cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Охрыдская архіепіскапія
Пры грэках і сербах
Пасля аднаўлення Балгарскай праваслаўнай царквы частка зямель Охрыдскай архіепіскапіі перайшла пад яе кантроль; зрэшты Охрыдская царква таксама карысталася значнай павагай з боку балгарскіх цароў. Але сам Охрыд знаходзіўся на тэрыторыі, якую кантралявалі сербскія ўладары і, быўшы незалежным ад Тырнава, у большай ступені адказваў нацыянальным інтарэсам сербаў.
Са смерцю князя Стрэза ў 1215 годзе, Охрыд страціў частку паўднёвых епархій Моглена і Струміцы з прычыны падзелу княства паміж Фесалонікамі і Эпірам.
Гевельсберг
Гевельсберг (Gevelsberg) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 26,27 км².
Охрыдская архіепіскапія
Пры грэках і сербах
Пасля таго як Охрыд перайшоў пад уладу Эпірскага дэспата Феадора Камніна зноў пачаўся перыяд уздыму. Патрыярх Канстанцінопаля паспрабаваў скасаваць аўтакефалію, але дэспат і архіепіскап актыўна гэтаму запрацівіліся, і Охрыду нават удалося вярнуць некаторыя епархіі (у тым ліку Скоп’е). Ва ўнутранай барацьбе паміж грэчаскімі і славянскімі біскупамі пры падтрымцы Феадора Камніна перамогу атрымалі славянскія, якія ў выніку выгналі грэкаў і замясцілі іх новымі славянскімі епіскапамі.
Падчас кіравання Стэфана Душана глава мясцовай царквы свабодна выбіраўся епіскапамі і свецкая ўлада не аказвала ціску на меншую праваслаўную царкву.
Пад асманскім валадарствам
У XIV стагоддзі тэрыторыя Охрыдскай Царквы распадаецца на шэраг сербскіх княстваў і пачынае паступова трапляць пад уладу туркаў.
У пачатку XV стагоддзя Сафійская і Відзінская епархіі былі адабраныя ад Канстанцінопальскай царквы і перададзены Охрыдскай. У сярэдзіне стагоддзя ў склад архіепіскапіі ўвайшлі Валашская і Малдаўская цэрквы, а пазней і праваслаўныя абшчыны Далмацыі і Італіі. Нягледзячы на пашырэнне Архіепіскапіі туркі наносілі царкве велізарную шкоду, спусташаючы краіну. Акрамя таго, актыўна праводзілася ісламізацыя краю. У 1598 годзе архіепіскап Валаам Охрыдскі быў абезгалоўлены туркамі ў Велесе.
Пасля аднаўлення Пецкай (сербскай) патрыярхіі ў 1557 годзе ў яе склад не толькі старыя сербскія епархіі ўвайшлі, але і некаторыя спрадвечна Охрыдскія, напрыклад Скоп’е, Мордазаў, Разлог.
Цяпер Охрыдская архіепіскапія, якая знаходзілася пераважна ў межах Македоніі, у XVIII стагоддзі становіцца цэнтрам зараджэння балгарскага нацыянальнага руху. Аднак, да гэтага часу кіруючыя пасады ў па большай частцы былі трывала заняты грэкамі-фанарыётамі, прыхільнікамі грэчаскіх нацыянальных ці імперскіх рэстаўрацыйных ідэй. Да сярэдзіны стагоддзя становішча архіепіскапіі было даволі цяжкім, вялікімі былі яе даўгі. Канстанцінопальскі Патрыярх змог пераканаць султана, што незалежныя цэрквы сярод нелаяльных славян шкодныя і небяспечныя, ды яшчэ і неплацежаздольныя. У студзеня 1767 года турэцкі султан адабраў епархію архіепіскапіі, якая знаходзіліся ў той перыяд пад уладай Асманскай імперыі, і перадаў яго Канстанцінопальскаму патрыярхату. 17 мая 1767 года архіепіскап Арсеній II падпісаў акт аб сваёй адстаўцы, што азначала канец аўтакефаліі.
Спробы адраджэння Охрыдскай Царквы
У XIX стагоддзі памяць пра параўнальна нядаўна скасаваную Охрыдскую архіепіскапію падагравала жаданне балгараў весці барацьбу за аднаўленне незалежнай Балгарскай Царквы. Пасля абвяшчэння Балгарскага экзархата ў адпаведнасці з палітычнымі рэаліямі, цэнтрам адноўленага Балгарскага экзархата стаў не Охрыд, але сталічныя Канстанцінопаль, а затым Сафія.
У 1913 годзе Охрыдская кафедра ўваходзіць у склад Сербскай праваслаўнай царквы, затым у 1915 — гады — Балгарскай, з 1919 — Сербскай, з 1941 — Балгарскай, і, нарэшце, з 1945 года канчаткова зацвердзілася ў складзе Сербскай.
Спробы адраджэння Охрыдскай Царквы выліліся ў пачатку 1940-х гадоў у рух за ўтварэнне незалежнай Македонскай Праваслаўнай Царквы, якая была стварана ў 1959 годзена тэрыторыі Македоніі ў рамках Сербскага Патрыярхата. Аднак іерархі новай Македонскай царквы, не жадаючы быць толькі аўтаноміяй, імкнуліся да поўнай незалежнасці, і ў 1967 годзе пры падтрымцы ўлад пайшлі на разрыў з Сербскім Патрыярхатам. З тых часоў самачынная «Македонская Царква» знаходзіцца ў расколе з іншымі кананічнымі Праваслаўнымі Цэрквамі, з 2005 года — усе яе вернікі адлучаны ад царкоўных зносін Сербскай Праваслаўнай Царквой.
Аўтаномная Охрыдская архіепіскапія
У пачатку 2000-х гадоў значная колькасць македонскіх вернікаў на чале з Велескім мітрапалітам Іаанам (Вранішкаўскім) выйшлі з расколу і аднавілі зносіны з Сербскім Патрыярхам. 24 мая 2005 года Патрыяршым і Саборным Томасам у межах Македоніі была створана кананічная Охрыдская архіепіскапія як аўтаномія ў складзе Сербскага Патрыярхата.
Раскольніцкая Македонская праваслаўная царква спрабуе ўсяляк прыслабіць кананічную Охрыдскую архіепіскапію, так архіепіскап Іаан некалькі разоў арыштоўваўся і знаходзіцца ў турме дагэтуль, нярэдкія выпадкі захопу храмаў.
Саюз выратавання Румыніі
Саюз выратавання Румыніі (Uniunea Salvați România; USR) — румынская парламенцкая палітычная партыя, якая была ўтвораная ў 2016 годзе пасля поспеху на мясцовых выбарах Саюза выратавання Бухарэста (Uniunea Salvați Bucureștiul, USB). Пасля афіцыйна рэгістрацыі ў якасці партыі ў 2016 годзе, яна 21 жніўня 2016 года аб'ядналася з Саюзам выратавання Бухарэста і Саюзам Кодля (Uniunea pentru Codlea).
Гісторыя
23 лютага 2016 года Нікушор Дан напісаў у Facebook сваю праграму на выбарах у мэры Бухарэста. Дан, на выбарах мэра, і Саюз, на выбарах у гарадскі Савет, занялі другое месца. Увечары 5 чэрвеня, у дзень мясцовых выбараў, Дан абвясціў пра намер зарэгістраваць агульнанацыянальную партыю Саюз выратавання Румыніі.
21 жніўня 2016 года Саюз выратавання Румыніі, Саюз выратавання Бухарэста і Саюз Кодла аб'ядналіся ў адзіную партыю для сумеснага ўдзелу ў парламенцкіх выбарах 2016 года.
Выбары
Першымі ў гісторыі новай партыі выбарамі сталі мясцовыя выбары ў Бухарэсце. Лідар Саюза Нікушор Дан заняў другое месца на выбарах мэра румынскай сталіцы, набраўшы 175 119 галасоў (30,52%). На выбарах у гарадскі Савет Саюз таксама фінішаваў на другім месцы, набраўшы каля 25% галасоў і заваяваўшы 15 месцаў з 55.
Наступнымі выбарамі, у якіх партыя прыняла ўдзел, стала кампанія па абранні новага складу румынскага парламента ў снежні 2016 года. Па дадзеных апытанняў партыя магла атрымаць ад 7 да 15% галасоў.
Па выніках выбараў, Саюз выратавання Румыніі атрымаў на выбарах у Сенат 629 375 галасоў (8,92%) і 625 154 галасоў (8,87%) на выбарах у Палату дэпутатаў, стаўшы трэцяй па пулярнасці партыяй у краіне, прапусціўшы наперад сацыял-дэмакратаў і нацыянал-лібералаў.
Успенскі
Успенскі — рускае прозвішча, тапонім.
Ірына Аляксандраўна Масляніцына
Іры́на Алякса́ндраўна Масляні́цына (нар., , Смаленскай вобласці, РСФСР, СССР) — беларуская журналістка, пісьменніца.
Біяграфія
З 1975 года жыве ў Беларусі. Скончыла факультэт журналістыкі БДУ (1988). Працавала ў газеце «Зара камунізму» (Пружаны, Брэсцкая вобласць). Потым вярнулася ў Мінск. Працавала на беларускім тэлебачанні, загадчыкам аддзела інфармацыі ў газеце «Літаратура і мастацтва» (2010—2012). З 2012 года ў часопісе «Алеся».
Творчасць
Цікавілася жыццяпісамі графаў Чапскіх, значных землеўладальнікаў Койданаўшчыны, вядомых грамадскіх і дзяржаўных дзеячаў XIX—XX стст. Аўтар шэрагу кніг у суаўтарстве з Міколам Багадзяжам.
Энепеталь
Энепеталь (Ennepetal) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 57,42 км². Афіцыйны код — 05 9 54 008.
Мяйлуны
Мяйлу́ны (, Мейлуны) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна.
Іванькі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Кшэпіцы
Кшэпіцы (Krzepice) — горад на поўдні Польшчы, за 230 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 30 км на паўночны захад ад Чэнстаховы. Уваходзіць у склад Клабуцкага павета Сілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Кшэпіцы. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 27,66 км². Насельніцтва 4,5 тыс. чалавек.
Дубраўка (Пухавіцкі раён)
Ду́браўка (, Дубровка) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.
Гісторыя
У 1926 годзе хутар.
У час Другой сусветнай вайны з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ананіцкага сельсавета.
Медыцына
Медыцынскія паслугі надае Дуброўская медычная амбулаторыя. Амбулаторыя была збудавана ў 1983 годзе. Колькасць абслугоўваных пацыентаў складае – 20 чалавек у змену.
Цірса дэ Маліна
Цірса дэ Маліна (Tirso de Molina, сапраўдныя імя і прозвішча Габрыэль Цэльес, Gabriel Téllez; — ) — іспанскі, навеліст, доктар багаслоўя, манах і афіцыйны гістарыёграф ордэна мерседарыяў. Нарадзіўся ў дваранскай сям’і. Вучыўся ва ўніверсітэце Алькала-дэ-Энареса. У 1601 годзе стаў манахам ордэна Багародзіцы Міласэрнай. У 1634 годзе быў прызначаны членам праўлення ордэна, у 1635 — яго гістарыёграфам, у 1639 атрымаў ступень магістра багаслоўя.
Яна Сцяпанаўна Домін
Яна Домін (нар., Бяроза, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.
Клубная кар’ера
Захаплялась футболам з шасці гадоў. Спачатку проста гуляла з дзецьмі ў двары, потым прыходзіла з сябрамі ў ДЮСШ г. Бярозы і назірала за іх трэнераваннямі. Трэнер, Уладзімір Зубач, прапанаваў ёй далучыцца і паўдзельнічаць у трэнеравальным працэсе з камандай хлопчыкаў 2002—2003 г. н. Потым перавялі ў навучальна-трэнеравальную групу дзяцей 2005 г. н. Там яна стала займацца пад кіраўніцтвам трэнера Аляксандра Жуковіча. Брала ўдзел у складзе каманды Брэсцкага абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву ў міжнародных спаборніцтвах па футболе. У 16 гадоў яна дэбютавала ў Вышэйшай лігу Рэспублікі Беларусь. Выступала за каманды «БАЦАР», «Дынама-БДУФК» і «Смаргонь». У 2023 годзе падпісала катнракта з «Дняпром».
Слабада (Чавускі раён)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Убейдскі перыяд
Убе́йдскі перыяд энеаліта ў Месапатаміі ахоплівае прамежак часу сярэдзіны 7 — пачатку 4 тысячагоддзяў да н. э. Назва паходзіць ад помніка Тэль-аль-Убейд на поўдні Ірака.
Навуковае вызначэнне
Убейдскі перыяд быў вылучаны ў 1930 г. У нашы дні прынята наступная перыядызацыя:
Кожны перыяд супадае з распаўсюджваннем адмысловых стыляў керамікі.
У перыяд свайго росквіту Убейдская культура ахоплівала тэрыторыю ад усходу сучаснай Турцыі да поўначы Амана. Першапачаткова лічылася, што нараджэнне культуры адбылося на поўдні Месапатаміі, аднак у апошнія дзесяцігоддзі высоўваецца гіпотэза пра тое, што убейдскі тып керамікі ўзнік на тэрыторыі Турцыі і пазней распаўсюдзіўся на паўднёвы ўсход. Некаторыя даследчыкі звязваюць узнікненне, а потым знікненне культуры з кліматычнымі зменамі, што пачалі адбывацца болей за 8000 гадоў таму.
Кераміка
Керамічныя вырабы Убейдскай культуры сталі галоўнай прыкметай для яе вызначэння. Для яе характэрны таўстастенныя пасудзіны, часам з глыбокімі выманнямі, першапачаткова афарбаваныя ў чорны колер. Пасудзіны рабілі ў форме глыбокіх келіхаў, дробных келіхаў, тазоў, шарападобных ваз. Акрамя таго, шырока прадстаўлены керамічныя статуэткі, упрыгожаныя каштоўнымі каменнямі, пячаткі, нажы, сярпы, цвікі і г. д.
Грамадства
Этнічны склад насельніцтва рэгіёна, які ахоплівала культура Убейдскага перыяду, не ўсталяваны. Аднак яе шырокая геаграфія можа сведчыць пра шматэтнічны характар носьбітаў. Распаўсюджванне артэфактаў адбывалася ў выніку абмену і гандлю. Так, жыхары паўночнага Амана здабывалі медзь, якую маглі абменьваць на прадукты земляробства і кераміку.
Убейдцы займаліся сельскай гаспадаркай. Прычым, для апрацоўкі глебы выкарыстоўвалі плуг, ведалі меліярацыю. Даследаванні помніка Кенан-Тэпэ ў вярхоўях Тыгра паказалі, што яны вырошчвалі пшаніцу, ячмень, лён, гарох, сачавіцу. Акрамя ганчарства існавалі такія рамёствы, звязаныя са здабычай і апрацоўкай камянёў і металаў. Гэтыя матэрыялы былі асабліва пашыраны ў паўночных горных раёнах, дзе з іх выраблялі сярпы.
У позні Убейдскі перыяд назіралася пашырэнне плошчы паселішчаў, хаця яны заставаліся не ўмацаванымі. На поўдні Месапатаміі буйныя паселішчы з'яўляліся цэнтрамі пэўных тэрыторый, дзе працягвалі развівацца адносна невялікія вёскі. Звычайныя хаціны былі трохкутнымі з Т-падобнымі або крыжападобнымі цэнтральнымі заламі. У буйных паселішчах вылучаліся вялікія, відавочна грамадскія будынкі або храмы з тымі ж архітэктурнымі формамі. Большасць даследчыкаў мяркуе, што ў Убейдскі перыяд адбывалася паступовая сацыяльная дыферэнцыяцыя грамадства, вылучалася эліта.
Мяргенцы
Мярге́нцы (, Мергенцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Васілевічы (Навагрудскі раён)
Васіле́вічы (, Василевичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Інданезійска-малайзійская канфрантацыя
Інданезійска-малайзійская канфрантацыя 1963—1966 гадоў — малаінтэнсіўны ўзброены канфлікт паміж Інданезіяй з аднаго боку і Федэрацыяй Малайзіі, Вялікабрытаніяй, Аўстраліяй і Новай Зеландыяй з іншага боку з-за стварэння дзяржавы Малайзія і ўлучэнні ў яе склад брытанскіх уладанняў на паўночнай частцы вострава Калімантан.
Пярэдадне канфлікту (1960—1962)
Спачатку Інданезія нічога не мела супраць планаванага аб'яднання былых брытанскіх уладанняў Малаі, Саравака, Брунея і Паўночны Барнэа ў дзяржаву Малайзію. 20 лістапада 1960 года міністр замежных спраў Інданезіі Субандрыа, выступаючы на сесіі Генеральнай Асамблеі ААН, проста заявіў, што Інданезія не пярэчыць супраць такога аб'яднання, а 26 верасня 1962 года на прэс-канферэнцыі ў Сінгапуры адмаўляў наяўнасць якога-небудзь канфлікту паміж Інданезіяй і Малаяй. Субандрыа толькі перасцярог Малаю ад размяшчэння на востраве Барнэа ваеннай базы ЗША, паабяцаўшы, што ў гэтым выпадку Інданезія размясціць на сваёй частцы вострава ваенную базу СССР. «У нас будзе агульная мяжа з Малайзіяй, як мы можам застацца безуважнымі ў такой сітуацыі», — сказаў ён. Аднак неўзабаве пазіцыя інданезійскага прэзідэнта Сукарна змянілася.
Паўстанне ў Брунеі (1962)
Увосень 1962 года Народная партыя Брунея на чале з былым службоўцам арміі Інданезіі Азхары падняла паўстанне і абвясціла незалежнасць дзяржавы «Паўночны Калімантан». Сукарна заявіў, што інданезійцы зменяць сваім прынцыпам, калі «не падтрымаюць рэвалюцыю на Паўночным Калімантане», тым больш што ў свой час брунейцы падтрымвалі інданезійскіх паўстанцаў грашамі і добраахвотнікамі падчас іх барацьбы з Галандыяй. Але брытанскае армія хутка пабіла паўстанцаў Азхары і адціснула іх у джунглі. Нягледзячы на гэта, парламент Інданезіі прыняў рэзалюцыю пра іх падтрымку. У Джакарце прыйшлі да высновы, што Паўночны Калімантан бліжэй да Інданезіі, чым да Малаі.
Пачатак канфлікту (1963)
Ужо 20 студзеня 1963 года Субандрыа, вярнуўшыся з Пекіна, дзе ён па даручэнні Сукарна заручыўся поўнай падтрымкай кіраўнікоў КНР, заявіў, што Інданезія змушана перайсці да супрацьстаяння з Малайзіяй, бо «гэта краіна ў наш час уяўляе сабою саўдзельніка неакаланіялізму, праводзячы варожую палітыку ў дачыненні Інданезіі ». Адначасна галоўнакамандуючы сухапутнымі войскамі Інданезіі генерал Ахмад Яні паведаміў, што «армія гатова і чакае загаду». Потым Сукарна заявіў, што Федэрацыя Малайзія мае намер бараніць інтарэсы «алавяных, каўчукавых і нафтавых каралёў Захаду», і Інданезія выступае супраць стварэння гэтага «спараджэння неакаланіялізму». Адначасна генерал Насутыён адправіў першых добраахвотнікаў на мяжу з Саравакам, а Азхары прыбыў у Джакарту і сфармаваў «урад у выгнанні».
Спроба манеўру (1963)
Праз паўгода пасля пачатку канфлікту вонкавая палітыка Інданезіі зноў зрабіла нечаканы зігзаг. 31 мая — 1 чэрвеня 1963 года ў Токіа пры пасярэдніцтве прэм'ер-міністра Японіі Хаята Ікэды прайшлі перамовы паміж Сукарна і малайскім лідарам Абдул Рахманам. 7 чэрвеня на трохбаковай сустрэчы ў Маніле Субандрыа абвясціў пра падтрымку ідэі філіпінскага прэзідэнта Дыясдада Макапагала пра Канфедэрацыю Малаі, Філіпін і Інданезіі — Мафилиндо. Але стварэнне такой канфедэрацыі засталося толькі на паперы — Абдул Рахман не меў намеру адмаўляцца ад планаў стварэння Малайзіі, а камісія ААН прыйшла да высновы, што насельніцтва Паўночнага Калімантана, Сабаха і Саравака не жадае яднацца з Інданезіяй. Канфрантацыя аднавілася з яшчэ большай сілай.
Абвяшчэнне Малайзіі і прамая канфрантацыя (1963—1964)
На наступны дзень пасля таго, як 15 верасня 1963 года было абвешчана стварэнне Малайзіі, Джакарта была ахоплена масавымі дэманстрацыямі. 17 верасня дыпламатычныя адносіны паміж краінамі былі разарваны, а інданезійскае пасольства ў Куала-Лумпуры было разгромлена. На наступны дзень былі разгромлены і спалены ўжо пасольствы Малаі і Вялікабрытаніі ў Джакарце. Сукарна аддаў загад спыніць любы гандаль з Малайзіяй, нягледзячы на тое, што гэта пазбавіла Інданезію траціны яе вонкавых рынкаў.
Увосень 1963 года прыхільнікі Азхары, інданезійскія добраахвотнікі і прыхільнікі Маа Цзэдуна разгарнулі партызанскі рух на Паўночным Калімантане. У пачатку мая 1964 года Сукарна абвясціў свае «Дзве каманды народу» («ДВІКОРА»), заклікаўшы інданезійцаў абараніць заваёвы сваёй рэвалюцыі, падтрымаць партызанскую вайну ў Малаі, Сінгапуры, Сабахе, Сараваку і Брунеі і «знішчыць» Малайзію да 1 студзеня 1965 года. У рух добраахвотнікаў па вызваленні Паўночнага Калімантана запісаўся 21 мільён чалавек. Змаганне з Малайзіяй падтрымалі і кітайцы, якія жылі ў Інданезіі, яны далі 200 000 добраахвотнікаў, грашовыя ахвяраванні і нават паставілі оперу «Знішчым Малайзію», якую паказвалі па ўсёй краіне.
Супрацьстаянне (1964—1965)
У чэрвені 1964 года Сукарна і Абдул Рахман яшчэ раз сустрэліся ў Токіа, але не змаглі дамовіцца. На бок Малайзіі ўстала Вялікабрытанія, ужо гатовая абвясціць Інданезіі вайну, і ЗША, якія ў ліпені 1964 года падтрымалі малайзійскага лідара Абдул Рахмана. Свае войскі на тэрыторыі Малайзіі ў адпаведнасці з дагаворам 1957 года «Пра абарону і ўзаемную дапамогу» трымалі Аўстралія і Новая Зеландыя. Сукарна звінаваціў ЗША ў здрадзе і 17 жніўня заклікаў працягнуць барацьбу, нават калі за Малайзію ўступіцца ''«дзясятак імперыялістычных дзяржаў». ''
У жніўні-верасні інданезійская армія высадзіла няўдалыя марскі і паветраны дэсанты ў штаце Джахор, а ў верасні 1964 года на Паўночным Калімантане паміж Інданезіяй і Малайзіяй пачаліся пагранічныя сутыкненні, што пераходзяць у баі мясцовага значэння. Сукарна заявіў: «Калі мы пасылаем сваіх салдатаў у Малайзію, тое гэта зусім не азначае, што мы парушаем яе суверэнітэт, бо дзяржавы Малайзіі не існуе».
7 студзеня 1965 года, пасля таго, як Малайзія стала нясталым членам Савета Бяспекі ААН, Сукарна абвясціў пра выхад Інданезіі з ААН. Імкнучыся стварыць разам з КНР новую, «рэвалюцыйную ААН» ён сцвярджаў, што ў змаганні з Малайзіяй «Інданезія стала маяком для свету і чалавецтва і заняла выбітнае месца сярод дзяржаў Азіі, Афрыкі і Лацінскай Амерыкі і сацыялістычных краін». Дыверсійныя групы інданезійскай арміі ўвесь час дзеялі на Калімантане, і прэзідэнт Інданезіі настойваў на тым, каб гэты «агонь рэвалюцыі» пашырыўся на ўсю Паўднёва-Усходнюю Азію. Сукарна сцвярджаў, што Малайзія створана брытанцамі з дапамогай «клею і нажніц», і калі 9 жніўня 1965 года Сінгапур па сваіх прычынах пакінуў Федэрацыю, прыпісаў гэта сваёй палітыцы. Тымчасам падрыхтоўка вайны з Малайзіяй паглынала 80 % і без таго беднага бюджэту Інданезіі.
Завяршэнне канфлікту (1965—1966)
11 жніўня 1966 года Сухарта ў абыход Сукарна, які фармальна заставаўся прэзідэнтам, склаў з Малайзіяй у Джакарце пагадненне пра спыненне канфрантацыі. Паводле пагаднення, варожыя дзеянні неадкладна спыняліся і паміж краінамі аднаўляліся дыпламатычныя адносіны. Малайзія абавязалася правесці ў Сабаху і Сараваку свабодныя дэмакратычныя ўсеагульныя выбары для пацверджання іх рашэння пра ўваходжанне ў Федэрацыю і афіцыйна прызнаць суверэнітэт Сінгапура. Пачаліся перамовы з Вялікабрытаніяй пра пачатак паэтапнага прадстаўлення незалежнасці Брунею. Неўзабаве спыніла сваё існаванне і Камандаванне па знішчэнні Малайзіі.
Казюкова
Казюко́ва (, Казюково) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
28 мая
28 мая (28 траўня) — сто сорак восьмы (сто сорак дзевяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Казюкова
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Швельм
Швельм (Schwelm) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 20,5 км². Афіцыйны код — 05 9 54 024.
Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.
Атака на расійскі А-50 на авіябазе «Мачулішчы»
26 лютага 2023 года на ваенным аэрадроме «Мачулішчы» за 12 км ад Мінска выбухам быў пашкоджаны расійскі ваенны самалёт далёкага радыёлакацыйнага выяўлення А-50. Адказнасць за атаку беспілотнікамі ўзяў на сябе BYPOL. Аляксандр Лукашэнка прызнаў факт нападу толькі праз тыдзень і заявіў, што пашкоджанні самалёта нязначныя. Як ён пазней паведаміў, А-50 усё ж такі давялося адправіць у Расію для рамонту.
Ан-2
Абсталяваны рухавіком АШ-62ІР Швяцова магутнасцю 1000 к. с. і вінтом АВ-2. Намінальная палётная вага самалёта — 5250 кг.
Шпрокгёфель
Шпрокгёфель (Sprockhövel) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 47,78 км². Афіцыйны код — 05 9 54 028.
Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.
Ліпа буйналістая
Ліпа буйналістая, Ліпа шыракалістая , Ліпа (Tília platyphýllos) — лістападнае дрэва роду Ліпа сямейства Мальвавыя. Расце амаль па ўсёй тэрыторыі Еўропы: ад Расіі на ўсходзе на Іспаніі на захадзе, ад Германіі да Грэцыі.
Батанічнае апісанне
Дрэва ліпы буйналістай дасягае да 40 м вышынёй, з густой, шырокапірамідальнай кронай, з чырванавата-карычневымі, пухнатымі, радзей голымі маладымі парасткамі. Галіны растуць ўверх пад шырокімі вугламі. Галінкі чырванавата-зялёныя і злёгку апушчаныя. Пупышкі чырванавата-карычневыя, голыя. Лісце памерам да 14 см (звычайна ад 6 да 9 см), круглява-яйкападобнае, зверху цёмна-зялёнае, голае, знізу бялейшае, з пучкамі светлых валасінак ў кутах жылак, на хвосціках 2-6 см даўжынёй. Лісце распускаюцца на два тыдні пазней, чым у ліпы дробналістай, і мае больш буйныя памеры (адгэтуль і назва). Кветкі жаўтлява-крэмавыя, больш буйныя, чым у ліпы драбналістай, але ў меншай колькасці ў суквецці (2-5 кв.), пачынае красаванне на два тыдні раней ліпы драбналістай, у пачатку чэрвеня. Плод — амаль шаровідны, войлачна-апушчаны арэшак з 5 падоўжнымі рубчыкамі і тоўстай шкарлупінай.
Выкарыстанне
Шырока выкарыстоўваецца па ўсім свеце ва ўмераных шыротах як дэкаратыўнае дрэва ў парках і на вуліцах горадоў.
З’яўляецца моцным меданосам.
Выкарыстоўваецца ў медыцыне. Высушаныя кветкі і плады ўжываюцца ў якасці гарбаты, якая мае прыемны густ, пры ў прастудзе, кашалі, ліхаманцы, інфекцыі, высокім крывяным ціску, галаўной болі, у якасці мачагоннага сродку, а таксама як заспакайваючае. Кветкі ліпы буйналістай дадаюць ў ванны. Вугаль дрэва выкарыстоўваюць для лячэння кішачных расстройстваў.
Вядомыя дрэвы
Захавалася 300 гадовая ліпа ў замку Ліндерхоф у Баварыі вядомая ў нямецкай мове як старая «Koenigslinde» (каралеўская ліпа). Таксама 700-гадовая ліпа расце ў Бойніцкім замку ў Славакіі, вядомы Bojnická lipa (Бойніцкая ліпа) ці Lipa kráľa Mateja (ліпа караля Мацея).
Дрэвагубца
Дрэвагу́бца, або чырвонапузырнік (Celástrus) — род кветкавых раслін сямейства брызглінавых. Каля 30 відаў.
Арэал
Пашыраны ва Усходняй Азіі і Паўночнай Амерыцы. На Беларусі ў Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальный АН Беларусі інтрадукаваны 5 відаў і 1 форма. рэкамендаваны для зялёнага будаўніцтва.
Выкарыстанне
Выкарыстоўваюць для вертыкальнага азелянення. Нельга высаджваць каля дрэў і кустоў (парасткі дрэвагубцы сціскаюць ствол і расліна-апора гіне, адсюль назва роду).
Пашунцы
Пашу́нцы (, Пашунцы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна.
Адплата кахання
«Адплата кахання» — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1905—1907 гг. і ўпершыню апублікаваная ў зборніку «Жалейка» ў 1908 годзе. Паэма мае падзагаловак «З праўдзівага здарэння». Блізкая да ранніх паэм Янкі Купалы («Зімою», «Нікому», «Калека»), паэма мае ў сваёй аснове мясцовыя паданні з часоў прыгону. Сюжэт паэмы пабудаваны на трагічным здарэнні, што адбылося ў панскім маёнтку на Лагойшчыне. У творы паказаная характэрная для старажытных часоў гісторыя няроўнага кахання з трагічным зыходам. Янка Лявончык з беднай сялянскай сям'і, яго абраная Зося — з панскага роду. Перашкодай іх каханню становіцца брат закаханай пан Лаўчынскі. Не здолеўшы разлучыць закаханых, Лаўчынскі забівае і спальвае хлопца-парабка за тое, што ён наважыўся пакахаць яго сястру, багатую шляхцянку. Адна трагедыя цягне за сабой другую — Зося канчае жыццё самагубствам, а яе брат-забойца вар'яцее. Гэта адплата абразе кахання і плата за каханне ў свеце, дзе пануюць саслоўныя перагародкі.
Сваёй паэмай Янка Купала далей развіў жанр апавядання-быліцы, спавядальнай паэмы, да якой сярод іншых звярталіся В. Дунін-Марцінкевіч і Ф. Багушэвіч.
Вуглы (Навагрудскі раён)
Вуглы́ (, Углы) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Біплан
Біплан — самалёт з дзвюма нясучымі паверхнямі (крыламі), звычайна размешчанымі адно над адным. Дадзеная канструкцыя дазваляе атрымаць вялікую плошчу крылаў і пад'ёмную сілу пры меншым размаху крыла, што вельмі істотна пры недахопе трываласці. У параўнанні з монапланам для ўзлёту і пасадкі біплану патрабуецца значна меншая паласа. Недахопам з'яўляецца падвышаны аэрадынамічны супраціў. Акрамя таго, крылы самалётаў звычайна выраблялі з дрэва і абцягвалі тканінай. Трываласць такіх крылаў не дазваляла рабіць іх занадта вялікімі ці ставіць занадта магутны рухавік. Паступова на працягу 1930-х гг на змену драўляным самалётам сталі прыходзіць металічныя монапланы са значна большай трываласцю.
Рабіна
Батанічнае апісанне
Лістападныя дрэвы або дрэвападобныя кусты вышынёй 4—10 м (часам да 20 м). Кара гладкая, крона ажурная. Лісце ад простага да няпарнаперыстага, зубчастае. Кветкі белыя, духмяныя, у суквеццях. Плады — дробныя, чырвона-аранжавыя яблыкі, у гронках.
Арэал
На тэрыторыі Беларусі ў дзікай прыродзе толькі адзін від —. Расце ў падлеску, на палянах, па берагах рэк, вырошчваецца як дэкаратыўнае дрэва. Цвіце ў маі-чэрвені. Спелыя плады застаюцца на галінках да зімы.
Віды
Паводле The Plant List род уключае больш 200 відаў. Статус многіх апісаных відаў застаецца невызначаным.
Значэнне і выкарыстанне
Плады рабіны багатыя цукрамі, пекцінавымі рэчывамі, выкарыстоўваюцца ў харчовай прамысловасці і медыцыне. У садах і парках Беларусі можна сустрэць больш за 20 інтрадукаваных відаў рабіны. Меданосныя расліны.
Сталка
Ста́лка (, Сталка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1670 годзе як вёска Сталька ў Астравецкім прыходзе ў складзе Магілёўскай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Да 16 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавіцкага сельсавета.
Гурам Гегешыдзэ
Гурам Гегешы́дзэ (გურამ გეგეშიძე;,  — ) — грузінскі пісьменнік.
Скончыў у 1957 годзе Тбіліскі ўніверсітэт.
Творчасць
Дэбют — зборнік «Апавяданні» (1965). Аўтар раманаў «Грэшнік» (1968), «Госць» (1976), «Крывавыя дажджы» (1991), «Варушыць попел» (1995) і інш., у цэнтры якіх агульнанацыянальныя і агульначалавечыя праблемы, гістарычнае мінулае і сучаснае Грузіі.
Мікалай Мікалаевіч Олешаў
Мікала́й Мікала́евіч О́лешаў, або Але́шаў (Николай Николаевич Олешев;, , Яраслаўская губерня, Расійская імперыя — , , Латвійская ССР, СССР) — савецкі военачальнік Другой сусветнай вайны, генерал-лейтэнант, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся 8 (21) верасня 1903 г. у горадзе Пашахонне (па іншых дадзеных — у Яраслаўлі) Яраслаўскай губерні ў сям’і капельмайстара артылерыйскага палка (па афіцыйных дакументах — у сям’і рабочага). Па нацыянальнасці з’яўляўся рускім. Скончыў царкоўна-прыходскае вучылішча і ў 1917 г. — кадэцкі корпус у Маскве.
Служба да Вялікай Айчыннай вайны
У лістападзе 1918 г. сышоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію. У гады Грамадзянскай вайны юны чырвонаармеец служыў пры Яраслаўскім ваенным шпіталі, з мая 1920 г. па лістапад 1921 г. быў справаводам 283-га палявога шпіталя 13-й арміі Паўднёвага фронту. З лістапада 1921 г. служыў у органах ваеннай контрразведкі: супрацоўнік і ўпаўнаважаны Асаблівага аддзела УНК/ДПУ 18-й Яраслаўскай Чырванасцяжнай стралковай дывізіі.
У верасні 1923 г. быў залічаны курсантам Цвярской кавалерыйскай школы імя Камінтэрну. Пасля сканчэння вучобы ў жніўні 1926 г. чырвоны камісар Олешаў быў накіраваны для праходжання службы ў войскі ДПУ/АДПУ/НКУС. Службу праходзіў у пагранічных часцях у Заходняй Сібіры і Прымор’і. З кастрычніка 1926 г. — памочнік начальніка і начальнік заставы, памочнік каменданта пагранічнага атрада па страявой частцы і начальнік манеўранай групы 51-га Троіцава-Саўскага (Градзекоўскага) пагранічнага атрада. З мая 1932 г. — памочнік начальніка манеўранай групы, старэйшы ўпаўнаважаны 54-га Нярчынскага пагранічнага атрада войскаў АДПУ. Са жніўня 1935 г. — начальнік палкавой школы малодшага начальніцкага складу 7-га кавалерыйскага палка войскаў НКУС Забайкальскай акругі. Са студзеня 1938 г. — начальнік 2-га аддзялення і часова выконваючы пасаду начальніка штаба 64-га Мангуцкага пагранічнага атрада. Са снежня 1939 г. — начальнік 1-га аддзялення штаба Кіравання пагранічных войскаў НКУС Забайкальскай акругі. У 1937 г. далучыўся да УКП(б).
У канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў неаднаразова, у тым ліку і на правах камандзіра зводнага пагранічнага эскадрона, удзельнічаў у баях з атрадамі Белай Арміі, якія рэгулярна арганізоўвалі напады з Маньчжурыі на савецкую тэрыторыю. За адвагу і тактычнае майстэрства быў узнагароджаны імянным падарункам ад Калегіі АДПУ — сярэбраным гадзіннікам з надпісам: «За бязлітасную барацьбу з контррэвалюцыяй ад калегіі АДПУ». У 1930—1931 гг. таксама ўдзельнічаў у баявых дзеяннях супраць узброеных фарміраванняў у Забайкаллі.
У ліпені 1940 г. маёр Олешаў быў пераведзены ў штаб Упраўлення пагранічных войскаў НКУС Кіеўскай акругі ў горад Кіеў начальнікам аддзялення, а праз месяц — у горад Львоў на пасаду начальніка 2-га аддзялення 1-га аддзела Украінскай акругі. У 1941 г. завочна скончыў першы курс Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ.
Вялікая Айчынная вайна
Пачатак Вялікай Айчыннай вайны сустрэў у Заходняй Украіне. Быў начальнікам штаба зводнага пагранічнага атрада Паўднёва-Заходняга фронту. Падчас адступлення аб'яднаў вакол сябе дробныя падраздзяленні пагранічнікаў, якія адбіліся ад сваіх часцей. Зводны атрад прайшоў з баямі па маршруце: Праскураў — Вінніца — Белая Царква — і выйшаў з акружэння. У далейшым маёр Олешаў ваяваў на Заходнім фронце, удзельнічаў у абароне горада Белы.
У лютым 1942 года прызначаны камандзірам 371-й стралковай дывізіі 30-й арміі Калінінскага фронту. Удзельнік шматлікіх наступальных і абарончых аперацый Ржэўскай бітвы. Першая буйная баявая задача, якую яму прыйшлося вырашаць на пасадзе камдыва і з якой ён паспяхова справіўся — прабіць калідор для савецкіх часцей, якія апынуліся ў акружэнні пад Ржэвам. 14 лютага 1943 года Олешаву было прысвоена званне «генерал-маёр».
З мая 1943 года — камандзір 36-га стралковага корпуса 31-й арміі Заходняга (з 24 красавіка 1944 года — 3-га Беларускага) фронту. На гэтай пасадзе адзначыўся ў баях летам-восенню 1943 года па вызваленні гарадоў Ярцава і Смаленска ў Смаленскай наступальнай аперацыі. Летам 1944 года корпус Олешава ўдзельнічаў у Беларускай наступальнай аперацыі, у баях за вызваленне гарадоў Дуброўны і Оршы.
3 ліпеня 1944 года распараджэннем камандуючага 31-й арміяй генерала-палкоўніка Васіля Васільевіча Глаголева быў прызначаны першым ваенным камендантам толькі што вызваленай сталіцы Беларусі — горада Мінска. За дзесяць сутак, на працягу якіх Олешаў займаў гэту пасаду, у Мінску ўдалося расчысціць ад цагляных завалаў многія вуліцы, зняць і абясшкодзіць тысячы мін, акрамя таго, тут былі адноўлены электрастанцыя і водазабеспячэнне.
Падчас Усходне-Прускай стратэгічнай наступальнай аперацыі 113-ы стралковы корпус разам са ўсёй 39-й арміяй зноў вёў баявыя дзеянні ў складзе войскаў 3-га Беларускага фронту. Корпус адзначыўся ў баях за горад Тыльзіт і яго наваколле, за што на падставе загада Вярхоўнага Галоўнакамандуючага атрымаў ганаровае найменне «Тыльзіцкі». За ўдзел у штурме сталіцы Усходняй Прусіі горада Кёнігсберга корпус быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. 5 мая 1945 года камандзіру корпуса было нададзена чарговае воінскае званне «генерал-лейтэнант».
Пасля сканчэння баявых дзеянняў у Еўропе 113-ы стралковы корпус у складзе 39-й арміі быў перакінуты на ўсход і ўвайшоў у склад Забайкальскага фронту. Падчас савецка-японскай вайны з 9 жніўня 1945 года корпус, які ўзначальваў генерал-лейтэнант Олешаў, перайшоў у наступленне. Ён імкліва фарсіраваў хрыбет Вялікага Хінгана, за 15 дзён няспынных баёў прасунуўся наперад на 950 км, пры гэтым вызваліўшы кітайскія гарады Ваньемяа, Ляаян, Сыпін і Мукдэн. Падраздзяленнямі корпуса былі ўзяты ў палон каля 2500 салдат і афіцэраў праціўніка і захопленыя багатыя трафеі. Корпус атрымаў другое воінскае ганаровае найменне — «Мукдэнскі». Пасля гэтага корпус стаў мець афіцыйную назву «113-ы стралковы Тыльзіцка-Мукдэнскі Чырванасцяжны корпус».
На ўсім працягу баявых дзеянняў генерал-лейтэнант Олешаў выяўляў выключныя мужнасць і энергію, умела кіраваў сваімі і падначаленымі яму войскамі, добра распрацаваў і арганізаваў узаемадзеянне ўсіх родаў войскаў. Ён знаходзіўся пастаянна перад войскамі і ўмелым ды рашучым дзеяннем забяспечваў бліскучае выкананне пастаўленай перад корпусам баявой задачы, пры гэтым меў вельмі нязначныя страты ў асабовым складзе сваіх войскаў.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 верасня 1945 года за ўмелае кіраванне корпусам, узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з японскімі мілітарыстамі і выяўленыя падчас гэтага мужнасць і гераізм генералу-лейтэнанту Олешаву Мікалаю Мікалаевічу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 8747).
Джансуг Мікалаевіч Гвінджылія
Джансуг Мікалаевіч Гвінджы́лія (ჯანსუღ ღვინჯილია;, в. Дымі, Багдадскі раён, Грузія — , Тбілісі, Грузія) — грузінскі пісьменнік, крытык, публіцыст. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Грузіі (1993).
Біяграфія
Скончыў у 1964 годзе Кутаіскі педагагічны інстытут.
Памёр ад сардэчнага прыступу на сцэне Тбіліскага тэатра оперы і балета на юбілейным вечары, прысвечаным 80-годдзю пісьменніка Чабуа Амірэджыбі.
Творчасць
Аўтар літаратурна-публіцыстычных зборнікаў «Пачуццё меры ў сучаснай крытычнай думцы» (1979), «Асоба Георгія Саакадзэ» (1980), «Паэтычная энергія» (1983), «Душа-стваральніца» (1985), «Рэальнае жыццё грузіна» (1992, Дзяржаўная прэмія Грузіі 1993), «Краіна — доля Багародзіцы» (1997), у якіх адлюстраваны актуальныя праблемы сучаснай грузінскай літаратуры, праблемы адраджэння і сцвярджэння нацыянальнай самасвядомасці грузінскага народа.
Прызыў студэнтаў ва Узброеныя Сілы СССР (1980-я гады)
Прызыў студэнтаў ва Узброеныя Сілы СССР (1980-я гады) — пазбаўленне значнай часткі студэнтаў дзённых аддзяленняў ВНУ СССР традыцыйна прадастаўляемай адтэрміноўкі ад прызыву ва Узброеныя сілы СССР да завяршэння навучання і накіраванне гэтай катэгорыі грамадзян на ваенную службу на агульных падставах радавымі ў Савецкую армію, памежныя, унутраныя войскі або матросамі ў Ваенна-марскі флот.
Гісторыя
Прававой базай мерапрыемстваў сталі уведзеныя ў канцы 1980 года змены ў Закон СССР аб усеагульным воiнскiм абавязку, якія дзейнічалі па 1989 год. Змены прадугледжвалі захаванне адтэрміноўкі толькі ў ВНУ з «пераліку, што зацвярджаецца Саветам Мiнiстраў СССР па прадстаўленні Дзяржплана СССР і Міністэрства абароны СССР», што хаатызавала сітуацыю і перавяло найважнейшае пытанне аб прызыўніках-студэнтах з нормы закона ў плоскасць узгаднення з боку міністэрстваў.
Мерапрыемствы дазволілі вырашыць праблему камплектавання Узброеных Сіл ва ўмовах дэмаграфічнай ямы прызыўнога кантынгента, а таксама вайны ў Афганістане. Пры гэтым яны сур’ёзна падарвалі кадравы патэнцыял краіны (знізілася кваліфікацыя выпускнікоў, у інстытуты не вярнулася 15-20 % адслужыўшых), а для многіх салдат-студэнтаў гэта прывяло да цяжка ўзнаўляльных прафесійных і асабістых страт.
На практыцы, да восені 1982 года студэнты ня прызываліся; далей, па 1984 год, адтэрміноўкі паступова адмяняліся ва ўсё большай частцы ВНУ, у тым ліку нават у ты, дзе былі ваенныя кафедры, а затым, па вясну 1988 года, адбыліся масавыя прызывы студэнтаў-мужчын амаль з усіх вышэйшых навучальных устаноў СССР. Маштаб ахопу змяняўся ад асобных выпадкаў ў 1982 і 1989 гадах да 80-85 % (а калі выключыць тых, якія мелі адтэрміноўку па не звязаных са статусам студэнта прычынах, то амаль 100 %) у максімуме прызыву (1987 год). З 1985 года вызваленымі ад прызыву заставаліся адзінкавыя ВНУ і факультэты, спіс якіх вар’іраваўся і не публікаваўся. Часцей за ўсё навучэнцы адпраўляліся служыць пасля першага або другога курсу. Тэрмін складаў 2 гады ў сухапутных войсках або 3 гады на флоце, але да пачатку восені 1989 года ўсіх студэнтаў звольнілі ў запас.
Некаторыя асобы, якія трапілі пад прызыў
Сярод былых студэнтаў, якія адслужылі ў 1980-я гады і пасля якія сталі бачнымі публічнымі фігурамі, — расійскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч Міхаіл Прохараў (студэнт Маскоўскага фінансавага інстытута), буйны бізнесмен Раман Абрамовіч (студэнт Ухцінскага індустрыяльнага інстытута, пасля арміі інстытут не скончыў), Прэзідэнт Украіны ў 2014—2019 гадах Пётр Парашэнка (студэнт Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта), беларускі палітык і дыпламат Валерый Цапкала (студэнт Беларускага тэхналагічнага інстытута) і іншыя.
Брэкерфельд
Брэкерфельд (Breckerfeld) — горад у Германіі, ганзейскі горад, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Брэкерфельд з’яўляўся ганзейскім горадам з часоў сярэднявечча, і гэты факт з 24 ліпеня 2012 года афіцыйна зарэгістраваны і вынесены на дарожныя знакі пры ўездзе ў горад.
Насельніцтва — 8938 чалавек (на 31 снежня 2018 года). Плошча — 59 км². Афіцыйны код — 05 9 54 004.
Краснаўцы
Кра́снаўцы (, Красновцы) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Туркоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Міхаіл Пятровіч Плышэўскі
Міхаіл Пятровіч Плышэўскі (, в. Варонічы —, Мінск) — беларускі протаіерэй, святы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Варонічы Ігуменскага павета Мінскай губерні (зараз Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці).
Сям’я паходзіць з сям’і патомных святароў. Яго бацька — Пётр Плышэўскі, скончыў Мінскую духоўную семінарыю і ў 1854 годзе быў пасвечаны ў іерэя. Да 1910 года быў пробашчам Свята-Міхайлаўскай царквы ў Варонічах, а ў 1884 ён быў узнагароджаны набедранікам і скуф’ёй.
Цвёрда вырашыўшы пайсці па бацькаўскім шляху, Міхаіл паступае ў Мінскае духоўнае вучылішча, а пасля і ў Мінскую духоўную семінарыю, пасля заканчэння якой, у 1890 годзе, ён быў пасвечаны ў сан іерэя. У 1893 годзе Міхаіл Плышэўскі быў прызначаны пробашчам Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Пагарэлае.
У 1912 годзе Міхаіл Плышэўскі быў пераведзены ў вёску Шацк і прызначаны пробашчам Свята-Іллінскага храма.
25 чэрвеня 1914 года духавенствам царквы другой акругі Ігуменскага павета быў абраны на трохгадовы тэрмін дэпутатам на епархіяльны з’езд. Пасля канчатка мандата, у 1917 годзе, айцец Міхал быў узнагароджаны нагрудным крыжам. У 1917 годзе бальшавіцкая ўлада ўбачыла ў асобе пастыра «ворага пралетарскай рэвалюцыі». Неаднакратна арыштоўваўся па непраўдзівых вінавачаннях: у 1929 годзе ён прабыў у турме год і шэсць месяцаў, у 1932 тры месяца, а ў 1933 больш трох тыдняў. Гэтымі арыштамі айца Міхала спрабавалі запалохаць.
Падчас Усесаюзнага попісу насельніцтва, бацька Міхаіл заклікаў жыхароў Шацка не баяцца савецкай улады і запісвацца вернікамі. Нязбожная ўлада палічыла гэта недаравальнай вольнасцю контррэвалюцыйнага характару і прымусіла зрачыся ад сану.
Смерць
Апошні раз быў арыштаваны 17 чэрвеня 1937 года. Яму былі паданы стандартныя вінавачанні ў антысавецкай і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Пад следствам знаходзіўся ў Чэрвенскай турме НКУС. Устойліва перанесячы ўсе катаванні, айцец Міхаіл не толькі не зрокся ад сану, на што яго падштурхоўвалі, але і адважна выкрываў нязбожнікаў. За гэта і многае іншае, 12 жніўня 1937 года тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасць» быў прысуджаны да вышэйшай меры кары, то бок да расстрэлу. Прысуд быў прыведзены ў сілу 19 жніўня 1937 года ў Мінскай турме НКУС.
Рэабілітацыя
21 сакавіка 1989 года Міхаіл Плышэўскі быў рэабілітаваны пракуратурай БССР. У 1999 годзе Сінодам Беларускага Экзархата Рускай Праваслаўнай Царквы прылічаны да ліку святых навамучаніка.
Утра
У́тра (, Утра) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Да 16 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарбавіцкага сельсавета, да 1964 года — у склад Благавіцкага сельсавета.
Капскія
Ка́пскія (, Капские) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 14 км на поўнач ад раённага цэнтра, 14 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск - Асіповічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У пачатку XX ст. у Кліноцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
З 1927 г. да 1939 г. цэнтр Пудзецкаслабодскага сельсавета.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. У 1944 г. было загублена 494 жыхары.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ананіцкага сельсавета.
Грачыха
Грачыха — прозвішча.
Пецюны
Пецюны́ (, Петюны) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.
Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Асаўскога сельсавета, да 11 студзеня 1966 года — у склад Жырмунскага сельсавета Воранаўскага раёна.
Вялікая Ізва
Вялі́кая І́зва (, Великая Изва) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавета.
Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён
Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён, Сіньцзян (афіцыйна на кітайскай мове: 新疆维吾尔自治区 Xīnjiāng Wéiwú'ěr zìzhìqū; афіцыйна на уйгурскай мове: شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni) — аўтаномны раён на крайнім захадзе Кітайскай Народнай Рэспублікі. Паўночная частка тэрыторыі Сіньцзяна завецца Джунгарыя (па-уйгурску: Dsungarai альбо Dshungariä).
Сталіцай Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна з’яўляецца Урумчы, адносна малады горад, асабліва ў параўнанні з гарадамі з багатым гістарычным мінулым — Кашгарам, Яркендам, Кульджай альбо Турфанам. Іншымі значнымі мясцінамі ў Сіньцзяне з’яўляюцца гарады Шыхэцы, прадмесце Урумчы Чандзі, горад нафтавікоў Карамай, Алтай — казахскі горад у падножжы аднайменнага горнага ланцуга, Корла, Хамі, Манас, Аксу і Хатан — старажытны горад на поўдні Тарымскай нізіны.
Большую частку насельніцтва складаюць кітайцы і уйгуры.
Гісторыя
Арыдызацыя клімату на рубяжы 2-1-га тыс. да н.э. прывяла да пераходу часткі насельніцтва рэгіёну да качавання. Да 8 ст. да н.э. тут распаўсюджваюцца культуры «скіфа-сібірскага свету», у фарміраванні якіх, імаверна, удзельнічалі і земляробчыя культуры. Качэўнікі ўзаемадзейнічалі з аазіснымі дзяржавамі (напр. Субаш).
Каля 176 да н. э. юэчжы, якія жылі ў раёне Ганьсускага калідора былі разбітыя хуну, перамясціліся на паўночны захад Сіньцзяна, у даліну р. Або, затым на паўднёвы захад і, знішчыўшы Грэка-Бактрыйскае царства, занялі яго зямлі і стварылі Кушанскае царства. У 120-х гадах кітайская імперыя Заходняя Хань разграміла хуну і захапіла стратэгічна важныя землі сучаснай правінцыі Ганьсу, а ў 60 да н.э. выцесніла хуну з аазісаў Сіньцзяна і ўсталявала тут пратэктарат. Дзякуючы выгаднааму шаўковаму гандлю, гарады Сіньцзяна хутка сталі ажыўленымі гандлёвымі цэнтрамі, у іх ішоў актыўны культурны абмен. У 1-2 ст. н.э. у Сіньцзяне з’явіўся будызм, які адсюль распаўсюдзіўся на ўсход. Пасля падзення ў пач. 1 ст. Запходняй Хань уплыў Кітая ў Сіньцзяне рэзка знізіўся, а са згасаннем Усходняй Хань і пасля пачатку перыяду раздробненасці ў Кітаі частка аазісаў Сіньцзяна стала самастойнымі, іншая — патрапіла пад уплыў качэўнікаў.
Сярод дзяржаў Сіньцзяна: Цюцы (Гуйцы) з цэнтрам у Кучы, Цзінцзюэ (Чадота), з цэнтрам у Нія; Шаньшань (Крарайна; згадваецца з 2 ст. да н.э., дасягае росквіту ў 3 ст. н.э., Прыходзіць у заняпад у 4 ст.) з цэнтрам на гарадзішчы Лоулань, паблізу воз. Лабнор (глінабітныя сцены і вежы, дамы, вуліцы, каналы).