cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прыродны газ
Агульныя звесткі
Падземнымі натуральнымі рэзервуарамі для 85% агульнай колькасці газавых і газакандэнсантых залежаў служаць пясчаныя, пясчана-алеўрытавыя і алеўрытавыя пароды, часта змешаныя з глінамі; у астатніх 15% выпадкаў зборнікамі газу з’яўляюцца карбанатныя пароды. Структура радовішчаў розная для складчатых і платформенных умоў. У складчатых раёнах выдзяляюць дзве групы структур, звязаных з антыкліналямі і монакліналямі. У платформенных раёнах выдзяляюць чатыры групы структур: купальных і брахіантыклінальных узвышшаў, эразійных і рыфавых массіваў, манакліналяў, сінклінальных прагібаў.
Газавыя залежы дзеляць на пластавыя і масіўныя. У пластавых залежах радовішчы газа прывязаны да залежаў-калектараў. Масіўныя залежы не прывязаны да сваіх пластоў. Найбольш распаўсюджаныя сярод пластавых сводавыя залежы, якія захоўваюцца дзякуючы моцнай гліністай ці галагеннай накрыўцы.
Радовішчы прыроднага газа, якія знаходзяцца на глыбіні не больш за 1,5 км, складаюцца амаль з аднаго метану з невялікімі дадаткамі яго гамалогаў (этану, прапану, бутану), азоту, аргону, калі-некалі вуглякіслага газа і серавадароду; з павелічэннем глыбіні ўтрыманне гамалогаў метану звычайна павялічваецца. У газакандэнсатных радовішчах утрыманне гамалогаў метану значна вышэйшае за метан. Гэта характэрна для нафтавых газаў. У некаторых газавых радовішчах назіраецца павышанае ўтрыманне вуглякіслага газа, серавадароду і азоту. Прыродны газ сустракаецца ў адкладаннях усіх геалагічных сістэм пачынаючы з канца пратэразоя і на розных глыбінях, але часцей за ўсё да 3 км.
Генрых Вёльфлін
Генрых Вёльфлін (Heinrich Wölfflin;, Вінтэртур — , Цюрых) — швейцарскі пісьменнік, гісторык, мастацтвазнаўца, тэарэтык і гісторык мастацтва.
Біяграфія
Генрых Вёльфлін нарадзіўся ў адукаванай швейцарскай сям’і. Яго бацька быў спецыялістам па антычнасці і з’яўляўся адным з укладальнікаў Thesaurus Linguae Latinae — даведніка-тезаруса па лацінскай мове.
Вёльфлін вывучаў гісторыю мастацтваў і філасофію ў Базельскім універсітэце, Берлінскім універсітэце і Мюнхенскім універсітэце.
У 1886 годзе была апублікавана дысертацыя Вёльфліна (ням. Prolegomena zu einer Psychologie der Architektur). У гэтым жа годзе, скончыўшы навучанне, Вёльфлін адправіўся ў Італію, а ўжо ў 1888 годзе ён апублікаваў працу, якая з’явілася вынікам гэтага двухгадовага падарожжа па Італіі — «Рэнесанс і Барока».
Медаль «За бездакорную службу» (СССР)
Меда́ль «За бездако́рную слу́жбу» — ведамасны медаль, заснаваны сумесным загадам Міністра абароны СССР, Міністра ўнутраных спраў СССР і Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР ад 25 студзеня 1958 года.
Гісторыя медаля
Яшчэ да заканчэння Вялікай Айчыннай вайны Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР Указам ад 4 чэрвеня 1944 года увёў парадак узнагароджання ордэнамі і медалямі ваеннаслужачых Чырвонай Арміі за выслугу гадоў. Указ прадугледжваў узнагароджанне медалём «За баявыя заслугі» за 10 гадоў бездакорнай службы, ордэнам Чырвонай Зоркі — за 15 гадоў бездакорнай службы, ордэнам Чырвонага Сцяга за 20 гадоў і ордэнам Леніна за 25 гадоў службы. За 30 гадоў бездакорнай службы прадугледжвалася паўторнае ўзнагароджанне ордэнам Чырвонага Сцяга.
Узнагароджанні баявымі ўзнагародамі за выслугу гадоў прынялі масавы характар. Так, напрыклад, ордэн Чырвонага Сцяга (адзін з самых ганаровых баявых ордэнаў) за выслугу гадоў быў уручаны каля 300 тысяч разоў. Такія масавыя ўзнагароджанні моцна знізілі прэстыж ганаровых баявых узнагарод. Таму ў 1957 годзе было прынята рашэнне аб спыненні ўзнагароджанняў ордэнамі і медалём «За баявыя заслугі» за выслугу гадоў. Наўзамен іх кожнае з трох сілавых ведамстваў (Міністэрства абароны СССР, Міністэрства ўнутраных спраў СССР і Камітэт дзяржаўнай бяспекі СССР) адзіным указам ад 25 студзеня 1958 года заснавала свой ўласны ведамасны медаль «За бездакорную службу».
Статут медаля
Згодна з палажэннем медалём «За бездакорную службу» ўзнагароджваюцца ваеннаслужачыя Савецкай Арміі, Ваенна-Марскога Флоту, войскаў і органаў Міністэрства ўнутраных спраў СССР, войскаў і органаў Камітэта дзяржаўнай бяспекі пры Савеце Міністраў СССР, якія праслужылі ў адпаведных структурах не менш за 10 гадоў і не маюць спагнанняў за перыяд службы.
Узнагароджанне медалём «За бездакорную службу» ажыццяўляецца Міністрам абароны СССР, Міністрам унутраных спраў СССР або Старшынёй Камітэта дзяржаўнай бяспекі СССР.
Медаль «За бездакорную службу» складаецца з трох ступеняў: Вышэйшай ступенню медаля з'яўляецца I ступень. Узнагароджанне ажыццяўляецца паслядоўна: спачатку трэцяй, затым другой і, нарэшце, першай ступенню. Аднак асобы, якія ўжо праслужылі да моманту заснавання медаля 15 або 20 гадоў, могуць быць адразу ўзнагароджаны адпаведна другой або першай ступенню медаля.
Ведамасны медаль «За бездакорную службу» носіцца на левым баку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля іх.
Апісанне медаля
Медаль I ступені вырабляецца з серабра (раннія выпускі медалю з 1958 па 1965 год) або з срэбнай латуні (познія выпускі медаля). Паверхня пяціканцовай зоркі ў медаля I ступені пакрытая чырвонай эмаллю (акрамя сярпа і молата ў цэнтры). Медаль II ступені вырабляецца з латуні. Уся паверхня медалю II ступені, акрамя пяціканцовай зоркі, пасярэбраная. Медаль III ступені вырабляецца з латуні. Серабрэнне медаля ў III ступені адсутнічае. Рэверс медаля розны для кожнага з трох ведамстваў, яго заснаваўшых.
Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцівугольнай калодачкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай чырвонага колеру шырынёй 24 мм. Краі стужкі абрамлены вузкімі зялёнымі палоскамі. Па цэнтры стужкі палоскі залаціста-жоўтага колеру:
Два фехтавальшчыкі
«Два фехтавальшчыкі» (Two fencers) ― кароткаметражны французскі нямы фільм 1891 года рэжысёра. Паказвае двух фехтавальшчыкаў у паядынку.
Віцезслаў Незвал
Ві́цезслаў Не́звал (Vítězslav Nezval;, в. , Аўстра-Венгрыя — , , Чэхаславакія) — чэшскі пісьменнік і перакладчык, адзін з заснавальнікаў чэшскага паэтызму, лідар сюррэалізму, народны пісьменнік (1953). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі 1951, 1953.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і вясковага настаўніка ў Маравіі (в. Біскаўпкі непадалёк ад Мараўскага Крумлава), з 1903 года сям'я жыла ў Шэмікавіцах. З 1911 года наведвае гімназію ў Тршэбічы, якую заканчвае ў 1919 годзе.
Падчас Першай сусветнай вайны быў прызваны ў войска, але праз два месяцы звольнены. Адзін семестр наведваў юрыдычны факультэт Брненскага ўніверсітэту, потым перавёўся на філасофскі факультэт Карлавага ўніверсітэта, які таксама не скончыў.
У 1922 годзе ўступіў у мастацка-літаратурную суполку «Дэветсіл» (разам з Карэлам Тайге). Па часе стаў палітычным ініцыятарам чэшскага авангарднага руху. У 1924 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Чэхаславакіі. Працаваў сакратаром у рэдакцыі Масарыкавага навуковага слоўніка, пасля прысвяціў сябе літаратурнай дзейнасці. Друкаваўся ў чэшскай прэсе. Працаваў у тэатры. У межах «Дэветсілу» удзельнічаў у фарміраванні паэтызму.
Падарожжа ў СССР, Францыю, Італію і Грэцыю вельмі паўплывала на Незвалаў светапогляд. Падчас вандровак знаёміўся з вядомымі сюррэалістамі (у т.л. з Анры Брэтонам і Полем Элюарам), пад уплывам якіх заснаваў Суполку сюррэалістаў Чэхаславацкай рэспублікі (1934), якую сам у 1938 годзе распусціў.
Пасля Другой сусветнай вайны актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці КПЧ, атрымаў шэраг афіцыйных узнагарод. Творчасць гэтага перыяду — пошук сябе ў сацыялістычным рэалізме.
Памёр Незвал у выніку інфаркту і шкарлятыны.
Творчасць
Дэбютаваў кнігай рамантычна-сімвалісцкіх вершаў «Мост» (Most; 1922). У аналагічнай манеры напісаны вершы зборнікаў «Пантаміма» (Pantomima; 1924), «Маленькі сад руж» (1926), «Надпісы на магілах» (Nápisy na hroby; 1927), паэмы «Дзівосны чараўнік» (Podivuhodný kouzelník; 1922), «Акрабат» (Akrobat; 1927), «Эдысан» (Edison; 1928). Супраць сацыяльнага і нацыянальнага прыгнёту скіраваны паэма «Сігнал часу» (Signál času; 1931), вершы зборнікаў «Пяць пальцаў» (Pět prstů; 1932), «Зваротны білет» (1933), п'еса «Каханкі з кіёска» (1932). Сюррэалістычныя ўплывы выявіліся ў кніжным эсэ «Сучасныя паэтычныя кірункі» (1937), зборніках сацыяльнай паэзіі «Прага з пальцамі дажджу» (1936), «Маці Надзея» (1938), «Пяць мінут за горадам» (1939). Антыфаш. пафас у сатыр, паэме «Прусакі» (1939), ліра-эпічнай хроніцы «Гістарычнае палатно» (1939). У зборніках паэзіі «Вялікія куранты» (1949), «Спеў міру» (1950), «З роднага краю» (1951), «Крылы» (1952), «Васількі і гарады» (1955) гуманіст, матывы, высокая паэтычная тэхніка спалучаюцца з рытарычнасцю і лозунгавасцю. Аўтар п'ес у вершах, кіна- і радыёсцэнарыяў і інш. Пераклаў асобныя творы А. Рэмбо, Г. Гейнэ, П. Элюара, А. Пушкіна і інш.
Сюррэалізм
Адначасна з сюррэалістычнымі творамі Незвал пісаў і несюррэалістычную паэзію і выдаваў пад псеўданімамі: Каля 1937 года Незвал пакідае сюррэалістычную паэтыку і пераходзіць да паэзіі калектыўных і нацыянальных каштоўнасцей.
Проза
Большую частку прозы выдаў у 20-30-х гадах. Паглыбленне ў тэмы падсвядомасці і сну.
Іншае
Выдаў энцыклапедыю сучасных паэтычных кірункаў і некалькі літаратуразнаўчых прац: пра творчасць Іржы Волькера, Карэла Чапека, Іозефа Чапека, Яраслава Врхліцкага, Петра Безруча і інш. Пераклаў некалькі прац Анры Брэтона.
Пераклады
На беларускую мову зборнік «Васількі і гарады» пераклаў X. Жычка, паасобныя вершы — Л. Баршчэўскі, В. Вітка, А. Вялюгін, П. Макаль, В. Матэвушаў, С. Панізнік, П. Прыходзька, С. Шушкевіч.
Джэрэмі Айранс
Джэрэмі Джон Айранс (анг. Jeremy John Irons; нар. 19 верасня 1948 г.) — англійскі, лаўрэат прэміі «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю (1991) і шэрагу іншых прэстыжных узнагарод.
Біяграфія
Джэрэмі Айранс нарадзіўся 19 верасня 1948 года ў горадзе Коўз, востраў Уайт у праліве Ла-Манш. Пачаў працаваць асістэнтам у тэатры пасля таго, як праваліўся на ўступных экзаменах у ветэрынарную школу. Два гады вучыўся на акцёрскіх курсах тэатра «Олд Вік» у Брысталі (Bristol Old Vic Theatre School).
У 1971 годзе пераехаў у Лондан. Працаваў у трупе Тэатра Вест-Энду і на тэлебачанні. Крытыкі адзначылі яго ролю ў тэлесерыяле «Вяртанне ў Брайдсхед» (Brideshead Revisited, 1981). У 1981 годзе зняўся з Мерыл Стрып у фільме «Жанчына французскага лейтэнанта».
У 1984 годзе сыграў галоўнага героя ў «Каханні Свана» (экранізацыя другой часткі рамана «У кірунку да Свана» Марселя Пруста), дзе роля Одэты выканала Арнела Муці. Стаў членам трупы Каралеўскага шэкспіраўскага тэатра.
Айранс двойчы здымаўся ў рэжысёра Дэвіда Кроненберга: у фільме «Намёртва звязаныя» (1988) і ў драме «М. Батэрфляй» (1993).
У 1990 годзе атрымаў «Оскар» за ролю ў трылеры «Выварат лёсу». У 1994 годзе агучыў Шнара ў мультфільме «Кароль Леў». Таксама сыграў ролю тэрарыста Саймана Грубера ў «Дужым арэшку 3». У 1997 годзе сыграў Гумберта Гумберта ў «Лаліце» па рамане У. Набокава.
Джэрэмі Айранс таксама вядомы па такіх карцінах як «А зараз, дамы і спадары», дзе яго партнёркай была вядомая французская спявачка Патрысія Каас, а таксама па карціне «Калас назаўжды» з Фані Ардан. Абедзве карціны выйшлі ў 2002 годзе. У 2006 годзе выканаў ролю Брома ў фільме «Эрагон».
Раберта Беніньі
Раберта Беніньі (Roberto Benigni, нар. 27 кастрычніка 1952, Кастыльён-Ф’ёрэнціна, правінцыя Арэца, Таскана, Італія) — італьянскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
Балтыйскі мост
Балтыйскі мост — пешаходны арачны мост-цеплаправод цераз Абводны канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны востраў і левы бераг Абводнага канала.
Размешчаны ля плошчы Балтыйскага вакзала. Побач з мостам размешчаны Балтыйскі вакзал, ансамбль будынкаў правіянцкіх складоў Ізмайлаўскага палка. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Мітрафаньеўскі мост, ніжэй — Нова-Пецяргофскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Балтыйская».
Назва вядомая з 1957 года і дадзена ад Балтыйскага вакзала. У літаратуры таксама сустракаецца назва Нова-Балтыйскі.
Чыжэвіцкі сельсавет
Чыжэ́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Жабін.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Старобінскага раёна Слуцкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Чыжэвічы. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Старобінскім раёне БССР. З 1935 года ў Старобінскім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Старобінскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 8 жніўня 1959 года ўтвораны рабочы пасёлак Салігорск, у яго склад пералічана вёска Вішнёўка. З 25 снежня 1962 года — у складзе Любанскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у Салігорскім раёне. 23 лютага 1978 года пасёлак Пакроўка ўключаны ў склад Салігорска. 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучаны часткі скасаваных Чапялёўскага (вёскі Бранчыцы, Глядкі, Куляшы, Шабунькі) і Пагосцкага сельсаветаў (вёскі Залессе, Застарынне, Кутнева, Мяцявічы, Пагост 1, Пагост 2, Сяльцо).
Леціна
Леціна (Letino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Казерта.
Генрык Арнольд Вергелан
Генрык Арнольд Вергелан (Henrik Arnold Wergeland, - ) — адзін з найбуйнейшых нарвежскіх пісьменнікаў-публіцыстаў. Узначальваў радыкальную нацыянальную партыю, якая змагалася за культурную незалежнасць Нарвегіі. Брат пісьменніцы Камілы Калет.
Леціна
Насельніцтва складае 783 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 25 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 81010. Тэлефонны код — 0823.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Генрык Арнольд Вергелан
Вергеланн шмат зрабіў для асветы нарвежцаў: арганізоўваў народныя бібліятэкі, выпускаў папулярныя брашуры і ўлёткі, выдаваў газеты - «Statsborgeren» 1835-1837 і «For Arbeidsklassen» 1840-1845. Усё гэта не перашкодзіла аднак Вергелану прыняць ад шведскага караля пенсію і заняць месца дзяржаўнага архіварыуса. Пакінуты з прычыны гэтага палітычнымі аднадумцамі, Вергелан аддаўся цалкам літаратурнай дзейнасці.
Лепшыя творы Вергелана напісаныя ім ужо падчас цяжкай хваробы, з-за якой ён не мог рухацца. Вергелан аказаў уплыў на творчасць Б'ёрнсана і Ібсена.
Афратропіка
Афратро́піка  — біягеаграфічны рэгіён, да якога адносяцца часткі Афрыкі, якія знаходзяцца на поўдзень ад пустыні Сахара. Раней ён называўся эфіопскай экалагічнай зонай.
Мадагаскар і прылеглыя астравы складаюць у ім асобы, выразна адрозніваемы падрэгіён, у якім існуюць шматлікія эндэмічныя віды жывёл, напрыклад, лямуры. Гэта абумоўлена тым, што Мадагаскар і Сейшэльскія астравы адкалоліся ад Індыі некалькі дзясяткаў мільёнаў гадоў таму і на іх эвалюцыйныя працэсы пайшлі асобным шляхам, зведаўшы даволі моцны ўплыў кантынентальнай Афрыкі. Іншыя астравы ў Індыйскім акіяне, такія як Каморскія ці Маскарэнскія астравы, з'яўляюцца астравамі вулканічнага паходжання, і іх узрост меншы.
Яшчэ адным асобным субрэгіёнам Афратропікі з'яўляецца Капенсіка на поўдні кантынента, ахарактарызаваная кліматам, падобным на міжземнаморскі. Там таксама існуюць шматлікія эндэмічныя віды.
Пелікан (герб)
«Пелікан» (Pelikan) — прыватнаўласніцкі герб у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.
Апіанне
Польскі гісторык Юзаф Шыманьскі і геральдыст Альфрэд Знамяроўскі малююць пелікана на гняздзе. У Знамяроўскага птушка паварочваецца направа, а гняздо залатое, заплятанае. Юліюш Караль Астроўскі адрознівае версію з гнёздамі і надае ёй асобнае імя Пелікан II.
Гісторыя
Аўтары гербоўнікаў Папроцкі і Нясецкі даюць толькі легендарнае апісанне герба. Легенды распавядаюць аб камандзіры, які ахвяраваў сабой дзеля сваіх рыцараў, як пелікан для сваіх дзяцей, або пра біскупа са Швецыі. З іншага боку, Астроўскі, хоць і не цытуе дакладную гісторыю пачатку герба, упэўнены, што герб прыбыў з-за мяжы. Паводле думкі Шыманьскага, заснаванай на архіўных даследаваннях Барбары Трэліньскай, герб «Пелікан» з'явіўся са справай набілітацыі Януша Імбрама ад 7 сакавіка 1564 года, пацверджанага 14 красавіка 1579 года.
Гербоўнік родаў
Спіс з 49 прозвішчаў быў складзены на аснове працы Т. Гайла.
Манета (Мінск)
Манета — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, на Камуністычнай вуліцы, 49 каля будынка галоўнага офісу Банка Дабрабыт. Аўтар — скульптар Канстанцін Аляксандравіч Касцючэнка, архітэктары А. С. Кобрусеў і У. І. Архангельскі.
Гісторыя
Скульптура была падаравана гораду банкам у гонар свайго дваццацігоддзя. На адкрыцці помніка 23 верасня 2020 года прысутнічалі між іншых глава Нацбанка Беларусі Павел Калаур, намеснік старшыні праўлення Нацбанка Дзмітрый Лапко і кіраўнік Банка Дабрабыт Ігар Ліхагруд.
Апісанне
Скульптура выраблена з бронзы, вышыня — 3 метры, вага каля 2 тон.
Нью-Ёркская публічная бібліятэка
Нью-Ёркская публічная бібліятэка (англ. The New York Public Library, NYPL) — адна з найбуйнейшых бібліятэк свету. Акрамя таго, адна з найбуйнейшых навуковых бібліятэчных сістэм у свеце. З’яўляецца прыватнай некамерцыйнай арганізацыяй з публічнай місіяй і карыстаецца як прыватным, так і дзяржаўным фінансаваннем. Гісторык Дэвід Мак-Калау назваў Нью-Ёркскую публічную бібліятэку адной з найважнейшых бібліятэк Злучаных Штатаў Амерыкі (акрамя яе ў гэту пяцёрку ўваходзяць Бібліятэка Кангрэса, Бостанская грамадская бібліятэка і ўніверсітэцкія бібліятэкі Гарварда і Ельскага ўніверсітэта).
Філіялы Нью-Ёркскай публічнай бібліятэкі знаходзяцца ў Манхэтэне, Бронксе і Статэн-Айлендзе. Як сцвярджае Амерыканская бібліятэчная асацыяцыя, сярод гэтых філіялаў — дваццаць шостая па велічыні бібліятэка Злучаных Штатаў. Іншыя два раёны Нью-Ёрка, Бруклін і Квінс, абслугоўваюць Бруклінская публічная бібліятэка і Бібліятэка Куінса адпаведна. Абедзве гэтыя бібліятэкі заснаваны яшчэ да аб’яднання Нью-Ёрка.
Брахмагупта
Біяграфія
Брахмагупта нарадзіўся прыблізна ў 598 годзе. Гэты вынікае з кнігі «Брахма-спхута-сіддханта», у якой ён паведамляе, што напісаў гэты тэкст ва ўзросце 30-ці гадоў у 628 годзе (Śaka 550). Брахмапутра нарадзіўся ў Бхіламале (сучасны Бхінмал у штаце Раджастан Паўночна-Заходняй Індыі), які тады быў сталіцай зямель дынастыі Gurjara. Яго бацькам быў Джіснугупта. Верагодна, ён пражыў большую частку жыцця ў Бхінмале ў час праўлення (і, магчыма, пры заступніцтве) правіцеля Ўяграмукхі, таму яго нярэдка называюць Бхіламакар'я (настаўнік з Бхілама). Брахмагупта был кіраўніком астранамічнай абсерваторыі ва Удджайне. Абсерваторыя, у якой таксама працаваў Варахаміхіра, была самай лепшай у старажытнай Індыі.
На даследаванні Брахмапутры значна паўплывалі яго рэлігійныя погляды. З'яўляючыся прыхільнікам традыцыйнага індуізму, ён крытыкаваў касмалагічныя погляды, у тым ліку меркаванне Арыябхаты, які сцвярджаў, што сферычная Зямля круціцца. Брахмагупта спрачаўся з Арыябхатай і аб прыродзе сонечных зацьменняў :
Хоць Брахмагупта быў знаёмы з працамі Арыябхаты, невядома, ці быў ён знаёмы з працамі Бхаскары. Работы Брахмагупты ўтрымліваюць шматлікія крытычныя заўвагі ў адрас сучасных яму астраномаў, а змест «Брахма-спхута-сіддханты» сведчыць аб расколе сярод тагачасных індыйскіх матэматыкаў. Рознагалоссі былі абумоўлены ў значнай ступені выбарам астранамічных параметраў і тэорыі. Крытыка тэорый апанентаў Брахмагупты змешчана ў першых дванаццаці раздзелах «Брахма-спхута-сіддханты» і адсутнічае ў трынаццатым і васямнаццатым раздзелах.
Арабскі вучоны Аль-Біруні ў сваёй кнізе «Кітаб аль-Хінд» (каля 1035) прааналізаваў і апісаў ідэі індыйскіх астраномаў. У сваёй працы ён спасылаецца на Брахмагупту, як на самага аўтарытэтнага.
Асноўныя працы
Вядомыя дзве галоўныя працы Брахмагупты: Brahmasphutasiddhanta (Брахма-спхута-сіддханта) (628), Khandakhadyaka (Кхандакхадзьяка) (665).
Брахма-спхута-сіддханта
«Брахма-спхута-сіддханта» («удасканаліць вучэнне Брахмы», або «Перагляд сістэмы Брахмы» ) — самая вядомая праца Брахмагупты, прысвечаная матэматыцы і астраноміі. Трактат напісаны вершамі і ўтрымлівае толькі вынікі без доказаў. Праца складаецца з 25 кіраўнікоў (у іншых крыніцах гаворыцца пра 24 раздзелах і дадатку з табліцамі ).
Першыя 10 кіраўнікоў, якія ўяўляюць сабой тыповы тэкст па астраноміі таго перыяду, часта разглядаюцца асобна як першая версія працы, так як існуюць манускрыпты, якія змяшчаюць толькі гэтыя кіраўніка. Гэты тэкст носіць назву Daśādhyāyī. У ім утрымліваюцца у прыватнасці разлікі сярэдняй і сапраўднай даўгаты, вылічэнне сутачнага кручэння, разлік сонечных і месяцавых зацьменняў, метады разліку становішча нябесных цел з цягам часу (эфемерыды), іх узыходаў і заходаў, злучэнняў.
У другой палове VIII стагоддзя, калі Багдадскі халіф з дынастыі Абасидаў Абу-ці-Абас Абд-Алах аль-Мамун (712-775) быў з пасольствам у Індыі, запрасіў у Багдад вучонага з Уджайн па імі Канку, які выкладаў індыйскую сістэму астраноміі на аснове «Брахма-спхута-сіддханта». Халіф замовіў пісьмовы пераклад кнігі на арабскую мову, які быў ажыццёўлены матэматыкам і філосафам Ібрахімам аль-Фазары ў 771 годзе. Пераклад, выкананы ў выглядзе табліц — зіджа — з неабходнымі тлумачэннямі і рэкамендацыямі, атрымаў назву «Вялікі Сіндхінд». Вядома, што гэтай працай карыстаўся аль-Харэзмі для напісання сваіх прац па астраноміі («Зідж аль-Харэзмі») і арыфметыцы («Кніга пра індыйскі рахунак»). Лічыцца, што пераклад апошняй у XI стагоддзі на лацінскую мову адыграў вырашальную ролю ў распаўсюдзе пазіцыйнай сістэмы злічэння.
«Брахма-спхута-сіддханта» была перакладзеная кітайскімі матэматыкамі VII-IX стагоддзяў (вядома па меншай меры чатыры пераклады), дазволіўшы такім чынам распаўсюдзіць дзесятковую сістэму сярод кітайскіх навукоўцаў. У 1817 годзе дзве матэматычныя главы былі перакладзеныя на англійскую Генры Томасам Колбруком.
У 860 годзе індыйскі матэматык Prthudakasvami напісаў каментары да працы, якія носяць назву Vāsanābhāṣya. Ад поўных каментарыяў захавалася толькі некалькі манускрыптаў. Вядома таксама некалькі ананімных каментарыяў да поўнай версіі сачыненні і да першых дзесяці глаў. У Індыі праца Брахмагупты была апублікаваная ў 1902 і 1966 гадах.
Кхандакхадьяка
Другая праца Брахмагупты, Кхандакхадьяка (A Piece Eatable), была напісана ў 665 годзе. Яна складаецца з 8 раздзелаў. У гэтай працы Брахмагупта удакладніў і спрасціў шэраг астранамічных разлікаў, карыстаючыся шмат у чым сістэмай, прапанаванай Арыябхатай. Акрамя таго, яна ўключае інтэрпаляцыйную формулу для вылічэння сінусам. У VIII стагоддзі Кхандакхадьяка была перакладзеная на арабскую мову пад назвай «Арканд».
Каментарыі да Кхандакхадьякі былі напісаныя ў 864, 966, 1040, 1180 гады, некаторыя з іх не захаваліся. Сама кніга была надрукаваная ў Калькуце ў 1925 і 1941 годзе. Пераклад на англійскую мову ажыццявіў Сенгупта (Prabodh Chandra Sengupta) ў 1934 годзе.
Уклад у матэматыку
У сваёй працы Брахма-спхута-сіддханта Брахмагупта даў азначэнне нуля, як выніку адымання ліку ад самога сябе. Ён адзін з першых сфармуляваў правілы арыфметычных аперацый над дадатнымі і адмоўнымі лікамі, разглядаючы пры гэтым дадатныя лікі як маёмасць, а адмоўныя — як доўг. Далей Брахмагупта спрабаваў пашырыць арыфметыку, вызначыўшы дзяленне на нуль. Паводле Брахмапуты ,
Брахмагупта прапанаваў тры спосабы множання многаразрадных лікаў у слупок (асноўны і два спрошчаныя), блізкія да сучасных. Асноўны спосаб Брахмагупта назваў «gomutrika», што перакладаецца «як траекторыя мачы каровы» ("like the trajectory of cow's urine").
Брахмагупта таксама прапанаваў метад прыбліжанага вылічэння квадратнага кораня, раўназначны ітэрацыйнай формуле Ньютана (Newton-Raphson), метад рашэння некаторых нявызначаных квадратных ураўненняў выгляду ax²+c=y², метад рашэння нявызначаных лінейных ураўненняў выгляду ax+c=by, выкарыстоўваючы метад паслядоўных дробаў.
Ён выразіў суму квадратаў і кубаў першых n лікаў праз суму першых n лікаў, сцвярджаючы, што «Сума квадратаў ёсць сума лікаў, памножаная на падвоены лік крокаў, павялічаны на адзінку, і падзеленая на тры. Сума кубаў ёсць квадрат сумы лікаў да аднаго і таго ж ліку». У сімвальнай форме гэта выглядае так:
f
пры значэнні яе аргумента
(пры
h > 0
і
), калі яе значэнне ўжо вядома ў пунктах
a − h
,
a
IP-адрас
IP-адрас (ай-пі адрас, скарачэнне ад Internet Protocol address) — сеткавы адрас вузла ў камп’ютарнай сетцы, пабудаванай па пратаколе IP. Пры сувязі праз сетку Інтэрнэт патрабуецца глабальная ўнікальнасць адраса, у выпадку работы ў лакальнай сетцы патрабуецца ўнікальнасць адраса ў межах сеткі.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
a + h
IP-адрас
IPv4
У 4-й версіі IP адрас уяўляе сабой 32-бітную двайковую лічбу. Зручнай формай запісу IP-адраса (IPv4) з'яўляецца запіс у выглядзе чатырох дзесятковых лікаў (ад 0 да 255), падзеленых кропкамі, напрыклад, 192.168.0.1 (або 128.10.2.30- традыцыйная дзесятковая форма прадстаўлення адраса).
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
. Яна запісваецца наступным чынам: дзе
IP-адрас
IPv6
У 6-й версіі IP адрас (IPv6) мае 128-бітнае прадстаўленне. Адрасы падзяляюцца двукроп'ямі (напр. fe80:0:0:0:200:f8ff:fe21:67cf). Вялікая колькасць нулявых груп можа быць прапушчана з дапамогай двайнога двукроп'я (fe80::200:f8ff:fe21:67cf). Такі пропуск можа быць адзіным у адрасе.
Структура адраса
У звычайных (аднаадрасных) адрасах выдзяляецца нумар сеткі і нумар вузла ў сетцы.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
Брахмагупта прапанаваў формулу вылічэння плошчы чатырохвугольніка, упісанага ў акружнасць. Формула Брахмагупты з'яўляецца абагульненнем формулы Герона для плошчы трохвугольніка. А іменна, плошча
IP-адрас
Структура адраса
IP-адрас складаецца з двух частак: нумара сеткі і нумара вузла. У выпадку ізаляванай сеткі яе адрас можа быць абраны адміністратарам са спецыяльна занятых для такіх сетак блокаў адрасоў (192.168.0.0 /16, 172.16.0.0/12 або 10.0.0.0/8). Калі ж сетка павінна працаваць як складальная частка Інтэрнэта, то адрас сеткі выдаецца правайдэрам альбо рэгіянальным інтэрнэт-рэгістратарам (Regional Internet Registry, RIR). Паводле даных на сайце IANA існуе пяць RIR: ARIN, абслугоўваючы Паўночную Амерыку; APNIC, які абслугоўвае краіны Паўднёва-Усходняй Азіі; AfriNIC, які абслугоўвае краіны Афрыкі; LACNIC, які абслугоўвае краіны Паўднёвай Амерыкі і басейна Карыбскага мора; і RIPE NCC, абслугоўвае Еўропу, Цэнтральную Азію, Блізкі Усход. Рэгіянальныя рэгістратары атрымліваюць нумары аўтаномных сістэм і вялікія блокі адрасоў у IANA, а затым выдаюць нумары аўтаномных сістэм і блокі адрасоў меншага памеру лакальным інтэрнэт-рэгістратарам (Local Internet Registries, LIR), якія звычайна з'яўляюцца буйнымі правайдэрамі.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
S
IP-адрас
Структура адраса
Нумар вузла ў пратаколе IP прызначаецца незалежна ад лакальнага адраса вузла. Маршрутызатар па вызначэнню ўваходзіць адразу ў некалькі сетак. Таму кожны порт маршрутызытара мае ўласны IP-адрас. Канчатковы вузел таксама можа ўваходзіць у некалькі IP-сетак. У гэтым выпадку камп'ютар павінен мець некалькі IP-адрасоў, па колькасці сеткавых злучэнняў. Такім чынам, IP-адрас характарызуе не асобны камп'ютар або маршрутызатар, а адно сеткавае злучэнне.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
упісанага ў акружнасць чатырохвугольніка са старанамі
IP-адрас
Бескласавае адрасаванне
З другой паловы 90-х гадоў XX ст. класавае адрасаванне паўсюдна выцеснена бескласавай адрасацыяй, пры якой колькасць адрасоў у сетцы вызначаецца толькі і выключна маскай падсеткі.
CIDR-адрасы vs. INET-адрасы
Часам сустракаецца запіс IP-адрасоў выгляду 10.96.0.0/11. Дадзены від запісу замяняе сабой указанне дыяпазону IP-адрасоў. Лік пасля касой рысы азначае колькасць адзінкавых разрадаў у масцы падсеткі. Для прыведзенага прыкладу маска падсеткі будзе мець двайковых выгляд 11111111 11100000 00000000 00000000 ці тое ж самае ў дзесятковым выглядзе: 255.224.0.0. 11 разрадаў IP-адраса адводзіцца пад нумар сеткі, а астатнія 32-11=21 разрадаў поўнага адраса — пад лакальны адрас у гэтай сетцы. Разам, 10.96.0.0/11 азначае дыяпазон адрасоў ад 10.96.0.0 да 10.127.255.255 Запіс IP-адрасоў з указаннем праз слэш маску падсеткі зменнай даўжыні таксама называюць CIDR-адрасам у супрацьлегласць звычайнага запісу без указання маскі, у аперацыйных сістэмах тыпу UNIX таксама названы INET-адрасам.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
a, b, c, d
і паўперыметрам
IP-адрас
Дынамічны IP-адрас
IP-адрас называюць дынамічны, калі ён прызначаецца аўтаматычна пры падключэнні прылады да сеткі і выкарыстоўваецца на працягу абмежаванага прамежку часу, як правіла, да завяршэння сеансу падключэння.
Для атрымання IP-адраса кліент можа выкарыстаць адзін з наступных пратаколаў:
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
раўняецца
Пры гэтым сам Брахмагупта не ўдакладніў, што формула справядлівая толькі для чатырохвугольнікаў, якія можна ўпісаць у акружнасць, таму некаторыя гісторыкі лічаць гэта памылкай Брахмагупты.
Вядома яшчэ адна формула Брахмагупты для радыуса апісанай акружнасці адвольнага трохвугольніка: дзе
a, b, c
— стораны трохвугольніка,
ha, hb
Рашка (дзяржава)
Ра́шка (Рашка, Raška) — гістарычная дзяржава (акруга) і мясцовасць на паўднёвым захадзе Сербіі. Распасціраецца з усходу ад рэк Ібар і Лім праз Косава да мяжы з Чарнагорыяй і Босніяй. На поўначы рэгіён ахоплівае сучасныя акругі Злацібар, Рашка і Моравіца. Паўднёвая частка Рашкі знаходзіцца сёння на поўначы Чарнагорыі і часткова ў паўночнай Албаніі.
Этымалогія
Паводле адной з тэорый, назва гістарычнай мясцовасці паходзіць ад горада Рас, заснаванага рымлянамі. Іншая тэорыя зыходзіць з таго, што гэта сербская назва рэгіёна ці племя, якое яны сустрэлі пры засяленні Балканскага паўвострава (VII стагоддзе).
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
hc
Рашка (дзяржава)
Гісторыя
Кіраўніком першай адносна незалежнай дзяржавы, якая з’явілася на сербскай зямлі, быў з сярэдзіны IX стагоддзя князь Уластымір, заснавальнік дынастыі Уласціміравічаў. Візантыйскі імператар Канстанцін VII апісаў у сваёй працы De Administrando Imperio Рашку як зямлю сербаў на Балканах. У канцы XI стагоддзя Рашка ўвайшла ў сферу ўплыву сербскага караля Дуклі Канстанціна Бодзіна, які для яе кіравання прызначыў жупана Вукана, заснавальніка дынастыі Няманічаў. У 1217 годзе Рашка па ініцыятыве Стэфана Немані здабыла статус каралеўства.
Брахмагупта
Уклад у матэматыку
— яго вышыні.
Рашка (дзяржава)
Гісторыя
У сярэдзіне XV стагоддзя Рашку заваявалі туркі. Паўночная частка Рашкі заставалася пад уладай турак да Другога сербскага паўстання ў 1815 годзе, а паўднёвая да Першай Балканскай вайны.
Брахмагупта
Тоеснасць Брахмагупты
Тоеснасць Брахмагупты сцвярджае, што здабытак дзвюх сум двух квадратаў сам ёсць сума двух квадратаў, прычым двума спосабамі.
Напрыклад,
Тэарэма Брахмагупты
Няхай ёсць упісаны чатырохвугольнік, дыяганалі якога ўзаемна перпендыкулярныя. Апусцім з пункта перасячэння дыяганалей перпендыкуляр на адну з яго старон. Працяг гэтага перпендыкуляра па другі бок ад пункта перасячэння дзеліць процілеглую старану чатырохвугольніка на дзве роўныя часткі.
Задача Брахмагупты
Задача Брахмагупты — пабудаваць з дапамогай цыркуля і лінейкі ўпісаны чатырохвугольнік па чатырох яго старанах. Адно з рашэнняў выкарыстоўвае акружнасць Апалонія.
Уклад у астраномію
Брахмагупта лічыў Зямлю нерухамаю (г. зн. што яна не круціцца вакол сваёй восі) і ў сваёй працы Брахма-спхута-сіддханта прывёў працягласць года як 365 дзён 6 гадзін 5 хвілін і 19 секунд, тады як у наступнай працы Кхандакхадьяка працягласць года прыведзена як 365 дзён 6 гадзін 12 хвілін і 36 секунд. Магчыма, другое значэнне было ўзята ў Арыябхаты.
Астранамічныя ўяўленні Брахмагупты, выкладзеныя ў Брахма-спхута-сіддханта, сведчаць аб высокім узроўні яго даследаванняў і навуковай прадбачлівасці. Так, у сёмым раздзеле працы, які называецца «Аб зацьменні Месяца», Брахмагупта абвяргае ўяўленні аб том, што Месяц знаходзіцца далей ад Зямлі, чым Сонца.
7.1. Калі б Месяць быў вышэшы за Сонца, то яго бліжэйшая да Сонца палавіна заўсёды была б асветлена.
7.2. Гэтак жа, асветленая Сонцам частка Месяца заўсёды была б бачная, а неасветленая частка заставалася б нябачнай.
7.3. Яркасць [асветленай часткі Месяца] павялічваецца ў напрамку Сонца. У канцы светлага паўмесяца палавіна асветлена, а другая палавіна цёмная. Такім чынам, вышыню рагоў паўмесяца можна вылічыць.
Брахмагупта тлумачыць, што раз Месяць бліжэшы да Зямлі, чым Сонца, ступень асветленасці Месяца залежыць ад узаемнага становішча Сонца і Месяца, і можа быць вылічана зыходзячы з велічыні вугла паміж гэтымі двума нябеснымі целамі.
«Наадварот, каб гэта так было [Зямля была плоская], то Зямля не магла б захоўваць сваю форму нават на працягу хвілін. […] Усе цяжкія рэчы прыцягваюцца да цэнтра зямлі […] Зямля аднолькавая з усіх бакоў. Усе людзі на Зямлі стаяць, і ўсе цяжкія рэчы падаюць на зямлю па закону прыроды, так устроена прырода Зямлі, каб прыцягваць і трымаць рэчы, таксама як прырода вады — цячы, агня — гарэць, ветру — прыводзіць у рух … Зямля — гэта адзіная нізкая рэч, усе прадметы заўсёды вернуцца к ёй з любога кірунку, куды б вы іх не кінулі, і ніколі не падымуцца ўверх ад зямлі».
Творы
Асноўная праца Брахмагупты, «Удасканаленнае вучэнне Брахмы» («Брахма-спхута-сіддханта», 628), змяшчае 25 раздзелаў: Другая праца Брахмагупты, «Кхандакхадьяка» (655), таксама ўяўляе сабой фундаментальны праца па астраноміі.
Бюлейст
Бюлейст (Býleistr, у іншых манускрыптах Білейпт, Býleiptr) — ў скандынаўскай міфалогіі волат (ётун), брат Локі.
Этымалогія
Býleistr ў старажытнаскандынаўскай мове паходзіць, хутчэй за ўсё, ад слоў bylr («парыў ветру», «бура») і leiptr («маланка») і можа азначаць «бліскучы ў шторме» альбо «той хто супакойвае маланку». На думку брытанскага філолага Бенджаміна Торпа паходжанне гэтага міфалагічнага імя магло быць звязана з спалучэннем слоў «паселішча» і «спусташаць». У яшчэ адной версіі першай часткай з’яўляецца bý («пчала»), адсюль альтэрнатыўны пераклад як «блукаючы сярод пчол» якія могуць выступаць тут у якасці метафары) . Англамоўны медыявіст Джон Ліндоў таксама лічыць малапрадуктыўнымі спробы звязаць этымалогію гэтага імя з нейкай метэаралагічнай з’явай.
Бюлейст у пісьмовых крыніцах
У «Старэйшай Эдзе» Бюлейст згадваецца двойчы: у страфе 51 «Прадраканні вёльвы» і ў страфе 40 «Песні пра Хюндле», у якіх гаворыцца, што Локі з’яўляецца братам Бюлейста.
У «Бачанне Гюльві» (глава33) і ў «Мове паэзіі», якія ўваходзяць у склад «Малодшай Эдды», яе аўтар Сноры Стурлусан называе братоў Бюлейста (Локі, Хелбліндзі) і іх бацькоў (Фарбаўці, Лаўвея).
У напісаным у IX стагоддзі «Спісе Інглінгаў» выкарыстан кенінг «дачка брата Бюлейста» са значэннем «адправіцца да Хель», то бок «памерці» (Хель — дачка Локі, валадарка свету мёртвых). Прычым выкарыстанне гэтага апісання ў скальдычнай паэзіі не адзінкава.
Інтэрпрэтацыі і меркаванні
Па версіі нарвежскага лінгвіста Софуса Буге Бюлейст не хто іншы, як кіраўнік біблейскіх дэманаў Вельзевул (а Локі пры гэтым павінен быў адпавядаць Люцыферу). Падставай для такой здагадкі (адрынутага больш познімі даследаваннямі ) з’яўляліся падабенства гучання і магчымыя значэнні іх імёнаў: лінгвістычна звязанага з пчоламі Бюлейста і «ўладара мух» Вельзевула. Нямецкі даследчык Скандынавіі і фалькларыст Ойген Могк падаваў Бюлейста як адну з праяў Локі, яго негатыўную бок. А яго суайчыннік філолаг Карл Вайнхольд, таксама абапіраючыся на значэнне імёнаў, атаясамліваў Бюлейста з Кары (сынам Форньёта, персаніфікацыяй ветру) і прыпісваў яму панаванне над вятрамі. У іншым даследаванні праводзяцца паралелі паміж Локі (і яго братамі) і персанажам Карэла-фінскай міфалогіі Лоўхі (і яе дзецьмі).
Большае распаўсюджванне атрымала меркаванне, згодна з якім Бюлейст — усяго толькі адно з імёнаў (эпітэтаў) вярхоўнага бога Одзіна, які з’яўляецца такім чынам братам (альбо пабрацімам) Локі. Паколькі Хельбліндзі ў «Прамовах Грымніра» — хеіці (сінонім) Одзіна, то ўсё гэта наводзіць на разважанні аб супастаўнасці трыяд Одзін-Лодур-Хёнір і Хельбліндзі-Локі-Бюлейст.
У цэлым жа — з-за адсутнасці дадатковых і альтэрнатыўных крыніц — значэнне і ролю Бюлейста ў скандынаўскай міфалогіі немагчыма вызначыць, хоць яго неаднаразовае згадванне ў эдычных тэкстах (хоць не больш, чым толькі імя ) наўрад ці можна лічыць беспадстаўным.
У неаязычным руху Асатру Бюлейст — штармавы етун — лічыцца спараджэннем ўрагану, пад якім маецца на ўвазе Фарбаўці (паданне, запазычанае ў шведскага пісьменніка і гісторыка культуры Віктара Рудберга ).
Францішак Палацкі
Фра́нцішак Па́лацкі (František Palacký;, Годславіцы, Маравія — , Прага) — чэшскі гісторык, філосаф і палітычны дзеяч. Часта мянуецца «бацькам чэшскай гістарыяграфіі». Бацька географа Яна Палацкага.
Біяграфія
Вучыўся ў евангелічным ліцэі ў Браціславе (1812—1818). У 1818 годзе апублікаваў (у сааўтарстве з П. І. Шафарыкам) твор «Пачаткі чэшскай паэзіі», у якім абгрунтаваў неабходнасць адраджэння нацыянальнай культуры і навукі.
У рэвалюцыю 1848—1849 выступіў з разгорнутай праграмай аўстраславізму, старшынстваваў у 1848 годзе на Славянскім з’ездзе, 1848 ў Празе.
У канцы 1840 — пачатку 1860-х гг. дэпутат аўстрыйскага рэйхсрата і, з 1860-х гг. адзін з ідэйных лідараў кансерватыўнай партыі старачэхаў.
Творчасць
Аўтар эстэтыка-філасофскіх і гістарычных прац, у т.л. «Гісторыі чэшскага народа ў Чэхіі і Маравіі» (т. 1—5, 1848—1872), у якой паказаў барацьбу чэхаў за нацыянальную незалежнасць у Сярэднявеччы, высока ацэньваў гусіцкі рух. Публікаваў крыніцы па палітычнай, эканамічнай, культурнай гісторыі, літаратуры, мастацтве сярэдневяковай Чэхіі. Шмат зрабіў для падрыхтоўкі першай чэшскай энцыклапедыі. Як гістарыёграф прыналежыў да рамантычнай традыцыі.
Вукан Няманіч
Вукан Няманіч (Вукан Немањић; 1172—1207) — жупан Дыяклеі з 1196 да 1202 года; вялікі жупан Рашкі (Сербіі) з 1202 да 1204 года; князь Зэты з 1204 да 1207 года. Паходзіў з дынастыі Няманічаў.
Біяграфія
Вукан быў сынам вялікага жупана (кіраўніка) Рашкі — Стэфана Немані, які ў 1196 годзе зрабіў Вукана жупанам Дыяклеі (Дуклі). Пасля 1199 Вукан пачынае ўсталёўваць палітычныя адносіны з папскім Рымам і каралеўствам Венгрыя. Свае перамовы Вукан вёў праз Іаана, архібіскупа Антыварыйскага. Мэтай яго было атрымаць ад Папы Рымскага права на Сербію. Наўзамен Вукан абяцаў падпарадкаваць Сербскае княства Рыму.
У той жа час Вукан дамовіўся з Імрэ, каралём Венгрыі, пра падтрымку з яго боку. Імрэ, у сваю чаргу, спадзяваўся ўсталяваць пратэктарат трэба ўсёй тэрыторыяй Сербіі. У 1202 годзе Вукан пачаў дзейнічаць. Яму ўдалося зрынуць свайго брата Стэфана II з прастола з дапамогай венгерскай арміі. Аднак, неўзабаве супраць венгерскага ўмяшання выступіў Калаян, імператар Балгарыі. У 1203 годзе ён разбіў армію Вукана пад горадам Ніш. Гэтым скарыстаўся Стэфан II, які вярнуў сабе ўладу над вялікай жупаніяй. У якасці прымірыцеля братоў выступіў Сава (Растка), старэйшы брат Стэфана і Вукана. З прычыны гэтага Вукан стаў князем Зэты на поўдні дзяржавы.
Сям’я
1. Жонка (імя невядома)
Дзеці:
Чарткіў
Чарткіў (Чортків) — горад у Цярнопальскай вобласці Украіны ў паўднёвай частцы галіцкага Падолля на рацэ Сэрэт (прыток Днястра), раённы цэнтр.
Гісторыя
Паводле легенды, гарадзішча Белая III паблізу хутара Маклякы з'яўляецца астаткам першапачатковага горада. Па здагадках даследчыкаў, гэта гарадзішча - летапісны горад Маклекіў, горад галіцкай зямлі, упершыню згаданы ў летапісах у 1211 г.
Першае афіцыйнаве пісьмовае згадванне — 1427 г., калі паселішча згадваецца як прыватнаўласніцкае сяло Чартковіцэ Церабаўлянскага павета. У 1522 г. Чорткіў - ўласнасць сям'і Чарткоўскіх, які пабудавалі тут драўляны замак.
У 1522 г. кароль Жыгімонт І Стары дазволіў І. Чарткоўскаму падняць сяло Чартковіцэ да ўзроўню горада, надаўшы яму магдэбургскае права. У 1560 г. Чарткіў атрымаў пацверджанне магдэбургіі і герб горада.
У пачатку XVII ст. уладальнікі Чарткова Гольскія пабудавалі замак ужо з каменя і цэглы. У 1604 г. уладальнік Чарткова Станіслаў Гольскі атрымаў прывілей на правядзенне двух кірмашоў і таргоў у нядзелю. Пасля Чарткіў - уласнасць Патоцкіх гербу Пілява, ад канца XVIII ст. - Садоўскіх, якія здалі яго ў арэнду аўстрыйскаму ўраду.
У 1524 і 1549 гг. Чарткіў зведаў значныя разбурэнні ад нападаў турэцка-татарскіх заваёўнікаў.
Падчас паўстання пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага Чарткіў — адзін з цэнтраў паўстання. Увосені 1655 г. маскоўска-казацкія палкі захапілі Чорткіў, узялі ў палон уладальніка горада - брацлаўскага ваяводу Паўла Патоцкага.
Ад 1772 г. Чорткіў належаў да аўстрыйскіх уладанняў Габсбургаў ў Свяшчэннай Рымскай імперыі(Залішчыцкая, пасля Чорткіўская акругі); у 1809-1815 — часова адносіўся да Расіі як адзін з гарадоў Чарткіўскай акругі Тэрнопальскага краю. Ад 1867 г. - цэнтр павета. У 1897 г. праз Чорткіў пралегла чыгунка Цярнопаль-Станіслаў.
Бурхард Іванавіч Гартман
Бурхард Іванавіч Гартман (каля 1828 — ?) — беларускі акушэр.
Біяграфія
Нарадзіўся каля 1828 года. Скончыў Дэрпцкі ўніверсітэт. З 1 кастрычніка 1864 года выконваў абавязкі акушэра пры Віцебскай урачэбнай ўправе.
Птушка Зімбабвэ
Птушка Зімбабвэ (Хунгвэ,hungwe), статуэтка ў форме птушкі, статуя з зялёнага мыльнага камню, нацыянальная эмблема Зімбабвэ, выяўленая на Гербе, Сцягу і манетах Зімбабвэ і Радэзіі
Значэнне
Найбольш вядомая статуэтка гэтай істоты, празваная Птушка Зімбабвэ або Хунгве, была знойдзена ў 1871 годзе на руінах храма (каля XIII ст.) У Вялікім Зімбабвэ. Усяго знойдзеныя восем статуэтак, Сем захаваліся цалкам, а трэцяя часткова. Пяць фігурак Хунгве былі вывезеныя шукальнікам скарбаў Сесілем Родсам ў канцы XIX стагоддзя ў ПАС. Чатыры з іх былі вернутыя ўрадам ПАР у дзень незалежнасці Зімбабвэ, а пятая застаецца ў былым доме Родса (Groote Schuur) у Кейптаўне.
Нягледзячы на ​​немалую колькасць, якая дазваляе вызначыць паходжанне і значэнне Хунгвэ, вакол гэтага легендарнага стварэння ідуць спрэчкі. Частка даследчыкаў пазнаюць у скульптурах, якія дасягаюць у вышыню амаль 40 см, шырока распаўсюджаную на поўдні Афрыкі стылізаваную выяву рачнога арла, які з'яўляўся сімвалам манаршай улады. Іншыя схіляюцца да таго, што статуэткі наогул не маюць дачынення да птушак, а ўяўляюць сабой фігуру нейкага міфалагічнага персанажа, накшталт птушкі Фенікс.
Аляксандр I (імператар расійскі)
Аляксандр I Паўлавіч, (, Санкт-Пецярбург —, Таганрог) — імператар Расійскай імперыі з 11 (23) сакавіка 1801 па 19 лістапада (1 снежня) 1825), старэйшы сын імператара Паўла I і Марыі Фёдараўны.
Біяграфія
У пачатку кіравання правёў умерана ліберальныя рэформы, распрацаваныя Тайным камітэтам і М. М. Спяранскім. У знешняй палітыцы лавіраваў паміж Вялікабрытаніяй і. У 1805—1807 удзельнічаў у антыфранцузских кааліцыях. У 1807—1812 часова зблізіўся з Францыяй. Вёў паспяховыя войны з Турцыяй (1806—1812) і Швецыяй (1808—1809). Пры Аляксандры I да Расіі былі далучаны тэрыторыі Усходняй Грузіі (1801), Фінляндыі (1809), Бесарабіі (1812), Азербайджана (1813), былога герцагства Варшаўскага (1815). Пасля Айчыннай вайны 1812 узначаліў у 1813—1814 антыфранцузскую кааліцыю еўрапейскіх дзяржаў. Быў адным з кіраўнікоў Венскага кангрэса 1814—1815 і арганізатараў Свяшчэннага саюза.
Нараджэнне і імя
Аднаго з сваіх унукаў Кацярына II назвала Канстанцінам у гонар Канстанціна Вялікага, іншага — Аляксандрам у гонар Аляксандра Неўскага. Выбарам імёнаў паказвалася надзея, што Канстанцін вызваліць Канстанцінопаль ад туркаў, а наваяўлены Аляксандр Македонскі стане ўладаром новай імперыі. На троне меркаванай да аднаўлення яна хацела бачыць.
«Вы кажаце, — пісала Кацярына барону Ф. М. Грыму, — што яму трэба будзе выбраць, каму пераймаць: герою (Аляксандру Македонскаму) або святому (Аляксандру Неўскаму). Вы, відаць, не ведаеце, што наш святы быў героем. Ён быў мужным ваяром, цвёрдым кіраўніком і спрытным палітыкам і пераўзыходзіў усіх астатніх удзельных князёў, сваіх сучаснікаў… Такім чынам, я згодна, што ў спадара Аляксандра ёсць толькі адзін выбар, і ад яго асабістых талентаў залежыць, на якую ён уступіць сцежку — святасці або гераізму».
«Тым самым ужо выбарам імя Кацярына прадракала ўнуку вялікую будучыню і рыхтавала яго да манаршага прызвання, чаму павінна было спрыяць, на яе думку, перш за ўсё ваенізаванае і арыентаванае на антычныя ўзоры выхаванне». Імя «Аляксандр» не было  — да гэтага так толькі аднойчы быў ахрышчаны Пятра Вялікага. Аднак пасля Аляксандра I яно трывала ўвайшло ў Раманаўскі іменаслоў.
Г. Р. Дзяржавін адгукнуўся на нараджэнне Аляксандра вершам «На рождение в Севере порфирородного отрока»: «У гэты час, гэтак холадна, Як Барэй быў раз’юшаны, Дзіцятка парфірароднае У царстве Паўночным народжана…»
Дзяцінства, адукацыя і выхаванне
Многімі рысамі свайго характару Аляксандр быў абавязаны бабулі, якая адабрала сына ў маці, і вызначыла яму жыць у Царскім Сяле, каля сябе, удалечыні ад бацькоў, якія бавіліся ў сваіх палацах (у Паўлаўску і Гатчыне) і рэдка з’яўляліся пры «вялікім двары». Зрэшты, дзіця, як гэта відаць з усіх водгукаў пра яго, было хлопчыкам ласкавым і далікатным, так што важдацца з ім для царскай бабулі было велізарным задавальненнем.
IC 2200A
IC 2200A — галактыка тыпу E/SB0 ў сузор’і Кіль.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сялец (Чашніцкі раён)
Сяле́ц (, Селец) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Іванскага сельсавета.
Мехаў (горад)
Мехаў (Miechów) — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 250 км на поўдзень ад Варшавы і за 40 км на поўнач ад Кракава. Адміністрацыйны цэнтр Мяхоўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мехаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 15,49 км². Насельніцтва 11,3 тыс. чалавек.
Балахоўскія могілкі
Балахоўскія могілкі — закрытыя могілкі Брэста, размешчаныя ў раёне Камбінатаўскай вуліцы, побач з гаражным масівам. Знаходзяцца на тэрыторыі былой вёскі Рэчыца.
На могілках у 1920 годзе былі пахаваныя жаўнеры войска генерала Станіслава Булак-Балаховіча, які загінулі ў час Слуцкага збройнага чыну і Палескага паходу. Усяго пахавана на могілках не менш за паўтысячы жаўнераў, прычым большасць з іх — невядомыя. Ад мянушкі жаўнераў «балахоўцы» паходзіць назва могілак.
У савецкія часы могілкі былі занядбаныя ды апаганеныя. У канцы 1980-х на месцы могілак улады выдзелілі месца пад гаражы, частка якіх цяпер стаіць на магілах.
У 1992 г. замест старых разбураных помнікаў асобным жаўнерам былі ўсталяваныя новыя — амаль усе безыменныя. У 2002 годзе, да 82-х угодкаў Слуцкага збройнага чыну і Палескага паходу, усталяваны дзве мемарыяльныя пліты з надпісамі «Тут спачываюць беларускія жаўнеры войска ген. С.Булак-Балаховіча» і «Яны ішлі паміраць за волю Бацькаўшчыны». 1 снежня 2002 года была ўшанавана памяць жаўнераў, уніяцкі святар асвяціў памятны знак і адслужыў кароткую паніхіду, прагучаў гімн «Магутны Божа».