cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гістарыяграфія гісторыі Беларусі
1920-я гг.
Афармленне гістарыяграфіі гісторыі Беларусі як навукі пачалося ў 1920-я гады, адначасна з арганізацыяй першых навучальна-навуковых і навуковых цэнтраў у Беларусі — БДУ і Інбелкульта. Адным з заснавальнікаў дысцыпліны лічыцца акадэмік У. І. Пічэта з яго манаграфіяй «Введение в русскую историю (источники и историография)» (1922, разгляд пытання гістарыяграфічнага вывучэння Беларусі ў 19—пач. 20 ст., аналіз стану крыніцавай базы айчыннай гісторыі, параўнанне канцэптуальных падыходаў расійскіх і польскіх даследчыкаў да гісторыі Беларусі), артыкуламі ў зборніку «400-лецце беларускага друку, 1525—1925» (1924, гістарыяграфічны агляд публікацый, прысвечаных дзейнасці Скарыны), «Новые работы по истории Белоруссии» (1921, гістарыяграфічны аналіз прац польскіх гісторыкаў С. Кутшэбы, Л. Калянкоўскага і інш.), «Формы нацыянальнага і апазіцыйнага руху на Беларусі» (1924, характарыстыка айчыннай гістарыяграфіі ў кантэксце развіцця нацыянальна-рэвалюцыйнага руху), «''Распрацоўка гісторыі літоўска-беларускага права ХV — XVI стст. у гістарыяграфіі''» (1926, гістарыяграфія літоўска-беларускага права 15—16 ст.). Яго вучнямі былі К. Кернажыцкі, А. Бурдзейка, Т. Забэла, Дз. Дудкоў, А. Таўсталес.
Іншымі значнымі постацямі перыяду лічацца В. Д. Дружчыц (гістарыяграфія беларускага феадальнага горада), У. М. Ігнатоўскі (гістарыяграфія Кастрычніцкай рэвалюцыі), А. І. Цвікевіч (манаграфія «„Заходнерусізм“: нарысы з гісторыі грамадскай мыслі на Беларусі ў ХІХ і пачатку ХХ ст.», 1929), М. І. Каспяровіч («Краязнаўства (нарысы)», 1929, аналіз трох плыняў краязнаўчага вывучэння Беларусі: польскай, рускай і беларускай).
1930-я гг.
У 1930-х гадах вызначальнай гістарыяграфічнай працай (не толькі беларускай, але і агульнасавецкай гістарыяграфіі) стала манаграфія В. К. Шчарбакова «Класавая барацьба і гістарычная навука на Беларусі» (1934), дзе было сабрана шмат гістарычных даследаванняў таго часу, але ў асноўным, жорстка крытыкаваліся публікацыі 1920-х гг. і ранейшыя, а таксама падводзілася ідэалагічная база пад безальтэрнатыўны курс развіцця навукі. Праца стала водападзелам паміж адносным ідэйным лібералізмам 1920-х і жорсткай ідэйнай аднабаковасцю 1930-х гадоў.
1940-я, 1950-я, 1960-я гг.
У 1942 У. І. Пічэта прапанаваў першы абагульняльны гістарыяграфічны агляд прац па гісторыі Беларусі (кніга «25 лет исторической науке в СССР»). Таксама ён спрабаваў стварыць сінтэтычную «Гісторыю БССР» са старажытных часоў да адмены прыгоннага права (рукапіс захоўваецца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь, 50 старонак займае гістарыяграфічны агляд).
Далейшы агляд развіцця беларускай савецкай гістарыяграфіі быў прадстаўлены А. П. П'янковым у зборніку «Наука в БССР за 30 лет» (1949), а ў артыкуле «Основные этапы в развитии белорусской историографии» П'янкоў упершыню ў беларускай гістарычнай навуцы ўзняў праблему перыядызацыі беларускай савецкай гістарыяграфіі.
У 1950-я—1970-я гады выходзілі пераважна гістарыяграфічныя агляды, якія мелі схематычны, сціслы характар — калектыўны артыкул У. М. Перцава, І. С. Краўчанкі і З. Ю. Капыскага ў зборніку «Навука ў Беларускай ССР за 40 год» (1958), асобны раздзел у брашуры А. П. Ігнаценкі «Введение в историю БССР» (1965; адно з першых, у пасляваенны час, звяртанняў да дасавецкага перыяду ў вывучэнні гісторыі Беларусі), калектыўны артыкул З. Ю. Капыскага, Я. М. Карпачова, І. С. Краўчанкі, І. Я. Марчанкі, А. Р. Мітрафанава ў зборніку «Навука БССР за 50 год» (1968), два юбілейныя гістарыяграфічныя зборнікі, у 1970 — «Достижения исторической науки в БССР за 50 лет (1919—1969 гг.)» (пад рэдакцыяй І. С. Краўчанкі і З. Ю. Капыскага), у 1979 — «Достижения исторической науки в БССР за 60 лет» (1979, новы аўтарскі калектыў: З. Ю. Капыскі, П. Ц. Петрыкаў, Л. Д. Побаль, М. В. Біч, П. А. Селіванаў, В. А. Палуян, Э. Ф. Языковіч, А. П. Купрэева і інш.).
1970-я і 1980-я гг.
У 1970-я гг. пачалася падрыхтоўка спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі па спецыяльнасці «Гістарыяграфія і крыніцазнаўства». Была абаронена дысертацыя на суісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук (Э. Р. Іофэ, 1974).
Абагульненнем даваеннага перыяду развіцця беларускай савецкай гістарыяграфіі стала манаграфія У. М. Міхнюка «Становление и развитие исторической науки Советской Белоруссии (1919—1941 гг.)» (1985). Вынікі навуковага вывучэння гісторыі БССР і гісторыі Камуністычнай партыі Беларусі былі падведзеныя ў абагульняльнай працы У. М. Міхнюка і П. Ц. Петрыкава «Историческая наука БССР, 80-е годы» (1987).
У 1970-я — 1-й пал. 1980-х гг. пачалася гістарыяграфічная распрацоўка раду кірункаў і тэмаў беларускай гістарычнай навукі. Праблемы беларускага крыніцазнаўства даследаваў М. М. Улашчык: манаграфіі «Очерки по археографии и источниковедению истории Беларуси феодального периода» (1975) і «Введение в изучение белорусско-литовского летописания» (1985). Адным з першых і дасюль актуальных даследчыкаў гістарычнай думкі на Беларусі ў 16—19 ст. стаў Г. А. Каханоўскі з працай «Археалогія і гістарычнае краязнаўства Беларусі ў XVI — ХIХ стст.» (1984).
Асноўная ўвага кіравалася на гістарыяграфічныя праблемы гісторыі савецкага часу: гістарыяграфія беларускага савецкага сялянства (У. М. Міхнюк), гістарыяграфія КПЗБ і Заходняй Беларусі (І. П. Хаўратовіч)ам, гістарыяграфія Кастрычніцкай рэвалюцыі (Н. І. Стужынская) і інш. Выходзілі працы, якія адлюстроўвалі тагачаснае сусветнае ідэалагічнае процістаянне: манаграфіі М. Г. Жаркова «Против буржуазной фальсификации истории Октября» (1975), В. Ф. Раманоўскага «Против фальсификации истории Белоруссии периода Великой Отечественной войны» (1975), І. А. Брадко «Критика буржуазных фальсификаций истории образования БССР» (1987). Такія працы выходзілі ва ўмовах ідэйнага аднадумства і метадалагічнага манапалізму, але з іншага боку, давалі шырокаму колу айчынных даследчыкаў магчымасць азнаёміцца з гістарычнымі даследаваннямі і канцэптуальнымі палажэннямі замежнай гістарыяграфіі.
1980-я і 1990-я гады
Пасля пачатку працэсаў «перабудовы» набыла актуальнасць праблема вывучэння развіцця гістарычнай навукі БССР у пасляваенны перыяд. Яна была развязана ў кандыдацкіх дысертацыях В. Ц. Леанаўца «Организация и развитие исторической науки в БССР (1961—1970 гг.)» (1987), Л. П. Храпко «Развитие исторической науки в БССР (1945 — конец 1950-х годов)» (1989), І. І. Шаўчука «Развитие исторических наук в БССР (70-е годы)» (1989). У калектыўнай працы «Очерки истории науки и культуры Беларуси IX — начала XX вв.» (пад рэдакцыяй П. Ц. Петрыкава, 1996) навукоўцы Беларусі і Украіны ўпершыню вывучылі асноўныя тэндэнцыі і этапы развіцця гуманітарных і прыродазнаўчых навук у Беларусі. Сярод вучэбных дапаможнікаў гэтага перыяду па гістарыяграфіі гісторыі Беларусі называецца праца З. Ю. Капыскага і В. У. Чапко «''Историография БССР (эпоха феодализма): Учеб. пособие''» (1986), у якой апісваецца вывучэнне феадальнага перыяду гісторыі Беларусі ад летапісання па савецкі час, прычым крытыка кіруецца толькі ў бок гістарыяграфіі 19 — пач. 20 ст.
1990-я і 2000-я гады
З пачатку 1990-х гг. у Беларусі пачалася падрыхтоўка спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі па спецыяльнасці 07.00.09 «Гістарыяграфія, крыніцазнаўства і метады гістарычнага даследавання». За 1991—2003 гг. былі абаронены 5 доктарскіх і 25 кандыдацкіх дысертацыяў.
Новае бачанне вытокаў і этапаў развіцця беларускай гістарычнай думкі было прапанавана Д. У. Каравым у працы «Белорусская историография в конце XVIII — начале ХХ вв.» (1996). З сучасных прац замежных даследчыкаў па гістарыяграфіі гісторыі Беларусі вызначаецца кніга нямецкага гісторыка Р. Лінднера «Гісторыкі і ўлада: нацыятворчы працэс і гістарычная палітыка ў Беларусі ХІХ — ХХ ст.» (2003), дзе прасочаны працэс станаўлення беларускай нацыі і нацыянальнай гісторыі ў апошні перыяд Расійскай імперыі, у 1921—1944 гг., у перыяд паміж Другой сусветнай вайной і «адлігай», у «позне- і постсавецкую эпоху».
Іншыя значныя падзеі: першыя навуковыя канферэнцыі па пытаннях гістарычнага краязнаўства і генеалогіі Беларусі (1988, 1990; : «Наш радавод»), пачатак распрацоўкі асобных аспектаў дасавецкай гістарыяграфіі Беларусі: гістарыяграфія шляхты ВКЛ (Н. У. Казлоўская), гістарыяграфія заходнерусізма (А. У. Літвінскі).
Перыядызацыя навукі
У канцы 1940-х гадоў да праблемы перыядызацыі гісторыі гістарычнай навукі Беларусі адным з першых між беларускіх вучоных звярнуўся А. П. П'янкоў (зборнік «Наука в БССР за 30 лет», 1949?), вызначаючы наступныя 3 перыяды: Падобную перыядызацыю прапаноўваў і А. П. Ігнаценка (брашура «Введение в историю БССР»), але абмежаваўся выдзяленнем 2 перыядаў: 1921—1941 і пасляваеннага.
У 1990 пераасэнсаваны аналіз праблемы перыядызацыі быў прапанаваны П. Ц. Петрыкавым, з вызначэннем 4 перыядаў:
Пасля абвяшчэння незалежнасці Беларусі пачалося фарміраванне нацыянальнай канцэпцыі гісторыі і нанова паўстала праблема ўніверсальнай перыядызацыі гісторыі гістарычнай навукі.
Такая перыядызацыя не была прапанаваная ў цэлым выглядзе аўтарамі артыкула «Гістарыяграфія гісторыі Беларусі» у 3-м томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі (1996; Г. В. Штыхаў, Д. У. Караў, З. Ю. Капыскі, М. В. Біч, М. П. Касцюк, Г. Г. Сяргеева). Аўтары вылучылі летапісны перыяд, 16 ст. — пач. 20 ст. і савецкі перыяд.
Таксама ў навейшы час свае варыянты перыядызацыі прапаноўвалі:
Храналогія
Да 12 ст.: накапленне гістарычных звестак аб Беларусі.
Першыя звесткі аб насельніцтве сучасных беларускіх земляў (неўры, андрафагі, бастарны) сустракаюцца ў антычных гісторыкаў і географаў, найперш старажытнагрэчаскіх: Герадот, Пампоній Мела, Гай Пліній Секунд, Страбон, Марцін Капела. : Элінская каланізацыя.
У першыя стагоддзі новай эры, гісторыкі (Публій Карнелій Тацыт, Іардан, Пракопій Кесарыйскі) пачынаюць апісваць старажытных славян (венеды, склавены, анты). З 6 ст. славян рэгулярна апісваюць візантыйскія аўтары: Псеўда-Маўрыкій («Стратэгікон»), Феафілакт Сімаката («Гісторыя»), дзяк Ігнацій («Жыціе Георгія Амастрыдскага»), Канстанцін Багранародны («Біяграфія Васіля І Македаняніна»).
Пэўны аб'ём звестак аб усходніх славянах у часы перад 11 ст. існуе ў арабскіх крыніцах, якія атрымлівалі інфармацыю пра славянскі свет дваяка, праз Візантыю і праз Сярэднюю Азію і Хазарыю. Інтэрпрэтаваныя арабскімі крыніцамі звесткі з Візантыі маюць меншую надзейнасць, таму што адносяцца да славянскага свету ў цэлым. Больш верагоднымі з'яўляюцца звесткі, атрыманыя праз Хазарскі каганат, бо яны непасрэдна тычыліся ўсходніх славян. Відаць, творы арабскіх аўтараў (Аль-Балхі, Аль-Істахры, Ібн-Хаўкаль, персідскі ананім «Кніга межаў свету ад усходу да захаду») карысталіся нейкай адной арыгінальнай крыніцай 8—9 ст., якая не захавалася, і апісалі тры палітычна-гандлёвыя цэнтры русаў (Куябія, Славія, Артанія).
'''12 — 1-я пал. 16 ст.''': накапленне гістарычных звестак аб Беларусі ў летапісах, хроніках і іншых сярэднявечных творах.
Асноўнымі крыніцамі гістарычных звестак пра падзеі на тэрыторыі Беларусі гэтага перыяду з'яўляюцца старажытнарускія летапісы (найперш, «Аповесць мінулых часоў» розных спісаў), лівонскія хронікі («Хроніка Лівоніі» Генрыха Латвійскага, Старэйшая і Малодшая рыфмаваныя хронікі, «Хроніка Лівоніі» Вартберга, «Хроніка» Віганда) і скандынаўскія сагі («Эймундава сага», «Сага пра Торвальда Вандроўніка»).
'''2-я пал. 16 — канец 19 ст.''': фарміраванне вытокаў беларускай гістарыяграфіі ў межах польскай гістарычнай думкі.
Яжона
Яжо́на (, Ежона) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Падгорнаўскага сельсавета. Размешчана за 39 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Лясная на лініі Баранавічы—Брэст.
Гісторыя
У 1905 годзе ў Шылавіцкай воласці Слонімскага павета.
З 1921 года ў складзе Польшчы. З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Быценскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 4 ліпеня 1957 года ў Баранавіцкім раёне.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 4 аднавяскоўцы.
Шпіцрутэн
Шпіцрутэн (Spießrutenlaufen, Spiess — дзіда, піка і Rute — дубец) — доўгі, гнуткі і тоўсты дубец з лазняку (вярбовага хмызняку) альбо (пазней) штатны металічны шомпал да дульназараднай агнястрэльнай зброі, які ўжываўся для цялесных пакаранняў (пакаранне шпіцрутэнамі) у XVII—XIX стагоддзях у Еўропе.
Гісторыя
З’явіўшыся ў шведскай арміі ў XVII стагоддзі, шпіцрутэны былі неўзабаве распаўсюджаныя ў большасці еўрапейскіх армій. У рускай імператарскай арміі цялеснае пакаранне шпіцрутэнамі было ўведзена Пятром I у 1701 годзе і ўжывалася ў сухапутных войсках. Шпіцрутэны папярэдне вымочваць у салёнай вадзе.
У Расіі шпіцрутэны ўжываліся таксама для пакарання грамадзянскіх асоб (перш за ўсё з падатных саслоўяў) па прыгаворы ваеннага суда і паводле пастановы пра ссыльных. Асуджанага прымушалі праходзіць скрозь строй з 100—800 салдат, якія дубцамі білі асуджанага па спіне. У пачатку XIX стагоддзя колькасць удараў даходзіла да 6 тысяч. У гэтым выпадку «прагнанне скрозь строй» было раўнасільна смяротнаму пакаранню. У Расіі шпіцрутэны адменены 17 красавіка 1863 года пасля ваеннай рэформы Аляксандра II.
Марэя
Марэ́я (Μωρέας, Μωριάς) — сярэдневяковая назва Пелапанеса, належала Візантыі, а пасля яе падзення — Асманскай імперыі. Гэта таксама назва правінцыі Візантыі, вядомая як Марэйскі дэспатат. Цяпер Марэя з’яўляецца тэрыторыяй Грэчаскай Рэспублікі.
Гісторыя
Паўвостраў быў захоплены Франчэска Маразіні для Венецыянскай рэспублікі у час Марэйскай вайны (1684—1699). Пад канец кіраванне Венецыі не было папулярным, і Асманская імперыя атрымала Марэю ў 1714 г. У канцы XVIII стагоддзя ў Марэі партызанскі рух клефтаў прывёў да Грэчаскай рэвалюцыі 1821—1829 гг. і незалежнасці Грэцыі ў 1830 годзе.
Мачулы
Назву Мачу́лы маюць:
Тапільня
Тапільня (Топі́льня) — вёска ў Лугынскай пасялковай грамадзе Корасценскага раёна Жытомірскай вобласці Украіны.
Гісторыя
У 1906 годзе вёска Белакаровіцкай воласці Оўруцкага павета Валынскай губерні.
1923—2020 гг. уваходзіла ў склад Лугынскага раёна.
Ганаровае консульства Ісландыі ў Рэспубліцы Беларусь
Ганаровае консульства Ісландыі адкрылася ў Мінску 3 лістапада 2006 года і з’яўляецца адзінай установай у краінах СНД, бо Пасольства Ісландыі ў Маскве мае акрэдытацыю па сумяшчальніцтве на ўсе краіны былога СССР. Знаходзіцца па адрасе: г. Мінск, вул. Ракаўская, 16б. Ганаровы консул Ісландыі ў Беларусі Аляксандр Машэнскі. Консульства займаецца гандлёва-эканамічнымі пытаннямі.
Дэпутат альтынга Гудзьен Олафур Енсан падкрэсліў, што з адкрыццём ганаровага консульства Ісландыі ў Беларусі будуць мацнець дзелавыя і дружалюбныя сувязі паміж дзяржавамі.
Тамашпільскі раён
Тамашпільскі раён (Томашпільський район) — былая адміністрацыйная адзінка на поўдні цэнтральнай часткі Вінніцкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Тамашпіль (Томашпіль).
Насельніцтва раёна на года складае 33833 чалавекі, плошча — 780 км².
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 22 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 2 пасёлкі сельскага тыпу і 30 сёлаў.
NGC 2046
NGC 2046 (іншае абазначэнне — ESO 56-SC162) — рассеянае скопішча ў сузор’і Сталовая Гара.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Альфрэд Налепа
Альфрэд Налепа (Alfred Nalepa, 19 снежня 1856, Вершац — 11 снежня 1929, Бадэн блізу Вены) — аўстрыйскі заолаг, спецыяліст у галіне акаралогіі.
Біяграфія
Нарадзіўся 19 снежня 1856 года ў Вершацы (цяпер Вршац) у сям'і прафесара. Пасля заканчэння вучобы ў гімназіі ў 1875 годзе паступіў ва ўніверсітэт Вены, з 1886 года выкладаў у Лінцы, у 1892 годзе вярнуўся ў Вену, дзе працаваў у якасці прафесара натуральных навук у гімназіі. Апісаў і сістэматызаваў мноства відаў галаўтваральных кляшчоў сямейства Eriophyidae. За выдатныя заслугі ў галіне адукацыі і навуковых даследаванняў быў узнагароджаны рыцарскім крыжам ордэна Франца Іосіфа з дараваннем тытула дарадцы ўраду. Памёр 11 снежня 1929 года.
Сцяг Васілевічаў
Сцяг Васілевічаў — сцяг горада Васілевічы Рэчыцкага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  года № 77.
Апісанне
Блакітнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога контур хвойнага дрэва белага колеру.
Такім чынам, выява хвойнага дрэва, высакароднага срэбнага колеру ў блакітным полі шчыта, які характарызуе таксама багацце вадаёмаў, арганічна адлюстроўвае гісторыю асноўнай дзейнасці мясцовых жыхароў.
Сцяг зацверджаны рашэннем Васілевіцкага гарадскога выканаўчага камітэта 27 верасня 2001 года № 82.
Мыкалаіўка (Корасценскі раён)
Мыкалаіўка (Миколаївка, да 2016 г. — Чапаеўка) — вёска ў Лугынскай пасялковай грамадзе Корасценскага раёна Жытомірскай вобласці Украіны.
Гісторыя
1923—2020 гг. уваходзіла ў склад Лугынскага раёна.
Войстамскі сельсавет
Во́йстамскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Войстам.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Смаргонскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Абрамаўшчынскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 15 мая 1978 года да сельсавета далучана частка скасаванага Міцкевіцкага сельсавета (16 населеных пунктаў: Акушкаўшчына, Ардзяя, Белькава, Вострава, Вугляны, Забалацце, Куляшы, Міцкевічы, Навасёлкі, Палянка, Роткавічы, Рудня, Студзянец, Хаўсты, Шастакі і Ягаднава). У 1979 годзе ў склад Вішнеўскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Абрамаўшчына I, Абрамаўшчына III, Дыбунькі, Круні, Лакачы, Лешчаняты, Мілуці, Няфеды, Пагарэльшчына, Семянкі, Целякі, хутары Акушкава, Курчы і Тураўшчына). 31 мая 2016 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вішнеўскага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 929 чалавек, з іх 92,1 % — беларусы, 3,3 % — рускія, 2,4 % — палякі, 1,1 % — азербайджанцы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 30 населеных пунктаў: аграгарадок Войстам, вёскі Ардзяя, Велікаполле, Вострава, Вугляны, Дзярвелі, Забалацце, Закрочча, Замасце, Куляшы, Лазоўка, Лемяшы, Міцкевічы, Навасёлкі, Новае Сяло, Рацавічы, Роткавічы, Рудня, Селішча, Студзянец, Сялец, Хаўсты, Шастакі, Шчані, Ягаднава, хутары Акушкаўшчына, Белькава, Войстам, Катрынова, Палянка.
Сяргееўшчына
Назву Сярге́еўшчына маюць:
Міністэрства воднай гаспадаркі і аднаўлення зямель БССР
Міністэ́рства во́днай гаспада́ркі і аднаўле́ння зяме́ль Белару́скай ССР было ўтворана ў 1946 годзе пад назвай Міністэрства меліярацыі БССР на базе Народнага камісарыята меліярацыі БССР. У 1953 годзе Міністэрства меліярацыі было аб’яднана з Міністэрствамі сельскай гаспадаркі, саўгасаў і лясной гаспадаркі ў адзінае Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР. Было адноўлена з сакавіка 1954 года да чэрвеня 1957 года, пасля зноў скасавана. У 1965 годзе Галоўнае ўпраўленне меліярацыі і воднай гаспадаркі пераўтворана ў Міністэрства меліярацыі і воднай гаспадаркі БССР (Мінводгас БССР). У 1990 годзе атрымала назву Міністэрства воднай гаспадаркі і аднаўлення зямель БССР.
Дзейнасць міністэрства
Згодна з зацверджаным Пастановай Савета Міністраў БССР № 548 ад 8 красавіка 1946 года Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР, у адпаведнасці з артыкулам 48 Канстытуцыі БССР, з’яўлялася рэспубліканскім міністэрствам і кіравала меліярацыйным будаўніцтвам і эксплуатацыяй асушальных сістэм Беларускай ССР.
Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР падпарадкоўвалася ў сваёй дзейнасці Савету Міністраў Беларускай ССР і адначасова, у адпаведнасці з пастановай СНК СССР і ЦК УКП(б) ад 6 сакавіка 1941 года № 470 — Міністэрству земляробства СССР.
Кіруючыя органы
На чале Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР стаяў Міністр. Міністр меліярацыі Беларускай ССР, у адпаведнасці з артыкулам 46 Канстытуцыі БССР, кіраваў усёй дзейнасцю Міністэрства меліярацыі і падведамасных яму ўпраўленняў, трэстаў, абласных аддзелаў меліярацыі, устаноў і арганізацый. Міністр меліярацыі Беларускай ССР, у адпаведнасці з артыкулам 46 Канстытуцыі БССР, выдаваў у межах сваёй кампетэнцыi загады, інструкцыі на падставе i ў выкананне дзеючых законаў, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў СССР і БССР, загадаў і інструкцый Міністэрства земляробства СССР і правяраў іх выкананне.
У Міністэрстве меліярацыі Беларускай ССР утваралася Калегія Міністэрства ў складзе: Міністра (старшыня), яго намеснікаў і некалькіх кіруючых работнікаў Міністэрства. Склад калегіі зацвярджаўся Саветам Міністраў Беларускай ССР па прадстаўленні Міністра меліярацыі.
Калегія Міністэрства меліярацыі на сваiх пасяджэннях разглядала перш за ўсё пытанні практычнага кіраўніцтва, праверкі выканання, падбору кадраў, найважнейшыя загады і інструкцыі Міністэрства, заслухоўвала кiраўнiкоў падведамных Міністэрству ўстаноў і арганізацый і давала ацэнку іх працы. Рашэнні Калегіі праводзіліся ў выглядзе загадаў Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР.
У выпадку рознагалоссяў паміж Міністрам і Калегіяй, Мiнiстр праводзiў у жыццё сваё рашэнне, даводзячы пра ўзнікаючыя рознагалоссі да ведама Савета Міністраў Беларускай ССР, а члены Калегіі ў сваю чаргу маглі апеляваць у Савет Міністраў Беларускай ССР.
Задачы і паўнамоцтвы
На Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР ускладаліся:
Структура міністэрства
У Міністэрстве меліярацыі Беларускай ССР былі арганізаваны наступныя ўпраўленні і аддзелы:
Склад міністэрства
У склад Міністэрства меліярацыі Беларускай ССР першапачаткова ўваходзілі:
IC 4642
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Слоўст
Даўжыня ракі 22 кіламетры, з іх 13 км на тэрыторыі Мінскага раёна. Плошча вадазбору 162 км². Пачынаецца за 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Лебядзінец Мінскага раёна (за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі Заямачнае ). Вусце за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Карзуны Чэрвеньскага раёна. Рэчышча каналізаванае.
Валч
Валч (Wałcz) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Валэцкага павета Заходнепаморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Валч.
Горад мае вялікія воінскія часткі і ваенны шпіталь.
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Валч — Мінск 729 км, да Варшавы — 330 км.
Насельніцтва — 26 213 жыхароў (2014 год).
Сялецкі сельсавет (Мсціслаўскі раён)
Сялецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Сялец. 13 населеных пунктаў, 1265 жыхароў. Скасаваны ў 2017 годзе, тэрыторыя далучана да Краснагорскага сельсавета.
Казацкі мост
Казацкі мост — аўтадарожны бэлечны мост цераз раку Манастырку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны і Манастырскі астравы. Размешчаны па няцотнай (паўночнай) набярэжнай Абводнага канала, ля ўпадзення Манастыркі ў Абводны канал. Вышэй па цячэнні знаходзіцца пешаходны Мітрапаліцкі мост (цеплаправод).
Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Плошча Аляксандра Неўскага-1», «Плошча Аляксандра Неўскага-2». Назва вядомая з 1842 года і дадзена ад казармаў лейб-гвардыі Казацкага палка.
Джодзі Шэктэр
Джодзі не адзіны аўтагоншчык ў сям’і — яго старэйшы брат Ян таксама займаўся кальцавым аўтаспортам і быў пілотам Формулы-1.
Шэктэр быў двойчы жанаты: яго першая жонка Памэла нарадзіла яму двух сыноў — Тобі і Томаса; а другая жонка Клер — адразу чатырох дзяцей.
Пасля сыходу з гонак Джодзі заснаваў кампанію FATS Inc., якая займалася стварэннем сімулятараў агнястрэльнай зброі. Кампанія была вельмі паспяховая, але праз нейкі час Шэктэр-старэйшы быў вымушаны яе прадаць для фінансавання ранніх стадый гоначнай кар’еры сваіх сыноў. У апошнія гады захапіўся сельскай гаспадаркай, набыўшы ў Хэмпшыр ферму для вытворчасці экалагічна чыстых прадуктаў харчавання. Ён таксама ўдзельнічае ў розных перадачах, якія прапагандуюць адмову ад ГМА. У 2009 годзе Джодзі абвясціў пра жаданне заняцца вытворчасцю біядынамічных пеністых вінаў.
Трыпуціна
Гісторыя
Вёска Трыпуціна ўваходзіла ў склад Мсціслаўскага ваяводства. У 1772 годзе ў выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай Трыпуціна апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стала цэнтрам Трыпуцінскага староства Мсціслаўскага павета Магілёўскай губерні.
У 1834—1836 гадах Трыпуціна стала цэнтрам хваляванняў сялян Трыпуцінскага староства Мсціслаўскага павета, выкліканых жорсткай арэнднай сістэмай кіравання дзяржаўнымі маёнткамі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Трыпуціна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Трыпуціна не вярнулі БССР і перавялі ў Рослаўскі павет РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Алан Джонс
Алан Стэнлі Джонс (Alan Stanley Jones, нар., , Аўстралія) — аўстралійскі аўтагоншчык, чэмпіён свету 1980 года ў аўтагонках у класе Формула-1. Прынёс першы чэмпіёнскі тытул камандзе «Уільямс», і апошні для сваёй краіны. Кіраўнік нацыянальнай каманды Аўстраліі ў гоначнай серыі А1 Гран-пры («Alan Docking Racing»).
Вялікая рыбная рака
Вялікая рыбная рака (афрыкаанс: Groot-Visrivier) — рака ў Паўднёвай Афрыцы.
Рака цячэ ва Усходняй Капскай правінцыі ПАР. Яе даўжыня складае 644 кіламетры, плошча басейна — каля 30366 км². Упадае ў Індыйскі акіян. Рака цячэ праз горад Крадок у цэнтры краіны. Мае шэраг прытокаў.
Надзея Аляксандраўна Абрамава
Надзея Аляксандраўна Абрамава, пасля 1945 года Тэадаровіч (, Мінская вобласць —, , ФРГ) — беларуская пісьменніца, журналістка, адна з кіраўнікоў беларускага маладзёжнага руху, наладжанага пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад на Беларусі ў 1943—1944 гг., калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны (1935 г.) і Мінскі медыцынскі (1940 г.) інстытуты. Падчас акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі працавала ўрачом-псіхіятрам у Мінскай інфекцыйнай бальніцы. З кастрычніка 1942 г. узначальвала дзіцячы сектар Беларускай народнай самапомачы, з чэрвеня 1943 г. — службу юначак Саюза беларускай моладзі. Была пастаянным супрацоўнікам рэдакцыі часопіса «Жыве Беларусь!». Уваходзіла ў Беларускую цэнтральную раду. Высілкамі Надзеі Абрамавай было выратавана шмат яўрэйскіх дзяцей, адну дзяўчынку яна ўдачарыла. Удзельніца 2-га Усебеларускага кангрэса (1944 г., Мінск). Падчас вызвалення Беларусі Чырвонай Арміяй летам 1944 г. эмігравала ў Германію, працавала ў адноўленым Кіраўнічым штабе СБМ у г. Тропаў (Опава, Чэхія). Выдавала бюлетэнь «Вучэбны лісток». 15 верасня 1944 г. кааптавана ў склад БЦР у Берліне.
Пасля вайны некаторы час канспіравалася (хавалася ў манастыры), пазней працавала ў Інстытуце вывучэння СССР (Мюнхен), займалася пытаннямі рэлігіі і атэізму. Актыўнага ўдзелу ў беларускім грамадскім жыцці на эміграцыі не брала, хоць і лічылася членам БЦР і выбіралася дэлегаткай на пленумы. Успамінаў пра сваю дзейнасць не пакінула.
Была пахавана на могілках Остфрыдгоф, але магілы ўжо няма.
ФК Фламенгу
«Фламе́нгу» (Clube de Regatas do Flamengo) — бразільскі футбольны клуб з горада Рыа-дэ-Жанэйра. Быў заснаваны ў 1895 годзе як вяслярскі клуб і згуляў свой першы афіцыйны матч у 1912 годзе. Традыцыйнымі для «Фламенгу» з’яўляюцца чырвона-чорныя паласатыя кашулі з белымі шортамі, а таксама чырвона-чорныя паласатыя шкарпэткі. Свае хатнія матчы «Фламенгу», як правіла, праводзіць на стадыёне «Маракана», які таксама з’яўляецца нацыянальным стадыёнам зборнай Бразіліі. «Фламенгу» зарэкамэндаваў сябе як адзін з самых паспяховых спартыўных клубаў Бразіліі ў XX стагоддзі, атрымаўшы шэраг перамог у Лізе Карыёка, галоўным спаборніцтве штата Рыа-дэ-Жанэйра. Пасля стварэння чэмпіянату Бразіліі ў 1959 годзе «Фламенгу» працягваў паспяховыя выступы, не толькі на ўзроўні штата, але і на нацыянальным узроўні. У 1981, 2019 і 2022 гадах клуб станавіўся пераможцам Кубка Лібертадорэс, галоўнага клубнага першынства Паўднёвай Амерыкі. У 1981 годзе «Фламенгу» стаў уладальнікам Міжкантынентальнага кубка, калі з буйным лікам атрымаў перамогу над англійскім «Ліверпулам» (3:0). Галоўную ролю ў той перамозе згуляў легендарны ігрок клуба Зіку. Прынцыповымі сапернікамі клуба з’яўляюцца іншыя клубы з Рыа-дэ-Жанэйра, як то «Флуміненсі», «Батафогу» і «Васка да Гама».
«Фламенгу» з’яўляецца самым папулярным клубам у Бразіліі, які налічвае больш за 30 мільёнаў прыхільнікаў на 2018 год. Станам на 2017 год «Фламенгу» быў самым заможным футбольным клубам Бразіліі з гадавым прыбыткам у 163,04 млн еўра, а ацэначны кошт клуба складаў больш за 425,21 млн еўра.
Азгінавіцкі сельсавет
Азгі́навіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Касцяні. Займае плошчу 91,7 км².
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як Мільканавіцкі сельсавет у складзе Слонімскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Мільканавічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Азгінавічы, сельсавет перайменаваны ў Азгінавіцкі. 17 чэрвеня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Касцянёўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: Асабнякі, Грынкі, Касцяні, Сакалова і Шулякі), цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Мяльканавічы, сельсавет перайменаваны ў Мяльканавіцкі сельсавет. 22 ліпеня 1966 года цэнтр сельсавета вернуты ў Азгінавічы, сельсавет перайменаваны ў Азгінавіцкі. 10 красавіка 2020 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Касцяні.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1717 чалавек, з іх 90,9 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 1,9 % — палякі, 1,4 % — украінцы.
Станам на 2015 год на тэрыторыі сельсавета пражывала 1614 чалавек, з іх: дзяцей — 258 чалавек, насельніцтва працаздольнага ўзросту — 845 чалавека, пенсіянераў — 511 чалавек. Большая частка працаздольнага насельніцтва сельсавета працавала ў сельскагаспадарчым вытворчым кааператыве «Дружба-Агра».
Свята-Мікалаеўская царква (Трасціно)
Свята-Мікалаеўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Трасціно Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Размешчана каля могілак.
Гісторыя
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: прытвор-званіца, кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, прамавугольная апсіда. Фасады прарэзаны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі з кілепадобнымі броўкамі і круглымі люкарнамі на бакавых фасадах малітоўнай залы. Яе шатровы дах і шацёр званіцы (васьмярык на чацверыку) завершаны макаўкамі. Фасады апяразаны гарадковым фрызам, крапаваны вуглавымі і прасценачнымі лапаткамі.
Гарады Кыргызстана
Станам на 1 студзеня 2013 года ў Кыргызстане налічваецца 31 горад, якія дзеляцца на 3 катэгорыі: гарады рэспубліканскага (2), абласнога (13) і раённага значэння (16).
Улан-Удэ
Улан-Удэ (Улан-Удэ, да 1934 — Верхняу́дзінск) — горад (з 1775) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бураціі. Насельніцтва 380,9 тыс. чал. (2006). Заснаваны ў 1666 годзе.
Паселішча Удзінскае на месцы зліцця ракі Уда і ракі Селенгі было заснавана ў 1666 годзе як казачае зімоўе; у 1678 годзе вядома як астрог, фарпост прасоўвання рускіх казакоў на ўсход. У 1775 годзе атрымаў герб. Герб быў падараваны паводле граматы вольнасцяў гарадам Кацярыны II, тады жа атрыманы статус горада Верхняудзінск. 27 ліпеня 1934 горад быў перайменаваны ва Улан-Удэ (у перакладзе з бурацкай мовы «Чырвоная Уда», «Чырвоная Рака»).
Шыпшына (літаратурнае аб’яднанне)
«Шыпшына» — літаратурнае аб’яднанне беларусаў у Нямеччыне, якое задзіночыла беларускіх літаратараў на першых этапах жыцця на чужыне па Другой сусветнай вайне.
Гісторыя
Арганізацыя была створаная на адпаведным сходзе 9 студзеня 1945 года. На сходзе былі Наталля Арсеннева, Юрка Віцьбіч, Уладзімір Сядура, Уладзімір Клішэвіч, Тодар Лебяда, Алесь Салавей, Мікола Цэлеш, Андрэй Чэмер, Вольга Таполя, Лявон Случчанін, Янка Золак. Тады ж Віцьбіч і Сядура былі абраныя, каб звярнуцца да Радаслава Астроўскага з мэтай афіцыйнага афармлення арганізацыі, але ваенныя падзеі перашкодзілі.
Згуртаванне аднавілася ў адным з лагераў ДП на ўскраіне Рэгенсбурга 9 красавіка 1946 г. Яе аднаўляльнікамі сталі Юрка Віцьбіч, Наталля Арсеннева, Янка Золак і Майсей Сяднёў. Хутка яно задзіночыла блізу ўсіх паэтаў і пісьменнікаў на эміграцыі. Галінка шыпшыны з кветкамі і калючкамі стала сімвалам-эмблемай арганізацыі, а верш Уладзіміра Дубоўкі «О, Беларусь, мая шыпшына» — паэтычным маніфестам. Дэкларацыю «Шыпшыны» падпісала 12 пісьменнікаў (Наталля Арсеннева, Юрка Віцьбіч, Мікола Вярба, Янка Золак, Хведар Ілляшэвіч, Аўген Кавалеўскі, Уладзімір Клішэвіч, Алесь Салавей, Майсей Сяднёў, Уладзімір Сядура i Мікола Цэлеш). Пазней да таварыства далучыліся таксама Міхась Кавыль, Уладзімір Дудзіцкі, Сымон Жамойда і Рыгор Крушына.
Па выхадзе апошняга нумара ў 1950 годзе і раз’ездзе сяброў таварыства арганізацыя фактычна спыніла сваё існаванне.
Часопіс
Аднайменны часопіс, будучы органам таварыства, выходзіў у 1946—1950 гадах, з’явілася ўсяго 9 нумароў. Рэдактарам быў Юрка Віцьбіч. У выданні друкавала свае творы больш за 30 беларускіх аўтараў. Апрача таго, друкаваліся ў «Шыпшыне» творы 34 беларускіх пісьменнікаў, якія жылі ў Беларусі.
Міхай Мункачы
Міхай Му́нкачы (сапр. Міхай Ліб, Mihály Munkácsy, Mihály Lieb;, г. Мукачава, Украіна — ) — венгерскі жывапісец, прадстаўнік рэалізму.
Біяграфія
Вучыўся ў (1862—63), з 1865 у Венскай і Мюнхенскай акадэміях мастацтваў, у 1868—69 у Дзюсельдорфе ў.
Творчасць
Пад уздзеяннем рэвалюцыйна-дэмакратычных ідэй напаўняў свае шматфігурныя карціны драматызмам і сацыяльна-крытычным пафасам: «Камера смяротніка» (1870), «Шчыпальніцы корпіі» (1871), «Начныя валацугі» (1873) і інш. Творы вызначаліся псіхалагічнай пераканаўчасцю, напружаным кантрастам каларыта, пастознасцю жывапіснай манеры.
3 канца 1870-х г. пісаў пераважна рэлігійныя кампазіцыі, адметныя рысамі акадэмізму і салоннасці: «Хрыстос перад Пілатам» (1881), «Се чалавек» (1896) і інш.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1957)
Парламенцкія выбары ў Германіі 1957 - 3-я парламенцкія выбары ў ФРГ, якія прайшлі 15 верасня 1957 г.
7 дэпутатаў ад ХДС, 12 ад СДПГ і 2 ад СвДП былі абраныя непрамым галасаваннем ад Заходняга Берліна. Яўка выбаршчыкаў склала 87,8 %
Уілер
Уілер — прозвішча.
Святлана Велмар-Янкавіч
Святлана Велмар-Янкавіч (Светлана Велмар-Јанковић, 1 лютага 1933, Бялград, Каралеўства Югаславія — 9 красавіка 2014,, Рэспубліка Сербія) — сербская пісьменніца.
Біяграфія
З сям'і інтэлектуалаў. Бацька, пісьменнік Уладзімір Велмар-Янкавіч, член урада нацыянальнага выратавання пры нямецкай вайсковай адміністрацыі ў Сербіі (намеснік міністра культуры і рэлігіі), пакінуў краіну ў верасні 1944, жыў у Італіі і Іспаніі, загінуў у аўтамабільнай катастрофе. Скончыла жаночую гімназію ў Бялградзе. На другім курсе ўніверсітэта занялася журналістыкай. З 1959 працавала ў выдавецтве Асвета. З 1989 займалася вылучна літаратурнай працай.
Прызнанне
Прэміі Верба Андрыча, Машы Сялімавіча, прэмія Нацыянальнай бібліятэкі Сербіі за самую папулярную кнігу года (1992), прэмія часопіса НІН за лепшы раман года (1995) і інш. Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (2009).
Проза перакладзена на многія мовы, улучаючы карэйскую.
Путыловычы
Гісторыя
1923—2020 гг. уваходзіла ў склад Лугынскага раёна.
Саксен-Веймар
Герцагства Саксен-Веймар (Herzogtum Sachsen-Weimar) — дзяржава ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі, адно з эрнесцінскіх герцагстваў.
Лейпцыгскі падзел
У канцы XV стагоддзя большая частка сучаснай Цюрынгіі ўваходзіла ў склад курфюрства Саксонія. У 1485 годзе паводле дагавора ў Лейпцыгу ветынскія землі былі падзелены паміж курфюрстам Саксоніі Эрнстам і яго малодшым братам Альбрэхтам. Саксонскае курфюрства і заходнія землі ў Цюрынгіі адышлі да Эрнста.
У 1547 годзе ўнук Эрнста — Ёган Фрыдрых Вялікадушны — пазбавіўся курфюрства згодна з умовамі Вітэнбергскай капітуляцыі. Пасля заключэння ў 1552 годзе Пасаўскага дагавора яму даравалі і вярнулі землі ў Цюрынгіі. Пасля яго смерці 1554 годзе тытул «курфюрст Саксоніі» атрымаў у спадчыну ягоны сын Ёган Фрыдрых II Сярэдні, які жыў у Гоце. Аднак спроба апошняга аднавіць адзінства курфюрства правалілася: ён далучыўся да паўстання Вільгельма Грумбаха, але быў схоплены імператарам Максіміліянам II і асуджаны да пажыццёвага зняволення.
Эрфурцкі падзел
Спадчыннікам Ёгана Фрыдрыха II Сярэдняга стаў ягоны малодшы брат Ёган Вільгельм. Праз сувязі з французскім каралём Карлам IX ён таксама хутка трапіў у няласку імператара і ў 1572 годзе прымушаны да падзелу сваіх зямель: імперская камісія ў Эрфурце аддзяліла паўднёвую і заходнюю часткі яго зямель (з Кобургам і Айзенахам) на карысць дзяцей зняволенага Ёгана Фрыдрыха II Сярэдняга — Ёгана Казіміра і Ёгана Эрнста. Самому Ёгану Вільгельму засталася частка герцагства з цэнтрам у Веймары.
Узлаваны такімі стратамі, Ёган Вільгельм памёр у 1573 годзе. Саксен-Веймар атрымаў у спадчыну яго сын Фрыдрых Вільгельм I. Пасля яго смерці ў 1602 годзе Саксен-Веймар атрымаў малодшы брат Ёгана-Вільгельма Ёган III, аднак пры гэтым частка герцагства з Альтэнбургам была перададзена сыну Фрыдрыха-Вільгельма I — Ёгану Філіпу.
Трыццацігадовая вайна
Спадчыннікам Ёгана III стаў ягоны сын Ёган Эрнст. У пачатку Трыццацігадовай вайны ён падтрымаў лідара пратэстантаў Фердынанда V, аднак пасля паражэння апошняга ў бітве на Белай Гары быў пазбаўлены тытула, і рэгентам герцагства стаў яго малодшы брат Вільгельм, які атрымаў у спадчыну герцагства пасля смерці брата ў 1626 годзе. Спачатку Вільгельм таксама падтрымліваў барацьбу пратэстантаў, аднак пасля гібелі шведскага караля Густава II Адольфа і падпісання ў 1635 годзе Пражскага міру вырашыў, як і яго сваякі з Альберцінскай галіны, пайсці на кампраміс з імператарам — у адрозненне ад малодшага брата Бернгарда, які паступіў на службу да французаў.
Наступнае пераразмеркаванне эрнесцінскіх зямель адбылося ў 1672 годзе, калі Фрыдрых Вільгельм III Саксен-Альтэнбургскі — нашчадак Ёгана-Філіпа — памёр, не пакінуўшы спадчыннікаў, і яго кузен Ёган Эрнст II Саксен-Веймарскі атрымаў у спадчыну частку яго герцагства, якая адышла ад Саксен-Веймара ў 1602 годзе. Ёган-Эрнст II неадкладна падзяліў разрослыя землі Саксен-Веймара са сваімі малодшымі братамі — Ёганам-Георгам і Бернгардам, якім дасталіся Саксен-Айзенах і Саксен-Ена. Калі сын Бернгарда Ёган Вільгельм памёр у 1690 годзе ва ўзросце 15 гадоў, герцагства Саксен-Ена было падзелена паміж Саксен-Веймарам і Саксен-Айзенахам.
Веймарскі класіцызм
Калі ў 1741 годзе памёр Вільгельм Генрых (нашчадак Ёгана-Георга), то Эрнст Аўгуст I атрымаў у спадчыну герцагства Саксен-Айзенах, і стаў кіраваць двума герцагствамі ў рамках асабістай уніі, увёўшы сістэму прымагенітуры. У 1748 годзе герцагства атрымаў у спадчыну яго сын Эрнст Аўгуст II, а калі ён памёр у 1758 годзе, то імператрыца Марыя Тэрэзія прызначыла маладую ўдаву Ганну Амалію Браўншвайгскую рэгентам пры малалетнім Карле Аўгусце.
Рэгенцтва энергічнай Ганны Амаліі і кіраванне Карла Аўгуста, якія прытулілі паэта Крыстафа Марціна Віланда, стала найвышэйшым пунктам гісторыі Саксен-Веймара. Як заступнікі літаратуры і мастацтва, гэтыя кіраўнікі прыцягнулі да свайго двара вядучых прадстаўнікоў нямецкай культуры, у тым ліку Ёгана Вольфганга фон Гётэ, Фрыдрыха Шылера і Ёгана Готфрыда Гердэра, у выніку чаго Веймар стаў важным культурным цэнтрам эпохі, вядомай як «веймарскі класіцызм».
У 1804 годзе Карл Аўгуст увязаўся ў еўрапейскую палітыку, ажаніўшы свайго сына і спадчынніка Карла Фрыдрыха з вялікай князёўнай Марыяй Паўлаўнай — сястрой расійскага імператара Аляксандра I. Затым ён далучыўся да Прусіі, уступіўшы ў вайну з Напалеонам, і пасля паражэння ў Ена-Аўэрштэцкай бітве быў вымушаны да ўваходжання ў 1806 годзе ў створаны Напалеонам Рэйнскі саюз. У 1809 годзе герцагствы Саксен-Веймар і Саксен-Айзенах былі фармальна аб’яднаны ў герцагства Саксен-Веймар-Айзенах.
Газіза Ахметаўна Жубанава
Газіза Ахметаўна Жубанава (Ғазиза Жұбанова;, урочышча Касуактам Акцюбінскай вобласці, Казахстан — ) — казахскі кампазітар. Народная артыстка Казахскай ССР (1973). Народная артыстка СССР (1981). Дзяржаўная прэмія Казахстана (1970).
Біяграфія
Нарадзілася 2 снежня 1927 года (па іншых крыніцах — у 1928 годзе ) у сяле Жанатурмыс (цяпер — у Мугалжарскім раёне Акцюбінскай вобласці, Казахстан) у сям’і кампазітара Ахмета Жубанава. Паходзіць з роду шэкты племя алімулы Малодшага жуза.
У 1949 годзе скончыла у Маскве, у 1954 годзе — Маскоўскую кансерваторыю па класе Ю. Шапорына.
З 1966 года выкладала ў Алма-Ацінскай кансерваторыі, з 1978 года — прафесар, у 1975—1987 гадах — яе рэктар. Сярод яе вучняў Алмас Серкебаеў, кампазітары, Куат Шыльдэбаеў, , Актоты Райымкулава, Бейбіт Дальдэнбаеў, Алібі Мамбетаў, Азат Жаксылыкаў і іншыя.
У 1962—1968 гадах — старшыня праўлення Саюза кампазітараў Казахскай ССР, з 1962 — член праўлення Саюза кампазітараў СССР.
У 1988 годзе абіралася членам Савецкага фонду міласэрнасці. Была старшынёй казахстанскага аддзялення таварыства «СССР — Італія». На працягу многіх гадоў з’яўлялася членам праўлення.
Памерла 13 снежня 1993 года ў Алма-Аце. Пахаваная на.
Творчасць
Аўтар шматлікіх нарысаў і артыкулаў аб культуры, аб метадах навучання кампазітараў і метадах адлюстравання грамадскіх праблем у музычных творах. Выступала са сваімі публікацыямі на ўсесаюзных і міжнародных сімпозіумах у СССР, Італіі, Японіі і ў іншых краінах.
(21) Лютэцыя
(21) Лютэцыя (Lutetia) — буйны астэроід галоўнага пояса, які належыць да багатага металамі спектральнага класа M. Ён быў адкрыты 15 лістапада 1852 года французскім астраномам Германам Гольдшмітам у Парыжы і названы ў гонар старажытнага паселішча Лютэцыя, заснаванага ў чацвёртым тысячагоддзі да нашай эры на месцы цяперашняга Парыжа. Гэта першы астэроід, адкрыты астраномам-аматарам. Але па-сапраўднаму знакаміты ён стаў дзякуючы пралёту побач з ім еўрапейскага касмічнага апарата «Разета» у ліпені 2010 года. Пры гэтым былі атрыманы здымкі гэтага астэроіда і важныя даныя, аналіз якіх, дазволіў навукоўцам выказаць здагадку, што Лютэцыя ўяўляе сабой старажытную, прымітыўную «міні-планету». Хоць узрост адных частак паверхні астэроіда складае ўсяго 50–80 мільёнаў гадоў, іншыя ўзніклі 3,6 мільярдаў гадоў назад.
Даследаванні
Астэроід Лютэцыя быў выяўлены астраномам-аматарам і мастаком Германам Гольдшмітам з балкона свайго дому над кафэ «Пракоп» у Парыжы. Услед за гэтым у лістапада-снежні 1852 года іншы нямецкі астраном — Георг Румкер — разлічыў папярэднюю арбіту гэтага цела. У 1903 годзе падчас чарговага супрацьстаянні з Зямлёй Лютэцыя была сфатаграфавана амерыканскім астраномам Эдуардам Пікерынгам з Гарвардскай абсерваторыі. Тады яна дасягнула яркасці ў 10,8 зорнай велічыні. 10 ліпеня 2010 года еўрапейскі зонд «Разета» праляцеў у непасрэднай блізкасці ад астэроіда (21) Лютэцыя, які стаў першым астэроідам M-класа, вывучаным з борта касмічнага апарата. Апарат прайшоў на мінімальнай адлегласці 3168 ± 7,5 км ад астэроіда на хуткасці 15 км/с, на шляху да кароткаперыядычнай камеце Чурумава-Герасіменка. Падчас гэтага пралёта былі зроблены здымкі паверхні астэроіда дазволам да 60 метраў на піксель, якія пакрываюць каля 50 % паверхні цела (галоўным чынам паўночнае паўшар’е). Увогуле было атрымана 462 здымкі ў 21 спектральным дыяпазоне (гэта і вузкія, і шырокія дыяпазоны, якія перакрываюць інтэрвал даўжынь хваль ад 0,24 да 1 мкм). З дапамогай спектрометра VIRTIS, усталяванага на зондзе, назіранні праводзіліся не толькі ў бачнай, але і ў блізкай інфрачырвонай вобласці спектра. Таксама праводзіліся вымярэнні магнітнага поля і плазмы зблізку астэроіда. Пакрыццё зорак Лютецией назіралася двойчы: спачатку на Мальце ў 1997, а затым у Аўстраліі ў 2003 годзе.
Форма і нахіл восі
Фатаграфіі, атрыманыя з касмічнага зонда, пацвердзілі вынікі аналізу крывых бляску 2003 года, якія апісвалі Лютэцыю як цела грубай няправільнай формы. Вынікі даследавання, праведзенага І. Н. Бельскай і інш., звязваюць няправільную форму астэроіда з наяўнасцю буйнога ўдарнага кратара на адной з яго бакоў, але, паколькі «Разета» сфатаграфавала толькі палову паверхні астэроіда , пацвердзіць ці аспрэчыць гэту здагадку пакуль немагчыма. Аналіз фатаграфій з зонда і фотаметрычных крывых бляску дазволіў зрабіць выснову пра нахіл восі вярчэння астэроіда, які з пазіцыі паўночнага полюсу апынуўся роўны 96°. Такім чынам, вось вярчэння астэроіда ляжыць амаль у плоскасці экліптыкі, а само вярчэнне апынулася рэтраградным, як і ў планеты Уран.
Склад
Дакладны склад Лютэцыі доўгі час выклікаў здзіўленне ў астраномаў. Хоць гэта цела класіфікуецца як астэроід класа M, для яго характэрны вельмі нетыповыя для гэтага класа ўласцівасці, у прыватнасці вельмі малое ўтрыманне металаў у паверхневых пародах. У іх складзе выяўлена высокая канцэнтрацыя вугляродзаўзятых хандрытаў, больш характэрных для астэроідаў класа З, чым для класа M. Да таго ж у Лютэцыі вельмі нізкае альбеда ў радиодиапазоне, у той час як у тыповага прадстаўніка металічнага класа — астэроіда (16) Псіхея, — яно даволі высокае. Гэта можа паказваць на незвычайна тоўсты слой рэгаліту, які пакрывае яго паверхня, што складаецца з сілікатаў і гідратаваных мінералаў. Вымярэнні зонда «Разета» пацвердзілі наяўнасць у астэроіда ўмерана чырвонага спектра ў бачным дыяпазоне і надзвычай плоскі спектр у інфрачырвонай вобласці, а таксама амаль поўная адсутнасць паглынання ў дыяпазоне даўжынь хваль 0,4-3,5 мкм. Гэтыя даныя цалкам аспрэчваюць наяўнасць гідратаваных мінералаў і сілікатных злучэнняў. На паверхні астэроіда таксама не былі выяўлены прыкметы прысутнасці алівінаў. Гэтыя даныя, у спалучэнні з высокай шчыльнасцю астэроіда сведчаць, што пароды астэроіда складаюцца з энстатытных хандрытаў ці ж з вугляродных хандрытаў CB, CH, ці CR-груп.