cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белы Холм (Смаленскі раён)
Белы Холм (Белый Холм) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дзівасаўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 18 км на паўночны захад ад Смаленска, за 1,5 км на поўнач ад аўтадарогі. За 6 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
NGC 7824
NGC 7824 (іншыя абазначэнні — PGC 354, UGC 34, MCG 1-1-25, ZWG 408.25, NPM1G +06.0001) — галактыка ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дарожкі (Павяцкі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Аляксандраўскага сельсавета, да 4 сакавіка 1987 года — у склад Даўгінаўскага сельсавета (у 1960—1965 гадах — Лявонпальскі сельсавет).
Сезон 2021 ЖФК Бабруйчанка
У 2021 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
Сукарна
Сукарна (, г. Сурабая, Інданезія — ) — палітычны і дзяржаўны дзеяч Інданезіі.
Арцюхоўка
Арцюхо́ўка (, Артюховка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы»
Перадгісторыя
Пасля вяртання ў Мельбурн Буль і Борхгрэвінк сталі ворагамі: кожны з іх планаваў самастойную экспедыцыю ў Антарктыду, але з-за ўзаемнай канкурэнцыі іх намаганні не ўвянчаліся поспехам. У справаздачах аб плаванні на «Антарктыцы» кожны празмерна выяўляў сваю ролю і не прызнаваў заслуг іншага.
Прыняўшы рашэнне правесці антарктычную экспедыцыю з зімоўкай на мысе Адэр, Борхгрэвінк адправіўся ў Лондан, дзе Каралеўскае геаграфічнае таварыства (КГТ) праводзіла VI Міжнародны геаграфічны кангрэс. Борхгрэвінк выступіў на яго пасяджэнні 1 жніўня 1895 года, апісаўшы ўмовы на мысе Адэр і іх прыдатнасць для зімоўкі навуковай экспедыцыі. Ён таксама заявіў, што схілы Антарктычнага ледніка палогія і ўнутраныя вобласці кантынента з'яўляюцца цалкам даступнымі з узбярэжжа. Аднак ідэі Борхгрэвінка не былі падтрыманы, Кангрэс выдаў выніковую дэкларацыю агульнага характару, у якой навуковыя супольнасці па ўсім свеце заклікаліся разгледзець найбольш эфектыўныя метады асваення Антарктыкі. Гэтую працу меркавалася ажыццявіць да канца XIX стагоддзя.
Падрыхтоўка і фінансаванне
Каралеўскае геаграфічнае таварыства адмовілася падтрымліваць Борхгрэвінка, так як яго прэзідэнт сэр Клемент Маркхэм з 1893 года распрацоўваў план нацыянальнай брытанскай экспедыцыі ў Антарктыду. Гэты праект у першую чаргу пераследваў палітычныя, а не навуковыя мэты: Каралеўскі ваенна-марскі флот павінен быў пацвердзіць сваё першынство ў палярных даследаваннях і вярнуцца ў Антарктыду пасля паўвекавога перапынку. Маркхэм надзвычай варожа паставіўся да задум Борхгрэвінка, бо небеспадстаўна меркаваў, што прыватная ініцыятыва можа загубіць яго праект, які павінен быў ажыццяўляцца пад патранатам дзяржавы. Борхгрэвінк пазней нават параўнаў сябе з Сізіфам, якому ў адзіночку даводзілася каціць свой «Антарктычны камень».
Лёсавызначальнай для планаў Борхгрэвінка стала сустрэча з сэрам Джорджам Ньюнсам, вядучым брытанскім выдаўцом таго часу. Да таго часу газетны магнат Альфрэд Хармсварт фінансаваў экспедыцыю Джэксана на Зямлю Франца-Іосіфа і абяцаў падтрымку Маркхэму. Ньюнс быў гэтак уражаны планамі Борхгрэвінка, што прапанаваў аплаціць ўвесь кошт экспедыцыі, як мяркуецца, у аб'ёме 40 000 фунтаў стэрлінгаў. Узамен ён патрабаваў манапольных правоў на выданне кнігі нарвежца. Дагавор выклікаў моцнае раздражненне Маркхэма, які заявіў, што гэтая «ўбогая нарвежская нікчэмнасць» адняла ў брытанцаў грошы, неабходныя ім для геаграфічных адкрыццяў, а дар Ньюнса дазволіў бы «паставіць на ногі» планаваную нацыянальную экспедыцыю.
Ньюнс разглядаў экспедыцыю Борхгрэвінка як альтэрнатыву брытанскай нацыянальнай антарктычнай экспедыцыі і настаяў, што яна павінна прайсці пад брытанскім сцягам, што выклікала чарговы выбух абурэння ў Маркхэма. Фактычна ж з 29 удзельнікаў экспедыцыі англічан было двое і адзін аўстраліец — астатнія нарвежцы. Аднак паводле ўмоў дагавора Борхгрэвінк ўсяляк падкрэсліваў брытанскі характар ​​экспедыцыі: герцаг Ёркскі дазволіў падняць над экспедыцыйным суднам свой сцяг. Будучая экспедыцыя мела на палітычныя мэты: Борхгрэвінк браў з сабой 500 бамбукавых жэрдак з маленькімі «Юніён Джэкамі» — трэба было пашырыць тэрыторыю Брытанскай Імперыі.
Планы і мэты
Борхгрэвінк вырашаў як камерцыйныя, так і навуковыя задачы. Выявіўшы на мысе Адэр вялікія паклады гуана падчас плавання 1894—1895 гадоў, ён хацеў заснаваць кампанію для яго здабычы, але гэты план так і не быў ажыццёўлены. У шматлікіх лістах, адрасаваных розным навуковым таварыствам свету, Борхгрэвінк падкрэсліваў, што яго экспедыцыя дасць магчымасць вырашыць многія пытанні метэаралогіі, біялогіі і заалогіі, зямнога магнетызму, картаграфіі, у тым ліку дакладнае месцазнаходжанне. Пісаў ён і пра выдатныя геаграфічныя адкрыццяя, быць можа нават — дасягненне геаграфічнага Паўднёвага полюса. Зрэшты, ужо удзельнік экспедыцыі Р. Скота — геолаг Рэйманд Прыстлі — пісаў, што Борхгрэвінк выбраў месца правядзення сваёй экспедыцыі выпадкова, толькі таму, што ўжо пабываў на ім. Не маючы ўяўлення пра будову Антарктыды, ён не ведаў, што становішча мыса Адэр выключае любыя сур'ёзныя даследаванні ўнутраных раёнаў кантынента, а мясцовасць вакол яго амаль непраходная.
Рыштунак, каманда
Для экспедыцыі Борхгрэвінк набыў драўляны паруснік «Полукс». Гэта быў кітабоец, пабудаваны на верфі вядучага нарвежскага суднабудаўніка — Коліна Арчэра. Судна было неадкладна перайменавана ў «Паўднёвы Крыж». Перад адплыццём барк быў абсталяваны дапаможнай паравой машынай, ён меў водазмяшчэнне 520 тон і грузапад’ёмнасць 276 тон, даўжыня яго сягала 146 футаў (45 м). Маркхэм, каб дапячы свайму канкурэнту і сарваць яго адпраўленне, нават ставіў пад сумнеў мараходныя якасці «Паўднёвага Крыжа», нягледзячы на ​​тое, што судна вытрымала ўсе выпрабаванні ў антарктычных водах. Судовая каманда на «Паўднёвым Крыжы» складалася з 19 нарвежцаў пад кіраўніцтвам капітана Бернарда Енсена. Енсен быў дасведчаным арктычным штурманам і ўдзельнічаў з Борхгрэвінкам і Булем у антарктычным плаванні 1894—1895 гадоў.
Рыштунак экспедыцыі быў вельмі разнастайным. Для зімоўкі былі пашыты касцюмы з аленевых шкур па эскімоскім узоры, а для больш мяккага надвор’я — адзенне з вярблюджай воўны фірмы Jaeger. Асаблівая ўвага надавалася абутку — меліся цяжкія боты, знутры абабітыя аўчынай, а таксама боты з фланэлевай абкладкай. Правіянт быў вельмі разнастайным, уключаючы мноства відаў сушоных і сублімаваных прадуктаў, а таксама кансерваў. Р. Прыстлі, які пабываў на базе Борхгрэвінка ў 1911 годзе, асабліва хваліў шакаладныя цукеркі з цытрынавым сокам, прызначаныя для здаволення смагі ў санных паходах. Мелася таксама тона сметанковага масла і тона мармеладу, па 5850 фунтаў кансерваванай свініны і ялавічыны (па 2653 кг), 1300 слоікаў швейцарскага згушчанага малака і нават шампанскае, узятае для святкавання дасягнення Паўднёвага полюса.
Усё зімовачнае абсталяванне было нарвежскай вытворчасці: лыжы, нарты, разборныя каякі, шаўковыя палаткі, паходны алюмініевы посуд і прымус. Было ўзята і зброя — ніхто не мог сказаць, якія істоты водзяцца ў зусім невядомай краіне, таму меліся рэвальверы на кожнага члена каманды, 12 паляўнічых дубальтовак і па 12 наразных стрэльбаў рознага калібра. Р. Прыстлі здзіўляўся з нагоды велізарнай колькасці узятых боепрыпасаў.
Было закуплена 90 ездавых лаек, у асноўным з басейна Пячоры і з паўвострава Канін, сабакі і іх дастаўка абышліся спонсару ў 2000 фунтаў стэрлінгаў. Для падтрымання сабак у форме меліся 28 тон рыбінага тлушчу, сушаная рыба і нават аўсяныя галеты, якія змяшчаюць 50 % сала. Для зімоўкі Борхгрэвінк адабраў 10 чалавек, з якіх пяцёра былі нарвежцамі, двое — англічанамі, адзін — аўстралійцам. Кіраўніком навуковай групы быў ураджэнец Бельгіі, фізік з Тасманіі Луіс Бернакі, супрацоўнік Абсерваторыі Мельбурна. Бернакі ў 1897 годзе збіраўся прыняць удзел у Бельгійскай антарктычнай экспедыцыі барона дэ Жэрлаша, але яна не стала заходзіць у Аўстралію, а вучоны апынуўся ў складаным фінансавым становішчы. З Аўстраліі Бернакі з’ехаў у Лондан, дзе і наняўся ў каманду Борхгрэвінка. У 1901 годзе ён апублікаваў свае ўспаміны аб першай зімоўцы ў Антарктыцы, быўшы вельмі крытычна настроеным у адносінах да Борхгрэвінка. У тым жа годзе ён увайшоў у склад каманды капітана Скота і зноў адправіўся ў Антарктыду.
Англічанінам быў Уільям Колбек (1871—1930), лейтэнант рэзерву Каралеўскага ВМФ. Каб удзельнічаць у экспедыцыі, ён прайшоў курс магнетызму ў абсерваторыі К’ю. У 1902 годзе Колбек прыме камандаванне дапаможным суднам SY Morning, адпраўленым Маркхэмам на дапамогу Скоту ў Антарктыду. Галоўным заолагам экспедыцыі быў нарвежац Нікалай Хансен, выпускнік Універсітэта Крысціяніі, яго асістэнтам быў другі англічанін у камандзе — Х’ю Блэквэл Эванс, які паспеў да таго часу паўдзельнічаць у падарожжы на Кергелен. Лекарам экспедыцыі быў нарвежац Харлуў Клоўстат, які да таго служыў у лякарні для псіхічнахворых у Бергене. У склад зімовачнага атрада ўваходзілі таксама: рознарабочы Антон Фоўгнер, кухар Кулбейн Элефсен і двое каюраў — Пер Савіо і Оле Мусцье. Каюры былі саамы па нацыянальнасці, Борхгрэвінк называў іх на нарвежскі манер «фінамі», яны былі таксама самымі маладымі людзьмі ў экспедыцыі — адпаведна, 21 і 20 гадоў. Борхгрэвінк вельмі высока адгукаўся пра вытрымку, смеласць і розум Савіо, які быў таксама выдатным лыжнікам.
Шлях у Антарктыду
«Паўднёвы Крыж» пакінуў Лондан 22 жніўня 1898 года, удастоіўшыся візіту герцага Ёркскага (будучага караля Георга V), які ўручыў экспедыцыі свой сцяг. На судна было пагружана 90 сібірскіх лаек, якіх упершыню меркавалася выкарыстоўваць як цяглавую сілу ў антарктычнай экспедыцыі. Асноўныя запасы правіянту і паліва прынялі ў Хобарце, адкуль экспедыцыя адплыла 19 снежня. 23 студзеня 1899 года экспедыцыя перасекла Паўднёвы палярны круг, у той жа дзень увайшоўшы ў палі пакавых ільдоў, якія перасякалі 3 тыдні. Мыс Адэр убачыла 16 лютага, а 17 лютага «Паўднёвы Крыж» кінуў якар.
Міхаіл Бараноўскі
Міхаіл Бараноўскі:
Экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы»
Шлях у Антарктыду
Борхгрэвінк вырашыў зімаваць у тым жа месцы, куды яны з Булем высадзіліся ў 1895 годзе. Тут меўся доўгі галечны пляж, які з'яўляецца прытулкам адной з найбуйнейшых папуляцый пінгвінаў Адэлі. Пінгвіны гулялі ў планах начальніка не апошнюю ролю, з'яўляючыся рэзервовай крыніцай ежы і паліва..
Выгрузка пачалася адразу ж пасля прыбыцця — 17 лютага. У першую чаргу на бераг спусцілі зграю сабак (іх засталося 75), а таксама каюраў, каб тыя за імі прыглядалі. На працягу 12 дзён былі выгружаны ўсе матэрыялы і харчы, а таксама сабраны прывезеныя з сабой два драўляныя нарвежскія дамы: адзін прызначаўся для жылля, другі служыў складам. У 180 м ад хаты была таксама ўзведзена хаціна для магнітных назіранняў, каб навукоўцы не пакутавалі ад ветру, гэта былі першыя пабудовы, узведзеныя на Антарктычным кантыненце. Жылая хаціна апынулася занадта цеснай для размяшчэння 10 чалавек, Бернакі нават сцвярджаў, што агульная яе плошча не перавышала 15 квадратных футаў. Сабак размясцілі ў будках, збудаваных з харчовых скрынь. 2 сакавіку 1899 года зімоўе было ахрышчана «лагерам Рыдлі» — у гонар дзявочага прозвішча маці Борхгрэвінка, быў узняты сцяг, які быў уручаны герцагам Ёркскім. У той жа дзень «Паўднёвы Крыж» адплыў у Аўстралію. Ужо 20 сакавіка пачаўся моцны шторм, які садзьмуў большасць сабачых будак і разнёс у шчэпкі шлюпку, якая была ў зімоўшчыкаў. Прыйшлося паспешліва ўмацоўваць трасамі дах дома, каб яго не знесла ветрам.
Унутры хаціны знайшлося месца для майстэрні і цёмнага закутка для праяўкі фатаграфій. Памяшканне асвятлялася праз вокны з падвойным шкленнем, абсталяваныя аканіцамі. Па знешніх сценах былі ўсталяваныя койкі, пасярэдзіне размяшчаліся печ і агульны стол у форме літары «L». Пакуль не пачалася паўднёвая зіма, члены каманды паспелі здзейсніць пробны санкавы паход па марскім лёдзе і правялі здымку ўзбярэжжаў Заліва Робертсана, а таксама ўзялі біялагічныя ўзоры. Паспяхова ішло і паляванне: зімоўшчыкі забілі мноства цюленяў і пінгвінаў на мяса і паліва. З надыходам палярнай ночы — сярэдзіны мая — рэзка сапсавалася надвор'е.
Зімоўка
У палярную ноч каманда была вымушана сядзець у цеснай хаціне з-за надзвычай дрэннага надвор'я. Бернакі паўжартам заяўляў, што гэта было сур'ёзнае выпрабаванне, якое гартуе характар. Бернакі ж сведчыў, што Борхгрэвінк не быў добрым начальнікам. Ён быў праціўнікам субардынацыі, таму каманда жыла ў абстаноўцы «дэмакратычнай анархіі», у імя якой даводзілася мірыцца з брудам, бязладзіцай і гультайствам. У камандзе Борхгрэвінка не было прафесійных спецыялістаў па геафізіцы і метэаралогіі, людзі не ўмелі карыстацца адпаведнымі інструментамі, цяжка было прымусіць іх праводзіць рэгулярныя назіранні. Бернакі дакараў Борхгрэвінку за навуковую некампетэнтнасць і няздольнасць самому правесці нават простыя вымярэнні. Тым не менш, навуковую праграму ўдавалася выконваць, калі дазваляла надвор'е, людзі здзяйснялі прагулкі па-за хацінай, пазней была ўладкаваная саўна, ізаляваная звонку снегам. Зімоўшчыкі ладзілі імправізаваныя канцэрты, навукоўцы чыталі лекцыі, часам нават з паказам дыяпазітываў. Тым не менш, бестурботнасць начальніка і падначаленых прыводзіла да сур'ёзных здарэнняў: пакінутыя падпаленымі свечкі справакавалі пажар у хаціне, а аднойчы каманда ледзь не ўчадзела ад няспраўнай вугальнай печы.
Былі праблемы і іншага роду: хоць каманда была выдатна забяспечаная правіянтам, але па недаглядзе слодычы засталіся на судне або былі з'едзены яшчэ падчас марскога пераходу, што адзначаў Колбек. Хоць у спісе рыштунку было 500 кг тытуню, але амаль увесь ён апынуўся жавальным, і курцы жорстка пакутавалі.
У канцы палярнай зімы захварэў заолаг Н. Хансен, 14 кастрычніка ён памёр, відавочна, з-за расстройства стрававальнага апарата. Ён стаў першым чалавекам, памерлым і пахаваным на Антарктычным мацерыку. Ён завяшчаў пахаваць сябе на вяршыні скалы. Магіла была зроблена ў мёрзлым грунце з дапамогай дынаміту, на яе паставілі памятны крыж. Прыстлі пісаў, што да 1911 года яго паваліла і знесла ветрам, але англічане аднавілі яго і нават напісалі эпітафію. Хансен ажаніўся ўсяго за месяц да свайго прызначэння, яго дачка нарадзілася ўжо пасля ад'езду бацькі ў Антарктыду.
Пасля наступлення палярнай вясны Борхгрэвінк планаваў шырокія санкавыя паходы на нартах, запрэжаных сабакамі. Аказалася, аднак, што зімоўе адрэзана ад унутраных раёнаў кантынента горнымі хрыбтамі, а перасоўванне ўздоўж узбярэжжа небяспечна з-за зрухаў лёду і моцных стокавых вятроў, якія разносілі паўсюль пыл гуана. У выніку экспедыцыя працавала амаль выключна ў ваколіцах заліва Робертсана. Быў адкрыты невялікі востраў, названы імем Герцага Ёркскага (71° 38' пд. ш., 170° 04' у. д.), аднак Скоту на «Дыскаверы» не ўдалося пацвердзіць яго існаванне, і востраў быў пераадкрыты значна пазней.
Плаванне ў мора Роса. Вяртанне
«Паўднёвы Крыж» вярнуўся на мыс Адэр з Аўстраліі 28 студзеня 1900 года. Борхгрэвінк, мабыць, спачатку хацеў згарнуць лагер і забраць усю маёмасць з сабой, але ўжо 2 лютага каманда пагрузілася на карабель і пачалося плаванне на поўдзень — у мора Роса. Удзельнікі экспедыцыі «Дыскаверы», якія былі на мысе Адэр праз два гады, сведчаць, што каманда Борхгрэвінка фактычна кінула сваю маёмасць, пакінуўшы хаос на беразе. Там засталіся запасы, па меншай меры, на год, якія спатрэбіліся потым спадарожнікам Скота.
«Паўднёвы Крыж» рухаўся на поўдзень уздоўж узбярэжжа Зямлі Вікторыі, адкрываючы па шляху астравы, адзін з якіх быў названы ў гонар Клемента Маркхэма, нязменна варожа настроенага да Борхгрэвінка. Затым каманда наведала востраў Роса і паспрабавала высадзіцца ля мыса Крозіа блізу вулкана Тэрор. Тут пры высадцы ледзь не патанулі Борхгрэвінк і капітан Енсен. Наступнае плаванне ўздоўж ледзянога бар'ера паказала, што яго краі адступілі на 30 міль (48 км) на поўдзень, у параўнанні з 1840-мі гадамі. Аднак Борхгрэвінк хацеў высадзіцца на ўзбярэжжы, і неўзабаве была выяўлена бухта, якая глыбока ўдавалася ў бар'ер, чые краі былі досыць палогія для пад'ёму.
16 лютага 1900 года Борхгрэвінк, Колбек і Савіо з сабакамі і нартамі высадзіліся на беразе, а затым, узлезшы на бар'ер, рушылі на поўдзень, дасягнуўшы 78° 50' пд. ш. Блізу месца высадкі Борхгрэвінка ў 1911 годзе Амундсен уладкаваў сваю базу «Фрамхейм». Далей «Паўднёвы Крыж» рушыў у зваротны шлях, робячы прыпынак на в. Франкліна ля ўзбярэжжа Зямлі Вікторыі для магнітных назіранняў. Яны паказалі, што полюс размешчаны на паўночны захад ад таго месца, чым меркавалася. Зноў Паўднёвы палярны круг быў памежаваны Борхгрэвінкам 28 лютага. 1 красавіка каманда шчасна вярнулася ў Новую Зеландыю. Харлуў Клоўстат, лекар экспедыцыі на «Паўднёвым Крыжы», сканаў пасля вяртання ў 1900 годзе ад нявысветленых прычын. Ёрген Петэрсен, першы памочнік на «Паўднёвым Крыжы», памёр у 1900 годзе падчас вяртання ў Аўстралію.
Барк «Паўднёвы Крыж» быў прададзены цюленебойнай кампаніі. У сакавіку 1914 года ён быў разбіты льдамі ля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Ньюфаўндленда, пры гэтым было выратавана 30 чалавек, выяўлена 40 мёртвых цел і 30 чалавек былі абвешчаныя прапаўшымі без вестак.
Пасля вяртання
Борхгрэвінк выявіў, што яго экспедыцыя перакрэсліла мноства чужых планаў, а грамадскае меркаванне пільна сочыць за нацыянальнай антарктычнай экспедыцыяй. Роберт Скот быў прызначаны яе начальнікам 11 чэрвеня — праз пяць дзён пасля вяртання Борхгрэвінка ў Лондан. Акрамя незадаволенага Маркхэма, і У. Спірс Брус скардзіўся, што нарвежац вымусіў яго адмовіцца ад распрацаваных планаў. Ньюнс шырока рэкламаваў дасягненні Борхгрэвінка ў сваіх выданнях, аднак англійская публіка не жадала ўспрымаць поспеху экспедыцыі, якая была англійскай толькі па назве. Не дапамагло і папулярнае апісанне экспедыцыі First on the Antarctic Continent, выпушчанае ўжо ў 1901 годзе.
Рэкламны стыль кнігі павінен быў затушаваць той факт, што сур'ёзных дасягненняў у геаграфічнай навуцы экспедыцыя Борхгрэвінка не прадэманстравала. Існуе таксама меркаванне, што гібель Н. Хансена не дазволіла атрымаць шэраг важных прыродазнаўчагістарычных дадзеных. Хансен прадстаўляў у экспедыцыі Музей натуральнай гісторыі ў Лондане, яго кіраўніцтва вінаваціла Борхгрэвінка ў адказнасці за смерць заолага і за недаатрыманыя музеем узоры і экспанаты.
За межамі Вялікабрытаніі Борхгрэвінк карыстаўся вялікай папулярнасцю: яго ўдастоіла ўзнагароды Нацыянальнае геаграфічнае таварыства ЗША, а кароль Швецыі і Нарвегіі Оскар II узвёў у. Ужо ў 1929 годзе стортынг прысудзіў Борхгрэвінку ганаровы аклад у 3000 нарвежскіх крон за яго заслугі. Ён таксама быў удастоены вышэйшых узнагарод Даніі і Аўстра-Венгрыі. На думку гісторыка Д. Крэйна, «калі б Борхгрэвінк быў брытанскім марскім афіцэрам, у Англіі сур'ёзней паставіліся да яго дасягненняў». Фрыцьёф Нансен палічыў Борхгрэвінка ашуканцам і катэгарычна адмовіўся з ім сустракацца.
Толькі ў 1930 годзе прыйшло запозненае прызнанне Каралеўскага геаграфічнага таварыства, якое ўручыла нарвежцу залаты медаль, заявіўшы, што маштабы дасягнення Борхгрэвінка і пераадолены ім цяжкасці доўгія гады недаацэньваліся. Пры гэтым асабліва падкрэслівалася, што экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы» праводзілася пад брытанскім сцягам і за кошт брытанскай спонсарскай падтрымкі.
Хасэ Марці
Хасэ Хуліян МАРЦІ́ (Марці-і-Перэс, José Julián Martí y Pérez;, , Куба — , Дос Рыяс, Куба) — кубінскі , , , рэвалюцыянер, нацыянальны герой Кубы.
Біяграфія
За ўдзел у нацыянальна-вызвольнай барацьбе ў 1870 арыштаваны іспанскімі ўладамі і высланы ў Іспанію, дзе вывучаў філасофію, літаратуру і права ва ўніверсітэтах Мадрыда і Сарагосы. 3 1875 жыў у Мексіцы, Гватэмале, у 1879 вярнуўся на Кубу. За ўдзел у падрыхтоўцы антыіспанскага паўстання зноў высланы ў Іспанію. 3 1880 у ЗША, карэспандэнт лаціна-амерыканскіх газет. У 1892 з разрозненых эмігранцкіх груповак стварыў Кубінскую рэвалюцыйную партыю, якая адыграла галоўную ролю ў падрыхтоўцы паўстання на Кубе (пачалося 24.2.1895), заснаваў яе цэнтральны орган газету «Pátria» («Радзіма»). Выступаў за стварэнне незалежнай рэспублікі Кубы, заклікаў лаціна-амерыканскія народы аб'яднацца супраць гегеманісцкай палітыкі ЗША. У красавіку 1895 вярнуўся на Кубу, каб прыняць удзел у паўстанні, і праз месяц загінуў у баі з іспанцамі.
У кубінскай і лаціна-амерыканскай літаратуры Хасэ Марці выступіў як адзін з пачынальнікаў мадэрнізму, арыгінальны стыліст і рэфарматар іспанскай літаратурнай мовы. Аўтар прасякнутай пратэстам супраць нявольніцтва драмы ў вершах «Абдала» (1869), паэтычных зборнікаў «Ісмаелільё» (1882), «Простыя вершы» (1891), «Кветкі выгнання», «Свабодныя вершы» (абодва выд. 1913), у якіх апеў шчырыя і простыя чалавечыя пачуцці, рамана «Згубнае сяброўства» (1885), п'ес «Пралюбадзейка» (1874) і «За каханне плацяць каханнем» (1875), публіцыстычных і літаратурна-крытычных артыкулаў.
Тыль Швайгер
Тыль Швайгер (Tilman Valentin Schweiger;, Фрайбург) — нямецкі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст і кінапрадзюсар.
Аўстралапітэкі
Аўстралапітэкі — група выкапнёвых вышэйшых прыматаў, першыя прадстаўнікі сямейства гамінідаў.
Першыя выкапнёвыя парэшткі аўстралапітэкаў былі знойдзены ў 1924 на поўдні Афрыкі. Яны атрымалі сістэматычную назву па месцы знаходкі — аўстралапітэк афрыканскі. Вынікі раскопак на тэрыторыі Афрыкі ў другой палове ХХ ст. сведчаць, што аўстралапітэкі жылі больш чым 5 мільёнаў гадоў таму.
Даследаванне знойдзеных частак шкілета аўстралапітэкаў паказала, што яны спалучалі ў сабе прыкметы чалавека і малпы. Вывучэнне будовы карэнных зубоў аўстралапітэкаў указвала на жыўленне расліннай ежай. У той жа час будова іклаў і разцоў пацвярджала выкарыстанне ежы жывёльнага паходжання. Галаўны мозг аўстралапітэкаў меў аб’ём каля 650 см³, што практычна не адрознівала яго ад мозгу сучасных чалавекападобных малпаў. Рост быў у межах 100—150 см, а маса цела складала прыкладна 30—60 кг.
Аўстралапітэкі зрабілі два важныя крокі ад жывёл да чалавека. Першым з іх стала прамахаджэнне, пра што гаворыць будова іх тазавых касцей. Варта заўважыць, што хаджэнне на дзвюх нагах першапачаткова прынесла масу нязручнасцей. Зменшылася хуткасць перамяшчэння, больш цяжка, у адрозненне ад чатырохногіх жывёл, пачалі праходзіць роды. 3 іншага боку, з’явіліся несумненныя перавагі такога руху. Напрыклад, вызваліліся пярэднія канечнасці — рукі. Аўстралапітэкі змаглі трымаць у руках камяні або палкі, але самастойна прылады працы яны яшчэ не выраблялі. Другой асаблівасцю аўстралапітэкаў з’явілася парадзенне валасянога покрыва. Ва ўмовах гарачага і сухога клімату яно было перашкодай, якая замінала ахаладжэнню арганізма.
Аўстралапітэкі лічацца тупіковай галіной эвалюцыі чалавека. Яны цалкам вымерлі каля 1 млн гадоў таму. Найбольш верагоднай прычынай вымірання была перавага ў іх рацыёне расліннай ежы. Раслінаеднасць не стымулявала выраб прылад працы і далейшае развіццё і павелічэнне аб’ёму галаўнога мозгу.
Ізатэрма (метэаралогія)
Каб наглядна паказаць, якія тэмпературы ў розных частках зямной паверхні, выкарыстоўваюць ізатэрмы. Ізатэрмы сярэднегадавых тэмператур дазваляюць ацаніць звязаны з тэмпературай клімат розных мясцовасцей. Могуць замяняцца зонамі, у якіх тэмпература вагаецца ад вызначанага значэння да іншага вызначанага значэння — у такім разе ізатэрмамі будуць межы такіх зон.
Жомайдзі
Жо́майдзі (, Жомойди) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Жомайдзі ў Беліцкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла, у дзяржанні Статкевіча.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Міхаіл Віктаравіч Бараноўскі
Міхаіл Бараноўскі (нар., Мазыр, БССР) — беларускі і расійскі футбаліст, брамнік.
Клубная кар’ера
Выхаванец мазырскага футбола, пачынаў кар’еру ў «Мазыры» — фарм-клубе мясцовай «Славіі». У 2001 годзе перабраўся ў Расію, выступаў за рэзервовую каманду «Хімкаў», «Лада-САК» з Дзімітраўграда. З 2004 года стаў іграком калінінградскай «Балтыкі-Тарко», пасля яе расфарміравання ў пачатку 2005 года перабраўся ў «Балтыку», якой дапамог перамагчы ў трэцім дывізіёне. Пазней працягваў гуляць у аснове ў другім расійскім дывізіёне, у 2007 годзе на правах арэнды гуляў за салігорскі «Шахцёр», у складзе якога выступаў у Кубку Інтэртота.
З 2010 года быў асноўным брамнікам сочынскай «Жамчужыны» і бранскага «Дынама» ў другім дывізіёне, у другой палове 2012 года быў рэзервовым брамнікам валгаградскага «Ротара». У 2013—2014 гадах гуляў за «Уфу», дапамог ёй выйсці ў Прэм’ер-лігу, аднак сам пакінуў каманду. У другой палове 2014 года гуляў у ПФЛ за «Калугу».
У лютым 2015 года пасля прагляду стаў іграком саратаўскага «Сокала». У ліпені таго ж года вярнуўся ў «Балтыку». У чэрвені 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў калінінградскі клуб, пасля чаго яшчэ доўгі час аднаўляўлся ад траўмы.
У ліпені 2018 года стаў іграком мазырскай «Славіі», дзе неўзабаве замацаваўся ў складзе і дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У сезоне 2019 чаргаваўся ў браме з Радзівонам Сямукам, а ў 2020—2021 гадах быў асноўным брамнікам мазырскай каманды. У студзені 2022 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
У лютым 2022 года стаў трэнерам брамнікаў у акадэміі калінінградскай «Балтыкі». У снежні 2022 года атрымаў ліцэнзію УЕФА для трэнераў брамнікаў катэгорыі B.
Алфімава (Смаленскі раён)
Алфімава (Алфимово) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Касплянскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 29 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 32 км на паўночны захад ад Смаленска, за 2 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 23 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Артабаз II
Артабаз II (па-эламску: Irdumasda, па-старажытнаперсідску: Artavazdâ, Αρτάβαζος, каля 389 да н.э. — 325 да н.э.) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Персідскае імперыі. З роду Фарнакідаў, адгалінавання каралеўскага роду Ахеменідаў, сын сатрапа Фрыгіі Фарнабаза II, зводны брат сатрапа Арыябарзана.
У 362 да н.э. змяніў свайго брата, які быў раскрыжаваны за кіраўніцтва антыперсідскім паўстаннем, на пасадзе сатрапа Фрыгіі. Каля 358 да н.э. Артабаз далучыўся да іншых сатрапаў, якія паднялі паўстанне супраць караля Артаксеркса III з дапамогай афінян. У 355 да н.э. разам з афінскімі наймітамі Харэса разбіў персаў у бітве, якая ў Грэцыі атрымала назву «другога Марафону».
Артабаз II меў вельмі шчыльныя сувязі са сваімі военачальнікамі братамі з Родасу ментарам і Мемнанам. Артабаз ажаніўся з іхнай сястрой, а ментар ажаніўся з дачкой Артабаза Барсінай. Мемнан суправаджаў Артабаза ў ягом македонскім выгнанні. ментар здолеў дамагчыся прабачэння для Артабаза, удзельнічаючы ў войнах з Егіптам. У 342 да н.э. Артабаз з Мемнанам вярнуўся ў Персію і распавёў каралю пра планы Філіпа II па захопе Персіі.
Пра жыццё Артабаза ў наступныя 12 гадоў нічога невядома. Блізкія стасункі Артабаза і Дарыя III ў 330 да н.э. могуць сведчыць пра падтрымку Артабазам Дарыя ў 339 да н.э. — 336 да н.э. у вайне за сталец Персіі. Магчыма, адказваў таксама за сувязі з грэчаскімі наймітамі. У 331 да н.э. Артабаз удзельнічаў у бітве пры Гаўгамелах, дзе персідскае войска была разгромлена Аляксандрам Вялікім.
Пасля захопу ўлады Бесам у 330 да н.э., застаўся верным Дарыю. Будучы аточаным македонцамі, быў вымушаны скласці зброю і перайсці на бок македонцаў. Пры двары ён сустрэў сваю дачку Барсыну, якая ўжо была жонкай Аляксандра Македонскага. Стаў вельмі ўплывовым дарадчыкам Аляксандра і быў прызначаны ім сатрапам Бактрыі. Спрыяў пераходу персаў на службу да македонцаў, у 329 да н.э. задушыў паўстанне Сатыбарзана ў Арыі, абараніў Бактру ад нападу скітаў. У 328 да н.э. разам з Гефестыёнам ваяваў у Сагдыяне. У 327 да н.э. добраахвотна пакінуў службу сатрапам Бактрыі, быў прызначаны кіраўніком фартэфікацыі ў Сагдыяне.
Меў, прынамсі, чатырох сыноў: Фарнабаза, Арсама, Кофена, Арыябарзана — і тры дачкі: Барсіну (спачатку жонка ментара, пасля Мемнана, а затым Аляксандра Македонскага), Артоніс (жонка македонскга военачальніка Эўмена), Артакаму (жонку македонскага военачальніка Пталемея).
Барыс Ігаравіч Звозскаў
Барыс Ігаравіч Звозскаў ( — ) — беларускі праваабаронца, грамадскі дзеяч, першы прэзідэнт Беларускага дома правоў чалавека (Вільнюс, Літва, 2007—2010), адзін з заснавальнікаў аб’яднанняў «Хельсінкі ХХI» і «Прававая ініцыятыва», лаўрэат прэміі «Праваабаронца года Беларусі» (2008).
Біяграфія
Барыс Звозскаў нарадзіўся 26 лютага 1949 года ў Белагорску (Расія), скончыў Ленінградскі электратэхнічны інстытут. З 1996 года займаўся праваабарончай дзейнасцю, практычнай абаронай у палітычна матываваных судовых працэсах, удзельнічаў у экспертызе шэрагу законапраектаў, з 1998 года займаўся прававой асветай у сферы праваабароны, быў сярод актыўных удзельнікаў працэсу стварэння і развіцця Беларускага дома правоў чалавека, у 2007—2010 гадах з’яўляўся прэзідэнтам Дома правоў чалавека. Памёр у ночь з 16 на 17 чэрвеня 2012 года ў рэанімацыі анкалагічнага цэнтра ў Бараўлянах.
Ушанаванне памяці
31 ліпеня 2013 года была афіцыйна зацверджаная назва Беларускага Дома правоў чалавека ў Вільнюсе — Беларускі дом правоў чалавека імя Барыса Звозскава.
24 кастрычніка
24 кастрычніка — дзвесце дзевяноста сёмы (дзвесце дзевяноста восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Вялікая пагада дзікіх гусей
Вялікая пагада дзікіх гусей  — цагляная пагада, пабудаваная ў Чан'ане у той час, калі ён быў сталіцай кітайскай імперыі Тан.
Вакол пагады — будыйскі манастыр з вялікім паркам, у парку стаіць помнік Сюаньцзану, парк упрыгожаны помнікамі славутых кітайскіх паэтаў, мысліцеляў, мастакоў, вучоных.
Якусідзі
Якусі-дзі (薬師寺) — старажытны будыйскі храм у Японіі ў горадзе Нары. Храм ахоўваецца як аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Храм быў заснаваны ў 680 годзе ў Касіхара імператарам Тэму, будаўніцтва зацягнулася і імператар памёр. Толькі ў 697 годзе была ўсталявана статуя Якусі-нёрай, а ў 697 годзе будаўніцтва храма было завершана.
Храм быў перанесены ў Нару ў 710 годзе, цалкам перанясенне храма завяршылася ў 718 годзе.
У храмавы комплекс уваходзіць Конда (Галоўная зала), кода (Лекцыйная зала), Усходняя і Заходняя пагады. Структура храма сімвалізуе будыйскі рай на зямлі. Храм перажыў некалькі пажараў і стыхійных бедстваў, і пацярпеў падчас грамадзянскай вайны ў 1528 годзе. У пажары 1528 года згарэла ўсё, акрамя Усходняй пагады, якая на цяперашні час з'яўляецца адной з найстаражытных драўляных пабудоў на Зямлі. Асноўная зала, якая пацярпела ад пажару, была рэканструявана ў 1970 годзе.
Храм асацыюецца з дзейнасцю кітайскага манаха Сюаньцзана (Гэндза-Сандза), які вучыўся ў Індыі з 627 па 645 і прабыў доўгі час у манастыры Наланда, прынёс і перавёў вялікую колькасць будыйскіх сачыненняў. Насценны роспіс храма распавядае пра падарожжа Сюаньцзана ў Індыю.
Сцяпанішчава (Цёмкінскі раён)
Сцяпанішчава (Степанищево) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Кікінскага сельскага паселішча.
NGC 7825
NGC 7825 (іншыя абазначэнні — PGC 377, UGC 37, MCG 1-1-28, ZWG 408.28) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сяргей Мікалаевіч Малінін
Сярге́й Мікала́евіч Малі́нін ( — ) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, намеснік старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР, старшыня Дзяржплана БССР (1938—1944), доктар эканамічных навук, прафесар. Аўтар навуковых прац па эканоміцы і планаванню народнай гаспадаркі.
Біяграфія
У 1929 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Маскоўскі планавы інстытут Дзяржплана СССР (1938).
У 1928 — 1936 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам і загадчыкам сектарам эканомікі Інстытута арганізацыі і аздараўлення працы ВЦСПС.
З 1936 года і да пачатка Вялікай Айчыннай вайны — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута эканомікі Акадэміі навук БССР і намеснік дырэктара па навуковай частцы.
У гады Вялікай Айчыннай вайны — палітрук роты, камісар батальёна, намеснік камандзіра стралковага палка па палітчасці.
У 1944 — 1946 гадах лектар палітупраўлення Беларускай ваеннай акругі.
У 1946 — 1947 гадах дырэктар Інстытута эканомікі Акадэміі навук БССР.
У 1953 — 1965 гадах займаў пасаду Старшыні Дзяржплана БССР.
Адначасова ў 1955 — 1958 гадах намеснік Старшыні Савета Міністраў БССР.
У 1966 — 1969 гадах рэктар Беларускага інстытута народнай гаспадаркі.
З 1969 года — загадчык кафедры палітэканоміі БДУ.
У 1949 — 1952 кандыдат, 1952 — 1966 гадах член ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1958—1966), Вярхоўнага Савета БССР (1951—1959).
Гарадзечна (Навагрудскі раён)
У 1940—2008 гадах цэнтр Гарадзечненскага сельсавета. З 2008 да 2017 года аграгарадок уваходзіў у склад Брольніцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Навагрудак, за 168 км ад Гродна, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня, на рацэ Валоўка.
Андрэева (Смаленскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 33 км на паўночны захад ад Смаленска, за 1 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель. За 21 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Явар
Я́вар, Клён ілжэплатанавы (Acer pseudoplatanus) — лістападнае дрэва роду клён сямейства кляновых.
Назва
У розных дыялектах беларускай мовы яварам называюць цэлы шэраг іншых дрэваў, у тым ліку асіну, таполю, лістоўніцу.
Дзегцярова (Мёрскі раён)
Дзегцяро́ва (, Дегтярёво) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Явар
Пашырэнне
Радзіма явара — Паўднёвая Еўропа і Малая Азія.
На Беларусі вырошчваюць як дэкаратыўную расліну ў садах і парках. Мае формы з пурпуровым і бела-стракатым лісцем. Цвіце ў чэрвені.
Таксанамія
Від Явар ўваходзіць у род сямейства.
Ельня (Хоцімскі раён)
У 1924—1960 гадах цэнтр Ельненскага сельсавета. Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Чарняўскага сельсавета.
Сузор’е (гурт)
Гісторыя
Гурт з’явіўся у верасні 1977 года як штатны гурт аднайменнага камсамольска-моладзевага кафэ ў Мінску ў складзе: Андрэй Казлоўскі (спеў, гітара), Валянцін Пучынскі (спеў, бас-гітара), Андрэй Філатаў (ударныя), Ігар Майскі (клавішныя), Уладзімір Пучынскі (гукарэжысёр). Напачатку сваёй дзейнасці гурт выконваў вядомыя рокавыя і блюзавыя творы замежных аўтараў, абраўшы ў якасці асноўнага кірунку прагрэсіў- і хард-рок.
Музыкі першымі на беларускай папулярнай сцэне рэалізавалі інструментальныя фрагменты з «Полацкага сшытку», напісалі музыку на фрагменты паэмы «Песня пра зубра» Міколы Гусоўскага (у 2008 годзе аднайменная рок-опера была скончаная і выйшла на дысках).
Гурт прыпыніў існаванне ў 1991 годзе. Пад канец 2001 з ініцыятывы прадзюсара Уладзіміра Пучынскага гурт быў часова адноўлены, і адбылося некалькі клубных канцэртаў у Мінску. Намінальна гурт існуе і зараз, у складзе Андрэя Казлоўскага і Аляксандра Несцяровіча з удзелам запрошаных музыкаў.
Найбольш вядомыя песні — «Старый мост», «Фортуна», «Весенний день», «Капитан», «Сентябрьская река», «Песня пра зубра», «На шляху дзікіх гусей».
Узнагароды і фестывалі
Фестывалі: Міжнародны фестываль палітычнай песні «Рыга 1978» (Рыга, Латвія), Усесаюзны конкурс эстраднай песні «Ялта 1981» (Ялта, Украіна), Другі ўсесаюзны фестываль польскай песні ў Віцебску (1990).
Узнагароды: I прэмія Міжнароднага фестывалю палітычнай песні «Рыга 1978» (Рыга, Латвія), «За ўнёсак у развіццё беларускай рок-музыкі» на «Рок-каранацыі» 2001.
Альбом «Песня пра зубра» трапіў у топ-10 па версіі партала «Experty.by» па выніках 2008 года.
Палеская вобласць
Палеская вобласць — адміністрацыйная адзінка ў складзе БССР, якая ўключала тэрыторыю ўсходняга Палесся. Адміністрацыйны цэнтр — горад Мазыр. Тэрыторыя на 1939 год — каля 26 тыс. км², насельніцтва — каля 670 тыс. чалавек.
Была створана 15 студзеня 1938 года ў складзе 15 раёнаў. У 1939 г. утвораны Акцябрскі і Калінкавіцкі раёны. На 1 студзеня 1941 года ў складзе вобласці 17 раёнаў:
20 верасня 1944 года частка тэрыторыі (Акцябрскі і Глускі раёны) перададзеная ва ўтвораную Бабруйскую вобласць. 8 студзеня 1954 года ў ходзе ўзбуйнення абласцей была ліквідавана і цалкам увайшла ў Гомельскую вобласць.
Буда-Кашалёва
Бу́да-Кашалё́ва (афіц. транс.: Buda-Kašaliova) — горад раённага падпарадкавання ў Гомельскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Буда-Кашалёўскага раёна. За 48 км ад Гомеля, чыгуначная станцыя на лініі Мінск—Гомель. Насельніцтва 8 460 чал. (2017).
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах горад вядомы з 1824 г. як в. Буда, у складзе казённага маёнтка, у Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Дзейнічала карчма. У другой палове 19 ст. назва набыла сучаснае гучанне, але да нашага часу большасць жыхароў раёна карыстаюцца старой назвай — Буда. З пачаткам будаўніцтва Лібава-Роменскай чыгункі вёска хутка расла, па заканчэнні чыгункі ў лістападзе 1873 г. пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя III класа, на якой штогод адгружалася каля 90 тысяч пудоў лясных грузаў. Мелася паштова-тэлеграфнае аддзяленне. З 1888 г. працавала невялікае прадпрыемства па вырабу драўляных дэталей для ткацкіх станкоў.
Па перапісу 1897 г. ў Буда-Кашалёва меліся 63 двары, 487 жыхароў, царкоўна-прыходская школа, хлебазапасны магазін, вятрак, лаўка, аддзяленне паштовай сувязі, лесапільны завод, карчма. У 1914 г. пабудавана новае памяшканне народнага вучылішча. На чыгуначнай станцыі ўзводзіліся складскія і іншыя гаспадарчыя збудаванні, насельніцтва пасёлка станцыі ў 1909 г. склала 74 чалавек. З 1911 г. пры школе працавала бібліятэка. У сакавіку-лістападзе 1918 г. Буда-Кашалёва акупіравана германскімі войскамі. Актыўную барацьбу супраць акупантаў вёў створаны мясцовымі актывістамі баявы атрад. Вызвалена 30.11.1918 г.
З 27.09.1938 г. гарадскі пасёлак, 3400 жыхароў. У тым жа годзе ўзведзены двухпавярховы мураваны будынак сярэдняй школы. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў створаны атрад народнага апалчэння (310 чалавек, камандзір Давалёў). У савецкі тыл была эвакуіравана тэхніка МТС. З жніўня 1941 г. да 27.11.1943 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У снежні 1941 г. карнікі загубілі 485 чалавек (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму за 1,5 км на поўнач ад горада). Вызвалена 4-й стралковай дывізіяй (палкоўнік Дз. Дз. Вараб’ёў) і 231-м танкавым палком (падпалкоўнік Ф. М. Кавалёў) 48-й арміі пры ўдзеле партызан. У баях за вызваленне Буда-Кашалёва загінуў 31 савецкі воін (пахаваны ў брацкіх магілах на паўночна-ўсходняй ускраіне і ў скверы па вул. Леніна). За час вайны загінулі 345 жыхароў.
З 31.12.1971 г. горад раённага падпарадкавання.
Эканоміка
Дзейнічаюць ільнозавод, масласыразавод, хлебазавод, пладова-агароднінны завод, камбінаты будаўнічых матэрыялаў і бытавога абслугоўвання, птушкафабрыка, раённыя аб’яднанні «Сельгастэхнікі» і «Міжкалгасбуда», «Сельгасхіміі».
Культура
Буда-Кашалёўская карцінная галерэя імя Яўсея Яўсеевіча Маісеенкі.
Адукацыя
Аграрна-тэхнічны каледж (былы лясны тэхнікум), 2 сярэднія, музычная і дзіцячая спартыўная школы, дзіцячы сад, 3 дзіцячыя сады-яслі.
Планіроўка
Архітэктурная планіроўка горада складаецца з сеткі злучаных паміж сабой прамалінейных вуліц. На поўдзень, поўнач і паўднёвы ўсход вуліцы маюць арыентацыю, блізкую да мерыдыянальнай. Чыгунка падзяляе горад на паўночна-заходнюю і паўднёва-ўсходнюю часткі. Грамадскі цэнтр складаюць цэнтральная плошча і вул. Леніна, дзе размешчаны адміністрацыйныя будынкі, гандлёвы цэнтр і 2-5-павярховыя жылыя і грамадскія будынкі. Астатняя забудова пераважна драўляная.
NGC 7826
NGC 7826 (іншае абазначэнне — ESO 538-**19) — группа звёзд ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Акцыянернае таварыства
Акцыянернае таварыства (АТ) — арганізацыйна-прававая форма прадпрыемства, аб’яднанне грамадзян і юрыдычных асоб для сумеснай гаспадарчай дзейнасці.
Як і статутны капітал таварыства з абмежаванай адказнасцю, статутны капітал АТ падзелены на пэўную колькасць акцый. Удзельнікамі акцыянернага таварыства (акцыянерамі) могуць быць юрыдычныя альбо фізічныя асобы, якія ўзялі ўдзел у фармаванні статутнага фонду акцыянернага таварыства за кошт грашовага альбо маёмаснага ўнёску. Акцыянеры не адказваюць па яго абавязальніцтвах і нясуць рызыку стратаў, звязаных з дзейнасцю акцыянернага таварыства, толькі ў рамках вартасці належачых ім акцый.
Заснавальнікі акцыянернага таварыства складаюць паміж сабой у пісьмовай форме дагавор, у ім вызначаюць парадак ажыццяўлення сумеснай дзейнасці па стварэнні акцыянернага таварыства, памер статутнага фонду, катэгорыі выпусканых акцый і парадак размяшчэння, а таксама іншыя ўмовы, прадугледжаныя заканадаўствам.
У статуце акцыянернага таварыства фіксуюцца мэты таварыства, памер капіталу, парадак кіравання, структура кіруючых органаў і іншае.
Акцыянернае таварыства не можа быць створана адной асобай ці складацца з адной асобы. Калі акцыі акцыянернага таварыства набыты адной асобай, то яно павінна быць ператворана ва ўнітарнае прадпрыемства ці ліквідавана.
Іспась
І́спась (, Испось) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Да 2017 года ўваходзіла ў склад Брольніцкага сельсавета.
Дом па Першамайскай вуліцы, 42 (Магілёў)
Дом па вуліцы Першамайскай, 42 — будынак у Магілёве, размешчаны на заходнім баку плошчы Леніна, на скрыжаванні вул. Першамайскай і праспекта Міру (дом № 20). У простанароддзі гэты дом традыцыйна называюць «Дом 90».
Гісторыя
Па генеральным плане ў сувязі з рашэннем аб пераносе сталіцы БССР з Мінска ў Магілёў у 1938 г. адміністрацыйна-грамадскім цэнтрам горада павінна была стаць плошча імя Леніна, размешчаная на перасячэнні асноўных дыяметраў — вул. Першамайскай і запраектаванага праспекта Міру.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны быў пашкоджаны. Адбудаваны ў 1950 г. і выкарыстоўваўся як жылы з камунальнымі кватэрамі.
У 1970-я гг. праведзена рэканструкцыя (арх. У. Д. Маркаў), надбудаваны сёмы паверх.
Архітэктура
Дом 5-павярховы з 7-павярховым вуглавым аб’ёмам. Вылучаецца манументальнасцю, цэласнасцю аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі. Пластыку фасадаў ствараюць глыбокія балконы-лоджыі. У дэкаратыўным вырашэнні фасадаў выкарыстаны плоскія лапаткі, паміж імі прамавугольныя аконныя праёмы. У аснову планіровачнай структуры пакладзена 2-кватэрная секцыя з 4-5-пакаёвых кватэр.
Вята (вёска)
Вя́та (, Вята) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, пры сутоцы ракі Вяты з Дзвіною. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Знаходзіцца за 17 км на паўночны захад ад Мёраў, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Друя (лінія Крулеўшчына — Лынтупы), на мяжы з Латвіяй. Насельніцтва на 2013 год — 8 чалавек.
Гісторыя
Упершыню Вята згадваецца ў прывілеі Жыгімонта Старога ад 24 кастрычніка 1515 года ўладальніку гэтых мясцін Івана Сапегу на пабудову ў вусці Вяты на Дзвіне замка, заснаванне горада, рынку і шынкоў. У 1556 годзе Вята належыла князям Пронскім, а ў 1566 годзе двор з мястэчкам перайшлі да гетмана вялікага кароннага.
Замак у Вяце пазначаўся на картах Вялікага Княства Літоўскага XVI—XVII стагоддзяў, аднак пазнейшыя звесткі пра яго не захаваліся. Верагодна, ён быў зруйнаваны маскоўскім войскам падчас вайны 1654—1667 гадоў і больш не аднаўляўся.
Паміж першым і другім падзеламі Рэчы Паспалітай, калі па Дзвіне праходзіла мяжа, Вята заставалася ў Рэчы Паспалітай і тут пабудавалі «стрэліцу», магчыма, назіральную вежу.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе вёска апынулася ў Дзісенскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі. Падчас вайны 1812 года ў Вяце стаяў французскі гарнізон.
Станам на канец XIX стагоддзя, паселішча адносілася да Лявонпальскай воласці, у вёсцы размяшчаўся маёнтак Мірскіх.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вята абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП (б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР.
Па выніках Рыжскага мірнага дагавора Вята ўвайшла ў склад Лявонпальскай гміны Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Паселішча было памежным — па Дзвіне праходзіла дзяржаўная мяжа з Латвійскай Рэспублікай. У міжваенны перыяд дзейнічалі школа, карчма і кардонная фабрыка селяніна Казлоўскага, на якой працавалі каля 10 чалавек, прадукцыю вывозілі ў Вільню. Побач з вёскай знаходзіўся маёнтак пані Ядвігі Мірскай, якая валодала каля 150—200 га зямлі.
Насельніцтва Вяты жыло бедна, вяскоўцы займаліся плытагонствам — па Вяце і Дзвіне сплаўлялі лес да Рыгі. Самы багаты гаспадар меў 12 га зямлі, і тое няўдобіцы. Жыхары вызнавалі каталіцтва, большасць лічыла сябе палякамі, і ў 1934 годзе ў вёсцы пабудавалі касцёл, які дзейнічае і цяпер.
У выніку пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь 17 верасня 1939 года паселішча зноў апынулася ў складзе БССР, дзе ў 1940 годзе ўвайшло ў склад Павяцкага сельсавета. Падчас Другой сусветнай вайны ў 1944 годзе вёска пацярпела ад абстрэлу.