cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нікабарцы
Традыцыйная культура
На працягу года кожная абшчына арганізуе святы, прысвечаныя дням пахавання і нараджэння, духам лесу, дажджу і г. д.
Рэлігія
Традыцыйная вера — анімізм. Нікабарцы лічаць, што ўсё навокал жывое. Гэта тычыцца не толькі жывёл, рыб, людзей, але і неадушаўлёных прадметаў, напрыклад лодак. Важную ролю да нашых дзён мае шанаванне духаў продкаў. Нікабарцы вырабляюць драўляныя статуі карэау, якія ўвасабляюць старшынь пашыранай сям'і і важных продкаў.
Найбольш выбітных супляменнікаў хавалі ў лодцы, якую спускалі ў акіян. Астатніх - у адкрытай магільне, дзе целы нябожчыкаў з'ядалі чарвякі і птушкі.
У XIX - першай палове ХХ стст. нікабарцы афіцыйна прынялі хрысціянства.
Спадарожнікі планет
Спадарожнікі планет (у дужках азначаны год адкрыцця; спісы адсартаваны па даце адкрыцця).
Меркурый
Спадарожнікаў у Меркурыя, па сучасных даных, няма.
Марс
У Марса вядома ўсяго два спадарожніка:
Юпітэр
У Юпітэра вядома 63 спадарожніка, у тым ліку, адкрытыя да палёту «Вояджэраў»:
Чатыры найбуйнейшых спадарожніка — Іо, Еўропа, Ганімед і Каліста — завуцца Галілеевымі спадарожнікамі.
Таксама ў Юпітэра маецца сістэма кольцаў (1979).
Сатурн
У Сатурна вядома 62 спадарожніка, у тым ліку, адкрытыя да палёту «Вояджэраў»:
Таксама Сатурн мае магутную сістэму кольцаў, адкрытую Галілеем у 1609 годзе.
Уран
Ва Урана вядома 27 спадарожнікаў:
Таксама ва Урана маецца сістэма кольцаў (1977).
Нептун
У Нептуна вядома 13 спадарожнікаў:
Таксама ў Нептуна маецца сістэма кольцаў (1989).
Плутон
У Плутона вядома тры спадарожніка:
Існуе меркаванне, што, паколькі барыцэнтр сістэмы Плутон—Харон знаходзіцца па-за паверхняй Плутона, Харон з'яўляецца не спадарожнікам Плутона, а кампанентам падвойнай планетнай сістэмы.
Эрыда
У Эрыды вядомы ўсяго адзін спадарожнік:
Хаумеа
У Хаумеа вядомыя два спадарожніка:
Малыя планеты
Пра спадарожнікі малых планет (астэроідаў) гл. артыкул Спадарожнік астэроіда.
Грамада
Агульныя звесткі
Узнікла ў часы першабытнаабшчыннага ладу. Яе прыкметамі былі агульная ўласнасць на сродкі вытворчасці і традыцыйныя формы самакіравання. З развіццём грамадства, маёмаснай няроўнасці і прыватнай уласнасці мянялася і форма грамады: радавая (матрыярхат), сямейнае (патрыярхат), сельская (пазямельная) грамада ці абшчына. З умацаваннем буйнога феадальнага землеўладання страціла незалежнасць, ператварыўшыся ў залежную ад пануючых слаёў грамадства арганізацыю непасрэдных вытворцаў. Згодна з фармацыйнай канцэпцыяй распалася з развіццём капіталістычных адносін.
Па дадзеных Вялікай савецкай энцыклапедыі грамада - гэта сельская абшчына ў Беларусі і Украіне да пачатку ХХ ст. Па дадзеных Этымалагічнага слоўніка 1989 года грамада - гэта абшчына, група, таварыства; вялікі прадмет і г.д.
Гісторыя
На працягу VI-IX ст. на прасторах Усходняй Еўропы вылучаюцца тры стадыяльныя віды грамады: вялікасямейная, тэрытарыяльна-вялікасямейная і тэрытарыяльная грамада ці абшчына. Вялікасамейная грамада складалася з вялікіх патрыярхальных сем'яў, якія пасяляліся на нязначнай адлегласці адна ад адной і захоўвалі сямейнае адзінства. Тэрытарыяльна-вялікасямейная грамада аб'ядноўвала рознатыпныя сем'і - пераважна патрыярхальныя, а таксама невялікія непадзеленыя і манагамныя, якія жылі на значнай адлегласці і адносіны паміж якімі вызначаліся не толькі роднаснымі сувязямі, але і неабходнасцю пражывання на агульнай тэрыторыі (суседскія, тэрытарыяльныя сувязі). Тэрытарыяльная грамада складалася ў асноўным з невялікіх нераздзельных і манагамных і часткова з вялікіх патрыярхальных сем'яў, якія ўсе разам пражывалі на адной тэрыторыі і падтрымлівалі суседскія адносіны.
У раннім сярэднявеччы асноўнай формай незалежнай грамады выступала верв. Паралельна, пачынаючы з Х-ХІ ст., існавалі залежныя ад замкаў грамады княжых сёлаў і пасадскія грамады старажытных гарадоў. У XIV-XVI ст. важнай формай грамад у Вялікім княстве Літоўскім былі грамады-воласці, якія складаліся як з асобных вялікіх дворышчаў, у кожным з якіх пражывала вялікая непадзеленае сям'я, так і з іх аб'яднанняў — селішчаў і вёсак-грамад, якія сфармаваліся ў старых паселішчах воласці. Такія грамады з улікам пэўных акалічнасцяў можна нават лічыць своеасаблівымі тэрытарыяльна-адміністрацыйнымі адзінкамі. Валасная форма грамад акрамя ўўласна Беларусі сінхронна была распаўсюджаная па тэрыторыі еўрапейскай часткі сучаснай Расіі (у цэнтральных рэгіёнах - да сярэдзіны XVI ст.; на поўначы і паўночным усходзе - да сярэдзіны XVII ст.) і Украіны (да канца XVI ст.). У агульна-еўрапейскім кантэксце грамада-воласць была тыпалагічна блізкая да абшчын Скандынавіі. Для дадзенага тыпу тэрытарыяльнай грамады была характэрная значная ўпраўленчая, судовая і фіскальная аўтаномія ў спалучэнні з рэгуляваннем землекарыстання і рэжыму сельскагаспадарчай вытворчасці.
Сутнасць эвалюцыі дворышчнага ладу заключалася ў пераўтварэнні дворышч і іх груп - складовых частак валасной формы грамады - у долевыя і падворныя грамады шматдворных вёсак. Пераходнай формай ад паўраздзельнага дворышча грамады-воласці да грамады шматдворнай вёскі былі вядомыя з XV ст. сябрынныя ці таварыскія грамады (пераважна долевага тыпу).
На працягу XVII-XVIII ст. эвалюцыя тэрытарыяльнай грамады адбывалася шляхам яе пераўтварэння ў дадатак да памеснай сістэмы. З развіццём капіталістычных адносін грамады і абшчыннае землеўладанне паступова распадаліся і былі канчаткова падарваныя Сталыпінскай аграрнай рэформай.
Юзаф Валовіч (староста лінгоўскі)
Юзаф Валовіч (? — 1779) — дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Юрыя Валовіча.
Гарадзенскі гродскі суддзя ў 1756—1764 гг., цівун гандынскі ў 1760—1765 гг., у 1751—1764 гг. згадваецца старостам лінгоўскім, падстароста гарадзенскі ў 1764—1765 гг., падкаморы гарадзенскі ў 1765—1772 гг., гарадзенскі маршалак у 1772—1779 гг.
у 1765 г. «па гнядым кані з усёй амуніцыяй як на вайну» ставіўся на попіс гарадзенскай павятовай харугвы з Гожскай парафіі.
Памёр у 1779 годзе.
Сям’я
У першым шлюбе з Марыянай з Міхневічаў.
Крышчынці
Крышчынці (Кри́щинці) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Юзаф Валовіч (староста лінгоўскі)
Сям’я
З 1764 года ў другім шлюбе з Юстынай з Юндзілаў, якая ў першым шлюбе была з Самуэлем Антоніем Скірмунтам, лоўчым гарадзенскім у 1730—1757 гг. i падстаростам судовым у 1748—1757 гг.
А таксама трох дачок:
Хуберт ван Эйк
Хуберт ван Эйк (нідэрл. Hubert van Eyck; 1370 — ) — паўднёва-нідэрландскі (фламандскі) жывапісец эпохі Паўночнага Адраджэння. Старэйшы брат Яна ван Эйка, якога ён навучаў жывапісу. З пачатку 1420-х гадоў жыў у Генце.
Зыходзячы з надпісу на раме Генцкага алтара ў саборы Св. Бавона (паліпціх «Пакланенне ягню» ў Генце), лічыцца, што Хуберт ван Эйк удзельнічаў у стварэнні гэтага твора. Аднак, у цяперашні час гэтае сведчанне падвяргаецца сумневу: ёсць меркаванне, што надпіс зроблены пазней, а ўвесь жывапіс алтара выкананы яго братам.
Іван Самойлавіч Бражнік
Іван Самойлавіч Бражнік (, в. Санжара-Цернаватка, Палтаўская губерня, Украінская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка (цяпер — Сахноўшчынскі раён, Харкаўская вобласць, Украіна — ) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
Біяграфія
У 1944 годзе скончыў Чкалаўскае ваенна-авіяцыйнае вучылішча, пасля чаго да 1946 года працаваў лётчыкам-інструктарам. З 1946 па 1949 гады працаваў пілотам Брэсцкага, Мазырскага авіяатрадаў грамадзянскага паветранага флоту.
З 1967 па 1974 гады старшыня Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта. У 1974 годзе абраны старшынёй Гомельскага абласнога камітэта прафсаюза працаўнікоў дзяржаўных устаноў.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018
Чэмпіёнам, 15-ы раз у гісторыі і 13-ы раз запар, стаў барысаўскі БАТЭ, які забяспечыў чэмпіёнства заўчасна, перайграўшы 4 лістапада 2018 года ў матчы 27-га тура гродзенскі «Нёман» у гасцях з лікам 1:0. За астатнія медалі барацьба ішла да апошняга тура, у выніку другое месца дасталася салігорскаму «Шахцёру», а трэцім стала мінскае «Дынама».
Рэгламент
Як і ў папярэднім сезоне, у турніры прымалі ўдзел 16 каманд, якія згулялі паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях (усяго па 30 матчаў). Схема ратацыі таксама захавалася: дзве апошнія каманды Вышэйшай лігі 2018 наўпрост пакідаюць турнір, іх месца займаюць дзве найлепшыя каманды Першай лігі.
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі
Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2017
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У 28-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі ўдзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны.
Турнірная табліца
Заўвага. Паколькі ў Кубку Беларусі 2018/19 перамог «Шахцёр», то «Віцебск» атрымаў месца ў 1-м кв. раўндзе Лігі Еўропы.
Бамбардзіры
Крыніца: Football.By
Узнагароды
Узнагароды сезона 2018 былі абвешчаны 4 снежня 2018 года на цырымоніі «Зорны мяч».
Сал (значэнні)
Сал:
Віктар Арміцкі
6 лістапада 1939 у ліку 200 польскіх прафесараў Арміцкі быў арыштаваны немцамі і адпраўлены ў Заксенхаўзен. Увесну 1940 года пасля пратэстаў, у тым ліку Ватыкану, некаторыя з іх з-за дрэннага стану былі вызваленыя з лагера. Арміцкага, у якога немцы знайшлі яўрэйскія карані, перавялі спачатку ў Дахау, а затым у Маўтхаўзен.
У лагеры працягваў чытаць лекцыі вязням. Ва ўмовах канцлагера, холаду і недаядання, ён не адмовіўся ад навуковай працы, напісаў працу «Аб пытаннях засялення зямнога шара». Перад смерцю паспеў перадаць сшыткі са сваёй працай зняволеным немцам, якім было загадана забіць прафесара.
В. Арміцкі быў павешаны ў верасні 1941 года ў канцлагеры Маўтхаузен.
Лэўкіўці (Тульчынскі раён)
Лэўкіўці (Ле́вківці) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Эрхай
Эрхай (洱海) — горнае возера на захадзе кітайскай правінцыі Юньнань у басейне ракі Меконг. Плошча — 250 км². Агульны аб’ём вады — 2,5 мільярдаў м³.
На паўднёвым беразе знаходзіцца горад Далі. На востраве каля горада дзейнічае фальклорна-гістарычны парк.
Вяжноўка
Вяжноўка (Вяжновка) — пасёлак у Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Макарыцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі пасёлак увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала пасёлак разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Франц Эйбль
Франц Эйбль (Эйбл) (ням.: Franz Eybl;, Марыяхільф, Вена — , Бельведэр (Вена)) — аўстрыйскі жывапісец, мастак гістарычнага жанру, партрэтыст, літограф, акадэмік.
Біяграфія
У 1816 годзе ва ўзросце дзесяці гадоў паступіў на вучобу ў Венскую акадэмію прыгожых мастацтваў. У ліку яго настаўнікаў былі Ёзэф Клібер, Ёган Лампі Старэйшы і Іаган Петэр Крафт.
У 1825 і 1828 гадах яго працы былі адзначаны прэміямі Акадэміі. У 1843 годзе стаў членам Венскай акадэміі прыгожых мастацтваў. З 1853 года - куратар Імператарскай карціннай галерэі ў Бельведэры, з 1867 года таксама выкладчык у мясцовай рэстаўрацыйнай майстэрні.
Памёр у сваёй афіцыйнай кватэры ў палацы Бельведэр. Пахаваны ў ганаровай магіле на Цэнтральных могілках Вены.
Вім Вендэрс
Вільгельм Эрнст Вендэрс (Wilhelm Ernst Wenders; нар. ) — нямецкі, і , лаўрэат «Залатога льва» Венецыянскага кінафестывалю (1982) за фільм «Становішча рэчаў» і «Залатой пальмавай галіны» Канскага кінафестывалю (1984) за фільм «Парыж, Тэхас».
IC 3428
IC 3428 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Манькіўка (Тульчынскі раён)
Манькіўка (Манькі́вка) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Марусынэ
Марусынэ (Мару́сине) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Мілтан Эйверы
Мілтан Кларк Эйверы (Milton Clark Avery;, Альтман, штат Нью-Ёрк — , ) — амерыканскі мастак-мадэрніст.
Жыццё і мастацтва
Мілтан Кларк Эйверы вырас у горадзе Хартфард, штат Канектыкут, пазней жыў у Нью-Ёрку. У 1926 годзе ён ажаніўся з Салі Мішэль, у 1932 годзе нарадзілася іх дачка. Пачынаючы з гэтага моманту дачка мастака, яго сям’я становіцца галоўнай тэмай яго працы.
Першая асабістая выстава адбылася ў 1928 годзе ў галерэі магчымасцей Нью-Ёрка («Галерэя магчымасцей»), пасля чаго ўдзельнічае ў шматлікіх выставах жывапісу ў ЗША. Мастак праводзіць шмат творчых паездак, але ён прыязджае ў Еўропу ўпершыню толькі ў 1952 годзе.
Для многіх амерыканскіх мастакоў — сучаснікаў Эйверы (напрыклад, Адольф Готліб, Марк Ротка), ён быў творчым прыкладам.
Маякы (Тульчынскі раён)
Маякы (Мая́ки) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Санта-Элізабета
Санта-Элізабета (Santa Elisabetta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Агрыджэнта.
Насельніцтва складае 2840 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 176 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 92020. Тэлефонны код — 0922.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santo Stefano (martire).
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мыхайліўка (Тульчынскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Чарнухынскі раён
Чарнухынскі раён (Чорнухинський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Палтаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Чарнухы (Чорнухи).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 11644 чалавекі, плошча — 682 км².
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 12 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 40 сёлаў.
IC 3429
IC 3429 — галактыка тыпу S R ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2021
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2021 года прайшоў 15 сакавіка на стадыёне ФК «Мінск». У матчы сустрэліся чэмпіён і ўладальнік кубка 2020 года мінскі клуб «Дынама-БДУФК» і срэбны прызёр чэмпіянату і фіналіст кубка 2020 года клуб «Мінск».
Дубавец (Краснагорскі раён)
Дубавец (Дубовец) — пасёлак у Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Макарыцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі пасёлак увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала пасёлак разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Клаус Кінскі
Клаус Кінскі (Klaus Kinski, сапраўднае імя Нікалаус Карл Гюнтэр Накшыньскі, ням. Nikolaus Karl Günther Nakszyński; 1926—1991) — нямецкі тэатра і кіно,. Вядомы, у прыватнасці, сваімі ролямі ў фільмах кінарэжысёра Вернера Херцага. Бацька актрысы Настассі Кінскі і акцёра Мікалая Кінскі. Ён граў шмат псіхапатычных роляў і дзякуючы ім быў прызнаны на сусветным узроўні, стаўшы адным з найбольш вядомых акцёраў Германіі. Найбольш выбітнымі яго працамі лічацца фільмы, знятыя ў супрацоўніцтве з рэжысёрам Вернерам Херцагам.
Новая Мыш
Но́вая Мыш (, Новая Мышь) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Навамышскага сельсавета. Размешчана за 8 км на захад ад Баранавічаў, на скрыжаванні аўтадарог на Івацэвічы, Стоўбцы, Слонім, Моўчадзь, на рацэ Мышанцы.
Назва
Субстантыўны кампанент Мыш у састаўной геаграфічнай назве літаральна паўтарае старажытны гідронім Мыша — на беразе ракі была ўзведзена сядзіба. Інвентар 1692 года яшчэ згадвае пра раку Мышу, але з часам рака стала ўспрымацца як больш дробны аб’ект, і наступны інвентар 1730 года паведамляе ўжо пра Мышанку. Даследчыкі шукаюць паходжанне гідроніма як у славянскіх, так і ў балцкіх мовах.
Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Мыш згадваецца ў першай палове XV стагоддзя як сяло Новагародскага павета. У 1563 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў мясцовасць за ваенныя заслугі жмудскаму старосце Я. К. Хадкевічу. Пад 1566 годам паселішча значыцца ў дакументах як мястэчка. У XVI—XVII стагоддзях тут існаваў замак. У XVII стагоддзі ў мястэчку дзейнічалі касцёл і школа, у двары (Старая Мыш) існаваў кляштар езуітаў. У другой чвэрці XVII стагоддзя мясцовасць перайшла ў валоданне Сяняўскіх, потым — Юдзіцкіх.
У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) замак і мястэчка зруйнавалі войскі Маскоўскай дзяржавы. Як даносілі захопнікі свайму гаспадару :
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Новая Мыш апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стала цэнтрам воласці ў Навагрудскім павеце. У 1825 годзе з цэглы ўзведзены Праабражэнскі касцёл. У 1842 годзе адбыліся 2 кірмашы (1 і 29 верасня), на якіх у асноўным гандлявалі сельскагаспадарчымі прадуктамі і жывёлай. У 1859 годзе ў мястэчку на сродкі казны і тутэйшых сялян пабудавана драўляная Праабражэнская царква. Праваслаўны прыход налічваў каля 3500 вернікаў, сярод якіх пісьменных было толькі каля 10 %.
У 1860-я гады ў мястэчку было 132 двары, царква, касцёл, яўрэйскі малітоўны дом, штотыднёвыя таргі, 1 рэгулярны кірмаш.
Гісторыя авіяцыі
Гісторыя авіяцыі — дысцыпліна, якая вывучае развіццё канструкцый лятальных апаратаў цяжэйшых за паветра і іх палётаў.
Новая Мыш
Пад уладай Расійскай імперыі
У першай палове 1880-х гадоў у мястэчку каля 160 двароў, 1030 жыхароў, дзейнічалі царква, народнае вучылішча (адчынена ў 1862), валасное праўленне, касцёл, сінагога, З яўрэйскія школы, бальніца, 21 крама, бровар, цагельны завод, паравы і ветраны млыны. Існавалі промыслы: шавецкі, кравецкі і кузнецкі, па вырабе розных рэчаў з дрэва.
Гісторыя авіяцыі
Першыя палёты
Мара чалавецтва пра палёт, магчыма, упершыню была рэалізавана ў Кітаі, дзе палёт чалавека, прывязанага (дзеля пакарання) да папяровых змеяў быў апісаны ў VI ст. н.э. Пазней першы кіраваны палёт на дэльтаплане здзейсніў Абас ібн Фарнас у Аль-Андалусе у IX ст. н.э. У Леанарда да Вінчы (XV ст.) мроя пра палёт вылілася ў некалькі праектаў, але ён не спрабаваў іх рэалізоўваць. Першыя сур'езныя спробы палёту чалавека былі зроблены ў Еўропе ў канцы XVIII ст.
Прывязаныя паветраныя шары, запоўненыя гарачым паветрам, былі ўдасканалены ў першай палове XIX ст. і ўжываліся ў значных маштабах у шэрагу войнаў сярэдзіны стагоддзя; найбольшую вядомасць атрымала іх ужыванне падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША, калі паветраныя шары выкарыстоўваліся для назірання падчас бітвы ля Петэрсбергу.
Новая Мыш
Найноўшы час
У пачатку XX стагоддзя Новая Мыш уяўляла сабой вялікае і шматмоўнае мястэчка, у народным вучылішчы вучылася каля 150 дзяцей (з іх толькі 25 дзяўчынак). Дзейнічалі прызыўны ўчастак і аптэка.
У Першую сусветную вайну Новую Мыш занялі нямецкія войскі. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
Гісторыя авіяцыі
Першыя палёты
Мара аб палёце сустракаецца ў міфах розных народаў свету (напрыклад, пра Дэдала і Ікара ў грэчаскай міфалогіі, або пра Пушпака Вімана ў Рамаяне). Першыя спробы палёту таксама часта звязаныя з ідэяй пераймаць птушак, як у міфе пра Дэдала, дзе ў яго крылы з пер'я і воску. Спробы будаваць крылы і саскокваць з высокіх вежаў працягваліся нават у XVII ст., і выпрабавальнікі атрымлівалі траўмы або разбіваліся.
Новая Мыш
Найноўшы час
У 1939 годзе Новая Мыш увайшла ў склад БССР. З 15 студзеня 1940 года цэнтр Навамышскага раёна Баранавіцкай вобласці. Статус паселішча панізілі да вёскі. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Пры яе вызваленні вызначыўся наводчык, камандзір гарматы М. П. Акімаў, які падбіў 5 варожых танкаў, знішчыў 50 акупантаў і ўтрымаў рубеж да прыходу асноўных сіл сваёй часці. За гэты подзвіг Акімаву 25 верасня 1944 года было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Гісторыя авіяцыі
Старажытная Грэцыя
Каля 400 г. да н. э. Архіт Тарэнскі, старажытнагрэчаскі філосаф, матэматык, астраном, дзяржаўны дзеяч і стратэг, магчыма, распрацаваў першы лятальны апарат, які ўяўляе сабой мадэль птушкі, і, як сцвярджаюць крыніцы, праляцеў каля 200 метраў. Гэтая машына, якую вынаходнік назваў Голубам (грэч. Περιστέρα, Peristera ), верагодна, падвешвалася на тросе або на стрыжні падчас палёту.
Забор’е (Краснагорскі раён)
Забор’е (Заборье) — сяло ў Краснагорскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Макарыцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай сяло абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Гісторыя авіяцыі
Паветраныя шары, паветраныя змеі ў Кітаі
Лятаючы ліхтарык (прататып аэрастатаў з абалонкай, напоўненай гарачым паветрам) быў вядомы ў Кітаі з самых старажытных часоў. Яго вынаходніцтва прыпісваецца генералу Чжугэ Ляну (180-234 гг. н . э., ганаровы тытул Кунмін), які, як паведамляюць крыніцы, выкарыстаў іх, каб усяляць страх у варожыя войскі:
Аднак прылада, якая ўяўляла сабой лямпу ў папяровай ёмістасці, зарэгістравана раней, і, згодна  Джозэфу Нідхэму, паветраныя шары з гарачым паветрам у Кітаі былі вядомыя ў III ст. да н. э.
У V ст. н. э. Лю Бан вынайшаў 'драўляную птушку', якая, магчыма, была вялікім папяровым змеем або раннім планёрам.
У перыяд дынастыі Юань (XIII ст.) пры такіх кіраўніках, як Хубілай, простакутныя лямпы сталі пастаянна выкарыстоўвацца на святах, на якіх прысутнічала шмат людзей. У мангольскі перыяд гэтае вынаходства, магчыма, распаўсюдзілася па Вялікаму Шаўковаму Шляху ў Сярэднюю Азію і на Блізкі Усход. Амаль ідэнтычныя лунальныя ліхтарыкі з простакутнай лямпай у тонкай паперы былі звычайнымі на Тыбеце падчас вялікіх святаў і на індыйскім фестывалі агнёў. Аднак няма ніякіх сведчанняў, што яны выкарыстоўваліся для палёту чалавека.
У 559 г. палёт чалавека на паветраным змеі быў задакументаваны ў дзяржаве Паўночная Вэй. Пасля смерці імператара Юань Ланга (513-532) яго генерал Гао Хуань стаў імператарам. Пасля смерці Гао Хуаня яго сын Гао Ян запусціў Юань Хуантоў, сына былога імператара, на паветраным змеі з вежы ў яго сталіцы Е. Юань Хуантоў праляцеў над гарадскімі сценамі і прызямліўся жывым, аднак неўзабаве быў пакараны. Магчыма, здольнасць паветраных змеяў падняць чалавека, як адзначыў праз некалькі стагоддзяў Марка Пола, была вядомая ўжо ў той час.
Парашуты і планёры ў Іспаніі Амеядаў і ў Англіі
Праз дваццаць пяць год, ва ўзросце 65 гадоў, Ібн Фарнас распрацаваў палепшаны праект, які ўключаў першыя паверхні кіравання палётам. ён узяў гэты каркас з крыламі, які, верагодна, быў першым дэльтапланам, і спусціўся з маленькага пагорка, які называўся Гара ал-'арус, і, відавочна кіруючы ім, пратрымаўся ў паветры на працягу досыць доўгага часу, па некаторых падліках цэлых дзесяць хвілін. Гэта была першая спроба кіраванага палету, паколькі ен мог змяняць яго вышыню і кірунак так, каб вярнуцца туды, адкуль пачаў палёт. Пасля паспяховага вяртання ў адпраўны пункт, ён у канчатковым рахунку ўпаў на зямлю, і сказаў пазней, што прызямленне можна палепшыць, зрабіўшы хваставую частку. Яго палет відавочна натхніў Эйлмера Малмсберыйскага, які больш чым праз стагоддзе (каля 1010 г.), на апараце, падобным да планера, праляцеў каля 200 метраў.
Еўрапейскае Адраджэнне і Асманская імперыя
Праз пяць стагоддзяў пасля Ібн Фірнаса Леанарда да Вінчы намаляваў чарцёж дэльтаплана, у якім ўнутраныя часткі крылаў былі зафіксаванымі, а некаторыя паверхні кіравання зрушаныя да канцоў (як пры планіраванні ў птушак). У той час як яго праекты існуюць у чарцяжах і лічацца прыдатнымі да палёту ў прынцыпе, ён непасрэдна ніколі не лятаў на сваіх апаратах. Па яго чарцяжах, і з матэрыялаў, даступных у той час, у канцы XX стагоддзя быў пабудаваны апарат, які мог лятаць. Аднак, яго схематычны праект рэалізоўваўся з улікам сучасных ведаў пра аэрадынамічныя прынцыпы, і ці паляцеў бы пабудаваны самім Леанарда апарат, невядома. Мадэль, якую ён будаваў для выпрабавальнага палёту ў 1496, не лятала, а некаторыя іншыя праекты, такія як правобраз верталёта з чатырма людзьмі на борце, маюць сур'езныя недахопы.
У XVII ст. турэцкі падарожнік Эвлія Чэлебі паведаміў, што ў 1630-1632 гг. ён бачыў турэцкага вучонага Хэзарфена Ахмеда Чэлебі, які на апараце з крыламі, пераляцеў Басфор. Ён саскочыў з Галацкай вежы (вышыня 55 м) у Стамбуле, і, як мяркуецца, праляцеў адлегласць каля 3 км, прызямліўшыся на іншым (азіяцкім) баку Басфора, без якіх-небудзь траўмаў. Лунальны палёт на адлегласць 3 км з вышыні 55 м запатрабаваў бы выкарыстанне сучаснага планёра і добрыя навыкі і практыку кіравання ім, хоць вядома, што Чэлебі пачаў займацца сваім апаратам задоўга да свайго палету.
У 1670 г. Франчэска дэ Лана-Тэрці выдаў працу, якая прапаноўвала тэхналогію палёту на апараце лягчэй за паветра са сфер, у якіх ствараецца вакуум, што падыме паветраны карабель уверх. Аднак ен не ўлічыў таго, што гэтыя сферы будуць раздушаны ціскам паветра.
Планёры
Эксперыменты з планёрамі заклалі аснову будаўніцтва апаратаў цяжэй за паветра, і напачатку XX ст. прагрэс у будаўніцтве рухавікоў прывёў да рэалізацыі кіраванага палёту з рухавіком, у тым ліку і рэактыўным. З гэтага часу, авіяканструктары з усіх сіл спрабавалі стварыць апараты, якія былі б хутчэй, ляцелі далей і вышэй, і мелі б больш простае кіраванне. Важныя фактары, якія ўплываюць на прагрэс у самалётабудаванні:
Лягчэй за паветра
Першы агульнавядомы палёт чалавека быў здзейснены ў Парыжы ў 1783 г. Жан-Франсуа Пілатр дэ Раз'е і маркіз дэ Арландэс праляцелі 8 км на паветраным шары распрацоўкі братоў Мангальф'е, напоўненым гарачым паветрам. Паветраны шар награваўся агнём ад спальваемай драўніны і не быў кіраваным, то бок рухаўся па волі ветру. Запуск паветраных шароў-зондаў стаў папулярнай забаўкай ў Еўропе ў канцы XVIII ст, такім чынам чалавек пачаў пакараць вышыню і атмасферу.
Праца над стварэннем кіраванага паветранага шара (дырыжабля) (які атрымаў назву паветраны карабель) доўжылася на працягу 1800-х гадоў. Першы кіраваны абсталяваны паравым рухавіком апарат лягчэй за паветра падняўся ў 1852 г., калі француз Жыфар праляцеў 24 км.
Некіраваныя паветраныя шары ўжываліся падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША арміяй Саюза.
Наступны тэхналагічны прарыў быў здзейснены ў 1884 г., калі быў ажыццеўлены першы цалкам кіраваны вольны палёт на французскаім вайсковым дырыжаблі з электрычным рухавіком La France Шарлем Рэнарам і Артурам Крэбсам. Даўжыня дырыжабля склала 52 м, аб'ём — 1 900 м3, за 23 хвіліны было пераадолена 8 км пры дапамозе рухавіка магутнасцю 8 1/2 л. с.
Тым не менш, гэтыя апараты былі недаўгавечныя і надзвычай нетрывалыя. Рэгулярныя кіраваныя палёты не здзяйсняліся да з’яўлення рухавіка ўнутранага згарання.
Аднак дырыжаблі выкарыстоўваліся і ў Першай, і ў Другой сусветных войнах, і працягваюць абмежавана выкарыстоўвацца і ў нашы дні, але іх развіццё было ў значнай ступені затарможанае развіцёем апаратаў цяжэйшых за паветра.
Каб лепш зразумець
Першай друкаванай публікацыяй пра авіяцыю былі «Эскізы машыны для палёту ў паветры» Эмануіла Сведэнборга, выдадзеныя ў 1716 г. Гэтая лятаючая машына складалася з лёгкага каркаса з нацягнутай на яго моцнай тканінай і мела два вялікіх вясла або крыла, якія рухаліся на гарызантальных восях такім чынам, што пры руху ўверх яны не сустракалі супраціву, а пры руху ўніз стваралі пад'ёмную сілу. Сведенборг ведаў, што гэтая машына не будзе ляцець, але разглядаў яе як адпраўную кропку і быў упэўнены, што праблема будзе вырашана. Ен казаў:<blockquote class="" style="min-height: 397.6px;">здаецца,  лягчэй гаварыць пра такую машыну, чым стварыць яе ў рэчаіснасці, паколькі яна патрабуе большай сілы і меншай вагі, чым ёсць у чалавечым целе. Навука механіка магла б, магчыма, прапанаваць спосаб, як выкарыстоўваць моцную спіральную спружыну. Калі б гэтыя перавагі і патрабаванні былі дасягнутыя, магчыма аднойчы знойдзецца той, хто зможа зразумець, як лепш выкарыстоўваць наш эскіз і адшукаць магчымасць зрабіць дапаўненні, якія дазволяць дасягнуць таго, што мы можам толькі прапанаваць. Усё ж у прыродзе ёсць дастаткова доказаў і прыкладаў, калі такія палёты могуць быць бяспечнымі, тым не менш, калі надыдзе час першых выпрабаванняў, вам, верагодна, прыйдзецца заплаціць за гэты вопыт, але вы не зможаце абысціся сілай рук або ног. Сведенборг паказаў у сваёй працы, што наяўнасць рухавіка ў лятальнага апарата з’яўляецца найважнейшай умовай палету.
У апошнія гады XVIII стагоддзя сэр Джордж Кэйлі правёў першае сур'ёзнае вывучэнне фізікі палёту. У 1799 г. ён стварыў схему планёра, якая, за выключэннем вертыкальнай праекцыі, цалкам адпавядала сучасным. Хвост яго выкарыстоўваўся для кіравання, а пілот знаходзіўся ніжэй цэнтра мас для забеспячэння стабілізацыі палёту; гэтая мадэль здзейсніла палёт у 1804 г. Наступныя пяцьдзясят гадоў Кэйлі працягваў працаваць над фізікай палёту, за гэты час ён вывучыў вялікую частку асноў аэрадынамікі і ўвёў такія тэрміны як пад’ёмная сіла і лабавы супраціў. Ен выкарыстоўваў рухавікі ўнутранага і знешняга згарання, у якасці паліва для якіх выкарыстоўваўся порах, але спыніўся на гумаматоры Альфонса Пэна, што дазваляла рабіць мадэлі з рухавіком больш простымі. Пазней Кэйлі выкарыстаў яго даследаванні для пабудовы поўнамаштабнага апарата, які здзейсніў беспілотны палёт у 1849, а ў 1853 быў здзейснены ўжо пілатуемы кароткі палёт у Бромптоне, недалёка ад Скарбора ў Ёркшыры.
У 1848 г. Джон Стрынгфеллоў ажыццявіў паспяховы выпрабавальны палёт мадэлі з паравым рухавіком, у Чардэ, Сомэрсэт, Англія. Гэтая мадэль была 'беспілотнай'. У 1868 г. француз Жан-Мары Ле Бры здзейсніў першы палёт, пры якім падняўся вышэй пункта старту, на сваім планёры Albatros artificiel з дапамогай коннай цягі на беразе. Ле Бры па паведамленнях дасягнуў вышыні 100 метраў, пераадолеўшы адлегласць 200 метраў.
Развіццё авіяцыі набірае тэмп
1880-я гады сталі перыядам інтэнсіўнага вывучэння, для гэтага часу былі характэрныя даследаванні «навукоўцаў джэнтльменаў», якія ўносілі найбольшы ўклад у навуку да XX ст. Пачаткам у даследаваннях 1880-х было будаўніцтва першых сапраўды практычна прыдатных да эксплуатацыі планёраў. Асноўны ўклад ўнеслі тры чалавекі: Ота Ліліенталь, Пэрсі Пільчар і Актаў Шанют. Адзін з першых сапраўды сучасных планёраў быў пабудаваны Джонам Дж. Мантгомеры; ен здзейсніў кіраваны палет недалёка ад Сан-Дыега 28 жніўня 1883г. Дэльтаплан Вільгельма Крэса быў пабудаваны ў 1877 г. недалека ад Вены.
Немец Ота Ліліенталь паўтарыў вопыты Венхэма і значна развіў яго ў 1874 г., выдаўшы яго даследаванні ў 1889 г. Ен таксама сканструяваў шэраг лепшых па свайму часу планёраў, і ў 1891 г. ужо мог здзяйсняць палёты на 25 метраў і больш. Ён строга дакументаваў сваю працу, уключаючы фатаграфіі, і па гэтай прычыне ён лічыцца адным з самых вядомых ранніх піянераў авіяцыі. Ён таксама прасоўваў канцэпцыю «падскочыць перш, чым паляцець», якая заключалася ў тым, што вынаходнікі павінны пачаць з планёраў і здолець іх падняць у паветра, замест таго, каб проста распрацоўваць машыну з рухавіком на паперы і спадзявацца, што яна будзе працаваць. Яго тып лятальнага апарата сення вядомы як ручны планёр. Да часу яго смерці ў 1896 г. ен здзейсніў 2500 палетаў на розных апаратах, калі парыў ветру зламаў крыло яго апошняга планёра, у выніку чаго Ліліенталь зваліўся з вышыні каля 17 м, атрымаўшы пералом пазваночніка. Ён памёр на наступны дзень, яго апошнімі словамі былі: «ахвяры павінны быць прынесеныя».
Працягнуўшы справу Ліліенталя, Актаў Шанют рана выйшаў у адстаўку, і фінансаваў будаўніцтва некалькіх планёраў. Летам 1896 г. некалькі яго апаратаў здзейснілі серыю палётаў на Мілер Біч, Індыяна, і ў канчатковым рахунку ен зрабіў выснову, што найбольш удалай канструкцыяй быў біплан. Таксама як і Ліліенталь, ён дакументаваў ўсю сваю працу і фатаграфаваў яе вынікі, акрамя таго, ён вёў перапіску з многімі энтузіястамі авіяцыі з усяго свету. Шанют асабліва цікавіўся рашэннем праблемы натуральнай устойлівасці лятальнага апарата ў палёце, тое, што птушкі выпраўлялі інстынктыўна, але тое, што людзі павінны будуць рабіць уручную. Асноўнай праблемай была падоўжная устойлівасць, таму што, паколькі вугал атакі крыла павялічыўся, цэнтр ціску ссоўваўся наперад і павялічваў вугал атакі яшчэ больш. Без неадкладнага выпраўлення апарат непазбежна звальваўся.
На працягу гэтага перыяду было зроблена мноства спробаў сканструяваць самалет, абсталяваны рухавікамі. Аднак большасць гэтых намаганняў было асуджана на няўдачу, так як яны распрацоўваліся аматарамі, якія не мелі поўнага разумення праблем, вывучаемых Ліліенталем і Шанютам. У 1882 г. Аляксандр Мажайскі недалёка ад Чырвонага Сяла, Расія стварыў і выпрабаваў манаплан з дзвюма паравымі машынамі, які, па некаторых паведамленнях, змог самастойна адарвацца ад зямлі пасля разбегу. Аднак сам «палёт» быў няўдалым: праз нейкі час пасля адрыву самалёт страціў хуткасць і ўпаў на крыло. Для працягу даследаванняў грошай у А. Ф. Мажайскага не знайшлося. Даследаванні, праведзеныя ў ЦАГІ ў 1980-х гадах, паказалі, што самалёт Мажайскага не быў здольны да ўстойлівага гарызантальнага палёту з прычыны недахопу магутнасці сілавой ўстаноўкі і акрамя таго — не меў ніякіх органаў кіравання для кампенсацыі ўзнікаючага ў палёце крэну, то бок, быў часткова некіруемы; тым не менш, не выключаецца магчымасць таго, што пры пэўных абставінах ён мог пасля разбегу адарвацца ад зямлі дзякуючы экраннаму эфекту, а пасля гэтага рэзка страціць пад'ёмную сілу і зваліцца на крыло, што адпавядае апісанням выпрабаванняў відавочцамі. Француз Клемент Адэр паспяхова запусціў Eole, абсталяваны паравой машынай, зрабіўшы кароткі 50-метровы палёт недалека ад Парыжа ў 1890 г. Пасля гэтага выпрабавання ён неадкладна пачаў вялікі праект, які заняў пяць гадоў. Аднак, гэты апарат, Avion III, быў занадта цяжкі і быў ледзь здольны адарвацца ад зямлі.
Сэр Хайра Стывенс Максім вывучыў шэраг праектаў у Англіі, пасля чаго сканструяваў велізарны апарат вагой 3175 кг, з размахам крыла 32 м, абсталяваны двума мадэрнізаванымі палегчанымі паравымі рухавікамі магутнасцю 180 л. с. (134 кВт) кожны. Максім пабудаваў гэты апарат для вывучэння асноўных праблем канструкцыі і рухавікоў, але не кіравання. Таму, разумеючы, што палёт будзе небяспечным, ён выпрабоўваў яго на спецыяльна пабудаваным для гэтага рэльсавым пуці даўжынёй 550 м. Пасля вялікай колькасці выпрабавальных прабегаў, якія прайшлі без якіх-небудзь праблем, 31 ліпеня 1894 г. пачалася серыя прабегаў з павялічэннем магутнасці рухавікоў. Першыя два былі паспяховыя, апарат «ляцеў» на рэйках. Тады днём запусцілі тры катлы на поўную магутнасць, і пасля дасягнення хуткасці 68 км/г праз 180 м, машына ўзляцела настолькі рэзка, што сутыкнулася з верхняй рэйкай, зробленым спецыяльна для абмежавання вышыні палёту (па іроніі лёсу, ен павінен быў забяспечваць бяспеку выпрабаванняў), і разбілася адразу пасля гэтага. Сродкі заканчваліся, і да 1900-х гадоў вынаходнік працягваць сваю працу не мог, аднак пасля ён змог праводзіць выпрабаванні меншых апаратаў на бензінавых рухавіках.
У Вялікабрытаніі спроба стварэння апарата цяжэй за паветра была прадпрынятая піянерам авіяцыі Пэрсі Пільчэрам. Пільчэр пабудаваў некалькі працоўных планёраў, Лятучая мыш, Жук, Чайка і Ястраб, на якіх ён паспяхова лятаў у сярэдзіне-канцы 1890-х гадоў. У 1899 годзе ён пабудаваў доследны ўзор самалёта з рухавікамі, які, як паказала нядаўняе даследаванне, быў здольны да палёту. Аднак Пільчэр памёр пасля няшчаснага выпадку з планёрам перш, чым ён змог праверыць гэта, і пра яго планы забыліся на многія гады.
Лягчэй за паветра
Першымі лятальнымі апаратамі, якія сталі выконваць рэгулярныя кантраляваныя рэйсы, сталі мяккія дырыжаблі (пазней названыя «блімпамі» (ад англ. «таўстуны», «нязграбныя»); самы паспяховы ранні праект гэтага тыпу лятальнага апарата быў распрацаваны бразільцам Альберта Сантас-Дюмонам. Сантас-Дюмон эфектыўна усталяваў на паветраны шар рухавік унутранага згарання. 19 кастрычніка 1901 г. ён стаў сусветна вядомы, пасля таго як ён на сваім дырыжаблі «Нумар 6» праляцеў над Парыжам з Сен-Клу, вакол Эйфелевай Вежы і вярнуўся менш чым праз трыццаць хвілін, каб выйграць прыз. Пасля такога поспеху сваіх дырыжабляў Сантас-Дюмон спраектаваў і пабудаваў яшчэ некалькі апаратаў.
У той жа самы час, калі мяккія дырыжаблі пачалі заваёўваць прызнанне, развіцце жорсткіх дырыжабляў таксама не стаяла на месцы. Потым менавіта жорсткія дырыжаблі змаглі пераносіць вялікія грузы, чым самалёты, на працягу многіх дзесяцігоддзяў. Канструкцыя такіх дырыжабляў і яе развіццё звязаныя з нямецкім графам Фердынандам фон Цэпелінам.
Будаўніцтва першых дырыжабляў-Цэпелінаў пачалося ў 1899 г. на плавальным зборачным цэху на Боденскім возеры ў заліве Манзел, Фрыдрыхсгафен. Ён быў прызначаны для спрашчэння працэдуры старту, паколькі цэх мог плыць з ветрам. Даследчы дырыжабль «LZ 1» (LZ пазначала «Luftschiff Zeppelin») меў даўжыню 128 м, на ім былі ўсталяваныя два рухавіка Даймлер магутнасцю 14,2 л. с. (10,6 кВ). LZ1 балансаваў шляхам перамяшчэння вагі паміж дзвюма яго гандоламі.
Новая Мыш
Інфраструктура
У Новай Мышы працуюць філіял Баранавіцкай фабрыкі дзіцячых цацак, выканкам сельсавета, калгасная сядзіба, механічныя майстэрні, Дом быту, аддзяленне сувязі і ашчаднага банка, бальніца, аўтаматычная тэлеф. станцыя, племстанцыя, ветэрынарная лячэбніца, прафесійна-тэхнічнае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі, сярэдняя і музычная школы, дзіцячыя яслі-сад, Дом культуры, бібліятэка, аптэка, сталовая, 2 магазіны.
Вядомыя жыхары
З Новай Мышы паходзіць бацька польскага палітыка Яцака Пратасевіча.
Гісторыя авіяцыі
Лягчэй за паветра
Першы палет Цэпеліна адбыўся 2 ліпеня 1900 г. Ён доўжыўся ўсяго 18 хвілін, паколькі LZ 1 быў вымушаны прызямліцца на возера пасля таго, як механізм балансавання вагі зламаўся. Пасля рамонту апарата тэхналогія жорсткага дырыжабля была паспяхова выпрабаваная ў наступных палётах, пабіўшы рэкорд хуткасці на 6 м/с французскага дырыжабля Францыя на 3 м/з, але гэтага было недастаткова для прыцягнення значных інвестыцый у дырыжаблебудаванне. Гэта адбылося праз некалькі гадоў, у выніку чаго граф атрымаў неабходнае фінансаванне.
Лэнглі
28 лістапада 1896 быў здзейснены яшчэ адзін паспяховы палёт з «Аэрадромам нумар 6». Гэты палёт быў засведчаны і сфатаграфаваны Аляксандрам Грэмам Бэлам. Апарат праляцеў 1 460 м. «Аэрадром нумар 6» з’яўляўся мадыфікацыяй больш ранняга апарата «Аэрадром нумар 4». Тым не менш, змены былі настолькі значныя, што ён атрымаў іншы нумар.
Пасля поспехаў «Аэрадрома нумар 5» і «нумар 6» Лэнглі пачаў шукаць фінансаванне для будаўніцтва поўнамаштабнай версіі апарата, здольнага падняць чалавека. Ва ўмовах  Іспана-амерыканскай вайны амерыканскі ўрад прадставіў яму 50 000 дал. для стварэння лятальнага апарата, здольнага пераносіць чалавека, для выведвальных мэтаў. Лэнглі планаваў будаўніцтва павялічанай версіі, вядомай як «Аэрадром А», і пачаў працу з меншага апарата, які атрымаў назву «Чвэрць Аэрадрома», які двойчы падымаўся ў паветра 18 чэрвеня 1901, і затым яшчэ раз з больш сучасным і больш магутным рухавіком у 1903.
Да базавага апарату Лэнглі стаў падбіраць прыдатны рухавік. Ён заключыў кантракт са Стывенам Балзэрам на пабудову аднаго з іх, але быў расчараваны, бо яго магутнасць склала толькі 8 к. с. (6 кВт) замест патрэбных 12 к. с. (9 кВт). Памочнік Лэнглі, Чарлз М. Мэнлі, пасля гэтага перапрацаваў праект  з рухавіком з зоркападобна размешчанымі пяццю цыліндрамі і вадзяным астуджэннем, які развіваў магутнасць 52 к. с. (39 кВт) пры 950 абаротах за хвіліну. Гэты вынік быў падвоены толькі праз гады. Маючы рухавік і планёр, Лэнглі мог сабраць апарат, на які ўскладаў вялікія надзеі.
На жаль, пабудаваны самалет выявіўся занадта далікатным, таму што павелічэнне ў памерах першапачаткова маленькіх мадэляў прывяло да стварэння канструкцыі, якая была занадта цяжкая, каб утрымаць сябе. Два запускі ў канцы 1903 скончыліся падзеннем «Аэрадрома» ў ваду адразу пасля запуску.
Яго спробы атрымаць далейшае фінансаванне былі няўдалымі, і неўзабаве пасля таго як ен спыніў працу, браты Райт здзейснілі паспяховы палет на сваім апараце Флайер.
Густаў Уайтхэд
14 жніўня 1901 года ў Файрфілдзе, Канэктыкут, Густаў Уайтхэд здзейсніў палёт даўжыней каля 800 м на абсталяваным рухавіком апараце на 15-метровай вышыні, аб чым паведамілі газеты Bridgeport Herald, New York Herald і Boston Transcript. Ніякіх фотаздымкаў палёту зроблена не было, але існуе малюнак — самалёт у паветры -, зроблены рэпарцерам Bridgeport Herald Дзікім Хауэллом, які прысутнічаў пры палеце разам з памочнікамі Уайтхеда і іншымі сведкамі. Гэтая дата папярэднічае першаму палёту братоў Райт больш чым на два гады. Некалькі сведак пакляліся і падпісалі паказанні пад прысягай аб шэрагу іншых палётаў на працягу лета 1901 да выпадку, апісанага вышэй, які стаў здабыткам прэсы.
Аэраклуб Бостана і прамысловец Хорсман з Нью-Ёрка Наймалі Уайтхеда у якасці спецыяліста па ручных планёрах, авіямадэлях, паветраных змеях і рухавіках для лятальных апаратаў. Уайтхэд праляцеў невялікую адлегласць на сваім планёры.
Уайтхеэд праляцеў каля 1 км у Пітсбургу яшчэ ў 1899. Гэты палёт скончыўся катастрофай, калі Уайтхед паспрабаваў пазбегнуць сутыкнення з трохпавярховым будынкам, пралятаючы над домам. Пасля гэтага крушэння Уайтхэду забаранілі любыя далейшыя эксперыменты з палётамі ў Пітсбургу. Па гэтай прычыне ён пераехаў у Брыджпорт.
У студзені 1902 г., па яго сцвярджэнні, ён праляцеў 10 км над Лонг Айлэнд Саўнд на мадэрнізаваным Нумар 22.
У 1930-х сведкі далі 15 пацверджаных і падпісаных паказанняў пад прысягай, большасць з іх засведчыла палёты Уайтхэда; кожны з іх засведчыў палёт над Саўнд. Дзве сучасныя дакладныя копіі яго Нумар 21 паспяхова здзейснілі палёт.
Браты Райт
Прытрымліваючыся прынцыпу Ліліенталя скачку перад палётам, браты пабудавалі і выпрабавалі шэраг папяровых змеяў і планёраў з 1900 па 1902 год да таго, як пабудаваць апарат з рухавіком. Планёры паспяхова лёталі, аднак не так, як Райт чакалі, зыходзячы з эксперыментаў і лістоў іх папярэднікаў XIX стагоддзя. Пад'ёмная сіла іх першага планёра, запушчанага ў 1900 годзе, складала каля паловы чаканага ўзроўню. Іх другі планёр, пабудаваны ў наступным годзе, выявіўся яшчэ менш удалым. Пасля гэтага Райт пабудавалі ўласную аэрадынамічную трубу і стварылі вялікую колькасць складаных прылад для вымярэння пад'ёмнай сілы і выпрабавалі каля 200 праектаў крыла. У выніку Райт выправілі свае раннія памылкі ў вылічэннях аэрадынамічных паказчыкаў крыла, хоць яны не ўлічвалі эфект Рэйнальдса (вядомага з 1883 г.), які даў бы ім яшчэ больш пераваг. Іх выпрабаванні і вылічэнні дазволілі пабудаваць трэці планёр, на якім яны лёталі ў 1902. Ён быў зроблены нашмат лепш папярэдніх мадэляў. У выніку, усталяваўшы строгую сістэму праектавання, выпрабаванні ў аэрадынамічнай трубе і лётныя выпрабаванні дасведчаных поўнапамерных узораў, Райт не толькі пабудавалі дзеючы самалет, але таксама ўнеслі ўклад у сучасны падыход да авіябудавання. Браты Райт, відаць, з’яўляліся першай камандай авіябудаўнікоў, якая праводзіла сур'езныя даследаванні адначасовага вырашэння праблем кіравання і рухавікоў. Абедзве праблемы былі цяжкімі, але яны ніколі не гублялі цікавасці да іх. У выніку яны распрацавалі і пабудавалі рухавік, які мог забяспечыць неабходную магутнасць і вырашылі праблему кіравання з дапамогай сістэмы, вядомай як «перакос крыла». Хоць гэты метад выкарыстоўваўся толькі на працягу вельмі кароткага перыяду гісторыі авіяцыі, ён быў эфектыўны пры нізкіх хуткасцях палёту, гэты метад стаў ключавой кропкай у развіцці кіравання лятальнымі апаратамі, прывёўшы непасрэдна да стварэння сучасных элеронаў. У той час як многія піянеры авіяцыі, у пытаннях бяспекі палёту спадзяваліся ў значнай ступені на поспех, у праекце Райт ўлічвалася патрэба палёту без непатрэбнай рызыкі для жыцця і здароўя, пазбягаючы аварый. Менавіта гэта, а не недахоп магутнасці, было прычынай нізкай хуткасці  ўзлёту пры сустрэчным ветры. Гэта была таксама прычынай канструкцыйнага рашэння з цэнтрам цяжару ззаду, схемы качка (рас. утка), і крылаў з адмоўным вуглом у папярочнай плоскасці.
Разам са Смітсанаўскім інстытутам і ФАІ Райт здзейснілі першы працяглы кіраваны палет апарата цяжэй за паветра з рухавікамі ў пяшчаных дзюнах у 8 км ад Кітым Хаук, Паўночная Караліна 17 снежня 1903 г.
Першы палёт здзейсніў Орвіл Райт, пераадолеўшы 37 м за 12 секунд, што было зарэгістравана на вядомай фатаграфіі. У чацвертым палёце ў той жа самы дзень Уілбер Райт праляцеў 260 м за 59 секунд. Палёты былі засведчаныя 4 сведкамі і вясковым хлопчыкам, у выніку чаго іх першыя публічныя палёты і з’яўляюцца першымі добра задакументаванымі.
Уілбер пачаў чацвёрты і апошні палёт каля 12 гадзін. Першыя некалькі сотняў футаў самалёт паднімаўся і апускаўся, як і перад гэтым, аднак атрымаўшы досвед кіравання, ён змог значна лепш ім кіраваць. Гэты палет выявіўся найбольш працяглым, за 59 секунд было пераадолена адлегласць у 260 м. Пасля апошняга прызямлення каркас моцна пацярпеў, аднак галоўная частка машыны засталася цэлай. Браты ацанілі, што апарат мог быць прыведзены ў лётны стан праз адзін-два дні. Кожны палёт самалета 14 і 17 снежня — у асабліва цяжкіх умовах 17-га — скончваўся жорсткім і ненаўмысным прызямленнем.