cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інстытут мікрабіялогіі НАН Беларусі
Інстытут мікрабіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі быў утвораны ў 1975 годзе на базе Аддзела мікрабіялогіі, што функцыяваў у рамках Акадэміі навук БССР з 1966 года. Ля вытокаў арганізацыі Аддзела стаяў Сямён Андрэевіч Самцэвіч. Знаходзіцца на вуліцы акадэміка В. Ф. Купрэвіча, 2.
Верхнія Ліхаборы (станцыя метро)
«Верхнія Ліхаборы» (Ве́рхние Лихобо́ры) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Арэгонскі ўніверсітэт
Арэгонскі ўніверсітэт або Універсітэт Арэгона (University of Oregon) — публічны, даследчы ўніверсітэт у ЗША, размешчаны ў Юджын (Арэгон).
Заснаваны ў 1876 годзе, універсітэт уваходзіць у Асацыяцыю амерыканскіх універсітэтаў. Агульная колькасць студэнтаў — 22.386 чалавек.
Тыневічы
Тыне́вічы (, Тыневичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Немяржанскага сельсавета.
Паўднёвая брама Брэсцкай крэпасці
Узведзена ў 1836—1838 гадах у сярэдзіне курціны VI фронту (1834—1839), праз якую праходзіць казематаваны Мікалаеўскі праезд, што злучае ўмацаванне з равелінам V і далей з Кіеўскай шашой. Абапал казематаванага праезду дзве кардэгардыі, якія ацяпляліся круглымі печамі ў жалезных футаралах. У кожнай кардэгардыі маецца па 9 байніц звернутых у бок праезду. На выпадак блакавання, праезд абсталяваны варотамі з абодвух бакоў і дадатковымі пераборкамі. У казарме размяшчалася варта і Мікалаеўская гаўпвахта, жылыя казематы былі заняты артылерыйскімі майстэрнямі і лабараторыяй, казарма (1874—1878 ?) разлічана на 230 чалавек.
У перыяд Расійскай Імперыі брама называлаяся Мікалаеўскай у гонар цэсарэвіча Мікалая, аднаго з сыноў расійскага імператара Мікалая I. У час кайзераўскай акупацыі — Паўднёвай. У перыяд міжваеннай Польшчы — Холмская, па кірунку выезду з крэпасці ў бок горада Холм (цяпер Хэлм, Польшча).
У 1939—1941 гадах — Валынская брама (па назве Валынскага ўмацавання). У паваенны час называецца Паўднёвай, па кірунку свету.
Ігар Мікалаевіч Кузняцоў
Ігар Мікалаевіч Кузняцоў (нар. 3 ліпеня 1956, Маладзечна, Маладзечанская вобласць, БССР) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, гісторык, выкладчык. Кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Прадстаўнік міжнароднага праваабрончага таварыства «Мемарыял» у Беларусі. На 1988 г. меў воінскае званне падпалкоўніка.
Акружная (станцыя метро)
«Акружная» (Окружна́я) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Іней (фільм)
«Іней» (Frost) — мастацкі фільм 2017 года рэжысёра.
Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 24-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 2 кінаўзнагародамі і яшчэ 10 намінацыямі.
Каноцыбе тонкая
Каноцыбе тонкая (Conocybe tenera) — шапкавы базідыяльны грыб роду сямейства.
На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў траве па ўзбочынах дарог у ліпені—жніўні.
Сіналогія
Сіналогія (ад познелацінскага Sina - Кітай), або кітаязнаўства — комплекс навук, якія вывучаюць гісторыю, эканоміку, палітыку, філасофію, мову, літаратуру, культуру старажытнага і сучаснага Кітая. У Кітаі для навукі пра мінулае гэтай краіны выкарыстоўваецца тэрмін 汉学 (hànxué) або 国学 (guóxué, можа быць перакладзена як «радзімазнаўства»). Першы часцей выкарыстоўваецца ў даследаваннях гісторыі і культуры ханьскага этнасу, другі - іншых нацыянальнасцей, якія жывуць на тэрыторыі Кітая. У Японіі для пазначэння гэтай навукі служыць тэрмін кангаку (汉学, даслоўна «ханьскае вучэнне»).
Пшэдбуж (гміна)
Пшэ́дбуж (Przedbórz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Радамшчанскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшэдбужы. Плошча гміны складае 189,94 км². Станам на 2010 год у гміне Пшэдбуж пражывалі 7413 чалавек, шчыльнасць — 39 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Урус-Мартан
Урус-Мартан — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Урус-Мартанскага раёна Чачні. Насельніцтва 46,1 тыс. чалавек (2006). Размешчаны на рацэ Мартан (прыток Церака) за 31 км ад Грознага.
Пшэдач (гміна)
Пшэ́дач (Przedecz) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кольскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Пшэдачы. Плошча гміны складае 76,52 км². Станам на 2006 год у гміне Пшэдач пражывалі 4344 чалавекі, шчыльнасць — 56,5 чал./км².
Жанна Канстанцінаўна Чыстая
Жанна Канстанцінаўна Чыстая (нар., пас. Пеліка, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларуская мастачка.
Біяграфія
Скончыла ў 1977 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1983 годзе — Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучылася ў М. Данцыга, П. Крохалева. Удзельніца мастацкіх выставак з 1984 года.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1996 года.
Жыве ў г. Гродна.
Творчасць
Працуе ў станковым жывапісе ў жанры карціны. Асноўныя творы: палотны «Прахожы аб Гесе», «Чорны», «Анёл», «Восень з сынам», «Адзінокі анёл»; серыі «Бег назвы», «3 анёламі».
Мядзведскі
Мядзведскі — прозвішча.
Жытняк
Жытня́к (Agropýron) — род шматгадовых травяністых раслін сямейства, або. Раней уваходзілі ў род.
Распаўсюджанне
Паходзяць з Еўразіі і Паўночнай Афрыкі. У Паўночную Амерыку некаторыя віды жытняку былі завезеныя.
Распаўсюджаны ў стэпах і лесастэпах. Расліна не патрабавальная да глеб, здольная расці на пясчаным або камяністым грунце.
Гаспадарчае значэнне
Каштоўная кармавая расліна, у культуры пачынаючы з XX стагоддзя.
Эканоміка Славеніі
Нацыянальная валюта Славеніі — Толар, але c 1 студзеня 2007 года ўрад ажыццяўляе пераход на выкарыстанне еўра, які падоўжыўся да 15 студзеня 2007 года. 1 еўра афіцыйна прыраўнаны да 239,64 Толарам.
Славенія стала першай з краін, якія далучыліся да ЕС у 2004 г., запусціўшая ў зварот адзіную еўрапейскую валюту. Сярэдняя брута зарплата ў Славеніі за верасень 2007 г. склала 1260 еўра, сярэдняя нета зарплата (пасля выплаты падаткаў і страхавых унёскаў ) - 820 еўра. Мінімальная зарплата ў 2007 годзе складала 522 еўра. Буйная энергетычная кампанія Petrol з'яўляецца цалкам дзяржаўнай, і ў адпаведнасці са адмысловым рашэннем урада, не можа быць прыватызаваная.
Асноўная прадукцыя
Кукуруза, пшаніца, вінаград. Ртуць, наўта, прыродны газ, цынк, олава, буры вугаль. Ядарная энэргія. Дрэваапрацоўка (мэбля), паперная (папера, цэлюлоза), машынабудаўніцтва (сельскагаспадарчая тэхніка). Цэгла. Турызм: Пастойна, Істрыя і Юліанскія Альпы.
Дэмакратычная рабочая партыя (Бразілія)
Дэмакратычная рабочая партыя (Partido Democrático Trabalhista) — палітычная партыя Бразіліі. Заснавана Ліянель Брызолай у 1979 годзе. Рэгістрацыйны выбарчы нумар партыі Бразіліі — «12». З 1986 года член сацінтэрна. Лідар партыі — Карлас Эдуарда Віейра да-Кунья. Маюць 26 дэпутатаў у Палаты дэпутатаў і 4 дэпутата ў Сенаце.
Прытрымліваецца левых пазіцый, абапіраюцца на ідэі дэмасацыялізму, папулізму.
Пятроўска-Разумоўская (станцыя метро)
«Пятроўска-Разумоўская» (Петро́вско-Разумо́вская) — крос-платформавая станцыя Маскоўскага метрапалітэна на Серпухаўска-Ціміразеўскай і Люблінска-Дзмітраўскай лініях.
Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца
Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца — прэмія, заснаваная 28 снежня 2011 года, якая прысуджаецца за найлепшую кнігу прозы, якая выдадзена (у папяровым або электронным варыянтах) у папярэднім годзе (аднасна часу прысуджэння прэміі), на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». Заснавальнікамі літаратурнай узнагароды выступілі Пасольства Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь, Польскі Інстытут у Мінску, Беларускі ПЭН-цэнтр і Саюз беларускіх пісьменнікаў. Прэмія была названа ў гонар ураджэнца Мінска, польскага публіцыста і палітыка Ежы Гедройца, які ў сваёй культурнай дзейнасці быў паслядоўным прыхільнікам добрасуседскіх зносінаў паміж Польшчай і Беларуссю, Літвой і Украінай.
Першая прэмія (2012)
Намінаванне праходзіла ў тры этапы. У склад журы прэміі ўваходзілі прадстаўнікі з Беларусі і Польшчы: беларускі бок прадстаўлялі Валянцін Акудовіч, Маргарыта Аляшкевіч, Уладзімір Арлоў, Барыс Пятровіч, Людміла Рублеўская і Андрэй Хадановіч; польскі — Пётр Казакевіч, Адам Паморскі і Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы). 12 студзеня 2012 года журы Літаратурнай прэміі Гедройца вызначыла лонг-ліст прэміі, у які ўвайшлі кнігі 12 беларускіх празаікаў, выдадзеныя цягам 2011 года. 7 лютага 2012 года на сядзібе Беларускага ПЭН-Цэнтру адбылася прэс-канферэнцыя, на якой быў абвешчаны шорт-ліст прэміі.
Абвяшчэнне і ўшанаванне пераможцы адбылося 3 сакавіка 2012 у Палацы мастацтваў, у Міжнародны дзень пісьменніка. Найбольш цікавыя ўрыўкі з кожнай кнігі былі прачытаныя акцёрамі. Пераможцам быў прызнаны Павел Касцюкевіч за кнігу прозы «Зборная Рэспублікі Беларусь па негалоўных відах спорту». Другое месца — у Альгерда Бахарэвіча, «Малая медычная энцыклапедыя Бахарэвіча», трэцяе — у Андрэя Федарэнкі, «Мяжа». Пераможца атрымаў сертыфікат на суму ў 105 мільёнаў рублёў ад Сомбелбанка і пуцёўку на востраў Готланд (Швецыя). Узнагарода за другое месца прадугледжвала месячны побыт ва Вроцлаве і выданне кнігі ў Польшчы, у некамерцыйным выдавецтве «Калегіўм Еўропы Ўсходняй». «Мяжа» Андрэя Федарэнкі замкнула кола фіналістаў, а пісьменнік атрымаў запрашэнне ў польскі «горад сустрэч» — Вроцлаў.
Другая прэмія (2013)
У кастрычніку 2012 года абвешчана аб правядзенні другой прэміі імя Гедройца за найлепшую кнігу, якая была выдадзеная (у папяровым або электронным варыянтах) у 2012 годзе на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». У лістападзе 2012 года стала вядома, што з беларускага боку ў складзе журы будуць працаваць філосаф Валянцін Акудовіч, пісьменнікі Уладзімір Арлоў і Павел Касцюкевіч — як мінулагодні лаўрэат прэміі, крытык Ганна Кісліцына, старшыня Саюзу беларускіх пісьменнікаў, рэдактар часопіса «Дзеяслоў» Барыс Пятровіч, паэт і кіраўнік ПЭН-Цэнтра Андрэй Хадановіч. З польскага боку ў журы ўвайшлі: перакладчыца Малгажата Бухалік, дырэктар Польскага Інстытуту ў Мінску Пётр Казакевіч, перакладчык і прэзідэнт Польскага ПЭН-клубу Адам Паморскі і Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы). 11 студзеня 2013 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (12 пазіцый). 11 лютага 2013 года быў абвешчаны шорт-ліст прэміі (6 пазіцый). Абвяшчэнне і ўшанаванне пераможцаў адбылося 1 сакавіка 2013 года, у Міжнародны дзень пісьменніка ў канферэнц-залі Princess гатэля Crowne Plaza ў Мінску. .
Трэцяя прэмія (2014)
У студзені 2014 года абвешчана аб правядзенні трэцяй прэміі імя Гедройца за найлепшую кнігу, якая была выдадзеная (у папяровым або электронным варыянтах) у 2012 годзе на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». У тым жа месяцы стала вядома, што з беларускага боку ў складзе журы будуць працаваць філосаф Валянцін Акудовіч, пісьменнікі Уладзімір Арлоў і Альгерд Бахарэвіч, літаратураназнаўца Ціхан Чарнякевіч, старшыня Саюзу беларускіх пісьменнікаў, рэдактар часопіса «Дзеяслоў» Барыс Пятровіч, паэт і кіраўнік ПЭН-Цэнтра Андрэй Хадановіч. З польскага боку ў журы ўвайшлі: перакладчыца Малгажата Бухалік, дырэктар Польскага Інстытуту ў Мінску Пётр Казакевіч, перакладчык і прэзідэнт Польскага ПЭН-клубу Адам Паморскі і Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы). 27 лютага 2014 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (12 пазіцый). 16 мая 2014 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (6 пазіцый). 2 чэрвеня 2014 года былі абвешчаныя пераможцы.
Чацвёртая прэмія (2015)
22 кастрычніка 2014 года быў абвешчаны склад журы чацвёртай прэміі: Уладзімір Арлоў, Ігар Бабкоў, Малгажата Бухалік, Адам Глобус, Ганна Кісліцына, Андрэй Федарэнка, Ціхан Чарнякевіч, Ганна Янкута. 30 сакавіка 2015 з’явіўся доўгі спіс прэміі.
Пятая прэмія (2016)
18 лістапада 2015 быў абвешчаны пяты сезон прэміі. У журы ўвайшлі Ігар Бабкоў, Анджэй Бжэзецкі, Сяргей Дубавец, Малгажата Ноцунь, Людміла Рублеўская і Ганна Янкута.
Шостая прэмія (2017)
18 красавіка 2017 быў абвешчаны шосты сезон прэміі. У журы ўвайшлі Міхась Андрасюк, Раіса Баравікова, Альгерд Бахарэвіч, Алена Брава, Павел Касцюкевіч і Ціхан Чарнякевіч.
Лонг-ліст і вынікі
14 жніўня 2017 быў абвешчаны лонг-ліст з 12 пазіцый, 20 верасня — шорт-ліст з сямі пазіцый, а 31 кастрычніка — тройка пераможцаў.
Сёмая прэмія (2018)
5 мая 2018 быў абвешчаны склад журы сёмага сезона: Валянцін Акудовіч, Ала Брадзіхіна, Ганна Бутырчык, Пятро Васючэнка, Сяргей Кавалёў, Марына Казлоўская і Ціхан Чарнякевіч.
Восьмая прэмія (2019)
5 чэрвеня 2019 быў абвешчаны склад журы восьмага сезона: Пятро Васючэнка, Максім Жбанкоў, Марыя Мартысевіч, Анжэла Мельнікава, Жана Капуста, Алесь Пашкевіч і Ганна Севярынец. Адмовіліся ад удзелу ў прэміі Андрусь Горват і Альгерд Бахарэвіч.
Лонг-ліст і вынікі
27 жніўня 2019 быў абвешчаны лонг-ліст з 12 пазіцый, 2 верасня — шорт-ліст з 6 пазіцый. Была ўпершыню ўручаная ўзнагарода ў намінацыі «Выбар Алексіевіч»
Дзявятая прэмія (2020)
Цырымонія ўручэння прайшла 15 кастрычніка 2020 года. Галоўны прыз атрымаў Сяргей Дубавец за нон-фікшн «Тантамарэскі». Другое месца заняў Андрэй Адамовіч — аўтар «Песні пра Цімура». Трэцяе месца ў Зараславы Камінскай за кнігу «Калядны стол».
Дзясятая прэмія (2021)
У складзе журы прэміі працавалі: Наста Грышчук, літаратурны крытык; Сяргей Дубавец, журналіст, літаратар, крытык; Максім Жбанкоў, культуролаг, крытык, эсэіст; Анжэла Мельнікава, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар; Алесь Пашкевіч, літаратар, літаратуразнаўца.
У кароткі спіс увайшлі 6 кніг:
26 лістапада ў Варшаве абвясцілі лаўрэатаў прэміі за найлепшую кнігу, выдадзеную ў 2020 годзе. Прэміяй Гедройца была ўганараваная Ева Вежнавец за кнігу «Па што ідзеш, воўча?». Яна атрымала і адмысловую прэмію «Еўрарадыё» — кніга выйдзе ў аўдыёфармаце. Другое месца творчая стыпендыя ў Доме творчасці на востраве Готланд — Таня Скарынкіна і кніга «Райцэнтр». Трэцяе месца — у Сяргея Абламейкі з кнігай «Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі». Цырымонія адбывалася ў Калоннай залі Варшаўскага ўніверсітэта.
Адзінаццатая прэмія (2022)
Прыём заявак на прэмію праходзіў з 18 па 31 ліпеня. 19 верасня быў абвешчаны спіс намінантаў на літаратурную прэмію, які склаўся з 21 кніг ад 14 выдавецтваў. Двое з намінантаў (А. Бутэвіч і В. Шчукіна) папрасілі выдаліць іх са спіска, бо іх уключылі без іх ведама і ўзгаднення з імі. Доўгі спіс быў абвешчаны 30 верасня, ён склаўся з 12 кніг ; у яго не патрапілі з большага тыя ўдзельнікі, якія таксама былі ўнесеныя без абмеркавання з імі (А. Грушэцкі, У. Ліпскі і інш.), адпаведна і не прадстаўлялі да ўдзелу свае кнігі ні ў папяровым, ні ў электронным выглядзе, з чаго можна зрабіць выснову, што яны ўвогуле не разглядаліся членамі журы.
У 2022 годзе была ўнесена праўка ў Статут прэміі, згодна з якой было дазволена прымаць удзел пісьменнікам, якія раней ужо атрымоўвалі прэмію (да гэтага дзейнічала забарона тэрмнінам на 10 гадоў). Паводле меркавання ўдзельніка аргкамітэта прэміі імя Ежы Гедройца (2012—2016) Паўла Анціпава, гэта была зроблена адмыслова, на яго думку для ўключэння ў спіс кнігі У. Някляева.
Лаўрэаты прэміі абвешчаны 18 лістапада. Пераможцам прэміі стала кніга Сяргея Абламейкі «Невядомы Менск. Гісторыя знікнення. Кніга першая». Другую прэмію атрымала Вольга Гапеева за кнігу «Самота, што жыла ў пакоі насупраць». Трэцюю прэмію атрымаў Валеры Гапееў за кнігу «Жэнька, каралева мышак» (Мінск: Кнігазбор, 2021).
Крытыка
Прэмія рэгулярна падвяргаецца крытыцы. Галоўным абвінавачваннем з’яўляюцца прэтэнзіі, што ўзнагароды ўручаюць толькі «сваім». У 2022 годзе былы ўдзельнік аргкамітэта прэміі імя Ежы Гедройца (2012—2016) Павел Анціпаў выказаў меркаванне, што Статут прэміі адмыслова змянілі пад Уладзіміра Някляева, скасаваўшы забарону намінавацца тэрмінам на 10 гадоў тым, хто ўжо выйграваў прэмію.
Да ўдзелу ў конкурсе кнігі нярэдка намінуюцца без абмеркавання з самімі аўтарамі, адпаведна аўтары не прадстаўляюць да ўдзелу свае кнігі ні ў папяровым, ні ў электронным выглядзе, з чаго можна зрабіць выснову, што яны ў працэсе абмеркавання не разглядаюццы членамі журы, а тытулы кніг дадаюцца аргкамітэтам толькі для завышэння лічбы, для карцінкі на стадыі спіса намінантаў, і скасоўваюцца аўтаматычна на фарміраванні доўгага спіса.
Таксама абвінавачваюць прэмію ў тым, што яна не папулярызуе беларускую літаратуру і не ўплывае на якасць прозы.
У 2018 годзе беларускі драматург Мікалай Халезін выказаўся, што для яго прэміі больш не існуе, з прычыны яе непрафесіяналізму, назваўшы прэмію «архетыпам мінулага, які не можа прапанаваць мне сучаснага погляду ні на літаратуру, ні на яе месца ў сучасным беларускім грамадстве». У сваю чаргу культуролаг Сяргей Календа выказаўся, што «літаратурны працэс як глабальная беларуская з’ява адстаў на сто гадоў». Таксама адмоўную сваю рэакцыю выказалі Арамаіс Міракян, Зміцер Панкавец, філолаг Сяргей Шупа, пісьменніца Юлія Шарова і шэраг іншых.
Водгукі
У лютым 2012 года пасол Польшчы ў Беларусі Лешак Шарэпка паведаміў, што прэмія была створаная менавіта дзеля падтрымкі і папулярызацыі сучаснай прозы краіны-суседкі.
Кадыскі ўніверсітэт
Кадыскі ўніверсітэт (Universidad de Cádiz) — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Кадыс у аўтаномнай супольнасці Андалусія.
Харкаўскае контрнаступленне Узброеных сіл Украіны (2022)
Харкаўскае контрнаступленне Узброеных сіл Украіны (таксама сустракаецца назва «Фрэдэрікус 2.0»)  — бесперапынны наступ Узброеных сіл Украіны на акупаваную Расіяй тэрыторыю Харкаўскай вобласці, які быў пачаты 6 верасня 2022 года. Пасля пачатку ўкраінскага паўднёвага контрнаступлення ў Херсоне ў канцы жніўня ўкраінскія сілы пачалі адначасовы контрнаступ у пачатку верасня ў Харкаўскай вобласці, на паўночным усходзе краіны. Пасля нечаканага ўварвання ўглыб расійскіх ліній Украіна заявіла, што да 9 верасня вярнула сабе многія сотні квадратных кіламетраў тэрыторыі. Да 10 верасня Інстытут вывучэння вайны заявіў, што ўкраінскія сілы захапілі каля 2,500 км² у Харкаўскай вобласці, эфектыўна выкарыстаўшы прарыў, і агенцтва Reuters паведаміла, што расійскія войскі былі вымушаныя адступіць са сваёй базы ў Ізюме пасля таго, як былі адрэзаны захопам ключавога чыгуначнага вузла Куп’янск.
Перадумовы
Перад пачаткам наступу расійскія блогеры папярэджвалі аб хуткім украінскім наступе на паўночны захад ад Ізюма, аднак ніякіх дзеянняў па ўзмацненні расійскіх фарміраванняў прадпрынята не было.
Пачатак украінскага контрнаступлення ў Харкаве, верагодна, быў кан’юнктурным высілкам, які стаў магчымым дзякуючы разгортванню расійскіх сіл удалечыні ад гэтага раёна для ўмацавання расійскіх пазіцый супраць украінскага контрнаступлення ў Херсонскай вобласці, якое пачалося днямі раней.
Пасля гэтага развароту ўкраінскія і заходнія ваенныя аналітыкі палічылі, што Расіі не хапае сухапутных сіл, каб пачаць новы наступ, і на працягу наступных месяцаў баявыя лініі ў рэгіёне заставаліся ў асноўным нерухомымі. У гэты час Харкаў падвяргаўся моцным бамбардзіроўкам расійскіх сіл, ад якіх загінула каля 1000 чалавек, а па заявах афіцыйных прадстаўнікоў бамбардзіроўка хутчэй павінна была прымусіць Украіну захаваць сілы ў рэгіёне.
У канцы жніўня — пачатку верасня 2022 года расійскія войскі ў рэгіёне былі аслаблены, асабліва пасля таго, як частка войскаў была перакінута ў бок Херсона. На думку ўкраінскіх спецназаўцаў, гэта шырока разрэкламаванае контрнаступленне было дэзінфармацыйнай кампаніяй, прызначанай для дасягнення гэтага выніку, адначасова замаскіраваўшы падрыхтоўку Украіны да контрнаступлення ў Харкаве.
Мар’янполле (Ушацкі раён)
Мар'янпо́лле (, Марьянполье) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета.
Харкаўскае контрнаступленне Узброеных сіл Украіны (2022)
Контрнаступленне
6 верасня 2022 г. украінскія войскі пачалі контрнаступленне ў Харкаўскай вобласці, верагодна, захапіўшы расійскія войскі знянацку і прасунуўшыся па меншай меры на 20 кіламетраў на кантраляваную Расіяй тэрыторыю ў напрамку Куп’янска і Ізюма і адваяваўшы каля 400 км² тэрыторыі 7 верасня.
Мар’янполле (Ушацкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Селішчанскага сельсавета.
Харкаўскае контрнаступленне Узброеных сіл Украіны (2022)
Контрнаступленне
Да 9 верасня Украіна прарвала расійскую абарону, а ўкраінскія вайскоўцы заявілі, што яны прасунуліся амаль на 50 км. Гэта прасоўванне змясціла іх прыкладна на 44 кіламетры на паўночны захад ад Ізюма, галоўнай базы матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння Расійскай Федэрацыі ў вобласці. Тэмпы прасоўвання, якіх амаль не было, калі Расійская Федэрацыя адступіла ад Кіева ў пачатку вайны. Гэта адбылося 10 верасня ў выніку здарэння, якое Washington Post назвала «ўзрушаючай паразай», тады як расійскі ваенны каментатар апісаў наступ як «катастрофу» і «найвялікшую ваенную паразу Масквы з 1943 года»; Інстытут вывучэння вайны ацаніў, што ўкраінскія сілы захапілі прыкладна 2500 км² падчас Харкаўскага прарыву, і адзін вайсковы эксперт сказаў, што гэта быў першы выпадак пасля Другой сусветнай вайны, калі цэлыя расійскія падраздзяленні былі разгромленыя.
Падзеі па днях
6 верасня, засяродзіўшы сілы на поўнач ад Балаклеі, украінскія войскі перайшлі ў контрнаступ у Харкаўскай вобласці, што, верагодна, адкінула расійскія войскі на левы бераг рэк Северскі Данец і Сярэдняя Балаклія. Паведамляецца, што ў той жа дзень украінскія сілы захапілі Вярбоўку, менш чым за 3 км на паўночны захад ад Балаклеі. Некалькі расійскіх крыніц паведамілі, што расійскія войскі знеслі неназваныя масты на ўсходняй ускраіне Балаклеі, каб прадухіліць далейшае наступленне Украіны. Украінскія войскі перайшлі ў наступленне ў напрамках Балаклія, Волохаў Яр і Шаўчэнкава, Куп’янск і на ўсход ад Балаклеі, у раёнах Савінцы і Кунье. На лініі судакранання ўкраінцам супрацьстаялі лёгкаўзброеныя атрады апалчэння ДНР.
На наступны дзень украінскія войскі прасунуліся прыкладна на 20 км на акупаваную Расіяй тэрыторыю, сцвярджаючы, што вярнула сабе каля 400 км на працягу 6-7 верасня. Паведамляецца, што ўкраінскія сілы дасягнулі пазіцый на паўночны ўсход ад Ізюма. Расійскія крыніцы сьцьвярджаюць, што гэты посьпех, верагодна, быў зьвязаны з перадысьлякацыяй расійскіх сілаў у Херсон у адказ на наступ украінцаў там. Інстытут вывучэння вайны ахарактарызаваў наступленне Харкава як «кан’юнктурнае, але вельмі эфектыўнае».
Да 8 верасня ўкраінскія войскі прасунуліся на 50 км углыб расійскіх абарончых пазіцый на поўнач ад Ізюма. Падраздзяленні СОБР Нацыянальнай гвардыі РФ страцілі кантроль над горадам Балаклея, прыкладна ў 44 км на паўночны захад ад Ізюма. Пад горадам украінскія войскі адбілі найбуйнейшую базу захоўвання боепрыпасаў Цэнтральнага ракетна-артылерыйскага ўпраўлення Узброеных сіл Украіны. Украінскія сілы таксама аднавілі кантроль над больш чым 20 населенымі пунктамі. У той жа дзень стала вядома, што камандуючы Заходняй ваеннай акругай Узброеных сіл Расіі генерал-лейтэнант Андрэй Сычавы быў узяты ў палон украінскімі сіламі на Харкаўскім фронце.
9 верасьня падтрыманая Расіяй адміністрацыя загадала «эвакуіраваць» насельніцтва зь Ізюму, Куп’янска і Вэлыкага Бурлука. Пазней у той жа дзень украінскія войскі дасягнулі Куп’янска, жыццёва важнага транзітнага вузла на скрыжаванні некалькіх асноўных чыгуначных ліній, якія забяспечваюць расійскія войскі на фронце. Інстытут вывучэння вайны заявіў, што, хутчэй за ўсё, Куп’янск упадзе ў бліжэйшыя 72 гадзіны. На відэа бачна, што ўкраінская ўзброеная тэхніка рухаецца ў бок Лымана.
Паведамляецца, што 10 верасня Куп’янск і Ізюм былі ўзяты ўкраінскімі сіламі, а ўкраінскія сілы, як паведамляецца, прасоўваліся да Лымана. Дарадца старшыні Харкаўскага абласнога савета Наталля Папова апублікавала ў Facebook фота вайскоўцаў, якія трымаюць украінскі сцяг ля мэрыі Куп’янска. Паводле дарадцы прэзыдэнта Аляксея Арэстовіча, расійскія сілы ў Ізюме былі «амаль» ізаляваныя. Сапраўды гэтак жа Міністэрства абароны Вялікабрытаніі заявіла ў сваім штодзённым абнаўленні, што расійскія сілы ў Ізюме, «верагодна, усё больш ізаляваныя». Расійскае адступленне было апісана як тое, што магло стаць разгромам. Украінскія сілавікі і паліцыя рушылі ў адваяваныя населеныя пункты, каб праверыць асобы тых, хто застаўся пад расійскай акупацыяй. Пазней у той жа дзень кіраўнік Луганскай вобласці Сяргей Гайдай заявіў, што ўкраінскія войскі прасунуліся ў наваколлі Лісічанска, а ўкраінскім партызанам удалося захапіць частку Крамянной. The New York Times адзначыла, што «падзенне стратэгічна важнага горада Ізюм на ўсходзе Украіны з’яўляецца самым знішчальным ударам для Расіі з моманту яе зневажальнага адступлення з Кіева».
Прадстаўнік Мінабароны Расіі Ігар Канашэнкаў позна вечарам 10 верасня заявіў, што расійскія войскі ў раёне Балаклеі і Ізюма «перагрупуюцца» ў раёне Данецка «для дасягнення заяўленых мэт спецыяльнай ваеннай аперацыі па вызваленні Данбаса». Зяленскі адзначыў, што «расійскае войска ў гэтыя дні дэманструе лепшае, на што яно здольнае, — паказвае спіну. І, вядома, для іх гэта добрае рашэнне бегчы», і заявіў, што з пачатку контрнаступлення Украіна адбіла 2000 км².
11 верасня паведамлялася, што расійскія войскі адступілі з Казачай Лопані, а мясцовыя жыхары паднялі ўкраінскі сцяг ля ратушы. Карта, выкарыстаная ў брыфінгу Міністэрства абароны Расеі ў той жа дзень, пацьвердзіла, што расійскія войскі адышлі з Казачай Лопані, а таксама Ваўчанска і іншых населеных пунктаў на ўкраінска-расійскай мяжы. Вэлыкы Бурлук таксама быў адбіты.
Тым часам кіраўнік Чачні Рамзан Кадыраў паставіў пад сумнеў расійскае кіраўніцтва ў вайне, напісаўшы ў сваім Telegram-канале: «''Я не стратэг, у плане як на ўзроўні міністэрства абароны, але былі дапушчаныя памылкі. Я думаю, што яны зробяць высновы […] Калі сёння-заўтра не будуць зроблены змены ў стратэгіі правядзення СВА, я буду вымушаны выходзіць на кіраўніцтва мінабароны і краіны, каб растлумачыць ім рэальную сітуацыю. Сітуацыя вельмі цікавая''».
11 верасня ў 20:06 рашысты патрапілі ракетай Калібр па Харкаўскай ЦЭЦ-5, якая пакінула без святла Палтаўскую, Сумскую, Харкаўскую, Днепрапятроўскую, Адэскую (часткова), Данецкую вобласці.
Ігналіна
Ігналі́на (Ignalina, Ignalino) — горад у паўночна-усходняй Літве ва Уцянскім павеце. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ігналінскага раёна. Колькасць насельніцтва складае каля 6,5 тыс. чалавек.
Назва горада паходзіць ад папулярных у Літве імёнаў Ігнас і Ліна.
Ігналіна была заснавана ў 1810 годзе, пасля заваявання мясцовых земляў Расійскай імперыяй. Хуткае развіццё горад атрымаў пасля таго, як тут прайшла чыгунка Варшава — Санкт-Пецярбург у 1866 годзе. У канцы ХІХ стагоддзя горад быў вядомы сваёй прамысловасцю, але ў нашыя дні значна большае развіццё атрымаў турызм у Нацыянальны парк.
Ад назвы горада ўзяла назву пабудаваная ў часы СССР Ігналінская атамная электрастанцыя чарнобыльскага тыпу (RBMK-1500). Разам з электрастанцыяй быў пабудаваны горад Вісагінас, у якім жывуць працоўныя электрастанцыі.
У наваколлі горада ў 1974 годзе быў утвораны Аўкштайцкі нацыянальны парк плошчай 21.100 га, у якім існуюць шматлікія азёры (каля 100), і знаходзяцца старажытныя лясы. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Партызанская брыгада «Полымя»
Партызанская брыгада «Полымя» — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года на базе атрадаў «Полымя», арганізаванага ў ліпені 1942 года, і імя Чапаева, вылучаных з партызанскай брыгады «За Радзіму» імя А. К. Флегантава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Пухавіцкага раёна. 2 ліпеня 1944 года брыгада (634 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Філіпскіх было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
Гісторыя
Партызаны разам з брыгадамі Мінскай зоны вялі баі па ачышчэнню тэрыторыі Пухавіцкага і сумежных з ім раёнаў ад нямецкіх войск, за ўтрыманне партызанскай зоны, прарываліся з блакады (сакавік, снежань 1943, май 1944 гадоў), Правялі больш за 140 дыверсій па падрыву эшалонаў, на ўчастках Пухавічы — Талька, Рудзенск — Дрычын. У «рэйкавай вайне» на чыгуначным участку Пухавічы — Талька (3.8.1943) і Седча — Міханавічы (13.8.1943) падарвалі больш за 1,5 тысячы рэек. Двойчы ўзрывалі мост цераз рэку Блужа (ліпень 1943), у кастрычніку 1943 падарвалі нафтабазу ў Мар’інай Горцы. Разам з Чырвонай Арміяй вызвалілі гарадскі пасёлак Мар’іна Горка.
Памяць
У 1965 і ў 1969 гадах у вёсках Падкоссе і Балачанка Пухавіцкага раёна ў гонар брыгады былі пастаўлены помнікі.
Сквер імя А. А. Грамыкі
'''Сквер імя А. А. Грамыкі''' — сквер у Гомелі, размешчаны ў Цэнтральным раёне паміж адрэзкамі вуліц Савецкая, Пушкіна і Ірынінская. Названы ў 2009 годзе ў гонар савецкага дзяржаўнага дзеяча А. А. Грамыкі.
Гісторыя
Да пачатку ХІХ ст. мясцовасць цяперашняга сквера імя А. А. Грамыкі знаходзілася за гарадскімі межамі Гомеля, прылягаючы да дарогі, якая згодна з дакументамі 1560 г. называлася Чачэрскай. Прыроднай асаблівасцю мясцовасці было яе знаходжанне ў нізіне на перападзе рэльефу і блізкасць да глыбокага яра. Яе ўласніцкую прыналежнасць і характар выкарыстання за часы Гомельскага староства пакуль прасачыць немагчыма. Верагодна, яна складала частку «грунту мѣстъ и застѣнковъ мѣстскихъ» (1560). На планах генеральнага межавання 1784 г. — аднесена да ўладанняў П. А. Румянцава-Задунайскага. Краязнавец А. Ф. Рогалеў, не спасылаючыся на крыніцы, паведамляе аб размяшчэнні тут да пачатку ХІХ ст. праваслаўных могілак, якія нібыта былі зладжаны пасярод ліставога лесу. Указанне на імавернасць гэтага ўтрымліваецца ў плане Гомеля 1799 г., дзе на адпаведнай мясцовасці паказаны невялікі лапік зямлі, пазначаны крыжам.
Планы 1830 і 1838 гг. фіксуюць наяўнасць у гэтай мясцовасці пэўнага аб’екта простакутнай формы, выцягнутага паралельна дарозе (будучая вуліца Румянцаўская). Ёсць падставы меркаваць, што ён згаданы ў статыстычным апісанні Гомеля 1867 г. : «У горадзе, недалёка ад гарадской бальніцы, пры шашэйнай дарозе, месціцца штучная сажалка або стаў, патрэбны ў разе пажараў. Месца вакол сажалкі нічым не занятае, пустапарожняе і ў цяперашні час не мае ніякай дагледжанасці». Прапаноўвалася зладзіць вакол сажалкі гарадскі бульвар. Невядома, як хутка гэтая прапанова была рэалізавана, але ў 1880-я гг. муніцыпальныя ўлады рупіліся аб ператварэнні бульвара «з традыцыйнай зоны масавага адпачынку ў культурны асяродак цэнтра горада»: раз на тыдзень (зазвычай на выхадных) там выступаў мясцовы аркестр, а 18 кастрычніка 1887 г. быў урачыста адкрыты «зімовы» тэатр, разлічаны на аўдыторыю больш за 400 гледачоў.
У 1911 г. мясцовасць ужо характарызавалася як «стары гарадскі сад». У тагачаснай краязнаўчай літаратуры, прэсе, на планах Гомеля ён таксама называўся Бульварам (у ліку чатырох грамадскіх садоў) ці Гарадскім бульварам. Адзначалася, што ў ім было шмат зеляніны, што «дрэвы купамі густа разрасліся» і давалі дастаткова ценю. Бульвар лічыўся месцам пераважна («по преимуществу») дзіцячым. Шэфства над ім ажыццяўляла кіраўніцтва Лібава-Роменскай і Палескіх чыгунак, намаганнямі якога сад атрымаў ажурную металічную агароджу, усталяваную ўвосень 1911 г. Ранейшая драўляная агароджа ўвесну 1912 г. была перанесена на хрысціянскія могілкі ў Новай Беліцы.
Улетку 1911 г. паведамлялася аб усталяванні на бульвары чатырох новых ліхтароў фірмы «Люкс» «на жалезных рэйкавых слупах», коштам па 100 руб. кожны. Гаворка, хутчэй за ўсё, пра так званыя газалінавыя ліхтары.
Адсутнасць на тэрыторыі бульвара пэўнай дамінанты (памятнага знака, цікавосткі) паўплывала на безуважнасць да яго аўтараў фатаграфічных паштовак пачатку ХХ ст. Напрыклад, сярод сарака паштовак з краявідамі тагачаснага Гомеля, апублікаваных калекцыянерам В. М. Целешам няма ніводнай, дзе б непасрэдна быў паказаны бульвар, і толькі на двух ён паказаны ўскосна.
У 1920-я гг. Гарадскі бульвар быў перайменаваны ў Парк Парыжскай Камуны. У 1930-я гг. — перададзены піянерскай арганізацыі Гомеля і атрымаў назву сквера Юных піянераў ці Піянерскага сквера (парка). Апошняя працягвае бытаваць сярод гамяльчан да нашага часу. На ўваходзе ў сквер былі ўсталяваны гіпсавыя фігуры піянера і піянеркі. У лакацыях сквера сталі сталі праводзіцца мерапрыемствы піянерскай арганізацыі.
Мяркуючы па аэрафотаздымках 1930-х гг. і лета 1941 г., сквер на дзве часткі падзяляла дарожка ад вуліцы Савецкай да вуліцы Парыжскай Камуны. Большая гушчыня расліннасці назіралася ў паўднёвай частцы сквера. Але і ў паўднёвай, і ў паўночнай частках меліся даволі прыкметныя пляцоўкі, вольныя ад дрэў. На поўдні месціліся круглай формы фантан (або клумба) і будынак з двусхільным дахам. Апошні, верагодна, з’яўляўся жылым домам, дзе станам на 1927 г. пражывала дзве сям’і, галовы якіх значыліся як «асобы, што жывуць на дзяржаўныя ці грамадскія сродкі».
Невядома, ці пераймяноўваўся сквер у часы нямецка-фашысцкай акупацыі Гомеля 1941—1943 гг. На адпаведным нямецкім плане назва аб’екта пазначана не была. Пры гэтым уласна зялёны масіў, нягледзячы на шматлікія руйнаванні наўкол, у вайну захаваўся.
Пасля вайны ў сектары сквера на рагу вуліц Савецкай і Першамайскай была ўзведзена манументальная дошка гонару перадавікоў Гомельскай вобласці (архітэктар І. Д. Спірын). Яна ўяўляла сабой простакутную стэлу на высокім падмурку, левая і правая часткі якога мелі выступы, што служылі пастаментам для скульптур працоўных мужчыны і жанчыны адпаведна. Стэлу аздаблялі герб БССР і тытульны надпіс на беларускай мове. Ніжэй размяшчаліся шыльды з указаннем асоб і арганізацый, якія адзначыліся сваімі высокімі дасягненнямі. На падмурку знаходзілася шыльда з ленінскай цытатай на рускай мове: «Прадукцыйнасць працы, гэта, у апошнім рахунку, самае важнае, самае галоўнае для перамогі новага грамадскага ладу». Перад стэлай мелася клумба з кветкамі.
У 1983 г. тут з боку вуліцы Савецкай быў усталяваны бюст А. А. Грамыкі (скульптар І. Рукавішнікаў, архітэктары А. Клімачкін, М. Пасохін), з прычыны чаго ў народзе за скверам замацавалася паралельная назва — сквер Грамыкі. Аднак яе афіцыйнае замацаванне адбылося толькі ў 2009 г. і было прымеркавана стагоддзю з дня нараджэння А. А. Грамыкі. Узвядзенне бюста ў свой час абстаўлялася ў характэрным для савецкай рыторыкі стылі як пашана з боку працоўных Гомельшчыны, што ганарацца сваімі землякамі.
Дэвід Сушэ
Дэвід Сушэ CBE (David Suchet; нар. 2 мая 1946, Лондан, Вялікабрытанія) — брытанскі артыст тэатра і кіно, набыў сусветную вядомасць пасля выканання галоўнай ролі ў серыяле «Пуаро» паводле твораў Агаты Крысці.
Біяграфія
Нарадзіўся 2 мая 1946 года ў Лондане. У 1971 годзе скончыў Лонданскую акадэмію музыкі і драматычнага мастацтва. Першую ролю ў кіно атрымаў у 1980 годзе, згуляўшы ў фільме «Гісторыі двух гарадоў».
З 1986 года гуляе ў тэатры, на яго рахунку больш за 40 роляў.
Геаграфія Афганістана
Прырода Афганістана горная і суровая, раўнінныя толькі крайняя поўнач і паўднёвы захад. Клімат умераны і субтрапічны, пераважна горны, адрозніваецца вялікай разнастайнасцю. Рэкі належаць да бяссцёкавых басейнаў Амудар’і (поўнач) і Гільменда (паўднёвы захад), а таксама да басейна Індыйскага акіяна (захад). Флора і фаўна вельмі разнастайныя, хоць лясоў амаль што не засталося.
Геаграфічнае становішча
Афганістан — унутрыкантынентальная дзяржава. Геаграфічна яго адносяць як да Паўднёвай, гэтак і да Цэнтральнай Азіі, за важнасць геаграфічнага становішча на скрыжаванні шляхоў паэтычна называючы «сэрцам» гэтай часткі свету. Пра тое выдатна сказаў пакістанскі паэт Мухамад Ікбал: «Азія — цела з вады і зямлі, а сэрца яе ў Афганістане. Разлад у сэрцы — разлад ва ўсёй Азіі, згода на сэрцы — спакой ва ўсёй Азіі.» Плошча "сэрца" каля 652 тыс км² — крыху болей за Украіну.
Даўжыня межаў Афганістана складае 5 529 км:
Розніца ў часе паміж Мінскам і Кабулам складае 2:30 у зімовы час і 1:30 хвілін у летні час (напрыклад, калі ў Мінску 12.00, у Кабуле 14:30 у зімовы час).
Гідраграфія
Рэкі поўначы Афганістана належаць да басейна Амудар'і, таму іх гаспадарчае выкарыстанне ў адроджаным Афганістане можа балюча адбіцца на і без таго хворай экалогіі краін Сярэдняй Азіі. Рэкі паўднёвага захаду належасць да басейна ўнутранага сцёку: яны жывяцца ў хрыбтах Гіндукуша расталым увесну снегам і дажджамі і сцякаюць у катлавіну Сістан, дзе ўтвараюць азёры або губляюцца ў балотах і пясках. Найбуйнейшая з гэтых рэчак — Гільменд. Рэкі ўсходу нясуць ваду ў Інд, памерамі і вядомасцю сярод іх вылучаецца Кабул. Свае водныя рэсурсы на сённяшні дзень Афганістан выкарыстоўвае слаба, ірыгацыйныя сістэмы парабуюць рэканструкцыі.
Расліннасць
Горны рэльеф і засушлівы клімат прадвызначылі тое, што большая частка Афганістна занята малапрадукцыйнымі землямі: пяскамі, камяністымі паверхнямі, горнымі і паўпустыннымі пашамі. Урадлівыя і шчыльная населеныя толькі рачныя даліны. Сельскагаспадарчыя землі займаюць каля 12 % плошчы; лясы — толькі каля 3 %. Пераважна хваёвыя лясы з елкі і лістоўніцы растуць у асноўным на паўночным усходзе на вышынях ад 2000 да 3000 метраў, найбольшай лясістасцю адрозніваецца правінцыя Нурыстан. Упадзіна Сістан і Рэгістан занятыя паўпустынямі і пустынямі. Бактрыйская нізіна пакрытая пераважна стэпамі.
Фаўна
Жывёльны свет Афганістана багаты і адрозніваецца па рэгіёнах. У гарах усходу жывуць мядзведзь, снежны барс, памірскі горны баран; Бактрыйская нізіна славіца мноствам птушак, з млекакормячых тут маюцца вожыкі, грызуны сямейства гоферавых і шакалы; на поўдні і паўднёвым захадзе сустракаюцца газелі, дзікі, мангусты, а вось гепардаў больш няма. Да эндэмічных відаў адносяцца афганская ляцяга і афганскі снежны уюрок.
Ахова прыроды
Справа аховы прыроды ў Афганістане яшчэ не выведзена на належны ўзровень. Тым не менш, маюцца тры нацыянальных паркі: Вахан, Нурыстан і Бандзі-Амір. Апошні да савецкага ўварвання быў вельмі папулярны сярод турыстаў.
Аскрэа
Аскрэа (Ascrea) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рыеці.
Насельніцтва складае 263 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 18 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 2020. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Мікалай Цудатворац.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Крысціян Керн
Крысціян Керн (Christian Kern; нар. 4 студзеня 1966) — аўстрыйскі палітык. З 17 мая 2016 па 2017 год — Федэральны канцлер Аўстрыі.
Палітычная кар’ера
Крысціян Керн вырас у сям’і электрыка і сакратаркі ў венскай акрузе Зімерынг. У 1997 годзе скончыў навучанне ў Венскім універсітэце па спецыяльнасці «Публіцыстыка і тэорыя камунікацыі» з прысуджэннем вучонай ступені магістр філасофіі. Тэмай яго дыпломнага даследавання быў агляд знешнепалітычных артыкулаў аўстрыйскай прэсы за 1993 год. Пасля гэтага ён працягнуў навучанне ў швейцарскім Універсітэце Санкт-Галена, у аспірантуры якога асвоіў спецыяльнасць «менеджара».
У гады вучобы супрацоўнічаў з Асацыяцыяй сацыялістычных студэнтаў Аўстрыі, выконваючы абавязкі шэф-рэдактара часопіса «Ротпрэс».
Кар’еру журналіста Керн пачаў у 1989 годзе ў якасці бізнес-журналіста аўстрыйскага дзелавога часопіса «Option». У 1991 годзе ён стаў памочнікам статс-сакратара П. Касцелка ва ўрадзе. Калі П. Касцелка стаў старшынёй парламенцкай фракцыі Сацыял-Дэмакратычнай партыі, Керн стаў яго прэс-сакратаром.
У 1997 годзе Крысціян Керн перайшоў на працу ў офіс найбуйнейшага пастаўшчыка электраэнергіі ў Аўстрыі «Verbund AG», дзе ён быў першым памочнікам старшыні савета, а з 1999 — кіраўніком аддзела стратэгічнага маркетынгу і кіравання продажамі. Да 2010 года ўзначальваў шэраг службаў фірмы, з 2007 года з’яўляючыся членам праўлення.
У 2010 годзе перайшоў у Аўстрыйскія федэральныя жалезныя дарогі. У 2014 годзе К. Керн быў прызначаны старшынёй Супольнасці еўрапейскіх чыгунак і інфраструктурных кампаній. З 2009 года — член праўлення ФК «Аустрыя»
У 2011 г. па ініцыятыве Керна пачалася кампанія па апублікаванні фактаў супрацоўніцтва канцэрна з нацысцкай уладай у гады Другой сусветнай вайны. Як заявіў Керн, «аб гэтым трэба было расказаць, каб ачысціць імя канцэрна». У чэрвені 2013 годзе за гэтыя намаганні ён атрымаў узнагароду Яўрэйскай абшчыны Вены — медаль імя Мар`еттай і Фрыдрыха Торберг. Вынікам працы стала выстава «Забытыя гады», адкрытая ў лістападзе 2014 г. у будынку Еўрапарламента ў Бруселі. У ліку яе экспанатаў былі матэрыялы, якія даказваюць удзел служачых аўстрыйскай чыгункі ў фашысцкіх арганізацыях.
З пачатку 2015 г. у партыі кандыдатуру Керна разглядалі ў якасці найбольш магчымага пераемніка Вернера Файман на пасадах канцлера і партыйнага кіраўніка.
У верасні 2015 г. падчас еўрапейскага міграцыйнага крызісу, Керн курыраваў транзіт бежанцаў з Венгрыі ў Нямеччыну праз тэрыторыю Аўстрыі. Як адзначалася ў прэсе, Керн праявіў высокія арганізатарскія здольнасці, у сувязі з чым яго істотна ўзрасла яго папулярнасць.
З 17 мая 2016 году — федэральны канцлер Аўстрыі ад Сацыял-Дэмакратычнай партыі Аўстрыі.
Сям’я
У 1985—2001 гадах быў у шлюбе з Карын Весель, з якой у Керна 3 сына. У другім шлюбе з Эвелінай Штайнбергер мае дачку.
Партызанская брыгада «Разгром»
Парызанская брыгада «Разгром» — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1942 года на базе атрадаў «Разгром», арганізаванага ў лютым 1942, «Камуніст», «Сцяг», «Іскра», арганізаванага ў маі 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Барысаўскага, Смалявіцкага, Чэрвеньскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (1721 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
15 лютага 1943 года партызаны разграмілі торфапрадпрыемства ў Смалявіцкім раёне. На чыгуначных участках Жодзіна — Пліса 19 верасня 1943 года і Смалявічы — Калодзішчы 20 чэрвеня 1944 года падарвалі больш за 2 тысячы рэек. 14 мая 1944 разграмілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Зарэчча і Пятровічы Смалявіцкага раёна, 28 мая 1944 — у вёсцы Цешкаўка Барысаўскага раёна, 14 чэрвеня 1944 года — чыгуначную станцыю Пліса. 21 чэрвеня 1944 года вялі бой з карнікамі ў Смалявіцкім раёне.
Памяць
У 1982—1984 гадах у вёсцы Раваніцкая Слабада Чэрвеньскага раёна ў гонар брыгады створаны мемарыяльны комплекс «Разгром».
Фанвізінская (станцыя метро)
«Фанвізінская» (Фонви́зинская) — станцыя Люблінска-Дзмітраўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Ганна Мікалаеўна Лаўрукевіч
Лаўрукевіч Ганна Мікалаеўна (нар. 23 верасня 1953, в. Аргелаўшчына, Капыльскі раён, Мінская вобласць — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Салігорскага гарвыканкама (1997—2003), дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання.
Адукацыя
У 1968 годзе скончыла 8 класаў у Доктаравічскай сярэдняй школе.
Скончыла Слуцкае медыцынскае вучылішча, Валагоцкі малочны інстытут (інжынер-тэхнолаг), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (эканаміст-менеджар), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне».
Кар’ера
Працавала аперацыйнай медсястрой Беларускай рэспубліканскай станцыі пералівання крыві, медсястрой Дзятлаўскай бальніцы Гродненскай вобласці, апаратчыкам хімводаачысткі Нарачанскага масларобнага сыраробнага заводу, інжынерам-хімікам, тэхнолагам, начальнікам цэха, галоўным тэхнолагам, галоўным інжынерам Слуцкага сыраробнага камбіната, дырэктарам Салігорскага гармалзавода, генеральным дырэктарам Мінскага ВА «Мяса-малако», старшынёй Салігорскага гарвыканкама (1997—2003), генеральным дырэктарам Дзяржаўнага аб’яднання «Белбыт» (2003—2008).
Узнагароды
З’яўляецца Ганаровым грамадзянінам горада Салігорска (2003), Ганаровай казачкай Краснадарскага края.
Асабістае жыццё
Замужам, мае дачку.
Палітыка Славеніі
Славенія — дэмакратычная парламенцкая рэспубліка. Заканадаўчы орган — парламент, які складаецца з дзвюх палат: Дзяржаўны збор і Дзяржаўны савет. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які адначасова з’яўляецца вярхоўным галоўнакамандуючым, абіраецца кожныя 5 гадоў. Выканаўчая ўлада належыць ураду (які прызначаецца парламентам) на чале з прэм’ер-міністрам. Судовая ўлада незалежная ад выканаўчай і заканадаўчай улады.
Парламент
Парламент складаецца з двух палат: Дзяржаўнага Збору (drzavni zbor) і Дзяржаўнай Савета (drzavni svet). У Дзяржаўны Збор абіраецца 90 дэпутатаў па прапарцыйнай сістэме (па адным прадстаўніку ад італьянскіх і венгерскіх рэгіёнаў). Дзяржаўная Рада выконвае функцыі верхняй палаты. У ім засядаюць 22 дэпутата, уяўлялыя важныя эканамічныя, структурныя і нацыянальныя гурты грамадства. Парламент, як і прэзідэнт, абіраецца кожныя 5 гадоў.
Альгерд Ціханавіч Краўцоў
Альгерд Ціханавіч Краўцоў (, в. Забалоцце, цяпер, Гомельская вобласць — , Растоў-на-Доне) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Нарадзіўся ў беларускай сялянскай сям'і. Вучыўся ў Ленінградскім ветэрынарным інстытуце. У Чырвонай арміі з 1936 года ў Ленінградскім ваенна-інжынерным вучылішчы, якое скончыў у 1938 годзе. Удзельнік Другой Сусветнай вайны з 1941 г. У камуністычнай партыі з 1941 года. З 1942 года на Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Данскім, Варонежскім і 1-м Украінскім франтах. У 1944 г. маёр — камандзір 15-га асобнага матарызаванага пантонна-маставога батальёна (6-я пантонна-маставая брыгада, 3-я гвардзейская, танкавая армія, 1-ы Украінскі фронт).
Званне героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 6876) прысвоена 10 красавіка 1945 г. за адвагу і мужнасць, выяўленыя пры фарсіраванні Віслы.
Маёр Краўцоў у ноч на 31 ліпеня 1944 г. пад варожым агнём арганізаваў пераправу танкаў і артылерыі праз раку Вісла ў раёне горада Барануў-Сандамерскі (Польшча). Батальён на чале з Краўцовым адбіў контратакі праціўніка і, захапіўшы пануючыя вышыні, утрымаў плацдарм да падыходу падмацаванняў. Апроч таго, наводзіў пераправы для войскаў пад агнём праціўніка на рэках Дон, Северскі Данец, Дняпро, Паўднёвы Буг, Одэр, Шпрэе, Эльба.
Памяць
На доме ў Растове-на-Доне, дзе ён жыў, усталяваная мемарыяльная дошка.
Уладзімір Фёдаравіч Сакалоў
Уладзімір Фёдаравіч Сакалоў (,  —, ) — беларускі мастак-графік.
У 1932 г. скончыў Беларускі мастацкі тэхнікум. З 1956 г. член Саюза мастакоў БССР.
Спасылкі
http://artru.info/ar/36284/.