cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прыродазнаўчыя навукі
Прыродазнаўчыя навукі, прыродазна́ўства — комплекс навук аб прыродзе. Вывучаецца сутнасць з'яваў прыроды, найбольш агульныя законы яе развіцця, спосабы выкарыстання атрыманых ведаў у практычнай дзенйцасці.
У комплекс прыродазнаўчых навук уваходзяць навукі пра агульныя ўласцівасці і будову матэрыяльнага свету (фізіка, хімія), жывую прыроду (біялогія), касмічныя аб'екты (астраномія), геалогія, геафізіка, цыкл геаграфічных навук і інш.
У самастойны комплекс сістэматычных даследаванняў прыродазнаўства вылучылася ў 2-й пал. 15 ст.
'''Гл. таксама:''' Класіфікацыя навук.
Пчолка
Пчо́лка — рака ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі і ў Польшчы, правы прыток ракі Нараў (басейн Заходняга Буга).
Мантана
Мантана (Montana ) — штат на паўночным захадзе ЗША, мяжуе з Канадай, 41-ы штат, які далучыўся да саюза. Уваходзіць у групу Горных штатаў. Сталіца — Хелена, найбуйнейшы горад — Білінгс. Насельніцтва — 967 440 чалавек (44-е месца ў ЗША, дадзеныя 2008 г.). Афіцыйная мянушка — «Штат скарбаў». Найбуйнейшыя гарады: Білінгс, Грэйт-Фолс, Мізула, Анаконда. Рэльеф гарысты. Заходнюю частку штата займаюць хрыбты Скалістых гор (гара Граніт-Пік, 3901 м), усходнюю — плато Прэрый. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −4 °C да −13 °C, ліпеня 21-24 °C. Ападкаў 350—400 мм за год. Галоўныя рэкі: Місуры і яе прытокі Елаўстан, Джэферсан. Возера Флатхед. Каля 60 % пад лесам. Нацыянальныя паркі Глейшэр, Елаўстонскі нацыянальны парк (частка).
Сяргач
Горад размешчаны на рацэ П’яна, за 125 км на паўднёвы ўсход ад Ніжняга Ноўгарада, чыгуначная станцыя на лініі Арзамас — Канаш.
Электрамеханічны завод, прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, харчовай прамысловасці і інш.
Bakuman
Bakuman (バクマン.) — манга ад стваральнікаў «Сшытка смерці» Цугумі Обы і Такэсі Абаты. Першы выпуск Bakuman быў апублікаваны ў часопісе «Weekly Shonen Jump» 11 жніўня 2008. З 2 кастрычніка 2010 г. па 30 сакавіка 2013 г. выйшлі тры сезоны анімэ-адаптацыі сюжэту. У красавіку 2012 года манга была афіцыйна завершана.
NGC 5549
NGC 5549 (іншыя абазначэнні — UGC 9156, MCG 1-36-36, ZWG 47.1, PGC 51118) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Беспілотныя верталёты (канструктарскае бюро)
Канструктарскае бюро «Беспілотныя верталёты» (раней «Індэла») — прыватная беларуская кампанія. Спецыялізуецца на беспілотных лятальных апаратах.
За час свайго існавання канструктарскае бюро стала адным з лідараў беспілотнай індустрыі. На 2022 год яно заставалася адзіным прадпрыемствам на постсавецкай прасторы з уласнай распрацоўкай і серыйнай вытворчасцю верталётных дронаў.
Гісторыя
У 1996 годзе 26-гадовы інжынэр Уладзімір Чудакоў заснаваў Канструктарскае бюро «Індэла» (Independent Development Laboratory — Лабараторыя незалежнай распрацоўкі). У 1999 годзе КБ «Індэла» распрацавала сваю бартавую апаратуру і наземную станцыю кіравання беспілотнікам для Сухапутных войск і ВПС Беларусі.
У 2002 годзе створаны беспілотны верталёт «Індэла Вінтакрыл», які на авіясалоне «Макс-2005» у Жукоўскім (Маскоўская вобласць) атрымаў назву «Штыль». У 2003—2005 гадах КБ «Індэла» сумесна з маскоўскім ЗАТ «Карпарацыя радыёэлектронных і інфармацыйных тэхналогій» («КРІТ») распрацоўвала і вырабляла прылады кантролю радыёлякацыйнага суправаджэньня і лічбавага кіравання станцыяй абароны. Да 2007 года прадпрыемства стварыла 4 беспілотныя верталёты: лабараторныя «Рэвалюцыя» і «Легіён», здымачныя «Індэла ФільмКам» і «ХайСкай». За 2007—2010 гады распрацавана 8 беспілотных самалётаў: лабараторны «Пацёмкін», паветраныя мішэні «Індэла Страла» (хуткасць 350 км/гадз), «Беркут» (400 км/гадз) і «Буравеснік» (600 км/гадз), разведвальныя «Індэла 6» (1,5 гадзіны палёта), «Індэла 6М» (10 гадзінаў), «Індэла 9» (электрарухавік, 1,5 гадзіны) і «Індэла 9М» (15 гадзінаў). У 2010—2012 створаны беспілотны самалёт «Грыф-1» з часам палёту да 8 гадзінаў і 3 беспілотныя верталёты: здымачны «Індэла Ай Скай», авіяхімічны «Індэла Кантры» і выпрабавальны «Індэла Скай Лэб». На 2013 год КБ выпускала звыш за 10 відаў беспілотнікаў, у тым ліку верталёты разведкі і паветраныя мішэні, і з’яўлялася найбольшым іх вытворцам у Беларусі. У верасні 2013 году КБ «Індэла» прадставіла на беларуска-расійскім вучэнні «Захад-2013» свой беспілотны верталёт «Індэла Інскай». У 2014 годзе беспілотнік запусцілі ў сэрыйную вытворчасць. У лістападзе 2015 году вытворца беспілотнікаў «Адком Сістэмы» з Абу-Дабі (ААЭ) набыў КБ «Індэла». На парадзе 3 ліпеня 2017 года паказалі беспілотнік «Індэла Скай Бур», які меў далёкасць стральбы да 1700 мэтраў. 21 лютага 2018 году Гаспадарчы суд Мінску распачаў справу аб банкруцтве КБ «Індэла», пасля чаго прадпрыемства ўзнавіла дзейнасьць пад назвай Канструктарскае бюро «Беспілотныя верталёты».
1 ліпеня 2023 года Украіна ўвяла санкцыі супраць канструктарскага бюро.
Ракшыцы
Ра́кшыцы (, Ракшицы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска ў сумесным уладанні Аляксандры Гарайн (6 двароў, 21 жыхар) і Ігнація Падгайскага (5 двароў, 26 жыхароў).
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1940—1954 гадах — цэнтр Ракшыцкага сельсавета. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.
Меданосныя расліны
Медано́сныя раслі́ны, або меданосы — кветкавыя расліны, з якіх у перыяд цвіцення пчолы збіраюць нектар і кветкавы пылок; кармавая база пчалярства. Найбольш каштоўныя меданосныя расліны даюць шмат нектару і пылку, даступных для пчол, маюць вялікую колькасць кветак, доўгі перыяд цвіцення, найбольш пашыраны.
Класіфікацыя
Класіфікуюцца па часе цвіцення — веснавыя, летнія, асеннія), форме росту (дрэвавыя, кустовыя, кусцікавыя, травяністыя;
Большасць меданосных раслін — нектарапылканосы.
Беларусь
На Беларусі меданосныя расліны характарызуюцца разнастайнасцю (каля 600 відаў) і нераўнамерным размеркаваннем. З культурных меданосных раслін найбольш каштоўныя: грэчка, канюшына, сырадэля, баркун, рутвіца, сланечнік, агурок, пладовыя, ягадныя культуры; з лясных і паркавых дрэў і кустоў — ліпа, клён, вярба, крушына, рабіна, бружмель, маліны, каліна, верас; з дзікарослых траў — іван-чай, расходнік, чабор, шалфей, чальчак, дзьмухавец, мята і інш.
Меляуз
Меляу́з (Мелеуз, Мәләүез) — горад (з 1958) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Меляузаўскага раёна Башкартастана. Насельніцтва 62,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 18 стагоддзі.
Горад размешчаны пры ўпадзенні ракі Меляуз у раку Белая (прыток Камы), за 225 км ад Уфы.
Заводы мінеральных угнаенняў, жалезабетонных канструкцый, будматэрыялаў, дрэваапрацоўчы камбінат, цукровы завод, малочна-кансервавы камбінат.
Сучанка
Суча́нка — рака ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Чарніца (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 6,4 км. Пачынаецца за 2,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Юрава, вусце каля вёскі Залужжа. Рэчышча каналізаванае.
Лерычы
Лерычы (Lerici) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 10667 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 673 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 19032, 19036, 19030. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna di Maralunga.
Каплыстіўка
Каплыстіўка (Каплистівка) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Сэйнэнскі павет
Сэйнэ́нскі паве́т (Powiat sejneński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Сэйны. Займае плошчу 856,07 км². Насельніцтва павета складае 20 531 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).
Сан-Хуан (прыток Каларада)
Сан-Хуан (San Juan River) — рака ў паўднёва-заходняй частцы ЗША, прыток Каларада. Працягласць складае каля 616 км. Плошча басейна ракі — 64 000 км², уключае тэрыторыю паўднёвага захаду штата Каларада, паўночнага захаду Нью-Мексіка, паўднёвага ўсходу Юты і невялікую тэрыторыю на паўночным усходзе Арызоны.
Бярэ пачатак на поўдні штата Каларада, у Скалістых гарах, у раёне горнага хрыбта Сан-Хуан, плыве першапачаткова ў паўднёва-заходнім кірунку да мяжы са штатам Нью-Мексіка. Далей цячэ пераважна ў заходнім і паўночна-заходнім напрамках. Упадае ў Каларада на тэрыторыі штата Юта. Найбуйнейшыя прытокі: Анімас, Лос-Пін'ёс, П'едра, Ла-Плата, Наваха і Манкас.
Керкіра
Керкіра (Κέρκυρα), таксама Корфу (Corfù) — грэчаскі востраў, самы паўночны і другі па плошчы (593 км²) сярод Іанічных астравоў. Насельніцтва 111081 жыхароў (паводле перапісу 2001 года). Керкіра цягнецца паралельна ўзбярэжжа мацерыка на 65 км. Паўночная частка вострава знаходзіцца ля ўзбярэжжа Саранды, Албанія, ад якога аддзелены пралівам шырынёй ад 3 да 23 км, а паўднёвая частка вострава размешчана насупраць узбярэжжа Тэспротыі, Грэцыя. Паўночная, больш шырокая частка, гарыстая (крэйдавая і юрская сістэмы), вышэйшая кропка 917 м (гара Пантакратар), паўднёвая частка ўяўляе вузкую, невысокую, пагорыстую паласу (трацічныя адклады).
Аламбік
Аламбік (Alambic) - медны перагонны куб асаблівай канструкцыі, прызначаны для дыстыляцыі спірту. Канструктыўна складаецца з кандэнсатара, шлема, трубы для адводу пары і непасрэдна перагоннага куба. У Еўропу прыйшоў з Егіпта, дзе з дапамогай аламбікаў пераганялі ваду і разнастайныя смолы з мэтай атрымання гаючых і касметычных алеяў. Перагонка віна з дапамогай медных перагонных кубоў вядомая з III ст. да н. э., калі нехта Мапэ Клавікул вырашыў выкарыстаць закіслы сапсаваны вінаград для вырабу фарбы.
Пры гэтым арабы выкарыстоўвалі вертыкальную разнавіднасць аламбіка - алькінар, у якім ахаладжальнік, як правіла, размяшчаецца зверху. Такі варыянт аламбіка мае ў сваёй канструкцыі сіта з медзі, а таксама спецыяльную прамежкавую ёмістасць, якая размешчана паміж шлемам і кубам. Для вырабу эфірных алеяў алькінар з'яўляецца больш прыдатным варыянтам дзякуючы наяўнасці ёмістасці для сыравіны.
З развіццём у XV ст. алхіміі, у якой даволі часта выкарыстоўвалася дыстыляцыя, аламбікі атрымалі больш шырокае распаўсюджванне ў Еўропе. Пазней дзякуючы аламбікам імкліва стала развівацца парфумерная справа. Да канца XVI ст. з-за перавытворчасці віны становяцца горшымі па якасці і ўтрыманні алкаголю, што робіць немагчымым іх працяглую транспарціроўку морам у краіны Паўночнай Еўропы. Для вырашэння гэтай праблемы галандцы пачынаюць устаноўку сваіх перагонных прылад і спрабуюць дыстыляваць мясцовыя віны ў brandwijn, або «спечанае віно», - аналаг будучага брэндзі. Да пачатку XVII ст. ў гаспадарках Тоне-Шаранта галандскі аламбік быў удасканалены французамі, якія пачалі эксперыментаваць з двайной перагонкай віна. Для гэтай мэты ўжываўся асаблівы аламбік, распрацаваны майстрамі з марскога порта Тоне-Шарант. Такім чынам з'явіўся новы прадукт - вінны дыстылят, які пры перавозцы морам ужо не змяняе свае якасці. Пазней развіццё тэхналогіі прывяло да з'яўлення каньяку.
Пачынаючы з XVI ст. ва ўсіх развітых еўрапейскіх краінах пачынаюць займацца перагонкай спірту, які ў далейшым ўжываецца ў якасці асновы для самых разнастайных алкагольных напояў, якія маюць розныя смакавыя якасці. У тых зонах Еўропы, дзе вінаград не расце па якіх-небудзь прычынах, у ролі сыравіны выступае кукуруза, збожжа, бульба і нават некаторыя экзатычныя садавіна. У далейшым алкагольная прамысловасць стала імкліва развівацца, а самі самагонныя апараты станавіліся значна больш. У залежнасці ад рэгіёнаў прымянення аламбікі маюць некаторыя тэхналагічныя і знешнія адрозненні.
У XIX ст. апараты атрымалі значныя ўдасканаленні ў тэхнічным плане, за кошт чаго ўдалося павысіць не толькі ўзровень іх прадукцыйнасці, але і крэпасць атрыманага такім чынам спірту.
У першай палове XX ст. шатландзец Роберт Штэйн працуе над канструкцыяй аламбіка, які зможа выконваць пастаянную перагонку.
У цяперашні час перагонныя апараты, выкананыя з высакаякаснай медзі, прымяняюцца ў вытворчасці каньяку і арманьяку. За кошт абсарбавальных уласцівасцяў медзі атрыманы спірт адрозніваецца мяккасцю і адсутнасцю непрыемнага паху, абумоўленага сівушнымі алеямі, а круглявая форма апарата прадухіляе працэс назапашвання вінных завісяў па вуглах ёмістасці.
У некаторых выпадках для вырабу дэталяў аламбікаў, ня датыкальных з сыравінай, можа выкарыстоўвацца нержавеючая сталь. Гэта дазваляе спрасціць тэхналогію вырабу апарата.
Выхад спірту напрамую залежыць ад геаметрычных памераў аламбіка. Па гэтай прычыне на прамысловых прадпрыемныяе кубы, часцей за ўсё маюць шаранцкую канструкцыю.
Атрый
Атрый (атрыум; atrium ад ater - чорны) — цэнтральнае памяшканне антычнага жылога дома з верхнім асвятленнем, звычайна з адтулінай у даху (камплювій), праз якую дажджавая вада трапляла ў размешчаны пад ім невялікі басейн (імплювій). Назва паходзіць ад курадымлівага ачага, які быў там першапачаткова размешчаны.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна)
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці — мураваны каталіцкі храм у горадзе Гродна. Знаходзіцца на вуліцы Рэпіна, 2.
Пружанскі раён
Пружанскі раён — раён у складзе Брэсцкай вобласці. Размешчаны на паўночным захадзе вобласці і мяжуе з Івацэвіцкім, Бярозаўскім, Кобрынскім і Камянецкім раёнамі Брэсцкай вобласці, Слонімскім, Ваўкавыскім, Свіслацкім і Зэльвенскім раёнамі Гродзенскай вобласці і Рэспублікай Польшча. Плошча раёна — 2834 км². Працягласць з захаду на ўсход 100 км, з поўначы на поўдзень больш за 40 км.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна)
Капліца
Капліца ўяўляла сабой кубападобную ратонду пад паўсферычным купалам. Інтэр’ер меў круглы план. У галоўным алтары быў змешчаны абраз Маці Божай у пазалочанай раме, па баках знаходзіліся абразы святога Пятра (злева) і святога Паўла. Над уваходам былі зроблены хоры на 4-х слупах.
Пружанскі раён
Гісторыя
Раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — горад Пружаны. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 18 сельсаветаў: Бакунскі, Гарадзечненскі, Дабучынскі, Красненскі, Лінёўскі, Лукамірскі, Малецкі, Падкрайчаўскі, Параслянскі, Пружанскі, Руднікаўскі, Скорцаўскі, Смаляніцкі, Смалянскі, Ткачоўскі, Хараўскі, Чахецкі, Шаняўскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Дабучанскі, Лукамірскі, Ткачоўскі і Чахецкі сельсаветы, Пружанскі сельсавет перайменаваны ў Слонімцаўскі. 17 снежня 1956 года да раёна далучана гарадскі пасёлак Шарашова, Бакунскі, Бродскі, Крыніцкі, Папялёўскі, Роўбіцкі, Старавольскі, Сухопальскі, Шчэрчаўскі сельсаветы скасаванага Шарашоўскага раёна. 12 жніўня 1957 года Бакунскі сельсавет перайменаваны ў Ткачоўскі, 23 верасня 1959 года скасаваны Скорцаўскі і Смаляніцкі сельсаветы, 14 красавіка 1960 года — Слонімцаўскі і Параслянскі, зноў утвораны Пружанскі сельсавет, Малецкі і Падкрайчаўскі сельсаветы перададзены Бярозаўскаму раёну. 15 студзеня 1962 года скасаваны Бродскі, Красненскі і Руднікаўскі сельсаветы, утвораны Мокраўскі сельсавет. 11 чэрвеня 1962 года скасаваны Папялёўскі сельсавет. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Ружаны, Варанілавіцкі, Зіновіцкі, Калазубскі, Кулянскі, Лыскаўскі, Магілявецкі, Ружанскі сельсаветы скасаванага Ружанскага раёна. 18 чэрвеня 1963 года скасаваны Калазубскі і Магілявецкі сельсаветы, Зіновіцкі сельсавет перайменаваны ў Зеляневіцкі. 12 ліпеня 1963 года Кулянскі сельсавет перайменаваны ў Вольскі, 16 красавіка 1973 года — Ружанскі ў Паўлаўскі, Вольскі ў Ружанскі, Бакунскі ў Велікасельскі, 5 жніўня 1974 года — Ткачоўскі ў Бакунскі. 5 сакавіка 1981 года Шчэрчаўскі сельсавет перайменаваны ў Шчарчоўскі. 24 верасня 1998 года ўтвораны Навазасімавіцкі сельсавет. 26 лютага 2002 года скасаваны Крыніцкі, Паўлаўскі і Смалянскі сельсаветы, 25 лістапада 2004 года — Гарадзечненскі сельсавет, 18 лістапада 2005 года — Бакунскі сельсавет, 7 верасня 2006 года — Лыскаўскі і Роўбіцкі сельсаветы, 1 снежня 2009 года — Варанілавіцкі, Ружанскі і Старавольскі сельсаветы. 29 мая 2015 года Ружанскі і Шарашоўскі пассаветы рэарганізаваны ў Ружанскі і Шарашэўскі сельсаветы адпаведна.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна)
Капліца
Пры савецкай уладзе капліца была закрыта і разрабавана. У сярэдзіне 1990-х гадоў гродзенскія айцы францысканцы пачалі аднаўляць капліцу. У адноўленай капліцы пачалі адпраўляць святую імшу, аднак у хуткім часе тут з’явіўся грыбок і службы перанеслі у часовую капліцу.
Пружанскі раён
Геаграфія
Тэрыторыя 2800 км² (4-е месца сярод раёнаў), у тым ліку на сельгасугоддзі даводзіцца 1316 км². Асноўныя рэкі — Ясельда, Мухавец, Зэльвянка, Ружанка, Нараўка. Азёры: Боган, Выжар, Чыстае. Вадасховішчы: Паперня, Пружанскае, Рудніцкае і іншыя. На тэрыторыі Белавежскай пушчы знаходзіцца балота Дзікі Нікар.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна)
Касцёл
Увосень 1997 года ў якасці часовай капліцы было рэканструявана былое сховішча будаўнічых матэрыялаў побач з капліцай.
Пружанскі раён
Геаграфія
У Пружанскім раёне знаходзіцца частка нацыянальнага парку «Белавежская пушча», тут жа размешчаны заказнікі рэспубліканскага значэння — «Міхалінска-Беразоўскі», «Ружанская пушча», «Буслаўка», «Дзікае», а таксама заказнікі мясцовага значэння — «Выдраўка» і «Зэльвянка».
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна)
Касцёл
10 студзеня 1998 года гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч уласным дэкрэтам заснаваў новую парафію. Парафія хутка расла і ў пачатку ХХI стагоддзя востра стала пытанне аб будаўніцтве касцёла. Доўгі час мясцовыя ўлады не давалі дазволу, і пасля пратэстнай акцыі, якая доўжылася з 1 па 6 снежня 2006 года, быў атрыманы ліст аб дазволе на будаўніцтва касцёла.
На 2019 год касцёл цалкам збудаваны і вядуцца ўнутраныя працы.
Яўстах Севярын Сапега
Яўстах Севярын Сапега (7 жніўня 1916 года,, Лідскі павет — 2 сакавіка 2004, Найробі, Кенія) — прафесійны паляўнічы, паручнік кавалерыі Польскага Войска, гісторык роду Сапегаў.
Біяграфія
Быў братам, і.
Скончыў сярэднюю школу ў Пшчыне, дзе быў выхаванцам праф. Вацлава Іваноўскага. 19 верасня 1934 года паступіў у школу падафіцэраў рэзерву кавалерыі ў Грудзёндзе (Польшча). Навучанне скончыў 15 ліпеня 1935 года і атрымаў званне ўзводнага падхарунжага, быў накіраваны ў 2-і Полк грахоўскіх уланаў у Сувалках. Паступіў у Вышэйшую гандлёвую школу ў Антверпене, адкуль перайшоў у 1938 годзе ў Вышэйшую каланіяльную школу там жа.
У званні падпаручніка кавалерыі прыняў удзел у вераснёўскай кампаніі 1939 года ў складзе Сувалкаўскай брыгады кавалерыі. Быў узнагароджаны Крыжом Валечных. З 1939 па 1945 год знаходзіўся ў лагеры ваеннапалонных Oflag II C Woldenberg на тэрыторыи Германіі (цяпер мястэчка Дабегнеў).
У апошнія месяцы вайны разам са сваім братам Львом уцёк ад наступаючай Чырвонай арміі: паколькі абодва былі арыстакратамі і сынамі польскага палітыка, мелі падставы баяцца рэпрэсій. Даехаў да Грабаў, дзе з дапамогай іншых польскіх ваеннапалонных захапіў стайні, дзе ўтрымліваліся таксама коні, скрадзеныя немцамі ў Польшчы. Там жа пазнаёміўся і ажаніўся з Антоніяй Марыяй Сяменскай.
87-гадовы Яўстах Сапега памёр у Найробі, сталіцы Кеніі. Быў пахаваны ў Боцьках у Падляскім ваяводстве.
Сям'я і дзеці
24 лістапада 1945 года ажаніўся з (25 верасня 1922 — ), дачкой Стэфана Сяменскага і Ядвігі Гарадзінскай. Іх дзеці:
14 лютага 2003 года ў Найробі другі раз ажаніўся з Эльжбетай Гняздоўскай (нар. 2 жніўня 1938).
Мака (індзейцы)
Мака (makah; саманазва: qʷi·qʷi·diččaq «людзі высокіх скал») — індзейскі народ, карэнныя жыхары паўночнага захаду амерыканскага штата Вашынгтон. Агульная колькасць (2020 г.) — 2600 чал.
Мака пмаюць агульнае паходжанне з індзейцамі нутка і дытыдач, якія насяляюць суседні канадскі востраў Ванкувер. Археалагічныя даследаванні паказваюць, што іх культура лакалізуецца ў штаце Вашынгтон на працягу апошніх 3800 гадоў. Назва мака была дадзена ім суседзямі-салішцамі і значыць «багатыя ежай».
Да прыходу еўрапейцаў асноўнымі заняткамі мака былі рыбалоўства, здабыча кітоў і збіральніцтва. Яны насялялі 5 буйных вёсак. Багацце прыродных рэсурсаў дазволіла мака стварыць грамадства, дзе кожны чалавек меў свой сацыяльны ранг. На вяршыні сацыяльнай лесвіцы стаялі гаспадары пашыраных сем'яў, што займалі асобныя вялікія хаціны. Дарослыя мака маглі выбіраць, жыць сярод сваякоў бацькі або маці, паколькі ў сем'яў таксама меўся свой сацыяльны ранг. Мака мелі ўяўленне пра асабістае багацце, спецыялізацыю ў рамеснай і ваеннай справе. Вылучаўся пласт рабоў, сярод якіх пераважалі ваеннапалонныя. Вядома, што ў 1834 г. мака ператварылі ў рабоў некалькі японскіх маракоў, выратаваных падчас шторму.
Першы зафіксаваны кантакт з еўрапейцамі адбыўся ў 1788 г., калі землі мака наведала экспедыцыя Дж. Кука. У 1792 г. іспанцы заснавалі тут калонію, але былі вымушаны праз год пакінуць яе з-за канфлікта з тубыльцамі. Тым не меней, мака паспяхова гандлявалі з еўрапейскімі здабытчыкамі футра і кітабоямі.
У 1852 г. мака моцна пацярпелі ад эпідэміі воспы. Гэта вымусіла прадстаўнікоў народа падпісаць у 1855 г. дагавор з ЗША, згодна якому іх тэрыторыі былі вылучаны ў рэзервацыю. У 1862 г. федэральны ўрад адчыніў школу. Першы настаўнік Джэймс Свон склаў навуковае этнаграфічнае апісанне народа. Аднак, як высветлілася пазней археолагамі і антраполагамі, у ім мелася шмат памылак. Мака паспяхова асвоіліся ва ўмовах рынкавай эканомікі. У 1936 г. яны прынялі сваю Канстытуцыю, якая гарантавала ўнутраную аўтаномію. Разам з гэтым, амерыканскія ўлады імкнуліся да асіміляцыі індзейцаў, што прывяло да страты значнага пласта традыцыйнай культуры.
У 1970-я гг. з'явіўся рух мака за адраджэнне культурных традыцый. Яго прыхільнікі першапачаткова арыентаваліся на працу Дж. Свона, што стала прычынай некаторых недарэчнасцей у развіцці мясцовага мастацтва. Важным здабыткам мака стала атрыманне міжнароднага дазволу на здабычу кітоў. У нашы дні большасць мака працягвае жыць у рэзервацыі, дзе падтрымліваюцца традыцыйныя формы гаспадаркі і турызм.
Васіль Паўлавіч Энгельгарт
Васіль Паўлавіч Энгельгарт (, в. Кустовічы, Гродзенская губерня -) — астраном і мецэнат, доктар астраноміі, член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1890).
Біяграфія
Паходзіў са знакамітага шляхецкага роду Энгельгартаў.
Закончыў Пецярбургскае вучылішча правазнаўства. У 1872—1879 гадах пабудаваў каля Дрэздэна (Германія) астранамічную абсерваторыю, якая лічылася адной з лепшых у Еўропе па абсталяванні, прыладах і памерах (будынак знішчаны ў 1945 годзе падчас бамбардзіроўкі Дрэздэна амерыканскай авіяцыяй).
Праводзіў сістэматычныя астранамічныя назіранні камет, малых планет і падвоеных зорак, туманнасцяў і зоркавых скопішчаў. Склаў каталог звыш 600 туманнасцяў. Сумесна з астраномам З. І. Дубягам выканаў даследаванні арбіты і руху планеты Дыяны.
Яго працы друкаваліся ў вядучых тагачасных астранамічных часопісах і з вялікаю цікавасцю разглядаліся навуковай грамадскасцю. У 1886—1895 гадах на ўласныя сродкі выдаў матэрыялы сваіх амаль 20-гадовых астранамічных даследаванняў («Назіранні», т. 1-3, 1886, 1890, 1895).
У снежні 1889 года быў удастоены звання «Ганаровы доктар Казанскага ўніверсітэта». Уручэнне дыплома адбылося ў Дрэздэне.
1 снежня 1890 годабыў абраны членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук па разраду матэматычных навук фізіка-матэматычнага аддзялення.
У 1897 годзе ён перадаў Казанскаму ўніверсітэту інструменты, абсталяванне астранамічнай абсерваторыі і навуковую бібліятэку, што дазволіла пабудаваць у 1899 годзе каля Казані новую абсерваторыю. Прымаў актыўны ўдзел у яе будаўніцтве. У 1903 годзе Казанскай абсерваторыі было афіцыйна нададзена імя В. П. Энгельгарта.
Энгельгарт меў выдатныя музычныя здольнасці, быў піяністам і арганістам высокага класу. Ён быў добра знаёмы з М. І. Глінкам, М. А. Балакіравым, А. С. Даргамыжскім, В. В. Стасавым, прымаў удзел у іх хатніх музычных канцэртах. Вядомы як шчыры прыхільнік і прапагандыст музыкі М. І. Глінкі. Ён перадаў у Публічную бібліятэку Пецярбурга сабраную і захаваную ім аўтаграфічную калекцыю твораў кампазітара, у тым ліку партытуру оперы «Іван Сусанін».
Ва ўзросце 70 гадоў захапіўся вайсковай гісторыяй Расійскай імперыі, дасканала вывучыў матэрыялы знакамітага швейцарскага паходу А. В. Суворава, прайшоў па мясцінах, звязаных з імем палкаводца. На ўласныя грошы ўстанавіў помнікі і мемарыяльныя дошкі на шляху паходу праз Альпы. Збіраў калекцыю прыватных рэчаў Суворава, дакументаў. Матэрыялы, якія атрымалі назву «Сувораўскі зборнік», — ядры, зброя, знойдзеныя на месцах баёў, медалі, гравіраваныя партрэты паплечнікаў і ворагаў Суворава, мэбля з месцаў, дзе рабіў прыпынкі палкаводзец, узоры альпійскіх мінералаў, фотаздымкі тых мясцін (13 скрыняў агульнай вагой 955 кг) — былі перададзены ў 1902 годзе В. Энгельгартам у Сувораўскі музей у Пецярбургу (цяпер Дзяржаўны мемарыяльны музей А. В. Суворава) і сталі адной з трох вялікіх калекцый музея.
Памёр 6 мая 1915 года і быў пахаваны ў нямецкім горадзе Дрэздэне на могілках Святой Тройцы (Trinitatisfriedhof).
У 1980—1990 гадах упершыню ў астранамічных колах было ўзнята пытанне пра перапахаванне В. П. Энгельгарта. Цырымоніі перапахавання і закладка каменя пад будучы помнік заснавальнікам Астранамічнай абсерваторыі Казанскага ўніверсітэта В. П. Энгельгарту і Д. І. Дубягі былі прымеркаваны да дня заснавання абсерваторыі і да 210-годдзя Казанскага ўніверсітэта (2014).
У 1970 годзе рашэннем XIV з’езду Міжнароднага астранамічнага саюза імя В. П. Энгельгарта было прысвоена кратару на Луне.
Урэнь
Урэнь (Урень) — горад (з 1973) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Урэнскага раёна Ніжагародскай вобласці. Насельніцтва 12,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1719 годзе.
Горад размешчаны за 190 км на поўнач ад Ніжняга Ноўгарада, на аўтамабільнай і чыгуначнай трасе Ніжні Ноўгарад — Кіраў.
NGC 5550
NGC 5550 (іншыя абазначэнні — UGC 9154, MCG 2-36-65, ZWG 75.3, ZWG 74.162, PGC 51108) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Узброеныя сілы Рэчы Паспалітай
Узброеныя сілы Рэчы Паспалітай былі ўтвораныя ў выніку зліцця армій Польскага каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага, якія аб'ядналіся ў федэрацыю паводле Люблінскай уніі 1569 года. Камандзірамі арміі былі гетманы Рэчы Паспалітай. Найбольш унікальным фарміраваннем арміі ў Рэчы Паспалітай была цяжкая кавалерыя ў выглядзе Крылатых гусараў. Ваенна-марскія сілы Рэчы Паспалітай ніколі не гулялі галоўнай ролі ў ваеннай структуры краіны і спынілі сваё існаванне ў сярэдзіне 17 стагоддзя.
Алі Ларыджані
Алі Ардашыр Амалі Ларыджані (перс. علی اردشیر لاریجانی‎; нарадзіўся ў 1958 у Эн-Неджэфе) — іранскі палітычны дзеяч, спікер Ісламскага кансультатыўнага савета (з 28 мая 2008). Сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі Ірана з 14 жніўня 2005 па 20 кастрычніка 2007. З'яўляўся прадстаўніком Вышэйшага кіраўніка Ірана, аяталы Хаменеі ў Савеце. Адказваў за перамовы па асноўных пытаннях нацыянальнай бяспекі, у тым ліку па ядзернай праграме.
Гарохіў
Гарохаў ці Гарохіў (Горохів) — горад у Валынскай вобласці Украіны. Плошча 11 км². Насельніцтва 9119 чал. (1 студзеня 2012).
Літл-Каларада
Літл-Каларада (Little Colorado River) — рака ў штаце Арызона, ЗША. З'яўляецца асноўнай воднай артэрыяй рэгіёну, вядомага як Каляровая пустыня. Даўжыня ракі — больш за 507 км. Тэрыторыя басейна ракі складае каля 69 000 км² і ахоплівае ўсходнюю частку Арызоны і крайні захад штата Нью-Мексіка. Найбуйнейшы прыток — рака Пуэрка. Расход вады звычайна складае менш за 11 м³/с і моцна змяняецца на працягу года.
Рака бярэ пачатак ад зліцця двух ручаёў у раёне горнага хрыбта Уайт-Маўнтынс, у акрузе Апачы, штат Арызона.
Івіца Васціч
Івіца Васціч (Ivica Vastić; нар., ) — аўстрыйскі футбаліст харвацкага паходжання. Гуляў на пазіцыях паўабаронцы і нападніка. Выступаў за такія каманды, як «Аўстрыя», «Штурм» і ЛАСК, а таксама нацыянальную зборную Аўстрыі.
Крымска-нагайскія набегі на Русь
Набегі крымскіх татараў і нагайцаў на землі Вялікага княства Літоўскага (пасля, Рэчы Паспалітай) і Вялікага княства Маскоўскага (пасля, Рускай дзяржавы) - рэгулярныя напады з мэтай захопу нявольнікаў, якія пачасціліся пасля адасаблення Крымскага ханства, у якім вялікае значэнне набыла набегавая гаспадарка. Захоўваліся з рознай інтэнсіўнасцю да далучэння Крымскага ханства Расійскай імперыяй у канцы XVIII стагоддзя. Набегі былі сур'ёзным фактарам знясілення як людскіх, так і фінансавых рэсурсаў Рэчы Паспалітай і Расіі, і ў значнай ступені перашкаджалі асваенню Дзікага поля, поўнамаштабнае засяленне якога стала магчыма толькі пасля ліквідацыі пагрозы набегаў. Шматвяковыя набегі крымскіх татараў згулялі значную ролю ў станаўленні казацтва. Па падліках заходняга даследчыка Алана Фішэра, колькасць сагнаных ў рабства людзей склала на працягу XIV-XVII стагоддзяў каля трох мільёнаў чалавек.
Прычыны
Асноўнай эканамічнай мэтай набегаў было рабаванне матэрыяльных каштоўнасцяў і, перш за ўсё, здабыча ясыра - жывога тавару, які спраўджваўся ў значнай ступені ў Асманскую імперыю альбо прадаваўся на крымскіх нявольніцкіх рынках. Гандаль рабамі быў адной з асноўных крыніц даходу крымскага грамадства. Галоўным нявольніцкім рынкам Крыма быў Кефе (Феадосія).
Як асобная палітычная адзінка Крымскае ханства выступае з моманту распаду Залатой Арды. Пасля, крымскія ханы выкарыстоўвалі супярэчнасці Рускай дзяржавы і Вялікага княства Літоўскага (з 1569 года Рэчы Паспалітай), складаючы саюзы то з адным бокам, то з другім, атрымліваючы пры гэтым ад саюзніка значныя выгады і афіцыйныя падставы для здзяйснення рабаўніцкіх набегаў на варожую тэрыторыю. Падчас вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500-1503 крымскія татары падтрымлівалі саюзніцкія адносіны з Іванам III, пранікаючы ўглыб Літоўскага княства. Пасля яго смерці руска-крымскія адносіны рэзка пагоршыліся. Пастаянныя набегі крымскіх татараў на Рускія княствы пачаліся з 1507 году.
Становішча нявольнікаў
Становішча нявольнікаў на шляху ў Крым было вельмі цяжкім. Захопленых у няволю расстаўлялі ў шэрагі па некалькі чалавек, звязвалі ім назад рукі рамнём, скрозь рамяні прасоўвалі драўляныя жэрдкі, а на шыі накідвалі вяроўкі; потым, трымаючы за канцы вяровак, атачалі ўсіх звязаных ланцугом верхавых і, подхлестывая нагайкамі, безупынна гналі па стэпе. Дасягнуўшы адносна бяспечных ад казакоў зямель у нізоўях Дняпра, татары пускалі сваіх коней у стэп на вольны выпас, а самі прыступалі да дзяльбы ясыра, папярэдне пазначалі кожнага нявольніка разжараныя жалезам. Атрымаўшы ў неад'емную ўласнасць нявольніка або нявольніц, кожны татарын мог звяртацца з імі, як з уласнаю рэччу. Па словах Сігізмунда Герберштэйна, «старыя і нямоглыя, за якіх немагчыма выручыць вялікіх грошай, аддаюцца татарамі моладзі, як зайцы шчанюкам, для першых ваенных досведаў; іх альбо пабіваюць камянямі, альбо скідаюць у моры, альбо забіваюць якім-небудзь іншым спосабам ».
Так апісаў абыходжанне з палоннымі герцаг Антуан дэ Грамон, які знаходзіўся ў арміі падчас паходу караля Яна Казіміра на левабярэжнай Украіне ў 1663-1664 гадах, калі па яго дадзеных было захоплена каля 20 тысяч чалавек: «Татары перарэзалі горла ўсім старым звыш шасцідзесяці гадоў, па ўзросце няздольным да працы. Саракагадовыя захаваны для галер, маладыя хлопчыкі - для іх асалод, дзяўчаты і жанчыны - для працягу іх роду і продажу затым. Раздзел палонных паміж імі быў выраблены пароўну, і яны кідалі жэрабя пры адрозненнях ўзросту, каб ніхто не меў права скардзіцца, што яму дасталіся істоты старыя замест маладых. Да іх гонару я магу сказаць, што яны не былі скупыя ў сваёй здабычы, і іх крайняя ветлівасць прапаноўвала яе ў карыстанне ўсім, хто да іх заходзіў ».
Галоўным месцам гандлю нявольнікамі быў крымскі горад Кафа (сённяшняя Феадосія), якая з 1475 года непасрэдна належала Асманскай імперыі, якая мела артылерыю і моцны гарнізон з янычараў. Акрамя Кафы, нявольнікі прадаваліся ў Карасубазар, Тузлері, Бахчысараі ды Хазлеве (цяпер Еўпаторыя). У Кафе часам адначасова знаходзілася да 30 тысяч нявольнікаў, пераважна з паўднёва-ўсходніх земляў Рэчы Паспалітай і маскоўскіх земляў. У Міхалона Літвіна Кафа апісваецца як «ненаедная і беззаконная багна, кроў нашу якая п'е». Акрамя самога благога ўтрымання ежай, вадой, адзеннем і жыллём, іх здраджвалі знясільваючым работах ці катаванняў. Па словах Міхалона Літвіна, «больш моцных нявольнікаў рабілі кастратамі, iншым рэзалі ноздры і вушы, ганьбілі на лбе і на шчоках, днём мучылі на працы скаванымі, а ўначы трымалі ў вязніцы».
Мужчыны нярэдка траплялі на турэцкія галеры, дзе да поўнага знясілення служылі прыкаванымі да лавах весьляроў. Адным з такіх галерных палонных, якому ўдалося выйсці на свабоду, стаў правадыр казацкага паўстання Іван Балотнікаў. Па словах грэкаў, у Асманскую эпоху ў Канстанцінопаль прыставалі па тры-чатыры караблі з нявольнікаў штодня. Значная колькасць нявольнікаў адпраўлялася ў Анатолію на земляробчыя работы. Жанчыны-нявольніц пастаўляліся ў багатыя дамы для цялесных уцех і гарэмаў, а менш прыгожыя з іх рабіліся хатняй прыслугай. Венецыянскі манах Джавані Каррара пісаў, што патрэба ў наёмнай прыслузе ў Канстанцінопалі адпала, так як ён перапоўнены рабамі і рабынямі з польскіх і маскоўскіх абласцей. Мабыць, найбольш знакамітай з падобных нявольніц стала позняя жонка султана Раксалана. Як пісаў Міхалон Літвін: «усе яны, то ёсць ўсходнія жыхары, з прагнасцю шукаюць сабе за жонку славянскіх палонніц. У цяперашняга турэцкага султана любімая яго жонка, маці яго першынца і спадчынніка выкрадзена з нашай зямлі. Перакопскі хан Саіб-Гірэй нарадзіўся ад хрысьціянкі і жанаты на хрысціянка. Усе міністры гэтых тыранаў, еўнухі, сакратары і іншыя іх чыноўнікі, іх асаблівую войска, званае янычары - усё адбываюцца ад нашай крыві».
Абарончая тактыка супраць набегаў
У ВКЛ на пачатку 1550-х гадоў князь Дзмітрый Іванавіч Вішнявецкі пачаў будаўніцтва крэпасцяў ў вусце Дняпра, каб закрыць крымскім татарам дарогу на Украіну. «На востраве Хорціца, супраць Конскае Вод, каля крымскіх качавыя» была пабудавана крэпасць, якая дала пачатак Запарожскай Сечы, складам з казакоў, якія жылі ў нізоўях Дняпра, за парогамі. Кароль Жыгімонт Аўгуст даручыў Вішнявецкаму ахову межаў ад набегаў крымскіх татараў.
У Маскоўскай дзяржаве 16—17 ст. будавалася лінія межных умацаванняў на паўднёвых межах дзяржавы («у полі»), складалася з паасобных апорных пунктаў ― крэпасцяў, паміж каторымі будаваліся засекі і валы. Наперад ад лініі ўмацаванняў, дзеля назірання і папярэджання, высоўваліся «старожы» ― вартавыя пасты, часам з назіральнымі вышкамі, і «станіцы» ― конныя раз'езды-патрулі[2]. Месцы для ўмацаванняў і вартавых пунктаў прымяркоўваліся да тых шляхоў і дарог, якімі карысталіся татары. Самі дарогі і падыходы да брадоў перагароджваліся інж. умацаваннямі, а на важных іх вузлах ставіліся крэпасці.
У культуры
У ўкраінскіх думах, адной з асноўных тэм з'яўляецца турэцкая няволя («Нявольнікі», «Плач нявольніка», «Маруся Багуслаўка», «Іван Багуславец», «Сокал», «Уцёкі трох братоў з Азова») альбо вызваленне з няволі і шчаслівае вяртанне да роднага краю («Самойла Котка», «Аляксей Паповіч», «Атаман Мацяш Стары», «Гутарка Дняпра з Дунаем»).
Селішчы (Сцяпанкаўскі сельсавет)
Се́лішчы (, Селищи) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сцяпанкаўскага сельсавета.
З 4 студзеня па 31 сакавіка 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Крыўлянскага сельсавета.
Швагер
Швагер (Schwager) — брат жонкі або муж сястры ці швагеркі. У нямецкай мове слова Schwager выкарыстоўваюць для абазначэння сваяка мужчынскага  полу з боку мужа ці жонкі.
Касаевэ
Касаевэ (Касаєве) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Рушчыцы
Ру́шчыцы (, Рущицы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска маёнтка Старынкі, уласнасць Людвігі Багдановіч і яе дзяцей; У 1829 годзе вёска ўласнасць Вікенція Багдановіча.
У 1921 годзе фальварак Вялікія Рушчыцы ў Ільянскай вясковай гміне.
Дамаскі пратакол
Дама́скі пратако́л — сакрэтны дакумент, перададзены 23 мая 1915 года Фейсалу I, сыну Хусейна бен Алі, караля Хіджаза і шэрыфа Мекі, прадстаўнікамі падпольных арабскіх арганізацый Аль-Фатат і Аль-Ахд падчас другога візіту ў Дамаск у ходзе місіі па кансультацыі з асманскімі чыноўнікамі ў Канстанцінопалі.
Рушчыцы
Гісторыя
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.
Дамаскі пратакол
Змест пратакола
Кіраўніцтва сакрэтных абшчын заявіла, што падтрымлівае паўстанне Хусейна бен Алі супраць Асманскай імперыі ў выпадку яго ўзнікнення. У пратаколе быў выкладзены шэраг патрабаванняў, якія, як лічылася, былі перададзены брытанцам, якія мелі намер стварыць незалежную арабскую дзяржаву на Блізкім Усходзе. Аль-Фатат і Аль-Ахд настойвалі на тым, што ўсе землі Асманскай імперыі, якія ляжаць у Заходняй Азіі на поўдзень ад 37-й паралелі, павінны быць перададзены арабам для стварэння ўласнай краіны. Пазней патрабаванні, выкладзеныя ў Дамаскім пратаколе, сталі асновай для перапіскі Макмахана і Хусейна.
Ключавыя пункты Дамаскага пратакола:
Дварэцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)
Дварэ́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Дварэц.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Навагрудскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 1 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Азяранскага сельсавета (3 населеныя пункты: Азяраны, Бярнатаўшчына і Кажухоўцы), таксама ў склад сельсавета з Дзятлаўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Буцвілавічы, Кулікоўшчына, Літаварцы, Рыбалава, Слайкоўшчына і Ціцейкі). 28 жніўня 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Раготнаўскага сельсавета (12 населеных пунктаў: аграгарадок Раготна, вёскі Боркі, Дудзічы, Жыкавічы, Івязь, Навасёлкі, Петрукі, Пузавічы, Саваздзякі, Саннікі, Сямёнавічы, Яхноўшчына). 30 сакавіка 2021 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мяляхавіцкага сельсавета (13 населеных пунктаў: аграгарадок Белагурна, вёскі Агароднікі, Белалозы, Дукрава, Жыхі, Івязянка, Каменка, Мяляхавічы, Харашкі, Цецеравец, Чураі, Ягадная і хутар Выгада).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (18 населеных пунктаў) — 1395 чалавек, з іх 80,3 % — беларусы, 14,1 % — палякі, 3,8 % — рускія.
Чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і 1994
Чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і 1994 праходзіў у Шэфілдзе (Англія).
Балюстрада
Балюстрада (balustrade з balaustrata) — невысокая агароджа балкона, галерэі, лесвіцы, парапетаў якая складаецца з рада фігурных слупкоў (балясін), аб'яднаных зверху гарызантальнай плітой, бэлькай, парэнчамі. Бывае скразная і «сляпая» (злучаная са сценкай). Балюстрады атрымалі пашырэнне ў беларускім дойлідстве ў будынках стыляў Рэнесансу, барока, класіцызму.
Клінцоўскі раён
Клінцоўскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Бранскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Клінцы.
Геаграфія
Плошча раёна — 1291 км². Асноўныя рэкі — Іпуць, Унеча, Турасна.
Клінцоўскі раён мяжуе з наступнымі муніцыпальнымі раёнамі Бранскай вобласці:
Гісторыя
Клінцоўскі раён быў утвораны ў 1929 і ад пачатку ўваходзіў у Клінцоўскую акругу Заходняй вобласці з цэнтрам у г. Смаленску. У 1937—1944 раён уваходзіў у Арлоўскую вобласць.
Дэмаграфія
Насельніцтва раёна складае 21,8 тыс. чалавек (без раённага цэнтра, у Клінцах жывуць каля 66 тыс. чалавек). Усяго налічваецца 129 населеных пунктаў.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 9 сельскіх паселішчаў:
Катэрыніўка (Васылькіўскі раён)
Катэрыніўка (Катеринівка) — вёска ў Васылькіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Леванта
Леванта (Levanto) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 5616 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 148 чал./км². Займае плошчу 38 км². Паштовы індэкс — 19015. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Andrea apostolo.
Беларускі металургічны завод
Беларускі металургічны завод (БМЗ) — прадпрыемства чорнай металургіі ў горадзе Жлобіне ў Беларусі. Колькасць персаналу складае больш за 10 000 чалавек. Найбуйнейшае прадпрыемства металургічнага профілю ў Беларусі. Больш за 80 % прадуцыі ідзе на экспарт, з іх тры пятых — у краіны Еўрапейскага саюзу
Гісторыя
БМЗ пабудаваны «пад ключ» фірмамі «Фэст-Альпінэ» (Аўстрыя), «Даніелі» (Італія) і інш. Першая плаўка, як і разліўка сталі была праведзена 15 кастрычніка 1984 года.
У 2000 г. Міністэрства гандлю ЗША праводзіла антыдэмпінгавае расследаванне, і Беларусь тады прызналі вінаватай у парушэнні антыдэмпінгавага заканадаўства. Пасля гэтага БМЗ спыніў пастаўкі арматурнай сталі ў ЗША і пераарыентаваўся на іншыя рынкі (Блізкі Усход і Афрыка).
Па стане на 2006 РУП «Беларускі металургічны завод» штогод вырабляў больш 1,9 мільёна тон сталі, 1,6 мільёна тон пракату, 80 тысяч тон металакорду, 15 тысяч тон бартавы дроту і 130 тысяч тон дроту рознага прызначэння.
На працягу 2010-х гадоў БМЗ штогод вырабляе каля 2,5 млн тон сталі, 2,1 млн тон пракату, 100—150 тыс. труб, 70—100 тыс. тон металакорду, больш за 300 тон розных відаў дроту. Першая палова 2010-х стала залатым часам для БЗМ, калі завод фармаваў да 15 % экспарту Беларусі.
На БМЗ была праведзена самая маштабная ў яго гісторыі мадэрнізацыя. У 2014-м была завершана рэканструкцыя сталеплавільнай печы № 1 і машыны бесперапыннага ліцця нарыхтовак № 2. Рэалізаваныя мерапрыемствы дазволілі павялічыць прадукцыйнасць агрэгатаў да 1 і 1,2 млн т/год, адпаведна. Таксама ў пачатку 2014-га завершана будаўніцтва новай вапнавае-абпальнай ўстаноўкі № 3. Дадзены аб’ект дазваляе задаволіць нарастаючую патрэба вытворчасці ў свежаабпаленай вапны. Праведзена комплексная рэканструкцыя пылегазаўлоўлівацельнай ўстаноўкі № 1, якая дазволіла палепшыць экалагічную абстаноўку вакол прадпрыемства, знізіць страты цяпла з першаснымі тымі, што адыходзяць газамі і забяспечыць поўнае даабпальванне СО. Ключавым праектам дадзенай праграмы мадэрнізацыі стала будаўніцтва драбнасортнага-драцянога стана, які быў уведзены ў эксплуатацыю ў верасні 2015 года. У лістападзе 2016 новы цэх выйшаў на праектную магутнасць вытворчасці.
З 2015 года пачаліся праблемы, звязаныя з увядзеннем у краінах ЕС і Паўночнай Амерыкі антыдэмпінгавых пошлін. У 2015 завод увайшоў у лік пяці самых стратных прадпрыемстваў Беларусі. Тут ужо прыйшлося прасіць дапамогі ў дзяржавы, і завод з донара сродкаў ператварыўся у рэцыпіента. У 2016 датацый больш чым БМЗ (153 млн.рублёў) атрымалі толькі аграрыі. Эканамічныя цяжкасці не адбіліся на аб’ёмах вытворчасці, якія ў 2017—2018 гадах нават крыху падраслі. Пачалося некаторае абуджэнне. У снежні 2018 завод падпісаў кантракт з найбуйнейшым вытворцам шын «Continental» на пастаўку амаль 33 тыс.тон. металакорду ў 2019. У лютым 2019 урад Італіі заявіў, што ўскладае надзеі на інвестыцыі БМЗ для адраджэння вытворчасці арміраваных матэрыялаў для шын у горадзе Фільіні-Вальдарна.
У 2017 г. Еўракамісія ўвяла супраць БМЗ і беларускай будаўнічай арматуры антыдэмпінгавае мыта на 5 гадоў, а ЗША — мыта на стальную катанку з Беларусі, Расіі і ААЭ. Так, стаўка на мытні для прадукцыі БМЗ складае 280 %.
У 2020 годзе пасля чарговых выбараў прэзідэнта па ўсёй краіне прайшлі акцыі пратэсту супраць фальсіфікацый выбараў, а гэтак жа жорсткія разгоны і катаванні пратэстоўцаў, што ўкупе выклікала працоўнікаў БМЗ выйсці на забастоўку, якая пачала серыю забастовак на прадпрыемствах па ўсёй Беларусі. 17 жніўня спынілася праца ўсіх трох печаў на прадпрыемстве. На сустрэчы з рабочымі кіраўніцтва абяцала, што нікога не будзе караць. Але 1 лютага 2021 года суд у Жлобіне прыйшоў да высновы, што віна траіх абвінавачаных работнікаў даказаная. Ігара Поварава асудзілі на 3 гады калоніі, Аляксандра Баброва і Яўгена Говара — на 2,5 гады калоніі.
12 траўня 2023 года Украіна ўвяла санкцыі супраць завода.
Прадукцыя
Асаблівасць БМЗ у тым, што адначасова з буйнагатункавым, дробнагатунавым металапракатам і адліўкай нарыхтоўкі тут вырабляюць бясшоўныя трубы, металакорд і дрот рознага прызначэння. У 2018 годзе завод вырабіў 2,47 млн тон сталі, 2,16 млн тон пракату, 138 тыс.тон труб, 91 тыс.тон металакорду, 33 тыс.тон бартавога дроту, 35 тыс.тон латуніраванага дроту (РМЛ), 263 тыс.тон стальнога дроту.
Ланкастэрскі ўніверсітэт
Ланкастэрскі ўніверсітэт (Lancaster University) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ланкастэр.
Агульная характарыстыка
Універсітэт быў створаны каралеўскай граматай у 1964 годзе, адзін з некалькіх новых універсітэтаў у Вялікабрытаніі, створаных у 1960-х гадах. Універсітэт першапачаткова размяшчаўся ў цэнтры горада, перш чым у 1967 годзе пачаўся пераезд у спецыяльна пабудаваны кампус плошчай 120 га за 4 км на поўдзень. Будынкі кампуса размешчаны вакол цэнтральнай дарожкі, якая злучана з цэнтральнай плошчай, названай Аляксандраўскай плошчай у гонар першага канцлера ўстановы, прынцэсы Аляксандры.
Польшча
По́льшча (Polska ), афіцыйная назва — Рэспу́бліка По́льшча (Rzeczpospolita Polska ) — дзяржава ва Усходняй (Цэнтральнай ) Еўропе, размешчаная на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Мае сухапутныя межы з Германіяй (на захадзе), Чэхіяй, Славакіяй (на поўдні), Украінай, Беларуссю, Літвой (на ўсходзе) і з Калінінградскай вобласцю Расіі (на поўначы). Тэрыторыя — км². Працягласць берагавой лініі — 491 км. Насельніцтва — 38,48 млн чалавек. Сталіца — Варшава з насельніцтвам чалавек. Афіцыйная мова — польская. Грашовая адзінка — польскі злоты (станам на 4 снежня 2017 г. 3,5499 злотых = 1 долар ЗША ). Нацыянальнае свята — Нацыянальнае Свята Незалежнасці (Narodowe Święto Niepodległości) — адзначаецца 11 лістапада.
Унітарная дзяржава, парламенцкая рэспубліка. У жніўні 2015 года пасаду Прэзідэнта заняў Анджэй Дуда. У снежні 2017 года Прэм’ер-міністрам стаў Матэвуш Маравецкі. Адміністрацыйны падзел: 16 ваяводстваў, якія складаюцца з 66 гарадоў на правах паветаў і 314 паветаў.
Па колькасці насельніцтва займае шостае месца ў Еўрапейскім саюзе. Для Польшчы характэрна стабільная колькасць насельніцтва, яго нізкі як натуральны, так і міграцыйны прырост; паказчыкі эміграцыі таксама невысокія. Польшча з’яўляецца адной з найбольш этнічна аднародных краін: каля 97 % жыхароў складаюць палякі. Дзяржаўная мова — польская. У рэлігійным дачыненні насельніцтва Польшчы з’яўляецца самым веруючым у Еўропе пасля Мальты: толькі 6 % жыхароў заявілі аб сваім атэізме ці абыякавасці да рэлігіі. Дамінуючыя пазіцыі займае Рымска-Каталіцкая Царква, першы неітальянскі Папа Рымскі Ян Павел ІІ быў палякам. Найбуйнейшыя гарады — Варшава, Кракаў, Лодзь, Уроцлаў, Познань, Гданьск.