cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радзімічы
Паходжанне
Аднак сувязь паміж радзімічамі і дарадзіміцкім насельніцтвам Пасожжа, назіраная як у прадметах матэрыяльнай культуры, так і ў абрадах, дазваляе выказаць здагадку, што прышлыя славяне адчулі тут уплыў балцкага насельніцтва. Таксама можна меркаваць пра невялікую колькасць прышлых славян.
Большасць даследчыкаў лічыць, што этнонім «радзімічы» мае, балцкае паходжанне. Так найбольш блізкімі да гэтага паняцця з'яўляюцца літоўскія тэрміны radimas ­— знаходжанне, radimviete ­— месцазнаходжанне. Г. Хабургаеў лічыў, што тэрмін «радзімічы» ўтварыўся ад гістарычна больш ранняй назвы балцкай этнічнай супольнасці, якую славянізавалі да IX—X стст. .
Летапіс паведамляе пра паходжанне радзімічаў ад міфічнай асобы Радзіма: «''…радимичи бо и вятичи от ляхов. Бяста бо 2 брата в лясех, — Радим, а другий Вятко, — и пришедъша седоста Радимъ на Съжю, и прозвашася радимичи…''». Гэтая легенда хутчэй адлюстроўвае біблейскі светапогляд аўтара, чым рэальны гістарычны факт. Тым не менш, славянскі суфікс -ічы (які характэрны і для іншых беларускіх плямёнаў (крывічы, дрыгавічы), але адрозніваецца ад суфікса -яне, характэрнага для большасці славянскіх плямёнаў) сведчыць пра ўтварэнне этноніма ад асабістага імені, а не ад месца пасялення. На карысць летапісу сведчыць таксама імя прадстаўніка чэшскага княжацкага роду Слаўнікавічаў і першага гнезненскага архібіскупа Радзіма (960/970 — каля 1006).
Іван Іосіфавіч Лычкоўскі
Іван Іосіфавіч Лычкоўскі (нар. 1902 г. на хутары Лычкоўшчына, Хутарскі с/с, Чэрвеньскі раён ) —  майстар па вырабу музычных інструментаў, мультыінструменталіст. Граў на дуд­цы, жа­лей­цы, ра­жку, скрып­цы, цым­ба­лах, цыт­ры і іншых інструментах. За сваё жыццё стварыў больш за трыста цымбалаў, скрыпак, дудак. Ён аб’яднаў людзей, гэтак  як і ён закаханых у музыку. Праз яго калектыў прайшлі маладыя людзі, якія сталі выдатнымі музыкантамі, настаўнікамі музыкі — Анатоль Турбал, Леанід Баравік, Леанід Яблонскі, Леанід Панько, Тамара Ганчарык,  Нэла Тунік і іншыя. Іван Іо­сі­фа­віч доў­гі час пра­ца­ваў у дзі­ця­чым до­ме.
Іван Лычкоўскі быў першым майстрам, які паспрабаваў рэканструяваць беларускую дуду пасля перыяду яе заняпаду - 1970-ыя гады. Адна з дуд яго вырабу захоўваецца ў Расійскім этнаграфічным музеі ў Пецярбурзе. Нетрадыцыйнымі ў гэтым інструменце могуць лічыцца галава казы на пераборы, канічныя формы трубкі жалейкі і адсутнасць рагаўнёў. Аднак трэба ўлічваць, што гэта была першая спроба рэканструяваць дуду. Іншая дуда (1974 г.) знакамітага майстра народных інструментаў захоўваецца ў Беларусі, у Музеі старабеларускай культуры. Гэтая дуда больш набліжаная да традыцыйнай канструкцыі беларускай дуды. Майстар з Чэрвеня зрабіў яе амаль традыцыйнай, за выключэннем ражкоў, якія не закручаныя пад градусам, а прадаўгаватыя, як у некаторых еўрапейскіх, або сярэднявечных дудах.
Іван Лычкоўскі выконваў бы­ліч­кі-каз­кі з гу­ка­вым афар­млен­нем. Адну з іх запісала этнамузыколаг Ніна Назіна.
Баі за аэрапорт Трыпалі
Баі за аэрапорт Трыпалі — баі Другой грамадзянскай вайны ў Лівіі за авалоданне міжнародным аэрапортам Трыпалі. Штурм паветранай гавані праходзіў у рамках серыі аперацый «Лівійскі світанак» (فجر ليبيا), што праводзіла кааліцыя ісламісцкіх апалчэнцаў, якія ўзначальвалі кампанію дзяржаўнага перавароту супраць Палаты прадстаўнікоў Лівіі. Баі скончыліся захопам аэрапорта і ў канчатковым выніку яго знішчэннем.
Усё пачалося з паразы ісламісцкіх палітыкаў на парламенцкіх выбарах у Лівіі 2014 года, пасля чаго Аперацыйная зала лівійскіх рэвалюцыянераў і брыгады Місурата пачалі вайну з парламентам, які ў значнай ступені быў антыісламісцкім. Прыкметна, што самі кандыдаты ў дэпутаты ад ісламісцкіх сіл раней спрабавалі распусціць Аперацыйную залу лівійскіх рэвалюцыянераў у сувязі з спробай перавароту ў 2013 годзе, але змаглі зрабіць гэта пасля вынікаў выбараў.
Тады, 13 ліпеня, кааліцыя «Лівійскі світанак» пачала аперацыю па захопу аэрапорта. Шмат самалётаў было знішчана на зямлі. Аперацыя атрымала дзяржаўную падтрымку ад вялікага муфтыя Садзіка Аль-Гарыяні. Ужо 23 жніўня абараняючая яго брыгада Зінтана выйшла з аэрапорта. Яна заяўляла, што адступіла, бо атрымала даручэнне ў парламенце. Пазней гэта пацвердзілі парламенцкія крыніцы.
Трылісці
Трылісці (Трилі́сці) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Тыўанака
Тыўана́ка (аймара: Tiwanaku; Tiahuanaco) — помнік сусветнай спадчыны на захадзе Балівіі каля паўднёвага берага возера Тытыкака на вышыні 3850 м, цэнтр дакалумбавай цывілізацыі Новага Свету.
Гісторыя
Тыўанака ўяўляў сабою гарадское паселішча, якое з'яўлялася цэнтрам буйной імперыі паміж II ст. да н. э. - X ст. н. э. У перыяд яго росквіту насельніцтва складала каля 30 000 - 70 000 чалавек. Тыўанака ўзнік на горнай раўніне, дзе здаўна існавала абрашальнае земляробства. Возера Тытыкака лічылася важным сакральным цэнтрам. Першыя манументальныя будынкі пачалі ўзводзіцца ў II ст. н. э., аднак найбольш грандыёзныя пабудовы датуюцца не раней за 375 г. н. э.
Асаблівасцю мясцовай архітэктуры было выкарыстанне вялікіх адкрытых прастораў. Сэрцам горада з'яўляліся манументальныя будынкі для рэлігійных цырымоній. Яны ўзводзіліся з маналітных каменных блокаў. Вылучаюць прамавугольныя блокі і блокі, якія захоўвалі сколы і натуральныя выманні. На іх захаваліся канаўкі для разразання каменю, сляды бронзавых клямак для транспартыроўкі. Рэлігійны цэнтр месціўся на штучным узвышшы з плоскай вяршыняй, брукаванай каменем. Яна была аддзелена ад астатняга горада каналам. Некаторыя ірыгацыйныя пабудовы знойдзены і знутры.
Дабрамыслі
Назву Дабрамыслі маюць:
Тыўанака
Гісторыя
Этнічны склад насельніцтва Тыўанака дакладна не вядомы. Доўгі час меркавалі, што ён быў населены аймара, паколькі менавіта яны складаюць большасць насельніцтва ў нашы дні. Аднак археалагічныя, лінгвістычныя і генетычныя даследаванні апошніх дзесяцігоддзяў не падцвярджаюць гэтага. Мяркуюць, што прамымі нашчадкамі тыўанаканцаў могуць быць уру.
Заняпад Тыўанака звязваюць з кліматычнымі зменамі і нападамі з боку паўночных суседдзяў (магчыма, аймара). Ужо ў XI ст. горад быў практычна пакінуты жыхарамі.
Археалогія
Руіны рэлігійнага цэнтра Тыўанака былі вядомы ўжо інкам і іспанскім канкістадорам. Першыя навуковыя даследаванні пачаліся з 1860-х гг. Першая падрабязная праца, прысвечаная Тыўанака, была апублікавана ў 1892 г. у Германіі.
З 1960-х гг. урад Балівіі рабіў захады для археалагічнага вывучэння і аднаўлення пабудоў. Комплексныя раскопкі пачаліся ў 1972 г. дзякуючы спецыялістам універсітэта Чыкага.
Ахова
У 2000 г. комплекс Тыўанака быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Славутасці
Сучасны комплекс Тыўанака ўключае наступныя славутасці:
Альф Рамсей
Альфрэд Эрнест (Альф) Рамсей (Alfred Ernest "Alf" Ramsey;  — ) — англійскі футбольны трэнер, які прывёў зборную Англіі да перамогі ў чэмпіянаце свету 1966.
Трыстэнь
Трыстэнь (Три́стень) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Мікалай Сцяпанавіч Гарбачоў
Мікалай Сцяпанавіч Гарбачоў (,, Гомельская вобласць Беларускай ССР, СССР — 9 красавіка 2019) — савецкі спартсмен (веславанне на байдарках), алімпійскі чэмпіён (1972), чэмпіён свету, заслужаны майстар спорту СССР (1972). Заслужаны трэнер БССР (1991).
Іна Бацяноўская
Іна Бацяноўская (нар., Докшыцы, Беларусь ) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь па футболе.
Клубная кар’ера
Гуляла за «Універсітэт». У 2012 годзе прызнавалася найлепшым брамнікам у жаночым футболе Беларусті. У 2013 годзе на першым розыграшы Кубка Беларусі па пляжным футболе сярод жанчын была прызнана найлепшым варатаром.
У наш час працуе трэнерам-выкладнікам ДЮСШАР па футболе і бейсболе дзяржаўнай установы фізічнай культуры і спорту «Футбольны клуб „Мінск“».
Васіль Андрэевіч Самцэвіч
Васіль Андрэевіч Самцэ́віч (, в. Дакудава, цяпер, Мінская вобласць — ) — беларускі краязнаўца і педагог. Заслужаны настаўнік БССР (1945). Удзельнік Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый, Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў.
Біяграфія
В. А. Самцэвіч нарадзіўся ў вёсцы Дакудава (сучасны Крупскі раён Мінскай вобласці). У 1915 годзе скончыў настаўніцкі інстытут у Віцебску. Таксама вучыўся на Віцебскім аддзяленні Маскоўскага археалагічнага інстытута.
У 1918—1928 і 1932—1956 гг. працаваў настаўнікам ва ўстановах народнай асветы, у 1929—1932 гг. навуковы сакратар Цэнтральнага Бюро краязнаўства пры Інбелкульце. Таксама кіраваў Барысаўскай краязнаўчай філіяй і супрацоўнічаў з часопісам «Наш край».
Навуковая дзейнасць
В. А. Самцэвіч аўтар падручнікаў па беларускай мове, метадычных дапаможнікаў для пачатковай школы, метадычных распрацовак. Дапамагаў сайму брату П. А. Самцэвічу ў складанні слоўніка беларускай мовы.
Карал
Кара́л уяўляе сабой матэрыял шкілета калоніі каралавых паліпаў («біягерм»). Вялікія навалы каралаў фармуюць каралавыя рыфы і каралавыя астравы.
Выкарыстанне
У прыродзе вядома звыш 2500 разнавіднасцяў каралаў, у палітры якіх адрозніваюць да 350 каляровых адценняў. Каралы выкарыстоўваецца як сыравіна для атрымання вапны, некаторыя віды — для выраба ювелірных упрыгожванняў. У апошнім выпадку асабліва шануюцца чорны (акабар), белы і серабрыста-перламутравы «скура анёла», і самы папулярны чырвоны і ружовы высакародныя каралы.
Як і ў выпадку з жэмчугам, высокі кошт натуральных каралаў прыводзіць да вялікай колькасці падробак.
Дзямідкі
Дзямі́дкі (, Демидки) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства.
Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавета.
Палітыка Бангладэш
Бангладэш — унітарная рэспубліка з парламенцкай формай кіравання. Афіцыйная мова — бенгальская, таксама выкарыстоўваецца англійская. Дзейнічае Канстытуцыя 1972 года (з наступнымі зменамі).
Выканаўчая ўлада
Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт (з 22 красавіка 2013 — Абдул Хамід), які абіраецца парламентам на тэрмін 5 гадоў.
Заканадаўчая ўлада
Парламент — аднапалатная Нацыянальная Асамблея (Джацья Шангшад), якая складаецца з 345 дэпутатаў (300 дэпутатаў абіраюцца на аснове мажарытарнай сістэмы па аднамандатных акругах, а 45 месцаў рэзервуюцца для жанчын-парламентарыяў па адмысловай квоце). Тэрмін паўнамоцтваў парламента — 5 гадоў.
Палітычныя партыі
У краіне дзейнічае звыш 100 палітычных партый — ад фундаменталісцкіх да ультралевых. Найбольш уплывовымі з'яўляюцца Нацыяналістычная партыя Бангладэш (НПБ) і Народная Ліга (НЛ). НПБ заснаваная ў 1978 (у 1978—1982, 1991—1996 і 2001—2006 знаходзілася ва ўладзе). Кіруецца ідэямі «бангладэшскага нацыяналізму». У цяперашні час фактычна падзеленая на дзве фракцыі. НЛ, узначаленая Шэйх Хасінай, была заснавана ў 1949 (у 1972—1975 і 1996—2001 знаходзілася пры ўладзе). Выступае, у цэлым, з секулярысцкіх, шмат у чым — цэнтрысцкіх пазіцый.
У рамках падрыхтоўкі да выбараў здзяйсняюцца перапіс выбаршчыкаў і рэфармаванне дзеючага заканадаўства ў гэтай сферы. Адначасова вядзецца праца па рэфармаванні партыйнай сістэмы, і прадпрымаюцца спробы стварыць новыя палітычныя структуры для забеспячэння пераемнасці цяперашняга курсу.
Адміністрацыйны падзел
Бангладэш — унітарная дзяржава, адміністрацыйна падзеленая на 7 адмістрацыйных раёнаў (дывізіёнаў), кожны з якіх носіць назву яго буйнейшага горада:
Шчурын
Шчурын (Щу́рин) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Сцяпонас Дарус
Сцяпонас Дарус (Steponas Darius, сапраўднае імя Steponas Jucevičius-Darašius;, хутар Рубішкес, Ковенская губерня — ) — літоўскі лётчык; разам са Стасісам Гірэнасам паспрабавалі здзейсніць трансатлантычны палёт і загінулі.
Біяграфія
У 1907 эміграваў з бацькамі ў ЗША, дзе ў 1917 спрасціў сваё прозвішча. Падчас Першай сусветнай вайны служыў добраахвотнікам у амерыканскай арміі. За службу ў амерыканскім корпусе ў Францыі узнагароджаны медалём Пурпуравае Сэрца. У 1920 вярнуўся ў Літву і ўступіў у літоўскае войска. Скончыў ваеннае вучылішча (1921), затым курсы лётчыкаў (1923). У 1927 ізноў выехаў у ЗША, дзе працаваў у грамадзянскай авіяцыі.
NGC 5663
NGC 5663 (іншыя абазначэнні — MCG -3-37-3, NPM1G -16.0459, PGC 52049) — галактыка ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кіеўская культура
Кіеўская культура — археалагічная культура плямён, якія ў II—III — сярэдзіне V стст. н.э. жылі на сучаснай тэрыторыі поўначы Кіеўскай, Чарнігаўскай і Сумскай абласцей Украіны, на ўсходзе Гомельскай і поўдні Магілёўскай абласцей Беларусі, поўдні Бранскай і захадзе Курскай абласцей Расіі.
Даследаванне
Вылучыў у 1953 г. украінскі археолаг В. М. Даніленка. Назва ад помнікаў, выяўленых у Кіеве і яго наваколлі.
Паходжанне
Большасць даследчыкаў лічыць, што Кіеўская культура сфарміравалася на аснове позніх зарубінецкіх старажытнасцей з уключэннем некаторых традыцый, запазычаных у плямён пшэворскай культуры і культуры штрыхаванай керамікі. Існуе меркаванне, што насельніцтва Кіеўскай культуры — продкі славян, але некаторыя лічаць іх усходнімі балтамі. Найбольш вядомыя помнікі кіеўскай культуры на Беларусі — Тайманава, Новы Быхаў.
Матэрыяльная культура
Насельніцтва жыло на селішчах плошчай 0,5 — 2 га (зрэдку да 6-8 га), займалася пераважна земляробствам і жывёлагадоўляй. Іх жыллё было 2 тыпаў: прамавугольныя ў плане паўзямлянкі, паглыбленыя ў зямлю на 0,4 — 1,2 м, плошча 8 — 24 м², і наземныя слупавой канструкцыі з адкрытымі агнішчамі. Пахавальны абрад — трупаспаленне; перапаленыя косці змяшчаліся ў круглыя ці авальныя ямкі глыбінёй 0,2 — 0,6 м; вядомы і урнавыя пахаванні. Пахавальны інвентар: побытавыя рэчы, прадметы ўпрыгожання, рэшткі трызны. Кераміка (гаршкі, міскі, пасудзінкі малых памераў, дыскі-накрыўкі і іншае) ляпная, зрэдку арнаментаваная насечкамі і пальцавымі ўцісканнямі па краях ці расчосамі грэбеня па тулаве; сустракаецца глянцаваныпосуд. З жалеза і сталі выраблялі нажы, свердлы, нажніцы, сярпы, зброю і іншае; з косці — іголкі, спіцы, шылы; з гліны — тыглі, каўшы для апрацоўкі металаў, грузілы, прасліцы; з каменю — тачыльныя брускі, зерняцёркі, жорны. Тыповыя для плямён Верхняга Падняпроўя — вырабы з выемчатай эмаллю (бронзавыя падвескі, фібулы і іншае). З рымскіх правінцый на тэрыторыю плямён Кіеўскай культуры траплялі чырваналакавая кераміка, бронзавыя пасудзіны, пінцэты, шкляныя пацеркі, манеты.
Стшэльцы Краеньске
Стшэльцы Краеньске (Strzelce Krajeńskie, Friedeberg) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 490 км на захад ад Варшавы і за 25 км на паўночны ўсход ад Гожава Велькапольскага. Адміністрацыйны цэнтр Стшэлецка-Дрэздэнэцкага павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшэльцы Краеньске. Займае плошчу 5,54 км². Насельніцтва 10 тыс. чалавек.
Ясэніўка (Ражышчанскі раён)
Ясэніўка (Ясені́вка) — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Інаўрацлаўскае ваяводства
Інаўрацлаўскае ваяводства (Województwo łęczyckie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай, якая існавала з XIV стагоддзя па 1793 год у складзе Велікапольскай правінцыі. Падзялялася на 3 паветы. Сядзібай ваяводы быў горад Інаўроцлаў, сеймікі праходзілі ў горадзе Радзееў.
Рудск
Рудск (, Рудск) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на поўдзень ад горада Іванава, за 147 км ад Брэста, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі.
Лазніга
Лазніга (Lasnigo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 406 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 81 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 22030. Тэлефонны код — 031.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Аперанд
Апера́нд (англ. operаnd) у мовах праграмавання — аргумент аперацыі, або дадзеныя, якія апрацоўваюцца камандай; граматычная канструкцыя, якая пазначае выраз, які задае значэнне аргумента аперацыі; часам аперандам называюць месца, пазіцыю ў тэксце, дзе павінен стаяць аргумент аперацыі. Адсюль паняцце меснасці, або арнасці, аперацыі, гэта значыць ліку аргументаў аперацыі.
Народны камісарыят меліярацыі БССР
Наро́дны камісарыя́т меліяра́цыі Белару́скай ССР быў утвораны 15 сакавіка 1941 года. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства меліярацыі БССР.
Канстанцін Аляксандравіч Якаўлеў
Канстанцін Аляксандравіч Якаўлеў (нар. ) — беларускі гандбольны трэнер. Адзін з прадстаўнікоў Свабоднага аб’яднання спартоўцаў Беларусі.
Біяграфія
Скончылі БДУФК (факультэт спартова-педагагічнай дзейнасці).
Выступаў у чэмпіянаце Беларусі за мінскі «Аркатрон» і БГК імя Мяшкова, некалькі разоў станавіўся чэмпіёнам краіны і ўладальнікам Кубка Беларусі. А ў сезоне-2008/09 выступаў у клубе «Азоты» з польскага горада Пулавы.
Пад канец 2010-х уладкаваўся на паўстаўкі ў БНТУ, дзе працуючы выкладнікам фізкультуры сабраў гандбольную каманду, якую сам і трэнераваў.
У ліпені 2018 года далучыўся да трэнерскага штаба «Віцязя», дзе асіставаў Андрэю Барвіюку, а праз пэўны час узначаліў каманду.
Рамуальд Жакоўскі
Рамуальд Жакоўскі ( — ) — беларускі акцёр.
Пачаў працаваць у трупе Першага беларускага таварыства драмы і камедыі (1917—1919), якое было створана Ф. Ждановічам пры ўдзеле І. Буйніцкага і У. Фальскага ў 1917 годзе. У 1918 годзе разам з Ф. Ждановічам працаваў у Вільні. У красавіку—лістападзе разам з Ф. Ждановічам працаваў у Беларускім савецкім тэатры. У 22-гадовым узросце скончыў жыццё самагубствам.
Ролі
Выконваў ролю Старца ў «Раскіданым гняздзе» (паводле п’есы Я. Купалы), стварыў глыбока псіхалагічны вобраз. Добра дэкламаваў, пісаў вершы. Сярод іншых роляў:
Яфім Майсеевіч Маршак
Яфім Майсеевіч Маршак (, м. Койданава, Мінскі павет —, Мінск) — беларускі дзеяч сельскай гаспадаркі і будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Таджыкскай ССР (1964).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках у 1935 годзе. Працаваў старшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі (1935—1937), галоўным інжынерам трэста зернесаўгасаў, начальнікам Міністэрства саўгасаў СССР, аддзела Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў БССР, начальнікам майстэрняў Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў Літоўскай ССР, з лістапада 1954 года дырэктарам Таджыкдзіпрабуда, з 1968 па 1971 гады — галоўным спецыялістам тэхнічнага аддзела Белдзіпрасельбуда.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года. Член КПСС з 1948 года.
Навуковая дзейнасць
Тэматыка публікацый: арганізацыя працы ў калгасах Беларусі; планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі «Знак Пашаны» (1958, 1966).
Канстанцін Якаўлеў
Канстанцін Якаўлеў:
2-і гусарскі полк
2-і гусарскі полк (2e régiment de hussards) — кавалерыйскае падраздзяленне французскай арміі.
Гісторыя
Падраздзяленне было сфармавана падчас Французскай рэвалюцыі на базе гусарскага палка Шамбарана. У 1814-м фарміраванне было перайменавана ў Каралеўскі гусарскі полк, але ў наступным годзе старая назва была вернута. У 1816-м падраздзяленне рэарганізавана ў гусарскі полк Мёрт. У 1825-м першапачатковая назва зноў вернута. У 1939 годзе полк распушчаны, а яго складовыя часткі разбітыя на разведгрупы ў складзе 16-га армейскага корпуса, 23-га, 39-га, 71-га, 74-га і 80-га пяхотных дывізій. На перыяд 1940—1942 гадоў падраздзяленне аднавілі, але неўзабаве зноў распусцілі. У 1944-м полк аднавіў сваю дзейнасць. У 1946 годзе яго на некаторы час у чарговы раз распусцілі, але вельмі хутка аднавілі. У склад фарміравання ўвайшлі асобныя часткі 4-га гусарскага палка.
Сучасны стан
Полк падпарадкоўваецца Разведвальнаму камандаванню. Ён з’яўляецца часткай базы абароны Страсбург-Агено.
У склад уваходзяць дзевяць эскадрылляў:
Па стане на 2011 год, у палку служыла 950 чалавек.
Аснову парку тэхнікі складаюць браневікі сямейства VBL.
Самары (Ратнэўскі раён)
Самары (Сама́ри) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Самарыўскай вясковай абшчыны.
Сяргей Палуян
Сяргей Епіфанавіч Палуян (, мястэчка Брагін, Рэчыцкі павет —, ) — беларускі публіцыст, празаік, літаратуразнавец. Крыптанімы: ''П.Ян.; С. П.''
Біяграфія
Нарадзіўся трэцім дзіцём у сям’і арандатараў Епіфана Іванавіч і Аляксандры Дзмітрыеўны Палуян, у сям’і было 5 дачок і 3 сыны. Праз пяць месяцаў пасля нараджэння Сяргея сям’я пераехала на сталае месца жыхарства ў вёску Крышычы Юравіцкай воласці Мазырскага павета, дзе ў 1897 годзе купілі ўласны фальварак.
Вучыўся ў Мазырскай прагімназіі, дзе зблізіўся з рэвалюцыянерамі, распаўсюджваў улёткі і ўдзельнічаў у мітынгах. Праз пагрозу выключэння за рэвалюцыйную дзейнасць, пераведзены бацькам у Мітаўскую гімназіі (цяпер Елгава, Латвія) пад нагляд сваякоў, але ўдзелу не спыніў з-за чаго адбыўся канфлікт і разрыў з бацькам.
Жыў у Кіеве ў сваякоў, таксама ўдзельнічаў у рэвалюцыйным руху. Ездзіў у Вільню на сустрэчу з Янкам Купалам. У 1908 годзе ўвайшоў у кіруючы орган Беларускай сацыялістычнай грамады. Пісаў у «Нашу ніву», у тым ліку артыкулы «Беларуская справа і ўкраінскае грамадства», «Лісты з Украіны» (1909). З 1910 годзе зноў жыў у Кіеве. Працаваў у часопісах «Украінская хатка» і «Світло», дзе друкаваў свае творы, супрацоўнічаў з газетай «Рада» і іншымі.
Паводле афіцыйнай версіі, скончыў жыццё самагубствам у ноч з 7 на 8 красавіка, пахаваны на кіеўскіх Байкаўскіх могілках (не захаваліся). Меў пазашлюбнага сына ад сваёй каханкі Наталлі.
Творчасць
Падтрымліваў сяброўскія і творчыя сувязі з Янкам Купалам, Якубам Коласам, Максімам Багдановічам, Цішкам Гартным, Ядвігіным Ш. і інш.
Аўтар апавяданняў («Вёска» і інш.), вершаваных і драматычных твораў (не выяўлены), вершаў у прозе, рэцэнзій («Якуб Колас. Другое чытанне для дзяцей беларусаў», «Тарас на Парнасе», «Ядвігін Ш. Дзед Завала» і інш.), першага ў беларускай крытыцы агляднага артыкула «Беларуская літаратура ў 1909 г.», першага гістарычнага нарыса новай беларускай літаратуры «Беларуская паэзія ў яе тыповых прадстаўніках» (абодва 1910). Выступаў як тэатральны крытык («Віленская беларуская вечарынка», «Беларускія вячоркі», 1910 і інш.). Даследаваў украінскую культуру і літаратуру, беларуска-ўкраінскія літаратурныя сувязі (цыкл артыкулаў «Лісты з Украіны» і інш.). Адстойваў правы беларусаў на развіццё сваёй мовы і культуры («Пра нацыянальную школу на Беларусі», цыкл артыкулаў «З нашага жыцця»).
Не ўся творчая спадчына Сяргея Палуяна захавалася, цяпер вядома яго апавяданне «Вёска», абразок «Хрыстос уваскрос!» (зварот да беларускага народа), дваццаць адзін публіцыстычны артыкул, рэцэнзіі. Выйшаў зборнік твораў Сяргея Палуяна «Лісты ў будучыню» (1986).
Памяць
Памяці Сяргея Палуяна Янка Купала прысвяціў паэму «Курган» і вершы «''Памяці С. Палуяна», Максім Багдановіч — першы і апошні прыжыццёвы зборнік твораў «Вянок» і вершы «С. Палуяну''», Ядвігін Ш. — верш у прозе «Раны».
Лілібет Сасекская
Прынцэса Лілібет "Лілі" Сасекская (Princess Lilibet of Sussex, поўнае імя Лілібет Дыяна; 4 чэрвеня 2021, Санта-Барбара) ― чалец брытанскай каралеўскай сям’і, унучка караля Карла III, другое дзіця прынца Гары, герцага Сасекскага, і яго жонкі Меган, герцагіні Сасекскай. Займае сёмае месца ў парадку атрымання ў спадчыну брытанскага пасада.
Нараджэнне
Лілібет Дыяна Маўнтбетэн-Віндзар нарадзілася ў шпіталі Санта-Барбара ў горадзе Санта-Барбара, Каліфорнія 4 чэрвеня 2021 года ў 11:40 паводле амерыканскага часа. Яе народзіны, а таксама імя былі абвешчаныя два дні пасля. Дзяўчынку назвалі ў гонар яе прабабулі, каралевы Лізаветы II, чыёю мянушкай была Лілібет, ды ў гонар бабулі, прынцэсы Дыяны. Мянушка прынцэсы ― Лілі. Яна з'яўляецца малодшым дзіцём герцагаў Сасекскіх і мае старэйшага брата, прынца Арчы.
Еськаўка (Вілейскі раён)
Е́ськаўка (, Еськовка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска i засценак у складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
NGC 5664
NGC 5664 (іншыя абазначэнні — IC 4455, MCG -2-37-8, IRAS14309-1424, PGC 52033) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вядомыя асобы Докшыцаў
Вядомыя ўраджэнцы Докшыцаў:
Бэрэзныкы (Ратнэўскі раён)
Бэрэзныкы (Березники́) — вёска ў Ратнэўскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Самарыўскай вясковай абшчыны.
Дзяржаўная рада Славакіі
Дзяржа́ўная ра́да Слава́цкай Рэспу́блікі (Štátna rada Slovenskej republiky) — дзяржаўны орган Першае Славацкае Рэспублікі, які павінны быў служыць пасярэднікам паміж прэзідэнтам, соймам, урадам і палітычнай партыяй (даваць прэзідэнту рэспублікі і ўраду водгукі). Рада была ўтвораная канстытуцыйным законам аб канстытуцыі Славацкай Рэспублікі ад 21 ліпеня 1939 года. Хоць Дзяржаўная рада павінная была быць важным органам, фактычна яна магла толькі даваць рэкамендацыі.
Першае ўстаўное паседжанне Дзяржаўнай рады было прызначанае на 6 жніўня 1940 года і адбылося ў прэзідэнцкім палацы. Нараду адкрыў і вёў прэзідэнт Ёзаф Ціса. Пасля прыняцця прысягі ўсіх чальцоў адбыліся выбары старшыні, якім стаў Віктар Раваш, намеснікамі старшыні сталі Ёзаф Шкулцеты са Славацкай маціцы і мансеньёр Ян Войташак, спішскі біскуп.
Дзейнасць
Тэрмін паўнамоцтваў Дзяржаўнай рады складаў тры гады. Дзяржаўная рада прымае рашэнне ў органе, які можа прыняць рэзалюцыю, калі акрамя старшыні ці ягонага намесніка прысутнічае большасць ейных чальцоў. Ён дзейнічае большасцю галасоў выбаршчыкаў. Рада прымае рашэнне бальшынёй галасоў.
Чальцы Дзяржаўнай рады карысталіся імунітэтам, як і дэпутаты сойму. Калі сябар Дзяржаўнай рады з’яўляўся дэпутатам, рашэнне аб ягоным звальненні прымаў сойм. Сяброўства ў Дзяржаўнай радзе не аплачвалася, гэта была ганаровая пасада. Адзінай перавагай быў штогадовы бясплатны квіток на чыгунку.
Склад
Дзяржаўная рада афіцыйна складалася з мінімум 20 сяброў, а менавіта:
Асабовы склад
Сябрамі Дзяржаўнай рады з’яўляліся прадстаўнікі палітычных, эканамічных, культурных і царкоўных элітаў Славаччыны, а з нацыяльных меншасцяў прадстаўніцтва ў органе мелі толькі немцы. У Дзяржаўнай радзе працавалі:
Функцыі
Але дзяржаўная рада не мела ўласнай выканаўчай улады, таму яна не магла нікога абвінаваціць самастойна. У сур’ёзных пытаннях нацыянальнага характару яна магла рабіць рэкамендацыі ўсім дзяржаўным органам, але яны не мелі абавязковай сілы.
Бжэсць-Куяўскае ваяводства
Бжэсць-Куяўскае ваяводства (Województwo brzeskokujawskie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай, якая існавала з XIV стагоддзя па 1793 год у складзе Велікапольскай правінцыі. Падзялялася на 5 паветаў. Сядзібай ваяводы быў горад Бжэсць Куяўскі, сеймікі праходзілі ў горадзе Радзееў.
Рычард Пайпс
Рычард Пайпс (Richard Pipes;  — ) — польскі і амерыканскі гісторык, спецыялізаваўся на гісторыі Расіі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1923 годзе ў Цешыне (Польшча) у яўрэйскай сям’і. У 1939 сям’я збегла ад нацыстаў спачатку ў Італію, а затым у ЗША.
Рычард Пайпс займаўся гісторыяй Расіі і быў адным з самых вядомых замежных спецыялістаў па гісторыі Расіі пачатку XX стагоддзя. Ён напісаў, у прыватнасці, класічную кнігу «Руская рэвалюцыя».
Акрамя акадэмічнай працы і адукацыі, Пайпс быў членам Team B, створанай уладамі ЗША ў 1976 годзе для ацэнкі пагрозы з боку Савецкага Саюза адначасова з ЦРУ. У пачатку 1980-х ён быў дарадцам прэзідэнта ЗША Рональда Рэйгана.
Памёр у ЗША ва ўзросце 94 гадоў.
Ямусукра
Ямусу́кра (Yamoussoukro) — сталіца Кот-д’Івуара. Насельніцтва налічвае 242.744 чал. (2010), знаходзіцца ў 240 км на поўнач ад Абіджана, на невялікіх узвышшах. Адначасова з’яўляецца сталіцай вобласці Лак.
Цікавыя факты
У горадзе знаходзіцца базіліка Нотр-Дам-дэ-ла-Пэ — самая вялікая царква ў свеце, архітэктура якой нагадвае Сабор Святога Пятра ў Ватыкане.
Вера Жукавец
Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 225 месца дасягнула 10 ліпеня 1995, парную — 241 месца — 27 красавіка 1998 года. Здабыла 3 адзіночныя і 4 парныя тытулы. Выступала за зборную Беларусі ў Кубку Федэрацыі, мае розніцу выйгрышаў і пройгрышаў 0—4. Завяршыла кар’еру ў 1999 годзе.
Сухое
Сухо́е (, Сухое) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.
Бражэльцы
Бражэ́льцы (, Бражельцы) — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беняконскага сельсавета. 30 двароў, 58 жыхароў (1.01.2004).
Гісторыя вёскі
У пісьмовых крыніцах упамінаецца ў сярэдзіне 16 ст. У 1560 г. сяло ў Эйшышскай воласці Лідскага павета, 10 валок зямлі, дзяржаўная ўласнасць. Кароль Жыгімонт Аўгуст пажалаваў сяло віленскаму канюшаму і падканюшаму, васілішскаму дзяржаўцу Яну Ю'ревічу Валчковічу ў якасці падзякі за пасольскую службу ў Вялікім княстве Маскоўскім. Згадваецца маёнтак Бражэльцы ў інвентары 1730 г. У 2-ой палове 19 — пач.20 ст. вёска Беняконскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні. У 1861 г. 45 сялянскіх душ, уладанне графа Путкамера. У 1908 г. ў вёсцы налічвалася 267 жыхароў, 253 дзесяціны зямлі, 30 коней, 73 галавы буйной рагатай жывёлы. У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы. Уваходзіла ў Беняконскую гміну Лідскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 г. у калоніі Бражэльцы 42 двары, 249 жыхароў, у аднайменным фальварку 3 двары, 70 жыхароў. З 12.10.1940 г. хутар і маёнтак (52 двары, 296 жыхароў) у Беняконскім сельсавеце Воранаўскага раёна Баранавіцкай, а з 20.9.1944 г. Гродзенскай абласцей. У 1960 г. 190 жыхароў, у 1970 г. 159 жыхароў.
Гаспадарка
У складзе сельскагаспадарчага вытворчага калектыву «Эліт — Агра» (цэнтр — вёска Падварышкі). Ферма.
Ірына Зянонаўна Вештард
Ірына Зянонаўна Вештард (нар., Багушы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі палітык. Былая старшыня Беларуская сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада).
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Хімік, аператар ЭВМ. Працавала настаўніцай Каменскай сярэдняй школы Лагойскага раёна і СШ № 3 горада Смаргоні, пазней была інспектарам школ г. Смаргоні.
Партыйная дзейнасць
У БСДП уступіла ў 1991 годзе. Выбіралася скарбнікам Гродзенскай абласной партыйнай арганізацыі. Неаднаразова выбіралася сябрам Цэнтральнага Камітэта партыі. З 2009 года старшыня Гродзенскай абласной партыйнай арганізацыі і сябар Прэзідыума БСДП. З 10 кастрычніка 2010 года намесніца старшыні, з 5 чэрвеня 2011 года па 11 сакавіка 2018 года — старшыня БСДП.
У 1992—2007 гадах была дэпутатам Смаргонскага раённага Савета дэпутатаў.
Узнагароды
Узнагароджана Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь за дасягнутыя поспехі ў адукацыі і выхаванні падрастаючага пакалення.
Гельмут Ран
Гельмут Ран (Helmut Rahn;  — ) — нямецкі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.
Ліва (Кома)
Ліва (Livo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 210 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 6 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Giacomo.
Знешняя палітыка Бангладэш
Бангладэш — член ААН з 1974, была ініцыятарам стварэння ў 1985 Асацыяцыі рэгіянальнага супрацоўніцтва краін Паўднёвай Азіі (СААРК), а ў 2006—2007 старшынствавала ў Асацыяцыі. З'яўляецца таксама членам Садружнасці, узначаленай Вялікабрытаніяй, Руху недалучэння, Арганізацыі Ісламская Канферэнцыя, Групы 77-і, арганізацыі «Ісламская васьмёрка», паўднёва—азіяцкага «чатырохкутніка росту», групы эканамічнага супрацоўніцтва БІМСТЭК (краіны, што атачаюць Бенгальскі заліў: Бангладэш, Індыя, М'янма, Шры-Ланка, Тайланд, Непал, Бутан) і Дыялогу па супрацоўніцтве ў Азіі. У 2005 стала ўдзельнікам Азіяцкага рэгіянальнага форума (АРФ).
Знешнепалітычны курс сфакусаваны на задачы забеспячэння спрыяльных міжнародных умоў для пераадолення сацыяльна-эканамічнай адсталасці краіны шляхам максімальнага прыцягнення інвестыцый, замежнай дапамогі (каля 1,2 млрд дол. штогод), захаванні і набыцці гандлёвых палёгак. Асноўны прынцып знешняй палітыкі — «сяброўства са ўсімі, варожасць ні з кім».
Бангладэш выступае за захаванне ролі ААН як галоўнага гаранта падтрымання міру і бяспекі, за ўзмацненне ролі Савета Бяспекі і яго права разглядаць у індывідуальным парадку пытанні ўжывання сілы. Дака супраць павелічэння ліку сталых членаў СБ ААН, а пры разглядзе пытання аб пашырэнні складу нясталых членаў выступае за захаванне геаграфічнай прапорцыі пры размеркаванні месцаў. З 1988 бангладэшскія ваенныя прымаюць удзел у аперацыях ААН па падтрыманні міру.
Бангладэш актыўна працуе ў фармаце Канферэнцыі па раззбраенні, рэгулярна падае інфармацыю ў Рэестр звычайных узбраенняў ААН, падтрымлівае ініцыятывы па раззбраенні і кантролю над узбраеннямі. Удзельніца усіх буйных адпаведных міжнародных дагавораў (ДВЗЯД, ДНЯЗ, КЗХЗ, КБТЗ і інш.), імкнецца да захавання і ўмацавання наяўных рэжымаў нераспаўсюду.
Салідарная з высілкамі сусветнай супольнасці на антытэрарыстычным напрамку, Дака, у тым ліку і на рэгіянальным узроўні (у рамках БІМСТЭК і СААРК), будуе свае падыходы ў рэчышчы выканання рэзалюцый СБ ААН № 1373 і № 1624. З'яўляецца ўдзельніцай усіх 13 міжнародных антытэрарыстычных канвенцый, далучыўшыся ў маі 2007 да Канвенцыі ААН па прадухіленні ядзернага тэрарызму.
У лютым 2008 Дака далучылася да Канвенцыі ААН супраць карупцыі.
Адносіны з Беларуссю
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і народнай Рэспублікай Бангладэш усталяваны 21 лютага 1992 г. Пасол Бангладэш у Расійскай Федэрацыі Сайфул Хок акрэдытаваны ў Беларусі па сумяшчальніцтве з чэрвеня 2010 г. Пасол Рэспублікі Беларусь у Індыі Прыма В.А. акрэдытаваны ў Бангладэш у 2013 годзе. У верасні 2014 г. «на палях» Саміту ААН па пытаннях змяненняў клімату адбылася сустрэча беларускага Прэм'ера Мясніковіча М.В. з бангладэшскім калегаю. У 2017 у Дацы было ўрачыста адкрыта сумеснае прадпрыесмтва «Амкадор-Палаш».
Гнезненскае ваяводства
Гнезненскае ваяводства (Województwo gnieźnieńskie) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Рэчы Паспалітай, якая існавала з 1768 па 1793 год у складзе Велікапольскай правінцыі. Падзялялася на 3 паветы. Сядзібай ваяводы быў горад Гнезна, сеймікі праходзілі ў горадзе Кола.
Валянцін Паўлавіч Таўлай
Валянцін Паўлавіч Таўлай (псеўд.: Усяслаў Барвінец, Янка Бунтар, Васіль, Ілюк Прышчэпа (з Я. Брылём), Паўлюк Сірата, В. Тарскі і інш.;, Баранавічы — , ) — беларускі паэт, літаратуразнавец, грамадскі дзеяч.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Дзяцінства прайшло ў вёсцы Рудаўка на Слонімшчыне. Вучыўся ў польскай школе ў Лідзе, у той перыяд ён напісаў свой першы верш — «Верабейкі» («Wrobelki», на польскай мове).
Навучаўся ў Слонімскай настаўніцкай семінарыі, у 1925 выключаны за адмову запісацца палякам. У 1927-29 вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, у лютым 1928 за ўдзел у арганізацыі вучнёўскай забастоўкі выключаны, пад паліцэйскім канвоем адпраўлены да бацькоў. За падпольную камсамольскую дзейнасць арыштаваны 28.8.1929, знаходзіўся ў зняволенні ў Слонімскай і Гродзенскай турмах (1929-30).
З кастрычніка 1930 года ў БССР. У 1930—32 працаваў у Рэчыцы інструктарам райкама камсамола, у газеце «Звязда», вучыўся на газетным аддзяленні літфака БДУ.
У снежні 1932 накіраваны на падпольную работу ў Заходнюю Беларусь. Член Цэнтральнай рэдакцыі КПЗБ ў Варшаве, адзін з фактычных рэдактараў «Беларускай газеты» і яе дадатку «Літаратурная старонка» — легальных неафіцыйных органаў КПЗБ у Вільні. Прадстаўнік ЦК КПЗБ у Цэнтры нацыянальна-вызваленчага руху Заходняй Беларусі. У снежні 1933 адзін з арганізатараў Літаратурнага фронту сялянска-рабочых пісьменнікаў. Арыштаваны 4.1.1934 пры спробе пераходу польска-савецкай мяжы. Змешчаны ў турму ў Вілейцы. Асуджаны на 8 гадоў турмы; змешчаны ў Гродзенскі астрог.
У верасні 1939 вызвалены з турмы Чырвонай Арміяй. У 1939—41 працаваў у лідскай раённай газеце «Уперад». Член СП Беларусі з 1941.
У гады Вялікай Айчыннай вайны быў сувязным партызанскага атрада імя Р. Катоўскага брыгады імя Ф. Дзяржынскага Баранавіцкага злучэння (1942—1944), разведчыкам, кіраўніком наваградскай агентурнай сеткі спецгрупы «Буравеснік» (студзень — ліпень 1944). У верасні 1943 арыштаваны СД у Лідзе, вызвалены з дапамогай беларускіх паэтаў, палітычных і ваенных дзеячаў.
З канца лета 1944 адказны сакратар навагрудскай раённай газеты «Звязда». У 1945—47 старшы навуковы супрацоўнік і намеснік дырэктара Літаратурнага музея Янкі Купалы.
Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску.
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1928 (газета «Сіла працы», Вільня). Як паэт-рэвалюцыянер фарміраваўся ў камуністычным падполлі (паэма «Непераможная» выдадзена на шапірографе, Вільня, 1928). У першым пасмяротным зборніку «Выбранае» (1947) змешчаны палымяныя паэтычныя цыклы астрожных вершаў («Лукішскія вершы», «Таварышу маёй вясны», «Бацьку») і паэм («Таварыш», «Песня пра сухар»). Раскрыў мужнае аблічча рэвалюцыянера 1930-х гадоў, характэрныя рысы якога — глыбокае лірычнае перажыванне і ўнутраная гатоўнасць высокага ахвяравання, асэнсаванне сутнасці пройдзеных змагарных шляхоў і барацьбы як усечалавечай праблемы разняволення свету, абнаўлення жыцця. Над паглыбленнем зместу вершаў і паэм працаваў усё творчае жьшцё, даводзячы іх да гранічнай мастацкай дасканаласці. Эстэтычны набытак В. Таўлая ўзнімаецца на ўзровень рэвалюцыйнай паэзіі свету.
Аўтар публіцыстычных нарысаў пра рэвалюцыйна-вызваленчую і антыфашысцкую барацьбу. Пісаў літаратурна-крытычныя (пра творчасць Я. Купалы, П. Пестрака, Я. Брыля). Пераклаў на беларускую мову асобныя творы А. Міцкевіча, І. Крылова і інш.
Ушанаванне памяці
Яго імем названы вуліцы ў Гродне, Лідзе і ў Маладзечне.
У 1965 годзе ў Лідзе на доме, у якім у 1939-41 жыў Валянцін Таўлай, усталявана мемарыяльная дошка У гонар Валянціна Таўлая на будынку рэдакцыі «Лідскай газеты» ў 2014 годзе ўрачыста адкрыта памятная дошка, зробленая па праекце мясцовага скульптара Рычарда Грушы.
Сям'я
Дачка Галіна Валянцінаўна Таўлай (нар. 1946), этнамузыколаг.
Еўфемія Шведская
Еўфемія Эрыксдотэр Шведская (Eufemia Eriksdotter; 1317 — 16 чэрвеня 1370) — шведская прынцэса, жонка герцага Мекленбургскага Альбрэхта II, спадчынніца Швецыі і Нарвегіі, маці караля Швецыі Альбрэхта.
Біяграфія
Дачка герцага Сёдэрманландскага Эрыка Магнусана і нарвежскай прынцэсы Інгеборгі. Унучка двух скандынаўскіх каралёў: Магнуса Ладуласа па бацькаўскай лініі і Хокана V Святога па лініі маці. Яе старэйшы брат Магнус быў абраны каралём Нарвегіі і Швецыі ў 1319 годзе. З-за яго юнага ўзросту быў створаны рэгенцкі савет, у якім Інгеборга грала важную ролю.
24 ліпеня 1321 года была заключана шлюбная дамова паміж Еўфеміяй і будучым герцагам Мекленбургскім Альбрэхтам II. Інгеборга спадзявалася атрымаць яго падтрымку ў заваёве дацкага Сконэ, але калі ў 1322 годзе пачалася ваенная кампанія, Мекленбург адмовіўся ад сваіх абавязацельстваў. Разгром, які рушыў за гэтым, каштаваў каралеве-маці яе месца ў рэгенцкім савеце, які не ўхваляў арганізаваны Інгеборгай шлюб.
Шлюб Еўфеміі і Альбрэхта адбыўся ў 1336 годзе. Пераехаўшы на іншы бераг Балтыйскага мора, яна захавала некаторы палітычны ўплыў у каралеўствах свайго брата. Апошняя згадка Еўфеміі ў крыніцах Датуецца 27 кастрычніка 1363 года. У сувязі з запісам пра яе мужа ад 16 чэрвеня 1370 года Еўфемія згадваецца як нябожчыца, што азначае, што яна памерла паміж гэтымі двума датамі. Няясна, ці сыграла яна ролю ў абранні свайго сына Альбрэхта шведскім каралём у 1364 годзе.
Свята-Елісавецінскі манастыр (Мінск)
Свята-Елісавецінскі манастыр ― жаночы манастыр у Мінску. З’яўляецца адзіным дзейным манастыром горада.
Гісторыя і дзейнасць
Манастыр быў заснаваны ў 1999 годзе і атрымаў сваю назву ў гонар святой прападобнамучаніцы Елісаветы Фёдараўны Раманавай. Пачынаўся манастыр з дзейнасці сястрыцтва ў гонар той самай святой, створанага ў 1996 г. Сёстрам было дазволена насіць белыя вопраткі сясцёр міласэрнасці, у тым ліку падчас збору ахвяраванняў на вуліцах і гандлю рэчамі рэлігійнага культа і прадметамі, якія асацыююцца з манастырскай дзейнасцю (мёд, слабаалкагольныя напоі, травы, бальзамы і падобнае).
Сёстры аказваюць духоўную падтрымку і дапамогу пацыентам Рэспубліканскага цэнтра псіхічнага здароўя, 2-й клінічнай лякарні і іншых лячэбных устаноў, псіханеўралагічнага інтэрната, інтэрната для дзяцей з асаблівасцямі псіха-фізічнага развіцця.
Прапаганда расійскага нацыяналізму
Манастыр выкарыстоўваў сваю гандлёвую сетку для пашырэння ідэй расійскай вялікадзяржаўніцтва, a яго прадстаўнік падтрымаў падтрымаў захоп Крыму Расіяй. У 2017 годзе ў манастыры выступіў падпалкоўнік расійскага ГРУ Антон Маншын, які расказаў пра свой удзел у чачэнскай, украінаскай і сірыйскай кампаніях расійскай арміі і прапагандаваў ідэі «рускага свету». Пазней рэдактарка сайта манастыра сказала, што запрашэнне Маншына было іх памылкай. У тым самым годзе ў манастыры прайшла выстава, прысвечаная расійскаму імператару Мікалаю ІІ і яго сям'і.
Сярод шматлікіх храмаў манастыра няма ніводнага, прысвечанага беларускім святым.
Збор подпісаў аб забароне прапаганды гомасэксуалізму
У лістападзе 2019 г. манастыр далучыўся да збору подпісаў пад зваротам да прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі з просьбай ініцыяваць закон «аб забароне прапаганды і публічнай дэманстрацыі гомасексуалізму і іншых полавых вычварэнняў непаўналетнім» і ўвесці адказнасць за гэтыя дзеянні ў Крымінальны кодэкс. Раней зварот быў ініцыяваны пралайф арганізацыямі і падтрыманы рыма-каталіцкім арцыбіскупам Тадэвушам Кандрусевічам. Подпісы збіраліся ў манастыры і яго крамах.
Духоўнік манастыра пратаірэй Андрэй Лемяшонак выступіў з відэазваротам, у якім перасцярог ад зла, якое распаўсюджваецца ў Еўропе: аднаполыя шлюбы і ўсынаўленне дзяцей такімі парамі. Ён назваў гэта пачаткам канца свету і заклікаў не даспусціць распаўсюду ў Беларусі зла, якое навязваецца моладзі і псуе ейнае жыццё, і разбурае сем’і.
Пратаірэй А. Лемяшонак прыняў удзел у прэс-канферэнцыі па выніках збору подпісаў. Між іншага, ён заявіў, што ЛГБТ - хворыя людзі, за ацаленне душ якіх трэба маліцца, а ў іх саюзах «няма ані мамы, ані таты, ані ахвярнага жыцця, ані прыкладу любові».
Дзеянні манастыра крытыкаваліся праваслаўнымі святарамі. Прэс-сакратар Беларускай Праваслаўнай Царквы Сяргей Лепін падкрэсліў, што збор подпісаў не быў ініцыятывай манастыра, але манастыр далучыўся да яго. Праваслаўная Царква афіцыйна не падтрымала збору подпісаў. Відэазварот А. Лемяшонка ён назваў «асабістай ініцыятывай». На яго думку, «прыватных ініцыятыў у гэтым кірунку не павінна быць». Старшыня сінадальнай камісіі Беларускай Праваслаўнай Царквы па пытаннях сям'і, абароны мацярынства і дзяцінства Павел Сярдзюк азначыў характар петыцыі як дыскрымінацыйны і што «гэта ініцыятыва аднаго Свята-Елісавецінскага манастыра».
Успышка каронавірусу
14 красавіка на прэс-канферэнцыі з удзелам кіраўніка Беларускай Праваслаўнай Царквы Мітрапаліта Паўла было паведамлена, што Патрыярх Маскоўскі Кірыл благаславіў вернікаў устрымацца ад наведвання храмаў. Мітрапаліт Павел заклікаў праваслаўных Беларусі пачуць словы Патрыярха. Ён асудзіў "псеўдапастыраў", якія заклікаюць не слухаць Патрыярха і працягваць хадзіць у храмы. Ён паведаміў, што ўсе храмы застануцца адчыненымі, але заахвоціў вернікаў заставацца дома ў Страсны Тыдзень і на святы Ўваскрасення Хрыстовага, і сачыць за богаслужэннямі па тэлебачанні і ў інтэрнэце. Ён сказаў, што асвячэнне страў будзе адбывацца пад адкрытым небам. Ён таксама заклікаў устрымацца ад наведвання могілак у гэты час.
Нягледзячы не перасцеражэнні Патрыярха і Патрыяршага Экзарха, пасхальныя богаслужэнні 19 красавіка былі шматлюднымі, асабліва ў храмах Свята-Елісавецінскага манастыра, пра што сведчылі відэа з храмаў, і што пацвердзіў духоўнік манастыра пратаірэй Андрэй Лемяшонак. Вернікі прычашчаліся з адной лыжыцы. 23 красавіка расійская журналістка Марына Ахмедава са спасылкай на трох манахіняў манастыра паведаміла, што ў адным з храмаў манастыра з адной лыжыцы падчас вялікоднага богаслужэння прычасцілася 970 чалавек, у той час як у самім манастыры ўжо былі выпадкі заражэння каронавірусам. Ахмедава паведаміла, што 100 з 130 манахінь знаходзіліся ў ізаляцыі, аднак, яна не ўдакладніла, ці ўсе гэтыя выпадкі былі з-за каронавірусу.
22 красавіка на сайце манастыра была апублікавана заява, якая абвяргала выпадкі каронавірусу сярод клірыкаў і манахінь манастыра, а паведамленні пра такія выпадкі называла фейкам.
Прэс-сакратар Беларускай Праваслаўнай Царквы Сяргей Лепін прызнаў, што бяспека манахінь і наведавальнікаў манастыра не была забяспечана.
30 красавіка кіраўнік Беларускай Праваслаўнай Царквы Мітрапаліт Павел звярнуўся да кліру, манахаў, манахінь і ўсіх вернікаў са зваротам, у якім адзначыў, што не ўсе вернікі паставілася да рэкамендацый міністэрства аховы здароўя і кіраўніцтва Царквы з належнай увагай і паслушэнствам. Ён заклікаў выконваць пастановы Патрыярха і Свяшчэннага Сіноду, і ўсе ранейшыя інструкцыі. Ён указаў, што халатнае стаўленне і свядомае ігнараванне санітарных норм, і заклікі ігнараваць інструкцыі кіраўніцтва Царквы ў перыяд эпідэміі не з'яўляюцца сведчаннем веры, а наадварот - "злачынствам супраць бліжніх, а таму - і супраць Бога".
У той жа дзень, 30 красавіка, на сайце Свята-Елісавецінскага манастыра быў апублікаваны артыкул духоўніка манастыра пратаірэя Андрэя Лемяшонка, у якім ён заклікаў "не закрывацца ад свайго бліжняга, а наадварот, збірацца саборна і прасіць саборна дапамогі з гэтай хваробай. [...] І калі чалавеку наканавана быць інфікаваным, ён будзе інфікаваны. Раней ці пазней мы ўсе пойдзем з гэтага дачаснага свету".
21 мая галоўны ўрач 16-й гарадской клінічнай паліклінікі, якая абслугоўвае манастыр, паведаміла прэсе, што ў канцы красавіка былі 59 станоўчых тэстаў на каронавірус сярод насельнікаў манастыра. Большасць выпадкаў мелі лёгкую або бессімптомную форму. Некалькі манахінь былі шпіталізаваныя, але выпісаныя да моманту інтэрв'ю.