cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ханты
Рэлігія
У выніку кантактаў з сібірскімі татарамі сярод ханты некаторы час распаўсюджваўся іслам, але ён істотна не адбіўся на наступным развіцці гэтага народа. У XVIII ст. пры падтрымцы ўладаў адбывалася актыўная хрысціянізацыя. У 1714—1718 гг. большасць ханты намінальна прынялі праваслаўе, хаця працягвалі захоўваць многія традыцыйныя звычаі.
Вікторыя (багіня)
Вікторыя (Victoria) — у рымскай міфалогіі Вікторыя - багіня перамогі. Гэта вельмі даўняе, чыста рымскае бажаство, культ якога існаваў задоўга да з'яўлення рамана-грэчаскага пантэона і ідэнтыфікацыі Вікторыі з грэчаскай багіняй перамогі Нікай.
Арэхаўка (Чэрвеньскі раён)
Арэ́хаўка (, Ореховка) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрвеньскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Грабянецкага сельсавета.
NGC 1565
NGC 1565 (іншыя абазначэнні — MCG -3-12-7, PGC 15015) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Стыбарыўка
Стыбарыўка (Сти́борівка) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэрбіўчыцкага сельсавета.
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў — адзін з факультэтаў Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў створаны як структурнае падраздзяленне Мінскай вышэйшай школы МУС СССР 20 лютага 1986 года. У 1986—1999 гады факультэт забяспечваў першапачатковую падрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі супрацоўнікаў органаў унутраных спраў.
З 2000 года асноўнай задачай факультэта з’яўляецца павышэнне кваліфікацыі і перападрыхтоўка кіруючых кадраў органаў унутраных спраў. Факультэт таксама выконвае функцыі галаўнога падраздзялення ведамаснай падсістэмы павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў. Аддзяленне завочнага навучання было створана ў жніўні 2017 года з прычыны рэарганізацыі факультэта завочнага навучання.
Помнік дзецям — ахвярам Вялікай Айчыннай вайны
Апісанне
Цэнтрам манументальнай кампазіцыі з’яўляецца «Плошча Сонца», ад якой па ўсім яблыневым садзе разыходзяцца алеі ў выглядзе прамянёў. Адна з алей — «Прамень Памяці» чорнага колеру — з’яўляецца галоўным уваходам у мемарыял і праходзіць праз «Мёртвы клас», які ўяўляе сабой 21 беласнежную школьную парту, настаўніцкі стол і класную дошку. Перад уваходам у клас стаіць бронзавая фігурка схуднелай дзяўчынкі-падлетка. На чорнай дошцы напісаны ліст дзіцяці — перадсмяротны ліст-запавет да бацькі ад 15-гадовай Каці Сусанінай. Яго знайшлі, калі разбіралі цагляны мур разбуранай печы ў адным з дамоў у вызваленым раённым цэнтры Лёзна Віцебскай вобласці. Сама дзяўчынка загінула ў фашысцкім рабстве 12 сакавіка 1943 года — у дзень свайго пятнаццацігоддзя. На тыльным боку класнай дошкі намаляваная карта Беларусі, дзе адзначаны яшчэ 16 канцэнтрацыйных лагераў (донарскіх), у якіх утрымліваліся дзеці.
Далей, за школьнай дошкай, размешчаная частка мемарыяла, названая «Плошча Сонца», дзе размешчаны белы паруснік, які сімвалізуе мары дзяцей, якім не наканавана было спраўдзіцца. За паруснікам размешчаны 24 белых стэлы, у якіх умантаваныя дзіцячыя малюнкі ў выглядзе вітражоў. Самі малюнкі былі выкананы ў 1946 годзе дзецьмі мінскага Палаца піянераў.
Сонечны сарас 135
Сонечны сарас 135 — серыя з 71 сонечнага зацьмення, якая пачалася 5 ліпеня 1331 года і будзе працягвацца да 17 жніўня 2593 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса адбываюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Іван Пятровіч Канашук
Іван Пятровіч Канашу́к (нар. 20 студзеня 1948) — беларускі заатэхнік, дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся 20 студзеня 1948 года. Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут, вучоны заатэхнік. Працаваў галоўным заатэхнікам калгасаў «Расія», «Дружба» Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. З 1974 старшыня калгаса «Расія» Камянецкага раёна. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, пасля дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання, член Камісіі па аграрных пытаннях.
Dyera
Dyera - гэта род трапічных дрэў - да 80 м у вышыню. Уваходзіць у сямейства Кутровыя, родам з Паўднёва-Усходняй Азіі. Ён быў упершыню апісаны як род у 1882 годзе.
Заходняя Аўстралія
Заходняя Аўстралія (Western Australia) — найбуйнейшы з штатаў Аўстраліі, які займае траціну тэрыторыі кантынента. Насельніцтва — 2 млн чалавек (4-е месца сярод штатаў краіны; дадзеныя 2005 г.). Сталіца і найбуйнейшы горад — Перт. Галоўны марскі порт Фрымантл. Іншыя горада — Мандур, Банберы, Калгурлі, Олбані. Заходняя Аўстралія другая ў свеце па велічыні адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка пасля Рэспублікі Саха.
Дэвіз: «Cygnis Insignis» («Нясушчы знак лебедзя»). Афіцыйная мянушка — «Штат дзікай кветкі».
Альфрэд Шміт (цяжкаатлет)
Альфрэд Шміт (Alfred Schmidt, 1 мая 1898 — 5 лістапада 1972, Талін, Эстонская ССР) — эстонскі цяжкаатлет, прызёр Алімпійскіх гульняў у Антверпене (1920).
Біяграфія
Альфрэд Шміт нарадзіўся ў 1 мая 1898 года ў пасёлку Хагеры, Расійская імперыя. У маладосці захапляўся лёгкай атлетыкай, з 1919 года заняўся цяжкай атлетыкай. У 1920 годзе, прадстаўляючы незалежную Эстонію на Алімпійскіх гульнях у Антверпене заваяваў сярэбраны медаль. У 1922 годзе ён стаў чэмпіёнам Эстоніі, у 1923 годзе заваяваў бронзавы медаль Чэмпіянату Балтыкі. Пазней захапляўся стэндавай стральбой, стаў суддзёй па гэтым відзе спорту. У 1936 годзе змяніў імя на Айн Сілак.
Андрэас Шлютэр
Андрэас Шлютэр (ням. Andreas Schlüter, 20 мая 1660, Гамбург альбо Гданьск —, ) — нямецкі архітэктар і скульптар, найбольш яркі і запатрабаваны прадстаўнік ранняга барока ў Германіі. Дырэктар Берлінскай акадэміі мастацтваў у 1702—1704 гадах.
У 1689—1693 гг. працаваў у Польшчы, пераважна ў Варшаве, дзе стварыў скульптурнае ўбранне каралеўскага палаца ў Вілянаве і палаца Красіньскіх. Шэраг яго работ знаходзіцца ў Жоўкве, маёнтак Яна Сабескага.
У 1694 годзе перамясціўся ў Берлін, дзе распрацоўваў інтэр’еры апартаментаў курфюрста і наглядаў за будаўніцтвам Гарадскога палаца ў Берліне. Яго шэдэўрам лічыцца конны помнік «Вялікаму курфюрсту», цяпер перанесены ў Шарлоттенбург, найбольш значны для таго часу конны помнік, створаны у 1696 годзе (адліты ў 1700 годзе Іяганам Якобі (ням. Johann Jacobi)) [11]. У 1697 годзе Шлютер стварыў бронзавую статую курфюрста Фрыдрыха III для Кёнігсберга. У гэтых помніках Шлютер выступае апалагетам складаю прускага абсалютызму. У статуі вялікага курфюрста ён імкнуўся даць вобраз грознага і мудрага валадара. Апрануты ў антычны касцюм, у пышным парыку, кіраўнік Прусіі ўрачыста сядзіць на кані. Пастамент помніка упрыгожаны вялікімі дэкаратыўнымі валютамі і чатырма фігурамі закутых у ланцугу рабоў, якія сімвалізуюць перамогі прускага абсалютызму.
У 1698 годзе Шлютэру даручылі завяршыць распачатую Нерынгам пабудову і вырабіць аздабленне будынка берлінскага арсенала.
У 1706 годзе з-за інтрыг свайго суперніка Эазандэра фон Гётэ Шлютэр быў адхілены ад пабудовы вялікага палаца, але не пазбавіўся пасады прыдворнага скульптара і вылепіў ў 1713 годзе надмагільны помнік Фрыдрыха I.
За год да смерці Шлютэр прыняў прапанову Пятра Першага, 1 траўня 1713 года Андрэас Шлютэр падпісаў дамову з Якавам Брусам і пераехаў у Расію будаваць Санкт-Пецярбург у чыне «дырэктара будаўніцтва». Пасяліўся ў Летнім палацы, для якога выканаў шэраг скульптур і рэльефаў. Архітэктару прызначылі жалаванне ў пяць тысяч рублёў у год. У 1714 годзе, дзякуючы яму Летні палац набыў свой канчатковы, цяперашні выгляд.
Памёр 4 ліпеня 1714 года. Магіла Шлютэра на Сампсоніеўскіх могілках не захавалася.
Стрыйскі раён
Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 62102 чалавекі, плошча — 808 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 39 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 70 сёлаў.
Бельджыратэ
Бельджыратэ (Belgirate) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вербана-Кузіа-Асола.
Насельніцтва складае 542 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 68 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 28832. Тэлефонны код — 0322.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Purificazione di Maria Vergine.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кікіны палаты
Кікіны палаты — помнік архітэктуры пятроўскага барока, які знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу па адрасе Стаўрапольская вуліца, дом 9.
У 1829 годзе будынак быў перабудаваны па праекце архітэктара Аляксандра Штаўберта, а дэкор у стылі барока знішчаны.
Чырвонаслабодска-Маладушынская ступень
Чырвонаслабодска-Маладушынская ступень (ад назвы вёсак Чырвоная Слабада ў Акцябрскім раёне і Маладуша ў Рэчыцкім раёне) — тэктанічная структура ў Салігорскім, Акцябрскім, Калінкавіцкім і Рэчыцкім раёнах, у Паўночнай структурнай зоне Прыпяцкага прагіну.
Кікіны палаты
Падчас Ленінградскай блакады Кікіны палаты моцна пацярпелі, але ў 1952—1956 гадах былі адноўлены ў меркаваным першапачатковым выглядзе архітэктарам Ірынай Бенуа. У цяперашні час у будынку размяшчаецца музычны ліцэй.
Чырвонаслабодска-Маладушынская ступень
Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых адкладах. На поўначы сучляняецца з Рэчыцка-Шацілкаўскай, на поўдні з Капаткевіцка-Велікаборскай ступенямі. На поўначы і поўдні абмежавана адпаведна Рэчыцкім і Маладушынска-Чырвонаслабодскім разломамі. Распасціранне ступені субшыротнае. Даўжыня каля 220 км, шырыня 15—25 км. Паверхня фундамента залягае на адзнаках ад -1200 да -6200 м. Платформавы чахол складаюць верхнепратэразойскія (магутнасць да 403 м), дэвонскія падсалявыя тэрыгенныя (160—280 м), падсалявыя карбанатныя (115-380 м), ніжнесаляносныя (да 1504 м), міжсалявыя (да 430 м), верхнесаляносныя (да 2600 м) і надсалявыя (да 3300 м) дэвонскія, каменнавугальныя, пермскія, мезазойскія і кайназойскія адклады; на ўсходзе ступені трапляюцца эфузіўныя ўтварэнні магутнасцю да 1822 м. Паверхня фундамента і падсалявыя адклады разрыўнымі парушэннямі разбіты на блокі, якія апускаюцца ў паўночным напрамку. Па міжсалявых адкладах сейсмаразведкай і свідраваннем выяўлены шэраг антыклінальных падняццяў; па верхнесаляносных вылучаюцца брахіантыклінальныя складкі, якія групуюцца ў выцягнутыя валы. Фарміраванне Маладушынска-Чырвонаслабодскай ступені пачалося ў сярэднім дэвоне і працягвалася да канца пермі. У межах ступені выяўлены паклады нафты: на Залатухінскай плошчы — у міжсалявых адкладах, на Маладушынскай, Барсукоўскай і Надзвінскай — у падсалявых.
Кікіны палаты
У сакавіку 2020 г. пачалася маштабная рэстаўрацыя фасада палат.
Плашчынскі
Плашчынскі — мужчынскае прозвішча.
NGC 1568-2
NGC 1568-2 (іншыя абазначэнні — UGC 3032, MCG 0-12-27, ZWG 393.16, VV 809, 2ZW 10, PGC 15042) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Тамара Дзмітрыеўна Барадзёнак
Тамара Дзмітрыеўна Барадзёнак (, в. Матырына, Ушацкі раён) — беларуская паэтэса. З 2005 года член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Біяграфія
У 1978 годзе скончыла фельчарскае аддзяленне Полацкага медыцынскага вучылішча. Працуе старэйшай медыцынскай сястрой у дзіцячым садку-яслях № 1 г. п. Ушачы.
Творчасць
Выступае ў розных жанрах: паэзія, сатыра і гумар, проза, піша казкі для дзяцей. Песні на яе словы выконваюцца на ўрачыстых вечарах у райцэнтры і вёсках раёна. Шмат сваіх вершаў яна прысвяціла роднай Ушаччыне.
Творы паэтэсы друкаваліся ў розных выданнях Віцебшчыны і рэспублікі: у альманаху «Дзвіна», у газеце «Літаратура і мастацтва», у календары «Родны край» і інш. У 1996 годзе выдала зборнік вершаў і навел «А я люблю…», у 1997 годзе — кнігу «Мелодыі душы маёй», у 1998 годзе — байкі і гумарэскі «І жартам, і ўсур’ёз».
Тамара Барадзёнак выдала больш за 13 паэтычных зборнікаў. «Кропкай творчага адліку» паэтэса лічыць сваю дэбютную публікацыю на старонках ушацкай газеты «Патрыёт».
IC 4202
IC 4202 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пясочня
Пясочня — тапонім.
Мыла
Мыла — растваральная ў вадзе мыйныя маса (кавалак або густая вадкасць), якая атрымліваецца злучэннем тлушчаў і шчолачы, якое выкарыстоўваецца альбо як касметычны сродак - для ачышчэння і догляду за скурай (туалетнае мыла); альбо як сродак бытавой хіміі - мыйнага сродку (мыла гаспадарчае).
У апошнія гады мыла як касметычны прадукт масавага выкарыстання ўсё больш і больш выкарыстоўваецца ў вадкім выглядзе. Цвёрдае мыла часта выкарыстоўваецца ў выглядзе аўтарскіх вырабаў.
Якаў Вілімавіч Брус
Генерал-фельдцэйхмайстар (1711), генерал-фельдмаршал (1726), рэфарматар рускай артылерыі. Кіраўнік першага ў Расіі артылерыйскага, інжынернага і марской вучылішча. У маскоўскіх паданнях за ім трывала замацавалася рэпутацыя чарнакніжніка, чараўніка, «ведзьмака з Сухаравай вежы» і першага рускага масона.
Тэрыторыя Папуа і Новая Гвінея
Тэрыторыя Папуа і Новая Гвінея (Territory of Papua and New Guinea) — гістарычная знешняя тэрыторыя Аўстраліі і падапечная тэрыторыя ААН, утвораная ў 1942 шляхам тэрытарыяльнага аб'яднання аўстралійскіх калоній Новая Гвінея і Папуа. У 1949 аб'яднанне было афіцыйна пацверджана Актам Папуа і Новай Гвінеі, які замяніў стары Акт Новай Гвінеі і замацаваў за тэрыторыяй статус падапечнай ААН. Паводле Акта ў 1951 быў утвораны мясцовы парламент – Заканадаўчы Савет (у 1963 перайменаваны ў Дом Сходу).
У 1972 міністр знешніх тэрыторый Аўстраліі Эндру Пікок ухваліў наданне самакіравання тэрыторыі. Назва дзяржавы была змененая на Папуа — Новая Гвінея. Галоўным міністрам краіны стаў Майкл Самарэ, прыхільнік незалежнасці. 15 верасня 1975 Папуа — Новая Гвінея стала незалежнай дзяржавай.
Ачыжа
Ачы́жа (, Ачижа) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрвеньскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Грабянецкага сельсавета.
Гаі-Дзіткавэцкі
Гаі-Дзіткавэцкі (Га́ї-Ді́тковецькі) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гаіўскага сельсавета.
Адміністрацыйны падзел Ліхтэнштэйна
Княства Ліхтэнштэйн ў адміністрацыйным дачыненні падзелена на 11 суполак (Gemeinde(n)). Суполкі галоўным чынам складаюцца з аднаго горада. Пяць суполак знаходзяцца ў межах выбарчай акругі Ніжні Ліхтэнштэйн, астатнія шэсць адносяцца да Верхняга Ліхтэнштэйна.
Анклавы і эксклавы
Нягледзячы на свой маленькі памер, суполкі маюць вельмі мудрагелістыя формы. Сем суполак, дадаткова да асноўнай тэрыторыі, маюць як мінімум адзін эксклаў.
Святлана Міхайлаўна Кудзеліч
Спартыўная кар’ера
На Чэмпіянаце Еўропы 2010 — 10-я ў катэгорыі бег на 10000 м. Удзельніца Чэмпіянату Еўропы 2012.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі 3000 м (з перашкодамі), дзе заняла 34 месца і ў фінал не патрапіла.
Чэмпіёнка Беларусі ў памяшканні 2016 года ў бегу на 3000 метраў з вынікам 9.10,40.
Срэбраны прызёр Чэмпіянату Еўропы ў памяшканні (Прага, 2015) у бегу на 3000 м.
На Алімпійскіх гульнях 2016 года ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі з вынікам 9:32,93 заняла 22 месца.
Да верасня 2020 года працавала ў МНС на пасадзе інспектара па прафесійнай падрыхтоўцы і спорце сектара ідэалагічнай работы і кадравага забеспячэння ў званні старшага лейтэнанта. Падчас пратэстаў Беларусі 18 жніўня 2020 года разам з іншымі беларускімі спартоўцамі падпісала адкрыты ліст з асуджэннем гвалту ў краіне і патрабаваннем новых прэзідэнцкіх выбараў. Пасля гэтага была звольнена з МНС і пазбаўлена зарплаты. Таксама была выключана са спісачнага складу нацыянальнай зборнай. Пад рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі трапіў і муж бягухі, яе трэнер Ігар Жаваранак, якому не працягнулі кантракт. Тым не менш пара працягнула падрыхтоўку да Алімпійскіх гульняў 2020 ужо самастойна.
Зіверт (адзінка вымярэння)
Зіверт (пазначэнне: Зв, Sv) — адзінка вымярэння эфектыўнай і эквівалентнай доз іанізуючага выпраменьвання ў СІ (выкарыстоўваецца з 1979 г.).
Роўнасць зіверта і грэя паказвае, што эфектыўная доза і паглынутая доза маюць аднолькавую размернасць, але з гэтага не вынікае, што эфектыўная доза лікава роўная паглынутай дозе. Пры азначэнні эфектыўнай дозы ўлічваецца біялагічнае ўздзеянне радыяцыі, яна роўная паглынутай дозе, памножанай на каэфіцыент якасці, які залежыць ад віду выпраменьвання.
Адзінка названа ў гонар шведскага радыёфізіка.
Кратныя і дробныя адзінкі
Дзесятковыя кратныя і дробныя адзінкі ўтвараюць з дапамогай стандартных прыставак СІ.
Дапушчальныя і смяротныя дозы для чалавека
Мілізіверт часта выкарыстоўваецца як мера дозы пры медыцынскіх дыягнастычных працэдурах (рэнтгенаскапія, рэнтгенаўская тамаграфія, і інш.).
Натуральнае фонавае іанізуючае выпраменьванне звычайна раўняецца прыблізна 2,4 мЗв/год.
Пры апрамяненні ўсяго цела, доза ў 1 зіверт выклікае змены ў крыві, 2—5 зівертаў выклікае аблысенне і белакроўе, парадку 3 зівертаў прыводзіць да смерці на працягу 30 дзён у 50 % выпадкаў.
Сіманоўскі
Сіманоўскі — мужчынскае прозвішча.
IC 4203
IC 4203 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ахмед Назіф
Доктар Ахмед Назіф (араб. أحمد نظيف; нар. 8 ліпеня 1952, Александрыя, Егіпет) — егіпецкі палітык, прэм’ер-міністр Егіпта з 14 ліпеня 2004 да 29 студзеня 2011 г.
Належыць да Нацыянальна-дэмакратычнай партыі прэзідэнта краіны Хосні Мубарака. Прызначаны ў 2004 прэм’ер-міністрам Назіф стаў адным з самых маладых прэм’ер-міністраў у гісторыі Егіпта. Яго кабінет мае рэпутацыю неа-ліберальнага і тэхнакратычнага. У 2005 ўрад Назіфа сышоў у адстаўку ў сувязі з парламенцкімі выбарамі, па іх выніках 27 снежня таго ж года Назіф сфармаваў новы кабінет.
Канчаткова звольнены ў студзені 2011, у красавіку таго ж года арыштаваны па падазрэнні ў растраце.
Чаромушкі (Смаленская вобласць)
Чаромушкі (Черемушки) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Масавыя забойствы ў Адыграце (2020)
Першае забойства адбылося 18 лістапада, калі эрытрэйцамі былі забіты 59 жыхароў Заламбеса. 21 лістапада, неўзабаве пасля захопу Ідагі Хамуса, яны пакаралі смерцю 24 чалавек. Пасля таго, як замежная армія ўзяла пад кантроль сам Адыграт, эрытрэйцы вывелі адтуль 12 людзей на край горада і таксама пакаралі смерцю. Афіцыйныя эфіопскія федэральныя крыніцы паведамлялі, што ўрадавыя сілы ўзялі пад свой кантроль Адыграт у гэты ж дзень. 25 лістапада эрытрэйцамі былі забіты ад 8 да 15 грамадзянскіх асоб у Адыграце і 8 у Хаўзене. 30 лістапада загінулі ад 80 да 150 мірных жыхароў у царкве Марыям Дэнгелат у 5 км на паўднёвы захад ад Айдага Хамус. У пачатку снежня 13 хлопчыкаў з вёскі Такот каля Ідага Хамуса ва ўзросце 12–15 гадоў былі вымушаны дапамагчы салдатам Эрытрэі ў пагрузцы грузавіка, а затым былі пакараны смерцю.
Гаі-Смолэнскі
Гаі-Смолэнскі (Га́ї-Смо́ленські) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гаіўскага сельсавета.
Катал
Катал (пазначэнне: кат, kat) — адзінка вымярэння актыўнасці каталізатара ў СІ.
Калі прысутнасць каталізатара павялічвае скорасць хімічнай рэакцыі на адзін моль за секунду, то актыўнасць дадзенай колькасці дадзенага каталізатара роўная аднаму каталу. Катал — вытворная адзінка СІ, якая праз асноўныя адзінкі выражаецца наступным чынам:
1 кат = моль / с
Кратныя і дробныя адзінкі
Дзесятковыя кратныя і дробныя адзінкі ўтвараюць з дапамогай стандартных прыставак СІ.
Летопись
«Летопись» («Летапіс») — штомесячны літаратурны, навуковы і палітычны часопіс, выдаваўся ў Петраградзе ў 1915—1917 гадах. Адным з заснавальнікаў часопіса быў Максім Горкі. Выдавец — A. М. Ціханаў. Рэдакцыя і аўтары гэтага выдання па палітычных поглядах належалі пераважна да сацыял-дэмакратычнага лагеру, сярод іх М. Горкі, Ю. Мартаў, А. Ярманскі, А. В. Луначарскі, Міхаіл Паўлавіч (псеўданім М. Л. Вельтмана), М. Сміт, А. Калантай, Станіслаў Вольскі (псеўданім А. В. Сакалова) і іншыя. У канцы 1917 года часопіс спыніў сваё існаванне.
Паралельна з часопісам у 1917—1918 гадах выдавалася таксама і газета «Новае жыцьцё», у рэдакцыю якой уваходзілі ўсе асноўныя ўдзельнікі рэдакцыі часопіса. Запуск гэтага выдання даў яго рэдакцыі перавесці абмеркаванне грамадска-палітычных пытанняў на старонкі газеты, пакінуўшы за часопісам пытанні літаратуры і мастацтва. Газета ненашмат перажыла часопіс і спыніла існаванне ў 1918 годзе.
Каськова
Каськова — тапонім.
Сельджукі
Імя атрымалі ад галоўнага правадыра сваёй арды, Сельджука, які пасяліўся, паводле падання, у 955 годзе ў Джэндзе на Сыр-Дар'і, што знаходзіўся на тэрыторыі сучаснага Казахстана; яго ўнукамі былі заваёўнікі Тагрул-бек і Чагры-бек. Адзінаўладнымі султанамі сельджукаў былі Тагрул-бек (1035, 1058—1063), сын Чагры-бека Алп-Арслан (1063—1072), Мелік-шах (1072—1092).
Гісторыя
Каля сярэдзіны Х стагоддзя Сельджук перайшоў у Маверанахр, а адтуль — у нізоўі Сырдар'і разам «са сваім племем і падданымі», дзе прыняў іслам. Сельджук накіраваў у Бухару, на дапамогу саманідскаму кіраўніку Нуху ібн Мансуру, ваенны атрад пад камандаваннем свайго сына, Ісраіла. Дзякуючы гэтаму, саманідам удалося вярнуць сталіцу сваёй дзяржавы. У канцы Х стагоддзя Маверанахр быў заваяваны правадырамі цюркаў — караханідаў, якія ўварваліся сюды з Сямірэчча і Кашгара. Саманідская дзяржава, якая раздзіралася вострымі сацыяльнымі супярэчнасцямі, пала пад ударамі заваёўнікаў.
У першай траціне XI стагоддзя сельджукскае племянное аб'яднанне распалася на некалькі самастойных груповак. Першая з іх пад правадырствам Мусы, Даўда і Мухамада, засталася ў Маверанахры. Яны вандравалі ад Нурацінскіх гор да Харэзма. Другая групоўка апынулася ў раёне Балханскіх гор, у заходнім Прыкаспіі і ў Паўночным Харасане. Трэцяя групоўка патрапіла ў вобласці Гургана, Рэя і Ісфахана, у паўночна-заходнім Іране. У 30-х гг. XI ст. сельджукі атрымалі на васальных умовах ад Газневідаў землі ў Харасане, але неўзабаве паўсталі супраць іх і ў 1040 г. атрымалі над імі перамогу пры Данданакане на тэрыторыі сучаснага Туркменістана. Паміж 1040 і 1050 гг. сельджукі на чале з Тагрул-бекам (1038—1063), захапілі Харэзм, амаль увесь Іран і Курдыстан. У 1055 г. быў захоплены Багдад і ўвесь Ірак. Пры Алп-Арслане (1063—1072) была заваявана Арменія (1064) і здабыта перамога над візантыйцамі пры Манцыкерце (1071). Паміж 1071 і 1081 была заваявана Малая Азія і некаторыя іншыя тэрыторыі. Сваёй найбольшай палітычнай магутнасці дзяржава сельджукаў дасягнула пры султане Мелік-шаху (1072—1092). Пры ім былі падпарадкаваны Грузія і Караханідская дзяржава ў Сярэдняй Азіі.
Пасада везіра — сярэдневяковага «прэм'ер-міністра» — была найвышэйшай у імперыі Сельджукідаў. Везір адыгрываў вялікую ролю не толькі ў справах унутранага кіравання, але і правядзенні знешняй палітыкі дзяржавы. Самым выдатным сельджукскім везірам быў Абу Алі Хасан ібн Алі ат-Тусі (1017-1092), які насіў ганаровы тытул Нізам ал-Мульк. Гэту найважнейшую дзяржаўную пасаду на працягу дваццаці гадоў ён займаў і ў часы валадарання Малікшаха. Нізам ал-Мульк шмат чаго зрабіў для парадкавання і стабілізацыі бюракратычнага апарата імперыі. Да канца яго амаль трыццацігадовай дзяржаўнай дзейнасці завяршыўся галоўным чынам працэс фарміравання складанай і разгалінаванай сістэмы кіравання велізарнай імперыяй.
Ваенна-качавая знаць агузаў і іншых цюркскіх плямёнаў праяўляла цэнтрабежныя памкненні, а іранская грамадзянская бюракратыя была зацікаўлена ў існаванні моцнай цэнтральнай султанскай улады. Пры Мелік-шаху працягваўся працэс феадальнага драбнення. Былі створаны султанаты, у якіх кіравалі галіны дынастыі Сельджукідаў, толькі намінальна залежныя ад цэнтральнай улады («Вялікага Сельджука»):
Пасля першага крыжовага паходу (1096—1099) сельджукі страцілі Палесціну, Сірыю, прыбярэжныя вобласці Малой Азіі і Грузію. Пасля смерці Мелік-шаха феадальныя міжусобіцы ўскладніліся рухам ісмаілітаў. У 1118 дзяржава сельджукаў была падзелена паміж сынамі Мелік-шаха: Санджарам і Махмудам. Першаму дасталіся ўсходнія вобласці са сталіцай у Мерве, а другому — заходні Іран і Ірак (т.з. Іракскі Сельджукскі султанат, 1118—1194). Санджар (1118—1157) вёў барацьбу з буйнымі ўскраіннымі феадаламі, якія дамагаліся самастойнасці.
Разгром сельджукідаў каракітаямі ў 1141 г. у бітве ў Катванскім стэпе прывёў да канчатковага распаду іх дзяржавы і страты палітычных пазіцый у Сярэдняй Азіі. Пацярпеўшы паражэнне ад каракітаяў, Санджар страціў вярхоўную ўладу над Сярэдняй Азіяй (1141).
У 1153 агузы разрабавалі Мерв, Нішапур, Туе і іншыя гарады Харасана. Пасля смерці Санджара (1157) улада «Вялікіх Сельджукідаў» у Харасане спынілася. Трыццацігадовыя феадальныя міжусобіцы з Харэзмшахамі прывялі да таго, што сельджукі страцілі Харасан, Керман і заходні Іран. У Сельджукідаў захаваўся толькі Канійскі султанат.
Дынастыя Сельджукідаў
Сельджукіды — цюркская    дынастыя.
Галіны Сельджукаў (ці Сельджукідаў):
NGC 1570
NGC 1570 (іншыя абазначэнні — NGC 1571, ESO 250-19, MCG -7-10-1, AM 0420-434, PGC 14971) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Разец.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 1570, NGC 1571.
Марына Аляксандраўна Арзамасава
Марына Аляксандраўна Арзамасава (нар., , БССР) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў бегу на 800 метраў. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
На Чэмпіянаце свету 2011 — 21-я, Чэмпіянаце свету 2012 — 8-я, Чэмпіянаце Еўропы 2012 — 4-я. Стала чэмпіёнкай Еўропы ў бегу на 800 метраў (2014). Чэмпіёнка свету ў бегу на 800 метраў (2015).
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі бег 800 метраў.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года заняла 7 месца на дыстанцыі 800 м 1.59,10.
Замужам, мае дачку. Лейтэнант ўзброеных сіл Рэспублікі Беларусь.
Жаркіў
Жаркіў (Жа́рків) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Галубыцкага сельсавета.
Старасамбірскі раён
Старасамбірскі раён (Старосамбірський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Стары Самбір (Старий Самбір).
Утвораны ў 1944 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 78172 чалавекі, плошча — 1245 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 3 гарадскіх, 2 пасялковых і 39 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 3 гарады раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 110 вёсак.
IC 4204
IC 4204 — галактыка тыпу SBc ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Антося
Антося (Анто́ся) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Камарыўскага сельсавета.
Сямлёва (пасёлак пры станцыі)
Сямлёва (Семлёво) — пасёлак пры станцыі ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Лісі Нос
Лісі Нос (Ли́сий Нос, Revonnenä) — пасёлак у Расіі на паўночным беразе Фінскага заліва, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Прыморскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. На поўнач ад Лісінага Носа знаходзяцца Горская і Аляксандраўская — гістарычныя раёны горада Сестрарэцк.
Пасёлак перасякае аўтадарога М10/ E 18.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 28 красавіка 1948 года Лісі Нос атрымаў статус рабочага пасёлка. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 21 сакавіка 1950 года пасёлак перайшоў са складу Паргалаўскага раёна Ленінградскай вобласці ў падпарадкаванне Сестрарэцкага райсавета Ленінграда. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 9 красавіка 1973 года Лісьеносаўскі пассавет быў скасаваны, пасёлак падпарадкоўваўся Сестрарэцкаму райсавету. Распараджэннем мэра Пецярбурга № 196-р ад 11 сакавіка 1994 года пасёлак увайшоў у склад Прыморскага раёна.
Грабянец (Чэрвеньскі раён)
Грабяне́ц (, Гребенец) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрвеньскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Грабянецкага сельсавета.
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Чэрвень, за 83 км ад Мінска, на аўтамабільнай дарозе.
Паўлаўскі аўтобус
«Паўлаўскі аўтобус» — савецкі і расійскі вытворца аўтобусаў малога і сярэдняга класаў у Расіі. Размешчаны ў горадзе Паўлава Ніжагародскай вобласці. Ўваходзіць у групу ГАЗ, якая валодае 93,79 % акцый.Вытворчасць аўтобусаў з 2005 года ажыццяўляе ТАА «ПАЗ» — 100%-я дачка ПАО «Паўлоўскі аўтобус». Гэта дазваляе мінімізаваць абавязковае раскрыццё інфармацыі і справаздачнасць па расійскім стандартам.
Гісторыя
Рашэнне аб стварэнні ў Паўлаве завода для забеспячэння Горкаўскага аўтазавода і іншых аўтамабільных прадпрыемстваў шафёрскія інструментам і кузаўны арматурай было прынята ў 1930 годзе. У 1932 годзе будаўніцтва было завершана, і пачаўся выпуск прадукцыі. Завод у той час называўся ЗАТИ (завод аўтатрактарнага інструмента). З'яўляўся апошняй канцэсій.
24 красавіка 1952 года пастановай Урада СССР Завод аўтатранспартнага інструмента ў горадзе Паўлава-на-Оке быў перапрафіляваны і перайменаваны ў Паўлоўскі аўтобусны завод (ПАЗ). Ужо 5 жніўня 1952 года першыя пяць аўтобусаў першай вытворчай мадэлі капотнай кампаноўкі ПАЗ-651 (ГАЗ/ГЗА-651) на шасі масавага грузавіка ГАЗ-51 выйшлі з завадскіх варот.
У 1958 годзе пачата вытворчасць першай распрацаванай на заводзе новай базавай мадэлі ПАЗ-652 вагоннай (бескапотнай) кампаноўкі з двума шматстворчатымі дзвярамі.
12 лістапада 1968 года ўпершыню ў гісторыі айчыннага аўтобусабудавання без прыпынку галоўнага канвеера завода ПАЗУ пераходзіць да выпуску распрацаванай на базе ПАЗ-652 новай базавай мадэлі прадпрыемства — ПАЗ-672, якая вытворвалася аж да 1989 года. Сярод яго мадыфікацый была ў тым ліку і паўнапрывадны аднадзверны мадэль падвышанай праходнасці ПАЗ-3201.У 1960-я гады цалкам афармляецца асноўная вытворчая канцэпцыя прадпрыемства — задавальненне самых шырокіх слаёў спажыўцоў шляхам стварэння магчыма большай колькасці мадыфікацый базавай мадэлі. Менавіта ў гэтыя гады завод упершыню ўдзельнічае ў міжнародных выставах.
1 снежня 1989 года быў пачаты серыйны выпуск самай масавай у 1990-2000-х гадах базавай мадэлі завода — аўтобуса ПАЗ-3205. Да цяперашняга часу распрацавана больш за 30 мадыфікацый гэтага аўтобуса разнастайнага прызначэння (спецыялізаваныя і люксавыя), прызначаных для эксплуатацыі ў розных кліматычных умовах. З іх серыйна выпускаецца каля дзесяці.
У канцы 1990 — х-пачатку 2000 - х гадоў былі распрацаваны новыя мадэлі аўтобусаў сярэдняга і вялікага класаў: ПАЗ-4230 "Аўрора", ПАЗ-4234, ПАЗ-4223, ПАЗ-4228, ПАЗ-5220, ПАЗ-5271, ПАЗ-5272, а таксама першы ў Расіі нізкападлогавы аўтобус малога класа ПАЗ-3237.
У 2000 годзе ў эксплуатацыю былі ўведзены новыя магутнасці для вытворчасці гарадскіх і міжгародніх аўтобусаў вялікага і сярэдняга класаў — трохдзвернага ПАЗ-5272 і двухдвернага ПАЗ-4230 «Аўрора». З прычыны канкурэнцыі з асноўнымі расійскімі вытворцамі поўнапамерных аўтобусаў — ЛіАЗ і НефАЗ — вытворчасць вялікіх аўтобусаў ПАЗ-5272 і іншых вялікімі серыямі наладжана не было. Таксама сярэдні ПАЗ-4230 не стаў асноўнай мадэллю завода з прычыны большага попыту на рынку на малыя аўтобусы. Яго мадыфікацыя КАвЗ-4238 па тэхнічнай дакументацыі ПАЗ засвоеная ў вытворчасці невялікімі партыямі, а таксама — па ліцэнзіі ў Кургане на КАвЗе.
У 2000 годзе ПАЗ увайшоў у склад машынабудаўнічага холдынгу "Група ГАЗ", які аб'ядноўвае асноўных вытворцаў аўтобуснай, грузавой і іншай аўтамабільнай тэхнікі ў Расіі.
З 2006 года паза ўдзельнічае ў нацыянальным праекце "Адукацыя" вытворчасцю спецыяльных школьных мадыфікацый аўтобусаў ПАЗ-3205 і ПАЗ-3206 уніфікаванай жоўтай афарбоўкі.
У канцы 2000-х гадоў завод стварыў першы расійскі нізкападлогавы аўтобус малога класа ПАЗ-3237 «Лужок», а таксама на змену сямейства ПАЗ-3205 было распрацавана новае сямейства малых аўтобусаў на рысорнай падвесцы — ПАЗ-3204.
ПАЗ-3204 быў запушчаны ў серыйную вытворчасць у студзені 2009 года, быў прызнаны «Лепшым аўтобусам года ў малым класе» у 2009-2010 гадах, але па шэрагу прычын базавай мадэллю завода пакуль не стаў. Таксама ў 2009 годзе распрацавана мадыфікацыя ПАЗ-3204 з газобаллонным абсталяваннем.
На рубяжы 2000-2010-х гадоў на заводзе таксама распрацаваны перспектыўныя мадэлі аўтобусаў ПАЗ-3202 «Валдай» і ПАЗ «Сіці».
У ходзе рэструктурызацыі вытворчых магутнасцяў аб'яднаны ў адзіны корпус зварачна-фарбавальны, прэсавы і металлозаготовительный цэха. Самы маштабны праект па аптымізацыі вытворчасці звязаны са зборачным цэхам — былі скарочаныя ніткі канвеераў да чатырох. У 2009 годзе ўведзены ў дзеянне фарбавальны комплекс новага пакалення «Айзенман».
Савет дырэктараў
Супрацоўнікі ТАА «Рускія аўтобусы — група ГАЗ»:
Супрацоўнікі ТАА «Кансалтынгавы цэнтр „Група ГАЗ“»:
Прочие:
Кіруючая арганізацыя
Паўнамоцтвы аднаасобнага выканаўчага органа эмітэнта перададзеныя кіруючай арганізацыі ААТ «КК „Група ГАЗ“». Прэзідэнт — Сарокін Вадзім Мікалаевіч. 3а 9 месяцаў 2016 года ТАА «КК „Група ГАЗ“» было выплачана 6,2 млн. руб.
Прадукцыя
Паўлоўскі аўтобусны завод спецыялізуецца на распрацоўцы і выпуску аўтобусаў малога і сярэдняга класа (даўжыня 7-9 м). Іх штогадовы выпуск складае больш за 10 тыс.адзінак. Мадэльны шэраг ПАЗ ўключае базавыя мадэлі сямействаў малога класа ПАЗ-3205 і ПАЗ-3204, нізкападлогавы аўтобус малога класа ПАЗ-3237, а таксама спецыяльныя аўтобусы— ПАЗ-3206 з колавай формулай 4×4, ПАЗ-32053-70 школьны, Грузапасажырскі ПАЗ 32053-20 і іншыя спецаўтамабілі.
Сямлёва
Сямлёва — тапонім.
Фёдар Іванавіч Лідваль
Барон Фёдар Іванавіч Лідваль (Юхан Фрэдрык Лідваль, швед. Johan Fredrik Lidvall; 20 траўня (1 чэрвеня) 1870 — ) — руска-шведскі архітэктар шведскага падданства і паходжання, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
Самы плённы перыяд творчасці Лідваля звязаны з Санкт-Пецярбургам. З 1899 года ён быў членам Пецярбургскага таварыства архітэктараў. У 1907 годзе спецыяльная камісія па прысуджэнні прэмій за лепшыя фасады прысудзіла Лідвалю сярэбраны медаль за фасад дома Н. А. Мельцэра (вугал Вялікай Канюшаннай вуліцы і Валынскага завулка) і Ганаровы дыплом за фасад прыбытковага дома А. Ф. Цімермана (вугал Каменнаастроўскага праспекта і Валагодскай вуліцы). З 1909 года Ф. І. Лідваль — акадэмік архітэктуры, член Імператарскай Акадэміі мастацтваў. У Санкт-Пецярбургу па яго праектах пабудавана больш за 30 будынкаў і збудаванняў.
NGC 1572
NGC 1572 (іншыя абазначэнні — ESO 303-14, MCG -7-10-3, AM 0421-404, IRAS04210-4042, PGC 14993) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Разец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гервяцкі край
Гервяцкі край (літ. Gervėčių kraštas) — абшар кампактнага пражывання аўтахтоннага літоўскамоўнага насельніцтва на левабярэжжы Віліі ў цяперашнім Астравецкім раёне Беларусі, дзе захоўваецца жывая літоўская мова.
Абазначэнне
У Літве прынятая назва «Гервяцкі край» — дзейнічае афіцыйны «Фонд падтрымкі Гервяцкага краю», а таксама неафіцыйны «Клуб выхадцаў з Гервяцкага краю».
У асяроддзі саміх літоўскамоўных жыхароў Гервяцкага краю для абазначэння сваёй мясціны бытуе слова krūgelis (беларусізм ад «круг», літаральна «кружок»).
У 2013 годзе ў Вільні выдадзена кніга «Гервяцкая Літва», аўтары — этнограф С. Матулявічэне, гісторык В. Вайткявічус і фатограф А. Бальценас. У кнізе абагульнены вядомыя раней звесткі пра Гервяцкі край, а таксама асветлены вынікі комплекснай экспедыцыі ў 2010—2011 гадах.
Насельніцтва
Знаходзіцца ў ваколіцах Гервят, раней абшар ахопліваў 40 вёсак, цяпер іх налічваюць 14-15 — Гайголі, Гальчуны, Гелюны, Гіры, Гудзянікі, Керплашына, Кністушкі, Міцюны, Мільцеі, Мацкі, Пелягрында, Петрыкі, Рымдзюны, Зарэчча.
Паводле перапісаў 2-й паловы ХХ стагоддзя, у 1970 годзе літоўцамі ў Гервяцкім краі назваліся 2120 чалавек, у 1979—1655, у 1985—1312 (што складала 63 % ад жыхароў агулам), у 1992—1080 чалавек.
Старажытная спадчына
Пагорак на правым беразе Ашмянкі каля вёскі Зарэчча, насупраць упадзення Лошы, мясцовыя літоўскамоўныя жыхары называюць «Вяльнё пейліс» (з літоўскай — «Чортаў нож»), запісана, што тут бачылі зданяў. Брод праз рэчку Лошу паміж Гальчунамі і Мацкамі — «Вяльнё цілтас» (з літоўскай — «Чортаў мост»). У ельніку каля вёскі Карэйвішкі знаходзіцца сакральны камень з ямкамі, а за паўтара кіламетры ад яго на ўсход, каля вёскі Гайголі — другі святы камень. Археолаг В. Вайткявічус датуе пачатак іх ушанавання часамі бронзавага — ранняга жалезнага веку. Паводле мясцовага падання, пад Карэйвішскім каменем схавана французскае золата. Пра Гайгольскі камень кажуць, што вада, сабраная з яго ямак у Купальскую ноч, мае надзвычайную лекавую сілу.
Часамі культуры штрыхаванай керамікі (ІІ тыс. да н.э. — 3 ст. н.э.) датуецца гарадзішча ў Вялікіх Яцынах на левым беразе Ашмянкі, якое мясцовыя жыхары называюць «Замак».
Культура
Найбуйнейшыя экспедыцыі ў Гервяцкі край літоўскіх мовазнаўцаў і этнографаў прайшлі ў 1970 і 1992 годзе.
У 1997 годзе ў Вільні выдадзеная кніга «Гервяцкія казкі», а агулам падчас этнаграфічных экспедыцый тут запісана больш за 660 літоўскіх казак.
Асвета
У міжваенны час у 11 вёсках Гервяцкага краю дзейнічалі пачатковыя школы літоўскага асветніцкага таварыства Віленскага краю «Рытас». У 1994 годзе за сродкі Літоўскай Рэспублікі ў Рымдзюнах быў пабудаваны Літоўскі культурны, асветны і інфармацыйны цэнтр. У ім была заснаваная Рымдзюнская літоўская сярэдняя школа, дзейнічаў дзіцячы садок, інтэрнат для навучэнцаў і настаўнікаў (некаторыя настаўнікі ездзілі з Літвы).
Беўра-Кардэцца
Насельніцтва складае 1392 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 50 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 28040. Тэлефонны код — 0324.
Гервяцкі край
Асвета
У 2022 годзе дзве літоўскія школы ў Беларусі, у тым ліку Рымдзюнская, закрыты ўладамі.
Беўра-Кардэцца
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Георгій Перамаганосец.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гервяцкі край
Мова
Літоўская гаворка жыхароў Гервяцкага краю з’яўляецца аўкштойцкай усходнядзуцкай. Першым літоўскую гаворку Гервяцкага краю апісаў эстонскі мовазнаўца Петэр Арума ў выдадзенай у Тарту ў 1930 г. кнізе «Litauische mundartliche Texte aus der Wilnaer Gegend» (Літоўскія прастамоўныя тэксты з Віленскага краю). Найбольш вычарпальна гервяцкую гаворку апісала літоўскі мовазнавец Ядвіга Кардзяліце ў кнізе «Гервяцкая гаворка» (літ. Gervėčių tarmė), выдадзенай у Вільні ў 1975 г.
З-за доўгай ізаляцыі ад астатняга літоўскамоўнага масіву тут захавалася багата архаізмаў. Напрыклад, тут ужываюцца чатыры формы меснага склону. У іх ліку два — такія, якія засведчаныя ў літоўскіх пісаных творах XVI—XVII ст., але на сёння зніклі ў астатняй літоўскай мове. Гэта алатыў і адэсіў — адзін паказвае кірунак да аб’екта, другі пазначае знаходжанне каля аб’екта (miškas «лес», miškop «у бок лесу», miškiepi «каля лесу»).
Святлана Віктараўна Усовіч
Святлана Віктараўна Усовіч (, в. Засовы, ) — беларуская лёгкаатлетка (бег).
На Алімпіядзе 2004: 400 м — 14-я, 4х400 м — 9-я, Алміпіядзе 2008: 4х400 м — 4-я. У эстафеце 4х400 м: сярэбраны прызёр Чэмпіянату Свету 2004, Чэмпіянату Еўропы 2006, Чэмпіянату Еўропы 2008, чэмпіёнка Еўропы 2002, 2007. У безе на 400 м: срэбнары прызёр Чэмпіянату Еўропы 2005. У безе на 800 м на Чэмпіянаце Свету 2007 — 6-я.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі бег на 400 метраў, дзе ў папярэднім раўдзе заняла 26 месца і ў паўфінал не патрапіла.
IC 4205
IC 4205 — галактыка тыпу SBab ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кіз’я
Кіз’я (Кіз'я́) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Камарыўскага сельсавета.
Туманава (Вяземскі раён)
Туманава (Тума́ново) — сяло ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Туманаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Дзерць
Дзерць (, Дерть) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрвеньскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Грабянецкага сельсавета.
Даходны дом Лідваль
Даходны дом Лідваль — помнік паўночнага мадэрну ў Санкт-Пецярбургу. Знаходзіцца па адрасе: Каменнаастроўскі праспект, д. № 1-3 / Малая Пасадская вуліца, д. № 5 / Кронверкскі праспект, д. № 15. Пабудаваны ў 1899—1904 гадах.
Даходны дом Іды Амаліі Лідваль — першая самастойная праца архітэктара Ф. І. Лідваля, выкананая па замове яго маці. Паўночнае крыло дома з’яўлялася асабняком Лідваляў.
Корсіў
Корсіў (Ко́рсів) — вёска ў Бродыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Камарыўскага сельсавета.
Аляксандр Іванавіч Цвікевіч
Біяграфія
Нарадзіўся 22 чэрвеня 1888 г. у Брэсце ў сям’і фельчара чыгуначнай бальніцы. Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1912), да 1914 працаваў прысяжным павераным у Пружанах і Брэсце. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны — у бежанстве ў Туле, дзе прымаў актыўны ўдзел у працы камітэта дапамогі ахвярам вайны. У 1917 у Маскве стаў адным з заснавальнікаў і кіраўнікоў Беларускай народнай грамады.
Удзельнічаў у працы Першага Усебеларускага з’езда, быў абраны сакратаром прэзідыума, ад бежанцаў-беларусаў уваходзіў у склад Рады з’езда. У студзені 1918 Выканкам І Усебеларускага з’езда накіраваў Аляксандра Цвікевіча разам з Сымонам Рак-Міхайлоўскім на мірныя перамовы ў Брэст. Не атрымаўшы дазволу ўдзельнічаць у перамовах асобнай дэлегацыяй, Цвікевіч і Рак-Міхайлоўскі вымушаны былі ўвайсці ў дэлегацыю УНР у якасці дарадцаў.
У канцы сакавіка 1918 быў накіраваны ў Кіеў у складзе надзвычайнай дыпламатычнай місіі. Падчас дзейнасці місіі Цвікевіч вырашаў пытанні беларуска-ўкраінскай мяжы, дамагаўся прызнання адроджанай беларускай дзяржаўнасці і перагляду Брэсцкага міру, вёў перамовы з місіямі іншых дзяржаў наконт фінансавай дапамогі ўраду БНР. Пад яго кіраўніцтвам быў наладжаны выпуск газеты «Белорусское эхо», арганізавана Беларуская гандлёвая палата ў Кіеве. 29 мая 1918 беларуская місія звярнулася да расійскай мірнай дэлегацыі і падала яе кіраўніку Х. Ракоўскаму ноту, падпісаную Цвікевічам і М. Доўнар-Запольскім, гаворачы аб патрэбе прызнання расійскім савецкім урадам незалежнасці Беларусі.
Вясной 1919 урад БНР накіроўвае Цвікевіча ў Берлін, дзе ён павінен быў вырашаць фінансавае пытанне — атрымаць па акрэдытыве ўкраінскую пазыку. Пасля адмовы германскіх улад выдаць грошы ездзіў у Вену, каб атрымаць частку з іх у аўстрыйскім банку.
З 1921 па 1923 Цвікевіч займаў пасаду міністра замежных спраў ва ўрадзе БНР Вацлава Ластоўскага. Быў старшынём І Усебеларускай канферэнцыі ў Празе, якая адбывалася ў верасні 1921 г. Выказаўся за кансалідацыю беларускіх палітычных сіл, выступіў супраць паланафільскай арыентацыі П. Алексюка і інш. На гэтай канферэнцыі ў яго рэдакцыі была прынята рэзалюцыя па віленскім пытанні. Прызнаў Вільню сталіцай Літвы, выказаў згоду на ўключэнне Віленшчыны і Гродзеншчыны ў склад Літоўскай Рэспублікі, што прывяло да ўрадавага крызісу БНР.
У 1922 Цвікевіч разам з В. Ластоўскім быў на Генуэзскай канферэнцыі, дзе спрабаваў уключыць беларускае пытанне ў парадак дня яе работы.
У 1923 г., у сувязі з нязгодай часткі беларускіх грамадскіх і палітычных дзеячаў з палітыкай урада БНР В. Ластоўскага быў сфарміраваны новы ўрад БНР на чале з Аляксандрам Цвікевічам. Калі Ліга Нацый прызнала ўсходнія межы Польшчы з савецкай Расіяй, урад Літвы страціў зацікаўленасць у падтрымцы беларускага асяродка ў літоўскай сталіцы (Коўне) і пад уздзеяннем поспехаў і дасягненняў палітыкі беларусізацыі ў БССР, Аляксандр Цвікевіч не хаваў свайго намеру пераехаць у Мінск (БССР). Перад вяртаннем прадстаўнікі ўрада БССР і ўрада СССР угаварылі Цвікевіча правесці ў Берліне Беларускую нацыянальна-палітычную канферэнцыю. Праз савецкіх агентаў было дамоўлена, што Цвікевіч збярэ канферэнцыю, якая прызнае БССР адзіным цэнтрам адраджэння Беларусі. 12-16 кастрычніка 1925 года Другая Усебеларуская канферэнцыя адбылася ў Берліне. Патрэбная Мінску рэзалюцыя была прынята. Абвяшчаючы на канферэнцыі пра ліквідацыю эмігранцкага цэнтра БНР, Аляксандр Цвікевіч паверыў, што ў БССР былі рэалізаваны палітычныя і сацыяльныя ідэалы беларускіх сацыялістаў. Амаль усе беларускія інтэлектуалы, якія змагаліся за БНР, выказаліся на канферэнцыі ў падтрымку савецкай ўлады, бо створаная ў 1920-х гг. у БССР рэчаіснасць на самой справе недалёка адыходзіла ад іх ранейшых праграмных мэт.
У лістападзе 1925 Аляксандр Цвікевіч з сям’ёй пераехаў у Мінск. Пасля пераезду ў БССР працаваў кансультантам у Наркамаце фінансаў, потым — вучоным сакратаром Інбелкульта. З 1929 г. працаваў у Інстытуце гісторыі Беларускай Акадэміі навук.
4 ліпеня 1930 г. быў арыштаваны, абвінавачаны па справе «Саюза вызвалення Беларусі». 10 красавіка 1931 асуджаны на 5 гадоў ссылкі. Адбываў яе ў Пярмі, Ішыме, потым у Сарапуле (Удмурція). Паўторна арыштаваны 17 снежня 1937. 30 снежня 1937 Аляксандр Цвікевіч быў расстраляны ў Мінску.
Рэабілітаваны па першым прыгаворы 10 чэрвеня 1988, па другім — 31 мая 1989.
Навукова-публіцыстычная дзейнасць
Аляксандр Цвікевіч — аўтар 6 манаграфій і брашур, а таксама шматлікіх артыкулаў, эсэ і публікацый у тагачасным беларускім друку. У 1918 у Кіеве ён выдае брашуру «Кароткі нарыс узнікнення БНР» (на рускай мове), у якой дае кароткую даведку з гісторыі апошніх этапаў беларускага нацыянальна-палітычнага руху і адлюстроўвае ўсю справядлівасць барацьбы беларусаў за сваю дзяржаўнасць. Каб азнаёміць замежнага чытача з Беларуссю і яе нацыянальным рухам Аляксандр Цвікевіч у 1921 у Берліне на рускай мове выдае брашуру «Беларусь: палітычны нарыс».
З нагоды акупацыі польскімі войскамі Заходняй Беларусі Аляксандр Цвікевіч у 1921 г. напісаў кнігу «Адраджэньне Беларусі і Польшча», дзе прыйшоў да высновы, што галоўныя інтарэсы, якімі кіраваліся палякі пры захопе тэрыторыі Беларусі, былі не столькі палітычнымі, колькі эканамічнымі.