cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бэта-распад
Бэта-распад (β-распад) — тып радыеактыўнага распаду, абумоўлены слабым узаемадзеяннем. Ён змяняе зарад ядра на адзінку без змены масавага ліку. Пры гэтым ядро выпраменьвае бэта-часціцу (электрон або пазітрон), а таксама нейтральную фундаментальную часціцу з паўцэлым спінам (электроннае антынейтрына або электроннае нейтрына, адпаведна). Калі распад адбываецца з выпусканнем электрона і антынейтрына ён называецца «бэта-мінус-распадам» (β-). У выпадку распаду з выпусканнем пазітрона і нейтрына — «бэта-плюс-распадам» (β+). Акрамя β- і β+-распадаў, да бэта-распада адносяць таксама электронны захват, калі ядро захоплівае атамны электрон і выпускае электроннае нейтрына. Нейтрына (антынейтрына), у адрозненне ад электронаў і пазітронаў, вельмі слаба ўзаемадзейнічае з рэчывам і пакідае кропку распаду, выносячы з сабой частку энергіі, што вылучылася пры распадзе.
Механізм распада
У β--распадзе слабае ўзаемадзеянне ператварае нейтрон ў пратон, пры гэтым выпускаюцца электрон і электроннае антынейтрына:
IC 2235
IC 2235 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Рак.
Бэта-распад
Механізм распада
На фундаментальным узроўні (паказаным на Фейнманаўскай дыяграме) гэта абумоўлена ператварэннем d-кварка ў u-кварк з выпусканнем віртуальнага W-базона, які, у сваю чаргу, распадаецца на электрон і антынейтрына.
IC 2235
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Бэта-распад
Механізм распада
Свабодны нейтрон таксама адчувае
β−
-распад (гл. Бэта-распад нейтрона). Гэта абумоўлена тым, што маса нейтрона больш, чым сумарная маса пратона, электрона і антынейтрына. Звязаны ў ядры нейтрон можа распадацца па гэтым канале толькі ў тым выпадку, калі маса мацярынскага атама
Mi
Mf
(ці, наогул кажучы, калі поўная энергія пачатковага стану менш поўнай энергіі любога магчымага канчатковага стану). Рознасць
(Mi − Mf)·c2 = Qβ
называецца даступнай энергіяй бэта-распаду. Яна супадае з сумарнай кінетычнай энергіяй часціц, якія рухаюцца пасля распаду — электрона, антынейтрына і даччынага ядра (так званага ядра аддачы, чыя доля ў агульным балансе кінетычнай энергіі вельмі малая, паколькі яно значна масіўней дзвюх іншых часціц). Калі не ўлічваць уклад ядра аддачы, то даступная энергія, якая вылучылася пры бэта-распадзе, размяркоўваецца ў выглядзе кінетычнай энергіі паміж электронам і антынейтрына, прычым гэта размеркаванне неперарыўнае: кожная з дзвюх часціц можа мець кінетычную энергію, якая ляжыць у межах ад 0 да
Qβ
. Закон захавання энергіі дазваляе
-распад толькі пры неадмоўным
Qβ.
Даччыны атам пры
-распадзе звычайна ўзнікае ў выглядзе аднакратна зараджанага дадатнага іона, бо ядро павялічвае свой ​​зарад на адзінку, а колькасць электронаў у абалонцы застаецца ранейшай. Устойлівы стан электроннай абалонкі такога іона можа адрознівацца ад стану абалонкі мацярынскага атама, таму пасля распаду адбываецца перабудова электроннай абалонкі. Акрамя таго, магчымы бэта-распад у звязаны стан, калі электрон з нізкай энергіяй, які вылецеў з ядра, захопліваецца на адну з арбіталей абалонкі; у гэтым выпадку даччыны атам застаецца нейтральным.
У
β+
-распадзе пратон ў ядры ператвараецца ў нейтрон, пазітрон і нейтрына:
У адрозненне ад
-распаду,
-распад не можа адбывацца па-за ядра, паколькі маса свабоднага пратона менш масы нейтрона (распад мог бы ісці толькі ў тым выпадку, калі б маса пратона пераўзыходзіла сумарную масу нейтрона, пазітрона і нейтрына). Пратон можа распадацца па канале
(Mi − Mf − 2me)·c2 = Qβ
, дзе
me
— маса электрона. Як і ў выпадку
-распаду, даступная энергія
размяркоўваецца паміж пазітронам, нейтрына і ядром аддачы (на долю апошняга прыходзіцца толькі малая частка); кінетычная энергія пазітрона і нейтрына размеркаваны бесперапынна ў межах ад 0 да
.
Пры пазітронеым распадзе даччыны атам ўзнікае ў выглядзе адмоўнага адназарадная іона, паколькі зарад ядра памяншаецца на адзінку. Адзін з магчымых каналаў пазітронаў распаду — анігіляцыя пазітрона, які з’явіўся, з адным з электронаў абалонкі.
Ва ўсіх выпадках, калі
-распад энергетычна магчымы (і пратон з’яўляецца часткай ядра, якое нясе электронныя абалонкі альбо знаходзіцца ў плазме са свабоднымі электронамі), ён суправаджаецца канкуруючым працэсам электроннага захвату, пры якім электрон атама захопліваецца ядром з выпусканнем нейтрына:
Але калі рознасць мас пачатковага і канчатковага атамаў малая (менш падвоенай масы электрона, гэта значыць 1022 кэВ), то электронны захват адбываецца, не суправаджаючыся пазітронным распадам; апошні ў гэтым выпадку забаронены законам захавання энергіі. У адрозненне ад раней разгледжаных электроннага і пазітроннага бэта-распаду, у электронным захваце ўся даступная энергія (акрамя кінетычнай энергіі ядра аддачы і энергіі ўзбуджэння абалонкі
Ex
) выносіцца адной часціцай — нейтрына. Таму нейтрынны спектр тут уяўляе з сябе не гладкае размеркаванне, а монаэнергетычную лінію паблізу
Бэта-распад не мяняе лік нуклонаў ў ядры
A
, але мяняе толькі яго зарад
Z
(а таксама лік нейтронаў
N
). Такім чынам, можа быць уведзены набор усіх нуклідаў з аднолькавым
, але рознымі
і
(ізабарны ланцужок); гэтыя ізабарныя нукліды могуць паслядоўна ператварацца адзін у аднаго пры бэта-распадзе. Сярод іх некаторыя нукліды (па меншай меры, адзін) бэта-стабільныя, паколькі яны ўяўляюць сабой лакальныя мінімумы лішку масы: калі такое ядро мае лік
A, Z
), суседнія ядра
(A, Z + 1)
маюць большы лішак масы і могуць распадацца з дапамогай бэта-распаду ў (
, але не наадварот. Неабходна заўважыць, што бэта-стабільнае ядро можа распадацца іншымі спосабамі (альфа-распадам, напрыклад). Большасць ізатопаў, якія існуюць у прыродных умовах на Зямлі, бэта-стабільныя, але існуе некалькі выключэнняў з такімі вялікімі перыядамі паўраспаду, што яны не паспелі знікнуць за прыкладна за 4,5 млрд гадоў, якія прайшлі з моманту ядзернага сінтэзу. Напрыклад, 40K, які можа распадацца па любым з трох тыпаў бэта-распаду (бэта-мінус, бэта-плюс і электронны захват), мае перыяд паўраспаду 1,277 гадоў.
Графік Кюры
Графік Кюры (вядомы таксама як графік Фермі) — дыяграма, якая выкарыстоўваецца для вывучэння бэта-распаду. Гэта энергетычная залежнасць квадратнага кораня з колькасці выпрамененых бэта-часціц з дадзенай энергіяй, дзялення на функцыю Фермі. Для дазволеных (і некаторых забароненых) бэта-распадаў графік Кюры лінейны (прамая лінія, нахіленая ў бок росту энергіі). Калі нейтрына маюць канчатковую масу, то графік Кюры паблізу пункту перасячэння з воссю энергіі асобай лінейны, дзякуючы чаму з’яўляецца магчымасць вымераць масу нейтрына.
Двайны бэта-распад
Некаторыя ядра могуць адчуваць двайны бэта-распад (
ββ
-распад), пры якім зарад ядра мяняецца не на адну, а на дзве адзінкі. У самых практычна цікавых выпадках такія ядра бэта-стабільныя (г.зн. просты бэта-распад энергетычна забаронены), паколькі калі β- і ββ-распаду абодва дазволеныя, імавернасць β-распаду (звычайна) нашмат больш, замінаючы даследаванням вельмі рэдкіх
-распадаў. Такім чынам,
-распад звычайна вывучаецца толькі для бэта-стабільных ядраў. Як і просты бэта-распад, двайны бэта-распад не мяняе
A
павінен быць стабільным ў адносінах як да простага, так і да падвойнага бэта-распаду.
Палац Бельвю
У замку размяшчаецца рэзідэнцыя федэральнага прэзідэнта Германіі. Да канца 2005 года ў замку праходзіла рэканструкцыя, і прэзідэнт выкарыстоўваў у якасці рэзідэнцыі замак Шарлотэнбург.
Гісторыя
Унутранае ўбранне 1791 года пасля разбурэнняў у Другую сусветную вайну было адноўлена па захаваных арыгінальных эскізах. З 1959 года палац з’яўляўся месцам знаходжання ўстановы міністраў федэральных земляў Германіі.
Тхары
Тхары (Mustela) - род млекакормячых сямейства куніцавых. Акрамя ўласна тхароў, да гэтага ж роду драпежнікаў адносяцца норкі, ласка і гарнастай.
3 віды, у Еўразіі і Паўночнай Амерыцы; у Беларусі жыве тхор чорны або лясны. Даўжыня цела ў самцоў да 50 см, у самак да 40, хваста да 18 см. З старажытнасці прыручылі альбіносную форму цёмнага тхара - фуро (намаляваны на карціне Леанарда да Вінчы «Дама з гарнастаем»). Выведзены за 2000 гадоў таму ў Паўднёвай Еўропе і доўгі час замяняў котку, выкарыстоўваўся таксама для палявання на трусоў. Адрозніваецца спакойным неагрэсіўным норавам. Тхор амерыканскі занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.
Сільві Сайма
Сільві Рыйта Сайма (Sylvi Riitta Saimo; у дзявоцтве Сікіё, Sikiö;, Рускеала — , Лаўка) — фінская вяслярка-байдарачніца, выступала за зборную Фінляндыі ў канцы 1940-х — пачатку 1950-х гадоў. Удзельніца двух летніх Алімпійскіх гульняў, чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў у Хельсінкі, двухразовая чэмпіёнка свету, пераможца многіх рэгат нацыянальнага і міжнароднага значэння. Таксама вядомая як палітычны дзеяч.
Сергуцкі канал
Сергуцкі канал, Сергучоўскі канал — самы вялікі з каналаў Бярэзінскай воднай сістэмы на Беларусі.
Пракладзены ў XVIII стагоддзі ад мястэчка Броды да р. Сергуч.
Даўжыня 8,7 км, на канале 3 шлюзы. Канал праходзіць справа ад прыроднага рэчышча ракі Сергуч на адлегласці 0,3—0,5 км, менавіта па ім ідзе асноўны сцёк ракі.
Цяпер канал пралягае па тэрыторыі Бярэзінскага біясфернага запаведніка, выкарыстоўваецца толькі для ўнутраных, мясцовых патрэб.
Сергучоўскаму каналу прысвяціў адзін з нарысаў Віталь Вольскі (1947—1948).
Стара Карніца (гміна)
Ста́ра Карні́ца (Stara Kornica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ласіцкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Стара Карніцы. Плошча гміны складае 119,33 км². Станам на 2011 год у гміне Стара Карніца пражывалі 5059 чалавек, шчыльнасць — 43 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
Сутыкненні на азербайджана-армянскай мяжы (верасень 2022)
Сутыкненні на азербайджана-армянскай мяжы ў верасні 2022 года — супрацьстаянне паміж узброенымі сіламі Азербайджана і узброенымі сіламі Арменіі на дзяржаўнай мяжы дзвюх краін.
Стара Карніца (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
Сутыкненні на азербайджана-армянскай мяжы (верасень 2022)
Перадгісторыя
З 1990-х гадоў Арменія і Азербайджан канфліктуюць вакол прыналежнасці Нагорнага Карабаха. Перыядыяна баявыя дзеянні закраналі не тольеі спрэчную вобласцт, але і непасрэднае армяна-азербайджанскае памежжа, як, напрыклад, летам 2020-га. Увосень азербайджанская армія змагла адваяваць значную частку рэгіёну. Апошнія буйныя сутыкненні тут мелі месца ў жніўні 2022 года.
У лютым таго ж года Расія, якая трымае ў Карабаху міратворчы кантынгент і змацавана з Арменіяй ваеннымі абавязацельствамі, разгарнула ўварванне ва Украіну. На думку старэйшага даследчыка Венскага цэнтра па раззбраенні і нераспаўсюджванні і Цэнтра даследаванняў у галіне нераспаўсюджвання імя Джэймса Марціна (ЗША) Хана Нотэ, азербайджанскае кіраўніцтва вырашыла скарыстацца момантам, пакуль Масква адцягнута Украінскім канфліктам. Падобнае меркаванне выказаў даследчык Карабахскага крызісу Арыф Юнус.
Ход падзей
У ноч на 13 верасня на мяжы Азербайджана і Арменіі аднавіліся сутыкненні. Бакі абвінавацілі адзін аднаго ў абстрэлах і паведамілі пра загінулых. На наступны дзень, 14 верасня, адзначаліся сутыкненні ў Кяльбаджарскім, Лачынскім, Дашкесанскім раёнах (азербайджанская тэрыторыя) і на ўчастку Сотк—Горыс (армянская тэрыторыя). З 20:00 па раніцу 15-га чысла стральба практычна спынілася па ўсіх напрамках, значных здарэнняў не зафіксавана. Да гэтага часу азербайджанцы захапілі некаторыя стратэгічныя вышыні ўздоўж мяжы. Наступленне азербайджанскіх сіл, у прыватнасці, праводзілася ў кірунку Джэрмука і Верына Шаржы. Прымяняліся артылерыя, мінамёты, ударныя беспілотнікі.
Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што за першыя два дні ў выніку абвастрэння канфлікту загінуў 71 азербайджанскі вайсковец. У сваю чаргу Пашынян заявіў пра гібель 105 армянскіх вайскоўцаў.
На фоне сутыкненняў Ерэван запытаў у АДКБ ваенную дапамогу для «аднаўлення тэрытарыяльнай цэласнасці». Арменія таксама папрасіла Расію выканаць некаторыя палажэнні ў рамках ваеннага саюза на фоне пагрозы тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. Азербайджан у аднабаковым парадку прапанаваў армянскім уладам гуманітарнае спыненне агню. Прэм’ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян заявіў, што гатовы ісці на цяжкія рашэнні дзеля міру, аднак ніякіх дакументаў не падпісаў.
Увечары 14 верасня ў Ерэване адбыўся стыхійны мітынг. Людзі, якія сабраліся ля будынку ўраду, патрабавалі адстаўкі кіраўніцтва краіны праз заявы Нікола Пашыньяна аб рыхтаванні мірнай дамовы з Азербайджанам. У прамовах выступоўцаў на мітынгу гучалі заклікі ўзломваць склады са зброяй і ехаць на фронт. Пратэстоўцы скандавалі «Арменія без Нікола!».
Рэакцыя
Сваю занепакоенасць падзеямі выказалі прадстаўнікі шэрагу краін свету. Прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон паведаміў, што можа перагаварыць з лідарам Азербайджана Ільхамам Аліевым, каб садзейнічаць выключна мірнаму ўрэгуляванню гэтага канфлікту.
Спікер Палаты прадстаўнікоў ЗША Нэнсі Пэлосі асудзіла напады Азербайджана на Арменію падчас свайго візіту ў Ерэван 18 верасня.
Сюзана Бір
Сюза́на Бір (Susanne Bier; нар., , Данія) — дацкі , ,.
Янка Сіпакоў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і 15 студзеня 1936 года. У час Другой сусветнай вайны яго бацькі, Даніла Іванавіч і Ульяна Пракопаўна, за сувязь з савецкімі партызанамі былі забіты супрацоўнікамі гестапа. Янка Сіпакоў і яго дзве сястры засталіся сіротамі. Пазней апісаў сваё дзяцінства ў аўтабіяграфіі «Замаразкі на першацвет». Пасля вайны жыў у бацькавай сястры Аляксандры. Вучыўся ў Зубрэвіцкай сярэдняй школе і адначасова працаваў паштальёнам. Праца на пошце дазволіла чытаць газеты і часопісы, пазнаёміцца з беларускай і сусветнай літаратурай. Пачаў пісаць вершы за школьным часам.
Па заканчэнні дзесяцігодкі некаторы час (1954—1955) быў літаратурным супрацоўнікам шклоўскай раённай газеты «Чырвоны барацьбіт». У 1960 годзе скончыў аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў у часопісе «Вожык» (1960—1973). З 1973 года рэдактар аддзела мастацтва, крытыкі і бібліяграфіі, з 1989 года адказны сакратар часопіса «Маладосць». 3 1993 года загадваў рэдакцыяй літаратуры, мовы, фальклору і этнаграфіі выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя». 3 1997 года працаваў у часопісе «Беларусь».
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1961. Абіраўся членам прэзідыума Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Памёр 10 сакавіка 2011 года ў Мінску.
Творчасць
Творчую дзейнасць Янка Сіпакоў пачаў як паэт. Свой першы верш «Вітай, Беларусь» надрукаваў у 1953 у аршанскай раённай газеце «Ленінскі прызыў», а ў 1960 выйшаў яго першы паэтычны зборнік «Сонечны дождж». Пазней аўтар зборнікаў: «Лірычны вырай» (1965), «Дзень» (1968), «З вясны ў лета» (1972), «Веча славянскіх балад» (1973), «У поўдзень, да вады» (1976). Найлепшае з іх склала кнігу выбранай паэзіі «Вочы ў вочы» (1978), у якой пераважнае любоўная і патрыятычныя лірыка. Цыкл «Жанчына» створаны ў форме санета. Аўтар кнігі паэзіі «Усміхніся мне» (1984). Скіраванасцю да трагедый таго часу — землетрасення ў Арменіі і чарнобыльскай катастрофы — вызначаецца кніга паэм у прозе «Ахвярны двор» (1991). Як празаік Янка Сіпакоў пачаў сваю творчасць з нарысаў «Акно, расчыненае ў зіму», «Па зялёную маланку», «Там, дзе Сібір», «Даверлівая зямля». У 1971 годзе яны склалі асобную кнігу «Па зялёную маланку». Пасля былі кнігі прозы «Крыло цішыні», якая мела падзагаловак «Кніга вёскі» (1976), «Жанчына сярод мужчын» (1980), «Усе мы з хат» (1982), «Спадзяванне на радасць» (1983), «Пяць струн» (1984), «Сад людзей» (1985), «Журба ў стылі рэтра» (1990). Склаў кнігу прытчаў «Тыя, што ідуць» (1993). Прытчы Янкі Сіпакова вызначаюцца не дыдактызмам і празмернай павучальнасцю, што звычайна ўласціва гэтаму жанру, а глыбокай філасофскай насычанасцю, сімвалічнасцю паводле сваёй сутнасці.
Аўтар фантастычна-прыгодніцкай аповесці «Блуканне па іншасвеце» (1994), цыклаў мініяцюр, гістарычных апавяданняў, зборнікаў гумарэсак «Лысы юбілей» (1965), «Плюс на мінус» (1973), «Ланцугі для мух» (1980), «Пятніца ў суботу» (1988).
Выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах (1985).
Пераклаў на беларускую мову кнігі паэзіі — «Лісце травы» Уолта Уітмена (1978), «Турэмны дзённік» Ха Шы Міна (1985), «Санеты бяды» Францэ Прэшарна (1987), «Боскую камедыю» Дантэ Аліг’еры, паасобныя творы Адама Міцкевіча, Тараса Шаўчэнкі, Аляксандра Блока, Аляксандра Пушкіна, Аванеса Туманяна, Акакія Цэрэтэлі, Сальваторэ Квазімады, Дэсанкі Максімовіч, Эдуардаса Межэлайціса, Нафіі Сарайліч, Расула Гамзатава, Дмытра Паўлычкі, Арві Сійга, Юсцінаса Марцінкявічуса, Геворга Эміна, Альфонаса Малдоніса, Карнея Чукоўскага, урыўкі з «Калевалы» і інш.
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1976) за кнігу паэзіі «Веча славянскіх балад». Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (1997).
Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Караткевіча
Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Караткевіча — літаратурная прэмія Віцебскага аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Гісторыя
Існуе з 1999 года. Па палітычных прычынах не прысуджалася з 2004 па 2008 гады, пасля адноўлена з перыядычнасцю ў два гады, а з 2010 года прысуджаецца толькі раз на пяць гадоў — на юбілеі Уладзіміра Караткевіча.
Бяссольнік
Бяссольнік — страва, звараная на хлебным квасе.
Для прыгатавання бяссольніку бралі прасяныя крупы, старанна разміналі іх разам з сухім канапляным семем, залівалі хлебным квасам і варылі. Страву не салілі, часам падбельвалі вяршком.
Келінтабе
Келінтабе — сяло ў Жанакарганскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Келінтабінскай сельскай акругі. Код КАТА — 434045100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3227 чалавек (1650 мужчын і 1577 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3569 чалавек (1815 мужчын і 1754 жанчыны).
Універсітэт штата Агая
Універсітэт штата Агая (Ohio State University) — дзяржаўны даследчы ўніверсітэт, размешчаны ў горадзе Калумбус, штат Агая. Трэці па велічыні ўніверсітэт ЗША, пасля ўніверсітэта штата Арызона і Універсітэта Цэнтральнай Фларыды.
Гісторыя
У 1880 годзе адкрыта аспірантура. У 1891 годзе была заснавана юрыдычнай школа — юрыдычны каледж Морыца. Пазней былі заснаваныя каледжы медыцыны, стаматалогіі, ветэрынарыі, гандлю і журналістыкі.
Хоць развіццё было абцяжарана ў 1870-я гады канкурэнцыяй з універсітэтам Маямі (Агая), усё ж праблемы былі ў канчатковым рахунку вырашаны. У 1916 годзе ўніверсітэт стаў членам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў.
Вялікія Ліпавічы
Вялі́кія Лі́павічы (, Великие Липовичи) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска Ліпавічы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета.
Джордж Гісінг
Джордж Роберт Гісінг (George Gissing, - ) — англійскі пісьменнік, буйны прадстаўнік натуралістычнага рамана.
У сваіх галоўных раманах Гісінг натуралістычна дакладна перадае жыццё гарадской беднаты, валацугаў, прастытутак (раманы: «Працаўнікі на досвітку» (Workers in the Dawn, 1880); «Дэкласаваныя» (The Unclassed, 1884)), а таксама літаратараў і журналістаў, вымушаных весці цяжкую барацьбу за існаванне (раман «Новая вуліца літаратурнай багемы» (The New Grubstreet, 1891)).
БелГазета
БелГазета — інфармацыйна-аналітычная рускамоўная газета, выходзіць штотыдзень у Беларусі. Да верасня 2005 года — «Беларуская газета».
Займаецца незалежным асвятленнем падзей эканамічнага, унутрыпалітычнага, дзелавога, культурнага, грамадскага, міжнароднага жыцця Беларусі і блізкага замежжа (Расія, Украіна, краіны Балтыі). Асноўная тэматыка: дзяржава, палітыка, эканоміка, бізнэс, кампаніі і рынкі, грамадства, здарэнні, крымінал, шоу-бізнэс, культура.
Забароны
25 жніўня 2020 года Беларускі дом друку адмовіўся друкаваць свежы нумар «БелГазеты» быццам з-за паломкі станка. У гэтыя ж тэрміны і па той жа прычыне не выйшлі ў свет тры нумары «Комсомольской правды в Белоруссии» і па нумару «Народнай волі» і «Свободных новостей плюс» — усе чатыры газеты асвятлялі пратэсты ў Беларусі.
Станам на студзень 2021 года з прычыны адмовы беларускіх друкарняў друкаваць, а «Белпошты» ды «Белсаюздруку» распаўсюджваць, «БелГазета» па-ранейшаму не друкуецца.
IC 2236
IC 2236 — галактыка тыпу *3 (патройная зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Герберт Сайман
Герберт Аляксандэр Сайман (Herbert A. Simon, 15 чэрвеня 1916, Мілуокі —, Пітсбург) — выдатны амерыканскі вучоны яўрэйскага паходжання ў галіне сацыяльных, палітычных і эканамічных навук, адзін з распрацоўшчыкаў гіпотэзы Ньюэла-Саймана.
Значны тэарэтычны ўклад Г. Саймана ў навуку кіравання атрымаў годнае прызнанне ў 1978 годзе, калі яму была прысуджана Нобелеўская прэмія па эканоміцы «за наватарскія даследаванні працэсу прыняцця рашэнняў у эканамічных арганізацыях, у фірмах».
Нідэрцыр
Нідэрцыр (Niederzier) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 63 км². Камуна падзяляецца на 7 сельскіх акруг.
Мікалай Мікалаевіч Філіпаў
Мікалай Мікалаевіч Філіпаў (нар., в. Патаронаўка, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Доктар педагагічных навук (2006), дацэнт (1991).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», 1977; аспірантура, 1982), Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і спорту (дактарантура, 1994).
Працаваў у Гродзенскім сельскагаспадарчым інстытуце (1982—1987, загадчык кафедры фізічнага выхавання), НДІ фізічнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (1996—2001, намеснік дырэктара), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2010, інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра фізічнага выхавання і спорту, загадчык кафедры). Навуковыя інтарэсы: праблемы сацыяльнай значнасці фізічнай культуры і спорту, фізічнага выхавання студэнтаў; арганізацыя фізкультурна-аздараўленчай работы і прапаганда здаровага ладу жыцця.
Узнагароды
Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), Міністэрства спорту и турызму Рэспублікі Беларусь (2012), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2011).
Вільха Юлёнен
Вільха Ільмары Юлёнен (Vilho Ilmari Ylönen;  — ) — фінскі стралок, прызёр Алімпійскіх гульняў.
Нарадзіўся ў Ханкасалмі. У 1948 годзе на зімовых Алімпійскіх гульнях у Санкт-Морыцы ён прыняў удзел у паказальных спаборніцтвах ваенных патрулёў, дзе фінская каманда заняла другое месца. У 1952 годзе ён прыняў удзел у Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі і заваяваў сярэбраны медаль у стральбе з малакалібернай вінтоўкі з трох палажэнняў на дыстанцыі 50 м. У 1956 годзе на Алімпійскіх гульнях у Мельбурне ён заваяваў бронзавы медаль у стральбе з вінтоўкі з трох палажэнняў на дыстанцыі 300 м. Вільха Юлёнен таксама прымаў удзел у Алімпійскіх гульнях 1960 і 1964 гадоў, але медалёў не заваяваў.
Рэйна
Рэйна (Reino) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Беневента.
Насельніцтва складае 1360 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 59 чал./км². Займае плошчу 23 км². Паштовы індэкс — 82020. Тэлефонны код — 0824.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Antonio di Padova.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сяргей Віктаравіч Каваленка
Сяргей Каваленка (нар. 10 мая 1984, Чарнігаў, Украіна) — украінскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
У маладосці апынуўся ў турынскім «Ювентусе», аднак не згуляў ніводнага матча за асноўную каманду. Потым трапіў у Бельгію, дзе спачатку стала забіваў, але потым яго эфектыўнасць панізілася. У 2008 годзе вярнуўся ва Украіну, потым два гады паспяхова гуляў у Беларусі за жодзінскае «Тарпеда» і бабруйскую «Белшыну». Сезон 2011 правёў у аматарскім клубе «Палессе» на Украіне. У лютым 2012 года падпісаў кантракт з наваполацкім «Нафтанам».
Старча (гміна)
Ста́рча (Starcza) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Чэнстахоўскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Старчы. Плошча гміны складае 20,1 км². Станам на 2004 год у гміне Старча пражывалі 2720 чалавек, шчыльнасць — 135,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч
Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч (нар., г. Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне дынамікі, трываласці машын, прыбораў і апаратуры. Доктар тэхнічных навук (2006), дацэнт (2006), прафесар. Член рэдкалегіі міжнароднага навукова-тэхнічнага часопіса «Механика машин, механизмов и материалов». Дэпутат, член прэзідыума Лідскага раённага Савета дэпутатаў Гродзенскай вобласці (2010—2014).
Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», кваліфікацыя «Інжынер шляхоў зносін», 1986; аспірантура, 1991), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (дактарантура, 2000). Працаваў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (1986—1991), ДСКБ ВА «Гомсельмаш» (1991—1992), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1992—1995), Лідскім індустрыяльным тэхнікуме (1995—1997), НВА «Трибофатика» (Гомель, 2000—2002), Лідскім каледжы УА «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы» (2002—2014, намеснік дырэктара, дырэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (механіка-матэматычны факультэт, кафедра тэарэтычнай і прыкладной механікі, прафесар).
Навуковыя інтарэсы: механіка стомленаснага разбурэння; трыбафатыка.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005, 2014), стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2007) і інш.
Лініх
Лініх (Linnich) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 65,46 км². Афіцыйны код — 05 3 58 036.
Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.
Валаваны
Валаваны (vol-au-vent — ляціць у паветры) — акруглыя піражкі з прэснага (гэтак званага французскага або паўфранцузскага) цеста, якія непасрэдна перад ужыткам напаўняюць свежай (часам гарачай) начынкай: птушкай, рыбай, грыбамі (баравікамі, шампіньёнамі), садавіной (спаржа, брусельская капуста) і г.д. Як правіла, аднапарцыйныя, але могуць быць разлічаныя і на некалькі порцый. Падаюць да булёнаў, а таксама як хуткую закуску на прыёмах і інш.
Капліца-пахавальня Паскевічаў
Гісторыя
Пабудаваная ў 1870—1889 гг. у псеўдарускім стылі пад кіраўніцтвам акадэміка архітэктуры Я. Чарвінскага (праект ствараўся пры ўдзеле ) побач з Петрапаўлаўскім саборам для пахавання членаў сям’і Паскевічаў Фёдарам Іванавічам Паскевічам. Будаўніцтва даручылі пецярбургскім архітэктарам і О. Э. Вегенеру. Першы адказваў за дэкаратыўнае аздабленне капліцы-пахавальні, а другі займаўся непасрэдна будаўніцтвам.
У 1889 годзе ў капліцы па загаду Фёдара Паскевіча былі перапахаваны астанкі яго бацькоў генерал-фельдмаршала, святлейшага князя І. Ф. Паскевіча (1782—1856) і яго жонкі Лізаветы Аляксееўны, народжанай Грыбаедавай. (Першапачаткова І. Ф. Паскевіч, які памёр у Варшаве, быў пахаваны ў сяле Іванаўскім (цяпер Дэмблін). Сюды ж перавезены астанкі яго дзядулі Фёдара Паскевіча і бабулі Ганны Карабанькі з маёнтка Шчэгліцы ў Магілёўскай вобласці.
У 1903 годзе Фёдар Іванавіч Паскевіч (1823—1903) таксама быў пахаваны ў капліцы-пахавальні.
Архітэктура
Пахавальня нагадвае мініяцюрны казачны замак, зграбны і крохкі. Але архітэктар, нягледзячы на невялікі маштаб, стварыў паўнавартасны па кампазіцыі будынак з артыстычна вытрыманай стылістыкай.
План капліцы — квадрат плошчай 30 м², аб'ёмная кампазіцыя вытрымана ў духу драўляных пяціглавых шатровых цэркваў. На паўднёвым фасадзе прыстроены ўваход з лесвіцай і арачным парталам. Асаблівасцю збудавання з'яўляецца дэкаратыўнае ўбранне. Пустацелыя, мудрагелістыя па форме керамічныя калоны, скульптурныя какошнікі, разеткі, карнізныя паясы, пазалочаныя купалы і каляровая кераміка выкананы на высокім мастацкім узроўні. Асаблівую маляўнічасць фасадам надаюць маёлікавыя пліткі, упрыгожаныя раслінным арнаментам. Дэкор належыць мясцовым майстрам, якія працавалі пад кіраўніцтвам мастака С. Садзікава. Гэта былі паліхромныя роспісы, у якіх відавочна бачныя былі старажытнарускія матывы: пераплятаюцца кветкі, лісце, парасткі і прарастае васьміканцовы крыж. Садзікаў таксама кіраваў пазалотнымі працамі ў магільным склепе.
Склеп
Непасрэдна пахавальня з пахаваннямі знаходзіцца пад зямлёй, уваход у яе размешчаны ў змешчаным на некаторым аддаленні павільёне. У склепе пахаваны восем прадстаўнікоў роду.
Вялікія Труханавічы
Вялі́кія Тру́ханавічы (, Великие Трухоновичи) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Шаўрон
У аэракасмічнай індустрыі шаўронамі называюцца пілавобразныя заднія абзы гандол і соплаў некаторых рэактыўных рухавікоў, якія выкарыстоўваюцца для зніжэння ўзроўню шума. Прынцып іх працы складаецца ў тым, што пры змешванні гарачага паветра з турбіны высокага ціску с з халодным паветрам турбіны нізкага ціску шаўроны служаць для згладжвання мяшання, што спрыяе памяншэнню шума з-за ўзнікнення турбулентнасці. Прыкладамі такіх рухавікоў з'яўляюцца GE GEnx, Rolls-Royce Trent 1000 , ПД-14 і Д-18Т серый 3, 4.
Танкавы сімулятар
Гульнявы працэс
Гульнявы працэс такіх гульняў заключаецца, перш за ўсё ў кіраванні танкам, якое ажыццяўляецца пры дапамозе клавіятуры (у выпадку з гульнямі, прызначанымі для персанальнага камп’ютара) або геймпада (гульні, створаныя для гульнявых прыставак). Нярэдка маюцца тактычныя элементы, напрыклад, камандаванне ўласным падраздзяленнем (з дапамогай прызначаных клавіш гулец аддае каманды выгляду «ісці за мной», «атакаваць бліжэйшую мэту», «спыніцца» і г. д).
Заданні звычайна заключаюцца ў знішчэнні варожых танкаў і выдаюцца гульцу ў пачатку кожнага эпізоду. У некаторых гульнях заданні праходзяць як у дзень, так і ў ноч. Таксама можа прысутнічаць магчымасць разбуральнасці асяроддзя, якая ўзнікае пасля стрэлаў. У некаторых рэалістычных сімулятарах дазволена прымаць розныя спецыяльнасці ў экіпажы танка (у аркадных сімулятарах гулец звычайна трымае кантроль над усім транспартным сродкам).
У гульнях гэтага жанру гульцу даецца агляд з кабіны танка, у іншых выпадках — віртуальная камера знаходзіцца над танкам.
Першыя гульні жанру з’явіліся яшчэ ў 1980-х гадах.
Разнавіднасці жанру
Падобна сімулятарам авіяцыі і падводных лодак, гульні жанру танкавага сімулятара падпадзяляюць на два тыпу — аркадныя і рэалістычныя. Адметная асаблівасць аркадных сімулятараў — істотна спрошчанае кіраванне, у той час як у рэалістычным сімулятары гульцу неабходна выконваць мноства дзеянняў, якія ўласцівыя кіраванню танкам у рэальным жыцці (а агляд часта абмежаваны толькі выглядам з кабіны).
Аркадны танкавы сімулятар
Адной з гульняў, якія паклалі аснову сучасным танкавым аркадам, з’яўляецца Battle City 1985 года, выпушчаная для гульнявой прыстаўкі Nintendo Famicom (у краінах СНД вядомая як Dendy). З тых часоў было выканана мноства перайманняў дадзенай гульні, якія выходзілі як на сучасных гульнявых платформах, так і на мабільных тэлефонах. Сутнасць гульні заключалася ў тым, што гулец, кіруючы танкам, павінен быў знішчыць усе варожыя машыны на ўзроўні, якія паступова з’яўляюцца з поўначы гульнявога поля. Ворагі спрабуюць знішчыць базу гульца (на поўдні гульнявога поля ў выглядзе арла) і яго самога. Падтрымліваецца таксама гульня з напарнікам — ён можа кіраваць другім танкам.
Рэалістычны танкавы сімулятар
Рэалістычныя танкавыя сімулятары, акрамя складанага кіравання, улічваюць важныя асаблівасці паводзін фізічнай мадэлі гэтага танка.
Вядомыя такія сучасныя гульні ў жанры рэалістычнага танкавага сімулятара, як Steel Beasts (2000), «Т-72: Балканы ў агні» (2004), «Сталёвая лютасць: Харкаў 1942» (2007) і інш.
Элементы танкавага сімулятара ў іншых гульнях
Элементы танкавага сімулятара ёсць і ў сучасных тактычных шутарах. У іх гулец, выступаючы ў ролі салдата, можа кіраваць ваеннай тэхнікай (аўтамабілямі, верталётамі, самалётамі, танкамі). Да ліку такіх гульняў, перш за ўсё, адносяцца гульні вытворчасці студыі Bohemia Interactive Studio: серыі Operation Flashpoint і Armed Assault. Эпізоды, у якіх гульцу неабходна кіраваць танкам, ёсць таксама ў гульні Brothers in Arms: hell’s Highway 2008 года (распрацоўка кампаніі Gearbox Software).
Ветраны млын з Зелянца
Ветраны млын пачатку XX стагоддзя з в. Зелянец Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Перанесены ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту ў в. Азярцо. Прыклад народнага дойлідства.
Гісторыя
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя з дрэва. Размяшчаўся за 0,5 км на поўдзень ад вёскі. У канцы XX стагоддзя працаваў на электраэнергіі.
Архітэктура
Шатровага тыпу. Каркасная канструкцыя з бярвёнаў у выглядзе васьміграннай усечанай піраміды, ашалявана дошкамі і пастаўлена на васьмерыковы зруб. Шацёр накрыты вальмавым дахам. Яго прарэзвае гарызантальная вось, на канцы якой умацаваны 4 крылы. Пры дапамозе «хобата» (доўгая тоўстая жэрдка) шацёр паварочваўся і фіксаваўся ў напрамку ветру. Вярчальны момант ад гарызантальнай восі перадаваўся да жорнаў праз сістэму зубчастых перадач і вертыкальную вось.
Палац Шарлотэнбург
Палац Шарлотэнбург (Schloss Charlottenburg) — адзін з найбольш вытанчаных прыкладаў архітэктуры барока ў Германіі. Размешчаны ў аднайменным раёне Берліна. Палац быў пабудаваны па загаду жонкі Фрыдрыха I, каралевы Сафіі Шарлоты. Першапачаткова палац насіў назву Літцэнбург (Lietzenburg) і быў летняй рэзідэнцыяй, але паступова разросся ў масіўнае збудаванне. Галоўны ўваход у замак мае 48-мятровы купал, увянчаны пазалочанай статуяй Фартуны.
У галоўным крыле палаца размяшчаюцца апартаменты Фрыдрыха. Асаблівую цікавасць уяўляе зала прыёмаў — велізарнае памяшканне з высокімі скляпеннямі, нішамі і барэльефамі. У самым канцы заходняга крыла знаходзіцца фарфоравая зала, якая змяшчае выдатны збор кітайскага фарфору.
У заходнім крыле палаца размешчана Вялікая аранжарэя, пабудаваная ў 1709—1712 гадах. Узімку ў ёй выстаўляліся рэдкія расліны, а ў летнія месяцы ў яе двары праводзіліся святочныя прадстаўленні. Разбураная падчас Другой сусветнай вайны, яна была цалкам рэканструявана і цяпер служыць месцам правядзення ўрачыстых вечароў і канцэртаў.
З усходняга боку замка размяшчаецца летні домік ў італьянскім стылі — павільён Шынкеля (Schinkel Pavillon). Карл Фрыдрых Шынкель, вядучы архітэктар таго часу, пабудаваў гэты дом у 1825 годзе. Сёння тут знаходзіцца невялікі, але варты наведвання музей, дзе выстаўлены малюнкі і накіды мастакоў ранніх 1800-х гадоў. Некаторыя замалёўкі былі выкананы самім Шынкелем.
У афармленні палаца ўдзельнічаў скульптар Густаў Герман Блезер, які стварыў мармуравыя бюсты Дантэ, Петраркі, Таса і Арыёста.
Нёрфеніх
Нёрфеніх (Nörvenich) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 66,2 км². Афіцыйны код — 05 3 58 052.
На тэрыторыі камуны размяшчаецца Замак Бінсфельд.
Сінюха (рака)
Сіню́ха (латыш. Zilupe, рус. Синяя) — рака ў Верхнядзвінскім раёне Беларусі, Латвіі і Пскоўскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Вялікай. На тэрыторыі Беларусі называецца Сінюха, на тэрыторыі Латвіі — Зілупэ. Даўжыня 195 км, з іх 15 км на тэрыторыі Беларусі. Плошча вадазбору 2040 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5‰. Належыць да басейна Балтыйскага мора.
Сінюха выцякае з балот, размешчаных на захад ад Асвейскага возера, у самым паўночным кутку Беларусі. Цячэ ля Кургана Дружбы, дзе сыходзяцца дзяржаўныя межы Беларусі, Латвіі і Расіі. Асноўны прыток на тэрыторыі Беларусі — рака Няверыца (справа).
На рацэ размешчаны горад Зілупэ (Латвія) і пасёлак Краснагародск (Расія).
У верхнім цячэнні — нешырокі ручай. Спачатку па ім праходзіць мяжа Латвіі і Беларусі, затым Латвіі і Расіі, яшчэ ніжэй рака сыходзіць на тэрыторыю Латвіі. У межах горада Зілупэ за 60 кіламетраў ад вытока шырыня ракі яшчэ не перавышае 10 метраў, у рэчышчы камяні і невялікія перакаты, пясчанае дно, высокая хуткасць плыні. Ніжэй Зілупэ рака хутка збірае ваду невялікіх, але шматлікіх прытокаў — шырыня ракі павялічваецца да 10—15 метраў, берагі жывапісныя, лясы змяняюцца лугамі.
IC 2237
IC 2237 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзмітраў
Дзмітраў — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дзмітраўскага раёна Маскоўскай вобласці, порт на канале імя Масквы. Горад знаходзіцца за 65 км да поўначы ад Масквы. У кастрычніку 2008 года Дзмітраву прысвоена званне «Горад воінскай славы». Насельніцтва 65,7 тысяч жыхароў (2015).
Персі Біш Шэлі
Персі Біш ШЭЛІ (вым. [];, Горсгем, Англія — ) — англійскі паэт, пісьменнік, драматург і эсэіст. Выдатны прадстаўнік рамантычнай паэзіі ў англійскай літаратуры XIX стагоддзя.
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Оксфардскім універсітэце, адкуль быў выключаны за выпуск брашуры «Неабходнасць атэізму» (1811, з Т. Дж. Хогам). 3 1818 жыў у Італіі. Загінуў у час шторму ў Міжземным моры.
Другой жонкай паэта была пісьменніца Мэры Шэлі, вядомая сваім раманам «Франкенштэйн, альбо Сучасны Праметэй». Пасля смерці мужа яна клапацілася публікаваннем яго твораў.
Творчасць
У 1810—11 ананімна надрукаваў раманы «Застроцы» і «Сент-Ірвін», напісаныя ў манеры гатычнага рамана. Свае погляды на прычыны сацыяльных бедстваў і шляхі іх пераадолення выклаў у філасофска-алегарычнай паэме «Каралева Маб» (1813). У драме «Чэнчы» (1819) на сюжэт з гісторыі Рыма імкнуўся асэнсаваць праблемы тыраніі і свабоды. Аўтар паэм «Паўстанне Іслама» (1818, першапачатковая назва «Лаон і Цытна», 1817), «Атлаская чараўніца» (1820), лірычных драм «Вызвалены Праметэй» (1820), «Элада» (1822), палітычнай алегорыі-павучання «Маскарад анархіі» (1819, апубл. 1832), трактата «Абарона паэзіі» (1822, апубл. 1840).
Нідэген
Нідэген (Nideggen) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Размешчаны на беразе ракі Рур. Насельніцтва — чалавекі. Першая згадка пра гэтае месца датуецца 1184 годам.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Празарокі)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм, знаходзіцца ў паўночнай частцы вёскі Празарокі (Глыбоцкі раён). Помнік архітэктуры неараманскага стылю.
Гісторыя
Першы драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1698 г. па фундацыі полацкага падкаморыя Ю. Шчыта. Пры ім меўся кляштар францысканцаў. У пачатку 18 ст. кляштарны комплекс згарэў. У 1721 г. на яго месцы смаленскі падхаружы Павел Корсак фундаваў новы касцёл і кляштар, скасаваны ў 1832 г. Чарговы пажар  г. зноў знішчыў кляштар. У лістападзе таго ж года парафіяне атрымалі дазвол віленскага губернатара на аднаўленне плябаніі і будаўніцтва часовага малітоўнага памяшкання, а ў 1896 г. — на будаўніцтва новага касцёла. Касцёл пабудаваны ў 1899—1907 гг. з цэглы. Закрыты ў 1950 г., зноў адкрыты 29 чэрвеня 1989 г.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой трохнефавы базілікальны храм з пяціграннай апсідай і трохграннымі нізкімі сакрысціямі па яе баках. Накрыты двухсхільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. Вось сіметрыі дзвюхвежавага фасада вылучана ўваходным праёмам і акном-трыфорумам над ім. Карнізныя паясы расчляняюць плоскасць фасада і вежаў на ярусы. Бакавыя плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны два ярусамі арачных аконных праёмаў. Цокальны мае бутавую муроўку.
У інтэр'еры плоская столь размалявана ілюзорнымі кесонамі, над уваходам хоры.
Усакінскі сельсавет
Уса́кінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Усакіна.
Торвальд Стромберг
Вырас у рыбацкай сям’і. У 17 гадоў, стаўшы найлепшым байдарачнікам, з-за ўзросту не быў дапушчаны фінскімі трэнерамі да буйных спаборніцтваў, аднак у 1950 годзе, калі яму было 19, прыняў удзел у чэмпіянаце свету ў Капенгагене, адразу заваяваўшы золата на дыстанцыі 10000 м у каноэ-адзіночцы. Гэтае дасягненне ён паўтарыў праз восем гадоў на чэмпіянаце свету ў Празе.
На летніх Алімпійскіх гульнях у 1952 годзе ў Хельсінкі стаў чэмпіёнам у веславанні на каноэ-адзіночцы на 10000 м і сярэбраным прызёрам на дыстанцыі 1000 м. На наступных Гульнях у Мельбурне (1956) не змог паказаць высокіх вынікаў з-за праблем са здароўем.
На працягу многіх гадоў з’яўляўся старшынёй аматарскага клуба канаістаў у сваім родным горадзе, дзе ён меў уласны бізнес у сферы дызельных рухавікоў.
У 2000 годзе ён быў удастоены спецыяльнай спартыўнай узнагароды Міністэрства адукацыі Фінляндыі.
Кактабэ (Кызылардзінская вобласць)
Кактабэ — сяло ў Жанакарганскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Кактабінскай сельскай акругі. Код КАТА — 434046100.
Шэрыф
Шэрыф (sheriff ) у шэрагу англамоўных краін — адміністрацыйна-судовая пасада ў пэўных адміністрацыйна-тэрытарыяльных утварэннях. Правы, абавязкі і ўмовы прызначэння шэрыфаў істотна адрозніваюцца ў залежнасці ад краіны.
Гісторыя
У англа-саксонскі перыяд гісторыі Англіі адной з асноўных лакальных адміністрацыйных пасад, прызначаных каралём, была пасада рыва (reeve). У графствах (shires) прадстаўнік улады караля называўся адпаведна «рыў графства» - shire-reeve. Менавіта ад гэтага спалучэння ўжо ў сярэдневяковай Англіі і пайшло слова шэрыф. Самым вядомым шэрыфам эпохі Плантагенетаў быў легендарны шэрыф Нотынгема, вораг Робіна Гуда.
Вялікабрытанія
У сучаснай Англіі шэрыф - галоўны прадстаўнік урада ў графстве. Ён прызначаецца каралеўскай дарчай грамат на адзін год і выконвае адміністрацыйныя функцыі, у тым ліку ведае паліцыяй і крымінальным вышукам, наглядае за арганізацыяй выбараў у парламент і выкананнем судовых рашэнняў. У Шатландыі характар ​​пасады іншы, там суддзя-шэрыф - галоўны суддзя графства - прызначаецца манархам пажыццёва.
Робін Гуд
Робін Гуд  — герой сярэднявечных англійскіх балад, прафесійны лучнік, завадатар лясных разбойнікаў. Змагаўся за справядлівасць — рабаваў заможных рыцараў і святароў, аддаючы назапашванае бядакам.
Марыя Ягораўна Рэйс
Марыя Ягораўна Рэйс, па мужу Франц (каля 1835 — ?) — павітуха. Шмат гадоў займала пасаду старшай павівальнай бабкі віцебскай губернскай урачэбнай управы.
Біяграфія
Нарадзілася каля 1835 года. Скончыла школу сельскіх павівальных бабак пры Пецярбургскім.
З 15 мая 1865 года і прынамсі да 1888 года займала пасаду старшай павівальнай бабкі віцебскай губернскай урачэбнай управы.
Камуністычная партыя Аўстраліі (сучасная)
Асноўныя напрамкі палітыкі партыі:
Вятны
Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета.
Стэндаль
Стэндаль (Stendhal), сапраўднае імя і прозвішча Анры-Мары Бейль (Henri-Marie Beyle;,  — , ) — французскі пісьменнік, адзін з заснавальнікаў французскага рэалістычнага раману.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і адваката Шэрубена Бейля. Маці, Генрыета Бейль, памерла, калі хлопчыку было 7 гадоў, і выхаваннем займалася цётка Серафі разам з бацькам. Мякка і цёпла да маленькага Бейля ставіўся толькі яго дзед Анры Ган'ён. Чалавек інтэлігентны і адукаваны, ён пазнаёміў хлопчыка з творчасцю Дзідро, Вальтэра і Гельвецыя. Гэта, а таксама строгасць езуіта Раяна назаўсёды абуджае ў маладога Бейля непрыязнасць да клерыкалізму і недавер да святароў.
У грэнобльскай цэнтральнай школе правучыўся толькі 3 гады і паспеў, па ўласным прызнанні, засвоіць толькі латынь. Акрамя таго захапляўся логікай, філасофіяй, матэматыкай, тэорыяй мастацтваў. Сачыў за падзеямі рэвалюцыі, хаця наўрад ці разумеў яе сутнасць.
У 1799 г. накіраваўся ў Парыж з намерам паступіць у політэхнічную школу. Але замест гэтага, натхнёны пераваротам Напалеона, запісаўся ў дзеючую армію. Залічаны сублейтэнантам у драгунскі полк. Знатныя сваякі выклапаталі юнаку назначэнне на поўнач Італіі, і гэтая краіны надта спадабалася яму. Гісторык масонства А. Мелор мяркуе, што ў гэты час Стэндаль на кароткі тэрмін далучыўся да масонскага ордэна.
Паступова расчараваўшыся ў Напалеоне, юнак звальняецца арміі і наступныя 3 гады праводзіць у Парыжы, прысвячаючы іх самаадукацыі, вывучае літаратуру, англійскую мову і філасофію. Паводле дзённікаў, марыць аб кар'еры драматурга, «новага Мальера». Закахаўся ў артыстку Мелані Луазон, услед за якой накіроўваецца ў Марсель. У 1805 г. вяртаецца да ваеннай службы. У якасці ваеннага чыноўніка напалеонаўскай арміі наведвае Італію, Германію, Аўстрыю. У паходах знаходзіў час дзеля разважанняў, рабіў запісы аб музыцы і жывапісу. Частка яго запісаў загінула пазней, у час пераправы праз раку Бярэзіну.
Прыняў удзел у паходзе Напалеона на Расію ў 1812 г. Наведаў Оршу, Вязьму, Смаленск. Бачыў маскоўскі пажар, але сам не прымаў удзел у баявых дзеяннях. Па ўласных словах, убачыў у Расіі «патрыятызм і сапраўдную веліч». Быў здзіўлены тым, што «дэспатызм рускага самадзяржаўя не прынізіў народ духоўна».
Літаратурная кар'ера
Пасля звяржэння Напалеона будучы пісьменнік, які негатыўна ўспрымаў Рэстаўрацыю Бурбонаў, звольніўся з арміі і на 7 гадоў пераехаў у Італію, у Мілан. Менавіта тут ён рыхтуе да друку і піша свае першыя кнігі: «Жыццяпіс Гайдна, Моцарта, Метастазіо» (1815), «Гісторыя італьянскага жывапісу» (1817), «Рым, Неапаль і Фларэнцыя ў 1817 годзе». Вялікія часткі тэксту гэтых кніг былі пазычаны з твораў іншых аўтараў.
Разлічваючы на славу новага Вінкельмана, Анры Бейль прымае ў якасці асноўнага псеўданіма назву роднага горада гэтага аўтара. У Італіі Анры знаёміцца з рэспубліканцамі — карбанарыямі. Тут жа ён пазнае безнадзейнае каханне да Матыльды Віскантыні, жонцы польскага генерала Я. Дэмбоўскага. Апошняя рана памерла, але назаўсёды засталася ў яго памяці.