cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аўтамат (зброя)
Аўтамат, або штурмавая вінтоўка — аўтаматычная стралковая зброя (па сутнасці аўтаматычны карабін), якая выкарыстоўвае прамежкавы патрон, асноўная індывідуальная зброя салдат большасці сучасных армій. Першы аўтамат распрацаваны У. Р. Фёдаравым у 1916 годзе. Масава пачалі распрацоўвацца і выкарыстоўвацца ў канцы 2-й Сусветнай вайны (аўтамат StG-44).
Сучасныя аўтаматы звычайна маюць калібр 5,45—7,62 мм, умяшчальнасць магазіна 20—35 патронаў. Механізмы большасці з іх працуюць за кошт адводу часткі парахавых газаў са ствала.
Акт аб незалежнасці Літвы
Акт аб незале́жнасці Літвы́ (Lietuvos nepriklausomybės aktas) альбо Акт 16 лютага — дакумент, складзены і падпісаны Радай Літвы 16 лютага 1918 года. Акт абвяшчаў аднаўленне незалежнай дэмакратычнай Літвы са сталіцай у горадзе Вільні. Дакумент быў падпісаны ўсімі 20 прадстаўнікамі Рады на чале з Ёнасам Басанавічусам. Акт 16 лютага стаў апошнім з серыі рэзалюцыяў, датычных праблемы самавызначэння Літвы, пасля падпісаных на Віленскай канферэнцыі і г. зв. Акта 8 студзеня. Шлях да незалежнасці быў даўгі і складаны з-за таго, што Германская імперыя аказвала ціск на Раду Літвы з мэтай утварэння саюза. Дэпутатам даводзілася манеўраваць між інтарэсамі Германіі, войскі якой размяшчаліся ў Літве, і патрабаваннямі літоўскага народа.
Рэакцыя на вестку пра аднаўленне незалежнай Літвы была даволі стрыманай. Публікацыя акта была забаронена ўладамі Германіі, тэкст рэзалюцыі друкаваўся і распаўсюджваўся падпольна. Працы Рады стала перашкаджалі, а немцы працягвалі кантраляваць усю тэрыторэю Літвы. Сітуацыя змянілася, калі ўвосені 1918 года Германія прайграла Першую сусветную вайну. У лістападзе 1918 года быў сфарміраваны першы літоўскі кабінет міністраў, а Рада Літвы атрымала кантроль над усёй тэрыторыяй краіны. Незалежнасць нарэшце стала рэальнасцю, хоць дзеля яе канчатковага здабыцця Літва вымушаная была ўдзельнічаць у некалькіх войнах.
Акт з'яўляецца законным абгрунтаваннем існавання незалежнай Літвы як у міжваенны перыяд, так і пасля 1990 года. У дакуменце сфармуляваныя асноўныя прынцыпы дзяржаўнага ўладкавання, якія ў тым ліку адлюстраваныя ва ўсіх канстытуцыях Літвы. Акт таксама стаў ключавым дакументам у 1990 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці краіны ад СССР. Улады Літвы падкрэслівалі, што гэта проста аднаўленне незалежнай дзяржавы, якая існавала з 1918 да 1940 года, а Акт аб незалежнасці ніколі не траціў сваёй сілы.
Арыгінальны дакумент лічыўся згубленым. Пад канец сакавіка 2017 года яго адшукаў у дыпламатычным архіве Міністэрства замежных спраў у Берліне прафесар Людас Мажыліс.
IC 4291
IC 4291 — галактыка тыпу II2p ў сузор’і Цэнтаўр.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Прэмазела-К’ёвенда
Прэмазела-К'ёвенда (Premosello-Chiovenda) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 2071 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 61 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 28803. Тэлефонны код — 0324.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna Assunta.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Думныця (Бускі раён)
Думныця (Ду́мниця) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
СДЮШАР № 4 (Гомель)
Гісторыя
16 верасня 1963 гады адчыненая Дзіцячая юнацкая спартыўная школа № 4 з аддзяленнямі спартыўнай гімнастыкі, мастацкай гімнастыкі і акрабатыкі.
На 2017 год у школе падрыхтавана больш за 350 майстроў спорту і майстроў спорту міжнароднага класа.
У 1977 годзе ДЮСШ № 4 г. Гомеля была ператворана ў спецыялізаваную дзіцяча-юнацкую школу алімпійскага рэзерву № 4 г. Гомеля — СДЮШАР-4.
У сакавіку-красавіку 2020 года падчас пандэміі каранавіруснай інфекцыі ў прынамсі аднаго выхаванца і ў некалькіх трэнераў былі атрыманыя станоўчыя тэсты на COVID-19 з-за чаго ў школе праводзіліся дэзінфекцыйныя і карантынныя мерапрыемствы.
Апісанне
На 2020 год школа праводзіць падрыхтоўку спартсменаў па чатырох відах спорту: спартыўная гімнастыка, скачкі на батуце, мастацкая гімнастыка, спартыўная акрабатыка і скачкі на акрабатычнай дарожцы.
Літоўская шляхта
Літоўская шляхта або шляхта ( па- летувіску : bajorija, šlėkta ) — гістарычна юрыдычна прывілеяваны спадчынны элітны клас у Каралеўстве Літоўскім і Вялікім Княстве Літоўскім (у тым ліку ў перыяд замежнага панавання 1795—1918), які складаўся з літоўцаў з уласна Літвы ; жамойты з Жамойцкага княства ; пасля пашырэння Літвы на ўсход на тэрыторыю сучаснай Беларусі, Украіны і Расіі з'явілася шмат этнічна русінскіх знатных родаў ( баяраў ); і, пазней, пераважна сямей балтыйскіх немцаў з Лівонскага княства і Інфлянцкага ваяводства. Яна вядзе свой пачатак праз Палеманідаў да Палемона II Пантыйскага.
Шляхецкія сем'і былі адказнымі за ваенную мабілізацыю і карысталіся залатой вольнасцю; некаторыя былі ўзнагароджаны дадатковымі прывілеямі за поспехі на полі бою. У Вялікім Княстве Літоўскім княжацкія тытулы ў асноўным перадаваліся ў спадчыну нашчадкам старых дынастый, у той час як адносна нешматлікія спадчынныя дваранскія тытулы ў Каралеўстве Польскім надаваліся замежнымі манархамі. Рэч Паспалітая мела адзін з самых вялікіх працэнтаў шляхты ў Еўропе: шляхта складала каля 10 % насельніцтва, але ў некаторых рэгіёнах, напрыклад у Жамойцкім княстве, яна была бліжэй да 12 %. Аднак вышэйшая шляхта была надзвычай абмежаванай па колькасці, складалася з магнатаў, а пазней, у межах Расійскай імперыі, з князёў.
Літоўскае дваранства афіцыйна не прызнана Літоўскай Рэспублікай і не мае асаблівага статусу, але Літоўскі Каралеўскі Саюз дваранства (заснаваны ў 1928 годзе, зачынены ў 1940 годзе, адноўлены ў 1994 годзе) аб'ядноўвае больш за 4000 членаў з 600 сем'яў.
Літва перад фармальнай хрысціянізацыяй
Да хрышчэння (і хуткага адрачэння) Міндоўгам прадстаўнікі меншай знаці называліся баяры (адзіночны лік - bajoras ), а буйныя дваране - кунігаі (адзіночны лік - kunigas ), роднасныя  kunig, што азначае «кароль», або kunigaikštis   , звычайна перакладаецца як герцаг, dux. Гэтыя пасады адбыліся ад правадыроў плямёнаў і ў асноўным адказвалі за вядзенне войнаў і арганізацыю набегаў на варожыя тэрыторыі. Пасля ўтварэння адзінай дзяржавы яны паступова падпарадкоўваліся вялікаму князю, а потым і каралю літоўскаму. Пасля смерці Міндоўга ўсе кіраўнікі Літвы насілі тытул вялікага князя ( літ. Didysis kunigaikštis  ), або кароль, які часам выкарыстоўваўся Гедымінам і некаторымі іншымі.
Бонда (альбом)
Бонда — зборнік амаль усіх песень беларускага рок-гурта Бонда, створаны ў 1999 годзе.
Літоўская шляхта
Літва перад фармальнай хрысціянізацыяй
Этнічная Літоўская знаць насіла іншыя імёны, чым простыя людзі, паколькі іх імёны складаліся з двух аснова. Больш знатныя сем'і звычайна выкарыстоўвалі літоўскія паганскія імёны сваіх папярэднікаў у якасці сваіх прозвішчаў; так было ў выпадку з Гоштаўтаем, Радвіласам, Астыкаем, Кенсгайласам і іншымі. Гэтыя сем'і набылі велізарнае багацце, стаўшы з часам магнат. Іх прадстаўнікамі з'яўляюцца адпаведна Ёнас Гоштаўтас, Радвіла Астыкас, Крысцінас Астыкас і Мікалас Кенсгайла. Вышэйзгаданыя сем'і атрымалі адпаведныя польскія гербы згодна з Гарадзельскай уніяй у 1413 г.
Калі напачатку шляхта амаль цалкам была літоўскай ці жамойцкай, з тэрытарыяльным пашырэннем да шляхты далучалася больш русінскіх сем'яў. Ужо ў XVI стагоддзі некалькі русінскіх шляхецкіх родаў сталі называць сябе gente Ruthenus, natione Lithuanus. Добрым прыкладам з'яўляецца род Хадкевічаў, які аднёс сваё паходжанне да Гедымінавічаў.
Утварэнне шляхецкага саслоўя
Працэс фармавання шляхецкага саслоўя ў Літве паскорыўся пасля уніі з Польшчай, калі ўзнікла жаданне зраўняць прававы лад абедзвюх краін.Шляхта у Польшчы была ўжо ўпарадкаваным саслоўем, прававое становішча якога замацавалася ў XIV ст. У гэты момант было практычна немагчыма ўвайсці ў шляхецкі статус інакш, чым за правам нараджэння. Развіццё ідэі corona regni выклікала сярод шляхты ўяўленне аб тым, што яна з'яўляецца галоўнай аб'яднаўчай сілай каралеўства і адказнасцю за яго кіраванне. На гэту пасаду прэтэндавалі літоўскія вяльможы. Прывілеі 1387 і 1413 гг. замацоўвалі права валодання ўладальнікамі надзелаў і заканадаўча прызнавалі права землеўладальнікаў на пераход сваіх маёнткаў. Хаця ў Вялікім Княстве і раней было вядома алодыяльнае землеўладанне, у наступны перыяд яго распаўсюджанасць значна ўзрасла. Аналагічным чынам новае права спадчыны прывяло да зніжэння значэння родавых сувязяў за межамі Ковенскага павета і Жамойці на карысць больш каранных сем'яў.
NGC 1643
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Літоўская шляхта
Утварэнне шляхецкага саслоўя
Гэта прывяло да хуткай змены структуры зямельнай уласнасці. Калі ў 1386 г. 80 % насельніцтва пражывала на землях непасрэдна падуладных Вялікаму князю, то да 1528 г. гэтая лічба ўпала да 30 %. Лічыцца, што 5% зямлі належала царкве, а 65% зямлі тады знаходзілася ў руках 13 тыс. шляхецкіх родаў (з іх 6 тыс. літоўскага паходжання). Большай часткай яе валодала невялікая група з некалькіх дзесяткаў сем'яў магнатаў, якія складалі палітычную эліту краіны.
Па меры росту прывілеяў і палітычнага значэння шляхты і змяншэння цяжару і свабод сялянства гэтыя моўныя адрозненні пачалі набываць значэнне. Прыкладна ў пачатку XVI стагоддзя групоўкі баяр не шкадавалі намаганняў, каб даказаць сваё дваранскае становішча. Вялікакняжацкая рада пастанавіла, што шляхецтва павінна быць засведчана сведчаннямі двух суседзяў, несумненна шляхетнага роду, якія-бы казалі, што род прэтэндэнта быў «баярскі і шляхецкі ад вякоў». Яшчэ адной магчымасцю даказаць шляхецтва былі вайсковыя зборы, першы з якіх быў арганізаваны ў 1528 г., дзе быў падрыхтаваны рэестр баяздольных. Праслухоўванне ў такім рэестры было юрыдычным доказам шляхецтва.
Узнікненне магнацкай эліты
Першапачаткова прэстыжнай групай былі княжацкія роды, члены якіх насілі княскі тытул. У асноўным гэта былі, прынамсі, паводле традыцыі, нашчадкі дынастый, якія прынялі ўладу Гедымінавічаў. Аднак уплыў на цэнтральную дзяржаўную палітыку меў толькі той, хто валодаў зямлёй ва ўласна Літве, меў літоўскае паходжанне і прыняў каталіцтва ў 1386 г. Рускія князі мелі ўплыў толькі на мясцовае становішча ў сваіх землях. Яны значна адрозніваліся з пункту гледжання багацця і значэння, некаторыя з іх валодалі велізарнымі маёнткамі, у той час як іншыя валодалі сваёй зямлёй на службе ў вялікага князя ці іншага князя (так званыя «служылыя князі» - князя слчжбовiе ). Найбольш магутныя князі захоўвалі амаль поўную ўладу ў сваіх землях, прызнаючы вяршэнства вялікіх князёў. Вітаўт пачаў палітыку абмежавання ўлады князёў і ўключэння іх уладанняў ва ўладанні. Многія князі пасля ягонай смерці загінулі ў міжусобных войнах. Многія ўдзелы, якія ляжалі на ўсходзе, былі страчаны на карысць Масковіі у ходзе войнаў у 15-16 ст. Некаторыя роды вымерлі, і з абмежаваннем кола спадчыны іх маёнткі ўвайшлі ў склад вялікакняжацкага ўладання. У 1499 г. Аляксандр рэгуляваў прававую сістэму нешматлікіх пакінутых уладанняў, магнаты, якія кіравалі імі, атрымалі поўнае права князя. Гэта не мела палітычнага значэння, бо князі як палітычны клас не мелі вялікага значэння.
Адносна ўласна Літвы, не лічачы нашчадкаў Гедыміна, вядома сем княжацкіх родаў: Бароўскія, Доўгаўды, Гедрайцісы/ Гедройці, Ямантавічы, Гальшанскія, Судэмунды, Свірскія. Яны таксама выкарыстоўвалі тытул князь, які, верагодна, з'яўляецца перакладам літоўскага «kunigas», які ў паганскія часы, верагодна, належаў кожнаму чалавеку шляхетнага статусу. Незразумела, ці абавязаны яны сваёй княжацкай годнасцю свайму ранейшаму статусу суверэнаў, ці сваёй сувязі і блізкасці з пануючым родам, які склаўся ў XIV ст. (гэта пацвярджаецца прынамсі для Гедрайтаў і Гальшанскіх).
Сярод іх толькі Гальшанскія адыгрывалі значную ролю на баку вялікіх князёў, пачынаючы ад Ягайлы і Вітаўта, знаходзячыся ў жорсткай уладнай эліце. Акрамя іх, гэта былі роды Гедымінавічаў: Алелькавічы, Бельскія, Кобрынскія і Заслаўскія. Князі этнічна русінскага паходжання былі выключаны з нешматлікай уладнай эліты і знайшлі ў ёй месца толькі ў канцы XV ст. Тады ва ўладнай эліце знайшлі сваё месца прадстаўнікі магутных валынскіх родаў: Сангушкі, Чартарыйскія, Астрожскія і Заслаўскія.
З часоў праўлення Вітаўта дакументы пачалі вылучаць групу вялікіх паноў, называючы іх па-лацінску baro (мн.л. barones ), dominus (мн.л. domini ) або, у русінскіх тэкстах, «боярe великie». Неўзабаве з'явіўся запазычаны з польскай мовы тэрмін «pan» (мн. лік «pany», «panowie»; па-летувіску: ponai ці didikai ), што літаральна азначае «ўладар». Гэтая новая эліта толькі часткова паходзіла са старых княжацкіх родаў, якія кіравалі Літвой у паганскія часы. У значнай ступені гэта былі новыя роды, якія ўзніклі ў часы княжання Ягайлы і Вітаўта і прадстаўнікі якіх былі сярод падпісантаў Гарадзельскай уніі (1413 г.). Сваім становішчам яны былі абавязаны шчодрасці вялікіх князёў, якія ўзнагароджвалі іх пасадамі і землямі, дараванымі ў алодый.
У Гарадзельскай уніі (1413 г.) 45 польскіх родаў прынялі 47 літоўскіх каталіцкіх родаў, перадаўшы ім свае гербы. Мяркуецца, што сабраныя ў Гародні прадстаўнікі літоўскай знаці складалі тагачасную эліту, на якой грунтаваў свой аўтарытэт Вітаўт. Прыняцце польскіх гербаў, важнага знака шляхецтва з добра ўсталяванай традыцыяй у Заходняй Еўропе, узвышала гэтую вузкую групу над іншымі прывілеяванымі групамі насельніцтва. Нягледзячы на тое, што некаторыя з іх адмовіліся ад гарадзельскіх гербаў і замянілі іх іншымі, палітычнае значэнне гэтага жэсту не страціла свайго значэння. У сістэме, пабудаванай Вітаўтам, цэнтральныя пасады былі абмежаваныя толькі католікамі, што выключала шляхту русінскага паходжання. Аснову ўлады вялікага князя складалі ўласна літоўскія землі, у асноўным Троцкае і Віленскае ваяводствы. Шляхціцы з гэтага краю складалі кіруючую эліту. Сітуацыя пачала мяняцца ў 1430-х гадах, калі шляхецкія прывілеі пачалі распаўсюджвацца на рускую шляхту.
Цэментаванне новай эліты ўзмацнілася з'яўленнем інстытута веча. Першапачаткова яна не мела інстытуцыяналізаванай формы, але збірала бліжэйшых паплечнікаў кіраўніка. Аднак з 1430 г. ён пачаў фарміравацца як пастаянная ўстанова, членам якой аўтаматычна станавіўся чалавек, займаючы адпаведную пасаду. Наданне княжацкага тытула давала права ўдзельнічаць у больш шырокіх сеймах ( сеймь, соймь ), тэрмін запазычаны з польскай мовы (Sejm). Іх пазіцыя асабліва ўзрасла ў перыяд, калі вялікі князь быў адначасова і польскім каралём і працяглы час знаходзіўся па-за межамі краіны. Вырашальнае значэнне для гэтага меў прывілей 1492 г., які даваў радзе велізарны ўплыў на палітыку Вялікага Княства. Практычна даючы ёй поўны кантроль над дзеяннямі кіраўніка. Калі ў тагачаснай Польшчы абмежаванне каралеўскай улады было звязана з павышэннем ролі радавой шляхты, то ў Вялікім Княстве, дзе не існавала шляхецкіх сходаў ( соймікаў ), уся паўната ўлады пераходзіла ў рукі магнатцва. Пасады Вялікага Княства Літоўскага займалі амаль выключна магнаты.
Магутны род Радзівілаў атрымаў тытул князя ( Reichsfürst  ; książę   ) ад імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1518 г., аналагічным чынам некаторыя іншыя сем'і атрымалі ад імператара графскія тытулы ( Гаштаўты / Гаштольды ў 1529/30 г.; Ілінічы ў 1553 г.; Хадкевічы ў 1568 г.; магчыма, Кенгайлы / Кежгайла ў 1547 г.). Узвышэньне роду Радзівілаў прывяло да адмовы ад тытула «князь» тымі русінскімі родамі, якія ўсё яшчэ захоўвалі значную ўладу, багацьце і часта ўдзельнічаньні (напрыклад, Вішнявецкія, Астрожскія, Збараскія ). Замест яго яны прынялі польскі тытул «książę», які ў русінскіх тэкстах перакладаўся як «княже». У выніку бяднейшыя княжацкія сем'і, якія ўсё яшчэ карысталіся княскім тытулам, зусім страцілі значэнне, а літоўская магнацкая эліта складалася з «князёў і паноў» ( "książąt i panów"  ).
Прывілеі
Пасля размеркавання дзяржаўных зямель вялікі князь трапіў у залежнасць ад магутных землеўладальнікаў, якія сталі патрабаваць большых вольнасцей і прывілеяў. Шляхта атрымала адміністрацыйную і судовую ўладу ў сваіх уладаннях і пашырэнне правоў у дзяржаўнай палітыцы. Прававое становішча шляхты грунтавалася на некалькіх прывілеях, выдадзеных вялікімі князямі:
Большасць шляхецкіх правоў захавалася і пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 г.
Пасля Люблінскай уніі
Шляхта была асабліва шматлікая на этнічна літоўскіх землях і складала, паводле ацэнак, каля 10-11%, у той час як на русінскіх землях Вялікага Княства толькі каля 3-4%. Шляхта ў Жамойці была асабліва шматлікай, але звычайна гэта была бедная шляхта, якая жыла ў шляхецкіх вёсках. У правабярэжнай частцы Ковенскага павета дваранства ў канцы XVIII ст. У 1777 г. ва ўсім Вялікім Княстве было зарэгістравана 16 534 шляхецкіх дамоў (5,2% ад агульнай колькасці). У 1790 г. у рэестры значылася 100 палацаў, 9331 сядзіба, 494 дваранскія дамы ў гарадах, 13890 дваранскіх дамоў без падданых.
Моўная паланізацыя не заўсёды азначала поўную паланізацыю ў дзяржаўным ці этнічным сэнсе. Літоўская шляхта адчувала сябе аб'яднанай з польскай шляхтай у адной палітычнай нацыі Рэчы Паспалітай, карыстаючыся прывілеямі, свабодай і роўнасцю. У гэтым сэнсе яны часта называлі сябе «польскай шляхтай» або наўпрост «палякамі». У той жа час сепаратызм і абарона літоўскай нацыянальнай асобнасці ў федэратыўнай дзяржаве былі вельмі моцнымі. Літоўская шляхта была моцна прывязаная да законаў, традыцый і сімвалаў Вялікага Княства. Акрамя таго, літоўскую асобнасць абаранялі таксама члены этнічна польскіх сем'яў, якія пасяліліся ў Літве.
Сувязі з Каралеўствам Польскім
Пасля Гарадзельскай уніі (1413 г.) літоўская шляхта была ўраўнавана ў правах з пануючым класам Польскага каралеўства ( шляхты ). На працягу наступных стагоддзяў літоўская шляхта пачала злівацца з польскай . Гэты працэс паскорыўся пасля Люблінскай уніі (1569 г.), у выніку якой узнікла Рэч Паспалітая.
Літоўская шляхта паланізавалася, замяніўшы літоўскую і русінскую мовы польскай, хоць гэты працэс заняў стагоддзі. У XVI стагодзьдзі сярод літоўскай знаці была папулярная новая тэорыя, якая сьцьвярджала, што літоўская шляхта паходзіць з рымлян, а літоўская мова — гэта проста перайначаная лацінская мова. Да таго часу вышэйшая шляхта і княжацкі двор ужо карысталіся польскай мовай як роднай. Апошнім вялікім князем, які валодаў літоўскай мовай, быў Казімір IV Ягелончык (1440-1492). У 1595 г. Мікалай Даўкша звярнуўся да літоўскай шляхты з заклікам да больш важнай ролі літоўскай мовы ў дзяржаўным жыцці. Ужыванне літоўскай мовы скарацілася, і польская мова стала пераважнай адміністрацыйнай мовай у 16 стагоддзі, у рэшце рэшт замяніўшы русінскую мову ў якасці афіцыйнай мовы Вялікага Княства ў 1697 г. Тым ня менш, гутарковая літоўская мова была яшчэ распаўсюджанай у дварах Вялікага Княства на працягу XVII стагодзьдзя.
Спачатку паланізацыя закранула толькі літоўскія магнацкія роды, хаця многія з іх, як і Радзівілы, заставаліся вернымі Вялікаму Княству Літоўскаму і ахоўвалі яго суверэнітэт у адносінах да Каралеўства Польскага. Паступова паланізацыя ахапіла больш шырокія слаі насельніцтва, і літоўская шляхта ў большасці сваёй стала часткай шляхты абодвух народаў.
Сярэдняя шляхта пераняла польскую мову ў XVII ст., а дробная сельская шляхта заставалася двухмоўнай да перыяду, калі паўстала пытанне аб моўна-нацыянальнай прыналежнасці.
Літоўская шляхта сапраўды захавала сваю нацыянальную свядомасць як члены Вялікага Княства, і ў большасці выпадкаў прызнанне сваіх літоўскіх родавых каранёў; іх лідары і надалей будуць прадстаўляць інтарэсы Вялікага Княства Літоўскага на агульным сойме і ў каралеўскім двары.
Літоўская мова выкарыстоўвалася падчас Паўстання Касцюшкі ў пракламацыях, якія заклікалі паўстаць За нашу і вашу свабоду. І літоўскія шляхцічы сапраўды падняліся на барацьбу за незалежнасць свайго народа.
Сувязь з Расійскай імперыяй
У Расіі, вышэйшая галіна шляхты, князі (князі) былі ў значнай ступені літоўскага паходжання, у тым ліку сама дынастыя Раманавых і яе легендарны родапачынальнік Андрэй Кабыла. Такім чынам, нават пасля таго, як Літва перастала існаваць як незалежная дзяржава ў канцы XVIII стагоддзя, эліты літоўскага паходжання працягвалі фармаваць Расійскую імперыю ў палітыцы, культуры (Талстой, Дастаеўскі, Стравінскі), эканоміцы (Сталыпін) і іншымі спосабамі. З гібеллю спадчынных элітаў пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і аднаўлення незалежнасці Літвы такія сувязі ў значнай ступені разарваліся, хаця сям'я Міхалковых квітнела ў камуністычны перыяд і застаецца культурна ўплывовай. Некаторыя рэвалюцыянеры, такія як Аляксандра Калантай, таксама паходзілі са шляхты літоўскага паходжання.
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай
Ва ўласна Літве паланізацыя шляхты, шляхты і гараджан была практычна завершана да пачатку ХІХ ст., адвёўшы літоўскую мову да статусу сялянскай. Працэсы паланізацыі і русіфікацыі былі часткова адменены з Літоўскім нацыянальным адраджэннем. Нягледзячы на паходжанне пераважна з нешляхецкіх саслоўяў, шэраг шляхціцаў аднавілі свае літоўскія карані.
Дробная літоўская шляхта, якая ўсё яшчэ часткова захоўвала летувіскую мову, пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай пакінула большую частку былога Вялікага Княства пад кантролем Расейскай імпэрыі. Сітуацыя пагоршылася ў гады праўлення расійскага цара Мікалая I. Пасля лістападаўскага паўстання імперскія чыноўнікі хацелі мінімізаваць сацыяльную базу для новага патэнцыйнага паўстання і такім чынам вырашылі скараціць шляхецкі клас. За 1833–1860 гады шляхецкага саслоўя пазбаўлена 25 692 чалавек ў Віленскай і 17 032 чалавек ў Ковенскай губернях. Яны не маглі пацвердзіць свой статус манархічнымі прывілеямі  або правамі ўласнасці на зямлю. Яны не страцілі асабістую свабоду, але былі прызначаныя ў якасці адзіных намеснікаў  однодворцы у сельскай мясцовасці і як гараджане ў гарадах.
У сувязі са Студзеньскім паўстаннем імперскія чыноўнікі абвясцілі, што «літоўцы — гэта рускія, спакушаныя палякамі і каталіцтвам», забаранілі друк на літоўскай мове і распачалі Праграму аднаўлення рускіх пачаткаў.
З цягам часу ў літоўскай шляхты ўсё больш развівалася пачуццё прыналежнасці да польскай нацыі. На працягу XIX стагоддзя саманазва, часта прадстаўленая з дапамогай лацінскай формулы gente Lithuanus, natione Polonus ( літовец па паходжанні, паляк па нацыянальнасці ), была распаўсюджанай ва ўласнай Літве і былым Жамойцкім старостве. Калі польская культура ператварылася ў адзін з асноўных цэнтраў супраціўлення Расійскай імперыі, паланізацыя ў некаторых рэгіёнах фактычна ўзмацнілася ў адказ на афіцыйную палітыку русіфікацыі. Яшчэ большы працэнт літоўскай шляхты быў паланізаваны і прыняў польскую ідэнтычнасць да канца XIX стагоддзя. Расійскі перапіс насельніцтва 1897 г. паказаў, што 27,7% шляхты, якая пражывала ў межах сучаснай Літвы, прызналі літоўскую мову роднай. Яшчэ большай гэтая лічба была ў Ковенскай губерні, дзе 36,6% шляхты вызначылі роднай літоўскую мову.
Большасць нашчадкаў літоўскай шляхты заставалася дрэнна настроенай да сучасных нацыянальных рухаў Літвы і Беларусі і змагалася за Польшчу ў 1918-1920 гг. Дваране-землеўладальнікі ў новай Літоўскай дзяржаве лічылі сябе пераважна палякамі літоўскага паходжання. У міжваенны час урад Літвы правёў зямельную рэформу, якая абмяжоўвала маёнткі плошчай 150 гектараў зямлі і канфіскавала зямлю ў шляхты, якая ваявала на баку палякаў у польска-літоўскай вайне. Многія прадстаўнікі літоўскай шляхты падчас міжваеннага перыяду і пасля Другой сусветнай вайны эмігравалі ў Польшчу, шмат хто быў высланы ў Сібір падчас савецкай акупацыі ў 1945–53 гадах, многія сядзібы былі разбураны. Саюз літоўскай шляхты быў створаны ў 1994 годзе
Геральдыка
Літоўскія і жамойцкія роды валодалі геральдыкай яшчэ да фармальнай хрысціянізацыі. Найбольш архаічным тыпам геральдыкі пасля 1413 г. з'яўляецца матыў скрыжаваных стрэл. Паводле Гарадзельскай уніі 1413 году 47 літоўскіх і жамойцкіх шляхецкіх дамоў прынялі польскія шляхецкія гербы. Па меры пашырэння шляхты на працягу наступных стагоддзяў было створана больш гербаў.
Роды з этнічнай Літвы
• Chodkiewicz (Chodkevičiai)
• Astikai (Ościkowicze)
• Balnyte
• Borkowski (Borkowscy, Borkowskiemu)
• Czartoryski (Čartoriskiai)
• Gediminids (Gediminaičiai)
• Giedraičiai (Giedroyć)
• Goštautai (Gasztołdowie)
• Kęsgailos
• Mangirdaičiai
• Pac (Pacas)
• Piłsudski
• Purickas (Puricki) (Puriška)
• Sakowicz
• Siručiai
• Sudimantaičiai
• Sviriškiai
• Valmantaičiai
• Narutowicz
• Clan Ostoja (family of Kazimierz Siemienowicz)
• Pac family
Перуноў Мост
Перуно́ў Мост (, Перунов Мост) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Назва
Назва паходзіць ад імя паганскага славянскага бажаства — Перуна.
Лабковэ
Лабковэ (Лобкове) — вёска ва Украіне, ў Стэпагорскай пасялковай абшчыне Васільеўскага раёна Запарожскай вобласці. На 2001 год насельніцтва складала 99 чалавек.
Геаграфія
Вёска Лабковэ размешчана за 52 км ад абласнога цэнтра і за 19 км ад раённага цэнтра, на правым беразе ракі Янчэкрак, ніжэй па цячэнні на адлегласці 1,5 км размешчана вёска Кам’янскэ. Побач пралягае аўтамабільная дарога тэрытарыяльнага значэння Т 0812. Працягласць межаў вёскі з поўначы на поўдзень складае 2 км 659 м. Самая блізкая чыгуначная станцыя Таўрыйск (за 19 км).
Гісторыя
Вёска заснавана ў 1892 годзе. У 1942 годзе вёска пазначана на карце РСЧА.
12 чэрвеня 2020 года, у ходзе дэцэнтралізацыі, вёска ўвайшла ў склад Стэпагорскай пасялковай абшчыны. Да гэтага органам мясцовага самакіравання быў Пяціхацкі сельскі савет.
З пачатку расійскага ўварвання ва Украіну вёска была часова акупавана расійскай арміяй.
11 чэрвеня 2023 года Узброеныя Сілы Украіны вызвалілі вёску ад расійскіх войск. Па паведамленням старшыні Стэпагорскай пасялковай абшчыны Ірыны Кандрацюк, у вёсцы мясцовых жыхароў не засталося пасля акупацыі расійскімі войскамі. Да расійскага ўварвання ў вёсцы пражывала каля 70 жыхароў і яны амаль усе з’ехалі падчас акупацыі. Заставаліся вельмі працяглы час толькі сем чалавек, але яны таксама з’ехалі.
Прамежкавы патрон
Выкарыстоўваюцца прамежкавыя патроны ў асноўным у аўтаматах і ручных кулямётах, а таксама ў паляўнічай зброі.
Найбольш вядомыя патроны 5,56×45 мм (ЗША/НАТА), 5,45×39 мм і 7,62×39 мм (СССР).
NGC 1192
NGC 1192 (іншыя абазначэнні — MCG -3-8-65, HCG 22E, NPM1G -15.0165, PGC 11519) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Эрыдан.
Васіль Іванавіч Зражэўскі
Васіль Іванавіч Зражэ́ўскі ( — ) — беларускі архітэктар. Прадстаўнік класіцызму. Скончыў у 1797 годзе Пецярбургскую акадэмію мастацтваў. У 1805—1812 гадах Магілёўскі губернскі архітэктар.
Творчасць
Аўтар праектаў у Магілёве:
У іншых населеных пунктах:
Селаяр
Геаграфія і прырода
Востраў Селаяр знаходзіцца ў 15 км на поўдзень ад вострава Сулавесі, у 138 км на паўднёвы ўсход ад Макасара, 1510 км на ўсход ад Джакарты. Выцягнуты з поўдню на поўнач на 81,9 км. Найбольшая шырыня — 13,66 км.
Востраў Селаяр сфарміраваўся ў выніку складаных працэсаў субдукцыі (падняцця) марскога дна ў выніку ўзаемадзеяння літасферных пліт (гл. Тэктоніка пліт). Першапачаткова на дне акіяна ўзнікла вулканічнае плато, якое некалькі мільёнаў гадоў уяўляла сабою водмель, на якой раслі каралы. У выніку на плато ўтварыўся вапняковы фундамент арганічнага паходжання, які ў пазнейшы час быў расколаты і ўзняты над вадой зрухам літасферных пліт.
Паверхня вострава складзена пераважна кіпрымі вапнякамі са шматлікімі ўзняццямі, скаламі, пагоркамі і пячорамі. Найвышэйшы пункт — 178 м. Каля ўзбярэжжа скалы рэзка абрываюцца і змяняюцца працяглымі белымі каралавымі пляжамі. Далей ідзе кола каралавага рыфу, які часкова агаляецца падчас адліваў. На востраве ўсяго некалькі бухт, прыдатных для мараплаўства. Паверхневыя вадацёкі маюць сезонны характар, узнікаюць ў месцах выхадаў цвёрдых вулканічных парод. На захадзе вострава вылучаецца вузкая нізкая прыбярэжная мясцовасць з забалочанымі мангравымі зараснікамі.
Прырода сушы бедная. Скалы пакрыты ксерафітнымі хмызнякамі і гаямі. На ўзбярэжжы растуць какосавыя пальмы. Фаўна прадстаўлена птушкамі, крабамі, казуркамі, дробнымі яшчаркамі. Марскія воды і каралавы рыф каля вострава адрозніваюцца большай жывёльнай разнастайнасцю. Іх насяляюць некалькі дзесяткаў відаў рыб, у тым ліку скаты і акулы, а таксама марскія чарапахі і дэльфіны.
Гісторыя і культура
Асноўную частку насельніцтва вострава Селаяр складаюць баджа, народ аўстранезійскай групы, які здаўна займаецца мараплаўствам і рыбалоўствам. Сведчаннем старажытнасці мясцовай культуры з’яўляецца знаходка рэчаў 2000-гадовай даўніны, у тым ліку зробленых на тэрыторыі сучаснага В’етнама. Мяркуецца, што ў мінулым баджа мелі сталыя кантакты з чамамі.
У XIV — пач. XIX стст. востраў уваходзіў у склад султаната Боне (на поўдні Сулавесі), падначаленага ў 1816 г. галандцамі. У 1949 г. абвешчаны часткай незалежнай Інданезіі.
Сонечнае зацьменне 11 мая 1975 года
Сонечнае зацьменне 11 мая 1975 года — частковае сонечнае зацьменне 118 сараса.
Зацьменне 11 мая 1975 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1975 годзе і 172-ім у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 13 снежня 1974 года, наступнае — 3 лістапада 1975 года.
Пардэнонэ (значэнні)
Пардэнонэ — горад
Ледніковы перыяд
Сучасны стан клімату Зямлі характарызуецца прыналежнасцю да адной з міжледавіковых эпох галацэну — апошняй па часе эпохі распачатай каля 65 млн гадоў таму кайназойскай эры.
Ледавіковыя эры ў гісторыі Зямлі
Перыяды пахаладання клімату, якія суправаджаюцца фарміраваннем кантынентальных ледавіковых пакроваў, з’яўляюцца паўтаральнымі падзеямі ў гісторыі Зямлі. Інтэрвалы халоднага клімату, на працягу якіх утвараюцца шырокія мацерыковыя ледавіковыя пакровы і адклады працягласцю ў сотні мільёнаў гадоў, называюцца ледавіковымі эрами; ў ледавіковых эрах вылучаюцца ледавіковыя перыяды працягласцю ў дзесяткі мільёнаў гадоў, якія, у сваю чаргу, складаюцца з ледавіковых эпох — зледзяненняў (гляцыялаў), якія чаргуюцца з міжледавікоўем (інтэргляцыяламі).
У гісторыі Зямлі вылучаюцца наступныя ледавіковыя эры:
Кайназойская ледавіковая эра
Кайназойская ледавіковая эра (65 млн гадоў таму — цяперашні час) — ледавіковая эра, якая пачалася нядаўна (па геалагічных маштабах).
Цяперашні час — галацэн, які пачаўся ≈ 10 000 гадоў назад, характарызуецца як адносна цёплы прамежак пасля плейстацэнавага ледавіковага перыяду, часта кваліфікуюцца як міжледавікоўе. Ледавіковыя пакровы існуюць у высокіх шыротах паўночнага (Грэнландыя) і паўднёвага (Антарктыда) паўшар’яў; пры гэтым у паўночным паўшар’і покрыўнае аблядненне Грэнландыі распасціраецца на поўдзень да 60 ° паўночнай шыраты (гэта значыць, да шыраты Санкт-Пецярбурга), марскія льды — да 46 — 43 ° паўночнай шыраты (гэта значыць да шыраты Крыму), а вечнай мерзлаты да 52-47 ° паўночнай шыраты.
У паўднёвым паўшар’і кантынентальная частка Антарктыды пакрыта ледавіковым шчытом таўшчынёй 2500—2800 м (да 4800 м у некаторых раёнах Усходняй Антарктыды), пры гэтым шэльфавых ледавікі складаюць ≈ 10 % ад плошчы кантынента, якая ўзвышаецца над узроўнем мора.
У кайназойскай ледавіковай эры найбольш моцным з’яўляецца плейстаценавы ледавіковы перыяд: паніжэнне тэмпературы прывяло да абляднення Паўночнага Ледавітага акіяна і паўночных абласцей Атлантыкі і Ціхага акіяна, пры гэтым мяжа абляднення праходзіла на 1500—1700 км на поўдзень ад сучаснай.
Апошняя ледавіковая эпоха скончылася паміж 15 000 і 10 000 гадамі да н.э.
Познеардовікска-раннесілурыйскі ледавіковы перыяд (460—420 млн гадоў назад)
Ледавіковыя адклады гэтага часу распаўсюджаны ў Афрыцы, Паўднёвай Амерыцы, ўсходняй частцы Паўночнай Амерыкі і Заходняй Еўропе.
Пік абляднення характарызуецца адукацыяй шырокага ледавіковага шчыта на большай частцы паўночнай (уключаючы Аравію) і заходняй Афрыкі, пры гэтым таўшчыня сахарской лядовага шчыта ацэньваецца да 3 км.
Познедэвонскі ледавіковы перыяд (370—355 млн гадоў назад)
Ледавіковыя адклады познедэвонскага ледавіковага перыяду выяўленыя на тэрыторыі Бразіліі, аналагічныя марэнныя адклады — у Афрыцы (Нігер). Ледавіковая вобласць распасціралася ад сучасных вусця Амазонкі да ўсходняга ўзбярэжжа Бразіліі.
Познепратэразойская ледавіковая эра (900—630 млн гадоў таму)
У стратыграфіі позняга пратэразоя вылучаецца лапландскі ледавіковы гарызонт (670—630 млн гадоў назад), выяўлены ў Еўропе, Азіі, Заходняй Афрыцы, Грэнландыі і Аўстраліі. Палеакліматычная рэканструкцыя познепратэразойскай ледавіковай эры наогул і лапландскага перыяду ў прыватнасці абцяжараная недастатковасцю дадзеных аб дрэйфе, форме і становішчы кантынентаў у гэты час, аднак з улікам размяшчэння марэнных адкладаў Грэнландыі, Шатландыі і Нармандыі мяркуецца, што Еўрапейскі і Афрыканскі лядовыя шчыты гэтага перыяду часам зліваліся ў адзіны шчыт.
Дуніў (Бускі раён)
Дуніў (Ду́нів) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 1195
NGC 1195 (іншыя абазначэнні — MCG -2-8-42A, NPM1G -12.0111, PGC 11517) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Журатын
Журатын (Жура́тин) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Тыгровая акула
Тыгровая акула (Galeocerdo cuvier) — адзін з найбольш распаўсюджаных відаў акул на Зямлі.
Тыгровая акула шырока распаўсюджаная ва ўсім свеце і жыве як у акіяне, так і паблізу ад ўзбярэжжа.
Постаць
Адна з самых буйных драпежных рыб. Дасягае ў даўжыню 5 м, але сустракаюцца і больш буйныя асобіны, яны з'яўляюцца жывароднымі істотамі, колькасць акулёнкаў можа дасягаць да 40 штук. Вага — ад 570 да 750 кг. Гэтая акула атрымала сваю назву з-за палос, падобных на тыгровыя, якімі пакрытыя маладыя асобіны.
IC 4292
IC 4292 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сету
Сету (саманазвы setu, seto) — малалікі фіна-ўгорскі народ, які насяляе Пячорскі раён Пскоўскай вобласці Расіі і прылеглыя раёны Эстоніі, якія да 1920 года ўваходзілі ў склад Пскоўскай губерні. Гістарычная вобласць пражывання народа сету завецца Сетумаа.
Дакладную колькасць сету вызначыць цяжка, бо гэтая этнічная група не занесена ў спісы народаў, якія пражываюць на тэрыторыі Расіі і Эстоніі, падвергнулася моцнай асіміляцыі, але часцей называецца лічба 10 тыс. чал. Пры перапісах насельніцтва сету звычайна запісвалі сябе эстонцамі і рускімі. У Расіі паводле перапісу 2002 года 197 чалавек ідэнтыфікавалі сябе як сету.
У Эстоніі сету афіцыйна маюць статус нацыянальнай меншасці, іх мова лічыцца вырускі дыялектам эстонскай мовы. У сувязі з выкладаннем у школах блізкай літаратурнай эстонскай сету Эстоніі перайшлі на яе. Самі сету лічаць сваю мову самастойнай.
Сету ў адрозненне ад лютэран-эстонцаў праваслаўныя.
Кашыцы (Малапольскае ваяводства)
Кашыцы (Koszyce) — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 50 км на ўсход ад цэнтра Кракава і за 270 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кашыцы. Плошча 3,25 км². Насельніцтва 800 чалавек.
Антоній Вялікі
Антоній Вялікі, вялебны (каля 251, Кома, Егіпет —, Дэйр-Мары) — раннехрысціянскі падзвіжнік і пустэльнік, заснавальнік пустэльнага манаства. Дзень памяці — 30 студзеня (17 студзеня па старым стылі).
Сонечнае зацьменне 13 снежня 1974 года
Сонечнае зацьменне 13 снежня 1974 года — частковае сонечнае зацьменне 151 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,8266 і дасягнула свайго максімуму ў 16:13:13 UTC у пункце з каардынатамі 67° пн. ш. 69° з. д..
Зацьменне 13 снежня 1974 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1974 годзе і 171-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 чэрвеня 1974 года, наступнае — 11 мая 1975 года.
Забрыд (Бускі раён)
Забрыд (Забрі́д) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Шуберт Гамбета
Шуберт Гамбета (Schubert Gambetta;  — ) — уругвайскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1950 у складзе нацыянальнай зборнай Уругвая.
NGC 1644
NGC 1644 (іншае абазначэнне — ESO 84-SC30) — рассеянае скопішча ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Трыест (правінцыя)
Трыест (Provincia di Trieste, Tržaška pokrajina, Provinzia di Triest, Provincia de Trieste) — скасаваная правінцыя ў Італіі, у вобласці Фрыулі-Венецыя-Джулія. Існавала да 30 верасня 2017 года.
Цэнтрам правінцыі быў горад Трыест.
Вуліца Нафтавікоў (Наваполацк)
Вуліца Нафтавікоў  (, улица Нефтяников) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада (10-ы мікрараён) і цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Маладзёжнай да вуліцы Камсамольскай. Працягласць вуліцы складае каля 900 метраў. Вуліца ўзнікла ў выніку будаўніцтва шматкватэрных дамоў у 2010-х гадах. Забудова вуліцы — тыповая, панэльная і цагляная з пераменнай этажнасцю да 10 паверхаў. Актыўнае будаўніцтва новых шматкватэрных жылых дамоў на гэтай вуліцы працягваецца і сёння.
Куарна-Сопра
Куарна-Сопра (Quarna Sopra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 285 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 28020. Тэлефонны код — 0323.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Галіцка-Валынскае княства
Галіцка-Валынскае княства або Рускае каралеўства — адно з буйнейшых княстваў Русі, размешчанае у вярхоўях Днястра, Віслы, Нарава і Прыпяці. Узнікла ў выніку аб'яднання Галіцкага і Уладзіміра-Валынскага княстваў (1199) уладзіміра-валынскім князем Раманам Мсціславічам (1170—1205).
Гісторыя
Раман вёў няспынныя войны з суседзямі і міжусобныя войны на Русі, у 1203 захапіў Кіеў і прыняў тытул вялікага князя кіеўскага. Яго княжанне праходзіла ў вострай барацьбе з галіцкімі баярамі.
Манастыр Святога Антонія
Манастыр святога Антонія (Deir Mar Antonios) — найстаражытны хрысціянскі манастыр Егіпта. Знаходзіцца на поўначы мухафазы (правінцыі) Чырвонае Мора ў Аравійскай пустыні, належыць копцкай праваслаўнай царкве.
Галіцка-Валынскае княства
Гісторыя
У 1259 залатаардынскі цемнік Бурундай папраўдзе падпарадкаваў Галіцка-Валынскае княства, на яго загад мясцовыя князі самі знішчылі умацаванні амаль ва ўсіх сваіх гарадах. Пасля смерці Данілы (1264) княства распалася на 4 удзелы, якія намінальна падпарадкоўваліся галіцкаму князю. Галіцкімі князямі паслядоўна былі: Шварн Данілавіч (1264 −1269), Леў Данілавіч (1269 −1301), Юрый Львовіч (1301—1308), Андрэй і Леў Юр'евічы (1308—1323).
Манастыр Святога Антонія
Гісторыя
У гэтых месцах у скальным гроце вышэй манастыра вёў аскетычны адасоблены лад жыцця і памёр бацька манаства - святы Антоній Вялікі (251-356 гг.). Стагоддзем пазней грэчаскі вучоны Анастасій напісаў жыццё Святога Антонія.
Пасля скону святога месца яго адзіноты стала збіраць шматлікіх паломнікаў з Сірыі, Эфіопіі, Егіпта і іншых краін.
Галіцка-Валынскае княства
Гісторыя
Для гаспадаркі Галіцка-Валынскага княства характэрныя развітыя рамёствы, наяўнасць вялікай колькасці гарадоў — у 13 ст. звыш 80, з якіх найважнейшыя: Галіч, Уладзімір, Церабоўль, Перамышль, Дарагічын, Луцк, Львоў, Угроўск. Важную ролю мела здабыча солі. Знаходзячыся на скрыжаванні водных і сухапутных дарог, Галіцка-Валынская Русь мела вялікую ролю ў еўрапейскім гандлі, вывозячы хлеб, быдла, соль, рамесныя вырабы. Квітнела мастацтва, былі пабудаваныя саборы, абарончыя збудаванні, будынкі ўпрыгожаныя белакаменным разьбярствам і блізкія па тыпе і аздабленню аналагічным пабудовам Уладзіміра-Суздальскага княства (Успенскі сабор ва Уладзіміры-Валынскім (1160), палац, лесвіцы з сенцамі, палацавы храм у Галічы (сяр. 12 ст.)). Галіч быў буйным цэнтрам кніжнай справы.
Манастыр Святога Антонія
Гісторыя
Першыя пабудовы манастыра былі закладзены ў III ст. У VI стагоддзі ў манастыр Святога Антонія з-за пастаянных набегаў бедуінаў пачалі перасяляцца манахі з Вадзі-Натрун. У XI ст. манастыр быў разрабаваны і разбураны арабамі, але быў адноўлены коптамі праз 100 гадоў. У Сярэднія стагоддзі манастыр падоўгу стаяў закінутым, без дзвярэй; насельнікаў было ўсяго некалькі.
У цяперашні час
Літургія здзяйсняецца ў храме Святога Марка, пабудаваным у XVIII стагоддзі. Як і ў манастырах Вадзі-Натрун, у манастыры Святога Антонія захоўваюцца старажытныя рукапісы (1700 манускрыптаў) з тэкстамі пераважна на копцкай і арабскай мовах.
Месцам пастаяннага паломніцтва з'яўляецца пячора святога Антонія, размешчаная вышэй манастыра на вышыні 276 м (680 м над узроўнем Чырвонага мора).
Карла Гальдоні
Карла Гальдоні  (Carlo Goldoni; 25 лютага 1707, Венецыя —, Парыж) — венецыянскі драматург.
NGC 1196
NGC 1196 (іншыя абазначэнні — MCG -2-8-42B, PGC 11522) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Печышча (Чэрвеньскі раён)
Пе́чышча (, Печище) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Пакроўск
Пакроўск (Покровск) — горад (з 1997 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хангаласкага улуса Якуціі. Насельніцтва 11,0 тыс. чал. (2006). Заснаваны ў 1682 годзе.
Размешчаны ў цэнтральнай Якуціі, на левым беразе ракі Лена, за 78 км на паўднёвы захад ад Якуцка.
Годам заснавання лічыцца 1682 год, у якім адбылося апошняе паўстанне хангаласкіх якутаў супраць казакоў. Пасля паражэння паўстаўшых 1(11) кастрычніка, у Пакроў дзень, войскі ваяводы Івана Прыклонскага ўсталявалі на высокім каравульным мысу вялікі драўляны крыж, названы Пакроўскім.
У 1703 годзе частка пустэльнікаў Спаскага манастыра з Якуцка пераехала на новае месца і заснавала своеасаблівае аддзяленне манастыра, названае Пакроўскай пустынню. У 1724 годзе пустынь згарэла. На яе месцы асела некалькі сем’яў рускіх сялян. Паселішча затым стала ямшчыцкай станцыяй прыленскага тракта.
У 1870 годзе ў Пакроўску была пабудавана другая царква, што давала яму статус сяла.
У 1931 годзе Пакроўск стаў адміністрацыйным цэнтрам Заходне-Кангаласкага раёна, які затым быў перайменаваны ў Арджанакідзаўскі, а цяпер Хангаласкі. У 1941 годзе атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. 26 верасня 1997 года прысвоены статус горада.
Прамысловасць і транспарт
Звязаны асфальтаванай аўтамабільнай дарогай з Якуцкам. Рачная прыстань. Паромная пераправа праз Лену Масхагалох — Качыкацы.
Залінія (гістарычны раён Гомеля)
Залінейны раён, Залінія — мясцовая назва паўднёва-ўсходняй часткі Савецкага раёна г. Гомеля, які ўвайшоў у мяжу горада ў 1930-я гады. Яго ўмоўнымі межамі з’яўляюцца: лінія чыгункі (на паўночным усходзе; адсюль назва), правы бераг ракі Сож (на ўсходзе), мікрараён Любенскі (на паўднёвым захадзе), былая гарадская мяжа 19 — пачатку 20 стст., якая праходзіла паблізу ад, прыблізна па вул. Беларускай (на поўначы). Асноўныя вуліцы: Быхаўская, Любенская, Леванеўскага, Новалюбенская, Чкалава. Раён узнік як рабочы пасёлак. Забудоўваўся пераважана 1—2 павярховымі дамамі сядзібнага тыпу. Шматлікія сады і гароды надаюць яму асаблівую маляўнічасць. На тэрыторыі Залінейнага раёна размешчаны былая вёска Любны і засценак Манастырок.
Акула-бык
Акула-бык або Тупарылая акула (Carcharhinus leucas) — від акул з атраду кархарынападобных (Carcharhiniformes).
Арэал
Гэтыя акулы распаўсюджаныя паўсюдна і часта заходзяць у рэкі. Часам падымаюцца на многія кіламетры уверх па цячэнні. Яны пранікаюць, у прыватнасці, у Ганг, Замбезі і многія іншыя ракі Азіі, Афрыкі, Амерыкі і Аўстраліі (напрыклад, у раку Кларэнс), назіралася ў Амазонцы (каля горада Ікітас, за 4000 км ад вусця), у рацэ Місісіпі (аж да Сент-Луіса і ракі Ілінойс), возеры Мічыган. Пастаянна жыве ў возеры Нікарагуа.
Трыест (значэнні)
Трыест — горад
Завадскэ (Бускі раён)
Завадскэ (Заводське́) — вёска ў Бускім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Джордж Гамільтан-Гордан Абердзін
Джордж Гамільтан-Гордан Абердзін (George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen;,  — , Лондан) — англійскі палітычны дзеяч. 34-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі ў 1852—1855 гг. Быў адным з лідараў торы, а з 1850 года — пілітаў. У 1828—1830 і ў 1841—1846 гадах займаў пасаду міністра замежных спраў Вялікабрытаніі.
IC 4293
IC 4293 — галактыка тыпу E-S0 (эліптычная спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Стары храм
Стары храм — альбом беларускага рок-гурта Мроя. Запісаны ў 1983—1986 гадах на студыі гурта Бонда.
Цехановец
Цехано́вец (Ciechanowiec) — горад у Падляскім ваяводстве Польшчы. Уваходзіць у склад Высокамазавецкага павета, цэнтр вяскова-гарадской гміны Цехановец.
Гісторыя
У 1940—1944 — цэнтр раёна Беластоцкай вобласці БССР.
Новэ Бжэска
Новэ Бжэска (Nowe Brzesko) — горад на поўдні Польшчы на рацэ Вісла. Размешчаны за 30 км на ўсход ад цэнтра Кракава і за 280 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Новэ Бжэска. Плошча 7,26 км². Насельніцтва 1,7 тыс. чалавек.
Алена Юр’еўна Кручынкіна
Алена Юр’еўна Кручы́нкіна (нар., пас. Смольны, Мардовія) — расійская і беларуская біятланістка, якая цяпер выступае за зборную Беларусі, чэмпіёнка Еўропы 2020 года ў гонцы пераследвання, прызёрка чэмпіянату Расіі. Майстар спорту Расіі.
Юніёрская кар’ера
Неаднаразова станавілася пераможцай і прызёрам першынстваў Расіі і адборачных спаборніцтваў у малодшых узростах. Сярэбраны прызёр Усерасійскай зімовай Універсіяды 2016 года ў змешанай эстафеце.
Удзельнічала ў трох чэмпіянатах свету сярод юніёраў (2014, 2015, 2016) і адным чэмпіянаце Еўропы (2015), але ў асабістых дысцыплінах не падымалася вышэй за 17-е месца. На чэмпіянаце свету сярод юніёраў па летнім біятлоне 2015 была восьмай у спрынце і сёмай у пераследванні.
У сезоне 2015/16 удзельнічала ў некалькіх этапах юніёрскага Кубка IBU, найлепшы вынік — сёмыя месцы на этапах у Валь-Мартэла і Ленцэрхайдэ. У агульным заліку сезона заняла 15-е месца.
Дарослая кар’ера
Неаднаразовая пераможца чэмпіянату Прыволжскай ФА.
Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі 2018 года ў каманднай гонцы і гонцы патрулёў у складзе каманды Мардовіі.
Станавілася пераможцай этапаў Кубка Расіі ў эстафеце.
Асабістае жыццё
Сястра-блізнюк Ірына таксама займаецца біятлонам.