cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Аляксандравіч Падсасонны
Дзейнасць у Беларусі
Сяргей Падсасонны ніколі не скрываў сваёй гомасексуальнай арыентацыі. Выдаваў адзін з першых часопісаў ЛГБТ у Беларусі п.т. «Кожнаму сваё» (тры выданні ў 2003 годзе). Беларуская ваенная камісія скіравала яго на прымусовае псіхіатрычнае лечэнне з мэтай «вылечыць яго з гомасексуальнасці». Яго «лечылі», паводле яго слоў, з дапамогай вітаміна C. Дзейнічаў у моладзевых пазаўрадавых арганізацыях. У 2007 годзе выпадкова патрапіў на casting у беларускамоўнае тэлебачанне Белсат, якое вяшчыць з Польшчы. Пачаў супрацоўнічаць са станцыяй і з маменту ёй старту ў 2007 рыхтаваў для яе матэрыялы, між іншым рэпартаж пра выпадкі кіравання геяў у Беларусі ў псіхіятрычныя больніцы і дасыланне інфармацыі пра іх «транссексуальнасць» у іх месцы працы. Матэрыял абапіраўся на асабістым дасведзе. У лістападзе 2007 года Сяргей Падсасонны быў сілай забраны з кватэры працоўнікамі КДБ і правезены на допыт, у часе якога пыталі яго пра сувязі з Белсатам. У студзені працоўнікі арганаў бяспекі зрабілі рэвізыю ў яго кватэры, забіраюшы відэакамеру і дыскі. Падсасонны быў звольнены з працы ва ўніверсітэце і дысцыплінарна выдалены з інтэрната. Пачалося расследаванне ў справе маёмасці нім забароненай літаратуры, у сувязі з чым цягам трох дзёнь працоўнікі КДВ вывазілі яго кнігі. Паводле яго слоў, адзін з працоўнікаў КДБ чапаў яго за адзежу і лаяўсяа матам.
Дзейнасць у Польшчы
Хутка пасля пачатку расследавання Сяргей Пасдасонны, з-за страху перад арыштам, з дапамогай сяброў збег з Беларусі ў Польшчу. Два гады жыў на кватэре польскага дзеяча ЛГБТ Лукаша Палуцкага. Прадаўжаў працу ў Белсаце, рыхтаваў рэпартажы, між іншым пра стаўленне беларускай арміі да геяў. Веў шкаленні карэспандэнтаў, якія працавалі ў Беларусі. Два гады веў праграму «Аб'ектыў». Пазней стаў галоўным рэдактарам інфармацыйнага блоку і вядучым у праграме «Студыя Белсат». Друкуе ў польскіх часопісах, з'яўляецца аўтарам шматлікіх навуковых артыкулаў. Акрамя журналістыкі займаецца таксама літаратуразнаўствам. Яму здараецца «сакрэтна» наведваць сваю краіну. Пасля чарытох гадоў жыцця ў Польшчы наноў здаў іспыты па рускай філалогіі і наноў напісаў дакторскую (адпаведнасць беларускай кандыдацкай) працу. 13 сакавіка 2012 года атрымаў ступень доктара гуманітарных навук на Факультэце стасаванай лінгвістыкі Варшаўскага ўніверсітэта. Тэма яго дакторскай дысертацыі: «Матыў грэху ў раманах Ф. М. Дастаеўскага». Яго навуковым апекунам была праф. др габ. Людміла Луцэвіч.
Сяргей Падсасонны — Беларускі пасол Міжнароднай асацыяці лесбіянак і геяў для культуры (на беженстве ў Польшчы). Уваходзіў у склад Арганізацыйнага камітэта Парада роўнасці ў Варшаве ў 2013 годзе. Адказваў у ім за кантакты з Усходняй Еўропай і за рускамоўную версыю сайта Параду.
Погляды і ацэнкі
Паводле меркавання Сяргей Падсасоннага мужчыны прысуджаныя на смерць у сувязі за справай замаху ў мінскім метро ў 2011 годзе — Дзмітрый Канавалаў і Уладзіслаў Кавалёў — не былі віннымі, а Аляксандр Лукашэнка страціў на выкананні прысуду.
Паводле Лукаша Палуцкага, пазіцыя Сяргея Падсасоннага пасярод беларускіх журналістаў параўнальна з пазізыяй агульнавядомай i паважанай у Польшчы журналісткі Манікі Алейнік у польскіх СМІ. З-за гэтай прычыны пасярод варшаўскіх знаёмых ён артымаў мянушку беларускай Манікі Алейнік. З іншага боку, на гомельскім інтэрнэт-партале «Гомелбест. Новості Гомеля» быў выкладзены артыкул, у якім у моцна абразлівай форме быў зроблены намёк, што Падсасонны быў прыняты на працу на телебачэнне праз тое, што крытэрам адбору прэтэндэнтаў на абавязкі ў «Белсаце» з'яўляецца прысутнасць нетрадыцыйнай сексуальнай арыентацыі і іншых анамальных сексуальных «гаджэтаў».
Эрнест Уільям Браўн
Працай яго жыцця стала тэорыя руху Месяца і падборка вельмі дакладных месяцавых табліц. Таксама вывучаў рух планет і вылічыў арбіты астэроідаў-траянцаў.
Член Лонданскага каралеўскага таварыства.
Адукацыя
Эрнест Браўн нарадзіўся ў Кінгстан-апон-Хале, Англія, быў адзіным сынам Уільяма і Эмы Браўн (у дзявоцтве Марцін). Адукацыю атрымаў у родным горадзе і ў Іст Райдзін Каледжы (East Riding College). Пасля заканчэння школы ён паступіў у Каледж Хрыста (Christ's College), адзін з каледжаў ў раёне Кембрыджа, які ён скончыў з чырвоным дыпломам па спецыяльнасці «матэматыка» ў 1887 годзе. Ён працягнуў навучанне ў Кембрыджы і працаваў пад кіраўніцтвам Джорджа Говарда Дарвіна. Улетку 1888 года Дарвін прапанаваў Браўну разабраць паперы Джорджа Уільяма Хіла (George William Hill) датычна тэорыі руху Месяца. Як аказалася, ідэя аб падобным кірунку даследаванняў мела велізарны ўплыў на далейшае жыццё Браўна.
Браўн атрымаў ступень магістра ў 1891 годзе. Затым ён пакінуў Англію і заняў месца выкладчыка матэматыкі Хавервардскага Каледжа ў штаце Пенсільванія. Хутка дасягнуў пазіцыі прафесара матэматыкі ў 1893 годзе.
Праца над тэорыяй руху Месяца
Браўн у пачатку працаваў над месяцавай тэорыяй, вывучаючы працы больш ранніх даследчыкаў (такіх як Хіл, Делонэ (Delaunay) і Ганзен). Яго шырокія веды ў гэтай галіне прадэманстраваны ў публікацыі першай з яго буйных прац «Уступнае навучанне месяцавай тэорыі» (An Introductory Treatise on the Lunar Theory) у 1896 годзе, калі яму было менш за 30 гадоў. Па меры таго як праца Браўна прасоўвалася, ён стаў планаваць стварэнне цалкам новай месяцавай тэорыі. Гэтыя яго працы былі апублікаваныя ў мемуарах Каралеўскага астранамічнага таварыства ў 1897-1908 гадах.
У 1907 годзе Браўн прызначаны прафесарам матэматыкі Ельскага ўніверсітэта. Ён пагадзіўся з Елем аб фінансаванні шырокай задачы вылічэння падрабязных табліц руху Месяца на аснове яго месячнай тэорыі. Патраціўшы 12 гадоў і больш за $ 34,000, Браўн апублікаваў сваю галоўную навуковую працу "Табліцы руху Месяца" (Tables of the Motion of the Moon) у 1919 годзе.
Разыходжанне тэорыі з назіраннямі
Назіранні паказалі, што табліцы Браўна сапраўды пераўзыходзілі табліцы Ганзена, якія выкарыстоўваліся з 1857 года. Але ўсё яшчэ прысутнічала нявытлумачаная флуктуацыя па даўгаце каля 10 секунды дугі. «Вялікі эмпірычны член» амплітудай 10.71 секунды дугі і перыядам 257 гадоў быў дададзены для ліквідацыі разыходжання з назіраннямі, наколькі было магчыма. Калі ўлічваць дакладнасць і скрупулёзнасць работ Браўна, то неабходнасць увядзення названай дадатковай папраўкі выклікала здзіўленне.
Яшчэ Э. Галеем двума стагоддзямі раней была заўважана, што рух Месяца з'яўляецца паступова паскараючымся. Дадзенае паскарэнне не можа быць растлумачана толькі гравітацыйнай тэорыяй, і С. Ньюкамб выказаў здагадку, што гэта адбываецца з-за паступовага запаволення кручэння Зямлі ад прыліўнога трэння. Іншымі словамі, гэта не Месяц паскараецца, а кручэнне Зямлі запавольвацца (па ім у той час рабіліся вымярэнні часу).
Браўн прысвяціў шмат сіл вывучэнню гэтай праблемы і прыйшоў да высновы, што не толькі кручэнне Зямлі запавольваецца, але яшчэ маюць месца выпадковыя непрадказальныя флуктуацыя. Да сярэдзіны 20 стагоддзя ўсё пацвердзілася, і астраномы сталі адрозніваць сусветны час, які заснаваны на кручэнні Зямлі і зямны час (раней эфемерыдны час), які з'яўляўся ідэалізаваным раўнамерным часам. Розніца паміж гэтымі двума часамі адлюстроўвала запаволенне кручэння Зямлі і вядома як ΔT.
Іншыя даследаванні
Браўн захаваў званне прафесара ў Ельскім універсітэце да выхаду на пенсію ў 1932 годзе. Ён таксама цікавіўся рухам планет вакол Сонца. Сумесна з К. Шукам напісаў кнігу «Планетарная тэорыя». У кнізе апроч іншага змяшчалася дэталёвае апісанне рэзанансаў планетарных арбіт і вывучаўся прыватны выпадак астэроідаў-траянцаў (астэроіды на арбіце Юпітэра, у кропцы Лагранжа).
Асабістае жыццё
Браўн ніколі не быў жанаты. Большую частку свайго дарослага жыцця ён пражыў са сваёй малодшай, незамужняй сястрой, Мілдрэд, якая дапамагала яму па гаспадарцы. Ён быў здольным піяністам і аматарам музыкі, гэтак жа выдатна гуляў у шахматы. Ён любіў турызм і дэтэктыўныя гісторыі.
Памёр у Нью Хэвен, штат Канектыкут ў 1938 годзе.
Спадчына
Да 1923 года табліцы Браўна былі прыняты практычна па ўсім свеце для вылічэнні эфемерыд Месяца. Яны працягваліся выкарыстоўвацца з некаторымі зменамі да 1983 года.
З развіццём камп'ютарнай тэхнікі табуліраванныя значэнні ў выказваннях Браўна сталі замяняцца непасрэдным вылічэннем. Гэта дадало дакладнасці, так як табліцы ўключалі невялікія набліжэнні як кампраміс паміж дакладнасцю і колькасцю ручных вылічэнняў. Да сярэдзіны стагоддзя, розніца паміж сусветным і эфемерыдным часам была знойдзена і вымерана, а эмпірычныя тэрміны былі выдалены.
Далейшыя ўдакладненні тэорыі рабіліся на аснове палепшаных дадзеных назіранняў (у тым ліку з выкарыстаннем месяцавых лазерных адбівальнікаў) з наступным удакладненнем значэнняў каэфіцыентаў, якія выкарыстоўваюцца ў тэорыі.
Узнагароды
Акрамя таго, у гонар Браўна названы кратар на Месяцы і астэроід 1643.
Стаўпнянскі сельсавет
Стаўпня́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Стоўпня.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рагачоўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 1 снежня 2009 года ў склад сельсавета ўключаны гарадскі пасёлак Беліцк, статус якога 29 сакавіка 2011 года быў паніжаны да пасёлка. 21 лютага 2012 года скасавана вёска Малінаўка.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (7 населеных пунктаў) — 682 чалавекі, з іх 98,7 % — беларусы, 0,9 % — рускія.
Халодная вайна
Халодная вайна — тэрмін, што азначае геапалітычнае, дыпламатычнае і эканамічнае супрацьстаянне паміж СССР і яго сатэлітамі з аднаго боку і ЗША з іх прыхільнікамі пасля Другой сусветнай вайны. Яно пачалося прыблізна ў 1945—1948 гадах пасля капітуляцыі нацысцкай Германіі і Японскай імперыі, працягвалася наступныя сорак гадоў і скончылася распадам Усходняга блоку ў 1989 і самога Савецкага Саюза ў 1991. У 1949 годзе была створана арганізацыя НАТА — ваенны альянс па стрымліванні камунізму ў якасці асноўнай стратэгіі ў рамках дактрыны Трумэна, у той час як савецкі блок сфарміраваўся дзякуючы Варшаўскаму дагавору 1955 года. Некаторыя краіны свету вырашылі падтрымаць адзін з блокаў, у той час як іншыя засталіся нейтральнымі.
Халодная вайна была названая так, бо ў яе ходзе не назіралася прамых ваенных дзеянняў, бо абодва бакі валодалі ядзернай зброяй, а яе выкарыстанне амаль цалкам гарантуе ўзаемнае знішчэнне. Перыяды адноснага спакою суправаджаліся высокай напружанасцю, якая магла б прывесці да вайны. Найбольш напружанымі падзеямі гэтага супрацьстаяння сталі блакада Берліна (1948—1949), вайна ў Карэі (1950—1953), Берлінскі крызіс 1961 года, вайна ў В'етнаме (1959—1975), кубінскі ракетны крызіс (1962), савецкая вайна ў Афганістане (1979—1989), а таксама ваеннае вучэнне НАТА Able Archer 83, якое праходзіла ў лістападзе 1983 года. Канфлікт выяўляўся праз ваенныя кааліцыі, стратэгічнае разгортванне звычайных сіл, шырокую дапамогу дзяржавам, шпіянаж, прапаганду, звычайныя і ядзерныя ўзбраенні, заклікі да нейтральных краін, суперніцтва падчас спартыўных і тэхналагічных спаборніцтваў, як касмічная гонка. Для таго каб зменшыць рызыку патэнцыйнай ядзернай вайны, абодва бакі праводзілі палітыку разрадкі палітычнай напружанасці ў 1970-я гады. У 1980-я гады ЗША павялічыла дыпламатычны, ваенны і эканамічны ціск на Савецкі Саюз, калі савецкая эканоміка ўжо пакутвала ад стагнацыі. У канцы 1980-х гадоў савецкі прэзідэнт Міхаіл Гарбачоў увёў ліберальныя рэформы перабудовы і ўвядзення галоснасці. Гэта спрыяла руху мірных рэвалюцый у дзяржавах-сатэлітах Савецкага Саюза, у той час як сам Савецкі Саюз быў скасаваны ў 1991 годзе, у выніку чаго Злучаныя Штаты сталі дамінуючай ваеннай дзяржавай свету. Падзеі «халоднай вайны» не пакінулі значную спадчыну, аднак знайшлі адбітак у папулярнай культуры, асабліва ў сродках масавай інфармацыі ў тэмах пра шпіянаж і пагрозу ядзернай вайны.
Упершыню тэрмін «халодная вайна» быў выкарыстаны для апісання супрацьстаяння Злучаных Штатаў і Савецкага Саюза Джордж Оруэл у артыкуле «Ты і атамная бомба», які з’явіўся ў 1945 годзе.
Гісторыя тэрміна
Выраз «халодная вайна» упершыню ужыў Джордж Оруэл 19 кастрычніка 1945 года ў артыкуле «Ты і атамная бомба» у брытанскім тыднёвіку «Трыб’юн». З’яўленне атамнай бомбы ў руках іншых (акрамя ЗША) дзяржаў, паводле Оруэла, магло б прывесці да ўзнікненню 2-3 «жахлівых звышдзяржаў». Са зброяй, якая дазваляе знішчаць мільёны людзей у лічаныя секунды, такія дзяржавы падзялілі б свет паміж сабой. Гэтыя звышдзяржавы, згодна з Оруэлам, хутчэй за ўсё заключылі б паміж сабой сакрэтнае пагадненне ніколі не ўжываць атамную зброю адзін супраць аднаго; застаючыся непераможнымі, яны знаходзіліся б у «стане пастаяннай „халоднай вайны“» («in a permanent state of 'cold war' with its neighbors»). Такое развіццё сітуацыі, паводле яго думкі, паклала б «канец маштабным войнам цаной бясконцага падаўжэння 'міра, які не ёсць мір'».
У сакавіку 1946 года Оруэл пісаў, што пасля канферэнцыі ў Маскве ў снежні 1945 года «Расія пачала весці 'халодную вайну' супраць Брытаніі і Брытанскай імперыі».
У афіцыйнай абстаноўцы выраз упершыню ужыў 16 красавіка 1947 года Бернард Барух, дарадца прэзідэнта ЗША Гары Трумэна, у прамове перад палатай прадстаўнікоў штата Паўднёвая Караліна.
Пачатак халоднай вайны
Усталяванне па завяршэнні Другой сусветнай вайны савецкага кантролю над краінамі Усходняй Еўропы, у асаблівасці стварэнне прасавецкага ўрада ў Польшчы ў процівагу польскаму эмігранцкаму ўраду ў Лондане, прывяло да таго, што кіруючыя колы Вялікабрытаніі і ЗША сталі ўспрымаць СССР як пагрозу. Савецкія аўтары сцвярджалі, што знешняя палітыка амерыканскага імперыялізму, накіраваная на распальваньне канфрантацыі, была звязана з інтарэсамі манапалістычных колаў ЗША і мела мэтай захаванне і ўмацаванне капіталістычнай сістэмы.
Цэлы шэраг аўтараў ўпэўнена адносяць перадумовы Халоднай вайны да лютага 1945 года, калі па выніках Ялцінскай канферэнцыі стала палітычна магчымым правесці падзел у свеце па сферах ўплыву.
Вясной 1945 года СССР прад’явіў тэрытарыяльныя прэтэнзіі Турцыі і запатрабаваў змены статусу чарнаморскіх праліваў, уключаючы прызнанне права СССР на стварэнне ваенна-марской базы ў Дарданэлах.
У красавіку 1945 года прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Уінстан Чэрчыль распарадзіўся аб падрыхтоўцы плана на выпадак вайны з СССР. Заданні папярэднічалі высновы, якія Чэрчыль прадставіў у сваіх мемуарах.
У сакавіку 1946 года Чэрчыль, тады як прыватная асоба, у Фултане ў ЗША выступіў з прамовай у дачыненні да СССР, і заявіў, што адносіны СССР з аднаго боку і ЗША і Вялікабрытаніі з другога боку павінны будавацца на ваеннай перавазе краін, якія будуць размаўляць на англійскай мове. Чэрчыль перш за ўсё вырашыў ўмацоўваць адносіны з ЗША, так як яны валодалі манаполіяй на ядзерную зброю. Гэта заява абвастрыла супрацьстаянне паміж СССР і Захадам.
У 1946 годзе актывізаваліся грэчаскія паўстанцы, якія кіраваліся камуністамі і сілкаваліся пастаўкамі зброі з Албаніі, Югаславіі і Балгарыі, дзе ўжо знаходзіліся ва ўладзе камуністы. На Лонданскім нарадзе міністраў замежных спраў СССР запатрабаваў прадастаўлення яму права на пратэктарат над Трыпалітаніяй (Лівіяй), каб забяспечыць сабе прысутнасць у Міжземнамор’і.
Да 1949 года грамадзянская вайна ў Грэцыі скончылася паразай камуністаў.
Частка палітычных дзеячаў Захаду стала выступаць за супакаенне СССР. Найбольш выразна гэтую пазіцыю выказаў міністр гандлю ЗША Генры Уоллес. Ён лічыў прэтэнзіі СССР абгрунтаванымі і прапаноўваў пайсці на своеасаблівы падзел свету, прызнаўшы за СССР права на дамінаванне ў шэрагу раёнаў Еўропы і Азіі. Іншага пункту гледжання прытрымліваўся Чэрчыль.
Фармальным пачаткам халоднай вайны часта лічыцца 5 сакавіка 1946 года, калі Уінстан Чэрчыль (на той момант ужо не займаў пасаду прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі) вымавіў сваю знакамітую прамову ў Фултане (ЗША, штат Місуры), у якой высунуў ідэю стварэння ваеннага саюза англасаксонскіх краін для барацьбы з сусветным камунізмам. Фактычна абвастрэнне адносін паміж саюзнікамі пачалося раней, але да сакавіка 1946 года яно ўзмацнілася з-за адмовы СССР вывесці акупацыйныя войскі з Ірана (войскі былі выведзеныя толькі ў маі 1946 года, пасля завяршэння савецка-іранскіх перамоў).
Чэрчыль заклікаў не паўтараць памылак 30-х гадоў і паслядоўна адстойваць каштоўнасці свабоды, дэмакратыі і «Хрысціянскай цывілізацыі» супраць таталітарызму, для чаго неабходна забяспечыць цеснае яднанне і згуртаванне англасаксонскіх нацый.
«Доўгая тэлеграма» Кенана
«Доўгая тэлеграма» — устояная назва тэлеграмы № 511 амбасады ЗША ў Маскве, адпраўленай намеснікам амбасадара Джорджам Ф. Кенанам 22 лютага 1946 года, у якой ён абмаляваў немагчымасць супрацоўніцтва з СССР. Вынікі аналізу амерыканскім урадам і грамадскасцю гэтай тэлеграмы і артыкула «X», таксама напісаным Кенанам, прывялі да таго, што погляды Кенана сталі вызначальным фактарам падыходу ЗША да адносін з Савецкім Саюзам і Халоднай вайны; сам Кенан стаў вядомы як «архітэктар Халоднай вайны»
Зімой 1945/1946 года казначэйства ЗША запытала ад амерыканскай амбасады ў Маскве тлумачэнне прычын, па якіх СССР не падтрымлівае толькі што створаныя Сусветны банк і Міжнародны валютны фонд. Кенан, які павінен быў адказаць на пытанне, зразумеў, што ён не ў стане адказаць коратка і паслаў тэлеграму ў 10 тысяч слоў, у якой даў аналіз магчымасцей і перспектыў у адносінах ЗША і Савецкага Саюза.
У тэлеграме Кенан
1947—1953: пачатак супрацьстаяння
12 сакавіка 1947 года прэзідэнт ЗША Гары Трумэн заявіў пра намер даць Грэцыі і Турцыі ваенную і эканамічную дапамогу ў памеры 400 мільёнаў долараў. Адначасова ён сфармуліраваў задачы палітыкі ЗША, нацэленай на дапамогу «свабодным народам, якія супраціўляюцца спробам закабалення з боку ўзброенай меншасці і знешняга націску». Трумэн ў гэтай заяве, акрамя таго, вызначыў ўтрыманне суперніцтва ЗША і СССР, як канфлікту дэмакратыі і таталітарызму. Так з’явілася на свет дактрына Трумэна, якая стала пачаткам пераходу ад пасляваеннага супрацоўніцтва СССР і ЗША да суперніцтва.
У 1947 годзе, па патрабаванні СССР, краіны, ім кантраляваныя, адмовіліся ад удзелу ў плане Маршала, згодна з якім ЗША падавалі эканамічную дапамогу краінам, якія пацярпелі ад вайны, у абмен на выключэнне камуністаў са складу ўрада.
У парушэнне дамоўленасці аб сумесным вырашэнні праблем па Германіі ЗША ўключылі Заходні Берлін у сферу дзеяння «плана Маршала». У адказ СССР пачаў транспартную Блакаду Заходняга Берліна. У жніўні 1948 года Дзяржаўны дэпартамент ЗША выкарыстаў «Справа Касенкінай», каб абвінаваціць генеральнага консула СССР у Нью-Ёрку Якава Ламакіна ў перавышэнні дыпламатычных паўнамоцтваў і аб’явіць яго персонай нон-грата. У адказ СССР спыняе перамовы па Берліну і закрывае свае консульствы ў Нью-Ёрку і Сан-Францыска.
Намаганні СССР, у прыватнасці савецкай разведкі, былі накіраваны на тое, каб ліквідаваць манаполію ЗША на валоданне ядзернай зброяй. 29 жніўня 1949 года ў Савецкім Саюзе былі праведзены першыя выпрабаванні ядзернай бомбы на Сяміпалацінскім ядзерным палігоне. Амерыканскія навукоўцы з Манхэтэнскага праекта і раней перасцерагалі, што з часам СССР абавязкова створыць свой уласны ядзерны патэнцыял — тым не менш, гэты ядзерны выбух аказаў ашаламляльнае ўздзеянне на ваенна-стратэгічнае планіраванне ў ЗША — галоўным чынам, паколькі ваенныя стратэгі ЗША не чакалі, што ім прыйдзецца пазбавіцца сваёй манаполіі так хутка. У той час яшчэ не было вядома пра поспехі савецкай разведкі, якая здолела пракрасціся ў Лос Аламасе.
З яшчэ большым астуджэннем адносін паміж СССР і яе былымі саюзнікамі ў Еўропе стала нарастаць ваенная пагроза і ўжо вясной 1948 года ЦРУ чакала пачатку вайны з СССР. У рамках аперацыі ICON ЦРУ вывучыла больш за 30 розных эмігранцкіх груп і рэкамендавала выкарыстоўваць супраць СССР «групу Грынёха-Лебедзя… як найбольш прыдатную для таемных аперацый». У распачатай у 1948 годзе пад кодавай назвай CARTEL аперацыі асноўным партнёрам была абраная АУН(б). ЦРУ забяспечвала фінансавую, матэрыяльную падтрымку і трэніровачныя базы, а таксама ажыццяўляла падрыхтоўку агентаў і іх далейшую закіду па паветры на тэрыторыю СССР. Вскоре аперацыя атрымала кодавую назву AERODYNAMIC.
У 1948 годзе ЗША прынялі «рэзалюцыю Ванденберга» — афіцыйная адмова ЗША ад практыкі недалучэння да ваенна-палітычных блокам за межамі Заходняга паўшар’я ў мірны час.
Ужо 4 красавіка 1949 года было створана НАТА, а ў кастрычніку 1954 года ФРГ прынялі ў Заходнееўрапейскі Саюз, у які ўвайшлі ўсе краіны Заходняй і часткова Цэнтральнай Еўропы і НАТА, у які ўвайшлі ўсе капіталістычныя краіны. Гэты крок выклікаў негатыўную рэакцыю СССР.
У канцы 1940-х гадоў у СССР узмацняюцца рэпрэсіі супраць іншадумцаў, якіх, у прыватнасці, пачынаюць вінаваціць у «пакланенні перад Захадам», а ў ЗША разгортваецца кампанія па выяўленні тых, хто спачувае камуністам.
Хоць СССР цяпер таксама размяшчаў ядзерным патэнцыялам, ЗША былі далёка наперадзе як па колькасці зарадаў, так і па ліку бамбавікоў. Пры любым канфлікце ЗША лёгка змаглі б нанесці бомбавы ўдар па СССР, тады як СССР з цяжкасцю змог бы адказаць на гэта.
Пераход да шырокамаштабнага выкарыстання рэактыўных знішчальнікаў-перахопнікаў некалькі змяніў гэтую сітуацыю на карысць СССР, знізіўшы патэнцыйную эфектыўнасць амерыканскай бамбавальнай авіяцыі. У 1949 годзе Керціс Лемей, новы камандуючы Стратэгічным авіяцыйным камандаваннем ЗША, падпісаў праграму поўнага пераходу бамбавальнай авіяцыі на рэактыўную цягу. У пачатку 1950-х на ўзбраенне сталі паступаць бамбардзіроўшчыкі B-47 і B-52.
Найбольш востры перыяд супрацьстаяння двух блокаў (СССР і ЗША з іх саюзнікамі) прыйшоўся на гады Карэйскай вайны.
1953—1962: на мяжы ядзернай вайны
З надыходам новага года хрушчоўскай «адлігі» пагроза сусветнай вайны адступіла.
У маі 1955 года быў падпісаны Варшаўскі дагавор, дакумент, які аформіў стварэнне ваеннага саюза еўрапейскіх сацыялістычных дзяржаў пры вядучай ролі СССР. Заключэнне дагавора з’явілася мерай у адказ на далучэнне ФРГ да НАТА.
У 1959 годзе М. Хрушчоў наведаў ЗША. Гэта быў першы ў гісторыі візіт савецкага лідара ў ЗША. Хрушчоў быў так у захапленні сваёй паездкай, што склікаў шматлюдны мітынг у Маскве, на якім усхваляў міралюбнасць Эйзенхауэра, яго палітычную мудрасць, шчырасць і сумленнасць.
Аднак, нягледзячы на некаторы пацяпленне адносін паміж звышдзяржавамі, на 1953-59 гады прыпадаюць падзеі 17 чэрвеня 1953 года ў ГДР, падзеі 1956 года ў Польшчы, антыкамуністычнае паўстанне ў Венгрыі, Суэцкі крызіс.
У адказ на колькасную павелічэнне савецкай бамбардзіровачнай авіяцыі ў 1950-я гады ЗША стварылі вакол буйных гарадоў даволі моцную эшаланаваную сыстэму СПА, якая прадугледжвае выкарыстанне самалётаў-перахопнікаў, зенітнай артылерыі і ракет «зямля-паветра». Але на чале кута ўсё ж стаяла будаўніцтва велізарнай армады ядзерных бамбардзіроўшчыкаў, якім было прызначана сцерці абарончыя рубяжы СССР — паколькі лічылася немагчымым забяспечыць эфектыўную і надзейную абарону гэтак шырокай тэрыторыі.
Такі падыход трывала ўкараніўся ў стратэгічных планах ЗША — лічылася, што прычын для адмысловай турботы няма, пакуль стратэгічныя сілы ЗША сваёй моцай пераўзыходзяць агульны патэнцыял савецкіх узброеных сіл. Больш за тое — на думку амерыканскіх стратэгаў, савецкая эканоміка, разбураная ў гады вайны, наўрад ці была здольная на стварэнне адэкватнага контрсілавога патэнцыяла.
Аднак СССР хутка стварыў уласную стратэгічную авіяцыю і выпрабаваў у 1957 годзе міжкантынентальную балістычную ракету (МБР) Р-7, здольную дасягаць тэрыторыі ЗША. З 1959 года ў Савецкім Саюзе пачалося серыйную вытворчасць МБР, а ў студзені 1960 года ракета была выпрабаваная на лімітавай далёкасці. (У 1958 годзе сваю першую МБР «Атлас» выпрабавалі і ЗША). З сярэдзіны 1950-х гадоў у ЗША пачынаюць ўсведамляць, што ў выпадку ядзернай вайны СССР здолее вырабіць зваротны ўдар па амерыканскіх гарадах. Таму з канца 1950-х гадоў ваенныя эксперты прызнаюць, што татальная ядзерная вайна ЗША з СССР становіцца немагчымай.
Скандал з амерыканскім самалётам-шпіёнам U-2 (1960) прывёў да новага абвастрэння адносін СССР і ЗША, пікам якога з’явiлiся Берлінскі крызіс 1961 года і Карыбскі крызіс 1962 года. Акрамя таго, у 1961 годзе ў СССР праходзяць паказальныя выпрабаванні тэрмаядзернай бомбы Цар-Бомба, таксама вядомай як «Кузькава Маці». Выкарыстанне такіх бомб было б неэфектыўным у рэальных баявых умовах, аднак выпрабаванні былі беспрэцэдэнтнымі па маштабе, і напалам міжнароднае становішча.
1962—1979: «Разрадка»
Гонка ядзерных узбраенняў, засяроджванне кіравання ядзернымі сіламі Захаду ў руках ЗША і шэраг інцыдэнтаў з носьбітамі ядзернай зброі выклікалі моцную крытыку ядзернай палітыкі ЗША. Супярэчнасці ў прынцыпах кіравання ядзернай зброяй у камандаванні НАТА прывялі да выхаду Францыі ў 1966 годзе з удзелу ў фарміраванні ўзброеных сіл гэтай арганізацыі. 17 студзеня 1966 года адбыўся адзін з найбуйнейшых інцыдэнтаў з ядзернай зброяй: бамбардзіроўшчык B-52 ВПС ЗША вырабіў скід чатырох тэрмаядзерных бомб над іспанскім паселішчам Паламарэс. Пасля гэтага інцыдэнту Іспанія адмовілася асудзіць выхад Францыі з НАТА і абмежавала ваенную дзейнасць ВПС ЗША на тэрыторыі краіны, прыпыніўшы іспана-амерыканскі дагавор 1953 года аб ваенным супрацоўніцтве; перамовы аб аднаўленні гэтага дагавора ў 1968 годзе скончыліся няўдачай.
У ФРГ прыход да ўлады сацыял-дэмакратаў на чале з Вілі Брандтам адзначыўся новай «усходняй палітыкай», вынікам якой сталі Маскоўскі дагавор паміж СССР і ФРГ 1970 года, які зафіксаваў непарушнасць меж, адмова ад тэрытарыяльных прэтэнзій і дэкларыраваў магчымасць аб’яднання ФРГ і ГДР.
Аднак Брэжнеў, у адрозненне ад Хрушчова, не меў схільнасці ні да рызыкоўных авантур за межамі выразна акрэсленай савецкай сферы ўплыву, ні да экстравагантным «мірным» акцыях; 1970-я гады прайшлі пад знакам так званай «разрадкі міжнароднай напружанасці», праявамі якой сталі Савет па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (Хельсінкі) і сумесны савецка-амерыканскі палёт у космас (праграма «Саюз-Апалон»); тады ж былі падпісаныя дамовы па абмежаванні стратэгічных узбраенняў. Шмат у чым гэта вызначалася эканамічнымі прычынамі, так як СССР ужо тады пачаў адчуваць ўсё больш вострую залежнасць ад закупаў спажывецкіх тавараў і харчавання (для якіх патрабаваліся валютныя крэдыты), Захад жа ў гады нафтавага крызісу, выкліканага араба-ізраільскім супрацьстаяннем, быў вельмі зацікаўлены ў савецкай нафты. У ваенных адносінах базай «разрадкі» стаў склаўся да таго часу ракетна-ядзерны парытэт блокаў.
17 жніўня 1973 года міністр абароны ЗША Джэймс Шлезінгер высунуў дактрыну «асляпляльнага», або «абезгалоўліваючага» ўдару: паражэнне камандных пунктаў і вузлоў сувязі суперніка з дапамогай ракет сярэдняй і меншай далёкасці, крылатых ракет, якія валодаюць лазернымі, тэлевізійнымі і інфрачырвонымі сістэмамі навядзення на цэлі. Такі падыход меркаваў выйгрыш у «падлётным часу» — паражэнне камандных пунктаў да таго моманту, як сапернік паспее прыняць рашэнне аб адказна-сустрэчным ўдары. Упор у сродках стрымлівання ссоўваўся са стратэгічнай трыяды на сродкі сярэдняй і меншай далёкасці. У 1974 годзе гэты падыход быў замацаваны ў ключавых дакументах па ядзернай стратэгіі ЗША. На гэтай аснове ЗША і іншыя краіны НАТА пачалі мадэрнізацыю сродкаў перадавога базавання (Forward Base Systems) — амерыканскай тактычнай ядзернай зброі, размешчанай на тэрыторыі Заходняй Еўропы ці ля яе ўзбярэжжа. Адначасова ЗША пачалі стварэнне новага пакалення крылатых ракет, здольных максімальна сапраўды дзівіць зададзеныя мэты.
Гэтыя крокі выклікалі асцярогі ў СССР, паколькі сродкі перадавога базавання ЗША, а таксама «незалежныя» ядзерныя патэнцыялы Вялікабрытаніі і Францыі былі здольныя паражаць мэты ў еўрапейскай часткі Савецкага Саюза. У 1976 году міністрам абароны СССР стаў Дзмітрый Усцінаў, які схіляўся да жорсткага адказу на дзеянні ЗША. Усцінаў выступаў не так за нарошчванне сухапутнай групоўкі звычайных узброеных сілаў, колькі за ўдасканаленне тэхнічнага парку Савецкай Арміі. Савецкі Саюз пачаў мадэрнізацыю сродкаў дастаўкі ядзернай зброі сярэдняй і меншай далёкасці на еўрапейскім тэатры ваенных дзеянняў.
Пад падставай мадэрнізацыі састарэлых комплексаў Р-12 і Р-14 (SS-4 і SS-5) СССР прыступіў да разгортвання ракет сярэдняй далёкасці РСД-10 «Піянер» (SS-20). У снежні 1976 года ракетныя сістэмы былі разгорнутыя, а ў лютым 1977 года — пастаўленыя на баявое дзяжурства ў еўрапейскай часткі СССР. Усяго было разгорнута каля 300 ракет падобнага класа, кожная з якіх была абсталявана трыма баявымі падзяляюць галаўнымі часткамі індывідуальнага навядзення, мела вялікую дакладнасць, больш мабільная і вялікую далёкасць прымянення. Гэта дазваляла СССР у лічаныя хвіліны знішчыць ваенную інфраструктуру НАТА ў Заходняй Еўропе — цэнтры кіравання, камандныя пункты і, асабліва, парты, што ў выпадку вайны рабіла немагчымым высадку амерыканскіх войскаў у Заходняй Еўропе. Адначасова СССР мадэрнізаваў размешчаныя ў Цэнтральнай Еўропе сілы агульнага прызначэння — у прыватнасці, мадэрнізаваў далёкі бамбардзіроўшчык Ту-22М да стратэгічнага ўзроўню.
Дзеянні СССР па разгортванні ракет сярэдняй далёкасці РСД-10 «Піянер» (SS-20) выклікалі негатыўную рэакцыю краін НАТА. 12 снежня 1979 года было прынята падвойнае рашэнне НАТА — разгортванне амерыканскіх ракет сярэдняй далёкасці на тэрыторыі краін Заходняй Еўропы, якія мелі меншую далёкасць, чым «Піянер» і адну боегалоўку, і адначасова пачатак перамоваў з СССР па праблеме еўраракет па двухбаковым знішчэнню ракет сярэдняй далёкасці. Аднак перамовы зайшлі ў тупік.
1979—1987: новы віток супрацьстаяння
Новае абвастрэнне наступіла ў 1979 годзе ў сувязі з уводам савецкіх войскаў у Афганістан, што на Захадзе ўспрынялі як парушэнне геапалітычнай раўнавагі і пераход СССР да палітыкі экспансіі.
У 1981 годзе ў ЗША пачалося вытворчасць нейтроннай зброі — артылерыйскіх снарадаў і боегаловак ракеты малой далёкасці «Ланс». Аналітыкі меркавалі, што гэта зброя можа быць выкарыстана для адлюстравання наступу войскаў Варшаўскага дагавора ў Цэнтральнай Еўропе.
Паводле наяўных дадзеных, у маі 1981 года савецкія разведслужбы (КДБ і ГРУ) пачалі аперацыю «Ракетна-ядзерны напад» (аперацыя РЯН) — для выпрацоўкі сродкаў процідзеяння нападу з выкарыстаннем ядзернай зброі. Летам 1982 года былі праведзены вучэнні Шчыт-82 краінамі Варшаўскага дагавора, з вялікім ужываннем ракетнага і супрацьракетнай зброі з боку СССР. 8 сакавіка 1983 года прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган у сваім выступе назваў СССР «Імперыяй зла», а 23 сакавіка 1983 года абвясціў Стратэгічную абаронную ініцыятыву (САІ).
Абвастрэнне дасягнула піка восенню 1983 года, калі савецкімі сіламі СПА 1 верасня 1983 года быў збіты паўднёвакарэйскі грамадзянскі авіялайнер, на борце якога знаходзілася каля 270 чалавек.
У лістападзе 1983 года СССР выйшаў з перагавораў па еўраракетам, якія праходзілі ў Жэневе. Генеральны сакратар ЦК КПСС Юрый Андропаў заявіў, што СССР распачне шэраг контрзахадаў: размесціць аператыўна-тактычныя ракеты-носьбіты ядзернай зброі на тэрыторыі ГДР і ЧССР і вылучыць савецкія атамныя падводныя лодкі бліжэй да ўзбярэжжа ЗША. У 1983—1986 гадах савецкія ядзерныя сілы і сістэма папярэджання аб ракетным нападзе знаходзіліся ў стане падвышанай баявой гатоўнасці.
У снежні 1983 года ЗША ў адпаведнасці з Падвойным рашэннем НАТА ў адказ на размешчаныя балістычныя ракеты сярэдняй далёкасці «Піянер» пачаў разгортваць на тэрыторыі ФРГ балістычныя ракеты сярэдняй далёкасці «Першынгі-2», а так жа крылатыя ракеты наземнага базіравання BGM-109G «Тамагаўк» у ФРГ, Вялікабрытаніі, Італіі, Нідэрландах і Бельгіі.
Які прыйшоў да ўлады ў СССР ў 1985 годзе Міхаіл Гарбачоў з самага пачатку ўзяў курс на паляпшэнне адносін з ЗША і Захадам, аднак, спачатку ён дзейнічаў у духу «разрадкі» 70-х — у 1985-86 гадах вылучаліся новыя гучныя мірныя ініцыятывы, але пры гэтым знешняя палітыка СССР заставалася даволі жорсткай. У прыватнасці, у 1985-86 гадах адбыліся некалькі савецка-амерыканскіх дыпламатычных скандалаў, якія завяршыліся высылкай дыпламатаў з абодвух бакоў.
Першая сустрэча Гарбачова з Прэзідэнтам ЗША Рональдам Рэйганам ў Жэневе восенню 1985 года завяршылася мала да чаго абавязваючай урачыстай Дэкларацыяй аб недапушчальнасці ядзернай вайны. 15 студзеня 1986 года была надрукавана «Заява Савецкага ўрада», які змяшчае праграму ядзернага раззбраення СССР да 2000 года і заклікала вядучыя краіны свету далучыцца да мараторыя на ядзерныя выпрабаванні і паэтапна скараціць розныя віды ядзернай зброі.
Некаторым карэктывамі была падвергнутая савецкая палітыка ў Афганістане, дзе СССР вырабіў ў маі 1986 замену кіраўніцтва краіны. Новы Генеральны сакратар НДПА М. Наджыбула абвясціў курс на нацыянальнае прымірэнне, прыняў новую Канстытуцыю, паводле якой быў абраны ў 1987 года прэзідэнтам Афганістана. Савецкі Саюз імкнуўся ўмацаваць пазіцыі новага кіраўніцтва, з тым каб пасля пачаць вывад савецкіх войскаў з краіны.
У кастрычніку 1986 года адбылася сустрэча савецкага і амерыканскага лідараў у Рэйк’явіку, якая пазначыла пачатак новага знешнепалітычнага курсу СССР: Савецкі Саюз упершыню выказаў гатоўнасць пайсці на сур’ёзныя саступкі сваім апанентам. Хоць М. С. Гарбачоў па-ранейшаму жорстка таргаваўся па ўмовах дагавора і ў канчатковым выніку сустрэча скончылася нічым, савецкія ініцыятывы мелі вялікі міжнародны рэзананс. Сустрэча ў Рэйк’явіку шмат у чым прадвызначыла наступныя падзеі.
Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара
Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара (University of North Carolina at Greensboro) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Грынсбара ў штаце Паўночная Караліна.
Халодная вайна
Завяршэнне халоднай вайны. 1987—1991: «новае мысленне» Гарбачова і завяршэнне супрацьстаяння
Ужо з 1987 года сітуацыя пачынае рэзка мяняцца. У гэтым годзе ў знешняй палітыцы СССР адбываецца карэнны паварот да так званага «новага палітычнага мыслення», які абвясціў «сацыялістычны плюралізм» і «прыярытэт агульначалавечых каштоўнасцей над класавымі». З гэтага моманту ідэалагічнае і ваенна-палітычнае супрацьстаянне пачало хутка губляць вастрыню.
Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара
Агульная характарыстыка
Універсітэт прапануе больш за 100 праграм бакалаўрыяту, 61 праграму магістратуры і 26 доктарскіх праграм.
Халодная вайна
Завяршэнне халоднай вайны. 1987—1991: «новае мысленне» Гарбачова і завяршэнне супрацьстаяння
Новая знешнепалітычная дактрына была абумоўлена развіццём палітычнага працэсу ў СССР у бок адмовы ад камуністычнай ідэалогіі, а таксама залежнасцю эканомікі СССР ад заходніх тэхналогій і крэдытаў. Гэты дакумент адкрыў шлях для будаўніцтва пры дапамозе заходніх тэхналогій больш развітага, але і больш залежнага ад ЗША Савецкага Саюза.
Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара
Агульная характарыстыка
Ён таксама з'яўляецца сядзібай мастацкага музея, які змяшчае адну з буйнейшых у ЗША калекцый сучаснага амерыканскага мастацтва.
Халодная вайна
Завяршэнне халоднай вайны. 1987—1991: «новае мысленне» Гарбачова і завяршэнне супрацьстаяння
Рэзкае падзенне коштаў на нафту прывяло да таго, што СССР пайшоў на шырокія саступкі ў знешнепалітычнай сферы.
Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара
Агульная характарыстыка
Вучэльня была створана як жаночы каледж 18 лютага 1891 года як дзяржаўная нармальная і індустрыяльная школа, якая адкрылася 5 кастрычніка 1892 года. Школа забяспечвала навучанне бізнэсу, бытавым навукам і педагогіцы. Першая група студэнтаў налічвала 223 асобы, а штат выкладчыкаў — 15 асоб у першы навучальны год. Гэта першая і адзіная дзяржаўная ўстанова адукацыі ў штаце, заснаваная з мэтай навучання жанчын. У 1949 годзе яна стала буйнейшай жаночай навучальнай установай у ЗША.
Халодная вайна
Завяршэнне халоднай вайны. 1987—1991: «новае мысленне» Гарбачова і завяршэнне супрацьстаяння
У 1987 годзе краіны Арганізацыі Варшаўскага дагавора выпрацавалі новую, выразна абарончую, ваенную дактрыну, якая прадугледжвала скарачэнне ў аднабаковым парадку ўзбраенняў да межаў «разумнай дастатковасці». Супраціўленне новаму курсу ў знешняй палітыцы асобных прадстаўнікоў ваеннага кіраўніцтва было прадухілена чысткай у арміі пасля бесперашкоднага прызямлення 28 мая 1987 года на Красную плошчу самалёта грамадзяніна ФРГ Маціяса Руста. Новым міністрам абароны 30 мая 1987 года стаў генерал арміі Д. T. Язаў, які змяніў на гэтай пасадзе С. Л. Сакалова.
Асноўныя ідэі новага знешнепалітычнага курсу былі сфармуляваны Гарбачовым у яго кнізе «Перабудова і новае мысленне для нашай краіны і для ўсяго свету», якая выйшла ў кастрычніку 1987 года. Згодна з Гарбачовым, усе ідэалагічныя і эканамічныя рознагалоссі паміж сусветнымі сістэмамі сацыялізму і капіталізму павінны адступіць перад неабходнасцю абароны агульначалавечых каштоўнасцей. У гэтым працэсе краіны-лідары павінны ахвяраваць сваімі інтарэсамі на карысць малых краін, агульных мэт міру і разрадкі ў сілу таго, што для выжывання ў ядзерны век патрэбна ўзаемная добрая воля.
Акрамя самога М. С. Гарбачова і міністра замежных спраў СССР Э. Шэварднадзэ, вялікую ролю ў распрацоўцы і рэалізацыі канцэпцыі «новага мыслення» адыграў А. М. Якаўлеў, які з верасня 1988 года займаў пасаду старшыні Камісіі ЦК КПСС па пытаннях міжнароднай палітыкі.
З 1987 года напал супрацьстаяння ЗША і СССР пачаў рэзка зніжацца, і за наступныя 2-3 гады канфрантацыя цалкам практычна знікла. Аднак паслабленне супрацьстаяння было дасягнута шмат у чым за кошт саступлівасці савецкага кіраўніцтва. М. С. Гарбачоў і ягонае асяроддзе пайшлі на значныя саступкі пры заключэнні Дагавора аб ракетах сярэдняй і меншай далёкасці.
У 1988 годзе пачынаецца вывад савецкіх войскаў з Афганістана. У снежні таго ж года Гарбачоў, выступаючы на ​​сесіі Генеральнай Асамблеі ААН з «праграмай паслаблення супрацьстаяння», заявіў аб аднабаковым скарачэнні савецкіх узброеных сіл; 21 сакавіка 1989 года выйшла пастанова Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб скарачэнні войска і пачатку канверсіі (пераходу на вытворчасць грамадзянскай прадукцыі) абаронных прадпрыемстваў.
Аднак гэтым савецкія саступкі не абмежаваліся. Увосень 1989 года адзін за адным пачалі разбурацца камуністычныя рэжымы ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, на што СССР ніяк не адрэагаваў. У кастрычніку 1989 года была абвешчана афіцыйная адмова ад «дактрыны Брэжнева». Захад да апошняга моманту не мог паверыць у тое, што Гарбачоў са сваім «новым мысленнем» зайшоў так далёка. Змена ўлады ва ўсіх краінах-сатэлітах СССР прывяла да ліквідацыі савецкага блоку, а разам з ім і да фактычнага спынення халоднай вайны.
9 лістапада 1989 года, выступаючы на ​​прэс-канферэнцыі, якая транслявалася па тэлебачанні, прадстаўнік урада ГДР Гюнтэр Шабоўскі абвясціў новыя правілы выезду і ўезду з краіны. Згодна з прынятымі рашэннямі, грамадзяне ГДР маглі атрымаць візы для неадкладнага наведвання Заходняга Берліна і ФРГ. Сотні тысяч усходніх немцаў, не чакаючы прызначанага тэрміна, накіраваліся ўвечар 9 лістапада да мяжы. Памежнікі, якія не атрымалі загадаў, спрабавалі спачатку адціснуць натоўп, выкарыстоўвалі вадамёты, але затым, саступаючы масаваму напору, вымушаны былі адкрыць мяжу. Берлінская сцяна яшчэ стаяла, але ўсяго толькі як сімвал нядаўняга мінулага. Яна была разбіта, распісана шматлікімі графіці, малюнкамі і надпісамі, берлінцы і наведвальнікі горада імкнуліся панесці на памяць кавалачкі, адбітыя ад некалі магутнага збудавання. У кастрычніку рушыла ўслед уступленне земляў былой ГДР у ФРГ, і Берлінская сцяна была за некалькі месяцаў знесена.
21 лістапада 1990 года ў Парыжы была падпісана так званая Хартыя для новай Еўропы, якая абвясціла фактычны канец паўвекавога супрацьстаяння дзвюх сістэм і пачатак новай эры «дэмакратыі, міру і адзінства».
Тым часам сам Савецкі Саюз перажываў глыбокі крызіс. Цэнтральныя ўлады пачалі страчваць кантроль над саюзнымі рэспублікамі. На ўскраінах краіны ўспыхвалі міжнацыянальныя канфлікты. У снежні 1991 года адбыўся канчатковы распад СССР.
У пачатку 1992 года прэзідэнт Расіі заявіў аб тым, што ядзерныя ракеты перанацэлены з аб’ектаў ЗША і іншых заходніх краін на незаселеныя тэрыторыі Зямлі, а падпісаная 1 лютага 1992 года ў Кэмп-Дэвідзе сумесная дэкларацыя Расіі і ЗША афіцыйна паклала канец халоднай вайне.
Падчас наступнага візіту ў ЗША, які адбыўся 15—19 чэрвеня 1992 года, Ельцын у выступе перад амерыканскім Кангрэсам шматкроць падкрэсліваў незваротнасць падзення «камуністычнага ідала». Быў выразна абазначаны пераход ад канфрантацыі да актыўнага ўзаемадзеяння з заходнімі краінамі. У адным з «чарнавых» варыянтаў прамовы нават гучыць сцвярджэнне, што Расія зрабіла свой выбар «паміж вяртаннем у сусветную супольнасць і рэпрэсіўнай адзінотай».
Вільнюскі метрапалітэн
Вільнюскі метрапалітэн (Vilniaus metropolitenas) — запланаваны і праектуемы метрапалітэн у горадзе Вільнюс. Першы і адзіны метрапалітэн, які плануецца пабудаваць у Літве.
Тэрмін увядзення ў эксплуатацыю — 2020 год. Метро будзе складацца з трох ліній. Гэты праект рэалізуецца з мэтай стварыць практычны, незабруджвальны і танны грамадскі транспарт, які вырашыць праблемы затораў у горадзе і дазволіць лёгка і хутка дабрацца ў любое месца горада. Паводле папярэдніх ацэнак будаўніцтва прыкладна каштуе 3 млрд. літаў.
Задубскі сельсавет
Заду́бскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Задуб’е.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Стараградскага сельсавета.
Фалопіевы трубы
Фалопіевы трубы, або маткавыя трубы — парны трубчасты орган, які злучае поласць маткі з брушной поласцю. Названы ў гонар італьянскага анатома Габрыэля Фалопіа, які ўпершыню апісаў іх. Орган ажыццяўляе функцыю транспартавання яйцаклеткі і сперматазоідаў, ствараючы спрыяльнае асяроддзе для апладнення, развіцця аплодненай яйцаклеткі і прасоўвання яе ў матку. Як правіла, варонка маткавай трубы захоплівае «вейчыкамі» авуляваную з яечніку ў брушную поласць яйцаклету і накіроўвае яе ўнутр сябе.
Пасля авуляцыі яйцаклетка каля 24 гадзін застаецца ў трубе жыццяздольнай, дзе можа быць апладніна сперматазоідам. Утвораная зігота «вейчыкамі» трубы накіроўваецца ў матку. Рух эпітэлію трубаў, як правіла, накіраваны ў матку. Неапладнёная яйцаклетка таксама рухаецца ў матку, пакуль не загіне і не разбурыцца.
Курняўцава
Курняўцава (Курня́вцево) — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1572 годзе пад назвай Торлапаўка. У XVII—XVIII ст. — валоданне Львовых, пазней — Надзеіных, якія пабудавалі тут бровар.
У 1918 была адчынена школа.
У сярэдзіне ХХ ст. — калгас «Светлы прамень». У 1964 годзе перайменаваны ў гонар Н. Я. Курняўцава (1909—1943), камісара партызанскай брыгады імя Шчорса, ураджэнца Супонева.
HIP 14810 c
HIP 14810 c — экзапланета, на адлегласці каля 165 светлавых гадоў у сузор’і Авена. Гэта планета мае масу, як мінімум, у 1,28 разы большую, чым у Юпітэра. Вялікая паўвось складае 0,545 а.а., арбіта эксцэнтрычная. Планета была адкрыта N2K у 2006 годзе, а адкрыццё абвешчана ў газеце, апублікаванай у 2007 годзе. З адкрыццём трэцяй планеты ў сістэме, якое было абвешчана ў 2009 годзе, параметры гэтай планеты былі перагледжаны.
Раманькоў
Раманькоў — прозвішча.
Карагайлыбулак
Карагайлыбулак — аул у Куршымскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Таскаінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635239500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 76 чалавек (39 мужчын і 37 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 35 чалавек (18 мужчын і 17 жанчын).
П’ер Жыль дэ Жэн
П’ер Жыль дэ Жэн (Pierre-Gilles de Gennes;, , Францыя — , Арсэ, Іль-дэ-Франс, Францыя) — выдатны французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1991) «за выяўленне таго, што метады, развітыя для вывучэння з’яў спарадкаванасці ў простых сістэмах, могуць быць абагульнены на вадкія крышталі і палімеры». Дэ Жэн вядомы перш за ўсё тым, што адкрыў структуру, якая легла ў аснову вытворчасці ВК-дысплеяў. За мноства фундаментальных адкрыццяў многія ў навуковай супольнасці называюць дэ Жэна «Ньютанам нашага часу».