cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Узброены пікап
Гісторыя
У артыкуле «Маршал Будзёны — „Рускі Мюрат“» Генеральнага штаба палкоўнік Меснер апісаў першае масіраванае баявое прымяненне лёгкіх небраніраваных грузавікоў Форд ТТ генералам Барбовічам супраць 6-й, 11-й і 14-й дывізій 1-й Коннай арміі Будзёнага каля вёскі Агайманы 17 кастрычніка 1920 года:«У вёскі Адайманы нам заступае шлях Будзёны. Генерал Барбавіч пускае супраць яго 6, 11 і 14-й дывізій некалькі бронеаўтамабіляў і 20 паўтонаў грузавікоў Форда з кулямётамі, для гэтых „фордаў“ — гэта баявое хрышчэнне: упершыню ў гісторыі ваеннай справы небраніраваныя аўтамабілі кінутыя ў бой. Чырвоныя спалохаліся выгляду „фордаў“ і паспешна адступілі: шлях да пярэсмыку прыадкрыўся». Выпраўляючы справы начальніка штаба Карнілаўскай дывізіі Меснер сам быў сведкам апісванай ім атакі. Улічваючы рэпутацыю Меснера як выдатнага ваеннага навукоўца, можна не сумнявацца ў тым, што да 1937 года ў адкрытых крыніцах інфармацыі аб больш раннім масіраваным ужыванні ўзброеных «пікапаў» не знаходзілася. Звестак пра аўтарства ідэі Меснер не пакінуў.
Паходжанне назвы
Назва тэхнікал (technical) пайшла з 1991 года, з грамадзянскай вайны ў Самалі, калі мясцовыя баевікі, якія актыўна выкарыстоўвалі такія машыны, патрабуючы ў супрацоўнікаў Міжнароднага камітэта Чырвонага Крыжа даніну за правядзенне гуманітарных канвояў па сваёй тэрыторыі. Гэтыя фінансавыя выдаткі ўказваліся ў афіцыйных справаздачнасць як «тэхнічныя».
У рускім ваенным жаргоне таксама сустракаюцца назвы «джыхадмабіль», «шахідмабіль» і «тачанка».
Канструкцыя
Баявыя тачанкі, змантаваныя на шасі паўнапрывадных аўтамабіляў — самае простае ўзбраенне, якое можна сабраць у палявых умовах, маючы мінімум тэхнічных ведаў. Узбраеннем у большасці выпадкаў з’яўляецца савецкай аўтаматычнай зброяй: кулямёты ДШК, КПВ (адзінкавыя або спараныя), зенітныя ўстаноўкі ЗП-23-2. Часам усталёўваюцца лёгкія артылерыйскія гарматы, такія як 106-мм безадкатная гармата М40 або комплексы СТУР. «Зварачны апарат, некалькі лістоў металу, буйнакаліберны кулямёт або зенітная артылерыя, амерыканскі СТРК або любы іншы від узбраення — усё гэта баевікі мантуюць у палявых умовах за некалькі гадзін. Самыя экзатычныя асобнікі маюць замест кулямёта пускавы кантэйнер для некіраванага ўзбраення. Праўда, жывучасць такіх аўтамабіляў таксама пад пытаннем, бо часцяком машына запальваецца ад прадуктаў гарэння НУРСаў і фактычна расход „адна машына на адзін залп“ для баевікоў з’яўляецца нармальным.»
Прымяненне
Дадзены від баявой тэхнікі атрымаў вялікае распаўсюджванне ў розных грамадзянскіх канфліктах і выкарыстоўваецца бакамі, якія выпрабоўваюць недахоп у спецыялізаваных баявых машынах, напрыклад, паўстанцкімі сіламі.
У сучасным выглядзе падобныя машыны з’явіліся ў Заходняй Сахары ў 1975 годзе падчас дзеянняў фронту «POLISARIO», калі для барацьбы з войскамі Марока і Маўрытаніі, байцы «POLISARIO» сталі ўсталёўваць на джыпы хуткастрэльныя буйнакаліберныя зенітныя ўстаноўкі ЗГУ-1, ЗПУ-2 і ЗПУ-4.
У вялікіх колькасцях яны выкарыстоўваліся ў ходзе вайны «Таёт» паміж Лівіяй і Чадам (1980-я).
Па некаторых даных, найбольшае развіццё атрымалі ў час вайны ў Афганістане (1980-я), дзе актыўна выкарыстоўваліся маджахедамі.
Шырока ўжываюцца падчас грамадзянскіх войнаў і канфліктаў, якія рушылі за т. зв. Арабскай вясной (2010-я), дзе называюцца журналістамі «джыхадмабілі», якія выкарыстоўваюцца тэрарыстычнымі ісламісцкімі групоўкамі. «Але вернемся да фронту. Утрымліваць суцэльны фронт ІДІЛ не ў стане нават у пустыннай зоне. Тактыка, заснаваная на хуткім перамяшчэнні мабільных груп без цяжкай тэхнікі, якія абапіраюцца толькі на „тэхнічкі“ — старыя пікапы „Таёта“ з пастаўленымі на іх кулямётамі, працуе толькі там, дзе няма адэкватнага адказу.»
Шырока ўжываліся ўкраінскімі добраахвотніцкага батальёнамі (на пачатковым этапе) ва ўзброеным канфлікце на ўсходзе Украіны — такія машыны атрымалі мянушку «бандэрамабілі» ад украінскіх сілавікоў, прыхільнікі паўстанцаў іх называлі жартам «перамогамабілі».
Таксама, на аўтамабілі (рэдка на пераробленую ваенную тэхніку), з дадатковым браніраваннем, нагружаецца выбухоўка для далейшага падрыву тэрарыстамі-смяротнікамі (шахідамі) каля пазіцый праціўніка як мага бліжэй (гл. Шахідмабіль). Дадзеная тактыка выкарыстоўваецца ў ІД для ажыццяўлення прарываў.
Абухоўскі
Абухоўскі — прозвішча.
Трыяда (арганізацыя)
Трыяда  — форма злачынных арганізацый у Кітаі і кітайскай дыяспары. Трыяда ніколі не была адзінай арганізацыяй.
Усім трыядам уласцівыя агульныя перакананні і рытуалы, як, напрыклад, вера ў містычнае значэнне лічбы 3, адкуль і пайшла іх назва. Па іншай версіі, у аснове назвы ляжыць традыцыйная для Кітая структура рабочых брыгад — адзін начальнік і два яго падначаленых. Начальнікі двух ячэек трыяды таксама падпарадкоўваюцца вышэйстаячай асобе, а той, у сваю чаргу, у пары з іншай асобай такога ж статусу, мае сваё начальства і г. д. У мірны час большасць падобных арганізацый дзейнічалі як братэрства ўзаемадапамогі, але разам з тым многія з іх былі звязаны са злачыннай дзейнасцю.
Гісторыя
Па схеме трыяд былі арганізаваны першапачаткова таемныя партызанскія атрады супраць маньчжурскага імператара з Дынастыі Цын. Лічыцца, што трыяды зарадзіліся на востраве Тайвань, куды беглі з кантынентальнага Кітая разбітыя маньчжурамі рэшткі прыхільнікаў ранейшай кітайскай дынастыі Мін.
Трыяды ўзмацніліся ў момант Тайпінскага паўстання 1850—1864 гадоў. Іхэтуаньскае паўстанне з’явілася спробай таемных арганізацый пазбавіць Кітай ад заходняга і хрысціянскага ўплыву. У наступныя гады іншыя таемныя арганізацыі аказвалі падтрымку кітайскаму дзяржаўнаму дзеячу Сунь Ятсену ў яго імкненні пакончыць са старым імперскім праўленнем і заснаваць Рэспубліку.
Прыйшоўшы ў 1949 годзе да ўлады, камуністы неўзабаве паставілі задачай ліквідацыю таемных арганізацый, сяброўства ў якіх у кантынентальным Кітаі дагэтуль караецца смерцю. Што тычыцца іншых краін, то трыяды сталі абавязковымі спадарожнікамі кітайскай іміграцыі. Дзейнасць трыяд носіць глабальны характар, хоць яны найбольш актыўныя ў Азіі. Пераважная большасць удзельнікаў гэтых злачынных груповак з КНР.
У цяперашні час трыяды вядомыя ў асноўным як злачынныя арганізацыі мафіёзнага толку, распаўсюджаныя на Тайвані, у ЗША і іншых цэнтрах кітайскай іміграцыі, якія спецыялізуюцца на гандлі наркотыкамі і іншай злачыннай дзейнасці.
Краёвая партыя Літвы і Беларусі
Гісторыя
З прапановай стварэння партыі ўпершыню выступіў адзін з ідэолагаў «краёвасці» Раман Скірмунт (1868—1939). У лістападзе 1905 года ён надрукаваў у газеце «Kurier Litewski» («Літоўскі кур’ер», № 65, 1905 г.) зварот «Краёвай партыі Літвы і Русі» — фактычна праграму партыі, якая патрабавала ўвядзення ўсіх дэмакратычных свабод (свабода сумлення, свабода слова, сходаў, друку, недатыкальнасць жылля і асобы, роўнасць усіх перад законам) і найперш свабоды нацыянальнага жыцця і палітычнае роўнасці нацыянальнасцяў, краёвага самакіравання для Літвы. Пры гэтым асабліва падкрэслівалася недатыкальнасьць прынцыпу прыватнай уласнасці. Скірмунт таксама выступаў за пашырэнне выбарчых правоў, дзяржаўную дапамогу беззямельным і малазямельным сялянам у набыцці зямлі.
У звароце Скірмунта таксама адзначалася, што «Краёвая партыя Літвы і Русі» будзе стаяць на падмурку расійскай дзяржаўнасці, спадзяючыся на яе паступовае рэфармаванне ў кірунку пашырэння палітычных свабод; будзе выступаць за ператварэнне Дзяржаўнага Савету Расійскае імперыі ў выбарны орган кіравання. Лозунгам партыі абвяшчаліся словы «Справядлівасць для ўсіх». Заяўлялася, што партыйны клопат пра разьвіццё «краю» ня будзе супярэчыць культурна-нацыянальнае працы асобных народаў. Раман Скірмунт выступіў таксама за ўтварэнне ў Дзяржаўнай Думе Расійскай імперыі асобнай фракцыі дэпутатаў ад «Літвы і Русі». У заключэнне выказвалася надзея на захаванне добрых адносін паміж дваранствам і сялянствам.
Публікацыя ў прэсе праекту праграмы «Краёвай партыі» сведчыла пра пашырэнне сярод краёўцаў разумення неабходнасці ўласнай палітычнай арганізацыі. Рух краёўцаў даволі хутка арганізацыйна аформіўся, чаму спрыяў арганізацыйны вопыт сярэднезаможных і заможных дваранаў у рамках мясцовых таварыстваў сельскае гаспадаркі, найбуйнейшым і наймацнейшым з якіх у «краі» было і заставалася Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі (1876—1921) на чале зь неафіцыйным лідарам — віцэ-старшынём (1888—1907) Эдвардам Вайніловічам (1847—1928). Палажэнні палітычнага і сацыяльна-эканамічнага раздзелаў, прапанаванай Раманам Скірмунтам праграмы, вельмі нагадвалі задачы дзейнасці таварыства.
17 чэрвеня 1907 году па ініцыятыве Рамана Скірмунта ў Вільні адбыўся з’езд землеўладальнікаў шасці губерняў, які прыняў рашэнне стварыць партыю. Прадстаўнікі Ковенскай губерні і Скірмунт не ўвайшлі ў КПЛіБ, іх не задавальняла тое, што партыя ўзнікала як выключна «польская», а Скірмунт імкнуўся стварыць партыю, якая мела б тры фракцыі — польскую, беларускую й літоўскую.
У 1908 партыя знікла з палітычнае арэны. У публіцыстычных выступленнях лідараў партыі сацыяльныя вярхі (маёмаснае дваранства) успрымаліся ў якасці галоўнага суб’екту грамадска-палітычнага жыцьця. Сьцьвярджэньне, што аблічча краю вызначае просты люд, а не дваранства (Раман Скірмунт), мела досыць дэкларатыўны характар і было разлічанае на ўсведамленне маёмаснымі дваранамі неабходнасці ўлічваць інтарэсы сацыяльных нізоў грамадскасці Літвы (Беларусі).
Партыя ізноў актывізавалася падчас Першай сусветнай вайны.
Лызунава Рудня
Лізунава Рудня ці Лызунава Рудня (Лизунова Рудня) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Клубіўскага сельсавета.
Ротань
Ро́тань (, Ротань) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета, у 2008—2009 гадах яго цэнтр.
Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Кабанбай (Тарбагатайскі раён)
Кабанбай (, да 1992 г. — Крупскае ) — аул у Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кабанбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635843100.
Краскіўскэ
Краскоўскае ці Краскіўскэ (Краскі́вське) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Краскіўскага сельсавета.
Менскае беларускае прадстаўніцтва
Ме́нскае белару́скае прадстаўні́цтва, Белару́скае наро́днае прадстаўні́цтва — палітычнае аб’яднанне беларускіх партый і груп ліберальнай і правасацыялістычнай арыентацыі ў 1918 годзе.
Створана 25 лютага 1918 з прадстаўнікоў Беларускай народнай партыі сацыялістаў, партыі сацыялістаў-аўтанамістаў, Беларускай хрысціянскай дэмакратыі, Беларускага праваслаўнага аб’яднання, Беларускага саюза зямельных уласнікаў і інш. У выканаўчы камітэт уваходзілі Раман Скірмунт, Павел Аляксюк, Кіпрыян Кандратовіч, Вінцэнт Гадлеўскі, Аляксандр Уласаў, Віктар Чавусаў, Рамуальд Зямкевіч, А. Русецкі, Сцяфан Кульчыцкі. Друкаваны орган — газета «Беларускі шлях». Займала будынак на вуліцы Серпухаўскай у Менску, з лета 1918 года — будынак Юбілейнага дома.
Прадстаўніцтва аб’ядноўвала палітычныя сілы, якія спаборнічалі з Беларускай сацыялістычнай грамадой. У праграмных дакументах заявіла, што «прадстаўляе інтарэсы беларускага народа і з’яўляецца палітычным цэнтрам», які абараняе незалежнасць Беларусі, культуру і самабытнасць беларускага народа. 12 красавіка і 14 красавіка 1918 года выканаўчы камітэт Менскага беларускага прадстаўніцтва кааптаваны ў склад Рады БНР. На яго аснове аформілася правацэнтрысцкая фракцыя, якая арыентавала Раду БНР на супрацоўніцтва з нямецкай акупацыйнай адміністрацыяй. 20 красавіка Менскае беларускае прадстаўніцтва дамаглося згоды германскага камандавання на стварэнне груп беларускіх раднікаў пры акупацыйнай адміністрацыі (губернскіх і павятовых камендантах) для рэгулявання адносін насельніцтва з уладай. 25 красавіка 1918 на закрытым пасяджэнні Рады БНР фракцыя Менскага беларускага прадстаўніцтва падтрымала прыняцце тэлеграмы германскаму кайзеру Вільгельму II, у якой ад імя Рады БНР заяўлялася, што будучыню Беларусі, яны бачаць пад апекай германскай дзяржавы. Гэтыя дзеянні паскорылі працэс палярызацыі сіл у Радзе БНР. У канцы траўня — пачатку чэрвеня 1918 года Раман Скірмунт прызначаны новым кіраўніком урада БНР. Ён заклікаў да супрацоўніцтва «ўсе жывыя беларускія сілы ў інтарэсах народа». Але высокая лаяльнасць да германскай акупацыйнай улады прывяла да ізаляцыі прадстаўнікоў «Менскага беларускага прадстаўніцтва» ў Радзе БНР. Пад націскам сацыялістычных фракцый урад Скірмунта ў пачатку ліпеня 1918 падаў у адстаўку, так і не сфармаваўшы ўрад, пры гэтым папярэдні ўрад не склаў свае паўнамоцтвы і дзейнічаў паралельна. Палітычны ўплыў «Менскага беларускага прадстаўніцтва» паступова зніжаўся, і яно распалася ў канцы 1918 года.
Оберн (Алабама)
Оберн (Auburn) — горад у ЗША, размешчаны ў акрузе Лі ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Алабама. Насельніцтва - 53470 чалавек (перапіс 2010 года), шчыльнасць насельніцтва - 422,57 чал. /км². Обернскі ўніверсітэт.
Глыбокае (гміна)
Гміна Глыбокае (Gmina Głębokie) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў Глыбокім (4514 жых. у 1921 годзе ), якое з’яўлялася асобнай гарадской гмінай.
У самым пачатку міжваеннага перыяду гміна Глыбокае ўваходзіла ў склад Дзісенскага павета Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дзісенскім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.
11 красавіка 1929 года ў склад гміны Глыбокае перададзены часткі гмін Докшыцы, Порплішча, Норыца і скасаванай гміны Верхняе, у той час як часткі гміны Глыбокае перададзены ў склад гмін Пліса, Порплішча i Залессе, а з часткі гміны створана новая гміна Галубічы. 10 лістапада 1933 года частка гміны Глыбокае (у тым ліку калонія Глінішча i маёнтак Глыбокае) уключана ў склад Глыбокага.
У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.
Барсукоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 27 снежня 2022 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Каменскага сельсавета (7 населеных пунктаў: вёскі Бор, Бярозаўка, Каменка, Кучын, Лебядзёўка, Янаўка і пасёлак Пакроўскі).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 628 чалавек, з іх 93,5 % — беларусы, 2,4 % — рускія, 2,1 % — цыганы.
Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры
Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры (Auburn University at Montgomery) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Мантгомеры ў штаце Алабама.
Іван Нячай
Іва́н Няча́й (? — пасля 1669) — палкоўнік казацкага запарожскага войска на Беларусі ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667. Паходзіў са шляхецкай праваслаўнай сям’і з Кіеўскага ваяводства.
Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры
Агульная характарыстыка
Заснаваны актам заканадаўчага органа штата Алабама ў 1967 годзе, ён кіруецца Саветам папячыцеляў Обернскага ўніверсітэта як частка сістэмы гэтага даследчага ўніверсітэта.
Іван Нячай
Жыццё
Паходзіў з Мсціслаўскага ваяводства. У 1649 у Брацлаўскім палку, якім камандаваў яго брат Д. Нячай. У 1650—1654 гг. Іван Нячай — казацкі прадстаўнік пры двары крымскага хана. У 1650 годзе ажаніўся з дачкой Багдана Хмяльніцкага Сцепанідай.
Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры
Агульная характарыстыка
Універсітэт прапануе больш за 90 праграм навучання, якія вядуць да атрымання ступеняў бакалаўра, магістра, спецыяліста і доктара.
U.S. News паставіла Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры на 22-е месца сярод рэгіянальных універсітэтаў на Поўдні па якасці выкладання студэнтаў і на 38-е месца сярод дзяржаўных універсітэтаў Поўдня.
Іван Нячай
Жыццё
29 студзеня 1656 года Хмяльніцкі прызначыў Івана Нячая «палкоўнікам беларускім». У 1657 Нячай узяў Стары Быхаў. Тэрыторая паміж Бярэзінай ды Сожам была амаль цалкм пад кантролем казакоў. Мясцовае насельніцтва падтрымлівала казакоў у надзеі займець казацкія правы і прывілеі. Аднак рускія ўлады спадзяваліся самі кантраляваць гэтыя землі. Гэта быў стратэгічны рэгіён каб нанесці ўдар у напрамку Кіева ды углуб княства. Таму прысутнасць моцнай сілы была вельмі нязручнай для Крэмля і тыя рабілі ўсё каб перашкодзіць казацкаму палкоўніку. Цар Аляксей запатрабаваў каб Нячай вывеў усіх сваіх казакоў з гэтых тэрыторый, але гэты запыт быў цалкам праігнараваны, бо Масква ў гэты час вяла цяжкую вайну з Швецыяй.
У 1658 ён адкрыта перайшоў на бок Рэчы Паспалітай. Нячай падтрымаў Гадзяцкую дамову і быў амніставаны каралём, а так сама за падтрымку быў назначаны бабруйскім старастам. У гэты час так сама назіраўся актыўны пераход да Нячая шляхты якая першапачаткова падтрымлівала рускага цара. Да канца 1658 года ён кантраляваў амаль усю ўсходнюю частку Вялікага княства. Аднак адсочвалася адсутнасць падтрымкі ад ліцвінскага войска ды гетмана Івана Выгоўскага супраць рускага войска.
У снежні 1658 пацярпеў паражэнне ад расійскіх войск каля в. Благавічы Мазырскага павета, 11 сакавіка 1659 — каля Мсціслава.
Пасля ўзяцця рускімі войскамі Старога Быхава (4 снежня 1659) трапіў у палон і адпраўлены ў Маскву. 6 кастрычніка 1660 года быў сасланы ў Табольск.
Вярнуўшыся са ссылкі, Іван Нячай у 1669 неаднаразова ездзіў на Украіну да гетмана Дарашэнкі ў якасці палкоўніка літоўскага казацкага палка. Далейшы лёс невядомы.
Скарадзіца
Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Ігрушкаўскага сельсавета.
Чутавэ
Чутавэ (Чу́тове) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чутаўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны за 55 км ад Палтавы. Раённы цэнтр.. Да пачатку ХХ ст. уваходзіў у Палтаўскі павет Палтаўскай губерні, быў цэнтрам воласці.
Убіжычы
Убежычы ці Убіжычы (Убі́жичі) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Краскіўскага сельсавета.
Сулычыўка
Сулічоўка ці Сулычыўка (Суличі́вка) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалыствэнскага сельсавета.
Лінок
Лінок — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 16 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, за 1,25 км на паўночны ўсход ад вёскі Сутароўшчына, за 0,6 км на паўднёвы захад ад возера Опліса, у басейне ракі Друйка.
Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,14 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.
Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 5—7 м, разараныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 50—150 м. Сцёк у ручай Плесавіца.
Ерэван (значэнні)
Ерэва́н (Երևան):
Лука Жыдзята
Лука Жыдзята ці Жырата (Жидята, Жирята; ? —, Копысь) — першы рускі епіскап Ноўгарада Вялікага (1034—1050). Узведзены ў сан замест грэка Яфрэма. Лука Жыдзята, паводле гіпотэзы А. А. Шахматава, быў ініцыятарам складання 1-га Наўгародскага летапіснага збору ў 1050 годзе. Пры ім у Ноўгарадзе быў пабудаваны каменны Сафійскі сабор, складаліся і перапісваліся царкоўныя кнігі. Лука Жыдзята — аўтар перакладу з грэчаскай мовы арыгінальных складанняў на рэлігійныя тэмы, з якіх да нас дайшло толькі невялікае павучальнае «Павучанне да браціі» (1-е з захаваных старажытнарускіх павучанняў). У ім для нядаўна звернутых у хрысціянства наўгародцаў выкладаюцца асноўныя запаведзі новай веры, асуджаюцца ліхвярства, п'янства і інш. заганы, утрымоўваецца заклік баяцца Бога, паважаць князя, рабам падпарадкоўвацца Богу і сваім гаспадарам. У яго кіраванне было перапісана Астрамірава евангелле. Паводле Ніканаўскага летапісу (1059 г.) памёр у Копысі, на шляху ў Ноўгарад. Кананізаваны Рускай праваслаўнай царквой.
Быхольцахіўка
Біхольцахаўка ці Быхольцахіўка (Бихольцохівка) — ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Малалыствэнскага сельсавета.
Чэрвеньскі раён
Чэ́рвеньскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — горад Чэрвень.
Васілёк (возера)
Васілёк — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, каля вёскі Родзеўшчына, у басейне ракі Друйка.
Чэрвеньскі раён
Геаграфічнае становішча
Знаходзіцца на ўсходзе Мінскай вобласці. Мяжуе з Мінскім, Смалявіцкім, Барысаўскім, Бярэзінскім, Пухавіцкім раёнамі Мінскай вобласці і Асіповіцкім раёнам Магілёўскай вобласці.
Васілёк (возера)
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.
Возера займае частку забалочанага лугу. Схілы катлавіны невыразныя. Забалочаная пойма шырынёй 75—100 м.
Чэрвеньскі раён
Рэльеф і карысныя выкапні
Карысныя выкапні: некалькі радовішчаў будаўнічага пяску, гліны, торфу.
Клімат і расліннасць
Клімат умерана-кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,9 °С, ліпеня 17,8 °C. Ападкаў 630 мм. Вэгетацыйны перыяд — 187 дзён.
Лясы (39 % тэрыторыі раёна) пераважна хваёвыя, бярозавыя, яловыя, чорнаалешнікавыя.
Гідраграфія
Галоўныя рэкі — Волма (з прытокам Ваўмянка Новая), Уса, Уша. Найбуйнейшыя азёры — Пясочнае, Дзікае, Лукова.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Мінскай акругі БССР. Цэнтр — горад Чэрвень. 20 жніўня 1924 года падзелены на 11 сельсаветаў: Вайнілаўскі, Горацкі (Горкаўскі), Грабёнкаўскі, Грабянецкі, Дамавіцкі, Калодзезскі, Кліноцкі, Лядскі (Старалядзенскі), Раваніцкі, Руднянскі, Хутарскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года да раёна далучаны Валевачскі сельсавет скасаванага Смілавіцкага раёна. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Горацкі і Грабёнкаўскі сельсаветы, 25 ліпеня 1959 года — Дамавіцкі сельсавет. 20 студзеня 1960 года да раёна далучаны Смілавіцкі сельсавет скасаванага Рудзенскага раёна. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны гарадскі пасёлак Беразіно, Багушэвіцкі, Бярэзінскі, Брадзецкі, Высакагорскі, Дзмітравіцкі, Каменнаборскі, Капланецкі, Ляжынскі, Мачаскі, Пагосцкі, Паплаўскі, Сялібскі, Ушанскі і Якшыцкі сельсаветы скасаванага Бярэзінскага раёна, якія 6 студзеня 1965 года перададзены ў склад адноўленага Бярэзінскага раёна. 20 кастрычніка 1995 года горад Чэрвень і Чэрвеньскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 30 снежня 2009 года скасаваны Грабянецкі і Хутарскі сельсаветы, Вайнілаўскі сельсавет перайменаваны ў Чэрвеньскі.
Гаспадарчая дзейнасць
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на мяса-малочнай жывёлагадоўлі, свінагадоўлі, птушкагадоўлі. Вырошчваюць зерневыя і кармавыя культуры, рапс, лён, бульбу. Прадпрыемствы дрэваапрацоўчай, харчовай, гарбарнай прамысловасці. Рыбгас «Волма».
Студзёнка (Крупскі раён)
Студзёнка (, Студёнка) — былая вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Крупскага сельсавета.
Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Ігрушкаўскага сельсавета. Скасавана 20 верасня 2021 года.
Юрый Максімавіч Абухоўскі
Юрый Максімавіч Абухоўскі (нар., в. Жытомля, Скідзельскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі геамарфолаг, ландшафтазнавец. Доктар геаграфічных навук (1998), прафесар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1967), Беларускі навукова-даследчы геолагаразведачны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Фізічная геаграфія, геахімія і геафізіка ландшафтаў», 1976).
Працаваў у Беларускім навукова-даследчым геолагаразведачным інстытуце (1967—1980), Інстытуце праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі НАН Беларусі (1981—2003), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2003, геаграфічны факультэт, кафедра геадэзіі і картаграфіі, дацэнт, у 2003—2013 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: дыстанцыйная ландшафтная індыкацыя; тэматычнае картаграфаванне.
Міхаіл Юр’евіч Лыкаў
Міхаіл Юр’евіч Лыкаў (? — 1580) — рускі князь, ваявода ў валадаранне Івана Грознага, сын князя Юрыя Васілевіча Лыкава-Чаплі.
Біяграфія
У 1572 г. служыў 1-м ваяводай у Навасіле. Узімку 1575—1576 гг. хадзіў з перадавым палком 2-м ваяводай браць Рэвель. Узімку 1576—1577 ізноў быў з перадавым палком у Лівонскім паходзе і браў Калавер, Лігавер, Апсл і іншыя лівонскія гарады. Пасля гэтага быў пакінуты 1-м ваяводай у Апсле. У 1577 г. пасланы на год ваяводай у Пернаў. У 1579 хадзіў 3-м ваяводай вартаўнічага палка ў царок, паходзе ў Лівонію. Быў пасечаны палякамі Стэфана Баторыя пры ўзяцці рускай крэпасці Сокал.
Казахстан (Тарбагатайскі раён)
Казахстан — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кабанбайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 72 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, сяла Аксуат. Код КАТА — 635843200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 302 чалавекі (147 мужчын і 155 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 225 чалавек (117 мужчын і 108 жанчын).
Пэтрушы
Пэтрушы (Петруші́) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Пэтрушыўскага сельсавета.
Лівінгстан (Алабама)
Лівінгстан (Livingston) — горад у ЗША, у акрузе Самтэр, штат Алабама. Раённы цэнтр і самы вялікі населены пункт гэтага раёна. Насельніцтва — 3485 чалавек (2010). Лівінгстан быў названы ў гонар вядомага дзяржаўнага дзеяча і юрыста Эдварда Лівінгстана. Заходне-Алабамскі ўніверсітэт.
Скарб з Панагюрыштэ
Залаты скарб з Панагю́рыштэ (Панагюрско златно скъровище) — набор залатых пасудзін, які складаецца з дзевяці залатых рэчаў агульнай вагой 6164 г. Скарб быў знойдзены 8 снежня 1949 года за 2 км ад горада Панагюрыштэ, у мясцовасці Мерул на полі Георгія Тапалава.
Скарб з Панагюрыштэ — адзін з найбольш вядомых кладаў з фракійскімі артэфактамі, знойдзеных у Балгарыі.
Рэчы са скарба захоўваюцца ў нацыянальным гістарычным музеі ў Сафіі. Фракійскае золата з музея выстаўляецца таксама ў іншых гарадах краіны — у прыватнасці, у Бургасе. У 2014 годзе скарб з Панагюрыштэ выстаўляўся ў Луўры.
Казакова (возера)
Казакова — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на паўночны захад ад горада Мёры, за 0,3 км на захад ад вёскі Казакова, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,16 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.
Схілы катлавіны пакатыя, вышынёй да 5 м, разараныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 75—200 м.
Заходне-Алабамскі ўніверсітэт
Заходне-Алабамскі ўніверсітэт (University of West Alabama) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Лівінгстан ў штаце Алабама.
Агульная характарыстыка
Заснаваная ў 1835 годзе, вучэльня пачыналася як школа для маладых жанчын пры падтрымцы царквы пад назвай Лівінгстанская жаночая акадэмія. Першапачатковы савет папячыцеляў акадэміі быў абраны ў 1836 годзе, і чатыры з сямі членаў савета былі прэсвітарыянамі.
Універсітэт прапануе больш за 60 праграм няпоўнай вышэйшай адукацыі і 10 праграм поўнай вышэйшай адукацыі ў сваіх акадэмічных каледжах, аддзяленнях і школах на ўзроўні бакалаўра, магістра, спецыяліста і доктара.
Сяліцкае
Сялі́цкае (, Селицкое) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Брацкая магіла (Светлагорск, вуліца Савецкая)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Савецкая.
Апісанне
У 1957 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках. 9 Мая 2005 года помнік адкрыты пасля рэканструкцыі. Новы помнік зроблены ў выглядзе вялізнага звона з разломам. Размяшчаецца на трох блоках чырвонага граніту.
Манумент складаецца з двух частак — унутранай і вонкавай. На ўнутранай старане вялікага звона выгравіраваны прозвішчы салдат, якія тут пахаваны; звонку выкладзены гарыльеф, па яму можна «прачытаць» гісторыю ўсёй вайны. Унутры таксама знаходзіцца маленькі «жывы» звон, які сімвалізуе момант ісціны — жыццё працягваецца і гучыць, негледзячы на маўклівы смутак былога. Помнік — амаль дзевяцітонны бронзавы расколаты звон. Калі прыгледзецца, то раскол нагадвае жураўля, які ірвецца ўвышыню. На самом звоне ёсць вобразы трох такіх жураўлёў.
Кампазіцыя пачынаецца ад разлома. Сам ён у выглядзе паміраючага жураўля сімвалізуе ўсю трагедыю вайны. Ад разлома ў нябыт змаганняў ідуць салдаты, дзе ёсць твары Герояў Савецкага Саюза, якія загінулі пры вызваленні Шацілак і Парыцкага раёна і абагульненыя вобразы — пяхацінец, марак, лётчык, медсястра, якая іх ратуе. Ёсць таксама мапа раёна, на якой пазначаны план аперацыі «Баграціён», і заключны момант вайны — узяцце рэйхстага.
На ўнутраных сценах знаходзяцца ваенныя званні і прозвішчы ўсіх 264-х загінуўшых пры вызваленні Шацілак і пахаваных у брацкай магіле.
Лука (Война-Ясянецкі)
Лука (свецкае імя Валянцін Феліксавіч Война-Ясянецкі; 27 красавіка (9 мая) 1877, Керч — 11 чэрвеня 1961, Сімферопаль) — архіепіскап Рускай праваслаўнай царквы; хірург, пісьменнік; праваслаўны святы.
Паходзіў з беларускага паланізаванага роду Война-Ясянецкіх з Магілёўскай губерні. Скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага універсітэта. Удзельнік руска-японскай вайны (урач). З 1921 г. — святар. У 1923 г. арыштаваны: у ссылцы ў Сібіры і Туркестане да 1926 г. У 1930—1933 г. — у ссылцы ў Архангельску. У 1937—1941 г. ізноў у турме і ссылцы. З 1943 г.— архіепіскап Краснаярскі, член Свяцейшага Сінода. У гады 2-й сусветнай вайны — галоўны хірург ваеннага шпіталя ў Краснаярску. З 1946 г. — архіепіскап Крымскі.
Лаўрэат Сталінскай прэміі па медыцыне.
Таўке (Усходне-Казахстанская вобласць)
Таўке — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кабанбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635843300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 515 чалавек (260 мужчын і 255 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 266 чалавек (140 мужчын і 126 жанчын).
Салават Юлаеў
Салава́т Юла́еў (Салауат Юлай улы; 16 чэрвеня 1752, в. Цякеева, цяпер Салавацкі раён, Башкартастан — 8 кастрычніка 1800, Рогервік, цяпер г. Палдыскі, Эстонія) — башкірскі нацыянальны герой, паплечнік Емяльяна Пугачова ў часе сялянскай вайны 1773—1775 гадоў, паэт-імправізатар.
Біяграфія
У кастрычніку 1773 г. мабілізаваны на барацьбу з Емяльянам Пугачовым, але каля Арэнбургу перайшоў на яго бок на чале атрада башкіраў (2 тыс. чалавек). Сабраў атрад у 10 тыс. чалавек, змагаўся пад Арэнбургам, Кунгурам, у 1774 г. заняў Краснаўфімск. Пугачоў надаў яму чын брыгадзіра. 5 снежня 1774 г. Салават Юлаеў узяты ў палон, пасля пакарання бізунамі і клеймавання ў кастрычніку 1775 г. адпраўлены на вечную катаргу ў крэпасць Рогервік на Балтыйскім моры (цяпер горад Палдыскі, Эстонія), дзе памёр. Вершы Салавата Юлаева (ствараліся і перадаваліся ў вуснай форме) заклікалі народ да барацьбы з прыгнятальнікамі, апявалі прыгажосць роднага краю, каханне. У гонар Салават Юлаева названы горад Салават у Башкартастане, яго вобраз адлюстраваны ў творах літаратуры і мастацтва.
Усохі (Крупскі раён)
Усо́хі (, Усохи) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Аляксандр Міхайлавіч Ляпуноў
Аляксандр Міхайлавіч Ляпуноў (, Яраслаўль — ) — рускі матэматык і механік. Стваральнік сучаснай тэорыі ўстойлівасці, раўнавагі і руху механічных сістэм з канечнай колькасцю параметраў. Практычна ўсе даследаванні A. M. Ляпунова — па дыферэнцыяльных ураўненнях, устойлівасці руху, тэорыі імавернасцей (метад «характарыстычных функцый») — сталі крыніцай новых прац у шматлікіх галінах механікі і матэматыкі.
Базанаў
Базанаў — рускае прозвішча.
Германавічы (гміна)
Гміна Германавічы (Gmina Hermanowicze) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў мястэчку Германавічы (593 жых. у 1921 годзе ). Гміна ахоплівала сельскую мясцовасць вакол Дзісны.
У самым пачатку міжваеннага перыяду гміна Германавічы ўваходзіла ў склад Дзісенскага павета Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Дзісенскім паветам была ўключана ў склад Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.
У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.
Баханы (Чарнігаўскі раён)
Баханы (Бахани́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Усцінаўка (Крупскі раён)
Усці́наўка (, Устиновка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Шэнгельды (Тарбагатайскі раён)
Шэнгельды — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кабанбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635843400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 380 чалавек (200 мужчын і 180 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 281 чалавек (153 мужчыны і 128 жанчын).
Мантэвалскі ўніверсітэт
Мантэвалскі ўніверсітэт (University of Montevallo) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Мантэвала ў штаце Алабама.
Агульная характарыстыка
Універсітэт з'яўляецца адзінай у Алабаме дзяржаўнай гуманітарнай ВНУ і сябрам Савета грамадскіх каледжаў гуманітарных навук.
Гістарычны раён універсітэта быў створаны ў 1979 годзе і налічвае 16 будынкаў на тэрыторыі кампуса. У 1990 годзе ён быў пашыраны і ўключыў у сябе 75 будынкаў. Ён размешчаны ў сельскай мясцовасці ў цэнтральнай Алабаме. Цэнтральная частка кампуса — гэта гістарычны раён, унесены ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў.
Універсітэт адкрыўся ў кастрычніку 1896 года як Алабамская жаночая прамысловая школа — тэхнічная вучэльня толькі для жанчын, якая таксама прапаноўвала курсы сярэдняй школы. Вучэльня стала Алабамскім жаночым тэхнічным інстытутам у 1911 годзе.
Георгі Міхайлаў Дзімітроў
Георгі Міхайлаў Дзімітроў (Димитро́в Гео́рги Миха́йлов ; 18 чэрвеня 1882, сяло Кавачаўцы, цяпер Пернікская вобласць, Балгарыя — 2 ліпеня 1949, Барвіха пад Масквой) — дзеяч балгарскага і міжнароднага камуністычнага руху.
Яго звалі «балгарскі Ленін» і правадыром балгарскага народа, пасля смерці ў эпоху сацыялізма ў Балгарыі яму быў пабудаваны маўзалей у Сафіі накшталт ленінскага.
Энеды
Энеды — горнае плато ў Рэспубліцы Чад. Размешчана ў рэгіёне Борку-Энеды-Тыбесты, у яго паўднёва-ўсходняй частцы, паблізу мяжы з Суданам. Уяўляе сабой горнае плато з пясчаніку з вышынямі да 1450 м (гара Баса), акружанае пяскамі Сахары. На скалах Энеды выяўлены шматлікія петрогліфы, пакінутыя тут плямёнамі, якія жылі на плато ў эпоху неаліту, калі клімат Сахары быў больш вільготным.
Лабейка
Лабе́йка — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на поўнач ад горада Мёры, прыкладна за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Бабарыкі і за 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Пруднікі, у басейне ракі Вята.
Эдуард Аляксандравіч Высоцкі
Эдуард Аляксандравіч Высоцкі (нар., г. Віцебск — ) — беларускі геолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (1998), прафесар (2000).
Лабейка
Плошча паверхні 0,21 км². Даўжыня 0,88 км, найбольшая шырыня 0,36 км. Найбольшая глыбіня 11,8 м, сярэдняя — 3,8 м. Аб’ём вады ў возеры 0,76 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,18 км. Плошча вадазбору 2 км².
Эдуард Аляксандравіч Высоцкі
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Геаграфія», 1965), Беларускі навукова-даследчы геолага-разведачны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Геалогія», 1971).
Лабейка
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 8—10 м, спадзістыя, на поўдні і поўначы больш стромкія. Берагі зліваюцца са схіламі, участкі на паўднёвым захадзе і паўднёвым усходзе нізкія, забалочаныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Мелкаводдзе пясчанае. Глыбей дно возера высланае ілам. Зарастае ўмерана. На ўсходзе выцякае ручай у раку Вята.
Эдуард Аляксандравіч Высоцкі
Біяграфія
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (геаграфічны факультэт, кафедра дынамічнай геалогіі, дацэнт).
Навуковыя інтарэсы: радовішчы карысных выкапняў; седзіментагенез эвапарытаў.
Аляксей Фёдаравіч Львоў
Аляксей Фёдаравіч Львоў (, Талін —, маёнтак Ровань, каля Коўна) — рускі дзяржаўны дзеяч і музыкант, сенатар, обер-шталмайстар. Аўтар музыкі гімна «Божа, Цара беражы!» (1833), які напісаў па даручэнню Імператара.
Выпускнік Інстытута інжынераў шляхоў зносін (1818). У 1818—1825 гг. на службе пры Наўгародскіх ваенных пасяленнях А. А. Аракчэева, па прадстаўленню якога атрымаў ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені (1821). Ад’ютант А. Х. Бенкендорфа (1825—1827). Удзельнік руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў. З 1828 г. — загадчык справамі Імператарскай галоўнай кватэры. Флігель-ад’ютант (1834).
Беніца (гміна)
Гміна Беніца (Gmina Bienica) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года на тэрыторыі Віленскай зямлі, Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Беніцы.
Першапачаткова гміна ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета ў Віленскай губерні. 7 чэрвеня 1919 года ўвайшла ў склад утворанай пад Цывільным упраўленнем Усходніх зямель Віленскай акругі, якая 9 верасня 1920 перайшла пад кіраўніцтва Упраўлення прыфрантавых і этапных тэрыторый. У сувязі з узнікненнем Сярэдняй Літвы 9 кастрычніка 1920 гміна разам з паўночнай часткай Ашмянскага павета апынулася ў яе складзе. 13 красавіка 1922 года гміна ўвайшла ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.
1 красавіка 1927 года гміна ўвайшла ў склад новаўтворанага Маладзечанскага павета таго ж ваяводства. 1 красавіка 1929 года з гміны Беніца перададзены 12 населеных пунктаў у склад гміны Войстам Вілейскага павета.
У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.
Аляксандр Віктаравіч Базанаў
Аляксандр Віктаравіч Базанаў (нар., Казахская ССР) — начальнік Сакратарыята Назіральнага савета Беларускага парка высокіх тэхналогій (з 2023).
Біяграфія
Нарадзіўся 26 лістапада 1962 года ў Казахскай ССР.
Скончыў Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў прэс-сакратаром Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, а таксама ў Дзяржаўным сакратарыяце Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь, Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь і Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
З 4 лістапада 2010 года працаваў дырэктарам Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, 18 ліпеня 2014 года вызвалены ад пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку з дзяржаўнай службы. Пасля працаваў намеснікам генеральнага дырэктара ААТ «Белтэлекам».
Пэўны час працаваў начальнікам упраўлення па ўзаемадзеянні з дзяржаўнымі органамі Адміністрацыі Беларускага парка высокіх тэхналогій.
З 2023 года працуе начальнікам Сакратарыята Назіральнага савета Беларускага парка высокіх тэхналогій.
Slack
Slack — карпаратыўны месенджар. Запушчаны ў тэставым рэжыме ў жніўні 2013 года, публічны выпуск адбыўся 12 лютага 2014 года. У першы дзень тэставання зарэгістраваліся 8 тысяч кампаній. Па дадзеных кампаніі на чэрвень 2015 года, Slack штодня выкарыстоўваюць 1,1 мільёна карыстальнікаў. Slack стаў самым хуткарослым бізнес-дадаткам у гісторыі.
Гісторыя
У лютым 2014 года Slack запускалі 16 чалавек, праз год каманда пашырылася да 105 чалавек. Паводле стану на красавік 2019 года ў Slack працавала 1664 супрацоўнікі.
У пачатку лютага 2015 года зламыснікі на некалькі дзён атрымалі доступ да базы карыстальнікаў Slack. Пра гэта стала вядома 27 сакавіка, калі кампанія распавяла пра інцыдэнт і прадставіла двухфактарную аўтэнтыфікацыю.
Паводле паведамленняў сайта РБК, са снежня 2018 года Slack пачаў дэактываваць акаўнты карыстальнікаў, якія наведалі Крым. Пасля кіраўніцтва Slack разблакавала частку акаўнтаў і прынесла прабачэнні карыстальнікам.
Мунду
Мунду (Moundou) — другі па велічыні горад у Чадзе, адміністрацыйны цэнтр рэгіёну Заходні Лагон. Насельніцтва па дадзеных на 2008 год складае 142462 чалавека. Размешчаны на беразе ракі Лагон, прыкладна ў 480 км на поўдзень ад сталіцы Чада Нджамены, на вышыні 413 м над узроўнем мора. Асноўны горад народнасці нгамбаі. Мунду з’яўляецца прамысловым цэнтрам, дзе развіта піваварства, баваўняна-папяровая прамысловасць і нафтавая індустрыя. Дзейнічае аэрапорт з асфальтаванай узлётна-пасадачнай паласой.
Шарга (сяло)
Шарга — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кабанбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 635843500.
Брацкая магіла (Светлагорск, Шацілінскія могілкі)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў г. Светлагорск, Светлагорскі раён. Знаходзіцца на вул. Савецкая, на Шацілкаўскіх могілках.
Апісанне
Пахаванне размешчана на страрых гарадскіх могілках, побач з брацкай магілай знаходзяцца 5 адзіночных ваенных пахаванняў гэтага ж перыяду. На брацкай магіле ўсталявана ўсечаная стэла на доўгім пастаменце, на стэле замацавана таблічка з імёнамі загінуўшых.
У агульнай магіле пахаваны 31 воін. Усе салдаты загінулі ў лістападзе 1943 годзе ў баях за вызваленне в. Шацілкі (зараз г. Светлагорск) ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
У баях за вызваленне раёна прымалі ўдзел воіны 28, 48, 65-й армій, маракі Дняпроўскай флатыліі і лётчыкі 16 паветранай арміі.
Нацыянальны парк Закума
Закума (фр. Zakouma) — адзін з чатырох нацыянальных паркаў Чада. Заснаваны ў 1963 годзе. Распасціраецца на 3.000 км², з'яўляючыся другім па велічыні нацыянальным паркам у Чадзе пасля Аука. З'яўляецца адным з апошніх запаведнікаў дзікай прыроды ў афрыканскім Сахелі, дзе жыве вялікая колькасць буйных млекакормячых. Ён размешчаны прыкладна ў 800 км ад Нджамены і ў 45 км ад Ам-Тымана.
Русіны
Назву Русіны маюць:
Паўночна-Алабамскі ўніверсітэт
Паўночна-Алабамскі ўніверсітэт (University of North Alabama) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Флорэнс ў штаце Алабама.
Агульная характарыстыка
Гэта старэйшы дзяржаўны ўніверсітэт штата Алабама. Універсітэт быў заснаваны як каледж у 1830 годзе і быў адноўлены ў 1872 годзе як першы дзяржаўны педагагічны каледж на поўдзень ад ракі Агаё. Праз год ён стаў адным з першых каледжаў сумеснага навучання ў ЗША.
Супонева (Бранскі раён)
Супонева (Супо́нево) — сяло ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Адно са старажытных сёлаў Браншчыны, заснаванае меркавана ў XIV—XV ст., упершыню згадваецца ў 1574 годзе.
Паўднёва-Алабамскі ўніверсітэт
Паўднёва-Алабамскі ўніверсітэт (University of South Alabama) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Мабіл у штаце Алабама.
Агульная характарыстыка
Універсітэт створаны заканадаўчым органам штата Алабама ў маі 1963 года. Першыя заняткі пачаліся ў чэрвені 1964 года, на якіх налічвалася 276 студэнтаў. Першы выпуск быў праведзены ў чэрвені 1967 года з 88 ступенямі бакалаўра з адзнакай.
Шэйка (Крупскі раён)
Шэ́йка (, Шейка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Гісторыя
У 1653 годзе згадваецца ў інвентары як вёска Шыйка ў складзе маёнтка Крупка (або Сангушкаў).
У 1924—1962 гадах цэнтр Шэйкаўскага сельсавета.
Кыслі
Кыслі (Кислі́) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Худаўцы
Худаўцы́ (, Худовцы) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на поўнач ад горада Крупкі, за 124 км ад Мінска, за 2 км ад аўтамабільнай дарогі.
Гісторыя
31 кастрычніка 1904 года ў сяле адбылося адкрыццё і асвячэнне новай царкоўна-прыходскай аднакласнай школы. Лес на Худавецкую школу адпушчаны на выгодных умовах з вяліка-княжацкіх маёнткаў.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Шэйкаўскага сельсавета.
Экалагічныя праблемы ў Казахстане
У Рэспубліцы Казахстан цяжкае становішча з экалогіяй. Асноўныя крыніцы забруджання — гэта прамысловасць, сельская гаспадарка, транспарт і іншыя фактары. Больш адчувальнай з'яўляецца атмасфера, у яе слаі паступаюць газападобныя і вадкія забруджвальныя рэчывы.
Радыяцыйнае забруджанне
Гэта адно з найбуйнейшых экалагічных праблем у Казахстане, якое з'яўляецца наступствам ядзерных выпрабаванняў. Ядзерныя доследы, што праводзіліся з 1949 года спрычыніліся масавага заражэння ў Цэнтральнай і Усходняй частках Казахстана. Таксама на ўзрастанне радыяцыйнага фону ўплываюць азонавыя дзіркі, якія ўтвараюцца пры запуску касмічных караблёў.
Водныя рэсурсы
На тэрыторыі Казахстана адной з глабальных праблем лічыцца нястача водных рэсурсаў. Няправільнае размеркаванне і ўжытак водных рэсурсаў прывялі да знясілення крыніц прэснай вады. Водныя рэсурсы вылічаны на абвадненне 8-10 млн. га, тым часам як у Казахстане і Сярэдняй Азіі прыблізна 50-60 млн. га.
Атмасфера
Прычынай забруджання атмасфернага слоя з'яўляюцца няпоўнае выкарыстанне паліва і састарэлыя тэхналогіі вытворчасці. Асноўныя забруджвальныя рэчывы — гэта пыл, дыяксід шэры, дыяксід азоту, вуглевадароды, фенол, свінец, серавадарод, хлорысты вадарод, аміяк і іншыя.
Ва Усходняй частцы Казахстана ў атмасферу выкідваюцца каля 2250 тысяч тон у год розных палютантаў. Тым часам як у Цэнтральнай частцы Казахстана вылучаюцца каля 1870 тысяч тон у год. Найменшае забруджанне ў Паўночнай і Паўднёвай частках Казахстана, у сярэднім каля 400 тысяч тон у год.
Банжул (акруга)
Банжул (Banjul) — адна з шасці акругаў Гамбіі, якая размяшчаецца на захадзе краіны. Мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Банжул, які таксама з'яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 88 км², насельніцтва складае 437 531 (на 2010 год).
Піменаў
Піменаў — прозвішча.
Барок (Крупскі раён)
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.
Какжыра (Тарбагатайскі раён)
Какжыра — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Какжыранскай сельскай акругі. Код КАТА — 635845100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2296 чалавек (1163 мужчыны і 1133 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1796 чалавек (895 мужчын і 901 жанчына).
Кратынь
Кратынь (Крати́нь) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Брацкая магіла (Баравікі)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў в. Баравікі, Светлагорскі раён.
Апісанне
Пахаваны 521 воін, які загінуў ў 1943 годзе ў баях супраць намецка-фашысцкіх захопнікаў. Сярод нахаваных — воіны 18-га стралковага корпуса 65-й арміі і 2 партызаны. У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.