cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чыкагскі ўніверсітэт
Не варта блытаць University of Chicago з University of Illinois at Chicago (UIC), дзяржаўным універсітэтам, што знаходзіцца ў тым жа горадзе.
Чыкагскі ўніверсітэт размешчаны ў Гайд-парку. Першым рэктарам універсітэта стаў Уільям Рэйн Харпер.
Універсітэт займае 211 акраў зямлі і ўключае 243 будынка.
Бібліятэка
Пры Універсітэце Чыкага пабудавана бібліятэка, кошт збудавання якой складае 81 мільён долараў.
Любава
Любава:
Гразіна
Назву Гра́зіна маюць:
Іван Багдашэвіч
Іван Багдашэвіч — арганізатар i кіраўнік Давыд-Гарадоцкага паўстання 1648—50, аднаго з найбольш буйных на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў час антыфеадальнай вайны 1648—1651.
Быў войтам Давыд-Гарадка. У час паўстання выбраны палкоўнікам войска, якое складалася з некалькіх тысяч чалавек. Пад яго кіраўніцтвам паўстанцы больш за 2 гады кантралявалі ўсю тэрыторыю Давыд-Гарадоцкай воласці.
NGC 3540
NGC 3540 (іншыя абазначэнні — NGC 3548, UGC 6196, MCG 6-25-11, ZWG 185.11, NPM1G +36.0243, PGC 33806) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект занесены ў «Новы агульны каталог» двойчы, з абазначэннямі NGC 3540, NGC 3548.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Багагласнікі
Багагласнікі — уніяцкія і праваслаўныя зборнікі песнапенняў, пашыраныя ў XVI—XIX стст. на Беларусі і Украіне ў рукапісным і друкаваным выглядзе. Прызначаліся для спявання ў час богаслужэнняў, хрэснага ходу і дома на святы. Уключалі беларускія і ўкраінскія духоўныя псальмы і, , польскія , календы, гейналы, пастаралькі і інш.
Большасць багагласнікаў мела аднолькавую структуру: 1-я частка ўключала песні, прысвечаныя асноўным царкоўным святам, пакутам Ісуса, некаторым тыдням царкоўнага календара, «цудатворным» абразам; 2-я — святам, што звязаны з Багародзіцай; 3-я — апосталам і пакутнікам; 4-я змяшчала пакаянныя і замілавальныя песнапенні. Паэтычная і музычная аснова ідзе ад жыцій святых, грэчаскіх духоўных песень, усходне-славянскіх народных песень, каталіцкіх і праваслаўных гімнаў і харалаў. Большасць кантаў і псальмаў узята з беларускіх і ўкраінскіх узораў кантавай культуры 16—17 ст. Выкладаліся яны 1-, 2-, 3-, 4- і 5-галосна. Ёсць звесткі пра існаванне вялікай колькасці рукапісных багагласнікаў, сярод іх багагласнік, што зберагаўся ў Богаяўленскім манастыры, жыровіцкі багагласнік 17 ст., супрасльскія багагласнікі 18 ст. (адзін з іх зберагаецца ў бібліятэцы АН Літвы). Найбольш ранні друкаваны багагласнік, што дайшоў да нашага часу, выдадзены ў 1790 годзе у Пачаеве (цяпер Крамянецкі раён Цярнопальскай вобласці, Украіна) на царкоўнаславянскай, лацінскай і польскай мовах са значнай колькасцю беларусізмаў і ўкраінізмаў, стаў асновай багагласнікаў 19 — пач. 20 ст., што друкаваліся ў Пецярбургу, Кіеве, Львове, Вільні, Гродне. Багагласнікі — каштоўныя помнікі самабытнай, інтэрнацыянальнай па сваіх вытоках, народнай у аснове кантавай культуры.
Маладзёжнае (Акмолінская вобласць)
Маладзёжнае — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Самарбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 115657100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 860 чалавек (426 мужчын і 434 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 806 чалавек (402 мужчыны і 404 жанчыны).
Якуб Эстка
Якуб (Якаў Міхайлавіч) Эстка — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Эсткаў герба «Дрыя». Сын ковенскага стольніка Міхала Якуба Эсткі. Меў брата Зыгмунта, таксама падпалкоўніка расійскай службы.
Капітан з 1783 г., секунд-маёр расійскай службы.
Па рашэнні івянецкага эксдывізарскага суда 1784 г. атрымаў ад графіні Салагуб за 1500 чырвоных і 30 тыс. польскіх злотых тры вёскі (Тоўпікі, Мешкуці, Навінкі), якія складаліся з 16 двароў з 54 / 37 сялянамі. Акрамя таго, ён жа меў па асобнай пазыцы ў суме 1000 чырвоных у 1786 г. у самым Івянцы 5 двароў з 13 / 11 чал. і ў в. Абрамоўшчына 9 двароў з 32 / 34 сялянамі. Фінансавыя інтарэсы Я. Эсткі перасякаліся з інтарэсамі І. Ратынскага ў в. Мешкуці, якую яны трымалі разам па заставе (закладзе) з моманту эксдывізіі Івянецкага графства.
Вядома, што ў 1820 г. Я. Эстка стаў суддзёй эксдывізарскага суда ў Барысаўскім павеце, тады ж ён значыўся ў масонскай ложы «Паўночная паходня» ў Мінску, а ў 1828 г. быў старшынёй Ігуменскага земскага суда.
Сям’я
Меў дачу Анэлю, якая выйшла замуж за Атона Наркевіча-Ёдку. У шлюбе нарадзіўся Якуб Наркевіч-Ёдка, будучы фізік, медык і біёлаг. Анэля высока цаніла радавыя рэліквіі і ганарылася сваёй прыналежнасцю да славутага роду Касцюшак, быўшы ўнучкай старэйшай сястры Тадэвуша Касцюшкі Ганны.
Замкавая гара (Крычаў)
Агульная даследаваная плошча складае каля 600 м. Культурны пласт гарадзішча моцна пашкоджаны познімі раскопамі, найлепш захаваўся ў паўднёвай і паўночна-заходняй частках тэрыторыі, дзе яго магутнасць дасягае 3,5 м. У іншых месцах яго таўшчыня 1—1,5 м. Найбольш раннія матэрыялы прадстаўлены керамікай тыпу сярэдняга слоя гарадзішча Гарадзец (2—4 ст.). Напластаванні XII—XIII стст. магутнасцю 0,1 — 1 м. У іх знойдзены шыферныя прасліцы, шкляныя бранзалеты, наканечнікі стрэл, нажы, прабоі, меч. Выяўлены рэшткі драўляных жытлаў з печкамі-каменкамі. Пабудовы групаваліся ўздоўж трасы вала. Першапачатковы абарончы вал быў насыпаны ў канцы XII — пачатку XIII ст. і меў вышыню 1,5 м і шырыню каля 8 м, пад валам прасочваецца культурны пласт таўшчынёй 0,3 м, у якім знойдзена кераміка XII ст. Наверсе вала стаялі драўляныя пабудовы, канструкцыйныя асаблівасці якіх не ўдалося прасачыць. У XIII ст. яны згарэлі і пасля гэтага вал быў дасыпаны да вышыні 3,2 м і меў шырыню каля 12 м.
У напластаваннях XIV—XVIII стст. выяўлена шмат глінянага посуду, нажы, замкі, ключы, наканечнікі стрэл, арбалетныя балты, разнастайная кафля, каменныя і чугунныя ядры, калекцыя манет, у т.л. залаты вугорскі дукат. У гэты ж час адбывалася неаднакратнае павелічэнне фартыфікацыйных збудаванняў. Першы раз вал быў падсыпаны ў XIV ст. да вышыні 4,3 м, у XV—XVI стст. падсыпаўся двойчы: спачатку да вышыні 5 м, другі раз — да б м. У XVII ст. падняты да вышыні 7 м.
Гарызонт-206
«Гарызонт-206» — беларускі савецкі тэлевізійны прыёмнік, які з 1973 года выпускала Мінскае вытворчае аб’яднанне «Гарызонт».
Замак Гутэнберг
Гутэнберг (Burg Gutenberg) — замак у Ліхтэнштэйне.
Замак размешчаны на тэрыторыі камуны Бальцэрс на ўзгорку вышынёй каля 70 м. Прыблізны час будаўніцтва замка — 1100—1200 гг. У 1314 годзе ён стаў уласнасцю Габсбургаў. У XV стагоддзі падчас Старой цюрыхскай вайны замак быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. У 1499 годзе ў замку начаваў Максіміліян I у час вайны з Канфедэрацыяй. У 1795 годзе замак зноў быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. Адноўлены быў толькі у 1912 годзе, у сучасным выглядзе. З 1979 года замак з'яўляецца дзяржаўнай уласнасцю.
На тэрыторыі замка часта праводзяцца культурныя мерапрыемствы. У астатні час замак закрыты для шырокага наведвання.
Раскопкі, праведзеныя на схілах гары і двары замка, знайшлі рэшткі прадметаў Росенскай культуры.
Гродзі
Назву Гро́дзі маюць:
Пол Нерс
Пол Нерс, сэр (Sir Paul M. Nurse; ) — брытанскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне медыцыны і фізіялогіі (2001), узнагароджаны за адкрыццё рэгуляцыі клетачнага цыклу эукарыёт цыклінам і цыклін-залежнымі кіназамі. Прэзідэнт Каралеўскага таварыства. Прэзідэнт Ракфелераўскага ўніверсітэта.
Oklahoma
«Oklahoma» — песня амерыканскага выканаўцы Білі Гілмэна з альбома «One Voice».
Гэта другі сінгл, які быў запісаны Гілмэнам і выдадзены ў кастрычніку 2000 года пасля «One Voice» з аднайменнага альбома. Сінгл увайшоў у 40 найлепшых паводле чарта песень у стылі кантры з пікавай пазіцыяй на 33-ім радку. Таксама «Oklahoma» трапіла ў чарт «US Billboard Hot 100», дасягнуўшы максімальна 63-га радка.
У некаторых выданнях сінгла на CD разам з «Oklahoma» у спісе кампазіцый прысутнічае яшчэ і песня «Warm & Fuzzy» з будучага альбома Білі «Classic Christmas», які будзе выдадзены праз тыдзень пасля «Oklahoma».
Музычнае відэа
Відэа для песні здымалі ў жніўні-верасні 2000 года ў Нэшвіле пад кіраўніцтвам рэжысёра Трэя Фэнджоя, з якім Білі Гілмэн ужо супрацоўнічаў падчас здымак кліпа для "One Voice". Прэм'ерны паказ адбыўся на амерыканскім тэлеканале CMT 27 верасня 2000 года.
Відэа расказвае гісторыю 12-гадовага хлопчыка, бацька якога толькі зараз даведаўся пра яго існаванне. Хлопчык павінен пакінуць сваіх прыёмных бацькоў і адправіцца да свайго сапраўднага бацькі ў Аклахому. Хлопчыка суправаджае супрацоўніца сацыяльнай службы, якая стараецца падтрымаць яго. У гэты час у Аклахоме бацька хлопчыка перажывае цяжкія моманты перад сустрэчай. Рэжысёр адвёў Білі Гілмэну ролю назіральніка, а не галоўнага ўдзельніка відэакліпа. Гілмэн прысутнічае ў кліпе ў ролі іншага сына, які чакае прыбыцця свайго брата. Апошняе робіцца зразумелым толькі ў канцы відэакліпа. Увогуле, відэа пастроена вельмі арганічна так, што некаторыя гледачы дагэтуль лічаць, што ў кліпе дэманструюцца кадры з нейкага кінафільма.
У Беларусі відэа ўпершыню было прадэманстравана на Беларускім тэлебачанні ў праграме "Відзьма-нявідзьма" ў 2001 годзе.
Роўнасць
Ро́ўнасць — дачыненне між двума аб'ектамі, якая азначае супадзенне іх па пэўных характарыстыках.
Такім чынам, роўнасць з'яўляецца адносным паняццем, бо залежыць ад таго, якія характарыстыкі лічацца крытэрыямі роўнасці. Напрыклад, двух людзей, у залежнасці ад сітуацыі, можна лічыць роўнымі, калі яны маюць аднолькавы ўзрост або калі яны маюць аднолькавыя рост і вагу. Тым не менш, крытэрыі роўнасці матэматычных аб'ектаў вызначаюцца адназначна.
Роўнасць абазначаецца знакам «=», які ставіцца між абазначэннямі аб'ектаў, што з'яўляюцца роўнымі. Ужываюць таксама паняцце прыблізнай роўнасці, якую абазначаюць знакам «≈».
Дачыненне роўнасці ўжываецца ва ўсіх галінах матэматыкі.
Роўнасць з'яўляецца дачыненнем эквівалентнасці, гэта значыць, з'яўляецца рэфлексіўнай, сіметрычнай і транзітыўнай.
Роўнасць, у якой фігуруюць зменныя велічыні, называецца ўраўненнем.
Тэраміскі сельсавет
Тэрамі́скі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гайнаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гайнаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.
NGC 3541
NGC 3541 (іншыя абазначэнні — MCG -2-29-3, PGC 33759) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна
Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна (Hochschule Liechtenstein) — адзін з чатырох цэнтраў вышэйшай адукацыі Княства Ліхтэнштэйн, размешчаны ў горадзе Вадуц.
Гісторыя
Для падрыхтоўкі інжынераў ў 1961 годзе быў заснаваны Abendtechnikum Vaduz. У 1988 годзе тэхнікум быў перайменаваны ў «Ліхтэнштэйнскую школу інжынераў» (Liechtensteinische Ingenieurschule). У 1992 годзе статус навучальнай установы падняўся да «Ліхтэнштэйнскага інстытута прыкладных навук» (Fachhochschule Liechtenstein). З 2005 года ён носіць сваю цяперашнюю назву.
У 2008 годзе статус інстытута быў падвышаны да універсітэцкага, і зараз, у рамках Балонскага працэсу, там вядзецца не толькі падрыхтоўка бакалаўраў і магістраў — з'явілася магчымасць атрымаць ступень Ph.D. Ступені, які прысуджаюцца,  прызнаюцца краінамі-членамі ЕС, ЕЭЗ і Швейцарыяй.
Структура
У цяперашні час у Вышэйшай школе Ліхтэнштэйна навучаецца каля 1 000 студэнтаў. Школа падзелена на чатыры інстытуты:
Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна з'яўляецца асацыяваным членам Еўрапейскага даследчага цэнтра інфармацыйных сістэм.
EeOneGuy
Біяграфія
Іван нарадзіўся 19 студзеня 1996 года ў сяле Ганніўка Вэрхнёдніпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Маці — эканаміст, бацька — ветэрынар. У школе лічыўся выдатнікам. Вучыўся ў Днепрапятроўскім нацыянальным універсітэце на факультэце прыкладной матэматыкі, але датэрмінова спыніў навучанне. Пераехаў у Маскву (Расія).
Творчасць
Зарэгістраваў свой канал з назвай EeOneGuy на YouTube 19 сакавіка 2013 года. У 2015 годзе прымаў удзел у здымцы YouTube Rewind, рэкламнай кампаніі Lenovo і фестывалі Videofan, стаў пераможцам прэміі «Лайк-2015», якая праходзіла ў рамках фестывалю «Видфест», у намінацыі «Лайк за лайфстайл».
У 2016 годзе сумесна з Сашай Спілберг і Мар’янай Ро сыграў адну з галоўных роляў у фільме студыі Bazelevs (прадзюсар Цімур Бекмамбетаў) — «Узламаць блогераў» (рэж. Максім Свешнікаў).
Палітычныя погляды
Згодна з інфармацыяй, указанай на старонцы ў сацыяльнай сетцы УКантакце, Іван мае ліберальныя палітычныя погляды. У 2013—2014 гадах, падчас анексіі Крыма і баявых дзеянняў на ўсходзе Украіны, хлопец дадаваў сабе на сцяну УКантакце допісы і фота ў падтрымку Украіны. Пазней большасць гэтых допісаў былі выдалены.
У сакавіку 2021 года ў інтэрв’ю Дудзю Рудскі заявіў, што яму некалькі разоў «прапанавалі расійскі пашпарт», ад якога ён адмовіўся, пасля чаго неаднаразова заўважаў цікавасць з боку прадстаўнікоў расійскіх праваахоўных органаў. Паводле слоў Рудскага, такім чынам яго намагаліся запалохаць, таму ён вырашыў вярнуцца ва Украіну.
Асабістае жыццё
Сцвярджалася, што Іван быў у блізкіх адносінах з Мар’янай Ражковай (Мар’янай Ро). Мар’яна таксама відэаблогер на YouTube. У канцы 2016 года пара разышлася.
Эндру Бонар Лоу
Эндру Бонар Лоу (Andrew Bonar Law;  — ) — 54-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Кансерватыўнай партыі.
Грудзінава
Назву Грудзі́нава маюць:
Любава (горад)
Люба́ва (Lubawa) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ілаўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Любава. Займае плошчу 16,84 км². Насельніцтва — 10269 чалавек (на 2018 год).
Электрычная станцыя
Электрычная станцыя, электрастанцыя — прадпрыемства па выпрацоўцы электрычнай энергіі.
Найбольш электраэнергіі ў свеце атрымоўваюць на цеплавых электрычных станцыях, якія выкарыстоўваюць энергію згарання арганічнага паліва. Таксама значную колькасць электрычнай энергіі атрымоўваюць на цеплавых электрычных станцыях, якія выкарыстоўваюць энергію дзялення ядзер цяжкіх элементаў — атамныя электрычныя станцыі (АЭС) і на гідраэлектрастанцыях. У апошні час усё больш распаўсюджваюцца альтэрнатыўныя спосабы атрымання электраэнергіі.
Леў XIII
Біяграфія
Асудзіў масонства, сацыялізм, камунізм, нігілізм. У энцыкліцы «Rerum novarum» (1891) пісаў пра сацыяльную несправядлівасць, цікавасць да сацыяльных пытанняў дала яму назоўнік «папы рабочых». Прысвяціў 11 энцыклік Найсвяцешай дзеве Марыі, 2 — выратавальнай ролі Хрыста і Еўхарыстыі. Устанавіў свята пашаны Святога сямейства (1893). Прысвяціў усё чалавецтва Найсвяцейшаму сэрцу Ісуса (1900).
У энцыкліках «Praeclara gratulationis» і «Satis cognitum» упершыню пасля падзелу царквы назваў хрысціян-некатолікаў «аддзеленымі братамі». Умоўна лічыцца пачынальнікам экуменічнага руху ў каталіцкай царкве.
Міжнародная акадэмія філасофіі
Міжнародная акадэмія філасофіі (Internationale Akademie für Philosophie, скарочана — IAP) прыватная акадэмія, размешчаная ў горадзе Бендэрн ў княстве Ліхтэнштэйн.
Была заснавана ў 1986 годзе як «Інстытут філасофіі» (Hochschulinstitut für Philosophie). Разам з вучэбнай праграмай бакалаўра, магістра і атрыманнем дацэнта можна атрымаць ступень PhD у галіне філасофіі. Дэвіз акадэміі diligere veritatem omnem et в omnibus (Любіць ўсю праўду і любіць яе ва ўсім).
Сертыфікаты, якія выдаюцца акадэміяй, адпавядаюць закону княства аб вышэйшай адукацыі і задавальняюць патрабаванням Еўрапейскага Саюза аб узаемным прызнанні.
Старшынёй кураторыі з’яўляецца Нікалаўс фон унд цу Ліхтэнштэйн.
Грыбіна
Назву Гры́біна маюць:
Логан (гара)
Логан — гара ў гарах св. Ільі горнай сістэмы Паўночнаамерыканскіх Кардыльераў. Вышыня 5959 м.
Тупалеўка
Тупалеўка — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Самарбайскай сельскай акругі. Код КАТА — 115657200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 182 чалавекі (100 мужчын і 82 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 93 чалавекі (48 мужчын і 45 жанчын).
NGC 3542
NGC 3542 (іншыя абазначэнні — MCG 6-25-13, ZWG 185.13, IRAS11071+3712, PGC 33868) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Матэматычны аналіз
Матэматы́чны ана́ліз  — раздзел матэматыкі, у якім функцыі і іх абагульненні вывучаюцца з дапамогай паняцця ліміту.
Першапачаткова матэматычны аналіз меў назву ана́ліз бяско́нца малы́х.
Найважнейшыя паняцці матэматычнага аналізу:
У склад матэматычнага аналізу ўваходзяць:
Сан (народ)
Сан (саманазва San або Saan), вядомыя таксама як бушмены (Bushmen, Boesman) — частка кайсанскіх этнасаў на поўдні Афрыкі, аб'яднаных падабенствамі культуры і самавызначэннем. Жывуць невялікімі групамі па некалькі тысяч або сотняў чалавек у розных раёнах Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, Батсваны, Намібіі, Замбіі, Зімбабве, Анголы. Агульная колькасць (2014 г.) - 96 400 чалавек.
Гісторыя
Археолагі сведчаць, што 20 - 10 тысяч гадоў таму сан мігрыравалі ў Паўднёвую Афрыку, дзе вялі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў. Захаваліся рэшткі іх прысутнасці ў гэтым рэгіёне ў старажытнасці, у тым ліку наскальныя малюнкі ў Драконавых гарах. У першыя стагоддзі нашай эры на поўдзень Афрыкі пачалася міграцыя банту. Яны паступова выціснулі сан у раён Калахары. Але яшчэ некалькі стагоддзяў таму тэрыторыя, населеная сан была значна шырэйшай, чым у нашы дні. Прыход еўрапейцаў у Паўднёвую Афрыку выклікаў новую хвалю міграцый афрыканскіх народаў. Хаця еўрапейскія пасяленцы доўгі час не сутыкаліся непасрэдна з сан, іх прысутнасць вымушала іншых пасяленцаў поўдню Афрыкі рухацца на поўнач і займаць паляўнічыя тэрыторыі сан. У XIX ст. сан моцна пацярпелі ад перасяленцаў грыква і бураў.
У выніку выжылыя групы бушменаў былі выціснуты на поўнач або апынуліся ў ізаляцыі адна ад адной. Да сярэдзіны XX ст. захавалася больш за дзясятак вандроўных груп, кожная з якіх мела сваю саманазву і размаўляла на асобнай мове або дыялекце. У еўрапейскай літаратуры ў адносінах да іх выкарыстоўваліся розныя назвы, але пераважала супольная назва бушмены. У XX ст. хрысціянскія місіянерскія арганізацыі, улады ПАР і Батсваны пачалі прадпрымаць захады для прыцягвання сан да цывілізаванага грамадства. Характэрна, што разбурэнне іх традыцыйнага ладу жыцця не ставілася на мэту. Для сан будавалі спецыяльныя станцыі, дзе яны маглі атрымаць ваду, ежу, медыцынскую дапамогу, школьную адукацыю. Асабліва плённым быў вопыт Батсваны, дзе дзяржаўныя ўстановы шчыльна супрацоўнічалі з міжнароднымі арганізацыямі.
З 1970-ых гг. прадпрымаліся захады для наладжвання кантактаў паміж рознымі групамі. Пры гэтым першапачаткова ў навуковай літаратуры, а потым і сярод саміх паляўнічых і збіральнікаў пачала пашырацца супольная назва сан. Меркавалася, што іншыя назвы былі дадзены звонку і мелі прыніжальны характар. Але, як высветлілася пазней, назва сан таксама была вонкавай і прыйшла з мовы іншага кайсанскага народа нама.
Культура
Асноўныя традыцыйныя заняткі сан — вандроўнае паляванне і збіральніцтва. Аб'яднанні сан прыкладна па 20 чалавек самастойна перамяшчаюцца па пэўнай тэрыторыі і спыняюцца на часовыя стаянкі ў месцах, дзе найлепей могуць забяспечыць сябе здабычай і вадой. Часцяком шлях міграцыі сан звязаны з міграцыяй дзікай жывёлы.
Паляванне лічыцца выключна мужчынскім заняткам, збіральніцтвам і зборам вады займаюцца пераважна жанчыны. Паляўнічыя карыстаюцца лукам і дзідамі. Навершы дзід і стрэл змазваюць расліннай і змяінай атрутай. Загоннае паляванне амаль не практыкуецца. Сан набліжаюцца да жывёлы як мага бліжэй і раняць яе. Калі рана не смяротная, і жывёла працягвае рухацца, паляўнічыя арганізуюць пераслед, пакуль яна не памрэ. Пераслед параненай жывёлы можа цягнуцца некалькі дзён, і паляўнічыя перамяшчаюцца ўслед за здабычай на многія кіламетры. Такі спосаб палявання лічыцца адным з найстаражытнейшых. Найчасцей сан выбіраюць у якасці ахвяры ўжо параненых або хворых жывёл. Канфлікты паміж сан і суседнімі народамі-жывёлагадоўцамі ў мінулым часткова тлумачыліся выпадкамі нападаў сан на свойскую жывёлу. Паляўнічыя сан — выдатныя следапыты, умеюць арыентавацца ў незнаёмай пустыннай мясцовасці. Кожны паляўнічы мае скураны мех, які чапляецца за плячыма і ўтрымоўвае неабходны запас ежы і лекаў.
Збіральніцтва забяспечвае сан асноўным харчам (каля 80%). Сан ужываюць у ежу практычна ўсе віды дзікіх жывёл і ядомых раслін. У балоцістых або рачных мясцовасцях ловяць на водмелях рыбу, збіраюць казурак і вусеняў. Гатуюць ўсе часткі забітай жывёлы, у тым ліку раздробненыя косткі. Ваду ў засушлівы сезон захоўваюць у страусіных яйках, якія закопваюць у пясок.
На месцах стаянак сан будуюць часовыя хаціны з галля і лісця ў выглядзе буданоў, шырока распаўсюджаны простыя заслоны з галін, што ахоўваюць ад ветру ў халодны перыяд. Жытлы ўзводзяць мужчыны, яны таксама нясуць адказнасць за вогнішча.
Аб'яднанні вандроўнікаў звычайна фарміруюцца па сваяцкай прыкмеце, але не абавязкова. Часам да групы далучаюцца прышлыя сем'і. У аб'яднанняў няма выразнага лідара. У выпадку канфліктаў аб'яднанні могуць распадацца, асобныя сем'і пакідаць сваякоў. На працягу года аб'яднанні сустракаюцца некалькі разоў з суседзямі, абменьваюцца падарункамі, навінамі, часам заключаюць сумесныя шлюбы.
Пераважаюць малыя нуклеарныя сем'і, дазволены палігінія і паліандрыя, а таксама шлюбы з блізкімі сваякамі. Першы шлюб звычайна адбываецца па дамоўленасці бацькоў. Жаніх павінен забіць жывёлу і прынесці яе да сваякоў нявесты, каб давесці ім, што ён здольны забяспечыць будучую сям'ю. Пасля арганізацыі належных шлюбных рытуалаў жаніх перахозіць жыць у сям'ю нявесты і абавязваецца некаторы час падпарадкоўвацца ёй. Малыя дзеці не прыцягваюцца да штодзённай працы, але разам з гэтым не заўсёды атрымоўваюць належны догляд.
Сан вядомы сваім наскальным жывапісам, рытуальнымі спевамі і танцамі.
Мовы
Сан размаўляюць на больш чым 10 розных мовах, якія адносяцца да кайсанскай сям'і моў. Толькі некаторыя з іх у наш час з'яўляюцца пісьмовымі.
Рэлігія
Сан падзяляюць сусвет на навакольны матэрыяльны і духоўны. Уваходжанне ў духоўны сусвет магчыма ў выніку рытуалаў ініцыяцыі, якія рушаць за выніковым паляваннем на некалькі асаблівых на думку сан жывёл і ўжываннем іх мяса. Рытуалы суправаджаюцца танцамі і спевамі, падчас якіх удзельнік адчувае транс. У некаторых групах прысутнічаюць шаманы, што займаюцца арганізацыяй рытуалаў, захоўваюць вусныя паданні групы, дапамагаюць хворым. Найвышэйшай істотай лічыцца 'Kaggen (літаральна "багамол"). У міфах сан ён выступае ў якасці продка або стваральніка матэрыяльнага сусвета, у залежнасці ад сітуацыі можа прымаць аблічча людзей і жывёл.
Грымяча
Назву Грымя́ча маюць:
Сан (народ)
Рэлігія
У наш час сярод сан таксама распаўсюджана хрысціянства.
Мячысловас Гядвілас
Мячысловас Гядвілас (Mečislovas Gedvilas;, Ковенская губерня — , Вільнюс) — літоўскі і савецкі палітык і дзяржаўны дзеяч. Першы старшыня Савета Міністраў Літоўскай ССР (1940—1956). Таксама быў міністрам унутраных спраў ЛітССР у 1940 годзе, і міністрам асветы ЛітССР з 1957 па 1973 год.
Ніжняя сківіца
Ніжняя сківіца (mandibula) — непарная косць тваравага чэрапа. Адзіная рухомая косць чэрапа. Складаецца з цела і двух галін, злучаных з целам пад кутом 110—130°. Аснова цела масіўная. Па сярэдняй лініі відаць звернуты вентрально пидборидочний выступленне, якое з'яўляецца характэрнай асаблівасцю чэрапа чалавека. На галінах размешчаны альвеолы ​​зубоў. Галіны сківіцы накіроўваюцца краніяльна і сканчаюцца двума атожылкамі: пярэднім — вянцовым і заднім — сустаўным, падзеленым выразам. Да вянцовага далучаецца скроневая цягліца, на другім знаходзіцца сустаўная галоўка скронева-ніжнесківічнага сустава. Узбоч да сустаўнага атожылка далучаецца крылападобная мышца.
Суш
Суш (Susz) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ілаўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Суш. Займае плошчу 6,67 км². Насельніцтва — 5586 чалавек (на 2018 год).
Шампанскае
Шампа́нскае — пеністае віно, вырабленае ў французскім рэгіёне Шампань з вызначаных гатункаў вінаграда метадам другаснага закісання віна ў бутэльцы. Назва напою паходзіць ад назвы правінцыі Шампань у Францыі.
Хоць тэрмін «шампанскае» часцяком скарыстоўваецца вытворцамі пеністага віна ў многіх краінах і мясцовасцях (прыкладам, у Каліфорніі, Канадзе і Беларусі), слушна яго ўжываць толькі ў дачыненні да віна, што вырабляецца ў правінцыі Шампань. Пад эгідай «Міжпрафесійнага камітэта шампанскіх вінаў» (Comité Interprofessionel du Vin de Champagne) быў распрацаваны ўсёабдымны збор правіл і палажэнняў для ўсіх вінаў з гэтага рэгіёна. Гэтыя правілы распрацаваны для таго, каб забяспечыць вытворчасць прадукту высокай якасці. У правілах пазначаны найболей прыдатныя месцы для гадоўлі вінаграду, найпрыдатныя гатункі вінаграду — шампанскае вырабляецца з аднаго гатунку ці сумесі, што складаецца не больш чым з трох гатункаў вінаграду: шарданэ (chardonnay), піно нуар (pinot noir) і піно меньё (pinot meunier). Таксама вызначаны дастаткова доўгі пералік вымогаў, што вызначаюць галоўныя аспекты гадоўлі вінаграда. Сярод гэтых правіл: падрэзка лазы, ураджай вінаградніку, ступень адціску вінаграду. Толькі калі віно адпавядае ўсім гэтым вымогам, на бутэльцы можна паставіць назву «Шампанскае». Правілы, распрацаваныя камітэтам шампанскіх вінаў, падаюцца на зацвярджэнне ў французскі «Нацыянальны інстытут назваў па паходжанні» (INAO).
Ахова назвы «Шампанскае»
У адпаведнасці з Мадрыдскай дамовай (1891), у Еўропе і большасці іншых краін назва «шампанскае» (vin_de_Champagne) ахавана законам як назва пеністага віна, што вырабляецца ў аднайменнай вобласці Францыі і адпавядае ўсталяваным для такога віна стандартам. Гэта вылучнае права на назву было пацверджана Версальскай дамовай па сканчэнню Першай сусветнай вайны. Нават тэрмін «шампанскі метад» (méthode champenoise і «champagne method») па стане на 2005 год забаронены для вінаў не з Шампані ў карысць тэрміна «традыцыйны метад» («méthode traditionelle»). Пеністыя віны вырабляюцца па ўсім свеце, і ў многіх месцах для вызначэння ўласнага пеністага віна выкарыстоўваюцца свае тэрміны: у Іспаніі гэта «Cava», у Італіі — «spumante», у Паўднёвай Афрыцы — «Cap Classique». Італьянскае пеністае віно з вінаграду гатунку мушкат называюць «Asti». У Германіі найбольш пашырана пеністае віно «Sekt». Нават іншым рэгіёнам Францыі забаронена выкарыстоўваць назву «шампанскае». Прыкладам, вінаробы Бардо, Бургундыі і Эльзаса вырабляюць віно пад назвай «Crémant».
Тэрмін «пеністае віно» выкарыстоўваецца для пазначэння на этыкетках пеністых вінаў не з правінцыі Шампань. Хоць у многіх краінах існуюць законы, якія бароняць рэгіёны вытворчасці вінаў, такія як Шампань, некаторыя краіны, улучаючы ЗША, усё яшчэ дазваляюць вытворцам віна выкарыстоўваць назву «шампанскае» для пазначэння прадукцыі, што не паходзіць з Шампані. Каб забяспечыць такую магчымасць, Кангрэс ЗША прыняў закон, дзе тлумачыцца, што тэрмін «шампанскае» з'яўляецца «часткова агульным» (semi-generic). Назва «шампанскае» выкарыстоўваецца ў Беларусі і на тэрыторыі іншых краін былога СССР у зарэгістраваных на тэрыторыі гэтых краін гандлёвых марках «Савецкае шампанскае», «Расійскае шампанскае», «Украінскае шампанскае» і г. д. Гэта часам выклікае блытаніну сярод пакупнікоў адносна сапраўднага шампанскага, і сярод некаторых спажыўцоў і вінных экспертаў такая практыка лічыцца зманлівай.
Утрыманне цукру ў шампанскім вар'іруецца. Найболей высокі ўзровень — «doux» (азначае «салодкае») — папярэднічае ў парадку павелічэння сухасці «demi-sec» («паўсухому»), «sec» («сухому»), «extra sec» («экстра-сухому»), «brut» («амаль цалкам сухому»), і «extra brut»/«brut nature»/«brut zero» (без дадатковага цукру, часам празмеру сухому).
Вытворчасць шампанскага
Вінаград, які выкарыстоўваецца падчас вырабу шампанскага, звычайна збіраюць раней тэрміну — тады, калі ўзровень цукру ў ім ніжэй, а узровень кіслотнасці - вышэй. Сок з сабранага вінаграду выціскаюць дастаткова хутка, каб віно заставалася белым (гэта не тычыцца вытворчасці ружовага шампанскага). Традыцыйны метад вытворчасці шампанскага вядомы як «Methode Champenoise».
Пачатковае закісанне пачынаецца гэтак жа, як для кожнага іншага віна — у бочках ці рэзервуарах з нержавелай сталі, дзе прыродны цукар у вінаградзе ператвараецца ў алкаголь, і адначасна ўзбочны двухвокіс вугляроду знікае. Такім чынам атрымваюць «базавае віно». Гэта віно закіслае і не вельмі прыемнае само па сабе. На гэтым этапе робіцца купажаванне з ужываннем віна з розных вінаграднікаў і розных гадоў (гэта не тычыцца вытворчасці асобных тыпаў шампанскага, якія адмыслова вырабляюцца з вінаграду аднаго года).
Змяшанае віно разліваецца ў бутэлькі, туды ж дадаецца сумесь з таго ж купажу з дражджамі і невялікай колькасцю цукру. Бутэлькі ў гарызантальным становішчы змяшчаюцца ў вінны склеп для другаснага закісання. Падчас другаснага закісання двухвокіс вугляроду застаецца ў бутэльцы, раствараючыся ў віне. Колькасць дададзенага цукру ўплывае на ціск у бутэльцы. Для дасягнення стандартнага ўзроўню ў 6 бар усярэдзіне бутэлькі павінна быць 18 грамаў цукру і дрожджы «Saccharomyces cerevisiae» у колькасці, вызначанай Еўракамісіяй: 0.3 грамы на бутэльку. Такая сумесь цукру, дражджэй і няпеністага шампанскага віна завецца па-французску «liqueur de tirage» («тыражны лікёр» у айчыннай класіфікацыі).
Пасля вытрымкі (мінімальны тэрмін вытрымкі на асадку — 12 месяцаў), бутэлькі з віном падпадаюць пад працэс «рэмюажу» (remuage), падчас якога яны штодзённа паварочваюцца на невялікі кут і паступова перакладаюцца ў становішча «рыльцам уніз», каб асадак сабраўся ў рыльцы і яго можна было б прыбраць. Працэс выдалення асадку завецца «дэгаржаванне» (dégorgement), і ў нядаўнім мінулым гэта была ручная праца, якая патрабавала вялікага досведу па здыманні корка і выдаленні асадку без страты істотнага аб'ёму віна. Адначасна робіцца «дазаж» (дадаецца некаторая колькасць раствору цукру ў віне - «экспедыцыйнага лікёру»). Потым бутэлька зноў закаркоўваецца і вытрымліваецца невялікі час, каля 2 тыдняў. Да вынаходства гэтага працэсу (на агульнае меркаванне, гэта было зроблена ўпершыню вытворцамі «Madame Clicquot» у 1800 годзе) шампанскае было каламутным. У наш час большасць вытворцаў вырабляе дэгаржаванне з дапамогай аўтаматаў: невялікі аб'ём вадкасці ў рыльцы бутэлькі замарожваецца, і кавалачак лёду разам з умерзлым у яго асадкам выдаляецца.
Шампанскія віны павінны вытрымлівацца ў склепе вытворцы не менш за 15 месяцаў, з гэтага часу не менш за 12 месяцаў віно павінна вытрымлівацца на асадку. Зацверджаныя правілы вырабу шампанскага патрабуюць вытрымкі вінтажных кювэ (Vintage cuvée) у склепе на працягу трох ці больш гадоў перад дэгаржаваннем, але многія вядомыя вытворцы істотна перавышаюць гэту мінімальную вымогу, пакідаючы бутэлькі ў склепе перад дэгаржаваннем на тэрмін ад 6 да 8 гадоў.
Нават сярод экспертаў няма адназначнага меркавання пра эфект вытрымкі шампанскага пасля дэгаржавання. Некаторым падабаецца свежасць і энергія маладога, ледзь дэгаржаванага шампанскага; іншыя аддаюць перавагу смаку печаных яблыкаў і карамелі, які з'яўляецца пасля гадавой ці больш працяглай вытрымкі шампанскага пасля дэгаржавання.
Пераважная большасць шампанскага вырабляецца з сумесі віна розных гадоў. Звычайна асноўны аб'ём складае віно бягучага года, але частку складае таксама «віно з запасу» мінулых гадоў. Такое змешванне вінаў дапамагае згладзіць невялікія ваганні смаку, выкліканыя памежным для вінаграду кліматам у Шампані. Большасць вытворцаў шампанскага б'ецца за нязменны з года ў год «фірмовы стыль», і забеспячэнне гэтай нязменнасці ёсць адно з найскладаных заданняў вінароба.
Адменнікі шампанскага
Большую частку шампанскага вырабляюць з сумесі віннага матэрыялу розных гадоў (дакладны гатунковы склад паказаны на этыкетцы толькі некалькіх вытворцаў), тады як для вінтажнага шампанскага, вырабленага з вінаграду аднаго года, на этыкетцы ставяць год ураджаю і (ў некаторых выпадках) слова «мілезім» (Millésimé).
Дастаткова шмат шампанскага вырабляюць добра вядомыя брэнды, такія як «Veuve Clicquot» ці «Mumm», з набытага вінаграда, а не з выгадаванага на ўласных вінаградніках.
Паходжанне
Віны з рэгіёна Шампані былі вядомыя яшчэ да сярэднявечча. Існавалі царкоўныя вінаграднікі, а манахі выраблялі віно для ўжывання ў таемстве камуніі. Памазанне французскіх каралёў традыцыйна адбывалася ў Рэймсе. Шампанскае віно было часткай каранацыйных урачыстасцяў.
Каралям падабаліся няпеністыя, светлыя і падбадзёрлівыя віны, якія адсылаліся ў знак павагі іншым еўрапейскім манархам. У XVII стагоддзi няпеністым шампанскім вінам аддавалася перавага на ўрачыстасцях у еўрапейскіх краінах. Англічане былі найбуйнымі спажыўцамі шампанскіх вінаў і таксама спажывалі шмат пеністых вінаў.
Першае камерцыйнае пеністае віно было выраблена ў вобласці Ліму ў Лангедоку каля 1535 года. Вынайшлі яго не тут; невядома, хто ўпершыню вырабіў яго, хоць вельмі абгрунтаваныя заявы на гэты конт робяць брытанцы. Варта адзначыць, што ў гісторыю шампанскага зрабілі свой унёсак многія. Насуперак легендзе і папулярнаму меркаванню, французскі манах-бенедыктын абацтва Авілле П'ер Перыньён, які жыў у XVII стагоддзі, не вынаходзіў шампанскага, хоць вядома, што ён зрабіў шмат паляпшэнняў падчас вытворчасці гэтага напою. У прыватнасці, Перыньён адкрыў сакрэты купажавання, злучэння соку розных гатункаў вінаграду, і пачаў разліваць віны ў бутэлькі з затычкамі з кары коркавага дуба, што дазваляла стрымліваць вуглякіслы газ, які раней узрываў бочкі.
У суседнім з Авілле абацтве было заўважана, што бутэлькі з цёмнага шкла выбухаюць больш рэдка, але толькі ў 1800 годзе аптэкар Франсуа з Шалона прыдумаў сучасную бутэльку, у якой улічваецца таксама таўшчыня і форма, а не толькі колер шкла. Напачатку 19 стагоддзя ўдава вінароба, якая пасля стала знакамітай мадам Кліко, ухіліла іншую істотную недапрацоўку П'ера Перыньёна: яе майстар Антуан Мілер распрацаваў тэхналогію «рэмюажу», дзякуючы якому шампанскае рабілася крышталёва празрыстым.
Вырашальны прарыў зрабіў вінароб Віктар Ламбер, які распрацаваў у 1874 годзе тэхналогію ферментацыі, якая ператварае вінную кіслату ў малочную. Дзякуючы гэтаму з'явіўся брут — вельмі сухое шампанскае, што неўзабаве стала самым папулярным гатункам у свеце. А адмыслоўцы вінаробнага дома «Ларан-Пер'е» пайшлі яшчэ далей і выпусцілі экстра-брут, суперсухое шампанскае. Прыкладна ў канцы XVII стагоддзя метад вытворчасці пеністага віна стаў вядомы ў Шампані адначасна з адмысловымі працэдурамі вытворчасці (мяккае выцісканне, дазаванне) і мацнейшымі бутэлькамі (вынайдзенымі ў Англіі), якія маглі вытрымліваць дадатковы ціск. Прыблізна ў 1700 годзе нарадзілася пеністае шампанскае.
Англічане палюбілі новае пеністае віно і пашырылі яго па свеце. «Брут», сучаснае шампанскае, быў зроблены для брытанцаў у 1876г. Расійскі імператарскі двор таксама спажываў шмат шампанскага, аддаючы перавагу саладзейшым тыпам.
Міжпрафесійны камітэт шампанскіх вінаў
Усе ўдзельнікі вытворчасці вінаграду: больш за 15000 вінаградараў, кааператываў і больш за 300 прадпрыемстваў — члены «Міжпрафесійнага камітэта шампанскіх вінаў» (Comité Interprofessional du Vin de Champagne (CIVC)). У гэтай арганізацыі існуе сістэма, дзякуючы якой як прадпрыемствы-вытворцы, гэтак і вінаградары ёсць на ўсіх яе ўзроўнях, улучаючы супольнае старшынства, пры якім прадстаўнік вінаградараў і прадстаўнік кампаній-вытворцаў падзяляюць паўнамоцтвы. Гэта сістэма распрацавана для таго, каб забяспечыць асноўную місію камітэта — прасоўваць і бараніць шампанскае, што дасягаецца шляхам знаходжання кансенсусу ў гэтай прафесійнай супольнасці. Гэта моцная структура згуляла важную ролю ў сусветным поспеху шампанскага.
Вытворцы шампанскага
У наш час у Шампані зарэгістравана больш за 19 000 невялікіх вытворцаў шампанскага, вінаграднікі якіх займаюць парадку 32 000 гектараў у рэгіёне. Тып вытворцы шампанскага можна даведацца па абрэвіятуры, змешчанай за афіцыйным нумарам на бутэльцы:
Бурбалкі
Звычайна лічыцца, што бурбалкі шампанскага ўтвараюцца вакол невялікіх забруджванняў на куфлі. Аднак, гэтыя натуральныя забруджванні звычайна замалыя, каб стаць такімі цэнтрамі ўтварэння бурбалак, бурбалкі ж фармуюцца на валокнах цэлюлозы, што або прысутнічаюць у атачальным паветраным пыле, або застаюцца пасля выцірання куфля. .
Цікава зацеміць, што Дом Перыньён першапачаткова атрымаў наказ ад свайго абацтва Hautvillers прыбраць бурбалкі з яго шампанскага.
Лічыцца, што ў куфлі добрага шампанскага бурбалкі ўтвараюцца на працягу 10-20 гадзін пасля адкаркоўвання бутэлькі.
У сярэднестатыстычнай бутэльцы шампанскага «ёсць» амаль 250 мільёнаў бурбалак.
Бутэлькі для шампанскага
Шампанскае звычайна разліваюць у два тыпы бутэлек: стандартныя бутэлькі (750 мл) і бутэлькі магнум (1.5 л). Увогуле, шампанскае ў бутэльках магнум лічыцца больш высакаякасным (таму кошт бутэлькі магнума звычайна значна вышэй, чым дзвюх стандартных), бо ў бутэльцы застаецца менш кіслароду, а плошча паверхні такая, што ствараюцца бурбалкі належнага памеру. Аднак, цвёрдага сведчання гэтаму не існуе. Іншыя памеры бутэлек, названыя ў гонар біблейскіх персанажаў, звычайна напаўняюцца шампанскім, якое закісала ў стандартных бутэльках ці бутэльках магнум. Пералік памераў бутэлек:
Памеры, што перавышаюць Ераваам, рэдка ўжываюцца. Бутэлькі Primat і, па стане на 2002 год, бутэлькі Мелхісэдэк прапаноўваюцца вылучна кампаніяй «Drappier». Такія ж назвы выкарыстоўваюцца для бутэлек з віном і партвейнам; аднак, да Мафусаіла ім адпавядаюць іншыя аб'ёмы. У адмысловых выпадках і для адмысловых людзей вырабляюцца ўнікальныя бутэлькі. Імаверна, найбольш вядомы прыклад — бутэлька аб'ёмам 20 унцый вадкасці/60 сл (імперская пінта), што выраблялася адмыслова для сэра Уінстана Чэрчыля кампаніяй Pol Roger. Такое шампанскае падавалася Чэрчылю яго прыслужнікам у 11 гадзін раніцы, калі ён прачынаўся.
Ціск у бутэльцы шампанскага — каля 6.3 кілаграмаў на квадратны сантыметр (для бутэлькі 0.75 л, 0,63 МПа), што прыкладна ў тры разы больш за ціск у аўтамабільнай шыне і адпавядае 6 ціскам на ўзроўні мора. Ціск залежыць ад памеру бутэлькі, чым большая бутэлька - тым большы ціск.
Адтыканне бутэлькі шампанскага
Каб скараціць рызыку разліць шампанскае ці стрэліць коркам, адкаркоўваць бутэльку шампанскага трэба наступным чынам:
Пажаданы эфект — адкаркаваць бутэльку з невялікім воплескам, а не страляць коркам праз пакой і не рабіць фантан з пеністага віна. Многія знатакі віна настойваюць на тым, што ідэальны спосаб адкрыць бутэльку шампанскага — зрабіць гэта асцярожна і спакойна, каб бутэлька выдала ледзь чутны гук накшталт выдыху ці шэпту.
Наўмыснае распырскванне шампанскага стала складнікам уручэння спартыўных трафеяў.
Сабраж - адкрыццё бутэлькі шабляй
Шабляй шампанскае адкрываюць падчас пышных цырымоній. Па-англійску гэта тэхніка завецца «sabrage» (ад sabre — шабля). Шабля слізгае ўздоўж цела бутэлькі ў кірунку да рыльца. Лёгка б'юць клінком па выступе на рыльцы бутэлькі, утвараецца колцавая расколіна. Пад ціскам крайняя частка рыльца адлучаецца ад бутэлькі. Корак пры гэтым адлятае разам з гэтай часткай рыльца. Пры адтыканні шабляй не робяць рэжучы рух. Каб зрабіць усё слушна, патрэбна:
Адкрываць шампанскае шабляй не вельмі складана, але важна трымацца шэрагу перасцярог:
Як падаваць шампанскае
Шампанскае звычайна падаецца ў адмысловых фужэрах для шампанскага ў форме флейты (флют, champagne flute), якія маюць доўгую ножку і высокую вузкую чару. Шырэйшы пляскаты куфаль (чара,coupe champagne), які звычайна асацыюецца з шампанскім, лепш дапамагае ацаніць саладзейшыя гатункі, але цяпер не рэкамендуецца знатакамі да выкарыстання, бо не захоўвае бурбалкі і водар віна.
Прабаваць на смак шампанскае лепш з вялікіх куфляў для чырвонага віна (напрыклад, з куфля для Бардо), бо водар лепш шырыцца ў буйным куфлі, але ў адрозненне ад чары, ён не знікае і застаецца ўсярэдзіне куфля.
Не трэба запаўняць куфаль цалкам: фужэры «champagne flute» напаўняюць на дзве траціны аб'ёму, а вялікія куфлі для чырвонага віна — не больш чым на траціну.
Шампанскае заўсёды падаецца астуджаным, найлепш да тэмпературы 7°C. Часта бутэльку астуджаюць у вядзерцы з вадой і лёдам перад і пасля адтыкання. Для гэтага робяцца адмысловыя вядзерцы для шампанскага.
Закрытае акцыянернае таварыства
Закрытае акцыянернае таварыства альбо ЗАТ — форма арганізацыі публічнай кампаніі. Гэта акцыянернае таварыства, акцыі якога размяркоўваюцца толькі сярод заснавальнікаў або загадзя вызначанага круга асоб (у супрацьлегласць ААТ).
Мінімальны Статутны фонд ЗАТ складае ў эквіваленце 100 БВ і фармуецца цалкам да дзяржаўнай рэгістрацыі. Статутны фонд падзелены на пэўную колькасць акцый.
Грыўкі
Назву Грыўкі маюць:
Базыльянскія школы
У Базыльянскіх школах вучылася моладзь розных веравызнанняў. Настаўнікаў для школ рыхтавалі ў езуіцкіх калегіумах, Віленскай акадэміі (універсітэце), замежных універсітэтах. Выкладаліся: грэчаская, лацінская, царкоўнаславянская, польская, руская, нямецкая, французская мовы, метафізіка, рыторыка, логіка, паэтыка, права, асновы хрысціянскага веравучэння і абраднасці, гісторыя агульная і Рэчы Паспалітай, з XIX ст. —, фізічная і палітычная геаграфія, арыфметыка, алгебра, геаметрыя, фізіка, астраномія, заалогія. У 1820—1830-я г. базыльянскія школы зачынены ўрадам Расійскай імперыі або пераўтвораны ў семінарыі і духоўныя праваслаўныя школы.
Тува Семінгсен
Тува Семінгсен (Tuva Semmingsen, нар. ) — нарвежская спявачка (меца-сапрана, каларатура ).
Біяграфія
Тува Семінгсен нарадзілася ў Нарвегіі. Навучалася ў ў Осла і Акадэміі оперы ў Капенгагене.
Яна дэбютавала ў 1999 годзе ў ў ролі Керубіна ў Жаніцьбе Фігара. З 2000 па 2016 год працавала ў Каралеўскім тэатры і спявала ў операх «» Гендэля ў ролі, у «» Расіні ў ролі Анджэліны, у «» Расіні ў ролі Разіны, у Гендэля ў ролі Патрыі Разміры.
Тува таксама выступала ў (, Вялікабрытанія), у Стакгольмскай каралеўскай оперы (Швецыя),, Рэймскай оперы, Лільскай оперы (Францыя), Нарвежскай оперы. У 2017 годзе яна прыняла ўдзел у пастаноўцы камічнай оперы «Kveiteprinsen» у і Канцэртным холе Крысціянсана.
Тува захапляецца джазам. У 2014 годзе яна выпусціла ў сучаснай джазавай інтэрпрэтацыі шэраг шырока вядомых песень. У якасці запрошанай спявачкі яна выступала з у 2018 годзе пад кіраўніцтвам дырыжоркі Сары Хікс з праграмай музычных тэм з шэрагу кінакарцін: спагеці-вестэрны «доларавай трылогіі» і гангстарскія фільмы.
Тува была запрошанай артысткай у чэрвені 2020 года ў дацкім прадстаўленні «Divas and Diamonds» з музыкантамі Дацкага нацыянальнага сімфанічнага аркестра, «DR Big Bandet» і «DR VokalEnsemblet».
Грыцкаўшчына
Назву Гры́цкаўшчына маюць:
Войцех Тука
Быў прафесарам у Будапешце і Браціславе, адным з лідараў Глінкавай Славацкай народнай партыі, мэтай якой было дасягненне аўтаноміі Славакіі ў складзе Чэхаславакіі, а пазней — поўнай незалежнасці.
1929 — асуджаны за шпіянаж на карысць Венгрыі, 1937 — вызвалены.
1939—1944 — прэм’ер-міністр Першай Славацкай рэспублікі, узначальваў радыкальнае крыло Глінкавай народнай партыі (больш умеранае крыло ўзначальваў прэзідэнт Іозеф Ціса), быў прыхільнікам актыўнай падтрымкі гітлераўскай Германіі і этнічных чыстак, якія былі накіраваны супраць нацыянальных меншасцей. Пасля паражэння Германіі прысуджаны да смяротнага пакарання.
Сімферопальскае
Сімферопальскае — сяло ў Зерэндзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Сімферопальскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на поўнач ад цэнтра сяла Зерэнда.
International Championship 2012 (снукер)
International Championship 2012 — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 28 кастрычніка па 4 лістапада 2012 года на арэне Sichuan International Tennis Center, у Чэнду, Кітай. Турнір стаў першым розыгрышам International Championship. Прызавы фонд турніру склаў £600,000, з якіх £125,000 атрымаў пераможца.
Пераможцам турніру стаў Джад Трамп, які саступаў Нілу Робертсану ў фінальным матчы з лікам 6:8, але выйграў чатыры партыі запар і перамог апанента з лікам 10:8. На сваім шляху да тытула Трамп перайграў Фергала О'Браена (6:3), Адыт'ю Мехту з Індыі (6:0), Марка Алена (6:5), Пітэра Эбдана ў паўфінальным матчы (9:1) і Ніла Робертсана ў фінальным паядынку (10:8). Гэтая перамога стала восьмым прафесійным і трэцім рэйтынгавым тытулам у кар'еры англічаніна і першым спаборніцтвам рэйтынгавага ўзроўню, выйграным Трампам пасля чэмпіянату Вялікабрытаніі 2011 года, а таксама яна паспрыяла яго ўздыму на першую пазіцыю сусветнага рэйтынгу ўпершыню ў кар'еры.
Турнір
International Championship 2012 года стаў першым розыгрышам турніру International Championship, які быў заснаваны ў якасці найбуйнейшага снукернага турніру ў Кітаі і праходзіў у міжнародным тэнісным цэнтры Сычуаня, у Чэнду, Кітай.
International Championship 2012 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся чацвёртым рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2012/2013.
Матчы асноўнай стадыі турніру (37 паядынкаў) гуляліся за чатырма сталамі на арэне ў міжнародным тэнісным цэнтры Сычуаня, а кваліфікацыя спаборніцтва праходзіла больш чым за два месяцы да гэтага ў акадэміі сусветнага снукера ў Шэфілдзе, Англія.
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру склаў £600,000, стаўшы рэкордным прызавым фондам для турніраў, якія праходзілі за межамі Вялікабрытаніі. Першы прыз, які атрымаў пераможца спаборніцтва, склаў £125,000.
Рэйтынгавыя ачкі
International Championship 2012 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і другі па значнасці рэйтынгавы турнір — чэмпіянат Вялікабрытаніі. На абодвух спаборніцтвах пераможцы атрымлівалі па 8000 ачкоў. Больш каштоўным турнірам (у плане рэйтынгу) з'яўляўся толькі чэмпіянат свету, пераможца якога атрымаў 10000 балаў.
Фармат турніру
Такім чынам, 8 пераможцаў чацвёртага кваліфікацыйнага раўнда, якія не гулялі ў уайлдкард раўндзе, 8 пераможцаў матчаў уайлдкард раўнда і 16 ігракоў, якія трапілі на чэмпіянат без кваліфікацыі, гулялі ў асноўнай стадыі на выбыванне, пачынаючы з 1/16 фіналу, дзе топ-16 сеяных гульцоў сустракаліся з астатнімі гульцамі. Лёсаванне турніру прадвызначала немагчымасць сустрэчы ігракоў топ-16 раней за 1/8 фіналу, ігракоў топ-8 раней чвэрцьфіналаў, ігракоў з першай чацвёркі сеяных раней паўфіналу і двух першых сеяных раней фіналу Шанхай Мастэрс. Пяць раўндаў асноўнай стадыі (а таксама ўайлдкард раўнд) праходзілі на працягу васьмі дзён (гульні ўайлдкард раўнда і 1/16 фіналу былі расцягнутыя на тры дні, а паўфінальнай стадыя праходзіла на працягу двух дзён) ў міжнародным тэнісным цэнтры Січуаня ў Чэнду, Кітай.