cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Феадосій (Растоцкі)
Быў прыхільнікам Канстытуцыі 3 мая. У 1790 адзначаны Ордэнам Св. Станіслава, а ў 1791 атрымаў Ордэн Белага Арла.
Кулунда
Кулунда:
Пуннік
Пуннік - дэманалагічная істота ўсходніх славян, дух, які жыў у пуні.
Апісанне
Пуннік падобны на ахапак дробнага забруджанага сена, пакрыты запыленымі ніткамі павуціны. Ён, паводле ўяўленняў, звычайна сядзеў на кроквах і назіраў за наведвальнікамі пуні, палохаючы дзяцей і некаторых прахожых хрыпам, свістам ці жаласным енкам. Вельмі не падабалася пунніку вільгаць, ад якой ён марнеў, хоць, як і іншыя нячысцікі, загінуць мог толькі ад удару маланкі.
Семенькава
Семенькава (Семеньково) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 7 жыхароў (2007).
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. . У 1943—1950 гадах у вёсцы была сямігадовая школа.
Вуліца Максіма Танка (Мінск)
Вуліца Максіма Танка — вуліца ў Мінску, названая ў гонар класіка беларускай літаратуры Максіма Танка. Да Кастрычніцкай рэвалюцыі называлася Нова-чырвонай.
Лісічыцы
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 года вёска ў Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні, працавала кузня.
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. З 1921 года — у складзе Польшчы. У 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года ў Альшэўскім сельсавеце.
У 1941—1944 гг. акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Акупанты загубілі ў вёсцы 5 жыхароў.
З 16 ліпеня 1954 года ў Нікаўскім сельсавеце. З 12 студзеня 1960 года ў Белаазёрскім Савеце. Паводле перапісу 1970 года ў саўгасе «Белаазёрскі».
З 15 сакавіка 1971 года да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Белаазёрскага сельсавета.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з арыентаванай з поўдня на паўночны ўсход вуліцы, да яе ў паўночнай частцы прымыкае другая, арыентаваная з паўночнага захаду на ўсход, побач з якой кароткая паралельная вуліца, злучаная з ёй 2 правулкамі.
Камша (Ігналінскі раён)
Камша́ (Kamša) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 12 км ад Казокіне. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).
Алебастр
Алебастр (ἀλάβαστρος) — назва двух розных мінералаў: гіпсу (дыаквасульфата кальцыю) і кальцыту (карбанат кальцыю). Першы — алебастр (алавастар), якім мы карыстаемся ў нашы дні; другі - па большай частцы назва матэрыялу ў антычнасці.
Пайкусэ (воласць)
Пайкусэ (Paikuse) —- воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 177 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 3021 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Пайкусэ.
Воласць была ўтворана 24 кастрычніка 1991 года.
Вэлыкі Глібавычы
Вэлыкі Глібавычы (Вели́кі Глі́бовичі) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Ларыса Валер’еўна Забалуева
Ларыса Валер’еўна Забалуева (нар. ) — расійская футбалістка, абаронца.
Клубная кар’ера
Першай футбольнай камандай у кар’еры стала гродзенская «Ніва», з якой правяла два сезоны на вышэйшым ўзроўні савецкага футбола.
У 1991 годзе прыняла запрашэнне і перайшла ў новаствараны маскоўскі клуб ЦСКА, ў 1993 годзе перайшла ў больш фінансава ўстойлівую завадскую каманду «Серп і Молат».
Вакзальная вуліца (Мінск)
Вакзальная вуліца — вуліца ў Мінску, названая ў гонар чыгуначнага вакзала, побач з якім яна знаходзіцца.
NGC 4535
NGC 4535 (іншыя абазначэнні — UGC 7727, MCG 1-32-104, ZWG 42.159, VCC 1555, IRAS12318+0828, PGC 41812) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Выпыскы
Выпыскы (Випи́ски) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Граноцца-кон-Мантычэла
Граноцца-кон-Манцічэла (Granozzo con Monticello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 1362 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 64 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Велебіт
Велебіт  — горны хрыбет у Дзінарскім нагор’і, Харватыя. Працягваецца ўздоўж берага Адрыятычнага мора прыблізна на 150 км. Вышыня да 1758 м (г. Ваганскі-Врх). Складзены пераважна вапнякамі. Карст. Заходнія стромыя схілы безлясовыя, спадзістыя ўсходнія схілы да вышыні 1300 м пакрытыя шырокалісцевымі лясамі, вышэй — іглічнымі.
Кяльмскі раён
Кяльмскі раён (Кяльмскае раённае самакіраванне; Kelmės rajono savivaldybė) — муніцыпальнае ўтварэнне ў Шаўляйскім павеце на паўночным захадзе Літвы.
Населеныя пункты
Колькасць насельніцтва (2001):
Староствы
Раён падзелены на 11 старостваў:
Вышніўчык (Пэрэмышлянскі раён)
Вышніўчык (Вишнівчи́к) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Брухава
Бру́хава (, Брюхово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Халмоўскага сельсавета, да 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета , да 9 ліпеня 1965 года — у складзе Высокаўскага сельсавета.
Вёска размешчана за 18 км на паўночны ўсход ад Оршы. Побач праходзіць міжнародная аўтамагістраль Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль М8).
Корчула
Корчула (Korčula) — востраў у Адрыятычным моры, у паўднёвай частцы Харватыі, каля далмацінскага ўзбярэжжа. Плошча вострава — 276,03 км², даўжыня — 46,8 км, шырыня — 7,8 км, даўжыня берагавой лініі — 181,7 км. Насельніцтва вострава — 16 182 чалавекі (2001). Корчула — другі па колькасці жыхароў востраў Харватыі пасля Крка. Самыя вялікія населеныя пункты — гарады Корчула, Блата і Вела-Лука. Горад Корчула размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы вострава, насельніцтва — 3232 чалавека (2001).
Саардэ (воласць)
Саардэ (Saarde) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Плошча воласці — 706,9 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 4350 чалавек.
Першы мінскі тралейбус
Гісторыя
Першы тралейбус у Мінску пушчаны 2 кастрычніка 1952 г. на лініі Вакзал — Круглая плошча (цяпер пл. Перамогі). На маршруце было 5 тралейбусаў МТБ-82 ў г. Энгельс. Першым выйшаў на лінію тралейбус з заводскім № 49. Гэта машына прайшла 1 083 520 км, на ёй перавезена 2 мільёны пасажыраў. У 1972 г. з нагоды 20-годдзя пачатку тралейбуснага руху ў горадзе машына пастаўлена на пастамент на тэрыторыі тралейбуснага дэпо № 1.
Першы мінскі тралейбус у канцы верасня 2007 г. зняўся ў фільме Валерыя Тадароўскага «Стылягі». Здымкі праходзілі на праспекце Незалежнасці, дзе быў пабудаваны тралейбусны прыпынак, тралейбус быў дастаўлены на буксіры, паколькі ў гэтай частцы праспекта няма тралейбуснага руху.
Тэрыторыя тралейбуснага дэпо № 1 была аддадзена пад інвестыцыйны праект, які ў выніку заглух, а першы мінскі тралейбус быў перамешчаны ў тралейбуснае дэпо № 2 па вул. Ванеева. Побач з ім знаходзяцца мадэлі ЗіУ-5 і ЗіУ-9.
Зрэдку першы мінскі тралейбус выводзяць на лінію ў гонар Дня горада.
Тулуза (графства)
Гра́фства Тулу́за (comtat de Tolosa) — сярэдневяковае графства ў Паўднёвай Францыі, якое размяшчалася на тэрыторыі сучаснага рэгіёна Аксітанія. Сталіцай графства быў горад Тулуза.
Перадгісторыя
У час рымскага валадарства тэрыторыя, якая пазней атрымала назву Лангедок, уваходзіла ў склад рымскай правінцыі Нарбонская Галія. Пазней большая частка ўвайшла ў склад Тулузскага каралеўства вестготаў, сталіца якога была ў горадзе Тулуза. У першай палове VI стагоддзя гэтая тэрыторыя была заваявана франкамі і ўвайшла ў склад Франкскага каралеўства. Пазней тэрыторыя ўваходзіла ў склад першага Аквітанскага каралеўства, пазней у склад напаўнезалежнага Аквітанскага герцагства.
Утварэнне графства
Яшчэ Меравінгі для кіравання Тулузай і яе наваколлямі пачалі прызначаць графаў. Але згадкі пра іх надзвычай скупыя і няпоўныя. Толькі пры Каралінгах пра графы Тулузы з’яўляюцца больш поўныя звесткі.
Пасля падпарадкавання Аквітанскага герцагства Карл Вялікі ўтварыў для абароны ад баскаў у 778 годзе новае Аквітанскае каралеўства, кіраўніком якога зрабіў свайго нованароджанага сына Людовіка (будучага імператара Людовіка Набожнага). Пры гэтым графам Тулузы і герцагам Аквітаніі Карл прызначыў графа Карсона, які быў захоплены баскамі ў 787 годзе.
Наступным графам Тулузы ў 790 годзе стаў Гільём Жэлонскі. Ён здолеў пашырыць свае ўладанні.
Пры пераемніках Гільёма была ўтворана Тулузская марка, кіраўніка якой прызначаў імператар.
Пасля смерці Людовіка Набожнага па Вердэнскім дагаворы Тулуза і Аквітанія павінна была дастацца Карлу Лысаму. Гэтаму запрацівіліся аквітанцы, якія баранілі правы яго пляменніка Піпіна II, пакуль кіраўнік Тулузы, Фрэдэлон, не дапамог Карлу Лысаму авалодаць горадам, за што і быў прызначаны графам Тулузы ў 850 годзе.
Брат Фрэдэлона, Раймунд I (852—865), які акрамя Тулузы валодаў графствамі Руэрг і Керсі, і сыны апошняга Бернар II (865—875) і Эд (875—918) заклалі падмурак магутнасці свайго дому.
Каля 878 года да Тулузскага графства была далучана вобласць Альбіжуа, якая стала пасля графствам Альбі. Значэнне графаў Тулузы ўзрастала па меры таго, як улада Каралінгаў у Францыі прыходзіла да заняпаду. Вельмі хутка графам Тулузы ўдалося дамагчыся амаль поўнай незалежнасці і ператварыць пасаду графа ў спадчынны тытул, які замацаваўся ў сям’і графаў Руэрга.
Графства ў X — XII стагоддзях
У пачатку X стагоддзя ў васальнай залежнасці ад графаў Тулузы знаходзіліся іншыя бароны Лангедока. У той жа час графы Тулузы паспяхова змагаліся супраць нарманаў, над якімі ў 923 годзе Раймунд II (918—923) у саюзе з герцагам Аквітаніі Гільёмам II атрымаў бліскучую перамогу.
Сын Раймунда II, Раймунд III (923—950), выгнаў венграў з Праванса (924) і павялічыў свае ўладанні, далучыўшы да іх графства Авернь, Гоцкую марку і герцагства Аквітанія. Але за ўладанне Аквітаніяй і Аверню Раймунду III, а затым і яго сыну, прыйшлося змагацца з графамі Пуацье, якія з гэтай барацьбы выйшлі пераможцамі.
Гільём III Тайлефер (950—1037), парадніўся з новай каралеўскай дынастыяй Капетынгаў, прызнаўшы апошніх сваімі сюзерэнамі. Ён доўга змагаўся з графамі Барселоны за графства Праванс, у выніку чаго змог далучыць да сваіх уладанняў частку Праванса і атрымаць тытул маркіза Праванса.
Яго сын Понс (1037—1060) насіў таксама і тытул палаціна Аквітанскага.
Альбігойскія войны і далучэнне да Францыі
У той жа час у графстве атрымала развіццё ерась альбігойцаў. Раймунд VI (1194—1222), які бараніў іх ад праследаванняў папы Інакенція III, быў адлучаны ад царквы. У 1209 годзе супраць альбігойцаў і графа Тулузы быў абвешчаны крыжовы паход пад камадваннем Сімона дэ Манфор, які авалодаў усёй краінай і ў 1215 годзе атрымаў яе ў дар ад Папы. Раймунд VI не адмаўляўся, аднак, ад сваіх правоў. У 1218 годзе Сімон дэ Манфор быў забіты пры аблозе горада Тулузы, і графства зноў перайшло да Раймунда VI, яго спадчыннікам стаў сын Раймунд VII, таксама адлучаны ад царквы. У 1226 годзе супраць яго пачаў вайну кароль Францыі Людовік VIII, якому спадчыннік Сімона, Амары, саступіў свае правы на Тулузскае графства. У 1229 годзе па Парыжскім дагаворы Раймунд VII адмовіўся на карысць французскага караля ад большай часткі сваіх уладанняў і публічна адрокся ад ерасі. Для праследавання ератыкоў у Тулузскім графстве былі заснаваны інквізіцыйныя трыбуналы, якімі кіравалі пераважна дамініканскія манахі.
Тапаз
Тапаз — напаўкаштоўны камень, мінерал з групы астраўных сілікатаў алюмінія (Al2[SiO4](F, OH)2). Прымешкі Fe2+, Fe3+, Ti, Cr, V і інш. Крышталізуецца ў рамбічнай сінгоніі, ромба — біпірамідальны від сіметрыі.
NGC 4535A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Грыньяска
Грын'яска (Grignasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 4704 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 336 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 28075. Тэлефонны код — 0163.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Assunzione di Maria.
Камунтавас
Камунта́вас (Kamuntavas) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 15 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Вільхавэць (Пэрэмышлянскі раён)
Вільхавэць (Вільхове́ць) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
471 км (прыпыначны пункт)
На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень.
Гуменнік
Гуменнік, падавіннік — сядзібны дух ва ўсходніх славян, які жыве ў гумне, пад асеццю або за асецевай печчу, ахоўвае гэтыя будынкі і збожжа.
Апісанне
Гуменніка ўяўлялі як дабрадушнага маленькага дзядка, падпяразанага саламяным перавяслам. Ён дапамагаў гаспадару сушыць і малаціць збожжа. Жыў у гумне з восені, а летам, калі гумны стаялі пустыя, жыў у полі, таму народ часта блытаў яго з палевіком.
Па іншых звестках, Гуменнік уяўляўся старым, апранутым у чорную куртку, падпяразаным чорным поясам, з каўпаком на галаве (Рагачоўскі павет). Яго часта можна бачыць, але не трэба з ім пачынаць размаўляць, а толькі маліцца і хрысціцца. Тады Гуменнік зробіць сваю работу і стане нябачным.
У народным уяўленні мог збліжацца таксама з іншымі нячысцікамі. Так, Гуменнік мог патрабаваць наўзамен рознага багацця кроплю крыві з мезенага пальца або «тое, чаго ў доме не ведаеш». Магчыма, у гэтым адбіліся колішнія ахвярапрынашэнні Гуменніку, за што можа сведчыць і наступная згадка «Слова аб ідалах»: «А друзіі под овіном і в поветех скотьях молятся, акі поганіі».
Сямёнаўшчына (Сафонаўскі раён)
Сямёнаўшчына (Семёновщина) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 7 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 8 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 5 км на поўнач ад аўтадарогі. За 6 км на паўночны захад ад вёскі чыгуначная станцыя ''п.п. 14 км'' на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Бяленінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Радасць (Камянецкі раён)
Ра́дасць (, Радость) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Відамлянскага сельсавета. Размешчана за 500 м на паўднёвы ўсход ад левага берага ракі Лясной, і за 500 м на паўночны захад ад аўтадарогі Брэст — Камянюкі, за 4,5 км на паўднёвы захад ад Каменца, за 32 км на поўнач ад Брэста, за 33 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Жабінка на лініі Брэст — Баранавічы. У складзе ААТ «Відамлянскае».
Ачолі
Ачолі (саманазва Acoli) — афрыканскі народ. Жывуць на поўначы Уганды і на поўдні Паўднёвага Судана. Агульная колькасць (2021 г.) — 1 967 000 чалавек.
Радасць (Камянецкі раён)
Працуе бібліятэка, крама. Дзейнічае фальклорна-этнаграфічны калектыў «Радасць». У наваколлі вёскі захаваўся курганны могільнік — помнік археалогіі VIII—X стагоддзяў.
Ачолі
Гісторыя
Найбольш распаўсюджана версія, паводле якой продкі ачолі мігрыравалі на тэрыторыі сучаснага рассялення з захаду Паўднёвага Судана ў перыяд позняга сярэднявечча або нават пазней. Тым не меней, сярод нілотаў Кеніі і Паўночнага Судана існуюць паданні пра тое, што яны паходзяць ад ачолі, а не наадварот. У XVII — XIX стст. ачолі стварылі 60 дробных палітычных утварэнняў руодзі на чале правадыроў руот. Суданскія арабы называлі іх шулі. Гэтая назва трансфармавалася ў ачолі. Спробы арабаў і нубійцаў усталяваць сваё панаванне садзейнічалі саюзным адносінам руодзі з брытанцамі і падтрымцы распаўсюджанню хрысціянства.
Прыход да ўлады ў 1971 г. Ідзі Аміна прывёў да рэпрэсій супраць прадстаўнікоў гэтага народа. Многія ачолі прымалі актыўны ўдзел у звяржэнні дыктатара. У 1985 г. армейская брыгада, у склад якой уваходзілі пераважна ачолі, здзейсніла дзяржаўны пераварот. У 1986 г. да ўлады прыйшоў Ёверы Мусевені, і ваенныя ачолі апынуліся ў апазіцыі. На тэрыторыях ачолі была разгорнута ўзброеная барацьба, што працягваецца і ў нашы дні як пад палітычнымі, так і рэлігійнымі лозунгамі.
Культура
Галоўным заняткам ачолі з'яўляецца сельская гаспадарка. Яны здаўна вырошчваюць проса, сорга, бабовыя, клубневыя культуры, у нашы дні шырока распаўсюджаны кукуруза, кунжут, бавоўнік. На засушлівых землях распаўсюджана адгонная жывёлагадоўля. Звычайна трымаюць коз і авечак, аднак з культурнага пункту гледжання найважнейшую ролю адыгрывае трыманне кароў, паколькі гэтыя жывёлы лічацца сімвалам дабрабыту, ужываюцца для абмену і падарункаў. У мінулым крадзеж кароў быў асноўнай прычынай ваенных сутычак з суседзямі. Ачолі здаўна здабываюць і апрацоўваюць жалеза. Металургія — адзінае рамяство, што ўжо да каланіяльнага перыяду вылучылася як пэўная спецыялізацыя. Неспецыялізаваныя рамёствы: выраб керамікі і пляценне.
Традыцыйнае паселішча — вёска, занятая прадстаўнікамі аднаго рода і схаваная за агароджай. Круглявыя хаціны будуюць з сумясі гліны з гноем, крыюць саломай. З апошніх дзесяцігоддзяў XX ст. міграцыя ў гарады і прымусовае перасяленне прывялі да заняпаду традыцыйных паселішчаў, аднак ачолі працягваюць сяліцца родамі і будаваць звыклыя хаціны.
Аснова грамадства — родавая арганізацыя кака, што складаецца з чальцоў, якія маюць адзінага продка. Яна можа налічваць ад некалькі сотняў да дзесяткаў тысяч чалавек. Кака валодае пэўнымі землямі і кіруецца правадыром. Калі чальцы кака насяляюць некалькі вёсак, то ў іх выбіраюцца старэйшыны. У нашы дні бежанства і прымусовае перасяленне прывялі да таго, што прадстаўнікі родаў вымушаны жыць на іншых тэрыторыях, але захоўваюць правы на ранейшае месца пасялення. У мінулым была магчыма міграцыя чальцоў роду па-за яго межы. Такім чынам ствараліся самастойныя кака. Яны разглядаліся як братэрскія ў адносінах да папярэдняй. Частка ачолі, што перасялалася ў Кенію, далучылася да народа луа. Хаця ўлада правадыроў мела амаль скаральны характар, у 1967 г. ва Угандзе яна была фармальна адменена і прызнана дзяржавай толькі ў 1995 г.
Шлюбы знутры роду забаронены. Калісьці сватаўством займаліся старэйшыны, у перагаворах паміж родамі аб шлюбах чальцоў прымалі ўдзел старыя мужчыны і жанчыны. Род жаніха ўносіў пасаг за нявесту каровамі і іншай рухомай маёмасцю. У наш час таксама прымаюцца грошы. Пад уплывам хрысціянства пасаг разам з нявестай часта вяртаецца ў род жаніха і далей выкарыстоўваецца маладой сям'ёй. Большасць сямей малыя нуклеарныя. Прынята мець шмат дзяцей. Бяздетнасць прыводзіць да абвінавачвання жанчыны і можа стаць падставай для развода.
Мова
Мова ачолі належыць да нілоцкай сям'і моў, вельмі блізкая да мовы луа.
Рэлігія
Старажытныя вераванні ачолі прызнавалі існаванне шматлікіх духаў джогі, якія маглі быць прадстаўлены добрымі духамі продкаў і правадыроў, а таксама небяспечнымі духамі дзікіх звяроў і незнаёмых людзей. Хваробы разглядаліся як апантанасць злымі джогі. Рэлігійныя абрады арганізоўваліся старэйшынамі. Значны ўплыў мелі традыцыйныя лекары, вешчуны і чараўнікі.
З канца XIX ст. пачалася хрысціянізацыя ачолі. У выніку большасць вернікаў далучыліся да пратэстанцкіх і каталіцкай канфесій. Аднак перажыткі старых вераванняў захаваліся і паўплывалі на папулярнасць хрысціянскіх культаў па выгнанню злых духаў або апантанасці святым духам. Сярод ачолі сфарміраваліся секты, што заснаваны на дзейнасци пэўных прарокаў. Некаторыя з іх выступаюць супраць дзяржаўных інстытутаў і іншаверцаў.
Запарожская вобласць
Запаро́жская во́бласць (Запорі́зька о́бласть) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ва Украіне. Плошча вобласці складае 27,18 тыс. км². Насельніцтва — 1 877,2 тыс. чалавек (2005). Адміністрацыйны цэнтр — горад Запарожжа.
На поўначы і паўночным захадзе мяжуе з Днепрапятроўскай вобласцю, на захадзе з Херсонскай, на ўсходзе з Данецкай вобласцю, а на поўдні яе ўзбярэжжа абмываецца Азоўскім морам, берагавая лінія якога ў вобласці перавышае 300 км. Працягласць з поўначы на ​​поўдзень 208 км, з захаду на ўсход 235 км.
Вобласць падзяляецца на 5 раёнаў. У сваю чаргу, яны падраздзяляюцца на 69 тэрытарыяльных грамад.
Люцінка (рака)
Лю́цінка, Люсынка, Літанка, Лусынка — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 11 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Плошча вадазбору 48 км². Выток ракі знаходзіцца ў напрамку на поўдзень ад вёскі Вялікае Поле, на поўнач ад вёскі Навасёлкі. Упадае ў Іслач прыкладна за 2,5 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Явідаўшчына. Вадазбор на захадзе Мінскага ўзвышша.
Каля вёскі Малая Люцінка на рацэ сажалка.
Сяргееўскае (Сафонаўскі раён)
Сяргееўскае (Сергеевское) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 4 жыхары (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 8 км на поўнач ад горада Сафонава, за 10 км на поўнач ад аўтадарогі. За 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя ''п.п. 14 км'' на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Бяленінскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Каралеўскі палац (Варшава)
Каралеўскі замак у Варшаве (Zamek Królewski w Warszawie) быў пабудаваны ў 1598—1618 гадах каралём польскім і вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Вазам на месцы сярэднявечнага замка мазавецкіх князёў. Палац быў узведзены на штучным ўзвышшы, меў форму пяцікутніка і вылучаўся на фоне гарадской забудовы 60-метровай Сігізмундавай вежай, правобразам якой, на думку некаторых аўтараў, паслужылі фартыфікацыйныя збудаванні Смаленска.
Палац-замак падвяргаўся рабаванню падчас шведскага нашэсця сярэдзіны XVII стагоддзя і Паўночнай вайны. Хоць і Ян Сабескі, і Аўгуст III фінансавалі рамонтныя работы, поўнамаштабнае абнаўленне струхлелага будынка звязана з імем апошняга караля, Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Па яго ініцыятыве ўздоўж Віслы было пабудавана новае крыло з сучаснымі інтэр'ерамі ў стылі класіцызма, а стары замак быў забудаваны шэрагам новых залаў і будынкаў, уключаючы працяглы корпус каралеўскай бібліятэкі, якая злучала замак з барочным палацам «Пад бляхай».
У прамежку паміж сусветнымі войнамі палац, які ўяўляў сабой мудрагелістую сумесь пабудоў і перабудоў розных эпох, быў старанна адрэстаўраваны, і тут пасяліўся прэзідэнт Ігнацы Масціцкі. З пачаткам Другой сусветнай вайны нацысты замініравалі палац і падвергнулі яго планамернаму і бязлітаснаму разбурэнню.
Пасля вайны месца, дзе некалі стаяў замак, пуставала да 1971 г., калі сойм канчаткова адмовіўся ад планаў будаўніцтва сучасных урадавых будынкаў на яго месцы і прыняў рашэнне аднавіць палац па фрагментах і фатаграфіях, якія захаваліся, па магчымасці надаўшы яму тую форму, якую, як мяркуецца, ён меў у пачатку XVII стагоддзя. Аднаўленчыя работы працягваліся да 1988 года. Аркады Кубіцкага былі перададзеныя для карыстання ў 2009 годзе.
Марль
Марль (Marl) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Рэклінггаўзен. Насельніцтва складае 87 557 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 87,69 км². Афіцыйны код — 05 5 62 024.
Каралеўскі палац (Варшава)
Цяпер у палацы музей, дзе можна ўбачыць палотны Рэмбранта і Матэйкі («Стэфан Баторый пад Псковам»), старыя выгляды Варшавы пэндзля Белота, а таксама ўрну з прахам Тадэвуша Касцюшкі.
Корчула (горад)
Корчула (Korčula) — горад у Харватыі, найбуйнейшы горад аднайменнага вострава. Насельніцтва — 2 839 чалавек. Размешчана на паўночна-ўсходнім узбярэжжы вострава. Аўтамабільныя дарогі вядуць з горада на ўсход у бок пасёлка Лумбарда і на захад у бок Вела-Лукі. Горад размешчаны на паўвостраве, які ўдаецца ў Пелешацкі праліў, які аддзяляе востраў Корчула ад паўвострава Пелешац.
Сауга (воласць)
Сауга (Sauga) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 164,8 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 2564 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Сауга.
Воласць была ўтворана 24 кастрычніка 1991 года.
Акцыйная суполка друкарскай штукі
«Акцыйная суполка друкарскай штукі» — беларуская выдавецкая суполка, якая дзейничала ў Санкт-Пецярбургу ў пач XX ст.
Вядома толькі адна кніжка, выдадзеная гэтай суполкай у 1914 г. — «Кароткая свяшчэнная гісторыя» ксяндза Шустэра. Тыраж склаў 3000 экз. Перакладчык выдання схаваўся пад крыптанімам X. Невядома, аднак, ці пераклад зроблены з польскага або нямецкага выдання.
Чарлз Тэйз Расел
Чарлз Тэйз Расел (Charles Taze Russell; нарадзіўся 16 лютага 1852 г., Алегейні (Пенсільванія, ЗША) — памёр 31 кастрычніка 1916 г., Пампа (Тэхас, ЗША) — амерыканскі рэлігійны дзеяч, адзін з заснавальнікаў рэлігійнага руху Даследчыкаў Бібліі, які пазней атрымаў назву Сведкі Іеговы, сакратар і галоўны бухгалтар, а з 1884 года прэзідэнт Таварыства Сіёнскай вартавой вежы і трактатаў, прэзідэнт Таварыства вартавой вежы, Біблій і трактатаў (Пенсільванія).
З юнацтва Ч.Т. Расел цікавіўся рэлігіяй, што прывяло яго да заснавання групы даследчыкаў Бібліі (пачатак 1870-х гг.) і часопіса «Сіёнская вартавая вежа і веснік прысутнасці Хрыста» (1879 г.), якія працягвалі дзейснасць пасля яго смерці. На працягу жыцця выступаў з шматлікімі пропаведзямі па розных гарадах свету і ўдзельнічаў у дэбатах з пратэстанцкімі багасловамі на прадмет неіснавання пекла і адсутнасці ў Бібліі вучэння аб Тройцы.
У 1878 г. ажаніўся з Мэры Фрэнсіс Эклі. Пасля сямнаццаці гадоў сумеснага жыцця Мэры пакінула мужа і ў 1908 г., пасля судовага разбору, пачатага па яе ініцыятыве ў 1903 г., суд вынес рашэнне на судовае разлучэнне з выплатай аліментаў.
Памёр падчас адной з місіянерскіх паездак у цягніку. Пасля яго смерці некаторыя з Даследчыкаў Бібліі выйшлі з арганізацыі па прычыне нязгоды з пэўнымі зменамі, якія пачалі там адбывацца.
Кандроцішке I
Кандро́цішке I (Kandrotiškė I) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 7 чал. (2001 г.).
Дрніш
Дрніш (Drnis) — горад у Харватыі, у Шыбенска-Кнінскай жупаніі. Насельніцтва — 3 332 чалавекі ў самім горадзе і 8 595 чалавек у адміністрацыйным раёне з цэнтрам у Дрнішы (2001). 91 % насельніцтва — харваты. Знаходзіцца ў гарыстым рэгіёне за 20 км ад Адрыятычнага ўзбярэжжа. Праз горад працякае невялікая рэчка Чыкола, прыток Кркі.
Праз Дрніш праходзіць аўтадарога Шыбенік — Кнін, а таксама дарога на Сінь (50 кіламетраў). У горадзе ёсць станцыя на чыгунцы Спліт — Кнін — Заграб.
Omphalodes cappadocica
Батанічнае апісанне
Расліна мае гарызантальнае карэнішча з вялікай колькасцю дадатковых каранёў, слабымі тонкімі сцебламі, якія дасягаюць у вышыню 15-30 см, што заканчваюцца друзлымі завіткамі.
Прыкаранёвае лісце буйное, даўжынёй 10 — 20 см, з доўгімі хвосцікамі, пласцінкі яго яйкападобныя, пакрыты кароткімі валасінкамі, з глыбокасэрцападобным аснаваннем і рэзка выбітнымі дугападобнымі бакавымі жылкамі; сцеблавае лісце драбней, сядзячае. Цвіце ў лютым-красавіку.
Арэал
Omphalodes cappadocica родам з лясоў ніжняга пояса Заходняга Каўказа, але можа выкарыстоўвацца на альпійскіх горках і ва ўмовах Сярэдняй Расіі.
Значэнне
Выкарыстоўваецца ў дэкаратыўным садоўніцтве ў якасці глебапакроўнай расліны.
Нацыянальны драматычны тэатр Літвы
Гісторыя
У рэпертуар уваходзяць як творы класікаў (Сафокл, Шэкспір, Дастаеўскі, Чэхаў, Лорка, Бекет), так і працы сучасных драматургаў, уключаючы літоўскіх аўтараў.
У 2001 годзе Літоўскі нацыянальны драматычны тэатр увайшоў у склад Еўрапейскай Тэатральнай Канвенцыі.
Авулярыя
Авуля́рыя (Ovularia) — род недасканалых грыбоў сямейства.
Апісанне
Паразіты. Развіваюцца на лісці, радзей сцяблах, выклікаюць плямістасць раслін.
Міцэлій грыбоў бясколерны, разгалінаваны, шматклетачны, унутры субстрату. Канідыяльны налёт парошысты, белы, ружаваты, шараваты. Канідыяносцы прамыя або каленчата-звілістыя, вузлаватыя, аднаклетачныя ці з нямногімі перагародкамі, бясколерныя аба з жаўтавата-зеленаватым адценнем, у пучках ці адзіночныя. Канідыі рознай формы, адзіночныя, зрэдку ў ланцужках.
Віды
Вядома каля 130 відаў, пашыраных пераважна ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі 5 відаў; паразітуюць на шчаўі, злаках, казяльцовых, ружавых.
Худжанд
Худжанд (Хуҷанд,, , Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη) — горад на поўначы Таджыкістана, адміністрацыйны цэнтр Сагдыйскай вобласці. Насельніцтва - 169,7 тыс. жыхароў (2014). Адзін з самых старажытных гарадоў Цэнтральнай Азіі. Другі па велічыні горад Таджыкістана, важны транспартны вузел, палітычны, эканамічны, культурны і навуковы цэнтр краіны.
Капуста агародная
Капуста агародная, таксама Капуста звычайная (Brássica olerácea) — двухгадовая расліна, сельскагаспадарчая культура; від роду Капуста (Brassica).
Народныя назвы
Капуста, качанне, качаны.
Распаўсюджанне
Дзікарослы сваяк капусты агароднай да гэтага часу не ўсталяваны. А. Дэкандоль лічыў, што ён расце па берагах паўднёвай Англіі і Ірландыі, паўночна-заходняй Францыі, на Гельгаландзе, у Даніі і на паўночных берагах Міжземнага мора каля Ніцы, Генуі і Лука.
Грузінскі вучоны Г. Джапарыдзэ лічыць, што радзімай капусты з’яўляецца не ўзбярэжжа Міжземнага мора, а Калхидская нізіна Грузіі, бо менавіта ў гэтых месцах сустракаецца рэдкая разнастайнасць падобных з капустай раслін, якія называюцца «кежэра».
Асаблівасці біялогіі
У першы год капуста фарміруе качан (вілок). На наступны год гіганцкая пупышка на пакарочаным сцябле — храпцы — кранаецца ў рост. Сцябло моцна выцягваецца, і развіваецца суквецце з вялікай колькасцю кветак.
Класіфікацыя
У пачатку XXI стагоддзя прыняты падзел віду Капуста агародная на наступныя разнавіднасці, кожная з якіх заключае мноства сартоў:
Хімічны склад
Вугляводы, мінеральныя солі (сера, кальцый, калій, фосфар), клятчатка, тлушчы, лактоза, ліпаза, пратэаза і іншыя энзімы, фітанцыды, вітамін А, вітамін В1, вітамін С, вітамін P, вітамін К, вітамін В6, проціязвенны вітамін U і іншыя вітаміны.
Агратэхніка
Усходы капусты гінуць ад марозу ў перыяд да ўтварэння качана; гэты перыяд працягваецца 100—160 дзён. Таму насенне капусты высяваюць у парніках, вырошчваюць расаду. Затым расаду пікіруюць і высаджваюць у грунт. Качанная капуста патрабавальная да мінеральнага харчавання і вільгаці.
У беларускай кухні
Капуста або капуснік, або капусняк — традыцыйная страва. Вараць з дробна пакрышанай капусты, дадаюць бульбу, прыправы, часта кладуць сушаныя грыбы. Гатуюць з мясам або запраўляюць здорам ці заскварваюць; часта перад ядою прыпраўляюць смятанай. Даўней, асабліва на Палессі, у капусту дадавалі муку (рабілі закалоту), каб менш спажываць хлеба.
Таксама вядома квашаная капуста.
Аляксандр Якаўлевіч Пархоменка
Аляксандр Якаўлевіч Пархоменка (, в. Макараў Яр, Кацярынаслаўская губерня, Расійская імперыя —, УССР) — герой грамадзянскай вайны.
Біяграфія
Член КПСС з 1904 года. За рэвалюцыйную дзейнасць тройчы арыштаваны (1906, 1909, 1911). У 1916 годзе вёў рэвалюцыйную агітацыю сярод салдат. Удзельнік Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года ў Маскве, у кастрычніку 1917 года ў Луганску, член павятовага камітэта РСДРП(б) і начальнік Чырвонай гвардыі. У 1918 годзе ўдзельнічаў у разгроме войск Каледзіна на Доне, у баях супраць нямецкіх акупантаў ва Украіне, у абароне Царыцына, у 1919 годзе — у ліквідацыі контррэвалюцыйнага мяцяжу атамана Грыгор’ева, абароне Харкава ад войск Дзянікіна. Са снежня 1919 года асобаўпаўнаважаны пры РВС 1-й Коннай арміі. З красавіка 1920 начальнік 14-й кавалерыйскай дывізіі 1-й Коннай арміі, ваяваў супраць войск Польшчы, Урангеля, Махно.
Загінуў у баі з махноўцамі.
Узнагароджаны 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга.
Сезон 2016 ЖФК Ніва-Белкард
У 2016 годзе жаночы футбольны клуб «Ніва-Белкард» з Гродна прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Інворыа
Інворыа (Invorio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Pietro e Paolo di Tarso.
Выдавецтва «Люцыян Хвецька і суполка»
«Люцыян Хвецька і суполка» — беларуская выдавецкая суполка, якая дзейнічала ў Петраградзе ў пач XX ст.
Вядомыя дзве кніжкі, выдадзеныя гэтай суполкай у 1917 г. Абедзве надрукаваныя лацінкай. Гэта былі «Касцельныя песні / Сабраў Вінцэнты Гожэльняскі» (30 старонак з нотамі). Аўтарам другой быў ксёндз Аляксандр Астрамовіч: «Зязюля А. Слова праўды аб мове і долі беларуса (пасвячаю беларускай моладзі): [Верш(ы)]». Яна мела 16 старонак.
Дордрэхт
До́рдрэхт (Dordrecht) — горад у Нідэрландах. Порт у дэльце Рэйна. 118 613 жыхароў (2007). Машынабудаванне, хімічная, харчовая прамысловасць. Гатычная царква Гротэ-Керк (13-15 стст.). Дордрэхт размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы правінцыі Паўднёвая Галандыя, прыкладна за 20 км на паўднёвы ўсход ад Ратэрдама. Горад займае ўсю плошчу аднайменнага вострава, які сфармаваўся ў сваёй сучаснай форме ў выніку паводкі Святой Лізаветы 1421 года.
Дордрэхт звязвае рэгулярны чыгуначны рух з Дэлфтам, Гаагай і Ратэрдамам.
Сур’ю (воласць)
Сур’ю (Surju) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Палажэнне
Плошча воласці — 357,9 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 1015 чалавек.
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Сур’ю.
Воласць была ўтворана 12 снежня 1991 года.
Дэндэрмондэ
Дэндэрмондэ — горад і камуна ў Бельгіі, у правінцыі Усходняя Фландрыя. Размешчаны пры ўпадзенні ракі Дандр ў Шэльду.
Камуна Дэндэрмондэ складаецца з уласна горада Дэндэрмондэ і пасёлкаў Апелс, Сінт-Гіліс-Бэй-Дэндэрмондэ, Грэмберген, Басродэ, Меспеларэ, Аўдэгем і Схонардэ. Агульнае насельніцтва камуны складае 42 955 жыхароў, плошча — 55,67 км².
NGC 4536
NGC 4536 (іншыя абазначэнні — UGC 7732, MCG 0-32-23, ZWG 14.68, VCC 1562, UM 506, IRAS12318+0227, PGC 41823) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Маньчжуры
Паходжанне і гісторыя
Маньчжурская злучнасць склалася ў раёне на поўдзень ад сярэдняга Амура ў XVI — XVII стст., калі ўладар Нурхацы (1559—1626 гг.) аб’яднаў 66 мясцовых родаў і стварыў дзяржаву Маньчжоў. Аснову маньчжурскай супольнасці склалі групы тунгусаў (продкаў таксама эвенаў і эвенкаў), а таксама мясцовыя народы, якія жылі ля Амура з глыбокай старажытнасці, Пэўны ўдзел прынялі прадстаўнікі кітайцаў, карэйцаў, манголаў і іншых суседніх народаў. У выніку маньчжуры доўгі час падзяляліся на «сапраўдных», якія паходзілі з перадгор’яў Чанбайшань, і «новых», што далучыліся пазней.
Нурхацы рэфармаваў традыцыйныя родавыя абшчыны, злучыў іх у 8 ваенных аб’яднанняў — сцягоў гуса. У кожны гуса ўваходзіла 5 палкоў чжалань, у кожны чжалань — 5 рот ніру. Нурхацы і яго пераемнікі здолелі ўстанавіць кантроль над часткай паўночна-ўсходняга Кітая. У 1644 г., калі Пекін аказаўся ў руках сялян-паўстанцаў, і імператар скончыў жыццё самагубствам, маньчжуры ўвайшлі ў саюз з кітайскай імператарскай арміяй і захапілі сталіцу Кітая. Была створана маньчжурская дынастыя Цын, якая ў другой палове XVII — XVIII стст. здолела ўстанавіць сваю ўладу на тэрыторыі ўсяго Кітая, а таксама пашырыць яго межы на захад і на поўнач. У 1688 г. быў заключаны дагавор з Расіяй, які гарантаваў далучэнне зямель паўднёва-ўсходняй Сібіры. Для легітымізацыі кіравання імператары Цын заключалі шлюбныя саюзы з прадстаўніцамі вышэйшых родаў манголаў.
У дзяржаве Цын маньчжуры ператварыліся ў ваенна-служылае саслоўе, якое мела значныя прывілегіі. Але ў выніку гэта садзейнічала паступоваму перайманню кітайскіх мовы і культуры, што асабліва з XVIII ст. Толькі маньчжуры паўночнага захаду Кітая працягвалі захоўваць свае мову і традыцыі.
У нашы дні маньчжуры складаюць адну з найбольш вялікіх этнічных меншасцяў Кітая.
Традыцыйная культура
Жытло будавалі на берагах рэк, звычайна на схілах для абароны ад халодных паўночных і паўночна-заходніх вятроў. У XVII — XIX стст. з’явіліся паселішчы ўздоўж шляхоў, якія ахоўваліся маньчжурамі. У пач. XIX ст. паміж гарадамі Харбін, Шэньян і Шуанчэн былі створаны маньчжурскія вёскі, што знаходзіліся на роўнай адлегласці адна ад адной і мелі назву гуса. Гэтыя вёскі ўмацоўваліся абарончым плотам з зямлі, мелі форму правільнага чатырохкутніка з вежамі ў вуглах. У кожным паселішчы жыло ад 20 да некалькіх соцень чалавек. Хаціны каркасныя на адзін паверх. Каля галоўнай хаціны, звернутай дзвярыма да ўваходнай брамы, маглі ўзводзіцца памяшканні меншыя па памерах. Паміж жытлом і брамай усталёўвалася драўляная тычка сома з кавалкам тканіны на версе для ахвярапрынашэнняў духам. Заходзілі ў хату праз пярэдні пакой або кухню.
Традыцыйная вопратка ў мужчын складалася з шырокіх штаноў факуры, крамніннага пояса, курткі, камізэлькі. Калшыны запраўлялі ў боты або на канцах наглуха абмотвалі кавалкамі тканіны. Святочная адзежа заўсёды ўпрыгожвалася яркім гафтам. Зімовая падбівалася ватай. Жанчыны апраналі доўгія штаны да шчыкалатак, кофты курумэ і доўгія халаты цыпаа. Колер вопраткі выбіралі часцей сіні. Многія элементы нацыянальных строяў маньчжураў былі запазычаны кітайцамі.
Мужчыны галілі пярэднюю частку галавы, а доўгія заднія валасы запляталі ў косы. Жанчыны згортвалі валасы на цемі ў вялікі вузел шашонь, які ўпрыгожвалі штучнымі кветкамі. Былі вядомы і іншыя складаныя жаночыя прычоскі, характэрныя для вышэйшых колаў. Распаўсюджаныя ўпрыгожванні — завушніцы і бранзалеты са срэбра. Шырока карысталіся касметыкай — тушшу, памадай, румянамі.
Маньчжуры здолелі захаваць родавыя арганізацыі хала, дзякуючы якім не рассеяліся сярод кітайцаў нават пасля таго, як многія згубілі сваю мову. Людзі аднога хала лічацца сваякамі і паходзяць ад агульнага продка-мужчыны. Кожны дарослы родзіч павінен ведаць сваіх сваякоў. У некаторых хала да сёння вядуцца спецыяльныя кнігі. Акрамя таго, хала маюць сваіх духаў-заступнікаў. Род кантралюе ўнутраныя шлюбныя сувязі. З-за рассялення маньчжураў у розныя часткі імперыі Цын да пачатку XIX ст. са складу хала пачалі вылучацца больш дробныя арганізацыі макунь. Яны аб’ядноўваюць прадстаўнікоў таго або іншага хала, што апынуліся ў пэўнай мясцовасці.
Сем’і малыя нуклеарныя. На чале сям’і заўсёды стаіць бацька. Яму падпарадкоўваюцца і жонка, і дзеці. У адсутнасці бацькі дзеці падначальваюцца маці. Земляробства, паляванне, збіральніцтва, ваенная справа заўсёды лічыліся выключна мужчынскімі заняткамі. Толькі ў вельмі бедных сем’ях жанчыны працавалі на палетках. Звычайна маньчжуры мелі па адной жонцы. Палігіннымі былі раней толькі багатыя гараджане. Спадчына перадавалася толькі па мужчынскай лініі.
Мова
Маньчжурская мова адносіцца да тунгуса-маньчжурскай сям’і моў. Пісьмовасць існуе з XVII ст.
Рэлігія
Традыцыйная рэлігія — шаманізм. Пасля заваявання Кітая таксама шырока распаўсюдзіўся будызм, аднак маньчжуры раўніва захоўвалі свае рытуалы. У Пекіне дзейнічаў вялікі шаманскі храм. У XVIII ст. нават з’явіліся шаманскія кнігі на маньчжурскай мове.
Шаманскі пантэон складаўся з вялікай колькасці духаў эньдуры, якія шанаваліся па пэўных днях. Пасрэднікамі паміж светам духаў і людзей маглі выступаць як главы сем’яў, так і прафесійныя шаманы самань, якія займаліся лекаваннем, праводзілі пахавальныя абрады, суправаджалі душу нябожчыка ў замагільны свет, варажылі будучыню, шукалі згубленыя і скрадзеныя рэчы і г. д. Шаманамі маглі стаць мужчыны і жанчыны, старыя і маладыя. Лічылася, што асобу самань выбіралі самі духі. Многія шаманскія рытуалы блізкія да тых, што існавалі ў нанайцаў.
Ланд’ёна
Ландзьёна (Landiona) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Насельніцтва складае 587 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 84 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 28060. Тэлефонны код — 0321.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы SS. Pietro apostolo.
Кандроцішке II
Кандро́цішке II (Kandrotiškė II) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 5 чал. (2001 г.).
Мускрон
Мускро́н (Mouscron, Moeskroen) — франкамоўны горад у Валоніі, размешчаны на франка-бельгійскай мяжы насупраць французскага Туркуэна. Адміністрацыйна адносіцца да бельгійскай правінцыі Эно, акруга Мускрон.
На плошчы 40,08 км² пражываюць 52 825 чалавек (шчыльнасць насельніцтва - 1318 чал/км²), з якіх 48,28% - мужчыны і 51,72% - жанчыны.
Верацея (Аршанскі раён)
Вераце́я (, Веретея) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Арэхаўскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Верацейскага сельсавета. Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Халмоўскага сельсавета, да 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета , да 9 ліпеня 1965 года — у складзе Высокаўскага сельсавета , да 27 снежня 1985 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Арэхаўскага пассавета , да 8 красавіка 2004 года — у складзе Высокаўскага сельсавета.
Вёска размешчана за 26 км на паўночны ўсход ад Оршы і за 10 км ад Арэхаўска. Побач праходзіць міжнародная аўтамагістраль Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль М8).
Гісторыя
Перад вайной у вёсцы жыло 438 чалавек у 73 дварах.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў кастрычніку 1943 года гітлераўцамі было спалена 70 дамоў, забіта 12 чалавек.
443 км (прыпыначны пункт)
443 км (443 км) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначнымі пунктамі Катынь і 471 км. Прыпыначны пункт размешчаны ў пасёлку Аўтарэмзавод Смаленскага раёна.
На прыпыначным пункце, станам на красавік 2020 года, робяць прыпынак прыгарадныя цягнікі зносінамі Смаленск — Красное і Красное — Смаленск тры разы на дзень.
Берыл
Берыл — мінерал з падкласа астраўных сілікатаў. Некаторыя з разнавіднасцяў берыла (напр. смарагд, аквамарын) адносяцца да каштоўных камянёў.
Назва ад грэчаскага слова βήρυλλος, якое прымянялася ў старажытнасці да любых відаў зялёных мінералаў.
Радовішчы на Урале, у Забайкаллі, Казахстане і інш. Руда на берылій, адзін з найбольш лёгкіх металаў, які шырока прымяняецца ў якасці легіруючага рэчыва. Празрыстыя каляровыя рознасці выкарыстоўваюцца як каштоўныя камяні.
Манявічы
Маняві́чы (, Маневичи) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета. Размешчана за 28 км ад Бярозы, за 1 км ад чыгуначнай станцыі Белаазёрск.
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 года вёска ў Пескаўскай воласці Слонімскага павета Гродзенскай губерні.
З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 на кароткі час устаноўлена савецкая ўлада.
З 1921 года ў складзе Польшчы, у 1924 годзе вёска ў Пескаўскай гміне Косаўскага павета Палескага ваяводства, 35 будынкаў.
З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска ў Альшэўскім сельсавеце.
У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 16 ліпеня 1954 года ў Нікаўскім сельсавеце. З 12 студзеня 1960 года ў Белаазёрскім сельскім (з 25 чэрвеня 1960 пасялковым) савеце. З 1963 года ў Здзітаўскім сельсавеце, з 1968 года ў Белаазёрскім пасялковым Савеце. З 1971 года ў Белаазёрскім сельсавеце, вёска ў саўгасе «Белаазёрскі».
Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Белаазёрскага сельсавета.
Планіроўка
Планіровачна складаецца з дугападобнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход (да выгнутай на ўсход сярэдзіны вуліцы прымыкае кароткая вуліца, арыентаваная з захаду на ўсход).
Іосіф III (мітрапаліт кіеўскі)
Іосіф III, свецкае імя Ігнацій (? — 1534) — архіепіскап полацкі (1513/1514—1522), мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі (1523—1534).
Біяграфія
Полацкі баярын, меў уладанні на Сушы, але не спадчанныя родавыя, а набытыя. Да пастрыжэння быў жанаты і меў сыноў Івана і Міхаіла, а таксама невядомую імем дачку.
З 1513/1514 года архіепіскап полацкі. Адзін з першых полацкіх архіепіскапаў, хто пад уплывам моды змясціў на ўладычай пячатцы ўласны гербавы знак. На стальцы клапаціўся пра матэрыяльны стан і правы праваслаўных.
Пасля смерці мітрапаліта кіеўскага Іосіфа II Солтана ў 1521 годзе, абраны на мітрапалічы сталец у пачатку 1522 года. У 1523 годзе з блаславення патрыярха іерусалімскага Іераміі ўзведзены ў сан мітрапаліта.
Пры ім зноў разгарэлася варожасць паміж каталікамі і праваслаўнымі, абаронцам апошніх выступаў князь Канстанцін Астрожскі.
Ужгарад
Ужгарад (Ужгород, — горад ва Украіне, адміністрацыйны цэнтр Закарпацкай вобласці і Ужгарадскага раёна. Знаходзіцца на рацэ Уж на мяжы са Славакіяй, за 785 км ад Кіева. Плошча — 65 км². Насельніцтва — 116 304 чалавек (2013).
Іосіф III (мітрапаліт кіеўскі)
Біяграфія
Памёр у 1534 годзе. Летапісец называе яго невучоным і блізарукім.
Пячатка
Адбітак архіепіскапскай пячаткі захаваўся на лісце ад 23 снежня 1515 года, на ёй змешчана геральдычная тарча з клейнавай выявай і надпіс у атоку «ВЛ(а)Д(ы)КА П(о)Л(о)ЦКН(й) Н В(и)Т(е)БС(кий) Н МСТ(и)СЛ(а)В(с)К(ий)».
Ужгарад
Геаграфія
Горад размешчаны на вышыні прыблізна 120 м у перадгор'ях Карпатаў на рацэ Уж (прыток Лабараца). Тэрыторыя горада займае 41,56 км². Працягласць з поўначы на поўдзень — 12 км, з усходу на захад — 5 км. Найвышэйшы пункт Ужгарада — гара Вялікая Дайбавецкая — 224 м. Плошча зялёных масіваў і насаджэнняў складае 1574 га, акрамя таго, Ужгарад з усіх бакоў аточаны лясамі. Значную частку плошчы займае правабярэжная частка (Старое Места), якая крыху большая за левабярэжную. Берагі ракі Вуж звязваюць 7 мастоў: 6 пешаходна-транспартных і 1 чыгуначны.
Насельніцтва
Насельніцтва Ужгарада расло нераўнамерна. Да пачатку 90-х гадоў XX стагоддзя колькасць жыхароў дасягнула максімальнага ўзроўню 120 тысяч чалавек. У наступныя гады адзначалася дэпапуляцыя насельніцтва. У табліцы пададзеныя звесткі перапісаў і ацэнак даследчыкаў.
Асноўныя этнічныя групы (паводле вынікаў перапісу 2001 года):
Таксама ў горадзе пражываюць цыганы, немцы, яўрэі і іншыя (агулам 3,5 % насельніцтва).
Гістарычная дынаміка нацыянальнага складу:
Эканоміка
Ужгарад — істотны эканамічны цэнтр вобласці, мае разгалінаваную бізнес-інфраструктуру падтрымкі прадпрымальніцтва. У горадзе засяроджана 4358 аб'ектаў гаспадарання (25,4 % агульнай колькасці аб'ектаў вобласці). На 10 тысяч насельніцтва горада прыпадае 164 дробныя прадпрыемствы пры сярэднім паказчыку па вобласці і Украіне — 60 адзінак. Зарэгістравана 9,6 тыс. прадпрымальнікаў-фізічных асоб.