cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алжыр
Алжыр пасля Арабскай вясны
У 2016 годзе парламент Алжыра прыняў шэраг законаў у рамках рэформы канстытуцыі краіны, якія абмяжоўваюць знаходжанне прэзідэнта на пасадзе кіраўніка дзяржавы. Гэтыя рэформы былі ў ліку абяцаных прэзідэнтам Абдэль Азізам Бутэфліка ў 2011 годзе, калі ў краіне адбыліся хваляванні і грамадзянскія пратэсты двума тэрмінамі, а таксама даюць берберыйскай мове статус дзяржаўнай.
Прэзідэнт Абдэль Азіз Бутэфліка пасля перанесенага інсульту сур’ёзна хварэў, і краінай кіравалі людзі з яго атачэння і ваенныя. У лютым 2019 было абвешчана аб намеры алжырскага лідара балатавацца ў красавіку на пяты тэрмін. Гэта рашэнне выклікала маштабныя мітынгі пратэсту ў краіне. 2 красавіка 2019 года Прэзідэнт Алжыра Абдэль Азіз Бутэфліка падаў у адстаўку. У адпаведнасці з канстытуцыяй Алжыра абавязкі часовага лідара краіны прыняў на сябе спікер верхняй палаты парламента Абдэлькадэр Бенсалах.
Але ратэсты моладзі атрымалі працяг. Каб супакоіць насельніцтва, армія Алжыра пачала чыстку вышэйшых органаў улады і бізнэсу. Сярод арыштаваных па абвінавачванні ў карупцыі мільярдэраў — Ісад Рэбраб і чатыры браты з роду Кунінэф. Як паведаміла дзяржаўнае тэлебачанне Алжыра, у суд былі выкліканыя таксама былы прэм'ер Ахмед Уяхія і дзейны міністр фінансаў краіны — абодва набліжаныя да Бутэфліка.
Дзяржаўны лад і палітыка
Рэспубліка. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт. Абіраецца ўсеагульным прамым таемным галасаваннем на 5 гадоў. Паводле дзеючай канстытуцыі 1996 кіраўнік дзяржавы мае шырокія паўнамоцтвы — з'яўляецца вярхоўным галоўнакамандуючым узброенымі сіламі і міністрам абароны, прызначае Кіраўніка ўрада, губернатараў (валі), траціну членаў Савета нацыі (верхняй палаты парламента) і Канстытуцыйнага савета. З красавіка 1999 Прэзідэнтам АНДР з'яўляецца Абдэль Азіз Бутэфліка (перавыбраны ў красавіку 2004).
Урад (Савет міністраў) — орган выканаўчай улады. Кіраўнік Урада — Абдэль Азіз Бельхадэм (з мая 2006, ізноў прызначаны ў чэрвені 2007).
Асноўныя палітычныя партыі: Фронт нацыянальнага вызвалення, Нацыянальнае дэмакратычнае аб'яднанне, Фронт сацыялістычных сіл, Аб'яднанне за культуру і дэмакратыю, Рух грамадства за мір, рух «Ан-Нахда» і інш. Забаронена фарміраванне партый на рэлігійнай, моўнай, расавай, палавой, карпаратыўнай або рэгіянальнай аснове.
Асноўныя грамадскія арганізацыі: Усеагульны саюз алжырскіх працаўнікоў, Нацыянальны саюз алжырскіх сялян, Нацыянальны саюз алжырскай моладзі, Нацыянальны саюз алжырскіх жанчын.
Знешняя палітыка
Алжыр — член ААН, ДН, ЛАГ, АС, АІК, АПЕК, «Групы 77+Кітай». У 2004—2005 — нясталы член Савета Бяспекі ААН. Удзельнічае ў Еўраміжземнаморскім працэсе, «Міжземнаморскай ініцыятыве» НАТА, працы «групы 15». Прадпрымае высілкі па ажыўленню дзейнасці Саюза Арабскага Магрыба.
Эканоміка
Алжыр — індустрыяльна-аграрная краіна. Кіруючыя пазіцыі ў эканоміцы захоўвае дзяржсектар. Прыватны сектар пераважае ў лёгкай і харчовай прамысловасці (70-90 %), будаўніцтве (60 %), сферы паслуг, аптовага і рознічнага гандлю (да 80 %), сельскай гаспадарцы (80 %). Памер ВУП у 2007 склаў па афіцыйных дадзеных 135 млрд дол. ЗША (прырост — 6,5 %, 3970 дол. ЗША на душу насельніцтва). Вядучая галіна прамысловасці — нафтагазавая (45 % ВУП, 98 % валютных паступленняў). Дзяржаўная нафтагазавая кампанія «Санатрак» — 1-я ў Афрыцы і 11-я ў сусветным рэйтынгу. Даказаныя запасы нафты складаюць 1,5 млрд тон, прыроднага газу — 4,6 трлн куб. м. Значная частка вуглевадароднай сыравіны, якая здабываецца паступае на экспарт, у асноўным у Заходнюю Еўропу. Прыбыткі ад экспарту вуглевадародаў — 59 млрд дол. (2007). Алжыр займае другое месца ў свеце па экспарце звадкаванага газу, трэцяе — па экспарце прыроднага газу. Апроч газу і нафты, вядзецца здабыча жалезнай руды, фасфатаў, каляровых металаў. Апрацоўчая прамысловасць прадстаўлена прадпрыемствамі металургічнай, машынабудаўнічай, нафтаперапрацоўчай, хімічнай і электратэхнічнай галін, а таксама прадпрыемствамі па перапрацоўцы сельскагаспадарчай сыравіны. Сельская гаспадарка толькі на траціну забяспечвай патрэбнасці краіны ў харчаванні. Яго доля ў ВУП складае каля 10 %.
Знешнегандлёвае абарачэнне Алжыра ў 2007 склала 87 млрд дол. ЗША (прырост у параўнанні з 2006 — 11 %) у т.л. экспарт — 60 млрд дол., імпарт — 27 млрд дол. На долю краін ЕС прыходзіцца каля 55 %, ЗША — парадку 15 %. Экспартуюцца нафта і звадкаваны газ, віно, цытрусавыя, пробка, будматэрыялы і інш. Імпартуюцца машыны і абсталяванне, харчаванне, сыравіна, спажывецкія тавары.
Фінансавае становішча Алжыра вызначаецца прыбыткамі ад экспарту нафты і газу. Да 2000 у сілу аб'ектыўных акалічнасцей яно пагаршалася, захоўвалася на высокім узроўні знешняя запазычанасць (парадку 29 млрд дол. па стане на канец 1999). Да канца 2007 аб'ём знешняй запазычанасці скараціўся да 5,6 млрд дол. (15,5 млрд дол. у 2005), а золатавалютныя рэзервы дасягнулі 98 млрд дол., з якіх 44,5 млрд дол. складаў «Фонд рэгулявання экспартных прыбыткаў». Інфляцыя, па афіцыйных дадзеных, у 2007 склала 4,2 %, па неафіцыйных адзнаках — 8 %.
Транспарт
Унутраныя перавозкі грузаў ажыццяўляюцца аўтамабільным і чыгуначным транспартам. Агульная працягласць аўтадарог 104 тыс. км, у тым ліку з цвёрдым пакрыццём 71,6 тыс. км. На яго прыпадае 85 % унутраных пасажырскіх і 73 % грузавых перавозак.
Працягласць чыгунак 4,8 тыс. км. З іх 1,1 тыс. км вузкакалейнага шляху, электрыфікавана 300 км (1998). Аб'ём чыгуначных перавозак: грузавых 2082 млн т/км, пасажырскіх — 2077 млн пас/км.
Марскі транспарт выконвае 70 % замежнагандлёвых грузавых перавозак (чыгуначны 20 %, аўтамабільны 10 %).
Галоўныя порты: Алжыр, Арзеў, Анаба, Беджая, Аран, Мастаганем, Скікда.
У краіне маецца 136 аэрапортаў, з іх 51 з бетоннай узлётна-пасадачнай паласой. Развіты верталётны транспарт. Авіятранспарт перавозіць у сярэднім 3,5 млн пасажыраў у год (2863 млн пас/км).
Галоўны міжнародны аэрапорт класа А — Дар-эль-Бейда. Міжнародныя рэйсы прымаюць яшчэ 6 аэрапортаў, у тым ліку ў Канстанціне і Аране.
Лубрыяна
Лубрыяна (Lubriano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыа, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 956 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 1020. Тэлефонны код — 0761.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Procolo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Хелен Хант
Хелен Хант (Helen Hunt, нар. 15 чэрвеня 1963) — амерыканская актрыса, сцэнарыст, рэжысёр і прадзюсар. Яна найбольш вядомая па ролі ў тэлесерыяле «З глузду еду ад цябе», у якім яна здымалася з 1992 па 1999 год і за які атрымала чатыры прэміі «Эмі». У 1998 годзе яна атрымала прэмію «Оскар» за лепшую жаночую ролю ў камедыі «Лепш не бывае».
Кузняцоўка (прыпыначны пункт)
Кузняцоўка (Кузнецовка) — прыпыначны пункт Кастрычніцкай чыгункі на лініі Масква — Рыга, паміж прыпыначнымі пунктамі Шчэбзавод і Себеж. Да 2004 года мела статус станцыі (паасобнага пункта).
Гісторыя
Дакладна невядома, у якім годзе была адкрыта станцыя (або прыпыначны пункт), аднак на карце 1943 года адзначана станцыя Кузняцоўка ў складзе Калінінскай чыгункі (Калінінская вобласць, Себежскі раён). У ваенных зводках 16 ліпеня 1944 года гаворыцца аб вызваленні станцыі Кузняцоўка. Названа ў гонар суседняй вёскі Кузняцоўка.
У канцы 50-х гадоў Ідрыцкая дыстанцыя шляху была аб’яднана з Новасакольніцкай.
Станцыя Кузняцоўка ў пасляваенныя гады адкрывалася і закрывалася неаднаразова.
Джавані Марыя Бернардоні
Джавані (Ян) Марыя Бернардоні (Giovanni Maria Bernardoni; каля 1541, Канья каля Кома, цяпер Італія —, ) — італьянскі архітэктар, прадстаўнік стылю ранняга барока, езуіт.
Паходзіў Дж. Бернардоні з поўначы Італіi. Ва ўзросце 23 гадоў з’явіўся ў Рыме з мэтай уступіць у ордэн езуітаў i стаць архітэктарам. З яго слоў, да гэтага 10 гадоў працаваў мулярам. Адразу пасля прыняцця ў ордэн Дж. Бернардоні накіраваўся на будаўніцтва галоўнага храма езуітаў — рымскай царквы Іль-Джэзу і працаваў тут, не лічачы кароткіх ад’ездаў у іншыя гарады Італіі, на працягу 1564—1571 гадоў, напр., яго пасылалі на некалькі месяцаў у Мілан для прыспешвання працы па рэканструкцыі калегіяльнага будынка, прылеглага да царквы Сан-Фідэле.
У Рыме Дж. Бернардоні заставаўся да канца 1571 года. На кароткі тэрмін яго накіроўвалі ў Фларэнцыю, потым ад пачатку 1572 да канца наступнага года ён знаходзіўся ў Чывіта Сан-Анжэла на тэрыторыі Абруца, падпарадкаванай неапалітанскай правінцыі ордэна езуітаў, дзе меркавалася будаўніцтва новага дома для навіцыяту. Аднак па розных прычынах кіраўніцтва ордэна адмовілася ад далейшых работ у гэтым мястэчку, а сабраных там манахаў пачалі размяркоўваць па іншых месцах.
Ад 1573 года на працягу чатырох гадоў Дж. Бернардоні знаходзіцца ў правінцыі Неапаль. Тут разгортваліся працы пры будоўлях царквы Джэзу ў самім Неапалі, а таксама царквы Джэзу і Марыі і дома езуітаў-прафесараў у горадзе Леча. З 1575 года нагляд за ўсімі будоўлямі Неапалітанскай правінцыі даручылі Дж. Бернардоні.
У 1577 годзе прызначэны ў Сардзінію (праектаў Дж. Бернардоні для Сардзініі не захавалася).
Далей яго чакала падарожжа ў Рэч Паспалітую. Па дарозе ў Нясвіж Дж. Бернардоні затрымаўся на польскіх землях на 3 гады (1583—1586): пабыў некаторы час у Познані, даўжэй — у Любліне з кароткім выездам у Каліш. Ва ўсіх гэтых месцах ён праектаваў калегіумы, але ў Любліне застаўся пры будоўлі. Тут Дж. Бернардоні выканаў некалькі варыянтаў праекта калегіума і дома прафесаў, праект драўлянай капліцы, рэканструкцыю школы, праект касцёла ў Калішы, пачаў будаўніцтва касцёла ў Любліне.
Пасля шматразовых напамінкаў князя Мікалая Крыштафа Радзівіла (Сіроткі) ў сярэдзіне 1586 Дж. Бернардоні з’явіўся ў Нясвіжы і адразу прыступіў да галоўнай працы ў сваёй творчасці — праектавання касцёла езуітаў. Адначасова яму даручылі кіраваць будаўніцтвам ужо запраектаванага ў Рыме калегіума. Праца вялася хутка: праект касцёла быў скончаны ў тым жа 1586 годзе, у наступным закладзены фундамент, а ў 1590 годзе ўжо можна было ўзводзіць купал. 1 верасня 1593 ў гатовым касцёле справілі першае набажэнства, а 7 кастрычніка 1601 года адбылося ўрачыстае асвячэнне касцёла Божага Цела, але ўжо без архітэктара. Кіраўніцтва будоўляй калегіума Дж. Бернардоні здзяйсняў у два этапы. Першы заняў 1586—1588, потым архітэктар цалкам быў заняты на працах пры касцёле, а з 1593 да 1599 гадоў зноў займаўся калегіумам. Ужо ў 1596 годзе Дж. Бернардоні паслаў запыт да генерала ордэна па новае прызначэнне, палічыўшы асноўную сваю дзейнасць у Нясвіжы завершанай. Яму прыпісваецца аўтарства яшчэ некалькіх пабудоў у самім Нясвіжы і ў ваколіцах, але дакументальных спасылак на гэта няма.
У маі 1599 года Дж. Бернардоні з’явіўся ў Кракаве каб кіраваць будаўніцтвам вялікага езуіцкага касцёла Пятра і Паўла. Будаўніцтва касцёла Пятра і Паўла ў асноўным было завершана ў 1608 годзе, ужо пасля яго смерці. Акрамя працы пры касцёле ў Кракаве Дж. Бернардоні падрыхтаваў праекты кляштара з касцёлам для францысканцаў у Кальварыі Зэбжыдоўскай і парафіяльнага касцёла ў Зэбжыдовіцах. Кляштар пазней быў значна перабудаваны, парафіяльны касцёл існуе дагэтуль.
У 1984 годзе беларускім даследчыкам Г. Галенчанкам у Інстытуце манускрыптаў Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вернадскага (Кіеў) адкрыты зборнік архітэктурных чарцяжоў XVI—XVII ст., датычных Беларусі. Некаторыя спецыялісты (Г. Галенчанка, Т. Габрусь) даводзяць, што большая частка арыгінальных чарцяжоў у ім выканана самім Дж. Бернардоні.
Ёсць падставы меркаваць пра ўдзел Дж. Бернардоні як матэматыка і астранома ў стварэнні радзівілаўскай карты Вялікага Княства Літоўскага, апублікаванай у 1613 годзе.
Залессе (Радастаўскі сельсавет)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Радастаўскага сельсавета.
Прашка (гміна)
Пра́шка (Praszka) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Алескага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Прашцы. Плошча гміны складае 102,8 км². Станам на 2006 год у гміне Прашка пражывалі 13 876 чалавек, шчыльнасць — 135 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 21 населены пункт.
Вудзі Ален
Ву́дзі А́лен (Woody Allen; сапраўднае імя — А́лен Сцю́арт Кёнігсберг, Allen Stewart Königsberg; нар. 1 снежня 1935) — амерыканскі, , , , , пісьменнік і музыкант.
Біяграфія
Ален нарадзіўся 1 снежня 1935 года ў Брукліне (Нью-Ёрк). Сваю творчую кар’еру ён пачынаў з напісання гэгаў у духу братоў Маркс. Некаторы час ён задавольваўся роляй літаратурнага «негра», які піша жарты для папулярных комікаў — Боба Хоўпа і Бадзі Хэкета. У 1957 годзе Алена «падвысілі» да рэдактара тэлешоў, дзе ён адначасова сачыняў тэксты і выступаў як акцёр. Тады і з’явіўся псеўданім Вудзі Ален.
У 1966 годзе Вудзі выпусціў сваю першую карціну — «Што здарылася, Тыгровая Лілея?» Наступнай стала пародыя на фільмы аб рабаўніках банкаў «Хапай грошы і бяжы». 1970-я сталі для Алена «дзесяцігоддзем пародый». Так і з’явіўся жанр «інтэлектуальная камедыя». З самога пачатку сваёй рэжысёрскай дзейнасці Ален аддаваў перавагу здымаць у галоўнай ролі самога сябе — і стварыў сабе ў кіно лёгка вядомы імідж акулярыстага яўрэя, неўратычнага нью-ёркца і інтэлігента, які вечна рэфлексуе з яўнай патрэбай у псіхааналітыцы.
У 1977 за карціну «Эні Хол», дзе ўпершыню паспрабаваў не спарадыраваць, а проста іранічна зірнуць на ўласнае жыццё, Вудзі Ален атрымаў адразу тры «Оскары» — за лепшую мужчынскую ролю, якую сам жа і сыграў, за лепшую жаночую ролю (Даян Кітан) і лепшы сцэнарый. З тых часоў ён неаднаразова намінаваўся на галоўную ўзнагароду Амерыкі.
Ален добра вядомы і як пісьменнік. Ён рэгулярна публікаваў у «Нью-Ёркер» з’едлівыя і дасціпныя фельетоны і нават выпусціў некалькі кніг. Аўтар п’ес «Не піце ваду» (1966), «Плавальная лямпачка» (1981) і іншых, зборнікаў апавяданняў «Зводзячы лікі» (1966), «Без пер’я» (1975). Яго фільмы трывала звязаныя з яго асабістым жыццём: кожная яго новая пасія аб’яўлялася музай і рабілася галоўнай актрысай наступнага, а то і нават некалькіх фільмаў. Жанаты ён быў усяго тройчы, прычым яго другая жонка Луіза Ласэ нават падала на яго ў суд пасля разводу, а трэцяя — Сун-І Прэвін — некаторы час лічылася яго прыёмнай дачкой.
Кужэнкіна (пасёлак гарадскога тыпу)
Кужэнкіна (Куже́нкино) — пасёлак гарадскога тыпу ў Цвярской вобласці Расіі.
Уваходзіць у Балагоўскі раён, у складзе якога ўтварае муніцыпальнае ўтварэнне Кужэнкінскае гарадское паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.
Размешчаны на рэках Шліна, Шлінка (прыток Шліны) і Ладыжанка (прыток Шлінкі), за 176 км на паўночны захад ад абласнога цэнтра, за 20 км на поўдзень ад горада Балагое. Чыгуначная станцыя на лініі Балагое — Вялікія Лукі. Паблізу пасёлка праходзіць аўтатраса М10 «Расія».
Забалацце (Кубліцкі сельсавет)
За́балацце (, Заболотье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Кубліцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Старынкаўскага сельсавета.
Раман Інджэйчык
Раман Інджэйчык (Roman Indrzejczyk;,  — , пад Смаленскам) — польскі каталіцкі святар.
У 1956 годзе быў высвечаны ў святары. Быў вікарыем у населеных пунктаў Мазоўша, а затым пробашчам розных варшаўскіх і падваршаўскіх парафіі. Навучаў рэлігіі ў школе, быў таксама вернікаў у псіхіятрычным шпіталю. Падчас ПНР дзейнічаў у апазіцыі. Насіў друкі, дазваляў апазіцыянерам рабіць выклады на плябаніі. Даваў пакоі для пасяджэнні. У 1961—1976 і 1989—1994 гадах быў краёвым капеланам службы аховы здароўя. З 22 снежня 2005 года быў капеланам прэзідэнта Леха Качынскага. Пісаў вершы.
Загінуў 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам. 16 красавіка 2010 года пасмертна ўзнагароджаны Крыжам камандорскім з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы.
Пахаваны ў Варшаве.
Апалон Кажанёўскі
Апалон Каржанёўскі (, с. Ганаратка, цяпер у Аратоўскім раёне Вінніцкай вобласці, Украіна —, ) — польскі паэт, перакладчык, драматург, удзельнік падрыхтоўкі паўстання 1863—1864 гадоў. Бацька англійскага пісьменніка-навеліста Джозефа Конрада (Юзафа Каржанёўскага).
Біяграфія
Паходзіў з польскага шляхецкага роду (гербу «Наленч»). Вучыўся ў гімназіях Камянца-Падольскага, Нямірава, Вінніцы, Жытоміра. З 1841 па 1846 вывучаў права і арыенталістыку ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце. Падчас Крымскай вайны рыхтаваў выбух паўстання ў тылах расійскага войска. У 1859 атабарыўся з сваёй радзінай у Жытоміры.
Удзел у падрыхтоўцы паўстання
З 1861 прымае ўдзел у падрыхтоўцы паўстання 1863—1864 гадоў у Варшаве, належыў да лагеру «чырвоных». Кантактаваў з Ігнацыем Хміеленскім. Быў галоўным арганізатарам патрыятычных маніфестацыяў у Варшаве. Падрыхтаваў святкаванне юбілея падпісання Люблінскай уніі, маніфестацыі пасля смерці прымаса Антонія (Фіялкоўскага). 23 верасня 1861 узначальваў акцыю па байкоце выбараў у мясцовую адміністрацыю. Быў аўтарам адозвы «Да братоў палякаў, русінаў і літвінаў». Кіраваў маніфестацыяй 10 кастрычніка 1861 ў Гародлі. Пасля ўвядзення ў Варшаве 17 кастрычніка ваеннага становішча, быў ініцыятарам стварэння гарадскога камітэта. У ноч з 20 на 21 кастрычніка быў арыштаваны рускімі і заключаны ў X павільёне Варшаўскай цытадэлі. У маі 1862 асуджаны на высылку ў Волагду, праз год пераведзены ў Чарнігаў. У сувязі з дрэнным станам здароўя ў 1868 годзе быў выпушчаны і пераехаў з сынам у Львоў, а праз год у Кракаў. Пахаваны на Ракавіцкіх могілках у Кракаве.
Творчая спадчына
Першым творчым здабыткам быў цыкл рэлігійна-патрыятычных вершаў, Czyśćcowe Pieśni (1849—1854). У 1854 годзе апублікаваў скандальную драму «Камедыя» (Komedia), у якой рэзка разкрытыкаваў асяроддзе польскай шляхты ва Украіне.
Акрамя паасобных вершаў, выдаў асобна: «Komedyja» (пераклад пераробленай камедыі Грыбаедава), «Strofy oderwane» (Вільня, 1856), камедыі і драмы: «Dla miłego grosza» (Санкт-Пецярбург, 1859), «Batożek» (Львоў, 1861), «Akt pierwszy» (Львоў, 1864).
Быў аўтарам перакладаў на польскую мову твораў Шэкспіра, Альфрэда дэ Віньі, Чарльза Дзікенса і Віктора Гюго. У 1864 выдаў кнігу Польшча і Масква (Polska i Moskwa) і дысертацыю па драматургіі Шэкспіра (Studia nad dramatycznością w utworach Szekspira).
Анадыр
Анадыр (Анадырь) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чукоцкай аўтаномнай акругі.
Размешчаны на беразе Анадырскага заліва Берынгава мора. Насельніцтва 14,6 тыс. чалавек (2016). Епархіальны цэнтр Анадырскай і Чукоцкай епархіі Рускай Праваслаўнай Царквы. Рыбная прамысловасць, рыбалоўства, аленегадоўля.
Пражмаў (гміна)
Пра́жмаў (Prażmów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пясэчынскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пражмаве. Плошча гміны складае 86,11 км². Станам на 2011 год у гміне Пражмаў пражывалі 9758 чалавек, шчыльнасць — 113,3 чал./км².
Марта (правінцыя Вітэрба)
Марта (Marta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 3574 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 107 чал./км². Займае плошчу 33 км². Паштовы індэкс — 1010. Тэлефонны код — 0761.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сімфілы
Апісанне
Сімфілы маюць белае ці жаўтаватае цела. На галаве пара шматчленікавых ружанцападобных вусікаў і тры пары ротавых органаў. Вачэй няма. Тулава мае 12 пар ног. Спінных шчыткоў 14-15, прычым пярэдні самы маленькі. У асноў ног 3-12-й пар маюцца перапончатыя мяшэчкі, праз сценкі якіх адбываецца ўсмоктванне вады. На апошнім членіку цела знаходзіцца пара адросткаў-цэрак, на якіх адкрываюцца адтуліны прадзільных павуціных залозак.
Трахейная дыхальная сістэма адкрываецца 1 парай дыхальцаў на галаве. Палавая адтуліна адкрываецца на 3-м членіку тулава, на ніжнім яго баку.
Пашырэнне
Сімфілы развіваюцца і жывуць у глебе, подсцілцы, пад камянямі і інш.
Распаўсюджаны на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды; сустракаюцца паўсюдна. На Беларусі найбольш адзначана ў парніках і цяпліцах скалапендрэла няплямістая (Scutigerella immaculata), якая пашкоджвае маладыя ўсходы раслін.
Асаблівасці біялогіі
Сілкуюцца гнілымі расліннымі рэшткамі, зрэдку жывымі расліннымі тканкамі. Хутка бегаюць па розных трэшчынах і хадах. Вельмі адчувальныя да высыхання, пазбягаюць святла.
Раздзельнаполыя. Спосаб апладнення сімфіл вельмі своеасаблівы: самец адкладае на сценкі хадоў у глебе сперматафоры; самка падбірае іх ротавымі органамі (пры гэтым сперма пранікае ў спецыяльныя поласці ў сківіцах), затым захоплівае сківіцамі яйцо, якое выходзіць у яе з адтуліны на 3 сегменце тулава (тым часам яйцо апладняецца спермай), і прымацоўвае яго да субстрата. З яец цераз 10 дзён выходзяць лічынкі з няпоўным лікам тулававых сегментаў (6—7). Развіццё лічынкі (з кожнай лінькай дадаецца па пары ног) працягваецца каля 2 месяцаў.
Жывуць смфілы да 6 гадоў. У дарослым стане здольныя аднаўляць страчаныя членікі вусікаў.
Сістэматыка
Да класа адносяцца два сямействы, больш ста відаў.
Клімент VIII
Біяграфія
Сувязі з Іспаніяй некалькі аслаблі, і апостальская сталіца зноў зблізілася з Францыяй. Крокі, прадпрынятыя Папай, дазволілі пашырыць тэрыторыю папскай дзяржавы. У рэлігійнай вобласці панавала інквізіцыя, гасячы любую праяву прагрэсіўнай думкі і развіццё свабоднай, не падпарадкаванай тэалогіі навукі. У 1600 годзе быў спалены на кастры выдатны італьянскі філосаф Джардана Бруна (нар. у 1548).
У 1596 годзе была заключана Берасцейская унія, якая прывяла да з’яўлення на ўсходзе Рэчы Паспалітай каталікоў усходняга абраду. Берасцейская унія толькі збольшага апраўдала надзеі, якія ўскладаў на яе Папа, бо не прывяла да схілення ў каталіцтва ўсяе Русі.
Лясное (Цвярская вобласць)
Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Пястова (чыгунка Санкова — Санкт-Пецярбург) — за 42 кіламетры.
Праз Лясное праходзіць аўтамабільная дарога Максаціха — Лясное — Пястова.
Кароўка чатырнаццацікропкавая
Кароўка чатырнаццацікропкавая, ці кароўка 14-крапінкавая (Propylea quatuordecimpunctata) — від жукоў сямейства божых каровак.
Апісанне
Маюць яркую (перасцерагальную) афарбоўку. Надкрылы жоўтыя, з узорам чорнага колеру. Існуюць шматлікія выарыяцыі афарбоўкі. Светлы фон можа змяняцца ад крэмавага да бледна-аранжавага. Звычайна на надкрылах прысутнічае 14 чорных крапінак. Часам чорныя плямкі зліваюцца так, што афарбоўка робіцца амаль цалкам чорнай, за выключэннем 12 светлых жоўтых крапінак.
Пашырэнне
Пашырана ў Палеаарктыцы да Палярнага круга. Сустракаецца ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, на Кіпры, Каўказе, у Закаўказзі, Сібіры, на Далёкім Усходзе Расіі, у Казахстане, Заходняй Азіі, Пакістане, Манголіі, Кітаі (Тарымская ўпадзіна), Карэі і Японіі. Распаўсюдзілася ў Паўночнай Амерыцы.
Жывуць у лясах, на палях, у садах і парках.
Асаблівасці біялогіі
Драпежная. Лічынкі пражэрлівыя, могуць значна зніжаць колькасць шкоднікаў. Самка адкладвае каля 400 яец.
Падвіды
Адрозніваецца шэраг падвідаў:
Джэсіка Тэндзі
Джэсіка Тэндзі (Jessica Tandy, 7 чэрвеня 1909 — 11 верасня 1994) — англійская актрыса, родам з Лондана, якая ў 1942 годзе выйшла замуж за канадскага акцёра Х’юма Кроніна і пераехала ў ЗША. Неаднаразовая ўладальніца тэатральных прэмій «Тоні». У 1989 годзе атрымала «Оскара» за галоўную ролю ў фільме «Шафёр міс Дэйзі» (самая старая пераможца прэміі ў гісторыі кінематографа).
Зміцер Бандарэнка
Зміцер Бандарэнка (нар., ) — беларускі палітычны актывіст, асуджаны на 2 гады турмы пасля падзей 19 снежня 2010 года, палітвязень Беларусі , вязень сумлення.
Біяграфія
У 1984 г. скончыў Інстытут фізічнай культуры. Працаваў трэнерам-выкладчыкам і ў незалежнай тэлестудыі «ТОП». Быў дырэктарам па маркетынгу фірмы «Дайнова». У 1995—1996 гг. працаваў на незалежным Радыё 101,2. Быў адным з заснавальнікаў грамадзянскай ініцыятывы «Хартыя'97» і каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь». Адзін з арганізатараў маршу свабоды ў Мінску ў 1999 годзе з удзелам больш за 30 тысяч чалавек, які суправаджаўся сутыкненнямі з міліцыяй і вайскоўцамі, і маршу свабоды ў Мінску ў 2000 годзе. З'яўляецца сябрам БАЖ.
Арышт і зняволенне
Падчас прэзідэнцкай выбарчай кампаніі 2010 г. быў даверанай асобай кандыдата ў прэзідэнты Андрэя Саннікава. 20 снежня 2010 года Бандарэнку арыштавалі ва ўласнай кватэры і змясцілі ў СІЗА КДБ. 12 студзеня 2011 года «Amnesty International» прызнала Бандарэнку вязнем сумлення і заклікала да яго вызвалення.
27 красавіка 2011 г. судом Першамайскага раёна Мінска (суддзя — Таццяна Равінская) Бандарэнка быў асуджаны да 2 год калоніі агульнага рэжыму, па версіі следства, за арганізацыю групавых дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (ч.1 арт.342 КК РБ). 2 лютага 2011 года Равінская была ўнесена ў Чорны спіс Еўрасаюза. За кратамі Бандарэнка перанёс дзве аперацыі, у тым ліку — на пазваночніку. Пасля таго як яму далі магчымасць стаць на ногі пасля аперацыі, адміністрацыя калоніі ўзмацніла жорсткасць умоў утрымання палітвязня. Зміцеру былі забароненыя палка-мыліца, а таксама артапедычны абутак; было забаронена днём ляжаць; належыла хадзіць строем; загадваліся таксама «лёгкія» віды работ, што магло вельмі шырока трактавацца. Нягледзячы на цяжкі стан здароўя, Бандарэнку адмовілі ва ўмоўна-датэрміновым вызваленні. Знаходжанне ў такіх ўмовах магло мець сур’ёзныя наступствы для жыцця і здароўя. На фоне гэтых падзей Бандарэнка быў вымушаны падпісаць прашэнне аб памілаванні.
Прашэнне аб памілаванні было напісана 1 лютага 2012 года. На другі дзень пасля напісання прашэння, 2 лютага 2012 года, Бандарэнку вярнулі мыліцу, артапедычны абутак і дазволілі не хадзіць строем з хворай спінай.
Вызваленне
15 красавіка 2012 года палітвязня вызвалілі з калоніі № 15 у Магілёве, дзе ён адбываў пакаранне, згодна з указам прэзідэнта Беларусі аб памілаванні.
На волі Бандарэнка пацвердзіў, што ў СІЗА КДБ у дачыненні да яго і іншых зняволеных ужываліся катаванні, аказваўся моцны псіхалагічны ціск. Судзімасць з палітыка не была знятая, таксама было ўстаноўлена прафілактычнае назіранне.
Эміграцыя
Летам 2012 года Бандарэнка знаходзіўся ў Польшчы, папраўляў там сваё здароўе і збіраўся назад у Мінск. Аднак праз пераслед апазіцыі ў Беларусі, які абвастрыўся пасля плюшавага дэсанту, вырашыў не вяртацца на Радзіму.
Намінацыі
У пачатку верасня 2011 года Зміцер Бандарэнка быў намінаваны на Прэмію імя Сахарава «За свабоду думкі». Кандыдатуру палітвязня вылучыў на прэмію польскі дэпутат Марак Мігальскі.
Марк Ануфрыевіч Галубцоў
Марк Ануфрыевіч Галубцоў (21.04.1904—29.12.1988) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1948). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1968).
Біяграфія
Скончыў у 1925 годзе Магілёўскі медыцынскі тэхнікум, у 1932 годзе Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. У 1932—1936 гадах працаваў галоўным урачом бальніцы на торфазаводзе «Асінторф» (Дубровенскі раён), у 1936—1940 гадах урачом-хірургам у Аршанскай гарадской бальніцы.
Прахавіцы (гміна)
Прахаві́цы (Prochowice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лягніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Прахавіцах. Плошча гміны складае 102,62 км². Станам на 2008 год у гміне Прахавіцы пражывалі 7 634 чалавекі, шчыльнасць — 74,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Марк Ануфрыевіч Галубцоў
Біяграфія
Удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Загуззе (Ушацкі раён)
Загу́ззе (, Загузье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Марк Ануфрыевіч Галубцоў
Біяграфія
У 1944—1948 гадах працаваў у Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце асістэнтам кафедры агульнай хірургіі, у 1949—1954 гадах галоўным хірургам у Аддзеле аховы здароўя выканаўчага камітэта Баранавіцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных, у 1954—1967 гадах галоўным хірургам у Аддзеле аховы здароўя выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных, у 1960—1974 гадах дацэнтам кафедры агульнай хірургіі Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце.
Загуззе (Ушацкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета.
Любаны
Люба́ны (, Любаны) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавета.
Геаграфія
Любаны размешчаны на поўначы Слаўгарадскага раёна на мяжы з Чавускім раёнам. За 1,6 км на паўночны захад ад вёскі бярэ выток Гарадзец.
Кожную сераду ў вёску ходзіць аўтобус Слаўгарад-Любаны.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў гістарычных крыніцах у 1555 годзе як сяло Любанавічы (у 1572 Любаны). Паводле мясцовага тлумачэння, назва вёскі паходзіць ад таго, што жыхары Любанаў з’яўляліся не прыгоннымі, а казённымі сялянамі, і паміж імі і панам была заключана «палюбоўная сказка».
Перад вайной у вёсцы жыло 294 чалавекі.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 году гітлераўцамі было спалена 102 двароў (са 114 да вайны).
Псалом 8
Псалмом 8 канчаецца першая кафізма.
Паўраподы
Паўраподы (Pauropoda) — клас дробных сляпых членістаногіх надкласа мнаганожак (Myriapoda). Яны былі ўпершыню апісаныя ў 1867 г. Джонам Любакам, які апісаў два віды (у тым ліку, ), знойдзеныя ім у сваім садзе.
Жывакост
Жывакост (Sýmphytum) — род шматгадовых лясных травяністых раслін сямейства, якое ўключае больш за 25 відаў. Распаўсюджаны па ўсёй Еўропе ад Заходняй Азіі да Брытанскіх астравоў і ў Паўночнай Афрыцы. Расце на вільготных ўрадлівых глебах, часта па берагах рэк, ручаёў.
Апісанне
Дасягае ў вышыню больш за метр. Каранёвая сістэма буйная з тоўстымі галінастымі каранямі з шматлікімі атожылкамі. Карані звонку цёмныя, амаль чорныя, усярэдзіне — белыя, сакавітыя, лоевыя навобмацак. Сцёблы прамыя, тоўстыя, з разгалістымі галінамі, пакрытыя валасінкамі. Лісце яйкападобнай формы, буйное, чаргаванае, завастраецца да верхавіны. Кветкі — званочкі, сабраныя на верхавіне сцябла і галінках у гронкападобныя суквецці, колер — фіялетава-пурпуровы, ружова-чырвоны. Час красавання — май—ліпень. Апыляецца, галоўным чынам, пчоламі і чмялямі. Плод складаюцца з чатырох аднанасенных гладкіх і бліскучых арэшкаў, спеюць у ліпені—верасні.
Некаторыя віды
Некаторыя віды жывакосту — фарбавальныя і дэкаратыўныя расліны.
Ільінска-Подамскае
Ільінска-Подамскае (Ильинско-Подомское) — сяло ў Архангельскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Вілягодскага раёна і Ільінскага сельскага селішча. Размяшчаецца на рацэ Віледзі. У сяле пачынаюцца дарогі «Котлас — Каражма — Ільінска-Подамскае» і «Ільінска-Подамскае — Вілягодск — Саміно — Перавоз — Развілка». Насельніцтва — 3254 чалавека (2012).
Ежы Крупскі
Ежы Крупскі Krupski Jerzy (*1472 г. — †1548 г.) — шляхціч, дыпламат і вайскавод, уладальнік шырокай нерухомасці і земляў (латыфундыяў) у Чырвонай Русі (Холмшчыне), спадчыннік маёнтка Крупэ і вотчыны Орхава. Сенатар (дэпутат) Польшчы, кашталян г. Белз 1509 г., кашталян г. Львова ў 1515 г., ваявода г. Белз у 1533 г.. Ён быў дарадцам каралёў Яна-Ольбрахта (кароль Польшчы 1492—1501 гг.) І Жыгімонта Старога (кароль Польшчы 1506—1548 гг.).
Цвярская вобласць
Цвярская вобласць — суб’ект Расійскай Федэрацыі, які размешчаны на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Цвер. Утворана 29 студзеня 1935 года.
Падзяляецца на 36 раёнаў. Буйнейшыя гарады: Цвер, Ржэў, Вышні Валачок, Кімры, Таржок.
Месцазнаходжанне
Размяшчаецца на захадзе Еўрапейскай частцы Расіі Працягласці вобласці з поўначы на поўдзень 260 км, з захаду на ўсход — 450 км. Мяжуе з Маскоўскай, Яраслаўскай, Валагодскай, Наўгародскай, Смаленскай і Пскоўскай абласцямі.
Клімат
Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература ліпеня +17 — +18 °C, студзеня −9 — −7 °C. Сярэдняя колькасць ападкаў — 650 мм.
Рэльеф
Знаходзіцца на захадзе сярэдняй частцы Усходне-Еўрапейскай раўніны. На паўночным усходзе пралягае Авінішчанскае ўзвышша.
Водныя аб’екты
Вобласць налічвае больш за 800 рэчак, агульнай даўжынёй каля 17 тысяч кіламетраў. Асноўная рака — Волга. Іншыя значныя рэкі: Заходняя Дзвіна (262 км), Цверца (188 км), Мядзведзіца (269 км), Малога (280 км) і Мяжа (259 км). Па тэрыторыі вобласці праходзіць водападзел Каспійскага і Балтыйскага мораў.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У склад вобласці ўваходзяць 12 гарадоў абласнога падпарадкавання і 36 муніцыпальных раёнаў. Уваходзіць у Цэнтральную федэральную акругу.
Віктар Фёдаравіч Пінчук
Віктар Фёдаравіч Пінчук (нар., в. Канцы Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Кандыдат біялагічных навук, дацэнт. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. Падпалкоўнік запасу.
Біяграфія
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут, ветэрынарны ўрач.
Працоўную дзейнасць пачаў галоўным ветэрынарным урачом калгаса імя Мічурына Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Служыў у радах Узброеных Сіл. Працаваў галоўным ветэрынарным урачом саўгаса «Слабадскі» Старадарожскага раёна Мінскай вобласці, калгаса «Гігант» Бабруйскага раёна, намеснікам старшыні Магілёўскага раённага аграпрамысловага аб’яднання жывёлагадоўлі і перапрацоўкі прадукцыі, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Агракамбінат „Усход“» Магілёўскага раёна.
Дацэнт факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў установы адукацыі «Віцебская ордэна „Знак Пашаны“ дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны».
Выбіраўся дэпутам Магілёўскага абласнога і Магілёўскага раённага Саветаў дэпутатаў 23—26-га скліканняў. Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Аўтар 21 навуковай работы і 7 вынаходніцтваў.
Узнагароды
Удастоены звання «Чалавек года-2002». Ганаровы грамадзянін горада Магілёва. Унесены ў кнігу славы Магілёўшчыны. Лаўрэат спецыяльнай прэміі Магілёўскага аблвыканкама «Чалавек года» ў сферы вытворчасці. Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, падзяку Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені, медалём «За працоўную доблесць», юбілейнымі медалямі, ганаровымі граматамі Нацынальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання, Магілёўскага аблвыканкама, Магілёўскага райвыканкама, Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў, Магілёўскага раённага Савета дэпутатаў, Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу, камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама, ордэнам Беларускай праваслаўнай царквы свяціцеля Кірылы Тураўскага II ступені, ганаровым знакам Міністэрства спорту і турызму.
Радастава
Ра́дастава (, Радостово) — аграгарадок у Беларусі, у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Радастаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Драгічын, за 102 км ад Брэста, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Драгічын.
Анана (камуна)
Анана (Onano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Вітэрба.
Насельніцтва складае 1061 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 43 чал./км². Займае плошчу 25 км². Паштовы індэкс — 1010. Тэлефонны код — 0763.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Trifone.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Помнік Сяргею Кіраву (Мінск)
Помнік Сяргею Міронавічу Кіраву — помнік у Мінску, размешчаны па Першамайскай вуліцы, каля былога будынка Музея працоўнай і баявой славы Мінскага станкабудаўнічага завода імя С. М. Кірава. Бюст савецкага дзяржаўнага дзеяча С. М. Кірава ўстаноўлены ў 1981 г.
Чырыкагуа
Чырыкагуа, або чырыкавэ (саманазва: Ch’úúkʾanén) — народ з групы апачы, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў штатах Аклахома і Нью-Мексіка. Агульная колькасць (2000 г.) - 1392 чал.
Чырыкагуа склаліся як канфедэрацыя конных паляўнічых у канцы XVIII ст. Сваю назву атрымалі ад іспанцаў (Apaches de Chiricahui, літаральна "апачы гор белага індыка"). Качавалі пераважна на тэрыторыі сучасных Нью-Мексіка, Арызоны і поўначы Мексікі (каля 61 000 км²). Канфедэрацыя складалася з тэрытарыяльных груп. Іх колькасць і назвы стала змяняліся, што адлюстравана ў этнаграфічных даследаваннях розных гадоў. Сутычкі з мексіканцамі, каманчамі і каёва ў першай палове XIX ст. садзейнічалі гуртаванню і адасабленню чальцоў канфедэрацыі ад іншых груп апачы.
Першапачаткова нейтальна або станоўча адносіліся да міграцыі амерыканскіх перасяленцаў, падтрымлівалі з імі гандлёвыя і ваенныя зносіны. Аднак у 1860 г. адбылося некалькі інцыдэнтаў паміж амерыканскімі здабытчыкамі металаў і індзейцамі. Гэта прывяло да ўзброеных канфліктаў 1861 г. і 1863 г. з арміяй ЗША. Пасля 1877 г. актыўныя ваенныя дзеянні аднавіліся і працягваліся да 1886 г. Іх вынікам стала значнае скарачэнне чальцоў канфедэрацыі і населеных імі зямель. Вялікая група чырыкагуа апынулася ў якасці ваенных нявольнікаў у Аклахоме. У 1912 г. яны атрымалі амністыю ад Кангрэса ЗША. Большасць амніставаных перасялілася ў Нью-Мексіка, але частка засталася ў Аклахоме.
У нашы дні чырыкагуа з'яўляюцца афіцыйна прызнанай нацыяй з боку федэральных уладаў ЗША, карыстаюцца ўнутранай аўтаноміяй. З 2016 г. адбываецца працэс прыняцця нацыянальнай Канстытуцыі.
Промна (гміна)
Про́мна (Promna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бялабжэгскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Промне. Плошча гміны складае 120,74 км². Станам на 2006 год у гміне Промна пражывалі 5841 чалавек, шчыльнасць — 48,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Свята-Пакроўская царква (Мыто)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм у в. Мыто Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
На ўсходняй ускраіне вёскі, абкружана бутавай агароджай. Пабудавана ў 1864—1870 гг. з бутавага каменю і цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана паводле канона чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыіі: прытвор-званіца, нізкая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы, апсіда. Сілуэт будынка фарміруюць шатровыя пакрыцці двух’яруснай васьмерыковай званіцы і асноўнага аб’ёму, завершаныя цыбулепадобнымі галоўкамі на гранёных барабанах. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы дэкору: аркатурныя фрызы, руставаныя вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, рэльефныя крыжы.
Псалом 4
Псалом 4 адлюстроўвае разважанні Давіда, якія ён абвясціў усім грэшнікам, звяртаючыся да Авесалома. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Галоўная тэма: перамогі грэшнікаў часовыя і бессэнсоўныя, і толькі пакаянне можа прынесці сапраўднае шчасце. Выказваецца просьба да Бога аб збавенні ад мінулых блуканняў.
(190) Ісмена
(190) Ісмена (Ἰσμήνη) — даволі буйны астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які прыналежыць да рэдкага спектральнага класа P і мае вельмі цёмную паверхню, магчыма з дамешкам воды. Здрада знаходзіцца ў арбітальным рэзанансе з Юпітэрам 3:1 і прыналежыць да сямейства Хільды.
Быў выяўлены 22 верасня 1878 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар Ісмены, сёстры Антыгоны ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Белакрылка цяплічная
Апісанне
Даўжыня цела 1-2 мм, ногі доўгія, з двухчленістай лапкай.
Пашырэнне
Радзіма — тропікі Амерыкі.
Касмапаліт. На Беларусі трапляецца ў аранжарэях, цяпліцах, на вазонах.
Асаблівасці біялогіі
Пашкоджвае памідоры (асабліва моцна), агуркі, тытунь, пакаёвыя расліны. Меры барацьбы: інсектыцыды, абеззаражванне.
Кароўка сямікропкавая
Кароўка сямікропкавая, ці кароўка сямікрапінкавая (Coccinella septempunctata) — від жукоў сямейства божых каровак.
Апісанне
Цела даўжынёю 6,5—10,0 мм, выпуклае, прыкрытае бліскучымі надкрыламі. Вусікі кароткія, ротавы апарат грызучага тыпу.
Маюць яркую (перасцерагальную) афарбоўку. Надкрылы чырвоныя, на іх маецца 7 крапінак чорнага колеру. Знізу жук чорны, яго пярэдняспінка таксама чорная, з дзвюма белымі плямамі.
Пашырэнне
Пашырана ў Палеаарктыцы да Палярнага круга. Сустракаецца ў Еўропе, Азіі і Паўночнай Афрыцы. У гарах Сярэдняй Азіі масава адзначаны да вышыні 2700 м. Інтрадукавана ў Паўночнай Амерыцы ў другой палове XX ст. для барацьбы з тлёй.
Жывуць на лугах, у лясах, садах і парках.
Асаблівасці біялогіі
Самка адкладвае ад 200 да 1000 яец, асобнымі невялікімі кучкамі. Лічынкі шэрыя, з чырвонымі кропкамі, растуць хутка і праз 2-4 тыдні прыступаюць да акуклівання ў зацішных месцах.
Драпежная. Лічынкі вельмі пражэрлівыя, за перыяд развіцця з’ядаюць каля 1000 тлей, могуць значна зніжаць колькасць шкоднікаў. Дарослыя кормяцца тлямі, шчытоўкамі, белакрылкамі.
Сямікропкавая кароўка сустракаецца на працягу ўсяго лета, а ўвосень жукі адпраўляюцца на зімоўку. Кіруючыся пахам, яны злятаюцца разам і ўтвараюць буйныя скопішчы на лісці на ўзлесках ці пад камянямі ў гарах, звычайна на паўднёвых схілах. Ужо ў першыя цёплыя дні яны прачынаюцца ад здранцвення і прыступаюць да пошукаў калоній тлей.
Выкарыстоўваецца ў біялагічнай барацьбе з насякомымі-шкоднікамі.
Ражное
Ражно́е (, Рожное) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Радастаўскага сельсавета.
Зерчаніцы
Зе́рчаніцы (, Зерченицы) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета.
Помнік Мікалаю Гастэлу (Мінск)
Помнік Мікалаю Францавічу Гастэлу  — помнік у Мінску, размешчаны па Пінскай вуліцы, перад былым будынкам навукова-вытворчага аб’яднання сродкаў механізацыі і тэхаснасткі «Прагрэс». Бюст Героя Савецкага Саюза М. Ф. Гастэлы ўстаноўлены ў 1980 г.
Справа Марыі Калеснікавай і Максіма Знака
Справа Марыі Калеснікавай і Максіма Знака — судовае разбіральніцтва, якое праходзіла ў жніўні 2021 па абвінавачванні М. Калеснікавай і М. Знака ў спробе захапіць уладу ў Беларусі.
Ход падзей
Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2020 г. абодва фігуранты працавалі ў штабе В. Бабарыкі, а падчас пратэстаў 2020 г. былі ўдзельнікамі Каардынацыйнай рады.
7 верасня Марыю Калеснікаву затрымалі ў Мінску. У ноч на 8 верасня пры спробе гвалтоўнага вывазу з Беларусі ва Украіну яна на мяжы парвала свой пашпарт і такім чынам засталася на беларускай тэрыторыі. На наступны дзень была змешчана ў СІЗА-1 у Мінску як падазраваная ў крымінальнай справе аб публічных закліках да захопу дзяржаўнай улады. Неўзабаве пасля гэтага Калеснікава была пераведзена ў.
Уначы 8 верасня М. Знак перастаў выходзіць на сувязь, пасля чаго, 9 верасня ягоны адвакат Дзмітрый Лаеўскі заявіў, што Знака паўторна выклікалі на допыт у Следчы камітэт. У той жа дзень стала вядома, што Знак стаў фігурантам крымінальнай справы пра магчымы «захоп улады» ў Беларусі, яго абвінавацілі ў «публічных закліках да захопу ўлады альбо сілавой змены канстытуцыйнага ладу краіны». Максім Знак быў узяты пад варту, яму было прад’яўленае абвінавачанне паводле ч. 3 арт. 361 КК Беларусі (заклікі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы). 10 верасня Праваабарончы цэнтр «Вясна» і іншыя беларускія праваабарончыя арганізацыі прызналі Максіма Знака палітвязнем.
11 верасня 2020 года Міжнародная арганізацыя Amnesty International прызнала Максіма Знака вязнем сумлення. Станам на 21 студзеня 2021 года знаходзіўся ў СІЗА-1 у Мінску.
Судовае разбіральніцтва пачалося 4 жніўня 2021 года. Крымінальная справа разглядалася ў закрытым судовым пасяджэнні, публічна была абвешчана толькі рэзалютыўная частка прысуду. 6 верасня Мінскі абласны суд прызнаў Марыю Калеснікаву і Максіма Знака вінаватымі ў здзяйсненні злачынстваў, прадугледжаных ч. 1 арт. 357, ч. 3 арт. 361, ч.1 арт. 361-1 Крымінальнага кодэкса і прысудзіў Калеснікаву да 11 гадоў пазбаўлення волі і Знака да 10 гадоў пазбаўлення волі. Гаворка ідзе, у прыватнасці, аб змове з мэтай захопу дзяржаўнай улады неканстытуцыйным шляхам, стварэнні экстрэмісцкага фарміравання і кіраванні такім фарміраваннем, публічных закліках да захопу дзяржаўнай улады.
Справа студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ
Справа студэнтаў («Суд над маладосцю») — палітычна матываваная крымінальная справа супраць студэнтаў і выкладчыкаў шэрагу мінскіх вышэйшых навучальных устаноў у Беларусі, якія прыймалі ўдзел у пратэстах 2020 года. Арыштаваныя ў лістападзе 2020 года 12 чалавек былі асуджаны на тэрміны ад 2 да 2,5 гадоў у ліпені 2021 года. Праваабарончай супольнацю Беларусі усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі.
Змест
12 лістапада 2020 года ў Мінску прайшлі арышты лідараў студэнцкіх пратэстаў, у тым ліку прадстаўніцы Святланы Ціханоўскай па справах моладзі Аланы Гебрэмарым і Ксеніі Сырамалот, чальцоў Рады Задзіночання беларускіх студэнтаў. Таксама была затрыманая выкладчыца БДУІР Вольга Філатчэнкава. Студэнтаў і выкладчыцу адвезлі ў СІЗА КДБ. Усяго па справе студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ ў СІЗА кінулі 12 чалавек: дзесяць студэнтаў з БДУ, БДПУ, БНТУ, МДЛУ і БДАМ, выпускніцу БДМУ Гебрэмарымі і выкладчыцу БДУІР Філатчэнкаву. Усіх абваніваці ў арганізацыі арганізацыі дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (ч. 1 арт. 342 КК РБ). Яшчэ як мінімум два актывіста, Даніла Лаўрэцкі і Анастасія Крывашэева, якія праходзілі па справе, змаглі пазбегнуць зняволення і ўцяклі ва Украіну.
У лістападзе 2020 года праваабарончай супольнацю Беларусі (Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр і інш.; усяго две сумесныя заявы падпісалі дзесяць і 15 арганізацый адпаведна) усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі.
20 студзеня 2021 года сумеснай заявай 14 ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх, , , , арышты Марыі Каленік, Ксеніі Сырамалот, Касі Будзько, Яны Арабейка, Ягора Канецкага, Глеба Фіцнера, Ільі Трахтэнберга, Вікторыі Гранкоўскай, Анастасіі Булыбенка былі прызнаны незаконнымі і кваліфікаваны як.
16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска (суддзя — Марына Фёдарава, ужо ўнесеная ў Чорны спіс Еўрасаюза 17 снежня 2020 года за шматлікія палітычна матываваныя прысуды, пракуроры: Анастасія Маліко, Раман Чабатароў) прысудзіў абвінавачаным турэмныя тэрміны: два гады пазбаўлення волі студэнту Глебу Фінцэру, адзінаму, хто прызнаў віну, і два с паловай гады пазбаўлення волі астатнім. Паводле «Белсату», толькі блізкіх сваякоў пусцілі на абвяшчэнне прысуду праз «недахоп месцаў», а да будынка суда сцягнулі тры мікрааўтобусы з АМАПам і патрулі міліцыі . У калідоры суда была чарга больш за 50 чалавек; таксама на абвяшчэнне прысуду прыехалі паслы Чэхіі, Швецыі, ЗША і Вялікабрытаніі, але і іх не пусцілі.
Наступныя падзеі
Дзяўчаты знаходзіліся ў жаночай калоніі Гомеля, Ілья Трахтэнберг — у магілёўскай калоніі.
Глеб Фіцнер, які атрымаў два гады, вызваліўся летам 2022 года.