cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Слупы стварэння
Фізічная сутнасць з'явы
Слупы халоднага міжзорнага газу выступаюць з унутранай сцяны цёмнага малекулярнага воблака як сталагміты з падлогі пячоры. Слупы ўяўляюць сабой выключна шчыльныя аблокі малекулярнага вадароду і пылу, якія захаваліся даўжэй за іх наваколле нягледзячы на ўздзеянне спапяляльнага ультрафіялетавага святла ад скупнасці маладых масіўных зорак (працэс фотавыпарэння). Ультрафіялетавае святло ад зорак таксама асвятляе звілістыя паверхні слупоў і ўтварае прывідныя косы газу, якія сыходзяць з іх. Вышыня найдаўжэйшага слупа складае 4 светлавыя гады.
Па меры таго, як ультрафіялетавае святло паступова разбурае слупы, малыя аблокі яшчэ болей шчыльнага газу (т.зв. «выпаральныя газавыя глёбулы», англамоўны акронім — EGGs («яйкі»)) з'яўляюцца знутры слупоў. Унутры некаторых з гэтых касмічных «яек» утвараюцца «эмбрыёны» зорак.
Вучоныя мяркуюць, што Сонца ўтварылася ў выніку падобнага турбулентнага працэсу як частка зоркавай скупнасці, якая ўтрымлівала ў сабе зоркі, досыць вялікія для таго, каб выклікаць іанізуючую радыяцыю, як у туманнасці Арол.
Далейшы лёс
Па выніках вывучэння зробленага праз дзесяцігоддзе пасля першай фатаграфіі слупоў інфрачырвонага здымку туманнасці Арол, на якім непасрэдна за слупамі бачная хутка растучая бурбалка гарачай матэрыі, французскі астраном Нікаля Флажэ зрабіў выснову, што слупы былі знішчаны ўдарнай хваляй ад звышновай зоркі каля 6 тысяч гадоў таму. А паколькі туманнасць знаходзіцца ад Зямлі на адлегласці 6,5—7 тысяч светлавых гадоў, то толькі праз тысячу год людзі на Зямлі ўбачаць разбурэнне слупоў у выніку выбуховай смерці гіганцкай звышновай зоркі.
Арыгінальная фатаграфія
Арыгінальная фатаграфія слупоў была атрымана астраномамі з універсітэту штата Арызона (ЗША) Полам Скоўэнам і Джэфам Хестэрам. Фатаграфія была складзена з 3 асобных фотаздымкаў, зробленых у святле выпраменьвання розных тыпаў атамаў: чырвоны колер паказвае выпраменьванне аднакротна-іанізаваных атамаў серы, зялёны — атамаў вадароду, блакітны — двойчы іанізаваных атамаў кіслароду.
Фотапрэзентацыя, падрыхтаваная Службай грамадскага вяшчання — PBS (ЗША), яскрава дэманструе працэс апрацоўкі пачатковых фотаматэрыялаў і атрымання канчатковага відовішчнага здымку.
Фотаздымак стаў настолькі папулярным, што шматкротна выкарыстоўваўся ў кінафільмах, тэлевізійных шоу, на майках і нават на паштовай марцы (Грэнада).
Пешавар
Пешавар (پشاور, Peshawar, پېښور [pexawar], старажытная Пурушапура puruṣapūra — «горад Пурушы, чалавека») — горад у Пакістане.
Старыковэ
Старыковэ (Старико́ве) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Васькаўшчына (Мінскі раён)
Ва́ськаўшчына (, Васьковщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацежынскага сельсавета.
Леспедэза
Назва
Род названы ў гонар іспанскага губернатара, які дапамагаў яму і яго сыну пры батанічных даследаваннях ва Фларыдзе.
Батанічнае апісанне
Травянистные расліны, паўкусты або лістападныя кусты, часта з паўзучымі або ніцымі парасткамі. Паверхня сцябла часам бывае пакрыта мяккімі пухнатымі валасінкамі. Лісце непарнаперыстае, з супратыўнымі лісточкамі.
Суквецці гронкападобныя, ніцыя. Па меншай меры 2 кветкі размяшчаюцца на трывалай сцяблінцы. На яго канцы таксама знаходзяцца два вельмі маленькіх лісточка. Гермафрадытныя зігаморфныя кветкі змяшчаюць пяцічленныя, з двайным калякветнікам. Пяць чашалісцікаў зрастаюцца, фармуючы званочкавую чашачку. Вяночак з’яўляецца тыповым для матыльковай кветкі. Ветразь ад даўгаватай да зваротнаяйкападобнай формы. Лодачка сагнутая наперад, заканчваецца тупа. Звужаныя да аснавання крылы даўгаватыя, вушкападобныя, зрастаюцца з лодачкай. 9 або 10 тычынак зрастаюцца.
Плод — аднанасенны боб, які не ўскрываецца.
Распаўсюджанне
Віды роду распаўсюджаныя ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі, ад Гімалаяў, Японіі і Кітая да Аўстраліі, а таксама ў Паўночнай Амерыцы, дзе растуць у трапічных і ўмераных рэгіёнах.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Некаторыя віды вырошчваюцца як дэкаратыўныя садовыя расліны і/або як кармавыя культуры, асабліва на поўдні ЗША. Акрамя таго, іх выкарыстоўваюць для ўзбагачэння глебы і папярэджання яе эрозіі, паколькі іх карані, як і ва ўсіх бабовых, ўступаюць у сімбіёз з бактэрыямі, фіксуюць атмасферны азот і пераводзяць яго ў даступную для засваення раслінамі форму, такім чынам, павялічваючы ўрадлівасць глебы. У некаторых месцах прадстаўнікі леспедэзы з’яўляюцца інвазіўнымі відамі.
Асаблівасці хімічнага складу
змяшчае ў сваіх каранях і лісці буфатэнін, I-метоксі-N,N-дыметылтрыптамін (леспедамін), таксама як і роднасныя Nω,Nω-дыметылтрыламіны і іх аксіды.
Ахова
Два віды — і  — занесеныя ў Чырвоную кнігу Расійскай Федэрацыі.
Віды
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 58 відаў :
Калібан (спадарожнік Урана)
Калібан (Caliban) — другі па велічыні нерэгулярны спадарожнік Урана. Звяртаецца ў зваротным кірунку.
Вадзяны млын (Паставы)
Вадзяны млын — будынак у г. Паставы (Пастаўскі раён). Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Знаходзіцца ў цэнтры гораду, каля плаціны моста цераз р. Мядзелка. Пабудаваны з цэглы ў 2-й палове XIX ст.
Архітэктура
Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучана рызалітам. Галоўны ўваход падкрэслены цыркульным арачным праёмам з дзюма невысокімі калонамі. Масіўныя сцены прарэзаныя невялікімі прамавугольнымі вокнамі, крапаваныя прафіляванымі міжпаверхавымі паясамі і карнізам. На першым паверсе знаходзіліся турбіна і шматступеньчатая трансмісія, на другім — жорны, на трэцім — дапаможныя памяшканні.
Студэнок (Глухіўскі раён)
Студэнок (Студено́к) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Сутыскы (вёска)
Сутыскы (Сути́ски) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Галынка (Вольнаўскі сельсавет)
Галы́нка (, Голынка) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вольнаўскага сельсавета. Размешчана за 25 км на паўднёвы ўсход ад Баранавіч, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы—Мінск.
Сухадзіл (Глухіўскі раён)
Сухадзіл (Суходіл) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Галынка (Вольнаўскі сельсавет)
Гісторыя
У 1897 годзе ў Чэрніхаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, хлебазапасны магазін.
У пачатку XX стагоддзя адбылося стыхійнае выступленне сялян, якія самавольна секлі памешчыцкі лес. З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Чэрніхаўскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года па 14 красавіка 1960 года цэнтр Галынкаўскага сельсавета.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
Да 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Савіцкага сельсавета.
Таўстадубовэ
Таўстадубовэ (Товстоду́бове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Таполя (Глухіўскі раён)
Таполя (Топо́ля) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
За добрасумленную працу на Беларускай чыгунцы (адзнака)
За добрасумленную працу на Беларускай чыгунцы — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, нагрудная адзнака беларускай чыгункі. Заснаваная ў 2014 годзе за шматгадовую бездакорную працу на Беларускай чыгунцы (ня менш за 20 гадоў). Мае тры ступені.
Статут
Ганаровым нагрудным знакам узнагароджваюцца работнікі дзяржаўнага аб'яднання «Беларуская чыгунка» і арганізацый, якія ўваходзяць у яго склад, за шматгадовую бездакорную працу на чыгуначным транспарце, поспехі ў прафесійным майстэрстве і якія адпрацавалі на Беларускай чыгунцы не менш за 20 гадоў.
Узнагароджанне адбываецца па ініцыятыве начальніка Беларускай чыгункі, па прадстаўленнях, якія ўносяць яго намеснікі, галоўны інжынер, галоўны эканаміст, кіраўнікі службаў Упраўлення, арганізацый і адасобленых структурных падраздзяленняў.
Узнагароджанне нагрудным знакам адбываецца паслядоўна ад найніжэйшай ступені да найвышэйшай. Найвышэйшай ступенню з'яўляецца I ступень.
Нагруднай адзнакай I ступені ўзнагароджваюцца работнікі, якія прапрацавалі на Беларускай чыгунцы не менш за 30 гадоў.
Нагруднай заднакай II ступені ўзнагароджваюцца работнікі, якія прапрацавалі на Беларускай чыгунцы не менш за 25 гадоў.
Нагруднай адзнакай III ступені ўзнагароджваюцца работнікі, якія прапрацавалі на Беларускай чыгунцы не менш за 20 гадоў.
Работнікам Беларускай чыгункі, адзначаным нагрудным знакам «За добрасумленную працу…» І ступені, выплачваецца ўзнагароджванне ў памеры 45 базавых велічыняў, II ступені — 40, III ступені — 35 базавых велічыняў.
Апісанне
Нагрудныя адзнакі адрознення «За добрасумленную Працу на Беларускай чыгунцы». (метал, ліццё, рознакаляровая эмаль, стужка, памер знаку: 30х40 мм, памер калодкі: 30х25мм).
Пасведчанне да нагруднай адзнакі «За добрасумленную Працу на Беларускай чыгунцы»: Матэрыял — кардон з паралёнам, скуразамяняльнік цёмна-бардовага колеру, малюнак эмблемы БЧ і тэкст — блінтавае цісненне фальгою залацістага колеру.
Футляр замшавы (пластык, аксамітная тканіна, устаўка з палярону; памер — 130х180х30мм).
Уздыця
Уздыця (Узди́ця) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Уланавэ
Уланавэ (Ула́нове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Гаішча (Мінскі раён)
Гаі́шча (, Гаище) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацежынскага сельсавета.
Пнампень
Пнампе́нь (ភ្នំពេញ) — горад у Камбоджы, сталіца краіны, знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, на сутоку рэк Танлесап і Меконг. Прамысловы і навуковы цэнтры краіны. Прадпрыемствы харчовай (пераапрацоўка рысу, броварні і г. д.), драўлянай, машынабудаўнічай прамысловасці. Ёсць невялікая колькасць майстэрняў (апрацоўка срэбра, слановай косці).
Вялікі рачны порт таксама можа абслугоўваць і невялікія марскія караблі, недалёка ад горада размешчаны міжнародны аэрапорт (Пачэртонг). З вялікім марскім портам горад злучаны чыгункай.
Галоўкі (Мінскі раён)
Гало́ўкі (, Головки) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацежынскага сельсавета.
Валерый Віктаравіч Рысакоў
Валерый Віктаравіч Рысакоў (, Мінск) — беларускі архітэктар, дызайнер.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. З 1970 г. — аспірант, асістэнт кафедры тэорыі і гісторыі архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута, з 1976 года — выкладчык кафедры інтэр’ера і абсталявання Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.
Фатавыж
Фатавыж (Фотови́ж) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Джульета (спадарожнік Урана)
Джульета (Juliet)— спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 3 студзеня 1986 па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне S/1986 U 2. Названая ад імя галоўнай гераіні п'есы Шэкспіра "Рамэа і Джульета". Таксама пазначаецца як Уран XI.
Джульета належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Біянку, Крэсіду, Дэздэмону, Порцыю, Разалінду, Купідона, Белінду і Пердыту. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 53 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Джульету практычна нічога не вядома.
На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Джульета выглядае як даўгаваты аб’ект, накіраваны сваёй галоўнай воссю на Уран. Суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнаму складаюць 0,5 ± 0,3, г.зн. Джульета выцягнутая вельмі моцна. Паверхня мае шэры колер.
Дубянцы
Дубянцы́ (, Дубенцы) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацежынскага сельсавета.
Міністэрства транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Міністэ́рства тра́нспарту і камуніка́цый Рэспу́блікі Белару́сь (Мінтранс Беларусі) — ведамства ўраду Беларусі, упаўнаважанае кіраваць шляхамі зносін. Міністр транспарту і камунікацый прызначаецца і здымаецца з пасады прэзідэнтам. З 4 ліпеня 2023 года пасада міністра вакантная.
Гісторыя
5 ліпеня 1993 года Вярхоўны Савет перайменаваў Міністэрства транспарту ў Міністэрства транспарту і камунікацый. 22 ліпеня 1993 года Пастановаю № 491 урад уключыў у яго склад упраўленне грамадзянскай авіяцыі і Беларускую чыгунку. Прэзідэнт вылучыў іх са складу міністэрства ўказамі ад 4 красавіка 1995 г № 126 і ад 17 красавіка 1996 года № 150 адпаведна, аднак указам ад 5 мая 2006 года № 289 зноў вярнуў іх да складу міністэрства.
Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, размешчаная ў Мінску па адрасе: вул. К. Маркса, 38. У будынку размяшчаецца Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя будаўніцтва
Будынак будаваўся для ЦК КПБ у 1939—1941 гадах, скончаны ў 1947 годзе (арх. Аляксандр Пятровіч Воінаў, У. Вараксін). Адно з найбольш значных збудаванняў беларускай савецкай архітэктуры. Пры будаўніцтве ўпершыню ў рэспубліцы выкарыстаныя зборныя жалезабетонныя пліты для перакрыццяў.
У час акупацыі немцы працягнулі будаўніцтва. У будынку меркавалася размясціць Генеральны камісарыят. Планавалася адкрыць будынак 1 мая 1943 года, але ў красавіку ён пацярпеў ад авіябомб, якія скінуў побач з будынкам савецкі бамбардзіроўшчык. У выніку пераезд генкамісарыята ў новы офіс адбыўся толькі ў чэрвені 1943 года. Кабінет гаўляйтара Вільгельма Кубэ знаходзіўся на другім паверсе, яго вокны выходзілі на Аляксандраўскi сквер.
У 1976 годзе з паўднёвага захаду да цэнтральнага аб’ёма прыбудавана правае крыло, рашэнне якога паўтарае архітэктуру галоўнага фасада. У 1986 было прыбудавана левае крыло, а ў 1988 годзе быў прыбудаваны аб’ём, які злучыў іх з боку вуліцы Кірава (архітэктар П. Кракалёў).
З 1992 года ў будынку размешчаны Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь, потым — рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Архітэктура
Займае квартал паміж вуліцамі Энгельса і Чырвонаармейскай, галоўным фасадам арыентаваны да вуліцы К. Маркса. Будынак пастаўлены за 40 м ад чырвонай лініі, перад ім разбіты зялёны партэр. Знаходзіцца па восі Кастрычніцкай плошчы, адыгрывае вядучую ролю ў фарміраванні яе архітэктурнага ансамбля.
Кампазіцыйна будынак вырашаны як адзіны маналітны аб’ём на масіўным трохметровым цокалі. Будынак па ўсім перыметры апрацаваны прафіляванымі лапаткамі і ўвянчаны простым магутным атыкам, што надае яму манументальнасць. Абліцоўка цокаля чырвоным паліраваным гранітам і апрацоўка ўсяго збудавання ў светлых танах узмацняюць уражанне манументальнасці і параднасці. Пазнейшыя прыбудовы з з боку вуліц Энгельса, Чырвонаармейскай і Кірава, паўтараюць кампазіцыю цэнтральнага аб’ёма і надаюць будынку замкнёную кампазіцыю.
Вялікая ўвага аддадзена арганізацыі ўнутранай прасторы. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя адпавядае планіровачнай структуры і канструкцыйнай аснове будынку. Планіроўка калідорная. Цэнтральная частка цокальнага паверха занята вестыбюлем з гардэробам. У цокальным паверсе знаходзяцца бібліятэка, АТС, друкарня, сталовая з дапаможнымі памяшканнямі. З вестыбюля 2 бакавыя лесвіцы вядуць на першы паверх; на галоўнай восі размешчаны фае і вынесеная ў прыбудову двухсветлавая зала пасяджэнняў на 350 месцаў. На 5 паверхах уздоўж светлавога калідора знаходзяцца рабочыя кабінеты. Сувязь паміж паверхамі ажыццяўляецца на 2 двухмаршавых лесвіцах і ліфтах, размешчаных у цэнтральнай частцы будынка, а таксама па лесвічна-ліфтавых групах у бакавых крылах.
Цікава выкананы інтэр’ер залы пасяджэнняў. Сцены, афарбаваныя пад штучны мармур, вохрыста-карычневага тону, ляпная кесаніраваная столь, драўляныя разныя дзверы, лаканічнасць мастацкіх сродкаў — усё гэта надае памяшканню своеасаблівую мастацкую выразнасць. У афармленні залы нрымаў удзел скульптар А. Бембель. Ён выканаў ляпную кампазіцыю партала сцэны з выявай У. І. Леніна. Інтэр’ер залы таксама быў упрыгожаны габеленам «Ленінізм» (1977 г., мастакі М. Савіцкі, А. Кішчанка).
Ва ўнутранай апрацоўцы памяшканняў выкарыстаны паркет, мармур, тынкоўка з маслянай матавай афарбоўкай. Памяшканні пятага паверха маюць ляпную столь.
Перад будынкам стаялі помнікі Карлу Марксу і Уладзіміру Леніну (1980 г., скульптар Заір Азгур, архітэктары Ю. Грыгор’еў і Ю. Казакоў). У пачатку 1990-х гадоў пасля распаду СССР бюсты вывез ва ўласную майстэрню Заір Азгур.
Парыж
Геаграфія
Горад размешчаны ў цэнтры Парыжскага басейна, прыкладна 65 м над узроўнем мора. Межы Парыжу акрэсленыя бульварам Перыферык — кольцавай аўтастрадай. Часам да тэрыторыі Парыжу адносяць змешчаны на захадзе ад горада Булонскі лес і размешчаны на ўсходзе Венсенскі лес. Плошча горада складае 105 км², калі ўключаць плошчу гэтых паркаў, і каля 87 км² без іх. Сена цячэ праз горад з усходу на захад, на правым паўночным беразе дамінуе ўзгорак Манмартр. На левым беразе дамінуючай вертыкаллю з’яўляецца вежа Манпарнас. У цэнтры Парыжу рака распадаецца на рукавы, якія амываюць два вострава — Сітэ і востраў Сен-Луі. Яшчэ адзін востраў, Лебядзіны, размешчаны ва ў заходняй частцы горада.
Парыжскі мерыдыян, які быў вызначаны ў 1718 годзе Жакам Касіні і больш дакладна вымераны ў 1806 французскім фізікам Араго, з’яўляўся да 1884 г. нулявым мерыдыянам. Ён праходзіць праз Парыжскую абсерваторыю і пазначаны з дапамогай слупкоў па ўсім Парыжы, а таксама з дапамогай адмысловых адзнак (бронзавых Арага-медальёнаў у гонар знакамітага фізіка) на маставых, тратуарах і будынках, у тым ліку і на Луўры. Пасля публікацыі папулярнага рамана Дэна Браўна «Код да Вінчы» некаторыя з адзнак былі выкрадзеныя.
Клімат
Парыж размяшчаецца ў зоне умеранага клімату. Сярэдняя гадавая тэмпература складае 10,9 °C, сярэдняя гадавая колькасць ападкаў — 585 мм. Мікраклімат Парыжу, абумоўлены цеснатой і забруджваннем, адрозніваецца тэмпературай паветра — на 2 градуса вышэй сярэдняй тэмпературы па рэгіёне Іль-дэ-Франс, — і паніжанай вільготнасцю, меншай светласцю ў дзённы час і больш светлымі начамі.
Самым цёплым месяцам з’яўляецца ліпень са сярэдняй тэмпературай 19,0 °C, самым халодным — студзень з тэмпературай у 3,1 °C. Найбольшая колькасць ападкаў выпадае ў жніўні, у сярэднім 62 мм; найменшае — у сакавіку, у сярэднім 32 мм.
Пачынальна з 1873 года вядуцца рэгулярныя метэаралагічныя вымярэнні для Парыжу. Самая нізкая зарэгістраваная тэмпература склала −23,9 °C (10 снежня 1879). Самая высокая зарэгістраваная тэмпература склала 40,4 °C 28 ліпеня 1947, вымераная ў парку Мансуры.
Гідраграфія
Сена апынулася найважнейшым фактарам для стварэння і развіцця горада, пачатак якому паклалі шматлікія ў той час астравы на рацэ. З астравоў, якія ляжаць у межах горада, найбольшую цікавасць уяўляе Востраў Сітэ. Заселены яшчэ ў антычныя часы, ён з’яўляецца калыскай Парыжа. Менавіта тут знаходзяцца шматлікія гістарычныя помнікі, такія як сабор Парыжскай Божай Маці, Сент-Шапель, Кансьержэры.
Традыцыйна разбіццё горада на правы бераг (гандлёвая, дзелавая частка горада) і левы бераг (культурная, адукацыйная частка горада).
Даўжыня Сены ў чорце Парыжа — 12,78 км, глыбіня яе вар’іруе ад 3,8 м (блізка ад моста Насьёналь) да 5,7 м (дя моста Мірабо), шырыня рэчышча ад 30 м (набярэжная Мантэбело да 200 м — у моста Грэнель). Самы нізкі ўзровень вады ў гісторыі — 26,39 м, адзнака з гістарычнымі ўзроўнямі вады знаходзіцца на сцяне набярэжнай вострава Святога Людовіка. Хуткасць цячэння вады — 2 км/г, магутнасць патока — 273 м3/з, сярэдняя тэмпература — 14,1С. Акрамя ракі ў межах горада таксама маюцца каналы: Сен-Мартэн, Сен-Дэні і Урк агульнай працягласцю 7,6 км. У мінулым Парыж неаднаразова цярпеў ад паводак, апошняя маштабная паводка адбылася ў 1910 годзе, сучасны горад абаронены ад паводак сістэмай вадасховішчаў уверх па Сене, а таксама павышэннем узроўня набярэжных.
Заснаванне горада
Горад быў утвораны ў сярэдзіне III стагоддзя да н.э. з кельцкага паселішча Лютэцыя племя парызіяў на месцы сучаснага вострава Сітэ. Сучасная назва горада паходзіць ад імя гэтага племені. Першае пісьмовае згадванне аб Лютэцыі сустракаецца ў 6-ай кнізе Юлія Цэзара пра вайну з Галіяй у 53 г да н.э.
Калі ў 52 годзе да н.э. рымляне пасля першай няўдалай спробы ў другі раз паспрабавалі падысці да горада, парызіі падпалілі Лютэцыю і разбурылі масты. Рымляне пакінулі ім востраў і пабудавалі на левым беразе Сены новы горад. Там яны ўзвялі тэрмы, форум і амфітэатр. У Рымскай імперыі горад не меў вялікага ўплыву.
Сярэднявечча
год Праўленне рымлян скончылася да 508 года з прыходам франкаў.
Пры Філіпе II Аўгусце была ўзмоцнена абарона горада: ў 1190 годзе была пабудавана гарадская сцяна на правым беразе Сены, а ў 1210 годзе — на левым беразе. У гэты ж час на заходняй ускраіне Парыжа ўзводзіцца крэпасць Луўр.
Пачынаючы з XI стагоддзя Парыж — адзін з цэнтраў еўрапейскай адукацыі, у першую чаргу рэлігійнай. У XIII стагоддзі, у выніку рознагалоссяў сярод выкладчыкаў, на левым беразе (сучасны Лацінскі квартал) адкрываецца шэраг «незалежных» калежаў, прабацькоў сучаснай Сарбоны.
Новы час
У XIV стагоддзі горад абносяць яшчэ адной сцяной на правым беразе, на месцы сённяшніх Вялікіх бульвараў.
У часы Людовіка XIV каралеўская рэзідэнцыя пераехала ў Версаль, аднак Парыж па-ранейшаму заставаўся палітычным цэнтрам Францыі, расце насельніцтва. Парыж грае вядучую ролю ў эканоміцы краіны.
У 1844 г. вакол горада будуецца трэцяя сцяна, на месцы сённяшняй кальцавой дарогі вакол горада. У бліжэйшых наваколлях горада былі ўзведзены ўмацаванні даўжынёй 39 км з 16-ю фартамі, у той час гэта было самым вялікім ахоўным збудаваннем у свеце.
У другой палове XIX стагоддзя ў Парыжы праходзяць 5 з 21 Сусветных выставак, што добра адлюстроўвае культурны і палітычны ўплыў горада. Горад расце і імкліва развіваецца, улады краіны праводзяць вялікую перабудову Парыжа, якая мяняе яго знешні выгляд і значна паляпшае інфраструктуру.
Пасля заняпаду Другой імперыі і захопу Парыжа нямецкімі войскамі Парыжская камуна, якая складаецца з рабочых, рамеснікаў і дробных буржуа, выступіла супраць часовага кансерватыўнага ўрада рэспублікі.
У 90-я гады XIX стагоддзя і першае дзесяцігоддзе XX стагоддзя, вядомыя таксама як «Выдатная эпоха», Францыя перажывала небывалы ўздым і эканамічнае развіццё.
У гады Другой сусветнай вайны горад быў заняты нямецкім вермахтам, акупацыя працягнулася да канца жніўня 1944 года.
Насельніцтва
'''Дынаміка змены насельніцтва Парыжа '''
На тэрыторыі Парыжа пражывае 19,2 % насельніцтва рэгіёна Іль-дэ-Франс і 3,5 % насельніцтвы Францыі. Такім чынам Парыж з’яўляецца самым густанаселеным раёнам Францыі з сярэдняй шчыльнасцю насельніцтва 20 433 чал./км². Шчыльнасць насельніцтва вар’іруецца ў залежнасці ад акругі. Акруга з найменшай шчыльнасцю насельніцтва — 12-я (8 370 чал./км²) за кошт уключэння ў тэрыторыю акругі Венсенскага леса і 1-я (9 228 чал./км²). Найбольш густанаселеным лічыцца 11-й акруга са шчыльнасцю насельніцтва больш 40 000 чал./км².
Дэмаграфічныя даныя
У антычныя часы і Сярэднявечча з-за шматлікіх войн, эпідэмій і масавага голаду колькасць жыхароў часта рэзка ўпала. Напрыклад, падчас эпідэміі халеры ў 1832 годзе памерла прыкладна 20 000 чалавек.
Індустрыялізацыя XIX стагоддзя прывяла да значнага росту насельніцтва. У 1921 годзе колькасць насельніцтва склала 3 мільёна, гэта лічба дагэтуль з’яўляецца рэкорднай за ўсю гісторыю Парыжа. У гэты момант у Парыжы пражывае ледзь больш двух мільёнаў чалавек.
Адваротная сітуацыя назіраецца ў прыгарадах за кошт іх пашырэння — у 1921 годзе тут пражывала 4,85 мільёна чалавек, у 2006 годзе — ужо 11,6 мільёнаў.
За кошт таго, што пасля выхаду на пенсію большасць парыжан пераязджаюць у прыгарады і на поўдзень Францыі, Парыж з’яўляецца даволі «маладым» горадам. Тут пражывае вялікая колькасць нежанатых (незамужніх) (51,5 % усяго насельніцтва горада)  — сярэдняя парыжская сям’я складаецца з 1,88 чалавек. Сумарны каэфіцыент нараджальнасці складае 1,64 — большая частка парыжскіх сем’яў мае ўсяго адно дзіця. На 2004 год каэфіцыент нараджальнасці склаў 14,8, каэфіцыент смяротнасці — 6,6. Такім чынам натуральны прырост насельніцтва склаў + 8,1, а агульны + 2,1.
Этнічны склад
У наш час у Парыжы пражываюць каля 310 000 іншаземецаў, што складае 14,5 % насельніцтва Парыжа. Толькі трэць з іх — выхадцы з ЕС. Большай часткай гэта імігранты з Партугаліі, Алжыра, Марока і іншых краін Еўропы і Афрыкі.
Імігранты
Можна сцвярджаць, што сталіца Францыі з’яўляецца месцам сутыкненне шматлікіх культур. Так, па даных перапісу 1999 г. 19,4 % насельніцтва Парыжа былі народжаны за мяжой. 4,2 % апынуліся імігрантамі, якія прыбылі нядаўна (1990—1999 гг.), у большасці сваім з Кітая і афрыканскага кантынента. Акрамя таго, каля 15 % парыжан з’яўляюцца мусульманамі. Першая хваля іміграцыі, якая хлынула ў Парыж прыйшлася на 1820 г. у сувязі з масавым пераездам нямецкіх сялян, якія беглі ад сельскагаспадарчага крызісу, які ахапіў Германію. З тых часоў аж да нашых дзён хвалі іміграцыі перыядычна накатваюць на гэты горад: на працягу XIX стагоддзя ў Парыж цягнула італьянцаў і яўрэяў з Цэнтральнай Еўропы, у французскую сталіцу накіравалася расійская арыстакратыя пасля рэвалюцыі 1917 г., у перыяд паміж дзвюма сусветнымі войнамі прыйшла чарга палякаў, затым этнічных французаў з былых калоній — новых незалежных дзяржаў, у 1950—1970 гг. сюды накіраваліся іспанцы, італьянцы, партугальцы, выхадцы з краін Магрыба, краін Паўднёва-усходняй Азіі. Месцажыхарства імігрантаў шмат у чым вызначаецца іх этнічнай прыналежнасцю. Так чарнаскурыя імігранты з Афрыкі, у большасці сваёй пражываюць у 18 і 19 акругах (асабліва, у квартале Шато Руж), у квартале Бельвіль — кітайцы і выхадцы з паўночнай Афрыкі. 13 акруга вядома сваім кітайскім кварталам, а амерыканцы аблюбавалі арыстакратычную 16 акругу.
Рэлігія
80 % насельніцтвы хрысціяне, 75 % адносяць сябе да каталікаў, большасць з іх — каталікі лацінскага абраду, некаторыя — прыхільнікі армянскага і візантыйскага абрадаў. Мусульманскае насельніцтва сканцэнтравана ў 11, 18, 19 і 20 акругах. Парыжская мячэць, размешчаная ў 5 акрузе, адкрыта для вернікаў з 1926 года. Усяго ў Парыжы налічваецца 94 каталіцкіх абшчыны, акрамя таго 15 праваслаўных цэркваў, 21 сінагога (у Парыжы пражывае 220 000 іўдзеяў), 2 мячэці (для 50 000 мусульман, большай часткай сунітаў), Армянская Апостальская царква на вуліцы Гіжон.
Гл. таксама: Знакамітыя парыжане, Адміністрацыйны падзел Парыжа.
Адміністрацыйны падзел Парыжа
Адрозніваюць Paris intra-muros (літаральна: «унутры сцен») — уласна Парыж, і Grand Paris («Вялікі Парыж») — горад з прыгарадамі, Парыжская агламерацыя.
Парыж афіцыйна падзяляецца на 20 муніцыпальных акруг, пранумараваных ад цэнтра да перыферыі па спіралі па гадзіннікавай стрэлцы. Кожная акруга ў сваю чаргу падзелена на чатыры кварталы, у кожным з іх ёсць аддзяленне паліцыі.
Органы ўлады
З сакавіка 2001 года мэрам Парыжа з’яўляецца Бертран Дэланаэ ад Сацыялістычнай партыі Францыі. У 2001 годзе за яго прагаласавалі 92 з 163 членаў гарадскога савета ў той час як яго канкурэнт Жан Ціберы атрымаў усяго толькі 12 % галасоў. У сакавіку 2008 года Дэланаэ быў паўторна абраны на пасаду мэра горада.
Славутасці
У Парыжы знаходзіцца велізарная колькасць славутасцей, да ліку якіх адносяцца не толькі архітэктурныя пабудовы, але таксама і вуліцы, масты і плошчы. Тры самыя вядомыя парыжскія славутасці — гэта старажытны Сабор Парыжскай Божай Маці, пабудаваны на востраве Сітэ яшчэ ў XII стагоддзі, Эйфелева вежа і Трыумфальная арка — канструкцыі XIX стагоддзя. Ажурная металічная вежа, пабудаваная па праекце інжынера Эйфеля, задумвалася як часовая пабудова, якая служыла ўваходам на Сусветную выстаўку 1889 года. Але яна не толькі перажыла само гэта мерапрыемства, але і стала з тых часоў сапраўдным сімвалам горада. На поўначы і на поўдні ад яе над лініяй гарызонту ўзвышаюцца базіліка Сакрэ-Кёр, пабудаваная на вяршыні ўзгорка Манмартр, і самотная вежа Манпарнас, асабліва вылучаецца на фоне свайго «плоскага» раёна.
Гістарычная вось помнікаў архітэктуры перасякае горад з цэнтра на захад. Пачынаецца ад знакамітага на ўвесь свет музея Луўр, яна працягваецца праз сад Цюільры, праспект Елісейскія Палі да самай Трыўмфальнай аркі ў цэнтры плошчы Зоркі. У 1960-х гг. на працягу лініі быў пабудаваны квартал Дэфанс, цэнтрам якога стала Вялікая арка Дэфанс.
У самым цэнтры гістарычнай часткі знаходзіцца Дом інвалідаў, у якім знаходзіцца ваенны музей, тут жа спачываюць астанкі Напалеона Банапарта. Тут жа і былая царква Пантэон, ахоўвае вечны супакой некалі знакамітых французскіх дзеячаў. Былы каралеўскі палац Кансьержэры стаў на час Вялікай французскай рэвалюцыі турмой для зрынутай каралевы, адкуль яна была канваіравана для публічнай пакарання.
Яшчэ адзін напамін пра баі за свабоду французскага народа — статуя Свабоды, усталяваная на Лебядзіным востраве. Арыгінал гэтай статуі быў падораны Злучаным Штатам Амерыкі ў 1886 годзе, і з тых часоў сустракае падарожнікаў у порце Нью-Ёрка.
У гістарычным цэнтры горада, на востраве Сітэ, знаходзяцца дзве самых знакамітых царквы Францыі: Сабор Парыжскай Божай Маці і Святая капэла.
Архітэктурныя кірункі XX стагоддзя пакінулі горадзе такія помнікі, як Культурны цэнтр імя Жоржа Пампіду, у якім цяпер размешчаны музей сучаснага мастацтва, новы будынак оперы на плошчы Бастыліі, гандлёвы цэнтр Ле-Аль, пабудаваны на месцы «чэрава Парыжа», а таксама раён Дэфанс, які ўяўляе сабой архітэктурны комплекс з небаскробаў і будынкаў і збудаванняў з авангарднымі формамі.
Прадстаўляе таксама несумненны інтарэс Навукова-прамысловы гарадок, у якім знаходзіцца буйны музей навукі і тэхнікі.
Могілкі
Па хрысціянскай традыцыі нябожчыкаў імкнуліся хаваць на прылеглай да царквы зямлі. У 1786 г. з-за меркаванняў грамадскай гігіены было вырашана спыніць пахаванні на перапоўненых могілках пры цэрквах у цэнтры горада і іх закрыць, a рэшткі з гэтых могілак перанесці ў падземныя выпрацаваныя каменяломні на поўдзень ад Парыжа (сучасныя Катакомбы Парыжа ў 14 акрузе). Адкрыццё найбуйнейшых парыжскіх могілак адносіцца да пачатку 19 стагоддзя, да эпохі праўлення Напалеона I. Развіццё горада прывяло да таго, што гэтыя могілкі, якія знаходзіліся некалі на ўскраінах, апынуліся свайго роду зялёным аазісам спакою ў цэнтры розных кварталаў шумнай сталіцы. Многія вялікія людзі Францыі і ўсяго свету знайшлі свой апошні прытулак на могілках Пер-Лашэз, некропалі-музеі пахавальнага мастацтва 19 стагоддзя пад адкрытым небам, могілках Манмартра, лабірынта на 11 гектарах, Манпарнас, дзякуючы сваёй строгай планіроўцы набылі назву «бухты спакою» і могілкі Пасі, невялікія, але з самай высокай шчыльнасцю знакамітасцей на квадратны метр.
Культура
Набярэжная Сены ў 1991 годзе ўвайшла ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, гэтак жа як прыгарадныя Палац Фантэнбло ў 1979 годзе і Версальскі палац ў 1981.
Музеі
Адкрыты ў 1793 годзе ў былой рэзідэнцыі французскіх каралёў музей Луўр складаецца з 8 тэматычных аддзелаў дзе на плошчы 60.600 м² представленa адна з найбуйнейшых сусветных калекцый, якая складаецца з 35000 экспанатаў — шэдэўраў заходнееўрапейскага мастацтва сярэдніх стагоддзяў да 1848 года, а таксама антычных цывілізацый старажытных егіпцян, старажытных рымлян, этрускаў, цывілізацый блізкага ўсходу і мастацтва ісламскіх народаў. Менавіта ў ім захоўваюцца такія сусветныя шэдэўры, як Мона Ліза (Джаконда) і Венера Мілосская.
Тэатры
Парыжская опера ўнесла значны ўклад у развіццё опернага мастацтва. Сёння ў Парыжы два оперныя тэатры: Опера Гарнье, вядомая таксама як «Гранд Опера», і Опера на Бастыліі. Адкрытая ў 1875 годзе і названая ад імя архітэктара Опера Гарнье, плошчай 11237 м ², з’яўляецца самым вялікім оперным тэатрам у свеце. Новая Бастыльская опера існуе толькі з 1989 года. З моманту адкрыцця новай оперы Палац Гарнье выкарыстоўваецца галоўным чынам для балетных пастановак і класічных оперных спектакляў.
Знакаміты тэатр Камеды Франсэз паўстаў у 1680 годзе з зліцця былога тэатра Мальера Illustre Théâtre з некалькімі тэатральнымі трупамі. Сярод акцёраў, якія гулялі на сцэне Камеды Франсэз, былі такія вядомыя асобы, як Сара Бернар і Жан-Луі Баро. Сёння тэатр выступае ў асноўным з класічным рэпертуарам.
Кабарэ
Для прыхільнікаў вар’етэ ў Парыжы адкрыта вялікая колькасць кабарэ. Найбольш вядомыя з іх — Мулен Руж, Лідо, Крэйзі Хорс і Парадыз Лаціна ў Лацінскім квартале.
Адным з сімвалаў Парыжа лічыцца рэклама кабарэ «Tournee du Chat Noir» намаляваная Тэафілам Стэйнленам у 1896 годзе. Кабарэ знаходзілася ў багемным раёне Парыжа — Манмартры.
Кінематограф
Кінематограф як відовішчнае мастацтва нарадзіўся менавіта ў Парыжы — г. у «Гран-кафэ» на бульвары Капуцынак адбыўся першы публічны паказ «Сінематографа братоў Люмьер».
Авіятранспарт
Парыж абслугоўваюць два буйныя міжнародныя аэрапорты:
У ведамстве кампаніі Aéroports de Paris знаходзіцца таксама 12 дробных аэрапортаў і аэрадромаў парыжскага рэгіёна, у тым ліку:
Бюджэтныя авіякампаніі могуць выкарыстоўваць аэрапорты для сваіх «парыжскіх» рэйсаў аддаленыя аэрапорты:
Пекін
Пекі́н (北京, Бэйцзін — «паўночная сталіца») — сталіца Кітайскай Народнай Рэспублікі і адзін з самых густанаселеных гарадоў у свеце, з насельніцтвам у 21,707 мільёнаў чалавек станам на канец 2017 года. Горад з’яўляецца палітычным, культурным і адукацыйным цэнтрам краіны, і домам для штаб-кватэр большасці найбуйнейшых дзяржаўных кітайскіх кампаній. Галоўнымі эканамічнымі цэнтрамі краіны, аднак, лічацца Ганконг і Шанхай. Мегаполіс размешчаны ў паўночнай частцы Кітая, межуючы з правінцыяй Хэбэй на поўначы, захадзе, поўдні і невялікім участку на ўсходзе, на паўднёвым-усходзе мяжуе з правінцыяй Цяньцзінь. Знаходзячыся пад непасрэдным кіраўніцтвам нацыянальнага ўрада, Пекін дзеліцца на 14 гарадскіх і прыгарадных раёнаў і два сельскія паветы. Гэта вялікі транспартны вузел, з мноствам чыгуначных шляхоў, аўтамабільных дарог і аўтамагістралей, якія праходзяць праз горад, таксама маецца вялікі аэрапорт. Разам з тым, апошнім часам у Пекіне хутка развіваецца прадпрымальніцкая дзейнасць.
Пекін з’яўляецца адным з чатырох вялікіх старажытных сталіц Кітая. Гэта сэрца гісторыі Кітая на працягу стагоддзяў. Горад славіцца сваімі раскошнымі палацамі, храмамі і велізарнымі каменнымі сценамі і варотамі. Яго скарбы мастацтва і ўніверсітэты ўжо даўно зрабілі яго цэнтрам культуры і мастацтва ў Кітаі. У 2008 годзе ў горадзе адбыліся 29-я Летнія Алімпійскія гульні, а ў 2022 — Зімовыя Алімпійскія гульні.
Назва
Назва «Пекін» (у нарматыўным паўночным вымаўленні — Бэйцзін, ) даслоўна азначае «паўночная сталіца». Сталіцы краін усходняй Азіі часта маюць у сваёй назве слова «сталіца». Прыкладам можа быць Нанкін, былая сталіца Кітая (даслоўна «Паўднёвая сталіца»), Токіа ў Японіі, Ханой у В’етнаме (абедзве назвы азначаюць «Усходняя сталіца»). Таксама і Сеул у Паўднёвай Карэі азначае «сталіца».
Назва Пекіна змянялася многа разоў. Паміж 1928 і 1949 гадамі горад меў назву Бэйпін. Янцзін — гэта неафіцыйная назва горада, якая ўжывалася пад час кіравання дынастыі Чжоў. У наш час гэту назву мае мясцовае піва. Марка Пола ў сваіх кнігах называў Пекін Камбалук.
Гісторыя
Войска манголаў у 1215 годзе знішчыла горад. У 1267 годзе ўнук Чынгісхана, Хубілай адбудаваў горад, які стаў сталіцай яго імперыі. Даў яму назву Даду, што азначала «Вялікая Сталіца». Хубілай пажадаў размясціць сваю сталіцу ў Пекіне, а не ў сярэднім Кітаі, таму што горад быў значным гандлёвым цэнтрам. Таксама Хубілай хацеў, каб яго імперыя нагадвала Кітай. Гэта быў пачатак сучаснай ролі горада. Марка Пола пад час сваіх падарожжаў назваў горад Камбалук. Даду быў размешчаны ў сучаснай паўднёвай частцы горада, дзе да нашых дзён захаваліся фрагменты муроў і веж.
У 1403 годзе імператар з дынастыі Мін, Чжу Дзі (які атрымаў трон пасля грамадзянскай вайны і смерці былога імператара) змяніў назву горада на Бэйдзін. Крыху пазней быў пабудаваны Забаронены горад (з 1406 да 1420), дзе быў пабудаваны, акрамя астатняга, храм Неба (у 1420 годзе). Плошча Цяньаньмэнь, якая набыла вядомасць у часы камуністычнага Кітая, была пабудавана таксама ў гэты час. Але некалькі разоў плошча была знішчана. Сучасны выгляд плошча атрымала ў 1651 годзе. У 1927 годзе, калі ўрад Кітая перанёс сваю сталіцу ў Нанкін, горад страціў сваё значэнне. У 1928 годзе назва горада была зменена на Бэйпін.
У Кітайска-японскую вайну горад (з 29 ліпеня 1937 года) быў акупіраваны Японіяй. У акупацыю горад зноў меў назву Бэйдзін і быў сталіцай марыянетачнай краіны, створанай Японіяй. 15 жніўня 1945 года японцы пакінулі горад, а назва зноў была зменена на Бэйпін. Падчас Кітайскай грамадзянскай вайны 31 студзеня 1949 года горад быў захоплены камуністамі. 1 кастрычніка гэтага ж года, на плошчы Цяньаньмэнь, Маа Цзэдун абвясціў стварэнне Кітайскай Народнай Рэспублікі. Праз некалькі дзён назва Бэйпін была зноў зменена на Бэйдзін.
У гэты ж час горад быў павялічаны за кошт далучэння навакольных вёсак і невялікіх гарадоў. Пад час эканамічных рэформ Дэна Сяапіна плошча Пекіна была павялічана яшчэ больш. Духоўным цэнтрам краіны стала плошча Цяньаньмэнь. На гэтай плошчы ў 1989 годзе адбыліся студэнцкія супрацькамуністычныя пратэсты. Дэманстранты патрабавалі дэмакратызацыі жыцця. 4 чэрвеня войскі крывава разагналі дэманстрацыю. Разам з развіццём сучаснага горада пачалі ўзнікаць вялікія праблемы. Вялікая шчыльнасць насельніцтва, недасканалыя камунікацыі, забруджванне паветра выклікаюць незадаволенасць жыхароў. Нягледзячы на гэта ў горад з'язджаюцца людзі з усяго Кітая. У 2008 годзе ў Пекіне прайшлі Летнія Алімпійскія гульні, а ў 2022 — Зімовыя Алімпійскія гульні.
Геаграфія
Узгоркі пераважаюць у паўночнай, паўночна-заходняй і заходняй частцы кангламерацыі. Паўночна-заходняя частка ляжыць каля падножжа гор Цзюньду; заходняя частка метраполіі належыць да горнага ланцуга Сішань. У гэтых гарах, на мяжы з правінцыяй Хэбэй, знаходзіцца самы высокі пункт Пекіна — гара Лін (2303 м).
Самымі вялікімі рэкамі, якія працякаюць праз Пекін, з'яўляюцца Юндзінхэ і Чаабайхэ, з'яўляючыся прытокамі ракі Хайхэ. У горадзе канчаецца і Вялікі Кітайскі канал (злучае сталіцу з горадам Ханджоу) і адзін з каналаў праекта па адвядзенні вады з поўдня на поўнач. На рацэ Чаабайхэ пабудавана вадасховішча Міюнь, якое з'яўляецца галоўнай крыніцай пітной вады для Пекіна.
Клімат
Клімат у горадзе — кантынентальны. Характарызуецца вільготным і цёплым летам (з мусоннымі вятрамі), і сухой і ветранай зімой (сібірскае паветра). Сярэдняя тэмпература студзеня ад −7 да −4 °C, а ліпеня ад 25 да 26 °C. Гадавыя ападкі складаюць 600 мм, з якіх 75% выпадае летам.
Жыхары Пекіна пакутуюць ад забруджвання паветра, якое ўзнікае ў выніку вялікай канцэнтрацыі прамысловасці і дарожнага руху. Горад таксама пакутуе ад пяску, які навяваецца вятрамі з поўначы і паўночнага захаду, дзе знаходзяцца пустыні. У апошні час распачалася дзейнасць па абмежаванні забруджвання.
Адміністрацыйны падзел
Горад дзеліцца на 16 адміністрацыйных раёнаў і паветаў. Яны ў сваю чаргу дзеляцца на 273 гарадскія акругі: 119 пасёлкаў, 24 воласці, 5 этнічных валасцей і 125 вулічных камітэтаў.
Эканоміка
Пекін уваходзіць у лік найбольш развітых гарадоў у Кітаі, з улікам прамысловасці, якая складае 73,2% ад ВУП горада. Пекін з’яўляецца домам для 26 з 500 найвялікшых кампаній свету, займаючы па гэтым паказчыку трэцяе месца ў свеце пасля Токіа і Парыжа, акрамя таго, тут знаходзіцца звыш 100 найбуйнейшых кампаній у Кітаі. Фінансавы сектар з’яўляецца адной з найважнейшых галін эканомікі горада. К канцу 2007 года была зарэгістравана 751 фінансавая арганізацыя ў Пекіне, якія атрымалі прыбытак у 128,6 млн юаняў, 11,6% ад агульнага аб'ёму фінансавых даходаў прамысловасці ўсёй краіны. Гэта таксама складае 13,8% ад ВУП Пекіна, гэта самы высокі працэнт любога кітайскага горада.
У 2010 годзе ў Пекіне намінальны ВУП дасягнуў 1,37 трыльёнаў юаняў. Яго ВУП на душу насельніцтва склаў 78,194 юаняў. У 2009 годзе ў Пекіне намінальны ВУП склаў 11,9 трыльёнаў юаняў ($174 млрд.), паказаўшы рост на 10,1% у параўнанні з папярэднім годам. Пекінскі сектар нерухомасці і рынак аўтамабіляў хутка растуць у апошнія гады. У 2005 годзе ўвогуле было прададзена 28 млн м² жылля, у сумме на 175,88 млн юаняў. Агульная колькасць аўтамабіляў, зарэгістраваных у Пекіне ў 2004 годзе складала 2,146 млн., з якіх 1,54 млн былі прыватнымі, гэта штогадовы прырост на 18,7%.
Пекінскі цэнтральны дзелавы раён (CBD) з’яўляецца домам для розных карпаратыўных рэгіянальных штаб-кватэр, гандлёвых участкаў, і месцам элітнага жылля. Пекінская фінансавая вуліца з'яўляецца традыцыйным фінансавым цэнтрам. Раёны Ванфуцзін і Сідань з’яўляюцца асноўнымі гандлёвымі раёнамі. Чжунгуаньцунь, які атрымаў назву «кітайскай сіліконавай даліны», працягвае заставацца галоўным цэнтрам у галіне электронікі і камп’ютарнай прамысловасці, а таксама месцам фармацэўтычных даследаванняў. Між тым, раён Ічжуан, размешчаны да паўднёвы-ўсход ад гарадской мясцовасці, становіцца новым цэнтрам у галіне фармацэўтыкі, інфармацыйных тэхналогій, матэрыялаў і тэхнікі. Шыцзіншань, на заходняй ускраіне горада, з’яўляецца адным з буйных прамысловых раёнаў.
Менш законныя прадпрыемствы таксама існуюць у горадзе. Пекін вядомы як цэнтр пірацкай прадукцыі, падробленыя рэчы з апошняга дызайнерскага адзення ці DVD-дыскаў можна знайсці на рынках па ўсім горадзе. Яны часта прадаюцца замежным наведвальнікам. Развіццё Пекіна працягваецца хуткімі тэмпамі, і яго пашырэнне стварыла мноства праблем для горада. Пекін славіцца сваім смогам, а таксама частымі праграмамі энергазберагання заснаваныя ўрадам. Дзеля памяншэння забруджвання паветра, шэраг буйных прадпрыемстваў здолелі скараціць выкіды або пакінулі горад. Жыхары і турысты часта скардзяцца на якасць вады і кошт асноўных паслуг, такіх як электрычнасць і прыродны газ.
На канец 2017 года працягласць дзеючых ліній рэйкавага транспарту ў кітайскай сталіцы перавысіла 600 км. Штодзённы пасажыраабарот складаў у сярэднім звыш 10 млн чалавек.
Дэмаграфія
На канец 2017 года ў Пекіне колькасць пастаяннага насельніцтва склала 21,707 млн ​​чалавек, скараціўшыся на 22 тыс. або 0,1 % ў параўнанні з паказчыкам у канцы 2016 года. Да канца 2017 года ў кітайскай сталіцы пражывала 2,264 мільёна чалавек ва ўзросце да 14 гадоў, што склала 10,4 % ад агульнай колькасці гарадскога насельніцтва. Пры гэтым колькасць пастаяннага насельніцтва ва ўзросце ад 15 да 59 гадоў склала 15,861 мільёна чалавек (73,1 %), ва ўзросце 60 гадоў і старэй — 3,582 мільёна чалавек (16,5 %). У прыватнасці, 86,5 % з агульнай колькасці пастаяннага насельніцтва Пекіна складаюць жыхары гарадоў (18,766 млн чалавек), колькасць сельскага насельніцтва дасягнула 2,941 мільёна чалавек.
Сярод пекінцаў 95 % складаюць кітайцы. Асноўныя нацыянальныя меншасці складаюць маньчжуры, хуэй, манголы і іншыя. У Пекіне таксама размяшчаецца Тыбецкая сярэдняя школа другой ступені для тыбецкіх дзяцей. У горадзе пражывае значная колькасць іншаземцаў, галоўным чынам прадпрымальнікаў, прадстаўнікоў замежных кампаній і студэнтаў. Большасць іншаземцаў селіцца ў густанаселеных паўночных, паўночна-ўсходніх і ўсходніх раёнах горада. У апошнія гады назіраецца вялікі прыток грамадзян Паўднёвай Карэі, якія ўжо складаюць самую вялікую замежную дыяспару ў Кітаі. Большасць карэйцаў пражывае ў раёнах Ванцзін і Удаокоу.
Транспарт
Вузел чыгунак (Пекін-Цэнтральны, Заходні вакзал) і аўтадарог. Міжнародны аэрапорт Шайду, Пекін Дасін.
У Пекіне дзейнічаюць або будуюцца 22 лініі метрапалітэна. Станам на канец 2017 года агульная працягласць ліній Пекінскага метро склала 608 км, а да канца 2018 года яна вырасце да 630 км.
Спорт
У жніўні-верасні 2008 года ў Пекіне прайшлі летнія Алімпійскія гульні і летнія Паралімпійскія гульні. Пекінскія летнія Гульні сталі трэцімі на тэрыторыі Азіі пасля Токіа-1964 і Сеула-1988. Затым Пекін быў абраны сталіцай зімовых Алімпійскіх гульняў-2022.
Кардэлія (спадарожнік Урана)
Кардэлія (Cordelia) — самы блізкі да планеты спадарожнік Урана. Была адкрыта 20 студзеня 1986 на здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне S/1986 U 7. З тых часоў не назіралася, пакуль касмічны тэлескоп «Хабл» не атрымаў адпаведныя выявы ў 1997 годзе. Названая да імя персанажа з п'есы Шэкспіра «Кароль Лір». Таксама пазначаецца як Уран VI.
За выключэннем арбіты, радыуса ў 21 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Кардэлію практычна нічога не вядома.
На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Кардэлія выглядае як даўгаваты аб’ект, накіраваны сваёй галоўнай воссю на Уран. Суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнаму складаюць 0,7 ± 0,2.
Кардэлія выконвае ролю "спадарожніка-пастуха" на ўнутраным краі кольца Эпсілан Урана. Арбіта Кардэліі размяшчаецца ўнутры сінхроннай арбіты Урана, з прычыны чаго арбіта гэтага спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл.
Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь
Міністэ́рства экано́мікі Рэспу́блікі Белару́сь (Мінэканомікі Беларусі) — ведамства ўраду Беларусі, упаўнаважанае ажыццяўляць парадкаванне гаспадарання. Міністр эканомікі прызначаецца і здымаецца з пасады прэзідэнтам. З 4 студзеня 2020 года пасаду міністра займае Аляксандр Віктаравіч Чарвякоў.
Купідон (значэнні)
Купідон:
Казлоўка (Мінскі раён)
Казло́ўка (, Козловка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацежынскага сельсавета.
Bonfire Heart
«Bonfire Heart» — першы сінгл англійскага спевака Джэймса Бланта з яго чацвёртага студыйнага альбома «Moon Landing».
Песня была напісана Джэймсам Блантам у супрацоўніцтве з салістам гурта «OneRepublic» Раянам Тэдарам, з якім раней быў напісаны яшчэ адзін сінгл «Stay the Night». Песня дэбютавала на 6-ым месцы ў брытанскім хіт-парадзе «UK Singles Chart» і здолела ўзняцца на 4-ую пазіцыю.
Прома
Лэйбл гуказапісу Бланта рассылаў па email паведамленні для паклоннікаў адносна выхаду песні. Аднак высвятлілася, што паведамленні былі разасланы значна большай колькасці людзей, чым планавалася. Пазней Джэймс Блант праз твітэр папрасіў прабачэння за тое, што паведамленні былі разасланы ўсёй Вялікабрытаніі з-за памылкі. Пасля гэтага Email заклікала сваіх карыстальнікаў наведваць старонку SoundCloud Бланта, дзе можна было спампаваць песню бясплатна. Упершыню па радыё песня прагучала 29 ліпеня на радыё Бі-Бі-Сі-2. У той жа дзень на афіцыйны сайт было запампавана лірык-відэа.
7 кастрычніка Джэймс Блант выканаў песню на аўстралійскім шоу X-Factor.
5 лістапада Bonfire Heart прагучала ўжывую на The Ellen DeGeneres Show.
28 лютага 2014 года падчас інтэрв’ю на тэлеканале Skavlan Джэймс Блант спеў Bonfire Heart ужывую.
Эрот
Эрот (Эрас, Ἔρως, таксама Амур, у рымлян Купідон) — бог кахання ў старажытнагрэчаскай міфалогіі, неадлучны спадарожнік і памочнік Афрадыты, увасабленне любоўнай цягі, якая забяспечвае працяг жыцця на Зямлі.