cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хірагана
Паходжанне
Сярод мужчын хірагана стала ўжывацца пазней, але яе ўспрымалі як вольнасць. Хірагана, з яе плаўнымі формамі, выкарыстоўвалася ў неафіцыйнай перапісцы, у той час як у дакументах ужывалася больш строгая катакана і кандзі. Сёння сферы ўжывання хіраганы і катаканы размежаваны, і калі японскія словы запісваюць канай, выкарыстоўваюць толькі хірагану. Аднак тэксты выключна на хірагане сёння сустракаюцца толькі ў кнігах для дзетак дашкольнага ўзросту. Для зручнасці чытання ў такіх кнігах даданы прабелы паміж словамі.
Першапачаткова кожная мора магла запісвацца рознымі знакамі хіраганы, якія паходзілі ад розных іерогліфаў. У 1900 сістэма была спрошчана, і за кожным гукам быў замацаваны адзіны знак. Альтэрнатыўныя знакі хіраганы вядомыя як хэнтайгана (変体仮名) («незвычайная кана») і маюць сёння абмежаваную сферу ўжывання.
Іроха
Верш Іроха-ута (песня кветак), напісаны ў X стагоддзі, ужывае ужывае адзін раз усе знакі хіраганы, за выключэннем н ん. Ніжэй запісаны чытанне старой хіраганы; сучаснае японскае чытанне, адрознае ад старажытнага, указана ў дужках.
Апошні радок пачынаецца са скасаванай каны (вэ ゑ)
Хірагана ў Унікодзе
У Унікодзе Хірагана займае кодавыя пазіцыі з U+3040 па U+309F:
Блок хіраганы ў Унікодзе змяшчае складнікавыя сімвалы для ўсіх знакаў хіраганы, якія знаходзяцца сёння ва ўжыванні, уключаючы паменшаныя галосныя і ё:он кану для складаных складоў, а таксама састарэлыя знакі ві і вэ і рэдка ўжываны ву (ゔ). У кодавую табліцу уключаны складнікавыя камбінацыі асноўных знакаў хіраганы з дакутэн і хандакутэн, але іх таксама можна атрымаць, калі ўслед за асноўным знакам паставіць асобны знак нігоры альбо ханнігоры (U+3099 і U+309A адпаведна). Гэты метад патрэбны для таго, каб дадаць адпаведны дыякрычны знак да каны, якая звычайна і імі не ўжываецца. Напрыклад, для таго, каб дадаць нігоры да галоснай альбо ханнігоры да складу, які пачынаецца не на х.
Знакі U+3095 і U+3096 — гэта паменшаныя か (ка) і け (кэ), адпаведна. U+309F — падвоены знак より (ёры), часам ужываны ў вертыкальных тэкстах. U+309B і U+309C — гэта асобныя (не камбінаваныя з іншымі) эквіваленты да камбінаваных знакаў нігоры і ханнігоры, адпаведна.
Вастралодачнік
Вастралодачнік, Вастралодка (Oxytropis) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны (часта без сцябла), паўкусцікі або калючыя, звычайна падушкападобныя кусцікі. Лісце чаргаванае, няпарнаперыстае, рэдка простае або трайчастае. Кветкі рознага колеру, у пазушных гронкападобных суквеццях. Лодачка на канцы выцягнутая ў вастрыё (адсюль назва). Плод — невялікі, звычайна аднагнездавы апушаны боб.
Арэал і віды
Налічваецца каля 400 відаў. Пашыраны пераважна ў Паўночным паўшар’і, у асноўным на поўдні ў гарах. На тэрыторыі Беларусі рэдка трапляецца.
Прымяненне
Дэкаратыўныя, кармавыя і лекавыя расліны.
Аэрапорт Гамбург
Гамбург (Flughafen Hamburg-Fuhlsbüttel) (IATA: HAM, ICAO: EDDH) — міжнародны аэрапорт Гамбурга, Германія. Размешчаны на адлегласці 8,5 кіламетраў ад цэнтра горада. Уваходзіць у лік пяці самых загружаных аэрапортаў краіны з пасажыраабаротам каля 12,84 млн. чалавек у год.
Дубровенскія суконныя мануфактуры
Дубровенскія суконныя мануфактуры — колішнія мануфактуры, якія дзейнічалі ў 1780—1861 гадах у мястэчку Дуброўна Аршанскага павета (цяпер горад у Віцебскай вобласці).
Аэрапорт Гамбург
Гісторыя
Міжнародны аэрапорт «Гамбург» лічыцца найстарэйшым дзеючым у Германіі. Ён быў адкрыты ў студзені 1911 года. У 90-х гадах XX стагоддзя яго планавалі перанесці далей на поўнач ад Гамбурга, але пазней ад праекту адмовіліся. Аэрапорт проста рэканструявалі: пабудавалі новыя будынкі інфраструктуры і абслугоўвання пасажыраў, гатэль, транспартныя пад'езды. Таксама правялі лінію Гарадской электрычкі.
Дубровенскія суконныя мануфактуры
Тут працавалі 3 мануфактуры (уладальнікі: князі Любамірскія, Евельсон, Гінзбург) і суконная фабрыка графа Пацёмкіна, якія выраблялі тканіну. На мануфактурах у 1814—1819 гадах было 12—31 ткацкіх станкоў і 100—260 вольнанаёмных рабочых. На фабрыцы Пацёмкіна працавалі 300 прыгонных.
Аэрапорт Гамбург
Апісанне
Аэрапорт мае дзве узлётна-пасадачныя паласы з асфальтавым пакрыццём. Адна даўжынёй 3 250 метраў, другая - 3666 метраў. Абедзве УПП, а таксама стырновыя дарожкі і платформы гатовыя прымаць усе паветраныя судны, уключаючы Airbus A380. Менавіта тут гэты тып самалёта праходзіць працэс афарбоўкі перад перадачай авіякампаніям.
Рахуціна
Рахуціна (Рахутино) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рускоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рахуціна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Надзежда Арэнбург
Надзежда — расійскі жаночы баскетбольны клуб з Арэнбурга, Расія.
Дасягненні
Чэмпіянат Расіі
Кубак Расіі
Суперкубак Расіі
Вішня (Пружанскі раён)
Ві́шня (, Вишня) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шчарчоўскага сельсавета.
Дынама Новасібірск (жаночы баскетбольны клуб)
Дынама — расійскі жаночы баскетбольны клуб з Новасібірска, Расія. Быў заснаваны Генрыхам Прыматавым на базе Новасібірскага электратэхнічнага інстытута (НЭТІ).
Дасягненні
Чэмпіянат Расіі
Мак усходні
Мак усходні (Papaver orientale) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.
Батанічнае апісанне
Мнагалетнік вышынёй 40—90 см, а рэдзькападобыым коранем і прамастойным сцяблом. Прыкаранёвае і ніжняе сцябловае лісце чаранковае, буйное, даўжынёй да 30 см, перыста-рассечанае, долі яго ланцэтныя, вострыя, з шчацінкамі на канцах, з буйной канцавой доляй, верхняе сцябловае — сядзячае. Кветкі дыяметрам 15 см, ярка-чырвоныя з чорнай квадратнай плямай каля асновы пялёсткаў. Тычынкі з фіялетавымі пыльнікамі. Цвіце ў маі — чэрвені.
Арэал
Радзіма — Каўказ, Крым, Турцыя, Малая Азія, Балканы.
Значэнне і выкарыстанне
Дэкаратыўная расліна. Мае шэраг сартоў з аранжавымі, ружовымі і чырвонымі кветкамі.
Клаўдзія Фёдараўна Старыкава
Клаўдзія Фёдараўна Ста́рыкава (Клавдия Фёдоровна Старикова; ) — оперная спявачка (лірыка-драматычнае сапрана), заслужаная артыстка БССР (1972).
Біяграфія
Нарадзілася ў горадзе Снежнае (Данецкая вобласць, Украінская ССР). У 1965 годзе скончыла Харкаўскі інстытут мастацтваў. У 1965—1976 гадах салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. З 1976 года — салістка Варашылаўградскай і Харкаўскай абласных філармоній.
Творчасць
Творчасці К. Ф. Старыкавай уласцівы шчырасць, эмацыянальнасць, сцэнічная абаяльнасць. Сярод партый на сцэне Беларускага тэатра оперы і балета
Агнета Экемір
Агнета Мары-Ан Экемір (Agneta Marie-Anne Eckemyr,, Карлсбарг — ) — шведская актрыса і мадэль, пазней дызайнер адзення.
Працавала мадэллю, дзякуючы сваёй знешнасці атрымала шэраг кіно-і тэлевізійных роляў. Яе фота з’явіліся ў часопісе Life разам з фотаздымкамі пяці паўфіналістаў на ролю Джэймса Бонда ў фільме «На сакрэтнай службе Яе Вялікасці» (1969).
Неўзабаве пасля з’яўлення ў 1974 годзе ў сямейнай стужцы «Востраў на вяршыні свету» вытворчасці Disney, Экемір з’явілася на вокладцы і на старонках кастрычніцкага нумару Playboy за 1975 год у якасці Playboy Playmate.
Пасля завяршэння кінакар’еры занялася дызайнам адзення. Яе самыя апошнія распрацоўкі былі прадстаўлены на Älskling, на Калумбус-Авеню ў Нью-Ёрку; у адным квартале ад яе кватэры з выглядам на Цэнтральны парк.
Брыт Экланд
Брыт Экланд (Britt Ekland, народжаная Брыт-Марыя Экланд (Britt-Marie Ekland), нар. ) — шведская актрыса і фотамадэль, якая дамаглася прызнання ў Вялікабрытаніі.
Найбольш за ўсё запомнілася як дзяўчына Бонда ў дзявятым фільме пра англійскага суперагента «Чалавек з залатым пісталетам» (1974). Акрамя гэтага актрыса з’явілася ў шэрагу іншых вядомых брытанскіх карцін, сярод якіх «Прыбраць Картэра» (1971), «Плецены чалавек» (1973), «Бакстэр!» (1973) і «Каралеўскі бляск» (1975).
У 1964 году Экланд выйшла замуж за брытанскага акцёра Пітэра Селерса, ад якога нарадзіла дачку. Пасля разводу ў 1968 годзе ў яе быў шэраг гучных раманаў, у тым ліку з музыкамі Лу Адлерам і Родам Сцюартам. У 1984 годзе яна выйшла замуж за ўдарніка з Stray Cats Сліма Джыма Фэнтама, з якім пазней развялася.
У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм «Жыццё і смерць Пітэра Селерса», у якім ролю Брыт Экланд выканала актрыса Шарліз Тэрон. У цяперашні час Экланд здымаецца на тэлебачанні, дзе выступае госцяй у розных тэлешоў.
Рэбека Хемсэ
Рэбека Хемсэ (Ingrid Rebecka Elisabet Hemse; нар., Эвер’ярна (цяпер Ярна), камуна Сёдэртэлье) — шведская актрыса тэатра і кіно
Біяграфія
Выступала на сцэне стакгольмскага Teater Galeasen, Драматычнага тэатра Мальмё. У цяперашні час працуе ў Каралеўскім драматычным тэатры ў Стакгольме (Драматэн). Найбольш вядомая шырокаму гледачу па ролі дачкі дэтэктыва ў тэлевізійным серыяле Марцін Бек (1997—2009).
Мак голасцябловы
Мак голасцябловы (Papaver nudicaule) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.
Халінаў
Халінаў (Halinów) — горад у Польшчы, за 26 км на ўсход ад цэнтра Варшавы, частка Варшаўскай агламерацыі. Уваходзіць у склад Міньскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Халінаў. Займае плошчу 2,84 км². Насельніцтва 3,7 тыс. чалавек (на 2018).
Мак голасцябловы
Радзіма — Сібір, Сярэдняя Азія, Манголія. Мнагалетнік вышынёй 15—50 см, утварае разетку доўгага, шэрага, перыстага лісця. Кветкі дыяметрам да 5 см, жоўтыя, хутка ападаюць. Цвіце з мая да замаразкаў. У гібрыдных сартоў кветкі махрыстыя, белыя, ружовыя і аранжавыя.
Вяжное
Вяжно́е (, Вежное) — хутар у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шчарчоўскага сельсавета.
Сафія Хелін
Сафія Маргарэт Ётшэн’ельм Хелін (швед. Sofia Margareta Götschenhjelm Helin; нар. года, Хуўста, лён Эребру, Швецыя) — шведскі актрыса тэатра і кіно.
Рускае (Шумяцкі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рускае абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Высмяжыцы
Высмяжыцы (Wyśmierzyce) — горад у Польшчы, за 82 км на поўдзень ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Бялабжэгскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Высмяжыцы. Займае плошчу 16,84 км². Насельніцтва 900 чалавек (на 2018).
Мак амурскі
Мак амурскі (Papaver amurense) — кветкавая травяністая расліна сямейства макавых.
Апісанне
Мнагалетнік вышынёй 50—70 см. Кветанос прамастойны, лісце падоўжанае, перыста-надрэзанае або перыста-лопасцевае. Кветкі дыямктрам 6—7 см, белыя.
Леў узімку (фільм, 1968)
«Леў узімку» (The Lion In Winter) — кінафільм. Экранізацыя аднайменнай п’есы Джэймса Голдмена.
Сезон 2019 ЖФК Нёман Гродна
У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «Нёман» з горада Гродна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Галасяціна
Галася́ціна (, Голосятино) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шчарчоўскага сельсавета.
Анастасія Аляксандраўна Булыбенка
Анастасія Аляксандраўна Булыбенка (нар. ) — беларуская грамадская актывістка, палітычная зняволеная, асуджаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Разам з мамай Аксанай Анастасія жыла ў Магілёве, там у Аксаны была свая крама касметыкі ручнога вырабу. Выдатна вучылася, грала ў тэатры і КВЗ, падзарабляла, каб дапамагчы маме. Скончыла мастацкую школу і дасылала свае працы на выставы. Калі Анастасія вырашыла атрымліваць вышэйшую адукацыю ў Мінску, Аксана закрыла краму і разам з дачкой пераехала ў Мінск. Анастасія паступіла ў БНТУ, на машынабудаўнічы факультэт, на бюджэт. У пачатку верасня 2020, калі затрымалі студэнтку БНТУ Вікторыю Гранкоўскую (яна збірала подпісы пад зваротам да рэктара наконт падаўжэння дыстанцыйнай адукацыі, за што атрымала суткі арышту), Анастасія са сцягам БНТУ ўстала перад уваходам у галоўны корпус за абарону правоў студэнтаў, пасля чаго пачаліся выклікі ў дэканат на «размовы», напісанне тлумачэнняў.
Першы раз Анастасію затрымалі на жаночым маршы 19 верасня 2020, без складання пратаколу, пазней Анастасія атрымала ліст, што выйшаў тэрмін для прыцягнення да адказнасці. У другі раз яе затрымалі на маршы 17 кастрычніка. У аўтазаку яе лоб, спіну і руку пазначылі фарбай з балончыка, што пасля заснялі ў РАУС на відэа. У межах адміністрацыйнага пакарання суд Партызнаскага раёну прысудзіў дзяўчыне 10 сутак, выйшла з якіх Анастасія 27 кастрычніка з ІЧУ у Баранавічах. 28 кастрычніка, ў сераду, яна ўжо была на парах ва універсітэце, а напачатку наступнага тыдня яна атрымала загад на сваё адлічэнне «за пропускі», які быў падпісаны задняй датай. Як адзначае мама Анастасіі Аксана: "Пасля гэтых сутак Ася выйшла ў вельмі дрэнным стане. У яе псарыяз, ён вельмі абвастрыўся ў сувязі з гэтымі падзеямі. Былі жудасныя ўмовы зняволення: яна сядзела на Акрэсціна і ў Баранавічах. І хоць дзяўчаты ў камеры рабілі ўсё, каб ёй дапамагчы: размеркавалі абавязкі, каб Насці не прыйшлося нічога мыць вадой, дзяліліся сродкамі гігіены, — рукі запаліліся настолькі, што яна не магла разагнуць пальцаў, скура трэскалася да крыві. Насця не мылася 10 дзён, на Акрэсціна галадалі практычна, што ўжо казаць пра дыету, рэкамендаваную хворым на псарыяз — дыеты не было. Добра, што іншыя зняволеныя дзяўчаты дзяліліся з Насцяй прадуктамі, сурвэткамі, рэчамі. Толькі праз 4 дні, калі яна ўжо трапіла ў Баранавічы, я змагла перадаць прадукты і лекі.
12 лістапада 2020 года, праз два тыдні пасля таго, як яна выйшла з сутак, Анастасія Булыбенка была арыштавана дома пасля вобшуку супрацоўнікамі КДБ ў межах справы студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ паводле ч. 1 арт. 342 КК (арганізацыя альбо ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак), пасля чаго была змяшчана пад варту ў СІЗА КДБ, затым была пераведзена ў СІЗА на Валадарскага.
18 лістапада 2020 года сумеснай заявай пятнаццаці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, была прызнана палітычнай зняволенай. У сваёй заяве праваабаронцы адзначылі, што лічаць пазбаўленне волі абвінавачаных па студэнцкай справе адвольным і палітычна матываваным. 20 студзеня 2021 года шэфства над палітзняволенай узяла Карына Конрад, дэпутатка Бундэстага і чалец Дэлегацыі па сувязям з Беларуссю, якая з гэтай нагоды адзначыла: «''Мае думкі з Анастасіяй Булыбенка, затрыманай студэнткай, якая, як і многія іншыя, стала нявіннай ахвярай рэпрэсій і гвалту. Арышты і прымусовыя адлічэнні студэнтаў, якія пратэстуюць мірна, непрымальныя і павінны быць неадкладна адменены''». 20 студзеня 2021 года сумеснай заявай чатырнаццаці ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх, , , , арышт Анастасіі Булыбенка быў прызнаны незаконным і кваліфікаваны як.
Са жніўня 2021 года адбывала тэрмін зняволення ў гомельскай калоніі. Вызвалілася 30 лістапада 2022 года.
Аэрапорт Вена-Швехат
Гісторыя
Першапачаткова пабудаваны як ваенны аэрапорт у 1938 годзе, у 1945 ён быў узяты пад кантроль брытанскімі ўладамі. У 1954 быў заснаваны Betriebsgesellschaft, і аэрадром у Швехат замяніў венскі аэрапорт Асперн у якасці асноўнага аэрапорта краіны. У гэты час была толькі адна ўзлётна-пасадачная паласа, якая ў 1959 была павялічана да 3 000 метраў. Будаўніцтва новага будынка аэрапорта пачалося ў 1960. У 1972 годзе была пабудавана другая ўзлётна-пасадачная паласа. Аэрапорт двойчы прымаў алімпійскія каманды, бо Аўстрыя двойчы прымала Зімовыя Алімпійскія гульні. Ян Павел II таксама карыстаўся аэрапортам у час яго наведванняў Аўстрыі. 27 снежня 1985 года білетная каса El Al падвергнулася нападу палесцінскіх тэрарыстаў.
Тэрміналы
На сённяшні дзень у Венскім міжнародным аэрапорце функцыянуюць тры тэрміналы: асноўныя Тэрміналы 1 і 2 і часовы тэрмінал (1A), пабудаваны для абслугоўвання лоў-кост авіякампаній. У 2006 годзе пачалося будаўніцтва новага тэрмінала, SKYLINK, які павінен дапамагчы аэрапорту спраўляцца з больш высокімі аб'ёмамі пасажырскіх перавозак (у 2007 - 18,9 млн пасажыраў у год). Гэты новы тэрмінал таксама зможа абслугоўваць вялікія самалёты, такія як Airbus A380. Тэрмінал 1 абслугоўвае ўсе мясцовыя рэйсы Austrian Airlines, а таксама Star Alliance і іх партнёраў. Акрамя таго, гэты тэрмінал таксама прымае рэйсы Emirates. Тэрмінал 1A абслугоўвае авіякампаніі Germanwings, і іншыя лоў-кост авіякампаніі. Тэрмінал 2 абслугоўвае Air France, Iberia, British Airways, Qatar Airways і інш. Аператарамі ўсіх тэрміналаў з'яўляюцца Fraport, Vienna Airport Handling, Swissport і Austrian Airlines. Пасля адкрыцця SKYLINK Austrian Airlines і яе партнёры будуць абслугоўвацца ў новым тэрмінале.
Дэкалог (тэлецыкл)
«Дэкало́г» (Dekalog) — дзесяцісерыйны тэлецыкл, зняты ў 1988 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Тэлецыкл уяўляе сабой 10 тэлевізійных фільмаў, кожны з якіх прысвечаны адной з Дзесяці запаведзей.
Аэрапорт Хітроў
Хітроў (London Heathrow Airport; ІКАО: EGLL, ІАТА: LHR) — найбуйнейшы міжнародны аэрапорт Лондана. Лічыцца трэцім па загружанасці пасажырскім аэрапортам у свеце (2011 год), і першым у Еўропе. Размешчаны за 24 км (15 міляў) на захад ад цэнтральнага Лондана. Уключае 5 пасажырскіх тэрміналаў і адзін грузавы. Апошні, 5-ы тэрмінал, адкрыты 14 сакавіка 2008 каралевай Лізаветай II, з 11 красавіка 2008 года закрываўся па тэхнічных прычынах да чэрвеня 2008 года.
Дэкалог (тэлецыкл)
Дэкалог, адзін
«Дэкалог, адзін» (Dekalog, jeden) — першая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 10 снежня 1989 года. Першая частка цыкла адпавядае першай з Дзесяці запаведзяў: «Не май іншых багоў, апроч Мяне». У сцэнарыі гэта тэма раскрываецца самым непасрэдным чынам: падымаецца пытанне існавання Бога ўвогуле, а таксама праблема стварэння сучасным чалавекам фальшывых багоў. Стваральнікі фільма, наўмысна пазбягаючы традыцыйнай біблейскай інтэрпрэтацыі запаведзі, ролю такога бажка аддаюць камп’ютару. «Дэкалог I» расказвае гісторыю вучонага. Яго трагедыя вынікае з таго, што ён цалкам давярае магчымасцям сучаснай навукі, увасобленым у камп’ютары. З вялікай дакладнасцю і пры тым з вялікім запасам ён вылічвае трываласць лёду на замерзлым возеры, дзе яго ўлюбёны сын збіраецца апрабаваць свае новыя канькі. Да жалю, збег абставін прыводзіць да трагедыі. Насуперак разліку лёд не вытрымлівае вагі хлопчыка, і той тоне.
Дэкалог, два
«Дэкалог, два» (Dekalog, dwa) — другая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 11 мая 1990 года.
Аэрапорт Хітроў
Размяшчэнне
Размешчаны за 24 км (15 міль) на захад ад цэнтральнага Лондана каля паўднёвай мяжы Хілінгтана. З паўночнага боку аэрапорт мяжуе з Харлінгтанам, Хармандсворсам, Лонгфардам і Кранфардам, з усходняга - Хаўнслоў і Хатанам, з паўднёвага - з Іст Бедфантам і Стануэлам. На захад шаша M25 аддзяляе аэрапорт ад Колнбрука ў Беркшыра. Аэрапорт размешчаны на захад ад Лондана, яго ўзлётна-пасадачныя поласы арыентаваныя з захаду на ўсход, што азначае, што самалёты павінны ўзлятаць прама над горадам. Іншыя буйныя еўрапейскія аэрапорты, напрыклад, аэрапорты Амстэрдама, Франкфурта і Парыжа, размешчаны ў паўднёвай або паўночнай частцы горада, што дазваляе пазбягаць падобных праблем. Іншай асаблівасцю аэрапорта з'яўляецца яго нізкае размяшчэнне над узроўнем мора (25 метраў), а таксама частыя туманы. Хітроў - адзін з двух міжнародных аэрапортаў, размешчаных у межах Вялікага Лондана, другі - Лонданскі гарадскі аэрапорт.
Дэкалог (тэлецыкл)
Дэкалог, тры
«Дэкалог, тры» (Dekalog, trzy) — трэцяя частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 18 мая 1990 года.
Аэрапорт Хітроў
1930-я і 1940-я
Месца, на якім сёння знаходзіцца аэрапорт Хітроў, для патрэб авіяцыі пачалі выкарыстоўваць падчас Першай сусветнай вайны, у гэты час тут знаходзіўся ваенны аэрадром. У 1930-я гады аэрадром, які тады насіў назву Вялікі Заходні Аэрадром, выкарыстоўваўся кампаніяй Fairey Aviation для зборкі і выпрабаванняў авіяцыйнай тэхнікі. Камерцыйныя авіякампаніі выкарыстоўвалі аэрапорт Кройдан, які быў галоўным лонданскім аэрапортам у той час. У 1943 Хітроў пачаў кантралявацца Міністэрствам Авіяцыі і пачаў развівацца як прамежкавая база Каралеўскіх ваенна-паветраных сіл Вялікабрытаніі. Будаўніцтва ўзлётна-пасадачных палос пачалося ў 1944 годзе на зямлі, якая належыла да гэтага прыхадскому святару з Хармансворса. Новы аэрапорт быў названы па назве вёскі Heath Row, якая была разбурана падчас будаўніцтва аэрапорта, і знаходзілася прыблізна на месцы сённяшняга тэрмінал. Каралеўскія Паветраныя сілы так і не выкарысталі аэрапорт, і пасля заканчэння Другой сусветнай вайны, кіраванне Хітроў было перададзена Міністэрству Грамадзянскай Авіяцыі. Першы грамадзянскі рэйс адбыўся 1 студзеня 1946 года, у Буэнас-Айрэс з дазапраўкай у Лісабоне. Аэрапорт пачаў працаваць цалкам як грамадзянскі на 31 мая 1946, і да 1947 года ў Хітроў былі тры ўзлётна-пасадачныя паласы, і яшчэ тры будаваліся. Першыя ўзлётна-пасадачныя паласы, пабудаваныя для поршневых самалётаў, былі кароткія і іх напрамкі ўлічвалі ўсе напрамкі ветру.
Дэкалог (тэлецыкл)
Дэкалог, чатыры
«Дэкалог, чатыры» (Dekalog, cztery) — чацвёртая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 25 мая 1990 года.
Дэкалог, сем
«Дэкалог, сем» (Dekalog, siedem) — сёмая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 15 чэрвеня 1990 года.
Дэкалог, восем
«Дэкалог, восем» (Dekalog, osiem) — восьмая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 22 чэрвеня 1990 года.
Дэкалог, дзевяць
«Дэкалог, дзевяць» (Dekalog, dziewięć) — дзявятая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 29 чэрвеня 1990 года.
Дэкалог, дзесяць
«Дэкалог, дзесяць» (Dekalog, dziesięć) — дзясятая частка тэлецыкла «Дэкалог», прэм’ера якой адбылася 24 чэрвеня 1989 года.
Узнагароды
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 10 намінацыямі на значныя кінапрэміі і ўзнагароджаны 9 з іх :
Спісы
У 1995 годзе «Дэкалог» быў уключаны ў «Ватыканскі спіс фільмаў». У 2000 годзе вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт дадаў тэлецыкл у свой спіс «Выдатных фільмаў». У 2005 годзе тэлецыкл быў уключаны ў спіс «» і адзначаны як найлепшы фільм свайго дзесяцігоддзя.
Канстанцін Парчэўскі
Канстанцін Парчэўскі, гербу Налэнч (пол. Konstanty Parczewski, 19 жніўня 1801, Чырвоны Двор — 8 верасня 1855, Асер) — кіраўнік паўстання 1830-31 гг. у Віленскім павеце, дзеяч эміграцыі.
Нарадзіўся 19 жніўня 1801 г. у Чырвоным Двары каля Немянчына, быў сынам Ігнацыя і Саламеі, народжанай Дзевонскай. Першапачатковую адукацыю атрымаў дома, у т.л вучыўся музыцы і ігры на скрыпцы. Вучыўся ў Віленскім універсітэце, быў залічаны Ігнатам Дамейкам да філарэтаў.
Ад бацькоў атрымаў у спадчыну маёнткі Чырвоны Двор і Жытомля (каля Гродна). Пасяліўся ў Чырвоным Двары і прысвяціў сябе кіраванню маёнткам. Быў прыхільнікам пераходу сялян на чынш і паляпшэння іх маёмаснага стану.
Удзел у паўстанні 1830-31 гг.
Пасля выбуху паўстання 1830-31 гг. звязаўся з канспірацыйным рухам у Літве і браў удзел у падрыхтоўцы збройнага чыну. Калі ў канцы сакавіка 1831 паўстанцы запланавалі напад на Вільню, каб прымусіць капітуляваць там расійскі гарнізон, то Парчэўскі далучыўся да іх і адным з першых сабраў сабраў у ваколіцах Чырвонага Двара і Немянчына атрад, які складаўся пераважна з сялян, узброеных пікамі, косамі і паляўнічай зброяй. 6 красавіка 1831 захапіў Немянчын і раззброіў нешматлікіх расійскіх жаўнерах, якія там размяшчаліся. Вёў партызанскую барацьбу, спрабаваў кантраляваць пераправы на Віліі і Жэймяне, у тым ліку праз знішчэнне мастоў.
Яго атрад налічваў ад 200 да нават 1000 чалавек. Паўстанцкі камітэт, які знходзіўся ў Шырвінтах, даручыў яму кіраванне паўстаннем у няменчынскім павеце. Парчэўскі арганізаваў у мясцовым касцёле рэлігійна-патрыятычную маніфестацыю з асвячэннем штандара. Надалей вёў партызанскую актыўнасць у ваколіцах Вільні. Але надзеі паўстанцаў на захоп горада не спраўдзіліся.
Кіраўнік блізкага атрада Юзаф Гейдройць, якому пагражала акружэнне, здолеў прабіцца да Немянчына, але злучаным сілам не хапала пораху і амуніцыі, шэрагі паўстанцаў хутка змяншаліся. Аб'яднаныя атрады рушылі да Вількаміра і захапілі горад 10 мая 1831. Там было прынята рашэнне зноў разбіцца на лакальныя групы, якія б дзейнічалі ў сваёй мясцовасці, пакуль не прыбудуць рэгулярныя войскі з Польскага Каралеўства.
Парчэўскі са сваім атрадам (каля 400 чалавек) зноў накіраваўся ў віленскі павет, па сваім жаданні да яго далучылася і Эмілія Плятэр. Далейшыя партызанскія дзеянні (у тым ліку спроба захапіць Майшаголу) не мелі поспеху, у расійцаў была значная перавага ў сілах. Пасля ўступлення на тэрыторыю Літвы войска генерала Дэзыдэрыя Хлапоўскага, Парчэўскі далучыўся да 25 паўка, які быў накіраваны да Коўна і там разгромлены расійцамі. Паводле сведчання Парчэўскага, ён здолеў зберагчыся, бо быў накіраваны генералам Хлапоўскім у Палангу "з сакрэтнай місіяй".
Пасля краху паўстання ў Літве Парчэўскі перайшоў прускую мяжу і праз Германію накіраваўся ў Францыю. Яго маёмасць была канфіскавана расійскімі ўладамі.
Пасяліўся ў Парыжы, дзе знаходзіўся ў вельмі цяжкім матэрыяльным становішчы. Зарабляў на жыццё ігрой на скрыпцы, у 1832—1848 гадах быў скрыпачом у Італьянскай оперы ў Парыжы. У 1851—1854 гадах член Гісторыка-літаратурнага таварыства ў Парыжы (выйшаў з яго 5 сакавіка 1854 года). Верагодна, належаў да Польскага дэмакратычнага таварыства. Меў блізкія адносіны з Адамам Міцкевічам, бываў у яго дома і граў там на скрыпцы. Ён быў адным з удзельнікаў вечара ў Яўстафія Янушкевіча, дзе адбылося паэтычнае супрацьстаянне Славацкага і Міцкевіча і знакамітая імправізацыя аўтара "Дзядоў".
У 1845 апублікаваў свае ўспаміны "Паўстанне ў ваколіцах Немянчына".
У канцы жыцця пераехаў у Асер. У жніўні 1855 апошні раз сустрэўся з сям'ёй Міцкевіча ў Манжэроне. Памёр 8 верасня 1855 г. у Асеры, пахаваны на мясцовых могілках (надмагільны помнік узведзены на эміграцыйныя ўнёскі).
Сям'я
Быў жанаты на Наталлі Ліпінскай, піяністцы, дочцы скрыпача Караля Ліпінскага. Дачка - Роза (1850-1930), у замужжы - Букоўская.
Джакама Казанова
Джакама Джыралама Казанова (Giacomo Girolamo Casanova), шэвалье дэ Сенгальт (, Венецыя —, замак Дукс, Багемія) — вядомы італьянскі авантурыст, падарожнік і пісьменнік, аўтар грунтоўнай аўтабіяграфіі «Гісторыя маёй жыцця». Дзякуючы гэтай кнізе ён настолькі праславіўся сваімі шматлікімі любоўнымі прыгодамі, што само яго імя стала намінальным і выкарыстоўваецца цяпер у значэнні «жаночы спакуснік». Калі верыць яго мемуарам, Казанова сустракаўся з еўрапейскімі манархамі, папамі, кардыналамі і такімі выбітнымі дзеячамі эпохі Асветніцтва, як Вальтэр, Моцарт і Гётэ. Свае апошнія гады ён правёў у Багеміі, працаваў наглядчыкам бібліятэкі ў замку графа Вальдштэйна; менавіта там ён і напісаў гісторыю свайго жыцця.
Сялюты (Шумяцкі раён)
Сялюты (Селюты) — сяло ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рускоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сялюты абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло было пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Кяхцінскае пагадненне (1915)
Кяхцінскае пагадненне 1915 — руска-кітайскае пагадненне, якое рэгулявала палітычныя і тэрытарыяльныя пытанні Знешняй Манголіі, што заставалася пад сюзерэнітэтам Кітая; падпісана ў г. Кяхта (Бурація) 25 мая 1915 г. Па пагадненню Кітай абавязаўся не ўводзіць свае войскі на тэрыторыю Знешняй Манголіі, не прэтэндаваць на каланізацыю яе земляў і не ўмешвацца ва ўнутранае кіраванне. За Знешняй Манголіяй прызнавалася права складаць міжнародныя дамовы па гандлёва-эканамічных пытаннях.
Вэньянь
Вэньянь (вэньянь 文言, літаральна літаратурная мова, суч. кіт. 文言文 wényánwén) — мова на аснове старажытнакітайскай, якая выкарыстоўвалася ў якасці літаратурнай мовы ў Кітаі да Руху 4 мая, а таксама ў Японіі, Карэі, В’етнаме і іншых краінах рэгіёна.
Асаблівасці мовы
Класічная кітайская адрозніваецца лаканічнасцю — тэкст на вэньяне змяшчае прыкладна ўдвая менш іерогліфаў, чым такі ж тэкст на сучаснай кітайскай. Гэтаму спрыяе тое, што ў вэньяне:
Кульбачына (гарадзішча)
Пляцоўка авальная, памер 75х55 м, умацавана валам шырынёй 12 м, вышынёй з поўначы, поўдні і ўсходу 3 — 3,5 м, з захаду, дзе знаходзіўся ўезд, 1,5 — 2 м і ровам шырынёй 3,5 — 4 м з боку забалочанай поймы ракі. Выявіў у 1968 г. расійскі археолаг В. В. Сядоў. Ён, лічыў яго старажытным горадам Астрэя. Аднак раскопкі гарадзішча на беразе возера Астрые (Пскоўская вобласць, Расія), праведзеныя экспедыцыяй Эрмітажа, навукова даказалі месцазнаходжанне там летапіснай Астрэі. Помнік абследаваў у 1975 г. М. А. Ткачоў, даследаваў (зрабіў прарэзку вала і раскапаў 160 м²), у 1989—1990 гг. С. А. Піваварчык. Культурны пласт 0,2 — 1 м.
У выніку даследаванняў выяўлены развалы печаў-каменак, ганчарная кераміка, жалезныя наканечнікі стрэл, ланцэтападобны наканечнік дзіды з утулкай X — XI стст., арнаментаванай рэльефнымі равочкамі (упершыню на Беларусі), гліняныя прасліцы, тачыльныя брускі, ручныя жорны, касцяныя праколкі і качадык для пляцення, рыбалоўны кручок, падковападобная фібула, жалезныя вырабы, косці свойскіх і дзікіх жывёл. Прарэзка вала паказала, што ён насыпаны ў адзін прыём адначасова з узнікненнем жыцця на паселішчы ў канцы X — пачатку XI ст. Ядро вала з гліны, знешні схіл быў забрукаваны каменнем.
Гарадзішча належыць да тыпу ўмацаванняў, узведзеных незалежна ад рэльефу мясцовасці і, відаць, з'яўлялася адным з найбольш паўночных абарончых аунктаў Чорнай Русі на мяжы з літоўскімі землямі. Гарадзішча спыніла існаванне ў выніку варожага нашэсця. Магчыма, гэта звязана з паходам на Літву шматлікай мангольскай раці цемніка Батыя ў 1258 — 1259 гг. Пасля пагрому XIII ст. жыццё на гарадзішчы спынілася аж да XVI ст.
За 200 м на поўначы ад вёскі і за 300 м на поўдзень ад гарадзішча — 2 курганныя могільнікі (5 і 4 насыпаў).
Ганчары (Пружанскі раён)
Ганчары́ (, Гончары) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шчарчоўскага сельсавета.
Ушацкі раён
Уша́цкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Віцебскай вобласці Беларусі. Мяжуе з Шумілінскім, Бешанковіцкім, Лепельскім, Докшыцкім, Глыбоцкім і Полацкім раёнамі. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Ушачы.
Гісторыя
30 ліпеня 1966 года Ушацкі раён утвораны зноў, у склад раёна перададзены гарадскі пасёлак Ушачы, Вялікадолецкі, Гарбаціцкі, Глыбачанскі, Дубраўскі, Жарскі, Кубліцкі, Лутаўскі, Мосарскі, Сарочынскі, Селішчанскі сельсаветы і 10 населеных пунктаў Пышнянскага сельсавета (Антунова, Ветча, Казімірова, Лагі, Малыя Дольцы, Мацюшы, Мірны, Новая Жызнь, Пуцілкавічы і Храмёнкі) Лепельскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна 10 сельсаветаў, 280 населеных пунктаў. 22 красавіка 1980 года Гарбаціцкі сельсавет перайменаваны ў Вяркудскі. 20 кастрычніка 1995 года Ушацкі раён і гарадскі пасёлак Ушачы аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 8 красавіка 2004 года скасаваны Дубраўскі, Мосарскі і Селішчанскі сельсаветы, Лутаўскі сельсавет перайменаваны ва Ушацкі.
Прырода
Большая частка тэрыторыі раёна знаходзіцца ў межах Ушацка-Лепельскага ўзвышша. Паўночна-ўсходняя частка размешчана ў межах Полацкай нізіны. Паверхня пераважна плоскахвалістая, на захадзе — узгорыстая. Характэрны рэзкія ваганні адносных вышынь каля шматлікіх азёрных і балотных катлавін. 50 % тэрыторыі ляжыць на вышыні 150—200 метраў. Каля вёскі Гушчынская Слабодка знаходзіцца самы высокі пункт вышынёй 238 м, найбольш нізкі — 127 м (урэз вады возера Янова).
У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да паўночна-ўсходняй часткі Вілейскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. Сучасная паверхня складзена з паазерскіх марэнных, флювіягляцыяльных і азёрна-ледавіковых адкладаў, ніжэй утварэнні сожскага, дняпроўскага, у ледавіковых лагчынах — бярэзінскага зледзяненняў.
З карысных выкапняў ёсць пясчана-жвіровы матэрыял, будаўнічыя пяскі, гліны, сапрапель, торф. Вядомы 40 невялікіх радовішчаў торфу (найбольшае Выдрыца); 2 радовішчы пясчана-жвіровага матэрыялу (найбольшае Наташына); 2 радовішчы пяскоў (найбольшае Кавалеўшчынскае радовішча пяскоў); 2 радовішчы глін. Раён мае значныя запасы сапрапелю. Аб’ём азёрнага сапрапелю ў першачарговых для здабычы аб’ектах складае каля 7 тыс. кубічных метраў. Раён характарызуецца вялікай забяспечанасцю разведанымі радовішчамі ўсіх катэгорый гравійна-пясчанага матэрыялу.
Глебы сельгасугоддзяў дзярновыя і дзярнова-карбанатныя, дзярнова-падзолістыя (85 %), поймавыя забалочаныя, тарфяна-балотныя. Глебы сугліністыя, супясчаныя, пясчаныя, тарфяныя.
Па колькасці азёр Ушацкі раён займае адно з вядучых месцаў у краіне. Тут налічваецца звыш 200 азёр, вялікіх і маленькіх. Яны займаюць каля 10 % плошчы раёна. Асабліва выдзяляецца Ушацкая група азёр. Сярод іншых азёр — Вечалле, Ваўчо, Дземінец, Доўгі Дземінец, Доўжына, Плесна, Астравіта, возера Глыбач, Бярозаўскае, Адворанскае, Акунь, Арэхаўна, Ашыцік, Гародна, Глыбачка, Дубраўскае, Лешва, Лешна, Лутава, Лінка, Пліна, Полазна, Рукшанскае, Салонец, Трошча, Усвея, Глыбокае. Іншыя азёры: Сверзна, Колпіна.
Мінеральныя воды Ушаччыны былі вядомы ўжо ў XVI стагоддзі, пры дапамозе іх вылечвалі захворванні апорна-рухальнага апарату.
Лясы раёна займаюць 41 % тэрыторыі раёна. Структура лясоў раёна прадстаўлена рознымі дравеснымі пародамі: елка, сасна, асіна, бяроза, дуб, рабіна, арэшнік, вольха, крушына і інш. Хваёвыя лясы займаюць 50,6 % лясной плошчы, дамінуе сасна.
На тэрыторыі Ушацкага раёна ёсць біялагічныя мікразаказнікі мясцовага значэння — Глыбачанскі, Чарсцвяцкі, гідралагічны заказнік — Крывое.
Насельніцтва
На першае студзеня 2007 года ва Ушацкім раёне пражывала 17 800 чалавек. Па колькасці насельніцтва Ушацкі раён займае адно з апошніх месц у Віцебскай вобласці.
Дынаміка змянення колькасці насельніцтва раёна:
Гарадское насельніцтва раёна складае 31 %.
Нацыянальны склад:
На тэрыторыі раёна налічваецца 256 населеных пунктаў, найбуйнейшыя вёскі: Вялікія Дольцы, Кублічы, Сарочына, Селішча.
Адміністрацыйны падзел
Падзяляецца на 7 сельскіх саветаў: Вялікадолецкі, Вяркудскі, Глыбачанскі, Жарскі, Кубліцкі, Сарочынскі, Ушацкі.
Транспарт
Праз Ушацкі раён праходзяць аўтадарогі: Полацк — Ушачы — Лепель — Мінск, Полацк — Лепель — Мінск, Ушачы — Віцебск і інш. Аддаленасць г. п. Ушачы ад г. Мінска — 210 км, ад Віцебска — 150 км. Чыгункі раён не мае.
Адукацыя
Ва Ушацкім раёне працуюць 12 сярэдніх школ, некаторыя з іх называюцца школы-дзіцячыя сады, адна з іх — школа-інтэрнат (Вяркудская). Самая значная, вялікая па колькасці вучняў — Ушацкая СШ, дзе налічваецца 1135 вучняў.
У 1998 годзе была адкрыта новая сярэдняя школа ў вёсцы Арэхаўна, якая на сённяшні дзень з’яўляецца «школай — эталонам». У Арэхаўскай СШ з першага дня яе існавання працуе добра ўкамплектаваны камп’ютэрны клас. Праводзіцца значная работа з вучнямі па ахове навакольнага асяроддзя і прыродных рэсурсаў; у школе створаны цудоўны «зялёны куток», дзе растуць рэдкія расліны; ёсць свая цяпліца, дзе вырошчваецца расада розных культур, свой школьны агарод; наладжана цесная сувязь з мясцовым лясніцтвам. .
Ахова здароўя
Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ў Ушацкім раёне ажыццяўляе ўстанова аховы здароўя «Ушацкая цэнтральная раённая бальніца».
На тэрыторыі раёна паміж азёрамі Баркоўшчына і Доўжына знаходзіцца санаторый "Лясныя азёры.
Бляхоўня
Бляхоўня (Blachownia) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Чэнстахоўскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бляхоўня. Займае плошчу 36,53 км². Насельніцтва — 9967 чалавек (на 2004 год).
Яўген Кірылавіч Марчук
Яўген Кірылавіч Марчук (, Далінаўка, Гайваронскі раён, Адэская (цяпер Кіраваградская вобласць), УССР, СССР — ) — украінскі дзяржаўны дзеяч, 6-ы Прэм’ер-міністр Украіны (кіраваў урадам: 6 сакавіка 1995 (да 8 чэрвеня 1995 — выконваючы абавязкі прэм’ер-міністра) — 27 мая 1996), генерал арміі Украіны, кандыдат юрыдычных навук. ‎
Мрозы
Мрозы (Mrozy) — горад у Польшчы, за 64 км на ўсход ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Міньскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мрозы. Займае плошчу 7,73 км². Насельніцтва 3,5 тыс. чалавек (на 2018).
Цеклеўка (Шумяцкі раён)
Цеклеўка (Теклевка) — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Рускоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Алёна Валянцінаўна Саўчанка
Алёна Валянцінаўна Саўчанка (Aljona Savchenko, ; нар., Абухіў, Кіеўская вобласць, Украінская ССР) — украінская і нямецкая фігурыстка. Алімпійская Чэмпіёнка 2018 года. З 2004 па 2014 год выступала ў парным катанні за Германію з Робінам Шаўковы. Яны — двухразовыя бронзавыя прызёры Алімпіяды 2010 і Алімпіяды 2014, пяціразовыя чэмпіёны свету (2008—2009, 2011—2012, 2014) і чатырохразовыя чэмпіёны Еўропы (2007—2009, 2011). Таксама яна з рознымі партнёрамі шматразовы чэмпіён Германіі і прызёр сусветных і еўрапейскіх чэмпіянатаў.
Выступаючы за Украіну са Станіславам Марозавым, Саўчанка была чэмпіёнкай свету сярод юніёраў у 2000 годзе.
З 2015 года выступае ў пары з былым французскім фігурыстам Бруна Масо.
Вязенская
Вя́зенская, Вязынь , Разанка  — рака ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уса (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 24 (20 ) км. Плошча вадазбору 81 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,5 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1,5 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Арэхаўская Мінскага раёна. Упадае ва Усу прыкладна за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Уса. Вадазбор у межах Мінскага ўзвышша. Рэчышча каналізаванае ад вёскі Лабады да вусця. Каля вёсак Грынькова і Чыкі на рацэ сажалка.
Людміла Мікалаеўна Сінельнікава
Людміла Мікалаеўна Сінельнікава (нар., г. , Расія) — беларуская артыстка балета. Заслужаная артыстка Беларусі (1979).
Біяграфія
У 1968 годзе скончыла Варонежскае харэаграфічнае вучылішча.
Працавала ў тэатрах оперы і балета і.
У 1972—1982 — салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў‎ з 1973 года.
Культуркампф
«Культуркампф» (Kulturkampf — барацьба за культуру) — пашыраная з гістарычнай літаратуры назва мерапрыемстваў урада О. Бісмарка ў 70-я гг. XIX ст. супраць каталіцкай царквы і яе палітычнай партыі «Цэнтр», якая выражала сепаратысцкія антыпрускія тэндэнцыі (пераважна на захадзе і паўднёвым захадзе Германіі). Пад выглядам «барацьбы за культуру» урад О. Бісмарка імкнуўся падпарадкаваць сабе духавенства і аслабіць уплыў партыі «Цэнтр». З гэтай мэта і з ініцыятывы Бісмарка былі прыняты і дзейнічалі законы аб забароне святарам весці палітычную агітацыю (снежань 1871 г.), аб пазбаўленні духавенства права нагляду за пачатковымі школамі (сакавік 1872 г.), аб выгнанні з Германіі езуітаў (ліпеня 1872 г.), аб дзяржаўным кантролі за царкоўнымі справамі (1873 г.), аб абмежаванне праў царквы накладваць пакаранні на яе служак і на вернікаў. У лютым 1875 г. былі распушчаны амаль усе каталіцкія ордэны і праведзены закон пра грамадзянскі шлюб. Духавенства, абапіраючыся на падтрымку Папы Рымскага Пія IX, не падпарадкавалася гэтым законам. Урад О. Бісмарка адказала рэпрэсіямі. Аднак ганенні і гвалтоўнае ўмяшанне ва ўнутранае жыццё царквы не толькі не зламалі яе аўтарытэт, але прывялі да зваротных вынікаў. На польскіх землях імперыі ў ходзе «Культуркампф» была ўзмоцнена палітыка германізацыі. Пасля прымірэнне О. Бісмарка з каталіцкім духавенствам у канцы 1870—1880 гг. большасць законаў часоў «Культуркампф» адменена, акрамя законаў грамадзянскім шлюбе і выгнанні езуітаў.
Людміла Мікалаеўна Сінельнікава
Творчасць
На беларускай сцэне стварыла запамінальныя, выразныя вобразы Папялушкі («» С. Пракоф’ева), Марыі («» Б. Асаф’ева), Евы («Стварэнне свету» А. Пятрова), Адэты — Адыліі («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Раймонды («» А. Глазунова), Жызэлі («» А. Адана), Лізы («» Ф. Герольда), Радысачкі («» К. Хачатурана), выконвала таксама Мазурку і Прэлюд у балеце «» на музыку Ф. Шапена і інш.
Лаўрэат ў Варне (1970, Балгарыя).
Джон Хол
Джон Люіс «Ян» Хол (John Lewis "Jan" Hall; нар., Дэнвер, штат Каларада, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2005) «За ўклад у развіццё лазернага высокадакладнага спектраскапіравання і тэхнікі прэцызійнага разліку светлавога зруху ў аптычных стандартах частаты» сумесна з Тэадорам Хэншам. Прайшоў тры ступені ў Тэхналагічным інстытуце Карнегі: бакалаўр (1956), магістр (1958) і доктар (1961). Скончыў свае постдоктарскія даследаванні ў Нацыянальным універсітэце стандартаў і тэхналогій, і затым працаваў там з 1962 да адстаўкі ў 2004 годзе. Чытаў лекцыі ва Універсітэце Каларада ў Боўлдэры з 1967 г.
Марчук
Марчук — прозвішча.
Паліксена
Паліксе́на (Πολυξένη) — гераіня Эпічнага цыкла, прысвечанага Траянскай вайне. Дачка траянскага валадара Прыяма.
У пачатку вайны Паліксена і яе брат Троіл трапілі ў засаду Ахіла. Троіл схаваўся ў храме Апалона, але быў знойдзены і забіты. Паліксена выратавалася.
На дзесяты год вайны, пасля канфлікта Ахіла з Агамемнанам, Паліксена прапанавала Ахілу сустрэчу ў храме, дзе загінуў яе брат. Ахіл быў зацікаўлены дзяўчынай і пагадзіўся. Падчас перамоваў ён прызнаўся ёй, што можа быць забіты ў пяту. Гэта падслухаў Парыс, які стрэліў у Ахіла з лука і смяротна параніў у пяту.
Дзедаўка (Пружанскі раён)
Дзе́даўка (, Дедовка) — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шчарчоўскага сельсавета.
Бруна Масо
Бруна Масо (Bruno Massot; нар., Кан, Нармандыя, Францыя) — нямецкі, раней французскі, фігурыст, выступае ў парным катанні, з 2015 года за Германію з Алёнай Саўчанка. З ёй ён — двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Еўропы (2016, 2017), срэбны (2017) і бронзавы прызёр (2016) сусветных чэмпіянатаў і двухразовы чэмпіён Германіі (2016 і 2018). Да гэтага з Дар’яй Паповай ён чэмпіён (2012) і віцэ-чэмпіён (2013) Францыі.
Вісла (значэнні)
Вісла — гідронім, тапонім.
Вацлаў Рачкавіч
Вацлаў Рачкавіч (1420-я — да 1463) — каталіцкі біскуп луцкі.
Біяграфія
Сын Якуба Рачкі Табутавіча, брат Міхны, Юндзілы і Яна Рачкавічаў. Як частка родавых уладанняў Вацлаву належала прынамсі доля ў Дзітве..
Напэўна, тоесны Venceslaus Petri de Vaverka, які зімовым семестрам 1444 года ўнёс поўную аплату за паступленне ў Кракаўскі ўніверсітэт. Патронім Petri выклікае некаторыя сумненні, праз яго луцкага біскупа Вацлава часта называюць сынам Пятра Рачкавіча. Аднак, як адзначае, пра Пятра, сынам якога мог бы быць яшчэ адзін Вацлаў з Ваверкі, сярод родзічаў-уладальнікаў Ваверкі няма сведчанняў. Тым часам як імя Вацлаў даволі рэдкае, а біскуп яўна названы сынам Рачкі і братам Рачкавічаў. Таму Глінка не выключае, што Пётр магло быць яшчэ адным імем Якуба Рачкі Табутавіча, што не выключэнне ў першым пакаленні па каталіцкім хрышчэнні Літвы.
У такім разе, Вацлаў нарадзіўся не пазней за 1431 год, бо ўзрост залічэння ва ўніверсітэт быў не меншы за 14 гадоў, хоць у Кракаўскім універсітэта таго часу вядомы залічэнні і 13-гадовых, аднак, звычайна студэнты былі старэйшымі. Перад гэтым, магчыма, навучаўся ў Віленскай кафедральнай школе.
У 1451 годзе атрымаў дыплом бакалаўра in artibus (вольных мастацтваў), у Liber promotionum Кракаўскага ўніверсітэта запісаны як Venceslaus de Wawerka Lithwanus. Напэўна, тым часам быў канонікам Віленскага кафедральнага капітула, хоць гэта і не адзначана ва ўніверсітэцкіх дакументах, бо быў ужо дэканам капітула ў 1459 годзе, калі кароль Казімір Ягелончык намінаваў яго біскупам луцкім.
Зацверджаны як біскуп 10 верасня 1459 года Папам Піем II, 28 верасня праз свайго дэлегата ў Рыме заплаціў пошліну Курыі памерам 33 1/3 фларына. Паводле выданага 10 верасня ў Мантуі папскага брэвэ, Вацлаў Рачковіч быў in sacerdocio ac legitima aetate constitutus, то-бок меў святарскае пасвячэнне і не менш за 27 гадоў, узрост неабходны для прыняцця біскупскай хіратоніі. Такім чынам, нарадзіўся не пазней за 1432 год, што аднак не дае новых звестак. У актах запісаны як Wenceslaus Raskonicz (Raskonitz).
Ад каго і калі Вацлаў прыняў біскупскае пасвячэнне не вядома. Звестак пра кіраванне Рачкавіча ў епархіі няма. Біскупам быў не болей за тры гады, ужо студзенем 1463 года папскую кананічную правізію атрымаў яго наступнік. То-бок, не гледзячы на імаверна малады ўзрост, Вацлаў памёр да гэтага часу. Месца пахавання не вядома.
Згадваецца ў двух данацыях родзічаў ад 1463 і 1479 гадоў для касцёла ў родавай Ваверцы. Да публікацыі гэтых дакументаў у Кодэксе дыпламатычным кафедры і дыяцэзіі віленскай Вацлаў Ракавіч наогул не быў вядомы.
Хаўратаўка
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хаўратаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Мшчонаў
Мшчонаў (Mszczonów) — горад у Польшчы, за 46 км на паўднёвы захад ад цэнтра Варшавы, частка Варшаўскай агламерацыі. Уваходзіць у склад Жырардоўскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мшчонаў. Займае плошчу 8,56 км². Насельніцтва 6,4 тыс. чалавек (на 2018).
Вісла (горад)
Вісла (Wisła) — горад на поўдні Польшчы, уваходзіць у склад Цяшынскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Папулярны гарналыжны курорт (горны масіў Сілезскія Бяскіды), польскі цэнтр лютэранства.
Насельніцтва — 11 450 жыхароў (2004). Статус горада атрымаў у 1962 годзе. У горадзе Палац Габсбургаў (у 1897—1898 гадах яго пабудаваў Фрыдрых Аўстрыйскі, герцаг Цешынскі), Прэзідэнцкі палац (1928—1931, пабудаваны для І. Масціцкага — архітэктурны мадэрнізм), драўляныя вілы пачатку XX стагоддзя.
Хацянаў
Хацянаў (Chocianów) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Палькавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Хацянаў. Займае плошчу 7,31 км². Насельніцтва 8232 чалавек (на 2004 год).
Сафія Ледарп
Сафія Марыянэ Ледарп (швед. Sofia Marianne Ledarp; нар., Стакгольм) — шведская актрыса.
Біяграфія
У 1996—2000 гадах вучылася ў Тэатральнай акадэміі Лулеа. Пасля заканчэння акадэміі працавала актрысай ў тэатры. На экране дэбютавала ў 2004 годзе, зняўлася ў некалькіх эпізодах серыяла «Om Stig Petrés hemlighet».
У 2007 годзе сыграла галоўную ролю ў фільме «Любіць каго-небудзь» (швед. Den man älskar). За гэтую працу атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Лепшая актрыса» Кінафестывалю ў Капенгагене і прэміі «Залаты жук».