cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канакі Новай Каледоніі
Кана́кі Новай Каледоніі (kanak, canaque) — карэннае меланезійскае насельніцтва Новай Каледоніі. Агульная колькасць у Новай Каледоніі (2009 г.) - 99 078 чал.
Моўна-тэрытарыяльныя супольнасці
Канакі не з'яўляюцца адзіным народам, а падзяляюцца на розныя этнічныя і тэрытарыяльныя групы, якія размаўляюць на больш чым 25 мовах. Само слова "канак" паходзіць ад гавайскага kānaka (літаральна "просты чалавек"). У XIX ст. яно шырока ўжывалася еўрапейцамі ў дачыненні да ўсіх жыхароў Акіяніі і мела пагардлівы сэнс. У Новай Каледоніі, дзе тубыльцы не мелі агульнай саманазвы, французскія ўлады ўжывалі яго ў афіцыйных дакументах для пазначэння асоб мясцовага меланезійскага паходжання. У другой палове XX ст. слова "канак" стала шырока ўжывацца лідарамі руху за правы абарыгенаў і незалежнасць Новай Каледоніі.
Найбольш значныя моўна-тэрытарыяльныя групы канакаў:
Паўночная Новая Каледонія:
Паўднёвая Новая Каледонія:
Архіпелаг Белеп:
Іль-дэ-Па:
У большасці выпадкаў моўна-тэрытарыяльныя групы самой Новай Каледоніі малалікія. Найбольшымі з іх у 2009 г. з'яўляліся паці (7400 чал.), ажые (5400 чал.), камукі (2700 чал.) і інш. Гэта тлумачыцца наступствамі французскай каланізацыі, калі пераезд еўрапейскіх каланістаў выклікаў распаўсюджанне сярод канакаў невядомых дагэтуль захворванняў, адбывалася выгнанне тубыльцаў з іх зямель і вельмі часта — наўмыснае фізічнае вынішчэнне. Іншая сітуацыя склалася на суседніх астравах, дзе масавая каланізацыя адсутнічала. Там канакі да нашых дзён складаюць большасць насельніцтва. Так, у 2009 г. колькасць дрэху дасягала 15 тыс. чал., ненгоне - 8700 чал. Падобная сітуацыя была характэрна для архіпелага Белеп і вострава Іль-дэ-Па.
Акрамя таго, у Новай Каледоніі жывуць крэолы, нашчадкі ад шлюбаў канакаў з прадстаўнікамі іншага паходжання, звычайна еўрапейцамі (французамі, італьянцамі, іспанцамі і г. д.), радзей з імігрантамі з Палінезіі, Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі. Яны могуць адносіцца да пэўнай моўна-тэрытарыяльнай групы канакаў, але найчасцей пазіцыяніруюць сябе або як еўранезійцы (26 тыс. чал.), або проста як канакі. Многія з іх пры гэтым вядуць еўрапейскі вобраз жыцця і ў паўседзённасці размаўляюць на французскай мове.
Паходжанне
Археолагі выявілі, што першыя людзі з'явіліся на Новай Каледоніі каля 3500 - 3000 гг. да н. э. Першыя пасяленцы былі аўстранезійцамі. Адна з першых хваляў міграцый належыла носьбітам культуры Лапіта, якіх навукоўцы лічаць продкамі палінезійцаў і ўсходніх мікранезійцаў. Аднак разам з імі на востраве існавалі прадстаўнікі іншых культурных традыцый. Да пачатку нашай эры носьбіты Лапіта былі выціснуты на ўсход. Мяркуецца, што гэта было зроблена або прадстаўнікамі больш прымітыўнай культуры, якая развівалася разам з Лапіта на поўдні Новай Каледоніі, або выхадцамі з Цэнтральнага Вануату. Тыя, хто застаўся на востраве, а таксама асіміляваныя імі рэшткі носьбітаў Лапіта, сталі прамымі продкамі сучасных канакаў.
Многія даследчыкі лічаць, што на фарміраванне канакскай культуры моцна паўплывалі пазнейшыя кантакты з палінезійцамі. Але ніякіх фактычных доказаў гэтаму няма. Вядомы толькі адзін выпадак шчыльных кантактаў з палінезійцамі да сярэдзіны XIX ст. У канцы XVIII ст. на востраў Увеа перасяліліся палінезійцы з астравоў Уоліс.
Гісторыя
4 верасня 1774 г. Новая Каледонія была адкрыта брытанскім мараплаўцам Джэймсам Кукам. У канцы XVIII - першай палове XIX ст. зноў адкрытая зямля прыцягвала да сябе іншых мараплаўцаў, кітабояў і гандляроў каштоўнай драўнінай.
У 1841 - 1842 гг. на астравах Луаятэ, Іль-дэ-Па і на поўдні Новай Каледоніі пачалі дзейнічаць брытанскія пратэстанцкія місіянеры. У 1843 г. на Новай Каледоніі з'явіліся французскія каталіцкія манахі. Першапачаткова іх місія скончылася правалам. У 1847 г. яны пакінулі Новую Каледонію, але вярнуліся зноў у 1851 г. У 1853 г. яны нават абвясцілі Новую Каледонію валоданнем Францыі, але пад ціскам Вялікабрытаніі французскі ўрад быў вымушаны прызнаць дзеянні манахаў супрацьпраўнымі.
У 1860 г. Новая Каледонія зноў была абвешчана французскай калоніяй. З 1864 г. сюды пачалі ўвозіць катаржан з Францыі. У 1866 г. былі адкрыты радовішчы нікелю, што вызначыла далейшыя перспектывы французскай каланізацыі. З мэтай рассялення новых пасяленцаў у 1862 г. было абвешчана, што ўсе землі пераходзяць ва ўласнасць дзяржавы. У 1868 г. частка зямель прызнавалася канакскімі, іх нельга было прадаваць або дарыць еўрапейцам. Канакаў абавязвалі выплочваць падушны падатак, працаваць на адміністрацыю або пасяленцаў. Французскі губернатар узяў на сябе абавязак зацвярджаць правадыроў.
Мытынці (Хмільныцкі раён)
Мытынці (Ми́тинці) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Канакі Новай Каледоніі
Гісторыя
Патрабуючы ад канакаў падпарадкавання, французскія ўлады парушалі свае асабістыя законы і не выконвалі абавязкаў у дачыненні да тубыльцаў. З 1862 г. да 1877 г. еўрапейскія павялічылі свае надзелы з 27 тыс. га да 150 тыс. га. У канакаў былі адабраны найбольш урадлівыя раўнінныя землі, якія французы выкарыстоўвалі для выпасу свойскай жывёлы. Каровы і авечкі часцяком заходзілі на агароды, спусташалі запасы клубневых культур. Новакаледонскія правадыры здолелі дамовіцца паміж сабою і арганізаваць змову. Яны планавалі ўзброіцца сучаснымі стрэльбамі і захапіць Нумеа. Аднак 19 чэрвеня 1878 г., калі паўстанне толькі рыхтавалася, французскія жандармы арыштавалі 12 канакскіх правадыроў, якіх абвінавацілі ў забойстве французскага пасяленца. Гэта вымусіла астатніх змоўшчыкаў пачаць актыўныя дзеянні раней. Замест нападу на Нумеа яны вырашылі ачысціць ад французаў іншыя раёны заходняга ўзбярэжжа, дзе іх маглі падтрымаць мясцовыя канакі. З 25 чэрвеня паўстанцы пачалі нападаць на жандармскія ўправы. Разам з жандармамі яны забівалі і мірных грамадзян. Адзін з нападаў скончыўся рытуалам канібалізму. 3 ліпеня быў забіты французскі камендант, які павінен быў узначальваць карныя акцыі.
Даўжанка (рака)
Даўжанка — рака ў Бялыніцкім і Клічаўскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 37 км, з іх 5 км у Бялыніцкім раёне. Плошча вадазбору 272 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 ‰.
Канакі Новай Каледоніі
Гісторыя
Першапачаткова французы былі разгублены. У Нумеа былі арыштаваны 180 мясцовых канакаў, хаця тыя не прымалі ўдзел у паўстанні. Яшчэ 20 канакаў былі закатаваны быццам бы за рабаванне прыпасаў. Аднак французскія салдаты здолелі абараніць прыбярэжныя ўмацаванні. 18 жніўня 1878 г. на Новую Каледонію прыбылі дадатковыя ваенныя часткі з Індакітая. 1 верасня 1878 г. французы пры падтрымцы саюзнікаў-канакаў і арабскіх наймітаў перайшлі ў наступленне. У снежні 1878 г. яны захапілі апошняе ўмацаванне, якое пабудавалі паўстанцы.
Даўжанка (рака)
Асноўныя прытокі: Рудка (справа), Гудка (злева).
Канакі Новай Каледоніі
Гісторыя
Падчас паўстання загінула каля 5% канакаў, пераважна мужчын. Многія правадыры былі закатаваны без суду. Лідару паўстанцаў Атаю адсеклі галаву і перадалі яе ў Музей натуральнай гісторыі ў Парыжы. Аднак галоўным наступствам паражэння стала далейшае пераразмеркаванне зямлі на карысць французаў. Многія канакскія роды былі гвалтоўна пераселены на поўнач вострава або на архіпелаг Белеп. На поўдні канакаў зганялі ў рэзервацыі, прычым традыцыйна варожыя роды сялілі разам. У 1897 г. за канакмі заставілі права карыстацца зямлёй у разліку 3 га на чалавека. Прычым, вельмі часта гэтыя землі знаходзіліся ў неўрадлівых горных раёнах. Але і гэтага аказалася недастаткова. Да 1903 г. канакі згубілі амаль трэць перададзеных ім тэрыторый. Перапіс 1901 г. зафіксаваў усяго 29 206 канакаў — значна менш, чым да французскай каланізацыі.
Даўжанка (рака)
Выток за 1,5 км на ўсход ад вёскі Стадолішча Бялыніцкага раёна, вусце прыкладна за 0,2 км ад паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Даўжанка Клічаўскага раёна. Цячэ па паўднёва-ўсходняй ускраіне Цэнтральнабярэзінскай раўніны, у тым ліку па тэрыторыі гідралагічнага заказніка «Астравы Дулебы». Даліна невыразная, у ніжнім цячэнні трапецападобная, мелкаўрэзаная, шырынёй 1 км. Да вёскі Доўгае Клічаўскага раёна схілы параслі мяшаным забалочаным лесам, ніжэй адкрытыя. Пойма двухбаковая, лугавая, у верхняй частцы забалочаная. Рэчышча ў вытоку на працягу 5 км каналізаванае, ніжэй звілістае. На вадазборы пераважае лес. У басейне ракі возера Стаячае.
Канакі Новай Каледоніі
Гісторыя
Падчас I Сусветнай вайны частка еўрапейскага насельніцтва і французскіх ваенных сіл пакінула Новую Каледонію. Сярод канакаў былі тыя, хто добраахвотна ўступіў у французскія ваенныя фарміраванні і служыў на флоце. Многія з іх загінулі. У 1917 г., калі адміністрацыя няўдала ўмяшалася ў правядзенне рытуальнага свята, на поўначы Новай Каледоніі адбылося яшчэ адно ўзброенае паўстанне, якое, аднак, хутка было задушана, а яго арганізатары павешаны. Тым не менш, у 1940 г. канакі падтрымалі Шарля дэ Голя і прымалі ўдзел у барацьбе французаў супраць нацысцкай і японскай агрэсій.
Даўжанка (рака)
Каля ракі населеныя пункты Дубно, Доўгае, Закупленне, Даўжанка і інш.
Канакі Новай Каледоніі
Гісторыя
У 1946 г. канакі афіцыйна атрымалі права французскага грамадзянства, але ўсеагульнае выбарчае права распаўсюдзілася на іх толькі ў 1957 г. Гэта дазволіла канакам пакідаць рэзервацыі, атрымоўваць сучасную адукацыю і ствараць свае грамадскія і палітычныя арганізацыі. У 1960 - 1970-ых гг., калі многія краіны Акіяніі дасягнулі незалежнасці, сярод моладзі хутка распаўсюдзіліся ідэі пераўтварэння Новай Каледоніі у свабодную дзяржаву і інтэграцыю канакаў у агульнамеланезійскую культуру. Першапачаткова гэта прывяло да адраджэння цікавасці да сваіх каранёў, узнекнення культурных аб'яднанняў.
У 1984 г. з ростам напружанасці паміж еўрапейскім і меланезійскім насельніцтвам быў створаны Канакскі сацыялістычны фронт нацыянальнага вызвалення, які заклікаў ігнараваць выбары і не падпарадкоўвацца цэнтральным уладам. У 1987 г. яго прадстаўнік прапанаваў для ААН канстытуцыю будучай канакскай дзяржавы. Увесну 1988 г. удзельнікі руху за незалежнасць захапілі на Увеа 27 заложнікаў і запатрабавалі найхутчэйшай дэкаланізацыі. Але французскія ўлады ў адказ прымянілі сілу. Заложнікі былі вызвалены, але ўсе ўдзельнікі захопу загінулі. Гэта прывяло да міжнародных пратэстаў. У 1988 г. і 1998 г. французы і канакі падпісвалі пагадненні, якія вызначалі юрыдычны статус Новай Каледоніі і магчымасць правядзення рэферэндума аб незалежнасці. У 1989 г. частка найбольш радыкальных лідараў канакаў была забіта.
Напружанасць паміж канакамі і кальдошамі захоўваецца. Яна ўскладняецца значна горшым сацыяльным становішчам канакаў у параўнанні з іншымі групамі насельніцтва Новай Каледоніі.
Культура і традыцыі
Адным з галоўных заняткаў канакаў здаўна было земляробства. Французскія місіянеры сцвярджалі, што канакі шмат клапоцяцца аб сваіх агародах, якія выглядаюць лепш, чым у французскіх сялян. Найважнейшай культурай быў ямс, у меншай ступені — тара. Мясцовыя земляробы распрацавалі складаную сістэму атрымання доўгіх клубняў. Яны клалі малыя клубні ямса на драўляную рашотку над ямай ў зямлі і потым зверху прысыпалі глебай. Клубень рос уніз, пакуль не дасягаў цвёрдай паверхні. Такім чынам некаторыя клубяні дасягалі 2 м і важылі больш за 30 кг. Таксама вырошчвалі какосы і бананы.
Другім важным заняткам было рыбалоўства, паляванне на марскіх чарапах, дзюгоняў, збор малюскаў і крабаў. Большасць вёсак канакаў знаходзіліся каля мора. Каралавы рыф утварае вакол астравоў адносна неглыбокі і добра прагрэты сонцам натуральны садок, таму вялізарныя ўловы можна было атрымоўваць непасрэдна каля берага. Паляванне на сушы вялося на птушак, але значнай ролі не мела.
Са старажытнейшых часоў канакі ведалі выраб керамікі, апрацоўку камянёў і дрэва, разьбярства. Жылі ў каркасных круглых хацінах, якія ладзілі з доўгіх жэрдак і накрывалі лісцем і саломай. Хаціны правыдыроў звычайна будавалі ў цэнтры паселішча. Яны адрозніваліся памерамі. На дах усталёўвалася наверша з выявай сімвалічнага заступніка рода. Падлога складалася з цыновак, якія плялі жанчыны. У цэнтры ладзіўся агмень. Лодкі нагадвалі кадаўбы, выдзёўбваліся з суцэльных дрэў, на іх ладзіўся трохкутны ветразь.
Асноўнай сацыяльнай адзінкай былі род і пашыраная сям’я. Сваяцтва, пол і ўзрост вызначалі становішча чалавека ў грамадстве. Адлік сваяцтва вёўся строга па мужчынскай лініі. Дочкі не мелі права на спадчыну. Паколькі муж і жонка паходзілі з розных родаў, то яны маглі спаць, прымаць ежу і працаваць паасобку. Не заахвочваліся нават частыя палавыя зносіны. Шлюб суправаджаўся кампенсацыяй роду нявесты, звычайна ежай, вопраткай, прыладамі працы. Разводы дазваляліся, але ў такім разе жанчына вярталася ў свой род без дзяцей. У выхаванні прымалі ўдзел усе члены пашыранай сям’і, але адказнасць неслі бацька і маці. Ад хлопчыкаў з ранняга ўзросту патрабавалі самастойнасці.
На чале родаў стаялі правадыры. Іх улада перадавалася па спадчыне і лічылася свяшчэннай. Але непапулярныя рашэнні правадыра мог аспрэчыць сход дарослых мужчын. Кожны род меў пэўную тэрыторыю для жыцця. Падзялялі і рыбалоўныя ўгоддзі. Каб лавіць рыбу на тэрыторыі іншага рода, трэба было атрымаць дазвол ад правадыра ўласнікаў. Кантакты паміж родамі стымуляваліся абавязковым рытуалам абмену, сумеснымі пірамі і ўзаемнымі шлюбамі. У той жа час паміж родамі маглі ўспыхваць варожыя адносіны, якія суправаджаліся кровапралітнымі войнамі. Канакі практыкавалі рытуальны канібалізм. Апошні выпадак людаедства здарыўся ў 1917 г.
Канакі маюць багаты фальклор — міфы, гістарычныя паданні пра продкаў, песні. На аснове мясцовых музычных матываў быў распрацаваны папулярны ў Акіяніі стыль канека.
Характэрна, што многія рысы традыцыйнай культуры, у тым ліку сацыяльны падзел грамадства, захоўваюцца і ў нашы дні.
Рэлігія
У старажытнасці канакі шанавалі продкаў, якія павінны былі ахоўваць род і яго чальцоў. Пасля смерці на працягу года практыкаваліся складаныя рытуалы, толькі пасля якіх памерлы мог быць абвешчаны продкам. Для традыцыйнай рэлігіі канакаў быў таксама характэрны татэмізм. Татэмамі з'яўляліся жывёлы, рыбы, камяні, дрэвы і г. д.
У XIX ст. у выніку місіянерскай дзейнасці сярод канакаў распаўсюдзілася хрысціянства. У Новай Каледоніі большасць вернікаў — каталікі. На астравах Луаятэ — пратэстанты.
Мовы
Мовы канакаў належаць да меланезійскай групы аўстранезійскай моўнай сям'і. Многія з іх да нашага часу з'яўляюцца непісьменнымі. Улады Новай Каледоніі ігнаруюць моўныя патрэбы канакаў, выкладанне ў школах на роднай мове абмежавана неабавязковымі факультатывамі.
Васылькавэ (Крым)
Васылькавэ (Василькове) — сяло ў Кіраўскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Сыныцынскаму сельскаму савету.
Сангхла (правінцыя)
Сангкхла (สงขลา) — адна з 77 правінцый Тайланда, размешчана на поўдні краіны, мяжуе з правінцыямі Сатун, Пхатхалунг, Накхонсітхамарат, Патані і Яла, а таксама з малайзійскімі штатамі Кедах і Перліс.
Насельніцтва — чалавек (2010), якія пражываюць на тэрыторыі 7393,9 км². Каля 75 % жыхароў вызнаюць будызм, каля чвэрці — іслам. Удзельная вага мусульман павялічваецца ля мяжы з Малайзіяй.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Сангхла, у адрозненне ад іншых правінцый, гэта не самы населены адміністрацыйны цэнтр. Найбуйнейшы горад — Хацьяй. Адміністрацыйна правінцыя падзелена на 16 ампхэ.
Айкумена
Айкуме́на, экумена (oikumene — заселеная зямля) — частка зямной паверхні, заселеная людзьмі. Тэрмін «οἰκουμένη» уведзены старажытнагрэчаскім географам Гекатэям Мілецкім для абазначэння вядомай грэкам часкі Зямлі з цэнтрам у Эладзе. Першапачаткова ён пазначаў землі, заселеныя грэчаскімі плямёнамі, пазней — землі, заселеныя і вядомыя чалавецтву ў цэлым. У канцы XIX стагоддзя гэта слова і яго вытворныя сталі распаўсюджвацца ў заходнееўрапейскіх мовах у сувязі з пачаткам экуменічнага руху сярод пратэстантаў.
Міхаіл Іосіфавіч Балашэвіч
Міхаіл Іосіфавіч Балашэвіч (нар., г. п. Заслаўе, Мінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1969), прафесар (2003).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка прамысловасці», 1961; аспірантура, 1969). Працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэйе (факультэт міжнародных эканамічных адносін, кафедра міжнароднага бізнесу, прафесар). Навуковыя інтарэсы: міжнародны бізнес; эканоміка малога бізнесу; эканоміка прадпрыемства.
IC 3710
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Марозіўка (Хмільныцкі раён)
Марозіўка (Моро́зівка) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Марсана-аль-Тальямента
Марсана-аль-Тальямента (Morsano al Tagliamento) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 2859 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 86 чал./км². Займае плошчу 32 км². Паштовы індэкс — 33075. Тэлефонны код — 0434.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Раз’езд 102 (Акмолінская вобласць)
Раз’езд 102 — раз’езд у Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад аульнай акругі Жыбек. Код КАТА — 113433400.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 32 чалавекі (15 мужчын і 17 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у раз’езде пражывалі 45 чалавек (23 мужчыны і 22 жанчыны).
Нава Сулкіўка
Нава Сулкіўка (Нова́ Су́лківка) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Юснан
Юснан (Ljusnan) — рака ў Швецыі.
Выток у Скандынаўскіх гарах на мяжы з Нарвегіяй. Упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора. Даўжыня ракі — 440 км. На рацэ шмат парогаў і вадаспадаў. Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае на 6—7 месяцаў. Выкарыстоўваецца для сплаву лесу. На рацэ ўстаноўлена 18 невялікіх ГЭС.
Гебхарт Вайс
Гебхарт Вайс (Gebhardt Weiss;, Бон-Бойле) — нямецкі дыпламат. Пасол ФРГ у Рэспубліцы Беларусь (2007—2010).
Біяграфія
Вывучаў гісторыю, славістыку, філасофію і параўнальнае літаратуразнаўства ў Боне, стыпендыят Германскага навукова-даследчага таварыства ў МДУ імя Ламаносава; доктар філасофскіх навук. З 1975 года ў Міністэрстве замежных спраў Германіі. У 1995—2000 гадах — начальнік аддзела па пытаннях раззбраення і кантролю над узбраеннямі ў МЗС і пасол па асаблівых даручэннях, адказны за перамовы па Дагаворы аб звычайных узброеных сілах у Еўропе. У 2000—2004 гадах працаваў паслом ФРГ у Харватыі. У 2004—2007 гадах — пасол у Казахстане.
ЖФК Шлёнск Уроцлаў
«Шлёнск» (Śląsk) — польскі жаночы футбольны клуб з горада Уроцлаў.
Сангхла (значэнні)
Сангхла:
Чарнабаеўскі раён
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 29 сельскіх саветаў.
18 cm kurze Kanone M. 80
18 cm kurze Kanone M. 80 (15 cm гармата M. 80) — гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Аблогавыя гарматы серыі М 80 былі распрацаваныя для замены гармат серыі M 61, бо мелі больш высокую далёкабойнасць і бронепрабівальнасць. Разам з 18 см М.80 былі прынятыя на ўзбраенне 12 см М.80 і 15 см М.80. Гарматы былі ўсталяваныя на аднатыпным лафеце, без якога-небудзь сучаснага механізма аддачы. У адпаведнасці з дактрынай XIX стагоддзя гэта зброя валодала абмежаванай рухомасцю, выконваючы ролю гарнізоннай ці аблогавай артылерыі.
У пачатку вайны 18 см М. 80 была састарэлай зброяй, няздольнай паразіць сучасныя фартыфікацыі і выкарыстоўваліся амаль выключна толькі ў ролі гарнізоннай артылерыі, напрыклад у такіх крэпасцях, як Кракаў і Пшэмысль. Аднак патрэба ў большай артылерыйскай падтрымцы ў дыяпазоне сярэдняга калібру прымусіла Аўстра-Венгерскае войска скарыстаць 18 см М. 80 у палявых умовах.
Алена Ігараўна Атраховіч
Алена Ігараўна Атраховіч (нар. 13 лістапада 1955, Мінск) — беларускі мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства, дацэнт. Вучоны сакратар Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Біяграфія
Член Саюза мастакоў Беларусі з 1991 года.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя работы: манаграфія «Уладзімір Крукоўскі», артыкулы «Образ и слово в плакате», «Плакат — диалог», «Журнал и графика», «Шрифт как предмет искусства».
Васыліўка (Білагірскі раён)
Васыліўка (Василівка) — сяло ў Білагірскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Васілёўскаму сельскаму савету.
Сангхла
Сангкхла (тайск. สงขลา) — горад на поўдні Тайланда, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 73 456 чалавек (2008), у адрозненне ад астатніх сталіц правінцый краіны, гэта не самы населены горад правінцыі. Самы населены горад правінцыі — Хацьяй (157 359 чалавек, 2008 год).
Горад Сангкхла размешчана каля праліва, які злучае возера Сангкхла і Сіямскі заліў. Найбуйнейшы порт на ўсходнім узбярэжжы перашыйка Кра.
Абелеўская прэмія
Абелеўская прэмія — прэмія па матэматыцы, названая так у гонар нарвежскага матэматыка Нільса Хенрыка Абеля. Заснавана ўрадам Нарвегіі ў 2002 годзе. Пачынаючы з 2003 года, штогод прысуджаецца выдатным матэматыкам сучаснасці. Грашовы памер прэміі супастаўляецца з памерам Нобелеўскай прэміі і ў доларавым эквіваленце складае крыху больш за мільён долараў ЗША (у 2008 годзе каля 1,2 млн долараў ЗША). Мэтай заснавальнікаў гэтай прэміі было не толькі заахвочванне матэматыкаў з сусветным іменем, але і шырокая рэклама і папулярызацыя сучаснай матэматыкі, асабліва, сярод моладзі.
Пагурці
Пагурці (Па́гурці) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Свята-Успенская царква (Галяні 1)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у вёсцы Галяні 1 Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Размяшчаецца ва ўсходняй частцы вёскі.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1903 годзе з цэглы.
Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі з выкарыстаннем форм старажытнарускага царкоўнага дойлідства. Чатырохчасткавая падоўжна-восевая кампазіцыя храма складаецца з прытвора-званіцы (васьмярык — чацвярык — васьмярык), працяглай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглых апсіды і бакавых рызніц. Сяродкрыжжа завершана 8-гранным светлавым барабанам з шатровым верхам і макаўкай. Акрамя галоўнага ёсць 2 вуглавыя ўваходныя прытворы ў выглядзе далучаных да асноўнага аб'ёму гранёных прыбудоў. На плоскасных атынкаваных фасадах вылучаюцца пластычныя ліштвы аконных праёмаў з трохвугольнымі сандрыкамі.
Унутры пануе прастора сяродкрыжжа, завершанага светлавым барабанам на ветразевых скляпеннях.
Персеіды
Персеіды — метэорны паток, які штогод з'яўляецца ў жніўні з боку сузор'я Персея.
Утвараецца ў выніку праходжання Зямлі праз шлейф пылавых часціц, выпушчаных. Сама камета, ядро якой дасягае 26 км у дыяметры, набліжаецца да Зямлі раз на 135 гадоў (апошні раз — у 1992). Аднак праз шлейф пакінутых ёю пылавых часціц Зямля праходзіць штогод. Драбнюткія часціцы, памерам з пясчынку, згараюць у зямной атмасферы на вышыні прыблізна 80-100 км. Так утвараецца знічкавы дождж, спачатку ён «праліваецца» з найбольшай сілай, затым паступова слабее. Паток праяўляе актыўнасць з 17 ліпеня па 24 жніўня, прычым максімум прыходзіцца звычайна на 12 жніўня. Колькасць метэораў звычайна дасягае 60 у гадзіну. Для патоку Персеіды характэрная хуткасць падзення каля 50-60 км/с. Таму маленькія часціцы, валодаючы каласальнай энергіяй, успыхваюць.
Рамуальдас Озалас
Рамуальдас Озалас (, Ёнішкеліс —, Вільнюс) — літоўскі палітык і публіцыст. Актывіст руху Саюдзіс, дэпутат Сейма Літоўскай Рэспублікі (1992—2000), выкладчык Вільнюскага ўніверсітэта.
Біяграфія
Нарадзіўся 31 студзеня 1937 года ў Ёнішкелісе. У 1957 годзе скончыў школу ў мястэчку Базіліянай Шаўляйскага раёна. З 1957 па 1962 год вывучаў філасофію ў Вільнюскім універсітэце, у 1968—1973 гадах вучыўся ў аспірантуры. З 1973 па 1989 год — выкладчык Вільнюскага ўніверсітэта. З 1965 па 1968 год працаваў спачатку адказным сакратаром, а затым рэдактарам аддзела часопіса «Kultūros barai».
Быў членам Камуністычнай партыі Літвы з 1973 па 1990 годы. З 1988 па 1990 год — член літоўскага руху за незалежнасць Саюдзіс. У 1988 годзе заснаваў нацыяналістычную арганізацыю «Вільня». З 1990 па 1991 год быў намеснікам прэм’ер-міністра Літвы разам з Альгірдасам Бразаўскасам. Уступіў у Саюз цэнтра Літвы ў 1993 годзе і быў яго старшынёй да 2000 года. У 1996 годзе быў абраны ў Сейм і заставаўся яго дэпутатам да 2000 года. З 2003 па 2007 годы ўзначальваў Нацыянальную партыю Цэнтра, у 2005 годзе перайменаваную ў Літоўскую партыю Цэнтра.
Памёр 6 красавіка 2015 года ў Вільнюсе. Пахаваны на Антакальніскіх могілках.
Хурнаван
Хурнаван (Hornavan) — возера на поўначы Швецыі, знаходзіцца ў камуне Ар’еплуг, у лене Нарботэн.
Возера размешчана ў Скандынаўскіх гарах на вышыні 425 м. На яго паўднёва-заходнім беразе знаходзіцца горад Ар’еплуг. На возеры каля 400 астраўкоў, многія з якіх адрозніваюцца флорай і фаунай і вельмі цікавыя ўласцівасцямі сваіх экасістэм. У паўднёвым ускрайку Хурнавана злучаецца з возерам Уд’яур. Плошча Хурнавана вагаецца ад 220 да 283 км², гэта восьмае па велічыні возера Швецыі, а з максімальнай глыбінёй 221 м гэта таксама і самае глыбокае возера краіны. Праз возера працякае рака Шэлефтээльвен.
Лысьва
Лысьва (Лысьва) — горад (з 1926 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Лысьвенскага раёна Пермскага края. Насельніцтва 26,4 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1785 годзе. Размешчаны на ўсходзе краю, за 206 км на ўсход ад Пермі. Станцыя на чыгунцы Чусаўская — Кузіна.
Вядучымі галінамі ў структуры народнай гаспадаркі горада з’яўляюцца машынабудаванне і металаапрацоўка, лёгкая прамысловасць, прадстаўленыя таксама прамысловасць па вытворчасці будматэрыялаў, прадпрыемствы, якія перапрацоўваюць сельскагаспадарчую прадукцыю. Лысьвенскі металургічны завод вырабляе ліставы пракат, электралітычна ацынкаваную сталь з палімернымі пакрыццямі, эмаляваны і ацынкаваны посуд, малочныя пляшкі. ТАА "Лысьвенскі завод цяжкага электрычнага машынабудавання «Прывад» («Электрацяжмаш-Прывад») — вядучае прадпрыемства Расіі па вытворчасці турбагенератараў магутнасцю 2,5 — 32 тыс. кВт і сінхронных электрарухавікоў, выпускаюцца таксама электрарухавікі для выпампоўвання з свідравін пітнай вады. Лёгкая прамысловасць прадстаўленая панчошна-пальчаточнай фабрыкай (вытворчасць дзіцячых рукавіц, шкарпэтак, пальчатак, жаночых калготкаў). У горадзе працуюць таксама завод жалезабетонных вырабаў, мясакамбінат. Асноўнае будаўнічае прадпрыемства горада — МУУП «Лысьвабудзаказчык».
IC 3711
IC 3711 — галактыка тыпу E? (эліптычная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Грыфон
Грыфон (, таксама γρύψ; ) — легендарная істота з целам ільва і галавой і крыламі арла. Звычайна мае вострыя кіпцюры і беласнежныя ці залатыя крылы.
Паколькі леў традыцыйна лічыўся царом звяроў, а арол быў царом птушак, то Грыфон лічыўся асабліва магутнай і велічнай істотай, каралём істот. Грыфоны былі вядомы як ахоўнікі скарбаў і каштоўнай маёмасці.
Выявы грыфонаў сустракаюцца ў рэлігіях Старажытнага Егіпта і Вавілона, таксама яны былі частым матывам у стульптуры і выяўленчым мастацтве Старажытнага Рыма і Грэцыі. У сярэднявеччы Грыфон быў сімвалам нябеснай улады. Існуе меркаванне, што слова «Грыфон» цесна звязана з херувімам.
Абрэвіятура
Абрэвіяту́ра (abbreviatura ад brevis — кароткі). У старадаўніх рукапісах і кнігах скарочанае напісанне слова ці групы слоў. У сучасных выданнях любое скарочанае слова ці словазлучэнне.
Ініцыяльная
Слова, утворанае з назваў пачатковых літар ці з пачатковых гукаў слоў, якія ўваходзяць у зыходнае словазлучэнне
Літарная
Складзена з алфавітных назваў пачатковых літар слоў, што ўтвараюць зыходнае словазлучэнне. У складзе беларускіх літарных абрэвіятур чытанне некаторых назваў літар можа не супадаць з іх агульнапрынятымі назвамі ў алфавіце.
Так, літара «Ф» («эф») можа прамаўляцца як «фэ»: Літары «М» («эм») і «Н» («эн») як «мэ» і «нэ»:
Гукавая (акронім)
Утворана з пачатковых літр слоў зыходнага словазлучэння. У адрозненне ад літарнай абрэвіятуры, прамаўляецца як адзінае слова («ГУМ» як гум, а не ГэУэМ), а не палітарна.
Літарна-гукавая
Утворана часткова з назваў пачатковых літар, часткова з пачатковых гукаў слоў зыходнага словазлучэння
Бэкронім
Жартоўная расшыфроўка ўжо існай абрэвіятуры. (гл. Слэнгавая дэабрэвіяцыя ў Слэнгавая этымалогія)
Рэкурсіўная (рэкурсіўны акронім)
Расшыфроўка ўключае і саму абрэвіятуру.
Абрэвіятуры з бессэнсоўнай літарай
Разнавіднасць рэкурсіўных абрэвіятур, у якіх першая літара не мае ніякага сэнсу.
Тоеслоўнае скарачэнне
Устойлівыя словазлучэнні, у якіх абрэвіятура (як правіла, замежнага паходжання) выкарыстоўваецца адначасова са словам (звычайна пераклад апошняга слова), якое ўваходзіць у дадзеную абрэвіятуру
Абрэвіятуры-словы (сэнсавыя)
Пачатковыя літары з’яўляюцца звычайным словам
Гісторыя
У штодзённым жыцці, калі патрабуецца зберагчы месца і час, здавольваюцца ўжытнымі простымі скаротамі. Апошнія складаюцца ці са скароту выразаў, ці са скароту слоў. Скароты выразаў, якія складаюцца ў пропуску неістотных членаў мовы, без намаганняў узнаўляных з агульнай яе сувязі (дапаможных дзеясловаў, асобных часцін мовы і інш.), Скароты слоў складаюцца часткова ў пропуску асобных літар і складоў і апусканні значнай часткі ці нават усяго слова, за выключэннем пачатковых літар, часткова ў адмысловых знаках, якія замяняюць словы. У найстаражытныя часы, калі пісалі загалоўнымі літарамі, можна было наогул скарачаць склады і словы, як гэта можна бачыць на надпісах, манетах і старажытных рукапісах. Толькі з тых часоў, калі ўвайшлі ва ўжыванне вялікія грэчаскія і лацінскія літары, з’явіліся сапраўдныя скарачальныя знакі для складоў, падвойных зычных, падвойных галосных і цэлых слоў. У грэчаскіх рукапісах сустракаецца мноства падобных знакаў, збольшага якія перайшлі і ў друкаваныя выданні грэчаскіх пісьменнікаў, з якіх зусім зніклі толькі ў найноўшы час. Таму ў старадаўніх грэчаскіх граматыках можна знайсці пералік найбольш ужытных абрэвіятур. Старажытныя рымскія абрэвіятуры, ці ціраніянскія пазнакі, перайшлі разам з лацінскай мовай у Сярэднія вякі, дзе яны сустракаюцца галоўным чынам у надпісах і на манетах, а затым у рукапісах, асабліва пачынаючы з XI стагоддзя, таксама і ў граматах, з якіх яны не знікаюць да XVI стагоддзя ўключна. Абрэвіятуры, што сустракаюцца ў найбольш позніх лацінскіх рукапісах і граматах, звычайна складаюцца з пропускаў, а яшчэ часцей — са злучэнняў літар. Апошняе ляжыць у аснове шыфру імёнаў, ці манаграмы. Пералікі такіх скарачэнняў, што сустракаюцца ў граматах, і правілы іх тлумачэння можна знайсці ва ўсіх кіраўніцтвах да дыпламатыкі. Але з часу вынаходства кнігадрукавання гэтыя ўсталяваныя абрэвіятуры выйшлі з ужытку, за выключэннем нешматлікіх.
Наш час
На пісьме ўжываюцца толькі пры прыватнай ці асабістай неабходнасці ў хуткапісе; але ў тых паперах, якія прызначаюцца і для чытання іншымі, асабліва друкаваных, іх імкнуцца пазбягаць. Толькі ў некаторых выпадках дапушчальныя выключэнні:
Амнатчарэн
Амнатчарэн (тайск. อำนาจเจริญ) — горад у Тайландзе, сталіца аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца за 590 км на ўсход ад Бангкока. Па стане на 2017 год насельніцтва горада — 25 964 чалавек. Шчыльнасць насельніцтва — 689 чал/км ². Колькасць жаночага насельніцтва (51,6 %) перавышае колькасць мужчынскага (48,4 %).
Рысарджымента
Тэрмін
Спачатку слова ўжывалася па аналогіі з Il Rinascimento (Эпоха Адраджэння) і ўжывалася выключна ў культурна-літаратурным кантэксце. І толькі пасля пры Віторыё Альф'еры (1749—1803) яго значэнне пачало паступова пашырацца ў бок меркаванага аб'яднання Італіі ў палітычным, культурным і нацыянальным плане.
Храналогія
1820 — пачатак паўстання ў неапалітанскім каралеўстве, падушанага пасля аўстрыйскай інтэрвенцыяй;
1821 — хваляванні распаўсюджваюцца на П’емонт па ініцыятыве сакрэтнага таварыства, кіруемага Сантароза і Канфалан'еры; паўстанне таксама было задушана аўстрыйцамі;
1831 — аўстрыйцы душаць яшчэ адно паўстанне — у герцагстве Пармскае. Джузэпэ Мадзіні засноўвае ў Марселі «Маладую Італію», патрыятычнае рух, які змагаўся за аб'яднанне Італіі і ўключэнне яе ў еўрапейскі кантэкст.
1833 — Няўдалая спроба «Маладой Італіі» падняць паўстанне ў Генуі.
1848—1849 — «Пяць дзён Мілана» і першая вайна з Аўстрыяй за незалежнасць, якая завяршылася няўдала (перамір'е ў Він'яле і міланскі мірны дагавор), аднак згуляла важную ролю ў развіцці і распаўсюджванні патрыятычных настрояў.
1859—1860 — другая вайна за незалежнасць, у выніку якой адбываецца аб'яднанне Сардзінскага каралеўства з Ламбардыяй, Тасканай, Раман'ей, Пармай і Мадэнай, у якіх прайшло ўсенароднае галасаванне. Высадка Джузэпэ Гарыбальдзі ў Сіцыліі і аб'яднанне з Сардзініяй Каралеўства абедзвюх Сіцылій.
17 Сакавіка 1861 года — новы парламент абвяшчае Італьянскае каралеўства на чале з Віктарам Эмануілам II.
Жнівень 1862 г. — першы паход Гарыбальдзі на Рым.
Чэрвень 1867 г. — другі паход Гарыбальдзі на Рым.
Верасень 1870 — італьянскія войскі ўступаюць у Рым, з якога выведзены французскі гарнізон (гл. Франка-пруская вайна).
Чэрвеня 1871 г. — італьянская сталіца была перанесена ў Рым.
Пэдосы (Хмільныцкі раён)
Пэдосы (Педо́си) — вёска ў Хмільныцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Пазіяна-дзі-Пардэнонэ
Пазіяна-дзі-Пардэнонэ (Pasiano di Pordenone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Фрыўлі-Венецыя-Джулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пардэнонэ.
Насельніцтва складае 8269 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 182 чал./км². Займае плошчу 46 км². Паштовы індэкс — 33087. Тэлефонны код — 0434.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Paolo.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Рафіноза
Рафіноза — неаднаўляльны трыцукрыд, які складаецца з рэшткаў D-галактозы, D-глюкозы і D-фруктозы.
Бескаляровае растваральнае ў вадзе рэчыва з тэмпературай плаўлення 80 ° C (пентагідрат) і 119-120 ° C (бязводныя). Адзін з распаўсюджаных раслінных рэзервовых вугляводаў (цукровыя буракі, насенне бавоўніка і інш.)
Поўная назва:Альфа-D-Галактапіраназіл-(1-6)-альфа-D-глюкапіраназіл-(1-5)-Бета-D-фруктафураназід.
Пэдосы (Хмяльніцкі раён)
Пэдосы (Педо́си) — вёска ў Хмяльніцкім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны. Насельніцтва 594 чалавекі.
Дабрыца (прыток Друці)
Дабры́ца — рака ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці і Рагачоўскім раёне Гомельская вобласць Беларусі, правы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 35 км, з іх 12 км у Кіраўскім раёне. Вадазбор плошчай 250 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 ‰. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Старое Заліцвінне Кіраўскага раёна. Вусце прыкладна за 2 км на поўнач ад вёскі Хамічы Рагачоўскага раёна. Цячэ ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Даліна трапецападобная. Пойма асушаная, яе шырыня 0,3—1 км. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Шырыня ракі ў межань 3—7 м.
У басейне ракі возера Святое.
Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА
ЮНЕСКА стварыла свой спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны з мэтай забеспячэння лепшай абароны істотнай нематэрыяльнай культурнай спадчыны свету і ўсведамлення яе значнасці. Праз збор розных вусных і нематэрыяльных скарбаў чалавецтва ва ўсім свеце, гэтая праграма павінна прыцягнуць увагу да важнасці нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якую ЮНЕСКА вызначыла ў якасці найважнейшага кампанента культуры і як сховішча культурнай разнастайнасці і творчага самавыяўлення народаў свету.
Спіс быў створаны ў 2008 годзе, пасля ўступлення ў сілу Канвенцыі аб ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны.
Па стане на 2010  год праграма складаецца з двух спісаў. Большы Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва ўключае ў сябе культурныя "практыкі і выразы, якія дапамагаюць дэманстраваць разнастайнасць гэтай спадчыны і павышаць дасведчанасць аб яе важнасці." Карацейшы Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове, складаецца з тых элементаў культуры, пра якія краіны і супольнасці мяркуюць, што патрабуюцца тэрміновыя меры па іх захаванню.
Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове
Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове складаецца з тых элементаў культуры, пра якія краіны і супольнасці мяркуюць, што патрабуюцца тэрміновыя меры па іх захаванню.
Ратыфікацыя
Дзяржавы, якія ратыфікавалі Канвенцыю, па рэгіёнах:
Элементы, занесеныя ў 2008-2013 гг.
Агульная за гэты час: 337, з якіх 18 з'яўляюцца шматнацыянальнымі
Заўвагі
A. Назвы і іх кірылічная транскрыпцыя напісаны так, як гэта пададзена ў афіцыйным спісе.
B. Увогуле адбылося тры абвяшчэння Шэдэўраў вуснай і нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва (2001, 2003, 2005). Гэтая практыка спынілася з заснаваннем Спіса нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
D. Групіраванне краін-удзельніц спісу па рэгіёнах базуецца на апублікаваным афіцыйным спісе. Выкарыстоўваліся наступныя абрэвіятуры:
AFR: Афрыка
APA: Азія і Ціхаакіянскі рэгіён
LAC: Лацінская Амерыка і Карыбскі басейн
E. Каўказскія дзяржавы Арменія, Азербайджан, Грузія і Расія далучаны да рэгіёна ENA (Еўропа і Паўночная Амерыка).
Паўночна-Каўказскі край
Паўночна-Каўказскі край — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на тэрыторыі Расійскай Сацыялістычнай Федэратыўнай Савецкай Рэспублікі, якая існавала з 16 кастрычніка 1924 года па 13 сакавіка 1937 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Растоў-на-Доне (з 10 студзеня 1934 года — Пяцігорск, са студзеня 1936 года — Арджанікідзэ (цяпер г. Уладзікаўказ), з 15 снежня 1936 года — Варашылаўск (цяпер г. Стаўрапаль)). Па выніках перапісу насельніцтва ў СССР 1926 года дзвюма найбуйнейшымі нацыянальнасцямі на тэрыторыі Паўночна-Каўказскага края былі рускія (46,2 %) і украінцы (37,4 %).
Гісторыя
Паўночна-Каўказскі край быў утвораны 16 кастрычніка 1924 года ў выніку аб’яднання скасаванай Паўднёва-Усходняй вобласці і аўтаномных абласцей: Адыгейскай (Чаркескай), Карачаева-Чаркескай, Кабардзіна-Балкарскай і Чачэнскай, Сунжанскай казацкай акругі і аўтаномнага горада Грозны, на правах акругі. Цэнтрам края стаў горад Растоў-на-Доне.
26 лютага 1925 года створана Сунжанская казацкая акруга. Таксама ў склад края ўключаны Інгушская і Паўночна-Асецінская аўтаномныя вобласці.
26 красавіка 1926 года Карачаева-Чаркеская аўтаномная вобласць падзелена на Карачаеўскую аўтаномную вобласць і Чаркескую нацыянальную акругу.
30 красавіка 1928 года Чаркеская нацыянальная акруга ператворана ў Чаркескую аўтаномную вобласць.
14 лютага 1929 года скасавана Сунжанская казацкая акруга, падзеленая паміж Церскай акругай і Сунжанскай акругай Чачэнскай аўтаномнай вобласці.
У 1929 годзе горад Грозны перастаў быць аўтаномным горадам края і ўвайшоў у Чачэнскую аўтаномную вобласць.
15 жніўня 1930 года па-за аўтаномнымі абласцямі былі скасаваны акругі, і ўсе раёны перайшлі ў непасрэднае падпарадкаванне адміністрацыі края.
6 верасня 1931 года ў склад края ўключана Дагестанская АССР.
30 верасня 1931 года ўсе акругі аўтаномных абласцей былі ператвораны ў раёны.
20 лістапада 1933 года з часткі раёнаў на поўначы края была створана Паўночная вобласць з цэнтрам у горадзе Мілерава.
10 студзеня 1934 года край быў падзелены на дзве самастойныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі: Азова-Чарнаморскі край, якіў уключаў Адыгейскую аўтаномную вобласць, з цэнтрам у Растове-на-Доне і Паўночна-Каўказскі край, цэнтрам якога стаў Пяцігорск.
15 студзеня 1934 года Чачэнская аўтаномная вобласць і Інгушская аўтаномная вобласць былі аб’яднаны ў адну Чачэна-Інгушскую аўтаномную вобласць.
У студзені 1936 года краявы цэнтр перанесены ў горад Арджанікідзэ.
5 снежня 1936 года са складу края былі вылучаны Дагестанская АССР і, ператвораныя ў АССР, Кабардзіна-Балкарская, Паўночна-Асецінская і Чачэна-Інгушская аўтаномныя вобласці. Цэнтр края перанесены ў горад Варашылаўск.
13 сакавіка 1937 года Паўночна-Каўказскі край перайменаваны ў Арджанікідзеўскі край. 15 студзеня 1938 новая назва края была ўнесена ў Канстытуцыю СССР. 12 студзеня 1943 года Арджанікідзеўскі край Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР перайменаваны ў Стаўрапольскі край.
Нацыянальны склад
Нацыянальны склад Паўночна-Каўказскага края паводле даных перапісу насельніцтва СССР 1926 года : Нацыянальны склад Кубанскай акругі, Майкопскай акругі, Армавірскай акругі і Чарнаморскай акругі Паўночна-Каўказскага края паводле даных перапісу насельніцтва СССР 1926 года :
Адміністрацыйны падзел пры заснаванні края
Пры перапісе ўлічвалася і казацкае насельніцтва (адзіны ў СССР раз), калі былі палічаны ўсе, хто называў сваю нацыянальнасць як «казак» ці «казачка», хоць у агульны доступ гэта інфармацыя так і не патрапіла і збіралася больш для «ўнутраных высноў».
Станам на 17 снежня 1926 года ў склад края ўваходзілі 12 акруг, 7 аўтаномных абласцей і 2 аўтаномныя гарады, на правах акругі:
Адміністрацыйны падзел з 1934 года
Пасля падзелу края ў 1934 годзе ў складзе края :
У гэтым жа годзе Есентукскі раён быў скасаваны
Адміністрацыйны падзел з 1935 года
Уведзена новая сетка раёнаў Паўночна-Каўказскага края і аўтаномных аб’яднанняў, якія ўваходзілі ў яго склад. Замест 17 раёнаў у краі стала 43 раёны, падпарадкаваныя непасрэдна Паўночна-Каўказскаму крайвыканкаму :
Каясулінскі раён у складзе Дагестанскай АССР.
Уладзімір Лявонцьевіч Сакалоўскі
Уладзімір Лявонцьевіч Сакалоўскі (, в. Мяльканавічы, цяпер Слонімскі раён, Гродзенскай вобл. —, Мінск) — беларускі літаратуразнавец, даследчык беларуска-нямецкіх сувязяў. Кандыдат філалагічных навук.
Паўночна-Каўказскі край
Адміністрацыйны падзел з 1936 года
Пасля прыняцця Канстытуцыі СССР 1936 года Кабардзіна-Балкарская, Паўночна-Асецінская і Чачэна-Інгушская аўтаномныя вобласці ператвораны ў аўтаномныя Савецкія Сацыялістычныя Рэспублікі і разам з Дагестанскай АССР вылучаны са складу Арджанікідзеўскага края ў самастойныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя ўтварэнні ў РСФСР.
Уладзімір Лявонцьевіч Сакалоўскі
Біяграфія
Скончыў факультэт замежных моў Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў перакладчыкам ва Усходняй Германіі, потым выкладаў нямецкую мову ў Латвіі, працаваў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы, пасля — у Бонскім універсітэце.
Паўночна-Каўказскі край
Адміністрацыйны падзел з 1936 года
Карачаеўская і Чаркеская аўтаномныя вобласці засталіся ў складзе Арджанікідзеўскага края (пераназванага ў 1943 годзе ў Стаўрапольскі край). 12 студзеня 1957 года яны былі аб’яднаны ў Карачаева-Чаркескую аўтаномную вобласць Стаўрапольскага края. У яе былі перададзены Зелянчуцкі, Карачаеўскі і Усць-Джагуцінскі раёны Стаўрапольскага края.
Уладзімір Лявонцьевіч Сакалоўскі
Біяграфія
Асноўнай тэматыкай даследаванняў стала гісторыя развіцця і ўзаемадзеяння беларускай і нямецкай культур. Аўтар кніг «Пара станаўлення» і «Беларуская літаратура ў ГДР». Сістэматызаваў і абагульніў беларуска-нямецкія грамадска-культурныя, асабліва літаратурныя сувязі, адкрыў многія іх факты. Пераклаў з нямецкай мовы працу Анджэя Цеханавецкага «Міхаіл Казімір Агінскі і яго „сядзіба музаў“ у Слоніме». Вялікую ўвагу аддаваў даследаванню Беларусі ў перыяд Першай сусветнай вайны, а таксама Надзвычайнай місіі БНР у Германіі.
Анар (станцыя)
Анар — станцыя ў Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Анарскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 24 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Аршалы. Код КАТА — 113435100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 1508 чалавек (758 мужчын і 750 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у станцыі пражывалі 1117 чалавек (515 мужчын і 602 жанчыны).
Арнэ Суксдарф
Арнэ Эдвард Суксдарф (Arne Edvard Sucksdorff;, , Швецыя — , там жа) — шведскі кінарэжысёр, сцэнарыст, аператар, мантажор, прадзюсар і акцёр.
Абраная фільмаграфія
Рэжысёр:
Неагублены галосны пярэдняга раду сярэдне-ніжняга пад’ёму
Неагублены галосны пярэдняга раду сярэдне-ніжняга пад'ёму — галосны гук, які выкарыстоўваецца ў некаторых моваах. У МФА гэты гук перадаецца пры дапамозе знака ɛ, у X-SAMPA гэты гук пазначаецца знакам <tt>E.
У беларускай мове
Не пад націскам пасля цвёрдых зычных сустракаецца амаль выключна ў запазычаннях. Пааля мяккіх зычныч у значнай ступені мяняе свае артыкуляцыйныя якасці, і можа набліжацца па гучанні або да [а] (у некаторых цэнтральных і паўднёва-заходніх гаворках) ці да [і] (у большасці паўночна-усходніх гаворак).
Як і ўсе галосныя беларускай мовы пасля мяккіх зычных, мае [і]-падобны пераход, які аднак, менш выражаны ў параўнанні з [а]. Гук [е], аднолькава з [а], і адрозна ад [у] і [о], адрозніваецца не толькі па змене артыкуляцыі, але і па вытрымцы ў залежнасі ад цвёрдасці-мяккасці папярэдніх зычных.
Амнатчарэн (правінцыя)
Амнатчарэн (อำนาจเจริญ) — адна з 77 правінцый Тайланда. Размешчана на ўсходзе краіны, на мяжы з Лаосам. Мяжуе з тайландскімі правінцыямі Убонратчатхані, Ясатхон і Мукдахан. Правінцыя знаходзіцца ў даліне Меконга.
Насельніцтва — чалавек (2010, 67-е месца сярод правінцый), якія пражываюць на тэрыторыі 3161,2 км² (60-я).
Нытва
Нытва (Нытва) — горад (з 1942 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нытвенскага раёна Пермскага краю. Насельніцтва 20,4 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1756 годзе.
Знаходзіцца на правым беразе ракі Камы на адлегласці па рацэ ад Пермі 93 км. Па аўтамабільнай дарозе ад Пермі да Нытвы 70 км.
Нытвенский металургічны завод, завод «Металіст», прадпрыемствы харчовай галіны.
Секунд-паручнік
Секунд-паручнік — вайсковае званне ў артылерыі арміі Вялікага княства Літоўскага ў канцы XVIII ст., якое адпавядала званню «падпаручнік» у кавалерыі і пяхоце, а таксама обер-афіцэрскі чын у рускай арміі, які быў ўведзены ў Расіі Пятром I у 1703 годзе XIII класа ў пяхоце і заменены Табелем аб рангах на падпаручніка.
Апачы
Вылучаюцца 6 асноўных народаў:
Леаніды
Леаніды — метэорны паток з радыянтам у сузор'і Льва (R. A. = 153°, Decl. = +22°), дзеючы з 14 па 21 лістапада. Знакаміты моцнымі метэорнымі дажджамі.