавана евангелічная абшчына.
Кантакты з еўрапейцамі цяжка адбіліся на нунівагаламіт. Карыстанне купленай у кітабояў агнястрэльнай зброяй прывяло да хуткага скарачэння статкаў карыбу, з-за чаго пачаўся голад. Для яго пераадолення амерыканскія ўлады ў міжваенны перыяд аказвалі сталую дапамогу харчам і імкнуліся ўкараніць занятак аленегадоўляй. Пры гэтым завезеныя на востраў алені належаць ураду ЗША. У 1919 г. нунівагаламіт пацярпелі ад эпідэміі грыпу, у 1942 г. — ад эпідэміі адзёру. У выніку каля 11 эскімоскіх паселішчаў перасталі існаваць.
У нашы дні востраў кіруецца грамадзянскай радай, што месціцца ў паселішчы Мекарук на поўдні Нунівака. Нунівагаламіт захоўваюць родную мову і многія старажытныя традыцыі, у тым ліку арыгінальную разьбу па касці.
Плошча Бастыліі
Падзеі і маніфестацыі
Кожную нядзелю з 1998 г. тут стартуе прагулка на ролікавых каньках. У туры ўдзельнічае да 28 000 чалавек. Заезды суправаджае паліцыя, у тым ліку спецыяльнае падраздзяленне на роліках. Гэты тур папулярны сярод ролераў усяго свету. http://www.pari-roller.com/
Дварышча (Мёрскі раён)
Двары́шча (, Дворище) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Іаан Кармянскі
Біяграфія
Прадстаўнік беларускай галіны ўкраінскага святарскага роду, які паходзіў з Гетманшчыны. Бацька — Іван Іванавіч Гашкевіч — служыў у стрэшынскай Пакроўскай царкве. Маці — Марыя Іосіфаўна. Іван меў братоў Мікаля і Льва, якія таксама сталі святарамі, і сястру Ганну. Быў далёкім сваяком Іосіфа Антонавіча Гашкевіча.
Скончыў царкоўна-прыходскую школу, гімназію і Магілёўскую духоўную семінарыю (1859). У тым жа годзе пачаў служыць псаломшчыкам у царкве вёскі Агародні Гомельскай. 24 лютага 1862 года быў пасвечаны ў іерэя і накіраваны ў вёску Шарсцін Рагачоўскага павета на пасаду настаяцеля мясцовага храма.
У 1876 годзе стаў настаяцелем прыхода Свята-Мікалаеўскай царквы ў Агародні Кармянскай. Прыклаў шмат намаганняў па добраўпарадкаванні храма, умацаванні духоўнасці сярод жыхароў. У 1885 годзе наведаў Кіева-Пячэрскую лаўру, пасля чаго стаў весці манаскі лад жыцця. У 1893 годзе быў прызначаны духоўным следчым у благачынні і абраны сябрам благачыннай рады.
Ва ўзросце 70 гадоў быў пасвечаны ў протаіерэя, а праз пяць гадоў пакінуў служэнне ў царкве па ўзросце. Ёсць меркаванне, што ў канцы жыцця Іаан Кармянскі атрымаў дар вылечвання, цудатворства і празорлівасці.
Памёр увосень 1917 года і быў пахаваны ў Агародненскай царкве, па правым баку ад алтара. Незадоўга да смерці айцец Іаан прадказаў: «Будуць скакаць на мне, ды труна будзе моцнай». Так і адбылося — у канцы 1950-х гадоў храм спалілі, а руіны разам з надмагіллямі згрэблі і вывезлі. На месцы царквы ўладкавалі футбольнае поле і танцавальную пляцоўку.
У 1991 годзе настаяцель кармянскага праваслаўнага прыхода айцец Сцяфан вырашыў адшукаць месца пахавання святара. Расчышчаючы падмуркі алтарнай часткі колішняга храма, ён выявіў магілы двух святароў: Іаана Кармянскага і яго сына Міхаіла. Цела апошняга цалкам спарахнела, аднак парэшткі святога толькі часткова падвергліся тленню.
Мошчы айца Іаана былі перанесены ў Пакроўскую царкву вёскі Карма Добрушскага раёна, апрануты ў новае адзенне і пакладзены ў мармуровую труну. Тады ж была створана адмысловая камісія з трох свяшчэннікаў, якая засведчыла нятленнасць мошчаў святога.
9 верасня 1997 года рашэннем Сінода Беларускай праваслаўнай царквы мошчы былі пастаўлены ў храме для пакланення. У 1998 годзе адбылася кананізацыя Іаана Кармянскага ў ліку праведных як мясцовашанаванага святога Беларускай праваслаўнай царквы, ён быў далучаны да Сабора беларускіх святых.
Памяць
Памяць святога ўшаноўваецца двойчы на год: 31 мая і 9 верасня. У шматлікіх беларускіх цэрквах захоўваюцца абразы і часцінкі мошчаў праведнага. Храмы ў гонар Іаана Кармянскага дзейнічаюць у Глінянках, Гомелі, Квасоўцы, Малых Лётцах, Мінску (крыптавы храм пры царкве Уваскрасення Хрыстова). 8 жніўня 2000 года ў аграгарадку Карме Добрушскага раёна пры Свята-Пакроўскай царкве быў заснаваны Свята-Іаана-Кармянскі жаночы манастыр.
Сям’я
Жонка — Марыя Піліпаўна Трусевіч, дачка настаяцеля царквы ў Агародні Гомельскай. Сыны — Міхаіл, Ігнацій, Сімяон, Платон і Іаан, дочкі — Таццяна і Ганна.
Пантусавічы
Панту́савічы (, Пантусовичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета.
Анатоль Карней
Анатоль Карней (7 жніўня 1928 — 15 ліпеня 2004) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, належаў да смаргонскай групы арганізацыі.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 жніўня 1928 г. у в. Міцкевічы Ашмянскага павета Віленскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) у сям’і каваля Мартына, якая мела трое дзяцей. У 1936 годзе пайшоў у 1-ы клас польскай школы. Пасля пачатку савецкай акупацыі ў 1939 г. вучыўся ў савецкай школе, але па прыходзе немцаў партызаны спалілі школу, таму не вучыўся і дапамагаў бацькам у гаспадарцы. Пасля Другой сусветнай вайны у 1947 г. скончыў 7 класаў сямігодкі ў в. Забалацце. У 1948 г. пайшоў вучыцца ў 8-ы клас Смаргонскай школы. Там, будучы ўжо ў 9-м класе, пазнаёміўся з Расціславам Лапіцкім, праз якога далучыўся да мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля. Удзельнічаў у распаўсюдзе лістовак, агітаваў знаёмых далучыцца. Моладзевая арганізацыя, кіраўніком якой быў Расціслаў Лапіцкі, у асноўным займалася распаўсюджваннем антысавецкіх улётак, але планавала перайсці і да больш актыўных дзеянняў.
У лютым 1950 г., Анатоля Карнея, вучня 9-а класа, арыштавалі за ўдзел у антысавецкім падполлі. Спачатку яго трымалі ў Вялейскай турме. Пра допыты ўспамінаў так: "«Допыты вялі следчыя Пахомаў (лютаваў) і Зырын (усходняга выгляду, мякчэйшы на допытах). Асабліва не катавалі, але вымучвалі вечаровымі і начнымі допытамі. Садзілі на прымацаваную да падлогі табурэтку, рукі на каленях і нельга было задрамаць, бо адразу следчы біў пад сківіцы: „Не спаць!“. У камеры сачылі праз вочка, таксама каб не спаў. Інакш урываліся і білі»."
У ліпені 1950 г. засуджаны па справе мядзельска-смаргонскага падполля на 25 гадоў зняволення ў канцлагерах. У лютым 1951 г. рушыў этапам у Караганду, дзе быў памешчаны ў канцлагер замест вызваленых японскіх ваеннапалонных. Там напачатку быў разам з Чаславам Цыбоўскім, працаваў на будаўнічых работах. Увосені 1951 г. быў перавезены ў Кемераўскую вобласць на ўрочышча Мыскі, дзе працаваў на будаўнічых работах пры шахце, якія толькі распачаліся. У лютым 1953 г. перавезены на Варкуту. Пад восень 1955 г. перавезены ў Мардовію, дзе працаваў на сельгасработах і было значна лягчэй.
У 1956 г. выйшаў з няволі з падарваным здароўем. Вярнуўся ў Міцкевічы. У 1958 г. жаніўся, нарадзілася два сыны. Працаваў у калгасе на розных работах, у тым ліку кладаўшчыком. Потым пераважна працаваў кавалём. Атрымаў другую групу інваліднасці, насіў акуляры бо дрэнна бачыў і зусім не мог чытаць. Выйшаў на пенсію, удзельнічаў у напісанні ўспамінаў для кнігі Міхася Чарняўскага «Ня бойцеся ахвяраў і пакут». Жыў у в. Забалацце.
Памёр 15 ліпеня 2004 г., пахаваны ў роднай вёсцы Міцкевічы.
Ёкубас Шэрнас
Ёкубас Шэрнас (Jokūbas Šernas; 14 чэрвеня 1888, Біржай — 31 ліпеня 1926, Каўнас) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, юрыст, журналіст, настаўнік і банкір, сябар Літоўскай Тарыбы, адзін з падпісантаў Акта аб незалежнасці Літвы 16 лютага 1918 года.
20 студзеня
20 студзеня — дваццаты дзень года па Грыгарыянскім календары
Ёкубас Шэрнас
Вывучаў права ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце, які скончыў у 1914 годзе. Пасля вяртання ў Літву працаваў у Вільні: быў настаўнікам мясцовай гімназіі, рэдагаваў газету «Літоўскія навіны» («Lietuvos žinios»). Удзельнічаў у арганізацыі канферэнцыі 1917 года ў Вільні, пасля якой быў абраны сябрам Літоўскай Тарыбы. 16 лютага 1918 года сярод іншых падпісаў Акт аб незалежнасці Літвы.
Пасля здабыцця Літвой незалежнасці працаваў у міністэрстве ўнутраных спраў, у фарміраванні якога ўдзельнічаў. Заснаваў і стаў кіраўніком газеты «Самакіраванне» («Savivaldybės»). Пазней прызначаны ўрадам на пасаду кіраўніка гандлёва-прамысловага банка ў Каўнасе.
Верамей
Верамей — беларускае прозвішча.
Воля (Івацэвіцкі раён)
Во́ля (, Воля) — аграгарадок у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жытлінскага сельсавета.
Да 2 сакавіка 1981 года вёска ўваходзіла ў склад Яглевіцкага сельсавета.
Аперацыя «Кіпцюр-Меч»
Аперацыя «Кіпцюр-Меч» (Pençe-Kılıç Operasyonu) — ваенная аперацыя ўзброеных сіл Турцыі пры падтрымцы пратурэцкіх узброеных фарміраванняў сірыйскай апазіцыі (Сірыйская нацыянальная армія) на поўначы і ўсходзе Сірыйскай Арабскай Рэспублікі і поўначы Іракскай Рэспублікі супраць Дэмакратычных сіл Сірыі і курдскіх узброеных атрадаў. Афіцыйная аб’ява аб пачатку аперацыі была зроблена Генштабам УС Турцыі 20 лістапада 2022 года. Нагодай стаў тэракт у Стамбуле, арганізаваны па даных Турцыі членамі курдскіх груповак.
Аперацыя
20 лістапада каля паўночы па мясцовым часе авіяцыя ВПС Турцыі нанесла серыю авіяўдараў па паўночнай Сірыі і Іраку, у выніку чаго ў Сірыі загінулі 36 байцоў Дэмакратычных сіл Сірыі і сірыйскіх салдат, а таксама рэпарцёр інфармацыйнага агенцтва «Hawar News Agency». Па даных Узброеных сіл Турцыі ўдары былі нанесены па цэлях у Кабані, Тэль-Рыф'ят, Дзярык у Сірыі і Кандзіль, Асос, Хакурк — у Іраку. У выніку ўдару былі пашкоджаны 89 цэляў (сховішчы, бункеры, пячоры, тунэлі, штабы і склады).
Увечары СДС выпусцілі больш за 15 ракет і артылерыйскіх снарадаў па турэцкай ваеннай базе ў Дабіку на поўначы правінцыі Алепа. Турэцкія крыніцы паведамілі пра абстрэл свайго КПП на мяжы з Сірыяй, у выніку якога адзін ваеннасужачы і восем паліцэйскіх параненыя.
22—23 лістапада ВПС Турцыі нанеслі ўдар па нафтагазавай энергетычнай інфраструктуры ў правінцыі Эль-Хасака. Турэцкія ВПС нанеслі ўдар па горадзе Макман на паўночным захадзе правінцыі Дэйр-эз-Зор.
Садружнасць нацый
Садружнасць нацый, да 1947 Брытанская Садружнасць — садружнасць арганізаваная ў 1931 г. з Вялікабрытаніі і яе дамініёнаў — Канады, Аўстраліі, Паўднёва-Афрыканскага Саюзу, Ньюфаўндленда і Ірландыі.
Пасля 2-й сусветнай вайны ў складзе Садружнасці засталася большасць колішніх калоній Вялікабрытаніі — каля 50 краін з агульнай тэрыторыяй больш 30 млн км² і насельніцтвам звыш 1,2 млрд чалавек ва ўсіх частках свету.
Садружнасць не мае ўстаноўчых пагадненняў, канстытуцыі, афіцыйных атрыбутаў. Дзяржавы маюць поўным сувернітэтам ва ўнутраных і знешніх справах. Агульныя праблемы вырашаюцца на канферэнцыях, рашэнні канферэнцый несапраўдныя для краін, якія прагаласавалі «супраць». Краіны Садружнасці могуць быць рэспублікамі (Індыя, Гана, Замбія і інш.), манархіямі (Вялікабрытанія, Малайзія, Бруней, Свазіленд і інш.).
Паводле канстытуцый 16 краін юрыдычна з'яўляюцца манархіямі, якія фармальна ўзначальвае каралева Вялікабрытаніі, якая прадстаўленая ў краінах сваімі генерал-губернатарамі. Гэтыя краіны называюцца дзяржавамі ў складзе Садружнасці (11 краін у Амерыцы — Канада, Беліз, Ямайка, Барбадас, Багамы і 6 краін размешчаных на Малых Антыльскіх астравах, 5 краін у Акіяніі — Аўстралія, Новая Зеландыя, Папуа-Новая Гвінея, Саламонавы астравы і Тувалу). Дзяржавы ў складзе Садружнасці арыентуюцца на палітыку, прававую сістэму і традыцыі Вялікабрытаніі.
Сажань
Са́жань — састарэлая адзінка вымярэння даўжыні: «занявши вширки на локоть, а вдлужъ можетъ быть на двѣсти сажней, тамъ же дей плотомъ новымъ загородити казалъ» ; «Отъ вежы воротное до тое вежы, где каплица, 20 сажонъ…» ; «Дому того будованья: напервей свѣтлица трехъ сажонъ, соломою накрыта…».
Гэта слова са значэннем адзінкі вымярэння ўжывалася ў іншых славянскіх мовах — балгарскай, польскай, рускай, славацкай, славенскай, стараславянскай, чэшскай, верхне- і ніжнелужыцкай. Самае ранняе яго ўжыванне ў помніках агульнаўсходнеславянскага пісьменства выявіў І. Сразнеўскі ў дакуменце, датаваным 1068 годам. Яно ўтварылася ад дзеяслова «сягаць» і першапачаткова мела значэнне адлегласць паміж канцамі пальцаў разведзеных у бакі рук, а потым набыло трывала замацаванае метрычнае значэнне. У сістэме мер Вялікага Княства Літоўскага, зацверджанай пастановай сойма 1766 г., сажень складаўся з трох локцяў — 194,82 см, калі лічыць у локці 64,94 см.
У XIX стагоддзі на Віцебшчыне, як пісаў А. Семянтоўскі, ужываліся тры сажні: казённы, або косы; махавы, або ручны; купецкі, або дзевяціфутавы.
Існавала вялікая колькасць розных сажаняў. Сярод іх:
У 1835 годзе указам бы замацаваны памер сажаня, роўны 7 англійскіх футаў, або 84 дзюймы. Гэта адпавядала 3 аршынам (213,36 см).
У сучаснай беларускай мове слова сажань са значэннем адзінкі вымярэння ўжываецца ў творах старэйшых пісьменнікаў або ў творах на гістарычныя тэмы: «Жар нестрывалы: трудна ўстаяць за тры сажні ад агню» ; «Перад стопкаю невялікі кавалакдвара, незанятага градамі, ды ў сажань шырынёй паска, як бы дарога ад стопкі ў вуліцу» ; «Новую лазню Даніла Когут вывеў сажняў за сто ад берага, куды вышэй за ўасную хату». У Я. Коласа яно ўжываецца са значэннем адзінкі вымярэння дроў (укладка на кубічны сажань): «Узяў дзядзька Марцін грошы, пайшоў у лясніцтва і купіў асігнату на сажань дроў…. Адзін бок сажню прыпёр да хвоі». У літаратурнай мове яно выяўлена са значэннем прылада мераць поле (каза): «І трэба бачыць, з якой важнасцю мерае-перакідае сажань, спецыяльна зроблены, накшталт шырока расчыненага цыркуляра, Пятро Бацюк». П. Галавач называе гэту прыладу сажонкай: «Паўз канаплянік і пайшлі камітэтчыкі з сажонкаю, якую зрабіў нехта ўжо на панскім двары…».
Слова сажань (мера) ўваходзіць у склад фраземы «бачыць на тры сажні пад зямлёй» — добра ўсё разумець, быць кемлівым: «Вы не глядзіце, што яна [цётка Палуся] трошкі падслепаватая ды кіслагубая, але бачыць яна на тры сажні пад зямлёй і чуе праз тры мураваныя сцяны».
У сучаснай беларускай мове ўжываецца таксама прыметнік сажнёвы (сажэнны) — велічынёй (таўшчынёй) з сажань: «… у гэты час цераз паўтарасажнёвую сцяну агароджы, на турэмны двор, саскакваюць адна за адной бязгучныя і рухавыя постаці…» ; «Сажэннага росту лёкай скочыў з запятак і ляскам адкінуў падножку».
60-ы батальён дапаможнай паліцыі
60-ы батальён дапаможнай паліцыі (палявы)  (Weiss-Schutzmannschaft-Bataillon F/60) — беларускае калабарацыйнае падраздзяленне мясцовай паліцыі.
Набор у батальён
Батальён арганізоўваўся на ўзор 48-га. Прапагандыстым, з беларускага боку быў у гэтым батальёне быў Васілевіч, настаўнік паводле прафесіі, былы падхарунжы польскай арміі.
Шлях батальёна
Батальён існаваў са жніўня (паводле іншых звестак з верасня) 1943 года і кватараваў у Снове, пад Баранавічамі, а з лютага 1944 года ўжо ў Баранавічах. Вядома, што ў лістападзе 1943 года браў удзел у сутыкненнях з партызанамі. Дзякуючы выхаваўчай працы Васілевіча, 60-ы батальён існаваў аж да эвакуацыі з Беларусі. Афіцыйна быў расфармаваны 19 красавіка 1944 года, а жаўнеры былі пераведзеныя ў брыгаду Зіглінга, а потым у 30-ю грэнадзёрскую дывізію СС.
Бактрыйска-Маргіянскі археалагічны комплекс
Бактрыйска-Маргіянскі археалагічны комплекс (таксама вядомыя назвы Оксуская цывілізацыя, Маргіянская цывілізацыя) — старажытная цывілізацыя бронзавага веку ў Цэнтральнай Азіі. Існавала прыкладна ў сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н.э. — першай трэці 2 тысячагоддзя да н.э.
Адкрыццё
Ганур-Дэпэ, першы вядомы помнік Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса, быў адкрыты савецкім археолагам В. І. Сарыяніды ў 1974 г. на тэрыторыі Марыйскага аазіса (Туркменістан). Да канца першага дзесяцігоддзя XXI ст. было выяўлена каля 200 помнікаў. Згодна з гіпотэзай першаадкрывальніка, Ганур-Дэпэ быў цэнтрам старажытнай краіны Маргуш, адкуль паходзіць назва Маргіянская цывілізацыя. Існуе таксама назва Оксуская цывілізацыя (ад  — Амудар’я), якая канцэнтруецца вакол адкрыццяў на тэрыторыі старажытнай Бактрыі. Аб’яднанне падобных помнікаў двух суседніх гістарычных рэгіёнаў у Бактрыйска-Маргіянскі археалагічны комплекс дазваляе разглядаць іх як супольную цывілізацыю, што існавала адначасова з цывілізацыямі ў Месапатаміі і даліне Інда.
Гісторыя
Існаванне сельскай гаспадаркі прасочваецца на паўночных схілах Капетдага з 5 тысячагоддзя да н. э. Мясцовыя земляробы вырошчвалі мяккую пшаніцу, а таксама здабывалі волава, золата, лазурыт, бірузу, алебастр. У эру рэгіяналізацыі пачалі фарміравацца адзіныя культурныя рысы, якія выяўляюцца ў керамічных вырабах, тыпах жытла з сырцовай цэглы, асаблівых метадах пахавання і г. д. У аснове распаўсюджання аднатыпных артэфактаў палягаў абмен, што закранаў не толькі поўдзень Цэнтральнай Азіі, а таксама даліну Зераўшана, Ферганскую даліну, Гарган, Аравійскі паўвостраў і захад Паўднёвай Азіі.
Узнікненне Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса звязана са з'яўленнем буйных гарадоў паміж 2400 г. да н. э. і 2250 г. да н. э. У гэты перыяд насельніцтва канцэнтруецца ў дэльце Мургаба, што можна патлумачыць засухамі, якія вымушалі сялян пакідаць папярэднія месцы жыхарства і рушыць у аазіс. Міграцыя суправаджалася вырубкай тугаёў, меліярацыйнымі мерапрыемствамі і капаннем каналаў для наступнай ірыгацыі. Дзякуючы гэтаму старажытныя насельнікі Маргіяны атрымоўвалі 2 ураджаі за год. Яны вырошчвалі 2 разнавіднасці пшаніцы, вінаград, слівы і яблыні. Дадзены рэгіён мог з'яўляцца адным з найстаражытнейшых цэнтраў шаўкаводства. Былі распаўсюджаны такія свойскія жывёлы, як авечкі, козы, каровы, вярблюды-бактрыяны, аслы. Археолагамі было знойдзена пахаванне каня, зробленае ў 3 тысячагоддзі да н. э. Прыкладна ў той жа час асвойвалася верхняя плыня Амудар'і. Напрыклад, у аазісе Дашлы на паўночным усходзе Афганістана земляробчыя паселішчы з'явіліся ў сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н. э..
Носьбіты культуры Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса карысталіся піктаграфічнымі знакамі, аднак не мелі пісьмовасці. Таму канкрэтныя гістарычныя падзеі і дакладная палітычная структура не вядомы. Шматлікія артэфакты дэманструюць сувязі Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса з Іранам, Месапатаміяй і Індскай цывілізацыяй, адкуль прывозілі сыравіну для ювелірных вырабаў, слановую косць, цыліндрычныя пячаткі і інш. Доказам уплыву старажытнай месапатамскай цывілізацыі можа быць зікурат — чатырохступеністая вежа 28 м у вышыню, выяўленая археолагамі ў Алтын-Дэпэ.
Разам з гэтым, дамінавалі мясцовыя культурныя традыцыі. Нягледзячы на знаёмства з цыліндрычнымі пячаткамі, якія паходзяць з Месапатаміі і былі распаўсюджаны на суседнім Іранскім плато, носьбіты культуры Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса аддавалі перавагу мясцовым каменным або металічным штампаваным пячаткам. На іх выразалі складаныя кампазіцыі, імі апячатвалі дзверы жытлаў або складоў з таварамі, адзначалі гліняныя пломбы на мяшках і пасудзінах. Акрамя таго, пячаткі служылі абярэгамі: выразаныя на іх выявы павінны былі засцерэгчы ад хвароб, няшчасных выпадкаў і злых духаў. Найбольшым доказам арыгінальнасці Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса з'яўляюцца пахавальныя некропалі, дзе археолагі знаходзяць шматлікія металічныя рэчы, кераміку, статуэткі і прадметы паўседзённага побыту. Магільні маргіянска-бактрыйскага тыпу выяўлены таксама на поўдні ад прынятых сярод навукоўцаў межаў археалагічнага комплексу ў Харасане (Іран).
У першай трэці — сярэдзіне 2 тысячагоддзя да н. э. адбыўся заняпад Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса. Яго прыкметамі былі : лакалізацыя матэрыяльных традыцый, пераход насельніцтва з умацаваных гарадскіх цэнтраў у дробныя сельскія паселішчы у стэпавых і предгорных раёнах паўднёвага захаду Таджыкістана і поўдня Узбекістана, а таксама на ўскраіны ранейшых месцаў жыхарства. Прычыны заняпаду дакладна не вядомы. Мяркуецца, што гэта магло здарыцца з-за зменаў клімату, апустыньвання, змяньшэння водных рэсурсаў, засалення глебы, уварванняў індаеўрапейцаў, носьбітаў суседняй Андронаўскай археалагічнай культуры.
Грамадства
Этнічнае паходжанне стваральнікаў Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса не вядома. В. І. Сарыяніды лічыў, што яны былі індаеўрапейцамі, перасяленцамі з Малой Азіі, а іх рэлігію атаесамляў з пачаткамі зараастрызму. Палеагенетычныя даследаванні не падвердзілі індаеўрапейскае паходжанне рэшткаў носьбітаў культуры археалагічнага комплекса. Яно аказалася даволі стракатым. Тагачасныя жыхары мургабскага і амудар'інскіх аазісаў былі генетычна звязаны з неалітычным насельніцтвам поўдню Сярэдняй Азіі, Блізкага Усходу, Паўднёвай Азіі. На статуэтках, знойдзеных археолагамі, найчасцей знаходзяцца рысы, блізкія да прадстаўнікоў Блізкага Усходу, але антрапалагічныя даследаванні рэшткаў у магільнях дэманструюць, што большасць пахаваных была падобна на жыхароў Міжземнамор'я. Выказваюцца гіпотэзы, што носьбіты Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса маглі размаўляць на сіна-каўказскіх, касіцкіх, дравідыйскіх мовах.
Археалагічныя раскопкі сведчаць пра сацыяльнае распластаванне грамадства. Напрыклад, у Алтын-Дэпэ вылучаліся тры групы, якія адрозніваліся ўзроўнем дабрабыту, характарам жытлаў і нават харчаваннем. Першая група жыла ў вялікіх шматпакаёвых пабудовах, якія складаліся з нядбайна аздобленых цесных пакойчыкаў, калектыўныя магільні, што знаходзяць побач, утрымлівалі толькі нешматлікія гліняныя пасудзіны, а палову мясной ежы складалі дзікія жывёлы. Гэтая група магла быць прадстаўлена простымі абшчыннікамі, рамеснікамі і земляробамі. Другая група жыла ў будынках, разлічаных на адну сям'ю. Яна магла належыць да заможных абшчыннікаў. У іх пахаваннях знойдзены шматлікія каралі, пярсцёнкі, бронзавыя пячаткі і тэракотавыя статуэткі, а косткі дзікіх жывёл амаль не сустракаюцца. Вялікія дамы трэцяй групы кіраўнікоў і жрацоў мелі правільную планіроўку і займалі плошчу ў 80 — 100 м². Яны змяшчалі ў магільні розныя ўпрыгожванні, у тым ліку з золата і срэбра, шматлікія каралі і наборныя паясы. Паказальна, што нават рост у гарадской эліты быў вышэйшым, чым у простых абшчыннікаў — наступства сытага і заможнага жыцця.
Рэлігійныя інстытуты займалі важнае месца ў культуры Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса. Пра гэта сведчаць вялікія храмавыя будынкі, што ўзводзіліся ў гарадах. Відавочна, рэлігійныя ўяўленні насельніцтва былі політэістычнымі. Гіпотэза В. І. Сарыяніды пра зараджэнне зараастрызму ў межах археалагічнага комплекса ў нашы дні выглядае вельмі спрэчнай. Археолагі імкнуцца рэканструяваць вераванні на аснове тлумачэння сакральнага сэнсу выяў пячатак і статуэтак. Сакральны сэнс маглі мець трубы, рэшткі і выявы якіх часцяком знаходзяць падчас раскопак.
NGC 7752
NGC 7752 (іншыя абазначэнні — PGC 72382, UGC 12779, ARP 86, MCG 5-56-4, ZWG 498.9, MK 1134, ARAK 585, 4ZW 165, KCPG 591A, VV 5) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Пячкавічы
Пя́чкавічы (, Пячковичи) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходасаўскага сельсавета. На рацэ Лучкі (прыток р.Чорная Натапа). За 27 км на паўднёвы захад ад Мсціслава, 78 км ад Магілёва, 7 км ад чыгуначнай станцыі Ходасы на лініі Орша-Сураж.
Рэльеф раўнінны, на паўднёвым захадзе мяжуе лесам. На паўночнай ускраіне - сажалка. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Усполле і далей па шашы Мсціслаў-Магілёў.
Гісторыя
У 1523 г. сяло, уласнасць праваслаўнай царквы. У 1664 г. аддадзена Мсціслаўскаму кляштару. Згадваецца ў 1758 годзе як вёска Пяцкевічы ў Мсціслаўскім ваяводстве ВКЛ, шляхецкая ўласнасць. У 1834 г. — 84 жыхары, у Доўгавіцкай воласці Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні. У 1858 г. былі піцейны дом і заезны двор. Памешчыца Канопка ў 1868 г. мела тут 125 дзесяцін зямлі. У 1878 г. адкрыта школа. У 1883 г. — 18 двароў, 50 жыхароў. Акрамя земляробства частка насельніцтва займалася бандарным промыслам. У 1897 г. — 30 двароў, 139 жыхароў. У 1909 г. — 156 двароў, 119 жыхароў, побач аколіца — 26 двароў, 198 жыхароў.
У Вялікаю айчынную вайну з 14 ліпеня 1941 г. да 29 верасня 1943 г. вёска была акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія ў верасні 1943 г. спалілі 68 двароў, загубілі 2 жыхароў.
Пасля вайны адбудавана. У 1976 г. да Пячкавіч далучана вёска Грозы. У 1990г. у складзе калгаса «XXVI-ы з'езд КПСС».
Станам на 2016 год у складзе Мсціслаўскага «Райаграпрамтэхзабеспячэння».
Цэнтральнае ўпраўленне дзяржаўнай бяспекі
Цэнтральнае ўпраўленне дзяржаўнай бяспекі (Ústredňa štátnej bezpečnosti, ÚŠB) — найвышэйшая паліцыйная ўстанова ў Першай Славацкай Рэспубліцы, якая займалася выведнай дзейнасцю. Заснаваная была 1 студзеня 1940 года і існавала ажно да заняпаду дзяржавы ўвесну 1945 года. Гэтая ўстанова мела свой спіс ды рэестр тайных агентаў, супрацоўнічала з арганізацыямі ГСНП, напрыклад, з Глінкавай гвардыяй і Глінкавай моладдзю, а таксама партыяй карпацкіх немцаў Нямецкай партыяй.
Упраўленне ўзнікла шляхам злучэння чацвёртага аддзялення Міністэрства ўнутраных спраў і выведнага аддзялення паліцыйнага ўпраўлення ў Браціславе як Прэзідыума МУС Славакіі. Прычынай заснавання паслужыла адсутнасць адзінай арганізаванай спецслужбы. Першым кіраўніком Цэнтральнага ўпраўлення дзяржаўнай бяспекі стаў Ёзеф Мішык. Увесь дзяржаўна-рэпрэсіўны апарат дзяржавы быў падпарадкаваны выведнай службе: паліцыя, жандармерыя, жупныя і акруговыя ўпраўленні і натарыусы. Цэнтральнае ўпраўленне дзяржаўнай бяспекі супрацоўнічала з нямецкім Гестапа. Пасля Славацкага нацыянальнага паўстання Цэнтральнае ўпраўленне дзяржаўнай бяспекі ўдзельнічала ў дэпартацыі каля 3595 асоб у нацысцкія канцэнтрацыйныя лагеры.
Некаторыя працаўнікі ўпраўлення супрацоўнічалі з антыфашысцкім рухам супраціўленьня.
Станіслаў Нарутовіч
Станіслаў Нарутовіч (Stanislovas Narutavičius; 2 верасня 1862, Цяльшэй — 16 лютага 1927, Каўнас) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, юрыст, палітык, буйны землеўласнік, сябар Літоўскай Тарыбы, падпісант Акта аб незалежнасці Літвы, брат прэзідэнта Польшчы Габрыэля Нарутовіча.
Адэль Шампанская
Адэль Шампанская (фр.: Adèle de Champagne) (каля 1140 — 4 чэрвеня 1206, Палац Сітэ, Парыж) — каралева Францыі (1160—1180), рэгентка Францыі (1190—1192), дачка Цібо II Вялікага, графа Шампані і Мацільды Карынтыйскай.
Біяграфія
13 лістапада 1160 г. у Парыжы пабралася шлюбам з Людовікам VII, каралём Францыі, які нядаўна аўдавеў пасля смерці Канстанцыі Кастыльскай. Яна нарадзіла Людовіку доўгачаканага нашчадка, будучага Філіпа II Аўгуста, а таксама дачку Агнес.
Станіслаў Нарутовіч
У міжваенны перыяд быў прыхільнікам мірнага вырашэння польска-літоўскага канфлікту. З аднаго боку, быў прыхільнікам незалежнасці Літвы, а з другога — лічыўся прадстаўніком лаяльнай да Літвы часткі польскага грамадства. Да канца жыцця ён не адрокся ні ад польскай культуры, ні ад польскай мовы. Аднак яго пралітоўская арыентацыя была выкарыстана польскімі правымі палітычнымі сіламі супраць яго роднага брата Габрыэля Нарутовіча і паўплывала на настроі польскага грамадства, што ў выніку стала адным з фактараў атмасферы перад замахам на першага прэзідэнта Польшчы.
Скончыў жыццё самагубствам у Каўнасе 31 снежня 1932 года, расчараваны сварлівасцю і раз’яднанасцю палякаў, палітыкай літоўскага ўрада ў адносінах да палякаў у Літве. Літоўскія гісторыкі называюць стан здароўя і асабістае жыццё больш важнымі прычынамі яго самагубства, чым невыкананне сваіх палітычных намераў. Яго сын Казімерас Нарутавічус (1904—1987) спрабаваў працягваць справу бацькі да пачатку Другой сусветнай вайны.
Ёнас Вайлакайціс
Ёнас Вайлакайціс (Jonas Vailokaitis; 25 чэрвеня 1866 — 16 снежня 1944) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, палітык, банкір і прамысловец, сябар Літоўскай Тарыбы, адзін з падпісантаў Акта аб незалежнасці Літвы 1918 года.
Адукацыю атрымаў у гандлёва-прамысловым інстытуце ў Санкт-Пецярбургу. У 1912 годзе разам з братам заснаваў банк у Коўне. У 1917 годзе ўдзельнічаў у канферэнцыі ў Вільні, праз год быў абраны сябрам Літоўскай Тарыбы. 16 лютага 1918 года прагаласаваў за незалежнасць Літоўскай Рэспублікі ад Расіі.
У 1920 годзе быў абраны ў Сейм Літвы. Ад літоўскіх хрысціянскіх дэмакратаў кіраваў бюджэтна-фінансавай камісіяй парламента. Заснаваў банк і прафсаюз.
Клаўс Кроль
Клаўс Кроль (Klaus Kröll, нар. г., Эбларн) — аўстрыйскі гарналыжнік, удзельнік двух Алімпійскіх гульняў, пераможца этапаў Кубка свету. Спецыялізуецца ў хуткасных дысцыплінах (выступае толькі ў хуткасным спуску і супергіганце).Ч
эмпіён свету сярод юніёраў 1999 года ў супергіганце і чэмпіён свету сярод юніёраў 2000 года ў хуткасным спуску. У Кубку свету Кроль дэбютаваў у 2000 годзе, у студзені 2009 года атрымаў сваю першую перамогу на этапе Кубка свету, у супергіганце. Усяго на сённяшні дзень мае 6 перамог на этапах Кубка свету, 4 у хуткасным спуску і 2 у супергіганце. 3 з сваіх 6 перамог Клаўс атрымаў у нарвежскім Квітфіёле. Лепшым дасягненнем у агульным заліку Кубка свету з'яўляюцца для Кроля 7-е месца ў сезоне 2011/12. У тым жа сезоне Клаўс выйграў залік хуткаснага спуску ў рамках Кубка свету.
На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 22-е месца ў хуткасным спуску. На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы стаў 9-м у хуткасным спуску. За сваю кар'еру выступаў на двух чэмпіянатах свету: 10-е месца ў супергіганце і 9-е месца ў хуткасным спуску ў 2009 годзе ў Валь-д'Ізерэ, 11-е месца ў хуткасным спуску ў 2011 годзе ў Гарміш-Партэнкірхене.
Мутазы
Мута́зы — ферменты класа ізамераз, якія каталізуюць перанос асобных груповак ад аднаго ўчастка малекулы да другога. Напрыклад, пераўтварэнне глюкоза-6-фасфату ў глюкозу-1-фасфат пры гліколізе каталізуецца фосфаглюкамутазай, якая ажыццяўляе ўнутрымалекулярны перанос.
Цятранка
Цятра́нка — рака ў Беларусі, у Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Уша (басейн Нёмана).
Дзеверкі
Гісторыя
Да 12 чэрвеня 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Новапагосцкага сельсавета, з 12 чэрвеня 1958 года да 11 лютага 1974 года — у склад Камянполлеўскага сельсавета.
Гафт (вышыўка)
Гафт (Haft — вышыўка) — асобны від вышыўкі. Гэта ручная ці машынная вышыўка каштоўнымі матэрыяламі: каляровымі шаўковымі, залатымі, срэбранымі ніткамі, перлінамі, камянямі.
У Беларусі гафт вядомы з XVI стагоддзя ў аздабленні літургічнага (арнаты) і святочнага адзення, дэкаратыўных тканін (пакрывалы для алтароў — антымінсы).
Транеб’ергская царква
Царква Транеб'ерг (Tranebjerg Kirke) — былая рыма-каталіцкая царква, якая пры прыняцці Даніяй лютэранства была канфіскавана ў каталікоў і перададзена лютэранам. Сёння з’яўляецца храмам Дацкай лютэранскай царквы ў вёсцы Транеб’ерг на востраве Самсё. Царква раней знаходзілася толькі ў прыходзе Транеб’ерг, але гэта было да 1 мая 2014 года, калі яна была аб’яднана з іншымі прыходамі Самсё ў прыход Самсё. Царква была пабудавана ў рамана-гатычным стылі ў XIV стагоддзі. Магутная вежа пабудавана прыкладна ў 1525 годзе. Царква, верагодна, замяніла больш раннюю царкву, размешчаную ўсяго ў 100 метрах ад яе, якая была пабудавана ў сувязі з Гамелем Братынгсборгам, які быў разбураны Сціга Андэрсенам па мянушке Хвіде.
На поўдзень ад будынка царквы знаходзіцца Транеб’ергскі дзесяцінны амбар, які ў Сярэднявеччы служыў складам дзесяціны і проста грошаў для царквы.
NGC 7753
NGC 7753 (іншыя абазначэнні — PGC 72387, UGC 12780, IRAS23445+2911, MCG 5-56-5, ARAK 585, ZWG 498.10, VV 5, KCPG 591B, ARP 86) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.
Іосіф Васілевіч Воўк-Левановіч
Іосіф Васілевіч Воўк-Левановіч (, хутар Лявонаўка, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер Асіповіцкі раён Магілёўскай вобл. —, ГУЛАГ) — беларускі мовазнавец.
Біяграфія
У 1911 скончыў Бабруйскую гімназію і паступіў на гісторыка-філалагічны ф-т Пецярбургскага ўн-та. З пачаткам 1-й сусветнай вайны пайшоў добраахвотнікам у войска. Быў паранены. У лют. 1918 дэмабілізаваўся, вярнуўся на Радзіму. Тут перажыў нямецкую і польскую акупацыі. Выкладаў у Бабруйскай і Клецкай гімназіях рускую і лацінскую мовы. У жн. 1920 мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Дэмабілізаваўся ў 1922. Скончыў Петраградскі ўніверсітэт (1923). Прыехаў у Мінск, дзе выкладаў бел. мову ў польскім і яўрэйскім педтэхнікумах. З лют. 1924 у БДУ на кафедры гісторыі бел. мовы. Адначасова з 1927 навуковы сакратар Камісіі па ўкладанні гістарычнага слоўніка беларускай мовы Інбелкульта. У 1929—1930 працаваў у Інстытуце мовазнаўства БелАН. Асноўныя сферы навуковых інтарэсаў — гісторыя бел. мовы і бел. дыялекталогія. У вер. 1930 вымушаны выехаць з Беларусі. Працаваў у Саратаве ва ўніверсітэце, з 1931 — у педінстытуце. З вер. 1934 у Арэнбургскім педінстытуце. Арыштаваны 17.9.1937. Сасланы ў лагер на Поўначы. Памёр у зняволенні. Рэабілітаваны.
Раіса Рыгораўна Бекельман
Раіса Рыгораўна Бекельман (нар., Адэса) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1949 годзе Маскоўскі архітэктурны інстытут. З 1949 па 1956 г. працавала ў праектных арганізацыях Ашгабата, Варонежа. З 1961 года — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскпраекце, Белдзіпрагандлі, БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1978 па 1983 г. — галоўным архітэктарам завода МГМЗ, «Белрамкамунмаш».
Поўдзень Расіі (1919—1920)
Поўдзень Расіі (Юг России) — у гады Грамадзянскай вайны аўтаномнае ўтварэнне на поўдні Расіі 1918—1920. Цэнтрам Поўдня Расіі з'яўлялася вобласць Войскі Данскога. Па форме кіравання Поўдзень Расіі ўяўляў ваенную дыктатуру на чале з Карнілавым, Дзянікіным і Урангелем. У поры росквіту Поўдзень Расіі ўключаў у сябе Левабярэжную Украіну, Паўночны Каўказ, Крым, Ніжняе Паволжа. Поўдзень Расіі ўяўляў няўстойлівае ўтварэнне, паколькі кіраўнікам прыходзілася сутыкацца з сепаратызмам казачых рэспублік і горскіх народаў, а таксама лавіраваць паміж крайнімі манархістамі і эсэрамі. У знешняй палітыцы Поўдзень Расіі арыентаваўся на краіны Антанты. Апроч бальшавікоў да знешніх ворагаў ставіліся ўзброеныя сілы Махно і Украінскай Дырэкторыі.
Раіса Рыгораўна Бекельман
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1953 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: будынак абкама і аблвыканкама на плошчы К. Маркса, гасцініца (з Ф. А. Захрэ), шматкватэрны жылы дом з крамай у Ашгабаце; інтэрнат Вышэйшай партыйнай школы, сталовая самаабслугоўвання, інтэр’еры рэстарана «Варонеж» у Варонежы; 166-кватэрны жылы дом па праспект Машэрава (1965), інтэр’еры крам «Алеся», «Чараўніца» (1968), «Гаставары» на Ленінскім праспекце, школа для дарослых глуханямых (1969) у Мінску, санаторый-прафілакторый у Наваполацку (1972), інтэр’еры сталовай, вытворчых і адміністрацыйных памяшканняў.
20 чэрвеня
20 чэрвеня — сто семдзесят першы (сто семдзесят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Ануфрый Мацвеевіч Наркевіч-Ёдка
Ануфрый Мацвеевіч Наркевіч-Ёдка (нар. каля 1776) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Мацея Наркевіча-Ёдкі і Францішкі з Цвіркаў (пам. паміж 1790 і 1796).
Столаначальнік Нясвіжскага ніжняга земскага суда (1796), калежскі актуарый (адстаўка з Мінскага губернскага праўлення ад 07.09.1798), загадчык архіва князёў Радзівілаў у г. Нясвіжы.
27 мая 1805 года набыў у стражніка сталовіцкага Гераніма Мітарноўскага падданага Паўла Грышэўскага, 12(19?) сакавіка 1817 года набыў на аўкцыёне маёнтак Цна Мінскага павета Вінцэнта Талочкі, валодаў маёнткам Лапухі Ігуменскага павета з 309 падданымі (паводле дэкрэта Радзівілаўскай камісіі ад 07.07.1823).
Суддзя межавы (1814—1820), харужы (на 1830—1832), маршалак павятовы ігуменскі ў 1832—1835 годзе.
Рабіў вывад шляхецтва ў 1802 і 1824 гадах.
Узнагароды
Кавалер ордэна Св. Станіслава 4-й ст.
Сям’я
У шлюбе з Петранэляй з Забелаў. Дзеці :
Зыбайлы
Зыба́йлы (, Зыбайлы) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жытлінскага сельсавета.
Да 2 сакавіка 1981 года вёска ўваходзіла ў склад Яглевіцкага сельсавета.