cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вялікія азёры
Геаграфія
Раён Вялікіх азёр уключае ў сябе не толькі пяць асноўных азёр, але і шматлікія дробныя азёры, рэкі і каля 35 тыс. астравоў. Паколькі паверхня азёр Верхняе, Гурон, Мічыган і  Эры размешчана прыкладна на аднолькавай вышыні над узроўнем мора, у той час як возера Антарыа размешчана значна ніжэй, і таму Ніягарскі вадаспад замінае любой натуральнай навігацыі, чатыры верхніх возера, як правіла, называюць «Верхнімі Вялікімі азёрамі». Гэта вызначэнне, аднак, не з’яўляецца агульнапрынятым Тыя, хто жыве на беразе возера Верхняе, часта спасылаюцца на ўсе іншыя азёры, як на «ніжнія азёры», таму што яны ніжэй. Маракі грузавых барж, якія ажыццяўляюць перавозку грузаў з Верхняга возера і паўночных азёр Мічыган і Гурон у парты на возеры Эры і Антарыа, звычайна называюць апошнія «ніжнімі азёрамі», а возера Мічыган, Гурон і возера Верхняе — «верхнімі азёрамі». Гэта адпавядае адносінам да азёр Эры і Антарыа, як «уніз, на поўдзень», а ў іншых як «уверх, на поўнач». Парусныя судны, што плывуць на поўнач па возеры Мічыган, лічаць, што плылі «ўверх», нягледзячы на тое, што плывуць да яго вусця.
Астравы
Па Вялікім азёрам рассеяныя прыкладна 35 000 астравоў. Найбуйнейшымі сярод іх з’яўляюцца Манітулін ў возеры Гурон, самы вялікі востраў свету, размешчаны ў прэсным возеры (плошча больш плошчы Люксембурга); ўнутры яго ёсць ўласнае возера — Маніту, усярэдзіне якога таксама маюцца некалькі астраўкоў. Іншы буйны востраў — Айр-Раял на Верхнім возеры.
Геалогія і паходжанне
На фарміраванне азёрных катлавін найбольшы ўплыў аказалі тэктанічныя працэсы. Водная маса ўтварылася пры раставанні ледавіку.
Вялікія Азёры былі сфарміраваны ў канцы апошняга ледніковага перыяду (гэта значыць каля 10000 год назад), калі Лаўрэнційскі ледавіковы шчыт адступіў. Адступленне ледніковага шчыта пакінула пасля сябе вялікую колькасць адталай вады (гл. возера Агасіс), якая запоўніла басейны, створаныя ледніком — сучасныя Вялікія азёры. Нераўнамерным быў характар ​​эрозіі, і некаторыя высокія пагоркі сталі выспамі Вялікіх азёр. Ніягарскі парог адпавядае контуру Вялікіх азёр паміж Нью-Ёркам і Вісконсінам.
Клімат і лядова-тэрмічны рэжым
Басейн Вялікіх азёр знаходзіцца пад уплывам трох асноўных фактараў, якія фарміруюць надвор’е ў рэгіёне: паветраныя масы з іншых рэгіёнаў, сітуацыя на кантыненце і ўплыў буйных вадаёмаў, якімі яны самі і ёсць. Рух метэаралагічных сістэм адбываецца, як правіла, з усходу на захад, аднак кірунак вятроў на паверхні залежыць ад размяшчэння гэтых сістэм і па чарзе ўносіць або цяпло і вільгаць з Мексіканскага залівe, ці халоднft сухое паветра з Арктыкі, што прыводзіць да вялікай штомесячнай і штодзённай зменлівасці надвор’я.
Улетку цыклоны маюць схільнасць рухацца на поўнач рэгіёну, што дазваляе пераважаць цёпламу вільготнаму паветру з Мексіканскага заліву. Гэтая сітуацыя спрыяе ўтварэнню смогу, і вятры, у цэлым паўднёва-заходнія, могуць прынесці яго з прамысловых зон Сярэдняга Захаду. Праходжанне халодных франтоў, якія прыносяць на вышыні халоднае паветра, робіць паветраныя масы няўстойлівымі і выклікае штормы, часам вельмі моцныя. Сонца таксама награе павярхневы пласт азёр і паміж паверхнімі і ніжнімі пластамі утвараецца тэрмаклін. Асабліва церпяць ад гэтай з’явы больш мелкія воды возера Эры.
Вылучэнне цяпла азёрамі адбываецца ўмерана, аднак клімат ля берагоў і ў паўднёвых частках азёр Антарыа і Мічыган і на захадзе штата Нью — Ёрк характарызуецца больш цёплымі зімамі, чым унутраныя раёны, якія знаходзяцца далей ад берагоў. Аднак тэмпература паверхні паступова памяншаецца і на возеры Эры на працягу зімы звычайна ўтвараецца лядовае покрыва. Гэтаму спрыяе малая глыбіня возера Эры. На азёрах, як правіла, застаюцца некаторыя свабодныя ад лёду плошчы. У канцы сезону, з утварэннем на азёрах лядовага покрыва, інтэнсіўнасць бур зніжаецца.
Вясна і восень характарызуюцца зменай у часе пры цыклонах, хутка праходзяць над рэгіёнам. Неба даволі хмарнае, бываюць штармы і частыя моцныя вятры. Бура 1913 года на Вялікіх Азёрах з’яўляецца прыкладам аднаго з такіх вельмі моцных восеньскіх штармоў.
У пачатку вясны цёплае паветра і сонечнае святло, колькасць якога павялічваецца, выклікаюць раставанне снегу і лёду возера. Паколькі вадзе патрабуецца больш часу, каб нагрэцца, чым паветру, тэмпература возера падымаецца павольней за тэмпературу зямлі. Вецер з азёр, такім чынам, астуджае клімат у гэты перыяд. Супрацьлеглы эфект адбываецца восенню. Гэты феномен затрымлівае з’яўленне на дрэвах лісця і красавання раслін вясной, але абараняе пладовыя дрэвы ад замаразкаў восенню. Гэта дазваляе ў абласцях паблізу заходніх берагоў азёр культываваць такія культуры, як і ў паўднёвых, у прыватнасці, спрыяе вырошчванню вінаграду.
Экалагічны стан
Вялікія азёры з’яўляюцца домам для мноства відаў рыб і іншых арганізмаў. У апошнія гады залішняя лоўля рыбы выклікала рэзкае скарачэнне ў возеры колькасці фарэлі. Скарачэнне колькасці азёрнай фарэлі павялічыла папуляцыі шэраспінкі. У адказ на гэта ўрад інтрадукаваў ласося, як драпежніка, каб паменшыць папуляцыю шэраспінкі. Гэтая праграма была настолькі паспяховай: папуляцыя ласося рэзка ўзрасла. Возера Мічыган у цяперашні час забяспечаныя некалькімі відамі рыбы. Тым не менш, некалькі відаў-захопнікаў, такія як мінога, круглы бычок і дрэйсена пагражаюць папуляцыі рыб-аўтахтонаў.
Інвазіўныя віды
Сталася так, што завезеныя віды з’яўляюцца вялікай праблемай. З 19-га стагоддзя каля 160 відаў з’явіліся ў экасістэмах Вялікіх азёр, выклікаючы сур’ёзныя эканамічныя і экалагічныя наступствы. Паыодле дадзеных Inland Seas Education Association, яны пазбаўляюць рыбу ежы, выклікаюць цвіценне таксічных водарасцей і наносяць шкоду месцам нерасту і вадазаборам пітной вады. У сярэднім 1 новы інвазіўны від з’яўляецца у Вялікіх азёрах кожныя восем месяцаў.
Двума важнымі шкоднікамі ў раёне Вялікіх азёр з’яўляюцца дрэйсена, упершыню выяўленая ў 1988 годзе, і мідыя-квага, выяўленая ў 1989 годзе. Гэтыя малюскі з’яўляюцца эфектыўнымі фільтратарамі. Яны канкуруюць з мідыямі, а таксама змяншаюць наяўныя крыніцы харчавання і нерасцілішчы рыбы.
Акрамя таго, малюскі істотна ўздзейнічаюць на камунальныя і апрацоўчыя прадпрыемствы, засмечваюць або блакуюць трубы. The U.S. Fish and Wildlife Service (Амерыканская служба рыбы і дзікай прыроды) лічыць, што эканамічная шкода ад дрэйсены будзе каля $ 5 млрд на працягу наступнага дзесяцігоддзя. Паколькі мідыя-квага добра фільтруе планктон з вады возера, сонечнае святло дасягае ўглыб возера. Гэта паскарае рост водарасцей.
Забруджванне
Хімічныя рэчывы з прамысловых прадпрыемстваў прасочваюцца з зямлі ў рэкі і прыбываюць у азёры. Некаторыя з гэтых рэчываў валодаюць высокай таксічнасцю, напрыклад, ртуць. Забруджаная вада з каналізацыйных плыняў таксама дасягае возера, і пляжы зачыняюцца з-за пагрозы бактэрыяльнага заражэння.
Раней выкіды папяровых і іншых фабрык накіроўваліся наўпрост у Вялікія азёры. Першым аказалася возера Эры, яно заглеілася, зніклі шматлікія каштоўныя рыбы. Урад вылучыў грошы на ачыстку азёр. Цяпер азёры адносна чыстыя. Яны з’яўляюцца не толькі велізарным змесцівам прэснай вады, але і вельмі важнымі аб’ектамі адпачынку і суднаходства.
Гаспадарчае выкарыстанне
Развіта суднаходства і рыбалоўства. Водны шлях Святога Лаўрэнція і Водны шлях Вялікіх азёр адкрыў Вялікія азёры для акіянскіх судоў. Пераход да больш шырокіх акіянскіх кантэйнерных судоў, якія не праходзяць праз шлюзы на гэтых маршрутах, абмяжоўвае суднаходства на азёрах. Нягледзячы на ​​іх велізарныя памеры, вялікія ўчасткі ў раёне Вялікіх азёр замярзаюць на працягу зімы, спыняючы суднаходства.
Пры дапамозе каналаў сфарміраваны водны шлях для марскіх суднаў працягласцю каля 3000 км. Вялікія азёры звязаныя каналамі з ракой Гудзон і басейнам ракі Місісіпі. Вялікія азёры таксама злучаныя з Мексіканскім залівам па маршруце рака Ілінойс (Чыкага) — рака Місісіпі — Мексіканскі заліў. Альтэрнатыўны маршрут — праз раку Ілінойс (з Чыкага), Місісіпі, у Агая, уверх па Агая, далей водным шляхам Тэнэсі — Томбігбі (праз шэраг рэк і азёр і каналаў), у заліў Мобіл і далей у Мексіканскі заліў.
Прагулачныя катары могуць ажыццяўляць навігацыю з Вялікіх азёр па Эры-канале і ракой Гудзон у Нью-Ёрк. Эры-канал злучае Вялікія азёры з ўсходняга канца возера Эры (у Буфала, штат Нью-Ёрк), і паўднёвы ўскраек возера Антарыа (у Асвега, штат Нью -Ёрк).
Для грузавых перавозак выкарыстоўваюцца судны адмысловай канструкцыі — так званыя «Азёрныя грузавікі» або «Азёрнікі», якія часам дасягаюць 300 метраў у даўжыню і з’яўляюцца самымі вялікімі немарскімі суднамі ў свеце. Такая вялікая даўжыня абумоўленая абмежаваннямі па шырыні, якія накладваюцца на судны пры праходжанні шлюзаў.
Галоўныя парты: Чыкага, Мілуокі, Дэтройт, Кліўленд, Буфала, Таронта.
Гранкы-Куты
Гранкы-Куты (Гранки-Кути) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Мыністэ (воласць)
Мыністэ (Mõniste) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Вырумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 174,8 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 1021 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Мыністэ.
Грыгалішке
Гры́галішке (Grigališkė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 10 км на поўдзень ад Дзісны, на граніцы з Беларуссю. Недалёка ад вёскі знаходзіцца Адуцішкіскі лес.
Феліцыян Шчасны Каварскі
Феліцыян Шчасны Каварскі (Felicjan Szczęsny Kowarski;, пад Беластокам — , Канстанцін-Язёрна) — польскі мастак, скульптар і педагог. Член польскіх мастацкіх аб’яднанняў «», «» і «».
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1890 годзе ў пад Беластокам. У 1902—1908 гадах навучаўся ў мастацкай школе ў Адэсе, у 1910—1918 гадах у Акадэміі мастацтваў у Пецярбургу.
У 1920 годзе вярнуўся ў Польшчу. Жыў спачатку ў Торуні, але ўжо з 1923 года стаў прафесарам манументальнага жывапісу Кракаўскай акадэміі мастацтваў. У 1928 годзе ўдзельнічаў у стварэнні паліхромнага роспісу сцен фасадаў — будынкаў рынку Старога горада ў Варшаве. Атрымаўшы замову на роспіс некалькіх плафонаў у замку на Вавелі, верагодна, распачаў вандроўку ў Нясвіж і Мір для вывучэння старадаўніх замкаў і іх манументальнага ўбрання.
У 1930 годзе перабраўся ў Варшаву і стаў прафесарам Варшаўскай акадэміі мастацтваў. Крытыкі бачылі ў яго творчасці ўплыў пецярбургскага аб’яднання «Свет мастацтва». Пасля вайны творца працягваў выкладаць у Акадэміі. Памёр у 1948 годзе ў Канстанціне пад Варшавай. Яго работы захоўваюцца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Мінск — цяжкі авіяносны крэйсер праекта 1143.2 ВМФ СССР, а пазней — ВМФ Расіі. Распрацаваны ў Неўскім праектна-канструктарскім бюро пад кіраўніцтвам галоўнага канструктара А. В. Марыніча. Другі карабель у серыі, завадскі № 102. Пры будаўніцтве быў улічаны вопыт пабудовы «ЦАКР Кіеў» і адменены шэраг абмежаванняў галоўнага канструктара, у прыватнасці, па спускавой вазе.
Канцэпцыя
У адпаведнасці з тактычна-тэхнічным заданнем, цяжкія авіяносныя крэйсеры праекта 1143 прызначаліся для надання баявой устойлівасці ракетным падводным лодкам стратэгічнага прызначэння, групоўкам надводных караблёў і марской ракетаноснай авіяцыі ў раёнах іх баявога выкарыстання, для барацьбы з паветраным, надводным і падводным супернікам.
Цяжкія авіяносныя крэйсеры тыпу 1143 мелі ўнікальную гібрыдную канструкцыю, якая адначасова спалучала ў сябе функцыі і архітэктуру ракетнага крэйсера і авіяносца — камандны востраў быў ссунут пад невялікім вуглом (4,5°) направа ад восевай лініі карабля, палётная палуба мела кансольны звес, на якім былі размешчаны узлётна-пасадачныя пляцоўкі. А насавая палуба не з’яўлялася лётнай і была цалкам занятая узбраеннем. Узлётна-пасадачныя аперацыі ажыццяўляліся толькі з вуглавой палубы.
Канструкцыя «Мінска» была амаль ідэнтычна канструкцыі галаўнога карабля серыі «Кіеў» за выключэннем выкарыстання новага тыпу аўтаматычнай карабельнай устаноўкі АК-630М замест і праведзенай рэвізіі ангара, якая зрабіла магчымым размяшчэнне 36 самалётаў (але фактычна ў ангары знаходзіліся 22 самалёты).
Корпус
Корпус караблёў праекта 1143 быў выраблены цалкам са сталі. Ён сфармаваны на стапелі з аб’ёмных секцый масай да 150 тон, якія ад цэха зборкі секцый да стапеля транспартаваліся на спецыяльных трэйлерах па завадской судавознай дарозе. Па ўсёй сваёй даўжыні карабель меў падвойнае дно, якое абараняла карабель ад навігацыйных пашкоджанняў і служыла таксама сховішчам запасаў паліва і прэснай вады. Папярочнымі воданепранікальнымі пераборкамі карпусы авіяносных крэйсераў падзеленыя на 18 галоўных воданепранікальных адсекаў, пры гэтым непатапляльнасць карабля забяспечваецца пры затапленні любых чатырох адсекаў на працягу 20 % даўжыні карабля.
Абсідыян
Абсідыян — аднастайнае вулканічнае шкло, якое прайшло праз хуткае астуджэнне расплаўленых горных парод.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Корпус
Плошча палётнай палубы складае 5600 квадратных метраў. У сувязі з базаваннем на гэтым караблі самалётаў вертыкальнага ўзлёту і пасадкі (СВУП) палётная палуба перыядычна падвяргалася моцнаму нагрэву ад працуючых рухавікоў. Для абароны палубы ўжывалася спецыяльнае гарачатрывалае пакрыццё — металакерамічныя пліты памерамі 550 х 550 мм і таўшчынёй 10 мм, якія мацаваліся да палубы дзевяццю адмысловымі штырамі з паўкруглымі гайкамі. Падчас эксплуатацыі даводзілася мяняць 2-3 пліткі за адну палётную змену. На палётнай палубе меліся пляцоўка для выратавальнага верталёта, якая была пазначана літарай «С» унутры круга і шэсць УПП, абазначаных лічбамі па парадку (№ 1 — 6). Таксама па цэнтру кармавой часткі была пляцоўка для пасадкі транспартных верталётаў, абазначанная літарай «Т» унутры круга.
Абсідыян
Этымалогія назвы
У слова «абсідыян» ёсць некалькі магчымых крыніц. Назва матэрыялу можа паходзіць ад грэч. «Абсіс» — відовішча, бо ў старажытнасці гэты матэрыял прымяняўся для вырабу люстэркаў. Аднак многія даследчыкі выводзяць паходжанне назвы ад лац. Obsidianus lapis або лац. Obsianus lapis — камень Абсідыя (або Абсія), ад імя рымляніна Абсідыя (або Абсія), які ўпершыню прывёз камень у Рым з Эфіопіі. Такая этымалогія абсідыяна згадваецца яшчэ ў энцыклапедыі Плінія Старэйшага, 77 год н. э. Камень абсідыян прысутнічае ў мясцовасцях цяперашняга Ірана, Арменіі, Грузіі і Турцыі. Абсідыян мае шмат назваў, большасць звязана з міфічнымі назвамі і міфічнымі ўяўленнямі старажытных насельнікаў вышэй пералічаных мясцовасцяў. Так напрыклад у Арменіі абсідыян шырока вядомы як «Сатану ехунг» (арм. Սատանի Եղունգ), што ў перакладзе азначае пазногаць Сатаны, бо камень — чорны і распаўсюджаны быў у месцах вывяржэння вулканаў, што ў міфічным сэнсе было вынікам гневу сатаны і вывяржэнне лавы і з'яўленні абсідыяну.
Цікавае
Індзейцы мая, якія не ведалі жалеза, выраблялі з абсідыяна зброю. Яны называлі гэты камень "каменем Ягуара", бо лічылі, што абсідыянавая зброя прыносіць ім перамогу.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Корпус
Пад палётнай палубай размяшчаўся ангар памерам 6,6 х 22,5 х 130 метраў. У ім маглі размесціцца да 36 баявых лятальных апаратаў. Іх падача на палубу ажыццяўлялася двума самалётаўздымальнікамі на 20 і 30 тон, якія размяшчаліся на носе і карме карабля. Першы быў шырынёй 9,6 метраў, другі — 4,8 метраў, абодва даўжынёй 18,91 метраў.
Для размяшчэння розных службаў, экіпажа карабля, асабістага складу авіягрупы, штаба злучэння на караблі былі абсталяваны 3857 памяшканняў, у тым ліку 387 кают, 134 кубрыкі, 6 сталовых і кают-кампаній, агульная працягласць калідораў складала амаль 6 кіламетраў. Афіцэры размяшчаліся ў 68 адна- і двухмесных каютах, мічманы і галоўныя старшыні — у 66 адна- і шасцімесных каютах, а старшыні і матросы — у 55 шасці- або дваццацішасцімесных кубрыках.
Авіяцыйнае ўзбраенне
Пасля наведвання першага карабля серыі 1134 «Кіеў» ў 1975 годзе міністрам абароны СССР маршалам А. А. Грэчкай, які запатрабаваў павялічыць лік лятальных апаратаў у паўтара раза, канструктары перагледзелі схему размяшчэння машын у ангары. Пасля адмены міністрам забароны на абавязковы зазор паміж імі ў 0,75 метра і дазволу ставіць самалёты "валетам", умяшчальнасць ангара павялічылі да 36 ЛА.
Склад авіягрупы ня быў фіксаваным і мяняўся ў залежнасці ад пастаўленых баявых задач. Разглядалі два варыянты — самалётны і верталётны.
Першапачаткова планавалася, што шэсць самалётаў будуць узлятаць па чарзе, але ж ў сувязі з цяжкасцямі пры пасадке самалёты фактычна ўзляталі тройкамі з інтэрвалам 10 хвілін. Сярэдняя працягласць палётаў СВУП была 20 хвілін. Для забеспячэння дзейнасці карабельнай авіягрупы ў самалётным варыянце на крэйсеры захоўваліся неабходныя запасы авіяпаліва, бомбаў «РН-28», кіраваных ракет «Х-23», ракет «Р-3С», некіравальных ракет «С-5», бакаў з запальнай сумессю «ЗБ-500» і разавыя бомбавыя касеты «РБК-250».
На верталёты «Ка-25ПЛ» ускладаліся задачы пошуку, выяўлення, суправаджэння і агнявога паражэння падводных лодак. Паражаць выяўленыя цэлі маглі як самі верталёты, так і крэйсер. Для забеспячэння дзейнасці карабельнай авіягрупы ў верталётным варыянце на борт крэйсера прымаліся авіатарпеды «АТ-1», супрацьлодкавыя бомбы «ПЛАБ-250-120», гідраакустычныя буі «РГБ-НМ», радыё буі «Паплавок» і арыенцірныя буі «ОМАБ-25».
Ударная ракетная зброя
На ўзбраенні «Мінска» стаяў галоўны ракетны комплекс «Ураган-1143», у склад якога ўваходзілі: Прадугледжвалася магчымасць аднаразовай перазарадкі галоўнага комплексу, для чаго яшчэ восем запасных ракет захоўваліся ў склепе. Прызначэнне галоўнага ракетнага комплекса — паражэнне буйных надводных цэляў і ўмацаваных берагавых аб’ектаў. Далёкасць дзеяння крылатых ракет «П-500» — 550 кіламетраў. Баявая частка ракеты — фугасна-кумулятыўная або ядзерная, вагой 500 кілаграмаў. Пускі ажыццяўлялісь адзіночнымі альбо парнымі залпамі.
Зенітна-ракетнае ўзбраенне
Для абароны крэйсера ад нападаў з паветра «Мінск» быў абсталяваны двума універсальнымі зенітна-ракетнымі комплексамі (УЗРК) «Шторм-М» і двума ЗРК блізкай далёкасці «Аса-М».
УЗРК «Шторм-М» прызначаўся для паражэння паветраных і марскіх цэляў, уключаў паваротную пускавую ўстаноўку «Б-189», сістэму кіравання «Гром» і боезапас — 48 ракет «В-611». Ракета «В-611» уяўляе з сябе аднаступеньчатую цвёрдапаліўную ракету з максімальнай хуткасцю палёту 1200 метраў у секунду. Баявая частка — асколачна-фугасная масай 120 кілаграм, абсталявана бескантактавым узрывальнікам. Дапушчальны промах цэлі — 40 метраў.
Далёкасць дзеяння УЗРК «Шторм-М» да 35, а дасягальнасць па вышыні — да 25 кіламетраў. Тэмп стральбы — адзін пуск кожныя 30 секунд.
ЗРК «Аса-М» уключаў у сябе пускавую ўстаноўку «ЗІФ-122», станцыю кіравання стральбой «4Р33» і боекамплект з 20 ракет «9М33». Ракеты размяшчаліся ў чатырох барабанах па пяць ракет у кожным. Перазараджэнне барабанаў займала ад 16 да 21 секунд. Ракета «9М33» — аднаступеньчатая цвёрдапаліўная, з двухрэжымным рухавіком. Максімальная хуткасць палёту ракеты складала 500 метраў у секунду. Сістэма кіравання дазваляла самастойна забяспечваць выяўленне цэляў, якія ляцяць на вышыні 3,5 — 4 кіламетры на далёкасці да 25-30 кіламетраў.
Артылерыйскае ўзбраенне
Агнём можна было кіраваць аўтаматычна, паўаўтаматычна пры дапамозе прызматычнага прыцэла або ўручную. Разлік вежы і сістэм комплексу складаўся з 9 чалавек (у тым ліку 4 пад вежай), маса вежы — 26 т. Вежа мела лёгкую браню таўшчынёй 5 мм. Выкарыстоўваліся два тыпы стрэлаў: зенітны стрэл УЗСБ-62рп са снарадам ЗС-62 і аскепкава-фугасны стрэл УОФБ-62 са снарадам ОФ-62. Маса абодвух стрэлаў 12,4 кг, маса парахавога зарада — 3,055 кг.
Комплекс «АК-630М» прызначаны для паражэння сродкаў паветранага нападу, перш за ўсё атакуючых крылатых ракет, а таксама малапамерных марскіх цэляў і ўключаў у сябе дзве вежавыя шасціствольныя 30-мм устаноўкі «АК-630М» з сістэмай кіравання «МР-123 Вымпел». У выпадку паломкі радара або пры стральбе па плывучых мінах або па прыбярэжных цэлях можна было выкарыстоўваць пульт дыстанцыйнага кіравання з аптычным прыцэлам. Боекамплект — 32000 стрэлаў, тэмп стральбы — да 5000 стрэлаў у хвіліну. Далёкасць стральбы да 4 км для паветраных цэляў і лёгкіх надводных сіл праціўніка на дыстанцыях да 5 км.
Супрацьлодкавае ўзбраенне
Для абароны «Мінска» ад нападаў падводных лодак праціўніка на крэйсеры былі ўсталяваны ракетны супрацьлодкавы комплекс «РСК Віхор», два паваротных пяцітрубных тарпедных апаратаў «ПТА-53-1143» і дзве рэактыўныя бамбамётныя ўстаноўкі «РБУ-6000».
РСК «Віхор» дазваляў атакаваць і знішчыць атамную падводную лодку суперніка на далёкасці звыш 20 кіламетраў дзякуючы шасціметровым некіравальным цвёрдапаліўным балістычным ракетам «82Р». Пускавыя ўстаноўкі МС-32 — двухбалачная стабілізаваная ўстаноўка тумбавага тыпу з ніжняй падвескай двух ракет, прыладай захоўвання, падачы і зараджання. Боезапас захоўваўся ў 2 барабанах пад ПУ. Барабан змяшчаў 16 ракет, якія былі размешчаных вертыкальна і меў адзін падавальны люк. Для пуску наступнай ракеты барабан паварочваўся, каб чарговая ракета заняла пазіцыю пад падавальным люкам. Пограб быў абсталяваны сістэмамі кантролю мікраклімату, пажаратушэння, кантролю ўзроўню выпраменьванняў. Ракета «82Р» мела ядзерную баявую частку. Боекамплект складаўся з 16 ракет, якія захоўваліся пад палубай у аўтамаце зараджання ў гарызантальным становішчы. Стральбу можна весці адзіночнымі ці двухракетными залпамі. Падрыў баявой часткі ракеты ажыццяўляўся на глыбіні да 200 метраў, радыус паражэння — да паўтара кіламетра. У спецыяльных бартавых нішах размяшчаліся два 533-мм двухтрубныя паваротныя тарпедных апараты «ПТА-53-1143». Тарпедны апарат мантаваўся на паваротнай платформе з дыстанцыйна кіраваным назіральным электрапрывадам і рэзервовым ручным прывадам. Паваротная платформа забяспечвала становішча для зараджання, прыцэльвання і паходнае становішча апарата. Стрэльбавыя прыборы выконвалі выпрацоўку дадзеных для стральбы, іх увод у тарпеду, навядзенне апарата і вытворчасць залпу. Боезапас — 10 саманаводных тарпед «СЭТ-53» (далёкасць ходу да 14 км, хуткасць да 29 вузлоў) або «СЭТ-65» (далёкасць ходу да 15 км, хуткасць да 40 вузлоў). Дзве аўтаматычныя 12-ствольныя рэактыўныя бамбамётныя ўстаноўкі «РБУ-6000» прызначаліся для адзіночнай або залпавай стральбы рэактыўнымі глыбіннымі бомбамі «РДБ-60» з 23,5-кілаграмовай фугаснай баявой часткай на далёкасці да шасці кіламетраў. Кіруючая сістэма ПУСБ «Бура» кантралявала да чатырох РБУ-6000. Пад устаноўкай у падпалубным памяшканні размяшчаўся пограб з глыбіннымі бомбамі. Зараджанне і разладаванне пакета ствалоў ажыццяўлялася з дапамогай зараджальная прылады, у якую бомбы з пограба падаюцца спецыяльным пад’ёмнікам. Выхад абслуговага персаналу на палубу для гэтай мэты не патрабуецца. Пасля зараджання апошняга ствала РБУ аўтаматычна вяртаецца ў рэжым навядзення. Час рэакцыі з моманту выяўлення падводнай лодкі да пачатку стральбы 1-2 хвіліны. Асноўнай іх задачай з’яўлялася паражэнне падводных лодак праціўніка, а дадатковай — знішчэнне атакуючых карабель тарпед за кошт стральбы па плошчах. Аднак супраць хуткаходных атамных падводных лодак яны не былі сур’ёзнай пагрозай.
Энергетычная ўстаноўка
«Мінск» меў паратурбінную галоўную энергетычную ўстаноўку, якая ўключае 8 катлоў «КВН-95/64» і 4 галоўных турбазубчастых агрэгата «ТВ-12» сумарнай магутнасцю 180 000 к.с., якая дазваляла караблю развіваць хуткасць поўнага ходу 30,7 вузла. Устаноўка складалася з чатырох эшалонаў і прыводзіла ў дзеянне чатыры лініі вала. Пры гэтым забяспечвалася магчымасць выкарыстання эшалонаў галоўнай энергетычнай устаноўкі ў розных камбінацыях.
У якасці рухачоў выкарыстоўваліся чатыры бронзавых чатырохлопасцевых малашумных грабных вінта.
Карабельныя электрастанцыі ў складзе двух турбагенератараў і чатырох дызель-генератараў агульнай магутнасцю 15 кВт размяшчаліся ў сумежных з машынна-кацельнымі аддзяленнямі энергаадсеках, з разліку па два на кожны эшалон.
Будаўніцтва
28 сакавіка 1972 года залічаны ў спісы караблёў ВМФ і 28 снежня закладзены на Чарнаморскім суднабудаўнічым заводзе № 444 у Мікалаеве.
30 верасня 1975 года карабель спушчаны на ваду, у адрозненне ад «Кіева», з цалкам змантаванай па вышыні надбудовай.
З 15 кастрычніка 1977 года па 18 лютага 1978 года прайшлі швартовыя выпрабаванні.
21 лютага карабель сышоў у Севастопаль, дзе праз тры дні пачаліся завадскія хадавыя выпрабаванні.
5 мая 1978 года пачаліся дзяржаўныя выпрабаванні.
Баявая служба
27 верасня 1978 года быў падпісаны прыёмны акт, карабель ўступіў у строй і быў часова залічаны ў склад 30 дывізіі супрацьлодкавых караблёў Чырванасцяжнага Чарнаморскага флота.
У лістападзе 1978 года быў уключаны ў склад Ціхаакіянскага флота.
13 студзеня 1979 года ён быў уключаны ў склад 175 брыгады ракетных караблёў Чырванасцяжнага Ціхаакіянскага флота і экіпаж пачаў рыхтавацца да пераходу на Ціхі акіян.
Раазіа
Раазіа (Roasio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Баявая служба
24 лютага 1979 года карабель з бартавым № 117 пачаў міжфлоцкі пераход з Севастопаля вакол Афрыкі ва Уладзівасток з заходамі ў Луанду, Мапуту, Порт-Луі, Адэн у суправаджэнні ВСК «Ташкент», «Петрапаўлаўск» і танкера «Барыс Чылікін». На гэтым пераходзе «Мінск» сустрэўся з «Кіевам», які нёс у той час варту у Міжземным моры, падчас сустрэчы (упершыню ў флоце СССР) дзве авіяносныя групы адпрацоўвалі баявыя задачы ў моры, узаемадзейнічаючы адзін з адным і з іншымі караблямі. З абодвух караблёў былі ўзняты ў паветра пяць ПШВУП. Падчас пераходу экватару выявілася, што ўва ўмовах высокіх тэмператур і падвышанай вільготнасці рэзка падае магутнасць сілавой устаноўкі самалёта, што рэзка скарачала далёкасць яго палёту. Дадзеная акалічнасць прымусіла заняцца адпрацоўкай ўзлёту ПШВУП з УКР (узлёт з кароткага разбегу). Падчас пераходу былі выкананы 565 палётаў, у тым ліку 120 з УКР, з агульным налётам звыш 300 гадзін. Верталёты ляталі 774 раза, з іх 80 разоў уначы. 3 ліпеня 1979 года Мінск прыбыў у, прайшоўшы на працягу чатырох з паловай месяцаў 13261 мілю, тры акіяна і чатырнаццаць мароў.
Раазіа
Насельніцтва складае 2474 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 88 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 13060. Тэлефонны код — 0163.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Баявая служба
У снежні 1979 года на «Мінску» (бартавы № 042) ўпершыню былі праведзены палёты з УКР.
Раазіа
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Maurizio.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Баявая служба
З 27 жніўня да 26 лістапада 1980 года «Мінск» нёс сваю другую баявую службу, з заходам у В’етнам, порт Камрань.
У 1981 — 1982 гадах пад бартавым № 011 праходзіў мадэрнізацыю на Дальзаводзе.
З 26 верасня 1982 года да 15 лютага 1983 года быў на трэцяй баявой службе ў Паўднёва-Кітайскім моры і Індыйскім акіяне з заходамі ў Камрань, Бамбей і Адэн. Было выканана 662 палёта самалётаў і 516 верталётаў, у тым ліку — 146 начных. Па выніках 1982 года «Мінск» (бартавы № 025) быў прызнаны лепшым караблём Ціхаакіянскага флоту. Чацвёртая баявая служба працягвалася з 27 сакавіка па 24 красавіка 1984 года ў Паўднёва-Кітайскім моры з заходам ў Камрань. ПШВУП выканалі 56 палётаў, верталёты — 38, 5 з іх начныя.
Падчас пятай баявой службы ў сакавіку-красавіку 1986 года «Мінск» прыняў удзел у сумесных савецка-в’етнамскіх манёўрах.
З 4 па 8 ліпеня 1986 года ЦАКР «Мінск» пад сцягам камандуючага Ціхаакіянскім флотам У. В. Сідарава разам з ВСК «Талін», «Адмірал Спірыдонаў» і танкерам «Аргунь» наведаў з візітам Вансан.
У 1986 годзе «Мінск» атрымаў Прыз Галоўнакамандуючага ВМФ СССР за ракетныя стрэльбы.
Адсутнасць належнай тылавой інфраструктуры і інтэнсіўная эксплуатацыя прывяла да таго, што карабель вычарпаў свой рэсурс раней заяўленага гарантыйнага перыяду 25 гадоў. З пачатку 1991 года пачалася падрыхтоўка «Мінска» да пераходу ў Мікалаеў для правядзення на Чарнаморскім суднабудаўнічым заводзе неадкладнага сярэдняга рамонту, які не быў праведзены.
26 кастрычніка 1992 года ЦАКР «Мінск» (бартавы нумар № 015) пад буксірам выйшаў з і 29 кастрычніка прыбыў да месца кансервацыі ў бухце.
Усяго падчас знаходжання «Мінска» ў складзе ВМФ СССР з яго палубы было выканана 2390 палётаў Як-38 і Як-38М, а таксама 3166 вылетаў верталётаў Ка-25 і Ка-27.
Спісанне
У 1993 годзе было прынята рашэнне аб раззбраенні «Мінска», яго выключэнні са складу ВМФ Расіі з перадачай у АФМ для дэмантажу і рэалізацыі. У жніўні 1994 года пасля ўрачыстага спуску Ваенна-марскога сцяга ён быў расфармаваны.
У канцы 1995 года «Мінск» быў адбуксіраваны ў Пусан для раздзелкі яго корпуса на метал. Пакупніком была паўднёвакарэйская фірма Yang Distribution Co, сума кантракта склала 4,583 мільёна долараў.
У якасці забаўляльнага цэнтра
У 1998 годзе авіяносец быў перапроданы кітайскай кампаніі «Shenzhen Minsk Aircraft Carrier Industry Co Ltd.» за 5 мільёнаў долараў. Быў праведзены комплекс аднаўленчых работ, абсталяванне некалькіх выставачных памяшканняў і ўстаноўка макетаў самалётаў і верталётаў. Усяго ў перааснашчэнне і рамонт было ўкладзена амаль 50 мільёнаў долараў. 27 верасня 2000 года на адкрыцці музея прысутнічалі першы камандзір В. А. Гакінаеў, касманаўт Ю. В. Раманенка, начальнік Цэнтральнага ваенна-марскога музея і прадстаўнік урада Масквы. У першы дзень карабель наведалі амаль 10 тысяч чалавек.
У 2006 годзе, калі кампанія абанкруцілася, «Мінск» стаў часткай ваеннага парку у Шэньчжэне.
22 сакавіка 2006 года авіяносец быў выстаўлены на аўкцыён, аднак пакупнікоў не знайшлося. 31 мая 2006 года авіяносец зноў быў выстаўлены на аўкцыён і быў прададзены за 128 мільёнаў юаняў.
Камандзіры
Камандзіры ЦАКР «Мінск» падчас службы:
Кінта-да-Боа-Віста
Кінта-да-Боа-Віста (Quinta da Boa Vista, літаральна — «Маёнтак прыгожага віду») — палацава-паркавы комплекс на тэрыторыі горада Рыа-дэ-Жанэйра.
Да сярэдзіны XVII стагоддзя на тэрыторыі Кінта-да-Боа-Вісты размяшчаліся ўладанні езуітаў. У 1800-я гг багаты партугалец Эліаш-Антоніу Лопеш на ўзгорку пабудаваў асабняк, з якога быў бачны заліў Гуанабара, адкуль валоданне і атрымала сваю назву. У 1808 годзе будучы кароль Партугаліі Жуан VI, атрымаўшы ў падарунак маёнтак, пачаў будаўніцтва комплексу. У той час Кінта-да-Боа-Віста знаходзілася параўнальна далёка ад Рыа, была акружаная манграмі і балотамі.
У 1822 годзе Бразілія атрымала незалежнасць, і Кінта-да-Боа-Віста стала валоданнем мясцовай імператарскай сям'і. Пасля ўсталявання рэспублікі комплекс стаў дзяржаўнай уласнасцю.
У палацы Сан-Крыставан, названым у гонар святога Хрыстафора, у якім нарадзіліся дзеці Педру II, размешчаны Нацыянальны музей.
У цяперашні час Кінта-да-Боа-Віста з'яўляецца вядомай славутасцю Рыа-ды-Жанэйра, якая карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў.
Спіс вуліц Ельска
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Ельск
Суматар
Сума́тар — камбінацыйная схема, якая выкарыстоўваецца для знаходжання сумы дыскрэтных лікаў. Выкарыстоўваецца ва ўсіх існуючых лічбавых прыладах у якасці асноўнага будаўнічага элемента вылічальных блокаў.
Вывад схемы
Для пабудовы адвольнага n-бітнага суматара пабудуем асноўны функцыянальны блок з трыма ўваходамі (a, b, c) і двума выхадамі (s, r). Уваход a гэта біт першага ліку, b — другога, c — перанос, спалучаны з выхадам r папярэдняга блоку, або 0 калі няма папярэдняга. Выхад s гэта вынік сумы, r — 1 калі патрабуецца перанос у наступны разрад.
Пабудуем табліцу ўсіх магчымых камбінацый для выхада s: Запішам ДНФ:
Пабудуем табліцу ўсіх магчымых камбінацый для выхада r: Запішам ДНФ:
Заўважым што b \oplus c ужо падлічана для s і яго значэнне можна выкарыстаць тут. Для падліку толькі r можна скараціць выраз яшчэ больш:
Прыведзеныя выразы для r цалкам эквівалентныя. Апошні выраз прасцей запамінаць без дужак:
Атрыманы камбінацыйны элемент можна злучаць у ланцуг паслядоўна, але тады пры павелічэнні разраднасці будзе павялічвацца неабходная для праходжання сігналу затрымка. Гэтая праблема вырашаецца з дапамогай паралельнага злучэння схемай з паскораным пераносам.
Васіль Васілевіч Верашчагін
Васіль Васілевіч Верашчагін (, Чарапавец —, Порт-Артур, Кітай) — рускі жывапісец-баталіст.
Біяграфія
Вучыўся ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў (1860—1863), у майстэрні Ж. Л. Жэрома ў Парыжы (1864—1865). Вандраваў па Расіі, Заходняй Еўропе, Сірыі, Палесціне, Індыі, Японіі, ЗША і інш. Удзельнічаў у заваяванні Сярэдняй Азіі (1867—1868), руска-турэцкай (1877—1878) і руска-японскай (1904—1905) войнах. Быў блізкі да перасоўнікаў.
Загінуў у Порт-Артуры пры выбуху на браняносцы «Петрапаўлаўск» 13 красавіка 1904 года.
Працы
У тэматычных серыях карцін «Туркестанская» (1871—1874), «Балканская» (1877—1878 і 1880), на тэму вайны 1812 (1887—1904) і іншых паказаў жорсткія будні вайны («Пасля няўдачы. (Пераможаныя)», 1868), цяжар і героіку ратнай працы (трыптых «На Шыпцы ўсё спакойна!», 1878—1879), мужнасць і маральную сілу народа-змагара («Не чапай, дай падысці!», 1887—1895). У яго творах рамантычнае ўвасабленне ваенных сутыкненняў саступіла месца філасофскім разважанням пра вайну («Апафеоз вайны», «Нападаюць знянацку», 1871), выкрыццю рэлігійнага фанатызму («Трыумфуюць», 1872), каланіялізму («Задушэнне індыйскага паўстання англічанамі», 1884).
Па ўласных замалёўках і натурных эцюдах стварыў адметны жанр дакументальна-этнаграфічнага жывапісу, дзе спалучыў дакументальную дакладнасць адлюстравання з дасканала распрацаванай кампазіцыяй, выразным малюнкам, каларыстычным рашэннем («У гарах Алатау», 1869—1870, «Дзверы Цімура (Тамерлана)», 1872—1873, «Маўзалей Тадж-Махал у Агры», 1874—1878, і іншыя).
Памяць
У 1954 годзе вуліца ў Фрунзенскім раёне горада Мінска атрымала імя Васіля Васілевіча Верашчагіна.
Рыўгэ (воласць)
Рыўгэ (Rõuge) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Вырумаа. Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Рыўгэ.
Плошча воласці — 263,7 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 2284 чалавекі.
Агуркі (вёска)
Агуркі — былая вёска за 1 км на поўдзень ад в. Бяляны. Знаходзілася ў Асвейскім раёне Полацкай вобласці Беларускай ССР. Уваходзіла ў склад Асвейскага сельсавета.
Гісторыя
Перад вайной у вёсцы пражывала 64 чалавекі.
Спалена разам з 36 жыхарамі ў сакавіку 1943 года, падчас антыпартызанскай аперацыі «Зімовае чараўніцтва».
У 1982 годзе на месцы вёскі ўстаноўлены мемарыяльны знак.
NGC 4485
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Надзін Гордымер
Надзін Гордымер (Nadine Gordimer,, Спрынгс, правінцыя Гаўтэнг, раней Трансвааль — , Яганэсбург, ПАР) — паўднёваафрыканская англамоўная пісьменніца, паэтэса. Аўтарка апавяданняў і раманаў антырасісцкай накіраванасці. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1991), «якая сваім пышным эпасам прынесла велізарную карысць чалавецтву».
Біяграфія
Нарадзілася ў пасёлку Спрынгс недалёка ад Яганэсбурга. Яе бацькамі былі яўрэі, якія эмігравалі ў Паўднёва-Афрыканскую Рэспубліку. Пісьменніцкую кар’еру пачала ва ўзросце дзевяці гадоў, а яе першае апавяданне «Заўтра прыходзь зноў» (Come Again Tomorrow) было надрукавана, калі Надзін споўнілася 15 гадоў.
Сусветную вядомасць Н. Гордымер атрымала за свой раман «Народ Джулая», які выйшаў у свет у 1981 годзе. Аснову большасці сюжэтаў твораў пісьменніцы складала тэма разбуральнага ўплыву апартэіду на ўзаемаадносіны паміж цемнаскурым насельніцтвам краіны і белым насельніцтвам ПАР.
Луі Маль
Біяграфія
Нарадзіўся ў Францыі ў мястэчку Thumeries (дэпартамент Нор) у заможнай сям’і, пяты з сямі дзяцей. Вывучаў спачатку паліталогію, затым кінематаграфію. Як кінематаграфіст практыкаваўся ў Жак-Іва Кусто — прыняў удзел у двухгадовай экспедыцыі Кусто на караблі «Каліпса», дзе набыў практычныя кінематаграфічныя навыкі. Вынікам стаў фільм «У свеце бязмоўя» (1956), зняты сумесна з Кусто. Фільм атрымаў высокія ўзнагароды — «Оскара» і «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестывалю. Луі Малю было ўсяго 24 гады. У тым жа 1956 годзе, Маль працаваў асістэнтам ў Рабера Брэсона.
Першым самастойным фільмам Маля як рэжысёра быў «Ліфт на эшафот» (1958). Наступны фільм — «Палюбоўнікі» (1958), з Жаннай Маро у галоўнай ролі — справакаваў хвалю спрэчак з-за сэксуальнага кантэксту і табуяваных тэм. Некаторыя наступныя фільмы Маля таксама закранаюць тэмы-табу: у фільме «Блукаючы агеньчык» (1963) галоўны герой схільны да суіцыду, у фільме «Загана сэрца» (1971) здараецца інцэст паміж маці і сынам, а фільм «Лакомб Люсьен» апавядае аб супрацоўніцтве французаў з фашысцкай Германіяй падчас Другой сусветнай вайны.
У 1970-х Маль жыў і працаваў паралельна ў Францыі і ЗША (у Галівудзе). Апошні фільм рэжысёра — «Ваня на 42-й вуліцы» (1994) — заснаваны на п’есе Чэхава «Дзядзя Ваня». Сярод акцёраў і асістэнтаў, з якімі працаваў Луі Маль: Брыжыт Бардо, Жанна Маро, Сьюзан Сарандон, Фолькер Шлёндорф, Марчэла Мастраяні. Луі Маль памёр ад лімфомы у сваім доме ў Лос-Анжэлесе ва ўзросце 63 гадоў.
З 1980 года і да сваёй смерці Луі Маль знаходзіўся ў шлюбе з амерыканскай актрысай Кэндзіс Берген.
Беджа
Беджа:
Рабер Брэсон
Рабер Брэсон (Robert Bresson, 25 верасня 1901, Брамон-Ламот, Авернь — 18 снежня 1999, Дру-сюр-Друэт, Эр і Луар) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.
Польскі адкрыты ўніверсітэт імя Тадэвуша Касцюшкі ў Брэсце
Польскі адкрыты ўніверсітэт імя Тадэвуша Касцюшкі ў Брэсце (польск.) ''Polski Uniwersytet Otwarty im. Tadeusza Kościuszki w Brześciu'') – недзяржаўная навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў 1990-я годы ў Брэсце. Ставіла сабе на мэце павышэнне ведаў наконт польскай гісторыі і культуры. Накіравана была на жыхароў Брэста і Брэсцкай вобласці.
Абставіны стварэння
У другой палове 1980-х гадоў у СССР адбыліся палітычныя і гаспадарчыя змены, якія называюцца перабудовай. У іх выніку адбылася між іншым лібералізацыя ў галіне асветы нацыянальных меншасцей. У Беларускай ССР, у якой жыла значная польская нацыянальная меншасць, пачалі з'яўляцца ініцыятывы і ўстановы, мэтай якіх была адбудоба і развіццё польскай і польскамоўнай асветы. Працэс працягваўся пасля абвяшчэння незалежнасці Рэспублікі Беларусь. На пачатку 90. гадоў адным са створаных у гэтай галіне праектаў былі так званыя народныя ўніверсітэты. Іх задачай было, дапаўняючы дзяржаўную сістэму асветы, забяспечваць дарослым і моладзі ў пазашкольным узросце магчымасць здабывання ведаў па тэме польскай гісторыі, літаратуры і культуры, а таксама дапаўненне базавай адукацыі. Іх мэтай было таксама ўмацаванне нацыянальнай свядомасці палякаў — жыхароў Беларусі. Установы такога тыпу былі створаныя ў Баранавічах, Брэсце і Мінску. Яны не выдавалі афіцыйна прызнаных дыпломаў аб іх сканьчэнні.
Характарыстыка
У 1999 годзе пасаду рэктара Польскага адкрытага ўніверсітэта імя Тадэвуша Касцюшкі ў Брэсце займала дацэнт Алена Ківако, якая была таксама арганізатарам навучання польскай мовы ў Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя Алаксандра Пушкіна. Праграма лекцыі на 1999 год для жыхароў Брэста і Брэсцкай вобласці ўключала ў сябе тэмы: грамадска-палітычная дзейнасць Адама Міцкевіча для незалежнасці Айчыны, Фрыдэрык Шопен (1810—1849) — самы знакаміты польскі кампазітар, міжнародная сітуацыя Польшчы ў перададні другай сусветнай вайны (60 гадавіна абарончай вайны), грамадска-палітычная і экаманічная сітуацыя III Рэчы Паспалітай. Універсітэт планаваў каксама сесію, прысвечаную Канстытуцыі 3 Мая — Для выратавання нашай Айчыны і яе межаў, а таксама сесію, прысвечаную 81 гадавіне аднаўлення незалежнасці Польшчы.
Дэмня (Мыкалаіўскі раён)
Дэмня (Де́мня) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Конга (мова)
Ко́нга (саманазва: Kikongo) — мова, распаўсюджаная на захадзе Цэнтральнай Афрыкі, пераважна ў Рэспубліцы Конга, Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга і Анголе. Належыць да моўнай групы банту.
Родная мова народа конга. У 2012 г. мова конга стала ўжывалася 6,5 млн носьбітаў, яшчэ 2 млн носьбітаў ёй карысталіся як другой мовай.
Гісторыя
Мова конга сфарміравалася ў дзяржаве Каралеўства Конга. У XVI ст. партугальскія місіянеры пераклалі на яе катэхізіс. У 1645 г. была складзена першая граматыка. У 1648 г. надрукаваны слоўнік. Поўны пераклад Бібліі з'явіўся ў 1905 г.
Схема з паскораным пераносам
Схема з паскораным пераносам выкарыстоўваецца для пабудовы хуткіх суматараў шляхам паралельнага злучэння некалькіх функцыянальных блокаў у адзін.
Вывад формулы
Запішам выраз для выхада r функцыянальнага блоку суматара:
Вынесем за дужкі c:
Спалучым блокі паслядоўна:
Каб было зручней увядзем ; :
Выпішам першыя 3 блокі:
Выразім c_2 і c_3 падстаўляючы паслядоўна c_1 у c_2, затым c_2 у c_3:
Такім чынам мы атрымалі паралельную схему пераносу для суматара ў агульным выглядзе. Яе разумна выкарыстоўваць у тых схемах, дзе магчыма правесці шмат праваднікоў, інакш паслядоўнае злучэнне будзе лепшым выбарам.
Забярэззе
Забярэззе — тапонім.
Сымерпалу (воласць)
Сымерпалу (Sõmerpalu) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Вырумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 181,6 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала ўсяго 1914 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Сымерпалу.
Цукар
Цу́кар — крышталічны харчовы прадукт салодкага смаку. Мае ў сабе цукрозы 99,75 — 99,9 %, мінеральных элементаў 0,03 %. Энергетычная каштоўнасць 100 г каля 400 ккал. Атрымліваюць з цукраносных культур, у Беларусі пераважна з цукровых буракоў (маюць 17 — 20 % цукрозы).
Выраб
Вырабляюць цукар-пясок, цукар-рафінад (прасаваны, літы, рафінаваны пясок), цукровую пудру. Выкарыстоўваюць як самастойны харчовы прадукт, сыравіну ў кандытарскай, хлебапякарнай, кансервавай, вінаробнай і іншых вытворчасцях. На цукровых заводах цукровыя буракі мыюць, рэжуць на дробную стружку, з якой гарачай вадой выдаляюць цукрозу. Атрыманы дыфузны сок апрацоўваюць нягашанай вапнай (дэфекацыя) і вуглякіслым газам (сатурацыя), фільтруюць, абясколерваюць сярністым газам (сульфітацыя), выпарваюць. Утвораны утфель (цукровы сіроп, сумесь крышталікаў цукрозы і міжкрыштальнага сіропу) цэнтрыфугуюць, прамываюць, высушваюць і атрымліваюць цукар-пясок, з якога шляхам ачышчэння (рафінацыі) вырабляюць цукар-рафінад.
Гісторыя
Цукровы трыснёг паходзіць з Бенгаліі, адкуль праз Іран трапіў на Блізкі Усход. Каля X стагоддзя яго пачалі вырошчваць у Егіпце, Візантыйскай імперыі. Заходняя Еўропа пазнаёмілася з цукрам пад час крыжовых паходаў XI — XII ст., але доўгі час яго асноўным вытворцам заставалася Асманская імперыя. Еўрапейцы пачалі інтэсіўна вырошчваць цукар у амерыканскіх калоніях з сярэдзіны XVI ст., але яшчэ вельмі доўга ён заставаўся прадметам раскошы, пра што сведчыць польская прымаўка: «Кароль — вялікі пан, а цукру лыжкамі ня есць». Станіславу Панятоўскаму, які праязджаў праз Кобрын у 1784 годзе, мясцовы яўрэйскі кагал паднёс у падарунак вялікую «галаву» цукру. Кошт 1 кг цукру ў Магілёве у 1697 годзе складаў каля 120 асмакаў, або эквівалент 8 — 10 дзённага заробку некваліфікаванага працаўніка, або 4 — 5 дзённага кваліфікаванага. У Беларусі XVII — XVIII ст. найбольш пашыранымі гатункамі былі «мелaса» — дрэнна ачышчаны карычневы цукар, лепшай ачысткі дробны «канар» з Канарскіх астравоў (самы дарагі) і «кандысброт» з Асманскай імперыі (ад г. Канды на в. Крыт) — грубакрышталізаваны, г.зв. «лядовы» (накшталт ледзянцоў). Нават большасць шляхты ўжывала цукар адносна рэдка, трактуючы яго як аптэкарскі тавар (гл. Аптэчка прыемная). Значная частка цукру ішла на выраб канфітураў. Пад час магнацкіх баляванняў цукар выкарыстоўваўся ў дэкаратыўных дэсертах (Драганты).
Вытворчасць цукру з буракоў распрацаваная прускімі хімікамі А.Марграфам і Фр. Ахардам у др. палове XVIII ст.. У 1801 годзе пабудаваная першая доследна-прамысловая цукраварня ў Прусіі, праз год — у Расійскай імперыі, і затым імкліва па ўсёй Еўропе, якая пад час напалеонаўскіх войн зазнала дэфіцыт трысняговага цукру. Першая цукраварня ў Беларусі пушчана ў 1830 годзе ў Моладаве (Іванаўскі раён). Да пачатку 1860-х гадоў у Беларусі, галоўным чынам на поўдні, дзейнічала 33 цукраварні, найбуйнейшая ў Парэччы (Пінскі раён) і ў Беліцы пад Гомелем. У другой паловы XIX ст. яны не вытрымалі канкурэнцыі з танным украінскім цукрам, і да Першай сусветнай вайны ніводнай з іх не засталося, аднак сам цукар зрабіўся артыкулам першай патрэбы шырокіх пластоў насельніцтва, найперш у гарадах. Новая цукровая прамысловасць у Беларусі створаная толькі пасля Другой сусветнай вайны. У сучаснай Беларусі дзейнічаюць 4 цукровыя заводы — ў Гарадзеі, Жабінцы, Скідалі і Слуцку.
NGC 4486A
NGC 4486A (іншыя абазначэнні — UGC 7658, MCG 2-32-110, ZWG 70.141, ARAK 372, VCC 1327, PGC 41377) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
3-я армія (Расійская імперыя)
3-я палявая армія прымала ўдзел у Галіцыйскай бітве, Карпацкай аперацыі, у ліквідацыі наступстваў Горліцкага прарыву ў складзе Паўднёва-Заходняга фронту.
Гісторыя
Палявое ўпраўленне (штаб 3 А) утворана ў ліпені 1914 года пры штабе Кіеўскай ваеннай акругі. Пазней Трэцяя армія была размешчана ў Дубне. Яна складалася з упраўлення, чатырох армейскіх карпусоў і трох кавалерыйскіх дывізій, пазней у склад арміі ўвайшоў 3-і кавалерыйскі корпус (не надоўга). 20 жніўня 1914 года 3-я руская армія ўступіла на тэрыторыю Аўстра-Венгрыі.
Далей штаб кватараваў у Пяняках, будынак, у якім ён быў размешчаны, пасля іх ад’езду ў Золачаў, быў падпалены невядомымі людзьмі. У Золачаве штаб арміі быў размешчаны ў трохпавярховым каменным будынку, у якім раней быў банк.
3 верасня 1914 года 3-я руская армія ўзяла Лемберг (Львоў).
2 мая 1915 года немцы пачалі магутнае наступленне паміж Горліцэй і Тарнавым, якое суправаджалася моцнай артылерыйскай падтрымкай. Галоўны ўдар немцаў прыйшоўся па 3-й рускай арміі, якая панесла паражэнне з-за недахопу артылерыйскіх снарадаў і дрэннага інжынернага абсталявання акопаў.
10 мая 1915 года пасля страты каля 200 тысяч чалавек і 140 гармат 3-я армія атрымала дазвол адступіць да ракі Сан.
Склад
У розныя перыяды вайны ў склад арміі ўваходзілі розныя фарміраванні: