cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бабінавіцкая кераміка
Промысел узнік у старажытнасці, найбольшага развіцця дасягнуў у XIX — 1-й палове XX стагоддзя. Выраблялі чырвонагліняную непаліваную, чорназадымленую і гартаваную кераміку. З пачатку XX стагоддзя набылі пашырэнне вырабы, аздобленыя размалёўкай светла-жоўтым ангобам у выглядзе завіткоў, кропак, парасткаў, паліваныя ўсярэдзіне і звонку бясколернай палівай. Акрамя гаспадарчага посуду (збанкі, гаршчкі, спарышы, міскі, слоікі) майстры А. Траяноўскі, М. Шчадзінскі, А. Рыжкоў і іншыя выраблялі ўтылітарна-дэкаратыўны (цукарніцы, цукерачніцы, маслёнкі) і фігурны посуд у выглядзе жывёл, а таксама цацкі, скарбонкі, попельніцы з лепкай. У наш час выраб традыцыйнага асартыменту посуду і цацак працягваецца.
Нарбуты
Нарбуты — вялікалітоўскі шляхецкі род герба «Тромбы» («Трубы»).
Вядуць род ад баярына Нарыбута (Нарбута) Яталтавіча. Паводле родавага падання, былі сваякамі магнацкага роду Осцікаў, таму пісаліся часам Осцік-Нарбутамі.
Neobatrachia
Neobatrachia  — падатрад земнаводных атрада бясхвостыя. Уключае 42 сямействы, 5600 відаў. Гэта найбольшы падатрад бясхвостых земнаводных, ён складае каля 97 % відаў ад агульнай колькасці.
Апісанне
Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага падраду дасягае 37 см. Гэтыя жабы з'яўляюцца найбольш развітымі сярод бясхвостых. Адрозніваюцца ад іншых падатрадаў, перш за ўсё, будовай шкілета. Першыя 7 пазванкоў тулава — пярэднеўвагнутыя (працэльныя), астатнія — двойчыўвагнутыя (амфіцэльныя), радзей за ўсё працэльныя, як і крыжавы. Пераважна ўсе віды пазбаўленыя зубоў на сківічных костках. Здольныя далёка выкідваць язык, палюючы за здабычай. Вочы пераважна з гарызантальнымі зрэнкамі. Рэбры адсутнічаюць.
Экалогія і спосаб жыцця
Сустракаюцца ў розных ландшафтах. Розныя віды актыўныя днём і ноччу. Шэраг відаў здольныя рыць норы і падоўгу ў іх перажываць спякоту або холад. Могуць пераадольваць далёкія адлегласці, аддаляцца ад вадаёмаў на значныя адлегласці. Кормяцца беспазваночнымі, рыбай, земноводными, паўзунамі, птушанятамі, рыбай.
Гэта яйцакладныя і жывародныя земнаводныя.
Арэал
Жывуць практычна на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды.
Геаграфія Бангладэш
Бангладэш займае ўсходнюю ўскраіну Інда-Ганскай нізіны, нізоўі і дэльту рэк Ганг і Брахмапутра — найвялікшую дэльту ў свеце. Тэрыторыя ўяўляе сабой плоскую алювіяльную раўніну, рассечаную густой сеткай рэк. На паўднёва-ўсходнім узбярэжжы знаходзіцца найвялікшы ў свеце мангравы лес Сундарбан. Нягледзячы на татальнае ператварэнне прыродных ландшафтаў, Бангладэш здолеў захаваць відавае багацце жывёл. Нацыянальны сімвал краіны — бенгальскі тыгр.
Геаграфічнае становішча
Бангладэш знаходзіцца на поўначы ад Бенгальскага заліву ва ўсходняй частцы старажытнай Бенгаліі. Цераз краіну праходзіць Паўночны тропік. Практычна па ўсім сваім перыметры ў 4000 км абкружаны Індыяй, на паўднёвым усходзе праходзіць невялічкая мяжа з М'янмай (193 км). Бенгальскае ўзбярэжа цягнецца на 580 км. Да поўдня ад Чытагонга раскінуўся самы доўгі пляж у свеце - Кокс-Базар, які распасціраецца на сто дваццаць кіламетраў. Густа засеяная астраўкамі і каралавымі рыфамі акваторыя Бенгальскага заліва, што належыць Бангладэш, прыблізна роўная яго сухапутнай тэрыторыі.
Бангладэш размешчаны ў дэльце рэк Брахмапутра і Ганг(мясцовыя назвы — Джамуна і Падма адпаведна), Мегхна і іх прытокаў. Падма зліваецца з Джамунай і затым, зліўшыся з Мегхнай, упадае ў Бенгальскі заліў. Бангладэш мае 58 трансгранічных рэк і таму пытанні, якія ўзнікаюць пры выкарыстанні водных рэсурсаў, з'яўляюцца вельмі вострымі пры абмеркаванні з Індыяй.
На паўднёвым усходзе краіны, пачынаючы з шасцідзесятых гадоў дваццатага стагоддзя, праводзяцца работы па ўзвядзенні дамбаў, што разам з наносамі прыводзіць да з'яўлення новых участкаў сушы. У канцы сямідзесятых гадоў мінулага стагоддзя пры садзейнічанні інвестыцыйных фондаў Нідэрландаў урад Бангладэш пачатак распрацоўваць гэтыя атрыманыя ўчасткі. Гэтыя намаганні прывялі да бурнага росту будаўнічай галіны на гэтым напрамку, уключаючы будаўніцтва дарог, вадаправодаў, набярэжных, загараджальных насаджэнняў, вадасховішчаў, туалетаў і перадачу земляў жыхарам. Да восені 2010 года па праграме асваення тэрыторый выдзелена 27 000 акраў (10927 гектараў) для 21 000 сем'яў.
Рэльеф і карысныя выкапні
Большая частка краіны ўяўляе сабой алювіяльную нізіну, створаную адкладамі рэк (іх каля 700). Дэльта Ганга - шырокая паласа алювію ўздоўж берага Бенгальскага заліва. Алювіяльныя адклады ствараюць у дэльце найбольш угноеныя плантацыі ў свеце. Большая частка краіны размешчана ніжэй за дванаццаць метраў над ўзроўнем мора і паводле разлікаў 10% краіны будзе затоплена пры павышэнні ўзроўню мора на адзін метр. Паўночны захад і цэнтр краіны зайнятыя плато Мадхупар і Барынд. Найвышэйшым пунктам Бангладэш з'яўляецца гара Маўдок вышынёй 1052 метры над узроўнем мора на паўднёвым усходзе краіны ў горным ланцугу на мяжы з М'янмай. . Бангладэш знаходзіцца ў сейсманебяспечнай зоне. У нетрах Бенгаліі выяўленыя даволі вялікія запасы прыроднага газу (385 млрд куб м., 37 месца ў свеце ў 2016). . Маюцца радовішчы нафты, каменнага вугля, вапняку.
Клімат
У Бангладэш пануе субэкватарыяльны мусонны клімат з мяккаю зімою з кастрычніка па сакавік і гарачым, вільготным летам з сакавіка па чэрвень. Гарачы і вільготны сезон мусонаў, у ходзе якога выпадае вялікая колькасць ападкаў, працягваецца з чэрвеня па кастрычнік. Самы халодны месяц — студзень, самы гарачы — красавік. Сярэднегадавыя тэмпературы павышаюцца ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Па колькасці ападкаў краіна займае адно з першых месцаў у свеце. У сярэднім за год выпадае звыш 1900 мм ападкаў, асабліва вялікая іх колькасць на паўночным усходзе (больш за 3000 мм).
Раслінны і жывёльны свет
У краіне растуць вільготныя трапічныя і мангравыя лясы; цік, сал , бамбук, баньянавае дрэва, архідэі. Жывёльны свет багаты: бенгальскія тыгры, леапарды , азіяцкія сланы , мангусты , кракадзілы , пітоны і інш. У 1997 годзе была зроблена заява, згодна з якой рэгіён мангравых зараснікаў Сундарбан знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Шырока ўжываным «птушыным» нацыянальным сімвалам краіны з'яўляецца дрозд, які выкарыстоўваецца на банкнотах і ў гонар якой названая адна з славутасцяў ў Дацы - Doyel Chatwar. Нацыянальным «кветкавым» сімвалам краіны з'яўляецца водная лілея, вядомая як Шапла (Shapla), а «пладовым» сімвалам з'яўляецца джэкфрут - усходнеіндыйскае хлебнае дрэва, вядомае як Катхал (Kathal) у бенгальскай мове. У 2010 ўрад краіны выбраў мангавыя дрэвы ў якасці драўнянага сімвала.
Экалагічныя праблемы
Краіна пастаянна падвяргаецца ўздзеянню стыхійных бедстваў, такіх як паводкі, трапічныя цыклоны, тарнада і бары, якія ўзмацняюцца эфектам абезлясення (высечка лясоў), размывам глебаў і эрозіяй. У 1991 годзе ад наступстваў цыклона загінула парадку 140 000 чалавек. У верасні 1998 года Бангладэш падвергнуўся самай разбуральнай паводцы ў найноўшай гісторыі. Падчас разліву рэк Ганга, Брахмапутры і Мегхны было затоплена 300 000 дамоў, 9700 кіламетраў дарог і 2700 кіламетраў набярэжных, 50 км² было цалкам разбурана, а 11 000 кіламетраў дарог часткова пашкоджана або разбурана. У выніку паводкі загінула каля 1000 чалавек, каля 30 мільёнаў (!) засталіся без жылля. Загінула парадку 137000 галоў буйной рагатай жывёлы. Дзве траціны краіны апынуліся пад вадой. Да такіх разбуральных наступстваў прывяло некалькі прычын - незвычайна моцныя мусонныя дажджы, раставанне ледавікоў ў Гімалаях і высечка ахоўных насаджэнняў і дрэў для ацяплення, падрыхтоўкі ежы і вызвалення тэрыторый для жывёл.
У цяперашні час Бангладэш лічыцца найбольш уразлівай да змены клімату краінай у свеце. . Ёсць меркаванне, што ў будучым дзесяцігоддзі павелічэнне ўзроўню мора прывядзе да з'яўлення 20 млн ""
Водныя рэсурсы Бангладэш часта падвяргаюцца атручванню мыш'яком з-за яго высокага ўтрымання ў глебе. Да 77 млн чалавек падвяргаюцца атручванню мыш'яком праз ужыванне забруджанай вады.
Худра
Ху́дра — рака ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Вясея. Даўжыня 8 км. Пачынаецца за 4 км на паўночны ўсход, вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Шантароўшчына. Цячэ па лясістай забалочанай мясцовасці.
Новак Джокавіч
Но́вак Джо́кавіч (Новак Ђоковић, 22 мая 1987, Бялград, Югаславія) — сербскі прафесійны тэнісіст. Пераможца 94 турніраў ATP, у тым ліку 23 турніраў Вялікага шлема.
Першы серб, які стаў лідарам сусветнага рэйтынгу, і першы прадстаўнік мужчынскага адзіночнага разраду з Сербіі, які выйграў турнір Вялікага шлема.
Кар’ера
30 жніўня Новак стартаваў на US Open 2011. У паўфінале, які стаў для Джокавіча шостым запар на турнірах Вялікага шлему, ён саступаў Роджэру Федэрэру 0-2 па сэтах, а затым 3-5 у пятым сэце і 40-15 на падачы швейцарца. Аднак адыграўшы падвойны матчбол, серб атрымаў выніковую перамогу 6-7, 4-6, 6-3, 6-2, 7-5. 12 верасня ў фінале ў шосты раз запар адолеў Рафаэля Надаля (6-2, 6-4, 6-7, 6-1), упершыню ў кар’еры выйграўшы US Open. Такім чынам, у 2011 году Новак перамог на трох турнірах Вялікага Шлему.
Выйграў 10 тытулаў адкрытага чэмпіянату Аўстраліі, 7 тытулаў Уімблданскага турніру, 3 тытулы адкрытага чэмпіянату ЗША і 3 тытулы адкрытага чэмпіянату Францыі. Адзін з васьмі ўладальнікаў кар’ернага Вялікага шалома, якія перамагалі на ўсіх чатырох турнірах у розныя гады. Стаў трэцім тэнісістам у гісторыі і першым з 1969 года, які выйграў чатыры турніры Вялікага шлема запар (з Уімблдана 2015 года да адкрытага чэмпіянату Францыі 2016 года), а таксама першым, які дасягнуў гэтага на трох розных пакрыццях.
2 лютага 2020 года Новак Джокавіч у рэкордны восьмы раз перамог у адзіночным разрадзе у адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі. 29 студзеня 2023 года перамог тут у дзясяты раз.
11 чэрвеня 2023 года атрымаў перамогу ў фінале Адкрытага чэмпіяната Францыі, выйграўшы рэкордны, 23-і тытул Вялікага шлема.
Пятніцы
Назву Пя́тніцы маюць:
Будскі сельсавет (Аршанскі раён)
Бу́дскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Буда.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дубровенскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Дубровенскім раёне БССР. З 15 кастрычніка 1931 года ў складзе Аршанскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. З 9 верасня 1946 года ў складзе Арэхаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года ў складзе Аршанскага раёна. 16 верасня 1960 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Асінторфаўскага пассавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: вёскі Буда, Жабыкі, Лабаны, Ступакі, Шалашына, Шыбаны, пасёлкі станцыі Асінаўка і падсобнай гаспадаркі мясакамбіната.
Нежаўка
Назву Нежаўка маюць:
Бабінавіцкі павет
Бабінавіцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, якая існавала ў 1777—1796 і 1802—1840 гадах. Цэнтр — Бабінавічы.
Утвораны 21 чэрвеня 1777 года з Дубровенскага павета. Плошча, насельніцтва (1782). 12 снежня 1796 года пры стварэнні Беларускай губерні павет скасаваны, яго тэрыторыя ўключана ў Аршанскі і Віцебскі паветы, 27 лютага 1802 года адноўлены. У 1831 годзе ў павеце жылі. Канчаткова Бабінавіцкі павет скасаваны 23 лютага 1840 года, тэрыторыя ўвайшла ў Аршанскі павет.
Вуліца Заслонава (Мінск)
Вуліца Заслонава — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. Названа ў гонар Канстанціна Сяргеевіча Заслонава (1910—1942), аднаго з кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза. У раёне вуліцы — прыватная забудова.
NGC 5619C
NGC 5619C (іншыя абазначэнні — UGC 9258, MCG 1-37-13, ZWG 47.47, PGC 51622) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Заруддзе (Рудскі сельсавет)
Зару́ддзе (, Зарудье) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Крытышынскага сельсавета.
Гісторыя Бангладэш
Гісторыя Бангладэш сягае ў неймаверную даўніну і з'яўляецца часткай гісторыі рэгіёна Бенгалія — аднаго з сэрцаў вялікай Індыі.
Старажытнасць
Археалагічныя даследаванні ў Бангладэш выявілі некалькі старажытных гарадоў, якія мелі міжнародныя гандлёвыя сувязі на працягу тысячагоддзяў. Першая пісьмовая згадка пра існаванне дзяржавы на тэрыторыі цяперашняй Бангладэш адносіцца да 5-4 ст. да н.э. У антычных гісторыкаў усходнеіндыйскі субкантынет быў вядомы пад назвай Гангарыдай. У той час гэта была тэрыторыя імперый Маур'яў і Гупта.
У наступныя стагоддзі Усходняя Бенгалія з'яўлялася цэнтрам імперыі Палаў і дзяржавы Сенаў, уваходзіла ў склад Дэлійскага султанату і імперыі Вялікіх Маголаў.
Бенгальскі султанат
У ХІV-XVIII ст шматлікія княствы Бенгаліі аб'ядналася пад сцягам ісламскай дзяржавы Бенгальскі султанат. Яе гарады былі важным цэнтрамі гандлю муслінам і шоўкам.
Брытанскае панаванне
З 1757 да 1947 Усходняя Бенгалія знаходзілася ў складзе Брытанскай Індыі. У канцы ХІХ- пачатку ХХ стагоддзя Бангладэш стаў адным з цэнтраў бенгальскага адраджэння і антыкаланіяльнага руху.
У складзе Пакістана
У выніку падзелу Індыі па рэлігійным прынцыпе (1947) Усходняя Бенгалія адышла да Пакістана, і на яе тэрыторыі была створаная правінцыя Усходні Пакістан. Бенгальцы не жадалі жыць у чарговай каланіяльнай залежнасці. У 1952 годзе быў створаны Рух за наданне бенгальскай мове статусу дзяржаўнай. У снежні 1970 на ўсеагульных выбарах, якія адбыліся ў адзіным Пакістане, перамагла Народная ліга (НЛ), што выступала з праграмай надання Усходняму Пакістану рэгіянальнай аўтаноміі. Спроба пакістанскіх улад сілай не дапусціць прыходу НЛ да ўлады прывяла да абвяшчэння незалежнасці Бангладэш (26 сакавіка 1971) і да пачатку ўзброенай барацьбы, у якой фарміраванні прыхільнікаў незалежнасці атрымалі ваенную падтрымку з боку Індыі. Вызваленчая вайна завяршылася 16 снежня 1971 капітуляцыяй усходне—бенгальскай групоўкі ўзброеных сіл Пакістана.
Незалежная Бангладэш
Нованароджаная дзяржава стала парламенцкай рэспублікай, аднак ужо ў 1975 годзе Бангладэш абірае прэзідэнцкую форму кіравання. У 1990 краіна зноў вярнулася да парламенцкай дэмакратыі. За гады незалежнасці адбылося 4 дзяржаўных перавароты, змянілася 18 прэзідэнтаў, двое з якіх былі забіты. Звыш 8 гадоў краіна жыла ва ўмовах ваеннага рэжыму, уплыў ваенных па-ранейшаму надзвычай высокі.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1920)
Федэральныя выбары адбыліся ў Германіі 6 чэрвеня 1920 года. Тэрытарыяльныя спрэчкі затрымалі правядзенне выбараў ва Усходняй Прусіі і Шлезвіг-Гольштэйну да 20 лютага 1921 года, а ў Опельне да 19 лістапада 1922 года. Сацыял-дэмакратычная партыя засталася найбуйнейшай партыяй у Рэйхстагу, нягледзячы на тое, што партыя страціла трэць сваіх галасоў. Яўка выбаршчыкаў склала 79,2 %.
Арджэньё
Арджэн'ё (Argegno) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 664 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 153 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 031.
Таццяна Хюфнер
Таццяна Хюфнер (Tatjana Hüfner, нар., , ГДР) — нямецкая саначніца. Алімпійская чэмпіёнка і прызёр Алімпійскіх гульняў, васьміразовая чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы.
Алімпійская чэмпіёнка гульняў 2010 года ў Ванкуверы, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2006 года ў Турыне, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 года ў Сочы, трохразовая чэмпіёнка свету, двойчы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Еўропы. Пачала займацца саначным спортам у 1992 годзе, у складзе дарослай зборнай Германіі з 2003 года. На працягу трох сезонаў 2007-08, 2008-09, 2009-10 гадоў нязменны пераможца выніковых залікаў этапаў кубка свету ў заездах адзіночак сярод жанчын. У лютым 2008 года стала першай жанчынай, якой удалося выйграць пяць этапаў розыгрышу кубка свету запар.
Арджэньё
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы S.S. Trinita.
Таццяна Хюфнер
Завяршыла кар’еру ў 2019 годзе.
На клубным узроўні выступала за нямецкі клуб WSC Erzgebirge Oberwiesenthal. Вучылася ў Гамбургскай акадэміі дыстанцыйнага навучання па спецыяльнасці псіхалогія.
Круглае
Гісторыя
Вядомы з XVI ст. як сяло ў складзе Друцкага княства, пазней Аршанскага павета Віцебскага ваяводства.
Першы пісьмовы ўспамін пра Круглае як вёску Аршанскага павету Віцебскага ваяводства датуецца 1524 годам. У гэты час маёнтак знаходзіўся ва ўладанні Палубінскіх. У 2-й палове XVI ст. Круглае перайшло да Нарушэвічаў, пазней Дэмбінскіх, Расцінскіх, Ломскіх. У 1621 году Юры Ломскі прадаў яго канцлеру Льву Сапегу. У 1667 годзе маёнтак перайшоў да князя Аляксандра Палубінскага.
Паводле інвентароў, складзеных у 1669 і 1673 гадах, Круглае мела статус мястэчка і налічвала 72 двары. Па смерці А. Палубінскага ў 1679 годзе маёнтак перайшоў да Яны Тэадоры Нарушэвіч, якая ўзяла другі шлюб з Янам Агінскім. У XVIII ст. мястэчка належала іхным нашчадкам. На 1743 год — 60 двароў.
У 2-й палове XVIII ст. мястэчка, 328 жыхароў, належыла вялікаму гетману літоўскаму М. К. Агінскаму. З 1772 г. вёска ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, 462 жыхары (41 двор), працаваў бровар, палатняная фабрыка, належала княгіні К. Дашкавай, якая пабудавала тут праваслаўную царкву. З 1785 г. — мястэчка. У вайну 1812 у Круглым знаходзілася галоўная кватэра рускіх войскаў на чале з М. І. Кутузавым.
У 1880 годзе ў Круглым 119 двароў, праваслаўная царква, народнае вучылішча, яўрэйская школа, 3 млыны, праводзіліся 3 кірмашы. На пачатку XX ст. 1,6 тыс. жыхароў, крухмальны завод, 2 вучылішчы, 22 крамы.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Круглым створаны зямельная ўправа (орган Часовага ўрада), пераважную большасць членаў якой складалі меншавікі, і валасны зямельны камітэт, выбраны працоўнымі (старшыня — В. І. Ракушаў). Камітэт вёў бальшавіцкую агітацыю, вырашаў пытанні перадзелу зямлі. Савецкая ўлада ўстаноўлена ў лістападзе 1917 г. Пры актыўным удзеле валаснога зямельнага камітэта былі абяззброены і выдалены з воласці члены памешчыцкіх сем’яў, а іх землі канфіскаваны і перададзены сялянам. У канцы студзеня 1918 г. створаны валасны Савет. Першы сакратар валвыканкома — Антон Лукашэвіч. У лютым — кастрычніку 1918 г. Круглае акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. У 1917-18 гг. у складзе Магілёўскай губерні, з верасня 1918 г. — у Заходняй камуне. У студзені — лютым 1919 г. у складзе БССР, з лютага 1919 г. у складзе РСФСР, належала да Гомельскай губерні. З красавіка 1919 г. дзейнічаў валасны ваенна-рэвалюцыйны камітэт.
Пасля адступлення немцаў у 1918 г. створана працоўная школа 1-й ступені, якая размясцілася ў былым памешчыцкім будынку. У гэтай школе было ў 1923 г. 266 вучняў. У 1919 г. адкрыта школа 2-й ступені, у якой у 1923 г. навучаліся 146 дзяцей. У студзені 1919 г. створана камсамольская ячэйка. Тут знаходзіцца магіла савецкіх актывістаў, у якой пахаваны В. І. Ракушаў і яго сыны Фёдар і Рыгор.
З 1925 года вёска, 1344 жыхары (250 двароў). У 1931—1935 гг. у Талачынскім раёне. З 1935 г. цэнтр Круглянскага раёна. З 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У час Вялікай Айчыннай вайны моцна разбурана, у наваколлях загінулі больш 3 тыс. мірных жыхароў. У 1959—1966 гг. у Бялыніцкім раёне. З 1967 года — гарадскі пасёлак.
Культура
Дзейнічаюць сярэднія школы, школа-інтэрнат, школа мастацтваў, Дом культуры, 2 бібліятэкі, моладзевы цэнтр, Дом рамёстваў. Выдаецца газета «Сельскае жыццё». Дзейнічае Круглянскі гісторыка-краязнаўчы музей.
Баасісцкі Ірак
1968 год
У адрозненне ад папярэдніх дзяржаўных пераваротаў у гісторыі Ірака, пераварот 1968 года, вядомы як Рэвалюцыя 17 ліпеня, быў, па словах Кона Кафліна, «адносна грамадзянскай справай». Пераварот пачаўся раніцай 17 ліпеня, калі шэраг вайсковых часцей і грамадзянскіх баасістаў захапілі некалькі ключавых урадавых і вайсковых будынкаў; у іх лік уваходзілі Міністэрства абароны, электрастанцыя, радыёстанцыі, усе масты горада і шэраг ваенных баз. Былі перарэзаны ўсе тэлефонныя лініі, а да таго часу некалькім танкам было загадана спыніцца перад прэзідэнцкім палацам. Абдул Рахман Арыф, тагачасны прэзідэнт Ірака, упершыню даведаўся пра пераварот, калі радасныя члены Рэспубліканскай гвардыі пачалі страляць у паветра ў знак «заўчаснага трыумфу». Ахмед Хасан аль-Бакр, кіраўнік аперацыі, распавёў Арыфу аб сваёй сітуацыі праз апаратуру ваеннай сувязі. Арыф папрасіў дадатковы час, на працягу якога ён звязаўся з іншымі вайсковымі часцямі за падтрымкай. Шанцы перамагчы былі мінімальны, таму ён здаўся. Арыф патэлефанаваў аль-Бакр і сказаў яму, што гатовы сысці ў адстаўку; у знак падзякі аль-Бакр гарантаваў яму бяспеку. Намеснікам аль-Бакра, Хардану аль-Тыкрыці і Салаху Амару аль-Алі, было загадана асабіста перадаць Арыфу гэтае паведамленне. Арыф, яго жонка і сын былі хутка адпраўлены першым даступным рэйсам у Лондан, Вялікабрытанія. Пазней той жа раніцай баасісты абвясцілі аб стварэнні новага ўрада. Пераварот быў здзейснены з такой лёгкасцю, што ніхто не загінуў
Пераварот атрымаўся дзякуючы ўкладу вайскоўцаў; арабская сацыялістычная партыя Баас была недастаткова моцная, каб узяць уладу ў свае рукі. Партыі Баас атрымалася дамовіцца з намеснікам начальніка ваеннай разведкі Абд ар-Разакам ан-Наіфам і кіраўніком Рэспубліканскай гвардыі Ібрагімам Даудам. І Наіф, і Дауд ведалі, што доўгатэрміновае выжыванне ўрада Арыфа і Тахіра Ях’я выглядае змрочна, але таксама ведалі, што баасісты маюць патрэбу ў іх для поспеху перавароту. За свой удзел у справе Наіф запатрабаваў даць яму пасаду прэм’ер-міністра ў якасці ўзнагароды і сімвала яго сілы. Дауда таксама «ўзнагародзілі» постам; ён стаў міністрам абароны. Аднак не ўсё ішло па плане Наіфа і Дауда; аль-Бакр сказаў кіраўніцтву Баас на сакрэтнай сустрэчы, што гэтыя двое будуць ліквідаваны альбо «падчас, альбо пасля рэвалюцыі».
Аль-Бакр, як кіраўнік ваеннай складовай перавароту, захаваў за сабой пасаду рэгіянальнага сакратара партыі Баас і быў абраны на пасады старшыні Савета рэвалюцыйнага камандавання, прэзідэнта і прэм’ер-міністра. Адразу пасля рэвалюцыі паміж аль-Бакрам і Наіфам разгарнулася барацьба за ўладу. З практычнага пункту гледжання Наіф павінен быў узяць верх; ён быў паважаным афіцэрам, і яго падтрымліваў просты салдат. Аднак аль-Бакр апынуўся больш хітрым, пераканаўчым і арганізаваным, чым Наіф, Дауд і іх прыхільнікі. Адным з першых рашэнняў аль-Бакра пры выкананні службовых абавязкаў было прызначэнне больш за 100 новых афіцэраў у Рэспубліканскую гвардыю. Тым часам Садам Хусейн працаваў над стварэннем партыйнай арганізацыі бяспекі і разведкі для барацьбы з яе ворагамі. 29 ліпеня Дауд адправіўся ў паездку ў Іарданію, каб праінспектаваць іракскія войскі, дыслакаваныя там пасля Шасцідзённай вайны з Ізраілем. На наступны дзень Наіф быў запрошаны на абед у прэзідэнцкі палац з аль-Бакрам, падчас якога Садам уварваўся ў пакой з трыма саўдзельнікамі і пагражаў Наіфу смерцю. Наіф адказаў крыкам; «у мяне чацвёра дзяцей». Садам загадаў Наіфу неадкладна пакінуць Ірак, калі ён хоча жыць. Наіф падпарадкаваўся і быў сасланы ў Марока. Спроба забойства ў 1973 годзе не ўвянчалася поспехам, але ён быў забіты ў Лондане па загадзе Садама ў 1978 годзе. Дауда спасцігла тая ж доля, і ён быў сасланы ў Саудаўскую Аравію.
Праўленне аль-Бакра і прыход да ўлады Садама (1968—1979)
Аль-Бакр умацаваў свае пазіцыі ў партыі з дапамогай зноў створанага апарата бяспекі Садама і спецслужбаў. Большая частка 1968 года была выкарыстана для падаўлення небаасісцкіх ідэй і груп; напрыклад, пад камандаваннем Садама была пачата кампанія супраць насерыстаў і камуністаў. Урад стварыў некалькі шпіёнскіх змоў. «Злоўленых» шпіёнаў абвінавацілі ва ўдзеле ў сіянісцкай змове супраць дзяржавы. Камуністычная партыя Ірака (ІКП) скептычна ставілася да новага баасісцкага ўраду, паколькі многія яе члены памяталі антыкамуністычную кампанію, распачатую супраць іх у 1963 годзе. Прыйшоўшы да ўлады, аль-Бакр прапанаваў кіраўнікам ІКП пасады ў новым урадзе, але яны адхілілі гэтую прапанову. У адказ аль-Бакр пачаў сістэматычную кампанію супраць ІКП і тых, хто спачуваў камуністам. Аднак, як адзначаў гісторык Чарлз Трыпэ, кампанія паклала пачатак «цікаўнай гульні», у якой урад напераменку пераследваў партыю і заляцаўся за ёй да 1972—1973 гадоў, калі ІКП было прапанавана і прынята членства ў Нацыянальным прагрэсіўным фронце (НПФ). Прычынай гэтай «цікаўнай гульні» было перакананне партыі Баас у тым, што ІКП больш небяспечная, чым яна была на самай справе. Калі Азіз аль-Хаджы аддзяліўся ад ІКП, стварыў Камуністычную партыю Ірака (Цэнтральнае камандаванне) і пачаў «Народна-рэвалюцыйную вайну» супраць урада, яна была належным чынам падаўлена. Да красавіка 1969 г. «народна-рэвалюцыйнае» паўстанне было задушана, і аль-Хаджы публічна адмовіўся ад сваіх перакананняў. Іншы прычынай гэтай антыкамуністычнай палітыкі было тое, што многія члены партыі Баас адкрыта сімпатызавалі камуністам або іншым сацыялістычным сілам. Аднак на гэтым этапе ні аль-Бакр, ні Садам не мелі дастатковай падтрымкі ўнутры партыі, каб ініцыяваць непапулярную ўнутры яе палітыку; на сёмым рэгіянальным з’ездзе партыі Баас і аль-Бакр, і іншыя вядучыя баасісты выказалі сваю падтрымку «радыкальнаму сацыялізму».
Да сярэдзіны—канца 1970-х гадоў ўлада Садама ў партыі Баас і ва ўрадзе вырасла; ён стаў фактычным лідарам краіны, хоць аль-Бакр застаўся прэзідэнтам, лідарам партыі Баас і старшынёй Савета рэвалюцыйнага камандавання. У 1977 годзе, пасля хвалі пратэстаў шыітаў супраць урада, аль-Бакр адмовіўся ад свайго кантролю над Міністэрствам абароны ; Аднан Хайрала Тулфа, зяць Садама, быў прызначаны кіраўніком ваеннага ведамства. Гэта прызначэнне падкрэсліла кланавы характар партыі Баас і ўрада. У адрозненне ад стану Садама, стан аль-Бакра быў на зыходзе. Па краіне пачалі хадзіць чуткі аб дрэнным здароўе прэзідэнта. Да канца 1977 года ён практычна не кантраляваў краіну праз сваю пасаду прэзідэнта. Прычына, па якой Садам не стаў прэзідэнтам да 1979 года, можа быць растлумачаная ўласнай няўпэўненасцю. Перш чым стаць дэ-юрэ кіраўніком дзяржавы, ён ініцыяваў антыкамуністычную кампанію; ІКП не мела рэальнай улады, і большасць яе вядучых службовых асоб пакінулі краіну, былі заключаны ў турмы або пакараны ўрадам Баас. Кампанія была сканцэнтравана не на ІКП, але і на баасістах, якія не падтрымлівалі Садама. Ён ініцыяваў аналагічную кампанію ў 1978 годзе, на гэты раз, каб праверыць, каму лаяльныя некаторыя левыя: баасізму ці сацыялізму. Пасля кампаніі Садам упершыню выйшаў на арэну арабскага свету пад сцягам насерызму і Гамаля Абдэль Насэра, крытыкуючы Кэмп-Дэвідскія пагадненні паміж Анварам Садатам з Егіпта і Дзяржавай Ізраіль.
У адказ на іранскую рэвалюцыю некалькі іракскіх шыітаў паўсталі супраць засілля сунітаў ва ўрадзе, што прывяло да краху партыі Баас ў некаторых раёнах краіны. Менавіта ў гэтай сітуацыі Садам заняў пасады прэзідэнта, лідара партыі Баас і Старшыні Савета рэвалюцыйнага камандавання. Ізат Ібрагім ад-Дуры быў прызначаны на пасаду віцэ-старшыні (аналаг пасады віцэ-прэзідэнта на Захадзе). У вышэйшых эшалонах улады таксама хадзілі чуткі, што аль-Бакр (пры садзейнічанні іракскіх баасістаў, якія выступалі супраць Садама) планаваў прызначыць Хафеза аль-Асада сваім пераемнікам. Адразу пасля таго, як Садам захапіў уладу, больш за 60 членаў партыі Баас і кіраўніцтва ўрада былі абвінавачаны ў распальванні антыіракскай баасісцкай змовы ў супрацоўніцтве з аль-Асадам.
Праўленне Садама Хусейна (1979—2003)
Як толькі ён стаў прэзідэнтам, вакол Садама быў створаны культ асобы. Яго ўяўлялі як бацьку нацыі і, адпаведна, іракскага народа. Нацыянальныя ўстановы (такія як Нацыянальны сход) былі створаны для ўмацавання яго іміджу, створанага іракскай прапагандысцкай машынай. Партыя Баас таксама спрыяла культу асобы, да 1979 года гэта была агульнанацыянальная арганізацыя, якая стала цэнтрам прапаганды прасадамаўскай літаратуры. Прапагандысцкая кампанія (прынамсі, у пачатку) стварыла ў многіх іракцаў разумнае пачуццё нацыянальнай прыналежнасці. Пратэсты шыітаў не былі падушаны гэтымі прапагандысцкімі кампаніямі, а стварэнне ісламскай рэспублікі ў Іране заахвоціла многіх шыітаў выступіць супраць урада, у якім дамінавалі суніты. Спачатку адносіны паміж Іранам і Іракам былі даволі добрымі, але ідэалагічныя рознагалоссі не маглі вечна заставацца ўтоенымі. Новае іранскае кіраўніцтва складалася з шыіцкіх ісламістаў, а іракскія баасісты былі свецкімі. Іран быў занепакоены рэпрэсіямі іракскага ўрада супраць іракскіх ісламісцкіх шыітаў. У пачатку 1980-х гадоў паміж дзвюма краінамі адбылося некалькі памежных сутыкненняў. Ірак лічыў нядаўна створаны Іран «слабым». У краіне працягваліся грамадзянскія беспарадкі, і іранскія лідары правялі чыстку тысяч афіцэраў і салдат з-за іх палітычных поглядаў.
Меркавалася, што ірана-іракская вайна прывядзе да хуткай перамогі Ірака. План Садама складаўся ў тым, каб умацаваць пазіцыі Ірака ў Персідскім заліве і на арэне арабскага свету. Хуткая перамога адновіць кантроль Ірака над усім Шат-эль-Арабам, тэрыторыяй, якую Ірак саступіў Ірану ў 1975 годзе. Садам ануляваў дагавор 1975 года на пасяджэнні Нацыянальнага сходу 17 верасня 1980 года. Неўзабаве пасля гэтага пачалося ўварванне. Садам лічыў, што іранскаму ўраду прыйдзецца «адступіць, каб выжыць». Гэтая кропка гледжання была не толькі памылковай, але і пераацэньвала моц іракскіх Узброеных Сіл, бо іранскі ўрад разглядаў уварванне як выпрабаванне самой рэвалюцыі і ўсіх яе дасягненняў. Ваенны план апынуўся няўлоўным, Ірак лічыў, што іранскі ўрад хутка распадзецца падчас іракскага ўварвання, але гэтага не адбылося. Садам «у рэдкі момант шчырасці прызнаў гэта». Хоць вайна ішла не так, як планавалася, Ірак пацвердзіў сваё меркаванне аб сітуацыі і заявіў, што перамога ў вайне была справай «нацыянальнага гонару». Большасць кіраўніцтва (і сам Садам) па-ранейшаму лічылі, што Іран абрынецца пад цяжарам іракскай сілы.
У 1982 годзе Іран контратакаваў і паспяхова адціснуў іракцаў назад у Ірак. Толькі ў тым годзе ў палон трапіла каля 40 000 іракцаў. Паразы 1982 года сталі ударам па Іраку. З пагаршэннем эканамічнай сітуацыі з-за падзення коштаў на нафту (і росту ваеннага бюджэту) пагоршыўся узровень жыцця. савет рэвалюцыйнага камандавання і ваеннае камандаванне Баас, рэгіянальнае камандаванне і нацыянальнае камандаванне сустрэліся на пазачарговай сесіі ў 1982 годзе (у адсутнасць Садама), каб абмеркаваць магчымасць прапановы аб спыненні агню іранскаму ўраду. Прапанова аб спыненні агню, зробленая на сустрэчы, была адхілена ўрадам Ірана. Калі б гэта прапанова была прынята, Садам палітычна не выжыў бы, паколькі яго падтрымалі ўсе члены рэгіянальнага камандавання, Нацыянальнага камандавання і Савета рэвалюцыйнага камандавання. Менавіта ў гэты час пачалі распаўсюджвацца чуткі аб тым, што Хусейн сыдзе з пасады прэзідэнта, каб саступіць месца былому прэзідэнту аль-Бакру. Як паказалі падзеі, гэтага не адбылося, і аль-Бакр памёр у 1982 годзе пры загадкавых абставінах. Кровапраліцце падчас канфлікту ледзь не прывяло да паўстання пад правадырствам Махера Абд аль-Рашыда, цесця другога сына Садама. Рашыд пачаў публічную крытыку і заявіў, што чалавечых ахвяр можна было б пазбегнуць, калі б не ўмяшанне Садама ў ваенныя справы. Гэтая канфрантацыя з узброенымі сіламі прывяла да большай незалежнасці ваеннага планавання ад умяшання баасісцкага кіраўніцтва. Неўзабаве пасля гэтага іранскія ВПС зноў усталявалі перавагу ў паветры. Паварот падзей прымусіў іракскі ўрад засяродзіцца на паўсталым Іракскім Курдыстане. Садам прызначыў свайго стрыечнага брата Алі Хасана аль-Маджыда ваенным галоўнакамандуючым у Курдыстане. Аль-Маджыд ініцыяваў кампанію аль-Анфаль, дзе супраць мірных жыхароў ужывалася хімічная зброя. У красавіку 1988 годзе, пасля шэрагу іракскіх ваенных перамог, паміж Іракам і Іранам было дасягнута пагадненне аб спыненні агню.
Вайна ў Персідскім заліве (1990—1991) і падзенне рэжыму Садама Хусейна (2003)
Пасля вайны Кувейт наўмысна павялічыў здабычу нафты ў краіне. Гэта прывяло да зніжэння сусветных коштаў на нафту. У адказ Садам прыгразіў ўварвацца ў Кувейт, калі ён працягне павялічваць здабычу нафты (што, тым не менш, Кувейт зрабіў). Саудаўская Аравія, напалоханая ваеннай моцай Садама, пераканала Кувейт знізіць здабычу нафты. Аднак, калі Кувейт знізіў здабычу нафты, Венесуэла павялічыла здабычу. Садам затым загадаў ўварвацца ў Кувейт, каб вырашыць эканамічныя праблемы краіны, з заяўленай мэтай аб’яднання Ірака (многія іракцы лічылі Кувейт часткай Ірака). 18 ліпеня 1990 г. Садам запатрабаваў, каб Кувейт кампенсаваў Іраку нафту, якую ён (па словах Садама) скраў, і ануляваў доўг Ірака перад Кувейтам. Кіраўніцтва краіны не адрэагавала, і 2 жніўня 1990 года іракскія вайскоўцы пачалі ўварванне ў Кувейт. Уварванне выклікала міжнародны пратэст; Арганізацыя Аб’яднаных Нацый, ЗША і Вялікабрытанія асудзілі ўварванне і ўвялі санкцыі супраць Ірака, а Савецкі Саюз і некалькі арабскіх дзяржаў таксама асудзілі ўварванне. Джордж Буш-старэйшы, прэзідэнт Злучаных Штатаў, запатрабаваў неадкладнага вываду іракскіх войскаў з Кувейта. У адказ Садам зрабіў краіну іракскай правінцыяй. Вайна ў Персідскім заліве была ініцыяваная кааліцыяй на чале са Злучанымі Штатамі, якой удалося выйграць вайну менш чым за год.
Увечары 24 лютага, за некалькі дзён да таго, як у Сафване было падпісана пагадненне аб спыненні агню ў ходзе вайны ў Персідскім заліве. Радыёстанцыя «Голас вольнага Ірака» (фундаваная і кіраваная Цэнтральным разведвальным кіраваннем) перадала іракцам заклік падняцца і зрынуць Садама. Па радыё выступаў Салах Амар аль-Алі, былы член партыі Баас і кіруючага савета рэвалюцыйнага камандавання. Паведамленне Аль-Алі заклікала іракцаў зрынуць «злачыннага тырана Ірака», «зладзіць рэвалюцыю», бо «Садам пакіне поле бою, калі пераканаецца, што катастрофа ахапіла кожную вуліцу, кожны дом і кожную сям’ю ў Іраку». Мяркуючы, што Злучаныя Штаты на іх баку, у сакавіку 1991 г. пачалося агульнанацыянальнае паўстанне супраць праўлення Садама, якое было задушана. Кааліцыя паспяхова ўстанавіла беспалётную зону, каб спыніць прасоўванне сіл Садама. Замест акупацыі Іракскага Курдыстана была створана Курдская Аўтаномная рэспубліка з тысячамі іракскіх вайскоўцаў, размешчаных на іракска-курдскай мяжы. Падаўленне паўстання прымусіла тысячы людзей пакінуць свае дамы і бегчы ў Турцыю або Іран. 2 і 3 красавіка 1991 года Турцыя і Іран адпаведна паднялі гэтае пытанне ў Савеце Бяспекі ААН. Савет Бяспекі прыняў рэзалюцыю 688, у якой гаварылася, што Ірак павінен дазволіць доступ міжнародным гуманітарным арганізацыям і адкрыта паведамляць аб урадавых рэпрэсіях.
Ірак перажыў яшчэ адзін перыяд беспарадкаў у пачатку 1999 года пасля забойства Махамада Махамада Садэка ас-Садра іракскімі сіламі бяспекі.
Пасля тэрактаў 11 верасня прэзідэнт ЗША Джордж Буш-малодшы ўключыў Садама ў сваю «Вось зла». У 2002 годзе Савет Бяспекі ААН прыняў рэзалюцыю 1441, у якой гаварылася, што Ірак не выканаў сваіх абавязацельстваў, патрэбных ААН. Злучаныя Штаты і Вялікабрытанія выкарыстоўвалі рэзалюцыю 1441 як падставу для вайны. Уварванне ў краіну пад кіраўніцтвам ЗША ў 2003 годзе вымусіла партыю Баас і Садама сысці ў падполле. Пазней у тым жа годзе Садам быў схоплены і пакараны ў 2006 годзе.
Кухты (Вілейскі раён)
Ку́хты (, Кухты) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавета.
Франк Паіс
Франк Ісак Паіс Гарсія (Frank Isaac País García,  — ) — кубінскі рэвалюцыянер, арганізатар гарадскога падполля руху 26 ліпеня, нацыянальны герой Кубы.
Біяграфія
Франк Паіс нарадзіўся ў сям’і іспанскага эмігранта Франсіска Паіса, святара-пратэстанта. Пасля ранняй смерці бацькі, Франка і яго малодшыя браты ў адзіночку выхоўвала маці. Пачаў вывучаць архітэктуру, але кінуў гэта і паступіў у педагагічны каледж у Ар’ентэ.
Паіс карыстаўся аўтарытэтам сярод студэнтаў, быў адным з лідараў студэнцкай асацыяцыі. Пасля прыходу да ўлады Батысты актыўна выступаў супраць дыктатара, распаўсюджваў улёткі, якія асуджалі новую ўладу.
Падчас высадкі каманды Фідэля Кастра з яхты «Гранма» Франк арганізаваў паўстанне ў Сант’яга-дэ-Куба з мэтай адцягнуць на сябе ўвагу ўрадавых сіл. Потым ажыццяўляў падтрымку партызанам у гарах С’ера-Маэстра.
13 сакавіка 1957 года Франк Паіс быў арыштаваны па абвінавачванні ў бунту супраць законнай ўладу і змешчаны ў турму Баніата. Судовы працэс пачаўся 22 красавіка. Усяго па справе праходзіла 26 чалавек.
Адвакаты дамагліся вызвалення шасцярых абвінавачаных па справе ў гарадскім паўстанні, і 11 мая 1957 г. яны выйшлі на волю.
Смерць
30 ліпеня паліцыя высачыла дом, дзе хаваўся Франк Паіс. Ён і яго сябар Рауль Пухоль спрабавалі сысці незаўважанымі, але былі выдадзены даносчыкам з ліку студэнтаў. Абодва былі расстраляны.
1905 год у гісторыі музыкі
1905 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Юінта (горы)
Горы Юінта (Uinta Mountains) — горны хрыбет на паўночным усходзе штата Юта і поўдні штата Ваёмінг, ЗША. З’яўляецца часткай Скалістых гор, а таксама самым высокім хрыбтом ў кантынентальных штатах, які распасціраецца з усходу на захад. Размешчаны прыкладна за 160 км на ўсход ад горада Солт-Лэйк-Сіці. Вышэйшы пункт хрыбта — Кінгс-Пік, вышыня якога 4123 м.
Паўднёвыя і ўсходнія схілы хрыбта знаходзяцца пераважна ў басейне ракі Каларада. Тут працякаюць такія рэкі як Блэк-Форк і Дучэснэ, якія з’яўляюцца прытокамі ракі Грын-Рывер. Грын-Рывер, найбуйнейшы прыток ракі Каларада, робіць велізарную пятлю, агінаючы усходні ўскраек хрыбта Юінта. На заходніх схілах хрыбта бяруць пачатак рэкі Бэр і Вебер, якія нясуць свае воды ў Вялікае Салёнае возера. На паўднёвай баку хрыбта пачынаецца рака Прова, якая ўпадае ў возера Юта, якое злучаецца з возерам Вялікае Салёнае праз раку Джордан. У раёне хрыбта размешчана мноства невялікіх азёр. Большая частка хрыбта Юінта атрымлівае менш за 1000 мм ападкаў у год. Найбольш высокія пікі застаюцца пакрытымі снегам большую частку года, за выключэннем перыяду з канца ліпеня да пачатку верасня.
Трохвугольнік Ілемі
Трохвугольніка Ілемі — участак спрэчнай тэрыторыі ва Усходняй Афрыцы. Прыблізная плошча тэрыторыі паміж 10320 і 14000 квадратных кіламетраў. Названа ў гонар правадыра народа ануак Ілемі Аквона. На тэрыторыю трохвугольніка прэтэндуюць Кенія, Эфіопія і Паўднёвы Судан (былы аўтаномны рэгіён Судана). Кенія ў наш час дэ-факта кантралюе тэрыторыю. Спрэчка ўзнікла з няясных фармулёвак каланіяльных дагавораў, закліканых вызначыць шляхі перамяшчэння туркана — качэўнікаў, якія былі жыхарамі рэгіёна. Маргінальнасць рэгіёна, а таксама сталая нестабільнасць затрымалі вырашэнне спрэчкі.
Новагародская харугва
Новагародская харугва, або харугва Новагародскага ваяводства (Chorągiew nowogródzka) — геральдычны сцяг паспалітага рушэння Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
Апісанне
Харугву чырвонага колеру з дзвюма косамі, з выявай на пярэднім баку герба Вялікага Княства Літоўскага — «Пагоні».
Б. Кёне ўдакладняе, што тым часам тарча ў вершніка была чырвонага колеру.
Гісторыя
Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў ваяводствы сталі і ваеннымі акругамі, якія фармавалі тэрытарыяльнае воінскае падраздзяленне — частку войска, «пры якой ёсць харугва (сцяг) або значок».
Для яўнага адрознення ад каронных і пазначэння належнасці ваяводстваў да Вялікага княства Літоўскага, Статутам 1566 года было вызначана, што ўсе ваяводскія харугвы на пярэднім баку маюць выяву вялікакняжацкага герба «Пагоні». У 1564—1566 гадах усе ваяводствы атрымалі харугвы адзінага ўзору з дзяржаўнага скарбу. Вялікая харугва ваяводства ўяўляла сабой аднакаляровае прамавугольнае палотнішча ў «трыццаці і пяці локцяў» даўжынёй з дзвюма касіцамі.
Асноўны колер харугвы быў чырвоны, хоць часам колер харугвы апісваюць як «пелісты» (паласаты), то бок складаўся з двух колераў або адценняў.
Зыгмунт Глогер пісаў, што ў ваяводства было два герба — срэбная «Пагоня» на чырвонай тарчы і чорны анёл на чырвонай тарчы. сцвярджае, што «Пагоня» была на блакітным полі.
Колер павятовых харугваў аналагічныя ваяводскім, з той толькі розніцай, што павятовая была меншага памеру і мела толькі адну касіцу. Захавалася харугва Слонімскага павета Новагародскага ваяводства, дзе на адным баку выяўлена «Пагоня» на светла-блакітным полі. На сучаснай рэканструкцыі харугвы з Музея МУС Беларусі «Пагоня» на светла-шэрым, амаль белым фоне з блакітным адлівам.
Аляксей Шаланда сцвярджае, што гербам Новагародскага ваяводства быў «у полі блакітным архангела Міхаіл каля брамы раю з мячом у правай руцэ і распраўленымі крыламі, у белай вопратцы, твар і рукі натуральнага колеру». Ён быў на ваяводскай харугве ў 1507—1565/1566 гадах. Чорны анёл на чырвоным шчыце — памылка (здагадка) Барташа Папроцкага, які ніколі не бачыў харугвы, але чуў, што гербам з’яўляецца анёл. Ведаючы, што ў Кіеўскага ваяводства гербам быў анёл у белым адзенні на чырвоным шчыце, ён вырашыў, што ў Навагрудскага ваяводства герб не можа быць такім жа, і змяніў колер анёла на чорны, разам з тым і выдаліў меч. Такое апісанне апублікавана ім у кнізе «Гняздо дабрачыннасці…» («Gniazdo cnoty...», 1578), і затым шматкротна паўторана польскімі геральдыстамі ў сваіх творах.
Характэрнай рысай павятовых або ваяводскіх харугваў быў прамавугольны надпіс вакол герба з імем манарха, а таксама надпіс з тэрытарыяльнай назвай харугвы.
Зільке Краўсхаар-Пілах
Зільке Краўсхаар-Пілах (ням.: Silke Kraushaar-Pielach, нар., , Германія) — нямецкая саначніца, выступала за зборную Германіі з 1995 па 2008 год. Прымала ўдзел у трох зімовых Алімпійскіх гульнях і выйграла тры медалі рознай вартасці, залаты ў Нагана (1998), бронзавы ў Солт-Лэйк-Сіці (2002) і сярэбраны ў Турыне (2006) — усё ў жаночых адзіночных заездах.
Біяграфія
Зільке Краўсхаар-Пілах з’яўляецца ўладальніцай дзесяці ўзнагарод чэмпіянатаў свету, чатыры разы яна дасягала першага месца (адзіночкі: 2004; змешаныя каманды: 2000, 2001, 2007), чатыры разы другога (адзіночкі: 2000, 2001; змешаныя каманды: 199 (адзіночкі: 2007, 2008). Дзесяць разоў спартсменка атрымлівала подыум чэмпіянатаў Еўропы, мае ў паслужным спісе сем залатых медалёў (адзіночкі: 1998, 2004, 2006; змешаныя каманды: 1998, 2000, 2004, 2006) і тры сярэбраныя (адзіночкі: 200).
Пяць разоў Краўсхаар выйгравала агульны залік Кубка свету, у сезонах 1998—1999, 2000—2001, 2001—2002, 2005—2006 і 2006—2007. Апошні ў сваёй кар’еры заезд правяла 16 лютага 2008 года, фінішаваўшы трэцяй у праграме жаночага адзіночнага катання, гэтак жа, як на сваім кубкавым дэбюце 30 лістапада 1996 года.
З ліпеня 2006 года замужам за нямецкім бізнесменам Міхаэлем Пілахам. 24 студзеня 2008 г. выклала на аўкцыён eBay свае сані, з якімі выступала на працягу ўсёй кар’еры, адзначыўшы пры гэтым, што ўсе атрыманыя ад іх продажу сродкі пойдуць на падтрымку маладых саначнікаў. У выніку лот быў выкуплены яе санкавым клубам у Аберхофе за 1160 еўра. На дадзены момант Зільке Краўсхаар-Пілах працуе кіраўніцай у штаце санна-бабслейнай федэрацыі Германіі.
Суперкубак Польшчы па баскетболе 2020
Суперкубак Польшчы па баскетболе 2020 — 15-ы штогадовы розыгрыш суперкубка Польшчы па баскетболе, які складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Польшчы і ўладальнікам Кубка Польшчы.
Хаім Аронавіч Чэрчас
Хаім Аронавіч Чэрчас (, в. Градзянка, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1967), прафесар (1969).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1939). Займаўся выкладчыцкая дзейнасць (1942—1946), працаваў у Інстытуце хіміі АН БССР (з 1947), Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі АН БССР (з 1959), Беларускім політэхнічным інстытуце (1967—1990).
Навуковыя інтарэсы: хімія прыродных злучэнняў і рэдказямельных металаў; спосабы вылучэння і ідэнтыфікацыі смаляных кіслот і інш. тэрпеноідаў з бальзамаў мясцовых хвойных парод; метады атрымання цэравых солей аліфатычных кіслот, сілікатаў рэдказямельных металаў..
Леа Броер
Леа Броер (Leo Breuer;,  — , ) — нямецкі мастак і скульптар, які працаваў у стылі Новая рэчыўнасць.
Біяграфія
У 1912—1915 гадах вучыўся ў Школе прыкладнога мастацтва ў Кёльне; з пачаткам Першай сусветнай вайны — прызваны ў дзейнае войска і трапіў у палон. У 1919—1921 гадах аднавіў вучобу ў кёльнскай Школе прыкладнога мастацтва. У 1921—1922 гадах навучаўся ў Акадэміі выяўленчага мастацтва ў Каселі. У 1923—1926 гадах працаваў у сваіх мастацкіх атэлье ў Боне і Беелі. У 1927—1934 гадах жыў і працаваў у Дзюсельдорфе, Кобленцы і Берліне, удзельнік мастацкага руху Рэйнскі Сэцэсіён; у Берліне выкладае ў Вышэйшай школе Дыстэрвег, супрацоўнічае з газетай «Сячэнне» (Querschnitt).
У 1934 годзе пасля прыходу да ўлады нацыстаў эмігрыруе ў Нідэрланды, жыве ў Гаазе. У 1935 годзе пераехаў у Брусель, дзе працаваў рэстаўратарам. У 1940—1945 гадах знаходзіўся ў лагеры для інтэрніраваных асоб на поўдні Францыі. У 1945—1952 гадах жыў у Парыжы, удзельнічаў у салоне Новы рэалізм (Realistes Nouvelles).
Факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ імя М. Танка
'''Факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ імя М. Танка''' – структурнае падраздзяленне БДПУ імя М. Танка.
Структура
У складзе факультэта 4 кафедры:
Кіраўніцтва факультэта
Дэкан: Намеснікі дэкана:
Этолія
Гісторыя
Жыхарамі Этоліі (эталійцамі) была заселена Пелапанеская вобласць Эліда, занятая, паводле падання, эталійцам Аксілам, якому дарыйцы, пры перасяленні ў Пелапанес, перадалі правадырства. На поўдні Старажытнай Этоліі знаходзіліся два згаданыя ў міфах гарады Плеўрон і Калідон, тэрыторыя якіх складала асобную вобласць Эаліду. Калідон у эпоху Пелапанескай вайны да 392 г. знаходзіўся ў валоданні пелапанескіх ахейцаў. Пакрыты лесам горны ланцуг Аракінф аддзяляе прыбярэжную нізінную раўніну ад унутранай, вельмі ўрадлівай (μεγα πεδίον), з галоўным горадам Фермам пры Трыханійскім возеры. Паўночная частка краіны (так званая Набытая Этолія) была населена ілірыйскімі плямёнамі — ападотамі, эўрытанамі, афіёнамі, калійцамі, агрэйцамі, амфілахійцамі (апошніх у розныя часы адносілі то да Эпіра, то да Акарнаніі).
Ужо ў V ст. да н.э. тры эталійскія племені — ападоты, афіёны і эўрытаны — былі аб’яднаныя ў саюз; першыя ж звесткі пра агульны эталійскі саюз (κοινόν τῶν Αίτωλῶν) узыходзяць да 322 г. да н.э. Пазней да саюза далучыліся локры, яшчэ пазней — дэльфійцы, дарыйцы і частка Акарнаніі (266 г.); у 245 г. да яго далучыліся на некаторы час беатыйцы, каля 229 г. — паўднёвыя гарады Фесаліі; акрамя таго, да яго належалі некаторыя пелапанескія гарады і нават некаторыя мясцовасці па-за межамі грэчаскага мацерыка.
Такім чынам Эталійскі саюз, які першапачаткова з’яўляўся племянным, разросся да памераў буйнога палітычнага арганізма, паглынуўшы Дэльфійскую амфіктыёнію. Перыяд найвышэйшага тэрытарыяльнага і палітычнага развіцця саюза адносіцца да часу вайны паміж спартанскім царом Клеаменам і Ахейскім саюзам. Пасля бітвы пры Селасіі ў 222 г. да н.э. быў заснаваны Элінскі саюз, што аслабіла ўплыў Эталійскага саюза, пасля чаго акарнанцы, факейцы, беатыйцы і фесалійцы выйшлі з яго.
Крупцы
Крупцы́ — колішняя вёска і прадмесце горада Мінска на правым беразе ракі Свіслач, месціцца ў паўночна-заходняй частцы горада.