cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фінікійцы
Грамадства
Фінікія ня мела дзяржаўнага адзінства. Кожны горад уяўляў сабою асобную дзяржаву. Паміж гарадамі-дзяржавамі існавала сталая канкурэнцыя, а часам — бязлітасная барацьба. На чале гарадоў стаялі манархі, імёны якіх вядомы па дакументах ужо 2 тысячагоддзя да н. э. Аднак у канцы 2 тысячагоддзя да н. э. — 1 тысячагоддзі да н. э. улада манархаў паступова саступае алігархічнай форме кіравання, узгадваюцца грамадскія суды і прадстаўнічыя органы ўлады. Найлепш вывучана дзяржаўнае кіраванне Карфагена, дзе асноўная ўлада апынулася ў 300 чальцоў арыстакратычных сем’яў. З іх ліку выбіралася ўрадавая рада з 10 або 30 чалавек, а таксама 2 суддзі суфет. У Карфагене меўся народны сход, але яго ўплыў пашырыўся толькі падчас Пунічных войн.
Сем’і звычайна былі малыя нуклеарныя, аднак існавала пашыраная родавая арганізацыя. Менавіта роды кантралявалі ўладу, рамесныя і гандлёвыя арганізацыі. Згодна блізкаўсходнім, грэчаскім і рымскім крыніцам, у ханаанцаў меўся звычай прыносіць у ахвяру немаўлят. Дзіцячыя ахвярапрынашэнні падцверджаны археалагічнымі знаходкамі ў Карфагене і Фінікіі.
Рэлігія
Рэлігія фінікійцаў была політэістычнай і брала свой пачатак у старажытных ханаанскіх вераваннях. Імёны багоў забаранялася вымаўляць, таму яны замяняліся зваротамі і эпітэтамі. Вярхоўнага бога называлі папросту Эл («бог»), а яго жонку — элат («багіня»). Распаўсюджаныя эпітэты для іншых багоў: баал («валадар»), баалат («валадарка»), мельк («гаспадар»), адон («вышэйшы гаспадар»), аш («дух»). У старажытных ханаанскіх тэкстах Угарыта ўзгадваўся бог-грамабой Баал у выглядзе быка, але ў пазнейшы час яго імя выкарыстоўвалася толькі як эпітэт розных багоў — Баалхамон (бог сонца, «валадар спякоты»), Баалшамем («валадар неба»), Баалцор («валадар Тыра») і інш. Значную ролю ў пантэоне адыгрывалі багі-заступнікі пэўных гарадоў. Фінікійцы запазычылі культы некаторых іншаземных багоў, у тым ліку Амона і Астарты, аднак і іх багі (Адоніс, Баал, Таніт, Малох) былі вядомы за межамі фінікійскага свету.
Відавочна, у фінікійцаў меліся хатнія культы багоў і духаў, што абаранялі род. Аднак у гарадах таксама будаваліся вялікія храмы для супольных патрэб. У Фінікіі і Карфагене практыкаваліся дзіцячыя ахвярапрынашэнні. Культ багіні Астарты ўключаў храмавую прастытуцыю.
Кароль Іарданіі
Манархія ў Іарданіі была ўведзена ў 1921 годзе з дапамогай Вялікабрытаніі.
Сыны Хусейна бен Алі сталі каралямі Ірака і Іарданіі. Абдала ібн Хусейн быў спачатку прызначаны эмірам Трансіарданіі 11 красавіка 1921 года, а з незалежнасцю краіны 25 мая 1946 стаў каралём Іарданскага Хашыміцкага Каралеўства.
Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў
Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў — вышэйшая навучальная ўстанова ў г. Мінску. Рыхтуе спецыялістаў у галіне тэатральнага, выяўленчага, дэкаратыўна-прыкладнога, кіна-, тэлемастацтва і іншых відаў экранных мастацтваў і дызайну.
Гісторыя
У 1945 годзе па распараджэнні Савета народных камісараў СССР № 9971-р ад 29 чэрвеня 1945 г. Саўнаркаму Беларускай ССР і Камітэту па справах мастацтваў пры Саўнаркаме СССР дазволена арганізаваць у 1945 годзе ў г. Мінску тэатральны інстытут з кантынгентам прыёму на першы курс 90 навучэнцаў. Пастановай Савета Народных Камісараў Беларускай ССР № 1217 ад 20 жніўня 1945 г. быў арганізаваны Беларускі дзяржаўны тэатральны інстытут. 12 лістапада 1945 года 27 студэнтаў акцёрскага аддзялення прыступілі да заняткаў у памяшканні Мінскага педагагічнага інстытута. У 1949 годзе адбыўся першы выпуск акцёраў драматычнага тэатра.
У 1953 годзе Пастановай Бюро ЦК КП(б)Б № 155 ад 28 красавіка 1952 года Беларускі дзяржаўны тэатральны інстытут рэарганізаваны ў Беларускі дзяржаўны мастацкі інстытут. Па загадзе Міністэрства культуры СССР № 1359 ад 28.07.1953 з 1 верасня 1953 адкрываецца мастацкі факультэт са спецыяльнасцямі «Жывапіс», «Графіка», «Скульптура» (першы выпуск спецыялістаў па названых спецыяльнасцях адбыўся ў 1959 годзе). Былі створаны кафедры графікі, выяўленчага мастацтва, скульптуры. У 1956 годзе на мастацкім факультэце адкрыта спецыяльнасць «Тэатральна-дэкарацыйнае мастацтва» (першы выпуск адбыўся ў 1962 годзе), у гэтым жа годзе створана кафедра рэжысуры.
У 1957 годзе арганізавана кафедра акадэмічнага малюнка, а таксама ў выніку рэарганізацыі кафедры выяўленчага мастацтва заснавана кафедра жывапісу.
У 1958 годзе набраны першы курс студэнтаў спецыяльнасці «Рэжысура драматычнага мастацтва» (першы выпуск адбыўся ў 1963 годзе). У 1959 годзе загадам Міністра культуры БССР № 261 ад 17.07.1959 «Аб адкрыцці рэжысёрскага факультэта пры БДТМІ і арганізацыі кафедры рэжысуры ў адпаведнасці з распараджэннем Савета Міністраў БССР № 855-р ад 8 ліпеня 1959» быў адкрыты рэжысёрскі факультэт, а таксама вячэрняе аддзяленне па спецыяльнасцях «Жывапіс», «Скульптура», «Графіка», «Тэатральна-дэкаратыўнае мастацтва».
У 1961 годзе на вячэрняе аддзяленне мастацкага факультэта набраны першы курс на новыя спецыяльнасці дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: «Кераміка», «Праектаванне інтэр’ера і мэблі», «Мастацкая апрацоўка тканін», «Манументальна-дэкаратыўны роспіс».
У 1962 годзе адкрыта завочнае аддзяленне па спецыяльнасцях «Тэатразнаўства», «Тэорыя і гісторыя замежных мастацтваў». Адкрыта аспірантура. Кафедра дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва падзелена на кафедру манументальна-дэкаратыўнага роспісу і кафедру керамікі.
У 1964 годзе на аддзяленні дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва мастацкага факультэта пачата дзённае навучанне па спецыялізацыях «Кераміка», «Праектаванне інтэр’ера і мэблі», «Мастацкая апрацоўка тканін», «Манументальна-дэкаратыўны роспіс».
У 1965 годзе была адкрыта спецыялізацыя «Мастацкае канструяванне» пры кафедры інтэр’ера і абсталявання.
У 1967 годзе пачалася падрыхтоўка мастакоў (дызайнераў) для прамысловасці. На тэатральным факультэце адкрыта спецыялізацыя «Рэжысура народнага тэатра» з вочнай і завочнай формамі навучання. Адбыўся першы выпуск мастакоў па праектаванні мэблі. Адкрыта кафедра прамысловага мастацтва.
У 1968 годзе набраны першы курс па спецыялізацыі «Кіраўнік самадзейнага тэатральнага калектыву», адбыўся першы выпуск мастакоў па праектаванні інтэр’ера.
У 1970 годзе першы набор студэнтаў на аддзяленне мастацкай апрацоўкі металу кафедры манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.
У 1971 годзе па загадзе Мінвну БССР № 528 ад 14 снежня 1970 г. з 1 студзеня 1971 гады ў БДТМІ адкрываецца тэатральны факультэт «у мэтах павышэння якасці падрыхтоўкі спецыялістаў па тэатразнаўству, рэжысёрскаму і акцёрскаму майстэрству і культурна-асветніцкай працы, а таксама паляпшэння навучальнага працэсу па гэтых спецыяльнасцях». Пачалася падрыхтоўка замежных студэнтаў.
У 1975 годзе набраны першы курс па спецыялізацыі «Акцёр тэатра лялек». Створана кафедра манументальна-дэкаратыўнага роспісу, пазней пераназваная ў кафедру манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.
У 1976 годзе па загадзе Мінвну БССР № 275 ад 22 мая 1976 г. з 1 верасня 1976 г мастацкі факультэт падзелены на мастацкі факультэт і мастацка-прамысловы факультэт.
У 1977 годзе пачалася падрыхтоўка мастакоў па спецыяльнасцях «Прамысловая графіка і ўпакоўка», «Праектаванне выставак і рэкламы» на кафедры праектавання выставак і рэкламы.
У 1987 годзе быў набраны першы курс па спецыялізацыі «Акцёр тэатра лялек» (завочная форма навучання). Кафедра прамысловага мастацтва перайменаваная ў кафедру дызайну.
У 1988 годзе пры кафедры манументальна-дэкаратыўнага мастацтва створана спецыяльнасць «Праектаванне вырабаў тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці». Кафедра праектавання выставак і рэкламы перайменаваная ў кафедру выяўленчых сродкаў агітацыі і рэкламы.
У 1989 годзе на рэжысёрскае аддзяленне тэатральнага факультэта набраны першы курс па спецыялізацыях «Рэжысура мастацкага фільма», «Рэжысура дакументальнага фільма» (вочная форма навучання), на акцёрскае аддзяленне — «Акцёр драматычнага тэатра і кіно» (завочная форма навучання).
У 1992 годзе набраны першы курс па спецыялізацыях «Рэжысура мультыплікацыйнага фільма», «Кінааператарства», «Тэлеаператарства» (завочная форма навучання), «Выяўленчае рашэнне фільма», «Мастацтвазнаўства» (вочная форма навучання).
У 1993 годзе адкрыта асістэнтура-стажыроўка. Створана кафедра мадэлявання адзення і мастацкага ткацтва. Набраны першы курс па спецыялізацыях «Гісторыя і тэорыя тэатра», «Тэлеаператарства» (вочная форма навучання), «Гукарэжысура» (завочная форма навучання).
У 1994 годзе кафедра майстэрства акцёра і кафедра рэжысуры рэарганізаваны ў адну кафедру майстэрства акцёры і рэжысуры. Створана кафедра кінатэлемастацтва. Мастацка-прамысловы факультэт перайменаваны ў факультэт дызайну. Набраны першы курс па спецыялізацыі «Тэатральна-дэкаратыўны жывапіс» (кваліфікацыя «Мастак тэатра лялек»).
У 1996 годзе на тэатральны факультэт набраны першы курс па спецыялізацыях «Акцёрскае майстэрства музычнага тэатра», «Рэжысура музычнага тэатра».
У 1997 годзе створаны аддзел выхаваўчай работы з моладдзю, а таксама рэдакцыйна-выдавецкі аддзел.
У 1998 годзе факультэт дызайну перайменаваны ў факультэт дызайну і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
У 1999 годзе кафедра майстэрства акцёра і рэжысуры рэарганізавана ў кафедру майстэрства акцёра, кафедру рэжысуры, кафедру сцэнічнай мовы і вакалу.
У 2000 годзе на факультэце дызайну і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва створана кафедра малюнка, жывапісу і скульптуры.
У 2001 годзе ў Акадэміі створаны Савет па абароне дысертацый па спецыяльнасці «Дызайн і тэхнічная эстэтыка». Адкрыты падрыхтоўчыя курсы для тых, хто паступае ў БДАМ. Беларуская акадэмія мастацтваў перайменаваная ў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў.
У 2003 годзе створана кафедра тэорыі і гісторыі дызайну. Кафедра мадэлявання адзення і мастацкага ткацтва рэарганізавана ў кафедру касцюма і тэкстылю. Кафедра праектавання выставак і рэкламы рэарганізавана ў кафедру графічнага дызайну. Адбыліся першыя наборы на напрамкі спецыяльнасці «Дызайн (віртуальнага асяроддзя)» і «Рэжысура тэатра (эстрада)».
У 2004 годзе створана вучэбная кінавідэастудыя кафедры кінатэлемастацтва. Адкрыта дактарантура. Адкрыта магістратура па спецыяльнасцях «Мастацтвазнаўства», «Дызайн». Першы набор на спецыялізацыю «Фатаграфіка».
У 2005 годзе адкрыты факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў. Адбыліся першыя наборы на спецыялізацыі «Экспазіцыйны дызайн», «Кінатэлезнаўства». Вучэбны тэатр атрымаў статус Тэатра-студыі імя Е. Міровіча. У 2007 годзе кафедра дызайну перайменаваная ў кафедру прамысловага дызайну. Адкрыта галерэя «Акадэмія». У 2008 годзе кафедра кінатэлемастацтва рэарганізавана ў кафедру рэжысуры кіно і тэлебачання і кафедру кінатэлеаператарства. Першы набор на спецыяльнасць «Манументальна-дэкаратыўнае мастацтва (рэстаўрацыя)». Створаны аддзел міжнародных сувязяў.
У 2010 годзе створаны факультэт экранных мастацтваў, навукова-даследчы аддзел, кафедра менеджменту, гісторыі і тэорыі мастацтваў. Першы набор на спецыяльнасць «Мастацтвазнаўства (кінатэлевытворчасць)». У 2011 годзе на факультэце экранных мастацтваў арганізавана кафедра гукарэжысуры.
2020—2021 гады
БДАМ стала першай ВНУ, дзе пачалі адлічваць бастуючых студэнтаў пасля загаду Лукашэнкі. Увечары таго ж дня стала вядома пра адлічэнні студэнтаў акадэміі. Кіраўніцтва факультэта дызайну адмовілася адлічваць сваіх студэнтаў, але загады былі аформлены ў абыход дэканата. Таксама прынцыпова адмовілася падпісвацца пад загадам аб адлічэнні студэнтаў прарэктарка па вучэбнай працы, мастацтвазнаўца Алена Бохан. 30 кастрычніка стала вядома пра адкрыты ліст, у якім больш за 60 супрацоўнікаў Акадэміі мастацтваў запатрабавалі аднавіць адлічаных студэнтаў, не чыніць перашкод для мірных сходаў.
Дзеянні кіраўніцтва ўніверсітэта былі асуджаныя на міжнародным узроўні.
21 чэрвеня 2021 года рэктар Міхаіл Баразна быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Паводле рашэння ЕС Баразна «нясе адказнасць за рашэнне адміністрацыі ўніверсітэта адлічыць студэнтаў за ўдзел у мірных акцыях пратэсту», пастановы аб чым былі прыняты пасля закліку Лукашэнкі 27 кастрычніка 2020 года адлічаць студэнтаў універсітэтаў, якія ўдзельнічаюць у акцыях пратэсту і страйках, — рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і падтрымку рэжыму Лукашэнкі.
Будынак
Будынак акадэміі — твор савецкай архітэктуры з элементамі класіцызму. Пяціпавярховы Г-падобны ў плане будынак (5-ы паверх надбудаваны ў 1977 годзе) на перакрыжаванні вуліцы Сурганава і праспекта Незалежнасці пабудаваны па праекце архітэктара Я. Шапіры як навучальны корпус Мінскага фінансавага тэхнікума. Бакавыя крылы, што разыходзяцца па ўзаемаперпендыкулярных вуліцах, у месцы свайго перасячэння аб’яднаны магутным вуглавым рызалітам. Галоўны ўваход вылучаны буйным на ўзроўні 2—4-га паверхаў чатырохкалонным порцікам карынфскага ордара, завершаным масіўным антаблементам. Сцены 1-га паверха раскрапаваны пад руст, у абліцоўцы цокаля выкарыстаны мармур. Аконныя праёмы аформлены простым абрамленнем, якое кантрастна вылучаецца на тэракотавым фоне сцен.
Планіровачнае ядро будынка — вестыбюльная група, якая складаецца з авальнага фае і параднай трохмаршавай лесвіцы. Планіроўка калідорная з двухбаковым размяшчэннем аўдыторый і службовых памяшканняў. У тарцах дадатковыя лесвічныя клеткі. 3 боку двара да будынка прымыкае крыло канцэртнай і спартыўнай залаў.
Шатура
Шатура — тапонім.
Дыска
Агульныя звесткі
Плошча вострава 8578 км². Максімальная шырыня 160 км. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора 975 метраў, найвышэйшая кропка — 1919 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва 1100 чалавек. Востраў ўваходзіць у сотню самых вялікіх астравоў Зямлі па плошчы. 1/5 плошчы вострава пакрыта ледавікамі. Уяўляе сабой раздзеленае базальтавае плато.
Гісторыя
Упершыню быў знойдзены нарвежцам Эйрыкам Рыжым паміж 982 і 985 гадамі, і выкарыстоўваўся для палявання і рыбнай лоўлі.
NGC 954
NGC 954 (іншыя абазначэнні — ESO 299-4, MCG -7-6-6, IRAS02268-4137, PGC 9438) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Антон фон Вернер
Антон Аляксандр фон Вернер (ням. Anton Alexander von Werner; , Франкфурт-на-Одэры —, ) — нямецкі мастак, майстар гістарычнага жанру і тэарэтык мастацтва, адзін з галоўных прадстаўнікоў вільгельмізму і праціўнік мадэрнісцкіх кірункаў у жывапісе.
Шапашнікаў
Шапашнікаў — прозвішча.
NGC 1448
NGC 1448 — галактыка каталога NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Гадзінніка. Бачная зорная велічыня: 10,7. Бачны размер: 7,6' × 1,7'. Прамое ўзыходжанне: 3 гадз. 44 хв. 31,3 сек. Схіленне: -44° 38' 45".
Валянцін Міхайлавіч Семяняка
Валянцін Міхайлавіч Семяняка (нар., в. Лыскава Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Біяграфія
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я.Купалы, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працаваў настаўнікам, дырэктарам школы, начальнікам аддзела адукацыі, намеснікам старшыні Зэльвенскага райвыканкама, старшынёй Зэльвенскага раённага Савета дэпутатаў.
Выбіраўся дэпутатам Зэльвенскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць пятага, дваццаць шостага і дваццаць восьмага скліканняў, дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.
15 сакавіка 2021 года ўвайшоў у склад Канстытуцыйнай камісіі, якая ў мэтах ажыццяўлення рэзалюцыі шостага Усебеларускага народнага сходу распрацоўвае прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвае іх усенароднае абмеркаванне.
Поцевічы
По́цевічы (, Потевичи) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.
IC 599
IC 599 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор'і Секстант.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Поцевічы
Да 15 мая 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Сольскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Кушлянскага сельсавета.
Сенненскае благачынне
Сенненскае благачынне, Сенненская благачынная акруга — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Сенненскага раёна Віцебскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Мікалай Валачковіч.
Сейм Рэспублікі Польшча
Сейм Рэспублікі Польшча (Sejm Rzeczypospolitej Polskiej) — ніжняя палата Нацыянальнай Асамблеі Рэспублікі Польшча, прадстаўляе заканадаўчую ўладу дзяржавы. Сучасны Сейм быў утвораны ў 1989 годзе пасля крушэння камуністычнага рэжыму ў Польшчы.
Цяперашні час
Сейм уяўляе сабой ніжнюю палату польскага парламента; верхняя палата — Сенат. Складаецца з 460 дэпутатаў, якія абіраюцца тэрмінам на чатыры гады на ўсеагульных, роўных, прамых і прапарцыйных выбарах пры тайным галасаванні. Да 1989 года сеймам зваўся аднапалатны парламент дзяржавы.
Марозенкі
Маро́зенкі (, Морозенки) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабыніцкага сельсавета.
Уроцлаўскі політэхнічны ўніверсітэт
Уроцлаўскі політэхнічны ўніверсітэт (Politechnika Wrocławska) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова тэхнічнага профілю са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Уроцлаве.
Гісторыя
Вытокі ўніверсітэта сягаюць 1910 года, калі была створана Каралеўская вышэйшая тэхнічная школа ва Уроцлаве, у 1918 годзе пераназваная проста ў Вышэйшую тэхнічную школу. На цырымоніі адкрыцця прысутнічаў імператар Вільгельм ІІ. У той час пачалі вучобу 57 студэнтаў, і з гадамі гэта колькасць ўзрастала. У 1913 годзе вучэльня налічвала ўжо 238 навучэнцаў, а самая вялікая іх колькасць у міжваенны перыяд – 926 чалавек – была ў 1927 годзе.
1930-я гады прынеслі крызіс, які закрануў таксама універсітэты. Памяншалася колькасць навучэнцаў: у 1937 годзе іх было ўжо толькі 482 чалавекі. Да 1943 года ўніверсітэт функцыянаваў без асаблівых перашкод. Аднак у 1944 годзе Усходні фронт пачаў набліжацца да межаў Рэйха. У сярэдзіне студзеня 1945 года, пасля абвяшчэння горада крэпасцю, было прынята рашэнне аб эвакуацыі вучэльні.
Згодам у будынках вучэльні, з выкарыстаннем яе абсталявання і бібліятэк, быў створаны ў 1945 годзе польскі Вроцлаўскі політэхнічны ўніверсітэт. Значную ролю ў добраўпарадкаванні будынкаў і арганізацыі вучэльні мелі польскія навукоўцы са Львова. Навукоўцы і выпускнікі Львоўскай політэхнікі практычна будавалі яго з нуля. Асаблівую ролю ў гэтым працэсе меў рэктар Львоўскага політэхнічнага ўніверсітэта прафесар Эдуард Сухарда, а таксама прафесар Казімір Ідашэўскі.
Першая польская лекцыя ў Вроцлаўскім політэхнічным універсітэце, прачытаная прафесарам Казімірам Ідашэўскім, адбылася 15 лістапада 1945 года. Гэты дзень адзначаецца як свята ўніверсітэта, а таксама свята ўроцлаўскай навукі. Цягам некаторага перыяду вучэльня была адміністрацыйна звязаная з Уроцлаўскім універсітэтам.
У снежні 1981 года падчас ваеннага становішча ў Польшчы войскі сілай задушылі страйк ва ўніверсітэце.
Латышчына
Латы́шчына (, Латыщино) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Уроцлаўскі політэхнічны ўніверсітэт
Гісторыя
Згодна з вэбаметрычным рэйтынгам універсітэтаў свету за студзень 2019 года, які паказвае ўдзел акадэмічных устаноў у Інтэрнэце, ВНУ займае 5-е месца ў Польшчы сярод тэхнічных ВНУ, а ў свеце - 964-е сярод усіх тыпаў ВНУ].
Латышчына
Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Сормаўскага сельсавета.
Пылыпы (Жмэрынскі раён)
Пылыпы (Пилипи́) — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Чампа
Ча́мпа (नगर चम्पा, ចាម្ប៉ា), або Ця́мпа (Chăm Pa) — старажытная дзяржава ў Паўднёва-Усходняй Азіі, якая дасягнула найбольшага росквіту ў VII - XV стст.
Паходжанне
Дзяржава Чампа была створана аўстранезійскім насельніцтвам, якое, як лічаць, трапіла ў 1 тысячагоддзі да н. э. у Індакітай з вострава Калімантан. На поўдні сучаснага В’етнама ў 1907 г. была знойдзена археалагічная культура Сахуінь, якая належыла перасяленцам. Для яе характэрна наяўнасць вялікай колькасці прылад працы і зброі з жалеза, у той час як суседзі паўднёва-усходнеазіяцкіх аўстранезійцаў выкарыстоўвалі пераважна бронзу.
Згодна паданню чамаў, заснавальніцай Чампы была Панна По-Нагар, якая нарадзілася ў гарах, здзейсніла чароўную вандроўку ў Кітай на сандалавым бервяне, дзе заключыла шлюб са спадчыннікам імператара і нарадзіла ад яго дзяцей, але праз некаторы час вярнулася на бервяне на радзіму.
Дзяржава Ліньі
У кітайскіх дакументах пад 192 г. н. э. упершыню фіксуецца дзяржава Ліньі (林邑) ў Цэнтральным В’етнаме, заснаваная выхадцамі з Кітая на землях, населеных аўстранезійцамі, але варожая ў адносінах да кітайскай экспансіі на поўдзень. Відавочна, барацьба з Кітаем вымусіла манархаў Ліньі арыентавацца на суседнюю кхмерскую дзяржаву Фунань, адкуль быў запазычаны індуізм. Першы вядомы з запісаў манарх Ліньі, Бхадраварман (390 - 413 гг.), ужо спавядаў гэту рэлігію. Прычым, у Ліньі існаваў своеасаблівы культ бога-заступніка кіруючай дынастыі Бхадрэсвары. Бхадраварману прыпісваецца заснаванне Індрапуры, будаўніцтва многіх мураваных помнікаў, а таксама далейшую барацьба з кітайцамі, у выніку якой ён бясследна знік.
У 605 г. кітайцы дамагліся разгрому арміі Ліньі і захопу Індрапуры. Манархі Ліньі былі вымушаны прызнаць васальную залежнасць ад дынастыі Тан. У 756 г. апошні прадстаўнік кіруючай дынастыі гэтай дзяржавы загінуў.
Каўтхара
У VII - VIII стст. з аслабленнем цэнтральнай улады ў дзяржаве Ліньі адбылося ўзвышэнне кіраўнікоў паўднёвых рэгіёнаў. У 657 г. адзін з іх, Вікрантаварман I, уладар Каўтхары, заставіў надпіс, у якім сцвярджаў сваё высакароднае паходжанне ад продкаў з Індыі і Фунані. Сваю дзяржаву ён называў як Чампа, хаця ў кітайскіх крыніцах гэтая назва была зафіксавана толькі ў IX ст.
Дзяржава з цэнтрам у Каўтхары паспяхова вяла актыўны марскі гандаль спецыямі і шоўкам з іншымі краінамі Паўднёва-Усходняй і Паўднёвай Азіі. Гэта абумовіла значны культурны ўздым, будаўніцтва каля сталіцы комплексу індуісцкіх храмавых пабудоў. Аднак гандлёвая экспансія Чампы выклікала супрацьстаянне з яванцамі. У 774 г., 781 г. і 787 г. яванскія піраты рабавалі ўзбярэжжа Чампы і разбуралі храмы.
У 944 - 945 гг. Каўтхара перажыла нашэсце кхмераў, якое, відавочна, канчаткова прывяло да заняпаду паўднёвую дынастыю.
Будысцкія дынастыі
У 875 г. заснавальнік новай дынастыі Індраварман II зноў перанёс цэнтр дзяржавы Чампа ў Індрапуру, якую лічыў заснаванай яшчэ ў часы "Махабхараты", і прыняў будызм. Гэта дазволіла актывізаваць гандаль і палітычныя зносіны з Кітаем. Пераемнікі Індравармана II вялі вайну супраць в’етнамскай дзяржавы, што адасобілася ад Кітая ў 968 г. Нягледзячы на перавагу на моры, Чампа пацярпела ў ёй паражэнне. Каля 982 г. в'еты захапілі Індрапуру і забілі мясцовага ўладара. Спроба манархаў Чампы атрымаць ваенную дапамогу з Кітая праз прызнанне васалітэту скончылася нічым — дасланая імі ў Кітай даніна была звернута без абяцанняў падтрымкі.
Барацьбу супраць акупантаў узначаліў адзін з паўднёвых правадыроў Джая Харыварман. У 1149 г. яго армія вызваліла Віджаю, а сам ён прыняў тытул уладара-махараджы. Яго нашчадак Джая Індраварман IV (1167 - 1190 гг.) працягваў барацьбу з Камбоджай, з дапамогай флота захапіў і разрабаваў Ангкор, але ў выніку сам трапіў у палон, а на трон Чампы быў пасаджаны яго сваяк, залежны ад манархаў Ангкора. У пачатку XIII ст. дзяржава Чампа была фактычна падзелена паміж Камбоджай і В'етнамам.
Заняпад
Кароткі перыяд адраджэння Чампы быў звязаны з мангольскім нашэсцем на В’етнам у канцы XIII ст. Насельнікі Чампы неахвотна змагаліся з манголамі, абмяжоўваліся партызанскімі вылазкамі і ў выніку прызналі сваю залежнасць ад іх.
Статус Чампы як дзяржавы ў XIV - XV стст. даволі спрэчны. З аднаго боку, Чампа з'яўлялася самастойным ад В'етнама васалам нашчадкаў Хубілая. З іншага, Чампа не ўяўляла сабою дастаткова цэнтралізаванага аб'яднання, улада мясцовых манархаў была вельмі абмежаванай. Тым не меней, яны імкнуліся адрадзіць былую моц і ўзнавіць марскі гандаль. У XV ст. у Чампе пачаў распаўсюджвацца іслам.
Адным з апошніх буйных манархаў Чампы быў Шры-Бунге (1360 - 1390 гг.). Ён здолеў аб'яднаць вакол сябе астатніх правадыроў чамаў і з дапамогай арміі і ваеннага флота захапіў амаль усю тэрыторыю В'етнама. Пасля смерці Шры-Бунге ў баі з піратамі в'етнамскія валадары здолелі вызваліць сваю краіну і пачаць паступовы наступ на Чампу.
Манархі Чампы звярталася за дапамогай да кхмераў, але не атрымалі яе, паколькі ўжо сталі мусульманамі. Дынастыя Мін, якая пераняла права сюзерэнітэту над Чампай і В'етнамам, у 1470 г. забараніла в'етам урывацца на поўдзень. Аднак гэтая забарона была праігнаравана. У 1471 г. у бітве з в'етамі армія Чампы была разгромлена ўшчэнт. Каля 60 тысяч чамаў загінула, 30 тысяч трапіла ў палон і была ператворана ў рабоў. Чампа была далучана да В'етнама. Сюды перасяляліся в'етнамскія сяляне, у той час як карэнныя насельнікі беглі на поўдзень, у горы і на востраў Хайнань.
Пасля заваявання Чампы в'етамі ў горным рэгіёне сучаснага Паўднёвага В'етнама захавалася чамскае княства Пандуранга. Тут правіла дынастыя сваякоў колішняга махараджы Джаі Харывармана. Пандуранга знаходзілася ў залежнасці ад в'етнамскай дзяржавы, аднак працягвала актыўную палітыку і пошук саюзнікаў да 1832 г., калі была канчаткова ліквідавана.
NGC 955
NGC 955 (іншыя абазначэнні — UGC 1986, MCG 0-7-27A, ZWG 388.29, IRAS02279-0119, PGC 9549) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Манцана
Манцана (Manzano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Удзінэ.
Насельніцтва складае 6778 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 226 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 33044. Тэлефонны код — 0432.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Valentino.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Юшкаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 жніўня 1945 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ПНР.
На 1 студзеня 1941 года ў склад сельсавета ўваходзіў 31 населены пункт, насельніцтва сельсавета складала 2108 чалавек.
Апрэлеўка
Апрэлеўка — горад у Расіі (з 1961) у Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласці; найбуйнейшы населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Апрэлеўка».
Насельніцтва горада — 26,6 тыс. чал. (2017).
NGC 1460
NGC 1460 (іншыя абазначэнні — ESO 358-62, MCG −6-9-31, AM 0344-365, FCC 310, PGC 13805) — лінзападобная галактыка (SB0) у сузор’і Эрыдан.
Апрэлеўка
Апрэлеўка знаходзіцца на беразе ракі Дзясна, за 25 км на паўднёвы захад ад Масквы і за 28 км да паўночны ўсход ад Нара-Фамінска.
NGC 1460
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Апрэлеўка
Гісторыя
27 верасня 1899 года была адкрыта станцыя Апрэлеўка Маскоўска-Кіеўска-Варонежскай чыгункі. Назву станцыі дала аднайменная сядзіба, якая належала пісьменніку Мікалаю Мікалаевічу Златаўрацкаму (1845—1911). Сядзіба, у сваю чаргу, была названа ад рэчкі Апрэлеўкі. Рэчка значылася на карце з 1850 года і называлася «Апрэлаўка», назва звязана са словам «прэлы».
У 1935 годзе Апрэлеўцы прысвоены статус рабочага пасёлка. У 1961 годзе Апрэлеўка стала горадам раённага падпарадкавання.
Уладзімір Яфімавіч Бабкоў
Уладзімір Яфімавіч Бабкоў ( (?), г. Быхаў — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху.
Біяграфія
У 1896 годзе за ўдзел у дэманстрацыі пратэсту з нагоды выключаны з Маскоўскага ўніверсітэта і на год высланы ў Быхаў пад нагляд паліцыі. У канцы 1890-х гадоў член Харкаўскай арганізацыі РСДРП. У 1900 годзе арыштаваны і зноў высланы пад нагляд паліцыі ў Быхаў, дзе вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод рабочых, стварыў нелегальны гурток, пад уплывам якога адбыліся першыя стачкі мясцовых рабочых.
17 лістападзе 1901 года арыштаваны і заключаны ў Магілёўскую турму. Увесну 1902 сасланы ў Енісейскую губерню.
Підлісны Ялтушкіў
Підлісны Ялтушкіў (Підлі́сний Ялтушкі́в) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
IC 600
IC 600 — галактыка тыпу SBdm (карликова спіральна выцягнутая галактыка) у сузор'і Секстант.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Электрагорск
Электрагорск — горад абласнога падпарадкавання ў Маскоўскай вобласці Расіі. Да 1946 — пасёлак Электраперадача. Насельніцтва 21,1 тыс. чал. (2010).
Горад размешчаны на ўсходзе ад Масквы ў раёне 75 км Горкаўскай шашы. Канцавы пункт чыгуначнай галіны ад горада Паўлаўскі Пасад (пракладзена ў 1925 годзе).
Гарадок (станцыя)
Гарадо́к (, Городок)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў горадзе Гарадок.
Пляцына
Пляцына (Пляци́на) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Давід Левавіч Гацікоеў
Давід Гацікоеў (нар., ) — расійскі футбаліст, нападнік.
Клубная кар’ера
У лютым 2018 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Мінск» і неўзабаве падпісаў кантракт. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе мінчан, пазней стаў выхадзіць на замену. У чэрвені 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў «Мінск».
У ліпені 2018 года вярнуўся ва ўладзікаўказскі «Спартак». У лютым 2020 года далучыўся да армянскага «Алашкерта», пакінуў клуб у кастрычніку таго ж года.
Стасін
Стасі́н (Στασῖνος; VIII стагоддзе да н.э. або VII стагоддзе да н.э.) — легендарны грэчаскі паэт з Кіпра, якому прыпісваюць поўнае або частковае аўтарства паэмы «Кіпрыі».
Пра месца нараджэння і жыццё Стасіна нічога невядома. Антычныя аўтары лічылі, што ён быў жанаты на дачцэ Гамера і атрымаў першасны варыянт «Кіпрыій» у якасці пасага. Стасіна цытавалі Платон і Еўтыхій Прокл.
Acleris schalleriana
Acleris schalleriana — від матылькоў з сямейства.
Мураўі
Мураўі́ (, Муравьи) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабыніцкага сельсавета.
Acleris schalleriana
Апісанне
Размах крылаў матылькоў 16-20 мм. Пярэднія крылы шаравата-белыя з бура-чорнай кастальнай плямай, якая дасягае вяршыні крыла.
Вячаслаў Сцяпанавіч Віхрэнка
Вячаслаў Сцяпанавіч Віхрэнка (нар., в. Галіцына, Юрлаўскі раён, Тамбоўская вобласць, Расія) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), прафесар (1997).
Біяграфія
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Лесаінжынерная справа», 1965).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1966—2020; факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра механікі і канструявання, прафесар, у 2001—2011 — загадчык кафедры тэарэтычнай механікі).
Навуковыя інтарэсы: статыстычная механіка і тэрмадынаміка.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства вышэйшай адукацыі Беларускай ССР і ЦК ЛКСМБ (1973), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995, 2000), Камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2005); нагрудныя знакі «Пераможца сацспаборніцтва 1973 года», «Выдатнік адукацыі» (2010) і інш.
Рачкяны
Рачкя́ны (, Рачкяны) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.
Да 15 мая 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Сольскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Кушлянскага сельсавета.
Geum kokanicum
Geum kokanicum — від кветкавых раслін роду сямейства.
Сілезскі політэхнічны ўніверсітэт
Сілезскі політэхнічны ўніверсітэт (Politechnika Śląska) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова тэхнічнага профілю са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Глівіцах.
RWE-Turm
RWE-Turm (Вежа RWE) — офісны вышынны будынак у раёне Зюдфіртэль горада Эсэн (федэральная зямля Паўночны Рэйн-Вестфалія), пабудаваны ў стылі мадэрнізму. Будынак размешчана на скрыжаванні вуліц Gutenbergstraße и Rellinghauserstraße. RWE-Turm з'яўляецца самым высокім будынкам Эсэна. RWE-Turm з'яўляецца штаб-кватэрай кампаніі «RWE AG».
Будаўніцтва будынка па праекце кампаніі «Ingenhoven Overdiek und Partner» было пачата ў ліпені 1994 года. Будаўнічыя працы выконвала кампанія «HOCHTIEF AG». Будынак быў здадзены ў эксплуатацыю ў снежні 1996 года.
Тэхнічныя даныя:
Фасад мае падвойнае шкленне, што дазваляе забяспечваць тэмпературны рэжым будынка.
RWE-Turm неаднаразова атрымлівала розныя архітэктурныя прэміі і ўзнагароды сярод іх: «Architekturpreis NRW» (1998 год) і «CIMMIT Immobilien Award» (1998 год).
Космас раздзельналісты
Космас раздзельналісты (Cosmos bipinnatus) — тыпавы від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Расліна дасягае вышыні да 150 см. Сцябло прамое густа галінаванае, лісце ажурнае двойчыпёрыстае, рассечана на ніткападобныя дзелькі. Суквецце — кошык да 7 см у дыяметры, асноўная афарбоўка язычковых кветак белая, ружовая і чырвоная.
Лісце двойчы пёрыстарассечанае на ніткападобныя долі. Суквецці буйныя, размяшчаюцца на доўгіх кветканосах з бясплоднымі язычковымі і двухполымі трубчатымі кветкамі, дыяметрам дасягаюць 7-10 см. Суквецці — кошыкі шматкветкавыя на голых кветаносах, адзінкавыя або сабраны ў друзлыя, шчыткападобныя мяцёлкі.
Арэал
Расліна паходзіць з паўднёвых раёнаў Паўночнай Амерыкі, распаўсюдзілася ў Расіі і па ўсім свеце як дэкаратыўная садовая расліна.
NGC 956
NGC 956 (іншае абазначэнне — OCL 377) — рассеянае скопішча ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
IC 601
IC 601 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор'і Леў.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ляшчэвіна
Ляшчэ́віна (, Лещевино) — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэчыцкага сельсавета.
Да 18 лютага 1972 года пасёлак уваходзіў у склад Рэчыцкага сельсавета, да 23 снежня 2009 года — у склад Сормаўскага сельсавета.
Сусальнае золата
Сусальнае золата, таксама Сусаль — вельмі тонкія (звычайна долі мікраметра) плёнкі золата. Вырабляюць каваннем з золата ці яго сплаваў. Выкарыстоўваюць для дэкаратыўнага аздаблення вырабаў. Сусальным золатам называюць часам плёнкі з металаў, сплаваў (напрыклад, медных) ці хімічных злучэнняў (дысульфід волава), якія імітуюць золата.
Палёвэ (Барскі раён)
Палёвэ (Польове́) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
NGC 1487
NGC 1487 (іншыя пазначэнні — ESO 249-31, IRAS03540-4230, MCG -7-9-2, PGC 14118, VV 78, AM 0354-423, PGC 14117) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.
Міхалюк
Міхалюк — беларускае прозвішча.
Праліў Нэрса
Праліў Нэрса (Nares Strædet, Nares Strait) — праліў у Паўночным Ледавітым акіяне, падзяляе паўночны захад Грэнландыі і востраў Элсмір і злучае мора Бафіна з морам Лінкальна.
Праліў складаецца з серыі малых праліваў і «заліваў» (больш пашыраныя месцы праліва): праліў Сміта, заліў Кейна, праліў Кенэдзі, заліў Хола і праліў Рабесана, агульнай даўжынёй больш за 500 км. У самым вузкім месцы яго шырыня складае каля 18 км, гэта найменшая адлегласць не толькі паміж Канадай і Грэнландыяй, але і ў палітычным плане паміж Еўропай і Паўночнай Амерыкай. У праліве Кенэдзі размешчаны востраў Ганса, які аспрэчваюць Канада і Данія-Грэнландыя.
Сваю назву праліў атрымаў у гонар брытанскага марскога афіцэра і палярнага даследчыка Джорджа Нэрса, у 1870-я гады даследаваў гэты раён. У 1964 годзе дацкім і канадскім урадам было канчаткова ўрэгулявана найменне праліва.
Марана-Лагунарэ
Марана-Лагунарэ (Marano Lagunare) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Удзінэ.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Надазёрная
Надазёрная (, Надозёрная) (да 30 ліпеня 1964 года Пага́нькі ) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабыніцкага сельсавета.
Парламент Румыніі
Парламент Румыніі (Parlamentul României) — прадстаўнічы орган і носьбіт заканадаўчай улады (парламент) Румыніі.
Склад
Парламент складаецца з дзвюх палат:
Надзея Паўлаўна Быкава
Удзельніца партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1949 года звеннявая ільнаводчага звяна, з 1971 года палявод, у 1977—1979 гадах даярка калгаса імя Кірава Верхнядзвінскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак лёну.
Гарожа
Гаро́жа (, Горожа)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,3 км на паўночны захад ад вёскі Вялікая Гарожа; на лініі Асіповічы I — Магілёў II, паміж станцыяй Асіповічы ІІ і прыпыначным пунктам Брыцалавічы.
Шымкаўскі сельсавет
Шы́мкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 жніўня 1945 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ПНР.
На 1 студзеня 1941 года ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў, насельніцтва сельсавета складала 3293 чалавекі.
Раменскае
Раменскае — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Раменскага раёна Маскоўскай вобласці; найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Раменскае.
Горад размешчаны за 40 км на паўднёвы ўсход ад Масквы.
Папіўці (Барскі раён)
Папіўці (Попі́вці) — вёска ў Барскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Цярэшкі
Назву Цярэ́шкі маюць:
948
948 — высакосны год, пачаўся ў суботу. 948 год нашай эры, 948 год 1 тысячагоддзя, 48 год X стагоддзя, 8 год 5-га дзесяцігоддзя X стагоддзя, 9 год 940-х гадоў.
Бені Гудмен
Бені Гудмен (часам Гудман; поўнае імя Бенджамін Дэвід Гудмен, Benjamin David Goodman;, Чыкага — , Нью-Ёрк) — джазавы кларнетыст і дырыжор, які меў мянушку «Кароль свінга».
Нарадзіўся ў сям’і яўрэйскіх імігрантаў Давіда Гутмана (з Варшавы) і Доры Рэзінскай-Гутман (з Коўна). Граць на кларнеце ён пачаў у дзесяць гадоў, а ўжо праз два гады адбыўся першы канцэрт з яго удзелам. У чатырнаццаць гадоў Гудмен, вырашыўшы прысвяціць сваё жыццё музыцы, кінуў школу.
Клінкерная цэгла
Клінкерная цэгла — цэгла, якая вырабляецца з адмысловага віду гліны. Падчас вырабу яна абпальваецца да поўнага запякання, што надае цэгле гэтага віду пэўны шарм: у адных і тых жа цаглін могуць атрымацца розныя адценні. Адной з асаблівасцяў гэтай цэглы з'яўляецца іх высокая трываласць, так што вельмі часта яны выкарыстоўваюцца для кладкі тратуараў (тратуарная цэгла).
Партызанская брыгада імя газеты «Правда»
Партызанская брыгада імя газеты «Правда» — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе атрадаў «Правда» (арганізаваны ў красавіку 1942 года), «Перамога» (арганізаваны ў сакавіку 1943 года на базе групы, якая дзейнічала са студзеня 1942) і імя Калініна. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Чэрвеньскага раёна. 3 ліпеня 1944 года брыгада (983 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны вялі баі з нямецкімі гарнізонамі ў Смілавічах, вёсках Дукаўка, Блонь і іншых, удзельнічалі ў «рэйкавай вайне». 23 чэрвеня — 3 ліпеня 1944 года вялі баі з нямецкай арміяй, якая адступала. З часцямі Чырвонай Арміі 3 ліпеня 1944 вызвалілі вёску Дукаўка.
Памяць
У 1975 годзе ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.
Юрый Аляксандравіч Хадкевіч
Юрый Аляксандравіч Хадкевіч ( —, Трокі) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ, кашталян троцкі (з 1566), крайчы літоўскі (1555), стольнік літоўскі (1549), староста бельскі, ашмянскі і пуньскі. Супрацьстаяў Люблінскай уніі. Не дажыў прыблізна двух месяцаў да яе падпісання.
Паходзіў з роду Хадкевічаў, быў сынам Аляксандра Іванавіча. Быў двойчы жанаты: з Яўгеніяй Гарнастай (дзеці: Канстанцін і Сафія) і з Сафіяй Алелькавіч (дзеці: Юрый, Еранім, Гальшка).
Маёнткі
Пра памер уладанняў Юрыя Хадкевіча можна даведацца з «Попісу войска ВКЛ 1567 году»:
''«Пан Троцкий. Месяца октебра 14 дня во второк. Пан Троцкий, староста Бельский, пан Юръи Александрович Ходкевича оказал почот свой, который ставил з ыменей своих, то есть — з Берестовицы, з Рудавое, с Поплавцов и з дворца Ивашковского и Войтеховского, и од бояр, к тому дворцу належачих, коней пятьдесят пять; а з ыменья з Росиклепачов, Зубовщины и од бояр, к тым двором належачих, коней тридцать три; а з ыменья Тростеницкого коней петнадцать; а з ыменья Волное и од бояр, к тому двору належачих, коней чотыры; а з двора Долгиновского и з дворцов, до его належачих — с Погоста и Стьца и од бояр, к тому двору прислухаючих, коней деветь; а з двора Маньковского и од бояр, к нему належачих, коней шесть.''
''Сумою зо всих тых именей с повинности ставил почту коней сто двадцать два; а драбов при том почте ставил шестьдесят два; а на ласку короля его милости ставил коней пятьдесят осм; а драбов на ласку гоподорьскую ставил сорок. Весь тот почоть, зложивши повинны и с тыми, што на ласку господарскую ставил, чинить всего коней сто осмдесят збройно — пнцри, пр., тар., др.; а драбов всих сто два — з шписами сорок, ве зброях — дванадцать, а з ручницами, а з рогатинами пятьдесят» .''
Натуфійская культура
{{Археалагічная культура Тахунійская культура →  {Хіамская культура }} Натуфійская культура — археалагічная культура эпіпалеаліту (мезаліту). Існавала на тэрыторыі Леванта каля 12500—9500 гадоў да н. э., як мяркуецца, развіліся на аснове гібрыду мясцовай, але больш ранняй кебарскай культуры, і мушабійскай культуры. Сярод асноўных заняткаў натуфійцаў былі паляванне, рыбалоўства і збор зерня дзікарослых злакаў, для чаго яны рабілі адмысловыя жніўныя нажы і будавалі збожжасховішчы. Натуфійцы былі папярэднікамі першых земляробчых культур рэгіёну, некаторыя даследчыкі мяркуюць, што пераход ад збіральніцтва да вырошчвання злакаў першымі ў свеце здзейснілі самі натуфійцы. Яны разам з носьбітамі суседняй зарзійскай культуры былі аднымі з першых людзей, якія прыручылі сабак: у іх пахаваннях, якія датуюцца прыкладна 10 000 годам да н. э., знойдзеныя шкілеты шчанюкоў і дарослых сабак, пахаваных побач з чалавекам.
Распаўсюджванне і перыядызацыя
Па дадзеных радыёвуглероднага аналізу, культура існавала прыкладна паміж 12500 і 9500 гадамі да н. э. Гэты час дзеляць на два перыяду: ранні (прыкладна з 12500 да 10800 гады да н. э.) і позні (з 10 800 да 9500). Помнікі натуфийской культуры выяўляюцца ў Ізраілі ў цэнтральнай яго частцы, у даліне Іардана, на поўдзень да Егіпта і на поўнач да Еўфрата.
Жытлы
Дамы натуфійцаў ўяўлялі сабою паўзямлянкі, часта з каменным падставай, абліцаваным сумессю гліны і пяску. Над паверхняй зямлі будаваліся канструкцыя са стаўбоў, якая падтрымлівае чаротавы дах. Слядоў выкарыстання неабпаленай цэглы, распаўсюджанай ў дадзеным рэгіёне ў наступныя перыяды (дакерамічны неаліт), не знойдзена. Жытлы ў плане былі круглымі або авальнымі і мелі дыяметр 3-6 метраў. У цэнтры змяшчаўся круглы або чатырохвугольны адкрыты ачаг. Усе паселішча па плошчы магло дасягаць 1000-3000 м2 і ўтрымліваць да 100-150 дамоў.
Адносна невялікая частка натуфійцаў жыла ў пячорах (паселішчы Мугарэт Кабара, Мугарэт эль-Вад).
Прадметы побыту
Натуфийцы выраблялі мікраліты: дробныя каменныя прылады, такія як наканечнікі стрэл і лязы, якія размяшчаюцца на драўлянай або касцяной аснове для атрымання сярпоў жніўных нажоў. З'яўляюцца спробы шліфавання каменя. Для расцірання збожжа ўжываліся каменныя ступы (вышынёй да 80 см і вагай да 100-150 кг) і песты, часам — паглыбленні, выдзеўбаныя прама ў скале.
Вялікае распаўсюджанне мелі наканечнікі гарпуноў і рыбалоўныя кручкі, вырабленыя з косткі. Знойдзены ёмістасці, зробленыя з шкарлупіны страусінага яйка. Выяўленыя таксама касцяныя прылады, аналагічныя тым, якія выкарыстоўваюцца для пляцення кошыкаў, аднак прамых доказаў вытворчасці натуфійцамі кошыкаў не знойдзена. Здагадка аб выкарыстанні кошыкаў таксама дазваляе растлумачыць той факт, што ямы-збожжасховішчы хоць і прысутнічаюць у натуфійскіх паселішчах, але даволі рэдкія.
Харчаванне
Рэшткі расліннай ежы натуфійцаў дрэнна захаваліся, тым не менш, атрымалася вызначыць, што ў іх рацыён уваходзіла дзікая пшаніца, бабы, міндаль, жалуды, фісташкі. Знаходкі костак сведчаць, што асноўнай здабычай у паляванні натуфійцаў былі газэлі (звычайная газэль і джэйран), радзей — алені, дзікія быкі, кабаны, анагры. У далінах рэк (напрыклад, Іардана), набывала значэнне лоўля рыбы. 14,4 тыс. л. н. у Чорнай пустыні на паўночна-ўсходзе Іарданіі на пасяленні Шубайка 1 (Shubayqa 1) паляўнічыя-збіральнікі натуфійскай культуры пяклі хлеб з дзікіх злакаў і караняплодаў. Аналіз арганічных слядоў у каменных ступках, знойдзеных ў пячоры Ракефет ў паўднёва-ўсходняй баку гары Кармель (Ізраіль), паказаў, што натуфійцы выраблялі піва каля 13 тыс. г. т. з пшаніцы і ячменю яшчэ да таго, як пачалі збожжавыя культуры выкарыстоўваць для выпечкі хлеба. Старажытнае піва было падобна хутчэй на кашу, чым на пенны напой.
Мастацтва
Знойдзены шматлікія натуфійскія ўпрыгожванні з ракавінак і зубоў жывёл (каралі, нашыўкі на адзенне, галаўныя ўборы), прычым паміж ўпрыгожваннямі з розных паселішчаў прыкметныя стылявыя адрозненні, якія, верагодна, адлюстроўваюць існаваўшы падзел на плямёны. Прылады афармляліся геаметрычным арнаментам (сетка, зігзагі, хвалі), акрамя гэтага сустракаюцца разьбяныя малюнкі жывёл на дзяржальнях касцяных прылад. Выяўленыя ўзоры круглай скульптуры. Часцей за ўсё адлюстроўваюцца газэлі і іншыя жвачныя (магчыма, татэмныя жывёлы), значна радзей сустракаюцца постаці людзей, знойдзеныя статуэткі соваў, сабак, чарапах і іншых.
Пахаванні
Пахаванні натуфійцаў размяшчаліся часцей за ўсё ў закінутых дамах іх паселішчаў, радзей — у пячорах (Кармель, Іўдзейскія горы). Часам на магілы клалі вапняковыя глыбы. Труп маглі размяшчаць як на спіне, так і ў позе эмбрыёна, якой-небудзь строгай арыентацыі па баках святла таксама не выконвалася. Для нябожчыка ў магіле выраблялася ложа з ракавінак, разам з ім клалі ўпрыгажэнні, косці жывёл. Зверху магіла часта пасыпалася охрай. У некаторых паселішчах практыкавалася аддзяленне чэрапа, афармленне яго ракавінкамі і захоўванне асобна ад цела (Хайанім, Нахаль Арэн, Айн-Малаха).
Акрамя адзіночных пахаванняў, сустракаюцца і калектыўныя (асабліва ў ранні перыяд). Ёсць прыкметы таго, што старыя магілы разрываліся для новых пахаванняў.