cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Папская акадэмія жыцця
Папская акадэмія жыцця (Pontificia Academia Pro Vita) — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, задачай якой з'яўляецца ўсебаковае прасоўванне каталіцкай этыкі жыцця і правядзенне навуковых даследаванняў па біяэтыцы і каталіцкай маральнай тэалогіі.
У склад акадэміі ўваходзіць 70 сябраў, якія назначаюцца Папам, якія прадстаўляюць розныя галіны біямедыцынскіх навук і цесна звязаны з праблемамі, якія тычацца заахвочвання і абароны жыцця. У склад акадэміі таксама ўваходзяць 3 ганаровыя сябры і сябры-карэспандэнты, якія працуюць у розных інстытутах і адукацыйных арганізацыях акадэміі.
Акадэмія нясе адказнасць за абгрунтаванне і прасоўванне пазіцыі каталіцкай царквы па шэрагу пытанняў медыцынскай этыкі, уключаючы дзетараджэнне, ЭКА, генную тэрапію, эўтаназію і аборты. Адной з задач акадэміі была падрыхтоўка адказу на абвінавачанні каталіцкай царквы ў сексуальным скандале.
14 лютага 2010 года Бенедыкт XVI звярнуўся да членаў акадэміі з заявай аб пацвярджэнні іх місіі. У сваёй заяве ён пацвердзіў адмоўную пазіцыю каталіцкай царквы ў дачыненні да заканадаўства па праблемах біямедыцыны і біяэтыкі, якое прымаецца без уліку маральных аспектаў.
Наратыў
Наратыў — гісторыя (аповед), гістарычна і культурна абгрунтаваная інтэрпрэтацыя некаторага аспекту свету з пазіцыі некаторай чалавечай асобы. У літаратуры, наратыў — лінейны выклад фактаў і падзей у творы, гэта значыць тое, як яно было напісана аўтарам.
Бенгальская мова
Бенга́льская мова (саманазва: বাংলা; трансл. Bāṇlā, вымаўл. ) — мова бенгальцаў, распаўсюджаная на паўночным усходзе Індыйскага субкантынента, з'яўляецца адной з самых пашыраных моў свету. Бенгальская — сёмая мова свету па колькасці носьбітаў (каля 193 млн чал.). Бенгальскую мову часта называюць «бенгалі», што з'яўляецца транслітарацыяй яе англійскага наймення. Самі носьбіты называюць сваю мову «бангла», ці (радзей) — «бонго-бхаша». Бенгальская мова з'яўляецца дзяржаўнай мовай Бангладэш і мовай штата Бангла (Заходняя Бенгалія) ў Індыі. Канстытуцыя Індыі замацавала за ёй статус адной з афіцыйных моў Індыі. Па-бенгальску размаўляюць таксама ў індыйскіх штатах Асам, Біхар і Арыса.
Выдзяляюцца дзве асноўныя дыялектныя групы: заходняя (асноўны дыялект раёна Набадвіпа) і ўсходняя (асноўны дыялект раёна Дакі), а таксама адасоблены дыялект Чытагонга.
Характэрныя асаблівасці моўнага ладу агульныя і для суседніх моў — орыя і асамскай мовы.
Пісьменнасць
Пісьменнасць бенгальскай мовы — бангакхор, якая (як і дэванагары, і іншыя пісьмёны Індыі) паходзіць ад пісьма брахмі.
Класіфікацыя
Бенгальская мова адносіцца да ўсходняй падгрупы індаарыйскай групы індаіранскай галіны індаеўрапейскай моўнай сям'і. Бенгальская блізкая да асамскай мовы і мовы орыя.
Лінгвістычныя рысы
Геаграфічна яна з'яўляецца адной з самых усходніх з індаеўрапейскіх моў і на працягу многіх стагоддзяў кантактавала з мовамі іншых моўных сямей (сіна-тыбецкай, аўстразійскай і дравідыйскай), з-за чаго бенгальская мова значна адрозніваецца ад іншых моў сям'і, праяўляючы і ў фанетыцы, і ў граматыцы рысы, якія адрозніваюць яе ад роднасных новых індаарыйскіх моў.
Фанетыка, фаналогія
У фанетыцы мовы згублена фаналагічнасць (сэнсаадрознівальная роля) даўжыні галосных, сібілянты (свісцячыя) фанетычна прадстаўленыя адным варыянтам, знятае проціпастаўленне паміж губна-губнымі і губна-зубнымі зычнымі, фанетычна спрошчаныя або мадыфікаваныя спалучэнні зычных з. Таксама варта адзначыць гармонію галосных (рэдкую для індаеўрапейскіх моў), наяўнасць насавых галосных, супрацьпастаўленых ненасавым галосным, прыдыхальных зычных — непрыдыхальным зычным, гемінацыю (падваенне) зычных, оканне.
Марфалогія, сінтаксіс
Граматычны лад мае аглюцінатыўны характар словаўтварэння і словазмянення, распаўсюджаныя службовыя словы, рэдуплікацыя і размяшчэнне побач граматычна і семантычна звязаных адзінак. Постпазіцыя галоўнага слова ў словазлучэнні і службовага элемента ў марфалагічных і сінтаксічных утварэннях. Словаўтварэнне праз суфіксацыю і словаскладанне. Прэфіксацыя ў лексіцы санскрыту. Словазмяненне і займеннікаў па склонах і ліках, дзеясловаў — па часах і асобах у індыкатыве і імператыве.
Адсутнічае катэгорыя роду. Адрозніваюцца катэгорыі адушаўлёнасці-неадушаўлёнасці, пэўнасці-няпэўнасці, якія адлюстроўваюцца ва ўтварэнні форм скланення і ў выкарыстанні азначальна-паказальных афіксаў — часціц, што далучаюцца да імён і займеннікаў. Наяўнасць катэгорыі ветлівасці (субардынацыі). Развітая сістэма часавых форм. Распаўсюджанасць словазлучэнняў з службовымі дзеясловамі (дзеяслоўна-дзеяслоўных і дзеяслоўна-іменных). Адсутнасць адмоўных форм займеннікаў і прыслоўяў.
Гісторыя
Гісторыя бенгальскай мовы прасочваецца па пісьмовых помніках з 10—12 ст. Выдзяляецца тры перыяды :
Цяпер мова прадстаўлена дзвюма літаратурнымі формамі : «шадху-бхаша» і «чоліт-бхаша» (або чолці). Першая, архаічная, закансервавала старыя марфалагічныя формы, якія выйшлі з ужытку ў якасці гутарковай, сфарміравалася на аснове заходняга дыялекту і да 20-30-х гадоў мінулага стагоддзя была адзінай літаратурнай формай. Неабходнасць яе вывучэння, побач з сучаснай літаратурнай формай «чолці-бхаша», дыктуецца тым, што і дагэтуль на «шадху-бхаша» складаюцца афіцыйныя дакументы (у прыватнасці — Канстытуцыя Бангладэша), выдаецца навуковая літаратура. Акрамя таго, цяпер рэдакцыйныя артыкулы ва ўсіх значных газетах пішуцца на «шадху-бхаша». Дыялектнай базай сучаснай літаратурнай формы «чолці-бхаша» стала гаворка Калкаты, найвялікшага горада бенгаламоўнага абсягу. Суіснуючы са старой літаратурнай формай спачатку толькі як гутарковая, а потым, намаганнямі вялікага бенгальскага пісьменніка Рабіндраната Тагора і яго сучаснікаў, узведзеная ў ранг літаратурнай мовы, гэтая форма паступова выцесніла сваю папярэдніцу, звёўшы яе ўжыванне да ўжо згаданых галін. Цяпер якраз «чолці-бхаша» з'яўляецца асноўным аб'ектам вывучэння бенгалістаў.
Побач з літаратурнымі формамі, бенгальская мова прадстаўлена шэрагам дыялектаў, найбуйнейшымі з якіх з'яўляецца калкацкі, або заходні (што стаў асновай «чолці-бхаша»), дакскі, або ўсходні (асноўны дыялект Бангладэша), а таксама чытагонскі (дыялект найбуйнейшага партовага горада Бангладэша — Чытагонга), яны настолькі моцна адрозніваюцца ад літаратурнай мовы, што бенгальцы з іншых рэгіёнаў сцвярджаюць, што з цяжкасцямі разумеюць іх. З 1947 года, гэта значыць з моманту падзелу бенгаламоўнага абсягу і ўключэння заходняй і ўсходняй яго частак у розныя дзяржаўныя адзінкі (Індыю і Пакістан), працэс разыходжання заходняга і ўсходняга дыялектаў узмацніўся.
прывяла да ўзброенага процістаяння, а пазней да аддзялення Усходняга Пакістана і ўтварэння незалежнай дзяржавы Бангладэш.
Стаўшы дзяржаўнай мовай Бангладэша (былога Усходняга Пакістана да 1975), усходняя норма мовы ўсё менш арыентуецца на традыцыйна больш прэстыжную калкацкую гаворку (будучы адарванай ад яе індыйска-бенгальскай мяжой), дыялектныя адрозненні становяцца нарматыўнымі. Пры вывучэнні бенгальскай мовы даводзіцца ўлічваць фанетычную, лексічную, а часам і граматычную своеасаблівасць усходнебенгальскага дыялекту. Такім чынам, пры глыбокім вывучэнні бенгальскай мовы прыходзіцца вучыць, па сутнасці, тры, хоць і блізкія, але ўсё ж розныя мовы, бо моўная сітуацыя ў Індыі і Бангладэшы такая, што нельга пакідаць па-за ўвагай ніводнай з трох яе форм.
У літаратуры і кіно
Бенгальская мова з’яўляецца захавальнікам і носьбітам вялікай бенгальскай культуры. Ужо самы старажытны захаваны тэкст на бенгальскай мове «Чар’ячар’ятыка», датаваны 10—11 стагоддзямі н.э., прыцягнуў да сябе ўвагу навукоўцаў-індолагаў не толькі як першы помнік на новаіндыйскай мове, але і як выдатны твор літаратуры і як апошні створаны на тэрыторыі Індыі помнік будыйскай культуры. Сучасная бенгальская мова склалася к канцу 18 ст. Першая друкаваная кніга па-бенгальску з’явілася ў 1778 годзе.
Гімн Бангладэша, гімн Індыі, гімн Шры-Ланкі і першапачаткова былі складзены на бенгальскай мове.
Імёны бенгальскіх пісьменнікаў, паэтаў, філосафаў увайшлі ў скарбніцу не толькі індыйскай, але і сусветнай культуры. Адны з іх: Рабіндранат Тагор і. Не меншую, чым літаратура і філасофія, славу набыло ў свеце і бенгальскае кіно. Шырока вядомыя бенгальскія рэжысёры, Сацьяджыт Рай, Мрынал Сен, , і іншыя.
Падклецце
Падклецце — у драўляным дойлідстве, ніжні, звычайна нежылы паверх дома або гаспадарчай пабудовы. Падклецце ў сялянскім будаўніцтве на Беларусі сустракаліся рэдка, пераважна на паўночным-усходзе. Вядомы ў сядзібным і замкавым дойлідстве 16—18 ст. У падклеццях жылых дамоў размяшчалі каморы, стайні і інш., гаспадарчыя памяшканні, часам жыллё прыслугі, кухню, пякарню. Рабілі падклецці ў некаторых гаспадарчых збудаваннях (клецях, свірнах). Ролю падклецці ў гарадскім жыллі 18 — пач. 20 ст. нярэдка выконвалі ніжнія мураваныя паверхі, дзе размяшчаліся складскія памяшканні, крамы, майстэрні.
Герань малая
Герань малая, Геранія мяккая (Geranium pusillum) — від раслін сямейства. Радзімай віду з’яўляецца паўночны Алжыр, Марока і Еўразія ад Партугаліі і Ірландыі да заходніх Гімалаяў.
Апісанне
Аднагадовая травяністая расліна, 10-50 см вышынёй. Сцеблы прамыя або ляжачыя, не укараняюцца ў вузлах. Сцеблы, хвосцікі і кветаножкі з 0.1-0.3 мм незалозістымі трыхомамі і 0.1-0.2 мм залозістымі трыхомамі. Прылісткі ланцэтныя, выразныя. Лісце супраціўнае; ліставая пласцінка 1.5-3.8 см, валасістая з прыціснутымі незалозістымі трыхомамі. Суквецці двухкветныя; сцяблінка суквецця 0.5-3.2 см. Кветаножкі 0.6-1.6 см. Чашалісцікі 3-4.5 мм, звонку па 0.6-1 мм незалозістымі трыхомамі і 0.2-0.5 мм незалозістымі і залозістымі трыхомамі, усярэдзіне голыя. Пялёсткі бледна-фіялетавыя, 2-3 мм даўжынёй, абедзве паверхні голыя, палі пры аснаванні раснічастыя, вярхушка з 0.2-0.5 мм надрэзам; пылавікі пурпурныя, ≈ 0.3 мм. Плады 0.9-1.1 см, выпрастаныя, калі няспелыя; мерыкарпы гладкія, з да 0.2 мм прыціснутымі незалозістымі трыхомамі, аснова з некалькімі вейчыкамі, дзюба 7-9 мм, без звужанай вяршыні. Насенне 1.7-1.8 мм. 2n = 26.
Распаўсюджанне
Радзімай віду з’яўляецца Паўночны Алжыр, Марока і Еўразія ад Партугаліі і Ірландыі да заходніх Гімалаяў; від натуралізаваны ў Аўстраліі і на некаторых ўмераных тэрыторыях Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.
Ва Украіне расце на палях, у стэпах, ля дарог і ў зарасніках як пустазелле — на ўсёй тэрыторыі.
Таксанамія
Від Герань малая ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Града (Вяземскі раён)
Града (Гряда) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Туманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Арэф Алі Наед
Арэф Алі Наед (عارف علي الناي, нар. 1 студзеня 1962, Бенгазі, Каралеўства Лівія) — лівійскі ісламскі навуковец, былы пасол Лівіі ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах. Наед з’яўляецца заснавальнікам і дырэктарам Kalam Research & Media (KRM), якая базуецца ў Трыпалі і Дубаі. Да пачатку грамадзянскай вайны ён чытаў лекцыі па ісламскім багаслоўі, логіцы і духоўнасці ў Медрэсэ Асмана Паша і кіраваў аспірантамі ў каледжы ісламскага прызыву.
У 2011 годзе быў прызначаны Нацыянальным пераходным саветам каардынатарам мэтавай групы Трыпалі. Калі горад быў заняты паўстанцамі ў канцы жніўня 2011 года, паўнамоцтвы былі пашыраны, і Наед стаў вядучым каардынатарам лівійскай групы па стабілізацыі. Раней у гэтым годзе ён быў каардынатарам аддзела падтрымкі выканаўчай каманды Нацыянальнага пераходнага савета Лівіі. Таксама ён працаваў сакратаром сеткі Свабоднай Улемы Лівіі.
Па дадзеных Іарданскага Каралеўскага інстытута ісламскай думкі «Ахль аль-Байт», Наед займае 47-е месца сярод 500 самых уплывовых мусульман у свеце.
Асака малакветкавая
Асака малакветкавая (Carex pauciflora) — травяністая расліна сямейства асаковых.
Апісанне
Шматгадовая бледна-зялёная травяністая расліна з доўгім тонкім паўзучым карэнішчам. Сцёблы вышынёй 5-40 см, прамыя, трохгранныя. Лісце вузкае, жалабатае, карацейшае за сцябло. Суквецце складаецца з верхавінкавага каласка, які нясе на верхавінцы 1-3 тычынкавых, ніжэй 2-5 песцікавых кветак. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.
Пашырэнне
Барэальны цыркумпалярны рэліктавы від. Пашырэнне: Скандынавія, Сярэдняя, Атлантычная, Паўночная і Усходняя Еўропа, поўдзень Сібіры, Далёкі Усход і горы Сярэдняй Азіі, Японія, Карэя, Паўночная Амерыка. Знаходзіцца ў Беларусі ў асобных лакалітэтах на крайняй паўднёвай мяжы пашырэння. Расце на вярховых балотах і ў забалочаных хваёвых хмызнячкова-падвейна-сфагнавых лясах.
Хахлы (Смаленская вобласць)
Хахлы (Хохлы) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Клярынаўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 31 км на поўнач ад Рудні, за 20 км на паўночны захад ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня, на беразе ракі Сухая Паленіца. За 33 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Кёрціс Мак-Мулен
Кёрціс Трэйсі Мак-Мулен (Curtis Tracy McMullen, нар. ) — амерыканскі матэматык, прафесар Гарвардскага ўніверсітэта, лаўрэат Філдсаўскай прэміі 1998 года.
Біяграфія
Кёрціс Мак-Мулен нарадзіўся ў 1958 годзе ў Берклі (Каліфорнія), аднак у дзяцінстве яму прыйшлося паездзіць па ЗША, і ён вучыўся ў школах у розных гарадах. У 1976 годзе ён паступіў ва Уільямс-каледж, які скончыў у 1980 годзе выдатна па матэматыцы, і атрымаў стыпендыю для гадавой вучобы ў Вялікабрытаніі. У 1980—1981 навучальным годзе ён вучыўся ў Эмануэль-каледжы Кембрыджскага ўніверсітэта, пасля чаго вярнуўся ў ЗША і пачаў займацца навуковай працай у Гарвардскім універсітэце. З дапамогай Дэвіда Мамфарда ён здолеў пазнаёміцца ​​з Дэнісам Саліванам, які працаваў у Францыі ў Інстытуце вышэйшых навуковых даследаванняў, і, адправіўшыся туды ўвосень 1984 года і правёўшы тамака семестр, пад яго кіраўніцтвам напісаў дысертацыю Families of Rational Maps and Iterative Root-Finding Algori ў 1985 годзе.
У 1985—1986 навучальным годзе Мак-Мулен працаваў у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, у 1986—1987 гадах — у Інстытуце перспектыўных даследаванняў, у 1987—1990 гадах быў дацэнтам Прынстанскага ўніверсітэта, у 1990—1997 гадах — прафесарам у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. З 2001 па 2007 гады кожнае лета ён праводзіў у Інстытуце матэматыкі Таварыства Макса Планка ў Боне (Германія).
Звон (газета)
«Звон» — штодзённая палітычна-эканамічная і літаратурная газета. Выдавалася з 25 жніўня да 19 кастрычніка 1919 года ў Менску на беларускай мове ва ўмовах польскай акупацыі ў часе савецка-польскай вайны.
Подпіс рэдактара — Я. (Іадвіга, Ядвіга) Луцэвіч. Подпіс у нумарах 1—5 «Рэдактар-выдавец І. Луцэвіч» даў падставу некаторым даследчыкам (Алег Лойка, Юры Туронак) сцвярджаць, што рэдактарам «3вона» быў Янка Купала (Іван Луцэвіч). Аднак паводле звестак аддзела нацыянальнасцей і друку Грамадзянскага ўпраўлення ўсходніх земляў (31 жніўня 1919, Варшава), газетай кіравала група рэдактараў: Язэп Лёсік, Юзюк Фарботка, Аляксандр Прушынскі (Алесь Гарун), Макар Касцевіч (Макар Краўцоў).
Гісторыя
Матэрыялы газеты прасоўваюць ідэю адбудовы беларускай дзяржаўнасці, адраджэння гаспадаркі і культуры. У рэдакцыйным праграмным артыкуле «Нашае заданне» (№ 1) падкрэслівалася неабходнасць адбудовы «свае ўласнае Беларускае дзяржавы, свайго роднага беларускага Гаспадарства», стварэння беларускага войска, якое аб’яднала б беларускія землі, а затым Устаноўчы Сойм выявіў бы волю народа. Рэдакцыя звярнулася да польскай дэмакратыі з заклікам адмовіцца ад экспансіянісцкіх планаў у адносінах да Беларусі і прызнаць за беларускім народам права на самастойнае існаванне. Распрацоўвала праграму дзяржаўнага будаўніцтва і ўзаемаадносін з суседзямі: пра плебісцыт на Беларусі (№ 3, 4), «Вільня — сталіца Беларусі» (№ 10), «Незалежная Беларусь і Расія» (№ 15), «Незалежная Беларусь і Польшча» (№ 17), «Унія ці федэрацыя з Польшчаю» (№ 22), Янкі Купалы «Адбудова Беларусі» (№ 27) і іншыя. Змясціла зварот Юзафа Пілсудскага да насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага ад 22 красавіка 1919 года (№ 1), матэрыялы пра яго візіт у Менск 19 верасня (№ 11, 12, 14, 17). Надрукавала «Кароткую гісторыю культурнага жыцця Беларусі» Язэпа Лёсіка (№ 2, 4, 5), некралог на Івана Луцкевіча (№ 2), успаміны пра яго Макара Краўцова і Змітрака Бядулі (№ 6, 7). Шырока асвятляла барацьбу за стварэнне беларускай школы: у артыкулах «Не маюць прытулку» (№ 21) выказала рашучы пратэст у сувязі з захопам польскімі ўладамі памяшканняў беларускіх навучальных устаноў у Менску, падкрэсліўшы, што беларусам пакінулі адно толькі права — «пазіраць на жыццё іншых і моўчкі сціскаць кулакі, распаляючы ў сэрцы помсту».
Газета мела рубрыкі «Беларуская хроніка», «Менскія навіны», «Беларускі тэатр» і іншыя. На яе старонках упершыню надрукаваныя вершы Янкі Купалы («Беларускія сыны», «3 павяўшай славы», «Паўстань», «Мая навука», «Паэта і цэнзар», «Наша гаспадарка» і інш.), творы Вячаслава Адамовіча, В. Бруевіча, Змітрака Бядулі, Макара Краўцова, Язэпа Лёсіка, Сымона Рака-Міхайлоўскага, Юзюка Фарботкі, Міхася Чарота і іншых.
У крыніцах савецкага часу сцвярджаецца, што газета друкавала матэрыялы паланафільскага кірунку, выступала за ўваходжанне Беларусі ў склад Польшчы.
Пераемніцай выдання стала газета «Беларусь».
Баягіз
Баягіз — сяло ў Жаксынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кызылсайскай сельскай акругі. Код КАТА — 115265200.
Авіла (значэнні)
Авіла:
Пілястра
Пілястра (pilastro ад pila калона, слуп) — плоскі вертыкальны прамавугольны ў плане выступ на сцяне або слупе, які паўтарае ўсе часткі і прапорцыі калоны архітэктурнага ордара, але пазбаўлены яе сярэдняй патоўшчанай часткі — энтазіса. Як дэкаратыўнае элементы пілястры шырока выкарыстоўваліся ў ордарнай сістэме для вертыкальнага члянення сцен. Часам канструкцыйна ўмацоўвалі найбольш нагружаныя ўчасткі сцен. Упершыню паявіліся ў ордарнай архітэктуры Старажытнай Грэцыі і Старажытнага Рыма.
Шаўшэцкі хрыбет
Шаўшэцкі хрыбет  — горны хрыбет на паўднёвым захадзе Закаўказзя, на мяжы Аджарыі і Турцыі.
Працягласць хрыбта складае каля 65 км. Вышэйшы пункт — гара Хева (2812 м). Хрыбет складзены вулканагенным флішам і пясчанікамі. Пераважаюць платопадобныя паверхні. На схілах растуць шырокалісцевыя і ялова-піхтавыя лясы з вечназялёным падлескам. На грэбні — субальпійскія лугі.
Юрый Гедыгольд
Юрый Гедыгольд, Гедыголд, Гедыгоўт, Дэдыголд (згадваецца ад 1401 – памёр каля 1435) — літоўскі баярын, маршалак надворны Вітаўта (1401), ваявода кіеўскі да 1411, староста падольскі ад 1415, ваявода віленскі ад 1425 ці раней да 1432.
Сын Кайлікіна (Гайлігіна), брат Войцеха Манівіда. Быў жанаты з Анастасіяй, меў сына Пятра Сеньку.
Падчас феадальнай вайны першапачаткова падтрымліваў Свідрыгайлу. Пры замаху на жыццё апошняга ў Ашмянах ў 1432 быў у ліку малога атраду, разам з якім Свідрыгайла збег да Полацка. У бітве пад Ашмянамі 8 снежня 1432 патрапіў у палон да Жыгімонта Кейстутавіча. Тады ж быў пазбаўлены ваяводскай пасады. Пазней прызнаў уладу Жыгімонта і сведчыў на ягоных дакументах ў якасці пана на Вішнёве да 1435 ; недзе ў тым часе, імаверна, памер.
Шубкі
Шубкі (Шубки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Казіміраўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 109 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 7 км на поўдзень ад Рудні, за 9 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Сярцея. За 8 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Кастрычніцкая (станцыя метро, Мінск)
Кастры́чніцкая  — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна, самая глыбокая станцыя мінскага метро. Знаходзіцца паміж станцыямі «Плошча Перамогі» і «Плошча Леніна». Адкрыццё станцыі адбылося 30 чэрвеня 1984 у складзе першага ўчастку мінскага метро. «Кастрычніцкая» — перасадачная на станцыю «Купалаўская» Аўтазаводскай лініі.
Станцыя «Кастрычніцкая» пабудавана па праекце архітэктараў Ю. Удовіна (Масква), Ю. Грыгор’ева, Я. Леановіча, У. Целяпнёва, мастакоў А. Кузняцова, Л. Агаджаняна.
11 красавіка 2011 года ў 17:55 на станцыі адбыўся выбух. У выніку выбуху загінулі 15 і атрымалі раненні 203 чалавекі. Станцыя зноў адкрылася 14 красавіка.
Канструкцыя
Запраектаваная ў двух узроўнях: над пероннай залай размяшчаліся (1990 г.) гарадскія касы папярэдняга продажу білетаў на міжгародні пасажырскі транспарт. Станцыя калоннага тыпу з зборных жалезабетонных элементаў з павялічанай вышынёй у 6,4 м. Архітэктурнае вырашэнне пероннай залы заснаванае на рытме высокіх калон (у сячэнні форма пяціканцовай зоркі), якія расшыраюцца ў верхняй частцы. Арганічна ўпісаныя ў капітэлі калон свяцільні падкрэсліваюць лёгкасць інтэр’ера. На тарцовых сценах — пано з рэльефамі, якія адлюстроўваюць асноўныя вехі гісторыі СССР. Калоны і пуцявыя сцены абліцаваныя белым мармурам, падлога — чырвона-карычневым гранітам. Спалучэнне чырвонага, белага і залацістага складае каляровую гаму, што надае інтэр’еру строгую ўрачыстасць.
У 1991 на станцыі быў пабудаваны пераходны танэль з цэнтра залы на станцыю «Купалаўская».
Перагон паміж станцыямі «Кастрычніцкая» і «Плошча Перамогі» адзін з найглыбейшых у мінскім метро, глыбіня — да 25 метраў.
Выхады
Выхады «Кастрычніцкай» размешчаныя на праспекце Незалежнасці, побач з Цэнтральным домам афіцэраў, Палацам Рэспублікі і Аляксандраўскім скверам. Абодва выхады абсталяваныя стужкамі эскалатараў. Адзін з выхадаў сумешчаны з выхадам станцыі «Купалаўская».
Прыкладна на месцы аднаго з выхадаў калісьці знаходзілася лютэранская кірха, разбураная падчас Другой сусветнай вайны.
Перасадачны вузел
«Кастрычніцкая» ўваходзіць у адзіны перасадачны вузел мінскага метро, і на сённяшні дзень з’яўляецца самай загружанай, у гадзіны пік пасажыраплынь у паўтары разы пераўзыходзіць максімальна запланаваную. Было прапанавана некалькі варыянтаў рашэння гэтай праблемы, у тым ліку ўсталяванне дадатковай стужкі эскалатара і рэарганізацыя схемы пераходу пасажыраў з Маскоўскай на Аўтазаводскую лінію.
У 2007 было прынята рашэнне замяніць трохстужкавы эскалатар на новы чатырохстужкавы. Першапачаткова планавалася правесці ўсе працы за 3 месяцы — з жніўня па кастрычнік 2007 года, пры гэтым разглядалася магчымасць поўнага закрыцця станцыі. Аднак затрымкі, узніклыя пры закупцы эскалатара, пасунулі гэтыя тэрміны на некалькі месяцаў. Прыняўшы да ўвагі традыцыйна нарастальную пасля летняга сезону нагрузку на метро, было прынятае рашэнне адкласці замену эскалатара на лета 2008 году.
Станцыя была зачыненая для пасажыраў з 9 чэрвеня па 26 верасня 2008 года. 27 верасня была зноў зачынена і адчынена 29 верасня. Быў змантаваны новы эскалатар вытворчасці Крукаўскага завода (Украіна). На працягу рамонту цягнікі праязджалі станцыю транзітна. Для кампенсавання нязручнасцяў пасажыраў быў арганізаваны бясплатны аўтобусны маршрут, дублюючы зачынены ўчастак, таксама на час рэканструкцыі адменены ліміт на колькасць паездак па праязным на метро і ўведзеныя дадатковыя білетныя касы ў вестыбюлі станцыі метро «Купалаўская».
Новыя эскалатары дазволілі павялічыць прапускную здольнасць перасадкавага вузла з 25 тыс. пасажыраў у гадзіну (пры задзейнічанні 3 стужак) да 33 тыс. пасажыраў у гадзіну (пры задзейнічанні 4 стужак). Агульны кошт мадэрнізацыі перасадкавага вузла ацэнваецца ў 15 млрд беларускіх рублёў, з іх 12 млрд выдаткавана на закуп эскалатараў, спадарожных сістэм і абсталявання, а астатнія сродкі — на будаўніча-мантажныя працы.
Канчатковым рашэннем праблемы перагрузкі перасадкавага вузла стане будаўніцтва трэцяй лініі метро, якая перасячэ першыя дзве на адлегласці 1—2 станцыі ад вузла «Кастрычніцкая» — «Купалаўская» і знізіць яго загружанасць.
Skrewdriver
«Skrewdriver» (адвёртка) — першы музычны гурт у стылі RAC з Вялікабрытаніі.
Светазар Бароевіч
Светаза́р Баро́евіч фон Бо́йна (Svetozar Boroević von Bojna,, Умеціч — , ) — военачальнік Першай сусветнай вайны, генерал-фельдмаршал Аўстра-Венгрыі.
Біяграфія
Светазар Бароевіч нарадзіўся ў вёсцы Умеціч, у кароннай зямлі, якая насіла гучнае імя Ваенная Мяжа (Вайна Краіна). Бацькам будучага фельдмаршала быў гранічар, обер-лейтэнант Адам Бароевіч, маці — Табара Бароевіч, народжаная Каварбашыч. Бацькі Светазара належалі да нешматлікай і малавядомай генерацыі праваслаўных харватаў. Светазар вучыўся ў пяхотнай кадэцкай школе ў Лібенаў. 1 мая 1875 года выраблены ў лейтэнанты. Служыў у 52-м венгерскім пяхотным палку ў Грацы. У 1878 годзе ўдзельнічаў у кампаніі па акупацыі Босніі і Герцагавіны. Вызначыўся пры заняцці Сараева. Узнагароджаны Крыжам за ваенныя заслугі. У 1880 годзе выраблены ў обер-лейтэнанты, скончыў ваенную акадэмію ў Вене. Прылічаны да Генеральнага штабу. З 1883 года служыў у 63-яй пяхотнай брыгадзе. З 1887 па 1891 выкладаў у Тэрэзіянскай ваеннай акадэміі. У 1892 выраблены ў маёры. Начальнік штаба 19, 18, 27 пяхотных дывізій.
Skrewdriver
«Skrewdriver» запісаў лонгплэй «All Skrewed Up», самотнікі «You're So Dumb» i «Antisocial». Гурт спыніў сваю дзейнасць у 1979 годзе, але Дональдсан аднавіў яго ў 1982 годзе пры фінансавай дапамозе партыі «Нацыянальны Фронт». Пазней у адказ на напады левых арганізацый ён заснаваў экстрыміскую арганізацыю «Blood & Honor».
Светазар Бароевіч
Біяграфія
У 1899 ажаніўся з Леанцінай, дачкой палкоўніка Фрыдрыха Рытэра фон Роснера. У іх нарадзіўся сын Фрыдрых (Фрыц), названы ў гонар дзеда па маці. З 1904 года Светазар Бароевіч — камандзір 12-га палка Каралеўскага Харвацкага дамабранства. З 1912 — камандзір VI армейскага корпуса. Выраблены ў генералы пяхоты.
Skrewdriver
У 1992 годзе падчас канцэрта «Skrewdriver» адбыліся сур’ёзныя сутыкненні нацы-скінхэдаў з удзельнікамі леварадыкальных груповак.
Светазар Бароевіч
Першая сусветная вайна
На чале корпуса ўступіў у вайну ў складзе 4-й арміі Ауфенберга. Камандаваў корпусам у Галіцыйскай бітве. У верасні 1914 змяніў генерала Рудольфа Брудэрмана на пасадзе камандуючага 3-й арміяй, разбітай у Галіцыйскай бітве. У кастрычніку прымусіў адступіць 3-ю рускую армію Радка-Дзмітрыева і дэблакаваў абложаны Перамышль. Неўзабаве, аднак, быў вымушаны зноў адступіць перад новым рускім ударам.
Skrewdriver
24 верасня 1993 года Дональдсан загінуў у аўтакатастрофе і існаванне гурта спынілася.
Светазар Бароевіч
Першая сусветная вайна
Восенню 1914 і зімой 1915 года абараняў праходы ў Карпатах супраць 8-й рускай арміі генерала Брусілава. Брусілаву ўдалося захапіць Дукельскі перавал і Лупкоўскі перавал, але не прасунуцца далей. Вясной 1915 года, пасля Горліцкага прарыву, удзельнічаў у агульным наступе, заняў Перамышль.
Клокава (Вяземскі раён)
Клокава (Клоково) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Туманаўскага сельскага паселішча.
Светазар Бароевіч
Першая сусветная вайна
У чэрвені 1915 года, пасля ўступлення Італіі ў вайну супраць цэнтральных дзяржаў, пераведзены на Італьянскі фронт. Прызначаны камандуючым 5-й арміі. Адбіў некалькі наступаў праўзыходзячых італьянскіх сіл. З 1917 года — камандуючы групай армій «Бароевіч», якая складалася з 1-й і 2-й армій «Ізонца». 1 лютага 1918 года выраблены ў фельдмаршалы. Змяніў эрцгерцага Яўгена на пасадзе галоўнакамандуючага войскамі на Італьянскім фронце.
Клокава (Вяземскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Пілон
ПІЛОН - (ад грэч. πυλών, літар. брама, уваход),
Светазар Бароевіч
Першая сусветная вайна
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі, хацеў атрымаць падданства Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў, куды ўвайшлі харвацкія зямлі, але ўрад каралеўства не дазволіў яму там пасяліцца. Памёр ад інсульту ў горадзе Клагенфурт ў 1920 годзе. Пахаваны на Венскіх Цэнтральных могілках.
У 1916 годзе Бароевічу было прысвоена званне ганаровага грамадзяніна горада Заграба.
Вока (П’емонт)
Вока (італ. Vocca) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 139 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 7 чал./км ². Займае плошчу 20 км ². Паштовы індэкс - 13020. Тэлефонны код - 0163.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сяргей Міхайлавіч Сасноўскі
Сяргей Сасноўскі (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2009—2011).
Клубная кар’ера
Выхаванец мінскай школы «Алімпія», пачаў прафесійную кар’еру ў мінскім «Трактары», пазней выступаў у МТЗ-РІПА, «Зорцы-БДУ» і «Нёмане».
У 2008—2010 гадах гуляў у складзе барысаўскага БАТЭ, з якім тройчы стаў чэмпіёнам краіны. 27 жніўня 2009 года ў матчы плэй-оф Лігі Еўропы з балгарскім «Літэксам» забіў два галы, тым самым «рэабілітаваўся», бо ў першым матчы з-за яго памылкі БАТЭ прайграў дома 0:1.
У пачатку 2011 года стаў іграком расійскага клуба «Том». Большую частку 2012 года прапусціў з-за траўмы.
У студзені 2013 года перайшоў у «Мінск» і стаў асноўным абаронцам каманды. Прывёў гэты клуб да перамогі ў Кубку Беларусі 2012/13 (у фінале забіў гол, а пасля атрымаў пашкоджанне, але застаўся на полі з перавязанай галавой).
NGC 3038
NGC 3038 (іншыя абазначэнні — ESO 374-2, MCG -5-24-1, AM 0949-323, PGC 28376) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Насос.
Сяргей Міхайлавіч Сасноўскі
Клубная кар’ера
У снежні 2013 года падпісаў кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе, аднак, згуляў толькі ў першым матчы сезона (29 сакавіка з «Нафтанам»), пасля чаго атрымаў траўму, з-за якой прапусціў увесь сезон 2014. У студзені 2015 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ» па заканчэнні кантракта.
NGC 3038
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сяргей Міхайлавіч Сасноўскі
Клубная кар’ера
У лютым 2015 года апынуўся ў гродзенскім «Нёмане», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У сакавіку 2015 года быў абраны капітанам каманды і стаў асноўным цэнтральным абаронцам гродзенцаў. У студзені 2016 года падоўжыў кантракт з «Нёманам». У другой палове сезона 2016, калі галоўным трэнерам гродзенцаў стаў Ігар Кавалевіч, страціў месца ў асноўным складзе. У снежні 2016 года стала вядома, што Сасноўскі пакідае «Нёман».
У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у «Іслач», аднак клуб перад самым пачаткам сезона адмовіўся ад падпісання абаронцы, і той завяршыў кар’еру
Міжнародная кар’ера
1 красавіка 2009 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай у таварыскім матчы супраць Казахстана. Усяго за зборную згуляў 17 матчаў.
Трэнерская кар’ера
Пасля завяршэння кар’еры перайшоў на трэнерскую працу на юнацкім узроўні, працаваў у структуры «Мінска».
Казрэты
Пасёлак злучаны чыгуначнай лініяй са станцыяй Марнеулі Грузінскай чыгункі (на лініі Тбілісі — Гюмры).
Сяргей Міхайлавіч Сасноўскі
Трэнерская кар’ера
У жніўні 2019 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі B, у снежні 2021 года — трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.
У сезоне 2022 уваходзіў у трэнерскі штаб асноўнай каманды «Мінска», а ў лістападзе 2022 года, пасля сыходу Вадзіма Скрыпчанкі, узначаліў каманду на апошні матч сезона — у Кубку Беларусі супраць салігорскага «Шахцёра».
Карл Карлавіч Штэйбен
Біяграфія
Сын вюртэмбергскага афіцэра. У дзяцінстве перасяліўся ў Расію разам са сваім бацькам, прынятым у рускую службу, і некаторы час наведваў Санкт-Пецярбургскую Акадэмію мастацтваў у якасці вольнапрыходзячага вучня. Затым быў пажам пры вялікай княгіні Марыі Паўлаўне ў Веймары. Адсюль, пры дапамозе сваіх заступнікаў, адправіўся ў Парыж і паступіў у вучні да знакамітага мастака Давіда, але неўзабаве перайшоў ад яго ў майстэрню Рабера Лефеўра і затым працаваў пад кіраўніцтвам Жэрара.
Першая ж карціна Штэйбена, выстаўленая ў парыжскім салоне 1812 г., «Пётр Вялікі падчас буры на Ладажскім возеры», зрабіла вялікае ўражанне на публіку і была набыта Напалеонам I (пазней патрапіла ў амьенскі музей). Пасля рэстаўрацыі ў Францыі дынастыі Бурбонаў кароль Луі XVIII загадаў скапіраваць карціну Штэйбена ў габеленавым дыване, які паслаў у падарунак імператару Аляксандру I (у пачатку XX ст. габелен знаходзіўся ў Вялікім Пецяргофскім палацы).
Набыўшы такім чынам вядомасць, Штэйбен падтрымліваў і ўзмацняў яе далейшымі сваімі працамі ў гістарычным, жанравым і партрэтным родзе.
У 1833 годзе Расійская акадэмія мастацтваў прысудзіла Штэйбену званне ганаровага вольнага члена. У 1843 годзе ён быў выкліканы ў Пецярбург для выканання сямі вобразаў, замоўленых яму для Ісакіеўскага сабора. Акрамя гэтых вобразаў, устаўленых у нішы ўнутраных слупоў і пілястраў сабора («Нараджэнне Іаана Прадцечы», «Св. Іаакім і Ганна», «Нараджэнне Багародзіцы», «Уваход у Іерусалім», «Распяцце», «Уваскрэсенне Хрыстова» і «Узяцце на неба»), Штэйбен напісаў у Санкт-Пецярбургу вялікую карціну «Смерць генерала Маро ў лейпцыгскай бітве» і некалькі выдатных партрэтаў (Гарфункля, В. Какорава, Мамантава, акцёра Самойлава і іншых, менш вядомых асоб).
Герань пірэнейская
Герань пірэнейская (Geranium pyrenaicum) — від раслін сямейства.
Апісанне
Расце на вышынях ад 300 да 2000 метраў. Дасягае вышыні каля 30-60 см. Цвіце з мая па кастрычнік. Кветкі ад бледна-фіялетавага да глыбока-фіялетавага колеру.
Таксанамія
Від Герань пірэнейская ўваходзіць у род сямейства  парадку.
Значэнне
Верхняя частка расліны ўжываецца пры болях у жываце.
Касцёл Святой Барбары (Замосце)
Касцёл Святой Барбары — каталіцкі храм першай паловы XVII ст. у в. Замосце Слуцкага раёна. Помнік рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Гістарычныя звесткі пра касцёл вельмі скупыя. Вядома, што ён быў фундаваны ў 1620 г. (або ў 1649 г.) мясцовым шляхціцам Андрэем Самуілам Вінкаю-Ратамскім, а ў XVII ст. пры ім была місія езуітаў. У 1681—1683 гадах мастак Яцак Хіліцкі выканаў для касцёла 3 насценныя кампазіцыі на гістарычныя тэмы.
У 1866 г. пераасвячоны ў праваслаўную царкву. Пасля 1920 г. выкарыстоўваўся як культурная і гаспадарчая установа. 3 1990-х гг. касцёл пасля рэстаўрацыі паводле праекта архітэктара В. Кондраля дзейнічае.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой мураваны аднанефавы будынак, які складаецца з квадратнага ў плане асноўнага аб'ёма, пяціграннай алтарнай апсіды і вежападобнага бабінца. Бабінец, пэўна, перабудаваны ў XIX ст., уяўляе сабой магутны прызматычны вежападобны чацвярык з трохвугольным франтонам і руставаным арачным уваходам, звонку не мае гарызантальных чляненняў, што надае яму асаблівую важкасць. Грані апсіды прымыкаюць да нефа пад косым вуглом, нібы будаўнік імкнуўся надаць паўцыркульны абрыс. Па баках прылягаюць выцягнутыя ўпоперак сакрысціі. Касцёл накрыты агульным двухсхільным дахам, які над апсідай пераходзіць у вальмавы. Сцены нефа аздобленыя тонкімі пілястрамі і завершаныя прафіляваным карнізам. Вокны высокія, з паўцыркульным завяршэннем. Над ніжнім ярусам бабінца крыжовае скляпенне, вокны з лучковымі завяршэннямі. Над асноўным памяшканнем плоская драўляная столь (першапачатковае перакрыцце не захавалася). Калісьці ў галоўным алтары знаходзілася карціна «Укрыжаванне» вядомага мастака Шымана Чаховіча.
Аўрора (крэйсер)
Гісторыя службы
Падчас руска-японскай вайны ўдзельнічаў у паходзе Другой Ціхаакіянскай эскадры, які скончыўся Цусімскай бітвай. Крэйсер таксама браў удзел у Першай сусветнай вайне. Халасты стрэл з «Аўроры» быў сігналам да штурму Зімняга палаца, крэйсер стаў адным з сімвалаў Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Blueberry Hill
Blueberry Hill — амерыканская эстрадная песня, якую напісалі ў 1940 годзе Вінсент Роўз (музыка), Эл Льюіс і Лары Сток (тэкст). Найбольшую папулярнасць песня атрымала ў выкананні Фэтса Даміна ў 1956 годзе.
Таксама вядомым з’яўляецца яе выкананне на той час прэм’ер-міністрам Расіі Уладзімірам Пуціным на дабрачынным канцэрце ў Санкт-Пецярбургу 10 снежня 2010 года. Канцэрт быў прысвечаны дзецям з анкалагічнымі захворваннямі. Падчас канцэрту адна з вядучых падыйшла да століка, дзе сядзеў Пуцін і прапанавала яму што-небудзь спець.
— Я, як і пераважная большасць людзей, ні спяваць, ні граць не ўмею, але люблю гэта рабіць … Вам прыйдзецца пацярпець, — папярэдзіў Пуцін прысутных, пасля чаго падышоў да раяля і стаў найграваць.
Ён выканаў песню пад акампанемент фартэпіяна і ў суправаджэнні джазавага аркестра. Зал вітаў выступ расійскага прэм’ера апладысментамі. Пасля гэтага Пуцін выканаў кампазіцыю групы Зямляне «Трава каля дома» і сыграў на раяле «З чаго пачынаецца Радзіма».
Шапкі (Смаленская вобласць)
Шапкі (Шапки) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Клярынаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 12 жыхароў (2007). Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на поўнач ад Рудні, за 13 км на паўночны захад ад аўтадарогі Дзямідаў - Рудня, на беразе ракі Глінны. За 26 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Міцькава (Туманаўскае сельскае паселішча)
Міцькава (Митьково) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Туманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ісількуль
Ісількуль (Исилькуль) — горад (з 1945) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ісількульскага раёна Омскай вобласці. Насельніцтва 26,4 тыс. чал. (2007). Заснаваны ў 1895 годзе.
Размешчаны на Ішымскай раўніне, за 145 км на захад ад Омска, і за 17 км ад расійска—казахстанскай мяжы.
Чыгуначная станцыя.
Тэст Цьюрынга
Тэст Цьюрынга — эмпірычны тэст, прапанаваны Аланам Цьюрынгам у артыкуле «Вылічальныя машыны і розум», апублікаваным у 1950 годзе ў філасофскім часопісе Mind. Цьюрынг хацеў вызначыць, ці можа машына думаць.
Стандартная інтэрпрэтацыя гэтага тэсту гучыць наступным чынам: ''«Чалавек узаемадзейнічае з адным камп’ютарам і адным чалавекам. З адказаў на пытанні ён павінен вызначыць, з кім ён размаўляе: з чалавекам ці камп’ютарнай праграмай. Задача камп’ютарнай праграмы — увесці чалавека ў зман, прымусіць зрабіць няправільны выбар»''.
Усе ўдзельнікі тэсту не бачаць адзін аднаго. Калі суддзя не можа сказаць пэўна, хто з суразмоўцаў з’яўляецца чалавекам, то лічыцца, што машына прайшла тэст. Каб пратэсціраваць менавіта інтэлект машыны, а не яе магчымасць распазнаваць вусную мову, гутарка вядзецца ў рэжыме «толькі тэкст», напрыклад, з дапамогай клавіятуры і экрана (камп’ютара-пасрэдніка). Перапісванне павінна ісці праз кантраляваныя прамежкі часу, каб нельга было рабіць вывады з хуткасці адказаў. У час, калі працаваў Цьюрынг, камп’ютары рэагавалі павольней за чалавека. Зараз гэтае правіла таксама неабходна, таму што яны рэагуюць хутчэй, чым чалавек.
Гісторыя
Алан Цьюрынг займаўся праблемай машыннага інтэлекту з 1941 года. Адно з першых яго заўваг пра «камп’ютарны інтэлект» было зроблена ў 1947 годзе. У дакладзе «Інтэлектуальныя машыны» Цьюрынг даследаваў пытанне, ці можа машына выявіць разумныя паводзіны, і прапанаваў :
Няцяжка распрацаваць машыну, якая будзе нядрэнна гуляць у шахматы. Цяпер возьмем трох чалавек — суб’ектаў эксперыменту. А, В і С. Няхай А і В усё роўна гуляюць у шахматы, а С — аператар машыны. [ … ] Выкарыстоўваюцца два пакоі, а таксама некаторы механізм для перадачы паведамленняў аб хадах. Удзельнік С гуляе або з, А, або з машынай. Удзельніку С можа быць цяжка адказаць, з кім ён гуляе.
У артыкулы Цьюрынг ставіць пытанне «Ці могуць машыны рабіць тое, што можам рабіць мы, як мыслячыя істоты?».
Каб прадэманстраваць гэта, Цьюрынг прапануе тэст, прыдуманы па аналогіі з гульнёй для вечарынак «Imitation game», імітацыйную гульню. У ёй мужчына і жанчына ідуць у розныя пакоі, а госці спрабуюць адрозніць іх праз серыю пісьмовых пытанняў і надрукаваныя на машынцы адказы. Па правілах гульні і мужчына, і жанчына спрабуюць пераканаць гасцей, што ўсё наадварот. Цьюрынг прапануе перарабіць гульню наступным чынам :
Цяпер задамо пытанне: што здарыцца, калі ў гэтай гульні ролю А будзе выконваць машына? Ці будзе той, хто задае пытанні, памыляцца гэтак жа часта, як калі б ён гуляў з мужчынам і жанчынай? Гэтыя пытанні змяняюць сабой зыходны «ці можа машына думаць?»
Варыянты тэсту
Існуюць, па меншай меры, тры асноўных варыянту тэсту Цьюрынга, два з якіх былі прапанаваны ў артыкуле «Вылічальныя машыны і розум», а трэці варыянт, з’яўляецца стандартнай інтэрпрэтацыяй.
Першапачатковы тэст на аснове імітацыйнай гульні
Цьюрынг апісаў простую гульню для вечарынак, якая ўключае ў сябе мінімум трох гульцоў. Гулец A — мужчына, гулец B — жанчына і гулец C любога полу, хто вядзе гутарку. Па правілах гульні C не бачыць ні A, ні B і можа мець зносіны з імі толькі з дапамогай пісьмовых паведамленняў. Гулец C задае пытанні гульцам A і B, і спрабуе вызначыць, хто з іх — мужчына, а хто — жанчына. Задачай гульца A з’яўляецца заблытаць гульца C, каб ён зрабіў няправільную выснову. У той жа час задачай гульца B з’яўляецца дапамагчы гульцу C вынесці правільнае меркаванне.
У гэтай версіі ролю гульца А выконвае камп’ютар. Яго задачай з’яўляецца прыкінуцца жанчынай, каб заблытаць гульца C. Паспяховасць выканання падобнай задачы ацэньваецца на аснове параўнання тых вынікаў гульні, калі гулец A — камп’ютар, і тых вынікаў, калі гулец A — мужчына.
Другі варыянт імітацыйнай гульні
Другі варыянт прапанаваны Цьюрынгам у тым жа артыкуле. Як і ў «першапачатковым тэсту», ролю гульца А выконвае камп’ютар. Адрозненне ў тым, што роля гульца В можа выконваць як мужчына, так і жанчына. Давайце разгледзім канкрэтны камп’ютар. Ці правільна тое, што калі мы мадыфікуем гэты камп’ютар з мэтай мець досыць месца для захоўвання дадзеных, павялічым хуткасць яго працы і зададзім яму прыдатную праграму, то зможам сканструяваць такі камп’ютар, каб ён здавальняюча выконваў ролю гульца, А ў імітацыйнай гульні, у той час як ролю гульца В выконвае мужчына?
У гэтым варыянце абодва гульца, A і B, спрабуюць схіліць вядучага да памылковага рашэння.
Стандартная інтэрпрэтацыя
Галоўнай думкай дадзенай версіі з'яўляецца тое, што мэтай тэсту Цьюрынга з'яўляецца адказ не на пытанне, ці можа машына абдурыць вядучага, а на пытанне, ці можа машына імітаваць чалавека або не.
У гэтым варыянце гулец A — камп'ютар, гулец B — чалавек любога полу. Задачай вядучага з'яўляецца не вызначыць, хто з іх мужчына і жанчына, а хто з іх камп'ютар, а хто — чалавек.
Лахта
Першыя паселішчы тут узніклі звыш 3000 год таму. Вясной 1923 года ў Лахце была знойдзена стаянка дагістарычнага чалавека, вялікая колькасць каменных прылад, наканечнікаў для стрэл, шкрабкоў, разцоў і г.д..
У пачатку XVIII стагоддзя паблізу Лахты знаходзілася сядзіба Пятра I Бліжнія Дубкі. Таксама тут у Лахце, паводле падання, у лістападзе 1724 Пётр I дапамагаў ратаваць матросаў, якія танулі.
Ямана
Я́мана (Tequenica, Yagán, Yaghan, Yámana) — знікнуўшая ізаляваная індзейская мова, на якой размаўлялі яганы, якія жылі ў гамлеце Укіка ў горадзе Пуэрта-Уільямс вострава Наварына правінцыі Патагонія ў Чылі, а таксама на крайнім поўдні вострава Вогненная Зямля ў Аргенціне.
У 1946 годзе на яганскай сове размаўляла не менш за 60 чалавек. Ямана мела да 5 дыялектаў. У 1990-я гады ў Аргенціне мова амаль знікла. Пасля смерці 84-гадовай носьбіткі Эмеліны Акунья (1921-12.10.2005) заставаўся адзін носьбіт — яе нявестка Крысціна Кальдэрон, якая жыла ў сяленні Укіка (востраў Наварына) у Чылі. Кальдэрон (часта яе называюць проста Абуэла — бабуля) разам са сваёй унучкай Крысцінай Зарага і сястрой Урсулай выдала ў 2005 годзе кнігу Hai Kur Mamashu Shis («Хачу распавесці вам гісторыю»), у якой сабраныя яганскія казкі, якія распавялі ёй прадстаўнікі старэйшых пакаленняў племені. Пасля смерці ў 2022 годзе Крысціны Кальдэрон носьбітаў гэтай мовы не засталося.
Рыгор Лазаравіч Старобінец
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Беразіно (сучасны адміністрацыйны цэнтр Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі) Пасля заканчэння Барысаўскага педагагічнага тэхнікума з 1929 года працаваў настаўнікам у няпоўнай сярэдняй школе гарадскога пасёлка Халопенічы (Крупскі раён Мінскай вобласці).
У 1932 годзе паступіў на хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, а пасля заканчэння навучання ў 1937 (1936 ) годзе — у аспірантуру пры ўніверсітэце па спецыяльнасці «Фізічная і калоіднай хімія». З 1940 года дацэнт кафедры фізічнай хіміі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, у 1956—1989 гадах загадчык кафедры аналітычнай хіміі, у 1989—2000 гадах — галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі фізічнай хіміі і мадыфікацыі цэлюлозы Навукова-даследчага інстытута фізіка-хімічных праблем, з 2000 года — галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі фізічнай і аналітычнай хіміі хімічнага факультэта.
У час Вялікай Айчыннай вайны з 1943 па 1945 год праходзіў службу хімікам-разведчыкам.
Памёр Р. Л. Старобінец Памёр 10 лістапада 2001 года.
Навуковая дзейнасць
Займаўся вывучэннем экстракцыйных працэсаў: тэрмадынамікі экстракцыі, экстракцыйнага падзелу і ачысткі прамыслова важных арганічных злучэнняў. За час навучання ў аспірантуры Р. Л. Старобінец выканаў арыгінальныя даследаванні ў галіне будовы адсарбцыйных слаёў у няводных асяроддзях. Высветліў залежнасць паміж характарам асацыяцыі павярхоўна-актыўнага рэчывы і будынкам адсарбцыйнага пласта. Устанавіў сувязь паміж ўласцівасцямі раствораў і характарам іх сорбцыі палімерамі.
Аўтар больш за 600 навуковых публікацый, больш за 60 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы.
Сярод апублікаванага:
Памяць
Мемарыяльная дошка на будынку хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (вуліца Ленінградская, 14).