cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сяргей Рыгоравіч Анісаў
Біяграфія
У 1927—1932 на камсамольскай працы ў Слаўгарадзе, Клімавічах, Магілёве, Мазыры ; працаваў намесніка галоўнага рэдактара газеты «Чырвоная змена» і «Рабочий». У маі 1932 накіраваны на падпольную работу ў Заходнюю Беларусь. Быў членам сакратарыята ЦК КСМЗБ; актыўна працаваў як журналіст, быў рэдактарам газет «Малады камуніст» і «Poborowiec» (Прызыўнік), часопісаў «Маладая гвардыя» і «Камсамолец». Са снежня 1934 першы сакратар ЦК КСМЗБ, са жніўня 1935 першы сакратар Брэсцкага акруговага камітэта КПЗБ. У 1932—1933 арганізоўваў забастоўкі рабочых лясных промыслаў у Белавежскай і Ружанскай пушчах, беластоцкіх тэкстыльшчыкаў. Са жніўня 1935 года сакратар Брэсцкага акруговага камітэта КПЗБ.
З кастрычніка 1935 зняволены ў польскай турме. У 1939-45 у нямецкім лагеры ваеннапалонных. Пасля вайны працаваў у друку. Арыштаваны савецкімі ўладамі 10.2.1950.
Працы
Аўтар прац па гісторыі Заходняй Беларусі і КСМЗБ:
Канстанцін Фёдаравіч Быліч
Канстанцін (Кастусь) Фёдаравіч Быліч (, Іван-горад — ) — беларускі акцёр, Заслужаны артыст БССР (1935).
Дзяцінства
Нарадзіўся 20 кастрычніка 1906 года ў Іван-горадзе Нова-Александрыйскага павета Люблінскай губерні ў сялянскай сям’і. У 1915 годзе, ратуючыся ад нямецкай акупацыі, ён разам з маці, братамі і сястрой пераехаў з Брэст-Літоўску ў Калугу, дзе пайшоў у школу. З-за цяжкага матэрыяльнага становішча падчас канікул працаваў табельшчыкам на будоўлі, забеспячэнцам, канторшчыкам. У 1921 годзе, пасля вяртання з фронту бацькі, сям’я Былічаў пераяжджае ў Мінск, дзе Кастусь уладкоўваецца вучнем садавода ў Лошыцу. Праз год ён паступае ў Мінскую школу 2-й ступені Маскоўска-Беларуска-Балтыйскай чыгункі. Вучобу сумяшчае з заняткамі ў драмгуртку пад кіраўніцтвам М. Кавязіна.
Творчая дзейнасць
У час рэпрэсій 1937 г. БДТ-3 у Гомелі быў расфарміраваны, а Быліч і іншыя акцёр пераведзены ў БДТ-1. У пастаноўках Купалаўскага тэатра акцёр яшчэ раз сцвердзіў сябе выдатным майстрам пераўвасаблення ў вобразах пана Ендрыхоўскага ў спектаклі «Партызаны» К. Крапівы і Аляксандра — «Дурная для іншых, разумная для сябе» Лопэ дэ Вегі. Калі б не трагічны лёс, Кастусь Быліч меў бы ўсе магчымасці стаць адным з карыфеяў беларускай сцэны.
Смерць
Кастусь Быліч загінуў 24 кастрычніка 1944 года падчас чыгуначнай катастрофы пры рээвакуацыі тэатра з Томска ў Мінск (паводле іншых звестак, памёр 27 верасня 1944 года).
Ролі
Першая значна роля ў БДТ-3 — вальналюбівы плытагон Андрэй ў «Плытагоны» (У. Галубка). У БДТ-3 акцёр стварыў каля 20 рознапланавых вобразаў, лепшыя з якіх: моцны духам батрак Ігнат Шворын з п’есы польскага драматурга Б. Гарчынскага «У ліпеньскую ноч», камуніст Сцяпан Глоба ў спектаклі «Ярасць» Я. Яноўскага, кулак Певень з п’есы «Дыктатура» І. Мікіценкі, кар’ерыст Бялкоўскі ў «Маім сябры» М. Пагодзіна, інжынер-контррэвалюцыянер Савіцкі са спектакля «Контратака» Д. Курдзіна, гадзінных спраў майстра Карфункель — пачвара, якая ўвасабляе ідэалогію фашызму, у спектаклі «Гадзіншчык і курыца» І. Качаргі. Бліскуча выканаў Быліч ролю Фердынанда ў пастаноўцы «Каварства і каханне» па п’есе Ф. Шылера, дзе «трагедыя кахання ператварылася ў трагедыю сацыяльную, рамантычная прыўзнятасць, узвышанасць шылераўскага героя ўдала спалучылася з рамантычнай узвышанасцю акцёрскай індывідуальнасці». Таксама вядомы як выканаўца ролі Кастуся Каліноўскага ў «Кастусь Каліноўскі» (Е. Міровіча)
Кіпучая жыццядзейнасць і энергія мастака патрабавалі выхаду ў розных накірунках творчасці. Ён выступаў як канферансье, дэкламатар, танцор. Вельмі любіў маляваць і ўвесь вольны час аддаваў гэтаму захапленню.
Вайна і мір (фільм, 1967)
«Вайна і мір» (Война и мир) — савецкі мастацкі фільм 1965-1967 гадоў, кінаэпапея ў чатырох частках, экранізацыя аднайменнага рамана Льва Талстога, адна з самых высокабюджэтны карцін у гісторыі савецкага кінематографа.
1 серыя. Андрэй Балконскі
Planned
2 серыя. Наташа Растова
Planned
3 серыя. 1812 год
Planned
У ролях
Planned
Джэк Малак
Джон «Джэк» Мак-Вікар Малак (John "Jack" McVicar Malloch; 8 кастрычніка 1920 — 26 сакавіка 1982) — радэзійскі лётчык і найміт паўднёваафрыканскага паходжання. Апошні ўзнагароджаны памятным знакам грамадзянскай незалежнасці Радэзіі за заслугі перад краінай.
Біяграфія
Малак нарадзіўся ў Дурбане, рэгіён Наталь, ПАР. У 1925 годзе яго сям’я пераехала ва Умталі (цяпер Мутарэ) ва ўсходніх нагор’ях Паўднёвай Радэзіі. У 1933 годзе хлопчык быў адпраўлены на радзіму ў школу-інтэрнат, але пакінуў навучальную ўстанову ў 1935 годзе, каб пачаць працаваць механікам. У 1936 годзе ўладкаваўся на чыгунку.
Пасля Другой сусветнай вайны вярнуўся ў Паўднёвую Радэзію. Тут Малак працягнуў кар’еру лётчыка. У 1952 годзе разам з Джэймі Маршалам стварыў авіякампанію Fish Air.
Жаркоўскі
Жаркоўскі (Жарко́вский) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Жаркоўскага раёна Цвярской вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Мяжа (прыток Заходняй Дзвіны), за 324 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра. Заснаваны як пасёлак Жаркі ў 1920-я гады на месцы вёсак Жаркі, Боркі і Валнушкі ў сувязі з развіццём лясной прамысловасці. Прамысловае развіццё пачалося з адкрыццём чыгункі ў 1930-я гады. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1950 года.
Джэк Малак
Біяграфія
У 1960 годзе стварыў яшчэ адну кампанію — Rhodesian Air Services (RAS), якая ў 1963—1964 гадах займаўся пастаўкамі зброі ў Емен. У наступным годзе, у студзені 1965, заснаваў Air Trans Africa (ATA). Кантора таксама займалася нелегальнай дзейнасцю. Так, напрыклад, у 1966—1967 гадах кампанія дапамагала дастаўляць радэзійскія тавары ў абыход брытанскіх санкцый.
Падчас вайны ў былым Бельгійскім Конга Малак працаваў на катангскіх сепаратыстаў. Калі ў чэрвені 1964 года Маіз Чомбэ, адзін з лідараў катангцаў, заняў пасаду прэм’ер-міністра Конга, радэзіец працягнуў супрацоўніцтва ўжо з афіцыйным урадам.
Паміж летам 1967 і студзенем 1970 года кампанія ATA пастаўляла зброю ў Біяфру. Падчас адной з місій у 1968 годзе Малак і экіпаж яго DC-7 былі заключаны ў турму ў Тога.
У студзені 1970 года Малак заснаваў Afro-Continental Airways (ACA), як даччыную кампанію Air Trans Africa. Фірма актыўна ўдзельнічала ў аперацыях па абыходу санкцый супраць Радэзіі.
У студзені 1970 года пілот быў прызваны ў ВПС Радэзіі. Ён на сваім DC-7 удзельнічаў у розных ваенных аперацыях супраць паўстанцаў.
Лётчык разбіўся на самалёце Mk 22 у апошні дзень здымак дакументальнага фільма «Пагоня за марай» 26 сакавіка 1982 года.
Сям’я
У студзені 1948 года ажаніўся з Зояй Кавентры.
Фрэмінгемскі дзяржаўны ўніверсітэт
Фрэмінгемскі дзяржаўны ўніверсітэт (Framingham State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Фрэмінгем у штаце Масачусетс, ЗША.
Жаркоўскі (значэнні)
Жаркоўскі — пасёлак гарадскога тыпу ў Цвярской вобласці Расіі.
Пігра
Пігра (Pigra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 302 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 22020. Тэлефонны код — 031.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Рох.
Рудка
Назву Ру́дка маюць:
Жалезная карона
Жалезная карона — назва кароны Лангабардскага каралеўства. Традыцыйна лічыцца найстарэйшай з захаваных манархічных карон Еўропы.
Апісанне
Карона складаецца з залатога абруча у тры цалі шырынёй, пакрытага каштоўнымі камянямі, унутры змяшчаецца вузкі жалезны абруч.
Гісторыя
Дакладныя месца і час вырабу кароны невядомы. Па адной з асноўных версій, яна была створана ў Лангабардскім каралеўстве ў Раннім Сярэднявеччы, але доказаў гэтаму няма. Выказваюцца здагадкі пра рымскае або візантыйскае паходжанне рэліквіі, аднак стыль, у якім выканана карона, унікальны і не мае аналагаў ні ў познерымскім, ні ў візантыйскім ювелірным мастацтве. Імаверна, легенды пра сувязь кароны з адной з магутных імперый з’явіліся яшчэ ў Сярэднія вякі і павінны былі дадаткова павялічыць каштоўнасць рэліквіі і прэстыж яе ўладальнікаў.
Паводле падання, якое сягае не далей часоў Карла Вялікага, жалезная аснова кароны нібыта з’яўляецца цвіком ад крыжа Збавіцеля, які быў падораны Папам Грыгорыем Вялікім лангабардскай прынцэсе Тэадэліндзе. Прынцэса загадала вырабіць з цвіка карону для каранавання свайго мужа Агілульфа (593).
З той пары карона захоўваецца ў храме Яна Хрысціцеля ў Монцы, каля Мілана, дзе знаходзіцца і цяпер. Апроч суверэнных лангабардскіх каралёў, каронай каранавалася значная частка германскіх імператараў, ад Карла Вялікага да Карла V; у 1805 годзе, пасля заснавання Італьянскага каралеўства, — Напалеон I, а ў 1838 годзе, як кароль Ламбарда-Венецыянскі, — аўстрыйскі імператар Фердынанд I.
Педыятрычны факультэт ГрДМУ
Педыятрычны факультэт — адзін з факультэтаў Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Гісторыя
У 1968 годзе выдзелена першая педыятрычная група субардынатараў. Гэта былі студэнты, якія атрымалі размеркаванне ўрача-педыятра. Навучанне працягвалася тры месяцы на кафедры педыятрыі. У далейшым была створана гадавая субардынатура па педыятрыі, для якой фарміраваліся 1-2 студэнцкія групы.
У 1979 годзе ў адпаведнасці з Пастановай ЦК КП Беларусі і Савета Міністраў Беларускай ССР ад 23 снежня 1977 года № 416 «Аб працы органаў аховы здароўя і мерах па далейшым паляпшэнні медыцынскага абслугоўвання насельніцтва ў святле патрабаванняў XXV з’езда КПСС» быў адчынены педыятрычны факультэт з колькасцю студэнтаў на першым курсе 100 чалавек.
З 1991 года па 1996 год педыятрычны факультэт пры Гродзенскім медінстытуце быў зачынены.
Склад
У складзе факультэта працуе Савет факультэта, метадычная камісія. Профільнымі кафедрамі факультэта з’яўляюцца: 2-ая кафедра дзіцячых хвароб і кафедра дзіцячай хірургіі.
Дэканы
У розны час дэканамі педыятрычнага факультэта з’яўляліся:
NGC 5676
NGC 5676 (іншыя абазначэнні — UGC 9366, MCG 8-26-43, ZWG 248.3, ZWG 247.42, KUG 1431+496, PGC 51978) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Спіс аб’ектаў PGC (891001—892000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (891001—892000)
Завяшчанне Тадэвуша Касцюшкі
Тадэвуш Касцюшка (1746-1817), вядомы дзеяч Рэчы Паспалітай і вайны за незалежнасць ЗША, пакінуў некалькі завяшчанняў. Яго завяшчанне, зробленае ў 1798 годзе, прадугледжвала, што даходы ад яго амерыканскай маёмасці пойдуць на вызваленне і асвету чарнаскурых рабоў, уключаючы падняволеных яго асабістага сябра Томаса Джэферсана, якога Касцюшка зрабіў сваім паручальнікам. Джэферсан адмовіўся выконваць гэтыя абавязкі з-за розных юрыдычных ускладненняў, у тым ліку адкрыцця пазнейшых завяшчанняў, аднак прычына яго адмовы выклікае дыскусіі па сённяшні дзень. У 1798 годзе Тадэвуш Касцюшка вярнуўся ў Еўропу, дзе жыў да сваёй смерці ў 1817 годзе ў Швейцарыі. У 1850-х гадах Вярхоўны суд ЗША перадаў усё, што засталося ад амерыканскай маёмасці Касцюшкі, яго нашчадкам у Еўропе.
Арсеній Аляксандравіч Барысевіч
Арсеній Аляксандравіч Барысевіч (нар. , в. Юравічы, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічай механікі. Доктар тэхнічных навук (1996), прафесар (2003). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры (1998).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва», 1961). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1968, будаўнічы факультэт, кафедра «Будаўнічая механіка», з 1980 — загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: аптымальнае праектаванне будаўнічых сістэм; распрацоўка эфектыўных лікавых метадаў аптымізацыі стрыжнёвых сістэм.
Бібліяграфія
Оптимизация упругих стержневых систем на основе малых вариаций переменных проектирования : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.23.17 / Борисевич Арсений Александрович. — Москва, 1994.
Селіжарава
Селіжарава (Селижа́рово) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Селіжараўскага раёна Цвярской вобласці Расіі. Насельніцтва — 6031 чал. (2017). Размешчаны на рацэ Волзе, ля вусця рэк Селіжараўкі і Пясочні, за 189 км на захад ад Цверы. Упершыню згадваецца ў 1504 годзе. Да 1764 года валоданне Троіцкага манастыра. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1937 года.
Знакі паштовай аплаты Украіны (1997)
Паштовыя маркі № 141, 142, 150—156 і 175 надрукаваныя банкноты-манетным дваром Нацыянальнага банка Украіны, а № 136—140, 143—149, 157—174 і 176—182 — надрукаваныя дзяржаўным прадпрыемствам «Паліграфічны камбінат „Украіна“».
Спіс камемарацыйных марак
Парадак прытрымлівання элементаў у табліцы адпавядае нумару па каталогу марак Украіны на афіцыйным сайце Укрпошта (КМД УДППЗ «Укрпошта»), у дужках прыведзены нумары па каталогу «Міхель» (Michel Briefmarken-Katalog).
Каментарыі
<references group="Кам"/>
Ксенія Дзмітрыеўна Малашка
Біяграфія
У 2016—2018 гадах вучылася і выступала за РДВАР. Пазней два сезоны гуляла ў структуры «Гарызонта» ў фарм-клубе. C 2018 года выступае за акіянам у NCAA, спачатку тры сезоны адыграла за ўніверсітэт Віргініі, а наступныя два — за ўніверсітэт «Мідл Тэнэсі».
Перавозскі сельсавет
Пераво́зскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Перавоз.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Божына. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Перавоз. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бярэзінскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Бярэзінскім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Багушэвіцкага сельсавета.
Трудавая
Назву Трудава́я маюць:
Казіміраўскі палац
Казіміраўскі палац (Pałac Kazimierzowski) — будынак у Варшаве, Польшча, размешчаны на Кракаўскім прадмесці 26/28. Першапачаткова быў пабудаваны ў 1637–41 гадах, пасля чаго перабудаваны ў 1660 годзе для караля Яна II Казімір Вазы. У 1765–68 гадах Дамінік Мярліні перабудаваў палац для кадэцкага корпуса, які адкрыў кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.
Плезіа
Плезіа (Plesio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кома.
Насельніцтва складае 846 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 50 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 22010. Тэлефонны код — 0344.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San_Fedele_di_Como.
Дамінік Аніська
Дамінік Аніська (, в. Слойнікі Сакольскі павет, Гродзенская губерня, цяпер Падляшскае ваяводства, Польшча —, Лондан, Вялікабрытанія) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, публіцыст.
Біяграфія
Паходзіў з сялянскай сям’і. Скончыў рускую пачатковую школу ў в. Яноўшчына (Сакольскі пав.), у 1906 — гарадскую школу ў Саколцы. У 1907—1909 служыў у расійскай арміі.
Аўтар віленскай газеты «Беларус». Ваяваў у 1-ю сусветную вайну ў складзе расійскай арміі. Вярнуўшыся ў родныя мясціны ў 1918, быў мабілізаваны ў польскае войска. З 1923 афіцэр запасу. Браў удзел у беларускім рэлігійным і грамадскім руху, быў аўтарам беларускага каталіцкага часопіса «Хрысціянская думка». Выдаў некалькі брашур: «Да беларускага народу», «Усё у міласці». Адзін з відных беларускіх рэлігійных публіцыстаў 1-й паловы ХХ ст.
У 1939 мабілізаваны ў польскае войска. Да 1940 знаходзіўся ў Літве. Быў арыштаваны органамі савецкай дзярбяспекі, спачатку знаходзіўся ў лагеры ў Казельску, пасля — у Валагодскай вобласці (турма ў г. Гразавец ). У 1942 уступіў у армію генерала Андэрса, разам з ёю выйшаў у Іран, а адтуль у Палестыну. З 1949 жыў у Вялікабрытаніі, у Беларускім Доме ў Лондане. Быў аўтарам беларускага рэлігійнага часопіса «Божым шляхам» (Парыж]-Лондан).
Памёр у Лондане, дзе пахаваны на могілках Святога Панкрата.
Мікуліна (Вілейскі раён)
Міку́ліна (, Микулино) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 4 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавета.
NGC 5677
NGC 5677 (іншыя абазначэнні — UGC 9378, MCG 4-34-46, ZWG 133.88, KUG 1431+256, IRAS14319+2541, PGC 52072) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзімір Шпідла
Уладзімір Шпідла (Vladimír Špidla; нар., Прага, Чэхаславакія) — чэшскі палітык, прэм'ер-міністр Чэхіі з 12 ліпеня 2002 да 19 ліпеня 2004 года, у 2004—2010 — Еўрапейскі камісар па працаўладкаванні, сацыяльных пытаннях і роўным магчымасцям.
Нарадзіўся ў Празе, у 1976 годзе скончыў філасофскі факультэт Карлавага ўніверсітэта, дзе вывучаў гісторыю.
Тадэвуш Карлавіч Кін-Камінскі
Тадэвуш Карлавіч Кін-Камінскі (, г. — ) — беларускі акцёр тэатра.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску. У 1939—1941 гг. вучыўся ў Рэспубліканскім тэатральным вучылішчы (курс М. Зорава). У 1947 г. па хадайніцтве Е. Міровіча, аднаго са стваральнікаў беларускага савецкага тэатра, быў прыняты ў Беларускі тэатр імя Я. Купалы. У 1948 г. скончыў студыю пры тэатры, у час навучання ў якой паказаў добрыя вынікі, выявіў свае акцёрскія здольнасці і працавітасць. З вялікім натхненнем Т. Кін-Камінскі выканаў ролю Эстэбана ва ўрыўку з п’есы «» Лопэ дэ Вэгі. З поспехам артыст выступіў у выпускным спектаклі «Апошнія» М. Горкага, у якім сыграў ролю Аляксандра Каламійцава, сына галоўнага героя, п’яніцы і распусніка. Тадэвуш Кін-Камінскі быў яркім характарным акцёрам. Ён стварыў шэраг разнастайных вобразаў, якія вызначаліся мастацкай пераканаўчасцю, пошукам выразных сцэнічных фарбаў і дакладнасцю выканання.
У 1965 г. Купалаўскі тэатр упершыню ў сваёй дзейнасці звярнуўся да драматургіі Л. Лявонава. Была пастаўлена адна з самых складаных яго п’ес — «У мяцеліцу». У гэтым спектаклі Т. Кін-Камінскі сыграў сваю лепшую ролю — Парфірыя Сыраварава, белагвардзейскага афіцэра, які ў час рэвалюцыі выехаў за мяжу, прайшоў пакутлівы шлях рускага эмігранта і ў канцы жыцця прыйшоў да разумення сваёй страшэннай, жудаснай памылкі. Імкненне загладзіць віну перад Радзімай прыводзіць яго спачатку ў рады барацьбітоў за вызваленне Іспаніі, а потым і на родную зямлю. У гэтым спектаклі раскрываліся сацыяльны канфлікт, шматграннасць жыцця, складаныя грамадскія і маральныя супярэчнасці часу. Пастаноўшчык і выканаўцы здолелі ўбачыць філасофскі сэнс аўтарскага мыслення, раскрыць метафарычнасць твора, гістарычную праўду, якая даследуецца драматургам на кантрасных супастаўленнях герояў і іх псіхалогіі. Спектакль прывабліваў эмацыянальным напружаннем, шчырасцю і ўзрушанасцю акцёрскай ігры. У ім найбольш выявіўся адметны стыль ігры Т. Кін-Камінскага, лаканізм выразных сродкаў, знешняя стрыманасць пры інтэнсіўным, напружаным унутраным жыцці персанажа, адчуванне ансамбля.
Акцёр стварыў шэраг разнастайных вобразаў, якія вызначаліся вернасцю лепшым традыцыям Купалаўскага тэатра. Гледачам запомніліся яго Іпаліт («Трэцяя патэтычная» М. Пагодзіна), Цырульнік («Забыты ўсімі» Назыма Хікмета), Кяміль («» У. Шэкспіра), Анастасіс («» ), Петушкоў («» Л. Талстога), Пухаў («Традыцыйны збор» В. Розава). Апошняя роля Т. Кін-Камінскага ў тэатры — Адольф Быкоўскі ў спектаклі «Паўлінка» Я. Купалы, у якой ён выходзіў на сцэну 135 разоў.
Акцёр пераканаўча і жыццёва спалучаў камедыйныя прыёмы з паглыбленнем у сацыяльную і псіхалагічную сутнасць персанажаў. Створаныя ім вобразы вызначаліся свежасцю і навізной трактовак, дакладнасцю і закончанасцю характараў. Тадэвуш Кін-Камінскі зрабіў значны ўклад у справу развіцця беларускай тэатральнай культуры.
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.
Міхаіл Дзмітрыевіч Бонч-Бруевіч
Міхаі́л Дзмі́трыевіч Бонч-Бруе́віч — рускі і савецкі геадэзіст, военачальнік, удзельнік Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Генерал-лейтэнант (1944). Доктар ваенных і тэхнічных навук. З дваран, брат Уладзіміра Дзмітрыевіча Бонч-Бруевіча.
Біяграфія
З сям’і каморніка, выхадца з дваран Магілёўскай губерні.
У 1891 годзе скончыў Маскоўскі вымяральны Канстанцінаўскі межавы інстытут, у 1892 годзе — ваенна-вучэльны курс Маскоўскага пяхотнага юнкерскага вучылішча. У 1898 годзе — Акадэмію Генштаба, дзе ў 1907 годзе выкладаў тактыку. З 1913 — палкоўнік, у 1914 — камандзір 176-га пяхотнага Перавалочанскага палка.
У першую сусветную вайну, жніўні — верасні 1914 генерал-кватэрмайстар штаба 3-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту, затым — штаба Паўночна-Заходняга фронту; са студзеня 1915 года генерал-маёр. З красавіка 1915 — начальнік штаба 6-й арміі, дыслацыравалася ў Петраградзе і яго наваколлях, затым да лютага 1916 — начальнік штаба Паўночнага фронту.
З сакавіка 1916 г. начальнік гарнізона Пскова, дзе знаходзілася Стаўка галоўнакамандуючага Паўночнага фронту.
У час знаходжання на пасадзе генерал-кватэрмайстара штаба 3-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту ведаў разведкай і контрразведкай і па роду службы цесна кантактаваў з лётчыкамі, у прыватнасці з П. Несцеравым, які знаходзіўся пад яго камандаваннем; менавіта Бонч-Бруевіч пачаў сварку з ім, вынікам якой стаў смяротны для Несцерава таран аўстрыйскага самалёта 8 верасня (26 жніўня па старым стылі) 1914.
Між іншым, ужо тады нязменным памочнікам Бонч-Бруевіча па шэрагу пытанняў стаў палкоўнік Генштаба С. Г. Лукірскі. Даволі цікава адзначыць, што ваенны міністр генерал Уладзімір Сухамлін у 1915 годзе недалюбліваў як аднаго, так і другога: Бонч-Бруевіча лічыў цалкам залежным ад Лукірскага, а апошняга называў «дрэнню вялікай».
Начальнік штаба Паўночна-Заходняга фронту
У сакавіку 1915 Бонч-Бруевіч стаў начальнікам штаба Паўночна-Заходняга фронту, у той час гэта была адна з ключавых пасад у рускай арміі. Рэзкі і малатаварыскі, ён не падабаўся палацавай шляхце. Вакол генерала пляліся інтрыгі. Бонч-Бруевіч плаціў прыдворным той жа манетай, падазраючы некаторых з іх у шпіянажы на карысць Германіі. У рэшце рэшт, некаторыя царадворцы сталі адкрыта выказваць сваё грэбаванне да генерала. Па словах М. К. Лемке, які служыў у час вайны ў стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандуючага, неяк да іх прыехаў былы варшаўскі генерал-губернатар князь Енгалычаў і заявіў, што хоча заняць пасаду «не менш» чым начальніка штаба фронту. Бачачы здзіўленне чыноў стаўкі, Енгалычаў хутка дадаў: «Так прагоніце каго-небудзь, ну хоць Бонч-Бруевіча. Гасудар абяцаў пагаварыць пра гэта з Рузскім…» Вядома ж, князю патлумачылі, што так не робіцца, і ён паехаў дадому, але выпадак вельмі паказальны.
Неўзабаве да хору нядобразычліўцаў М. Д. Бонч-Бруевіча далучылася і царыца, пакрыўджаная недаверам генерала да яе набліжаных. Яна засыпала Мікалая II лістамі са з’едлівымі водгукамі ў адрас Бонч-Бруевіча:
«Якая будзе радасць, калі ты пазбавішся ад Б. Бр. (не ўмею напісаць яго імя)! Але спачатку яму трэба даць зразумець, якое ён зрабіў зло, якое падае прытым на цябе. Ты занадта добры, мой прамяністы анёл. Будзь цвярдзейшы, і калі пакараеш, то не даруй адразу і не давай добрых месцаў: цябе недастаткова баяцца».
«…Так, хутчэй пазбаўся ад Бр.-Бр. Толькі не давай яму дывізіі…»
«Ці прыбраў Курапаткін, нарэшце, Бр.-Бруевіча? Калі яшчэ не, дык загадай гэта зрабіць хутчэй. Будзь больш рашучым і больш самадзяржаўным, дружа, паказвай твой кулак там, дзе гэта неабходна — як казаў мне стары Гарамыкін ў апошні раз, калі быў у мяне: „Гасудар павінен быць цвёрдым, неабходна, каб адчулі яго ўладу“. І гэта праўда. Твая ангельская дабрыня, паблажлівасць і цярпенне вядомыя ўсім, імі карыстаюцца. Дакажы ж, што ты адзін — валадар і валодаеш моцнай воляй».
Зразумела, што ўсё гэта не магло цягнуцца доўга, і 1 сакавіка 1916 Мікалай II зняў Бонч-Бруевіча з займаемай пасады. Цяпер ён стаў спачатку генералам для даручэнняў штаба Паўночнага фронту, затым — стаўкі галоўнакамандуючага. Але ўсе гэтыя пасады былі хутчэй намінальнымі. Не дзіўна, што з Лютаўскай рэвалюцыяй пакрыўджаны царскай сям’ёй Міхаіл Дзмітрыевіч адным з першых генералаў абвясціў аб сваёй лаяльнасці Часоваму ўраду.
Пасля падзення манархіі ў 1917 годзе
Пры Керанскім Бонч-Бруевіч спачатку займаў пасаду начальніка Пскоўскага гарнізона, дзе знаходзіўся штаб Паўночнага фронту, затым некаторы час камандаваў Паўночным фронтам, і, нарэшце, быў прызначаны начальнікам Магілёўскага гарнізона.
У час Кастрычніцкай рэвалюцыі М. Д. Бонч-Бруевіч самы першы з генералаў перайшоў на бок бальшавікоў, і ў гэтым не было нічога дзіўнага. Акрамя таго, што Бонч-Бруевіч быў пакрыўджаны на ўвесь стары лад, ён яшчэ меў і роднага брата — Уладзіміра Дзмітрыевіча, бальшавіка з 1895 года, кіраўніка справамі Саўнаркама. Менавіта таму генерал-маёр Бонч-Бруевіч адразу ж прыняў прапанаваную бальшавікамі пасаду начальніка штаба пасля прызначэння новага галоўнакамандуючага прапаршчыка М. В. Крыленка. Памочнікам Бонч-Бруевіча стаў генерал С. Г. Лукірскі, дзяжурным генералам — палкоўнік К. І. Бесядоўскі.
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ўсталяваў кантакт з Пскоўскім Саветам рабочых і салдацкіх дэпутатаў, кааптаваны ў выканкам Савета, што паслужыла падставай для мянушкі «савецкі генерал». Бонч-Бруевіч пазней пісаў: «Хутчэй інстынктам, чым розумам, я цягнуўся да бальшавікоў, бачачы ў іх адзіную сілу, здольную ўратаваць Расію ад развалу і поўнага знішчэння.»
У дні выступлення генерала Л. Г. Карнілава супрацоўнічаў з в. а. камісара фронту трудавіком Савіцкім, імкнучыся прадухіліць магчымыя канфлікты паміж салдатамі і афіцэрамі. 29 жніўня галоўнакамандуючы Паўночнага фронту генерал У. Н. Клямбоўскі, які заняў пазіцыю асцярожнай падтрымкі Карнілава, быў зняты Часовым урадам і Бонч-Бруевіч прызначаны часова выконваючым пасаду галоўнакамандуючага фронту.
9 верасня Бонч-Бруевіч заменены на пасадзе галоўнакамандуючага генералам У. А. Чарамісавым і прызначаны ў распараджэнне Вярхоўнага галоўнакамандуючага. Прыбыўшы ў Стаўку Вярхоўнага Галоўнакамандуючага (Магілёў), Бонч-Бруевіч усталяваў сувязь з Магілёўскім Саветам рабочых і салдацкіх дэпутатаў і 27 верасня быў кааптаваны ў яго выканкам. У пачатку кастрычніка Бонч-Бруевіч адхіліў прызначэнне генерал-губернатарам Паўднёва-Заходняга края (з рэзідэнцыяй у Кіеве) і Стэпавага края (у Омску) і прыняў прызначэнне начальнікам Магілёўскага гарнізона.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і адмовы Вярхоўнага галоўнакамандуючага генерала М. М. Духоніна 9 лістапада выканаць распараджэнне Саўнаркама пачаць перагаворы з Германіяй, Саўнаркам прапанаваў Бонч-Бруевічу заняць пасаду Вярхоўнага галоўнакамандуючага, але ён адмовіўся, лічачы, што ў сітуацыі, якая склалася, гэты пост павінен займаць палітычны дзеяч, і Вярхоўным галоўнакамандуючым быў прызначаны прапаршчык — бальшавік М. В. Крыленка. Пры падыходзе да Магілёва, дзе знаходзілася Стаўка, воінскіх эшалонаў пад кіраўніцтвам Крыленкі Бонч-Бруевіч, як начальнік гарнізона, прадухіліў сутыкненне паміж імі і войскамі, якія знаходзіліся ў горадзе.
Пасля заняцця Стаўкі прасавецкімі войскамі Бонч-Бруевіч быў прызначаны 20 лістапада начальнікам штаба Вярхоўнага галоўнакамандуючага. Усяляк імкнуўся захаваць баяздольнасць арміі. 27 лістапада ў размове па прамым провадзе з часова выконваючым абавязкі галоўнакамандуючага Паўднёва-Заходняга фронту генералам М. М. Стогавым Бонч-Бруевіч заявіў: «Усе начальнікі аддзелаў Стаўкі са мною разам выказалі цалкам пэўнае рашэнне захаваць тэхнічны апарат Стаўкі і прыняць усе меры да таго, каб захаваць апарат кіравання ва франтах і войсках. Такое наша рашэнне выцякае з адданасці агульнай справе выратавання Айчыны, і мы ўсе вырашылі, лічачыся з бягучым момантам, працаваць на сваіх месцах да апошняй магчымасці».
Пасля разрыву мірных перагавораў у Брэст-Літоўску і пераходу германскіх войскаў у наступленне Бонч-Бруевіч атрымаў 19 лютага 1918 года тэлеграму У. І. Леніна з патрабаваннем «неадкладна, з наяўным складам Стаўкі прыбыць у Петраград». Выехаўшы 20 лютага з Магілёва, прыбыў у сталіцу вечарам 22 лютага і тут жа ўключыўся ў арганізацыю адпору надыходзячаму ворагу. У той жа дзень падпісаў зварот да камандавання Паўночнага і Заходняга франтоў і Саветам РСД прыфрантавых гарадоў, у якім гаварылася: «Прашу савета дэпутатаў аказаць садзейнічанне начальнікам у справе збору адыходзячых частак і асобных салдат, утвараючы з іх баяздольныя часткі, якія павінны пакласці канец наступленню праціўніка. Для выканання неабходных сапёрных работ прапаную карыстацца працай мясцовых жыхароў.» У звароце адзначалася, што прапануецца спыніць германскія войскі на лініі Нарва — Пскоў — Востраў — Невель — Віцебск — Орша — Магілёў — Жлобін — Мазыр — Бярдзічаў — Вапнярка — Адэса. Як паказалі наступныя падзеі, гэтая лінія (за выключэннем тэрыторыі Украіны) і стала, з некаторымі адхіленнямі, фактычнай заходняй мяжой Савецкай Расіі да лістапада 1918 года.
Пасля падпісання Брэсцкага міру Бонч-Бруевіч увайшоў 4 сакавіка 1918 года ў якасці ваенрука ў склад Вышэйшага Ваеннага Савета (ВВС), які выдаў 5 сакавіка загад аб ліквідацыі пасады Глаўкаверха і расфарміраванні яго штаба. Бонч-Бруевіч займаўся стварэннем на былой лініі фронту частак «заслоны», якая павінна была перашкодзіць далейшаму прасоўванню ўглыб краіны германскіх і аўстра-венгерскіх войскаў. Па ініцыятыве Бонч-Бруевіча аснову камсаставу частак «заслоны» склалі генералы і афіцэры старой арміі, для якіх гэтая служба была больш прымальная, чым у частках Чырвонай арміі, якія дзейнічалі на ўнутраных франтах.
У чэрвені штаб ВВС на чале з Бонч-Бруевічам пераехаў з Масквы ў Мурам. 9 — 10 ліпеня горад быў захоплены паўстанцамі, якія дзейнічалі па плане «Саюза абароны Радзімы і Свабоды»; адной з іх мэт быў захоп штаба і знішчэнне Бонч-Бруевіча, але напярэдадні падзей ён выехаў у Маскву.
Ва ўмовах Грамадзянскай вайны Бонч-Бруевіча, адчуваючы немагчымасць старых метадаў кіравання войскамі, падаў у адстаўку, і 27 жніўня быў вызвалены ад пасады ваенрука ВВС.
У канцы 1918 — пачатку 1919 Бонч-Бруевіч выкладаў у Межавым інстытуце, затым узначальваў работу па стварэнні Вышэйшага геадэзічнага праўлення.
23 чэрвеня — 22 ліпеня 1919 Бонч-Бруевіч быў начальнікам Палявога штаба РВСР, затым быў на навуковай і педагагічнай працы.
У 1919—1923 гадах Міхаіл Дзмітрыевіч кіраваў геадэзічным упраўленнем, а затым знаходзіўся ў распараджэнні Рэўваенсавета СССР. У 1923 годзе быў звольнены з гэтай пасады «за шкодніцтва». Былога генерала абвінавачвалі па арт. 110, 116 і 150 Крымінальнага кодэкса і справу перадалі ў пракуратуру. Але да суда не дайшла — не дазволіў Ф. Э. Дзяржынскі.
Арышт. Справа спынена
У ноч з 21 на 22 лютага 1931 па справе контррэвалюцыйнай змовы былых афіцэраў быў арыштаваны АГПУ. На допытах да Бонч-Бруевіча не ўжывалася ніякіх мер фізічнага або маральнага ўздзеяння. Магчыма, з-за брата, а можа, таму, што яго сын Канстанцін сам быў упаўнаважаным АГПУ. Натуральна, што ўдзелу ў якіх-небудзь арганізацыях Міхаіл Дзмітрыевіч не прызнаў. Затое паспеў даць паказанні супраць былога генерала і камандуючага Паўднёвым фронтам РЧСА Паўла Паўлавіча Сыціна, якога абвінаваціў у кіраўніцтве контррэвалюцыйнай афіцэрскай змовай у СССР Зрэшты, Сыціну тады гэта істотна не пашкодзіла, арыштован ён быў праз 7 гадоў. .
У рэшце рэшт, 17 мая 1931 года М. Д. Бонч-Бруевіча выпусцілі з турмы, а яго справа «за адсутнасцю складу злачынства» была спынена.
У 1937 годзе яму прысвоена званне камдзіва, у 1944 годзе назначаны генерал-лейтэнантам.
Фітчбергскі дзяржаўны ўніверсітэт
Фітчбергскі дзяржаўны ўніверсітэт (Fitchburg State University) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Фітчберг у штаце Масачусетс, ЗША.
Вучэльня была заснавана як Фітчбергская дзяржаўная нармальная школа ў 1894 годзе Генеральным судом штата Масачусетс. Першапачаткова жаночая сярэдняя школа, вучэльня не мела права даваць ступені бакалаўра да 1930 года. У 1935 годзе былі створаны першыя праграмы аспірантуры. У 1960 годзе школа змяніла назву на Фітчбергскі дзяржаўны каледж і дадала адукацыйныя праграмы па-за сферай адукацыі. У ліпені 2010 года Палата прадстаўнікоў і Сенат штата Масачусэтс прагаласавалі за перайменаванне Фітчбергскага дзяржаўнага каледжа ва ўніверсітэт.
Брайтанскі ўніверсітэт
Брайтанскі ўніверсітэт (University of Brighton) — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брайтан.
Агульная характарыстыка
Універсітэт заснаваны на чатырох кампусах у Брайтане і Істбарне на паўднёвым узбярэжжы Англіі. Яго карані можна прасачыць з 1858 года, калі была адкрыта Брайтанская школа мастацтваў. Статус універсітэта вучэльня атрымала у 1992 годзе.
Універсітэт засяроджаны на прафесійнай адукацыі, прычым большасць ступеняў таксама прызнаюцца прафесійнымі арганізацыямі або прыводзяць да прафесійнай кваліфікацыі. Аснощныя прадметы ўключаюць фармацыю, машынабудаванне, экалогію, інфарматыку, матэматыку, архітэктуру, геалогію, сястрынскую справу, педагогику, спартыўныя навукі, журналістыку, крыміналістыку і бізнес.
У ім навучаецца каля 18 000 студэнтаў і працуе каля 2 400 супрацоўнікаў.
Рыгор Аляксандравіч Сідарок
Рыгор Аляксандравіч Сідарок (, вёска Варацец, — ) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці.
Біяграфія
Член КПСС з 1931 года. Скончыў Вышэйшую Партыйную Школу пры ЦК ВКП(б) (1947). З 1934 года на партыйнай і савецкай рабоце, з 1940 першы сакратар Івянецкага РК КП(б)Б на Цэнтральным фронце. З сакавіка 1943 да ліпеня 1944 член Баранавіцкага падпольнага абкома КП(б)Б, у красавіку — снежні 1943 года кіраўнік Івянецкага падпольнага міжрайпартцэнтра, адначасова ў красавіку 1943 — ліпені 1944 камандзір Івянецкага партызанскага злучэння, у красавіку — ліпені 1944 выконваў абавязкі камандзіра Баранавіцкага партызанскага злучэння, у чэрвні 1943 — ліпені 1944 першы сакратар Івянецкага падпольнага РК КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай рабоце ў Беларусі і Літве.
Аляксандр Арлоўскі
Аляксандр Арлоўскі (Aleksander Orłowski;  — ) — мастак Рэчы Паспалітай і піянер літаграфіі ў Расійскай імперыі. У 1793 годзе далучыўся да арміі Рэчы Паспалітай і быў удзельнікам паўстання Тадэвуша Касцюшкі супраць Расійскай імперыі і Прусіі. Яго работы ўключаюць у сябе незлічоныя эскізы паўсядзённага жыцця Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, а таксама сцэны паўстання 1794 года і іншых войнаў.
Аляксандр Арлоўскі згаданы ў паэме Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш», а таксама ў творах Аляксандра Пушкіна.
Чарацянскі сельсавет
Чараця́нскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Чарацянка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пракопаўскага сельсавета.
20 верасня 1983 года цэнтр Пракопаўскага сельсавета Гомельскага раёна перанесены ў вёску Чарацянка, сельсавет перайменаваны ў Чарацянскі.
Войцех Ярузельскі
Войцех Вітальд Ярузельскі (Wojciech Witold Jaruzelski; , Кураў, Любельскае ваяводства — 25 мая 2014, Варшава) — польскі дзяржаўны дзеяч і афіцэр арміі. Быў першым сакратаром Польскай аб'яднанай рабочай партыі з 1981 да 1989 года і апошнім кіраўніком Польскай народнай рэспублікі (ПНР). Таксама займаў пасады старшыні Савета міністраў ПНР з 1981 да 1985 года і старшыні Дзяржаўнага савета ПНР з 1985 да 1989 года. З'яўляўся апошнім галоўнакамандуючым Польскай Народнай арміі. Быў адхілены ад улады пасля пагаднення Польскага круглага стала ў 1989 годзе, якое прывяло да дэмакратычных выбараў у краіне.
Ярузельскі быў галоўным адказным за ўвядзенне ваеннага становішча ў Польшчы 13 снежня 1981 года ў спробе задушыць рух за дэмакратыю, у тым ліку «Салідарнасць», першы некамуністычны прафсаюз у краіне пасля падпісання Варшаўскай дамовы. У наступныя гады ўрад і ўнутраныя сілы бяспекі Ярузельскага падвергнулі цэнзуры, ганенням і турэмнаму зняволенню тысячы журналістаў і апазіцыйных актывістаў без прад'яўлення абвінавачванняў; некаторыя страцілі жыцці падчас гэтых падзей. У выніку сацыяльна-эканамічнага крызісу адбылося нарміраванне асноўных прадуктаў харчавання, такіх як цукар, малако і мяса, а таксама бензіну і спажывецкіх тавараў, у той час як сярэдні даход насельніцтва знізіўся на 40 %. Падчас кіравання Ярузельскага з 1981 да 1989 года каля 700 тысяч чалавек пакінулі Польшчу.
Біяграфічныя звесткі
У 1943 Войцех Ярузэльскі запісаўся ў 1-ю польскую пяхотную дывізію імя Тадэвуша Касцюшкі, што фарміравалася на савецкай тэрыторыі. Скончыў польскую пяхотную афіцэрскую школу ў г. Разань (1943). У чыне падпаручніка ўдзельнічаў у баях (у т.л. пад Варшавай) у складзе 2-й пяхотнай дывізіі імя Я. Дамброўскага; узнагароджаны вышэйшым ваенным ордэнам Польшчы «Віртуці Мілітары».
У 1971—89 член Палітбюро ЦК кіруючай Польскай аб'яднанай рабочай партыі (ПАРП). Падчас палітычнага крызісу 1980—81 прызначаны на вышэйшыя дзяржаўныя і палітычныя пасады ПНР: старшыня СМ (люты 1981 — лістапад 1985), Ваеннага савета нацыянальнага выратавання (1981—83), 1-ы сакратар ЦК ПАРП (1981—89, замест С. Кані). Па ініцыятыве В Ярузельскага ў снежні 1981 ў ПНР уведзена ваеннае становішча, прыпынена дзейнасць прафаб'яднання «Салідарнасць» і іншых апазіцыйных арганізацый (тлумачыў гэта пагрозай грамадзянскай вайны). У наступныя гады намагаўся мірнымі сродкамі захаваць сацыялістычны лад і ўладу ПАРП у Польшчы. Старшыня Дзяржсавета ПНР (лістапад 1985 — ліпень 1989). Пад уплывам перабудовы ў СССР пагадзіўся на легалізацыю апазіцыі, быў ініцыятарам «круглага стала» (1989). Пасля перамогі апазіцыі на парламенцкіх выбарах (1989) прэзідэнт Рэспублікі Польшчы (ліпень 1989 — снежань 1990). Пасля адстаўкі адышоў ад палітычнай дзейнасці.
Ацэнкі
Палітычныя праціўнікі былой ПАРП у Польшчы патрабавалі прыцягнення В. Ярузельскага да судовай адказнасці за ўвядзенне ваеннага становішча ў 1981 і за падаўленне войскамі стыхійнага выступлення рабочых Гданьскай верфі ў 1970. 3 1994 цягнуўся судовы разбор па гэтай справе. Іншая частка польскага грамадства, наадварот, лічыць гістарычнай заслугай В. Ярузельскага яго дзейнасць у 1980-я г.
Кацярына Віктараўна Вандар’ева
Кацярына Віктараўна Вандар’ева (нар. 20 студзеня 1991, г. Старыя Дарогі, Мінская вобласць, БССР) — беларуская спартсменка, якая выступае ў і. Неаднаразовая чэмпіёнка свету і Еўропы, пераможца розных турніраў сярод аматараў і прафесіяналаў. Майстар спорту міжнароднага класа.
Біяграфія
Кацярына Вандар’ева да прыходу ў тайскі бокс займалася валейболам, лёгкай атлетыкай, самаабаронай, скончыла школу харэаграфіі.
Першымі трэнерамі былі чэмпіёны свету і Еўропы і, якія і зрабілі з яе чэмпіёнку. Першы прафесійны бой правяла на Кіпры з гречанкай. Чэмпіёнкай свету стала з першага разу — у Тайландзе ў 2009 годзе, праз год пасля таго, як прыйшла ў тайскі бокс.
Па стане на канец 2012 года правяла 65 баёў, выйграла 58, з іх 16 КО.
Яе любімая ўзнагарода — кубак «Лепшы баец Чэмпіянату Свету», узнагарода па самай прэстыжнай версіі IFMA. Узнагароджвалі на Дзень нараджэння караля Тайланда, пры яго палацы, член каралеўскай сям’і.
Відзы
Відзы  — гарадскі пасёлак у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, на раўніннай тэрыторыі Дзісенскай нізіны паміж азёрамі Відзаўскае, Маруга, Ніпалаты. За 41 км на поўдзень ад Браслава, 260 км ад Віцебска, 30 км ад чыгуначнай станцыі Гадуцішкі на лініі Лынтупы—Варапаева, на аўтамабільнай дарозе Паставы—Даўгаўпілс (Латвія). Насельніцтва 1 697 чал. (2017).
Этымалогія назвы
Назва паходзіць, паводле аднаго з меркаванняў, ад балцкага этноніма відзы — жыхары гістарычнай вобласці Латвіі Відземе, якія маглі перасяліцца ў гэтыя мясціны. Не выключна, што назва паходзіць ад балцкай асновы vidinis — сярэдзіна. Паданне тлумачыць паходжанне назвы ад слова «відзець». Падобныя назвы даволі распаўсюджаны на Беларусі і ў Літве: Відзеўшчына (Маладзечанскі раён), Відзейкі (Свіслацкі раён), Відзенічы (Талачынскі раён), Відзюны (Астравецкі раён), Відзяны (Браслаўскі раён), Відзёны, Буйвідзы, Відзінішкі, Відзішкі (Літва).
Гісторыя
У 1524 г. частку Відзаў за 400 коп літоўскіх грошаў набыў віленскі ваявода А. Гаштольд. У XVI ст. Відзы лічыліся мястэчкам. У 1539 г. тут было 15 корчмаў. У канцы XVI ст. у біскупскай частцы налічвалася 5 дамоў рынкавых і 20 дамоў вулічных. У розныя часы ў Відзах мелі ўладанні і пабудовы бернардзінцы, канонікі-рэгулярныя, канонікі-латэранскія, дамініканцы, езуіты. Дзейнічалі таксама праваслаўная, стараверская, іудзейская, магаметанская, пратэстанцкая суполкі.
У 1629 г. частка Відзаў стала ўладаннем роду Пацаў. Польны гетман літоўскі, ваявода віленскі М. К. Пац адпісаў свае відзскія ўладанні канонікам-рэгулярным з мэтай завяршэння будаўніцтва касцёла св. Пятра і Паўла ў Вільні, вядомага багатым скульптурным аздабленнем інтэр’ера. Паводле рэестра падымнага падатку 1690 біскупскія ўладанні ў Відзах налічвалі 129 дымоў, уладанні канонікаў-рэгулярных — 53 дымы, плябаніі — 8 дымаў, Ваўжэцкіх (разам з некалькімі вёскамі) — 15 дымаў. У пачатку XVIII ст. езуіты адкрылі ў Відзах рэзідэнцыю, мелі тут невялікі касцёл, школу. У інвентары 1731 апісана частка Відзаў, якая належала біскупу Я. Зяновічу, названы вуліцы Рыначная, Дворная, Казіная, Віленская, адзначаны рамеснікі краўцы, цесляры, шаўцы, каваль, кушнер, шынкары.
Паводле люстрацыі 1794 у Відзах 182 дамы, 1270 жыхароў. 50 дамоў у мястэчку належала Ваўжэцкім, якія таксама мелі значныя ўладанні ў наваколлі. У 1793 сойм ухваліў перанос з Браслава ў Відзы месца правядзення павятовых сеймікаў, судовых устаноў, архіва. Пасля пажару 1794 у Браславе Відзы сталі цэнтрам Браслаўскага павета. 3 1795 у складзе Расійскай імперыі.
Напярэдадні вайны 1812 тут размяшчаліся часці 30-тысячнага гвардзейскага корпуса пад камандаваннем вялікага князя Канстанціна Паўлавіча. 4—5 ліпеня ў Відзах месцілася галоўная кватэра Аляксандра I і стаўка камандуючага 1-й арміі Барклая дэ Толі. 7—11 ліпеня была галоўная кватэра I. Мюрата. Пры адступленні французаў 28 лістапада ў Відзах адбыўся бой паміж французамі і атрадам рускай кавалерыі. Мястэчка значна пацярпела. У 1825 у Відзах 822 жыхары, 498 дамоў, павятовая школа, 2 шынкі, лазня. Будучы студэнтам Віленскага універсітэта, у Відзы да свайго дзядзькі Маеўскага прыязджаў А. Міцкевіч. У пачатку 1820 тут жыў нейкі час дзекабрыст А. Поджыа. Пасля пажару 24.8.1835 цэнтр павета з Відзаў пераносіцца ў мястэчка Езяросы (пазней Новааляксандраўск).
3 1843 Відзы — заштатны горад Ковенскай губ., цэнтр воласці. Размяшчэнне на паштовым тракце Дзвінск — Вільня спрыяла хуткай адбудове паселішча. У 1860 у Відзах 3498 жыхароў, 248 двароў, касцёл, капліца, сінагога, 5 яўрэйскіх малітоўных дамоў, мячэць, гарадская дума, мужчынскае і жаночае народныя вучылішчы, паштовая станцыя, аптэка. Тры разы на год праводзіліся кірмашы, найбольш вядомыя продажам коней і гусей (у год прадавалася да 100 тыс. гусей). У горадзе меліся Рынкавая вуліца, плошчы, Салявы і Конскі рынкі. У 1892 — 5,6 тыс. жыхароў, з іх іудзеяў 4,263, католікаў 678, старавераў 394, магаметан 148, праваслаўных 59, пратэстантаў 11. У 1908 — 5,9 тыс. жыхароў.
У чэрвені 1941 акупіраваны немцамі. У Відзах і раёне акупантамі было знішчана 4154 чалавекі. Утворана гета, насельніцтва якога было адпраўлена ў канцлагеры Заходняй Еўропы і ў большасці загінула. 2.7.1944 партызаны брыгады «Спартак» разам з літоўскімі партызанамі атрада «Жальгірыс» з боем занялі Відзы і 2 дні іх утрымлівалі. Вызвалены 8.7.1944 часцямі 6-й гвардзейскай арміі 1-га Прыбалтыйскага фронту.
3 1944 раённы цэнтр Полацкай, з 1954 Маладзечанскай абласцей. 3 1960 гарадскі пасёлак Браслаўскага раёна Віцебскай вобл. У 1969 — 2,6 тыс. жыхароў. Побач з Відзамі існавала некалькі прадмесцяў, гісторыя якіх цесна звязана з гісторыяй мястэчка: Відзы-Лоўчынскія, Відзы-Альбрэхтоўскія (пазней в. Рэгуляры, зараз не існуе) — дзяржаўны двор, пазней уладанне канонікаў-рэгулярных. Відзскі двор (сучасная в. Падварынка) — уладанне біскупаў, пазней належалі выхадцам з Грэцыі Пізані.
У 1995 у Відзах 840 двароў, 1949 жыхароў. Маюцца Дом культуры, 2 бібліятэкі, бальніца, мытны пераход на мяжы з Літвой.
У 2004 годзе прыняты герб Відзаў.
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасці (цагельны завод, лясніцтва).
Марына Фальер
Марына Фальера, або Марыан Фальер (Marino Faliero, ці, у адпаведнасці з нормамі венецыянскага дыялекту, Marino Falier; 1274—1355 ) — 55-ы венецыянскі дож. Пачаў кіраваць 11 верасня 1354 года.
Біяграфія
Належаў да старадаўняй патрыцыянскай сям'і. Быў военачальнікам, дыпламатам і членам Савета дзесяці. На працягу жыцця камандаваў венецыянскімі войскамі пры аблозе Зары, перамог 80-тысячную армію венгерскага караля. Камандуючы флотам, узяў Капа д’Істрыя, быў падэстам на мацерыку. У якасці пасла ў Генуі і Рыме прадстаўляў інтарэсы Венецыі. Дожам быў абраны ў 80-гадовым узросце завочна, знаходзячыся пры гэтым у Рыме з дыпламатычнай місіяй.
У 1355 годзе спрабаваў здзейсніць дзяржаўны пераварот, з мэтай манапалізацыі ўлады. Пераварот не ўдаўся, таму што члены Савета дзесяці былі пра яго добра ведалі; таксама пераварот не меў дастатковай падтрымкі ні ў народа, ні ў знаці.
Дож і яго паплечнікі былі схоплены і адданы суду спецыяльнай камісіі. Фальера прызнаў высунутае абвінавачванне ў здрадзе. 17 красавіка яму вынеслі смяротны прысуд, а 18 красавіка адбылося пакаранне: Фальера адсеклі галаву, а цела знявечылі. Яшчэ 10 паплечнікаў былі павешаны ў Палацы дожаў.
У 1365 годзе быў выдадзены ўказ, паводле якога імя Фальера было сцёрта з фрыза ў зале Вялікага савета, дзе выбіты імёны ўсіх дожаў, і заменена надпісам: «На гэтым месцы было імя Марына Фальера, абезгалоўленага за здзесненыя злачынствы».