cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віньёла-Фалезіна
Він'ёла-Фалезіна (Vignola-Falesina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 133 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 12 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 38050. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Агублены галосны задняга раду сярэдне-верхняга пад’ёму
Агублены галосны задняга раду сярэдне-верхняга пад'ёму — галосны гук, які прысутнічае ў некаторых мовах свету. Знак у алфавіце МФА —, аналаг у алфавіце X-SAMPA — <tt>o</tt>.
Сярэдні пад'ём
У многіх мовах, такіх як беларуская, іспанская і японская, маецца разнавіднасць дадзенага гуку агублены галосны задняга раду сярэдняга пад'ёму, аднак ні ў адной мове свету няма адрозненняў адразу трох варыяцый, у сілу чаго асобнага знака ў алфавіце МФА не існуе.
У беларускай мове
У літаратурнай беларускай мове — сярэдняга пад'ёму задняга раду, агублены (лабіялізаваны).
Характэрнай асаблівасцю гуку з'яўляецца тое, што ў моўнай плыні губы ўжо пры вымаўленні папярэдняга зычнага моцна выцягваюцца наперад яшчэ да артыкуляцыі [о], і папярэднія зычныя аказваюцца агубленымі (лабіялізаванымі). Асаблівасці руху губ ў пачатковай і канцавой фазах артыкуляцыі [о] спрычыняюць тое, што ў большасці тых, хто гаворыць па-беларуску, гэты гук пад моцным націскам у пачатковай фазе вельмі нагадвае па артыкуляцыі [у], а ў канцавой фазе да некаторай ступені падобны на [а] (аднак, гэтая неаднароднасць менш выразная ў прадстаўнікоў заходніх гаворак). У становішчы пасля мяккіх зычных моцна мяняецца пачатковая фаза артыкуляцыі.
Гукі [о] і [у] пасля мяккіх зычных маюць найменш падобны на [і] пераход, чым значна адрозніваюцца ад [а], [е].
Андрамачы Джэрджы
Андрамачы Джэрджы (Andromaqi Gjergji) (,, Албанская Рэспубліка — , , Албанія) — албанскі этнолаг.
Біяграфія
Скончыла сярэднюю школу ў Корча. У 1949 годзе скончыла філалагічны факультэт Педагагічнага інстытута ў Тыране і пачала працаваць у этнаграфічным аддзеле Інстытута навук. Пасля заснавання Тыранскага ўніверсітэта яна скончыла яго гістарычны факультэт. Працавала ў Інстытуце народнай культуры па спецыяльнасці гісторыя албанскага адзення. У 1982 годзе абараніла доктарскую дысертацыю, а ў 1993 годзе ёй было прысвоена званне прафесара. Яна была першай жанчынай у гісторыі Албаніі, якая стала членам Акадэміі навук Албаніі ў 1999 годзе.
Навуковыя інтарэсы
Яе навуковыя дасягненні ўключаюць больш за 130 публікацый, у тым ліку 7 манаграфій. Большасць публікацый былі звязаны з пытаннямі гісторыі касцюма, а таксама яна была суаўтарам «Гісторыі албанскага мастацтва».
Выявіла, што самыя раннія археалагічныя сведчанні албанскага абутку Апінга адносяцца да V—IV стагоддзяў да нашай эры, што паказвае на тое, што яны былі элементам ілірыйскай культуры.
Памяць
У гонар Андрамачы Джэрджы названа адна з вуліц у Корчы.
Калачоўскі сельсавет
Калачо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёна Мінскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Калачы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лагойскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лагойскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 14 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Янушкавіцкага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў: Аскрышына, Бабры, Барыскі, Вяпраты, Дашкі, Дзяніскі, Жабічы, Казлеўшчына, Калачы, Крамянец, Малыя Бясяды, Мачулішча, Мышкавічы, Мышыцы, Падваране, Панышы, Паўляняты, Рацькавічы, Селішча і Трусавічы.
Марыу дэ Са-Карнейру
Марыу дэ Са-Карнейру (Mário de Sá-Carneiro;, Лісабон — ) — партугальскі паэт і празаік, адзін з заснавальнікаў новай, мадэрнісцкай, літаратуры ў Партугаліі, яскравы прадстаўнік пакалення «Арфея».
Біяграфія
Нарадзіўся ў заможнай сям'і. Маці хлопчыка памерла, калі яму было 2 гады, і бацька аддаў сына на выхаванне дзядулю і бабулі ў маёнтак Вікторыя на ўскрайку Лісабона, дзе Марыю правёў большую частку свайго дзяцінства.
Першыя вершы пачынае пісаць у 12 гадоў, у 15 перакладае Віктора Гюго, у 16 — Гётэ і Шылера. Удзельнічае ў школьных літаратурных выданнях, піша п'есу «Сяброўства» разам са школьным сябрам, самазабойства якога правакуе ў Марыу першы глыбокі эмацыянальны крызіс.
У 1912 г. Марыу па просьбе бацькі паступае на юрыдычны факультэт Каімбрскага ўніверсітэта, дзе знаёміцца з будучым найлепшым сябрам і паплечнікам — паэтам Фернанду Песоа. Але, расчараваўшыся ў «горадзе студэнтаў», у тым жа годзе пераводзіцца ў Сарбонскі універсітэт і перад ад'ездам выдае свой першы зборнік апавяданняў «Пачатак», які крытычна ўспрымаецца ў літаратурных колах Партугаліі.
У Парыжы Карнейру канчаткова пакідае спробы заняцца вывучэннем юрыспрудэнцыі і з галавой кідаецца ў літаратурны і мастацкі вір апошніх дзён belle époque, захапляецца паэтыкай кубізму і футурызму, ідэяй яе ўвасаблення ў Партугаліі.
У 1913 г. па вяртанні ў Лісабон выдае зборнік вершаў «Рассейванне» (Dispersão) і кароткі раман «Прызнанне Лусіа» (A Confissão de Lúcio), разам з Песоа і іншымі аднадумцамі пачынае працу над часопісам авангарду «Арфей», два нумары якога выйшлі з друку ў 1915 годзе і адразу выклікалі скандал і абурэнне ў кансерватыўных інтэлектуальных колах Лісабона і сталіся рэвалюцыяй у партугальскай паэзіі. Выходзіць з друку зборнік кароткіх апавяданняў «Неба ў агні» (Céu em Fogo).
У тым жа годзе Марыу таемна вяртаецца ў Парыж, але, пазбаўлены фінансавай падтрымкі з боку бацькі, хутка даходзіць да паўгалоднага існавання. Стан яго псіхічнага здароўя пачынае рэзка пагаршацца, паэт перажывае глыбокую дэпрэсію. Вершы гэтага перыяду і лісты да Ф. Песоа поўныя змрочных выказванняў пра смерць і самазабойства. 26 красавіка 1916 г. у гатэлі «Ніца» у раёне Манмартр Карнейру заканчвае жыццё самагубствам, даслаўшы перад рашучым крокам свае неапублікаваныя вершы Фэрнанду Пэсоа, якія пабачаць свет у 1937 годзе пад назвай «Залатыя знакі» (Indícios de Oiro).
Стшэльцы Апольске
Стшэльцы Апольске (Strzelce Opolskie, Groß Strehlitz) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 300 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 30 км на паўднёвы ўсход ад Аполе. Адміністрацыйны цэнтр Стшэлецкага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Стшэльцы Апольске. Займае плошчу 12,52 км². Насельніцтва 12,6 тыс. чалавек.
Прыдзвінне (кампанія)
ААТ «Віцебскі лікёра-гарэлачны завод „Прыдзвінне“» — беларуская кампанія, вытворца лікёра-гарэлачнай прадукцыі і безалкагольных напояў. Завод размешчаны ў Віцебску.
Канькабежны спорт на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018
Спаборніцтвы па канькабежным спорце на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 прайшлі з 10 па 24 лютага 2018 года (Пхёнчхан, Паўднёвая Карэя).
Каляндар
Мясцовы час (UTC+9).
Падалессе (Кобрынскі раён)
Падале́ссе (, Подолесье) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Буховіцкага сельсавета.
NGC 6624
NGC 6624 (іншыя абазначэнні — GCL 93, ESO 457-SC11) — шаравое скопішча ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Увосень 2011 года Вялікі Тэлескоп Фермі выявіў у галактыцы пульсар PSR J1823-3021A, названы наймалодшым са знойдзеных пульсараў.
Эшлі Тысдэйл
Эшлі Мішэль Тысдэйл (Ashley Michelle Tisdale; нар. года, Уэст Дыл, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканская актрыса, спявачка і тэлевізійны прадзюсар. Тысдэйл стала першай артысткай, якая дэбютавала ў Billboard Hot 100 з двума песнямі адначасова на тыдні 12 лютага 2006 года, з песнямі What I’ve Been Looking For і Bop to the Top, якія ўваходзяць у саўндтрэк «Класны мюзікл».
Пасля яе першага з’яўлення ў фільме «Класны мюзікл», яна падпісала кантракт з Warner Bros. Records і пачала сольную музычную кар’еру. Яе дэбютны альбом Headstrong быў выпушчаны ў лютым 2007 года, дэбютаваўшы № 5 у амерыканскім чарце з 64 000 прададзенымі копіямі на першым тыдні, і потым быў сертыфаваны як залаты па дадзеных Recording Industry Association of America. Другі студыйны альбом Guilty Pleasure быў выпушчаны ў 2009 годзе. У Тысдэйл таксама была знакамітая роля агучвання Кендэс Флін у мультсерыяле «Фінес і Ферб» на Disney Channel, а таксама галоўная роля ў тэлевізійным фільме 2008 года «Скрозь аб’ектыў» і ў мастацкім фільме «Прышэльцы на гарышчы» ў 2009 годзе.
Студэнцкі Букер
Студэнцкі Букер («Студбукер») — літаратурная прэмія, якая прысуджаецца за найлепшы раман на рускай мове, упершыню апублікаваны ў мінулым годзе. Праводзіцца Цэнтрам найноўшай рускай літаратуры Інстытута філалогіі і гісторыі Расійскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта сумесна з Фондам «Рускі Букер» з 2004 года. Прэмію прысуджае студэнцкае журы, сфармаванае па выніках конкурсу эсэ аб сучасным рамане. Аўтар ідэі і куратар праекта — Дзмітрый Бак.
Гісторыя
Прэмія была заснавана ў 2004 годзе дабрачынным фондам «Рускі Букер» і Цэнтрам найноўшай рускай літаратуры Інстытута філалогіі і гісторыі Расійскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта (РДГУ). Першымі ўдзельнікамі праекта сталі студэнты і аспіранты РДГУ, якія выбралі «альтэрнатыўнага» лаўрэата прэміі «Рускі Букер-2004». У наступныя гады спіс ВНУ, якія ўдзельнічаюць, пашыраўся; у 2008 годзе прэмія «Студэнцкі Букер» стала ўсерасійскай. У 2011 годзе ўручалася прэмія «Студэнцкі Букер дзесяцігоддзя» на аснове спісу раманаў — пераможцаў і фіналістаў прэміі «Рускі Букер» за 2001—2011 гады. Спонсарам прэміі з 2004 года выступала ЗАТ «Атлантыс Камюнікэйшнз», з 2010 года — «Расійская карпарацыя сродкаў сувязі».
NGC 6625
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Віга-дзі-Фаса
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Мачулішча (Буда-Кашалёўскі раён)
Мачу́лішча (, Мочулище) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 7 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 43 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарогам, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва. Планоўка складаецца з ледзь выгнутай, кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з другой паловы XIX стагоддзя як засценак у Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.
У 1925 годзе ў Дуравіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. Побач быў аднайменны хутар. У 1929 годзе арганізаваны калгас імя М. І. Калініна, працавала гамарня. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 10 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дуравіцкі» (цэнтр — вёска Дуравічы). Працавалі клуб і бібліятэка.
Да 16 снежня 2009 года ў Дуравіцкім сельсавеце.
Мастацтва лёгкіх дотыкаў (аповесць)
«Мастацтва лёгкіх дотыкаў» («Искусство лёгких касаний») — аповесць сучаснага рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваная ў 2019 годзе ў аднайменным аўтарскім зборніку (самы аб’ёмны твор зборніка).
Сюжэт
Рускі пісьменнік і філосаф Дзмітрый Яўгенавіч Галкоўскі выведзены ў якасці аднаго з галоўных герояў аповесці пад імем Кастанціна Параклетавіча Галгофскага, аўтара выдуманага 2000-старонкавага філасофска-эратычнага трактата, філосафа і гісторыка, спецыяліста па масонам, які расследуе і выкрывае сусветную змову і раскрывае сутнасць новай інфармацыйнай вайны паміж Расіяй і Амерыкай. У аповесці ідзе кароткі пераказ гэтага рамана — «Сінопсіс для VIPаў». Таксама згадваецца «галоўны расійскі егіптолаг Солкінд» — відавочная карыкатура на Віктара Солкіна. У «Мастацтве лёгкіх дотыкаў», як і ў аповесці «Іякінф», згадваецца бог Кронас (ён жа Сатурн, або Баал), які на гэты раз называе сябе «Розум».
Сучасная Амерыка апісваецца Галгофскім у сваім рамане як «таталітарны савок 1979 года з ЛГБТ на месцы камсамола, карпаратыўным менеджментам на месцы КПСС, сексуальнай рэпрэсіяй на месцы сексуальнай рэпрэсіі і зарой сацыялізму на месцы зары сацыялізму». Аднак адрозненне ад СССР назіраецца ў тым, што «ў савок 1979 года можна было прывезці джынсы з Амерыкі, а сённяшняя Амерыка — гэта такі савок, у які джынсы ўжо ніхто не прывязе».
Аповесць пачынаецца з таямнічага атручвання суседа па дачы Галгофскага — генерала ГРУ Изюміна. У ходзе дэтэктыўнага расследавання ў духу Дэна Браўна Пялевін выказвае некалькі паранавуковых канцэптаў камунікацыі, рэзюмуе і рэфлексіруе ўмяшанне Расіі ў выбары ЗША і спаборніцтва ЦРУ і ГРУ.
Плашчыны
Плашчы́ны (, Площины) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Буховіцкага сельсавета.
Ірына Татэосаўна Хачатранц
Ірына Татэосаўна Хачатранц (7 красавіка 1916, Масква — 16 чэрвеня 1999, Мінск) — беларускі інжынер-будаўнік, спецыяліст у галіне арганізацыі і кіравання будаўніцтвам. Заслужаны будаўнік БССР (1974). Кандыдат тэхнічных навук (1954), дацэнт (1956).
Біяграфія
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны эвакуіравалася ў Алтайскі край. Першыя некалькі гадоў працавала рахункаводам у калгасах, у 1944 г. перайшла на працу інжынерам-праектыроўшчыкам адмысловай будаўніча-мантажнай часці № 15 горада Рубцоўска. Удзельнічала ў будаўніцтве Алтайскага трактарнага завода, у 1945 г. паўгода выконвала абавязкі галоўнага архітэктара горада.
У жніўні 1947 г. па заяўцы трэста «Белтрактарабуд» пераехала ў Мінск. Беларуская сталіца актыўна аднаўлялася пасля вайны. Хачатранц працавала на будаўніцтве Мінскага трактарнага завода, у снежні 1949 г. уладкавалася асістэнтам кафедры будаўнічай вытворчасці будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута імя І. В. Сталіна (цяпер Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт).
У 1950 годзе канчаткова перайшла з трэста ў БПІ. У 1952 г. паступіла ў аспірантуру. У найкарацейшыя па акадэмічных мерках тэрміны падрыхтавала дысертацыю на сушуканне навуковай ступені кандыдата тэхнічных навук і паспяхова абараніла яе ў 1954 г. У 1956 годзе была зацверджана ў званні дацэнта.
Апроч чытання асноўнага курсу па арганізацыі і кіраванні будаўніцтвам, яна вяла курсавыя і дыпломныя праекты, ажыццяўляла навуковае кіраўніцтва аспірантамі і сушукальнікамі. Удзельнічала ў працы Дзяржаўнай экзаменацыйнай камісіі, навукова-даследчых праектах, займалася падрыхтоўкай навучальных і навучальна-метадычных дапаможнікаў.
Пачынаючы з 1969 г. і была нязменным кіраўніком па навуковай частцы Беларускай тэрытарыяльнай навукова-даследчай лабараторыі арганізацыі і эканомікі будаўніцтва пры БПІ. Дзякуючы ўкараненню ў будаўнічых арганізацыях Мінска распрацовак лабараторыі ў першай палове 1970-х гг. у сталіцы была дасягнута самая высокая ў СССР рытмічнасць жыллёвага будаўніцтва, а эканамічны эфект склаў больш 1 млн руб.
У 1986 годзе сышла на пенсію, але навуковую працу не пакінула. У канцы 1980-х гг. стварыла кааператыў, які займаўся аптымізацыяй сістэмы планавання і кіравання вытворчасцю будаўнічых арганізацый.
Памерла 16 чэрвеня 1999 года. Пахавана на Маскоўскіх могілках у Мінску.
Навуковая дзейнасць
Была прызнаным экспертам у вобласці ўкаранення новай тэхнікі і эфектыўнай арганізацыі будаўніцтва, удзельнічала ў працы навукова-тэхнічных саветаў і ўпраўленняў пры Савеце Міністраў і профільных міністэрствах БССР, была адным з ініцыятараў стварэння ў рэспубліцы сістэмы эксперыментальнага будаўніцтва. Пры яе непасрэдным удзеле распрацоўваліся праекты арганізацыі патокавага будаўніцтва двух мікрараёнаў, Мінскага домабудаўнічага камбіната, школ-інтэрнатаў і іншыя.
У часы працы ў БПІ вяла курсавыя і дыпломныя праекты, ажыццяўляла навуковае кіраўніцтва аспірантамі і сушукальнікамі, падрыхтавала больш за 5000 інжынераў і 14 кандыдатаў навук, выдала больш за 60 друкаваных прац, у тым ліку тры манаграфіі.
Сям’я
Маці беларускага архітэктара Ксеніі Хачатранц.
Узнагароды
За шматгадовую працу над методыкай каляндарнага планавання працы будаўнічых арганізацый Прэзідыум Вярхоўнага Савета БССР прысвоіў ёй ганаровае званне «Заслужаны будаўнік БССР» (1974). Сярод іншых яе ўзнагарод — Грамата Вярхоўнага Савета БССР за дасягнутыя поспехі ў развіцці будаўніцтва рэспублікі (1958) і юбілейны медаль «За доблесную працу. У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна».
Чанга
Чанга (Chango) — культурная супольнасць індзейцаў ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі, зніклая да канца XIX ст. У нашы дні ў Чылі група крэолаў атаесамляе сябе з чанга. Яна афіцыйна прызнана дзяржавай карэннай супольнасцю краіны. У 2020 г. яе колькасць была 4 725 чалавек.
Іспанцы называлі чанга групы індзейцаў-рыбаловаў і збіральнікаў, што жылі на ўзбярэжжы ў раёне Атакамы. Назва паходзіць з мовы аймара і значыць людзей за смугой акіяна. Іх паходжанне да канца не высветлена. Некаторыя даследчыкі лічаць чанга прамымі нашчадкамі старажытнай культуры чынчора, але іх асабістая культура сфарміравалася толькі прыкладна ў VIII ст.
Чанга насялялі берагі бухт. Кожная супольнасць спецыялізавалася на лове пэўнага віду рыб. Важную ролю адыгрывала паляванне на ластаногіх і збор малюскаў. Са скур ластаногіх выраблялі плыты, якімі карысталіся як марскімі суднамі. Частку прадуктаў лову абменьвалі ў абарыгенаў унутраных раёнаў на прадукты земляробства. Па сведчанню іспанцаў, матэрыяльная культура рыбаловаў была надзвычай беднай.
У канцы XVIII — XIX стст. чанга былі асіміляваны ў выніку шлюбаў з еўрапейскімі, афрыканскімі і кітайскімі перасяленцамі. Доўгі час меркавалася, што яны цалкам зніклі. Аднак падчас перапісу 2020 г. частка насельнікаў паўночнага Чылі ідэнтыфікавалі сябе як чанга, паколькі лічылі сябе іх прамымі нашчадкамі.
Конкурс песні Еўрабачанне 1966
Конкурс песні Еўрабачанне 1966 стаў 11-м конкурсам Еўрабачанне. Ён прайшоў 5 сакавіка 1966 года ў Люксембурге (Люксембург) ў вялікая зала RTL. Удзел у конкурсе прыняло 18 краін. Выйграла конкурс Аўстрыя ў першы раз, яе прадстаўляў Уда Юргенс з песняй «Merci chérie». Другое месца заняла Швецыя.
Іспанію прадстаўляў які потым праславіўся пазней спявак Рафаэль, які заняў 7-е месца. Упершыню ў гісторыі конкурсу выступаў цемнаскуры выканавец (галандка Мілі Скот). Яна таксама была першай спявачкай выкарыстоўваць партатыўны мікрафон.
Вядомы італьянскі спявак Даменіка Модуньо, незадаволены гульнёй аркестра, пакінуў сцэну.
Змены ў правілах
Адзіным значным змяненнем стала правіла аб мове выканання. Правіла абвяшчала, што песня абраная канкурсантам павінна быць выканана толькі на дзяржаўнай мове краіны-выканаўца.
Кэндзежын-Козле
Кэндзежын-Козле (Kędzierzyn-Koźle, Kandrzin-Cosel) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 340 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на поўдзень ад Аполе. Адміністрацыйны цэнтр Кэндзяжынска-Казельскага павета Апольскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 123,4 км². Насельніцтва 55,8 тыс. чалавек.
Уладзіслава Францаўна Луцэвіч
Уладзісла́ва Фра́нцаўна Луцэ́віч (у дзявоцтве Станке́віч;, Вішнева, цяпер Валожынскі раён, Мінская вобласць — , Мінск) — беларуская літаратуразнаўца і культурная дзяячка. Заслужаны дзеяч культуры Беларусі (1959). Жонка Янкі Купалы.
Біяграфічныя звесткі
Маці Эмілія Манэ была ў шлюбе з французам, сваяком мастака Клода Манэ, калі той памёр, як актыўная рэвалюцыянерка, пераехала ў Варшаву, затым у Гродна, і ў Вішнева, працаваць гувернанткай. На руках у яе была дачка Марыя. У Вішневе яна пазнаёміліся з ляснічым Францам Станкевічам і неўзабаве ажанілася. Ад гэтага шлюбу нарадзіліся яшчэ двое дзяцей: Вікенцій і Уладзіслава.
Скончыла Віленскую гімназію (1906), педагагічныя курсы ў Варшаве (1908). Працавала выхавацелькай дзіцячага прытулку ў Вільні. Вяла прапаганду ў рабочых гуртках. У 1911 годзе намаганнямі яе і Алаізай Пашкевіч былі створаны некалькі нелегальных беларускіх школ у Лідскім павеце і Нова-Вільні. У 1909 і 1911 гадах прыцягвалася да суда. У 1914 годзе арганізоўвала прытулак для дзяцей бежанцаў. Прапагандавала беларускую літаратуру, друкавала вершы ў «Нашай ніве». У 1916 выйшла замуж за Янку Купалу. 3 1919 года ў Менску, працавала інспектарам дашкольных устаноў Наркамасветы БССР, выхавацелькай і педагогам-метадыстам дзіцячых устаноў, на радыё. У 1944—1960 гадах дырэктарка Літаратурнага музея Янкі Купалы.
Пахавана на Вайсковых могілках у Мінску.
Літаратуразнаўчая і культурная дзейнасць
Складальніца зборнікаў матэрыялаў пра жыццё і творчасць Янкі Купалы «Янка Купала» (1952, з В. Тарасавым), «Любімы паэт беларускага народа» (1960), «Янка Купала ў беларускім мастацтве» (1958), «Бібліяграфія твораў Янкі Купалы» (ч. 1, 1955, з Н. Кудраўцавай). Аўтарка артыкулаў і ўспамінаў пра Янку Купалу, успамінаў пра Змітрака Бядулю, Цётку. Сабрала і апрацавала «Народныя дзіцячыя песенькі» (1939), склала «Дашкольны спеўнік» (1928, з А. Савёнак), «Зборнік вершаў для дашкольных устаноў» і «Для маленькіх» (абодва 1940), апрацоўвала народныя казкі.
Паўднёвая армія (Германская імперыя)
Была сфармавана 11 студзеня 1915 года для вядзення баявых дзеянняў супраць Расійскай імперыі. Увесь час свайго існавання ваявала выключна на Усходнім фронце. Была расфармавана 25 студзеня 1918 года.
Гісторыя
Паўднёвая армія была сфарміравана ў Брэслаў 11 студзеня 1915 года, у выніку пераўтварэння II корпуса для Венгерскага Карпацкага фронту. Камандзір II корпуса, генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген прыняў камандаванне новай арміяй. 8 ліпеня 1915 года фон Лінзінген быў прызначаны камандзірам новай Бугскай арміяй. На яго месца быў прызначаны камандзір ІІ баварскага рэзервовага корпуса генерал ад інфантэрыі Фелікс граф фон Ботмер. З выхадам Расіі з вайны (Брэсцкі мір) знікла патрэбнасць існавання Паўднёвай арміі і яна была распушчана 25 студзеня 1918 года.
Штаб-кватэра арміі была размешчана ў Мукачаве (з 11 студзеня 1915 года), Стрыі (з 5 чэрвеня 1915 года), Беражанах (з 4 верасня 1915 года), (з 15 лістапада 1916 года) і  (з 4 жніўня 1917 года).
Амгунь
Амгу́нь (Амгу́нь, ; ) — рака ў Хабараўскім краі Расіі, левы прыток ракі Амур.
Даўжыня ракі 723 км. Плошча вадазбору — 55 500 км². Сярэдні расход вады 600 м³/с (488 м³/с у ніжнім цячэнні, аб’ём сцёку 15,402 км³/год ).
Амгунь бярэ пачатак на схілах Бурэінскага хрыбта. Цячэ пераважна ўздоўж маланаселенай раўніннай мясцовасці. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў першай палове мая. У басейне ракі знаходзіцца возера Чукчагірскае. Рака суднаходная на адлегласці 330 км, ад вусця да сяла імя Паліны Асіпенка.
Прытокі ракі: Сулук, Аякіт, Ніжняя Эльга, Ірунгда, Вялікая Куркальту (Хукалту), Таліджак, Куркальту, Тала-Біракан, Баджал, Эпкакан, Эбкан, Ясіна, Угучан, Эбгунь, Эльга, Велі, Чорны ключ, Юкачы, Нілан, Туянка, Ніланкан, Іган, Сімітка, Німелен (Немілен), Татарскі Ключ, Гакцынка, Мані, Амуксікан, Гугінка, Бумкан, Усман, Ніжні Гарбыляк, Верхняя Балда, Ніжняя Балда, Давакса, Малы Куян, Вялікі Куян, Вялікі Інмакчан, Хава, Ім, Верхняя Бальза, Ніжняя Бальза, Гарбушка, Вялікая Уда, Малая (Ніжняя) Уда, Юшкуты і інш.
У даліне ракі знаходзяцца 2 біялагічныя заказнікі. Уздоўж Амгуні праходзіць папулярны водны турыстычны маршрут. Басейн ракі вядомы біялагічнай разнастайнасцю. Асаблівую цікавасць мае сезонная міграцыя пералётных птушак, нераст прахадных ласосевых рыб.
Мікалай Фёдаравіч Турцэвіч
Мікала́й Фё́даравіч Турцэ́віч (1914, в. Каўбасічы Рэчыцкі павет, Мінская губерня  — 14 студзеня 1940) — лейтэнант, камандзір узвода, Герой Савецкага Саюза (1940).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Каўбасічы Мінскай губерні у сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў сярэднюю школу. Працаваў у калгасе.
У Чырвонай Арміі з 1936 года. З 1937 года — курсант Вяземскага ваеннага пяхотнага вучылішча, якое скончыў у 1939 годзе. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.
Камандзір узвода матарызаванай роты 175-га асобнага разведвальнага батальёну (150-ая стралковая дывізія, 13-ая армія, Паўночна-Заходні фронт), кандыдат у члены УКП(б) лейтэнант Мікалай Турцэвіч праславіўся 14 студзеня 1940 года ў раёне мыса Патаніемі.
Атрымаўшы задачу разведаць сістэму агню на мысе, Мікалай Турцэвіч са сваім узводам падышоў да драцяной загароды, прарабіў у ёй праходы і атакаваў ворага, у выніку чаго была ўскрыта варожая сістэма агню. Але камандзір узвода загінуў у гэтым баі 14 студзеня 1940 года. Пахаваны каля пасёлка у Прыазерскім раёне, паблізу ад месца гібелі.
Памяць
Родная вёска Каўбасічы перайменавана ў яго гонар на Турцэвічы.
Мацвей Смаршчок
Мацвей Смаршчок (псеўд. Анатоль Бярозка ;, в. Падлессе, цяпер Ляхавіцкі раён Брэсцкай вобл. — ) — беларускі паэт, культурны і грамадскі дзеяч. Заслужаны доктар медыцыны.
Біяграфічныя звесткі
Скончыў гімназію імя Тадэвуша Рэйтана і ліцэй у Баранавічах, у 1939 медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1929—39 публікаваў свае вершы ў віленскіх перыядычных выданнях (часопісы «Заранка», «Шлях моладзі», «Калоссе», газета «Крыніца»), Рэдагаваў часопісы «Шлях моладзі», «Калоссе», рукапісны гумарыстычны часопіс «3-за плоту» (выйшла 3 нумары). Пасля верасня 1939 пераехаў у Івацэвічы. Працаваў лекарам на Брэст-Літоўскай чыгунцы, у ІІ сусветную вайну — у Баранавіцкім шпіталі. У 1944 выехаў у Познань, дзе быў арыштаваны і адпраўлены ў канцэнтрацыйны лагер Нардгаўзен. Пасля вайны жыў у Германіі, потым — у ЗША.
Мацвей Смаршчок памёр 20 чэрвеня 2008 года ў Мантысэле (штат Мінесота, ЗША). Пахаваны на каталіцкіх могілках царквы Святога Генрыка ў Мантысэле беларускім грэка-каталіцкім святаром а. Ігарам Лабацэвічам.
Творчасць
Першая публікацыя А. Бярозкі за мяжой — верш «Ліст да маці (Пераклад з забытага)» (1955). Аўтар зборніка «Адзінаццаць вершаў» (1989; на беларускай і англійскай мовах). У вершах А. Бярозкі матывы і вобразы адраджэнскай беларускай паэзіі, імкненне эстэтызаваць, упрыгожыць, ускладніць фактуру верша тонкай лексічнай арнаментыкай.
Сям’я
У 1942 годзе ажаніўся з медсястрой Станіславай Кшывец, беларускай полькай. Жонка Станіслава малодшая за Мацвея Смаршчка на год, нарадзілася ў Мінску.
Меў дзвюх дачок: малодшая Мэры і Эмілія, якая нарадзілася яшчэ ў Баранавічах. Мэры — прафесар у каледжы ў Каліфорніі. Эмілія шмат гадоў працавала настаўніцай у Чыкага, а потым выйшла на пенсію і пераехала на Гаваі. Яе дачка, унучка Мацвея Смаршчка, таксама працуе ў адукацыі.
Віга-Рэндэна
Віга-Рэндэна (Vigo Rendena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Lorenzo.
Сачыўка звычайная
Сачы́ўка звычайная, чаромашнік звычайны (Carpodacus erithrinus) — пеўчая птушка сямейства ўюрковых.
Апісанне
Даўжыня цела 14-16 см, размах крылаў 24-26,5 см. Кароткая і тоўстая дзюба, на крылах дзве слаба бачныя (у самкі лепш) палоскі. У самца кармінава-чырвоная галава, горла, грудзі і надхвосце. У самкі і маладых (а таксама ў некаторых самцоў) аліўкава-карычневы верх, аліўкава-жаўтавата-белы ніз, жаўтаватае горла, невыразнае брыво, галава ў цёмныя падоўжныя рыскі. Голас — нягучнае «чуй-і». Песня — гучны меладычны свіст «віцю-віцеў» або «чувічу-віў».
Пашырэнне
Арэал разарваны: Заходняя і Цэнтральная Еўропа, цэнтральная частка Усходняй Еўропы, Малая Азія, Каўказ, а таксама Азія без крайняй поўначы і поўдня да Камчаткі і Ахоцкага мора. Заходняя мяжа падвяргаецца шматгадовым ваганням, назіраецца экспансія на захад (Шатландыя, Францыя, Бельгія, Галандыя, Германія, Данія, Нарвегія, Швейцарыя).
Насяляе лясы з групамі густых кустоў, лазняку або высокай травяністай расліннасці каля вады, а таксама густыя зараснікі кустоў на ўскрайку лесу і трыснягу паблізу вады, адзінкавыя кусты і дрэвы сярод забалочаных лугоў, рачныя даліны. Больш рэдка сады, вінаграднікі і калючыя жывыя агароджы. У Татрах даходзіць да 1650 м, у гарах Азіі — да 2000 м.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца насеннем дзікіх і культурных раслін, зрэдку ягадамі і насякомымі.
Яйкі (4-5, часам 3-7) падоўжаныя, з вострым вузейшым канцом, светла-блакітныя або блакітна-зялёныя; плямкі ці воласападобныя рысачкі вішнёва-карычневыя або цёмна-чырвоныя нешматлікія, больш густыя на шырокім канцы, часам яйкі без плямак. Глыбокія плямкі могуць быць фіялетава-чорнымі.
NGC 6627
NGC 6627 (іншыя абазначэнні — UGC 11212, MCG 3-47-1, ZWG 114.4, IRAS18203+1540, PGC 61792) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Медзвядзёва
Медзвядзёва (, Медведёво) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Патапаўскага сельсавета.
На ўсходзе і поўначы мяжуе з лесам.
Размяшчэнне
У 6 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін - Гомель), 44 км ад Гомеля.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя як паселішча ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1930 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 17 жыхароў вёскі. У 1950-х гадах дзейнічала база Буда-Кашалёўскай МТС. У 1959 годзе ў складзе гаспадаркі Буда-Кашалёўскага аграрна-тэхнічнага каледжа (цэнтр - горад Буда-Кашалёва).
Жабіна (возера, басейн Обалі)
Жабіна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 34 км на паўночны захад ад горада Гарадок, за 0,5 км на захад ад вёскі Мішуціна, у басейне ракі Обаль.
Плошча паверхні 0,006 км². Даўжыня 0,12 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,3 км.
Схілы вышынёй 5 м, пад хмызняком. Уздоўж паўднёвага берага забалочаная пойма.
Левіяфан
Левіяфан — у біблейская міфалогіі вялізная марская пачвара ў выглядзе кракадзіла, змея ці цмока, здольная ўскіпяціць увесь акіян. У Бібліі (Старым Запавеце) узгадваецца як прыклад (разам з бегемотам) недаступнасці спасціжэння боскага тварэння, або ў якасці варожай Богу магутнай істоты, якая сімвалізуе першабытны хаос, які ён перамагае напачатку светаўтварэння. У пераносным сэнсе — нешта вялізнае і пачварнае.
Вольга Генадзеўна Харлан
Вольга Генадзеўна Харла́н (Ольга Харлан; ) — украінская фехтавальшчыца (шабля), алімпійская чэмпіёнка гульняў 2008 года ў камандным першынстве, чатырохразовая чэмпіёнка свету (2009 года ў камандным першынстве, 2013 года — у індывідуальным і камандным, 2014 года — у індывідуальным), сяміразовая чэмпіёнка Еўропы, найлепшая спартсменка 2008 і 2009 гадоў ва Украіне. Дэпутат Мікалаеўскага гарадскога савета, кандыдат у народныя дэпутаты на выбарах 2012 года (№ 194 у спісе Партыі рэгіёнаў).
Крапкавіцы
Крапкавіцы (Krapkowice, Krappitz) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы. Размешчаны за 360 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 25 км на поўдзень ад Аполе. Адміністрацыйны цэнтр Крапкавіцкага павета Апольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Крапкавіцы. Займае плошчу 21 км². Насельніцтва 16,7 тыс. чалавек.
Віла-Аньеда
Віла-Ан'еда (Villa Agnedo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 989 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 70 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 38050. Тэлефонны код — 0461.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы a Villa: San Fabiano; ad Agnedo: Madonna della Mercede.
Перац
Пе́рац (Piper) — род кветкавых раслін сямейства перцавых.
Арэал
Налічваецца каля 700 (паводле іншых звестак каля 2000) відаў. Пашыраны ў тропіках абодвух паўшар’яў, пераважна ў Амерыцы і мусонных абласцях Усходняй Азіі.
Значэнне і выкарыстанне
У культуры 9 відаў. Найбольшае значэнне мае перац чорны — лазячая расліна, расце ў Індыі. Яго няспелыя высушаныя плады — прыправа (чорны перац). Лісце перцу бетэль выкарыстоўваюць для жавання. Некаторыя іншыя віды перцу ўжываюць як лекі, араматычныя прыправы, гатуюць рытуальныя напоі.
Ленінаканскае землетрасенне
Ленінаканскае землетрасенне 1926 года — буйнае землетрасенне, якое адбылося 22 кастрычніка 1926 года ў наваколлі горада Ленінакан, Армянскай ССР. Для вывучэння наступстваў землетрасення, Акадэміяй Навук СССР была скіравана група навукоўцаў, на чале з геолагам П. І. Лебедзевым. Яго даклад быў пададзены акадэміі 9 сакавіка 1927 года акадэмікам Левінсонам-Лесінгам і потым апублікаваны.
Акалічнасці землетрасення (па дакладзе Лебедзева)
Землетрасенне адбылося ў даліне ракі Арпачай, прытоку ракі Аракс. Землетрасенне быў зафіксавана сейсмографамі Фізічнай абсерваторыі ў Тыфлісе і Пулкаўскай абсерваторыі ў Ленінградзе. Землетрасенне мела форму двух штуршкоў. Пры першым штуршку (у 19:38) спыніліся вежавыя гадзіннікі, што віселі на вонкавай усходняй сцяне будынка камітэта партыі ў Ленінакане. Пры другім штуршку, што выклікаў найбольшыя разбурэнні ў горадзе і раёне, спыніліся іншыя пакаёвыя гадзіннікі з ківачом, што паказалі час 22:58.
Штуршкі адчуваліся ў Ерэване, Тыфлісе, Батуме, Сочы, але там да сур'ёзных разбурэнняў не прывялі. Сур'ёзней пацярпелі вёскі за турэцкай мяжой каля горада Карс, але туды (то бок на турэцкую тэрыторыю) савецкія навукоўцы не змаглі трапіць. Па паведамленнях савецкага консула ў Карсе, былі разбураны каля 20 сёл.
Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў некалькіх кіламетрах паўднёвей Ленінакана. У наступныя дні, аж да Новага года, адчуваліся слабыя падземныя штуршкі.
На савецкай тэрыторыі ад землетрасення пацярпелі 44 сёлы, з якіх дзевяць былі разбураны цалкам, і горад Ленінакан. Агульная колькасць ахвяр склала каля 300 забітых і гэтулькі ж параненых, з іх большасць у селах і меншасць — у самым Ленінакане.
У Ленінакане каменныя будынкі падпалі пад заўважным разбурэнням (буйныя расколіны на сценах, абсыпанні тынку), аднак засталіся стаяць.
У якасці высновы навукоўцы адзначылі Гэтае землетрасенне стала катастрафічным для Ленінаканскага раёна, галоўным чынам, з прычыны прымітыўнага характару пабудоў і невыканання ўмоў антысейсмічнага будавання. Што яно не можа быць аднесена да ліку вельмі моцных землятрасенняў, паказвае параўнанне адхіленняў на прыборах Пулкаўскай Абсерваторыі падчас землетрасення Ленінаканскага і знакамітага Месінскага землетрасення 1908 г.
Еранім Стрыдонскі
Еранім Стрыдонскі, свецкае імя Герасім (330 — ~419, Віфлеем) – пісьменнік-палеміст, філолаг, перакладчык на лацінскую мову тэкстаў Бібліі. Тэкст яго перакладу, вядомы пад назваю Вульгаты, на Трыенскім царкоўным саборы (1545) быў прызнаны кананічным, а сам Еранім лічыцца адным з вялікіх айцоў хрысціянскай царквы, якога каталіцкі касцёл прылічыў да святых.
Апроч таго, Еранім пакінуў некалькі важных гістарычных працаў, у тым ліку кнігу «Пра знакамітых мужоў» (De viris illustribus).
Вінніцкая трагедыя
Вінніцкая трагедыя альбо Вінніцкая разня — масавыя расстрэлы мірнага насельніцтва ў Вінніцы, якія ажыццяўляліся НКУС на працягу некалькіх гадоў падчас праўлення Іосіфа Сталіна перад пачаткам Другой сусветнай вайны. Масавыя рэпрэсіі пачаліся летам 1937 года, а апошнія былі зафіксаваныя ў мясцовай турме перад адступленнем Чырвонай арміі 1941 года. Даследаванне гэтых злачынстваў пачалося падчас нямецкай акупацыі Вінніцы. Па просьбе мясцовай суполкі і з санкцыі нямецкай адміністрацыі арганізаванае даследаванне пахаванняў пачалося ў маі 1943 года. Па выніках расследавання было выяўлена 91 масавае пахаванне і эксгумаваныя 9439 цел. Мясцовыя жыхары апазналі сярод загінулых 468 сваякоў. Гэтая інфармацыя, фота і вынікі расследавання выкарыстоўваліся нацысцкай прапагандай для дыскрэдытацыі Савецкай улады ў час вайны. Ва Украіне першыя праўдзівыя публікацыі аб трагедыі з’явіліся толькі ў 1988 годзе. Па выніках сучасных даследаванняў, лічыцца, што агульная колькасць рэпрэсаваных за гэты перыяд у Вінніцы і вобласці складае каля 20000 чалавек.
Мігай
Міга́й (, Мигай) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.
На ўсходзе мяжуе з лесам.
Гідраграфія
На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель. Драўляныя хаты сядзібнага тыпу ўздоўж прасёлкавай дарогі.
Гісторыя
Заснаваны ў 1920-х гадах перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак уваходзіў у склад Недайскага сельсавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).
NGC 6628
NGC 6628 (іншыя абазначэнні — UGC 11211, MCG 4-43-29, ZWG 142.41, IRAS18202+2327, PGC 61790) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Геркулес.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Стрыі (Кобрынскі раён)
Стрыі́ (, Стрии) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Буховіцкага сельсавета.
Dacryobolus
Dacryobolus — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1849 годзе.
Класіфікацыя
У род Dacryobolus уваходзіць 7 відаў:
Фараней
Фаранею прыпісвалі ўвядзенне на Пелапанесе першапачатковай культуры, грамадскага ўпарадкавання і рэлігійных абрадаў, у прыватнасці культу багіні Геры. Падобна Праметэю, ён лічыўся першым чалавекам, які перанёс агонь з неба на зямлю. Яго ўважалі за нацыянальнага героя і на яго магіле ўчынялі ахвярапрынашэнні. Яго дачка Ніоба, паводле падання, была першай з жанчын, у якую закахаўся Зеўс.
Барадуліха
Барадуліха — сяло ў Барадуліхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Барадуліхінскай сельскай акругі. Код КАТА — 633830100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 6122 чалавекі (2991 мужчына і 3131 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 5226 чалавек (2465 мужчын і 2761 жанчына).
Лядзішча (Барысаў)
Лядзішча — былы засценак (хутар), потым ваенны гарадок, цяпер мікрараён Барысава Мінскай вобласці.
Гісторыя
Размяшчаўся на вяршыне марэннай грады правабярэжжа Бярэзіны. Назва, напэўна, паходзіць ад паняцця «ляда» — высечанае і расчышчанае пад ворыва месца ў лесе. Тэрыторыя да XIX ст. належала Радзівілам, потым выкуплена скарбам Расійскай імперыі. Вядомы з пачатку XX ст., паводле перапісу 1926 года, засценак (хутар) Лядзішча Бытчанскай воласці Барысаўскага павета.
У канцы 1920-х гадоў каля хутара бальшавікі пачалі будаваць ваенны гарадок для воінскай часці, што кантралявала бальшак з Зембіна ў Барысаў. Гарадок таксама атрымаў назву Лядзішча. Пабудаваны цагляныя чатырохпавярховыя тыпавыя дамы (г.зв. ДАСы) і драўляныя баракі для афіцэраў. Старэйшы з ДАСаў пабудаваны ў 1930 годзе. Ваенны гарадок урэшце паглынуў хутар.
Назву Лядзішча ў 1930-1940-х гады таксама меў артылерыйскі палігон, размешчаны на месцы стрэльбішча імперскага часу, цяпер яго тэрыторую займае 740-я ракетна-зянітная брыгада і 227-ы агульнавайсковы палігон МА РБ. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нацысты хавалі на тэрыторыі палігона ахвяр тэрора.
У канцы 1950-х гадоў жыхароў уласна хутара выселелі, а будынкі прыстасавалі пад жытло вайскоўцаў. Пазней частка хутарскіх будынкаў знеслі і на іх месцы пабудавалі стралковы тыр. У 1-й палове 1980-х гадоў на месцы тыра пабудавалі два пяціпавярховыя дамы. Частка драўляных хутарскіх будынкаў выкарыстоўвалі пад санчастку да канца 1980-х гадоў, калі іх знеслі. Да сярэдзіны 1990-х гадоў у Лядзішчы размяшчаліся вайсковыя часці 7-й танкавай арміі МА СССР.
У сярэдзіне 1990-х гадоў ваенны гарадок Лядзішча перададзены гораду і ўключаны ў межы Барысава. Назва Лядзішча захавалася за гэтым раёнам Барысава. У раёне скрыжоўваюцца вуліцы Шпітальная і Дняпроўская. У Лядзішчы знаходзяцца сярэдняя школа № 16, Дом культуры (былы Дом афіцэраў), пошта, некалькі крам, праваслаўная царква. У мясцовай гаворцы сустракаецца варыянт назвы ў множным ліку — Лядзішчы.
Побач колішняга хутара быў бярозавы гай, пэўны час у ім давалі зямлю пад агароды мясцовым жыхарам, летам 2020 года гай высеклі і на яго месца пачалося будаўніцтва мікрараёна Лядзішча-2.
NGC 6629
NGC 6629 (іншыя абазначэнні — PK 9-5.1, ESO 522-PN26) — планетарная туманнасць у сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ціхан (Шарапаў)
Епіскап Ціхан (свецкае імя Канстанцін Іванавіч Шарапаў;, Тула — , Алмацінская вобласць) — праваслаўны дзеяч, епіскап.
Біяграфія
У 1882 годзе паступіў у Білеўскую Увядзенскую Макар’еўскую пустынь Тульскай епархіі, дзе праз 2 гады пастрыжаны ў расафор, манашаства (1904). Рукапаложаны ў іерадыякана, затым іераманаха. У 1911 годзе пераведзены ў Працоўнае Друкарскае брацтва пры Свята-Успенскай Пачаеўскай лаўры. Прызначаны намеснікам рэдактара, з 1914 года рэдактарам часопіса «Русский инок». Пісаў духоўныя павучанні.
Падчас Першай сусветнай вайны святар 177 пяхотнага Ізборскага палка. Узнагароджаны залатым нагрудным крыжам і двума ордэнамі. Пасля вяртання з фронту прызначаны ў Здалбунаў, цяпер Ровенская вобласць, Украіна. У 1918 годзе рэдактар і выдавец часопіса «Праваслаўе».
6 лютага 1922 года ўзведзены ў сан архімандрыта, накіраваны настаяцелем Жыровіцкага Успенскага манастыра, благачынным манастыроў Гродзенскай епархіі і Быценьскай акругі (цяпер частка Брэсцкай і Гродзенскай вобласці). Быў праціўнікам аўтакефаліі Праваслаўнай царквы ў Польшчы.
У 1923 годзе арганізаваў пры манастыры брацтва міран. У чэрвені 1924 года епіскапам Гродзенскім Алексіем (Грамадскім) забаронены ў свяшчэннаслужэнні і 17 кастрычніка 1924 года высланы ў Германію. Праз 3 месяцы вярнуўся ў Расію. 22 сакавіка 1925 года патрыярхам Ціханам хіратанізаваны ў епіскапа Гомельскага, вікарыя Магілёўскай епархіі.
Арыштаваны 30 лістапада 1925 года. Знаходзіўся ў турмах АДПУ Гомеля, Магілёва, Масквы. Асуджаны да 3 гадоў ссылкі ў Казахстан. Пасля вызвалення у 1927 годзе зноў арыштаваны і прыгавораны да 3 гадоў ППК.
Пасля сканчэння тэрміну ў 1930 годзе заставаўся на пасяленні ў Паўночным краі. У 1934 годзе прызначаны епіскапам Чарапавецкім, але ва ўпраўленне епархіяй уступіць не змог: арыштаваны і высланы ў Самарканд. 17 ліпеня 1936 года прызначаны епіскапам Алма-Ацінскім. Зноў арыштаваны ў ноч з 18 на 19 жніўня 1937 года. Асуджаны тройкай НКУС да ВМП і быў расстраляны.
Віла-Рэндэна
Віла-Рэндэна (Villa Rendena) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Трэнціна — Альта-Адыджэ, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Трэнта.
Насельніцтва складае 915 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 34 км². Паштовы індэкс — 38080. Тэлефонны код — 0465.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Батаеўская шкляная мануфактура
Бата́еўская шкляна́я мануфакту́ра — колішняя мануфактура, якая дзейнічала ў Беларусі ў 1799—1900 гадах у вёсцы Батаева (зараз Хоцімскі раён Магілёўскай вобласці). Вырабляла аконнае шкло і шкляны посуд. У 1900 працавалі 53 чалавекі, выраблена 15 тысяч скрынак аконнага шкла.
Перац агароднінны
Пе́рац агаро́днінны, Перац аднагадовы, папрыка (Capsicum annuum) — аднагадовая кветкавая расліна сямейства паслёнавых. Культывуецца ў многіх рэгіёнах свету.
Апісанне
Лісце авальнае, ланцэтнае. Кветкі белыя, зеленаватыя. Плод — канічная несапраўдная ягада ад жоўтага да цёмна-чырвонага колеру. Мае вітамін C і алкалоід капсаіцын (выкарыстоўваецца ў медыцыне), які абумоўлівае горкі смак некаторых разнавіднасцей. Шэраг разнавіднасцей перцу агародніннага падзяляюць на салодкія і вострыя (горкія).
Распаўсюджанне
Плады перцу агародніннага, ці папрыкі, выкарыстоўвалі ў Амерыцы ацтэкі; у Еўропу іх прывёз Хрыстафор Калумб. Культывуюць у краінах з трапічным, субтрапічным і ўмераным кліматам. Найбольшыя зборы папрыкі маюць Кітай, Мексіка, Турцыя, Іспанія, ЗША, Нігерыя.
Агратэхніка
Аднагадовая самаапыляльная расліна.
Варлаам (Рашанцаў)
Епіскап Варлаам (свецкае імя Віктар Сцяфанавіч Рашанцаў;, Тамбоў — , Волагда) — праваслаўны дзеяч, епіскап.
Біяграфія
У 1896 годзе скончыў Тамбоўскую класічную гімназію, потым Казанскую духоўную акадэмію. З восені 1901 года выкладчык Уфімскага духоўнага вучылішча. 9 кастрычніка 1901 года рукапаложаны ў іерадыякана. З 1902 года выкладчык, з 1903 года інспектар Уфімскай духоўнай семінарыі. З 1906 года рэктар Палтаўскай духоўнай семінарыі ў сане архімандрыта. 13 студзеня 1913 года хіратанізаваны ў епіскапа Гомельскага, вікарыя Магілёўскай епархіі.
Арыштаваны 23 чэрвеня 1919 года. Абвінавачваўся ў «контррэвалюцыйнай агітацыі». Вызваленны 5 ліпеня 1919 года. З другой паловы 1919 (?) епіскап Мсціслаўскі, вікарый Магілёўскай епархіі, з 1922 года часова кіруючы Магілёўскай, з 1923 года — Пскоўскай, потым Гомельскай епархіямі. Зноў арыштаваны ў 1924 годзе. Асуджаны да 2 гадоў пазбаўлення волі. Пакаранне адбываў у Яраслаўскай турме АДПУ.
Са снежня 1927 года часова кіруючы Любімскім вікарыяцтвам Яраслаўскай епархіі. Зноў арыштаваны ў 1929 годзе. 3 студзеня 1930 года прыгавораны да 3 гадоў ППК. Этапаваны ў Котласкі канцлагер АДПУ Комі АССР. У зняволенні асуджаны да 10 гадоў ППК. У 1933 годзе мера пакарання заменена высылкай. Зноў арыштаваны ў 1941 годзе. Памёр у адным з канцлагераў Валагодскай вобласці.
Салавей звычайны
Салавей звычайны, салавей усходні (Luscinia luscinia) — птушка сямейства мухалоўкавых. Прыгожа спявае.
Апісанне
У разгар шлюбнага перыяду спявае амаль усю ноч. Песня вельмі характэрная, багатая свістамі, шчоўканнем і пералівамі, пяшчотныя гукі зменьваюцца гучнымі, вясёлыя — журботнымі і г. д. У лепшых «спевакоў» песня налічвае да 12 кален. У час спеваў губляе асцярожнасць і падпускае вельмі блізка. Здольны да імітацыі галасоў жывёл.
Пашырэнне
Насяляе розныя тыпы вільготных дрэвастояў (ад вялікіх лясоў да груп дрэў сярод палёў, паркаў і садоў уключна) з густым падростам і добра развітай наземнай расліннасцю. Акрамя таго, групы кустоў на лугах і межах паміж вільготнымі палямі, узбярэжную расліннасць.
Асаблівасці біялогіі
Корміцца жукамі (пераважна даўганосікамі, лістаедамі, шчаўкунамі, жужалямі), клапамі, вусенямі, мнаганожкамі, мухамі, павукамі і іншымі насякомымі, восенню зрэдку ягадамі і насеннем.
Гняздо звычайна на зямлі пад густым кустом, часам у сярэдзіне куста, заўсёды добра замаскіравана, рэдка на сухіх галінках да 1,5 м над зямлёй. Чашападобнае, знешняя частка з сухой травы і адраўнелых частак раслін, наламаных паблізу. Звычайна гэты слой сустракаецца ў гнёздах на кустах, на зямлі ён зменшаны да кальца вакол гнязда. Унутраная частка (больш развітая ў наземных гнёздах, амаль адсутнічае ў гнёздах на кустах) з няшчыльна ўкладзеных завялага лісця дрэў і кустоў. Рэдкая высцілка з травы і карэньчыкаў з прымессю валосся (але не заўсёды).