cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарэгін Нждэ
Удзел у вызваленчым руху
Переехаўшы ў Салмас (Іран, на мяжы з Турцыяй), вучыцца там у арганізаваным дашнакамі ваенным вучылішчы ў афіцэра Княжаўскага. У 1907 годзе з дапамогай звязаных з дашнакамі лідараў македонскага руху паступае ў афіцэрскую школу ім. Дзмітрыя Ніколава ў Сафіі, якую скончыў, атрымаўшы званне падпаручніка балгарскай арміі. Па заканчэнні яе ў тым жа годзе далучаецца да партызанскага атрада Мурада і тады ж ўступае ў «Дашнакцуцюн», прыняўшы партыйны псеўданім Нждэ («СВандроўнік»). Прымае актыўны ўдзел у Іранскай рэвалюцыі. У 1909 годзе вярнуўся на Каўказ для закупкі зброі і перапраўкі яе ў Іран, але быў арыштаваны рускімі ўладамі. Праходзіў па працэсе дашнакаў 1912, быў вызвалены і вярнуўся ў Балгарыю. Заснавальнік руху «Цэгакрон».
Першая сусветная вайна
З пачаткам Першай сусветнай вайны (1914) і аб’яўленнем Расіяй амністыі для дашнакаў, з’явіўся ў расійскае пасольства ў Сафіі з прапановай сваіх паслуг. Быў прызначаны намеснікам камандзіра II дабравольніцкага атрада (армянскія фарміравання ў складзе рускай арміі — камандзірам атрада быў Дро). У пачатку мая 1915 года быў узнагароджаны ордэнамі Св. Уладзіміра 3 ступені і Св. Ганны 4 ступені за баі ў Берклерыйскай цясніну і пры Шэйх-Кара. У ліпені 1915 быў узнагароджаны Георгіеўскімі крыжамі 3 і 2 ступеняў за баі ў цясніне Магрэод. З мая 1917 быў гарадскім камісарам ў Александрополь (Гюмры).
Першая Рэспубліка
У маі 1918 прыкрывае адступленне армянскіх войскаў з Карскай вобласці, ведучы бой пры Аладжэ; пры гэтым Гарэгіну Нждэ ўдалося вывезці з Ані матэрыялы раскопак прафесара Мара. 26-28 мая 1918 года Нждэ камандаваў ў бітве каля Каракілісе (Ванадзор), спыніўшы пераўзыходныя сілы турэцкай арміі. У гэтай бітве зноў быў паранены. Узнагароджаны ордэнам Мужнасці. З утварэннем Рэспублікі Арменія займаецца фарміраваннем і навучаннем армянскай нацыянальнай арміі.
Эміграцыя і супрацоўніцтва з нацыстамі
Пасля падзення Рэспублікі Арменіі Нжде эміграваў з краіны разам з дашнакамі. У эміграцыі жыў у Балгарыі, прыняўшы балгарскае падданства. Улетку 1933 Нждэ перабраўся ў ЗША. Там ён меў намер дапамагчы К. Тандэргяну ў ліквідацыі турэцкага пасла Мухтар Бея. Па прыездзе ў ЗША заняцца арганізацыяй моладзевай арганізацыі «Дашнкацуцюн» — Armenian Youth Federation (Федэрацыя армянскай моладзі). У 1937 годзе парваў з «Дашнкацуцюн» і ў 1938 годзе фармальна выключаны з яе на з’ездзе (першае выключэнне было ў 1921 годзе, аднак пазней Нждэ быў адноўлены). Затым пераехаў у Германію, дзе далучыўся да нацысцкага руху і дасягнуў звання генерала.
Пасля ў лісце Сталіну ён тлумачыў сваё супрацоўніцтва з нацыстамі двума матывамі — антытурецкім і жаданнем выратаваць армян ад долі яўрэяў (у адносінах да армян на Балканах немцамі пачалі ўжывацца дыскрымінацыйныя меры.
Арышт і турэмнае зняволенне
Пры набліжэнні савецкіх войскаў да Сафіі Нждэ адмовіўся пакінуць Балгарыю, не жадаючы падстаўляць пад удар сваю арганізацыю. Да таго ж ён спадзяваўся, што СССР неўзабаве аб’явіць вайну Турцыі і ён зможа прыняць у гэтай вайне ўдзел. Пасля ўступлення савецкіх войскаў напісаў ліст з гэтай прапановай генералу Талбухіну. 9 кастрычніка Нждэ быў выкліканы ў савецкую місію, дзе яму паведамілі, што ён павінен выехаць у Маскву, каб асабіста зрабіць сваю прапанову кіраўніцтву. 12 кастрычніка быў арыштаваны СМЕРШ і накіраваны ў Маскву, ва ўнутраную турму МГБ на Лубянцы, адкуль у 1946 годзе быў пераведзены ў Ерэванскую турму. Нждэ абвінавачваўся ў контррэвалюцыйнай дзейнасці, перш за ўсё ва ўдзеле ў «антысавецкім» паўстанні ў Зангезур і масавых забойствах камуністаў падчас гэтага паўстання (гэта абвінавачванне яго вельмі абурала, бо яшчэ ў 1921 годзе зангезурскім паўстанцам была аб’яўлена амністыя). Да яго ўжываліся катаванні бессанню (бо пры першай жа сустрэчы са следчым ён, па ўласным сцвярджэнні, заявіў яму, «што спроба самаго малога фізічнага гвалту над мною выклікае з майго боку адказ ў такой жа форме, што будзеце прымушаны забіць мяне»). 24 красавіка 1948 г. асаблівай нарадай пры МГБ прысуджаны да 25 гадоў турэмнага зняволення. Быў накіраваны ва Уладзімірскую турму. У 1952-53 г у турме Ерэвана, затым пераведзены ў Ташкент, адкуль зноў ва Уладзімірскую турму, дзе і памёр 21 снежня 1955 года.
Нахічэвань (горад)
Нахічэвань (Naxçıvan [Нахчыван], Նախիջևան [Нахіджэван], Ναξουὰνα [Наксуана]) — горад у Азербайджане, сталіца Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі. Размешчаны на правым беразе ракі Нахічэванчай (прыток Аракса). Чыгуначная станцыя, аўтадарожны вузел, аэрапорт.
Мікрагісторыя
Мікрагісторыя — кірунак у гістарычнай навуцы, які займаецца разглядам малых тэрыторый і папуляцый (гарадок, вёска, асобная сям'я) мінулага з мэтай вывучэння паўсядзённага жыцця і ментальнасці «маленькага чалавека», які традыцыйна губляецца ў гісторыі. Мікрагістарычны аналіз прадугледжвае вывучэнне прыватных з'яў, якія адбываліся ў жыцці асобных людзей мінулага, з мэтай выяўлення пануючых уяўленняў і тэндэнцый у грамадстве ў цэлым.
Мікрагісторыя ўзнікла ў 1970-я гады ў Італіі дзякуючы намаганням Джавані Леві і Карла Гінзбурга як рэакцыя на захапленне заходнееўрапейскімі даследчыкамі сацыяльнай гісторыяй у духу Школы аналаў. Станаўленне мікрагісторыі як асобнай сферы навуковых даследаванняў звязваецца з сучаснай сітуацыяй постмадэрну ў гуманітарных навуках.
Халкіопа
Халкіопа — старажытнагрэчаскі міфалагічны персанаж.
Жыхарка Коса. Дачка Еўрыпіла, цара Коса, куды Геракла занесла бурай. Калі Геракл узяў яе ў жонкі, ён быў апрануты ў пярэстую жаночую сукенку. Нарадзіла Гераклу Фетала/Фесала. Па Гігіну, жонка Фесала, маці Антыфа. Верагодна, гэта памылка Гігіна, а не самастойная версія.
32-я партызанская брыгада імя М. І. Калініна
'''32-я партызанская брыгада імя М. І. Калініна''' — партызанская брыгада, створаная ў маі 1944 года на базе атрада імя Пархоменкі (арганізаваны ў лістападзе 1942 года). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Капыльскага і Чырвонаслабодскага раёнаў. 1 чэрвеня 1944 года брыгада (477 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Баявыя дзеянні партызаны праводзілі на варожых камунікацыях. Удзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна». У лютым 1944 года разам з 12-й кавалерыйскай партызанскай брыгадай імя І. В. Сталіна напалі на гарнізон у вёсцы Дзяніскавічы Ганцавіцкага раёна. Правялі 9 баёў па выратаванні мірнага насельніцтва ад вывазу ў Германію. У час наступлення Чырвонай Арміі будавалі пераправы цераз раку Морач.
Памяць
У 1965 годзе ў вёсцы Вялікі Рожан Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.
Форт-Саскачэван
Форт-Саскачэван (Fort Saskatchewan) — горад у правінцыі Альберта, Канада. Насельніцтва — 17469 чалавек (2009). Горад знаходзіцца прыкладна за 25 км на паўночны ўсход ад Эдмантана, утвараючы з ім агламерацыю з насельніцтвам больш за 1 млн жыхароў. Гэта найбуйнейшы прамысловы цэнтр на Захадзе Канады, пераважае цяжкая прамысловасць.
Клімат — рэзка кантынентальны. Сярэднямесячная тэмпература летам — +15 — +17 °C, зімой — да −13,5 °C, сярэднегадавая — +3,3 °C. Ападкаў — каля 450 мм у год.
Чэрвеньскі пераварот
Чэ́рвеньскі пераваро́т (juunipööre) — падзеі 21 чэрвеня 1940 года ў Эстоніі, у выніку якіх быў зрынуты ўрад Юры Улуатса. Вынікам стала прызначэнне новага ўрада на чале з Іаганесам Варэс-Барбарусам, правядзенне пазачарговых парламенцкіх выбараў і, у рэшце рэшт, абвяшчэнне Эстонскай ССР 21 ліпеня 1940.
Перадумовы
У снежні 1938 года ў Эстоніі быў прыняты закон аб правядзенні палітыкі неўмяшальніцтва і нейтралітэту.
Уладзімір Леанідавіч Зінкевіч
Уладзімір Леанідавіч Зінкевіч (, пасёлак Стралічава, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі мастак, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2004). Прафесар (2005). Член Беларускага саюза мастакоў (1982).
Біяграфія
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча (1967), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут, выпускнік кафедры МДМ 1977 года (з 2001 — Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў).
Аўтар шэрагу артыкулаў па гісторыі беларускай творча-педагагічнай школы манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.
Чэрвеньскі пераварот
Перадумовы
7 чэрвеня 1939 года ў Берліне міністр замежных спраў Эстоніі Карл Сельтэр і рэйхсміністр замежных спраў Германіі Іаахім Рыбентроп падпісалі Дагавор аб ненападзе паміж Германіяй і Эстоніяй.
23 жніўня 1939 ў Маскве быў падпісаны Дагавор аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам, у сакрэтным пратаколе да якога былі размежаваны сферы ўзаемных інтарэсаў СССР і Германіі ва Усходняй Еўропе. Паводле гэтай угоды Эстонія была аднесена да сферы інтарэсаў СССР.
28 верасня ў Маскве быў падпісаны Пакт аб узаемадапамозе паміж СССР і Эстонскай рэспублікай, паводле якога СССР атрымаў у сваё карыстанне некалькі ваенных і ваенна-марскіх баз на эстонскай тэрыторыі.
16 чэрвеня 1940 года Савецкі ўрад абвінаваціў эстонскі бок у невыкананні Пакту аб узаемадапамозе і запатрабаваў фарміравання новага ўрада, які быў бы здольны забяспечваць яго выкананне, а таксама неадкладнага пропуску на тэрыторыю Эстоніі савецкіх ваенных частак. Пасля згоды Эстоніі на яе тэрыторыі 17 чэрвеня ўвайшлі першыя савецкія войскі.
Падзеі
19 чэрвеня ўрад Юры Улуатса падаў прашэнне пра адстаўку прэзідэнту Канстанціну Пятсу. Фарміраванне новага ўрада было даручана генералу Лайданеру.
21 чэрвеня на плошчы Свабоды ў Таліне пачаўся мітынг з патрабаваннямі фарміравання прасавецкага ўрада. Удзел у ім узялі ад 4000 да 5000 чалавек — працаўнікі савецкіх ваенных базаў і грамадзяне СССР. Мітынгоўцы прайшлі шэсцем да замку Кадрыёрг, дзе запатрабавалі ад прэзідэнта адстаўкі ўраду Лайданера, неадкладнага вызвалення палітвязняў і стварэння ўмоў для нармальнай дзейнасці прафсаюзаў.
Пасля гэтага частка дэманстрантаў у суправаджэнні савецкіх браневікоў накіравалася да цэнтральнай турмы, адкуль вызвалілі 27 палітвязняў. Да 18 гадзін калона вярнулася на Тоампеа, дзе на вежы Доўгі Герман дзяржаўны сцяг Эстоніі быў заменены на чырвоны.
Увечары па радыё быў абвешчаны склад новага ўрада на чале з Іаганесам Варэс-Барбарусам.
Вынікі
5 ліпеня 1940 года прэзідэнт Пятс падпісаў загад аб правядзенні пазачарговых выбараў у Дзяржаўную думу (Riigivolikogu) Эстоніі і аб фарміраванні новага складу Дзяржаўнага савета (Riiginõukogu), а таксама аддаў загад ураду аб прыняцці неабходных мер для забеспячэння паскоранай арганізацыі правядзення выбараў. Дзеля паскоранага правядзення выбараў былі прыняты адпаведныя папраўкі да Закону аб выбарах.
Хрызастом II
Хрызастом II (, Тала, Кіпр — ) — епіскап Кіпрскай Праваслаўнай Царквы; з 2006 года — яе прадстаяцель з тытулам Архіепіскапа Новай Юстыніяны і ўсяго Кіпра. Свецкае імя — Ірадот Дзімітрыу-Энглістрыётыс.
Біяграфія
Нарадзіўся 10 красавіка 1941 года.
Ва ўзросце 10 гадоў ён страціў бацьку і праз два гады, скончыўшы пачатковую адукацыю, паступіў у манастыр Айас Неафітас ў Пафасе. Ён таксама наведваў гімназію, якую скончыў у 1963 годзе. З лістапада таго ж года ён быў пасвечаны ў сан дыякана.
На працягу пяці гадоў ён служыў папячыцелем манастыра, а таксама працаваў на ферме. У 1968 годзе ён паступіў у тэалагічную школу Афінскага ўніверсітэта і скончыў яе ў 1972 годзе. 19 кастрычніка 1972 года ён быў абраны ігуменам манастыра Святога Неафіта. 12 лістапада 1972 года ён быў рукапаложаны ў прасвітара і ўзведзены ў сан ігумена.
Падчас кіравання архіепіскапа Макарыя III ён стаяў побач з ім супраць Афінскай хунты і трох мітрапалітаў, якія ўзначалілі царкоўны пераварот.
Ён быў абраны мітрапалітам Пафасу 25 лютага 1978 года, і яго біскупская хіратонія адбылася 26 лютага 1978 года.
Калі архіепіскап Хрызастом I быў адхілены ад пасады (па стане здароўя), мітрапаліт Хрызастом быў абраны месцаахоўнікам, а архіепіскапскія выбары былі прызначаныя на 24 верасня 2006 года. У кастрычніку 2006 года мітрапаліт Хрызастом стаў новым архіепіскапам Кіпра як Хрызастом ІІ.
Памёр 7 лістапада 2022 года.
Апостальская лыжка
Апостальская лыжка — гэта лыжка (звычайна сярэбраная або, а часам і з іншых металаў, такіх як ) з выявай апостала ці іншага святога на канцы дзяржальніцы, кожны з якіх нясе свой адметны знак. Апостальскія лыжкі былі асабліва папулярныя ў перыяд перад Рэфармацыяй, калі вера ў святых патронаў была яшчэ моцная. Яны сімвалізуюць Тайную вячэру Хрыста ў асяроддзі апосталаў. Апостальскія лыжкі былі асабліва папулярныя ў Англіі, але былі таксама знойдзены ў вялікай колькасці ў Германіі.
Паходжанне
Такія наборы з’явіліся ў пачатку пятнаццатага стагоддзя ў Еўропе ў якасці лыжак, што выкарыстоўваюцца за сталом (часта ў наборы іх было трынаццаць, дзе трынаццатая лыжка, якая паказвала Ісуса, звычайна згадвалася як лыжка 'Збавіцель' або 'Майстар'). У Брытанскім музеі ў Лондане ёсць набор з Англіі, датаваны 1536-7, які на трынаццатай лыжцы нясе фігуру Панны Марыі. У шаснаццатым стагоддзі яны сталі папулярныя ў якасці падарунка на хрысціны, але гэта традыцыя прыпынілася ў 1660-я гады. У некаторых супольнасцях гэтая традыцыя працягвалася як мінімум да сярэдзіны дваццатага стагоддзя.
Набораў з дванаццаці апостальскіх лыжак засталося нямнога, а поўныя камплекты з трынаццаці лыжак, у якіх маецца вялікая лыжка з фігурай Ісуса, сустракаюцца яшчэ радзей.
Атрыбуты
Ідэнтыфікацыя апосталаў можа быць зроблена з дапамогай вядомых, згаданых у наступным спісе:
Згадкі ў літаратуры
Упершыню згаданы як спадчына ў завяшчанні нейкай Эмі Брэнт, якая ў 1516 годзе завяшчала «13 срэбраных лыжак з Хрыстом і 12 апосталамі» (XIII sylver spones of J' hu and the XII Apostells). Яны з’яўляліся ў творах такіх драматургаў, як,, , і. Шэкспір згадвае іх у «», акт 5, сцэна 3, дзе Кранмер адмаўляецца быць апекуном для дзіцяці Элізабэт з-за адсутнасці грошай. Кароль Генрых жартуе з ім: «Прыйдзі, Прыйдзі, мілорд, лыжкі абыйдуцца танна» (Come, come, my lord, you'ld spare your spoons).
Бісэн
Бісэн (люксемб. Bissen, фр. Bissen) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Люксембург. Камуна Бісэн з'яўляецца часткай кантона Мерш. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 2615 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 934 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 20,75 км ² (па займаемай плошчы 51 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 358 м. (91 месца з 116 камун), найменшая 214 м. (35 месца з 116 камун).
Арэнт
Арэнт — прозвішча.
Цудоўная дудка
Сюжэт
Сюжэт адбываецца ў часы прыгону. Войт павінен выканаць волю пана, выгнаць з хаты старых сялян, бо яе трэба разбурыць, каб не перашкаджала весці гаспадаранне. Іх сын пастух Янка рашае шукаць справядлівасці ў караля. У каралеўскіх уладаннях ён праходзіць розныя выпрабаванні. Ён змог падзяліць 5 гусей на 6 персон, і кароль зрабіў яго сваім дарадцам. Канцлер і ўсе прыбліжаныя імкнуцца згубіць хлопца, прымушаюць яго выратаваць край ад страшэннага велікана. Янка і тут перамагае хітрасцю. У спаборніцтве з веліканам ён даказвае, што дужэйшы, праяўляе чалавечнасць, абяцае велікану, што пакіне яго жывым, калі той назаўсёды пакіне каралеўства. Велікан дорыць Янку чароўную дудку, якая прымушае ўсіх несправядлівых танцаваць да знемажэння. З дапамогай дудкі Янка атрымлівае ў караля паперу аб вольнасці, але канцлер яго падманвае, ведаючы пра непісьменнасць хлопца. З дапамогай дудкі сяляне выганяюць войта і пана. Справядлівасць перамагае.
Неафіт (Патрыярх Балгарскі)
Неафіт  (нар. 15 кастрычніка 1945 года, Сафія, Балгарыя) — епіскап Балгарскай Праваслаўнай Царквы; з 2013 года — яе прадстаяцель з тытулам Патрыярха Балгарскага і Мітрапаліта Сафійскага. Свецкае імя — Сямён Дзімітраў.
3 жніўня 1975 года ў Траянскім манастыры ён прыняў манаскі пострыг з імём Неафіт на цырымоніі, якая праходзіла пад наглядам Патрыярха Балгарскага Максіма. У наступным годзе ў тым жа месяцы ён быў пасвечаны ў сан іерадыякана і іераманаха ў царкве Святога Тыдня ў Сафіі. З 1975 года ён быў дырыжорам царкоўнага хору ў Сафіі, а ў 1977 годзе стаў выкладчыкам праваслаўнага спеваў у Сафійскай духоўнай акадэміі.
Ён быў пасвечаны ў сан архімандрыта патрыярхам Максімам 21 лістапада 1977 года ў саборы Святога Тыдня, а епіскапам у 1985 годзе ў Патрыяршым саборы Святога Аляксандра Неўскага. Чатыры гады пазней ён быў прызначаны рэктарам Сафійскай духоўнай акадэміі.
У 1991 годзе быў абраны дэканам адноўленага багаслоўскага факультэта Універсітэта Святога Клімента Ахрыдскага. Пазней ён быў прызначаны галоўным сакратаром Святога Сінода і старшынёй царкоўнага папячыцельства сабора Святога Аляксандра Неўскага.
Паўночная Ютландыя (гісторыка-культурная вобласць)
Паўночная Ютландыя (Nørrejylland) — гісторыка-культурны рэгіён, які сёння ўваходзіць у тэрыторыю Дацкага каралеўства і ФРГ. Гістарычна гэта была тэрыторыя герцагства Шлезвіг, які вялікі час быў падуладны Даніі. справа|міні|150пкс|Выгляд Ютландыі на [[Кімбрайскі паўвостраў|Кімбрайскім паўвостраве.
Паўночная Ютландыя:     і:
Астравы Фанё, Морс, Лэсё, Самсё (зялёны) адносяцца таксама да Паўночнай Ютландыі.
Паўднёвая Ютландыя:     ]]
Як адміністрацыйны тэрмін, назва сустракаецца толькі ў якасці агульнай назвы рэгіёны як «Лансархів Паўночнай Ютландыі» (Landsarkivet for Nørrejylland), размешчанай у Вібарзе. Як гістарычны ландшафт, Паўночную Ютландыю як гісторыка-культурны рэгіён не варта блытаць з геаграфічным пазначэннем Паўночная Ютландыя. Паўночная Ютландыя ўключае тэрыторыю на поўнач ад Лім-фіёрда да Хімерлан. Гэта адрозніваецца ад Паўночна-Заходняй Ютландыі (выдзеленай зялёным колерам на карце) у залежнасці ад кантэксту. Абедзве гэтыя вобласці разам ахопліваюць адміністрацыйны рэгіён Паўночнай Ютландыі.
Ейны
Е́йны (, Ейны) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Камайскага сельсавета. Ліквідавана 27 сакавіка 2013 года.
Хрызма
Хрызма або хрысмон (Хі-Ро), ☧ — манаграма імя Хрыста, якая складаецца з двух пачатковых грэчаскіх літар імя (ΧΡΙΣΤΌΣΧΡΙΣΤΌΣ) — Χ (хі) і Ρ (ро), перакрыжаваных паміж сабой. Па краях манаграмы часта змяшчаюць грэчаскія літары α і ω. Такое ўжыванне літар узыходзіць да тэксту Апакаліпсісу: «Аз ёсць Альфа і Амега, пачатак і канец, кажа Гасподзь, Які ёсць, і быў, і прыйдзе, Усеўладны.» (гл. таксама ). Хрызма атрымала шырокае распаўсюджанне ў эпіграфіцы, на рэльефах саркафагаў, у мазаіках і, верагодна, узыходзіць да апостальскіх часоў.
Гістарычна найбольш вядома выкарыстанне хрысмона для лабарума (Labarum
Сімвал хризмы закадзіраваны ў юнікодзе — U+2627 (☧) і U+2CE9 ⳩ «coptic symbol khi ro» у копцкім блоке унікода.
Ailanthus
Батанічнае апісанне
Буйныя лістападныя хуткарослыя дрэвы. Кара ствала шаравата-бурая, пакрыта бароздамі. Крона яйкападобная.
Лісце чарговае, вялікае, непарноперыстае, складаюцца з 9-41 лісточка, пры распусканні непрыемна пахне.
Дробныя кветкі сабраны ў буйныя мяцёлкі, зелянявага колеру, з падвойным калякветнікам. Чашалісцікі часткова зрослыя, у ліку пяці—шасці. Пялёсткі нашмат даўжэй чашалісцікаў, у ліку пяці. Тычынак дзесяць. Завязь складаецца з пяці—шасці свабодных ці зрослых плодалісцікаў.
Плады складаюцца з адной—шасці свабодных крылатак. Насенне плоскае, яйкападобнае, з тонкім эндоспермам або без яго, размешчана ў сярэдзіне плада, з яйкападобнымі або амаль круглявымі семядолямі.
Значэнне і ўжыванне
Кару і лісце некаторых відаў выкарыстоўваюць супраць глістоў і дызентэрыі. Лісце таксама выкарыстоўваюць для выкормкі вусеняў дзікага тутавага шаўкапрада. З’яўляецца папулярнай дэкаратыўнай раслінай з-за хуткага росту, устойлівасці да шкоднікаў, і незвычайнага лісця.
Віды
Паводле розных дадзеных, род уключае ад 1 да 15 відаў. Некаторыя з і іх:
Барыс Федасеевіч Герлаван
Бары́с Федасе́евіч Герлава́н (нар., с. , , Кіраваградская вобласць, УССР) — беларускі мастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977). Народны мастак Беларусі (1990),.
Біяграфія
Працаваў у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача ў 1960—1961 гадах. З 1962 года працуе ў Нацыянальным тэатры імя Янкі Купалы, у 1976 годзе стаў галоўным мастаком.
У 1966 годзе скончыў аддзяленне сцэнаграфіі Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута (майстэрня Я. Чамадурава, кіраўнік дыпломнай работы П. Масленнікаў).
З 1991 года выкладае сцэнаграфію ў Беларускай акадэміі мастацтваў. У 1998 годзе атрымаў званне прафесара.
Творчасць
Aформіў толькі на сцэне купалаўскага тэатра звыш 70 спектакляў. Ён аўтар сцэнаграфіі спектакляў у іншых тэатрах Беларусі, блізкага і далёкага замежжа, лаўрэат шматлікіх міжнародных тэатральных фестываляў. Працы Герлавана адметныя рэалістычнай выразнасцю, вобразнасцю і каларыстычнай меткасцю.
Дзякуючы свайму таленту, Герлаван пры афармленні сцэнічнай прасторы ўзнімаецца да ўзроўню драматурга і рэжысёра, робіцца паўнапраўным сааўтарам драматургічнага твору. Іншы раз яго сцэнаграфія становіцца адным з самых галоўных кампанентаў спектакля і вызначае поспех у гледача. Так было са спектаклямі «» У. Шэкспіра, «Раскіданае гняздо» Я. Купалы (1972), «Брама неўміручасці» К. Крапівы (1974), «Зацюканы апостал», «Таблетку пад язык», «Святая прастата» (1976) А. Макаёнка, «Апошні шанец» В. Быкава (1974), «Страсці па Аўдзею» У. Бутрамеева, якія ўвайшлі ў залатую скарбонку беларускага тэатральнага мастацтва.
Сярод аформленых ім спектакляў таксама «Жаніцьба Бялугіна» А. Астроўскага і (1963), «» Мальера (1967), «» Б. Брэхта (1974), «Характары» В. Шукшына (1975), «» У. Вішнеўскага (1977), «Святая святых»  (1977), «Чалавек з легенды» І. Ражкова і Я. Шабана (1978), «Ажаніцца — не журыцца» М. Чарота і Далецкіх (1972) у тэатры імя Я. Купалы; «Дзеці аднаго дома» І. Шамякіна (1967) у тэатры юнага гледача.
Мастакі Брэстчыны
Паводле
Ордэн Святой Ганны
Ордэн Святой Ганны — ордэн, заснаваны ў 1735 годзе як дынастычная ўзнагарода і ў 1797 годзе ўведзены імператарам Паўлам I ва ўзнагародную сістэму Расійскай імперыі для адрознення шырокага круга дзяржаўных чыноўнікаў і ваенных. Поўная афіцыйная назва ордэна — Імператарскі Ордэн Святой Ганны. Пры гэтым ордэн Св. Ганны, сопричисленный да дзяржаўных узнагарод Расійскай Імперыі, ніколі не пераставаў мець асобы статус дынастычнай узнагароды дому Раманавых.
Tetranychus urticae
Tetranychus urticae — від кляшчоў з сямейства Tetranychidae.
Ордэн Святой Ганны
Статут ордэна зацверджаны ў 1829 годзе. Меў 4 ступені, ніжэйшая 4-я ступень прызначалася для ўзнагароджання толькі за баявыя заслугі (самы малодшы афіцэрскі ордэн). Па старшынстве ордэн стаяў на прыступку ніжэй за ордэны Святога Уладзіміра і быў самым малодшым у іерархіі ордэнаў Расійскай імперыі да 1831 года. З 1831 года ў іерархію дзяржаўных узнагарод быў уведзены ордэн Святога Станіслава, які стаў на прыступку ніжэй па старшынстве ордэна Св. Ганны. З часу заснавання Ордэна Св. Ганны ім узнагароджаны сотні тысяч чалавек.
Tetranychus urticae
Апісанне
Памер кляшча напрамую залежыць ад ступені яго ўкормленасці. Даўжыня самак прыкладна ад 0,4 да 0,6 мм, самца ад 0,3 да 0,45 мм. Мягкацелыя жывёлы эліпсоіднай формы маюць выпуклую верхнюю частку цела і роўную ніжнюю частку цела. На лічынкавай стадыі развіцця яны празрыстыя, афарбаваны ад светла-зялёнага да зелянява-карычневага колеру з двума выразнымі, вялікімі цёмнымі плямамі па баках, якія ўтвараюцца празрыстымі сляпымі мяшкамі сярэдняй кішкі. З позняга лета да наступнай вясны зімуючыя самкі пафарбаваны ў колеры ад памяранцава-чырвонага да ярка-чырвонага. У адрозненне ад шасціногай першай фазы лічынак, ва ўсіх дарослых кляшчоў 8 ног.
Ордэн Святой Ганны
Ступені ордэна і кіравала нашэнні
I ступень — Крыж на стужцы шырынёй 10 см праз левае плячо, зорка на правым боку грудзей; 350 ці 200 руб. штогадовай пенсіі;
Tetranychus urticae
Распаўсюджанне
Насяляюць паўсюль, за выключэннем Антарктыкі.
Ордэн Святой Ганны
Ступені ордэна і кіравала нашэнні
II ступень — Крыж на шыі на стужцы шырынёй 4,5 см («Ганна на шыі» ); 150 ці 120 руб. штогадовай пенсіі;
NGC 272
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Tetranychus urticae
Харчаванне
Поліфагі. Ва ўсім свеце больш за 200 раслін-гаспадароў, сярод якіх, да прыкладу, такія важныя сельскагаспадарчыя культуры як вінаград, бавоўна, маніёк і соя.
Ворагі
Натуральным ворагам з’яўляецца драпежны клешч Phytoseiulus persimilis, які палюе ў асноўным або выключна на Tetranychus urticae, а таксама Neoseiulus californicus.
Сінонімы
Лацінская назва віду мае прыблізна 60 сінонімаў:
Ордэн Святой Ганны
Ступені ордэна і кіравала нашэнні
III ступень — Крыж на грудзях на стужцы шырынёй 2,2 см; 100 ці 90 руб. штогадовай пенсіі;
IV ступень — Крыж на эфесе халоднай зброі («Журавіны») з цямляком з Ордэнскай стужкі; 50 ці 40 руб. штогадовай пенсіі.
У адрозненне ад усіх іншых расійскіх ордэнаў, зорка ордэна Св. Ганны насілася не на левай, а на правым боку грудзей.
Беларуская грамада (Коўна)
Белару́ская грамада́ ў Коўне — грамадская арганізацыя ў 1917—1918 гадах. Мела на мэце аб’яднанне беларусаў г. Коўна (цяпер Каўнас, Літва) і наваколляў для абароны сацыяльна-эканамічных інтарэсаў і спрыяння ў рэалізацыі беларускіх нацыянальных ідэалаў. Статут арганізацыі прадугледжваў адкрыццё беларускіх школ, дзіцячых прытулкаў, бальніц і кааператываў, выпуск літаратуры, канцэртную і тэатральную дзейнасць. Пры Беларускай грамадзе існаваў гурток моладзі. У складзе рады — дзеяч беларускага нацыянал-вызваленчага руху Р. Казячы і іншыя.
Апольскі ўніверсітэт
Апольскі ўніверсітэт (Uniwersytet Opolski) — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Аполе ў Польшчы.
Агульная характарыстыка
Апольскі ўніверсітэт — адзін з васямнаццаці дзяржаўных класічных універсітэтаў у Польшчы, які базуецца ў горадзе Аполе. Быў утвораны ў 1994 годзе ў выніку аб’яднання Вышэйшай педагагічнай школы імя Сілезскіх паўстанцаў (заснавана ў 1950 годзе ва Уроцлаве і пераведзена ў 1954 годзе ў Аполе) і апольскага філіяла Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта (размяшчаўся ў Нысе), заснаванага на шматгадовым вопыце Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Нысе, дзе працавалі навуковыя кадры былога багаслоўскага факультэта Універсітэта Яна Казіміра ў Львове. Універсітэт выводзіць свае традыцыі са спробы ў XVI стагоддзі стварыць Пястаўскі ўніверсітэт у Бжэгу князем Ежы II і ў Нысе ў XVII стагоддзі ўроцлаўскім біскупам Карлам Габсбургам.
Установа мае 771 навукова-метадычных супрацоўнікаў (з іх 60 — на пасадзе прафесара звычайнага, 155 — на пасадзе прафесара надзвычайнага, 387 — на пасадзе ад’юнкта, 80 — на пасадзе асістэнта, 84 — на пасадзе старшага выкладчыка і 5 выкладчыкаў). З пункту гледжання атрыманых навуковых ступеняў ва ўніверсітэце працавалі: 87 прафесараў, 165 хабілітаваных дактароў і 350 дактароў філасофіі.
Эрык Хесельберг
Экспедыцыя з Турам Хеердалам
У 1947 годзе Хесельберг, які пражываў з жонкай Ліс і нованароджанай дачкой Ганне-Карын у нарвежскім гарадку Борэ і займаўся жывапісам, быў запрошаны Турам Хеердалам прыняць удзел у экспедыцыі на бальсавым плыце «Кон-Цікі» з Перу ў Палінезію ў якасці штурмана. Падчас 101-дзённага плавання па Ціхаму акіяну Хесельберг праводзіў астранавігацыйныя назіранні, вызначаў месцазнаходжанне плыта і адзначаў на карце яго курс. У вольны ад навігацыі час Эрык рабіў замалёўкі, выразаў драўляныя статуэткі і граў на гітары. Менавіта яму належыць выява бога Кон-Цікі на ветразі, які быў усталяваны на іх плыце.
Вярнуўшыся з плавання, Хесельберг напісаў ад рукі 72-старонкавую кнігу «Кон-Цікі і я», суправадзіўшы яе сваімі ж уласнымі малюнкамі (выдадзена ў 1949 годзе ў Нарвегіі выдавецтвам Dreyers Vorlag).
Пасля знакамітай экспедыцыі Эрык Хесельберг пабудаваў уласны карабель пад назвай «Цікі», на якім перабраўся з Нарвегіі ў Францыю. 11 гадоў ён пражыў на борце свайго парусніка на Блакітным беразе, на Корсіцы, у Італіі, працуючы як скульптар і жывапісец. Сярод яго сяброў былі Пабла Пікаса, Жорж Сіменон, Жан Както.
Пазней, прадаўшы свой карабель, ён жыў у ЗША, Германіі, Швецыі, пакуль не вярнуўся канчаткова ў 1969-1970 гг. у горад свайго дзяцінства Ларвік.
Хесельберг памёр 58-гадовым ад сардэчнага прыступу ў 1972 годзе ў Ларвіку, дзе і быў пахаваны. Пакінуў пасля сябе мноства фатаграфій, графікі, скульптур і больш за 200 песень для гітары.
У Эрыка Хесельберга было трое дзяцей ад розных шлюбаў: дачка Ганне-Карын (1946), сын Каэлу (1958), дачка Сузанна (1967). Старэйшая дачка жыве ў Дрэбаку, арганізоўвае выставы работ свайго бацькі.
Можа
Можа — рака ў Крупскім раёне Мінскай вобласці і Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Бобр (басейн Дняпра).
Назва
Назва Можа балцкага паходжання, аднаўляецца як *Mažá.
Літоўскія гідранімічныя аналагі — рачныя назвы тыпу Mažalis, Maž-upis, Mažiklis.
Назва ракі значыць «Малая (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 77 км. Плошча вадазбору 530 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км.
Пачынаецца за 2 км у напрамку на поўнач ад вёскі Шынкі Крупскага раёна, частка сярэдняга цячэння на мяжы з Круглянскім раёнам, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Прудок Крупскага раёна. Цячэ ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны, у сярэднім цячэнні (часткова) і ў нізоўі — праз лясныя масівы.
Даліна трапецападобная, шырынёй 600—800 м, у ніжнім цячэнні невыразная. Схілы спадзістыя, радзей стромкія, слаба парэзаныя далінамі прытокаў і каналаў (вышыня 3—10 м). Пойма двухбаковая, часам чаргуецца па берагах, шырынёй 200—400 м; найбольшая (600 м) каля вёскі Новая Слабада. Рэчышча ўмерана звілістае, на некаторых участках выпрастанае; шырыня ракі ў межань ў вярхоўі 6—8 м, у сярэднім цячэнні 15—30 м, у ніжнім 10—20 м. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя, вышынёй ад 1—2 м да 5—6 м.
Андрэй Андрэевіч Арэнт
Андрэй Андрэевіч Арэнт (1890—1965) — заснавальнік савецкай дзіцячай нейрахірургіі. Асноўная заслуга А. А. Арэнта — вылучэнне дзіцячай нейрахірургіі ў СССР у асобную спецыяльнасць.
Біяграфія
Нарадзіцца года ў Сімферопалі, у шляхецкай сям’і. Яго прапрадзед быць лейб-медыкам Мікалая I.
У 1909 годзе скончыў Сімферопальскую мужчынскую гімназію і паступіў на медыцынскі факультэт імператарскага Харкаўскага ўніверсітэта. У 1915 годзе атрымаў званне ўрача і некалькі гадоў працаваў у ардынатуры факультэцкай хірургічнай клінікі ў прафесара. Па заканчэнні Грамадзянскай вайны вярнуўся ў Сімферопаль.
Пасля ўтварэння ў 1932 годзе па ініцыятыве М. Н. Бурдэнкі і, уся далейшая навуковая дзейнасць А. А. Арэнта была звязана з гэтай установай. Пачаўшы з пасады навуковага супрацоўніка, ён затым стаў загадчыкам аддзялення, галоўным лекарам і намеснікам дырэктара па навуковай рабоце. У 1937 годзе яму была прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук (без абароны дысертацыі). Калі ў 1938 годзе ў інстытуце была заснавана кафедра нейрахірургіі, ён стаў сумяшчаць лячэбную працу з выкладчыцкай дзейнасцю.
У 1941—1942 гг. Арэнт працаваў вядучым хірургам тылавога шпіталя на тысячу ложкаў у Казані; з 1943 года — дацэнт кафедры нейрахірургіі, а з 1946 года да канца жыцця быў загадчыкам гэтай кафедры. У гэтым жа годзе ён абараніў доктарскую дысертацыю «Гідрацэфалія і яе хірургічнае лячэнне» (яго адзіная манаграфія). У яе аснову быў пакладзены аналіз 92-х апераваных выпадкаў гідрацэфаліі, пераважна ў дзяцей і падлеткаў; Арэнт прапанаваў арыгінальную класіфікацыю гідрацэфаліі, у якой «імкнуўся вычарпаць усе наяўныя яе формы і ў той жа час падкрэсліць частату змешаных формаў вадзянкі, калі парушэнне цыркуляцыі спалучаецца з парушэннем рэзорбцыі ліквара».
У 1947 годзе ён адным з першых сярод супрацоўнікаў Інстытута нейрахірургіі атрымаў званне прафесара па спецыяльнасці «нейрахірургія».
У 1951 годзе А. А. Арэнт стаў намеснікам рэдактара часопіса «Вопросы нейрохирургии» (Пытанні нейрахірургіі). У 1956 годзе ён быў абраны старшынёй навуковага таварыства нейрахірургаў Масквы і Маскоўскай вобласці.
Памер 3 мая 1965 года ад рака страўніка; быў пахаваны на Новадзявочых могілках (6 уч. 18 шэраг). Побач з ім пахаваная жонка, актрыса Яўгенія Рыгораўна Андрэева-Арэнт (1894—1980).
Кнут Хаўгланд
Кнут Магнэ Хаўгланд (Knut Magne Haugland; 23 верасня 1917 — 25 снежня 2009) — нарвежскі падарожнік, радыёінжынер, дырэктар Музея Кон-Цікі, адзін з членаў экспедыцыі Тура Хеердала, удзельнік нарвежскага руху Супраціву падчас Другой сусветнай вайны.
Ян Мінсэ Маленар
Ян Мінсэ Маленар (Jan Miense Molenaer,, Харлем — , там жа) — галандскі жывапісец і графік эпохі барока.
Жыццё і творчасць
Мастацкую адукацыю Ян Маленар атрымаў у майстэрні Франса Халса. Большую частку свайго жыцця мастак жыў і працаваў у Харлеме. У 1648 годзе ён пераязджае ў Амстэрдам, дзе прытуліў у сябе ў доме жывапісца Яна Лівенса Старэйшага. У творчых адносінах знаходзіўся пад уплывам мастачкі Юдыт Лейстэр, з якой у 1636 годзе пабраўся шлюбам. Ян і Юдыт мелі пецярых дзяцей.
Я. Маленар пісаў пераважна жанравыя палотны са сцэнкамі з вясковага і сялянскага жыцця, у якіх адчуваецца ўплыў Ф. Халса і Ю. Лейстэр, асабліва ў каляровай гаме. Акрамя гэтага, мастак пісаў таксама партрэты, алегарычныя палотны, сямейныя і музычныя сцэнкі. Творчасць Я. Маленара аказала ўплыў на працы Хармэна Халса.
Абодва браты Я. Маленара — Барталамей Маленар (пам. 1650 у Харлеме) і Клас Маленар (пам. 1676 у Харлеме) таксама былі мастакамі.
Палотны Яна Маленара можна ўбачыць у найбуйнейшых музеях Амстэрдама, Гаагі, Лондана, Берліна, Франкфурта-на-Майне, Будапешта, Вены, Ротэрдама і інш.
Гогалеўка (Манастыршчынскі раён)
Гогалеўка (Гоголевка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Гогалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Джон Лорд
Джон Лорд (Jon Lord, поўнае імя Jonathan Douglas Lord — Джонатан Дуглас Лорд;,  — , ) — брытанскі кампазітар і клавішнік, найбольш вядомы сваім удзелам у гурце Deep Purple.
Удзельнік гуртоў Artwoods, Flower Pot Men, Deep Purple, Whitesnake і Paice, Ashton & Lord. З 2002 года засяродзіўся на сольнай кар’еры.
Стыль гульні Джона Лорда лёгка пазнавальны, як з-за характэрнага гуку аргана Хаманда, часта выкарыстанага музыкам для выканання, а таксама з-за прыкметнага ўплыву класічных кампазітараў на творы музыкі.
Лагон
Лагос — грамадская кампанія ў Беларусі ў перыяд падрыхтоўкі і правядзення выбараў у мясцовыя Саветы дэпутатаў, Нацыянальны сход і Прэзідэнта.
Арганізатарамі і ўдзельнікамі кампаніі з'яўляюцца грамадскае праваабарончае аб'яднанне «Беларускі Хельсінкскі камітэт», грамадскі праваабарончы цэнтр «Вясна» і інш. праваабаронцы. Напачатку падрыхтоўкі і правядзення выбараў імі прымаецца заява, у якой акрэсліваюцца мэта і асноўныя формы ажыццяўлення кампаніі. Так, мэтай кампаніі на прэзідэнцкіх выбарах 2010 г. названа «правядзенне назірання за выбарамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, ацэнка выбарчага працэсу з пункту гледжання беларускага выбарчага заканадаўства і міжнародных стандартаў свабодных і дэмакратычных выбараў, інфармаванне пра нашы высновы беларускай грамадскасці і міжнароднай супольнасці».
Рада
Удзельнікі кампаніі ажыццяўляюць доўгатэрміновае і кароткатэрміновае назіранне за падрыхтоўкай і правядзеннем выбараў. Доўгатэрміновыя назіральнікі, як правіла, накіроўваюцца ў Цэнтральную камісію па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў і ў тэрытарыяльныя выбарчыя камісіі (абласныя, гарадскія, раённыя, раёнаў у гарадах) па тэрыторыях, якія абраны для назірання.
Тэрыторыі і выбарчыя ўчасткі абіраюцца для назірання па ўсіх абласцях краіны і г. Мінску. Колькасць назіральнікаў у перыяд прэзідэнцкіх выбараў 2010 г., паводле заявы арганізатараў: 80 доўгатэрміновых і каля 600 кароткатэрміновых.
Анаграма
Анаграма (ανα- «ізноў» і  — «літара») — вынік перастаноўкі літар у слове ці выразе з мэтай атрымаць новае слова ці выраз (напрыклад, кума — мука).
Лічыцца, што анаграмы былі вынайдзены старажытнагрэчаскім паэтам і граматыкам Лікафронам, які жыў у III стагоддзі да н.э., але ўсе звесткі аб гэтым ідуць ад Іаана Цеца, які жыў у XII стагоддзі. Паводле Цеца, Лікафрон з імені цара Пталамея склаў першую з вядомых нам анаграм (Ptolemaios — Аро Melitos, што ў перакладзе азначае «з мёду»), таксама з імені царыцы Арсіноі (Arsinoe — Ion Eras, «фіялка Геры»).
Беларуская каталіцкая грамада
Беларуская каталіцкая грамада — грамадская арганізацыя католікаў Беларусі. Створана ў 1990 г. Асноўныя кірункі дзейнасці: вяртанне беларускага касцёла да нацыянальных вытокаў, забеспячэнне паўнапраўнага функцыянавання ў ім беларускай мовы, выданне рэлігійнай і грамадзянскай адказнасці. Падтрымлівае сувязі з каталіцкімі арганізацыямі замежжа. З 1992 г. выдае часопісе «Хрысціянская думка». Выдала кнігу А. Станкевіча «Родная мова ў святынях» (факсіміле), зборнік вершаў А. Зязюля «З роднага загону» і іншае. Скульптурна-манументальная секцыя грамады ўдзельнічае ў распрацоўках праектаў рэстаўрацыі культавых збудаванняў, стварэнні помнікаў гістарычным асобам.
Нальчык
Нальчык (Нальчик) — горад-курорт на поўдні Расіі. Сталіца Кабардзіна-Балкарскай Рэспублікі, яе адміністрацыйны, культурны і адукацыйны цэнтр. Адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння «Гарадская акруга горад Нальчык». Носіць ганаровае званне "Горада воінскай славы". Бальнеялагічны і кліматычны курорт федэральнага значэння. Насельніцтва 239098 чал. (2013). Заснаваны ў 1724 годзе.
Горад размешчаны на рацэ Нальчык (басейн Церака), у маляўнічай мясцовасці ля падножжа Галоўнага Каўказскага хрыбта на вышыні 512 метраў над узроўнем мора.
У горадзе размешчаныя заводы: машынабудаўнічы (абсталяванне грузавых аўтамабіляў), электронікі, металаапрацоўчы. Аэрапорт, чыгуначная станцыя.
Аляксандраўка (Манастыршчынскі раён)
Аляксандраўка (Алекса́ндровка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гогалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
1794 год у гісторыі астраноміі
1794 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Ерынова
Ерыно́ва (, Ериново) — хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Бары (Антарыа)
Бары (Barrie) — горад у Канадзе, у правінцыі Антарыа, размешчаны ля возера Сімка. Горад размешчаны ў паўночнай частцы Голдэн-Хорсшу, самай густанаселенай частцы тэрыторыі Канады. Насельніцтва — (2006), 35-ы па населенасці горад краіны.
Морач
Назву Мо́рач маюць:
NGC 273
NGC 273 (іншыя абазначэнні — MCG −1-3-19, PGC 2959) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Фесал (сын Геракла)
Фесал (дыялектная форма Фетал ). Сын Геракла і Халкіопы. Бацька Фідыпа і Антыфа. Авалодаў астравамі Каліднай і Нісірам, якія раней засялялі карыйцы. Не жыў у краіне, названай яго імем. Нашчадкі Антыфа і Фідыпа напалі на краіну з феспротскай Эфіры і назвалі яе па імі Фесала. Ёсць і версіі, што Фесалія атрымала імя ад цёзак дадзенага героя.
Баранаўка (Манастыршчынскі раён)
Баранаўка (Барановка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Гогалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Еранім II (Архіепіскап Афінскі)
Еранім II (нар. 10 сакавіка 1938 года, Інафіта, Беотыя, Грэцыя) — епіскап Грэчаскай Праваслаўнай Царквы; з 2008 года — яе прадстаяцель з тытулам Архіепіскапа Афінскага і ўсяе Грэцыі. Свецкае імя - Іааніс Ліапіс.
Мае вучоныя ступені ў галіне археалогіі, візантыназнаўства і тэалогіі ў Афінскім універсітэце. Ён скончыў аспірантуру ў Грацкім ўніверсітэце, Рэгенсбургскім універсітэце і Мюнхенскім універсітэце. Пасля працы выкладчыкам па хрысціянскай археалогіі ў Афінскім археалагічным таварыстве пад кіраўніцтвам прафесара Анастасіёса Орландаса, ён выкладаў як філолаг ў ліцэі, а ў 1967 годзе быў пасвечаны ў сан дыякана, а затым прэсвітэра.
7 лютага 2008 года быў абраны новым архіепіскапам Афінаў і усяе Грэцыі Святым Сінодам Грэцкай Царквы, атрымаўшы 45 з 74 галасоў у ходзе двух галасаванняў. Ён афіцыйна ўступіў у пасаду 16 лютага 2008 года.
Андрэй Уладзіміравіч Кабякоў
Андрэй Уладзі́міравіч Кабякоў (, Масква, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Рэспублікі Беларусь з 27 снежня 2014 па 18 жніўня 2018.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Маскве ў 1960 годзе. З трохгадовага ўзросту жыў на тэрыторыі Беларусі.
У 1983 годзе скончыў Маскоўскі авіяцыйны інстытут. У 1985—1988 гадах працаваў спачатку старэйшым майстара, намеснікам начальніка цэха і намеснікам начальніка зборачнай вытворчасці завода «Дыяпраектар», г. Рагачоў Гомельскай вобласці, а у 1988—1989 гадах — інструктарам арганізацыйнага аддзела Рагачоўскага гаркаму КПБ.
У 1991 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава. У 1989—1991 гадах быў слухачом у Інстытуце паліталогіі і сацыяльнага кіравання КПБ.
У 1991—1992 гадах быў начальнікам планава-эканамічнага аддзела завода, а ў 1992—1995 гадах — намеснікам дырэктара па эканоміцы заводу «Дыяпраектар».
У 1995—1996 гадах займаў пасаду намесніка начальніка Службы кантролю прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, а ў 1996—1998 гадах - намесніка Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 1998 года — прэзідэнт Беларускага дзяржаўнага канцэрна па вытворчасці і рэалізацыі тавараў лёгкай прамысловасці.
2 снежня 1998 года загадам прэзідэнта № 575 прызначаны старшынёй Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, а 6 кастрычніка 2000 г. прызначаны прадстаўніком дзяржавы ў ААТ «Белпрамбудбанк».
З 3 ліпеня 2002 года па 24 снежня 2003 года — міністр эканомікі Беларусі. Са снежня 2003 года па 28 снежня 2010 года — намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.
З 28 снежня 2010 года — намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
8 снежня 2011 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.
З 27 жніўня 2012 года па 27 снежня 2014 года  быў кіраўніком Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 27 снежня 2014 года па 18 жніўня 2018 года быў Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь. Пасля сыходу з дзяржаўнай службы стаў членам савета дырэктараў, старшынёй аўдытарскага камітэта савета дырэктараў у Белгазпрамбанку.
17 лістапада 2020 года прызначаны гендырэктарам «Групы Сібвуглемет» і старшынёй савета дырэктараў кіруючай кампаніі «Холдынг Сібвуглемет».
Мацвей Сямёнавіч Галенда
Мацве́й Сямё́навіч Гале́нда ( — ) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, намеснік старшыні Савета Народных Камісараў Беларускай ССР, старшыня Дзяржплана БССР (1933—1935), прафесар.
Біяграфія
Член КП(б)Б з верасня 1916 года.
Скончыў Свярдлоўскі ўніверсітэт (1924).
У 1918 — 1921 гадах служыў у Чырвонай арміі.
З 1924 па 1929 гады быў намеснікам старшыні і старшынёй сельскагаспадарчай секцыі Дзяржплана СССР.
У 1929 — 1930 гадах дацэнт Ціміразеўскай сельгасакадэміі.
У жніўні 1933 — студзені 1935 года — старшыня Дзяржплана БССР і адначасова намеснік Старшыні СНК БССР.
У 1933 — 1934 гадах узначальваў кафедру народнагаспадарчага планавання ў Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі.
12 студзеня 1935 года быў выключаны з партыі.
Арыштаваны 19 снежня 1935 года, прысуджаны да вышэйшай меры пакарання і расстраляны 4 лістапада 1936 года. 26 красавіка 1991 года быў рэабілітаваны.
Беларуская краёвая народная рада
Беларуская краёвая народная рада - фіктыўны прадстаўнічы орган, выбраны на т.зв. Беларускім краёвым з’ездам (студзень 1919 г.). Інсцініравана ўрадам Польшчы, які прэтэндаваў на беларускія землі і не хацеў, каб дэлегацыя БНР удзельнічала ў Парыжскай мірнай канферэнцыі. «Прэзідэнт» рады К. Цвірка-Гадыцкі, «Член» – А. Янсан. 23 сакавіка 1919 г. яны накіравалі міністру-прэзідэнту Польшчы ліст, у якім прасілі зрабіць адпаведныя крокі «у кірунку ўстанаўлення супольнага палітычнага жыцця беларускага народа з Польшчай».
Туамоту
Туамоту, Пуамоту — група астравоў у Ціхім акіяне, геаграфічна адносяцца да Палінезіі. Палітычна ўваходзяць у склад Французскай Палінезіі, разам з астравамі Таварыства, паблізу якіх і размешчаныя. Астравы складаюцца з двух град нізінных атолаў. У адміністрацыйным дачыненні падраздзяленне Туамоту-Гамб'е дзеліцца на 17 камун. Населены пераважна паўмоту.
Геаграфія
Плошча — 810 км². Насельніцтва — 15862 чал. (2002). Афіцыйная сталіца — горад Папеэтэ (на Таіці), але на астравах свой галоўны горад — Ротаава.
Клімат трапічны, ападкаў выпадае 1500—2000 мм у год. На вялікіх астравах сустракаюцца панданус і баньян, на малых толькі хмызнякі.
Цюркан Акёл
Цюркан Акёл (Türkân Akyol; 12 кастрычніка 1928, Канстанцінопаль, Турцыя — 7 верасня 2017, Анкара, Турцыя) — турэцкі палітык, лекар і навуковец. Яна стала першай турэцкай жанчынай-міністрам урада і першай жанчынай-рэктарам універсітэта ў Турцыі.
Кар’ера вучонага і палітыка
Акёл атрымала медыцынскую адукацыю ва універсітэце Анкары, скончыла яго ў 1953 годзе. Яна стала лекарам-пульманолагам і працягнула акадэмічную кар’еру ў сваёй альма-матэр. У 1965 годзе стала дацэнтам, а ў 1970 годзе — прафесарам. Паміж 1959 і 1965 гадамі Акёл праводзіла навуковыя даследаванні ў Злучаных Штатах, Францыі і Нідэрландах.
25 сакавіка 1971 года яна была прызначаная міністрам аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння у кабінеце Ніхата Эрыма, стаўшы такім чынам першай жанчынай-міністрам урада Турцыі. 13 снежня таго ж года яна сышла ў адстаўку са сваёй пасады і вярнулася ва ўніверсітэт.
У 1980 годзе Акёл была абрана рэктарам універсітэта Анкары, стаўшы першай жанчынай-рэктарам Турцыі. Яна прапрацавала на гэтай пасадзе да 1982 года, пасля чаго звольнілася з-за рознагалоссяў з Саветам вышэйшай адукацыі. Акёл выкладала ва ўніверсітэце да 1983 года, калі Эрдал Іньёню прапанаваў ёй стаць сузаснавальнікам сацыял-дэмакратычнай партыі (SODEP, пазней Сацыял-дэмакратычная народная партыя). Акёл стала намеснікам старшыні партыі.
Цюркан Акёл увайшла ў парламент у якасці дэпутата ад правінцыі Ізмір пасля ўсеагульных выбараў 1987 года. Яна вярнулася да выкладчыцкай дзейнасці пасля заканчэння тэрміну працы ў парламенце ў 1991 годзе. У 1992 годзе яна была прызначана міністрам па справах жанчын і сям’і ў кааліцыйным урадзе Сулеймана Дэмірэля. У 1993 годзе яна была зноў прызначаная міністрам у кабінеце Тансу Чылер, першай турэцкай жанчыны прэм’ер-міністра.
Памяць
Яе імя носіць бальніца ў горадзе Бурса.