cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Харыберт II
Смерць Харыберта
У далейшым паміж братамі захоўваліся добрыя адносіны, і Харыберт нават быў хросным бацькам сына Дагаберта Сігіберта. На 3-ем годзе кіраванні, Харыберт да сваіх уладанняў далучыў Гасконь, паспяхова адбіў яе ў баскаў. Харыберт памёр раней 8 красавіка 632 года ў Бле (магчыма, быў забіты па загадзе Дагаберта). Ён пакінуў малалетняга сына па імі Хільперык, які ненадоўга перажыў яго. Гаварылі, што ў яго забойстве былі замяшаны людзі Дагаберта. Дагаберт I адразу ўзяў пад сваю ўладу ўсё каралеўства Харыберта, уключаючы Гасконь, і загадаў герцагу Баронту ўзяць казну Харыберта і даставіць яму. Але вядома, што значная яе частка знікла з-за падману Баронта, і большая частка скарбаў была раскрадзена.
Гедройцы
Гедройцы — княжацкі род, прадстаўнікі якога займалі высокія дзяржаўныя, царкоўныя і ваенныя пасады ў ВКЛ. Карысталіся гербам «Порай», пазней — таксама і адменаю герба «Кітаўрас».
З удзельных князёў, уладанні якіх знаходзіліся ў Гедройцах і іх ваколіцах на поўнач ад Вільні. Паводле беларуска-літоўскіх летапісаў, гісторыкаў М. Стрыйкоўскага і А. Каяловіча, Гедройцы паходзяць ад легендарнага Даўспрунка, што прыбыў у Літву з Палемонам. Нібыта нашчадак Даўспрунка Гедрус (або Даўмонт) заснаваў Гедройцы і назваўся князем Гедройцкім. Нягледзячы на фантастычнасць гэтых звестак, магчыма, што Гедройцы паходзілі з княжацкай дынастыі, што кіравала ў Літве да Гедзімінавічаў. З 16 ст. карысталіся прыдомкам Даўмонт, што павінна было сведчыць пра іх старажытнае княжаскае паходжанне. Першае дакументальнае ўпамінанне Гедройцаў адносіцца да 1399, калі Вітаўт разглядаў іх судовую справу з віленскім біскупам. У час заключэння Гарадзельскай уніі 1413 года прынялі герб «Порай». У першай палове 15 ст. жылі князі Война, Гоюл і Ягайла Гедройцы, якія падпісалі як сведкі міжнародныя акты Свідрыгайлы і Жыгімонта Кейстутавіча. Ужо ў 16 ст. род Гедройцаў моцна разгалінаваўся, многія яго прадстаўнікі страцілі княжацкі тытул. Паводле попіса войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 года ваеннаабавязанымі былі 85 Гедройцаў (князі і баяры), якія выступалі на вайну асобнай харугвай. Адна з княжацкіх ліній роду Гедройцаў карысталася прозвішчам Юрага. У 15 ст. ў Кракаўскім універсітэце вучыліся 6 Гедройцаў.
Маўчадскі сельсавет
Маўча́дскі сельсавет  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Моўчадзь.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Круплянскага сельсавета. 14 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Гірмантаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Катмінаўцы, Крутаўцы, Кузявічы, Мордычы і Ярашова). 21 студзеня 1961 года ў склад Пачапаўскага сельсавета перададзена вёска Дабраполь. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. У 1970 годзе скасавана вёска Калеснікі (злілася з вёскай Міцкевічы). 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Пагулянка (злілася з вёскай Соргавічы) і Іванавічы (злілася з вёскай Саўцавічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 13 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1565 чалавек, з іх 89,5 % — беларусы.
Чорнае (возера, басейн Званіцы)
Чорнае — бяссцёкавае возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Званіца (левы прыток ракі Дрыса, басейн Заходняй Дзвіны), за 22 км у напрамку на паўночны захад ад Полацка, на захад ад вёсак Лагуны і Уладычына.
Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 3 км. Плошча вадазбору 2,12 км².
Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй да 25 метраў, парослыя хмызняком.
Яр-Сале
Я́р-Сале — сяло ў Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ямальскага раёна. Размешчана на рацэ Юмбе, за 189 км на ўсход ад Салехарда. Насельніцтва — 7410 чалавек (2021)
Гісторыя
У 1923 годзе на месцы будучага паселішча знаходзіўся гандлёвы пункт, так званая «гарачая крама». Заснавана ў 1927 годзе. У 1932 годзе стала цэнтрам Ямальскага раёна. У перакладзе з ненецкай мовы «Яр-Сале» азначае «пясчаны мыс»: яр з ненецкай — «пясчаны», сале — «мыс». З 2004 па 2021 гады сяло было таксама цэнтрам Яр-Салінскага сельскага паселішча, скасаванага ў сувязі з пераўтварэннем муніцыпальнага раёна ў муніцыпальную акругу.
Механізм Хігса
Механізм Хігса — тэарэтычная пастраенне, тлумачыць спантаннае парушэнне сіметрыі ў квантавай тэорыі поля. У яго аснове ляжыць узаемадзеянне часціц са спецыяльным полем Хігса, у выніку чаго бязмасавыя часціцы набываюць  масу. Дзякуючы полю Хігса сіметрычны стан Сусвету страчвае ўстойлівасць, і Сусвет пераходзіць у несіметрычны стан.
Механізм Хігса выкарыстоўваецца, у прыватнасці, у тэорыі электраслабага ўзаемадзеяння.
Пра эксперыментальнае адкрыццё кванта поля Хігса, базона Хігса, было абвешчана на адкрытым семінары ў ЦЕРН, праведзеным 4 ліпеня 2012 года. Эксперыменты сведчаць пра існаванне новай часціцы з масай 125,3 ± 0,6 ГэВ, якая па пэўных сваіх характарыстыках нагадвае базон Хігса. Аднак неабходны дадатковыя эксперыменты, каб пацвердзіць, што адкрытая часціца паводзіць сябе цалкам як меркаваны базон са Стандартнай мадэлі.
Гісторыя
Механізм носіць імя Пітэра Хігса, хоць яго прапанавалі ў 1964 незалежна тры групы тэарэтыкаў: Робер Бру і Франсуа Энглер, Пітэр Хігс, а таксама Джэральд Гуральнік, Карл Хаген і Том Кібл. У 2010 усе шэсць навукоўцаў былі ўзнагароджаны прэміяй Сакураі.
Дэпрэсія
Дэпрэ́сія (depressio прыгнечанасць) — негатыўны настрой чаловека, самота, прыгнечанасць.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз сталы сум, раздражненне і прыгнечанасць, зніжэнне цікавасці і задавальнення ад спраў, пасіўнасць і стомленасць пры адсутнасці дзейнасці, хістанні апетыту і вагі, сну, немагчымасць засяродзіцца, няздольнасць прымаць рашэнні, пачуццё безнадзейнасці і, нізкую самаацэнку, думкі пра смерць і самагубства.
Павел Варфаламеевіч Кузняцоў
Павел Варфаламеевіч Кузняцоў (Павел Варфоломеевич Кузнецов; 5 [17] лістапада 1878,  —, ) — расійскі жывапісец.
Дэпрэсія
Пераадоленне
Чыннікамі пераадолення прыгнечанасці прынамсі ўзімку ёсць:
Павел Варфаламеевіч Кузняцоў
Біяграфія
Павел Кузняцоў нарадзіўся ў Саратаве ў сям’і іканапісца (дзед яго быў садоўнікам). Калі мастацкія схільнасці вызначыліся, Кузняцоў паступіў у «Студыю жывапісу і малявання» пры Саратаўскім таварыстве аматараў прыгожых мастацтваў, дзе займаўся на працягу некалькіх гадоў (1891—1896 гг.) пад кіраўніцтвам В. В. Канавалава і Г. П. Сальвіні-Баракі. Там жа сустрэча з В. Э. Барысавым-Мусатавым аказала на яго сур’ёзнае ўздзеянне, як і на яго аднакласніка і сябра, выбітнага скульптара А. Ц. Мацвеева, зрэшты, як і на ўсю саратаўскую мастацкую моладзь.
Бліскуча вытрымаў уступныя іспыты ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, разьбярства і дойлідства ў 1897 годзе. Вучыўся: спачатку ў А. Я. Архіпава, потым у К. А. Каровіна і В. А. Сярова. Вучоба дала кола сяброў і аднадумцаў, якія пазней сфарміравалі мастацкае аб’яднанне «Блакітная ружа».
Мастацкі дар спалучаўся ў Кузняцове з невычэрпнай энергіяй душы, якія ў рэшце рэшт выявіліся ў дзіўным творчым даўгалецці майстра сусветнага ўзроўню.
У 1902 годзе зблізіўся з В. Я. Брусавым і сімвалістамі. Супрацоўнічаў з выданнямі сімвалісцкага толку: часопісамі «Мастацтва», «Залатое руно», уваходзіў у аб’яднанне «Свет мастацтва».
У 1902 годзе Кузняцоў сумесна з К. С. Пятровым-Водкіным і П. С. Уткіным распісалі царкву Казанскай Божай Маці ў Саратаве. Знаходзячыся на лязо мастацкай думкі таго часу (удзельнічаючы ў дзейнасці «Міру мастацтва»), таленавітая моладзь і ў царкве паспрабавала вольна абыйсціся з канонамі, што выклікала выбух грамадскага абурэння і іх роспісы былі знішчаны.
У 1904 годзе Кузняцоў быў адным з арганізатараў выставы «Алая ружа», а таксама прыняў актыўны ўдзел у фармаванні мастацкага аб’яднання «Блакітная ружа», якое канчаткова вызначылася пасля аднайменнай выставы ў 1907 годзе.
У 1906 году па запрашэнні Сяргея Дзягілева ездзіў у Парыж, дзе наведваў дзелі мастацкія студыі і яго працы прынялі ўдзел у выставе рускага мастацтва, па выніках якой Кузняцоў быў абраны чальцом Восеньскага Салона (пажыццёва).
Быў членам аб’яднанняў «Свет мастацтва», «Саюз рускіх мастакоў», «Чатыры мастацтва».
Парламенцкія выбары ў Даніі (1852)
Выбары ў Фолькетынг Каралеўства Данія — парламенцкія выбары, якія былі праведзены 4 жніўня 1852 года.
Нягледзячы на тое, што партыя «Правыя» здабыла толькі 8 мандатаў, прэм'ер-міністрам застаўся прадстаўнік гэтай партыі — Крысціян Альбрэхт Блюмэ.
Выбарчая сістэма
Выбары праходзілі па сістэме «першы кандыдат» у аднамандатных акругах. Узроставы цэнз складаў 30 гадоў, што было вышэй узросту паўналецця — 25 гадоў. Акрамя таго, права голасу мелі толькі мужчыны, і мужчыны павінны былі адпавядаць 6 дадатковым патрабаванням:
У выніку, толькі 14,5% насельніцтва Даніі мелі права голасу.
Выбары на Фарэрскіх астравах прайшлі 16 ліпеня 1852 года, пасля чаго Фолькетынг налічваў 101 член.
NGC 2885
NGC 2885 (іншыя абазначэнні — IC 538, UGC 5037, MCG 4-22-58, ZWG 121.98, PGC 26811) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рывер-Сес (акруга)
Рывер-Сес (River Cess) — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Рывер-Сес. Плошча — 5 592 км², насельніцтва складае 65 862 чалавек (на 2008 год).
Dothioraceae
Dothioraceae — сямейства грыбоў парадку. Віды гэтага сямейства маюць шырокае распаўсюджанне і з’яўляюцца біятрофамі або некратрофамі, звычайна звязанымі з драўнянымі раслінамі.
Анкона
Анко́на (Ancona) — горад-порт у Італіі, сталіца рэгіёна Марке, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.
Гісторыя
У Сярэднявечча на тэрыторыі горада была незалежная Анконская рэспубліка, якой спрабавалі завалодаць Рымская царква, Венецыянская рэспубліка і германскія імператары. У 1532 г. у горадзе ўсталявалася ўлада Папы. Падчас войн Французскай рэвалюцыі на тэрыторыі Анконы на кароткі час была абвешчана Анканітанская рэспубліка, неўзабаве якая ўвайшла ў склад Рымскай рэспублікі. Пасля разгрому Напалеона ўлада Папы была адноўлена, а ў 1860 Анкона ўвайшла ў склад Італьянскага Каралеўства.
Эканоміка
Суднабудаванне, вагонабудаванне, вытворчасць маставых канструкцый. Нафтаперапрацоўка, фармацэўтычная, абутковая прамысловасць, вытворчасць маёлікавых і шкляных вырабаў. Вываз серы і асфальту.
Культура
Вядомы архітэктурны помнік Анконы — трыўмфальная арка Траяна, пабудаваная пасля 115 года нашай эры верагодна, архітэктарам Апаладорам Дамаскім. Музеі: Нацыянальны музей Марке (італійскія, грэчаскія і рымскія старажытнасці), пінакатэка «Франчэска Падэсці», Епархіяльны музей. У наваколлях Анконы размешчаны найбуйнейшы паломніцкі цэнтр — Ларэцкая базіліка.
Ігорка
Іго́рка (Igara) — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Чорная Ганча (басейн Нёмана).
Даўжыня ракі 13 км. Пачынаецца за 4,1 км на паўночны захад ад вёскі Кадыш, упадае ў Чорную Ганчу за 1,1 км на паўночны ўсход ад вёскі Сінявічы. Па рацэ праходзіць дзяржаўная мяжа Беларусі з Літвой.
Воўк
Воўк, шэры воўк, звычайны воўк (Canis lupus) — драпежнае млекакормячае з сямейства сабачых. Разам з каётам (Canis latrans) і шакалам (Canis aureus) утварае невялікі род ваўкоў (Canis). Паводле вынікаў вывучэння паслядоўнасці ДНК і дрэйфу генаў, воўк з'яўляецца простым продкам свойскага сабакі, які звычайна разглядаецца як падвід ваўка.
Апісанне
Воўк — самая буйная сучасная жывёла ў сваім сямействе — даўжыня цела (без хваста) можа дасягаць 160 см, даўжыня хваста да 52 см, вышыня ў карку да 90 см; маса цела да 86 кг.
Афарбоўка шэрая; тундравыя ваўкі маюць святлейшую афарбоўку, пустынныя — шаравата-рудаватую.
Асаблівасці біялогіі
Гэта спрытны і моцны звер, здольны нападаць на буйных ахвяр. Харчуецца пераважна жывёльнай ежай: дзікімі і хатнімі капытнымі, сабакамі, зайцамі, дробнымі грызунамі. У перыяд размнажэння ваўкі жывуць парамі, позняй восенню і ў пачатку зімы часам збіраюцца ў зграі да 10-12 звяроў. Кожная зграя мае свой участак, у межах якога яна перамяшчаецца і палюе. Ахвяр яны знаходзяць па паху і слядах, доўга праследуюць.
Увесну пасля 62-65 дзён цяжарнасці самкі прыносяць ад 3 да 10-13 (часцей 5) сляпых і бездапаможных ваўчанят, зрок з'яўляецца на 12-13-ы дзень. Толькі стэпавыя і пустынныя ваўкі рыюць норы, лясныя — выводзяць шчанят у логаве пад вывернутым дрэвам, у чаратах і іншых накрытых сухіх месцах. Падрослых ваўчанят бацькі кормяць адрыжкай са з'едзенага мяса, пазней — забітай здабычай. Увосень ваўчаняты пачынаюць выходзіць з дарослымі на паляванне. Ваўкі наносіць шкоду жывёлагадоўлі і паляўнічай гаспадарцы.
Помнік вызваліцелям (Лёзна)
Помнік вызваліцелям — помнік у гарадскім пасёлку Лёзна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца пры ўездзе ў гарадскі пасёлак на шашы Віцебск — Смаленск.
Аіпсанне
Помнік уяўляе сабой танк Т-34, які размешчаны на прамавугольным пастаменце, што пераходзіць у зігзагападобную плоскасць з мемарыяльнай дошкай, выявамі гвардзейскага знака, ордэнаў Леніна, Чырвонага Сцяга і Чырвонай Зоркі. Побач, на адной з мемарыяльных пліт, пералічаны воінскія злучэнні, якім за вызваленне пасёлка было прысвоена ганаровае званне «Лёзненскія». На гэтай жа сцяне напісаны радкі-рэквіем: «Людзі! Пакуль сэрцы б’юцца, памятайце, якой цаной заваявана шчасце». Пад самім жа танкам на цэнтральным пастаменце знаходзіцца подпіс-прысвячэнне: «Савецкім воінам, якія ўдзельнічалі ў вызваленні гарадскога пасёлка Лёзна і раёна. Ад працоўных Лёзненшчыны».
Аўтар кампазіцыі — беларускі архітэктар А. Сцяблецкі.
Міхаіл Андрэевіч Біцан
Міхаіл Андрэевіч Біцан ( — ) — беларуская баскетбольны трэнер. Заслужаны трэнер Беларусі.
Кар’ера
Увайшоў у гісторыю суверэннага баскетбола як першы галоўны трэнер жаночай нацыянальнай каманды Беларусі, якая ўдзельнічала ў кваліфікацыйным турніры чэмпіянату Еўропы-1993 годзе, а ўзначалены ім «Гарызонт» здабываў золата ў трох стартавых чэмпіянатах краіны.
Памёр ад шырокага інфаркту.
Вялікае Поўпіна
Вялікае Поўпіна (Большо́е По́лпино) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бранскай вобласці Расіі. Размешчаны за 10 км на ўсход ад Бранска на рацэ Снежаць.
Гісторыя
Пасёлак атрымаў сваю назву па ўрочышчы Поўбіна, размешчаным уздоўж ракі Снежаць і згаданым у 1706 годзе. Вёска вядома з сярэдзіны XVIII стагоддзя як валоданне Бранскага Петрапаўлаўскага манастыра, з XIX стагоддзя — Белабярэжскай пустыні (размешчана за 6 км на ўсход). З канца XVIII стагоддзя — парафіяльнае сяло з Мікалаеўскім храмам (закрыты ў 1937 годзе, разбураны ў 1943 годзе; з 2002 года дзейнічае новы храм).
Статус пасёлка гарадскога тыпу з 27 снежня 1933 года.
Царква Святога Лукі (Мюнхен)
Царква Святога Лукі (Lukaskirche) — найбуйнейшая пратэстанцкая царква Мюнхена. Храм адносіцца да Евангелічна-лютэранскай царквы Баварыі.
Будынак быў пабудаваны ў 1893-1896 гг. па праекце архітэктара Альберта Шміта на беразе Ізара. Экстэр'ер царквы Святога Лукі мае пераважна раманскія рысы, уласцівыя да Рэфармацыі, унутры ж пераважаюць элементы рэйнскай готыкі. На момант пабудовы гэта была трэцяя лютэранская царква горада пасля царквы Святога Матфея, адкрытай у 1833 годзе, і Святога Марка, пабудаванай у 1877 годзе. Усходні фасад мае дзве вежы, у заходняй частцы — купал вышынёй амаль 64 м.
На сёння Царква Святога Лукі — адзіная з добра захаваных пратэстанцкіх цэркваў у гістарычным раёне Мюнхена. Хоць царкву ў горадзе завуць Der Dom Der Münchner Protestanten (Сабор Мюнхенскіх пратэстантаў), яна не з'яўляецца кафедрай біскупа.
HMS C19
HMS C19 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1907-1908 гадах на верфі HM Dockyard Chatham у, дзе судна было спушчана 20 сакавіка 1909 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 9 лістапада 1909 года.
HMS C19 быў першым караблём тыпу C, які замяніў 16-цыліндравы рухавік новым 12-цыліндравым рухавіком з такой жа магутнасцю, але больш высокай прадукцыйнасцю.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.
У 1920 годзе лодка была прададзена на металалом.
Мінахасы
Гісторыя
Паводле лігвістычных данных, мінахасы маюць супольнае паходжанне з аўстранезійскімі народамі Філіпінскіх астравоў і поўначы вострава Сулавесі. Фарміраванне адзінага народа адбывалася ў складаных гістарычных умовах. Згодна паданням, у 670 г. на землях сучасных мінахасаў была сфарміравана канфедэрацыя розных плямён, якія захоўвалі свае мовы, звычаі і кіраванне. Археолагі выявілі магільні правыдыроў IX ст., якія сведчаць пра тое, што на паўночным ўзбярэжжы сапраўды мелася адносна развітае грамадства з сацыяльным расслаеннем.
У XVI - першай палове XVII стст. мінахасы актыўна кантактавалі з партугальскімі гандлярамі і іспанскімі каланістамі. У 1623 г. іспанцы заснавалі ў Паўночным Сулавесі крэпасць Манада і пачалі распаўсюджваць каталіцызм. Адносіны з іспанцамі мелі складаны характар. З аднаго боку, меліся ўстойлівыя гандлёвыя адносіны, мінахасы запазычылі ў еўрапейцаў такія сельскагаспадарчыя культуры, як кукуруза і кава, з'явіўся пласт іспана-мінахаскіх крэолаў. Прыняцце хрысціянства садзейнічала далейшаму адасабленню мінахасаў ад іншых насельнікаў Сулавесі, што спавядалі іслам. Аднак правадыры мінахаса супраціўляліся спробам каланістаў усталяваць палітычны кантроль над іх землямі. Змяненне сітуацыі на суседніх Малукскіх астравах, адкуль вывозіліся ў Еўропу спецыі, прывяло да хуткага заняпаду іспанскай калоніі. Гэта выкарысталі ў сваіх мэтах галандцы. У 1657 г. яны дамовіліся з правадыром Манада аб пабудове сваёй крэпасці, якая пазней атрымала назву Ротэрдам. У 1679 г. было падпісана саюзнае пагадненне з правадырамі канфедэрацыі.
Першапачаткова палітыка галандскіх каланізатараў на поўначы Сулавесі не мела гвалтоўнага характара. Яны не абмяжоўвалі мясцовае самакіраванне, аказвалі ваенную падтрымку тубыльцам супраць мусульманскіх піратаў, вялі гандаль, наймалі мінахасаў у каланіяльную армію. Каланіяльная адміністрацыя з'явілася толькі ў 1888 г. Для ўкаранення хрысціянства былі запрошаны нямецкія пратэстанцкія місіянеры. У другой палове XIX ст. яны стварылі сетку сучасных школ з выкладаннем на малайскай мове. Вучні мелі магчымасць зрабіць сабе кар'еру ў арміі або ў адміністрацыі. Такім чынам з'явіўся пласт мясцовага насельніцтва, якое ахвотна супрацоўнічала з еўрапейцамі і прама не атаесамляла сябе з традыцыйнымі коламі правадыроў. У 1889 г., калі на поўначы Сулавесі было знойдзена золата, генерал-губернатар фактычна скасаваў дамову з правадырамі і ўвёў прамое кіраванне.
З канца XIX ст. сярод адукаваных мінахасаў пачалі распаўсюджвацца ідэі нацыяналізму. Яны прымалі актыўны ўдзел у заснаванні інданезійскага нацыянальнага руху і далейшай антыкаланіяльнай барацьбе. У 1950 г. землі мінахасаў былі далучаны да незалежнай Інданезіі. Аднак у 1957 г. частка палітычных дзеячоў Сулавесі абвясціла ў Макасары ўсеагульную хартыю барацьбы (Piagam Perjuangan Semesta, скарочана Permesta) супраць прэзідэнта Сукарна. Яна была падтрымана многімі мінахасамі. У выніку, сярод іх узнік узброены рух, які працягваўся да 1961 г. У 1959 г. была створана асобная правінцыя Паўночны Сулавесі. У нашы дні мінахасы складаюць у ёй большасць насельніцтва.
Культура
Традыцыйнымі галінамі эканомікі мінахасаў былі сельская гаспадарка, рыбалоўства, прыбярэжны гандаль, рамяство. У мінулым практыкавалася падсечнае земляробства. Паколькі землі ў рэгіёне, населеным мінахасамі, горныя і маюць высокі нахіл, то расчышчаныя ад лесу надзелы апрацоўваліся толькі некалькі гадоў. У далейшым дажджавая вада змывала урадлівую глебу або з-за адсутнасці дрэў у спякотны сезон пачыналася засуха, і земляробам прыходзілася шукаць новае месца. У каланіяльны перыяд замацавалася прыватная ўласнасць на зямлю.
Распаўсюджаныя рамёствы — апрацоўка дрэва і каменю, ткацтва і выраб керамікі. Да сярэдзііны XIX ст. майстры мінахасаў усталёўвалі на могілках каменныя надмагіллі варуга, якія аздаблялі складанай мастацкай рэззю. Найлепшыя прыклады іх працы захаваліся ў вёсцы Саванган у Паўночным Сулавесі, дзе комплекс варуга займае 1866 м². У вёсцы Валоан каля Манада развіваюцца традыцыі будаўніцтва драўляных каркасных хацін на доўгіх па́лях. У мінулым такія хаціны будаваліся на ўсёй тэрыторыі, населенай мінахаса. Яны ладзіліся з трох розных відаў драўніны. Адрозніваліся вялікія хаціны для сталага пражывання і малыя сезонныя хаціны, што ўзводзіліся каля палеткаў. У нашы дні традыцыйная архітэктура саступіла месца звычайнай, але лёгкія і добра прыстасаваныя для трапічнага надвор'я хаціны экспартуюцца ў іншыя рэгіёны.
Кулінарныя традыцыі абапіраюцца на мясцовы вопыт, а таксама на звычаі, запазычаныя ў іншых народаў Паўднёва-Усходняй Азіі, Кітая і Еўропы. Асноўнай ежай з'яўляецца каша з здробненага рысу або кукурузы, да яе падаюцца сушоная, а потым адвараная рыба, розная гародніна, смажанае ў пальмавым алеі мяса хатняй жывёлы. Папулярна дзічына, асабліва мяса аленяў і дзікоў, але таксама ўжываюць пацукоў, сабак, кажаноў. Лічыцца, што мінахаса могуць есці ўсё, што рухаецца на чатырох нагах. Стравы прыпраўляюцца вострымі спецыямі, воцатам, часныком і соевай падлівай.
З узмацненнем дзяржавы роля тарандак у сацыяльным жыцці паступова зніжалася, затое ўзнікала тэрытарыяльная абшчына вануа на чале выбранага або прызначанага старасты укунг. Ёй з дапамогай некалькіх дапаможцаў распараджаўся грамадскімі работамі, размеркаваннем угоддзяў, супольнай абаронай абшчыны. Некалькі вануа складалі саюз абшчын валак. У старажытнасці правадыр валак выбіраўся. Асноўныя дзяржаўныя рашэнні прымаліся на сходзе такіх правадыроў. Кіраўнік дзяржавы мунту-унту высоўваўся з іх асяроддзя і павінен быў абапірацца на рашэнні схода. У сваю чаргу, меўся сход саюзных мунту-унту. Ён праіснаваў да 1889 г.
Традыцыйнае грамадства мінахасаў заставалася даволі ваяўнічым, часта ўспыхвалі ўнутраныя канфлікты, вяліся міжродавыя войны. У выніку пашырэння хрысціянства ў XIX ст. царква стала важным асобным інстытутам, які меў значны аўтарытэт, але непасрэдна не падпарадкоўваўся мунту-унту і ў выніку прыняў бок каланіяльных адміністратараў, а ў XX ст. — агульнай інданезійскай дзяржавы. Нават у нас час царква аказвае вялікі ўплыў на адукацыю, арганізуе супольныя сходы і святы, дабрачынныя акцыі, нават займаецца захаваннем традыцыйнай культуры. Прыналежнасць да царкоўнай абшчыны — адзін з першасных чынннікаў у сацыяльным вызначэнні кожнага мінахаса.
Інстытут фізіялогіі НАН Беларусі
Інстытут фізіялогіі (Институт физиологии НАН Беларуси) — даследчая ўстанова Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, створаная ў 1940 годзе ў якасці Інстытута тэарэтычнай і клінічнай медыцыны. На 2018 год Інстытут знаходзіўся ў складзе Аддзялення медыцынскіх навук НАНБ. Інстытут фізіялогіі ажыццяўляў набор у аспірантуру па 4 спецыяльнасцях: 1) фізіялогія, 2) біяхімія, 3) паталагічная фізіялогія, 4) аднаўленчая медыцына, спартыўная медыцына, лекавая фізкультура, курорталогія і фізіятэрапія. У дактарантуру набіралі па 2 спецыяльнасцях: 1) фізіялогія, 2) паталагічная фізіялогія. Інстытут ажыццяўляў: 1) распрацоўку і выпрабаванне фізіятэрапэўтычнага абсталявання, 2) доследы ў галіне функцыянальных асаблівасцей біялагічна актыўных дадаткаў і харчовых вырабаў, 3) даследаванне значэння будовы і хімічнага стану клетак у парушэннях сардэчна-ссасудзістай сістэмы; 4) ацэнку курортаўтваральных прычын і абгрунтаванне магутнасці і напрамку здраўніцы, 5) біяхімічнае даследаванне крыві і імунітэту ў лабараторыі.
Структура
На 2018 год Інстытут фізіялогіі ўключаў цэнтр электроннай і светлавой мікраскапіі і 6 лабараторый: 1) мадуляцыі функцый арганізма, 2) клеткавых тэхналогій, 3) нейрафізіялогіі, 4) навукова-тэхнічнага суправаджэння, 5) фізіялогіі харчавання і спорту, 6) шматпрофільную дыягнастычную.
Мінахасы
Культура
Фальклор мінахасаў адметны вялікай колькасцю гістарычных паданняў, песнямі і танцамі. Папулярны танец маенгкет прысвечаны збору рысу. Складаны мужчынскі танец кабасаран мае ваенныя карані. Распаўсюджаныя музычныя інструменты — барабан, гамбанг, гонг, сантур і інш.
Мовы
Мінахасы размаўляюць на 8 аўстранезійскіх мовах, якія ўваходзяць у асобную групу мінахаса. У сярэднявеччы склалася піктаграфічная пісьмовасць, на якой пісалі на магільнях правадыроў. У нашы дні найчасцей выкарыстоўваецца лацінка. У раёне Манада пашыраны мясцовы дыялект малайскай мовы, сфарміраваны ў XIX ст. , на якім існуе прафесійная літаратура.
Інстытут фізіялогіі НАН Беларусі
Гісторыя
На 1998 год у Інстытуце фізіялогіі дзейнічала 5 лабараторый: 1) фізіялогіі функцыянальных сістэм, 2) рэгуляратных бялкоў і пептыдаў, 3) фізіялогіі аферэнтных сістэм, 4) прыкладной фізіялогіі, 5) фізіялогіі ствала галаўнага мозгу. Таксама працавала 3 групы: 1) функцыянальнай нейрамарфалогіі, 2) экстракардыяльных механізмаў рэгуляцыі кровазвароту, 3) эколага-фізіялагічных праблем. На 1998 год у Інстытуце працавалі акадэмікі Давыд Голуб, Валерый Гурын і Уладзімір Мацюхін, члены-карэспандэнты Мікалай Арынчын і Уладзімір Салтанаў, 9 дактароў навук.
Мінахасы
Рэлігія
Старажытная політэістычная рэлігія мінахасаў, што ўключала шанаванне нябесных аб'ектаў і духаў прыроды не захавалася да нашага часу. Аднак працягвае існаваць культ продкаў, які прадугледжвае асобыя сямейныя рытуалы і ахвярапрынашэнні. У выніку кантактаў з суседзямі-мусульманамі, кітайцамі і еўрапейцамі з XVI - XVII стст. распаўсюджваліся іслам, будызм і хрысціянства. У нашы дні іслам спавядае толькі 7% вернікаў. 93% вернікаў — хрысціяне, з іх 85% — пратэстанты і 8% — каталікі.
Рывер-Гі
Рывер-Гі (River Gee) — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Кот-д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтр — Фіштаўн. Плошча — 5 110 км², насельніцтва складае 67 318 чалавек (на 2008 год).
Сіноэ
Сіноэ (Sinoe) — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Грынвіл. Плошча — 10 133 км², насельніцтва складае 104 932 чалавек (на 2008 год).
Мілавідскі сельсавет (Баранавіцкі раён)
Мілаві́дскі сельсавет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Мілавіды.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР, з 14 кастрычніка 1957 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ямічненскага сельсавета. 4 верасня 1972 года скасавана вёска Скарынкі (злілася з вёскай Мілавіды). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 5 населеных пунктаў.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 896 чалавек, з іх 91,4 % — беларусы.
Спірагіра
Спірагіра (Spirogyra) — род ніткаватых зялёных водарасцей сямейства зігнемавых.
Апісанне
Клеткі талома спірагіры выцягнуты ў даўжыню, маюць клетачную сценку з цэлюлозы і моцна аслізнены. У цытаплазме размешчаны адзін або некалькі перыферыйных хларапластаў у выглядзе спіральна закручанай стужкі. Рост ніці ў даўжыню адбываецца дзякуючы дзяленню клетак талома.
Арэал
Адрозніваецца каля 340 відаў. Пашыраны па ўсім зямным шары. Трапляюцца пераважна ў прэсных водах, на вільготнай глебе, мокрых скалах, паблізу гарачых і мінеральных крыніц. На Беларусі адзначаны 8 відаў:, , , , і інш.
Трыбунал над Садамам Хусейнам
Трыбунал над Садамам Хусейнам — судовае разбіральніцтва па факце здзяйснення злачынстваў супраць чалавечнасці Садамам Хусейнам і шэрагам яго паплечнікаў.
Спірагіра
Размнажэнне
Нітка расце ў выніку папярочнага дзялення клетак. Размнажаецца спірагіра вегетатыўным і палавым спосабамі. Вегетатыўнае размнажэнне адбываецца пры разрыве ніці на часткі. Кожная частка пры спрыяльных умовах можа развіцца ў новую ніць. Палавы працэс у спірагіры — кан’югацыя. Пры гэтым зліваецца змесціва звычайных клетак. Для перацякання цытаплазмы паміж клеткамі ўзнікае спецыяльны канал. У выніку палавога працэсу ўтвараецца зігота. Пасля перыяду спакою яна прарастае ў новую ніць спірагіры. Такім чынам, спірагіра не мае ні гаметафіта, ні спарафіта, а значыць — і чаргавання пакаленняў.
Трыбунал над Садамам Хусейнам
Перадмова
20 сакавіка 2003 года, пад падставай звяржэння рэжыму Садама Хусейна, падазраванага ў супрацоўніцтве з тэрарыстамі і наяўнасцю забароненай зброі, ЗША ўрываюцца ў Ірак. Урад быў скінуты 17 красавіка, а да 1 мая амерыканцы і іх саюзнікі па кааліцыі ўсталявалі кантроль над усёй краінай. Каля паўгода Садаму Хусейну ўдавалася хавацца ад замежнікаў, аднак у снежні 2003 года ён быў злоўлены недалёка ад свайго роднага горада Тыкрыт. Пасля гэтага былы іракскі лідар быў вывезены з тэрыторыі Ірака і змешчаны на амерыканскай ваеннай базе ў Катары.
У гэты час супраць экс-прэзідэнта і шэрагу яго набліжаных былі заведзены крымінальныя справы па факце ўчынення шэрагу злачынстваў.
Агульны ход
Да пачатку судовага працэсу быў адменены мараторый на смяротнае пакаранне, уведзены пасля звяржэння рэжыму.
У ліпені 2004 г. С. Хусейн быў перададзены часоваму ўраду краіны, застаючыся пры гэтым пад аховай амерыканскіх вайскоўцаў. Трыбунал прыступіў да збору і аналізу доказаў яго шматлікіх злачынстваў. Так, на працягу лета 2005 г. было распаўсюджана чатыры афіцыйныя відэазапісы з допытамі абвінавачаных па справе С. Хусейна. 19 чэрвеня быў паказаны допыт стрыечнага брата экс-прэзідэнта Алі Хасана аль-Маджыда па мянушцы «Хімічны Алі», які ўдзельнічаў у 1988 г. у атручванні жыхароў курдскай вёскі атрутнымі газамі. 15 чэрвеня з’явіўся відэасправаздача аб допыце трох іншых паплечнікаў Хусейна — ягонага былога сакратара, былога віцэ-прэзідэнта і былога міністра ўнутраных спраў Ірака. Яшчэ раней апублікаваны запіс допыту самога Садама. Акрамя таго, атрымалі распаўсюджванне кадры відэаздымак без гуку допытаў двух адзінакроўных братоў былога дыктатара — Барзана Ібрагіма Хасана Тыкрыці і Уотбана Ібрагіма Хасана, якія былі прэзідэнцкімі саветінікамі і падазраваліся ў датычнасці да забойстваў курдаў.
Першапачаткова, асноўнымі абвінавачваннямі павінны былі быць супрацоўніцтва з тэрарыстычнымі арганізацыямі і распрацоўка зброі масавага знішчэння. Так, ваеннаслужачыя Польшчы і ЗША ў 2004 годзе знайшлi у Іраку боепрыпасы з хімічнай зброяй. Аднак, як высветлілася пазней, знойдзеныя снарады ўтрымлівалі толькі рэшткі рэчываў, што знішчаліся пад наглядам прадстаўнікоў ААН яшчэ ў 1990-я гады. 6 кастрычніка 2004 года арганізацыя Iraq Survey Group (яна з’яўлялася пануючай у справе пошукаў ЗМЗ) афіцыйна заявіла, што на момант ўварвання замежных сіл у 2003 годзе Ірак не меў ніякіх забароненых сродкаў.
Першае пасяджэнне асаблівага трыбунала адбылося ў ліпені 2004. Ужо на ім суддзя агучыў сем абвінавачванняў (папярэдніх) супраць былога іракскага лідара: наўмыснае забойства грамадзянскіх асоб пры дапамозе хімічнай зброі ў мясцовасці Халабжа на поўначы Ірака; наўмыснае забойства грамадзянскіх асоб без суда; наўмыснае вынішчэнне курдскага клана Барзані ў 1983 годзе; наўмыснае забойства святароў; наўмыснае забойства грамадзянскіх асоб падчас аперацый супраць курдаў на поўначы Ірака; наўмыснае забойства грамадзянскіх асоб на поўдні Ірака ў 1991 годзе; уварванне ў Кувейт.
Першы судовы працэс з удзелам Хусейна пачаўся перад спецыяльным трыбуналам Ірака 19 кастрычніка 2005 года. На гэтым працэсе Садам і сем іншых абвінавачаных былі асуджаны за злачынствы супраць чалавечнасці ў дачыненні да падзей, якія мелі месца пасля няўдалай спробы замаху на спробы ў Дуджэйле ў 1982 годзе членамі ісламскай «Давы». Другое і асобнае судовае разбіральніцтва пачалося 21 жніўня 2006 года, падчас якога былі асуджаны Садам і шэсць іншых абвінавачаных у генацыдзе падчас ваеннай кампаніі «Анфаль» супраць курдаў у Паўночным Іраку.
Суддзі
Усяго штат трыбунала складаўся прыкладна з 400 чалавек, з якіх каля сотні з’яўляюліся суддзямі і адвакатамі. Усім ім былі прадастаўлены целаахоўнікі, а іх імёны захоўваліся ў таямніцы. Тым не менш, удзельнікі трыбунала ўжо неаднаразова атрымлівалі пагрозы. Іракскія паўстанцы, з ліку прыхільнікаў хусейнаўскай партыі Баас, нават абвясцілі пра паляванне на суддзяў.
Абарона абвінавачанага
Галоўным адвакатам Садама стаў Зіяд Аль-Хасаўні. Аднак у пачатку ліпеня 2005 года ён заявіў пра тое, што пакідае каманду абаронцаў Хусэйна, бо «яе хочуць узначаліць некаторыя амерыканскія адвакаты», якія таксама ўваходзяць у групу абароны і імкнуцца «ізаляваць сваіх арабскіх калегаў». Адвакаты Садама арабскага паходжання мелі намер, па словах Аль-Хасаўні, будаваць абарону на незаконнасці ўварвання ЗША ў Ірак, а амерыканскія адвакаты хацелі змяніць гэтую лінію. Ідэю прыцягнення да абароны амерыканскіх адвакатаў падтрымлівалі некаторыя сваякі Садама. Да таго моманту каманда абаронцаў Хусейна складалася ўжо з паўтары тысячы добраахвотнікаў з розных краін (Ірака, ЗША, Францыі, Іарданіі, Лівіі і іншых), якіх узначальвалі 22 прафесійныя юрысты. У гэтую групу ўваходзіла таксама Айша Кадафі, дачка лівійскага лідара Муамара Кадафі.
Канчатковы вердыкт
5 лістапада 2006 года Садам быў прысуджаны да смяротнага пакарання праз павешанне. 26 снежня апеляцыя Садама была адхілена, а смяротны прысуд пакінуты ў сіле. Ніякіх далейшых апеляцый прынята не было, і Садам быў пакараны праз 30 дзён. Дата і месца пакарання трымаліся ў сакрэце да прывядзення прысуду ў выкананне. Садам Хусейн быў пакараны праз павешанне 30 снежня 2006 года. Пасля яго смерці ўсе іншыя абвінавачванні былі зняты.
Яўген Мікалаевіч Зінічаў
Яўген Мікалаевіч Зінічаў (,, РСФСР, СССР — , Нарыльск) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Міністр Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў (2018—2021), член Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі (2018—2021). Герой Расійскай Федэрацыі (2021).
Біяграфія
Міністр Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў з 18 мая 2018 года па 8 верасня 2021 года, член Савета бяспекі Расійскай Федэрацыі з 28 мая 2018 года па 8 верасня 2021 года.
Трагічна загінуў 8 верасня 2021 года ў Нарыльску падчас здымак міжведамасных вучэнняў па абароне арктычнай зоны Расіі для навучальнага фільма МНС Расіі, сарваўся са скалы пры спробе выратаваць жыццё аператара здымачнай групы, які таксама загінуў. Спачуванні ў сувязі з трагічнай гібеллю Яўгена Зінічава выказаў Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін, якога з загінулым звязвалі многія гады сумеснай працы.
Тазаўскі
Та́заўскі (да 1949 года Хальмер-Седэ, з 1949 па 1962 гады — Тазаўскае) — пасёлак у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Тазаўскага раёна. Да 1964 года быў сялом, з 1964 па 2012 гады — пасёлкам гарадскога тыпу. Пасёлак размешчаны на левым беразе ракі Таз, за 8 км ад яе ўпадзення ў Тазаўскую губу.
Erysiphe penicillata
Erysiphe penicillata — від патагенных грыбоў сямейства, які выклікае на буяках.
Закраса
Закраса, або прыкраса — тое, што дадаюць да ежы для паляпшэння яе смаку, пажыўнасці, водару і выгляду.
Прыклады традыцыйных закрас, некаторыя з іх мелі ўласныя назвы:
Для першых страў часцей за ўсё ўжываюцца ў славянскай кухні такія запраўкі, як цыбуля, морква, пятрушка, грыбы, сельдэрэй, тамат, мука, смятана, тоўчанае сала, кроп, шчаўе і г д.
Для бліноў і аладак ужываюць смятану, варэнне або кісель.
Асноўнай закрасай у посныя дні быў алей, тоўчанае і  семя,.
У культуры
Беларускія народныя прымаўкі супярэчліва сцвярджаюць «Не кідай у боршч мяса, бо грыб — лепшая закраса», але «Як няма мяса, то і грыб закраса». Або «І да мяса трэба закраса» у сэнсе, што няма мяжы дасканаласці.
Плошча Паўстання (Гомель)
Плошча Паўстання — размешчана ў цэнтры горада на скрыжаванні вуліцы Савецкай і праспекта Перамогі.
NGC 2886
NGC 2886 — чацвярная зорка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Плошча Паўстання (Гомель)
Гісторыя
У пачатку мінулага стагоддзя тут размяшчаўся плац для вайсковых маршаў. За плошчай знаходзіўся вялізны па тым часам комплекс спартыўных і культурных устаноў, арганізаваных вольным пажарным таварыствам. У раёне плошчы 22—26 кастрычніка 1916 года пад кіраўніцтвам Палескага камітэта РСДРП праходзіла Паўстанне гомельскага перасыльнага пункта. У час Вялікай Айчыннай вайны немцы заснавалі ў наваколлях плошчы, на месцы фабрыкі «Труд» лагер для ваеннапалонных «Дулаг 121», дзе было забіта каля ста тысячаў чалавек. Плошча атрымала назву ў 1967 годзе (ранейшыя назвы — Ваенны плац, Спартыўная). Была сфармавана ў пасляваенныя гады ў сувязі з аднаўленнем і рэканструкцыяй цэнтра горада. Цяпер плошча звычайна выкарыстоўваецца ў якасці стаянкі, тут адбываюцца «кірмашы», міні-выступленні артыстаў.
Забудова
Прамавугольная ў плане плошча, кампазіцыйна замыкае перспектыву праспекта Перамогі. Забудова плошчы ўключае грамадскія, жылыя і вытворчыя будынкі. Кампазіцыйны цэнтр — помнік Вызвалення. Паўночны бок фармуюць вытворчыя карпусы панчошна-трыкатажнай фабрыкі імя 8 сакавіка з вежай-дамінантай адміністрацыйнага будынка, якая акцэнтуе вугал плошчы, і будынак былой ланкастарскай школы, які цяпер належыць абуткавай фабрыцы «Труд». Заходні бок прадстаўлены фронтам жылой забудовы вул. Савецкай з убудаванымі ўстановамі гандлю ў першых паверхах. З паўднёвага боку да плошчы прымыкае будынак цырка, з усходняй — Цэнтральны стадыён. Маецца зялёная зона для адпачынку. На будынку абутковай фабрыкі «Труд» усталяваны мемарыяльныя дошкі ў памяць аб паўстанні гомельскага перасыльнага пункта і аб існаванні лагера для ваеннапалонных.
Рымская рэспубліка (1798—1799)
Рымская рэспубліка (Repubblica Romana) — дзяржава ў Італіі, абвешчанае 15 лютага 1798 года ў выніку ўварвання ў горад войскаў напалеонаўскай Францыі пад камандаваннем Луі Аляксандра Берцье. Рымская рэспубліка была дзяржавай-сатэлітам Францыі і кіравалася французскай Дырэкторыяй. Яна была сфарміравана з тэрыторый Папскай вобласці; Папа Рымскі Пій VI быў выгнаны ў Францыю, дзе і памёр у 1799 годзе. Адразу пасля свайго ўтварэння Рымская рэспубліка прыняла кантроль над дзвюма іншымі дзяржавамі, якія сфармаваліся на тэрыторыі Папскай вобласці: Тыберынскай рэспублікай і Анканітанскай рэспублікай. Рымская рэспубліка была ліквідавана ў кастрычніку 1799 года, калі войскамі каралеўства Неапаль была адноўлена Папская вобласць.
Літаратура
На французскай: На нямецкай:
Джавані Батыста Піранезі
Джавані Батыста Піранезі (Giovanni Battista Piranesi; 4.10.1720, г. Мальяна-Венета, Італія — 9.11.1778) — італьянскі гравёр.
Адаменская горка
Адаменская горка — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Лёзна (Віцебская вобласць, Беларусь).
Апісанне
З’явілася ў 1943—1944 гадах. Пахавана больш за 800 чырвонаармейцаў, якія загінулі ў час вызвалення Лёзна.
У 1983 годзе на могілках быў пастаўлены помнік, архітэктар А. Сцяблецкі. Архітэктурна-прасторавая кампазіцыя з прамавугольнай стэлай у цэнтры, на фасаднай плоскасці якой барэльефныя выявы ордэна Айчыннай вайны, твараў 4 воінаў і партызан. Абапал стэлы — пліты з імёнамі загінуўшых.
У 2018 годзе комплекс быў урачыста адкрыты пасля маштабнай рэканструкцыі.
Барэнд Карнеліс Кукук
Барэнд Карнеліс Кукук (нідэрл. Barend Cornelis Koekkoek,, — , ) — нідэрландскі мастак.
Жыццё і творчасць
Нарадзіўся ў сям’і мастака-пейзажыста. Вывучаў жывапіс у Каралеўскай акадэміі выяўленчых мастацтваў у Амстэрдаме. Ужо ў маладосці пейзажы пэндзля Б. К. Кукука карысталіся папулярнасцю. У 1833 годзе мастак ажаніўся з дачкой свайго настаўніка і сябра Ж. А. Дайвайла, Элізай Тэрэзай; у гэтым шлюбе нарадзіліся 5 дачок. Будучы прызнаным жывапісцам, Б. Кукук заслужыў у Нідэрландах тытул «князь мастакоў». У 1834 годзе ён пераехаў у Клевэ, і ў 1841 годзе адкрыў у гэтым горадзе сваю мастацкую акадэмію і школу малявання, якая прыцягнула да сябе ўвагу многіх нідэрландскіх жывапісцаў. У 1842—1848 гадах ён пабудаваў у цэнтры Клевэ «Палац мастакоў» з майстэрні (Дом Кукук). Будынак, пабудаваны ў стылі нідэрландскага рамантызму, з’яўляецца цяпер мастацкім музеем і адным з найпрыгажэйшых архітэктурных помнікаў сярэдзіны XIX стагоддзя ў нямецкім Рэйнландзе і прылеглых да яго раёнах Нідэрландаў.
Пасля смерці мастака заснаваную ім Акадэмію мастацтваў узначаліў вучань Кукука і таксама таленавіты пейзажыст Іаган Бернгард Кломбек.
Мужы (Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга)
Мужы — сяло ў Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шурышкарскага раёна. Насельніцтва — 3741 чал. (2015). Размешчана на беразе рэк Малой Обі і Ёган, пратокі Вылью, з працяглай планіровачнай структурай. Сяло перасякаецца раўчукамі і ярамі ў шыротным кірунку. Адзін з найбольш буйных яраў дзеліць умоўна Мужы на паўднёвы і паўночны раёны.
Райцэнтр Мужы знаходзіцца за 220 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра Салехарда. Заснавана ў 1840 годзе. У 1930 годзе стала цэнтрам Шурышкарскага раёна Асцяка-Вагульскай нацыянальнай акругі, а з 1937 года адышло да Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі.
Жаночая палавая сістэма
300px|Жаночая палавая сістэма 1 — [[фалопіевы трубы|фалопіева труба; 2 — мачавы пузыр; 3 — лабковае зрашчэнне; 4 — похва; 5 — клітар; 6 — малыя палавыя вусны і вонкавая адтуліна урэтры; 7 — пераддзвер'е похвы; 8 — яечнік; 9 — сценка брушыны; 10 — матка; 11 — шыйка маткі; 12 — задняя частка похвы; 13 — прамая кішка; 14 — анус;]] Жаночая палавая сістэма чалавека складаецца з двух асноўных частак: ўнутраных і вонкавых палавых органаў. Вонкавыя палавыя органы ў сукупнасці носяць назву вульва.
Яечнікі
Яечнікі - парны орган, які размяшчаецца ў ніжняй частцы брушнай паражніны і ўтрымліваюцца ў ёй звязкамі. Па форме яечнікі, якія дасягаюць у даўжыню да 3 см, нагадваюць міндальнае семечка. Пры авуляцыі паспелая яйкаклетка выходзіць непасрэдна ў брушную паражніну, праходзячы па адной з «фалопіевых труб».
Фалопіевыя трубы
Фалопіевыя трубы інакш называюцца яйкаводы. Яны маюць лейкападобнае пашырэнне на канцы, праз якое ў трубу трапляе паспелая яйкаклетка (яйка). Эпітэліяльная посцілка фалопіевых труб мае вейчыкі, біццё якіх стварае рух току вадкасці. Гэты ток вадкасці і накіроўвае ў фалопіевай трубе яйка, гатовае да апладнення. Фалопіевыя трубы іншым сваім канцом адкрываюцца ў верхнюю частку маткі, у якую яйка накіроўваецца па фалопіевай трубе. У фалопіевай тубе адбываецца апладненне яйкаклеткі. Аплодненыя яйкаклеткі (яйкі) паступаюць у матку, дзе і працякае нармальнае развіццё плоду да родаў.
Матка
Матка - цягліцавы грушападобны орган, які мае памер з кулак дарослага чалавека. Яна размяшчаецца ў сярэдзіне брушнай паражніны ззаду мачавой бурбалкі. Матка мае тоўстыя цягліцавыя сценкі. Унутраная паверхня паражніны маткі выслана слізістай абалонкай, працятай густой сеткай крывяносных сасудаў. Паражніна маткі злучаецца з похвавым каналам, які праходзіць праз тоўстае цягліцавае кольца, што выбіваецца ў похву. Яно носіць назву шыйка маткі. У норме аплодненая яйкаклетка паступае з фалопіевай труб у матку і прымацоўваецца да цягліцавай сценцы маткі, развіваючыся ў плод. У матцы працякае нармальнае развіццё плоду да родаў.
Дзераза гадавая
Дзераза гадавая (Lycopodium annotinum) — шматгадовая травяністая вечназялёная споравая расліна, від рода.
Назва
Дзераза гадавая, відлак, дзераза, бабін мур, вілак-дзераза, даршча, селяніка  , бронец.
Батанічнае апісанне
Вечназялёная расліна з доўгім паўзучым галінастым сцяблом даўжынёй да 1,5 метра, якое нясе прамастойныя, дыхатамічна разгалінаваныя парасткі вышынёй 10-30 см. Галінкі пакрыты больш рэдка сядзячымі, чым у дзеразы булавападобнай, лісцямі. Лісце без валасістага заканчэння, жорсткае, адагнутае ўніз, вузкаланцэтнае, размешчана ў 5-8 радоў. Каласкі адзіночныя, шчыльныя, сядзячыя, на аблісцелых верхавінках парасткаў.
Спарафілы круглавата-яйцападобныя, завостраныя, верхавінка іх вызубленая. Спарангіі дыяметрам 1,5-2 мм.
Споры прарастаюць цераз 6-7 гадоў. Полавая спеласць гаметафіта настае праз 12 гадоў.
Распаўсюджанне і экалогія
Расце ў яловых, радзей хваёвых і чорнаальховых лясах. Ценелюбівая расліна.
У Беларусі сустракаецца паўсюдна, але радзей за іншыя віды дзеразы.
Падвіды
Вылучаюць да шасці падвідаў:
OpenBSD
OpenBSD — камп’ютарная аперацыйная сістэма класу Unix, паходзіць ад Дыстрыбуцыі Праграм Берклі (BSD), распрацаванай у Каліфарнійскім універсітэце, Берклі. лідар праекта, Тэа дэ Раадт, разам з групай прыхільнікаў адасобіліся ад NetBSD у канцы 1995. Праект славуты прыхільнасцю праграмістаў ідэалам адкрытага крынічнага коду і вельмі якаснай дакументацыяй, бескампраміснай пазіцыяй у дачыненні да ліцэнзіявання праграмнага забеспячэння, а таксама ўважлівасцю да пытанняў бяспекі і правільнасцю праграмнага коду. Сімвалам праекта з’яўляецца рыбка Пуфі.
OpenBSD уключае шэраг паляпшэнняў стандартнай сістэмы бяспекі Unix. Гэта звязана з рэдкай у сучасным свеце праграмавання традыцыяй аўдыту (вычытвання) коду з мэтай пошуку магчымых памылак і хібаў, шырока распаўсюджанай у супольнасці OpenBSD. Праект прытрымліваецца даволі жорсткіх патрабаванняў да ліцэнзій праграм, якія пастаўляюцца ў стандартным камплекце сістэмы. Ліцэнзіяй пераважнай большасці праграмнага коду сістэмы з’яўляецца ліцэнзія BSD. Шырока распаўсюджаная практыка перапісвання некаторых праграм з нуля, калі, на думку супольнасці, ліцэнзіі гэтых праграм недастаткова свабодныя.
Як і ў большасці аперацыйных сістэм BSD, ядро OpenBSD і збор сістэмных праграм, такіх як камандная абалонка альбо стандартныя праграмы ps і cat, распрацоўваюцца разам з іншымі прадстаўнікамі BSD-супольнасці. Дадатковае праграмнае забеспячэнне даступнае для ўстанаўлення як з папярэдне скампіляваных пакункаў, так і з крынічных кодаў праз сістэму партоў (ports collection).
Сёння аперацыйная сістэма OpenBSD афіцыйна выдаецца для 17 розных апаратных платформаў, сярод іх працэсары DEC Alpha, Intel i386, Hewlett-Packard PA-RISC, AMD AMD64 і Motorola 68000, камп’ютары Apple на базе PowerPC, працоўныя станцыі Sun SPARC і SPARC64, VAX, а таксама кішэнныя камп’ютары Sharp Zaurus.
Калінкі
Калінкі, або салодкая гарэлка — абрад у традыцыйным беларускім вяселлі, непасрэдна звязаны з першай шлюбнай ноччу маладых.
У ХІХ і пачатку ХХ ст. гэтым абрадам правяралі маладую, ці захавала яна цноту да вяселля. Калі захавала, дык праводзілася ўрачыстае распіванне салодкай гарэлкі з галінкай каліны. А прыданкі мелі права скакаць на лавах і паламаць іх. Калі яна не захавала цноту, то галоўнаму свату альбо маці нявесты вешалі на шыю хамут і частавалі горкай гарэлкай. Спявалі і адпаведныя песні нецэнзурнага зместу.
Брыгада Плюс-Ультра
Плюс-Ультра (Plus Ultra) — назва воінскага кантынгенту пяці іспанамоўных краін, які дыслакаваўся ў Іраку падчас Іракскай вайны ў 2003—2004 гадах.