cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Махамед Хамдзі аль-Хашымі
Біяграфія
Махамед Хамдзі Хашымі нарадзіўся ў горадзе Сядзі-Бу-Зід. Ён вывучаў арабскую мову і літаратуру ў Туніскім універсітэце, які скончыў з дыпломам бакалаўра ў 1985 годзе. Затым ён паступіў на магістарскую праграму па арабскай літаратуры, гісторыі і сучаснаму ісламазнаўству ў Лонданскім універсітэце, які скончыў у 1990 годзе. Там жа ён атрымаў званне доктара ў галіне сучасных ісламскіх даследаванняў у 1996 годзе. Пасля ён пісаў артыкулы ў розных газетах і часопісах, у тым ліку ў Лонданскай штодзённай газеце на арабскай мове «Шарко Аль-Аусат». Затым ён заснаваў свой уласны штотыднёвік Al-Mustakilla («Незалежнасць», 1993 г.), штоквартальнік «Дыпламат» у 1996 годзе. У 1999 годзе ён заснаваў спадарожнікавы тэлеканал AL-Mustakilla (Незалежнасць) і другі тэлевізійны канал пад назвай «Дэмакратыя» ў 2005 годзе.
З пачатку 1980-х гадоў да сваёй адстаўкі ў 1992 годзе, Хашымі Хамдзі быў членам туніскага ісламіскага руху «Энахда». Пазней ён сцвярджаў (але потым ад гэтага адмаўляўся), што трэба наладзіць шчыльныя сувязі з прэзідэнтам Зін эль-Абідзін Бен Алі і яго партыяй, RCD. У сакавіку 2011 года, пасля туніскай рэвалюцыі, ён заснаваў партыю Народная петыцыя (Aridha Chaabia), павелічэнню папулярнасці якой спрыяў яго тэлеканал AL-Mustakilla, і затым абвясціў сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах.
Антыкарупцыйная камісія 11 лістапада апублікавала ліст Хашымі Хамдзі, які ён напісаў у снежні 2009 года тагачаснаму прэзідэнту Зін аль-Абідзін Бен Алі, у якім ён прапанаваў выпускаць штотыднёвыя праграмы, каб паказаць свету так званае «дэмакратычнае развіццё» ў Тунісе. Ён прызнае, што яго канал атрымаў шмат рэкламных даходаў ад рэжыма Бен Алі.
З 4 лютага 2012 года Хашымі Хамдзі быў абраны генеральным сакратаром партыі прагрэсіўных кансерватараў, якая была шчыльна звязана з рухам «Народная петыцыя».
Асабістае жыццё
Махамед Хамдзі аль-Хашымі жанаты на алжырцы Амар Кмада і мае ад яе чатырох дзяцей.
Серпакрылая моль капусная
Спосаб жыцця
Зімуюць кукалкі і часткова матылькі. Лёт пачынаецца ў красавіку. Матылі лётаюць пераважна ў прыцемках, сілкуюцца нектарам капуставых раслін. Яйцакладка працягваецца 10-20 дзён. Самкі адкладаюць па 1-4 яйкі на ніжні бок або хвосцік ліста. Поўны цыкл развіцця молі працягваецца 30-35 дзён. Сума эфектыўных тэмператур для поўнага цыклу развіцця аднаго пакалення складае 390—410 °C. На працягу года развіваецца ў 4-5 пакаленнях. Лёт матылькоў наступнага пакалення накладваецца на папярэдні і доўжыцца з канца красавіка да сярэдзіны верасня.
Шкоднікі і захворванні
Вядома больш за 40 відаў энтамафагаў молі. B асобныя гады яны здольныя знішчыць да 90 % гусеніц і кукалак шкодніка. Асноўнымі відамі з'яўляюцца Nitobia (Nitobia fenestralis, Nitobia armillata), Diadromus (Diadromus subtilicornis, Diadromus ustulatus), Apanteles (Apanteles futliginosus, Apanteles vestalis). B яйках паразітуюць віды роду Trichogramma. Вусені і кукалкі паражаюцца грыбнымі хваробамі з роду Entomofora. Эпізаатыі, выкліканыя імі, з'яўляюцца пасля працяглых дажджоў.
Меры барацьбы
Існуюць наступныя спосабы барацьбы са шкоднікам : Прэпараты на аснове пірэтроідаў, перытрынаў і цыперметрынаў выкарыстоўваюцца, калі ступень заражэння моллю дасягае каля 10 %. Эфектыўным з'яўляецца выкарыстанне бактэрыяльных прэпаратаў — інсектыцыдаў (лепідацыд, дэндрабацылін, бітаксібацылін, дыпел, бактаспеін). Парогавыя ўзроўні колькасці ў фазе ліставай разеткі капусты складаюць 3-6 вусеняў на адну расліну пры засяленні 15-20 % раслін. У фазе фарміравання галоўкі — 2-4 вусеня на расліне пры засяленні 15-25 % раслін і 3-5 вусеняў на расліна пры засяленні 15-25 % раслін у фазе шчыльнай галоўкі.
Узброеныя сілы Поўдня Расіі
Узброеныя сілы Поўдня Расіі (УСПР) — аператыўна-стратэгічнае з'яднанне белых войскаў Поўдня Расіі у 1919—1920 гадах у ходзе Грамадзянскай вайны. Утвораныя 8 студзеня 1919 гады ў выніку з'яднання Добраахвотніцкай арміі і армій Усевялікага Войска Данскога для супольнага змагання супраць бальшавікоў.
Максімальнай колькасці УСПР дасягнулі ў кастрычніку 1919 года — 270 тыс. чалавек, 600 гармат, 38 танкаў, 72 самалёты, каля 120 караблёў (паводле іншых дадзеных, каля 160 тыс. чалавек у ліпені 1919 года).
NGC 6879
NGC 6879 (іншае абазначэнне — PK 57-8.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Страла.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Модула-2
Модула-2 (Modula-2) — камп'ютарная мова праграмавання высокага ўзроўню. Створана паміж 1977 і 1985 гг. Ніклаусам Віртам як перагляд мовы Паскаль; прызначана быць адзінай мовай для аперацыйнай сістэмы і прыкладных праграм персанальнай працоўнай станцыі Ліліт.
Ніклаўс Вірт разглядаў мову Модула-2 як пераемніцу сваіх ранейшых моў праграмавання, Паскаль і Модула.
Дубрава (Дзяржынскі раён)
Дубрава́ (, Дуброва) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Сталінскага сельсавета.
Рагачы (Ляхавіцкі раён)
Рагачы́ (, Рогачи) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Востраўскага сельсавета.
Да 6 красавіка 1981 года вёска ўваходзіла ў склад Тухавіцкага сельсавета.
Уладзімір Віктаравіч Васільеў
Уладзімір Віктаравіч Васільеў (, Масква, СССР) — савецкі і расійскі артыст балета, балетмайстар, харэограф, тэатральны рэжысёр і акцёр, педагог. Народны артыст СССР (1973). Лаўрэат Ленінскай (1970) і Дзяржаўных прэмій СССР (1977), РСФСР ім. братоў Васільевых (1984) і імя М. І. Глінкі (1991).
Беатус Фердынанда і Санчы
Беатус Фендынанда і Санчы (Beato de Fernando I y doña Sancha, вітрына 14-2 у Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі), ілюмінаваны рукапіс-беатус сярэдзіны XI стагоддзя, названы так па імені  і яго жонкі. Другія назвы рукапісу Беатус-дэ-Факунда (Beato de Facundo) па імені, Беатус Сан-Ісідра-дэ-Леон (Beato de San Isidoro de León) па назве - месца, дзе рукапіс знаходзіўся першапачаткова, або Другі Беатус Нацыянальнай Бібліятэкі (Segundo Beato de la Biblioteca Nacional) па Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі ў Мадрыдзе, дзе ён захоўваецца ў цяперашні час.
Апісанне
Беатус Фернанда і Санчы змяшчае  ад Беата Ліебанскага. Рукапіс складаецца з 312 фоліа з пергаменту (624 старонкі ў 2 слупка) з 35 радкамі на кожным і праілюстраваны 98 мініяцюрамі.
Яго мініяцюры працягваюць традыцыі папярэдніх беатусаў, паўтараючы стэрэатыпную схему сімвалізму, з цвёрдым і дакладным малюнкам. Тое, што яго адрознівае, гэта, галоўным чынам, спектр яркіх колераў, асабліва іх выдатна захаваны стан, і вытанчанасць формаў, дзе стылізаваныя фігуры страцілі свой іератызм, а ў малюнку з’явіўся рух, что павялічвае дынамізм выяў. Належыць да так званага трэцяга стылю Беатусаў,, з вялікім інтэрнацыянальным уплывам.
Беатус-дэ-Факунда старанна пакідае структуру мініяцюр Уржэльскага Беатуса, створанага ў Ла-Рыёсе або Леоне ў 975 годзе. Таксама маецца ўплыў Валькавадскага Беатуса, створанага Авека ў 970 годзе, і Беатуса Моргана, напісанага каля 958 года ў масарабскім манастыры  ў Леоне.
Хоць няма ніякіх указанняў акрамя імені перапісчыка (Facundus scripsit), цалкам верагодна, што ён быў створаны ў спецыялізаваным скрыпторыі, які мог знаходзіцца ў ў Леоне.
Гэта самы раскошны сярэднявечны ілюмінаваны рукапіс з мініяцюрамі ў калекцыі Нацыянальнай Бібліятэкі Іспаніі.
Кодэкс быў перапісаны ў Леоне у 1047 майстрам па імені Факунда, лічыцца, што ён працаваў без памочнікаў, паколькі агульны стыль тэксту вытрыманы аднолькавым, у тым ліку і ў буквіцах і загалоўках. Не вядома імя аўтара ілюмінавання, які выканаў сваю задачу пасля завяршэння капіявання тэксту.
Гісторыя
У чэрвені 1572 года рукапіс па-ранейшаму знаходзіўся ў базіліцы, як сведчыць. Але неўзабаве ён стаў пераходзіць з рук у рукі.
У другой палове XVII стагоддзя, рукапіс знаходзіўся ў распараджэнні. У час вайны за іспанскую спадчыну бібліятэка маркізату была захоплена Філіпам V і ў першым дзесяцігоддзі XVIII стагоддзя манускрыпт патрапіў у Нацыянальную бібліятэку Іспаніі. Там у XIX стагоддзі ён атрымаў скураны пераплёт.
Падчас свайго візіту ў Леон адзначаў, што там знаходзіўся Валькавадскі Беатус (цяпер у Вальядалідскім універсітэце). Гэта копія амаль напэўна змяшчае першыя пяць фоліа Беатуса Фердынанда і Санчы. Гэта некалькі радаслоўных з адсутнымі мініяцюрамі, якія ніколі не былі намаляваныя.
Мецэнацтва Фердынанда і Санчы
Беатус 14-2 Нацыянальнай бібліятэкі Іспаніі — гэта адзіны рукапіс гэтага жанру, які не быў скапіяваны для манастыра ў X або XI стагоддзях. Яго фундатарамі былі манарх Фердынанд I і яго жонка Санча, пад чыім валадараннем адбылося ўз’яднанне Леона і Кастыліі ў 1037 годзе, якія заказалі гэты твор сярод шэрагу іншых, што выклікалі рэлігійную і палітычную цікавасць.
Смерць, сына Альфонса V, перанесла правы на сталец Леона да яго сястры Санчы, і, такім чынам, і натуральным чынам да яе мужа Фердынанда. Іх сын,  атрымаў у спадчыну карону Кастыліі.
У Леоне Фердынанда ўсталяваў цэнтр сваёй улады, і горад атрымаў збудаванні і скарбы, якія ствараліся за кошт фінансаў ад уварвання сваіх войскаў на поўдзень ад Дуэры і да Каімбры. Валадаранне Фердынанда I было накіраванае на аднаўленне культуры Каралеўства Леон, пасля паўстагоддзя заняпаду ад разбурэння  і ўзяло за базу раманскі стыль. У 1063 маўрытанскаму каралю Севільі навязалі мір, які акрамя даніны ўключаў у сябе дастаўку моцаў. Але каралеўскія эмісары не здолелі знайці рэшткі святой і вырашылі ўзяць Святога Ісідора. Яго рэшткі змясцілі ў старажытным манастыра Святога Іаана Хрысціцеля, які каралі аднавілі з выкарыстаннем матэрыялаў, больш цвёрдых, чым тыя, якія выкарыстоўваліся пры Альфонса V і, магчыма, дадалі, які стаў асновай таго, што рэалізавала пазней яго дачка.
З нагоды асвячэння, каралі ахвяравалі значныя творы раскошных мастацтваў, прадукты працы нанятых каронай майстроў мініяцюры і :, , каб захоўваць мошчы Святога Іаана Хрысціцеля і , іншыя каштоўныя рэчы захаваліся толькі ў запісах аб ахвяраванні і, магчыма, Беатус таксама быў сярод падарункаў. Творы ювеліраў і  паказваюць уплыў, што тлумачыцца сувязямі паміж Леонам і , якія падтрымлівалі кароль Фердынанд I і абат.
Акрамя Альфонса III, які арганізаваў каралеўскую бібліятэку, ні адзін астурыйскі манарх не заказваў рукапісы, пакуль гэта не зрабілі Фердынанда I і Sancha, дзякуючы фундатарству якіх з’явіліся Беатус і, што захоўваецца ва Універсітэце Сант’яга-дэ-Кампастэла.
Цалкам магчыма, што роля каралевы ва ўсіх гэтых заказах была дастаткова вялікай. Згадкі ў лабірынце Беатуса, і яе партрэт на мініяцюры фоліа 6 Дзённіка сведчаць аб яе актыўным удзеле ў культурнай палітыцы Фердынанда. Санча не пагадзілася на легітымацыю кароны Леона для свайго мужа, але была яму добрым паплечнікам і пераканала ў мэтазгоднасці быць пахаваным у Леоне, а не ў  або.
Іншы Беатус Нацыянальнай бібліятэкі
Носіць умоўнае абазначэнне '''Vitr. 14-1''', і, верагодна, быў скапіяваны паміж 930 і 950. З’яўляецца адным з самых старых захаваных Беатусаў. Быў створаны, верагодна, у Каралеўстве Леон. У XVI стагоддзі знаходзіўся ў, і менавіта таму вядомы пад назвай Эміліянскі рукапіс.
Кодэкс сапсаваны, не хапае каля 18 лістоў у пачатку і столькі ж у канцы.
Бластацэль
Бластацэль (муж. род, лац.  blastocoelia ; ад інш.-грэч. βλαστός — зачатак, зародак і κοῖλος  — полы; Паражніна драбнення) — паражніна бластулы, якая ўтвараецца паміж бластамерамі ў зародкаў жывёл. Запоўненая вадкасцю, якая адрозніваецца па хімічным складзе ад навакольнага асяроддзя. Паражніна павялічвае плошчу паверхні эмбрыёна, паляпшаючы яго здольнасць засвойваць пажыўныя рэчывы і кісларод. Дасягае найбольшага памеру да канца драбнення, на стадыі бластулы. У працэсе гаструляцыі паступова выцясняецца пры інвагінацыі сценкі зародка або запаўняецца (у ходзе іміграцыі) клеткамі, якія перамяшчаюцца. Бластацэль выяўлены ў зародкаў жывёл з шарападобнай бластулай (целабластулай), напрыклад, у кішачнаполасцевых, кольчатых чарвякоў, малюскаў, ігласкурых, амфібластулай (земнаводныя). Бластацэль не выяўлены або адсутнічае ў зародкаў з дыскабластулай (павукападобныя, рыбы, рэптыліі, птушкі, млекакормячыя). У ходзе далейшага развіцця ў некаторых жывёл на месцы бластацэля ўтвараецца першасная паражніна цела, аднак у большасці груп паміж бластацэлем і першаснай паражнінай няма прамой пераемнасці (першасная паражніна цела утвараецца на месцы знікаючай парэнхімы, схізацэльным спосабам).
Іван Нічыпаравіч Карасёў
Іва́н Нічы́паравіч Карасёў (, в. Недзведзь, Магілёўская губерня, цяпер Магілёўскай вобласці — ) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Бластацэль
Памылкі выкарыстання тэрміна
Распаўсюджаны дзве памылкі пры выкарыстанні тэрміна «бластацэль»:
Іван Нічыпаравіч Карасёў
Біяграфія
Член КПСС з 1926 года.
NGC 6880
NGC 6880 (іншыя абазначэнні — PGC 64479, ESO 73-37, AM 2013-710, IRAS20142-7100) — галактыка ў сузор’і Паўлін.
Іван Нічыпаравіч Карасёў
Біяграфія
З 1924 года на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы: на службе ў Чырвонай Арміі, на савецкай і партыйнай рабоце ў Беларускай ССР, 1-ы сакратар Пінскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, 2-гі сакратар Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Палескага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, 1-ы сакратар Аршанскага гарадскога камітэта КП Беларусі, 1-ы сакратар Аршанскага раённага камітэта КП Беларусі, старшыня Выканаўчага камітэта Аршанскага гарадскога Савета.
NGC 6880
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Іван Нічыпаравіч Карасёў
Біяграфія
Дэлегат XVIII з’езда УКП(б). Член ЦК КПБ (20 мая 1940 — 19 снежня 1960).
ФК Шахцёр Караганда
«Шахцёр»  — казахстанскі футбольны клуб з горада Караганда. Адзіны клуб, які ні разу не пакідаў Казахстанскую Прэм’ер-лігу з моманту яе заснавання. Першая ў гісторыі казахстанская каманда, якая выйшла ў групавы этап еўракубкаў.
Арлоўка (Глубокаўскі раён)
Арлоўка — сяло ў Глубокаўскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Чарамшанскай сельскай акругі. Код КАТА — 634069109.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 135 чалавек (74 мужчыны і 61 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 28 чалавек (14 мужчын і 14 жанчын).
Канстытуцыя Венгрыі
Канстытуцыя Венгрыі (Magyarország alaptörvénye) — асноўны закон Венгрыі, прыняты 18 красавіка 2011 года Парламентам краіны. Падпісана 25 красавіка 2011 года прэзідэнтам краіны і набыла моц з 1 студзеня 2012 года.
Гісторыя
Да 2012 года асноўным законам Венгрыі была канстытуцыя 1949 года, у якую, пачынаючы з 1989 года, былі ўнесены радыкальныя змены.
У 2010 годзе на парламенцкіх выбарах кансерватыўны спіс Фідэс-ХДНП атрымаў больш дзвюх трацін мандатаў — канстытуцыйную большасць.
Асноўныя палажэнні
Назва краіны змяняецца з «Венгерская рэспубліка» на проста «Венгрыя», хоць форма кіравання застаецца рэспубліканскай. У прыватнасці, змяненне ўказвае на неабходнасць успрымання краіны без акцэнтавання ўвагі на сапраўдных яе межах: замежныя венгры прызнаюцца роўнымі ў правах.
Крытыка
У новай венгерскай канстытуцыі канстатуецца, што народ Венгрыі аб'ядноўваюць «Бог і хрысціянства». За дзяржавай замацоўваецца абавязак абароны жыцця, прычым абумаўляецца, што жыццё пачынаецца з моманту зачацця. Фактычна даны артыкул канстытуцыі можа тлумачыцца як забарона на аборты. Таксама шлюб у новай канстытуцыі тлумачыцца як «саюз мужчыны і жанчыны», у сувязі з чым крытыкі дакумента лічаць, што канстытуцыя стварае глебу для дыскрымінацыі гомасексуалаў і тых жыхароў краіны, якія не з'яўляюцца хрысціянамі.
15—17 красавіка 2011 года ў Венгрыі прайшлі шматтысячныя акцыі пратэсту супраць прыняцця новай канстытуцыі. У гэтай сувязі ўрад прадпрымае крокі з мэтай атрымання міжнароднай падтрымкі (у тым ліку і рэлігійных арганізацый ) на карысць прынятага дакумента.
Іванаўскі сельсавет (Гомельскі раён)
Іва́наўскі сельсавет (таксама Аб’яднана-Пасялковы сельсавет ) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — пасёлак Іванаўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Шарпілаўскага сельсавета.
Красная Горка (Дзяржынскі раён)
Кра́сная Го́рка (, Красная Горка) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
Ланкастэр (Каліфорнія)
Ланкастэр (Lancaster) — восьмы па памеры горад у акрузе Лос-Анджэлес і дзявяты па хуткасці росту насельніцтва горад у ЗША. Ланкастэр размешчаны прыблізна за 70 міль (112,5 км) на поўнач (па дарозе) ад Лос-Анджэлеса. У 2007 годзе насельніцтва гарадской зоны Ланкастэра (Lancaster, CA Urbanized Area, паводле Бюро перапісу ЗША) — 446342 чалавек.
Несцер Фёдаравіч Сакалоўскі
Несцер (Нестар) Фёдаравіч Сакало́ўскі (, в. Вешкі, Бярозкаўскі сельсавет, Докшыцкі раён — ) — беларускі кампазітар, хормайстар, фалькларыст. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Аўтар музыкі Дзяржаўнага гімна БССР.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Вешкі (зараз у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). У 1908 годзе сям’я Сакалоўскіх пераехала ў Мінск. Несцер займаўся ў Першай працоўнай школе, дзе навучыўся спяваць, іграць на балалайцы, быў акцёрам школьнага тэатра. У 1921—1923 гадах працаваў харыстам украінскай тэатральнай трупы. У 1923 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Пасля звальнення ў запас стаў акцёрам і хормайстрам Беларускага трэцяга дзяржаўнага тэатра. Скончыў Мінскі музычны тэхнікум (1931, клас кампазіцыі М. Аладава). У 1932—1935 гадах вучыўся ў Беларускай кансерваторыі. У 1931—1937 гадах кіраўнік самадзейных хораў. Адзін з арганізатараў і хормайстар (1937—1941) Ансамбля беларускай народнай песні і танца Беларускай дзяржаўнай філармоніі. У гады Вялікай Айчыннай вайны Несцер Сакалоўскі знаходзіўся ў эвакуацыі, потым некаторы час быў чырвонаармейцам, але быў адкліканы з часці для заняткаў творчай працай. З 1943 года быў мастацкім кіраўніком Палескага абласнога ансамбля песні і танца. З 1944 года начальнік аддзела мастацкай самадзейнасці Упраўлення па справах мастацтваў пры СНК БССР, з 1946 года старшы рэдактар ​​рэдакцыі музычнай літаратуры Белдзяржвыдавецтва.
Творчасць
Аўтар музыкі Дзяржаўнага гімна БССР (словы М. Клімковіча), песень на словы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Броўкі, А. Русака, М. Машары, М. Чарота, А. Якімовіча і іншых, інструментальных мініяцюр, вакальных сюіт на тэмы беларускіх народных песень. Найбольш папулярная «Песня пра Нёман» (словы А. Астрэйкі). Запісаў і апрацаваў больш за 500 песень (у тым ліку «Ой ты, белая бярозанька», «Падушачка», «Чабарок», «Чаму зязюля не кукавала») і інструментальных найгрышаў.
Памяць
Імя Н. Ф. Сакалоўскага прысвоена Гомельскаму каледжу мастацтваў, Докшыцкай дзіцячай школе мастацтваў. Яму прысвечана кніга І. Г. Нісневіча «Кампазітар Нестар Сакалоўскі» (Мн., 1969). У 2015 годзе кінастудыя «Беларусьфільм» стварыла дакументальны фільм, прысвечаны жыццю і дзейнасці Несцера Сакалоўскага.
Людміла Пятроўна Сенчына
Людміла Пятроўна Сенчына (Людми́ла Петро́вна Се́нчина; народжаная Сенчын, па першым мужы Цімошына;, сяло Кудраўцы (цяпер Кудраўскае), Брацкі раён, Мікалаеўская вобласць, Украінская ССР — , , Расія) — савецкая і расійская спявачка, актрыса тэатра і кіно; народная артыстка РФ (2002), заслужаная артыстка Украіны (2003).
Адна з самых вядомых эстрадных спявачак Савецкага Саюза канца 1970-х — пачатку 1980-х гадоў, выканаўца папулярных песень: «Золушка», «Лесной олень», «По камушкам», «Любовь и разлука», «Полевые цветы», «Аист на крыше», «День рождения», «Шербурские зонтики», «Белый танец», «Шутка» і іншых.
NGC 6881
NGC 6881 (іншае абазначэнне — PK 74+2.1) — планетарная туманнасць у сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яўрэйская энцыклапедыя Бракгаўза і Эфрона
Яўрэйская энцыклапедыя (Еврейская энциклопедия) — першая выдадзеная ў Расійскай імперыі энцыклапедыя, прысвечаная, паводле азначэння самой энцыклапедыі, «яўрэйству і яго культуры ў мінулым і сучасным».
Энцыклапедыя была выдадзена выдавецтвам Бракгаўза і Эфрона ў 16 тамах у 1908—1913 гадах. У яе аснову пакладзена выдадзеная ў Нью-Ёрку ў 1901—1906 гадах «». Актыўную дапамогу ў фінансаванні і рэдагаванні энцыклапедыі аказалі барон Давід Гінцбург і доктар Леў Кацнельсон.
У савецкі час Яўрэйская энцыклапедыя не перавыдавалася. У 1991 годзе выдавецтвам «Терра» было выдадзена рэпрынтнае выданне энцыклапедыі.
Палмдэйл
Палмдэйл (Palmdale) — горад у акрузе Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША. Палмдэйл атрымаў статус горада 24 жніўня 1962 года. Агульная плошча — 272,20 км². Палмдэйл фактычна зліўся са сваім бліжэйшым суседам — Ланкастэрам. Насельніцтва — чалавек (2008).
Эдзён Гроф
Эдзён Гроф (15 красавіка 1915 — 16 студзеня 1997) — венгерскі плывец, прызёр Алімпійскіх гульняў і чэмпіён Еўропы.
Эдзён Гроф нарадзіўся ў 1915 годзе ў Нетычы (цяпер — на тэрыторыі Віравіціцка-Падраўскай жупаніі ў Харватыі). З 1930 года пачаў выступаць за Печскі спартыўны клуб. У 1934 годзе заваяваў залаты медаль чэмпіянату Еўропы, у 1936 годзе на Алімпійскіх гульнях у Берліне стаў уладальнікам бронзавага медалю.
Пасля Другой сусветнай вайны працаваў трэнерам, выхаваў шэраг чэмпіёнаў. Пасля падзей 1956 года эміграваў у ЗША.
Тухавічы
Ту́хавічы (, Туховичи) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Востраўскага сельсавета.
У 1940—1981 гадах цэнтр Тухавіцкага сельсавета.
Еспе (Жармінскі раён)
Еспе — былое сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Скасавана ў 2013 годзе. Уваходзіла ў склад Шарскай гарадской адміністрацыі. Код КАТА — 634421200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 385 чалавек (210 мужчын і 175 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 44 чалавекі (28 мужчын і 16 жанчын).
Пругкасць
Пру́гкасць матэрыялаў — уласцівасць цел аднаўляць сваю форму і аб'ём (цвёрдыя целы) ці толькі аб'ём (вадкасці і газы) пасля спынення дзеяння знешніх сіл, якія выклікалі іх дэфармацыю.
У цвёрдых целах і вадкасцях пругкасць абумоўлена сіламі ўзаемадзеяння паміж часцінкамі рэчыва, у газах — кінетычнай энергіяй руху малекул.
У целах з ідэальнай пругкасцю дэфармацыя поўнасцю знікае пасля спынення дзеяння сілы, у рэальных целах застаецца т.зв. астаткавая дэфармацыя (гл. пластычнасць).
Дэфармацыю пругкіх цел пад уздзеяннем знешніх сіл вывучае тэорыя пругкасці.
У большасці матэрыялаў пры малых дэфармацыях залежнасць паміж механічным напружаннем і дэфармацыяй з'яўляецца лінейнай і апісваецца законам Гука. Пругкія ўласцівасці цел, якія падпарадкоўваюцца абагульненаму закону Гука, характарызуюцца модулямі пругкасці.
Затрачаная на пругкую дэфармацыю энергія вяртаецца назад у працэсе аднаўлення формы ці аб'ёму цела, таму пругкія целы могуць служыць акумулятарамі механічнай энергіі, напрыклад, гадзіннікавая спружына.
Мікалай Міронавіч Івашэнка
Мікалай Міронавіч Івашэнка (нар. , г. Віцебск — ) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1955), дацэнт (1962). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў сямігодку (1932), Віцебскае фабрычна-завадское вучылішча чыгуначнікаў (1934), завочна Камуністычны інстытут журналістыкі ў Мінску (1938), Віцебскі педагагічны інстытут (1940), Вышэйшая партыйная школа пры ЦК КПСС (1952), Інстытут гісторыі АН БССР (аспірантура, 1955). Абараніў дысертацыю на тэму «Барацьба за завяршэнне калектывізацыі і арганізацыйна-гаспадарчае ўмацаванне калгасаў заходніх абласцей Беларускай ССР (1950−1953 гг.)».
У 1934—1937 гадах працаваў памочнікам паравознага машыніста, у 1938—1940 гадах настаўнікам пачатковых класаў СШ № 2 Віцебска.
З 1940 па 1946 год у Ваенна-марскім флоце: курсант вучэбнага атрада Балтыйскага флота ў Кранштаце (1940—1941), камандзір аддзялення радыстаў брыгады тарпедных катэраў Паўночнага флоту.
Навуковыя інтарэсы: гісторыя савецкай інтэлігенцыі; роля сельскіх партыйных арганізацый у падрыхтоўцы і правядзенні калектывізацыі.
Лабады
Ла́бады (, Лабоды) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
NGC 6882
NGC 6882 (іншыя абазначэнні — NGC 6885, OCL 152) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лісічка.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 6882, NGC 6885.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ганцавічы (Ляхавіцкі раён)
Га́нцавічы (, Ганцевичи) — вёска ў Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчароўскага сельсавета.
Галчыца
Галчы́ца, Галчы́цы — рака ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Хараброўка (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 7,4 км. Выцякае з возера Глыбокае з паўночнага ўсходу за 0,5 км на ўсход ад хутара Апанасёнкі, вусце за 4,5 км на паўночны захад ад вёскі Камянполле. Цячэ ў межах гідралагічнага заказніка Балота Мох, па лясістай забалочанай мясцовасці.
Кезенсу
Кезенсу — сяло ў Жармінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шарскай гарадской адміністрацыі. Код КАТА — 634421300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 592 чалавекі (316 мужчын і 276 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 313 чалавек (159 мужчын і 154 жанчыны).
Вязань
Вя́зань (ж.р.;, Вязань), таксама сустракаецца м.р. (за Вя́занем)  — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
Гісторыя
З-за гістарычнай назвы (Вязынь — Wiazyń) цяперашні Вязань часта блытаюць з Вязынем (Вілейскі р-н).
У XV ст. Вязынь быў уладаннем Кучукаў, потым як спадчына жонкі перайшоў Станіславу Кішку. Дачка Станіслава і Кучукаўны — Барбара, выйшла замуж за Юрыя Радзівіла, праз гэты шлюб Вязынь як кучукаўская спадчына перайшоў да Радзівілаў. З сярэдзіны XVI ст. Вязынь — цэнтр маёнтка ў Койданаўскім графстве Радзівілаў. Пры раздзеле спадчыны сына Юрыя — Мікалая Рудога, у 1584 годзе паміж яго сынамі, Вязынь разам з Койданавым увайшоў у долю Крыштафа Пяруна. Вязынскі маёнтак Крыштафа згадваецца ў менскіх судовых справах за 1600 год.
У 1652 годзе вялікі канюшы літоўскі Багуслаў Радзівіл аддаў Вязынь у заставу Базылю і Яну Кастравіцкім і Самуэлю Філіповічу, пазычыўшы ў іх 70000 талераў. Потым Вязынь пераходзіць у заставу ад аднаго з пасэсараў — Самуэля Філіповіча, да Рэгіны з Кастравіцкіх Валадковічавай, земскай пісаравай менскай. Ад Рэгіны Валадковічавай маёнтак быў перададзены ў застаўнае валоданне да Андрэя Казіміра Герждовіча і яго жонкі Ганны з Бесманаў
У час вайны 1654—1667 гадоў казакі І. Залатарэнкі ў ліпені 1655 года спалілі і разрабавалі Койданава і наваколлі. У гэтых умовах муж Рэгіны, земскі пісар менскі Крыштаф Валадковіч, прысягнуў маскоўскаму цару Аляксею Міхайлавічу. Цар загадваў свайму ваяводзе Арсеньеву, каб ў Менскім павеце ўсе маёнткі Радзівілаўскія і тыя, чые ўладальнікі не прысягнулі яму, забіраў на царскае імя. Арсеньеў паведамляў пра выкананне загаду і пра пасылку капітана Цімафея Жамчужнікава збіраць хлеб па Менскім павеце, але з-за казацкага рабавання ніякага хлеба ў сялян не было. З-за голаду адбываюцца масавыя рабункі маёнткаў у ваколіцах Койданава. Сам цар Аляксей Міхайлавіч ў верасні 1656 года праязджаў праз Грытчына, Вязынь і Койданава падчас інспекцыі захопленых тэрыторый.
Спадчынніца па Багуславе Радзівіле — пфальцграфіня рэйнская Людавіка Караліна Радзівіл, у 1691 годзе пацвярджае застаўное права Рэгіне Валадковічавай. Радзівілаўскую пазыку 70000 талераў атрымаў толькі ў 1738 годзе нашчадак Самуэля Філіповіча — Фларыян, гараднічы віленскі. Неўзабаве Фларыян Філіповіч перадаў застаўное права на Вязынь Уладзіславу Тадэвушу Ваньковічу, земскаму войскаму менскаму. Напэўна, іх звязвала сваяцтва, жонкай Уладзіслава была Тэрэза з Філіповічаў. Ваньковічы трымалі ў заставе Вязынь у 1738—1780 гадах.
У 1780 годзе Караль Радзівіл Пане Каханку напэўна выкупіў застаўное права на маёнтак Вязынь ад Ваньковічаў і аддаў на тры гады за 656000 польскіх злотых сваёй сястры — Вераніцы Іаане Радзівіл, жонцы з 1772 года Францішака Станіслава Гутэн-Чапскага, ваяводы хэлмінскага. Вераніка з Радзівілаў Чапская трымала Вязынь у заставе ў 1780—1789 гадах. У 1789 годзе Вязынь пераходзіць у заставу да Антонія Пятровіча Багдашэўскага, ротмістра мазырскага.
Вязынь быў цэнтрам вялікага маёнтка, куды ўваходзілі навакольныя вёскі і фальваркі. Пасэсары XVIII ст. напэўна не дужа дбалі пра аднаўленне пабудоў і ўкладанне сродкаў на падтрыманне гаспадаркі. У 1807 годзе было зроблена «Апісанне забудаванняў маёнтка Вязынь і да яго належных фальваркаў», яно сведчыць, што ў Вязыні жылыя і гаспадарчыя будынкі, нават дом эканома, згнілі і патрабуюць рамонту. Аднак былі ўжо і новыя пуня, вазоўня, абора, гумно і піўны бровар, напэўна, пабудаваныя ўжо Багдашэўскім. Названы вязынскі бровар да сярэдзіны ХІХ ст. стане знакамітым брэндам Койданаўскага графства. Паводле перапісу маёмасці за 1808 год да Вязыня належалі Czeczyn Loh (цяперашні Фаніпаль), Szpilkі, Mazury, Janowicze, Ostrowice, Siedliszcza, Lisowsczyna, Paulucie, Hrychyna, Plewaki, Zastarzynce, Ostrowek, Zmaki, Besmanowka, Rubilki, Suchodol, Sokolsczyzna, Zdanowicze, Ploske, Sudniki, Wiesoly Uhol, Luzok, Lukoszyn, Szabuniowsczyzna, Szatanowscz, Harbuzy, Skorobohate. Антонію Багдашэўскаму належала 430 «душ» абодвух полаў.
У вайну 1812 года ўладальнік Вязыня -- Дамінік Геранім Радзівіл, быў на баку французаў, а пасэсар—Антоній Багдашэўскі, прынамсі, вітаў іх прыход. Дамінік Радзівіл з 1811 года ў чыне палкоўніка ўзначальваў 8-ы уланскі полк французскай арміі, які экіпіраваў на ўласны кошт. Пасля паражэння Напалеона у рускай кампаніі, Дамінік Радзівіл з французскай арміяй пакінуў межы Расійскай імперыі і загінуў у бітве пры Ганаў (30.10.1813). Многія маёнткі Радзівілаў былі секвестраваны і раздадзены розным асобам. Напрыклад, Койданава з наваколлем атрымаў князь Вітгенштэйн. Вязынь заставаўся ў пракуратарскай маёмасці дачкі Дамініка -- Стэфаніі Радзівіл (1809-1832).
У 1820 годзе рэчыцкі ротмістр Антоній Багдашэўскі купіў з фундуша Стэфаніі Радзівіл маёнтак Вязынь з засценкамі Pawełków, Bereża, Czeczyn, Lisowszczyzna, Komarowszczyzna, Pawlucie i Czeremsk. Канечна Вязынскі маёнтак перайшоў да яго толькі ў 1835 годзе, пасля сканчэння справы па секвестраваных маёнтках Радзівілаў, але ў 1836 годзе Антоній Багдашэўскі памёр. Нашчадкаў у Антонія Багдашэўскага не было, яшчэ за жыццём ён перадаў спадчыну пляменніку -- Ігнацыю Багдашэўскаму (1807-1864).
Соўка гама
Соўка гама, Вуса-гама (Autographa gamma) — матылёк з сямейства совак (Noctuidae). Лацінская назва паходзіць ад малюнка на пярэдніх крылах, якія нагадваюць літару гама грэчаскага алфавіту.
Апісанне
Матылёк сярэдняга памеру, размах крылаў 40 — 48 мм. Афарбоўка пярэдніх крылаў ад шэрай да цёмна-бурай або чырванавата-бурай, заднія крылы шэра-жоўтыя з шырокай бураватай аблямоўкай па краі. У цэнтры кожнага пярэдняга крыла маецца серабрыстая пляма, якая нагадвае літару грэчаскага алфавіту гама. Афарбоўка матылькоў шмат у чым залежыць ад кліматычных умоў мясцовасці, дзе развіваўся вусень.
Распаўсюджанне
Распаўсюджана практычна па ўсей Еўропе, у большай частцы Азіі і ў Паўночнай Афрыцы. Як правіла, дарослыя матылі залятаюць на поўнач ад свайго асноўнага арэалу. Вясной асобныя матылі дасягаюць Ісландыі, Грэнландыі і Фінляндыі, у некаторыя гады бываюць масавыя міграцыі. Наступная хваля міграцыі адбываецца ў сярэдзіне лета. Часам адзначаецца і зваротная восеньская міграцыя матылькоў ў больш паўднёвыя раёны.
Жыццёвы цыкл
Матыль дае ад 1 да 3 пакаленняў у год, у залежнасці ад рэгіёна. У асобныя гады пры спрыяльных умовах можа быць 4 пакаленні. Яйкі бялёсыя, авальныя, з рабрыстай паверхняй; адкладаюцца, як правіла, на ніжнюю паверхню лісця па 1-2, радзей па 3-6. Вусені выводзяцца праз 3-7 дзён, у халодным клімаце развіццё можа зацягнуцца.
NGC 6883
NGC 6883 (іншае абазначэнне — OCL 148) — рассеянае скопішча ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Крыжаўзвіжанская царква (Касцюковічы)
Крыжаўзвіжанская царква — мураваны праваслаўны храм у горадзе Касцюковічах Магілёўскай вобласці.
Гісторыя
У 1830 годзе ў Касцюковічах на месцы старой драўлянай царквы пачалі будаваць новы цагляны храм. Яго ўзвядзенне было завершана ў 1835 годзе. Гэта царква дзейнічала больш за 90 гадоў і ў 1929 годзе ў час антырэлігійнай палітыкі савецкай улады царква была закрыта, а святар быў рэпрэсіраваны і высланы ў Сібір. Праз чатыры гады, у 1933 годзе, храм быў узарваны.
Anabasis salsa
Anabasis salsa — від кветкавых раслін роду сямейства.
Распаўсюджанне і экалогія
У прыродзе арэал віду ахоплівае Еўразію — паўднёва-ўсходнія раёны Еўрапейскай часткі Расіі, усходнія раёны Азербайджана, паўночныя раёны Ірана і Цэнтральнай Азіі.
Расце ў вялікіх колькасцях па саланчаках, у пустынных ценозах на шчабністай саланцаватай глебе, у палынова-саланчаковых пустынях і такырах.
Батанічнае апісанне
Паўкустарнічак вышынёй 5-25 см, унізе з дравяністымі, моцна разгалінаванымі галінкамі, якія выпускаюць шматлікія, светла — або шыза-зялёныя або рэзка шызыя, цыліндрычныя, дыяметрам аснаванні 1-2 мм, голыя, аднагадовыя парасткі, якія складаюцца, большай часткай, з 5-12 то падоўжаных (да 40 мм), то моцна скарочаных (да 2-3 мм) міжвузелляў.
Лісце мясістае, ніжняе і сярэдняе развітае, даўжынёй 2-5 мм, паўцыліндрычнае, у верхняй палове ледзь пашыранае, тупаватае, часта з вельмі кароткай, лёгка спадаючай шчацінкай, звычайна дугападобна назад адхіленае; верхняе мала развітае; прыкветнае шырокае, лускападобнае, яйкападобна-трохграневае, тупаватае.
Кветкі адзінкавыя, з бакоў з шырокаяйкападобнымі, травяністымі, тупымі, кароткімі прыкветнічкамі, сабраныя ў коласападобныя суквецці. Лісточкі калякветніка плёнчатыя, тупыя, пры пладах амаль не зменлівыя, але становяцца перапончатымі; тры з іх круглява-авальныя, два — даўгавата-авальныя. Ніткі тычынак чаргуюцца з яйкападобнымі, мясістымі, залозіста-расніцавымі лопасцямі дыска.
Плод шырока-яйкападобны, сакавіты, чырвоны, з кравяна-чырвоным сокам, заўсёды злёгку перавышае калякветнік.
Значэнне і прымяненне
Займаючы вялікія плошчы ў паўпустыні, мае вялікае кармавое значэнне для вярблюдаў, з’яўляючыся для іх восенню і зімой добрым нажыровачным кормам, вясной і летам есца горш. Для коней, авечак і коз шкодны, паколькі, па мясцовых паказаннях, выпадае поўсць і валасы грывы і хвастоў. Кармавая пашавая маса вызначаецца ў 160—300 кг/га.
Цібар Берцей
Цібар Берцей ( — ) — венгерскі фехтавальшчык, алімпійскі чэмпіён.
Цібар Берцей нарадзіўся ў 1912 годзе ў вёсцы Ракашпалата (сёння — тэрыторыя Будапешта).
У 1936 годзе на Алімпійскіх гульнях у Берліне Цібар Берцей заваяваў залаты медаль. У 1937 годзе ён заваяваў залаты і срэбны медалі чэмпіянату свету.
Пасля Другой сусветнай вайны ў 1948 годзе на Алімпійскіх гульнях у Лондане Цібар Берцей ізноў заваяваў залаты медаль. У 1951 годзе ён ізноў стаў чэмпіёнам свету, а ў 1952 заваяваў адзін залаты і два бронзавыя медалі Алімпійскіх гульняў у Хельсінкі. У 1953 і 1954 гадах ён ізноў станавіўся чэмпіёнам свету.
NGC 6886
NGC 6886 (іншае абазначэнне — PK 60-7.2) — планетарная туманнасць у сузор’і Страла.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Леднікі (Дзяржынскі раён)
Леднікі́ (, Ледники) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Фаніпальскага сельсавета.
Пакланенне вешчуноў (Дрысвяты)
Пакланенне вешчуноў — абраз XVI ст. з в. Дрысвяты Браслаўскага раёна. З’яўляецца часткай збору Музея старажытнабеларуская культуры ІМЭФ НАНБ у Мінску. Памер абраза — 175 × 102 × 2,5 см. Абраз займае выключна важнае месца ў гісторыі беларускага мастацтва, як ці не адзіны прадстаўнік фактычна страчанай галіны беларускага жывапісу, у якой уплыў еўрапейскай готыкі і Рэнесансу мог быць найбольш выразным.
Гісторыя
Абраз знойдзены ў алтары за карцінай з выявамі апосталаў Пятра і Паўла, патронаў касцёла. Ён не ўпамінаецца ні ў якіх друкаваных крыніцах, нават і ў выдатным краязнаўчым апісанні Браслаўскага павета. Каралеўскі двор (замак) Дрысвяты, вядомы з часоў Вітаўта, з’яўляўся цэнтрам староства. Захаваўся акт фундацыі касцёла, відаць, у больш позняй копіі, бо ў каралеўскі тытул уведзены Інфлянты, далучаныя да Вялікага Княства Літоўскага ў 1558 годзе. Першасны дакумент быў напісаны «на сойме валном у Вилни» 6 лютага 1514 года: ''«Жыкгимонт Божю млстю корол Полский, Великий Княз Литовский, Руский, Пруский, Жомойтский, Мазовецкий, Инфлянтский, панств и земль пан и дедич. Упатруючы и уважаючы мы то в нас с пилностю, иж на том свете заслуги нет перед Пном Богом лепшое, яко в розмноженю хвалы Божое, а звлашча межы людми и подданымі ишыми, которые еше недавно с темностей поганских сут навершсные на веру хрестнянскую, розказали есмо воеводе нашому Виленскому пну Миколаю Радзивилу, державцы Дрысвяцкому, абы збудовал церков Матки Божое набоженства светого рымского костела в месте нашом Дрысвяцком…»''. Дата асвячэння касцёла невядома, але можна думаць, што Мікалай Радзівіл (1470—1522) паспеў выканаць каралеўскі ўказ; у такім разе касцёл пабудаваны паміж 1514 і 1522 гадамі, да гэтага ж часу, відаць, належыць і алтарны абраз.
Першае дакументальнае сведчанне аб ім (1674) змяшчае інвентар касцёлаў і манастыроў Віленскай дыяцэзіі 1667—1675 гадоў. У ім гаворыцца, што стары касцёл пабудаваны ў 1611 годзе парохам Лукой Ласоўскім, а ў 1673 годзе папраўлены і новымі гонтамі накрыты Мікалаем Германовічам. У галоўным алтары ўказаны абраз, паіменаваны так: «Beatissime Virginis Nativitatis Christi et Trium Regum w jednym obrazie» («Блаславёнае Прачыстае Нараджэнне Хрыста і Тры Каралі ў адным абразе»). Гэты пераказ зместу адпавядае абразу, аб якім ідзе гутарка. Змест двух бакавых алтароў не паказаны, а ў пераліку метала ёсць срэбныя, пазалочаныя кароны на абразе Маці Божай і Пана Ісуса. Цяжка сказаць, ці кароны гэтыя былі на «Пакланенні вешчуноў», ці быў яшчэ абраз Маці Божай з дзіцем. Не пададзена ў візіце назва касцёла. У наступным па часе інвентары 1744 года, што дайшоў да нас, ужо фігуруе новы касцёл Пятра і Паўла, збудаваны віленскім ваяводам Людвікам Пацеем сумесна з калятарам Янам Гарайнам. Ні ў адным з пяці алтароў «Пакланення вешчуноў» няма. Галоўны алтар, «рознымі колерамі найцудоўнейшым чынам намаляваны» ў 1743 годзе парохам Дусяцкім Рудамінаю, меў у першай кандыгнацыі абраз «Распяцце Збавіцеля», а ў другой — «Пётр і Павел». Загадку прасвятляе інвентар касцёлаў Браслаўскага павета на 1783 год. Ён падае, што касцёл Пятра і Паўла збудаваны Пацеем на новым месцы; касцёл жа першай фундацыі стаяў за местам на востраве; пад тытулам «Нараджэння Панны Марыі» і, значыць, быў там жа, дзе і замак. Яшчэ ў пачатку XX стагоддзя жыхары Дрысвятаў успаміналі, што на востраве сярод возера быў замак і касцёл, разбураны шведамі. Можа, шведам паданне прыпісала і чужыя грахі, бо, як бачым, яшчэ ў 1783 годзе касцёл на востраве існаваў, хоць, магчыма, і не першапачатковы. У першым ярусе яго алтара ўказаны «абраз Найсвяцейшай Маці Боскай на дрэве пісан (як расказваюць, цудатворны, але цудаў, апісаных пад прысягай, няма)». Здавалася б, гутарка ідзе аб іншым абразе, нават іншага сюжэта. Аднак далейшае апісанне металічных аздобаў сведчыць, што на ўвазе маецца ўсё ж «Пакланенне вешчуноў»: «У вялікім алтары на абразе Панны і на Ісусе 2 срэбраныя пазалочаныя кароны, у Трох каралёў каронак малых З…»
Такім чынам абраз намаляваны не раней за 1514 год і, магчыма, не пазней за 1522 год. Суцэльны металічны абклад на ім з’явіўся пасля 1783 года, у гэты час абраз знаходзіўся ў касцёле на востраве. Дамаляваная ўнізе справа выява данатара герба «Сыракомля» прадстаўляе хутчэй за ўсё Яна Аляксандра Сэгеня, падстолія вендэнскага. Бацька яго, Стэфан, быў гродскім суддзёй у Ашмянскім павеце, войскім ваўкавыскім. Якія адносіны Сэгені мелі да Дрысвятаў, невядома, аднак Вендэн — адна з 4 кашталяній у Інфлянтах, не так далёка ад Браслаўшчыны. Адзенне Сэгеня характэрна для другой паловы XVII стагоддзя; не выключана, што яго выява з’явілася на абразе ў час рэстаўрацыі касцёла ў 1673 годзе.
Абраз «Пакланенне вешчуноў» пакуль што застаецца нявывучаным; у першай публікацыі твора толькі адзначана яго прыналежнасць да мастацтва Паўночнага Адраджэння, а «Гісторыя беларускага мастацтва» беспадстаўна разглядае яго як поўнае стылістычнае выключэнне з алтарнага жывапісу XVI — пачатку XVII стагоддзяў. На думку аўтара, «у гэты час беларускі іканапіс пад уплывам рэнесансавых настрояў узбагачаецца элементамі дэкарацыі еўрапейскага мастацтва, а алтарны жывапіс трапляе пад моцны ўплыў мясцовай традыцыйнай іканапіснай сістэмы і адыходзіць ад класічных еўрапейскіх форм». У алтарнай жа карціне з Дрысвят «адчуваецца рука высокапрафесійнага майстра адной з еўрапейскіх, хутчэй за ўсё нідэрландскай жывапіснай школы часоў сталага Адраджэння».
Абраз
«Пакланенне вешчуноў» адносіцца да першай чвэрці XVI стагоддзя, менавіта аб гэтым гаворыць надпіс на адваротным баку асновы, зроблены чорнай фарбай: «1514 падараваны касцёлу». Напісаны абраз на чатырох ліпавых дошках з дзвюма ўразнымі скразнымі шпонкамі. Памер 175 × 102,5 × 2,5 см. На стыках пракладзена павалака, жывапіс выкананы тэмперай і алеем па досыць тонкім ляўкасе. Абраз быў закрыты металічным чаканным акладам, які ў асноўным паўтарае кампазіцыю і пакідае адкрытымі толькі твары і рукі персанажаў. Арнаментацыя чаканкі паказвае на другую палову XVIII стагоддзя: рэльеф высокі, тонкія бессістэмныя лініі, свабодна раскіданыя парасткі з кветкавымі бутонамі. Фон уверсе аклада не супадае з фонам жывапісу, замест архітэктурных выяў — на акладзе вычаканена шырокая дуга з воблачных клубоў і накладная васьміканцовая зорка з праменямі.
Абраз калісьці знаходзіўся ў разьбяным абрамленні, ад якога захаваліся апорныя кансолі і дашчаты шчыт з рэльефным па ляўкасе «каваным» арнаментам, характэрным для позняга рэнесансу.
Тэхналагічныя даследаванні перад рэстаўрацыяй паказалі, што аўтарскі жывапіс захаваўся досыць добра пад чатырма слаямі панаўленняў; найбольш значныя страты грунту да асновы ёсць у верхніх вуглах і на адзенні аднаго з вешчуноў.
У час Першай сусветнай вайны асколкам снарада амаль цалкам знішчаны твар вешчуна-афрыканца. У працэсе рэстаўрацыі пазнейшыя запісы ў асноўным зняты; пакінуты невялікі партрэт данатара і картуш з гербам «Сыракомля», а таксама фрагменты пазалочанага разьбянога арнаменту ў выглядзе кветак граната, устаўленыя ў пейзажны фон. Гэтыя сляды барока паходзяць з другой паловы XVII стагоддзя. Першапачатковы жывапіс мае рысы паўночнаеўрапейскага рэнесансу, што выразна відаць у вобліку Марыі, кроі яе адзення, мадэліроўцы аб’ёму. Лаканічнасць выяўленчых сродкаў, кампазіцыйнае майстэрства, гарманічны каларыт з перавагай цёплых тонаў характарызуюць твор як адзін з найбольш дасканалых сярод беларускіх абразоў.
Маці Божая з дзіцем
Шматфігурная кампазіцыя пабудавана вельмі проста, персанажы займаюць дзве трэці плошчы, астатняя верхняя трэць аддадзена скупому пейзажу з архітэктурнымі кулісамі. Пейзаж у карціне адступае на задні план і сведчыць толькі аб месцы падзеі. Фігуры проста згрупаваны. У цэнтры на ўзвышшы сядзіць Маці Божая, якая трымае перад сабою дзіця Ісуса; на ёй сукенка насычанага чырвонага колеру, высока падпярэзаная вузкім поясам. Уніз ад пояса разбягаюцца па вертыкалі глыбокія складкі, такія ж набягаючыя складкі бачны і на рукаве сукенкі. Каўнер з прамавугольным разрэзам аблямаваны карычнева-вішнёвай шырокай арнаментаванай каймой. Паверх накінуты сіне-зялёны мафорый са сподам ізумруднага колеру. Мафорый лёгка пакрывае галаву, з-пад яго спадаюць на плечы пышныя каштанавыя валасы, раздзеленыя на прабор. Левай рукой маці падтрымлівае аголенае немаўлятка, якое сядзіць у яе на каленях, злёгку схіліўшыся да вешчуна ў чырвонай шубе.
Вельмі выразна, амаль партрэтна малюецца твар Марыі, па форме абрысу круглявы, поўны, малады і прывабны. Рысы твару правільныя: міндалепадобныя паўзакрытыя вочы з цёмнымі мяккімі ценямі, бровы высокія дугападобныя. Левае вока нібыта ніжэй, што стварае ўражанне асіметрычнага дысанансу ад поўнай гармоніі і спакою ўсяго твару, уносіць нейкі схаваны драматызм, імгненне трывогі за лёс дзіцяці. Прыгожы прамы тонкі нос, жывыя вусны, вугалкі якіх бягуць уверх, падкрэсліваючы добразычлівасць і цеплыню. Падбародак круглы з невялікай лініяй-складкай. Ракавіны вушэй невялікія, прыціснутыя да галавы і незакрытыя валасамі. Карнацыя твару светла-карычневая, з невялікімі падружоўкамі і ценямі па авалу. Кісць левай рукі Марыі, якой яна далікатна падтрымлівае за ножкі немаўля, дужая.
Немаўля даволі поўнае, асабліва твар; вочы яго, як і ў маці, прыплюшчаныя. Рысы твару па-даросламу буйныя, грубаватыя. Левая ручка пакладзена на калені, правая працягнута да рук укленчанага вешчуна. Вакол галоў Богамаці і дзіцяці-Хрыста вялікія залатыя німбы, абрысаваныя двайной граф’ёй з кінаварным лінейным вопісам.
Вешчуны і Святы Іосіф
Прастора абапал Богамаці запоўнена фігурамі вешчуноў, апранутых у пышныя дарагія адзенні, акрамя іх уводзяцца фрагментарна Іосіф і невядомая асоба (слуга ці воін). Справа размешчаны дзве фігуры: на першым плане ва ўвесь рост у паўпрофіль да гледача стаіць вяшчун, які ўвасабляе Усход. На ім дарагая залатая карона, аздобленая арнаментальнай чаканкай і каштоўнымі камянямі. Апрануты ён у каралеўскае адзенне: камзол да каленяў кінаварна-чырвонага колеру з высокім каўняром-стойкай, на якім багатая арнаментальная вышыўка, спераду круглыя бліскучыя залатыя гузікі; унізе камзол пашыраны і дэкараваны залацістай каймой-вышыўкай; сінія шырокія нагавіцы і элегантныя высокія кінаварна-чырвоныя боты з залатымі шпорамі. Паверх накінута багатая шуба зялёнага колеру з высвятленнямі, каўнер і манжэты якой упрыгожаны сабаліным карычневым футрам. Паверх адзення накінуты масіўны залаты ланцуг і медальён на тонкім ланцужку з профільнай выявай галавы чалавека накшталт антычнай камеі (?). У руках вяшчун трымае залаты куфэрак, які па выгляду нагадвае мадэль храма. Тарэц куфэрка распісаны ўсходнім арнаментальным дэкорам, пярэдняя плоскасць — нібыта сюжэтным матывам са свяшчэннай гісторыі. Асабліва звяртае на сябе ўвагу твар вешчуна, жывапісная велічнасць якога ярка вылучаецца ў карціне і нагадвае каралеўскія партрэты XVI стагоддзя.