cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жулан
Апісанне
Даўжыня цела да 17-20 см, размах крылаў 24-29 см. Маса каля 30 г. Галава і шыя шэрыя, спіна рыжавата-каштанавая, каля вачэй чорная папярочная палоска. Хвост доўгі, ступеньчаты.
Самец у гнездавы перыяд з іржава-папяліста-чорным верхам цела, ніз крэмавы. У самкі верх галавы карычневы, светлае брыво і ніз цела (у папярочныя рыскі). У самкі і самца белыя плямы каля асновы хваста. Маладыя падобныя да самкі, папярочныя рыскі таксама і на версе цела.
Спеў — ціхае, хрыплае шчабятанне з мноствам імітацый галасоў іншых птушак.
Пашырэнне
Пералёты від. Месцы зімовак: Усходняя, Трапічная і Паўднёвая Афрыка.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца насякомымі, часам дробнымі пазваночнымі.
Гняздо на вышыні 1-3,5 м ад зямлі ў густым кусце (радзей у кроне невялікага дрэва) бліжэй да асновы. Знешняя частка няшчыльная, з зялёных сцёблаў, карэньчыкаў і травы, месцамі з прымессю вяровак, паперы, тканін і г.д.; унутраная частка з шчыльнасплеценых завялых кавалкаў раслінных валокнаў, а таксама карэньчыкаў, пёраў або шэрсці (у лесечаста з прымессю моху). Высцілка скупая, з сухой травы і карэньчыкаў — не даходзіць да верхняга краю.
Адкладвае 4-7 яец. Яйкі пераважна крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом. Афарбоўка вельмі зменлівая: крэмава-белая, белая з зеленаватым адценнем, светла-зялёная. ружовая, светла-аліўкавая або ржава-карычневыя. Характэрная рыса — плямкі ў выглядзе кальца. Глыбокіяплямкі светла-шэрыя, шэра- або светла-фіялетавыя, шэра-ружовыя; паверхневыя- светла-карычневыя, шэра- або ржава-карычневыя, карычнева-аліўкавыя.
Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў
Яўген Лебедзеў (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Мёры».
Клубная кар’ера
Выхаванец «Віцебска», пачаў кар’еру ў фарм-клубе «Віцебск-2», найлепшым бамбардзірам якога стаў у сезоне 2012. Па заканчэнні сезона 2012 разам з таварышам па камандзе Мікалаем Золатавым перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У сезоне 2013 выступаў за дубль гарнякоў, якому дапамог атрымаць перамогу ў першынстве дубліруючых складаў, а сам з 18 галамі стаў найлепшым бамбардзірам.
Да сезона 2014 рыхтаваўся ўжо з асноўным складам «Шахцёра», але ў красавіку 2014 года для атрымання практыкі быў аддадзены ў арэнду мікашэвіцкаму «Граніту» да канца сезона. Здолеў замацавацца ў аснове «Граніта», дапамог гэтаму клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу.
У снежні 2014 года вярнуўся з арэнды ў «Шахцёр». Некаторы час рыхтаваўся да сезона разам з гарнякамі, а ў лютым 2015 года разам з Мікалаем Золатавым быў аддадзены ў арэнду «Віцебску» да канца сезона.
У віцебскім клубе адразу замацаваўся ў якасці іграка асноўнага складу. Ужо ў першым сваім матчы за «Віцебск», 22 сакавіка 2015 года супраць мінскага «Дынама» ў чвэрцьфінале Кубка Беларусі, адзначыўся голам (выніковы лік 2:1 на карысць «Віцебска»). 11 красавіка 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць мікашэвіцкага «Граніта», дзе на 34-й хвіліне ўсталяваў канчатковы лік (1:1). У жніўні адсутнічаў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў асноўны склад.
Па заканчэнні сезона 2015 вярнуўся ў «Шахцёр», разам з якім пачаў падрыхтоўку да сезона 2016. Аднак, у лютым прыбыў на прагляд у наваполацкі «Нафтан» і ў сакавіку стаў іграком гэтага клуба. Пачатак сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, у маі вярнуўся на поле і стаў іграком асновы навапалачан. У студзені 2017 года вярнуўся ў Салігорск.
У лютым 2017 года, канчаткова пакінуўшы «Шахцёр», падпісаў кантракт з мінскім «Тарпеда». У снежні 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў сталічны клуб.
Часночны грыб
Часно́чны грыб, часночнік, негніючнік часночны (Mycetinis scorodonius) — шапкавы базідыяльны грыб роду сямейства.
Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў
Клубная кар’ера
У лютым 2018 года далучыўся да «Оршы», а ў жніўні 2018 года перайшоў у мазырскую «Славію». Да канца сезона 2018, у якім «Славія» атрымала перамогу ў Першай лізе, згуляў за каманду ў трох матчах, пасля чаго пакінуў клуб.
Часночны грыб
Апісанне
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам да 3 (1—2 ) см, пукатая, потым пляската-распасцёртая, часам увагнутая, крэмава-бураватая да белай, гладкая, сухая. Мякаць тонкая, шчыльная, пругкая, з рэзкім пахам часнаку. Пласцінкі белыя, рэдкія, прырослыя, шырокія. Ножка вышынёй да 5 см, храсткаватая, рыжавата-карычневая, бліскучая, цыліндрычная, суцэльна, пазней полая. Споры гладкія і бясколерныя, звужаныя да аднаго канца.
Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў
Клубная кар’ера
У ліпені 2019 года зноў стаў іграком да «Оршы», гуляў там да канца сезона. У красавіку 2020 года далучыўся да мар’інагорскай «Вікторыі», а ў жніўні таго ж года перайшоў у пінскую «Хвалю», дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і не замену. У студзені 2021 года пачынаў трэніравацца з «Хваляй», але неўзабаве па пагадненні бакоў пакінуў клуб.
Часночны грыб
Пашырэнне
Пашыраны ў Паўночным паўшар’і, у зонах умеранага клімату Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў лісцевых і хвойных лясах з ліпеня (жніўня ) па верасень. Пладовыя целы з’яўляюцца вялікімі групамі.
Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў
Клубная кар’ера
У лютым 2021 года стаў іграком «Слоніма-2017», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У ліпені 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў каманду.
Часночны грыб
Выкарыстанне
Грыб мае часночны пах і смак, які захоўваецца і ў высушаным выглядзе. Ядомы, спажываецца ў якасці прыправы.
Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў
Клубная кар’ера
У пачатку 2022 года далучыўся да «Мёраў».
Міжнародная кар’ера
Улетку 2013 года выступаў за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў) на міжнародным турніры ў Іспаніі.
(64) Ангеліна
(64) Ангеліна (Angelina) — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да яркага спектравага класа E. Ён быў адкрыты 4 сакавіка 1861 года нямецкім астраномам Эрнстам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі (гэта быў першы з пяці адкрытых ім астэроідаў) і названы ў гонар Ангеліны, абсерваторыі барона Франца Ксавера фон Цаха, якая знаходзілася каля Марселя. Падобны выбар падпаў пад рэзкую крытыку з боку нямецкіх і брытанскіх астраномаў, у прыватнасці, Джона Гершэля і Джорджа Эйры, бо для наймення астэроідаў традыцыйна выкарыстоўваліся імёны міфалагічных персанажаў. Тым не менш, астэроіду ўсё ж была прысвоена назва, прапанаваная Цахам.
Крупейкі
Крупе́йкі (, Крупейки) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Каўпенскага сельсавета.
Гісторыя
У пачатку сакавіка 1918 года Крупейкі занялі германскія войскі. Савецкая ўлада была ліквідавана, а павет па дамоўленасці паміж урадамі Германскай імперыі і Украінскай Народнай Рэспублікі далучаны да апошняй. Неўзабаве 25 сакавіка гэтага ж года Радай БНР была прынятая Трэцяя Устаўная грамата, паводле ўмоў якой Рэчыцкі павет склаў адну з заяўленых тэрыторый Беларускай Народнай Рэспублікі, але органы ўлады рэспублікі не разгарнулі дзейнасць з прычыны агульнай неарганізаванасці сярод структур БНР і адмоўнага стаўлення нямецкага франтавога камандавання да ўтварэння БНР. Разам з тым, на фоне Лістападаўскай рэвалюцыі ў Германіі і адклікання нямецкіх войск з Усходняга фронту, Крупейкі зноў апынуліся пад савецкай уладай і апынуліся ў складзе Заходняй камуны РСФСР.
З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Крупейкі ўвайшлі ў склад БССР. З 16 студзеня Крупейкі былі ўключаны ў склад РСФСР, дзе належалі да Лоеўскай воласці Рэчыцкага павета Гомельскай губерні.
У сакавіку 1920 года пачалося наступленне польскай арміі. 12 сакавіка польскі атрад (200 пехацінцаў і 100 коннікаў) захапіў Крупейкі, аднак пры дапамозе гармат бальшавіцкі атрад (150 чырвонаармейцаў і добраахвотнікаў) выбіў палякаў з вёскі.
У 1926—1954 гадах цэнтр Крупейкаўскага сельсавета.
У гады Вялікай айчыннай вайны Крупейкі былі акупаваны нямецкімі войскамі. У 1942 годзе ў вёсцы дзейнічаў гарнізон, які ў лістападзе таго ж года быў разгромлены савецкімі партызанскімі атрадамі.
Біяхімія ў Беларусі
На Беларусі біяхімічныя даследаванні праводзяцца з канца 19 стагоддзя. Цяпер вядуцца ў біялагічных інстытутах НАН РБ, НДІ медыцынскага і сельскагаспадарчага профілю, на адпаведных кафедрах і ў навуковых цэнтрах ВНУ.
Найбольш вядомы працы па біяхіміі фотасінтэзу (Ц. М. Годнеў, А. А. Шлык, А. С. Вечар), глебавых ферментаў (В. Ф. Купрэвіч), біяхіміі мікраэлементаў (В. А. Лявонаў, Ф. Я. Беранштэйн), вітамінаў (Ю. М. Астроўскі), біяхіміі біялагічных мембранаў (С. В. Конеў), па патахіміі (М. Ф. Меражынскі), біяхіміі апрамененага арганізма (Л. С. Чаркасава).
Даследуюцца біяхімічныя працэсы ў тканках, асобныя праблемы тэхнічнай біяхіміі, малекулярнай біяхіміі, біяэнергетыкі; вывучаюцца лакалізацыя і ператварэнне рэчываў у клетках і тканках, сувязь паміж будовай біяпалімераў і іншых біялагічна актыўных прыродных злучэнняў з іх функцыямі.
Патрабуюць вырашэння праблемы: вывучэнне малекулярных асноў злаякаснага росту, імунітэту, малекулярных механізмаў памяці, асноў рацыянальнага харчавання чалавека і жывёл, малекулярных асноў спадчынных і саматычных захворванняў чалавека, арганізацыі і механізмаў дзейнасці генома, прынцыпаў біялагічнага пазнавання, структуры і функцыі біялагічных мембранаў, праблемы ўзаемаадносін чалавека і навакольнага асяроддзя..
(65) Кібела
(65) Кібела (Cybele) — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які прыналежыць у спектраваму класу P і ўзначальвае аднайменную групу астэроідаў — сямейства Кібелы. Ён быў адкрыты 8 сакавіка 1861 года нямецкім астраномам Эрнстам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар старажытнагрэчаскай багіні Кібелы.
Астравы (Лоеўскі раён)
Астравы́ (, Островы) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малінаўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Астраўскога сельсавета.
Вядомыя асобы Санкт-Пецярбурга
Вядомыя ўраджэнцы Санкт-Пецярбурга:
(76) Фрэя
(76) Фрэя (Freia) — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які прыналежыць да спектравага класа P. Ён быў адкрыты 21 кастрычніка 1862 года нямецкім астраномам Генрыхам д'Арэ ў абсерваторыі Капенгагенскага ўніверсітэта і названы ў гонар Фрэі, багіні кахання і хараства ў германа-скандынаўскай міфалогіі.
Сусветнае Гран-пры 2017 (снукер)
Сусветнае Гран-пры 2017 (World Grand Prix 2017, таксама вядомы як Ladbrokes World Grand Prix 2017 — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 12 лютага 2017 года на арэне «Гільд Хол» у Прэстане, Англія. Турнір стаў трэцім розыгрышам Сусветнага Гран-пры, які з'явіўся ў календары мэйн-тура ў 2015 годзе ў якасці нярэйтынгавага спаборніцтва. Кампанія Ladbrokes спансавала гэтае спаборніцтва ў другі раз запар. Прызавы фонд турніру склаў £300,000, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Бары Хокінс, які перайграў на свяім шляху да тытула Кайрэна Уілсана (4:2), Джада Трампа (4:1), Ніла Робертсана ў чвэрцьфінале (4:2), кітайца Ляна Вэньбо ў паўфінальным матчы (6:1) і Раяна Дэя ў фінальным паядынку (10:7). Такім чынам, 37-гадовы англічанін выйграў свой трэці рэйтынгавы тытул у кар'еры, а таксама першы прафесійны турнір за паўтара гады (пасля перамогі на нізкарэйтынгавым адкрытым чэмпіянаце Рыгі у жніўні 2015 года) і першае рэйтынгавае спаборніцтва за тры гады (пасля перамогі на Players Championship Grand Final у сакавіку 2014 года). Апроч таго, гэтая перамога паспрыяла ўздыму Хокінса ў рэйтынгу з дванаццатай пазіцыі на восьмую.
Турнір
Сусветнае Гран-пры 2017 праходзіла пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіла ў каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся 13-м рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2016/2017.
Матчы турніру гуляліся за двума сталамі на арэне «Гільд Хол» у Прэстане ў Англіі.
Прызавыя грошы
Кампанія Ladbrokes у другі раз запар стала спонсарам сусветнага снукернага гран-пры. Прызавы фонд спаборніцтва павысіўся на £75,000 у параўнанні з мінулым розыгрышам, склаўшы £375,000. Першы прыз турніру склаў £100,000.
Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады. Пры гэтым, у адрозненне ад большасці рэйтынгавых турніраў сезона 2015/2016 нават тыя снукерысты, якія прайгравалі ў стартавых матчах гэтага спаборніцтва атрымлівалі рэйтынгавыя ачкі.
Удзельнікі
На Сусветным Гран-пры 2017 года прымалі ўдзел 32 снукерысты, якія займалі найвышэйшыя пазіцыі ў асобным рэйтынгу Сусветнага Гран-пры. Па ім жа быў утвораны і пасеў гульцоў на турніры.
З снукерыстаў, якія ўваходзілі ў топ-32 афіцыйнага рэйтынгу перад пачаткам турніру, сямёра не ўвайшлі ў топ-32 рэйтынгу Сусветнага Гран-пры — Бэн Вуластан (25-ы ў афіцыйным рэйтынгу і 35-ы ў рэйтынгу Сусветнага Гран-пры), Лука Брэсэль (26-ы і 36-ы), Алан Мак-Манус (28-ы і 68-ы), Мэцью Сэлт (29-ы і 57-ы), Грэм Дот (30-ы і 51-ы), Марк Дэвіс (31-ы і 33-і) і Роберт Мілкінс (32-і і 41-ы). З снукерыстаў, якія не ўваходзілі ў топ-32 сусветнага рэйтынгу, на турніры прынялі ўдзел Джэймі Джонс (34-ы ў афіцыйным рэйтынгу і 27-ы ў рэйтынгу Сусветнага Гран-пры), Дамінік Дэйл (35-ы і 25-ы), Том Форд (36-ы і 29-ы), Энтані Хэмілтан (37-ы і 9-ы), Чжоу Юэлун (42-і і 30-ы), Юй Дэлу (47-ы і 31-ы) і Янь Бінтаа (68-ы і 28-ы).
19 снукерыстаў прымалі ўдзел у трэцім (з трох) розыгрышы турніру запар: Марк Сэлбі (1), Дзін Цзюньхуэй (2), Джад Трамп (4), Роні О’Саліван (5), Марка Фу (6), Джон Хігінс (7), Лян Вэньбо (8), Сцюарт Бінэм (10), Ніл Робертсан (12), Бары Хокінс (13), Шон Мёрфі (15), Джо Пэры (16), Марк Уільямс (17), Майкл Холт (18), Стывен Магуайр (19), Раян Дэй (23), Марк Ален (24), Майкл Уайт (26) і Мартын Гоўлд (32).
5 удзельнікаў сталі дэбютантамі Сусветнага Гран-пры: Энтані Хэмілтан (9), Марк Кінг (14), Янь Бінтаа (28), Чжоу Юэлун (30) і Юй Дэлу (31).
З усіх удзельнікаў спаборніцтва раней пераможцамі станавіліся Джад Трамп ў 2015 годзе і Шон Мёрфі ў 2016 годзе.
Самым узроставым удзельнікам Сусветнага Гран-пры стаў 45-гадовы Энтані Хэмілтан. Дамініку Дэйлу падчас турніру таксама было 45 гадоў, а Марку Кінгу і Джо Пэры — па 42. Самым маладым снукерыстам на турніры стаў 17-гадовы Янь Бінтаа. Чжоу Юэлуну было 19 гадоў, а Кайрэну Уілсану і Майклу Уайту — па 25.
Ніжэй прадстаўлена табліца з інфармацыяй пра ўсіх удзельнікаў спаборніцтва.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Шахоўніца
Харватыя
Чырвона-белая шахоўніца служыць геральдычным сімвалам Харвацкай дзяржавы, яна прысутнічала на гербе краіны на працягу ўсёй гісторыі, уключаючы перыяд Сацыялістычнай рэспублікі Харватыя ў складзе Югаславіі (гл. Герб Харватыі).
Першае з'яўленне шахоўніцы ў якасці дзяржаўнага сімвала адносяцца да перыяду кіравання караля Харватыі Сцепана Држыслава (X стагоддзе). Найстарэйшыя з захаваных дакументаў з шахоўніцай у якасці дзяржаўнага сімвала датуюцца пачаткам XVI стагоддзя, калі яна была часткай герба Габсбургаў і сімвалізавала саюз плямёнаў і. Існуе гістарычна непацверджаная легенда пра з'яўленне шахоўніцы пасля выйгрышу ў шахматы харвацкім каралём Святлаславам Суроньем у венецыянскага дожа ў партыі, стаўкай у якой была Далмацыя.
У часы кіравання ўсташаў у 1941—1945 гадах і ў 1990—1991 гадах харвацкая шахоўніца малявалася на гербе ў негатыўным варыянце з белым квадратам у левым верхнім вугле.
У 1990 годзе шахоўніца была змешчана на сцягу Харватыі замест югаслаўскай чырвонай зоркі. Харвацкая шахоўніца складалася з 25 квадратаў белага і чырвонага колеру, размешчаных у 5 радоў, гэта значыць, што яна паўтарала ўсташскі варыянт шахоўніцы. У 1991 годзе ён быў заменены на варыянт, які пачынаецца з чырвонага квадрата, ён выкарыстоўваецца Харватыяй дагэтуль.
Рэспубліка Сербская Краіна
Рэспу́бліка Се́рбская Кра́іна, скарочана РСК (Република Српска Крајина) — былая непрызнаная дзяржава, якая існавала з 1991 па 1995 на тэрыторыях Рэспублікі Харватыі, населеных пераважна сербамі.
За кароткі час этнічны склад насельніцтва РСК значна змяніўся:
Гісторыя
РСК была створана ў адказ на дзеянні харвацкіх рэспубліканскіх уладаў, якія ўзялі курс на аддзяленне ад Югаславіі і выражала імкненні сербскага насельніцтва гэтых тэрыторый застацца ў складзе Югаславіі.
Большая частка тэрыторыі РСК была занята харвацкімі войскамі ў 1995 годзе. Рэшта РСК паводле Эрдуцкага пагаднення пры дапамозе ААН была мірна інтэгравана ў Харватыю ў 1998 годзе.
Незалежнасць РСК не была прызнана ніводнай дзяржавай, уключаючы і Саюзную Рэспубліку Югаславію.
Геаграфія
Плошча РСК складала 17 040 квадратных кіламетраў.
Сталіцай РСК быў горад Кнін з насельніцтвам каля 12 000 чалавек. Апроч яго, іншымі буйнымі гарадамі былі Вукавар (33 000) і Петрынья (19 000).
Адміністрацыйны падзел
У РСК налічвалася шэсць гісторыка-геаграфічных рэгіёнаў, размешчаных у трох эксклавах-аўтаномных абласцях. Асноўнай тэрытарыяльнай адзінкай была супольнасць, у якую, як правіла, уваходзілі адносна буйны населены пункт, што быў яе цэнтрам, і навакольныя сёлы, вёскі і хутары. Усяго ў складзе РСК налічвалася 28 супольнасцей.
Рэлігія
Большасць грамадзян Сербскай Краіны вызнавалі праваслаўе. Тэрыторыя РСК знаходзілася пад юрысдыкцыяй Сербскай Праваслаўнай царквы. У краіне знаходзіліся сербскія праваслаўныя храмы і манастыры. Найбольш буйнымі, старажытнымі і вядомымі з’яўляліся манастыры Драгавіч, Гомір’е, Крка, Крупа і Лепавіна. Падчас баявых дзеянняў многія сербскія цэрквы былі разбураны або значна пашкоджаны. Так у 1993 годзе харвацкія войскі разбурылі сабор Святога Мікалая і рэзідэнцыю Горнакарлавацкай епархіі. Усяго ў 1990—1995 гг. было разбурана 78 праваслаўных цэркваў, 96 царкоўных будынкаў, 10 могілак, адна патрыяршая рызніца, царкоўны музей, дзве царкоўных бібліятэкі і два архівы. 94 царквы і 4 манастыры былі разрабаваны.
Харвацкая меншасць вызнавала каталіцтва. Шмат якія каталіцкія цэрквы былі таксама цалкам ці часткова разбураны сербскімі параваеннымі фармаваннямі падчас баявых дзеянняў.
Патокі бежанцаў (сербаў з Харватыі, харватаў з Босніі і Герцагавіны) прывялі да істотнай змены этна-канфесійнай карціны.
Сучаснае становішча
Цяпер ёсць Урад Рэспублікі Сербская Краіна ў выгнанні.
Чорны ручай
Назву Чорны ручай маюць:
Белы Калодзеж
Бе́лы Кало́дзеж (, Белый Колодеж) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малінаўскага сельсавета.
Да 29 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Хаткаўскага сельсавета, да 2 жніўня 1966 года — у склад Вышамірскага сельсавета.
Грызельда Сапега
Грызельда Сапега, народжаная Вадынская (? — ) — жонка маршалка вялікага літоўскага Яна Станіслава Сапегі.
Біяграфія
Дачка, ваяводы падляшскага (пам. 1616) і Соф’і Сабескай, ваяводзінкі люблінскай; стрыечная сястра караля Яна III Сабескага. Яе братамі былі кашталяны падляшскія і  Вадынскія
З 1632 года стала другой жонкай Яна Станіслава Сапегі (1589—1635), маршалка вялікага літоўскага.
Памерла 10 красавіка 1633 года.
(66) Мая
(66) Мая (Maja) — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектравага класу C. Ён быў адкрыты 9 красавіка 1861 года амерыканскім астраномам Хорэйсам Татлам у Гарвардскай абсерваторыі і названы ў гонар Маі, старэйшай з сямі сясцёр пляяд у старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Чорны (прыток Чарніцы)
Чо́рны — ручай у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Чарніца. Даўжыня 3,3 км. Пачынаецца з возера Крупчына (0,5 км на захад ад вёскі Крупчына), вусце за 0,5 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Шуміліна. Прыток — ручай Красны (праваруч). Рэчышча каналізаванае.
Бодры
Бо́дры (, Бодрый) — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малінаўскага сельсавета.
Пастаянная Эйлера — Маскероні
Пастаянная Эйлера — Маскероні ці пастаянная Эйлера — матэматычная канстанта, якая вызначаецца як граніца рознасці паміж частковай сумай гарманічнага рада і натуральным лагарыфмам ліку:
Канстанта ўведзена ў 1735 годзе Леанардам Эйлерам, ён жа прапанаваў для яе абазначэнне C, якое дагэтуль часам ужываецца. Італьянскі матэматык Ларэнца Маскероні ў 1790 годзе вылічыў 32 знакі канстанты. Карл Антон Брэтшнайдэр прапанаваў сучаснае абазначэнне \gamma (грэчаская літара «гама»).
Значэнне канстанты: У тэорыі лікаў нярэдка выкарыстоўваецца канстанта
Непарыўны дроб
Раскладанне пастаяннай \gamma у непарыўны дроб пачынаецца паслядоўнасцю [0; 1, 1, 2, 1, 2, 1, 4, 3, 13, 5, 1, 1, 8, 1, 2, 4, 1, 1, 40, …], у якой не відно яўнай заканамернасці. Непарыўны дроб мае сама менш. У непарыўным дробе будзе бесканечна многа элементаў, калі і толькі калі \gamma ірацыянальнае.
Наталля Васільеўна Анофранка
Наталля Васільеўна Анофранка (,, Беларуская ССР (цяпер — Беларусь) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (2012), старшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі Новага часу Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
У 1995 г. скончыла гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 2001 г. з'яўляецца супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі. З 2003 г. выкладае на кафедры філасофіі і гісторыі Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта. У снежні 2012 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю «Жанчыны дваранскага саслоўя Беларусі ў канцы XVIII — першай паловы ХІХ ст.: сацыяльна-прававы статус, удзел у грамадскім жыцці» (навук. кіраўнік — Валянціна Васільеўна Яноўская). Старшы навуковы супрацоўнік аддзела гісторыі Беларусі Новага часу Інстытута гісторыі НАН Беларусі. ,
Публікацыі
Аўтар каля 50 навуковых прац сярод якіх:
Манаграфія
Дваранкі беларуска-літоўскіх губерняў у канцы XVIII – першай палове ХІХ ст. – Мінск: Беларуская навука, 2016. , ,
Падальхоўка
Назву Падальхоўка маюць:
(67) Азія
(67) Азія (Asia) — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектравага класу S. Ён быў адкрыты 17 красавіка 1861 года англійскім астраномам Норманам Погсанам у Мадраскай абсерваторыі і названы ў гонар старажытнагрэчаскай акіяніды Азіі, дачкі Акіяна і Тэфіды.
(68) Лета
(68) Лета (Leto) — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектравага класа S. Ён быў адкрыты 29 красавіка 1861 года нямецкім астраномам Робертам Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар тытаніды Лета, маці Артэміды і Апалона ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Чашэйкі
Назву Чашэйкі маюць:
Чаплічы
Назву Ча́плічы маюць:
Хлодвіг II
Хлодвіг II (Clovis II; 633 ці 634 — паміж 11 верасня і 16 лістапада 657) — кароль франкаў (639—657), з дынастыі Меравінгаў. Кіраваў у Нейстрыі і Бургундыі. Сын Дагаберта I і каралевы Нанцільды (Нантэхільды). Імя Хлодвіг перакладаецца з франкскай як «Праслаўлены ў баях».
Маярдомы Нейстрыі
Да моманту смерці бацькі Хлодвіг, якому было 5 гадоў, не меў магчымасці кіраваць самастойна, але па звычаі ўсе воіны Нейстрыі і Бургундыі ўзвялі яго на прастол на віле Мале-ле-Руа, каля Санса. Хоць маці маленькага караля — Нанцільда — і захоўвала нейкі маральны ўплыў, можна сцвярджаць, што рэальная ўлада ў каралеўстве належала маярдому. Асабістыя якасці двух нейстрыйскіх маярдомаў, якія паслядоўна займалі гэту пасаду, спрыялі таму, што некаторы час захоўвалася перавага Нейстрыі над Аўстразіяй, як гэта было і ў часы Дагаберта I.
Маярдом Эга, прызначаны яшчэ Дагабертам, да самай сваёй смерці ў 641 годзе заставаўся добрым кіраўніком і міратворцам. Асабліва трэба адзначыць яго згоду падзяліць са знатнымі людзьмі Аўстразіі, якія выступалі ў якасці ўпаўнаважаных Сігіберта III, скарбы Дагаберта I, а таксама вярнуць арыстакратам абодвух каралеўстваў частку канфіскаванай у іх маёмасці. Што да Эрхінаальда, маярдома Нейстрыі (641—658), то ён паводле сцвярджэнняў сучаснікаў «быў поўны мяккасці і дабрыні, дёлкі ад фанабэрыстасці і скнарнасці, а багаццяў нажыў не шмат». Гэты Эрхінаальд купіў англасаксонскую рабыню Бацільду (Балтхільда), разумную і прывабную жанчыну, і затым аддаў яе Хлодвігу, а той ажаніўся з ёй у 648 годзе.
Становішча ў Бургундыі
У сутнасці, цяжкасці выклікала толькі сітуацыя ў Бургундыі. Там пасля смерці Варнахара II у 626 ці 627 годзе, не быў прызначаны ніводны маярдом. Таму мясцовая знаць, як свецкая, так і царкоўная трымаліся незалежна. Біскупы выкройвалі вакол сваіх гарадоў сапраўдныя аўтаномныя дзяржавы, а патрыцый (гэты тытул, які быў атрыманы ў спадчыну ад антычных часоў і меў рэальнае ваеннае значэнне, захаваўся ў Бургундыі і Правансе) Вілебад, які быў адным з правадыроў самастойнага бургундскага войска, якое ў свой час Дагаберт I пасылаў у Гасконь, выкраіў сабе цэлае княства паміж Ліёнам і Валансам. Каралева Нанцільда паспрабавала навязаць і тым, і іншым франкскага маярдома Флаахада, жанатага на яе пляменніцы Рагнаберце, падчас асамблеі 642 года ў Арлеане. Флаахад паспяшаў запэўніць знатных людзей Бургундыі ў тым, што будзе паважаць «іх маёмасць і ганаровыя званні», але Вілебад стаў на чале «нацыянальнай» партыі, варожай да франка. Паміж гэтымі двума праціўнікамі ўспыхнула зацятая барацьба.
Смерць каралевы Нанцільды, патрыцыя Вілебада і маярдома Флаахада
У 642 годзе памерла каралева Нанцільда. У верасні таго ж года Хлодвіг, разам са сваім маярдомам Эрхінаальдам і маярдомам Бургундыі Флаахадам, з якім Эрхінаальд быў у сяброўскіх адносінах, адправіліся ў Ацён. Там кароль Хлодвіг загадаў патрыцыю Вілебаду з’явіцца перад ім, але той падазраваў, што там яго збіраюцца забіць. Таму ён сабраў вялікае войска ва ўсіх сваіх уладаннях і адправіўся ў Ацён у іх суправаджэнні. Там паміж дзвюма варагуючымі групоўкамі адбылася сапраўдная бітва, у якой пала шмат як франкаў, так і бургундаў. Быў забіты і сам Вілебад. Флаахад жа пакінуў Ацён і рушыў у Шалон, дзе ён захварэў на ліхаманку і памёр праз 11 дзён пасля смерці Вілебада.
Смерць Хлодвіга
Кіраваў Хлодвіг II 18 гадоў і памёр паміж 11 верасня і 16 лістапада 657 года, на 24-м годзе жыцці. Ён быў адным з найгоршых «гультаяватых каралёў»; быў распуснікам, звадыяшам жанчын, абжорам і п’яніцам, а ў апошнія гады свайго жыцця пакутаваў на псіхічныя расстройствы. У яго перыядычна здараліся памутненні розуму і моцныя сутаргі (відаць, эпілепсія). Паводле легенды, Хлодвіг быў першым каралём франкаў, які ездзіў у карэце. Да яго ўсе каралі перамяшчаліся толькі конна.
Жонка і дзеці
З 648 года — Бацільда (Балтхільда), ад шлюбу з якой Хлодвіг II меў трох сыноў:
Буда Петрыцкая
Бу́да Пе́трыцкая (, Буда Петрицкая) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малінаўскага сельсавета.
У 1926—1927 гадах цэнтр Буда-Петрыцкага сельсавета.
Чапліцы
Назву Ча́пліцы маюць:
Чаплін
Назву Ча́плін маюць:
Петкавічы
Назву Пе́ткавічы маюць:
Чарнаводка
Чарнаводка, Альхоўка, Вабіч, Левы Вабіч — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Вабіч.
Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 83 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 м/км. Пачынаецца за 0,8 км на поўнач ад вёскі Палыкавічы, вусце каля вёскі Ступляны. У вярхоўі працякае праз возера Безыменнае. Рэчышча на працягу 8,6 км (ад вёскі Рамшына да вусця) каналізаванае. Паўночней вёскі Бабчына на рацэ створана сажалка. Асноўны прыток — Чорны ручай (леваруч). Вадазбор у межах Аршанскага ўзвышша.
Пакроўскі
Назву Пакро́ўскі маюць:
(69) Гесперыя
(69) Гесперыя (Hesperia) — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да спектравага класа M. Ён быў адкрыты 26 красавіка 1861 года італьянскім астраномам Джавані Скіяпарэлі ў Брэрскай абсерваторыі і названы ў гонар дачкі Нюкты і Акіяна, адной з гесперыд у старажытнагрэчаскай міфалогіі. Аднак гэта назва таксама можа быць злучана з Італіяй, бо старажытныя грэкі гэтым тэрмінам звалі Апенінскі паўвостраў.
Не рыдай Мяне, Маці
«Не рыдай Мяне, Маці» — іканаграфічная кампазіцыя, якая прадстаўляе Хрыста у магіле: аголенае цела Збавіцеля напалову пагружана ў труну, галава крыху апушчана, вочы заплюшчаныя, рукі складзеныя крыж-накрыж. За спіной Хрыста крыж, часта з прыладамі мук.
Назва ўзята з ірмасу дзевятай песні канону на, які паслужыў таксама адной з крыніц іканаграфіі:
Часцей за ўсё злева (у адносінах да гледача) ад Хрыста малюецца Багародзіца, якая аплаквае яго, склад іншых маючых адбыцца розны ў розных зводах i паўтарае падбор персанажаў сцэны Укрыжавання. Таксама вядомыя адзінкавыя выявы Хрыста без аплакваючых.
У спалучэнні з выявай Нерукатворнага Абраза Збаўцы, утварае ўстойлівую складовую кампазіцыю «Спас Нерукатворны — Не рыдай Мяне, Маці», пры гэтым Спас Нерукатворны (часцей з анёламі) адлюстроўваецца ў верхнім рэгістры іконы, а кампазіцыя «Не рыдай Мяне, Маці» — у ніжнім.
Кампазіцыя сумяшчае сцэны «Зняцця з крыжа» і «Палажэння у магілу», якія прысвечаны аплакванню Хрыста. На думку іншых даследчыкаў — «» і «»
Уладзіслаў Ігаравіч Васілючак
Клубная кар’ера
Па заканчэнні сезона 2014 «Нёман» пакінулі асноўныя брамнікі — Аляксандр Суліма і Марус Рапаліс. У выніку, сезон 2015 Васілючак распачаў ужо ў якасці асноўнага брамніка гродзенцаў. 21 сакавіка 2015 года дэбютаваў у асноўным складзе «Нёмана» ў чвэрцьфінальным матчы Кубка Беларусі супраць БАТЭ (0:1). Пазней, аднак, стаў саступаць месца ў аснове Сяргею Курганскаму. 22 жніўня 2015 года Васілючак прапусціў 7 мячоў у матчы супраць БАТЭ (выніковы лік 1:7), пасля чаго больш не з’яўляўся на полі ў чэмпіянаце 2015.
У пачатку 2016 года праходзіў прагляд у самарскіх «Крылах Саветаў», які, аднак, не завяршыўся падпісаннем кантракта. У выніку Уладзіслаў вярнуўся ў Гродна, але новы кантракт не падпісваў, бо жадаў мець трывалую ігравую практыку, якую трэнерскі штаб клуба не мог гарантаваць. Кіраўніцтва «Нёмана» планавала аддаць Уладзіслава ў арэнду ў «Ліду», аднак у лідскім клубе ўжо зрабілі стаўку на іншых выканаўцаў. 7 красавіка 2016 года нарэшце падпісаў новы кантракт з «Нёманам» да канца 2018 года, а 15 красавіка быў аддадзены ў арэнду «Смаргоні» да канца сезона 2016. У ліпені 2016 года перабраўся ў мікашэвіцкі «Граніт», дзе стаў асноўным брамнікам, але не здолеў выратаваць клуб ад вылету ў Першую лігу. Па заканчэнні сезона 2016 вярнуўся ў Гродна.
У снежні 2016 года зноў быў аддадзены ў арэнду, на гэты раз у «Гарадзею». Пачынаў сезон 2017 другім брамнікам, пазней стаў чаргавацца на полі з Мікалаем Раманюком. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года вярнуўся ў «Нёман». У снежні 2017 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на два гады і зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Гарадзею». У першай палове 2018 года згуляў за «Гарадзею» ў двух матчах, і ў жніўні 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў каманду. У другой палове сезона 2018 заставаўся ў гродзенскім клубе, быў другім брамнікам, гуляў таксама за дубль.
У сакавіку 2019 года на правах арэнды далучыўся да «Ліды», дзе стаў асноўным брамнікам. У ліпені 2019 года перабраўся ў «Іслач». У «Іслачы» быў другім брамнікам, прыцягваўся да дубля. У снежні 2019 года вярнуўся ў «Нёман», аднак у студзені 2020 года, пакінуўшы гродзенскі клуб па заканчэнні кантракта, стаў брамнікам «Іслачы» на трывалай аснове. У сезоне 2020 быў другім брамнікам пасля Ягора Хаткевіча, а ў 2021 годзе нарэшце замацаваўся ў стартавым складзе каманды.
У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач». Неўзабаве адправіўся на прагляд у гродзенскі «Нёман» і ў хуткім часе падпісаў кантракт з клубам. Пачынаў сезон 2022 на лаўцы запасных, а з лета замацаваўся ў стартавым складзе каманды.
У пачатку 2023 года праходзіў прагляд у казахстанскім «Кызыл-Жары» і расійскім «Дынама» з Махачкалы, але не падышоў. У выніку ў сакавіку 2023 года папоўніў склад «Слуцка», дзе стаў асноўным брамнікам. У ліпені 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў слуцкі клуб і неўзабаве стаў іграком азербайджанскага «Кяпаза».
Міжнародная кар’ера
Улетку 2013 года выступаў за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў) на міжнародным турніры ў Іспаніі.
9 верасня 2013 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы супраць Францыі. З таго часу стаў асноўным брамнікам моладзевай зборнай.
У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе, правёў на турніры поўны матч супраць Буркіна-Фасо (0:0).
Харвацкі савет абароны
Харвацкі савет абароны (Hrvatsko vijeće obrane), таксама вядома літаральна як Харвацкае веча абароны (адпаведныя скарачэнні ХВА і ХСА) — узброеныя фарміраванні харватаў Босніі і Герцагавіны, якія існавалі ў час Баснійскай вайны з 1992 па 1995 гады. Сфарміраваны пасля распаду Югаславіі 8 красавіка 1992 года членамі партыі «Харвацкая дэмакратычная садружнасць».
Харвацкі савет абароны ўяўляў сабой узброеныя сілы Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна падчас Баснійскай вайны і, як і Харвацкія абарончыя сілы, абараняў інтарэсы харватаў на тэрыторыі былой Югаславіі. Атрымліваў вялікую падтрымку ад узброеных сіл Харватыі, лічыўся адным з самых шматлікіх і эфектыўных прахарвацкіх вайсковых фарміраванняў на тэрыторыі былой Югаславіі.
Харвацкі савет абароны вінаваціцца ў мностве ваенных злачынстваў: галоўным чынам у масавых забойствах і этнічных чыстках этнічных сербаў і баснійцаў. Шэраг кіраўнікоў Харвацкага савета абароны быў асуджаны Гаагскім трыбуналам за ваенныя злачынствы. 29 мая 2013 года Гаагскі трыбунал адзначыў, што існавала сумесная злачынная змова, мэтай якой было выгнанне нехарвацкага насельніцтва з тэрыторый, якія павінны былі стаць часткай харвацкай дзяржавы на тэрыторыі Босніі і Герцагавіны.
Баснійская вайна
Утварэнне Харвацкага савета абароны ў красавіку 1992 года было выклікана пасіўнымі паводзінамі баснійцаў падчас вайны, якія, у адрозненне ад сербаў, асабліва не арганізоўвалі атрады самаабароны. Паводле версіі гісторыкаў, утварэнне было абумоўлена палітыкай прэзідэнта Харватыі Франьі Туджмана, аднаго з самых заўзятых прыхільнікаў ідэі «Вялікай Харватыі», які імкнуўся далучыць да Харватыі тыя баснійскія землі, на якіх пражывала пераважна харвацкае насельніцтва.
Праціўнікамі ХВА ў гады Баснійскай вайны былі Армія Рэспублікі Сербскай, у якой ваявалі баснійскія сербы і славяне-мусульмане, якія сімпатызавалі сербам; і Армія Рэспублікі Боснія і Герцагавіна, якая ўяўляла сабой непасрэдна ўзброеныя сілы Рэспублікі Боснія і Герцагавіна — непасрэднай правапераемніцы СР Босніі і Герцагавіны. У красавіку 1993 года абвастрэнне міжнацыянальных супярэчнасцей выліліся ў эскалацыю харвацка-баснійскага канфлікту. Карыстаючыся падтрымкай Заграба, ХВА запатрабаваў ад баснійцаў паводле неадкладна вывесці войскі з тэрыторый, дзе пражывала пераважна харвацкае насельніцтва. Алія Ізетбегавіч, баснійскі лідар, адмовіўся выконваць патрабаванні, і харвацкія ўзброеныя атрады сталі займаць тэрыторыі, на якіх пражывала тое самае харвацкае насельніцтва, і выганяць нехарвацкае насельніцтва. Усіх нязгодных, якія адмаўляліся пакідаць тэрыторыі, баявікі ХВА забівалі. Асабліва шмат баснійцаў было выгнана з даліны Лашва.
Баявікоў вельмі часта прымалі за харвацкія рэгулярныя сілы з-за падабенствы назваў на шаўронах. Аднак баявікі былі значна больш жорсткімі, чым рэгулярныя харвацкія войскі: ап'янёныя сваімі поспехамі, яны не не даваць літасці амаль нікому з грамадзянскіх асоб. Так, 16 красавіка былі расстраляныя каля 120 мірных баснійцаў, а іх дамы былі спалены дашчэнту. Баявікі ХВА хадзілі ад дома да дома, выганялі ўсіх жыхароў, забівалі іх і тым самым знішчылі амаль усё сяло Ахмічы. У той жа дзень у горадзе Віцез адбылася яшчэ адна разня: харваты аблажылі горад і абстралялі яго з артылерыі. Згарэлі амаль усе дамы баснійцаў, 172 чалавекі загінулі, 5 тысяч беглі, 1200 чалавек былі сасланы ў канцлагеры. З мая 1993 па студзень 1994 года ХВА праводзіла этнічную чыстку Мостара, выгнаўшы тысячы баснійцаў і разрабаваўшы іх дамы. Мужчын адправілі ў канцлагер Дрэталь, усіх жанчын рэгулярна гвалтавалі.
У сакавіку 1994 года пад ціскам ЗША Харвацкі савет абароны абвясціў пра спыненне агню і неўзабаве перастаў весці актыўныя баявыя дзеянні супраць мусульман. Баснійскі лідар Алія Ізетбегавіч і прэзідэнт Харватыі Франья Туджман заключылі мірнае пагадненне, у выніку чаго баснійцы падалі права праходу харвацкім войскам. ХВА афіцыйна атрымаў права дапамагаць харвацкай арміі ў вайне супраць сербаў (удзельнічаў у аперацыях «Зіма '94», «Скок-2», «Лета '95», «Містраль-2» і «Паўднёвы кірунак»), але ў вырашальнай аперацыі «Бура», якая і прывяла да краху Рэспублікі Сербская Краіна, не адыграў значнай ролі.
Пасля вайны
Вайна ў Харватыі і Босніі і Герцагавіне завяршылася падпісаннем Дэйтанскіх пагадненняў, паводле якіх быў зацверджаны будучы дзяржаўны лад Босніі і Герцагавіны. Была створана Федэрацыя Босніі і Герцагавіны, дзе асноўным насельніцтвам сталі харваты, аднак у абмен на ўтварэнне падобнай аўтаноміі ад харватаў запатрабавалі расфармаваць ХВА. Пасля пяці з паловай гадоў у Герцагавінскім банку былі знойдзены 50 рахункаў, адкрытых на імёны некаторых членаў ХВА — уладальнікаў акцый банка. У студзені 2004 года быў арыштаваны палітык, член Харвацкай дэмакратычнай садружнасці БіГ. Яго вінавацілі ў крадзяжы сродкаў і аказанні фінансавай дапамогі групе змоўшчыкаў: тая спрабавала стварыць чарговае харвацкае самакіраванне ў краіне і ў перспектыве аддзяліцца ад Босніі і Герцагавіны. Некаторую частку выкрадзеных грошай удалося вярнуць.
Правапераемнікам Харвацкага савета абароны з'яўляецца 1-ы гвардзейскі пяхотны полк, утвораны 1 снежня 2006 пасля рэарганізацыі Узброеных сіл Босніі і Герцагавіны. На яго эмблеме намаляваны харвацкі шчыт-шахоўніца, які сімвалізуе яго сувязь з харвацкімі вайсковымі фарміраваннямі. 8 красавіка штогод адзначаецца як Дзень утварэння ХВА: у красавіку 2012 года на ўрачыстыя мерапрыемствы прыбыло вышэйшае кіраўніцтва Босніі і Герцагавіны.
Тыгран II
Тыгра́н II Вялі́кі (Տիգրան,, Tigranes; 140 да н.э. — 55 да н.э.) — цар Вялікай Арменіі, выдатны палкаводзец і заваёўнік эпохі элінізму, які кіраваў у 95 — 55 гг. да н.э. Унук Арташэса I.
Пачатак валадарання
Тыгран Вялікі быў сынам Тыграна I, малодшага сына заснавальніка дынастыі Арташэсідаў Арташэса I. Нарадзіўшыся каля 140 года да нашай эры, Тыгран у маладосці правёў доўгія гады ў якасці закладніка пры двары цара Мітрыдата II Парфянскага, які нанёс армянам разгромнае паражэнне ў 105 годзе да н.э. Пасля таго, як у 95 годзе да нашай эры царскі трон спусцеў (паводле адных крыніц, пасля смерці дзядзькі Тыграна II, цара Артавазда I, які не пакінуў спадчыннікаў, паводле іншых — у сувязі са смерцю цара Тыграна I, бацькі Тыграна II ), Тыгран выкупіў сваю свабоду ў парфян, аддаўшы ім 70 урадлівых далін у раёне сучаснага паўночна-ўсходняга Ірана і быў узведзены парфянамі на армянскі трон.
Ён узышоў на армянскі трон у спрыяльны момант. Рымская магутнасць у Малой Азіі была моцна падарвана ваеннымі перамогамі Мітрыдата Еўпатара, цара Пантыйскага, які ўмацаваў сваю ўладу над усім Чарнамор'ем і пагражаўся наогул выгнаць рымлян з Азіі.
Сам Рым быў на парозе грамадзянскай вайны паміж фракцыямі Марыя і Сулы. У Сірыі дынастыя Селеўкідаў знаходзілася на грані анархіі і краху. У Парфіі пасля смерці Мітрыдата II пачалася смута.
Вулкан (Лоеўскі раён)
Вулка́н (, Вулкан) — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Малінаўскага сельсавета.
Тыгран II
Пачатак валадарання
Узыдучы на трон, Тыгран неадкладна прыступіў да пашырэння сваіх уладанняў. У 94 годзе да н.э. Тыгран далучыў да сваёй дзяржавы суседнюю Сафену, а пасля, у тым жа годзе і Кардук (Кардвац).
Тыгран II быў паслядоўнікам маздаізму, разнавіднасці зараастрызму.
Вулкан (Лоеўскі раён)
Да 29 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Хаткаўскага сельсавета.
Тыгран II
Першая ваенная кампанія. Кападокія
Вайна з Кападокіяй пачалася ў 93 годзе да н.э., кападакійскі цар Арыябарзан I адразу ж бег у Рым, і Тыгран II пасадзіў на яго месца Гардая. Гэта ваенная кампанія прывяла Тыграна да канфлікту з рымскімі інтарэсамі і стала першым ваенным супрацьстаяннем з Рымскай імперыяй, якое скончылася для Тыграна безвынікова. У 92 годзе да н.э., пасланы рымскім сенатам палкаводзец Луцый Карнелій Сула выцесніў армянскую армію палкаводцаў Багоя і Мітрыяса, якая ўварвалася ў Кападокію, і аднавіў Арыябарзана I на кападакійскім прастоле. Аднак многія кападакійцы, якія былі прымусова пераселеныя ў Арменію і склалі значную частку насельніцтва новай армянскай сталіцы, не змаглі вярнуцца на радзіму.
Іберыя і Каўказская Албанія
Пасля паходу ў Кападокію Тыгран вырашыў пашырыць сваё царства за кошт суседніх каўказскіх абласцей. У 91—87 гадах да н.э. у склад Арменіі ўвайшлі суседнія тэрыторыі Іберыі і Каўказскай Албаніі. Такім чынам Тыгран стварыў неабходныя перадумовы для супрацьстаяння з асноўным супернікам — Парфянскай імперыяй.
Заваяванне парфян
Наступная ваенная кампанія, па сведчанні Плутарха і іншых эліністычных аўтараў, прыводзіць да заваявання парфян
Гаркуха
Гарку́ха, кароўка, гаркушка , малачай (Lactarius rufus) — шапкавы базідыяльны грыб роду сямейства.
Апісанне
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—8 см, плоска-пукатая або шырокалейкападобная, у цэнтры з вострым бугарком, чырванавата-карычневая, гладкая, сухая. Пласцінкі прырослыя або слабасыходныя, рыжаватыя, з белым налётам спор. Мякаць палевая, шчыльная, з белым пякуча-вострым млечным сокам, непрыемна пахне. Млечны сок не змяняе афарбоўку на паветры. Ножка цыліндрычная, 5—8 см у даўжыню і 1—1,5 см у дыяметры, шчыльная, потым пустая. Споры бясколерныя, эліпсоіднай формы, бародаўчатыя.
Тыгран II
Заваяванне парфян
Плутарх паведамляе наступнае: ''Калі Тыгран пачынаў, яго магчымасці і планы былі вельмі нязначныя, а цяпер ён скарыў мноства народаў, зламаў, як не ўдавалася яшчэ нікому іншаму, моц парфян і перапоўніў Месапатамію грэкамі, якіх ён у мностве сілай перасяліў туды з Кілікіі і Кападокіі. З іншых народаў ён сагнаў з ранейшых месцаў таксама качавыя плямёны арабаў, якіх пасяліў бліжэй да сваёй сталіцы, каб выкарыстоўваць іх для гандлёвых патрэб''
У 88 г. да н.э. Тыгран пачаў паспяховую вайну на ўсходзе супраць цара Парфіі Гатарза I (91 да н.э. — 81 да н.э.), які быў унукам парфянскага цара Фрыяпата. Перш за ўсё адваяваў у парфян назад 70 далін, саступленых ім у якасці выкупу за сваё вызваленне. Таксама была ўзята вобласць Ахбак у Атрапатэне. Пасля гэтага Тыгран здзейсніў паход супраць Адыябены і спусташыў раёны Ніневіі і Арбелы. Скарыўшы ўсе гэтыя вобласці, ён рушыў на поўдзень і захапіў летнюю рэзідэнцыю парфянскіх цароў горад Экбатаны. Пасля гэтага цар Парфіі Гатарз I паводле сведчання Юстына, Страбона і іншых эліністычных гісторыкаў адмовіўся ад тытула «цар цароў» на карысць Тыграна. Пасля чаго, некаторы час манархі Парфіі тытулаваліся проста як «цар Парфян». Гэта пацвярджаюць нумізматычныя даныя.
Гаркуха
Пашырэнне
Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ўсюды. Расце групамі, пераважна ў вільготных хваёвых лясах і на мохавых балотах. Пладовыя целы з’яўляюцца ў чэрвені—кастрычніку.
Тыгран II
Заваяванне парфян
Пасля перамогі Тыграна над парфянамі яго ўладу над сабой прызналі качавыя арабскія плямёны, якія жылі ў паўднёвай Месапатаміі на беразе Вавілонскага мора (Персідскага заліва). Правадыры сака-масагецкіх плямёнаў, якія насялялі раён Аральскага мора, даслалі паслоў да двара Тыграна для заключэння саюза.
Гаркуха
Выкарыстанне
Ядомая, спажываецца соленая, (перад засолкай вымочваюцца, каб не было гаркаты).
Тыгран II
Заваяванне парфян
У перыяд палітычнай гегемоніі Арменіі ў Пярэдняй Азіі на парфянскім прастоле, у адпаведнасці з наяўнымі нумізматычнымі данымі, змяніліся наступныя манархі: Гатарз I (91 да н.э. — 81 да н.э.), Арод I (80 да н.э. — 77 да н.э.), Сантрук (77 да н.э. — 70 да н.э.), Фраат III (70 да н.э. — 57 да н.э.). Праз дзесяцігоддзі Гней Пампей Вялікі, выступаючы арбітрам паміж Тыгранам II і сваім саюзнікам царом Парфіі Фраатам III (70—57 гг. да н.э.), захоўвае тытул «цара цароў», які, здавалася б, ізноў перайшоў да парфян, за Тыгранам.
За год да гэтых падзей, у 67 годзе да н.э. парфянская армія, якая ўварвалася ў Арменію і прыйшлая на дапамогу мяцежнаму армянскаму царэвічу, які паўстаў супраць Тыграна, была зноў разгромлена і прымушана да ўцёкаў армянскім манархам.
Заваяванне дзяржавы Селеўкідаў
У 84 годзе да н.э. Тыгран выступіў супраць сірыйскай дзяржавы Селеўкідаў і ў кароткі тэрмін завалодаў усёй Верхняй Сірыяй, за выключэннем горада Селеўкіі Піерыі, а затым — паўночна-ўсходняй Кілікіяй і Камагенай. Дзяржава Селеўкідаў спыніла сваё існаванне, а яе сталіца — багаты горад Антыёхія — стала галоўнай рэзідэнцыяй Тыграна на поўдні. Больш зацятае супраціўленне армяне сустрэлі ў Фінікіі, дзе, абапіраючыся на добра ўмацаваныя і багатыя гарады, вайну супраць іх вяла сірыйская царыца Клеапатра. Урэшце, пасля доўгай аблогі, Тыграну ўдалося ўзяць Пталемаіду. Клеапатра была захоплена ў палон і праз некалькі гадоў пакарана смерцю па загадзе Тыграна.
''…Прыкладна ў той жа самы час прыйшла вестка, што армянскі цар Тыгран уварваўся з трохсоттысячным войскам у Сірыю і збіраецца прыбыць у Іўдзею. Гэта, зразумела, напалохала царыцу і народ, і таму, пакуль цар трымаў аблогу Пталемаіды, да яго было адпраўлена пасольства са шматлікімі каштоўнымі дарамі. У той час Сірыяй кіравала царыца Селена, якая інакш звалася Клеапатраю. Яна і ўгаварыла жыхароў Пталемаіды зачыніць перад Тыгранам гарадскія вароты. І вось пасланыя з'явіліся перад Тыгранам і сталі прасіць яго пашкадаваць царыцу і іх народ, ён жа добразычліва прыняў іх, бо яны з'явіліся здалёку для выразу сваёй пакоры, і абяцаў ім сваю міласць. Зрэшты, Тыгран толькі што паспеў узяць Пталемаіду, калі яму было данесена, што Лукул, знаходзячыся ў пагоні за Мітрыдатам, выпусціў яго, таму што Мітрыдат выратаваўся ўцёкамі ў Іверыю, і цяпер рабуе Арменію і імкнецца авалодаць ёю. Пры гэтай вестцы Тыгран неадкладна паспяшаўся да сябе дамоў .''
Каля 73 года да н.э. у Паўднёвай Сірыі пачалося паўстанне. У 71 годзе да н.э. туды прыбыў Антыёх XIII, які заключыў саюз з набатэямі. Тыгран II разбіў цара набатэяў Арэту III, узяў Дамаск і зноў захапіў фінікійскія гарады.
Тыгранакерт
Найбольш буйныя рэформы Тыграна праявіліся ў заснаванні ім горада Тыгранакерта і ў правядзенні палітыкі насаджэння і развіцця ў Арменіі элінізму і эліністычнай гарадской культуры. Паклапаціўшыся пра арганізацыйную структуру свайго царства, Тыгран пачаў будаваць сваю сталіцу Тыгранакерт (каля цяперашняга Фаркіна ў Паўднёвай Турцыі), якая павінна была стаць палітычным, культурным і эканамічным цэнтрам новай дзяржавы. Ранейшая сталіца Артаксата (Арташат) на рацэ Аракс і сталіца Селеўкідаў Антыёхія не задавальнялі яго патрабаванняў, паколькі знаходзіліся, адпаведна, на паўночна-ўсходніх і заходніх межах яго новаздабытай імперыі. Антыёхія і іншыя буйныя гарады Сірыі мелі яшчэ той недахоп, што маглі прывесці да адрыву Тыграна ад яго базы ў Арменіі, якая працягвала быць асновай яго ўлады і ваенных поспехаў.
Казань-Арэна
«Казань-Арэна» - універсальна-футбольны стадыён у Казані, Расія. Галоўны стадыён Татарстана.