cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фернан Магелан
Партугалія
У 1514 годзе ён бярэ ўдзел у баявых дзеяннях у Марока пад горадам Аземмур. У адным бою яго паранілі ў нагу (ён застаўся кульгавым), у іншым пад ім забілі каня. Яму даручылі ахоўваць адбіты ў маўраў скот, але неўзабаве звінавацілі ў тым, што ён таемна прадаў маўрам частку здабычы. Абураны Магелан без дазволу адправіўся ў Партугалію, каб апраўдацца. Сваімі самавольнымі дзеяннямі ён выклікаў гнеў караля і быў змушаны вярнуцца да месца службы. У Афрыцы вінавачанні з яго знялі, ён падаў у адстаўку і вярнуўся на радзіму. Ён просіць караля павялічыць яму пенсію, але атрымвае адмову.
Складана сказаць, калі ў Магелана з’явілася задума вандравання, якая яго ўславіла. Сябар Серан пісаў з Малук лісты, з якіх можна было зрабіць выснову, што Астравы Вострых запраў знаходзяцца вельмі далёка на Усходзе і параўнальна блізка ад Амерыкі. У адным са зваротных лістоў Магелан намякаў яму, што можа хутка прыбыць на гэтыя астравы, «калі не праз Партугалію, то праз Кастылію». Невядома, калі быў напісана гэты ліст, але цалкам магчыма, што яшчэ падчас знаходжання Магелана ў Партугаліі. У гэты час ён вывучае даступныя яму партугальскія карты, гутарыць з капітанамі.
Падчас адной з аўдыенцый з Мануэлам I Магелан просіць даць яму марскую службу і адправіць у плаванне. Кароль адмаўляе. Тады ён пытае дазволы прапанаваць свае паслугі іншым дзяржавам. Кароль дазваляе. Яму не патрэбен Магелан. Некаторыя крыніцы сцвярджаюць, што Магелан зрокся ад падданства Партугаліі, але дакументаў пра гэта не захавалася. Неўзабаве з Партугаліі ў Іспанію перабіраецца цэлая група партугальскіх маракоў.
Іспанія
Магелан пасяліўся ў Севільі, дзе блізка сышоўся з партугальскім эмігрантам Дыега Барбозам, начальнікам арсенала. У канцы 1517 — пачатку 1518 Магелан жэніцца з яго дачкой Беатрычэ. У лютым 1519 года ў іх нарадзіўся сын. Сын Барбоза — Дуартэ Барбоза, як і Магелан, раней служыў у Індыі. Ужо пасля смерці Магелана і Дуартэ Барбозы за аўтарствам Дуартэ Барбозы выйдзе кніга з апісаннем краін Паўднёвай і Паўднёва-усходняй Азіі: «Livro de Duarte Barbosa» («Кніга Дуартэ Барбозы»). Аднак у архівах існуюць асобнікі дадзенай працы, дзе аўтарам паказаны Магелан. У гэтага існуюць розныя тлумачэнні. Магчыма, што дадзеныя асобнікі былі паднесены каралю Карлу I пад імем Магелана, каб умацаваць яго аўтарытэт. Імаверна таксама, што кніга з’яўляецца супольнай працай Магелана і Барбозы.
Магелан выкладае ідэю сваёй экспедыцыі ў севільскім «Палаце Кантрактаў» (ведамстве, што займаецца арганізацыяй экспедыцый). Ён не сустракае там падтрымкі, але Хуан дэ Аранда, адзін з кіраўнікоў Палаты, уступае ў кантакт з Магеланам і абяцае яму сваю падтрымку за 20 % ад будучых прыбыткаў. Неўзабаве ў Іспанію прыбывае патужнік Магелана астраном Руі Фалеру. З яго дапамогай атрымоўваецца старгавацца на 1/8 прыбылі, належнай Арандзе. Дамова была завераная ў натарыуса. Неўзабаве Магелан уявіў свой праект кіраўніцтву Іспаніі, і ён быў ухвалены. Пачалася парыхтоўка экспедыцыі.
Вандраванне вакол свету
У экспедыцыю рыхтавалася пяць караблёў з запасам харчу на два гады. Магелан сам асабіста сачыў за гружэннем і пакаваннем прадуктаў, тавараў і рыштунку. Магелан камандаваў «Трынідадам». «Сант’яга» камандаваў Жуан Серан — брат Франсішка Серана, выратаванага Магеланам у Малацы. Трыма іншымі караблямі камандавалі прадстаўнікі іспанскай шляхты, з якімі ў Магелана адразу пачаліся канфлікты. Іспанцам не падабалася, што экспедыцыяй камандуе партугалец. Апроч таго, Магелан хаваў меркаваны маршрут плавання, і гэта выклікала незадаволенасць капітанаў. Супрацьстаянне было даволі сур’ёзным. Капітану Мендосе нават было перададзена адмысловая вымога караля спыніць спрэчкі і падначаліцца Магелану. Але ўжо на Канарскіх астравах Магелан атрымаў звесткі пра тое, што іспанскія капітаны дамовіліся паміж сабой прыбраць яго з паста, калі палічаць, што ён ім замінае.
20 верасня 1519 года флатылія на чале з Магеланам выйшла з порта Санлукар-дэ-Барамеда (утока ракі Гвадалквівір). Неўзабаве на эскадры разгарэўся канфлікт. Капітан «Сан-Антоніа» Картахена, што з’яўляўся прадстаўніком кароны ў плаванні, падчас аднаго з рапартаў дэманстратыўна парушыў субардынацыю і стаў зваць Магелана не «капітан-генерал» (адмірал), а проста «капітан». Картахена быў другой асобай у экспедыцыі, па статусе амаль роўным камандзіру. Цягам некалькіх дзён ён працягваў гэта рабіць нягледзячы на заўвагі Магелана. Таму давялося трываць гэта, пакуль капітаны ўсіх караблёў не былі скліканы на «Трынідад» для развязка пытання пра лёс матроса-злачынца. Забыўшыся, Картахена зноў парушыў дысцыпліну, але гэтым разам ён быў не на сваім судне. Магелан асабіста схапіў яго за каўнер і абвясціў арыштаваным. Картахене дазволілі знаходзіцца не на флагманскім караблі, а на караблях спачувальнікаў яму капітанаў. Камандзірам «Сан-Антоніа» стаў сваяк Магелана Алвару Мішкіта.
29 лістапада флатылія дасягнула ўзбярэжжа Бразіліі, а 26 снежня 1519 года — Ла-Платы, дзе праводзіліся пошукі меркаванага праліва. «Сант’яга» быў пасланы на захад, але неўзабаве вярнуўся з паведамленнем, што гэта не праліў, а ўтока гіганцкай ракі. Эскадра пачала павольна прасоўвацца на поўдзень, даследуючы бераг. На гэтым шляху маракі ўбачылі пінгвінаўв. Пасоўванне на поўдзень ішло павольна, караблям заміналі штормы, набліжалася зіма, а праліва ўсё не было. 31 сакавіка 1520 года, дойдучы да 49° пд. ш. флатылія ўстае на зімоўку ў бухце, названай Сан-Хуліян.
21 кастрычніка пад 52° пд. ш. караблі апынуліся ў вузкага праліва вядоўцы ў глыб мацерыка. «Сан-Антоніа» і «Кансэпс’ён» пасылаюцца на выведку. Неўзабаве налятае бура якая доўжылася два дня. Маракі асцерагаліся, што пасланыя на выведку караблі загінулі. І яны, сапраўды, ледзь не загінулі, але калі іх панесла да берага, перад імі адкрыўся вузкі праход, у які яны ўвайшлі. Яны апынуліся ў шырокай бухце, за якой рушылі ўслед яшчэ пралівы і бухты. Вада ўвесь час заставалася салёнай, а лот вельмі часта не даставаў дна. Абодва судны вярнуліся з радаснай весткай пра магчымы праліў.
Ля вострава Доўсан праліў падзяляецца на два каналы, і Магелан ізноў падзяляе флатылію. «Сан-Антоніа» і «Кансепсьён» ідуць на паўднёвы ўсход, два іншых карабля застаюцца для адпачынку, а на паўднёвы захад адпраўляецца лодка. Праз тры дні лодка вяртаецца і маракі паведамляюць, што бачылі адкрытае мора. Неўзабаве вяртаецца «Кансепсьён», але ад «Сан-Антоніа» няма вестак. 28 лістапада 1520 года караблі Магелана выходзяць у акіян. Шлях па праліве заняў 38 дзён. На доўгія гады Магелан застанецца адзіным капітанам, які прайшоў праліў і не страціў ніводнага карабля.
Выйдучы з праліва, Магелан 15 дзён ішоў на поўнач, дойдучы да 38° пд. ш., павярнуў на паўночны захад, а 21 снежня 1520 года, дойдучы да 30° пд. ш., павярнуў на паўночны захад. Флатылія прайшла па Ціхім акіяне не менш 17 тыс. км. Не гатовая да такога пераходу экспедыцыя выпрабоўвала велізарныя пазбаўленні.
6 сакавіка 1521 года флатылія ўбачыла востраў Гуам з групы Марыянскіх астравоў. Ён быў населены. Лодкі атачылі флатылію, пачаўся гандаль. Неўзабаве высветлілася, што мясцовыя жыхары крадуць з караблёў усё, што трапіцца пад руку. Калі яны ўкралі шлюпку, еўрапейцы не вытрымалі. Яны высадзіліся на востраў і спалілі паселішча астраўлянаў, забіўшы пры гэтым 7 чалавек. Пасля гэтага яны забралі лодку і захапілі свежыя прадукты. Астравы былі названы Зладзейскімі (Ландронес). Пры сыходзе флатыліі мясцовыя жыхары пераследавалі караблі на лодках, закідваючы іх камянямі, але без асаблівага поспеху.
Праз некалькі дзён іспанцы першымі з еўрапейцаў дасягнулі Філіпінскіх астравоў, якія Магелан назваў архіпелагам Святога Лазара. Асцерагаючыся новых сутыкненняў, ён шукае незаселены востраў. 17 сакавіка іспанцы высадзіліся на востраве Хаманхом. Пераход праз Ціхі акіян скончыўся.
На востраве Хомонхом быў уладкаваны лазарэт, куды перавезлі ўсіх хворых. Свежая ежа хутка вылечыла маракоў, і флатылія адправілася ў далейшы шлях сярод астравоў. На адным з іх раб Магелана Энрыке, які нарадзіўся на Суматры, сустрэў людзей, якія размаўлялі на яго мове. Кола замкнулася. Упершыню чалавек абыйшоў зямлю.
7 красавіка 1521 года экспедыцыя ўвайшла ў порт Себу на аднайменным востраве. Месцы былі цывілізаваныя, і з еўрапейцаў нават паспрабавалі ўзяць гандлёвую пошліну. Іспанцы адмовіліся плаціць, а мусульманскі купец, які аказаўся ў горадзе, параіў раджы не ваяваць з еўрапейцамі, і вымога была знята.
Смерць
Адзін з правадыроў вострава Маутан Лапу-Лапу (Сілапулапу) пярэчыў новым парадкам і не збіраўся аддавацца пад уладу Хумабона. Магелан арганізаваў супраць яго вайсковую экспедыцыю. Ён хацеў навочна прадэманстраваць мясцовым жыхарам моц Іспаніі. Бітва аказалася непадрыхтаванай. З-за водмелі судны і лодкі не змаглі падысці на блізкую адлегласць, каб эфектыўна падтрымаць дэсантны атрад агнём. Падчас знаходжання еўрапейцаў на Себу мясцовыя жыхары мелі магчымасць вывучыць еўрапейскую зброю і яго слабыя бакі. Яны хутка рухаліся, не даючы еўрапейцам прыцэліцца, і атакавалі маракоў у неабароненыя даспехамі нагі. Калі іспанцы пачалі адыходзіць, Магелан быў забіты.
Узброеныя сілы Чада
Узброеныя сілы Чада (УСЧ) (Forces armées du Tchad, FAT) — ваенная арганізацыя Рэспублікі Чад, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. З’яўляецца адным з найважнейшых кампанентаў палітычнай улады. Складаюцца з сухапутных войскаў, нацыянальнай гвардыі і ваенна-паветраных сіл. На 2019 год агульная колькасць складала 30 350 чалавек.
Наступленне на поўначы Чада
Наступленне на поўначы Чада — наступальная аперацыя паўстанцкай групоўкі «Фронт перамен і згоды ў Чадзе» (ФПЗЧ), якая разгарнулася 11 красавіка 2021 года ў рэгіёне Тыбесты на поўначы Чада. Падзеі пачаліся як рэакцыя на перамогу Ідрыса Дэбі, што знаходзіўся ва ўладзе 30 гадоў, на прэзідэнцкіх выбарах. 20 красавіка ў ходзе баявых дзеянняў лідар краіны быў забіты.
Перадгісторыя
На прэзідэнцкіх выбарах 2021 года ў Чадзе дзеючы прэзідэнт Ідрыс Дэбі, лаяльны заходнім дзяржавам, перамог і падоўжыў свой 30-гадовы тэрмін знаходжання ва ўладзе. Дэбі атрымаў большасць галасоў ва ўсіх рэгіёнах, акрамя аднаго з дэпартаментаў краіны. Апазіцыя заклікала байкатаваць выбары і адмовілася прызнаць перамогу Дэбі. У Еўропе і ЗША прызналі вынікі прэзідэнцкай гонкі легітымнымі, бо лічылі дзеючы ўрад саюзнікам у барацьбе з баевікамі «Бока Харам» і тэрарызмам як у Заходняй, так і ў Цэнтральнай Афрыцы. У дзень выбараў групоўка «Фронт перамен і згоды ў Чадзе» (ФПЗЧ), якая базавалася ў Лівіі, здзейсніла напад на памежны ваенны пост. ФПЗЧ знаходзілася пад абаронай лівійскага ваеначальніка Халіфа Хафтара і раней часта ўступала ў сутыкненні з ваеннымі Чада.
Наступленне
11 красавіка, пасля нападу на пагранзаставу, сілы ФПЗЧ выбілі ўрадавую армію з некалькіх гарадоў і пасёлкаў, а пасля пачалі прасоўванне ў бок Нджамены, сталіцы Чада. У гэты момант ЗША і Вялікабрытанія эвакуіравалі свой дыпламатычны персанал з краіны.
19 красавіка паўстанцы цалкам узялі пад кантроль Тыбесты. Па паведамленнях, на той момант падчас сутыкненняў было забіта не менш за 300 байцоў ФПЗЧ і мінімум пяць ваеннаслужачых урадавай арміі. Улады заяўлялі, што яны «цалкам знішчылі» канвоі паўстанцаў, якія накіроўваліся на сталіцу. Прадстаўнік Узброеных Сіл Чада паведамляў аб разгрому вялікага атрада праціўніка ў паўночнай правінцыі Канем. Генерал Азэм Бермандаа Агуна заявіў пра палон 150 паўстанцаў, а таксама аб 36 параненых чадскіх салдатах.
20 красавіка прэзідэнт Ідрыс Дэбі падчас візіту ў зону баявых дзеянняў атрымаў цяжкае раненне і неўзабаве памёр. Яго сын Махамат Дэбі Ітна змяніў яго на пасадзе кіраўніка пераходнага ваеннага савета Чада.
У гэты ж час да наступлення ФПЗЧ далучылася групоўка «Савет ваеннага камандавання выратавання рэспублікі» (СВКВР).
21 красавіка была разбамбавана база паўстанцаў на поўначы Чада. Прадстаўнікі ФПЗЧ сцвярджалі, што атака была спробай забіць іх лідара Махамата Махдзі Алі, і абвінавацілі Францыю ў падтрымцы рэйду.
24 красавіка прэс-сакратар паўстанцаў заявіў, што яны «рыхтуюцца да наступленне» на Нджамену і «не прымаюць ніякага ваеннага ўрада». Ён таксама зноў абвінаваціў Францыю ў нанясенні авіяўдараў па байцам ФПЗЧ, што тая адмаўляла.
25 красавіка прадстаўнік урада заявіў, што разбітыя паўстанцы беглі ў Нігер, але ўлады краіны не дапамагаюць мяцежнікам, а занялі бок ваеннай хунты. 27 красавіка было знішчына, па заяве ўрада, чатыры машыны паўстанцаў. 28 красавіка ў раёне Канем аднавіліся сутыкненні з удзелам наземных і паветраных сіла урадавай арміі. 29 красавіка паўстанцы заявілі, што захапілі горад Нако, дзе таксама быў збіты верталёт. Аднак прадстаўнік урада заявіў, што верталёт разбіўся з-за «тэхнічных збояў удалечыні ад поля бою.
6 мая паведамлялася пра баі паблізу мяжы з Нігерам. Паўстанцы былі разгромлены і беглі на поўнач.
9 мая ўлады заявілі пра перамогу над паўстанцамі. У той жа час прадстаўнікі ФПЗЧ абверглі гэтую інфармацыю, адзначыўшы, што баявыя дзеянні працягваюцца.
Рэакцыя
Апазіцыйныя палітыкі назвалі захоп улады ваеннымі дзяржаўным пераваротам. 27 красавіка ў Нджамене ўспыхнулі пратэсты супраць хунты. Адна жанчына была забіта ў сталіцы, калі пратэстоўцы напалі на аўтобус, у той час як паліцыя ўжыла слёзатачывы газ для разгону дэманстрацый.
Прадстаўнікі Расіі, Францыі, Ізраіля, Малі, Нігера, Сенегала і Злучаных Штатаў Амерыкі, а таксама ААН, ЕС і Афрыканскага саюза выступілі з асуджэннем гвалту і выказалі спачуванне ў сувязі з гібеллю Ідрыса Дэбі. 22 красавіка Францыя публічна выступіла ў абарону захопу ўлады сынам Дэбі, заявіўшы, што гэта было неабходна пры «выключных абставінах».
Лясны ібіс
Арэал
Вядома, што яшчэ ў XVII стагоддзі лясны ібіс жыў на тэрыторыях Міжземнамор’я да Альпаў. Сёння ў дзікай прыродзе ў Еўропе від не сустракаецца. У прыродзе лясныя ібісы захаваліся толькі ў Марока і Турцыі, каля дзясятка пар знойдзена ў Сірыі ля мяжы з Турцыяй. У цяперашні час від знаходзіцца пад крытычнай пагрозай (ахоўны статус — CR).
Веркаўляны
Веркаўля́ны (, Верковляны) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 56 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 80 км ад Мінска, 19 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.
Гісторыя
У пач. XX ст. засценак у Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі.
З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, засценак, потым фальварак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.
Лысыя ібісы
Лысыя ібісы (Geronticus) — род птушак сямейства ібісавых.
Арэал рассялення — поўдзень Афрыкі і раён Міжземнамор'я, пераважна горныя раёны.
У родзе вылучаюць два віды, якія жывуць сёння — лысы ібіс (Geronticus calvus) і лясны ібіс (Geronticus eremita), а таксама некалькі вымерлых відаў. Лясны і лысы ібіс — птушкі з даўжынёй цела да 70-80 см і масай да 1,2-1,5 кг, вонкава падобныя, але ў ляснога ібіса на галаве ёсць чубчык.
Губкін (горад)
Губкін — горад (з 1955 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Губкінскай гарадской акругі Белгародскай вобласці. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Белгародскай вобласці за 20 км на захад ад Старога Аскола і за 116 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Белгарада, па абодвух берагах ракі Асколец, правага прытоку ракі Аскол. Насельніцтва — 87896 чалавек (2014).
Дэгазацыя нафты
Дэгазацыя нафты (degassing of crude oil; Erdölentgasung), працэс выдалення са здабытай нафты нізкамалекулярных вуглевадародаў — метану, этану і часткова прапану, а таксама серавадароду, азоту, вуглякіслага газу.
Дэвелаперская дзейнасць
Дэвелаперская дзейнасць — дзейнасць, звязаная з распрацоўкай і суправаджэннем інвестыцыйных праектаў з аб’ектамі нерухомай маёмасці.
Fusidium
Fusidium  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1809 годзе.
Дэвелаперская дзейнасць
Дэвелапэры купляюць зямлю, фінансуюць здзелкі з нерухомасцю, ствараюць ці наймаюць кампанію, якая будзе будаваць згодна з падтрыхтаваным дэвелапэрам праектам, а таксама кантралююць і арганізуюць увесь гэты працэс ад пачатку да канца. Дэвелапэры звычайна прымаюць на сябе найбольшую рызыку ў стварэнні або рэканструкцыі нерухомасці, аднак атрымоўваюць найбольшую карысць. Як правіла, дэвелапэры набываюць дзялянку зямлі, распрацоўваюць праект будынка, займаюцца ягоным маркетынгам, атрымліваюць неабходную грамадскую падтрымку і фінансаванне, будуюць структуру, пасля чаго кіруюць пабудаванай маёмасцю праз арэнду ці ў канчатковым рахунку прадаюць яе.
Fusidium
Класіфікацыя
Род Fusidium налічвае 130 відаў:
Абу Хамід Аль-Газалі
Аль-Газалі́ (الغزالى), поўнае імя Абу-Хамі́д Мухама́д ібн-Мухама́д Аль-Газалі́́, ابو حامد محمد بن محمد الغزالى; — ) — ісламскі багаслоў і філосаф персідскага паходжання, нарадзіўся ў мястэчку Тус (Харасан). Адзін з найбольш аўтарытэтных настаўнікаў, уваходзіць у лік пачынальнікаў суфізма. З 1091 года ўзначальваў багаслоўскую школу ў Багдадзе па запрашэнні сельджукскага султана. Дзейнасць аль-Газалі была накіравана на фармаванне ўсебаковага і сістэматычнага вучэння суфізма, ён сфармуляваў тэарэтычную базу суфізма і дамогся яго інтэграцыі з агульнапрызнаным ісламам. Разглядаючы пытанне аб свабодзе волі чалавека і боскае яе прызначэння, Газалі развіваў канцэпцыю «прысваенне» — касба, па якой чалавек вольны выбіраць паміж дрэннымі і добрымі ўчынкамі, накшталт прапануюцца ёй Алахам, і таму нясе за іх адказнасць. У шэрагу твораў разгарнуў палеміку з мусульманскімі філосафамі, прадстаўнікамі ўсходняга арыстацелізму (Аль-Фараб, Ібн Сіна і іншымі), па праблемах вечнасці свету, тэорыі прычыннасці і да таго падобнае. Выкладаючы погляды філосафаў, фактычна спрыяў іх распаўсюджванню ў мусульманскім свеце.
Дэвелаперская дзейнасць
У Беларусі і Расіі таксама ўжываецца роднаснае да дэпелапера паняцце забудоўшчык — юрыдычная асоба, якая прыцягвае грашовыя сродкі дольшчыкаў для будаўніцтва ўласнымі сіламі і (або) з прыцягненнем трэціх асоб аб’ектаў долевага будаўніцтва шляхам заключэння дагавораў.
Абу Хамід Аль-Газалі
Газалі моцна паўплываў на развіццё мусульманскай думкі, а таксама на сярэднявечную мусульманскую філасофію, атрымліваўшы мянушку Худжжат аль-іслам (Довад ісламу).
IC 1511
IC 1511 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор’і Пегас.
Абу Хамід Аль-Газалі
Біяграфія
Абу Хамід аль-Газалі нарадзіўся ў 1058 годзе. Яго сям'я жыла ў Тусе і мела персідскае паходжанне. Бацька Абу Хаміда быў прядыльшчыкам воўны. Ён рана пайшоў з жыцця і выхаваннем Абу Хаміда і яго брата Абуль-Футуха Ахмада заняўся адзін з сяброў бацькі. Неўзабаве спадчына, пакінутая бацькам, вычарпалася і паколькі сябар бацькі сам быў вельмі бедны, ён прапанаваў братам паступіць у медрэсэ ў якасці вучняў, каб пракарміць сябе.
IC 1511
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Абу Хамід Аль-Газалі
Біяграфія
У 1070 годзе аль-Газалі разам з братам пераехалі ў Джурджан (Гарган) для працягу навучання ў імама Ахмада ар-Разікані і Абуль-Касім Джурджыяні. У 1080 годзе аль-Газалі паехаў у Нішапур для таго, каб стаць студэнтам вядомага мусульманскага вучонага Абуль-Маалі аль-Джувайні (пам. у 1085 годзе), вядомага як Імам аль-Харамайн. У імама аль-Джувайні Абу Хамід вывучаў фікх, усул аль-фікх, ашарыцкі калам і іншыя дысцыпліны. Сярод настаўнікаў аль-Газалі, якія навучылі яго тонкасцям суфізму, былі Фазл ібн Мухамад аль-Фарамізі (вучань Абуль-Касіма аль-Кушайры) і Юсуф ан-Насадж.
Бук
Бук (Fagus) — род кветкавых раслін сямейства.
Солан (вёска)
Со́лан (, Солон) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Языльскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Горкаўскага сельсавета.
Бук
Батанічнае апісанне
Двухдольныя, аднадомныя лістападныя дрэвы вышынёй да 50 м, дыяметрам ствала да 2—2,5 м, з густой амаль цыліндрычнай кронай і шэрай гладкай карой. Жывуць да 500 гадоў. Лісце эліптычнае, бліскучае. Кветкі дробныя, аднаполыя. Плады — трохгранныя арэхі.
Арэал
Адрозніваецца 10 відаў. Пашыраны ў нетрапічных абласцях Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі ў дзікарослым стане ў час кліматычнага оптымуму галацэну трапляўся.
Казмінак (гміна)
Казмі́нак (Koźminek) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Калішскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Казмінку. Плошча гміны складае 88,65 км². Станам на 2014 год у гміне Казмінак пражывалі 7544 чалавекі, шчыльнасць — 85,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 24 салецтвы.
Абу Хамід Аль-Газалі
Біяграфія
Неўзабаве маладога і таленавітага багаслова заўважае сельджукскі візір Нізам аль-Мульк. Ён запрасіў аль-газу ў Багдад і даручае яму ўзначаліць медрэсэ Нізаміі. З 1091 па 1095 год ён выкладае ісламскае права ў створаным ім вучонай установе. У медрэсэ вучылася каля 300 вучняў, сярод якіх былі: Абу Бакр ібн аль-Арабі, Абу Джыльда ібн ар-Разар, Абу Гайс аль-Джайлі, аль-Барбабазі, Абуль-Байіх аль-Бакраджы, Абуль-Аббас аль-Аклішы, Абдул-Кадыр аль-Джылані, Мухамад ібн Ях'я аш-Шафіі і іншыя вядомыя ісламскія багасловы.
У 1092 годзе Нізам аль-Мульк гіне ад рук ісмаілітаў і ў 1095 годзе аль-Газалі на падставе ажыццяўлення хаджа разам з сям'ёй пакідае Багдад. Сам аль-Газалі тлумачыць свой учынак наступным чынам: «Затым, паназіраўшы за сабой з боку, я знайшоў сваё становішча небяспечным для мяне, і што я вельмі прывязаўся да ўсяго таго, што набыў з дабротаў зямнога жыцця, і ўсяму таму, што атачала мяне. Затым я, прасачыўшы за сваімі справамі, заўважыў, што лепшае, чым я магу быць заняты, — гэта выкладанне і навучанне. Але гэта былі навукі, якія не прыносяць карысці на тым свеце і не гэтак важныя для зямнога прахлага жыцця. Я ўспомніў пра свой намер навучаць, і аказалася, што раблю гэта не чыста дзеля Алаха, а дзеля славы і пашаны. Тады я пераканаўся, што знаходжуся на краі бездані і ў выніку магу трапіць у Пекла, калі не вазьмуся за выпраўленне свайго становішча. І таму я вырашыў выехаць з Багдада, паколькі думкі аб маім становішчы не давалі мне спакою, але маёй душы (нафсу) гэта зусім не спадабалася, і яна стала мне пярэчыць. І, такім чынам, я стаў вагацца паміж сваёй неўтаймаванай запалам і эгаізмам і заклікамі таго святла да таго часу, пакуль справа не перайшло ад выбару да неабходнасці…»
На працягу 11 гадоў да 1106 года аль-Газалі правёў жыццё пустэльніка. Спачатку ён прыбыў у Шам. У Дамаску ён далучыўся да суфійскай практыкі адасоблячыся (халват), здзяйсняючы ўнутраныя практыкаванні (рыязат) і духоўныя намаганні (муджахадат). Некаторы час ён знаходзіўся ў служэнні (ітыкаф) у мячэці Амеядаў. Затым ён адправіўся ў Ерусалім (Байт уль-Мукаддас). Там ён вялікую частку часу праводзіў у мячэці Купал Скалы, размешчанай побач з мячэццю аль-Акса. У Іерусаліме была пачата самая знакамітая кніга імама аль-Газалі «Уваскрашэнне навук аб Веры», якую ён скончыў у Дамаску. Пасля вяртання ў Дамаск аль-Газалі здзейсніў паломніцтва ў Меку і наведаў магілу прарока Мухамеда ў Медзіне. У гэтыя гады ён напісаў найбольш значныя свае творы.
У 1106 годзе сын Нізама аль-Мулька Фахр аль-Мульк запрасіў аль-Газалі вярнуцца да выкладання, аль-газу пачынае зноў чытаць лекцыі ў медрэсэ Нізаміі ў Нішапуры. У Нішапуры аль-Газалі пазнаёміўся з шэйхам Абу Алі аль-Фармадзі, якія з'яўляюцца сёмым у ланцужку (сільсіля) шэйхаў накшбандыйскага тарыката. Пад кіраўніцтвам і настаўленнем аль-Фармадзі ён прайшоў усе прыступкі (макам) суфізма.
Незадоўга да смерці аль-Газалі зноў кідае выкладанне і вяртаецца ў Тус. Жыве ў келлі і вучыць маладых паслядоўнікаў суфійскай ладу жыцця. Аль-Газалі памёр у снежні 1111 года ва ўзросце 53 гадоў. Паводле слоў Абдул-Гафуры фарысэі ў аль-Газалі было некалькі дачок і ніводнага сына.
Калам
Думкі аль-газу аказалі важнае ўплыў не толькі на мусульманскіх, але і на хрысціянскіх сярэднявечных філосафаў. Аль-Газалі лічаць і бачных прадстаўнікоў ашарыцкага калама (фактычна апошнім вялікім філосафам калама, якія завяршылі стварэнне ашарыцкай метафізікі) і асноватворным тэолагам суфізму. Яго асобу самапаглыбленасць мысляра і містыка, не адмаўляемся ад перадачы сваіх ведаў іншым, але пазбягаць мірскіх ушанаванняў і ўлады, вельмі папулярны як прыклад «сапраўднага» мусульманіна — муміна.
Аль-Газалі увёў новую інтэрпрэтацыю паняцця джыхад ў Каране. На думку аль-газу ў 95 аяте суры Ан-Нісан («Жанчыны») гаворка не ідзе аб барацьбе на поле бою, а пра пераадоленне свайго ніжэйшага «я» (нафс). Тэму джыхаду закрануў у кнізе «Аль-Васіт фільт-мазхаб» (том 6).
Па ўзроўні пазнавальных здольнасцей людзей аль-Газалі дзяліў іх на дзве катэгорыі: «шырокую публіку», «масу» (аль-ама, аль-'авам), і «выбраных» (аль-хаса). Да першай катэгорыі ён адносіў радавых вернікаў, якія слепа следуюць рэлігійнай традыцыі. Перад такімі людзьмі нельга даваць сімволікай-алегарычнае тлумачэнне святым тэкстам. Да першай катэгорыі ён таксама адносіў і мутакалімаў, функцыя якіх павінна абмяжоўвацца абаронай догмаў ісламу ад новаўвядзенняў (біда). Да другой катэгорыі ён прылічаў, перш за ўсё філосафаў (фаласіфа) і суфіяў, якія прыходзяць да маністынага погляду на быццё з дапамогай інтуіцыі (ільхам).
З філосафаў асноўнымі суб'ектамі яго крытыкі сталі Арыстоцель, аль-Фараб і Ібн Сіна. Даказваючы безгрунтоўнасць філасофскага шляху пазнання, аль-Газалі пастаянна выкарыстоўваў філасофскія метады абвяржэння, шырока звяртаючыся да прыёмам арыстоцелеўскай логікі. Рухальнымі сіламі яго пошуку ісціны былі сумнеў, скепсіс.
Суфізм
Аль-Газалі адыграў вельмі важную ролю ў аб'яднанні паняццяў суфізм і законаў шарыяту. Ён быў тым, хто ў сваіх працах даў фармальнае апісанне суфізму. Калі (асабліва ў гады адзіноты) ён стаў старанна вывучаў навукі (калам, філасофію, ісмаілізм, суніцкую дагматыку), ён прыйшоў да высновы, што рацыянальна сканструяваная вера не жыццёвая, і ўсур'ёз звярнуўся да суфізм. Ён зразумеў, што маральныя асновы павінны грунтавацца на непасрэдным зносінах з Алахам, а таксама на асабістым вопыце перажыванняў. Пры гэтым важна здабыццё прасвятлення або чароўнай ласкі, для якой трэба вызваліцца ад усяго штучнага.
Аль-газу вылучаў тры ўзроўню быцця.
Практычную карысць суфізм аль-Газалі бачыў у накіраванасці яго вучэнні да маральнага ўдасканаленні чалавека. Ён не прымаў дамаганні суфіяў на анталагічны яднанне з Богам і прызнаваў «яднанне» толькі як сімвал спасціжэння бажаства вышэйшай пазнавальнай сілай.
Тытулы
Працы аль-Газалі высока ацэнены ў ісламскім свеце. Ён атрымаў шмат тытулаў, сярод іх Шарафуль-А'іма (شرف الائمة), Зайнуд-дын (زین الدین — прыгажосць рэлігіі), Худжатуль-Іслам (حجة الاسلام — довад ісламу) і іншыя. Такія ісламскія багасловы як аз-Захаби=і, ас-Суюці, ан-Нававі, Ібн Асакір лічылі яго «Узнавіцелю» 5 стагоддзя хіджры. Шматаблічны вучэнні аль-газу стала прычынай таго, што мусульманскія дагматыкі адначасова падвяргалі яго крытыцы і ўсхвалялі ў якасці «доваду ісламу». У сучасным свеце аль-Газалі лічыцца адным з самых аўтарытэтных ісламскіх тэолагаў. Шэйх Хамза Юсуф піша пра яго як пра чалавека, які «літаральна выратаваў іслам».
Пасля таго, як аль-газу будучы яшчэ маладым чалавекам напісаў кнігу «аль-Манхуль фі усул аль-фікх» (Асновы ісламскага права, 1109 год), яго настаўнік Абдул-Малік аль-Джувейні сказаў: «Ты пахаваў мяне, у той час калі я яшчэ жывы, няўжо ты ня мог пацярпець пакуль я памру. Твая кніга пакрывае маю кнігу».
Аўчынкава
Аўчы́нкава (, Овчинково) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Абу Хамід Аль-Газалі
Уплыў Аль-Газаі на сусветную філасофію і светапогляд
Аль-Газалі адразу ж стаў пераклацца на шматлікія мовы, атрымаў вядомасць у хрысціянскай Еўропе і ў яўрэйскіх грамадах.
Уплыў на хрысціянства
З яго творамі быў знакам Фама Аквінскі, які яго высока цаніў.
У канцы XII стагоддзя складанне «Намеры філосафаў» было перакладзена на лацінскую мову і шырока распаўсюдзілася. «Logica et philosophia Algazelis» пераклаў Дамінік Гундзісалін сумесна з яўрэйскім навукоўцам Авендаутам. Гэты пераклад стаў асноўнай крыніцай ў Еўропе па вывучэнню арабскай філасофіі. Пры гэтым ён памылкова лічыўся паслядоўнікам Авіцэны.
Уплыў на яўрэйскую думку
У XII — XIII стагоддзях яўрэйскае насельніцтва арабскай Іспаніі актыўна валодала арабскай мовай, і яўрэйскія мысляры маглі непасрэдна ўспрымаць арабскую літаратуру. Иехуда Галеві ў сваіх палемічных працах супраць Арыстоцеля ішоў пазіцыі аль-газу («Самоопровержение філосафаў»), супрацьпастаўляючы невыразнасць філасофіі матэматыцы і логіцы. Абрахам ібн Дауд (Abraham ibn Daud) у складанні Эмунах Рамах наадварот ішоў Авіцэне і аль-Газалі ў канцэпцыі волі, намеры і экстазу (па працы аль-Газалі «Намеры філосафаў»).
У далейшым сачыненні аль-Газалі шматкроць перакладаліся на яўрэйскую мову, адным з першых перакладчыкаў быў Ісаак Альбалаг. Яго працы мелі вялікі рэзананс, пасля яго з'явілася яшчэ два пераклады.
Яўрэйскі пераклад «Намераў філосафаў» Аль-Газалі пад назвай «De'ôt ha-Fîlôsôfîm» або «Kavvanôt ha-Fîlôsôfîm» сталі ці ледзь не самымі распаўсюджанымі філасофскімі тэкстамі сярод еўрапейскіх яўрэяў.
Вытрымкі з аль-Газалі ўключалі ў свае сачыненні аб яўрэйскім законе і ладзе жыцця такія мысляры, як Майманід, Абрахам Хасід, Абадыя Майманід, Абрахам ібн Хасдай (Abraham ben Samuel ibn Chasdai) і кабаліст Абрахам Гавісон з Тлемсэна.
Скептыцызм
Рацыяналізм Газалі, спробы падвергнуць сумневу прычынай і разарваць сувязі паміж прычынамі і следствамі, якія могуць апынуцца не чым іншым, як простай паслядоўнасцю падзей, — каментуецца многімі аўтарамі як пачатак сучаснага скептыцызму.
Працы
Абу Хамід аль-Газалі з'яўляецца аўтарам больш чым 70 кніг па багаслоўскіх навуках, філасофіі і суфізму. Яго галоўныя працы носяць палемічны характар.
Уваскрашэнне рэлігійных навук
Асноўным складаннем аль-Газалі з'яўляецца трактат «Уваскрашэнне рэлігійных навук» (إحياء علوم الدين), у якім раскрываюцца пытанні культавай практыкі (ібадат), сацыяльна значных звычаяў (адат), «згубных» рыс характару (мухлікат) і рысаў, якія вядуць да выратавання (мунджыят). У гэтым трактаце аль-Газалі вызначае асноўныя суфійскія каштоўнасці і ідэалы — цярпенне, любоў, беднасць, аскетызм. «Уваскрашэнне» азначае імкненне ажывіць закасцянелую суніцкую сістэму поглядаў, вызначаючы спосабы пазнання ісціны, якія спалучаюць розум, шчырасць і любоў, сумленнасць і імкненне да Алаха. З аднаго боку ён шануе розум як неабходны для пазнання, якое ўключае ў сябе логіку, практыку, сумневы і аб'ектыўнасць. З іншага боку ён вызначае ўзроўні пробліскаў інтуіцыі і экстазу па меры набліжэння да Алаха і кажа пра калектыўных суфійскіх рытуалах.
Логіка
У сваіх працах па логіцы аль-Газалі папулярызаваў логіку ўсходніх перыпатетыкаў. Рабіў ён гэта змяняючы яе тэрміналогію і прадстаўляючы правілы логікі так, як быццам яны выводзяцца ім з Карана і Суны.
Мерачанка (рака)
Мерача́нка — рака ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ясельда.
Кажухаў (гміна)
Кажу́хаў (Kożuchów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Навасольскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кажухаве. Плошча гміны складае 179,18 км². Станам на 2006 год у гміне Кажухаў пражывалі 16 068 чалавек, шчыльнасць — 89,67 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 19 салецтваў.
Мерачанка (рака)
Даўжыня 24,3 км. Плошча вадазбору 149 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 ‰. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Выжлавічы. Цячэ ў межах раўніны Загароддзе. Вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Наваселле. Ад вытоку на працягу 16,5 км рэчышча каналізаванае. Асноўны прыток — Паўтаранавіцкі канал (злева).
Кажухаў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Беларуска-расійскія адносіны
Расія і Беларусь з’яўляюцца цеснымі партнёрамі ў эканамічнай, палітычнай і ваеннай сферах. Расія і іншыя постсавецкія дзяржавы ўяўляюць для Беларусі вельмі важны рынак збыту прадукцыі і крыніца сыравіны. На думку экспертаў, значны эканамічны рост Беларусі ў 2004—2006 шмат у чым быў звязаны з яе асаблівымі адносінамі з Расіяй. Расія і Беларусь з’яўляюцца членамі-сузаснавальнікамі Саюзнай дзяржавы, Мытнага і Еўразійскага эканамічнага саюза, а таксама ажыццяўляюць ваеннае супрацоўніцтва ў рамках АДКБ (на тэрыторыі Беларусі размешчаны шэраг расійскіх ваенных аб’ектаў). Нягледзячы на цесную інтэграцыю, у адносінах паміж краінамі перыядычна ўзнікаюць ускладненні.
Беларусь мае амбасаду ў Маскве з філіяламі ў Екацярынбургу, Казані, Калінінградзе, Краснаярску, Ніжнім Ноўгарадзе, Новасібірску, Растове-на-Доне, Санкт-Пецярбургу, Смаленску, Уфе і Хабараўску, а таксама ганаровыя консульствы ў Краснадары, Мурманску і Цюмені. Расія мае амбасаду ў Мінску і генконсульства ў Брэсце.
Эканамічнае партнёрства
У 2013 годзе тавараабарот дзвюх краін склаў каля 40 млрд долараў, на Расію прыйшлося 42,4 % беларускага экспарту і 57,6 % імпарту. Асабліва вялікая роля Беларусі ў знешнім гандлі памежных з ей рэгіенах Расіі: напрыклад, у 2013 годзе на РБ прыйшлося 53,4 % імпарту і 60,3 % экспарту Бранскай вобласці. Сацыяльная і эканамічная стабільнасць забяспечвалася доступам на расійскі рынак і атрыманнем энергарэсурсаў па ўнутраных расійскіх коштах. У той жа час беларуская эканоміка ў асноўным захавала гаспадарчыя сувязі з расійскімі прадпрыемствамі і значны прамысловы экспарт у Расію. У Расію, у прыватнасці, паступае 60-70 % усяго экспарта сродкаў транспарту, машын і абсталявання з Беларусі. У 2006 годзе на Расію прыйшлося $6,85 млрд з $19,74 млрд беларускага экспарту.
Да канца 2006 г. Беларусь мела магчымасць закупляць нафту ў Расіі па ўнутраных расійскіх цэнах і экспартаваць нафтапрадукты па сусветных цэнах, што дазваляла не толькі задавальняць унутраныя патрэбы краіны ў нафтапрадуктах, але і атрымліваць значныя даходы. Выдаткі на газазабеспячэнне часткова кампенсуюцца за кошт рээкспарту расійскага газу. У гэтай сітуацыі Беларусь не пацярпела, а выйграла ад росту сусветных цэн на энерганосьбіты.
Транзіт расійскіх вуглевадародаў
Нягледзячы на ўсе «газавыя канфлікты» ролю Беларусі як краіны-транзіцера ў 2000-я гады ўзрасла: аб’ем расійскага газу, прокачанного праз рэспубліку ў ЕС павялічыўся з 24, 6 млрд куб. м (2001 год) да 48,8 млрд куб. м. (2013 год). Разам з тым увод у эксплуатацыю Балтыйскай трубаправоднай сістэмы прывеў да памяншэння ў 2005—2010 гадах экспарту нафты па трубаправодзе «Дружба» з 70 млн тон да 53 млн тон і да падзення даходаў беларускіх прадпрыемстваў ад транспарціроўкі «чорнага золата».
Ваеннае партнёрства
У Беларусі размешчаны два расійскіх ваенных аб’екта ВС: РЛС «Волга» (Баранавічы) — уваходзіць у склад сістэмы папярэджання аб ракетным нападзе. Пастаўлена на баявое дзяжурства 1 кастрычніка 2003 года. Станцыя дэцыметровага дыяпазону дазваляе адсочваць пускі МБР на паўночна-заходнім ракетоопасном кірунку. Згодна з пагадненням, падпісаным 6 студзеня 1995 года, усе нерухомую маемасць і займаны «Волгай» і яе інфраструктурай зямельны ўчастак перададзеныя расійскаму боку ў карыстанне на 25 гадоў (да 2020 года). 43-ці вузел сувязі ВМФ (Вілейка) — забяспечвае сувязь на частотах звышдоўгіх хваль Галоўнага штаба ВМФ Расіі з атамнымі падводнымі лодкамі, якія нясуць баявое дзяжурства ў раенах Атлантычнага, Індыйскага і часткова Ціхага акіянаў.
2 сакавіка 2021 года міністэрствы абароны Беларусі і Расіі падпісалі праграму стратэгічнага партнёрства. У той жа дзень Аляксандр Лукашэнка прапанаваў размясціць расійскія самалёты на беларускіх базах для сумеснага карыстання ваеннымі дзвюх краін.
1990-я
Пачаткам міжнародных адносін паміж Расіяй і Беларуссю як незалежнымі дзяржавамі, можна лічыць падпісанне Белавежскіх пагадненняў і ўтварэнне СНД пасля распаду СССР у 1991 годзе. 13 лістапада 1992 г. было падпісана Пагадненне аб свабодным гандлі.
Беларуска-расійская інтэграцыя шмат у чым выгадная і Расіі, і Беларусі. Шматвяковае суседства брацкіх славянскіх народаў з адзінымі гістарычнымі каранямі спрыяла развіццю і взаимопроникновению іх нацыянальнай эканомікі, культуры. Каля 10 % насельніцтва Беларусі — рускія або дзеці ад змешаных шлюбаў. Разрыў гаспадарчых сувязяў вельмі балюча адбіўся на дабрабыце народа — асабліва ў Беларусі, практычна не мае ўласных энерганосьбітаў і завязанай на ўнутрысаюзны рынак.
Геапалітычнае і ваенна-стратэгічнае значэнне Беларусі як партнера для Расіі абумоўлена яе зручным геаграфічным становішчам паміж Расіяй і Заходняй Еўропай. Саюз з Беларуссю дазваляе Расіі эканоміць значныя сродкі, неабходныя для стварэння сістэмы ваенна-стратэгічнага стрымлівання на заходняй мяжы Расіі, паколькі беларускія аб’екты СПА забяспечваюць бяспеку ўсяго паветранай прасторы Беларусі і еўрапейскай Расіі — асабліва ў сітуацыі, калі аналагічныя аб’екты ў Латвіі і на Украіне былі альбо знішчаныя, альбо зачыненыя для расійскіх ваенных. Расія, у сваю чаргу, уяўляе сабой гіганцкі рынак збыту для прадукцыі беларускай прамысловасці і сельскай гаспадаркі і з’яўляецца пастаўшчыком неабходных краіне энергарэсурсаў.
Патэнцыйны саюз двух усходнеславянскіх дзяржаў зусім не заўседы расцэньваецца як спрыяльнае геапалітычнае змяненне і бліжэйшымі еўрапейскімі суседзямі і краінамі Захаду ў больш шырокім сэнсе — членамі Еўрасаюза, НАТА, ЗША. У цэлым для заходнееўрапейскіх палітыкаў характэрна меркаванне аб непажаданасці ўзмацнення інтэграцыйнага працэсу вакол Расіі.
Унутры Беларусі, а не аб’яднанню з Расіяй у адзіную дзяржаву супрацьстаяць разнастайныя апазіцыйныя групы, якія баяцца абрусення беларускай нацыі і ператварэння Беларусі з незалежнага дзяржавы ў расійскую правінцыю. Большасць такіх апазіцыйных груп не хаваюць факты фінансавання іх з боку розных заходнееўрапейскіх арганізацый.
З іншага боку, беларускае палітычнае кіраўніцтва выкарыстоўвае ідэю аб’яднання дзвюх дзяржаў як свайго роду палітычны інструмент у адносінах як з самой Расіяй, так і з Захадам.
Аляксандр Лукашэнка пачаў актыўна разыгрываць гэту тэму яшчэ падчас сваіх першых прэзідэнцкіх выбараў у ліпені 1994 года. Стаўшы кіраўніком дзяржавы, ен выкарыстаў яе для палітычнага і эканамічнага гандлю з Масквой.
2 красавіка 1996 года Прэзідэнт Расіі Барыс Ельцын і Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падпісалі дагавор аб стварэнні Супольнасці Расіі і Беларусі. У той момант гэта было выгадна і Ельцыну, якога праз два месяцы чакалі прэзідэнцкія выбары, і Лукашэнка, які спадзяваўся ўзначаліць саюзную дзяржаву.
Неўзабаве высветлілася, аднак, што кожная з бакоў хацела б атрымаць уласную выгаду ад аб’яднання. Пры падрыхтоўцы праектаў саюзнага дагавора Масква настойвала на паскарэнні прыватызацыі беларускіх прадпрыемстваў і дэмакратызацыі палітычнага жыцця ў рэспубліцы. Мінск, у сваю чаргу, патрабаваў надзялення вышэйшых заканадаўчых і выканаўчых органаў новага саюзнага аб’яднання правам выносіць рашэнні, якія былі б абавязковыя да выканання ў абодвух дзяржавах.
Барыс Ельцын, не располагавший поўнай падтрымкай Дзяржаўнай Думы, адмовіўся падпісаць беларускі варыянт саюзнага дагавора. Дакумент, які быў падпісаны 2 красавіка 1997 года, — новы дагавор аб пераўтварэнні Супольнасці ў Саюз — не ўтрымліваў канкрэтных абавязацельстваў. Гэта дало магчымасць Аляксандру Лукашэнку абвінаваціць расійскае кіраўніцтва ў тым, што яно не гатова да аб’яднання.
Адносіны паміж Масквой і Мінскам пагоршыліся. Летам 1997 года здарыўся палітычны скандал, які пачаўся з затрымання ў Беларусі расійскіх журналістаў па абвінавачанні ў незаконным перасячэнні беларуска-літоўскай мяжы. Для таго, каб дамагчыся іх вызвалення, Расія звярнулася да палітычнага і эканамічнага ціску. Пасля гэтага размовы аб аб’яднанні заціхлі надоўга. У Расіі стала своеасаблівай традыцыяй даручаць рашэнне пытанняў аб’яднання Расіі і Беларусі кіраўнікам, якія па сваей ці чужой волі сыходзілі ад актыўнай палітычнай жыцця.
25 снежня 1998 г. былі падпісаны Дэкларацыя аб далейшым яднанні Расіі і Беларусі (якая прадугледжвае ўвядзенне адзінай валюты), дагавор аб роўных правах грамадзян і Пагадненне аб стварэнні роўных умоў суб’ектам гаспадарання. Перад самым сыходам Ельцына з сваей пасады, 8 снежня 1999 года, Дагавор аб стварэнні Саюзнай дзяржавы быў нарэшце падпісаны. Бакі абавязаліся актывізаваць падрыхтоўку адзінага Канстытуцыйнага акту і вынесці яго на ўсенароднае абмеркаванне. Дагавор уступіў у сілу 26 студзеня 2000. У студзені 2000 дзяржсакратаром Саюза быў абраны Павел Барадзін.
2000-я
Змена вышэйшага палітычнага кіраўніцтва ў Расіі прывяла да чарговага стрымліванні працэсу інтэграцыі. Уладзімір Пуцін доўга прыглядаўся да свайму партнеру, пакуль у 2002 годзе прэзідэнт Беларусі не прадставіў новую ініцыятыву, згодна з якой саюзнай дзяржавай прэзідэнты могуць кіраваць па чарзе. Пуцін спачатку адкінуў гэту ідэю спрэс (заявіўшы, што вяртання да СССР не будзе), а ў жніўні 2002 прапанаваў свой уласны план дзеянняў — у маі 2003 года правесці рэферэндум па саюзнай канстытуцыі, а праз паўгода, адначасова з расійскімі парламенцкімі выбарамі, правесці выбары саюзнага парламента і прэзідэнта.
Пуцін прапанаваў пры фарміраванні кіруючых органаў саюзнай дзяржавы ўлічваць эканамічны вага і колькасць насельніцтва ўдзельнікаў. Аляксандру Лукашэнку фактычна прапаноўваўся варыянт уваходжання Беларусі ў склад Расіі, а яму самому — пасаду паўнамоцнага прадстаўніка Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Беларускім федэральнай акрузе. У адказ на гэта Лукашэнка абвінаваціў Пуціна ў спробах ператварыць Беларусь у «90-й суб’ект Федэрацыі» (а дакладней — у 6-7 новых суб’ектаў федэрацыі (па колькасці абласцей), якія страцілі б адзінства): «Нават Ленін і Сталін не дадумаліся да таго, каб раздрабіць Беларусь і ўключыць у склад СССР».
Не вырашаецца і пытанне аб стварэнні сумеснага газатранспартнага кансорцыума. Экспартны расійскі газ праходзіць праз тэрыторыю Беларусі па двух транспартным сістэмам — газаправодзе Ямал-Еўропа, які цалкам належыць «Газпрому» і пракладзены на зямлі, узятай ім у доўгатэрміновую арэнду, і газатранспартнай сістэмы «Белтрансгаз». «Газпром» ужо не першы год вядзе перамовы з Беларуссю аб набыцці 50 % акцый гэтай сістэмы, але перамовы пакуль нічога не даюць. Расія час ад часу выкарыстоўвае «Газпром» — для ціску на Беларусь. Яшчэ ў красавіку 2002 года «Газпром» дамовіўся аб пастаўках газу ў Беларусь па $29 за 1 тыс. м³ у абмен на стварэнне да чэрвеня 2003 года сумеснага прадпрыемства на базе «Белтрансгаза». СП так і не стварылі, паколькі бакі не сышліся ў цане («Газпром» ацаніў кампанію ў $600 млн, а Мінск — у $5 млрд). Тады «Газпром» абвясціў аб павышэнні кошты ў 2004 годзе да $50. У ходзе перамоў Расія тройчы прыпыняла пастаўкі газу, пасля чаго Аляксандр Лукашэнка абвінаваціў Расію ў шантажы, прыгразіў выйсці з усіх дагавораў з ёй і запатрабаваў ад свайго ўрада падпісаць дагавор «на ўмовах Пуціна». Беларусь не асабліва пацярпела ад адключэння, паколькі яна проста забірала на свае ўнутраныя патрэбы газ, які накіроўваўся ў Калінінградскую вобласць, Літву і Польшчу.
Аляксандр Лукашэнка, са свайго боку, час ад часу рабіў заявы аб гатоўнасці адвярнуцца ад Расіі і пачаць супрацоўніцтва з Захадам. Аднак заходнія палітыкі чым далей, тым усе менш размешчаны ісці на якое-небудзь супрацоўніцтва з ім, асабліва пасля таго, як 17 кастрычніка 2004 быў праведзены ўсенародны рэферэндум, па выніках якога з Канстытуцыі краіны было канфіскавана становішча пра абмежаванне прэзідэнцтва двума тэрмінамі. Гэта дазволіла Аляксандру Лукашэнку зноў выставіць сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах 2006 года.
Пасля таго, як Беларусь апынулася ў міжнароднай ізаляцыі, Аляксандр Лукашэнка актывізаваў меры па ўмацаванні супрацоўніцтва з Расіяй. Гэтаму спрыяла і шэраг «каляровых рэвалюцый» на постсавецкай тэрыторыі, і аб’яднанне супраць «недэмакратычнай» Беларусі кіраўнікоў былых савецкіх рэспублік — Украіны, Малдовы, Грузіі, Азербайджана — у рамках ГУАМ, тое, што адбылося ў 2005.
У сакавіку 2005 г. «Газпром» зноў заявіў аб павышэнні тарыфаў, але па ўказанні Уладзіміра Пуціна іх захавалі нязменнымі і на 2006 год, у той час як для ўсіх астатніх пакупнікоў расійскага газу цэны былі падняты.
У кастрычніку 2005 г. старшыня Дзярждумы Барыс Грызлоў абвясціў аб тым, што 15 лістапада 2005 праект Канстытуцыйнага акту Саюзнай дзяржавы Расіі і Беларусі, некалькі гадоў абмеркаванае рабочымі групамі, будзе прадстаўлены на разгляд Вышэйшага савета Саюзнай дзяржавы (які ўключае прэзідэнтаў і прэм’ер-міністраў абедзвюх дзяржаў), пасля чаго ен будзе вынесены на рэферэндум. Гэтага не адбылося. У 2005 А. Лукашэнка часцей якіх-небудзь іншых кіраўнікоў краін СНД наведваў Расію і сустракаўся з Уладзімірам Пуціным. Аднак пытанне аб падпісанні Канстытуцыйнага акта Саюзнай дзяржавы Расіі і Беларусі так і не было вырашана. Перамовы аб адзінай валюце зайшлі ў тупік. Аляксандр Лукашэнка ацэньвае штогадовы прамой шкоду ад увядзення адзінай валюты для Беларусі ў $1,8 млрд і жадае, каб ей кампенсавалі яго.
У пачатку кастрычніка Расія заявіла аб магчымым скарачэнні на 30 % паставак нафты на НПЗ Беларусі на падставе абследавання стану нафтаправода «Дружба». Раней аналагічная прычына была вылучана для поўнага спынення паставак расійскай нафты на літоўскі НПЗ «Мажейкю нафта». 17 кастрычніка на сустрэчы з прэзідэнтам Азербайджана Ільхамам Аліевым Аляксандр Лукашэнка абмеркаваў магчымасці пастаўкі азербайджанскай нафты ў Беларусь.
У канцы лістапада адбыўся расійска-беларускі скандал падчас саміту СНД у Мінску. У знак пратэсту супраць адмовы беларускіх уладаў даць акрэдытацыю некалькім расійскім журналістам, якія прадстаўлялі газеты «Московский комсомолец» і «Коммерсант», расійскія журналісты пакінулі саміт, праігнараваўшы выніковую прэс-канферэнцыю.
12 снежня расійскае ўрад прыняў рашэнне аб тым, што «у мэтах абароны эканамічных інтарэсаў Расіі» з 1 студзеня 2007 расійскія пастаўкі нафты ў Беларусь, як і ў астатнія краіны, павінны абкладацца мытнымі пошлінамі (экспарт расійскай нафты ў Беларусь не абкладалася пошлінай у адпаведнасці з пагадненнем аб Мытным саюзе ад 12 мая 1995 года). Па падліках эканамістаў, гэтая мера прывядзе да страты беларускім бюджэтам $1,7-2 млрд у год. Пагадненне аб Мытным саюзе меркавала, што пошліны на экспарт нафтапрадуктаў з Беларусі, якія атрымліваюцца беларускім бюджэтам, будуць дзяліцца паміж бюджэтамі двух краін. Аднак за мінулыя гады з бюджэту Беларусі ні разу не пералічвалася якая-небудзь доля пошліны ў бюджэт Расіі.