cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарлз Феферман
Біяграфія
Чарлз Феферман нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і. Паступіў у каледж у дванаццаць гадоў і напісаў сваю першую навуковую працу на нямецкай мове ў 15-гадовым узросце. Пасля атрымання ў Мэрылендскім універсітэце ў Каледж-Парку ступені бакалаўра ў галіне фізікі і матэматыкі ва ўзросце 17 гадоў і доктарскай ступені ў галіне матэматыкі ў Прынстанскім універсітэце пад кіраўніцтвам Эліяса Штайна ў 20-гадовым узросце, Феферман атрымаў поўную прафесуру ў Чыкагскім універсітэце ў 22 гады. Самы малады прафесар у гісторыі Злучаных Штатаў.
У 24 гады Феферман вярнуўся ў Прынстан у якасці поўнага прафесара — пасада, якую ён займае да гэтага часу. У 1976 годзе ён першым з матэматыкаў атрымаў прэмію Алана Уотэрмана, якой адзначае Нацыянальны навуковы фонд маладых навукоўцаў за ўражальныя дасягненні. За сваю працу ў галіне матэматычнага аналізу на Міжнародным кангрэсе матэматыкаў у Хельсінкі ў 1978 годзе Феферман атрымаў Філдсаўскую прэмію.
XII стагоддзе да н.э.
'''XII стагоддзе да н. э.'''
Стансы
Ста́нсы (stanza — пакой, памяшканне) — невялікі лірычны верш-медытацыя,  напісаны  чатырохрадкоўямі,  кожнае  з якіх  мае  сэнсавую  і  кампазіцыйна-сінтаксічную завершанасць,  адасобленасць  ад  іншых. Стансы пісалі  Байран («Стансы», «Стансы  да  Аўгусты»),  А. Пушкін («Брожу  ли  я  вдоль  улиц  шумных», «В надежде славы и добра») і некаторыя іншыя паэты XVIII—XIX  стст. У беларускай паэзіі стансам можна лічыць  верш  М. Багдановіча «...Рушымся, брацця, хутчэй». Стансы сустракаюцца (праўда,  вельмі  рэдка)  і  ў некаторых  сучасных  беларускіх паэтаў (А. Звонака, С. Ліхадзіеўскага  і  інш.). У асобных еўрапейскіх літаратурах (англійскай, італьянскай і інш.) стансамі называюць звычайныя строфы.
Лазовіцкі сельсавет
Лазо́віцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Лазовіца.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года сельсавет у Клімавіцкім раёне Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 26 ліпеня 1962 года ў склад сельсавета з Яноўскага сельсавета перададзены вёскі Асмолавічы, Саўна і Фядотаўка. 28 снежня 2007 года скасаваны вёскі Паля і Сянная. 21 снежня 2011 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Родненскага (5 населеных пунктаў: вёскі Асмолавічы, Лазовіца, Уздзевічы, Фядотаўка, Шумоўка) і Гусаркаўскага (3 населеныя пункты: вёскі Азерцы, Востраў і Паўлавічы) сельсаветаў.
Склад
Уключаў 8 населеных пунктаў: Скасаваныя населеныя пункты на тэрыторыі сельсавета:
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 781 чалавек, з іх 96,7 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 0,3 % — украінцы.
Кюрдамір
Кюрдамір (Kürdəmir) — горад, адміністрацыйны цэнтр Кюрдамірскага раёна Азербайджана. Горад размешчаны на Кура-Араксінскай нізіны, на левым беразе ракі Куры. За 189 км ад Баку.
Заснаваны ў 1730 годзе.
Сады Хеўсель
Сады Хеўсель (Hevsel Bahçeleri) — семсот гектараў ўрадлівых зямель паблізу берага Тыгра, паміж крэпасцю Дыярбакыр і ракой. Сады былі ўключаны ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 2013 годзе; яны сталі аб'ектам Сусветнай спадчыны ў 2015 годзе разам з крэпасцю Дыярбакыр.
Сады Хеўсель з'яўляюцца прыкладам таго, што ў навакольнага асяроддзя і біясістэмаў ёсць «памяць». Іх даследаванні могуць дапамагчы зразумець, што адбывалася ў даліне ракі Тыгр, па меншай меры, з часоў Асірыйскай імперыі — гэта значыць, з таго моманту, як сады ўпершыню трапілі ў старажытныя тэксты (каля 3000 гадоў таму). Маштабныя змены, выкліканыя вулканічнай актыўнасцю, кліматычнымі ўмовамі, дынамікай адкладання і эрозіі, тэктанічнымі ўзняццямі і звязанымі з імі землятрусамі, а таксама — наступствамі былой чалавечай дзейнасці — істотна адбіліся ў сучасным аб'екце Сусветнай спадчыны.
Апісанне
Умацаваны горад (або крэпасць) Дыярбакыр размешчаны ў вярхоўях басейна ракі Тыгр. Ён знаходзіцца на схіле пагорка, які з'яўляецца часткай так званага «Ўрадлівага паўмесяца». Сам горад і яго навакольны прыродны ландшафт складваліся паступова — на працягу некалькіх стагоддзяў. Уплыў на архітэктуру і гаспадарку ў рэгіёне аказвалі адразу некалькі змяняўшых адна другую цывілізацый. Горад стаў важным эканамічным і палітычным цэнтрам у эліністычны перыяд і заставаўся ім на працягу амаль усёй старажытнарымскай эпохі. Дыярбакыр захаваў сваё значэнне ў эпоху праўлення дынастыі Сасанідаў, а таксама — у тыя часы, калі ён паслядоўна належаў да Візантыйскай і Асманскай імперыяў. Як у Ісламскі перыяд, так і ў нашы дні, горад застаецца важным рэгіянальным цэнтрам.
Аб'ект, які ўвайшоў у спіс Сусветнай спадчыны ў 2015 годзе, уключае ў сябе курган (тэль) на месцы старажытнага горада Амід — вядомы сёння як Içkale (што азначае «ўнутраны замак») — саму крапасную сцяну горада Дыярбакыр (яна мае працягласць у 5800 метраў і ўключае ў сябе шматлікія вароты, вежы, контрфорсы і шэсцьдзесят тры надпісы, зробленыя ў розныя гістарычныя эпохі). Часткай ахоўнага аб'екта з'яўляюцца таксама і ўрадлівыя сады Хеўсель, размешчаныя паміж Дыярбакырам (яго крапасной сцяной) і ракой Тыгр. У свой час яны забяспечвалі насельніцтва і абаронцаў горада вадой і ежай.
Сады Хеўсель маюць плошчу каля сямісот гектараў; пры гэтым яны складаюцца з некалькіх дастаткова розных па тыпу абласцей, у якіх змаглі сфармавацца асяроддзі пражывання для разнастайных жывёл і птушак. Самі сады з'яўляюцца самым вялікім птушыным запаведнікам ва ўсёй паўднёва-усходняй Анатолі: у іх жывуць больш за 180 відаў птушак. Гэта і курганнік (Buteo rufinus), і асаед (Pernis), і звычайны арол-вужаед (арол-вужаед або крачун, Circaetus gallicus або Circaetus ferox), і палявы (або звычайны) лунь (Circus cyaneus), дамавы сыч (Athene noctua) і (стэпавая) пустальга. Акрамя таго, у запаведніку сустракаюцца выдры, лісы, куніцы, вавёркі і вожыкі. У садах Хеўсель таксама спыняецца на адпачынак і шэраг пералётных птушак.
Даследаванні
На думку сучасных даследчыкаў сады Хеўсель ўяўляюць сабой прыклад таго, што ў навакольнага асяроддзя і біясістэм ёсць «памяць». Іх даследаванні могуць дапамагчы зразумець, што адбывалася ў даліне ракі Тыгр, па меншай меры, з часоў Асірыйскай імперыі — гэта значыць, з таго моманту, як сады ўпершыню патрапілі ў запісы, выкананыя на клінапісных таблічках каля 3000 гадоў таму. Маштабныя змены, выкліканыя вулканічнай актыўнасцю, кліматычнымі ўмовамі, дынамікай адкладання і эрозіі, тэктанічнымі ўзняццямі і звязанымі з імі землятрусамі, а таксама — наступствамі мінулай чалавечай дзейнасці — істотна адбіліся ў сучасным аб'екце Сусветнай спадчыны. Інакш кажучы, сады Хеўселя — гэта сукупнасць аб'ектаў, якія могуць утрымліваць інфармацыю аб «доўгіх перыядах» у гісторыі горада Дыярбакыр. Акрамя таго, на тэрасах, на якіх размешчаны сады, «запісаныя» гідралагічныя і кліматычныя змены ў даліне ад апошняга ледніковага перыяду і галацэну да сённяшняга дня.
Па дадзеных на 2015 год, ні ў садках Хеўсель, ні на тэрасах Тыгра ў Дыярбакыры не праводзіліся паўнавартасныя даследаванні ні ўзросту аб'ектаў, ні іх стратыграфіі або седзіменталогіі. Неабходнасць адбору кернаў на ўсіх тэрасах падкрэслівалася ў даследаваннях. Складанасць ўяўлялі сабой пласты жвіру, толькі «прабіўшыся» праз якія, можна было дасягнуць слаёў і адкладаў розных перыядаў, адказных за фарміраванні сучасных рачных поймаў і тэрасаў.
Спіс Сусветнай спадчыны
Сады Хеўсель сталі кандыдатам у спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 2013 годзе. У 2015 годзе ён былі афіцыйна ўнесены ў спіс спадчыны ЮНЕСКА.
У маі 2016 года ахова запаведніка знішчыла на тэрыторыі садоў плантацыю па вырошчванню канопляў, якая складалася з 500000 кустоў марыхуаны.
XI стагоддзе да н.э.
'''XI стагоддзе да н. э.'''
Сусуманскі раён
Сусуманскі раён (Сусуманский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Сусуманская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Сусуманская муніцыпальная акруга. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сусуман.
Раён размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Магаданскай вобласці, мяжуе з Рэспублікай Якуція. Плошча раёна — 46,8 тыс. км². Знаходзіцца ў межах прыродных зон тундраў і лесатундраў. Клімат рэзка кантынентальны, халодны, зімы вельмі марозныя, працягваюцца з кастрычніка па красавік.
Сусуманскі раён быў вылучаны з Сярэднеканскага раёна Хабараўскага края 2 снежня 1953 года. У складзе Магаданскай вобласці раён утвораны 3 снежня 1953 года.
Баравая (Сафонаўскі раён)
Баравая (Боровая) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 38 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 23 км на поўнач ад аўтадарогі. За 28 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя 286 км.
Жыгалава (Веліжскі раён)
Жыгалава (Жигалово) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Уладзімір Мікалаевіч Дабравольскі
Уладзімір Мікалаевіч Дабравольскі (, в. Краснасвяцкае, Прудкаўская воласць, Смаленскі павет, Смаленскай губерні (цяпер Пачынкаўскага раёна Смаленскай вобласці) —, Смаленская вобл.) — беларускі і рускі краязнавец, этнограф і мовазнавец.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і чыноўніка-двараніна. У 1868—1876 гг. вучыўся ў Смаленскай гімназіі, у 1880 г. скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Працаваў выкладчыкам Смаленскай жаночай гімназіі, а з 1883 г. перабраўся ў свой маёнтак, збіраў этнаграфічны, фальклёрны і лінгвістычны матэрыял. З 1902 г. працаваў інспектарам народных вучылішчаў у Разанскай губерні, а ў 1906—1917 гг. — у Ельнінскім павеце Смаленскай губерні. З 1918 г. выкладаў на чырвонаармейскіх курсах у Смаленску, у Беларускім народным універсітэце ў Маскве, у Віцебскім інстытуце народнай адукацыі і Смаленскім аддзяленні Маскоўскага археалагічнага інстытута. Падтрымліваў сувязь з А. А. Шахматавым, Я. Ф. Карскім, У. І. Ламанскім, І. В. Ягічам. Трагічна загінуў на Смаленшчыне.
Навуковая дзейнасць
Краязнаўчай работай зацікавіўся яшчэ студэнтам, слухаючы лекцыі Ф. І. Буслаева, Ф. Я. Корша, У. Ф. Мілера. Выдаў «Смаленскі этнаграфічны зборнік» (т. 1-4, 1891—1903), напісаў шмат артыкулаў мовазнаўчага характару (пра гукаперайманні, народныя прозвішчы, пра тайныя мовы краўцоў, канавалаў, мяшчан). Яго самая каштоўная праца ў галіне мовазнаўства — «Смаленскі абласны слоўнік» (1914), у якім распрацавана 16 560 артыкулаў з дыялектнымі словамі руска-беларускага пагранічча. Праца складалася на падставе матэрыялаў для «Смаленскага этнаграфічнага зборніка», таму ілюстрацыямі ў ёй служаць і ўрыўкі з апісанняў абрадаў, звычаяў, побыту.
Алег Валер’евіч Перзашкевіч
Алег Валер’евіч Перзашкевіч (нар. 1969, Мінск) — беларускі гісторык-усходазнавец, кандыдат гістарычных навук.
Біяграфія
У 1992 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Працаваў у школе, у 2000—2003 гадах быў старшым выкладчыкам, затым дацэнтам кафедры гісторыі, сусветнай і айчыннай культуры Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта. З 1997 года выкладае на кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў гістарычнага факультэта БДУ, з 2005 года — дацэнт. У 2000 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Варна брахманаў ў сацыяльнай структуры рыгведыйскага грамадства» (навуковы кіраўнік — кандыдат гістарычных навук Г. І. Даўгяла). У 2006 годзе стаў уладальнікам спецыяльнай узнагароды Сусветнай асацыяцыі ведыйскіх даследаванняў (WAVES). Узначальвае Мінскую гістарычную генеалагічную групу амерыканскай грамадскай арганізацыі JewishGen.
Навуковая дзейнасць
Займаецца вывучэннем гісторыі старажытнай Індыі і індаіранскага свету, сацыяльна-прававога і сацыяльна-палітычнага стану асабіста-свабодных слаёў грамадства Вялікага Княства Літоўскага сярэдзіны XVI — пачатку XVII стагоддзяў, сацыяльна-эканамічнага стану гарадоў і мястэчак Беларусі ў XIX — пачатку XX стагоддзяў. З’яўляецца аўтарам падручнікаў і вучэбна-метадычных дапаможнікаў для сярэдняй і вышэйшай школы, навуковых і навукова-папулярных кніг, шматлікіх навуковых артыкулаў на рускай і англійскай мовах. Валодае санскрытам.
Грэджа
Грэджа (Greggio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Насельніцтва складае 381 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 32 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 13030. Тэлефонны код — 0161.
Сексціна
Сексты́на (sex — шэсць) — від шасцірадковага верша, а таксама страфа з чатырохрадкоўя з перакрыжаванай рыфмоўкай і  двухрадкоўя  з  сумежнай  рыфмоўкай (аБаБвв). Падчас чатыры першыя радкі страфы могуць мець апаясную рыфмоўку (аББавв). Здараецца, двухрадкоўе  стаіць  у  пачатку  сексціны (ААбВбВ). Сустракаецца сексціна  і  на  дзве  рыфмы: аБаБаБ (дарэчы, некаторыя  літаратуразнаўцы сексцінай лічаць толькі гэты від шасцірадкоўя). Пішацца звычайна пяцістопным або шасцістопным ямбам, аднак ужываюцца і іншыя памеры.
Выдуманыя мовы
Выдуманыя мовы - мовы, на якіх размаўляюць героі мастацкай літаратуры ці кінафільмаў, а таксама слэнг, прыдуманы аўтарам для сваіх герояў. На такіх мовах размаўляюць людзі будучыні, іншапланецяне ці выдуманыя істоты. Таксама, выдуманымі з'яўляюцца штучныя мовы, прыдуманыя для лінгвістычных праектаў альтэрнатыўнай гісторыі ці выдуманых літаратурных сусветаў. На выдуманыя мовы ўплываюць культура, тэхналогія і іншыя бакі жыцця выдуманых носьбітаў, і, (калі носьбіты не з'яўляюцца людзьмі) таксама іх біялогія, напрыклад структура органаў мовы. У асобных выпадках выдуманыя мовы, ужывальныя ў мастацкай літаратуры ці фільмах - прафесіянальна выдуманымі мовамі, але гэта магчыма канфліктуе з іншай магчымасцю ужывання гэтага тэрміна - мовай выдуманай прафесійным лінгвістам. Фактычна, большасць з выдуманых моў з мастацкіх твораў, фільмаў, тэлешоу і г. д. створаны не прафесійнымі філолагамі, а аматарамі; мовы Дж. Р. Р. Толкіна і Клінганская мова з'яўляюцца выключэннем. Значная большасць з выдуманых моў не ўжываецца ў фантастычных творах, але выкладзены сваімі стваральнікамі ў сеціве ці проста захаваныя дзеля забавы сваіх аўтараў, без якога-небудзь выдання. Асобныя выдуманыя мовы маюць мінімум граматыкі і слоў, толькі каб прапанаваць нейкую магчымасць іх існавання у сусвеце фантастычнага твора; іншыя мовы іх аўтары распрацоўваюць да такога стана, што яны становяцца прыгоднымі для паўсядзённага ўжытку. Выдуманыя мовы, маючыя гісторыю - гэта мовы, якія маюць выдуманую гісторыю і развіццё з нейкай старажытнай мовы. Існуюць нават выдуманыя моўныя сем'і (як, напрыклад, эльфійскія мовы Толкіна).
Цянькінскі раён
Цянькінскі раён (Теньки́нский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Цянькінская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Цянькінская муніцыпальная акруга.
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Усць-Омчуг. Раён размешчаны на паўднёвым захадзе вобласці. Мяжуе на поўначы з Сусуманскім і Ягаднінскім раёнамі, на поўдні — з Ольскім раёнам, на ўсходзе — з Хасынскім раёнам, на захадзе — з Хабараўскім краем. Плошча раёна — 35,6 тыс. км². На тэрыторыі раёна знаходзіцца мноства рудных і россыпных радовішчаў золата, у прыватнасці, Наталкінскае золатаруднае радовішча.
Раён утвораны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 2 снежня 1953 года ў складзе новаўтворанай Магаданскай вобласці з часткі Сярэднеканскага раёна.
Серэнгеці
Серэнге́ці — экасістэма ва Усходняй Афрыцы, прасціраецца ад поўначы Танзаніі на ўсход ад возера Вікторыя, да поўдня Кеніі паміж 1 і 3 градусам паўночнай шыраты і 34 і 36 градусам усходняй даўгаты, і ахоплівае тэрыторыю каля 30 тысяч км². Назва паходзіць ад масайскага слова «siringet», якое азначае «бясконцыя раўніны». Экасістэма Серэнгеці адна з найстарэйшых і найбольш захаваных на Зямлі. Больш за 80 працэнтаў Серэнгеці займаюць ахоўныя тэрыторыі — нацыянальны парк Серэнгеці, утвораны ў 1951 годзе, запаведнік Нгорангора ў Танзаніі, запаведнік Масаі-Мара ў Кеніі і інш. Серэнгеці знаходзіцца на вышыні ад 920 да 1850 м над узроўнем мора і яе ландшафт мяняецца ад травяністай раўніны на поўдні да саваны ў цэнтры і шырокай лясістай мясцовасці на захадзе.
У 1981 годзе нацыянальны парк Серэнгеці (Танзанія) быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
X стагоддзе да н.э.
'''X стагоддзе да н. э.''' — перыяд з 1000 г. да н.э. да 901 г. да н.э. Працяг Грэчаскіх Цёмных стагоддзяў (пачатак 1200 г. да н.э.). Кітаем кіруе дынастыя Чжоу. У Японіі працягваецца перыяд Дзёмон.
Эрнст Кальтэнбрунер
Эрнст Кальтэнбру́нер (Ernst Kaltenbrunner;, Рыд, Аўстра-Венгрыя — , Нюрнберг, Германія) — начальнік Галоўнага ўпраўлення імперскай бяспекі СС і статс-сакратар імперскага міністэрства ўнутраных спраў Германіі (1943—1945), обергрупенфюрар СС і генерал паліцыі (1943), генерал войскаў СС (1944).
NGC 3086
NGC 3086 (іншыя абазначэнні — MCG 0-26-3, ZWG 8.12, PGC 28924) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Секстант.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IX стагоддзе да н.э.
'''IX стагоддзе да н. э.'''
Загоскіна (Веліжскі раён)
Загоскіна (Загоскино) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Чэмпіянат свету па снукеры 1969
Чэмпіянат свету 1969 (World Snooker Championship 1969, таксама вядомы як Players No.6 World Snooker Championship 1969) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у сакавіку 1969 года на арэне Victoria Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў 32-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе. Кампанія Players No.6 упершыню спансавала турнір. Прызавы фонд турніру склаў £3,500, з якіх £1,300 атрымаў пераможца.
Бораўшчына (Сафонаўскі раён)
Бораўшчына (Боровщина) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 37 км на паўночны ўсход ад Сафонава, за 14 км на поўнач ад аўтамагістралі, на левым беразе ракі Вязьма. Уваходзіць у склад Старасельскага сельскага паселішча.
Гражына (паэма)
«Гражы́на» (Grażyna. Powieść litewska) — класіцыстычная эпічная паэма Адама Міцкевіча, упершыню выдадзеная ў другім томе Паэзій (Poezyj) у 1823 годзе; часцяком твор азначаецца таксама як вершаваны раман.
Фабула «Гражыны», з пункту гледжання тэматыкі і гістарычных рэаліяў, роднасная Конраду Валенроду, выдадзенаму на пяць гадоў пазней. Твор заснаваны на матыве, узятым з «Іліяды» Гамера: Ахілес — прататып раззлаванага Літавора, а Гражына — Патрокла. Тэмай твора з’яўляецца мужны ўчынак «жанчыны абаяльнасцю, героем духам», зроблены на імя перавагі агульнага над індывідуальным , і трагічная гісторыя шлюбу Гражыны і Літавора. Гражына таксама закранае праблему «памяці пра мінуўшчыны і традыцыі», якая набліжае раман да другой часткі «Дзядоў».
Стварэнне «Гражыны» непасрэдна звязанае з ростам папулярнасці эпасаў у стылі Таркваты Тасы ў першай палове XIX стагоддзя і з дбайным вывучэннем аўтарам звычаяў і традыцый язычніцкай Літвы (асабліва яго роднага Навагрудка), што робіць твор своеасаблівай «археалагічнай паэмай». Больш за тое, форма твора стылізаваная на манер старапольскай мовы.
Гражына і зместам, і формай, якая нагадвае XVI стагоддзе, становіцца своеасаблівым працягам рамана «Жывілы» (1819), напісанага раней Міцкевічам.
На беларускую мову паэму цалкам пераклалі Сяргей Дзяргай і Пятро Бітэль.
Вятчын
Вятчы́н (, Ветчин) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Геаграфія
Паселішча знаходзіцца за 37 км на паўночны ўсход ад Жыткавіч, 24 км ад чыгуначнай станцыі Старушкі (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 275 км ад Гомелю, на рэчцы Дземенка. Вакол лес.
На аўтамабільнай дарозе Марохарава — Любань. Планоўка складаецца з крывалінейнай шыротнай вуліцы, паралельна да якой праходзяць 3 кароткія прасталінейныя вуліцы, злучаныя 2 прасталінейнымі, мерыдыянальнай арыентацыі вуліцамі. На поўдні — невялікі адасоблены ўчастак забудовы. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.
Геалогія
Ад назвы вёскі атрымала назву Вятчынскае падняцце ў заходняй частцы Капаткевіцка-Велікаборскай ступені Прыпяцкага прагіну.
Гісторыя
З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Вятчынскага сельсавета Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года і з 21 чэрвеня 1935 года да 20 лютага 1938 года), з 20 лютага 1938 года Палескай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. У 1931 годзе арганізаваны калгас «2-я пяцігодка», працавалі смалярня і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны партызаны ў студзені 1942 года разграмілі створаны ў вёсцы гарнізон акупантаў. У лютым 1943 года нямецкія карнікі цалкам спалілі вёску. У пачаткі сакавіка 1943 года карнікі сагналі ў кароўнік 800 жыхароў і спалілі іх (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі). 145 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу «Кастрычнік» (цэнтр — вёска Дзякавічы). Дзейнічаюць ляснікоўства, смалярня, участак леспрамгаса, швейная і шавецкая майстэрні, 9-гадовая школа, бібліятэка, бальніца, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, 2 крамы. Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавета.
Еўрапейскі тур PTC 2015/2016 – Этап 5 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2015/2016 – Этап 5 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Гібралтара 2015 (Gibraltar Open 2015)) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 9 па 13 снежня 2015 года ў Tercentenary Sports Hall, на Гібралтары. Прызавы фонд турніру склаў €125,000, з якіх €25,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Марка Фу з Ганконга, які перайграў на сваім шляху да тытула Сэма Бэйрда (4:2), Дылана Крэйга (4:2), бельгійца Луку Брэсэля (4:2), Дамініка Дэйла ў чвэрцьфінале (4:1), кітайца Ляна Вэньбо ў паўфінальным матчы (4:0) і валійца Майкла Уайта ў фінальным паядынку (4:1). Гэтая перамога стала пятым прафесійным і першым тытулам PTC у кар'еры 37-гадовага азіята, а таксама першым прафесійным турнірам, выйграным Фу з ліпеня 2013 года (пасля адкрытага чэмпіянату Аўстраліі). Апроч таго, перамога на чэмпіянаце паспрыяла ўздыму снукерыста з 14-га на 13-ы радок у сусветным рэйтынгу.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў €125,000, як і на ўсіх астатніх турнірах серыі PTC 2015/2016, якія праходзілі ў Еўропе. Пераможца спаборніцтва атрымаў €25,000.
Серыі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У 122 матчах асноўнай стадыі адкрытага чэмпіянату Гібралтара гульцы аформілі 42 соценныя серыі. Колькасць серый, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 322 брэйкі, што ў сярэднім азначае каля 2,6 паўсоценных серый у матчы.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Змены ў рэйтынгу
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў адкрытага чэмпіянату Гібралтара 2015.
Рэйтынг еўрапейскага тура PTC
У табліцы прадстаўлены змены ва ўнутраным рэйтынгу еўрапейскай серыі турніраў PTC у рамках топ-24, якія паводле вынікаў турніраў серыі трапляюць у Гранд-фінал, пад дзеяннем вынікаў пятага этапу.
VII стагоддзе да н.э.
'''VII стагоддзе да н. э.'''
Беларуская федэрацыя бокса
Грамадская аб’яднанне «Беларуская федэрацыя бокса» — рэспубліканская арганізацыя, якая займаецца развіццём і папулярызацыяй бокса ў Беларусі.
Вольга Барысаўна Васіленка
Вольга Барысаўна Васіленка (нар., г. Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыла ў 1975 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1976 года ва ўпраўленні архітэктуры і горадабудаўніцтва Пінскага гарвыканкама, з 1991 на пасадзе галоўнага архітэктара Пінска.
У наш час дырэктар Пінскай мастацкай школы імя Напалеона Орды.
Член Саюза архітэктараў Рэспублікі Беларусь, саветнік Беларускай акадэміі архітэктуры, член гарадской арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын», абіралася дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета.
Цэнтральная вуліца (Наваполацк)
Цэнтральная вуліца (, Центральная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Вольга Барысаўна Васіленка
Творчасць
Аўтар шматлікіх праектаў сквераў, паркаў, будынкаў і збудаванняў, пабудаваных на тэрыторыі г, Пінска. Брала ўдзел у якасці сааўтара і кансультанта пры распрацоўцы горадабудаўнічых праектаў (генплан горада, дэталёвыя планы раёнаў, праекты забудовы).
Узнагароды
Узнагароджана граматамі Пінскага гарвыканкама, Пінскага гарадскога Савета дэпутатаў, Брэсцкага аблвыканкама і Брэсцкага абласнога Савета Дэпутатаў, Камітэта па архітэктуры Брэсцкага аблвыканкама, Беларускага саюза архітэктараў. Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі».
Цэнтральная вуліца (Наваполацк)
Цікавыя факты
У Наваполацку складана знайсці яшчэ якую-небуць вуліцу, якая б яшчэ менш асацыявалась з «цэнтрам» у будь-якім сэнсе, чым вуліца Цэнтральная. Абсалютная большасць жыхароў нават не ўяўляе аб існаванні ў горадзе вуліцы з такой назвай. У звычайным кантэксце пад «цэнтральнай» вуліцай Наваполацка часцей за ўсё разумеецца вуліца Маладзёжная — галоўная магістраль горада.
Тэхніка бяспекі
Тэхніка бяспекі — сістэма арганізацыйных і тэхнічных мерапрыемстваў і сродкаў, якія прадухіляюць уздзеянне на працоўных небяспечных вытворчых фактараў. Пры гэтым вырашаюцца дзве асноўныя задачы: стварэнне машын і прылад, пры працы з якімі выключана небяспека для чалавека, і распрацоўка спецыяльных сродкаў абароны, якія забяспечваюць бяспеку чалавека падчас працы, а таксама праводзіцца навучанне працоўных бяспечным прыёмам працы і выкарыстанню сродкаў абароны, ствараюцца ўмовы для бяспечнай працы.
Ахова працы
Ахова працы — сістэма забеспячэння бяспекі жыцця і здароўя працаўнікоў падчас працоўнай дзейнасці, якая ўключае прававыя, сацыяльна-эканамічныя, арганізацыйныя, тэхнічныя, псіхафізіялагічныя, санітарна-гігіенічныя, лячэбна-прафілактычныя, рэабілітацыйныя і іншыя мерапрыемствы і сродкі.
Альдэніка
Альдэніка (Oldenico) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Ахова працы
Мерапрыемствы сацыяльна-эканамічнага характару накіраваны на стварэнне, развіццё і ўдасканаленне эканамічнай базы аховы працы на вытворчасці.
Альдэніка
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Лаўрэнцій.
Ахова працы
Мерапрыемствы санітарна-гігіенічнага характару накіраваны на забеспячэнне здаровых умоў працы на прадпрыемствах, будаўнічых пляцоўках, у арганізацыях і ўстановах шляхам арганізацыі побытавых памяшканняў, рацыянальнага асвятлення працоўных месцаў, зніжэння ўзроўню уздзеяння ўсіх шкодных вытворчых фактараў.
Мерапрыемствы лячэбна-прафілактычнага характару накіраваны на стварэнне на прадпрыемстве (па неабходнасці і магчымасці) медыцынскіх пунктаў, сеткі санаторыяў і прафілакторыяў.
Асноўным метадам аховы працы з’яўляецца выкарыстанне тэхнікі бяспекі.
Адным з прадметаў увагі аховы працы з’яўляецца Прафесійнае захворванне — захворванне, выкліканае ўздзеяннем шкоднага фактару ва ўмовах вытворчасці і пацверджанае ва ўстаноўленым парадку. Прыватным выпадкам прафесійнага захворвання з’яўляецца прафесійнае атручванне — вострая ці хранічная інтаксікацыя, выкліканая шкодным хімічным фактарам ва ўмовах вытворчасці.
Ільяменка
Ільяменка (Ильеменка) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вятчынская Рудня
Вятчы́нская Ру́дня (, Ветчинская Рудня) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.
Хасынскі раён
Хасы́нскі раён (Хасы́нский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Магаданскай вобласці Расіі. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ў межах раёна функцыянуе Хасынская гарадская акруга, з 1 студзеня 2023 года — Хасынская муніцыпальная акруга.
Вятчынская Рудня
Геаграфія
Месціцца за 45 км на паўночны ўсход ад Жыткавічаў, за 20 км ад чыгуначнага раз’езда Старушкі (на лініі Лунінец — Калінкавічы), за 278 км ад Гомеля. Побач аўтадарога Марохарава — Любань.
Планоўка складаецца з амаль прасталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы. Забудова няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. Вакол вёскі лес.
Хасынскі раён
Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Палатка.
Вятчынская Рудня
Гісторыя
Заснавана ў другой палове XIX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Паводле перапісу 1897 года знаходзіўся вадзяны млын. У 1917 годзе ў Дзякавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.
Хасынскі раён
Геаграфія
Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Магаданскай вобласці, на поўнач ад абласнога цэнтра, названы ад назвы сваёй галоўнай ракі — Хасын.
Вятчынская Рудня
Гісторыя
У 1931 годзе арганізаваны калгас «Прагрэс». У другой палове 1930-х гадоў у вёску пераселены жыхары побач размешчаных сяліб. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў сакавіку 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску. 15 жыхароў загінулі на фронце.
Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгаса «Кастрычнік» (цэнтр — вёска Дзякавічы). Дзейнічаў клуб. Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавета.
Хасынскі раён
Геаграфія
На поўначы тэрыторыя раёна мяжуе з Ягаднінскім і Сярэднеканскім раёнамі, на поўдні — з тэрыторыяй муніцыпальнага ўтварэння Горад Магадан, на захадзе супадае з межамі Ольскага і Цянькінскага раёнаў і на ўсходзе — з Амсукчанскім і Ольскім раёнамі Магаданскай вобласці.
Агульная плошча Хасынскага раёна — 19252 км².
Сабор Святога Станіслава (Магілёў)
Сабор Унебаўзяцця Дзевы Марыі, Сабор Унебаўзяцця Дзевы Марыі і Святога Станіслава — каталіцкі сабор у Магілёве, Беларусь. Носіць статус сукафедральнага сабора Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. Помнік архітэктуры ў стылі барока, пабудаваны ў 1738—1752 гадах. У інтэр’еры вылучаюцца фрэскі на біблейскія тэмы на скляпеннях храма.
Гісторыя
Сабор стаіць на месцы былога кляштара кармелітаў. У 1636 годзе на тэрыторыі кляштара была пабудавана драўляная царква, асвячоная ў імя Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі. У 1708 годзе падчас вялікага пажару гэта царква згарэла, а на яе месцы ў 1738—1752 гадах вялося будаўніцтва каменнага храма. Новы храм кармеліцкага кляштара быў асвячоны ў 1765 г. віленскім біскупам Ф. Зянковічам. 25 снежня 1772 года Кацярына II абвясціла пра стварэнне ў Расійскай імперыі каталіцкай Беларускай дыяцэзіі з цэнтрам у Магілёве. Дзесяццю гадамі пазней Беларуская дыяцэзія была ператворана ў Магілёўскую архідыяцэзію, якой падпарадкоўваліся ўсе каталіцкія прыходы лацінскага абраду ў Расіі (у тым ліку ў Маскве і Санкт-Пецярбургу). З 1783 года храм кармеліцкага кляштара стаў кафедральным саборам магілёўскай архідыяцэзіі. Паколькі заступнікам сабора лічыўся Святы Станіслаў сабор звалі як саборам Унебаўзяцця, так і саборам Святога Станіслава. У звестках пра Магілёўскі кафедральны сабор у 1911 годзе ўказана: «Заступнік касцёла Св. Станіслаў Рымскі; назва касцёла Унебаўзяцце Найсвяцейшай Багародзіцы…»
У канцы XVIII стагоддзя сабор быў перабудаваны, у прыватнасці, да фасада быў прыбудаваны 4-калонны порцік. Роспісы на скляпеннях выкананы ў другой палове XVIII стагоддзя групай магілёўскіх мастакоў пад кіраўніцтвам Паўла Піятроўскага.
У 1956 годзе сабор быў закрыты, у ім размясціўся Цэнтральны гістарычны архіў БССР. У 1960 годзе ён быў пераведзены ў Мінск, а ў будынак былога сабора пераехаў Дзяржаўны архіў Магілёўскай вобласці. У гэты перыяд храм страціў частку роспісаў, быў беззваротна страчаны арган з рэдкімі керамічнымі трубамі.
У пачатку 1990-х гадоў будынак сабора вернуты вернікам, рэстаўрацыя ішла аж да 1994 года. Сабор атрымаў статус сукафедральнага ва ўтворанай у 1991 годзе Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі.
З 1993 года сабор Св. Станіслава служыць адным з цэнтрам штогадовага фестывалю духоўнай музыкі «Магутны Божа», які праводзіцца ў Магілёве.
Рэстаўрацыя 1990-х
Створаныя ў сярэдзіне XIX стагоддзя фрэскі цягам наступнага часу некалькі разоў панаўляліся, а ў XIX стагоддзі некалькі роспісаў былі перапісаныя наноў у клеявой тэхніцы. На пачатку XX стагоддзя часта сценапісу была закрыта слоем алейнай фарбы. Цяжкасці паўсталі пасля таго, як была пастаўлена некарэктная задача вярнуць інтэр’еру барочны выгляд, а значыць цалкам ачысціць яго ад пазнейшых напластаванняў. У выпадку з алейнай зафарбоўкай рана ці позна але яе трэба было б выдаляць, бо яе разбурэнне правакуе разбурэнне фрэскавага жывапісу.
Правядзенне мастацкіх работ Беларускай каталіцкай майстэрняй мастацтваў Беларускай каталіцкай грамады (БКММ БКГ), старшынёй якой быў Фелікс Янушкевіч, у інтэр’еры Станіславаўскага касцёла нанесла непапраўныя страты жывапісу. Часткова жывапіс быў страчаны незваротна без папярэдняй фіксацыі, часткова зроблена імітацыя роспісу XVIII ст. і г.д.
Пра культуру расчыстак магілёўскага сценапісу сведчыць публічнае прызнанне аднаго віцебскага мастака: ён адзін з 1992 года «адрэстаўраваў каля 2500 квадратных метраў старога жывапісу» — фактычна па некалькі метраў за дзень. Пры такіх тэмпах расчыстак страты магілёўскага сценапісу былі непазбежныя. Так была пашкоджана фальш-мармуровая паліхромія гзымсу, якая была затым папросту зроблена нананоў.
Праблема захавання сценапісу XIX стагоддзя нават не ставілася, ён не быў даследаваны і задакументаваны. Без выкарыстання спецыяльнай павелічальнай тэхнікі і інструментаў хірургіі вока, роўна як і без спецыяльнай методыкі ў прынцыпе немагчыма было зняць верхні клеявы слой не сапсаваўшы ніжні, «сухой» барочнай фрэскі, бо яны між сабой фактычна перамяшаныя.
Пасля татальных расчыстак магілёўскі сценапіс быў падноўлены, пры гэтым не было выканана патрабаванне Венецыянскай хартыі аб тым, што элементы, якімі замяняюцца страчаныя часткі мусяць адрознівацца ад арыгіналу такім чынам, каб рэстаўрацыя не фальсіфікавала мастацкі або гістарычны грунт. У выніку атрымаўся паноўлены сучаснымі мастакамі інтэр’ер, які адпавядаў утылітарным патрэба касцёльнай грамады, але як гістарычны дакумент страціў свае якасці.
Паводле пратаколу нарады ў начальніка Дзяржаўнай інспекцыі па ахове помнікаў гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Бетарусь (Дзінас) ад 27.02.1992 з удзелам БКММ БКГ і прафесійных рэстаўратараў, якія на той час ужо працавалі ў Станіславаўскім касцёле, была адзначана «недапушчальнасць нескаардынаванага правядзення работ па рэстаўрацыі роспісаў асобнымі групамі выканаўцаў» і вырашана «ў мэтах паскарэння работ па рэстаўрацыі касцёла, затрымка тэрмінаў вытворчасці якіх пагражае беззваротнымі стратамі каштоўных вартасцяў помніка, прызнаць мэтазгодным арганізацыю сумеснай работы на аб’екце спецыялістаў Мінскага абласнога рэстаўрацыйнага ўпраўлення і Беларускай каталіцкай майстэрні мастацтваў БКГ».
Але ўжо ў траўні на нарадзе ў касцёле Станіслава, уважаючы «на грубыя парушэнні вядзення рэстаўрацыйных работ БКММ», а таксама на «поўнае ігнараванне задання, выдадзенага БКММ навуковым кіраўніком», было канстатавана, што «без папярэдняй навукова-даследчай дакументацыі свавольна праведзены татальныя расчысткі люнетаў, гзымсаў, алтара. Расчысткі праведзеныя бессістэмна, без папярэдняй праектна-рэканструкцыйнай працы, з грубымі парушэннямі тэхналагічных метадаў». Пратакол нарады завяршаецца папярэджаным — «калі рэстаўрацыйная дзейнасць БКММ не будзе спынена, помніку пагражаюць беззваротныя страты». Аб тым, што «без папярэдняй графічнай фіксацыі стану жывапісу да рэстаўрацыі, хімічных даследаванняў, даследчых зандажоў, распрацоўкі мастацкай і тэхналагічнай канцэпцыі… рэстаўрацыі помніка і зацвярджэння методыкі выканання работ, зроблены свавольныя расчысткі жывапісу» паведамляецца і ў дакладной запісцы афіцыйнага навуковага кіраўніка на імя старшыні Дзінас, які паводле «Закона аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны» нёс «персанальную адказнасць за зберажэнне адметных вартасцяў і ўнікальных фрагментаў гісторыка-культурных каштоўнасцяў, а таксама за навуковую і мэтазгодную абгрунтаванасць рашэнняў, якія прымаюцца і рэалізуюцца».
У кастрычніку 1993 г. навуковы кіраўнік праз немагчымасць выконваць свае законныя абавязкі адмовіўся весці аўтарскі нагляд за ходам рэстаўрацыйных работ, бо ў часе яго адсутнасці «Беларуская Каталіцкая Грамада непапраўна пашкодзіла роспісы».
У лістападзе кампетэнтныя эксперты канстатавалі парушэнне заканадаўства пры вядзенні рэстаўрацыі насценнага жывапісу ў Станіславаўскім касцёле. У пратаколе было адзначана, што ''«па-першае, без адпаведных узгадненняў праекта рэстаўрацыі і дазволу БКММ былі самавольна распачатыя работы ў цэнтральным і бакавым нэфах касцёла па татальнай расчыстцы жывапісу, таніроўцы фрагментаў, рэканструкцыі страчаных фрагментаў кампазіцый. Па-другое, поўнасцю знішчана выява „Хрост“ цэнтральнага нефа, выкананая ў клея-крэйдавай тэхніцы, плошчай 9,5 м² і часткова знішчана выява „Гісторыя Магілёва“ цэнтральнага нефа, плошчай 9,5 м²»''.
Па факце знішчэння роспісаў у касцёле Св. Станіслава была праведзена экспертыза, вынікі якой пацвердзілі, што ў часе рэстаўрацыйных работ ''«мастакамі-рэстаўратарамі БКММ цалкам расчышчаны ад запісаў сярэдзіны XIX ст. дзве кампазіцыі», а таксама выдалены пазнейшыя напластаванні яшчэ чатырох кампазіцый, а «ў месцах страт выканана рэканструкцыя»''. Экспертызу праводзілі спецыялісты Дзяржаўнага мастацкага музея РБ, у сувязі з чым яго дырэктар у лісце № 60 ад 3.02.1994 на імя старшыні Дзінас палічыў неабходным «навядзенне парадку ў рэстаўрацыі помнікаў манументальнага жывапісу ў Рэспубліцы», маючы на ўвазе сярод іншага і «пераатэстацыю рэстаўратараў з прадстаўленнем права вядзення рэстаўрацыйных работ».
XXI стагоддзе
15 жніўня 2018 года, у дзень Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, у касцёле быў урачыста прэзентаваны і асвячоны новы арган, створаны ў гатычным стылі ў 1928 годзе вядомым нідэрландскім майстрам Леанам дэ Хэйтхусенам для касцёла ў Эйндхавене.
Дзмітрый Георгіевіч Джангіраў
Дзмітрый Георгіевіч Джангіраў (,, УССР, СССР) — украінскі журналіст, палітычны эксперт, палітолаг.
Адукацыя
1989 — Кіеўскі політэхнічны інстытут, факультэт хіміка-тэхналагічны
Журналісцкая дзейнасць
1989—1992 — інжынер, НДІ калоіднай хіміі і хіміі вады
1994—1995 — палітычны аглядальнік штотыднёвага аналітычнага зборніка «УНІАН-Палітыка»
1995—1998 — рэдактар аддзела «Дзяржава і эканоміка» штотыднёвіка «Бізнес»
2000—2001 — галоўны рэдактар газеты «Слова Бацькаўшчына»
Працаваў аналітыкам на канале «1+1»
Быў дырэктарам ТРК «Кіеў»
Джангиров з'яўляецца пастаянным аўтарам шматлікай колькасці публікацый палітычнага характару на «LB.UA» (галоўны редактор — Соня Кошкіна). Таксама яго артыкулы можна знайсці на сайце інтэрнэт-выдання «Обозреватель»
Скандалы
У красавіку 2015 года ў прыватнай перапісцы з карыстальнікам сацсеткі Facebook выказаў фразу, якая прывяла да пэўнага рэзанансу: «Ну, якая яны „Нябесная сотня“, калі амаль усім складам цяпер у пекле серу смокчуць?! І, дарэчы, смактаць будуць — наперадзе ў іх вечнасць!» Калі гэтая прыватная перапіска была апублікаваная, Джангіраў патлумачыў, што апанент прыніжаў яго годнасць і фраза была адрасаваная толькі апаненту. Перад усім грамадствам, а таксама сваякамі Нябеснай сотні, Джангіраў папрасіў прабачэння.
Кастусь Цвірка
Кастусь Цвірка (, Зялёная Дуброва, Мінская вобласць, БССР) — беларускі паэт, перакладчык, гісторык, фалькларыст, этнограф, мовазнавец.
Біяграфія
Скончыў аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1958). У 1958—1959 гг. выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Труханавіцкай сярэдняй школе Капыльскага раёна. Быў літсупрацоўнікам раённай газеты «Рудзенская праўда», рэдактарам на Беларускім радыё, старшым метадыстам рэспубліканскага Дома народнай творчасці, старшым інспектарам Упраўлення па распаўсюджванні друку Міністэрства сувязі БССР. У 1972 г. скончыў аспірантуру пры Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР і з таго часу — навуковы супрацоўнік гэтага інстытута. З 1981 г. — старшы рэдактар выдавецтва «Юнацтва», з 1984 г. — рэдактар аддзела паэзіі часопіса «Полымя».
Кандыдат гістарычных навук (1972).
З 1995 г. — кіраўнік і галоўны рэдактар праекта «Беларускі кнігазбор».
Творчасць
Друкуецца з 1951 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Такія сэрцы ў нас» (1959), «Бягуць раўчукі» (1962), «Чарназём» (1967), «Каласы» (1975), «Сцежка дадому» (1980), «Хат вячысты дар» (1982), «Лодка долі тваёй» (1988) і інш. Аўтар кнігі «Слова пра Сыракомлю: Быт і культура беларусаў у творчасці „вясковага лірніка“» (1975). Піша і для дзяцей: кнігі вершаў і казак «Як Алесь згубіўся ў лесе» (1986), «Добрыя суседзі» (1988) і інш.
Аўтар мастацкіх нарысаў, звязаных з літаратурнымі мясцінамі Беларусі — «Дарога ў сто год» (1974), «Той курган векавечны» (1985), а таксама манаграфіі «Слова пра Сыракомлю» (1975). Суаўтар кнігі «Беларуская фалькларыстыка эпохі феадалізму» (1989) (разам з Г.Каханоўскім, Л.Малаш, 1989). Складальнік тома «Вяселле. Абрад» (1978), кнігі ўспамінаў пра З.Бядулю (з Я.Садоўскім, 1988), зборніка твораў Я.Чачота «Наваградскі замак» (1989), зборніка «Філаматы і філарэты» (1998).
Выступае ў друку з артыкуламі па культуры мовы.
VI стагоддзе да н.э.
'''VI стагоддзе да н. э.'''
NGC 3087
NGC 3087 (іншыя абазначэнні — ESO 374-15, MCG -6-22-5, AM 0956-335, PGC 28845) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Насос.
Клімава (Веліжскі раён)
Клімава (Климово) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Адэнавірусныя хваробы
Адэнавірусныя хваробы — група інфекцыйных захворванняў чалавека і жывёлы, выкліканых адэнавірусамі.
Этыялогія
Адэнавірус - ДНК-змяшчальны вірус роду Mastadenovirus сямейства Adenoviridae, упершыню быў вылучаны Rowe Huebner і Gilmore у 1953 годзе пры аперацыі на міндалінах і адэноідах дзяцей. У цяперашні час вядома 50-80 іх разнавіднасцяў.
Эпідэміялогія
Крыніцай заражэння з'яўляецца хворы чалавек і/або носьбіт. Пасля перанесенай хваробы чалавек можа вылучаць вірус да 25 дзён. Шлях перадачы - паветрана-кропельны. Успрымальнасць высокая, імунітэт тыпаспецыфічны. Захворванне можа быць і ў форме эпідэміі, і ў выглядзе спарадычных выпадкаў. Часта хварэюць арганізаваныя дзіцячыя калектывы - хвалепадобна, на працягу 10-12 дзён. Для ўсіх тыпаў адэнавірусаў характэрна наяўнасць агульнага камплімэнт звязвуючага антыгена.
Клінічныя прыкметы
Здольнасць адэнавірусаў размнажацца ў эпітэліяльных клетках дыхальных шляхоў, кан'юнктывы, кішэчніка і лімфоіднай тканкі абумоўлівае разнастайнасць клінічных прыкмет хваробы: востры катар верхніх дыхальных шляхоў, кан'юнктывіт, энтэракаліт.
Найбольш успрымальныя да інфекцыі дзеці.
Ліхаманка пры захворванні працягваецца 5-7 дзён, катаральны стан — да 10-12 дзён.
Ускладненні
Ускладненні (атыт, ангіна, пнеўманія) узнікаюць пры далучэнні бактэрыяльнай інфекцыі.
Мэрылендскі ўніверсітэт у Каледж-Парку
Мэрылендскі ўніверсітэт у Каледж-Парку (University of Maryland, College Park) — грамадскі даследчы ўніверсітэт у Каледж-Парку, які мяжуе на ўсходзе са сталіцай ЗША; найбуйнейшы ўніверсітэт у штаце Мэрыленд і ядро універсітэцкай сістэмы Мэрыленда. Заснаваны ў 1856 годзе.
Нікалас Авельянеда
Нікалас Авельянеда (Нікалас Рэміхіа Аўрэліа Авельянеда Сільва, Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda Silva;, Сан-Мігель-дэ-Тукуман — , памёр у адкрытым моры) — дзяржаўны дзеяч Аргенцінскай Рэспублікі, самы малады абраны прэзідэнт Аргенціны ў гісторыі.
Біяграфія
Сын Марка Авельянеды. Вывучыў права ў Кордаве і Буэнас-Айрэсе, рэдагаваў некалькі гадоў «Nacional»; ў 1861 годзе заняў кафедру палітычнай эканоміі ва ўніверсітэце Буэнас-Айрэса. З 1860 быў неаднаразова абіраўся ў заканадаўчае сход, пры уступленні на пасаду прэзідэнта Сарм'ента ў 1868 годзе заняў пасаду міністра юстыцыі, духоўных спраў і народнай асветы. Пры яго кіраванні ўся сістэма адукацыі дасягнула шырокага развіцця. Калі тэрмін прэзідэнцтва Сарм'ента набліжаўся да канца, рэспубліканцы вылучылі кандыдатуру Авельянеды у прэзідэнты на тэрмін 1874—1878 гадоў. Ён быў абвешчаны прэзідэнтам 6 жніўня 1874 г., уступіўшы ў пасаду 12 кастрычніка, і займаў гэтую пасаду да 12 кастрычніка 1880 г.
Святлана Піліпаўна Мусіенка
Святлана Піліпаўна Мусіенка (, Краснаармейск, Данецкая вобласць, Украіна — 8 жніўня 2023, Гродна) — беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (1994), прафесар (1994).
Біяграфія
Скончыла Арцёмаўскі кераміка-механічны тэхнікум (1953), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1963; аспірантура, 1967).
З 1963 года была звязаная з Інстытутам славяназнаўства і балканістыкі Акадэміі навук СССР (сёння — Інстытут славяназнаўства Расійскай акадэміі навук) і створанай там школай прафесара Віктара Хорава. У 1971 годзе абараніла там кандыдацкую дысертацыю «Жанрава-стылёвыя пошукі ў сучаснай польскай прозе (канца 50-х — сярэдзіны 60-х гг.)», у 1993 годзе — доктарскую дысертацыю «Рэалістычны раман у польскай літаратуры 20—30-х гг.)». У 1994 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь прысвоіла ёй вучонае званне прафесара . Працавала ў Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1967, дацэнт кафедры рускай і замежнай літаратуры, у 1989—2019 — прафесар кафедры польскай філалогіі, у 1989—2010 — загадчык кафедры, з 2019 — прафесар кафедры замежных моў).
Ініцыятарка стварэння першай у Беларусі кафедры польскай філалогіі, якая паўстала ў Гродзенскім дзяржаўным універсітэце ў 1989 годзе паводле рашэння Міністэрства адукацыі і асветы БССР. У той жа год створаная Мусіенка кафедра правяла навуковую канферэнцыю, прысвечаную пісьменніцы Зоф’і Налкоўскай, якая ў 1920—1927 гадах жыла ў Гродне. У час канферэнцыі ва ўніверсітэце быў адкрыты музей пісьменніцы, а на яе доме па вуліцы Акадэмічнай павесілі памятную шыльду.
Пасля стварэння кафедры наладжвала супрацоўніцтва з універсітэтамі Польшчы: Беластоцкім, Варшаўскім, Гданьскім, Педагагічным універсітэтам у Кракаве.