cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уільям Генры Уэлч
Біяграфія
У 1884 годзе Уільям Генры Уэлч стаў першым лекарам шпіталя Джонса Хопкінса ў Балтымары. Да 1886 года ён навучыў 16 аспірантаў у сваёй лабараторыі — гэта была першая вучэбная праграма паслядыпломнай урачэбнай адукацыі ў краіне. Уэлч стаў кіраўніком кафедры паталогій, пасля адкрыцця шпіталя ў 1889 годзе, а ў 1893 годзе стаў першым дэканам школы медыцыны Джонса Хопкінса. Навуковыя інтарэсы Уільяма Генры былі сканцэнтраваны ў галіне бактэрыялогіі. Ён адкрыў бактэрыю, якая выклікае газавую гангрэну (Clostridium perfringens, першапачаткова Clostridium welchii).
Уэлч памёр 30 красавіка 1934 года ад адэнакарцыномы прастаты ў шпіталі Джонса Хопкінса.
Джордж Роберт Грэй
Джордж Роберт Грэй (англ.: George Robert Gray; 8 ліпеня 1808 — 6 мая 1872) — брытанскі заолаг. Сын Сэмюэла Фрэдэрыка Грэя, малодшы брат Джона Эдуарда Грэя.
У 1831 г. пачаў працаваць памочнікам захавальніка ў заалагічным аддзеле Брытанскага музея і правёў у гэтым навуковай установе 41 год свайго жыцця.
Займаўся першапачаткова насякомымі, апублікаваў у 1833 г. сваю ​​першую працу — «Энтамалогію Аўстраліі» (англ.: Entomology of Australia), удзельнічаў у падрыхтоўцы энтамалагічнага падзелу англійскага выдання «Царства жывёл» Кюўе. Асаблівы ўклад Грэй ўнёс у вывучэнне матылькоў, апісаўшы шмат новых відаў — напрыклад, у кнізе «Апісанні і малюнкі некаторых новых лускакрылых, пераважна з Непала» (англ.: Descriptions and Figures of some new Lepidopterous Insects chiefly from Nepal; 1846).
Асноўныя навуковыя дасягненні Грэя звязаны, аднак, з арніталогіяй — і галоўным чынам з фундаментальнай працай «Віды птушак» (англ. Genera of Birds; 1844—1849), якая змяшчала першакласныя ілюстрацыі Дэвіда Вільяма Мітчэла і Ёзэфа Вольфа.
Труханава
Труханава — тапонім.
Калтасінскі раён
Калтасі́нскі раён (Калтасинский район; Ҡалтасы районы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Калтасы.
Геаграфія
Калтасінскі раён мяжуе з Бураеўскім, Дзюрцюлінскім, Краснакамскім і Янаульскім раёнамі. Плошча раёна складае 1518,7 км².
Гісторыя
Калтасінскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23613 чалавекі. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць марыйцы (45,9 %), далей ідуць рускія (19 %), татары (14 %), башкіры (10,2 %) і ўдмурты (10,1 %).
Пірагі
Назву Пірагі́ маюць:
Джэймс Манро
Джэймс Манро (James Monroe,  — ) — 5-ы прэзідэнт ЗША (1817—1825). Манро быў апошнім прэзідэнтам, які быў бацькам-заснавальнікам Злучаных Штатаў і апошнім прэзідэнтам з Віргінскай дынастыі.
Біяграфія
Манро нарадзіўся ў Уэстморленд Каўнці, штат Вірджынія, у сям’і плантатара; прымаў удзел у амерыканскай вайне за незалежнасць. Ён быў паранены ў бітве пры Трэнтане куляй з мушкета ў плячо. Пасля вывучэння права пад кіраўніцтвам Томаса Джэферсана ў 1780-83 гг., Манро быў дэлегатам у Кантынентальным кангрэсе. У якасці анты-федэралісткага дэлегата на з’ездзе ў Вірджыніі, які прыняў ратыфікацыю Канстытуцыі Злучаных Штатаў, Манро выступаў супраць ратыфікацыі, сцвярджаючы, што яна дае занадта шмат ўлады цэнтральнаму ўраду. Ён прымаў актыўны ўдзел у новым урадзе, і ў 1790 годзе ён быў абраны ў Сенат першага Кангрэсу Злучаных Штатаў, дзе ён падтрымаў бок Джэферсана. Пасля гэтага Манро служыў губернатарам Вірджыніі і атрымаў нацыянальную вядомасць, як дыпламат у Францыі, дзе ён удзельнічаў у перамовах куплі Луізіяны ў 1803 годзе. Падчас вайны 1812 года, Манро займаў пасады дзяржаўнага сакратара і ваеннага сакратара пад кіраўніцтвам прэзідэнта Джэймса Мэдысана.
Манро падтрымліваў стварэнне калоній у Афрыцы для свабодных афра-амерыканцаў, якія ў канчатковым выніку сфармавалі краіну Ліберыю, чыя сталіца, Манровія, была названа ў яго гонар. У 1823 годзе аб’явіў дактрыну аб неўмяшальніцтве Еўропы ва ўнутраныя справы нядаўна створаных незалежных краін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, якая стала важнай вяхой у амерыканскай знешняй палітыцы. Агучыў ідэю аб простай прапарцыянальнасці паміж павелічэннем тэрыторыі ЗША і ростам эканомікі ЗША. Яго прэзідэнцтва завяршыла першы перыяд прэзідэнцкай амерыканскай гісторыі перад пачаткам джексанаўскай дэмакратыі і эпохі Другой партыйнай сістэмы. Пасля выхаду на пенсію ў 1825 годзе, Манро пакутаваў ад фінансавых цяжкасцяў. Памёр у Нью-Ёрку 4 ліпеня 1831 года.
Калядзічы (Ваўкавыскі раён)
Каля́дзічы (, Колядичи) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Людвіку Аскірку. У 1836 г. прыватная вёска, 58 двароў, 268 жыхароў.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 123 двары, 240 жыхароў.
Інфраструктура
Ёсць крама, ФАП, бібліятэка-клуб.
Памятныя мясціны
Помнік землякам.
Аляксей Юр’евіч Панкавец
Аляксей Панкавец (нар., ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у літоўскім клубе «Дайнава» з Алітуса.
Клубная кар’ера
У студзені 2012 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама», але ў мінскім клубе не здолеў стаць іграком асновы.
У студзені 2013 года перайшоў у «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе хутка замацаваўся на пазіцыі левага абаронцы. Сезон 2014 распачаў на лаўцы запасных. У сярэдзіне сезона некаторы час выкарыстоўваўся як левы паўабаронца, але потым вярнуўся на левы фланг абароны.
У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з жодзінцамі. У сезоне 2015 заставаўся асноўным левым абаронцам каманды, толькі канец сезона быў вымушаны прапусціць з-за траўмы. У студзені 2016 года зноў падоўжыў пагадненне з «Тарпеда-БелАЗ», у новым сезоне стаў капітанам каманды. 30 красавіка 2016 года, згуляўшы супраць «Крумкачоў», правёў свой 500-ы матч на вышэйшым узроўні, уступіўшы тым самым у Клуб Сяргея Алейнікава. У студзені 2017 года стала вядома, што Панкавец застанецца ў Жодзіна і на наступны сезон.
Трэнерская кар’ера
У студзені 2022 года ўвайшоў у трэнерскі штаб мінскага «Дынама» ў якасці трэнера па АФП. Пасля прызначэння ў канцы 2022 года новым галоўным трэнерам дынамаўцаў Вадзіма Скрыпчанкі не трапіў у яго штаб.
У лютым 2023 года ўвайшоў у трэнерскі штаб літоўскай «Дайнавы», дзе стаў дапамагаць Сяргею Кузняцову ў асноўнай камандзе, а таксама ўзначаліў рэзервовую каманду «Дайнава B» у Трэцяй лізе.
У жніўні 2019 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі B, у снежні 2021 года — трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.
Міжнародная кар’ера
У 2006 годзе згуляў два матчы за нацыянальную зборную Беларусі.
Аквінкум
Аквінкум (Aquincum) — старажытны горад, які быў размешчаны на паўночна-ўсходніх межах Паноніі, правінцыі Рымскай імперыі. Руіны горада знаходзяцца на тэрыторыі сучаснай сталіцы Венгрыі горада Будапешта.
Першапачаткова як кельцкае паселішча, Аквінкум служыў у якасці старажытнарымскага ваеннага лагера, быўшы часткай абарончай сістэмы, якая ахоўвала межы Рыма. Каля 41-54 гг. у горад прыбыў атрад конніцы колькасцю 500 чалавек, а ўжо да 89 года тут быў размешчаны рымскі легіён, колькасцю ў 6000 чалавек. Паступова з крэпасці вырас горад, і пасля рэарганізацыі Паноніі рымлянамі ў 106 годзе стаў сталіцай Ніжняй Паноніі. Да канца II стагоддзя Аквінкум насяляла каля 30-40 тыс. жыхароў, горад займаў значную частку тэрыторыі сучаснага раёна Будапешта Обуда.
Людзі, якія пражывалі ў паселішчы, карысталіся такімі дасягненнямі імперыі як цэнтральнае ацяпленне ў дамах і грамадскія лазні, у горадзе будавалі палацы і амфітэатры грамадскага прызначэння.
У Аквінкуме захавалася два амфітэатры: вялікі Ваенны амфітэатр (Амфітэатр легіянераў, размяшчаецца за некалькі кіламетраў на поўдзень ад асноўнай часткі Аквінкума) і малы Грамадзянскі амфітэатр.
Руіны старажытнага рымскага паселішча можна знайсці і ў іншых частках Будапешта, напрыклад, у Пешце размешчаны рэшткі Контр-Аквінкума.
У 2002 годзе Аквінкум разам з Будайскай крэпасцю і праспектам Андрашы ўключаны ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
NGC 4078
NGC 4078 (іншыя абазначэнні — NGC 4107, UGC 7066, MCG 2-31-23, ZWG 69.43, PGC 38238) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пірэвічы
Назву Пірэ́вічы маюць:
Эральда Мандзелья
Эральда Мандзелья (Eraldo Monzeglio; — ) — італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1934 і 1938 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Пісараўшчына
Назву Пі́сараўшчына маюць:
Шаманколь
Шаманколь — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Куркелінскай сельскай акругі. Код КАТА — 553647300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 398 чалавек (214 мужчын і 184 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 280 чалавек (156 мужчын і 124 жанчыны).
NGC 4079
NGC 4079 (іншыя абазначэнні — UGC 7067, MCG 0-31-34, ZWG 13.67, IRAS12022-0206, PGC 38240) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Марыінск
Марыінск (Мариинск) — горад (з 1856) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Марыінскага раёна Кемераўскай вобласці. Насельніцтва 42,4 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1698 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Кія (прыток Чулыма), за 178 км ад Кемерава.
Прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, харчовая і дрэваапрацоўчая галіна
У Марыінску знаходзілася 1-е аддзяленне Сіблага, у якім адбывалі пакаранне рэпрэсаваныя савецкай уладай беларускія літаратары, навукоўцы Зм. Астапенка, Зм. Віталін, М. Лужанін, М. Улашчык і інш.
Джордж Шоу
Джордж Шоу (George Shaw; 10 снежня 1751 - 22 ліпеня 1813) — англійскі батанік і заолаг.
Чытаў лекцыі па батаніцы ў Оксфардзе з 1786 па 1791 год, калі стаў памочнікам захавальніка аддзела натуральнай гісторыі Брытанскага музея. З 1807 года і да смерці быў захавальнікам аддзела. Джордж Шоу быў сузаснавальнікам Лінееўскага таварыства.
Аляксандраў Лудзкі
Аляксандраў Лудзкі (Aleksandrów Łódzki) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Аляксандраў Лудзкі. Займае плошчу 13,47 км². Насельніцтва — 20 342 чалавекі (на 2004 год).
Аляксандр Сяргеевіч Аметаў
Аляксандр Сяргеевіч Аметаў (нар. 2 верасня 1941, Сталінград) — савецкі і расійскі эндакрынолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар, загадчык кафедры эндакрыналогіі і дыябеталогіі ДБАУ ДПА РМАПА (Расійская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі) Міністэрства аховы здароўя Расіі.
Спецыяліст у галіне фундаментальнай і прыкладной эндакрыналогіі і дыябеталогіі. Аўтар больш за 760 друкаваных прац, з іх 59 — у замежным друку. Індэкс Хірша — 23. Член Прэзідыума Усерасійскага таварыства эндакрыналогіі, Старшыня камітэта па адукацыі Расійскай Асацыяцыі эндакрынолагаў, Член Савета экспертаў Аналітычнага цэнтра пры Урадзе Расійскай Федэрацыі, Прэзідэнт МГА «Міжнародная праграма Дыябет»", Еўрапейскай асацыяцыі па вывучэнні дыябету (EASD) , Сусветнай федэрацыі дыябету (IDF), Амерыканскай дыябетычнай Асацыяцыі 9ADA, Амерыканскай асацыяцыі клінічных эндакрынолагаў. Старшыня Дысертацыйнага Савета Д.208.071.05. па спецыяльнасцях 14.01.02 — эндакрыналогія, 14.01.13 — прамянёвая дыягностыка, прамянёвая тэрапія, 14.01.27 — хірургія.
Галоўны рэдактар міжнародных часопісаў «Эндакрыналогія: навіны, меркаванні, навучанне», «Дыябет. Лад жыцця» і «Дыябетаграфія», член рэдкалегій і рэдсаветаў часопісаў «Астэапароз і астэапатыя», «Consilium Medicum», «Цукровы дыябет», «Рускі медыцынскі часопіс», «Атлусценне і метабалічны сіндром».
Біяграфія
Аляксандр Сяргеевіч нарадзіўся ў Сталінградзе ў сям’і вайскоўцаў у пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Бацька, Сяргей Аляксандравіч Аметаў, у 1943 годзе загінуў на фронце. Мама, Соф’я Восіпаўна, палкоўнік медыцынскай службы, разам з сынам ўсю вайну праслужыла з розных шпіталях. Скончыў сярэднюю школу ў Каўнасе ў 1959 і паступіў на лячэбны факультэт Каўнаскага медыцынскага інстытута. Пасля заканчэння інстытута ў 1965 годзе быў прызваны на ваенную службу — спачатку радавым стралком, затым гвардыі малодшым сяржантам. Пасля заканчэння службы Аляксандру Аметаву было прысвоена званне малодшага лейтэнанта.
У 1970 годзе паступіў у аспірантуру на кафедру эндакрыналогіі Цэнтральнага інстытута ўдасканалення ўрачоў, якую паспяхова скончыў, абараніўшы ў 1972 годзе кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Гармон росту і тырэоідныя гармоны пры акрамегаліі». Пасля абароны дысертацыі працаваў на кафедры спачатку малодшым, затым старшым навуковым супрацоўнікам. У 1980 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Клінічнае значэнне радыеізатопных метадаў даследавання ў дыягностыцы захворванняў сістэмы гіпаталамус-гіпофіз-кара наднырачнікаў», а ў 1983 годзе яму прысвоена званне прафесара. У 1983—1988 гг. працаваў на пасадзе прафесара на кафедры медыцынскай радыялогіі. У 1988 годзе быў абраны загадчыкам кафедры эндакрыналогіі і дыябеталогіі, якую ўзначальвае па гэты дзень.
З 1991 па 2004 год кафедра, якую Аметаў узначальвае, афіцыйна з’яўлялася адным з двух у Расіі цэнтраў па навучанні і інфарматыцы ў галіне дыябету Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. У тым жа 1991 годзе пры падтрымцы Фонду «Культурная ініцыятыва» стартаваў унікальны адукацыйны праект — «Міжнародная праграма „Дыябет“». У рамках праекта ў пачатку 90-х гадоў XX стагоддзя на тэрыторыі былога СССР былі створаны першыя школы для хворых цукровым дыябетам: у Грузіі, Казахстане, Украіне, Кыргызстане, рэспубліках Закаўказзя і краінах Балтыі, у Расіі — ва Уладзівастоку, Хабараўску, Краснаярску, Новасібірску, Омску,Барнауле, Архангельску, Калінінградзе і іншых. Навучанне ў іх бясплатна прайшлі тысячы чалавек. З 1991 г. і па гэты дзень выдаецца адзіны ў Расіі і СНД монатэматычныінфармацыйна-адукацыйны прафесійны медыцынскі часопіс «Дыябет. Лад жыцця», прызначаны для пацыентаў з цукровым дыябетам, іх сваякоў, лекараў-спецыялістаў і насельніцтва ў цэлым.
Навуковыя дасягненні
Выхаваў плеяду эндакрынолагаў: пад кіраўніцтвам А. С. Аметава абаронена 129 дысертацыйных работ — 118 11 кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый.
Бібліяграфія
Больш за 760 публікацый у расійскім і замежным друку, у тым ліку:
Маніпула
Мані́пула (ад manipula  — жмут сена, узняты на кап'і, які служыў азначэннем месца збору) — тактычнае падраздзяленне пяхоты ў рымскім легіёне. Колькасны склад 60 — 120 ч. Кожная маніпула дзялілася на 2 цэнтурыі.
З'явіліся ў 5 ст. д. н.э. у сувязі з неабходнасцю падзялення фалангі на атрады, якія маглі б манеўраваць у баі. У 107 г. д. н.э. маніпулы былі зведзены ў кагорты.
Першую лінію маніпул складалі Гастаты.
Sacred 2: Fallen Angel
«Sacred 2: Fallen Angel» (Sacred 2: Палы анёл) — фэнтэзійная ролевая гульня, выпушчаная ў 2008 кампаніяй Ascaron. Працяг гульні 2004 Sacred. Пачынаючы з версіі 2.40 гульня падтрымлівае паскарэнне фізікі пры дапамозе nVidia-PhysX. Для гульні 2 кастрычніка 2009 г. выйшаў аддон — Ice & Blood (Лёд і Кроў), які прынясе ў гульню больш 30 гадзін дадатковага гульнявога часу, новы клас (Дракомаг), квесты, прадметы, а таксама дзве новыя вобласці — Крывавы лес і крышталёва раўніны. .
Геймплэй
У пачатку гульцу даступныя для выбару наступныя класы персанажаў:
Таксама Вы павінны выбраць шлях, па якім пройдзе Ваш персанаж: шлях Святла або Цемры. Серафіму даступны толькі шлях Святла, а Інквізітары — Цемры. Пасля гэтага варта абраць бажаство, якому персанаж пакланяецца: Калі вы выбіраеце шлях Цемры, то не зможаце абраць у заступнікі Люмена, а калі выберыце шлях Святла, то не зможаце пакланяцца кер. Серафіму даступныя толькі Люмен, Форенс і Кібелы, а Інквізітары — толькі кер, Куан і Тэсту.
Сюжэт
Т-Энергія цякла праз Анкары са спрадвечных часоў. Гэтая містычная сіла давала нараджэнне ўсяго жыцця, была крыніцай ўсёй магіі і пачаткам усяго існага. Анёлы-серафімы кантралявалі яе і перадалі свае веды вышэйшай эльфам, каб тыя выкарысталі Т-Энергію ў балазе. Дзякуючы гэтаму, вышэйшыя эльфы імкліва развіваліся, стаўшы кіруючай расай Анкары.
Неўзабаве сярод вышэйшых эльфаў разгарэлася спрэчка з-за Т-Энергіі, якая перайшла у канфлікт, які выклікаў раскол сярод вышэйшых эльфаў. Адбылася грамадзянская вайна, і эльфійскіх валадарства павалілася.
Пасля гэтага Т-Энергія выйшла з-пад кантролю: істоты і жывёлы мутавалі ў нешта за гранню разумення, цэлыя рэгіёны сталі няжытлымі, гарады і вёскі былі знішчаны.
Такім чынам, за дзве тысячы гадоў да прыходу Шаддара, па краіне шукалі герояў, здольных прадухіліць вайну і вярнуць кантроль над Т-Энергіяй. Герояў, здольных утрымаць свет ад хаосу… або пагрузіць у яго канчаткова.
Сеткавая гульня
З’явілася магчымасць экспартаваць персанажаў, створаных у сеткі ClosedNet, і гуляць імі ў офлайнавым рэжыме і праз лакальную сеткі.
Саўндтрэк
Асноўная тэма да гульні запісаная папулярнай нямецкай пауэр-метал-групай Blind Guardian. Самі ўдзельнікі групы з’яўляюцца ва ўбудаваным у гульню анімацыйным кліпе, дзе іх CGI-мадэлі гуляюць канцэрт у фэнтэзійных антуражы. Каб убачыць кліп, трэба выканаць спецыяльнае заданне.
Фонавая музыка напісана Педра Маседу Камашу.
Xbox 360 і PS 3
На Xbox 360 і PS3 ўтрыманне калекцыйнага выданне было наступнае:
Водгукі ў гульнявой прэсе
<! — Begin of table ->
<!- End of table ->
Як і Sacred, ПК версія Sacred 2 была раскрытыкаваная за памылкі (але ў значна большай ступені, чым яго папярэднік), і атрымала неадназначныя водгукі, як станоўчыя, так і адмоўныя. Гульня атрымала высокія адзнакі за вялікай гульнявой свет і шматлікія квэсты, гумар, а таксама агульны геймплэй. Крытыкавалі яе за паўтаральнасць і адсутнасць інавацый.
Берлезава
Берлезава (Берлезово) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Дыёгу Кау
Біяграфія
Паходзіў з партугальскага рыцарскага роду Кау, аднак меркавана з’яўляўся байструком. З канца 1470-х гг. даследаваў заходняе ўзбярэжжа Афрыкі. Лічыцца першаадкрывальнікам вострава Анабон. У 1482—1484 гг. экспедыцыя на чале Дыёгу Кау адкрыла і даследавала вусце ракі Конга. Тут быў усталяваны каменны слуп, што сведчыў аб першынстве партугальскіх мараплаўцаў. Пасля вяртання на радзіму Дыёгу Кау атрымаў ад караля Жуана II званне рыцара.
У 1485 годзе узначаліў новую экспедыцыю з мэтай падняцца ўздоўж ракі Конга. Падчас вывучэння рэчышча ў раёне Матады чальцы экспедыцыі ўпершыню даведаліся пра Каралеўства Конга. Дыёгу Кау накіраваў пасольства да мясцовага караля з падарункамі, пасля чаго вывучаў узбярэжжа на поўдзень ад вусця Конга. Найбольш паўднёвым пунктам, які дасягнула яго экспедыцыя, з’яўляўся, дзе быў усталяваны яшчэ адзін слуп. Усяго падчас экспедыцый усталяваў 4 слупы. Аднак партугальскае пасольства было затрымана каралём Конга. Стомлены чаканнем, Дыёгу Кау узяў на карабель 4 мясцовых жыхароў, абяцаў іх сваякам, што верне праз 15 месяцаў, і адплыў з імі ў Партугалію.
У 1487—1488 гг. адбылася трэцяя партугальская экспедыцыя да ракі Конга. Яна вярнула захопленых Дыёгу Кау заложнікаў і наладзіла кантакты з каралеўскім дваром у Мбанза-Конга. Але ці прымаў у ёй удзел сам Дыёгу Кау не вядома. Згодна адной з версій храністаў, ён загінуў яшчэ падчас другой экспедыцыі каля мыса Крос.
Black Lives Matter
Black Lives Matter (BLM; Жыцці чорных важныя) — інтэрнацыянальны рух актывістаў, якія выступаюць супраць гвалту ў дачыненні да прадстаўнікоў негроіднай расы. Займаецца арганізацыяй акцый пратэстаў, дэманстрацыяў у сувязі з забойствамі, якія ажыццяўляюцца паліцэйскімі пры выкананні і расавай дыскрымінацыяй у адносінах да чорнаскурых у прававой сістэме ЗША. Black Lives Matter аб’яднаны ідэяй, але не мае фармальнай іерархіі ці структуры.
Рух узнік улетку 2013 г. з выкарыстаннем хештега #BlackLivesMatter у сацыяльных медыя. Адбылося гэта пасля таго, як быў апраўданы Джордж Цімерман, які здзейсніў забойства афраамерыканскага падлетка Трэйвона Марціна.
BLM стаў масавым у 2014 годзе падчас вулічных дэманстрацый, выкліканых смерцю двух афраамерыканцаў: Майкла Браўна і Эрыка Гарнера. Таксама рух прымаў удзел у маршах пратэсту ў памяць многіх загінулых афраамерыканцаў, у тым ліку Эрыка Харыса, Вальтэра Скота, Джонатана Феррелл, Сандры Бланды і Фрэдзі Грэя.
Улетку 2015 года рух публічна паказаў незадаволенасць палітыкам па пытанні расавай дыскрымінацыі.
У канцы мая 2020 года, пасля гібелі чорнаскурага Джорджа Флойда ад рук белага паліцэйскага Дэрэка Шовіна, пачаліся вулічныя дэманстрацыі, якія перараслі ў беспарадкі, а пазней масавыя рабаванні і пагромы.
Музей гісторыі Будапешта
Музей гісторыі Будапешта (Budapesti Történeti Múzeum) размяшчаецца ў паўднёва-усходнім крыле Каралеўскага палаца ў Будзе. У экспазіцыі музея прадстаўлены матэрыялы, якія ілюструюць гісторыю венгерскай сталіцы з дагістарычных часоў да Новага часу. На верхніх паверхах музея ўвазе наведвальнікаў у музейнай экспазіцыі прадстаўлены творы мастацтва, прадметы рамеснай вытворчасці, тэкстыль, кераміка, фатаграфія, хатнія рэчы і іншыя прадметы побыту пачынаючы ад Старажытнага Рыма і да Другой сусветнай вайны. У музеі таксама можна агледзець выяўленыя падчас археалагічных раскопак руіны гатычнага і рэнесанснага палацаў з гербамі дынастыі Арпадаў, Анжуйскай дынастыі, Мацьяша Корвіна і Ягелонаў, фрагменты параднай залы караля Мацьяша Корвіна (столь працы архітэктара Дж. Далматы), пакоі каралевы і капліцу 1380 года. У экспазіцыі музея таксама знаходзяцца выяўленыя ў 1974 годзе статуі XV стагоддзя, якія сімвалізуюць членаў Анжуйскай дынастыі, біскупаў, апосталаў і прарокаў.
Рашэнне аб заснаванні музея, прысвечанага гісторыі Будапешта, было прынята ў 1887 годзе. Першая экспазіцыя адкрылася ў 1894 годзе ў Аквінкуме.
Філіял Музея гісторыі Будапешта — Музей Кішцэлі ў Обудзе.
Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі
Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі, скар. КНУ імя Тараса Шаўчэнкі / КНУ (укр. Київський національний університет імені Тараса Шаўчэнкі) — ВНУ ў г. Кіеў, Украіна. Вядучы і адзін з найбуйнейшых ВНУ Украіны, нацыянальны цэнтр навукі і культуры, адзін з найстарэйшых універсітэтаў Украіны. У 2008—2009 гадах універсітэт атрымаў статус даследчага і аўтаномнага.
NGC 4080
NGC 4080 (іншыя абазначэнні — UGC 7068, MCG 5-29-6, ZWG 158.12, KUG 1202+272, IRAS12023+2715, PGC 38244) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Георг Пурбах
Георг Пурбах, таксама Георг Поербах (Georg von Peuerbach, Пурбах пад Лінцам, 30 мая 1423 — Вена, 4 красавіка 1461) — аўстрыйскі астраном і матэматык, старэйшы таварыш і настаўнік Рэгіямантана. Прафесар Венскага ўніверсітэта (1450).
Георг Пурбах паступіў у Венскі ўніверсітэт вясной 1446 г., у досыць познім узросце, у 23 гады. Выдатныя здольнасці дазволілі яму праз паўтары гады зрабіцца бакалаўрам, двума гадамі пазней — ліцыенатам, а ў лютым 1453 г. ён быў удастоены ступені магістра. Яго настаўнікам матэматыкі быў, верагодна, Іаган Гмундэн. Падчас навучання Пурбах некалькі гадоў правёў у Германіі, Францыі і Італіі. У Італіі Пурбах пазнаёміўся з Мікалаем Кузанскім і Джавані Б'янкіні. Вярнуўшыся на радзіму, Пурбах некаторы час знаходзіўся ў вельмі благім матэрыяльным становішчы, пакуль не стаў прыдворным астролагам. Неўзабаве ён пачаў выкладаць у Венскім універсітэце, дзе чытаў лекцыі як па астраноміі і матэматыцы, так і па гуманітарных прадметах.
Навуковая дзейнасць
Займаўся складаннем і ўдасканаленнем астранамічных табліц, даследаваннямі па трыганаметрыі. Першым у Заходняй Еўропе выклаў тэорыю эпіцыклаў Пталемея ў трактаце «Новая тэорыя планет», выданым у 1472 годзе. Працаваў над удасканаленнем твораў Пталемея. Разам са сваі вучням І. Рэгіямантанам напісаў кнігу «Кароткае выкладанне вялікага твора Пталемея» (выдана ў 1543 годзе).
Акупацыя Канстанцінопаля
Акупа́цыя Канстанцінопаля (İstanbul'un İşgali) — акупацыя сталіцы Асманскай імперыі англійскімі, французскімі і італьянскімі войскамі, якая праходзіла ў адпаведнасці з Мудраскім перамір'ем, якое паклала канец удзелу асманаў у Першай сусветнай вайне. Першыя французскія войскі ўвайшлі ў горад 12 лістапада 1918 года, на наступны дзень рушылі брытанскія войскі. Італьянскія войскі высадзіліся ў Галаце 7 лютага 1919 года.
Войскі саюзнікаў акупіравалі зоны на базе падзелу Канстанцінопаля (цяпер Стамбул) і стварылі адмысловую ваенную адміністрацыю на пачатку снежня 1918 года. Акупацыя мела два этапы, гэта значыць пачатковая фаза ў адпаведнасці з перамір'ем змянілася ў 1920 годзе больш фармальным размяшчэннем у адпаведнасці з Сеўрскім дагаворам. У канчатковым выніку Лазанскі дагавор, падпісаны 24 ліпеня 1923 года, прывёў да завяршэння акупацыі. Апошнія войскі саюзнікаў выйшлі з горада 4 кастрычніка 1923 года, а першыя войскі ўрада Анкары, якім камандаваў Шукру Наілі-паша, цырыманіяльна ўвайшлі ў горад 6 кастрычніка 1923 года, які сёння адзначаецца як Дзень вызвалення Стамбула.
У 1918 годзе горад упершыню быў захоплены аж з 1453 года, калі Асманская імперыя аблажыла і скарыла сталіцу Візантыйскай імперыі. Нароўні з акупацыяй Смірны гэтая падзея выклікала стварэнне турэцкага нацыянальнага руху, які прывёў да пачатку вайны за незалежнасць Турцыі.
Тэмпература цела
Тэмпература цела — комплексны паказчык цеплавога стану арганізма жывёл і чалавека.
Жывёлы, здольныя захоўваць сваю тэмпературу ў вузкіх межах незалежна ад тэмпературы навакольнага асяроддзя, завуцца цеплакроўнымі, або гомаётэрмнымі. Да цеплакроўных жывёл ставяцца млекакормячыя і птушкі. Жывёлы, пазбаўленыя такой здольнасці, завуцца халоднакроўнымі, або пайкілатэрмнымі. Падтрыманне тэмпературы цела арганізмам называецца тэрмарэгуляцыяй.
У халоднакроўных жывёл тэмпература цела мала адрозніваецца ад тэмпературы навакольнага асяроддзя, і толькі пры інтэнсіўнай цягліцавай дзейнасці ў некаторых відаў яна можа значна перавышаць навакольную тэмпературу.
Скуратоўскі сельсавет
Скурато́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Скураты.
Касмічны палёт
Касмічны палёт — акт падарожжа ў ці праз касмічную прастору. Такія палёты адбывацца, дзякуючы выкарыстанню касмічных апаратаў, на борце якіх могуць знаходзіцца людзі. Прыклады палётаў чалавека ў космас уключаюць у сябе расійскую праграму Саюз, а таксама бягучыя мерапрыемствы Міжнароднай касмічнай станцыі. Да сярэдзіны 2011 года дзейнічала амерыканская праграма Спейс Шатл. Прыкладамі здзяйснення беспілотных касмічных палётаў з'яўляецца запуск касмічных зондаў, якія пакідаюць зямную арбіту, а таксама спадарожнікаў, якія перамяшчаюцца па арбіце Зямлі, як то спадарожнікі сувязі. Многія з гэтых апаратаў здольны працаваць самастойна без умяшання спецыялістаў.
Скуратоўскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР, з 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР. 3 верасня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага Мархлеўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Бялыніцкага раёна. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Паўлавіцкага (11 населеных пунктаў: Баканава, Варгуццева, Вялікія Каскевічы, Галошына, Засенак, Кіпячы, Саннікі, Сідаркава, Філатава, Хралішчава і Царэўск) і Ляснянскага (12 населеных пунктаў: Александрова, Арава, Бурнеўка, Гаўрылаўка, Грыбіна, Красуля, Лавуткі, Лыскаўшчына, Малая Арава, Ражкі, Скураты і Трыпутня) сельсаветаў.
Пнёва
Назву Пнёва маюць:
Касмічны палёт
Гісторыя
Першая рэалістычная прапанова касмічных падарожжаў была зроблена выбітным расійскім навукоўцам Канстанцінам Цыялкоўскім. Яго самая вядомая праца «Даследаванне сусветных прастораў рэактыўнымі прыборамі» была апублікавана ў 1903 годзе, але гэтая тэарэтычная праца не мела шырокага распаўсюджання па-за межамі Расіі.
Скуратоўскі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты.
Касмічны палёт
Гісторыя
Аднак палёты ў космас сталі магчымымі ў інжынэрным плане дзякуючы працам Роберта Годарда пасля выхаду яго публікацыі ў 1919 годзе «Метад дасягнення экстрэмальных вышынь», дзе аўтар прапанаваў выкарыстоўваць соплы Лаваля і вадкае паліва ракеты, якія б далі дастатковую магутнасць, каб касмічны карабель змог вырвацца з зямной атмасферы. Ён таксама даказаў у лабараторных умовах, што ракеты будуць працаваць у касмічным вакууме, бо не ўсе вучоныя таго часу лічылі, што гэта магчыма. Гэтая праца аказала моцны ўплыў на Германа Оберта і Вернера фон Браўна, выдатных інжынераў, якія зрабілі значны ўклад у развіццё касмічных тэхналогій.
Першая ракета, якая дасягнула вышыню ў 100 км, была нямецкая ракета Фау-2, якая была сканструявана, выраблена і апрабавана нямецкімі вучонымі ў чэрвені 1944 года. 4 кастрычніка 1957 года Савецкі Саюз запусціў «Спадарожнік-1», які стаў першым штучным спадарожнікам, які выйшаў на арбіту Зямлі. Першы палёт чалавека ў космас адбыўся 12 красавіка 1961 года, калі карабель «Усход-1», на борце якога знаходзіўся савецкі касманаўт Юрый Гагарын, здзейсніў адно абарачэнне вакол Зямлі. Значны ўклад у правядзенне савецкай праграмы касмічных даследаванняў «Усход-1» зрабілі ракетныя спецыялісты Сяргей Каралёў і Керым Керымаў.
Ракеты застаюцца на цяперашні час адзінымі практычнымі сродкамі дасягнення касмічнай прасторы. Іншыя не ракетныя тэхналагіі яшчэ далёкія да арбітальнай хуткасці.
Філатаўскі сельсавет
Філа́таўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Філатава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Паўлавіцкі сельсавет у складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Паўлавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Талачынскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года сельсавет у складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Бялыніцкага раёна. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучаны тэрыторыя скасаванага Кручанскага сельсавета і частка скасаванага Скуратоўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Баканава, Варгуццева, Вялікія Каскевічы, Галошына, Засенак, Кіпячы, Саннікі, Сідаркава, Філатава, Хралішчава і Царэўск). 4 чэрвеня 1965 года ў склад адноўленага Кручанскага сельсавета перададзены 26 населеных пунктаў (Аладзенка, Бярозка, Вугляны, Дарожкавічы, Дудакі, Жукава, Кассё, Катоўка, Каўрыжына, Круча, Лужа, Любішча, Малыя Вугляны, Малыя Каскевічы, Мікулінка, Новае Палессе, Паграбішча, Паляжаеўка, Салаўёва, Стаі, Старое Палессе, Татарка, Труханаўка, Цімохаўка, Шчыток і Янава). З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Круглянскага раёна. 27 снежня 1977 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Рубеж, сельсавет перайменаваны ў Рубежскі сельсавет. Да 1 студзеня 2005 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Філатава. 21 снежня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кручанскага сельсавета (17 населеных пунктаў: Бярозка, Вугляны, Дарожкавічы, Дудакі, Жукава, Каўрыжына, Круча, Любішча, Малыя Вугляны, Малыя Каскевічы, Мікулінка, Новае Палессе, Паграбішча, Стаі, Старое Палессе, Татарка і Янава), сельсавет перайменаваны ў Філатаўскі. 29 снежня 2020 года скасавана вёска Бярозка. 29 снежня 2022 года скасавана вёска Татарка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (15 населеных пунктаў) — 1105 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 3,3 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Старашайгаўскі раён
Старашайгаўскі раён (Старошайговский район, Ташто Шайгабуе, Сире Шяйгавонь аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Старае Шайгава.
Гісторыя
Старашайгаўскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Эканоміка
Сельская гаспадарка з’яўляецца галоўнай галіной эканомікі ў рэгіёне. Акрамя таго, Старашайгаўскі раён вядомы як радзіма мінеральнай вады «Брада», шырока распаўсюджанай у Мардовіі і за яе межамі.
Хіёна
Хіёна (Χιόνη) — імя двух персанажаў старажытнагрэчаскай міфалогіі:
Калантаі
Калантаі́ (, Колонтаи) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Гісторыя
Вядома з XVI ст. У 1796 г. належала Зігмунту Грабоўскаму, былому крайчаму ВКЛ. У 1914 г. сяло, 70 двароў, 404 жыхары.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 35 двароў, 48 жыхароў.
Памятныя мясціны
Брацкая магіла савецкіх воінаў, 2 магілы ахвяр нацызму. Царква.
Бабораў
Бабораў (Baborów) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Глубчыцкага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бабораў. Займае плошчу 11,73 км². Насельніцтва — 3227 чалавек (на 2004 год).
Маары (мова)
Ма́ары (саманазва — Te reo Māori) — палінэзійская мова карэннага насельніцтва Новай Зеландыі — маары. Колькасць носьбітаў мовы складае ад 50.000 да 70.000 чалавек, пры гэтым каля 100.000 чалавек разумеюць мову, але не размаўляюць на ёй рэгулярна (агульная колькасць маарыйскага насельніцтва дасягае 530.000 чалавек). Побач з англійскай і новазеландскай мовай глуханямых, маары з'яўляецца афіцыйнай мовай Новай Зеландыі. Найбліжэйшымі па радству мовамі з'яўляюцца самоа і гавайская мовы.
Жэлтау (Паўладарская вобласць)
Жэлтау — былое сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Скасавана 22 лістапада 2017 года. Уваходзіла ў склад Куркелінскай сельскай акругі. Код КАТА — 553647339.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 122 чалавекі (64 мужчыны і 58 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 21 чалавек (11 мужчын і 10 жанчын).
Болдзіна (Духаўшчынскі раён)
Болдзіна (Болдино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Хроніка
Хроніка (Χρόνος — час) — гістарычнае апісанне падзей у храналагічным парадку.
У сучаснай гістарычнай літаратуры назва «хронікі» нярэдка ўжываецца ў больш шырока сэнсе — у дачыненні да ўсіх без выключэння твораў сярэднявечнай гістарыяграфіі, у тым ліку краін Усходу.
У Старажытнай Русі і ў шэрагу іншых краін (Візантыя, Балгарыя, Сербія) гістарычныя творы, адпаведныя хронікам, мелі назву летапісаў (аб княгіні Вользе, пра варагаў-пакутнікаў і іншыя) і хранографаў.
Междурэчанск (Кемераўская вобласць)
Междурэчанск (Междуреченск) — горад (з 1955) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Междурэчанскага раёна Кемераўскай вобласці. Насельніцтва 103,0 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1946 годзе.
Междурэчанск размешчаны ў цэнтры Кемераўскай вобласці, за 60 км на ўсход ад Навакузнецка і за 312 км на паўднёвы ўсход ад Кемерава, ля ўпадзення ракі Уса ў Том (адгэтуль і назва). Чыгуначная станцыя на лініі Абакан — Навакузнецк. Плошча горада: 335,4 км².
Вуглездабыча.
Погіры
Назву По́гіры маюць:
NGC 4081
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баркі (Духаўшчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Тыбурцінская брама
Тыбурцінская брама (сёння Porta San Lorenzo, таксама Porta Taurina) — брама Аўрэліянскай сцяны ў Рыме.
Праз браму праходзіла Тыбурцінская дарога, сёння Via Tiburtina Antica, якая вяла ў Цібур, пазней Цівалі. Сваю сучасную назву дарога атрымала ад базілікі Сан-Ларэнца-фуоры-ле-Мура.
Тыбурцінская брама з'яўляецца ў аснове манументальнай аркай, пабудаванай з траверціну з Цівалі, у якой злучаліся тры вадаправоды Aqua Iulia, Aqua Marcia і Aqua Tepula, якія перасякалі Тыбурцінскую дарогу.
Арка была пабудавана пры імператары Аўгусце ў 5 годзе да н.э. Пры будаўніцтве ў 271 годзе Аўрэліянавай сцяны арка была ўбудавана ў сцяну, былі дабудаваны 2 абарончыя вежы і такім чынам збудаванне стала гарадской брамай.
Сцяг Шатландыі
Сцяг Шатландыі (Flag of Scotland, Banner o Scotland, Bratach na h-Alba) уяўляе сабой сіняе палотнішча з белым (у геральдыцы срэбным) касым (Андрэеўскім) крыжам. Суадносіны бакоў не рэгламентаваныя, звычайна выкарыстоўваюць палотнішчы 5:3 або 3:2. Шырыня палос, што ўтвараюць крыж, павінна складаць 1/5 ад вышыні сцяга.
Шатландскі сцяг увайшоў у якасці складовай часткі ў сцяг Вялікабрытаніі.
Спіс беларускіх імён
Беларускай мове ўласцівы народны іменнік, які характарызуецца адсутнасцю строга замацаванай (кананічнай) формы, як у рускай праваслаўнай традыцыі (напр., Юрась, Юрок, Юрка, Юры, а не толькі Юрый). Таксама ёсць думка, што беларускаму іменніку характэрна адсутнасць паралельнага ўжывання імён па бацьку разам з імёнамі (казалі, напр., Юрчыха, калі яе мужам быў Юрка). Аднак, праз русіфікацыю імперскага і савецкага часу, беларускія народныя імёны выціснуты з афіцыйнага ўжытку праваслаўнымі кананічнымі формамі. Нельга было зарэгістраваць дзіця Юркам або Юрком, аднак у савецкія часы, асабліва ў часы калектывізацыі і індустрыялізацыі, лёгка можна было зарэгістраваць дзіцё Трактарам (Трактар Іванавіч), Акцябрынай, Бісектрысай і Канстытуцыяй.
Мужчынскія
Нікіфар — Нічыпар
Жаночыя
Надзея — Надзя, Надзька, Надзі
Наталля — Наталка, Наталька, Натася, Наталя
Ніна — Нінка, Нінуся