cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бабонеўка
Бабо́неўка (, Бабоневка) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.
Аляксей Лявонавіч Ластоўскі
Аляксей Лявонавіч Ластоўскі (нар., в. Лукашова, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі сацыёлаг, кандыдат сацыялагічных навук.
Біяграфія
У 2000—2002 гадах працаваў настаўнікам у Пастаўскім раёне. У 2005—2011 — навуковы супрацоўнік у Інстытуце сацыялогіі НАН Беларусі. З 2009 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута палітычных даследаванняў «Палітычная сфера». У 2013—2017 — кіраўнік аддзялення найноўшай гісторыі Беларускага Калегіюма. З 2014 года працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце — дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін (з 2019 — кафедры сацыяльных камунікацый).
Праходзіў стажыроўскі, браў удзел у розных акадэмічных мерапрыемствах у ЗША, Вялікабрытаніі, Польшчы, Славакіі, Венгрыі, Літве, Расіі, Украіне, Чэхіі, Латвіі, Германіі і інш.
Навуковая дзейнасць
Займаецца даследаваннем шырокага кола пытанняў гістарычнай памяці, палітыкі памяці, нацыянальнай і этнічнай ідэнтычнасці, вывучае розныя аспекты гісторыі нацыяналізму.
Адзін з арганізатараў Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі, каардынатар Прэміі Кангрэса за лепшую навуковую публікацыю па сацыяльна-гуманітарных навуках.
Глынянка (Барскі раён)
Глынянка (Глиня́нка) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Шастакова (Камянецкі раён)
Шастако́ва (, Шестаково) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ратайчыцкага сельсавета.
Размешчана ў цэнтральнай частцы раёна за 18 км на захад ад раённага цэнтра. Побач з вёскай на рацэ Тачыі створана сажалка.
Гісторыя
Блізу вёскі былі выяўленыя старажытныя курганы.
Славутасці
Недалёка ад вёскі знаходзяцца старажытныя курганы.
Вядомыя асобы
У гэтай вёсцы, у доме генерала Алберга, арандаваным сям'ёй Траўгутаў, у 1826 годзе нарадзіўся Рамуальд Траўгут. Гэты факт увекавечвае мемарыяльная дошка на месцы, дзе стаяў гэты дом.
Грэчаская аперацыя НКУС
Грэ́чаская апера́цыя НКУС — масавыя рэпрэсіі супраць грэчаскай этнічнай меншасці ў рэспубліках СССР, якія працягваліся з 15 снежня 1937 года да сакавіка 1938 года (асобныя арышты працягваліся да восені 1938 года). У ходзе рэпрэсій па фальшывых абвінавачваннях у шпіянажы або контррэвалюцыйнай дзейнасці былі арыштаваны больш за 20000 грэкаў, пераважна мужчын ва ўзросце ад 20 да 50 гадоў. З іх у сярэднім па Саюзе 93 % былі расстраляныя. Асабліва крывавымі апынуліся лакальныя «грэчаскія» аперацыі ў Данецкай вобласці і Краснадарскім краі. Пазней абвінавачаныя па 58-м артыкуле (у РСФСР і Грузіі — 58 артыкул, у Азербайджане — 72 артыкул, ва Украіне — 54 артыкул), а затым расстраляныя або сасланыя ў лагеры грэкі, былі рэабілітаваныя. 15 снежня шануецца грэкамі ў свеце, як Дзень памяці ахвяр «Грэчаскай аперацыі» НКУС.
Вейланелы
Вейланелы (Veillonellaceae) — сямейства бактэрый.
Апісанне
Аблігатныя анаэробы шарападобнай формы памерам 0,3-2,6 мкм, нерухомыя. Маюць нізкую біяхімічную актыўнасць і складаныя харчовыя запатрабаванні.
Значэнне
Паразіты жывёл і чалавека — жывуць у ротавай поласці, страўнікава-кішачным тракце і дыхальных шляхах. Пастаянна выяўляюцца ў гнойных ачагах міндалін, насаглоткі, адростку сляпой кішкі (пры апендыцыце), лёгкіх (пры гангрэне).
Бюлаў
Бю́лаў (Bülow) — нямецкае або дацкае прозвішча.
Галубіўка (Барскі раён)
Галубіўка (Голубі́вка) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Крушын
Назву Кру́шын маюць:
Гараны (Барскі раён)
Гараны (Горя́ни) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Парэцкае возера
Парэцкае — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Мнюта, за 26 км на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, каля вёскі Пратасы Кукроўскія.
Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,78 км. Найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 1,8 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5-7 м, разараныя. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Упадаюць 3 ручаі. На поўдні ручаём злучаецца з невялікім возерам без назвы, на захадзе каналам з ракой Мнюта.
Княжыцкі сельсавет
Назву Кня́жыцкі сельсавет маюць:
Джон Гаранг
Джон Гаранг дэ Мабіёр (John Garang de Mabior; 23 чэрвеня 1945, Ванглеі, Англа-Егіпецкі Судан — 30 ліпеня 2005, Нью-Куш, Судан) — віцэ-прэзідэнт Судана, лідар Народнай арміі вызвалення Судана (СПЛА).
Гібель
30 ліпеня 2005 года Гаранг вяртаўся на верталёце з Уганды, дзе ён сустракаўся з прэзідэнтам Мусевені. Як афіцыйна абвясцілі ўлады Судана — «ва ўмовах дрэннай бачнасці верталёт разбіўся ў горным раёне паўднёвага Судана, усе хто знаходзіўся на борце загінулі». Быў пахаваны ў сталіцы Паўднёвага Судана — Джубе.
Голдап (гміна)
Го́лдап (Gołdap) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Галдапскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Голдапе. Плошча гміны складае 361,73 км². Станам на 2010 год у гміне Голдап пражывалі 20412 чалавек, шчыльнасць — 56,43 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 30 салецтваў.
Дубовік
Дубовік — шматзначны тэрмін.
Голдап (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 71 населены пункт.
160
160 — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 160 год нашай эры, 160 год 1 тысячагоддзя, 60 год II стагоддзя, 10 год 6-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 1 год 160-х гадоў.
NGC 7570
NGC 7570 (іншыя абазначэнні — PGC 70912, UGC 12473, MCG 2-59-18, ZWG 431.32, KUG 2314+132, IRAS23142+1312) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дзмітрый Андрэевіч Маслакоў
Біяграфія
Скончыў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1951), Першы Маскоўскі медыцынскі інстытут (аспірантура, 1954).
Працаваў у Віцебскім медінстытуце асістэнтам, дацэнтам кафедры паталагічнай фізіялогіі (1954—1962), дэканам факультэта (1959—1962), у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце рэктарам (1962—2011) і адначасова загадчыкам кафедры паталагічнай фізіялогіі (1962—2003).
Навуковыя інтарэсы: паталагічная фізіялогія.
Сезон 2020 ЖФК Зорка-БДУ
У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «Зорка-БДУ» з горада Мінску прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Леанід Рыгоравіч Краснеўскі
Леанід Рыгоравіч Краснеўскі (нар., г. Мінск) — беларускі вучоны ў галіне машынабудавання. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004). Доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1960).
З 1960 года канструктар, кіраўнік групы аўтаматыкі СКБ МАЗ. З 1974 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута надзейнасці машын АН БССР. З 1986 года загадчык лабараторыі двайнога падпарадкавання ІНДМАШ-МАЗ. З 1993 года намеснік дырэктара Навуковага цэнтра праблем механікі машын Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 2001 года в.а. дырэктара, дырэктар гэтага цэнтра.
У 2002—2006 гадах дырэктар Інстытута механікі і надзейнасці машын Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2006—2008 гадах в.а. намесніка дырэктара, з 2008 года загадчык лабараторыі Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя даследаванні ў галіне машынабудавання, тэорыі і тэхнікі аўтаматычнага кіравання мабільнымі машынамі. Стварыў навуковыя асновы кіравання шматступеннымі зубчастымі механізмамі зменнай структуры, якія базуюцца на ідэях і метадах тэхнічнай кібернетыкі. Прапанаваў агульныя метады аналізу і сінтэзу дыскрэтных сістэм кіравання перадаткавымі механізмамі, аналізу іх паводзін пры тыпавых адмовах, сінтэзу надзейных гідрасхем з зададзенымі ўзроўнямі бяспекі і жывучасці. Тэарэтычна прадказаў структурна абумоўленую магчымасць аварыйных адмоваў такіх сістэм, пацверджаную пасля практыкай масавай эксплуатацыі аўтамабіляў з аўтаматычнымі трансмісіямі вядучых фірмаў ЗША і Японіі. На гэтай тэарэтычнай базе ўпершыню вырашана ў агульным выглядзе задача сінтэзу сістэм кіравання шматступеннымі трансмісіямі адвольнай структуры. Створаны інжынерны апарат сінтэзу, адэкватны класічным метадам сінтэзу гэтых механізмаў.
Беларусы Эстоніі
На 2014 год сваю дзейнасць ажыццяўлялі наступныя беларускія арганізацыі:
У горадзе Йыхві працягвае існаваць БЭЗ. 6 студзеня 2014 г. у Інстытуце культуры Беларусі адбылася сустрэча з намеснікам старшыні аб’яднання беларусаў «Сябры» (горад Нарва, Эстонія).
У Эстоніі жыве беларускамоўны пісьменнік Уладзімір Дзехцярук, аўтар кнігі вершаў і апавяданняў «Сярод белых эстонскіх начэй». У Таліне працуе Нядзельная школа імя У.Караткевіча.
У 2020 годзе новая хваля беларусаў у Эстоніі заснавала арганізацыю «Беларускі Дом» (з цэнтрам у Таліне і філіялам у Тарту), дзейнасць якой накіравана на дапамогу пацярпелым ад рэпрэсій з боку ўладаў Рэспублікі Беларусь, садзейнічанне ў працаўладкаванні і атрыманні адукацыі ў Эстоніі, інфармаванне эстонскага грамадства аб актуальных падзеях палітычнага, эканамічнага і сацыяльнага становішча Беларусі, прасоўванне беларускай культуры і мовы.
Гісторыя
У 1898—1899 гадах у Тартускім універсітэце вучыўся дзеяч рэвалюцыйнага руху Пётр Карповіч, адзін з кіраўнікоў баявой арганізацыі эсэраў, а ў 1911-м установу закончыў гісторык і грамадскі дзеяч Усевалад Ігнатоўскі. У 1917 годзе ў Таліне ў сям’і беларусаў нарадзіўся паэт Пімен Панчанка. А ў другой палове 1940-х гадоў на эстонскім сланцахімічным камбінаце працаваў пісьменнік Ян Скрыган (вызвалены пасля першага зняволення, ён не мог жыць у Беларусі). У 1998-м у горадзе Ківіылі яму ўсталяваны помнік.
Паводле дадзеных перапісу 1989 года, колькасць нашых суайчыннікаў у рэспубліцы дасягала 28 тысяч. У тым жа годзе ў горадзе Йыхві пачало дзейнічаць «Беларуска-эстонскае згуртаванне», якое імкнулася кансалідаваць беларусаў. Пачатак 1990-х гадоў становіцца пікам актыўнасці дыяспары. У 1993-м пачаў выдавацца беларускі гістарычны часопіс «Грунвальд». У 1994-м у Таліне заснаваны Беларускі культурны цэнтр «Бацькаўшчына». Падобныя суполкі ўзніклі і ў іншых гарадах Эстоніі.
Такумі Хорыікэ
(堀池 巧; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1986—1995 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Быкевічы
Быке́вічы (, Быкевичи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.
162
162 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 162 год нашай эры, 162 год 1 тысячагоддзя, 62 год II стагоддзя, 2 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 3 год 160-х гадоў.
Ежы Кунцэвіч
Біяграфія
У 1809 г. — сяржант 17-га пяхотнага палка. У 1811 г. — падафіцэрскі ад’юнкт. У 1812 г. — падпаручнік, у 1813 г. — паручнік. За ўдзел у ваенных кампаніях 1809, 1812-1813 г. атрымаў польскі залаты ордэн і крыж французскага Ганаровага легіёна (за ўдзел у бітве пад в. Панкратаўцы пад Беразіной). У 1817 г. прызнаны ў дваранстве і запісаны ў дваранскую кнігу Віленскай губерні. У 1820-х — гродскі пісар Лідскага павета.
На старых Фарных могілках г. Ліды сустракаюцца магільныя склепы Кунцэвічаў ХІХ ст.
Член масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, масон 3-й ст. у 1821 годзе.
Паўднёвасуданскі фунт
Прадстаўлены банкноты наміналам 10, 25, 50 і 100 фунтаў. На банкнотах намаляваны першы Прэзідэнт Паўднёвага Судана Джон Гаранг, які кіраваў былой аўтаноміяй у 2005 годзе.
Залессе (Капачоўскі сельсавет)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Капачоўскага сельсавета.
Дзіцячае сяло Скобраўка
Дзіцячае сяло Скобраўка — дзіцячы канцэнтрацыйны лагер ў в Скобраўка Пухавіцкі раён Мінская вобласць.
Гісторыя
Лагер у Скобраўцы адкрыўся 27 мая 1944 г. У яго былі прывезены з Палескай вобласці (цэнтр яе знаходзіўся ў Мазыры) дзеці ва ўзросце ад 6 да 14 гадоў. Лагер называўся «Дзіцячае сяло Скобраўка», а пазней – «Юнацкае сяло „Скобраўка“». Начальнікам быў капітан з уласаўскай Рускай вызваленчай арміі. Увесь астатні штат складаўся з паліцэйскіх пераважна з Бабруйска – членаў «Саюза барацьбы супраць бальшавізму». Адначасова за калючым дротам знаходзілася каля 1.800 хлопчыкаў і дзяўчынак, месцы загінуўшых тут жа запаўняліся. Дзеці служылі донарамі для нямецкіх салдат. Сёння ў цэнтры Скобраўкі ўстаноўлены памятны знак.
АКТ аб дзіцячым лагеры, створаным нямецкафашысцкімі акупантамі ў вёсцы Скобраўка, 8 ліпеня 1944 г.
Нацыяналъны архіў Рэспублікі Беларусь. Ф. 3500. Воп. 3 Спр. 183. Л. 3 — 4.
Галухаў (гміна)
Галу́хаў (Gołuchów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пляшэўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Галухаве. Плошча гміны складае 135,45 км². Станам на 2004 год у гміне Галухаў пражывалі 9693 чалавекі, шчыльнасць — 71,6 чал./км².
Навасёлкаўскі сельсавет (Ляхавіцкі раён)
Навасё́лкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Навасёлкі.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ляхавіцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сваятыцкага сельсавета. У 1964 годзе ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Ляхавіцкага гарсавета перададзена вёска Вялікая Лотва. 14 красавіка 1971 года вёска Вошкаўцы перайменавана ва Ураджайную. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 22 населеныя пункты. 15 снежня 1980 года ў склад Жарабковіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Валасачы, Дамашы, Пірштукі, Сваятычы і Трабавічы). 16 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Федзюкоўскага сельсавета перададзена вёска Адахаўшчына.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 2617 чалавек, з іх 91,9 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 2,5 % — палякі.
Леонэ Сьера-Леонэ
Леонэ (, код ISO 4217: SLL) — афіцыйная валюта Сьера-Леонэ. Дзеліцца на 100 цэнтаў. Звычайна скарачаецца «Le».
Гісторыя
Леонэ быў ўведзены ў абарачэнне ў 1964 годзе, каб замяніць Брытанскі Заходнеафрыканскі фунт, па курсе 1 фунт = 2 леонэ (ці 1 леонэ = 10 шылінгаў).
Манеты
У 1964 годзе былі ўведзены манеты наміналам ½, 1, 5, 10 і 20 цэнтаў. На ўсіх манетах была змешчана выява сэра Мілтана Маргаі. У 1972 годзе, былі ўведзены манеты вартасцю 50 цэнтаў з выявай доктара Сіяка Стывенса. Гэтая выява засталася на новай серыі манет уведзеных у 1980 годзе. У 1987 годзе была ўведзена нікелева-бронзавая манета вартасцю 1 леонэ.
У 1996 годзе былі ўведзены манеты наміналамі 10, 50 і 100 леонэ. 500 леонэ былі ўведзены ў 2004 годзе.
Зеляноцкі сельсавет
Зеляно́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска ) Насавічы.
NGC 7571
NGC 7571 (іншыя абазначэнні — NGC 7597, PGC 71006, MCG 3-59-32, ZWG 454.32) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.
Зеляноцкі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Калінкавіцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Зеляночы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Калінкавіцкім раёне БССР. З 27 верасня 1930 года ў Мазырскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў Даманавіцкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў Васілевіцкім раёне Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. 21 кастрычніка 1968 года ў склад новаўтворанага Гарочыцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Гарочычы, Перадзельнае, Рудзенька, Рудніца і пасёлак пры чыгуначнай станцыі Гарочычы). 11 чэрвеня 1980 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Насавічы.
NGC 7571
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 7571, NGC 7597.
Зеляноцкі сельсавет
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 821 чалавек, з іх 97,3 % — беларусы.
NGC 7571
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Загор’е (Мёрскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 17 снежня 1971 года вёска знаходзілася ў падпарадкаванні Мёрскага пассавета, да 8 красавіка 2004 года ўваходзіла ў склад Дварнасельскага сельсавета.
Старына (Мастоўскі раён)
Старына́ (, Старина) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета.
16 ліпеня 1954 года перададзена з Воўпаўскага сельсавета Ваўкавыскага раёна ў склад Зарудаўеўскага сельсавета Мастоўскага раёна. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Зарудаўеўскага сельсавета.
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Стоўбцы)
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан — помнік у горадзе Стоўбцы Мінскай вобласці, размешчаны на плошчы Бессмяротнасці.
Пахаваны 419 воінаў і партызан, якія загінулі пры вызваленні горада і раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у канцы чэрвеня — пачатку ліпеня 1944 г. Сярод пахаваных — воіны 9-й гвардзейскай і 30-й кавалерыйскай дывізій 4-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса конна-механізаванай групы генерал-лейтэнанта I. А. Пліева, партызаны брыгады імя Г. К. Жукава.
У 1966 годзе на магіле пастаўлены помнік (скульптар Ігар Мікалаевіч Глебаў) з бетону, пакрытага мармуровай крошкай. Вышыня пастамента — 2,1 м, скульптур — 3 м. Уяўляе сабой скульптурную кампазіцыю — воін, які трымае сцяг, і партызанка з аўтаматам. Мадэліроўка форм згладжаная і абагульненая. Узняты сцяг, пастава фігур ствараюць уражанне руху. За скульптурнай кампазіцыяй 2 мемарыяльныя сцяны. На іх мармуровыя дошкі з імёнамі загінуўшых воінаў і партызан. Перад помнікам кветкавыя газоны, высаджаны дрэвы.
У 2016 годзе скульптура была рэканструявана ў тэхніцы дыфоўкі (выбівання) па медным лісце. У 2020 годзе помнік рэканструяваны да 75-годдзя Перамогі. Мемарыяльныя сцены і пастамент былі абліцаваны керамагранітам на клямерах, 31 мемарыяльную дошку з прозвішчамі 497 загінулых (спіс быў удакладнены і абноўлены) замянілі на гранітныя пліты, з’явіліся новыя надмагільныя пліты на магілах невядомых салдатаў.
163
163 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 163 год нашай эры, 163 год 1 тысячагоддзя, 63 год II стагоддзя, 3 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 4 год 160-х гадоў.
Sounding the Seventh Trumpet
«Sounding the Seventh Trumpet» — першы студыйны альбом каліфарнійскага гурта «Avenged Sevenfold», які выйшаў у 2001 годзе пад лэйблам «Good Life Recordings». 19 сакавіка 2002 года альбом быў перавыдадзены «Hopeless Records».
Падлужнае
Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Даўжыня берагавой лініі 1,62 км. Плошча вадазбору 9,25 км².
Схілы катлавіны вышынёй 6 м, спадзістыя, разараныя, на захадзе стромкія вышынёй да 11 м, пад лесам і хмызняком. Злучана ручаямі з азёрамі Мушкацкае і Вялікае.
Харвацкая Вікіпедыя
Харвацкая Вікіпедыя (па-харвацку: Wikipedija na hrvatskom jeziku) — раздзел Вікіпедыі на харвацкай мове, заснаваны 16 лютага 2003 года.
Гэта 38-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 100 000 артыкулаў (на 7 ліпеня 2011).
Аляксандр Анатолевіч Кержакоў
Аляксандр Анатолевіч Кержакоў (Александр Анатольевич Кержаков; нар., , Ленінградская вобласць, СССР) — расійскі футбаліст (нападнік) і тренэр. Адзін з самых паспяховых футбалістаў у гісторыі Расіі. Выступаў за нацыянальную зборную Расіі (2002—2016). На клубным узроўні вядомы ў першую чаргу па выступах за санкт-пецярбургскі «Зеніт».
Клубная кар’ера
Пасля заканчэння СДЮШАР «Зеніт» Аляксандр пачаў выступаць за аматарскую каманду «Светагорац» з горада Светагорск. У канцы 2000 года паводле рэкамендацыі Казачэнкі галоўны трэнер «Зеніта» Юрый Марозаў запрасіў Кержакова ў «Зеніт». У новым клубе Кержакоў дэбютаваў 10 сакавіка 2001 года ў матчы 1 тура чэмпіянату Расіі супраць «Ротара» ў Валгаградзе, выйшаў у асноўным складзе і адыграў усю гульню. Амаль адразу атрымаў месца ў асноўным складзе каманды.
28 снежня 2006 года Кержакоў падпісаў кантракт з іспанскім клубам «Севілья» на 5,5 года. Сума трансферу склала 5 млн еўра. Партнёрамі Аляксандра па нападзе сталі Луіс Фабіяну і Фрэдэрык Канутэ, аднак іграку не заўсёды знаходзілася месца ў складзе. У 2008 годзе Кержакоў вярнуўся ў Расію ў маскоўскае «Дынама», якое ўзначальваў Андрэй Кобелеў, з якім ён разам выступаў за «Зеніт» у 2001 годзе.
16 студзеня 2010 года Кержакоў вярнуўся ў «Зеніт», падпісаўшы кантракт на 4 гады. Сума трансферу склала 6,5 млн еўра.
Міжнародная кар’ера
У 2002 годзе Алег Раманцаў запрасіў 19-гадовага Кержакова ў зборную Расіі. Дэбют футбаліста ў нацыянальнай камандзе адбыўся ў таварыскім матчы супраць зборнай Эстоніі ў Таліне 27 сакавіка 2002 года.
Трэнерская кар’ера
У сакавіку 2018 года быў зацверджаны трэнерам юнацкай зборнай Расіі (юнакоў 2001 года нараджэння). У верасні 2020 года стаў галоўным трэнерам клуба «Том». Па выніках сезона 2020/21 «Том» заняла апошняе месца ў ФНЛ і засталася ў лізе толькі дзякуючы рашэнню КДК аб пераводзе «Чайкі» ў ПФЛ, а Кержакоў пакінуў клуб.
У чэрвені 2021 года ўзначаліў клуб «Ніжні Ноўгарад», які перад гэтым выйшаў у Прэм’ер-лігу. Пакінуў каманду па закачэнні сезона 2021/22, у якім клуб заняў 11-е месца.
У лютым 2023 года быў прызначаны галоўным трэнерам кіпрскай «Карміятысы», аднак ужо ў красавіку пакінуў пасаду.
Дасягненні
Зеніт
Севілья
Цюрых
Выграбная Слабада
Вы́грабная Слабада́ (, Выгребная Слобода) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавета.
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (136 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Ліквідавана 20 жніўня 2008 года.
Размяшчэнне
У 32 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 35 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 160 км ад Гомеля.
На тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.
Водная сістэма
На захадзе сетка меліярацыйных каналаў, у іх ліку Слабадскі канал.
Транспартная сістэма
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.
Планоўка складаецца з прасталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудавана драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Вядомая з пачатку XIX стагоддзя як вёска Выграбная ў Рэчыцкім павеце Мінскай губерні. У 1908 годзе ў Савіцскай воласці.
З 30 снежня 1927 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Выграбна-Слабадскога сельсавета Брагінскага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1920-е года дзейнічала школа. У 1929 годзе арганізаваны калгасы «Выграбная Слабада» і «Юны Ленінец», працавалі гамарня, 2 вятракі (з 1902 г. і з 1927 г.), конная крупадрабілка. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у мая 1943 года фашысты цалкам спалілі вёску і забілі 30 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 48 жыхароў вёскі. Была цэнтрам саўгаса «Слабадскі». Месцаваліся васьмігадовая школа, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, крама. З 12 лістапада 1966 года да 8 студзеня 1987 года цэнтр Слабадскога сельсавета.
164
164 — высакосны год, пачаўся ў суботу. 164 год нашай эры, 164 год 1 тысячагоддзя, 64 год II стагоддзя, 4 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 5 год 160-х гадоў.
Галымін-Асьродак (гміна)
Галы́мін-Асьро́дак (Gołymin-Ośrodek) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Цеханоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Галыміне-Асьродку. Плошча гміны складае 110,55 км². Станам на 2004 год у гміне Галымін-Асьродак пражывалі 4051 чалавек, шчыльнасць — 36,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 27 салецтваў.
Самалілендскі шылінг
Самалілендскі шылінг (самал. Soomaaliland shilin) — афіцыйная валюта самаабвешчанага дзяржавы Рэспубліка Самаліленд, дэ-факта незалежнай з 1991 года.
Галымін-Асьродак (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 50 населеных пунктаў.
Самалілендскі шылінг
Валюта была прадстаўлена 18 кастрычніка 1994 г з курсам адзін шылінг = 100 самалійскім шылінгам. Абарот самалійскага шылінга ў якасці афіцыйнай валюты Самаліленда быў спынены 31 студзеня 1995 г. У цяперашні час працягвае функцыянаваць як валюта ўнутранага выкарыстання.
Валокі (Карэліцкі раён)
Вало́кі (, Волоки) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.
Грабіўці (Барскі раён)
Грабіўці (Грабівці) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Дом Міласэрнасці (Мінск)
Гісторыя
Увесь комплекс у плане вырашаны ў форме крыжа.
Царква
Пабудавана ў пачатку 20 ст. пры Доме міласэрднасці. Дамавая царква прызначана для абяздоленных людзей: старых, дзяцей-сірот і інвалідаў.
Храм з’яўляецца завяршальным элементам манументальнай Т-падобнай у плане кампазіцыі Дома міласэрднасці, выступае па цэнтры працяглага тыльнага фасада будынка. Кампактны прамавугольны ў плане аб’ём з акруглым галоўным фасадам, над якім узвышаецца цыбулепадобны купал. У архітэктуры будынка выкарыстаны стылізаваныя формы старажытнарускага царкоўнага дойлідства.
Сутэнес (камуна)
Камуна Сутэнес (Sotenäs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестра-Гёталанд у паўднёва-заходняй Швецыі.
Сутэнес 270-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Кунгсгамн.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 9 004 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
NGC 7572
NGC 7572 (іншыя абазначэнні — PGC 70919, MCG 3-59-23, ZWG 454.21) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тартуская ратуша
Та́ртуская ратуша (Tartu raekoda) — адміністрацыйны будынак у Тарту, Эстонія, месца знаходжання гарадской адміністрацыі. Размешчана на Ратушнай плошчы ў Старым горадзе.
Гісторыя
У 1730 годзе быў пабудаваны драўляны будынак ратушы, які згарэў у пажары 1775 года. Сучасны будынак будаваўся ў 1782—1789 гадах паводле праекта архітэктара Ёгана Генрыха Барталамеуса Вальтэра. У правым крыле цокальнага паверху знаходзілася важніца, цокальныя памяшканні і сутарэнне заняла турма. На верхніх паверхах размесціўся магістрат.
UTC-09:00
Спасылкі
Huso horario
Паліна Іванаўна Гірчыц
Паліна Іванаўна Гірчыц (нар., Ліда, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванка ДЮСШАР прафзвязаў «Юнасць». Першым трэнерам быў Алег Леанідавіч Фралоў.
З 2013 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 перайшла ў «Зорку».
Першую палову сезона 2022 правяла ў Вышэйшым дывізіёне Чэмпіянату Расіі, гуляючы за каманду «Разань-ПДВ». У складзе расійскай каманды згуляла 14 гульняў. У ліпені 2022 года падпісала кантракт з «Мінскам». У складзе «Мінска» згуляла 13 матчаў і забіла 1 мяч. У студзені 2023 года падпісала паўгадаваое пагадненне з іспанскім клубам «Пелукерыя Мікста», які выступае ў трэцім дывізіёне чэмпіянату Іспаніі. Выступала ў зборную Беларусі WU-15 (2015—2016), WU-17 (2017—2018), WU-19 (2018). У 2019 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
165
165 — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 165 год нашай эры, 165 год 1 тысячагоддзя, 65 год II стагоддзя, 5 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 6 год 160-х гадоў.
Вераснёўскі праезд (Светлагорск)
Праезд Вераснёўскі (Проезд Вересневский)  — цэнтральны праезд Першамайскага мікрараёна. Праезд цягнецца ад вуліцы Леніна да Белтэлекамаўскага праезду, паралельна вуліцы 50 год Кастрычніка.
Забудова
Фармавацца вуліца пачала ў канцы 1960 гадоў, разам з Першамайскім мікрараёнам ад якогда і атрымала назву — Першамайскі завулак. Праезд фактычна размяжоўвае мікрараён на кварталы: усходні — больш старэйшы (падзяляецца на паўночны і паўднёвы, пабудаваныя па аднолькавым праекце), заходні — больш навая (буйны квартал са школамі, стадыёнам, скверам)
З-за таго, што адрасная прывязка ў горадзе да мікрараёнаў і да праезду фактычна нічаго не адносіцца, але на працягу праезду знаходзяцца: Дом Быту, Рынак «Юбілейны», дзіцячыя сады № 14 і 18, школы № 5 і 6, АТС.
Між школамі разбіты безназоўны сквер са скульптурай школьніка з кнігай у цэнтры. У 2013 годзе завулак атрымаў новую назву — Вераснёўскі праезд, ад шырокай прысутнасці ўстаноў адукацыі.
Губачыўка
Губачыўка (Губачі́вка) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Тэцудзі Хасіратані
(柱谷 哲二; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1988—1995 гадах выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
166
166 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 166 год нашай эры, 166 год 1 тысячагоддзя, 66 год II стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 7 год 160-х гадоў.
Вентурыя
Вентурыя (Venturia) — род грыбоў сямейства. Прадстаўнікі роду з’яўляюцца фітапатагенамі і шырока распаўсюджаны. Род утрымлівае 58 відаў. Анаморфы прадстаўлены родам.
Геномы
Аб поўнай расшыфроўцы геному, першай поўнай расшыфроўцы паслядоўнасці геному любога віду гэтага роду, паведамлялася ў 2019 годзе.
Мікалай Мікалаевіч Дубовік
Мікалай Мікалаевіч Дубовік (нар., Слабада Уздзенскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут (інжынер-педагог), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (юрыст). Працоўную дзейнасць пачаў слесарам на вытворчым аб’яднанні «Інтэграл». Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў майстрам вытворчага навучання Мінскага прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 23 будаўнікоў, намеснікам дырэктара Мінскага прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 55 будаўнікоў, намеснікам начальніка арганізацыйнага ўпраўлення Службы кантролю Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Кіраўнік беларускага грамадскага аб’яднання «Рэспубліка без наркотыкаў», старшыня грамадскага аб’яднання «Рэспубліканскі турысцка-спартыўны саюз». Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў. Прызначаўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання.
Узнагароды
Мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны ордэнам Пашаны, медалём Пушкіна (Расійская Федэрацыя), пяццю юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, медалём Рускай праваслаўнай царквы Прападобнага Сергія Раданежскага ІІ ступені.
Эрытрэйская накфа
Накфа (nakfa) — валюта Эрытрэі, складаецца з 100 цэнтаў. Яе міжнароднае абазначэнне па ISO 4217 - «ERN». Дадзеная грашовая адзінка была ўведзена ў 1997 годзе, замяніўшы па намінале эфіопскі быр. Названая ў гонар горада Накфа, які атрымаў вядомасць падчас вайны за незалежнасць Эрытрэі.
Гулі (Барскі раён)
Гулі (Гулі́) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Партрэт Мікалая VIII Крыштафа Радзівіла Сіроткі
«Партрэт Мікалая VIII Крыштафа Радзівіла Сіроткі» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4488 MNW). Памер карціны —.
Партрэт князя Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі з серыі ў лаўровым вянку, які адрозніваецца ад іншых большымі памерамі. Захаваўся фотаздымак у Архіве галоўных старажытных актаў у Варшаве. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск, адкуль вывезены ў Германію ў 1944 г. Вернуты ў Мінск з Цэнтральнага сховішча музейных фондаў прыгарадных палацаў (г. Пушкін) у 1948 г. Перададзены ў 1950 г. у Польшчу.
Падавута
Падаву́та — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Авута (выцякае з возера), за 28 км на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, за 2,5 км на ўсход ад вёскі Прошкава.
Плошча паверхні 0,18 км². Даўжыня 1,15 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 2,52 км. Плошча вадазбору 11 км². Катлавіна лопасцевай формы, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, стромкія, параслі хмызняком.
У возера ўпадаюць некалькі ручаёў. У паўночнай частцы выцякае рака Авута.
Баяры (Курылавіцкі сельсавет)
Бая́ры (, Бояры) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавета.
VOC-202012/01
VOC-202012/01 — штам SARS-CoV-2, віруса, які выклікае COVID-19. Упершыню штам быў выяўлены ў Вялікабрытаніі ў кастрычніку 2020 года на выбарцы, адабранай у папярэднім месяцы і хутка пачаў распаўсюджвацца да сярэдзіны снежня 2020 года. Гэта карэлюе са значным павелічэннем узроўню заражэння COVID-19 у Вялікабрытаніі; мяркуецца, што гэта павелічэнне па меншай меры часткова звязана з мутацыяй N501Y у рэцэптарна-звязваючым домене адгезійнага глікапратэіна, які неабходны для звязвання з ангіатэнзінператвараючым ферментам 2 у клетках чалавека.
Заразлівасць
На пасяджэнні падчас тэлеканферэнцыі 18 снежня 2020 года NERVTAG прыйшоў да высновы, што яны больш-менш перакананыя, што VUI-202012/01 значна больш заразны, чым іншыя штамы, але што датычыцца дадзеных, якія дазваляюць зрабіць выснову пра асноўны механізм павелічэння заразлівасці (напрыклад, павелічэнне віруснай нагрузкі), то іх недастаткова пра распаўсюджванне віруса ў тканках, серыйны інтэрвал, а таксама пра ўзроставае размеркаванне выпадкаў і цяжар захворвання.
Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Барыс Джонсан заявіў 19 снежня 2020 года, што новая версія можа быць на 70 % больш заразнай, чым папярэднія версіі, хаця існуе «значная нявызначанасць». Урад Францыі аспрэчыў меркаванне Джонсана, заяўляючы, што «яно не пацверджана на дадзеным этапе».
Застарынцы
Застары́нцы (, Застаринцы) — былы хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Мёрскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 14 красавіка 1962 года хутар уваходзіў у склад Мальцаўскага сельсавета, да 5 ліпеня 1983 года — у склад Павяцкага сельсавета , да 24 жніўня 1992 года — у склад Якубаўшчынскага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Чэраскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2011 годзе.
167
167 — невысокосны год, пачаўся ў сераду. 167 год нашай эры, 167 год 1 тысячагоддзя, 67 год II стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 8 год 160-х гадоў.
Уклейна
Уклейна — тапонім:
Lampropeltis holbrooki
Lampropeltis holbrooki — неядавітая змяя сямейства.
Назва
Відавая лацінская назва дадзена ў гонар амерыканскага заолага Джона Эдвардса Холбрука (1794—1871).
Апісанне
Агульная даўжыня дасягае ад 90 да 120 см. Афарбоўка спіны цёмна-карычневага або чорнага колеру з яркімі жоўтымі плямкамі на краі кожнай лускавінкі. Такі стракаты малюнак звычайна называюць «соль з перцам». У некаторых асобін жоўтыя плямкі зліваюцца ў вузкія папярочныя палоскі. Жывот светлы, крэмавы, з вялікімі папярочнымі цёмнымі плямамі. У маладых асобін выразна выяўленыя папярочныя палосы на спіне і размыты светлы ўзор з бакоў. Большасць цёмных лускавінак не мае жоўтых плям.
Арэал
Насяляе ад Ілінойса і Аявы, на поўдзень да Тэхаса і на ўсход да Алабамы (ЗША).
Спосаб жыцця
Любіць вільготныя пойменныя лугі, балоты, раўнінныя і горныя лясы, прэрыі, звычайна трымаецца паблізу вадаёмаў. Харчуецца яшчаркамі, змеямі, часам грызунамі.
Гэта яйцакладная змяя. Самка адкладае да 15-20 яек.
Эфіопскі быр
Быр (ብር) — грашовая адзінка Эфіопіі. Да 1976 быр афіцыйна перакладаўся на англійскую мову як dollar, а на беларускую - як долар.
NGC 7575
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жураўліўка (Барскі раён)
Жураўліўка (Журавлі́вка) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Арукюла (прыпыначны пункт)
З 1920-х гадоў па 1990 год існаваў вакзал.
Памылка (часопіс)
«Памылка» або «PAMYŁKA» — самвыдат навукова-папулярны часопіс на беларускай мове. Першы нумар выйшаў у 2023 годзе ў Польшчы.
Часопіс стварыла група энтузіястаў для папулярызацыі навуковых ведаў на беларускай мове. Аўтарамі ідэі і першымі рэдактарамі часопіса сталі праграміст, фізік Юрый Адамаў і выкладчыца, папулярызатарка фізікі Святлана Волчак. Праца над першым нумарам вялася з 2021 года.
Гасцярадаў (гміна)
Гасцяра́даў (Gościeradów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Красніцкага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Гасцярадаве Указовым. Плошча гміны складае 158,56 км². Станам на 2004 год у гміне Гасцярадаў пражывалі 7411 чалавек, шчыльнасць — 46,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Скарбы Беларусі
Скарбы Беларусі ― матэрыяльныя ці гістарычныя каштоўнасці, схаваныя ў тайніку, часцей за ўсё ў зямлі, на тэрыторыі Беларусі.
Змест скарбаў
На тэрыторыі Беларусі ў розны час знойдзены скарбы II—III ст. н.э., якія змяшчаюць антычныя манеты, IX—X ст. ― куфічныя дырхемы, XI ст. ― дырхемы і заходнееўрапейскія дынарыі, XII—XIII ст. ― плацежныя зліткі (грыўны), XIV—XV ст. ― пераважна пражскія грошы, XVI—XVIII ст. ― літоўскія, польскія, заходнееўрапейскія і рускія, XIX ст. ― рускія манеты.
Рэгістрацыя і навуковыя паведамленні аб скарбах
Граф М. П. Румянцаў пісаў 7 лістапада 1821 года мітрапаліту Яўгену Балхавіцінаву: «На гэтых днях сярод самага Гомеля з зямлі выкапаны гаршчок з сярэбранымі манетамі... Усё яны аднолькавыя і гадоў тысяча шэсцьсот двадццатых, манеты польскія караля Жыгімонта». Праз год ён знаходзіць гаршчок манет Арабскага халіфата IX—X стст. Для пацвярджэння іх сапраўднасці граф адсылае 50 дырхемаў у Пецярбург акадэміку-усходазнаўцу Х. Д. Фрэну на экспертызу. Румянцаў скупляе знойдзеныя сялянамі ў Віцебску і Троках скарбы. М. П. Румянцаў памёр у Гомелі у 1826 годзе, пакінуўшы з паўтары тысяч манет самых розных эпох. У сярэдзіне XIX ст. самым азартным збіральнікам манет у Беларусі быў граф Я. П. Тышкевіч. Па яго ініцыятыве ў 1854 годзе створаны Віцебскі музей манет і «заходнерасійскіх старажытнасцей» ― княжацкіх пячатак, царкоўных кніг, карцін. Але ў 1920-я гг. ўся калекцыя была вывезена польскімі войскамі. Яе лёс невядомы.
У XX ст. да пачатку Першай сусветнай вайны, па звестках прафесара К. В. Харламповіча, у Беларусі было адкрыта больш за 450 скарбаў і каля дзесяці тысяч манет. Беларускія гісторыкі Ю. Ядкоўскі і М. М. Шчакаціхін выдалі карты знойдзеных скарбаў.
Першы навукова зарэгістраваны скарб знойдзены ў 1804 годзе ў Пінску. Паведамленні аб скарбах ёсць у апісаннях прыватных нумізматычных зборах першай паловы XIX ст. (калекцыі М. П. Румянцава, І. Ф. Паскевіча і інш.) Значная колькасць калекцый сабрана музеямі статыстычных камітэтаў беларускіх губерняў, Віленскім музеем старажытнасцей, Мінскім і Віцебскім царкоўна-археалагічнымі, Мінскім гарадскім музеем і інш. Сістэматычная рэгістрацыя беларускіх скарбаў праводзілася ў 1859—1919 гг. археалагічнай камісіяй у Пецярбургу, у 1919—1929 гг. Камісіяй па нумізматыцы і гліптыцы пры Дзяржаўнай акадэміі гісторыі матэрыяльнай культуры, у 1920—1930-я гг. музеямі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны нумізматычныя фонды Беларусі амаль цалкам знішчаны. У пасляваенны час знойдзена больш за 400 скарбаў, якія захоўваюцца ў музеях Беларусі. З пачатку XIX ст. зарэгістравана каля 1500 скарбаў.
Скарбы з'яўляюцца важнымі гістарычнымі крыніцамі вывучэння грашова-вагавых сістэм, заканамернасцей, інтэнсіўнасці і эвалюцыі грашовага (таварнага) абароту, міжнародных эканамічных і палітычных сувязей.
Найважнейшыя скарбы
1-ы Брэсцкі скарб знойдзены ў 1837 годзе ў Брэсце. Складаўся з 1034 пражскіх грошаў XIV—XV стст. і аднаго кракаўскага гроша Казіміра III, агульнай вагой больш за 3 кг. Пасля вывучэння ў Эрмітажы, скарб перададзены ў Пецярбургскую прыдворную кантору. Далейшы лёс невядомы. 2-й Брэсцкі скарб знойдзены ў 1962 годзе каля вёскі Страдзеч Брэсцкага раёна. Налічвае больш за 150 адзінак, складаецца з залатых і сярэбраных вырабаў, якія датуюцца XVI—XVII стст. Вылучаюцца два сярэбраныя кубкі, вырабленыя ў тэхніцы ліцця, чаканкі, гравіроўкі, залачэння, якія адносяцца да групы аднатыпных твораў нюрнбергскіх золатакавалёў. Адзін кубак зроблены нямецкім майстрам Гансам Бойтмюллером прыкладна з 1588 па 1622, мае таўро горада Нюрнберга, і імянное кляймо майстра. 3-ці Брэсцкі скарб знойдзены ў 2012 годзе пры рэканструкцыі Брэсцкага тэатра лялек. Складаецца з 33 польскіх грошаў 1923 года выпуску, і відэльца. Манеты з нікеля, наміналам у 5, 10, 20 і 50 грошаў, відэлец з мельхіёравым напыленнем. У грашовым выражэнні скарб асаблівай каштоўнасці не ўяўляе, але ў гістарычным кажа пра многае. Брэсцкі гісторык Аляксандр Башкоў расказаў, што падобная знаходка ў Брэсце была знойдзена ў пачатку 1990-х гадоў: «Хавалі іх заможныя людзі перад надыходам гітлераўцаў. Яны спадзяваліся, што пасля вайны вернуцца і знойдуць свае каштоўнасці». У 1920—1930-я гг. сталовыя прыборы лічыліся рэчамі каштоўнымі. Таму зразумела, чаму з польскімі грашыма схавалі і відэлец.
Віцебскі скарб знойдзены ў 1926 годзе ў Віцебску. У глінянай пасудзіне знаходзілася 792 пражскія грошы XIV—XV стст. (некалькі капеек з надчаканкамі гарадоў Аўгсбурга і Рэгенсбурга з вагой 2052 г. Да вайны скарб захоўваўся ў Віцебскім аддзяленні Беларускага дзяржаўнага музея, далейшы лёс невядомы.
Гараўлянскія скарбы, схаваныя хутчэй за ўсё ў першай палове XI ст., знойдзены ў 1965 годзе на паселішча каля вёскі Гараўляны Глыбоцкага раёна. 1-ы скарб ― у ляпным чыгуне ― змяшчае цэлыя і фрагментаваныя сярэбраныя ювелірныя вырабы, шкляныя бочкападобныя пазалочаныя каралі, 134 пераважна фрагментаваныя куфічныя дырхемы Абасідаў (Багдад), Саманідаў (Самарканд, Бухара, Андэраба), Бувайхідаў (Араджан, Шыраз), Зіярыдаў (Сірыя), Джурджан), Абу-Даудзідаў (Андэраба), 15 перайманняў куфічных дырхемаў, фрагмент чэшскага дынарыя Баляслава III. Захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным музеі Беларусі. 2-і скарб, таксама ў чыгуне, складаецца з фрагментаў сярэбраных ювелірных вырабаў, шыфернай прасліцы, 220 куфічных дырхемаў, 185 заходнееўрапейскіх дынарыяў (Англія, Германія, Чэхія і інш.). Захоўваецца ў Нумізматычным кабінеце БДУ.
Задруцкі скарб знойдзены ў 1893 годзе на беразе Дняпра каля вёскі Задруцце Рагачоўскага раёна. Гліняны гаршчок утрымліваў 92 цэлыя фрагментаваныя зліткі ― грыўны кіеўскага тыпу агульнай вагой 14,5 кг. Зліткі, якія паступілі ў Пецярбургскую археалагічную камісію, былі размеркаваны паміж музеямі Пецярбурга, Масквы, Разані, Арла, Ноўгарада, Адэсы, Херсона, Пенсільванскага ўніверсітэта ў ЗША, нумізматычнага кабінета ў Берліне і распрададзеныя прыватным збіральнікам. 13 зліткаў у 1929 годзе папалі у Эрмітаж.
Засоўеўскі скарб, знойдзены ў 1974 годзе каля вёскі Засоўе Лагойскага раёна, схаваны не пазней за 1608. Утрымлівае 741 сярэбраны, 8 залатых і 5 фальшывых манет. Асноўная частка скарбу трохгрошавікі часоў Стэфана Баторыя (61 асобнік), трохгрошавікі (598) і 6-грошовікі (310) Жыгімонта III Вазы. У скарбе былі контрмаркіраваные паўталеры Іспаніі Карла I і Філіпа II, манеты герцагства Браўншвайг-Вольфенбютэль, Венгрыі, Германскай імперыі, Іспаніі, Іспанскіх Нідэрландаў, герцагства Курляндыі, Саксоніі, Цешынскага герцагства, княства Трансільванія, Чэхіі, Турцыі. Знаходзіцца ў Нумізматычным кабінеце БДУ.
Збуражскі скарб знойдзены ў 2008 годзе ў вёсцы Збураж Маларыцкага раёна. Складаецца з 64 срэбных манет Расійскай імперыі XIX ст., адчаканеных у Пецярбургу і Варшаве. У асноўным гэта рублі, выпушчаныя ў абарачэнне пры Аляксандры I і Мікалаю I, вага кожнай манеты 20, 7 г. Яшчэ 17 манет маюць двайны намінал : ¾ рубля або 5 злотых. Яны чаканіліся для абароту на тэрыторыі Польшчы, якая ўваходзіла ў склад Расійскай імперыі. Ёсць і два паўрублі. Агульная вага большая за 1 кілаграм 600 грам. Самая старая манета ― рубель Аляксандра I 1807 года.
Казьянаўскі скарб знойдзены ў 1973 годзе каля вёскі Казьянкі Полацкага раёна. Схаваны прыкладна ў 40-х гадах X стагоддзя. Лічаць, што быў загорнуты ў бяросту. Захавалася 7588 куфічных дырхемаў агульнай вагой каля 20 кг, пераважна чаканкі Саманідаў, ёсць манеты Абасідаў, Сафарыдаў, Волжска-Камскай Булгарыі, перайманне чаканкі Абасідаў і Саманідаў. Захоўваецца ў Полацкім краязнаўчым музеі.
Магілёўскі скарб, знойдзены ў 1936 годзе, схаваны ў 1790-я гады. Знойдзены падчас праводкі каналізацыі ў Магілёве, знаходзіўся ў гліняным посудзе. Гэта 476 залатых еўрапейскіх дукатаў XVI—XVII стст. Знаходзіцца ў Эрмітажы. З 476 манет захаваліся 466. Пяркоўскі скарб, знойдзены ў 1912 годзе ў вёсцы Пяркі Кобрынскага павета. Утрымліваў 1464 білоны і срэбныя манеты Рэчы Паспалітай, Вялікага Княства Літоўскага, Аўстрыі, Памераніі, Чэхіі і 48 медных падвойных пені (торнераў) Шатландыі, чаканеных у 1632—1633 гг. Лёс скарбу невядомы.
Мінскі скарб знойдзены ў 1988 годзе на скрыжаванні вуліц Валадарскага і Гарадскі вал пры пракладцы цеплатрасы. Экскаватар зачапіў сярэбраны падсвечнік, які рабочыя прынялі за снарад. Складаецца з 547 срэбных прадметаў агульнай вагой 13 кг.: манеты, медалі і посуд. Манеты і ўзнагароды Расійскай імперыі канца XIX ст. Сярод імянных прадметаў ― шкатулка грузінскай князёўны Кацярыны і дэкаратыўная сервіроўка фабрыкі І. С. Губкіна ― афіцыйнага пастаўшчыка імператарскага двара. Губкін у 1841 годзе заснаваў у Маскве фабрыку залатых і срэбных вырабаў, фабрыка спецыялізавалася ў асноўным на вырабах з пазалочанага срэбра. У 2011 годзе на міжнародным аўкцыёне прададзены сярэбраны самавар гэтай фабрыкі за 43700 еўра.
Пінскі скарб, знойдзены ў 1804 годзе ў Пінску, складаецца з 20 залатых манет. 12 рускіх златнікаў і візантыйскіх солідаў, здадзены ў Эрмітаж, лёс астатніх невядомы. З 11 златнікаў, зарэгістраваных на цяперашні час, 6 з пінскага скарбу.
Рагачоўскі скарб, знойдзены ў 1971 годзе ў Рагачове, утрымліваў каля 1000 манет, загорнутых у тканіну. Захаваліся 462 манеты ― медныя (са слядамі серабрэння) падробкі пад 1/12 талера Прусіі 1766 года (127 асобнікаў), дзесяцігрошавікаў Царства Польскага (72 асобніка) і дзесяцігрошавікаў, адчаканеных Варшаўскім манетным дваром у час паўстання 1830—1831 гг. (363 асобнікі). Захоўваецца ў Нумізматычным кабінеце БДУ.
1-й Слуцкі скарб знойдзены ў 1887 годзе ў Слуцку ў каменным склепе. Схаваны ў канцы XVII-пачатку XVIII ст. У двух драцяных мяшках было 2 тысячы талераў, чеканенных іспанскімі Нідэрландамі, Злучанымі правінцыямі (Галандыяй, Зеландыяй, Оверейселом, Утрэхтам), Германскай імперыяй, Швейцарыяй. Лёс скарбу невядомы. 2-й Слуцкі скарб, знойдзены ў 1902 годзе, мае 20 залатых манет, з якіх вядомыя 4 асобніка, чеканенных у XV ст. ― англійскія ноблі і пераймання індыйскіх мохраў. Лёс скарбу невядомы.