cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ртвелі
Святкаванне
Ртвелі — сямейнае свята, на яго прыязджаюць усе сваякі сям’і вінаробаў. Збор ураджаю вінаграду ідзе з раніцы да вечара, калі ягады ціснуць альбо нагамі ў чанах, альбо ў спецыяльных давілках. Пры гэтым сок зліваецца ў велізарныя керамічныя збаны квевры, якія закапаны ў зямлю ў вінным склепе марані. Склеп марані забяспечвае патрэбную тэмпературу для закісання вінаграднага сусла. Свежевыціснуты сок зліваюць у чыстыя чаны і пакідаюць брадзіць. Кожны вечар гэтага шматдзённага свята суправаджаецца застоллямі з народнымі танцамі і шматгалосым спевам. Падчас Ртвелі п’юць леташняе віно, каб вызваліць посуд для новага ўраджаю. Свята ідзе некалькі дзён, пакуль не будзе прыбраны ўвесь ураджай вінаграду.
Елізаветпальская губерня
Геаграфічнае становішча
Гэта была адна з самых значных па прасторы губерняў Закаўказзя, размешчаная ва ўсходняй яго частцы, прыблізна паміж 38°50' и 41 1/2 ° паўночнай шыраты і 44°21' і 48°21' усходняй даўгаты (ад Грынвіча); на поўначы яна межавала з Тыфліскай губерняй, Закатальскай акругай і Дагестанскай вобласцю; на ўсходзе — з Бакінскай губерняй; на захадзе — з Тыфліскай і Эрыванскай губернямі, а на поўдні — з Персіяй па рацэ Аракс, якая мела тут дзяржаўную мяжу Расіі. У азначаных межах Елізаветпальская губерня займала плошчу ў 38 782,5 кв. вёрсты ці 44 136 км² (па Стрэльбіцкім).
Клімат
Клімат Елізаветпальскай губерні вельмі разнстайны. Зона горных паш, што ляжыць вышэй лясной расліннасці, на працягу амаль трох чвэрцяў года пакрыта снягамі і зусім бязлюдная; улетку, пры дастатку атмасфернай і глебавай вільгаці, расліннасць прыцягвае качэўнікаў з іх статкамі, якія застаюцца тут да сярэдзіны ці канца жніўня. Ніжэй горных паш, у паласе лясоў, клімат, хоць яшчэ суровы, ужо дазваляе займацца культурай хлебных раслін (апроч кукурузы і рыса); зімы тут багата снежныя і даволі суровыя, лета халаднаватае і дажджлівае з частымі градабоямі, што моцна шкодзяць пасевам. На перадгор’ях, апроч хлябоў, з’яўляюцца сады і вінаграднікі; месцамі тут даводзіцца звяртацца да штучнага абваднення. Нарэшце, шырокія нізінныя і стэпавыя прасторы вылучаюцца гарачым і сухім цягам доўгага лета кліматам і кароткай і мяккай узімку; вясна кароткая, хутка пераходзіць у лета. З канца красавіка ўсталёўваецца засуха, пры жарах да 45 °C, якая працягваецца да сярэдзіны верасня і абумаўляльная паўсюднае выгаранне і засыханне дзікай расліннасці і ўзмоцненую патрэбу культурных, вельмі тут размаітых, раслін у штучным абвадненні. Глыбокай восенню і зімой, з прычыны дажджоў, стэпу пакрываюцца травамі, утваральнымі так званыя зімовыя пашы, на якіх пасвіцца скаціна ў зімовы час. Снег зімой у гэтых частках Елізаветпальскай губерні выпадае рэдка і трымаецца мала, а маразы звычайна не перасягаюць 5-6° С. Пра клімат Елізаветпаля і Шушы, з якіх першы можа характарызаваць нізіны і стэпы, а другая — лясную палосу, ніжэй даюцца наступныя дадзеныя:
Адміністрацыйны падзел
У пачатку XX стагоддзя ў склад губерні ўваходзіла 8 паветаў:
Гарадскі палац (Берлін)
Берлінскі Гарадскі палац (Berliner Stadtschloß) — галоўная (зімовая) рэзідэнцыя брандэнбургскіх маркграфаў і курфюрстаў, а пазней прускіх каралёў і германскіх імператараў на востраве Шпрэеінзель на рацэ Шпрэе ў цэнтры Берліна.
Пасля Лістападаўскай рэвалюцыі 1918 года палац выкарыстоўваўся ў якасці музея і штаб-кватэры розных устаноў: Таварыства кайзера Вільгельма, Інстытута псіхалогіі берлінскага ўніверсітэта імя Фрыдрыха Вільгельма і Таварыства ўзаемадапамогі нямецкай навукі. Палац значна пацярпеў ва Другую сусветную вайну, аднак яго стан тым не менш дазваляў праводзіць у ім некаторыя грамадскія мерапрыемствы. Аднак, ад планаў па яго аднаўленні было вырашана адмовіцца і разваліны палаца ў 1950 г. былі знесены.
Сумесным рашэннем федэральных і зямельных улад прыняты праект «Гумбальтфорум» (Humboldtforum — «Форум Гумбальта») па будаўніцтве на старым месцы, у кубатуры старога палаца, новага будынка ў прапорцыях старога палаца, з аднаўленнем трох яго гістарычных фасадаў. Будаўніцтва пачнецца ў 2013 г.
Гісторыя
Курфюрст Фрыдрых II па мянушцы «Жалезны зуб» пачаў будаўніцтва палаца ў 1443 годзе. На месцы, дзе пазней узнікне шлютэраўскі шэдэўр, знаходзілася крэпасць, якая кантралявала гандлёвыя шляхі, што перасякаліся на Шпрэеінзель. У 1465 годзе была пабудавана познегатычная капліца Эразма. Па загаду курфюрста Іаахіма II на месцы крэпасці архітэктарамі Каспарам Тайсам і Кунцам Бунтшу па ўзоры замка ў Торгау была пабудавана раскошная рэзідэнцыя ў стылі Рэнесансу.
Пры курфюрсце Іагане Георгу ў канцы XVI ст. па праекце прыдворнага архітэктара Рохусам, графам Лінар было збудавана заходняе крыло палаца і прылеглая прыдворная аптэка. Пасля Трыццацігадовай вайны добраўпарадкаваннем струхлелага палаца заняўся Вялікі курфюрст Фрыдрых Вільгельм. Пазней у часы яго кіравання былі аформлены ўнутраныя памяшканні палаца як, напрыклад, «Кугелькамер» і «Браўншвайгская галерэя».
У цудоўную каралеўскую рэзідэнцыю палац ператварыў курфюрст Фрыдрых III, які стаў у 1701 годзе каралём Прусіі Фрыдрыхам I. Пад кіраўніцтвам архітэктара Андрэаса Шлютэра пачынаючы з 1699 года пачалося маштабнае ператварэнне палаца ў грандыёзны ўзор архітэктуры пратэстанцкага барока. Пабудаваную архітэктарам Манетную вежу у паўночна-заходняй частцы палаца прыйшлося знесці з-за дапушчаных памылак, завошта ў 1706 г. Шлютэр паплаціўся пасадай прыдворнага архітэктара, застаўшыся пры гэтым прыдворным скульптарам. На месца Шлютэра быў прызначаны яго канкурэнт Іаган Эазандэр фон Гётэ, які выступіў з новымі архітэктурнымі ідэямі. Праект палаца падлягаў перагляду, чаго аднак не адбылося з-за смерці Фрыдрыха I. Яго пераемнік, кароль Фрыдрых Вільгельм I, кароль-салдат, звольніў з меркаванняў эканоміі большасць мастакоў, якія працавалі пры двары, і пры спусцелай дзяржаўнай казне даручыў завяршыць будаўніцтва палаца невядомаму вучню Шлютэра Марціну Генрыху Бёмэ. За выключэннем купальнага будынка, збудаванага ў 1845—1853 гг. па праекце Карла Фрыдрыха Шынкеля архітэктарамі Фрыдрыхам Аўгустам Шцюлерам і Альбертам Дытрыхам Шадавым, знешняе аблічча палаца захаваўся практычна без зменаў. Ва ўнутраным убранні палаца насупраць адбываліся шматлікія і часам значныя змены. Згадвання заслугоўвае праца дэкаратараў палаца Георга Венцэслауса фон Кнобельсдорфа, Карла фон Гонтарда, Карла Готгарда Ланганса, Фрыдрыха Вільгельма фон Эрдмансдорфа і Карла Фрыдрыха Шынкеля. Палац быў сведкай шматлікіх гістарычных падзей Першай сусветнай вайны. З балкона Гарадскога палаца 31 ліпеня і 1 жніўня 1914 г. кайзер Вільгельм II звярнуўся з прамовай да жыхароў Берліна, заклікаючы да нацыянальнага адзінства напярэдадні распачатай вайны. З таго ж балкона 9 лістапада 1918 г. пасля паражэння кайзераўскай імперыі і ўцёку манарха лідар сацыялістаў Карл Лібкнехт абвясціў у Германіі сацыялістычную рэспубліку.
Разбурэнне і знішчэнне
У выніку маштабных бамбардзіровак Берліна 3 і 24 лютага 1945 г. будынак Гарадскога палаца пацярпеў ад разбурэнняў і пажару. Палац, у якога захаваліся толькі знешнія і апорныя сцены, лесвічныя маршы і асобныя памяшканні крыла з Белай залай, уяўляў сабой маляўнічую і драматычную карціну грандыёзных руін. З 1945 па 1950 гг. некаторыя памяшканні палаца, у тым ліку Белая зала, былі сяк-так адноўлены для правядзення выставак. Для новых улад палац быў сімвалам прускага абсалютызму, і кіраўніцтва ГДР адмовілася ад ідэй дарагога аднаўлення разбуранага будынка і прыняло рашэнне аб яго зносе. У канцы 1950 года па загадзе Вальтэра Ульбрыхта Гарадскі палац быў ўзарваны.
Пасля зносу палаца плошча Маркса і Энгельса (Marx-Engels-Platz) з 1 мая 1951 года стала месцам правядзення дэманстрацый і парадаў з трыбунай для кіраўніцтва краіны. У 1973—1976 гадах на месцы трыбуны быў выбудаваны Палац Рэспублікі. З паўднёвага боку плошчы ў 1964 годзе быў збудаваны будынак Дзяржаўнага Савета ГДР, у які быў убудаваны партал Гарадскога палаца, з балкона якога ў 1918 годзе Карл Лібкнехт абвясціў у Германіі сацыялістычную рэспубліку. Новы будынак быў зачынены ўлетку 1990 года, паводле афіцыйнай версіі, з прычыны наяўнасць у будаўнічых канструкцыях шкоднага для здароўя чалавека азбесту. У 2006 годзе пачаліся працы па яго зносе, якія былі скончаны ў 2008 годзе, а пасля на пустым месцы быў разбіты сквер.
Аднаўленне
12 чэрвеня 2013 года прэзідэнтам ФРГ Іаахімам Гаўкам быў урачыста закладзены першы камень новага Гарадскога палаца. Новы сучасны комплекс плошчай 40 тысяч кв. метраў будзе насіць назву «Гумбальтфорум» (Humboldtforum — «Форум Гумбальта») у гонар двух выбітных нямецкіх вучоных — братоў Вільгельма і Аляксандра фон Гумбальдтаў. Праект рэалізуецца паводле праекта італьянскага архітэктара Франка Стэлы пад эгідай фонду Прускай культурнай спадчыны. Ён прадугледжвае аднавіць тры фасады ў барочным стылі, а чацвёрты, які выходзіць на раку Шпрэе, павінен паказаць сучаснае аблічча адноўленага палаца. Комплекс будзе выкарыстоўвацца для правядзення выставак і канферэнцый, размяшчэнні некалькіх пастаянных музейных экспазіцый, а таксама архіваў і навуковых арганізацый.
Мяркуецца, што будаўніцтва будзе завершана ў 2019 годзе, яго кошт ацэньваецца ў 590 млн еўра, 478 млн з якіх падаецца дзяржавай, 32 млн — уладамі Берліна, яшчэ 80 млн паступяць з прыватных ахвяраванняў. .
Мастацкае значэнне
Гарадскі палац і будынкі, якія атачалі яго, уяўлялі сабой унікальны архітэктурны ансамбль у цэнтры Берліна. Нягледзячы на тое, што палац увесь час знаходзіўся ў няскончаным выглядзе, ён стаў адным з выбітных твораў архітэктуры пратэстанцкага барока і заняў значнае месца ў гісторыі мастацтва. У першую чаргу заслугоўваюць увагі творы Андрэаса Шлютэра, буйнога майстра германскага барока. Унёсак Эазандэра, у прыватнасці, яго так і нерэалізаваны праект, мае таксама вялікае мастацкае значэнне, але па сваім стылістычным выкананні значна саступае таленту Шлютэра. Класіцыстычнае ўбранне памяшканняў палаца, якое ўзнікла праз стагоддзе пасля Шлютэра, таксама лічылася шэдэўрам свайго часу. Берлінскі Гарадскі палац з'яўляўся адным з лепшых узораў каралеўскіх рэзідэнцый Еўропы.
Гаспар Чыж
Гаспар Чыж герба «Гадземба» (Gaspar Czyż; 1747—1825) — маршалак шляхты Віленскай губерні, пасол Чатырохгадовага Сойма.
Біяграфія
Адукацыю атрымаў у Полацкім езуіцкім калегіуме. Пасля вучобы займаў пасады: двараніна скарбовага ВКЛ, віленскага гродскага суддзі, дэпутата галоўнага Трыбунала ВКЛ, канюшага. У 1788 годзе абраны паслом на Чатырохгадовы сойм ад Вільні. 1791 г. — стаў падваяводам віленскім. 1792 г. — атрымаў Ордэн Белага арла. Дзе быў у час паўстання 1794 года — невядома. З 1797 г. 3 разы выбіраўся маршалкам шляхты Віленскага павета. У 1798 г. атрымаў ад Паўла I ордэн святой Ганны, і пасаду маршалка ўсёй Віленскай губерні.
Сям’я
Быў жанаты на Караліне Чыж, меў 7 сыноў і 4 дачкі.
Рунічны камень
Рунічны камень — валун з выразаным на ім рунічным надпісам.
Хоць найбольшая колькасць рунічных камянёў пакінулі пасля сабе вікінгі IX—XI стагоддзяў, найбольш старажытныя рунічныя камяні датуюцца IV стагоддзем, найбольш познія — XIX. Большасць рунічных камянёў знаходзяцца ў Скандынавіі, астатнія рассеяны па месцах, якія наведваліся скандынавамі ў эпоху вікінгаў (у тым ліку па Дняпры аж да вострава Беразань).
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана (НАНА) (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) — асноўнае навуковае аб’яднанне рэспублікі. НАНА была створана ў горадзе Баку ў 1945 годзе. Папярэднікам НАНА быў Азербайджанскі філіял АН СССР (існаваў з 1932 года).
Склад
У склад АН ўваходзіць 21 навуковая ўстанова, у тым ліку 15 інстытутаў, 3 сектары, шэраг музеяў, батанічны сад, базы ў розных раёнах рэспублікі. Акрамя таго, ёсць бібліятэка, рукапісны фонд і выдавецтва.
У складзе НАНА (2007) — 57 акадэмікаў і 104 член-карэспандэнтаў.
Прэзідэнты НАНА
На першым пасяджэнні сапраўдных членаў Акадэміі навук 31 сакавіка 1945 г. прэзідэнтам НАНА быў абраны М. Міркасімаў.
Наступнымі прэзідэнтамі Акадэміі навук былі:
У 2001 годзе прэзідэнтам НАНА абраны акадэмік Махмуд Керым аглы Керымаў.
Зразы
Зра́зы — мясная страва, якая з’явілася яшчэ ў Вялікім Княстве Літоўскім. Зараз з’яўляецца стравай беларускай, польскай, украінскай і літоўскай кухні, але карыстаецца папулярнасцю і ў іншых краінах.
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана
Праблематыка даследаванняў
Вялікая работа праводзіцца ў вобласці грамадскіх навук.
Зразы
Гатаванне
Класічныя зразы робяцца з тонкіх кавалкаў скручанага мяса (звычайна ялавічыны), якія запраўляюцца соллю і перцам, фаршыруюцца садавінай, грыбамі, яйкамі і бульбай. Тым не менш існуе вялікая колькасць розных камбінацый фаршыравання і часта з’яўляюцца новыя.
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана
Аддзяленне НАНА
НАНА мае ў сваім складзе 5 аддзяленняў:
Зразы
Гатаванне
Скручаныя кавалкі мяса звязваюцца ніткай, ці пратыкаюцца зубачысткамі. Потым зразы гатуюцца кароткі час на алеі і кладуцца ў ёмістасць з салерай, цыбуляй і рознымі спецыямі, каб яны ўвабралі водар. Ёмістасць ставіцца на маленькі агонь. Перад падачай на стол ніткі і зубачысткі выдаляюцца, зразы пасыпаюцца мукой, ці пакрываюцца смятанай. Звычайна зразы падаюцца з соусам, у якім яны гатаваліся, і гарніруюцца грэчневай ці ячменнай кашай.
Гісторыя
Невядома дакладна, калі зразы былі прыгатаваныя ўпершыню, а таксама дзе гэта адбылося. Зараз на вынаходніцтва зразаў прэтэндуюць Беларусь, Польшча, Украіна і Літва. Аднак вядома, што вельмі падобная ежа існавала ў Італіі стагоддзі таму. Верагодна зразы былі прывезены ў Вялікае Княства Літоўскае з Заходняй Еўропы міланскай прынцэсай Бонай Сфорцай.
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана
Аддзяленне НАНА
Аддзяленне хімічных навук
Зразы
Гісторыя
Першы афіцыйны рэцэпт зразаў датуецца 1783 годам.
Нацыянальная акадэмія навук Азербайджана
Аддзяленне НАНА
Аддзяленне навук аб Зямлі
Аддзяленне гуманітарных і грамадскіх навук
Аддзяленне біялагічных навук
Выданне Акадэміі
Выдаюцца «Даклады», «Весткі» і інш. літаратура.
Факультэт славянскіх і германскіх моў БарДУ
Факультэт славянскіх і германскіх моў — адзін з факультэтаў Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Ажыццяўляе падрыхтоўку кадраў па групах спецыяльнасцяў у галіне педагагічных і лінгвістычных навук.
Мэта
Мэта — стан у будучыні, які можна змяніць адносна цяперашняга і варта, пажадана або трэба дасягнуць. Тым самым мэта ёсць пажаданы канцавы пункт працэсу, як правіла вынік дзеянняў чалавека. З дасягненнем мэты звязаны поспех праекту, або важнай працы. Напрыклад: мэта візіту, мэта прадпрыемства.
Пастаноўка мэты
Пастаноўка мэты ўключае высвятленне пэўных, вымяральных, дасяжных, рэалістычных і часа-накіраваных мэт. На персанальным узроўні працэс пастаноўкі мэты дае магчымасць людзям вызначыць, а потым працаваць у напрамку сваіх уласных мэт — звычайна фінансава або кар’ерна-арыентаваныя мэты. Пастаноўка мэты гэта важны складнік асабістага развіцця. Мэта можа быць кароткатэрміновай або доўгатэрміновай.
Асабістая мэта
Індывіды могуць вызначаць асабістыя мэты. Студэнт можа паставіць мэтай атрымаць высокую адзнаку на экзамене. Атлет можа прабягаць па 5 км за дзень. Падарожнік можа намагацца дасягнуць месца прызначэння за тры гадзіны. Агульнымі з’яўляюцца фінансавыя мэты: назапасіць на пенсійны час або назапасіць на пакупку.
Кіраванне мэтамі можа даць аддачу ва ўсіх сферах асабістага жыцця. Дакладнае разуменне таго, што чалавек жадае дасягнуць, робіць зразумелым тое, на чым патрэбна засяродзіцца і што патрэбна палепшыць. А таксама, часта падсвядома вызначае прыярытэт мэты.
Пастаноўка мэты і планаванне спрыяюць доўгатэрміноваму бачанню і кароткатэрміновай матывацыі. Гэта засяроджвае намер, жаданне, здабычу ведаў і дапамагае арганізаваць рэсурсы.
Эфектыўная работа над мэтамі ўключае ўсведамленне і вырашэнне ўсіх унутраных канфліктаў і перакананняў і абмежаванняў, якія могуць звесці намаганні на нуль. Пастаноўка выразна акрэсленых мэт дапамагае пазней ацаніць і атрымаць задавальненне ад дасягнення гэтых мэт. Такім чынам, можна пабачыць прагрэс у тым што здавалася доўгім або немагчымым, млявым (цяжкая, аднастайная праца).
Дасягненне асабістай мэты
Дасягненне складнікаў важных мэт патрабуе засяроджання, доўгатэрміновай стараннасці і намаганняў. Поспех у якой-небудзь галіне патрабуе адмовы ад апраўданняў і адгаворак пра нізкую прадукцыйнасць і адсутнасць адпаведнага планавання. Кажучы коратка, поспех патрабуе эмацыйнай сталасці. Ступень пераканання ў тым, што чалавек мае ўсе здольнасці для дасягнення асабістай мэты таксама ўплывае на дасягненне гэтай мэты.
Формула дасягнення наступная: Д=К*М, дзе Д = дасягненні, К = кемлівасць, М = матывацыя. Калі матывацыя роўная нулю, дасягненні заўжды роўныя нулю, не зважаючы на ўзровень кемлівасці. Таксама і для кемлівасці, калі яна нулёвая, дасягнні заўсёды роўныя нулю. Чым вышэй камбінацыя кемлівасці з матывацыяй, тым вышэй дасягненні.
Кіраванне мэтамі ў арганізацыях
У арганізацыях кіраванне мэтамі складаецца з працэсу ўсведамлення або планавання мэт індывідуальных чальцоў каманды, адкідвання мэт, якія ўжо не актуальныя, вызначэння і вырашэння канфліктаў паміж мэтамі і паслядоўнай прыярэтызацыі мэт дзеля аптымальнага спаборніцтва каманды і эфектыўных дзеянняў.
Сунь Ян
Сунь Ян (нар., , Кітай) — кітайскі плывец, трохразовы алімпійскі чэмпіён (у 2012 годзе на дыстанцыях 400 метраў і 1500 метраў вольным стылем, у 2016 годзе — 200 метраў вольным стылем), 11-разовы чэмпіён свету (па колькасці залатых медалёў у асабістых дысцыплінах у гісторыі чэмпіянатаў свету саступае толькі Майклу Фелпсу), 9-разовы пераможца Азіяцкіх гульняў, рэкардсмен свету на дыстанцыі 1500 метраў з 31 ліпеня 2011 года.
Nongfu Spring
Nongfu Spring — кітайская кампанія па вытворчасці вады ў бутэльках і напояў са штаб-кватэрай у Ханчжоу, правінцыя Чжэцзян. Вада «Nongfu Spring» прадаецца па ўсёй краіне, і на 2013 год кампанія з'яўляецца адным з найбуйнейшых пастаўшчыкоў пітной вады ў Кітаі. Кампанія была заснавана 26 верасня 1996 года.
Андрэйкава (Смаленская вобласць)
Андрэйкава (Андре́йково) — сяло ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Андрэйкаўскае сельскае паселішча.
Вэсэліўскі раён
Вэсэліўскі раён (Веселівський район) — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Запарожскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Вэсэлэ (Веселе).
Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 21864 чалавекі, плошча — 1128 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 12 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак сельскага тыпу і 28 сёлаў.
Хідрынскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Хідры. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Пецькаўскага сельсавета, які 18 снежня 1972 года быў перайменаваны ў Хідрынскі сельсавет. У 1973 годзе ў склад сельсавета з Навасёлкаўскага сельсавета перададзены вёскі Корчыцы Вялікія, Ляхчыцы і Навасадкі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 19 населеных пунктаў. 26 красавіка 2012 года на тэрыторыі Хідрынскага сельсавета ўтворана вёска Пескі 1.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4411 чалавек, з іх 86,9 % — беларусы, 10,5 % — украінцы, 3,8 % — рускія.
Месяцавы аўтамабіль
Месяцавы аўтамабіль (Lunar Rover, абазначэнне распрацоўшчыка — Lunar Roving Vehicle, LRV) — чатырохколавы транспартны планетаход для перамяшчэння людзей па паверхні Месяца, які выкарыстоўваўся ў апошніх экспедыцыях праграмы «Апалон» — «Апалон-15», «Апалон-16» і «Апалон-17» у пачатку 1970-х гадоў.
Распрацоўшчык і генеральны падрадчык — Boeing, з удзелам Delco Electronics (філіяла General Motors). Вядучымі канструктарамі выступалі паляк Мсціслаў Бекер і мексіканец Эдуарда Сан Хуан. Венгерскаму інжынеру Ферэнц Павліксу належыць рашэнне механізму складання LVR прымянення лёгкіх сплаваў у падвесцы і канструкцыя колаў.
Усяго пабудавалі чатыры месяцавых аўтамабіля, аднак калі стала ясна, што палёт Апалон-18 не адбудзецца, чацвёрты аўтамабіль разабралі на запчасткі. Распрацоўка і пабудова чатырох LRV абышлася нацыянальнаму касмічнаму агенцтву NASA ў $ 38 млн.
Уяўляў сабой двухмесны электрамабіль на дзвюх неперазараджваемых батарэях. Кіраванне электрамабілем даручалася камандзіру экіпажа.
Усюдыходы значна пашырылі даступную для астранаўтаў плошчу месяцавай паверхні. Раней астранаўты маглі перамяшчацца на Месяцы толькі непасрэдна вакол месца пасадкі.
Карыстаючыся ўсюдыходам, можна было развіваць скорасць да 13 км/г. У ходзе экспедыцыі «Апалон-16» быў устаноўлены рэкорд скорасці перамяшчэння па Месяцы - 18 км/г. Агульная даўжыня шляху, пройдзенага ўсюдыходамі ў экспедыцыях Апалон-15, -16 і -17, склала адпаведна 28, 27 і 36 кіламетраў.
Магчымасць падарожнічаць па месяцавай паверхні на ўсюдыходзе абмяжоўвалася той акалічнасцю, што астранаўты павінны былі мець магчымасць паспець самастойна вярнуцца да месяцавага модулю ў выпадку паломкі ўсюдыхода да таго, як будуць расходаваны рэсурсы іх сістэм жыццезабеспячэння. Пасля таго, як месяцавыя аўтамабілі і скафандры астранаўтаў прадэманстравалі сваю надзейнасць, гэта абмежаванне было зроблена больш мяккім у апошняй экспедыцыі (Апалон-17), што дазволіла аддаліцца ад месяцавага модуля на максімальную адлегласць ў 7,6 км.
Чарнігаў
Чарні́гаў (Чернігів) — горад на поўначы Украіны на рацэ Дзясна, адзін з найстарэйшых гарадоў Украіны (IX ст.). Цэнтр Чарнігаўскай вобласці. Насельніцтва складае 295,5 тыс. чал. (2005).
Назва
Назва Чарнігаў найімаверней адыменнага (антрапанімічнага) паходжання.
Крыніцай тапоніма мог быць засведчаны на Падняпроўі антрапонім Чарніга (Чэрніга). У ім вылучаецца корань, роднасны слову чорны. Антрапанімічны пашыральнік -іг- таксама ў сучасных прозвішчах у рэгіёне тыпу Брыдзіга, Скаліга, Сувіга, Шэліга і пад.
Ад антрапоніма тапонім Чарнігаў утвораны так жа сама, як тапонімы Быхаў, Чэрыкаў і інш.
Геаграфія
Чарнігаў знаходзіцца ў заходняй частцы Чарнігаўскай вобласці. Размешчаны ў Прыдняпроўскай нізіны, на правым беразе ракі Дзясна.
Клімат
Горад знаходзіцца ў зоне, якая характарызуецца кантынентальным кліматам. Самы цёплы месяц — ліпень са сярэдняй тэмпературай 18,9 °C (66 °F). Самы халодны месяц — студзень, з сярэдняй тэмпературай −5.6 °C (22 °F).
Гісторыя
У IX ст. цэнтр севяран. Упершыню згадваецца ў летапісе пад 907 годам. 3 X стагоддзя ў складзе Кіеўскай Русі. У 1024—1036 і 1054—1239 гадах эканамічны і палітычны цэнтр Чарнігаўскага княства. У 1239 годзе разбураны мангола-татарскімі войскамі Батыя. 3 2-й пал. XIV ст. ў складзе ВКЛ. У выніку вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім 1500—1503 разам з Чарнігава-Северскай зямлёй адышоў да Расійскай дзяржавы. Паводле Дэулінскага перамір’я 1618 года ў складзе Рэчы Паспалітай, у 1623 атрымаў магдэбургскае права. Летам 1648 горад захоплены паўстанцамі, цэнтр Чарнігаўскага казацкага палка. Паводле Андросаўскага перамір’я 1667 у складзе Расійскай дзяржавы. 3 1679 у Чарнігаве дзейнічала друкарня, з 1700 — калегіум. 3 1782 цэнтр Чарнігаўскага намесніцтва, з 1797 Маларасійскай, з 1802 года Чарнігаўскай губерні. Акупіраваны германскімі войскамі (сакавік 1918 — студзень 1919), арміяй Дзянікіна (кастрычнік—лістапад 1919). 3 1925 цэнтр акругі, з 1932 — вобласці. У ІІ сусветную вайну акупаваны (1941) нацысцкай Германіяй, заняты Чырвонай Арміяй у выніку Чарнігаўска-Прыпяцкай аперацыі 1943.
Станам на сярэдзіну ліпеня 2022 года, адзін з найбольш разбураных гарадоў Украіны пасля падчас ўварвання Расіі ва Украіну, шэраг яшчэ больш разбураных населеных пунктаў знаходзіцца на ўсходзе Украіны.
Прамысловасць
Лёгкая прамысловасць (шарсцяная, абутковая, швейная), харчовая (мясная, малочная, кандытарская), машынабудаванне і металаапрацоўка, хімічная, паліграфічная, дрэваапрацоўчая прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.
Транспарт
Вузел чыгунак і аўтадарог, порт на р. Дзясна (бас. р. Дняпро). У горадзе дзейнічае тралейбусная сетка.
Культура, адукацыя
2 тэатры, у т.л. драматычны. Музеі: гістарычны, мастацкі, народнага дэкаратыўнага мастацтва, М. М. Кацюбінскага.
Выдатныя мясціны
Архітэктурна-гістарычны запаведнік: Чарнігаўскі Спаса-Праабражэнскі сабор, Барысаглебскі (XII ст.) сабор; Пятніцкая царква (XII—XIII ст.); ансамблі Ялецкага (XVII ст.; з Успенскім саборам, XII ст.) і Троіцкага (XVII—XVIII ст.) манастыроў.
Уладзімір Аўксенцьевіч Яцкевіч
Уладзі́мір Аўксе́нцьевіч Яцке́віч (1839—1919) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Са шляхецкага роду Яцкевічаў герба «Газдава».
Біяграфія
Навучаўся ў Полацкім кадэцкім корпусе і Канстанцінаўскім корпусе. У 1858 годзе выпушчаны ў артылерыю ірэгулярных войскаў сотнікам і з тых часоў служыў на Кубані. У 1865 годзе Начальнікам артылерыі арміі Кубанскай вобласці прызначаны камандзірам 4-й батарэі. У 1879 годзе стаў камандзірам конна-артылерыйскай брыгады Кубанскага войска, праз 10 гадоў узведзены ў генерал-маёры. У 1890 годзе прызначаны старшым памочнікам Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана Кубанскага казачага войска. У 1895 годзе залічаны ў ваеннае саслоўе Кубанскага казачага войска па станіцы Усць-Лабінскай, з наданнем звання ганаровага старэйшыны гэтай станіцы. Неаднаразова часова выконваў пасаду Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана. Быў дырэктарам Кубанскага Абласнога апякунскага аб турмах камітэту і ганаровым апякуном Кубанскага Аляксандраўскага рэальнага вучылішча.
У 1898 годзе ўзведзены ў генерал-лейтэнанты, з прызначэннем кашталянам Карскай крэпасці і пакінуты па палявой коннай артылерыі. У 1905 годзе часовы генерал-губернатар Тыфліса і Тыфліскага павета і Эрыванскай губерні. У 1910 годзе ўвайшоў у склад Ваеннага Савета і з гэтага часу жыў у Пецярбургу.
Быў узнагароджаны ўсімі ступенямі расійскіх ордэнаў Св. Ганны, Св. Уладзіміра і Св. Станіслава, ордэнам Белага Арла, ордэнам Св. Аляксандра Неўскага, а таксама Бухарскім ордэнам Узыходзячай залатой I ступені зоркі. У 1915 годзе атрымаў дыяментавыя знакі ордэна Аляксандра Неўскага.
Энігерла
Энігерла (Ennigerloh) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Варэндорф. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 125,15 км². Афіцыйны код — 05 5 70 020.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
IC 3071
IC 3071 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вольскія Дачы
Вольскія Дачы (Вольские Дачи) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Андрэйкаўскае сельскае паселішча.
Вялікае княства Уладзімірскае
Уладзіміра-Суздальскае княства — буйнейшая ўсходнеславянская феадальная дзяржава на паўночным усходзе былой Кіеўскай дзяржавы. З X да сярэдзіны XII стагоддзяў Растова-Суздальскае княства — княжацкая воласць у складзе Кіеўскай Русі. Сталіцы — Растоў, Суздаль. З сярэдзіны XII стагоддзя зямля-дзяржава. Сталіца — Уладзімір на Клязьме (1157). Спустошана мангола-татарамі ў 1238 годзе. У XIII—XIV стагоддзях тэрыторыя ўладзімірскага вялікага князя. Пазней землі Уладзіміра-Суздальскага княства ўвайшлі ў склад Маскоўскага княства.
Гісторыя гэтага княства працягвалася да 1328 года, калі Іван Данілавіч Каліта перанёс сталіцу ў Маскву, аднак да 1432 года вялікія князі маскоўскія па-ранейшаму ўступалі на пасад ва Уладзіміры.
Джэймс Доналд Кэмеран
Джэймс Доналд Кэмеран (James Donald Cameron; 14 мая 1833, штат Пэнсыльванія — 30 жніўня 1918, графства Ланкастэр, штат Пенсільванія) — амерыканскі палітычны дзеяч, член Рэспубліканскай партыі. Ваенны міністр ЗША (1876—1877), затым прадстаўляў штат Пенсільванія ў Сенаце ЗША ў 1877—1897 гады. Быў старшынёй Рэспубліканскага нацыянальнага камітэта ў 1879—1880 гадах.
Ракета (паравоз)
«Ракета» (англ.: «Rocket») — адзін з першых паравозаў, пабудаваны ў 1829 годзе бацькам і сынам Джорджам і Робертам Стэфенсанам. Гэта быў першы ў свеце паравоз з трубчастым паравым катлом. У далейшым такая канструкцыя катла стала прымяняцца на ўсіх выпускаліся паравозах.
Вельмі распаўсюджана памылка, што «Ракета» з’яўляецца першым паравозам, аднак на самай справе першы паравоз быў запатэнтаваны яшчэ Рычардам Трэвітыкам ў 1804 годзе, гэта значыць на чвэрць стагоддзя раней стэфенсанскай «Ракеты».
Саван (значэнні)
Саван — шматзначны тэрмін.
Беліз (горад)
Беліз (Belize) — найбуйнейшы горад і порт у дзяржаве Беліз. Размешчаны на беразе Карыбскага мора, ва ўсходняй частцы Беліза.
Гісторыя
Заснаваны англійскімі маракамі ў канцы XVII стагоддзя, ля вусця ручая Оўлавер. Выкарыстоўваўся як перавалачная база для лесагандляроў і лесанарыхтоўшчыкаў.
Першапачаткова Беліз з'яўляўся сталіцай дзяржавы, але ў 1961 годзе ўраган Хэці нанёс гораду істотны ўрон, пасля чаго, у 1970-я гады, сталіца была перанесена ўглыб краіны, у горад Бельмапан. У горадзе застаецца рэзідэнцыя прэм'ер-міністра і ўраду краіны.
Транспарт
Марскі порт. Муніцыпальны аэрапорт з міжнародным тэрміналам (код TZA), прыкладна за 3 км на поўнач ад цэнтра горада. Міжнародны аэрапорт Беліз Сіці Філіп Голдсан (Belize City Philip S. W. Goldson International Airport), за 16 ​​км на паўночны захад ад г. Беліз, код BZE.
Далайла Мухамад
Далайла Мухамад (Dalilah Muhammad; нар., , Нью-Ёрк) — амерыканская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бар’ерным і гладкім бегу на 400 метраў. Алімпійская чэмпіёнка 2016 года, двухразовая чэмпіёнка свету 2019 года. Экс-рэкардсменка свету на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі.
Чэмпіёнка свету сярод юніёраў 2007 года. Сярэбраная прызёрка Панамерыканскіх гульняў сярод юніёраў 2009 года. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2013 года з вынікам 54,09. Чэмпіёнка ЗША 2013 года.
Бронзавая прызёрка Біслецкіх гульняў 2013 года — 54,33.
Мікалай Іванавіч Кастамараў
Мікалай Іванавіч Кастамараў (Николай Иванович Костомаров;, в. Юрасаўка, Варонежская губерня — , Санкт-Пецярбург) — украінскі і расійскі гісторык.
Навуковая дзейнасць Кастамарава пачалася з магістарскай дысертацыі, прысвечанай гісторыі Украіны. Дысертацыя была спалена за занадта дзёрзкія, на меркаванне цэнзараў, думкі аўтара. Кастамараў з некалькімі аднадумцамі стварыў у Кіеве таемнае таварыства — «Кірыла–Мефодзьеўскае брацтва», мэтай якога было ўтварэнне канфедэрацыі славянскіх народаў. Калі гэтае таварыства было выкрыта, Кастамараў каля года правёў у зняволенні ў Аляксееўскім равеліне Петрапаўлаўскай крэпасці, а пасля сасланы ў Саратаў з забаронай выкладаць і публікаваць свае працы.
Пасля смерці Мікалая I Кастамараў атрымаў поўнае памілаванне, стаў прафесарам Пецярбургскага ўніверсітэта, пакінуў 21 том сваіх прац. Асноўная праца: «Руская гісторыя ў жыццяпісах яе найгалоўнейшых дзеячаў». Таксама Кастамараў вядомы афарызмам: «Праўдзівая любоў гісторыка да сваёй бацькаўшчыны можа выяўляцца толькі ў строгай пашане праўды».
Джурдзін’яна
Джурдзін'яна (Giurdignano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лечэ.
Грыдзіна (Андрэйкаўскае сельскае паселішча)
Грыдзіна (Гридино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Андрэйкаўскае сельскае паселішча.
Джурдзін’яна
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Рох.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Гёсніц
Гёсніц (Gößnitz) — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Насельніцтва — 3752 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 14,04 км². Афіцыйны код — 16 0 77 012.
Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Касцёл Адшукання Святога Крыжа і кляштар бернардзінцаў (Гродна)
Касцёл Адшукання Святога Крыжа — рымска-каталіцкі храм у цэнтральнай частцы Гродна. Пасля разбурэння савецкімі ўладамі Фары Вітаўта, Пабернардзінскі касцёл з’яўляецца самым старым каталіцкім храмам у Гродне.
Чкалаўскі сельсавет (значэнні)
Назву Чка́лаўскі сельсавет маюць:
Касцёл Адшукання Святога Крыжа і кляштар бернардзінцаў (Гродна)
Гісторыя
У першапачатковым выглядзе касцёл бернардзінцаў узнік у 1595—1600 гадах. Ён, хутчэй за ўсё, быў трохарачны з калонамі. Да 1618 года касцёл пашыраўся. Замест аднанефнага, была ўзведзенна трохнефавая чатырохарачная базіліка, ад старога будынка захаваўся толькі гатычны прэзбітэрый. Касцёл быў кансекраваны віленскім біскупам Яўстахіям Валовічам 13 мая 1618 года, аб гэтым сведчыць умураваная ў другую паўночную калону мармуровая шыльда.
У 1660-х гадах пры касцёле існавала Ларэтанскае брацтва. Гэта пацвярджае «Індульгенцыя Папы Аляксандра VII для членаў брацтва Ларэтанскага дома Божай Маці пры гродзенскім бернардзінскім кляштары», што была выдана ў 1666 годзе. Брацтва павінна было мець сваё месца ў касцёле, дзе стаяў алтар з фігурай Ларэтанскай Божай Маці. Гэта была невялічкая капліца, дабудаваная з боку паўночнага нефа. Да нашых часоў захаваліся дзверы, што вядуць да яе.
У 1679 годзе віленскі ваявода Міхал Пац атрымаў згоду на пабудову драўлянага палаца на манастрыскіх землях, але ўзамен быў абавязаны пабудаваць перад фасадам касцёла Ларэтанскі домік. У 1682 годзе Міхал Пац памер і будаўнічыя работы спыніліся. Цагельню і землі бернардзінцам перадаў брат Міхала Казімір, у той час біскуп жамойцкі. У 1682 годзе пачалася чарговая перабудова касцёла: касцел быў пашыраны да пяці арак за кошт новы фасаду па лініі заходняга муру, але ж Ларэт пакінулі недабудаваным. У 1683 годзе да новай аркі касцёла прысунулі музычныя хоры і дзве вяршынныя капліцы. Будаўніцтва новага фасада скончылася ў 1686 годзе, магчыма ў той жа час пабудавана і вежа. У нішах новага фасада размяшчаліся скульптуры св. Алены, св. Антонія і св. Бернардзіна.
У 1683 годзе была створана капліца святой Барбары, а ў 1686 годзе Папай Інакенціем XI было створана брацтва ў гонар святой пры касцёле бернардзінцаў. Капліца, што размяшчалася насупраць, насіла імя св. Казіміра. Абедзве яны знаходзяцца ў апошняй арцы касцёла.
У 1680 годзе створаны новы вялікі алтар, дзе абраз Божай Маці быў заменены на распяцце, што больш адпавядала назве касцёла.
На сродкі Марыны Длускай быў зроблены бакавы алтар, прысвечаны св. Антонію, у 1680—1683 гадах былі выкананы стэлы, аздобленыя скульптурнымі сцэнамі з жыцця святога. На другі бакавы алтар, прысвечаны Чанстахоўскай Божай Маці, ахвяраваў Вількоўскі. У 1687 годзе на пазалоту вялікага алтара і стэлы выдаткаваў гвардыян Гладавіцкі. А ў 1694 годзе ў касцёл прыбылі абразы з Вільні і алтары святых Францішка і Ганны.
У 1730-я гады была адрэстаўравана вежа, а ў 1760 годзе ўзнік на ахвяраванні Адама Ленкевіча алтар Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Найкаштоўнейшыя элементы інтэр’ера з’явіліся якраз у XVIII стагоддзі.
Пасля вялікіх пажараў у 1753 годзе ў Гродне была знішчана частка кляштара і вежы, канструкцыя якой была парушана агнём. Пасля адбудовы, вежа вырасла на два яруса, а знішчаныя агнем званы былі заменены на новыя. Ад чарговага пажару ў 1782 годзе пацярпеў інтэр’ер. Пасля заканчэння рамонту ў 1788 годзе ў касцёле з’явіліся 12 новых алтароў у стылі класіцызм, скродкі на якія ахвяраваў Чэрэнькевіч. Уверсе алтароў знаходзяцца стацыі Крыжовага шляху, а дзве — вісяць асобна на сценах касцёла. Пасля 1788 года капліцу св. Барбары замянілі на Ларэтанскую. Касцёл атрымаў новыя фрэскі. 14 снежня 1795 Гродна быў захоплены рускімі войскамі. 14 красавіка 1853 года быў ліквідаваны канвент бернардзінцаў у Гродна. На той момант у кляштары жыло ўсяго 8 манахаў. У 1858 годзе кляштар быў перададзены гарадскім уладам і там была размешчана сядзіба царскага войска. Касцёл атрымаў статус парафіяльнай святыні. У пачатку XX стагоддзя касцёл быў грунтоўна рэстаўраваны. Падчас Другой сусветнай вайны пабернардзінскі комплекс часткова згарэў. 22 чэрвеня 1941 года бомба з нямецкага самалёта ўпала на яўрэйскія нафтасховішчы ля касцёла. З-за выбуху былі выбіты вокны, згарэў дах касцёла, кляштара і вежы. Пад грузамі зніклі цудоўныя XVIII-стагоддзя арганы і тры старыя алтары з капліцы Св. Казіміра. Аднаўленчыя працы пачаліся хутка і ўжо ў 1946 годзе святыня атрымала свой першапачатковы выгляд. У капліцы Св. Казіміра быў пабудаваны алтар Сэрца Ісуса.
З 1 верасня 1990 года кляштар займае Вышэйшая духоўная семінарыя. У 1995 годзе быў распачаты рамонт касцёла, арганізаваны ксяндзом-пралатам Антоніем Ханько. У 2009 годзе была адноўлена і пафарбавана вежа.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой трохнефную шасціслуповую базіліку з вялікай паўцыркульнай апсідай і дзвюма сакрысціямі. У аснову пабудовы храма пакладзена кампазіцыя рымскага езуіцкага касцёла Іль Джэзу. Цэнтральны неф накрыты двухсхільным, бакавыя — аднасхільнымі дахамі. У архітэктуры касцёла спалучаюцца стылявыя элементы готыкі, рэнесансу і барока. Галоўны фасад дэкарыраваны развітым антаблементам, пілястрамі карынфскага ордара, арачнымі нішамі і завершаны трохвугольным франтонам. Сцены бакавых фасадаў члянёны пілястрамі і спаранымі арачнымі вокнамі.
Інтэр’ер
Аздабленне ў большасці выканана мастакамі Антоніем Грушэцкім і П. Міхалкевічам.
Кляштарны корпус
Жылы корпус далучаны да паўднёвай сцяны касцёла. Двухпавярховы аб’ём у плане складанай канфігурацыі. Сцены члянёны прамавугольнымі вокнамі, пілястрамі, контрфорсамі. Усходняе і паўднёвае крылы вылучаны буйнымі рызалітамі з трохвугольнымі шчытамі. Завершаны двухсхільным чарапічным дахам. Планіроўка галерэйная.
Званіца
Вежа-званіца прымыкае да галоўнага фасада касцёла з паўднёвага боку. Мае самастойны ўваход і звязана з касцёлам і жылым корпусам. Два верхнія ярусы званіцы перабудаваны ў 1788 годзе ў стылі позняга барока. Маюць складаную фігурную пабудову і маляўнічы сілуэт. У іх пластычным афармленні выкарыстаны выгнутыя паверхні сцен, рэльефныя чляненні, вуглавыя калонкі і валюты. Вежа завершана фігурнай галоўкай са шпілем.
Луганвіл
Транспарт
Луганвіл з'яўляецца адным з найбольш загружаных партоў Вануату, тым больш, што гэта порт пагрузкі копры і какава. У горадзе дзейнічае міжнародны аэрапорт.
IC 3072
IC 3072 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пескаўскі сельсавет (Кобрынскі раён)
Пе́скаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Пескі.
Ткемалі
Ткемалі (гр. ტყემალი) — грузінская падліўка. Назва паходзіць ад мясцовага віду кіслай слівы-ткемалі (Prunus cerasifera або Prunus divaricata), якая з’яўляецца галоўным інгрэдыентам. Смак падліўкі звычайна пікантны, кісла-салодкі.
Ткемалі падаюць да ялавічыны, свініны, бараніны, мяса птушкі, страў з бульбы.
Гатаванне
Слівы ткемалі заліваюць вадой і вараць 30-40 хвілін. Затым праціраюць праз сіта разам з адварам, лупіна і костачкі выкідваюць. Пюрэ вараць да кансістэнцыі смятаны, дадаюць расцёртыя прыправы, даюць закіпець і астуджаюць. Гатовую падліўку захоўваюць у халодным месцы.
Абавязковымі прыправамі лічацца амбало (мята балотная, Menta pulegium) і зялёныя каляндры. Па густу можна дадаваць каенскі перац, часнок, кмен, кроп і соль. Каб змякчыць аскомістасць падліўкі, часам дадаюць больш салодкія віды сліў. У залежнасці ад гатунку слівы, колер падліўкі можа быць розны — чырвоны, жоўты, зялёны.
Смычок (заказнік)
Смычо́к — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння у Беларусі. Знаходзіцца ў раёне ўпадзення ракі Бярэзіна ў Дняпро. Асноўная частка размяшчаецца ў Жлобінскім раёне, невялікая тэрыторыя на паўднёвым захадзе — у межах Рэчыцкага раёна (Гомельская вобласць).
Межамі заказніка на ўсходзе, поўдні і захадзе з'яўляюцца рэкі Бярэзіна і Дняпро. Плошча 2635 га. Створаны ў 2000 годзе для захавання ў натуральным стане ўнікальнага прыроднага комплексу з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі.
Рэльеф пласкахвалісты з эолавымі градамі і раўніннай прырэчышчавай поймай. У складзе заказніка 24 старычныя возеры. Лясы займаюць 35 % плошчы (пераважаюць дубровы, хвойнікі, чорнаалешнікі, асіннікі, зараснікі вярбы), балоты — 13 %.
У флоры 485 відаў вышэйшых раслін, з іх 5 відаў занесены ў Чырвоную кнігу: вадзяны арэх плывучы, касач сібірскі, гарлачык белы, лікападыела заліўная, фіялка багнавая. У фаўне 140 відаў наземных пазваночных жывёл, у т.л. 21 від млекакормячых (дзік, казуля, бобр, андатра, ліс, янотападобны сабака); 105 відаў птушак (12 відаў у Чырвонай кнізе: малая паганка, вялікі бугай, чорны бусел, лебедзь-шыпун, гогаль звычайны, пустальга звычайная, каршачок, зімародак звычайны і інш.); багатая іхтыяфаўна (у Чырвонай кнізе З віды: ручаёвая стронга, рыбец, вусач); 121 від насякомых, у т.л. рэдкія: прыгажуня бліскучая, плывунец найшырэйшы, пераліўніца вялікая, перламутраўка балотная.
На землях заказніка, ля в. Ніжняя Алба (Верхнеалбянскі сельсавет, Жлобінскі раён), маецца археалагічны помнік — паселішча першабытнаабшчыннага перыяду. Адносіцца да днепра-данецкай культуры новага каменнага веку — неаліту (V — III тысячагоддзі да н. э.). У ходзе раскопак знойдзены прадметы з крэменю, фрагменты ляпнога глінянага посуду, у т. л. з арнаментам.
Веткаўскі біялагічны заказнік
Веткаўскі біялагічны заказнік — былы біялагічны заказнік у Беларусі ў паўднёвай частцы Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці. Плошча 5,9 га. Створаны ў 1978 годзе з мэтай аховы дзікарослых лекавых раслін. На тэрыторыі заказнік забаранялася правядзенне асушальных прац, здабыча торфу, выпас скаціны і сенакос раней тэрмінаў, якія забяспечваюць насеннае аднаўленне раслін, а таксама збор ягад (чарніцы, брусніцы і іншых) пры дапамозе механічных прыстасаванняў (грабянцоў, скрабкоў, і іншых).
Скасаваны пастанаўленнем Савету Міністраў №1697 ад 27 снежня 2007 года.
Лука (Цюрынгія)
Лука (Lucka) — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Насельніцтва — 4086 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 12,99 км². Афіцыйны код — 16 0 77 028.
Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.
Сідні Мак-Лафлін
Сідні Мішэль Мак-Лафлін (Sydney Michelle McLaughlin; нар. ) — амерыканская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бар’ерным бегу. Чэмпіёнка і рэкардсменка свету ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі, Алімпійская чэмпіёнка.
Спартыўныя дасягненні
Чэмпіёнка свету ў эстафеце 4 × 400 метраў (2019). Сярэбраная прызёрка чэмпіянату свету ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі (2019). Чэмпіёнка свету сярод юнакоў у бегу на 400 метраў з бар’ерамі (2015). Пераможца Алімпійскіх адборачных спаборніцтваў ЗША (2021), на якіх ўсталявала новы сусветны рэкорд у бегу на 400 метраў з бар’ерамі — 51,90. Шматразовая рэкардсменка свету сярод юніёраў у бегу на 400 метраў з бар’ерамі. Удзельнічала на летніх Алімпійскіх гульнях 2016, на якіх ўдзельнічала ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі і засталася на паўфінальнай стадыі. Выйграла Алімпійскія гульні ў Токіа 2020 і пабіла ўласны рэкорд. На чэмпіянаце свету 2022 года ў Юджыне 22 ліпеня перамагла на дыстанцыі 400 метраў з бар'ерамі і ўсталявала чарговы сусветны рэкорд — 50,68 сек.
Іолу Джонсан Абіл
Іолу Джонсан Абіл (анг. Iolu Johnson Abil, нар. 1942, Лаўанеаі, востраў Тана, Новыя Гебрыды) — палітычны і дзяржаўны дзеяч Вануату. Быў абраны і прынёс прысягу як прэзідэнт Вануату 2 верасня 2009 года.
Вожа
Вожа — тапонім:
Генерацыя
Генерацыя у біялогіі — пакаленне, якое прадстаўлена больш ці менш аднаўзроставымі асобінамі, якое зменьваецца наступным пакаленнем і можа пры дыферэнцыяцыі жыццевага цыклу істотна адрознівацца ад папярэдняга. Да прыкладу: пры чаргаванні пакаленняў (гетераганіі, метагенезе) у тлей (Aphidoidea), галіц (Cecidomyiidae) і некаторых іншых насякомых.
Генерацыя ў мікрабіялогіі − перыяд, на працягу якога ажыццяўляецца дзяленне клеткі.
Замак Кумамота
За́мак Кумамота (熊本城) — старажытны замак раўніннага тыпу ў горадзе Кумамота, прэфектура Кумамота (раней — правінцыя Хіго), Японія. Таксама вядомы пад назвай «замак гінкга» (銀杏城) ці «замак крумкача» (烏城).
Замак Кумамота ўваходзіць у спіс нацыянальных скарбаў Японіі.
Гісторыя
Першапачаткова на тэрыторыі будучага замка знаходзіўся невялікі форт, пабудаваны ў перыяд паміж 1469 і 1487 гадамі.
На працягу больш за сямі гадоў (з 1601 па 1607 год) форт быў перабудаваны і пашыраны па загадзе даймё Като Кіёмаса. Пры пабудове Като выкарыстоўваў ведаў, атрыманыя падчас вайны з Карэяй — замак атачылі крапасной сцяной, агульнай даўжынёй 13 км, у межах замка для патрэб гарнізона былі выкапаны 120 студняў з пітнай вадой, пасаджаны арэхавыя дрэвы. Праз 50 гадоў замак перайшоў у валоданне кіраўнікам правінцыі Хіго — клану Хасакава.
Пасля рэстаўрацыі Мэйдзі ў 1874 годзе замак перастаў выкарыстоўвацца. У 1877 годзе падчас сацумскага паўстання пасля пяцідзесяцідзённай аблогі замак быў захоплены, частка замка згарэла, захаваўся толькі каменны падмурак і вежа Уто.
У 1960 годзе замак быў адрэстаўраваны, галоўная вежа замка была адноўлена з выкарыстаннем жалезабетону. Плошча адрэстаўраванага замка нашмат меншая за першапачатковую, але нават цяпер складае 760 тыс. м².
У наш час замак выкарыстоўваецца як музей. Экспанатамі з'яўляюцца адзенне, зброя і самурайскія даспехі.
Вішоўскі сельсавет
Вішо́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Вішоў.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вішова. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР. З 5 красавіка 1935 года ў складзе Бялыніцкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Нежкаўскага і Рафалаўскага сельсаветаў. 11 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Прыхабскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Лямніца, Малінаўка, Масцішча, Мікалаеўка, Паўлінка і Пральня). У 1981 годзе вёска Вішова, цэнтр сельсавета, перайменавана ў Вішоў. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з Галоўчынскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Бракаўшчына, Ізобішча, Карпаўка, Лічынка, Малінаўка, Мікалаеўка, Навасёлкі, Саглассе, Север, Супшынка і Сцяпанаўка). 20 ліпеня 2015 года скасавана вёска Старое Ляда.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2266 чалавек, з іх 94,1 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы.
Прамысловасць
Прадпрыемствы — ААТ "ПМК-83 «Вадбуд», Бялыніцкі СВК "Калгас «Радзіма»
Гандаль і бытавыя паслугі
Гандаль — 18 крам.
IC 3073
IC 3073 — галактыка тыпу Irr (іррегулярна галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вішоўскі сельсавет
Гандаль і бытавыя паслугі
Бытавыя паслугі — 2 комплексных прыёмных пункта па прыёму заказаў на бытавыя паслугі.
Адукацыя, медыцына, культура
Адукацыя — 1 СШ, 1 ВВК ДСПШ, 1 дзіцячы сад.
Медыцына — 1 сельская ўрачэбная амбулаторыя, 3 ФАПа.
Культура — 1 СЦКД, 1 СДК, 3 СК, 3 бібліятэкі.