cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еўзель Гаўрылавіч Гінцбург
Біяграфія
Сын равіна. Атрымаў традыцыйнае яўрэйскае выхаванне. Займаўся віннымі водкупамі ў Бесарабскай, Кіеўскай і Валынскай губернях. Падчас Крымскай вайны трымаў вінны водкуп у абложаным Севастопалі. У 1859 заснаваў у Санкт-Пецярбургу адзін з найбуйных у Расіі банкаў, які занёс значны ўнёсак у развіццё крэдытнага фінансавання ў Расіі. Субсідаваў будаўніцтва чыгунак, здабычу золата на Урале, Алтаі і ў Забайкаллі.
На яго ініцыятыву царскі ўрад дазволіў пабудаваць першую сінагогу ў Пецярбургу (Вялікую Харальную Сінагогу), яўрэйскую абшчыну якой ён узначальваў. У 1863 заснаваў Таварыства для распаўсюджвання асветы паміж яўрэямі ў Расіі і амаль цалкам яго субсідаваў.
У 2 жніўня 1874, услед за сваім сынам Гарацыем, атрымаў ад вялікага герцага Гесэн-Дармштацкага баронскі тытул; 19 красавіка 1875 года Аляксандр II дазволіў карыстанне гэтым тытулам у Расіі.
NGC 3877
NGC 3877 (іншыя абазначэнні — UGC 6745, MCG 8-22-2, ZWG 243.4, IRAS11434+4746, PGC 36699) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Райнхард Генцэль
Райнхард Генцэль (Reinhard Genzel; нар., Бад-Гомбург, ФРГ) — нямецкі вучоны-астрафізік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2020). Член Леапальдзіны (2002), замежны член Французскай акадэміі навук (1998), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2000), Лонданскага каралеўскага таварыства (2012).
Біяграфія
Сын прафесара фізікі цвёрдага цела Людвіга Генцэля (1922—2003).
Вучыўся ў Фрайбургскім універсітэце і Бонскім універсітэце. У 1975 годзе скончыў Бонскі ўніверсітэт. У 1978 годзе абараніў дзве дысертацыі доктара філасофіі ў Бонскім універсітэце і ў Радыёастранамічным інстытуце Макса Планка. Затым працаваў у ЗША. У 1986 г. вярнуўся ў ФРГ, дзе стаў працаваць у Таварыстве Макса Планка, у 1988 годзе стаў прафесарам у Мюнхенскім універсітэце Людвіга-Максіміліяна. З 1999 года таксама выкладае ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. У 2010 годзе ўзначаліў Інстытут пазаземнай фізікі таварыства Макса Планка. Член Баварскай акадэміі навук (2003), сапраўдны член Амерыканскага фізічнага таварыства (1985).
Займаецца стварэннем прыбораў для інфрачырвонай і субміліметровай астраноміі. У тым ліку ўдзельнічаў у распрацоўцы Very Large Telescope, Infrared Space Observatory, касмічнай абсерваторыі Гершэль. Яго навуковая група ў сярэдзіне 1990-х гадоў выявіла вярчальны рух зорак у цэнтры Млечнага шляху вакол масіўнага аб’екта, магчыма чорнай дзіркі. Незалежна ад яго такія ж вынікі былі атрыманы групай Андрэа Геза ў Абсерваторыі Кека, за што абодва навукоўцаў атрымалі Нобелеўскую прэмію. Таксама вывучае эвалюцыю галактык і фарміраванне зорак.
NGC 6071
NGC 6071 (іншыя абазначэнні — MCG 12-15-47, ZWG 338.41, NPM1G +70.0158, PGC 56767) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Нгуен Хыу Тхо
Нгуен Хыу Тхо (Nguyễn Hữu Thọ. Nguyễn Hữu Thọ, 10 ліпеня 1910, Шалон, Сайгон, Французскі Індакітай — 24 снежня 1996, Хошымін, Вьетнам) — в’етнамскі рэвалюцыянер, і прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам (1980—1981).
Біяграфія
Нарадзіўся у сям’і чыноўніка. Вышэйшую юрыдычную адукацыю атрымаў у Францыі.
У гады Першай Індакітайска вайны (1945—1954) у якасці адваката абараняў удзельнікаў супраціўлення. Быў адным з кіраўнікоў масавай антыамерыканскай дэманстрацыі ў Сайгоне (сакавік 1950). У 1954 г. заснаваў арганізацыю «Рух за мір» і быў абраны яе віцэ-прэзідэнтам. Двойчы падвяргаўся турэмнаму заключэнню (1950—1952, 1954—1961).
Таліца (Усходне-Казахстанская вобласць)
Таліца — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Азерскай сельскай акругі. Код КАТА — 632857400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 538 чалавек (252 мужчыны і 286 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 482 чалавекі (220 мужчын і 262 жанчыны).
Захвойнікі
Захво́йнікі (, Захвойники) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Пётр (Карпусюк)
Пётр (свецкае імя: Віктар Пятровіч Карпусюк;, Брэст — ) — беларускі царкоўны дзеяч, схіепіскап Дзятлаўскі, вікарый Навагрудскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы (2014—2020).
Біяграфія
Пасля заканчэння сярэдняй школы ў 1977—79 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1982 годзе скончыў Маскоўскую духоўную семінарыю, у 1986 годзе — Маскоўскую духоўную акадэмію. 18 сакавіка 1982 года пастрыжаны ў манаства, 23 красавіка таго ж года пасвечаны ў іерадыяканы. Служыў як іпадыякан патрыярха Пімена. 15 красавіка 1989 года пасвечаны ў іерэя затым узведзены ў сан ігумена. У 1990 годзе быў узведзены ў сан архімандрыта, прызначаны эканомам Троіца-Сергіевай лаўры. 17 ліпеня 1992 года пастановай Святога Сінода прызначаны епіскапам Тураўскім і Мазырскім. 24 ліпеня таго ж года ў Пакроўскім кафедральным саборы Віцебска, за літургіяй, быў хіратанісаны ў епіскапы мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам, архіепіскапамі Магілёўскім і Мсціслаўскім Максімам, Гродзенскім і Ваўкавыскім Валянцінам, епіскапамі Віцебскім і Аршанскім Дзмітрыем, Пінскім і Лунінецкім Сцяфанам, Гомельскім і Жлобінскім Арыстархам. 24 снежня 2004 года прызначаны епіскапам Бабруйскім і Асіповіцкім (з 20 красавіка 2005 года — Бабруйскім і Быхаўскім). 27 снежня 2005 года пастанаўленнем Святога Сінода быў вызвалены «ад кіравання Бабруйскай епархіяй і, да вызначэння аб далейшым яго служэнні ў межах Беларускай Праваслаўнай Царквы, яму належыць знаходзіцца ў Свята-Троіцкім Маркавым мужчынскім манастыры ў г. Віцебску». 11 красавіка 2006 года пастановай Святога Сінода прызначаны епіскапам Друцкім, вікарыем Віцебскай і Аршанскай епархіі.
Пастановай Сінода Беларускага Экзархату ад 19 лістапада 2014 года праасвяшчэннаму Пятру прысвоены тытул «епіскап Дзятлаўскі, вікарый Навагрудскай епархіі».
У 2015 годзе пастрыжаны ў схіму.
Памёр 6 чэрвеня 2020 года ў выніку працяглай хваробы, ускладненай каранавіруснай інфекцыяй COVID-19.
Рока-Сузела
Насельніцтва складае 228 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 19 чал./км². Займае плошчу 13 км². Паштовы індэкс — 27052. Тэлефонны код — 0383.
Заступнікамі населенага пункта лічацца святыя апосталы Пётр і Павел.
Горкі (возера)
Плошча паверхні возера 0,64 км². Даўжыня 1,75 км, найбольшая шырыня 0,25 км, даўжыня берагавой лініі 5,1 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны возера дасягаюць вышыні 12 м, на паўночным усходзе да 4 м. Берагі пераважна забалочаныя, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. Ручаём возера Горкі злучаецца з возерам Пясчанка.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, краснапёрка, лінь, карась і іншыя віды рыб.
Корава (возера)
Ко́рава, Рыба́цкае — возера ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, за 26 км на паўночны захад ад горада Шчучын, за 1,6 км на паўночны захад ад вёскі Кірпічоўшчына, у басейне ракі Котра (цячэ праз возера), вышэй вусця ракі Астрынка.
Ніжнія Жары
Ні́жнія Жары́ (, Нижние Жары) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камарынскага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Верхняжарскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска размяшчаецца за 69 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч- Палтава), 176 км ад Гомеля, 500 м ад дзяржаўнай мяжы з Украінай. Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.
На паўднёвым захадзе знаходзіцца крайні паўднёвы пункт дзяржаўнай мяжы Рэспублікі Беларусь (51°16' паўночнай шыраты і 30°35' усходняй даўгаты).
Побач працякае рака Дняпро. У пачатку XXI стагоддзя ў Дняпры паблізу Ніжніх Жараў былі ўпершыню выяўлены некалькі новых для іхтыяфаўны Беларусі відаў рыб: Clupeonella cultriventris, Syngnathus abaster, Benthophilus stellatus.
Драўляная забудова бессістэмная, уздоўж ракі.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска Жары Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства. У 1744 годзе пабудавана драўляная Успенская царква, якая на сродкі вернікаў перабудоўвалася ў 1821, 1845 і 1885 гадах. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі, у Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1834 годзе вёска была куплена Аляксандрам Ігнатавічам Горватам (к.1796–1888). У 1850 годзе дзейнічала прыстань па адгрузцы лесу. У 1897 годзе працавалі хлебазапасны магазін, царкоўна-прыхадская школа, карчма.
З 8 снежня 1926 года па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Ніжняжарскага сельсавета Камарынскага, з 25 снежня 1962 года Брагінскага раёнаў Рэчыцкага і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Новы Дняпровец», працавалі гамарня, 2 вятракі, 2 вадзяныя млыны. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у баях за вызваленне вёскі 22 верасня 1943 года адмеціўся намеснік камандзіра батальёна, старэйшы лейтэнант М. А. Куратнікаў, якому прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
У 1959 годзе месцавалася дапаможная гаспадарка раённага ВА «Сельгасхімія» (цэнтр — вёска Верхнія Жары). Ёсць фельчарска-акушэрскі пункт, клуб, аддзяленне сувязі, крама, бібліятэка.
Булеўскае балота
Булеўскае балота, або Булеў Мох — балота галоўным чынам нізіннага тыпу на поўначы Жыткавіцкага і паўднёвым усходзе Салігорскага раёнаў Беларусі, у вадазборы возера Чырвонае і ракі Случ.
Апісанне балота
Балота перасякае Даманавіцкая канава, вада з якой перапампоўваецца ў возера Чырвонае. Плошча 27,9 тыс. га. Глыбіня торфу да 6 м, сярэдняя глыбіня 1,7 м, ступень разлажэння 30 %, зольнасць 8,4 %. Часткова асушана адкрытай асушальных сеткай.
Флора
На асушаных землях вырошчваюць сеяныя травы, збожжавыя і кармавыя культуры. На незасвоеннай частцы балота растуць карлікавая бяроза, асака, гіпнавыя і сфагнавыя імхі, хвоя.
Літаратура
Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Вінаград (род раслін)
Вінаград (Vitis) — род раслін сямейства вінаградавых, а таксама плады гэтых раслін, у спелым выглядзе — салодкія ягады.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя дрэвавыя ліяны з доўгімі (3—5 м) тонкімі аднагадовымі парасткамі і магутнай каранёвай сістэмай. Кветкі двухполыя або функцыянальна жаночыя, дробныя, зялёныя, сабраныя ў мяцёлчатае суквецце. Апыленне перакрыжаванае і самаапыленне. Ягады багатыя цукрамі, арганічнымі кіслотамі, вітамінамі групы В, С, D.
Экалогія
Цепла- і святлолюбівая расліна, якая не выносіць пераўвільгатнення, расце на лёгкіх урадлівых глебах, адчувальная да позніх веснавых і ранніх асенніх замаразкаў.
Арэал
Вядома каля 70 відаў, пашыраных у Еўразіі і Амерыцы. З улікам арэалаў іх паходжання і распаўсюджання, а таксама па сукупнасці батанічных прыкмет яны падзяляюцца на тры групы:
Кішынёўскае маршрутнае таксі
Кішынёўскае маршрутнае таксі — сістэма гарадскога грамадскага транспарта Кішынёва, якая ахапляе ўсе гарадскія раёны і злучае горад з блізкімі прыгарадамі і гарадскім аэрапортам.
Савецкі час
У 1968 годзе ў Кішынёве быў уведзены новы від гарадскога грамадскага транспарта — маршрутнае таксі. Адкрылася першая лінія, што звязала цэнтр горада з раёнам Скінааса (Тэлецэнтр). У якасці рухомага састава выкарыстоўваліся мікрааўтобусы РАФ-977.
У 1972 годзе ў горадзе курсірвалі 6 маршрутаў маршрутнага таксі, што злучалі розныя раёны горада.
Дзімітрый (Драздоў)
Дзімітрый (свецкае імя: Мікалай Рыгоравіч Драздоў; г., Бабруйск, Магілёўская вобласць) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы, архіепіскап Віцебскі і Аршанскі (Беларускі экзархат Рускай праваслаўнай царквы).
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Бабруйску ў сям'і служачых. У 1968—1972 вучыўся ў Бабруйскім лесатэхнічным тэхнікуме; затым працаваў у Івацэвіцкім дрэваапрацоўчым аб'яднанні. У 1972—1974 гадах служыў ва Узброеных сілах СССР. У 1978 годзе скончыў Маскоўскую Духоўную семінарыю; ў 1982 годзе — Маскоўскую Духоўную акадэмію. З 1977 года быў іпадыяканам Патрыярха Пімена; быў ў ліку браціі Троіца-Сергіевай лаўры. 30 сакавіка 1978 пастрыжаны ў манаства. 29 красавіка 1978 пасвечаны ў іерадыяканы; 15 красавіка 1984 — у іераманахі. У 1984—1989 гады — гасцінічны ў Троіца-Сергіевай лаўры. У 1986 годзе узведзены ў сан ігумена.
7 ліпеня 1992 пераведзены на новаўтвораную Віцебскую і Аршанскую кафедру. 18 лютага 1999 г. узведзены ў сан архіепіскапа. Рашэннем Святога Сінода Беларускай Праваслаўнай Царквы ад 30 снежня 2008 года быў прызначаны старшынёй новаўтворанага Аддзела Беларускай Царквы па ўзаемадзеянні з Міністэрствам унутраных спраў і Дэпартаментам выканання пакаранняў Міністэрства ўнутраных спраў. 30 мая 2011 года, у сувязі з пераўтварэннем Віцебскага духоўнага вучылішча ў семінарыю, прызначаны яе рэктарам.
Мінскі павет
Адміністрацыйны цэнтр — Мінск (Менск).
Гісторыя
Па далучэнні да Расійскай імперыі ў 1793 годзе аднайменны павет ВКЛ быў скасаваны, у 1795 годзе адноўлены ў меншых памерах і ўключаны ў Мінскае намесніцтва. З 12 снежня 1796 года ў Мінскай губерні, да Мінскага павета далучаныя часткі скасаваных Вілейскага і Нясвіжскага паветаў. Тэрыторыі павета складала каля 4,5 тыс. кв. вёрст (каля 5 тыс. км²), статус мястэчкаў захавалі Астрошыцкі Гарадок (Гарадок-Тышкевіцкі), Бяларуч, Дубровы, Заслаўе, Івянец, Камень, Койданаў, Мікалаеўшчына, Пяршай, Ракаў, Рубяжэвічы, Саламярэцкі Гарадок (Гарадок-Хмарынскі), Самахвалавічы, Свержань, Слабодка, Стоўбцы.
У сярэдзіне XIX стагоддзя ў павеце 808 сёл і вёсак, 246 засценкаў і іншых дробных паселішчаў. Насельніцтва ў 1816 годзе было каля 92 тыс. чал. (у тым ліку 15 тыс. шляхты), у 1857 годзе — каля 121 тыс. чал. (з іх 23,5 тыс. у Мінску), у тым ліку каля 57 тыс. праваслаўных, 54 тыс. католікаў, 15 тыс. яўрэяў. Была 41 царква, 19 касцёлаў, 2 евангельскія царквы, 23 сінагогі, 1 мячэць, больш за 300 панскіх маёнткаў.
У 1861 годзе тэрыторыя Мінскага павета падзелена на воласці, пасля пераразмеркавання ў 1864—1866 гадах іх было 19: Астрошыцка-Гарадоцкая, Бяларуцкая, Вялікасельская, Заслаўская, Засульская, Івянецкая, Койданаўская, Крывіцкая (у 1869 годзе перайменавана ў Дуброўскую, скасаваная ў 1872 годзе), Пяршайская, Ракаўская, Рудзіцкая (пазней скасаваная), Самахвалавіцкая, Свержанская (часова ўключаная ў Стаўбцоўскую ў 1876 годзе), Сеніцкая, Сёмкаўская (Сёмкава-Гарадоцкая), Слабодская, Старасельская, Стаўбцоўская. У 1878 годзе замест Вялікасельскай і Слабодскай утвораная Рубяжэвіцкая, у 1898 годзе з Самахвалавіцкай вылучана Крупіцкая воласць (пазней перайменаваная ў Станькаўскую), пасля аднаўлення Свержанскай у Мінскім павеце стала 16 валасцей.
Менскі павет скасаваны 17 ліпеня 1924 года, асноўная яго частка ўключаная ў Менскую акругу, частка Магілянскай воласці — у Слуцкую.
Кіпячэнне
Пры гэтым працэс суправаджаецца вылучэннем пары. Пры кіпячэнні вады асядаюць калоідныя часткі бруду, выпадаюць у асадак солі, утвараючы накіп, вада змякчаецца, памяншаецца ўтрыманне лёгкалятучых кампанентаў і частка вольнага хлору.
Кіпячэнне — фізічны спосаб дэзінфекцыі. Падчас кіпячэння знішчаюцца амаль усе хваробатворныя мікробы, вірусы і ўзбуджальнікі паразітарных захворванняў.
У хіміі кіпячэнне са зваротным халадзільнікам — распаўсюджаная тэхніка павелічэння хуткасці рэакцый.
Пры доўгім кіпячэнні ўзрастае канцэнтрацыя нелятучых рэчываў. Кіпячэнне не знішчае цяжкія металы, пестыцыды, гербіцыды, нітраты, фенолы і нафтапрадукты.
Замежныя камбатанты ў расійска-ўкраінскай вайне
У расійска-ўкраінскай вайне з абодвух бакоў удзельнічаюць замежныя добраахвотнікі і/або найміты. Вылучаюць дзве хвалі іх прытоку ў зону баявых дзеянняў: першая хваля адбывалася з 2014 па 2019 год (вайна на Данбасе), другая пачалася ў 2022 годзе (буйнамаштабнае ўварванне ва Украіну).
Першая хваля
Прыток замежнікаў пачаўся летам 2014 года. Большасць з іх з’ехалі з Украіны ў 2015 годзе. Некаторыя пасялілася тут назаўжды. Да канца 2015 года бакі распачалі крокі па прафесіяналізацыі сваіх сіл і ўключэнні арганізаваных знізу добраахвотніцкіх батальёнаў (улады — у Нацыянальную гвардыю, паўстанцы — у армейскі корпус). Фактычна гэта азначала канец вярбоўцы замежных баевікоў. Пасля 2015 года іх прыток у «гарачую кропку» амаль цалкам спыніўся.
Паводоле старэйшага аналітыка Польскага інстытута міжнародных спраў Аркадыюша Легіча, да 2014 года ва Украіне ваявала каля 17 241 замежных баевікоў. 3879 з іх падтрымалі цэнтральную ўладу, астатнія далучыліся да сепаратыстаў. Сярод прыхільнікаў афіцыйнага Кіева самую вялікую групу замежнікаў склалі грамадзяне Расіі (прыкладна 3000 чалавек), на другім месцы — беларусы (каля 300 баевікоў), на трэцім — грузіны (120). Акрамя іх, на баку ўкраінскай арміі змагаліся грамадзяне Харватыі (50), Албаніі (15), Аўстраліі (5), Аўстрыі (35), Азербайджана (20), Бельгіі (1), Босніі і Герцагавіны (5), Балгарыі (6), Канады (10), Чэхіі (5), Даніі (15), Эстоніі (10), Фінляндыі (15), Францыі (15), Германіі (15), Грэцыі (2), Ірландыі (7), Ізраіля (15), Італіі (35), Латвіі (8), Літвы (15), Малдовы (15), Косава (4), Нідэрландаў (3), Паўночнай Македоніі (4), Нарвегіі (10), Польшчы (10), Партугаліі (1), Румыніі (4), Сербіі (6), Славакіі (8), Швецыі (25), Турцыі (30), Вялікабрытаніі (10) і ЗША (15).
На баку прарасійскіх сіл змагаліся пераважна выхадцы з былога Савецкага Саюза. Сярод іх сустракаліся грамадзяне Арменіі, Беларусі , Казахстана , Кыргызстана , Латвіі , Абхазіі , Паўднёвай Асеціі і Прыднястроўя. ПВК «Вагнер», якая пачала свой шлях менавіта на Данбасе, у той перыяд у асноўным складалася з жыхароў постсавецкіх і ўсходнееўрапейскіх краін. Пазней у шэрагах вагнераўцаў з’явіліся сірыйцы.
Хоць Крэмль адмаўляў свой удзел у вайне на Данбасе, але да паўстанцаў далучаліся шматлікія групы расійскіх добраахвотнікаў: казакі, групоўкі «Нацыянальна-вызваленчы рух» і «Рускае нацыянальнае адзінства» , партыя «Другая Расія» , левыя актывісты. Сярод замежных баевікоў былі і неславянскія этнічныя меншасці, у тым ліку паўночныя асеціны, інгушы і чачэнцы.
Паводле апублікаванага ў 2015 годзе дакладу польскага эксперта па бяспецы Кацпера Рэкавека для Польскага інстытута міжнародных спраў, каля сотні немцаў, сто сербаў і трыццаць венграў ваявалі на баку самаабвешчаных ДНР і ЛНР.
Другая хваля
Пачатак расійскага ўварвання ва Украіну ў лютым 2022 года прывёў да значнага павелічэння колькасці замежных баевікоў. Праз два дні пасля пачатку кампаніі Урад Украіны абвясціў аб стварэнні афіцыйна санкцыянаванага інтэрнацыянальнага легіёна, які нібыта атрымаў адабрэнне з боку некаторых заходніх краін. Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін публічна запрашаў замежных добраахвотнікаў далучыццы да расійскай арміі. Большасць з іх трапілі ў брыгаду «Прызрак». Паводле заяў украінскіх крыніц, расіяне актыўна вярбуюць жыхароў такіх краін, як ЦАР, Лівія і Сірыя.
Кызылай (Анкара)
Кызылай (Kızılay), раён у цэнтры Анкары, вядомы сваімі гандлёвымі цэнтрамі і магазінамі. Назву атрымаў паводле шпіталя турэцкага «Чырвонага крыжа» (Kızılay Derneği), размешчанага на тэрыторыі раёна. Сэрца раёна Кызылай — аднайменная плошча.
NGC 6072
NGC 6072 (іншыя абазначэнні — PK 342+10.1, ESO 389-PN15, AM 1609-360) — планетарная туманнасць у сузор’і Скарпіён.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Айрацкая мова
Айрацкая мова (айрацкая размоўная, заходнемангольская, тода бічыг: ᡆᡕᡅᠷᠠᡑ ᡘᡄᠯᡄᠨ (трансл. Oyirad kelen), Өөрд, Ойрад) — мангольская мова, распаўсюджаная ў асноўным у Манголіі ды Кітаі. У асноўным з'яўляецца сукупнасцю дыялектаў, на якіх размаўляюць плямёны айратаў, а таксама некаторая колькасць першапачаткова цюркскіх народнасцей.
Кароткі нарыс
Навукоўцы разыходзяцца ў меркаваннях адносна статусу айрацкае мовы. Напрыклад, айрацкая мова можа разглядацца ў якасці асобнае мовы ці як буйны дыялект мангольскае мовы.
Калмыцкая мова, з'яўляючыся першапачаткова адным з айрацкіх дыялектаў (дакладней, нашчадкаў некалькіх дыялектаў), у цяперашні час разглядаецца як асобны, але блізкароднасны ідыём. Айрацкая класічная (літаратурная) мова з'яўляецца пісьмоваю формай агульнага продка сучасных айрацкіх дыялектаў, пры гэтым даволі моцна адрозніваецца ад іх.
Тэрыторыі, на якіх пражывае айрацкамоўнае насельніцтва, размяшчаюцца на захадзе Манголіі і паўночным захадзе КНР (найперш у Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне, а таксама ў некаторых рэгіёнах правінцый Цынхай і Ганьсу). Разам з гэтым, з прычыны частае класіфікацыі калмыцкае мовы ў якасці аднаго з дыялектаў айрацкае мовы, у склад айрацкамоўных рэгіёнаў могуць далучаць расійскую рэспубліку Калмыкія (рэгіён узбярэжжа Каспійскага мора). Ва ўсіх трох краінах айрацкая мова знаходзіцца пад пэўнай пагрозай знікнення. Найбольшым па колькасці носьбітаў з'яўляецца таргуцкі дыялект.
Варта адзначыць, што тэрмінам «айрацкая мова» (або «пісьмовая айрацкая») могуць пазначаць мову гістарычных дакументаў, запісаных пісьменнасцю тода бічыг.
Дыялекты
У Манголіі існуе сем дыялектаў, кожны з якіх ужываецца ў адпаведнай пляменнай групе :
Некаторыя дыялекты з'яўляюцца складанымі для класіфікацыі. Напрыклад, алашаньскі дыялект, распаўсюджаны ў аймаку Алашань аўтаномнага раёна Унутраная Манголія (КНР) першапачаткова прылічваўся да дыялектаў айрацкай мовы, што абгрунтоўвалася яго фанетычнымі рысамі. Між тым, гэты дыялект можна класіфікаваць як дыялект мангольскае мовы на аснове яго марфалагічных рыс. Дархадскі дыялект (аймак Хуўсгел, Манголія) рознымі даследчыкамі класіфікаваўся ў якасці дыялекту айрацкай, мангольскай або бурацкай моў.
Носьбіты
Айрацкая мова пад пагрозай знікнення на ўсіх тэрыторыях свайго распаўсюджання. Напрыклад, у Расіі калмыцкая мова ў цяперашні час выходзіць з ужытку і распаўсюджана галоўным чынам сярод людзей пажылога ўзросту, што звязана з наступствамі дэпартацыі калмыкаў 1943 і наступнага ўплыву з боку рускай мовы. Між тым, у Кітаі, айрацкая мова яшчэ даволі шырока выкарыстоўваецца ў традыцыйных галінах жыцця, маецца шмат аднамоўных носьбітаў, аднак на думку іншых навукоўцаў , адбываецца скарачэнне сферы ўжытку мовы ў адукацыі. Што да Манголіі, на думку некаторых даследчыкаў, перавага халха-мангольскага дыялекту мангольскае мовы стала фактарам халхізацыі іншых мангольскіх моў і дыялектаў.
Пісьменнасць
У айрацкай мове выкарыстоўваюцца два віды пісьменнасці.
Гістарычна ў мове выкарыстоўвалася пісьменнасць тода бічыг, якая паходзіць ад старамангольскае пісьменнасці. Гэтая пісьменнасць больш за ўсё захавалася ў Кітаі, дзе яна дагэтуль можа ўжывацца ў друкаваных выданнях. У Калмыкіі бытуе пісьменнасць на аснове кірылічнага алфавіта. У Манголіі ў якасці пісьменнасці выкарыстоўваецца мангольская пісьменнасць.
Прырэчнае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Прырэчнае — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Адміністрацыйны цэнтр Прырэчнай сельскай акругі. Код КАТА — 632859100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1117 чалавек (543 мужчыны і 574 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1303 чалавекі (650 мужчын і 653 жанчыны).
Таццяна Уладзіміраўна Дзягілева
Біяграфія
Нарадзілася ў Віцебску ў 1991 годзе ў сям'і ўкраінскага бацькі і польска-беларускай маці, Кацярыны Бладоўскай. Мае двух братоў: Міхаіл (нар. 1988) і Аляксандр (нар. 1995).
У 2010 годзе Часопіс Esquire, які стварыў сексуальны атлас планеты Зямля, назваў Таню Дзягілеву самай сексуальнай ураджэнкай Беларусі.
Паказы мод
Пасля першага ўдалага сезону (вясна 2006 года), працуе на паказах Chanel, Christian Dior, Hermès, Alexander McQueen, Jean Paul Gaultier, Missoni, Versace, Prada, Donna Karan, Calvin Klein. З'явілася на вокладцы расійскай версіі часопіса Vogue, на сённяшні дзень рэкламуе Hugo Boss, Michael Kors, Christian Dior, Lanvin, Yves Saint Laurent і Jean-Paul Gaultier.
Антаніна Сяргееўна Канавалава
Антаніна Сяргееўна Канавалава (нар. ) — актывістка руху «Краіна для жыцця» Сяргея Ціханоўскага і давераная асоба Святланы Ціханоўскай на выбарах прэзідэнта Беларусі ў 2020. Палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Антаніна Канавалава нарадзілася 19 чэрвеня 1988. Пасля школы паступіла на філалагічны факультэт БДУ вывучаць рамана-германскія мовы, але адлічылася пасля першага семестру праз нежаданне быць настаўніцай. Да нараджэння дзяцей працавала ў лагістыцы, была дыспетчарам, пасля ўласна лагістам. Мае двух непаўнагадовых дзяцей, сына Івана і дачку Анастасію. Завочна атрымлівала юрыдычную адукацыю ў Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва ў Мінску. На пачатку эпідэміі каранавіруса захварэла, сутыкнулася з праблемамі ў пошуку і атрыманні патрэбнай медыцынскай дапамогі, што стала штуршком для пошуку сябе ў грамадзянскім актывізме. Валанцёркай працавала на зборы подпісаў за вылучэнне спачатку Сяргея Ціханоўскага, пасля затрымання апошняга, ўжо Святланы Ціханоўскай на пасаду прэзідэнта на выбарах 2020 года.
Палітычны пераслед
7 кастрычніка 2020 шэрагам беларускіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў і Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволеннай.
З 22 жніўня 2021 утрымліваецца ў жаночай папраўчай калоніі № 4 у Гомелі, дзе пастаўлена на ўлік як «схільная да экстрэмізму». Нягледзячы на праблемы са зрокам (інвалід па зроку з дзяцінства) спачатку была накіравана на працу швачкай, пасля пераведзена ў іншы цэх, дзе прасуе тканіну.
Амерыканскае фізічнае таварыства
Амерыканскае фізічнае таварыства (The American Physical Society) — другая ў свеце па колькасці арганізацыя (пасля Нямецкага фізічнага таварыства), якая аб’ядноўвае фізікаў. Была заснавана ў 1899 годзе. Публікуе больш за дзясятак навуковых часопісаў, уключаючы адзін з самых прэстыжных часопісаў па фізіцы Physical Review Letters, а таксама серыю часопісаў Physical Review. Пад эгідай таварыства штогод праводзіцца больш за дваццаць навуковых сустрэч і мерапрыемстваў. У склад Амерыканскага фізічнага таварыства ўваходзіць больш за 47000 членаў.
Гісторыя
У апошні час дзейнасць таварыства стала яшчэ шырэй. У сувязі з павелічэннем федэральнага фінансавання пасля Другой сусветнай вайны і ў шасцідзясятыя, Амерыканскае фізічнае таварыства стала адной з самых актыўных навуковых арганізацый у свеце, якая ажыццяўляе вялікую колькасць адукацыйных, даследчых і навукова-папулярных праграм.
Амерыканскае фізічнае таварыства мае ў сваім складзе 14 падраздзяленняў і 9 тэматычных груп, якія пакрываюць ўсе галіны фізікі.
Фарасан (архіпелаг)
Фарасан (جزر فرسان) — група астравоў у Чырвоным моры каля ўзбярэжжа Саудаўскай Аравіі. Агульная плошча — 805 км². Насельніцтва (2010 г.) - 17999 чал.
Геаграфія
Архіпелаг Фарасан знаходзіцца ў паўднёвай частцы Чырвонага мора. Складаецца з больш чым 90 астравоў. Самым вялікім з'яўляецца востраў Фарасан-эль-Кабір, які займае плошчу 398,59 км².
Архіпелаг сфарміраваўся ў эпоху плейстацэна як падводнае каралавае плато. Над вадою астравы канчаткова апынуліся толькі ў галацэне. Прычым частка старажытнага плато ў нашы дні застаецца ніжэй за ўзровень мора і фарміруе падводную банку. Суша амаль цалкам уяўляе вапняковыя ўтварэнні з карставымі агаленнямі, пустэчамі і друзлымі глебамі.
На архіпелаге вядзецца здабыча нафты.
Клімат трапічны спякотны. Дажджы ідуць пераважна ў летнія месяцы, калі мусон прыносіць вільгаць з Індыйскага акіяна. Яна назапашваецца ў карставых пустэчах, дзякуючы чаму на астравах сустракаюцца крыніцы пітной вады.
Прырода
На астравах архіпелага Фарасан пераважае флора, характэрная для пустыні і паўпустыні. Каля карставых пустэч, дзе запасіцца дажджавая вада, сустракаюцца зараснікі невысокіх дрэў і хмызнякоў. Наземная фаўна прадстаўлена яшчаркамі, змеямі, казуркамі, грызунамі. Астравы — важны пункт, дзе сезонна спыняюцца пералётныя птушкі. У 1825 г. на Фарасан перасяліўся статак аравійскіх газеляў. У нашы дні налічваецца каля 500 дзікіх газеляў. Яны з'яўляюцца апошнімі прадстаўнікамі свайго віда.
Вельмі багатая фаўна навакольных марскіх вод. Тут налічваецца 231 від рыб, 49 відаў каралаў, 3 віды дэльфінаў.
Для аховы прыроды архіпелага ў 1989 г. на Фарасане створаны запаведнік.
NGC 3875
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Станіслаў Брахоцкі
Станіслаў Брахоцкі ( — ) — польскі ваенны.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Брахоцкіх герба «Праўдзіц». Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава Тамаша (1857—1932) і Зоф’і Моль.
Пасля дэмабілізацыі з войска Станіслаў з жонкай Сафіяй Коньча жыў у маёнтку Вераскава. Займаецца аднаўленнем гаспадаркі разам з бацькам. Пасля смерці бацькі Уладзіслава Тамаша атрымаў у спадчыну Вераскава. Падчас Другой сусветнай вайны быў арыштаваны і змешчаны ў лагер ваеннапалонных польскіх салдат у Паланзе. Пасля вызвалення з лагера прыбыў у Варшаву, дзе памёр у 1942 годзе. Жонка Сафія с сынам Станіславам і дочкамі Ганнай і Ірэнай эмігрыравалі ў Англію, а пасля вайны — у Канаду.
Каралеўства Лаос
Каралеўства Лаос (ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ) — колішняя дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, якая існавала ў 1949—1975 гадах.
Гісторыя
Пад канец ХІХ стагоддзя тэрыторыя Лаоса ўваходзіла ў склад Французскага Індакітая. У 1949 годзе Лаос набыў незалежнасць. Першым каралём стаў Сісаванг Вонг. Краху каралеўства папярэднічала грамадзянская вайна, якую вёў урад, пры падтрымцы ЗША, і партызаны арганізацый сацыялістычнага кірунку «Патэт Лао», якіх падтрымлівалі СССР і В’етнам. Грамадзянская вайна працягвалася амаль 10 гадоў (1964—1973). Урэшце, пасля сыходу амерыканцаў з Паўднёвага В’етнама, у 1975 годзе «Патэт Лао» прыйшоў да ўлады. 29 лістапада 1975 года кароль Лаоса зрокся стальца, а 2 снежня 1975 года абвешчана Лаоская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка.
Яўрэйская паліцыя
Яўрэйская паліцыя (Jüdischer Ordnungsdienst) — найменне «Службы парадку», — органа для забеспячэння парадку, які ўтвараўся ў кожным яўрэйскім гета падчас нацысцкай акупацыі.
Стварэнне і структура
Камплектаванне яўрэйскай паліцыі адбывалася пры ўдзеле немцаў і кіраўнікоў юдэнратаў. Звычайна яўрэйская паліцыя зброі не мела — членам паліцыі дазвалялася насіць гумовыя дубінкі. Аднак, некаторыя яўрэйскія паліцыянты былі ўзброены. Яўрэйскім паліцыянтам, якія выявілі сябе перад нямецкімі ўладамі з добрага боку, дазвалялася ўвесь час мець агнястрэльную зброю. Зброя таксама выдавалася на час правядзення акцый, для аховы важных аб’ектаў і начных дзяжурстваў. Кіраўнікі і камандзіры яўрэйскай паліцыі (звычайна гэта былі прадстаўнікі юданрата) мелі права на сталае нашэнне зброі (пісталета і ручных гранат).
На чале паліцыі варшаўскага гета стаяў былы палкоўнік польскай паліцыі Юзаф Шэрынскі.
Функцыі
Функцыі яўрэйскай паліцыі можна падзяліць на тры тыпу:
Часам яўрэйскія паліцыянты бралі ўдзел у растрэлах. 27 кастрычніка 1942 года 7 членаў яўрэйскай паліцыі пад кіраўніцтвам начальніка Вільнюскага гета С. Дэслера ў Ашмянах удзельнічалі ў масавым забойстве 406 чалавек. Яўрэйскія паліцыянты Вільнюскага гета суправаджалі калоны яўрэяў у Панеряй да месца масавых забойстваў. Таксама ў Вільнюскім гета ў 1942 годзе яўрэйскай паліцыяй было павешана 6 яўрэяў за крымінальныя злачынствы.
Лёс членаў паліцыі
Нягледзячы на тое, што яўрэйская паліцыя актыўна дапамагала немцам у пераследзе іншых яўрэяў, у тым ліку ў іх адпраўцы ў канцлагеры, шматлікія яе члены ў канчатковым выніку падзялілі лёс іншых ахвяр Халакоста, але не ўсё. Частка былых членаў яўрэйскай паліцыі Вільнюса, Каўнаса і Шаўляя ўлетку 1944 года была арыштавана НКВД і асуджана за калабарацыянізм з немцамі.
У адзін з апошніх дзён ліквідацыі Варшаўскага гета немцы арыштавалі спачатку ўсіх членаў сем’яў паліцаяў, а неўзабаве адправілі ў канцлагеры і іх саміх. Некаторыя былыя паліцаі ўдзельнічалі ў паўстання ў Варшаўскім гета. Таксама вядомыя факты ўдзелу яўрэйскай паліцыі ў руху супраціву ў Рыжскім гета.
У Варшаўскім гета яўрэйская паліцыя налічвала каля 2500 чалавек; у Лодзь да 1200 чалавек; у Львове да 500 чалавек; у Вільнюсе да 250 чалавек і т. д.
Яўрэйская паліцыя ў канцлагеры Вестэрборк (Галандыя) у сваім супрацоўніцтве з нацыстамі адрознівалася жорсткасцю ў адносінах да зняволеных. Складалася з яўрэяў Галандыі і іншых еўрапейскіх краін. Члены «Ordnungsdienst» адказвалі за ахову блока пакаранняў і за падтрыманне агульнага парадку ў канцлагеры. «Ordnungsdienst» у канцлагеры Вестерборк налічвала 20 чалавек у сярэдзіне 1942 года, 182 чалавека ў красавіку 1943 і 67 у лютым 1944. Нашэнне знака «OD» уведзена загадам па лагеры № 27 ад 23 красавіка 1943.
Гняздоўка (род грыбоў)
Гняздоўка (Nidularia) — род базідыяльных грыбоў сямейства. Налічвае каля 30 відаў, пашыраных на ўсім зямным шары.
Пладовыя целы памерам 0,5—0,7 см, сядзячыя, з шырокай асновай. Унутры грыба невялікія круглаватыя цельцы з базідыямі, у якіх развіваюцца споры. Адкрываюцца зверху шчылінкай. Абалонка грыбоў тоўстая, звонку часам лямцаватая, з унутранага боку гладкая і бліскучая. Колер ад белаватага да карычневага. Споры гладкія і бясколерныя.
Сапратрофы. Растуць групамі ў лясах, парках, садах на адмерлай драўніне, часам на глебе.
сустракаецца на тэрыторыі Беларусі.
Кхмерская Рэспубліка
Кхмерская Рэспубліка (кхмер. <span class="script-khmer" style="font-size:100%; font-family: Content, Khmer OS, Kh Muol, Khmer Ratanakiri, Khmer UI, DaunPenh;"> សាធារណរដ្ឋខ្មែរ, République khmère.  République khmère ) — урад Камбоджы, які папярэднічаў стварэнню камуністычнага рэжыму, вядомага як Дэмакратычная Кампучыя.
Дзяржаўны пераварот 1970 года
18 сакавіка 1970 года, скарыстаўшыся адсутнасцю Нарадома Сіанука ў краіне, правыя сілы пры падтрымцы ЗША здзейснілі дзяржаўны пераварот. Да ўлады прыйшоў генерал Лан Нол. У красавіку 1970 года амерыканскія і паўднёвав’етнамскія войскі ўступілі на тэрыторыю Камбоджы, што выклікала абурэнне сусветнай грамадскасцi і вымусіла іх адтуль сысці цераз месяц. У маі 1970 года апазіцыйныя сілы пры падтрымцы КНР стварылі ў Пекіне Нацыянальны адзіны фронт Кампучыі (НАФК), стварылі ўласныя ўзброеныя сілы і ўрад у выгнанні. У склад НАФК увайшлі прыхільнікі Нарадома Сіанука і іх нядаўнія «ворагі» камуністы. Сіанук не валодаў рэальнай уладай у НАФК, якая была ў руках мясцовых камуністаў, больш вядомых як рух «чырвоных кхмераў». Злучэнні рэгулярнай арміі ДРВ пад відам часцей НАФК уступілі на тэрыторыю Камбоджы. Яны захапілі некалькі ўсходніх правінцый краіны, перадаўшы іх пад кантроль «чырвоных кхмераў».
Вайна і паражэнне
З канца 1970 года сталіца была адрэзана ад сельскагаспадарчых раёнаў. Спрабуючы пашырыць сацыяльную базу свайго рэжыму, Лан Нол хацеў стварыць бачнасць дэмакратызацыі, але ўпэўніць у гэтым сусветную супольнасць яму гэтак і не атрымалася. За пяць гадоў узброенай партызанскай барацьбы колькасць КПК значна ўзрасла і яна ператварылася ў вядучую палітычную сілу Камбоджы.
Калініна (Дзяржынскі раён)
Калі́ніна (, Калинино) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дабрынёўскага сельсавета.
Гдзень
Гдзень (, Гдень) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камарынскага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Верхняжарскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 75 км на поўдзень ад Брагіна, 191 км ад Гомеля, 26 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава), 1,5 км ад дзяржаўнай мяжы з Украінай.
Водная сістэма
Рака Брагінка (прыток ракі Дняпро).
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.
Планоўка складаецца з выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой далучаюцца кароткія вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Знойдзенае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага веку і эпохі Кіеўскай Русі (на паўночна-заходняй ускраіне, на левым беразе ракі Брагінка, ва ўрочышчы Гарадок) сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як вёска ў Каралеўстве Польскім. Пасля 2-га раздзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1834 годзе ў валоданні Горватаў. У 1885 годзе ў Ёлчанскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1897 годзе знаходзіліся: царква, школа граматы, крама, карчма.
З 8 снежня 1926 года цэнтр Гдзенскага сельсавета Камарынскага, з 25 снежня 1962 года Брагінскага раёна Рэчыцкай і з 9 чэрвеня 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей.
У 1929 годзе працавала школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Ўкраіна», працавалі гамарня, паравы млын. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 14 студзеня 1943 года акупанты расстралялі 10 жыхароў вёскі (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму ў цэнтры вёскі). У баю каля вёсак Гдзень і Чыкалавічы 22 верасня 1943 года адмеціліся камандзір роты старэйшы лейтэнант У. М. Зарэмба і радавы М. І. Дружынін (захапілі штабны аўтобус суперніка з каштоўнымі дакументамі, ім прысвоена званне Героя Савецкага Саюза). У верасні 1943 года каля вёскі загінулі 12 салдат (пахаваны ў брацкай магіле каля будынка кіравання калгасу). Вызвалена 23 верасня 1943 года. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 146 мясцовых жыхароў. У памяць пра загінуўшых у 1966 годзе ўсталяваны абеліск. Цэнтр калгаса «Чырвоная Украіна». Размяшчаліся сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, майстэрня побытавага абслугоўвання, 3 крамы.
Гобі (значэнні)
Гобі:
Раньяна
Ран’яна (Rognano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Насельніцтва складае 499 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 9 км². Паштовы індэкс — 27012. Тэлефонны код — 0382.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Ян Кухажэўскі
Ян Кухажэўскі (Jan Kucharzewski; 27 мая 1876 — 4 ліпеня 1952 года) — польскі гісторык, юрыст, палітык, прэм'ер-міністр Каралеўства Польскага.
Выпускнік гімназіі ў Ломжы. У 1898 годзе скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта, з 1906 года працаваў адвакатам. У 1907–1908 гадах быў выкладчыкам асноў палітыкі на факультэце гуманітарных навук Таварыства навуковых курсаў у Варшаве.
Першыя гады Першай сусветнай вайны ён правёў у Швейцарыі, дзе актыўна выступаў як журналіст. У чэрвені 1917 года вярнуўся ў Варшаву. Быў супрацоўнікам Савета Дэпартамента па палітычных пытаннях Часовай дзяржаўнай рады. Пачаў працаваць у адміністрацыі, падпарадкаванай Рэгенцкай радзе. З 26 лістапада 1917 па 27 лютага 1918 года — старшыня ўрада Каралеўства Польскага. Другі раз ён стаў прэм'ер-міністрам 2 кастрычніка 1918 года, але займаў гэтую пасаду толькі тыдзень, на гэтай пасадзе падпісаў пасланне Рэгенцкай рады ад 7 кастрычніка, якое абвяшчала аб атрыманні Польшчай незалежнасці. У міжваенны час быў дарадцам Савета Міністраў і Міністэрства замежных спраў Польскай Рэспублікі, затым займаўся навуковай і журналісцкай дзейнасцю. Падчас Другой сусветнай вайны заставаўся ў ЗША, дзе шмат разоў выступаў з антысавецкіх і антыкамуністычных пазіцый. Прэзідэнт Польскага навуковага інстытута ў Нью-Ёрку (1942–1952). Сябар-заснавальнік Польскага навуковага таварыства за мяжой.
Як гісторык у асноўным займаўся гісторыяй Расіі і Польшчы ХІХ—ХХ стагоддзяў. Быў членам Варшаўскага навуковага таварыства і Польскай акадэміі навук (член-карэспандэнт з 1926 года, дзейсны член з 1936 года).
Ігнат Оскаравіч Корвін-Мілеўскі
Ігнат Оскаравіч Корвін-Мілеўскі (нар., Геранёны — ) — польскі грамадскі дзеяч, мастак і калекцыянер.
Біяграфія
З 1856 годзе разам з братам Іпалітам жыў у Парыжы, дзе вучыўся ў ліцэі Банапарта. У 1865—1866 гадах браты вучыліся ва ўніверсітэце ў Дэрпце. У 1868 годзе вярнуўся ў Геранёны, дзе жыў да пачатку вучобы ў студыі выяўленчага мастацтва ў Мюнхене (1870). Маляваў вельмі старанна, прымаў удзел у выстаўках. Яго любімымі жанрамі былі партрэт і пейзаж. У 1873 годзе прымаў удзел у Міжнароднай выстаўцы ў Вене, праз год — у Парыжскім салоне.
Бацькі аддалі Лугамавічы і Лаздуны сыну Іпаліту, а маёнтак у Геранёнах — Ігнацію. Ігнацій атрымаў званне графа, меў свой герб, быў кавалерам Мальтыйскага ордэна.
Жыў у Вене і Вільні, пабудаваў палац на італьянскі манер. Пасля 1905 года ажаніўся з Янінай Оструг-Садоўскай, багатай удавой, сваячкай Уладзіслава Умястоўскага, але шлюб іх цягнуўся нядоўга. Праз некалькі гадоў з дапамогай Ватыкана шлюб быў скасаваны.
Пасля гэтага купіў востраў на Адрыятычным моры і яхту. Заказаў у Парыжы вялікія габелены са сваім новым гербам. Сваю яхту назваў «Літва» і плаваў на ёй па Міжземным, Балтыйскім і Паўночным морах, за Паўночны палярны круг да нарвежскіх і рускіх партоў, у Канстанцінопаль, Венецыю, Каір, Амстэрдам, Стакгольм, Гданьск і іншыя месцы.
Ігнацій судзіўся з многімі людзьмі, нават з ксяндзом Бародзічам з Суботнікаў. На сваім двары трымаў 20 стражнікаў, якія яго ахоўвалі. Ігнація найбольш цікавілі гістарычныя карціны і пейзаж. У яго калекцыі налічвалася каля 250 карцін. Асабліва вылучаліся работы (24 штукі),. Апошні пісаў карціны толькі для Мілеўскага. На іх адлюстравана жыццё польскага народа і вёскі, яе звычаі, абрады. У калекцыі былі аўтапартрэты А. Герымскага, Я. Матэйкі і інш. Карціны з калекцыі Мілеўскага атрымлівалі ўзнагароды на сусветных выстаўках.
І. К. Корвін-Мілеўскі быў не толькі калекцыянерам. Ён дапамагаў маладым мастакам: выплачваў рэгулярна пенсіі, плаціў за вучобу. У яго былі сяброўскія адносіны з мастакамі старэйшага пакалення. Больш за ўсё ён любіў творы Я. Матэйкі. Хацеў нават паставіць яму бронзавы помнік у Кракаве.
Сваю карцінную галерэю Ігнацій спачатку планаваў размясціць у Кракаве, але да 1893 года галерэя знаходзілася ў яго палацы ў Вільні і заўсёды была адкрыта для наведвальнікаў. У 1895 годзе ён арганізаваў выстаўку сваіх карцін у Вене. Пасля выстаўкі ў Вене Ігнацій меркаваў перавезці карціны ў Берлін ці Геранёны, дзе меў вялікі мураваны будынак. Але пасля разводу з жонкай забраў іх з сабой на востраў Санта-Катарына. У час 1-й Сусветнай вайны многія карціны былі схаваны ў Вене, іншыя — у Віленскім палацы і ў Гандлёвым банку ў Варшаве.
Нго Дзінь З’ем
Нго Дзінь З’ем (Ngô Đình Diệm. Ngô Đình Diệm, тьыном 吳廷琰, 3 студзеня 1901, Куангбінь — 2 лістапада 1963, Сайгон) — першы прэзідэнт Рэспублікі В’етнам (1955—1963, Паўднёвы В’етнам).
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Радамля)
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі — колішні рымска-каталіцкі храм у в. Радамля Чавускага раёна.
Архітэктура
Архітэктура будынка была вырашана ў стылі неакласіцызму. Галоўны фасад фланкіравалі дзве 2-ярусныя 4-гранныя купальныя вежы, на гарызантальна руставаных плоскасцях якіх вылучаліся арачныя аконныя праёмы з замковым каменем, вуглавыя слаёныя пілястры. Цэнтральная частка фасада была завершана ступеньчатым атыкам, галоўны ўваход аформлены рэнесансным парталам з лучковым франтонам, над якім была размешчана круглая люкарна.
NGC 3873
NGC 3873 (іншыя абазначэнні — UGC 6735, MCG 3-30-106, ZWG 97.137, KCPG 300A, PGC 36670) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Гранітнае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Гранітнае — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі Семея. Уваходзіць у склад Прырэчнай сельскай акругі. Код КАТА — 632859200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 262 чалавекі (129 мужчын і 133 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 298 чалавек (157 мужчын і 141 жанчына).
Чарлз Джонсан
Чарлз Кенэт Джонсан (24 ліпеня 1924, Сан-Анджэла, штат Тэхас, ЗША — 19 сакавіка 2001, Ланкастэр, штат Каліфорнія, ЗША) — грамадскі дзеяч, другі прэзідэнт Міжнароднага Таварыства Плоскай Зямлі (1971—2001).
Біяграфія
Чарлз Джонсан узначаліў Міжнароднае Таварыства Плоскай Зямлі у 1971 г. пасля смерці Сэмюэла Шэнтана — адраджальніка і першага старшыні сучаснага Таварыства. Разам з пасадай старшыні Джонсан атрымаў у спадчыну і каштоўную бібліятэку Шэнтана, на падставе якой на працягу свайго кіраўніцтва Таварыствам адстойваў ідэю плоскай Зямлі. Чарлз Джонсан з’яўляўся адным з найбуйнейшых сучасных ідэолагаў дадзенай тэорыі, што заставаўся прыхільным ёй, нягледзячы на меркаванне афіцыйнай навукі. Глыбока рэлігійны чалавек, Джонсан у тэарэтычных распрацоўках плоскай Зямлі абапіраўся на Біблію. Аднак пры гэтым нярэдка звяртаўся ён і да прац даследчыкаў (Карпентэр и інш.).
Міжнароднае Таварыства Плоскай Зямлі за тры дзесяцігоддзі кіраўніцтва Джонсана значна павялічыла колькасць сваіх сяброў, актыўна вялася дзейнасць па распаўсюджванню інфармацыйных бюлетэняў, абвестак і іншай літаратуры, дзе адстойвалася ідэя плоскай Зямлі. Акрамя гэтага, Джонсан заснаваў газету «Навіны Таварыства Плоскай Зямлі» («The International Flat Earth News»).
Лозунгам Чарлза Джонсана сталі словы: «Адновім свет цвярозай свядомасці». Памёр Джонсан у 2001 г., пасля чаго новым прэзідэнтам Міжнароднага Таварыства Плоскай Зямлі стаў Дэніэл Шэнтан.
NGC 6073
NGC 6073 (іншыя абазначэнні — UGC 10235, MCG 3-41-139, ZWG 108.160, IRAS16078+1649, PGC 57353) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Мануэль Мерына
Мануэль Артура Мерына дэ Лама (нар. ) — перуанскі палітык, з 10 па 15 лістапада 2020 года выконваў абавязкі прэзідэнта Перу.
Займаў пасаду прэзідэнта Кангрэса Перу з 16 сакавіка па 9 лістапада 2020 года. Да гэтага ён быў членам Кангрэсу, прадстаўляў Тумбес на перыяд 2020—2021 гадоў, у якасці члена партыі Народнае дзеянне. Раней ён працаваў у Кангрэсе ў 2001—2006 гадах і 2011—2016 гадах.
9 лістапада 2020 года Кангрэс Перу адхіліў ад пасады прэзідэнта Марціна Віскару па абвінавачванні ў хабарніцтве, абвясціўшы яго «маральна неплацежаздольным». На наступны дзень у якасці прэзідэнта перуанскага Кангрэса Мерына стаў новым прэзідэнтам Перу ў адпаведнасці з канстытуцыяй краіны.
У сувязі з прызначэннем непапулярнага Мерына па ўсёй краіне пачаліся найбуйнейшыя з пачатку 2000-х гадоў масавыя пратэсты ў Перу, у сутыкненнях з сілавікамі загінулі ўдзельнікі пратэстаў. 15 лістапада 2020 года падаў у адстаўку.
Таццяна Тарсунова
Таццяна Тарсунова (нар., г. Мінск, Беларусь) — беларуская кёрлінгістка. Майстра спорту Беларусі (2020).
Біяграфія
Скончыла сярэднюю школу № 27 г. Мінск. З 1984 па 1989 год вучылася ў Беларускім політэхнічным інстытуце (факультэт робатаў і робататэхнічных сістэм, спецыяльнасць «прыкладная матэматыка»).
Кёрлінг
Займаецца кёрлінгам з 2016 года.
Член нацыянальных змяшанай і змяшанай парнай зборная Беларусі па кёрлінгу.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд