cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Норфалк (графства)
Норфалк (Norfolk, МФА /ˈnɔrfək/) — цырыманіяльнае графства ў складзе Англіі, размешчана на ўсходзе ў рэгіёне Усходняя Англія, на ўзбярэжжы Паўночнага мора.
Адміністрацыйным цэнтрам з'яўляецца горад Норыдж.
Сувязь у Беларусі
Су́вязь Белару́сі — перадача даных пры дапамозе прыладаў у Беларусі.
Падзяляецца на: 1) Інтэрнэт-сувязь, 2) паштовую сувязь, 3) радыёвяшчанне, 4) тэлебачанне, 5) тэлеграф, 6) тэлефонную сувязь. Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь кіруе большасцю прадпрыемстваў сувязі паводле Законаў «Аб паштовай сувязі» і «Аб сувязі».
Сеціва
На 1 студзеня 2020 года 126 прадпрыемстваў Беларусі мелі дазвол Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь на аказанне паслуг перадачы даных у Сеціве. Налічвалася 3,21 млн абанентаў Сеціва са стацыянарным шырокапалосным доступам (ШПД), што складала 34,2 % ад насельніцтва. Сумарная прапускная здольнасць знешняга шлюзу ў Сеціва складала 1551 гігабіт/секунда, што было ўтрая больш чым у 2013 годзе, калі яго сумарная ёмістасць налічвала 480 гігабіт/секунда. Пастаўшчыкі электрасувязі пераважна аказвалі паслугі ШПД у Сеціва і інтэрнэт-тэлебачання па інтэрнэт-пратаколе, якія прапаноўвалі ў адным пакеце. Шэраг пастаўшчыкоў праклаў оптавалаконныя лініі да жылля, пасля чаго абанентаў падключылі праз мясцовыя Інтэрнэт-сеткі. Валакно да будынка (ВДБ) павысіла хуткасць перадачы даных да 100 мегабіт/секунда. У снежні 2011 года ШДП сталі пастаўляць з дапамогай пасіўных аптычных сетак (ПАС), што дазволіла аказваць паслугі тэлебачання высокай выразнасці. У 2019 годзе скончылі падвод оптавалаконных ліній да шматкватэрных дамоў. На 1 стузеня 2020 года налічвалася 2,58 млн абанентаў оптавалаконных ліній сувязі. У 2011 годзе «Белтэлекам» абсталяваў транспартныя шлюзы ў абласных цэнтрах падсістэмай інтэрнэт-мультымедыя (ПІМ), што дазволіла з ліпеня 2011 года падключаць на адной абаненцкай лініі да Сеціва і тэлефаніі. На 1 студзеня 2020 года было 3,38 млн абанентаў ПІМ. У 2008 годзе задзейнічалі абсталяванне для тэлебачання па інтэрнэт-пратаколе, што дазволіла дастаўляць вяшчанне пэўнага канала па запыце абанента. На 1 студзеня 2020 года налічвалася звыш 2,23 млн абанентаў такога інтэрнэт-тэлебачання. У снежні 2015 года пачалі будаўніцтва сеткі сотавай сувязі 4-га пакалення, якую 23 снежня 2015 года запусцілі ў абласных цэнтрах Беларусі. На 1 студзеня 2020 года паслугі сотавай сувязі 4-га пакалення былі даступнымі 76 % насельніцтва Беларусі. У лістападзе 2017 года Міжнародны саюз электрасувязі (Швейцарыя) размясціў Беларусь на 32 месцы сярод 176 краінаў у Індэксе развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій.
Пошта
На 2020 год у Беларусі аказвалі наступныя паслугі паштовай сувязі: прыём, апрацоўку, захоўванне, перавозку і ўручэнне адрасату адпраўлення пісьмовай карэспандэнцыі, пасылкі, грашовага пераводу, адпраўлення паскоранай пошты, прыём падпіскі на друкаваны сродак масавай інфармацыі і яго дастаўку, выплату пенсіі, дапамогі і кампенсацыі. У 2020 годзе Сусветны паштовы саюз (Швейцарыя) размясціў Беларусь на 20-м месцы сярод 170 краін у Індэксе паштовага развіцця. «Белпошта» ўключала: 6 абласных філіялаў, вытворчасць «Мінская пошта» і аўтатранспартную вытворчасць, 35 вузлоў паштовай сувязі і 3092 установы паштовай сувязі, у тым ліку 2 669 стацыянарных аддзяленняў, 187 пунктаў і 176 перасоўных аддзяленняў. Дазволы на дзейнасць таксама мелі наступныя пастаўшчыкі паштовай сувязі:
На 2020 год «Белпошта» прымала і выдавала пасылкі вагой да 10 кг ва ўсіх установах паштовай сувязі. Гранічная вага міжнароднай пасылкі з Беларусі складала 20 кг, а грувасткай пасылкі — 50 кг. Яе памер меў складаць да 1,05 метра даўжыні або акружнасці. Міжнародная пісьмовая карэспандэнцыя ўключала: паштоўкі, лісты, пакеты, бандэролі, аэраграмы і мяшкі. Гранічны тэрмін перасылкі і дастаўкі паштовага адпраўлення па Беларусі складаў 4 працоўныя дні, а між абласнымі цэнтрамі — 3 дні. Тэрмін перасылкі міжнароднага адпраўлення пісьмовай карэспандэнцыі з Беларусі складаў: 6 працоўных дзён — у суседнюю Латвію і Літву, 8 дзён — у Польшчу і ва Украіну, 17 дзён — у Расію.
Радыёвяшчанне
На 2020 год у Беларусі выкарыстоўвалі каля 420 радыёвяшчальных перадатчыкаў дыяпазону вельмі высокіх частот: 320 у паласе радыёчастот 87,5—108 мегагерц і 100 у паласе радыёчастот 65,9—74 мегагерцы. Гэтыя радыёперадатчыкі забяспечвалі эфірную перадачу гукавых праграм: Першы Нацыянальны канал Беларускага радыё, радыёканал «Культура», «Сталіца» і «Радыус-ФМ», а таксама абласных, раённых і камерцыйных праграм. На 144 пастаўшчыкі гукавога вяшчання прыпадала 1 652 569 абанентаў. З іх у Брэсцкай вобласці было 34 пастаўшчыкі і 183 486 абанентаў (11 %), у Віцебскай — 13 пастаўшчыкоў і 215 656 абанентаў (13 %), у Гродзенскай — 28 пастаўшчыкоў і 169 151 абанентаў (10 %), у Гомельскай — 16 пастаўшчыкоў і 82 123 абанентаў (5 %), у Магілёўскай — 17 пастаўшчыкоў і 113 525 абанентаў (7 %), у Мінскай вобласці і сталіцы было 36 пастаўшчыкоў і 888 628 абанентаў (54 %).
Тэлебачанне
На 2020 год 284 лічбавыя тэлевізійныя перадатчыкі забяспечвалі эфірнае тэлевізійнае вяшчанне тэлепраграм Беларусі. У склад абавязковага агульнадаступнага пакету ўваходзіла наземнае лічбавае тэлевяшчанне 9 дзяржаўных тэлеканалаў: «Беларусь 1», «Агульнанацыянальнае тэлебачанне», «Сталічнае тэлебачанне», «Мір», «Расія-Беларусь», «НТБ-Беларусь», «Беларусь 2», «Беларусь 3» і «Беларусь 5». На 1 студзеня 2020 года лічбавае тэлебачанне было даступным 99,47 % насельніцтва Беларусі. Пашырэнне атрымалі 5 відаў лічбавага тэлебачання: кабельнае, мабільнае, сеціўнае, спадарожнікавае і эфірнае. 8 снежня 2005 года Савет міністраў Рэспублікі Беларусь зацвердзіў Пастановай № 1406 Дзяржаўную праграму ўкаранення лічбавага тэлевізійнага і радыёвяшчання ў Рэспубліцы Беларусь да 2015 года. 17 чэрвеня 2015 года ў Беларусі адключылі ўсе аналагавыя тэлевізійныя перадатчыкі, паводле Рашэння 2006 года «Аб поўным пераходзе на эфірнае лічбавае тэлевізійнае вяшчанне», якое прыняла Рэгіянальная канферэнцыя радыёсувязі па планаванні лічбавай наземнай радыёвяшчальнай службы ў палосах частот 174—230 МГц і 470—862 МГц (РКР-06), якая прайшла ў Жэневе (Швейцарыя). На 2020 год у Беларусі развівалася лічбавае тэлевяшчанне паводле стандарту наземнага лічбавага відэавяшчання 1-га і 2-га пакаленняў (DVB-T/Т2) з прымяненнем прасунутага відэакадавання ад Групы кінаэкспертаў (MPEG-4 AVC/H.264). Для прыёму сігналаў эфірнага лічбавага тэлевяшчання выкарыстоўвалі тэлеантэны дэцыметровага дыяпазону хваляў (470—862 МГц) з гарызантальнай палярызацыяй, якія ў Беларусі выпускалі «Віцязь» (Віцебск), «Вертэкс-Брэст» і «Прамсувязь». Тэлевізары з цюнерамі наземнага лічбавага відэавяшчання (НЛВВ) выраблялі на прадпрыемствах «Віцязь» і «Гарызонт». Тэлепрыстаўкі да тэлевізараў для прыёму лічбавага сігналу выпускалі «Аксіёма-Сервіс», «Віцязь» і «Гарызонт». У чэрвені 2013 года «Белтэлекам» пачаў падаваць паслугі камерцыйнага эфірнага лічбавага тэлевяшчання. На 2020 год у камерцыйным наземным лічбавым тэлебачанні для 2-га і 3-га мультыплексаў выкарыстоўвалі стандарт НЛВВ 2-га пакалення і сістэму ўмоўнага доступу «Верыматрыкс». Лічбавая прыстаўка стандарту НЛВВ 2-га пакаленьня дазвалялася бясплатна праглядаць абавязковы агульнадаступны пакет тэлеканалаў. Ахоп насельніцтва тэлепраграмамі 2-га мультыплексу складаў 95,11 %, а 3-га мультыплексу — 93,63 %.
Тэлефанія
На 2020 год у Беларусі дзейнічала сетка міжгародніх магістральных ліній па кальцавой будове з выкарыстаннем оптавалаконнага кабеля і абсталявання сінхроннай лічбавай іерархіі з выхадам па 2-х падыходах на ўсе 5 сумежных дзяржаў — Латвію, Літву, Польшчу, Расію і Украіну. Да ўсіх 6 абласных цэнтраў Беларусі было па 3 падыходы валаконна-аптычных ліній сувязі (ВАЛС), да ўсіх раённых цэнтраў — па 2 падыходы ВАЛС. Штогод «Белтэлекам» павялічваў магутнасць магістральнай першаснай сеткі і пракладваў ВАЛС да сельскіх аўтаматызаваных тэлефонных станцый (АТС). У паселішчах з ВАЛС дзейнічалі вузлы шырокапалоснага доступу да Сеціва і інтэрнэт-тэлебачання. На 1 студзеня 2020 года ў Беларусі налічвалася звыш 4,45 млн тэлефонных апаратаў, што складала 47,3 % адносна насельніцтва. Заява на ўстаноўку тэлефона задавольвалася цягам года.
Паслугі сотавай сувязі аказвалі 4 прадпрыемствы: «А1», «Беларуская сетка тэлекамунікацый», «Беларускія воблачныя тэхналогіі» і «Мабільныя Тэлесістэмы». На 2020 год у Беларусі налічвалася 11,63 млн абанентаў сотавай сувязі, што складала 123,6 % да насельніцтва. Сотавая сувязь ахоплівала 98,2 % земляў Беларусі, дзе пражывала 99,9 % насельніцтва. 1 лютага 2012 года ўкаранілі паслугу пераносу нумара, што дазволіла захоўваць абаненцкі нумар пры пераходзе да іншага пастаўшчыка сотавай сувязі. У 2010 годзе ўвялі сотавую сувязь 3-га пакалення паводле Сістэмы ўсеагульнай мабільнай сувязі (СУМС) ў дыяпазоне 2,1 ГГц, што дазволіла забяспечыць бяздротавы шырокапалосны доступ да Сеціва для 87 % насельніцтва на 54 % земляў Беларусі. У снежні 2015 года Дзяржаўная камісія па радыёчастотах пры Савеце бяспекі Рэспублікі Беларусь дазволіла выкарыстоўваць дыяпазон 900 МГц для сотавай сувязі 3-га пакалення ў СУМС замест сувязі 2-га пакалення ў Глабальнай сістэме мабільнай сувязі (ГСМ). У выніку абсяг абслугоўвання базавых станцый сотавай сувязі вырас на 20 %. На 1 студзеня 2020 года сотавая сувязь паводле СУМС ахоплівала звыш 99 % насельніцтва на 98,4 % земляў Беларусі. У снежні 2015 года «Беларускія воблачныя тэхналогіі» запусцілі сетку сотавай сувязі 4-га пакалення паводле тэхналогіі Доўгатэрміновай эвалюцыі (ДТЭ). Гэта дазволіла праглядаць на смартфоне тэлебачанне высокай якасці і праводзіць урачэбныя відэакансультацыі. На 1 студзеня 2020 года 76 % насельніцтва мелі доступ да сотавай сувязі 4-га пакалення ў стандарце ДТЭ.
Гісторыя
У 1550-я гады на землях Беларусі пачалі будаваць паштовыя дарогі, корчмы і паштовыя ўстановы праз кожныя 3—7 км. У 1558 годзе наладзілі пастаянную сувязь між Вільняй і Варшавай. У 1669 годзе — між Вільняй і Масквой праз Мінск і Магілёў. У 1707 годзе прайшла першая пошта па тракце Барысаў—Быхаў. У 1708 годзе пабудавалі паштовыя дарогі Віцебск—Копысь і Быхаў—Чарнігаў праз Гомель. У XVIII стагоддзі галоўнымі трактамі былі Вільня—Мінск—Магілёў—Масква і Вільня—Мінск—Навагрудак—Гродна. У 1798 годзе адчынілі паштовыя канторы ў Рагачове, Себежы і Веліжы. З 1778 году вядомы першы мінскі паштовы штэмпель. З 1806-га — гродзенскі, з 1810-га — віцебскі, а з 1843-га — пінскі. Поруч з дзяржаўнай існавала пошта земстваў і валасных упраў. У 1859 годзе пачала дзейнічаць тэлеграфная лінія Мінск—Бабруйск. На 1880 год у Магілёўскай губерні дзейнічала 9 тэлеграфных ліній даўжынёй 1335 км. На 1900 год у Мінскай губерні іх даўжыня складала 2557 км. У 1896 годзе ў Мінску пабудавалі тэлефонную станцыю на 100 нумароў. У наступныя гады такія станцыі з’явіліся ў 15 гарадах Беларусі, у тым ліку ў Віцебску, Гродне, Магілёве і Бабруйску. У 1913 годзе дзейнічала 380 прадпрыемстваў пошты і тэлеграфа, праз якія адправілі 33 млн лістоў. У 1917 годзе тэлефонныя станцыі працавалі ў 16 гарадах Беларусі. У 1925 годзе ў Беларускай ССР існавала 603 паштова-тэлеграфныя прадпрыемствы, а таксама запрацавалі радыёстанцыі ў Гомелі і Мінску магутнасцю па 1,2 кілават. Пачалося вяшчанне Беларускага радыё. У 1930 годзе пабудавалі першую аўтаматызаваную тэлефонную станцыю (АТС), што дазволіла пашырыць тэлефанію на сельскую мясцовасць. Да 1940 года тэлефанізавалі ўсе 185 раённых цэнтраў і іншых гарадоў Беларускай ССР. Сельская тэлефонная сувязь ахоплівала каля 80 % сельсаветаў (2208) і 301 маторна-трактарную станцыю, 822 калгасы і саўгасы. Даўжыня міжгародніх тэлефонных ліній перасягнула 26 000 км.
У 1945 годзе ўсталявалі пастаянную радыётэлеграфную сувязь між Мінскам і Масквой. У 1947 годзе Беларуская ССР уступіла ў Сусветны паштовы саюз і Міжнародны саюз электрасувязі (Швейцарыя). У 1950 годзе ўкаранілі танальную сістэму тэлеграфавання, апаратуру прамых злучэнняў і абаненцкага тэлеграфа. У 1954-м у Мінску пабудавалі паштамт, у 1960 — у Віцебску, у 1961 — у Магілёве і ў 1970 — у Гродне. У 1956 годзе ў Мінску пабудавалі рэспубліканскі тэлецэнтр, што дазволіла пачаць рэгулярныя тэлеперадачы Беларускага тэлебачання. У 1965 годзе сетка электрасувязі Беларусі стала часткай Адзінай аўтаматызаванай сувязі СССР. Пачалося выкарыстанне аўтаматызаваных сістэм на тэлеграфных станцыях, частотна-часавага тэлеграфа на паўправадніковых прыладах, паштова-касавых машын «Анега» і АТС каардынатнай сістэмы. Таксама ў 1965 годзе ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі і гарадах абласнога падпарадкавання ўкаранілі 3-праграмнае дротавае вяшчанне. У 1966 годзе па кабельных і радыёрэлейных лініях у Мінску сталі прымаць фотатэлеграфным спосабам матрыцы газет з Масквы. У 1967 годзе запрацаваў відэатэлефон. У 1969-м запрацаваў Беларускі занальны вылічальны цэнтр, аснашчаны ЭВМ, апаратурай перадачы даных па каналах сувязі, перфарацыйнай і клічыльна-клавішнай вылічальнай тэхнікай. У 1970 годзе ў Мінску запрацавала аўтаматычная міжгародняя тэлефонная станцыя (АМТС). У наступныя гады АМТС запусцілі ў Віцебску, Гродне і Магілёве. У 1972 годзе скончылі аўтаматызацыю гарадской і сельскай тэлефоннай сувязі. Таксама ў 1972-м у Мінскім раёне ўзвялі комлекс тэлебачання. У 1974 годзе пачаўся прыём тэлеперадач па ўсёй Беларусі з Мінска і Масквы. У 1975 годзе пачалі будоўлю кабельных і радыёрэлейных ліній, што дазволіла развіваць каляровае тэлебачанне. У 1979 годзе Беларуская ССР стала членам Міжнароднай арганізацыі марской спадарожнікавай сувязі. Таксама ў 1979 годзе ўвялі міжнародную тэлеграфную станцыю «Тэлекс». У 1981 годзе ў Брэсце запусцілі каардынатарную АМТС-3 на 1714 каналаў. У 1983-м у Мінску задзейнічалі квазі-электронную станцыю «Метаконта-10с». У 1984 годзе ў Мінску ўвялі АТС-78 і пачалі ўкараняць электронныя тэлефонныя станцыі. За 1970—1985 гады лік прадпрыемстваў пошты, тэлеграфа і тэлефона вырасла з 3735 да 4468. Лік радыёкропак павялічыўся ў 2,3 разы да 9,8 млн. Лік радыёпрымачоў вырас з 1,4 млн да 2617 тыс., лік тэлевізараў — з 1111 тыс. да 2623 тыс. Лік тэлефонаў у сельскай мясцовасці вырас у 4,5 разы да 238,2 тыс. У 1989 годзе зладзілі першыя міжнародныя каналы Мінск—Беласток і Мінск—Варшава. У 1990-м здалі першую ў СССР лічбавую АМТС з электроннай сістэмай выбару.
Са здабыццём незалежнасці ў 1991 годзе беларускую пошту падпарадкавалі Міністэрству сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь. У 1991 годзе з’явіліся прыватныя кабельныя і эфірныя сеткі тэлебачання. У 1993 годзе ўрад Беларусі ўступіў у Міжнародную арганізацыю касмічнай сувязі. Да 1995 года здалі магістральныя оптавалаконныя лініі сувязі з абсталяваннем сінхроннай лічбавай іерархіі, якія звязалі абласныя цэнтры і міжнародныя лініі з усімі 5 суседнімі краінамі — Латвіяй, Літвой, Польшчай, Расіяй і Украінай. 3 ліпеня 1995 года стварылі рэспубліканскае аб’яднанне «Белтэлекам». У 1995 годзе стварылі сумесныя прадпрыемствы тэлефаніі і рухомай радыёсувязі. Таксама ў 1995-м утварылі дзяржаўнае прадпрыемства «Белпошта». У 1996 годзе здалі сетку зямных станцый спадарожнікавай сувязі «Тэлепорт». У 1998 годзе Беларусь пачала ўдзельнічаць у міжнародных філатэлістычных выставах. 16 красавіка 1999 года з’явілася першае прадпрыемства сотавай сувязі стандарту GSM 900/1800 — «Мабільная лічбавая сувязь» пад таварным знакам «Велком». Яно забяспечыла сотавую сувязь для амаль 1 млн чалавек на больш як 95 % земляў пражывання гарадскога насельніцтва Беларусі. 23 верасня 2001 года «Мабільныя тэлесістэмы» атрымалі дазвол на стварэнне 2-га сотавага аператара, які ў 2002 годзе забяспечыў сувязь звыш 1 млн чалавек. За 1995—2002 гады вага паветранай пошты вырасла з 10,3 да 93,5 тон. У 2002 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі атрымаў ад Мінсувязі Беларусі 1-ы ў краіне дазвол на аддаленае навучанне. У 2003 годзе адправілі 413 млн асобнікаў перыёдыкі, 153 млн лістоў, паштовак і бандэроляў, 24,5 млн пенсійных выплат, 4,2 млн грашовых пераводаў, 1,4 млн тэлеграмаў і 1,3 млн пасылак. Разавы наклад газет склаў 11,4 млн асобнікаў, з іх 1,2 млн на беларускай мове (10,5 %), а гадавы наклад — 578 млн і 141 млн (24,4 %) адпаведна. Гадавы наклад часопісаў склаў 19 млн асобнікаў, з іх 3,1 млн па-беларуску (16,3 %). 6 лютага 2003 года сумеснае прадпрыемства «БелСел» пачало аказваць паслугі сотавай сувязі стандарту NMT-450. На 2003 год на прадпрыемствах паштовай сувязі працавала 33 000 чалавек. Яшчэ каля 30 000 чалавек працавала на прадпрыемствах электрасувязі. За 1990—2003 гады лік тэлефонных апаратаў сеткі агульнага карыстання вырас на 87,6 % да 3,281 млн. Іх лік у сельскай мясцовасці вырас на 75 % да 611 тыс. У 2003 годзе 83 кватэрныя тэлефоны прыпадала на 100 сем’яў, у тым ліку 97 у гарадах і 49 на вёсцы. На пачатак 2003 года ў Беларусі налічвалася 775 000 камп’ютараў, з іх 318 000 — у прамысловасці і 250 000 — у насельніцтва. У 2000—2004 гадах увялі ў дзеянне 25 тэлевізійных і 49 радыёвяшчальных перадатчыкаў.
На 1 чэрвеня 2004 года 3 сотавыя аператары пакрылі звыш 30 % земляў Беларусі, дзе пражывала звыш 90 % гарадскога насельніцтва. На сетцы рухомай сувязі дзейнічалі радыётэлефонныя сістэмы радыяльнай, радыяльна-зонавай і сотавай сувязі. Дзяржаўнае радыёвяшчанне вялося па 2 каналах і 3-х радыёстанцыях у мона і стэрэаварыянтах. Дзяржаўным пастаўшчыком тэлебачання, гукавога дротавага і радыёвяшчання быў «Рэспубліканскі радыётэлевізійны перадавальны цэнтр». Сетку тэлевяшчання складалі 23 тэлестанцыі магутнасцю звыш кілавата і 19 — да кілавата. На тэлестанцыях працавала 126 тэлевізійных перадатчыкаў, якія распаўсюджвалі «Першы нацыянальны тэлеканал», «Агульнанацыянальнае тэлебачанне», тэлеканал «Лад», «Сталічнае тэлебачанне», «Расія», «НТБ», абласныя тэлеканалы і 20 прыватных тэлепраграм. Перадачамі «Першага нацыянальнага тэлеканала» было ахоплена 99,4 % насельніцтва, 2-ма праграмамі — 97,3 %, 3-ма — 80 %, 4-ма — 59,2 %, 5-ю і болей — 43,7 %, камерцыйнымі — 43,5 %. Сетка радыёвяшчання Беларусі ўключала 191 перадатчык ультракароткіх, кароткіх, сярэдніх і доўгіх хваляў. Яны перадавалі Першы Нацыянальны канал Беларускага радыё, каналы «Культура», «Сталіца», «Радыус ФМ», абласныя радыёканалы і 18 камерцыйных праграм. Рэспубліканскую бяздротавую (пейджынгавую) сувязь стварылі на аснове станцый дыяпазону 87,5—108 МГц. На «Белпошце» працавала каля 37 000 чалавек, з іх 12 500 паштальёнаў, дзейнічала каля 4000 аддзяленняў сувязі. Дзейнічалі інфармацыйна-тэхналагічная сетка паштовай сувязі, аўтаматызаваная сістэма апрацоўкі даных міжнароднай пошты, афармлення падпіскі на перыёдыку, уліку і кантролю дзейнасці аддзяленняў сувязі, выплаты пенсійнай і сацыяльнай дапамогі. Для аўтаматызацыі ўкаранілі паштова-касавыя тэрміналы, персанальныя камп’ютары, электронныя вагі і касавыя апараты. Паштовыя аддзяленні аказвалі звыш 50 відаў паслуг. Выпускаліся паштовыя маркі пра творы мастацтва, гербы беларускіх гарадоў, помнікі дойлідства, партрэты постацяў, спорт, гістарычныя падзеі, жывёльны і раслінны свет, беларускія народныя строі. «Белсаюздрук» распаўсюджваў перыядычны друк па падпісцы і ў раздроб праз 6 абласных і Мінскае гарадікое прадпрыемства, што ўключалі раённыя і гарадскія аддзяленні. Дзейнічала 1898 кіёскаў і крамаў. У 2004 годзе ўкаранілі аплатныя карткі для Сеціва. Дзейнічала 5 беларускіх банерных сетак інтэрнэт-рэкламы. У адзіную навукова-інфармацыйную камп’ютарную сетку злучылі сеткі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (BASnet), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (UniBel) і Цэнтра інфармацыйных рэсурсаў і камунікацый БДУ (BSUnet). Гэтая сетка ўключала 260 навуковых устаноў, 250 устаноў адукацыі, а таксама бібліятэкі і ўніверсітэты.
На 1 кастрычніка 2020 года налічвалася 11,66 млн сотавых абанентаў. Сотавая сувязь 2-га пакалення была даступнай на 98,7 % земляў Беларусі, сувязь 3-га пакалення — на 98,4 %, 4-га — на 30,6 % земляў для 89,4 % насельніцтва. Паслугі электрасувязі аказвалі 193 прадпрыемствы. Налічвалася 2,245 млн абанентаў стацыянарнага шырокапалоснага доступу ў Сеціва, 2,33 млн падпісчыкаў інтэрнэт-тэлебачання па інтэрнэт-пратаколе, звыш 3,56 млн падключаных да падсістэмы інтэрнэт-мультымедыя (ПІМ) і 2,71 млн падключаных да гігабітнай пасіўнай аптычнай сеткі (ГПАС). Шырыня знешняга шлюзу Сеціва складала 780 гігабіт/секунда.
Абмежаванне і сачэнне
19 снежня 2010 года (дзень прэзідэнцкіх выбараў) беларускія ўлады цалкам заблакавалі знешні трафік па https (порт 443), што зрабіла немагчымым доступ да электроннай пошты праз абаронены пратакол абмену інфармацыяй, увод пароляў для доступу да замежных сацыяльных сетак, а таксама кіраванне зместам сайтаў, размешчаных за мяжой з Беларусі. Масавыя акцыі пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, у прыватнасці Плошча 2010, былі жорстка здушаны, але пазней высветлілася, што ўлады шпіёнілі за пратэстоўцамі, выкарыстоўваючы даныя іх мабільных тэлефонаў.
18 лютага 2015 года Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь (Мінсувязі) ухваліла Пастанову № 6 «Аб зацвярджэнні Інструкцыі аб парадку фарміравання і захоўвання звестак аб наведваемых карыстальнікамі інтэрнэт-паслуг інфармацыйных рэсурсаў». Паводле Пастановы, «пастаўнікі інтэрнэт-паслуг забяспечваюць захоўванне актуальных звестак аб наведваемых карыстальнікамі інтэрнэт-паслуг інфармацыйных рэсурсах цягам 1-го года з дня аказання інтэрнэт-паслуг», у тым ліку захоўваюць «дату, час пачатку і заканчэння злучэнняў, унутраны і знешні інтэрнэт-адрасы і парты канцавой абаненцкай прылады, даменнае імя або інтэрнэт-адрас і порт навадваемага карыстальнікам інтэрнэт-паслуг інтэрнэт-рэсурсу, аб’ём перададзеных і прынятых даных», а таксама «звесткі аб усіх паслугах электрасувязі, актываваных карыстальнікам». Урэшце, захоўваюцца такія звесткі аб саміх карыстальніках Сеціва, як:
3 кастрычніка 2018 года Аператыўна-аналітычны цэнтр пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (ААЦ), Мінсувязі Беларусі і Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь ухвалілі сумесную Пастанову № 8/10/6 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб парадку абмежавання доступу да інтэрнэт-рэсурсу». Паводле Пастановы, «пастаўшчыкі інтэрнэт-паслуг абмяжоўваюць доступ да інтэрнэт-рэсурсу на падставе: 1) спісу абмежаванага доступу — арганізацыям, фізічным асобам, у тым ліку індывідуальным прадпрымальнікам, на бязвыплатнай аснове; 2) дагавора аб аказанні паслуг па абмежаванні доступу да інфармацыі, распаўсюджванай пры дапамозе інтэрнэт-рэсурсаў, заключанай між карыстальнікам інтэрнэт-паслуг і пастаўшчыком». Пры гэтым «спіс абмежаванага доступу абавязковы для выканання ўсімі пастаўшчыкамі інтэрнэт-паслуг на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь і фарміруецца Дзяржаўнай інспекцыяй электрасувязі Мінсувязі на падставе рашэнняў аб абмежаванні доступу да інтэрнэт-рэсусу, прымаемых Міністэрствам інфармацыі». Згодна з 6-м пунктам Пастановы «Міністэрства інфармацыі цягам 3-х працоўных дзён з дня прыняцця рашэння аб абмежаванні доступу да інтэрнэт-рэсурсу накіроўвае копію гэтага рашэння: 1) у Дзяржаўную інспекцыю электрасувязі для ўключэння адпаведнага ідэнтыфікатара інтэрнэт-рэсурсу ў спіс абмежаванага доступу; 2) уладальніку інтэрнэт-рэсурсу, доступ да якога абмяжоўваецца, пры ўмове знаходжання дадзенага інтэрнэт-рэсурсу ў нацыянальным сегменце Сеціва». У 10-м пункце прадугледжвалася, што «Дзяржаўная інспекцыя электрасувязі пры выяўленні інтэрнэт-рэсурсаў, сродкаў забеспячэння ананімнасці (проксі-серверы і ананімныя сеткі «Тор»), якія дазваляюць карыстальнікам інтэрнэт-паслуг атрымліваць доступ да інтэрнэт-рэсурсу, ідэнтыфікатар якога ўключаны ў спіс абмежаванага доступу, дадае ў спіс абмежаванага доступу ідэнтыфікатары гэтых інтэрнэт-рэсурсаў, сродкаў забеспячэння ананімнасці». Урэшце «пастаўшчыкі інтэрнэт-паслуг абавязаныя:
6 снежня 2018 года Міністэрства інфармацыі Беларусі абмежавала доступ да 151 вэб-сайта за гандаль дурманамі. 4 красавіка 2019 года за гандаль дурманамі абмежавалі доступ да 244 вэб-сайтаў на падставе паведамлення Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі. 27 снежня 2019 года — заблакавалі яшчэ 100 вэб-сайтаў па гандлі дурманам. 9 сакавіка 2020 года абмежавалі доступ да 132 такіх вэб-сайтаў на падставе запытаў МУС Беларусі і Камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі.
21 жніўня 2020 года Міністэрства інфармацыі Беларусі абмежавала доступ да 42 вэб-сайтаў за парушэнне Закона «Аб СМІ», шэраг з якіх адключылі 9 жніўня ў дзень прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года. Па іншым даным, 72 ці 73 сайты былі заблакаваны ў Беларусі, у тым ліку папулярныя сайты Свабоды, by.tribuna.com (спартыўны сайт), Еўрапейскага радыё для Беларусі, Белсата, Салідарнасці, the-village.me і інш., сайты Валерыя Цапкалы і Віктара Бабарыкі, платформы «Голас» і «Зубр», «Вясна», некалькі VPN-сервісаў.
У Беларусі ёсць некалькі спосабаў адключыць Інтэрнэт: улады практычна кантралююць кабелі, якія злучаюць беларускі Інтэрнэт са светам. Так адбылося адразу пасля прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года, калі Інтэрнэт на працягу некалькі дзён не працаваў па ўсёй краіне. Па словах чыноўнікаў, прычынай стала магутная DDoS-атака, але незалежныя ІТ-эксперты сцвярджалі, што беларускі дзяржаўны манапаліст «Белтэлекам» і звязаныя з ім дзяржаўныя ўстановы выкарыстоўвалі глыбокую праверку пакетаў або тэхналогію. Такі збой у сеткі каштуе дорага: эканамічны ўрон, паводле ацэнак, складае $56 мільёнаў у дзень. Аднак мабільны Інтэрнэт можна адключыць рэгіянальна і выбарачна, як гэта было ў наступныя месяцы пасля выбараў, напрыклад, падчас нядзельных маршаў, але для гэтага патрабаваўся актыўны ўдзел прыватных аператараў сотавай сувязі, бо сеткай 4G кіруе дзяржаўная структура, у той час як сеткамі 2G і 3G кіруюць самі аператары мабільнай сувязі.
Мікіта Андрэевіч Макараў
Клубная кар’ера
Прафесійную футбольную кар’еру пачаў у 2015 годзе за ФК «Мінск-2».
У лютым 2018 года падпісаў кантракт з клубам «Смаргонь». У кастрычніку 2018 года перайшоў у клуб «Граніт». З ліпеня 2019 года па красавік 2020 года выступаў за клуб «Крумкачы».
Маскоўская Гара
Маско́ўская Гара́ (, Московская Гора) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новазаранскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Пачаевіцкага сельсавета.
2012 год у гісторыі літаратуры
2012 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Мун
Мун, Наммун (แม่น้ำมูล) — рака ў Тайландзе, правы прыток ракі Меконг (басейн Паўднёва-Кітайскага мора).
Даўжыня ракі каля 700 км (673 км). Плошча вадазбору каля 130 000 км². Сярэдні расход вады 630 м³/с. Працякае ў напрамку з захаду на ўсход па плато Карат. Упадае ў Меконг каля мяжы з Лаосам. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне. Галоўны прыток — рака Чы. На рацэ вадасховішчы Лампау, Убанратна і інш.
Вадаплаўныя птушкі
Вадаплаўныя птушкі — несістэматычнае вызначэнне птушак, якія вядуць водны спосаб жыцця. Да іх не адносяцца ўсе тыя птушкі, якія палююць ў воднай сферы, а толькі птушкі, якія ўмеюць трымацца на паверхні вады. З пункту гледжання кладыстыкі вадаплаўныя птушкі далёка не заўсёды з'яўляюцца блізкімі сваякамі. Да вадаплаўных птушак адносяцца ўсе ці некаторыя прадстаўнікі наступных атрадаў: Хоць гэтыя птушкі і не з'яўляюцца сваякамі, але падобны спосаб жыцця прывеў у многіх з іх да фарміравання падобных расаў. Перш за ўсе гэта «ласты»: скурная перапонка, нацягнутая паміж пальцамі. Далей — вельмі шчыльнае апярэнне. Так як адно толькі пяро не абараняе ад вады, у вадаплаўных птушак вельмі развіта хвастцовая залоза. Яна ёсць у большасці птушак і вылучаемы ёю сакрэт служыць для догляду за пер'ем. Для вадаплаўных птушак гэты орган мае асаблівае значэнне.
На адным месцы могуць трымацца розныя віды вадаплаўных птушак, не ствараючы адна адной харчовай канкурэнцыі — кожны від спецыялізуецца на сваім корме. Адсюль і розныя спосабы здабывання ежы. Чайкі і крычкі, напрыклад, хапаюць рыбу прама з лёту, апускаючы ў ваду толькі дзюбу. Бакланы ныраюць за рыбай, пікіруючы ў ваду. Нырковые качкі таксама ныраюць, але з паверхні вады. Іншыя віды качак пры кармленні апускаюць у ваду толькі галаву. Гэтак жа паступаюць і лебедзі, але больш доўгая шыя дазваляе ім здабываць корм з большай глыбіні.
Xanthomendoza
Xanthomendoza  — род грыбоў сямейства. Назва была ўпершыню апублікаваная ў 1997 годзе.
Раз’езд 96 Кенес
Раз’езд 96 Кенес — раз’езд у Казалінскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Муратбаеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 434450300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 88 чалавек (53 мужчыны і 35 жанчын). Паводле дадзеных 2009 года, у раз’ездзе не было пастаяннага насельніцтва.
Сенеркія
Сенеркія (Senerchia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Авеліна.
Насельніцтва складае 876 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 25 чал./км². Займае плошчу 36 км². Паштовы індэкс — 83050. Тэлефонны код — 0827.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Беларуска-саудаўскія адносіны
Беларуска-саудаўскія адносіны — адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Каралеўствам Саудаўская Аравія. Дыпламатычныя адносіны паміж дзяржавамі ўсталяваныя 6 чэрвеня 1997 года.
Пасол Рэспублікі Беларусь у ААЭ Андрэй Іванавіч Лучанок акрэдытаваны ў Каралеўстве Саўдаўская Аравія па сумяшчальніцтве. Пасол Каралеўства Саудаўская Аравія ў Расійскай Федэрацыі Абдулрахман аль-Рас акрэдытаваны ў Рэспубліцы Беларусь па сумяшчальніцтве.
Саудаўскую Аравію з візітамі наведалі Міністр замежных спраў, першы намеснік міністра замежных спраў, намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь. Беларусь наведалі Міністр фінансаў КСА, дэлегацыі Міністэрства ўнутраных спраў КСА.
6-7 мая 2015 года ў г. Рыяд адбылося першае пасяджэнне Сумеснага камітэта па супрацоўніцтве паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Урадам Каралеўства Саудаўская Аравія. Беларускую дэлегацыю ўзначаліў намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь Валянцін Барысавіч Рыбакоў.
16-18 мая 2016 года ў г. Мінску адбылося другое пасяджэнне Сумеснага камітэта. Саудаўскую дэлегацыю ўзначаліў намеснік міністра замежных спраў КСА па эканамічных і культурных пытаннях доктар Юсуф бен Тарад аль-Саадун.
16 лютага 2020 года у рамках візіту ў Германію міністр замежных спраў У. Макей правёў перамовы з міністрам замежных спраў Саудаўскай Аравіі прынцам Фейсалам бін Фарханам аль-Саудам. Былі дасягнуты дамоўленасці аб правядзенні ў бліжэйшай перспектыве пасяджэння Сумеснага камітэта па гандлёва-эканамічным супрацоўніцтве, а таксама аб абмене візітамі рознага ўзроўню.
Дагаворна-прававую базу двухбаковых адносін складаюць Генеральнае пагадненне, міжурадавыя пагадненні аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання і аб узаемнай абароне інвестыцый, аб супрацоўніцтве ў галіне навукі і тэхналогій, міжведамасныя мемарандумы ў галіне спорту, адукацыі, аб правядзенні палітычных кансультацый паміж міністэрствамі замежных спраў, аб супрацоўніцтве паміж НАН Беларусі і Навукова-тэхналагічным гарадком імя Караля Абдэль Азіза, а таксама пагадненне аб супрацоўніцтве паміж БелГПП і Саветам ГПП КСА.
1745 год у гісторыі астраноміі
1745 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Вюрцбургскі сабор
Вюрцбургскі кафедральны сабор (афіцыйна кафедральны сабор Святога Кіліяна, Würzburger Dom, St. Kiliansdom zu Würzburg) — адзін з найбуйнейшых раманскіх сабораў Германіі, прысвечаны Святому Кіліяну.
Будаўніцтва сабора пачалося ў 1040 годзе пад кіраўніцтвам біскупа Бруна на месцы, дзе раней размяшчаліся дзве царквы, пабудаваныя ў XVIII-XIX стагоддзях, але знішчаныя пажарамі. Скончаны сабор быў у 1075 годзе пераемнікам Бруна Адальбера. Напачатку XVI стагоддзя сабор быў пераабсталяваны ў стылі позняй готыкі, а ў 1701 годзе быў упрыгожаны ляпнінай у стылі барока.
Падчас бамбардзіроўкі Вюрцбурга 16 сакавіка 1945 года сабор моцна папакутаваў, а узімку 1946 года значная яго частка разбурылася. Пры рэканструкцыі элементы барока былі заменены на раманскія. У 1967 годзе быў пабудаваны галоўны арган.
2015 год у гісторыі літаратуры
2015 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
IC 2326
IC 2326 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Млын (Чашніцкі раён)
Млы́н (, Млын) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новазаранскага сельсавета.
Сулашова (гміна)
Сулашо́ва (Sułoszowa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сулашове. Плошча гміны складае 53,38 км². Станам на 2004 год у гміне Сулашова пражывалі 5904 чалавекі, шчыльнасць — 110,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
Русакоўскі сельсавет
Русако́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Русакі.
Муксун
Муксу́н (Coregonus muksun) — паўпрахадная прэснаводная рыба з роду падсямейства.
Апісанне
Дасягае ў даўжыню 75 см і вагі да 8 кг (у басейне Гыданскай губы адзначаны асобіны даўжынёй 94 см вагой 13,8 кг). Жыве да 25 гадоў. Афарбоўка серабрыстая, можа быць залаціста-жоўтай (у рыб з Нарыльскіх азёраў). Жывіцца малюскамі і прыдоннымі ракападобнымі.
Распаўсюджанне
Сустракаецца ў рэках і азёрах Сібіры, апрэсненых залівах Паўночнага Ледавітага акіяна, у рэках і азёрах ЗША і Канады.
Гаспадарчае значэнне
Муксун з’яўляецца аб’ектам промыслу і развядзення.
Саламандравыя
Салама́ндравыя, сапраўдныя саламандры (Salamandridae) — сямейства хвастатых земнаводных.
Сямейства аб’ядноўвае каля 15 родаў (у т.л. трытоны, даўгахвостыя трытоны і інш.), больш за 70 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы і Паўночнай Амерыцы.
Даўжыня да 70 см. Пазванкі выгнугыя назад. Зубы на абодвух сківіцах. У дарослых жабраў няма, дыхаюць лёгкімі. Сакрэт скурных залоз некаторых саламандраў ядавіты.
Жывуць у вільготных лясах, па берагах вадаёмаў, трапляюцца да вышыні 3000 м. Актыўныя ў прыцемку і ўначы. Кормяцца дробнымі беспазваночнымі.
Апладненне ўнутранае. Адкладваюць ікру, ёсць яйцажывародныя і жывародныя.
Саламандравых выкарыстоўваюць як лабараторных жывёл.
Муксун (значэнні)
Муксун:
2016 год у гісторыі літаратуры
2016 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Кустовая тундра
Кустовая тундра — тып тундры, які прадстаўляе сабой супольнасці трох’яруснай тундравай расліннасці з перавагай кустоў, галоўным чынам карлікавых бяроз, вербаў, кустовай вольхі.
Паверхня ў многіх месцах мае характар нізіннага балота; тыповыя сфагнавыя балоты тут сустракаюцца рэдка.
Кустовая тундра — паўднёвая падзона, якая мяжуе на поўдні з лесатундрай. Кустовы пояс выражаны і ў.
Сулаў (гміна)
Су́лаў (Sułów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замойскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сулаве. Плошча гміны складае 93,48 км². Станам на 2012 год у гміне Сулаў пражывалі 4829 чалавек, шчыльнасць — 52 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Сорба-Серпіка
Насельніцтва складае 566 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 71 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 83050. Тэлефонны код — 0825.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Набярэжны
Набярэ́жны (, Набережный) — пасёлак у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Новазаранскага сельсавета.
Святы Радэрык
Святы Радэрык, або святы Радрыга (Rudericus, ісп. San Rodrigo, пакараны смерцю 13 сакавіка 857, Кордава) — адзін з кордаўскіх мучанікаў. Святы, шануецца Рымска-каталіцкай царквой (дзень памяці — 13 сакавіка).
Біяграфія
Паводле падання, Радэрык быў хрысціянскім святаром, які пражываў у горадзе Кабра і меў двух братоў, адзін з якіх быў мусульманінам. У час адной з боек, якія пачаліся паміж яго братамі, Радэрык паспрабаваў іх разняць, але тыя ўдваіх напалі на яго і моцна збілі. Калі Радэрык ачуўся, ён даведаўся, што яго брат-мусульманін абвінаваціў яго перад гарадскімі ўладамі ў адступніцтве ад ісламу і пераходзе ў хрысціянства. Гэта злачынства каралася смерцю, таму Радэрык уцёк з горада, але пазней быў апазнаны, схоплены і дастаўлены ў Кордаву. Зняволены ў турме, ён цвёрда працягваў трымацца хрысціянскай веры, за што 13 сакавіка 853 года, разам са сваім таварышам па зняволенню, святым Саламонам, быў пакараны. Цела Радэрыка было скінута ў Гвадалквівір, але пазней ізноў здабыта і пакладзена ў царкве Сан-Хінес.
Аперэта
Аперэта (operetta, літаральна маленькая опера) — адзін з відаў музычнага тэатра, у якім спалучаюцца вакальная і інструментальная музыка, танец, балет, элементы эстраднага мастацтва. Аперэты пішуцца на камічны сюжэт, музычныя нумары ў іх карацейшыя за оперныя, у цэлым музыка аперэты носіць лёгкі, папулярны характар, аднак успадкоўвае напрасткі традыцыі акадэмічнай музыкі.
У XVII — першай палове XIX ст. аперэтаю называлі невялікую, звычайна камічную оперу. Як самастойны музычна-тэатральны жанр сфарміравалася ў сярэдзіне XIX ст. ў Францыі. У аперэце вакальныя нумары (арыі песеннага характару, песні, дуэты, хоры) чаргуюцца з танцамі і размоўнымі дыялогамі. Родапачынальнікам аперэты лічыцца французскі кампазітар Жак Афенбах, які стварыў звыш 100 твораў у гэтым музычным жанры (напр., «Арфей у пекле», 1858; «Чароўная Алена», 1864 і інш.).
Выдзяляюцца наступныя разнавіднасці аперэты: сатырычная французская аперэта — опера буф (прадстаўнік — Ж. Афенбах); пранізаная стыхіяй вальсу венская аперэта (І. Штраус — сын, Ф. Зупэ); узбагачаная венгерскімі танцавальнымі рытмамі новая венская аперэта (Ф. Легар, І. Кальман).
У сярэдзіне XIX ст. словам «аперэта» часам называў свае п’есы В. Дунін-Марцінкевіч, у супрацоўніцтве з якім С. Манюшка стварыў свае аперэты «Рэкруцкі набор», «Ідылія» і інш. У 1920-30-я г. былі створаны блізкія да аперэты музычна-камедыйныя творы («Каваль-ваявода», «Простыя сэрцы», «Цудоўная дудка» і інш.), а пастаноўкі «Кухня святасці» Я. Цікоцкага (1931) і «Зарэчны барок» С. Палонскага і М. Іванова (1940) сучаснікамі вызначаліся як «першыя савецкія аперэты». У 1960 — першай палове 1990-х г. шмат выдатных узораў мастацтва аперэты стварылі беларускія кампазітары Ю. Семяняка («Пяе Жаваранак», «Паўлінка», «Тыдзень вечнага кахання» і інш.), Р. Сурус («Несцерка», «Судны час») і інш. У Беларусі аперэты ідуць на сцэне Музычнага тэатра.
Авільскі каталіцкі ўніверсітэт
Авільскі каталіцкі ўніверсітэт (Universidad Católica de Ávila) — іспанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Авіла ў аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. Кантралюецца Каталіцкім Касцёлам.
Змейка (прыток Заходняй Дзвіны)
Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 32 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,4 ‰. Пачынаецца каля вёскі Паташня, вусце ў межах вёскі Бароўка.
Распаўсюджванне COVID-19 у Чэхіі
1 сакавіка 2020 года ў Чэхіі зафіксаваны 3 першых выпадкі заражэння COVID-19. Усе яны звязаныя са знаходжаннем гэтых людзей у Паўночнай Італіі. Першым быў мужчына, які вярнуўся з канферэнцыі ва Удына, другі — жанчына (турыст, грамадзянка ЗША), якая вучылася ў Мілане, а трэці — мужчына, які вярнуўся з лыжнага курорта ў горадзе Ауронца-ды-Кадорэ. 12 сакавіка 2020 года з 14:00 абвешчана надзвычайнае становішча тэрмінам на 30 дзён. Урад аб’явіў каранцін на ўсёй тэрыторыі рэспублікі.
Па стане на 13 мая 2021 года на тэрыторыі краіны праведзена 6 937 202 ПЦР-тэсту і 8 807 452 антыгенных тэсту, пацверджана 1 648 667 выпадкаў заражэння, 1 586 400 чалавек ачуняла, 29 787 памерла. Паказчык смяротнасці з ліку інфіцыраваных склаў 1,89%.
Абмежаванні
Пачынаючы з 16 сакавіка 2020 года са 00:00 да 24 сакавіка 2020 года да 6:00 забаронены вольны рух людзей ўсёй тэрыторыі Чэшскай Рэспублікі, за выключэннем паездак, звязаных:
Пачынаючы з 19 сакавіка 2020 года пасля 00:00:
Асобы, якія мелі пацверджанне аб працы на трансгранічных з іншымі краінамі тэрыторыях былі абавязаны прайсці кантроль на сімптомы інфекцыйных захворванняў пры перасячэнні нацыянальнай мяжы.
У выпадку, калі ў іх дыягнаставана інфекцыйнае захворванне, яны абавязаны былі аказваць неабходную дапамогу медыцынскім работнікам пры ўзяцці ў іх біялагічнай ўзору для выяўлення прысутнасці COVID-19.
IC 2327
IC 2327 — галактыка тыпу Sa (спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уркендэу (Кызылардзінская вобласць)
Уркендэу — сяло ў Казалінскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Уркендэускай сельскай акругі. Код КАТА — 434451100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1580 чалавек (836 мужчын і 744 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1405 чалавек (737 мужчын і 668 жанчын).
Паверхневае нацяжэнне
Паверхневае нацяжэнне — гэта імкненне паверхняў вадкасці ў стане спакою скарачацца да мінімальна магчымай плошчы паверхні. Паверхневае нацяжэнне — гэта тое, што дазваляе аб'ектам з больш высокай шчыльнасцю, чым вада, такім як лязо брытвы і насякомыя (напрыклад, водныя бегуны) плаваць на паверхні вады, не апускаючыся нават часткова.
На мяжы вадкасць-паветра паверхневае нацяжэнне ўзнікае ў выніку большага прыцягнення малекул вадкасці адна да адной (за кошт кагезіі), чым да малекул у паветры (за кошт адгезіі).
Тут задзейнічаны два асноўныя механізмы. Адным з іх з'яўляецца ўнутраная сіла малекул на паверхні, якая прымушае вадкасць сціскацца. Па-другое, гэта тангенцыяльная сіла, паралельная паверхні вадкасці. Гэтую тангенцыйяльную сілу звычайна называюць паверхневым нацяжэннем. Канчатковы эфект заключаецца ў тым, што вадкасць паводзіць сябе так, быццам яе паверхня пакрыта расцягнутай эластычнай мембранай. Але з гэтай аналогіяй нельга заходзіць занадта далёка, бо нацяжэнне эластычнай мембраны залежыць ад ступені дэфармацыі мембраны, у той час як паверхневае нацяжэнне з'яўляецца неад'емнай уласцівасцю падзелу вадкасць-паветра або вадкасць-пар.
Алег Аркадзьевіч Тарыкаў
Алег Аркадзьевіч Тарыкаў (, в. Мікулічы, што каля вёскі Жабінка Глыбоцкага раёна — ) — беларускі краязнавец.
Біяграфія
Нода нарадзіўся ў сям'і селяніна. Скончыў Глыбоцкае электрамеханічнае вучылішча № 12 (1957), накіраваны на працу ў горад Кустанай (Казахстан). Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці інжынер-энергетык (1965). З 1965 г. у Гомелі працаваў на заводзе «Гідрапрывад» па сваёй спецыяльнасці. З 1975 г. працаваў у навукова-даследчым інстытуце ў Мінску, з 1982 г. — галоўны энергетык Маладзечанскай мэблявай фабрыкі.
Строне Слёнске
Строне Слёнске (Stronie Śląskie, Seitenberg) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. Размешчаны за 440 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 110 км на поўдзень ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Строне Слёнске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 2,38 км². Насельніцтва 5,8 тыс. чалавек.
Алег Аркадзьевіч Тарыкаў
Навуковая дзейнасць
Апроч асноўнай працы займаўся літаратурнай і краязнаўчай дзейнасцю. Працаваў у мясцовых архівах, у архівах Вільнюса, Ленінграда. Друкаваўся ў перыядачных выданнях па пытаннях краязнаўства і гісторыі Беларусі. Склаў радавод (з 18 ст.) сваёй сям'і. Пісаў вершы і байкі. У 1989 г. з выдавецтва «Беларусь» выйшла кніга «Северные», успаміны камандзіра партызанскага атрада П. М. Максіменкі, літаратурны запіс якой зрабіў А. А. Тарыкаў. Аўтар кнігі «Зарніцы ў глыбінях азёр», прысвечанай Глыбочынне. Узнагароджаны Ганаровай граматай Глыбоцкага раённага Савета народных дэпутатаў (1993).
2017 год у гісторыі літаратуры
2017 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Анатоль Паўлавіч Хількевіч
Анатоль Паўлавіч Хільке́віч (, вёска Бярозаўка,, Мінская вобласць — ) — беларускі філосаф, палкоўнік КДБ. Доктар філасофскіх навук (1994), прафесар (1991). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1996).
Біяграфія
Нарадзіўся 11 чэрвеня 1934 года ў вёсцы Бярозаўка Слуцкага раёна Мінскай вобласці БССР.
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ў 1957 годзе. З 1965 года працаваў у Нацыянальным інстытуце бяспекі (у 1976—1978 гадах — начальнік кафедры, у 1978—1991 гадах — намеснік начальніка інстытута). З 2000 года працаваў у Мінскім інстытуце кіравання.
Памёр 13 верасня 2005 года.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па тэорыі і метадалогіі пазнання, праблемах логікі, псіхалогіі, методыкі вывучэння і фарміравання асобы.
Сярод апублікаваных прац:
Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў
Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў (World Wetlands Day) — міжнародны дзень, які адзначаецца па ўсёй планеце штогод, 2 лютага.
Гісторыя
«Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў» адзначаецца ў свеце з 1997 года.
Дата для святкавання гэтага дня была абраная не выпадкова: менавіта ў гэты дзень, 2 лютага 1971 года, у іранскім горадзе Рамсар (правінцыя Мазендэран) была падпісана «Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях» (Convention on Wetlands). Гэты дакумент больш вядомы пад назвай «Рамсарская канвенцыя». «Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях» была падпісана з мэтай абараніць водна-балотныя ўгоддзі, якія маюць міжнароднае значэнне (галоўным чынам у якасці месцапражыванняў вадаплаўных птушак).
Па стане на 18 студзеня 2006 года ўдзельнікамі гэтай канвенцыі з'яўляліся ўжо 150 дзяржаў. Адной з умоў далучэння да Рамсарскай канвенцыі з'яўляецца стварэнне хаця б аднаго «Рамсарскага ўгоддзя» на тэрыторыі той краіны, якая пажадала далучыцца да яе. Так, у Расійскай Федэрацыі да «Рамсарскіх угоддзяў» адносяцца 35 водна-балотных угоддзяў на тэрыторыі 21 суб'екта федэрацыі, агульная плошча якіх складае больш за дзесяць мільёнаў гектараў.
Арганізатары гэтага міжнароднага дня праводзяць розныя мерапрыемствы, якія ставяць сваёй мэтай звярнуць увагу грамадскасці і кіраўніцтва розных краін на неабходнасць беражлівага стаўлення да асяроддзя пражывання вадаплаўных птушак і на важнасць водна-балотных угоддзяў у экасістэме планеты Зямля.
Фарзіцыя паніклая
Фарзіцыя паніклая (Forsythia suspensa) — від кветкавых раслін сямейства, які расце ў Азіі. Гэта адна з, якія выкарыстоўваюцца ў. Ён змяшчае  і.
Альберт Эдэльфельт
Альберт Густаў Арыстыд Эдэльфельт (Albert Gustaf Aristides Edelfelt; 21 ліпеня 1854 — 18 жніўня 1905) — фінскі жывапісец, графік. Пісаў карціны на гістарычныя і бытавыя сюжэты, партрэты, пейзажы. Працаваў у манументальным жывапісе. Выкарыстаў тэхніку пастэлі і акварэлі.
Фарзіцыя паніклая
Батанічнае апісанне
Гэта вясновы вялікі куст з жоўтымі кветкамі. Расце ў ніцай форме па берагах рачаёў. Існуюць садовыя сарты. Вырошчваецца і цэніцца за сваю трываласць.
Альберт Эдэльфельт
Біяграфія
Альберт Эдэльфельт нарадзіўся 21 ліпені 1854 года ў Порва ў Kiialan kartano. Яго бацька, Карл Эдэльфельт, быў архітэктарам.
З 1869 па 1871 займаўся ў Школе малюнка Саюза фінскіх мастакоў у Гельсінгфорсе ў Б. Ліндхольма і Б. Рэйнхольда.
З 1871 па 1873 вучыўся ў Гельсінгфорскім універсітэце, з 1872 па 1874 — у Акадэміі мастацтваў Антверпена.
У 1874 браў урокі ў Ж. Л. Жэрома ў Парыжы.
Неаднаразова падарожнічаў ў Італію і Францыю, быў у Англіі (1878), Іспаніі (1881), Швецыі, Даніі і Расіі.
Выстаўляўся з 1872.
Памёр 18 жніўня 1905 каля Порва
У горадзе Порва створаны музей мастака.
Манстэра прывабная
Манстэра прывабная (Monstera deliciosa) — вечназяленая расліна сямейства ароннікавых.
Радзіма — Цэнтральная Амерыка. Вырошчваюць як дэкаратыўную ў пакоях і аранжарэях.
Шматгадовая ліяна даўжынёй 2—7 м, з адраўнелым сцяблом. Лісце буйное (дыяметрам да 1 м), цёмна-зялёнае, першае цэласнае, потым развіваецца перыста-рассечанае і перфарыраванае. Сцябло з паветранымі каранямі, якія прымацоўваюцца да апоры або ўкараняюцца ў зямлі. Кветкі сабраны ў катах, акружавы крэмавым пакрывалам. Плады — ягады, ядомыя.