cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Фаніпаль)
Гісторыя
У студзені 2001 года кіраўніцтва абшчыны, ксендз Уладзіслаў Завальнюк і старшыня касцёльнага камітэта П. А. Жых звярнуліся да ўладаў з просьбай аб выдзяленні ўчастка пад будаўніцтва культурна-хрысціянскага цэнтра, але так не атрымалі згоды ад дзяржынскага райвыканкама.
У 2002 годзе на працу ў фаніпальскую парафію быў скіраваны ксёндз Станіслаў Салата, які 5 красавіка 2003 года быў афіцыяльна назначаны пробашчам.
21 ліпеня 2003 года парафія атрымала згоду на будаўніцтва касцёла. Рэлігійная абшчына заключыла пагадненне з праектным прыватным унітарным прадпрыемствам «Творчая майстэрня архітэктара Базевіча А. Ф.» на падрыхтоўку архітэктурнага праекта будынка касцёла і плябаніі.
У чэрвені 2006 года адбылося асвячэнне пляцоўкі пад касцёл. У прысутнасці вернікаў парафіі біскуп Антоній Дзям’янка благаславіў будаўніцтва святыні ў Фаніпалі. У жніўні 2006 года адбылося аб’яднанне парафій Маткі Боскай Шкаплернай ў вёсцы Фрунзэ Дзяржынскага раёна з парафіяй Найсвяцейшага Сэрца Езуса і Марыі ў Фаніпалі, якія з гэтага часу абслугоўваў ксёндз Станіслаў Салата. Пакуль адбывалася будаўніцтва, святыя Імшы праводзіліся ў вагончыку, які стаяў побач з будовай.
У лютым 2009 года ў парафіі з’явіўся новы пробашч — ксендз Сяргей Дабрагост.
20 верасня 2020 года святая Імша ўпершыню цэлебравалася ўнутры касцёла.
Акінчыц
Акі́нчыц — беларускае прозвішча.
Гарадышчэ (Білацэркаўскі раён)
Гарадышчэ (Городи́ще) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Вялец (возера)
Вяле́ц — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Мнюта (працякае праз возера), за 20 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, каля вёскі Вялец.
Катлавіна возера выцягнутай формы. Усходнія схілы стромкія вышынёй 3—4 м, астатнія нізкія, спадзістыя і забалочаныя. Дно глеістае, пясчанае ва ўсходняй частцы. Зарастае па ўсёй плошчы. У возера ўпадаюць ручаі. Сцёк у раку Мнюта.
Фасціўка
Фасціўка (Фа́стівка) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Багамолы
Багамолы, таксама Багамолавыя (Mantodea, Mantoptera) — падатрад насякомых атрада тараканападобных. Некаторыя энтамолагі вылучаюць багамолаў у самастойны атрад.
Апісанне
Даўжыня да 11 см. Цела падоўжанае, галава рухомая трохвугольная, ногі добра развітыя, на пярэдняй пары шыпы, якія ўтвараюць пры складванні моцны хапальны апарат. Ротавыя органы грызучыя. Пярэднія крылы вузкія, заднія складаюцца веерападобна (ёсць бяскрылыя).
Пашырэнне
Вядома больш за 2800 відаў (2853 віды па стане на люты 2008), вялікая частка якіх уваходзіць у сямейства Mantidae. Пашыраны ў тропіках і субтропіках абодвух паўшар’яў. Найчасцей трапляецца.
Асаблівасці біялогіі
Яйцы адкладваюць на расліны, камяні; звычайна зімуюць.
Драпежнікі, сядзяць у малітоўнай позе (адсюль назва), кормяцца насякомымі, некаторыя трапічныя віды нападаюць на дробных яшчарак, птушак.
(178) Белісана
(178) Белісана (Belisana) — параўнальна невялікі астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 6 лістапада 1877 года аўстрыйскім астраномам Іаганам Палізай у абсерваторыі горада Пула і названы ў гонар багіні ў кельцкай міфалогіі.
Забор’е (Сенненскі раён)
Забо́р’е (, Заборье) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
IC 1457
IC 1457 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кіпарысавік гароханосны
Кіпарысавік гароханосны (Chamaecyparis pisifera) — від дравяністых раслін роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Дрэва 25-30(50) м вышыней. Крона конусападобная або вузкакеглепадобная, галіны гарызантальна распасцёртыя. Кара чырванавата-карычневая або чырвона-блакітная, гладкая, адыходзіць тонкімі палоскамі. Галінкі плоскія, вісячыя, густа пакрытыя лісцем. Лісце (іголкі) прымкнутае, з адлеглымі верхавінамі, зверху бліскучае, цемна-зялёнае, знізу з белымі плямамі і палоскамі, мае слабы водар. Плоскаснае лісце яйкападобна-ланцэтнае, з залозкай; бакавое — моцнасціснутае, завостранае роўнае пласкаснаму па даўжыні.
Мужчынскія стробілы з 6-10 пар бураватых пылковых мяшкоў. Жаночыя шышкі шматлікія, дробныя, на кароткіх хвосціках, шарападобныя, 6-8 мм у дыяметры, жаўтлява-карычневыя або цёмна-карычневыя, спеюць на першы год. Насенневых лусак 8-10(12), яны мяккія, не дравяністыя, тонкія, выцягнутыя ў шырыню, увагнутыя пры паспяванні, уверсе маршчыністыя, слабазавостраныя, краі надрэзаныя. Насенне па 1-2 на лускі; крыльца тонкае, празрыстае, вельмі шырокае з 5-6 смалянымі залозкамі на кожным баку.
Распаўсюджанне і экалогія
Эндэмік Японскіх астравоў, аддае перавагу вільготным глебам.
Гаспадарчае значэнне і прымяненне
Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны (некаторыя сарты: Aurea, Boulevard, Filifera, Plumosa, Squarrosa).
Тральшчык
Тра́льшчык — карабель спецыяльнага прызначэння, задачай якога з'яўляецца пошук, выяўленне і знішчэнне марскіх мін і праводка караблёў (суднаў) праз мінныя загароды. З'яўляюцца асноўным складнікам мінна-тральных сіл.
Костшын (гміна)
Ко́стшын (Kostrzyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Костшыне. Плошча гміны складае 154 км². Станам на 2011 год у гміне Костшын пражывалі 17 242 чалавекі, шчыльнасць — 112 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Смоліна (Барысаўскі раён)
Смо́ліна (, Смолина) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зембінскага сельсавета.
Барбэраўка
Барбэ́раўка (, Барберовка) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Tenodera sinensis
Tenodera sinensis — прадстаўнік сямейства Mantidae. Жыве ў Кітаі.
Актыўны ў асноўным у начны час сутак. Вядзе драпежны лад жыцця, сілкуецца насякомымі.
Дарослы дасягае ў даўжыню да 15 см. Працягласць жыцця каля 5—6 месяцаў.
Дзяніс Анатолевіч Казлоўскі
Дзяніс Казлоўскі (нар., Бабруйск) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Гомель».
Клубная кар’ера
Выхаванец бабруйскай «Белшыны», з 2010 года пачаў выступаць за дубль клуба. У 2013 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды, але так і не згуляў за яе. З 2014 года гуляў у Другой лізе за «Асіповічы», а ў жніўні 2016 года перайшоў у «Гомельчыгунтранс», які з наступнага сезона змяніў назву на «Лакаматыў». Спачатку чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, з 2019 года замацаваўся ў аснове, а ў 2021 годзе праявіўся ў якасці бамбардзіра, забіўшы за сезон 29 мячоў і стаўшы найлепшым бамбардзірам Першай лігі.
У студзені 2022 года падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам». 3 красавіка 2022 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча з магілёўскім «Дняпром» (4:0). Не замацаваўся ў аснове салігарчан, часцей заставаўся на лаўцы запасных, гуляў таксама за дубль. У ліпені 2022 года быў аддадзены ў арэнду ў «Гомель». Спачатку выхадзіў на замену, пазней стаў з’яўляцца і ў стартавым складзе гомельскай каманды. У снежні 2022 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Шахцёр».
У лютым 2023 года разарваў кантракт з салігорскім клубам і падпісаў двухгадовае пагадненне з «Гомелем».
Алешка
Але́шка — прозвішча.
Архіў Інтэрнэту
Архіў Інтэрнэту (АІ, Internet Archive) — некамерцыйная арганізацыя, заснаваная ў 1996 годзе ў Сан-Францыска амерыканскім праграмістам Брустэрам Кейлам. Галоўнай заяўленай мэтай Архіва з’яўляецца прадастаўленне ўсеагульнага доступу да накопленай у Інтэрнэце інфармацыі. Калекцыя АІ складаецца са мноства падкалекцый архіваваных вэб-сайтаў, аблічбаваных кніг, аўдыё- і відэафайлаў, гульняў, праграмнага забеспячэння.
Да найбуйнейшых праектаў Архіва адносяць запушчаны ў 2001 годзе сэрвіс Wayback Machine, які архівуе і дае доступ да большай часткі «адкрытага» інтэрнэту. Карыстальнікі Wayback Machine могуць адсачыць змены, якія адбываюцца на выбраных сайтах, і параўноўваць розныя версіі правак. Іншай буйной ініцыятывай АІ з’яўляецца Open Library — адкрытая анлайн-бібліятэка, праз якую карыстальнікі могуць браць на 2 тыдні аблічбаваныя версіі кніг. Таксама па ініцыятыве Архіва быў створаны сэрвіс Archive It — служба вэб-архівавання, якая дапамагае арганізацыям і прыватным асобам збіраць, ствараць і захоўваць калекцыі лічбавага кантэнту. На пачатак мая 2022 года калекцыя Архіва Інтэрнэту складалася з больш як 35 млн кніг, 7,9 млн фільмаў, відэа і тэлеперадач, 842 тыс. праграм, 14 млн аўдыёфайлаў, 4 млн выяў, 2,4 млн тэлекліпаў, 237 тыс. канцэртаў і звыш 682 млрд вэб-старонак у Wayback Machine.
Для доўгатэрміновага захоўвання даных «Архіў» выкарыстоўвае сістэму люстраных сайтаў, размешчаных у геаграфічна аддаленых адно ад аднаго месцах. Копіі Wayback Machine існуюць у Сан-Францыска, Рычмандзе, Александрыі, Амстэрдаме. Для эфектыўнага захоўвання файлаў «Архіў» выкарыстоўвае фармат файла (ARC), які дазваляе захоўваць файлы без страт пры архіваванні.
Шчэрбакы (Білацэркаўскі раён)
Шчэрбакы (Щербаки́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Мацавічы (Вілейскі раён)
Ма́цавічы (, Мацевичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Дом урача Тальгейма
Дом урача Тальгейма — жылы дом у Гродне, размешчаны па вуліцы Леніна, 22. Помнік архітэктуры стылю мадэрн.
Пабудаваны ў 1911 г. паводле індывідуальнага праекта на пляцы памерам 20х30 саж., які належаў урачу Міхалу Тальгейму. Будынак запраектаваны з улікам спецыфікі ўрачэбнай работы. На першым паверсе размяшчаліся прыёмны пакой, кабінет і нават дзве палаты стацыянара на чатыры ложкі кожная. На другім паверсе жыў сам гаспадар. У доме былі два адасобленыя ўваходы: адзін для наведвальнікаў у прыёмны пакой, другі ў жылую частку.
Архітэктура
Дом ўяўляе сабой двухпавярховы з падвалам Г-падобны ў плане будынак складанай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі. Фасады атынкаваны фактурнай тынкоўкай, цокаль абліцаваны каменнымі блокамі.
Сярэднi аб'ём — вуглавы, вежападобны, накрыты высокім шатровым дахам. Плоскасць цэнтральнай грані акцэнтавана двухсхільным шчытом, дэкарыравана квадратнымі і прамавугольнымі нішамі, карнізным паяском. Над цэнтральным аконным праёмам ёсць дата — 1911.
Фасад па вул. Леніна вылучаны рызалітам з паўднёвага боку (каля вуглавой вежы), завершаным двухсхільным шчытом. Схілы шчыта аформлены руставаным карнізам. Фасадная плоскасць члянёна прамавугольнымі аконнымі праёмамі, у рызаліце і з паўночнага краю фасада двайнымі вузкімі вокнамі. Аконныя праёмы на другім паверсе падкрэслены плоскімі сандрыкамі.
Фасад па вул. Карбышава вылучаны двума бакавымі рызалітамі, завершанымі таксама двухсхільнымі шчытамі. Фасадная сцяна прарэзана на першым паверсе двайнымі вузкімі аконнымі праёмамі, на другім — трайнымі вузкімі аконнымі праёмамі з плоскімі сандрыкамі-перамычкамі. Над дзвярным праёмам захавалася арыгінальная канструкцыя драўлянага брыля.
Тарцовыя і дваровы фасады маюць падобнае вырашэнне: акцэнтаваны двухсхільнымі шчытамі, аконныя праёмы на другім паверсе дэкарыраваны сандрыкамі-перамычкамі, у рызалітах вокны патройныя, захаваўся балкон з металічнай агароджай.
Планiроўка зменена. Першапачаткова правае крыло, якое выходзiць на вул. Ленiна, было адведзена для пацыентаў (палаты). У цокалi — кухня. Захавалася дывановая падлога з паліхромнай кафлі ў вестыбюлі з боку вул. Карбышава.
Іван Васільевіч Гайшун
Іван Васільевіч Гайшун (, в. Пятровічы, Бабруйскі раён, Магілеўская вобласць — ) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1984), прафесар (1992), акадэмік (1991) НАН Беларусі.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 29 верасня 1946 года ў вёсцы Пятровічы. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1969). З таго часу працаваў у Інстытуце матэматыкі НАН Беларусі: з 1984 — загадчык лабараторыі мадэлявання і аналізу сістэм, з 1985 — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, з 1992 — дырэктар. Адначасова ў 1997—2002 гадах віцэ-прэзідэнт, з 2002 года член Прэзідыума НАН Беларусі, з 2012 па 2014 год акадэмік-сакратар Аддзялення фізікі, матэматыкі і інфарматыкі НАН Беларусі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы па дыферэнцыяльных ураўнаннях, тапалагічнай дынаміцы і ўстойлівасці абстрактных дынамічных сістэм. Распрацаваў тэорыю мнагамерных дыферэнцыяльных ураўнанняў, многапараметрычных дыферэнцыяльна-рознасцевых і дыскрэтных сістэм, якія ўзнікаюць у квантавай тэорыі поля, статыстычнай гідрадынаміцы.
Аўтар больш за 250 навуковых прац, у т.л. 5 манаграфій і падручніка.
Прэміі і ўзнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у сааўтарстве) — за цыкл прац «Даследаванне асімптатычных уласцівасцей дыферэнцыяльных і дыскрэтных сістэм». Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны (2017). Лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР (1981), прэміі Акадэмій навук Украіны, Беларусі і Малдовы (2012).
IC 1459
IC 1459 — галактыка тыпу E3 у сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Электронны захоп
Электро́нны захоп, e-захоп — адзін з відаў бэта-распаду атамных ядзер. Пры электронным захопе адзін з пратонаў ядра захоплівае арбітальны электрон і ператвараецца ў нейтрон, выпускаючы электроннае нейтрына. Зарад ядра пры гэтым змяняецца на адзінку. Масавы лік ядра, як і ва ўсіх іншых відах бэта-распаду, не змяняецца. Гэты працэс характерны для багатых пратонамі ядзер. Калі энергетычная розніца між бацькоўскім і даччыным атамам (даступная энергія бэта-распаду) больш за 1,022 МэВ (падвоеную масу электрона), электронны захоп заўжды канкурыруе з іншым тыпам бэта-распаду, пазітронным распадам. Напрыклад, рубідый-83 ператвараецца ў крыптон-83 толькі праз электронны захоп (даступная энергія каля 0,9 МэВ), тады як натрый-22 распадаецца ў неон-22 як праз электронны захоп, так і пазітронны распад (даступная энергія каля 2,8 МэВ).
Паколькі лік пратонаў у ядры (то-бок зарад ядра) пры электронным захопе памяншаецца, гэты працэс ператварае ядро аднаго хімічнага элемента ў ядро іншага элемента, размешчанага бліжэй к пачатку табліцы Мендзялеева.
Агульная формула электроннага захопу:
Прыклады:
Працэсы ў электроннай абалонцы
Атам пры электронным захопе пераходзіць ва ўзбуджаны стан з унутранай абалонкай без электрона (ці, як кажуць, з «дзіркай», вакансіяй на ўнутранай абалонцы). Зняцце ўзбуджэння атамнай абалонкі адбываецца шляхам перахода на ніжні ўзровень электрона з адной з верхніх абалонак, прычым утвораную на больш высокай абалонцы вакансію можа запоўніць электрон з яшчэ больш высокай абалонкі і т. д. Энергія, якая выдзяляецца пры гэтым, выносіцца адным ці некалькімі фатонамі рэнтгенаўскага выпраменьвання і/ці адным ці некалькімі Ажэ-электронамі. Калі электронны захоп адбываецца ў атаме, якім знаходзіцца ў вакууме ці разрэджаным газе, атам, які распаўся, утварае, як правіла, многазарадны дадатны іон з прычыны страты Ажэ-электронаў; імавернасць захавання атамам нейтральнасці парадку працэнта і менш.
Унутраная канверсія
Унутраная канверсія (ад conversio — абарачэнне, пераварочванне, ператварэнне, змяненне) — фізічная з’ява, якая заключаецца ў тым, што пераход атамнага ядра з узбуджанага ізамернага стана ў стан з меншай энергіяй (ці асноўны стан) ажыццяўляецца шляхам перадачы вызваленай пры пераходзе энергіі непасрэдна аднаму з электронаў гэтага атама. Такім чынам, у выніку гэтай з’явы выпускаецца не γ-квант, а так званы канверсійны электрон, кінетычная энергія якога роўная рознасці між энергіяй ядзернага ізамернага перахода і энергіяй сувязі электрона на той абалонцы, з якой ён быў выпушчаны (у залежнасці ад гэтага адрозніваюць K-, L-, M- і іншыя электроны). Акрамя таго, невялікая доля энергіі (сотыя ці тысячныя долі працэнта) перадаецца самому атаму ў выніку эфекту аддачы.
Варта падкрэсліць, што выпушчаны канверсійны электрон не з’яўляецца бэта-часціцай, бо ў выніку ўнутранай канверсіі не адбываецца змянення зараду атамнага ядра. Спектр выпушчаных канверсійных электронаў заўжды з’яўляецца лінейчастым з прычыны іх монаэнергетычнасці з-за прывязкі да канкрэтнай электроннай абалонкі, у той час як спектр электронаў бэта-распаду з’яўляецца неперарыўным (з-за таго, што пры бэта-распадзе энергія размяркоўваецца між электронам і электронным антынейтрынам).
Механізм з’явы
Перадача энергіі электрону адной з электронных абалонак магчыма дзякуючы таму, што хвалевыя функцыі ядра і ніжніх атамных абалонак перакрываюцца (што азначае ненулявую імавернасць знаходжання электрона s-арбіталі ў ядры). Працэс перадачы энергіі можна прадставіць у відзе выпускання ядром гаму-кванта (як правіла, віртуальнага) і паглынання гэтага кванта электронам атамнай абалонкі, у выніку чаго электрон пакідае атам.
Найбольшую імавернасць мае працэс унутранай канверсіі электронаў K-абалонкі (арбіталь 1s). Пасля выпускання электрона ў выніку ўнутранай канверсіі ўтвораная вакансія запаўняецца электронам з больш высокай атамнай арбіталі, у выніку чаго назіраецца выпусканне характарыстычнага рэнтгенаўскага выпраменьвання і/ці ажэ-электронаў.
Каэфіцыент унутранай канверсіі
Імавернасць унутранай канверсіі адносна імавернасці перахода з выпусканнем гама-кванта характарызуецца поўным каэфіцыентам унутранай канверсіі, які вызначаецца як адносіна інтэнсіўнасці патоку канверсійных электронаў да інтэнсіўнасці гама-выпраменьванні для дадзенага ядзернага перахода. Для вызначэння парцыяльных каэфіцыентаў унутранай канверсіі для электронаў K-, L-, M-, … абалонак у адносіне выкарыстоўваюць інтэнсіўнасці патоку канверсійных электронаў дадзенае электроннай абалонкі. Такім чынам, поўны каэфіцыент унутранай канверсіі роўны суме парцыяльных:
Z
). У нязначнай ступені (0,1—1 %) каэфіцыент унутранай канверсіі таксама залежыць і ад структуры ядра.
Параўнанне эксперыментальна вымераных і тэарэтычна вылічаных каэфіцыентаў унутранай канверсіі з’яўляецца адным з асноўных метадаў вызначэння мультыпольнасцей пераходаў і квантавых характарыстык (спінаў і цотнасцей) ядзерных станаў.
Парная канверсія
Калі энергія ядзернага перахода перавышае падвоеную энергію спакою электрона (E > 2mec
Падобныя працэсы
Не трэба змешваць паняцці ўнутранай канверсіі і фотаэлектрычнага эфекту, у выніку якога таксама адбываецца выпусканне электронаў рэчывам пад уздзеяннем электрамагнітнага выпраменьвання. Іх адрозненне заключаецца ў тым, што пры ўнутранай канверсіі гама-квант, які перадае энергію электрону, з’яўляецца віртуальным і выпускаецца ядром таго атама, у абалонцы якога знаходзіць электрон.
Утварэнне ажэ-электронаў, якія могуць паяўляцца ў тым ліку і пасля ўнутранай канверсіі, адбываецца па падобнаму з унутранай канверсіяй механізму, калі лішкавая энергія (якая з’явілася ў выніку перахода электрона з больш высокага электроннага ўзроўню на ніжэйшы для запаўнення вакансіі) перадае аднаму з электронаў (гл. эфект Ажэ). Адрозненне між выпраменьваннем ажэ-электронаў і ўнутранай канверсіяй заключаецца ў тым, што ў першым выпадку энергія, якую забірае электрон, перадаецца яму ад узбуджанай электроннай абалонкі атама, а ў другім выпадку — ад узбуджанага ядра.
Свята-Ільінская царква (Сурынка)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм у в. Сурынка Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на ўскраіне вёскі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1861 годзе з дрэва. Адчынена ў 1990 годзе.
Архітэктура
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольнм у плане зрубам, які пераходзіць у трохгранную апсіду, над якой двухсхільны дах пераходзіць у вальмавы. Над фасадам узведзены двух’ярусны крыжовы ў сячэнні барабан, завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах. Над арачным уваходным праёмам двухсхільны казырок і паўкруглая люкарна.
Званіца
Побач з царквой у 1990-я гг. пастаўлена брама-званіца. Яе асіметрычную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць прамавугольны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам, над якім з тыльнага вуглавога боку надбудавана двух’ярусная чатырохгранная званіца, завершаная цыбулепадобным купалпм. Супрацьлеглы вугал будынка вырашаны глыбокай 1-слуповай нішай. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі.
Кашарава (гміна)
Кашара́ва (Koszarawa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Жывецкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кашараве. Плошча гміны складае 31,24 км². Станам на 2004 год у гміне Кашарава пражывалі 2515 чалавек, шчыльнасць — 80,5 чал./км².
Чэркас (Быкова-Грэбельскі сельсавет)
Чэркас (Черка́с) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Быкова-Грэбельскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Чэркас было ў складзе Чэркаскай воласці Васылькіўскага павета Кіеўскай губерні.
Далмацыя
Далма́цыя (Dalmacija, Dalmatia) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе Балканскага паўвострава, на ўзбярэжжы Адрыятычнага мора, на тэрыторыі сучасных Харватыі (пераважна) і Чарнагорыі.
Гісторыя Далмацыі
Ва II—I стагоддзях да н. э. мясцовае насельніцтва неаднаразова паўставала супраць рымлян да часу Актавіяна, якім Далмацыя была заваяваная і далучаная да правінцыі Ілірыка (34 — 33 да н. э.).
У 6 — 9 да н. э. Тыберый задушыў паўстанне ў Далмацыі, пасля чаго былі ўтвораны дзве ілірыйскія правінцыі — Illyricum Superius (з часоў Флавіяў званая Далмацыя) і Illyricum Inferius (Панонія).
Швальм-Эдэр (раён)
Раён падзяляецца на 27 абшчын.
(179) Клітэмнестра
(179) Клітэмнестра (Κλυταιμνήστρα) — параўнальна буйны астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S з высокім альбеда паверхні. Ён быў адкрыты 11 лістапада 1877 года амерыканскім астраномам Дж. Уотсанам у Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар Клітэмнестра, жонкі Агамемнана ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Кажамякі (Сенненскі раён)
Кажамя́кі (, Кожемяки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Часночніца
Часночніца, Часночнік (Alliaria) — род травяністых раслін сямейства, распаўсюджаных у Еўразіі.
Назва
Назва роду паходзіць ад лацінскага слова allium («часнок», «цыбуля») і тлумачыцца часнаковым пахам, які характэрны для расцёртага лісця раслін.
Батанічнае апісанне
Двухгадовыя травяністыя расліны з гародчатым лісцем.
Таксанамія
Па інфармацыі базы дадзеных The Plant List, род уключае 3 виды :
Дом урача (Гродна)
Дом урача — двухпавярховы будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Студэнцкая, 6. Помнік архітэктуры стылю мадэрн. Пабудаваны ў 1906 г. з цэглы.
Архітэктура
Дом уяўляе сабой строга сіметрычны двухпавярховы аб'ём з парадным уваходам у цэнтры. Выразнасць дэкаратыўпага афармлення фасадаў дасягнута спалучэннем неатынкавапых плоскасцей сцен, выкладзеных з цэглы, і афарбаваных у белы колер карнізных цяг, пілястраў, аконных ліштваў, а таксама выкарыстаннем каваных, вырашаных у выглядзе перавітых змей, рашотак парапета. Для прыватнай урачэбнай практыкі былі адведзены памяшканні 1-га паверха правага крыла з самастойным тарцовым уваходам, астатнія — пад жыллё.
Аршанскі павятовы рэвалюцыйны камітэт
Аршанскі павятовы рэвалюцыйны камітэт — часовы рэвалюцыйны орган па ўстанаўленні савецкай улады і барацьбе з контррэвалюцыяй на тэрыторыі Аршанскага павета ў 1919 — 1920 гг. Дзейнічаў з 26 кастрычніка 1919 да лета 1920 гг. Створаны паводле пастановы Аршанскага павятовага выканкома Савета ў складзе Жалезнякова (старшыня), Масюты (сакратар), Ігнацьева, Шыліханава. Павятовы выканком часова быў распушчаны, уся грамадзянская і ваенная ўлада перайшла да рэўкома. На тэрыторыі павета было абвешчана ваеннае становішча. Ваколіцы Оршы ў радыусе 25 вёрст аб'яўляліся ў стане аблогі. Грамадзянскія і ваенныя ўстановы павінны былі выконваць усе загады і распараджэнні рэўкома. У адрозненне ад многіх іншых гарадоў у Оршы працягваў дзейнічаць гарадскі Савет, праходзілі павятовыя з'езды Саветаў. Пры неабходнасці рэўком умешваўся ў дзейнасць дзяржаўных, ваенных і гаспадарчых органаў, грамадскіх арганізацый, распускаў сходы апазіцыйнага характару. Разам з надзвычайнай камісіяй арыштоўваў прадстаўнікоў апазіцыйных сіл, правёў рэгістрацыю асоб польскай нацыянальнасці і інш.
Літаратура
Башко, П. К. Аршанскі павятовы рэвалюцыйны камітэт / П. К. Башко // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 1. А — Беліца / БелЭн; Рэдкал.: М. В. Біч (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. – С. 55 — 56. — ISBN 5-85700-074-2.
Будзенічы (Старадарожскі раён)
Бу́дзенічы (, Буденичи) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Вальтэр Грос
Ва́льтэр Грос (Walter Groß;, Касель — , Берлін) — палітычны дзеяч нацысцкай Германіі.
Кар’ера
Наведваў пратэстанцкія гімназіі ў Позэне і Гётынгене. З 1923 годзе вывучаў медыцыну ў Гётынгенскім, Цюбінгенскім і Мюнхенскім універсітэтах. Па сканчэнні навучання ў 1928 годзе атрымаў доктарскую ступень.
Чалец НСРПН (NSDAP) з 1925 года.
Да 1932 годзе працаваў асістэнтам у шпіталі Браўншвайга. Пасля ўступіў у нацысцкую медыцынскую асацыяцыю і стаў супрацоўнікам Дэпартамента аховы здароўя НСРПН.
У 1933 годзе Грос заснаваў Управу палітыкі ў галіне народанасельніцтва і расавай гігіены, у маі 1934 годзе перайменаваную ў Офіс расавай палітыкі НСРПН. Узначаленая ім установа мела займацца публічнай прапагандай і падтрымкай нацысцкай праграмы стэрылізацыі і іншых схем «этнічнага паляпшэння».
У 1936 годзе стаў членам Рэйхстага.
Дзейнасць
Грос быў антысемітам і заклікаў да вынішчэння яўрэяў паводле «Канчатковага вырашэння (Endlösung)». Напісаў некалькі кніг на тэму «яўрэйскага пытання».
Смерць
З уваходам у Берлін Чырвонай арміі Грос спаліў свае дакументы і здзейсніў самагубства ва ўласным доме, такім чынам знішчыўшы грунтоўныя доказы, «якія маглі абвінаваціць больш за 3000 членаў нацысцкай сеткі расавых прапагандыстаў».
Аляксандр Сяргеевіч Горны
Аляксандр Сяргеевіч Горны (нар., Гродна) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2016), дацэнт (2020).
Біяграфія
Скончыў факультэт гісторыі і сацыялогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы (2011). З 2018 года — дактарант Інстытута гісторыі HAH Беларусі.
З 2015 года выкладчык-стажор, старшы выкладчык, з 2018 года — дацэнт кафедры гісторыі Беларусі, археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў — гісторыя беларускага нацыянальнага руху ў XX ст., палітычная і канфесійная гісторыя Заходняй Беларусі ў міжваенны перыяд, гісторыя беларускай дыяспары, гісторыя паўсядзённасці.
Тэма кандыдацкай дысертацыі «Беларускія паланафільскія арганізацыі ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Заходняй Беларусі (1921—1937 гг.)».
Аўтар біяграфічных нарысаў пра вядомых дзеячаў беларускага нацыянальнага руху: Аляксандра Цвікевіча, Аляксандра Каўша, Краўцова Макара, Вячаслава Багдановіча, Івана Карчынскага.
Член аддзела па кананізацыі святых Гродзенскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы.
Укладальнік і рэдактар збору выбраных твораў беларускага царкоўнага дзеяча Вячаслава Багдановіча «Царква і дзяржава: выбраныя артыкулы і прамовы» (2019).
Ян Мікалай Быхавец
Ян Мікалай Быхавец (? — пасля 1769) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Ваўкавыскі суддзя земскі (1758), пасол і суддзя гродскі (1764), падкаморы (1765), маршалак (1769). Уладальнік маёнтка Лыскава.
Крыштальная ноч
Крышта́льная ноч (Ноч разбітых вітрын, ReichsKristallnacht) — першая масавая акцыя прамога фізічнага гвалту ў адносінах да яўрэяў на тэрыторыі Трэцяга Рэйху, якая прайшла ў ноч з 9 на 10 лістапада 1938 года.
Справакаваная галоўным чынам кіраўнікамі нацысцкай партыі, членамі СА (Sturmabteilungen, звычайна вядомыя як «штурмавыя атрады») і гітлераўскай маладзёжнай арганізацыяй, «Крыштальная ноч» атрымала сваю назву ад асколкаў шкла, якія пакрывалі вуліцы Германіі і якія адзначылі пачатак пагрому. Гэта былі аскепкі пабітых акон сінагог, дамоў, крам і прыватных устаноў, якія належалі яўрэям, разбураных і разрабаваных падчас гэтага гвалту.
Раннія нацысцкія ганенні
У 20-я гады большасць нямецкіх яўрэяў была цалкам інтэгравана ў нямецкае грамадства ў якасці грамадзян Германіі. Яны служылі ў нямецкай арміі і на флоце і ўносілі ўклад у ўсе сферы нямецкага бізнесу, навукі і культуры. Умовы для нямецкіх яўрэяў пачалі мяняцца пасля прызначэння 30 студзеня 1933 г. канцлерам Германіі Адольфа Гітлера (лідар Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі). З самага пачатку рэжым Гітлера хутка перайшоў да ўвядзення антыяўрэйская палітыкі. Нацысцкая прапаганда адчужала ў Германіі 500 000 габрэяў, якія складалі толькі 0,86 % ад агульнай колькасці насельніцтва, і ставіла іх да ворагаў, адказных за паразу Германіі ў Першай сусветнай вайне і наступныя эканамічныя катастрофы, такія як гіперінфляцыя 1920-х гадоў і крах Уол-стрыт, Вялікая дэпрэсія. Пачынаючы з 1933 г., урад Германіі прыняў шэраг антыяўрэйскіх законаў, якія абмяжоўваюць правы нямецкіх яўрэяў зарабляць на жыццё, атрымліваць поўнае грамадзянства і атрымліваць адукацыю, у тым ліку Закон аб аднаўленні прафесійнай грамадзянскай службы ад 7 красавіка 1933 г., які забараняў яўрэям працаваць на дзяржаўнай службе. Наступныя ў 1935 г. Нюрнбергскія законы пазбавілі грамадзянства нямецкіх яўрэяў і забаранілі яўрэям уступаць у шлюб з негабрэйскімі немцамі.
Гэтыя законы прывялі да выключэння і адчужэння яўрэяў з грамадскага і палітычнага жыцця Германіі. У ліпені 1938 г. была разгледжана праблема іміграцыі яўрэяў і цыган у іншыя краіны. На міжнароднай Эвіанскай канферэнцыі 6 ліпеня 1938 было разгледжана пытанне аб іміграцыі габрэяў і цыганоў у іншыя краіны. На момант правядзення канферэнцыі больш за 250 000 яўрэяў збеглі з Германіі і Аўстрыі, якая была анэксавана Германіяй у сакавіку 1938 г.; больш за 300 000 нямецкіх і аўстрыйскіх яўрэяў працягвалі шукаць прытулак. Па меры павелічэння колькасці яўрэяў і цыганоў, якія жадаюць з’ехаць, абмежаванні ў дачыненні да іх узрасталі, і многія краіны ўзмацнялі правілы прыёму. Да 1938 г. Германія «ўступіла ў новую радыкальную фазу антысеміцкай дзейнасці». Некаторыя гісторыкі лічаць, што нацысцкі ўрад задумваў запланаваную ўспышку гвалту ў дачыненні да габрэяў і чакаў адпаведнай правакацыі; ёсць дадзеныя аб гэтым планаванні яшчэ ў 1937 г. У інтэрв’ю 1997 года нямецкі гісторык Ганс Момзен сцвярджаў, што галоўным матывам пагрому было жаданне гаўляйтэраў НСДАП захапіць яўрэйскую маёмасць і прадпрыемствы.
У лютым 1938 гады сіянісцкае кіраўніцтва брытанскага мандата ў Палестыне напісала, што, згодна з «вельмі надзейнай прыватнай крыніцы — крыніцы, якая ўзыходзіць да вышэйшых эшалонах кіраўніцтва СС», быў «намер правесці сапраўдны і драматычны буйнамаштабны пагром у Германіі ў неўзабаве»
Выгнанне польскіх габрэяў у Германіі
Польшча заявіла, што адмовіцца ад польскіх габрэяў, якія пражываюць за мяжой, па меншай меры, на пяць гадоў пасля канца кастрычніка, што фактычна зробіць іх асобамі без грамадзянства.
У рамках так званай «Збоншынскага выдварэння» больш 12 000 польскіх габрэяў, былі выгнаныя з Германіі 28 кастрычніка 1938 году па загадзе Гітлера. Ім было загадана пакінуць свае дамы за адну ноч, і ім дазвалялася насіць толькі адзін чамадан на чалавека для перавозкі сваіх рэчаў. Калі габрэяў вывезлі, іх маёмасць, якая засталася была захоплена ў якасці нарабаванага як нацысцкімі ўладамі, так і суседзямі.
Дэпартаваных даставілі з дамоў на вакзалы і адправілі ў цягнікі да польскай мяжы, адкуль польскія памежнікі адправілі іх назад у Германію. Гэтая тупіковая сітуацыя працягвалася некалькі дзён пад праліўным дажджом, калі габрэі хадзілі паміж межамі без ежы і прытулку. Чатыры тысячы атрымалі дазвол на ўезд у Польшчу, але 8 тысяч былі вымушаныя застацца на мяжы.
Там у суровых умовах чакалі дазволу на ўезд у Польшчу. Адна брытанская газета паведаміла сваім чытачам, што, як паведамляецца, сотні «ляжаць без гроша ў кішэні, у маленькіх вёсках уздоўж мяжы, недалёка ад таго месца, дзе яны былі выгнаныя гестапа і з’ехалі». Умовы ў лагерах бежанцаў «былі настолькі дрэнна, што некаторыя сапраўды спрабавалі бегчы назад у Германію і былі застрэленыя», — успамінае брытанка, якую паслалі дапамагчы тым, хто быў выгнаны.
Стральба ў фом Рата
Сярод высланых была сям’я Зэндэля і Рывы Грыншпан, польскіх яўрэяў, якія эмігравалі ў Германію ў 1911 годзе і пасяліліся ў Гановеры. На працэсе над Адольфам Эйхманам у 1961 г. Зэндэль Грыншпан распавядаў пра падзеі іх дэпартацыі з Гановера ў ноч на 27 кастрычніка 1938 г.:"Затым яны павезлі нас у паліцэйскіх грузавіках, у грузавіках зняволеных, каля 20 чалавек у кожнай фуры, і яны даставілі нас да чыгуначнага вакзала. На вуліцах было шмат людзей, якія крычалі: «Juden Raus! Auf Nach Palästina!» («Яўрэі, у Палестыну!»). Іх сямнаццацігадовы сын Гершэль жыў у Парыжы ў дзядзькі. Гершэль атрымаў ад сваёй сям’і паштоўку з польскай мяжы з апісаннем высылкі сям’і: «Ніхто нам не сказаў, што адбылося, але мы зразумелі, што гэта будзе канец … У нас няма ні капейкі. Не маг бы ты даслаць нам нешта?» Ён атрымаў паштоўку 3 лістапада 1938 года.
Раніцай у панядзелак, 7 лістапада 1938 г., ён набыў рэвальвер і скрынку з кулямі, пасля чаго пайшоў у пасольства Германіі і папрасіў аб сустрэчы з супрацоўніка амбасады. Пасля таго, як прышоў Эрнста фом Рата, Грыншпан выпусціў пяць куляў у фом Рата, дзве з якіх трапілі яму ў жывот.
Эрнста фом Рат быў прафесійным дыпламатам Міністэрства замежных спраў, які выказваў антынацысцкую сімпатыю, у асноўным заснаваную на абыходжанні нацыстаў з яўрэямі і знаходзіўся пад следствам гестапа як палітычна нядобранадзейны.
Грыншпан не рабіў спробаў уцячы ад французскай паліцыі і свабодна прызнаўся ў страляніне. У кішэні ён нёс паштоўку бацькам з паведамленнем: «Няхай Бог даруе мне … Я павінен пратэставаць, каб увесь свет пачуў мой пратэст і я гэта зраблю». Шырока распаўсюджана меркаванне, што забойства было палітычна матываваным, але існуе версія, што страляніна магла адбыцца ў выніку няўдалага кахання. Грыншпан і фон Рат пасябравалі пасля таго, як сустрэліся ў кабарэ Le Boeuf sur le Toit, якое ў той час было папулярным месцам сустрэч геяў.
На наступны дзень урад Германіі адпомсціў, забараніўшы яўрэйскім дзецям паступаць у нямецкія дзяржаўныя пачатковыя школы, спыніўшы на няпэўны час габрэйскую культурную дзейнасць і спыніўшы выданне яўрэйскіх газет і часопісаў, у тым ліку трох нацыянальных нямецкіх яўрэйскіх газет. Брытанская газета апісала апошні крок, які адрэзаў яўрэйскае насельніцтва ад лідараў, як «закліканы сарваць яўрэйскую абшчыну і пазбавіць яе апошніх кволых сувязяў, якія ўтрымліваюць яе». Пазбаўленыя грамадзянскіх правоў. Адной з першых прынятых законных мер быў загад камандзіра ўсёй германскай паліцыі Генрыха Гімлера, які забараняў габрэям захоўваць любую зброю і накладаў пакаранне ў выглядзе дваццацігадовага зняволення ў канцлагеры для кожнага яўрэя, у якога ў далейшым будзе знойдзена зброя.
Смерць Эрнста фом Рата
Эрнст фом Рат памёр ад ран 9 лістапада 1938 года. Паведамленне пра яго смерць дайшло да Гітлера ў той вечар, калі ён быў з некалькімі ключавымі членамі нацысцкай партыі на абедзе прысвечаны гадавіне Піўнога путча. Пасля напружаных дыскусій Гітлер рэзка пакінуў сход, не паведаміўшы свайго звычайнага звароту. Міністр прапаганды Ёзеф Гебельс выступіў з прамовай замест яго і сказаў, што «фюрэр вырашыў, што … пагромы не павінны рыхтавацца або арганізоўвацца партыяй, але паколькі яны ўзнікаюць спантана, ім не варта перашкаджаць».
Беспарадкі
Мюлер ў пасланні камандзірам СА і СС заявіў, што «самыя крайнія меры» павінны быць прыняты супраць габрэйскага народа. СА і Гітлерюгенд разбілі вокны прыкладна 7 500 габрэйскіх крамаў, прадпрыемстваў, і разрабавалі іх тавары, адсюль і назва «Крыштальная ноч» (назва заклікана рамантызаваць пагромы і пераслед габрэяў). Габрэйскія дамы былі разрабаваны па ўсёй Германіі. Хоць улады адкрыта не ўхвалялі гвалт у дачыненні да габрэяў, былі выпадкі, калі габрэі падвяргаліся збіванням або нападам. Пасля гвалту паліцыя зафіксавала вялікую колькасць самагубстваў і згвалтаванняў.
Бунтаўшчыкі разбурылі 267 сінагог у Германіі, Аўстрыі і Судэтах. Больш за 1 400 сінагог і малельных залаў, многія габрэйскія могілкі, больш за 7 000 габрэйскіх крамаў і 29 універмагаў былі пашкоджаныя, а ў многіх выпадках разбураныя. Больш за 30 000 мужчын-яўрэяў былі арыштаваныя і заключаныя ў нацысцкія канцэнтрацыйныя лагеры; у першую чаргу Дахау, Бухенвальд і Заксенхаўзен.
Eläkeläiset
Eläkeläiset (фін. «Пенсіянеры») — фінскі ансамбль, які грае музыку ў стылі хумпа. Утварыўся ў 1993 годзе. На працягу існавання ансамбля яго склад перажываў некаторыя змены, але найбольш сталымі ўдзельнікамі з’яўляюцца Оні Варыс (клавішныя, вакал), Марці Варыс (бас-гітара, вакал), Петэры Халанен (клавішныя, гітара, вакал), Ласі Кінунен (акардэон, вакал) і Крысціян Воўцілайнен (ударныя, вакал). Акрамя братоў Варыс і Воўцілайнена, ля вытокаў стварэння гурта стаяў гітарыст Петэры Тэравя. Тэхнічным забеспячэннем гурта займаюцца Ільмары Койвулухта (гукарэжысура і транспарт) і Пека Ёкінен (мастацкае афармленне).
Крыштальная ноч
Беспарадкі
Сінагогі, якім было некалькі стагоддзяў, таксама былі ахвярамі значнага пагромаў і вандалізму, прычым тактыку, якую СА практыкавалі на гэтых і іншых святых месцах, апісваў консул Злучаных Штатаў у Лейпцыгу як «набліжэнне да жудасці». Надмагільныя камяні былі выкарчаваны, а магілы разбураныя. На іх распальвалі вогнішчы, на іх кідалі малітоўнікі, скруткі, мастацкія творы і тэксты філасофіі, а каштоўныя будынкі альбо спальвалі, альбо разбівалі да непазнавальнасці.
Eläkeläiset
Музыка
«Eläkeläiset» выконваюць пераважна кавер-версіі вядомых рок- і поп-хітоў, апрацаваныя ў манеры хумпа або больш павольнай енка. Пры гэтым кампазіцыі забяспечваюцца новымі фінскімі тэкстамі і назвамі, і апазнаць арыгінал часам бывае амаль немагчыма. Да альбома «Werbung, Baby!» (1999) назвы ўсіх кампазіцый ансамбля ўтрымлівалі кампанент Humppa, Jenkka або Polkka.
Крыштальная ноч
Беспарадкі
Аднак многія берлінцы глыбока саромеліся пагрому, і некаторыя рызыкавалі прапанаваць дапамогу.
Eläkeläiset
Музыка
Энергічная, поўная бліскучага гумару манера выканання зрабіла «Eläkeläiset» папулярнымі далёка за межамі Фінляндыі. З гэты гуртам звязваюць новы ўсплёск цікавасці да хумпы ў канцы XX стагоддзя.
Крыштальная ноч
Наступствы
«Крыштальная ноч» стала паваротным пунктам у лёсе нямецкага і аўстрыйскага яўрэйства і вяшчуном «канчатковага рашэння» яўрэйскага пытання наогул, бо засведчыла, што перыяду толькі заканадаўчых антыяўрэйскіх актаў прыйшоў канец.
Пераследу і эканамічны ўрон, нанесены нямецкім яўрэям, працягваліся пасля пагрому, нават нягледзячы на ​​тое, што іх прадпрыемствы былі разрабаваныя. Яны былі вымушаныя заплаціць Падатак на яўрэйскую маёмасць, калектыўны штраф у памеры аднаго мільярда марак за забойства вом Рата (прыкладна 5,5 мільярдаў долараў ЗША па курсу 2020), які быў накладзены ў выніку прымусовага набыцця дзяржавай 20 % усёй габрэйскай уласнасці. Шэсць мільёнаў рейхсмарак страхавых выплат за шкоду маёмасці, прычыненую габрэйскай суполцы, павінны былі быць выплачаныя ўраду замест «кампенсацыі шкоды нямецкаму народу»
Колькасць яўрэяў, якія эмігравалі, павялічылася, як і тых, хто змог пакінуць краіну. За дзесяць месяцаў пасля пагромаў з Рэйха эмігравала больш за 115 000 яўрэяў. Большасць адправілася ў іншыя еўрапейскія краіны, ЗША, Палестыну, і па меншай меры 14 000 патрапілі ў Шанхай, Кітай. У рамках дзяржаўнай палітыкі нацысты захапілі дамы, крамы і іншую маёмасць, якую пакінулі эмігранты. Аднак нават у кастрычніку 1941 года ў Германіі і Аўстрыі усё яшчэ заставалася прыкладна 164 тыс. яўрэяў.
У Германіі
Рэакцыя немцаў-негабрэяў на «Крыштальную ноч» была неадназначнай. За пагромамі назірала шмат жыхароў, большасць з якіх маўчалі. Мясцовыя пажарныя каманды таксама нічога не рабілі, а асноўная іх функцыя была сачыць, каб не распаўсюджваўся агонь на суседнія будынкі. У Берліне лейтэнант паліцыі Ота Белгардт забараніў вайскоўцам СА падпаліць Новую сінагогу, чым заслужыў слоўную вымову з боку свайго начальніка.
Шкода, нанесеная пагромамі, была настолькі вялікая, што многія немцы, як кажуць, выказалі сваё незадавальненне і назвалі яго бессэнсоўным.
У 1938 годзе, адразу пасля Крыштальнай ночы, псіхолаг Майкл Мюлер-Клавдиус апытаў 41 выпадкова абранага члена нацысцкай партыі аб іх стаўленні да расавых пераследаў. З апытаных членаў партыі 63 % выказалі абурэньне супраць гэтага, у той час як толькі 5 % выказалі адабрэнне расаваму пераследу, астатнія ўхіліліся ад адказу. Даследаванне, праведзенае ў 1933 годзе, паказала, што 33 % членаў нацысцкай партыі не прытрымліваюцца расавых забабонаў, а 13 % падтрымліваюць пераслед.
Паколькі было вядома, што нямецкая грамадскасць не падтрымлівае «Крыштальную ноч», міністэрства прапаганды накіравала нямецкую прэсу на тое, каб адлюстраваць праціўнікаў расавых пераследаў як нелаяльных. Прэсе таксама было загадана пераменшыць значэнне Крыштальнай ночы, апісваючы агульныя падзеі толькі на мясцовым узроўні, з забаронай на выявы асобных падзей. У 1939 году гэта было пашырана да забароны паведамляць аб любых антыяўрэйскіх мерах.
Ёсць шмат прыкмет таго, што пратэстанты і каталікі не ўхвалілі расавы пераслед; напрыклад, антынацысцкія пратэстанты прынялі Барменскую дэкларацыю ў 1934 годзе, а каталіцкая царква ўжо распаўсюдзіла пастырскія лісты з крытыкай нацысцкай расавай ідэалогіі, і нацысцкі рэжым чакаў, што пасля «Крыштальнай ночы» ён сутыкнецца з арганізаваным супрацівам. Аднак каталіцкія кіраўніцтва, як і розныя пратэстанцкія царквы, устрымалася ад адказных дзеянняў. У той час як асобныя каталікі і пратэстанты дзейнічалі, царквы ў цэлым аддавалі перавагу маўчаць публічна. Тым не менш, людзі працягвалі выяўляць мужнасць: напрыклад, пастар аплаціў медыцынскія рахункі габрэйскага хворага на рак і быў прысуджаны да буйнога штрафа і некалькім месяцаў турэмнага зняволення ў 1941 годзе, пастар рэфармацкага царквы Пол Шнайдэр змясціў прыхільніка нацызму ў царкоўнае дысцыпліну і пасля яго адправілі ў Бухенвальд, дзе ён быў забіты. Каталіцкая манашка была прысуджаная да смяротнага пакараньня ў 1945 годзе за дапамогу габрэям. Пратэстанцкі святар выказаўся ў 1943 годзе і быў адпраўлены ў канцлагер Дахаў, дзе памёр праз некалькі дзён.
Марцін Зассе, член нацысцкай партыі і біскуп Евангелічна-лютэранскай царквы ў Цюрынгіі, вядучы член нацысцкіх нямецкіх хрысьціянаў, адной з раскольніцкіх фракцый нямецкага пратэстантызму, апублікаваў зборнік прац Марціна Лютэра неўзабаве пасля Крыштальнай ночы; Засс «апладзіраваў падпалу сінагог» і супадзенні дня, напісаўшы ва ўвядзенні: «10 лістапада 1938 году, у дзень нараджэння Лютэра, сінагогі ў Германіі гараць». Нямецкі народ, пераконваў ён, павінен прыслухацца да гэтых слоў «найвялікшага антысеміта свайго часу, засцярогі свайго народа супраць габрэяў».
На міжнародным узроўні
«Крыштальная ноч» выклікала абурэнне міжнароднай арэне. Гэта дыскрэдытавала пранацысцкіх руху ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы, што ў канчатковым выніку прывяло да зніжэння іх падтрымкі. Многія газеты асуджалі «Крыштальную ноч», а некаторыя параўноўвалі яе з крывавымі пагромамі, у Расіі 1880-х.
Злучаныя Штаты адклікалі свайго пасла (але не разарвалі дыпламатычныя адносіны), у той час як іншыя ўрады разарвалі дыпламатычныя адносіны з Германіяй у знак пратэсту. Урад Вялікабрытаніі ухваліла праграму Кіндэртранспарт для дзяцей-бежанцаў. Такім чынам, Крыштальная ноч стала паваротным момантам у адносінах паміж нацысцкай Германіяй і астатнім светам.
Выкарыстанне ў іншым сэнсе
«Крыштальнай ноччу» беларускай літаратуры часам называюць падзею, якая адбылася за год да яўрэйскіх пагромаў, у Беларусі, калі 29—30 кастрычніка былі расстраляны больш за сто дзеячаў беларускай культуры і навукі.
У нямецкай гісторыяграфіі, падзеі якія адбыліся 9-10 лістапада 1939 года называюць Novemberpogrome — лістападаўскія пагромы.
Валерый Уладзіміравіч Балоцін
Валерый Уладзіміравіч Балоцін (нар., Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. Працаваў у Мінскграмадзянпраекце, з 1980 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белжылпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): 15-павярховы жылы дом з ювелірнай крамай (1981) і аб’яднаны гандлёвы цэнтр па вул. Леніна (1984) у Салігорску, інтэр’еры будынка гарадскога Дому шлюбаў па вул. Камуністычнай (1984), добраўпарадкаванне жылога квартала ў раёне Прывакзальнай плошчы (1985) у Мінску, комплекс 9-павярховых жылых дамоў з блокамі абслугоўвання па вул. Леніна ў Маладзечне (1986).
Чмялі (Барысаўскі раён)
Чмялі́ (, Чмели) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зембінскага сельсавета.
IC 1460
IC 1460 — галактыка тыпу E2 у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мечаі
Мечаі́ (, Мечаи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Піва
Піва — алкагольны выраб, які атрымліваецца спіртавым закісаннем соладавага сусла з дапамогай піўных дрожджаў, звычайна ў прысутнасці хмелю. Утрыманне алкаголю ў большасці гатункаў піва 3—6 % аб. (часам да 12 % аб. (моцнае)), пажыўных рэчываў (у асноўным вугляводаў) — 7—10 %, вуглякіслага газу — 0,3—0,4 %. Вырабляюць таксама безалкагольнае піва.
Піва распаўсюджана ў мностве краін свету. Існуюць каля тысячы гатункаў піва. Смакавыя характарыстыкі розных відаў, у адрозненні, напрыклад, ад віна, могуць кардынальна адрознівацца. У станаўленні стабільнай разнастайнасці піва моцны ўплыў аказваюць краіны з найбольшым спажываннем гэтага напою на душу насельніцтва (Чэхія, Германія, Ірландыя, Аўстрыя, Фінляндыя, Расія, Польшча) і краіны са спецыфічнай культурай вытворчасці (Ірландыя, Бельгія, Бразілія, Японія).
Піва — трэці па папулярнасці напой у свеце (пасля вады і гарбаты) і самы папулярны алкагольны напой у свеце.