cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паэтычны эпас Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча
Кароткі змест
Песня 2. Грамабой правіў справядліва, «не даваў у крыўду мужычкоў». Любіў паляванне, змагаўся з паганскай сілай разам з літоўскім князем Вітам. Князь Віт раіць Грамабою ажаніцца, прычакаць дзетак, каб пакінуць пасля сябе на княстве. Цэлы год князь з панамі раіўся, у якія землі пасылаць сватоў. Самы стары радца прапанаваў даручыць ксяндзу Апанасу спытаць у нябесных багоў. Аднойчы, стаміўшыся на паляванні, князь заснуў у лесе. Прысніўся яму сон, што сівенькі дзядок вядзе прыгожую маладую дзяўчыну з жалезным крыжыкам на грудзях. Ён гаворыць князю, што воля багоў — узяць за жонку дзяўчыну, якая носіць падарунак Стаўра. Вярнуўшыся ў замак, Грамабой аддаў загад адшукаць дзяўчыну з крыжыкам. Пачуўшы пра гэта, да князя з’явілася Мархва. Але раззлаваны князь скінуў яе з замкавай тары. Мархва зламала шыю і «ў сыру зямельку сышла без пары». Пошукі «стаўроўскай дзевы» працягваюцца, «князь паноў ганяе, крычыць, што крый божа!» Дапамагае адшукаць нарачоную князя малады гусляр, які прысутнічаў у Данілавай хаце пры з’яўленні Стаўра і Гаўра. Стары Даніла вядзе дачку ў замак. Глянуўшы на Кацярыну, князь адразу яе пазнаў і аб’явіў, што гэта яго жонка і княгіня для крывічан. Сем дзён гулялі вяселле, «здаволь пілі, елі, досыта скакалі не жалелі лапцяў». Заканчвае стары Ананій «казку», што і ён на тым вяселлі быў, «піва, мёд, гарэлкі досыта папіў», хоць у роце нічога не было, затое «па барадзе уздаволь цякло».
Вечарніца 1. «Дурны Зміцер, хоць хітры»
Сэнс «Вечерніц» не столькі ў анекдотах, якія апавядае Ананій, колькі у імкненні аўтара даць карціны народнага жыцця саміх вечарніц (вечароў) як часткі жыцця з іх сялянскімі завядзёнкамі, урачыстасцю, прывабнасцю. І гучаць на вечарніцах апавяданні Ананія не толькі пра кірмашовыя прыгоды Змітра, які сапраўды высмейваецца, бо ёсць за што, але і дзіўныя гісторыі пра даўніну, пра свой край, яго старажытная звычаі, абрады. Дунін-Марцінкевіч як мастак імкнецца раскрываць паэтычныя бакі і сучаснага яму народнага побыту і паэзію гісторыі краю, народа. Ён будзіць гістарычную памяць народа. Абуджаць жа яе ў чалавека азначае будзіць у ім грамадзяніна. З аднаго боку, Дунін-Марцінкевіч абуджаў свядомасць селяніна тым, што высмейваў няўдаліцу-п’яніцу, яго зацюканасць, з другога, — тым, што паказваў, якая гісторыя за плячыма ў гэтага мужыка. Так рэалізавала сябе ў творчасці Дуніна-Марцінкевіча яго асветніцкая ідэя, а з ёю гуманізм, сардэчнасць адносін пісьменніка да селяніна-беларуса.
Вечарніца 2. «Стаўроўскія дзяды»
Раздзел «Вечарніц» «Стаўроўскія дзяды» — адзін з першых у беларускай арыгінальнай літаратуры зваротаў да гістарычнай тэмы. «Стаўроўскія дзяды» не могуць не зацікавіць апісаннем старажытнага на Беларусі абраду ўшанавання душ продкаў. Ідучы ў след за А. Міцкевічам, Дунін-Марцінкевіч разам з тым арыгінальны ў паказе гэтага свята. Арыгінальнасць яго ў вельмі дакладнай падачы этнаграфічна-бытавых рэалій, якія, як і сам сюжэт песні, Дунін-Марцінкевіч узяў з прадмоў Я. Баршчэўскага да «Шляхціца Завальні».
Гістарызм «Стаўроўскіх дзядоў» рамантычна-фальклорны. Ён звязаны з адкрытай ідэалізацыяй мінулага. Прычым Дунін-Марцінкевіч ідэалізуе мінулае, зыходзячы зноў жа з улюбёнай сваёй мары аб ідэальным агульнажыцці паноў і мужыкоў. Любіць князь Грамабой сваіх «добрых крывічан», «не папушчаў у крыўду бедных мужычкоў», «як гляне на аканома ці на камісара, усяляку праўду з-пад ногця пастане». І мужыкі «яго кахалі», «маўляў родненькага бацьку спатыкалі». Словам, князь Грамабой добры бацька-пан, мужычы князь і нават абуткам не адрозніваецца ад мужыкоў:
Прыходзіць дахаты, і з лапцей разуўся,
Анучы развесіў, радных паноў зве.
Народна-сялянская мара аб добрым князю была своеасаблівым пратэстам супраць кепскіх уладароў, супраць таго, што было. І мастак, які выражаў гэтую наіўную сялянскую мару, выражаў складаную гаму сялянскіх адчуванняў, мерак сацыяльнага дабра і зла, народных уяўленняў і спадзяванняў. Эпас Дуніна-Марцінкевіча ўсім гэтым і станавіўся своеасаблівай народнай кнігай сацыяльна-гістарычнага вопыту, летапісам адчуванняў і мар народа ў час, калі ён знаходзіўся яшчэ ў патрыярхальным стане, але гэта не значыць, што жыў без мары, без прагі вырвацца ў лепшае будучае, без своеасаблівай рэакцыі на сацыяльнае зло.
Адной з сюжэтных ліній «Стаўроўскіх дзядоў» з’яўляецца лінія своеасаблівай беларускай Папялушкі — Кацярынкі. Працавітай, прыгожай падчарыцы Кацярынцы і яе добраму бацьку Даніле супрацьстаяць тут брыдкая гультавая Мархва і крывадушная, злая маці Мархвы Параска. Князь Грамабой пасля непаразуменняў з Мархвай, нарэшце, жэніцца шчаслівы з сумленнай Кацярынкай. Узнагароджана шчасцем дачкі дабрата Данілы, пасаромлена ў сваіх беспадстаўных прэтэнзіях зайздросніца-мачыха, а Мархва пакарана: спушчана князем з высокай гары і разбітая насмерць. Трыумф чысціні народнай этыкі, які сцвярджаў эпас Дуніна-Марцінкевіча, хоць і быў звязаны з ідэалізацыяй, тым не менш не зніжаўся ад гэтага ў сваім пафасе, шчырасці, гуманізме.
Ідэалізацыя селяніна
Любы эпас — ідэалізацыя. Гэта ўжо ў самой эстэтычнай прыродзе эпасу як роду літаратуры. Вышыня гэтай ідэалізацыі — вышыня героя, які паэтызуецца, які ўзносіцца на п’едэстал ідэальнага. Дунін-Марцінкевіч ідэалізуе перш за ўсё селяніна. Ён — цэнтральны герой яго эпасу, і ў больш індывідуалізаванай іпастасі (Гапон), і ў больш сумарных вобразах апавядальнікаў-казачнікаў Халімона Наклікі з аповесці «Купала», Ананія з «Вечарніц», Навума з «Быліц». Апошнія падобныя адзін да аднаго, як блізняты. Яны чалавечна мяккія, дасціпныя, шчодрыя на душэўную дабрату, умудроныя гадамі носьбіты народнай этыкі. Прычым патрыярхальная памяркоўнасць, богабаязь, павага да пана, да феадальных абавязкаў, — гэта ёсць у іх, і гэтым яны таксама любы пісьменніку.
Ды як толькі Дунін-Марцінкевіч звяртаўся да паказу самога жыцця, паглыбляўся ў падказаныя ім ці фальклорам сюжэты, селянін пачынаў паўставаць з-пад яго пяра не толькі ў абліччы патрыярхальнага дзеда. Гэта можна бачыць на прыкладзе легенд «Травіца брат-сястрыца» і «Быліцы».
«Травіца брат-сястрыца»
У легендзе «Травіца брат-сястрыца» спагадліваму, добраму душой працаўніку Даніле Краковічу супрацьстаіць здрадлівая каварная Усціння. Яна пакідае Данілу і ўцякае з каханкам-аканомам Батогам, зманіўшы з сабой дачку Данілы Алёнку. Распуснае жыццё Усцінні і Алёкі лёс як неабачлівы суддзя чалавечых учынкаў неўзабаве сурова карае. Алёнка ў чужым горадзе, у шынку, які трымае Усціння з Батогам, сустракае Мірона. Маладыя людзі пакахалі адзін аднаго, але шчасця не спазналі, бо, даведаўшыся, што яны брат і сястра, пакончылі самагубствам.
Гэты фальклорнага паходжання сюжэт даў мажлівасць Дуніну-Марцінкевічу стварыць жывыя, хоць і несімпатычныя, вобразы Усцінні, Батога. У цэлым твор паказвае сёння і тое, як далёка не анёльскім было жыццё прыгонных сялян, і як яны лёгка давалі волю страсцям, кулакам, і як дух нажывы і матэрыяльнай выгады захлёстваў іх, як зацягвала іх у свае здрадлівыя сеткі прага асалод і розныя іншыя чалавечыя слабасці.
У сувязі з раскрыццём драматычных сюжэтаў, як у легендзе «Травіца брат-сястрыца», эпас Дуніна-Марцінкевіча як карціна народнага жыцця набываў зусім новыя фарбы і акцэнты. Ён у цэлым драматызаваўся, набываў унутраны дынамізм, тэма наканаванасці лёсу, адплаты за маральныя ўчынкі ў сваім трагічным завастрэнні ўжо не сутыкалася з хрысціянскай мараллю абавязковага пакарання злых учынкаў пакутамі. Мірон, які пакахаў родную сястру, ці ж ён у гэтым вінаваты? Вінавата яго маці Усціння, але чаму за яе грахі павінен цярпець, гінуць невінаваты ён? Такім фіналам Дунін-Марцінкевіч выходзіў у яшчэ больш складаныя філасофскія развагі аб матывах віны і кары, аб лёсе чалавека і яго адказнасці ў жыцці за лёс іншага.
«Быліцы. Расказы Навума»
Складаюцца з двух частак: «Злая жонка» (утрымлівае 2 песні: «Браты» і «Злая жонка») і «Халімон на каранацыі» (утрымлівае 2 песні: «Дарога» і «Каранацыя»). Аб’яднаны апавяданнем Навума.
«Злая жонка»
1-я частка ўяўляе сабой народнае апавяданне маральна-дыдактычнага характару, мастацкага этнаграфізму у сабе не ўтрымлівае.
У быліцы «Злая жонка» расказваецца пра тое, як свавольная жонка спачатку пасварыла мужа з яго братам, а потым праз яе нядбальства загінула іх уласнае дзіця. Аўтар асуджае п’янства і распусту, амаральныя паводзіны, якія даводзяць да бяды.
Больш глыбока характар прыгоннага селяніна раскрываўся ў дзеянні, пэўнай сітуацыі, якая вымушала героя-селяніна паступаць так, а не іначай. Перад выбарам быў пастаўлены герой «Быліц» Тодар Сак, жонка якога Улляна, бавячыся ў шынку, не ўбачыла, як згарэў яе дом, загінула ў агні дзіця. Тодар са злосці гатовы забіць жонку. Нават родны бацька праклінае дачку-гуляку. Але кідаецца яму ў ногі маці Улляны Таццяна, і бацька лагаднее. Таццяна кідаецца на грудзі і зяцю. Зяць таксама ўлагоджваецца, і ўсё, па волі аўтара, сыходзіцца на адным — на ўшчуванні Таццяны — маткі распусніцы Улляны.
Калізія вельмі драматычная. Сялянскія героі Дуніна-Марцінкевіча тут жывыя, тэмпераментныя людзі. Была, такім чынам, у эпасе Дуніна-Марцінкевіча не толькі ідэалізацыя зацішных вечарніц, але і зазіранне пад саламяныя стрэхі, пад якімі кіпелі пачуцці, адбываліся сялянскія драмы. Але Дуніну-Марцінкевічу лягчэй было з ціхамірнымі дзядамі, чым з апанаванымі драматычнымі пачуццямі героя. І таму ён адразу ж выводзіў гэтых герояў з афекту, адразу ж залагоджваў буру іх пачуццяў.
«Халімон на каранацыі»
У быліцы «Халімон на каранацыі» расказваецца як вясковы старшына Халімон Забалотны ездзіў у Маскву на каранацыю імператара Аляксандра іі. Герой твора па-свойму асэнсоўвае падзеі, праз яго разважанні аўтар як бы падводзіць чытача да думкі, што «бацькоўскі клопат» цара пра сваіх падданых няшчыры, вернападданніцкія настроі народа нетрывалыя. Твор быў забаронены для публікацыі царскай цэнзураю.
Дзеянне адбываецца пасля Крымскай вайны. Абавязкам Халімона лічыцца: «Не зганьбіць беларускую чэсць». У яго (беларускага селяніна) ёсць пачуццё гонару за Беларусь. Прасочваецца маштабнасць нацыянальнай праблематыкі.
Паездкай у Маскву аўтар зацікаўлівае чытачоў. У «Халімоне на каранацыі» выкарыстаны элемент інтрыгі. Жанр гэтай часткі — падарожжа. А апісанне падарожжа — геаграфічны даведнік для сялян пра Расію.
Дунін-Марцінкевіч пры напісанні гэтага твора выступае як асветнік. Мэта Халімона — сустрэча з царом. Галоўная ідэя «Халімона на каранацыі» асветніцкая. Герой хоча звярнуцца да караля з просьбай навучыць чытаць сялянскіх дзяцей (у гэтым ён бачыць умову паляпшэння жыцця).
Амаль кожны сялянскі герой эпасу Дуніна-Марцінкевіча — чалавек вялікага сэрца, і перш за ўсё гэта трэба сказаць пра Халімона. Трапіўшы ў Маскву, ён становіцца сведкам неймавернай трагедыі: пад нагамі натоўпу пачынаюць гінуць людзі. Халімон выратоўвае ад немінучай смерці нейкую паню з дзіцём. Тая пані запрашае Халімона ў свой багаты дом, і муж выратаванай пані прапаноўвае грошы. Халімон іх не бярэ. Ён просіць гаспадароў даць яму папіць квасу. Халімон — вобраз жывы, да канца праўдзівы.
Ды паштовыя ж там хаты,
Быццам царскія палаты!
Боязна па іх хадзіць,
Ты ў лапцях не пакажыся,
Плюнуць назем сцеражыся!
Там і пол красна блішчыць.
А вось Халімонава ўражанне ад мноства цэркваў у Маскве:
Як у кожную заглянеш,
Святым неўнарокам станеш.
А вось Халімон са сваёй гасціннасцю:
Трэба ж нам тут неўвазнак
Паказаць чэсць беларуску,
Паднясці чарку, закуску, -
Дзе дзела, не грош шастак!
Як нацыянальная рыса характару Халімона выяўляецца ў паэме і яго сціпласць. Пра свой учынак у Маскве з выратаванне кабеты ён расказвае толькі па просьбе.
Вельмі важны у «Халімоне на каранацыі» яшчэ адзін момант. У заключэнні ад аўтара пасля апошніх слоў Халімона ідзе такая рэмарка:
Усе выхвалялі царочка дабрэнька,
Усім, бач, на сэрцы стала весяленька.
Як там адбылося царка памазанне…
Баюсь рот разінуць, — вось дзеля сарому, -
Весць аб тым расказы, баш, не мне, дурному…
Назаўтра падумаў: царок кончыў дзела,
Яму з Забалотным бычыцца б прыспела;
Ды дзе там, браточкі! заморскі паняты
Абляглі, вось матку дробныя курчаты.
На першы погляд, нібы нічога асуджальнага і не сказана, але на самой справе паказана, якім далёкім быў цар мужыку Забалотнаму і ўсяму народу. «Усенароднае» свята каранацыі — толькі ігра ва «усенароднага» цара-бацюшку, дэкарацыі і мішура. У цара ж
Ледзь дастала часу даць прыказы строгі,
Штобы Забалотну — баш дзеля дарогі -
Із царскія скрынкі сто рублёў ссулілі,
У абратну дарогу прагон адпусцілі
І ў памяць вяліка дня ўкаранавання
Сярэбрану мядаль далі на прашчанне.
Дунін-Марцінкевіч усім гэтым імітаваў народную манеру гаварыць аб рэчах высокіх, калі ў душы яны такога ж высокага піетэту не выклікаюць. Халімон у сваіх размовах пра цара праўдзівы. Мудрая ўсмешка Халімона — гэта непрыняцце цвярозым розумам мужыка сацыяльнай адчужанасці цара, яго сатрапаў.
«Люцынка, або Шведы на Літве»
Апошняя кніга пісьменніка, надрукаваная пры яго жыцці. У ёй змешчана аднайменнае вершаванае гістарычнае апавяданне ў 4-х абразках (1857 г.) на польскай мове. У творы расказваецца пра гераічнае змаганне мясцовай шляхты з войскамі шведскага караля Карла хіі у час Паўночнай вайны 1700—1721 гг.
У прадмове Дунін-Марцінкевіч захапляецца норавамі, мужнасцю шляхты, яе еднасцю з народам.
Паэма напісана з любоўю да роднай зямлі і яе гісторыі.
Мінулае паўстае ў творы ў рамантычным арэоле гераізму продкаў. У продкаў няма недахопаў, яны не хаваюцца ад вайны. Гераізацыя і ідэалізацыя мінулага проціпастаўляецца сучаснасці.
Жак Прэвер
Жак Прэвер (Jacques Prévert;, Нёі-сюр-Сен — , Амонвіль-ла-Петыт, Манш) — французскі паэт і кінадраматург.
Бісьер
Бісьер — прозвішча.
Алена Аляксееўна Карпенка
Алена Аляксееўна Карпенка (Олена Олексіївна Карпенко; 16 верасня 1981, Кіеў, УССР) — украінская спявачка, кампазітар і паэт, член Нацыянальнага таварыства пісьменнікаў (2013) і Нацыянальнага таварыства журналістаў Украіны (2014).
Піша і выконвае музыку ў многіх стылях, а менавіта: джаз, блюз, рок, этна, класіка. Выступае з канцэртамі ва Украіне і за яе межамі.
Біяграфія
Вучылася на гуманітарным факультэце (1998—2002) і на магістарскай праграме «Журналістыка» (2002…2005) у Нацыянальным універсітэце «Кіева-Магілянская акадэмія», а таксама на вакальным факультэце Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны імя Пятра Іванавіча Чайкоўскага у класе прафесара Г. Сухарукавай і дацэнта Л. Гармаш (2003—2007).
NGC 5162
NGC 5162 (іншыя абазначэнні — NGC 5174, UGC 8475, MCG 2-34-18, ZWG 72.87, IRAS13269+1115, PGC 47346) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Дзева.
Алена Аляксееўна Карпенка
Біяграфія
У 2011 годзе па запрашэнні старшыні Савета Еўропы дала сольны канцэрт у Страсбургу ў гонар дваццатай гадавіны незалежнасці Украіны.
У 2015 годзе аўтарскай песняй «Оранта» Solomia завяршала аб’яднаны паказ украінскіх дызайнераў падчас тыдня моды ў Нью-Ёрку.
NGC 5162
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 5162, NGC 5174.
Алена Аляксееўна Карпенка
Біяграфія
Песня «Русалка» (словы Тараса Шаўчэнкі, музыка Алены Карпенкі) гучыць у дакументальным фільме «Сэрца мамы. Гангадзэ» (рэжысёр Вячаслаў Бягун, 2015).
NGC 5162
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Алена Аляксееўна Карпенка
Біяграфія
У 2016 годзе Алена Карпенка выступіла з дабрачынным канцэртным турам у ЗША. Усе сродкі ад канцэртаў былі перададзеныя на карысць дзяцей, якія страцілі каго-небудзь з бацькоў падчас ваенных дзеянняў на ўсходзе Украіны.
Публікацыі
Кнігі:
Публікацыі ў альманахах, анталогіях і зборах:
Дыскаграфія
Сінглы:
Узнагароды
Пераможца і лаўрэат нацыянальных, міжнародных і сусветных конкурсаў па літаратуры, вакале і кампазіцыі, а менавіта:
Тэруо Німура
(二村 昭雄; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1970 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Апека
Апека — адна з формаў абароны правоў і інтарэсаў грамадзян. Апеку і апякунства часцей устанаўліваюць над непаўналетнімі, а часам і дарослымі (паўналетнімі). У першым выпадку гэта спосаб забяспечыць выхаванне непаўналетніх і абараніць іх законныя інтарэсы, калі бацькі памерлі, пазбаўлены бацькоўскіх правоў ці хворыя. Апека ўстанаўліваецца над дзецьмі ва ўзросце да 15 гадоў, а апякунства - ад 15 да 18 гадоў. У выніку назначэння апекі або апякунства непаўналетні трапляе ў сям'ю, якая павінна замяніць яму родную. Над дарослымі апека і апякунства ўстанаўліваюцца, калі яны па стане здароўя не могуць самастойна карыстацца сваімі правамі і выконваць свае абавязкі. Апякунства ўстанаўліваецца над дзеяздольнымі паўналетнімі асобамі, якія па стане здароўя (напрыклад, бязрукія, сляпыя) не маюць магчымасці ўласнымі дзеяннямі рэалізаваць свае правы (напрыклад, падпісваць дагаворы) і выконваць свае абавязкі.
Апекуны (тыя асобы, што ажыццяўляюць апеку) прызначаюцца асобам, якія абмежаваны судом у дзеяздольнасці ў сувязі са злоўжываннем спіртнымі напіткамі або наркатычнымі рэчывамі.
Органамі апекі і апякунства з'яўляюцца выканкамы раённых, гарадскіх, раённых у гарадах, пасялковых і сельскіх Саветаў дэпутатаў. Яны па заявах адпаведных асоб устанаўліваюць і адмяняюць апекуноў ці вызваляюць іх ад выканання абавязкаў. У раённых і гарадскіх Саветах рэалізацыя функцый па апецы і апякунстве ўскладзена непасрэдна на аддзелы народнай асветы ў адносінах да непаўналетніх, на аддзелы аховы здароўя - у адносінах да недзеяздольных або абмежавана дзеяздольных, на аддзелы сацыяльнай абароны - у адносінах да дзеяздольных, якім патрэбна дапамога апекуна па стане здароўя. Выканкамы ж сельскіх і пасялковых Саветаў адначасова з'яўляюцца органамі апекі і апякунства і непасрэдна выконваюць адпаведныя функцыі. Апека і апякунства рэгулююцца Кодэксам аб шлюбе і сям'і Беларусі.
Гуга (герцаг Бургундыі)
Гуга Чорны (Hugues le Noir, каля 890 - 17 снежня 952) — герцаг Бургундыі з 923/936, 2-і сын Рычарда I Заступніка і Адэлаіды, дачкі Конрада II, графа Асера.
Дуэйн Джонс
Дуэйн Джонс (Duane Jones; нар., , Уэльс) — валійскі прафесійны гулец у снукер.
Пачаў выступленні на нізкарэйтынгавым узроўні ў 2010 годзе, дзе гуляў у асноўнай сетцы аднаго з этапаў PTC. У сезоне 2011/2012 чатыры разы выходзіў у 1/32 фіналу на турнірах гэтай серыі. Пазней у якасці аматара ён дэбютаваў на рэйтынгавых турнірах, сыграўшы на пяці турнірах у сезоне 2012/2013. У лютым 2013 года ўпершыню выйшаў у 1/32 фіналу на турніры рэйтынгавага ўзроўню — адкрытым чэмпіянаце Уэльса 2013 — дзе ў вырашальным фрэйме саступіў аўстралійцу Нілу Робертсану. Аднак па выніках кваліфікацыі ў прафесійны тур, Q School, у канцы года зноў не здолеў далучыцца да прафесіяналаў. У сезоне 2013/2014 прыняў удзел у чатырох рэйтынгавых турнірах у якасці аматара, паўтарыўшы свой лепшы вынік: перайграўшы Джо Пэры, прадстаўніка топ-16 сусветнага рэйтынгу, ён выйшаў у 1/32 фіналу на адкрытым чэмпіянаце Кітая. Там жа ён зрабіў сваю вышэйшую серыю — 141 ачко. У сезоне 2014/2015 у пяты раз гуляў на Q School і, у рэшце рэшт, стаў адным з пераможцаў другога турніру, патрапіўшы ў лік прафесіяналаў ва ўзросце 22 гадоў.
Нью-Ёркскі дзяржаўны ўніверсітэт у Брокпарце
Нью-Ёркскі дзяржаўны ўніверсітэт у Брокпарце (State University of New York Brockport) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Брокпарт, штат Нью-Ёрк, ЗША.
Уваходзіць у сістэму Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Савет міністраў Польшчы
Савет міністраў Польшчы (Rada Ministrów w Polsce) — орган выканаўчай улады Рэспублікі Польшча. У адпаведнасці з Канстытуцыяй Польшчы ад 2 красавіка 1997 года Савет міністраў складаецца з прэм’ер-міністра і міністраў.
Патэ
Патэ (Pate) — востраў у Індыйскім акіяне, самы буйны сярод астравоў архіпелага Ламу. Уваходзіць у склад Кеніі. Тэрыторыя — 80 км².
Савет міністраў Польшчы
Функцыі і паўнамоцтвы
Члены Савета міністраў нясуць салідарную адказнасць перад Сеймам за працу ўрада, яны таксама могуць несці індывідуальную адказнасць за выкананне задач, ускладзеных на іх прэм’ер-міністрам або тых, што адносяцца да кампетэнцыі сваіх міністэрстваў. Парушэнні закону і злачынствы, звязаныя з дзейнасцю міністраў, разглядаюцца ў спецыяльным дзяржаўным судзе, які прызначаецца Соймам.
Патэ
Геаграфія
Востраў Патэ размешчаны ў заходняй частцы Індыйскага акіяна, аддзелены ад узбярэжжа Кеніі вузкім пралівам (каля 2,8 км). Фактычна складаецца з некалькіх астравоў мацерыковага паходжання, якія злучаюцца падчас адліву каралавымі водмелямі. Даўжыня — 25,4 км. Шырыня — да 10,7 км. Берагі нізкія, схільныя да затаплення.
Савет міністраў Польшчы
Функцыі і паўнамоцтвы
Разам з корпусам дзяржаўных служачых, канцылярыя прэм’ер-міністра і ўсе міністэрствы маюць палітычных дарадцаў — каманды кансультантаў, якія працуюць у кожным міністэрстве і распрацоўваюць асноўныя прынцыпы палітыкі.
Склад урада
Пасля мінулых парламенцкіх выбараў 13 лістапада 2015 года прэзідэнт Анджэй Дуда прызначыў прадстаўніцу ПіС Беату Шыдла прэм’ер-міністрам, даручыўшы ёй сфармаваць новы склад урада. Згодна з Канстытуцыяй Польшчы, новы ўрад павінен атрымаць вотум даверу з боку Сейма. 16 лістапада 2015 года новы ўрад быў прыведзены да прысягі.
Патэ
Геаграфія
Клімат экватарыяльны засушлівы. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад 23 да 33 °C. Існуе сезонная нястача пітной прэснай вады.
Прырода
Прырода вострава значна зменена чалавекам. Дамінуюць культурныя насаджэнні какосавай пальмы, гваздзіковага дрэва, тытуню і г. д. Аднак астравіцяне ашчадна адносяцца да навакольнага асяроддзя. На Патэ абмежаваны колькасць хатняй жывёлы і выкарыстанне аўтамабільнага транспарту. Захаваліся мангравыя лясы, якія насяляюць мноства рыб, марскія чарапахі і дзюгоні.
Гісторыя
Згодна летапіснай традыцыі, востраў быў каланізаваны ў VII ст. групай сірыйскіх арабаў. Яны заснавалі горад Патэ на заходнім узбярэжжы. У 1204 г. тут зацвердзілася арабская дынастыя Набхані, якая захоўвала ўладу да 1866 г. і мела валадарскі тытул фумамары. У сярэдзіне XIV ст. прадстаўнік дынастыі Умары здолеў падпарадкаваць значную частку ўсходняга Афрыканскага ўзбярэжжа. Магчыма, што ў XV ст. востраў наведваў кітайскі мараплавец Чжэн Хэ.
У XVI ст. горад Патэ стаў апошнім з буйных населеных пунктаў суахілі, якія падпарадкаваліся Партугаліі. Згодна паданню, фумамары вырашыў выявіць пакору, калі даведаўся, што ўсе гарады на поўдні ўжо былі зруйнаваны. За гэта Набхані атрымалі магчымасць надалей кіраваць Патэ. Спробы партугальцаў навязаць мясцовым жыхарам хрысціянства скончыліся няўдачай. Асноўнай рэлігіяй заставаўся іслам. У XVI — XVII стст. таксама вылучыліся адносна самастойныя дзяржавы з цэнтрамі ў паселішчах Сію і Фаза.
У XVII ст. уладары Патэ падтрымалі саюз з Аманам супраць партугальцаў, за што тыя разбурылі горад у 1678 г. Перыяд канца XVII — першай паловы XVIII стст. стаў часам хуткага эканамічнага развіцця, што было магчымым дзякуючы пратэктарату аманскіх султанаў і гандлю чарнаскурымі рабамі.
У 1873 г. гандаль рабамі быў забаронены. Выхадцы з Занзібара стварылі на Патэ плантацыі спецый. Але ў 1890 г. Патэ трапіў пад пратэктарат Вялікабрытаніі, якая абмежавала гэты раён для наведвання іншаземцамі. У выніку, эканоміка вострава прыйшла ў заняпад.
У 1963 г. Патэ ўвайшоў у склад незалежнай Кеніі.
Купновычы
Купновычы (Купно́вичі) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ланавычы
Ланавычы (Ла́новичі) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ла-Таліта-Тумака
Ла-Таліта-Тумака, або Тумака-Ла-Таліта (La Tolita-Tumaco, Tumaco-La Tolita) — старажытная культура ў прыбярэжнай зоне паўночнага захаду Эквадора і паўднёвага захаду Калумбіі. Існавала ў перыяд паміж IV ст. да н. э. і VI ст. н. э.
Назва
Адкрыццё культуры, якая звалася Ла-Таліта, адбылося дзякуючы раскопкам, арганізаваным амерыканскім археолагам Маршалам Говардам Сэвілам на астравах у дэльце ракі Каяпас на паўночным захадзе Эквадора. Вынікі былі апублікаваны ім у 1910 г. У 1949 г. з'явіліся публікацыі амерыканскага археолага Джона Хоўланда Роу аб раскопках помнікаў той жа культуры каля калумбійскага заліва Тумака. З 1955 г. калумбійскія даследчыкі вылучалі яе як культуру Тумака. Дзве розныя назвы адной культуры часам выкарыстоўваюцца і ў нашы дні.
Асаблівасці
Металургі працавалі пераважна з каляровымі металамі — золатам, рознымі сплавамі медзі і цынку. Адметна тое, што яны пачалі працаваць і з плацінай. Для яе плаўлення патрэбны вельмі высокія тэмпературы, таму яны выкарыстоўвалі тэхналогію спякання, калі плацінавы парашок шчапляўся з дапамогай расплаву золата. Кантраст белай плаціны і жоўтага золата ствараў непаўторную двухкаляровую кампазіцыю. Прадметы побыту з металаў не вырабляліся. Напрыклад, сякеры часцей рабілі з крэмнія, а іголкі — з косці.
Ганчары стваралі кераміку рознага прызначэння. У слабаабпаленых пасудзінах захоўвалі прахалодную ваду і алей. Поруч з імі ствараліся трывалыя шарападобныя гарлачы, шклянкі, чары, талеркі, калаўроты, многія з якіх мелі выразныя ўпрыгожванні. З гліны і невялікіх каменьчыкаў выраблялі таркі. Вядомы керамічныя антрапаморфныя, зоаморфныя і гібрыдныя статуэткі. Яны настолькі дэталізаваны, што дазваляюць вывучаць элементы адзення і нават хваробы тагачасных людзей.
З IV ст. н. э. адбываўся паступовы заняпад паселішчаў культуры Ла-Таліта-Тумака. Паміж V ст. і VII ст. прыбярэжныя раёны, раней населеныя яе носьбітамі, апынуліся па невядомых прычынах амаль бязлюднымі.
Юліус Бісьер
Юліус Бісьер (Julius Bissier;, Фрайбург-ім-Брайсгау — , ) — нямецкі жывапісец-абстракцыяніст, блізкі кірунку інфармаль (фр. art informel), які пачынаў як мастак Новай рэчыўнасці (ням. Neue Sachlichkeit).
Біяграфія
Нарадзіўся ў небагатай сям’і. Яго бацька памёр у 1907 годзе, калі хлопчыку было 13 гадоў. У 1913 годзе вывучаў гісторыю мастацтваў у Фрайбургскім універсітэце. У 1914 годзе працягнуў навучанне ў Мастацкай акадэміі Карлсруэ. У 1914—1918 гадах у войску. У 1918 годзе працягнуў навучанне на мастака ў Мюнхене. На Бісьер моцна паўплывала знаёмства з сінолагам Эрнстам Гросэ (1862—1927), якое адбылося ў 1919 годзе. Гросэ пазнаёміў маладога мастака з мастацтвам і духоўнымі практыкамі Азіі. Бісьер вывучаў прыёмы традыцыйнага жывапісу тушшу (свае першыя працы тушшу мастак стварае ў 1926 годзе).
Алітускі каледж
Алітускі каледж (Alytaus kolegija) — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Алітусе.
Юліус Бісьер
Біяграфія
У 1928 годзе атрымаў Залаты медаль у галіне жывапісу горада Дзюсельдорф. У 1930 годзе Бісьер пазнаёміўся ​​ў Парыжы са скульптарам Канстанцінам Бранкузі. Гэтая сустрэча (як і папярэдняя ёй — з жывапісцам Вілі Баўмейстэрам) паслужыла штуршком да эксперыментаў Бісьера у галіне беспрадметнасці.
У 1929—1933 гадах выкладаў у Фрайбургскім універсітэце. У 1934 годзе пры пажары ва ўніверсітэце гіне велізарная колькасць прац мастака. У 1935—1938 гадах неаднаразова наведваў Італію. У 1939 годзе пераехаў у Хагнау на Бодэнскім возеры. У 1955—1956 гадах пачаў сваю серыю работ «Мініяцюры». У 1958 годзе — рэтраспектыва работ Ю.Бісьера ў «Таварыстве Кёстнера», Гановер. У 1959 годзе прыняў удзел у выставе сучаснага мастацтва дакумента II, Касель; мастаку прысуджаецца прэмія Карнеліуса горада Дзюсельдорфа. У 1959—1960 гадах Ю. Бісьер ствараў насценныя пано для Фрэйбургскага ўніверсітэта; рэтраспектывы яго работ у Грамадскім музеі (Gemeente-Museum), Гаага і Палацы прыгожых мастацтваў, Брусель.
NGC 5163
NGC 5163 (іншыя абазначэнні — UGC 8453, MCG 9-22-62, ZWG 271.40, NPM1G +53.0156, PGC 47096) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пугачова (Докшыцкі раён)
Пугачо́ва (, Пугачёво) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
З 20 мая 1960 года да 18 лютага 1964 года вёска ў складзе Юхнаўскага сельсавета.
Гуды (Валожынскі раён)
Гуды́ (, Гуды) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавета.
Духаўшчынка
Духаўшчынка (Духовщинка) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чарапоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Духаўшчынка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Духаўшчынку не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Паляўнічыя акварэлькі з Палесся
«Паляўнічыя акварэлькі з Палесся» — польскамоўная паэма Янкі Лучыны, цалкам апублікаваная ў зборніку «Poezje» ў 1898 годзе ў Варшаве.
Гісторыя
Раздзелы «Стары паляўнічы», «Выправа на ласёў» і «Апавяданне даяжджаючага» публікаваліся ў часопісе «Życie» (1887, № 25-26; 1888, № 8), а «Перад куццёю» — у альманаху «Życie ilustrowane» (Варшава, 1887) пад агульным загалоўкам «Акварэлькі з паляўнічага жыцця на Палессі» (Akwarelki z życia myśliwskiego na Polesiu), які, як сведчаць аўтографы паэта, захаваныя ў аддзеле рукапісаў Нацыянальнай бібліятэкі ў Варшаве, быў рэдакцыйным варыянтам назвы паэмы.
Цалкам паэма «Акварэлькі» была апублікавана ў Варшаве ў 1898 годзе. Хоць яна і была напісана на польскай мове, у ёй захавалася шмат беларусізмаў, якія надавалі асаблівы нацыянальны каларыт. У адным з лістоў да Зянона Пшасмыцкага аўтар пісаў:
Апісанне
Апублікаваны ў зборніку «Вязанка» (Пецярбург, 1903) верш «Стары ляснік» традыцыйна разглядаецца як лучынаўскі самапераклад раздзелу «Стары паляўнічы». На думку Уладзіміра Мархеля, разам з тым гэта арыгінальны твор, які мае прыкметы самастойнасці, выяўленай ў нязначнай змене назвы і ў беларускамоўнай інтэрпрэтацыі тэмы, першасна раскрытай аўтарам па-польску.
Сюжэт верша пачынаецца з настойлівай просьбы Грышкі даць яму пораху. Былы паляўнічы (ляснік) наважыўся забіць шкадлівага мядзведзя, што задраў жарабя. Ні свядомыя перашкоды з боку родных, ні спакуслівыя прапановы пана ня могуць адмяніць ягонага намеру. Верш завяршаецца стрыманай просьбаю Грышкі прыслаць у лес падводу, што ўказвае на паспяховы вынік палявання.
Уладзімір Мархель выказаў здагадку, што паніч, ад імя якога вядзецца вершаванае апавяданне, — гэта сам паэт у час маладосці. Што тычыцца лесніка, то яго Лучына мог сустрэць у арандаванай бацькамі Мархачоўшчыне, куды яшчэ студэнтам прыяжджаў на канікулы.
Ацэнкі
Літаратурныя крытыкі далі высокую ацэнку паэме, ставячы гэты твор у адзін шэраг з «Песняй пра зубра» Міколы Гусоўскага і «Панам Тадэвушам» Адама Міцкевіча. Некаторымі крыніцамі паэма характарызуецца як «энцыклапедыя паляўнічага». Паводле Уладзіміра Мархеля, «Паляўнічыя акварэлькі з Палесся» адкрылі перад беларускімі паэтамі шляхі пошукаў у напісанні нацыянальных эпічных твораў («Новая зямля» Якуба Коласа і інш).
Беларускія пераклады
Янка Лучына самастойна пераклаў на беларускую мову раздзел «Стары паляўнічы». Урывак уступу на беларускую мову пераклаў Міхась Клімковіч. Цалкам паэму пераклаў Генадзь Тумаш.
Стаўрапольскі край
Утвораны 13 лютага 1924 пад назвай Паўднёва-ўсходняя вобласць. З 16 кастрычніка 1924 меў назву Паўночна-Каўказскі край, з 17 сакавіка 1937 — Арджанікідзаўскі край, з 12 студзеня 1943 — Стаўрапольскі край.
Сунжа
Сунжа — горад у Інгушэціі (Расія), цэнтр Сунжанскага раёна. Былыя назвы Сляпцоўская i Арджанікідзаўская. Насельніцтва 65,1 тыс. чалавек (2002).
Размешчаны ў даліне Сунжы, за 22 км на паўночны ўсход ад Назрані, за 47 км на захад ад Грознага (па дарозе). Гістарычнае ядро ​​размешчана на левым (паўночным) беразе, але ў цяперашні час жылая забудова раскінулася па абодва бакі ракі.
Стаўрапольскі край
Геаграфія
Край размешчаны ў цэнтральнай частцы Перадкаўказзя і на паўночным схіле Вялікага Каўказа.
Аўтаномія
Аўтаномія (ад грэч. autonomia ад autos - сам + nomos - закон) — самастойнае ажыццяўленне дзяржаўнай улады ці кіравання, якое дадзена канстытуцыяй якой-небудзь частцы дзяржавы. Найчасцей будуецца паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнага прынцыпу і можа мець розны статус (рэспубліка, акруга, вобласць, асобная нацыянальная ці рэлігійная супольнасць).
Сунжа
Чыгуначная станцыя Сляпцоўская Паўночна-Каўказскай чыгункі — тупіковая на лініі, якая ідзе ад вузлавой станцыі Беслан (Паўночная Асеція).
Аўтаномія
Беларусь аўтаномных адзінак не мае. У розных формах аўтаномія ажыццяўляецца і ў іншых краінах свету (напрыклад, у Вялікабрытаніі, Швейцарыі) і надаецца, як правіла, тэрыторыям, кампактна заселеным нацыянальнымі супольнасцямі, што вызначаюцца асаблівасцямі мовы, ментальнасці, эканамічнага, палітычнага і культурнага развіцця.
Нацыянальна-культурныя аўтаноміі ў Беларусі
Існуе таксама нацыянальна-культурная аўтаномія - свабоднае, самастойнае функцыянаванне і развіццё нацыянальных культур асобных этнічных супольнасцей. Яна грунтуецца на канстытуцыі ці іншых заканадаўчых актах краіны і можа існаваць у форме нацыянальных саветаў, школ, культурна-асветных устаноў і інш. У Беларусі ў 1920-1930-я г. ў месцах кампактнага пражывання нацыянальных меншасцей дзейнічалі нацыянальныя сельскія і местачковыя Саветы з правамі аўтаноміі: 23 польскія, 23 яўрэйскія, 16 рускіх, 5 латышскіх, 2 украінскія і 2 нямецкія нацыянальныя саветы, а таксама Койданаўскі польскі нацыянальны раён; дзейнічалі нацыянальныя дамы, хаты-чытальні, тэатры, мастацкія студыі, літаратурныя аб'яднанні; выдаваліся кнігі, часопісы, газеты на мовах нацыянальных меншасцей. У канцы 1930-х г. усе формы нацыянальна-культурнай аўтаноміі ў БССР спынілі існаванне.
Іх адраджэнне пачалося ў канцы 1980-х г. Створаны Саюз палякаў Беларусі, Асацыяцыя ўкраінцаў Беларусі «Ватра», беларускія аб'яднанні яўрэйскіх арганізацый і суполак, Беларускае згуртаванне татар-мусульман «Аль-Кітаб» і інш. Пачалі дзейнічаць рэлігійныя абшчыны і культурна-асветныя ўстановы, выходзяць перыядычныя выданні на мовах асобных нацыянальных супольнасцей краіны.
Стаўрапольскі край
Геаграфія
Карысныя выкапні — прыродны газ, нафта, поліметалы, будаўнічыя матэрыялы. Найбольш вядомыя радовішчы: газу — Сенгілееўскае і Поўнача-Стаўрапольска-Пелагіядзінскае; нафты — Праскавейскае. Вялікая частка тэрыторыі Стаўрапольскага края занята Стаўрапольскім узвышшам, якое пераходзіць на ўсходзе ў Церска-Кумскую нізіну. На поўначы ўзвышша зліваецца з Кума-Маныцкай упадзінай. У паласе перадгор’яў вылучаецца курортны раён Каўказскіх Мінеральных Вод з горамі-лакалітамі, вышынёй да 1401 (г. Бештау).
Асноўныя рэкі — Кубань, Кума з Падкумкам, Золкай і інш. Азёраў няшмат: Тамбуканскае возера (з запасамі лячэбнай гразі), частка возера Маныч-Гудзіла, возера Цаган-Хаг і інш.
Стаўрапольскі край размешчаны, пераважна, у стэпавай і паўпустыннай зонах. Глебы галоўным чынам чарназёмныя і каштанавыя. Пераважаюць разнатраўна-злакавыя і злакавыя стэпы, на ўсходзе і паўночным усходзе — палынова-злакавая расліннасць з саланцамі і саланчакамі. Стэпы пераважна разараны. На высокіх участках Стаўрапольскага ўзвышша — масівы шыракалістых дубова-грабавых лясоў (участкі лесастэпу). У стэпы ёсць грызуны (байбакі, палёўкі, хамякі, тушканчыкі і інш.), сустракаюцца вушасты вожык, ласка, лісіца, воўк. У плаўнях Кумы — чаротавы кот і дзік. На азёрах і балотах шмат вадаплаўнай птушкі.
Прамысловасць
Асноўныя галіны прамысловасці — машынабудаванне (электратэхнічнае абсталяванне, станкі, прыборы, аўтакраны, аўтапрычэпы), харчовая, лёгкая, здабыча нафты і газу, хімічная (мінеральныя ўгнаенні), электраэнергетычная, будаўнічых матэрыялаў, мэблевая.
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на вырошчванні збожжа і сланечнікаў, вядучая роля ў жывёлагадоўлі належыць скатагадоўлі, танкаруннай авечкагадоўлі. Шырока развіта садоўніцтва, вінаградарства, птушкагадоўля, свінагадоўля, пчалярства.
Насельніцтва
Насельніцтва — 2718,0 тыс. чалавек (2005, 2735,1 тыс. у 2002), шчыльнасць насельніцтва 40,9 чал./км², удзельная вага гарадскога насельніцтва 56,2 %. Большасць насельніцтва края складаюць рускія — 81,6 %. Традыцыйна вялікія этнічныя суполкі армян (5,5 %), украінцаў (1,7 %) і грэкаў (1,2). У апошнія дзесяцігоддзі ўзрасла колькасць дагестанскіх народаў, асабліва даргінцаў — 1,5 %. Нагайцы і туркмены, якія пражываюць на ўсходзе і паўночным усходзе, з’яўляюцца нашчадкамі качавога насельніцтва края да славянскага засялення. Для перадгорных раёнаў тое ж можна сказаць пра асецінаў, адыгейскіх народах і абазінах.
Стэп
Стэп — занальны тып ландшафту, прадстаўлены травяністай ксерафітнай і мезаксерафітнай расліннасцю. Для стэпаў характэрны згуртаванні дзернавінных злакаў (кавылі, танканог, тыпчак і інш.) і разнатраўя на чарназёмных і каштанавых глебах.
Стэпавыя зоны — прыродныя зоны ўмераных і субтрапічных паясоў Паўночнага і Паўднёвага паўшар’яў з пераважаннем у ландшафтах стэпаў. Размешчаны ў Еўразіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі. У гарах няпоўны аналаг стэпавай зоны — стэпавыя вышынныя паясы. У Еўразіі найбольшыя плошчы стэпаў знаходзяцца на тэрыторыі Казахстана, Расійскай Федэрацыі, Украіны і Манголіі.
Клімат засушлівы (выпаральнасць на 300—500 мм перавышае гадавую суму ападкаў), з няўстойлівым увільгатненнем, з перапынкам (ва ўмераным поясе) або запавольваннем (у субтрапічным поясе) вегетацыі раслін зімой. Лета гарачае (тэмпература паветра 20—25 °C), моцныя вятры, засухі. Ва ўмераным поясе зімой сярэднія тэмпературы паветра адмоўныя (месцамі ніжэй за −20 °C), утвараецца ўстойлівае снегавое покрыва; у субтрапічным поясе зіма мяккая, бясснежная, з дадатнымі тэмпературамі (вышэй за 5 °C). Ападкаў 200—450 мм за год, да 600 мм у субтрапічным поясе. Велічыня сонечнай радыяцыі на паверхні 500—580 кДж/см² за год, да 790 кДж/см² у субтрапічным поясе.
Паверхневы сцёк нязначны, рэкі малаводныя, часта перасыхаюць. Характэрныя стэпавыя сподкі, западзіны — акруглыя, амаль плоскія паніжэнні рэльефу. Іх дыяметр дзясяткі, радзей сотні метраў, глыбіня да некалькіх метраў. Паводле паходжання вылучаюць гэта дэфляцыйныя і карстава-суфазійныя формы. Расліннасць тут лугавая ці балотная, па краях травяністыя бярозавыя згуртаванні, на дне часам утвараюцца вадаёмы ці балоты.
У залежнасці ад характару расліннасці адрозніваюць сапраўдныя (тыповыя) стэпы з пераважаннем дзернавінных злакаў, лугавыя (лугастэпы), або разнатраўныя; пустынныя (апустыненыя) стэпы з вялікай колькасцю пустынных паўкусцікавых (пераважна палыну), эфемераў і эфемероідаў. У Паўночнай Амерыцы стэпамі называюць прэрыі, ў Паўднёвай Амерыцы — пампы.
Глебы ўрадлівыя (чарназёмы, цёмна-каштанавыя і каштанавыя ва ўмераным поясе, карычневыя і шэра-карычневыя, месцамі засоленыя — у субтрапічным). На разараных тэрыторыях пашырана эрозія глеб.
Міланскі эдыкт
Міланскі эдыкт (Edictum Mediolanensium) — ліст імператараў Канстанціна і Ліцынія датаваны 313 годам, які абвясціў рэлігійную цярпімасць на тэрыторыі Рымскай імперыі. Міланскі эдыкт стаў важным крокам на шляху ператварэння хрысціянства ў афіцыйную рэлігію імперыі. Непасрэдны тэкст эдыкта да нас не дайшоў, аднак ён цытуецца Лактанцыем у яго працы «Пра смерць ганіцеляў».
Стэп
Натуральныя ландшафты, дзе пераважала стэпавая травяністая расліннасць, амаль зніклі (большая частка тэрыторыі стэпавай зоны ўмеранага пояса разарана, у субтрапічным поясе пашыраны арашальнае земляробства і пашавая жывёлагадоўля). Захаваная натуральная расліннасць — засуха- і марозаўстойлівыя травяністыя расліны з пераважаннем дзернавінных злакаў, участкі кусцікавых, па далінах рэк галерэйныя лясы.
Міланскі эдыкт
Храналогія
Міланскі эдыкт быў накіраваны главам правінцыйных адміністрацый імперыі ад імя імператараў Канстанціна і Ліцынія ў 313 годзе. Еўсевій Кесарыйскі піша: «''…Канстанцін і з ім Ліцыній, які яшчэ не ўпаў у шаленства, якое авалодала ім пазней, шануючы Бога за таго, хто падараваў усё пасланае ім дабро, аднадушна выдалі закон, для хрысціян выключна цудоўны. Яны паслалі яго Максіміну, які яшчэ кіраваў на Усходзе і запабягаў перад імі''».
Стэп
Жывёльны свет стэпаў вельмі разнастайны і адрозніваецца на розных кантынентах (напрыклад, у Еўразіі пашыраны капытныя, грызуны, паўзуны і інш., у Аўстраліі — сумчатыя). Жывёльны свет мяняецца ў сувязі з гаспадарчай дзейнасцю чалавека.
Прыродныя ўмовы і клімат спрыяльныя для жыцця людзей. У сельскай гаспадарцы пераважае вырошчванне збожжавых і тэхнічных культур; развіта жывёлагадоўля. Пашыраюцца эразійныя і іншыя небяспечныя працэсы. Прыродныя стэпы захаваліся ў запаведніках і месцах, маладасягальных для чалавека (горы, міжгорныя катлавіны і інш.).
Міланскі эдыкт
Храналогія
Гэты эдыкт быў працягам Нікамедыйскага эдыкта ад 311 года, выдадзенага імператарам Галерыем. Аднак, калі Нікамедыйскі эдыкт легалізаваў хрысціянства і дазваляў адпраўленне абрадаў пры ўмове, што хрысціяне будуць маліцца пра дабрабыт рэспублікі і імператара, Міланскі эдыкт пайшоў яшчэ далей.
Утрыманне
У адпаведнасці з гэтым эдыктам усё рэлігіі ўраўноўваліся ў правах, такім чынам, традыцыйнае рымскае язычніцтва страчвала ролю афіцыйнай рэлігіі. Эдыкт асабліва вылучае хрысціян і прадугледжвае вяртанне хрысціянам і хрысціянскім абшчынам усёй уласнасці, якая была ў іх аднята падчас ганенняў. Эдыкт таксама прадугледжвае кампенсацыю з казны тым, хто ўступіў ва ўладанне ўласнасцю, якая раней належала хрысціянам і быў вымушаны вярнуць гэту ўласнасць ранейшым уладальнікам.
Меркаванне шэрагу вучоных, што Міланскі эдыкт абвясціў хрысціянства адзінай рэлігіяй імперыі не знаходзіць, паводле пункта гледжання іншых даследчыкаў, пацверджання як у тэксце эдыкта, так і ў акалічнасцях яго складання. Прафесар В. В. Болатаў адзначае, што «эдыкт даў свабоду ўсяму насельніцтву імперыі прытрымлівацца сваёй рэлігіі, пры гэтым не абмежаваў прывілеі язычнікаў і адкрыў магчымасць пераходу не толькі ў хрысціянства, але і ў іншыя, язычніцкія культы».
Лапушна (Самбірскі раён)
Лапушна (Лопушно) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Фізіка кандэнсаванага стану
Фізіка кандэнсаванага стану — вялікая галіна фізікі, якая вывучае паводзіны складаных сістэм (гэта значыць сістэм з вялікім лікам ступеней свабоды) з моцнай сувяззю. Прынцыповая асаблівасць эвалюцыі такіх сістэм заключаецца ў тым, што яе (эвалюцыю ўсёй сістэмы) не ўдаецца «падзяліць» на эвалюцыю асобных часціц. «Разбірацца» прыходзіцца з усёй сістэмай у цэлым. Як вынік, часта замест руху асобных часціц даводзіцца разглядаць калектыўныя ваганні. Пры квантавым апісанні, гэтыя калектыўныя ступені свабоды становяцца квазічасціцамі.
Фізіка кандэнсаваных асяроддзяў — вельмі багатая вобласць фізікі, як з пункту гледжання матэматычных мадэлей, так і з пункту гледжання прыкладанняў да рэальнасці. Кандэнсаваныя асяроддзя з самымі разнастайнымі ўласцівасцямі сустракаюцца паўсюль: звычайныя вадкасці, крышталі і аморфныя целы, матэрыялы са складанай унутранай структурай (да якіх адносяцца і мяккія кандэнсаваныя асяроддзі), квантавыя вадкасці (электронная вадкасць у металах, нейтронная — у нейтронных зорках, звышцякучыя асяроддзі, атамныя ядра), спінавыя ланцужкі, магнітныя моманты, складаныя сеткі і г. д. Часта іх уласцівасці бываюць гэтак складаныя і шматгранныя, што даводзіцца папярэдне разглядаць іх спрошчаныя матэматычныя мадэлі. У выніку пошук і даследаванне матэматычных мадэлей кандэнсаваных асяроддзяў, якія можна рашыць дакладна, стаў адным з найбольш актыўных напрамкаў у фізіцы кандэнсаваных асяроддзяў.
Асноўныя галіны даследавання:
Сант’Агата-Фосілі
Сант'Агата-Фосілі (Sant'Agata Fossili) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 433 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 54 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 15050. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agata.
Цывільск
Цывільск (Цивильск, Çĕрпӳ) — горад (з 1781) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Цывільскага раёна Чувашыі. Насельніцтва 12,9 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1589 годзе.
Размешчаны пры зліцці Вялікага і Малога Цывыляў. Знаходзіцца за 37 км ад Чэбаксар на перакрыжаванні аўтамагістраляў дзяржаўнага значэння Ніжні Ноўгарад — Казань і Цывільск — Ульянаўск і аўтадарог рэспубліканскага значэння. За 8 км ад Цывільска праходзіць чыгуначная лінія Канаш — Чэбаксары.