cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паўпустыня
Глебы паўпустыні
Высокае ўтрыманне соляў абумоўлівае шчолачную рэакцыю глебы, да якой раслінам даводзіцца прыстасоўвацца. Большасць культурных раслін такія ўмовы не пераносіць. Асабліва шкодныя натрыевыя солі, так як натрый перашкаджае утварэнню крупчастай структуры глебы. З прычыны гэтага глеба ператвараецца ў шчыльную масу. Акрамя таго, лішак натрыю ў глебе перашкаджае фізіялагічным працэсам і харчаванню раслін.
Расліннасць
Моцна разрэджаны раслінны покрыва паўпустыні часта паўстае ў выглядзе мазаікі, якая складаецца з шматгадовых ксерафітных траў, салянак і палонак, а таксама эфемераў і эфемераідаў. У Амерыцы звычайныя сукуленты, галоўным чынам кактусы. У Афрыцы і Аўстраліі тыповыя зараснікі ксерафітных кустоў і рэдкастойных нізкарослых дрэў (акацыя, пальма дум, баабаб і інш.)
Жывёльны свет
Сярод жывёл паўпустыні асабліва шматлікія зайцы, грызуны (суслікі, тушканчыкі, пясчанка, палёўкі, хамячкі) і паўзуны; з капытных — антылопы, безааравы казёл, муфлон, кулан і інш. З дробных драпежнікаў паўсюдна распаўсюджаныя: шакал, паласатая гіена, каракал, стэпавая котка, лісіца-фенек і інш. Даволі разнастайныя птушкі. Шмат насякомых і павукападобных (каракурты, скарпіёны, фалангі).
Ахова паўпустыні
Для аховы і вывучэння прыродных ландшафтаў паўпустынь свету створаны шэраг нацыянальных паркаў і запаведнікаў, у тым ліку Устюрцкі запаведнік, Тыгровая балка, Арал-Пайгамбар. Традыцыйны занятак насельніцтва — пашавая жывёлагадоўля. Аазіснае земляробства развіта толькі на абрашаных землях (паблізу вадаёмаў).
Эль-Медына
Эль-Медына (‏المدينة المنورة) — адна з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана на захадзе краіны, мае выйсце да Чырвонага мора. Плошча — 173,000 км², насельніцтва — 1,747,129 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Медына.
Джэймс Фрэнсіс Стывенс
Джэймс Фрэнсіс Стывенс (James Francis Stephens;, Лондан, — , там жа) — англійскі энтамолаг.
Біяграфія
Стывенс служыў з 1807 па 1845 гады ў Брытанскім Адміралцействе ў Сомерсет-хаус у Лондане. У свой вольны час ён дапамагаў заолагу Уільяму Элфарду Лічу арганізоўваць калекцыю насякомых у Брытанскім музеі. Пасля сваёй адстаўкі яго ўласная калекцыя насякомых, якая таксама ўтрымлівала шмат тыпавых асобнікаў, была набыта Брытанскім музеем.
У 1833 годзе ён быў сузаснавальнікам Энтамалагічнага таварыства Лондана — папярэдніка Каралеўскага энтамалагічнага таварыства Лондана. З 1837 па 1838 год ён быў яго прэзідэнтам.
Міяцэн
Міяцэ́н (Miocene, ад μείων — меншы, менш значны і  — новы, сучасны) — першая эпоха неагенавага перыяду. Пачалася 23,03 мільёна гадоў назад і скончылася 5,333 мільёна гадоў назад. Эпосе міяцэну папярэднічае эпоха алігацэну, а паслядоўніцай з’яўляецца эпоха пліяцэну.
Аўтар тэрміна — шатландскі вучоны Чарлз Лаель, які прапанаваў падзяліць трацічны перыяд на чатыры геалагічных эпохі (уключаючы міяцэн) у першым томе яго кнігі «Асновы геалогіі» (1830) (у вынаходстве тэрміна яму таксама дапамагаў яго сябар — В. В’ювел (Rev. W. Whewell). Лаель тлумачыць сваю назву тым, што меншая частка (18 %) закамянеласцей (якія ён тады вывучаў) гэтай эпохі можа быць суаднесена з сучаснымі (новымі) відамі.
Беларускі настаўніцкі саюз
Беларускі настаўніцкі саюз — прафесіянальна-палітычная арганізацыя беларускіх настаўнікаў. Дзейнічаў у 1907 г. Заснаваны на ўстаноўчым з'ездзе ў Вільні 25 сакавіка 1907 г.
Дзейнасць
У верасні 1907 г. была створана група саюза ў Віленскім павеце. Аднак ва ўмовах рэакцыі, што наступіла пасля паражэння рэвалюцыі 1905—1907, саюз не змог разгарнуць шырокую дзейнасць і фактычна спыніў існаванне.
Адноўлены намаганнямі І. Луцкевіча ў час 1-й сусветнай вайны, але забаронены германскімі акупацыйнымі ўладамі.
Перамышльска-Гарліцкая епархія
Перамышльска-Гарліцкая епархія — епархія Польскай аўтакефальнай праваслаўнай царквы з цэнтрам у Гарліцах.
Кандрат Лейка
Кандрат Лейка (, в. Збочна на Слонімшчыне —, г. Здалбунаў, цяпер Ровенская вобласць, Украіна) — беларускі пісьменнік, празаік, драматург і педагог.
Біяграфія
Вучыўся ў Азярніцкім вучылішчы, Свіслацкай настаўніцкай семінарыі за казённы кошт. З 1879 года па накіраванні працаваў настаўнікам у Косаве. У лютым 1918 года Кандрата Лейку паралізавала, яго перавезлі ў г. Здалбунаў (на Валыні) да брата, дзе ён памёр і пахаваны.
Творчасць
Пачаў пісаць вершы для дзяцей па-беларуску на пачатку 1880-х гадоў. Захаваліся вершы датаваныя 1883 годам («Сарока», «Песня ластаўкі», «Бусел»). Творы К. Лейкі друкавала «Наша ніва», «Наша думка» і «Беларускі календар» у 1911—1921 гадах. У 1912 годзе ў Вільні К. Лейка выдаў асобным выданнем п'есу «Снатворны мак» — першую п'есу для беларускага лялечнага тэатра.
Іаакімаўскі летапіс
Іаакімаўскі летапіс — летапіс, складзены на паўночных землях Маскоўскай дзяржавы пры патрыярху Іаакіме (1674—1690), калі ён быў яшчэ наўгародскім мітрапалітам. Раней лічылі, напрыклад В. Тацішчаў, што летапіс складзены першым наўгародскім епіскапам Іаакімам Карсуняніным (991—1030).
Летапіс не захаваўся і вядомы з выпісак, зробленых для В. Тацішчава і апрацаваных іх для «Гісторыі Расійскай». Пазнейшымі даследаваннямі выяўлена, што матэрыялы летапісу, якія тычацца ранняй гісторыі Русі, не заслугоўваюць даверу. Большая частка тэксту — кампіляцыя расійскіх і замежных звестак з далучанымі да іх літаратурнымі, часта безумоўна фантастычнымі, дапаўненнямі, зробленымі ў XVI або XVII ст.
Лічаць негістарычнымі, легендарнымі і апісаныя ў ім Вадзім Храбры, Яфанда або звесткі пра паўстанне наўгародскай знаці супраць варажскага князя і іншае.
NGC 4245
NGC 4245 (іншыя абазначэнні — UGC 7328, MCG 5-29-49, ZWG 158.59, IRAS12151+2952, PGC 39437) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сенненскі павет
Се́нненскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Магілёўскай, Беларускай і Віцебскай губерняў Расійскай Імперыі на тэрыторыі сучаснай Беларусі з канца XVII ст. да пачатку 1923 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сянно.
Гісторыя
Утвораны ў 22 ліпеня 1777 г. у складзе Аршанскай правінцыі, з 22 сакавіка 1777 г. Магілёўскай губерні (1778 г. губерня ператворана ў намесніцтва). У 1795 г. у склад павета перададзена частка тэрыторыі з мястэчкамі Лукомль і Чарэя, далучаныя ў выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай. 12 снежня 1796 г. пры скасаванні Магілёўскага намесніцтва павет увайшоў у склад новаўтворанай Беларускай губерні. З 27 лютага 1802 г. Сенненскі павет зноў у складзе Магілёўскай губерні. У 1861 г. да павета далучана частка скасаванага Копыскага павета.
У студзені 1906 г. у асобных маёнтках павета прайшлі забастоўкі падзёншчыкаў, занятых абмалотам збожжа і лесанарыхтоўкамі.
11 ліпеня 1919 г. Магілёўская губерня была скасаваная, а Сенненскі павет быў перададзены ў склад Віцебскай губерні. 15 лютага 1923 г. павет быў скасаваны, а яго воласці былі перададзеныя Аршанскаму, Віцебскаму і Бачэйкаўскаму паветам.
Насельніцтва
Колькасць насельніцтва:
Населеныя пункты
Станам на 1907 год Сенненскі павет налічваў больш за 1800 населенных пунктаў:
Найбуйнейшыя землеўладальнікі: Славінскія, Свяцкія, Машчынскія, Гаеўскія, Храптовічы, Бржастоўскія.
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў склад павета ўваходзіла 15 валасцей:
Адукацыя і ахова здароўя
Па дадзеных на 1883 г., Сенненскі павет меў 2 школы і 17 народных вучылішч, у якіх навучалася 637 вучняў. Бальніцы працавалі ў Бабры, Машканах, Нямойце, Сянне. Аптэкі існавалі ў Сянне і Чарэі.
Станіслаў Паўлавіч Мікуцкі
Станіслаў Паўлавіч Мікуцкі (26 кастрычніка (7 лістапада) 1814, в. Ляпакі-Вялікі, Беластоцкая вобласць — 25 жніўня (6 верасня) 1890), расійскі філолаг-славіст. Ганаровы доктар філалагічных навук (1878).
Скончыў гістарычна-філалагічны факультэт Маскоўскага універсітэта (1851). 3 1863 працаваў у Варшаўскай бібліятэцы. У 1873—1888 дацэнт Варшаўскага універсітэта. У 1853—1856 па даручэнні Пецярбургскай АН даследаваў беларускія і літоўскія гаворкі, збіраў беларускі фальклор. Вынікам экспедыцый Мікуцкага сталі 9 навуковых справаздач, апублікаваных Аддзяленнем рускай мовы і славеснасці АН у 1853—1856, «Спроба літоўска-рускага слоўніка» (1854) і інш. Даследаваў сувязь славянскіх моў з балтыйскімі, з мовамі германскай, кельцкай, індаеўрапейскай груп. 3 сабраных матэрыялаў у 1855 склаў слоўнік на 2010 слоў. Аўтар прац «Абласныя словы беларускіх старцаў» і «Беларускія песні і загадкі, запісаныя ў Віцебскай губерні ў маёнтку Зябкі Дрысенскага павета» (1853).
Дубініна (Акатаўскае сельскае паселішча)
Дубініна (Дубинино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Зуйкас
Зу́йкас (Zuikos), традыцыйная беларуская назва — Зуйкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана ў паўночнай частцы раёна. У вёсцы знаходзіцца капліца.
Алеўрыт
Алеўрыт (ад грэч. Αλεύρι — мука; aleurite, silt; Aleurit) — друзлая дробнаабломкавая асадкавая парода.
Апісанне
Алеўрыт складаецца пераважна з мінеральнага зерня (кварц, палявы шпат, лушчак і іншыя) памерам 0,01—0,1 мм, займаючы прамежкавае становішча паміж глінай і пяском (лёс, глей, пыл).
Паводле зерня адрозніваюць буйнаалеўрытавыя (0,05—0,1 мм) і дробнаалеўрытавыя або тонкаалеўрытавыя (0,01—0,05) разнавіднасці алеўрыта. Паводле мінеральнага складу — монамінеральны, алігамінеральны і полімінеральны.
Алеўрыт утвараецца на дне азёрных і марскіх басейнаў у зонах са слабарухомай вадой, паміж зонамі намнажэння пясчаных і гліністых адкладаў, у далінах і дэльтах рэк.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца ў вытворчасці цэменту і керамікі.
Red Orb Entertainment
Red Orb Entertainment — падраздзяленне выдаўца і распрацоўніка камп’ютарных гульняў і праграмнага забеспячэння Brøderbund, створаная для выпуску камп’ютарных гульняў, якія адрозніваюцца ад іх не малой библотеки пазнавальных і навучальных прадуктаў, якія прадаюцца школам. Назва ўтворана з першых шасці літар імя кампаніі «Broderbund», якія прачытаныя наадварот ўтвараюць Red Orb.
Падраздзяленне спыніла сваё існаванне разам з røderbund ў 1999 годзе.
Кулайская археалагічная культура
Кула́йская культура — археалагічная культура Заходняй Сібіры ў эпоху ранняга жалеза (сярэдзіна I тысячагоддзя да н. э. — сярэдзіна I тысячагоддзя н. э.).
У 1927 г. з'явіліся першыя публікацыі аб скарбах з характэрным ажурным бронзавым ліццём, знойдзеных на гары Кулайка на тэрыторыі Томскай вобласці. У 1956 г. на іх аснове была вылучана асобная кулайская археалагічная культура, якая першапачаткова развівалася ў верхняй, а потым ў сярэдняй і ніжняй плынях ракі Об. На ўсходзе межы культуры дасягалі стэпавага Алтая. Найбольш раннія паселішчы знойдзены каля ракі Васюган.
Вылучаюць наступныя этапы існавання культуры:
Ужо ў канцы васюганскага этапа прадстаўнікі кулайскай культуры мігрыравалі па экалагічных прычынах уздоўж ракі Об, а ў сароўскі насялілі ніжнюю плыню і часткова міжрэчча Обі і Енісея. Раннія гарадзішчы мелі ўмацаванні ў выглядзе роваў і, магчыма, бастыёнаў. Характэрныя для іх жытлы — паўзямлянкі з завалінкамі. Знутры памяшканняў меліся яміны, запоўненыя косткамі жывёл, абломкамі керамікі, разбітымі глінянымі формамі для выплаўлення металаў. Культурны пласт багаты фосфарам, што дае магчымасць меркаваць пра наяўнасць хатняй жывёлы, паколькі фосфар назапашваецца дзякуючы гною. Познія гарадзішчы таксама мелі ўмацаванні, у іх знаходзяць косткі жывёл, у тым ліку свінняў, аднак культурны пласт не насычаны фосфарам.
Пахаванні ў форме курганоў з пакладаннем нябожчыкаў. Звычайна кожны курган утрымоўваў некалькі магільняў, адмежаваных бярвеннямі, таму ў выніку атрымоўваўся доўгім. Вядомы курган 42 м у даўжыню пры шырыні 9 - 12 м, ён утрымліваў 32 магільні. У магільні клалі посуд, бронзавыя і касцяныя навершы стрэл, гарпуны, нажы, касцяныя грабяні, каменныя, бронзавыя і шкляныя каралі і г. д. Познія пахаванні практыкаваліся ў форме спалення і пакладання нябожчыкаў без курганоў. Зброі, акрамя навершаў стрэл, у іх не выяўлена.
Большасць даследчыкаў атаесамляюць кулайскую культуру з продкамі самадыйцаў, у некаторых выпадках — самадыйцаў і ўграў. Заняпад культуры звязваюць з буйным перасяленнем гунаў на захад.
Якар (Паўночна-Казахстанская вобласць)
Якар — сяло, адміністрацыйны цэнтр Якарскай сельскай акругі Кызылжарскага раёна Паўночна-Казахстанскай вобласці. Размешчана ў 26 км ад раённага цэнтра — сяла Бішкуль.
Гісторыя
У 1953 годзе калонія была рэарганізавана ў саўгас «Петрапаўлаўскі», а сяло Якар адкрыта для перасяленцаў. У 1957 ў яго адміністрацыйнае падпарадкаванне ўвайшлі вёскі Альшанка, Глыбокае, Прасноўка.
Развіццю Якара спрыяла яго блізкасць да абласнога цэнтра — горада Петрапаўлаўска (12 км), з прычыны чаго гаспадарка неўзабаве стала адным з асноўных пастаўшчыкоў прадуктаў сельскай гаспадаркі жыхарам горада. У 1966 у вёсцы была арганізавана птушкафабрыка Паўночна-Казахстанскай вытворчага аб’яднання — «Паўночная».
Піверонэ
Піверонэ (Piverone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1261 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 115 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 10010. Тэлефонны код — 0125.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Амшанае
Амша́нае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на ўсход ад горада Паставы, за 0,5 км на поўнач ад вёскі Ясюкі, у басейне ракі Галбіца.
Схілы катлавіны на захадзе і ўсходзе вышынёй 10—15 м, на поўначы і поўдні не выражаны, разараныя, на захадзе пад хмызняком. Выцякае ручай у раку Заражанка.
Увярэднік лясны
Увярэднік лясны (Pedicularis sylvatica) — рэдкі від двухгадовых або шматгадовых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Расліна мае прамое неразгалінаванае сцябло, пакрытае кветкамі, якія часта размяшчаюцца ў самага аснавання сцябла. Цвіце з мая па ліпень. Увярэднік лясны з’яўляецца раслінай-паразітам, ён апыляецца ў асноўным чмялямі. Расліна атрутная.
Экалогія
Насяляе вільготныя лугі з кіслай глебай і балоты.
Ахова
Уключаны ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь 2-га выдання (1993). Знаходзіцца пад дзяржаўнай аховай у Літве і Латвіі.
Гілея
Гілея (ад ὕλη — лес) - вільготныя экватарыяльныя лясы Афрыкі, Азіі, Акіяніі і Паўднёвай Амерыкі.
Апісанне
У Азіі лесу прадстаўлены масівамі ў Малайзіі, Інданезіі, Папуа - Новай Гвінеі, Шры-Ланцы, на Саламонавых востравах і Тувалу; ў Афрыцы - у ДРК, ЦАР, Габоне, Конга, Нігерыі, Гане і Кот-д’Івуары.
У лесе налічваецца больш за 28 000 відаў кветкавых раслін (у тым ліку 2 500 відаў архідэй і 122 віды Бамбукавых), 381 млекакормячых (173 эндэмічных для лясоў Афрыкі і Паўднёвай Амерыкі, дзе практычна цалкам адсутнічаюць высокія драўняныя пальмы. Хоць іншыя формы пальмаў, напрыклад, ротанга, там багатыя і характэрныя.
Канстытуцыйны акт 1867 года
Канстытуцыйны акт 1867 (раней насіў назву Акт аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867) з’яўляецца асноўнай часткай Канстытуцыі Канады. Акт замацоўвае стварэнне Дамініёна і вызначае асноўныя функцыі ўраду Канады, уключаючы дзяржаўную структуру, палату Абшчын, Сенат, юрыдычную сістэму і сістэму падаткаабкладання. Акт атрымаў сваё цяперашняе імя ў 1982 годзе разам з прыняццем канстытуцыі (раней падпісвалася Брытанскім парламентам), аднак ён дагэтуль значыцца пад гістарычным імем у запісах Вялікабрытаніі. За гэты час таксама былі ўнесеныя папраўкі: была дададзена секцыя 92A, што дае правінцыям большы кантроль над неаднаўляльнымі карыснымі выкапнямі.
Дурава (Гагарынскі раён)
Дурава (Дурово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Котра (Гродзенскі раён)
Назва
Вёска атрымала назву ад ракі Котра, якая працякае побач.
Гісторыя
У 1550 годзе як ужо дзейны, адзначаны ў в. Котра рымска-каталіцкі касцёл Гродзенскага дэканата Віленскай дыяцэзіі. Але пазнейшых звестак аб святыні ў Котры пакуль не знойдзена. Магчыма, касцёл быў знішчаны падчас «шведскага патопу» і больш не адрадзіўся. У ХIХ ст., калі вёска належала Багаткам, тут дзейнічала капліца ад Азёрскай парафіі. Да 1839 г. на могілках дзейнічала грэка-каталіцкая капліца ад Скідзельскай уніяцкай парафіі (магчыма, гаворка ідзе пра тую самую святыню). У міжваенны час капліца тут ужо не згадвалася, яна магла знікнуць падчас Першай сусветнай вайны. Да 1939 г. вернікі ў Котры збіраліся пры паліхромнай фігуры Панны Марыі з маленькім Езусам, якая стаяла ў панскай сядзібе. Чырвонаармейцы скінулі фігуру Маці Божай з пастамента, тады вернікі перавезлі яе ў сад каля в. Гушчыцы. У 1990-я гады статуя была перавезена ў Кашубінцы, дзе ўсталявана перад уваходам у касцёл.
Славутасці
Ля вёскі знаходзілася Царква Георгія Пераможцы.
Закон выпрамянення Віна
Зако́н выпрамяне́ння Ві́на — закон размеркавання энергіі ў спектры абсалютна чорнага цела.
Тэарэтычна выведзены В. Вінам.
Паводле закона выпрамянення Віна шчыльнасць энергіі выпрамянення
u''ν
, адпаведная частаце
ν
, выражаецца формулай: дзе
f
— некаторая функцыя адносін
ν/T
Езва (значэнні)
Езва — тапонім:
Закон выпрамянення Віна
T
— абсалютная тэмпература.
З закона выпрамянення Віна вынікае т.зв. закон зрушэння Віна, паводле яго даўжыня хвалі
λmax
, на якую прыпадае максімум энергіі ў спектры выпрамянення абсалютна чорнага цела, адваротна прапарцыянальная яго абсалютнай тэмпературы: дзе
— пастаянная Віна.
Закон выпрамянення Віна — гранічны выпадак закону выпрамянення Планка для вялікіх частот (малых даўжынь хваль).
Брытанская нацыянальная партыя
Брытанская нацыянальная партыя (БНП) (British National Party, BNP) — брытанская праварадыкальная палітычная партыя. Партыя заснавана, пасля яго сыходу ў 1982 годзе з Брытанскага нацыянальнага фронту (БНФ). Прытрымліваецца крайне правай ідэалогіі.
Джон Бордман
Джон Бордман (інакш Бордмэн, )) (, Рэдбрыдж) — брытанскі археолаг і мастацтвазнавец.
Брытанская нацыянальная партыя
Вынікі на выбарах
БНП не мае сваіх прадстаўнікоў у брытанскім парламенце. У 2005 годзе падчас парламенцкіх выбараў БНП атрымала 0,7% галасоў выбаршчыкаў, заняўшы восьмае месца. У 2008 годзе БНП заняла пятае месца на выбарах мэра Лондана, набраўшы 5,2% галасоў выбаршчыкаў. Кандыдат на пасаду мэра быў абраны адным з 25 членаў Лонданскай гарадской асамблеі. БНП мае прадстаўнікоў і ў акруговых саветах сталіцы, а таксама ў саветах графстваў.
Джон Бордман
Біяграфія
Адукацыю атрымаў у школе Чыгвеле і каледжы Магдалены Кембрыджскага ўніверсітэта. На працягу трох гадоў займаў пасаду намесніка дырэктара Брытанскай археалагічнай школы ў Афінах. Здзейсніў раскопкі акрамя таго ў Смірне, на астравах Крыт, Хіяс, таксама старажытнай Арсіное (таксама вядомай як Токра) у Лівіі. На працягу чатырох гадоў быў куратарам Музея Эшмала ў Оксфардзе. Член Брытанскай акадэміі навук, ганаровы доктар Мертанскага каледжа ў Оксфардзе. З'яўляўся сурэдактарам шэрагу тамоў другога выдання «Кембрыджскай гісторыі старажытнага свету» (том III, IV, V і VI), а таксама аўтарам глаў па гісторыі мастацтваў і матэрыяльнай культуры Грэцыі ў гэтых тамах.
Брытанская нацыянальная партыя
Вынікі на выбарах
Акрамя таго, на выбарах у Еўрапарламент 4 чэрвеня 2009 года БНП заваявала два месцы ў Еўрапарламенце (адно з месцаў атрымаў лідар партыі Нік Грыфін).
Партыя прытрымліваецца вельмі правай ідэалогіі, якая ўключае ў сябе расізм, антысемітызм, адмаўленне Халакоста, забарону іміграцыі і гамафобію.
У 2015 годзе партыя прыняла ўдзел у Міжнародным рускім кансерватыўным форуме у Пецярбургу.
Нубія
Геаграфія
Нубіяй звычайна называюць частку даліны ракі Ніл паміж першым і шостым парогамі. Яна падзяляецца на два рэгіёны — Ніжнюю Нубію паміж першым і другім парогамі і Верхнюю Нубію паміж другім і шостым парогамі. У нашы дні Ніжняя Нубія падзелена паміж Егіптам і Суданам.
Этымалогія
Існуюць 2 асноўныя версіі паходжання назвы Нубія. Першая сцвярджае, што гэта назва паходзіць ад старажытнаегіпецкага:
Прыхільнікі другой версіі мяркуюць, што назва паходзіць ад афрыканскага племені жывёлагадоўцаў ноба, якія пасяліліся на месцы Мероэ пасля яго захопу Аксумам.
Гісторыя
Гісторыя Нубіі ясна прасочваецца з эпохі неаліта, калі ў даліне Ніла з'явіліся сталыя паселішчы з сырцовай цэглы. Іх жыхары займаліся рыбалоўствам і збіральніцтвам, выраблялі кераміку, па-майстэрску апрацоўвалі камень і косць. У 5 тысячагоддзі да н. э. з-за пашырэння пустыні Сахара сюды перасяліліся новыя хвалі мігрантаў, атрымалі развіццё земляробства і жывёлагадоўля. Сведчаннем паўседзённага жыцця тагачаснага грамадства і навакольнай прыроды з'яўляюцца наскальныя малюнкі Сабу-Джадзі.
Тэрыторыя Нубіі — адно з найстаражытных месцаў, дзе пачала развівацца чалавечая цывілізацыя. У сярэдзіне 4 тысячагоддзя да н. э. на беразе Ніла быў заснаваны горад Керма, які да 2600 г. да н. э. ператварыўся ў цэнтр значнай па памерах дзяржавы. У 1786 г. да н. э., калі ў Егіпет уварваліся гіксосы, Керма распаўсюдзіла сваю ўладу на верхнеегіпецкія землі.
У 1580 – 1559 гг. да н. э. фараон Яхмас I выгнаў гіксосаў і заваяваў Нубію да пятага парога Ніла. Егіпцяне ператварылі Нубію ў частку сваёй дзяржавы, адкуль прывозілі чарнаскурых рабоў і золата. Тут быў пабудаваны новы адміністрацыйны цэнтр Напата. У егіпецкіх дакументах таксама ўзгадваюцца дзяржавы на поўдзень ад пятага парога — Вават, Тэмех, Ірджэт, Сэтджу і Ям.
У 1070 г. да н. э. нубійцы вызваліліся з-пад улады егіпцян і стварылі дзяржаву Куш. Першапачаткова яе цэнтрам з'яўлялася Напата, але да 280 г. да н. э. ён быў перанесены ў Мероэ. Каля 760 г. да н. э. Куш падпарадкаваў Егіпет. Да 656 г. да н. э. Егіптам кіравала дынастыя фараонаў кушыцкага паходжання. У 591 г. да н. э. егіпцяне арганізавалі ваенную экспедыцыю супраць кушытаў, спалілі і разрабавалі Напату. Відавочна, у другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. адносіны Куша з егіпецкімі землямі мелі дваісты характар. Гандаль паміж Егіптам і Нубіяй меў вялікую важнасць для абедзьвюх краін, але часам разгортваліся ваенныя падзеі. У канцы 1 тысячагоддзя да н. э. — пачатку 1 тысячагоддзя н. э. адбылося саслабленне Мероэ. У 23 г. да н. э. рымляне захапілі паўночную частку Нубіі. Каля 330 г. н. э. Мероэ быў захоплены Аксумам.
У перыяд сярэднявечча на тэрыторыі Нубіі існаваў шэраг хрысціянскіх дзяржаў (Набадыя, Алодыя, Макурыя). Толькі ў XIV ст. пачаўся працэс ісламізацыі і арабізацыі Нубіі з боку Мамлюкскага султаната. У 1953 - 1956 гг. адбыўся канчатковы падзел гістарычнай вобласці паміж незалежнымі Егіптам і Суданам.
Мовы
Сучасныя нубійцы гавораць на дзвюх роднасных мовах нубійскай галіны ўсходнесуданскай надсям'і — нобін (нашчадак старанубійскай) і кенузі-дангола, а частка — толькі на арабскай.
Эрык VII Стэнкільсан
Эрык VII Стэнкільсан (ст.-ісл. Erik Stenkilsson) — шведскі кароль, які кіраваў у 1066—1067 гадах. Пасля смерці караля Стэнкіля ён ваяваў з Эрыкам Язычнікам за шведскі прастол. Абодва прэтэндэнты загінулі ў гэтай барацьбе. У абодвух праціўнікаў вядомыя толькі імёны, і пра іх існаванне гаворыць толькі Адам Брэменскі. Такім чынам сувязь Эрыка VII з дынастыяй Стэнкіляў вельмі ўмоўная.
Жолаб
Жолаб (акіянічны жолаб) — глыбокая і доўгая ўпадзіна на дне акіяна (5000-7000 м і больш). Утвараецца шляхам працісквання акіянічнай кары пад іншую акіянічную або кантынентальную кару (сыходжанне пліт). Геалагічна акіянічныя жолабы з'яўляюцца сучаснымі геосінклінальнымі структурамі. Па гэтай прычыне раёны жолабаў часта з'яўляюцца эпіцэнтрам землетрасення, а дно з'яўляецца падставай многіх вулканаў.
Акіянічныя жолабы існуюць ва ўсіх акіянах, самыя глыбокія - у Ціхім, дзе і знаходзіцца самая глыбокая кропка зямлі ў Марыянскай упадзіне. Па розных дадзеных, яе глыбіня - 10911 м, 11022 м або блізкія значэння. Перуанскія-Чылійскі жолаб - самы доўгі ў свеце (≈ 5900 км).
Эмануіл Ясюк
Эмануіл Ясюк (, в. Жухавічы (цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) —, Пасейк, Нью-Джэрсі, ЗША) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
Біяграфія
Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рыверы.
Спіс клубных чэмпіёнаў свету па футболе
Клубны чэмпіён свету па футболе — тытул, які прысвойваецца футбольнаму клубу, які атрымаў перамогу ў афіцыйным турніры за гэтае званне. У цяперашні час тытул прысвайваецца пераможцу клубнага чэмпіянату свету па футболе, які праводзіцца пад эгідай ФІФА.
Міжкантынентальны кубак
Міжкантынентальны кубак па футболе (Intercontinental Cup) — футбольнае спаборніцтва, якое праводзілася еўрапейскай і паўднёваамерыканскай канфедэрацыямі паміж пераможцамі галоўных клубных турніраў гэтых кантынентаў (болей развітых, чым усе астатнія у свеце футбола): Лігі чэмпіёнаў УЕФА (раней — Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў) і Кубка Лібертадорэс. Міжкантынентальны кубак разыгрываўся штогод пачынаючы з 1960 года, а з 1980 года фіналы праводзіліся толькі ў Японіі.
Часам Міжкантынентальны кубак называлі клубным чэмпіянатам свету, пакуль Клубны чэмпіянат свету па футболе не пачаў праводзіцца пад эгідай ФІФА ў 2000 годзе. З 2005 года Міжкантынентальны кубак канчаткова спыніў існаванне і быў заменены Клубным чэмпіянатам свету ФІФА.
Клубны чэмпіянат свету
Клубны чэмпіянат свету па футболе ці Клубны чэмпіянат свету ФІФА (FIFA Club World Cup, раней вядомы як FIFA Club World Championship) — спаборніцтва паміж наймацнейшымі прадстаўнікамі шасці кантынентальных канфедэрацый (хоць з 2007 года пераможца Лігі чэмпіёнаў ОФК павінен гуляць плэй-оф супраць клуба-чэмпіёна краіны-гаспадаркі турніру). Клубны чэмпіянат свету праводзіцца галоўным органам сусветнага футбола — ФІФА, турнір вызначае чэмпіёнаў свету.
Першы розыгрыш клубнага чэмпіянату свету ФІФА (FIFA Club World Championship) адбыўся ў Бразіліі ў студзені 2000 года. Ён быў прызнаны ФІФА ў якасці правапераемніка Міжкантынентальнага кубка, які разыгрываўся штогод у Якагаме (Японія) паміж пераможцам Лігі чэмпіёнаў УЕФА і ўладальнікам Кубка Лібертадорэс. Пасля чатырохгадовага перапынку, турнір пад новай назвай (FIFA Club World Cup) зноў пачаў праводзіцца з 2005 года.
Канстытуцыйны акт 1982 года
Канстытуцыйны акт 1982 (Constitution Act, 1982, Loi constitutionnelle de 1982) (Дадатак B Акту аб Канадзе 1982 (Злучанае каралеўства)) з’яўляецца складовай часткай Канстытуцыі Канады. Пры гэтым ён лічыцца самадастатковым. Ён мадыфікаваў некаторыя часткі Акту аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867, у прыватнасці, пераназваўшы яго ў Канстытуцыйны акт 1867 года. Канадская хартыя правоў і свабод ўтварае першыя трыццаць чатыры артыкулы Канстытуцыйнага акту 1982.
Акт ўступіў у сілу 17 красавіка 1982 без якой-небудзь кансультацыі з насельніцтвам краіны. Квебек ў апошнюю хвіліну нават вырашыў не ўдзельнічаць у перамовах пасля Ночы доўгіх нажоў (Квебек), так і не падпісаўшы гэты канстытуцыйны акт.
Бясколь
Бясколь — сяло ў Казахстане, у Алакольскім раёне Алмацінскай вобласці.
Насельніцтва параўнальна невялікае, пераважаюць казашска-моўныя грамадзяне. Ёсць два стадыёны, базар, школа, вакзал.
Заасфальтаваныя вуліцы: Дружбы і Міру, бліжэйшы горад Ушарал.
Масленіца
Масленіца (Сырны тыдзень, Масленка) — зімова-вясенні тыдзень перад пачаткам Вялікага посту, які адзначаецца ў Праваслаўнай царкве. Прыпадае на 8-ы тыдзень да Вялікадня. Назва паходзіць ад таго, што ў канцы лютага — пачатку сакавіка каровы паспявалі ўжо ацяліцца. Тады сялянскія гаспадаркі ставаліся багатымі на малако і рабілі прадукты з яго галоўнымі на стале.
Абрадавымі стравамі тыдня былі масла, тварог і сыр. Таксама штодзень частаваліся блінамі без мяса, таму паводле хрысціянскага звычаю тыдзень называўся мясапусным — пустым ад мяса. Лічылася, што ўвесь тыдзень увечары не варта было працаваць. Пашыранымі былі вечаровыя гасцяванні і коўзанне з абледзянелых пагоркаў на санках. У чацвер, што называўся шырокім, частавалі аладкамі карову, аб'язджалі жарабцоў, што дасягнулі трохгадовага ўзросту, і абіралі вясковага пастуха на наступны год. Таксама цягам тыдню зяці мелі завітаць да сваіх цешчаў на бліны. У суботу ладзіліся залоўкіны пасядзелкі, калі гасцявалі адзін у аднаго сваякі, а моладзь запрагала ў сані коней з аздобленаю стужкамі і званочкамі вупражжу.
Даравальная нядзеля
У нядзелю, пасля ваджэння па вёсцы, з заходам сонца спальвалі на вогнішчы пудзіла, як увасабленне марознага часу, і зламаныя, старыя рэчы. Лічылася, што ў гэты дзень — апошні перад Вялікім постам, што цягнецца 7 тыдняў, — варта сталавацца 7 разоў. Сёмае сталаванне было апошнім, калі перад постам елі ежу жывёльнага паходжання. Нядзелю называлі Даравальнай, бо ўвечары ў кожным доме ўсе прасілі дараваць адзін аднаму. Гаспадар сядаў на покуце пад абразамі, чытаў малітву і прасіў даравання ў сваіх продкаў — дзядоў і прадзедаў. Потым па чарзе, ад старэйшага, на сярэдзіну пакоя выходзілі сыны і дочкі і прасілі ў бацькі: «Прабач, бацька родны, калі чым саграшыў перад табою, справай або языком». Затым прасіла даравання маці. Пасля гадаванцы сядалі на лавы — сыны справа, дочкі злева. Бацька выходзіў на сярэдзіну пакоя, тройчы кланяўся ўсім і таксама прасіў дараваць за нядобрыя словы або дрэнныя ўчынкі. У цэрквах жа адбываўся абрад ачышчэння, калі пры канцы набажэнства святар прасіў даравання ў прыхаджанаў, якія тройчы адказвалі «Бог даруе!»
Праваслаўная традыцыя
Масленіца доўжыцца некалькі дзён на Сырным (Масленічным) тыдні. Сырны тыдзень атрымаў сваю назву таму, што Святая Царква, паступова ўводзячы вернікаў у подзвіг Вялікага посту, з надыходам Сырнага тыдня ставіць іх на апошнюю ступень падрыхтоўчага ўстрымання: не ўжываць мяса, а дазваляецца есці сыр, яйкі і масла. Каб, паступова адмовіўшыся ад прыемных страваў, без цяжкасці перайсці да посту. Таму сапраўды пабожным вернікам у Сырны тыдзень неабходна быць ва ўсім асабліва стрыманым, хоць устрыманне неабходна заўжды.
Народная традыцыя
Народная абраднасць Масленіцы звязаная з адраджэннем пладаносных сіл зямлі. Асноўная накіраванасць абраднасці — провады зімы, жаданне хуткага прыходу вясны. Існуюць разнастайныя масленічныя абрады, у тым ліку прысвечаныя маладажонам. Як правіла, на Масленічным тыдні маладыя гасцююць у бацькоў жонкі (прыезд зяця да цешчы «на бліны»).
Жабіна (Гагарынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 4246
NGC 4246 (іншыя абазначэнні — IC 3113, UGC 7334, MCG 1-31-41, ZWG 41.70, VCC 264, PGC 39479) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Эль-Касім (правінцыя)
Эль-Касім (‏الجوف) — адна з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана ў цэнтры краіны. Плошча — 65,000 км², насельніцтва — 1,159,438 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Бурайда.
Васіль Андрэевіч Мілаванаў
Васіль Андрэевіч Мілаванаў (, хутар Грачоў, Верхне-Данская акруга, цяпер Вешанскі раён,, Расія) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1954), дацэнт (1972).
Біяграфія
Скончыў БДУ (1949). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў. 3 1944 рэдактар у БелТА. 3 1949 у Інстытуце гісторыі, з 1959 у Інстытуце эканомікі АН БССР. 3 1964 выконваючы абавязкі дацэнта БДУ. У 1965—1991 у Інстытуце народнай гаспадаркі.
Навуковая дзейнасць
Даследаваў гісторыю падрыхтоўкі і правядзення сялянскай рэформы 1861—1863 у Беларусі, Літве і Правабярэжнай Украіне, сельскай гаспадаркі Беларусі з 19 ст. — 1-ай пал. 20 ст. Адзін з аўтараў зборнікаў «3 гісторыі сацыялістычнага будаўніцва Савецкай Беларусі» (1959), калектыўных прац «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 2, 1961), «Эканоміка Беларусі ў эпоху імперыялізму, 1900—1917» (1963), «Сацыялістычныя пераўтварэнні ў эканоміцы Беларусі ў 1917—1920 гг.» (1966), «Гісторыя Мінска» (1967), «Эканамічная гісторыя БССР» (1969), «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 3, 1973), «Гісторыя сялянства Беларусі» (т. 1, 1997) і інш. Аўтар зборнікаў вершаў.
Курпікі
Ку́рпікі (, Курпики) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Геалагічная эпоха
Геалагічная эпоха — адзінка геахраналагічнай шкалы, частка геалагічнага перыяду, падраздзяляецца на геалагічныя вякі. У стратыграфіі адпавядае геалагічнаму аддзелу, гэта значыць геалагічная эпоха — гэта той прамежак часу ў палеанталагічнай і геалагічнай гісторыі Зямлі, на працягу якога адклаўся ці ўтварыўся пласт парод, што ўтвараюць адпаведны геалагічны аддзел.
Абсалютная працягласць большасці эпох — 10—30 млн гадоў.
Бягучая геалагічная эпоха — галацэн, які пачаўся каля 12 тысяч гадоў назад з заканчэннем апошняга ледавіковага максімуму. Нягледзячы на зусім нядаўні ў геалагічных маштабах пачатак апошняй эпохі, некаторыя вучоныя прапануюць час, з якога дзейнасць чалавека пачала аказваць сур'ёзнае ўздзеянне на навакольнае асяроддзе, вылучыць у асобную новую эпоху — антрапацэн.
Запрудня (Смаленская вобласць)
Запрудня (Запрудня) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Борак
Борак — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на ўсход ад горада Паставы, за 1,4 км на поўдзень ад вёскі Мышкі, у басейне ракі Галбіца.
Схілы катлавіны вышынёй да 15 м, стромкія, пад лесам і хмызняком. Уздоўж берагоў забалочаная пойма шырынёй 25—50 м. Упадае ручай.
Антоніа Месераці
Антоніа Месераці (Antonio Messerati, Antoni Messerati Antonius Messerati; 26 cнежня 1731, Італія — 17 снежня 1796, Парма ) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
Калі герцаг Пармскі Фердынанд, які меў намер аднавіць Ордэн езуітаў у сваіх уладаннях, звярнуўся да генеральнага вікарыя Габрыэля Лянкевіча з просьбай аб кадравай падтрымцы, у 1793 г. А. Месераці (разам з Луіджы Паніцоні і Бернардзіна Скардыяло) быў накіраваны у Парму, дзе ўзначаліў віцэ-правінцыю і, такім чынам, адыграў значную ролю ў пачатку адраджэння езуіцкага жыцця ў Італіі.
Перакладаў казанні Пятра Скаргі на італьянскую мову.
Ушарал
Ушарал, або Учарал  — горад у Казахстане, цэнтр і найбуйнейшы горад Алакольскага раёна Жэтысускай вобласці. Горад размешчаны на рацэ Тэнтэк за 40 км на захад ад возера Алаколь.
У 1984 годзе атрымаў статус горада і новае імя — Ушарал. Прыродныя ўмовы спрыяльныя для жывёлагадоўлі і земляробства. Размешчаны ў Балхаш-Алакольскай катлавіне паміж Джунгарскім Алатаў і хрыбтом Тарбагатай. Ушарал -- культурны і фінансава-эканамічны цэнтр раёна з добра развітым малым і сярэднім бізнесам.
У ваколіцах горада два ваенныя аэрадромы -- Учарал і Учарал-2.
Добрушскія ельнікі
Добрушскія ельнікі — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад в. Чыстыя Лужы і за 15 км на паўночны ўсход ад г. Добруша па трасе Гомель-Бранск, на тэрыторыі Раманавіцкага і Добрушскага лясніцтваў Гомельскага лясгаса. Астраўныя ельнікі: 2 участкі чарнічнага i 3 кіслічнага тыпаў, пераважае хуткарослая карпацкая раса елкі еўрапейскай. Плошча ельнікаў складае 30,8 га. Узрост дрэў 60—100 гадоў, вышыня да 35 м, дыяметр 0,3—0,5 м (1983). Унікальныя астраўныя месцы росту елкі на поўдзень ад мяжы яе суцэльнага пашырэння. Ахоўны статус нададзены 27 снежня 1963 года.
NGC 4247
NGC 4247 (іншыя абазначэнні — MCG 1-31-42, ZWG 41.71, VCC 265, NPM1G +07.0288, IRAS12153+0733, PGC 39480) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пайрына
Пайрына (Poirino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 10081 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 134 чал./км². Займае плошчу 75 км². Паштовы індэкс — 10046. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Orsola.
Лашавічы (Гродзенскі раён)
Да 29 верасня 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Скідальскага сельсавета.
Эль-Джаўф (правінцыя)
Эль-Джаўф (‏الجوف) — адна з правінцый Саудаўскай Аравіі. Размешчана на поўначы краіны, мяжуе з Іарданіяй. Плошча — 100,212 км², насельніцтва — 361,676 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — Эль-Джаўф.
Эстонская кухня
Эсто́нская ку́хня — традыцыі прыгатавання ежы і нацыянальныя стравы эстонцаў. Пачаткова была заснаваная на мясе і бульбе, а на ўзбярэжжах і ля азёраў — таксама і на рыбе. Моцны ўплыў на эстонскую кухню ў розныя часы аказалі нямецкая, шведская і руская кухні. Параўнальна з латышскай і літоўскай, эстонская кухня больш «марская». Сярод нацыянальных страваў Эстоніі можна назваць аржаны хлеб, свініну, бульбу і малочныя прадукты.
Гісторыя
Селянін улетку сыходзіў на поле падчас узыходу сонца і першы раз еў а 8-9-й гадзіне. Удзень абедалі ў полі, елі хлеб і салёную салаку. Галоўнай ежай дню была вячэра а 8-9-й вечара, на якую збіраліся ўсе жыхары хаты. Гатавалі гарохавы або бабовы суп, у сераду і суботу — кашу з крупы ці мукі. Толькі пасля скасавання прыгоннага права, калі палі сталі размяшчацца ля хаты, з'явілася магчымасць гатаваць гарачую ежу і ўдзень, галоўнай ежай стаў абед.
Разнастайнасць у рацыён эстонцаў прыўносілі святочныя і абрадавыя стравы. Да свята на стале з'яўляўся шэры хлеб. На Ражство і Новы год рабілі каўбасы, першапачаткова з начыннем з крупаў, пазней з даданнем крыві. Лічылі, што гэтая каўбаса — вантробы, напханыя крупой — прыносіць у хату шчасце і дадбрабыт. У дзень вяселля і ў іншыя святы абавязкова падавалі халадзец. На адведкі немаўляці прыносілі ячменную кашу ці аладкі з ячменнай мукі.
З сярэдзіны XIX стагоддзя, калі эстонцам стала вядомая бульба, яна выцесніла шматлікія стравы і заняла другое месца пасля хлеба. У другой палове XIX стагоддзя дзякуючы развіццю эканомікі і гандлю значна быў пашыраны выбар сыравіны, і тэхналогіі прыгатавання ежы сталі разнастайнымі. Важным перыядам развіцця эстонскай кухні быў пачатак XX стагоддзя, калі ў сувязі з эканамічным развіццём, пашырэннем міжнародных сувязяў, з'яўленнем жаночых часопісаў і курсаў гастраноміі стала фарміравацца новае, крыху больш вытанчанае і разнастайнае пластаванне эстонскай кухні. На святочным стале поплеч з традыцыйным халадцом з'явіліся паштэт і ўсялякія салаты. Дома сталі гатаваць разнастайныя кансервы.
Сучаснасць
Пасля аднаўлення незалежнасці міжнародныя кантакты краіны сталі пашырацца, і традыцыйная кухня стала губляць папулярнасць. Але, напрыклад, на Ражство эстонцы і да цяпер ставяць на стол халадзец, крывянку з соусам з брусніц і пражаніну са свініны з квашанай капустай. Да Масленіцы выпякаюць булачкі са збітымі вяршкамі. А ўвечары на Янаў дзень паветра над Эстоніяй напаўняецца водарам шашлыку і каўбасак грыль.
У савецкі перыяд эстонская кухня праз дзяржаўную сістэму грамадскага харчавання трапіла пад уплыў рускай, каўказскай і нават сярэднеазіяцкай кухняў.
Сёння ў традыцыйны эстонскі «халодны стол» звычайна ўваходзіць марынаваная следзь са смятанай, халадзец, збіты паштэт з пячонкі, бульбяная салата, салата «Расалье», марынаваныя агуркі і гарбуз, рулецікі з вяндліны з начыннем, фрыкадэлькі пад маянэзам і фаршыраваныя яйкі. Такое святочнае меню да гэтай пары ўважаюць за лепшае асабліва ў сельскай мясцовасці.
Асаблівае месца ў эстонскай кухні займаюць малочныя прадукты. Малако, маслянка, ёгурт, тварог і хатні сыр уваходзяць у паўсядзённы рацыйн харчавання. Тыповы сняданак — каша, амлет ці бутэрброды, апошнім часам таксама мюслі з ёгуртам. Даволі шмат спажываюць кавы, аддаючы перавагу гатункам светлага смажання скандынаўскага кшталту.
Супы — дастаткова распаўсюджаная страва. Найболей пашыраныя бульбяныя, капусныя і гарохавыя супы. Мяса адварваюць звычайна адзіным кавалкам. У гарохавы і бабовы супы дадаюць копчаную свініну.
Характэрнымі для эстонскай кухні з'яўляюцца змешаныя крупяныя, гароднінна-крупяныя і гароднінныя кашы, напрыклад каша з пярлоўкі і бульбы мульгіпудэр (mulgipuder). У якасці асноўнай стравы часам можа служыць каша з бульбы або адварная бульба з густым соусам з тлушчу, мукі, булёну ці вяршкоў і кавалачак мяса, мяснога фаршу або каўбасы. Папулярная страва мульгікапсад (mulgikapsad) — квашаная капуста, прыгатаваная са свінінай і пярловай крупой.
З гародніны на першым месцы па спажыванні стаіць бульба, на другім — капуста і гарох, пасля морква і бручка. Буракі ўжываюцца рэдка, галоўным чынам у салату. З пачатку 1990-x спажыванне бульбы стала змяншацца, часцей сталі есці рыс і макаронныя вырабы. Падвышаецца папулярнасць разнастайных паўфабрыкатаў.
Больш за іншыя віды рыб у эстонскай кухні спажываюць салаку і кільку. Гэтую рыбу смажаць і робяць з яе запяканкі, заліваючы яечна-малочнай сумессю і перасыпаючы дробна нарэзаным кропам. «Талінскія кількі» пернага пасолу карыстаюцца вялікай папулярнасцю. У прыморскіх частках Эстоніі ўжываюць камбалу, ва ўнутраных раёнах рыбныя стравы выгатоўваюць са шчупака і ляшча, ля Чудскога возера са сняткоў. Гарачаму капчэнню наражаюць у асноўным салаку, ляшча, вугра.
У асартымент традыцыйных салодкіх страваў уваходзяць хлебны суп, кісель са збітымі вяршкамі ці малаком, збіты манны мус з садавінавага соку, тварожны крэм з варэннем, яблычная запяканка, буберт, а таксама бліны з варэннем і разнастайныя пірожныя.
Зарэчча (Гагарынскі раён)
Зарэчча (Заречье) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Іканапіс
Іканапіс (ад ікона і пісаць) — пісанне ікон, від сярэднявечнага жывапісу, рэлігійнага па тэмах і сюжэтах, культавага па прызначэнні. У найбольш агульным сэнсе — стварэнне свяшчэнных выяў, прызначаных быць пасярэднікам паміж светам Боскім і зямным пры індывідуальнай малітве або ў ходзе хрысціянскага набажэнства, адна з формаў праявы Боскай ісціны.
Ігар Раманавіч Банцар
Ігар Раманавіч Банцар (, Мінск, БССР, СССР) — беларускі журналіст і музыкант, лідар панк-гурта «». Палітычны зняволены рэжыму Лукашэнкі, вязень сумлення.
Біяграфія
Паляк паходжаннем. З дзяцінства жыў у Гродна. Бацька працаваў у МУС, маці была выхавацелькай у дзіцячым садку. Ігар Банцар паступіў вучыцца ў Варшаўскі ўніверсітэт на накірунак міжнародных адносін, аднак праз некалькі год спыніў вучобу праз хваробу і пасля складанай аперацыі вырашыў не аднаўляцца ва ўніверсытэце. Каля дзесяці гадоў працаваў у журналістыцы: карэспандэнтам гродзенскай незалежнай газеты «Пагоня», галоўным рэдактарам польскіх часопісаў «Magazyn Polski» і «Głos znad Niemna» ў выгнанні. Некаторы час быў прэс-сакратаром непрызнанага беларускімі ўладамі Саюза палякаў у Беларусі. Стварыў і ўзначальваў культурную ўстанову «Гродзенскі рок-клуб», дзе займаўся музыкай з падлеткамі і моладдзю, у 2021 годзе ўлады ліквідавалі арганізацыю.
З 2003 года быў лідарам і спеваком стрыт-панк гурта «».
З 2007 года Ігара Банцара шматкроць затрымлівалі і саджалі на содні. Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года яго тройчы асуджалі на адміністрацыйны арышт.
Арыштаваны 20 кастрычніка 2020 года за правядзенне перформансу ў выглядзе танца без штаноў перад машынай міліцыі. На яго завялі крымінальную справу за хуліганства. Да суда ўтрымліваўся пад вартай. Музыкант правёў у СІЗА гродзенскай турмы 5 месяцаў, амаль увесь час у адзіночных камерах. Праходзіў псіхіятрычную экспертызу ў Навінках.
Суд пачаўся 3 сакавіка 2021 года. Віны не прызнаў, у першы дзень суда Ігар Банцэр абвесціў «сухую галадоўку» на знак пратэсту. Ён пратрымаўся без ежы і вады 16 содняў да 19 сакавіка, калі яму прысудзілі 1,5 года «хіміі» і выпусцілі ў залі суду. Пасля пераліку тэрміну (1 дзень у СІЗА раўняецца 2 дням «хіміі») яму заставалася сядзець 8 месяцаў.
15 сакавіка 2021 года сумеснаю заяваю дзевяці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр, быў прызнаны палітычным зняволеным. 16 сакавіка 2021 года шэфства над палітвязнем узяў Расмус Андрэсен, дэпутат Еўрапейскага парламента. 18 сакавіка 2021 года «Amnesty International» класіфікавала Ігара Банцара вязнем сумлення. Пачаў адбываць пакаранне 17 чэрвеня 2021 года ў папраўчай установе адкрытага тыпу № 9 у Віцебску. 5 жніўня атрымаў 10 дзён штрафнога ізалятара за парушэнне правілаў установы. Потым яму тройчы працягвалі тэрмін утрымання ў ШІЗА да 40 дзён без перапынку. 29 верасня 2021 года суд змяніў Ігару Банцару пакаранне з абмежавання волі («хімія») на пазбаўленне волі (калонія агульнага рэжыму). 17 снежня выйшаў на волю.
Асабістае жыццё
Ігар Банцэр жанаты, мае трое дзяцей.
Езва (рака)
Е́зва, Езаўка  — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Грэза (прыток ракі Друць, басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 126 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Пачынаецца з меліярацыйнай сеткі за 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Старая Баяршчына. Упадае ў Грэзу каля вёскі Тартак. Рэчышча Езвы на працягу 14 км ад вытоку каналізаванае. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. У сярэднім і ніжнім цячэнні рака працякае па забалочанай і лясістай мясцовасці.
Каля ракі вёскі Чырвоная Беларусь, Новая Баяршчына 2, Раманяцкая Гута, былая вёска Езва.
Аляксандр Васільевіч Вішнеўскі
Аляксандр Васільевіч Вішнеўскі (Александр Васильевич Вишневский; 23 жніўня (4 верасня) 1874 — 13 лістапада 1948) — рускі і савецкі ваенны хірург, стваральнік знакамітай лячэбнай мазі; заснавальнік дынастыі ўрачоў, дзейсны член АМН СССР (1947). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1942).
Андрэй Міхайлавіч Данілка
Вобраз Веркі Сярдзючкі
З восені 2008 года на тэлеканале «Украіна» штотыдзень выходзіла ў эфір «Шоу Веркі Сярдзючкі».
Зубкава (Гагарынскі раён)
Зубкава (Зубково) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Арцёмаўскае
Арцёмаўскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 30 км на ўсход ад горада Паставы, за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Малькавічы, у басейне ракі Галбіца.
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,085 км, найбольшая шырыня 0,085 км. Даўжыня берагавой лініі 0,25 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пад лесам.
Інка
Інка, Інка Капак (Inka Qhapaq) — тытул звязанай вузамі крэўнае роднасці вышэйшай знаці ў Імперыі інкаў Таўанцінсую, якая ўяўляла сабой асобую этнакультурную супольнасць. Паўнавартасным інкам мог лічыцца толькі прамы нашчадак Манка Капака ды Мамы Окльё як па мужчынскай, так і па жаночай лініях. Дзяўчаты роду інкаў насілі тытул Н’юста (Ñust'a), а замужнія жанчыны — Палья (Palla).
Апроч інкаў па крыві, існаваў слой так званых «інкаў паводле прывілею» — людзей ніжэйшага паходжання, што атрымоўвалі права клікаць сябе інкамі ды насіць вопратку інкаў за тыя ці іншыя асабістыя заслугі.