cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дардскія мовы
Гісторыя
Дардскі ўплыў назіраецца ў мове панджабі (захад Індыі, усход Пакістана). Некаторыя даследчыкі адшукваюць дардскія сляды далей на ўсходзе Індастана, у прыватнасці, у мове конкані (поўдзень Індыі), сіндхі (поўдзень Пакістана) і мовах пахары, распаўсюджаных на захад ад Непала. Некаторыя лінгвісты выказваюць гіпотэзы, згодна з якімі ў мінулым дардскія мовы былі пашыраныя ад вусця ракі Інд далей на поўнач і ўсход.
На аснове культуралагічных звестак і моўных запазычанняў лічыцца, што на дардскія мовы аказала прыкметны ўплыў неіндаеўрапейская ізаляваная мова бурушаскі, распаўсюджаная, між іншага, на поўначы Пакістана і геаграфічна блізкая дардскім. Тым не менш, дардскія запазычанні прасочваюцца і ва ўласна бурушаскі.
Нягледзячы на ўрыўкавыя старажытныя сведчанні дардскіх моў, даўнюю літаратурную традыцыю мае толькі кашмірская мова. У кашмірскай мове выкарыстоўваецца араба-персідская пісьменнасць і, радзей, розныя варыянты індыйскага пісьма. Дардскія мовы на поўначы Пакістана запісваюцца толькі араба-персідскім пісьмом, набытым значна пазней (кхавар, маян, шына, пашаі), астатнія мовы бяспісьменныя. На кашміры, кхавар, пашаі і шына вядзецца радыётрансляцыя, кашмірская мова — адна з афіцыйных моў індыйскага штата Джаму і Кашмір і адна з федэральна прызнаных моў краіны.
Лінгвістычная характарыстыка
Дардскія мовы вылучаюцца сярод іншых індаіранскіх дзякуючы шэрагу агульных характарыстык і інавацый. З падобных рыс адзначаюцца страта прыдыхальных і разбурэнне тыпова індаіранскага парадку слоў.
Фанетыка, фаналогія
Практычна ва ўсіх дардскіх мовах адбылася частковая або поўная страта прыдыхальных зычных фанем, якія існуюць, напрыклад, у індаарыйскіх мовах, але амаль адсутнічаюць у іншых індаеўрапейскіх (кховар buúm, але bhumi «зямля»; пашаі duum, але хіндзі dhuan, санскр. dhum «дым»; кашм. dod, але хіндзі doodh, санскр. dugdha «малако»). У мовах кховар і пашаі на месцы страчанага развіўся тон (параўн. пашаі buúm, але санскр. bhumi). У некаторых з дардскіх моў прысутнічае трохчленная карэляцыя прыдыхальных тыпу t — tʰ — d, у тарвалі, маян, каштавары — t — tʰ — d — dʰ. Карэляцыя цэрэбральнасці ахоплівае чыстыя змычныя, афрыкаты (амаль усе мовы) і шчылінныя š — ṣ̌, ž — ẓ̌ (у частцы цэнтральных і ўсходніх). У кашмірскай і шына прасочваюцца карэляцыі палаталізацыі і лабіялізацыі. У гавар, катаркалаі, дамэлі, башкарык і шына супрацьпастаўляецца тон (гл. далей).
Працэсы, падобныя дардскай страце прыдыхання, уласцівыя таксама панджабі і мовам пахары (пандж. kar, але хіндзі ghar «дом»).
Сучасныя дардскія мовы, а таксама нешматлікія сляды дардскіх моў у старажытную эпоху, дэманструюць устойлівую тэндэнцыю да метатэзы зычных, пры якой дакансанантнае або посткансанантнае r зрушваецца да папярэдняга склада. Гэта пацвярджаецца памылкамі ў санскрыце ў эдыктах Ашокі, высечаных у ІІІ ст. да н.э. у Гандхары, дзе мелі і маюць дагэтуль хаджэнне дардскія мовы (напрыклад, priyadrashi замест priyadarshi або dhrama замест dharma). Падобныя рысы адлюстроўваюцца пры параўнанні дардскіх лексем з кагнатамі (словамі, якія маюць аднолькавы корань і паходжанне) індаарыйскіх моў: калашск. driga, але санскр. dirgha «доўгі»; пхалура drubalu, але санскр. durbala «слабы»; brhuj, але санскр. bhurja «бяроза». Але падобныя характарыстыкі падзяляюць мовы пахары, сіндхі і заходнепанджабскія дыялекты.
Марфалогія
Для марфалогіі дардскіх моў характэрнае змяненне па 2-4 склонах, якое дапаўняецца паслялогамі або, радзей, прыназоўнікамі. Выражэнне ліку звязана са склонавымі маркерамі, але ёсць таксама пазасклонавыя аглюцінатыўныя фарманты множнага ліку. Род (як правіла, мужчынскі і жаночы) звычайна выражаны суаднесенасцю назоўніка з прыметнікам, займеннікам або дзеясловам адпаведнага роду. Існуюць артыклі, якія могуць выражаць катэгорыі пэўнасці—няпэўнасці, якая таксама можа выражацца адрозненнем у склонавым афармленні імені аб’екта. Асоба і адушаўлёнасць адлюстроўваюцца пры дапамозе адрозненняў у склонавай парадыгме імён і суаднесенасцю з рознымі займеннікамі.
Лік вігезімальны (заснаваны на лічбе дваццаць), акрамя кашмірскай, якой уласцівая дзесятковая сістэма злічэння. Першая часта можа прыпісвацца ўплыву бурушаскі.
Асабовыя займеннікі найперш абазначаюць першую і другую асобу, для трэцяй ужываюцца ўказальныя займеннікі. Існуюць энклітычныя займеннікі, якія прымяняюцца постпазіцыйна пры дзеяслове для ўказання на дзейнік або дапаўненне або як паказчыкі прыналежнасці.
Дзеяслоў адрозніваецца ў залежнасці ад падгрупы (напрыклад, можа быць уласцівай флектыўная будова).
Сінтаксіс
Парадак слоў у сказе можа будавацца па схеме V2, калі становішча фінітнага дзеяслова імкнецца к канцу сказа, што адрознівае дардскія ад астатніх індаіранскіх. Акрамя гэтага, аднак, існуе парадак слоў SOV (дзейнік-дапаўненне-выказнік), характэрны для індаарыйскіх моў.
Лексіка
Лексічны фонд дардскіх моў у асноўным прадстаўлены спрадвечнай дардскай лексікай, аднак гістарычна запазычваюцца лексемы з урду, пушту і фарсі ў залежнасці ад рэгіёна, а таксама санскрыта і англійскай мовы. Лексіка арабскага паходжання засвойваецца найперш дзякуючы пісьмовым крыніцам або мовам-пасрэднікам. Наяўнасць лексем таго ці іншага паходжання абумоўлена гістарычнымі фактарамі (англійскае панаванне ў Брытанскай Індыі, арабская мова як мова богаслужэння ў ісламе, культурная перавага носьбітаў суседніх моў).
Вялікае Сяло (Ходцаўскі сельсавет)
Вялі́кае Сяло́ (, Великое Село) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Бамбардзіроўка Вукро
Бамбардзіроўка Вукро — налёт ВПС Эфіопіі на горад Вукро (Тыграй, Эфіопія) 16 лістапада 2020 года падчас Тыграйскага канфлікту. На той момант горад кантраляваўся паўстанцамі НФВТ. Паветраная атака папярэднічала штурму Вукро эфіопа-эрытрэйскімі сіламі. У налёце ўдзельнічалі як баявыя самалёты, так і ваенныя беспілотнікі «Птэразаўр» кітайскай вытворчасці. Дроны, запушчаныя з базы ў Асэбе ў Эрытрэі, меркавана кіраваліся спецыялістамі з ААЭ. У ходзе атакі пацярпелі як ваенныя, так і грамадзянскія аб’екты. Паводле звестак «Тыграй: Атлас гуманітарнай сітуацыі», загінула 14 мірных жыхароў. Аб ахвярах сярод паўстанцаў не паведамлялася.
IC 1592
IC 1592 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свабодны нейтрон
Свабодны нейтрон — нейтрон, які існуе па-за атамным ядром.
Свабодны нейтрон бэта-радыеактыўны з перыядам паўраспаду каля 10 хвілін (611 секунд), што адпавядае характэрнаму часу жыцця каля 15 хвілін (880.1 ± 1.1 секунд ). Аднак, патрапіўшы ў рэчыва, свабодныя нейтроны актыўна паглынаюцца ядрамі атамаў. Хуткасць паглынання залежыць ад энергіі (хуткасці руху) нейтрона і сячэння захопу, спецыфічнага для кожнага ізатопу, які паглынае нейтроны. Так, цеплавыя нейтроны, якія маюць сярэднюю хуткасць 2200 м/с (тэмпература каля 300 K), у вадзе захопліваюцца пратонамі ў сярэднім праз 230 мкс. Свабодныя нейтроны вельмі нізкіх энергій (так званыя «») можна захоўваць у спецыяльных пасудзінах у вакууме да іх натуральнага распаду, паколькі адбываецца поўнае ўнутранае адлюстраванне ад сценак пасудзіны.
У вялікіх колькасцях свабодныя нейтроны атрымліваюць у ланцуговай ядзернай рэакцыі дзялення ў ядзерным рэактары. Існуюць таксама спецыяльныя свабодных нейтронаў.
Свабодны нейтрон часам разглядаюць як адзін з ізатопаў элемента з нулявым атамным нумарам у табліцы Мендзялеева — нейтронію.
Лідская вуліца (Мінск)
Лідская вуліца — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, названая ў гонар 685-годдзя старажытнага беларускага горада Ліда.
Грамадскі транспарт
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае, але на Нёманскай вуліцы ёсць прыпынак «Лідская», на якім спыняецца шэраг аўтобусных і тралейбусных маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Каменная Горка».
Ксавэраў (гміна)
Ксавэ́раў (Ksawerów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Паб'яніцкага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ксавэраве. Плошча гміны складае 13,64 км². Станам на 2011 год у гміне Ксавэраў пражывалі 7515 чалавек, шчыльнасць — 551 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 6 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 4 населеныя пункты.
Qb.by
qb.by ( — «К’юбі») — беларускі сайт, які ўключае пошукавы сэрвіс аптымізаваны для працы менавіта ў беларускім інтэрнэце, стварэнне кароткіх, сэрвіс невялікіх нататак, , RSS-агрэгатар. Цікавай асаблівасцю з’яўляецца прадстаўленне сайта як адушаўлёнага персанажа, які мае імя.
Гісторыя
З’явіўся ў маі 2009 года, распрацоўшчык — Ягор Кур’яновіч. Размешчаны на ўласным серверы ў мінскім. У К’юбі прадстаўлена 8 мікрасэрвісаў. Набыў поспех беларускіх карыстальнікаў дзякуючы спецыфічнаму стану Інтэрнэта ў Беларусі 2000-х гадоў — арыентаванне на абмен інфармацыяй па «гасцявому доступу», выключна часовай рэчы, пакуль не стаў шырока даступныя безлімітны доступ. У планах распрацоўшчыка з’яўленне на сайце ўласнага навіннага праекта, некалькі сэрвісаў агрэгацыі, адным з іх павінен стаць сэрвіс па зручным пошуку працы, сэрвіс пра надвор’е. Часова прыпініў сваю працу ў лютым 2015 года.
Трэзана
Трэзана (Tresana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Маса-Карара.
Насельніцтва складае 2093 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 48 чал./км². Займае плошчу 44 км². Паштовы індэкс — 54012. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Quirico e Giulitta.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Інфрагук
Інфрагу́к – гукавыя хвалі, частата якіх ніжэй «звычайную» ніжнюю мяжу чалавечага слыху (16—20 Гц).
Інфрагук прысутнічае ў шуме атмасферы і мора. Крыніцамі інфрагуку таксама з'яўляюцца выбухі, артылерыйскія выстралы, зрухі і вібрацыі зямной кары і інш. Інфрагуку ўласціва малое паглынанне ў розных асяроддзях.
Інфрагук выкарыстоўваюць для маніторынгу землетрасенняў, ядзерных выпрабаванняў, каб атрымаць дыяграмы залягання горных парод і нафты пад зямлёй, а таксама ў такіх метадах даследавання сэрца, як балістакардыяграфія і сейсмакардыяграфія. Інфрагук характарызуецца здольнасцю пераадольваць вялікія адлегласці і агінаць перашкоды з невялікім рассеяннем.
Монакан
Мо́накан (Monacan; магчымая саманазва: Amai Amañuhkañ ) — індзейскі народ, карэнныя насельнікі Віргініі. У 2009 г. у ЗША жыло каля 2000 чалавек, якія вызначалі сваю тоеснасць як монакан.
Першая ўзгадка пра монакан з'явілася ў 1607 г. пасля заснавання калоніі Джэймстаўн. У адрозненні ад паўхатан яны размаўлялі на сіўанскай мове. Меркавана, што назва монакан паходзіць ад саманазвы Amai Amañuhkañ (літаральна "краіна мясцовых жыхароў"). Паводле адной з сучасных гіпотэз, усход сучасных ЗША — старажытная прарадзіма ўсіх народаў сіў, адкуль яны пачалі рассяляцца на захад. Такім чынам, монакан былі рэшткамі старажытнага насельніцтва. Яны займаліся земляробствам і паляваннем, здабывалі медзь, хавалі памерлых у курганах.
Кантакты паміж монакан і англійскімі каланістамі мелі вельмі абмежаваны характар. У 1677 г. монаканскі правадыр Сірэнуф падпісаў мірнае пагадненне. Іх колькасць стала скарачалася з-за эпідэмічных захворванняў, завезеных еўрапейцамі. У канцы XVII ст. монакан далучыліся да каюга і мігрыравалі на поўнач. На працягу XVIII ст. яны ўзгадваліся сярод жыхароў Паўночнай Караліны, Пенсільваніі і Канады.
У 1831 г. нашчадак монакан, Вільям Джонс, адрадзіў супольнасць індзейцаў, якая атаесамляла сябе са старажытнымі жыхарамі. У нашы дні яна вядома як "нацыя монакан", прызнаная ў 1988 г. Садружнасцю Віргінія.
Гузні (Брэст)
Гузні (, Гузни) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Трышынскага сельсавета. З 1968 года ў складзе Брэста.
Гісторыя
У XIX стагоддзі ў в. Гузні (Гузня) дзейнічалі лесапільны і цагельны заводы. Заснаваны ў 1879 годзе і абсталяваны ў 1884 годзе паравой машынай лесапільны завод (22 рабочыя) вырабляў у 1886 годзе прадукцыі на 10 тысяч рублёў. Вёска ўваходзіла ў склад Косіцкай воласці Брэсцкага павета. У 1940-1968 гадах у Трышынскім сельсавеце Брэсцкага раёна. У 1968 годзе ўвайшла ў склад Брэста. З 1978 года ў Маскоўскім раёне горада.
Планіроўка
Галоўная вуліца Багданчука і некалькі завулкаў.
В’ен
В’ен (Vienne, Vièna) — камуна і горад у Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Авернь — Рона — Альпы, у дэпартаменце Ізер. З’яўляецца цэнтрам двух кантонаў. Акруга камуны — В’ен. Знаходзіцца на левым беразе Роны, каля зліцця з ракой Жэр, за 30 км на поўдзень ад Ліёна. Насельніцтва 32,6 тыс. чал. (2006).
Гісторыя
Цэнтр кельцкага племя алаброгаў, адзін з галоўных гарадоў Галіі. У 121 годзе да н.э. скарыўся рымлянам і захоўваў значэнне буйнога ваенна-палітычнага цэнтра да самага падзення Рымскай імперыі. Каля 50 да н.э. — рымская калонія Юлія Віена (Julia Vienna). У 6|6 годзе сюды быў адпраўлены ў спасылку Ірад Архелай, а пасля пакарання смерцю Хрыста, паводле царкоўных паданняў, — і Понцій Пілат.
У 257 годзе ў В’ене быў абвешчаны імператарам Постум. З 3 ст. рэзідэнцыя біскупа. Граф Базон у 879 годзе абвясціў сябе ў В’ене каралём Праванса. У 10-11 стст. адзін з найважнейшых гарадоў каралеўства Бургундыя. Да 1032 года горад заставаўся ў складзе Арэлата, потым вярнуўся пад далонь нямецка-рымскіх імператараў. Многія гараджане прызнавалі над сабой уладу графаў, ці дафінаў, В'енуа; аднак пры продажы Дафінэ французскай кароне права на горад трымалі за сабой мясцовыя архібіскупы.
Каля 1254 года атрымаў гарадскія прывілеі — права выбару 8 гарадскіх консулаў, увядзенне падаткаў і г.д. У 1311—1312 гадах месца правядзення 15-га Усяленскага сабору каталіцкай царквы, які скасаваў ордэн тампліераў. З 1349 года належыць Францыі.
Архібіскупы кіравалі В’енам да 1449 года, аспрэчваючы ў ліёнскіх біскупаў званне прымаса ўсёй Галіі. Першым прадстаяцелем мясцовай царквы лічыцца апостал Крыскент; да больш гістарычных часоў адносіцца Алкім Экдыкій Авіт. Папа Калікст II таксама ў свой час быў архібіскупам В’енскім.
Славутасці
В’ен акружаны высокімі ўзгоркамі. Гэта адзін з самых багатых на помнікі антычнасці гарадоў Францыі. Найбольш вядомая сярод іх піраміда на 4-арачным порціку, якая пазначала цэнтр іпадрома, а даўней прымалі за грабніцу Пілата.
Таксама захаваўся храм Аўгуста і Лівіі з калонамі карынфскага ордара, пабудаваны ў 10 да н.э.. Пасля выкарыстоўваўся як царква. У 1793—1794 клуб якабінцаў, затым трыбунал, з 1822 музей і бібліятэка. Рэстаўраваўся ў 1853—1870.
Сярод сярэднявечная помнікаў: раманскія базілікі Св. Пятра (9-12 стст.; цяпер Археалагічны музей), Сент-Андрэ-ле-Ба (1152; раманскі клуатр; цяпер музей), гатычны сабор Сен-Марыс (заснаваны ў 11 ст. на месцы мучаніцкай смерці Св. Маўрыкія; перабудаваны ў 13 ст., арх. Гільём дэ л’Ёўр; фасад і парталы з рэльефамі 14 ст.; біскупскі трон 11 ст.); руіны крэпасці (13 ст., на рымскіх падмурках).
Каля В’ена, на правым беразе Роны, — руіны гала-рымскага паселішча (3-4 стст.) і Археалагічны музей (збор фрэсак, мазаік, знойдзеных у раскопках 1967) у в. Сен-Рамен-ан-Галь.
Культура
Дзейнічаюць Музей выяўленчага мастацтваў і археалогіі (1996), гарадскі тэатр (18 ст.). Праводзіцца штогадовы джазавы фестываль.
Насельніцтва
Дынаміка насельніцтва (INSEE ):
Замовы
Замóвы (загаворы, нагаворы, шэпты) — старажытны жанр народнай паэзіі, слоўная формула, якой надавалася магічнае значэнне. На думку Б. Рыбакова, замовы ўзніклі ў час палеаліту, 20—40 тысяч гадоў таму назад. Замовы імкнуліся ўплываць на розныя стыхійныя сілы прыроды, узаемаадносіны ў грамадстве. Замовы як жанр валодаюць вялікай сілай вобразнай экспрэсіі, у іх мноства паўтораў, асобных рытарычных фігураў. Замовы — від народнай творчасці, які ў сучасны момант у жывым бытаванні амаль не сустракаецца.
Распаўсюджванне, носьбіты, тэматычныя групы замоў
У мінулым замовы былі шырока распаўсюджаны ў быце і мелі чыста ўталітарнае значэнне: з дапамогай слова, магічнага дзеяння ператварыць жаданае ў рэальнасць — падобным выклікаць падобнае.
Замовы больш за ўсё знаходзіліся на ўзбраенні вузкай групы людзей — «прафесіяналаў», так званых шаптуноў, чараўнікоў, вядзьмароў, якія з мэтай замацавання ў насельніцтва веры ў магічную сілу слова нярэдка выкарыстоўвалі рацыянальныя сродкі народнай медыцыны, чым забяспечвалі найбольш устойлівае месца гэтаму віду творчасці ў народзе.
Пісаліся замовы звычайна рыфмаванай прозай («На сінім моры, на беражочку, на жоўтым пясочку стаіць дуб зялёны, да зямлі нахілёны. А з таго дуба як узняліся шуры і буры, ветры кавуры…» — з «Замовы на стрэльбу»). Некаторыя асаблівасці паэтыкі народных замоў выкарыстоўваюцца падчас у сучаснай лірычнай паэзіі («Замова» С. Панізніка).
Прынята дзяліць замовы на некалькі тэматычных груп: першая група — замовы, звязаныя з гаспадарчай дзейнасцю чалавека (паляванне, рыбацтва, пчалярства, збор ягад, грыбоў, захаванне жывёлы, ураджаю); другая група — замовы супраць хвароб (ліхаманка, зубны боль, укус пчалы і г.д.); трэцяя група — замовы, звязаныя з сямейнымі адносінамі і прыватным бытам (прысушкі, адсушкі — любоўныя замовы); чацвёртая група — замовы, звязаныя з грамадскімі адносінамі, і г.д.
Замовы каштоўныя тым, што ў іх знайшлі адлюстраванне многія бакі гаспадарчага і духоўнага жыцця чалавека. Яны з’яўляюцца помнікамі мастацкага слова народа, складаюць цікавую частку вуснай спадчыны народа.
Замова паляўнічага
Вадзіца царыца, усяму свету памачніца. Як ты змываеш сырое каменне, шэрае і белае каменне, так і змый і маю ружыну-ружніцу і булат-жалеза. Як страляе з неба Міхаіл-архангел громам і маланняй і вострай стралой і як ніхто не можа ўняць ні грома, ні маланні, ні вострай стралы, так ніхто не можа ўняць і мяне, раба божага, стральца, і маю ружыну-ружніцу і булат-жалеза. А над маёй ружынай-ружніцай і булат-жалезам няма спаругання на векі вякоў.
Даследчыкі замоў
Даследаваннем замоў і агульных пытанняў чарадзейства займаліся М. Доўнар-Запольскі («Чародейство в Северо-Западном крае в XVII—XVIII вв. Историко-этнографический этюд») і І. А. Берман («Чаровники и знахари северо-западного простонародья»). Разглядалі замовы Я. Ф. Карскі, К. П. Кабашнікаў, М. Я. Грынблат. Грунтоўна даследавала беларускія замовы Г. А. Барташэвіч.
Гарнова (Сенненскі раён)
Гарно́ва (, Горново) — вёска ў Беларусі, у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Скамарошкі (Стаўбцоўскі раён)
Скамаро́шкі (, Скоморошки) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старасвержанскага сельсавета.
У 1972—1980 гадах цэнтр Залужскага сельсавета.
Бенедыкт XII
Быў сынам млынара з Савердэна (каля Фуа, Паўднёва-Заходняя Францыя). Уступіў у ордэн цыстэрцыянаў, дзе атрымаў грунтоўную багаслоўскую адукацыю. Быў абатам манастыра Фанфруад, затым біскупам Памье і Мірэпуа і, нарэшце, кардыналам.
Тэрэза Агінская
Тэрэза Агінская, народжаная Бжастоўская (каля — ) — жонка Марцыяна Міхала Агінскага.
Паходжанне
Дачка троцкага кашталяна Яна Уладзіслава Бжастоўскага і яго жонкі Канстанцыі з Млечкаў. Мела двух братоў і трох сясцёр.
Сям'я
У 1701 годзе ўзяла шлюб з Марцыянам Міхалам Агінскім.
Іх дзеці:
Джэнет Вуд Рына
Джэнет Вуд Рына (Janet Wood Reno; 21 ліпеня 1938, Маямі, Фларыда — 7 лістапада 2016) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, адвакат, член Дэмакратычнай партыі. Генеральны пракурор ЗША ў 1993—2001 гадах. Першая жанчына на гэтай пасадзе. Прызначаная на пасаду Генеральнага пракурора ЗША ў 1993 годзе прэзідэнтам Білам Клінтанам. Займала пасаду да 2001 года, стаўшы другім па працягласці знаходжання на пасадзе Генеральным пракурорам ЗША пасля Уільяма Вірта.
Джэнет Рына нарадзілася ў сям’і дацкага эмігранта, акрамя яе ў сям’і было яшчэ трое дзяцей. Бацька, да прыезду ў ЗША насіў прозвішча Расмусэн, на працягу 43 гадоў працаваў паліцыянтам рэпарцёрам у газеце Miami Herald, маці займалася расследовательского журналістыкай. Джэнет наведвала сярэднюю школу ў Маямі, затым паступіла ў Карнельскі ўніверсітэт у штаце Нью-Ёрк, дзе вывучала хімію і ўзначальвала Асацыяцыю жаночага самакіравання. У 1963 годзе скончыла Школу права Гарвардскага ўніверсітэта. На працягу наступных 15 гадоў працавала ў Фларыдзе, як у прыватных юрыдычных фірмах, так і на дзяржаўнай службе.
У 1978—1993 гадах Рына займала пасаду дзяржаўнага пракурора акругі Дейд ў Фларыдзе. На гэтай пасадзе яна прыцягнула да сябе найбольшую ўвагу рашучымі мерамі па барацьбе з сэксуальнымі злачынствамі супраць малалетніх, уключаючы шэраг гучных і спрэчных спраў, абвінавачанымі па якіх аказваліся падлеткі (частка з іх была цалкам апраўданая).
11 лютага 1993 года прэзідэнт ЗША Біл Клінтан прызначаны яе на пасаду Генеральнага пракурора. 11 сакавіка Сенат пацвердзіў гэта прызначэнне. Рына займала свой пост ўсе восем гадоў прэзідэнцкага тэрміну Клінтана.
IC 1593
IC 1593 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дзяржаўны пераварот у Чадзе (1990)
3 снежня 1990 года ў Рэспубліцы Чад групоўка «Патрыятычны рух выратавання» на чале з генералам Ідрысам Дэбі, падтрыманага Лівіяй і Суданам, быў здзейснены дзяржаўны пераварот. За тры тыдні да гэтага ўзброеныя атрады змоўшчыкаў уварваліся ў краіны з суданскай тэрыторыі і пазней дасягнулі сталіцы дзяржавы горада Нджамена. 2 снежня прэзідэнт Хісен Хабрэ разам з сям’ёй і кабінетам міністраў збег у суседні Камерун, а ў сталіцы пачаліся масавыя беспарадкі. У той жа час Францыя хоць і падтрымлівала дзеючы рэжым, але не аказала Хабрэ ніякай дапамогі. Аднак падчас гэтых падзей французскі ваенны кантынгент у Чадзе быў павялічаны з 1300 да 1600 чалавек. Тым не менш, мэтай падобных мерапрыемстваў была абарона французскіх грамадзян і дапамога новай уладзе ў барацьбе з беспарадкамі ў Нджамене.
Рэжым Ідрыса Дэбі праіснаваў да 20 красавіка 2021 года, калі прэзідэнт краіны быў смяротна паранены падчас баявых дзеянняў на поўначы Чада. Пасля гібелі лідара краіны ўлада перайшла да ваеннай хунты на чале з яго сынам Махаматам Дэбі Ітна.
Ксянж Велькі (гміна)
Ксянж Ве́лькі (Książ Wielki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мяхоўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ксянжы Велькім. Плошча гміны складае 137,8 км². Станам на 2004 год у гміне Ксянж Велькі пражывалі 5604 чалавекі, шчыльнасць — 40,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Хойніцкае благачынне
Хойніцкае благачынне, Хойніцкая благачынная акруга — акруга ў Тураўскай і Мазырскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Хойніцкага раёна і Брагінскага раёна Гомельскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Анатолій Кісель.
Дыпламат (чамадан)
Дыпламат, аташэ-кейс (ад англ. attaché case) або проста кейс — невялікі плоскі чамадан для дзелавых мэт, зроблены з мяккіх (напрыклад, вініл) ці цвёрдых пластыкаў, металу, штучнай ці натуральнай скуры.
Дыпламат можа мець замкі з ключамі і/або кодавыя, сігналізацыю (якая спрацоўвае пры выманні штэкера, які мацуецца да пятлі, што носіцца на запясці, з гнязда, размешчанага на корпусе ці ж пры несанкцыянаваным узняцці дыпламата). Дыпламат, акрамя ручкі, можа мець плечавы рамень. Памеры сучасных дыпламатаў падагнаны пад стандартны памер паперы (А3).
Звычайны памер дыпламата:
Бенедыкт XI
Бенедыкт XI (Benedictus PP. XI, свецкае імя — Нікало́ Бакасіні, Niccolò Boccasini de Treviso; 1240 — 7 ліпеня 1304) — Папа Рымскі з 22 кастрычніка 1303 да 7 ліпеня 1304 года.
Цёсны
Цёсны (, Тёсны) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Хаценчыцы
Хаце́нчыцы (, Хотенчицы) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Горныя Ходцы
Го́рныя Хо́дцы (, Горные Ходцы) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Украіна на конкурсе песні Еўрабачанне
Украіна прымае ўдзел у конкурсе песні «Еўрабачанне», пачынаючы з 2003 года.
У другі год свайго ўдзелу Украіна выйграла конкурс з песняй Русланы «Wild Dances». Другія месцы Украіне прынеслі ў 2007 і 2008 гадах Верка Сярдзючка з песняй «Dancing Lasha Tumbai» і Ані Лорак з песняй «Shady Lady» адпаведна. У 2011 годзе да тройкі лідараў наблізілася спявачка Міка Ньютон, заняўшы 4 месца. У 2013 годзе краіну прадставіла спявачка Злата Огневіч. Яна заняла 3 месца, саступіўшы Азербайджану і Даніі. У 2015 годзе краіна ўпершыню адмовілася ад удзелу ў конкурсе, паводле заявы Першага нацыянальнага канала Украіны — з-за нестабільнай фінансавай і палітычнай сітуацыі ў краіне. У 2016 годзе Украіна вярнулася на конкурс і спявачка Джамала, якая прадстаўляла краіну, выйграла Еўрабачанне-2016. Упершыню за ўсю гісторыю яе ўдзелу нацыянальны адбор праводзілі тэлеканалы UA: Перший і СТБ праводзілі сумесна. У 2018 годзе UA: Перший і СТБ трансляцыю конкурсу ўпершыню правелі сумесна. У 2022 годзе гурт Kalush Orchestra здабыў трэцюю перамогу на Еўрабачанні для Украіны.
Гісторыя дэбюту на конкурсе
Упершыню прыняць удзел у міжнародным конкурсе песні Еўрабачанне Украіна вырашыла ў сакавіку 2002 года. Пра само Еўрабачанне і магчымы ўдзел у ім загаварылі ў канцы мая 2002 года, калі Нацыянальная тэлекампанія Украіны правяла трансляцыю конкурсу Еўрабачанне-2002. Дэбют Украіны на конкурсе адбыўся ў 2003 годзе. Тагачасны музыкальны прадзюсар УТ-1 Алена Мазгавая высунула на конкурс свайго мужа Аляксандра Панамарова. За 50 тысяч долараў купляецца песня ў аўтара хіта «Diva», з якім на Еўрабачанні-1998 перамагла Дана Інтэрнэшнл. Але песня не выклікае такога фурору, у выніку 14 месца і 30 балаў.
Вілафранка-ін-Луніджана
Вілафранка-ін-Луніджана (Villafranca in Lunigiana) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Маса-Карара.
Насельніцтва складае 4819 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 163 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 54028. Тэлефонны код — 0187.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святы Ян Хрысціцель.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Званец (значэнні)
Званец:
Клімент V
Клімент V (Clemens PP. V), свецкае імя Раймон Бертран дэ Го (Raymond Bertrand de Got;  — ) — Папа Рымскі (5 чэрвеня 1305 — 20 красавіка 1314).
IC 1594
IC 1594 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Біф
Біфы, іх адметнасці і негалосныя правілы паводзін складаюць важную частку хіп-хоп культуры. Найбольш вядомымі з’яўляюцца біфы паміж рэперамі. Аднак такія канфлікты здараюцца і паміж іншымі носьбітамі хіп-хоп культуры: дыджэямі, бі-боямі, райтарамі. Прычынамі біфаў зазвычай робяцца закіды ў плагіяце, прэтэнзіі на лідарства ў жанры (неабгрунтаваныя, на думку апанента), творчыя супярэчнасці, якія нельга залагодзіць, прыналежнасць да канкурэнтных рэкард-лэйблаў і нават абразлівыя выказванні.
На практыцы канфлікты праяўляюцца ў адмыслова запісаных трэках (традыцыйна званых дысамі) і інтэрв’ю, радзей — у бойках і перастрэлках, якія калі-нікалі сканчаюцца забойствамі.
Найбольшую вядомасць сярод біфаў атрымала так званая «вайна узбярэжжаў», якая забрала з жыцця Тупака Шакура і Notorious B.I.G. у 1990-х, і шматлікія біфы 50 Cent у 2000-х.
На беларускай глебе
Сучасныя слоўнікі беларускай мовы паняцце «біф» не фіксуюць, аднак у інтэрнэт-выданнях яно сустракаецца.
Пашыранасць біфаў як з’явы ў беларускай хіп-хоп культуры не даследвалася. Першыя спробы біфаў у беларускамоўным рэпе звязаны з прэтэнзіямі Амбасадара Кроў да Аляксандра Памідорава, што вылілася ў дыс «Агародніна/OFF» (2007), але зваротнай публічнай рэакцыі не адбылося.
Вузкасць абсягу беларускамоўнай хіп-хоп культуры стварае спецыфічную атмасферу: выклік рэперу можа кінуць бард (Сяргей Башлыкевіч — Вожыку, 2015) ; паэт выкарыстоўвае механізмы разгортвання біфу для выяўлення незадаволенасці іншымі вершапісцамі (Мікіта Найдзёнаў з яго выклікам да Антона Рудака, Віталя Рыжкова, Уладзя Лянкевіча, 2016) ; пераўвасоблены ў рэпера паэт стварае дыс на барда (Angst на Сяргея Башлыкевіча, 2017). Пры гэтым сур’ёзнасць намераў названых пачынальнікаў біфаў не з’яўяецца відавочнай, а рэакцыя апанетаў накіроўваецца на тое, каб загасіць меркаваную варажнечу ў зародку.
Ільюшын
Ільюшын — прозвішча.
Ultimate Marvel
Marvel Ultimate — імпрынт выдавецтва коміксаў Marvel Comics. Пад гэтым імпрынтам выходзяць коміксы з пераасэнсаванымі версіямі персанажаў кампаніі, уключаючы Чалавека-павука, Людзей Ікс, Мсціўцаў і Фантастычнай чацвёркі. Імпрынт быў запушчаны ў 2000 годзе з выдання серый Ultimate Spider-Man і Ultimate X-Men, якія далі персанажам новае паходжанне. Сусветам была прызначаная Зямля-1610 Мульцісусвета Марвэл, якая змяшчае бясконцую колькасць альтэрнатыўных сусветаў.
Слабодка (Старасвержанскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старасвержанскага сельсавета.
Томас Бёрберы
Томас Бёрберы (Thomas Burberry; 27 жніўня 1835 — 4 красавіка 1926) — заснавальнік міжнароднай сеткі, аднаго з найбуйнейшых швейных прадпрыемстваў Вялікабрытаніі. Таксама вядомы тым, што вынайшаў і запатэнтаваў габардзін.
Ultimate Marvel
Гісторыя публікацый
Сусвет Ultimate быў запушчаны ў 2000 годзе з публікацыі Ultimate Spider-Man, за якой рушыла ўслед Ultimate X-Men ў 2001 годзе і The Ultimates і, нарэшце, Ultimate Fantastic Four. Да запуску імпрынт ішоў пад працоўнай назвай «Ground Zero». Персанажы гэтага імпрынта існуюць за межамі Зямлі-616 Сусвету Марвэл і ніяк не ўзаемадзейнічаюць з арыгінальнымі сваімі версіямі.
Томас Бёрберы
Біяграфія
Свой першы магазін Томас Бёрберы адкрыў у горадзе Бейзингсток (дзе раней вучыўся ў школе драпіроўшчыкаў) у 1856 годзе — ва ўзросце 21 года.
Ultimate Marvel
Гісторыя публікацый
Гісторыі і персанажы Marvel Ultimate былі адаптаваныя, каб адлюстроўваць адрозненні паміж сапраўдным і мінулым кантынуўмамі, вялікая частка якіх была створана паміж 1960-мі і 1970-мі. Да прыкладу, Чалавек-павук гэтага сусвету атрымаў суперздольнасці ад генетычна мадыфікаванага павука, а не ад радыеактыўнага, і яго альтэр-эга, Пітэр Паркер, які першапачаткова быў фатографам для газеты Daily Bugle, цяпер вэб-майстар у газеце на палову стаўкі. Іншым аспектам сусвету Ultimate з’яўляецца тое, што многія персанажы з’яўляюцца больш маладымі, чым арыгінальныя версіі.
Томас Бёрберы
Біяграфія
У 1888 годзе кампанія Burberry, прадставіўшы трывалую, водатрывалую і дыхальную тканіну пад назвай габардзін, аформіла на яе патэнт і стварыла воданепранікальную вопратку ў пачатку наступнага стагоддзя. У 1891 годзе сетка пашырылася, адкрыўшы краму ў Лондане. У 1901 годзе быў распрацаваны лагатып з выявай коннага рыцара і дададзены на адзенне, прызначанае для вольнага часу і спорту, а таксама на плашчы.
Ultimate Marvel
Гісторыя публікацый
Са снежня 2005 года па пачатак 2007 года выдавецтва Marvel выпусціла рэкламную кампанію, якая паказала па ўсім серыям Ultimate слоган «Ultimate Marvel: Залаты стандарт».
Томас Бёрберы
Біяграфія
У 1911 годзе кампанія Burberry апранула Руаля Амундсена, першага чалавека, які дасягнуў Паўднёвага полюса, і Эрнэста Шэклтана, які ўзначаліў экспедыцыю па перасячэнні Антарктыкі.
Ultimate Marvel
Гісторыя публікацый
Сцэнарыстамі, датычныя працы над імпрынтам, былі Браян Майкл Бендыс, Уорэн Эліс, Марк Мілар, Джо Кесада і былы прэзідэнт Marvel, Біл Джэмас.
Ксёнж Велькапольскі (гміна)
Ксёнж Велькапо́льскі (Książ Wielkopolski) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сьрэмскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ксёнжы Велькапольскім. Плошча гміны складае 147,92 км². Станам на 2011 год у гміне Ксёнж Велькапольскі пражывалі 8521 чалавек, шчыльнасць — 58 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Томас Бёрберы
Біяграфія
У 1914 годзе ваеннае ведамства даручыла кампаніі адаптаваць афіцэрскае паліто для салдат, і пасля вайны яно стала асновай для распрацоўкі такога верхняга адзення, як.
Ксёнж Велькапольскі (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 30 населеных пунктаў.
Ultimate Marvel
Гісторыя публікацый
У жніўні 2011 года Marvel зноў перазапусціла лінію Ultimate, у гэты раз пад слоганам Ultimate Comics Universe Reborn, пасля заканчэння сюжэтнай аркі «The Death of Spider-Man», якую ён узначальвае Джонатанам Хікменам, Нікам Спенсерам і Браянам Майклам Бендысам. Пры гэтым былі перазапускі серыі Ultimate Comics: X-Men, Ultimate Comics: The Ultimates і Ultimate Comics: Spider-Man. Плюс да гэтага былі выпушчаныя міні-серыі Ultimate Fallout і Ultimate Comics: Hawkeye.
Адэса (Тэхас)
Адэса (Odessa) — горад у ЗША, размешчаны ў заходне-цэнтральнай частцы штата Тэхас, акруговы цэнтр акругі Эктар. Насельніцтва — 110 720 чал. (паводле ацэнкі на 2014 год). Разам з Мідлендам утварае агламерацыю «Мідленд-Адэса». Цэнтр нафтаздабываючай і нафтаперапрацоўчай прамысловасці.
Зубнік балотны
Зубнік балотны (Crepis paludosa) — від кветкавых раслін з роду  сямейства.
IC 1595
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Зубнік балотны
Назва
Этымалогія: paludosa — «балотны».
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна вышынёй 30—80 (у выключных выпадках да 120) см, мае цёмныя, моцныя карані. Сцябло голае, чырвона-фіялетавага колеру. Прыкаранёвае і ніжняе лісце падоўжана-яйцападобнай формы, звужаецца ў крылаты зубчасты чаранок, верхняе — ланцэтападобнай формы, сядзячае. Кветкі жоўтага колеру, у кошыках, сабраных у шчыткападобнае суквецце. Дыяметр кветкавага кошыка 1,5—2,5 см. Плод — сямянка з 10 рабрынкамі, жаўтлявая, з чубком. Чубок 6—7 мм даўжынёй, бялёсы, са слаба-жаўтлявым адценнем.
Распаўсюджанне і экалогія
Азія: Заходняя Сібір, Турцыя; Еўропа: Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Швейцарыя, Данія, Фінляндыя, Ісландыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Боснія і Герцагавіна, Балгарыя, Харватыя, Чарнагорыя, Румынія, Сербія, Славенія, Францыя, Партугалія, Іспанія. Насяляе вільготныя цяністыя месцы.
Ва Украіне расце на вільготных лугах, на лясных балотах у Карпатах.
Цвіце ў чэрвені—жніўні. Апыляецца пчоламі і мухамі.
Дабраполле
Дабрапо́лле (, Доброполье) (да 30 ліпеня 1964 года Жа́біна ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Акцябрскі (Чунскі раён)
Акцябрскі (Октябрьский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Чунскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1955 года.
Пасёлак размешчаны на рацэ Чуне (Удзе), за 12 км ад раённага цэнтра — пасёлка Чунскага. Чыгуначная станцыя Хваёвыя Крыніцы.
Інакенцій VII
Інакенцій VII (Innocentius PP. VII; свецкае імя — Казіма Джэнтыле Мільяраці, Cosimo Gentile Migliorati;  — ) — Папа Рымскі з 17 кастрычніка 1404 да 6 лістапада 1406 года.
Ізраіль Майсеевіч Перэльман
Ізраіль Майсеевіч Перэльман (Израиль Моисеевич Перельман; 1892—1954) — беларускі і савецкі хірург.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1892 годзе ў Мінску. Пасля заканчэння Мінскага рэальнага вучылішча ў 1912 годзе паступіў на медыцынскі факультэт Бернскага ўніверсітэта. У 1914 годзе ў сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны вярнуўся ў Расію, дзе працягнуў адукацыю ў Маскоўскім універсітэце, які скончыў у 1917 годзе. З сакавіка па лістапад 1917 года служыў малодшым урачом на Румынскім фронце, пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працягнуў службу ў Чырвонай арміі.
Пасля дэмабілізацыі ў 1921 годзе прыняў актыўны ўдзел у арганізацыі медыцынскага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 1930 года — Беларускі медыцынскі інстытут). У 1921—1924 гадах працаваў празектарам пры кафедры анатоміі Беларускага ўніверсітэта і ардынатарам хірургічнага аддзялення Менскай губернскай бальніцы. У 1924—1927 гадах асістэнт факультэцкай хірургічнай клінікі Беларускага ўніверсітэта. У 1925 годзе каля трох месяцаў у складзе групы выкладчыкаў стажыраваўся ў клініках Германіі.
У 1927—1933 гадах загадчык хірургічнага аддзялення Барысаўскай гарадской бальніцы, таксама ўзначальваў гарадское таварыства ўрачоў. У 1933—1937 гадах загадчык хірургічнага аддзялення 1-й Гомельскай бальніцы і адначасова кіраўнік апорнага пункта Беларускага дзяржаўнага завочнага медыцынскага інстытута. У 1935 годзе па сукупнасці навуковых прац атрымаў ступень кандыдата медыцынскіх навук і званне дацэнта. У 1937 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Непраходнасць кішак», зацверджаны ў званні прафесара. У 1937—1941 гадах загадчык кафедры шпітальнай хірургіі Віцебскага медыцынскага інстытута. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваўся ў горад Арджанікідзэ, дзе ўзначаліў хірургічную клініку Паўночна-Асецінскага медыцынскага інстытута. У 1942—1943 гадах прафесар шпітальнай хірургічнай клінікі Новасібірскага медыцынскага інстытута.
У лістападзе 1943 года па загадзе Наркамздароўя СССР прыехаў у Яраслаўль для арганізацыі хірургічных кафедраў эвакуіраванага сюды Беларускага медыцынскага інстытута, а затым створанага на яго базе Яраслаўскага медыцынскага інстытута. Да 1946 года кіраваў тут адначасова кафедрамі: 1) шпітальнай хірургіі, 2) аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі. У 1949—1951 гадах загадчык кафедры агульнай хірургіі. У кастрычніку 1951 года прызначаны загадчыкам кафедры аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі, якая не мела клінічнай базай; з пераводам не пагадзіўся, і ў снежні 1951 года звольнены. Раптоўна памёр у 1954 годзе.
Напісаў 58 навуковых прац, прысвечаных пераліванню крыві, хірургіі нервовай сістэмы, памылкам і няўдачам у хірургіі і інш. Падрыхтаваў 6 кандыдатаў навук.
Узнагароды
Узнагароджаны знакам «Выдатнік аховы здароўя», медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне|За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і іншымі ўзнагародамі.
Дуброўка (Брэст)
Дуброўка (, Дубровка) — былая вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Матыкальскага сельсавета. З 1979 года ў Ленінскім раёне Брэста.
Гісторыя
Згодна з умовамі Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
З 1939 года ў складзе БССР. З 1940 года ў Цюхініцкім, у 1959—1979 гадах у Матыкальскім сельсаветах Брэсцкага раёна. У 1979 годзе ўвайшла ў склад Брэста.
У 1980-я гады на месцы вёсцы вялося інтэнсіўнае будаўніцтва жылых дамоў і аб'ектаў культурна-бытавога прызначэння, пабудаваны завод бытавой хіміі.
Еўдакія Сцяпанаўна Мяцельская
Еўдакія Сцяпанаўна Мяцельская (24 лістапада 1928, Грэск, цяпер Слуцкі раён Мінскай вобласці — 30 жніўня 1995) — беларускі мовазнавец, вядучы спецыяліст па народных гаворках, суаўтар першых у беларускім мовазнаўстве дапаможнікаў па дыялекталогіі.
Біяграфія
Нарадзілася ў 1928 годзе ў сялянскай сям’і на Случчыне. Скончыўшы ў 1947 г. мясцовую сярэднюю школу, паступіла на аддзяленне логікі, псіхалогіі і рускай мовы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Паколькі аб’ектам яе вучэбных захапленняў і першых даследчых спробаў стала родная мова, з другога курса перавялася на беларускае аддзяленне. Займалася ўвесь час выдатна, разам са студэнтамі пад кіраўніцтвам прафесара М. А. Жыдовіч удзельнічала ў час летніх канікулаў у экспедыцыях па збіранні фактычнага матэрыялу для дыялекталагічнага атласа беларускай мовы, свае назіранні над асаблівасцямі мясцовых гаворак апісвала і аналізавала ў семінарскіх і курсавых работах. Як лепшую выпускніцу са схільнасцямі да навуковай працы яе адразу рэкамендавалі ў аспірантуру па спецыяльнасці «беларуская мова». Пасля аспірантуры яна была пакінута на кафедры беларускай мовы, дзе працавала да канца жыцця як малодшы, затым старшы выкладчык, а з 1961 г. — як дацэнт.
Памерла ў 1995 годзе.
Свята-Мікалаеўская царква (Брагін)
Свята-Мікалаеўская царква — мураваны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Брагіне Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Кастрычніцкай, 23а.
Еўдакія Сцяпанаўна Мяцельская
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Кандыдацкая дысертацыя, якую Е. С. Мяцельская абараніла ў 1958 г., была па гісторыі беларускай мовы — «Лексіка Супрасльскага летапісу», большасць далейшых навуковых даследаванняў яна прысвяціла беларускім гаворкам. Гэта, відаць, абумоўлена тым, што галоўным вучэбным курсам, які Е. С. Мяцельскай прышлося многія гады весці на філалагічным факультэце, была менавіта беларуская дыялекталогія. У галіне яе Еўдакія Сцяпанаўга з’яўлялася агульнапрызнаным спецыялістам, бо мясцовыя гаворкі глыбока спазнала не толькі па друкаваных крыніцах, a і непасрэдна на месцах, пабываўшы з дыялекталагічнымі экспедыцыямі і адна па ўласнай ініцыятыве амаль ва ўсіх раёнах рэспублікі.
Свята-Мікалаеўская царква (Брагін)
Гісторыя
Пабудавана ў 1988 годзе. Прыход быў зарэгістраваны Гомельскім абласным выканаўчым камітэтам 12 лютага 1996 года.
Еўдакія Сцяпанаўна Мяцельская
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Лексіцы, фразеалогіі, фанетыцы і граматычнаму ладу беларускіх гаворак Е. C. Мяцельская прысвяціла шэраг артыкулаў, а затым у сааўтарстве з дацэнтам Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага Э. Д. Блінавай стварыла вучэбны дапаможнік для філалагічных факультэтаў вышэйшых навучальных устаноў рэспублікі «Беларуская дыялекталогія» (1969). У ім даступна і вельмі кваліфікавана выкладзены ўсе пытанні праграмнага курса па гэтай вучэбнай дысцыпліне: прадмет і значэнне дыялекталогіі, фанетыка (вакалізм і кансанантызм), марфалогія (назоўнік, прыметнік, лічэбнік, займеннік, дзеяслоў), сінтаксіс (просты і скаладаны сказы), лексіка, фразеалогія, падзел беларускіх гаворак на групы. Тэрыторыя бытавання галоўных фанетычных і граматычных з’яў праілюстравана сямю геаграфічнымі картамі. У 1980 г. гэты вучэбны дапаможнік выйшаў другім выданнем з многімі дапаўненнямі. Так, у яго было ўключана некалькі новых раздзелаў і падраздзелаў: «Прыслоўе», «Словазлучэнне», «Дыялектная лексікаграфія і фразеалогія», «Практыкаванні». 3 іх найбольш аб’ёмны апошні (с. 207—294). Ён змяшчае дыялектныя тэксты, запісаныя аўтарамі ў розных раёнах, з практычнымі заданнямі і кантрольнымі пытаннямі для студэнтаў.
Свята-Мікалаеўская царква (Брагін)
Архітэктура
Пабудавана з сілікатнай цэглы. Вырашана размешчанымі ўступамі па прадольнай восі чатырма прамавугольнымі ў плане аб’ёмамі (прытвор, трапезная, малітоўная зала, апсіда), накрытымі самастойнымі дахамі, завершанымі трыма макаўкамі.
Неатынкаваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.
Еўдакія Сцяпанаўна Мяцельская
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Ha аснове раздзела «Практыкаванні» аўтары потым стварылі самастойны вучэбны дапаможнік «Беларуская дыялекталогія: Практыкум» (1991). У ім 11 раздзелаў, якія ахопліваюць усе тэмы універсітэцкага курса, прычым уключаны некаторыя раздзелы і параграфы, якія да гэтага ў падручніках і вучэбных дапаможніках не прыводзіліся, а менавіта: «Дыялекты і сучасная беларуская літаратурная мова», «Дыялекталогія і гісторыя мовы», «Дыялекталогія і тапаніміка», «Варыянтнасць дыялектных слоў», «Матываванасць дыялектных слоў», «3 гісторыі беларускай дыялеісталогіі», «Дыялектная практыка». Кожны раздзел і падраздзел пачынаецца кароткімі тэарэтычнымі звесткамі па вынесенай у загаловак тэме вучэбнай праграмы, затым прыводзяцца дыялектныя тэксты або ўрыўкі з навуковых прац з пэўнымі заданнямі для выканання студэнтамі ў аўдыторыі або дома. Заканчваюцца раздзелы і падраздзелы абагульняльнымі практычнымі заданнямі і кантрольнымі пытаннямі. Пабудаваны вучэбны дапаможнік у сваёй практычнай частцы (тэксты, канкрэтныя заданні да кожнага тэкста і абагульняльныя ў канцы раздзелаў і падраздзелаў) так, як і раздзел «Практыкаванні» у другім выданні папярэдняга вучэбнага дапаможніка, толькі больш разгорнута. Заканчваецца ён «Дадаткам», у якім прыведзены планы і прыкладныя ўзоры ўсіх відаў аналізу гаворак па тэкстах.
Кафедра беларускай мовы Белдзяруніверсітэта (выкладчыкі, аспіранты і нават студэнты) доўгі час займаліся збіраннем дыялектнай лексікі цэнтральных раёнаў Беларусі: Барысаўскага, Бярэзінскага, Валожынскага, Вілейскага, Дзяржынскага, Крупскага, Лагойскага, Маладзечанскага, Мінскага, Мядзельскага, Нясвіжскага, Пухавіцкага, Смалявіцкага, Стаўбцоўскага, Уздзенскага, Чэрвеньскага. У гэтай рабоце самы актыўны ўдзел прымала і Е. С. Мяцельская. Да канца 60-х гадоў на кафедры ўжо налічвалася каля 400 000 картак-цытат. Выкладчыкі (М. А. Жыдовіч, І. А. Каралёва, У. М. Лазоўскі, Е. С. Мяцельская, І. М. Шчарбакова) разам з папаўненнем картатэкі потым пачалі лексікаграфічна апрацоўваць сабраныя словы і выдаваць іх асобнымі выпускамі пад агульнай назвай «Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак». Выйшлі тры выпускі (1970, 1974, 1977) пад рэдакцыяй М. А. Жыдовіч. Як сказана ў «Прадмове» да першага выпуска, ён уключае «словы, якія адсутнічаюць у беларуска-рускім слоўніку, за выключэннем слоў з паметай абл., разм., а таксама словы, у якіх значэнне або націск іншыя, чым у літаратурнай мове». 63 гэтыя выпускі з’яўляюцца не працягам адзін другога, а самастойнымі выданнямі, бо кожны мае сваю «Прадмову» і змяшчае словы на ўсе літары алфавіта. У трох выпусках пададзена каля пяці з палавінай тысяч дыялектных слоў і звыш пяцісот прыказак, прымавак і фразеалагічных спалучэнняў, прыкладзеных асобнымі дадаткамі пасля слоўнікавых артыкулаў у кожным выпуску. Слоўнікавыя артыкулы маюць такую будову: загалоўнае слова (яно даецца ў літаратурным запісе, пасля ў дужках прыводзіцца спрошчана транскрыбіраваны запіс яго мясцовага вымаўлення), стылістычная памета (спец., асудж., іран. і інш.), граматычная памета (род назоўнікаў і лік, калі яны ўжываюцца толькі ў множным ліку, канчаткі 1-й і 2-й асоб адзіночнага ліку форм цяперашняга і простата будучага часу і ўказанне на трыванне дзеясловаў, назва часціны мовы для іншых слоў), тэкставыя ілюстрацыі ў спрошчанай транскрыпцыі з указаннем, дзе кожная зафіксавана.
Пазней на аснове сабраных лексічных матэрыялаў, уключаючы і пададзеныя ў трох памянёных выпусках, члены кафедры беларускай мовы (М. А. Жыдовіч, З. А. Зяневіч, І. А. Каралёва, Я. М. Камароўскі, Е. С. Мяцельская, І. М. Шчарбакова) уклалі двухтомны «Слоўнік гаворак цэнтральных раёнаў Беларусі». У 1990 г. выйшаў пад рэдакцыяй Е. С. Мяцельскай першы том, які ўключае каля сямі тысяч слоўнікавых артыкулаў на літары А — П. Слоўнікавыя артыкулы маюць такую ж будову, як і ў выпусках «Матэрыялаў для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак», але апрацаваны больш грунтоўна: павялічана колькасць стылістычных памет, у асобных выпадках (для запазычаных слоў) даюцца этымалагічныя даведкі, узбагачаны ілюстрацыйныя прыклады і інш. Праўда, не ўказваюцца, як у ранейшых выпусках, канчаткі дзеяслоўных форм цяперашняга і простага будучага часу, не прыводзіцца пасля загалоўнага слова ў дужках транскрыбіраваны запіс яго мясцовага вымаўлення, устойлівыя выразы ўключаны ў слоўнікавыя артыкулы: прыказкі, прымаўкі змешчаны ў канцы іх пад значком V, а словазлучэнні тэрміналагічнага характару — пад значком O.