cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вялікі канал Кітая
Аднаўленне дынастыі Мін
Акрамя сваёй функцыі ў якасці маршруту адгрузкі збожжа і асноўнай жылы рачнога гандлю карэнных народаў у Кітаі, Вялікі канал доўгі час таксама быў маршрутам, які кіраваўся ўрадам. У эпоху Мін афіцыйныя кур’ерскія станцыі размяшчаліся з інтэрвалам ад 35 да 45 км. Кожная кур’ерская станцыя мела розныя назвы, усе яны папулярызаваліся ў падарожных песнях таго перыяду.
Дынастыя Цын і сучасны Кітай
Маньчжуры ўварваліся ў Кітай у сярэдзіне XVII стагоддзя, прапушчаныя праз паўночныя перавалы кітайскім генералам У Саньгуем, як толькі сталіца Мін у Пекіне трапіла ў рукі паўстанцкай арміі. Маньчжуры заснавалі дынастыю Цын (1644—1912), і пад іх кіраўніцтвам Вялікі канал кантраляваўся і абслугоўваўся гэтак жа, як і ў ранейшыя часы.
У 1855 годзе Хуанхэ, разарваўшы рэчышча канала ў Шаньдуне. Гэта было прадугледжана кітайскімі чыноўнікамі ў 1447 годзе, які адзначыў, што схільная да паводак Хуанхэ зрабіла Вялікі канал падобным на горла, якое можна было лёгка задушыць (што прымусіла некаторых чыноўнікаў патрабаваць аднавіць пастаўкі збожжа праз Усходне-Кітайскае мора). У 1855 годзе былі адкрыты дамбы канала, каб затапіць наступаючыя войскі Тайпінскага паўстання. З-за розных фактараў — цяжкасці перасячэння ракі Хуанхэ, пашырэння пошуку альтэрнатыўнага марскога шляху для суднаў са збожжам і адкрыцця чыгункі і  — канал заняпаў і на працягу дзесяцігоддзяў паўночныя і паўднёвыя часткі засталіся паасобку. Многія ўчасткі канала прыйшлі ў заняпад, а некаторыя ўчасткі былі вернуты ў раўнінныя палі. Нават сёння Вялікі канал не цалкам акрыяў ад гэтай катастрофы. Пасля ўтварэння Кітайскай Народнай Рэспублікі ў 1949 годзе неабходнасць эканамічнага развіцця прымусіла ўлады загадаць правесці цяжкія аднаўленчыя работы.
Вялікі канал адыграў важную ролю падчас, бо забяспечваў эфектыўны спосаб транспарціроўкі збожжа.
Да 1990-х гадоў забруджванне ў канале дасягнула такой ступені, што экіпажы лодак і барж маглі вызначыць, калі яны набліжаюцца да Ханчжоу, па смуродзе чорнай вады. Праект рэстаўрацыі коштам 250 мільёнаў долараў, распачаты ў 2001 годзе, палепшыў якасць вады да такой ступені, што яна больш не пахне і зноў здольная падтрымліваць некаторую фаўну.
Эканамічнае значэнне канала, верагодна, захаваецца. Урады правінцый Шаньдун, Цзянсу і Чжэцзян запланавалі днопаглыбляльныя працы з мэтай павелічэння магутнасці суднаходства на 40 працэнтаў да 2012 года.
22 чэрвеня 2014 года Вялікі канал быў уключаны ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны на 2014 года.
Гістарычныя часткі
Чатырнаццаць стагоддзяў будаўніцтва пакінулі Вялікаму каналу шэраг гістарычных участкаў. Некаторыя з іх зніклі, іншыя ўсё яшчэ часткова захаваліся, а трэція складаюць аснову для сучаснага канала.
Самы паўднёвы ўчастак пракладзены ў VII стагоддзі, самы паўночны — у XIII стагоддзі, а частка цэнтральнага ўчастку ад Хуайінь да Цзянду праходзіць па старажытным канале Ханьгоу. Басейн Хайхэ, праз які праходзіць канал, пакутуе ад недахопу рэсурсаў. З 1970-х гадоў водныя рэсурсы скарачаюцца, а некаторыя рэкі ўжо даўно перакрыты.
Сучаснае русла
Вялікі канал намінальна праходзіць паміж Пекінам і Ханчжоу і мае агульную даўжыню 1794 км; аднак у цяперашні час суднаходны толькі ўчастак ад Ханчжоу да акругі Ляншань. Яго русла сёння падзелены на сем участкаў. З поўдня на поўнач гэта канал Цзяннань, канал Лі, Унутраны канал, Сярэдні канал, канал Лу, Паўднёвы канал, Паўночны канал і рака Тунхуэй.
Рэваль (гміна)
Рэ́валь (Rewal) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Грыфіцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэвалі. Плошча гміны складае 40,65 км². Станам на 2013 год у гміне Рэваль пражывалі 3817 чалавек, шчыльнасць — 94 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Вялікі канал Кітая
Сучаснае русла
Працягласць канала — 1789 км, а з адгалінаваннямі ў Пекін, Ханчжоу і Наньтун — 2470 км. Шырыня ў найбольш вузкай частцы ў правінцыях Шаньдун і Хэбэй — 40 м, у самай шырокай частцы ў Шанхаі — 350 м. Глыбіня фарватара — ад 2 да 3 м. Канал абсталяваны 21 шлюзам. Максімальная грузапрапускная здольнасць складае 10 млн тон у год.
Рэваль (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 7 населеных пунктаў.
Вялікі канал Кітая
Сучаснае русла
Канал злучае рэкі Хуанхэ і Янцзы, складаючыся з рэчышчаў такіх рэк, як Байхэ, Вэйхэ, Сышуй і іншых, а таксама некалькі азёр.
Вышыні
Хаця канал намінальна перасякае водападзелы пяці рачных сістэм, у рэчаіснасці розніца паміж імі настолькі малая, што ён мае толькі адну вяршыню. Вышыня дна канала вар’іруецца ад 1 м ніжэй за ўзровень мора ў Ханчжоу да 38,5 м над узроўнем мора на яго вяршыні. У Пекіне яна дасягае 27 м, жывіцца ручаямі, якія цякуць з гор на захадзе. Вада цячэ з Пекіна ў бок Цяньцзіня, з Наньвана на поўнач у Цяньцзінь і з Наньвана на поўдзень у бок Янчжоу. Узровень вады ў канале Цзяннань застаецца крыху вышэй за ўзровень мора (хрыбет Чжэньцзян на 12 метраў вышэй, чым рака Янцзы).
Транспарт
Ад дынастый Тан да Цын Вялікі канал служыў галоўнай артэрыяй паміж паўночным і паўднёвым Кітаем і меў важнае значэнне для транспарціроўкі збожжа ў Пекін. Нягледзячы на тое, што ён у асноўным выкарыстоўваўся для адгрузкі збожжа, ён таксама транспартаваў іншыя тавары, і калідор уздоўж канала ператварыўся ў важны эканамічны пояс. Дакументы паказваюць, што ў самы пік кожны год больш за 8000 суднаў перавозілі ад чатырох да шасці мільёнаў данаў (240 000—360 000 метрычных тон) збожжа. Зручнасць транспарту таксама дазваляла кіраўнікам праводзіць інспекцыйныя паездкі ў паўднёвы Кітай. У дынастыі Цын імператары Кансі і Цяньлун здзейснілі дванаццаць паездак на поўдзень, ва ўсіх выпадках, акрамя аднаго, дасягаючы Ханчжоу.
З моманту заснавання Кітайскай Народнай Рэспублікі ў 1949 годзе канал выкарыстоўваўся ў асноўным для транспарціроўкі велізарнай колькасці сыпкіх грузаў, такіх як цэгла, жвір, пясок, дызельнае паліва і вугаль. Суднавыя шлюзы Цзяньбі на Янцзы ў цяперашні час перагружаюць каля 75 000 000 тон кожны год, і па прагнозах канал Лі дасягне 100 000 000 тон у бліжэйшыя некалькі гадоў. Калі ён толькі быў пабудаваны, канал служыў асноўнай крыніцай транспарту, які злучаў паўночны і паўднёвы Кітай. З увядзеннем, і  у сучасным Кітаі пасажырскія паездкі па канале сталі значна радзейшымі.
У цяперашні час караблі могуць рухацца толькі да. Участак ад Цзініна да Пекіна недаступны для транспарту з-за назапашвання адкладаў глею з Хуанхэ і адсутнасці крыніц вады. Ёсць планы па аднаўленні транспарту да.
Праект перадачы вады з поўдня на поўнач
У цяперашні час Вялікі канал мадэрнізуецца, каб служыць усходнім маршрутам. Дадатковая колькасць вады з Янцзы будзе забірацца ў канал у горадзе, дзе знаходзіцца гіганцкая помпавая станцыя на 400 кубічных метраў у секунду, якая была пабудавана ў 1980-х гадах, а затым падаецца ў гару помпавымі станцыямі ўздоўж маршруту і праз тунэль пад ракой Хуанхэ, адкуль яна можа цячы ўніз да вадасховішчаў каля Цяньцзіня. Будаўніцтва Усходняга маршруту афіцыйна пачалося 27 снежня 2002 года, а вада павінна была паступіць у Цяньцзінь да 2012 года. Аднак забруджванне вады паўплывала на жыццяздольнасць гэтага праекта.
У 2022 годзе завершаны маштабны праект водазабеспячэння канала, упершыню за 100 гадоў шырокі водны шлях, які злучае паўночную і паўднёвую часткі Кітая, быў запоўнены вадой на ўсіх участках.
Вядомыя падарожнікі
У 1169 годзе, калі Кітай быў падзелены паміж дынастыяй Цзінь на поўначы пад кіраўніцтвам чжурчжэняў і дынастыяй Паўднёвая Сун на поўдні, імператар Паўднёвай Сун накіраваў дэлегацыю да чжурчжэняў, каб пажадаць іх кіраўніку дабра на Новы год. Вучоны-чыноўнік, званы, сакратар дэлегацыі, пісаў нататкі пра падарожжа, большая частка якога была здзейснена па Вялікім канале, і перадаў імператару свой «Дзённік падарожжа на поўнач» па яго вяртанні.
У 1170 годзе паэт, палітык і гісторык Лу Ю падарожнічаў па Вялікім канале ад да ракі Янцзы, запісваючы свой шлях у дзённік.
У канцы 1200-х гадоў Марка Пола шмат падарожнічаў па Кітаю, і яго паездкі ўключалі час на Вялікім канале, які тады быў галоўнай артэрыяй для дастаўкі шоўку, фарфору і віна.
У 1345 годзе арабскі падарожнік Ібн Батута здзейсніў падарожжа па Кітаі і прайшоў праз раку Абэ Хаят (Вялікі канал) да сталіцы Ханбаліка (Пекін).
У 1488 годзе карэйскі вучоны, які пацярпеў караблекрушэнне, прайшоў усю даўжыню Вялікага канала на шляху з Чжэцзяна ў Пекін (і далей у Часон) і пакінуў падрабязнае апісанне свайго падарожжа.
У 1600 годзе адправіўся ў Пекін з Нанкіна праз Вялікі канал, каб заручыцца падтрымкай  з дынастыі Мін з дапамогай Ван Чжундэ, кіраўніка Упраўлення абрадаў цэнтральнага ўрада Кітая ў той час.
У 1793 годзе, пасля практычна безвыніковай дыпламатычнай місіі ў Джэхол, значная частка амбасады лорда Макартні вярнулася на поўдзень у дэльту Янцзы праз Вялікі канал.
У 1848 годзе дабраўся да Ханг Чоу Фу ля Вялікага канала ў пошуках чайных раслін.
Уплыў
Вялікі канал як інфраструктурны аб’ект аказаў уплыў на іншыя архітэктурныя збудаванні на захадзе. ў Паўночнай Амерыцы распрацаваны і чэрпае натхненне з кітайскай архітэктуры. Многія бачылі ў канале эканамічную перавагу, якая магла б прынесці эканамічны росквіт, як канал і яго перавагі. Запісы вельмі падрабязна апісваюць канал, дакументуючы эканамічны росквіт. Фунтавы шлюз — адна з найбольш прыкметных асаблівасцей, якая непасрэдна звязана з інфраструктурай Вялікага канала.
Усходняя Прусія
Усходняя Прусія (Ostpreußen, Prusy Wschodnie, Rytų Prūsija) — правінцыя Прусіі. Былы член Паўночнагерманскага саюза, якая лічылася жытніцай (ням. Kornkammer) Германскай імперыі. Ядро Прусіі з яе сталіцай горадам Кёнігсбергам (цяпер Калінінград) цяпер ўключае ў сябе Калінінградскую вобласць (Расія). Перыферыйныя тэрыторыі, якія складаюць больш за дзве траціны былой нямецкай правінцыі, ліквідаванай у адпаведнасці з рашэннем Патсдамскай канферэнцыі, знаходзяцца ў складзе Літвы і Польшчы.
Магдэбургскі водны мост
Магдэбургскі водны мост (Kanalbrücke Magdeburg, водны шлях цалкам называецца Wasserstraßenkreuz Magdeburg) — водны мост у Германіі, які злучае два важныя каналы: Канал Эльба-Хафель і Сярэднегерманскі канал, праз яго ажыццяўляюцца зносіны з індустрыяльным раёнам — далінай Рура.
Мост знаходзіцца за 10 км на поўнач ад цэнтра Магдэбурга. На правым беразе Эльбы каля моста знаходзіцца населены пункт Хоэнвартэ.
Даўжыня моста — 918 метраў.
Упершыню ідэя будаўніцтва такога моста выказвалася яшчэ ў 1919 годзе, і да 1938 года суднапад’ёмнік Ротэнзэе і быкі моста былі гатовыя. Аднак будаўніцтва адкладалася падчас Першай і Другой сусветных войнаў. Пасля таго, як Германія была падзелена ў пачатку халоднай вайны, будаўніцтва было адкладзена на нявызначаны тэрмін урадам ГДР. З аб’яднаннем Германіі яго ўзвядзенне зноў зрабілася прыярытэтнай задачай.
Будаўніцтва пачалося ў 1997 годзе і было завершана праз шэсць гадоў (у кастрычніку 2003 года). На яго было затрачана каля паловы мільярда еўра, 68 000 м³ бетону і 24 000 т сталі.
Магдэбургскі сабор
Магдэбургскі сабор (Magdeburger Dom, поўнае найменне Dom zu Magdeburg St. Mauritius und Katharina) — прысвечаны свв. Маўрыкію і Кацярыне Александрыйскай кафедральны сабор Евангелічнай царквы Сярэдняй Германіі ў нямецкім горадзе Магдэбург у федэральнай зямлі Саксонія-Ангальт.
Сабор з’яўляецца месцам пахавання першага імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Атона I, адзін з найстарэйшых гатычных храмаў на тэрыторыі сучаснай Германіі.
Тамоя Угадзін
Тамоя Угадзін (宇賀神 友弥; нар. ) — японскі футбаліст. У 2018 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Ульянаўская вобласць
Ульянаўская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на паўднёвым усходзе еўрапейскай часткі краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ульянаўск. Створана 19 студзеня 1943 года.
Гісторыя
Засяленне Сярэдняга Паволжжа людзьмі паводле дадзеных археалагічнай навукі адбылося больш за 100 тысяч гадоў таму. Пра прысутнасць людскіх калектываў ва Ульянаўскай вобласці ў эпоху палеаліту сведчаць асобныя стаянкі і месцазнаходжанні прылад з каменю і косці, выяўленыя ў вусці ракі Чэрэмшан на паўвостраве Тунгуз, на ўзбярэжжы Волгі ў раёне Ундораўскага курорту.
У VIII—IX стагоддзях Ульянаўская вобласць уваходзіла ў склад ранняй Волжскай Булгарыі як саюз качавых цюркамоўных і аседлых вугора-фінскіх плямёнаў. У канцы XIV — пачатку XV стагоддзя пасля спусташальнага набегу сярэднеазіяцкага кіраўніка Тамерлана пачалося запусценне тэрыторыі рэгіёна. З канца 30-х гадоў XV стагоддзя край увайшоў у склад Казанскага ханства. Пасля ўзяцця Казані тэрыторыя будучага Сімбірскага намесніцтва паступова засялялася русінамі, якія змешваліся з мясцовымі татарамі.
У канцы 40-х гадоў XVII стагоддзя пад агульным кіраўніцтвам стольніка Багдана Хітрава пачалося будаўніцтва Карсунска-Сімбірскай засечнай рысы (1647—1654 гады). Праз 22 гады пасля заснавання Сімбірскай яму давялося вытрымаць моцную барацьбу ў абарону дзяржавы, але не супраць знешніх ворагаў, а супраць казацкай вольніцы, кіраванай найвялікшым данскім атаманам Сцяпанам Разіным.
У XVIII стагоддзі ў сувязі з пашырэннем тэрыторыі расійскай дзяржавы, у прыватнасці, ва ўсходнім кірунку, інтэнсіўна сталі асвойвацца і засяляцца паўднёвыя раёны цяперашняй тэрыторыі Ульянаўскай вобласці, а сам Сімбірск стаў губляць ваенна-стратэгічнае значэнне, але застаўся губернскім цэнтрам. Савецкая ўлада ў Сімбірскай губерні была ўсталявана праз месяц з невялікім пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі — 10 снежня 1917 года.
Прырода
Рака Волга дзеліць тэрыторыю вобласці на ўзнёслае правабярэжжа і нізіннае левабярэжжа (Заволжа). Правабярэжная частка занята Прыволжскім узвышшам (вышыня да 363 м) якое выходзяць да Волгі Ундорскімі, Краменскімі і Сенгілееўскімі горамі. Паверхня левабярэжнай часткі — спадзіста-ўвалістая раўніна. Асноўная рака — Волга (Куйбышаўскае вадасховішча) з прытокамі Сура, Свіяга, Вялікі Чарамшан і інш. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −13 °C, ліпеня +19 °C. Ападкаў каля 400 мм у год.
Насельніцтва
Насельніцтва Ульянаўскай вобласці складае 1350,7 тыс. чал. (2005). Большасць насельніцтва Ульянаўскай вобласці — рускія (больш за 74 %). Істотную долю насельніцтва складаюць татары (11 %), чувашы (8 %), мардва (4 %).
Лейф Эрыксан
Лейф Эрыксан, Лейф Шчаслівы (ісл.: Leifur Eiríksson, нарв.: Leiv Eiriksson, нар. каля 975 года – памёр каля 1020 года) – вікінг, сын Эрыка Рудога ісландскага першаадкрывальніка і заснавальніка нарманскіх калоній у Грэнландыі.
Лейф прыняў хрысціянства ў Нарвегіі, падчас масавага хрышчэння нарманаў. Калі ён вярнуўся ў Грэнландыю, да яго дайшлі чуткі аб невядомых землях на захадзе, адкрытых Б’ёрні Герольфсанам.
Ульянаўская вобласць
Насельніцтва
Вобласць падзяляецца на 21 раён, буйнейшый гарады — Ульянаўск, Дзімітраўград.
Лейф Эрыксан
Грэнландская сага распавядае аб тым, што прыкладна ў 1002 годзе Лейф, з камандай у 35 чалавек, паплыў на захад шляхам Б’ёрні. Першай зямлёй, якую спаткаў Лейф, была пакрытая вялікімі камянямі (ісл.: hellur) востраў, які ён назваў Helluland, навукоўцы лічаць, што гэта быў востраў Зямля Бафіна. Потым ён даплыў да лясістай зямлі з белымі пляжамі, якую назваў Markland (лясная краіна). Гэта, хутчэй за ўсё, была паўвостраў Лабрадор.
Калі даследчык адкрыў чарговую зямлю, ён высадзіўся разам са сваімі людзьмі і пабудаваў некалькі хатаў. Месца было ўдалае, у рэках было шмат ласосяў, клімат быў умераны. Падарожнікі правялі там усю зіму.
Ульянаўская вобласць
Гаспадарка
Прамысловасць Ульянаўскай вобласці ўяўляе сабой шматгаліновую вытворчасць, аснову якой складаюць каля 420 буйных і сярэдніх прадпрыемстваў. Вырабляюцца самалёты, легкавыя і грузавыя аўтамабілі, станкі, медыцынскае абсталяванне, бытавая тэхніка, аздобныя матэрыялы, дываны і панчошна-шкарпэтачныя вырабы, ваўнянымі тканіны, шыфер, дыятаміт, цэмент, паліграфічная прадукцыя, разнастайныя харчовыя прадукты і інш.
Сельская гаспадарка мае збожжавы і жывёлагадоўчы кірунак, значныя пасевы бульбы і тэхнічных культур. Вытворчасць гародніны ідзе, у асноўным, на мясцовае забеспячэнне. Жывёлагадоўля спецыялізавана на гадоўлі буйной рагатай жывёлы малочна-мяснога кірунку і арыентавана на забеспячэнне мясцовых патрэбаў.
Лейф Эрыксан
Па дарозе дамоў Лейф выратаваў некалькі нармандскіх маракоў, якія назвалі яго Лейф Шчаслівы. Зараз ідуць спрэчкі аб тым, якая менавіта зямля была тым самым Вінландам. Большасць даследчыкаў лічаць, што Лейф быў першым еўрапейцам, які высадзіўся ў Амерыцы.
Ульянаўская вобласць
Гаспадарка
У вобласці развіваюцца чыгуначны, аўтамабільны, паветраны, водны і трубаправодны транспарт. Праз тэрыторыю вобласці праходзяць чыгуначныя шляхі, якія злучаюць яе з цэнтральным раёнам Расіі, Ніжнім Паволжам, Уралам, Казахстанам, Сібірру. Агульная працягласць аўтамабільных дарог агульнага карыстання складае 7,8 тыс. км, у т.л. федэральных і абласных — 4,6 тыс. км, дарог з цвёрдым пакрыццём 4,2 тыс. км. Самы стары від транспарту — водны. Буйныя парты — Ульянаўск, Сенгілей, Старая Майна. Ёсць два аэрапорты, здольнымі прымаць усе тыпы паветраных суднаў без абмежаванняў. Працуе грузавая авіякампанія «Волга-Днепр». Сучасныя тэлекамунікацыйныя сеткі дазваляюць мець надзейную тэлефонную, тэлеграфную, факсімільную і іншыя віды сувязі.
Вобласць мае досыць развітую мінеральна-сыравінную базу. Сярод карысных выкапняў прадстаўленыя нафта, гаручыя сланцы, торф, кварцавыя пяскі, дыятаміты, мел і інш.
Лейф Эрыксан
Акрамя гэтага Лейф і яго жонка лічацца хрысціцелямі Грэнландыі.
Ушанаванне памяці
У наш час назву Leifur Eiríksson носіць ісландскі аэрапорт у Кефлавіку. У 1887 годзе ў Бостане быў усталяваны помнік Лейфу Эрыксану. У ЗША 9 кастрычніка названы “Днём Эрыксана”.
Жынішкекум
Жынішкекум — сяло ў Аральскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Атаншынскай сельскай акругі. Код КАТА — 433232100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 453 чалавекі (240 мужчын і 213 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 303 чалавекі (156 мужчын і 147 жанчын).
Паца-Ваца
Паца-Ваца — выдуманы персанаж, які з’яўляўся адным з вядучых тэлепраграмы «Мульціклуб» на тэлеканале БТ на пряцягу 14 год. Згодна з легендай з’яўляецца іншапланецянінам з планеты Альфамегацэнтаўра, які выпадкова трапіў на Зямлю і адкрыў для сабе свет анімацыі. Пасля закрыцця тэлепраграмы вобраз Паца-Вацы аўтар куклы Аляксанд Купрыянаў няўдала спрабаваў выкарыстоўваць у межах тэлеканала MTV, потым персанаж некаторы час існаваў у інтэрнэт-праекце на YouTube, а таксама каментаваў футбольныя матчы. Цікавасць да вобраза праявіў французскі прадзюсар Майк Патруш, які хацеў зрабіць персанажа галоўным героем міжнароднага тэлепраекта «Protto». Нядзельны эфір «Мульціклуба» ў 1990-х гадах меў найвышэйшы рэйтынг сярод беларускай дзіцячай аўдыторыі, пасля замежных тэлепраектаў «» і «Дисней-клуб». Пасля закрыцця тэлепраграмы куклавод Аляксандр Купрыянаў выпадкова знайшоў арыгінал куклы Паца-Вацы ў сметнікавым кантэйнеры каля офіса тэлерадыёкампаніі.
Генры Джэймс
Генры Джэймс (Henry James; 15 красавіка 1843, Нью-Ёрк — 28 лютага 1916, Лондан) — амерыканскі, тэолаг і філосаф, які з трыццаці гадоў жыў у Еўропе, а за год да смерці прыняў брытанскае грамадзянства. Брат выбітнага псіхолага Уільяма Джэймса. Буйная постаць трансатлантычнай культуры мяжы XIX і XX стагоддзяў. За 51 год літаратурнай творчасці ён напісаў 20 раманаў, 112 апавяданняў і 12 п’ес. Чырвонай стужкай праз усю яго творчасць праходзіць тэма непасрэднасці і наіўнасці прадстаўнікоў Новага Света, якія вымушаныя прыстасоўвацца альбо кідаць выклік інтэлектуальнасці схільнага да заняпаду Старога Свету («Дэйзі Мілер», 1878; «Жаночы партрэт», 1881; «Паслы», 1903).
Медыцынскі ўніверсітэт імя прафесара Параскева Стаянава
Медыцынскі ўніверсітэт імя прафесара Параскева Стаянава (Медицинският университет „Проф. д-р Параскев Стоянов“) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Варна.
Станіслаў Сакульскі
Станіслаў Сакульскі (Stanisław Sokulski; 12 лютага 1678, Сандамірскі павет — 14 красавіка 1740, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёл і Ордэна езуітаў, педагог.
Уступіў у Таварыства Ісуса 26 ліпеня 1696 г. у Вільні. Прэфект школ і бібліятэкі ў Віцебску (1709—1710). Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Менску (1710—1711), Слуцку (1711—1712) і Пултуску (1712—1713). Прафесар філасофіі і матэматыкі ў Пінску (1713—1715) і Полацку (1715—1718), тэалогіі і кананічнага права ў Вільні (1718—1719) і Варшаве (1719—1721). Рэгент Папскай семінарыі і прафесар схаластычнай тэалогіі ў Вільні (1721—1723). Рэктар Пінскага езуіцкага калегіума (1723—1724), Віленскай акадэміі (1724—1727, 1731—1735) і Полацкага езуіцкага калегіума (1727—1731, 1735—1740).
Апублікаваў Jus plenum religionis catholicae (Вільня, 1719) (у 1767 г. выйшла ў Вільні ў польскім перакладзе — Prawo zupełne wiary katolickiej w Koronie i WXL przeciw prawu uprzątnionemu dyssydentów) і Stadiodromus orthodoxus (Вільня, 1721).
Людовік IV Дзіця
Людовік IV Дзіця (ням.: Ludwig das Kind; верасень або кастрычнік, Альцётынг — 20/24 верасня , Франкфурт-на-Майне) — кароль Усходне-Франкскага каралеўства з 21 студзеня 900 года, сын імператара Арнульфа Карынтыйскага і Оды Франконскай.
Фрунзенская (станцыя метро, Мінск)
Фрунзенская  — станцыя Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна. Адкрыта 31 снежня 1990 года ў складзе першага ўчастка Аўтазаводскай лініі. Размяшчаецца паміж станцыямі «Маладзёжная» і «Няміга». Да адкрыцця ў 1995 годзе другога участка Аўтазаводскай лініі «Фрунзенская» была канцавой.
Станцыя «Фрунзенская» пабудавана па праекце архітэктараў М. Лапато, У. Шкарупіна, пры ўдзеле У. Целяпнёва і мастака Л. Зільбера.
Канструкцыя
Станцыя аформлена ў савецкім стылі. Тарцы станцыі ўпрыгожаны латуннымі мастацкімі кампазіцыямі. Уваходы на станцыю размешчаны ў падземных пераходах, на ўсходзе — пад перакрыжаваннем вуліц Раманаўская Слабада, Мельнікайтэ, Кальварыйская, Сухая, на захадзе пад вуліцай Кальварыйскай.
Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга
Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга — адзін з суб’ектаў Расійскай Федэрацыі. Знаходзіцца ў складзе Цюменскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Салехард. Падзяляецца на 7 адміністрацыйных раёнаў. Найбуйнейшыя гарады — Новы Урэнгой, Наябрск, Надым. Нацыянальны склад: рускія (58,85 %), украінцы (13,03 %), татары (5,47 %), ненцы (5,21 %), беларусы (1,77 %), ханты (1,76 %).
У Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе па дадзеных на 2017 год амаль 24 % работнікаў зарабляюць больш за 100 тысяч расійскіх рублёў у месяц. ЯНАА займае першае месца ў рэйтынгу ўзроўню заробкаў у рэгіёнах Расіі.
IC 2043
IC 2043 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рэньска Весь (гміна)
Рэ́ньска Весь (Reńska Wieś) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кэндзяжынска-Казельскага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэньска Весі. Плошча гміны складае 97,91 км². Станам на 2004 год у гміне Рэньска Весь пражывалі 8732 чалавекі, шчыльнасць — 89,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Брытані Мёрфі
Брытані Мёрфі (Brittany Murphy;, Атланта, ЗША — , Лос-Анджэлес, ЗША ) — папулярная амерыканская , і. Найболей вядомыя фільмы з яе ўдзелам — «Girl, Interrupted», «8 Mile», «Sin City». Акрамя таго, актрыса ўдзельнічала ў якасці вакалісткі ў кампазіцыі вядомага электроннага музыкі Пола Оўкенфолда «Faster Kill Pussycat». Атрымала прэмію Young Hollywood Awards / Малады Галівуд у 2002 годзе.
Рэньска Весь (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 15 населеных пунктаў.
Джыу-джыцу
Джы́у-джы́цу (柔術 ; ад 柔 [дзю] мяккасць + 術 [дзюцу] мастацтва, умельства) — японская сістэма самаабароны і нападзення без зброі.
Асноўныя прыёмы: удары ў найбольш слабыя часткі чалавечага цела (сонечнае спляценне, сонная артэрыя, печань і іншыя), выкручванні і перагінанні суставаў рук і ног у спалучэнні з рознымі кідкамі і задушлівымі захватамі.
Гісторыя
Вытокі джыу-джыцу ў народных прыёмах самаабароны без зброі, вядомых у Японіі са старажытнасці. Сфарміравалася джыу-джыцу да 13—14 ст., у 14—19 ст. вельмі пашырылася ў Японіі як сістэма фізічнай і баявой падрыхтоўкі самураяў. У канцы 19 ст. шляхам адбору і мадэрнізацыі элементаў джыу-джыцу створана барацьба дзюдо.
Залатыя рогі з Галехуса
Залатыя рогі з Галехуса — два залатых рога рознай велічыні, выяўленыя ў Галехусе на поўнач ад Цёндэра ў Паўднёвай Ютландыі (Данія). Даўжэйшы з рогаў быў знойдзены ў 1639 годзе, а другі — у 1734 годзе, усяго ў 15-20 метрах ад месца выяўлення першага. Рогі датуюцца V стагоддзем н.э., на іх намаляваны незразумелыя міфалагічныя фігуры. На меншым з рогаў маецца надпіс старэйшымі рунамі.
Варненскі тэхнічны ўніверсітэт
Варненскі тэхнічны ўніверсітэт (Техническият университет във Варна) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Варна.
Залатыя рогі з Галехуса
Арыгіналы рогаў былі напачатку XIX стагоддзя выкрадзены і пераплаўлены. На аснове захаваных замалёвак рогаў былі створаны копіі, якія захоўваюцца ў Нацыянальным музеі Даніі ў Капенгагене і ў музеі Мёсгард каля Орхуса. Копіі рогаў таксама выкрадаліся (і вярталіся) двойчы.
Кантэрана
Кантэрана (Canterano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Наталля Іванаўна Нечыпурэнка
Біяграфія
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1970).
Працавала ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры неўралогіі і нейрахірургіі (з 1970; з 2006 — загадчык лабараторыі клінічнай патафізіялогіі нервовай сістэмы).
Навуковая і грамадская дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: цэрэбраваскулярныя захворванні; захворванні перыферычнай нервовай сістэмы; пытанні фармакалагічнай і немедыкаментознай тэрапіі захворванняў перыферычнай і цэнтральнай нервовай сістэмы; механізмы дзеяння нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання пры лазернай гематэрапіі. 40 патэнтаў, 3 аўтарскія пасведчанні, больш за 40 рацыяналізатарскіх прапаноў.
Узнагароды
Медаль Францыска Скарыны (2016), Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1994, 2011, 2020), знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (1999) і інш.
Рагова (гміна, Рыпінскі павет)
Раго́ва (Rogowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Рыпінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рагове. Плошча гміны складае 139,8 км². Станам на 2013 год у гміне Рагова пражывалі 4857 чалавек, шчыльнасць — 34,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Слабада (Сарочынскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
У 2004—2005 гадах у складзе Вяркудскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца каля паўднёва-заходняга берага возера Чарсцвяцкае, за 15 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 140 км ад Віцебска, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Полацк. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога.
Дзюн Амано
Дзюн Амано (天野 純; нар. ) — японскі футбаліст. У 2018 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Алена Усцінаўна Лукашэвіч
Алена Усцінаўна Лукашэвіч (, в. Ёды,, Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі педыятр, народны ўрач СССР, выдатнік аховы здароўя.
Русэнскі ўніверсітэт імя Ангела Кончэва
Русэнскі ўніверсітэт імя Ангела Кончэва (Русенският университет „Ангел Кънчев“) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Русэ.
Патсдамская канферэнцыя
Патсдамская канферэнцыя адбылася ў Патсдаме ў палацы Цэцыліенхоф з 17 ліпеня па 2 жніўня 1945 г. з удзелам кіраўнікоў трох найбуйнейшых дзяржаў антыгітлераўскай кааліцыі ў Другой сусветнай вайне з мэтай вызначыць далейшыя крокі па пасляваеннага ўладкавання Еўропы.
Гісторыя
Гэта была трэцяя і апошняя сустрэча «вялікай тройкі» антыгітлераўскай кааліцыі. Першыя дзве адбыліся ў канцы 1943 года ў Тэгеране (Іран) і ў пачатку 1945 года ў Ялце (Савецкі Саюз).
У канферэнцыі ўдзельнічалі кіраўнікі ўрадаў трох дзяржаў — прэзідэнт ЗША Гары Трумэн (старшыняваў на ўсіх пасяджэннях), старшыня Савета Народных Камісараў СССР і старшыня Дзяржаўнага Камітэта Абароны СССР І. В. Сталін і прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Уінстан Чэрчыль (падчас канферэнцыі пацярпеў паразу на выбарах, і ў Патсдам прыбыў яго пераемнік Клемент Этлі).
Размяшчэнне дэлегацый
36 з 176 памяшканняў палаца былі адведзены для правядзення канферэнцыі. Дэлегацыі размяшчаліся не ў Цэцыліенхофе, а на вілах у Патсдамскім раёне Бабельсберг — савецкая дэлегацыя размясцілася на віле, якая раней належала генералу Людэндорфу. Рабочым пакоем амерыканцаў служыў былы салон кронпрынца, былы кабінет кронпрынца служыў рабочым пакоем савецкай дэлегацыі.
Зараз у палацы Цэцыліенхоф размешчаны гасцініца і рэстаран, а таксама мемарыяльны музей Патсдамскай канферэнцыі.
Хатхор
Хатхор (стар.-ег. ḥwt-ḥr) — старажытнаегіпецкая багіня неба, кахання і забаў.
Культ багіні Хатхор паходзіў з паўднёваегіпецкага месца Дэндэра. У позняй міфалогіі яна выступала ў якасці дачкі Ісіды, але часам пэўныя рысы Хатхор пераносіліся на саму Ісіду. У іншых паданнях Хатхор малявалася як стварэнне бога Ра і жонка бога Хора.
Выявы Хатхор утрымоўвалі рысы птушак, змей, ільвіц, але найчасцей выяўлялася як карова, або жанчына з каровінымі рогамі, паміж якімі трымаўся сонечны дыск.
Культ Хатхор быў надзвычай папулярным у Старажытным Егіпце. Вядомы выпадкі шанавання багіні ў Кушы і Фінікіі. Лічылася, што яна заступаецца за жанчын, дапамагае пры нараджэнні і ахоўвае немаўлят, звязана з люстэркамі і касметыкай, забаўляльнымі музычнымі інструментамі і танцамі. У астраноміі атаесамлялася з Млечным Шляхам.
IC 2044
IC 2044 — галактыка тыпу SB? (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гур’еўск (Калінінградская вобласць)
Гур’еўск (да 1946 года — Нойгаўзен, Neuhausen) — горад у Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Гур’еўскага раёна Калінінградскай вобласці.
Плошча 10 км². Насельніцтва 11,7 тыс. чал. (2009).
Горад размешчаны за 7 км на паўночны ўсход ад Калінінграда і з’яўляецца горадам-спадарожнікам.
Адміністрацыйны падзел Кот-д’Івуара
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Кот-д’Івуара — падзел тэрыторыі Кот-д’Івуара на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Кот-д’Івуар падзяляецца на 8 правінцый. Кот-д’Івуар да 2011 года быў падзельны на 19 рэгіёнаў (region), якія ў сваю чаргу складаліся з 81 дэпартамента (departement) і 2 раёнаў (district).
Правінцыі
У 2011 годзе ўведзена новы адміністрацыйны падзел:
Ванэса Парадзі
Ванэ́са Шанталь Парадзі́ (Vanessa Chantal Paradis) — французская спявачка, актрыса і фотамадэль.
Біяграфія
Нарадзілася 22 снежня 1972 года ў парыжскім прыгарадзе Сен-Мор-дэ-Фасэ.
Вацлаў Аношка
Вацлаў Ано́шка (, в. Паплаўшчызна, цяпер Магілёўскі раён — ) — каталіцкі святар, дзеяч беларускага хрысціянскага руху.
Біяграфія
Нарадзіўся ў заможнай сям'і. Бацька — Якуб Пятровіч Аношка (нар. 1873, расстраляны ў Мінску ў 1938 г.), маці — Камілія Язафатаўна Аношка (нар. 1875). Атрымаў гімназічную адукацыю. Вучыўся ў Мінскай духоўнай каталіцкай семінарыі пасля эвакуацыі яе ў Кельцы. Пасвячоны ў святары 1.11.1924 года.
Рагова (гміна, Жнінскі павет)
Раго́ва (Rogowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Жнінскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рагове. Плошча гміны складае 178,56 км². Станам на 2004 год у гміне Рагова пражывалі 6879 чалавек, шчыльнасць — 38,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Вацлаў Аношка
Біяграфія
Пахаваны на могілках каля Раберціна (Польшча).
Слабодка (Сарочынскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Да 18 чэрвеня 1985 года вёска ўваходзіла ў склад Лутаўскага сельсавета.
Вулканічнае шкло
Вулканічнае шкло — нераскрыштылізаваны прадукт хутка астылай лавы, які ўтвараецца пры загартоўцы (хуткім астыванні) магматычнага расплаву, які дасягнуў зямной паверхні. Можа цалкам складаць вывергнутыя ліпарытавыя кіслыя, радзей базальтавыя эфузіўныя горныя пароды. Амаль цалкам складае абсідыян, смаляны камень (пехштэйн), перліт, пемза, тахіліт, сардавалітыт. Паказчык праламлення 1,5.
Плевенскі медыцынскі ўніверсітэт
Плевенскі медыцынскі ўніверсітэт (Медицинският университет в Плевен) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Плевен.
Бараўскі сельсавет (Лельчыцкі раён)
Бараўскі́ сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Баравое.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Бароўскі (Бараўскі) сельсавет у складзе Лельчыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лельчыцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Лельчыцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года з Тонежскага сельсавета Тураўскага раёна ў склад сельсавета перададзена вёска Салагубаў. 17 снежня 1959 года Бароўскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя сельсавета разам з тэрыторыяй скасаванага Картыніцкага сельсавета ўвайшла ў новаўтвораны Маркоўскі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Маркоўскае, вёскі Данілевічы і Салагубаў перададзены Лельчыцкаму сельсавету. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў Мазырскім раёне. 28 красавіка 1988 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Баравое, Маркоўскі сельсавет перайменаваны ў Бараўскі. 30 верасня 2009 года скасавана вёска Калініна.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1629 чалавек, з іх 98,5 % — беларусы.
Уільям Джэймс
Біяграфічныя звесткі
Брат вядомага пісьменніка Генры Джэймса. Атрымаў ступень доктара медыцыны ў Гарвардскай медыцынскай школе (1869). У 1872—76 выкладаў анатомію і фізіялогію ў Гарвардскім універсітэце. У 1884 заснаваў Амерыканскае таварыства парапсіхалагічных даследаванняў. З 1885 прафесар псіхалогіі, а пазней і прафесар філасофіі Гарвардскага ўніверсітэта.
Светапогляд
Лічыў, што свет існуе як сістэма рэчаў, з якімі кожны чалавек сутыкаецца ў сваім штодзённым жыцці; у той жа час кожны чалавек стварае свой уласны свет. У кнізе «Прынцыпы псіхалогіі» (1890) параўноўваў свет са статуяй, якую скульптар высякае з мармуру. Першапачаткова свет уяўляўся У. Джэймсу як своеасаблівы «хаос адчуванняў», «паток свядомасці». Уяўляў чалавека як творцу рэальнасці, ісціны і каштоўнасцей. Састаўныя элементы асобы, паводле У. Джэймса, падзяляюцца на тры класы: фізічная асоба; сацыяльная асоба; духоўная асоба.
Усё нармальна, мама
«Усё нарма́льна, ма́ма» — беларуская музычная з вядучай Ларысай Грыбалёвай, якая выходзіла на «Першым нацыянальным» па суботах у ранішнім эфіры. З’явілася ў 1994 годзе, прадзюсарам і рэжысёрам быў Уладзімір Максімкоў, адным са стваральнікаў — Ягор Хрусталёў. Песню «Усё нармальна, мама» для застаўкі запісаў Васіль Шугалей з гуртом «Ы.Ы.Ы.». Канцэпцыяй перадачы стала забаўляльна-музычнае шоу з паказам музычных відэакліпаў.
Шведскі рыксдалер
Рыксдалер — шведскі талер. Быў уведзены па ўзоры германскага рэйхсталера. Чаканка рыксдалераў пачалася пры Густаве I Васе. Першапачаткова чаканіўся вагой у 29,4 г (28 г срэбра), а з 1540 да 1830 года - каля 29,3 г (25,6 г срэбра).
Асноўнай грашовай адзінкай з часоў Густава I была марка. У 1530 годзе 1 рыксдалер каштаваў 3 маркі, а ў 1560 - амаль 4 маркі. Як грашова-падліковая адзінка ён захоўваў гэты ўзровень да 1776 года, у той час як кошт манеты моцна вагаўся. Самы нізкі курс - 4,5 маркі - рыксдалер меў у 1568-1592 гадах. Самы высокі - каля 38 марак - быў зафіксаваны для рыксдалераў, выпушчаных для ваенных патрэб. У XVII стагоддзі яго сярэдні курс складаў 6,5 маркі.
З 1875 года ў якасці асноўнай грашовай адзінкі была ўведзена шведская крона.
IC 2045
IC 2045 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Капраніка-Прэнесціна
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Rocco.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Lynyrd Skynyrd
Lynyrd Skynyrd — амерыканскі рок-гурт з горада Джэксанвіл, штат Фларыда, вядзе сваю гісторыю ад касцяка, які склаўся ў 1964 годзе з Рональда «Роні» Уэйна Ван Занта (Ronnie Van Zant) (вакал), Алена Колінза (гітара) і Гэрі Росінгтана (гітара).
Ольдэнбургскі ўніверсітэт імя Карла фон Асецкі
Ольдэнбургскі ўніверсітэт імя Карла фон Асецкі (Carl von Ossietzky Universität Oldenburg) — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ольдэнбург.
Гісторыя
Першая падрыхтоўка настаўнікаў была праведзена ў Ольдэнбургу яшчэ ў 1793 годзе па ініцыятыве герцага Петэра Фрыдрыха Людвіга. Семінарыя для падрыхтоўкі настаўнікаў быў створаны ў 1882 годзе. У часы Веймарскай рэспублікі стварэнне Педагагічнай акадэміі ў Ольдэнбургу ў 1929 годзе дазволіла забяспечыць прафесійную падрыхтоўку настаўнікаў. 1 кастрычніка 1945 года гэтая ўстанова зноў адкрылася ў пасляваеннай Германіі. У 1948 годзе яна была перайменавана ў Альдэнбургскую вышэйшую педагагічную школу.
Першы крок на шляху да ўніверсітэта быў зроблены 23 лютага 1959 года рашэннем гарадскога савета аб запуску ўніверсітэцкага праекта, за якім у 1970 годзе рушыў услед Мемарандум аб стварэнні ўніверсітэта ад міністра культуры Ніжняй Саксоніі. Універсітэт быў канчаткова заснаваны ў 1973 годзе. Залічэнне і выкладанне пачаліся ў летнім семестры 1974 года, з вучэбнай праграмай для 2 400 студэнтаў. У 1991 годзе ўніверсітэт быў афіцыйна названы ў гонар пацыфіста, пісьменніка і нобелеўскага лаўрэата Карла фон Асецкі.
Рагозьна (гміна)
Раго́зьна (Rogoźno) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Абарніцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рагозьне. Плошча гміны складае 217,95 км². Станам на 2011 год у гміне Рагозьна пражывалі 18 237 чалавек, шчыльнасць — 83,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 34 населеныя пункты.
Гётэбаргскі трамвай
Гётэбаргскі трамвай (Göteborgs spårvägar) — грамадскі транспарт Гётэбарга. Кіруе кампанія Göteborgs Spårvagar AB, рэгулюе кампанія грамадскага транспарту Västtrafik.
Агульная даўжыня сеткі — прыкладна 190 км, агульная даўжыня ліній — 80 км. Гэта самая вялікая трамвайная сетка ў Скандынавіі. 200 трамваяў, 12 дзённых і 5 начных маршрутаў.
Юрый Іванавіч Еханураў
Ю́рый Іва́навіч Ехану́раў (Юрій Іванович Єхануров; года) — прэм'ер-міністр Украіны з верасня 2005 па жнівень 2006. З 19 снежня 2007 па 5 чэрвеня 2009 года — міністр абароны Украіны ва ўрадзе Юліі Цімашэнка.
Славені (Ушацкі раён)
Славе́ні (, Славени) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавета.
Ярацінскі павет
Ярацінскі павет (Powiat jarociński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Велікапольскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Яроцін. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 587,7 км². Насельніцтва павета складае 71,6 тыс. чалавек.
Плоўдзіўскі ўніверсітэт імя Паісія Хілендарскага
Плоўдзіўскі ўніверсітэт імя Паісія Хілендарскага (Пловдивският университет „Паисий Хилендарски“) — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Плоўдзіў.
Кайса Варг
Ганна Крысціна Варг, больш вядома як Кайса Варг (, Эрэбру —, Стакгольм) — шведскі аўтар кулінарнай кнігі, адна з самых вядомых кухараў у гісторыі Швецыі.
Біяграфія
Кайса Варг нарадзілася ў Эрэбру ў буржуазнай сям'і. Яе бацькамі былі Катарына Левіна і Андэрс Варг. Яе бацька памёр пасля працяглай хваробы, калі ёй было пяць гадоў. У 1710 годзе яе маці пабралася шлюбам з капітанам Эрыкам Росенстрэлем (Eric Rosenstråle), затым пераехала з дочкамі Ганнай Крысцінай і Ганнай Катарынай у ​​дом у Фінспангу. Маці ў новым шлюбе нарадзіла яшчэ семярых дзяцей.
Кайса Варг памерла ў 1769 годзе і была пахавана ў сямейнай грабніцы Клінкаўстрэмаў у царкве св. Клары ў Стакгольме.
Публікацыі
Першае выданне Hjelpreda I Hushållningen För Unga Fruentimber ("Дапаможнік для маладых хатніх гаспадынь") было апублікавана ў 1755 г. Верагодна, што грошы для фінансавання гэтага праекта, 5000 шведскіх рыксдалераў, Кайса Варг атрымала ў спадчыну ад маці, якая памерла ў гэтым годзе. Кніга змяшчала 800 рэцэптаў, а таксама парады аб хатніх справах, такіх як фарбаванне тканіны або вырабу свечак.
Гэтая кніга выступала ў якасці асноўнага дапаможніка хатніх гаспадынь на працягу некалькіх пакаленняў, пакуль новае абсталяванне для кухні, якое з'явілася ў XX стагоддзі, не зрабіла яе састарэлай. Кніга таксама апісвае шведскую кухню, калі яшчэ шырока не ўжывалі бульбу, што робіць яе важным гістарычным дакументам.
Памяць
У горадзе Эрэбру ў музеі драўляных будынкаў пад адкрытым небам Вадчэпінгу знаходзіцца дом дзяцінства Кайсы Варг.
Вальдывія
Вальды́вія (Valdivia) — горад і марскі порт у Чылі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны, правінцыі Вальдывія і вобласці Лос-Рыяс. Станам на 2002 год насельніцтва горада складае 127 750 чалавек.
Тэрыторыя камуны — 1015,60 км². Колькасць насельніцтва — 153 577 жыхароў (2007). Шчыльнасць насельніцтва — 151,22 чал./км².
Геаграфія
Горад размешчаны за 745 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы Чылі горада Сант’яга. Порт знаходзіцца на рацэ Вальдывіі, за 20 кіламетраў ад вусця. Праз горад працякаюць тры ракі: Кау-Кау на поўначы, Крусес на захадзе і Вальдывія на паўднёвым усходзе. Яны ўтвараюць рачны востраў Тэха, які цяпер знаходзіцца ў межах горада. Першапачаткова востраў быў па-за горадам, але нямецкія імігранты пачалі там сяліцца і з 1939 года востраў злучылі з цэнтрам горада мостам «дэ Вальдывія Педра». У 1960 годзе пасля землетрасення большая частка заходняй часткі вострава апусцілася ніжэй узроўню вады.
Гісторыя
Горад заснаваў першы губернатар Чылі канкістадор Педра дэ Вальдывія 9 лютага 1552 года. Доўгі час паселішча Санта-Марыа-ля-Блака-дэ-Вальдывія было адным з фарпостаў іспанскіх каланізатараў, аж да 1810—1811 гадоў, калі Чылі стала незалежнай дзяржавай.
У 1954 годзе ў горадзе быў адкрыты ўніверсітэт, а 22 мая 1960 года недалёка ад горада знаходзіўся эпіцэнтр самага магутнага ў гісторыі вымярэнняў землетрасення, у выніку чаго горад быў практычна разбураны.
Клімат
Горад размешчаны на 39-й паралелі паўднёвай шыраты, аднак, з-за халоднага і магутнага цячэння Гумбальта клімат халаднаваты і вільготны, але роўны, тэмпература ніжэй нуля і спёка бываюць вельмі рэдка. Сярэдняя тэмпература на працягу года вагаецца ад 8 да 16-17 °C, а ападкаў у выглядзе дажджу выпадае каля 2000 мм у год, што амаль у тры разы больш, чым у Лондане. Снег выпадае вельмі рэдка і хутка растае.
Дэмаграфія
Паводле звестак, сабраных падчас перапісу Нацыянальным інстытутам статыстыкі, насельніцтва камуны складае 153 577 чалавек, з якіх 75 239 мужчын і 78 338 жанчын.
Насельніцтва камуны складае 41,1 % ад агульнай колькасці насельніцтва вобласці Лос-Рыяс. 9,01 % складае сельскае і 90,99 % — гарадское насельніцтва.
Эдыкт аб талерантнасці
Эдыкт аб талерантнасці (Toleranzpatent) — дакумент, выдадзены імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Іосіфам II 13 кастрычніка 1781 года. Эдыкт фактычна завяршыў Контррэфармацыю ў Габсбургскай імперыі. Гэты дакумент натхніў асветніцкія ідэалы Іосіфа II (іосіфізм), і ў наступным года ён выдаў Талеранцыйны эдыкт.
Паводле эдыкта евангелісты (лютэране і кальвіністы), а таксама праваслаўныя, якія насялялі Цыслейтанскую частку імперыі Габсбургаў, атрымалі свабоду вызнання, мажлівасць будаўніцтва дамоў малітвы і ўрэгулявання стасункаў з пануючай Каталіцкай царквой (напрыклад, належныя плацяжы). Прыхільнікі гэтых веравызнанняў былі практычна ўраўнаваныя ў грамадзянскіх правах з каталікамі: атрымалі магчымасць валодаць маёнткамі, займацца рамёствамі, пражываць у гарадах, атрымліваць навуковыя званні і займаць дзяржаўныя пасады. Тым не менш, каталіцтва заставалася дзяржаўнай канфесіяй, і дамы малітвы іншых канфесіяў маглі будавацца толькі з пэўнымі абмежаваннямі: напрыклад, галоўны ўваход нельга было рабіць з боку вуліцы, таксама былі забароненыя вежы (хоць у Драгомыслі такі дазвол быў атрыманы).
Пасля выдання эдыкта на тэрыторыі Цыслейтаніі зборы паўсталі ў такіх мясцінах, як Вена, Верхняя Аўстрыя, Трыест і Прага. Агулам за тры гады пасля выдання эдыкта ў Аўстрыі і па-за Аўстрыйскай Сілезіяй паўстала 50 збораў. Ва ўсходняй частцы Аўстрыйскай Сілезіі — на Цешынскай Сілезіі — знаходзілася найбольшая на той час суполка лютэранаў на тэрыторыі Цыслейтаніі. Гэтую правінцыю ад астатніх адрознівала тое, што тут ужо існавала г. зв. царква ласкі (Царква Ісуса ў Цешыне), таму эдыкт быў тут прыняты ў іншай фармулёўцы. Дзякуючы выданню Эдыкта аб талерантнасці да цешынскай царквы далучыліся новыя зборы рэгіёну: у Бельскай, Яважы, Блудавіцах, Комарнай Льготцы, Вісле, Быстржыцах, Устрані, Галешаве, Наўсях, Драгомыслі, Старой Бельскай. У заходняй, опаўскай частцы правінцыі паўстаў толькі адзін збор у Голчавіцах (Hillersdorf).
У наступныя гады выдадзеныя яшчэ некалькі дэкрэтаў, дапаўняючых эдыкт, у тым ліку з мэтай стрымання далейшага развіцця евангельскай царквы на тэрыторыі дзяржавы. Поўнае ўраўнаванне ў рэлігійных правах адбылося ў сярэдзіне XIX стагоддзя ў пару Вясны народаў.
Паўночнаэкватарыяльнае цячэнне
Паўночнаэкватарыяльнае цячэнне (Паўночныя пасатныя цячэнні) — цёплае марское цячэнне ў Ціхім, Атлантычным і Індыйскім акіяне.
У Ціхім акіяне Паўночнаэкватарыяльнае (Паўночнае пасатнае) цячэнне ўзнікае ў выніку адхілення Каліфарнійскага цячэння і працякае паміж 10° і 20° паўночнай шыраты ў заходнім кірунку, пакуль перад усходнім узбярэжжам Філіпінаў не адхіляецца і не пераходзіць у цёплае цячэнне Курасіа.
У Атлантычным акіяне ўзнікае з Канарскага цячэння і працякае паміж 10° і 30° паўночнай шыраты ў паўночна-заходнім кірунку, з’яўляючыся адной з крыніц Гальфстрыма.
Рогаў (гміна)
Ро́гаў (Rogów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжэзінскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рогаве. Плошча гміны складае 66,06 км². Станам на 2007 год у гміне Рогаў пражывалі 4662 чалавекі, шчыльнасць — 71 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 17 салецтваў.
Дэніел Шміт
Дэніел Шміт (シュミット・ダニエル; нар. ) — японскі футбаліст. З 2018 года выступае за нацыянальную зборную Японіі.
Месяцава-сонечны каляндар
Месяцава-со́нечны калянда́р — тып календара ў большасці культур, які адлюстроўвае як месяцавыя фазы, гэтак і сонечны год. Калі сонечны год вызначаць як трапічны год, то з дапамогай месяцава-сонечнага календара можна вызначыць поры года. Калі ж прыняць за сонечны год сідэрычны, то каляндар будзе вызначаць сузор’е, у якім можа адбыцца поўня. У некаторых календарах існуе дадатковае патрабаванне з тым, што год не заўсёды мае 12 месяцаў, а дадаецца трынаццаты — раз на тры ці два гады.