cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уладзімір Іванавіч Начараў
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працаваў архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце, з 1980 года — начальнік майстэрні, галоўны спецыяліст тэхнічнага аддзела ў Белдзіпрагандлі.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплексы гасцініц «Юбілейная» (1968), «Планета» (1980), навучальна-лабараторны корпус УЗЭІС (1982) у Мінску, комплекс Магілёўскага тэхналагічнага інстытута (1978), мікрараён Аршанскі (1983) у Магілёве, інжынерна-вылічальны цэнтр абласнога кіравання ў Гродне (1985).
Узнагароды
Узнагароджаны медалямі.
Сэкунь
Сэкунь (Секу́нь) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Дудзінка (значэнні)
Назву Дудзі́нка маюць:
Суднікі (Вілейскі раён)
Суднікі́ (, Судники) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Гаспітальеры
Гаспітальеры, Іааніты, Мальтыйскі ордэн (поўная назва — Суверэнны ваенны ордэн гаспітальераў Св. Яна Ерусалімскага, Родаса і Мальты ) — духоўна ваенны ордэн, створаны ў Іерусаліме ў пачатку XII ст. пасля першага крыжовага паходу.
Ордэн меў шэраг крэпасцяў у Сірыі і Палесціне і іграў вялікую ролю ў абароне ад мусульман. Валодаў значнымі землямі на Усходзе і ў Заходняй Еўропе, дзе ўсталёўваў ваенна-прыгонны рэжым для мясцовага насельніцтва.
У 1291 ордэн быў выцеснены туркамі з Іерусаліма, але захапіў астравы Кіпр і Родас, дзе і замацаваўся. У 1530 атрымаў у падарунак ад рымскага імператара востраў Мальту (адтуль і сённяшняя назва), яго рыцары-крыжакі абаранялі Міжземнае мора ад турак.
У час Вялікай Французскай рэвалюцыі мальтыйцы страцілі свой асяродак — Мальту. Спачатку востраў захапіў Напалеон, потым англічане. Гэтым скарыстаўся расійскі імператар Павел І. Ён запрасіў рыцараў у Расію і заключыў з імі саюз супраць турак і французаў.
На сённяшні час ордэн месціца ў Рыме.
Мальтыйскі Ордэн устанавіў дыпламатычныя дачыненні з больш як 100 краінамі свету і мае сваіх прадстаўнікоў у Сусветнай арганізацыі аховы здароўя і Савеце Еўропы. З 1994 года мае статус сталага наглядальніка ў Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў.
4 красавіка 2008 года князем і вялікім магістрам Ордэна абралі Мэцью Фестынга.
Дачыненні з Беларуссю
Пра ўсюдыіснасць і ўплывовасць гэтай арганізацыі сведчыць той факт, што камандорства ордэна гаспітальераў больш за два з паловай стагоддзі існавала ў Беларусі. Яго заснаваў з дазволу вялікага магістра мальтыйцаў нясвіжскі князь Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка ў сваім мястэчку Сталовічы, а пазнаёміўся з ордэнам пад час падарожжа ў Італію. У 1639 для ордэна быў пабудаваны касцёл, а потым кляштар. Тут згодна са статутам гаспітальераў, дзейнічаў шпіталь для бедных. Сталовіцкае камандорства існавала да 1868. Сёння Мальтыйскі ордэн неаднаразова прывозіў на Беларусь гуманітарную дапамогу ў асноўным лекі, паспрыяў у будаўніцтве новай бальніцы ў Жалудку, а таксама пасябраваў з мінскім Домам сяброўства.
10 красавіка 2008 года паслом Беларусі пры Ордэне па сумяшчальніцтве прызначаны Сяргей Алейнік.
Кацельніч
Кацельніч (Котельнич) — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кацельніцкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 27,6 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1143 годзе.
Размешчаны на правым беразе ракі Вяткі, за 87 км на паўднёвы захад ад Кірава. З'яўляецца водным і чыгуначным вузлом, якія злучае Паўночную і Горкаўскую чыгункі.
Развіта дрэваперапрацоўка, лёгкая і харчовая прамысловасць.
Смаляры (Валынская вобласць)
Смаляры (Смолярі́) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 5761
NGC 5761 (іншыя абазначэнні — ESO 580-39, MCG -3-38-18, PGC 52916) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Шалі.
Маньяга
Насельніцтва складае 7797 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 709 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 20020. Тэлефонны код — 0331.
Шарбакты (Лябяжынскі раён)
Шарбакты — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шарбактынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555259100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1461 чалавек (716 мужчын і 745 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1089 чалавек (529 мужчын і 560 жанчын).
Сакалышчэ
Сакалышчэ (Соколище) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Кушнер
Кушнер — прозвішча.
Стара Гута (Старавыжыўскі раён)
Стара Гута (Стара Гу́та) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Няўзораў
Няўзораў — прозвішча.
Жабаглы
Жабаглы — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шарбактынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555259180.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 314 чалавек (163 мужчыны і 151 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 262 чалавекі (143 мужчыны і 119 жанчын).
Арлоў (горад)
Арлоў (Орлов) — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Арлоўскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 8,4 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1459 годзе. З 1923 па 1992 называўся Халтурын.
Размешчаны на правым беразе ракі Вяткі, за 77 км на паўднёвы захад ад Кірава.
Хлебазавод, масласыраробчы завод, фабрыка культавараў, мэблевая фабрыка.
NGC 5762
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жорж Сіменон
Жорж Жозэ Крысціян Сіменон (фр. Georges Joseph Christian Simenon,, Льеж, Бельгія — , Лазана, Швейцарыя) — франкамоўны пісьменнік бельгійскага паходжання, адзін з самых знакамітых у свеце прадстаўнікоў дэтэктыўнага жанру ў літаратуры, найбольш вядомы сваёй серыяй дэтэктыўных празаічных твораў пра паліцэйскім камісара Мегрэ.
Біяграфічныя звесткі
3 1922 жыў у Францыі, з 1955 — у Швейцарыі. Падарожнічаў па Еўропе і Афрыцы, займаўся журналістыкай.
Творчасць
Друкаваўся з 1919. Славу прынеслі дэтэктыўныя раманы з сусветна вядомым героем камісарам Мегрэ: «Запіскі Мегрэ» (1950), «Мегрэ падарожнічае» (1958), «Мегрэ і бадзяга» (1963), «Мегрэ сумняваецца» (1968), «Мегрэ і мсье Шарль» (1972) і інш. У сацыяльна-псіхалагічных раманах «Дом на канале» (1933), «Негрыцянскі квартал» (1935), «Бруд на снезе» (1948), «Браты Рыко» (1952), «Сын» (1957), «Прэзідэнт» (1958), «Турма» (1968), «I ўсё ж такі арэшнік зелянее» (1969) і інш. выкрываў расізм і галечу, каланіялізм і фашызм. Яго проза адметная ўважлівым стаўленнем да дэталі, дакладнай матывацыяй паводзін персанажаў, іх моўнай індывідуалізацыяй, псіхалагізмам у спалучэнні з займальнай інтрыгай і сюжэтным дынамізмам. Аўтар цыкла ўспамінаў «Я дыктую» (т. 1—21, 1975—81), літаратурна-крытычных прац, аўтабіяграфічных кніг, аповесцей і апавяданняў.
Некаторыя яго творы экранізаваны. На беларускую мову асобныя творы Ж. Сіменона пераклалі Ніна Мацяш, Алесь Асташонак.
Каймін
Каймін, Каймінскае — возера ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 36 км на паўночны ўсход ад горада Астравец, каля вёскі Кайміна Горная. Належыць да Сарачанскай групы азёр.
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Сарачанка. Плошча Кайміну складае 0,43 км². Найбольшая глыбіня возера — 19,5 м. Даўжыня возера — 1,55 км, найбольшая шырыня — 0,38 км. Аб’ём вады ў возеры складае 3,26 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 4,3 км, плошча вадазбору — 159 км². Велічыня празрыстасці вады ў возеры складае 2,0 м.
Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, на паўночным захадзе велічыня схілаў складае 3—5 м. Схілы парослыя лесам і хмызняком, на поўначы ўчасткамі разараныя. Берагі пераважна зліваюцца з схіламі, на поўдні і паўднёвым захадзе маюць вышыню да 0,5 м, знаходзяцца пад хмызняком. На захадзе берагі знаходзяцца пад лесам.
Праз возера працякае рака Клевель (Сарачанка).
Аляксей Фядотавіч Няўзораў
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў 1959 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Украіны, з 1973 года — галоўны архітэктар праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1975 года — у Мінскінжпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы: праекты мікрараёнаў у Горліўцы, Данецку, Жданаве, Запарожжа, ПДП цэнтра Данецка (1965—1975, у аўтарскім калектыве), водавычышчальныя помпавыя станцыі (1977), падземныя пераходы (1978—1983), помнік М. І. Калініну (1979, у аўтарскім калектыве), пуцеправод па вул. Маскоўскай (1981), мост цераз р. Сляпянка (1982) у Мінску.
Людміла Аляксандраўна Вільчко
Людміла Аляксандраўна Вільчко (Людмила Александровна Вильчко; нар. 21 студзеня 1935, г. Свярдлоўск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1958 годзе архітэктурнае аддзяленне будфака Уральскага політэхнічнага інстытута імя С. М. Кірава. Удзельніца выстаўкі рысункаў да V кангрэсу Міжнароднага Саюза архітэктараў у 1958 годзе.
У 1958—1959 гадах працавала сарэйшым архітэктарам у інстытуце Цюменьпраект у Свярдлоўску, у 1959—1960 гадах інжынерам-архітэктарам ва Уралэнергамантажы. У 1960—1961 гадах у Гродзенскім Аблпраекце, старэйшы архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, галоўны архітэктар АКМ.
У 1969—1971 і 1971—1973 гадах дэпутат Гродзенскага гарадскога Савета дэпутатаў.
У Саюзе архітэктараў БССР з 1971 года. У 1971—1975 гадах у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, начальнік АПМ; З 1975 года у Гроднаграмадзянпраекце, галоўны архітэктар праектаў АКМ-1, у 1979—1988 гадах у АКМ-3. З 1988 года галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Свярдлоўскчыгунпраект». З таго ж года ў Свярдлоўскім аддзяленні Саюза архітэктараў.
Жыве ў Гродне.
Творчасць
Усяго выканана праектаў больш за 30, з іх у суаўтарстве — 5, аўтарскіх — 18 і ў якасці кіраўніка (ГАП) — 8.
Асноўныя працы: генпланы г.п. Бярозаўка Лідскага, Любча Навагрудскага, Жалудок Шчучынскага, Наваельня Дзятлаўскага раёнаў, ПДП цэнтра, генплан жылога раёна «Тэкстыльшчык» у Слоніме, 9-павярховы жылы дом з крамай і атэлье па вул. Горкага (1965), мікрараён «Пярэселка-4» (1967) , абласная бальніца (1965) і рэканструкцыя 1-й гарадской бальніцы (1978), 9-павярховы жылы дом з будбанкам з канторай Будбанка (1972), гасцініца «Беларусь» (1965, перапрацоўка тыпавога праекта) , будынак дарожна-будаўнічага трэста (1980) , рэдакцыйна-выдавецкі корпус газеты «Гродзенская праўда» (1982), кінатэатр «Кастрычнік» па вул. Паповіча (1983) у Гродне, піянерлагер ва ўрочышчы Пышкі пад Гроднам (1976) ; дом гасцінічнага тыпу ў г. Смаргоні (1978) ; у аўтарскім калектыве: жылы дом па вул. Белуша ў Гродне (1982), мікрараён па вул. Лумумбы (цяпер Брэсцкая) ў г. Слоніме (1979—1981, будаўніцтва ў 1983—1986), пас. Дубровіца, Страдубка, Перасвятое Гомельскай вобласці (1986).
Конкурсныя працы: Дом грамадзянскіх абрадаў у Гродне (закрыты, 1970, II прэмія); рэканструкцыя млына на р. Ласасянка пад рэстаран (унутраны, 1977, I месца).
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Яўгенам Вільчко.
Узнагароды
Узнагароджана медалямі да 60-годдзя Кастрычніка, «3а доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна»; Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1978).
Пярэдняя Аўстрыя
Пярэдняя Аўстрыя (Vorderösterreich) — зборная назва для групы ўладанняў аўстрыйскай дынастыі Габсбургаў, размешчаных у паўднёва-заходняй частцы Германіі (галоўным чынам, у Швабіі, Эльзасе і Форарльбергу). У 1805 годзе гэтыя зямлі былі падзелены паміж саюзнікамі Напалеона каралеўствамі Баварыяй і Вюртэмберг і Вялікім Герцагствам Бадэн.
Першапачаткова ядро ўладанняў Габсбургаў знаходзілася ў паўночнай Швейцарыі (Ааргау). У XIII стагоддзі Габсбургам удалося далучыць тэрыторыю Брэйсгау ў паўднёва-заходняй Швабіі, Зундгау ў Эльзасе, а ў 1301 годзе Бургау паміж Аўгсбургам і Ульмам. З узыходжаннем Габсбургаў на прастол Аўстрыі ў 1278 годзе цэнтр манархіі перамясціўся на ўсход. Неўзабаве пасля бітваў пры Моргартэне ў 1315 годзе і Земпаху ў 1386  годзе былі страчаны швейцарскія ўладанні, якія атрымалі незалежнасць і ўтварылі Швейцарскі саюз. Гэта ператварыла Пярэднюю Аўстрыю ў далёкую перыферыю габсбургскай дзяржавы.
Тым не менш далучэнне зямель у гэтым рэгіёне не спынілася: у 1386 годзе пад уладу Габсбургаў патрапіў Фрайбург, затым Ортэнау ніжэй па Рэйне, у 1381 годзе было набыта графства Гогенберг у цэнтральнай Швабіі, у 1548 годзе — горад Канстанц.
У 1648 годзе паводле Вестфальскага міру аўстрыйскія ўладанні ў Эльзасе (Зундгау) і крэпасць Брэйзах былі перададзены Францыі.
У XVIII стагоддзі было далучана графства Тэтнанг на ўсходзе Бодэнскага возера. Да канца стагоддзя колькасць насельніцтва Пярэдняй Аўстрыі ўзрасла да 400 тысяч чалавек.
У адміністрацыйным плане Пярэдняя Аўстрыя звычайна аб'ядноўвалася з Ціролем пад кіраваннем адзіных органаў дзяржаўнай улады. Граф Цірольскі з роду Габсбургаў з'яўляўся рэгентам Пярэдняй Аўстрыі.
Пасля пачатку войнаў з рэвалюцыйнай Францыяй і перамог Напалеона Пярэдняя Аўстрыя была акупавана войскамі французаў і іх саюзнікаў. У 1802 годзе Габсбургі былі вымушаны саступіць Фрыкталь Швейцарыі. Крах Аўстрыйскай імперыі ў бітве пад Аўстэрліцам у 1805 годзе вызначыў лёс Пярэдняй Аўстрыі: паводле Прэсбургскага міру аўстрыйскія ўладанні ў паўднёва-заходняй Германіі былі падзелены паміж саюзнікамі Напалеона Баварыяй, Бадэнам, Вюртэмбергам і Гесэнам-Дармштатам. У якасці кампенсацыі Габсбургі атрымалі Зальцбург.
Шырма
Шырма (ад Schirm «абарона») — элемент інтэр’ера, невялікая партатыўная перагародка, якая аддзяляе частку пакоя, напрыклад для пераапранання. Першыя перагародкі-шырмы з’явіліся ў Кітаі.
Выкарыстоўваюцца ў інтэр’еры спальняў, гардэробных, дзіцячых пакояў, кватэр-студый. Можа выкарыстоўвацца, каб разбіваць прастору пакоя на два не цалкам ізаляваных — напрыклад, аддзяляць кухню ад сталовай або гардэроб у складзе спальні.
У мастацтве Японіі і Кітая шырма таксама была папулярнай паверхняй для малявання.
Шырмы выкарыстоўваюцца таксама ў тэатры лялек, за імі хаваюцца акцёры-лялькаводы.
Звычайна шырма мае складальную канструкцыю і вышыню, прыкладна роўную ці крыху меншую за рост чалавека.
Існуюць і ўтылітарныя шырмы, напрыклад, медыцынскія, неабходныя для аснашчэння медыцынскіх устаноў. Медыцынскія шырмы выпускаюцца з рознай колькасцю секцый: ад адной да трох. Медыцынскія шырмы вырабляюцца з тканіны або з пластыку.
Кушнір
Кушнір — прозвішча.
Лесвіца ў Падміколле
Гісторыя
Лесвічны спуск з каскадным фантанам пачалі будаваць у 2017 годзе. Увесь праект абыйшоўся ў 4 мільёны 700 тысяч рублёў. Збудаванне замяніла на месцы спуску ў Падміколле старую драўляную лесвіцу. У будаўніцтве ўдзельнічалі «Будтрэст №12», «Упраўленне камунальных прадпрыемстваў», «Магілёўграмадзянпраект», «Гарводаканал», «Магілёўзелянгас» і іншыя будаўнічыя арганізацыі. На ўрачыстым адкрыцці 28 верасня 2018 года ўзнагародзілі лепшых будаўнікоў аб’екта.
Архітэктура
Лесвіцца спускаецца ад вуліцы Карла Маркса каля плошчы Арджанікідзэ да Вялікай Грамадзянскай вуліцы і парку Падміколле. Архітэктурнае рашэнне абумоўлена ландшафтнымі асаблівасцямі мясцовасці. Леснічныя маршы, падзеленыя водным каскадам, пасля першай агляднай пляцоўкі разыходзяцца ў бакі. На прамежкавых пляцоўках створаны зоны адпачынку з паўкруглымі лаўкамі. На трох пляцоўках у месцах сыходжання маршаў — вадаспады з гранітнай чашай, абапал ад якіх, пад агульнай лучковай аркай, размешчаны гроты. Далей лесвіцы, ізноў падзеленыя каскадам, ідуць паралельна да самага нізу. Каля падножжа, абапал лесвіцы, размешчаны круглыя гранітныя фантаны. Даўжыня лесвічнага спуску — 27 метраў, лесвіца мае 250 ступеняў
Сукачы (Старавыжыўскі раён)
Сукачы (Сукачі́) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Мэры Патрысія Мак-Эліс
Мэры Патрыcія Макэліс (ірл. Máire Pádraigín Bean Mhic Ghiolla Íosa, англ. Mary Patricia McAleese, нар. 27 чэрвеня 1951, Белфаст, Паўночная Ірландыя) — ірландскі палітык, прэзідэнт Ірландыі з 11 лістапада 1997 года, ад партыі Фіяна Файл, другая жанчына на гэтай пасадзе. Абраная пасля датэрміновай адстаўкі Мэры Робінсан. Да гэтага была прафесарам Дублінскага ўніверсітэта. У 2004 годзе пераабраная на другі тэрмін у адсутнасць апанентаў.
Цагельня (Вілейскі раён)
Цаге́льня (, Цагельня) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 39 км на паўднёвы ўсход ад горада Вілейка, за 79 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1832 годзе засценак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Ігнація Багдановіча. У 1897 годзе два засценкі ў Вязынскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі. Засценак у Ільянскай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Суднікоўскім сельсавеце, дзейнічала цагельня. З 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года да 5 ліпеня 1957 года ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці, з 6 верасня 1957 года ў Ільянскім сельсавеце; з 20 ліпеня 1960 года ў Мінскай вобласці. Землі знаходзіліся ў складзе Ільянскага саўгаса-тэхнікума.
Марымонда
Марымонда (Morimondo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Мілан.
Насельніцтва складае 1131 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 44 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 20081. Тэлефонны код — 02.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Bernardo di Chiaravalle.
Хатывэль
Хатывэль (Хоти́вель) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Людміла Васілеўна Былінская
Людміла Васілеўна Былі́нская (нар., Іванава) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працавала ў Белдзяржпраекце, з 1976 года — старшы архітэктар, малодшы, пасля старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва.
З 2002 года выкладае на кафедры мастацтваў і дызайну асяроддзя Факультэта сацыякультурных камунікацый БДУ, з 2005 года старшы выкладчык.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП Паўднёва-Усходняга раёна Гродна (1972), тэхнічны праект забудовы набярэжнай К. Лібкнехта і прылеглай тэрыторыі ў Мазыры (1973). Адзін з аўтараў навуковых прац — «Аналіз горадабудаўнічай практыкі прымянення праектаў масавых тыпаў дамоў у забудове жылых раёнаў розных гарадоў БССР і распрацоўка прапаноў па ўдасканаленні структуры жыллёвага будаўніцтва» (1979), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя жылых тэрыторый гарадскіх паселішчаў» (1987), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя грамадскіх цэнтраў гарадскіх паселішчаў» (1987).
З’яўлялася ўдзельнікам распрацоўкі шэрагу дзяржаўных НДР і навукова-праектных работ: ТЭА нацыянальных паркаў «Браслаўскія азёры», «Нарачанскі», «Белая Русь (Лагойскі)», а таксама выканаўцам, адказным выканаўцам нарматыўна-метадычных дакументаў і метадычных рэкамендацый па арганізацыі тэрыторый рэканструяванай забудовы; распрацоўшчык праектаў рэканструкцыі і развіцця шэрагу паркавых аб’ектаў у Гродне. Удзельнік распрацоўкі асобных раздзелаў генпланаў Віцебска, Рэчыцы, Гомеля і ваколіц, Полацка і Наваполацка.
Прававая сістэма Азербайджана
Прававая сістэма Азербайджана грунтуецца на кантынентальнай прававой традыцыі. Як краіна, да 1991 года ўваходзіла ў склад Савецкага Саюза, яе прававая сістэма таксама ў значнай меры адчула ўплыў сацыялістычнага права.
Крымінальнае права
Дзеючы Крымінальны кодэкс Азербайджана ўступіў у сілу ў верасні 2000 года, замяніўшы сабой стары Крымінальны кодэкс 1960, які быў заснаваны на прынцыпах савецкага права. Артыкул 1 Крымінальнага кодэкса абвяшчае, што "Крымінальнае заканадаўства Азербайджанскай Рэспублікі складаецца з гэтага Кодэкса. Новыя законы, якія вызначаюць крымінальную адказнасць, падлягаюць уключэнню ў гэтага Кодэкса.»; гэта характэрна для рамана-германскай прававой сям'і, як у Францыі і Італіі.
Крыніцы права
У адрозненне ад краін з сістэмай агульнага права, такіх як Злучаныя Штаты і Вялікабрытанія, азербайджанскія суды ў значнай ступені не належаць на прэцэдэнтнае права і судовы прэцэдэнт. За выключэннем рашэнняў Канстытуцыйнага суда Азербайджана, рашэнні судоў, як правіла, не разглядаюцца як крыніца права. Крыніцамі права ў гэтай прававой сістэме з'яўляюцца:
Судовая сістэма
Вярхоўны Суд Азербайджана з'яўляецца вышэйшым судовым органам па грамадзянскіх, крымінальных і іншых справах, звязаных з функцыянаваннем судоў агульнай юрысдыкцыі і спецыялізаваных судоў. Канстытуцыйны Суд Азербайджана з'яўляецца вышэйшым органам канстытуцыйнага правасуддзя па пытаннях, аднесеных да яго разгляду Канстытуцыі, права на тлумачэнне і прымяненне Канстытуцыі Азербайджана.
Канстытуцыя 1995 прадугледжвае правядзенне адкрытых судовых працэсаў у большасці выпадкаў, прэзумпцыю невінаватасці ў крымінальных справах, а таксама права падсуднага на адваката. Як падсудны, так і пракурор маюць права на апеляцыю. На практыцы, аднак, суды палітычна арыентаваныя і ігнаруюць парушэнні правоў чалавека урадам. У ліпені 1993 года Гейдар Аліеў выцесніў галоўнага суддзю Вярхоўнага Суда за нібыта палітычную лаяльнасць да апазіцыі. Непасрэдна прэзідэнт прызначае суддзяў ніжэйшых узроўняў. Старшыня краіны прызначае суддзяў Канстытуцыйнага Суда, Вярхоўнага Суда і пракурораў за пацвярджэннем заканадаўчага органа. Міністр юстыцыі прызначае пракурораў на акруговым, мясцовым і рэспубліканскім узроўнях. Канстытуцыя прадугледжвае роўны статус для пракурораў і адвакатаў у судах, але, на практыцы, паўнамоцтвы па арышце і правядзенні следства з боку абвінавачання маюць дамінуючы ўплыў у судах. Суды часцей вяртаюць справы для дадатковага расследавання пракуратуры, а не выносяць прысуд невінаватым. Следства часцей абапіраецца на атрыманне сведчанняў, а не на збіранне доказаў.
Становішча з правамі чалавека ў Азербайджане мае патрэбу ў паляпшэнні, хоць дазволены некаторыя публічныя абмеркаванні пытанняў грамадска-палітычнага жыцця і функцыянуюць праваабарончыя арганізацыі. Ўрад абмяжоўвае свабоду сходаў, рэлігіі і аб'яднанняў. Вядомыя шматлікія выпадкі адвольных арыштаў, збіцця (часам нават са смяротным зыходам), неабгрунтаваных ператрусаў, а таксама іншых парушэнняў правоў чалавека. Палітычныя апазіцыянеры пераследуюцца і арыштоўваюцца, таксама ў Азербайджане налічваюцца дзесяткі палітычных зняволеных. Канфлікт паміж армянамі раёна Нагорны Карабах і азербайджанцамі спрыяў шырокаму распаўсюджванню парушэнняў правоў чалавека з абодвух бакоў. Аднак, некаторыя апазіцыйныя газеты маюць права на існаванне. Этнічныя лезгіны і талышы скардзяцца на парушэнні правоў чалавека, такія як абмежаванне магчымасці атрымання адукацыі на сваіх родных мовах.
Ірына Міхайлаўна Дароніна
Ірына Міхайлаўна Дароніна  — беларуская артыстка балета.
Біяграфія
У 1937 годзе скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча.
У 1937—1938 і 1939—1962 (з перапынкам) салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.
У 1938—1939 працавала ў Дзяржаўным ансамблі танца СССР пад кіраўніцтвам І. Майсеева.
Творчасць
Характарная танцоўшчыца, вылучалася сцэнічным тэмпераментам, акцёрскім дараваннем, мімічнай выразнасцю. Найбольш цікавымі і своеасаблівымі ў яе выкананні былі гратэскавыя партыі і народныя танцы.
У нацыянальным рэпертуары першая ўвасобіла вобразы Хмары («Князь-возера» В. Залатарова) і пані Ядвігі («Падстаўная нявеста» Г. Вагнера).
Сярод іншых партый: фея Карабос («Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Марцаліна («Марная засцярога» П. Л. Гертэля), Гудула («» Ц. Пуні), Другая жонка («» Б. Асаф’ева), Бармалеіха, Варвара («Доктар Айбаліт» І. Марозава); танцы — венгерскі, іспанскі, мазурка («Лебядзінае возера»), усходні («Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), цыганскі («Дон Кіхот» Л. Мінкуса); характарныя танцы ў операх «Іван Сусанін» М. Глінкі, «Князь Ігар» А. Барадзіна, «Кармэн» Ж. Бізэ, «Аіда» Дж. Вердзі і інш.
Тасагаш
Тасагаш — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шарбактынскай сельскай акругі. Код КАТА — 555259200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 362 чалавекі (165 мужчын і 197 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 341 чалавек (162 мужчыны і 179 жанчын).
NGC 5763
NGC 5763 (іншыя абазначэнні — ZWG 76.64, NPM1G +12.0408, PGC 52905) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Троіцкі касцёл (Мельнік)
Троіцкі касцёл — касцёл у вёсцы Мельнік Падляскага ваяводства Польшчы.
Гісторыя
Касцёл быў збудаваны на ніжнім замку і ўяўляў сабой прамавугольны ў плане гатычны аднанававы храм з арыентацыей алтара на усход. Гэты касцёл першапачаткова быў пазначаны як замкавы, у пазнейшых крыніцах ён ужо фігуруе як фарны (парафіяльны). У другой палове XVII стагоддзя падчас «шведскага патопа» касцёл быў зруйнаваны. У 1689 годзе касцёл быў адбудаваны і пераасвячоны ў гонар Святой Тройцы.
Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў касцёл зноўку пацярпеў.
Пасля паразы паўстання 1863—1864 гадоў царскімі ўладамі былы замкавы касцёл быў закрыты ў 1866 годзе, а праз некалькі гадоў перабудаваны на праваслаўную царкву Святога Духа (1871).
Падчас падзей Першай сусветнай вайны храм быў пашкоджаны пажарам.
У 1939 годзе Мельнік быў далучаны да СССР у складзе Беластоцкай вобласці БССР. У фарным касцёле размесцілася сталоўка. У гэты час у 1940 годзе часткова на будматэрыялы быў разабраны пашкоджаны будынак былога замкавага касцёла, і ў такім выглядзе яго парэшткі стаяць і дагэтуль.
Сямён Аляксандравіч Клінцэвіч
Сямён Аляксандравіч Клінцэвіч (красавік 1899, мястэчка Трабы, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер Іўеўскі раён Гродзенскай вобласці —, Менск, НКУС) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, публіцыст.
Біяграфія
З сялянскай сям’і. Брат Пятра Клінцэвіча. Падчас Першай сусветнай вайны ў бежанстве ў Самары. Удзельнічаў у грамадзянскай вайне, з 1918 года ў Чырвонай гвардыі. Увосень 1919 года быў накіраваны на курсы ў Саратаўскую партшколу. Член РКП(б) з лістапада 1921 года. З чэрвеня 1921 года ў Беларусі; працаваў у Слуцку ў партыйных і савецкіх органах. У канцы 1921 года накіраваны на падпольную работу ў Заходнюю Беларусь. З 1923 года член КПЗБ. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі.
З мая 1924 года жыў у БССР. Вучыўся ў Камуністычным універсітэце Беларусі. З канца 1926 года працаваў у Заслаўскім райвыканкаме. У чэрвені 1927 года зноў накіраваны ў Заходнюю Беларусь. Па даручэнні ЦК КПЗБ 16 сакавіка 1928 года разам з А. Капуцкім забіў М. Гурына-Маразоўскага. Арыштаваны польскімі ўладамі ў 1929 годзе; прыгавораны да пажыццёвай катаргі.
З 15 верасня 1932 года ў БССР у выніку абмену палітвязнямі паміж Польшчай і СССР. Пісаў успаміны. Прыцягваўся да допытаў у снежні 1933 года па справе «Беларускага нацыянальнага цэнтра». Арыштаваны 21 жніўня 1937 года; 5 кастрычніка 1937 года прыгавораны да расстрэлу. Рэабілітаваны 11 мая 1957 года.
Кінапрадзюсар
Прадзюсар (producer, ад produce — вырабляць) у кінематографе — давераная асоба кінакампаніі, якая ажыццяўляе ідэйна-мастацкі і арганізацыйна-фінансавы кантроль над пастаноўкай фільма. Ён таксама прымае актыўны ўдзел у падборы акцёраў, тэхнічнага персаналу. Функцыі прадзюсара могуць выконваць таксама рэжысёры, акцёры, сцэнарысты.
Белая Халуніца
Белая Халуніца (Белая Холуница) — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Белахалуніцкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 11,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1764 годзе.
Размешчаны на рацэ Белая Халуніца (прыток Вяткі), за 87 км ад Кірава.
Мэры Робінсан
Мэры Тэрэза Уінфрэд Робінсан (ірл. Máire Mhic Róibín, ) — першая жанчына-прэзідэнт Ірландыі (з 1990 да 1997). З 1997 па 2002 гг. займала пасаду Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека, лаўрэат Сіднейскай прэміі міру (2002).
У перыяд з 1969 па 1989 год Робінсан з’яўлялася незалежным сенатарам. З 1973 па 1989 гады яна была сябрам Аб’яднанага парламенцкага камітэта Ірландыі па другаснаму заканадаўству Еўрапейскай супольнасці, з 1977 па 1987 года — Старшынёй падкамітэту Парламента па сацыяльных пытаннях і з 1987 па 1989 гады — Старшынёй падкамітэту Парламента па прававых пытаннях. У перыяд з 1973 па 1990 год займала пасаду прэзідэнта ірландскай асацыяцыі адзінокіх бацькоў.
Эпідэндравыя
Эпідэндравыя (Epidendroideae) — падсямейства сямейства. Шматгадовыя эпіфітныя, радзей наземныя, вельмі рэдка ліянападобныя сапрафітныя травы. Распаўсюджаны ў трапічных, субтрапічных і ўмераных абласцях усіх мацерыкоў, у тым ліку ў барэальных раёнах Паўночнага паўшар’я. Тыпавы род — Epidendrum L.
Гісторыя апісання
Пасля Карла Лінея, (Jussieu, 1789), Д. Ліндлі (Lindley, 1826),  (Reichenbach f., 1874), Дж. Бентама (Bentham, 1881), Э. Пфіцэра (Pfitzer, 1889) і Р. Шлехтэра (Schlechter, 1927) спроба стварэння новай сістэмы сямейства Orchidaceae была прадпрынятая ў 1960 годзе Л. Гараі (Garay, 1960). Аўтар дадзенай сістэмы лічыць, што ўсе сістэмы Orchidaceae, прапанаваныя ў мінулым, былі заснаваныя на прагрэсіўнай дыферэнцыяцыі архідных у лінейнай паслядоўнасці, якая прадугледжвае монафілетычнасць іх паходжання. Л. Гараі выказвае здагадку, што сямейства Orchidaceae мае поліфілетычнае паходжанне і прызнае існаванне ў межах сямейства пяці падсямействаў —, , , , Kserosphaeroideae, якія знаходзяцца на аднолькавым выдаленні ад зыходнай (анцэстральнай) групы. Пазней назва падсемейства Kerosphaeroideae была Л. Гараи (Garay, 1972) зменена на Epidendroideae, а таксама прызнана мэтазгоднасць вылучэння ў межах сямейства груп дзвюх- і аднатычынкавых архідэй — Diandrae і Monandrae. Вылучэнне падсямействаў было зроблена Л. Гараі на падставе вывучэння эвалюцыі калонкі і шэрагу іншых прыкмет (марфалагічнага тыпу, экалагічнай прымеркаванасці). На думку Л. Гараі (Garay, 1972), асноўнае адрозненне паміж яго сістэмай і сістэмамі папярэднікаў складаецца ў прызнанні ім пэўных эвалюцыйных ліній, прадстаўленых натуральнымі сістэматычнымі адзінкамі, тады як у сістэмах іншых аўтараў філагенетычныя лініі нярэдка былі раз’яднаныя ў выпадковыя ўмоўныя катэгорыі.
Некаторыя сучасныя аўтары аддаюць перавагу падзелу сямейства на тры больш выразна акрэсленыя падсямействы (часам іх нават узводзяць у ранг сямействаў) — Apostasioideae, Cypripedioideae (дзвюхтычынкавыя) і ўласна архідныя (аднатычынкавыя) з падраздзяленнем апошняга падсямейства (сямейства) на больш дробныя таксанамічных адзінкі. Прыхільнікам такога пункту гледжання З’яўляецца П. Вярмёлен (Vermeulen, 1965, 1966). У межах парадку Orchidales гэты аўтар вылучае сямейства Apostasiaceae, Cypripediaceae і Orchidaceae. Апошняе ўключае падсямейства Orchidoideae і Epidendroideae. Падсямейства Epidendroideae, у сваю чаргу, аб’ядноўвае, згодна з сістэмай П. Вярмёлена, дзве групы трыб — Neottianthae і Epidendranthae.
Найноўшую сістэму сямейства Orchidaceae распрацаваў амерыканскі навуковец Р. Дрэслер (Dressler, 1981). Ён падзяляе архідныя на шэсць падсямействаў:, , , , Epidendroideae і.
Батанічнае апісанне
Сцябло сімпадыяльна нарастаючае, травяністае, прямое, ніцае, рэдка ліянападобнае, нарастаючае монападыальна. Звычайна некалькі або 1 міжвузелле больш ці менш моцна патаўшчаецца, утвараючы падземны сакавіты клубень або надземны запасальны орган, так званую псеўдабульбу, або туберыдый; нярэдка сцябло відазмяняецца да паўзучага карэнішча, на якім утвараюцца авальныя або сферычныя псеўдабульбы складаюцца з 1 міжвузелля і нясучыя 1-2 апікальна размешчаных лісты.
Карані шматлікія, размешчаныя ў вузлах парасткаў, паветраныя карані часта пакрытыя веламенам.
Лісты канвалютныя або дуплікатныя, часцей кандуплікатныя, радзей плікатныя. Большай часткай двухшэрагова чарапіцава размешчаныя, зрэдку мясістыя сукулентныя, цыліндрычныя або чачавіцападобныя, вельмі рэдка лісце адсутнічае (асімілюючую функцыю выконвае зялёнае сцябло).
Суквецце верхавіннае або бакавое. Часцей малакветкавая, прамая або ніцая, друзлая гронка, але нярэдка гронка густая, шматкветкавая або рэдукаваная да 1-2 кветак.
Кветкі разнастайнай афарбоўкі, ад дробных да буйных, спіральна размешчаныя, рэзка зігаморфныя, большай часткай рэсупінатныя. Лісточкі калякветніка свабодныя або розным чынам зрастаюцца паміж сабой; бакавыя лісточкі вонкавага круга, зрастаючыся пад губой сваімі бакамі, нярэдка ўтвараюць падабенства шырокага шпорца, так званы ментум.Губа разнастайнай формы, звычайна нясе на сваёй паверхні розныя вырасты.Пылавік прамы толькі на пачатковай стадыі свайго развіцця, пазней ён згінаецца над калонкай, утвараючы на яе верхавіне падабенства лёгка здымальнага вечка або каўпачка, так званы аперкулум. Палініі звычайна шчыльныя, воскападобныя, у ліку 2, 4, 6 або 8, пласціністыя або булавападобныя. Дзюбка звычайна невялікая, у выглядзе простай пласцінкі якая аддзяляе пылавік ад лычыка. Калонка скарочаная або выцягнутая, часам па баках крылатая або з буйнымі апікальнымі вырастамі, так званымі стэлідыямі. Рыльца большай часткай у выглядзе ўвагнутай ямкі, суцэльнае, радзей лопасцевае. Завязь 1-гнёздавая, вельмі рэдка 3-гнёздавая.
Плод — сухі скрыначка, вельмі рэдка плод сакавіты ягадападобны. Насенне дробнае, вельмі шматлікае, верацёнападобнае.
Храмасомы пераважна дробныя, радзей буйныя, у ліку 16-20, 24-32, 36-44, 48, 50, 54-58, 64, 68, 72, 108, 144, 150.
Паходжанне і эвалюцыя
Бурнае эвалюцыйнае развіццё Epidendroideae пачалося ў раннім кайназоі, прыкладна 55-60 мільёнаў гадоў таму, або раней.
Сістэматыка
Погляды сістэматыкаў на структуру падсямейства не выстаяліся.
Па сістэме амерыканскага батаніка Роберта Дрэслера падсямейства Эпідэндравыя падзяляецца на 12 трыб, якія ўключаюць каля 90-100 родаў і больш за 10000 відаў:
Па сістэме прапанаванай у 2005 годзе, падсямейства ўключае 16 трыб.
Паводле адной з апошніх публікацый падсямейства 2006 года падсямейства Эпідэндравыя падзяляецца на 12 трыб іншага складу : Па даных Germplasm Resources Information Network (GRIN) падсямейства складаецца з сямі трыб, якія аб’ядноўваюць больш за 600 родаў.
У сувязі са з’яўленнем новых метадаў філагенетычных даследаванняў структура подсемейства пастаянна пераглядаецца.
Чэвэль
Чэвэль (Че́вель) — вёска ў Старавыжыўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Былінская
Былі́нская — жаночая форма прозвішча Былінскі.
Туравейскае
Возера знаходзіцца ў басейне ракі Сарачанка. Плошча возера Туравейскае складае 0,38 км². Найбольшая глыбіня — 4,7 м. Даўжыня возера — 1,57 км, найбольшая шырыня — 0,39 км. Аб'ём вады ў возеры 1,04 млн. м³. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,87 км, плошча вадазбору — 131 км². Велічыня празрыстасці вады ў возеры 1,2 м.
Схілы катлавіны маюць вышыню 3—5 м, на захадзе вышыня схілаў дасягае 11 м. Схілы парослыя лесам. Берагі возера нізкія, пясчаныя. На паўночным усходзе і захадзе берагі забалочаныя, на ўсходзе і паўднёвым усходзе знаходзяцца пад лесам.
Мелкаводная зона да глыбіні 0,5—1 м пясчаная, на большых глыбінях дно выслана сапрапелем.
Возера зарастае прыбярэжнай надводнай расліннасцю да глыбіні 2—2,5 м.
Праз вадаём працякае рака Клевель, якая на паўночным захадзе злучае яго з возерам Белае, а на паўднёвым усходзе — з возерам Залаўскае.
Водзяцца: шчупак, акунь рачны, верхаводка, гусцяра, мянтуз звычайны, лешч, лінь, плотка, язь, краснапёрка, ёрш звычайны, уюн, карась залаты, карась сярэбраны.
Азёры (археалагічныя помнікі)
Азёры — археалагічныя помнікі: стаянкі і селішча каля аграгар. Азёры (Гродзенскі раён). Вядомы з XIX ст. Стаянку—1 выявіў у 1958 г. Л. С. Клейн. Стаянкі—2, 3, 4 і селішча даследаваў у 1972, 1986 гг. Міх. М. Чарняўскі.
Стаянка—1
Знаходзіцца за 3 км ад вёскі, на паўночна-захаднім беразе воз. Рыбніца, на пясчаным плато вышынёй 5 м над узроўнем вады. Памеры 250х120 м. Верхняя частка культурнага пласта разараная. Пераважная большасць знаходак — пласціністыя крамянёвыя вырабы (нажы, лістападобныя наканечнікі стрэл, канцавыя скрабкі, скоблі, рэтушаваныя разцы і інш.) фінальнага палеаліту і мезаліту, адзінкавыя рэчы бронзавага веку.
Стаянкі—2, 3, 4
За 0,8—1 км на поўдзень ад стаянкі—1, на адлегласці 0,2—0,5 км адна ад адной. Найбольш значная з іх — стаянка—4 на ўзгорыстым выгіне заходняга берага воз. Рыбніца. Яе памеры 140х50 м. Культурны пласт да 0,5 м. Сярод знаходак крамянёвыя прылады працы, фрагменты глінянага посуду неалітычнай нёманскай культуры, кераміка бронзавага веку.
Селішча
Знаходзіцца за 100 м на паўднёвым захадзе ад стаянкі—4, на ўзгорку прыазёрнага балота. Памеры 60х60 м, вышыня 1,5 м. Культурны пласт да 0,5 м. Знойдзены ганчарная кераміка позняга сярэдневякоўя, перапаленыя камяні ад печаў. Нешматлікія расшчэпленыя крамяні сведчаць, што ў каменным веку тут знаходзілася невялікая стаянка. Помнік пашкоджаны пры ўзвядзенні дачных будынкаў. На паўднёвы захад ад селішча, за вусцем меліяраванай рэчкі, на ўзвышэннях паўночнага берага заходняй азёрнай затокі сустракаюцца стаянкі каменнага веку.
Музей народнай славы (Зембін)
Музей народнай славы (раней І́канскі музей народнай славы) — ваенна-гістарычны музей у в. Зембін Барысаўскага раёна, куды ён быў перанесены з в. Іканы пасля пажару. Філіял Барысаўскага аб’яднанага музея. Размяшчаецца ў будынку па вул. Ленінскай, 1.
Гісторыя
Іканскі музей народнай славы быў заснаваны 04.07.1964 года на базе сярэдняй школы як музей на грамадскіх пачатках. З 1 студзеня 1977 г. атрымаў статус дзяржаўнага музея дзяржаўнага музея народнай славы, з 1988 года ўвайшоў у склад Барысаўскага аб’яднанага музея як структурнае падраздзяленне.
Пасля пажару ў 2006 годзе экспазіцыя музея часова была размешчана ў Іканскай базавай школе. Супрацоўнікі ДУ «Барысаўскі аб’яднаны музей» сабралі для ўзнаўлення экспазіцыі дакументы, фотаздымкі, аднавілі 89 адзінак ваеннага рыштунку. Прапановы аб размяшчэнні музея ў памяшканнях базавай школы і дзіцячага садка разглядаліся ўпраўленнем культуры аблвыканкама сумесна з Барысаўскім райвыканкамам яшчэ ў 2006 годзе. Аднак гэтыя будынкі не адпавядалі патрабаванням для размяшчэння музея і захавання музейных прадметаў: памяшканне школы 1955—1957 гг. пабудовы, драўлянае, патрабавала рэканструкцыі; памяшканне ж дзіцячага садка пабудавана ў 1964—1965 гг., драўлянае, абкладзенае цэглай, з 1998 года не эксплуатавалася, неабходна было правядзенне экспертызы тэхнічнага стану, рэканструкцыі, што патрабавала значных капітальных укладанняў. У сувязі са скарачэннем колькасці дзяцей школьнага ўзросту ў вёсцы Іканы была закрыта школа. У 2007 годзе ў музеі праведзена толькі 129 экскурсій, у 2008 г. — 138. Улічваючы, што ў навукова-асветніцкай рабоце значнае месца займаюць арганізацыя і правядзенне мерапрыемстваў патрыятычнага напрамку, а асноўнымі наведвальнікамі музея з’яўляюцца школьнікі, вырашана перавесці музей народнай славы ў аграгарадок Зембін і, пасля завяршэння капітальнага рамонту, размясціць яго ў памяшканні Зембінскага сельскага дома культуры.
У 2010 годзе ацалелыя экспанаты перавезены ў будынак Зембінскай карціннай галерэі. Там была створана зала, прысвечаная партызанскаму руху на Барысаўшчыне.
Экспазіцыя
Пастаянная экспазіцыя прысвечана Вялікай Айчыннай вайне, гісторыі Барысаўска-Бягомльскай партызанскай зоны, грамадзянскай вайне. У Іканах існавала мемарыяльная зала. Экспанаты музея распавядаюць пра даваенны перыяд, удзельніках рэвалюцыі і грамадзянскай вайны. Маюцца экспазіцыі, прысвечаныя пачатку Вялікай Айчыннай вайны, аперацыі «Баграціён». Таксама прадстаўлены дакументы акупацыйнага перыяду, фатаграфіі вязняў канцлагераў і мірных жыхароў, вывезеных у Германію.
У музеі можна ўбачыць прадметы даваеннага побыту, фрагменты нямецкай зброі, такарны станок з нажным прывадам з партызанскай зброевай майстэрні брыгады «Дзядзькі Колі». Экспануюцца макеты зямлянкі, асабістыя рэчы партызан, музычныя інструменты (старадаўні гармонік, сабраная рукамі партызана Я. Кругліка, скрыпка, патэфон). Дэманструюцца ўзоры ўзнагарод: ордэн Баявога Чырвонага Сцяга, медалі «За баявыя заслугі», «Партызану Айчыннай вайны», «За перамогу над Германіяй». Ёсць вітрыны, прысвечаныя падпольнай друкарні і партызанскаму шпіталю.
У атрадзе імя Чапаева быў свой мастак — С. Алікаў, рэпрадукцыі малюнкаў якога знайшлі сваё месца на стэндах музея. Журнал з малюнкамі быў закапаны ў акопе ў 1944 годзе, і толькі праз 30 гадоў сам аўтар малюнкаў здолеў адшукаць свой альбом, які застаўся цэлым і цэлым.
Зембінская карцінная галерэя
У канцы 1980-х гг. лёсам мазаік зацікавіліся ў Зембіне, на радзіме маці Надзі Лежэ, куды яна некалькі разоў прыязджала. У пачатку 1989 года пасля адкрыцця Зембінскай карціннай галерэі (будынак для яе быў спецыяльна прыбудаваны да Дома культуры) тагачасны старшынёй Зембінскага сельсавета Суляціцкі праявіў ініцыятыву аб папаўненні калекцыі новай установы культуры. Перапіску аб перадачы мазаік Надзі Лежэ ў Зембін ён вёў з Міністэрствам культуры СССР і адміністрацыйна-гаспадарчым аддзелам Аб’яднанага інстытута ядзерных даследаванняў у Дубне. У выніку два мазаічныя партрэты пагадзілася бязвыплатна перадаць са сваіх фондаў Міністэрства культуры СССР, пра што сведчыць ліст намесніка начальніка галоўнага ўпраўлення па справах выяўленчых мастацтваў Н. Кутузавай ад 2 лютага 1989 года. З Дубны 17 лютага 1989 года прыйшоў адказ, дзе паведамлялася пра наяўнасць 19 мазаічных работ М. Лежэ, якія патрабуюць рэстаўрацыі. Інстытут ядзерных даследаванняў згаджаўся перадаць пано, але перасцерагаў Зембінскі сельсавет і прасіў «узважыць свае магчымасці з размяшчэннем гэтых мазаік». Намаганнямі энтузіястаў, сярод якіх быў і тагачасны дырэктар Дома культуры Э. П. Чарняўскі, шэсць мазаічных пластоў з выявами Уладзіміра Леніна, Марка Шагала (дзве часткі), Пабла Пікаса, Фернана Лежэ і парыжскага харэографа і галерыста Даніэля Анры Канвейлера ўсё ж з’явіліся ў 1990—1991 гадах у Зембінскай галерэі. Унікальным мазаікам аддадзена цэлая зала.
Яшчэ ў адной зале размешчаны падораныя М. Лежэ землякам яе маці рэпрадукцыі 21 карціны выдатных майстроў заходне-еўрапейскага жывапісу XV—XX стагоддзяў : Пітэра Брэйгеля Старэйшага, Вінсента Ван Гога, Эдуарда Манэ, Клода Манэ, П’ера Агюста Рэнуара, Поля Гагена.
Андрэй Рыгоравіч Капуцкі
Андрэй Рыгоравіч Капуцкі (псеўданімы: Я. Пралеска; Язэп Пралеска; партыйныя псеўданімы: Лёкса; Хвастоў;, Маладзечна — , Менск, НКУС) — грамадскі і палітычны дзеяч, празаік, паэт, журналіст.
Біяграфія
Скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю, у 1916 годзе прызваны ў войска. У 1917 годзе жыў у Петраградзе. З 1918 года ў Маладзечне. У перыяд нямецкай і польскай акупацыі займаўся падпольнай дзейнасцю. Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі (1922), разам з якой у снежні 1923 года ўступіў у КПЗБ. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі ўладамі — у 1919—1922, 4.10.1925 (апошні раз прасядзеў у турме без суда 14 месяцаў).
У ліпені 1927 года нелегальна перайшоў польска-савецкую мяжу. Жыў у Менску, працаваў у рэдакцыі газеты «Звязда», часопіса «Полымя рэвалюцыі». У сакавіку 1928 года разам з С. Клінцэвічам па даручэнні ЦК КПЗБ удзельнічаў у забойстве ў Вільні М. Гурына-Маразоўскага.
Зноў вярнуўся ў БССР. У 1931 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі. Працаваў у Гістпарце пры ЦК КП(б)Б, загадчыкам сектара друку ЦК КП(б)Б, в. а. рэдактара газеты «Савецкая Беларусь». Як паэт публікаваўся з 1929 года.
Арыштаваны 29 верасня 1933 года ў Менску па адрасе вул. Рэвалюцыйная, д. 1, кв. 6 па справе «Беларускага нацыянальнага цэнтра». 9 студзеня 1934 года прыгавораны да расстрэлу. Расстраляны 9.1.1934 або 17.5.1934. Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 года. Асабовая справа К. № 10182-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Вера Воўк
Ве́ра Во́ўк (Віра Вовк, Vira Vovk; паводле пашпарту Wira Selanski; 2 студзеня 1926, Барыслаў, цяпер Львоўская вобласць ― 16 ліпеня 2022, Рыа-дэ-Жанейра, Бразілія) ― бразільская і ўкраінская пісьменніца, паэтэса, літаратуразнаўца, драматургіня, перакладніца, навукоўца.
Біяграфія
Нарадзілася 2 студзеня 1926 года ў Барыславе (украінскія землі даваеннай Польшчы, цяпер Львоўская вобласць) у сям’і лекара і археолага. Вырасла на Гуцульшчыне ў мястэчку Куты. Вучылася ў гімназіі ў Львове, потым у сярэдняй жаночай школе імя Клары Шуман у Дрэздэне.
З 1945 г. у эміграцыі, спачатку ў Германіі, пазней у Бразіліі. Вывучала германістыку, славістыку і музыкалогію ў Цюбінгенскім універсітэце. У 1949 годзе разам з маці пераехала ў Рыа-дэ-Жанейра, дзе скончыла ўніверсітэт, таксама стажывалася ў Калумбійскім універсітэце (Нью-Ёрк) і Мюнхенскім універсітэце, дзе таксама вывучала параўнальнае літаратуразнаўства. Атрымала ступень доктаркі філасофіі.
Пасля атрымання адукацыі яна стала прафесаркай нямецкай літаратуры ў Дзяржаўным універсітэце Рыа-дэ-Жанейра. З 1957 г. загадніца кафедрны германістыкі гэтага ўніверсітэта.
Вера Воўк памерла 16 ліпеня 2022 года ў Рыа-дэ-Жанейра.
Творчасць
Чаліца літаратурнай суполкі New York Group (NYG).
За час творчай дзейнасці В. Воўк выдала дзясяткі ўласных кніг паэзіі, прозы, п’есаў. Як перакладніца яна пераклала на ўкраінскую мову цэлую плеяду вершаў еўрапейскіх аўтараў. Акрамя таго, пераклала ўкраінскіх аўтараў на нямецкую і партугальскую мовы.
Свой літаратурны псеўданім Віра Селянская ўзяла ад прозвішча аднаго з дзядоў. Пісала свае творы пераважна на ўкраінскай, а таксама на нямецкай і партугальскай мовах. Стварала філасофскую лірыку (зборнік «Зоря провідна» (1955), «Чорні акації» (1961), «Меандри» (1979)).
Шчарачыха
Шчарачы́ха (, Щарочиха) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 39 км на паўднёвы ўсход ад г. Вілейка, 97 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1897 годзе вёска ў Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. З 1921 года ў складзе Польшчы. Вёска ў Хаценчыцкай гміне Вілейскага павета Навагрудскага, з 1925 г. Віленскага ваяводстваў.
З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 г. ў Ільянскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Навагуцкім сельсавеце. З 25 чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Ільянскім, з 5 ліпеня 1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. Мінскай абласцей. З 21 студзеня 1969 г. ў Ільянскім сельсавеце. Землі знаходзіліся ў складзе Ільянскага саўгаса-тэхнікума.
Кано Санраку
Кано Санраку (狩野山楽, かのうさんらく) — японскі мастак канца XVI — пачатку XVII стагоддзя. Прадстаўнік культуры Мамаяма. Сапраўднае імя — Міцуёры (光頼).
Кано Санраку нарадзіўся ў 1559 годзе ў самурайскай сям’і з правінцыі Омі. Служыў пажам Таётомі Хідэёсі. Апошні выявіў у юнака талент да малявання і аддаў яго на навучанне да свайго прыдворнага мастака Кано Эйтоку.