cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Міхаіл Міхайлавіч Падаляк
Біяграфія
У 2005 годзе ён быў галоўным рэдактарам «Украінскай газеты», і менавіта тады выданне апублікавала яго артыкул «Тайная вячэра», які тычыўся атручвання ў 2004 годзе тады яшчэ кандыдата ў прэзідэнты Віктара Юшчанкі. Гэта было журналісцкае расследаванне, выкладзенае ў мастацкай форме, у якім аўтар, абапіраючыся на ўласныя крыніцы, выказаў здагадку, хто стаяў за атручваннем Юшчанкі.
У 2006 годзе як пазаштатны журналіст пачаў працаваць з украінскім інфармацыйным сайтам «Обозреватель». Адначасова стаў радцам уладальніка выдання — старшыні ўкраінскага Дзяржкамітэта па пытаннях рэгулятарнай палітыкі і прадпрымальніцтва Міхаіла Бродскага. Праз пяць гадоў заняў пасаду шэф-рэдактара «Обозревателя». На пачатку красавіка 2020 года Падаляк стаў радцам кіраўніка Офіса прэзідэнта Украіны і «антыкрызісным менеджарам» ОПУ. Сваё рашэнне далучыцца да Офіса прэзідэнта Зяленскага ён патлумачыў жаданнем будаваць «эфектыўную, кампактную, але жорсткаю дзяржаву».
Рамэйкі
Назву Рамэ́йкі маюць:
Азяранскае возера
Плошча паверхні возера 0,49 км². Даўжыня 0,96 км, найбольшая шырыня 0,63 км. Найбольшая глыбіня 7 м. Аб’ём вады 1,51 млн м³. Плошча вадазбору 25 км². Вакол возера забалочаная пойма.
Катлавіна выцягнутая з поўначы на поўдзень. Берагавая лінія слабазвілістая. Уздоўж берагоў зарастае.
Эдмунд Маскі
Эдмунд Сикстус Маскі (Edmund Sixtus Muskie, 28 сакавіка 1914 — 26 сакавіка 1996) — амерыканскі палітык-дэмакрат і дзяржаўны дзеяч. Абіраўся губернатарам штата Мэн, сенатарам. Займаў пасаду дзяржаўнага сакратара ЗША і быў кандыдатам у віцэ-прэзідэнты ЗША.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Рамфорд у штаце Мэн у 1914 годзе. Бацька Эдмунда Стэф Марцышэўскі быў краўцом, іміграваць у ЗША з Польшчы, які змяніў сваё прозвішча на Маскі, так як амерыканцам было складана вымавіць яго прозвішча цалкам. Маці Жазэфіна Маскі нарадзілася ў Бафала ў сям’і польскіх імігрантаў. Усяго ў бацькоў было сем дзяцей, з якіх выжылі шэсць.
Вучыўся ў каледжы Бэйтс ў Льюістоне, дзе спецыялізаваўся ў гісторыі і кіраванні. Падчас вучобы быў членам каманды па дэбатаў, займаўся некалькімі відамі спорту і быў абраны ў студэнцкае самакіраванне. Ён таксама падпрацоўваў афіцыянтам падчас навучальнага года, а падчас летніх вакацый працаваў у гатэлі, каб зарабіць грошай на вучобу дадаткова да атрыманай ім стыпендыі. Скончыў Бэйтс ў 1936 годзе і юрыдычны факультэт Карнельскага ўніверсітэта ў 1939.
Падчас другой сусветнай вайны служыў на флоце, даслужыўся да лейтэнанта. Пасля вайны адкрыў прыватную юрыдычную практыку ў Уотервилле і ўзяў шлюб з Джэйн Грэй.
На прэзідэнцкіх выбарах 1968 года быў абраны кандыдатам у віцэ-прэзідэнты ад Дэмакратычнай партыі (пры кандыдаце ў прэзідэнты Хьюберта Хамфры), але дэмакраты прайгралі выбары. Працягваў працаваць у кангрэсе, у 1973—1980 займаў пасаду старшыні камісіі па бюджэце і члена камісіі па замежных справах.
29 красавіка 1980 года быў прызначаны прэзідэнтам Картэрам на пасаду дзяржаўнага сакратара пасля адстаўкі Сайруса Вэнса. Пасля таго, як Картэр прайграў прэзідэнцкія выбары Рональду Рэйгану, сышоў у адстаўку 16 студзеня 1981 года.
Пасля адстаўкі працаваў юрыстам у штаце Мэрылэнд. Памёр у 1996 годзе ад хранічнай сардэчнай недастатковасці і быў пахаваны на Арлінгтонском нацыянальным могілках.
Камень Паморскі
Камень Паморскі (Kamień Pomorski, Cammin in Pommern — Камін ін Померн) — горад на паўночным захадзе Польшчы на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Размешчаны за 560 км на паўночны захад ад Варшавы, за 80 км на поўнач ад Шчэціна і за 50 км ад мяжы з Германіяй. Адміністрацыйны цэнтр Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Камень Паморскі. Марскі порт і курорт. Займае плошчу 10,74 км². Насельніцтва 8,9 тыс. чалавек.
Крутая (Духаўшчынскі раён)
Крутая (Крутая) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Мітахондрыя
Мітахондрыі сустракаюцца практычна ва ўсіх эўкарыятычных клетках. Іх колькасць у розных клетках вар'іруецца ад адной або некалькіх (аднаклетачныя пратысты, сперматазоіды) да сотняў тысяч. Асабліва шмат мітахондрый змяшчаецца ў тых клетках, якія маюць патрэбу ў вялікай колькасці энергіі (клеткі мышцаў, печані). У фотасінтэзавальных клетках раслін мітахондрый менш, чым у клетках жывёл, паколькі іх функцыі (сінтэз АТФ) часткова выконваюць хларапласты.
Мітахондрыі могуць мець выгляд акруглых цельцаў, палачак, ніцей. Яны ўтвораны дзвюма мембранамі — вонкавай і ўнутранай, паміж якімі ёсць міжмембранная прастора. Вонкавая мембрана гладкая, яна аддзяляе змесціва мітахондрыі ад гіялаплазмы і адрозніваецца высокай пранікальнасцю для розных рэчываў. Унутраная мембрана менш пранікальная, яна ўтварае крысты — шматлікія складкі, накіраваныя ўнутр мітахондрый. За кошт крыстаў плошча паверхні ўнутранай мембраны істотна павялічваецца. Унутраная мембрана мітахондрый змяшчае ферменты, якія ўдзельнічаюць у працэсе клетачнага дыхання і забяспечваюць сінтэз АТФ.
Унутраная прастора мітахондрый запоўнена гелепадобным матрыксам. У ім змяшчаюцца розныя бялкі, у тым ліку ферменты, амінакіслоты, кальцавыя малекулы ДНК, усе тыпы РНК і іншыя рэчывы, а таксама рыбасомы. Наяўнасць уласных малекул ДНК і рыбасом забяспечвае некаторую аўтаномнасць мітахондрый, хоць у цэлым іх работа каардынуецца ядром клеткі.
Функцыя мітахондрый — сінтэз АТФ за кошт энергіі, якая вызваляецца пры акісленні арганічных злучэнняў. Пачатковыя этапы акіслення рэчываў у мітахондрыях адбываюцца ў матрыксе, а наступныя — на ўнутранай мембране. Такім чынам, мітахондрыі з'яўляюцца «энергетычнымі станцыямі» клеткі.
Вазапісец Ахіла
Вазапісец Ахіла, таксама вазапісец Ахілеса — ананімны грэчаскі вазапісец з Афін, які працаваў у сярэдзіне 5 стагоддзя да нашай эры. Яму належаць працы ў чорнафігурным, чырвонафігурным стылі і на белым фоне. Вазы вазапісца Ахіла часта ўтрымліваюць надпісы калос. Яго аўтарству прыпісваецца больш за 200 ваз.
Яго імянная ваза — амфара, упрыгожаная сцэнай, якая паказвае Ахілеса і Брысеіду, цяпер захоўваецца ў музеі Ватыкана. Амфара датуецца прыкладна 450 годам да н. э. Фігура Ахілеса вельмі падобная на працы сучаснага вазапісца скульптара Паліклета Старэйшага, асабліва на яго скульптуру «». Па некалькіх сімвалах (па адным з кожнага боку вазы), даследчыкі зрабілі выснову, што яе аўтар звязаны, магчыма, з вучнем іншага ананімнага вазапісца, вядомага пад імем Берлінскага вазапісца. Чырвонафігурная амфара Ахілес і Брысеіда лічыцца даследчыкамі адным з найбольш добра захаваных прыкладаў вазапісу класічнага перыяду.
Разам з амфарамі вазапісец Ахілеса ствараў роспіс для пахавальных лекіфаў у тэхніцы вазапісу па белым фоне.
Суддзя
З якіх бываюць - старшыні суда, намеснікі старшыні, члены суда. Суддзі выбіраюцца ў раённыя, гарадскія народныя суды. Суддзі аўтаномных абласцей, акругаў, рэспублік, у краях выбіраюцца Вярхоўным Саветам, ад Саветаў Народных Дэпутатаў. Суддзёй абіраюць з грамадзян гэтай дзяржавы, які дасягнулі 25 гадоў. Суддзя ваеннага трыбунала абіраецца з ваенных. Суддзя павінен быць незалежны і падпарадкуюцца толькі закону. Суддзі адказныя перад выбаршчыкамі, перад якімі даюць справаздачу. Суддзя можа быць пазбаўлены паўнамоцтваў па адкліканню выбаршчыкаў або органа, які яго абраў, або па прысудзе суда. Суддзя не можа быць прыцягнуты да крымінальнай адказнасці, арыштаваны або падвергнуты мерам адміністрацыйнага спагнання, які тыражаюцца ў судовым парадку, без згоды Вярхоўнага Савета рэспублікі.
Іх незалежнасць гарантуецца датэрміновым пазбаўленнем судзейскіх паўнамоцтваў, асаблівым парадкам пазбаўлення прыцягнення да крымінальнай адказнасці, арышту і прымянення мер адміністрацыйных спагнанняў, якія тыражаюцца ў судовым парадку. А таксама асаблівым парадкам дысцыплінарнай адказнасці суддзяў.
Суддзя старшынюе ў распарадчым і судовым пасяджэннях, але ў вырашэнні ўсіх пытанняў, якія ўзнікаюць пры разглядзе справы і пры пастанове рашэння, прысуду, вызначэнні раўнапраўем з народнымі засядацелямі. Суддзя павінен быць аб'ектыўным пры разглядзе і вырашэнні справы, і падлягае самаадвод або адводзе, калі прама або ўскосна асабіста зацікаўлены ў справе.
Значэнне
Улады суддзі, судовая ўлада — адна з найстаражытнейшых форм улады.
У суседніх дзяржавах
У многіх краінах суддзя прызначаецца кіраўніком дзяржавы і захоўвае сваю пасаду пажыццёва або да дасягнення пэўнага ўзросту (так званы "прынцып нязменнасці суддзяў").
Міжнародны
Пры парушэнні міжнародных правоў грамадзян у нацыянальнай дзяржаве следчымі і суддзямі, пры злачыннай змове суддзяў са следчымі, іх манаполіі на следства, вераломна парушэнне дзяржаўнымі служачымі правоў і свабоды грамадзян, пры іх не прафесіяналізме, крымінагеннай сітуацыі ў дзяржаўнай службе ад іх беспакаранасці, невыкананні "слугамі народа" сваіх абавязкаў - грамадзяне маюць права звяртацца ў Еўрапейскі суд па правах чалавека для сваёй абароны.
Вежа валынскага тыпу
Вежа валынскага тыпу, валынская вежа, гатычная вежа — тып абарончай вежы, распаўсюджаны ў абарончых комплексах на заходніх землях Русі (сучасная Беларусь і Валынь) з сярэдзіны 13 ст. да 15 ст. і нават да 17 ст.
Узнікненне такіх вежаў было выклікана тагачаснымі змяненнямі ў практыцы ваеннай справы на землях Русі — пераходам ад пасіўнай аблогі да актыўнай, з выкарыстаннем камнямётных машын (парокаў) вялікай магутнасці.
На беларускіх землях вядомыя такія збудаванні ў Каменцы (Камянецкая вежа — адзіная ацалелая вежа такога тыпу ), Берасці, Полацку, Горадне, Тураве, Наваградку і інш. З імі, у працах М. Ткачова, атаясамліваюцца драўляныя высокія вежы, якія ставіліся асобна ў некаторых замках 16 ст. і нават 17 ст. (Радашковіцкі замак, замак Сяняўскіх у Шклове, Мядзельскі замак, Мсціслаўскі замак і інш.).
Раслякі
Назву Раслякі́ маюць:
Сяргей Аляксандравіч Халецкі
Сяргей Халецкі (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.
Клубная кар’ера
Гуляў у розных беларускіх клубах. Пасля спынення існавання «Партызана» ў пачатку 2012 года перайшоў у мазырскую «Славію». У сезоне 2012 быў асноўным іграком, а ў сезоне 2013 звычайна выхадзіў на замену.
Пасля вылету «Славіі» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2013 пакінуў клуб і ў сакавіку 2014 года зноў апынуўся ў «Смаргоні». Адгуляўшы год, пакінуў смаргонскі клуб і завяршыў кар’еру.
Рассветная
Назву Рассве́тная маюць:
Бенінская бронза
Бенінская бронза — калекцыя з больш чым 1000 латуневых пласцінак з выявамі з каралеўскага палаца каралеўства Бенін. Назва двойчы зманлівая — не толькі з-за матэрыялу, але і таму, што межы сярэднявечнага каралеўства не супадалі з межамі сучасных дзяржаў, і палац знаходзіўся на тэрыторыі сучаснай Нігерыі, а не суседняга Беніна.
Пласцінкі былі захопленыя брытанскімі войскамі падчас бенінскай карнай экспедыцыі 1897 года і перададзены ў Форын Офіс. Каля 200 прадметаў былі пазней перададзены ў Брытанскі музей, астатнія разышліся па прыватных калекцыях.
«Бронзавыя» (гэта значыць латуневыя) вырабы адлюстроўваюць шэраг сцэн, у тым ліку выявы жывёл, рыб, людзей і сцэны прыдворнага жыцця. Выявы адлітыя парамі, хоць кожны выраб вырабляўся індывідуальна. Мяркуецца, што першапачаткова гэтыя латуневыя ўпрыгажэнні былі прымацаваны да сцен і слупоў палаца, пры гэтым некаторыя з іх служылі як навучанні па прыдворнаму пратаколу для гасцей двара.
Бронзавыя вырабы з Нігерыі выклікалі ў Еўропе вялікую цікавасць да афрыканскай культуры. На думку гісторыкаў, яны былі адлітыя ў 13-16 стагоддзях.
Нігерыя, на тэрыторыі якой знаходзілася значная частка Каралеўства Бенін, у 1950-1970-я гады выкупіла ў Брытанскага музея каля 50 прадметаў і пастаянна звяртаецца з просьбай аб вяртанні астатніх.
Падзенне Заходняй Рымскай імперыі
Падзенне Заходняй Рымскай імперыі — адна з праблем у гістарыяграфіі Позняй Антычнасці, у аснове якой ляжыць даследаванне прычын ліквідацыі ўлады заходнерымскіх імператараў. Яе даследаванне бярэ свой пачатак з працы англійскага гісторыка Эдварда Гібана «Гісторыя заняпаду і падзення Рымскай імперыі» (The History of the Decline and Fall of the Roman Empire).
Заходнюю імперыю знутры падточваў рух рабоў і калонаў, а звонку ўвесь час трывожылі набегі варвараў, што прывяло да яе заняпаду. У 410 годзе вестготамі быў узяты Рым, а 4 верасня 476 года правадыр германцаў Адаакр прымусіў апошняга заходняга рымскага імператара Ромула Аўгуста адрачыся ад прастола. Такім чынам скончылася 12-векавое валадарства Рыма.
NGC 4109
NGC 4109 (іншыя абазначэнні — MCG 7-25-24, ZWG 215.27, NPM1G +43.0210, PGC 38427) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Молат (гурт)
«Молат» (або «Молот») — беларускi гурт, які да 2003 года меў назву «Apraxia».
Каменьскі павет
Каменьскі павет (Powiat kamieński) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Камень Паморскі. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. У складзе павета пяць гарадоў, пяць вяскова-гарадскіх гмін і адна вясковая гміна. Займае плошчу 1006,65 км². Насельніцтва павета складае 47,4 тыс. чалавек.
Молат (гурт)
Гісторыя
Першы выступ «Молата» адбыўся 2 мая 2003 года на канцэрце ў Харкаве, які быў прысвечаны пяцігоддзю гурту «Сокира Перуна». Вынікам пачатай дзейнасці было першае дэма «Белы Рок», выпушчанае ў тым жа годзе і перавыданае ў наступным, 2004-м, як супольнік з лепшымі кампазіцыямі з апошняга альбома «Apraxia» на CD.
Пасля выпушчанага сваімі сіламі ў 2005 годзе паўнафарматнага альбома «В Пламени Рассвета», некаторыя ўдзельнікі гурту з розных прычын часова спынілі музычную дзейнасць, але з 2006 па 2008 год «Молат» усё ж такі працягнуў даволі актыўна ўдзельнічаць у канцэртных мерапрыемствах з дапамогаю музыкаў з маскоўскіх суполак і правёў шэраг актуальных і значных музычных акцый на добрым узроўні.
У 2008 быў зноў складзены стары класічны склад, і працягам 2009—2010 гадоў быў запісаны новы акустычны альбом «Уваскрашэнне Герояў», калектыў працягнуў удзел у шэрагу концэртаў.
У 2017 гурт выдае на дадзены момант апошні свой альбом «Bielarus na varcie», які гэтаксама з’яўляецца ўжо шостым паўнафарматнікам.
З інтэрв’ю за 2011 год
Пра адносіны гурту да скінхэдаў :"Хм… лічыцца і з’яўляцца – розныя рэчы. Я думаю, нягледзячы на тое, што нашымі слухачамі з’яўляецца нейкая колькасць субкультурнай публікі, у тым ліку і скінхэдаў, мы наўрад ці прылічвалі афіцыйна сябе да якой-небудзь субкультуры наагул. Тое, пра што мы кажам і да чаго сябе адносім — НЕ субкультура, а наадварот Культура і Традыцыя, у адной з яе сучасных форм. Мне не важна, кім сябе ліча чалавек – металістам, скінхэдам, фанатам або проста дзецюком/дзяўчынай(калі гэта кабета) з працоўнага квартала – мне важна якія яго рысы ў жыцці, якая яго сапраўднасць і карысць агульнай справе. Калі на сённяшні дзень мы можам выкарыстоўваць некаторыя субкультуры ў сваіх мэтах – чаму не, але мы па-за гэтымі з’явамі, якія ўласцівы сучаснаму свету. Нашыя карані — у Туле і Гіпербарэі, нашае разуменне рэчаў ляжыць у фразе Апошняга Аватары – «Той, хто бачыць у Н.С. усяго толькі палітічны рух, нічога ў ім не цяміць»…"Пра правую сцэну ў Беларусі:"Калі ў свой час «Apraxia» быў адзіным гуртам, які канкрэтна паказваў свае думкі/учынкі ў ідэалагічным плане, то на сённяшні дзень мы смела можам гаворыць пра сцэну, як пра гэтакую. Прычым людзі канкрэтна кажуць пра працяг пачатага намі шляху. «Камаедзіца», «Interior Wrath», «Пярэварацень», «Коло Прави», «Крепъ», «PDSS Totenkopf», «Hebrewdead», «Nord Wolf» – і яшчэ іншыя калектывы, канкрэтна або ўсксона прымаючыя ўдзел у музычных/немузычных прапагандысцкіх/дзейсных акцыях. Мы падтрымліваем і салютуем ім! Вядома ж, мы маем зносіны з акрэсленай колькасцю ўдзельнікаў беларускіх гуртоў, а як у выпадку з «Камаедзіца», «Interior Wrath» і «Коло Прави» запісваем супольныя кампазіцыі і разам выходзім на сцэну."Пра меркаванне, што хрысціянства мае «арыйскія» карані:"Я думаю, што згаданыя постаці (Й.Л.фон Лібенфельс і К. М. Велігут) настолькі аўтарытэтныя, што з іх думкай можна ў дастатковай меры згаджацца. Пра гэтае ж кажа і дон Мігель… Тым не менш, аналізуючы пададзенае пытанне, я сам прыходжу да гэткага ж сцвярджэння… Успомніце Асірыса… Мітру… Бальдра… нават самога Вотана/Одзіна, як прыкаванага… Sapienti Sat… Як бы тое ні было, і кім бы ні з’яўляўся Крыстус (Хрыстос), тое што мы бачым і ведаем пра афіцыйнае хрысціянства ад яго пачатку шэсця па планеце да сённяшніх дзён – юдэйскі, выгадны толькі ім самім міф…"
З інтэрв’ю за 2012 год
Пра прыход да язычніцтва і паварот туды творчасці:"У прынцыпе, верна… Гэтым чалавекам быў і з’яўляюся я (пад ўплывам якога творчасць гурту змянілася)… Распаведаць трэба доўга і шмат – гэтае варта асобнай аўтабіяграфічнай працы… Сталенне любога чалавека, асобы, светапогляду і жыццёвага шляху, я думаю, вельмі складана будзе апісаць у некалькіх словах у рамках інтэрв’ю… Што спрычынілася і што паўплывала? Мабыць — усё, пачынаючы ад голаса Радавой Памяці і гэтак называймага юнгіянскага Калектыўнага Бяссвядомага і, як вынік, духоўнай і маральнай непрыемнасці гэтага псеўдасвету і ўсяго у ім адбываючагася і пошуку чагосьці іншага, да жадання не быць проста сузіральнікам і ўкласці сябе ў тое, што паводле Сусветных законаў з’яўляецца Сапраўдным і Дастойным Шляхам праходжання гэтага зямнога жыцця… Хаця ўсё гэтае ўсё адно ўзаемавыключальнае і вынікае адно з іншага… У любым выпадку, пачынаючы з першых крокаў і да сённяшніх дзён, развіваючыся і змяняючыся ў залежнасці ад атрыманых ведаў, я ўсё іду дарогай спасціжэння той, кажучы словамі Гвіды Фон Ліста, Першаасновы, якая дазволіць мне выканаць сваё прызначэнне… Язычніцтва? Трэба шукаць карані ўсяго яшчэ глыбей…"
Баянаул
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 5998 чалавек (3001 мужчына і 2997 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 5893 чалавекі (2854 мужчыны і 3039 жанчын).
Нямецкая марка
Нямецкая марка (Код валюты: DEM) — афіцыйная валюта Федэратыўнай Рэспублікі Германія з 1948 па 2001 год. Яна была ўведзена 21 чэрвеня 1948 ў Трызоніі, а праз тры дні у Заходнім Берліне ў выніку грашовай рэформы, замяніўшы рэйхсмарку. Пасля аб'яднання Германіі ў 1990 яна таксама замяніла марку ГДР у якасці афіцыйнага плацежнага сродку. 1 снежня 2002 пасля ўступлення ў сілу Еўрапейскага эканамічнага і грашовага саюзу нямецкую марку замяніў еўра. Нямецкая марка падзялалась на 100 пфенігаў. Пры гэтым існавалі манеты ў 1, 2, 5, 10 і 50 пфенігаў, а таксама банкноты 1/2, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 і 1000 марак. Усяго былі выпушчаны чатыры серыі банкнотаў. Пачынаючы з другой серыі найменшы намінал банкнотаў быў 5 марак.
З 1948 па 1964 год нямецкая марка была таксама афіцыйнай назвай валюты ГДР.
Ратамка
Назву Ра́тамка маюць:
Ліпкі (Духаўшчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Міхеева (Духаўшчынскі раён)
Міхеева (Михеево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вялікае Сціклева
Вялі́кае Сці́клева (, Великое Стиклево) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, каля МКАД. Уваходзіць у склад Навадворскага сельсавета.
Гісторыя
Месцілася на зніклай цяпер рэчцы Сіняўцы, вядомай таксама як Сціклеўка і Трасцянка.
У 1791 годзе засценак маёнтка Трасцянец, шляхецкая ўласнасць, у Менскай парафіі. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1815 годзе вёскі Стары Сціклеў (29 жыхароў мужчынскага полу) і Новы Сціклеў (37 жыхароў мужчынскага полу), уласнасць С. Прушынскага, у Мінскіх павеце і губерні.
У 1858 годзе вёска Сціклева (11 жыхароў мужчынскага полу) ва ўладанні Д. Спасовіча, вёска Новы Сціклеў (15 жыхароў мужчынскага полу) і маёнтак Сціклева (37 жыхароў мужчынскага полу) уласнасць Э. Ваньковіча. У 1897 годзе вёска Вялікае (яно ж Старое) Сціклева (23 двары, 149 жыхароў) і ўрочышча Сціклева (двор, 6 жыхароў), у Сенніцкай воласці Мінскага павета.
У Першую сусветную вайну з лютага па снежань 1918 года пад акупацыяй войскаў Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У ліпені 1919 — ліпені 1920 года і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года была пад акупацыяй Польшчы.
З 20 жніўня 1924 года вёска ў Трасцянецкім сельсавеце Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). З 18 студзеня 1931 года ўключаная ў межы горада Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне. З 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну, з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная войскамі нацысцкай Германіі, загінула 33 жыхары.
З 16 ліпеня 1953 года ў Гатаўскім, а з 20 студзеня 1960 года ў Навадворскім сельсавеце.
У 1959 годзе невялікая частка вёскі ўвайшла ў склад горада Мінска, яе забудова стала працягам вуліцы Байкальскай. Асноўная частка вёскі засталася за Мінскай кальцавой аўтадарогай, не ў складзе горада. Забудова далучанай да Мінска часткі знесена ў канцы 1970-х — пачатку 1980-х гадоў, прыкладна на яе месцы цяпер аўтамабільная развязка МКАД і вуліцы Байкальскай.
У 1997 годзе 288 гаспадарак, 1231 жыхар, цэнтр саўгаса «Мінскай гародніннай фабрыкі». У 2010 годзе 1434 жыхары, ёсць Дом культуры, яслі-сад, аддзяленне сувязі, крама.
Залучаны
Залуча́ны (, Залучаны) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Лявону Каменскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 54 двары, 251 жыхар. У 1914 г. 39 двароў, 231 жыхар.
Насельніцтва
Плошча 52,78 га, працягласць межаў — 6 249 метраў.
Інфраструктура
Ёсць крама.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Аргенціне
У спісе аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Аргенціне значацца 8 найменняў (на 2011 год), гэта складае ад агульнай колькасці ( на  год).
4 аб'екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях, 4 аб'екты — па прыродных. Лос-Гласьярэс і Ігуасу прызнаны прыроднымі феноменамі ці прасторамі выключнай прыроднай прыгажосці і эстэтычнай важнасці (крытэрый vii).
Акрамя гэтага, па стане на 2010 год, 8 аб'ектаў на тэрыторыі дзяржавы знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны, у тым ліку 5 — па культурных, 1 — па прыродных і 2 — па змяшаных крытэрыях.
Аргенціна ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 23 жніўня 1978 года. Першы аб'ект на тэрыторыі Аргенціны быў занесены ў спіс у 1981 годзе на 5-ай сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
Аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны. Калі аб'екты дададзены адначасова, гэта значыць на адной сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, то аб'екты размяшчаюцца па нумарах.
Папярэдні спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс.
Тутанхамон
Тутанхамон (літар. — жывы вобраз Амона; троннае імя Небхепрура) — егіпецкі фараон эпохі Новага царства (XVIII дынастыя), правіў каля 1400 — каля 1392 да н.э.
Біяграфічныя звесткі
Зяць Аменхатэпа IV (Эхнатона) і, магчыма, яго сын ці малодшы брат. Уступіў на прастол у 12-гадовым узросце пад імем Тутанхатон, памёр, не дажыўшы да 20 год. Фактычна ўлада знаходзілася ў руках візіра Эе і іншых вяльмож. Пры Тутанхамоне адменены рэлігійныя рэформы Эхнатона, адноўлены культ бога Амона, сам фараон адмовіўся ад імя Тутанхатон і вярнуў рэзідэнцыю фараона з Эхетатона ў г. Фівы.
Пахаванне
У 1922 выяўлена грабніца Тутанхамона — адзінае амаль не разрабаванае пахаванне фараона, дзе захаваліся цудоўныя помнікі мастацтва.
Будакі
«Будакі́», будакі-паны — група насельніцтва беларускага паходжання на тэрыторыі былога Лукаянаўскага павета Ніжагародскай губерні (сучасныя паўднёвыя раёны Ніжагародскай вобласці Расіі). Пачатак утварэння групы «будакоў» быў пакладзены ў першай палове XVII стагоддзя (цараванне Аляксея Міхайлавіча) прымусовым перасяленнем этнічна беларускага насельніцтва, што ў расійскіх крыніцах XIX — пачатку XX стагоддзяў было вядома пад назвай «мензелінская шляхта». Назва паходзіць ад заняткаў гэтых людзей у мінулым будным промыслам (скажонае ад буднікі). Мясцовае насельніцтва называла «будакоў» таксама «літвой», «палякамі», «польшчай». Паводле перапісу 1897 года, з 995 беларусаў, што жылі ў той час на тэрыторыі былой Ніжагародскай губерні, большасць (67,5 %) была сканцэнтравана ў Лукаянаўскім павеце.
Сінадычны перыяд
Сінадычны перыяд абарачэння (ад σύνοδος — злучэнне) — прамежак часу паміж двума паслядоўнымі злучэннямі Месяца ці якой-небудзь планеты Сонечнай сістэмы з Сонцам пры назіранні за імі з Зямлі. Пры гэтым злучэнні планет з Сонцам павінны адбывацца ў фіксаваным лінейным парадку, што істотна для ўнутраных планет: напрыклад, гэта будуць паслядоўныя верхнія злучэнні, калі планета праходзіць за Сонцам.
Сінадычны перыяд Месяца роўны прамежку часу паміж дзвюма першымі квадрамі ці дзвюма любымі іншымі аднолькавымі паслядоўнымі фазамі.
Сувязь з сідэрычным перыядам
Формула сувязі паміж сідэрычнымі перыядамі абарачэння дзвюх планет (за адну з іх прымаем Зямлю) і сінадычнага перыяду S адной адносна іншай:
дзе Z — сідэрычны перыяд Землі (1 год), Т — сідэрычны перыяд планеты.
Полацкая ГЭС
Полацкая ГЭС — плацінна-рэчышчавая нізканапорная гідраэлектрастанцыя на Заходняй Дзвіне ў Беларусі. Уведзена ў эксплуатацыю 30 чэрвеня 2017 г. Вызначаная магутнасць — 21,66 МВт. Планаваная сярэднегадавая выпрацоўка электраэнергіі — 110 млн кВт*гадзін, што дастаткова для забеспячэння спажывання чатырох раёнаў — Лепельскага, Ушацкага, Чашніцкага і Расонскага. Станам на 2017 год, Полацкая ГЭС разам з Віцебскай ГЭС — самыя магутныя ГЭС у Беларусі.
Праектаванне
Графік будаўніцтва гідраэлектрастанцыі планавалася вызначаць яшчэ ў 2007 годзе, а пуск у эксплуатацыю планаваўся на 2010 год. Пляцоўка пад будаўніцтва была вызначана за 10 км вышэй Полацка. Генеральным праекціроўшчыкам быў БелНІПІЭнергапрам, які выйграў тэндар на праектаванне, дзе ўдзельнічалі праектныя інстытуты з Расіі і Украіны.
4 студзеня 2010 года РУП «Віцебскэнерга» і расійскае ААТ «Знешнеэканамічнае аб’яднанне „Тэхнапрамэкспарт“» («ВО „Технопромэкспорт“») заключылі кантракт на будаўніцтва гідравузла Полацкай ГЭС (на суму 99,8 млн дол. ЗША ). Расійская кампанія перамагла ў конкурсе на будаўніцтва, аб’яўленым РУП «Віцебскэнерга». Кошт паводле кантракту склаў каля 100 млн дол. ЗША. Пастаўшчык гідраагрэгатаў, паводле праекту — чэшская кампанія Mavel a.s.. На гідравузле ўсталявана праматочная турбіна тыпу PIT Каплан. Канструкцыя гэтай турбіны тэарэтычна выключае трапленне машыннага масла ў рачную ваду.
NGC 4110
NGC 4110 (іншыя абазначэнні — UGC 7102, MCG 3-31-40, ZWG 98.58, PGC 38441) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сезарыя Эвара
На сцэну Эвара нязменна выходзіла басанож — гэта сімвалічная даніна беднаты, у якой жылі (і працягваюць жыць) яе землякі на Астравах Зялёнага Мыса. Сезарыя хадзіла басанож і ў жыцці, ужо вельмі шмат гадоў. Яна абувалася толькі ў сандалі падчас паездак па краінам з умераным кліматам.
Дзейнасць
У сваёй краіне спявачка фінансавала ўсю сістэму пачатковай школьнай адукацыі.
Ветравая шыба
Ветравое шкло, або лабавое шкло — кузаўны элемент, выкананы са шкла, які ўстанаўліваецца ў пярэдні аконны праём транспартнага сродку для аховы кіроўцы і пасажыраў ад атмасферных ападкаў, сустрэчнага патоку паветра, дробнага дарожнага смецця і г. д. Апрача таго, ветравое шкло — элемент, які ўносіць значны ўклад у фармаванне аэрадынамічных характэрыстык аўтамабіля, а канструкцыя праёма робіць вялікі ўплыў на жорсткасць кузава аўтамабіля ў цэлым.
Гісторыя
''Тут разглядаецца эвалюцыя ветравога шкла на легкавых аўтамабілях агульнага прызначэння. Варта ўлічваць, што на грузавых аўтамабілях яно ішло павальней, а многія мадэлі адкрытых спартыўных аўтамабіляў і ў 1970-я выкарыстоўвалі замест ветравога шкла просты шкляны шчыток.''
Ранні перыяд
Самым першым варыянтам ветравой шыбы быў круглы празрысты шчыток, замацаваны на рулявой калонцы. Практычная абарона кіроўцы была блізкая да сімвалічнай, тым не менш яго наяўнасць ужо дазволіла зрабіць кіраванне аўтамабілем больш камфортным і бяспечным.
Ужо ў пачатку XX стагоддзя многія мадэлі аўтамабіляў мелі ветравую шыба, вырабленую з таго ж матэрыялу, што і звычайнае аконнае. Пазней яе сталі вырабляць з загартаванага шкла, што істотна падвысіла бяспеку. Аднак загартаванае шкло разбураецца на аскепкі нават пры слабым удары, таму для ветравой шыбы такая тэхналогія была прыдатная толькі часткова.
На адкрытых кузавах ветравую шыбу выконвалі складным цалкам або з двух частак, а на закрытых яно звычайна было падвешанае на верхніх завесах і магло адкідвацца вонкі для паляпшэння вентыляцыі салона (менавіта таму восі шклоачышчальнікаў былі размешчаны зверху ад аконнага праёму). Такая канструкцыя ўжывалася да сярэдзіны 1930-х гадоў, змены закранулі толькі форму шыбы. Акрамя таго, яго сталі рабіць толькі суцэльным, без падзелу на дзве часткі і фортачак. У 1920-я гады з'яўляюцца шклоачышчальнікі з электрычным, механічным (ручным або ад вала рухавіка) ці пнеўматычным (ад разрэджвання ва ўпускным калектары рухавіка) прывадам.
Некаторыя мадэлі адкрытых аўтамабіляў (гэтак званыя «dual-cowl phaeton» з двума асобнымі пасажырскімі аддзяленнямі) мелі дзве асобныя ветравыя шыбы, для пярэдняга і задняга пасажырскіх аддзяленняў адпаведна. Верагодна, апошнім аўтамабілем такога тыпу быў Chrysler Imperial Parade Phaeton, выраблены ў ЗША ў 1952 годзе.
Яшчэ ў 1920-х з'явілася «бяспечная» ветравая шыба, вырабленая па тэхналогіі «трыплекс» — з двух слаёў шкла і пракладзенага паміж імі слоя плёнкі. Першая падобная шыба была ўстаноўлена на Ford T мадэлі 1919 года. Такая шыба пры ўдары не разбівалася на аскепкі, як звычайная, і не разбуралася на дробныя часткі, як загартаванае, а трэскалася, застаючыся на плёнцы. Плёнка на першых узорах трохслойнага шкла хутка жаўцела, але пры аварыі такая ветравая шыба была нашмат бяспечней, чым загартаванае.
V-падобная ветравая шыба
Ужо да сярэдзіны 1930-х гадоў развіццё аўтамабільнага дызайну справакавала важныя змены ў канструкцыі ветравой шыбы. У выніку папулярызацыі работ шэрагу даследчыкаў, галоўным чынам, немца (Edmund Rumpler) і венгра (Paul Jaray) у галіне аэрадынамікі аўтамабіля, формы кузава пачалі праектаваць з улікам патрабаванняў аэрадынамікі. Такім чынам, суцэльная плоская ветравая шыба, усталяваная вертыкальна або пад невялікім вуглом, ужо не адпавядала агульным дызайнерскім тэндэнцыям.
V-падобную ветравую шыбу сталі размяшчаць пад некаторым вуглом да вертыкалі (першапачаткова ён быў невялікі і складаў каля 20-35°), што дазволіла не толькі палепшыць знешняе ўспрыманне аўтамабіля, зрабіць яго візуальна больш дынамічным, — але і на практыцы некалькі палепшыць абцякальнасць кузава.
З меркаванняў бяспекі ў гэтыя гады адбываецца адмова ад складной і адкідной ветравой шыбы. Вентыляцыя салона пачала ажыццяўляцца праз паваротныя фортачкі, якія з'явіліся ў шкленні бакавых дзвярэй. Цяпер ветравая шыба на ўсіх тыпах кузаваў пачалі ўстанаўліваць у аконны праём пры дапамозе гумовага ўшчыльняльніка. Пры моцным удары галавы кіроўцы або пасажыра аб такую шыбу, яно цалкам вылятала з праёму. Машыны з нерухома зафіксаванай у праёме ветравой шыбе часта можна было адрозніць па ніжняму размяшчэнню восяў шклоачышчальнікаў, — раней іх даводзілася размяшчаць зверху, каб яны адкідваліся разам з шыбай.
Гэтыя канструктыўныя новаўвядзенні сталі агульнапрынятымі на працягу другой паловы 1930-х — 1940-х гадоў. Адзінымі выключэннямі былі некаторыя адкрытыя аўтамабілі, напрыклад, ваенны Willys MB (1941), які меў адкідную ветравую шыбу ў лёгкай рамцы. У гэтыя гады канструктары робяць першыя спробы паляпшэння агляду кіроўцы за кошт стварэння панарамнай шыбы, паляпшаючы пры гэтым аэрадынамічныя ўласцівасці аўтамабіля, а ў большай ступені — надаць яму больш абцякальны знешні выгляд. Так як тэхналогія вытворчасці гнутага шкла такога памеру па-ранейшаму адсутнічала, ветравую шыбу збіралі з некалькіх плоскіх меншага памеру, падзеленых стойкамі (на мал. злева).
Пасля вайны форма кузаваў аўтамабіляў стала хутка мяняцца, аднак, шыба па-ранейшаму заставалася V-падобным. На мяжы 1940-х і 50-х гадоў адбыўся перагляд прапорцый кузаваў легкавых аўтамабіляў: вышыня бартоў кузава знізілася, а плошча шклення вырасла, дзякуючы чаму вырасла і плошча ветравой шыбы (на мал. справа).
Гнутая ветравая шыба
Падвышаныя патрабаванні да аптычнай якасці ветравой шыбы доўга не дазвалялі вырабляць яе загнутым, хоць заднюю шыбу рабілі выгнутым ужо доволі працяглы час. На аўтамабіль ГАЗ-20, засвоены ў вытворчасці ў 1946 годзе, устанаўлівалі гнутую заднюю шыбу. У дадзеным выпадку яго прымяненне аказалася не вельмі ўдалым — шыба была невялікім па памеры, да таго ж брак пры вытворчасці быў нярэдкай з'явай, а з-за недасканалай тэхналогіі вытворчасці шыба не мела неабходных аптычных уласцівасцяў — прамыя рэйкі праз яго выглядалі моцна выгнутымі. Загнутым была і задняя шыба аўтамабіля ЗІМ (1949), прычым да гэтага часу ўдалося вырашыць тэхналагічныя праблемы, а памер шыбы быў значна павялічаны ў параўнанні з ГАЗ -20 «Перамогай». Ветравая шыба на гэтых аўтамабілях заставалася V-падобнай з двух плоскіх палоў.
Першая гнутая ветравая шыба на серыйным аўтамабілі з'явілася ў 1934 годзе на самых дарагіх варыянтах лінейкі мадэляў Chrysler Airflow, аднак распаўсюджвання не атрымала. На масавых мадэлях гнутая ветравая шыба стала з'яўляцца толькі ў пачатку 1950-х гадоў. Безумоўна, яно лепш, чым V-падобнае, ўпісваліся ў геаметрыю кузаваў аўтамабіляў гэтых гадоў. Між тым з практычнага пункту гледжання яны мелі нямала недахопаў — горш ачышчаліся шклоачышчальнікам, былі складаней і даражэй ў вытворчасці, блікавалі на сонцы. Акрамя таго, тэхналогіі вырабу гнутага шкла тыпу «трыплекс» некаторы час не існавала, а пасля яе з'яўлення іх кошт быў значна вышэй, таму першапачаткова гнутае шкло вымушана рабілі загартаваным. У ЗША гнутае трохслойнае шкло пачалі вырабляць яшчэ ў 50-я, але ў Еўропе, а таксама ў СССР, іх шырокае ужыванне пачынаецца толькі з сямідзесятых гадоў.
Першапачаткова гнутую ветравую шыбу рабілі з двух палоў, накшталт V-падобнай. На аўтамабілях Cadillac такая шыба з'явіліся яшчэ ў 1948 мадэльным годзе. Некалькі пазней гнутая ветравая шыба з'явіліся на аўтамабілях астатніх амерыканскіх вытворцаў. Загнутым пачынаюць вырабляць і заднюю шыбу. З'яўляцца шклоамывальнікі з ручным, вакуумным або электрычным прывадам, спачатку — як опцыя.
Пазней канструкцыя гнутай ветравой шыбы пачынае распаўсюджваюцца па ўсім свеце. Першыя гнутая ветравая шыба ў СССР пачала ўстанаўлівацца на Масквіч-402 і ГАЗ-21 (1956 год).
Плошча ветравой шыбы, як і шклення наогул, бесперапынна павялічвалася на працягу наступнага дзесяцігоддзя, як за кошт павелічэння яго вышыні і выгібу, так і за кошт большага нахілу, што дазволіла істотна палепшыць агляднасць і, адпаведна, актыўную бяспеку аўтамабіля. Павялічаная плошча шклення прывяла да таго, што салон аўтамабіля стаў больш прыкметны для вонкавага назіральніка, — гэта стварыла неабходнасць больш дбайнай прапрацоўкі яго стылістыкі, прывядзення яе ў адпаведнасць з кузавам. У прыватнасці, у 1950-х гадах сталі папулярныя салоны, па колеры аддзелкі адпаведныя кузаву, альбо, наадварот, якія ўтвараюць з ім спецыяльна падабранае прыемнае кантраснае спалучэнне. Да гэтага дадаліся найноўшыя распрацоўкі ў галіне штучных матэрыялаў — пластычных мас, скурамітаў, тканіны з люрэксам, і гэтак далей.
Панарамная ветравая шыба
Найвышэйшым пунктам развіцця тэхналогій 1950-х гадоў у галіне вытворчасці аўтамабільнага шкла было панарамнае ветравая (а пазней і задняя) шыба. На аўтамабілі Cadillac Eldorado у 1953 годзе з'явілася панарамная ветравая шыба, вуглы якой былі заведзены на бакавыя панэлі кузава. Тым не менш, у 1954 годзе такую канструкцыю ветравой шыбы мелі ўжо ўсе мадэлі «Кадылак». А ў 1955 г. да іх далучылася большасць амерыканскіх аўтавытворцаў. Заднюю шыбу таксама пачынаюць вырабляць панарамный, спачатку — з трох частак. Пікам развіцця канструкцыі панарамнай шыбы сталі 1958 і 1959 мадэльны гады. У гэты перыяд з'явілася ветравая шыба са стойкамі з адваротным нахілам. «Мэрк'юры» прапаноўваў аўтамабілі з ветравой шыбай выгнутым ў верхняй частцы, дзякуючы чаму яно заходзіла на дах. У гэтыя ж гады ў ЗША шырокае распаўсюджванне атрымала таніраванае кузаўное шкло і ветравая шыба са святлафільтрам. Пачало вырабляцца гэтак званае атэрмальнае шкло, то бок, шыба, якая не прапускае цяпло ў салон аўтамабіля і не дае яму награвацца ад сонечных прамянёў.
Самым экстрэмальным варыянтам шклення на серыйным аўтамабілі ў тыя гады сталі, бадай, аўтамабілі марак «Кадылак» і «Б'юік» 1959 мадэльнага года ў кузаве «чатырохдзверны хардтоп»: яны мелі не толькі велізарную панарамную ветравую шыбу з адваротным нахілам стоек, але і вельмі шырокую задню панарамную шыбу тыпу «Vista», да таго ж — досыць плоскую панэль даху, якая абапіралася на вельмі лёгкія стойкі. Знешні выгляд быў цудоўным, аднак, такая канструкцыя даху апынулася небяспечнай пры перакульванні аўтамабіля, і ўжо праз год была знятая з вытворчасці.
Амерыканскія канцэпт-кары тых гадоў мелі яшчэ большае па плошчы панарамную ветравую шыбу, напрыклад, на праекце атамнага аўтамабіля Ford Nucleon. Суцэльная панарамная ветравая шыба павінна была заходзіць далёка на бакавыя панэлі кузава. Іншыя канцэпт-кары прадугледжвалі нават замену кабіны са шкленнем на цалкам зашклёную капсулу самалётнага тыпу, або нават две паасобных капсулы (для правай і левай палоў салона адпаведна), але на практыцы такая канструкцыя не ўжывалася.
У Еўропе, аднак, да новай канструкцыі паставіліся больш стрымана, тым больш, што тэхнічны ўзровень Еўропы адставаў ад паўночнаамерыканскага, і на многіх аўтамабілях у тыя гады яшчэ ўстанаўлівалі плоскую V-падобную шыбу (у тым ліку на савецкіх ГАЗ-М-20 і ЗІМе), або плоскае суцэльнае. На больш сучасных аўтамабілях, напрыклад, ГАЗ-21, BMW 501 ўстанаўлівалі гнутую ветравую шыбу, але шыба канструкцыі новага тыпу не атрымала распаўсюджвання. У выніку, толькі некаторыя аўтавытворцы выпусцілі асобныя мадэлі аўтамабіляў з панарамнай ветравой шыбай.
У канцы 1950-х высветлілася, што канструкцыя аконнага праёму з вертыкальнай стойкай або стойкай з адваротным нахілам перашкаджае ўваходу і выхаду з аўтамабіля, аслабляе жорсткасць кузава і выклікае залішнюю дэфармацыю пры аварыі. Сама панарамная шыба таксама не пазбаўлена недахопаў — моцныя блікі, аптычныя скажэнні.
Нарэшце, само развіццё амерыканскага аўтамабільнага дызайну ўжо ў самым пачатку 1960-х гадоў прывяло да з'яўлення аўтамабіляў з больш квадратнымі рысамі кузава, у экстэр'ер якога панарамная шыба ўжо не ўпісвалася. У выніку, на аўтамабілі 1961-62 мадэльных гадоў у ЗША пачалі ўстанаўліваць простую, амаль плоскую ветравую шыбу. Некалькі гадоў праіснавала канструкцыя паўпанарамнай ветравой шыбы, якое мела невялікія загіны ў ніжняй частцы і выгнутую стойку праёму. Да сярэдзіны дзесяцігоддзя цалкам знікла і такая канструкцыя. Такім чынам, у ЗША гісторыя панарамнай шыбы фактычна звялася да адносна кароткага перыяду — з 1953 па 1961 год, а масавае распаўсюджванне яно мела наогул толькі з 1955 па 1960. І толькі фірма «Крайслер» выпускала некалькі мадэляў вышэйшага класа (Imperial) з паўпанарамнай ветравой шыбай да сярэдзіны шасцідзясятых.
У наш час, праўда, адбываецца частковае вяртанне да канструкцыі панарамнай ветравога шкла, але зараз гэты тэрмін абазначае ўжо не моцна выгнутае шкло, якое заходзіць на бакавыя панэлі кузава, а толькі наяўнасць параўнальна невялікіх дадатковых акенцаў у пярэдніх стойках даху, аддзеленых ад непасрэдна ветравога шкла. Гэтая канструкцыя з'явілася на аўтамабілях з тыпам кузава мінівэн (напрыклад Renault Espace), аднак яна нярэдка выкарыстоўваецца і на невялікіх легкавых аўтамабілях з параўнальна высокімі кузавамі, накшталт Toyota Auris. Некаторае распаўсюджванне, у асноўным — на мадэлях французскіх аўтавытворцаў, атрымала ветравое шкло, якое часткова заведзена на дах аўтамабіля. Перспектыва вяртання канструкцыі сапраўднага панарамнага шкла ў агляднай будучыні малаімаверна з-за радыкальнага ўзмацнення жорсткасці патрабаванняў да бяспекі аўтамабіляў пры сутыкненні.
Далейшая гісторыя
Ужо да сярэдзіны 1960-х аўтамабілі з панарамный ветравым шклом практычна не выпускаліся. Рэдкія састарэлыя мадэлі, распрацаваныя яшчэ ў папярэднюю эпоху, забяспечваліся шклом такога тыпу на працягу яшчэ некаторага часу. Асноўная ж маса аўтамабіляў атрымала ветравое шкло новай канструкцыі, якая адпавядала новаму дызайну аўтамабіляў. У наступныя дзесяцігоддзі ніякіх асаблівых новаўвядзенняў не адбывалася. Змяняўся толькі вугал устаноўкі шкла і яго геаметрычныя параметры з мэтай паляпшэння аэрадынамічных параметраў, адпаведна, змянялася іх плошча і працаёмкасць вырабу.
У 1980-я — 1990-я гады ў сувязі са з'яўленнем новых тэхналогій, канструкцыя ветравога шкла і яго праёма мяняецца: знікаюць гумовыя ўшчыльняльнікі, цяпер шкло ўклейваецца непасрэдна ў праём — гэта дазваляе знізіць аэрадынамічнае супраціўленне і падвысіць жорсткасць кузава. Адначасова растуць патрабаванні дакладнасці вырабу шкла і распрацоўкі тэхналогіі нанясення на яго краях спецыяльнага керамічнага пакрыцця для трывалага ўтрымання ў праёме клеем.
З'яўляюцца новыя пакрыцці, якія памяншаюць забруджванне шкла. Некаторае распаўсюджванне атрымлівае убудаванае ў ветравое шкло абаграванне. Тэхналогія атрымання трохслойнага шкла працягвае ўдасканальвацца, яно становіцца больш бяспечным. Масавае распаўсюджванне атрымлівае атэрмальнае шкло. Шклоачышчальнікі і шклоамывальнікі атрымліваюць аўтаматычнае ўключэнне ад датчыка дажджу.
На сучасных аўтамабілях з'яўляецца цікавая распрацоўка — сістэма адлюстравання на ветравой шыбе дадзеных аб хуткасці руху і іншай інфармацыі. Таксама — прыбор начнога бачання для язды ў цемры, які праецыруе карцінку проста на ветравую шыбу.
Ветравое шкло сучаснага аўтамабіля — выраблены з прэцызійнай дакладнасцю, тэхнічна складаны, навукаёмісты выраб, прадукт эвалюцыі, якая заняла дзесяцігоддзі.
Аэрадынамічныя аспекты
Як паказалі даследаванні амерыканскага даследчыка В. Э. Лэя на мадэлях ў аэрадынамічнай трубе, геаметрыя і размяшчэнне ветравой шыбы сур'ёзна ўплываюць на аэрадынаміку аўтамабіля.
Мінімальныя значэнні каэфіцыента абцякальнасці Сх (гэта значыць, найменшае аэрадынамічнае супраціўленне) пры іншых роўных атрымліваюцца, калі вугал нахілу ветравой шыбы складае 45...50° да вертыкалі, далейшае павелічэнне нахілу да сур'ёзнага паляпшэння абцякальнасці не вядзе. Розніца паміж найлепшым і найгоршым (пры вертыкальнай ветравой шыбе) значэннямі склала 8...13%.
Тыя ж даследаванні паказваюць, што розніца ў каэфіцыентах абцякальнасці аўтамабіля з плоскай ветравой шыбай і з ветравой шыбай найбольш выгаднай з пункту гледжання аэрадынамікі формай (паўкруглага перасеку, недасягальнага на рэальным аўтамабілі) пры іншых роўных складае 7...12%.
Акрамя таго, у літаратуры паказана, што немалую ролю ў фарміраванні аэрадынамічнай карціны кузава легкавога аўтамабіля адыгрывае афармленне пераходаў ад ветравой шыбы да даху, бакавін кузава і капота, якія павінны быць максімальна плаўнымі. Сёння шырока выкарыстоўваецца спойлер ў выглядзе узнятага задняга краю капота, які адводзіць паток паветра ад граніцы капота і ветравой шыбы, дзякуючы чаму шклоачышчальнікі аказваюцца па-за яго ўплывам. Вадасцёкавыя жалабкі недапушчальна размяшчаць у месцах пераходу ад ветравой шыбы да бакавін кузава і даху, так як на гэтых пераходах рэзка ўзрастае хуткасць патоку паветра. Адзначаецца важнасць выкарыстання сучаснаай уклеенаай шыбы, якой не толькі адчувальна зніжае супраціўленне паветра, але і падвышаюць структурную трываласць кузава ў цэлым.
Рамонт ветравой шыбы
Шматгадовая практыка паказала, што многія віды механічных пашкоджанняў шматслойнай ветравой шыбы могуць быць паспяхова адрамантаваны. У працэсе рамонту на шкле з пашкоджанай вобласці выдаляецца паветра з дапамогай вакуумнай помпы. Затым з дапамогай інжэктара высокага ціску запампоўваецца палімерная смала, якая застывае пад дзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання. Пры рамонце, зробленым належным чынам, трываласць пашкоджанай вобласці будзе адноўлена на 90...95% ад першапачатковай.
Тып
Кругавыя, зоркападобныя сколы, лінейныя расколіны ​​могуць быць ліквідаваны без зняцця шыбы, што выключае праблемы, звязаныя з няякаснай заменай шыбы.
Памер
Рамонт расколін да 6,1 см. (2,4 цалі па міжнародных стандартах) з'яўляецца дапушчальным. Ветравая шыба з больш сур'ёзнымі пашкоджаннямі неабходна замяніць. Аднак існуе рызыка далейшага павелічэння расколіны нягледзячы на праведзены рамонт.
Месцазнаходжанне
Не падлягаюць рамонту: пашкоджанні на ўнутраным слоі або на абодвух слаях шыбы, пашкоджанні над датчыкам дажджу, сколы на тарцах ветравой шыбы. Адпаведна, рамонт пашкоджанняў у іншых месцах з'яўляецца мэтазгодным.
Замена ветравой шыбы
Ветравую шыбу, якая не падлягае рамонту, звычайна мяняюць на новае. Працягласць працэдуры замены ветравой шыбы звычайна складае 45...60 хвілін. Для таго, каб забяспечыць бяспечныя ўмовы руху, аўтамабіль неабходна пакінуць на час першаснай адгезіі клею (Minimum Drive Away Time) для фарміравання трывалага злучэння паміж шыбай і кузавам. Працягласць гэтага працэсу залежыць ад тыпу клею і складае ў сярэднім 30 хвілін. Прыкладна праз 72 гадзіны (Safe Drive Away Time) злучэнне ўжо валодае дастатковай жорсткасцю, здольнай адпавядаць патрабаванням пасіўнай бяспекі аўтамабіля.
Працэс замены ветравой шыбы на сучасным аўтамабілі можна падзяліць на наступныя аперацыі:
Варта адзначыць, што пры ўклейванні шыбы неабходна забяспечыць адпаведныя параметры навакольнага асяроддзя — тэмпература паветра павінна знаходзіцца ў межах 10...21С°, а значэнне вільготнасці не павінна перавышаць 50%.
Міжнародная тэрміналогія
У брытанскай англійскай мове (Вялікабрытанія, Аўстралія, Новая Зеландыя) для абазначэння ветравой шыбы выкарыстоўваецца тэрмін «windscreen». Акрамя таго, ветравая шыба — шчыток на старых адкрытых спартыўных аўтамабілях вышынёй ніжэй за 20 см (дакладней, 8 цаляў) часам пазначаецца як «aeroscreen».
У амерыканскай англійскай выкарыстоўваецца тэрмін «windshield», а «windscreen» звычайна азначае варсістую або поліўрэтанавую накладку на мікрафон, якая памяншае фонавыя шумы. У брытанскай англійскай ўсё з дакладнасцю наадварот.
У японскай англійскай аналагічным тэрмінам для абазначэння ветравой шыбы з'яўляецца «front window».