cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пранаб Кумар Мукерджы
Біяграфія
Пранаб Мукерджы нарадзіўся 11 снежня 1935 года ў сям’і вядомага барца за свабоду Індыі, члена Індыйскага нацыянальнага кангрэса і Заканадаўчага савета Заходняй Бенгаліі (1952—1964) Камады Кінкара Мукерджы, які правёў больш за 10 гадоў у брытанскіх турмах.
Пасля заканчэння Калькуцкага ўніверсітэта, Пранаб Мукерджы атрымаў ступень магістра (у вобласці гісторыі, паліталогіі і права) і пачаў працоўную дзейнасць у якасці выкладчыка каледжа. Праз некаторы час ён пакінуў каледж, і стаў працаваць журналістам.
У 1969 годзе Мукерджы быў упершыню абраны ў верхнюю палату парламента Індыі, такім чынам пачаўшы сваю парламенцкую кар’еру.
Актыўную палітычную дзейнасць Пранаб Мукерджы пачаў у 1973 годзе, атрымаўшы прызначэнне на пасаду намесніка міністра. У наступныя гады, ён займаў розныя пасады ва ўрадзе Індыі, у тым ліку ўзначальваючы некаторыя ведамствы. Так у перыяд з 1982 па 1984 год ён займаў пасаду міністра фінансаў Індыі ва ўрадах Індзіры і Раджыва Гандзі.
Таксама на працягу васьмі гадоў, з 2004 па 2012 год, Пранаб Мукерджы з’яўляўся лідарам ніжняй палаты парламента Індыі — Лок Сабха.
У 2004 годзе, пасля прызначэння Манмохана Сінгха на пасаду главы ўрада Індыі, Мукерджы ўзначаліў міністэрства абароны.
У 2006 годзе перайшоў на працу ў Міністэрства замежных спраў, узначальваючы гэта ведамства аж да 23 мая 2009 года.
24 студзеня 2009 годзе Пранаб Мукерджы быў прызначаны міністрам фінансаў Індыі.
У ліпені 2012 года Мукерджы пакінуў пасаду міністра фінансаў для ўдзелу ў прэзідэнцкіх выбарах. 19 ліпеня 2012 года адбыліся выбары, на якіх за прэзідэнцкую пасаду змагаліся два кандыдата: Пранаб Мукерджы, высунуты кіруючай кааліцыяй, і былы спікер ніжняй палаты парламента Пурно Агіток Сангма, адзіны кандыдат апазіцыі. Верагоднасць перамогі Мукерджы, ацэньваліся назіральнікамі як вельмі высокая. У выніку, па выніках выбараў ён стаў абсалютным пераможцам, набраўшы каля 70 % галасоў выбаршчыкаў.
25 ліпеня 2012 года Пранаб Мукерджы заняў пасаду прэзідэнта Індыі, змяніўшы на гэтай пасадзе Працібху Паціл.
Сям’я
Пранаб Мукерджы з 13 ліпеня 1957 года жанаты на Суўрэ Мукерджы. У сям’і трое дзяцей: сыны Абхіджыт і Індраджыт і дачка Шарміста.
Хлупін
Хлу́пін (, Хлупин) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Перароўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца каля возера Плеса (Плёса). Побач вялікі масіў дубовых лясоў са складанымі фітацэнозамі — урочышчы Галава, Луг, Раціўля, возера Карасіна.
Віцебскі раённы Савет дэпутатаў
Віцебскі раённы Савет дэпутатаў (Витебский районный Совет депутатов) — прадстаўнічы орган мясцовага самакіравання на тэрыторыі Віцебскага раёна. У склад дэпутацкага корпуса ўваходзіць 39 дэпутатаў, якія выбіраюцца па мажарытарнай сістэме. Тэрмін паўнамоцтваў — 4 гады.
Склад
Апошнія выбары ў Віцебскі раённы Савет дэпутатаў адбыліся ў 2018 годзе. Было абрана 38 дэпутатаў, толькі 1 з іх мае партыйнасць.
Хлупінская Буда
Хлу́пінская Бу́да (, Хлупинская Буда) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавета.
Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Перароўскага сельсавета.
Яшунай
Яшунай (Jašiūnai, традыцыйная беларуская назва — Яшуны) — мястэчка ў Літве, на рацэ Мерачанка. Цэнтр сянюніі Шальчынінкайскага раёна Вільнюскага павета. Насельніцтва 1879 чал. (2001). Знаходзяцца за 17 км на паўночны захад ад Шальчынінкая, за 18 км ад Вільнюса.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамі пра Яшуны як вялікакняжацкае ўладанне датуецца 1402. Мясціна знаходзілася на ўскраіне Рудніцкай пушчы. У пачатку XVI стагоддзя тут збудавалі першы каталіцкі храм (існаваў да першай паловы XVII стагоддзя).
Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч
Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч (нар., в. Зароўцы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі інжынер і палітык.
Яшунай
Гісторыя
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Яшуны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце. У 1811 годзе маёнтак набыў Ігнацій Балінскі, па смерці якога ў 1819 годзе Яшуны перайшлі да яго сына Міхала. У 1824—1828 гадах тут збудавалі новы палац, утварылі парк. Цягам 1820—1830-х гадоў сядзіба Балінскіх была значным культурным асяродкам на Віленшчыне. У маёнтку спыняліся Тамаш Зан, Юльюш Славацкі, Антоній Эдвард Адынец, Юзаф Мяноўскі, Андрэй Бенедыкт Клангевіч і інш. Па смерці Міхала Балінскага (1864) Яшуны перайшлі да яго сына Канстанціна. У XIX стагоддзі ў маёнтку працавала цагельня, з 1886 года — папяровая вытворчасць.
Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч
Біяграфія
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, інжынер-механік. Працоўную дзейнасць пачаў інжынерам-тэхнолагам Адзінаццатага дзяржаўнага падшыпнікавага завода (ДПЗ-11) у горадзе Мінску. Працаваў намеснікам начальніка цэха, намеснікам начальніка аддзела, сакратаром парткама ДПЗ-11, намеснікам начальніка аддзела арэнднага прадпрыемства «Мінскі падшыпнікавы завод», галоўным тэхнолагам — начальнікам аддзела галоўнага тэхнолага адкрытага акцыянернага таварыства, намеснікам тэхнічнага дырэктара адкрытага акцыянернага таварыства.
Яшунай
Гісторыя
8 кастрычніка 1920 года пад Яшунамі, пры пераправе церазь Мерачанку, адбылася дзвюхгадзінная бойка паміж Беларуска-Літоўскай дывізіяй Люцыяна Жалігоўскага і літоўскім аддзелам. Ліцвіны страцілі некалькі чалавек забітымі і параненымі. Таго ж года Яшуны апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Віленскім павеце Віленскага ваяводства. У 1929 завяршылася будова Касцёла Святога Яна Хрысціцеля.
Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч
Біяграфія
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга і чацвёртага скліканняў.
Яшунай
Гісторыя
У 1939 годзе Яшуны апынуліся ў складзе Літвы. У 1941 годзе нацысты знішчылі ў мястэчку 575 чалавек, галоўным чынам яўрэяў. Цягам 1950—1995 гадоў Яшуны былі цэнтрам апілінкі. У 2001 годзе адбылося афіцыйнае зацверджанне герба вёскі.
Анатоль Уладзіміравіч Паўловіч
Узнагароды
Узнагароджаны юбілейным медалём «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Яшунай
Інфраструктура
Каля мястэчка дзейнічае аднайменная чыгуначная станцыя.
Вядомыя асобы
У Яшунах пахаваны беларускі паэт, сатырык, журналіст і мастак Іван (Янка) Маразовіч (1895—1937).
Страказа белалобая
Страказа белалобая (Leucorrhinia albifrons) — від стракоз з сямейства.
Арэал
Сустракаецца ў Аўстрыі, Беларусі, Чэхіі, Даніі, Эстоніі, Фінляндыі, Францыі, Германіі, Казахстане, Латвіі, Літве, у Нідэрландах, Нарвегіі, Польшчы, Расіі, Славакіі, Швецыі, Швейцарыі і Украіне.
Экалогія
Яго прыродныя месцы пражывання — водна-балотныя ўгоддзі, у якіх пераважаюць зараснікі хмызняку, балоты, часовыя прэснаводныя азёры і прэснаводныя балоты.
Пагрозы
Віду пагражае страта месцаў пражывання.
Юрый Сямёнавіч Алелькавіч
Біяграфія
У 1503 годзе пасля смерці бацькі Сямёна Міхайлавіча 10-гадовы Юрый стаў князем слуцкім. Фактычнай кіраваннем княствам да паўналецця Юрыя займалася яго маці, княгіня-ўдава Анастасія Іванаўна Слуцкая. Яна паспяхова абараняла княства ад набегаў крымскіх татараў і мяцежнага князя Міхаіла Глінскага.
У 1514 годзе са сваёй харугвай браў удзел у пераможнай бітве пад Оршай, у 1527—разгроме крымскіх чамбулаў на р. Альшаніцы пад Кіевам. Часта выступае разам з вялікім гетманам Канстанцінам Астрожскім, які ў 1523 годзе ажаніўся з яго малодшай сястрой Аляксандрай Сямёнаўнай (пам. пасля 1556).
Памёр у красавіку 1542 года, яго пераемнікам быў старэйшы сын Сямён.
Пахвала Вітаўту
«Пахвала́ Ві́таўту» (Пахвала о великом князи Витовте) — помнік беларускай літаратуры пачатку XV стагоддзя, адзін з першых твораў беларускай свецкай панегірычнай прозы.
Напісаная невядомым аўтарам у Смаленску ў канцы 1420-х. Вядомая ў чатырох рэдакцыях: 1-я (1428) змешчана ў кнізе словаў Ісака Сірына, перапісанай у Смаленску; 2-я, летапісная (каля 1430), захавалася ў асобных спісах Беларуска-літоўскага летапісу 1446 года; 3-я (першая палова XVI стагоддзя) захавалася ў спісах кароткай і пашыранай рэдакцый «Хронікі Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага»; 4-я (руская, скарочаная, XVI стагоддзе) ёсць у розных гістарычных зборніках, што існавалі ў Расіі ў XVI—XVIII стагоддзях.
«Пахвала Вітаўту» 1428 — прыватны дзелавы запіс-паслямоўе да кнігі, зроблены прыхільнікам Вітаўта; летапісны — асабісты твор панегірычнага жанру; трэцяя — аб'яднаны скарочаны тэкст летапіснай «Пахвалы Вітаўта» з уступнай часткай (расповед пра каранаванне Вітаўта) Смаленскага летапісу.
Усхваляецца «вялікі і мудры» князь Вітаўт, якому служаць, ці з якім сябруюць валадары Еўропы. Праслаўляецца палітыка аб'яднання ўсходнеславянскіх земляў на чале з Вялікім Княствам Літоўскім.
Напісаная на падставе гістарычных фактаў урачыста-ўзнёслым стылем з выкарыстаннем старажытнарускіх літаратурных традыцый, кніжных тыпаў і абаротаў, хоць без рытарычнай шматслоўнасці і інфарматыўна.
Крыштаф Шыдлавецкі
Кшыштаф Шыдлавецкі (Krzysztof Szydłowiecki; 1467, Шыдловец — 29 снежня 1532, Кракаў) — дзяржаўны дзеяч Каралеўства Польскага, падскарбі надворны каронны ў 1507—1510, кашталян сандамірскі з 1509, падканцлер каронны з 1511, канцлер вялікі каронны з 1515, староста генеральны кракаўскі з 1515, ваявода кракаўскі у 1515—1527, кашталян кракаўскі з 1527. Староста серадзскі, навакорчынскі, гастынінскі, сахачаўскі і лукаўскі, граф шыдлавецкі.
Біяграфія
Сын Станіслава і Ганны (з роду Лебедзь), брат Мікалая.
Кіраваў знешняй палітыкай Польскай дзяржавы ў перыяд кіравання Жыгімонта I Старога. Быў прыхільнікам Габсбургаў і стварэння антытурэцкай лігі. Уступіў у Ордэн Дракона і атрымаў ад імператара Максіміліяна I герб «Адрованж» і тытул графа.
У 1515 годзе сумесна з біскупам Пятром Таміцкім распрацаваў пагадненне з Габсбургамі, што прывяло да сустрэчы трох манархаў у Вене, якая адбылася ў тым жа годзе. Быў палітычным праціўнікам каралевы Боны. Ініцыятар чатырохгадовага перамір’я з Альбрэхтам Гогенцолернам, заключанага 5 красавіка 1521 года.
У 1514 годзе за 10 тысяч флорынаў набыў горад Апатаў, дзе ў касцела Святога Марціна і быў пахаваны. Скульптурнае надмагілле Кшыштафа Шыдлавецкага выканана ў майстэрні Барталамеа Берэчы пры ўдзеле Джавані Чыні і ўпрыгожана знакамітым бронзавым барэльефам.
Сярод іншых дзеячаў свайго часу намаляваны на карціне Яна Матэйкі «Прускі амаж».
Сям’я
Жонкай Крыштафа каля 1512 года стала Сафія з Таргавіска (? — 1556). Меў з ёй дачок:
Крыштаф быў апошнім мужчынскім прадстаўніком роду Шыдлавецкіх. Пасля яго смерці асноўныя маёнткі роду, у тым ліку і Шыдловец, праз шлюб дачкі Альжбеты перайшлі ў род Радзівілаў.
Келі (Жыткавіцкі раён)
Ке́лі (, Кели) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Марохараўскага сельсавета.
Тымф
Тымф, тынф (Tymf, tynf) — народная назва польскага (літоўскага) сярэбранага злотага, які чаканілі ў 1663—1666 гадах спачатку на быдгашчскім і кракаўскім манетных дварах, а пасля і на львоўскім.
Афіцыйны намінал гэтай манеты быў варты 30 грошам, але вага серабра мела вартасць толькі 10-15 грошаў. Чаканка такой манеты было выклікана фінансавымі цяжкасцямі ў Рэчы Паспалітай з-за Трынаццацігадовай вайны, «шведскага патопу» і казацкіх войнаў (гл. таксама барацінка).
На аверсе манеты змешчаны трохлітаравая манаграма Яна Казіміра «ICR» — Ioannes Casimirus Rex (Ян Казімір кароль, лац.), які зласліўцы чыталі як Initium Calamitatis Regni (пачатак няшчасця каралеўства).
Надпісам «DAT PRETIVM SERVATA SALVS POTIORQ METALLO EST» («Жаданне выратаваць Айчыну пераўзыходзіць кошт металу») ўлады спрабавалі патлумачыць, чаму чаканілася непаўнавартасная манета.
На рэверсе была выява герба Рэчы Паспалітай і намінал — ХХХ (30 грошай). Вядомыя і тымфы ВКЛ: на рэверсе замест герба Рэчы Паспалітай — Пагоня. Але такая манета сустракаецца надзвычай рэдка.
Чаканіць манету прапанаваў арэндатар каралеўскіх мынц Андрэй Тымф, ад прозвішча якога і пайшла назва манеты.
Было адчаканена каля 9 мільёнаў манет. Шмат манет чаканілася нядбала, з памылкамі ў надпісах. Бляха, з якой чаканіўся тымф, часта была дрэнна развальцаваная, таму якасна адчаканеныя і добра чытальныя манеты сустракаюцца рэдка.
Сярод народу манета не мела папулярнасці і прымалася не як 30 грошаў, але па кошту орта — 18 грошаў. А потым і наогул сустракаецца асобная назва — тымфавы орт.
Стаўшыся, як і барацінка, сімвалам заняпаду Рэчы Паспалітай, манета адзначылася і ў тагачасных прыказках «Добры жарт тымфа варт».
У снежні 1666 года Варшаўскі Сойм забараніў чаканку тымфаў і пастанавіў прыцягнуць да суду арандатара Андрэя Тымфа. Апошні, не даплаціўшы 4 млн злотых, уцёк у Германію (дарэчы, Бараціні здолеў апраўдацца на судзе і атрымаць нават грошы за ўласны ўнёсак у чаканку барацінак).
У 1752—1755 гадах тымф чаканіў Аўгуст III на ліпскім манетным двары.
Смаленская шляхта
Смаленска-ўкраінскія стасункі
Геаграфічнае суседства, гістарычныя стасункі і традыцыі, абмежаваны праўны статус Смаленскай шляхты, а таксама супольныя эканамічныя і часткова культурныя і палітычныя інтарэсы, з аднаго боку, і каланіяльны наступ Масквы — з іншага, стваралі і ўмацовалі зносіны смаленскай шляхты з украінскай шляхтай і казацкай старшыной Гетманшчыны. Гетманы Іван Самайловіч і Даніла Апостал і вышэйшая старшына (Міклашэўскія, Лізагубы, Гамаліі, Дунін-Баркоўскія, інш.) радніліся з найвыбітнейшымі родамі смаленскай шляхты (Корсакі, Павела-Швайкоўскія, Храпавіцкія, Энгельгарты, Рачынскія, князі Друцкія-Саколінскія, Ваяводскія, Красна-Мілашэвічы, Пацёмкіны, Пасекі, Лыкошыны, Рыдванскія, Савіцкія). Сямейныя, эканамічныя і культурныя стасункі смаленскай шляхты і Гетманшчыны спрыялі двухбаковаму перасяленню, продажу і абмену маёнткамі. Полк смаленскай шляхты браў удзел у Чыгірынскіх, Крымскіх і Азоўскіх паходах і іншых падзеях і акцыях ва Украіне. Гэтыя стасункі дасягнулі такіх памераў, што расійскі ўрад палічыў патрэбным «адвадзіць маларускіх ад сваяцтва з смаленцамі» (загад імператрыцы Ганны Іаанаўны князю А. Шахоўскаму ад 31 студзеня 1734). Асабліва расійскі ўрад непакоілі палітычныя стасункі шляхты і Гетманшчыны. Аўтанамістычны рух на Смаленшчыне, што меў падтрымку ў Рэчы Паспалітай, меў пэўны водгук і ўплыў на Украіне (справа Ф. Красна-Мілашэвіча і князя А. Чаркаскага). Нядзіва, што скасаванне аўтаноміі смаленскае шляхты супала з ліквідацыяй Гетманшчыны, а на чале расійскай ўрадавай камісіі быў пастаўлены колішні гетман Кірыла Разумоўскі.
Ліквідацыя аўтаноміі
Расійскі ўрад, пачынаючы ад Пятра I, паступова абмяжоўваў правы Смаленскай шляхты, што выклікала з яе боку петыцыі і пратэсты, а ў 1764—1765 скасаваў ваенную арганізацыю шляхты і ператварыў Смаленшчыну ў звычайную расійскую губерню, а смаленскую шляхту — у расійскае дваранства. Але яшчэ ў XVIII ст. расійскі ўрад быў занепакоены «Смаленскай змовай» 1798. У змове бралі ўдзел, апроч прадстаўнікоў Смаленскай шляхты, і ўкраінскія старшыны расійскай арміі (генерал Паўла Білуха-Каханоўскі, капітан Фёдар Лукашэвіч, брат В. Лукашэвіча, інш.).
Кольна
Ко́льна (, Кольно) — аграгарадок у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Руднянскага сельсавета з 2009 года.
Фелікс Джэмісан
Фелікс Джэмісан (Felix Jamieson; 28 жніўня 2007) — брытанскі акцёр, найбольш вядомы дзякуючы ролям у тэлесерыялах «Выхаваныя ваўкамі», «Гульня тронаў», «Кацярына Вялікая».
Біяграфія
Фелікс Джэмісан пачаў здымацца ў 2018 годзе, калі ён выканаў ролю Роба Уайта ў кароткаметражным фільме «Прывід».
У 2019 годзе ён згуляў другарадныя ролі ў гістарычным біяграфічным міні-серыяле «Кацярына Вялікая», фэнтэзійным тэлесэрыяле «Гульня тронаў» і драматычным міні-серыяле «Лета ракет».
У 2020 годзе ён выканаў адну з галоўных роляў у амерыканскім навукова-фантастычным драматычным тэлесерыяле «Выхаваныя ваўкамі».
Млынок (Жыткавіцкі раён)
Млыно́к (, Млынок) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Смерць Нерона (карціна)
«Смерць Нерона» (Смерть Нерона) — буйнафарматная карціна рускага мастака Васіля Смірнова (1858—1890), скончаная ў 1888 годзе. Яна з'яўляецца часткай збору Дзяржаўнага Рускага музея ў Санкт-Пецярбургу ( Ж-5592). Памер карціны —.
Васіль Смірноў працаваў над гэтым палатном у 1886—1888 гадах у Італіі, у Рыме, падчас яго пенсіянерскай паездкі за мяжу. У 1888 годзе, калі карціна была скончана, Смірноў паслаў яе ў Пецярбург у якасці справаздачы пра сваю замежную паездку. Савет Акадэміі мастацтваў высока ацаніў майстэрства мастака і прысвоіў яму званне акадэміка гістарычнага жывапісу. Пасля гэтага палатно экспанавалася на Акадэмічнай выстаўцы 1889 года, і яно было набыта імператарам Аляксандрам III.
На карціне намалявана сцэна з старажытнарымскай гісторыі I стагоддзя нашай эры, звязаная з самагубствам зрынутага рымскага імператара Нерона. Каб выратаваць яго мёртвае цела ад знявагі і пахаваць яго, за ім прыйшлі яго былая наложніца Акта (Актэя) і дзве карміцелькі.
Гэта карціна лічыцца найбольш вядомым творам Васіля Смірнова, які памёр ад сухот ва ўзросце 32 гадоў, праз два гады пасля яе стварэння.
Сарган
Сарган (𒈗𒁺 — ŠAR.RU.KI.IN — Шуру-кін — «сапраўдны цар») можа адносіцца да наступных асоб:
Хведар Хведаравіч Гурыновіч
Хведар Хведаравіч Гурыно́віч (нар., в. Крывічы, Салігорскі раён, Мінская вобласць) — беларускі паэт.
Біяграфія
Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1981 годзе. Працаваў на будоўлі, на Мінскім электратэхнічным заводзе, у рудаўпраўленні і на рамонтна-механічным заводзе ў Салігорску. З 1986 года ў газеце «Калійшчык Салігорска».
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1991 года.
Творчасць
Друкуецца з 1969 года. Роздум над разнастайнымі праблемамі сучаснасці і гісторыі, лёсам роднага слова, прыроды роднага краю ў зборніках «Хлеб і соль» (1980), «Шматгалосная кветка» (1983), «Дачыненне» (1991), «Вішня цвіце» (1992), «Пасадзім па дрэўцу» (1993), «Што я ўнуку скажу» (1996), «Запрашаю пад дождж» (2000), «Год — как жизнь, жизнь — как год» (2009) і інш., кніг для дзяцей «Пасадзім па дрэўцу» (1993), «Птушыная азбука» (1997), «Лес на далоні» (2001) і інш.
Узнагароды
Лаўрэат літаратурнай прэміі Янкі Маўра (1998) за кнігу «Птушыная азбука».
Сарган I
Біяграфія
Сарган не пакінуў надпісаў у храме Ашура. Маецца толькі адбітак яго пячаткі на дакуменце купца, які паходзіць з Каніша ў Малой Азіі.
Паводле спісу ліму Сарган кіраваў 41 год. На 6-ым годзе кіравання Саргана (ліму Пузур-Іштар) адбылося сонечнае зацьменне, якое паводле сучасных вылічэнняў прыпадае на 1833 да н.э.
Палянка (Жыткавіцкі раён)
Паля́нка (, Полянка) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Марохараўскага сельсавета.
Пасека (Жыткавіцкі раён)
Па́сека (, Пасека) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Тартус
На латыні горад зваўся Антарадус (Antaradus), крыжакі яго звалі Антартус (Antartus) або Тартоса (Tortosa).
Геаграфія
Тартус размешчаны за 220 км на паўночны захад ад Дамаска і менш чым у гадзіне язды на поўдзень ад Латакіі. Адлегласць да мяжы з Ліванам — 25 км. У порце Тартуса размяшчалася савецкая, а ў наш час знаходзіцца расійская ваенна-марская база ў Сірыі.
Клімат
Клімат у Тартусе — субтрапічны, міжземнаморскі. Тэмпература паветра ўлетку 30-35 °C, узімку тэмпература можа апускацца да 5-10 °C, а часам — да нуля. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1000 мм.
Гісторыя
З часоў фінікійцаў у Тартусе захавалася зусім мала развалін — у тыя часы нашмат буйнейшым і важнейшым было суседняе паселішча на Арвадзе — адзіным востраве на Міжземным моры, якія належыць Сірыі.
Горад быў упадабаны імператарам Канстанцінам з-за таго, што насельніцтва Тартуса ўшаноўвала Дзеву Марыю. Лічыцца, што першая капліца ў яе гонар была пабудавана ў Тартусе ў III стагоддзі. Праз два стагоддзі землетрасенне разбурыла капліцу, але цудам ацалеў алтар. Царква Маці Божай Тартускай была пабудавана ў гонар гэтай падзеі крыжакамі ў 1123. У гэтай царкве і захоўваецца старажытны алтар, паглядзець на які прыходзяць паломнікі з усяго свету. Пасля адваявання мусульманамі горада, царква выкарыстоўвалася як мячэць, а ў асманскі перыяд — як казармы. Пры французскім кіраванні будынак быў адрэстаўраваны і цяпер у ім размешчаны музей.
Адзін час Тартус знаходзіўся пад кантролем тампліераў, якія ўдасканалілі абарончыя збудаванні ў горадзе і на востраве Арвад. Саладзін адваяваў наваколлі горада ў тампліераў у 1188, а самі тампліеры наглуха закрыліся ў горадзе. Тым не менш, Тартус заставаўся пад кантролем тампліераў да 1291, калі яны беглі на Арвад, дзе яшчэ засталіся на 10 гадоў.
Гістарычны цэнтр Тартуса складаецца з больш сучасных будынкаў, пабудаваных на сценах і ўнутры сцен крэпасці часоў крыжакоў, роў ад якой дагэтуль падзяляе стары і новы горад. Унутры крэпасці захавалася некалькі гістарычных помнікаў.
Расійская ваенная база
У Тартусе размяшчаецца адзіны за межамі былога СССР расійскі пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ РФ, у якім могуць абслугоўвацца расійскія баявыя караблі ў Міжземным моры. Ваенная база існуе з 1971 года. База ў Тартусе стваралася для забеспячэння дзеянняў флоту ў Міжземным моры — рамонту караблёў, забеспячэння іх палівам і расходнымі матэрыяламі. Пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ў Тартусе складаецца з плывучых прычалаў ПМ-61М, плыўмайстэрні (змяняецца кожныя шэсць месяцаў), сховішчаў, казармамў і розных гаспадарчых аб'ектаў. Аб'ект абслугоўваюць 50 расійскіх ваенных маракоў.
Дацкія грошы
«Дацкія грошы» альбо данегельд (danegeld) — пазямельны падатак у сярэднявечнай Англіі, уведзены ў 991 годзе дзеля выплаты выкупу дацкім вікінгамі. Першапачаткова спагнанне «дацкіх грошай» было надзвычайнай мерай, аднак напачатку XI стагоддзя гэты плацёж набыў характар усеагульнага падатку дзеля фінансавання арганізацыі абароны краіны. Пасля нармандскага заваявання Англіі практыка збору «дацкіх грошай» была захавана і стала рэгулярнай. У другой палове XII стагоддзя спагнанне падатку стала эпізадычнай з’явай, а пасля 1194 года спынілася. «Дацкія грошы» лічацца першым прамым падаткам на Брытанскіх астравах і адным з першых у Еўропе.
Віктар Іванавіч Кунцэвіч
Віктар Іванавіч Кунцэвіч (псеўданім Аркадзь Аржаны; нар., в. Красны Бор, Бялыніцкі раён) — беларускі паэт.
Біяграфія
Скончыў Магілёўскае ГПТВ № 54, у 1995 годзе факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна. Працаваў на Магілёўскім заводзе зборнага жалезабетона № 7, вадзіцелем таксі ў Магілёўскім таксаматорным парку № 1, карэспандэнтам магілёўскай раённай газеты «Прыдняпроўская ніва» (1996—1998), у гарадской газеце «Веснік Магілёва» (1999), з 2000 г. прадпрымальнік па перавозцы пасажыраў маршрутнага таксі.
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Жыве ў Магілёве.
Творчасць
Аўтар кніг паэзіі «Зваротныя масты» (1996), «Горкая спакуса» (1999), «Одинокий дождь» (2005), «Гул у звоне» (2010).
Подаўж
По́даўж (, Подовж) — былая вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Руднянскага сельсавета.
У 2014 годзе тэрыторыя вёскі ўвайшла ў склад горада Жыткавічы.
Вольны каралеўскі горад
Вольны каралеўскі горад (libera regiae civitas) — былыя гарады ў каралеўстве Венгрыя, якія не падпарадкоўваліся жупным органам сталіцы, мелі сваё ўласнае самакіраванне і заканадаўчую ўладу, іх жыхары пераважна самі абіралі рыхтара (войта) і органы кіравання. Гэтыя гарады мелі ў Венгрыі т. зв. чацверты статус і ў тагачасным феадальным грамадстве з'яўляліся астравамі дэмакратыі.
У Славакіі
Паводле двух дэкрэтаў караля Уладзіслава II 1498 і 1514 гадоў у Славакіі атрымалі статус вольных каралеўскіх гарадоў:
Некаторыя гарады, асабліва ў XVI стагоддзі, маглі атрымліваць прывілеі, падобныя каралеўскім горадам, вызваляліся ад розных падаткаў і мытаў і мелі права валодаць прыгоннымі вёскамі. Гарадскі статус мелі ў Славакіі прыкладна 110 населеных пунктаў. Тым не менш, вольныя каралеўскія гарады былі адзінымі, якім дазвалялася ўзводзіць муры.
У 1608 годзе права надання прывілеяў горадам перайшло ад караля да ўрада Венгерскага каралеўства. Паводле закону 1687 манарх меў права надаць гораду статус вольнага каралеўскага толькі паводле згоды сойма.
У XVI—XVIII стагоддзях гэты статус атрымалі:
Правы і абавязкі гарадоў
Вольныя каралеўскія гарады атрымлівалі наступныя прывілеі:
У выпадку судовае цяжбы не было магчымасці абскарджвання ў вышэйстаячых судах, рашэнні выносіліся канчатковыя. Адзінай магчымасцю змены прысуду быў зварот пра памілаванне да караля.
Сярод абавязкаў былі:
Свэн Нурдквіст
Свэн Ну́рдквіст (Sven Nordqvist; * 30 красавіка 1946, Хельсінгбарг, Сконэ, Швецыя) — шведскі дзіцячы пісьменнік і ілюстратар. Вядомы найперш дзякуючы сваёй серыі пра старога Пэтсана і кацяня Фіндуса.
Біяграфія
Нарадзіўся на поўдні Швецыі, у Хельсінгбаргу. Юнацтва правёў у Хальмстадзе. З 15-гадовага ўзросту марыў стаць мастаком і некалькі разоў беспаспяхова намагаўся паступіць у розныя мастацкія ўстановы. У рэшце рэшт яму давялося вывучаць архітэктуру ў вышэйшай тэхнічнай школе ў горадзе Лунд, дзе пасля пэўны час чытаў лекцыі па архітэктуры ў Лундскім універсітэце. У той самы час ён працаваў ілюстратарам у рэкламнай кампаніі ў Хальмстадзе, аздабляў плакаты і кнігі.
Нарэшце ў 1983 ён узяў удзел у конкурсе на найлепшую дзіцячую ілюстрацыю для кнігі, які ладзіла выдавецтва «Апал». Дзеля гэтага ён напісаў уласную кнігу (казку «Агатон Эман і алфавіт») і праілюстраваў яе, заняўшы першае месца. Наступнага года гэтая казка выйшла ў свет асобнай кнігай. З тае пары ён стаў працаваць толькі як аўтар і мастак дзіцячых кніг.
Жанаты, мае двух сыноў.
Творчасць
У 1984 годзе выйшла яго кніга «Блінны торт», першая ў серыі пра старога фермера Пэтсана і яго разумнаё кацянё. Дзякуючы гэтай серыі Нурдквіст стаў знакамітым спярша на сваёй радзіме, а пасля і ў Еўропе, найперш у Германіі. У нямецкім перакладзе галоўных герояў завуць Петэрсан і Фіндус, у дацкім — Педэрсэн і Фіндус, па-фінску — Песанен і Війру.
Акрамя серыі пра Пэтсана і Фіндуса Нурдквіст таксама вядомы як ілюстратар і сааўтар серыі казак пра прыгоды Мамы Му і яе сябра Крумкача шведскіх пісьменнікаў Юі і Томаса Вісландэраў.
Медаль «Баявая садружнасць» (Сірыя)
Медаль «Баявая садружнасць» (مجتمع القتال; поўная назва — сірыйска-расійская баявая садружнасць, التعاون العسكري السوري الروسي) — дзяржаўная ўзнагарода Сірыйскай Арабскай Рэспублікі. Заснавана ў студзені 2016 года з мэтай ўзнагароджання грамадзян Расійскай Федэрацыі за ўдзел у ваеннай аперацыі супраць тэрарыстычных фармаванняў.
Апісанне
Медаль уяўляе сабой круглы залаты медальён дыяметрам 38 мм, па цэнтры якога размешчана гранёная пяціканцовая зорка са скрыжаванымі за ёю стрэльбамі. Ніжэй зоркі размяшчаецца поціск рукі, вышэй дзяржаўныя сцягі Расіі і Сірыі. Па крузе медальёна нанесены рэльефны тэкст — «Сірыйска-расійскае баявая садружнасць», зверху на арабскай, знізу на рускай мовах.
Медаль пры дапамозе кольца мацуецца да стужкі.
Стужка муаравая, шырынёй 31 мм, трох роўнавялікіх палос: чорнай, белай і чырвонай — кветак дзяржаўнага сцяга Сірыі. На белай паласе стужкі вышыты дзве зялёныя пяціканцовыя зоркі.
Разам з медалём узнагароджанаму ўручаецца лацканы знак «Баявая садружнасць» і пасведчанне да медаля.
Уручаецца загадам намесніка Вярхоўнага галоўнакамандуючага — намесніка Старшыні Савета Міністраў — міністра абароны Сірыйскай Арабскай Рэспублікі.
Чырвоная Зорка (Жыткавіцкі раён)
Чырво́ная Зо́рка (, Чирвоная Зорька) — пасёлак у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Таццяна Аляксандраўна Атрошанка
Таццяна Аляксандраўна Атрошанка (сцэнічны псеўданім Кіра Трыш; нар. 17 ліпеня 1976, п. Вялікі Мох, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі паэт, празаік, кампазітар, спявачка.
Біяграфія
Скончыла сярэднюю школу № 1 г. Буда-Кашалёва. У 1993—1998 гадах вучылася на філалагічным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны. Менавіта там быў напісаны першы верш «Маладосць мая», які апублікавала газета «Гомельскі ўніверсітэт». Пасля атрымання дыплома апынулася на Маладзечаншчыне. Працавала ў гімназіі № 10 г. Маладзечна, Маладзечанскім медыцынскім каледжы і Палацы культуры г. Маладзечна.
Член Саюза пісьменнікаў Беларусі. Кіраўнік літаратурнага аб’яднання «Купалінка» «Маладзечанскай газеты».
Творчасць
Вядомая як аўтар-выканаўца Кіра Трыш, яна стала ўладальніцай першай прэміі музычнага тэлеканала RU.TV Беларусь у намінацыі «Лепшае жаночае відэа». Па выніках галасавання яе кліп «Глупая зима» стаў лідарам глядацкіх сімпатый.
У 2023 годзе ў межах III Міжнароднага форума даследчыкаў беларускай казкі, які праводзіўся Цэнтрам даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі, прымала ўдзел у круглым стале «Сучасная літаратурная казка: суадносіны фальклорнай і літаратурнай традыцыі».
Узнагароды
Лаўрэат рэспубліканскай літаратурнай прэміі «Залаты Купідон» у намінацыі «Песенны жанр» (2013). З’яўляецца лаўрэатам «Песні года Беларусі-2011» (аўтар песні).
Падлужжа
Падлужжа — тапонім.
Найда (вёска)
Найда́ (, Найда) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Размяшчэнне
За 19 км на паўднёвы ўсход ад Жыткавіч, за 214 км ад Гомеля, на аўтадарозе Жыткавічы – Петрыкаў.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVIII ст. як сяленне ва ўладанні Хадкевічаў. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 г.) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 г. 6 двароў, у 1816 г. 25 жыхароў, у 1850 г. 11 двароў, 58 жыхароў, уладанне Кеневічаў. Паводле перапісу 1897 г. 20 двароў, 125 жыхароў. У 1908 г. у Ляскавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні, 23 двары, 180 жыхароў. У 1917 г. 351 жыхар. У 1919 г. адкрыта школа, якая размясцілася ў наёмнай сялянскай хаце, у 1929 г. для яе пабудаваны асобны будынак. У 1925 г. 50 двароў. У 1929 г. арганізаваны калгас «Чырвоны маяк». У Вялікую Айчынную вайну нямецкія акупанты ў красавіку 1943 г. загубілі 28 жыхароў з вёсак Грэбень і Вадапойла (пахаваны ў магіле на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Найда). 46 вяскоўцаў загінулі на франтах і ў партызанскай барацьбе. Паводле перапісу 1959 г. 402 жыхары, у складзе саўгаса «Жыткавічы» (цэнтр — пасёлак Грабянёўскі). Дзейнічае клуб.
Планіровачна складаецца з крывалінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, на поўдні да яе далучаюцца 2 завулкі. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.
Вышэйшая школа (выдавецтва)
«Вышэ́йшая шко́ла» — дзяржаўнае кніжнае выдавецтва. Заснавана ў 1961 годзе ў Мінску на базе выдавецтва БДУ і рэдакцыйна-выдавецкага аддзела. Да 1963 года называлася Выдавецтвам вышэйшай, сярэдняй спецыяльнай і прафесійнай адукацыі БССР.
Выдае падручнікі, навуковыя дапаможнікі і навучальна-метадычную літаратуру для ВНУ, сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў сістэмы прафесійна-тэхнічнай адукацыі, манаграфіі, навукова-папулярную літаратуру, даведнікі, слоўнікі, міжведамасныя навуковыя і навукова-тэхнічныя зборнікі, кнігі па гісторыі Беларусі, тапаніміцы, гісторыі беларускай культуры, фальклоры і інш.
Спіс аб’ектаў PGC (943001—944000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (943001—944000)
Яміцы
Я́міцы (, Ямицы) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Марохараўскага сельсавета.
Рудня (Жыткавіцкі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавета.
Да 17 снежня 1980 года з’яўлялася цэнтрам сельсавета.
Перасопніцкае Евангелле
Перасопніцкае Ева́нгелле — рукапісны помнік мастацтва XVI стагоддзя, напісаны на заходне-ўкраінскім дыялекце старабеларускай мовы. Перасопніцкае Евангелле — духоўны помнік і нацыянальны сімвал, на якім, прыступаючы да выканання сваіх абавязкаў, Прэзідэнты Украіны даюць прысягу свайму народу.
Лёс рукапісу
Створанае ў 1556—1561 гадах сынам пратапопа Міхаілам Васілевічам і архімандрытам Прачысценскага манастыра Рыгорам, якія пачалі працу ў мястэчку Заслаў (цяпер у Хмяльніцкай вобласці), а завяршылі ў Перасопніцы (цяпер у Ровенскай вобласці). Заказала кнігу княгіня Анастасія Заслаўская (нар. Гальшанская).
З часу свайго заканчэння рукапіс захоўваўся ў Перасопніцкім манастыры. З 1600 да 1701 гады гістарычных звестак пра кнігу не захавалася. 17 красавіка 1701 года гетман Украіны Іван Мазепа падараваў Евангелле Пераяслаўскаму кафедральнаму сабору. З 1799 года захоўвалася ў бібліятэцы Пераяслаўскай семінарыі, пазней — у Палтаўскай семінарыі, у Палтаўскім гісторыка-краязнаўчым музеі, у запаведніку «Кіева-Пячэрская лаўра». З 24 снежня 1948 года — у аддзеле рукапісаў Бібліятэкі АН УССР (цяпер Нацыянальная бібліятэка Украіны імя Вярнадскага), дзе знаходзіцца і зараз.
У навуковы абарот рукапіс трапіў у 1830-х гадах, калі ў бібліятэцы Пераяслаўскай семінарыі яго знайшоў былы вучань, выдатны ўкраінскі навуковец Восіп Бадзянскі. Новае паўнакроўнае жыццё дала Евангеллю Іна Чапіга, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута ўкраінскай мовы, якая больш за 20 год жыцця прысвяціла вывучэнню помніка.
Пачынаючы з 1991 года, стала традыцыяй падчас прысягі Прэзідэнта Украіны на вернасць народу разам з Канстытуцыяй і Актам абвяшчэння незалежнасці Украіны класці Перасопніцкае Евангелле як сімвалічную духоўную святыню.
Матэрыял, выкананне
Перасопніцкае Евангелле — велічная кніга вагой 9,3 кг, напісаная чорнымі чарніламі і кінавар'ю (чырвонай фарбай) познім уставам на пергамнце фарматам 38×24 см. Кніга складаецца з 482 аркушаў. У рукапісе існуе «дробнае пісьмо», якім напісаныя ўсе пасляслоўі, заметкі, прыпіскі і г. д. Рукапіс багата арнаментаваны, аздоблены высокамастацкімі шматколернымі застаўкамі і мініяцюрамі. Па прыгажосці і багацці афармлення Перасопніцкае Евангелле не мае роўных сярод украінскіх рукапісаў.
Мовазнаўчае значэнне
Рукапіс змяшчае ўнікальны матэрыял для вывучэння гісторыі стараўкраінскай мовы і ўзаемадзеяння размоўнага і кніжных элементаў літаратурна-пісьмовай мовы XVI стагоддзя. У рукапісе выразна праступаюць рысы народнай мовы, на фанетычным узроўні — наяўнасць народнаразмоўных фанетычных рыс, пераход о, е ў і ў і, на марфалагічным узроўні засведчана вялікая варыятыўнасць за кошт канчаткаў, уласцівых жывому маўленню.
Размоўная лексіка ўведзена ў тэкст пераважна з дапамогай глосаў. Глосы, як правіла, прастаўленыя ў Евангеллі разам са словамі арыгінала, але абрамляюцца «прамавугольнікамі»; выпісаныя асобна «дробным» пісьмом. Гэта пераважна стараславянскія словы (напрыклад, «чресла» — сцёгны, «бдѣти» — не спаць), але ёсць і простыя тлумачальныя глосы для стараўкраінскіх слоў («стрѣха» — дах, «праз збожа» — праз узворванне і г. д.).
Факсіміле
У 2001 годзе Інстытутам украінскай мовы НАН Украіны зроблена факсімільнае выданне Евангелля з навуковай апрацоўкай — упарадкаваннямі, даследаваннямі, словапаказчыкамі. Агульны тыраж кнігі склаў 500 асобнікаў. Другі раз факсімільнае выданне Евангелля зроблена ў 2008 годзе Украінскай Праваслаўнай Царквой Маскоўскага патрыярхату, тыраж — 1000 асобнікаў.
Сьюзан Дэнфард
Сьюзан Дэнфард (Susan Danford) — паўднёваафрыканская актрыса, найбольш вядомы дзякуючы ролям у тэлесерыялах: «Выхаваныя ваўкамі»,, і фільмах: , ,.
Рыдча
Ры́дча (, Рыдча) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Навасады (Брэсцкі раён)
Наваса́ды (, Новосады) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета. Размешчаны за 59 км на поўдзень ад Брэста, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца.
У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Брэстрайаграсэрвіс» (цэнтр — гарадскі пасёлак Дамачава).
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1868 годзе ў складзе маёнтка Мутвіцы Олтушскай воласці. З 1892 года яго ўладальнікам быў Дз. Лабачоў, які вызначаўся жорсткімі адносінамі да сваіх сялян. Толькі за 1896 год ён узбудзіў супраць іх 237 спраў.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Олтушскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы знішчылі 37 двароў, загубілі 7 жыхароў; 7 вяскоўцаў загінулі на фронце, 1 — у партызанах.
Да 18 снежня 1972 года ў складзе Чэрскага сельсавета, у 1972—2013 гадах у складзе Дамачаўскага пассавета.
Крыжакі (раман)
Сюжэт
Гістарычным фонам для крыжакоў абраны перыяд канфлікту ягелонскай Польшчы з Тэўтонскім ордэнам. У час напісання рамана аўтар выкарыстоўваў «Хроніку Янка з Чарнікова» («Kroniki Janka z Czarnkowa»), «Гісторыю Яна Длугаша» («Historii Jana Długosza»), працы такіх гісторыкаў, як Смолка (Smolka) і Шайноха (Szajnocha), нямецкія і французскія гістарычныя работы, карты і г. д.
Галоўныя героі рамана — Юранд са Спыхава і яго дачка Дануся, а таксама польскі рыцар Мацько і яго пляменнік Збышка з Багданца. Трагічнае каханне Збышка і Данусі складае меладраматычную лінію кнігі, а барацьба са здрадніцкімі тэўтонцамі мусіла ўзняць дух палякаў, якія знаходзіліся ў няволі.
У 1900 годзе кніжнае выданне рамана ўвянчала 20-годні юбілей творчасці пісьменніка.
Раман «Крыжакі» ў сувязі з антынямецкімі настроямі ў Польшчы стаў першай кнігай, выдадзенай у краіне пасля завяршэння Другой сусветнай вайны; раман выйшаў у жніўні 1945 года.
Экранізацыя
У 1960 годзе, у 550-ю гадавіну бітвы пад Грунвальдам, рэжысёрам Аляксандрам Фордам паводле рамана быў зняты прыгодніцкі фільм пад назвай «Крыжакі».
Гер Манеліг
«Гер Манеліг» (Herr Mannelig, літаральна Пан Манеліг) — сярэдневяковая скандынаўская народная балада. Арыгінальны тэкст напісаны на старанарвежскай мове, аднак, улічваючы, што ў той час гэтая мова быў распаўсюджана па ўсім Скандынаўскім паўвостраве, якая толькі пасля раскалолася на нарвежскую і шведскую, вызначыць канкрэтную прыналежнасць балады да нейкай краіны вельмі складана.
Балада расказвае пра жанчыну-тролічыху, якая была закахана ў рыцара Манеліга і жадала стаць чалавекам. Паводле распаўсюджанай у Скандынавіі легенды, троль мог стаць чалавекам, калі іншы чалавек пакахае яго. Аднак, нягледзячы на ўсе абяцаныя троліхай чароўныя дары, гер Манеліг адхіліў яе каханне, асабліва падкрэсліваючы, што троліха не з’яўлялася хрысціянкай.
Балада мае шэраг мелодый, якія мала адрозніваюцца паміж сабой, а таксама перакладзена на некалькі моў, у тым ліку англійскую, нямецкую, італьянскую, беларускую, рускую, чэшскую і іншыя. Сярод сучасных выканаўцаў гэтай балады можна назваць гурты Garmarna, Haggard, In Extremo, Litvintroll і іншыя.
Негвалтоўнае супраціўленне
Негвалтоўнае супраціўленне — тэорыя і практыка дасягнення палітычных мэтаў без ужывання гвалту. Гэта дасягаецца шляхам грамадзянскага непадпарадкавання, забастовак, адмовы ад супрацоўніцтва, байкоту, сімвалічных пратэстаў і інш. Існуюць даследаванні, якія паказваюць, што эфектыўнасць мірных пратэстаў перавышае эфектыўнасць пратэстаў з ужываннем гвалту.
Эфектыўнасць
Як паказалі даследаванні палітолага Эрыкі Чэновес, негвалтоўны супраціў — найбольш эфектыўны спосаб прымушэння кіруючых элітаў да пераўтварэнняў і саступак. Пры гэтым, некаторыя даследаванні сцвярджаюць, што эфектыўнасць мірных пратэстаў прыкладна ўдвая перавышае эфектыўнасць пратэстаў з ужываннем гвалту; а для поспеху неабходны ўдзел у пратэстах 3,5 % насельніцтва краіны.
Вышэйшая школа
Вышэйшая школа:
Плышэўскі
Плышэўскі — прозвішча.
Падлужжа (Брэсцкі раён)
Падлу́жжа (, Подлужье) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета. Размешчана за 56 км на поўдзень ад Брэста, 12 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца, на захадзе — рака Заходні Буг (прыток Нарава) і дзяржаўная граніца з Польшчай, аўтадарогай звязана з гарадскім пасёлкам Дамачава і шашой Брэст — Тамашоўка.
У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Брэстрайаграсэрвіс» (цэнтр — гарадскі пасёлак Дамачава).
Гісторыя
У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Дамачава. Паводле рэвізіі 1858 года ўласнасць князя Вітгенштэйна. У 1870 годзе вёска з'яўлялася цэнтрам сельскай грамады.
Суд Ірада
Біблейскае апавяданне
Ірад Анціпа (той самы, які раней загадаў забіць Яна Хрысціцеля) даўно хацеў бачыць Ісуса, таму што ён спадзяваўся пабачыць адно з цудаў Ісуса. Тым не менш, на судзе Ісус не робіць ніякага цуду і амаль нічога не кажа ў адказ на пытанні Ірада і шалёныя абвінавачванні першасвятароў і кніжнікаў.
Гэта прыводзіць у шаленства Ірада, які са сваімі ваярамі здзекваецца над Ісусам, аддзевае Ісуса ў светлую вопратку, як Цара Іўдзейскага, і дасылае Яго назад да Пілата. Пасля гэтых падзей Ірад і Пілат сталі сябрамі, хоць раней былі ў варожасці. (Лукі )
Евангелле паводле Лукі не дае адказу, Ірад не асудзіў ці апраўдаў Ісуса, аднак па сведчанні Пілата, які выклікае яўрэйскіх старэйшын і кажа ім:
Падлужжа (Брэсцкі раён)
Гісторыя
З 1939 года ў складзе БССР. У 1940—1954 гадах цэнтр Падлужскага сельсавета. Да 8 верасня 1959 года ў складзе Ліпінкаўскага сельсавета.
Суд Ірада
Біблейскае апавяданне
Я пры вас расследаваў і не знайшоў Чалавека Гэтага вінаватым ні ў чым тым, у чым вы Яго вінаваціце; і Ірад таксама: бо я пасылаў Яго да яго; і нічога не знойдзена ў Ім вартага смерці…
Пасля далейшых перамоў паміж Пілатам і яўрэйскімі старэйшынамі, Ісус адпраўляецца на распяцце на Галгофу.
Рычоў
Рычо́ў (, Рычёв) — аграгарадок у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 37 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Жыткавічы, за 270 км ад Гомеля, за 37 км ад чыгуначнай станцыі Жыткавічы, каля левага берага ракі Сцвіга.
Замосце
Замо́сце — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.
Заалайскі хрыбет
Заалайскі хрыбет (Чоң Алай кырка тоосу) — горны хрыбет на поўначы Паміра, атачае з поўдня Алайскую даліну, пераважна на мяжы Кыргызстана і Таджыкістана. Даўжыня 240 км, вышыня да 7134 м (пік Леніна). Паўночныя схілы хрыбта, складзеныя сланцамі, вапнякамі, пясчанікамі, кангламератамі, больш доўгія, чым паўднёвыя. У ніжняй частцы схілаў Заалайскага хрыбта горна-стэпавая і горна-лугавая расліннасць, вышэй — вечны снег і ледавікі; агульная плошча абляднення 1436 км². Праз Заалайскі хрыбет па перавале Кызыларт (4280 м) праходзіць аўтамабільны тракт Ош — Харог.
Старажоўцы
Старажо́ўцы (, Сторожовцы) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рычоўскага сельсавета.
Берлінская вуліца
Берлінская вуліца, Сцэна на вуліцы Берліна (Straßenszene Berlin) — карціна, створаная Эрнстам Людвігам Кірхнерам у кірунку экспрэсіянізму ў 1913 годзе. Карціна захоўваецца ў Нью-Ёрка.
Гісторыя карціны
Пасля стварэння карціны ў 1913 годзе, яе набыў прамысловец для сваёй калекцыі. А. Хес памёр у 1931 годзе. У 1933 годзе яго сын Ханс Хес бег ад нацысцкага рэжыму, каб пазбегнуць пераследу супраць яўрэяў. Для таго каб справіцца з нястачай грошай, удава Хеса была вымушана прадаць частку калекцыі. «Вулічная сцэна ў Берліне» была прададзеная ў 1936 годзе нямецкаму прамыслоўцу, аднаму з самых вядомых нямецкіх калекцыянераў і заступнікаў мастацтва першай паловы XX стагоддзя, за 5000 марак. Хагеман памёр у 1940 годзе і яго калекцыя захоўваецца ў Штэдэлі ў Франкфурце-на-Майне. Пасля Другой сусветнай вайны карціна была выстаўлена некалькі разоў. У 1980 годзе Зямля Берлін набыла карціну ў удавы Хагемана за 900 000 € і выставіла яе ў музеі.
У 2006 годзе нямецкія ўрады прызналі, што сям'я Хес была абрабавана нацысцкім рэжымам, таму карціна трапіла да спадчыннікаў Адольфа і Ганса Хеса, якія 8 лістапада 2006 года прадалі карціну Нью-Ёрка за 30 мільёнаў €.
Мустафа Адзіб
Мустафа Адзіб Абдул Вахед, больш вядомы як Мустафа Адзіб (مصطفى أديب‎‎; нар. 30 жніўня 1972, Трыпалі, Ліван) — ліванскі навуковец, дыпламат і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Лівана з 31 жніўня па 26 верасня 2020 года. Пасол у Германіі ў 2013—2020 гг.
Біяграфія
Атрымаў ва ўніверсітэце Манпелье ступень доктара філасофіі па паліталогіі. У 2000 годзе пачаў выкладаць у ліванскім універсітэце, з 2010 года — прафесар канстытуцыйнага права, публічнага міжнароднага права, палітычных партый і лабіравання, міжнародных адносін і паліталогіі.
У 2000—2004 гадах Мустафа Адзіб з’яўляўся саветнікам мільярдэра, міністра грамадскіх работ і транспарту Наджыба Мікаці, а ў 2011—2013 гадах, калі Мікаці быў прэм’ер-міністрам Лівана, кіраваў яго канцылярыяй. У 2013 годзе прызначаны паслом Лівана ў Германіі.
4 жніўня 2020 года ў порце Бейрута адбыліся два магутныя выбухі, якія пацягнулі мноства ахвяр, і 10 жніўня прэм’ер-міністр Хасан Дзіаб абвясціў аб адстаўцы свайго ўрада.
Рудня (Брэсцкі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дамачаўскага сельсавета. Размешчана за 52 км на поўдзень ад Брэста, 10 км ад чыгуначнай станцыі Дубіца, на рацэ Капаеўцы (прыток Заходняга Буга), вакол лес. Транспартныя сувязі па прасёлачнай, затым аўтадарозе Брэст — Тамашоўка.
У складзе адкрытага акцыянернага таварыства «Брэстрайаграсэрвіс» (цэнтр — гарадскі пасёлак Дамачава).
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя ў складзе Берасцейскага павета Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1550 годзе кароль Жыгімонт II Аўгуст па хадайніцтве берасцейскага старосты Мікалая Радзівіла зацвердзіў фундуш на будаўніцтва Руднянскай царквы. У 1748 годзе сяло — уласнасць А. Кіркора і Б. Краеўскага.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Дамачаўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР.
Да 18 снежня 1972 года ў складзе Чэрскага сельсавета, у 1972—2013 гадах у складзе Дамачаўскага пассавета.
Бугурт
Бугурт (ст.-в.-ням. Buhurt, старафр. bouhourt или buhurt «удараць») — рыцарскі турнір, падчас якога дзве групы рыцараў, узброеных затупленай зброяй (дзідамі альбо іншай зброяй, як, напрыклад, турнірная паліца, або камбінацыяй, якая складаецца з абодвух тыпаў) змагаліся адзін супраць аднаго. Бітва рыцараў сам-насам называлася анг. joust — рыцарскі двубой.