cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Харкі (Пастаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
З 1939 года ў БССР.
Дукаўка
Ду́каўка (, Дуковка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 24 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Талька на лініі Мінск-Асіповічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
На пачатку 20 ст. у Пагарэльскай воласці Ігуменскім павеце Мінскай губерні.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
На пачатку 1930-ых гг. створаны калгас "Перамога сацыялізму", працавала кузня і ваўначоска.
У часе Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.
Яўрэйскі каляндар
Яўрэйскі каляндар — штогадовы каляндар яўрэяў, афіцыйны каляндар у Ізраілі (разам з грыгарыянскім). Па гэтым календары святкуюць яўрэйскія святы, чытаюць адпаведныя часткі Торы ў сінагогах, адзначаюць дні нараджэння і дні памяці памерлых сваякоў, прастаўляюць даты на афіцыйных і камерцыйных дакументах.
Яўрэйскі каляндар ўяўляе рэлігійную і грамадзянскую сістэму датавання, заснаваную на месяцавых і сонечных цыклах. У календары, які выкарыстоўваецца сёння, дзень лічыцца ад заходу да заходу сонца, тыдзень уключае 7 дзён, месяц мае 29 або 30 дзён, і год мае 12 месяцавых месяцаў плюс прыблізна 11 дзён (або 353, 354, ці 355 дзён). Месяцы пачынаюцца толькі ў маладзік, як і Яўрэйскі Новы год. Яўрэйскі Вялікдзень — заўсёды ў поўню ў пачатку вясны.
Для таго каб прывесці каляндар у адпаведнасці з гадавым сонечным цыклам, трынаццаты месяц з 30 дзён дадаецца ў 3, 6, 8, 11, 14, 17, і 19 гады 19-гадовага цыкла. Таму высакосны год можа мець ад 383 да 385 дзён. Яўрэйскі каляндар, які выкарыстоўваецца сёння, быў прыняты прыкладна ў 4 ст. Ён грунтуецца на біблейскіх вылічэннях, які вызначаюць стварэнне свету ў 3761 да н. э.
Мікалай Ян Нарушэвіч
Мікалай Ян Нарушэвіч (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі падскарбі літоўскі (з 1566).
Біяграфія
З 1544 вучыўся ў Кракаўскай акадэміі. Служыў Жыгімонту II Аўгусту. Староста ваўкавыскі ў 1556, пасля маркаўскі і мядзельскі, каралеўскі сакратар з 1558, адначасова з 1562 вялікі пісар літоўскі.
Адзін з ініцыятараў валочнай памеры ў Вялікім Княстве Літоўскім. У 1554—1555 праводзіў яе ў Берасцейскім старостве, да 1560 — у прыдняпроўскіх валасцях (Гомель, Магілёў, Мсціслаў, Орша, Свіслач, Мазыр, Бабруйск, Крычаў). У 1566 прызначаны падскарбіем земскім літоўскім. Належаў да магнацкай апазіцыі Люблінскай уніі 1569, выступаў за права ВКЛ мець свае законы і склікаць асобныя соймы пры агульным з Польшчай абранні караля і вырашэнні пытанняў абароны і знешняй палітыкі на сумесных соймах.
Пасля смерці Жыгімонта II Аўгуста выступаў за кандыдатуру царэвіча Фёдара Іванавіча на сталец Рэчы Паспалітай, падпісаў элекцыю Генрыка Валезы.
Зямельныя ўладанні
Валодаў Хомскам і Жаберам у Пінскім павеце, маёнткамі ў Троцкім павеце і Жамойці. «Попіс войска літоўскага 1567 года» сведчыць пра тое, што Мікалай Нарушэвіч выстаўляў 100 вершнікаў з сваіх майнткаў:"«Подскарби земский великого князства Литовского. Месяца ноябра 16 дня. Пан Миколай Нарушович, подскарби земский великого князства Литовского, писар господарьский, державца Марковский, Мядельский, Ушпольский и Пенянский, ставил почту з ыменей своих с повинности коней сорок, а на ласку короля его милости коней шестьдесят. Всих коней сто збройно пнцри, прил., тар., др.; при том почте пан подскарби ставил драбов пеших сорок з ручницами а з рогатинами»."
Магілёўскі езуіцкі калегіум
Магілёўскі езуіцкі калегіум — навучальная ўстанова Таварыства Ісуса, якая дзейнічала ў Магілёве.
Езуіты ў Магілёве
Фундатарам магілёўскай рэзідэнцыі Таварыства Ісуса выступіў пробашч мясцовай парафіі Ян Здановіч (1673). Рашэнне аб яе адкрыцці было ўхвалена на аршанскім павятовым сейміку (1678). Рэзідэнцыя, падпарадкаваная Аршанскаму езуіцкаму калеігуму, распачала сваю дзейнасць у 1680 г. У 1684 г. для яе была пабудавана мураваная капліца, што насіла імя Св. Францыска Ксаверыя і Анёлаў-Ахоўнікаў. У 1687 г. паўстаў драўляны касцёл, спалены казакамі ў час Паўночнай вайны (1709). У 1725 г. быў кансекраваны мураваны касцёл Св. Анёлаў-Ахоўнікаў, Св. Тадэвуша і Св. Францыска Ксаверыя, будаўніцтва якога вялося з перапынкамі з 1699 г.
Магілёўскай рэзідэнцыі падпарадкоўваліся езуіцкія місіі ў Гомелі, Фашчаве, Хальчы, Чачэрску і інш. У розныя часы рэзідэнцыі і калегіуму належылі маёнткі Бялянічы, Варатынічы, Галынец, Дабрасневічы, Дубінскі, Куты, Параеўка, Паўлаўка, Турэц, Цёплае, Хронеў, Ямны і інш.
Згодна з дадзенымі С. Заленскага і Л. Гжэбня, у 1682 г. пры рэзідэнцыі была адкрыта пачатковая школа. Але беларуская даследчыца Т. Б. Блінова на падставе езуіцкіх каталогаў прыходзіць да высновы, што ад пачатку сваёй дзейнасці ў 1690/1691 навучальным годзе школа была сярэдняй, г.зн. апрача класаў інфімы, граматыкі і сінтаксісу ў ёй былі класы паэтыкі і рыторыкі. Першымі яе выкладчыкамі былі Себясцьян Яховіч (інфіма, граматыка і сінтаксіс) і Міхал Пятровіч (паэтыка і рыторыка). З другой паловы 20-х гг. і да пачатку 70-х гг. XVIII ст. у школе працавалі ўжо тры выкладчыкі. Адзін з іх быў замацаваны за класам інфімы, другі — граматыкі і сінтаксіса, а трэці — паэтыкі і рыторыкі. У 1751/1752 навучальным годзе пачалося выкладанне гісторыі. У 30-х гг. XVIII ст. школа атрымала ўласны цагляны будынак. Меліся ўласныя бібліятэка, музей і аптэка (з 1720 г.). У 1820 г. калегіум быў зачынены ў сувязі з выгнаннем езуітаў з Расійскай імперыі, а касцёл у 1833 г. быў ператвораны ў праваслаўную царкву.
Дзейнасць калегіума
Падзеі пачатку 70-х гг. XVIII ст. істотна паўплывалі на далейшае развіццё езуіцкай пляцоўкі ў Магілёве. Па-першае, пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) горад апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Па-другое, у 1773 г. Папа Рымскі Клімент XIV выдаў буллу Dominus ac Redemptor аб скасаванні скасаванні Таварыства Ісуса. Імператрыца Кацярына ІІ з палітычных меркаванняў забараніла агалошванне папскага загаду, а таму езуіты атрымалі магчымасць працягнуць дзейнасць у яе ўладаннях.
Чатыры калегіума (у Полацку, Дынабургу, Віцебску і Оршы), дзве рэзідэнцыі (у Магілёве і Мсціславе) і цэлы шэраг місіяў апальнага Таварыства Ісуса становяцца цэнтрам прыцягнення для былых езуітаў з усяго свету і пры спрыянні расійскіх уладаў атрымліваюць значны штуршок для свайго развіцця. Так, у 1779 г. рэзідэнцыя ў Магілёве намаганнямі біскупа Станіслава Богуша-Сестранцэвіча атрымала статус калегіума. У канцы 80-х — пачатку 90-х гг. XVIII ст. пад кіраўніцтвам Андрэя Жаброўскага (1787—1788), Войцеха Абрампальскага (1788—1790) і Казіміра Астроўскага (1790—1791) комплекс будынкаў калегіума быў значна пашыраны.
Школа
Езуіцкая школа ў Магілёве была 6-класнай. Прычым, вывучалі ў ёй не толькі матэматыку і філасофію, але нават архітэктуру (1802 г. яе выкладаў, напрыклад, прафесар Ю. Пшысецкі ), натуральную гісторыю, эксперыментальную фізіку, нямецкую, французскую і рускую мовы.
Важна адзначыць, што ў той час, як у школе пры рэзідэнцыі замежныя мовы не выкладаліся, езуіцкі каталог за 1783 г. сведчыць пра тое, што ў класе інфімы вывучалі нямецкую, у класе сінтаксіса — французскую, а ў класе рыторыкі — нямецкую і французскую мовы. З 1790 г. лекцыі па французскай і архітэктуры наведвалі таксама клірыкі дыяцэзіяльнай семінарыі.
У 1796 г. у школе займаліся 106 вучняў, у 1802 г. — 126, у 1805—154, у 1806 г. — 94, у 1807 г. −108 (прычым, 11 з іх былі ўніятамі і 6 — мяшчанамі), 1808 г. — 102, у 1809 г. −100, а ў 1811—130. Цікавыя звесткі пра школу магілёўскіх езуітаў падае візітатар В. Севяргін, які наведваў яе 17 — 25 чэрвеня 1803 г. Так, у першым класе займалася 56 чалавек ад 7 да 15 гадоў. Гэты клас быў падзелены на тры часткі. Некаторыя вучні заставаліся ў ім чатыры гады, а некаторыя — толькі паўгады. Поспяховасць у гэтым класе візітатар ацаніў станоўча.
Канвікт
Недзе з 1784 г. пры калегіуме пачаў дзейнічаць канвікт (пансіён). З 1788 г. ён размяшчаўся ў перабудаваным зернясховішчы. У 1784 г. у канвікце знаходзілася 14, у 1788 г. — 10, у 1796 г. — 18, у 1802 — 28, а ў 1807 — 17 вучняў.
Музычная бурса і школьны тэатр
Ад пачатку свайго існавання (1684) бурса мела ўласны бюджэт. У 1796 і ў 1802 г. у ёй было па 16 хлопчыкаў, у 1807 — 14, у 1817 г. — 23 ,а ў 1818 г. — 20. Жадаючы мець добрую бурсу (гэта азначала падтрыманне на належным узроўні богаслужэння), магілёўскія езуіты не лічыліся з выдаткамі. Настаўнікам музыкантаў Вінцэнту Чахоўскаму і Вінцэнту Хадкевічу плацілі адпаведна 150 і 60 рублёў у год. Акрамя таго, яны знаходзіліся на поўным пансіёне. З канца XVII ст. у Магілёве дзейнічаў і школьны тэатр.
Бібліятэка
Доўгі час бібліятэка магілёўскай рэзідэнцыі езуітаў развівалася павольна, залежачы, галоўным чынам, ад ахвяраванняў дабрадзеяў. Так, напрыклад, каштоўны кнігазбор пакінуў ёй Пётр Пузына, былы суперыёр мясцовай рэзідэнцыі (1705—1709). У 1773 г. у бібліятэцы, выратаванай ад пажару 1748 г., было ўжо каля 1 000 тамоў. За час існавання калегіума кнігазбор магілёўскіх езуітаў павялічыўся ў пяць разоў і ў год закрыцця калегіума ў бібліятэцы налічвалася каля 5 000 тамоў. Галоўныя фактары такога ўражальнага росту: прыезд на Беларусь езуітаў з Заходняй Еўропы і выдавецкая дзейнасць Полацкай друкарні.
Музей
Каля 1780 г. пры езуіцкай школе быў адчынены музей. У ім былі прадстаўлены калекцыі мінералаў і ракавін, матылёў, манет і медалёў, машыны, прыборы, мікраскопы і глобусы, мадэлі і архітэктурныя мадэлі і чарцяжы. Як мяркуе Т. Б. Блінова значная частка гэтага абсталявання была знічшана ў час вайны 1812 года. Тым не менш, езуіты шчодра фінансавалі як яго аднаўленне, так і належнае выкарыстанне. Напрыклад, у 1816 г. калегіум выдаткаваў 70 рублёў на набыццё хімікатаў, а ў 1818 г. на правядзенне школьных вопытаў па фізіцы і ўзнагароды паспяховым вучням — 220 рублёў.
Мост Блахіна
Мост імя Блахіна — мост цераз раку Заходняя Дзвіна. Размешчаны недалёка ад цэнтральнай часткі Віцебска, па мосце праходзіць вуліца Генерала Белабародава. Названы ў гонар вызваліцеля Віцебска ад нямецкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза Фёдара Цімафеевіча Блахіна, які камандаваў сапёрным узводам салдат, якія выратавалі гэты мост ад падрыву нямецкімі войскамі ў 1944 годзе.
Гісторыя
Неабходнасць у горадзе другога моста (першы — Дзвінскі, сённяшні Кіраўскі мост) цераз Заходнюю Дзвіну ўзнікла яшчэ ў першыя дзесяцігоддзі XX стагоддзя. Першапачатковы мост будаваўся па праекце маставога бюро Галоўдартранса БССР. 7 лістапада 1934 года адбылося ўрачыстае адкрыццё моста, прымеркаванае да гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Гэта быў першы пастаянны гарадскі мост у БССР, разлічаны на аўтамабільную і трамвайную нагрузкі. Першы час у народзе мост называлі Новым. Мост меў даўжыню 326 метраў, шырыня праезжай часткі — 11 метраў.
У час Вялікай Айчыннай вайны
У 1941 годзе, пры наступленні германскіх войскаў, эстакады моста былі часткова разбураны, але ў час нямецкай акупацыі адноўлены. На чэрвень 1944 года ў Віцебску, цераз Заходнюю Дзвіну, неразбураным заставаўся толькі гэты мост. Немцы пакінулі яго для адступлення, а пасля збіраліся падарваць. Камандзіру сапёрнага ўзвода 875-га стралковага палка (158-я стралковая дывізія, 39-я армія, 3-ці Беларускі фронт) старэйшаму сяржанту Фёдару Блахіну было даручана выратаваць мост ад падрыву, каб па ім змаглі пераправіцца асноўныя сілы 39-й Арміі.
Напярэдадні атрымання гэтага задання Фёдар Блахін быў апавешчаны аб гібелі ў баі сына. Гэтая вестка моцна паўплывала на эмацыйны стан старэйшага сяржанта Блахіна, і, у некаторай меры, спрыяла паспяховаму выкананню задання. Ноччу 26 чэрвеня 1944 група з 12 чалавек на чале з Фёдарам Блахіным таемна прабралася скрозь варожыя сілы і выйшла да Заходняй Дзвіне. Мост быў замініраваны.
Па сігнале камандзіра байцы закідалі гранатамі траншэі праціўніка і ўварваліся на мост. Завязаўся бой, які перайшоў у рукапашную сутычку. Старэйшы сяржант Блахін ударам нажа забіў гітлераўца і кінуўся да вады, дзе былі працягнуты правады, што вялі да фугаса, пасля чаго перарэзаў іх і разам з яфрэйтарам Міхаілам Кузняцовым дастаў электрадэтанатары. З апор моста сапёры вынялі 300 скрынь выбухоўкі. У гэты момант да моста ўжо падыходзілі савецкія танкі. За гэты подзвіг 24 сакавіка 1945 г старэйшаму сяржанту Фёдару Блахіну было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, а ў 1964, Ф. Ц. Блахін быў удастоены звання Ганаровага грамадзяніна Віцебска.
Пасля вайны
У 1956 годзе была праведзена капітальная рэканструкцыя эстакад па праекце Белдзяржпраекта. У 1959 годзе на мосце была ўстаноўлена памятная дошка ў гонар подзвігу Ф. Блахіна і яго ўзвода. У 1968 годзе па праекце Белдзіпрадара рэканструявалі металічную ферму моста. У гонар Блахіна мост названы ў 1974 годзе.
Асновы геапалітыкі
«Асновы геапалітыкі: геапалітычная будучыня Расіі» — рашысцкая геапалітычная кніга Аляксандра Дугіна. Яе публікацыя ў 1997 годзе была добра прынята ў Расіі; яна мела значны ўплыў у расійскіх вайсковых, паліцэйскіх і знешнепалітычных элітах і выкарыстоўвалася ў якасці падручніка ў Акадэміі Генеральнага штаба расійскіх вайскоўцаў. Пазней магутныя расійскія палітычныя дзеячы зацікавіліся Дугіным, расійскім палітолагам, які прытрымліваецца ультранацыяналістычнай і неафашысцкай ідэалогіі, заснаванай на сваёй ідэі неаеўразійства , які склаў цесныя адносіны з Расійскай Акадэміяй Генеральнага штаба.
Дугін лічыць сааўтарам і сваім галоўным натхняльнікам генерала Мікалая Клакатава з Акадэміі Генеральнага штаба, аднак Клокатаў гэта адмаўляе. Дапамог у падрыхтоўцы кнігі генерал-палкоўнік Леанід Івашоў, начальнік міжнароднага дэпартамента Міністэрства абароны Расіі.
Кніга сцвярджае, што Украіна павінна быць анэксаваная Расійскай Федэрацыяй, таму што нібыта «Украіна як дзяржава не мае геапалітычнага значэння, асаблівага культурнага імпарту або агульначалавечага значэння, геаграфічнай унікальнасці, этнічнай выключнасці, яе пэўныя тэрытарыяльныя амбіцыі ўяўляюць велізарную небяспеку для ўсёй Еўразіі і без рашэння праблемы «ўкраінскага пытання», казаць пра кантынентальную палітыку ўвогуле бессэнсоўна. У параграфе «Геапалітычная дэкампазыцыя Ўкраіны» Дугін пісаў, што нельга дазволіць Украіне заставацца незалежнай, калі яна не будзе санітарнай мяжой, што таксама было б недапушчальна».
Выкарыстанне
Клокотаў заявіў, што ў будучыні кніга "паслужыць магутным ідэйным падмуркам для падрыхтоўкі новага ваеннага камандавання". Дугін сцвярджае, што кніга прынята ў якасці падручніка ў многіх расійскіх навучальных установах. Былы спікер Дзярждумы РФ Генадзь Селязнёў, дарадцам якога па геапалітыцы быў Дугін, «настойліва заклікаў зрабіць геапалітычную дактрыну Дугіна абавязковай часткай школьнай праграмы».
Змест
У «Асновы геапалітыкі» Дугін заклікае ЗША і атлантызм страціць свой уплыў у Еўразіі, а Расею аднавіць свой уплыў шляхам анэксій і саюзаў.
У кнізе сцвярджаецца, што «бітва за сусветнае панаванне рускіх» не скончылася і Расея застаецца «арэалам новай антыбуржуазнай, антыамерыканскай рэвалюцыі». Еўразійская імперыя будзе пабудаваная «па фундаментальным прынцыпе агульнага ворага: непрыманне атлантызму, стратэгічнага кантролю ЗША і адмовы дазволіць ліберальным каштоўнасцям дамінаваць над намі».
Ваенныя дзеянні адыгрываюць адносна нязначную ролю. Падручнік адстойвае выдасканаленую праграму падрыўной дзейнасці, дэстабілізацыі і дэзінфармацыі, якую ўзначальваюць расейскія спецслужбы. Аперацыям павінна спрыяць жорсткае, цвёрдае выкарыстанне расейскіх газу, нафты і прыродных рэсурсаў для здзекі і ціску на іншыя краіны.
У кнізе гаворыцца, што «максімальная задача [будучыня] — гэта «фінляндізацыя» ўсёй Еўропы».
У Еўропе:
На Блізкім Усходзе і ў Цэнтральнай Азіі:
Ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі:
У кнізе падкрэсліваецца, што Расея павінна паўсюдна распаўсюджваць антыамерыканізм: «галоўным «казлом адпушчэння» будуць менавіта ЗША»
У Злучаных Штатах:
Еўразійскі праект можа быць пашыраны на Паўднёвую і Цэнтральную Амерыку.
Прыём і ўздзеянне
Старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута Гувера Джон Б. Данлоп заявіў, што «ўплыў гэтага падручніка «еўразійцаў» на ключавыя расійскія эліты сведчыць пра трывожны рост неафашысцкіх ідэй і настрояў у перыяд позняга Ельцына і Пуціна».
Гісторык Цімаці Д. Снайдэр пісаў у The New York Review of Books, што на асновы геапалітыкі ўплываюць працы Карла Шміта, прыхільніка кансерватыўнага міжнароднага парадку, чыя дзейнасць паўплывала на нацыстаў. Ён таксама адзначыў ключавую ролю Дугіна ў прасоўванні ідэалогій еўразійства і нацыянал-бальшавізму.
Кнігу Foreign Policy ахарактарызаваў як «адну з самых цікаўных, уражлівых і жахлівых кніг, якія выйшлі з Расеі за ўсю постсавецкую эпоху», і «больш цвярозую, чым папярэднія кнігі Дугіна, больш аргументаваныя і пазбаўленыя акультызму спасылкі, нумаралогія, традыцыяналізм і іншыя эксцэнтрычныя метафізікі». У 2022 годзе Foreign Policy таксама адзначала: «Нядаўняе ўварванне ва Украіну з'яўляецца працягам прасоўванай Дугіным стратэгіі паслаблення міжнароднага ліберальнага парадку».
Па словах Антона Шэхаўцова, на вокладцы кнігі намаляваная зорка хаосу — сімвал, які прадстаўляе магію хаосу ў сучасных акультных рухах, і выкарыстанне сімвала адпавядае агульнай цікавасці Дугіна да акультнай і акультнай сімволікі. Пасля выхаду кнігі Дугін таксама выкарыстаў сімвал у якасці лагатыпа сваёй партыі Еўразія.
494
494 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 494 год нашай эры, 494 год 1 тысячагоддзя, 94 год V стагоддзя, 4 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 5 год 490-х гадоў.
Тракайскі замак
Трака́йскі (Троцкі) за́мак — помнік абарончага дойлідства 2-й паловы XIV — пачатку XV ст. ў горадзе Трокі (Тракай, Літва).
Замак размешчаны на востраве ў возеры Гальвэ. Замак часам завуць «Маленькім Марыенбургам». Будаўніцтва каменнага замка было распачата ў 14 стагоддзі Кейстутам, прыкладна ў 1409-м асноўныя работы былі завершаны яго сынам Вітаўтам Вялікім, які памёр у гэтым замку ў 1430 годзе. Трокі былі адным з галоўных цэнтраў Вялікага Княства Літоўскага і адыгрывалі важнае стратэгічнае значэнне.
Першы этап
Згодна летапісам, заснаванне замка прыпісваецца князю Гедзіміну. Каменны замак у Старых Троках вядомы з XIV ст. Кіраваў ім сын Гедзіміна князь Кейстут. Ён у 1375 пабудаваў яшчэ адзін замак у абароненых возером Новых Троках, а замак у Старых Троках у 1391 быў разбураны і больш не аднаўляўся. Участак зямлі з рэшткамі замка Вітаўт у 1405 годзе падарыў манахам бенедыкцінцам. Манастыр стаіць на старым замчышча.
Замку быў нанесены сур'ёзны ўрон падчас нападу тэўтонскіх рыцараў ў 1377 годзе. Пасля забойства Кейстута ў 1382 годзе, у краіне разгарэлася жорсткая барацьба за ўладу паміж Ягайлам і Вітаўтам. Замак быў абложаны з абодвух бакоў. Неўзабаве пасля прымірэння паміж імі, пачаўся другі этап будаўніцтва, які працягваўся да 1409 года. Гэты этап разглядаецца як важная падзея ў гісторыі замка. Існуе версія, паводле якой падчас перамір'я з Тэўтонскім ордэнам будаўнічымі работамі кіраваў муляр Ордэна Радзік (Radike). Гэта адбывалася за чатыры гады да легендарнай Грунвальдскай бітвы.
Другі этап
У ходзе другога этапа да замка былі дабудаваны два крылы, на паўднёвай баку быў пабудаваны 6-ці павярховы, 35-ці метровы данжон. Данжон меў пад'ёмныя вароты, якія аддзялялі палац ад прызамка. Ён меў некалькі функцый; акрамя таго, што ён выступаў у якасці абарончага збудавання, тут таксама знаходзілася капліца і жылыя памяшканні. Данжон быў звязаны сцяной са шматпавярховым княжацкім палацам; разам яны ўтваралі ўнутраны двор з драўлянымі галерэямі.
Усё паўднёвае крыло паўднёвага палаца было аддазена пад Залу Князя. Гэтая зала мела памеры прыкладна 10 на 21 метр, толькі верхні палац у Вільнюсе пераўзыходзіць яго па памерах. Частка яго дэкору захавалася да нашых дзён.
Асноўным будаўнічым матэрыялам пры будаўніцтве Троцкага замка была так званая чырвоная гатычная цэгла. Каменныя блокі былі выкарыстаны толькі ў падмурках і верхніх частках будынкаў, вежаў і сцен. Замак быў упрыгожаны рознымі матэрыяламі, у тым ліку паліванай дахоўкай на даху, абпаленай цэглай і вітражамі. Яго агульны стыль пасля другога этапу будаўніцтва можна ахарактарызаваць як гатычны з некаторымі раманскімі асаблівасцямі.
Трэці этап
Трэці этап развіцця Троцкага замка адбыўся ў пачатку 15-га стагоддзя. Ён адзначыўся пашырэннем прызамка: сцены былі ўзмоцнены да таўшчыні 2,5 метра, дадаткова былі абсталяваны некалькі агнявых галерэй. Па вуглах замкавай сцяны было пабудаваны тры асноўныя абарончыя вежы. Паўднёва-заходняя вежа пачала выкарыстоўвацца ў якасці турмы. У вежах былі створаны памяшканні для салдат, а таксама размешчана вялікая колькасць гармат. Таксама была пабудавана кардэргардыя, якая як і вежа княжацкага палаца мела пад'ёмныя вароты. Усярэдзіне ўнутранага двара было пабудавана некалькі будынкаў, у тым ліку стайні, кухні і іншых падсобныя памяшканні. Калі адбывалася гэта рэканструкцыя замка, узровень вады ў возеры Гальвэ быў на некалькі метраў вышэйшы чым сёння.
Заняпад
Тракайскі замак страціў сваё ваеннае значэнне пасля Грунвальдскай бітвы 1410 года. Ён заставаўся адной з рэзідэнцый вялікіх князёў ВКЛ, месцам урачыстых прыёмаў дыпламатаў. На сценах былі намаляваны новыя фрэскі, некаторыя з іх часткова захаваліся да нашых дзён. Вядома, што Ягайла наведаў замак трынаццаць разоў паміж 1413 і 1430 гадамі. У 1430 у замку памірае князь Вітаўт. Затым замак неаднаразова перабудоўваўся і прыстасоўваўся да патрэб сваіх гаспадароў. А ў вайну 1655-60 быў зруйнаваны і з цягам часу прыйшоў у заняпад.
У перыяд кіравання Жыгімонта Аўгуста замак быў адноўлены ў стылі рэнесанс і служыў летняй каралеўскай рэзідэнцыяй на працягу кароткага перыяду часу. Пазней замак служыў турмой. Падчас войнаў з Масковіяй у 17 стагоддзі, замак быў пашкоджаны і больш не аднаўляўся.
Рэстаўрацыя
У 19 стагоддзі былі падрыхтаваны планы рэканструкцыі замка. У 1822 годзе Вінцэнт Смакоўскі ў адной з залаў першага паверху знайшоў і замаляваў эскізы дванаццаці фрагментаў фрэсак, якія былі апублікаваны ў 1841 годзе. У 1888 Імператарская Археалагічная камісія задакументавала рэшткі замка. У 1901 годзе археолаг В. Шукевіч узяў у гарадскога магістрата Троцкі астраўны замак у арэнду на дванаццаць гадоў, абавязваўшыся ахоўваць яго ад далейшага разбурэння. У 1905 годзе царскі ўрад вырашыў закансерваваць руіны і часткова аднавіць замак.
Пасля Другой сусветнай вайны маштабныя працы па аднаўленню замка пачаліся ў 1950-я гг. У 1951—61 замак быў адбудаваны паводле праекта архітэктара Бронюса Крумініса. Прызамкавая частка адбудоўвалася з 1961 (праект Станісловаса Мікулёніса). У выніку замку быў па сутнсасці вернуты выгляд XV ст. Унутры замка з 1962 знаходдзіцца музей гісторыі Тракая і сувенірныя крамы.
Архітэктура
Замак нясе адначасова абарончую функцыю як і функцыю княжацкай рэзідэнцыі. Палац складаецца з двух карпусоў і вежы-данжона. Жылыя і гаспадарчыя будынкі з чырвонай цэглы размешчаны вакол невялікага ўнутранага двара. Палац быў абкружаны абарончай сцяной з трох'яруснымі вежамі.Жылыя памяшканні злучаліся паміж сабой унутранымі драўлянымі галерэямі. Паміж спальняй князя і казначэйскай палатай быў тайны ход, які вёў ва ўнутраны двор. Замак быў абсталяваны сістэмай паветранага ацяплення: гарачае паветра падымалася па трубах і саграваў халодныя каменныя сцены. Пра небывалае багацце замка сведчыць той факт, што, паводле з літоўскіх харонік, нават сёдлы ў замку былі залатымі. Некалькі сёдлаў разам з канямі былі падораны маскоўскаму князю Васілю I.
Фрэскі
Інтэр'еры Троцкага замка былі ўпрыгожаны фрэскамі, якія загінулі ў сярэдзіне XIX ст. У Вільнюскім гістарычным архіве захаваліся копіі фрэсак, створаныя ў 1822 годзе Вінцэнтам Смакоўскім. Смакоўскі і Сыракомля таксама пакінулі ў сваіх нарысах і апісанні фрэсак. Невялікія па памерах, блізкія да станковага жывапісу троцкія роспісы на мурах і на скосах аконных праёмаў першых двух паверхаў уяўлялі сцэны з жыцця вялікага князя Вітаўта. Намаляваныя на іх сялянкі ў світках, намітках і гарсэтах падобныя да перасанажаў абраза Нараджэння Маці Божай з вёскі Ляхаўцы.
Дзержанёўскі павет
Дзержанёўскі павет (Powiat dzierżoniowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Дзяржонеў. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 478,34 км². Насельніцтва павета складае 100,8 тыс. чалавек.
Кэн Норытакэ
(則武 謙; нар. — ) — былы японскі футбаліст. У 1951 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Адалянаў
Адалянаў (Odolanów) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 310 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 120 км на паўднёвы ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Астроўскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Адалянаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 4,76 км². Насельніцтва 5,1 тыс. чалавек.
Юбілейны мост
Юбілейны мост — мост з аўтамабільным і трамвайным рухам праз раку Віцьбу. Размешчаны ва ўсходняй частцы горада Віцебска на праспекце Генерала Люднікава. Пабудаваны ў 1973 годзе да 1000-годдзя Віцебска, таму і атрымаў сваю назву. Уяўляе сабой жалезабетонную 5-пралётную эстакаду з бэлькамі на рамных апорах. Даўжыня моста - 33 метра. У 2010 годзе на мосце ўстаноўлена дэкаратыўная ілюмінацыя.
Бельскія (партызаны)
Бе́льскія — чатыры браты (Туўя, Асаэль, Зусь і Арон), арганізатары яўрэйскага партызанскага атрад падчас 2-й сусветнай вайны на Беларусі.
Да 1941 года
Продкі сям'і Бельскіх у XIX стагоддзі пасяліліся ў вёсцы Станкевічы, размешчанай паміж гарадамі Ліда і Навагрудак, непадалёк ад Налібоцкай пушчы. Яны былі ў гэтай вёсцы адзінай яўрэйскай сям'ёй.
У пачатку XX стагоддзя сям'я Давыда і Бэлы Бельскіх перажылі нямецкую акупацыю, пасля заканчэння Першай сусветнай вайны жылі пры Польшчы, пасля 1939 года сталі грамадзянамі СССР. У сям'і было 11 дзяцей. Стасункі з суседзямі не заўсёды былі гладкімі: быў выпадак, калі братам Бельскім давялося сілай спыніць спробу захопа часткі іх зямлі.
Старэйшы сын Давыда і Бэлы — Туўя — нарадзіўся ў 1906 годзе, вучыўся ў рэлігійнай яўрэйскай школе, затым у польскай. Ведаў 6 моў — ідыш, рускую, беларускую, польскую, іўрыт і нямецкую. Быў на наймах у войску польскім і даслужыўся да унтэр-афіцэра. У пасаг за жонкай яму дасталася невялікая крама.
Незадоўга да нападу Германіі на СССР НКУС распачаў акцыю па выяўленні буржуазных элементаў і высылцы іх у Сібір. Туўя, быўшы ўладальнікам крамы, таксама падыходзіў пад гэту катэгорыю. Пасля таго, як краму нацыяналізавалі, ён зразумеў, што ў хуткім часе прыйдзе і яго чарга, і пакінуў невялікі гарадок, дзе раней жыў, і ўладкаваўся на іншае месца памочнікам бухгалтара.
Стварэнне атрада
Пасля ўварвання нямецкіх войскаў у Беларусь летам 1941 года і масавых распраў над яўрэйскім насельніцтвам Туўя, а таксама Асаэль і Зусь, якія прыйшлі з атачэння, у снежні 1941 года стварылі ў лесе непадалёк ад роднай вёскі яўрэйскі партызанскі атрад.
Двух братоў Бельскіх — Якава і Абрама — нацысты расстралялі яшчэ ўлетку. 7 снежня бацькі і малодшая сястра Бельскіх, а таксама Сіла (жонка Зуся) і іх нованароджаная дачка былі растраляныя ў ліку 4 000 мясцовых яўрэяў. Малодшы брат — 12-гадовы Арон — цудам пазбег смерці і далучыўся да старэйшых братоў.
Браты паспелі ўвесці ў лес частку сваякоў, якія і склалі касцяк будучага атрада. У пачатку ў атрадзе было 17 чалавек, а са зброі — адзін пісталет з няпоўнай абоймай. Камандзірам абралі Туўю Бельскага.
У жніўні 1942 года за кошт тых, якія прыйшлі з Навагрудскага гета атрад павялічыўся да 250 чалавек. Восенню 1942 года атрад Бельскіх пачаў баявую дзейнасць і атрымаў аўтарытэт сярод партызанаў. Туўя Бельскі зарэкамендаваў сябе як рашучы і дасведчаны камандзір. Усё гэта адыграла вялікую ролю ў афіцыйным прызнанні атрада Бельскіх з боку кіраўнікоў савецкага партызанскага руху. У лютым 1943 года атрад Бельскіх быў уключаны ў склад партызанскага атраду «Кастрычнік» Ленінскай брыгады.
Дзейнасць атрада
Кіраванне атрада мела наступную структуру :
Туўя, які валодаў некалькімі мовамі і мог сысці за неяўрэя, часта прабіраўся ў яўрэйскія гета, угаворваючы людзей бегчы ў лес. Ён прымаў усіх яўрэяў, уключаючы жанчын, старых і дзяцей. Тым не менш, атрад уяўляў сабой сур’ёзны баявы моц, з якім былі вымушаны лічыцца ўсе — немцы, савецкія партызаны, навакольнае насельніцтва.
Галоўнай сваёй задачай Туўя Бельскі лічыў выратаванне як мага большай колькасці яўрэяў. Пры ўсёй сваёй нянавісці да нацыстаў браты Бельскія зыходзілі з прынцыпу «лепш выратаваць адну старушку-яўрэйку, чым забіць 10 нямецкіх салдат».
Прыведзеным ім у атрад вязням лідскага гета Туўя Бельскі сказаў: Сябры, гэта адзін з самых шчаслівых дзён у маім жыцці. Вось дзеля такіх момантаў я і жыву: паглядзіце, колькі людзей здолела выбрацца з гета! Я нічога не магу вам гарантаваць. Мы спрабуем выжыць, але мы ўсе можам загінуць. І мы будзем спрабаваць як мага больш жыццяў. Мы прымаем усіх і нікому не адмаўляем, ні старыкам, ні дзецям, ні жанчынам. Нас падцікоўвае мноства небяспечных рэчаў, але, калі нам наканавана будзе, мы, прынамсі, памром як людзі.
Атрад уяўляў сабой цэлую вёску, якую называлі «Лясны Іерусалім». У атрадзе была пякарня, кузня, гарбарны завод, лазня, бальніца і школа. У атрадзе былі скотнікі и музыкі, ганчары, кухары і краўцы. У атрадзе нават гулялі вяселлі, якія праводзіў равін Давыд Брук.
Пасля таго, як вясной 1943 года колькасць атрада павялічылася да 750 чалавек, яму было нададзена імя Арджанікідзэ, і ён стаў часткай партызанскай брыгады імя Кірава. Адносіны з партызанамі не заўсёды складваліся лепшым чынам, аднак крыўдзіць членаў атрада Бельскага не рызыкавалі — браты маглі неадкладна паставиць пад стрэльбу больш за сотню салдат, гатовых абараняць сваіх ад любых замахаў. Немалую ролю аказала подтрымка атрада з боку сакратара Баранавіцкага падпольного абкома Камуністычнай партыі Беларусі Васіля Чарнышова.
Галоўнай праблемай была здабыча пражытка для вялікай колькасці людзей. Сяляне пачалі супрацоўнічаць з партызанамі пасля таго, як зразумелі, што Бельскія — не аб'ект для палявання. Калі мясцовы селянін выдаў нацыстам группу яўрэяў, каманда мсціўцаў з атрада Бельскіх знішчыла яго разам з ўсёй сям'ёй — яны спалілі хату даносчыка. Надалей атрад Бельскага быў вядомы, у тым ліку і тым, што актыўна караў калабарацыяністаў.
Тым часам адзін савецкі інфарматар абвінаваціў самога Бельскага ў незаконным прысваенні золата; праўда, ніякіх сур'ёзных вынікаў для яго гэта не пацягнула.
Немцы некалькі разоў атакавалі лагер, атрад адступаў, але аказваў жорсткі ўзброены супраціўленне. Падчас самай буйной антыпартызанскай аперацыі «Герман», якая пачалася 15 ліпеня 1943 года, атрад перайшоў на невялікую востраў сярод дрыгвы, дзе немцы не здолелі іх дастаць.
Пасля гэтага атрад усё жа падзяліўся на сямейную і баявую часткі. Сямейны лагер, які ўключаў на той момант прыблізна 700 чалавек і названый «атрад імя Калініна», асталяваўся ў Налібоцкай пушчы; камандавай ім Туўя. Жаўнеры пад камандаваннем Зуся — «атрад імя Арджанікідзэ» — вярнуліся ў раён Станкевічаў. Асаэль узначаліў аддзел разведкі ў штабе брыгады імя Кірава.
Самы жорсткі напад атрад вытрымаў напярэдадні вызвалення Беларусі. 9 ліпеня 1944 года адыходзячыя нямецкія часці напалі на партызанаў, дзясяткі людзей былі параненыя, дзевяць чалавек загінулі. На наступны дзень Чырвоная Армія ўвайшла ў раён Налібоцкай пушчы.
Вынікі
Бельскія здолелі выратаваць ад знішчэння 1230 яўрэяў. Усе браты перажылі акупацыю і дачакаліся вызвалення Беларусі Чырвонай Арміяй. У хуткім часе Туўю вызвалі ў Мінск, дзе ён склаў поўную справаздачу аб дзейнасці свайго атраду.
Як піша доктар гістарычных навук Давыд Мельцэр, атрад «пусціў пад адхон 6 варожых эшалонаў, якія ішлі на фронт, узарваў 20 чыгуначных і шасейных мастоў, правёў 12 адкрытых баёў і засадаў, знішчыў 16 аўтамашын з жывой сілай, а ўсяго — больш за 250 нямецкіх саўдат і афіцэраў». Зусь Бельскі асабіста знішчыў 47 нацыстаў і калабарацыяністаў. За голаву Туўі немцы прызначылі ўзнагароду ў 100 тыс. рэйхсмарак.
Пасля вайны
У 1944 годзе пасля вызвалення Беларусі Асаэль разам з часткай атрада ўступіў у Чырвоную армію і загінуў у Германіі незадрўга да заканчэння вайны. Яго жонка Хая, з якой яны ажаніліся ў атрадзе, у той час была на апошнім месяцы цяжарнасці.
Па некаторым дадзеным, пасля заканчэння вайны Туўя і Зусь падвяргаліся пераследам з боку НКУС і ў сувязі з гэтым збеглі ў Польшчу. Але палякі варожа ставіліся да яўрэяў пасля вайны, і браты пераехалі ў Палесціну, жылі ў Рамат-Гане і Халоне. Пасля стварэння дзяржавы Ізраіль Туўя і Зусь прынялі ўдзел у Вайне за незалежнасць.
Пасля вайны ў Ізраіле яны ледзь зводзілі канцы з канцамі і ў 1955 годзе Зусь і Туўя разам са сваімі семьямі т Аронам пераехалі ў ЗША. Яны пасяліліся ў Брукліне (Нью-Ёрк). Туўя стаў кіроўцам грузавіка, а Зусь — уладальнікам некалькіх таксі.
Летам 1986 года выратаваныя братамі Бельскімі людзі арганізавалі банкет у іх гонар у гатэлі «Хілтан» у Нью-Ёрку. 600 человек стоячы віталі апладысментамі 80-летняга Туўю Бельскага. Туўя памёр у снежні таго ж года. Спачатку яго пахавалі на яўрэйскіх могілках на Лонг-Айлендзе, але праз год ён быў перапахаваны з ваеннымі ўшанаваннямі на гары Гэрцля ў Іерусаліме. Англійскі пераклад напісаных Туўяй Бельскім на ідышы мемуараў (394 стр.) быў падрыхтаваны да выдання ў 2011 годзе. Зусь Бельскі памёр у 1995 годзе. Арон жыве ў Маямі.
Ніякіх афіцыйных узнагарод браты Бельскія не атрымалі.
З выратаваных Бельскімі людзей на канец па стане на канец 2008 года былі жывыя 29 чалавек. Нашчадкі выратаваных налічваюць дзясяткі тысяч чалавек.
Нашчадкі Бельскіх
У Туўі Бельскага ў ЗША жыве два сына — Роберт і Мікі, іх дзеці і ўнукі. Два сына Зуся Бельскага прыехалі ў Ізраіль з ЗША ў кастрычніку 1973а і ўдзельнічалі ў Вайне Суднага дня. У Асаэля засталася дачка, якая нарадзілася ўжо пасля яго смерці.
Унук Зуся — Ілан Бельскі — у 2008 годзе закончыў універсітэт у ЗША, пераехаў у Ізраіль і пайшоў на наймы ў парашутна-дэсантныя войскі. Два іншых унука Зуся Бельскага таксама служаць у Арміі абароны Ізраіля, яшчэ адзін унук — рэзервіст.
Абвінавачванні ў ваенных злачынствах
У 2001 годзе польскі Інстытут нацыянальнай памяці абвінаваціў некаторых членаў атрада Бельскага ў разні ў мястэчку Налібакі, размешчаным у 120 кіламетрах ад Мінска. У выніку нападу партызанаў на гэта паселішча 8 мая 1943 года загінулі 128 чалавек, у тым ліку 3 жанчыны, некалькі падлеткаў і дзесяцігадовае дзіця.
Было высветлена, што сярод нападаючых было некалькі салдатаў атрада Бельскага. Аднак сын Туўі Роберт і некаторыя партызаны, якія дажылі да гэтага часу сцвярджалі, што атрад Бельскіх не меў дачынення да гэтага выпадку, бо ў гэты дзень знаходзіўся ў 100 кіламетраў ад мястэчка. Яны ўпэўнены, што ў раёне Налібакаў атрад Бельскага з'явіўся толькі ў жніўні 1943 года.
Кнігі
Пра лёс братоў Бельскіх напісана некалькі кніг:
Кніга Няхамы Тэк базуецца на ўспамінах членаў партызанскага атраду і сваякоў Бельскіх, а кніга Пітэра Даффі — на дакументальных дадзенах, якія ён збіраў у Беларусі, Ізраіле і ЗША. Няхама Тэк піша, што неаднаразова звярталася да беларускіх уладаў з просьбай дапусціць яе да працы ў архівах або даслаць копіі неабходных ёй матэрыялаў, але е атрымала ніякіх адказаў.
Фільмы
Пра братоў Бельскіх знята тры фільмы:
Экспазіцыі ў музеях
Пастаянныя экспазіцыі і архіўныя матэрыялы, прысвечаныя дзейнасці партызанскага атрада братоў Бльскіх існуюць у шэрагу музеяў, у прыватнасці ў «Мемарыяльным музеі Халакоста» (Вашынгтон), «Мемарыяле Катастрофы і Гераізма» (Іерусалім), Музеі Навагрудскага гета (Музей яўрэйскага супраціву на Навагрудчыне), у «Музеі гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі» (Мінск) і іншых.
Экспазыцыя, прысвечаная братам Бельскім, адкрылася ў лістападзе 2008 года ў «Фларыдскім музеі Халакоста» (Florida Holocaust Museum).
Жаркаўшчына
Жа́ркаўшчына (, Жарковщина) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.
495
495 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 495 год нашай эры, 495 год 1 тысячагоддзя, 95 год V стагоддзя, 5 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 6 год 490-х гадоў.
Робсан (гара)
Робсан (Mount Robson) — найвышэйшы пункт грады Скалістых гор; таксама з’яўляецца і найвышэйшым пунктам Канадскіх скалістых гор. Размешчана на тэрыторыі Правінцыйнага парка гары Робсан у Брытанскай Калумбіі. Гара Робсан вылучаецца вертыкальнай будовай рэльефу. Адлегласць ад возера Берг да вяршыні — 2300 м. Паўночны схіл моцна заснежаны. Таўшчыня ледавіковага покрыва складае 800 метраў ад вяршыні да ледавіка Берг. Вышыня паўднёвага схілу дасягае 3000 метраў ад падножжа да вяршыні.
Джампетрына
Джампетрына (Джавані Педрыні або Джан П’етра Рыцы) — італьянскі жывапісец Ламбардскай школы, вучань і паслядоўнік Леанарда да Вінчы, які працаваў у 1495—1549 гг. Джампетрына настолькі майстэрска пераняў і скапіяваў стыль позняга жывапісу свайго настаўніка, што доўгі час яго працы лічыліся творамі самога Леанарда. Зрэшты, у атрыбутыцы карцін Джампетрына да гэтага часу шмат пытанняў, роўна як і ва ўсталяванні яго сапраўднай асобы. Лічыцца, што сапраўднае імя мастака — Джавані Пэдрыні або Джавані П’етра Рыцолі.
Поўнае імя мастака, зноў жа, як мяркуецца, гучыць як Джавані П’етра Рыцолі, перыяд яго творчай дзейнасці прыпаў на 1495—1549 гг. З поўным імем гэтага леанардэска да гэтага часу звязаны некаторыя цяжкасці. Справа ў тым, што ў спісах студыі ён фігураваў толькі як загадкавы Джампетрына, таму, паводле яшчэ адной версіі, ім мог быць і Джавані Батыста Бельмонтэ. Такая здагадка ўзнікла на аснове стылістычнага падабенства працы пэндзля гэтага мастака (1509 г) з карцінамі Джампетрына. Але дакладных доказаў пакуль няма.
Алеся Мікалаеўна Турава
Алеся Мікалаеўна Турава (,, Беларуская ССР) — беларуская спартсменка. Майстар спорту міжнароднага класа. Старэйшая сястра Маргарыты Туравай.
Біаграфія
Першымі трэнерамі спартсменкі былі выкладчыкі Дубровенскай СДЮШАР Юрый Уладзіміравіч і Вольга Міронаўна Максакі.
Заходнеанаталійская цывілізацыя
Заходнеанаталійская цывілізацыя — ўмоўная назва культур заходняга ўзбярэжжа Малой Азіі ранняга перыяду бронзавага веку (каля 3000 — 1200 гадоў да н.э.). Да гэтага часу заходнеанаталійская культура вывучана дрэнна — у асноўным наяўныя дадзеныя пра такія значныя славутасці, як Троя, Бейджэсултан і Лімантэпе.
Алеся Мікалаеўна Турава
Біаграфія
Алеся Турава не раз вызначалася на турнірах Гран-пры. Удзельнічала ў чэмпіянатах Еўропы, турніры Супер Гран-пры ў Манака, у фінале Гран-пры ў Штутгарце, на Кубку свету ў Афінах.
496
496 — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 496 год нашай эры, 496 год 1 тысячагоддзя, 96 год V стагоддзя, 6 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 7 год 490-х гадоў.
Мост Тысячагоддзя
Мост 1000-годдзя Віцебска — віцебскі пешаходны мост цераз раку Віцьба. Размешчаны ў цэнтры горада, злучае вуліцу Леніна і парк імя Фрунзэ. Пабудаваны ў 1976 годзе. Жалезабетонны мост бэлечнай канструкцыі. Даўжыня моста — 144 метра.
NGC 123
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ерыхонка
Ерыхонская шапка ці ерыхо́нка, юргенская шапка — тып шлема, які вылучаўся ў Сярэднявеччы на землях Русі, потым у Расіі.
У літаратуры назву ерыхонкі часам атрымліваюць таксама заходнееўрапейскія, канструкцыйна падобныя ўзоры шлемаў, а таксама шлемы, тыпалагічна падобныя да капаліна (жалезнай шапкі).
Канструкцыйна тып падобны да мангольскага шышака з адносна невысокім звонам, завершаным шышкай, з далучанымі да звона патыліцай, шчокамі і брылём з наноснікам. Ерыхонкі лічыліся шлемамі ваеначальнікаў і валадароў, а таму часта ўпрыгожваліся каштоўнымі камянямі і металамі. Танным варыянтам ерыхонкі на Русі і ў Расіі была г.зв. мядзяная шапка.
Сэкі Мацунага
(松永 碩; нар. — ) — японскі футбаліст. У 1951 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Дагістарычная Грэцыя
Аб засяленні тэрыторыі Грэцыі чалавекам сведчать археалагічныя раскопкі, у выніку якіх былі знойдзены палеалітычныя стаянкі перыяду сярэдняга палеаліту (каля 100 — 40 тысячагоддзяў да н.э.) на тэрыторыі ад Македоніі да Эліды. Да гэтага часу адносіцца чэрап неандэртальскага чалавека, знойдзены на паўвостраве Халкідыкі. Адной з самых старажытных неалітычных стаянак у Грэцыі лічыцца пячора Франхты (Σπήλαιο Φράγχθι), датаваная 7 тысячагоддзем да н.э., якая сведчыць аб наяўнасці ў яе жыхароў развітога мараходства. У перыяд неаліту (каля сярэдзіны 7 тысячагоддзя да н.э. — 28 стагоддзе да н.э.) насельніцтва Грэцыі асвоіла земляробства, займалася жывёлагадоўляй і вяло аседлы лад жыцця. У гэты перыяд радавы лад, які пачаў складацца яшчэ ў эпоху сярэдняга палеаліту, дасягнуў поўнага развіцця. Неаліт Грэцыі мае анаталійскае паходжанне і прадстаўлены культурамі Сескла, Дыміні и Ларысы, для якіх былі характэрны ўмацаваныя паселішчы (3000–4000 чалавек) на ўзгорках, з'яўленне мегарона (прамавугольнае памяшканне з вузкай фасаднай стараной і драўлянымі калонамі, у цэнтры якога быў ачаг), чорная і шэрая кераміка разам з паліхромнай керамікай з малюнкамі двух колераў (звычайна чорнага і чырвонага). У 5—4 тысячагоддзях да н.э. з'яўляліся лакальныя варыянты неалітычнай культуры мацерыковай Грэцыі, астравоў Эгейскага мора і асабліва Крыта. На мацерыку і астравах адзначаны перамяшчэнні плямён. У гэты перыяд насельніцтва Грэцыі мела пастаянныя сувязі з паўночнай часткай Балканскага паўвострава, узбярэжжам Малай Азіі і Сірыяй.
Хралы (Пастаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Пезара
Пезара (Pesaro) — горад у італьянскім рэгіёне Марке, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Пезара-э-Урбіна.
Хралы (Пастаўскі раён)
Гісторыя
З 1939 года ў БССР.
Пезара
Заступнік горада — святы Цярэнцый з Пезара. Свята горада — 24 верасня.
497
497 — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 497 год нашай эры, 497 год 1 тысячагоддзя, 97 год V стагоддзя, 7 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 8 год 490-х гадоў.
Рагаціна
Рага́ціна — разнавіднасць дзіды. Адрознівалася тоўстай дзяржальняй, даўжынёй каля 2 метраў. Забяспечвалася шырокім лістападобным наканечнікам. Пад ім часта рабілі 1 або 2 перпендыкулярныя дзяржальні папярочкі. Яны служылі абаронай ад працятай жывёліны. Рагаціны выкарыстоўваліся славянамі для палявання на мядзведзяў і дзікоў, а пазней — для вайны з кавалерыяй. Паколькі вага жывёліны часта пераўзыходзіла паўтоны, яна па інэрцыі магла задушыць чалавека, які ўразіў звера простай дзідай. Але папярочкі спынялі тушу, а тоўстая дзяржальня, якую ўпіралі ў зямлю, не ламалася.
Немяржанка
Немяржа́нка (, Немержанка) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавета.
Новэ Скальмяжыцы
Новэ Скальмяжыцы (Nowe Skalmierzyce) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 270 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 130 км на паўднёвы ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Астроўскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Новэ Скальмяжыцы. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 1,58 км². Насельніцтва 4,8 тыс. чалавек.
Вялікая сінагога (Ліда)
Вялікая сінагога — колішняя сінагога ў г. Лідзе. Размяшчалася на Школьным двары ля паўночна-заходняга рога Базарнай плошчы. Цяпер гэта тэрыторыя паміж Домам Творчасці (былы Дом Афіцэраў) і інтэрнатам «Лакафарбы» па вул. Кірава.
Праект гэтай сінагогі склаў губернскі архітэктар Аляксей Уладзіміравіч Полазаў у 1892 годзе. Працы па будаўніцтве скончыліся летам 1896 года.
Сінагога згарэла пасля жахлівай бамбардзіроўкі 23 чэрвеня 1941 года. Парэшткі сцен былі разабраныя зімой 1941/42.
Паўлюкевіч
Паўлюкевіч — беларускае прозвішча.
Мост Баўмана
Мост імя Баўмана — аўтамабільны мост праз раку Віцьба. Размешчаны ў цэнтральнай частцы Віцебска, злучае вуліцу Савецкую і вуліцу Баўмана. Мост пабудаваны ў 1956 годзе, названы ў гонар рэвалюцыянера М. Э. Баўмана. Мост імя Баўмана выкананы з жалезабетону і мае арачную канструкцыю з пралётам 46 м. Да Вялікай Айчыннай вайны на месцы моста Баўмана знаходзіўся мост, пабудаваны ў канцы XIX - пачатку XX стст. У 2005-2006 гадах мост быў рэканструяваны.
498
498 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 498 год нашай эры, 498 год 1 тысячагоддзя, 98 год V стагоддзя, 8 год 10-га дзесяцігоддзя V стагоддзя, 9 год 490-х гадоў.
Грынкоўскі сельсавет
Грынко́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікія Грынкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 2 снежня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вердаміцкага (вёскі Вялікія Міхалкі, Малыя Міхалкі, Юшкавічы) і Дабравольскага (вёскі Грынкі 1, Грынкі 2, Грынкі 3) сельсаветаў.
Пасрэдствам срэдств
«Пасрэдствам срэдств» — трэці студыйны альбом гурта «Разбітае сэрца пацана», выдадзены ў 2015 годзе.
Ладажскае возера
Ладажскае возера (таксама Ладага; гістарычная назва — Нево) — возера ў Расіі (у Карэліі і Ленінградскай вобласці), найбуйнейшае прэснаводнае возера ў Еўропе. Адносіцца да басейна Балтыйскага мора Атлантычнага акіяна.
Плошча возера без астравоў складае ад 17,6 тыс. км² (з астравамі 18,1 тыс. км²); аб'ём воднай масы — 908 км³; даўжыня з поўдня на поўнач 219 км, найбольшая шырыня — 138 км. Глыбіня змяняецца нераўнамерна: у паўночнай частцы яна вагаецца ад 70 да 230 м, у паўднёвай — ад 20 да 70 м.
Катлавіна тэктанічна-ледавіковага паходжання. Дно складанай будовы, у паўночнай і цэнтральнай частках выслана ілам. Паўночныя і паўночна-заходнія берагі высокія, скалістыя, глыбока парэзаны фіёрдападобнымі залівамі. Шматлікія лясістыя астравы ўтвараюць шхеры. Паўднёвыя берагі пераважна невысокія, спадзістыя, слабапарэзаныя, з берагавымі валамі і дзюнамі. У многіх месцах прыбярэжжа нагрувашчанне валуноў. На возеры каля 660 астравоў, з іх каля 500 у паўночна-заходняй яго частцы, каля 65 — у цэнтральнай, у т.л. Валаамскі архіпелаг і Заходні архіпелаг.
Вадазборны басейн уключае каля 50 тыс. азёр (найбольшыя Анежскае возера, Ільмень, Сайма) і 3,5 тыс. рэк даўжынёю больш за 10 км; упадаюць 35 рэк, найбольшыя з іх Свір, Волхаў, Вуокса; выцякае рака Нява, якая звязвае возера з Фінскім залівам. 3 басейнам Волгі — звязана Волга-Балтыйскім водным шляхам, Вышневалоцкай і Ціхвінскай сістэмамі, з Белым морам — праз р. Свір, Анежскае возера і Беламорска-Балтыйскі канал.