cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лелегі
Лакалізацыя
У тэкстах хетаў узгадваецца заходні дзікі народ з падобным найменнем lulahi, які ў іх час відавочна жыў у Малой Азіі.
Культура
Мова лелегаў невядомая. Частка сучасных даследчыкаў лічаць іх даіндаеўрапейскім насельніцтвам Еўропы і Азіі. Згодна антычным крыніцам, лелегі былі заснавальнікамі некалькіх рэлігійных традыцый, пазней перанятых грэкамі Малой Азіі.
Tron: Legacy (саўндтрэк)
«Tron: Legacy» — саўндтрэк да фільма 2010 года «Трон: Спадчына», кампазітарамі якога ўпершыню выступіў французскі электронны дуэт «Daft Punk». Рэліз альбома адбыўся 6 снежня 2010 года.
Спіс кампазіцый
Уся музыка напісана Daft Punk пры ўдзеле аркестра пад кіраўніцтвам Джозефа Трапанезе.
Бальсас
Ба́льсас (Río Balsas) — рака ў Мексіцы.
Даўжыня ракі 724  (771 ) км, плошча вадазборнага басейна 113,1 тыс. км². Бярэ пачатак у паўднёвай частцы Мексіканскага нагор’я, на ўсім працягу працякае ў гарах, у верхнім цячэнні называецца Атаяк, у сярэднім — Мескала. Упадае ў Ціхі акіян. Адрозніваецца хуткім цячэннем, у рэчышчы — шмат парогаў. Асноўныя прытокі злева — Містэка, Тлапанека, справа — Нехапа, Куцамала, Тэпалькатэпек. На Бальсасе — горад Пуэбла.
Цікавыя факты
Міжнародная група вучоных пад кіраўніцтвам археабатаніка Далорэс Піперна (Dolores Piperno) з і прафесара антрапалогіі Энтані Ранерэ (Anthony Ranere) з  (у Філадэльфіі) выявіла першыя прамыя сведчанні таго, што кукуруза была акультурана каля 8700 гадоў таму ў цэнтры даліны Бальсас у Мексіцы, яе вывелі з дзікай расліны тэасінтэ, і гэта самае ранняе датаванне для акультуранай кукурузы. Аналіз мікраслядоў (крухмалу зерня і выкапняў раслін), выяўленых на каменным заслоне ад ветру, які называецца Шыўатоштла, праведзены пры ўдзеле Ірэн Холст (Irene Holst), даў прамыя сведчанні акультурвання кукурузы і раслін розных відаў сямейства гарбузовых.
Стэпаніўка (Мэнскі раён)
Стэпаніўка (Степа́нівка) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Валоскіўскага сельсавета.
Сарыншэн
Сарыншэн (Սարինշեն), Шахеры (Şahyeri) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Змяшаная каманда на Алімпійскіх гульнях
Вынікі спартсменаў з розных краін, якія выступілі сумесна ў парных ці камандных спаборніцтвы на Алімпійскіх гульнях, прыпісваюцца змяшанай камандзе. На першых трох летніх Гульнях не было забароны на падобныя аб'яднанні, і Міжнародны алімпійскі камітэт згрупаваў іх вынікі разам. Цяпер, ва ўсіх спаборніцтвах, дзе ўдзельнічаюць пары ці каманды, спартсмены павінны належаць адной краіне, і таму падобная практыка спынена.
Волга-Днепр
«Волга-Днепр» — расійская грузавая авіякампанія. Заснавана 22 жніўня 1990 года ў горадзе Ульянаўск.
Кароткая характарыстыка
Авіякампанія спецыялізуецца на авіяперавозках звышцяжкіх і негабарытных грузаў самалётамі Іл-76ТД-90ВД і Ан-124-100.
Гарадышчэ (Мэнскі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Гарадышчэнскага сельсавета.
Волга-Днепр
Кароткая характарыстыка
Уваходзіць у міжнародную групу кампаній «Волга-Днепр».
Гісторыя
Акцыянернае таварыства «Волга-Днепр» заснавана ў жніўні 1990 года. На момант стварэння акцыянерамі кампаніі з’яўляліся: Ульянаўскі авіяцыйна-прамысловы комплекс імя Д. Ф. Усцінава (ЗАТ «Авиастар-СП»), машынабудаўнічае КБ ЗМКБ «Прогресс» і АНТК імя А. К. Антонава (Кіеў, Украіна). У пачатку 1991 года ў эксплуатацыю авіякампаніі паступіў Іл-76, а ў жніўні — першы Ан-124, які стаў пасля асноўным самалётам кампаніі. У снежні «Волга-Днепр» зарэгістравана ў Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі (ІКАО), кампаніі прысвоены код VDA.
17 верасня 1991 года адбылося падпісанне кантракту аб стварэнні сумеснага брытана-савецкага прадпрыемства «Хевіліфт-Волга-Днепр Лімітэд».
У сакавіку 1992 года адкрываюцца маршруты міжнародных перавозак, першы палёт выкананы з аэрапорта Ульянаўск-Усходні ў Сафію.
У 1994 годзе з’явіўся АМН — аддзел «Міжнароднае навучанне», цяпер авіяцыйна навучальны цэнтр (АНЦ) «Карпаратыўнага універсітэта».
У лістападзе 1996 года адкрыты пасажырскія перавозкі па маршруце Ульянаўск — Масква на самалётах Як-40.
«Волга-Днепр» была адзінай авіякампаніяй, чые Самалёты выкарыстоўваліся для транспарціроўкі грузаў у Афганістан для сіл ISAF. З моманту пачатку кампаніі па звяржэнні рэжыму Талібан у Афганістане, авіякампанія прымае актыўны ўдзел у інтэрвенцыі ў краіну.
Са студзеня па сакавік 2004 года шэсць самалётаў Ан-124 кампаніі «Волга-Днепр» удзельнічалі ў перакіданні з Японіі ў Кувейт тэхнікі японскага вайсковага кантынгенту ў Іраку.
З 2006 года займаецца транспарціроўкай грузаў для NATO па кантракце, заключаным у рамках пагаднення SALIS (Strategic Airlift Interim Solution).
У кастрычніку 2011 года кампанія адкрыла сваё прадстаўніцтва ў Японіі.
У верасні 2015 года набыты два самалёта Ан-124-100, якія раней эксплуатаваліся авіякампаніяй «Полёт».
Група кампаній
Авіякампанія ўваходзіць у групу кампаній «Волга-Днепр». Акрамя яе туды ўваходзяць авіякампанія AirBridgeCargo, якая ажыццяўляе рэгулярныя грузавыя перавозкі на самалётах сямейства Boeing 747, авіякампанія «Атран», якая ажыццяўляе рэгулярныя грузавыя перавозкі на самалётах сямейства Boeing 737, кіруючая кампанія, страхавая кампанія, кампанія па аўтамабільнай дастаўцы, кампаніі па рамонце самалётаў і г. д.
Флот
Па стане на ліпень 2021 года памер флоту ТАА «Авіякампаніі Волга-Днепр» складае 13 самалётаў:
Узнагароды і прэміі
У 1998, 1999, 2000 гадах авіякампанія ганаравана прэміяй «Крылы Расіі».
Кастрычнік 2009 года — «BACA Excellence Awards», у намінацыі «Лепшая грузавая чартарная авіякампанія» (Best Cargo Charter Airline).
5 красавіка 2010 года дыпламант у намінацыі «грузавы перавозчык года».
У 2013 годзе сёмы раз становіцца лаўрэатам прэміі «Крылы Расіі» (намінацыя «Авіякампанія года — грузавы перавозчык на ўнутраных і міжнародных паветраных лініях»).
У тым жа годзе — срэбраны прызёр федэральнага конкурсу «Расійская арганізацыя высокай сацыяльнай эфектыўнасці» (намінацыя «За фарміраванне здаровага ладу жыцця ў арганізацыях вытворчай сферы»).
Тэрарыстычны акт у Бамако (Малі)
20 лістапада 2015 года ў ходзе тэрарыстычнай атакі на гатэль у сталіцы Малі Бамако былі забітыя шасцёра супрацоўнікаў кампаніі (штурман, бортрадыст, бортінжынер, бортаператар і два авіятэхніка). Яшчэ шасцёра чалавек знаходзіліся ў гасцінічных нумарах і выратаваліся. Усе яны з’яўляліся членамі экіпажа самалёта, які прыбыў у афрыканскую дзяржаву 19 лістапада з Нарвегіі пры выкананні рэйса па дастаўцы будаўнічай тэхнікі.
Лужасна
Лу́жасна (, Лужесно) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мазалаўскага сельсавета. Размешчана за 12 км ад Віцебска (ад цэнтра горада), за 2 км ад чыгуначнай станцыі Лужасна пры ўпадзенні ракі Лужаснянка ў Заходнюю Дзвіну.
Назва
Назва балцкага паходжання, ад назвы ракі Лужасны (цяпер Лужаснянка).
Корань Lūž- у літоўскім гідроніме Lūž-upis, ён звязаны з літоўскім lūžti «ламацца, ірвацца, гнуцца» і мае канфігурацыйнае значэнне.
Адпачатная балцкая форма *Lūžā пастулюецца і для сожскага прытока ракі Лыза.
У назве Лужасна корань пашыраны тыповым балцкім гідранімічным пашыральнікам -sn-, які таксама ў азёрнай назве Мядзесна недалёка ад Лужасны, у дняпроўскіх балцкіх гідронімах Апісна, Нерасна, Турасна, Дабасна.
Гэты пашыральнік прысутны і ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: upė «рака» — upėsnis «рачулка; месца, дзе цекла рэчка або дзе рэчка ўцякае ў возера».
Значэнне назвы Лужасна можна перадаць як «Звілістая (рака)» (рака, рэчышча якой «ламанае»).
Гісторыя
Археалагічныя помнікі паблізу вёскі (гарадзішча і селішча) сведчаць, што гэтая мясцовасць была заселена ў глыбокай старажытнасці. У XV—XVI стст. вёска вядома як велікакняжацкае ўладанне Вялікага Княства Літоўскага. У 1530 г. вёска — цэнтр воласці, належала памешчыку Віцебскага ваяводства Маладзеню. У Лужасне да Паўночнай вайны — праваслаўная царква Святога Мікалая, двор уладальніка. У вёсцы 100 жыхароў, у іх ліку 20 плытагонаў, 15 стругавых цесляроў. Падчас вайны пастоямі і праходамі войск, эпідэміяй Лужасна было спустошана, тут застаўся 1 селянін, а навокал, як пісаў відавочца, толькі магілы і сляды былых сядзіб, якія зараслі быльнягом. У 1717 г. Лужасна — каралеўшчына, дзе больш за 30 гаспадароў-сялян, якія мелі 1/8—1/3 службы. Яны плацілі 150 злотых чыншу, апрача гэтага аддавалі ўладальніку 90 салонак збожжа, 10 пудоў мёду, урадніку — 24 салонкі збожжа. Мелася карчма. У 1740 г. тут заснавана мукамольная вытворчасць.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай Лужасна ў складзе Расійскай імперыі. У 1815 г. тут пабудавана мураваная праваслаўная царква Узвіжання Крыжа Гасподня. У 1834 г. у вёсцы 374 рэвізскія сялянскія душы. У 1846 г. маёнтак, у склад якога ўваходзіла 17 вёсак, прыватная ўласнасць памешчыка маёра і кавалера Мікалая Енькі, які меў 696 сялян і 3188 дзесяцін зямлі. Сялянам належала 1187 дзесяцін зямлі. У вёсцы размяшчаўся збожжазапасны магазін. Штогод 14 верасня тут адбываўся кірмаш. У 1863 г. на мукамольнай вытворчасці ў Лужасне працавала 10 рабочых, выраблялася мукі на 27 тыс. руб.
У 1900 г. пры царкоўнапрыходскай школе, якая існавала з 1863 года, адкрыты інтэрнат на 30 месц. У 1903 г. ў Лужасне быў вятрак. У 1905 г. маёнтак (1 двор, 7 жыхароў) належаў Віцебскаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое валодала 13 дзесяцінамі зямлі. Засценак (3 двары, 9 жыхароў) меў 39 дзесяцін зямлі. Цвінтар (3 двары, 9 жыхароў) належаў царкве, якая мела 38 дзесяцін зямлі. У 1909 г. у Лужасна адкрыта земляробчая школа.
У 1920 г. у маёнтку арганізавана сельскагаспадарчая арцель, у 1922 г. саўгас «Лужасна». Працавала кузня, сталярная майстэрня. З 20 жніўня 1924 г. вёска ў Бараўлянскім сельсавеце Лосвідскага, з 29 кастрычніка 1924 г. — Кузняцоўскага, з 26 сакавіка 1927 г. — Віцебскага раёна і акругі, з 20 лютага 1938 г. — Віцебскага раёна і вобласці. У 1928 г. на сукнавалцы працавала двое рабочых.
З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 гг. вёска акупіравана нямецкімі войскамі, якія ў 1941—1943 гг. знішчылі тут многія сотні ваеннапалонных, партызан і мірных жыхароў. На фронце загінула 12 вяскоўцаў, у партызаназ 3. Пасля вайны вёска адбудавалася. Да 20 снежня 1960 г. вёска ў складзе Біцялёўскага сельсавета, пасля — у Мазалаўскім сельсавеце, цэнтр вучэбна-доследнай гаспадаркі «Лужасна». 14 ліпеня 1967 г. з вёскай аб’яднаўся асфальтабетонны завод.
Мексіканскае нагор’е
Мексіканскае нагор'е (Altiplanicie Mexicana) — нагор'е ў паўднёвай частцы Паўночнай Амерыкі, якое займае вялікую частку Мексікі (яе паўночную і цэнтральную частку). Мае плошчу каля 1200 тыс. км². Складаецца з шырокага пласкагор'я і горных хрыбтоў, размешчаных па мяжы з усходу, поўдня і захаду. Большая частка нагор'я размяшчаецца на вышыні 1000—2000 м.
З усходу Мексіканскае нагор'е абмежавана горным хрыбтом Сьера-Мадрэ Усходняя (вышыня да 4054 м), які крута абрываецца ў бок Мексіканскага заліва. Заходняя мяжа нагор'я — хрыбет Сьера-Мадрэ Заходняя (вышыня да 3150 м). На поўдні нагор'е ўпіраецца ў граду пагаслых і дзеючых вулканаў — Папярочную Вулканічную Сьеру. У паўночнай частцы ў раёне мяжы Мексікі і ЗША, нагор'е ўтварае клінаваты выступ паміж пустыняй Санора і плато Каларада, плаўна пераходзячы ў плато Вялікія раўніны. На поўначы нагор'я размешчана пустыня Чыуауа.
Крыніцазнаўства
Крыніцазнаўства — спецыяльная гістарычная дысцыпліна, якая займаецца вывучэннем гістарычных крыніц. Аб'ектам крыніцазнаўства з'яўляецца ўся сукупнасць гістарычных крыніц. Прадметам крыніцазнаўства з'яўляюцца канкрэтныя бакі, ўласцівасці крыніц, якія вывучаюцца ў пэўны момант з пэўнай мэтай.
Тэарэтычнае і прыкладное крыніцазнаўства
Прыкладное крыніцазнаўства займаецца такімі праблемамі, якія ўзнікаюць пры працы з гістарычнымі крыніцамі, як усталяванне часу, месца стварэння крыніцы, яго аўтара, рэканструкцыя крыніцы і інш.
Тыпы гістарычных крыніц
Гістарычнай крыніцай называецца матэрыяльны прадмет, які змяшчае інфармацыю аб мінулым і уцягнуты ў працэс навуковага даследавання.
У адрозненне ад гістарычнай крыніцы, гістарычнае дапаможнік — гэта мадэль, заснаваная на дадзеных крыніц, якая дазваляе вывучаць падзеі мінулага. У гістарычным дапаможніку (напрыклад, працы М. Стрыйкоўскага або В.М. Тацішчава) напрацаваны матэрыял абагульняецца, параўноўваецца, у ім удакладняюцца пэўныя факты рэчаіснасці. У якасці «дапамогі» могуць выступаць рэчавыя і іншыя тыпы крыніц. Напрыклад, прылады працы, прадстаўленыя ў археалагічных калекцыях музеяў, дазваляюць рэканструяваць асноўныя заняткі старажытных людзей.
Гістарычнае даследаванне — гэта праца прафесійнага гісторыка, выкананы на падставе крыніц з ужываннем распрацаваных у гістарычнай навуцы метадаў даследавання.
Рэчавыя крыніцы — гэта матэрыяльныя аб'екты, створаныя працай чалавека і якія адлюстроўваюць інфармацыю пра мінулае: пачынаючы ад каменнага сякеры, прасніцы або іншага старажытнага прылады працы да сучасных машын, уключаючы акультураныя расліны і даместыкаваных жывёл.
У адрозненне ад агульнага паняцця рэчыўных крыніц, археалагічныя крыніцы ўяўляюць сабой прадметы, знойдзеныя падчас археалагічных раскопак або выпадковым чынам (падчас будаўнічых работ, узворванне зямлі). Археолаг Л.С. Клейн лічыць, што істотнай прыкметай археалагічных крыніц з'яўляецца тое, што забыты спосаб іх функцыянавання ў культуры.
Музейныя прадметы - гэта крыніцы, якія знаходзяцца ў экспазіцыях і фондах музеяў. Тэрмін «музейны экспанат» часта выкарыстоўваецца ў якасці сінонімы паняцця «музейны прадмет», але ён пазначае тыя крыніцы, якія знаходзяцца ў экспазіцыі музея.
Гістарычная крыніца па сваёй прыродзе мае два бакі: аб'ектыўны і суб'ектыўны. Аб'ектыўны бок гістарычнай крыніцы заключаецца ў адлюстраванні падзей, якія сапраўды адбыліся ў мінулым. Суб'ектыўны бок гістарычнай крыніцы утвараецца ў выніку погляду на падзеі мінулага з боку аўтара (рэдактара, перапісчыка) крыніцы, які часцяком уносіў скажэнні, выкліканыя ідэйнымі, рэлігійнымі поглядамі, сацыяльным і службовым становішчам аўтара. Вывучэнне крыніц як матэрыяльных аб'ектаў -пасярэднікаў у перадачы культуры ад аднаго пакалення да іншага дазваляе разглядаць крыніцазнаўства ў якасці асновы міждысцыплінарнага сінтэзу гуманітарных і прыродазнаўчых навук. У геаграфіі, псіхалогіі і іншых навуках даследчыкам прыходзіцца сутыкацца з разнастайнымі крыніцамі (геаграфічнымі картамі, справаздачамі аб псіхалагічных тэстах і г.д.), што патрабуе ведаў і навыкаў аналізу крыніц. Метады і прыёмы аналізу крыніц добра вывучаныя ў крыніцазнаўстве, што дазваляе ўжываць іх і ў іншых навуках.
Чарняны (Смаленскі раён)
Чарняны (Черняны) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 29 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 47 км на паўночны захад ад Смаленска, за 14 км на паўночны захад ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Клец. За 16 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Галынкі на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Даныліўка (Мэнскі раён)
Даныліўка (Дани́лівка) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Даныліўскага сельсавета.
Фёдараўка (Любанскі раён)
Фёдараўка (, Фёдоровка) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ляхаўскага сельсавета.
Мікунь
Мікунь (Микунь) — горад (з 1959) у Расіі, у Усць-Вымскім раёне Рэспублікі Комі. Насельніцтва 11,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1937 годзе. Размешчаны за 96 км (па чыгунцы) ад Сыктыўкара.
Шылы (Смаленскі раён)
Шылы (Шилы) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007).
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года. Тут нарадзіўся Рыженькин, Іван Сямёнавіч — поўны кавалер Ордэны Славы.
Прыазоўскае ўзвышша
Прыазоўскае ўзвышша — на поўдні Усходне-Еўрапейскай раўніны, у Запарожскай і Данецкай абласцях, на паўднёвым усходзе Украіны. Вышыня да 324 м (г.Магіла-Бельмак). Паката зніжаецца да Азоўскага мора. Фундамент складзены з крышталічных парод, укрыты лёсападобнымі пародамі. Участкі ціпчакова-кавыльных стэпаў. Большая частка тэрыторыі ўзарана. На Прыазоўскім узвышшы размешчана частка Украінскага стэпавага запаведніка - "Мураваныя магілы".
Вэсэлэ (Мэнскі раён)
Вэсэлэ (Весе́ле) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Даныліўскага сельсавета.
Спітакашэн (Гадрут)
Спітакашэн (Սպիտակաշեն), Спітакшэн (Spitakşen) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Адрыян II
Адрыян II, Папа Рымскі (867—872). Паходзіў з шляхетнага рымскага роду. Заняў папскі сталец у 75-гадовым узросце. Падчас разладу ў франкскай царкве змагаўся з Лотарам II і Карлам Лысым за значэнне папскай улады. 8-ы Сусветны сабор прызнаў першынство папы, але перадаў Балгарыю патрыярху Канстанціну. На саборы ў Вормсе (868), Адрыян II выдаў пастанаўленне, каб дзеці, аддадзеныя ў манастыр, заставаліся там на ўсё жыццё, і забараніў шлюб духоўным асобам.
Лакныстэ (Мэнскі раён)
Лакныстэ (Локни́сте) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лакныстэнскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Лакныстэ было ў складзе Бэрэзнай воласці Чарнігаўскага павета Чарнігаўскай губерні.
Гарыця (Мэнскі раён)
Гарыця (Гори́ця) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лакныстэнскага сельсавета.
Вялікія Гарадзяцічы
Вялі́кія Гарадзя́цічы (, Великие Городятичи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Малагарадзяціцкага сельсавета.
Адрыян III
Адрыян III — Папа Рымскі (884—885), рымлянін па паходжанні, прылічаны да святых. Абраны на папай пасля доўгай барацьбы партый. Памёр па шляху ў Германію, куды быў закліканы Карлам Тоўстым для вырашэння пытання аб спадкаванні стальца.
Тахасер
Тахасер (Թաղասեռ), Тагасер (Tağaser) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Гусаўка
Гусаўка (Гу́савка) — вёска ў Мэнскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Лакныстэнскага сельсавета.
Настаўніцкая газета
Настаўніцкая газета — выданне асветнікаў Рэспублікі Беларусь.
Заснавальнік і выдавец
Заснавана Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, выдаецца рэдакцыйна-выдавецкай установай «Выдавецкі дом „Педагагічная прэса“».
Процівагаз
Процівага́з — прыстасаванне для індывідуальнай аховы органаў дыхання і твару чалавека ад уздзеяння атрутных, радыеактыўных рэчываў, бактэрыяльных сродкаў і інш. Сухі фільтравальны процівагаз распрацаваны расійскім хімікам М. Дз. Зялінскім (1915).
Настаўніцкая газета
Перыядычнасць выхаду і тыраж
Выходзіць з 20 снежня 1945 года ў Мінску на беларускай мове (да 1957 года — 1 раз, з 1958 года — 2 разы, з 1998 года — 3 разы на тыдзень). У ліпені 2022 года газета стала выходзіць 2 разы на тыдзень, што значна зменшыла агульны аб’ём выдання.
Процівагаз
Процівагазы бываюць:
У некаторых галінах прамысловасці і сельскай гаспадарцы карыстаюцца процівагазамі і рэспіратарамі. Спецыяльныя процівагазы існуюць для жывёлы.
Чакуліна
Чакуліна (Чекулино) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Міхноўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 298 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 17 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 2 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 3 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Катынь на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Настаўніцкая газета
Гісторыя
Рашэнне пра стварэнне «Настаўніцкай газеты» было прынята на бюро ЦК КП(б) Беларусі 4 верасня 1945 года.
Першы нумар выйшаў 20 снежня 1945 года. У 1945 годзе выйшла 2 нумары (№ 1 і № 2 за 1945 год), якія ў архівах бібліятэк Рэспублікі Беларусь не захаваліся. Экзэмпляр № 2 за 1945 год захаваўся ў фондах (Санкт-Пецярбург).
Рэдактарам быў прызначаны педагог па адукацыі, партызан-падпольшчык А. Крушынскі (да 1955 года). У наступныя гады галоўнымі рэдактарамі газеты былі (1955—1968), І. Сіманоўскі (1968—1979), У. Кузьмянкоў (1979—1984, 1986—1987), А. Куліцкі (1985, 1987—2001), А. Гайдук (2001—2007), В. Кнышаў (2007—2009 (выканаўца абавязкаў галоўнага рэдактара), 2010 — верасень 2021 (галоўны рэдактар)).
Першы тыраж выдання склаў 20 тысяч асобнікаў, а на пачатку 1950-х гадоў тыраж выдання складаў ужо 65 тысяч асобнікаў.
Рэдакцыйны калектыў
Працуе сетка ўласных карэспандэнтаў ва ўсіх абласцях Рэспублікі Беларусь.
Змест
Асвятляе праблемы адукацыі і выхавання, пытанні педагагічнай навукі і практыкі, аналізуе развіццё педагагічнай думкі ў Беларусі, інфармуе пра правядзенне рэформы агульнаадукацыйнай школы, пераўладкаванні прафесійнай і вышэйшай школы, пра сістэму адукацыі ў краінах замежжа. Адрасавана настаўнікам, выкладчыкам, навукоўцам, навучэнцам, студэнтам, а таксама бацькам.
Дадаткі
На працягу 2010-х гадоў газета мела шэраг штомесячных дадаткаў: «Партфоліа», «Абітурыент», «Сацыяльны ракурс», «Шосты дзень», «Псіхолаг у школе», «Адукацыя: дакументы і каментарыі» (выходзіў да верасня 2021 года), «Утульная хатка» (выходзіў да снежня 2021 года), «Рэй» (выходзіў да 2020 года), «Форум» (выходзіў да чэрвеня 2021 года), «Адукацыйная прастора ». Да асаблівых дат і мерапрыемстваў выходзяць спецвыпускі.
Пасля прызначэння ў верасні 2021 года новага галоўнага рэдактара адбыліся значныя змены ў рэдакцыйнай палітыцы, накіраваныя на змяншэнне ў выданні рэгіянальнага кампанента, а таксама метадычнага складніка, якія ў значнай ступені фарміравалі чытацкую аўдыторыю. Тым жа часам адбылося павелічэнне колькасці матэрыялаў грамадска-палітычнай тэматыкі, у асноўным пазычаных у інфармацыйных агенцтвах.
Іншыя праекты
З 2010 па 2015 гады праводзіўся конкурс юных вакалістаў «Звонкая раніца».
З 2011 года ажыццяўляецца праект інфармацыйнага супрацоўніцтва з рэгіёнамі і інфармацыйна-асветніцкая акцыя «Будзем разам!»
Шпакі (Смаленскі раён)
Шпакі (Шпаки) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Міхноўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 54 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 5 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 6 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-1 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сандамірскае ваяводства (да 1795 года)
Сандамірскае ваяводства (Województwo sandomierskie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Кароны Польскай у складзе Малапольскай правінцыі, утвораная ў XIV стагоддзі. Цэнтр — горад Сандамір. Сандамірскае ваяводства падзялялася на 7 паветаў. Рэзідэнцыяй ваяводы быў горад Сандамір, а земскі сеймік збіраўся ў Апатаве.
Ваяводства было заснавана на тэрыторыі былога Сандамірскага княства, знаходзілася ў паўднёва-заходняй часціне Рэчы Паспалітай, на захадзе Малапольшчы. Сандамірскае ваяводства мела 2-х сенатараў у Сенаце. У 1790 годзе колькасць насельніцтва ваяводства складала 381 623 чалавек, плошча ваяводства — 23 860 км². У 1795 годзе пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Сандамірскае ваяводства было ліквідавана і далучана да Заходняй Галіцыі Аўстрыйскай манархіі.
Урад Казахстана
Урад Рэспублікі Казахстан (Қазақстан Республикасының Үкіметі) — вышэйшы орган выканаўчай улады Рэспублікі Казахстан.
Урад ажыццяўляе выканаўчую ўладу Рэспублікі Казахстан, узначальвае сістэму выканаўчых органаў і ажыццяўляе кіраўніцтва іх дзейнасцю. Урад утвараецца Прэзідэнтам Рэспублікі Казахстан у парадку, агаданым Канстытуцыяй.
Функцыі Урада
Урад Рэспублікі Казахстан ажыццяўляе наступныя функцыі:
Члены Урада самастойныя ў прыняцці рашэнняў у межах сваёй кампетэнцыі і нясуць персанальную адказнасць перад Прэм’ер-Міністрам за працу падначаленых ім дзяржаўных органаў.
Член Урада Рэспублікі Казахстан не мае права:
Урад Рэспублікі Казахстан ва ўсёй сваёй дзейнасці адказны перад Прэзідэнтам рэспублікі ва ўсталяваных Канстытуцыяй і Канстытуцыйным законам формах.
Адрыян IV
Адрыян IV (? —, Ананья), Папа Рымскі (1154—1159), сын англійскага святара Мікалая Брэкспіра. Выгнаны бацькам, паступіў у Авіньёнскі манастыр, дзе быў пасля абатам. Папа Яўген III зрабіў яго кардыналам і даручаў важныя місіі. Адрыян IV абяцаннем імператарскай кароны здолеў выпатрабаваць у караля Фрыдрыха I выдачы Арнольда Брэсцыя, але хутка разыйшоўся з Гогенштаўфенамі і хацеў накласці на іх царкоўнае адлучэнне, але быў забіты ў Ананьі.
Ochsenheimeria taurella
Ochsenheimeria taurella - гэта матылёк сямейства Ypsolophidae.
Біялагічнае апісанне
Лічынкі сілкуюцца рознымі травамі, у тым ліку Dactylis glomerata і відамі метлюжка відаў. Яны мінуюць сцеблы расліны-гаспадара.
Арэал
Ён сустракаецца ў большай частцы Еўропы, а таксама ў Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе.
Андрыіўка (Гараднянскі раён)
Андрэ́еўка ці Андрыіўка (Андрі́ївка) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Андрыіўскага сельсавета.
Tron: Legacy Reconfigured
Tron: Legacy Reconfigured — альбом рэміксаў да альбома Tron: Legacy.
Альбом сабраў неадназначныя водгукі. На Metacritic ён атрымаў ацэнку 59/100, якая азначае сярэднія або змешаныя водгукі. Рэмікc трэка «End of Line» ад Photek быў намінаваны на Лепшы некласічны рэміксавы запіс на 54-й цырымоніі «Грэмі». Рэмікс The Glitch Mob «Derezzed» быў выкарыстаны ў прома-роліках і трэйлерах да мультсерыяла «Трон: Паўстанне», анімацыйнага прыквела да фільма.
Старасілля (Гараднянскі раён)
Старасілля (Старосі́лля) — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Андрыіўскага сельсавета.
Тахут
Тахут (Թաղուտ), Атакут (Ataqut) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Адрыян V
Адрыян V, Атабонэ Фіескі, Папа Рымскі ( — ).
Родам з Генуі. Граф Лавіньі (Lavagni), пляменнік Інакенція IV. Адрыян V памёр праз некалькі тыдняў пасля абрання.
Багата
Багата́ (Bogotá) — сталіца Калумбіі, з 1991 па 2000 гады вядомая як Санта-Фэ-дэ-Багата. Насельніцтва складае 7 434 453 жыхары (2011), разам з прыгарадамі 8 566 926 жыхароў (2009). Багата з'яўляецца найбуйнейшым горадам у Калумбіі і адным з найбуйнейшых у Лацінскай Амерыцы. Акрамя таго горад уваходзіць у трыццатку найбуйнейшых гарадоў свету. З’яўляецца другой сталіцай у свеце пасля Кіта паводле вышыні над узроўнем мора, сягаючы на 2625 метраў. Дзякуючы вялікай колькасці ўніверсітэтаў і бібліятэк, Багата вядома як «Афіны Паўднёвай Амерыкі».
Гісторыя горада
6 красавіка 1536 года губернатар і адэлантада правінцыі Санта-Марта Педра Эрнанес дэ Луго адправіў свайго намесніка, канкістадора Хіменеса дэ Кесада, з атрадам у 500 чалавек, часткова на брыгах уверх па плыні Рыа-Грандэ, часткова — сушай, уздоўж ракі ; Хіменес дэ Кесада адправіўся па гандлёвым шляху, па якім індзейцамі перапраўлялася соль, якая служыла сродкам абмену, з Карыбскага ўзбярэжжа ўглыб мацерыка і дабраўся да ўрадлівага плато Кундынамарка праз дзевяць месяцаў. У паходзе было страчана два брыгі, адзін — з людзьмі. Саму даліну, дзе знаходзілася Багата, першымі выявілі, адпраўленыя на выведку з 25 людзьмі, капітаны Антоніа дэ Лебрыха і Хуан дэ Сеспэдэс. Да таго часу з-за сутычак з індзейскімі плямёнамі і хвароб у атрадзе засталося толькі 170 чалавек, аднак ім не склала працы заваяваць раён, дзе жыло племя чыбча, якія прыняўшы іспанцаў за багоў, самі здаліся без асаблівага супраціўлення. Назва горада і пра ягоныя індзейскія пабудовы ў іспанскіх дакументах упершыню ўзгадваецца ў дакладзе каралеўскіх чыноўнікаў Хуана дэ Сан Марціна і Антоніа дэ Лебрыхі, якія прынялі асабісты ўдзел у паходзе Хіменеса дэ Кесада.
Багата была заснавана іспанскімі каланізатарамі ў 1538 годзе ў раёне, які быў цэнтрам старажытнай цывілізацыі індзейцаў чыбча. Багата месцілася на месцы індзейскай крэпасці Баката і стала сталіцай Новай Гранады — такую назву Кесада даў заваяванай тэрыторыі. З 1598 года Багата была сталіцай іспанскага генерал-капітанства, а з 1739 года — віцэ-каралеўства Новая Гранада. Заступніцай горада ў 1573 годзе арцыбіскуп Багаты Луіс Сапата дэ Кардэнас абвясціў Святую Ізабелу, з той прычыны, што галаву (як святую рэліквію) венгерскай каралевы Ізабелы, дараваную яму ў Мадрыдзе каралевай аўстрыйскай Ганнай (апошняй жонкай Філіпа II), ён насіў з сабой, але ў 1573 годзе памясціў яе ў срэбны куфэрак у галоўнай царкве гораду, а дзень шанавання гэтай святой быў устаноўлены на 19 лістапада.
Напалеонаўскія войны ў Еўропе выклікалі ўздым нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў Лацінскай Амерыцы. Пасля таго як у 1808 годзе Напалеон уварваўся ў Іспанію і замест скінутага караля Фердынанда VII узвёў на каралеўскі пасад свайго брата Жазефа Банапарта, крэолы Багаты абвясцілі аб сваёй вернасці Фердынанду VII, а 20 ліпеня 1810 года крэольская вярхушка абвясціла самакіраванне Новай Гранады да аднаўлення ўлады законнага караля. Кіраванне краіны перайшло ў рукі Вярхоўнай хунты. У гонар гэтых падзеяў 20 ліпеня ў Калумбіі адзначаецца як Дзень незалежнасці. Услед за Багатой незалежнасць абвясцілі іншыя гарады. Вярнуўшыся да ўлады ў 1814 годзе, Фердынанд зрабіў спробу аднавіць абсалютнае кіраванне Новай Гранады, што выклікала новы ўздым вызваленчага руху. Толькі дзякуючы ўвядзенню ў калонію шматтысячнай іспанскай арміі атрымалася аднавіць і зноў зацвердзіць іспанскае панаванне. Багата была вызвалена ад іспанцаў войскамі Сімона Балівара толькі ў 1819 годзе. Тады ж была абвешчана незалежнасць, і Багата стала сталіцай Федэратыўнай Рэспублікі Калумбія, альбо Вялікай Калумбіі. У 1831 годзе, пасля аддзялення Венесуэлы і Эквадора Багата зноўку сталіца Новай Гранады, з 1863 года — Злучаных Штатаў Калумбіі, а з 1886 года — Калумбіі.
У канцы XIX стагоддзя Багата ператварылася ў цэнтр рэвалюцыйнага руху краіны. Падчас дзявятай Міжамерыканскай канферэнцыі, якая праходзіла ў сталіцы ўвесну 1948 года, было дзейснена забойства прагрэсіўнага калумбійскага дзеяча Хорхэ Гайтана. Ягоныя ідэі аб шляхах пераўтварэнняў калумбійскага грамадства карысталіся вялікай папулярнасцю сярод самых бедных слаёў насельніцтва, таму забойства Гайтана прывяло да масавых хваляванняў у сталіцы. У Багаце пачалося ўзброенае паўстанне, накіраванае супраць кансерватараў, якое распаўсюдзілася на іншыя раёны краіны. Беспарадкі былі падаўлены войскамі пры падтрымцы танкавых частак. У выніку баёў, разгарнуўшыхся на вуліцах Багаты, загінула каля 2000 чалавек. Цэнтральная частка сталіцы падвергнулася разбурэнню. Многія будынкі былі спалены. На аднаўленне ранейшага аблічча гораду сышлі шматлікія гады. У другой палове XX стагоддзя Багата была цэнтрам шматлікіх ўнутрыпалітычных канфліктаў.
Клімат і прырода
Багата размешчана ў катлавіне на заходнім схіле ўсходняй частцы Кардыльераў, на вышыні 2610 метраў над узроўнем мора. Горад быў пабудаваны на беразе рачулкі Рыа-Сан-Франсіска, сёння рака працякае па трубах і ўбачыць яе немагчыма. Нягледзячы на тое, што сталіца Калумбіі знаходзіцца практычна на экватары, з-за вялікай вышыні над узроўнем мора там не вельмі горача. Сярэдняя тэмпература самога цёплага месяца складае 15 °C, а самога халоднага каля 14 °C, такім чынам тэмпература па месяцах амаль не адрозніваецца. У дзённы час тэмпература паветра складае 19—22 °C, ноччу — 7—11 °C. У сілу свайго геаграфічнага становішча горад схільны да землятрусаў.
Часам у Багаце магчымы замаразкі, а радзей — снегапады. Да прыкладу, у лістападзе 2007 года ў Багаце выпадаў снег. Замаразкі магчымы круглы год, але часцяком праходзяць зімой. Сталіца Калумбіі размешчана ў халодным поясе, для якога характэрны пераход ад горных лясоў да бязлесных парамаў. Па берагах ракі растуць калючы хмызняк, нізкі паўлістападны лес, дзернавая трава. У наваколлях горада водзяцца малпы, пумы, ягуары, тапіры, браняносцы, дзікабразы, гультаі, апосумы, шматлікія віды змей і яшчарак. Рэкі насяляюць кракадзілы і чарапахі.
Эканоміка
Багата з'яўляецца адным з найбуйнейшых эканамічных цэнтраў Калумбіі разам з Медэльлінам, Калі і Баранкільяй, і адным з найважнейшых эканамічных цэнтраў Паўднёвай Амерыкі. Агульны ВУП сталіцы складае $86 мільярдаў долараў, што складае чвэрць ад ВУП усёй Калумбіі, на душу насельніцтва ў сярэднім прыходзіцца 10000 долараў, і па гэтым паказчыку Багата знаходзіцца на 6 месцы сярод гарадоў Паўднёвай Амерыкі. Штаб-кватэры большасці калумбійскіх кампаній знаходзяцца ў Багаце.
Таксама Багата з’яўляецца найважнейшым прамысловым і фінансавым цэнтрам Калумбіі, тут месцяцца штаб-кватэры большасці прыватных банкаў Калумбіі, а таксама й Цэнтрабанка.
Адукацыя
Багата раней была вядомая свеце, як «Афіны Паўднёвай Амерыкі», тут арганізавана шырокая адукацыйная сістэма: як пачатковых і сярэдніх школ, так каледжаў і спецыялізаваных навучальных устаноў і найбуйнейшая ў Паўднёвай Амерыцы сетка ўніверсітэтаў. У горадзе распаўсюджаныя яшчэ і разнастайныя прыватныя адукацыйныя сістэмы — каледжы і прыватныя школы. З-за пастаяннай міграцыі людзей у сталіцу краіны, было ўведзена кватаванне на доступ да бясплатнай адукацыі, якая задэкларавана дзяржаўнымі структурамі.
Школы і каледжы горада
У Калумбіі, а затым і ў Багаце, сістэма адукацыі грунтуецца на пачатковых і сярэдніх школах, прымаючы свой пачатак ад дашкольнага выхавання і заканчваючы адзінаццатым класам сярэдняй школы, які лічыцца выпускным. Адукацыя ў Калумбіі не з'яўляецца абавязковым, як у іншых краінах, але ўрад праводзіць істотную рэкламную кампанію агульнанацыянальнага маштабу, каб заахвоціць сям'і з нізкім эканамічным узроўнем падахвочваючы іх дзяцей хадзіць у школу і атрымліваць веды..
Насельніцтва
У Багаце і яе прыгарадах жыве 7 400 000 чалавек, што складае шостую частку ад усяго насельніцтва Калумбіі. Акрамя калумбійцаў у сталіцы пражывае вялікая колькасць замежных грамадзян і людзей, якія прынялі Калумбійскае грамадзянства. У складзе насельніцтва калумбійскай сталіцы пераважаюць метысы, гэта значыць нашчадкі ад змешаных шлюбаў паміж белымі іспанцамі і індзейцамі. Нязначную частку ад агульнай колькасці жыхароў складаюць нашчадкі еўрапейцаў, чыстакроўныя індзейцы, негры, мулаты й самба — нашчадкі ад змешаных шлюбаў паміж неграмі і індзейцамі. Такім чынам, прыкладна тры чвэрці насельніцтва сталіцы маюць «змешаную кроў».
Мова
Дзяржаўная мова — іспанская. У 1960 годзе быў прыняты Дэкрэт аб ахове мовы, паводле якога пры афармленні афіцыйных дакументаў забаранялася выкарыстоўваць словы неіспанскага паходжання, аднак гэты дэкрэт, з-за сваёй нелагічнасці, ніколі не дзейнічаў.
Рэлігія
Большасць вернікаў сярод жыхароў Багаты належыць да Рымска-каталіцкай царквы. У горадзе існуе некалькі пратэстанцкіх цэркваў, якія вядуць актыўную працу па прыцягненню ў свае шэрагі новых чальцоў. Вядома, што ў апошнія гады ў прадстаўнікоў пратэстанцтва неаднаразова ўзнікалі канфлікты з каталіцкім духавенствам.
Злачыннасць
У асноўным забойствы адбываюцца ў г. зв. трушчобах — тэрыторыях самазахопу зямлі ў раёне гор. Ноччу добра бачныя агні хатак, пабудаваных на схілах і ў штучна выкапаных нішах схілаў гор. На поўдні трушчобы больш небяспечныя, чым на поўначы. Дадзены самазахоп носіць паўзаконны характар — з аднаго боку прызнаецца, што дамы будуюцца незаконна, з іншага боку на гэта закрываюць вочы, так як жыхары дадзеных раёнаў распрацоўваюць новыя тэрыторыі. Пасля такія трушчобы акультурваюцца і пераходзяць у разрад «нармальных» раёнаў. Напрыклад, паўночная частка Багаты і раён аэрапорта Гуаймараль 50 гадоў таму былі трушчобамі, цяпер там вядзецца актыўнае будаўніцтва ўзроўню 3-4 этапы, а крыху далей на поўнач знаходзіцца элітны раён, мясцовая «Рублёўка», дзе кошт дома пачынаецца з $ 400 000.
Характэрна, што ў дадзеныя раёны падаюцца вада, газ і электрычнасць, але жыхары не плацяць за іх. Прычыны таго дзве. Па-першае, асцярога бунтаў з боку беднаты, дакладная колькасць якой не вядома, па-другое — этапная сістэма аплаты камунальных паслуг у Калумбіі. Чым вышэй «этапа» раёна, тым вышэй плата. Усяго 10 этап. Нармальным лічыцца жыллё 3-5 этапы (для замежнікаў рэкамендуецца выбіраць кватэры не ніжэй за 4 этапы). Чым ніжэй этапа, тым горш раён. Адпаведна, жыхары больш дарагіх раёнаў кампенсуюць выдаткі на камуналку жыхарам больш бедных.
Культурнае значэнне
Гістарычны цэнтр Багаты ўяўляе сабой сетку працягнутых уздоўж гор вузкіх вулачак. У горадзе захавалася мноства архітэктурных помнікаў XVII—XIX стагоддзяў. На галоўнай плошчы «Пласа Балівар» узвышаецца сабор, будаўніцтва якога вялося ў 1572—1610 гадах. Напачатку XIX стагоддзя ён быў перабудаваны ў стылі класіцызму. У XVI—XVII стагоддзях у архітэктуры й мастацтве Калумбіі пераважалі формы позняга Сярэднявечча й эпохі Адраджэння. Акрамя дэкаратыўнага стылю платэрэск, шырокае распаўсюджванне атрымалі маньерызм і барока з уласцівымі ім незвычайнымі формамі, багаццем скрыўленых ліній і выдасканаленым дэкаратыўным афармленнем. Гэтыя рысы знайшлі найбольш яркае ўвасабленне ў будынку царквы Сан-Ігнасья, будаўніцтва якой было распачата ў 1577 годзе. Унутранае ўбранне царквы ўражвае багаццем розных аздабленняў.
У сярэдзіне XVII стагоддзя на змену пышнаму маньерызму й барока прыйшоў класіцызм. Будынак кангрэса ў Багаце быў пабудаваны ў класічным грэчаскім стылі. Да таго ж часу адносіцца таксама Палац правасуддзя. У XIX—XX стагоддзях у сталіцы Калумбіі былі ўзведзеныя такія буйныя аб'екты, дзелавыя і прамысловыя будынкі, як Нацыянальны Капітоліум (1847—1926), гатэль «Тэкендама» (1950—1953), фабрыка «Кларк» (1953), забудаваны новыя раёны з шырокімі вуліцамі — «Антоніа Нарынья» й «Крыстыяна» (1967). На плошчы «Пласа Балівар» у 1842 годзе быў узведзены помнік Сімону Балівару — першаму прэзідэнту незалежнай Калумбіі.
У Багаце засяроджаны асноўныя музеі Калумбіі. Усяго іх дзевяць: Археалагічны музей, Музей мастацтваў і народных традыцый, Музей золата, Музей гарадскога развіцця, Музей мастацтва каланіяльнага перыяду, Музей рэлігійнага мастацтва, Нацыянальны музей, Музей сучаснага мастацтва, Дом-музей Сімона Балівара. Музей золата ў Багаце — адзіны ў свеце музей, у якім сабраны ўнікальныя творы мастацтва дакалумбавай эпохі, вырабленыя рукамі індзейскіх майстроў. Акрамя таго, існуе музей, падораны гораду вядомым калумбійскім мастаком і скульптарам Фернанда Батэрай, дзе захоўваецца калекцыя карцін і скульптур, якія належалі самаму мастаку, а таксама ягоная асабістая калекцыя карцінаў еўрапейскіх мастакоў — прадстаўнікоў імпрэсіянізму, кубізму і іншых напрамкаў жывапісу.
Багата заўсёды адрознівалася багатым культурным жыццём. Тут знаходзіцца Калумбійская акадэмія, Нацыянальны ўніверсітэт Калумбіі (адчынены ў 1867 годзе) і іншыя вышэйшыя навучальныя ўстановы. У 1910 годзе была заснавана Нацыянальная кансерваторыя, а ў 1936 годзе — Нацыянальны сімфанічны аркестр. У 1791 годзе ў Багаце пачала выходзіць першая ў Калумбіі штотыднёвая газета, а праз 20 гадоў у сталіцы друкаваліся ўжо чатыры газеты. За гэтым рушыла ўслед бурнае развіццё прэсы на працягу ўсяго XIX стагоддзя. У 1954 годзе была створана Нацыянальная арганізацыя радыё і тэлебачання, дзейнічае Нацыянальнае інфармацыйнае агенцтва «Колпрэнса». У Багаце маецца вялікая колькасць тэатраў і мастацкіх галерэй. Ібераамерыканскі тэатральны фестываль праходзіць у Багаце раз на 2 гады ў красавіку, ён лічыцца на сёння найбуйнейшым у свеце тэатральным фэстам.
У горадзе знаходзіцца батанічны сад, у якім прадстаўлена мноства відаў экзатычных раслін. Штогадовым і самым галоўным спартыўным відовішчам сталіцы з'яўляюцца баі быкоў, якія збіраюць ад 100 да 150 тыс. гледачоў. Сучасная Багата — горад паркаў, офісных будынкаў і гандлёвых цэнтраў.
Турызм
Нягледзячы на дрэнную рэпутацыю Калумбіі, якую яна атрымала ў 1980-я і напачатку 1990-х гадоў, колькасць турыстаў павялічылася з 2000-х гадоў, дзякуючы агрэсіўным рэкламным кампаніям і паляпшэнню інфраструктуры й бяспекі. У 2007 годзе быў створаны «Абласны інстытут турызму» (Instituto Distrital de Turismo) з мэтай яшчэ больш павялічыць прыток турыстаў у горад.
У Багаце ёсць шырокі спектр жыллёвых паслуг для турыстаў ад кемпінгаў да пяцізоркавых гатэляў. Гасцёўні ў гістарычным цэнтры Ля Кандэлярыя й прылеглых да яго раёнах прымаюць аматараў культуры й мастацтва. Гатэлі, размешчаныя паблізу Сьюдад Салітрэ прызначаны для наведвальнікаў, якія робяць кароткія прыпынкі ў непасрэднай блізкасці ад Багаты або ў неабходнасці карыстання міжнароднага аэрапорта ў Эль-Дарада. Гатэлі, размешчаныя ў паўночнай частцы горада, у асноўным прыцягваюць людзей, мэтай якіх ёсць дзелавыя паездкі, ці тых, хто прыехаў дзеля гандлю.
Важныя турыстычныя месцы ў Багаце ўключаюць батанічны сад Хасэ Сэлестына Мутыс, Ля Кінта дэ Балівар, нацыянальная абсерваторыя, планетарый, Малока, помнік амерыканскім сцягам і Ля Кандэлярыя (гістарычны раён горада). У горадзе месцяцца шматлікія зялёныя паркі й паркі забаў, як то Салітрэ Мэджык альбо Мунда Авентура.
Вібратар
Вібратар (ад vibro — вагаю) — сістэма або прылада, у якой узбуджаюцца ваганні (асабліва механічныя) (гл. таксама асцылятар).
SS-520
Пасля далейшай распрацоўкі і дадавання трэцяй ступені, чацвёрты і пяты асобнікі SS-520 былі зроблены ў якасці арбітальных.
SS-520-4
Чацвёртая версія SS-520 уключае невялікую трэцюю ступень і можа вывесці 3U CubeSat на 180 км × 1,500 км арбіту з нахілам 31°. Гэта дэманстрацыя тэхналогіі без планавання далейшай серыйнай вытворчасці. Яе запуск павінен быў адбыцца 10 студзеня 2017 года, аднак быў адкладзены з-за кепскага надвор’я (хуткасці ветру). Ракета была запушчана 14 студзеня 2017 года, але не здолела дасягнуць арбіты з-за страты тэлеметрыі. У выпадку поспеху яна стала бы самай маленькай і лёгкай арбітальнай ракетай-носьбітам, перасягнуўшы рэкорд Lambda-4S. Тэлеметрыя была страчана праз 20 секунд палёту. Праз 3 хвіліны палёту дыспетчары адправілі код спынення, загадваючы другой ступені не ўключаць рухавік пасля аддзялення. Ракета ўпала ў акіян у бяспечнай зоне.
SS-520-5
Другая спроба стаць самай маленькай арбітальнай ракетай-носьбітам была зроблена 3 лютага 2018 г. Узлёт з касмічнага цэнтра Уцінаура адбыўся напачатку дзесяціхвіліннага пускавога акна, ў 14:03 па мясцовым часе (05:03 UTC). Палёт прайшоў паспяхова, і скончыўся вывядзеннем спадарожніка TRICOM- 1R CubeSat.
Тох
Тох (Տող), Туг (Tuğ) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Вібратар (секс)
Вібратар — электрамеханічны выраб, прызначаны для масажу вагіны, клітара або заднепраходнага канала. Адпаведна, адрозніваюць тры віды вібратараў: клітаральныя, вагінальныя і анальныя, а таксама камбінаваныя. Часам маюць выгляд палавога члена.
Фізіялагічнае дзеянне вібратара заснавана на рэзанансе з частатой цягліцавых скарачэнняў тазавых органаў пры аргазме.
Звычайна вібратары прадаюцца ў адмысловых крамах — секс-шопах.
Гісторыя
Першапачаткова вібратар быў вынайдзены ў XVIII стагоддзі для палягчэння працы ўрачоў, якія актыўна выкарыстоўвалі масаж для лячэння так званай «істэрыі» ў жанчын, або «шаленства маткі». Першы вібратар уяўляў сабой стацыянарную прыладу, якая прывадзілася ў дзеянне паравым рухавіком.
Паступова вібратар эвалюцыянаваў, і змянілася не толькі яго прылада, але і прызначэнне. Так, у 1902 годзе быў запатэнтаваны першы электрычны вібратар, стаўшы пятым дамашнім электрапрыборам, які быў электрыфікаваны. Да 1920-х вібратары прадаваліся абсалютна вольна, але пасля іх з’яўлення ў порнафільмах стаўленне да іх змянілася. З тых часоў іх продажам сталі займацца спецыялізаваныя крамы «для дарослых».
Прылада вібратара
Прыклад прылады вібратара, які імітуе мужчынскі палавы член:
Ясенная
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 3 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 5 км на поўнач ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Ясенная. За 1 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-1 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У пачатку ХХ ст. згадваецца як невялікая вёска паблізу Смаленска, вядомая, дзякуючы сернаму ключу.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Дварэц (Любанскі раён)
Дварэ́ц (, Дворец) — пасёлак у Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Малагарадзяціцкага сельсавета.
Падкаморскі суд
Падкаморскі суд — судова-арбітражны орган у ВКЛ у XVI—XVIII стст. па разглядзе памежных зямельных спрэчак феадалаў.
Утвораны ў 1565 у кожным павеце, зацверджаны Статутам ВКЛ 1566. Суд ажыццяўляла адна асоба — падкаморы, які наймаў сабе памочнікаў — аднаго або двух каморнікаў, грабароў, пісара. Судовая справа накіроўвалася ў падкаморскім судзе земскім судом або гродскім судом адпаведнага павета. Падкаморы дасылаў позвы бакам з пазначэннем тэрміну, калі яны павінны былі з'явіцца на спрэчнай тэрыторыі. Справа разглядалася на месцы. Падкаморы асабіста вывучаў дакументы, аглядаў межавыя знакі, прыводзіў да прысягі і дапытваў сведак, пазначаў новыя межы ўладанняў умоўнымі знакамі. Сваё рашэнне (гранічны ліст) пад уласным подпісам і пячаткай перадаваў у земскі або гродскі суд. Апеляцыі на рашэнні падкаморскага суда падаваліся ў Трыбунал ВКЛ. Актавыя кнігі падкаморскага суда захоўваліся ў падкаморага і замацоўваліся яго пячаткай, пасля яго смерці перадаваліся ў земскі суд. Іскі бакоў аб праве землеўладання не былі кампетэнцыяй падкаморскага суда і разглядаліся земскім судом, а спрэчкі аб межах паміж землеўладаннямі шляхты і вялікага князя — камісарскім судом. Падкаморскі суд скасаваны ва ўсходняй Беларусі ў 1772, у цэнтральнай і заходняй Беларусі — у 1795. Адноўлены ў 1797, канчаткова скасаваны ў 1832.
Тумі
Тумі (Տումի), Біна (Binə) — сяло ў Гадруцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Рычанка
Рычанка, Рыча — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне Заходняй Дзвіны.
Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 208 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,29 м/км.
Шыхава (Смаленскі раён)
Шыхава (Шихово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Піянерскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 20 жыхароў (2007).
Рычанка
Выцякае з возера Рычы за 1 км на ўсход ад вёскі Крываселі, цячэ праз возера Муйса, упадае з паўднёвага ўсходу ў возера Дрысвяты, за 0,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Дрысвяты.
Шыхава (Смаленскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 18 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск, на беразе ракі Ластоўка. За 25 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-1 на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Беларускія шахматы
Беларускія шахматы (іншая назва — Беларуска-літвінскія шахматы) — разнавіднасць шахмат, створаная ў Беларусі ў 2010 годзе Алесем Астроўскім і Мікалаем Тамашэвічам. Распаўсюджваюцца ў трох выглядах: анлайн\дэсктоп гульня, падарункавы набор і «шляхетныя» шахматы.
Галоўнымі адрозненнямі гульні з’яўляюцца 81-клеткавая дошка (9х9), наяўнасць трону і палацу. Сёмай фігурай стаў княжыч, які пры пэўных умовах можа зрабіцца князем. Астатнія фігуры падобныя да сваіх аналагаў у традыцыйных шахматах, але названыя паводле гістарычных беларускіх вайсковых адзінак.
Мэтай гульні з’яўляецца захоп трону (клетка e5) і яго ўтрыманне на працягу аднаго ходу без абвяшчэння рокашу.