cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэестравае казацтва
Узаемаадносіны з кіраўніцтвам Рэчы Паспалітай
У 1617 годзе сейм зацвердзіў рэестравае войска ў 1 тыс. асоб. У 1619 годзе рэестр вызначаўся ўжо ў 3 тыс. асоб. Падчас Хоцімскай вайны 1620–1621 гадоў Пётр Сагайдачны прывёў у Хоцін 40 тыс. запарожскіх казакоў. Пры гетмане Міхаіле Дарашэнка было сфарміравана 6 рэестравых палкоў. Пасля разгрому казакамі войска Рэчы Паспалітай у Пераяслаўскай бітве 1630 года рэестр быў павялічаны да 8 тыс. асоб. У выніку паражэння сялянска-казацкага паўстання ў 1637 годзе рэестр скараціўся да 6 тыс. асоб і было абмежаванае казацкае самакіраванне.
Складанне рэестраў суправаджалася абвастрэннем барацьбы ва Украіне. Урад Рэчы Паспалітай не прызнаваў казакамі дзесяткі тысяч асоб выключаных з рэестру так званых рэестравых казакоў. Каб унікнуць запрыгоньвання, яны ўцякалі на Запарожжа. Таму падчас складання рэестра ў Падняпроўі размяшчаліся значныя сілы войска Рэчы Паспалітай.
Канстанцін Радзівіл
Канстанцін Радзівіл (Konstanty Radziwiłł; нар., Уроцлаў) — польскі арыстакрат, лекар, палітык і дыпламат.
Доктар медыцыны. Старшыня Вышэйшай медыцынскай рады Польшчы (2001—2010), міністр аховы здароўя Польшчы (2015—2018), сенатар (2015—2019), ваявода мазавецкі (2019—2023), пасол Польшчы ў Літве (з 2023 года).
Біяграфія
Паходзіць з княжацкага роду Радзівілаў гербу Трубы. Унук Канстанціна Мікалая Радзівіла, сын Альберта Гераніма Радзівіла і Ганны Марыі, народжанай Чартарыйскай, брат Мацея Радзівіла і Сафіі Бахенскай, стрыечны брат Дамініка Радзівіла. Жанаты на Іаане Малгажаце, народжанай Дамброўскай. У яго чатыры сыны і чатыры дачкі: Марыя (1983), Мацей (1984), Ганна (1986), Эльжбета (1987), Ян (1989), Міхал (1991), Караль (1993) і Барбара (2000).
У 1973 годзе скончыў базавую школу ў Варшаве, а ў 1977 годзе — агульнаадукацыйны ліцэй імя Тадэвуша Рэйтана ў Варшаве. У 1977—1983 гадах вучыўся на 1-м медыцынскім факультэце Медыцынскай акадэміі ў Варшаве, дзе атрымаў дыплом лекара. Атрымаў спецыялізацыю па агульнай медыцыне (1993) і сямейнай медыцыне (1994). Скончыў аспірантуру па эканоміцы аховы здароўя ў Варшаўскім універсітэце і аспірантуру па біяэтыцы ва Універсітэце кардынала Стэфана Вышынскага ў Варшаве. У 2011 годзе ў Ваенна-медыцынскім інстытуце атрымаў вучоную ступень доктара медыцыны за дысертацыю на тэму "Ацэнка памеру эфекту плацэба пры лячэнні алергічных захворванняў і астмы на аснове мета-аналізу апублікаваных высакаякасных даследаванняў эфектыўнасці лекаў".
У 1980—1981 гадах быў старшынёю незалежнай асацыяцыі студэнтаў акадэміі і членам Нацыянальнага каардынацыйнага камітэта Незалежнага студэнцкага саюзю. Пасля ўвядзення ваеннага становішча ўдзельнічаў у падпольнай дзейнасці. Таксама быў актывістам Руху за свабоду і мір, дзе з 1986 годзе ўваходзіў у раду фонду руху.
Пасля вучобы ў 1983—1984 гадах працаваў лекарам-стажорам, потым лекарам першаснай медыцынскай дапамогі. Да 1989 года ён таксама працаваў у варшаўскай службе хуткай дапамогі. У 1986—1991 гадах быў фабрычным лекарам прамысловых прадпрыемстваў. У 1996 годзе ён стаў уладальнікам прыватнай лячэбнай установы пад назвай "Паліклініка сямейнай медыцыны". Выкладаў у прыватнай ВНУ ў Варшаве (2001—2003), а ў 2005 годзе стаў выкладчыкам кафедры сямейнай медыцыны Варшаўскага медыцынскага ўніверсітэта.
З 1993 года — актывіст лекарскага самакіравання. Быў сябрам Камітэта па сувязях Еўрапейскага форуму медыцынскіх арганізацый і Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. Займаў розныя пасады ў Варшаўскай акружной палаце лекараў і Вышэйшай медыцынскай радзе. У ёй ён выконваў, сярод іншага, функцыі сакратара (1997—2001 і 2014—2015), старшыні (2001—2010) і намесніка старшыні (2010–2014). Пакінуў членства ў Вышэйшай медыцынскай радзе ў 2017 годзе. У 2010–2012 гадах быў старшынёй Пастаяннага камітэта лекараў Еўропы. Сузаснавальнік і віцэ-прэзідэнт Асацыяцыі шматдзетных сем'яў «Тры плюс». У 2010 годзе стаў экспертам Цэнтра інфармацыйных сістэм аховы здароўя, а ў 2013 годзе стаў старшынёй назіральнага савета цэнтра.
Палітычная дзейнасць
На выбарах 2015 года паспяхова балатаваўся ў Сенат Польшчы ад "Права і справядлівасці". 16 лістапада 2015 года быў прызначаны міністрам аховы здароўя ва ўрадзе Беаты Шыдла. Падчас знаходжання на пасадзе міністра аховы здароўя ён правёў рэформу, увёўшы сетку бальніц і змяніўшы першасную медыцынскую дапамогу.
11 снежня 2017 года заняў пасаду міністра аховы здароўя ва ўрадзе Матэвуша Маравецкага. 9 студзеня 2018 года быў адпраўлены ў адстаўку.
Беспаспяхова балатаваўся на выбарах у Еўрапарламент у 2019 годзе. На выбарах таго ж года ён не быў пераабраны ў Сенат Польшчы.
25 лістапада 2019 года быў прызначаны прэм'ер-міністрам Матэвушам Маравецкім на пасаду мазавецкага ваяводы. 31 сакавіка таго ж года ён скончыў свае абавязкі ваяводы.
15 сакавіка 2023 года прызначаны паслом Польшчы ў Літве. 18 красавіка 2023 года афіцыйна заняў пасаду польскага пасла ў Вільні.
Рэдзькіна (Холм-Жыркоўскі раён)
Рэдзькіна (Редькино) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Алесь Бажко
Алесь (Аляксандр) Цімафеевіч Бажко (, в. Даўгінава,  — ) — беларускі пісьменнік і паэт, агент савецкіх спецслужб. Заслужаны работнік культуры БССР (1977).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Закончыў музычны інстытут імя С. Манюшкі ў Навагрудку (1936—1938), вучыўся ў Варшаўскай кансерваторыі (1938—1939). Але вучоба была спынена з-за пачатку Другой сусветнай вайны. Працаваў дырэктарам мірскага раённага дома культуры (1940).
У 1940 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Пасля ранення пад Ельняй (1942) працаваў на абаронным будаўніцтве. Удзельнічаў у стварэнні першых фарміраванняў Войска Польскага на тэрыторыі СССР у якасці генеральнага інструктара прапаганды Валагодскага акружнога ўпраўлення Саюза польскіх патрыётаў. З чэрвеня 1945 года — інструктар Баранавіцкага абкома камсамола, 1-ы сакратар Дзятлаўскага райкома камсамола.
Скончыў завочна Літаратурны інстытут у Маскве ў 1955 годзе. З 1956 — карэспандэнт, загадчык аддзела лістоў газеты «Літаратура і мастацтва». З 1959 — намеснік рэдактара газеты «Голас Радзімы», з 1962 — загадчык рэдакцыі мастацкай літаратуры выдавецтва «Беларусь», з 1970 — намеснік галоўнага рэдактара газеты «Літаратура і мастацтва». У 1973—1977 працаваў дырэктарам Літаратурнага музея Янкі Купалы, у 1977—1978 — галоўны рэдактар рэпертуарна-рэдакцыйнай калегіі і намеснік начальніка Упраўлення па справах мастацтваў Міністэрства культуры БССР. З 1979 года персанальны пенсіянер саюзнага значэння.
Творчасць
Дэбютаваў у друку нарысамі і нататкамі ў 1945. Першыя вершы апублікаваў у 1947. Аўтар аповесцяў «Перад вераснем» (1959), «Позняе ворыва» (1963), «Лясныя крушні» (1981), «Жывыя прывіды» (1986), зборніка нарысаў і памфлетаў «Татальнае банкруцтва» (1973), кнігі аповесцей «Перад вераснем. Позняе ворыва» (1979). Выйшлі паэмы А. Бажко «Карвіга пакідае хутар» (1961), «Татры» (1964), «Паэмы» (1968), зборнікі вершаў «Блакітныя вербы» (1973), «Суладдзе» (1975), «Каласы і скалы: Выбранае» (1978). У 1987 выйшлі Выбраныя творы (паэмы і вершы). Перакладаў з польскай і славацкай моў.
Любчанскія баі
Любчанскія баі — баі партызанскай брыгады імя Ф. Э. Дзяржынскага супраць нямецкіх войск у гарадскім пасёлку Любча 3 і 6—8 ліпеня 1944 года.
Перадумовы
Нямецкі гарнізон у Любчы (каля 450 чалавек) прыкрываў адступленне разбітых Чырвонай Арміяй нямецкіх войск. Камандаванне партызанскай брыгады распрацавала план па захопу гарнізона.
Ход баёў
3 ліпеня 1944 года партызаны штурмам авалодалі гарадскім пасёлкам Любча, знішчылі 17 і ўзялі ў палон каля 200 нямецкіх вайскоўцаў, захапілі 7 ручных кулямётаў, мінамёт, 13 аўтаматаў, 220 вінтовак, 60 тысяч патронаў і шмат харчавання. Выбітыя з пасёлка гітлераўцы пачалі канцэнтраваць сабраныя з тэрыторыі Любчанскага і Навагрудскага раёнаў сілы ў вёсцы Нягневічы Любчанскага раёна з мэтай авалодаць пасёлкам, прыціснуць партызан да ракі Нёман, знішчыць іх і забяспечыць прарыў разбітым вайсковым часцям цераз Налібоцкую пушчу на Ліду.
6 ліпеня нямецкія войскі (каля 3 тысяч чалавек) пры падтрымцы танкаў і артылерыі з трох напрамкаў (ад вёсак Слабада, Ачукевічы, Галынь) пачалі наступленне. Партызаны (каля 800 чалавек), узброеныя 45-міліметровай гарматай, процітанкавым ружжом, 5 мінамётамі і 7 ручнымі кулямётамі, 7 гадзін вялі бой з праціўнікам. Пры падтрымцы танкаў гітлераўцы некалькі разоў пераходзілі ў атаку з мэтай адрэзаць партызан ад пераправы цераз Нёман. З-за пагрозы акружэння брыгада была вымушана пакінуць Любчу і адысці на новыя пазіцыі. Партызаны знішчылі каля 300 і паранілі больш за 300 салдат праціўніка, падбілі і знішчылі 3 танкі, 2 броне- і 4 аўтамашыны. 8 ліпеня 1944 года пасля 2 дзён баёў з праціўнікам, які прарываўся на Ліду, партызаны зноў захапілі Любчу і ўтрымлівалі яе да падыходу Чырвонай Арміі. У баях загінулі 14 партызан.
Астравец смерці
«Астравец смерці» (Островец смерти) ― беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты на «Studio Х97» у 2019 годзе.
Змест
Астравец ― невялікае мястэчка на паўночна-заходняй мяжы Беларусі. 150 кіламетраў ад Мінска і ўсяго толькі 40 ад Вільні. Тэрытарыяльна гэта ― самы цэнтр Еўропы. З 2011 года тут ідзе будаўніцтва Беларускай атамнай электрастанцыі. І ўсе гэтыя гады будаўніцтва суправаджаецца скандаламі, пажарамі, аварыямі і нават смяротнымі выпадкамі. Пратэсты урадаў суседніх Літвы і Польшчы беларускія ўлады лічаць за лепшае элементарна не заўважаць. У Літве на ўсю моц рыхтуюцца да магчымай ядзернай катастрофы. Адпрацоўваецца план эвакуацыі жыхароў сталіцы краіны ― Вільні. Літва закупіла на мільён еўра і бясплатна раздала насельніцтву 4 мільёны таблетак ёду. Ні пра што падобным у Беларусі нават і не чулі. Гэтак жа было напляваць савецкаму кіраўніцтву ў 1986 годзе на людзей у Чарнобылі.
Фермапільская бітва
Фермапільская бітва — 3-дзённая абарона 5 тысячамі грэкаў Фермапільскага перавала (цяпер вобласць Фтыятыда, Сярэдняя Грэцыя) ад праходу 70-тысячнага персідскага войска ў пачатку жніўня 480 г. да н.э. 3 жніўня 480 г. да н.э. персідскае войска падыйшло да Фермапільскай цясніны і стаяла насупраць грэчаскага войска ў перавале без пачатку баявых дзеянняў цягам 4 дзён (3-6 жніўня). Першыя 2 дні бітвы (7-8 жніўня) грэкі ўдавалі ўцёкі ўглыб перавала, дзе разбівалі персаў дробнымі групамі ў рукапашным баі. Уначы на 3-і дзень (9 жніўня) здраднік  з бліжэйшага горада  правёў 20 тыс. персідскіх салдат па горнай сцяжыне з усходу ў тыл грэчаскага войска. Спартанскі цар Леанід загадаў грэчаскім саюзнікам адступіць без яго дружыны, якая загінула ў той дзень разам з ім пры прыкрыцці адступлення з перавала асноўнай часткі грэчаскага войска.
Першы дзень
7 жніўня 480 г. да н.э., пасля 4 дзён стаяння, Ксеркс загадаў 10 тыс. мідыйскіх і кісійскіх салдат персідскага войска напасці на грэкаў у Фермапільскім перавале. У выніку амаль усе персідскія нападнікі загінулі, бо мелі меншыя чым у грэкаў мячы і шчыты. Грэкі ж бараніліся ў найвузейшай частцы перавала, дзе размяшчалася Факійская сцяна, у паставе фалангі пры дапамозе вялізных круглых бронзавых шчытоў і доўгіх дзідаў. Сярод абаронцаў страты склалі толькі 3 спартанцы. Тады Ксеркс накіраваў у перавал 10 тыс. сваіх, большасць якіх грэкі таксама забілі пры дапамозе тактыкі ўдаванага адступлення.
Другі дзень
8 жніўня Ксеркс накіраваў персідскую пяхоту на захоп Фермапільскага перавала, якая панесла нават большыя страты, чым у 1-ы дзень бітвы. Уначы здраднік  з бліжэйшага горада  за ўзнагароду паведаміў Ксерксу пра горную сцяжыну ў абыход Фермапільскага перавала і прапанаваў правесці ёй персідскае войска. Тады Ксеркс накіраваў той сцяжынай на ўсход ад перавала 20 тыс. салдат на чале з ваяводам.
Трэці дзень
На світанку 9 жніўня (тысяча воінаў), якіх Леанід паставіў ахоўваць выдадзеную Эфіяльтам сцяжыну на ўсход ад Фермапільскага перавала, заўважылі набліжэнне персідскага войска і адступілі на бліжэйшы пагорак. На зары Тырастыяд з горада (вобласць Эолія, дзяржава Ахеменідаў; цяпер Турцыя) паведаміў Леаніду аб пагрозе акружэння. Леанід адразу склікаў, на якой пастанавалі адступіць асноўнымі сіламі ў Афіны для наступнай эвакуацыі гараджан. Для прыкрыцця адступлення грэчаскай пяхоты ад насцігання персідскай конніцай на перавале пакінулі на чале са спартанскім царом Леанідам агульнай колькасцю ў 1,5 тыс. воінаў. Ранкам Ксеркс накіраваў у перавал 10 тыс. персідскіх салдат у складзе лёгкай пяхоты і конніцы. Грэкі рушылі ім насустрач у шырэйшую частку перавала. У баі загінулі 2 браты персідскага цара Ксеркса ( і ) і спартанскі цар Леанід. Зламаўшы ўсе дзіды, грэкі перайшлі на кароткія мячы. Пасля прыбыцця персідскага падмацавання з рэшткаў «неўміручых» гвардзейцаў грэкі адступілі за Факійскую сцяну на. Тым часам рэшткі тэбанцаў з грэчаскага войска, якіх да бітвы налічвалася 400 воінаў, здаліся ў палон. Разбурыўшы частку Факійскай сцяны, Ксеркс загадаў акружыць Калонскі пагорак. Затым персідскія лучнікі пачалі абстрэл пагорка, у ходзе якога забілі ўсіх яго грэчаскіх абаронцаў.
Ушанаванне
На Калонскім магільным пагорку, дзе загінулі апошнія абаронцы Фермапільскага перавала, пасля грэчаска-персідскіх войнаў паставілі помнік з эпіграмай паэта Сіманіда (556—468 г. да н.э.), які аднавілі 1955 годзе. Таксама на месцы бітвы ўзвялі бронзавую статую спартанскага цара Леаніда з надпісам унізе: «Прыйдзі і вазьмі». На метопах па баках змясцілі батальныя сцэны.
У 1997 г. урад Грэцыі адкрыў на месцы бітвы мармуровую статую з надпісам унізе: «У памяць аб 700 », якія засталіся ў Фермапільскім перавале разам са спартанцамі на 3-і дзень бітвы.
Георгій Вадзімавіч Вілінбахаў
Георгій Вадзімавіч Вілінбахаў (Гео́ргий Вади́мович Вилинба́хов; нар. ) — дзяржаўны геральдмайстар Расіі.
Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта, доктар гістарычных навук. З 1969 года працуе ў Дзяржаўным Эрмітажы. У жніўні 1992 года прызначаны намеснікам дырэктара Эрмітажа па навуцы. З лютага 1992 — начальнік Дзяржаўнай геральдычнай службы Расійскай Федэрацыі, 1992—1994 — Начальнік упраўлення геральдыкі Расархіву, у 1994—1999 — кіраўнік Дзяржаўнай геральдыі пры Прэзідэнце Расіі. З 29 чэрвеня 1999 Старшыня Геральдычнага Савета пры Прэзідэнце Расіі — дзяржаўны геральдмайстар. Удзельнічаў у распрацоўцы законапраекта аб дзяржаўных знаках. Арганізоўваў працу па вядзенні Дзяржаўнага геральдычнага рэгістра Расіі і стварэнню геральдычных служб у шэрагу міністэрстваў і ведамстваў.
Мае больш 150 публікацый па гісторыі рускай культуры, ваеннай гісторыі і геральдыцы.
Гіедрайчэй
Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Гедройцы (Gedereiten) змяшчаецца ў крыжацкай хроніцы і датуецца 1338 годам. У 1373 і 1375 гадах вёску спусташалі крыжакі. У 1385 годзе яна ўвайшла ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства.
У 1445 годзе ў Гедройцах быў пабудаваны касцёл. Пад 1514 годзе яны ўпамінаюцца як мястэчка.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Гедройцы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.
У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў у ваколіцах Гедройцаў адбылася аднай з найбуйнейшых бітваў з імператарскімі войскамі.
Найноўшы час
У снежні 1920 года ў ваколіцах Гедройцаў адбыліся баі паміж літоўскім і польскім войскамі. Пасля мястэчка знаходзілася ў нейтральнай зоне паміж Літвой і міжваеннай Польскай Рэспублікай, але потым увайшло ў склад Літвы. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.
Яўген Альфонсавіч Вільчко
Яўген Альфонсавіч Вільчко (, г. Гродна — 1993) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1958 годзе Уральскі політэхнічны інстытут. У 1958—1960 гадах працаваў у Цюменьпраекце. У 1960—1983 гадах працаваў у Гродне — у Аблпраекце, мясцовай філіі Белкалгаспраекта, кіраўніком групы архітэктараў у Гроднаграмадзянпраекце. З 1983 года — у сістэме гандлёвай рэкламы ў Белгандальрэкламе ў Гродне.
Сябра Беларускага саюза архітэктараў з 1978 года. Пражываў у Гродне.
Творчасць
Сярод работ: жылы дом па вул. Горкага з убудаванымі памяшканнямі абслугоўвання (1963), інтэр’еры гасцініцы «Беларусь» (1966), крамы садавіны па вул. Кастрычніцкай (1983), дзіцячы сад-яслі на 320 месцаў, школа на 3280 месцаў, жылы комплекс на 6000 жыхароў з набліжаным абслугоўваннем у мікрараёне «Румлёва» ў Гродне (1977—1979, у аўтарскім калектыве), прафілакторый у мяст. Парэчча Гродзенскага раёна (1976).
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Людмілай Вільчко.
Аляксей Іванавіч Наканечны
Аляксей Іванавіч Наканечны (, в. Клямбоўка, цяпер Ямпольскі раён, Вінніцкая вобласць) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1970).
Біяграфія
Скончыў Адэскі будаўнічы інстытут у 1939 годзе. Працаваў у Данецку. Удзельнічаў у праектаванні гасцініц «Данбас», «Кастрычнік», драмтэатра ў Данецку. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
З 1946 г. — у Белдзяржпраекце, з 1956 па 1967 г. — намеснік галоўнага архітэктара, галоўны архітэктар Мінска, з 1967-га — дацэнт кафедры архітэктуры, з 1977 года — кафедры архітэктуры прамысловых будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1948 года. З 1955 па 1959 г. — намеснік старшыні праўлення СА БССР. Член КПСС з 1951 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): серыі тыпавых праектаў жылых будынкаў № 1-414, 1-433 (1953), галоўны корпус санаторыя «Беларусь» у Сочы (1956), будынак Мінбуда БССР па вуліцы К. Маркса (1955), генплан развіцця Мінска (1965).
Аўтар шэрагу публікацый у часопісах, у т.л. манаграфіі: «Мінск, досвед паваеннага аднаўлення і развіцці горада» (Мінск, 1966, у аўтарскім калектыве).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі, дзвюма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. Заслужаны будаўнік БССР (1970).
Смідын
Смідын (Смі́дин) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Смідынскай вясковай абшчыны.
Землетрасенне ў Перу (2007)
ЗЕМЛЕТРАСЕННЕ Ў ПЕРУ (2007) — землетрасенне магнітудай 8 балаў, зарэгістраванае 15 жніўня 2007 у 18:40:57 (мясцовы лімскі час), у 23:40:57 (універсальны каардынаваны час), 03:40:57 16 жніўня 2007 (мінскі час), і якое працягвалася 150 секунд.
Уладзімір Лукіч Бурмакін
Уладзімір Лукіч Бурмакін (нар., в. Хандала, Тасееўскі раён, Краснаярскі край) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1953 годзе. Працаваў выкладчыкам архітэктуры ў Томскім лесатэхнічным тэхнікуме, у праектных арганізацыях Новакузнецка, з 1964 па 1968 гады — галоўным архітэктарам Гомеля, у Гомельскіх праектных майстэрнях Белдзіпрагандлю і Белкаапгандлю, выкладчыкам архітэктуры ў Гомельскім дарожна-будаўнічым тэхнікуме, з 1980 года — мастак-архітэктар у Гомельскіх мастацка-вытворчых майстэрнях Мастацкага фонду БССР.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1967 года. Пражывае ў Гомелі.
Творчасць
Асноўныя працы: жылы дом для маласямейных (1959), сярэдняя школа (1958) у Новакузнецку, комплекс адміністрацыйных будынкаў у г. Бялова Кемераўскай вобласці (1958), загараднае кафэ «Чабарок» (1969), рэканструкцыя мемарыяльнага комплексу «Вечны агонь» (1970), адміністрацыйны будынак кандытарскай фабрыкі «Спартак» (1973) у Гомелі.
Бескарагай (Паўладарская вобласць)
Бескарагай — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кызылагашскай сельскай акругі. Код КАТА — 555245100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1386 чалавек (680 мужчын і 706 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 821 чалавек (420 мужчын і 401 жанчына).
Морганаўскі дзяржаўны ўніверсітэт
Морганаўскі дзяржаўны ўніверсітэт (Morgan State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.
Агульная характарыстыка
Гэта гістарычна "чорны" даследчы універсітэт, у якім традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы. Гэта буйнейшы з гістарычна "чорных" ВНУ штата Мэрыленд. У 1867 годзе ўніверсітэт, які тады называўся Біблейскім інстытутам стагоддзя, змяніў сваю назву на Морганаўскі каледж у гонар прападобнага Літлтана Моргана, першага старшыні апякунскага савета і мецэната зямлі для каледжа. Каледж стаў універсітэтам у 1975 годзе.
Генрых Іосіфавіч Гутаровіч
Генрых Іосіфавіч Гутаровіч — архітэктар. Малодшы інжынер магілёўскага губернскага праўлення прынамсі з 1910 па 1916 год.
Біяграфія
Каталік. Скончыў палітэхнічны інстытут. Тытулярны саветнік.
Савінскае (Холм-Жыркоўскі раён)
Савінскае (Савинское) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пігулінскага сельскага паселішча.
Рамуальд Андрэевіч Падбярэскі
Рамуальд Андрэевіч Падбярэскі або Падбярэзскі (1812/, Вільня —, Архангельская губ.) — беларускі выдавец, літаратуразнавец, публіцыст, фалькларыст.
Паходжанне
Паходзіў з шляхецкага роду Падбярэзскіх. Часта Падбярэзскіх, у т.л. Рамуальда, называюць Друцкімі-Падбярэзскімі або Падбярэзскімі-Друцкімі, але род князёў Друцкіх-Падбярэзскіх згас у XIV ст. Пазней Падбярэззем валодалі князі Ямантавічы, якія зваліся Ямантавічамі-Падбярэзскімі. Пасля згасання Ямантавічаў-Падбярэзскіх іх маёнткі перайшлі па кудзелі да полацкіх баяр Яцковічаў, адна з галін іх роду стала звацца Падбярэзскімі, з яе паходзіў і Рамуальд Падбярэзскі.
Біяграфія
Скончыў Віленскую гімназію (1830). Рыхтаваўся да паступлення ў Віленскі ўніверсітэт, але той быў закрыты царскімі ўладамі. У 1836—1840 гг. вучыўся на юрыдычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта. Падтрымліваў сувязі з расійскімі славянафіламі. Перакладаў на польскую мову рускія байкі і друкаваў іх у часопісе «Athenaeum». З 1841 г. пераехаў у Пецярбург, дзе зблізіўся з Т. Шаўчэнкам. У 1847 г. вярнуўся ў Вільню. Выдаваў літаратурна-навуковыя альманахі «Rocznik Literacki» (т. 1—4, Пецярбург—Вільня, 1843—1849) і «Pamіetnik naukowo-literacki» (т. 1—2, ч. 1—6, Вільня, 1849—1850). Аўтар прадмовы «Беларусь і Ян Баршчэўскі» да кнігі «Шляхціц Завальня…» Я. Баршчэўскага (1844). Выдаў зборнік Т. Лада-Заблоцкага «Паэзія» (1845) і «Дыярыуш» С. Бельскага («Athenaeum», 1842. Т. 4). Аўтар публікацый па беларускім фальклоры. За публіцыстычную дзейнасць арыштаваны ў 1850 г. і сасланы ў Архангельскую губерню, дзе і памёр.
Блок (кампанія)
ТАА «Блок» — беларускае прадпрыемства, заснаванае ў маі 1994 года ў Наваполацку.
Гісторыя
У лістападзе 2001 года азначае пачаткам сеткі заправак. У чэрвені 2007 года завяршылася будаўніцтва і пачала працаваць першая АЗС у Віцебску па вуліцы Воінаў-Інтэрнацыяналістаў, а ў кастрычніку 2012 года з'явілася другая АЗС па вул. Церашковай. З верасня 2018 года ТАА «БЛОК» арандуе АЗС па адрасе: Віцебская вобласць, Браслаўскі раён, Слабодкаўскі сельсавет, в. Муражы, 57а.
Вільянова
Назву Вільяно́ва маюць:
NGC 5746
NGC 5746 (іншыя абазначэнні — UGC 9499, MCG 0-38-5, ZWG 20.12, KCPG 434B, IRAS14424+0209, PGC 52665) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Дзева.
NGC 5746 — масіўная галактыка, што знаходзіцца на адлегласці каля 100 мільёнаў светлавых гадоў ад Землі.
11 красавіка 2003 г. касмічны тэлескоп «Чандра» выявіў у рэнтгенаўскім дыяпазоне ўгэтай галактыкі вялікі гало, які распасціраецца больш за на 60 тыс. светлавых гадоў па абодва бакі ад дыска галактыкі.
NGC 5746 аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Македонскі гусарскі полк
Македонскі гусарскі полк — воінскае падраздзяленне, якое ўдзельнічала ў Рускай імператарскай арміі. Стварэнне Македонскага гусарскага палка адбылося 10 мая 1759 года. актыўна дзейнічалі ў абароне паўднёвых межаў Расіі, якія сталі хісткімі з-за новай міграцыі і наступстваў. На працягу наступных дзесяцігоддзяў полк распусцілі і часта рэфармавалі, перш чым канчаткова расфарміраваць у 1783 годзе.
Гісторыя
У сярэдзіне XVIII стагоддзя пачалося перасяленне з Ваеннай мяжы Габсбургскай манархіі ў Расійскую імперыю. Неўзабаве пасля расійскія ўлады далі гэтым новым пасяленцам землі, якія атрымалі назвы  і. Мэтай гэтых дзяржаў была ахова паўднёвых межаў Расійскай імперыі, а таксама ўдзел у расійскіх ваенных дзеяннях паблізу гэтага рэгіёна. Камендантам Новай Сербіі быў. 9 сакавіка 1759 года Горват з дазволу імператрыцы Лізаветы Пятроўны сфарміраваў Македонскі гусарскі полк. Новая Сербія і Славянасербія фактычна былі населены рознымі народнасцямі і назвы сфарміраваных там палкоў не адпавядалі дакладна іх нацыянальнаму складу. Многія з бежанцаў, якія ўтварылі Македонскі полк, былі апісаны імперскімі ўладамі як балгары, влахі, сербы і грэкі. Некаторых залічылі да македонцаў, але прысутнічала і вялікая колькасць чарнагорцаў. Камандзірам Македонскага гусарскага палка быў Аляксей Касцюрын.
Асіміляцыя талышоў
Асіміляцыя талышоў — сацыяльна-культурны працэс, падчас якога талышы перастаюць ідэнтыфікаваць сябе як частку талышскай этнічнай, культурнай супольнасці. Асіміляцыя працякае праз ідэнтыфікацыю з культурай, рэлігіяй, нацыянальнымі ці палітычнымі ідэаламі асімілюючага асяроддзя або праз змешаныя шлюбы.
Македонскі гусарскі полк
Гісторыя
Герб Македонскага гусарскага палка быў зацверджаны ў 1776 годзе і ўяўляў сабой: «Срэбны шчыт у чырвоным полі, з рознымі ўпрыгожаннямі, а пад ім дзве перакрыжаваныя драўляныя стрэлы, пакрытыя залатымі кропкамі». 26 ліпеня 1761 г. Македонскія гусары былі аб’яднаны з існуючым у агульны Македонскі гусарскі полк з-за невялікай колькасці асабістага складу абодвух палкоў. 10 мая 1763 года ўказам імператрыцы Кацярыны II Македонскі гусарскі полк быў расфарміраваны, а яго асабісты склад пералічаны ў Польскі, Малдаўскі і. 24 снежня 1776 года для аховы паўднёвых межаў імперыі з 9 замежных палкоў, створаных на тэрыторыі Азова і Наварасійска, быў створаны новы Македонскі гусарскі полк у складзе 6 эскадронаў. 28 чэрвеня 1783 года ён быў расфарміраваны, а яго штаб пералічаны ў.
Асіміляцыя талышоў
Асіміляцыя
Уплыў этнічных працэсаў, перш за ўсё працэсу натуральнай асіміляцыі, на змену этнічнага складу насельніцтва было яшчэ больш значным, чым у папярэдні перыяд. Асіміляцыя азербайджанцамі народаў шахдагскай групы, татаў, талышоў і інш. садзейнічала павышэнню абсалютнай колькасці азербайджанцаў і іх долю ва ўсім насельніцтве рэспублікі. Так, талышы ў перапісе 1959 г. і па наступных перапісах назвалі роднай мовай азербайджанскую, а сябе азербайджанцамі. Аднак частка талышоў працягвала лічыць сваёй роднай мовай талышскую. Паводле перапісу 1897 года, у Расійскай імперыі пражывала 35219 талышоў, а па дадзеных перапісу 1926 года ў Азербайджанскай ССР налічвалася 77039 талышоў. З 1959 па 1989 год талышы не ўключаліся ў якія-небудзь перапісы ў якасці асобнай этнічнай групы, але лічыліся часткай азербайджанцаў, гэта значыць цюркамі, хоць талышы гавораць на іранскай мове. У 1999 годзе азербайджанскі ўрад заявіў, што ў Азербайджане налічваецца толькі 76 800 талышоў, але гэта лічыцца ніжэй за фактычную колькасць, улічваючы праблемы з рэгістрацыяй у якасці талышоў. Некаторыя сцвярджаюць, што колькасць талышаў, якія насяляюць паўднёвыя рэгіёны Азербайджана, — 500 000. Паводле Талышскага культурнага цэнтра ў Ленкарані, у Масале талышоў 60 %, у Ленкарані толькі 2 вёскі з'яўляюцца цюркскімі, Астара цалкам талышская, у Лерыцы гэтак жа цюркскімі з'яўляюцца толькі. Атрыманне дакладных статыстычных даных абцяжарана з-за адсутнасці дакладных крыніц, змешаных шлюбаў і падзення ведання талышскай мовы. Хаця талышы прыгнечаны галечай, беспрацоўем, адсутнасцю базавай інфраструктуры, такой як электрычнасць, у іх высокі ўзровень нараджальнасці, і, такім чынам, іх доля ў азербайджанскім насельніцтве будзе расці. Гэтыя праблемы, аб'яднаныя са страхам перад рэпрэсіямі і ўяўленнямі аб змове талышоў з Арменіяй, шмат у чым сцвярджаюць талышоў у іх этнічнай ідэнтычнасці і нацыяналізме.
Македонскі гусарскі полк
Сувязь палка з македонскімі славянамі
Нягледзячы на сваю назву, Македонскі гусарскі полк не складаўся з этнічных македонцаў. У той час назвы са спасылкамі да Македоніі былі папулярны ў Еўропе толькі ў раннемадэрнавых культурных кантэкстах, але былі амаль забыты ў сучасным рэгіёне. Аўстрыйская і Расійская імперыі выкарыстоўвалі такія назвы на працягу XVII-га і XVIII-га стст адносна насельніцтва, якое прыбыло з Балкан, у т.л. у назве гэтага палка. Некаторыя сучасныя лічаць яго існаванне пацвярджэннем этнічнай македонскай пераемнасці, але такія сцвярджэнні супярэчаць гістарычнай логіцы. Разам з прывядзеннем прыкладу прыналежнасці некаторых удзельнікаў да македонскай нацыі, гісторык Аляксандар Маткоўскі пацвярджаў, што было занадта рана для існавання падобнага ўтварэння ў сучасным разуменні. З іншага боку, пагадзіўся, што тэорыі македонскай ідэнтычнасці развіваліся па-за сучасным рэгіёнам і існавалі без удзелу македонскіх славян, прынамсі да другой паловы XIX-га стагоддзя. Паводле некаторых звестак, у палку пераважалі аруманы (валахі), якіх у той час часта разглядалі як македонцаў, што і стала прычынай назвы палка. Аднак у двух даведніках, выдадзеных Расійскай акадэміяй навук, першым у 1861 годзе і другім у 1910 годзе, у 18 стагоддзі македонцы называліся часткай балгарскіх бежанцаў. На думку некаторых даследчыкаў, ідэя стварэння гэтых палкоў не была праектам стварэння нацыянальных частак і папярэднічала зараджэнню нацыяналізму ў Еўропе.
Помнік воінам-інтэрнацыяналістам (Бабруйск)
Помнік воінам-інтэрнацыяналістам — помнік у Бабруйску, размешчаны ў скверы на рагу вуліц Сацыялістычнай і Інтэрнацыянальнай. Устаноўлены ў гонар воінаў-бабруйчан, якія загінулі пры выкананні інтэрнацыянальнага абавязку ў розных краінах свету. Адкрыты ў 1998 годзе. Аўтар праекта Э. К. Агуновіч, скульптар — У. Слабодчыкаў.
Апісанне
Помнік выкананы з бронзы і граніту. На гранітным падножжы помніка размешчана зорка, паміж прамянямі якой выбіты прозвішчы 17 воінаў, на іншым баку падножжа — назвы краін, у якіх воіны-землякі выконвалі інтэрнацыянальны абавязак: Егіпет, Паўночная Карэя, В’етнам, Афганістан. Да кампазіцыйнага цэнтра прымыкаюць скульптурныя выявы 6 жаночых фігур, якія смуткуюць па загінуўшых родных. Над іх галовамі ўзносяцца ў неба касмічныя зоркі, як сімвал неўміручасці загінулых.
Анатоль Уладзіміравіч Ільіноў
Анато́ль Уладзі́міравіч Ільіно́ў (нар., в. Царкоўшчына, цяпер ) — беларускі графік, член Беларускага саюза мастакоў. Магчыма, брат беларускага архітэктара Андрэя Ільінова.
Біяграфія
Скончыў Віцебскае мастацка-графічнае педвучылішча (1955), мастацкі факультэт Маскоўскага паліграфічнага інстытута (1965). З 1967 года ўдзельнічае ў мастацкіх выставах. Яго выставы праходзілі ў Мінску, Полацку, Оршы, Смаленску, Франкфурце-на-Одэры, Зялёне Гуры.
Пасля мастацкага вучылішча размеркавалі ў Лепельскую школу-інтэрнат мастаком-выхавальнікам, у 1981 годзе пераехаў у Віцебск, дзе ў 1982—1989 гадах выбіраўся адказным сакратаром і старшынёй абласной арганізацыі Саюза мастакоў Беларусі , але на пенсіі вярнуўся ў Лепель.
Мікалай Захаравіч Ягоўдзік
Мікалай Захаравіч Ягоўдзік (, в. Куцэйкі, Слонімскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка — чэрвень 2022) — беларускі вучоны ў галіне дэрматавенералогіі і клінічнай біяхіміі. Доктар медыцынскіх навук (1984), прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1997).
Анатоль Уладзіміравіч Ільіноў
Біяграфія
Узнагароджаны медалём Саюза мастакоў Беларусі «За заслугі ў выяўленчым мастацтве».
Мікалай Захаравіч Ягоўдзік
Біяграфія
Нарадзіўся 15 жніўня 1931 года ў вёсцы Куцэйкі (цяпер — Слонімскі раён Гродзенскай вобласці).
У 1953 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, прайшоў падрыхтоўку ў клінічнай ардынатуры на кафедры скурных і венерычных хвароб МДМІ (1953—1956), навучанне ў аспірантуры сектара геранталогіі АН БССР (1956—1959). Працаваў на кафедры скурных і венерычных хвароб Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, з 1986 па 1997 год — загадчык кафедры.
Навуковая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў: біяхімія і імуналогія скуры; хранічныя дэрматозы. Аўтар і сааўтар падручнікаў, патэнтаў на вынаходствы. Вынікі даследаванняў Н. З. Ягоўдзіка апублікаваныя ў 352 навуковых працах, у тым ліку ў 9 манаграфіях і даведніках, у падручніку, 6 метадычных рэкамендацыях, 7 вучэбна-метадычных дапаможніках і рэкамендацыях.
Сярод апублікаванага:
Кукурыкы
Кукурыкы (Кукурі́ки) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Смідынскай вясковай абшчыны.
Кавальцы
Назву Кавальцы маюць:
Кальвін’яска
Кальвін'яска (Calvignasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Капусціна (Ільянскі сельсавет)
Капу́сціна (, Капустино) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 38 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейка, 72 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1842 г. вёска ў Вілейскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі, у складзе маёнтка Скабярэц, уласнасць П. Сутовіча. У 1873 г. ў Залеснай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці таго ж павета, уласнасць Ліпскага, 34 рэвізскія душы. У 1894 г. адкрыта школа граматы; у 1908 г. 101 дзесяціна надзелаў.
З 1921 года ў складзе Польшчы, належала да Ільянскай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 г. ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Ільянскім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіравана нацыстамі. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей.
26.6.1949 г. створаны калгас «Чырвоная зорка», пасля вёска ў складзе Ільянскага саўгаса-тэхнікума. Працавала бібліятэка.
Сілішкі
Сілішкі (Силишки) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Чорнае (Паўладарская вобласць)
Чорнае — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кызыласкерскай сельскай акругі. Код КАТА — 555247100.
Сілішкі
Гісторыя
У 2004—2019 гадах у складзе Пігулінскага сельскага паселішча.
Чорнае (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1810 чалавек (882 мужчыны і 928 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1100 чалавек (528 мужчын і 572 жанчыны).
Мышыная ліхаманка
Папярэджанне
Ад заражэння перасцерагае ахова ад забруджвання вады і ежы, прадухіленне дотыку да грызуноў і іх выдзяленняў. У якасці засцерагальных захадаў варта адмовіцца ад ужывання сырой вады, вады з невядомых крыніц і сапсаванай грызунамі ежы. Падчас працы на агародзе і догляду свойскай жывёлы карысна насіць ахоўнае адзенне і пальчаткі. Дзеля захавання чысціні варта мыць рукі перад ежай і трымаць харчовыя вырабы ў тары, абароненай ад пранікнення грызуноў. Таксама карысна забяспечваць непранікальнасць для грызуноў жытла і гаспадарчых будынкаў. У падвале і на дачы варта выкарыстоўваць атручаныя прынады і. Прыбіранне памяшканняў, дзе выявілі выдзяленні грызуноў, варта праводзіць у пальчатках і шматслаёвай марлевай павязцы абеззаражвальным вільготным сродкам. Адзенне, асабістыя рэчы і пасцельную бялізну ў такім выпадку прасушваюць на сонцы і затым з іх выбіваюць пыл. Таксама варта пазбягаць лову і трымання ў руках грызуноў і іх трупаў. Пры знаходжанні на прыродзе карысна ўнікаць зараснікаў травы і захоўваць запас ежы ў недаступным для мышэй месцы. Пры наведванні лесу варта пазбягаць начлегу ў стагу сена і закінутым будынку, як і выкарыстання для подсцілу леташняга сена і саломы.
Прычыны
Заражэнню спрыяе дотык да выдзяленняў (мача, кал, сліна) грызуноў, удыханне пылу з вядзяленнямі грызуноў і спажыванне забруджанай грызунамі сырой ежы (капуста, морква). Найчасцей заражэнне адбываецца ўвосень і ўлетку пры наведванні лесу, зборы грыбоў і ягад, паляванні, рыбалцы, працы ў агародзе і садзе і зборы ўраджаю. У халодную пару заражэнне становіцца магчымым у месцах захоўвання ежы і, жылых памяшканнях у сувязі з перасяленнем грызуноў.
Праявы
Хвароба пачынаецца з павышэння тэмпературы да 39°C—40°С. Адзначаюцца галаўны і мышачны боль, смага і сухасць у роце. Часам пагаршаецца зрок. На другі дзень хваробы ўзнікаюць млоснасць і ваніты, якія нарастаюць у наступныя дні. Часта ўзнікае ікаўка. На скуры плечавога пояса і ў падпахавых ямках можа з'яўляцца гемарагічны сып у выглядзе дробных кровазліццяў. Здараюцца кровазліцці ў бялкоў вачэй і павелічэнне ломкасці капіляраў. Аб адначасным паражэнні нырак сведчыць боль у жываце і паясніцы, рэзкае змяншэнне колькасці мачы і прысутнасць у іх крыві. Таксама пашкоджанне нырак выяўляецца ў азызласці твару і ацёчнасці павекаў.
Копінскі дзяржаўны ўніверсітэт
Копінскі дзяржаўны ўніверсітэт (Coppin State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.
Агульная характарыстыка
Заснавана ў 1900 годзе як вышэйшая школа. Спачатку ў ёй быў гадавы курс падрыхтоўкі настаўнікаў пачатковай школы для афраамерыканцаў. Да 1902 года праграма навучання была пашырана да двухгадовага. У 1926 годзе гэтая навучальная ўстанова для падрыхтоўкі настаўнікаў была названа Нармальнай школай імя Фані Джэксан Копін у гонар афраамерыканкі Фані Джэксан Копін, якая была піянерам у педагагічнай адукацыі афраамерыканцаў.
Ліснякы
Ліснякы (Лісняки́) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Смідынскай вясковай абшчыны.
Каўшова
Назву Каўшо́ва маюць:
Сімонава (Агібалаўскае сельскае паселішча)
Сімонава (Симоново) — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2019 гадах у складзе Пігулінскага сельскага паселішча.
Ксенія Сырамалот
Ксенія Сырамалот (нар. ) — прэс-сакратарка «Задзіночання беларускіх студэнтаў», паэтка і аўтарка апавяданняў, студэнтка факультэта філасофіі і сацыяльных навук БДУ, валанцёрка Праваабарончага цэнтру «Вясна» і Цэнтра эфектыўнай камунікацыі «Жывая Бібліятэка». Палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Ксенія Сырамалот была арыштавана па месцы жыхарства 12 лістапада 2020 года ў рамках справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ паводле ч. 1 арт. 342 КК (арганізацыя альбо ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак), пасля чаго была змяшчана пад варту ў СІЗА КДБ, затым 23 лістапада была пераведзена ў СІЗА на Валадарскага.
18 лістапада 2020 года сумеснай заявай пятнаццаці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволенай. 7 снежня 2020 года шэфства над палітвязнем узяў Томас Маўц, прэзідэнт Еўрапейскай партыі зялёных, дэпутат Бундэстагу. 20 студзеня 2021 года сумеснай заявай чатырнаццаці ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх, , , , арышт Ксеніі Сырамалот быў прызнаны незаконным і кваліфікаваны як.
Знаходзілася ў жаночай калоніі Гомеля. Вызвалілася 30 лістапада 2022 года.
Узнагароды
У лістападзе 2021 года ўзнагароджана чэшскай прэміяй «Гісторыя несправядлівасці» (разам з Мікітай Емельянавым і Палінай Шарэнда-Панасюк).
Балеслаў Берут
Бале́слаў Бе́рут (Bolesław Bierut, сапраўднае прозвішча Бярна́цкі, Biernacki, псеўданімы Яноўскі, Іва́нюк, Томаш, Бянькоўскі, Руткоўскі;, Руры, Царства Польскае, Расійская імперыя — , Масква, РСФСР, СССР) — польскі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы прэзідэнт ПНР.
Біяграфія
У 1938 годзе Камуністычная партыя Польшчы была распушчаная Іосіфам Сталіным, Берута ў сваю чаргу раней прысудзілі да 10 гадоў пазбаўлення волі ў Польшчы за антыдзяржаўную палітыку. Такім чынам Беруту ўдалося пазбегнуць вялікай чысткі, падчас якой было знішчана большасць лідараў камуністычнай партыі Польшчы. У 1938 годзе быў амніставаны і працаваў бухгалтарам у Варшаве.
Пасля вайны Берут сыграў важную ролю ў станаўленні ў Польшчы сталінісцкага рэжыму і прыгнечанні апазіцыі.
Памяць
Імем Балеслава Берута названа вуліца ў Мінску.
NGC 5747
NGC 5747 (іншыя абазначэнні — IC 4493, IRAS14419+1220, UGC 9496, ZWG 76.13, MCG 2-38-2, KCPG 435B, PGC 52638) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Парыдубы
Парыдубы (Пари́дуби) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Смідынскай вясковай абшчыны.
Рымскі форум
Амаль што ў кожным рымскім горадзе існаваў форум, — як цэнтр палітычнага, эканамічнага, культурнага і рэлігійнага жыцця. Самым першым месцам такога прызначэння быў Рымскі Форум (Forum Romanum) — форум у Рыме, які з'яўляецца люстэркам усёй рымскай гісторыі і лічыцца цэнтрам палітычнай улады ў горадзе Рым і ва ўсёй Рымскай Імперыі.
Раней на месце Рымскага Форума ляжала забалочаная даліна непадалёку ад Палатына, якую лацінскія пасельнікі выкарыстоўвалі ў якасці могілак. Масавае засяленне тэрыторыі стала магчымым толькі пачынаючы з 6 стагоддзя да н.э., пасля таго як балота асушылі з дапамогай старажытнарымскай сістэмы каналаў Клаака Максіма (Cloaca Maxima).
Прыблізна ў 490 годзе да н.э. у даліне былі ўзведзены два храмы, прысвечаныя багам Сатурну і Кастару. З гэтай нагоды асяроддзе форума хутка ператварылася ў цэнтр маладога горада. Неўзабаве на поўдні ад Рымскага Форума была закладзена другая плошча — Камітый (Comitium). Большая частка рымскай палітыкі рабілася менавіта тут, таму што рэзідэнцыі сената, Курыя (Curia) і Ростра (Rostra) — грамадскія трыбуны аратараў, размяшчаліся ў непасрэднай блізасці адсюль.
У 145 годзе да н.э. цэнтр палітычных падзей Рыму зноў перамясціўся з Камітыя у Форум. Пасля смерці Гая Цэзара Камітый быў канчаткава ліквідаваны, а Форум значна пашыраны за конт стварэння так званага Юліанскага Форума (Forum Iulium). У часы кіравання Аўгуста значна змяніўся і знешні выгляд Форуму. Дзякуючы шырокааб'ёмнаму ужыванню мрамару ў афармленні архітэктурных элементаў плошчы, Рымскі Форум ператварыўся ў незвычайна раскошны архітэктурны комплекс, параўнальны, магчыма, з Акропалем у Афінах.
Рында (звон)
Ры́нда (ад ring the bill — бі ў звон) — асаблівае біццё (у тры тэмпы) у карабельны звон у час сапраўднага палудня.
Таксама так называюць (памылкова) сам карабельны звон.
Казарыле
Казарыле (Casarile) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 3572 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 510 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 20080. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Леапольд V (герцаг Аўстрыі)
Леапольд V (Leopold V;  — ) — герцаг Аўстрыі з 1177 года і Штырыі з 1192 года з дынастыі Бабенбергаў.
Біяграфія
Леапольд V быў сынам Генрыха II Язаміргота і Феадоры Камнін, пляменніцы візантыйскага імператара Мануіла I.
Неўзабаве пасля ўзыходжання на прастол Леапольд V атрымаў перамогу над чэшскай арміяй, захапіў Оламаўц і паводле мірнага дагавора 1179 года далучыў шэраг тэрыторый паўднёвай Маравіі.
Больш за ўсё Леапольд V вядомы дзякуючы яго ўдзелу ў Трэцім крыжовым паходзе 1189 года, падчас якога адбыўся канфлікт паміж герцагам і каралём Англіі Рычардам Львінае Сэрца. У час узяцця Акры Леапольд V адным з першых крыжакоў узлез на сцяну горада і ўзняў свой сцяг. Угневаны гэтым Рычард I сарваў сцяг герцага і паставіў на яго месцы свой.
У далейшым канфлікт паміж двума манархамі яшчэ больш абвастрыўся: Рычард падтрымліваў Гі дэ Лузіньяна ў яго прэтэнзіях на карону Іерусалімскага каралеўства, тады як Леапольд V быў прыхільнікам Конрада Манферацкага, свайго стрыечнага брата. Забойства Конрада ў 1192 годзе многія прыпісалі руцэ англійскага караля. Таму, калі ў 1192 годзе Рычард I на зваротным шляху з Палесціны праязджаў праз Вену, ён быў схоплены рыцарам Георгам Ропельтам па загадзе Леапольда V і зняволены ў замак Дзюрнштайн. Толькі ў 1194 годзе герцаг вызваліў караля пад ціскам Папы Рымскага і імператара Генрыха VI. За выхад на свабоду кароль Англіі заплаціў Леапольду V каласальную па тых часах суму ў 50 тысяч марак, якой герцаг скарыстаўся для арганізацыі манетнага двара ў Вене, будаўніцтва новых гарадскіх сцен сталіцы і заснавання Вінер-Нойштата.
Галоўным дасягненнем кіравання Леапольда V стала далучэнне Штырыі. У 1186 годзе ён заключыў Санкт-Георгенбергскі дагавор з бяздзетным герцагам Штырыі Отакарам IV, паводле якога пасля смерці Отакара Штырыя на вечныя часы аб'ядноўвалася з Аўстрыяй у адзіную дзяржаву на чале з аўстрыйскімі манархамі, пры ўмове захавання правоў і прывілеяў штырыйскіх саслоўяў. Отакар IV сканаў у 1192 годзе, і Штырыя была перададзена імператарам Леапольду V. Далучэнне Штырыі рэзка ўзмацніла Аўстрыйскую манархію і дало штуршок да бурнага развіцця горнай справы, металургіі і гандлю ва ўладаннях Бабенбергаў.
У 1194 годзе Леапольд V нечакана сканаў пасля падзення з каня падчас рыцарскага турніру. Перад смерцю ён, насуперак умовам Санкт-Георгенбергскага дагавора, падзяліў свае ўладанні паміж сынамі: Фрыдрых I атрымаў Аўстрыю, а Леапольд VI — Штырыю.
Войтаўка
Назву Во́йтаўка маюць:
Рудка (Старавыжыўскі раён)
Рудка (Рудка) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Сар’янка
Сар’я́нка (Sarjanka, Sārija) — рака ў Лудзенскім і Краслаўскім раёнах Латвіі і ў Верхнядзвінскім раёне Беларусі.
Назва
Корань з шэрагу Sar- : Ser- : Sir-, адсюль гідронімы тыпу назвы вілейскай ракі Страча (< *Sirinčia), літоўскай Sirija. Ад індаеўрапейскага *ser- / *sor- «цячы», вытворныя якога засталіся ў балцкай гідраніміі.