cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вінцас Віткаўскас
Біяграфія
У 1923 годзе скончыў вышэйшыя афіцэрскія курсы, у 1923—1927 гадах — камандзір 9-га пяхотнага палка імя Літоўскага князя Віцяніса, падпалкоўнік; з 1927 года выкладчык тых жа курсаў. Затым служыў у Генштабе (1930—1935). Вучыўся на юрыдычным факультэце Каўнаскага ўніверсітэта, з 1934 года інспектар пяхоты. У 1935 годзе выраблены ў брыгадныя, а ў 1939 годзе — у дывізіённыя генералы. Камандаваў 1-й дывізіяй, з якой у кастрычніку 1939 года ўдзельнічаў у заняцці Віленскага края.
Са жніўня 1940 па 14 чэрвеня 1941 года — камандзір 29-га тэрытарыяльнага стралковага корпуса (перадаў камандаванне генералу Самохіну). Быў накіраваны на вучобу на курсы ўдасканалення вышэйшага начсастава пры Акадэміі Генеральнага штаба. Падчас вайны жыў у Маскве, у 1942—1946 гадах — выкладчык акадэміі Генштаба. Член Вярхоўнага Савета ЛітССР. Начальнік ваеннай кафедры Каўнаскага ўніверсітэта (1946—1950) і Каўнаскага політэхнічнага інстытута (1950—1954). Член ВКП(б) з 1950 года.
У 1946—1954 гадах дэпутат ВС ЛітССР. З 1955 года ў адстаўцы.
Сканаў у Каўнасе, пахаваны на Пятрашунайскіх могілках.
Зеніт (баскетбольны клуб, Санкт-Пецярбург)
Гісторыя
Карані клуба ідуць у Падмаскоўе, летам 2014 года баскетбольны клуб «Трыумф» з падмаскоўных Люберцаў з-за фінансавых цяжкасцяў змяніў прапіску і перабраўся на берагі Нявы пад эгіду футбольнага клубу «Зеніт». Пры гэтым пераемніку дасталіся ўсе правы і прывілеі: піцерцы аўтаматычна атрымалі месца ў Адзінай Лізе ВТБ і Кубку Еўропы.
Летам 2019 года арганізатары Еўралігі далі клубу «wild card» для ўдзелу ў самым моцным клубным турніры Еўропы.
Такарэўшчына
Такарэ́ўшчына (, Токаревщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Аляхновіцкага сельсавета.
У 1973 годзе да вёскі далучаны вёскі Кашына і Кукелі.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Арадзя (баскетбольны клуб)
Арадзя — румынскі прафесійны баскетбольны клуб, які базуецца ў аднайменным горадзе Арадзя, Румынія.
Гісторыя
Створаны ў 2003 годзе, трапіў у дывізіён А толькі ў 2005 годзе. У самым моцным дывізіёне выступае з 2007 года.
Доўгі час лепшым для каманды быў 2012 год, калі яны прабіліся ў паўфінал Кубку Румыніі.
Клуб станавіўся лепшым у краіне яшчэ двойчы: у сезонах 2017/18 і 2018/19. Дасягненні ў 2019 годзе дазволіла паспрабаваць свае сілы ў Лізе Чэмпіёнаў, але каманда не змагла прабіцца праз сіта кваліфікацыйнага раўнду.
Вуліца 40 год БССР (Гомель)
Вуліца 40 год БССР — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад вуліцы Каменшчыкава да вуліцы Свірыдава. Перасякаецца з безназоўным правулкам. Складаецца з індывідуальнай забудовы пераважна сядзібнага тыпу.
З гісторыі
Сфарміравалася ў канцы 1950-х гадоў праз уразанне прысядзібных участкаў жыхароў Юнацкай вуліцы і вуліцы Мічурына. Назву атрымала ў гонар саракавой гадавіны ўтварэння Беларускай ССР, якая адзначалася ў 1959 годзе. Засялялася пераважна не прудкоўцамі, а перасяленцамі з іншых раёнаў. Па ўспамінах старажылаў, у 1966 годзе пацярпела ад паводкі.
Сучаснасць
У сектары між канцавымі адрэзкамі вуліцы 40 год БССР і вуліцы Мічурына знаходзіцца зона адпачынку з сажалкай.
У студзені 2023 г. Гомельскі гарадскі аддзел па надзвычайных сітуацыях паведамляў аб падтапленні талымі водамі аднаго з домаўладанняў вуліцы 40 год БССР.
Зеніт (значэнні)
Зеніт:
The Sun
The Sun — брытанскі таблоід, заснаваны ў 1963 годзе. Тыраж газеты па стане на чэрвень 2011 года складае 2 806 746 асобнікаў. Выдаецца ў Вялікабрытаніі і Ірландыі. У сярэднім у дзень газету чытае каля 7,7 млн чалавек, з іх 56 % складаюць мужчыны і 44 % — жанчыны. Належыць медыяхолдынгу News Corporation.
Утрыманне
Газета The Sun шырока вядомая дзякуючы гісторыям пра жыццё зорак, у тым ліку скандальным і правакацыйным, а таксама пра індустрыю забаў (гісторыі і чуткі пра поп-музыку, тэлевізійныя серыялы і да т.п.).
На трэцяй старонцы газеты рэгулярна друкуецца фатаграфія дзяўчыны-мадэлі ва ўзросце ад 18 да 27 гадоў топлес. Такі фармат трэцяй старонкі стаў традыцыйнай рысай газеты з 1970 года.
Газета надае вялікую ўвагу спартыўнай тэматыцы, асабліва футболу.
На другой старонцы газеты друкуюцца матэрыялы пра палітыку.
Інцыдэнты
11 лютага 2012 года брытанская паліцыя ў выніку праведзенай аперацыі «Эльведэн» арыштавала пецярых супрацоўнікаў газеты. Яны падазраюцца ў незаконных спосабах збору навін, у тым ліку шляхам хабараў і подкупу паліцэйскіх.
Абухаўшчына (Гарадзілаўскі сельсавет)
Абу́хаўшчына (, Обуховщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзілаўскага сельсавета.
Лёд на Месяцы
Лёд на Месяцы — вада ў цвёрдым стане, якая, як ужо дакладна даказана, прысутнічае на Месяцы. Вадкая вада не можа знаходзіцца на месяцавай паверхні, так як яна выпараецца пад уздзеяннем сонечнага святла, і потым рассейваецца ў касмічнай прасторы. Аднак, з 1960-х гадоў існуе і даказаная гіпотэза, пра тое, што водны лёд захоўваецца ў кратарах Месяца, куды не могуць пранікаць прамяні Сонца або жа залягае на вялікай глыбіні.
Месяцавыя ледавікі могуць забяспечыць вадой першых каланістаў, магчыма з'яўленне расліннасці.
Апалеі
Апале́і (, Аполеи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзілаўскага сельсавета.
Рэйтынг WTA
Рэйтынг WTA — сістэма падліку ачкоў у Жаночай тэніснай асацыяцыі, закліканая паказваць паспяховасць выступлення тэнісістак.
Зялёны колер
Зялёны колер — адзін з трох асноўных колераў, зялёны дыяпазон спектра з даўжынёй хвалі 500—565 нанаметраў.
У прыродзе
Шырока распаўсюджаны ў жывой прыродзе. Большасць раслін маюць зялёны колер, бо ўтрымоўваюць пігмент фотасінтэза - хларафіл (хларафіл паглынае вялікую частку чырвоных прамянёў з сонечнага спектру, пакідаючы для ўспрымання адлюстраваны зялёны колер).
Рэйтынг WTA
Існуе пэўная сістэма налічэння ачкоў: у залежнасці ад рангу спаборніцтва і стадыі, на якой была здабыта перамога, тэнісістцы налічваецца пэўная колькасць балаў, якія ўлічваюцца ў рэйтынгу толькі на працягу 52 тыдняў з моманту завяршэння дадзенага спаборніцтва. У адзіночным рэйтынгу ўлічваюцца 16 найлепшых турніраў для кожнай тэнісісткі, а ў парным — 11.
Зялёны колер
У тэхніцы, паліграфіі, прамысловасці
Зялёны як сігнальны колер - прыкмета бяспекі, дазволенасці дзеяння, руха (светлафор і інш.)
Псіхалогія ўспрымання зялёнага колеру
Чалавечае вока найболей успрымальны ў чырвона-жоўтым участку спектру, зялёны колер (колер травы, раслін) сцішвае нервовую сістэму. Нашы вочы адпачываюць пры ўспрыманні адценняў зялёнага колеру, таму сцены грамадскіх устаноў нярэдка афарбаваныя ў адценні зялёнага (школы, лякарні, і г.д.). Менавіта таму сталы з зялёным сукном (матэрыял з дыфузным адлюстраваннем) традыцыйна распаўсюджаныя (бібліятэчныя сталы, більярд, картачны стол).
Каўнаскі тэхналагічны ўніверсітэт
Гісторыя
Каўнаскі тэхналагічны ўніверсітэт адлічвае сваю гісторыю з 1922 года, калі ў Каўнасе быў заснаваны Літоўскі ўніверсітэт, у 1930 годзе пераназваны ва ўніверсітэт Вітаўта Вялікага, у якім меліся факультэты тэалогіі, гуманітарных навук, правы, матэматычных і прыродазнаўчых навук, медыцыны, тэхнікі. Узімку 1940 года ў Вільнюс пераводзяцца факультэты гуманітарных навук і права, улетку таго ж года — матэматычных і прыродазнаўчых навук. З 1944 года ў Каўнаскім універсітэце, як ён называецца з 1940 года, дзейнічаюць гісторыка-філалагічны, медыцынскі, будаўнічы і тэхналагічны факультэты. У 1949 годзе першы з іх быў зачынены, а з 31 кастрычніка 1950 года другі быў ператвораны ў Каўнаскі медыцынскі інстытут, а два апошнія — у Каўнаскі політэхнічны інстытут, які пачаў працу ў 1951 годзе. У кастрычніку 1990 года Вярхоўны савет Літвы пастанавіў пераўтварыць Каўнаскі політэхнічны інстытут у Каўнаскі тэхналагічны ўніверсітэт.
Жалезны век
Жале́зны век (8 ст. да н. э. — 5 ст. н. э.) — заключны перыяд першабытнай гісторыі, калі людзі навучыліся здабываць жалеза і вырабляць з яго прылады працы. Выкарыстанне металу зрабіла карэнны пераварот у развіцці прадукцыйных сіл, выклікала вялікія змены ў грамадскіх адносінах, аказала значны ўплыў на далейшы ход гістарычнага працэсу. У гэты перыяд з'яўляецца маёмасная няроўнасць людзей. Удасканальванне працы і рост яе прадукцыйнасці садзейнічалі таму, што жыццё ў складзе рода становіцца неабавязковым. З яго вылучаюцца малыя сем'і, не звязаныя паміж сабой сваяцкімі адносінамі. Утвараюцца суседскія абшчыны, пачынаецца разлажэнне першабытнаабшчынных зносін.
У гістарычнай археалогіі старажытная літаратура жалезнага веку ўключае ў сябе самыя раннія тэксты захавалай рукапіснай традыцыі. Літаратура на санскрыце і кітайская літаратура квітнелі ў жалезным веку. Іншыя тэксты ўключаюць авестыйская гаты, індыйскія Веды і самыя старыя часткі Бібліі на іўрыце. Прынцыповай асаблівасцю, якая адрознівае жалезны век ад папярэдніх з'яўляецца ўвядзенне літарных знакаў, і, як следства развіццё пісьменства, што дазволіла складаць літаратуру і гістарычны запіс.
Жалезны век у сістэме трох перыядаў
Тэрмін жалезны век, сустракаецца значна раней, у кнізе «Працы і дні» Гесіёда, дзе гісторыя чалавецтва падзелена на 5 вякоў: залаты, сярэбраны, бронзавы, век герояў і жалезны век, аднак гэты старажытны падзел міфалагічны, а не археалагічны.
Усе народы і цывілізацыі перажылі перыяд распаўсюджвання металургіі і жалезных вырабаў. Але да культур жалезнага веку адносяць толькі цывілізацыі ранняй гісторыі, якія пасля прайшлі рабаўладальніцкі перыяд.
Працягласць
Перыяд жалезнага веку быў найменш працяглым сярод іншых эпох. Ён пачаўся з Цёмных часоў Грэцыі ў 12 стагоддзі да н.э. у Еўропе і Блізкім Усходзе, і ў 11 стагоддзі ў Індыі і Азіі. Лічыцца, што жалезны век скончыўся з узнікненнем прыкладна ў 3 стагоддзі да н.э. пісанай гісторыі, якая падае сведчанні пра падзеі ад непасрэдных яе ўдзельнікаў (развіты элінізм і Рымская дзяржава).
У Амерыцы, Аўстраліі і Акіяніі жалезны век пачаўся толькі са з'яўленнем еўрапейцаў.
Можна лічыць, што чалавецтва працягвае жыць у часе развітога жалезнага веку, таму што жалеза і металургія не страцілі свайго значэння да гэтага часу. Яшчэ нядаўна ў СССР вызначалі сваё лідарства ў свеце па колькасці вырабленага чыгуну і сталі.
У той жа час жалеза да цяперашняга часу з'яўляецца адным з найважнейшых матэрыялаў. З-за гэтага археолагі для перыядызацыі гісторыі першабытнага свету нярэдка выкарыстоўваюць тэрмін «ранні жалезны век». Пры гэтым для гісторыі Еўропы тэрмін «ранні жалезны век» выкарыстоўваецца толькі для пачатковага этапу — так званай гальштацкай культуры.
Параўнанне бронзы і жалеза
Самасейнае жалеза ў прыродзе сустракаецца рэдка. Яго выплаўленне з руды — досыць працаёмкі занятак, паколькі жалеза мае больш высокую тэмпературу плаўлення, чым у бронзы, горш і яго ліццёвыя якасці. Акрамя таго, жалеза саступае бронзе ў цвёрдасці і каразійнай стойкасці. Гэта прывяло да таго, што дастаткова доўга жалеза выкарыстоўвалася вельмі мала.
Бронзавыя прылады працы больш даўгавечныя, чым жалезныя, і для іх вытворчасці не патрабуецца такая высокая тэмпература, як для плаўкі жалеза. Таму большасць спецыялістаў лічыць, што пераход ад бронзы да жалеза быў звязаны не з перавагамі вырабленых з жалеза гармат, а перш за ўсё з тым, што масавае выраб бронзавых гармат ў канцы эпохі бронзы хутка прывяло да знясілення радовішчаў волава, неабходнага для вырабу бронзы і распаўсюджанага ў прыродзе прыкметна менш, чым медзь.
Жалезныя руды сустракаюцца ў прыродзе значна часцей медных і алавяных. Часцей за ўсё сустракаюцца бурыя жалязнякі, хоць яны і лічацца адносна нізкасортнай рудой. У выніку здабыча жалезнай руды ў старажытнасці апынулася досыць выгадным заняткам, жалеза аказалася больш даступным медзі і супастаўным па кошту вытворчасці, чым сплавы на меднай аснове. Навыкі і тэхналогіі ліцця бронзы стварылі перадумовы і для развіцця жалезнай металургіі. Нарэшце, адкрыццё спосабаў обуглероживания і гартавання жалеза (у выніку чаго яно пераўтваралася ў сталь) значна павысіла механічныя характарыстыкі вырабаў з яго, што ў канчатковым выніку прывяло да амаль поўнага выцяснення з ужытку бронзавых і каменных прылад (выкарыстанне якіх працягвалася і ў бронзавым веку). Прыкметна пашырыўся і пералік гармат, шырэй стала іх разнастайнасць, што ў сваю чаргу стварыла новыя магчымасці для развіцця гаспадаркі і павышэнню прадукцыйнасці працы.
Гісторыя
Жалеза (у першую чаргу метэарытнае) было вядома ўжо ў IV тысячагоддзі да н. э. Метэарытнае жалеза, дзякуючы зместу нікеля, пры халодным каванні валодала высокай цвёрдасцю, аднак сустракалася такое жалеза рэдка. У выніку доўгі час жалеза практычна не знаходзіла прымянення.
Англійскі археолаг Энтані Снодграс вылучыў тры стадыі развіцця жалезнай тэхналогіі. Спачатку жалеза сустракаецца рэдка і з'яўляецца прадметам раскошы. На наступнай стадыі жалеза ўжо выкарыстоўваюць для вырабу прылад працы, але пераважна выкарыстоўваюцца яшчэ бронзавыя гарматы. На апошняй жа стадыі жалезныя прылады пачынаюць пераважаць над усімі іншымі.
Самыя раннія знаходкі прадметаў, зробленых з метэарытнага жалеза, вядомыя ў Іране (VI-IV тысячагоддзе да н. э.), Іраку (V тысячагоддзе да н. э.) і Егіпце (IV тысячагоддзе да н. э.). У Месапатаміі першыя жалезныя прадметы датаваныя III тысячагоддзем да н. э. Таксама жалезныя прадметы знаходзілі ў ямнай культуры на Паўднёвым Урале (III тысячагадовыя да н. э.) і ў афанасьевской культуры ў Паўднёвай Сібіры (III тыс. да н. э.). Акрамя таго, жалезныя прадметы выраблялі эскімосы і індзейцы паўночнага захаду Паўночнай Амерыкі і ў Кітаі перыяду дынастыі Чжоу.
Верагодна, першапачаткова Рудня жалеза было атрымана выпадкова — жалезная руда выкарыстоўвалася ў якасці флюсу пры атрыманні бронзы, у выніку чаго утварылася чыстае жалеза. Аднак яго колькасць было вельмі мала. Пазней навучыліся выкарыстоўваць метэарытнага жалеза, якое лічылася дарам багоў. Першапачаткова жалеза было вельмі дорага і выкарыстоўвалася ў асноўным для вырабу рытуальных прадметаў.
Пазней з'явіўся і першы спосаб здабычы жалеза з руды — сырадутны працэс, часам таксама званы варэннем жалеза. Выкарыстанне дадзенага метаду стала магчыма з вынаходствам сырадутнага горна, у які падавалася халоднае паветра. Першапачаткова жалезная руда змяшчалася ў ямы, закрытыя зверху, пазней сталі выкарыстоўваць печы з гліны. У горне дасягалася тэмпература ў 900 °C, пры якой адбывалася аднаўленне жалеза з аксіду з дапамогай угарнага газу, крыніцай якога служыў драўняны вугаль. У выніку атрымлівалася так званая крыца — порысты кавалак жалеза, прасякнуты дзындрай. Для выдалення дзындры выкарыстоўвалася коўка. Нягледзячы на яго недахопы, гэты працэс доўгі час заставаўся асноўным метадам атрымання жалеза.
Упершыню жалеза навучыліся апрацоўваць у паўночных раёнах Анатоліі. Па ўстоянаму думку, першымі асвоілі тэхналогію атрымання жалеза ў плямёнах, падначаленых хетам.
Старажытнагрэчаская традыцыя лічыла адкрывальнікам жалеза народ халібаў, якія жылі ва ўсходняй частцы Малой Азіі на паўднёвым беразе Чорнага мора, для якіх у літаратуры выкарыстоўвалася ўстойлівы выраз «бацька жалеза», і сама назва сталі ў грэчаскай мове (Χάλυβας) паходзіць менавіта ад этноніма.
Арыстоцель пакінуў апісанне халібскага спосабу атрымання жалеза: халібы некалькі разоў прамывалі рачны пясок, дадавалі да яго нейкае вогнетрывалае рэчыва і плавілі ў печах асаблівай канструкцыі; атрыманы такім чынам метал меў серабрысты колер і быў нержавеючай. У якасці сыравіны для выплаўлення жалеза выкарыстоўваліся магнетытавыя пяскі, запасы якіх сустракаюцца па ўсім узбярэжжы Чорнага мора — гэтыя магнетытавыя пяскі складаюцца з сумесі дробных зерняў магнетыту, тытана-магнетыту, ільменіта і абломкаў іншых парод, так што выплаўляемая халібамі сталь была легаванай, і, па-відаць, валодала высокімі якасцямі. Такі своеасаблівы спосаб атрымання жалеза не з руды кажа пра тое, што халібы, хутчэй, адкрылі жалеза як тэхналагічны матэрыял, але не спосаб яго паўсюднага прамысловай вытворчасці. Мабыць, іх адкрыццё паслужыла штуршком для далейшага развіцця металургіі жалеза, у тым ліку з руды, якая здабываецца ў капальнях. Клімент Александрыйскі ў сваім энцыклапедычным працы «Страматы» згадвае, што паводле грэчаскіх паданняў жалеза было адкрыта на гары Ідзе — так называўся горны ланцуг каля Троі, насупраць вострава Лесбас (у «Іліядзе» яна згадваецца як гара Іда, з якой Зеўс назіраў за бітвай грэкаў з траянцамі).
У хецкіх тэкстах жалеза пазначаецца словам par-zi-lum (пар. ferrum і жалеза), і жалезныя вырабы ўжываліся хетамі прыкладна з пачатку другога тысячагоддзя да нашай эры.
Тое, што жалеза сапраўды адкрыта ў хетаў пацвярджаецца і грэчаскім найменнем сталі Χάλυβας, і тым, што ў магільніцы егіпецкага фараона Тутанхамона (ок. 1350 да н. э.) быў знойдзены адзін з першых жалезных кінжалаў, відавочна падораны яму хетамі, і што ўжо ў Бібліі, у Старым Запавеце, у Кнізе Суддзяў Ізраілевых (каля 1200 г. да н. э.) апісваецца прымяненне філістымлянамі і хананэямі цэлых жалезных калясніц. Захаваўся таксама ліст цара хетаў Хатусілі III (1250 да н. э.) цару Асірыі Салмансару I, у якім паведамляецца аб тым, што хеты выплаўлялі жалеза. Хеты доўга захоўвалі тэхналогію вытворчасці жалеза ў таямніцы. Аб'ёмы вытворчасці імі жалезных вырабаў былі не вельмі вялікімі, аднак яны дазвалялі хетамі прадаваць іх у суседнія краіны. Пазней тэхналогія жалеза паступова распаўсюдзілася і ў іншыя краіны.
Калі першапачаткова жалеза было вельмі дарагім матэрыялам (у дакументах, датаваных XIX-XVIII стагоддзямі да н. э., выяўленых у руінах асірыйскага паселішча Кюльтэпе ў Цэнтральнай Анатоліі, згадваецца, што кошт жалеза ў 8 разоў даражэй золата), то з адкрыццём спосабу атрымання жалеза з руды яго кошт падае. Так у знойдзеных пры раскопках палаца асірыйскага цара Саргона таблічках гаворыцца, што пры заснаванні палаца (1714 да н. э.) былі паднесены дары, у тым ліку і металы, пры гэтым жалеза ўжо не згадваецца ў якасці дарагога металу, хоць пры раскопках быў выяўлены склад жалезных крыц.
Шырокія прасторы лясной зоны ў эпоху бронзы адставалі ў сацыяльна-эканамічным развіцці ад паўднёвых рэгіёнаў, але пасля пачатку выплаўлення там жалеза з мясцовых руд стала ўдасканальвацца земляробчая тэхніка, з'явіўся жалезны нарог, прыдатны для узворвання цяжкіх лясных глеб, і насельнікі лясной зоны перайшлі да земляробства. У выніку ў эпоху жалеза зніклі многія лясы Заходняй Еўропы. Але і ў рэгіёнах, дзе земляробства паўстала раней, укараненне жалеза спрыяла паляпшэнню ірыгацыйных сістэм: адбывалася ўдасканаленне арашальных збудаванняў, паляпшаліся водапад'ёмныя збудаванні (у прыватнасці, у сярэдзіне I тысячагоддзя да н. э. стала выкарыстоўвацца водапад'ёмнае кола). Гэта прывяло да павышэння прадуктыўнасці палёў.
Значна паскорылася і развіццё розных рамёстваў, у першую чаргу кавальскага, зброевага, стварэння транспарту (караблёў, калясніц), руднічную справы, апрацоўкі камянёў і дрэва. У выніку пачатак інтэнсіўна развівацца мараплаўства, будаўніцтва будынкаў і стварэнне дарог, а таксама паляпшалася ваенная тэхніка. Развіваўся і гандаль, а ў сярэдзіне I тысячагоддзя да н. э. ў ходзе з'явіліся металічныя манеты.
Распаўсюджванне жалезнай металургіі
13 — 12 стагоддзі да Хрыста на Блізкім Усходзе і ў Міжземнамор'е былі часам заняпаду цывілізацый, які называюць калапсам бронзавага веку. Пра гэта сведчыць заняпад і знікненне буйных гарадоў. Па Грэцыі гэты перыяд называюць цёмнымі стагоддзямі. У гэты ж перыяд заняпала Хецкая дзяржава ў Анатоліі, на Старажытны Егіпет напалі так званых народы мора. Прычыны заняпаду і яго сувязь з узнікненнем тэхналогіі апрацоўкі жалеза дыскутуюцца гісторыкамі.
Аднаўленне буйных гарадоў і цывілізацыі пачалося з 10 стагоддзя. Умацаваліся новахецкія дзяржавы, росквіту дасягнула новаасырыйская дзяржава. З 8 стагоддзя да Хрыста аднавілася эканоміка Старажытнай Грэцыі, пачаўся перыяд класічнай антычнасці.
Працэс распаўсюджвання жалезнай металургіі быў не вельмі хуткім. У розных краінах тэхналогія выплаўлення жалеза з'явілася ў розны час. Хуткасць распаўсюджвання залежала ад шматлікіх фактараў, у першую чаргу ад запасаў сыравіны і характару культурных і гандлёвых фактараў.
У першую чаргу жалезная металургія распаўсюдзілася ў Пярэдняй Азіі, Індыі і ў Паўднёвай Еўропе, дзе жалезныя прылады шырока выкарыстоўваліся ўжо на рубяжы II і I тысячагоддзяў да н. э. У Паўночнай Еўропе тэхналогія апрацоўкі жалеза распаўсюдзілася толькі з VII стагоддзя да н. э., у Егіпце — у VI стагоддзі да н. э., у краінах Далёкага Усходу — у VII—V стагоддзях да н. э..
У XIII стагоддзі да н. э. хуткасць распаўсюджвання тэхналогіі вытворчасці жалеза павялічваецца. Да XII стагоддзя да н. э. жалеза ўмелі атрымліваць у Сірыі і Палесціне, а да IX стагоддзю да н. э. бронза апынулася практычна выцесненая жалезам, а гандаль ім вёўся паўсюдна. Асноўным шляхам экспарту жалеза быў шлях праз даліну Ефрата і горы ў Паўночнай Сірыі на поўдзень, а праз пантыйскія калоніі — на поўнач. Гэты шлях атрымаў назву жалезнага.
На Кіпры жалезныя вырабы былі вядомыя яшчэ ў XIX стагоддзі да н. э., аднак ўласная тэхналогія атрымання жалеза на Эгейскіх астравах з'яўляецца толькі ў пачатку I тыс. да н. э. Каля XII-XI стагоддзяў да н. э. ў Заходнім Міжземнамор'е (на Кіпры або ў Палесціне) быў вынайдзены спосаб гартавання жалеза, у выніку чаго жалеза стала канкурыраваць тут з бронзай.
Яшчэ адным цэнтрам вырабу жалеза было Закаўказзе. Першыя вырабы з жалеза ў ім адносяць да XV-XIV стагоддзяў да н. э., аднак шырокае прымяненне іх адносіцца да IX стагоддзя да н. э., яны шырока выкарыстоўваліся ў Урарту.
У Грэцыі жалеза распаўсюдзілася ў IX-VI стагоддзях да н. э. Яно неаднаразова згадваецца ў гамераўскім эпасе (па большай частцы ў Адысеі), хоць і разам з бронзай, якая ў той час яшчэ шырока выкарыстоўвалася. У Еўропу тэхналогія вытворчасці жалеза магчыма патрапіла альбо праз Грэцыю — Балканы, альбо праз Грэцыю — Італію — паўночныя Балканы, альбо праз Каўказ — Паўднёвую Расію — Карпацкі басейн. На Заходніх Балканах і Ніжнім Прыдунаўі рэдкія жалезныя прадметы з'явіліся ў другой палове II тысячагоддзя да н. э., а да VIII стагоддзя да н. э. яны шырока распаўсюдзіліся.
У VII стагоддзі да н. э. жалезная тэхналогія пранікае ў Паўночную Еўропу. Ужо ў V стагоддзі да н. э. яна была добра засвоеная кельтамі, якія навучыліся злучаць жалеза і сталь у адным прадмеце, што дазволіла атрымліваць добра паддаюцца апрацоўцы пласціны з вострымі, бы нож бакамі. Кельты навучылі тэхналогіі і рымлян. У Скандынавіі жалеза выцесніла бронзу толькі ў пачатку н. э., у Брытаніі — да V стагоддзя да н. э. А германцы, як паведамляе Тацыт, жалеза выкарыстоўвалі мала.
У Усходняй Еўропе тэхналогія вытворчасці жалеза была засвоеная ў VIII стагоддзі да н. э., пры гэтым сярод знаходак трапляюцца складаныя біметалічныя прадметы. Таксама тут досыць рана асвоілі працэс цэментацыяй і вырабу сталі.
У Паўднёва-Усходняй Азіі жалеза з'яўляецца ў сярэдзіне I тысячагоддзя да н. э., а шырока прымяняцца пачатак у другой палове тысячагоддзя.
У Кітаі першыя біметалічныя прадметы, якія змяшчаюць метэарытнага жалеза, з'яўляюцца ў II тысячагоддзі да н. э., але вытворчасць жалеза развілося да сярэдзіны I тысячагоддзя да н. э. Пры гэтым у Кітаі досыць рана навучыліся атрымліваць высокія тэмпературы ў горне і рабіць адліўкі ў формы, атрымліваючы чыгун.
У Афрыцы, на думку шэрагу даследчыкаў, жалезная тэхналогія развілася незалежна. Па іншай версіі першапачаткова яна была запазычаная, але затым развівалася самастойна. Тут вельмі рана навучыліся атрымліваць сталь, а таксама вынайшлі высокі цыліндрычны горн, а які падаецца ў яго паветра пачалі падаграваць. У Нубіі, Судане, Лівіі першыя жалезныя прадметы вядомыя з каля VI стагоддзя да н. э. Жалезны век у Афрыцы наступіў у другой палове I тысячагоддзя да н. э., прычым у некаторых рэгіёнах — адразу пасля каменнага веку. Так у Паўднёвай Афрыцы, у Вялікай Саване басейна ракі Конга, у якой знаходзяцца багатыя паклады меднай руды, вытворчасць медзі было асвоена пазней, чым вытворчасць жалеза, прычым медзь выкарыстоўвалася толькі на ўпрыгажэнні, а прылады працы вырабляліся толькі з жалеза.
У Амерыцы развіццё металургіі мела свае асаблівасці. У ёй існавала некалькі ачагоў, дзе рана навучыліся апрацоўваць каляровыя металы. Так у Андах знаходзіліся багатыя радовішчы металаў, першым асвоілі вытворчасць золата, прычым адбылося гэта адначасова з засваеннем вытворчасці керамікі. З XVIII стагоддзя да н. э. і да другой паловы II тысячагоддзя да н. э. тут шырока выкарыстоўвалі вырабы з золата і срэбра. У Перу быў адкрыты сплаў медзі і срэбра (тумбага), які вельмі шанаваўся. У невяковай Мезаамерыцы металы з'явіліся толькі ў I тысячагодзі да н. э., а металургія была засвоеная плямёнамі мая толькі ў VII-VIII стагоддзях н. э..
У Паўночнай Амерыцы спачатку выкарыстоўвалася медзь, а ў I тысячагоддзі да н. э. з'явілася жалеза. Першымі яго сталі выкарыстоўваць у заходніх раёнах жыхары берынгаморскай культуры. Спачатку выкарыстоўвалася метэарытнае, а потым навучыліся атрымліваць крычнае жалеза.
У Аўстраліі тэхналогія вытворчасці жалеза з'явілася толькі ў эпоху Вялікіх геаграфічных адкрыццяў.
Нізамі Гянджэві
Нізамі Гянджэві ( — Nezâmi Ganjevi, Nîzamî Gencewî, نیزامی گه‌نجه‌وی, Nizami Gəncəvi, каля 1141, Гянджа, сучасны Азербайджан — каля 1209) — класік персідскай паэзіі, адзін з найбуйнейшых паэтаў сярэднявечнага Усходу, найбуйнейшы паэт-рамантык у персідскай эпічнай літаратуры, які прыўнёс у персідскую эпічную паэзію гутарковую мову і рэалістычны стыль. Выкарыстоўваючы тэмы з традыцыйнай вуснай народнай творчасці і пісьмовых гістарычных хронік, Нізамі сваімі паэмамі аб’яднаў даісламскі і ісламскі Іран. Героіка-рамантычная паэзія Нізамі на працягу наступных стагоддзяў працягвала аказваць ўплыў на ўвесь персамоўны свет. Яго творчасць аказала ўплыў на такіх вялікіх паэтаў, як Хафіз, Джалаладдзін Румі і Саадзі. Яго пяць маснаві (вялікіх паэм) («хамсэ») раскрываюць і даследуюць разнастайныя тэмы з розных галін ведаў і набылі вялікую славу, на што паказвае вялікая колькасць захаваных спісаў яго твораў. Героі яго паэм — Хасроў і Шырын, Лейлі і Меджнун, Іскандэр — да гэтага часу застаюцца агульнавядомымі як ва ўсім ісламскім свеце, так і ў іншых краінах. 1991 год быў абвешчаны ЮНЕСКА годам Нізамі ў гонар 850-годдзя паэта.
Карычневы колер
Карычневы (ад карыцы, памяншальнае ад кара, гэта значыць «колеру кары») (брунатны ) — не спектральны колер, які не ўваходзіць у асноўную палітру. Атрымліваецца пры змешванні зялёнага і чырвонага, а таксама аранжавага з шэрым або сінім, жоўтым і пурпурным. Пры гэтым атрымліваюцца істотна розныя адценні карычневага колеру. Карычневы звычайна ўспрымаецца як цёмна-жоўты колер на светлым фоне, на цёмным фоне той жа колер можа выглядаць цёмна-жоўтым.
Салонаўка
Салонаўка — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Аўсянка (басейн Заходняй Дзвіны).
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 52 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Пачынаецца каля вёскі Капасы, упадае ў возера Вышадскае за 3 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Вышадкі. Вадазбор у межах Гарадоцкага ўзвышша. У малаводныя гады рака перасыхае ў вярхоўі. Рэчышча часткова каналізаванае. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Сафія Элізабет Брэнер
Сафія Элізабет Брэнер, у дзявоцтве Вебер (Sophia Elisabet Brenner; 29 красавіка 1659 — 14 верасня 1730) — шведская пісьменніца, паэтка, феміністка, гаспадыня салона.
Біяграфія
Сафія Элізабет Брэнер была народжана ў сям’і будаўніка Нікласа Вэбера, які быў нямецкім імігрантам, і Крысціны Шпур.
У Швецыі XVII стагоддзя ёй далі незвычайна высокую адукацыю для жанчыны. Будучы дзіцём нямецкага імігранта, яна магла размаўляць як па-нямецку, так і па-шведску, а таксама вывучала лацінскую мову. Яе залічылі ў нямецкую школу для хлопчыкаў у Стакгольме. Гэта не было ўнікальным — з 1575 года дзяўчынкам дазвалялася вучыцца ў першых школьных класах у Швецыі, але, тым не менш, гэта было рэдкасцю: паведамлялася, што яна была адзінай дзяўчынкай у сваёй школе. Пазней яна вучылася дома, ёй выкладалі мужчыны-рэпетытары. Адным з яе выхавальнікаў быў Каролус Андрэас Цэліній, для якога яна напісала пахавальны верш у 1676 годзе. Яна вывучыла дастаткова добра шэсць моў, каб на ніх складаць паэзію.
Пісьменніца
Сафія Элізабет Брэнер была заахвочана мужам і яго сябрамі па мастацтве працягваць вучобу і пісаць творы падчас шлюбу: вядома, што яна займалася пісьменніцкай дзейнасцю з года яе шлюбу і да самай смерці. Адзіны вядомы старэйшы верш — гэта пахавальны верш пра яе настаўніка ў 1676 годзе.
У большасці яе вершаў разглядаюцца вяселлі, пахаванні, віншаванні і ўрачыстасці дзяржаўных альбо прыватных асоб, асабліва жанчын і дзяцей. Яна не пісала за грошы і накіроўвала свае вершы сябрам і дабрачынцам. Сярод яе ўласных мадэляў натхнення былі працы дацкага пісьменніка- псаломшчыка Кінга, а таксама шведскіх паэтаў Самуэля Калумба і Петруса Лагерлофа.
Сафія Элізабет Брэнер прадстаўляла модную ў яе час форму фемінізму: у сваіх вершах яна абараняла правы жанчын на адукацыю і настойвала на тым, што жанчыны інтэлектуальна не саступаюць мужчынам. Яна стала ўзор для пераймання для жанчын-навукоўцаў не толькі ў Швецыі, але і за мяжой, асабліва ў Германіі, была адзначана яе праца «Testimoniorum fasciculus» пад рэдакцыяй Урбана Ернэ. Яе называлі «Другой Сапфо» і «Дзесятай музай», і яна была прадстаўлена шведскім адказам іншым вядомым жанчынам-навукоўцам у сучаснай Еўропе.
Сама яна заявіла, што яе пісьменніцкая дзейнасць зусім не перашкаджае яе абавязкам маці і жонкі і, што ёй цалкам магчыма зрабіць і тое, і іншае.
Падчас Паўночнай вайны яна выказала патрыятызм, але таксама крытычна праілюстравала ўсе негатыўныя наступствы ваенных нягод.
Брэнер была названа першай феміністкай у Швецыі з-за яе верша «Det Qwinliga Könetz rätmätige Förswar» (Апраўданая абарона жаночага полу) у 1693 годзе, які, як мяркуюць, быў натхнёны яе сяброўствам з Аўрорай Кёнінгсмарк. Праца, якую часта згадваюць як лепшую — верш пра рэлігіі «Wårs Herres och Frälsares Jesu Christi alldraheligaste pijons historia» (Найсвяцейшае пакутніцтва Госпада нашага і Збаўцы Ісуса Хрыста) 1710 года. У 1713 годзн яна апублікавала зборнік усіх сваіх вершаў і, такім чынам, стала першай жанчынай, якая выдала сябе як паэтка на шведскай мове.
У яе было меркаванне, што мужчыны і жанчыны па-сапраўднаму аднолькавыя ў думках і адрозніваюцца толькі сваім целаскладам і іншым выглядам. Такое меркаванне яна выказала ў сваім вершы-каранацыі жанчыне-манарху Ульрыцы Элеаноры, каралеве Швецыі ў 1719 годзе: Сапраўды абыякава, якога колеру адзенне капітана,
альбо як іго называюць,
калі ён ведае як выратаваць карабель,
і даставіць яго ад штормаў да гавані.
Наша цела — гэта ні што іншае, як адзенне нашай душы,
што робіць адзіную розніцу паміж ім і ёй,
што тычыцца душы, яна такая ж добрая,
ды яшчэ лепш, у целе шматлікіх жанчын.
Спадчына
У Нацыянальнай партрэтнай галерэі Швецыі ў Грыпсхольме, якая была адкрыта ў 1822 годзе, яна была адной з першых шасці жанчын у гісторыі Швецыі, якая атрымала партрэт у калекцыі разам з Брыгітай Шведскай, Хэдвігай Шарлотай Нордэнфліхт, Барбрай Стыгсдотэр (Свінхувуд), Сафіяй Розэнхэйн і Вендэлай Скайт.
Партрэт Тэафіліі Вішнявецкай
Партрэт  аўтарства ананімнага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Апісанне
На гэтым партрэце Тэафілія апранута па французска-нямецкай модзе. На ёй ружова-чырвоная разразная верхняя сукенка з аксаміту, падбітая і аздобленая па берагах. Шчыльна зашнураваны станік з вострым шніпам у месцы злучэння са спадніцай аздоблены пазалочаным паяском з каштоўнымі камянямі. З-пад верхніх рукавоў сукенкі выступаюць празрыстыя манжэты рукавоў кашулі, упрыгожаныя далікатнай белай вышыўкай. Да правага пляча залатым ланцугом з устаўкамі каштоўных камянёў і залатой брошкай з камянямі прышпілена мантыя на. Ніжняя вузкая спадніца надзета на падбітыя набедраныя валікі. Яна ўпрыгожана багатай вышыўкай і фальбонай з залатых махроў.
Барбарова (Маладзечанскі раён)
Барбаро́ва (, Барбарово) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзілаўскага сельсавета.
Рэферэндум у Беларусі (1996)
Рэферэндум 24 лістапада 1996 года — другі ў гісторыі незалежнай Беларусі рэферэндум. Быў выкліканы абвастрэннем адносін паміж прэзідэнтам і парламентам краіны. Чатыры пытанні, вынесеныя на рэферэндум, былі ініцыяваны прэзідэнтам краіны Аляксандрам Лукашэнкам, яшчэ тры — Вярхоўным Саветам Рэспублікі Беларусь. У рэферэндуме прынялі ўдзел 6 181 463 чалавекі, або 84,14% электарата.
Паводле меркавання апанентаў улады і міжнароднай супольнасці, рэферэндум быў праведзены з істотнымі парушэннямі заканадаўства.
Меркаваныя парушэнні
Беларуская дэмакратычная апазіцыя, праваабаронцы і міжнародныя назіральнікі зарэгістравалі значную колькасць парушэнняў пры абвяшчэнні і правядзенні рэферэндуму. У прыватнасці, назіральнікі ад Еўрапейскага інстытута па СМІ адзначылі, што 90% адпаведнага эфірнага часу на беларускай тэлевізіі былі прысвечаны агітацыі на карысць пазіцыі прэзідэнта, у выніку чаго выбары былі пазбаўлены магчымасці дэмакратычнага выбару.
Існуюць пытанні датычна фінансавання рэферэндуму, бо паводле словаў прэзідэнта Лукашэнкі, рэферэндум адбыўся не за кошт бюджэтных сродкаў, але за кошт «добраахвотных ахвяраванняў». У праекты канстытуцыйных змен уносіліся істотныя папраўкі ўжо пасля афіцыйнай публікацыі, што забаронена заканадаўствам. Масавы характар набыло датэрміновае галасаванне, пры якім існуе небяспека фальсіфікацыі вынікаў і да якога ўлады актыўна схілялі грамадзян. Так, у многіх гарадах датэрмінова прагаласавала 30 і больш адсоткаў выбарцаў.
Паводле Сяргея Калякіна, кіраўніка фракцыі камуністаў у Вярхоўным Савеце, ад 20 да 50 адсоткаў галасоў былі сфальсіфікаваны.
Старшыня Вярхоўнага Савета Сямён Шарэцкі назваў рэферэндум «фарсам і насіллем над народам» і заявіў, што «вынікі такога плебісцыта не могуць быць прызнаныя ані ў Беларусі, ані сусветнай супольнасцю».
Беларускі Хельсінкскі камітэт адзначыў наступныя парушэнні ў ходзе правядзення рэферэндуму :
Веснік Брэсцкага ўніверсітэта
«Веснік Брэсцкага ўніверсітэта» — навукова-тэарэтычны часопіс, які выдаецца з 1998 года Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна. Публікуе матэрыялы на беларускай і рускай мовах па гуманітарных, грамадскіх і прыродазнаўчых навуках. Галоўны рэдактар — Ганна Мікалаеўна Сендзер.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Сурвілішкі)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — каталіцкі храм у в. Сурвілішкі (Іўеўскі раён).
Веснік Брэсцкага ўніверсітэта
З 2010 года часопіс выходзіць у пяці серыях :
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Сурвілішкі)
Гісторыя
Парафіяльны касцёл (з XVI ст. у складзе Ашмянскага дэканата) пазначаны тут, ва ўладаннях роду Сурвілаў, як дзеючы яшчэ ў 1500 годзе. Па іншых звестках, заснаваны ў 1510. Асвечаны пад тытулам св. Яна.
У сярэдзіне XVI ст. маёнтак Сурвілішкі быў падзелены паміж Сурвіламі і Гайкамі, пры гэтым на сваёй палове Ян Гайка (памёр не раней 1569), кашталян берасцейскі і стараста трабскі, вырашыў пабудаваць асобны касцёл, аднак так і не паспеў гэтага зрабіць. Волю памерлага выканала яго жонка Ружа і яе браты Іван і Антон, збудаваўшы святыню ў 1591. Новы касцёл быў асвечаны пад тытулам Найсвяцейшай Тройцы. У 1603 святыню ўпасажыў Богдан Карызна. У той час пры касцёле дзейнічала альтарыя.
Веснік Брэсцкага ўніверсітэта
Кожная серыя часопіса выходзіць два разы на год аб’ёмам 150 старонак.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Сурвілішкі)
Гісторыя
Званіца заўсёды стаяла асобна і таксама была драўлянай. У другой палове ХIХ ст. тэрыторыя касцёла абнесена бутавай агароджай, галоўны ўваход пазначаны двухслуповай брамай. Адначасова з гэтым (у 1878–80) злева ад уваходнай брамы над магілай мясцовага шляхціча Рамана Паплаўскага была ўзведзена каменная капліца (аб чым сведчыць мемарыяльная гранітная пліта фундатара на заходняй сцяне), якая стала таксама новай званіцай касцёльнага комплексу.
У 1784 г. у Сурвілішках, якія належалі тады Ігнату Чэховічу, была заснавана капліца. У другой палове ХIХ ст. да сурвілішскай парафіі належала капліца ў Клявіце (раней нарвілішская парафія (Літва), сёння Ашмянскі дэканат, граўжышская парафія), дзейнічала парафіяльная школа. Перад Другой сусветнай вайной колькасць вернікаў складала амаль 2300 чалавек.
У пасляваенныя га­ды касцёл Найсвяцейшай Тройцы быў зачы­нены, і комплекс з часам пераўтварыўся ў руіны. Тым не менш, у 1970-я гады касцёл быў аб’яўлены помнікам архітэктуры, аднак гэта не ўратавала яго ад знішчэння – у 1999 струхнелую старажытную святыню разабралі, а на яе месцы ўсталявалі крыж. Капліца-званіца і касцёльная брама захоўваюцца ў руінным стане.
У 1992 годзе на скрыжаванні ў цэнтры вёскі ўзвялі новы будынак касцёла з дрэва і абклалі яго сілікатнай цэглай. Ён быў асвечаны пад гістарычным тытулам Найсвяцейшай Тройцы. Пажар 1 мая 2003 года моцна пашкодзіў новы касцёл. Храм быў адбудаваны, згарэлае дрэва ўнутры заменена на газасілікатныя блокі. 25 чэрвеня 2006 г. гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч прывёз у парафію і асвяціў копію абраза Маці Божай, які згарэў 3 гады таму разам з касцёлам.
Архітэктура
Ад папярэдняша касцёла засталіся руіны вялікай званіцы і фрагментарна, агароджа.
Касцёл
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы быў пабудаваны на паўднёвай ускраіне вёскі, на парафіяльных могілках. Гэта быў бязвежавы крыжападобны ў плане аднанефны храм (18х12 м), меў прамавугольны асноўны аб'ём, вузкі трансепт і пяцігранную апсіду, да якой прылягаюць нізкія сакрысціі. Асноўны аб'ём і апсіды аб'яднаны агульным двухсхільным дахам з вальмай над апсідай. Сцены фасадаў мелі лучковыя і круглыя вокны ў простых ліштвах і завершаны шырокім карнізам па перыметры асноўнага аб'ёму, трансепта і апсіды. Галоўны фасад расчлянёны дзвюма тонкімі пілястрамі на тры часткі: цэнтральная, акцэнтаваная лучковымі праёмам уваходу і акном, ашаляваная гарызантальна, бакавыя — вертыкальна, завершаны фігурным франтонам, тымпан з лучковым праёмам ашаляваны гарызантальна, дэкарыраваны пілястрамі.
Столь плоская, з за­круг­ленымі вугламі. У трансепце вядомы два алтары ў стылі барока, аформленыя калонамі і пілястрамі карынфскага ордару, разным раслінным арнаментам, галоўкамі пуцці. Над уваходам былі зроблены хоры з арганам, якія раскрываліся ў малітоўную залу арачным праёмам; арган аформлены ў стылі барока.
Званіца
Чатырохузроўневае квадратнае ў плане збудаванне з цэглы, бутавага каменю і дрэва. У цокальным узроўні быў пахаваны фундатар Паплаўскі, над пахавальняй у каменным ярусе знаходзілася капліца з алтаром і хорамі (трэці ўзровень, куды вядзе вінтавая лесвіца ў тоўшчы ўваходнага фасада), завяршаў кампазіцыю высокі драўляны ўзровень званіцы пад шатровым чатырохсхільным гонтавым дахам. Верагодна, у першай палове ХХ ст. апошні ўзровень быў страчаны і яго замяніла падобная канструкцыя званіцы, але больш простая, без дэкору і меншая па вышыні, аднак і ад яе цяпер амаль нічога не засталося.
Карына Юр’еўна Казлоўская
Карына Юр'еўна Казлоўская (нар. ) — беларуская спартыўная лучніца.
Біяграфія
Займаецца стральбой з 2012 года, у 2016 годзе атрымала спартыўнае званне Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
Скончыла Мінскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы каледж (2019) па спецыяльнасці «прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва» і паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры. У 2019 годзе атрымала спартыўнае званне Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа.
У красавіку 2019 года выйграла Гран-пры Еўропы па стральбе з лука ў Румыніі, а таксама сумесна з Кірылам Фірсавым заваявала серабро ў міксе. У 2019 годзе брала ўдзел у II Еўрапейскіх гульнях у Мінску і ў складзе жаночай каманды выйгрывае серабро. 23 кастрычніка 2019 года ў складзе жаночай зборнай, Карына Казлоўская заваявала золата на Сусветных ваенных гульнях у Кітаі.
У лютым 2020 года перамагла ў Чэмпіянаце Беларусі па стральбе з лука ў памяшканні.
У канцы студзеня 2021 года падпісала ліст спартсменаў з патрабаваннямі ад уладаў спынення гвалту і правядзення паўторных прэзідэнцкіх выбараў. У 2022 з’ехала з Беларусі, пасялілася ў горадзе Жывец у Польшчы, выступае за мясцовы клуб.
Xcas
Xcas (праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам) — гэта карыстальніцкі інтэрфейс у Giac, бясплатнай базавай камп’ютарнай алгебры (CAS) для
Giac можна выкарыстоўваць непасрэдна ў іншай праграме, напісанай на C++.
Xcas / Giac — гэта праект з адкрытым зыходным кодам, распрацаваны Бернардам Парысэ з Універсітэта Іосіфа Фур’е ў Грэноблі (Ізер) з 2000 года. Ён заснаваны на досведзе, назапашаным у былым праекце Erable.
Giac мае рэжым сумяшчальнасці з праграмамі Maple і MuPAD і калькулятарамі TI-89, TI-92 і Voyage 2000. Карыстальнікі могуць выкарыстоўваць Giac / Xcas як бясплатнае сумяшчальнае з Maple праграмнае забеспячэнне для распрацоўкі афіцыйных алгарытмаў альбо выкарыстання яго ў іншым праграмным забеспячэнні.
Кішэнныя CAS і CAS Calc P11 выкарыстоўваюць Giac. Ён таксама быў інтэграваны з CAS GeoGebra ў 2013 г.
Буэнас-Айрэс
Буэнас-Айрэс (Cuidad de la Santísima Trinidad y Puerto de Nuestra Señora de Santa María de los Buenos Aires — «Горад Прысвятой Троіцы і Порт Нашай Дзевы Марыі Добрых Вятроў») — горад, сталіца Аргенціны, адміністрацыйны, культурны і эканамічны цэнтр краіны і адзін з найбуйнейшы гарадоў Паўднёвай Амерыкі. Буэнас-Айрэс размешчаны ў цэнтральна-ўсходняй частцы краіны, на заходнім беразе ракі Рыа-дэ-ла-Плата, у рэгіёне пампас.
Горад Буэнас-Айрэс быў заснаваны двойчы. Першы раз яго заснаваў у 1536 годзе Педра дэ Мендоса. Пры нападзе індзейцаў у 1541 годзе горад быў спалены, а ў 1580 годзе адноўлены Хуанам дэ Гараем (па патрабаванні юрыста Хуана дэ Мацьенса). У момант заснавання і пасля аднаўлення, горад уваходзіў у склад віцэ-каралеўства Перу, якое з’яўлялася часткай Іспанскай імперыі. У 1776 годзе Буэнас-Айрэс стаў сталіцай зноў створанага віцэ-каралеўства Рыа-дэ-ла-Плата.
Падчас першага брытанскага ўварвання, якое адбылося ў 1806 годзе, горад на працягу некалькіх месяцаў быў акупаваны брытанскімі войскамі. У 1810 годзе адбылася Майская рэвалюцыя, падчас якой у горадзе быў зрушаны іспанскі намеснік і сфарміраваны часовы Урадавы орган — Першая хунта, якая стала першым нацыянальным урадам Аргенціны. У пачатку XX стагоддзя Вялікі Буэнас-Айрэс стаў адным з асноўных цэнтраў іміграцыі ў Паўднёвую Амерыку. У 1913 годзе ў горадзе пачалося будаўніцтва метро, якое стала першым у Лацінскай Амерыцы.
Буэнас-Айрэс таксама з’яўляецца федэральнай сталіцай, у якой знаходзіцца ўрад Аргенціны. Буэнас-Айрэс не з’яўляецца часткай аднайменнай правінцыі, а ўяўляе сабой асобны адміністрацыйны раён, заснаваны ў 1880 годзе, які ўваходзіць у лік 24 правінцый Аргенціны. Афіцыйна горад падзяляецца на 48 раёнаў, такі падзел горада зацверджаны ў XIX стагоддзі. Пасля канстытуцыйнай рэформы 1994 года горад атрымаў права на самакіраванне, і кіраўнік горада абіраецца прамым галасаваннем. Паводле перапісу 2010 года, колькасць насельніцтва горада 2.891.082 жыхароў, а ў межах Вялікага Буэнас-Айрэса пражывае 12.801.364 жыхароў. Буэнас-Айрэс — найбуйнейшы горад у Аргенціне, восьмы ў Паўднёвай Амерыцы.
Горад Буэнас-Айрэс з’яўляецца галоўным адукацыйным цэнтрам краіны. Сярод яго вядомых інстытутаў Colegio Nacional de Buenos Aires (Нацыянальны інстытут Буэнас-Айрэса) і Універсітэт Буэнас-Айрэса. Буэнас-Айрэс стаў адным з гарадоў Аргенціны, дзе былі праведзены матчы Чэмпіянату свету па футболу 1978.
Гісторыя
Буэнас-Айрэс быў заснаваны іспанскай экспедыцыяй, якая шукала золата, пад кіраўніцтвам Педра дэ Мендоса. У 1541 горад быў пакінуты, але ў 1580 адноўлены. З 1617 — сталіца калоніі «Ла-Плата», з 1826 — Рэспублікі Аргенціна.
Каланіяльныя часы
Іспанскі мараплаўца Хуан Дыяс дэ Саліс быў першым еўрапейцам, які дасягнуў берагоў Рыа-дэ-ла-Плата ў 1516 годзе. Яго экспедыцыя была перапынена, калі ён быў забіты падчас нападу мясцовага племені чаруа ў месцы, дзе сёння знаходзіцца Уругвай. Буэнас-Айрэс быў упершыню створаны ў якасці горада 2 лютага 1536 года пад назвай Сьюдад-дэ-Нуэстра-Сеніёра-Санта-Марыя-дэль-Буэна-Айрэ (у літаральным сэнсе «Горад Маці Божай Святой Марыі Добрых Вятроў») у гонар заступніцы вострава Сардзініі, падчас іспанскай экспедыцыі ачоленай Педрай дэ Мендосай. Гэты пасёлак заснаваны Мендосай знаходзіўся ў тым месцы, дзе сёння размяшчаецца раён Сан-Тэльма ў Буэнас-Айрэсе, на поўдні ад цэнтра горада. З-за нападаў карэнных народаў пасяленцы былі вымушаны бегчы прэч і ў 1541 годзе пасяленне было спустошана. Другое і сталае пасяленне было заснавана ў 1580 годзе Хуанам дэ Гараем, які прыбыў на ветразных караблях уніз па рацэ Парана з Асунсьёна, які зараз з’яўляецца сталіцай Парагвая. Ён назваў пасёлак «Сантысіма Трынідад».
З самых першых дзён Буэнас-Айрэс залежыў перш за ўсё ад гандлю. На працягу большай часткі XVII і XVIII стагоддзяў, іспанскія караблі, якія накіроўваліся ў горад, часцяком з’яўляліся аб’ектам нападу з боку піратаў, таму каланіяльныя ўлады распрацавалі складаную сістэму, дзе судны разам з ваеннай падтрымкай накіроўваліся ў Цэнтральную Амерыку, перасякаючы зямлю, падыходзілі да Лімы ў Перу, а потым тавары праходзілі праз гарады цэнтральнай частцы віцэ-каралеўства. З-за гэтага перавозка прадукцыі займала вельмі шмат часу, пакуль яна прыбывала ў Буэнас-Айрэс, а падаткі на транспарт зрабілі іх кошт значна высокім. Гэтая схема расчаравала многіх гандляроў, з-за чаго ў горадзе бурна пачала развівацца кантрабанда. Гэта таксама выклікала глыбокае абурэнне пасяленцаў да іспанскіх уладаў.
Паступова іспанскі кароль Карл III палегчыў гандлёвыя абмежаванні і, нарэшце, у канцы XVIII стагоддзя Буэнас-Айрэс быў аб’яўлены адкрытым портам. Захоп Парта Бела сіламі брытанскага флоту паказаў неабходнасць умацавання Атлантычнага маршруту, што падарвала манаполію Лімы на гандаль з Буэнас-Айрэсам. Згодна з каралеўскай пастановай ад адзінай амерыканскай калоніі віцэ-каралеўства Перу быў аддзелены паўднёвы рэгіён, які стаў віцэ-каралеўствам Рыа-дэ-ла-Плата, са сталіцай у горадзе Буэнас-Айрэс. Тым не менш, нягледзячы на такія дзеянні каралеўскага ўрада, многія жыхары горада пранікліся ідэямі французскай рэвалюцыі, становячыся яшчэ больш перакананымі ў неабходнасці незалежнасці ад Іспаніі.