cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сафі Хагман
Пазнейшае жыццё
Хагман наведала Капенгаген у 1795 годзе, а другі раз — у пачатку XIX стагоддзя. Другі раз яна была ў кампаніі Дзю Пуі пад імем «місіс Хэдэнгран». Упершыню яна была ў кампаніі «місіс Жуфруа», жонкі міністра эканомікі прынца Фрэдэрыка Адольфа, і сустрэлася з паэтам і біскупам Францам Майклам Францэнам, які напісаў апісанне іх сустрэчы. Ён апісаў яе як прыгожую і годную павагі за тое, што яна ніколі не злоўжывала сваім уплывам на герцага. На той момант, відаць, на яе ляжала адказнасць дзяцей яе брата, бо яна сказала Францэну, што збіралася арганізаваць месца для свайго пляменніка на ўсходне-індыйскім караблі, але больш інфармацыі пра гэта няма.
У 1796 і 1802 гадах яна здзяйсняла паездкі з задавальненнем у Парыж пад імем «мадам Хедэнгран» у кампаніі капітана Карла Крысціяна Эрэнхава. У 1801 годзе ў яе былі планы выйсці замуж за Эрэнхава, але планы так і не былі рэалізаваны. Сафі Хагман у апошнія гады жыцця «ўсё яшчэ захапляла захаванай прыгажосцю, прыемнай істотай і добрым сэрцам», была папулярнай гаспадыняй, рабіла маленькія вячэры для такіх людзей, як скульптар Ёхан Тобіас Сергель.
Зімы яна праводзіла ў Стакгольме, а лета — на віле Ліла Кіна каля палаца Дротнінгхольм. Яна жыла са сваёй сястрой Элізабэт Б’юрстром, якая была ўдавой афіцэра, дзвюма пляменніцамі Сафі Б’юрстром і Аўгустай Б’юрстром і пляменнікам Пэрам Б’юрстромам.
Пасля таго, як адносіны з прынцам Фрэдэрыкам Адольфам скончыліся, Сафі Хагман жыла на каралеўскую пенсію. Калі Фрэдэрык Адольф памёр, яна атрымала другую пенсію ад дзяржавы. Гэтыя пенсіі, у прыватнасці, выдзяляліся каралеўскім домам, падвяргаліся крытыцы барона Стаэля фон Гольштэйна на Дваранскам сходзе у 1809 годзе. Сафі Хагман памерла ў 1826 годзе і завяшчала маёмасць дзецям сваёй сястры і блізкай сяброўцы Жанэт Стэнстром.
Бачыўск
Бачыўск (Ба́чівськ) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Элма Даніэльсан
Элма Шарлота Даніэльсан (Elma Charlotta Danielsson, народжаная Сундквіст, Sundquist,, Фалун, Швецыя — , Лома, Швецыя) — шведская журналістка і палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыя Швецыі. З 1887 года з’яўлялася часовым рэдактарам сацыял-дэмакратычнай газеты Arbetet.
Біяграфія
Элма Сундквіст нарадзілася ў шведскім горадзе Фалун 1 сакавіка 1865 года. Працавала настаўнікам у сістэме дзяржаўных школ і пераехала ў Мальмё са сваім жаніхом Акселем Даніэльсанам, за якога выйшла замуж ў 1897 годзе, пасля шаснаццаці гадоў заручын. У пары нарадзіўся сын Атэрдаг (1891—1895).
Аксель Даніэльсан выпускаў радыкальную сацыял-дэмакратычную газету Arbetet ў Мальмё, а Элма з 1887 гады працавала ў рэдакцыі газеты ў якасці журналіста. Калі ў 1889 годзе Аксель быў заключаны ў турму за блюзьнерства, Элма займала пасаду часовага рэдактара да вызвалення мужа ў 1890 годзе. У 1891 годзе яна пераехала ў ЗША, але вярнулася ў Швецыю ў 1895 годзе. Ужо ў гэты час Элма прымала чынны ўдзел у грамадскім жыцці як за мяжой так і на радзіме; шведскі пісьменнік і публіцыст Аўгуст Стрындберг аднойчы заўважыў Аксель, што яму пашанцавала мець «нявесту з іскрай».
Даніэльсан была вядучым прадстаўніком руху за пашырэнне правоў жанчын у шведскім рабочым руху: яна заснавала Асацыяцыю працоўных жанчын, першую ў Швецыі сацыялістычную арганізацыю працоўных жанчын, а таксама была яе старшынёй у 1888—1890 гадах. У 1900 году Элма стала сузаснавальнікам Жаночага дыскусійнага клуба Мальмё (Malmös kvinnliga discussionsklubb).
Пасля таго, як жанчыны атрымалі права ўдзельнічаць у муніцыпальных выбарах ў 1909 годзе, Даніэльсан стала першай жанчынай, абранай у гарадскі савет Мальмё.
Бэрэза (Глухіўскі раён)
Бэрэза (Бере́за) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
2010 год у гісторыі музыкі
2010 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Крысціна Вінберг
Крысціна Ева Марціна Вінберг (швед. Kristina Eva Martina Winberg), народжаная Олсан (Olsson; нар., Мёрум, акруга Блекіннэ, Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, былы член Шведскай дэмакратычнай партыі. Дэпутат Еўрапейскага парламента ў 2014—2019 гг.
Крысціна Вінберг на працягу васьмі гадоў працавала прадаўцом рэкламы ў газеце Jönköpings-Posten, пасля гэтага на працягу пятнаццаці гадоў працавала прадаўцом квіткоў, а затым працавала памочнікам медсястры, даглядала за людзьмі з дэменцыяй. Яна была сябрам акруговай рады Ёнчэпінга і кандыдатам у рыксдаг на выбарах 2010 года. З 2010 года яна была членам гарадскога савета ў муніцыпалітэце Ёнчэпінг. У маі 2014 года Вінберг была выбрана ў Еўрапейскі парламент. Яна таксама была кандыдатам на парламенцкіх выбарах, была абраная ў парламент Швецыі 29 верасня 2014 года, але ў той жа дзень выйшла са складу парламента з-за яе працы ў Еўрапейскім парламенце. Вінберг была заменена ў рыксдагу Нінай Каін.
Біла Бэрэза
Біла Бэрэза (Бі́ла Бере́за) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Васіль Іванавіч Захарка
Васіль Іванавіч Захарка (, в. Дабрасельцы, Ваўкавыскі павет, Гродзенская губерня (цяпер Зэльвенскі раён, Гродзенская вобласць) —, Прага), беларускі палітычны дзеяч, публіцыст.
Біяграфія
Атрымаў хатнюю пачатковую адукацыю. Скончыў Лыскаўскую настаўніцкую семінарыю. З 1895 г. настаўнік царкоўнапрыходскай школы. Вытрымаў экзамен па праграме юнкерскага вучылішча і расійскай гімназіі. У 1898—1902 гг., 1904—1917 гг. на ваеннай службе. Член БСГ, адзін з арганізатараў з’езду беларускіх вайскоўцаў Заходняга фронту (22 кастрычніка 1917 г.), сакратар Цэнтральнай беларускай ваеннай рады, член Вялікай беларускай рады. На 1-м Усебеларускім з’ездзе (1917) абраны членам Рады з’езду. Арыштаваны бальшавікамі ў студзені 1918 г.
З 21 лютага 1918 г. у складзе Народнага сакратарыята (урада) БНР. З 21 лютага 1918 г. скарбнік у складзе Народнага сакратарыяту БНР. 23 сакавіка 1918 г. быў упаўнаважаны Народным сакратарыятам атрымаць грошы, асыгнаваныя Мінскай гарадской думай. Вёў перамовы з нямецкімі ваеннымі ўладамі па справе грошаў, канфіскаваных 25 лютага 1918 г. 1 мая 1918 г. абраны сябрам фінансавай камісіі Рады БНР. Член ЦК Беларускай партыі сацыялістаў-федэралістаў. Пасля займаў розныя міністэрскія пасады. З мая 1918 г. кіраўнік друкарні Народнага сакратарыяту БНР. У красавіку 1918 г. разам з М.Касцевічам быў абраны Мінскай думай сябрам міравога суддзі. Член камісіі па пераходу Беларускага тэатру пад загад Народнага сакратарыяту БНР і Надзвычайнай бежанскай калегіі. 23 ліпеня 1918 г. ўвайшоў у склад кабінету Я. Серады, заняўшы пасаду народнага сакратара фінансаў. 28 жніўня 1918 года быў дэлегаваны ў Кіеў атрымаць рэшту грошай з украінскай дзяржаўнай пазыкі ўраду БНР. Міністр фінансаў ва ўрадзе А. І. Луцкевіча. У снежні 1918 г. — у Вільні.
Прыехаў у Гродна ў сярэдзіне снежня 1918 г. 15-16 снежня 1918 г. ў якасці ганаровага госця прысутнічаў на Гродзенскім беларускім сялянскім з’ездзе. Выконваў абавязкі кіраўніка канцылярыі міністэрства беларускіх спраў Літвы. Сябра Гродзенскага БНК і клубу «Беларуская хатка». У снежні 1918 г. ўдзельнічаў у перамовах БНК з Гродзенскай управай. 30 снежня 1918 года разам з П. А. Крэчэўскім сустракаўся з камандаваннем нямецкай 10 арміі па пытанню аб перадачы зброі беларускай міліцыі. Будучы ў Гродне падаў разам з А. І. Луцкевічам некалькі нотаў пратэсту ад імя ўраду БНР супраць захопу беларускіх зямель Польшчай.
З другой палове лютага 1919 года — ва Украіне, куды паехаў да А. Смоліча ў справе ўкраінскай пазыкі. У маі 1919 года — у Берліне. 22 мая 1919 года звярнуўся да ўраду БНР з просьбай «звольніць яго ад абавязкаў кіравання грашовымі справамі з прычыны нездароўя». У чэрвені 1919 года — у Коўне ў якасці часовага намесніка старшыні ўраду БНР. З канца таго ж месяца быў зноў у Берліне, дзе фактычна выконваў абавязкі кіраўніка беларускага ўраду.
Пасля расколу Рады БНР 13 снежня 1919 г. В.Захарка быў абраны намеснікам старшыні Прэзідыўма Народнай Рады БНР. На паседжанні ўраду А. І. Луцкевіча 15 лістапада 1919 г. быў адхілены ад пасады міністра. А. А. Смолічу было даручана распачаць супраць яго судовы працэс (магчыма, у справе грошаў ураду БНР, якія В.Захарка адмовіўся перадаць А.Луцкевічу). Зноў прыехаў у Гродна 17 сакавіка 1919 г. з Берліна разам з Ю.Камарынцам. У гэты ж дзень удзельнічаў у святочнай вячэры ў беларускім клубе. Прысутнічаў на паседжаннях ураду БНР у Гродне 18 і 21 сакавіка. Выступіў 25 сакавіка 1919 г. на развітальнай вячэры, прысвечанай ад’езду Я.Варонка з Гродна. Як прадстаўнік ураду БНР удзельнічаў у адкрыцці І-га беларускага настаўніцкага з’езду Гродзеншчыны 26 сакавіка. 5 красавіка В.Захарка ад імя Рады міністраў БНР апратэставаў заяву К. М. Цвіркі-Гадыцкага аб далучэнні Беларусі да Польшчы. 7 красавіка В.Захарка звярнуўся да нямецкага крэйзгаўптмана Гродна з заявай лічыць справу арыштаванага напярэдадні ў горадзе К. М. Цвіркі-Гадыцкага беларускай «унутранай дзяржаўнай справай». Выехаў з Гродна ў Берлін у пачатку красавіка 1919 г.
У канцы 1919 г. ў Мінску хаваўся ад арышту польскімі ўладамі. На пачатак 1920 г. — зноў у Берліне, у лютым 1920 г. — у Празе. Член аргбюро па скліканню дзяржаўнай канферэнцыі ў Рызе вясной 1920 г. Удзельнічаў у нарадзе прэзідыўма Рады БНР і ўрада В. Ю. Ластоўскага ў Рызе 30-31 мая 1920 г. З 24 чэрвеня па 12 верасня 1920 г. быў у Маскве ў якасці старшыні Надзвычайнай дыпламатычнай місіі БНР. У канцы 1920 — пачатку 1921 гг. — у Рызе, з 1921 г. — у Коўне. Намеснік старшыні 1-ай Усебеларускай канферэнцыі ў Празе ў верасні 1921 г. З 23 жніўня 1923 г. — міністр фінансаў ва ўрадзе А.Цвікевіча. 1 лістапада 1923 г. выехаў у Прагу. Пасля 2-ой Усебеларускай канферэнцыі ў Берліне (10 кастрычніка 1925 г.) не прызнаў Мінск адзіным цэнтрам нацыянальна-дзяржаўнага адражэння Беларусі. Застаўся ў эміграцыі ў Празе, захаваўшы непарыўнасць традыцыі БНР. 12 снежня 1925 г. года абраны старшынём таварыства «Беларуская рада» ў Празе. Намеснік старшыні Рады БНР, з 8 сакавіка 1928 — 6 сакавіка 1943 г. Прэзідэнт Рады БНР.
Па некаторых звестках, збіраў архіў БНР, далучыў да гэтай справы Л. Геніюш. Праводзіў актыўную кампанію зваротаў і петыцыяў у Лігу Нацый і іншыя міжнародныя органы ад імя БНР. Аўтар прац «Галоўныя моманты беларускага руху» (1926), «Беларусь — роль і значэнне на ўсходзе Еўропы» (не апублікавана). Пахаваны ў Празе на Альшанскіх могілках.
Чэрнева (Маладзечанскі раён)
Чэ́рнева (, Чернево) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Бараўляны (археалагічны помнік)
Бараўляны — археалагічны помнік: курганны могільнік. Знаходзіцца за 0,5 км на поўнач ад в. Бараўляны (Віцебскі раён), на ўзвышаным беразе невялікага ручая, каля дарогі ў в. Буяны. 15 курганоў вышынёй 1—3 м, дыяметрам 8—20 м. 14 насыпаў у плане круглыя, 2 — падоўжаныя.
Білакопытавэ
Білакопытавэ (Білоко́питове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі
Князь Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі-Астрожскі (Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski, 1616 — 5 мая 1656) — польскі магнат, перадапошні прадстаўнік княскага роду Астрожскіх (дакладней, іх малодшай галіны — князёў Заслаўскіх). Трэці (1629—1656),  (з 1636),  (1645—1649) і кракаўскі (1649—1656). (1639—1653), рэгіментар каронных войскаў (1648). Стаў спадчыннікам самых багатых сем’яў у Рэчы Паспалітай — Заслаўскіх і Астрожскіх, пасля аб’яднання маёмасці стаў найбагацейшым чалавекам ва ўсёй краіне, саступаючы ў багацці і ўплыве толькі Любамірскім.
Паводле сведчання сучаснікаў, быў высокаадукаваным чалавекам, ведаў некалькі замежных моў, любіў літаратуру і сам спрабаваў пісаць.
Біяграфія
Атрымаўшы ў спадчыну ад свайго дзеда, князя Януша Астрожскага і бацькі, ваяводы кіеўскага князя Аляксандра Заслаўскага,, Уладзіслаў-Дамінік Заслаўскі стаў багацейшым землеўладальнікам Рэчы Паспалітай, саступаючы ў гэтым дачыненні толькі. Сваёй рэзідэнцыяй ён выбраў ладна перабудаваны пасля казацкіх набегаў, першапачаткова закліканы абараняць подступы да Львова з боку.
У 1636 годзе князь Уладзіслаў Заслаўскі атрымаў пасаду. У 1639 годзе яму было перададзена ў валоданне луцкае староства. У 1645 годзе Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі быў прызначаны ваяводам сандамірскім. Падчас паўстання пад кіраўніцтвам запарожскага гетмана Багдана Хмяльніцкага князь Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі на баку караля прыняў удзел у бітве пад Берасцечкам, камандаваў польскімі войскамі ў. Нягледзячы на гэта, Хмяльніцкі прадпісваў казакам не чапаць уладанняў князя, празванага тымі за спешчанасць і ляноту «пярынай».
У чэрвені-ліпені 1648 года пры падтрымцы канцлера ваявода сандамірскі князь Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі быў абраны на сойме рэгіментарам (часовым галоўнакамандуючым) польска-шляхецкага апалчэння для падаўлення казацка-сялянскага паўстання на Украіне. Яго таварышамі былі прызначаныя  і харунжы вялікі каронны. У ліпені-жніўні 1648 года галоўны рэгіментар Уладзіслаў Заслаўскі сабраў шляхецкае апалчэнне пад Глінянамі ў Галіцыі. Іншы буйны ўкраінскі магнат і ваявода рускі Іерамія Вішнявецкі, які варагаваў з Заслаўскім, адмовіўся падпарадкоўвацца яго загадам і збіраў шляхецкія атрады пад сваім камандаваннем пад Збаражам і на Валыні. Толькі пасля працяглых перамоваў магнаты Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі і Іерамія Вішнявецкі аб’ядналі свае сілы для сумеснай барацьбы з Багданам Хмяльніцкім. У верасні 1648 года ў польска-шляхецкая армія пацярпела поўнае паражэнне ад казацка-сялянскага апалчэння пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага.
Летам 1649 года пасля смерці Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі атрымаў ад караля Яна II Казіміра пасаду ваяводы кракаўскага. Вясной таго ж года прадоўжыў узброеную барацьбу супраць паўсталых казакоў на Украіне. Магнаты Іерамія Вішнявецкі, Уладзіслаў Заслаўскі і збіралі шляхецкія атрады пад Збаражам.
У канцы чэрвеня — пачатку ліпеня 1651 года ваявода кракаўскі Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі удзельнічаў у бітве з аб’яднанай казацка-татарскай арміі пад Берасцечкам. З-за здрады крымскага хана, які заключыў сепаратны дагавор з Рэччу Паспалітай і паланіў Багдана Хмяльніцкага, палякі акружылі і разграмілі казацкія палкі.
Падчас Першай Паўночнай вайны (1655—1660), калі шведскі кароль Карл X Густаў акупаваў большую частку Польшчы, князь Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі захаваў вернасць каралю Рэчы Паспалітай Яну ІІ Казіміру Вазе. У 1656 годзе незадоўга да смерці Уладзіслаў Заслаўскі кіраваў абаронай крэпасці Пшэмысля ад шведаў.
Жонкі і дзеці
Уладзіслаў Дамінік Заслаўскі быў двойчы жанаты. У 1634 годзе ажаніўся першым шлюбам з Соф’яй Лігяжанкай (каля 1616 — 1649), дачкой, ад шлюбу з якой дзяцей не меў.
У лютым 1650 года другасна ажаніўся з Кацярынай Сабескай (1634—1694), дачкой  і. Дзеці:
Партрэты
На сёння ёсць два вядомыя (партрэты (алей, палатно) князя пэндзля Барталамея Стробеля. Першы пакаленны: 3/4, en face, датаваны 1635 годам, захоўваецца ў (Варшава). Другі, відаць, быў зроблены мастаком праз год, на адзначэнне атрыманнем князем тытула канюшага вялікага кароннага. Адлюстраваны ў поўны рост, памер 194×125, захоўваецца ў Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь у Мінску.
Трэці партрэт невядомага аўтара захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.
Вядомы таксама партрэт, які атрыбутуецца і захоўваецца ў. На ім Уладзіслаў Дамінік паказаны ў поўны рост і апрануты ў касцюм па польскай модзе.
Бабыліўка
Бабыліўка (Бобилі́вка) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
1999 год у гісторыі музыкі
1999 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Армія вызвалення Капрыві
Армія вызвалення Капрыві (анг. Caprivi Liberation Army) — палітычная сіла, якая вяла ўзброенае змаганне ў рэгіёне Палоса Капрыві на поўначы Намібіі. Армія складалася з прадстаўнікоў народа лозі.
Гісторыя
У Намібіі лозі з’яўляюцца меншасцю (усяго 4 % насельніцтвы), большасць з іх жывуць у Капрыві, у рэгіёне, які змесцаваны да поўдня ад дзяржавы Замбія. Урадлівыя землі Капрыві з’яўляюцца важнаму эканамічнаму складніку эканомікі Намібіі.
У 1972 годзе ўлада Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, чыёй калоніяй фактычна з’яўлялася ў той час Намібія, арганізавала для народа лозі рэзервацыю (бантустан), спачатку атрымалую назву Ўсходні Капрыві, пасля названую Лозі. У 1976 годзе бантустан Лозі атрымаў самакіраванне, што фактычна азначала яго незалежнасць (па аналогіі з дамініёнамі, то бок самакіраванымі асадамі). Пад канец 1980-х гадоў на фоне падання рэжыму апартэіду ў ПАР пачалася падрыхтоўка да стварэння на тэрыторыі Паўднёва-заходняй Афрыкі новай дзяржавы — Намібія. Нягледзячы на тое, што такой дзяржавы ніколі раней у гісторыі не існавала, пытанне самавызначэння народаў Паўднёва-заходняй Афрыкі не ставілася. Гэта ж тычыцца народаў незалежных бантустанаў. У траўні 1989 года быў ліквідаваны бантустан Лозі, і народ лозі пазбыўся незалежнасці.
У 1994 годзе была сфармавана Армія вызвалення Капрыві, якая пачала праводзіць кампанію за падаванне аўтаноміі рэгіёну і ўсталяванню цяснейшых сувязяў з народам лозі на захадзе Замбіі. З 1998 года супрацьстаянне канфлікту перайшло ва ўзброеную фазу. Па ацэнках каля 2,500 намібійцаў з палосы Капрыві беглі ад узброеных дзеянняў у Батсвану, а лідар арганізацыі Мішаке Муёнга атрымаў сховішча ў Даніі.
Бадзіл Валеро
Бадзіл Элізабет Валеро (да чэрвеня 2015 года Себальёс) (швед. Bodil Elisabeth Valero: года, Лундстрэм, Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член шведскай партыі зялёных і дэпутат Еўрапарламента. Таксама яна была членам Рыксдага (2006—2014). Валеро была юрыстам і раней працавала перакладчыкам і памочнікам былога члена парламента ад ЕС па пытаннях абароны навакольнага асяроддзя Інгера Шорлінга.
На еўрапейскіх выбарах 2014 года Валеро была на трэцім месцы ў спісе партыі зялёных і была абраная дэпутатам Еўрапейскага парламента.
Сліпарод
Сліпарод (Сліпоро́д) — вёска ў Глухіўскім гарадскім савеце Сумскай вобласці Украіны.
1998 год у гісторыі музыкі
1998 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Чэрнеўшчына
Чэ́рнеўшчына (, Черневщина) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадоцкага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Уладзімір Мікалаевіч Жабінскі
Уладзімір Мікалаевіч Жабінскі (нар., в. Шутавічы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць ) — беларускі хімік-арганік. Член-карэспандэнт (2017), доктар хімічных навук (2000), дацэнт (2011).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (1982).
З 1982 года ў Інстытуце біяарганічнай хіміі АН БССР, з 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік.
Навуковая дзейнасць
Даследаванні ў галіне хімічнага сінтэзу і выкарыстання стэроідаў, у прыватнасці, гармонаў раслін-брассінастероідаў. Шэраг работ прысвечаны распрацоўцы метадаў пабудовы структурных фрагментаў поліфункцыяналізіраванных стэроідаў. Ажыццявіў сінтэз важнейшых брасінастэроідаў, адпаведных ізатопна- і флуарэсцентна мечаных вытворных. Удзельнічаў у распрацоўцы канцэпцыі рэгуляцыі жыццяздольнасці і прадуктыўнасці раслін з дапамогай стэроідных гармонаў, стварэнні і ўкараненні прынцыпова новых аграпрэпаратаў і экалагічна дружалюбных тэхналогій на гэтай аснове.
Аўтар больш за 350 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій.
Вышэнькы (Глухіўскі раён)
Вышэнькы (Ви́шеньки) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Керсцін Хесельгрэн
Керсцін Хесельгрэн (швед. Kerstin Hesselgren:  — ) — шведская феміністка і палітык, заснавальнік групы Фогельстад.
Жэнева
Жэне́ва (Genève, Genf, Genava) — горад у Швейцарыі, цэнтра аднайменнага кантона.
Віктаравэ
Віктаравэ (Ві́кторове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Жэнева
Насельніцтва: 184,8 тыс. чалавек (2003), сярод іх 44 % іншаземцы. Насельніцтва ў асноўным франкамоўнае.
Керсцін Хесельгрэн
Біяграфія
Керсцін першапачаткова вучылася дома ў гувернанткі, затым — у школе для дзяўчынак у Швейцарыі. У 1895 годзе яна атрымала дыплом фельчара ў Упсале; у 1896 годзе скончыла курсы школьнага настаўніка ў Стакгольме; у 1905 годзе атрымала кваліфікацыю санітарнага інспектара ў Бедфардскім каледжы ў Лондане.
Керсцін Хесельгрэн працавала ў Стакгольме санітарным інспектарам у 1912—1934 гадах і школьным кухонным інспектарам у 1909—1934 гадах. Яна была старшынёй шведскага школьнага таварыства настаўнікаў у 1906—1913 гадах, а з 1913 па 1934 год з’яўлялася кіраўніком дырэктарам жаночай інспекцыі бяспекі працы. У 1918 годзе яна была ўдастоена медаля Іліс Кворум.
Кашатагскі раён
Кашатагскі раён (Քաշաթաղի շրջան) — адміністрацыйная адзінка ў складзе непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — Лачын.
Жэнева
Першыя паселішчы на месцы сучаснага горада паўсталі больш 2000 гадоў назад. У 120 г. да н.э. рымскія войскі захапілі ўжо развіты горад у вусце ракі Рона (ён быў заснаваны кельтамі некалькі стагоддзяў назад). У IV стагоддзі насельніцтва прымае хрысціянства. У XI стагоддзі горад становіцца часткай Рымскай імперыі. Жэнева атрымала самакіраванне ў 1387 г. У XVI стагоддзі горад ператвараецца ў буйны еўрапейскі цэнтр Рэфармацыі, які прымаў вялікую колькасць рэлігійных бежанцаў, у тым ліку з суседняй Францыі.
У 1526 годзе Жэнева, Цюрых і Берн заключылі абарончы саюз (у 1584 годзе паміж гарадамі быў заключаны пастаянны саюз). У 1798 годзе Напалеонам горад далучаны да Францыі, для чаго быў створаны адмысловы дэпартамент Леман. З 1815 года Жэнева знаходзіцца ў складзе Швейцарыі.
Жэнева з'яўляецца сусветным фінансавым і дыпламатычным цэнтрам, тут размяшчаецца мноства міжнародных арганізацый. У 2009 годзе Жэнева заняла чацвёртае месца ў спісе самых дарагіх гарадоў свету.
Дамінез Барнет
Дамінез Барнет (нар., Флінт, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.
Кар’ера
Пачаў займацца баскетболам у Паўночна-заходняй старэйшай школе ў камандзе «Flint». Потым былі 4 гады (2012—2016) ва ўніверсітэце Давенпорту ў NCIA (асацыяцыя малых коледжаў і ўніверсітэтаў), дзе ён адразу замацаваўся ў стартавай пяцёрцы.
Cвой першы прафесійны год Бaрнет правёў у Еўропе і асеў на паўтара года ў чэшскай «Pardubice» (2016—2018). У студзені 2018 года абаронца перабіраецца ў латышскі «Ventspils», з якім стаў чэмпіёнам Латвіі, а сезон 2018/19 правёў у Італіі — «De Longhi Treviso Basket», дзе правёў 43 гульні, набіраючы ў сярэднім 13,2 ачка, 3,6 падбору і 3,3 рэзультатыўныя перадачы.
У жніўні 2019 года падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск». У верасні 2019 года стаў з клубам уладальнікам Кубка Беларусі. У Адзінай лізе ВТБ выступаў за «Цмокі-Мінск» да спынення турніру ў сакавіку 2020 года з-за пандэміі COVID-19. Правёў у лізе 18 гульняў, набіраючы ў сярэднім 14,1 ачкоў, 3 падборы і 2,8 рэзультатыўных перадачаў. У ліпені 2020 года пакінуў клуб пасля заканчэння тэрміну кантракта.
Дыянісіяс Лаўрангас
Дыянісіяс Лаўра́нгас (Διονύσιος Λαυράγκας; або 1864, г. Аргастоліян, Грэцыя — ) — грэчаскі кампазітар, дырыжор, педагог.
Біяграфія
Вучыўся ў 1882—1885 гадах у, з 1885 і ў Парыжскай кансерваторыі ў Л. Дэліба, Ж. Маснэ і інш. Працаваў у вандроўных французскіх оперных трупах, оперны дырыжор у Турыне і Венецыі. У 1894—1896 кіраўнік Філарманічнага таварыства ў Афінах. Адзін з арганізатараў Нацыянальнага опернага тэатра («Лірыкі скіні», 1939). У 1901—1905 гадах прафесар Афінскай кансерваторыі.
Творчасць
У ліку першых грэчаскіх кампазітараў звярнуўся да інструментальнай музыкі, у творчасці выкарыстоўваў народныя тэмы. Сярод твораў: 9 опер, у тл. «Два браты» (паст. 1900), «Чарадзейка» (паст. 1901), «Дыдона» (паст. 1909), «Факанапас» (паст. 1950); балет «Персефона» (паст. 1936); 5 аперэт, у т.л. «Белы волас» (паст. 1917); сімфанічная паэма для аркестра «Пяцібор'е» (1896, для першых міжнародных Алімпійскіх гульняў у Афінах); хары, песні; музыка да драматычных спектакляў.
Харыет Лёвенхельм
Харыет Аўгуста Даратэя Лёвенхельм (швед. Harriet Löwenhjelm,  — ) — шведская мастачка і паэтэса. Памерла ў санаторыі Romanäs ў горадзе Траносе пасля працяглай хваробы на сухоты.
Біяграфія
Харыет Лёвенхельм нарадзілася 18 лютага 1887 года ў шведскім горадзе Хельсінгбаргу.
Была дачкой палкоўніка Густава Адольфа Лёвенхельма (1842—1929) і Маргарыты, народжанай Дыксан (нар. 1853). У яе было пяць братоў і сясцёр. Яе старэйшы брат, Карл Лёвенхельм, быў доктарам, а малодшы, Крыспін Лёвенхельм (1892—1983) — афіцэрам і камергерам. Яе стрыечная сястра Марыяна Мёрнер была дацэнтам ва ўніверсітэце Лунда. Яна суправаджала Лёвенхельм у яе паездцы ў Парыж і заахвочвала яе літаратурную творчасць.
Лёвенхельм вучылася ў школе Ганны Сандстром, у мастацкіх школах Керсцін Кардон, Konstakademien (1909—1911), таксама брала ўрокі ў мастака Карла Вільхельмсана.
Вільна Слабада
Вільна Слабада (Вільна Слобода́) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Раян Марцін
Раян Марцін (нар., Спаніш-Таўн, Ямайка) — баскетбаліст, форвард.
Кар’ера
Раян нарадзіўся на Ямайцы, але пачаў сваю баскетбольную кар’еру ў Англіі. Гулец выступаў за нацыянальныя каманды (U-18, U-20) гэтай краіны. У 2013 годзе перспектыўны малады гулец перабраўся ў ЗША, дзе спачатку выступаў за коледж «South Plains», а потым два сезоны правёў у тэхналагічным універсітэце Тэнэсі.
На гэтым амерыканскі этап кар’еры форварда скончыўся, і ў сезон 2016/17 ён вярнуўся ў Еўропу. Спачатку ў Італію («Banco di Sardegna Sassari»), потым і ў Францыю («FOS Provence Basket» і «STB Le Havre»). Наступны гульнявы год гулец правёў у славацкім «Prievidza», а потым перайшоў у стан дацкіх мядзведзяў «Bakken Bears», з якімі робіцца чэмпіёнам краіны.
У жніўні 2019 года падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск»Раян Марцін зменіць «Bakken Bears» на «Цмокі-Мінск».
Музыка Грэцыі
Развіццё прафесійнага музычнага мастацтва пачалося пасля 1829 года. Сярод кампазітараў прадстаўнікі іанічнай школы  — аўтар грэчаскага нацыянальнага гімна, створанага ў 1865 годзе, заснавальнік Філарманічнага таварыства на востраве Керкіра (1840),,  — аўтар «Алімпійскага гімна» (1896), Д. Лаўрангас — заснавальнік Нацыянальнага опернага тэатра ў Афінах (1939), ,.
Сапраўдная грэчаская музычная школа фарміруецца з канца 19 ст. ўзнік новы жанр спектакляў-вадэвіляў —, аўтары якіх і. Першую нацыянальную оперу «Кандыдат у дэпутаты» (1867) стварыў С. Ксіндас. Новую грэчаскую кампазітарскую школу ўзначалілі М. Каламірыс, які ў 1919 годзе заснаваў, а ў 1926 годзе ў Афінах, Д. Лаўрангас, , ,. Сярод іх паслядоўнікаў, які заснаваў , , , , , , Г. Геаргіядыс, Д. Мітропулас.
З сярэдзіны 1940-х гг. вядомы кампазітары, Я. Ксенакіс, і інш. Новы этап у развіцці грэчаскай музыкі — творчасць і многіх яго паслядоўнікаў. У галіне эстраднай музыкі вылучыліся кампазітары, , , , , і інш. Сярод вядомых выканаўцаў: дырыжоры Д. Мітропулас,, , , , Ф. Візантыу; спевакі М. Калас, , , А. Захарату, Д. Русас, піяністы Г. Тэмеліс, ; сярод музыказнаўцаў В. Аркадынас, Г. Геаргіядыс, , С. Мацэнігас.
У Грэцыі працуюць Нацыянальны оперны тэатр, 5 сімфанічных аркестраў, у т.л. Афінскі дзяржаўны сімфанічны аркестр; Дзяржаўны аркестр Паўночнай Грэцыі ў Салоніках; (з 1914), 14 кансерваторый, у т.л. (1871), Пірэйская (1904), (1919) і  (1926) у Афінах, а таксама іх філіялы і інш.
2016 год у гісторыі музыкі
2016 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Ваўкіўка (Глухіўскі раён)
Ваўкіўка (Вовкі́вка) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ерэван
Ерэван — найбуйнейшы горад Арменіі. Насельніцтва складае 1,2 млн чал. (2011). Важнейшы палітычны, культурны, навуковы і прамысловы цэнтр, а таксама галоўны транспартны вузел краіны. 2 аэрапорты: Эрэбуні і Звартноц. Метрапалітэн.
Геаграфія
Ерэван знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Арарацкай раўніны, размешчанай у цэнтральнай частцы Армянскага нагор’я. Плато, на якім размешчаны Ерэван, з трох бакоў акаймавана горамі — на паўночным захадзе знаходзіцца гара Арагац, на поўначы — Канакерскае пласкагор’е, а на ўсходзе — Гегамскія горы. На поўдні Ерэванская катлавіна спускаецца ў даліну ракі Аракс, за якой узвышаецца масіў Вялікага і Малога Араратаў. Рэльеф Ерэвана адрозніваецца вялікай разнастайнасцю, ваганні вышынь у яго межах дасягаюць 400 метраў. Праз горад, у маляўнічай цясніне, працякае рака Раздан. Асаблівасці рэльефу, клімат, вывучэнне ружы вятроў на гэтым горным плато ляглі ў аснову першага генеральнага плана Ерэвана, створанага акадэмікам архітэктуры А. Таманянам у 1924 годзе. Паводле гэтага плана Ерэван быў задуманы як горад з радыяльна-кальцавой планіроўкай цэнтра, якая захоўвала кірункі магістраляў, што склаліся гістарычна, і значныя помнікі гісторыі і культуры. Усе наступныя генеральныя планы і праекты забудовы Ерэвана, галоўным чынам, працягвалі ідэі А. Таманяна.
Клімат
Ерэван размешчаны ў дзвюх ландшафтных зонах: паўпустынна-пустынная пераважае на вышыні 850—1000 м, сухая стэпавая — вышэй. Штогадовая сярэдняя тэмпература паветра складае 11,8 °C, летам +25 °C, зімой −4-5 °C, абсалютны максімум +42 °C, абсалютны мінімум −31 °C. Штогадовае сонечнае ззянне дасягае ў сярэднім 2700 гадзін. Перыяд без замаразкаў доўжыцца 213—224 дзён. Адносная вільготнасць паветра ад 44-45 % улетку да 70-80 % узімку.
Летні сезон доўжыцца больш за 4 месяцы з сухім і гарачым надвор’ем, сярэдняя тэмпература паветра ў жніўні 22-26 °C, віновая тэмпература роўная 41,4 °C. Вятры, якія дзьмуць улетку, становяцца мацнейшымі ў другой палове дня дасягаючы часам 15-20 м/с. Зіма ўмерана халодная: пастаяннае снежнае покрыва ўтвараецца не кожны год. Сярэдняя тэмпература ў студзені −4-6 °C, найменшая тэмпература −31 °C. Вясна кароткая з няўстойлівым надвор’ем. Восені ўласцівае мяккае, сонечнае і зацішнае надвор’е. Сярэднегадавы аб’ём атмасферных ападкаў 250—370 мм. Максімум ападкаў выпадае ў маі.
Верхнія пласты глебы разнастайныя: ад шэра-карычневых да пераважных карычневых.
Гісторыя
Урарцкі цар Аргішці I у 782 да н. э. пабудаваў крэпасць Эрэбуні, з якой і паўстаў сучасны Ерэван (адсюль жа паходзіць і назва горада). Эканамічнае і палітычнае значэнне горада ўзрастае з сярэдзіны 13 ст., калі Ерэван становіцца важным вузлавым пунктам на шляхах з Арарацкай даліны ў Паўночнае Закаўказзе. З 1440 года Ерэван — адміністрацыйны цэнтр Усходняй Арменіі. З 1513 па 1735 год крэпасць і горад шмат разоў падвяргаліся спусташальным нашэсцям персаў і туркаў. У 1604 годзе Ерэван захоплены войскамі іранскага шаха Абаса I; армянскае насельніцтва сагнана ў Іран, але неўзабаве горад быў адноўлены і стаў цэнтрам Ерэванскага ханства. У 17 ст. у Ерэване назіраецца некаторы эканамічны ўздым. Ерэван становіцца буйным цэнтрам гандлю і рамяства. У выніку руска-іранскай вайны 1826-28 гадах Ерэван быў узяты рускімі войскамі (1 кастрычніка 1827) і ў складзе Усходняй Арменіі па Туркманчайскім дагаворы 1828 года далучаны да Расійскай імперыі. У 1828-40 гадах — Ерэван — цэнтр Армянскай вобласці, затым — павятовы горад, з 1849 года — цэнтр Эрыванскай губерні. Злучаны чыгункай праз Александропаль (цяпер Гюмры) з Тбілісі ў 1902 годзе, а ў 1908 годзе з Джульфай.
У маі 1918 года Ерэван становіцца сталіцай Рэспублікі Арменія. У пачатку снежня 1920 года Ерэван быў захоплены Чырвонай Арміяй; 18 лютага 1921 года ў выніку агульнанацыянальнага паўстання Савецкая ўлада была звергнута, аднак 2 красавіка РСЧА ізноў захапіла Ерэван, на 70 гадоў усталявалася Савецкая ўлада.
З пачатку 1988 года ў Ерэване на плошчы каля Опернага тэатра пачаліся масавыя мітынгі карабахскага руху, якія перараслі ў рух за незалежнасць Арменіі.
Вазнэсэнскэ (Глухіўскі раён)
Вазнэсэнскэ (Возне́сенське) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Дзень незалежнасці Грузіі
Дзень незале́жнасці (დამოუკიდებლობის დღე, дамукідэблёбіс дгхэ) — нацыянальнае свята ў Грузіі, якое адзначаецца 26 мая ў гонар прыняцця ў 1918 годзе Акта Незалежнасці, якім была абвешчана Грузінская дэмакратычная рэспубліка. У гэты дзень па краіне адбываюцца ваенныя парады, ладзяцца феерверкі, канцэрты, кірмашы, мітынгі і цырымоніі.
2001 год у гісторыі музыкі
2001 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Гадуніўка (Глухіўскі раён)
Гадуніўка (Годуні́вка) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Шалыгі (Маладзечанскі раён)
Шалы́гі (, Шалыги) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Гарадоцкага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Лявон Бароўскі
Жыццяпіс
Скончыў гімназію ў Паставах. Вучыўся ў Віленскім універсітэце, адначасова працаваў там сакратаром (1801—1807). У 1803 атрымаў навуковую ступень кандыдата філасофіі. У 1807—1811 выкладаў рыторыку і паэтыку ў Свіслацкай гімназіі.
У 1814, пасля смерці прафесара Эўсэбіюша Славацкага, пачаў выкладаць рыторыку, паэзію, філасофскую граматыку ў Віленскім універсітэце. У 1816 атрымаў ступень магістра філасофіі, з 1821 — экстраардынарны прафесар, з 1823 — ардынарны прафесар.
Бліскучы лектар, першым пачаў вучыць на семінарах аналізу літаратуры. Аказаў значны ўплыў на А. Міцкевіча, быў адным з першых прыхільнікаў яго паэзіі і першым назваў геніям. Лекцыі Л. Бароўскага слухалі і іншыя будучыя пісьменнікі, у т.л. Сімонас Даўкантас, Сімонас Станявічус, Юльюш Славацкі.
Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта (1832), у 1833 прызначаны прафесарам гамілетыкі ў рымска-каталіцкую Віленскую духоўную акадэмію і да 1842 выкладаў там гамілетыку і польскую літаратуру, пакуль Акадэмія не была перакладзеная з Вільні ў Санкт-Пецярбург. Доўгі час служыў цэнзарам польскіх выданняў.
Памёр у 1846 у Вільні, пахаваны на Бернардынскіх могілках. На тыльным баку надмагілля ў выглядзе скалы ў 1900 была змешчана шыльда з тэкстам на польскай мове, дзе Л. Бароўскі названы першым, хто распазнаў у А. Міцкевічы нацыянальнага генія, і тым, хто сфарміраваў самых выдатных польскіх паэтаў і празаікаў 19 ст. Помнік упрыгожаны таксама вершаванай эпітафіяй Марыі Канапніцкай.
Дзейнасць
У 1815—1826 супрацоўнічаў з часопісам «Dziennik Wileński», дзе публікавалася адна з галоўных прац Л. Бароўскага «Заўвагі пра паэзію і рыторыку з пункту гледжання іх падабенства і адрознення» («Uwagi nad poezją i wymową pod względem ich podobieństwa i różnicy»). Аўтар прац па педагогіцы, біяграфіі Эўсэбіюша Славацкага, сачыненняў «Uwagi nad poezją i wymową» (1820); «Retoryka» (1824); «O poznawaniu zdolności umysłowych w młodzieży» (1826).
Гарылэ
Гарылэ (Горі́ле) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ханарын Хермелін
Ханарын Хермелін (швед. Honorine Hermelin, поўнае імя Honorine Louise Hermelin, у замужжы Grönbech; -) — шведская феміністка, педагог і перакладчык, заснавальнік групы Фогельстад.
Біяграфія
Нарадзілася 19 кастрычніка 1886 года ў парафіі Экебюбарна ў акрузе Эстэргётланд. Была малодшай з двух братоў і сясцёр у сям’і памешчыка барона Ёзэфа Хермеліна і яго жонкі Ханарыны фон Кох, якая памерла праз дзесяць дзён пасля нараджэння Ханарыны. Дзяўчынка расла ў адукаваным і культурным асяроддзі. Яе дзядзькам быў пісьменнік і перакладчык барон Эрык Хермелін, які вучыў усіх дзяцей нямецкай мове. Бацька ўзяў шлюб з Джэйн фон Кох і ў новай сям’і нарадзілася яшчэ сямёра дзяцей.
Памерла 4 верасня 1977 года ў парафіі Бронкюрка ў Стакгольме. Была замужам за Вільгельмам Гронбехам у1947 годзе, але ён памёр пасля васьмі месяцаў шлюбу.
Акольнічы
Ако́льнічы (Око́льничий) — прыдворны чын і пасада ў Рускай дзяржаве ў XIII—пачатку XVIII стст. З сярэдзіны XVI стагоддзя — другі (пасля баярына) думны чын Баярскай думы. Акольнічыя ўзначальвалі прыказы, палкі.
Кошыцкі залаты скарб
Змесціва
Масіўны рэнесансны ланцуг мае даўжыню 2,14 метры і масу 590 грам. На двух з трох залатых медалёў, датаваных 1526 і 1544 годамі, выяўлены кароль Людавіт II. Трэці, найкаштоўнейшы, датаваны 1541, выраблены Крыштафам Фусам і з'яўляецца кавалерыйскім медалём караля Фердынанда I.
Сярод манет вылучаецца адна, адрозная ад усіх астатніх. Найбольш праўдападобна, што гэта антычная фракійская манета, аднак не выключаецца версія пра імітацыю кельцкай. Частка манет як мясцовага (Каралеўства Венгрыя, Сяміграддзе), так і замежнага паходжання (Нідэрланды, Багемія, Сілезія, аўстрыйскія краі, Германія, Польшча, Італія, Швецыя і Іспанія) аж з васьмідзесяці еўрапейскіх манетных двароў.
Склад манет паводле асобных тэрыторый:
Паходжанне
Наймаладзейшая манета ў скрабе паходзіць з Крэмніцкага манетнага двара і датаваная 1679 годам. Паводле гэтай інфармацыі, а таксама паводле тага палітычнай сітуацыі ў Кошыцах, дату захавання скарбу можна прыкладна датаваць 1680—1682 гадамі. Гэта быў час размаху куруцкага паўстання ў Верхняй Венгрыі, правадыр якога Імрэ Цёкелі намерваўся захапіць Кошыцы, што і здолеў здзейсніць у 1682. Паводле складу скарбу можна меркаваць, што яго ўласнік быў асобай заможнай — прыхільнікам Габсбургаў. Пра гэта сведчыць месца захавання ад паўстанцаў — адміністрацыйны будынак Спішскай камеры на Галоўнай вуліцы (цяпер нумар 68), галоўная фінансавая ўстанова ў Верхняй Венгрыі. Уласнік схаваў скарб пад падлогу склепу.
Лёс скарбу
У 1935 годзе барочны будынак Спішскай камеры быў знесены, каб вызваліць месца для новай фінансавай установы. Працаўнікі, што знайшлі скарб, спярша намерваліся яго прысвоіць і прадаць. Аднак іх намеры былі спынены, і знаходка ў некранутым стане была перададзена ў Генеральнае фінансавае казначэйства ў Браціславе, а пасля ў Цэнтральнае дзяржаўнае казначэйства ў Празе. Падчас Другой сусветнай вайны цікавасць да яго выказвалі ажно некалькі краін (Першая славацкая рэспубліка, Каралеўства Венгрыя, Трэці рэйх), але ў 1941—1942 нумізматка Эмануэла Нагейлава-Пратрава схавала скарб у Нацыянальным музеі ў Празе, а ў 1943 ён быў перахаваны ў двух надзейных месцах па-за Прагай.
У Кошыцы скарб вярнуўся на выставу 1956 года, пасля яшчэ раз у 1967, аднак у месцы не было адпаведнага памяшкання для яго сталага захавання. Таму ў 1969 у скляпеннях Усходнеславацкага музея было пабудавана бяспечнае сховішча, у якім скарб выстаўлены для прагляду з 1970 года.
Афінская акадэмія
Афінская акадэмія (Ακαδημία Αθηνών) — нацыянальная акадэмія Грэцыі і буйнейшая навукова-даследчая ўстанова ў краіне, працуе пад кіраўніцтвам Міністэрства адукацыі і рэлігіі Грэцыі.
Дзейнасць
Афінская акадэмія была заснавана 18 сакавіка 1926 года і сваёй назвай абавязана старажытнай Акадэміі Платона. Афіцыйны статут акадэміі быў замацаваны дзяржаўнай пастановай ад 1929 г. З асобнымі зменамі і дапаўненнямі гэтая пастанова дзейнічае і да гэтага дня, згодна з ёй асноўнымі накірнкамі дзейнасці Нацыянальнай акадэміі Грэцыі з’яўляюцца:
Галоўны корпус
Галоўны корпус Афінскай акадмэіі знаходзіцца паміж вул. Панапістіму (вул. Універсітэтская) і вул. Акадіміас (вул. Акадэмічная) у Афінах. Разам з Афінскім універсітэтам і Нацыянальнай бібліятэкай Грэцыі ён з’яўляецца часткай так званай неаклассічнай Афінскай трылогіі, створанай у 1859 г. па праекту дацкага архітэктара Тэафіл фон Хансэна.
Сродкі для будаўніцтва Афінскай акадэміі былі дадзены магнатам Сімонам Сінасам, першы камень быў урачыста закладзены 2 жніўня 1859 г. З 1861 г. будаўніцтва вялось хуткімі тэмпамі пад кіраўніцтвам Эрнста Зілера, але ўнутрыдзяржаўная нестабільнасць, а потым і звяржэнне караля Отана перашкаджалі будаўніцтву, пакуль яно не было спынена ў 1864 годзе.
Работы былі адноўлены толькі ў 1868 годзе. Але канччатковае завяршэнне адбылось толькі ў 1885 г., выдаткі на будаўніцтва склалі 2 843 319 залатых драхм. Скульптуры былі створаны грэкам Леанідасам Дросісам, у той час як фрэскі і мастацкае афармленне выканаў аўстрыец Крысціян Грайпенкерл.
20 сакавіка 1887 года Эрнст Зілер здаў галоўны корпус прэм’ер-міністру Харылаасу Трыкупісу. але з-за адсутнасці Нацыянальнай акадэміі, будынак спачатку перадалі нумізматычнаму музею да заканчэння будаўнітва для няго памяшкання ў 1890 годзе. У 1914 г. тут размясціўся Візантыйскі музей і Дзяржаўны архіў. Нарэшце, 24 сакавіка 1926 года будынак быў перададзены новастворанай Афінскай акадэміі.
Шараі (Маладзечанскі раён)
Шараі́ (, Шараи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавета.
Фартыфікацыя
Фартыфікацыя, гістар. ваенная архітэктура і кастраметацыя (fortificatio — умацаванне ад fortis — моцны + facere — рабіць; лац. castra — лагер + metor — мераю) — раздзел ваеннай (ваенна-інжынернай) справы, што ахоплівае тэорыю і практыку ўмацавання (фартыфікацыйнага абсталявання) мясцовасці, як пры папярэдняй ваенна-інжынернай падрыхтоўцы тэатру ваенных дзеянняў і тэрыторыі краіны, так і ў час вайны. Мае мэтай павышэнне баяздольнасці ўзброеных сілаў, павелічэнне іх баявой эфектыўнасці, засцераганне войскаў, органаў кіравання, насельніцтва і гаспадарчых аб'ектаў ад сродкаў паражэння праціўніка.
Фартыфікацыйнае абсталяванне ўлучае будову комплексаў фартыфікацыйных збудаванняў у адпаведнасці з аперацыйна-стратэгічнымі ці тактычнымі планамі. Адрозніваюць вайсковую (палявую) і доўгатэрміновую фартыфікацыю. Палявая фартыфікацыя займаецца пытаннямі тэорыі і практыкі фартыфікацыйнага абсталявання пазіцый, палосаў, рубяжоў, выходных раёнаў і раёнаў азмяшчэння войскаў у інтарэсаў забеспячэння боя (аперацыі); таксама займаецца будовай палявых збудаванняў для насельніцтва для засцерагання ад зброі масавага паражэння і інш. відаў зброі. Доўгатэрміновая фартыфікацыя займаецца пытаннямі тэорыі і практыкі папярэдняга фартыфікацыйнага абсталявання ТВД і тэрыторыі краіны, у мірны і ваенны час.
Фартыфікацыя — адна з найстаражытнейшых галінаў ваенна-інжынернай справы, што спрычынена прывязанасцю ваенных дзеянняў да мясцовасці разам з вялікім значэннем мясцовасці як у ваеннай справе, так і ў жыцці і дзейнасці людзей.
Тэрмін «фартыфікацыя» узнік у сярэднявеччы, і пачаткова азначаў уласна доўгатэрміновыя фартыфікацыйныя збудаванні, а навуку, што вывучала адпаведную тэорыю і практыку, называлі ваеннай архітэктурай. Навука аб будове палявых умацаванняў дзеля дасягання тактычных мэтаў складала іншы раздзел ваенна-інжынернай справы, і называлася кастраметацыяй. І ваенная архітэктура, і кастраметацыя з часоў старажытнасці існавалі паралельна, але ў часы Адраджэння ўзнікла неабходнасць у быцці пры войску ваенна-інжынерных спецыялістаў, а таксама патрэба ў арганічнай узаемасувязі абедзвюх адменаў умацавання мясцовасці. Гэта было спрычынена з'яўляннем сталых армій, развіццём агнястрэльнай зброі і агульным змяненнем характару ваеннага майстэрства. У выніку на працягу 16—17 ст. ваенная архітэктура і кастраметацыя аб'ядналіся пад агульнай назвай фартыфікацыі з падзелам яе на сталую і тымчасовую. Упершыню такі падзел быў праведзены ў працах французскага інжынера маршала Вабана. У Расіі тэрмін «фартыфікацыя» замацаваўся ў 18 ст., а дзве часткі фартыфікацыі атрымалі назвы доўгатэрміновай і палявой, што захоўваецца і дасюль.
Да самай 1-й сусв. вайны ў складзе фартыфікацыі разглядаліся таксама пытанні атакі, аблогі і абароны доўгатэрмінова ўмацаваных пунктаў і пытанні мінна-падземнай барацьбы. Таксама адмысловымі галінамі фартыфікацыі з'яўляліся ваенныя шляхі зносін і пераправы праз водныя перашкоды. На працягу і па 1-й сусв. вайне гэтыя пытанні вылучыліся ў асобныя раздзелы ваенна-інжынернай справы, а новымі фактарамі ў развіцці фартыфікацыі сталіся новыя віды зброі і ўзбраення (танкі, авіяцыя, зброя масавага паражэння).
Гудавэ
Гудавэ (Гу́дове) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Гута (Глухіўскі раён)
Гута (Гута) — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Наваросія
Наваросія (Новоросія, Новороссия) — сінонім Новарасійскай губерні і Новарасійскага генерал-губернатарства, у шырокім сэнсе — гістарычныя тэрыторыі Паўночнага Прычарнамор'я, далучаныя да Расійскай імперыі ў выніку расійска-турэцкіх войнаў у другой палове XVIII стагоддзя. Тэрыторыі ўключалі ў сябе Херсонскую, Екацярынаслаўскую, Таўрычную, Бесарабскую губерні, а таксама Кубанскую вобласць.
Тэрмін ужываўся да пачатаку XX стагоддзя, аднак пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі практычна апынуўся пад забаронай, у той час як значная частка зямель Наваросіі ўвайшла ў склад УНР, пасля паражэнні якой тэрыторыя была ўключана бальшавікамі ў склад Украінскай ССР. Тэрмін атрымаў новае распаўсюджванне ў 2013—2014 гадах у выніку падзей, якія адбыліся ва Украіне і прывялі да масавых пратэстаў у Паўднёва-Усходняй Украіне.
Будынак Сената і Сінода
Будынак Сената і Сінода — помнік архітэктуры Санкт-Пецярбурга. Першапачаткова быў пабудаваны для двух дзяржаўных органаў кіравання Расійскай імперыі: Сената і. Апошні буйны праект архітэктара Карла Росі.
З 1925 да 2006 года ў памяшканнях знаходзіўся. У адным крыле будынка з мая 2008 года размяшчаюцца асноўныя падраздзяленні. У іншым крыле будынка з мая 2009 размяшчаецца.
Перадгісторыя
Сенат і Сінод першапачаткова размяшчаліся ў будынку Дванаццаці калегій.
Першай пабудовай на месцы цяперашніх будынкаў Сената і Сінода стаяў фахверкавы дом святлейшага князя Меншыкава. Пасля яго апалы дом на набярэжнай Нявы перайшоў ва ўласнасць віцэ-канцлера А. І. Астэрмана, а ў 1744 годзе быў падараваны Лізаветай Пятроўнай канцлеру, для якога ўзвялі пабудову ў стылі барока.
У 1763 годзе, пасля ўсшэсця на пасад Кацярыны II, дом Бястужава-Руміна перайшоў у казну, і ў гэты будынак, перабудаваны архітэктарам, пераехаў Сенат. У 1780-1790-х гадах барочны дом Бястужава-Руміна быў зноў перабудаваны, і яго фасады атрымалі новую архітэктурную апрацоўку, тыповую для рускага класіцызму.
Імя аўтара праекта перабудовы будынка застаецца невядомым. Мяркуючы чарцяжам заходняга фасада будынка, якія захаваліся ў зборы, праект быў распрацаваны архітэктарам І. Я. Старовым.
На месцы цяперашняга будынка Сінода ў XVIII стагоддзі знаходзіўся дом купчыхі Кусаўніковай.
Гісторыя пабудовы
З узвядзеннем Адміралцейства ў 1806—1823 гадах ранейшыя пабудовы ўжо не адпавядалі новаму абліччу Сенацкай плошчы. Узнікла неабходнасць у рэканструкцыі, і быў аб'яўлены конкурс на распрацоўку праекта новых будынкаў Сената і Сінода.
24 жніўня 1829 года быў закладзены будынак Сената; у 1830 — будынкі Сінода. Завершана будаўніцтва ў 1834 годзе. Будаўніцтва вялося пад кіраўніцтвам архітэктара Аляксандра Штаўберта па праекце Карла Росі.
Казак
Казак — прадстаўнік казацтва, таксама прозвішча і тапонім.
Стольнік
Вялікае Княства Літоўскае
Урад стольніка ў Вялікім Княстве Літоўскім упамінаецца з сярэдзіны XV стагоддзя. Стольнік вялікакняжацкага двара загадваў сервіроўкай стала і парадкам падачы страў пры урачыстых трапезах і афіцыйных прыёмах. Улічваючы вялікую колькасць гасцей на падобных мерапрыемствах, у распараджэнні стольніка былі памочнікі, званыя падстоліямі.