cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жабчэ (Гарохіўскі раён)
Славутасці
У ваколіцах вёскі знаходзіўся адзін з пунктаў дугі Струвэ.
Вядомыя асобы Саратава
Вядомыя ўраджэнцы Саратава:
NGC 4097
NGC 4097 (іншыя абазначэнні — UGC 7092, MCG 6-27-4, ZWG 187.4, PGC 38363) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Куплеты і прыпевы
Куплеты і прыпевы — першы сольны альбом Лявона Вольскага. Рэліз адбыўся 16 красавіка 2008 на сайце www.lvolski.com. Альбом распаўсюджваецца цалкам бясплатна ў лічбавым фармаце mp3. Альбом складаецца з 10 песень, вытрыманых у стылістыцы арт-брутал і трэш-шансон.
Мікалай Іванавіч Рош
Мікалай Іванавіч Рош (, с. Дунаеўка Прыазоўскага раёна Запарожскай вобласці —, ) — беларускі савецкі партыйны, прафсаюзны і гаспадарчы дзеяч, ганаровы грамадзянін горада Пінска.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1933 годзе ў Запарожскай вобласці. Працоўную дзейнасць пачаў у 1951 годзе фрэзероўшчыкам на заводзе.
У лістападзе 1952 быў прызваны на вайсковую службу, якую праходзіў у горадзе Пінск у 1-м вучэбным атрадзе ВМФ СССР. Пасля заканчэння школы матарыстаў застаўся ў атрадзе даслужваць свой тэрмін інструктарам. Падчас службы на флоце ў 1956 годзе ўступіў у шэрагі КПСС.
Пасоя дэмабілізацыі застаўся ў Пінску, уладкаваўся на работу матарыстам-рулявым на Пінскі ордэна Знак Пашаны суднабудаўніча-суднарамонтны завод. Завочна скончыў індустрыяльны тэхнікум, за час працы на Пінскім суднабудаўніча-суднарамонтным заводзе (1957—1961) быў механікам, пасля інжынерам. З моманту адкрыцця ў Пінску філіяла Ленінградскага інстытута воднага транспарту (ЛІВТ) у ліку першых паступіў туды на вучобу.
У 1962 годзе быў вылучан на партыйную працу — інструктарам прамыслова-транспартнага аддзела Пінскага гаркама КПБ. Ужо праз год стаў загадчыкам гэтым аддзелам, а ў лістападзе 1965 пераведзены на пасаду другога сакратара Пінскага гаркама КПБ. У жніўні 1970 паступіў на вучобу ў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС, пасля заканчэння якой стаў працаваць інструктарам Брэсцкага абласнога камітэта КПБ. Вясной 1973 года прызначаны загадчыкам прамыслова-транспартнага аддзелам Брэсцкага абласнога камітэта КПБ.
З жніўня 1975 года — першы сакратар Пінскага гаркама КПБ.
У 1992—1997 гадах — Старшыня камісіі па пытаннях Чарнобыльскай катастрофы пры Усеагульнай канфедэрацыі прафсаюзаў.
У 2003 годзе прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Пінска» за вялікія заслугі перад горадам Пінскам і значны асабісты ўклад у яго сацыяльна-эканамічнае развіццё.
Узнагароды
За працоўныя заслугі ўзнагароджаны:
Тарайгыр (Паўладарская вобласць)
Тарайгыр — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тарайгыраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 553659100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 767 чалавек (395 мужчын і 372 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 632 чалавекі (329 мужчын і 303 жанчыны).
Тэорыя шасці рукапацісканняў
Тэорыя шасці рукапацісканняў — тэорыя, згодна з якой 2 любыя чалавека на Зямлі раздзеляны ў сярэднем усяго 5 ўзроўнямі сумесных знаёмых, г.зн. 6 ўзрознямі сувязей.
Тэорыя была створана ў 1969 годзе амерыканскімі псіхолагамі Стэнлі Мілгрэмам і Джэфры Трэверсам (Jeffrey Travers). Прапанованая імі гіпотэза азначала, што кожны чалавек апасрэдавана знаёмы з любым іншым жыхаром планеты праз нядоўгую чараду сумесных знаёмых. У сярэднім гэтая чарада складаецца з шасці чалавек.
Мілгрэм апіраўся на дадзеныя эксперымента ў 2 амерыканскіх гарадах. Жыхарам аднаго горада было раздадзена 300 канвертаў, якія трэба было перадаць абазначанаму чалавеку-жыхару другога горада. Да бостанскага адрасата дайшло 60 канвертаў. Мілгрэм правёў разлікі і зрабіў выснову, што кожны канверт прайшоў праз 6 чалавек. Так і нарадзілася тэорыя шасці рукапацісканняў.
Тэорыя шасці рукапацісканняў лягла ў аснову расійскага фільма «Ёлкі».
Ешчэ адную спробу пацвердзіць Тэорыю шасці рукапацісканняў зрабілі карыстальнікі сацыяльнай сеткі ВКонтакте. Спецыяльны прыдатак («Цепочка друзей — теория шести рукопожатий») дазваляе шукаць знаёмствы паміж карыстальнікамі. З прычыны таго, што аудыторыя ВКонтакте абмежаваная Расіяй і краінамі СНД, нельга дамагчыся такіх самых вынікаў, бо сувязі звычайна кароткія (3 — 4 чалавекі).
Крыпталогія
Крыпталогія (Κρυπτός — схаваны і λόγος — слова) — навука, якая займаецца метадамі шыфравання і дэшыфравання. Крыпталогія складаецца з двух частак — крыптаграфіі і крыптааналізу. Крыптаграфія займаецца распрацоўкай метадаў шыфравання дадзеных, у той час як крыптааналіз займаецца ацэнкай моцных і слабых бакоў метадаў шыфравання, а таксама распрацоўкай метадаў, якія дазваляюць узломваць крыптасістэмы.
Слова «крыпталогія» (cryptology) сустракаецца ў англійскай мове з XVII стагоддзя, і першапачаткова азначала «скрытнасць у гаворцы», у сучасным значэнні было ўведзена амерыканскім вучоным Уільямам Фрыдманам і папулярызавана пісьменнікам Дэвідам Канам.
Бітва пад Ашмянамі (1432)
Войска Свідрыгайлы, у тым ліку значная дапамога з Цверы, выйшла з Ашмян і неўзабаве спаткала сілы Жыгімонта Кейстутавіча, якія складаліся з літоўцаў, жамойтаў і палякаў Драгічынскай зямлі. Да абодвух бакоў маглі падыйсці падмацаванні ад саюзнікаў, аднак яны не сталі гэтага чакаць. Бітва працягвалася да ночы. Колькасная перавага была на баку Свідрыгайлы, і спачатку ён браў верх і тры мілі гнаў праціўніка. Жыгімонт, аднак, здолеў пераламіць ход бітвы і змусіў Свідрыгайлу ўцякаць. У палон патрапілі многія значныя прыхільнікі Свідрыгайлы, у тым ліку князі Юрый Лугвеневіч, Федка Адынцэвіч, Мітка Зубравіцкі, Васіль Красны, баяры Юрый Гедыгольд, Юшка Гойцавіч.
Краснаслабодскі раён
Краснаслабодскі раён (Краснослободский район, Якстерекуро буе, Ошень аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Краснаслабодск.
Геаграфія
Краснаслабодскі раён мяжуе з Ельнікаўскім, Старашайгаўскім, Кадошкінскім, Кавылкінскім, Ацюр’еўскім і Цемнікаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1379,29 км².
Гісторыя
Краснаслабодскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 23 531 чалавек.
Пушкова
Назву Пушко́ва маюць:
Закон Ціпфа
Зако́н Цíпфа (Зíпфа) — эмпірычная заканамернасць размеркавання частаты сустракаемасцi слоў натуральнай мовы ў вялікім тэксце. Закон Цiпфа быў вынайдзены Джорджам Цiпфам, якi даказаў, што частата выкарыстання n-га найбольш часта выкарыстоўваемага слова ў натуральных мовах прыблізна зваротна прапарцыйная яго парадкаваму нумару n (рангу).
Сёння пад законам Цiпфа часцей за ўсё маюць на ўвазе заканамернасць ранг-частата, вядомую таксама як «універсальнае гіпербалічнае рангавае размеркаванне». Калі скласці спіс з усіх слоў тэксту і адсартаваць яго па парадку змяншэння частаты F выкарыстоўвання слоў, то для кожнага слова здабытак яго парадкавага нумара R у гэтым спісе на частату выкарыстання будзе роўны пастаяннай велічыні C.
C = F*R — у клаciчным выглядзе i C = F*R^Y — з папраўкай Мандельброта, дзе F — частата выкарыстання слова, R — парадкавы нумар; С — пастаянная велічыня, а Y — блізкая да адзінкі пераменная велічыня, якая змяняецца ў залежнасці ад параметраў тэксту.
Тлушчапот
Тлушчапот — тлушчападобнае рэчыва, якое змяшчаецца ў воўне авечак. Уяўляе сабой сумесь вылучэнняў сальных залоз скуры (скурнае сала) і потавых залоз (пот).
Па сваім выглядзе і кансістэнцыі тлушчапот нагадвае мяккае топленае сала, радзей — смалу і воск. Тлушчапот пакідае масляністыя плямы пры судотыку з ім. Хімічны склад тлушчапоту і колькасць у ім воўнага тлушчу залежаць ад пародных, палавых і індывідуальных асаблівасцяў авечак, а таксама ўмоў утрымання і кармлення. Максімальная колькасць воўнага тлушчу змяшчаецца ў воўне мерыносаў і складае 30-40 %. У паўтанкарунных авечак гэты паказчык роўны 12-20 %. У поўсці грубавоўных авечак утрыманне воўнага тлушчу найменшае — каля 4 %.
Жукавэць
Жукавэць (Жу́ковець) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Міцькі
Міцькі — тапонім.
Мелвіл
Мелвіл мае наступныя значэнні:
Мелвіл (востраў, Аўстралія)
Ме́лвіл (Melville Island) — востраў на ўсходзе Тыморскага мора, належыць Паўночнай тэрыторыі Аўстраліі.
Знаходзіцца на захад ад Кобургу на паўвостраве Арнем-Ленд і на поўнач ад Дарвіна. Насельніцтва каля 500 чалавек.
Па плошчы (5786 км²) востраў з'яўляецца другім у Аўстралійскім Саюзе, пасля Тасманіі. Максімальная вышыня над узроўнем мора складае 258 м. Востраў пакрыты змяшанымі, лістападна-вечназялёнымі лясамі. Клімат трапічны, мусонны.
Балтыйцы
«Балтыйцы» (Балтийцы) — беларускі савецкі мастацкі фільм, зняты на кінастудыі «Белдзяржкіно» ў 1937 годзе.
Сюжэт
Аб гераічным подзвігу Кранштацкіх маракоў, якія абаранялі подступы да рэвалюцыйнага Петраграда ў гады грамадзянскай вайны.
NGC 4098-1
NGC 4098-1 (іншыя абазначэнні — NGC 4099-1, UGC 7091, MCG 4-29-23, ZWG 128.26, VV 61, PGC 38365) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Жураўныкы (Гарохіўскі раён)
Жураўныкы (Жура́вники) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Аляксандр Анатолевіч Данілаў
Аляксандр Данілаў (нар., ) — былы беларускі футбаліст, абаронца. Гуляў таксама часам у якасці паўабаронцы.
Клубная кар’ера
Гуляў за «Гомель», а ў 2005 годзе перайшоў у харкаўскі «Металіст», пазней гуляў за ўкраінскія «Металург» і «Арсенал». Увосень 2011 года вярнуўся ў Гомель, а ў сакавіку наступнага года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама».
У мінскім клубе трывала з’яўляўся ў асноўным складзе. Часам гуляў як левы абаронца, але часцей выкарыстоўваўся на фланзе паўабаронцы. У маі 2013 года атрымаў траўму, вярнуўся ў асноўны склад у ліпені 2013 года. У студзені 2014 года пакінуў мінскі клуб па заканчэнні кантракта.
У 2014 годзе заставаўся без клуба, жыў разам з сям’ёй у Кіеве. У лютым 2015 года прыбыў на прагляд у «Гомель», і ў сакавіку падпісаў кантракт з гэтым клубам. У «Гомелі» стаў адным з лідараў каманды, выступаў на пазіцыі левага абаронцы. Па выніках сезону 2015 «Гомель» пакінуў Вышэйшую лігу, і Данілаў прыняў рашэнне аб завяршэнні кар’еры.
У пачатку 2017 года аднавіў кар’еру ў складзе латвійскага клуба «Бабітэ». Аднак, улетку «Бабітэ» быў выключаны з чэмпіянату.
Логінаў
Логінаў — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Дзіброва
Дзіброва:
Джордж Доу
Джордж До́у (George Dawe;, — , Кентыш-Таўн) — англійскі жывапісец.
У 1819-1829 гадах працаваў у Пецярбургу, дзе напісаў (з дапамогай рускіх жывапісцаў) 329 партрэтаў генералаў — удзельнікаў Айчыннай вайны 1812 года і паходаў 1813-1814 гадоў, у т.л. М.І.Кутузава і М.Б.Барклая дэ Толі, выконваў таксама прыватныя заказы. Партрэтам Доу ўласцівы рамантычная прыўзнятасць, жывасць характарыстык, віртуознасць жывапісу.
Біяграфія
Джордж Доу нарадзіўся 8 лютага 1781 года ў парафіі Сент-Джэймс, яго бацькі — Філіп і Джэйн Доу. Філіп Доу быў мастаком і гравёрам у меца-цінта, працаваў разам з Хогартам і Цёрнерам, таксама пісаў палітычныя карыкатуры пра жыццё ў Амерыцы. Джордж быў старэйшым дзіцем у сям'і.
Доу быў ахрышчаны 25 лютага 1781 года ў царкве Сент-Джэймс на Пікадзілі. Пазней ён стаў адным з самых паспяховых мастакоў свайго пакалення, набыўшы шырокую вядомасць.
Першапачаткова Джордж трэніраваўся з бацькам, як гравёр, але пазней ён зацікавіўся жывапісам і адправіўся на вучобу ў Каралеўскую Акадэмію мастацтваў. У 1809 годзе Доу стаў членам Акадэміі мастацтваў, а ў 1814 годзе - акадэмікам.
Ён карыстаўся заступніцтвам герцага і герцагіні Кентскіх. У 1819 годзе адправіўся разам з герцагам Кентскім у падарожжа па Еўропе, падчас якога прыцягнуў увагу Аляксандра I. Імператар замовіў мастаку партрэты рускіх генералаў, якія ўдзельнічалі ў вайне з Напалеонам I.
У 1826 годзе Мікалай I запрасіў Доу на сваю каранацыю, а ў 1828 годзе Джордж быў афіцыйна прызначаны Першым мастаком Імператарскага двара.
У 1828 годзе ён вярнуўся ў Англію, дзе заставаўся на працягу некалькіх месяцаў. У 1829 годзе Доу вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, але неўзабаве ў яго ўзмацняюцца праблемы з дыханнем. У Джорджа была лёгачна недастатковасць на працягу ўсяго жыцця з-за перанесенай у дзяцінстве хваробы. У жніўні 1829 года Доу вярнуўся ў Лондан, і 15 кастрычніка ён памёр.
Джордж Доу быў пахаваны ў крыпце сабора святога Паўла. На пахаванні прысутнічала мноства мастакоў і прадстаўнікоў расійскага пасольства.
Ельнікаўскі раён
Е́льнікаўскі раён (Ельниковский район, Ельниконь аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ельнікі.
Геаграфія
Ельнікаўскі раён мяжуе з Старашайгаўскім, Краснаслабодскім і Цемнікаўскім раёнамі, а таксама з Ніжагародскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 1056,05 км².
Гісторыя
Ельнікаўскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Цыркуноў
Цыркуноў — прозвішча.
Вядомыя носьбіты:
Пушча
Назву Пу́шча маюць:
Рональд Марк Эванс
Рональд Марк Эванс (Ronald (Ron) Mark Evans; нар., , ЗША) — амерыканскі вучоны, спецыяліст па гармонах. Член Нацыянальнай акадэміі навук (1989) і Медыцынскай акадэміі (2003) ЗША, а таксама Амерыканскага філасофскага таварыства (2007), доктар філасофіі (1974), прафесар і дырэктар лабараторыі экспрэсіі генаў Salk Institute for Biological Studies, даследчык Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза. Працы ў асноўным прысвечаны мікрабіялогіі і фізіялогіі. Лаўрэат найпрэстыжнейшых прэмій. Атрымаў вядомасць як даследчык экспрэсіі генаў і метабалізму.
Вырас у Лос-Анджэлесе. У Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе атрымаў ступені бакалаўра бактэрыялогіі (1970) і доктара філасофіі ў галіне мікрабіялогіі і імуналогіі (1974). З’яўляўся постдокам Ракфелераўскага ўніверсітэта. У 1978 годзе залічыўся ў Salk Institute for Biological Studies.
Член рэдкалегіі Cell. Яго індэкс Хірша > 100.
Каракелонг
Каракелонг (Karakelong, Kurakelong) — найбуйнейшы востраў архіпелага Талаўд. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Паўночны Сулавесі. Плошча — 846 км².
Геаграфія
Востраў Каракелонг знаходзіцца на ўсходзе мора Сулавесі ў 344 км на паўночны ўсход ад Манада, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі Паўночны Сулавесі. Месціцца на лініі субдукцыі (падняцця) тэктанічных пліт. Уяўляе сабою S-падобны ланцуг з некалькіх вулканаў. Даўжыня — амаль 70 км. Найбольшая шырыня — 22,11 км. Умоўна падзяляецца на паўночную і паўднёвую часткі. Ландшафт гарысты. Найвышэйшы пункт — 680 м.
Клімат трапічны пасатны. З канца кастрычніка да пачатку красавіка працягваецца сезон мусонаў, які можа суправаджацца разбуральнымі цыклонамі.
Гісторыя
Некаторыя даследчыкі лічаць Каракелонг адным з галоўных цэнтраў перасялення старажытных аўстранезійцаў на Сулавесі, Філіпіны і Мікранезію. Мясцовае насельніцтва размаўляе на мове аўстранезійскага паходжання, якая ў сваю чаргу падзяляецца на паўднёвы і паўночны дыялекты.
З другой паловы XVII ст. Каракелонг уваходзіў у склад галандскіх каланіяльных валоданняў. Ля вёскі Тараган захаваліся рэшткі ўмацаванняў і магільняў, якія, згодна паданням астравіцян, належылі вярхоўным правадырам архіпелага Талаўд. Яны працягвалі кіраваць нават пасля ўсталявання галандскай улады, пакуль у XIX ст. апошні вярхоўны правадыр не паўстаў супраць каланіяльнай адміністрацыі і не пацярпеў паражэнне.
У 1950 г. востраў далучаны да Інданезіі.
Аляксандраўка (Баянаульскі раён)
Аляксандраўка — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тарайгыраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 553659200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 152 чалавекі (84 мужчыны і 68 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 123 чалавекі (69 мужчын і 54 жанчыны).
Меліса Розенберг
Меліса Эн Розенберг (Melissa Anne Rosenberg; г.) — амерыканскі сцэнарыст. За шматлікія працы ў кіно і тэлебачанні атрымала прэмію «Эмі», дзве прэміі амерыканскай гільдыі сцэнарыстаў за працу над тэлесерыялам «Дэкстэр», а таксама была намінавана на антынаграду «Залатая маліна» (2011) за сцэнарый да фільма «Змярканне. Сага. Зацьменне».
Звынячэ (вёска)
Звынячэ (Звиня́че) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
NGC 4098-2
NGC 4098-2 (іншыя абазначэнні — NGC 4099-2, UGC 7091, MCG 4-29-24, ZWG 128.26, VV 61) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Стрэж (крыніца)
Крыніца «Стрэж» — гідралагічны помнік прыроды мясцовага значэння ля вёскі Заброддзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Месціцца ў лесе, у 400 м на поўдзень ад вёскі Заброддзе, на землях Нарачанскага лясніцтва квартал 112 (93 па-старому) выдзел 11. Плошча ахоўваемай тэрыторыі складае 1,1 гектара.
Мясцовыя паданні трывала звязваюць назву гэтай мясціны з прозвішчам млынара, які тут жыў раней. Яго імя і захавалася ў назве крыніцы.
Апісанне
Уяўляе сабой цэлы комплекс выхадаў падземных вод уздоўж аднайменнага ручая (левы прыток р. Нарач), што захаваўся ў некранутым стане. На выхадах утвараюцца ажалезненыя маты. Большасць выхадаў з’яўляюцца гелакрэнамі, якія фарміруюць розныя па плошчы крэнаполі. Якасць вады крыніц здавальняючая, але для пітных патрэб не ўжываецца. Вада крыніц адрозніваецца павышаным утрыманнем жалеза. Пры выхадзе падземных вод на дзённую паверхню пад уздзеяннем акісляльна-аднаўленчых працэсаў і жыццядзейнасці мікраарганізмаў утвараюцца ажалезненыя маты, афарбаваныя ў колеры охры. Усе крыніцы помніка прыроды з’яўляюцца спадаючымі, утварэнне іх звязана з разгрузкай верхніх ваданосных гарызонтаў. Агульны аб’ём вады, які паступае на дзённую паверхню (дэбіт), у сярэднім складае каля 4 л/с (па іншым дадзеным — 36 літраў у хвіліну ).
У крынічна-ручаёвым комплексе знойдзеныя ві­­ды беспазваночных жы­вёл. Многія з іх нетыповыя для нашай тэрыторыі, паколькі яны насяляюць на поўначы Еўропы ці ў гарах Сярэдняй Еўропы. Усе «рэгіянальныя крэнабіёнты» з’яўляюцца індыкатарамі чыстых вод. Сярод крэнабіёнтаў выяўлены малавывучаныя і рэдкія віды жывёл. Шыцік Plectrocnemia conspersa (Curtis, 1834) жыве ў халодных водах ручаёў Еўропы і Перадкаўказзя. Планарыі Crenobia alpina (Dana, 1766) раней фіксавалі ў некалькіх крыніцах Мінскай вобласці і крыніцах Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры», бліжэйшыя ж вядомыя месца яе пасялення — горныя ручаі Цэнтральнай Еўропы. Водны клешч Hygrobates norvegicus (Thor, 1897) з’яўляецца ледавіковым рэліктам, вядомы ў Скандынавіі і горных сістэмах Сярэдняй Еўропы, у Беларусі засяляе толькі крынічныя экасістэмы. Найбольшую цікавасць уяўляе знаходка воднага кляшча Lebertia dubia (Thor, 1899) — новага для фауны Беларусі выгляду. Водны клешч вядомы ў заходняй Еўропе — у Альпах і на Балканах, у Расіі — у крыніцах Ленінградскай вобласці, у Сярэдняй Азіі — у возеры Ісык-Куль.
Пятрова
Назву Пятро́ва маюць:
Занцавічы
За́нцавічы (, Занцевичи) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.
Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 102 жыхары. У 1914 г. 23 двары, 122 жыхары.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 30 двароў, 62 жыхары.
Ацюр’еўскі раён
Ацю́р’еўскі раён (Атюрьевский район, Атюрьбуе, Атерень аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ацюр’ева.
Геаграфія
Ацюр’еўскі раён мяжуе з Цемнікаўскім, Краснаслабодскім, Кавылкінскі і Тарбееўскім раёнамі. Плошча раёна складае 825,54 км². Усходняя частка раёна размешчаная ў лесастэпе другаснай марэннай раўніны, заходняя размяшчаецца на ландшафтах змяшаных лясоў водналедавіковай нізіны. Лясы займаюць плошчу ў 9475 га і знаходзяцца ў асноўным у паўночна-заходняй частцы раёна.
Гісторыя
Ацюр’еўскі раён быў утвораны 10 мая 1937 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК у складзе Мардоўскай АССР.
Дэмаграфія
На 2017 год насельніцтва раёна налічвала 8336 чалавек. У раёне пражываюць макшане, рускія і татары.
Зэлэнэ (Гарохіўскі раён)
Зэлэнэ (Зеле́не) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Каконга
Како́нга (Cacongo) — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы ў XVII — XIX стст. на тэрыторыі сучасных Рэспублікі Конга і ангольскай правінцыі Кабінда.
Упершыню Каконга ўзгадваецца пад 1551 г. як тэрыторыя, залежная ад Афонсу I, караля Конга. Відавочна валадары Каконга здолелі адасобіцца ад Конга ў XVII ст., калі яе порты Кабінда і Малемба сталі прыцягальнымі для партугальскіх, галандскіх і англійскіх гандляроў. На чале дзяржавы стаяла мясцовая дынастыя манархаў, што вызначаліся еўрапейцамі як каралі. Афіцыйнай рэлігіяй з'яўляўся каталіцызм.
У XVIII ст. Каконга адыгрывала важную ролю ў трансатлантычным гандлі рабамі.
У 1883 г. каралеўства было занята партугальцамі і далучана да партугальскіх калоній у Афрыцы.
Тарбееўскі раён
Тарбееўскі раён (Теньгушевский район, Торбейбуе, Тарбеень аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца рабочы пасёлак Тарбеева.
Геаграфія
Тарбееўскіраён геаграфічна размешчаны на паўднёвым-захадзе Рэспублікі Мардовія і мяжуе на ўсходзе з Кавылкінскім, на поўначы з Ацюр’еўскім, на захадзе з Зубава-Палянскім раёнамі Мардовіі. На поўдні — са Спаскім раёнам Пензенскай вобласці.
Гісторыя
Утвораны 16 ліпеня 1928 года.
Лін Макуат
'''Лін Э. Макуат''' (Lynne Elizabeth Maquat; нар. ) — амерыканскі біяхімік і малекулярны біёлаг, даследчыца РНК. Доктар філасофіі (1979). Прафесар Рочэстэрскага ўніверсітэта і дырэктар-заснавальнік яго Цэнтра біялогіі РНК, член Нацыянальнай акадэміі навук (2011) і Медыцынскай акадэміі (2017) ЗША.
Скончыла Канектыкуцкі ўніверсітэт (бакалаўр біялогіі, 1974). Ступень доктара філасофіі па біяхіміі атрымала ў 1979 годзе ў Вісконсінскім універсітэце ў Мадысане.
Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі (абедзвюх — з 2006). Сябра RNA Society з яго заснавання ў 1993 годзе і яго прэзідэнт у 2006—2007 гадах.
Аўтар больш за 150 работ, у тым ліку аглядаў, рэцэнзаваных публікацый.
Тлустыя кіслоты
Тлустыя кіслоты — аліфатычныя аднаасноўныя карбонавыя кіслоты з адкрытым ланцугом, змяшчаюцца ў этэрыфіцыраванай форме ў тлушчах, алеях і восках расліннага і жывёльнага паходжання. Тлустыя кіслоты, як правіла, утрымоўваюць неразгалінаваны ланцуг з цотнай колькасці атамаў вугляроду (С4-24, уключаючы карбаксільны вуглярод) і могуць быць як насычанымі, так і ненасычанымі.
NGC 4100
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Тлушчанка
Тлушчанка (Pinguícula) — род шматгадовых насякомаедных раслін сямейства плывунцовых. Каля 45 відаў. Пашыраны ў нетрапічных паясах Паўночнага паўшар’я. Растуць у вільготных месцах. На Беларусі 1 від — тлушчанка звычайная.
Батанічнае апісанне
У адрозненне ад іншых родаў сямейства плывунцовых, у тлушчанак ёсць сапраўдныя карані. Лісце ўтварае прыкаранёвую разетку. Верхні бок ліста пакрыты шматлікімі залозкамі: адны з іх вылучаюць цукрыстую слізь, якая з’яўляецца пасткай для дробных насякомых; іншыя залозкі генеруюць ферменты, якія спрыяюць пераварванню ежы. Рухі насякомых, якія трапляюць у расліны, прыводзяць да павольнага скручвання лісцінкі, а слізь растварае бялкі цела ахвяры. Кветкі адзіночныя, на доўгіх кветканосах. Колер: фіялетавы, блакітны, ружовы, рэдка белы. Плод — каробачка.
Арэал
Насяляюць у пазатрапічнымі абласцях Паўночнага паўшар’я, а таксама ў Паўднёвай Амерыцы.
Таксанамія
Род Тлушчанка складаецца з 47 відаў.
Уроцлаўска-Шчэцінская епархія
Гісторыя
7 мая 1946 года была арганізавана адміністратура праваслаўных прыходаў на «вернутых землях». 15 ліпеня 1945 года адміністратура была ператворана ў епархію Вернутых земляў. 17 верасня 1947 года ў складзе епархіі былі ўтвораны Уроцлаўскае і Шчэцінскае благачынствы.
7 верасня 1951 года была заснавана Уроцлаўска-Шчэцінская епархія.
Пятроўка
Назву Пятро́ўка маюць:
Пятро́ўка — народная назва Пятрова паста, а таксама часткі сельскагаспадарчага сезону, якая супадае з пастом і мае важнае значэнне ў гадавым фальклорным цыкле.
Зэлэналужнэ
Зэлэналужнэ (Зеленолу́жне) — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці Украіны.
Эльфрыдэ Елінек
Эльфрыдэ Елінек (Elfriede Jelinek; нар. ) — аўстрыйская пісьменніца і драматург яўрэйскага паходжання, якая піша пераважна на феміністычныя тэмы.
Нарадзілася Елінек у аўстрыйскім горадзе Мюрцушлаг, яе бацька, яўрэй, паходзіць з Чэхіі, а маці — з Вены. Елінэк атрымала музычную адукацыю ў Венскай кансерваторыі. Яе літаратурны дэбют адбыўся ў 1967 годзе, калі яна выдала сваю першую кнігу паэзіі. Елінэк піша прозу, вершы і п’есы. Паводле рамана Елінек «Піяністка» рэжысёр Міхаэль Ханэке зняў фільм, які атрымаў Гран-пры на Канскім кінафестывалі 2001 г. Сярод іншых твораў пісьменніцы — раманы «Пажада» (Lust) і «Каханкі» (Die Liebhaberinnen). У 2004 годзе Елінэк атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры «за музычныя плыні галасоў і контар-галасоў у яе раманах і п’есах, якія з выключнай моўнай стараннасцю дэманструюць абсурднасць грамадскіх клішэ і іх прыгнятальную сілу». Асноўныя тэмы яе творчасці: жаночая сексуальнасць, вайна паміж жанчынай і мужчынам.
Маладая Беларусь
Назву Малада́я Белару́сь маюць:
Аператыўная рабочая група па стратэгічных камунікацыях
Аператыўная рабочая група па стратэгічных камунікацыях (East StratCom Task Force) — экспертная група, створаная Еўрапейскай службай знешнепалітычнай дзейнасці (ЕСЗД) у красавіку 2015 года на падставе прынятага на сустрэчы Еўрапейскага саюза 19–20 сакавіка 2015 года рашэння аб неабходнасці «супрацьстаяць дэзінфармацыйным кампаніям з боку Расіі, якія працягваюцца».
Асноўным прадуктам Групы East StratCom з’яўляецца вэб-сайт EUvsDisinfo.eu, які публікуе інфармацыю пра ўсе выяўленыя прыклады дэзінфармацыйных нападаў з боку Расіі.
Баляслаў Калышка
Баляслаў Вікенцьевіч Калы́шка (, фальварак Карманішкі Лідскага пав. Віленскай губ., сучасн. Літва — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Расійскай імперыі 1860-х г.
Паходзіў з небагатых дваран беларуска-літоўскага сумежжа. 3 1860 вучыўся ў Маскоўскім універсітэце, адзін з кіраўнікоў рэвалюцыйнага студэнцтва, прапагандаваў ідэі рэвалюцыйнага саюза народаў у барацьбе з самадзяржаўем. У 1861 вёў агітацыю ў Лідзе і Лідскім павеце, удзельнічаў у студэнцкіх хваляваннях, сутыкненнях студэнтаў з паліцыяй у Маскве. Ратуючыся ад пакарання, выехаў за мяжу, наведваў ваенную школу польскіх эмігрантаў у Італіі. У сакавіку 1863 сфарміраваў баяздольны паўстанцкі атрад (Дубіскі полк) у цэнтральнай Літве (Ковенскі павет), меў некалькі паспяховых сугычак з царскімі войскамі. 5 красавіка 1863 з атрадам далучыўся да Зігмунта Серакоўскага, камандаваў адной з калон у паходзе паўстанцаў на поўнач Літвы. Пасля разгрому паўстанцаў у Біржайскай бітве (25-27 красавіка 1863) узяты ў палон і паводле прысуду павешаны ў Вільні на гандлёвай плошчы Лукішкі.
Кызылшылік (Паўладарская вобласць)
Кызылшылік — сяло ў Баянаульскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тарайгыраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 553659600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 401 чалавек (209 мужчын і 192 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 330 чалавек (165 мужчын і 165 жанчын).
Жыгалка (значэнні)
Жыгалка — ручай у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток меліярацыйнага канала Кунаса.
Гегемонія
Гегемо́нія (ηγεμονία, «правадырства, кіраванне, кіраўніцтва») — першынство, перавага ў сіле, уплыве. Гістарычна тэрмін ужываўся для пазначэння вяршэнства найдужэйшага горада-дзяржавы з саюза грэчаскіх полісаў. Таксама тэрмін выкарыстоўваецца ў шматлікіх іншых кантэкстах, напрыклад тэорыя гегемоніі марксісцкага філосафа Антоніа Грамшы.
У палітыцы
Як прыклад можна прывесці правінцыю ў федэрацыі (каралеўства Прусія ў Германскай імперыі) або чалавека ва ўстанове (Напалеон I у Французскім кансулаце). Пачынаючы з XIX стагоддзя, асабліва ў гістарычнай публіцыстыцы, «гегемонія» пазначае вяршэнства адной дзяржавы над іншым (напрыклад еўрапейская гегемонія Першай Французскай Імперыі)
Пятроўцы
Назву Пятро́ўцы маюць:
Мурожніцкае
Муро́жніцкае, Мурожніца — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 10 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Шуміліна, каля вёскі Язвіна.
Плошча паверхні возера 0,26 км². Даўжыня 1,4 км, найбольшая шырыня 0,26 км. Даўжыня берагавой лініі 3,6 км. Найбольшая глыбіня 3,5 м. Аб’ём вады 0,47 млн. м³. Плошча вадазбору 38,9 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Вышыня схілаў катлавіны 6—10 м. Берагі нізкія, пясчаныя і забалочаныя. Дно возера да глыбіні 0,8 м пясчанае, на большых глыбінях ілістае. У возера ўпадае рака Мурожніца, выцякае рака Язвінка.
За 0,65 км на поўдзень ад возера знаходзіцца геалагічны помнік рэспубліканскага значэння Марозаўскі валун.
Тога (адзенне)
Тога (toga, ад Tego - «пакрываю») — верхняя вопратка грамадзян мужчынскага полу ў Старажытным Рыме — кавалак белай шарсцяной тканіны эліпсападобнай формы, якая драпіравалася вакол цела. Асобам, якія не мелі статусу грамадзян, насіць тогу не дазвалялася. Даўжыня тогі па прамым краі магла даходзіць да 6 м і нават больш. У старажытны перыяд рымскай гісторыі тогу насілі ўсе: мужчыны, жанчыны і дзеці.
Сен-Назер
Сен-Назер (Saint-Nazaire, Sant-Nazer) — партовы горад на захадзе Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Пеі-дэ-ла-Луар, дэпартамент Атлантычная Луара, цэнтр акругі Сен-Назер і кантонаў Сен-Назер-1 і Сен-Назер-2. Размешчаны на правым беразе ракі Луары ў месцы ўпадзення яе ў Біскайскі заліў, за 59 км на захад ад Нанта, канцавы пункт нацыянальнай аўтамагістралі N171. У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Сен-Назер ліній Тур — Сен-Назер і Сен-Назер — Круазік.
Насельніцтва (2017) — чалавекі.
Замкавая (Ваўкавыскі раён)
За́мкавая (, Замковая) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.
Рыгор Арцем’евіч Цыркуноў
Рыгор Арцем’евіч Цыркуно́ў ( — )  — вучоны ў галіне кіравання працэсамі перавозак на чыгуначным транспарце, доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1998).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Сава (сучасны аграгарадок у Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1941 годзе скончыў Аршанскі тэхнікум чыгуначнага транспарту і быў прызваны ў чыгуначныя войскі. Праходзіў службу дыспетчарам па воінскіх перавозках на чыгуначнай станцыі Саратаў-2, а з 1944 года — намеснік начальніка аддзела воінскіх перавозак ва ўпраўленні Заходняй чыгуначнай дарогі на Смаленск. У 1947 годзе скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. У 1954—1957 гг. працаваў у Хабараўскім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту, дзе займаў пасады старшага выкладчыка, дацэнта. З 1957 года Р. А. Цыркуноў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту ў Гомелі. З верасня 1961 года па ліпень 1962 года займаў пасаду дэкана факультэта кіравання працэсамі перавозак.
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 260 навуковых прац па ўдасканаленні тэхналогіі работы і тэхнічнага аснашчэння перагрузачных станцый, перавозачнага працэсу хуткапсавальных грузаў, навукова-метадычных прац для студэнтаў чыгуначных вышэйшых навучальных устаноў. Распрацаваў нарматыўныя дакументы па тэхналагічных працэсах работы чыгуначных вузлоў шматлікіх станцый Беларусі і краін СНД.
Сярод апублікаванага:
Узнагароды і званні
Узнагароджаны ордэнамі і медалямі, а таксама знакамі «За выдатныя поспехі ў працы» Міністэрства вышэйшай адукацыі, «Ганаровы чыгуначнік», Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.
Пятрыкі
Назву Пятры́кі маюць:
Меліса
Мелі́са  (Melissa) — род кветкавых травяністых раслін сямейства Ясноткавыя (Lamiaceae).
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі галінастымі сцёбламі чатырохграннай формы вышынёй 45—125 см. Лісце яцападобнай формы, простае, супраціўнае, на чаранках. Кветкі дробныя, белага, жаўтаватага, ружовага колеру, сабраныя ў кальчаковыя суквецці ў пазухах лісця. Плод — арэшак.
Распаўсюджанне
Растуць у Афрыцы, Еўропе і Цэнтральнай Азіі. Найбольш распаўсюджаным відам з'яўляецца Меліса лекавая (Melissa officinalis).
Віды
Род налічвае 4 віды.
Пяцюлеўцы
Назву Пяцю́леўцы маюць:
Арагонскі крыжовы паход
Арагонскі Крыжовы паход ці Крыжовы паход супраць Арагона з’яўляўся часткай вайны Сіцылійскай вячэрні, якая была абвешчана Папам Марцінам IV супраць караля Арагона, Педра III Вялікага ў 1284 годзе і працягваўся да 1285 года. З-за папярэдніх перамог Педра на Сіцыліі, Папа абвясціў крыжовы паход супраць яго і афіцыйна зрынуў яго як караля, на падставе таго, што Сіцылія была ўладаннем Папы: дзядуля Педра і яго цёзка, Педра II аддаў каралеўства ў валоданне Святога Прастола. Марцін падарыў яго Карлу, графу дэ Валуа, сыну французскага караля, Філіпу III Смелага і пляменніку Педра III.
Канфлікт хутка перарос у грамадзянскую вайну, калі брат Педра Хаймэ II, далучыўся да французаў. Хаймэ таксама атрымаў у спадчыну Графства Русільён і такім чынам стаў панаваць над дзвюма дзяржавамі: Францыяй і Арагонам. З-за таго, што Педра быў малодшым сынам, ён не атрымаў у спадчыну прастол, таму ён адыграўся на Хаймэ за гэта ў крыжовым паходзе.
У 1284 годзе першыя французскія арміі пад правадырствам Філіпа і Карла ўварваліся ў Русільён. Гэта было 16000 кавалерыстаў, 17000 лучнікаў і 100000 пехацінцаў са 100 караблямі ў французскіх портах. Хоць у іх была падтрымка Хаймэ, мясцовае насельніцтва паўстала супраць іх. Горад Эльн доблесна абараняў так званы Бастард Русільёнскі (Bâtard de Roussillon) — Нунья Санчэс, пазашлюбны сын апошняга графа Русільёна ў 1212—1242 гадах. Урэшце, ён прайграў і сабор быў спалены, нягледзячы на прысутнасць папскага легата, у той час як усё насельніцтва забілі, яго пакінулі ў жывых. Ён паспяхова дамовіўся аб капітуляцыі і суправаджаў каралеўскія войскі ў якасці вязня.
У 1285 годзе Філіп III Смелы спрабаваў замацаваць сваё становішча ў Жыроне, аблажыўшы яе. Супраціўленне было моцным, але горад быў узяты. Карл быў каранаваны там жа, але без кароны. 28 красавіка кардынал Жан Шале ўсклаў сваю шапку на галаву караля. У ёй Карл выглядаў смешна, таму яго груба далі мянушку «кароль шапкі» (roi du chapeau).
Паводле меркавання гісторыка Х. Дж. Чэйтара Арагонскі крыжовы паход быў «самым несправядлівым, непатрэбным і згубным прадпрыемствам, калі-небудзь прадпрынятым Капетынгскай манархіяй». У. К. Джордан асудзіў пазіцыю Філіпа ў дазволе Папе ўмешвацца ў знешняю французскую палітыку ў яго дзяржаве: для атрымання велізарнай выгады Еўропы. Крыжовы паход на Францыю быў малаважным, але Маёрка знікла як незалежная дзяржава. Сын Педра, Альфонса III далучыў Маёрку, Івісу і Мінорку пасля. У 1295 годзе паводле Дагаворд Ананьі астравы вярнуліся Хаймэ і паводле Дагавора Тараскона ў 1291 годзе Арагон афіцыйна вярнуўся Альфонсу, і ён адмяніў забарону на царкву.
Ораўскі Град
О́раўскі Град (Oravský hrad) — адзін з найпрыгажэйшых замкаў Славакіі. Знаходзіцца на скале над Оравай (112 м) ля вёскі Ораўскі Подзамак.
Гісторыя
Археалагічныя даследаванні сведчаць, што людзі засялялі гэтую мясцовасць яшчэ ў дагістарычныя часы, а ў IX ст. тут упершыню з’явіліся славяне.
У пачатку XII ст. уся Карпацкая вобласць была пад панаваннем Каралеўства Венгрыя. Венгерскі кароль Бела IV у якасці ўзнагароды за службу дараваў сваім падначаленым зямлю і абавязваў будаваць на ёй у абарончых мэтах каменныя замкі. У перыяд яго валадарства ў яго ўзнік канфлікт з сынам Іштванам V, які патрабаваў ад бацькі падзелу зямель. У выніку канфлікту Бела IV перадаў сыну землі на ўсход ад ракі Дунай, дзе быў пабудаваны Ліптаўскі замак. Пазней пачалося будаўніцтва і Ораўскага Града.
Ораўскі рэгіён адносіўся да Зволенскага жупанства, якім у той перыяд кіраваў жупан Міка Балаш. Прынята лічыць, што менавіта Міка Балаш разам з сынамі пабудаваў цытадэль на самай вяршыні скалы на беразе ракі Оравы. У будучым цытадэль стала найвышэйшым узроўнем Ораўскага Града. Ораўская цытадэль Мікі Балаша была часткай ланцуга замкаў, якія выконвалі ролю абарончых збудаванняў паўночных памежных тэрыторый Венгерскага каралеўства. У прыватнасці, гарнізон Ораўскай цытадэлі ажыццяўляў ахову гандлёвых шляхоў з Венгрыі ў Польшчу ўздоўж ракі Оравы. Тут таксама знаходзіўся адміністрацыйны цэнтр Зволенскага жупанства.
Пачынаючы з 1441 г. кашталянам Ораўскага замка, а таксама і жупанам Ораўскага рэгіёна быў Пэтар Комараўскі. У канцы XV ст. ён перадаў замак венгерскаму каралю Мацьяшу I Корвіну, атрымаўшы за яго 8000 залатых дукатаў. Мацьяш I Корвін лічыў замак гарантам бяспекі ўсёй тэрыторыі Ораўскага рэгіёна і вырашыў мадэрнізаваць Град. За часы яго панавання ў замку быў пабудаваны жылы палац у стылі рэнесанс, які быў названы ў гонар караля, а таксама адбыліся іншыя будаўнічыя і земляныя працы. У 1490 г. Мацьяш I Корвін знянацку памёр ва ўзросце 47 гадоў. Яго смерць выклікала анархію ў Венгерскім каралеўстве, што паспрыяла нападу Асманскай імперыі на Венгрыю. Падчас бітвы ля Мохача ў жніўні 1526 г. аб’яднаныя венгерска-чэшска-харвацкія войскі пацярпелі паразу, а войскі султана Сулеймана занялі Сярэднедунайскую раўніну, разбурыўшы пры гэтым венгерскую сістэму памежных крэпасцей. Аднак туркі не здолелі заваяваць Ораўскі замак. Скарыстаўшыся аслабленым станам Венгерскага каралеўства, Габсбургі захапілі ўладу ў Венгрыі. Ораўскі Град спадабаўся Фердынанду Габсбургскаму, які вырашыў правесці яго мадэрнізацыю. У 1534 г. Фердынанд перадаў замак разам з пасадай жупана Яну Дубаўцу, які інтэнсіўна заняўся яго рэканструкцыяй. З 1540 г. па 1543 г. яму удалося пабудаваць у замку дзве вартавыя вежы (заходнюю і ўсходнюю) і палац з жылымі пакоямі, які пазней сталі называць у яго гонар Палацам Яна Дубаўца. Ян Дубавец таксама пабудаваў Другую браму, абсталяваўшы яе байніцамі і падаючым мостам, павялічыў колькасць вартавых у гарнізоне, павысіўшы такім чынам абараназдольнасць ніжняга ўзроўню замка. Пасля смерці Яна Дубаўца кіраванне замкам перайшло да Вацлава Седлніцкага.
У 1556 г. Ораўскі Град бярэ ў доўгачасовую арэнду Францішак Турза, заплаціўшы за гэта 18 338 залатых дукатаў. Варта адзначыць, што род Турзаў з’яўляўся адным з найбагацейшых і самых уплывовых родаў Венгерскага Каралеўства. Францішак Турза працягнуў рэканструкцыю замка, якую пачаў Ян Дубавец, скіраваўшы яе галоўным чынам на паляпшэнне ўмоў пражывання і павышэнне абароннай моцы замка. Да заходняй абароннай сцяны ніжняга ўзроўню замка Францішак Турза прыбудаваў комплекс жылых памяшканняў, якія пазней былі названыя Палацам Юрая Турзы. Ён пабудаваў Трэцюю браму, а ў Архіўнай вежы і ў аб’ектах, якія размяшчаліся на найвышэйшым узроўні замка, замяніў усе драўляныя часткі на каменныя. Унутры Палаца Яна Дубаўца, які знаходзіцца на сярэднем узроўні замка, Францішак Турза загадаў зрабіць насценны роспіс сцен і правесці рэканструкцыю інтэр’ераў пакояў, а ў двары гэтага ўзроўню выкапаць калодзеж, які стаў забяспечваць вадою ўсе часткі замка. Францішак Турза памёр у 1574 г. Кіраваць сядзібай стаў яго сын Юрай Турза, які працягнуў справу бацькі. Ён скончыў будаўніцтва Палаца Турзы, пабудаваў у замку капліцу, а насупраць яе — жылы дом святара. Трэцюю і Другую брамы з паўднёвага боку ён злучыў паміж сабою ў выглядзе бастыёна з вялікай тэрасай, на якой вартавыя ў выпадку нападу на замак размяшчалі гарматы. Стварэннем Першай уваходнай брамы з падаючым мостам і ўмацаваннем сцен паміж брамамі Юрай Турза завершыў працы па рэканструкцыі Ораўскага Града, ператварыўшы яго ў добра абароненую крэпасць. У 1606 г. кіраўнік Венгрыі Рудольф II перадаў Ораўскі Град Юраю Турзу ў валадаранне ў якасці падзякі за падаўленне паўстання Іштвана Бочкаі. Такім чынам Ораўскі Град стаў сямейнай сядзібай роду Турзаў. Юрай Турза меў 7 дачок і 1 сына — Імрыха, які і стаў спадкаемцам замка. Аднак Імрых праводзіў палітычную лінію, якая моцна адрознівалася ад палітыкі яго бацькі: падчас паўстання Габара Бетлена ён стаў дапамагаць паўстанцам і нават ад іх імя праводзіў у Мікулаве перамовы з манархам. У тым жа годзе Імрых памёр у Мікулаве ва ўзросце 23 гадоў. Найхутчэй, ён быў атручаны. На ім спынілася мужчынская бытчанска-ораўская лінія роду Турзаў.
Музей
Адчынены цэлы год, акрамя красавіка.
1939 год у гісторыі музыкі
1939 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
NGC 4101
NGC 4101 (іншыя абазначэнні — UGC 7093, MCG 4-29-25, ZWG 128.27, WAS 46, PGC 38373) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Замкавая
Прыродныя аб’екты
Гл. Замкавая гара
Барыс Назаравіч Ус
Барыс Назаравіч Ус (, г. Карлаўка, Палтаўская вобласць, Украіна — ) — беларускі жывапісец.
Біяграфія
Член Беларускага саюза мастакоў з 1967 года.
Творы адметныя выразнасцю жывапіснай мовы. У сюжэтных палотнах значнае месца займаюць ваенна-патрыятычная тэма, працоўныя будні: «Знайшлі таварыша» (1960), «Думы салдата» (1965), «Кастрычнік» (1970), «Хвіліна маўчання» (1979), «Родныя далі» (1981), «Дарога вайны» (1984), «Клятва» (1985). Аўтар партрэтаў Я. Купалы (1983), нацюрмортаў і інш.
Правенанс
Правенанс (provenance — паходжанне, крыніца) — гісторыя валодання мастацкім творам, прадметам антыкварыяту, яго паходжанне.
На мастацкіх і антыкварных рынках правенансам пацвярджаецца сапраўднасць прадметаў. Правенанс звычайна прыводзіцца і ў аўкцыённых каталогах. Правенанс можа значна павысіць цану мастацкага твору, прадмету антыкварыяту. Правенанс з'яўляецца адным з базісных паняццяў (фінансава-кансультацыйнае суправаджэнне інвестыцый у мастацтва).
Апера камік
Апера́ камі́к (opéra-comique) — жанр французскага музычнага тэатра XVIII—XIX стагоддзяў, заснаваны на спалучэнні музычных нумароў і гутарковых дыялогаў. Склаўся ў сваёй класічнай форме і доўгі час практыкаваўся ў аднайменным парыжскім тэатры. У XIX стагоддзі развіваўся ў напрамку драмы (оперы Жоржа Бізэ) і аперэты (Жак Афенбах).
Французская камічная опера сярэдзіны XVIII стагоддзя адлюстроўвала перасычэнне класіцызаванымі героіка-міфалагічнымі операмі Ж. Б. Люлі і Ж. Рамо, якія традыцыйна ставіліся пры версальскім двары ў адпаведнасці з густамі прыдворнай арыстакратыі. Выгнаныя са сферы «высокага мастацтва» сатыра і камедыя ўвабралі ў сябе спектаклі кірмашовых тэатраў Парыжа і тэатра італьянскай камедыі. У 1752 годзе гастролі ў Парыжы італьянскай трупы, якая прадставіла публіцы, сярод іншага, оперу-буфа Дж. Б. Пергалезі «», спарадзілі вайну памфлетаў паміж прыхільнікамі старога і новага мастацтва (т. зв., аналаг сярод літаратараў). Італьянскіх камедыянтаў падтрымалі такія буйныя фігуры Асветніцтва, як Д. Дзідро, М. Грым, Ж. Ж. Русо. Апошні ў запале палемікі нават напісаў пастараль з жыцця пасрэдных сучаснікаў пад назвай «Вясковы вядзьмак» (1752). З падачы Русо ў камічную оперу праніклі элементы сентыменталізму, які толькі нарадзіўся — пейзанскія сюжэты, культ высакароднай адчувальнасці.
Часам росквіту камічнай оперы на парыжскай сцэне сталі 1750-я і 1760-я гады, калі свае сілы гэтаму жанру цалкам прысвяцілі папулярныя кампазітары як, Ф. А. Філідор, П. А. Мансіньі і А. Грэтры, з якімі супрацоўнічалі лібрэтысты Ш. С. Фавар, Ж. Ф. Мармантэль і М. Ж. Седэн.
У параўнанні з італьянскімі аналагамі (опера-буфа) звяртае на сябе ўвагу разнастайнасць тэматыкі і сацыяльны падтэкст французскіх камічных опер. Нямала агульнага з імі маюць і вытрыманыя ў цэлым у італьянскім стылі камічныя оперы, якімі славіўся пры венскім двары Крыстоф Вілібальд Глюк.
У пачатку XIX стагоддзя камічная опера Францыі паступова страціла свае сатырычныя абертоны. У эпоху рамантызму сюжэты опер імкнуцца да трагедыі, упадабаная тэма — звяржэнне тыраніі (т. н. «»). З камічнымі операмі папярэдняга стагоддзя іх збліжае толькі фармальная прыкмета — багацце гутарковых дыялогаў і арый. Да найболей услаўленых узораў французскай оперы з дыялогамі прыналежаць «Фра Д’ябла» Д. Абера (1830) і «Кармэн» Ж. Бізэ (1875).
Жакавіна
Жакавіна (Жаковина) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Чарняўка (басейн Свіслачы)
Чарня́ўка — рака ў Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Упадае ў Заслаўскае вадасховішча (басейн Бярэзіны).
Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 107 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 м/км. Пачынаецца на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Мацкі, упадае ў Заслаўскае вадасховішча каля паўднёва-ўсходняй ускраіны аграгарадка Сёмкава. Рэчышча часткова каналізаванае. Вадазбор у межах Мінскага ўзвышша. Каля аграгарадка Юзуфова на рацэ сажалка, каля вёскі Сялюты — вадасховішча Сялюты.
Звычай цалаваць руку
Звычай цалаваць руку — форма прывітання, альбо выражэння падзякі, шанавання, захаплення ці нават пяшчоты. У розных культурах і сітуацыяй можа мець рознае значэнне і нават быць прычынай культурнага шоку ці неразумення. Гэты звычай каранямі ідзе ў старажытнасць, але пэўную папулярнасць набыў у Сярэднявеччы ў хрысціянскіх і мусульманскіх цывілізацыях.
Цалаванне рукі манарху ці сюзерэну
У Сярэднявечнай Еўропе васал выражаў сваю лаяльнасць сюзерэну, а падданы каралю цалаваннем яго рукі. Элемент падабенства адлюстроўваецца ў фільмах пра італьянскую мафію ("Хросны бацька", камедыя "Верхавод мафіі"), дзе дону цалуюць альбо саму руку, альбо пярсцёнак на яго руце ў знак прызнання яго ўлады.
Звычай цалавання рукі манархам захаваўся да пачатку XX ст., калі паступова саступіў месца пацісканню рукі (так віталі, напрыклад расійскага імператара Мікалая II яго міністры). У сучаснай Вялікабрытаніі існуе цырымонія "kissing of hands", калі прэм'ер-міністра надзяляюць уладай (юрыдычна ўлада караля/каралевы ў Вялікабрытаніі нічым не абмежавана і ён/яна фармальна прызначае прэм'ера на яго пасаду), але ў гэтай цырымоніі ад цалавання рукі каралевы засталася толькі назва. Афіцыйныя пратаколы каралеўскага двара Брытаніі не прадугледжваюць цалаванне рукі каралевы, цяпер руку каралеве можна толькі паціснуць.
Звычай цалаваць руку даме
Гэты звычай узнік у Еўропе ў эпоху Новага часу, калі феадальныя традыцыі яшчэ былі ў сіле. Знатныя дамы давалі пацалаваць руку мужчынам роўнага ці больш нізкага палажэння ў знак дабразычлівасці. Паступова гэты звычай распаўсюдзіўся па-за межамі феадальнай іерархіі, стаў жэстам выражэння шанавання жанчыны мужчынай, і нават мужчыны больш высокага палажэння ў грамадстве сталі цалаваць рукі дамам, якія былі ніжэй па палажэнню ў грамадскай іерархіі. (Аднак, лічылася вульгарным, калі арыстакрат вітаў сялянку цалаваннем яе рукі).
У XX ст. звычай цалаваць руку даме паступова згубіў папулярнасць, захаваўшы найбольшую распаўсюджанасць у Польшчы. Сярод арыстакратаў і інтэлігенцыі гэта традыцыя практыкуецца большай часткай на афіцыйных прыёмах. У многіх іншых сітуацыях такі жэст можа нават выклікаць непаражэннеменне ці абурэнне жанчыны, якой пацалавалі руку. Часткова, гэта звязана і з шматзначнасцю гэтага жэста, нават у межах еўрапейскай культуры, і з тым, што звычай згубіў сваю папулярнасць на карысць эгалітарнаму пацісканню рук.
===Асноўныя правілы этыкету, звязаныя з цалаваннем дамскай рукі ===