cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карпы (Яварыўскі раён)
Карпы (Карпи́) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
1927 год у гісторыі музыкі
1927 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Рэвальвер Colt New Service
Colt New Service (Colt M1909) — рэвальвер двайнога дзеяння распрацаваный фірмай Colt. Быў прыняты на ўзбраенне Ўзброеннымі сіламі ЗША у 1909 годзе пад пазначэннем M1909
Старадубскі павет
Назву Старадубскі павет мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
Яўрэі ў Другой Сусветнай вайне
Яўрэі ў Другой Сусветнай вайне ўдзельнічалі ў асноўным як грамадзяне ваюючых дзяржаў. У гістарыяграфіі Другой Сусветнай вайны гэтая тэма разгледжана ў асноўным у рамках даследаванняў Халакоста. Аднак яўрэі былі не толькі аб'ектам вынішчэння, што праводзілі нацысты і іх паплечнікамі, але ж таксама актыўнымі дзеячамі, уплывалі на падзеі і іх вынікі. Асаблівасць барацьбы яўрэяў супраць нацыстаў была ў тым, што яны змагаліся супраць свайго татальнага вынішчэння.
У ходзе вайны загінула ад 5 да 6 мільёнаў яўрэяў. Большасць з іх была забіта нацыстамі, іх паплечнікамі і калабарацыяністамі ў краінах Восі і на акупіраваных тэрыторыях Еўропы. Прыкладна 1,5 мільёна яўрэяў змагалася супраць нацыстаў у арміях саюзнікаў, падполлі і партызанах. Актыўны ўдзел у выратаванні ахвяр Халакосту прынялі яўрэйскія арганізацыі розных краін свету. Існавала таксама яўрэйская калабарацыя ў выглядзе так званых «юдэнратаў», якія нацысты стваралі ў якасці органаў самакіравання.
Яўрэі ў краінах антыгітлераўскай кааліцыі
Не менш за 1,4—1,5 мільёна яўрэяў ваявалі ў войсках антыгітлераўскай кааліцыі, у тым ліку 556 тысяч у войску ЗША і 501 тысяча — у шэрагах Чырвонай Арміі. Сотні тысяч яўрэяў-ваенных загінулі, больш за 350 тысяч былі паранены, кожны трэці — паранены цяжка. Яшчэ ў час вайны 50 тысяч з іх памерла ад ран.
Электронная яўрэйская энцыклапедыя падае наступную статыстыку ўдзелу яўрэяў у войску саюзнікаў: Гэтая статыстыка не ўлічвае партызан і падпольшчыкаў на акупіраваных нацыстамі тэрыторыях.
Яўрэі акупіраваных краін Еўропы
На тэрыторыі акупіраваных Трэцім рэйхам краін Еўропы і акупіраванай часткі тэрыторыі СССР яўрэі падлягалі сістэматычнаму пераследу і знішчэнню па нацыянальных прыкметах. Частка з іх змагалася ў шэрагах узброеных сіл да акупацыі, а потым удзельнічала ў супраціве ў падполлі і партызанах.
Яўрэі ў Трэцім рэйху і саюзных яму краінах
У Германіі яўрэі падлягалі пераследу яшчэ з 1933 года. Пасля аншлюсу Аўстрыі и Чэхаславакіі пераследы пачаліся і там. Яўрэі на тэрыторыях, падкантрольных нямецкім нацыстам, былі амаль поўнасцю вынішчаны.
Макарэнка
Макарэ́нка — прозвішча.
Крыстэн Кёбке
Крыстэн Кёбке (дацк. Christen Købke;, — , ) — дацкі жывапісец і графік, вядомы прадстаўнік Залатога стагоддзя дацкага жывапісу.
Кёбке быў адным з 11 дзяцей пекара. Ва ўзросце 11 гадоў ён перахварэў вострай рэўматычнай ліхаманкай і, выздараўліваючы, шмат маляваў, пасля чаго вырашыў стаць мастаком. З 1822 наведваў Акадэмію Майстэрстваў у Капенгагене, ад 1828 года вучыўся ў К. В. Экерсберга. Творчасць Кёбке стылістычна блізка да бідэрмееру. Кёбке вядомы сваімі партрэтамі («Сястра мастака», 1831), пейзажамі («Эстэрбро пры ранішнім асвятленні», 1836), карцінамі архітэктурных збудаванняў, жанравымі сцэнамі. Карціны Кёбке характарызуюцца выразнасцю кампазіцыі, гарманічнасцю колеравай гамы, дакладнасцю перадачы паўсядзённага жыцці.
Дэ-Мойн (рака)
Дэ-Мойн (Des Moines River) — правы прыток ракі Місісіпі. Даўжыня — прыблізна 525 міль (845 км). Цячэ па Сярэдняму Захаду Злучаных Штатаў. Адна з найбуйнейшых рэк штата Аява. Выток знаходзіцца ў паўднёвай Мінесоце, цячэ праз Аяву з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, працякае праз раўнінную мясцовасць і пагорыстую мясцовасць каля горада Дэ-Мойн, які названы ў гонар ракі. Па кароткім участку ніжняга цячэння ракі праходзіць мяжа штата Аява са штатам Місуры.
Качмары (Яварыўскі раён)
Качмары (Качмарі) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Данілавіцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)
Дані́лавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Круцілавічы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзятлаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Данілавічы. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Навагрудскага раёна. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Дзятлаўскага раёна. 11 лютага 1972 года ў склад сельсавета з Дзятлаўскага сельсавета перададзена вёска Ведравічы. 21 красавіка 1977 года частка сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Еленка, Карыца 2, Касцюкі, Навасады і Стараельня) увайшла ў склад новаўтворанага Лезнявіцкага сельсавета. 20 мая 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лезнявіцкага сельсавета (12 населеных пунктаў: вёскі Барышына,Еленка, Зарой, Карыца 2, Касцюкі, Кузьмічы, Лапушна, Лезнявічы, Навасады, Стараельня, Уланаўшчына і Чудоўшчына). 16 ліпеня 1991 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Круцілавічы. 13 ліпеня 2007 года сельсавета да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Таркачоўскага сельсавета (19 населеных пунктаў: Ахонава, Боцкавічы, Брычыцы, Бубны, Бярозаўка, Дзяракі, Дубатоўка, Клішавічы, Ліжэйкі, Марозавічы, Навасёлкі, Панікарты, Паўсаты, Рыбакі, Сінявічы, Таркачы, Хрольчыцы, Юзафіны, Яцукі).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2262 чалавекі, з іх 84,7 % — беларусы, 11,6 % — палякі, 3,3 % — рускія.
Ліс (Львоўская вобласць)
Ліс (Ліс) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Крысціян Арчыбальд Гертэр
Крысціян Арчыбальд Гертэр (Christian Archibald Herter, 28 сакавіка 1895, Парыж — 30 снежня 1966) — дзяржаўны сакратар ЗША (1959—1961), губернатар штата Масачусэтс (1953—1957).
Біяграфія
На дыпламатычнай службе знаходзіўся з 1916 — аташэ амбасады ЗША ў Германіі. У 1917—1918 — спецыяльны памочнік дзяржсакратара ЗША; у 1918—1919 — член дэлегацыі ЗША для вядзення перамоваў пра свет, у 1919 — удзельнічаў у рабоце Парыжскай мірнай канферэнцыі 1919—1920; у 1919—1924 — памочнік міністра гандлю; у 1920—1921 — выканаўчы сакратар Савета па аказанні дапамогі краінам Еўропы; ў 1922 уваходзіў у склад місіі Гувера ў СССР.
У 1924—1936 займаўся выдавецкай і выкладчыцкай дзейнасцю.
У 1931—1943 — член (у 1939—1943 — спікер) заканадаўчага сходу. У 1943-53 — член Палаты прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША ад штата Масачусэтс, прымаў актыўны ўдзел у распрацоўцы і рэалізацыі Плана Маршала. У 1953—1957 — губернатар штата Масачусэтс.
У 1957—1959 — намеснік дзяржсакратара, а ў 1959—1961 — Дзяржаўны сакратар ЗША. У 1961—1962 — старшыня Атлантычнай рады ЗША; у 1962—1966 — спецыяльны прадстаўнік ЗША на гандлёвых перамовах у рамках Генеральнага пагаднення аб тарыфах і гандлі.
Рэха (серыял)
«Рэха» (Echo) — будучы амерыканскі міні-серыял, створаны Мэрыёнам Дэйрам для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы коміксаў Marvel. Серыял увойдзе ў пятую фазу кінасусвету Marvel.
Прэм'ера серыяла «Рэха» адбудзецца ў 2023 годзе.
NGC 5562
NGC 5562 (іншыя абазначэнні — UGC 9174, MCG 2-37-2, ZWG 75.11, NPM1G +10.0392, PGC 51227) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беркут (Індэла)
Беркут — беларускі беспілотны лятальны апарат вытворчасці КБ «Індэла».
Функцыянал
«Беркут» уяўляе з сябе паветраную мішэнь і прызначаны для імітавання нападаў дагукавых самалётаў і крылатых ракет. У беларускай арміі часта ўжываўся на вучэннях і выпрабаваннях мадыфікаваных ракетных комплексаў С-125, РПЦ 5Н62, ПАРГСН 5Г23, радыёўзрывальнікаў ЗУР В-860 і іншага. Эксплуатацыя «Беркута» дазваляе эканоміць на выдатках. Таксама памяншаецца працаёмкасць і складанасць арганізацыі лётных эксперыментаў.
Апісанне
Дрон рабатызаваны. Корпус выкананы з кампазітных матэрыялаў з двума турбарэактыўнымі рухавікамі. Пасадка парашутная. Галоўныя рэжымы палёту забяспечваюцца наземнымі сродкамі кіравання. Таксама ў аператыўным рэжыме магчыма змена палётнага задання, прыёму і адлюстравання знешнетраекторнай і тэлеметрычнай інфармацыі. Наземнае абслугоўванне ў асноўным складаецца з аўтаматызаванай сістэмы кантролю і комплексу тэхналагічнага абсталявання. Усе гэтыя сродкі забяспечваюць беспілотніку праверку і правядзенне спраўнасці бартавых сістэм, правядзенне падрыхтоўкі да старту і паўторнага ўжывання.
Дрон дзейнічае ў складзе беспілотнага комплексу, які прадстаўлены непасрэдна лятальным апаратам у складзе з радыёлакацыйным імітатарам адлюстраванага сігналу «РІЦ».
Характарыстыкі
Дыяметр галоўнага вінта — 2,82 м; даўжыня беспілотніка – 2,38 м; максімальная маса – 34 кг; тып рухавіка — 1 ТРД; цяга — 1х0.23 кН; максімальная хуткасць апарата – 360 км/г; працягласць палёту – 30 хвілін; радыус дзеяння – 80 км; крэйсерская – 150 км/г; столь — 3 км.
Тарзанка (апавяданне)
«Тарзанка» — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, напісанае ў 1994 годзе.
Змест
Пётр Пятровіч разам з незнаёмым суразмоўцам ідуць па начным горадзе ў святле месяца па серабрыстай дарожцы. Пётр Пятровіч разважае пра сэнс жыцця, пра веру, пра чалавечую душу. Яго суразмоўца нешматслоўны, на ім цёмны капюшон, які хавае твар. У нейкі момант Пётр Пятровіч пачынае падазраваць, што незнаёмец — яго ўласнае адлюстраванне. Ён бачыць кабель, які звісае са сцяны і ўспамінае пра дзіцячую забаву — тарзанку. Каб праверыць, ці з’яўляецца суразмоўца адлюстраваннем, Пётр Пятровіч павісае на кабелі і, кіўнуўшыся, кранае суразмоўцу. Аказваецца суразмоўца не з’яўляецца яго адлюстраваннем. У адказ на просьбу Пятра Пятровіча распавесці яму праўду, суразмоўца адказвае: «Вам што-небудзь кажа слова „лунацік“?». І тады Пётр Пятровіч усведамляе, што стаіць на карнізе хаты ў трыццаці метрах над зямлёй. Бляшаны карніз і з’яўляўся той серабрыстай дарожкай. Пятра Пятровіча ахоплівае жах. Суразмоўца выдаляецца, і Пётр Пятровіч беспаспяхова спрабуе ўспомніць, кім жа ён быў. У выніку апавяданне заканчваецца для Пятра Пятровіча паспяхова: «Ён павярнуў назад, ступіў за кут і лёгка саскочыў на пару метраў уніз, туды, дзе ісці было зручней … Ён апошні раз паглядзеў па баках, потым лагодна глянуў уверх, усміхнуўся і павольна пабрыў па мігатлівай серабрыстай паласе».
Асноўныя ідэі апавядання — гэта сон і няспанне, а таксама шлях да невядомай мэты. Сон душы ў апавяданні — гэта зло, якое замінае ісці наперад. Усе вакол спяць і толькі Пётр Пятровіч ідзе наперад, таму што не спіць. І гэты шлях па месячнай дарожцы з’яўляецца бясконцым. Гэты шлях трактуецца як дарога праўды, з усіх бакоў акружаная цемрай. Герой часам зварочвае з шляху, пераследуючы памылковыя мэты, але ў выніку ўсё роўна вяртаецца да гэтай дарогі.
Публікацыі
Апавяданне было ўпершыню апублікавана ў 1994 годзе ў дваццатым нумары часопіса «Сталіца». Па-за перыёдыкі ўпершыню з’явілася ў 1996 годзе ў томе «Бубен Верхняга свету» збору твораў Пялевіна.
Сарцана
Сарцана (Sarzana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 21591 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 631 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 19038. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Andrea Apostolo.
Анціпаў
Анці́паў — прозвішча.
Крушын (Куяўска-Паморскае ваяводства)
Крушын (Kruszyn) — вёска ў Польшчы. Уваходзіць у склад Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Насельніцтва 716 чалавек. У 1975—1998 гадах уваходзіла ў Быдгашчскае ваяводства.
Жалезнае сэрца (серыял)
«Жалезнае сэрца» (Ironheart) — будучы амерыканскі міні-серыял, створаны Чынакай Ходж для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы коміксаў Marvel. Серыял увойдзе ў пятую фазу кінасусвету Marvel.
Прэм'ера серыяла «Жалезнае сэрца» адбудзецца ў 2023 годзе.
NGC 5563
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Капілярны эфект
Скрыўленне паверхні вадкасці выклікае з'яўленне дадатковага капілярнага ціску, звязанага з радыусам крывізны ўраўненнем Лапласа. Узняцце вадкасці ў капілярах адбываецца пры змочванні іх вадкасцю (капілярны ціск дадатны адносна сазлучанага з капілярам сасуда з вадкасцю, напрыклад, вада ў шкляной трубцы, глебе і пад.). Паніжэнне ўзроўню вадкасці адбываецца ў выпадку, калі вадкасць не змочвае сценкі капіляра (напрыклад, ртуць у шкляной трубцы).
Капілярныя з'явы адкрыты і даследаваны Леанарда да Вінчы. Даследаваннямі капілярных з'яў займаліся Б. Паскаль. Тэорыя капілярных з'яў атрымала развіццё ў навуковых працах Т. Юнга (1805), П. Лапласа (1806), С. Пуасона (1831) і іншых вучоных.
Залатое кальцо Расіі
У Залатое кальцо ўваходзяць восем асноўных гарадоў — Сергіеў Пасад, Пераслаўль-Залескі, Растоў Вялікі, Яраслаўль, Кастрама, Іванава, Суздаль і Уладзімір. Астатні спіс (Аляксандраў, Багалюбава, Гарахавец, Гусь-Хрустальны, Калязін, Кідзекша, Масква, Мурам, Палех, Плёс, Рыбінск, Тутаеў, Угліч, Юр’еў-Польскі і інш.) з'яўляецца дыскусійным.
Капілярны эфект
Капілярныя з'явы граюць важную ролю ў працэсах жыццядзейнасці жывёл і раслін, выкарыстоўваюцца ў хімічных тэхналогіях, тэхніцы. Капілярным эфектам абумоўлены, напрыклад, рух соку ў раслін, падняцце газы па кноту, паглынанне вільгаці рушніком.
Залатое кальцо Расіі
Аўтар тэрміна — літаратар Юрый Бычкоў, які стварыў у 1967 годзе серыю аднайменных нарысаў для газеты «Савецкая Расія».
Капілярны эфект
Вобласці выкарыстання
На капілярным эфекце заснавана дзеянне вільготных ануч, губак, ручнікоў, сурвэтак, капілярных ручак, запальніц.
Капілярны эфект выкарыстоўваецца ў неразбуральным кантролі (капілярны кантроль або кантроль пранікальнымі рэчывамі) для выяўлення дэфектаў, якія маюць выхад на паверхню кантраляванага выраба. Дазваляе выяўляць расколіны з раскрыццём ад 1 мкм, якія не бачныя няўзброеным вокам.
Выкарыстоўваецца таксама ў метадзе папяровай храматаграфіі.
Хадасы (Вілейскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 38 км на ўсход ад горада Вілейка, 141 км ад Мінска.
Гісторыя
У 1794 г. вёска ў фальварку Стайкі, уласнасць Л. Багдановіч, у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства ВКЛ.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 г. вёска ў маёнтку Старынкі ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, уласнасць М. Алацэуса. У 1857 г. вёска ў маёнтку Касута, уласнасць І. Тукалы, у Вілейскім павеце Віленскай губерні. У 1897 г. у Крайскай воласці Вілейскага павета. У 1894 г. адкрыта школа граматы. У пач. XX ст. вёска, 157 жыхароў, 125 дзесяцін зямлі, І-класнае народнае вучылішча. У 1908 г. ў складзе Стэрынскай сельскай грамады, 108 дзесяцін надзелаў.
У лютым 1918 г. занята германскімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час Польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 г. занята польскімі войскамі. З 31 ліпеня 1920 года ў складзе Беларускай ССР.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі. Належала да Ільянскай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР. З 4 снежня 1939 г. ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 г. ў Ільянскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Ракшыцкім сельсавеце. З чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. Мінскай абласцей.
У сакавіку 1949 г. створаны калгас «Савецкая Армія». З 16 студзеня 1954 г. ў Альковіцкім сельсавеце. Землі знаходзіліся ў складзе саўгаса «За Мір», працавалі 8-гадовая школа, бібліятэка, магазін.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.
Інфраструктура
У 2009 г. дзейнічаў магазін.
Манчэстэрскі сталічны ўніверсітэт
Манчэстэрскі сталічны ўніверсітэт (Manchester Metropolitan University) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Манчэстэр.
Агульная характарыстыка
Універсітэт бярэ пачатак ад Манчэстэрскага механічнага інстытута і Манчэстэрскай школы дызайну, якія ўтварылі Манчэстэрскі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Затым Манчэстэрскі політэхнічны інстытут атрымаў статус універсітэта ў адпаведнасці з Законам аб далейшай і вышэйшай адукацыі, стаўшы ў 1992 годзе Манчэстэрскім сталічным універсітэтам.
Манчэстэрскі сталічны універсітэт з'яўляецца акрэдытаваным членам Асацыяцыі магістраў кіравання бізнесам і сябрам Універсітэцкага альянсу, Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці, Асацыяцыі паўночна-заходніх універсітэтаў, Асацыяцыі па развіцці ўніверсітэцкіх школ бізнесу і Еўрапейскай асацыяцыі універсітэтаў.
Сёння тут таксама знаходзяцца Манчэстэрская школа мастацтваў, Манчэстэрская тэатральная школа, а таксама Манчэстэрская школа архітэктуры, якая кіруецца ў супрацоўніцтве з Манчэстэрскім універсітэтам.
Андросаўскае перамір’е
Андросаўскае перамір’е — дамова, падпісаная паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай 9 лютага 1667 года ў вёсцы Андросава (Андрусава; на мяжы Мсціслаўскага і Смаленскага ваяводства) тэрмінам на 13,5 гадоў. Скончыла вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. Паводле дагавора да Расіі перайшлі Смаленскае ваяводства з гарадамі Дарагабуж, Белая, Красны, Невель, Веліж і Себеж і Северская земля з Чарнігавым і Старадубам. Рэч Паспалітая прызнала далучэнне Левабярэжнай Украіны да Расіі і згадзілася на перадачу Расіі Кіева да 1669 года (не быў вернуты Рэчы Паспалітай). Запарожская Сеч апынулася пад агульным кіраўніцтвам абедзвюх дзяржаў. Беларусь і Правабярэжная Украіна засталіся ў межах Рэчы Паспалітай, іх насельніцтву гарантавалася свабода праваслаўнага веравызнання і недатыкальнасць праваслаўных епархій. Андросаўскае перамір’е стала пачаткам саюзу Расіі і Рэчы Паспалітай супраць Турцыі і Крымскага ханства.
Сеста-Гадана
Сеста-Гадана (Sesta Godano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 1521 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 22 чал./км². Займае плошчу 69 км². Паштовы індэкс — 19020. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Пётр.
Айрыс Мёрдак
Дама Джын Айрыс Мёрдак (Jean Iris Murdoch;,  — , Оксфард) — англійская пісьменніца і філосаф. Лаўрэат Букераўскай прэміі, лідар па колькасці трапленняў у шорт-ліст Букера (шэсць разоў). Яе першы апублікаваны раман «Пад сеткай» у 1998 годзе быў прызнаны адным з 100 лепшых англамоўных раманаў 20-га стагоддзя згодна з выдавецкай кампаніяй Modern Library. У 1987 годзе яна была ўдастоена тытула дамы-камандора Ордэна Брытанскай імперыі. У 2008 годзе The Times паставіла Мёрдак на 12 месца ў спісе «50 найвялікшых брытанскіх пісьменнікаў з 1945 года».
Сяргей Філімонаў (тэлевядучы)
Сяргей Філімонаў ( — ) — беларускі тэлевядучы, знакаміты па тэлеперадачы Відзьмо-невідзьмо.
Біяграфія
З дзяцінства збіраў кружэлкі. Нейкі час жыў у Маскве. У пачатку 1990-х вярнуўся ў Мінск, трымаў свой пункт пракату відэакасет і друкаваўся у мясцовых газетах. Яго запрасілі на БТ весці праграму пра фільмы і музыку. Назву перадачы ён прыдумаў у пераходзе падчас музычнай тусоўкі, што збіралася тады ў пераходзе на станцыі метро Акадэмія навук.
Беларускамоўная праграма «Відзьмо-невідзьмо» з 1992 года выходзіла на БТ, затым з 2011 года — на СТВ. За гэты час перадача стала культавай для пакалення беларусаў. У праграме абмяркоўваліся навіны і з’явы кіно, музыкі, поп-культуры і сучаснага мастацтва. З 2015 года праграма адрадзілася на «Белсаце».
Саборныя лісты
Саборныя лісты або Лісты апосталаў - сем кніг Новага Запавету, якія, у адрозненні ад лістоў апостала Паўла, звернуты не да канкрэтных адрасатаў, а да ўсіх хрысціян. Звычайна паводле візантыйскай традыцыі змяшчаюцца пасля кнігі Дзеянняў апосталаў, аднак паводле заходняй традыцыі могуць размяшчацца пасля Ліста да Яўрэяў.
Паходжанне назвы
У гістарычным кантэксце слова «саборны», верагодна, азначала, што лісты былі адрасаваныя агульнай царкве, а не асобным асобным кангрэгацыям або асобам, як у Лістах апостала Паўла. Аднак Другі ліст Яна і Трэці ліст Яна, здаецца, супярэчаць гэтаму пункту гледжання, таму што іх адрасы адпаведна да "абранай пані", аб якой многія мяркуюць, што гэта сама царква, і "Гая", пра якога было шмат спекуляцый, але мала пераканаўчых доказаў ягонай асобы. Таму некаторыя гісторыкі лічаць, што пазначэнне "саборны" быў першапачаткова прыменены толькі да Першага ліст Яна, а пазней пашырыўся на ўсе іншыя пасланні, напісаныя не Паўлам.
Aўтарства
Два з лістоў сцвярджаюць, што іх напісаў Сымон Пётр, адзін з дванаццаці апосталаў Ісуса. Таму іх традыцыйна называлі Пятроўскімі лістамі. Аднак большасць сучасных навукоўцаў пагаджаюцца, што Другі ліст Пятра, верагодна, не быў напісаны Пятром, а быў напісана ў пачатку 2 стагоддзя, праз доўгі час пасля смерці Пятра.
У адным пасланні аўтар называе сябе Якавам (Ἰάκωβος Iákobos). Невядома, які гэта Якаў. Ёсць некалькі розных традыцыйных хрысціянскіх інтэрпрэтацый іншых тэкстаў Новага Запавету, у якіх згадваецца Якаў, брат Ісуса. Аднак большасць сучасных навукоўцаў схільныя адмаўляцца ад гэтага меркавання, бо сам аўтар не паказвае ніякіх сямейных адносін з Ісусам. Падобная праблема ўзнікае і ў Лісце Іуды (Ἰούδας Ioudas): пісьменнік называе сябе братам Якава (ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου adelphos de Iakóbou), але незразумела, які гэта менавіта Якаў.
Лісок (Яварыўскі раён)
Лісок (Лісо́к) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Падлессе (Жабінкаўскі раён)
Падле́ссе (, Подлесье) — вёска ў Беларусі, у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хмелеўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 24 км у напрамку на паўночны захад ад горада Жабінка, за 32 км ад Брэста.
Гісторыя
Да 30 ліпеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Пелішчанскага сельсавета Камянецкага раёна, да 17 верасня 1966 года — у склад Жабінкаўскага раёна, 17 верасня 1966 года ўключана ў склад Сакскага сельсавета.
NGC 5565
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Група армій Леапольда Баварскага
Гру́па а́рмій Леапо́льда Бава́рскага (Heeresgruppe Prinz Leopold von Bayern) — воінскае аб'яднанне імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны. З 29 жніўня 1916 года была перайменавана ў Групу армій Войрша.
Гісторыя
Удзельнічала ў баявых дзеяннях супраць Расійскай імперыі ў перыяд з 5 жніўня 1915 да 15 снежня 1917 года.
Была ўтворана пасля ўзяцця Варшавы 9-й арміяй пад началам Прынца Леапольда Баварскага. Група армій складалася толькі з 9-й арміі і армейскага падраздзялення Войрша. Калі ў ліпені 1916 года 9-я армія была распушчана для далейшага стварэння ўжо на Балканах, упраўленне групы арміі захавалася, але ўжо пад камандаваннем генерала Рэмус фон Войрша, Прынц Леапольд Баварскі стаў Вярхоўным галоўнакамандуючым на Усходзе.
Група армій была распушчана 15 снежня 1917 года.
Агата: Шабаш хаосу
«Агата: Шабаш хаосу» (Agatha: Coven of Chaos) — будучы амерыканскі міні-серыял, створаны Жаклін Шэфер для Disney+, заснаваны на персанажы коміксаў Marvel Агаце Харкнес. Серыял увойдзе ў пятую фазу кінасусвету Marvel.
Прэм’ера серыяла «Агата: Шабаш хаосу» адбудзецца ў 2023 годзе.
Дыега Кіспэ Ціта
Дыега Кіспэ Ціта (Diego Quispe Tito; 1611 — 1681) — лацінаамерыканскі мастак інкскага паходжання.
Нарадзіўся ў высакароднай інкскай сям'і ў Куска. Першы твор быў зроблены ў 1627 г. у стылі, характэрным для мастацкай школы Куска. Аднак у далейшым працаваў у стыле маньерызм, відавочна пад уплывам італьянскага езуіта Бернарда Біцці (1548 — 1610). Некаторыя карціны адлюстроўваюць уплыў фламандскага жывапісу. Большасць карцін прысвечана рэлігійнай тэматыцы.
Акмянскі раён
Акмянскі раён (Akmenės rajono savivaldybė) — раён Літвы ў паўночнай частцы краіны. Раён знаходзіцца ў Шаўляйскім павеце, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць.
Раён мяжуе з Латвіяй на поўначы, Янішкаўскім раёнам на ўсходзе, Шаўляйскім раёнам на паўднёвым усходзе, Цельшыцкім раёнам на паўднёвым захадзе, Мажэйкаўскім раёнам на захадзе. Агульная плошча раёна — 845 км², з якіх 31,6% займаюць лясы, 6,5% — тарфянікі. Праз раён цячэ рака Вэнта. У раёне атрымала развіцьцё вытворчасць цэмента.
Насельніцтва налічвае 28 196 з якіх 47,19% мужчыны, 52,81% — жанчыны.
Дзякуючы радовішчам вапняку і гліны ў 1947 годзе пачалося будаўніцтва буйнога прадпрыемства па вытворчасці цэменту. Каля прадпрыемства ўзнікла паселішча Новыя Акмяны. Раён быў утвораны 20 чэрвеня 1950 года з частак Куршэнскага і Мажэйкаўскага раёнаў, у якім, першапачаткова, цэнтрам былі Акмяны. З 1962 года адміністрацыйны цэнтр раёна быў перанесены ў Новыя Акмяны. У гэтым жа годзе раён быў далучаны да Мажэйкаўскага раёна. Новае ўтварэнне Акмянскага раёна адбылася ў 1965 годзе.
Гісторыя Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Старажытнасць
Старажытная гісторыя народаў ЦАР мала вывучана. Здаўна па тэрыторыі краіны праходзілі шляхі шматлікіх міграцый афрыканскіх народаў, і гэта ў значнай ступені паўплывала на яе засяленне. Выяўленыя пры здабычы алмазаў у басейне ракі Убангі прылады каменнага веку даюць падставу лічыць, што ў старажытнасці раўніны Цэнтральнай Афрыкі былі заселенымі. Першымі жыхарамі на гэтай тэрыторыі, відаць, былі пігмеі. Аб існаванні зямель да захаду ад вытокаў Ніла, населеных цёмнаскурымі народамі, было вядома старажытным егіпцянам. Расшыфраваныя надпісы на егіпецкіх манументах распавядаюць аб краіне Уам (у раёне рэк Мобу і Кембэ), населенай «чорнымі карлікамі — пігмеямі». На старажытнаегіпецкіх картах рэкі Убангі і Уэле зваліся Чорным Нілам і былі злучаныя з Белым Нілам ў адну раку.
Больш развітыя плямёны жывёлаводаў, хутчэй за ўсё, перасяліліся сюды з паўночных саванаў, якія ўжо былі закранутыя працэсамі апустыньвання. Знойдзеныя ў пачатку 60-х гадоў XX стагоддзя антраполагам П’ерам Відалем на паўднёвым захадзе краіны мегаліты Буар вышынёй да 3 м адносяцца да эпохі неаліту. Сярод народа гбая яны вядомыя пад назвай «таджуну», гэта значыць стаячыя камяні.
Каланіяльны перыяд
У XVI—XVII стагоддзях на тэрыторыю міжрэчча Убангі — Шары з абязлюдзелых узбярэжжаў сталі прыходзіць паляўнічыя за жывым таварам. Аднак праз аддаленасць ад акіянаў і становішча ў сэрцы трапічнай Афрыкі краіна аж да XIX ст. заставалася невядомай еўрапейцам. Падчас падзелу Афрыкі тэрыторыя будучай ЦАР увайшла ў сферу інтарэсаў французаў. У 1895 годзе Францыя стварыла залежную тэрыторыю Убангі-Шары. Пасля Першай сусветнай вайны калонія была аддадзена ў арэнду буйным кампаніям, якія прымушалі мясцовае насельніцтва працаваць у нечалавечых умовах на плантацыях гевеі, кавы, не плацячы грошай і нават беручы ў заложнікі сем’і рабочых. Дзесяткі тысяч завербаваных у суседняе Конга абарыгенаў загінулі падчас прымусовых работ на будаўніцтве чыгункі Конга-Акіян. Усё гэта прывяло да моцнага антыкаланіяльнага «паўстання ручкі матыгі» (1928), жорстка задушанага каланіяльнымі ўладамі. У час Другой сусветнай вайны верх атрымалі антыфашысцкія галісцкія сілы.
Перыяд незалежнасці
Першы абраны пасля атрымання незалежнасці прэзідэнт Давід Дако быў зрынуты ў 1966 г. ў выніку ваеннага перавароту. Да ўлады прыйшоў Жан-Бэдэль Бакаса, які абвясціў ЦАР імперыяй, а сябе — імператарам. У 1979 г. пры ваеннай падтрымцы Францыі да ўлады вярнуўся Дако, краіне была вернута ранейшая назва. У 1981 г. ў выніку чарговага ваеннага перавароту прэзідэнтам стаў генерал Андрэ Калінгба.
У пачатку 1990-х гадоў пад уплывам агульных дэмакратычных тэндэнцыяў у Афрыцы і палітыка-эканамічнага ціску з боку заходніх донараў ваенныя ўлады абвясцілі, што прыступаюць да стварэння ўмоў для вяртання краіны да грамадзянскага кіравання. Аднавілася дзейнасць палітычных партыяў, быў прыняты Закон аб выбарах. У 1993 г. на прэзідэнцкіх выбарах, прызнаных міжнароднымі назіральнікамі вольнымі і дэмакратычнымі, перамог Анж-Фелікс Патасэ. У верасні 1999 г. ён быў перавыбраны на новы шасцігадовы тэрмін.
На працягу некалькіх гадоў сітуацыя ў ЦАР заставалася вельмі нестабільнай і выбуханебяспечнай, рэжым Патасэ трымаўся ў асноўным за кошт прамой ваеннай падтрымкі Лівіі і фактычна кантраляваў толькі сталіцу ЦАР.
У 2001 г. была ажыццёўлена спроба дзяржаўнага перавароту пры падтрымцы генерала Франсуа Базізэ, які займаў пасаду начальніка Генеральнага штаба арміі. Паўстанцаў разграмілі пры дапамозе лівійскіх войскаў, якія даслаў М. Кадафі. Ф. Базізэ знялі з пасады, і ён збег у Чад разам з 300 паўстанцамі. У 2002 г. яго прыхільнікі пачалі ажыццяўляць вылазкі на паселішчы ЦАР, якія рабавалі. У кастрычніку 2002 мяцежнікі распачалі спробу захапіць Бангі. Узброеная атака працягвалася 6 дзён. На дапамогу Патасэ зноў прыйшлі лівійскія салдаты і група з 1000 чал., якія былі дасланыя камандуючым Рухам за вызваленне Конга Ж.–П. Бемба. Мяцежнікі былі выбітыя з горада. Аднак накіраваныя дапамагаць салдаты пачалі марадзёрстваваць ў вызваленых населеных пунктах. Прэзідэнта Патасэ абвінавацілі ў перавышэнні паўнамоцтваў і злоўжыванні ўладай. У краіне пачаўся палітычны крызіс.
У 2012—2013 гг. на тэрыторыі краіны дзейнічала мяцежная кааліцыя «Селека». Групоўка праводзіла ваенныя дзеянні супраць афіцыйных уладаў і арміі ЦАР. 24 сакавіка 2013 г. паўстанцы ўвайшлі ў Бангі і іх лідар Мішэль Джатодзія абвясціў сябе прэзідэнтам краіны, зрэшты, праз 10 месяцаў ён склаў з сябе паўнамоцтвы.
Лісапацік
Лісапацік (Лісопоті́к) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Валерыя Анатолеўна Цецераўкова
Валерыя Анатолеўна Цецераўкова (нар., г. Свярдлоўск, РСФСР) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1979 годзе БПІ. З 1973 года ў інстытуце «БелНДПІэнергапрам», загадчыца групай.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1986 года, пасля член Саюза архітэктараў Беларусі; член клуба «Феліта».
Творчасць
У складзе аўтарскага калектыва праектавала аб’екты энергетыкі: рэканструкцыя Мінскай ЦЭЦ-3; Мінская ЦЭЦ-5; рэканструкцыя Бярозаўскай ДРЭС; рэканструкцыя БелДРЭС, будаўніцтва ЦЭЦ на мясцовых відах паліва ў г. Асіповічы, Міні-ЦЭЦ на мясцовых відах паліва РК «Барань» у г. Барань; рэканструкцыя Гродзенскай ЦЭЦ-2, у Расіі — кацельня Паўночна-Заходняга раёна ў г. Курску; кацельная «Цэнтральная» ў г. Астрахань, ПГУ-ЦЭЦ 450 МВт у г. Яраслаўль.
Узнагароды
Узнагароджана Ганаровай граматай ЦК КПСС, СМ СССР, УЦСПС і ЦК УЛКСМ (1987), Ганаровай граматай Мінэнерга РБ (2007). Ветэран беларускай энергасістэмы (2012).
Белае
Бе́лае — гідронім, айконім і назва прадпрыемства:
Вуліца Макаёнка (Мінск)
Вуліца Макаёнка — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Андрэя Ягоравіча Макаёнка (1920—1982), драматурга, народнага пісьменніка Беларусі. Пачынаецца ад праспекта Незалежнасці (на скрыжаванні — станцыя метро «Маскоўская»), у раёне дома № 7 вуліца робіць невялікі паварот, перасякае вуліцу Парніковая і дзіцячую чыгунку.
Азеляненне
У канцы вуліцы размешчаны парк Чалюскінцаў і Цэнтральны батанічны сад НАНБ.
Мікіта Іосіфавіч Перавознікаў
Мікіта Іосіфавіч Перавознікаў (1908—1966) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна Славы.
Біяграфія
Нарадзіўся 14 студзеня (27 студзеня па новаму стылю) 1908 года ў вёсцы Чачэвічы Расійскай імперыі, цяпер Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус.
Скончыў пяць класаў школы, затым — курсы жывёлаводаў і ветэрынарных фельчараў. Працаваў брыгадзірам, затым загадчыкам фермай. З 1939 па жнівень 1941 года быў камандзірам ветэрынарнага ўзвода пры Магілёўскім абласным упраўленні міліцыі. У шэрагах Чырвонай Арміі з 1930 па 1933 год, са жніўня 1941 па студзень 1942 года і з лютага 1944 года. У лютым-ліпені 1942 года знаходзіўся ў акружэнні. . З ліпеня 1942 па люты 1944 года — камандзір аддзялення 425-га партызанскага атрада 11-й быхаўскай брыгады.
Памошнік камандзіра ўзвода 244-га гвардзейскага стралкаовага палка (82-я гвардзейская стралковая дывізія, 8-я гвардзейская армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі старшы сяржант Перавознікаў 19 жніўня 1944 года падчас бою на паўднёвым захадзе ад горада Магнушаў (Польшча) адным з першых уварваўся ў траншэю праціўніка, з асабістай зброі ліквідаваў 6 гітлераўцаў. быў паранены, але застаўся ў страю..
Загадам па 82-й гвардзейскай стралковай дывізіі ад 16 верасня 1944 года старшы сяржант Перавознікаў Мікіта Іосіфавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.
Разведчык таго ж палка Перавознікаў у складзе групы захопу 21 снежня 1944 года ў раёне населеннага пункта Зосін (на паўднёвым захадзе ад горада Варка, Польшча) пранікнуў у размяшчэнне ворага, гранатамі знішчыў двух кулямётчыкаў, прыкрыў адыход групы разведчыкаў, захапіў у палон гітлераўца.
Загадам па 8-й гвардзейскай арміі ад 13 студзеня 1945 года гвардыі старшы сяржант Перавознікаў Мікіта Іосіфавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
22 студзеня ў баі па ліквідацыі акружанай групіроўкі праціўніка ў горадзе Познань (Польшча) пры штурме крэасці Цытадзель гвардыі старшы сяржант Перавознікаў разам з байцамі скрытна пранікнуў у дом, дзе знішчыў 14 варожых салдатаў і афіцэраў. Адразу ж, павёў групу аўтаматчыкаў на наступны ўмацаваны пункт гітлераўцаў. Вораг спрабаваў вярнуць страчаныя пазіцыі. Адбіваючы контратакі, байцы групы Перавознікава знішчылі яшчэ 9 фашыстаў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм гвардыі старшы сяржант Перавознікаў Мікіта Іосіфавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.
У 1945 годзе Н. І. Перевозников быў дэмабілізаваны. Вярнуўшыся на радзіму, працаваў старшынёй калгаса. З 1948 года жыў у вёсцы Домнава Праўдзінскага раёна Калінінградскай вобласці, дзе працаваў брыгадзірам паляводчай брыгады, затым старшынёй калгаса і загадчыкам клубам. Член КПСС з 1950 года.
Памёр 6 кастрычніка 1966 года. Пахаваны ў вёсцы Домнава Праўдзінскага раёна.
Канфлікт
Канфлікт (ад Conflictus) — найбольш востры спосаб вырашэння супярэчнасцяў у інтарэсах, мэтах, поглядах, які ўзнікае ў працэсе сацыяльнага ўзаемадзеяння, які складаецца ў процідзеянні удзельнікаў гэтага ўзаемадзеяння, і звычайна суправаджаецца негатыўнымі эмоцыямі, які выходзіць за рамкі правілаў і нормаў. Канфлікты з’яўляюцца прадметам вывучэння навукі канфлікталогіі.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 (33-і Чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе сярод каманд Вышэйшай лігі) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2023 года.
Рэгламент
У турніры прымаюць удзел 15 каманд, якія гуляюць паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях (усяго па 28 матчаў, 30 тураў). У сувязі з няцотнай колькасцю каманд у кожным туры адна з каманд яго прапускае. Па выніках сезона апошняя каманда Вышэйшай лігі 2023 наўпрост пакіне турнір, замест яе ў Вышэйшую лігу выйдуць дзве найлепшыя каманды Першай лігі, а 14-я каманда Вышэйшай лігі правядзе два дадатковыя пераходныя матчы з трэцяй камандай Першай лігі за месца ў Вышэйшай лізе на наступны сезон.
Рэгламент турніру ў цэлым не змяніўся ў параўнанні з папярэднім сезонам. Як і ў 2022 годзе, у складзе кожнай каманды на полі мусіць быць мінімум 7 грамадзян Рэспублікі Беларусь, з якіх па меншай меры адзін — 2002 года нараджэння і маладзей (у папярэднім сезоне — 2000 года нараджэння і маладзей).
Справа з дагаварнымі матчамі ў 2022 годзе
Яшчэ перад пачаткам сезона, у студзені 2023 года, у офісе салігорскага «Шахцёра» адбыліся ператрусы, а Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь распачаў крымінальную справу па факце спробы подкупу ўдзельнікаў спартыўных спаборніцтваў. У далейшым высветліўся ўдзел у махінацыях і прадстаўнікоў іншых клубаў у сезоне 2022. Ужо пасля пачатку сезона, 11 мая 2023 года, на падставе атрыманай ад праваахоўных органаў інфармацыі, Камітэт кантрольна-дысцыплінарны і па этычных пытаннях АБФФ вынес рашэнне. Асноўнымі пацярпелымі сталі клубы «Шахцёр», «Энергетык-БДУ» і «Белшына»: яны былі пазбаўлены медалёў 2022 года, пазбаўлены ачкоў у чэмпіянаце 2023 года («Шахцёр» — 30 ачкоў, «Энергетык-БДУ» — 20 ачкоў, «Белшына» — 10 ачкоў) і чэмпіянаце 2024 года, атрымалі штрафы. Таксама штрафы і дыскваліфікацыі атрымалі некаторыя ігракі і прадстаўнікі клубаў.
1 чэрвеня 2023 года Апеляцыйны камітэт АБФФ разглядзеў апеляцыі клубаў і ігракоў на рашэнні і ўсе іх пакінуў у сіле.
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
Згодна з вынікамі сезона 2022, «Віцебск» і магілёўскі «Дняпро» страцілі месца ў Вышэйшай лізе, наваполацкі «Нафтан» і «Смаргонь» выйшлі ў Першай лігі ў Вышэйшую. Па выніках стыкавых матчаў месца ў Вышэйшай лізе таксама страціў дзяржынскі «Арсенал», яго месца мусіў заняць рагачоўскі «Макслайн». Аднак, 28 лістапада 2022 года на паседжанні Выканкама АБФФ «Макслайну» было адмоўлена ў допуску для праходжання ліцэнзавання на ўдзел у Вышэйшай лізе з-за таго, што клуб з’яўляецца членам федэрацыі меней за належныя два гады. 30 лістапада АБФФ выпусціла афіцыйную заяву наконт адмовы. 19 снежня 2022 года Арбітраж АБФФ адхіліў апеляцыю «Макслайна» на рашэнне выканкама, такім чынам яно стала канчатковым.
Аповесць пра Баву
«Аповесць пра Баву» — помнік беларускай перакладной літаратуры, сярэдневяковы рыцарскі раман. Узнік у Францыі. Беларускі пераклад зроблены ў 2-й палове XVI ст. з сербскага тэксту і паслужыў крыніцай шэрагу рускіх спісаў. Збярогся ў так званым Пазнаньскім зборніку. Мае займальны любоўна-авантурны сюжэт. Асноўны змест — незвычайныя прыгоды сына цара Гвідона і царыцы Мілітрысы (у беларускай рэдакцыі — Мератрысы) у яго змаганні за бацькоўскую спадчыну і царэўну Дружнену. У імя кахання Бава праходзіць выпрабаванні, здзяйсняе валатаўскія подзвігі, пасля шчасліва вяртаецца на радзіму і карае смерцю падступную маці і яе палюбоўніка Дадона, забойцаў свайго бацькі. «Аповесць пра Баву» нагадвае твор народнага гераічнага эпасу, у якім выкарыстаны прыёмы гіпербалізацыі: Бава валодае надзвычайнай сілаю, героем выступае напаўчалавек-напаўсабака Палкан і іншае. Драматычна напружаны сюжэт, багацце казачнага элемента спрыялі папулярнасці рамана, які бытаваў ва ўсходніх славян да 20 ст., пранік у фальклор, стаўшы народнаю казкаю.
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023
Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам
АБФФ спрабавала знайсці дадатковую каманду замест «Макслайна», каб набраць 16 удзельнікаў, аднак наступныя каманды Першай лігі («Астравец», гомельскі «Лакаматыў» і пінская «Хваля») адмовіліся ад павышэння, а пакідаць у парушэнне рэгламенту адну з выбылых каманд федэрацыя не захацела. 16 лютага 2023 года было вырашана, што ў Вышэйшай лізе згуляе 15 каманд, тады ж быў зацверджаны лічбавы каляндар сезона: турнір стартуе 17 сакавіка, а фінішуе 3 снежня. 21 лютага 2023 года адбылася жараб’ёўка турніру.
6 сакавіка 2023 года была зацверджана схема ратацыі: наўпрост выбывае з Вышэйшай лігі 15-я каманда, выходзяць з Першай лігі ў Вышэйшую дзве найлепшыя каманды, а 14-я каманда Вышэйшай лігі згуляе стыкавыя матчы з трэцяй камандай Першай лігі. Такім чынам, у сезоне 2024 плануецца вяртанне да 16 каманд-удзельніц.
Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі
Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2022
Прадстаўніцтва па рэгіёнах
У 33-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі ўдзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны.
Узнагароды
Узнагароды сезона 2023 будуць абвешчаны ў канцы года на адмысловай цырымоніі.
Андрэй Аляксандравіч Разін
Клубная
Пачаў кар’еру ў брэсцкім «Дынама», пазней перабраўся ў «Дынама» з Мінска. Лепей за ўсё правёў сезон 2004, калі дапамог мінчанам стаць чэмпіёнамі, быў тады прызнаны найлепшым іграком чэмпіянату. Пасля гуляў у Швецыі і Расіі.
У 2009 годзе перабраўся ў «Мінск», дзе стаў капітанам каманды. Гуляў на пазіцыі флангавага паўабаронцы. Прывёў клуб да бронзавых медалёў чэмпіянату 2010 і да перамогі ў Кубку Беларусі 2013.
У студзені 2014 года пакінуў «Мінск». Неўзабаве прыняў прапанову стаць гуляючым трэнерам каманды «Мінск-2», у складзе якой і распачаў сезон 2014. Быў адным з лідараў каманды, аднак у студзені 2015 года «Мінск-2» спыніў існаванне, пасля чаго Андрэй канчаткова перайшоў на трэнерскую працу ў юнацкую каманду «Мінска».
Міжнародная
У 2000—2001 гадах гуляў за моладзевую зборную Беларусі.
Трэнерская
У студзені 2016 года, пасля таго як «Мінск» узначаліў Георгій Кандрацьеў, Разін заняў пасаду трэнера па навукова-метадычнай працы. У 2018 годзе займаў гэтую пасаду і ў штабе Аляксандра Лухвіча.
У студзені 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Мінска». Пад кіраўніцтвам Разіна «Мінск» заняў 9-е месца з 16 у чэмпіянаце Беларусі 2019. У снежні 2019 года падоўжыў кантракт з «Мінскам».
У жніўні 2020 года пасля шэрагу няўдач пакінуў пасаду галоўнага трэнера, аднак застаўся працаваць у структуры «Мінска».
Лазына
Лазына (Лозин́а) — вёска ў Яварыўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Касцёл Святога Казіміра (Крушын)
Касцёл Святога Казіміра — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Крушын Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства.
Гісторыя
Касцёл быў пабудаваны ў 1908—1909 гадах у неагатычным стылі. Архітэктура храма тыповая для пратэстанцкіх цэркваў гэтай мясцовасці. Вежа касцёла размешчана нетыпова — ва ўсходняй частцы над прэсбітэрыем. У 1945 годзе храм перайшоў да каталіцкай парафіі ў Дамброўцы Новай.
З 2000 года будынак паступова аднаўляўся. Вежа касцёла і значная частка яго сцен былі грунтоўна адрамантаваны. Былі адноўлены вітражы, адрамантаваны і ўведзены ў эксплуатацыю старадаўні гадзіннік 1909 года, а таксама звон, які атрымаў новую падвеску і электрамагнітны прывад. У 2005 годзе храм быў пакрыты новай керамічнай пліткай. З 2010 года вядзецца рамонт інтэр’еру касцёла.
Байка
Байка — невялікі, звычайна вершаваны, алегарычны твор павучальна-гумарыстычнага ці сатырычнага характару. Жыццё чалавека адлюстроўвае ў вобразах жывёл, раслін, рэчаў або зводзіць да ўмоўных адносін. Іншасказальнасць байкі заўсёды шматзначная. Гэтым яна адрозніваецца ад прытчы, у якой увасобленая адна нейкая ідэя. Часта байка мае дыялагічную форму, што надае дзеянню драматычную напружанасць, дапамагае моўнай індывідуалізацыі персанажаў. Шырока карыстаецца вольным (баечным) вершам. Генетычна звязаная з народным раслінным і жывёльным эпасам, прытчай.
Гісторыя байкі
У Старажытнай Грэцыі быў знакаміты Эзоп (VI-V стагоддзя да нашай эры), які пісаў байкі ў прозе. У Рыме - Федр (I стагоддзе нашай эры). У Індыі зборнік баек «Панчатантра» асдносіцца да III стагоддзя. Найслынным байкапісцам новага часу быў французскі паэт Ж. Лафантэн (XVII стагоддзе).
Беларускія байкі
Першыя беларускія байкі Ф. Багушэвіча («Воўк і авечка», «Свіння і жалуды»), А. Абуховіча («Ваўкалак», «Старшына») часта былі прамым або апасродкаваным наследаваннем I. Крылову. Наследаванне асабліва выразна выяўляецца ў творчасці М. Косіч, якая выдала цэлую кніжку («Пералажэнне некаторых баек Крылова на беларускую гаворку». Чарнігаў, 1903). У творчасці Я. Купалы («Ігнат і п'яўкі», «Мікіта і валы», «Асёл і яго цень» і інш.), Я. Коласа («Пастух і авечкі», «Пан і рэчка», «Конь і сабака» і інш.), М. Багдановіча («Варона і чыж») і некаторых іншых беларускіх пісьменнікаў байка яшчэ да рэвалюцыі наблізілася да сацыяльных і нацыянальных патрэбаў народа, выразна акрэслілася ў жанравых адносінах. На новую вышыню байку ўзняў К. Крапіва, творам якога характэрнае высокае грамадзянскае гучанне і мастацкая дасканаласць («Сава, Асёл ды Сонца», «Жаба ў каляіне», «Дыплямаваны баран» «Махальнік Іваноў» і інш.). Байкі К. Крапівы — гэта значнае дасягненне ўсёй беларускай літаратуры. З беларускіх байкапісцаў пасляваеннага часу вылучаюцца У. Корбан, Э. Валасевіч, М. Скрыпка. Найбольш пашыраныя байкі на маральна-этычныя і палітычныя тэмы. У байцы закранаюцца пытанні літаратуры, мастацтва, рэлігіі, права і інш. З боку мастацкай структуры сустракаюцца балады ў форме казкі, пародыі, алегорыі, фельетона, анекдота, маналога, дыялога і інш. Узоры беларускай байкі ў зборніку «Беларуская байка» (1986), «Анталогіі беларускай байкі» (2001).
Лью Эйрс
Лью Эйрс (Lew Ayres, народжаны Люіс Фрэдэрык Эйрс III, Lewis Frederick Ayres III; 28 снежня 1908 — 30 снежня 1996) — амерыканскі акцёр, намінант на прэмію «Оскар» у 1948 годзе.
Варэзэ-Лігурэ
Варэзэ-Лігурэ (Varese Ligure) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ла Спецыя.
Насельніцтва складае 2221 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 136 км². Паштовы індэкс — 19028. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna della Visitazione.
Ардыншчына
Ардыншчына — дзяржаўны падатак ў ВКЛ у XV—XVI стст., які ішоў на выплату даніны крымскаму хану. Накладвалася на воласць, горад ці мястэчка, спаганялася з мяшчан і сялян. У гады спагнання ардыншчына з падаткаплацельшчыкаў, як правіла, не збіраўся дзяржаўны падатак на патрэбы войска — сярэбшчына. У адрозненне ад грашовай сярэбраншчыны ардыншчына пераважна сплачвалася пушнінай.
Парыжскі мірны дагавор (1814)
Парыжскі мірны дагавор 1814 года — мірны дагавор паміж удзельнікамі шостай антыфранцузскай кааліцыі (Расіяй, Вялікабрытаніяй, Аўстрыяй і Прусіяй), з аднаго боку, і Людовікам XVIII — з іншага. Падпісаны ў Парыжы 30 мая. Пазней да дагавора далучыліся Швецыя, Іспанія і Партугалія. Дагавор прадугледжваў захаванне за Францыяй межаў, якія існавалі на 1 студзеня 1792 года, з даданнем толькі часткі герцагства Савойскага, колішніх папскіх уладанняў Авіньёна і Венэсена і невялікіх палос зямлі на паўночнай і ўсходняй мяжы, якія раней належалі аўстрыйскім Нідэрландам і розным германскім уладанням (між іншых, чыста нямецкі гарадок Саарбрукен, з багатымі вугальнымі капальнямі), усяго каля 5 тыс. кв. км і больш за 1 млн жыхароў.
Францыі вярталася большая частка каланіяльных уладанняў, страчаных ёю падчас Напалеонаўскіх войнаў. Швецыя і Партугалія вярнулі Францыі ўсе аднятыя ў яе калоніі; Англія ўтрымала за сабой толькі Табага і Сент-Люсію ў Вест-Індыі і востраў Святога Маўрыкія у Афрыцы, але вярнула Іспаніі востраў Гаіці. Францыі было дазволена захаваць усе захопленыя ёю прадметы мастацтваў, за выключэннем трафеяў, знятых з Брандэнбургскіх варот у Берліне і выкраданняў, зробленых у Венскай бібліятэцы. Да выплаты кантрыбуцыі яна не была абавязана.