cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васіль Мельяновіч
Біяграфія
Член Савета дырэктараў беларускага цэнтра адпачынку «Бэлэр-Мінск». Працаваў беларускамоўным гідам на амерыканскіх выставах у Мінску (1989) і Брэсце (1991). У першы прыезд, у 1989 годзе, савецкія ўлады не дазволілі яму наведаць родную вёску. Першы з беларусаў ЗША атрымаў дыпламатычны пашпарт. Падчас прэзідэнцкай кампаніі 1988 года быў нацыянальным старшынёй акцыі «Беларусы за Буша». У 1998 годзе пераехаў у Кліўленд і далучыўся да жыцця мясцовай беларускай грамады. Аўтар шэрагу артыкулаў на прафесійныя і грамадскія тэмы ў амерыканскіх выданнях.
Пасля атрымання незалежнасці, жыў на два дамы: адзін у ЗША, а другі — у Мінску. Хаця і дома ў традыцыйным разуменні ў яго ніякага не было — здымаў сціплую кватэру і марыў, што некалі прыдбае ў ваколіцах Мінска катэдж. Планаваў адкрыць уласную фірму, якая дапамагала б беларусам асвойваць азы бізнесу, менеджменту, збіраўся чытаць лекцыі. Але не атрымалася. Адзінае, што зрабіў — правёў за свой кошт лінію электраперадач на аддалены хутар ля Лунінца, дзе дасюль пры газавай лямпе жыла яго сваячка.
Пазней беларускія ўлады забаранілі Мельяновічу ўезд у краіну.
Узброены шматгадовым досведам удзелу ў прэзідэнцкіх і іншых выбарчых кампаніях, ён прапаноўваў беларускай апазіцыі свае паслугі, і бываў глыбока абражаны, калі заставаўся незапатрабаваным.
Пасля смерці яго жонка, беларуская журналістка і мастачка Таццяна Антонава-Мельяновіч, пахавала урну з Васілёвым прахам у Азярніцы, побач з магілай яго дзеда.
Павел Нарушэвіч
Лацінскі пісар канцылярыі ВКЛ у 1516—1524 і з 1532, дзяржаўца відзенскі і ашмянскі, пасля жыжмарскі, у 1532—1544 — скірстымонскі, з 1536 — расейнскі. Пасол у Маскву ў 1532.
Меў сыноў Станіслава і Мікалая Яна.
Астраўляны (Кобрынскі раён)
Астраўля́ны (, Островляны) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.
NGC 6735
NGC 6735 — группа звёзд ў сузор’і Арол.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзімір Уладзіміравіч Навумаў
Уладзімір Уладзіміравіч Наву́маў (, Смаленск, РСФСР) — беларускі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, генерал-лейтэнант міліцыі, міністр унутраных спраў Беларусі (2000—2009).
Біяграфія
Скончыў Мінскую вышэйшую школу МУС СССР. У сістэме МУС з 1976 года. Даслужыўся ад міліцыянера да начальніка атрада спецыяльнага прызначэння, камандзіра спецпадраздзялення па барацьбе з тэрарызмам «Алмаз», начальніка Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У верасні 2000 года прызначаны міністрам унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, адстаўлены 6 красавіка 2009 года.
27 лістапада 2001 года абраны старшынёй Федэрацыі хакея Рэспублікі Беларусь. Кіраваў федэрацыяй да 21 студзеня 2010 года.
Санкцыі, абвінавачванні
Навумаў быў уключаны ў санкцыённыя спісы ЗША (спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб) і ЕС (спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС).
Згодна з рашэннем Еўрапейскага Саюза, Навумаў «не прыняў меры па расследаванні справы аб адкрытых знікненнях Юрыя Захаранкі, Віктара Ганчара, Анатоля Красоўскага і Дзмітрыя Завадскага ў Беларусі ў 1999—2000 гадах (…) у якасці міністра унутраных спраў ён адказваў за рэпрэсіі супраць мірных дэманстрацый да выхаду на пенсію 6 красавіка 2009 года па стане здароўя».
Спірыдон Дыянісьевіч Мяркулаў
Спірыдон Дыянісьевіч Мяркулаў (1870, Прыамур’е, Расійская імперыя — 1957, (Злучаныя Штаты Амерыкі)) — расійскі палітычны і грамадскі дзеяч. Удзельнік Грамадзянскай вайны на Далёкім Усходзе, Старшыня Часовага Прыамурскага ўрада у 1921—1922 гадах. Родны брат М. Д. Мяркулава.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1870 годзе ў сям'і прыамурскага селяніна. Скончыў юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, пасля чаго паступіў на службу ў Міністэрства земляробства і дзяржаўных маёмасцей. Надалей працаваў і жыў у г. Уладзівастоку, дзе займаў пасады юрыста-кансультанта Уладзівастоцкага гарадскога самакіравання, галоўнага інспектара Паўночнага страхавога грамадства і інш., займаўся адвакацкай практыкай.
У маі 1921 года ўзначаліў Часовы Прыамурскі ўрад, які кантраляваў тэрыторыю сучасных Прымор'і і часткі Хабараўскага краю. Па яго ініцыятыве ў 1921 годзе быў створаны Нацыянальна-Дэмакратычны Саюз. Улетку 1922 года з прычыны нязгод, што паўсталі з вайсковым камандаваннем, пайшоў у адстаўку і зменшаў у эміграцыю.
Жыў у ЗША, сканаў у 1957 годзе ў г. Сан-Францыска.
Медаль «За працоўныя заслугі»
Меда́ль «За працо́ўныя заслу́гі» — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Медаль прысуджаецца:
Нашэнне
Медаль «За працоўныя заслугі» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы».
Арлоўка (Сцяпная сельская акруга)
Арлоўка — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сцяпная. Знаходзіцца прыкладна за 42 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра, сяла Барадуліха. Код КАТА — 633883300.
Антуан Луі Бары
Антуан Луі Бары́ (Antoine-Louis Barye,, Парыж, Францыя — , Парыж) — французскі і жывапісец. Прадстаўнік рамантызму.
Арлоўка (Сцяпная сельская акруга)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 236 чалавек (108 мужчын і 128 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 156 чалавек (73 мужчыны і 83 жанчыны).
Антуан Луі Бары
Біяграфія
З 1816 года вучыўся ў скульптара Ф. Ж. Бозіа і жывапісца А. Гро (з 1817 года).
Пахаваны на могілках Пер-Лашэз.
Іпаліт Сільвестравіч Канановіч
Іпалі́т Сільве́стравіч Канано́віч (, в. Кукавічы Мінскай губерні (цяпер Капыльскі раён Мінскай вобласці), Расійская імперыя — — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта (1951—1961), ганаровы грамадзянін Слуцка. Член УКП(б).
Біяграфія
З 1935 года на савецкай і партыйнай рабоце.
З'яўляўся адным з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. У 1943—1944 гадах — сакратар падпольнага Слуцкага райкама КПБ(б) Б, камісар партызанскай брыгады імя В. П. Чкалова.
Пасля вайны працаваў сакратаром Слуцкага райкама КП(б) Б. У 1948—1950 гадах працуе сакратаром Бабруйскага абкама партыі. З гэтай пасады быў рэкамендаваны ў 1951 годзе для працы старшынёй Гродзенскага аблвыканкама.
З 1961 па 1963 гады быў намеснікам старшыні Камісіі дзяржаўнага кантролю Савета Міністраў Беларускай ССР. З 1963 года — сакратар Беларускага рэспубліканскага Савета прафсаюзаў, а затым старшыня Беларускага рэспубліканскага прафсаюза рабочых і служачых сельскай гаспадаркі і нарыхтовак.
Член ЦК КПБ, неаднаразова абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР і Вярхоўнага Савета СССР.
Ушанаванне памяці
Ганаровы грамадзянін г. Слуцка. У Слуцке адна з вуліц носіць імя Іпаліта Канановіча.
Гайкоўка
Гайко́ўка (, Гайковка) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.
NGC 6736
NGC 6736 (іншыя абазначэнні — PGC 62792, ESO 104-37, AM 1902-653) — эліптычная галактыка (E2) ў сузор’і Паўлін.
Мірт
Мірт (Myrtus) — род паўднёвых вечназялёных драўляных раслін з белымі пухнатымі кветкамі, якія змяшчаюць эфірнае масла. Таксама міртам раней называлі вянок з кветак і лісця такога дрэва або яго галіна — сімвал цішыні, міру і асалоды.
Характарыстыка
Мірт — духмянае вечназялёнае дрэва. У яго цёмназялёнае, быццам бы паліраванае лісце, прыгожыя кветкі. У лісці мірта ўтрымліваецца эфірнае мала, якое выкарыстоўваюць для прыгатавання пахошчаў. Мірт быў знакам славы і дабрадзействаў. Міртавыя вянок з ружамі ў старажытнасці быў вясельным упрыгожваннем.
Пётр Васільевіч Завадоўскі
Граф Пётр Васільевіч Завадоўскі (, в. Красновічы Старадубскага павета Чарнігаўскай губерні — , Санкт-Пецярбург) — расійскі дзяржаўны дзеяч, кабінет-сакратар і фаварыт Кацярыны II, першы міністр народнай асветы Расійскай імперыі (1802—1810).
Біяграфія
Паходзіў з маларасійскага роду Завадоўскіх. Сын казацкага старшыны гетманскага войска Васіля Васільевіча Завадоўскага (1708—1761) ад шлюбу яго з дачкой падкаморага Пелагеяй Сцяпанаўнай Шырай.
Маленькі маёнтак бацькоў яго не магло быць дастатковым для выхавання шматлікага сямейства. З прычыны беднага стану бацькоў Завадоўскі выхоўваўся ў доме дзядзькі — казака Шырая, потым быў адпраўлены ў езуіцкі калегіум ў Оршы дзе навучаўся грэчаскай і лацінскай мовам. Затым, да 1760 года, вучыўся ў Кіева-Магілянскай акадэміі.
Пачатак кар’еры
У 1760 годзе Завадоўскі ў Глухаве стаў служыць павытчыкам пры Маларасійскай калегіі і неўзабаве стаў старшым саветнікам Почапскай казацкай сотні Старадубскага палка.
Граф Пётр Румянцаў, які прыняў у 1765 годзе кіраванне над Маларосіяй, звярнуў увагу на Завадоўскага, прызначыўшы яго на службу ў сваю сакрэтную канцылярыю.
Разам з графам С. Р. Варанцовым падрыхтаваў тэкст Кучук-Кайнарджыйскага мірнага дагавора, а праз год атрымаў ордэн Святога Георгія 4-га класа і маёнтак Лялічы.
У 1775 годзе суправаджаў у Санкт-Пецярбург графа П. А. Румянцава і быў прадстаўлены імператрыцы Кацярыне II.
Фаварыт у 1775—1777 гадах
Маючы прыгожую знешнасць, ужыўны характар і быўшы абаяльным у абыходжанні, Завадоўскі стаў фаварытам Імператрыцы. У 1775 годзе ён быў прызначаны кабінет-сакратаром. Быў пры Е. І. В. у прыняцця чалабітных; са студзеня 1776 года — генерал-ад’ютант, а 28 чэрвеня 1776 года быў узведзены ў чын генерал-маёра, атрымаў 4 тыс. сялян у Магілёўскай губерні, ордэн Белага арла і ордэн Святога Станіслава, а па суседстве з роднай вёскай — маёнтак Лялічы, Завадоўскаму былі адведзены пакоі ў палацы з поўным утрыманнем. Гэта збліжэнне ўстрывожыла Рыгора Пацёмкіна; да яго далучылася княгіня Кацярына Дашкава. Праз год з-за інтрыг Завадоўскі быў вымушаны пакінуць палац.
Служба
Пасля адстаўкі з гэтай «пасады» Завадоўскі працягваў захоўваць вернасць Кацярыне, да якой адчуваць гарачае каханне, і не жаніўся яшчэ дзесяць гадоў, а калі пабудаваў палац у Екацерынадары (сяло Лялічы пры Завадоўскім насіла назву «Екацерынадар»), з 250 пакоямі, фарфоравай кафляй, малахітавымі камінамі і раскошнай бібліятэкай, яго галоўным упрыгажэннем стала статуя Кацярыны ў натуральную велічыню.
Карыстаючыся падтрымкай свайго сябра Безбародкі, Завадоўскі займаў высокія пасады ў адміністрацыі.
01.01.1780 — узведзены ў тайныя саветнікі, сенатары. Член Выхаваўчага Таварыства высакародных дзяўчын. Праз год яму даручаецца кіраваць Пецярбургскім Дваранскім і Гарадскім пазыковымі банкамі. Ён старшынстваваў у камісіі па скарачэнні канцылярскага справаводства; яму былі даручаны рэвізія дзяржаўных устаноў, кіраванне навучальнымі ўстановамі і складанне для іх статутаў, перабудова Пажаскага корпуса і іншых школ, кіраванне медыка-хірургічнай школай. У 1781 годзе стаў кіраўніком Санкт-Пецярбургскага Дваранскага Пазыковага банка і распрацаваў ягоны статут, ухвалены імператрыцай. У 1782 годзе ўзначаліў новаствораную Камісію аб заснаванні вучылішчаў і распрацаваў «План да заснавання народных вучылішчаў у Расійскай імперыі», паводле якога ў губернскіх гарадах засноўваліся чатырохкласныя народныя вучылішчы, а ў павятовых — двухкласныя малыя народныя вучылішчы. Старшынстваваў з 1784 у камісіі па будаўніцтве Ісакіеўскага сабора.
31.08.1787 стаў членам Савета пры Найвышэйшым Двары. 30 красавіка ажаніўся з дваццацігадовай Верай Мікалаеўнай Апраксінай, сваячкай былога гетмана Кірыла Разумоўскага.
27.06.1793 па жаданні Кацярыны II імператар Франц II падараваў Петру Завадоўскаму тытул графа Рымскай імперыі. Сама ж яна ўзнагародзіла яго ордэнам Св. Аляксандра Неўскага. 1.01.1795 стаў сапраўдным тайным саветнікам. Просьба яго аб адстаўцы па хваробе была адхілена імператрыцай, аднак фактычна ён паступова адышоў ад спраў.
Ужо пры імператары Паўлу 5.04.1797 стаў графам Расійскай імперыі. Аднак у лістападзе 1799 года цару паведамілі, што сакратар Дзяржаўнага асігнацыйнага банка, якім кіраваў Завадоўскі, падманным шляхам атрымаў 7 тысяч рублёў. Павел у гневе загадаў неадкладна адхіліць Завадоўскага ад службы. Так адбылася яго другая адстаўка (6.11.1799-18.04.1801).
Пры Аляксандры I ізноў паступіў на дзяржаўную службу. 18.04.1801 — сенатар, член Неадменнага савета. З мая 1801 па 1802 год старшыня Камісіі складання законаў.
08.09.1802—11.04.1810 — першы кіраўнік Міністэрства народнай асветы. У часы Завадоўскага з’явіліся народныя школы, у паветах — павятовыя вучылішчы, у губернях — гімназіі; былі заснаваны навучальныя акругі, выдадзены статуты ўніверсітэтаў і заснаваны Казанскі, Харкаўскі і Дэрпцкі ўніверсітэты, адкрыты Пецярбургскі педагагічны інстытут.
11.04.1810—10.01.1812 — старшыня Дэпартамента законаў Дзяржаўнага Савета.
Граф Завадоўскі памёр 21 студзеня 1812 года ў Пецярбургу і пахаваны на Лазараўскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры.
Сям’я
Пётр Васільевіч Завадоўскі быў жанаты з 30 красавіка 1787 года з адной з першых прыгажунь свайго часу графіняй Верай Мікалаеўнай Апраксінай, дачкой графіні Соф’і Восіпаўны Апраксінай, якая жыла ў графа К. Р. Разумоўскага і даводзілася таму пляменніцай і «мэтрэсай».
Ад гэтага шлюбу ён меў 9 дочак і 4 сыноў, з іх 8 дзяцей памерлі ў маленстве.
Праўнучка Соф’я Андрэеўна Берс выйшла замуж за графа Льва Талстога. Яе ж прапраўнук, Пётр Талстой быў папулярным тэлевядучым, а цяпер з’яўляецца намеснікам старшыні Дзярждумы РФ.
Новамалыніцкі сельсавет
Новамалы́ніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Ніўкі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Новыя Малынічы. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Курацкага сельсавета, і рэарганізаваны ў Новамалыніцкі нацыянальны польскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1937 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ніўкі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Наўхавіцкага сельсавета.
Novus Ordo Missae
Novus Ordo, альбо Novus Ordo Missae — умоўная назва чыну імшы, які выкарыстоўваецца ў наш час у Рымска-каталіцкай царкве (у набажэнстве рымскага абраду), які быў уведзены ва ўжыванне Папам Паўлам VI у 1969 годзе. Тэрмінам Novus Ordo (без дадання Missae) часта завуць і ў цэлым набажэнскі абрад, які быў уведзены ў тым жа часе і праявіла сабой ажыццяўленне набажэнскіх рэформаў, прадпісаных II Ватыканскім Саборам, хоць гэта ажыццяўленне і не ва ўсім адпавядала прадпісанням Сабора.
7 ліпеня 2007 года Папа Бенедыкт XVI у motu proprio Summorum Pontificum усталяваў, што лацінская імша можа здзяйсняцца ў дзвюх формах: «ардынарнай», пад якой маецца на ўвазе Novus Ordo, і «экстраардынарнай», гэта значыць трыдэнцкай (у рэдакцыі 1962 года).
Калонія
Кало́нія — гэта залежная тэрыторыя, размешчаная пад уладай замежнай дзяржавы (метраполіі), без самастойнай палітычнай і эканамічнай улады, якая кіруецца на аснове асаблівага рэжыму. Часцяком каланіяльны рэжым не падае правы грамадзян насельніцтву падкантрольнай тэрыторыі, параўнальныя з правамі грамадзян метраполіі. Пры гэтым грамадзяне метраполіі карыстаюцца ў каланіяльных тэрыторыях большай уладай і прывілеямі, у параўнанні з карэнным насельніцтвам. Утварэнне калоній — асноўны інструмент пашырэння ўплыву імперыялістычных дзяржаў (метраполій).
Апісанне
Існавала мноства матываў стварэння калоній: ад усталявання кантролю над прыроднымі рэсурсамі да асветніцка-экспансіянісцкіх.
Традыцыйная калонія звычайна кіравалася тонкай праслойкай людзей, з метраполіі і мясцовай эліты, а афіцыйнай мовай з'яўлялася мова каланізатараў і толькі зрэдку мова карэннага насельніцтва калоніі. Грамадзян калоній чакаў розны лёс — татальны зварот у рабства (свабодная дзяржава Конга), дыскрымінацыя (Брытанская Індыя, Японская Карэя), ураўнованне ў правах з жыхарамі метраполіі (Французская Гвіяна) ці прадастаўленне выключных правоў (Вялікае Княства Фінляндскае).
Прашка
Прашка (Praszka, Praschkau) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 250 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 65 км на паўночны ўсход ад Аполе. Уваходзіць у склад Алескага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Прашка. Займае плошчу 9,45 км². Насельніцтва 7,8 тыс. чалавек.
Валянціна Уладзіміраўна Чапко
Валянці́на Уладзі́міраўна Чапко́ (, г. Менск —, Мінск) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1969). Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Нарадзілася 25 лютага 1925 года ў Менску ў сям’і міліцыянта. У гады сталінскіх рэпрэсій яе бацька быў выключаны з партыі як вораг народа, былы царскі афіцэр і польскі шпіён. Каб пазбегнуць непазбежнага арышту, Уладзімір Чапко застрэліўся.
У 1940 годзе Валянціна скончыла сярэднюю школу і паступіла на вучобу ў Ленінградскі караблебудаўнічы інстытут. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны заспеў яе ў Ленінградзе. Яна была параненая пры абстрэле і вывезена з блакаднага горада зiмой 1942 года. У 1943 годзе Валянціна Уладзіміраўна пайшла добраахвотнікам на фронт. Служыла ў роце сувязі разам са сваёй маці, фельчарам. У складзе 27-й арміі Валянціна Уладзіміраўна прайшла ўсю Украіну, Малдову, Румынію, Венгрыю, Чэхаславакію, Аўстрыю. Пазней 27-я армія была перакінутая на Далёкі Усход для ўдзелу ў баявых дзеяннях супраць Японіі. У Маньчжурыі Валянціна Уладзіміраўна дайшла да Мукдэна. Дэмабілізавалася ў лістападзе 1945 года i вярнулася ў Мінск.
На вучобу ў Ленінград яна вырашыла не вяртацца, тым больш што практычна ўсе яе аднакурснікі загінулі падчас вайны. Валянціна Уладзіміраўна засталася ў Мінску і паступіла на гістарычны факультэт БДУ. Студэнткай 3-га курса яе ў першы раз абралі дэпутатам Мінскага гарадскога савета. Усяго ж Валянціна Уладзіміраўна была дэпутатам на працягу 12 гадоў, працавала ў камісіі па народнай адукацыі. У 1950—1953 гадах навучалася ў аспірантуры. Абараніла кандыдатскую дысертацыю на тэму «Общественная и культурная деятельность Георгия Скорины».
У 1953—1972 гадах працавала ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі. У 1969 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Разложение феодально-крепостнической системы и формирование капиталистических отношений в сельском хозяйстве Белоруссии в первой половине XIX века» пры Інстытуце гісторыі.
У 1972—1978 гадах загадчыца кафедры ўсеагульнай гсторыі ў БДПУ імя Максіма Танка. У 1978—1983 гадах загадчыца кафедры кафедры гісторыі БССР Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1983 года прафесар кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Навуковая спадчына
Даследавала пытанні з гісторыі сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі ў канцы XVIII — першай палове XIX (аграрная гісторыя, гісторыя гарадоў Беларусі, класавая барацьба на вёсцы), творчасць Ф. Скарыны, гістарыяграфію гісторыі Беларусі перыяду феадалізму.
Адна з аўтарак калектыўных манаграфій «Гісторыя Мінска» (Мн., 1967); «История Белорусской ССР» (Т. 2; Мн., 1961), «Гісторыя Беларускай ССР» (Т. 1; Мн., 1972), «Полацк : Гістарычны нарыс» (2-е выд.; 1987); адна з складальніцаў хрэстаматыі «Беларусь у эпоху феадалізму» (Т. 3—4; Мн., 1961—1979). Аўтар больш за 150 публікацый.
Узнагароды і прэміі
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» і медалямі.
NGC 6737
NGC 6737 (іншае абазначэнне — ESO 592-**8) — группа звёзд ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Клінгер
Клінгер — шматзначны тэрмін
Сапрыцкі сельсавет
Сапры́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Сапрыкі.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Чачэрскага местачковага Савета.
Троіцкае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Троіцкае — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Сцяпная. Знаходзіцца прыкладна за 38 км на захад ад раённага цэнтра, сяла Барадуліха. Код КАТА — 633883400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 90 чалавек (42 мужчыны і 48 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 17 чалавек (9 мужчын і 8 жанчын).
Стара Іваніўка
Стара Іваніўка (Стара Іва́нівка) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Забужкі
Забу́жкі (, Забужки) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.
Ідзькоўскі
Ідзькоўскі — шматзначны тэрмін
NGC 6738
NGC 6738 (іншае абазначэнне — OCL 101) — группа звёзд ў сузор’і Арол.
Lasiocampa trifolii
Lasiocampa trifolii — матылёк сямейства Коканапрады.
Апісанне
Выяўлены палавы дымарфізм. Самка буйней самца. Даўжыня пярэдняга крыла 19-31 мм. Асноўны фон карычнева-вохрысты. Крылы са светлай перавяззю, якая мае размытыя краі з знешняй і выразныя — з унутранага боку. На пярэдніх крылах гэтая перавязь зрушаная да вонкавага краю, а на задніх крылах звычайна адсутнічае.
Арэал
Від шырока распаўсюджаны ад Заходняй Еўропы і Паўночнай Афрыкі да Якуціі, уключаючы Крым, Малую Азію, Каўказ, Сярэднюю Азію, Заходнюю Сібір. У еўрапейскай частцы Расіі сустракаецца акрамя поўначы.
Біялогія
Час лёту ў жніўні і пачатку верасня. Самцы найбольш актыўныя днём, да поўдня. Самкі ж актыўныя з надыходам змяркання і раніцай, і часцей самцоў прылятаюць на штучныя крыніцы святла.
Нікан (Дзегцярэнка)
Епіскап Нікан (свецкае імя: Мікалай Іванавіч Дзегцярэнка;, Глухаў, Чарнігаўская губерня — , Барабінск) — праваслаўны дзеяч, епіскап Магілёўскі.
Біяграфія
Скончыў царкоўнапрыходское вучылішча. Потым паступіў у Спаса-Праабражэнскі Казанскі манастыр (1900), дзе да 1908 года быў паслушнікам. Быў пастрыжаны ў манаства з імем Нікан. У 1908 годзе скончыў місіянерскія курсы ў Казані, пасля чаго пасвечаны ў іераманахі.
6 снежня 1924 года іераманах Нікан хіратанізаваны ў епіскапа Магілёўскага.
Арыштаваны 27 ліпеня 1937 года па вінавачанні ў антысавецкай агітацыі. Прыгавораны 9 жніўня 1937 да ВМП і расстраляны 21 жніўня 1937 года.
Артур Хейлі
Біяграфія
У 1939—1947 гадах служыў у Каралеўскіх ваенна-паветраных сілах, потым пераехаў у Канаду. Змяніў некалькі прац і пачаў літаратурную дзейнасць. З 1956 года стаў прафесійным пісьменнікам, пачаў працаваць на тэлеканал CBC для драмы «Небяспечны палёт» (у друку «Узлётная паласа нуль-восем»). Пасля поспеху рамана «Гатэль», у 1965 годзе Хейлі пераехаў у Каліфорнію, а ў 1969 годзе на Багамы, каб пазбегнуць канадскага і амерыканскага падаткаабкладання, якое забірала да 90 % яго прыбыткаў.
Дзеці Хейлі жылі ў Канадзе і Каліфорніі. Сам Хейлі жыў на багатай віле на востраве Нью-Провідэнс архіпелага Багамскіх астравоў, разам са сваёй другой жонкай Шэйлай (якая ў 1978 году напісала «Я выйшла замуж за бестселер»). Памёр на сваёй віле ва ўзросце 84 гадоў. Унукі Артура Хейлі — Пол, Эма, Шарлот, Брук, Раян — бас-гітарыст і вакаліст гурта Erogenous Jones з Сан-Францыска, Крыс — інжынер гуказапісу ў Сіэтле.
Творчасць
Многія кнігі Артура Хейлі былі бестселерамі № 1 паводле «Нью-Ёрк Таймс». У свеце было прададзена больш за 170 мільёнаў асобнікаў на 40 мовах. Многія творы экранізаваны, паводле «Гатэля» быў зняты тэлесерыял, паводле «Аэрапорта» — блокбастэр з выдатнымі спецэфектамі.
Хейлі праводзіў каля года ў працы над сюжэтам, каля шасці месяцаў рабіў нататкі і чарнавікі і, як вынік, паўтара года пісаў уласна кнігу. Такая зацятая праца — збіранне інфармацыі пра партызанскую вайну ў перуанскіх джунглях ва ўзросце 67 гадоў для рамана «Вячэрнія навіны» (1990) або штудзіраванне 27 кніг пра гасцінічны бізнес для рамана «Гатэль» — дадае яго творам бачны чытачам рэалізм.
У кожным з раманаў Хейлі сустракаюцца фінансавыя або тэхнічныя падрабязнасці, у дадатак да драматычных адносін паміж героямі, даступнай мовай выкладзеная інфармацыя пра тое, як функцыянуе тая ці іншая прылада або сістэма і як яны ўплываюць на грамадства і яго індывідаў. У раманах падрабязна паказаны генэза якой-небудзь сістэмы, яе развіццё, непазбежныя праблемы, якія прыводзяць урэшце да крызісу, які шчасліва развязваецца да канца рамана.
Крытыкі часта папракалі Хейлі, што яго поспех — вынік выкарыстання шматлікіх літаратурных клішэ, што яго стыль — крызіс сярэдняга характару, выкліканы трывогай, скачкамі настрою, выкарыстаны ў паралельных сюжэтных лініях. Таксама некаторыя крытыкі лічылі, што такая любоў да тэхнічных падрабязнасцяў і рэалізму — толькі прыкрыццё слабага літаратурнага таленту. Але, урэшце, кнігі Хейлі былі вельмі папулярнымі.
Рэйкавая вайна ў Беларусі падчас расійска-ўкраінскай вайны
У канцы лютага 2022 года ў СМІ з’явіліся першыя паведамленні аб дыверсіях на беларускіх чыгунках з мэтай вываду са строю жывой сілы, тэхнікі і матэрыяльных сродкаў ваеннага прызначэння, якія перавозіліся па чыгунцы, якая прызначалася для расійскай ваеннай агрэсіі супраць Украіны. У трох беларускіх абласцях было знішчана сігнальнае абсталяванне, а чыгуначныя пуці былі заблакіраваны. У выніку гэтых аперацыяў была парушана праца некалькіх аддзяленняў беларускай чыгункі. З гэтых дзён дыверсіі набылі масавыя маштабы, і дыверсіі былі здзейснены на шматлікіх чыгуначных шляхах у паўднёвых абласцях Беларусі.
Гісторыя
24 лютага 2022 года ў 05:30 па маскоўскім часе расійскія дзяржаўныя тэлеканалы пачалі трансліраваць зварот прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна. Саюз беларускай апазіцыі BYPOL распачаў шэраг акцый прамога дзеяння, накіраваных супраць тылага забеспячэння расейскіх войскаў з выкарыстаннем беларускай інфраструктуры. Асобныя ячэйкі прыхільнікаў BYPOL атрымалі інструкцыі па знішчэнні транспартнай інфраструктуры на беларускай чыгунцы. У Брэсцкай, Гомельскай і Магілёўскай вобласці было знішчана сігнальнае абсталяванне, а чыгуначныя пуці былі заблакіраваны. За частку рэалізаваных акцыяў адказнасць узяў BYPOL. Па іх дадзеных, у выніку гэтай аперацыі была парушана праца некалькіх аддзяленняў беларускай чыгункі. РЧ забараніла рух сваіх рухомых саставаў, у тым ліку ваенных эшалонаў, па тэрыторыі Беларусі ў начны час, а беларускія машыністы масава адмаўляюцца ад кіравання лакаматывамі і выезду на перагоны. Па заяве BYPOL: "Наш абавязак — і ў нашых сілах — рабіць рэальныя рэчы, каб спыніць [вайну], вызваліцца ад акупацыі расейскіх войскаў і аднавіць добрае імя нашых продкаў. «Рэйкавая вайна» — гэта веды, якія нам дасталіся ў спадчыну, гэта тое, што мы ўмеем і што пад сілу кожнаму з нас."Аб неабходнасці «рэйкавай вайны» казаў і дарадца кіраўніка Офіса прэзідэнта Украіны Аляксей Арастовіч, які звяртаўся да беларусаў. Паводле яго слоў, самымі важнымі напрамкамі, на якія трэба звяртаць увагу, з’яўляюцца Крым — Мелітопаль, Крым — Херсон, Валуйкі — Купянск, Гомель — Кіеў (агульны напрамак). Ён адзначаў, што зрыў забеспячэння расійскіх войскаў па чыгунках можа радыкальна змяніць сітуацыю, асабліва на напрамку Крым — Мелітопаль, па якім Расія забяспечвае групоўку, якая штурмуе Марыупаль.
26 лютага
На перагоне Талька-Вярэйцы выведзены са строю прылада аўтаматыкі і тэлемеханікі СЦБ.
27 лютага
Было выведзена са строю прылада аўтаматыкі і тэлемеханікі СЦБ паблізу станцыі Барысаў.
28 лютага
На перагоне Талька-Вярэйцы выведзена прылада аўтаматыкі і тэлемеханікі СЦБ.
1 сакавіка
На перагоне Астанковічы-Жэрдзь знішчана рэлейная шафа кіравання СЦБ. Таксама былі знішчаны шляхам падпалу дзве шафы ўпраўлення СЦБ (прылада сігналізацыі, цэнтралізацыі і блакіроўкі) на ўчастках абслугоўвання Баранавіцкага і Гомельскага аддзяленняў БЧ, чым была парушана работа святлафораў і стрэлачных пераводаў і заблакіраваны рух на гэтых участках чыгункі. Таксама на ўчастку абслугоўвання Магілёўскага аддзялення БЧ праведзена закарочванне рэйкавага ланцуга дротам.
У ноч з 1 на 2 сакавіка ў Стоўбцах затрымалі мужа з жонкай, якія на чыгуначных пуцях падпалілі бярвенні. Як стала вядома праваабаронцам «Вясны», гэта Сяргей і Кацярына Глебка. У іх трое непаўналетніх дзяцей. На «пакаяным» відэа заўважна, што Сяргей зьбіты.
«Мужчына ўсё здымаў на мабільны з адпаведным каментаром, дзе адкрыта выказваў свае тэрарыстычныя намеры. Яму пагражае да 20 гадоў пазбаўлення волі», — піша МУС. «Паклаў два палены на шляху, бо наглядзеўся тэлеграм-каналаў і быў не згодны, хацеў як бы выказаць сваю падтрымку і падпаліў гэтыя палена», — кажа мужчына на відэа і раскайваецца ў зробленым.
2 сакавіка
Паводле інфармацыі МУС, у пачатку 2022 года мужчына «увайшоў у склад экстрэмісцкага фарміравання BYPOL, аўтарызаваўшыся ў мабілізацыйным чат-боте для здзяйснення супрацьпраўных дзеянняў у Беларусі». 1 сакавіка ён нібыта атрымаў указанні па блакіроўцы чыгуначных пуцей, а таксама па вырабе і выкарыстанні «кактэйляў Молатава».
У адносінах да фігуранта ўзбуджана крымінальная справа за ўдзел у экстрэмісцкім фарміраванні з мэтай учынення злачынстваў экстрэмісцкай накіраванасці.
Дземянцей
Дземянцей — прозвішча.
Будзішча (Аршанскі раён)
Будзішча — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.
Размешчана за 11 км на паўднёвы ўсход ад Оршыі за 3 км на паўднёвы захад ад аўтадарогі Крычаў — Орша — Лепель (Р15). Таксама праз вёску праходзіць чыгунка Орша - Крычаў.
Рэйкавая вайна ў Беларусі падчас расійска-ўкраінскай вайны
2 сакавіка
«Ён выказаў актыўную гатоўнасць садзейнічаць акцыям прамога дзеяння на аб’ектах чыгункі ў раёне горада Асіповічы з мэтай правядзення дыверсій і недапушчэння прасоўванняў эшалонаў з ваеннай тэхнікай», — кажа начальнік магілёўскага абласнога ўпраўлення ГУБАЗіК МУС Міхаіл Сухачоў.
Супраць Аляксея распачалі крымінальную справу за ўдзел у экстрэмісцкім фармаванні з мэтай здзяйснення злачынстваў экстрэмісцкай накіраванасці (арт. 361-1 КК).
Таксама 2 сакавіка ў Жодзіне затрымалі яшчэ аднаго «рэйкавага партызана» — мужчыну 35 гадоў.
4 сакавіка
4 сакавіка ў Сьветлагорску затрымалі трох мясцовых жыхароў. Як сцвярджае прэс-служба МУС, 29-гадовы жыхар Светлагорска разам з двума знаёмымі вечарам 28 лютага прыйшлі на чыгуначны перагон за горадам, двое з іх аблілі гаручай сумессю рэлейную шафу сігнальнай устаноўкі і падпалілі яе — абсталяванне выгарэла. На іх завялі крымінальную справу за ўчыненне акта тэрарызму.
У праўладных тэлеграм-каналах з’явілася «пакаянае» відэа з Дзянісам Дзікуном, на якім ён выглядае збітым. Ён кажа, што па ўказанні BYPOL падпаліў яшчэ з двума людзьмі 28 лютага шафу сігнальнай устаноўкі на станцыі «Жэрдзь-Астанковічы».
Следчы камітэт у гэты ж дзень паведаміў аб затрыманні 30-гадовага жыхара Светлагорска. СК сцвярджае, што ён дзейнічаў у змове са сваім сваяком, які пасля падзеяў жніўня 2020 года выехаў з Беларусі ў Літву, дзе хаваўся ад крымінальнага пераследу. Ад BYPOL затрыманы нібыта «атрымаў заданне ажыццявіць акты тэрарызму на чыгунцы». СК сцвярджае, што затрыманы меў «падрабязныя інструкцыі і відэаўрокі па вырабе прылад злачынства і ўчыненні тэрактаў на чыгуначных аб’ектах».
6 сакавіка
6 сакавіка супрацоўнікі ГУБАЗіКу і АМАПа затрымалі жыхара Віцебска па абвінавачанні ў падрыхтоўцы акта тэрарызму. Па дадзеных МУС, мужчына планаваў вывядзенне са строю сістэм, якія забяспечваюць бяспеку чыгуначнага руху.
По информации железнодорожного телеграм-канала @bel_zhd, задержанным является сотрудник Витебской дистанции сигнализации и связи УП «Витебское отделение Белорусской железной дороги» Сергей Коновалов. Сообщество железнодорожников сообщает, что задержанный мужчина был после конфликта на работе: «Накануне задержания Коновалов вступил в конфликт с заместителем начальника дистанции сигнализации и связи по идеологии, бывшим начальником транспортной милиции, Глячковым В. А. (с которым раньше уже конфликтовал). Глячков с ведома начальника дистанции Селионова И. В. сообщил в ГУБОПиК и КГБ о подготовке данным работником диверсии, в результате чего Коновалова и арестовали без каких-либо на то реальных оснований».
Паводле інфармацыі МУС, Канавалаў меў доступ да названага абсталявання, але, як піша «Live. Супольнасць чыгуначнікаў Беларусі», ён працаваў не на перагонах, а толькі ў будынку.
15 сакавіка
На перагоне Даманава — Лясная выведзены са строю прылады тэлемеханікі і аўтаматыкі СЦБ.
16 сакавіка
На перагоне Фарынава — Загацце (Віцебскае аддзяленне) знішчана рэлейная шафа СЦБ. У выніку быў парушаны графік руху цягнікоў, у тым ліку вайсковага прызначэння.
Адказнасць за акцыі на перагонах Даманава — Лясное і Фарынава — Загацце ўзяў BYPOL.
17 сакавіка
Уначы па станцыі Орша-Цэнтральная з рэлейнай шафы невядомымі былі дэмантаваныя і выкрадзеныя 6 сігнальных трансфарматараў тыпу СОС2-50. У сувязі з гэтым з 21:36 да 03:00 былі спынены чыгуначныя зносіны ў гэтым напрамку.
18 сакавіка
18 сакавіка ў Оршы за пашкоджанне чыгуначных пуцей затрыманы мясцовы супрацоўнік чыгункі. На праўладным тэлеграм-канале з ім з’явілася «пакаяльнае» відэа. Аднак твар мужчыны не паказалі, а прозвішча не назвалі. Сам затрыманы на відэа прызнаўся, што скраў цягу ручнога тормазу на грузавым вагоне.
25 сакавіка
25 сакавіка на перагоне Барысаў-Навасады (Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі) былі спалены 2 рэлейныя шафы сігналізацыі, цэнтралізацыі і блакіравання (СЦБ).
Telegram-канал суполкі чыгуначнікаў Беларусі паведамляе, што 24 сакавіка Камітэт дзяржаўнай бяспекі РБ меў звесткі пра падрыхтоўку дыверсіі на прыпыначным пункце Гай (перагон Мінск-Сартавальны-Памыслішча). У выніку туды былі накіраваныя сілы для аховы гэтага раёна. Але ў гэты час дыверсанты рыхтаваліся да правядзення дыверсійнай аперацыі паміж прыпыначнымі пунктамі Бярэзіна і Неманіца на перагоне «Навасады-Барысаў», якую ў выніку і правялі.
Вынікі
У выніку першай хвалі праведзеных акцый, баючыся дыверсій, РЧ спыніла транзіт ваенных эшалонаў па тэрыторыі Беларусі, а беларускія машыністы масава адмаўляюцца ад кіравання лакаматывамі і выезду на перагоны. Кошт адной рэлейнай шафы складае дзясяткі тысяч долараў ЗША, а «рэмкамплектаў» для замены знішчаных шаф у Беларусі засталося адзінкі.
З’явіліся звесткі аб тым, што расійскія войскі пачалі перавозіць боепрыпасы для большай маскіроўкі ў паўвагонах (паўвагоны ў асноўным едуць накрытыя тэнтамі), якія для гэтага не прадугледжаны, што парушае нормы бяспекі па перавозцы небяспечных грузаў. Абазначэнняў, што ў групе вагонаў перавозіцца груз з 1 класам небяспекі, няма.
Рэакцыя
У беларускім МУС не сталі хаваць, што прычынай гэтых нападзенняў стала вайна Расійскай Федэрацыі супраць Украіны. Пасьля першых выпадкаў намесьнік міністра ўнутраных справаў Беларусі Казакевіч заявіў: "Папярэджваем усіх, хто нават падумае рабіць любыя супрацьпраўныя дзеянні на Беларускай чыгунцы: усе яны будуць кваліфікаваны як акт тэрарызму, рэакцыя будзе максімальна жорсткай. Заклікаючы да міру ва Украіне, яны фактычна заклікаюць да вайны і здзяйснення тэрактаў у нашай краіне. Прыведзеныя факты мы расцэньваем як акты тэрарызму. І нясуць яны пагрозу, у першую чаргу, не дзяржаве, а людзям."У Беларусі масава блакіравалі чыгунку ў 2020 і 2021 гадах пасля апошніх прэзідэнцкіх выбараў. Зрэшты, тады на «рэйкавых партызан» узбуджалася крымінальная справа па мякчэйшых артыкулах, напрыклад, па ст. 309 («Наўмыснае выключэнне транспартнага сродку або шляхоў зносін»).
Пасля аднаўлення дыверсій на інфраструктуры Беларускай чыгункі па начах на некаторых перагонах і станцыях сталі дзяжурыць патрулі, якія складаюцца з вайскоўцаў унутраных войскаў. На некаторых участках чыгункі паставілі па 2-3 сілавікі да кожнай рэлейнай шафы.
Пасля пачатку спецаперацыі затрымалі мінімум восем беларусаў за падазрэнне ў зрыве графіка руху расійскіх цягнікоў са зброяй і датычных да фізічнага пашкоджання інфраструктуры чыгункі ў Беларусі.
Стала вядома, што з 19 сакавіка спецназ унутраных войскаў будзе задзейнічаны для аказання дапамогі па кантролі за чыгуначнымі шляхамі і інфраструктурай БЧ на поўдні Рэспублікі Беларусь (Гомельская і Брэсцкая вобласць). Патрулі ходзяць у цывільным адзенні, пры сабе маюць зброю і рацыі з GPS-трэкерамі, пражываюць у палатках недалёка ад чыгуначнай інфраструктуры.
Невядомскі
Невядомскі — шматзначны тэрмін
Гожаў Слёнскі
Гожаў Слёнскі (Gorzów Śląski, Landsberg) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 250 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 60 км на паўночны ўсход ад Аполе. Уваходзіць у склад Алескага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Гожаў Слёнскі. Займае плошчу 18,68 км². Насельніцтва 2,5 тыс. чалавек.
Буркотава
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 968 чалавек (473 мужчыны і 495 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 778 чалавек (376 мужчын і 402 жанчыны).
Букавінскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Букавінскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Чарнаўцах.
Ізабелін (Кобрынскі раён)
Ізабе́лін (, Изабелин) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.
Букавінскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Ва ўніверсітэце сёння працуюць 99 дактароў медыцынскіх навук і 418 кандыдатаў медыцынскіх навук, сярод якіх 1 член-карэспандэнт Акадэміі педагагічных навук Украіны, 2 акадэміка Акадэміі навук вышэйшай школы Украіны, 6 акадэмікаў Украінскай акадэміі навук, 9 заслужаных лекараў Украіны, 2 заслужаныя дзеячы навукі, 2 заслужаныя работнікі народнай адукацыі і вышэйшай школы Украіны, 78 прафесараў, 237 дацэнтаў.
Лоўп’я
Лоўп’я — шматзначны тэрмін
Гары Марковіц
Гары Макс Марковіц (Harry Max Markowitz; нар. г., Чыкага) — выбітны амерыканскі эканаміст (Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Сан-Дыега).
Біяграфія
Скончыў Чыкагскі ўніверсітэт, ступень доктара атрымаў там жа; заснавальнік сучаснай партфельных тэорыі; вядомы піянерскай працай, у якой прапанаваў новы падыход да даследавання эфектаў рызыкі размеркавання інвестыцый, карэляцыі і дыверсіфікацыі чаканых інвестыцыйных даходаў; лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1990) «за працы па тэорыі фінансавай эканомікі».
NGC 6739
NGC 6739 (іншыя абазначэнні — PGC 62799, ESO 141-28, A 1903-61) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Доўжык (Ахтырскі раён)
Доўжык (До́вжик) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Гараны (Аршанскі раён)
Гараны — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, у складзе Барздоўскага сельсавета.
Размешчана за 15 км на паўднёвы ўсход ад Оршы і за 2 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Крычаў — Орша — Лепель (Р15).
Райнхард Зелтэн
Райнгард Зельтэн (Reinhard Selten;, Брэслау, цяпер  — , ) — нямецкі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (1994) «за Фундаментальны аналіз раўнавагі ў тэорыі некааператыўных гульняў». Ён стаў першым немцам, які атрымаў гэту ўзнагароду.
Біяграфія
Райнгард Зэлтэн нарадзіўся ў Брэслау (тады правінцыя Ніжняя Сілезія), у змешанай сям’і: бацька (Адольф Зельтэн) быў яўрэем, маці — (Кётэ Лютэр) — пратэстанткай. Айцец меў невялікі магазін, які займаўся галоўным чынам пракатам перыядычных выданняў, але ў 1933 годзе, з прыняццем нюрэнбергскіх расавых законаў, ён быў вымушаны яго прадаць. Бацька памер у 1942 годзе пасля працяглай хваробы і дзеці змаглі пазбегнуць дэпартацыі, якая пачалась неўзабаве. Як паўкроўка Райнгард Зельтэн не меў права на школььную адукацыю пасля 14 гадоў і пачаў працаваць рознарабочым. Пасля вызвалення Брэслау, ён разам з маці, братамі і сястрой перабраўся спачатку ў Саксонію, потым у Аўстрыю, дзе працаваў на ферме. Толькі ў 1946 годзе ён атрымаў магчымасць працягнуць сярэднюю адукацыю і ўжо ў наступнм годзе пасяліўся з сям’ёй у Мельзунгене, дзе ў 1951 годзе ва ўзросце 21 года скончыў мясцовую гімназію. Вучыўся ў Франкфурцкім універсітэце. Прафесар Свабоднага ўніверсітэта ў Берліне, універсітэта ў Білефельдзе, Бонскай вышэйшай школы эканомікі (падраздзяленне Рэйнскага ўніверсітэта, Бон). Заснавальнік Бонскай лабараторыі эксперыментальнай эканомікі.
Зельтэн і эсперанта
Р. Зельтэн неаднаразова выказваўся на высокім узроўні ў падтрымку міжнароднай мовы эсперанта. У прыватнасці, у 2007 годзе, выступаючы ў Еўрапарламенце, ён заявіў: «Лёгкая ў вывучэнні планавая мова эсперанта дае нейтральнае рашэнне моўнай праблемы». Ён таксама пагадзіўся балатавацца ў 2009-м на выбарах у Еўрапарламент ад невялікай партыі EDE (Еўропа — Дэмакратыя — Эсперанта).
Каташы
Каташы́ (, Каташи) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.
Псідыум
Псідыум або Гуава (Psidium) — род кветкавых раслін сямейства, які ўключае ў сябе каля 100 відаў.
Арэал
Арэал гуавы — тропікі. Радзіма роду — Амерыка, ад трапічных раёнаў Мексікі да паўночнай часткі Паўднёвай Амерыкі. Аднак, некаторыя віды былі інтрадуцыраваны ў Афрыку, Індыю, Паўднёва-Усходнюю Азію і Акіянію
Апісанне
Віды псідыума — невялікія вечназялёныя ці паўлістападныя дрэвы або кусты, звычайна вышынёй да 3—4 м, але некаторыя могуць перавышаць 10 м.
Мікалай Васільевіч Рожын
Мікалай Васільевіч Ро́жын (Николай Васильевич Рожин;  — ) — філосаф, доктар філасофскіх навук (1992), прафесар (1992).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Цёмнае (Нюксенскі раён, Валагодская вобласць, Расія). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1958 годзе скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1960 года вучыўся ў аспірантуры ўніверсітэта пры кафедры філасофіі і логікі і працаваў тут на пасадзе дацэнта да 1973 года. У 1973—1981 гадах у Сакратарыяце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Нью-Ёрку і Вене. З 1981 года М. В. Рожын зноў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (дацэнт кафедры гісторыі філасофіі і логікі, з 1983 года — загадчык кафедры этыкі, эстэтыкі і навукова камунізму).
Памёр 12 сакавіка 1993 года.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па тэорыі пазнання, праблемах развіцця навукі, гісторыі філасофскай і эстэтычнай думкі ў Беларусі, еўрапейскай і амерыканскай філасофіі, аб’ектыўнай дакладнасці ведаў у філасофскіх канцэпцыях Новага і Найноўшага часу.
Сярод апублікаваных прац:
Клымэнтавэ (Ахтырскі раён)
Клымэнтавэ (Климентове́) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Вялікае ганенне
Вялікае ганенне на хрысціян (303—313), якое было распачата пры імператары Дыяклетыяне і працягнулася яго спадчыннікамі, было апошнім і самым суровым ганеннем на хрысціян у Рымскай імперыі. У 303 годзе тэтрархі Дыяклетыян і Максіміян, Галерый і Канстанцый Хлор выдалі эдыкт, які адмяняў правы хрысціян і патрабаваў ад іх прытрымлівацца традыцыйных рымскіх рэлігійных практык. У далейшым былі выпушчаны новыя эдыкты, накіраваныя супраць святароў, а таксама тыя, што абавязвалі ўсіх жыхароў імперыі здзяйсняць язычніцкія ахвярапрынашэнні. Інтэнсіўнасць ганенняў адрознівалася ў межах імперыі — у Галіі і Брытаніі, дзе выконваўся толькі першы эдыкт, яна была меншай, і больш суровай ва ўсходняй частцы імперыі. Карныя законы паступова адмяняліся, і лічыцца, што Міланскі эдыкт, выдадзены Канстанцінам Вялікім і Ліцыніем у 313 годзе, канчаткова завяршыў гэты перыяд.
Хрысціяне ў першыя стагоддзі свайго існавання падвяргаліся дыскрымінацыі ў імперыі, аднак першыя імператары неахвотна прымалі адпаведныя законы. Толькі ў 250-х гадах, пры імператарах Дэцыі і Валерыяне, пачалося заканадаўчае праследаванне хрысціян. З прыходам да ўлады Галіена гэтыя законы перасталі выконвацца, у выніку чаго амаль на 40 гадоў усталяваўся. Узыходжанне на прастол у 284 годзе Дыяклетыяна не прывяло да імгненнай адмовы ад палітыкі ігнаравання хрысціян, аднак у першыя пятнаццаць гадоў свайго валадарання Дыяклетыян паслядоўна чысціў армію ад хрысціян, асуджаў на смерць маніхеяў і атачаў сябе заўзятымі праціўнікамі хрысціянства. Узімку 302 года Галерый параіў Дыяклетыяну пачаць усеагульнае праследаванне хрысціян. Жадаючы атрымаць боскую падтрымку, Дыяклетыян звярнуўся да аракула Апалона, і адказ апошняга быў інтэрпрэтаваны як ухваленне прапановы Галерыя. Першы эдыкт, які паклаў пачатак Вялікаму ганенню, быў выдадзены 24 лютага 303 года.
Праследаванне не змагло прадухіліць распаўсюджванне хрысціянства і станаўленне яго ў якасці дзяржаўнай рэлігіі імперыі. Хоць ганенне прывяло да смерці, паводле сучасных ацэнак, ад 3000 да 3500 чалавек, катаванняў, зняволенню і выгнанню яшчэ большай колькасці людзей, аднак большасць хрысціян не пацярпела. Іншым следствам гэтых падзей стаў падзел царквы на тых, хто аддаў перавагу прыняць высунутыя патрабаванні, так званыя традытары, і тых, хто захаваў вернасць хрысціянскаму вучэнню. Некаторыя з царкоўных расколаў, які ўзніклі ў гэты перыяд, такіх як данатысцкі ў Паўночнай Афрыцы і мелітыянскі ў Егіпце, праіснавалі пасля працяглы час. Атрымаў новы імпульс «культ мучанікаў», які перабольшвае жорсткасць падзей, і падвяргаўся крытыцы пачынаючы з эпохі Асветніцтва. Некаторыя сучасныя гісторыкі, напрыклад Дж. дэ Сент-Круа, таксама лічаць звесткі хрысціянскіх гісторыкаў пра падзеі «Вялікага ганення» перабольшанымі.
Букавінскі ўніверсітэт
Букавінскі ўніверсітэт — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Чарнаўцах.
Агульная характарыстыка
Навучальная ўстанова неаднаразова мяняла сваю назву і статус: