cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тадэвуш Антонавіч Вайніловіч
Маёнткі
У 1845 бацька Антон перадаў кіраванне гаспадаркай сваім сынам, падзяліўшы свае маёнткі паміж двума сынамі (Тадэвушу — Кларымонт, Каралін; Адаму — Савічы, Пузаў і Браткова), і вырашыў, што будзе жыць у сына Адама ў палацы ў Савічах на прыбыткі з дробнага маёнтка Дучава (Душава). У 1850 у маёнтку Тадэвуша Вайніловіча Кларымонт мелася 86 душ, у Караліне — 116, а ў 1856 — супольна ў Кларымонце і Караліне налічвалася 183 душы.
Амхавая 2
Амхава́я 2 (, Амховая 2) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падгор’еўскага сельсавета. Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў—Крычаў. Рэльеф раўнінны, на захад мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па шашы Магілёў—Слаўгарад, якая праходзіць побач з вёскай.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР.
З 20 жніўня 1924 года ў Лупалаўскім, з 2 сакавіка 1931 года ў Магілёўскім раёнах, з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады вяскоўцы ўступілі ў калгас.
У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Магілёўскі» (цэнтр — в. Амхавая 1).
Планіроўка
Планіровачна складаецца з захаду кароткіх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і злучаных завулкамі. Забудавана двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Мыеўкі
Мыеўкі або Трохпальцыя чайкі (Rissa) — род птушак з сямейства чайкавых (Laridae). Да мыевакм адносяцца ўсяго два віды:
Гэта маленькія марскія птушкі з кароткай і моцнай дзюбай, кароткімі лапкамі і моцна паменшаным заднім пальцам. Звычайная мыеўка распаўсюджана па ўсёй Голарктыцы, чырвонаногая сустракаецца толькі на ўзбярэжжах паўночнага Ціхага акіяна. Абодва віды гняздуюць на прыбярэжных уцёсах, а не ў шлюбны перыяд увесь час праводзяць у адкрытым моры.
.pr
.pr — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Пуэрта-Рыка.
Toppdomän
Буралом 1
Бурало́м 1 (, Бурелом 1) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 2004 годзе перададзена са складу скасаванага Узмёнскага сельсавета ў Даўгінаўскі сельсавет, які ў 2010 годзе быў перайменаваны ва Узмёнскі.
Конкурс песні Еўрабачанне 1986
Конкурс песні Еўрабачанне 1986 стаў 31-м конкурсам песні Еўрабачанне. Ён прайшоў 3 мая 1986 года ў горадзе Берген (Нарвегія) на сцэне «Грыгхале». Грэцыя і Італія адмовіліся ад удзелу ў конкурсе, аднак, вярнуліся Нідэрланды і Югаславія, і ўпершыню ў конкурсе прыняла ўдзел Ісландыя. Такім чынам, лік удзельнікаў дасягнуў 20. Перамогу атрымала Сандра Кім з «J’aime la vie», набраўшы 176 ачкоў і прынесшы першую перамогу для Бельгіі.
Пазней, калі высвятлілася, што Сандры было не 15 гадоў, як было абвешчана, а ўсяго 13, швейцарскае тэлебачанне звярнулася ў аргкамітэт з просьбай дыскваліфікаваць песню, аднак гэты крок поспеху не меў.
Талоская мова
Талоская мова (саманазва - El Glheþ Tallosan) - штучная мова, створнаня ў 1980 годзе заснавальнікам віртуальнай карлікавай дзяржавы Талоса Робертам Бен-Медысанам. Талоская мова з'яўляецца дзяржаўнай мовай Каралеўства Талоса, заснаванага ў 1979 годзе і Рэспублікі Талоса, заснаванай ў 2004 годзе. Талоская мова пабудавана на аснове моў раманскай групы.
Гісторыя мовы
Развіццё талоскай мовы знаходзіцца пад кантролям моўнай камісіі Каралеўства Талосы "Comità per l'Útzil del Glheþ". Гэта арганізацыя выдае перыядычнае выданне "Arestadas", у якім фіксуюцца змены ў талоскай мове. У Рэспубліцы Талоса заснавана "Школа талоскай мовы ў структуры Рэспубліканскай Акадэміі мастацтваў, якая вывучае і падтрымлівае развіццё талоскай мовы. Найбольш значнай падзеяй у развіцці талоскай мовы стала рэформа ад 12 снежня 2007 года, калі была значна спрошчана арфаграфія. Такім чынам, у развіцці мовы існуюць два перыяда, якія называюцца Pre-Arestada (Да-Арэстада) і Post-Arestada (Пасля-Арэстада). У настаячы час паміж двумя дзяржавамі Талосы вядуцца перамовы аб адзінай уніфікацыі талоскай мовы. Самым поўным апісаннем талоскай мовы з'яўляецца кніга "Ün Guizua Compläts àl Gramatica es àl Cünsuetüd del Glheþ Talossan", выданая ў 2008 годзе.
Узоры тэкста
Перыяд "Pre-Arestada":
Ô traversâ salvátx tú ãnd d'Otogñheu s'eßençù, Tú da qissen presençù ûnividat els listopätsilor Sînt driveschti, com'els spiritzen d'iens encantéir escapînd, Vermél, és negreu, és brançéu, es roxh gipesc, Prestidonça-cünstats plenitüds! Ô tú, Qi apoartás á lor auscür þivereu lict".
Перыяд "Post-Arestada"^
Oh traversa salvatx, tu and d'Otogneu s'eßençù, Tu da qissen presençù unvidat els listopätsilor Sint driveschti com'els spiritexen d'iens encanteir escapind, Vermel, es negreu, es brançéu, es roxh gripesc, Pestidonç-cünsütats plenistüds! Oh tu, Qi apoartas à lor auscür þivereu lict".
Даманеў (гміна)
Дама́неў (Domaniów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Алаўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Даманеве. Плошча гміны складае 94,31 км². Станам на 2013 год у гміне Даманеў пражывалі 5 327 чалавек, шчыльнасць — 56,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 25 населеных пунктаў.
Георг Мухэ
Георг Мухэ (Georg Muche;, Кверфурт — , Ліндау) — нямецкі мастак, архітэктар і графік.
Жыццё і творчасць
Яшчэ ў юнацтве, падчас школьнага навучання Георг Мухэ сур’ёзна займаўся жывапісам і графікай, капіраваў творы вядомых майстроў. Ва ўзросце 17 гадоў Мухэ пакідае школу і бярэ ў Мюнхене прыватныя ўрокі жывапісу. У 1914 годзе ён прыязджае ў Берлін, дзе ўваходзіць у групу мастакоў, якія прадстаўлялі галерэю Герварта Вальдэна «Der Sturm». У 1916 годзе Вальдэн сумесна з Максам Эрнстам арганізуе для юнага Мухэ выстаўку з 22 яго прац. Нягледзячы на ​​адсутнасць сістэмнай мастацкай адукацыі, школа мастацтваў пры групе «Sturm» высока ацэньвае талент Мухэ і прымае яго ў верасні 1916 г. выкладчыкам. У 1917 годзе ён прымае ўдзел у далейшых выстаўках галерэі «Sturm», нараўне з Паўлем Клее і Аляксандрам Архіпенкам.
У 1918 годзе мастак прызываецца ў германскае войска і ўдзельнічае ў апошніх бітвах Першай сусветнай вайны, што робіць яго перакананым пацыфістам. Пасля 1919 года Мухэ жыве ў Берліне; ён становіцца членам левай лістападаўскай групы мастакоў і ўдзельнічае ў яе выстаўках у 1927—1929 гадах. У 1920 годзе Мухэ запрашаецца Вальтэрам Гропіусам у школу Баўхаўс у Веймар, дзе выкладае ксілаграфію, а затым, у 1921—1927 гадах, кіруе класам ткацтва. У 1923 годзе ён узначальваў камісію па арганізацыі першай выстаўкі «Баўхаўса». У 1925—1926 гадах ён, сумесна з архітэктарам Рыхардам Паўлікам, праектуе «Сталёвы дом» (Stahlhaus) у Дэсау.
У 1927 годзе мастак вярнуўся ў Берлін і да 1930 года выкладаў там у прыватнай школе Іаганеса Ітэна, з якім Мухэ звязвала даўняя сяброўская і творчая сувязь. Акрамя гэтага, Ітэн і Мухэ абодва прытрымліваліся вучэння «маздазнан» — заснаванага на зараастрызме ўсходняга культу. У 1931—1933 гадах Георг Мухэ — прафесар жывапісу ў Акадэміі мастацтваў Брэслаў. Пасля прыходу ў Германіі да ўлады нацыянал-сацыялістаў працы мастака былі аднесены да твораў дэгенератыўнага мастацтва. Згодна з дэкрэтам Гебельса ад 30 ліпеня 1937 года 13 палотнаў Мухэ былі канфіскаваны, і два з іх выстаўлены ў тым жа годзе на выстаўцы «дэгенератыўнага мастацтва» ў Мюнхене.
У 1955 годзе Георг Мухэ ўдзельнічае ў выстаўцы сучаснага мастацтва «documenta I» у Каселі. У 1979 годзе ён быў узнагароджаны прэміяй Ловіса Корынта.
Максім Аляксандравіч Яблонскі
Максім Яблонскі (нар., ) — беларускі футбаліст, абаронца гродзенскага «Нёмана».
Клубная кар’ера
Па заканчэнні сезону ў лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з гродзенцамі на адзін год. У сезоне 2018 замацаваўся ў стартавым складзе каманды, у лістападзе не гуляў з-за траўмы. У студзені 2019 года падпісаў новы двухгадовы кантракт з «Нёманам».
Сезон 2019 пачынаў у стартавым складзе каманды, але пазней шмат прапусціў з-за траўм. У 2020 годзе пераважна выхадзіў на замену, а ў сезоне 2021 стаў часцей з’яўляцца ў аснове. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з «Нёманам».
Міжнародная кар’ера
1 чэрвеня 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы з Македоніяй (1:1).
Савашы
Савашы́ (, Саваши) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.
Акалада
«Акалада» — беларуская тэлевізійная праграма аб вядомых музыках і гуртах, якая выходзіла на тэлеканале БТ з вядучымі Анатолем і Аксанай Вечар. Папярэднікам праграмы стаў разавы праект 1994 года «Вечар з „“», у выніку якога склалася канцэпцыя першых двух гадоў перадачы — ў прамым эфіры з госцем, а таксама кліпы і сюжэты. У перадачы ў розныя часы ў якасці гасцей прымалі ўдзел Барыс Грабеншчыкоў,, «Neuro Dubel», «», , «KRIWI», , Алег «Джагер» Мінакоў, Васіль Шугалей, , Алеся, ансамбль «Бяседа», Вольга Барабаншчыкава.
Сальера
«Сальера» (Saliera — «сальніца») — часткова пакрытая эмалью залатая настольная статуэтка, якая была выканана ў 1543 годзе фларэнційскім залатых спраў майстрам Бенвенута Чэліні для французскага караля Францыска I і ўяўляла сабой вяршыню дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва эпохі маньерызму. Вышыня скульптуры — 26 см, шырыня заснавання са слановай косці — 33,5 см.
Першапачатковым замоўцам сальніцы выступаў кардынал Іпаліта д’Эстэ. Тады ў Чэліні нарадзілася задума выканаць сальніцу як алегорыю саюза зямлі (фігура Цэрэры) і мора (фігура Нептуна), дзякуючы якому і нараджаецца соль. Гэту задуму, згаданую Чэліні ў аўтабіяграфіі, атрымалася ажыццявіць толькі напачатку 1540-х у сувязі з паступленнем замовы французскага манарха.
Разлік адміністрацыі музея апраўдаўся: 21 студзеня 2006 года паліцыя выявіла Сальеру закапанай у свінцовай скрынцы ў лесе ля горада Цветль.
Дзяржаўная рэлігія
Дзяржаўная рэлігія (сінонім афіцыйная рэлігія) — веравучэнне, афіцыйны статус якога пацверджаны дадзенай дзяржавай. Дзяржава без дзяржаўнай рэлігіі завецца свецкай або секулярнай дзяржавай.
Сучасны стан
Па даных Гарвардскага Універсітэта ў 2000 годзе сітуацыя была наступнай: з 188 дзяржаў 75 краін прызналі тое ці іншае веравучэнне афіцыйным, а 113 краін не мелі дзяржаўнай рэлігіі.
Праваслаўе
У шматлікіх краінах Усходняй Еўропы асобы статус праваслаўнай царквы замацаваны ў заканадаўчых дакументах, разам з тым словазлучэнне «дзяржаўная рэлігія» не выкарыстоўваецца. Гарвардскае даследаванне прылічае такія краіны да краін з дзяржаўнай рэлігіяй:
Зорны вецер
Зорны вецер - працэс плыні рэчывы з зорак у міжзорную прастору.
Вызначэнне
Рэчыва, з якога складаюцца зоркі, пры пэўных умовах можа пераадольваць іх прыцягненне і выкідвацца ў міжзоркавую прастору. Гэта адбываецца ў тым выпадку, калі часціца ў атмасферы зоркі разганяецца да хуткасці, якая перавышае другую касмічную хуткасць для дадзенай зоркі. Фактычна, хуткасці часціц, з якіх складаецца зорны вецер, складаюць сотні кіламетраў у секунду.
Зорны вецер можа ўтрымліваць як зараджаныя часціцы, так і нейтральныя.
Зорны вецер - працэс, які пастаянна адбываецца і прыводзіць да зніжэння масы зоркі. Колькасна гэты працэс можа быць ахарактарызаваны як колькасць (маса) рэчывы, якое губляе зорка ў адзінку часу.
Крыніцы энергіі
Для гарачых зорак асноўнай крыніцай энергіі для разгону часціц з'яўляецца ціск выпраменьвання, у выніку якога фатоны, якія валодаюць накіраваным ад зоркі імпульсам, ўзаемадзейнічаюць з рэчывам зоркі (іёнамі), якому перадаецца кінетычная энергія фатона. Страты масы ў гэтым выпадку складаюць 10^{-8} — 10^{-5} сонечных мас у год. Улічваючы, што маса такіх зорак максімум на парадак больш масы Сонца, а час іх жыцця мае парадак 10^{6} — 10^{7} гадоў, уплыў зорнага ветра на эвалюцыю зорак у гэтым выпадку вельмі вялікі.
Для больш халодных зорак, у тым ліку Сонца, крыніцамі энергіі з'яўляюцца канвектыўныя рухі ў атмасферы зорак. У выніку гэтых рухаў часціцам перадаецца кінетычная энергія і фармуецца магнітная складнік, якая ўзнікае як у выніку руху зараджаных часціц, так і ў выніку дзеяння магнітнага поля зоркі (магнітагідрадынамічныя хвалі). Страты масы для такіх зорак моцна адрозніваюцца, гэта можа быць велічыня і 10^{-8} сонечных мас (для маладых зорак), і 10^{-14} (для Сонца). У апошнім выпадку, з улікам ацэнкі часу існавання Сонца ў 5\cdot10^9 гадоў, можна сказаць, што зорны вецер не аказвае ўплыву на эвалюцыю Сонца.
Роля зорнага ветра
Зорны вецер можа гуляць важную ролю ў зорнай эвалюцыі: так як у выніку гэтага працэсу адбываецца памяншэнне масы зоркі, то ад яго інтэнсіўнасці залежыць тэрмін жыцця зоркі.
Зорны вецер з'яўляецца спосабам пераносу рэчывы на значныя адлегласці ў космасе. Акрамя таго, што ён сам па сабе складаецца з рэчыва, якое мінае з зорак, ён можа ўздзейнічаць на навакольнае міжзоркавае рэчыва, перадаючы яму частку сваёй кінетычнай энергіі. Так, форма эмісійнай імглістасці NGC 7635 «Бурбалка» ўтварылася ў выніку такога ўздзеяння.
У выпадку заканчэння рэчывы ад некалькіх блізка размешчаных зорак, дапоўненага уздзеяннем выпраменьвання гэтых зорак магчымая кандэнсацыя міжзоркавага рэчыва з наступным зоркаўтварэння.
Пры актыўным зорным ветры колькасць выкіданага рэчыва можа апынуцца дастатковым для фарміравання планетарнай туманнасці.
Яшчэ адзін прыклад ўздзеяння зорнага ветра ўжо ў галактычных маштабах - галактыка M82 «Цыгара»: у ёй зорны вецер вялікай колькасці зорак прывёў да утварэння добра бачных выкідаў рэчывы з галактыкі.
.ps
.ps — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Палесціны.
Далучэнне Трансільваніі і Букавіны да Румыніі
Далучэнне Трансільваніі да Румыніі (у Румыніі носіць назву Вялікага аб'яднання 1918 года) — палітычны працэс, распачаты 1 снежня 1918 года падчас распаду Аўстра-Венгрыі, калі на з'ездзе румынаў у горадзе Алба-Юлія дэлегатамі было прынята рашэнне аб уваходжанні раней венгерскай Трансільваніі ў склад каралеўства Румынія.
Уваходжанне сепаратна настроенай у адносінах да Венгрыі Трансільваніі ў склад Румыніі, сацыялістычны пераварот у самой Венгрыі, тэрытарыяльныя спрэчкі венграў і чэхаславакаў прывялі да пачатку Чэхаславацка-венгерскай вайны. У 1919 годзе ў Трансільваніі адкрыўся румынска-венгерскі фронт, а ўжо ўлетку таго ж года румыны дасягнулі Будапешта. Сацыялістычны ўрад у Венгрыі паў, а пасля падпісання Трыянонскага дагавора, у якім дакументальна замацоўваліся распад Аўстра-Венгрыі і паражэнне Венгрыі ў Першай сусветнай вайне, Трансільванія канчаткова ўвайшла ў склад Румыніі.
Перадумовы
У Сярэднявеччы ўся Трансільванія і частка Малдавіі патрапілі ў склад Венгерскага каралеўства. Валахія стала залежнай ад Венгрыі. Усе гэтыя тэрыторыі былі звязаны паміж сабой культурна і эканамічна.
У XIV стагоддзі княства Валахія і Малдаўскае княства адпалі ад Венгрыі, здабыўшы незалежнасць. Трансільванія па-ранейшаму заставалася ў складзе каралеўства. Да пачатку XVI стагоддзя Малдова і Валахія патрапілі пад турэцкі ўплыў, з часам апынуўшыся цалкам залежнымі ад Асманскай імперыі. У сваю чаргу ў Трансільваніі адбываліся іншыя працэсы — мадзьярызацыя і германізацыя мясцовага насельніцтва.
Аднак у другой палове XVI стагоддзя Трансільванія таксама патрапіла ў зону ўплыву Турцыі. Было ўтворана залежнае княства Трансільванія. Тым часам сувязі паміж рэгіёнам і Дунайскімі княствамі ізноў пачынаюць развівацца. У 1600 годзе Валахія, Трансільванія і Малдова былі аб'яднаны пад уладай князя Міхая Храбрага. Ён абвясціў заваяваныя тэрыторыі асобнай, незалежнай ад Асманскай імперыі дзяржавай. Аднак з-за звад з баярамі Міхай быў забіты. Пасля яго на прастол княства ўзышоў Рудольф II. Такім чынам, рэгіён патрапіў пад аўстрыйскі ўплыў.
Пераломным момантам як у гісторыі Дунайскіх княстваў, так і Трансільваніі, апынуўся пачатак XIX стагоддзя. З'явілася новая палітычная плынь — панрумынізм. Падчас рэвалюцый 1848 года ў Еўропе вялікі ўплыў на Трансільванію быў аказаны з боку Валахіі і Малдавіі. Мясцовая інтэлігенцыя пасля паражэння бегла ў рэгіён, распаўсюдзіўшы тут ідэі румынскага адзінства. Таксама вялікі ўплыў на палітычную будучыню Трансільваніі аказала стварэнне Румыніі.
Уступіўшы ў Першую сусветную вайну, Румынія адкрыта высунула свае прэтэнзіі на рэгіён, але яе армія апынулася разбіта. Толькі з заканчэннем вайны румынскі ўрад змог прыступіць да выканання задуманага.
Ход падзей
З распадам Аўстра-Венгерскай імперыі на яе былых тэрыторыях сталі ўзнікаць самаабвешчаныя этнакратычныя дзяржавы. Гэтаму папярэднічала ўзнікненне Нацыянальных саветаў — па адным ад кожнага края ці народа імперыі. 27 кастрычніка 1918 года ў Чарнаўцах на Букавіне адбыўся з'езд мясцовых румынаў, дзе было прынята рашэнне стварыць Нацыянальны Заканадаўчы сход Букавіны і склікаць Нацыянальны савет румынаў Букавіны колькасцю 50 чалавек. Першым рашэннем букавінскага румынскага Нацыянальнага савета стала аб'яднанне Букавіны з каралеўствам Румынія і Трансільваніяй. Таксама ў Нацыянальным савеце быў выбраны прадстаўнік ад румынаў Букавіны Янку Франдора. Янку ўзначаліў Камітэт па кіраванні Букавінай.
2 лістапада таго ж года ў Трансільваніі з'явіўся Румынскі Цэнтральны Нацыянальны савет. Савет усклаў на сябе паўнамоцтва часовага ўрада краі. У лістападзе савет пачаў перамовы з венгерскім урадам аб мірным аддзяленні Трансільваніі ад Венгрыі, але яны праваліліся. Тым часам рабочыя Трансільваніі задавольвалі страйкі нароўні з рабочымі Венгрыі, і рэгіён жыў адным палітычным жыццём з Венгрыяй. У такіх умовах 1 снежня ў Алба-Юліі быў прызначаны з'езд усіх членаў Румынскага Цэнтральнага Нацыянальнага савета. Гэты з'езд атрымаў назву Вялікага Нацыянальнага сходу. Алба-Юлія была выбрана ў якасці месца з'езду таму, што ў 1600 годзе князь Міхай Віцязул, які аб'яднаў княствы Валахія, Трансільванія і Малдавія ў адзіную дзяржаву, абвясціў гэты горад сваёй рэзідэнцыяй.
У гэты дзень у горад з усіх рэгіёнаў Трансільваніі і Букавіны прыехала звыш 100 000 чалавек. З іх было 1228 дэпутатаў, якія мелі права голасу. Пасля выступленняў дэпутатаў перад людзьмі пачалося галасаванне, на якім было прынята рашэнне аддзяліць край ад Венгрыі. Таксама быў выбраны вярхоўны орган часавага самакіравання — Кіруючы Кансіліум. Усе патрабаванні Румынскага Нацыянальнага Цэнтральнага савета былі выкладзены ў асобнай рэзалюцыі аўстра-венгерскаму ўраду, якая змяшчае 6 пунктаў:
Аднак як урад Аўстрыі, так і Венгрыі не змаглі своечасова адрэагаваць на гэту рэзалюцыю. У гэтых дзяржавах у сувязі з распадам Аўстра-Венгрыі сітуацыя была вельмі нестабільная, а ўлады гэтых краін ужо не маглі ўплываць на ўскраіны экс-імперыі. Так, уладам Першай Аўстрыйскай Рэспублікі ўжо было абыякава, што адбываецца ў суседняй Венгрыі, якая нядаўна стала незалежнай, таму што Карынтыя выступала за далучэнне да Каралеўства СХС, а Паўднёвы Ціроль — да Італіі. Падобнае назіралася на ўсёй тэрыторыі былой Аўстра-Венгрыі.
Румынскі ўрад з ухваленнем паставіўся да рашэння з'езду румынаў у Алба-Юліі. 7 снежня румынскія войскі перасеклі мяжу з Аўстра-Венгрыяй на поўдзень ад горада Брашаў і занялі яго. У той жа дзень яны дасягнулі ракі Мурэш і занялі горада Клуж-Напока і Турда ў цэнтры Трансільваніі. Да пачатку 1919 года ўся Трансільванія кантралявалася румынскімі войскамі.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Мадэль ударнага фармавання месяца (ужываецца таксама тэрмін «Мадэль мегаімпакту», «Гіганцкае сутыкненне» (ад Giant impact) і інш.) — адна з распаўсюджаных гіпотэзаў фармавання Месяца. Паводле гэтай мадэлі Месяц узнік у выніку сутыкнення маладой Зямлі з аб’ектам, падобным памерамі на Марс. Гэты гіпатэтычны аб’ект часам называюць Тэя у гонар адной з сясцёр-тытанід, маці Геліяса, Эос і Селены (месяца).
Чайкавыя
Чайкавыя (Laridae) — сямейства птушак, якія жывуць на марскіх прасторах або ўнутраных вадаёмах, а таксама ў межах населеных пунктаў.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Звесткі, атрыманыя праз місію «Апалон», згодна якім суадносіны ізатопаў тытана ў месяцавых ўзорах супадаюць з зямнымі, патрабуюць перагляду існуючых мадэляў фармавання Месяца з улікам ізатопнай аднастайнасці. На бягучы момант існуе некалькі мадыфікацый тэорыі сутыкнення, якія дазваляюць патлумачыць гэтю аднастайнасць. У прыватнасці, Тэя могла быць больш масіўнай, чым лічылася да гэтай пары, альбо Месяц мог астываць даўжэй.
Доказамі справядлівасці гэтай гіпотэзы лічацца: ўзоры месяцавага грунту, якія ўказваюць на тое, што паверхня Месяца некалі была расплаўленай, і тое, што Месяц, магчыма, мае адносна малое ядро з серністага жалеза, а таксама сведчанні падобных сутыкненняў у іншых звездных зорных сістэмах.
Чайкавыя
Вялікія і сярэдніх памераў водныя птушкі з доўгімі крыламі, добра лятаюць і плаваюць, але слаба або зусім не ныраюць. Палавы дымарфізм не выразны, але прысутнічае сезонны і ўзроставы. Гняздуюцца часцей за ўсё на зямлі або скалах, каланіяльна.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Засталося некалькі пытанняў, звязаных з гэтай гіпотэзай, якія так і не знайшлі тлумачэння. Да іх можна аднесці: адсутнасць у месяцавых ўзораў чаканага адсоткавага ўтрымання лятучых элементаў, вокісаў жалеза ці сідэрафільных элементаў, а таксама адсутнасць доказаў таго, што Зямля калісьці мела акіяны магмы, што маецца на ўвазе гэтай гіпотэзай.
Упершыню тэорыю гіганцкага сутыкнення прапанавалі Ўільям К. Хартман і Дональд Р. Дэвіс у 1975 годзе ў артыкуле, надрукаваным у часопісе «Icarus».
Струміца
Струміца (раней — Струмніца; Струміца) — горад у Паўночнай Македоніі. Насельніцтва: 35 311. Цэнтр абшчыны Струміца.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Сцэнарый сутыкнення
4,533 мільярды гадоў таму, неўзабаве пасля фармавання, Зямля сутыкнулася з протапланетай Тэя — падобнай памерам на Марс (прыкладна 1/10 масы Зямлі). Удар прыпаў не па цэнтру, а пад вуглом (амаль па касальнай). У выніку большая частка рэчыва аб’екту і частка рэчыва зямной мантыі былі выпіхнуты на калязямную арбіту. З гэтых аскепкаў згуртаваўся прота-Месяц і пачаў круціцца па арбіце з радыусам каля 60 000 км. Зямля ў выніку ўдара атрымала рэзкі прырост хуткасці кручэння (адзін абарот за 5 гадзін) і заўважны нахіл восі кручэння.
З камп’ютарнай мадэлі гэтай падзеі зроблена выснова, што Месяц атрымаў сваю сферычную форму ў перыяд ад аднаго года да ста год пасля сутыкнення.
Струміца
Геаграфія
Горад размешчаны ў Струміцкай катлавіне ў паўднёва-ўсходняй частцы Паўночнай Македоніі, непадалёк ад мяжы з Балгарыяй і Грэцыяй. Суседнія гарады — Валандава, Радавіш (Паўночная Македонія) і Петрыч (Балгарыя). У горада працякае аднайменная рака Струміца (Струмешніца).
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Сцэнарый сутыкнення
Сведчаць аб такім сутыкненні сабраныя экіпажамі касмічных апаратаў «Апалон» узоры месяцавых парод, якія зместам ізатопаў кіслороду амаль ідэнтычныя рэчыву зямной мантыі. Хімічным даследванем гэтых узораў не выяўлена ані лятучых спалучэнняў, ані лёгкіх элементаў; мяркуецца, што яны былі «выпараны» празмерна моцным нагрэвам падчас стварэння гэтых парод. Сейсмаметрыяй на Месяцы былы вымераны памеры яе жалеза-нікелевага ядра, якое апынулася меней, чым меркавалася іншымі гіпотэзамі ўтварэння Месяца (напрыклад, гіпотэзай адначасовага фармавання Месяца і Зямлі). У той жа час, такі малы памер ядра добра тлумачыцца тэорыяй сутыкнення, у якой лічыцца, што Месяц сфармаваўся пераважна з выкінутага ўдарам больш лёгкага рэчыва мантыі Зямлі і цела, якое з ёй сутыкнулася, у той час як тяжкае ядро гэтага цела пагрузілася і злілася з ядром Зямлі.
Акрася самаго факту існавання Месяца, тэорыя тлумачыць і дэфіцыт у зямной кары фельзічных («светлых») і прамежкавых парод, якіх недастаткова для поўнага пакрыцця паверхні Зямлі. У выніку мы маем кантыненты, якія складаюцца з адносна лёгкіх фельзічных парод, і акіянскіх басейнаў, якія складаюцца з больш цёмных і цяжкіх метал-утрымальных парод. Такая розніца ў складзе парод пры наяўнасці вады дазваляе функцыянаваць сістэме тэктанічнага руху літасферных плітаў, якія фармуюць зямную кару.
Таксама мяркуецца, што нахіл зямной восі і нават кручэнне Зямлі — вынік менавіта гэтага сутыкнення.
Чайкавыя
Сямейства ўключае ў сябе каля 60 відаў птушак, пераважная большасць з якіх адносіцца да роду сапраўдных чаек, якіх у вузкім сэнсе таксама звычайна называюць чайкамі.
Пячорны жывапіс
Пячорны жывапіс (часта называюць наскальным жывапісам) — выявы ў пячорах, зробленыя людзьмі часоў палеаліта, адзін з відаў першабытнага мастацтва. Большасць з такіх аб’ектаў было знойдзена ў Еўропе, паколькі менавіта там старажытныя людзі былі вымушаны жыць у пячорах і гротах, спасаючыся ад халадоў, але падобныя пячоры ёсць і на іншых кантынентах.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Тэя
Такі механізм істотна павялічвае верагоднасць сустрэчы нябеснага цела з Зямлёй з запатрабаванымі параметрамі сутыкнення. Мадэляванне, здзейсненае ў 2005 годзе доктарам Робін Кэнап, паказала, што спадарожнік Плутону Харон мог таксама ўтварыцца каля 4,5 мільярдаў год таму ад сутыкнення Плутона з іншым целам з поясу Койпера, дыяметрам ад 1600 да 2000 км, якое ўдарыла планету на хуткасці 1 км/с. Кэнап мяркуе, што такі працэс фармавання спадарожнікаў планет мог быць звычайнай справай у маладой Сонечнай сістэме. Такія планеты на нестабільных арбітах знікаюць вельмі хутка пасля ўзнікнення планетнай сістэмы, і абарачэнне сучасных планет можа быць патлумачана гэтым механізмам.
Пячорны жывапіс
Доўгі час сучасная цывілізацыя не мела ўяўленняў аб якіх-небудзь аб’ектах старажытнага жывапісу, але ў 1879 годзе археолаг-аматар Марсэліна Санз дэ Саўтуола разам са сваёй 9-гадовай дачкой у выніку прагулкі натрапіў на пячору Альтаміра, скляпенні якоў былі ўпрыгожаны мноствам малюнкаў — не меўшая аналагаў знаходка вельмі ўразіла даследчыка і схіліла яго да больш уважливага даследвання. Праз год Саўтуола са сваім сябрам Хуанам Віланова-і-П’ера з Мадрыдскага ўніверсітэта апублікавалі вынікі сваіх даследванняў, у якіх датавалі выкананне малюнкаў эпохай палеаліта. Шмат хто з вучоных успрынялі гэтае паведамленне вельмі неадназначна, Саўтуолу абвінавачвалі ў фальсіфікацыі знаходак, але пазней падобныя пячоры былі знойдзены і ў іншых кутках планеты.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Тэя
У такім выпадку «гіпотэза ўнікальнай Зямлі» зводзіцца толькі да патрэбнага палажэння планеты ў нашай зорнай сістэме, вялікай колькасці вадкай вады на паверхні, цяжкаму спадарожніку на нізкай арбіце, які стварае гіганцкія прылівы і перамешвае іх змест напрацягу мільярда гадоў.
Пячорны жывапіс
Прынята вылучаць аднакаляровыя, ці манахромныя, і шматкаляровыя, ці паліхромныя выявы. развіваючыся з часам, да ХІІ тысячагоддзя да н. э. пячорны жывапіс стаў выконвацца з улікам аб’ёма, перспектывы, колера і прапорцыі фігур, улічваць рух. Пазней пячорны жывапіс стаў больш стылізаваным.
Тэорыя гіганцкага сутыкнення
Гл. таксама
Паходжанне Месяца — агляд прапанаваных гіпотэзаў паходжання Месяца.
Струміца
Гісторыя
У ходзе Другой Балканскай вайны, 7 ліпеня 1913 года, горад быў захоплены ў балгараў грэкамі. Пасля бухарэсцкага міру, калі горад адышоў да Сербіі, грэчаскае насельніцтва гарадоў Струміца і Гяўгелія ў сваёй значнай частцы, перасялілася ў грэчаскі горад Кілкіс, які знаходзіцца ў 25 км ад цяперашняй мяжы з Паўночнай Македоніяй. У сілу вялікай колькасці перасяленцаў са Струміцы, Кілкіс некаторы час называлі Новай Струміцай.
Юйцы
Юйцы — горад у кітайскай правінцыі Шаньсі. Насельніцтва — 560 тыс. жыхароў (2007, 191 тыс. у 1990 годзе). Размешчаны за 25 км на паўднёвы ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра правінцыі горада Таюань. Транспартны вузел. Тэкстыльная прамысловасць, тэкстыльнае машынабудаванне. У раёне Юйцы здабыча каменнага вугалю, жалезнай руды і флюарытаў.
Габар Саба
Га́бар Са́ба (8 сакавіка 1936, Будапешт — 28 лютага 1982, там жа) — вядомы амерыканскі джазавы гітарыст венгерскага паходжання. Адзін з першых змяшаў джаз з рок-музыкай і нацыянальнымі матывамі. Габар Саба ў ранніх 60-х вядомы сваімі эксперыментамі з гукам і прыладамі: яшчэ да Джымі Хендрыкса ён стаў выкарыстоўваць эфект зваротнай сувязі («фідбэк»), раней The Beatles ужыў сітар, укараніў лацінаамерыканскія рытмы ў музыку раней Сантаны. Значны ўплыў Габара Саба на сваю творчасць прызнаюць такія музыканты, як Карлас Сантана, Джон Мак-Лафлін, Робі Крыгер і Лары Кор'ел.
Фюрст
Фюрст (Fürst, пар. з first = першы) — вышэйшы арыстакратычны тытул Свяшчэннай Рымскай імперыі, звычайна перакладаны на беларускую як «князь».
У часы Франкскай дзяржавы і Свяшчэннай Рымскай імперыі фюрсты стаялі ў іерархіі кіравання адразу пасля караля. Да саслоўя фюрстаў адносіліся герцагі, ландграфы, маркграфы, пфальцграфы, а таксама архібіскупы і біскупы як духоўныя фюрсты.
У Сярэднявеччы фюрсты ўдзельнічалі ў выбарах караля, пазней гэты прывілей перайшоў да курфюрстаў, а за фюрстамі захавалася месца ў Рэйхстагу і права індывідуальнага голасу пры прыняцці рашэнняў (гл. імперскі князь).
Уладанні фюрста завуцца княствам (Fürstentum). У кожным германскім княстве быў толькі адзін фюрст, яго дзеці насілі тытулы прынцаў (у незалежных княствах) ці графаў (у залежных княствах).
З увядзеннем Веймарскай канстытуцыі ў 1919 годзе тытулы ў Германіі страцілі сваё значэнне ў пытаннях улады і захаваліся толькі як частка прозвішча, якая перадаецца без змен па спадчыне.
Ліхачы (Мінскі раён)
Ліхачы́ (, Лихачи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
.pt
.pt — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Партугаліі.
Аюцавічы
Аю́цавічы (, Оюцевичи) — аграгарадок у Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мірскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Аюцавіцкага сельсавета, да 1977 года ў складзе Сімакаўскага сельсавета.
Галяні 1
Галяні́ 1 (, Голени 1) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Падгор’еўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1619 годзе папу нядаўна пабудаванай царквы ў Галянях Федару Левановічу каралём Жыгімонтам ІІІ па хадайніцтве магілёўскага старосты канцлера Льва Сапегі зацверджаны прывілей на 4 валокі зямлі. У той час Галяні - сяло ў Гарбавіцкай воласці Магілёўскай эканоміі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства
Віцебскае акруговае таварыства краязнаўства — таварыства, якое існавала ў Віцебску ў 1924—32 гг. Мела на мэце вывучэнне і папулярызацыю ведаў па гісторыі, культуры, прыродзе і эканоміцы краю. Складалася з секцый: культурна-гістарычнай, мастацкай, мовы і побыту, прыродазнаўчай, эканамічнай, яўрэйскай; спецыяльная камісія рыхтавала бібліяграфію і бібліяграфічны слоўнік дзеячаў Віцебшчыны. Адзін са стваральнікаў і першы старшыня праўлення М. Каспяровіч.
Члены таварыства і дзейнасць
Краязнаўцы Мікола Багародскі, Антон Брадоўскі, Уладзімір Краснянскі; архівіст Баляслаў Брэжга; мастакі Зіновій Гарбавец, Яфім Мінін, Юдэль Пэн, Міхаіл Эндэ; скульптары Заір Азгур і Міхаіл Керзін; архітэктары Ц. Кібардзін; мастацтвазнаўцы Іван Фурман і Іван Гаўрыс; кампазітары Міхаіл Анцаў і А. Поснікаў; батанікі Уладзімір Адамаў, Леанід Нікольскі і інш.
Мела раённыя аддзяленні ў Бешанковічах, Высачанах, Гарадку, Езярышчы, Лёзне, Сіроціне, Сянне, Суражы, Чашніках. У многіх населеных пунктах працавалі краязнаўчыя гурткі. Таварыства арганізоўвала лекцыі, экскурсіі, канферэнцыі, вечары беларускай песні, экспедыцыі па збіранні і вывучэнні беларускага народнага мастацтва і фальклору, стварала музеі.
Выдала больш за 10 кніг і брашур, у т.л. «Беларуская архітэктура» і «Віцебскі краёвы слоўнік» Міколы Каспяровіча, «Новая беларуская літаратура» Анатоля Багдановіча, «Крашаніна» Івана Фурмана (усе 1925 г.), «Гравюры на дрэве» Зіновія Гарбаўца (1927 г.), зборнікі «Віцебшчына» (т. 1—2, 1925—28 гг).
Домарадз (гміна)
Домарадз (Domaradz) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бжазоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Домарадзе. Плошча гміны складае 56,72 км². Станам на 2006 год у гміне Домарадз пражывалі 6197 чалавек, шчыльнасць — 109,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 3 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 3 населеныя пункты.
Цэрэра (міфалогія)
Цэрэра (Ceres, род. ск. Cereris) — старажытнарымская багіня, другая дачка Сатурна і Рэі (у грэчаскай міфалогіі ёй адпавядае Дэметра). Яе малявалі прыгожай матронай з садавіной у руках, бо яна лічылася заступніцай ураджаю і ўрадлівасці (нярэдка разам з Анонай — заступніцай жніва). Адзіная дачка Цэрэры — Празерпіна, якая нарадзілася ад Юпітэра. Міф пра Дэметру/Цэрэру і выкраданне Персефоны/Празерпіны лёг у аснову Элеўсінскіх містэрый, распаўсюджаных на ўзбярэжжы Міжземнага мора на працягу больш за 2000 гадоў — само лацінскае «caerimonia» = «цырымонія» ўзыходзіць да Ceres Mater. Багіня-маці адшуквала выкрадзеную дачку, у сувязі з чым — не магла цалкам выконваць сваю функцыю «даваць ежу і жыццё чалавецтву». Ад смутку Дэметры — прырода завядала. Урэшце, асцерагаючыся, што жыццё на Зямлі можа спыніцца, Юпітэр загадаў Плутону вяртаць з падзямелля Празерпіну — да маці-Дэметры на паўгода: тады пачынаецца вясна і прырода расквітае, а з сыходам Празерпіны — Дэметра смуткуе, настае восень і прырода завядае.
Гэта багіня ўрадлівасці не магла вынесці віду галоднага дзіцяці. Цэрэра клапацілася аб асірацелых ці кінутых дзецях.
Імем Цэрэры названа карлікавая планета ў поясе астэроідаў унутры Сонечнай сістэмы Цэрэра.
.pw
.pw — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Палау.
Яраслава Ананка
Яраслава Ананка  — беларуская паэтэса, перакладчыца, літаратуразнаўца.
Біяграфія
Нарадзілася ва Украіне. У 1989 разам з бацькамі пераехала ў Чэрвень (Беларусь). Вучылася на журфаку БДУ (2004—2006). Скончыла Літаратурны інстытут у Маскве (2011). З 2012 — дактарантка Універсітэт імя Гумбальта (Берлін).
Творчасць
Піша на беларускай і рускай мовах. Друкавалася ў часопісах «Дзеяслоў» (Мінск), «Монолог» (Мінск-Масква), «Урал» (Екацярынбург), «День-Ночь» (Краснаярск), а таксама ў альманахах «Минская школа» (Мінск) и «Камчия» (Сафія). Пераможца конкурсаў «Дзень Зямлі» (Мінск, 2003), «Малады літаратар. Да стагоддзя „Нашай Нівы“» (Мінск, 2006). Уваходзіла ў лонг-лісты конкурсаў «Литрентген» (Екацярынбург, 2006), «Заблудившийся трамвай» (Санкт-Пецярбург, 2009). Перакладае з польскай і нямецкай моў. Лаўрэат міжнароднага конкурсу (2 месца) «Лучший перевод Ч.Милоша на русский язык» (2011) (сумесна з Генрыхам Кіршбаумам).
Вершы перакладаліся на балгарскую і нямецкую мовы.
Як літаратуразнаўца, займаецца даследаваннем рускай эміграцыі ў Берліне (Уладзіслаў Хадасевіч), праблемамі сучаснай беларускай паэзіі і руска-польска-беларускімі літаратурнымі і культурнымі сувязямі.
Кверфурт
Кверфурт (Querfurt) — горад у Германіі, у зямлі Саксонія-Ангальт. Уваходзіць у склад раёна Зале. Размяшчаецца на захад ад горада Гале. Упершыню згадваецца паміж 881 і 899 гадамі. Насельніцтва складае чалавек (на 31 снежня 2014 года). Плошча — 155,23 км². Афіцыйны код — 15 2 61045.
Вялікая арка Дэфанс
Вялікая арка братэрства (La Grande Arche de la Fraternité), вядомая пад назвай Вялікая арка Дэфанс (La Grande Arche de la Défense) або проста Вялікая Арка (Grande Arche) — манументальны будынак у квартале Дэфанс, на захадзе парыжскага прыгарада на тэрыторыі камуны Пюто (дэп. Аб-дэ-Сен).
Пабудаваная ў 1985-89 па ініцыятыве французскага прэзідэнта Франсуа Мітэрана. Аўтары праекта — дацкі архітэктар Ота фон Шпрэкельзен і дацкі інжынер Эрык Рэйцаль. Праект увасабляе сучасную версію Трыумфальнай аркі, помнік не ваенным перамогам, а ідэям гуманізму. Вялікая арка ўрачыста адкрытая ў ліпені 1989 падчас ваеннага парада ў гонар 200-годдзя Вялікай французскай рэвалюцыі.
Арка завяршае лінію архітэктурных помнікаў, што ўтвараюць Гістарычную вось Парыжа. Дадаткова, яна размешчана такім чынам, што фарміруе другую вось з двума самымі высокімі будынкамі горада — Эйфелевай вежай і Вежай Манпарнас.
Геаметрычна, арка — амаль дасканалы куб (шырыня 108 м, вышыня 110 м, глыбіня 112 м). Арка сканструіравана так, каб ствараць уяўленне праекцыі чатырохвымернага гіперкуба ў трохвымерным свеце. Структура выраблена з бетону, абшаляванага шклом і белым мармурам. Будаўніцтва ажыццяўляла французская прамысловая група «Буіг» (Bouygues).
У двух бакавых апорах аркі размяшчаюцца французскія дзяржаўныя арганізацыі, у перакрыцці — выставачны цэнтр. Метро: la Défense zone 2; чыгуначная станцыя - RER, zone 3 Гадзіны працы: штодня з 10:00 да 20:00 RER лінія A: La Défense, выхад (sortie) «La Grande Arche»
Дзяніс Мурашка
Дзяніс Мурашка (?-пасля 1671) — кіраўнік сялянскага вызваленчага руху ў Беларусі, наказны беларускі палкоўнік.
Праўдападобна, да вайны казачыў ва Украіне, а ў 1654 годзе вярнуўся ў Беларусь як казацкі сотнік аднаго з палкоў Івана Залатарэнкі. Інспіраваў сялянскія паўстанні, а затым і кіраваў імі. З восені 1656 года меў рэзідэнцыю ў Ігумене, а ўлетку 1657 года перайшоў у Камень. Казацка-сялянскае войска Мурашкі кантралявала Менскі і Ашмянскі паветы, рабіла рэйды на маёнткі прысяжнай шляхты Наваградчыны. У верасні 1658 года Мурашка адкрыта перайшоў на бок Рэчы Паспалітай і вёў барацьбу супраць царскіх ваяводаў супольна з Нячаем і Аскіркам. За ратныя заслугі перад Айчынай атрымаў шляхецтва і маёнткі ў Віцебскім ваяводстве.
Сен-Бартэльмі
Тэрытарыяльная супольнасць Сен-Бартэ́льмі  (Collectivité territoriale de Saint-Barthélemy) — заморскае тэрытарыяльнае валоданне Францыі ў Вест-Індыі. У яго склад уваходзяць востраў Сен-Бартэльмі і некалькі суседніх дробных астравоў. Агульная плошча — 22,1 км². Насельніцтва — чалавек (2009). Адміністрацыйны цэнтр — Густавія.
Геаграфія
Асноўную частку тэрытарыяльнай супольнасці займае востраў Сен-Бартэльмі, які знаходзіцца за 19,84 км на паўднёвы ўсход ад вострава Святога Марціна, за 241 км на паўночны захад ад горада Бас-Тэр (Гвадэлупа), за 6 716 км на паўднёвы захад ад Парыжа, сталіцы Францыі.
Востраў Сен-Бартэльмі, а таксама суседнія астраўкі Фурш’ю, Шэўру, Фрэгат, Ток-Ве маюць вулканічнае паходжанне, былі сфарміраваны ў выніку субдукцыі (напаўзання) тэктанічных пліт. Найвышэйшы пункт на востраве Сен-Бартэльмі — пагорак Морн-дзю-Вітэ (286 м). Акрамя таго, маюцца невялікія астраўкі каралавага паходжання.
Клімат трапічны пасатны. Сярэднегадавая тэмпература — каля +25 °C. Паўночная частка вострава, адкрытая прахалодным вятрам з Атлантыкі, значна больш засушлівая, чым паўднёвая, дзе стала дзьмуць цёплыя вільготныя вятры з Карыбскага мора. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — каля 1000 мм.
Гісторыя
Сен-Бартэльмі быў адкрыты ў 1493 годзе Хрыстафорам Калумбам названы Isla de San Bartolomeo у гонар яго брата Барталамеа. У 1648 г. на ім было заснавана французскае паселішча, знішчанае ў 1656 г. індзейцамі-карыбамі. У 1651 г. права на каланізацыю Сен-Бартэльмі атрымалі мальтыйскія рыцары, але па розных прычынах так і не здолелі ім скарыстацца. У сярэдзіне XVIII ст. Францыя выкупіла валоданне гаспітальераў. У 1758 г. на Сент-Бартэльмі высадзіліся брытанцы, але ў выніку хутка пакінулі яго. У 1763 г. востраў быў зноў населены брэтонцамі і нармандцамі. Мясцовыя глебы не спрыялі хуткаму развіццю сельскай гаспадаркі, таму невялікая калонія выкарыстоўвалася пераважна як цэнтр гандлю рабамі і прыстанак карсараў.
1 чэрвеня 1784 г. права на валоданне Сен-Бартэльмі перайшло да Швецыі, за што Францыя атрымала наўзамен іншыя тэрыторыі. На месцы французскага паселішча Карэнаж быў пабудаваны буйны горад Густавія, названы так у гонар Густава III. Ён атрымаў статус свабоднага порта, дзе маглі весці гандаль прадстаўнікі розных краін. У канцы XVIII — пачатку XIX стст., калі ў Вест-Індыі адбываліся сталыя канфлікты паміж Вялікабрытаніяй, Францыяй, Нідэрландамі і ЗША, шведскія гандляры істотна ўзбагаціліся як эканамічныя пасрэднікі паміж варагуючымі бакамі. У 1814 г. у Густавіі была адкрыта дзяржаўная школа, дзе дазвалялася вучыцца прадстаўнікам усіх полаў, рас і веравызнанняў. У 1847 г. было адменена рабства, прычым шведскі ўрад цалкам уносіў выкуп за рабоў, так што ў адрозненні ад іншых калоній Вест-Індыі на Сен-Бартэльмі не існавала пераходнага перыяду, калі рабы заставаліся павінны працаваць на былых гаспадароў.
З заканчэннем Напалеонаўскіх войн скончыўся эканамічны росквіт калоніі. Пасля адмены рабства многія былыя чарнаскурыя нявольнікі ў пошуках працы пераехалі на суседнія астравы. Гэта абумовіла тое, што сярод сучасных жыхароў Сен-Бартэльмі шмат нашчадкаў белых перасяленцаў. 10 жніўня 1877 г. Оскар II перадаў востраў зноў у валоданне Францыі, за што Швецыя атрымала 320 тысяч франкаў. У 1878 г. Сен-Бартэльмі быў адміністрацыйна далучаны да Гвадэлупы. У 1963 г. Сен-Бартэльмі быў аб’яднаны ў адзіную адміністрацыйную з іншым французскім уладаннем Сен-Мартэн у складзе Гвадэлупы.
На рэферэндуме 2003 года 79 % насельніцтва выказалася за аддзяленне ад Гвадэлупы і стварэння асобнай адміністрацыйнай адзінкі. 22 лютага 2007 года Сен-Бартэльмі стаў тэрытарыяльнай супольнасцю, непасрэдна падпарадкаванай Францыі.
Кіраванне
Тэрытарыяльная супольнасць Сен-Бартэльмі з’яўляецца валоданнем Французскай Рэспублікі і як яе частка ўваходзіць у склад Еўрапейскага Саюза. Галоўны орган кіравання — тэрытарыяльная рада з 19 дэпутатаў, якія выбіраюцца грамадзянамі на пяцігадовы тэрмін шляхам прамога галасавання. Выканаўчую ўладу ўзначальвае прэзідэнт, які таксама выбіраецца грамадзянамі на пяцігадовы тэрмін. Ён прызначае выканаўчую раду з 7 членаў. Першыя выбары адбыліся 15 ліпеня 2007 г.
Сен-Бартэльмі адміністрацыйна падзелены на 40 акруг.
Эканоміка
Асноўнымі галінамі эканомікі Сен-Бартэльмі з’яўляюцца турызм і гандаль. У 2007 г. валавы ўнутраны прадукт склаў 255 мільёны долараў, валавы ўнутраны прадукт на душу насельніцтва — 37 тысяч долараў, што на 10 % вышэй, чым у самой Францыі.
Грашовая адзінка — еўра.
Завочны факультэт ГДТУ імя П. В. Сухога
Завочны факультэт (ЗФ ГДТУ імя П. В. Сухога) — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Гісторыя
Навучанне без адрыву ад вытворчасці ва ўніверсітэце вядзецца з дня яго заснавання. У жніўні 1968 года быў утвораны агульнатэхнічны факультэт з вячэрняй формай навучання. Дэканам быў прызначаны кандыдат тэхнічных навук Раман Аляксеевіч Рута. Першымі спецыяльнасцямі, па якіх вялася падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй у вячэрняй форме, былі: «Тэхналогія машынабудавання, металарэжучыя станкі і інструменты», па якой першы выпуск адбыўся ў 1973 годзе, «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі», «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам», першы выпуск па якіх адбыўся ў 1974 годзе. У верасні 1976 года агульнатэхнічны факультэт быў пераўтвораны ў вячэрні факультэт. У 1987 годзе быў праведзены першы набор студэнтаў па завочнай форме навучаньня. У 1994 годзе вячэрні факультэт быў пераназваны ў завочны.
Уборка ўраджаю
Уборка ўраджаю — сукупнасць прац на завяршальнай стадыі земляробства. Уключае збор ураджаю, дастаўку яго да месца пасляўборачнай апрацоўкі, саму пасляўборачную апрацоўку, дастаўку ўраджаю ў месцы захоўвання ці продажу. Сучасная ўборка ўраджаю характарызуецца вялікай ступенню механізаванасці.
Вакзал Сен-Лазар
Гісторыя
Гісторыя вакзала Сен-Лазар бярэ свой пачатак у 1837 годзе з адкрыццём чыгуначнай лініі з Парыжа ў Сен-Жэрмен-ан-Ле. Спачатку быў узведзены часовы драўляны будынак вакзала на плошчы Еўропы. У 1841 годзе быў пабудаваны другі, таксама часовы, будынак, на гэты раз на Ру дэ Стакгольм, непасрэдна перад плошчай Еўропы. Браты Пер’е, уладальнікі чыгуначнай лініі, планавалі падоўжыць лінію ў напрамку цэнтра горада да Ру Троншэ, але пацярпелі няўдачу з-за супраціву муніцыпалітэта і ўладальнікаў прылеглых да лініі зямельных участкаў.
Трэці вакзал з’явіўся ў перыяд з 1842 па 1853 гг. на яго цяперашнім месцы, Ру дэ Гаўр, па праекце архітэктара Эжэна Флаша. У 1889 годзе вакзал набыў сённяшні выгляд. Для сусветнай выставы запатрабавалася значнае павелічэнне плошчаў вакзала, якое было ажыццёўлена архітэктарам Жулем Лішу.
Аляксандр Міхайлавіч Архіпаў
Аляксандр Міхайлавіч Архіпаў (нар., Бабруйск Магілёўскай вобласці) — беларускі палітык.
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі юрыдычны інстытут імя Ф. Э. Дзяржынскага (юрыст), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (дзяржаўнае і мясцовае кіраванне). Старшы саветнік юстыцыі. Працоўную дзейнасць пачаў рабочым ва ўпраўленні жыллёвай гаспадаркі горада Бабруйска. Служыў у радах Узброеных Сіл. Быў станочнікам-распілоўшчыкам на Бабруйскім дрэваапрацоўчым прадпрыемстве, упакоўшчыкам на Бабруйскай мэблевай фабрыцы. Працаваў следчым пракуратуры, пракурорам Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці, пракурорам Ленінскага раёна горада Магілёва.
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь другога і трэцяга скліканняў.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Пашаны, юбілейнымі медалямі «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», «90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, знакам «Ганаровы работнік Пракуратуры Рэспублікі Беларусь».
.py
.py — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Парагвая.
Лінейная функцыя
Лінейная функцыя — функцыя выгляду дзе k і b — сапраўдныя лікі.
Асноўная ўласцівасць: прырашчэнне функцый прапарцыянальнае прырашчэнню аргумента. Графік лінейнай функцыі на плоскасці xOy — прамая лінія. Пры гэтым b — ардыната пункта перасячэння графіка функцыі воссю Oy, k = tg α, дзе α — вугал паміж гэтай прамой і воссю Ox.
Лінейная функцыя выкарыстоўваецца ў фізіцы і тэхніцы, каб паказаць залежнасць паміж прама прапарцыянальнымі велічынямі.
Пашпарт грамадзяніна Азербайджана
Пашпарт грамадзяніна Азербайджана — дакумент, выбітны грамадзянам Рэспублікі Азербайджан. Пашпарт грамадзяніна Азербайджана выкарыстоўваецца для наведвання іншых краін. Тэрмін дзеяння — 10 гадоў. У пашпарце 34 старонкі, для віз і спецыяльных пячатак. Дадзеныя грамадзяніна напісаныя на азербайджанскай і англійскай мовах.
Падарожжы без візы
Азербайджан мае дагаворы (бязвізавага ўезду) з 57 краінамі, гэта азначае, што грамадзяне Азербайджана могуць наведваць 57 краін для кароткатэрміновых візітаў, як турысты (без візы).
Апісанне
На вокладцы цёмнага колеру, залацістым колерам намаляваны Герб Азербайджана, у верхняй частцы напісана (Azərbaycan Respublikasi), а ў ніжняй «Pasport» (абедзве надпісы таксама нанесеныя залатым колерам).
Вінагроды
Вінагро́ды (, Виногроды) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 2004 годзе перададзена са складу скасаванага Узмёнскага сельсавета ў Даўгінаўскі сельсавет, які ў 2010 годзе быў перайменаваны ва Узмёнскі.
NGC 7442
NGC 7442 (іншыя абазначэнні — PGC 70183, UGC 12286, MCG 2-58-45, ZWG 430.42, IRAS22569+1516) — спіральная галактыка (Sc) ў сузор’і Пегас.