cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Троіцкі (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Троіцкі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Гразеняцкага сельскага паселішча.
Крайск
Крайск (, Крайск) — аграгарадок у Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайскага сельсавета.
Эўген Кап
Э́ўген Кап (Eugen Kapp;, г. , Расійская імперыя — , , Эстонія) — эстонскі кампазітар, педагог. Народны артыст СССР (1956). Герой Сацыялістычнай Працы (1978). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1946, 1949, 1952), Дзяржаўнай прэміі Эстоніі (1948, 1950, 1977).
Крайск
Гісторыя
З 20.8.1924 г. цэнтр Крайскага сельсавета Плешчаніцкага раёна Барысаўскай, з 9.6.1927 г. Мінскай акругі, з 20.2.1938 г. Мінскай вобласці. У 1926 г. 131 двор, 629 жыхароў. У 1929 г. ў мястэчку арганізаваны калгасы «Чырвоная Беларусь» і «Чырвоны Кастрычнік», працавалі ваўначоска, шавецкая майстэрня, смалакурны завод, вадзяны млын. У 1941 — 85 двароў, 368 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну акупанты спалілі 63 двары, загінула 112 жыхароў, 48 вяскоўцаў вывезлі ў Германію, 15 вяскоўцаў загінулі на фронце, 11 у партызанскай барацьбе. З 25.12.1962 у Лагойскім раёне. У 1969 — 77 двароў, 250 жыхароў. На 1.1.2003 — 123 двары, 378 жыхароў. У вёсцы размешчаны цэнтральная сядзіба калгаса імя Будзённага, Дом культуры, бібліятэка, сярэдняя школа, дзіцячы сад, амбулаторыя, аддзяленне сувязі, лясніцтва, магазін, Свята-Мікалаеўская царква.
Эўген Кап
Біяграфія
У 1920 годзе сям’я пераехала ў Талін. У 1922—1926 гадах вучыўся ў Талінскай кансерваторыі (цяпер Эстонская акадэмія музыкі і тэатра) у П. Рамуля і А. Г. Лембы па класе фартэпіяна, а ў 1926—1931 гадах — у свайго бацькі па класе кампазіцыі.
У пачатку 1930-х гадоў працаваў у Таварыстве рабочай музыкі ў Таліне, з 1938 — член упраўлення. Да 1935 года даваў урокі музыкі.
З 1935 года асістэнт па класе тэорыі музыкі, з 1944 выкладчык Талінскай кансерваторыі, з 1947 года прафесар. У 1952—1965 гадах рэктар кансерваторыі.
Сярод вучняў выдатныя эстонскія кампазітары, у тым ліку Эйна Тамберг, Хілар Карэва, Хейна Лемік, Генадзь Падэльскі, В. Ліпанд.
У час вайны арганізаваў у Яраслаўлі эстонскія мастацкія ансамблі. Сачыненні Э. Капа рэгулярна ўваходзілі ў праграмы традыцыйных Эстонскіх свят песні.
У 1944—1966 гадах Старшыня ўпраўлення Саюза кампазітараў Эстонскай ССР. З 1947 года член УКП(б). З 1948 года член ўпраўлення Саюза кампазітараў СССР.
У 1951—1961 гадах член ЦК КП Эстонскай ССР. У 1954—1962 гадах дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 4—5 скліканняў.
Эўген Кап памёр 29 кастрычніка 1996 года ў Таліне. Пахаваны на Лясных могілках.
Творчасць
Аўтар першых эстонскай савецкай оперы «Агні помсты» (паст. 1945) і балета «Калевіпоэг» (паст. 1948). З інш. твораў: оперы «Пясняр свабоды» (паст. 1950), «Рэмбрант» (паст. 1975), «Зімовая казка» (дзіцячая, паст. 1958), балет «Золатапапрадухі» (дзіцячы, паст. 1956); араторыя «Эрнст Тэльман» (1977); кантаты; З сімфоніі (1942—1964), 6 сюіт і 4 уверцюры для сімфанічнага аркестра; канцэрты для фартэпіяна (1970), флейты (1976), канцэрціна для скрыпкі (1973), флейты (1965) з аркестрам; камерна- інструментальныя творы; харавыя і сольныя песні; музыка да кінафільмаў.
Сляды на вадзе
«Сляды на вадзе» (Следы на воде) — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Аляксандрам Анісімавым у 2017 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм».
Сюжэт
Па рамане Мікалая Іллінскага «Чужы сярод сваіх». Франтавік-разведчык старэйшы лейтэнант Смоліч прыбывае ў Парэчча на ўзмацненне мясцовай міліцыі ў цяжкую пару: у Заходняй Беларусі банды тэрарызуюць насельніцтва. Асабліва лютуюць бандыты таямнічага Фрэйшуца, былога памагатага фашыстаў. Смоліч і начальнік крымінальнага вышуку Крыкуноў павінны абясшкодзіць няўлоўнага ворага. Аднак план міліцэйскай аперацыі раптам аказваецца пад пагрозай з-за ўцечкі інфармацыі. Высвятляецца, што ў аддзяленні міліцыі ёсць здраднік...
Беатрыса Рэтэльская
Беатрыса Рэтэльская (каля 1131— ), дачка Іцье, графа Рэтэля, і Беатрысы, дачкі графа Намюра Жафруа I, жонка Ражэра II, караля Сіцыліі.
Беатрыса выйшла замуж за Ражэра ў 1151 годзе. Праз тры гады, 26 лютага 1154 года, Ражэр памёр. Іх адзіная дачка нарадзілася ўжо пасля яго смерці:
Каралева-ўдава перажыла мужа на 31 год, не выходзячы больш замуж. Яе дачка Канстанцыя стала кіраваць Сіцыліяй з 25 снежня 1194 года.
Пячоры Канхеры
Пячоры Канхеры (कान्हेरी लेणी) — старажытны пячорны будысцкі манастырскі комплекс на востраве Сальсет каля Мумбаі ў Індыі.
Уяўляе сабою 109 штучных пячор, выразаных у базальтавым масіве ўзвышша Канхеры на працягу 1 тысячагоддзя н. э. Комплекс славуты шматлікімі рэльефамі, скульптурамі, а таксама надпісамі, калонамі, заламі для супольных збораў і прыватнымі кельямі манахаў. Захаваліся каналы і цыстэрны для сцёка, падачы і захавання пітной вады, каменныя ложкі, ступы.
Комплекс з'яўляўся важным рэлігійным і адукацыйным цэнтрам дзяржавы Маўр'яў і Кушанскай імперыі.
IC 5229
IC 5229 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Занько
Занько — прозвішча.
Ірына (фільм, 2018)
«Ірына» (Ирина) — мастацкі фільм 2018 года рэжысёркі.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 25-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Ірына жыве ў невялікім балгарскім мястэчку і падзарабляе афіцыянткай у кафэ. У дзень, калі яе са скандалам выганяюць з працы, з яе мужам адбываецца няшчасны выпадак. Сям’я Ірыны аказваецца на мяжы галечы. Каб неяк звесці канцы з канцамі, маладая жанчына вырашае стаць сурагатнай маці. Сваркі, бунт, адчай і новае жыццё, якое расце ўнутры, становяцца часткай яе няпростага існавання. Але выпрабаванні, якія выпалі на долю Ірыны, навучаць яе дараваць і любіць.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 16 кінаўзнагародамі і яшчэ 7 намінацыямі.
Бергамскі ўніверсітэт
Бергамскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Bergamo) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бергама.
Арвід Карлсан
Арвід Карлсан (Arvid Carlsson,, Упсала, Швецыя — , Гётэбарг, Швецыя) — шведскі фармаколаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2000 годзе за даследаванні ўласцівасцяў нейрамедыятара дафаміну і яго ўздзеяння на пацыентаў з хваробай Паркінсона.
Біяграфія
Нарадзіўся ва Упсале ў сям’і гісторыка Готфрыда Карлсана. Скончыў Лундскі ўніверсітэт у 1951 годзе, дзе і працаваў. У 1944 годзе падчас вучобы удзельнічаў у прафесійным медыцынскім аглядзе групы зняволеных нацысцкіх канцэнтрацыйных лагераў, вызваленых дзякуючы ініцыятыве Фолькэ Бернадота, члена шведскай каралеўскай сям’і.
Служыў у шведскіх узброеных сілах.
З 1959 года прафесар Гётэборгскага ўніверсітэта (у 1959—1989 гадах загадчык кафедры).
Аўтар навуковых прац па праблемах перадачы імпульсаў у нервовай сістэме.
Выявіў, што важным рэчывам-пасрэднікам для работы мозга з’яўляецца дафамін, які раней лічыўся крыніцай другога вядомага пасрэдніка — норадрэналіну. У 1957 годзе даказаў, што дафамін выконвае ролю нейрамедыятара.
Хабез
Хабе́з (Хьэбэз) — аул у Карачаева-Чаркескай Рэспубліцы. Адміністрацыйны цэнтр Хабезскага муніцыпальнага раёна.
Арвід Карлсан
Біяграфія
Доктар філасофіі (1951).
Член Каралеўскай шведскай АН (1975), замежны член Нацыянальнай АН ЗША (1996).
Хабез
Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «Хабезскае сельскае паселішча», як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў цэнтральнай частцы Хабезскага раёна, на левым беразе ракі Малы Зелянчук. Знаходзіцца за 33 км на паўднёвы захад ад горада Чаркеск (па дарозе), на трасе Р265 Чаркеск — Архыз.
Арвід Карлсан
Біяграфія
Карлсан выступае супраць фтаравання пітной вады. Ён прыняў удзел у дыскусіі ў Швецыі, дзе дапамог пераканаць парламент, што фтараванне вады незаконна згодна з этыкай. Ён лічыць, што фтараванне вады парушае сучасныя фармакалагічныя прынцыпы, якія паказваюць, што медыкаменты павінны быць адаптаваныя да фізічных асобаў.
Хлясіна
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хлясіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
З 2004 па 2019 год у складзе Гразеняцкага сельскага паселішча.
Эрнэсціна Абамбіла
Эрнэсціна Абамбіла (нар., Секанды-Такарады, Гана) — ганская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Ганы.
Клубная кар’ера
Пачынала сваю футбольную кар’еру ва ўніверсітэцкіх камандах ЗША. Гуляючы за ЖФК «Мінск», дзе стала першай футбалісткай у гісторыі Ганы, якая забіла гол у Лізе чэмпіёнаў.
Выступала за зборную Ганы WU-17 (2014) і WU-20 (2016—2018). У 2017 годзе дэбютавала за зборную Ганы.
Хаслер Уітні
Хаслер Уітні (Hassler Whitney;  — ) — амерыканскі матэматык, які ўнёс фундаментальны ўклад у такія галіны матэматыкі, як дыферэнцыяльная геаметрыя і тапалогія, алгебраічная тапалогія і тэорыя катастроф.
Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1945), замежны член Французскай акадэміі навук (1981).
Інжыч-Чукун
Плошча тэрыторыі сельскага паселішча складае — 61,15 км².
Царква Святога Рыгора Асветніка (Шарджа)
Царква Святога Рыгора Асветніка ў Шарджы (Շարջայի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի; Saint Gregory the Illuminator Armenian Apostolic church in Sharjah) — храм Армянскай Апостальскай царквы ў раёне Ярмук горада Шарджа (ААЭ), у 300 м ад Міністэрства працы і сацыяльных спраў. Пры царкве дзейнічае нядзельная школа.
Гісторыя
Царква Святога Рыгора Асветніка была заснавана ў 1980 годзе мясцовай армянскай абшчынай.
NGC 2618
NGC 2618 (іншыя абазначэнні — UGC 4492, MCG 0-22-23, ZWG 4.74, NPM1G +00.0220, PGC 24156) — галактыка ў сузор’і Гідра.
20-ы літоўскі пяхотны полк
20-ы пяхотны полк — полк лінейнай пяхоты, створаны загадам Напалеона летам 1812 года з рэкрутаў і дабраахвотнікаў земляў былога Вялікага княства Літоўскага.
Гісторыя
Рэкруты ў 20-ы пяхотны полк набіраліся ў асноўным з Менскага і Гродзенскага дэпартаментаў. Цэнрам фармавання палка быў Слонім. Полк узначаліў Адам Бішпінг, яго намеснікам быў Людвік Глазер (Ludwik Glazer) — маёр 15-га пп. Батальёны ўзначалілі Генрык Мілберг (Henryk Milberg) — капітан 1-га палка Надвісленскага Легіёна, Ануфры Валіцкі (Onufry Walicki) — паручнік 1-га палка Надвісленскага Легіёна, Ян Планчынскі (Jan Plonszynski) — капітан 12-га пп.
Шэф палка
Шэф палка — ганаровая камандзірская пасада ў войску Рэчы Паспалітай у XVIII стагоддзі, у войску Княства Варшаўскага, таксама ў Польскім Войску Генеральнай канфедэрацыі Польскага Каралеўства ў 1812 годзе. На гэтую пасаду прызначаліся заможныя магнаты з польскай шляхты. За права быць шэфам і менаваць полк сваім шэф палка павінен быў папаўняць каля 1/6 палкавой скарбніцы з сваей кішэні. Шэф палка звычайна палком у тылу і на фронце не камандаваў. На пасаду камандзіра прызначаліся прафесійныя дасведчатыя маёры.
20-ы літоўскі пяхотны полк
Гісторыя
У баях на тэрыторыі былога ВКЛ полк не ўдзельнічаў. У палку пачалася эпідэмія халеры. Полк адышоў у Варшаву, потым у Модлін.
Строй
Строй узору 1810 года, як у войску Герцагства Варшаўскага. Курткі гранатавыя, канты кармазінавыя, рабат белы. На рагатыўках ці ківерах над нумарной бляхай Арол з Пагоняй. У 1813 годзе, напэўна, Пагоня.
Сцягі палкавыя
Не захаваўся. У Варшаве захоўваюцца чырвона-блакітныя сцягі з Арлом без нумара палка з часоў 1812 года. Напэўна, сярод іх ёсць сцягі палкоў сфарміраваных на тэрыторыі былога ВКЛ.
Артэфакты з музеяў і прыватных калекцый
У прыватных калекцыяйх знаходзяцца гузікі гэтага палка вялікія і малыя. Гузікі латунныя, пуклыя, з падвойным кантам, ножка пляскатая свідраваная. На гузіку лічба 20 у лаўрах.
Танкерыс (Шартандзінскі раён)
Танкерыс — станцыя ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Базайгыр. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116837500.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 555 чалавек (258 мужчын і 297 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 617 чалавек (296 мужчын і 321 жанчына).
Міхал Ачапоўскі
Біяграфія
Вучыўся ў Слуцкай гімназіі, пасля чаго паступіў у Віленскі універсітэт. 27 ліпеня 1810 года Міхал Ачапоўскі атрымаў ступень кандыдата філасофіі, а ў 1812 годзе — доктара філасофіі на матэматычным факультэце.
Навуковая і практычная дзейнасць
Пасля атрымання навуковай ступені Міхал Ачапоўскі працаваў аканомам у абшарніка Рэне на Жмудзі. Ён карыстаўся інавацыйнымі на той час агранамічнымі дасягненнямі, дзякуючы чаму вывеў давераныя яму гаспадаркі на перадавы ўзровень. Да таго ж Ачапоўскі друкаваў асветніцкія працы ў «Віленскім дзённіку», папулярным культурна-навуковым часопісе таго часу. У 1819 годзе вучоны выдаў сваю першую сур'ёзную працу па аграноміі, «Асновы сельскагаспадарчай хіміі», у Вільні на польскай мове.
У 1819—1822 годзе Ачапоўскі здзейсніў навуковую вандроўку па краінах Еўропы. Ён наведаў Германію, Галандыю, Францыю, Англію і іншыя краіны, сустракаўся з Альбрэхтам Таерам, прафесарам Берлінскага ўніверсітэта. Пад патранажам Таера на працягу году Ачапоўскі вывучаў вопыт аграрнай навукі і практыкі ў Германіі.
З 1822 года прафесар Ачапоўскі ўзначальвае кафедру сельскай гаспадаркі у Віленскім універсітэце. У 1823 годзе ён абраны Сапраўдным Сябрам Імператарскага Маскоўскага Таварыства сельскай гаспадаркі, у 1824 годзе — Сапраўдны Сябар Імператарскага вольнага эканамічнага таварыства.
Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта ў 1831 годзе Ачапоўскі пераязджае ў Польшчу. Там у 1835 годзе ён робіцца дырэктарам Марыямпальскага інстытута сельскай гаспадаркі, атрымоўвае прызнанне як у Польшчы, так і за яе межамі.
Працы
Найбольш вядомыя навуковыя працы: «Асновы сельскагаспадарчай хіміі», «Асновы аграноміі — навукі аб глебах», двухтомная праца «Аб спосабе гаспадарання ў паўночным клімаце» (2 тамы), а таксама галоўная праца жыцця — «Сельская гаспадарка, якая ўключае ў сябе ўсе галіны земляробства» у 12 тамах.
Юджын Ньюмэн Паркер
Юджын Ньюмэн Паркер (Eugene Newman Parker, р. 10.06.1927) — амерыканскі астраном.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Хоўтане (штат Мічыган), у 1948 скончыў Універсітэт штата Мічыган, працягваў адукацыю ў Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце. У 1951-1955 выкладаў ва ўніверсітэце штата Юта. З 1955 працуе ў Інстытуце імя Фермі Чыкагскага універсітэта (з 1962 — прафесар фізікі, узначальвае кафедру астраноміі і астрафізікі універсітэта). Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1967).
Асноўныя працы ў галіне фізікі плазмы і яе прыкладанняў да праблем астрафізікі і геафізікі. Даследаваў рашэння ураўненняў руху для безсталкнавальнай плазмы, паскарэнне хуткіх часціц і магнітную анігіляцыі ў сонечных выблісках, адукацыя сонечных плям і прыроду магнітнага поля Сонца, распаўсюджванне ўдарных хваль у міжпланетны прасторы, паходжанне і структуру галактычных магнітных палёў, паходжанне і распаўсюджванне галактычных касмічных прамянёў. Выканаў піянерскія працы па вывучэнні уласцівасцяў сонечнага ветру і яго ўзаемадзеяння з геамагнітныя полем. Разгледзеў мадэль знешняй атмасферы Сонца з пастаянным заканчэннем рэчыва з кароны і паказаў, што хуткасць сонечнага ветру расце з выдаленнем ад Сонца, дасягаючы звышгукавых значэнняў; прааналізаваў ўплыў пашыраецца кароны на магнітнае поле ў ваколіцах Сонца і знайшоў, што поле павінна быць спіральным з прычыны кручэння Сонца. Яго высновы аб хуткасці сонечнага ветру і спіральнай структуры сонечнага магнітнага поля былі ў далейшым пацверджаны з дапамогай касмічных апаратаў.
У лік узнагарод ўваходзяць: прэміі Генры Норыса Расэла (1969), першы лаўрэат прэміі Дж. Э. Хейла Амерыканскага астранамічнага таварыства (1978), Медаль Чэпмена Каралеўскага астранамічнага грамадства (1979), Нацыянальная навуковая медаль ЗША (1989), Медаль Карла Шварцшыльда (1990), Медаль Уільяма Боўі (1990), Медаль Кэтрын Брус (1997), Залаты медаль Каралеўскага астранамічнага таварыства (1992), Прэмія Кіёта (2003), Прэмія Ханеса Альфвена (2012).
Даніла Паломнік
Данііл, або Даніла (XI ст. — XII ст.) — ігумен, клірык Чарнігаўскай зямлі.
Імаверна, прыняў манаскі зарок у Пячэрскім манастыры пад Кіевам. Ігумен, клірык Чарнігаўскай зямлі. У княжанне вялікага князя кіеўскага Святаполка Ізяславіча здзейсніў паломніцтва ў Святую Зямлю, да Іерусалімскага каралеўства (1104—1107), сустракаўся з іерусалімскім каралём Балдуінам І. Апісаў сваё падарожжа ў «Жыціі і хаджэнні Даніла, Рускай зямлі ігумена», якое стала ўзорам для пазнейшых твораў такога жанру на Русі. На думку М. Карамзіна, можа быць тоесны епіскапу Данілу, пастаўленаму на Юр’еўскую кафедру ў 1113 годзе, то бок пасля паломніцтва, і памерламу 9 верасня 1122 года.
Біяграфія
У Палестыне, якая тым часам уваходзіла ў крыжацкае Іерусалімскае каралеўства, правёў 16 месяцаў. Жыў у манастыры св. Савы, адкуль здзяйсняў паездкі па краіне, наведваў месцы, звязаныя з зямным жыццём Ісуса Хрыста і біблейскімі падзеямі. Менавіта гэтыя помнікі Даніла апісвае асабліва падрабязна, не выпускаючы магчымасці нагадаць звязаныя з імі апакрыфічныя паданні. Апісвае, напрыклад, лаву, на якой спачывала цела знятага з крыжа Хрыста, камень паблізу, седзячы на якім анёл прадказаў уваскрасенне Ісуса, апісвае Галгофу і нават тое паглыбленне ў скале, у якім, паводле падання, стаяў крыж; згадвае месца, адкуль быў узнесены на неба ў вогненнай калясьніцы прарок Ілля, пячору, у якой Ісуса спрабаваў спакусіць д’ябал, дом Прэторыі, куды Хрыста прывялі да Пілата і іншае. У некаторых выпадках Даніла аднаўляе асобныя эпізоды, перадае або сам складае рэплікі удзельнікаў падзей (такі, напрыклад, вокліч Багародзіцы, якая бачыць распяцце Ісуса).
«Хаджэнне» Даніла вартае не толькі як падрабязны даведнік для паломнікаў, яно паказвае веды і ўяўленні русінаў пра падзеі і персанажаў свяшчэннай гісторыі, сведчыць пра шырокі кругагляд рускіх кніжнікаў пачатку XII ст.
«Хаджэнне» захавалася ў больш за ста спісах, пачынаючы з XV ст. пад назвамі «Жаджэнне», «Вандроўнік», «Паломнік» і інш. Яно паўплывала на развіццё жанру «хаджэнняў» ў старабеларускай, стараўкраінскай і старарускай літаратурах. Цяпер твор Даніла, як і творы яго паслядоўнікаў, адносяць да выразна вызначанага асобнага жанру — хаджэнняў.
Зімовыя Алімпійскія гульні 1948
Зімовыя Алімпійскія гульні 1948 (1948 Winter Olympics), афіцыйна вядомыя як Гульні V Алімпіяды, праходзілі ў Санкт-Морыцы з 30 студзеня па 8 лютага 1948 года.
Краіны-ўдзельніцы
Удзельнічала 28 краін.
Мемарыяльны комплекс (Расоны)
Мемарыяльны комплекс у Расонах знаходзіцца ў цэнтральным парку.
Гісторыя
У брацкай магіле пахаваны 1285 савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, і 8 падпольшчыкаў, расстраляных нямецкімі войскамі 16 верасня 1942 года. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Уладзімір Антонавіч Хамчаноўскі, маці Героя Савецкага Саюза і Героя Сацыялістычнай Працы, дзяржаўнага дзеяча Пятра Міронавіча Машэрава — Дар’я Пятроўна.
У 1965 годзе па ініцыятыве П. М. Машэрава на месцы пахавання савецкіх воінаў, партызан і падпольшчыкаў узведзены мемарыяльны комплекс (архітэктары: В. Занковіч, Л. Левін).
Апісанне
Кампазіцыйны цэнтр комплексу — светлая гарызантальная пліта памерамі 5x5 м і чорны квадратны ў плане пілон з бетона і граніта, вышынёй 5 м. Комплекс устаноўлены ў глыбіні парку па восі галоўнай алеі. Перспектыву замыкае сцяна з 21 па чарзе выступаючай і заглыбленай пліты (1,5х1,5 м) з імёнамі пахаваных. Злева ад сцяны — 3, справа — 2 кубы з мемарыяльнымі дошкамі. Уваход у алею з боку вуліцы пазначаны кубам з надпісам-прысвячэннем.
У канцы 2017 года на месцы мемарыяла пачалася рэканструкцыя.
NGC 2619
NGC 2619 (іншыя абазначэнні — UGC 4503, MCG 5-21-2, ZWG 150.8, IRAS08345+2852, PGC 24235) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Серафін Міхалеўскі
Серафі́н Ко́рчак-Міхале́ўскі (Serafin Korczak-Michalewski; 18 мая 1923, Брэст-над-Бугам — 15 студзеня 2006, Варшава) — беларускі і польскі філосаф, філолаг, паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і прадстаўнікоў старога шляхецкага роду. Дзяцінства правёў у вёсцы Росахі (цяпер Пружанскі раён). Скончыў у 1939 годзе польскую гімназію імя Адама Міцкевіча, а ў 1941 годзе — беларускую сярэднюю школу № 1 у Пружанах.
У 1941 сям’я вывезеная ў Сібір, дзе Серафін паступіў у Новасібірскі педагагічны інстытут, займаўся германскімі мовамі. З 1943 — на службе ў Войску Польскім, скончыў афіцэрскую артылерыйскую школу ў Кастраме. Камандаваў батарэяй у складзе. Удзельнічаў у вызваленні Варшавы, баях пад Берлінам. Тройчы быў паранены, стаў інвалідам. Узнагароджаны ордэнам Віртуці Мілітары, медалямі.
Пасля вайны навучаўся ва ўніверсітэтах Лодзі, Уроцлава, Варшавы. Атрымаў дыпломы магістра па філасофіі і англійскай філалогіі. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве, у Інстытуце матэматычных лічбавых машын, у бібліятэцы Акадэміі навук, у рэдакцыі футуралогіі.
Рукапакладзены ў дыяканы, парафіянін варшаўскае праваслаўнае.
Дзейнасць
Займаўся навукова-даследчай дзейнасцю ў галіне філасофіі, рэлігіі, філалогіі.
Напісаў тэарэтычную працу «Уводзіны да трансцэндэнтальнай медытацыі» і каля дзесяці навуковых рэфератаў, прысвечаных рэлігійна-філасофскаму вучэнню старажытнай Індыі — ёзе. У Варшаўскім універсітэце наладзіў дзве першыя ў Еўропе выстаўкі, прысвечаныя вучэнню ёгі.
Яму належыць тлумачэнне дагмата пра Святую Тройцу і тэадыцэю, устанаўленне сапраўднага аблічча Багародзіцы і Збавіцеля. Серафін Міхалеўскі пераклаў на польскую мову праваслаўную імшу святога Яна Златавуснага.
Аўтар шматлікіх прац па лінгвістыцы. Склаў два санскрыцка-польскія слоўнікі, селектыўную біяграфію па 900 мовах (слоўнікі і граматыкі), бібліяграфію караімскіх кніг. Распрацаваў праект рэформы кітайскага іерагліфічнага пісьма. Афіцыйна засведчанае яго валоданне 17 мовамі.
IC 5230
IC 5230 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Серафін Міхалеўскі
Дзейнасць
Выдаў некалькі зборнікаў уласных афарызмаў на польскай мове. Болей, аднак, вядомы ў Польшчы як паэт. Уваходзіў у Міжнароднае таварыства паэтаў (International Society of Poets). Паэтычныя творы друкаваліся на англійскай, беларускай, польскай мовах у перыядычных выданнях Варшавы, штотыднёвіку беларусаў Польшчы «Ніва», самвыдаце («Бельскі гостінець», «Białowieżanin» ) і на радзіме паэта, у пружанскай газеце «Раённыя будні». У Музеі славутых паэтаў (The International Poetry Hall of Fame) адна з экспазіцый прысвечаная Серафіну Міхалеўскаму.
Сям’я
Меў брата Ежы (? — 1989, Польшча) і сястру Варвару (жыла і памерла ў Пружанах).
Кваліфікацыя да чэмпіянату свету па снукеры 2017
Кваліфікацыя да чэмпіянату свету па снукеры 2017 праходзіла з 5 па 12 красавіка 2017 года ў міжнародным спартыўным цэнтры «Ponds Forge» у Шэфілдзе, Англія.
Каўказскі (Карачаева-Чаркесія)
Каўказскі  — пасёлак у Карачаева-Чаркесіі, Расія, адміністрацыйны цэнтр Прыкубанскага раёна і Каўказскага сельскага паселішча, у якое акрамя пасёлка Каўказскі ўваходзіць таксама пасёлак Красівы. Пасёлак размешчаны за 12 км на ўсход ад ускраіны Чаркеска на аўтадарозе А165 Лермантаў — Чаркеск, на поўнач ад Кубанскага вадасховішча. Насельніцтва — 3053 чалавекі (2021).
Вулкан (фільм, 2018)
«Вулкан» (Вулкан) — мастацкі фільм 2018 года рэжысёра.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 25-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Сюжэт
Па дзіўным збегу абставінаў, перакладчык АБСЕ Лукас трапляе ў згублены сярод паўднёвых стэпаў Украіны гарадок. Ён кінуты на волю лёсу і вымушаны сутыкнуцца з новым, абсурдным светам, жыццё у якім не падпарадкоўваецца законам разумнага сэнсу. Але калі Лукас знаходзіць прытулак і заступніцтва ў каларытнага мясцовага жыхара Вовы, бацькі загадкавай Марушкі, яго першапачатковая непрыязнасць да правінцыйнага жыцця патроху знікае — магчыма, ён здолее знайсці сваё шчасце там, дзе і не думаў яго шукаць.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 9 кінаўзнагародамі і яшчэ 16 намінацыямі.
Жалымбет
Жалымбет — пасёлак у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Жалымбецкай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116839100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 5218 чалавек (2583 мужчыны і 2635 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 4258 чалавек (2118 мужчын і 2140 жанчын).
Сялявіцкі сельсавет
Сяля́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Сялявічы. Плошча сельсавета складала 7791,22 га.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Гродзенскай вобласці. Скасаваны 28 жніўня 2013 года, тэрыторыя далучана да Азярніцкага сельсавета.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 755 чалавек, з іх 83,0 % — беларусы, 9,1 % — рускія, 6,2 % — палякі.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: аграгарадок Сялявічы, вёскі Варонічы, Вецявічы, Вялікая Кракотка, Рудаўка, Юхнавічы.
Зелянчукская
Зелянчукская  — станіца, адміністрацыйны цэнтр Зелянчукскага раёна Карачаева-Чаркесіі (Расія). Цэнтр Зелянчуцкага сельскага паселішча. Станіца Зелянчукская размешчана ля месца ўпадзення ў Вялікі Зелянчук ракі Хуса-Карданікская, прыблізна за 60 км на паўднёвы захад ад Чаркеска. За 9 км на захад ад знаходзіцца станіца Старажавая, за 6 км на ўсход ад — Карданікская (адлегласці па дарогах).
Іалай
Іалай (Ἰόλαος) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі сын Іфікла і Аўтамедусы, вознік і паплечнік Геракла. Называецца каханым Геракла.
Аказаў сур'ёзную дапамогу Гераклу пры яго барацьбе з лернейскай гідрай, чаму Еўрысфей і не жадаў прыняць у разлік гэты подзвіг, які як бы і не належыць аднаму Гераклу.
Арганаўт. Удзельнік Калідонскага палявання.
Калі Геракл узяў Эліду, ён уладкаваў Алімпійскія гульні, і Іалай стаў пераможцам у спаборніцтве калясніц на кабылах Геракла. Пераможца на спаборніцтвах калясніц на гульнях у гонар Пелія. Перамог на іх Глаўка.
Падчас заходняга паходу Іалай ажывіў памерлага Геракла, цела дапамагла адшукаць перапёлка. Геракл збудаваў яму свяцілішча ў горадзе Агірыі. Жыхары горада не стрыгуць валасоў, прысвяціўшы іх Іалаю. На чале феспіядаў заснаваў паселішча на Сардзініі. Афіняне адправілі з ім войска на Сардзінію. Узвёў фолас на Сардзініі. На Сардзініі яго завуць «бацька Іалай». Фіванцы згаджаюцца, што Іалай загінуў у Сардзініі, у Фівах быў гераон Іалая і гімнасій Іалая. На Сардзініі пабудаваў горад Ольвію, афіняне ж пабудавалі горад Агрылу.
Схаваўся ад Еўрысфея ў Марафоне разам з сынамі Геракла. Камандаваў войскам у баі, дзе быў разгромлены Еўрысфей (Тэсей і Гіл саступілі яму гэта права). Геракл і Геба вярнулі яму юнацтва на гэты дзень, ён паланіў Еўрысфея каля Скіронскіх скал. Геба вярнула яму юнацтва.
«Іалаяў курган» згадваецца Піндарам. Лічыўся богам, яго імем кляліся ў міжнародных дагаворах. Яму адпавядае этрускі Віла. Дзеючы твар трагедыі Еўрыпіда «Геракліды».
Томас Джэферсан
Томас Джэферсан (Thomas Jefferson;  — ) — 3-ці прэзідэнт ЗША, значны дзеяч Вайны за незалежнасць ЗША, адзін з аўтараў Дэкларацыі незалежнасці (1776), вядомы палітычны дзеяч, дыпламат і філосаф эпохі Асветы. Асноўнымі падзеямі яго прэзідэнцтва, паспяховага для краіны, былі купля ў Францыі Луізіяны (1803) і экспедыцыя Льюіса і Кларка (1804—1806). Джэферсан быў прыхільнікам дэмакратыі, рэспубліканізму і правоў чалавека, ён натхніў амерыканскіх каланістаў выйсці з-пад уплыву Вялікабрытаніі і сфармаваць новую нацыю.
Біяграфія
Маючы англійскае паходжанне, Джэферсан нарадзіўся і атрымаў адукацыю ў Вірджыніі. Скончыў Каледж Уільяма і Мэры і пасля займаўся юрыдычнай практыкай. Падчас амерыканскай рэвалюцыі Джэферсан прадстаўляў Вірджынію на Кантынентальным Кангрэсе, у якасці заканадаўца Вірджыніі распрацаваў праект закона для свабоды веравызнання і служыў у якасці ваеннага губернатара Вірджыніі (1779—1781). Ён стаў амбасадарам Злучаных Штатаў у Францыі ў маі 1785 года, а затым першым дзяржаўным сакратаром у 1790—1793 гг. пад кіраўніцтвам прэзідэнта Джорджа Вашынгтона. Джэферсан і Джэймс Мэдысан стварылі Дэмакратычную-рэспубліканскую партыю, якая супрацьстаяла партыі федэралістаў у працэсе фарміравання першай партыйнай сістэмы. Разам з Мэдысанам, ён ананімна напісаў Рэзалюцыю Кентукі і Вірджыніі ў 1798—1799 гг., якія імкнуліся павялічыць правы штатаў насуперак нацыянальнаму ўраду і адмяніць Акт аб чужынцах і антыўрадавай агітацыі.
На пасадзе прэзідэнта Джэферсан працягваў развіццё суднаходства і абарону гандлёвых інтарэсаў супраць берберскіх піратаў, а таксама супраць агрэсіўнай брытанскай гандлёвай палітыкі. Ён таксама арганізаваў Куплю Луізіяны, што амаль у два разы павялічыла тэрыторыю краіны. Пасля мірных перамоваў з Францыяй ваенныя сілы краіны былі паменшаны. Джэферсан быў пераабраны ў 1804 годзе. Другі тэрмін Джэферсана быў спалучаны з цяжкасцямі ва ўнутранай палітыцы, у тым ліку і па справе былога віцэ-прэзідэнта Аарона Бёрра. Амерыканскі знешні гандаль паменшыўся, пасля рэалізацыі Джэферсанам закону аб Эмбарга 1807 года, у адказ на брытанскія пагрозы для суднаходства ЗША. У 1803 годзе Джэферсан пачаў спрэчны працэс перасялення індзейскіх плямён ў зноў арганізаваную тэрыторыю Луізіяны, а ў 1807 годзе, падпісаў Закон аб забароне ўвозу рабоў. Гісторыкі традыцыйна адзначаюць Джэферсана як аднаго з найвялікшых прэзідэнтаў у ЗША.
Джэферсан асвоіў мноства дысцыплін, якія вар’іраваліся ад геадэзіі і матэматыкі для садоўніцтва і вынаходак. Ён быў архітэктарам ў класічнай традыцыі. Вялікая цікавасць Джэферсана да рэлігіі і філасофіі прынесла яму прэзідэнцтва ў Амерыканскім філасофскім таварыстве. Ён не вызнаваў арганізаванай рэлігіі, але знаходзіўся пад уплывам хрысціянства і дэізма. Акрамя англійскай, ён добра ведаў лацінскую, грэчаскую, французскую, італьянскую і іспанскую мовы. Джэферсан заснаваў Універсітэт Вірджыніі пасля зыходу з дзяржаўнай службы. Ён быў дасведчаным пісьменнікам і карэспандэнтам. Яго адзіная поўнаметражная кніга, Нататкі аб штаце Вірджыніі (1785), лічыцца адной з самых важных амерыканскіх кніг, выдадзеных да 1800 года.
Джэферсан ажаніўся з Мартай Вайлес Скелтан, у гэтым шлюбе яны мелі шэсць дзяцей, але толькі дзве дачкі выжылі да дарослага жыцця. Ён валодаў некалькімі плантацыі і меў шмат рабоў. Большасць гісторыкаў лічаць, што пасля смерці жонкі ў 1782 годзе, ён меў адносіны са сваёй рабыняй Салі Хемінгс і быў бацькам, прынамсі, некаторых яе дзяцей. Джэферсан памёр у сваім доме ў Шарлотсвілі, штат Вірджынія, 4 ліпеня ў пяцідзясятую гадавіну прыняцця Дэкларацыі незалежнасці.
Красная Звязда (Рослаўльскі раён)
Красная Звязда (Кра́сная Звезда́) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ліпаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Красная Звязда абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Гразеняцкага сельскага паселішча.
Геаграфія
Праз вёску праходзіць аўтадарога.
Сычова
Сычова — жаночая форма прозвішча Сычоў, таксама тапонім.
Праградная (станіца)
Праградная  — станіца ва Урупскім раёне Карачаева-Чаркескай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр Урупскага раёна і Праградненскага сельскага паселішча. Станіца размешчана на рацэ Уруп. Насельніцтва — 7553 чалавекі (2021).
Бжостак
Бжостак (Brzostek) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Дэмбіцкага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бжостак. Займае плошчу 6,84 км². Насельніцтва — 2599 чалавек.
ЖФК ТС Мітэх Жывец
«ТС Мітэх» (TS Mitech) — польскі жаночы футбольны клуб з горада Жывец.
Брэшыйскі ўніверсітэт
Брэшыйскі ўніверсітэт (Università degli Studi di Brescia) — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта з сядзібай у горадзе Брэшыя.
Оўлу
Оўлу (фінск. Oulu, швед. Uleåborg — Улеабарг) — шосты паводле велічыні горад Фінляндыі, адміністрацыйны цэнтр ляні Оўлу. Знаходзіцца на паўднёвым захадзе краіны, пры ўпадзенні ракі Оўлуёкі ў Батнічны заліў Балтыйскага мора. Заснаваны ў 1605 годзе, Оўлу — самы стары горад у Паўночнай Фінляндыі.
Гісторыя
8 красавіка 1605 года шведскі кароль Карл IX загадаў заснаваць паселішча насупраць замка, пабудаванага ў 1590 годзе. У 1610 годзе паселішча атрымала статус горада.
Насельніцтва
Насельніцтва горада складае амаль 194 тысячы чалавек (2014), з якіх 48,9 % — жанчыны, 51,1 % — мужчыны. На працягу апошніх гадоў Оўлу — адзін з найбольш хутка растучых гарадоў Фінляндыі.
Дынаміка насельніцтва Оўлу ў 1651—1939 гадах.
Культура
У 2011 годзе Оўлу быў намінаваны на імя культурнай сталіцы Еўропы.
Адукацыя
Першая школа ў Оўлу адкрыта ў 1612 годзе, праз два гады пасля атрымання статуса горада.
Гарадскі транспарт
Гарадскі транспарт Оўлу складаецца аўтобусаў, трамвайнага і тралейбуснага руху няма.
Чыгунка
Праз Оўлу праходзіць чыгунка, горад з'яўляецца чыгуначным вузлом.
Аэрапорт
Аэрапорт Оўлу (IATA: OUL, ICAO: EFOU) (фінск. Oulun lentoasema) знаходзіцца за 6 км ад цэнтра горада.
Мабыць?
«Мабыць?» — вербацім, спектакль у дакументальным жанры, пастаўлены ў Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі рэжысёрам Аляксандрам Марчанкам з удзелам драматурга Дзмітрыя Багаслаўскага.
Гэта першы дакументальны спектакль у Беларусі, які стаў рэпертуарным.
Прэм'ера адбылася 9 снежня 2014.
Сюжэт
Спектакль «Мабыць?» — гэта, згодна з законамі дакументальнага тэатру, ўвасобленыя акцёрамі маналогі людзей, у якіх папярэдне былі ўзятыя інтэрв'ю. Сярод іх — футбольны фанат, абаронца жывёл, ахвяры хатняга гвалту, рэвізор з трамваю, прадпрымальнік, госці Беларусі з розных краінаў і іншыя персанажы. Адзінае, што іх аб'ядноўвае — Беларусь. Кожнаму з герояў акцёры падчас інтэрв'ю задавалі пытанне, якімі той бачыць беларусаў. Аўтары намагаліся абвергнуць ці пацьвердзіць міфы аб працавітасці і талерантнасці беларусаў.
Вядомыя асобы як прататыпы
Прататыпамі двух персанажаў сталі мастак Алесь Пушкін і рэжысёр Андрэй Саўчанка.
Сцэнічныя рашэнні
Дэкарацыі на сцэне адсутнічаюць, акцёры апрануты ў паўсядзённую вопратку. Рэжысёрскі прыём, які выкарыстоўваецца цягам усяго спектаклю, — надзяванне акцёрамі абутку, які перыядычна выкідваецца на сцэну, для пераўвасаблення ў іншы вобраз. Каб адлюстраваць праблему двухмоўя, адзін з акцёраў падчас маналогу ўвесь час мяняў абутак, размаўляючы па-беларуску ў адной пары абутку, па-руску — у іншай; урэшце ён застаўся ў розных ботах.
NGC 2620
NGC 2620 (іншыя абазначэнні — UGC 4501, MCG 4-21-1, ZWG 120.6, PGC 24233) — галактыка ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Санкт-Морыц
Санкт-Морыц (St. Moritz, San Murezzan, Saint-Maurice, San Maurizio) — камуна ў Швейцарыі, курорт, знаходзіцца ў кантоне Граўбюндэн на беразе аднайменнага возера.
Уваходзіць у склад акругі мала. Насельніцтва складае 5119 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Афіцыйны код — 3787.
Санкт-Морыц ў 1928 і 1948 гадах быў сталіцай зімовых Алімпіяд.
Лада Яраславаўна Клімуць
Лада Яраславаўна Клімуць — беларускі гісторык. Спецыяліст па ідэалогіі сарматызму ў Беларусі ў XVI—XVIII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і беларускага літаратуразнаўца Яраслава Клімуця.
Скончыла гістарычны факультэт МДУ імя М. В. Ламаносава па спецыяльнасці «гісторыя мастацтва», пасля магістратуру Цэнтральна-Еўрапейскага ўніверсітэта ў Будапешце (Венгрыя) па спецыяльнасці «гісторыя». У 2009 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Ідэалогія сарматызму ў грамадскім і культурным жыцці беларускіх зямель Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стст.».
Магістр Нью-Ёркскага ўніверсітэта (ЗША).
Творчасць
Напрамкі даследаванняў: грамадска-палітычнае і культурнае жыццё Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стагоддзях, сарматызм у яе ідэалогіі, культуры, мастацтве; менталітэт шляхты; асаблівасці і супярэчнасці сармацкай ідэалогіі ў Вялікім Княстве Літоўскім; генезіс, мадыфікацыя, рысы сармацкай культуры на тэрыторыі Беларусі.
Прыгажосць
Прыгажосць — сукупнасць якасцей, што прыносяць асалоду позірку, слыху; усё прыгожае, чароўнае. Гэта эстэтычная (неўтылітарная, непрактычная) катэгорыя, якая пазначае дасканаласць, гарманічнае спалучэнне аспектаў аб’екта, калі апошні выклікае ў назіральніка эстэтычную асалоду. Прыгажосць з’яўляецца найважнейшай катэгорыяй культуры. У сваім эстэтычным успрыманні паняцце прыгажосці блізка да паняцця цудоўнага, з той розніцай, што апошняе з’яўляецца вышэйшай (абсалютнай) ступенню прыгажосці. Разам з тым, прыгажосць з’яўляецца больш агульным і шматгранным паняццем, шмат у чым эклектычным. Супрацьлегласцю прыгажосці з’яўляецца пачварнасць.
Абсалютную прыгажосць чалавек выдзяляе як розум навакольнага свету, адносную як прадукт сваёй разумовай дзейнасці. Так, напрыклад, у іншапланетных разумных істот, калі гэткія, вядома, меюцца, погляд на прыгажосць і эстэтыку можа быць цалкам іншым. І тое, што здаецца чалавецтву пачварным, гідкім і жахлівым, ім можа ўяўляцца прыгожым. Таксама, безумоўна, погляд чалавек на прыгажосць цела супрацьлеглага пола з’яўляецца адносным, бо ён у большасці дыктуецца сексуальным інстынктам. Адносная прыгажосць (відавы розум) — генатыповач. Абсалютная прыгажосць (абсалютны розум) — перманентная.
Канцэпцыі прыгажосці
З часоў антычнасці паняцце прыгажосці з’яўляецца адным з важнейшых у філасофіі ўспрымання быцця. Старагрэчаскімі філосафамі прыгажосць успрымалася як з’ява аб’ектыўная і анталагічная па сваёй сутнасці, звязанае з дасканаласцю ўніверсум, з разуменнем космасу як светапарадку, мэтазгоднасці, упрыгажэння.
Успрыманне прыгажосці антычнымі філосафамі было абагульнена ў працах Плаціна, дзе, у прыватнасці, прыгажосць атрымлівала функцыю узводзіць да боскага і прыгожага. Шырокае выданне «Гісторыя Прыгажосці» пад рэдакцыяй Умберта Эка разглядае гісторыю ўспрымання прыгажосці на працягу чалавечай гісторыі. У прыватнасці, ён паказвае, што Платон паклаў пачатак двух найбольш значным канцэпцыям Прыгажосці, распрацаваным у наступныя стагоддзі :
Таксама дадзеным ў даследаванні ў паказваюцца наступныя аспекты:
Затым Эка паказвае, што на больш сталай стадыі развіцця сярэднявечнай думкі Фама Аквінскі скажа, што для Прыгажосці неабходная:
Імануіл Кант
Імануіл Кант разглянуў тое, якім чынам складаецца меркаванне чалавека пра прыгажосць у «Крытыцы здатнасці меркавання». Ён адзначае, што меркаванне аб прыгажосці грунтуецца на адчуванні задавальнення, аднак гэта адчуванне мае асаблівае — яно не зацікаўлена, не звязана з тым, мае ці не мае суб’ект жаданне валодаць вызначаным прадметам, які ён ацэньвае як прыгожы. У той жа час меркаванне аб прыгажосці прэтэндуе на «ўніверсальнасць», гэта значыць на тое, што любы іншы чалавек, апрыёры, таксама будзе ўспрымаць аб’ект як прыгожы. Зрэшты такая ўніверсальнасць не можа быць даказаная. У адрозненне ад меркаванні пра дабро меркаванні аб прыгажосці па Канта не грунтуецца на адной мэты (Zweck). Такім чынам, паводле Канта меркаванне аб прыгажосці ахоплівае дыхатамію двух здавалася несумяшчальных чорт: яго асновай з’яўляецца суб’ектыўнае адчуванне, што не можа быць даказаным, адначасова яно прэтэндуе на згоду любога іншага суб’екта, гэта значыць на пэўную аб’ектыўнасць. У гэтых адносінах Кант адмаўляе як супраць эмпірычнага, так і супраць рацыяналістычнага падыходу да эстэтыцы. Магчымасць прымірыць на першы погляд несумяшчальнае Кант бачыць у свабоднай гульні ўяўлення і разумення.
Успрыманне прыгажосці ў мастацтве
У цяперашні час існуе здагадка, што наша ўспрыманне прыгажосці — інстыктыўнае, яно замацавалася ў памяці чалавека дзякуючы мноству папярэдніх пакаленняў жывых істот з іх несвядомым вопытам, а таксама тысячам пакаленняў людзей з вопытам ўсвядомленым.
Эрас і прыгажосць фізічная
Мужчыны і жанчыны прыгожыя, калі яны падабаюцца процілегламу полу. Успрымаючы жанчыну/мужчыну як свайго магчымага партнёра, мы ніколі не памыляемся, якому полу што трэба. Тут дзейнічае «вопыт папярэдніх пакаленняў».
Рознабаковае развіццё чалавечага цела дасягаецца вялікай працай — гэтак жа, як і ўсе іншыя дасягненні.
Духоўная прыгажосць
Акрамя фізічнай прыгажосці ў чалавечай культуры сфармавалася ўяўленне аб маральнай, духоўнай прыгажосці. Гэтая катэгорыя дастасоўная да людзей незалежна ад іх узросту і полу і вызначае стаўленне да мудрасці, сумленнасці, ураўнаважанасці, прыстойнасці чалавека. Для дзяцей, падлеткаў і маладых людзей у гэта паняцце таксама ўключаюцца такія характарыстыкі, як «нявіннасць», «несапсаванасць» і іншыя.
Эталоны фізічнай прыгажосці ў розных культурах
Гісторыя паказвае, што ўзоры, «стандарты» прыгажосці вельмі моцна мяняюцца ў розных краінах і культурах. Акрамя відавочнай перавагі людзей без выяўленай фізічнай асіметрыі цела, а таксама «сярэдніх» па вонкавым выглядзе (у кожнай расе — свае эталоны), існуюць іншыя культурныя перавагі, якія змяняюцца.
У старажытнай Грэцыі і Рыме эталоны мужчынскай і жаночай прыгажосці былі практычна неадрозныя ад эталонаў пачатку XX стагоддзя, стагоддзя развіцця алімпійскага руху.
У Сярэднія вякі можна адзначыць моду на бледнасць і худзізну, але ў эпоху барока, наадварот, з’яўляецца мода на поўнацелых (напрыклад, на карцінах Рубенса) і на патэнцыйную пладавітасць (карціны галандскіх майстроў — напрыклад, дамы Тэрборха).
ХХ стагоддзе
Дваццатае стагоддзе характарызуецца «вызваленнем» жанчыны. Яна становіцца упэўненай у сабе, незалежнай, амбіцыйнай, з вытанчанымі манерамі, у пачатку стагоддзя, у 20-я гады мода прыходзяць у кароткіх сукенках і кароткімі валасамі. Луіза Брукс і Глорыя Суансон увасабляе жаночую прыгажосць гэтага перыяду: маленькая галава, выразныя вочы з адзначанай лініяй, вытанчаная ўсмешка і кароткія прамыя валасы. У 30-х гадах бліскучыя Галівудскі стыль стаў ўзорам для пераймання з абразамі Грэта Гарба і Марлен Дзітрых. Крыху пазней, Грэйс Кэлі стала сімвалам моды, вытанчанай і элегантнай прыгажосці. Эталонам прыгажосці пазней сталі Мэрылін Манро, Джына Лалабрыджыда, Брыжыт Бардо, Элізабет Тэйлар, Одры Хэпберн і Сафі Ларэн. Мэрылін Манро стала кумірам і секс-сімвал ва ўсім свеце. Бурныя сацыяльныя, палітычныя і культурныя змены 60-х гадоў і ўвесці кардынальныя змены ў крытэры прыгажосці. Брытанская мадэль Туігі ўсталявала новыя стандарты прыгажосці з вельмі нізкі паказчыкам і, такім чынам, слабым лічыцца не толькі модны атрыбут, але крытэрый прыгажосці. У 70-х, 80-х і 90-х гадоў будуецца вобраз незалежнай, моцнай жанчыны, якая шукае сваю ўласную кар’еру. У гэты перыяд ідэалы прыгажосці з’яўляюцца Сіндзі Кроўфард, Наомі Кэмпбэл, Клаўдыя Шыфер і іншыя.
XXI стагоддзе
Сённяшнія крытэрыі жаночай прыгажосці вызначаюцца як 90-60-90, рост 160 см, а вага 55 кг. Здароўе і гартаванне арганізма ўзведзены ў культ. Фітнес ўваходзіць у кожны дом. Макіяж становіцца часткай паўсядзённага абавязкаў жанчыны, але ёсць святло, і ледзь прыкметныя, даючы перавага прастаты. Адзенне больш свабоднае, непераборлівы і спартыўны стыль. Сімвалам жаночай прыгажосці ў гэты перыяд могуць быць вызначаны Кэтрын Зэта-Джонс, Анджэліна Джолі, Моніка Белучы і іншыя. У цяперашні час прыгажосць напрамую звязана з натуральнасцю і індывідуалізму. Жанчына з XXI стагоддзя прыгожая, калі выпраменьвае здароўе, сілу, жаноцкасць і розум адначасова, захоўваючы пры гэтым сваю індывідуальнасць. Пастаянны атрыбут прыгожага чалавека — спартыўны знешні выгляд, але часта дадаецца і злёгку няголены твар.
Эталоны жаночай прыгажосці
У цяперашні час «высокая мода» працягвае рэкламаваць стандарт жаночай прыгажосці як надзвычай худую, вельмі высокую постаць з вельмі вузкай таліяй і доўгімі нагамі. Жанчына павінна валодаць грацыёзнай фігурай, фотагенічнасці і мець знакамітыя параметры 90 — 60 — 90.
Эталоны мужчынскай прыгажосці
Італьянцы прызнаныя самымі прыгожымі мужчынамі ў свеце, пры гэтым парадзелая з гадамі шавялюра і маршчыны, якія з’яўляюцца, далёка не заўсёды цягнуць за сабой страту прывабнасці.
Конкурсы прыгажосці
Конкурс прыгажосці — гэта спаборніцтва, у якім вызначаецца самы прыгожы ўдзельнік. Часцяком у такіх конкурсах патрабуецца праявіць розныя таленты, інтэлект або прамоўніцкае мастацтва.
Паводле легенды, першым конкурсам прыгажосці стала спаборніцтва трох багінь Геры, Афіны і Афрадыты. Суддзёй яны выбралі Парыса (чалавека), які і аддаў галоўны прыз — яблык і званне Выдатнейшай — Афрадыце. Менавіта з гэтага і пачалася Траянская вайна.
Захаваліся ўскосныя пацверджанні таго, што ў старажытнай Трое выбіралі самую прыгожую дзяўчыну Іліёна. У журы ўваходзілі спевакі, скульптары, прамоўцы і ваяры.
Найбольш даўнія дакументальна пацверджаныя конкурсы прыгажосці прайшлі ў Карынфе ў 5 стагоддзі да н. э., дзе правілаў Кіпеліс, які заснаваў свята ў гонар багіні зямлі. Самая дастойная прэтэндэнтка была названая носьбітам золата. Грэкам пачынанне спадабалася, падобныя конкурсы праходзілі ў горадзе Афіны, а пазней пастаянна і паўсюдна. Асабліва папулярныя былі спаборніцтвы на востраве Лесбас ў Эгейскім моры.
У Старажытным Вавілоне пасля конкурсу прыгажосці пераможцы прысвойвалася не толькі званне прыгожай, ёй назначалася цана: імя дзяўчыны выкрыквалі, а мужчыны выкрыквалі цану. Менавіта за гэтыя грошы, прызначаныя ў выніку конкурсу, і можна было пасля купіць гэтую дзяўчыну ў сям’і для таго, каб з ёй ажаніцца.
Нягледзячы на ​​суровыя ісламскія норавы, у гарэме Асманскай імперыі забаўляліся, выбіраючы самую прыгожую адаліску.
Ва Угандзе праводзіліся конкурсы прыгажосці, прычым на твар асабліва ніхто не глядзеў. Выбіралі уладальніцу самых прыгожых ягадзіц. Некаторыя пераможцы сапраўды валодалі настолькі важкімі добрымі якасцямі, што не маглі ўставаць без старонняй дапамогі.