cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Сямёнавіч Барысаў
Біяграфія
Выкарыстоўваючы падручныя пераправачныя сродкі да 6.00 03.9.43 г. 6-я рота фарсіравала Дняпро на поўдні ад Глебаўкі і акапалась. У 7.15 тагож дня рота захапіла буксірны параход «Мікалай 300» з баржай грузападымальнасцю 50 тон з інжынернай маёмасцю. Экіпаж парахода, які аказаў супраціўленне, быў знішчваны. Параход і баржа былі адразу ж выкарыстаны для пераброскі падраздзяленняў палка.
Фарсіраваўшы старое рэчышча р. Дняпро па грудзь у вадзе 2-і батальён, нягледзячы на контратакі праціўніка (адбіта 6 контратакаў), адбіў апошнія і замацаваўся на рубяжы на ўсходзе ад Глебаўкі. Бой насіў выключна жорсткі характар — асобныя групы аўтаматчыкаў праціўніка прарываліся да камандных пунктаў батальёна, дзе цалкам знішчаліся. Знішчана да роты аўтаматчыкаў і 3 афіцэры праціўніка.
Фарсіраваўшы раку Дняпро да 14.00 полк павёў у наступленне на Яснагародку. Напрацягу ночы полк адбіў 8 контратакаў праціўніка сілай да батальёна кожная і ў 11.00 24.9.43 г. адбіў яшчэ 6 контратакаў, падтрыманых артылерыяй, мінамётамі і танкамі.
Фарсіраваннем ракі Дняпро і замацаваннем на яго заходнім беразе палкоўнік Барысаў забяспечыў пераправу астатніх частак дывізіі, чым выканаў пастаўленую задачу.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 кастрычніка 1943 года за паспяховае фарсіраванні ракі Дняпро на поўначы ад Кіева, трывалае замацаванне плацдарма на заходнім беразе ракі Днепр і праяўленыя пры гэтым мужнасць і геройства гвардыі палкоўніку Барысаву Міхаілу Сямёнавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
Нікольскае (Гагарынскі раён)
Нікольскае (Нико́льское) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Канфлікт у Драздах
Канфлікт у Драздах — дыпламатычны скандал, які меў месца ў 1998 г. з удзелам урада Беларусі і дыпламатаў з іншых краін.
Пасля разгону Вярхоўнага Савета Беларусі і рэзкай крытыкі Захаду ўрад Беларусі запатрабаваў, каб дыпламаты 22 краін вызвалілі да 10 чэрвеня свае рэзідэнцыі ў дыпламатычным гарадку Дразды ў сувязі з неабходнасцю правядзення там капітальнага рамонту; без папярэджання ў будынках пасольстваў былі адключаны электрычнасць, вада і тэлефонная сувязь.
18 чэрвеня Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка абвясціў комплекс Дразды ўласнасцю ўрада. Комплекс быў зачынены на рамонт. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што знаходжанне падраздзялення марскіх пяхацінцаў ЗША ў 50 метрах ад яго асабістай рэзідэнцыі цалкам выключана. Хоць Лукашэнка спрабаваў весці перамовы з заходнімі краінамі, такімі як Францыя і Германія, прызначыўшы Уладзіміра Герасімовіча для перамоў, але не змог вырашыць пытанне тэрмінова.
Канфлікт быў урэгуляваны ў канцы года, калі дыпламаты пагадзіліся на пераезд з Драздоў. Пасля гэтага ЕС пайшоў на паступовае змякчэнне санкцый па меры выканання Беларуссю рэкамендацый АБСЕ. ЗША заявілі, што больш не прызнаюць Лукашэнка законным прэзідэнтам.
Паводле ІТАР-ТАСС і БелаПАН, комплекс Дразды ў наш час выкарыстоўваецца ў якасці рэзідэнцыі прэзідэнта.
NIBMAR
No Independence Before Majority Rule — «Незалежнасць толькі пасля прадастаўлення ўлады большасці», скарочана NIBMAR  — палітычны прынцып, які быў прыняты ў Брытанскай імперыі падчас працэсу дэкаланізацыі Афрыкі, паводле якога незалежнасць не можа быць прадастаўлена тым афрыканскім дзяржавам, дзе захавалася ўлада белай каланіяльнай меншасці (і дыскрымінацыя афрыканцаў у той ці іншай ступені).
Часам тэрмін інтэрпрэтуюць як no independence before majority African rule — «Незалежнасць толькі пасля прадастаўлення ўлады афрыканскай большасці».
Асабліва вядомым такі падыход да прадастаўлення незалежнасці стаў, тады калі было паднята пытанне аб прадастаўленні незалежнасці Паўднёвай Радэзіі, дзе кіравала белая меншасць на чале з Янам Смітам. Брытанскі ўрад на чале з Гаральдам Вільсанам стаў на пазіцыі захавання прынцыпа NIMBAR. Дзяржава Радэзія, якая абвясціла незалежнасць 11 лістапада 1965 года, заставалася міжнародна непрызнанай да 1980 года, калі да ўлады была дапушчана афрыканская большасць (краіна стала называцца Зімбабвэ).
Прыяп
Прыя́п (Πρίαπος, таксама ) — у антычнай міфалогіі старажытнагрэчаскі бог урадлівасці; палёў і садоў — у рымлян. Маляваўся з празмерна развітым палавым членам у стане вечнай эрэкцыі.
Паходжанне
Сын Дыяніса і Афрадыты ; ці сын Дыяніса і німфы ; ці сын Гермеса ; ці Дыяніса і Хіёны, ці Пана, ці Адоніса, ці Сатыра.
Афрадыта нарадзіла яго ў Абарнідзе (Апарнідзе) каля Лампсака, але з-за яго агіднасці адмовілася ад яго. Быў выгнаны з Лампсака з-за велічыні члена. Яго ўшаноўваюць там, дзе маюцца выганы коз і авечак і дзе ёсць пчолы, але больш за ўсё Лампсаку.
Прыяп перамог гаворачага асла Дыяніса ў змаганні ў даўжыні членаў і забіў таго, па іншай версіі быў пераможаны і ў гневе забіў асла , які быў затым узнесены на неба, стаўшы адной з зорак Асланяты: гамы і дэльты Рака). У Лампсаку Прыяп спрабаваў спакусіць Дыяніса, але няўдала . Ёсць апавяданне, як Прыяп спрабаваў згвалтаваць Весту, але яму перашкодзіў асёл , таму ў Лампсаку яму ў ахвяру прыносяць аслоў. Паводле віфінскага паддання, ён навучыў Арэса валодаць зброяй, але не перш, чым зрабіў з яго танцора, за гэта Гера ўсталявала дзесяціну ад Арэса Прыяпу.
Распаўсюджванне
Першапачаткова мясцовае малаазійскае бажаство. У класічную эпоху культ Прыяпа распаўсюдзіўся па ўсёй Грэцыі і Італіі. У Старажытным Рыме да яго з вялікай павагай адносіліся арандатары, а таксама беднякі. Першыя лічылі яго абаронцам сваіх пасеваў, а другія — сябрам простага народа.
Егіпцяне распавядаюць міф пра шанаванне члена Асірыса. Таксама Прыяп атаясамляўся з Пратагонам. Пасудзіны ў форме фаласа назвалі прыяпамі.
У Гамера і Гесіёда ён не згадваецца. Згадваецца ў эпіграмах, у буколіках. Часам яго імя згадваецца ў множным ліку. Яго свяцілішча было ў Арнеях (Аргаліда). Культ з Арней перанесены ў горад Прыяп.
Ціхан — сінонім Прыяпа і Гермеса. Першапачаткова гэта атычнае бажаство, блізкае Прыяпу, фалічнае бажаство шчаслівага выпадку. У Антыфана была камедыя «Воін, або Ціхан».
Вялікая вайна (1409—1411)
Вялікая вайна 1409—1411 гадоў — баявыя дзеянні паміж Польскім каралеўствам і Вялікім Княствам Літоўскім з аднаго боку і Тэўтонскім ордэнам з другога.
ВКЛ імкнулася вярнуць захопленую ордэнам Жамойць, Польскае каралеўства — Памор’е і маркграфства Новую Марку, пакінуць за сабой Добжынскую зямлю. Абедзве дзяржавы хацелі разграміць узброеныя сілы ордэна. Крыжакі імкнуліся захаваць за сабой гэтыя землі асабліва Жамойць. Жамойць якая злучала паморска-прускія і лівонскія ўладанні ордэна. Вайне папярэднічала актыўная дыпламатычная дзейнасць. Ордэн, ахвяраваўшы буйныя грашовыя сумы заручыўся падтрымкай чэшскага караля Вацлава і венгерскага караля Жыгімонта. ВКЛ 14 верасня 1408 заключыла мір з Маскоўскім вялікім княствам, чым забяспечыла сябе тыл. Крыжакі і саюзнікі праводзілі прапагандысцкую кампанію і вербавалі наймітаў па ўсёй Еўропе. 31 мая 1409 у Жамойці выбухнула паўстанне супраць ордэна, неафіцыйна падтрыманае вялікім князем ВКЛ Вітаўтам. Ваенныя дзеянні пачаліся 16 жніўня 1409, калі войскі ордэна напалі на польскія гарнізоны ў Добжынскай зямлі. У час ваеннай кампаніі 1409 крыжакі захапілі Добжынскую зямлю, у Новай Марцы разбілі паспалітае рушэнне, войскі ВКЛ уступілі ў Жамойць і выгналі адтуль ворага, палякі вярнулі Быдгашч. 8 кастрычніка 1409 Польшча пры пасрэдніцтве караля Вацлава заключыла з ордэнам перамір'е «да заходу сонца» 24 чэрвеня 1410, паводле якога абодва бакі захоўвалі ўладанні на час падпісання пагаднення, палякі абавязваліся не дапамагаць жамойтам і іх саюзнікам. Перамір'е не тычылася ВКЛ, аднак ордэн актыўных дзеянняў супраць княства не пачаў. 8-9 снежня 1409 у Брэсце адбылася тайная нарада, на якой польскі кароль Ягайла і Вітаўт разгледзелі і ўзгаднілі стратэгічна-тактычныя пытанні летняй кампаніі 1410 (: Берасцейская сустрэча). У маі 1410 году Ордэн заключыў перамір'е з ВКЛ да 24 чэрвеня. Вітаўту ўдалося да канца лета нейтралізаваць войскі лівонскай правінцыі Ордэна, што значна паўплывала на ход ваенных дзеянняў (лівонскія войскі з'явіліся на прускім тэатры вайны толькі ў канцы жніўня). Паказаўшы сябе выдатнымі военачальнікамі Ягайла і Вітаўт шляхам складаных перамяшчэнняў увялі ворага ў зман, прымусілі Ордэн рыхтавацца да нападу з розных бакоў і вылучыць значныя сілы на абарону межаў у розных месцах. Войскі саюзнікаў рушылі на сталіцу ордэна Мальбарк, прымусілі крыжакоў даць генеральную бітву, у выніку якой тэўтонская армія пацярпела поўнае паражэнне (: Грунвальдская бітва). Ордэнская дзяржава выратавалася дзякуючы рашучым дзеянням комтура Генрыха фон Плаўэна, які здолеў апярэдзіць саюзнікаў, першы дабраўся да сталіцы і арганізаваў яе абарону. Аблога Марыенбурга (Мальбарка) (25 ліпеня — 19 верасня 1410) скончылася беспаспяхова. Ваенныя дзеянні працягваліся з перапынкамі на перамір'е. Вялікая вайна скончылася Торунскім мірам 1411, паводле якога ўсе гарады і замкі, захопленыя ў час вайны, вярталіся ўладальнікам, Жамойць перадавалася ВКЛ, а пасля смерці Вітаўта — ордэну, Добжынская зямля пакідалася за Польшчай. Перамога саюзнікаў моцна падарвала магутнасць Тэўтонскага ордэна і спыніла яго агрэсію на ўсходзе.
Viltis
«Viltis» (Вільці́с — «Надзея») — грамадская, літаратурная і палітычная літоўская газета нацыянальнай і хрысціянскай (каталіцкай) арыентацыі.
Помнік Гедыміну (Ліда)
Помнік Гедыміну — помнік у Лідзе, прысвечаны вялікаму князю літоўскаму, заснавальніку Лідскага замка. Пастаўлены ў скверы на плошчы 600-годдзя Ліды, на рагу вуліц Грунвальдскай і Замкавай, каля паўночнай сцяны замка ў 2019 годзе.
Гісторыя
У кастрычніку 2017 года Лідскі райвыканкам абвесціў конкурс на лепшы эскіз скульптуры «Заснавальнік замка — князь Гедымін», у якім узялі ўдзел 28 прац. У лютым 2018 пасля падліку галасоў перамог сумесны эскіз скульптараў Вольгі Нячай і Сяргея Аганава.
Былі спрэчкі па напісанні імя князя, але Рэспубліканскі мастацка-манументальны савет зацвердзіў на помніку надпіс «Гедымін».
12 жніўня 2019 года помнік быў усталяваны, яго ўрачыстае адкрыццё, прымеркаванае да святкавання Дня горада, адбылося 7 верасня.
Апісанне
Бронзавая конная статуя князя будзе пастаўлена на высокі пастамент. Гедымін паўстае як спакойны мужны кіраўнік, які ўпэўнена сядзіць на кані. Гедымін паказаны ў дасканалых рыцарскіх даспехах, але без шлема і ў багатым убранні. На галаве князя карона, бо ён, як раней і Міндоўг, называў сябе каралём. Яго рука ўладна ляжыць на мячы, што сімвалізуе сабой ваяўнічы характар улады таго гістарычнага перыяду. Аднак, меч не аголены і першую чаргу з’яўляецца сімвалам абароны і аховы княства. Пастамент, які плануецца выканаць з грубага граніту, магчыма з імітацыяй бутавага мура, сімвалізуе сабой краіну. Доўгая мантыя, як адзнака княжацкай улады, цяжкай драпіроўкай спадае на пастамент, часткова ахінае яго, уяўляе сабой сімвал апекі над дзяржавай. Пры ўсёй мастацкай абагульненасці вобраза Гедыміна, ягонае аблічча адпавядае гістарычнай праўдзе, чаму паспрыялі шматлікія кансультацыі з навукоўцамі.
На гранітным пастаменце будзе змешчана імя князя і адзін з дзяржаўных сімвалаў Вялікага Княства Літоўскага — герб «Калюмны» (або «Слупы Гедыміна»).
Гудагай
Назву Гудага́й маюць:
Гільём IX (герцаг Аквітаніі)
Гільём (Гільем, Гіём, Вільгельм) IX Трубадур (Guilhem IX le Troubadour de Peiteus d'Aquitaine, Guillaume IX le Troubadour; 22 кастрычніка 1071-10 лютага 1126) — граф Пуацье (Гільём VII) і герцаг Аквітаніі, прадзед Рычарда I Ільвінае Сэрца, «першы Трубадур» Праванса. Часам яго называюць Франсуа Віёнам XII стагоддзя.
Чэстыні
Чэстыні (Чести́ні) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Міжнародны дзень абароны секс-працаўнікоў ад гвалту і жорсткасці
Міжнародны дзень абароны секс-працаўнікоў ад гвалту і жорсткасці — (International Day to End Violence Against Sex Workers) закліканы звярнуць увагу грамадства на праблемы, звязаныя з жорсткасцю і гвалтам, якім нярэдка падвяргаюцца работнікі сферы сэксуальных паслуг (прастытуткі і не толькі). Гэтая дата адзначаецца па ўсім свеце штогод 17 снежня.
NGC 4313
NGC 4313 (іншыя абазначэнні — UGC 7445, MCG 2-32-16, ZWG 70.34, VCC 570, IRAS12200+1204, PGC 40105) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Моніка Банькоўскі-Цюліг
Моніка Банькоўскі-Цюліг (Monika Bankowski-Züllig; нар., Цюрых, Швейцарыя) — швейцарская славістка.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям'і службоўца Роберта Цюліга і хатняй гаспадыні Марыі (у дзявоцтве Вольдфёгель). Вывучала славістыку і гісторыю ў Цюрыхскім (1966—1973) і Варшаўскім (1969—1970) універсітэтах. Рэферэнт па славістыцы Цэнтральнай бібліятэкі Цюрыха. Член камітэта, у 2000—2005 гадах — намеснік старшыні ГА МАБ. Магістр філасофскіх навук (lic. phil.).
Дзейнасць
Даследуе швейцарска-славянскія узаемасувязі, апошнім часам асабліва актыўна швейцарска-беларускія. Сярод навуковых зацікаўленняў Беларусь у апісаннях замежных падарожнікаў. Актыўна ўдзельнічае ў беларускіх навуковых форумах, рэгулярна выступае на замежных канферэнцыях з беларусістычнай праблематыкай. Аўтар шэрагу беларусістычных публікацый.
Аляксееўка (Гагарынскі раён)
Аляксееўка (Алексе́евка) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сканербарг (камуна)
Сканербарг (Skanderborg Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Цэнтральная Ютландыя. Плошча — 462,45 км², што складае 1,07 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 56044 чал. (мужчыны — 27983, жанчыны — 28061; іншаземныя грамадзяне — 1650).
Шпалеры
Шпалеры (ад spalliera ) — аздобны матэрыял для ўнутраных сцен і часам столяў, звычайна выпускаюцца ў выглядзе рулонаў. Шпалеры бываюць на папяровай, тканінавай, флізелінавай і палімернай аснове, а таксама ў камбінацыі гэтых матэрыялаў.
Гісторыя і паходжанне
Да XVIII стагоддзя ў Еўропе ўжываліся тканкавыя шпалеры, іх прыбівалі да сцен і столяў, адкуль і пайшла дадзеная назва.
У эпоху барока шырокай папулярнасцю карысталіся скураныя шпалеры, традыцыя вырабу якіх прыйшла ў Еўропу з арабскага свету праз Іспанію.
Папяровыя шпалеры з даўніх часоў традыцыйна выкарыстоўваюцца ў краінах Усходняй Азіі (Кітай, Японія).
Функцыі шпалер
Шпалеры ў асноўным выконваюць дэкаратыўныя функцыі, адначасова хаваючы поры і шчыліны ў сценах, што спрыяе чысціні. З прычыны, што шпалерамі пакрываюць усю паверхню сцен, іх колер ўплывае на асветленасць памяшкання.
Старая ратуша (Хемніц)
Старая ратуша (Altes Rathaus) у Хемніцы — ратуша, пабудаваная ў 1496—1498 гадах на месцы драўляных будынкаў. Выкарыстоўваецца як рэзідэнцыя бургамістра.
Рашэнне пра будаўніцтва каменнай ратушы было прынята пасля пажараў 1379, 1389 і 1395 гадах. Новы будынак быў пабудаваны каля царквы Святога Якава. Побач з ратушай неўзабаве вырас гарадскі рынак. Будынак неаднаразова перабудоўваўся, найбольш значна — пасля пажару ў лістападзе 1617 года. Да 1620 года была завершана вежа ратушы. Сучасны выгляд у стылі барока ратуша атрымала ў 1746 годзе па праекце архітэктара Іагана Готліба Ондарфа. У 1907—1911 гадах да ратушы быў прыбудаваны будынак Новай ратушы. Такім чынам, абедзве ратушы складаюць адзіны архітэктурны ансамбль. У 1921 годзе ў будынку зноў адбыўся пажар, а падчас бамбардзіровак Другой сусветнай вайны абедзве ратушы былі практычна разбураны. Канчаткова Старая ратуша была адноўлена толькі ў 1980-я гады, хоць асноўная частка была рэканструявана ў 1950-х гадах.
Сёння адна з веж выкарыстоўваецца як назіральная пляцоўка.
Цэпэрыў (Кам’янка-Бузькі раён)
Цэпэрыў (Це́перів) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Сан-Рафаэле-Чымена
Сан-Рафаеле-Чымена (San Raffaele Cimena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 2988 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 272 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 10090. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Bernardo.
Расійская акадэмія дзяржаўнай службы
Расійская акадэмія дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі (Российская академия государственной службы при Президенте Российской Федерации) — расійская вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Масква.
Гісторыя
Створана 2 жніўня 1946 года як Акадэмія грамадскіх навук пры ЦК ВКП(б) для тэарэтычнай падрыхтоўкі работнікаў цэнтральных партыйных устаноў, ЦК камуністычных партый саюзных рэспублік, райкамаў і абкамаў ВКП(б), а таксама выкладчыкаў ВНУ, навуковых работнікаў навукова-даследчых устаноў і навуковых, часопісаў. Пасля перабудовы, распараджэннем Прэзідэнта РФ Б. М. Ельцына Акадэмія грамадскіх навук была пераўтворана ў Расійскую акадэмію кіравання. 6 чэрвеня 1994 года на базе Расійскай акадэміі кіравання створана Расійская акадэмія дзяржаўнай службы (РАДС) пры Прэзідэнце РФ.
У Акадэміі навучаюцца супрацоўнікі федэральных органаў дзяржаўнай улады і кіравання, органаў дзяржаўнай улады суб’ектаў Расійскай Федэрацыі, муніцыпальныя служачыя, прадстаўнікі заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады, работнікі камерцыйных структур, якія маюць вышэйшую адукацыю. Акрамя таго, пры Акадэміі дзейнічаюць спецыяльныя курсы павышэння кваліфікацыі для вышэйшых клірыкаў РПЦ.
Дунілавічы
Дуні́лавічы (, Дуниловичи) — аграгарадок у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Заражанка. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета. Насельніцтва 785 чал. (2001). Знаходзіцца за 27 км на ўсход ад Паставаў, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Варапаева, на рацэ Заражанка.
Каля вёскі азёры Свідна і Бледнае.
Перыяд Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай
Пад 1556 г. Дунілавічы згадваюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) яны ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.
Цягам 1567—1577 гг. Дунілавічы знаходзіліся ва ўладанні Мікалая Крыштафа Радзівіла, пазней перайшлі да Яна Долмат-Ісайкоўскага, уладальніка суседняга маёнтка Ваўкалаты. Потым належалі яго сыну Каралю Пятру Долмат-Ісайкоўскаму. Пасля яго смерці ў 1640 годзе - яго дачцы Эльжбеце. З сярэдзіны XVII стагоддзя Дунілавічы належылі Белазорам.
У 1624 г. Крыштаф Белазор разам з жонкай Эльжбетай з Ісайкоўскіх заснавалі ў Дунілавічах мураваны касцёл, пры якім пачаў дзейнічаць дамініканскі кляштар (1683). Пазней мястэчкам валодалі Бжаздоўскія, Янішэўскія. 7 верасня 1729 г. і 10 студзеня 1765 г. Дунілавічы атрымалі прывілеі каралёў і вялікіх князёў Аўгуста Моцнага і Станіслава Аўгуста Панятоўскага.
У складзе Расійскай імперыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Дунілавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Вілейскім павеце Мінскай, з 1843 года Віленскай губерні.
У 1880 г. - уладанне Ігнація Янішэўскага, 101 двор, 564 жыхары.
Ад Янішэўскіх мясцовасць перайшла да Тышкевічаў, маёнтак набыў граф Юзаф Тышкевіч гербу Ляліва.
Першая сусветная і польска-савецкая войны
7 лютана 1916 г. у ваколіцах Дунілавіч адбыўся агляд расійскай арміі на чале з імператарам Мікалаем ІІ, які адзначыў у сваім асабістым дзённіку:"Радовался ужасно увидеть своих сибирских стрелков и свою роту в поч. карауле у штаба 1-й Сиб. стр. дивизии в м. Дуниловичи. Там в доме гр. Тышкевичей угостили хорошим завтраком."У красавіку 1917 года на аэрадром Дунілавічы быў перабазіраваны 15-ы корпусны авіяцыйны атрад у распараджэнне 15-га армейскага корпуса Заходняга фронта. Пілоты вялі разведку і фатаграфаванне пазіцый ворага, карэкціроўку артылерыйскай стральбы, прымалі ўдзел у паветраных баях, дастаўлялі пошту. У франтавых зводках адзначаны паспяховая бамбардзіроўка станцыі Гадуцішкі, удалыя паветраныя баі пад Паставамі.
Падчас вайны палац Тышкевічаў быў спалены, і пасля вайны яго ўжо не адбудоўвалі.
У 1920 г., падчас польска-савецкай вайны, ля Дунілавічаў адбываліся баі. Падчас наступлення савецкай арміі ў маі 1920 г. польскі 13-ы пехотны полк 19 мая 1920 г. заняў Дунілавічы, быў аддадзены загад бараніць мястэчка да адыходу асноўных сілаў на захад. Полк заняў пазіцыі на поўнач ад Дунілавіч, і адбіў сем атак бальшавіцкіх войскаў. Увечары 21 мая быў аддадзены загад на адступленне.
У пачатку чэрвеня 1920 г. польская армія пачала контрнаступленне, 36-ы пяхотны полк Студэнцкага Легіёна (які складаўся з варшаўскіх студэнтаў-дабраахвотнікаў) 3 чэрвеня 1920 г. пачаў наступленне на Дунілавічы, дзе адбыліся жорсткія баі з савецкай 12-й стралковай дывізіяй. Па выніку бальшавіцкі атрад панес значныя страты і быў змушаны адступіць з Дунілавіч. Польскі атрад страціў 50 забітых (у тым ліку трох афіцэраў) і 85 параненых. Было ўзята 385 палонных чырвонаармейцаў.
У складзе Польскай Рэспублікі
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Дунілавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам павета Навагрудскага, з 1922 г. Віленскага ваяводства.
У 1926 годзе цэнтра павета быў перанесены ў Паставы (з таго часу - Пастаўскі павет). Польская прэса пра гэта пісала наступным чынам: "Дунілавічы не здалі экзамен на павятовае мястэчка. Не сталі яны ні гаспадарчым, ні культурным асяродкам. Таму сядзіба стараства мусіць быць перанесена да значна больш ажыўлёнай і рухлівай мясцовасці, як Паставы. Гэта пойдзе на карысць і павету, і новаму асяродку. Усе вітаюць гэтыя змены з задавальненнем". У 1920-я ў Дунілавічах працавалі лесапільня, цагельня, млын, кузня, піларама, ткацкі цэх, фарбавальня, гадзіннікавая, абутковая і швацкая майстэрні, кнігарня, пераплётня, банкі, амбулаторыя, аптэка, лямбард, атэль, рэстарацыя, кулінарыя, чарачная, піўная; дзейнічалі касцёл, 3 сінагогі, вышэйшая яўрэйская і агульнаадукацыйная школы; мелася вытворчасць дываноў, пашыў жаночага адзення, шапак, выраб скураў, кааператыўны гандаль коньмі, спажывецкімі таварамі і інш.; практыкаваў адвакат, натарыус, судовы выканаўца, дантыст, ветэрынар. Найбуйнейшым зямельным уладальнікам быў граф Юзаф Тышкевіч (1064 дзесяціны зямлі).
З 1920 г. на месцы, дзе раней стаяў драўляны парафіяльны касцёл, пачалі ствараць польскія вайсковыя могілкі. 26 чэрвеня 1930 г. на могілках польскіх салдат 36-га пяхотнага палка ў прысутнасці прэзідэнта Ігнацыя Масціцкага быў урачыста адчынены помнік.
Другая сусветная вайна
У 1939 г. Дунілавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 15 студзеня 1941 г. атрымалі афіцыйны статус гарадскога пасёлка і сталі цэнтрам раёна Вілейскай вобласці.
З 4 ліпеня 1941 г. да 4 ліпеня 1944 г. мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У мястэчку было створана яўрэйскае гета, у якім пражывала 979 чал. яўрэйскай нацыянальнасці.
Пасляваенны перыяд
У 1950 г. у выніку пераносу цэнтру раёна ў Варапаева Дунілавічы сталі цэнтрам сельсавета. У 1954 г. статус паселішча панізілі да вёскі, у Маладзечанскай вобласці. У 1960 г. Дунілавіцкі сельсавет увайшоў у склад Глыбоцкага, у 1962 г. Пастаўскага раёна. Станам на 1971 г. у вёсцы працавалі сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, паліклініка, аптэка, ветэрынарны пункт, пошта, лясніцтва, сталоўка, 3 крамы, камбінат побытавага абслугоўвання.
Інфраструктура
У Дунілавічах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, бібліятэка, дом культуры, пошта.
Эканоміка
Лясніцтва.
Славутасці
У Дунілавічах месцяцца могілкі польскіх ваенных, што загінулі ў 1919 годзе ў вайне з бальшавікамі, а таксама яўрэйскія могілкі з помнікам яўрэям, забітым гітлераўцамі ў Другую сусветную вайну.
Ражэ Мартэн дзю Гар
Ражэ Мартэн дзю Гар (Roger Martin du Gard) ( — ) — французскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1937) «За мастацкую сілу і праўду ў выяўленні чалавека і найбольш істотных бакоў сучаснага жыцця».
Касцёл Святога Міхаіла (Смаргонь)
Касцё́л Свято́га Міхаі́ла (колішні кальвінскі збор) у Смаргоні — выдатны помнік мураванай архітэктуры Беларусі эпохі Рэнесансу. Размяшчаецца ў цэнтры горада, на вул. Савецкай.
Архітэктура
Храм у Смаргоні з'яўляецца выдатным помнікамі архітэктуры рэнесансу ў Беларусі XVI—XVII cтагоддзяў. Цэнтрычны васьмігранны храм мае крыху выцягнутыя па падоўжанай восі прапорцыі. Унутранае памяшканне перакрытае мураваным упрыгожаным фрэскамі купалам, які звонку накрыта шатровым дахам і прыхавана высокім атыкам. Да галоўнага фасада далучаецца двух'ярусная вежа-званіца, васьмярык на чацвярыку, завершаная шатровым дахам. У ніжнім ярусе вежы размяшчаецца ўваход у храм. На ўзроўні ніжняга яруса сцены пазбаўлены дэкору. Пластыку вызначаюць праёмы акон, плоскія нішы. Другі ярус аздоблены плоскімі арачнымі нішамі і арачнымі праёмамі ў гранях вежы. У месцы злучэння званіцы і асноўнага аб'ёму пастаўлена цыліндрычная вежачка з вітымі ўсходамі ўнутры. Надзвычай магутныя сцены храма прарэзаны выцягнутымі вокнамі з паўцыліндрычным завяршэннем. Над сценамі ўзвышаецца высокі рэнесансны атык.
Пад асноўным аб'ёмам храма размяшчаецца крыпта.
Васілёва (Гагарынскі раён)
Васілёва (Василево) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Катастрофа Ан-12 пад Іркуцкам
Катастрофа Ан-12 пад Іркуцкам — крушэнне транспартнага самалёта Ан-12 беларускай авіякампаніі «Гродна» пад горадам Іркуцк у Расіі 3 лістапада 2021 года, на борце было 9 чалавек і яны ўсе загінулі.
Самалёт
Паветранае судна эксплуатавала беларуская авіякампанія «Гродна».
Самалёт Ан-12БК быў выраблены на Ташкенцкім механічным заводзе. Ён пачаў палёты ў 1968 годзе ў ВПС СССР, пяройдучы ў 1991 годзе ў ВПС РФ. З 2003 лётаў у армянскай авіякампаніі Air Armenia. Праз 11 гадоў, у 2014 годзе перайшоў у таджыкскую Asia Airways, адкуль праз 2 гады адправіўся ў авіякампанію «Гродна», і пралятаў там 2 гады і 11 месяцаў да дня катастрофы. Самалёту было 53 гады.
Катастрофа
Паводле дадзеных МНС Расіі, самалёт, які выконваў рэйс Якуцк—Іркуцк, знік з радараў у 14:45 па маскоўскім часе. Як паведамілі ў Расавіяцыі, сувязь з Ан-12 была страчана пасля таго, як яго экіпаж паведаміў пра патрэбу пайсці на другі круг. Самалёт знайшлі за 7 км ад Іркуцка ў раёне населенага пункта Піваварыха. На борце самалёта, па інфармацыі МНС, знаходзілася дзевяць чалавек — 5 членаў экіпажа і 4 службовыя пасажыры (якія суправаджалі груз).
Ахвяры
Дзевяць чалавек знаходзіліся на борце самалёта Ан-12: чацвёра грамадзян Расіі, двое — Украіны і трое — Беларусі. Сярод беларусаў гэта былі штурман Андрэй Сяргееў, інжынер Дзмітрый Гарманенка і авіяцыйны інжынер Максім Карпук. Камандзір судна — Аляксандр Ягораў (Расія), другі пілот — Алег Шчучко (Украіна), бортмеханік — Юрый Кропалеў (Расія), бортрадыст — Аляксандр Чупрыненка (Украіна), службовы пасажыр — Юрый Валодзін (Расія), службовы пасажыр — Алег Вішнёў (Расія).
Балішкей (Ігналінскі раён)
Балі́шкей (Bališkiai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Рымшэная. Насельніцтва 25 чал. (2001 г.).
Сцяпан Антонавіч Калінкоўскі
Сцяпан Антонавіч Калінкоўскі (, вёска Даколь, Глускі раён, Магілёўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.
Памяць
Навечна занесены ў спісы вайсковай часці. Яго імем названа вуліца ў Глуску.
Хрэніў (Кам’янка-Бузькі раён)
Хрэніў (Хре́нів) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бяроза (Рэчыцкі раён)
Бяро́за (, Береза) — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Заспенскага сельсавета.
Да 26 верасня 2006 года пасёлак уваходзіў у склад Свірыдавіцкага сельсавета.
Ліквідаваны 12 жніўня 2011 года.
Фісташкавы алей
Фісташкавы алей — ліпіднае рэчыва, здабытае прэсаваннем фісташкавых арэшкаў Pistacia vera.
Кулінарнае выкарыстанне
У параўнанні з іншымі арэхавымі тлушчамі, фісташкавы алей мае асабліва моцны Водар. Як і іншыя арэхавыя алеі, смакам падобны да арэху, з якога здабыты. Фісташкавы алей мае высокае ўтрыманне вітаміна Е (19 мг/100г). Змяшчае 12,7 % насычаных тлушчаў, 53,8 % монаненасычаных тлушчаў, 32,7 % лінолевай кіслаты і 0,8 % амега-3 тлустых кіслот. Фісташкавы алей выкарыстоўваецца для надання водару гародніне, якая гатуецца на пару.
Сена (рака)
Се́на — рака на поўначы Францыі.
Даўжыня 776 км, плошча басейну 78,6 тыс. км². Упадае ў праліў Ла-Манш, утвараючы эстуарый. Сярэдні расход вады 400–500 м³/с, зімовыя паводкі. У ніжнім цячэнні адчувае ўплыў прыліваў. Суднаходная ніжэй горада Труа. Злучаная каналамі з Шэльдай, Маасам, Рэйнам, Ронай, Луарай, Сонай. На Сене — гарады Парыж, Руан, у эстуарыі — порт Гаўр.
Гідраграфія
Выток Сены знаходзіцца ў паўднёвай частцы плато Лангр у Бургундыі, далей рака працякае ў шырокай даліне па Парыжскаму басейну; рэчышча яе тут звілістае, асабліва пасля Парыжа. Блізка ад Гаўра рака ўпадае ў бухту Сена праліва Ла-Манш (лейкападобны эстуарый даўжынёй звыш 25 км і шырынёй 2—10 км). У вусці ракі пабудаваны Мост Нармандыі, адзін з самых доўгіх падвесных мостаў у свеце.
Асноўныя прытокі: правыя — Марна, Уаза; левыя — Ёна.
Дарожна-Рамонтны Пункт (Смаленская вобласць)
Дарожна-Рамонтны Пункт (Дорожно-Ремонтный Пункт) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Нікольскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ігар Міхайлавіч Курбатаў
Ігар Міхайлавіч Курба́таў ( — ) — беларускі савецкі вучоны, фізіёлаг раслін. Доктар Біялагічных навук (1949), прафесар. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1965).
Біяграфія
І. М. Курбатаў нарадзіўся ў Маскве. У 1930 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. У 1939—1941 гг. працаваў у педагагічным інстытуце ў Віцебску — загадчык кафедры арганічнай і біялагічнай хіміі. У 1954—1969 гг. загадчык кафедры фізіялогіі раслін і мікрабіялогіі БСГА.
Навуковая дзейнасць
І. М. Курбатаў займаўся вывучэннем уздзеяння гумуса глебы і торфу на працэсы росту каранёў раслін, сінтэзу раслінамі пігментаў, інтэнціўнасць фотасінтэзу і інш. Сярод апублікаваных прац:
Антыбіётыкі
Вядома каля 5 тысяч антыбіётыкаў, у медыцынскай практыцы выкарыстоўваецца каля 60. Першы клінічна эфектыўны антыбіётык пеніцылін быў адкрыты англійскім мікрабіёлагам А. Флемінгам у 1929 годзе.
Тэрмін антыбіётык быў упершыню выкарыстаны ў 1942 годзе Зельманам Ваксманам і яго супрацоўнікамі ў часопісных артыкулах для апісання любога рэчыва, што выпрацоўваецца мікраарганізмам, які з'яўляецца антаганістычным да росту іншых мікраарганізмаў у высокай ступені развядзення. Гэта азначэнне выключала рэчывы, якія забіваюць бактэрыі, але не вырабляюцца мікраарганізмамі (напрыклад, страўнікавы сок). Яно таксама не ўключала сінтэтычныя антыбактэрыйныя злучэнні, такія як сульфаніламіды.
Класіфікацыя
Паводле хімічнай прыроды антыбіётыкі належаць да розных груп злучэнняў:
Паводле механізма дзеяння адрозніваюць антыбіётыкі, якія парушаюць сінтэз клетачных абалонак бактэрый (пеніцыліны і інш.), бялкоў (тэтрацыкліны, хлорамфенікол і інш.), нуклеінавых кіслот (проціпухлінныя антыбіётыкі — аліваміцын, рубаміцын, кармінаміцын і інш.), разбураюць цэласнасць цытаплазматычных мембран (паліены) і біяэнергетычных працэсаў (граміцыдзін С).
Антыбіётыкі могуць мець шырокі спектр дзеяння (уплываюць на грамдадатныя і грамадмоўныя бактэрыі, напрыклад, тэтрацыкліны) і вузкі (актыўныя пераважна да грамдадатных мікробаў, напрыклад, пеніцылін, рыфампіцын).
Гісторыя
Да пачатку 20 стагоддзя лячэнне інфекцый базавалася пераважна на народнай медыцыне. Сумесі з антымікробнымі ўласцівасцямі, якія выкарыстоўваліся ў лячэнні інфекцый, былі апісаны больш за 2000 гадоў таму. Многія старажытныя культуры, у тым ліку аюрведа, старажытныя егіпцяне і старажытныя грэкі, выкарыстоўвалі спецыяльна адабраную цвіль, раслінныя матэрыялы і экстракты для лячэння інфекцый. Больш познія назіранні, праведзеныя ў лабараторыі антыбіёзу паміж мікраарганізмамі, прывяло да адкрыцця прыродных антыбактэрыйных сродкаў, якія выпрацоўваюць мікраарганізмы. Луі Пастэр заўважыў: «Калі б мы маглі ўмяшацца ў назіраемы антаганізм паміж некаторымі бактэрыямі, то гэта дало б найбольшую надзею для тэрапіі».
Выкарыстанне
На лекавыя і гаспадарчыя мэты антыбіётыкі атрымліваюць галоўным чынам мікрабіялагічным сінтэзам на аснове бактэрый і мікраскапічных грыбкоў (пераважна актынаміцэтаў), частку — хімічным сінтэзам або хімічнай мадыфікацыяй прыродных антыбіётыкаў.
Лары (марз)
Ларыйская во́бласць (Լոռու մարզ) — вобласць на поўначы Арменіі.
Альбер Самен
Альбер Самен (Albert Samain, 3 красавіка 1858, Ліль —, Маньі-лё-Амо, Івелін) — французскі паэт-сімваліст.
Біяграфія
У 14 гадоў страціў бацьку, быў вымушаны кінуць вучобу і самастойна зарабляць на жыццё. У 1880 прыехаў у Парыж, знайшоў месца служачага ў ратушы. Зблізіўся з парыжскімі сімвалістамі, выступаў з чытаннем сваіх вершаў у кабарэ Чорны кот. Пасля публікацыі першай кнігі вершаў «У садзе інфанты» (1893) набыў вядомасць, стаў адным з заснавальнікаў выдавецтва Меркюр дэ Франс, друкаваўся ў Revue des Deux Mondes.
Памёр ад туберкулёзу.
Ганна Валентыновіч
Га́нна Валентыно́віч (Anna Walentynowicz;, Садовэ, цяпер Гошчанскі раён — , Смаленская вобласць) — легендарная постаць у Польшчы, актывістка і заснавальніца прафсаюза «Салідарнасць».
Біяграфія
З 1950 года працавала на Гданьскай суднаверфі як зварніца і кранаўніца. За ўдзел у прафсаюзным руху адміністрацыя звольніла яе 7 жніўня 1980 года (за пяць месяцаў да выхаду на пенсію). Рашэнне адміністрацыі выклікала страйк, які пачаўся 14 жніўня 1980 года. У выніку страйку паўстаў незалежны прафсаюз «Салідарнасць», а Г. Валентыновіч і звольненага неўзабаве пасля яе Леха Валенсу аднавілі на працы.
З «Салідарнасці» Г. Валентыновіч выйшла яшчэ ў 1980-х гадах, крытыкуючы тагачаснае кіраўніцтва прафсаюза вакол Леха Валенсы.
У 2006 годзе Інстытут нацыянальнай памяці апублікаваў інфармацыю, што ў 1981 годзе за Г. Валентыновіч сачылі больш за 100 функцыянераў і агентаў камуністычных спецслужб.
Загінула 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам.
Пахаваная ў Гданьску.
Убыні
Убыні (Уби́ні) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4314
NGC 4314 (іншыя абазначэнні — UGC 7443, MCG 5-29-75, ZWG 158.93, KUG 1220+301, IRAS12200+3010, PGC 40097) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сківэ (камуна)
Сківэ (Skive Kommune) — дацкая камуна ў складзе вобласці Цэнтральная Ютландыя. Адміністрацыйны цэнтра — горад Сківэ.
Дарожна-Рамонтны Пункт (Цвярская вобласць)
Дарожна-Рамонтны Пункт (Дорожно-Ремонтный Пункт) — сяло ў Аленінскім раёне Цвярской вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Аленінскага гарадскога паселішча.
Сківэ (камуна)
Плошча — 690,7 км², што складае 1,60 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 48356 чал. (мужчыны — 24500, жанчыны — 23856; іншаземныя грамадзяне — 1384).
Наша Украіна — Народная самаабарона
Наша Украіна — Народная самаабарона (Наша Україна — Народна Самооборона) — блок партый на датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Украіны 2007 года. Удзельнікамі блоку з’яўляліся партыі Наша Украіна, Грамадзянскі рух «Народная Самаабарона», Народны Рух Украіны, Украінская Народная Партыя, Украінская рэспубліканская партыя «Сабор», Партыя абаронцаў Айчыны, Еўрапейская партыя Украіны і Хрысціянска-дэмакратычны саюз.
Вынікі на выбарах
Блок атрымаў 3 301 282 галасоў выбарцаў, або 14,15% (трэцяе месца). У Вярхоўнай Радзе блок маў 72 мандаты.
Дзейнасць у Вярхоўнай Радзе
Блок увайшоў у кааліцыю з блокам Юліі Цімашэнкі.
Бург
Бург (Burg, стараангл. burh) — тып умацавання, распаўсюджаны ў германскіх народаў (франкі і інш.) у раннім Сярэднявеччы. З'яўляў сабою участак паселішча з драўлянай вежай на натуральным або насыпным пагорку, акружаны равамі і тынамі. Таксама так называўся умацаваны горад у Англіі 9 – 11 ст (імаверна, што англа-саксонскія бургі існавалі яшчэ раней, у сяр. 8 ст.); назва і наогул ужывалася ў дачыненні да ўмацаваных гарадоў (між іншым, у Нямецкай Прыбалтыцы). Часам так магло называцца прыватнае ўмацаванне (фактычна, ранні замак) або проста агароджанае месца.
З'яўленне бургаў было абумоўлена тым, што германцы, якія ў эпоху бронзы наогул не ведалі ўмацаванняў, непрыязна ставіліся, як паведамляў Тацыт, да таго, каб агароджваць свае паселішчы цалкам, бо гэта, дзей, ператварала б паселішчы ў «магілы волі». На выпадак небяспекі сховішчам для жыхароў і служыў «бург» («бурх»). Самі канструкцыі ўмацаванняў былі запазычаныя германцамі ў славянаў на усходзе, у кельтаў і рымлянаў — на захадзе.
Ранейшыя бургі, без сталай забудовы, прадстаўленыя руінамі на гары Хайлігенберг. Пазней бургі набывалі больш сталы характар забудовы; дадаткова ўмацоўваліся, у т.л., з выкарыстаннем каменных муроў, дапаўняліся гаспадарчымі пабудовамі. Такімі былі бург Альтэнбург (Гесен) і Альтэнбург (Цюрынгія). Бургамі—апорнымі пунктамі былі, напрыклад, бургі Піпінсбург, Штэцінгаўзен, Дольберг, Бумансбург; бургамі-рэзідэнцыямі — Хюненбург, Дрыбург, Пірмонт.
Літаратура
Cetate
Анатоль Ільіч Зосік
Анатоль Ільіч Зосік (15 лістапада 1924, Брэсцкая вобласць — 14 мая 2003, Масква) — камандзір стралковага аддзялення 1026-га стралковага палка 260-й стралковай дывізіі 47-й арміі, сяржант. Поўны кавалер ордэна Славы.
Біяграфія
Нарадзіўся 15 лістапада 1924 года ў вёсцы Гурка (цяпер Закозель) Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці. Беларус. Скончыў 8 класаў школы. Працаваў у калгасе. У арміі з сакавіка 1944 года.
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з сакавіка 1944 года на пасадзе стралка 1026-га стралковага палка. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі і Польшчы, у баях на тэрыторыі Германіі. Вайну закончыў камандзірам узвода.
Стрэлак 1026-га стралковага палка чырвонаармеец А. І. 3осік 2 жніўня 1944 года пры адбіцці контратакі праціўніка ў раёне горада Міньск Мазавецкі у крытычны момант бою, калі канчаліся боепрыпасы, пад агнём даставіў скрыню патронаў, што дапамагло падраздзяленню выканаць баявую задачу. Загадам № 016 ад 21 жніўня 1944 года па 260-й стралковай дывізіі чырвонаармеец Зосік Анатоль Ільіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
М’ін Швэ
М’ін Швэ (မြင့်ဆွေ; нар. 24 чэрвеня 1951 ) — бірманскі палітычны дзеяч, падчас ваеннага перавароту прызначаны часовым прэзідэнтам Рэспублікі М’янма з 1 лютага 2021 года. Раней ён займаў пасаду галоўнага міністра правінцыі Янгон ад 30 сакавіка 2011 года да 30 сакавіка 2016 года. 30 сакавіка 2016 года ён быў прыведзены да прысягі ў якасці віцэ-прэзідэнта М’янмы, а з 21 па 30 сакавіка 2018 года выконваў абавязкі прэзідэнта краіны. Этнічна М’ін Швэ з’яўляецца монам; па прафесіі ён былы ваенны афіцэр.
Анатоль Ільіч Зосік
Біяграфія
У сакавіку 1945 года чырвонаармеец А. І. 3осік ў 9-і кіламетрах на поўдзень ад горада Штэцін першым падняў аддзяленне ў атаку, уварваўся ў траншэю, асабіста знішчыў 8 варожых салдат. 13 красавіка 1945 г. узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 сакавіка 1956 года пераўзнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
М’ін Швэ
Ваенная кар’ера
Скончыў Акадэмію абаронных паслуг у 1971 годзе ў рамках 15-га набору. Стаў брыгадным генералам і камандзірам 11-й лёгкай пяхотнай дывізіяй ў 1997 годзе. Праз 4 гады прызначаны камандуючым паўночна-ўсходняга камандавання і ўвайшоў у Дзяржаўны савет міру і развіцця. Пазней быў выраблены ў генерал-маёры.
Анатоль Ільіч Зосік
Біяграфія
Камандзір стралковага аддзялення 1026-га стралковага палка сяржант А. І. 3осік 17 сакавіка 1945 года ў баі на поўдзень ад горада Штэцін умела камандаваў аддзяленнем, першым уварваўся ў размяшчэнне праціўніка, гранатамі і з аўтамата забіў да 10 праціўнікаў і аднаго захапіў у палон. 6 красавіка 1945 г. узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 сакавіка 1956 года пераўзнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.
М’ін Швэ
Ваенная кар’ера
На пасадзе камандуючага Янгонскай ваеннай акругі ён арыштаваў членаў сям’і У Не Віна пасля меркаванага перавароту ў 2002 годзе, калі змова была раскрыта; арыштаваў Кхін Н’юна і яго паплечнікаў у 2004 годзе; правёў чыстку ў ваеннай разведцы пасля Шафранавай рэвалюцыі ў 2007 годзе. Яго дзеянні пасля цыклона «Наргіс» былі падвергнуты крытыцы.
Палітычная кар’ера
М’ін Швэ быў прызначаны галоўным-міністр Янгон вобласці пасля парламенцкіх выбараў у 2010 годзе прэзідэнтам Тэйн Сейнам.
Анатоль Ільіч Зосік
Біяграфія
У кастрычніку 1945 года старшына А. І. 3осік дэмабілізаваны. Служыў у лінейным аддзяленні транспартнай міліцыі чыгуначнай станцыі Брэст. З 1975 года старшына міліцыі А. І. Зосік — у запасе. Жыў у горадзе Брэст. Да 1985 года працаваў у вайсковай частцы. Удзельнік Парада Перамогі ў Маскве 1995 года. Памёр 14 мая 2003 года.
М’ін Швэ
Палітычная кар’ера
11 сакавіка 2016 года фракцыя вайсковых дэпутатаў на сходзе Саюза намінавала яго на пасаду віцэ-прэзідэнта М’янмы. 15 сакавіка 2016 года ён атрымаў 213 галасоў, пасля чаго стаў першым віцэ-прэзідэнтам кабінета Тхін Чжо, быў прыведзены да прысягі 30 сакавіка 2016 года.
1 лютага 2021 года падчас ваеннага перавароту быў прызначаны на пасаду часовага прэзідэнта М’янмы.
Клод Дэбюсі
Ашыль-Клод Дэбюсі (Achille-Claude Debussy ;, Сен-Жэрмэн-ан-Ле паблізу Парыжа — , Парыж) — французскі ,.
Творчасць
Ствараў музыку ў стылі, які часта называюць імпрэсіянізмам, паняццем, якое кампазітар ніколі не любіў. Дэбюсі быў не толькі адным з самых значных французскіх кампазітараў, але таксама адной з самых значных фігур у музыцы на рубяжы XIX і XX стагоддзяў; яго музыка ўяўляе сабой пераходную форму ад позняй рамантычнай музыкі да мадэрнізму ў музыцы XX стагоддзя.
Не тот человек
«Не тот человек» (Не той чалавек) — шосты студыйны альбом беларускага рок-гурта «Петля Пристрастия», які выйшаў 27 кастрычніка 2021 года.
Балтабіржыс
Ба́лтабіржыс (Baltabiržis) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 23 км ад Казіцішкіса.
Брытні Рыз
Брытні Рыз (Brittney Reese; нар., Галфпарт, Місісіпі) — амерыканская лёгкаатлетка, выступае ў скачках у даўжыню, а таксама бегу на 60 метраў. Чатырохкратная чэмпіёнка свету ў скачках у даўжыню 2009, 2010, 2011 і 2013 гадоў. Асабісты рэкорд 7.25 см, усталяваны ў 2013 годзе на этапе Брыльянтавай лігі ў Досе. Прымала ўдзел у Алімпійскіх гульнях 2008 года, заняла пятае месца. Алімпійская чэмпіёнка 2012 года.
Леў Давыдавіч Гарэлік
Леў Давыдавіч Гарэлік (, Бабруйск —, Мінск) — беларускі і. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1963). Народны артыст Беларускай ССР (1980), дацэнт кафедры струнных смычковых інструментаў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.
Біяграфія
Нарадзіўся 16 лютага 1929 года ў Бабруйску. Бацька, Давыд Гарэлік, быў фурманам, маці Мар’яся (Марыя) — хатняй гаспадыняй. У сям’і было сямёра дзяцей. Лёва займаўся ў музычнай школе Бабруйска, але, заўважыўшы поспехі, бацькі паказалі сына загадчыку кафедры скрыпкі Маскоўскай кансерваторыі, прафесару.
У 1945 годзе скончыў, па прычыне хваробы вярнуўся ў Беларусь, дзе паступіў у Беларускую кансерваторыю і паралельна працаваў артыстам Дзяржаўнага акадэмічнага сімфанічнага аркестра БССР.
У 1952 годзе скончыў Беларускую кансерваторыю (вучань  А. Л. Бяссмертнага і А. Н. Амітона).
З 1956 года — канцэртмайстар аркестра Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.
З 1952 года выкладаў у Сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры кансерваторыі, у 1960—1977 гадах — у Мінскім музычным вучылішчы , а з 1981 — у Беларускай кансерваторыі.
Выступаў у ГДР, ЧССР, Аўстрыі.
Памёр 11 красавіка 1996 года ў Мінску. Пахаваны на Паўночных могілках.
Творчасць
Гады актыўнага канцэртавання Льва Гарэліка адзначаны сапраўдным узлётам беларускай скрыпічнай музыкі. Праявіў сябе як тонкі, удумлівы інтэрпрэтатар. Выконваў творы Анатоля Багатырова, Рыгора Пукста, Пятра Падкавырава, Генрыха Вагнера, Эдзі Тырманд, Яўгена Глебава, Дзмітрыя Смольскага, Рыгора Суруса, Кіма Цесакова, Андрэя Мдзівані, Галіны Гарэлавай, Валерыя Карэтнікава, Ніны Усцінавай і многіх іншых. Стаў першым з скрыпачоў, хто звярнуўся да твораў Міхала Ельскага.
Гудагай (вёска)
Гудага́й або Малы Гудага́й ( або Maly Hudahaj, Гудогай) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Вітаўтас Сірыёс-Гіра
Ві́таўтас Сі́рыёс-Гі́ра (Vytautas Sirijos Gira; 12 красавіка 1911, Вільня — 14 лютага 1997, Вільнюс) — літоўскі паэт, празаік, перакладчык; сын пісьменніка Людаса Гіры. Сірыёс — псеўданім, які стаў разам з прозвішчам літаратурным імем.
Гудагай (вёска)
Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад Астраўца, за 8,5 км ад граніцы з Літвой. Чыгуначная станцыя на лініі Мінск — Вільня.
Вітаўтас Сірыёс-Гіра
Біяграфія
З 1920 года жыў у Каўнасе. У 1931 года скончыў Каўнаскую езуіцкую гімназію і ў тым жа годзе выпусціў першую кнігу вершаў «Гол у будучыню». У 1931–1936 гадах навучаўся медыцыне ва Універсітэце Вітаўта Вялікага. Працаваў журналістам, настаўнікам. У сталым узросце скончыў Віленскі ўніверсітэт, атрымаў дыплом (1949) і працаваў урачом.
Гудагай (вёска)
Назва
Назва балцкага паходжання, паходзіць ад літоўскага складанага двухасноўнага. Другая частка — ад «гай, пушча», першая — ад. «Гудамі» ў даваеннай Літве было прынята называць беларусаў, але ў ранейшыя часы літоўцы (а таксама сярэднявечныя прусы ) так называлі ўсіх, хто адрозніваўся мовай ці хаця б дыялектам (маглі называць і носьбітаў іншай гаворкі літоўскай мовы).
Вітаўтас Сірыёс-Гіра
Біяграфія
Жонка Альмоне Сірыёс-Гірэне (Almonė Sirijos Girienė), дачка Дануце Сірыёс-Гірайце (Danutė Sirijos Giraitė), сын Альгірдас Сірыёс-Гіра (Algirdas Sirijos Gira).
Творчасць
Выпусціў некалькі зборнікаў вершаў і раманаў. Першы раман «Буэнас-Айрэс» (1956) распавядае пра даваенны Каўнас.
Гудагай (вёска)
Гісторыя
19 студзеня 1764 уладальнік маёнтка Юзаф Война разам з жонкай Людвікай з Сулістроўскіх заснавалі ў Гудагаі драўляны касцёл Яўлення (у іншых крыніцах — Раства) Дзевы Марыі і кляштар, куды запрасілі манахаў кармелітаў босых Літоўскай правінцыі. Ва ўклад кляштару запісалі маёнтак Астравец—Урбаноўскі. У 1781, паводле інвентара, у склад маёнтка ўваходзілі фальварак (двор) і сёлы Гудагай, Бобаны, Кеждуны, Люлішкі, Шунелішкі. У касцёле знаходзіўся цудоўны абраз Дзевы Марыі, вядомы далёка за межамі парафіі.
Вітаўтас Сірыёс-Гіра
Творчасць
Пераклаў на літоўскую мову паэму Адама Міцкевіча «Гражына», творы Міхаіла Зошчанкі, Кацюбінскага.
Творы перакладаліся на нямецкую, польскую, рускую, чэшскую, эстонскую і іншыя мовы.