cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Докшыцкі раён
Геаграфія
У 1996 годзе на тэрыторыі дзяржаўнай лесагаспадарчай установы «Бягомльскі лясгас» былі створаныя 7 заказнікаў мясцовага значэння. З іх 6 гідралагічных заказнікаў, якія створаны з мэтай захавання ў некранутай прыродзе месцаў росту журавін на балотных масівах:
Біялагічны заказнік «Зуйка» мясцовага значэння створаны ў 2016 годзе рашэннем Докшыцкага раённага выканаўчага камітэта № 60 з мэтай захавання ў некранутай прыродзе вялікай папуляцыі (каля 1 га) лунніка ажываючага, уключанага ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Заказнік знаходзіцца паміж вёскамі Балтрамееўцы і Калягі ў Параф’янаўскім лясніцтве. Плошча яго складае 23,96 га.
Гісторыя
Докшыцкі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — горад Докшыцы. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 14 сельсаветаў: Бярозаўскі, Валодзькаўскі, Гняздзілаўскі, Грабучоўскі, Докшыцкі, Крулеўшчынскі, Несцераўшчынскі, Параф’янаўскі, Порплішчанскі, Старасельскі, Таргунскі, Тумілавіцкі, Юркаўшчынскі, Янкоўскі. З 20 верасня 1944 года раён у складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Гняздзілаўскі, Несцераўшчынскі, Таргунскі сельсаветы, Бярозаўскі сельсавет перайменаваны ў Крыпульскі, Старасельскі сельсавет — у Сітцаўскі, Юркаўшчынскі сельсавет — у Вознаўшчынскі. 24 студзеня 1958 года скасаваны Грабучоўскі і Порплішчанскі сельсаветы, 24 красавіка 1959 года — Валодзькаўскі і Вознаўшчынскі сельсаветы. З 20 студзеня 1960 года раён у складзе Віцебскай вобласці, адначасова да раёна далучаны гарадскі пасёлак Бягомль з падпарадкаванымі пассавету населенымі пунктамі, Асаўскі, Бярозкаўскі, Бярэзінскі, Вітуніцкі, Глінскі сельсаветы і вёскі Бедзіна, Слабада, Федаркі Домжарыцкага сельсавета скасаванага Бягомльскага раёна. 20 мая 1960 года скасаваны Асаўскі і Глінскі сельсаветы, Вітуніцкі сельсавет перайменаваны ў Юхнаўскі. 29 снежня 1961 года ўтвораны Порплішчанскі сельсавет, скасаваны Янкоўскі сельсавет. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Глыбоцкага раёна.
6 студзеня 1965 года Докшыцкі раён утвораны зноў, уключаў горад Докшыцы, гарадскі пасёлак Бягомль і 10 сельсаветаў: Бярозкаўскі, Бярэзінскі, Докшыцкі, Крулеўшчынскі, Крыпульскі, Параф’янаўскі, Порплішчанскі, Сітцаўскі, Тумілавіцкі сельсаветы Глыбоцкага раёна і Валкалацкі сельсавет Пастаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна 10 сельсаветаў, 322 населеныя пункты. 20 кастрычніка 1995 года Докшыцкі раён і горад Докшыцы аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 20 чэрвеня 2013 года Бягомльскі пассавет рэарганізаваны ў Бягомльскі сельсавет.
Насельніцтва
У раёне налічваецца 274 населеных пункты, у тым ліку горад Докшыцы і гарадскі пасёлак Бягомль. Гарадское насельніцтва (Докшыцы, Бягомль) складае 9,3 тыс. чал. (2010).
Колькасць насельніцтва раёна мае тэндэнцыю скарачацца:
Адміністрацыйны падзел
Раён падзелены на 11 сельсаветаў: Бягомльскі, Бярозкаўскі, Бярэзінскі, Валкалацкі, Докшыцкі, Крулеўшчынскі, Крыпульскі, Параф’янаўскі, Порплішчанскі, Сітцаўскі і Тумілавіцкі.
Транспарт
Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі: і рэспубліканскія аўтадарогі:
Адукацыя
У сістэму адукацыі раёна ўваходзяць 37 устаноў рознага тыпу: сярэднія агульнаадукацыйныя школы — 8, базавыя — 2, сацыяльна-педагагічныя комплексы «школа-сад» — 3, дашкольныя ўстановы — 20, а таксама ўстановы спецыяльнай адукацыі і пазашкольнага навучання і выхавання: Бягомльская дапаможная школа-інтэрнат, Цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі, раённы Цэнтр дзяцей і моладзі, сацыяльна-педагагічны цэнтр.
Ахова здароўя
Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ў раёне ажыццяўляе ўстанова аховы здароўя «Докшыцкая раённая цэнтральная бальніца».
IC 5305
IC 5305 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сіірт
Сіірт (Siirt), горад у паўднёва-ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сіірт. 129 тыс. жыхароў (2009), пераважна туркі і арабы. Адзін з бяднейшых гарадоў краіны, тым не менш мае нямала выдатных сучасных будынкаў, а таксама гістарычныя помнікі 12 ст.
Мірза Масэсавіч Авакаў
Мірза Масэсавіч Авакаў (, Пяцігорск, Паўночна-Каўказскі край, РСФСР —, Масква) — юрыст. Доктар юрыдычных навук (1968), прафесар (1968). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Сконечыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (юрыдычны і філалагічны факультэты, 1950), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1953).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і гісторыя дзяржавы і права; міжнароднае права; працоўнае права.
Узнагароды
Узнагароды: ордэны Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны II ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга, медаль «За абарону Ленінграда», званне «Заслужаны дзеяч навукі РСФСР».
Вольга Аляксандраўна Лабачэўская
Біяграфія
Скончыла Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна (Ленінград; 1977), НДІ мастацкай прамысловасці (Масква; аспірантура, 1984), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (дактарантура, 2013). Працавала ў Цюменскай абласной карціннай галерэі (1969—1973); Дзяржаўным мастацкім музеі БССР (1977—1980); Навукова-даследчай мастацка-эксперыментальнай лабараторыі Упраўлення мастацкіх промыслаў Міністэрства мясцовай прамысловасці БССР (1980—1991, загадчык НДА мастацтвазнаўства і работы з творчымі кадрамі); Беларускім дзяржаўным інстытуце праблем культуры (1991—2009); Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з 2009; з 2014 — прафесар кафедры культуралогіі).
Навуковыя інтарэсы: беларускае народнае дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, рамёствы і промыслы; беларускае саломапляценне, традыцыйны касцюм і тэкстыль; трансфармацыя традыцый народнай творчасці; антрапалогія і гендарныя аспекты народнай творчасці; ахова і захаванне нематэрыяльнай культурнай спадчыны; прымітывізм як від народнага мастацтва; гісторыя этнаграфічнай фатаграфіі ў Беларусі. Пазапрафесійная творчасць: сцэнарыі дакументальнага кіно.
Узнагароды
Нацыянальная прэмія ў галіне выяўленчага мастацтва (2020).
NGC 2702
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сяргей Лагадзінскі
Сяргей Лагадзінскі (Сергей Лагодинский, Sergey Lagodinsky; нар., Астрахань, Астраханская вобласць, РСФСР, СССР ) — нямецкі палітык, юрыст і журналіст расійскага і яўрэйскага паходжання, дэпутат Еўрапейскага парламента IX склікання ад партыі Саюз 90/Зялёныя.
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і ў СССР, перасяліўся ў Германію ў 1993 годзе. Пазней стаў членам бярлінскага аддзялення яўрэйскай абшчыны.
Працаваў у міжнароднай юрыдычнай фірме «Orrick, Herrington & Sutcliffe». У 2003–2008 гадах працаваў праграмным дырэктарам і дарадцам у бярлінскай сядзібе. Таксама займаўся журналісцкай дзейнасцю, у тым ліку для «», «Deutsche Welle», «BBC World Service», «Süddeutsche Zeitung» i «Die Welt».
У 2001 годзе далучыўся да Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі, у якой заснаваў працоўную групу, якая аб’ядноўвала сацыял-дэмакратаў яўрэйскага паходжання. Выйшаў з партыі ў 2011 годзе, раскрытыкаваўшы яе пазіцыю ў дачыненні да. Пазней пачаў працаваць у, дзе быў кіраўніком аддзела па справах Еўрапейскага Саюза і Паўночнай Амерыкі. У 2011 годзе далучыўся да партыі Саюз 90/Зялёныя. На выбарах 2019 года быў абраны ў Еўрапейскі парламент IX склікання па партыйным спісе.
14 верасня 2020 года ўзяў шэфства над Максімам Знакам, беларускім адвакатам і палітычным зняволеным.
Драгет
Драгет, Драет, Драецік, Драгета  — грубая шарсцяная ці паўшарсцяная тканіна на шаўковай аснове, лямцавая або тканая, аднатонная або з малюнкам з аднаго боку. Радзей драгетам называлі шаўковую тканіну з сярэбранай ніткай.
Ткалася ў палосы палатняным перапляценнем ці яго спалучэннем з рапсавым, што надавала паверхні выгляд клетак, прамавугольнікаў. Драгет выраблялі на Шлёнску (Польшча) з XVII стагоддзя. Ваўняны драгет належаў да тонкіх тканін і ішоў на пашыў адзення.
Цікавыя факты
Джонатан Свіфт згадваў пра тое, што быў «апрануты ў драгет па трынаццаць пенсаў за ярд».
Дом Крукоўскага
Дом Крукоўскага — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе вуліца Рэвалюцыйная, 9, на рагу з Камсамольскай вуліцай. Пабудаваны ў XIX ст. з цэглы.
Гісторыя
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы існавала драўляная і мураваная забудова, якая была моцна пашкоджана падчас вялікага пажару 1881 года.
Адразу пасля пажару быў распрацаваны праект на будаўніцтва новага мураванага дома, які галоўным фасадам выходзіў на вуліцу Койданаўскую. Гэта было трохпавярховае прамавугольнае ў плане збудаванне, накрытае двухсхільным дахам, які быў аддзелены ад сцяны прафіляваным карнізам. Сіметрычны па кампазіцыі галоўны фасад быў падзелены на ярусы прафіляванымі цягамі. У цэнтры будынка знаходзілася праязная арка, перакрытая скляпеннямі. Рытм фасадаў ствараўся сеткай прамавугольных і лучковых аконных праёмаў. Аконныя і дзвярныя праёмы першага паверха не мелі ліштваў. Вокны другога паверха былі аздоблены сандрыкамі. У двары знаходзіўся комплекс мураваных і драўляных гаспадарчых пабудоў.
У канцы XIX стагоддзя ўладальнікам гэтага будынка з’яўляўся мінскі мешчанін Іван Крукоўскі.
Паводле інвентарызацыі 1910 года большую частку памяшканняў першага і другога паверхаў у доме Крукоўскага займала гасцініца, якая мела 13 нумароў. Значная частка трэцяга паверха выкарыстоўвалася пад жылыя кватэры. Акрамя таго, на першым паверсе знаходзілася бакалейная лаўка, а таксама гадзіннікавыя майстэрня і крама.
Казімір Мельхіяд Сапега
Казімір Мельхіяд Сапега (1625 — 10 студзеня 1654, Крэпіцы) — польскі і вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
Біяграфія
Удзельнічаў у казацка-сялянскай вайне 1648—1654 гадоў, у бітвах пад Зборавам, Берасцечкам і Белай Царквой.
Удзельнічаў у кампаніях 1652—1653 гадоў пад кіраўніцтвам свайго стрыечнага брата Яна Фрыдэрыка Сапегі.
Памёр 10 студзеня 1654 года ў Крэпіцах, дзе займаў пасаду старосты.
Продкі
Паходзіў з кодзенскай лініі магнацкага роду Сапегаў, сын віленскага кашталяна Мікалая і яго першай жонкі Ядвігі Ганны Войны. Меў брата Яна Фердынанда.
Шлюб
Ажаніўся каля 1648 года з Аленай Уршуляй Даніловіч, але нашчадкаў не пакінуў.
HMS А1
HMS А1 — брытанская падводная лодка тыпу А. Пабудавана ў 1901-1902 гадзе кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 19 лютага 1902 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 9 ліпеня 1902.
Падчас вучэнняў 18 сакавіка 1904 года лодка патанула з усёй камандай з-за сутыкнення з паштовым суднам. Праз месяц лодка была паднята і адрамантавана. У 1911 годзе яна зноў патанула, але ў гэты раз без чалавечых ахвяр. Адломкі лодкі былі выяўлены ў 1989 годзе.
Карлікавы цэпень
Карлікавы цэпень (Hymenolepis nana) — паразітычны чарвяк сямейства гіменалепідыдаў класа стужачных чарвей.
Паразітуе ў тонкім кішэчніку чалавека.
Цела даўжынёю 3—5 см, стужкападобнае, складаецца з членікаў. На галоўцы мае 4 прысоскі і 24—30 кручкоў.
Гермафрадыт. Развіваецца без прамежкавых гаспадароў з выхадам і без выхаду яец у вонкавае асяроддзе. У яйцы знаходзіцца сфарміраваная лічынка.
Узбуджальнік гіменалепідыдозаў. Заражаюцца аліментарным шляхам. У кішэчніку гаспадара лічынкі вызваляюцца з яец, некратызуюць варсінкі, праз 2 тыдні прымацоўваюцца да слізістай абалонкі і ператвараюцца ў палаваспелых паразітаў.
Беларускі абласны камітэт
Беларускі Абласны Камітэт пры Усерасійскім Савеце Сялянскіх Дэпутатаў, БАК дзейнічаў у лістападзе 1917—1918.
Створаны 17 (30 лістапада) ў Петраградзе з дэлегатаў ад беларускіх губерняў на Усерасійскім з’ездзе сялянскіх дэпутатаў, членаў Устаноўчага сходу, а таксама з прадстаўнікоў арміі і флоту.
У склад Камітэта ўваходзілі Я. Канчар (старшыня), М. Гольман і П. Караткевіч (намеснікі старшыні), А. Кусе-Цюз (сакратар), Ф. Замойскі, Л. Калядка, С. Малашчыцкі, Дз. М. Сабалеўскі, В. Селіванаў і інш. (усяго 70 чал.).
У дэкларацыі ад 17 (30 лістапада) 1917 выступіў з патрабаваннем неадкладна паставіць пытанне аб самавызначэнні беларускага народа з мэтай утварэння аўтаномнай Беларусі ў складзе Савецкай Расіі. Увайшоў у кантакт з РСФСР з прапановай аб сумеснай рабоце па ўмацаванню савецкай улады ў Беларусі. Пры Наркамнацы было створана прадстаўніцтва Камітэта ў складзе П. Караткевіча і В. Селіванава. 2 (15) снежня 1917 СНК РСФСР на чале з У. Леніным ухваліў і затым выдаў пазыку Камітэту ў памеры 50 тыс. рублёў. Быў дадзены дазвол на карыстанне тэлеграфам і тэлефонам. 6 снежня 1917 былі апублікаваны «Умовы сумеснай працы» БАК з Наркамнацам.
Камітэт імкнуўся ўзначаліць беларускі нацыянальны рух, спрабаваў перахапіць у Вялікай беларускай рады ініцыятыву склікання Усебеларускага з’езда Мінску, але ў выніку ўдалося дасягнуць згоды аб сумесным правядзенні Усебеларускага з’езда 5 снежня 1917 у Мінску.
Камітэт выдаў працы Я. Карскага «Беларуская мова» (1918) і «Этнаграфічная карта беларускага племя» (1917). На працягу студзеня — красавіка 1918  БАК зрабіў спробу склікання II Усебеларускага з’езда, уступіўшы дзеля гэтага ў перамовы са Сталіным, і атрымаў яго згоду. Аднак неспрыяльны для беларускага руху ход падзей прымусіў «часова» адмовіцца ад гэтай думкі.
Структура
Першапачаткова акрамя кіраўніцтва (старшыня, яго намеснік, галоўны сакратар, якія стваралі адказную калегію, казначэй) працавала шэраг аддзелаў па напрамках дзейнасці. Іх кіраўнікі складалі пашыраную распарадчую калегію. Аддзелы:
Мелён
Мелён (Melun) — галоўны горад французскага дэпартамента Сена і Марна, ля паўночнай ускраіны леса Фантэнбло, за 45 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа. Насельніцтва — 37 500 жыхароў (2004).
Падобна сталіцы Францыі, Мелён раскінуўся на абодвух берагах Сены, тады як востраў Сент-Эцьен пасярод ракі адведзены пад старажытнае прыёрства і раманскі сабор Нотр-Дам. Ён быў збудаваны Робертам II у 1016—1031 гадах, грунтоўна абноўлены ў XVI стагоддзі, а цяперашні від набыў падчас аднаўленчых прац XIX стагоддзя. Адтуль паходзіць Меленскі дыптых Жана Фуке.
У Сярэднявечча Мелён, вядомы яшчэ рымлянам як Melodunum, служыў упадабанай рэзідэнцыяй Капетынгаў. Вялікая частка горада была разбурана падчас Другой сусветнай вайны.
У наваколлях горада захаваўся адзін з лепшых узораў французскага барока — палац Ва-ле-Віконт.
Э (горад)
Э (Eu) — старадаўні горад у паўночнай Францыі, на ўсходзе Верхняй Нармандыі, ля мяжы з Пікардыяй. З’яўляецца цэнтрам аднайменнага кантона дэпартамента Прыморская Сена. Насельніцтва — 8 081 чал. (па даных перапісу 1999 г.).
Гісторыя
Назва горада паходзіць ад ракі, на берагах якой ён ляжыць: у старажытнасці рака Брэсль называлася У (Ou), што пазней ператварылася ў Э (Eu).
У Сярэднявечча горад быў цэнтрам аднайменнага графства, якое ўваходзіла ў склад герцагства Нармандыя. Яно было створана ў 996 годзе герцагам Рычардам I для свайго незаконнанароджанага сына Готфрыда дэ Брыёна. Графства Э стваралася як памежная марка, якая бараніла Нармандскае герцагства з усходу. У 1050 або ў 1052 годзе ў царкве замка Э адбылося вяселле Вільгельма Заваёўніка і яго жонкі Мацільды Фландрскай. Гэтая царква — адзіная пабудова сярэднявечнага замка, якая захавалася да цяперашняга часу. У 1180 годзе ў Э захварэў і памёр Лоўрэнс О’Тул, архібіскуп дублінскі і папскі легат. У 1225 годзе ён быў кананізаваны каталіцкай царквой і стаў святым-заступнікам горада. Частка яго мошчаў захоўваецца ў галоўнай гарадской царкве Сен-Ларан. У XII стагоддзі Рычард Львінае Сэрца, які як герцаг Нармандыі быў сюзэрэнам графаў д’Э, пабудаваў гарадскія сцены. У 1202 годзе крэпасць была захоплена французскім каралём Філіпам Аўгустам, а графы д’Э перайшлі пад уладу Францыі.
У 1416 годзе крэпасць была зноў захоплена англічанамі ў перыяд уварвання Генрыха V у Нармандыю. У 1430 годзе ў горадзе правяла ноч паланёная Жанна д’Арк, якую перавозілі ў Руан. Праз 20 гадоў, у 1450 годзе англійскія войскі былі выгнаныя з Нармандыі. Па спыненні лініі Артуа ў 1472 годзе графства Э ўспадкавала Клевэ-Неверская дынастыя, што вывела гэту тэрыторыю з-пад падпарадкавання караля Францыі і прывяло да ўваходжання ў склад Бургундскай дзяржавы. Але пасля смерці герцага Карла Смелага ў 1477 годзе кароль Францыі Людовік XI захапіў Э і шэраг іншых бургундскіх ленаў і ўключыў графства ў склад каралеўскага дамена.
У 1588 годзе тытул графа д’Э перайшоў у валоданне герцагаў дэ Гіз, у той час найбольш уплывовага арыстакратычнага роду Францыі. Пазней гэты тытул і права на графства неаднаразова прадаваліся, апошняя графіня д’Э была маці французскага караля Луі-Філіпа Арлеанскага. У XVI стагоддзі ў цэнтры горада быў пабудаваны палац Гізаў, які ў XIX стагоддзі стаў выкарыстоўвацца як летняя рэзідэнцыя Луі-Філіпа. У 1843 годзе ў палацы спынялася каралева Вікторыя падчас свайго візіту ў Францыю. Гэта была першая асабістая сустрэча англійскага і французскага манархаў з 1520 года.
Пераназванне
Для зручнасці турыстаў улады Э плануюць перайменаваць горад. Справа ў тым, што пошукавыя сістэмы ў інтэрнэце дрэнна знаходзяць інфармацыю пра гэты горад, замест гэтага яны выдаюць спасылкі на парталы Еўрапейскага саюза (.eu), а таксама на старонкі пра граматыку французскай мовы (дзе eu з’яўляецца дзеепрыметнікам прошлага часу ад дзеяслова avoir — «мець»). Разглядаецца магчымасць правядзення рэферэндуму сярод гараджан наконт перайменавання.
Камп’енскі тэхналагічны ўніверсітэт
Камп’енскі тэхналагічны ўніверсітэт (Université de technologie de Compiègne) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Камп’ень.
Агульная характарыстыка
Універсітэт быў заснаваны па ініцыятыве Гі Дэніэлу (Guy Deniélou), ваенна-марскога афіцэра і інжынера-даследчыка ў Камісіі па атамнай энергіі і альтэрнатыўнай энергіі Францыі. У 1972 годзе ён пакінуў сваю пасаду начальніка аддзела нейтронных рэактараў гэтай камісіі, каб заснаваць універсітэт у тым жа годзе. Ён і быў яго прэзідэнтам з 1974 па 1987 гады.
У 2012 годзе ўніверсітэт далучыўся да навукова-даследчага кластара асацыяцыі ўніверсітэтаў Сарбоны ў якасці другаснага члена-заснавальніка. У 2013 годзе ўніверсітэт далучыўся да аб’яднання французскіх тэхналагічных універсітэтаў. У 2014 годзе быў урачыста адкрыты новы будынак для даследаванняў і тэхналагічных інавацый на транспарце.
У 2017 годзе ўніверсітэт заняў 2-е месца сярод 107 французскіх інжынерных школ і ўніверсітэтаў. У 2016 годзе ён заняў першае месца ў Францыі па колькасці стартапаў студэнтаў і выпускнікоў. Таксама ВНУ заняла першае месца ў Францыі па найвышэйшых сярэдніх заробках выпускнікоў у 2016 годзе.
Універсітэт вызначыў шэсць абласцей даследаванняў у якасці прыярытэтаў: біятэхналогіі, энергетыка і навакольнае асяроддзе, нанатэхналогіі, вылічэнні і інфармацыйныя тэхналогіі, а таксама медыя і мастацтва.
За ўклад у развіццё культуры Беларусі
Нагрудны знак «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» — узнагарода Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 25 чэрвеня 2002 года № 407. Зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 9 сакавіка 2017 года. Нумар рэгістрацыі А-226.
Апісанне
На падвесцы, якая мае форму ромба з абрэзанамі вугламі залацістага колеру, размешчаны срэбны круг, унутры якога — ліра, пяро і кніга (эмблема міністэрства). Па крузе ў чырвонай аблямоўцы размешчаны надпіс «ЗА ЎКЛАД У РАЗВІЦЦЁ КУЛЬТУРЫ БЕЛАРУСІ».
Аляксандр Васілевіч Вакульскі
Аляксандр Васілевіч Вакульскі (, с. Калтыманава, Іглінскі раён, Башкартастан —, Ізмаіл, Адэская вобласць) — маёр Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Да красавіка 1945 Вакульскі здзейсніў 95 баявых вылетаў, з іх 77 — кіраваным групы з 2-15 самалётаў на разведку і штурмоўку скапленняў тэхнікі і жывой сілы праціўніка. На сваім штурмавіку асабіста знішчыў каля 280 варожых салдат і афіцэраў, 55 аўтамашын, 16 павозак, 9 артылерыйскіх гармат, 5 танкаў, 12 батарэй зенітнай артылерыі, 5 мінамётных батарэй, 2 склада з боепрыпасамі і 3 — з гаручым, 7 чыгуначных эшалонаў, 3 цыстэрны з палівам. Браў удзел у 17 паветраных баях, падчас якіх яго стрэлак збіў 1 нямецкі самалёт. Толькі з 19 сакавіка па красавік эскадрылля Вакульскага здзейсніла 97 баявых вылетаў, не атрымаўшы пры гэтым страт.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 29 чэрвеня 1945 капітан Аляксандр Вакульскі быў ​​удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» пад нумарам 7469.
У 1946 годзе ў званні маёра Вакульскі быў ​​звольнены ў запас. Скончыў школу вышэйшай лётнай падрыхтоўкі, пасля чаго працаваў у грамадзянскім паветраным флоце з 1946 па 1962. Пражываў у горадзе Ізмаіл Адэскай вобласці, памёр 31 ліпеня 1990.
Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і адным — 2-й ступені, а таксама шэрагам медалёў.
Напісанае застаецца
«Напісанае застаецца» — палемічная п’еса (з прыкметамі «п’есы-дыскусіі») Алеся Петрашкевіча, напісаная ў 1979 годзе. Пастаўлена тэатрам імя Я. Купалы ў 1979 годзе.
Апісанне
Апрача Францыска Скарыны — цэнтральнага персанажа п’есы — А. Петрашкевіч уводзіць у твор у якасці дзейных асоб Міколу Гусоўскага, Пятра Мсціслаўца, Томаса Мюнцэра, Марціна Лютэра, Максіма Грэка, Мікалая Каперніка. Выбар дзейных асоб адпавядаў адной з задач твора: увасобіць на сцэне велічную постаць Скарыны, падкрэсліць з дапамогай драматургічных сродкаў значнасць пачынанняў гэтага вялікага дзеяча. Ф. Скарына не проста паказваецца ў атачэнні славутых сучаснікаў — ён абмяркоўвае з імі актуальныя навуковыя, рэлігійныя, свецкія пытанні свайго часу. Аўтар аддае перавагу свайму персанажу, калі ён палемізуе з заснавальнікам Рэфармацыі Марцінам Лютэрам (звесткі пра сустрэчу Скарыны і Лютэра ў Вітэнбергу маюць дакументальныя пацвярджэнні). Вобраз Лютэра падаецца ў крыху зніжаным плане, і гэта не зусім адпавядае гістарычнай аб’ектыўнасці. Больш пераканаўчай выглядае палеміка Скарыны з суддзёй-інквізітарам, дзе даводзіцца важкасць здзейсненага Скарынам, асабліва пераклад «Бібліі» на старажытнабеларускую мову, напісанне прадмоў і пасляслоўяў да яе.
Ліга ветэранаў Вызваленчай вайны
Ліга ветэранаў Вызваленчай вайны (vapsid, Vabadussojalaste liikumine, Eesti Vabadussojalaste Liit; Рух удзельнікаў Вызваленчай вайны, да 1933 года Эстонскі саюз удзельнікаў Вызвольнай вайны, скар. «вапсы» (эст. vapsid)) — нацыяналістычны рух у Эстоніі.
Гісторыя
Заміж гэтых умераных праектаў вапсы высунулі свой радыкальны і аўтарытарны праект, які ў кастрычніку 1933 быў прыняты пераважнай большасцю тых, хто ўдзельнічалі ў рэферэндуме. Перамогшы на ім, рух вылічваў далей атрымаць пост кіраўніка дзяржавы і большасць у парламенце, усталяваўшы такім чынам сваю дыктатуру. Кандыдатамі на запланаваныя вясной 1934 выбары былі высунуты ад вапсаў генерал Лорка, ад партый цэнтра генерал Ёхан Лайдонер, ад аграрнікаў Канстанцін Пятс і ад сацыялістаў Аўгуст Рэй. Асцерагаючыся магчымай грамадзянскай вайны і ўмела скарыстаўшы свае новыя паўнамоцтвы, Пятс дамовіўся з Лайдонерам, які зноў узначаліў эстонскае войска, увёў 12 сакавіка 1934 аблогавае становішча, здзейсніў дзяржаўны пераварот, пасля якога забараніў Рух вапсаў, актыўныя дзеячы якога былі арыштаваныя.
Канчатковы ўдар руху быў нанесены раскрыццём так званай змовы Кадака теэ (па назве вуліцы ў Таліне); магчыма, што пры гэтым справа не абыйшлася без правакацыі з боку адміністрацыі Пятса. Пасля гэтага ўсе кіраўнікі руху былі прысуджаны ваенным судом да катарзе. Сірк, збегшы ў лістападзе 1934 з Талінскай турмы за мяжу, загінуў пры загадкавых акалічнасцях у Люксембургу. Асуджаныя вапсы былі вызвалены па амністыі у маі 1938 года.
Ідэалогія
Рух вапсаў — ваенізаваная антысацыялістычная арганізацыя, чальцамі якой з'яўляліся, збольшага, ніжэйшы і сярэдні класы. Яны не мелі складанай ідэалогіі ды сувязяў з замежнымі фашысцкімі рухамі, іх мэтай быў аўтарытарны і нацыяналістычны ўрад у Эстоніі. Ліга адхіліла расавую ідэалогію і адкрыта крытыкавала пераслед габрэяў нацыстамі Германіі, была супраць выкарыстання гвалту у мэтах тэрытарыяльнай экспансіі. Тым не менш, яны былі падобныя да фашыстаў (нашэнне чорнага берэта і выкарыстанне рымскага прывітання (рымскі салют)). Умераныя вапсы, такія як Ёхан Пітка паступова пакінулі арганізацыю. Арганізацыя выпускала сваю ўласную газету Võitlus («Барацьба»).
Byzantinische Zeitschrift
Byzantinische Zeitschrift (скар. BZ і ByzZ) - адзін з вядучых навуковых часопісаў па візантыністыцы. Часопіс заснаваў Карл Крумбахер у 1892 годзе.
Часопіс публікуе артыкулы, якія ахопліваюць увесь спектр тэм з візантыйскай гісторыі і культуры (гісторыя, крыніцазнаўства, гістарычная геаграфія, багаслоўе, літаратуразнаўства, дапаможныя гістарычныя дысцыпліны, археалогія, гісторыя мастацтва). У часопісе збіраюць і сістэматызуюць бібліяграфічную інфармацыю пра ўсю навуковую літаратуру, выдадзеную ў свеце ў галіне візантыністыкі. Часопіс падзяляецца на тры секцыі:
Выходзіць штогод у двух сшытках, якія складаюць адзін том. Часопіс часова не выдавалі падчас Першай і Другой Сусветных войнаў. У 2010 годзе выйшаў 103 том часопіса.
На сённяшні дзень рэдакцыя часопіса знаходзіцца ў Мюнхене пры Інстытуце візантыністыкі, навагрэчаскіх даследаванняў і візантыйскага мастацтва (Institut für Byzantinistik, Neogräzistik und Byzantinische Kunstgeschichte) Мюнхенскага ўніверсітэта Людвіга-Максіміліяна. Часопіс друкуюць у выдавецтве Walter de Gruyter (Германія).
Выдаўцы часопіса таксама выдаюць базу дадзеных бібліяграфіі па візантыністыцы — Byzantinische Zeitschrift-Bibliographie. Бібліяграфічныя запісы, якія змяшчаюцца ў часопісе, змяшчаюць у базу дадзеных, якую выдаюць на CD. У базе бібліяграфічныя запісы падзелены на 14 прадметных абласцей і да многіх з іх прыкладзены анатацыі або каментары. Існуе магчымасць пошуку бібліяграфіі па розных крытэрыях. У 2005 годзе выйшла трэцяе выданне CD, якое змяшчае прыкладна 63 000 бібліяграфічных запісаў з нумароў часопіса 83 (1990) — 97(2004).
Дадаткова да часопіса выдаюць серыю Byzantinisches Archiv (з 1898) і Supplementum bibliographicum (з 1994).
IC 5306
IC 5306 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Берасцейскае гарадзішча
Берасцейскае гарадзішча — помнік археалогіі ў Брэсце, размешчаны на тэрыторыі Валынскага ўмацавання Брэсцкай крэпасці. Гарадзішча датуецца XI—XIII стагоддзямі. На аснове выяўленай забудовы на тэрыторыі старажытнага Берасця створаны археалагічны музей «Берасце».
Апісанне
У час будаўніцтва крэпасці рэльеф мясцовасці зменены, зніклі прыкметы, характэрныя для гарадзішчаў старажытнарускіх гарадоў. Таму пытанне аб месцы размяшчэння старажытнага Бярэсця доўгі час было нявырашаным. Выявіў у 1969 г. і даследаваў на працягу 1969—1981 гг. П. Ф. Лысенка. Раскопкамі 1969—1970 гг. пацверджана меркаванне, што дзядзінец старажытнага Бярэсця знаходзіўся на мысе, утвораным правым берагам Заходняга Буга і левым берагам левага прытока Мухаўца. Шурфы і раскопы, закладзеныя каля падножжа гарадзішча і на паверхні пяцівугольнага бастыёна, выявілі культурны пласт (да 7 м) старажытнага горада. Трохвугольная форма гарадзішча, рэшткі абарончага рова з боку поля, археалагічныя знаходкі сведчаць аб тым, што дзядзінец знаходзіўся менавіта на мысе і яго рэшткі пры будаўніцтве крэпасці былі выкарыстаны як падножжа бастыёна. Культурны пласт дзядзінца мае высокую вільготнасць і добра захаваў рэчы арганічнага і неарганічнага паходжання. Пры раскопках выяўлены рэшткі жылых і гаспадарчых пабудоў, насцілы ў дварах, парканы. На плошчы раскопу (26×54 м) ускрыты 3 паралельныя вуліцы, накіраваныя з усходу на захад; вулічны насціл з тоўстых колатых дошак па падоўжаных падвалінах, пад якімі ляжалі папярок бярвенні. Асноўным планіровачным элементам былі вуліцы.
У 1969—1981 гг. выяўлена больш за 200 пабудоў 12 будаўнічых ярусаў. Усе тыпу наземных аднакамерных будынкаў зрубнай канструкцыі, квадратныя ў плане. Даўжыня сцен жылых пабудоў 3,2—6 м, гаспадарчых — 2,6—3,4 м. У жылых (часам і гаспадарчых) будынках падлога з дошак, печы глінабітныя і з выкарыстаннем цэглы. Забудова шчыльная. Ёсць пабудовы, у якіх захавалася па 12 вянкоў зруба. У 3 будынках цалкам зберагліся дзвярныя праёмы. Меткі-насечкі па сценах некаторых набудоў сведчаць аб тым, што будынкі перанесены на пастаяннае месца пасля ўзвядзення зруба. У культурным пласце знойдзены прылады працы (нарог сахі, сярпы, косы, акоўка рыдлёўкі, нажы, нажніцы, ліцейная формачка, жорны, драўляная нажная ступа і інш.), прадметы ўзбраення, амуніныя конніка і збруя (фрагмент пласціністых даспехаў, наканечнікі коп'яў, стрэл, шпоры, фрагменты стрэмя і цугляў, кавалкі кальчугі, крыжавіна мяча), рэчы бытавога прызначэння (замкі і ключы да іх, крэсіва, дзвярныя кольцы і прабоі, клямкі і інш.), жаночыя ўпрыгожанні (бранзалеты, падвескі, спражкі, заходнелітоўская фібула, білонны колт). Шмат вырабаў з дрэва (вёслы, абады і спіцы ад колаў, часткі санак, ткацкага станка, верацёны, лыжкі, кавалкі посуду і інш.), скуры (ножны, футаралы, кашалькі, абутак). Найбольш цікавыя знаходкі — самшытавы грабеньчык з выразанымі на абодвух баках літарамі кірыліцы ад А да Л (напісанне, характэрнае для пачатку ХІІІ ст.), запэцканая фарбай касцяная пласцінка, накшталт мастыхіна мастака, вязаная шарсцяпая рукавічка.
У 1971 г. ўпершыню ў СССР раскапаныя пабудовы былі закансерваваны ў палявых умовах. Кансервацыя вялася пад кіраўніцтвам прафесара В. Я. Віхрова.
NGC 2703
NGC 2703 — падвойная зорка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзіўнагорск
Дзіўнаго́рск (Дивногорск) — горад (з 1963) у Расіі, краявога падпарадкавання ў складзе Краснаярскага края. Насельніцтва 30,1 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1957 годзе.
Краснаярская ГЭС, завод нізкавольтнай апаратуры.
IC 5307
IC 5307 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лес Фантэнбло
Лес Фантэнбло (Forêt de Fontainebleau) — вялізны лясны масіў, які атачае замак і гарадок Фантэнбло ва Францыі ў 50 км на поўдзень ад Парыжа, які раскінуўся на плошчы 25 000 га і ўключае лясістыя ўзгоркі і даліны, парослыя верасам і уцёснікам балоты і скалы. З дрэў у лесе пераважаюць хвоя, дуб і бяроза.
Паводле Морыса Друона менавіта на паляванні ў лесе Фантэнбло кароль Францыі Філіп Прыгожы атрымаў інсульт, што прывяло да яго сканання ў замку Фантэнбло
Лес атрымаў сваю вядомасць дзякуючы палацу Фантэнбло, пабудаванаму ў XVI ст. для караля Генрыха II. У лесе Фантэнбло чэрпалі сваё натхненне мастакі барбізонскай школы.
Дыктатура Пятса
Дыктатура Пятса, таксама рэжым Пятса, «эпоха маўчання» (vaikiv ajastu) — перыяд у гісторыі Эстоніі (12 сакавіка 1934 года — 12 кастрычніка 1939 года), які настаў у выніку дзяржаўнага перавароту 1934 года і характарызававаўся адсутнасцю дэмакратычных свабод, узмацненнем эстонскага нацыяналізму, а таксама істотным узростам эканомікі краіны. Дадзены перыяд гісторыі Эстоніі па-ранейшаму неадназначна трактуецца як у самай Эстоніі, так і за яе межамі.
Кадан-К’юн
Востраў гарысты. Найвышэйшы пункт — гара Французскай бухты (767 м). Значная частка пакрыта трапічным лесам, у тым ліку манграмі.
Еўрапейскія мараплаўцы ведалі пра існаванне вострава К’юн з XVI ст. Французскія і брытанскія караблі выкарыстоўвалі шырокую бухту на поўначы вострава для часовых стаянак. У нашы дні мясцовае насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам. На ўзбярэжжы жывуць «марскія цыганы» мокен.
Рэспубліка Расона
Рэспубліка Расона (Республика Россоно) — нібыта існавалае незалежнае антысавецкае дзяржаўнае ўтварэнне, якое існавала ў 1942—1943 гадах на акупаванай Трэцім Рэйхам тэрыторыі Расійскай СФСР, у Ідрыцкім раёне Калінінскай вобласці, у забалочаных і лясістых месцах на ўсход ад Ідрыцы, прычым планавалася таксама заняць і Расонскі раён Беларускай ССР. У бедных крыніцах сцвярджаецца, што ідэалагічная дзяржава была арыентавана на сацыялізм, а ворагамі ў ёй аб’яўляліся абодва бакі ў Вялікай Айчыннай вайне.
Каса (інструмент)
Ручная каса ўяўляе сабой: доўгае металічнае лязо загнутае крыху ўнутр з ручкай, прымацаванай да яго ў раёне асновы касы (пяткі) драўлянай дзяржальняй у сярэдняй частцы якой маецца ручка (цыбулька). Лязо касы мацуецца пры дапамозе драўлянага кліну і металічнага кольца.
Воранава (курганны могільнік)
Воранава — курганны могільнік у вёсцы Воранава Полацкага раёна Віцебскай вобласці.
Курганны могільнік-1
Знаходзіцца на заходнім беразе возера, ва ўрочышчы Чырвоная Лука. Налічвае каля 64 насыпаў. Абследавалі ў 1967 годзе Г. В. Штыхаў, у 1981 годзе Ш. І. Бекцінееў. Раскопкі не праводзіліся.
Курганны могільнік-2
Размешчаны за 0,5 км на поўдзень ад першага могільніка. Налічвае 45 насыпаў. Адкрыў і абследаваў у 1981 годзе Ш. І. Бекцінееў. Раскопкі не праводзіліся.
Авары
Ава́ры (Άβαροι, Ουαρχωννιται; Avares; О́бры) — гістарычны саюз качавых народаў, імаверна, цюркамоўных, роднасных гунам.
Цалкам або часткова авараў атаясняюць з жужанямі (кітайскія жуань-жуані), якія перасяліліся з Цэнтральнай Азіі на захад і ўключылі ў свой саюз плямёны Заходняй Сібіры, Прыўралля і Паволжа, дзе ў сярэдзіне V ст. стварылі дзяржаву. У 550—562 гадах яны вышлі на Паўночны Каўказ. У гэты час авараў налічалася агулам каля 50 тысяч чалавек, у іх ліку 10 тысяч ваяроў. Характэрнай рысай аблічча аварскіх ваяроў былі доўгія валасы, заплеценыя ў косы. У 552—555 гады, у час стварэння Цюркскага каганата, аварскую дзяржаву разграмілі цюркі-паўстанцы на чале з родам Ашына. Частка авараў пазбегла знішчэння і пайшла на захад, далучаючы да сабе іншыя плямёны. Імаверна, гэтае аб’яднанне ў 558 годзе ўварвалася ў Паўночнае Прычарнамор’е і скарыла некаторыя мясцовыя, у асноўным качэўніцкія групоўкі. Паводле сцвярджэння пасольства цюркаў у Канстанцінопалі, еўрапейскія авары — разнароднае аб’яднанне, якое толькі ўзяло сабе грознае імя азіяцкага народа.
Каля 560 года па згодзе з Візантыяй разграмілі протабалгарскае аб’яднанне утыгураў, якое панавала ў Паўночным Прычарнамор’і, а ў 562 і 566 гадах ваявалі з франкамі. Да 565 года авары вышлі да меж Усходняй Рымскай імперыі (Візантыі). Аварскі хан накіраваў да імператара пасольства з трохсот сваіх супляменнікаў, запатрабаваў выплаты штогадовай даніны, але Юсцін II, які толькі заняў візантыйскі сталец, на афіцыйнай сустрэчы з пасламі (21.11.565) рашуча адмовіў аварам.
У саюзе з лангабардамі разграмілі і захапілі каралеўства гепідаў на прытоку Дуная рацэ Цісе і, паводле дагавору, занялі землі лангабардаў, якія пайшлі ў Італію, на правабярэжжы Сярэдняга Дуная (567—568). Так у 567 годзе пад кіраўніцтвам хана Баяна ўтварылася дзяржава Аварскі каганат, якая захавала за сабой і землі да Усходняга Прыазоўя. Авары здзяйснялі набегі на славян, грузін, а таксама на правінцыі Усходняй Рымскай імперыі (Візантыі). Аварскі каганат трымаўся на ваенным падначаленні розных плямёнаў і подкупе племянной знаці. У 626 годзе авары ўмяшаліся ў зацяжную персідска-візантыйскую вайну (602—628) і разам з падуладнымі славянамі аблажылі Канстанцінопаль, але пацярпелі паражэнне.
Арду
Арду (Ordu) — горад у паўночнай Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Арду, порт на Чорным моры. 136 тыс. жыхароў (2008).
Сучасны Арду — эканамічна развіты горад, цэнтр прамысловасці па перапрацоўцы ляснога арэха.
Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін
Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (МДІМА) (Московский государственный институт международных отношений (МГИМО)) Міністэрства замежных спраў Расіі — вышэйшая навучальная ўстанова Расіі. Заснаваны ў 1943 годзе ў якасці факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1944 годзе рэарганізаваны ў самастойны інстытут. Зараз на дванаццаці факультэтах атрымліваюць адукацыю звыш 4500 студэнтаў, у тым ліку і студэнты з замежных краін. Асноўныя напрамкі — дыпламатыя, сусветная эканоміка, журналістыка, PR, міжнароднае права і інш.
Версальскі ўніверсітэт
Версальскі ўніверсітэт, поўная афіцыйная назва Версаль-Сен-Кантэн-ан-Івелінcкі ўніверсітэт (Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines) — французская дзяржаўная эксперыментальная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Версаль.
Агульная характарыстыка
Гэта адзін з чатырох новых універсітэтаў, адкрытых у рэгіёне Іль-дэ-Франс пасля ўніверсітэцкай рэформы 2000 года. У ім навучаецца каля 14 000 студэнтаў, штат супрацоўнікаў складае да 800 чалавек, працуе 1 400 выкладчыкаў і даследчыкаў, а таксама яшчэ каля 300 знешніх выкладчыкаў. Універсітэт выкладае курсы ў галіне прыродазнаўчых і сацыяльных навук, паліталогіі, інжынерыі, тэхналогій і медыцыны. Ён таксама прапануе міждысцыплінарныя курсы, якія ахопліваюць узаемасувязі паміж эканомікай, этыкай, прыродным асяроддзем і ўстойлівым развіццём. Універсітэт з’яўляецца адным з асацыяваных членаў федэратыўнага Парыж-Саклейскага ўніверсітэта.
Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Эстоніі
Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Эстоніі (Suveräänsusdeklaratsioon), афіцыйна Дэкларацыя аб сувэрэнітэце Эстонскай ССР (Deklaratsioon Eesti NSV suveräänsusest) была абвешчаная 16 лістапада 1988 г. ў часе Спяваючай рэвалюцыі. Дэкларацыя абвяшчала суверэнітэт Эстоніі і вяршынства эстонскіх законаў над савецкімі. Эстонскі парламент таксама заявіў правы на прыродныя рэсурсы рэспублікі: зямлю, унутраныя воды, лясы, мінеральныя радовішчы і сродкі прамысловай вытворчасці, сельскай гаспадаркі, будаўніцтва, дзяржаўныя банкі, транспартную інфраструктуру, камунальную гаспадарку і да т. п. у межах эстонскіх граніцаў. Дзень 16 лістапада адзначаецца ў Эстоніі як «Дзень абвяшчэння суверэнітэту».
Пасля пачатку спробы дзяржаўнага перавароту ў СССР у Эстоніі 20 жніўня 1991 г. была абвешчаная незалежнасць. 6 верасня 1991 г. СССР прызнаў незалежнасць Эстоніі, і 17 верасня краіна была прынятая ў ААН.
Пеліка (значэнні)
Назву Пеліка маюць:
Сялява (возера)
Сялява — адно з найбуйнейшых азёраў на паўночным усходзе Беларусі, размешчана на тэрыторыі Крупскага раёна Мінскай вобласці ў басейне ракі Лукомка (прыток Заходняй Дзвіны) за 20 км на поўнач ад горада Крупкі.
Возера Сялява з’яўляецца азёрным вадасховішчам, узнікшым на месцы азёр Сялява і Рабца пры будаўніцтве плаціны Сяляўскай ГЭС на рацэ Югна ў 1965 годзе. Плошча паверхні возера каля 15 км², з іх прыкладна дзве траціны — паўднёвы плёс (уласная тэрыторыя возера Сялява), адна трэць — паўночны плёс (тэрыторыя возера Рабца). У цэнтральнай частцы возера знаходзяцца тры выспы, самая буйная з якіх мае плошчу каля 200 гектараў. Даўжыня возера 15 км, найбольшая шырыня 3 км. Найбольшая глыбіня дасягае 17,6 м. Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 6—8, на поўначы 3—5 метраў. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія і пясчаныя. Месцамі берагі забалочаныя. Ложа возера да глыбіні 4—6, у асобных месцах да 10 метраў, выслана пясчана-галечнымі, пясчанымі і апясчаненымі адкладамі, глыбей — сапрапелем. Возера эўтрофнае, праточнае. У возера ўпадаюць рэкі Высокая і Ракітаўка, пратока з возера Худавец, ручаі і меліярацыйныя каналы. На поўначы Сялява злучана шырокай пратокай з возерам Абіда. Зарастае слаба.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, акунь, плотка, мянтуз і іншыя віды рыб.
Сярод мясцовых жыхароў існуе легенда што 28 жніўня 1942 года ў возера Сялява зваліўся бамбардзіроўшчык Пе-8, які перавозіў у Англію 4 тоны золата ў якасці перадаплаты за пастаўкі па ленд-лізу.
Дыяспер
Дыяспер (diasprum, panni diasperati — раздзеленыя тканіны) — тып раскошнай тканіны з фонавым утком («фонавым перапляценнем»), як правіла, у выглядзе тафты з дадатковымі ўткамі («уткамі ўзору»), накладзенымі зверху і ўтвараючымі малюнак, часам таксама з «парчовым утком». Лампас звычайна тчэцца з шоўку і часта мае залатыя і срэбныя ніткі. Адносіцца да двухбаковых тканін.
Гісторыя
Ткацтва дыясперу было распрацавана прыкладна ў 1000 годзе н.э. Пачынаючы з канца XVII стагоддзя заходняя вытворчасць дыясперу пачалася ў Ліёне, Францыя, дзе была сканцэнтравана прамысловасць забеспячэння французскіх і іншых еўрапейскіх двароў.
Гуны
Распачаты ў 370-я гады масавы рух гунаў на захад даў штуршок т.зв. Вялікаму перасяленню народаў. Заваяваўшы аланаў Паўночнага Каўказа, гуны на чале са сваім правадыром Баламберам перайшлі Дон, разграмілі ў 375 годзе готаў у Паўночным Прычарнамор'і, падпарадкавалі вялікую частку остготаў і прымусілі вестготаў адступіць у Фракію. У 394—395 гады гуны, прайшоўшы праз Каўказ, спустошылі Сірыю і Кападокію, затым, пасяліліся ў Паноніі і рабілі набегі на Усходнюю Рымскую імперыю (Візантыю). У дачыненні да Заходняй Рымскай імперыі да сярэдзіны 5 ст. гуны выступалі саюзнікамі ў барацьбе супраць германскіх плямёнаў. Падпарадкаваўшы шэраг германскіх і іншых плямёнаў, гуны ўзначалілі магутны саюз плямёнаў, які здзейсніў паходы на многія краіны. Найбольшай магутнасці гуны дасягнулі пры Атыле (434—453). Прасоўванне гунаў на захад было спынена іх паражэннем у Галіі на Каталаўнскіх палях (451) ад аб'яднаных сіл рымлян, вестготаў і франкаў. Пасля смерці Атылы (453) яго дзяржава распалася, пачаліся звады, чым скарысталіся гепіды, якія ўзначалілі паўстанне германскіх плямёнаў супраць гунскага панавання. У Паноніі, у бітве на Недаа (455), гуны былі разбітыя і сышлі ў Прычарнамор'е. Спробы гунаў прабіцца на Балканскі паўвостраў у 469 годзе пацярпелі няўдачу. Апошнія згадкі пра гунаў у крыніцах датычаць 6 ст., калі яны ваявалі ў войску ўсходнерымскага палкаводца Нарсеса ў Італіі. Пасля гэтага гуны як народ больш не згадваюцца.
Кёрфез
Кёрфез (Körfez) — горад у правінцыі Каджаэлі Мармуроваморскага рэгіёна Турцыі. 106 тыс. жыхароў (2008).
Каса (прычоска)
Каса — прычоска, пры якой некалькі пасмаў валасоў на галаве чалавека сплятаюцца разам.
Пры простай касе валасы падзяляюцца на тры аднолькавыя пасмы. Знешнюю пасму (напераменку левая і правая) пераплятаюць з сярэдняй. Канец заплеценай касы замацоўваецца з дапамогай гумкі, шпількі, стужкі або іншай прылады.
Адукацыя ў Эстоніі
Гісторыя школьнай адукацыі ў Эстоніі пачынаецца з першых манастырскіх і саборных школ, што з'явіліся ў XIII—XIV стагоддзях. Першая чытанка на эстонскай мове была выдадзена ў 1575 годзе. Найстарэйшым універсітэтам Эстоніі з'яўляецца Тартускі ўніверсітэт, заснаваны шведскім каралём Густавам II Адольфам у 1632 годзе. У 1919 годзе ўніверсітэцкія курсы ўпершыню пачалі чытацца на эстонскай мове.
Сённяшняя адукацыя ў Эстоніі падзелена на асноўную, прафесійную і дадатковую адукацыю. Адукацыйная сістэма базуецца на чатырохузроўневай аснове, што ўключае ў сябе дашкольную, пачатковую, сярэднюю і вышэйшую адукацыю. Існуе шырокая сетка школ і адукацыйных інстытутаў. Эстонская адукацыйная сістэма складаецца з дзяржаўных, муніцыпальных, публічных і прыватных адукацыйных устаноў.
Школьная адукацыя
На дадзены момант у Эстоніі 589 школ.
NGC 2704
NGC 2704 (іншыя абазначэнні — IC 2424, UGC 4678, MCG 7-19-5, ZWG 209.9, PGC 25134) — галактыка ў сузор’і Рысь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 5309
IC 5309 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уіліс
Уіліс — імя і прозвішча.
Багатол
Багатол (Боготол) — горад (з 1911) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Багатольскага раёна Краснаярскага края. Насельніцтва 23,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1893 годзе.
Горад размешчаны на Транссібірскай чыгуначнай магістралі, за 240 км ад Краснаярска.
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010 (20-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і Першай ліг) па футболе сярод беларускіх каманд 2010-га года. У турніры прымалі ўдзел 18 каманд, якія змагаліся за дзве пуцёўкі ў Першую лігу. Перамогу ў атрымаў клуб «Гарадзея», які разам з клубам «Слуцкцукрам» прайшлі ў дывізіён вышэй.
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.
Вынікі матчаў
Заўвагі. 1. Пры роўнай колькасці ачкоў, перамог і раўнавазе ў асабістых сустрэчах «Нёман» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Спартак» дзякуючы лепшым розніцы забітых і прапушчаных галоў. 2. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.
Крыніца: football.by
Аляксандр Дажбог Сапега
Аляксандр Дажбог Сапега (Аляксандр Багдан, Аляксандр Тэадат) (1585 — студзень 1635) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Вучыўся ў езуіцкім калегіўме ў Брунсбергу (Браневе). Падкаморы віцебскі з 1606, староста аршанскі з 1610, кашталян віцебскі ў 1613—1615 (адмовіўся ад пасады), староста прапойскі і чачэрскі з 1622, крычаўскі (да 1631), чашнік ВКЛ у 1631—1632. Удзельнічаў у баях за Смаленск у час вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609—1618.
У 1621 браў удзел у Хоцінскай бітве, дзе пасля смерці гетмана Яна Кароля Хадкевіча прыняў камандаванне літоўскім войскам.
У 1631 атрымаў пасаду вялікага літоўскага чашніка, але хутка адмовіўся ад яе з-за дрэннага стану здароўя.
Заснаваў касцёл і кляштар дамініканцаў у Астроўне (Віцебскае ваяводства).
Сям’я
Паходзіў з чарэйскай лініі магнацкага роду Сапегаў, сын Рыгора і Соф’і Стравінскай, пляменнік вялікага літоўскага канцлера Льва Сапегі.
Меў брата Крыштафа Стэфана.
Сашэсце ў пекла (Чачэрск)
Сашэсце ў пекла — абраз другой паловы XVII стагоддзя са Спаса-Праабражэнскай царквы ў г. Чачэрску. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.
Сюжэт
У пазалочанай мандорле адлюстраваны Хрыстос у цёмна-чырвоным хітоне, вохрыстым гімаціі. У левай руцэ — харугва, правай падымае з пекла Адама ў зялёным адзенні, за якім відаць Еву ў чырвоным мафорыі. Каля перакрыжаваных шэрых створак варот пекла з ланцугамі, замкамі, якія разлятаюцца, паказаны праведнікі, прарочыцы ў чырвоным, вохрыстым, карычневым адзенні. Цікавай з’яўляецца мужчынская фігура ў чырвонай дэліі, падбітай футрам, з вялікім футравым каўняром і ў сінім жупане, падпяразаным поясам. На заднім плане — вохрыста-ружовыя горы, цёмныя даліны, пазалочаны фон. Палі блакітныя з белым раслінным арнаментам. Аздоблены валікамі, «камянямі».
Паходжанне
Абраз выяўлены экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у Праабражэнскай царкве Чачэрска.
Ікона раскрыта ў дзяржаўным мастацкім музеі БССР Н. Ф. Высоцкай пад кіраўніцтвам У. С. Харанекі і А. С. Шпунта ў 1978 годзе (Мінск).
Пятровіцкі сельсавет
Назву Пятро́віцкі сельсавет маюць:
Змітрок Бядуля
Змітро́к Бяду́ля (сапр. Самуі́л Яфі́мавіч (Яўхі́мавіч) Пла́ўнік; 23 красавіка 1886, в. Пасадзец, цяпер Лагойскі раён, Мінская вобласць —, каля Уральска, Казахская ССР) — беларускі паэт, празаік, публіцыст і мовазнаўца яўрэйскага паходжання. Удзельнік беларускага нацыянальна-вызваленчага руху пачатку XX ст.