cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сапатысты
Гісторыя
17 лістапада 1983 — дзень стварэння Сапатысцкага Войска Нацыянальнага Вызвалення (EZLN — Ejército Zapatista de Liberación Nacional) групай з трох індзейцаў і трох метысаў, палітычных актывістаў з розных арганізацый, якія трымаюцца рэвалюцыйных тэорый Эрнэста Гевары. Першапачаткова базай сапатыстаў былі Лакандонскія джунглі (Selva Lacandona), што ў паўднёвай Мексіцы. Праз некаторы час СВНВ звязваецца з індзейскімі грамадамі, якія звярнуліся да партызан, каб тыя пачалі ахоўваць індзейцаў ад нападаў «белых гвардзій» латыфундыстаў і навучылі грамады ваяваць, у сваю чаргу індзейцы паабяцалі забяспечыць сапатыстаў харчамі і прадуктамі першай неабходнасці. Адным з лідараў СВНВ становіцца субкамандантэ Маркас. На працягу 1992 колькасць рэгулярных сіл Сапатысцкага Войска павялічылася ад некалькіх дзесяткаў да некалькіх тысяч салдат. 1 студзеня 1994 — пачатак узброенага паўстання сапатыстаў (Сан-Крыстобаль-дэ-лас-Касас, San Cristobal de las Casa) у дзень, калі ўрады Мексікі, ЗША і Канады святкавалі ўваход у сілу дагавора аб свабодным гандлі паміж гэтымі краінамі (НАФТА). Атрады сапатыстаў без выкарыстання зброі захапілі 7 муніцыпальных цэнтраў штата Ч'япас. 2 студзеня сапатысты вяртаюцца ў горы пад ціскам федэральных войскаў, авіяцыя пачынае бамбардзіраваць лясы і паселішчы, дзе хаваліся сапатысты. На вуліцы Мехіка і іншых мексіканскіх гарадоў неарганізавана выходзяць сотні тысяч людзей, патрабуючы ад урада спыніць бойню і пачаць перагаворы. У 1995 адбываюцца доўгія перамовы з уладай. Падпісаныя СВНВ і федэральным урадам першыя «дамоўленасці Сан-Андрэса», якія прадугледжваюць змену канстытуцыі Мексікі і прызнанне правоў і культуры індзейскіх народаў, іх права на аўтаномнасць і самакіраванне індзейскіх грамад і іх тэрыторыі, рэальна не выконваюцца, іх існаванне ігнаруецца цяперашняй уладай. 1 студзеня 1996 створаны Сапатысцкі Фронт Нацыянальнага Вызвалення — нацыянальная грамадская арганізацыя, якая выступае з тымі самымі патрабаваннямі, што і СВНВ, але легальна і без зброі. У наступныя гады сапатысты праводзяць шмат «кансультацый» з цывільнымі людзьмі, негвалтоўных акцый ціску на ўрад, каб прымусіць яго выконваць пункты дамоўленасці Сан-Андрэса. У першыя дні 2006 пачаўся марш сапатыстаў па ўсіх 32 рэгіёнах краіны. Акцыя праводзіцца ў межах «Іншай кампаніі», якая, на думку сапатыстаў, павінна даць мексіканцам адрозную ад прапанаванай афіцыйнымі партыямі альтэрнатыву развіцця краіны.
На сённяшні дзень сапатысцкія фарміраванні дзейнічаюць ва ўсіх 40 муніцыпальных акругах Ч'япас.
Патрабаванні сапатыстаў
У сапатысцкай ідэалогіі вельмі важным пунктам з'яўляецца павышэнне статусу жанчыны ў грамадстве. Для яго рэалізацыі ў арганізацыі вітаюць удзел жанчын у прыняцці рашэнняў. Адным з лідараў арганізацыі з'яўляецца жанчына, камандантэ Рамона (Commandante Ramona), якая стала такім жа сімвалам сапатыстаў, як і Маркас.
Ежы Янавіч Друцкі-Горскі
Ежы Янавіч Друцкі-Горскі (каля 1600—1643) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Горскіх герба «Друцк». Сын Яна.
Харужы аршанскі (1639), стараста ўпіцкі (1640). Валодаў часткай маёнткаў Арава і Палессе ў Аршанскім павеце, якія пасля яго смерці перайшлі да брата Стафана (псіхічнахворага, апекунамі якога былі сястра Альжбета і яе муж Ю. Ломскі).
Tata Nano
Tata Nano — звышмалы гарадскі аўтамабіль індыйскай кампаніі Tata Motors, заяўлены кошт каля $ 2500. Па сутнасці ўяўляе сабой пераходнае звяно паміж грузавым мотаролерам або мотакалыскай і аўтамабілем. Прадстаўлены на аўтасалоне ў Нью-Дэлі ў 2008 годзе. 17 ліпеня 2009 г. Nano ў Індыі паступіў у продаж па кошце мінімальнай камплектацыі 100000 рупій ($ 2500), тым самым з'яўляючыся амаль самым танным аўтамабілем у свеце, танней толькі Ака.
Вісарыён Міхайлавіч Паўлаў
Вісарыён Міхайлавіч Паўлаў ( — ) — беларускі архітэктар. Прадстаўнік класіцызму.
Біяграфія
Скончыў у 1782 годзе Пецярбургскую АМ. Працаваў у Пецярбургу, у 1783—1785 у Маскве пад кіраўніцтвам арх. В. Бажэнава прымаў удзел у будаўніцтве палацавых ансамбляў Падмаскоўя. У 1785—1799 гадах Магілёўскі губернскі архітэктар. Прымаў удзел у перабудове гарадоў Магілёўскай і Віцебскай губерняў. Паводле яго праектаў пабудаваны саляныя крамы ў Рагачове і Новай Беліцы (з 1854 прадмесце Гомеля) і 2 мураваныя флігелі для дзяржаўнай установы ў Клімавічах (усе 1787), астрог (1796), палац губернатара і будынак дзяржаўных устаноў (1797, прыстасаваны будынак былога манастыра базыльян) у Віцебску, зрабіў праект мытні ў Талачыне (1788). Ажыццяўляў тэхнічнае кіраўніцтва будаўніцтвам Магілёўскага Іосіфаўскага сабора, пасля завяршэння якога выканаў інвентарызацыйныя чарцяжы і падрабязнае апісанне будынка (1780—1798), некаторыя дапрацоўкі Крычаўскага палаца (1785).
Шарль Герэн (мастак)
Шарль Франсуа Праспер Герэн (Charles-François-Prosper Guérin;, — , там жа) — французскі мастак. Яго бацькам часта называюць мастака Жана Мішэля Праспера Герэна, аднак гэтая інфармацыя, па ўсёй бачнасці, памылковая.
Абульфаз Эльчыбей
Абульфа́з Гадзіркулі́ аглы́ Эльчыбе́й (Əbülfəz Qədirqulu oğlu Elçibəy, сапр. прозвішча Алі́еў;, с. , , Нахічэванская АССР, Азербайджанская ССР — , Анкара, Турцыя) — азербайджанскі дзяржаўны, палітычны і грамадскі дзеяч, перакладчык, , лідар Народнага фронту Азербайджана, Прэзідэнт Азербайджана (1992—1993). Эльчыбей зрабіўся першым усенародна і дэмакратычна абраным Прэзідэнтам краіны. У перыяд яго праўлення краіна пагрузілася ў палітычную нестабільнасць з пагаршэннем эканамічнага становішча. Цяжкія вынікі Карабахскай вайны і палітычная барацьба ў краіне вымусілі Абульфаза Эльчыбея пакінуць пост прэзідэнта, каб пазбегнуць грамадзянскай вайны. 28 жніўня 1993 года на пра давер Абульфазу Эльчыбею за яго адстаўку прагаласавалі 97,5 % грамадзян краіны. Народны фронт Азербайджана назваў вынікі рэферэндуму сфальсіфікаванымі, а Дзярждэпартамент ЗША выказаў заклапочанасць з нагоды арганізацыі рэферэндуму і надзвычайных умоў яго правядзення. Наступныя выбары прэзідэнта АБСЕ ацэньвае «неадпаведнымі некаторым абавязкам у рамках АБСЕ».
Шарль Герэн (мастак)
Біяграфія
Вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы ў Гюстава Маро. Выстаўляўся ў Салоне з 1897, у «Восеньскім салоне» з 1903, у «Салоне Незалежных» з 1906. Выставы былі ў шматлікіх еўрапейскіх гарадах, уключаючы Мюнхен у 1898, 1900 і 1911, Брусель у 1908, Амстэрдам у 1912 і Рым у 1913. Попыт на яго карціны зваліўся пасля Першай сусветнай вайны, аднак ён працягваў працаваць і ў 1923 годзе стаў адным з заснавальнікаў Салона дэ Цюільры.
Абульфаз Эльчыбей
Навуковец і дысідэнт
Абульфаз Аліеў нарадзіўся 24 чэрвеня 1938 года ў сяле Келекі Ардубадскага раёна Нахічэванскай АССР, у сям'і Гадзіркулі Аліева, загінулага ў гады Вялікай Айчыннай вайны, і Мейрансы Джафар кызы Аліевай. У 1957 годзе ён скончыў аддзяленне арабскай філалогіі факультэта ўсходазнаўства Азербайджанскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1963—1964 гг. праходзіў моўную практыку ў Егіпце ў якасці перакладчыка, пасля чаго вярнуўся ў Баку. Вучыўся ў аспірантуры Азербайджанскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Гісторыя краін Азіі і Афрыкі», потым у гэтым жа ўніверсітэце з 1969 па 1974 год працаваў выкладчыкам гісторыі. Пад кіраўніцтвам усходазнаўца Абульфаз Аліеў у 1969 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Дзяржава Туглукідаў IX ст.».
Аліеў рана далучыўся да дысідэнцкага руху, выступаў прапагандыстам панцюркізму. У 1973 годзе ён арганізаваў у Бакінскім універсітэце студэнцкі гурток «Свабода», члены якога абмяркоўвалі праблемы аднаўлення дзяржаўнай незалежнасці Азербайджана. У студзені 1975 года яго арыштавалі. Для асвятлення асобы Эльчыбея даследчык Дж. Гасанлы прыводзіць наступныя выцемкі са следчых матэрыялаў:
Шарль Герэн (мастак)
Творчасць
Герэн быў прыхільнікам Манэ і Рэнуара. Аднак стылістычна яго можна зблізіць з мастакамі групы «Набі» (Банар, Вюяр, Дэні).
Абульфаз Эльчыбей
Навуковец і дысідэнт
За антысавецкую дзейнасць Абульфаз Аліеў правёў паўтара года ў Карадакскіх каменяломнях. Паводле іншых крыніц адсядзеў 2 гады ў лагеры агульнага рэжыму. У афіцыйным вінавачанні паказвалася:
Выступаючы на сходзе органаў нацыянальнай бяспекі 15 ліпеня 1997 года Прэзідэнт Азербайджана Гейдар Аліеў, які з'яўляўся на момант арышту Эльчыбея Першым Сакратаром ЦК Кампартыі Азербайджанскай ССР, казаў: ''«У нас не было дысідэнтаў. Калі казаць пэўна, то Абульфаза (Эльчыбея) арыштавалі ў 1975—1976 гадах. Як толькі я пазнаў, што ён асуджаны і арыштаваны, то даў указанне вызваліць яго. Яго вызвалілі. У той час не было ніякіх падстаў для яго арышту, апроч безадказных гутарак. Ён часам і цяпер вельмі безадказна выступае. У выніку некалькіх такіх гутарак яго сябры з універсітэта ці акадэміі данеслі на яго ў КДБ, напісалі, што ён вядзе такую агітацыю, таму яго і арыштавалі»''.
Пасля вызвалення Абульфаз Аліеў працягнуў навуковую дзейнасць у пасады вядучага навуковага супрацоўніка Інстытута рукапісаў Акадэміі навук Азербайджана (да 1992 г.). Ён з'яўляецца аўтарам больш за 50 навуковых прац па ўсходняй філасофіі, гісторыі, літаратуры, рэлігіі.
Палітычная дзейнасць
У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гадоў Абульфаз Аліеў — адзін з лідараў азербайджанскага нацыянальнага руху. У гэты перыяд ён узяў сабе прозвішча «Эльчыбей», што азначае «пасланец народа». 16 ліпеня 1989 года ён стае старшынём Народнага фронту Азербайджана. Дзмітрый Фурман і Алі Абасаў у артыкуле «Азербайджанская рэвалюцыя» наступным чынам апісваюць пагляды Эльчыбея:
У першых прэзідэнцкіх выбарах у верасні 1991 года Эльчыбей не браў удзел і кіраўніком рэспублікі тады быў абраны Аяз Муталібаў.
Прыход да ўлады
У сакавіку 1992 года пад ціскам апазіцыі Аяз Муталібаў змушаны быў падаць у адстаўку, аднак праз два месяцы ён паспрабаваў вярнуцца да ўлады. Муталібаў запатрабаваў ад Вярхоўнага Савета Азербайджана аднаўлення яго на пасадзе прэзідэнта і скасавання новых выбараў. 14 мая Вярхоўны Савет задаволіў яго просьбу і прагаласаваў за аднаўленне яго на пасту прэзідэнта. У адказ на аднаўленне Муталібава на пасту прэзідэнта краіны, пачаўся мітынг прыхільнікаў апазіцыі ля будынка НФА. Раніцай 15 мая кіраўніцтва Народнага фронту высунула Муталібаву ўльтыматум з вымогай самахоць пайсці да 15:00 з паста прэзідэнта. Пасля сканчэння ўльтыматуму натоўп з ліку прыхільнікаў Народнага фронту пачынае марш да будынка Вярхоўнага Савета і пасля страляніны захоплівае яго. Праз некалькі гадзін быў заняты і прэзідэнцкі палац, але прэзідэнта там не было. Муталібаў бег з краіны.
18 мая на сесіі Вярхоўнага савета падае ў адстаўку з паста старшыні і на яго месца прызначаецца прадстаўнік Народнага фронту 35-гадовы Іса Гамбар. 7 чэрвеня 1992 года ў Азербайджане адбыліся, перамогу на якіх здабыў Абульфаз Эльчыбей, набраўшы 59,4 % галасоў. Літаральна да дня інаўгурацыі ён жыў на сёмым паверсе тыповай бакінскай «хрушчоўкі» ў кватэры брата. 17 чэрвеня ў будынку Вярхоўнага Савета адбылася цырымонія інаўгурацыі новага прэзідэнта Азербайджана.
Знешняя палітыка
У знешняй палітыцы Эльчыбей заняў антырасійскую і антыіранскую пазіцыю. Не баючыся раздражняць расійскае кіраўніцтва, Эльчыбей заяўляў, што з усіх дзяржаўных дзеячаў Расіі найбольшыя заслугі перад дэмакратыяй прыналежаць не Міхаілу Гарбачову, а Прэзідэнту Татарстана Мінцімеру Шайміеву; у сувязі з прыняццем Татарстанам паслаў віншавальную тэлеграму, у якой гаварылася пра каланіяльны прыгнёт, «гераічны татарскі народ», а таксама пра тое, што «канец XX стагоддзя азначаецца абуджэннем і адраджэннем цюркскага свету». Ён артыкуляваў ідэю аб’яднання незалежнага Азербайджана з Паўднёвым Азербайджанам, які знаходзіцца ў складзе Ірана. Эльчыбей прымае ў сябе дысідэнтаў, якія беглі з Сярэдняй Азіі, а пра рэжымы ў сярэднеазіяцкіх дзяржавах дазваляе сабе выказваецца наступным чынам: «…Праз некалькі месяцаў народны рух, які расце там, змяце цяперашняе кіраўніцтва — цяпер немагчыма задушыць імкненне народаў да свабоды»'.
18 жніўня 1992 года Эльчыбей падпісаў указ пра ўступ Азербайджана ў Міжнародны валютны фонд, Міжнародны банк рэканструкцыі і развіцця і злучаныя з імі арганізацыі. На наступны дзень быў прыняты закон пра правядзенне ў жыццё канвенцый і пагадненняў гэтых арганізацый у Азербайджане. 12 верасня ён здзейсніў візіт у Маскву, падчас якога быў падпісаны «Дагавор пра сяброўства, супрацу і ўзаемную бяспеку паміж Азербайджанскай Рэспублікай і Расійскай Федэрацыяй». Пры гэтым ён адмаўляўся гаварыць па-руску і вёў перамовы праз перакладчыка. У пачатку снежня ён наведаў Кіеў, дзе Эльчыбей і Прэзідэнт Украіны Леанід Краўчук падпісалі «Дагавор пра сяброўства і супрацу паміж Украінай і Азербайджанскай Рэспублікай». За тыдзень да візіту ва Украіну на II з’ездзе Народнага фронту Эльчыбей заявіў, што ў знешняй палітыцы Азербайджанская Рэспубліка будзе арыентавацца на ўзмацненне сувязей з ЗША і Вялікабрытаніяй, а «што ж тычыцца рэспублік былога Саюза, то тут прыярытэт будзе аддавацца Украіне».
Унутраная палітыка
На наступны дзень пасля выбараў Эльчыбей сказаў:
Прыйдучы да ўлады, Эльчыбей і яго каманда сутыкнуліся з сур'ёзнымі ваеннымі паразамі азербайджанскіх узброеных фармаванняў у Нагорным Карабаху. Улетку азербайджанскія войскі на пазіцыі праціўніка, у выніку чаго пад кантроль Азербайджана вяртаюцца Шаўмянаўскі і частка Мартакерцкага і Аскеранскага раёнаў. 4 ліпеня азербайджанскія войскі занялі Мардакерт і пераназвалі яго ў Агдэрэ. Праз два дні Эльчыбей увёў на тэрыторыі Агдэрынскага (былога Мардакерцкага) раёна надзвычайнае становішча тэрмінам на месяц з мэтай «запабегчы магчымыя правакацыі з боку армянскіх тэрарыстычных груповак».
У жніўні 1992 года ён увёў сваім указам у абарот нацыянальную грашовую адзінку — манат. 19 верасня ім быў абнародаваны ўказ пра абарону правоў і свабод, дзяржаўную падтрымку развіцця мовы і культуры нацыянальных меншасцей. Была праведзена рэформа сістэмы паступлення ў ВНУ — уведзена тэставая сістэма, што практычна выключыла карупцыю. У гэты час у ваенных дзеяннях на карабахскім фронце адбываецца пералом у карысць армян і паспяховыя да гэтага ваенныя аперацыі паварочваюцца паразамі. У сваёй кнізе «Канец Другой Рэспублікі» азербайджанскі палітолаг Зардушт Алізадэ піша:
Да 25 лютага 1993 года праціўнік цалкам авалодаў, а 3 красавіка. У гэтых умовах Эльчыбей увёў у краіне ваеннае становішча.
Мяцеж Сурэта Гусейнава
28 мая расійская армія, да заканчэння загадзя вызначанага тэрміну, пакінула Гянджу, а пакінутая расійскімі часцямі зброя дасталася ваярам палкоўніка. Апошні атрымаў слыннасць за правядзенне паспяховых баявых дзеянняў у Карабаху. У перыяд летняга наступлення яму ўдалося аднавіць кантроль над Геранбойскім і Агдэрынским раёнамі Верхняга Карабаха. Эльчыбей узнагародзіў Сурэта Гусейнава званнем Нацыянальнага героя Азербайджана і прызначыў паўнамоцным прадстаўніком у Нагорным Карабаху, намеснікам прэм’ер-міністра і камандуючым Агдэрынскім ваенным корпусам. Наступныя паразы на агдэрынскім фронце з падачы Народнага фронту паспрабавалі звязаць з імем Сурэта Гусейнава. Указам Эльчыбея ён быў зняты з усіх пастоў і прызначаны генеральным дырэктарам дзяржканцэрна па поўсці. Аднак вайскоўцы 709-й воінскай часці захавалі яму вернасць.
Ваярам С. Гусейнава атрымалася ўзяць у палон генеральнага пракурора. Гусейнаў адразу загадаў генпракурору выпісаць ордар на арышт Абульфаза Эльчыбея. Гусейнаў таксама змяніў начальніка паліцыі Гянджы і стварыў гарадскі Савет.
У Азербайджане склалася крызісная сітуацыя, паставіўшы краіну на мяжу грамадзянскай вайны. Панах Гусейнаў падаў у адстаўку з паста кіраўніка ўрада. Кіраўніцтва рэспублікі, тым часам, паспрабавала пайсці на перагаворы з прыхільнікамі мяцежнага палкоўніка. 6 чэрвеня дырэктывай Эльчыбея была ўтворана дзяржаўная камісія на чале з акадэмікам Імамам Мустафаевым, куды ўвайшлі аксакалы, бачныя палітычныя дзеячы і члены ўрада. У той жа дзень камісія адправілася ў Гянджу. У сваім звароце да народа Эльчыбей абвясціў, што «ворагі нашага народа, якія дзейнічаюць за межамі Азербайджана, аб’ядналіся з унутранымі ворагамі з мэтай падарваць стабільнасць у нашай дзяржаве». У Гянджы, тымчасам, сабраўся мітынг прыхільнікаў Гусейнава, на якім быў зачытаны яго зварот да народа. Ён звінаваціў урад і Народны фронт у ваенных няшчасцях у Карабаху, а таксама ў вывадзе з фронту частак нацыянальнай арміі, якія ў тыле сталі займацца марадзёрствам, і заклікаў насельніцтва да грамадзянскага непадпарадкавання.
У становішчы ўнутрыпалітычнага крызісу па запрашэнні Эльчыбея 9 чэрвеня ў Баку прыбыў Гейдар Аліеў, да таго часу старшыня парламента Нахічэванскай аўтаномнай рэспублікі. На сустрэчы Эльчыбей прапанаваў Аліеву пост прэм’ер-міністра, але той не даў адказу і папрасіў час падумаць. Камісія ж, што вярнулася з Гянджы, фактычна стала на бок мяцежнікаў, запатрабаваўшы ад улад спыніць супрацьстаянне, звінаваціўшы іх у няшчырасці ў адносінах да Сурэта Гусейнава. Пасля азнаямлення з дакладам Дзяржаўнай камісіі дэпутаты парламента вырашылі стварыць парламенцкую следчую камісію з мэтай правесці паўторнае расследаванне. Да поўначы 9 чэрвеня парламентары прынялі закон пра амністыю ўсіх радавых удзельнікаў гянджынскіх падзей.
Перамовы з Сурэтам Гусейнавым, пасярэднікам на якіх выступіў Гейдар Аліеў, не прынеслі адчувальных вынікаў. 10 чэрвеня падаў у адстаўку з паста старшыні Мілі Меджліса і 15 чэрвеня Мілі Меджліс абраў Аліева ў якасці новага старшыні парламента. Сітуацыя ў краіне, тым часам, імкліва ўскладнялася. Падраздзяленні Сурэта Гусейнава рушылі ўбок Баку. Да 14 чэрвеня пад іх кантроль без супраціву перайшлі Барда, Еўлах, Геакчай, Ханлар і Мінгечэвір. Ва ўсіх гэтых раёнах былі ссунуты кіраўнікі адміністрацыі і прызначаны ваенныя каменданты, якія падначальваліся Сурэту Гусейнаву. 15 чэрвеня ім удалося ўзяць Шэкі, а раніцай наступнага дня перадавы атрад Гусейнава знаходзіўся ўжо ў 100 км ад Баку, каля Аджыкабула. Крызісам улады ў Азербайджане скарыстаўся армянскі бок, што развярнуў. Прэс-сакратар Прэзідэнта Арыф Аліеў паведамляў, што падаванне падтрымкі азербайджанскім сілам абцяжарана, бо частка прылеглых да зоны баёў раёнаў кантралюецца прыхільнікамі Гусейнава. Міністр замежных спраў Азербайджана звінаваціў Расію ў дачыненні да гянджынскіх падзей, але расійскі бок афіцыйна аспрэчыў гэта. Дзярждэпартамент ЗША і выказалі падтрымку Эльчыбею як усенародна абранаму кіраўніку дзяржавы ў яго канфлікце з мяцежнікамі.
Пасля настойлівых вымогаў мітынгоўцаў, якія сабраліся ў тыя дні перад рэзідэнцыяй кіраўніка дзяржавы, Абульфаз Эльчыбей выступіў на плошчы каля прэзідэнцкага палаца і абвясціў, што не збіраецца сыходзіць у адстаўку. Ён заявіў, што яго лёс можа вырашыць толькі рэферэндум. Пазней тэлебачанне зачытала зварот Эльчыбея, у якім ён заклікаў мяцежнікаў скласці зброю. У прынятым звароце да салдат і афіцэраў 709-й вайсковай часці ён заклікаў іх «як грамадзян не разліваць кроў сваіх аднагодкаў, якія стаяць на варце дзяржавы і народа». Адлегласць паміж урадавымі сіламі і мяцежнікамі ўсё больш скарачалася. На 18 чэрвеня Гусейнаў прызначыў дату ўводу войскаў у Баку, матывуючы гэта тым, што яго вымогі пра адстаўку кіруючых асоб (прэзідэнта, міністра абароны, міністра ўнутраных спраў, міністра нацыянальнай бяспекі) не выконваюцца. На загад вакол сталіцы сталі капаць траншэі і будаваць барыкады, на якіх выстаўляліся пасты. Эльчыбей зняў з пасад міністраў бяспекі і ўнутраных спраў, прызначыўшы в.а. адпаведна і. У той жа дзень часткі нацыянальнай арміі выступілі супраць выкарыстання арміі для вырашэння палітычных пытанняў і абвясцілі, што не зробяць супраціўлення часцям Сурэта Гусейнава.
Адхіленне ад улады
Нечакана, у ноч з 17 на 18 чэрвеня, у становішчы поўнай сакрэтнасці Абульфаз Эльчыбей выляцеў з бакінскага аэрапорта «Біна» ў Нахічэвань і пасяліўся ў родным паселішчы Келекі. Ні члены ўрада, ні старшыня Вярхоўнага Савета нічога не ведалі пра гэта. У паведамленні прэс-службы Азербайджана ўчынак прэзідэнта расцэньваўся як «ад'езд кіраўніка дзяржавы са сталіцы ў сувязі з ускладненнем унутранага становішча». Праз дзень дзяржсаветнік заявіў, што па наяўнай у яго інфармацыі ''«некаторыя ўрадавыя сілы, падкупленыя мяцежнікамі, учора спрабавалі здзейсніць арышт і замах на жыццё прэзідэнта. З мэтай прадухілення кровапраліцця Абульфаз Эльчыбей з'ехаў у Нахічэвань»''. 21 чэрвеня Мілі Меджліс прыняў дзве пастановы: адна, што заклікала Эльчыбея неадкладна вярнуцца ў сталіцу для кіраўніцтва абаронай горада, іншая — заклік да Сурэта Гусейнаву сесці за стол перагавораў. У той жа дзень Сурэт Гусейнаў у Гянджы абвясціў пра тое, што «бярэ ў свае рукі ўсе паўнамоцтвы». Яго падраздзяленні да таго часу знаходзіліся ўжо ў 20 км ад Баку.
Вечарам 23 чэрвеня адкрылася экстранае пасяджэнне парламента, што доўжылася да глыбокай ночы. У позве пасяджэння стаялі два пытанні: ці трэба арганізаваць сустрэчу Эльчыбея з Сурэтам Гусейнавым і ў стане кіраўнік дзяржавы выконваць свае абавязкі, знаходзячыся за межамі сталіцы і ці варта перадаць яго паўнамоцтвы старшыні парламента Гейдару Аліеву? Кіраўнік МЗС Т. Гасымаў і дзяржсакратар паведамілі, што прэзідэнт гатовы сустрэцца з мяцежным палкоўнікам. Аднак той у сваёй тэлефанаграме Мілі Меджлісу адмовіўся ад падобнай сустрэчы. Па ініцыятыве лідара апазіцыйнай  на абмеркаванне парламента быў пастаўлены праект пастанова пра вотум недаверу кіраўніку дзяржавы і перадачы яго паўнамоцтваў Гейдару Аліеву, што выклікала адмоўную рэакцыю ў дэпутатаў Народнага фронту і юрыстаў прэзідэнцкага апарата. У 2 гадзіны ночы 24 чэрвеня старшыня парламента прапанаваў перапыніць на час пасяджэнне і даць яшчэ адзін шанец Абульфазу Эльчыбею, каб той прыняў канчатковае рашэнне. Да таго часу паступілі звесткі, што часці Сурэта Гусейнава кантралююць Сумгаіт. Пасты на заездзе і выездзе з Баку, а таксама пасты ў бакінскага аэрапорта «Біна» кантраляваліся супольнымі сіламі паліцыі і падраздзяленнямі Сурэта Гусейнава.
Апошнія гады: вяртанне ў палітыку
Пасля фармальнага сканчэння тэрміну сваіх прэзідэнцкіх паўнамоцтваў экс-прэзідэнт атрымаў магчымасць вярнуцца ў сталіцу. Ён быў абраны старшынём Дэмакратычнага кангрэса Азербайджана, які аб'яднаў усе асноўныя апазіцыйныя партыі краіны, стаў кіраўніком агульнанацыянальнага руху «За выбарчую рэформу і дэмакратычныя выбары». Эльчыбей выступаў за выхад краіны з СНД. У інтэрв'ю, дадзеным ім у 1998 годзе, ён выказаў сваю думку пра гэту Супольнасць:
Смерць
У жніўні 2012 года Пракуратура Баку па звароце лідара партыі «Сучасны Мусават» Хафіза Гаджыева ўзбудзіла крымінальную справу пра спробу забойства Абульфаза Эльчыбея. Гаджыеў абвясціў, што Эльчыбея незадоўга да смерці атруцілі, але гэта спрыяла толькі пагаршэнню яго здароўя, і звінаваціў у спробе забойства аднаго з яго паплечнікаў Алі Керымава, які ўзначаліў Народны фронт Азербайджана.
Мікалай Іванавіч Каспяровіч
Мікалай Іванавіч Каспяровіч (, в. Ізабалёва Ігуменскага павета, цяпер  —, Новасібірск, НКУС) — беларускі этнограф, краязнавец, лексікаграф, мастацтвазнавец і літаратуразнавец.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і арандатара. У 1912 скончыў Багушэвіцкую аднакласную царкоўнапрыходскую школу.
У 1915—1917 гадах быў у бежанстве ў Кастрамской губерні, вучыўся ў Кастрамской мужчынскай гімназіі. У 1917 скончыў Ігуменскае пачатковае вучылішча.
У 1917—1921 гадах настаўнічаў у Ігуменскім павеце і адначасова вучыўся ў Мінскім настаўніцкім інстытуце (скончыў у 1921). У 1919—1920 гадах быў інструктарам Часовага беларускага нацыянальнага камітэта і Цэнтральнай беларускай школьнай рады, арганізаваў і быў першым старшынёй Ігуменскіх павятовых беларускага нацыянальнага камітэта і школьнай рады, удзельнічаў у антыпольскім падполлі.
3 1921 года інструктар Наркамасветы БССР, з 1922 года інспектар Слуцкага, з 1924 года — Віцебскага аддзелаў народнай асветы. 3 1926 года навуковы сакратар Цэнтральнага бюро краязнаўства пры Інбелкульце, сакратар краязнаўчага часопіса «Наш край». Аўтар «Беларуска-расійскага слоўнічка» (1925), «Віцебскага краёвага слоўніка» і «Слоўнічка уласных найменняў» (1927). Пісаў пра гісторыю краязнаўчай працы на Беларусі, яе задачы і методыку, даследаваў гісторыю беларускага выяўленчага мастацтва, архітэктуру, сучасную графіку (арт. «Беларускае малярства ў Польшчы (XIV—XVI стст.)», «Асноўныя моманты гісторыі беларускага дойлідства», «Мінск у графіцы А. М. Тычыны» і інш.). Цікавіўся гісторыяй тэатра, навукі (нарысы «Уладзіслаў Галубок», «Беларускі тэатр у Гродна», «Беларуская навука да Кастрычніка і пасля яго», «Беларуская культура: Да дзесяцігоддзя абвяшчэння БССР»). Склаў бібліяграфію твораў К. Каганца, даследаваў асобныя праблемы развіцця беларускай літаратуры (нарыс «Карусь Каганец», арт. «Матывы барацьбы ў творчасці М. Багдановіча», «Беларуская літаратура ў Латвіі»). Укладальнік першага беларускага дапаможніка па тэорыі літаратуры «Узоры для літаратурных гурткоў пры „Маладняку“ і гурткоў селькораў» (1927).
Арыштаваны ДПУ БССР 29 чэрвеня 1930 года па справе «Саюза вызвалення Беларусі». Па пастанове АДПУ СССР ад 10 красавіка 1931 года зняволены ў лагерах тэрмінам на 5 гадоў (Асінкі Кемераўскай вобласці). Пасля вызвалення ў 1935 годзе жыў у Новасібірску, выкладаў рускую мову і літаратуру ў тэхнікуме сувязі. Паўторна арыштаваны 28 жніўня 1937 года; па пастанове пазасудовага органа ад 17 снежня 1937 года прыгавораны да расстрэлу. Па першым прыгаворы рэабілітаваны 19 верасня 1960 года, па другім — 14 лютага 1958 года.
Памяць
21 мая 2013 года ў Віцебску на доме № 4 па вуліцы Крылова ўсталявана мемарыяльная дошка.
Яўген Сцяпанавіч Алёхін
Яўген Сцяпанавіч Алёхін (, сяло Верхнія Пады, Тамбоўская губерня, Расійская імперыя —, Чэхаславакія) — савецкі военачальнік. Генерал-маёр. Герой Грамадзянскай вайны, поўны георгіеўскі кавалер.
Першая сусветная і Грамадзянская вайны
У кастрычніку 1914 года Яўгеній Алёхін быў прызваны ў Рускую Імператарскую армію.
Скончыўшы школу прапаршчыкаў, прымаў удзел у Першай сусветнай вайне ў якасці штабс-капітана.
У Чырвонай Арміі з жніўня 1918 года, на баку якой быў удзельнікам Грамадзянскай вайны. 22 красавіка 1919 года, камандуючы батальёнам 11-й стралковай дывізіі, нанёс раптоўны ўдар па праціўніку ў раёне горада Выру, за што быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. Другі раз быў удастоены гэтай узнагароды, калі, камандуючы 93-м стралковым палком, 24 мая 1920 года асабіста падняў салдат у атаку, у выніку чаго быў заняты населены пункт Вална. У трэці раз — за баі ў перыяд наступу на Варшаву.
Міжваенная служба
З кастрычніка 1926 па 1929 вучыўся ў Ваеннай акадэміі РСЧА імя М. В. Фрунзэ, па заканчэнні якой быў накіраваны ў Полацк для праходжання службы ў 5-й стралковай дывізіі ў якасці камандзіра палка, а затым начальніка штаба дывізіі.
З 1933 года працаваў начальнікам Мінскага ваеннага пяхотнага вучылішча. У 1938 годзе быў звольнены з шэрагаў РСЧА.
Вялікая Айчынная вайна
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны Яўгеній Сцяпанавіч Алёхін быў зноў прызваны на службу ў войска і быў прызначаны намеснікам камандзіра 33-га стралковага корпуса, які ўваходзіў у склад 28-й арміі рэзерву Стаўкі ВГК.
У ліпені 1941 года прызначаны на пасаду камандзіра 9-й запасной стралковай брыгады, у 1942 годзе — на пасаду камандзіра 113-й стралковай дывізіі, якая ў складзе 33-й арміі ўдзельнічала ў баях у раёне Смаленска.
Камандуючы 33-й арміяй Міхаіл Хозін так ахарактарызаваў баявую дзейнасць Я. С. Алёхіна ў гэты перыяд :
… Камандзір дывізіі энергічна і ўмела ажыццяўляў кіраўніцтва аперацыяй не толькі з каманднага пункта, але і на пярэднім краі, паказваючы прыклад стараннага, прадуманага правядзення аперацыі, мужнасці і бясстрашнасці.
У жніўні 1943 года генерал-маёр Я. С. Алёхін быў прызначаны камандзірам 27-га гвардзейскага стралковага корпуса 57-й арміі. У гэтай пасадзе кіраваў войскамі ў Белгарадска-Харкаўскай наступальнай аперацыі, Бітве за Днепр. У лютым 1944 года корпус быў перададзены ў 7-ю гвардзейскую войска і ў яе складзе ўдзельнічаў Уманска-Баташанскай, Яска-Кішынёўскай, Дэбрэцэнскай, Будапешцкай наступальных аперацыях. У ходзе Браціслаўска-Брноўскай наступальнай аперацыі 27-ы гвардзейскі стралковы корпус, дзейнічаючы на ​​галоўным кірунку, вызваліў гарады Кам’яціцы, Малацкі, Трнава.
22 красавіка 1945 года Яўгеній Сцяпанавіч Алёхін быў смяротна паранены падчас налёту авіяцыі праціўніка. Памёр у шпіталі. Пахаваны ў Львове.
Алесь Сакалоў
Алесь Сакалоў — беларускі.
Біяграфія
Нарадзіўся 31 траўня 1989 года ў Мінску. У 2008 годзе скончыў Рэспубліканскі каледж мастацтваў імя І. Ахрэмчыка па спецыяльнасці «Мастак-скульптар». У 2014 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную Акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці «Мастак-скульптар». Выкладае ў Мінскім дзяржаўным мастацкім вучылішчы імя Глебава. Сябра секцыі скульптуры Беларускага саюза мастакоў з 2014 года.
Прымае ўдзел у рэспубліканскіх выставах з 2008 года і пленэрах з 2010 года. Аўтар скульптуры «Сэрца» на прылеглай тэрыторыі РНПЦ кардыялогіі ў Мінску.
Творчасць
Скульптуры «Каўчэг» (2016), «Дрэва жыцця» (Смаргонь, 2014), «Рака» (Лагойск, 2010), «Птушка» (Паставы, 2012). Праца ў аўтарскім калектыве над помнікам пісемнасці ў горадзе Быхаў з І. Арцімовічам, В. Цімашавым, П. Піраговай. Удзельнік міжнароднага мастацкага пленэру ў горадзе Калінінград у 2011, 2012, 2013 гадах.
У 2021 годзе ў Мінску ў адной з выставачных залаў Музея Заіра Азгура працавала выстава адной скульптуры Алеся Сакалова. Скульптура атрымала назву «П’ета» (pietà) і прысвечана чарнобыльскай трагедыі. Гэта класічная тэма сцэны Маці Божай у.
Сафура Алізадэ
Сафура Алізадэ (Səfurə Əlizadə; нар., Баку) — азербайджанская эстрадная.
Біяграфія
Прадставіла Азербайджан на конкурсе песні «Еўрабачанне 2010» з песняй на англійскай мове «Drip Drop» і заняла 5 месца ў агульнай выніковай табліцы.
Распаўсюджванне ісламу
Неўзабаве былі створаны мусульманскія дынастыі, і наступныя імперыі, такія як імперыі Амеядаў, Абасідаў, Мамелюкаў, Сельджукідаў і Аюбідаў, былі аднымі з самых вялікіх і магутных у свеце. Султанаты Аджура і Адал, багатая імперыя Малі ў Паўночнай Афрыцы, Султанаты Дэлі, Дэкан і Бенгалія, імперыі Маголаў і Дурані, а таксама Каралеўства Майсур і Нізам Хайдарабад на Індыйскім субкантыненце, Газневіды, Гурыды, Саманіды, у Персіі, Цімурыдаў і Асманскай імперыі ў Анатоліі істотна змянілі ход гісторыі. Людзі ісламскага свету стварылі мноства складаных цэнтраў культуры і навукі з разгалінаванымі гандлёвымі сеткамі, падарожнікамі, навукоўцамі, паляўнічымі, матэматыкамі, медыкамі і філосафамі, якія спрыялі залатому веку ісламу. Адраджэнне Цімурыдаў і ісламская экспансія ў Паўднёвай і Усходняй Азіі спрыялі касмапалітычнай і эклектычнай мусульманскай культуры на Індыйскім субкантыненце, Малайзіі, Інданезіі і Кітаі.
Па стане на 2016 год налічвалася 1,7 мільярда мусульман, кожны чацвёрты чалавек у свеце быў мусульманам , што робіць іслам другой па велічыні рэлігіяй. З дзяцей, якія нарадзіліся з 2010 па 2015 год, 31% былі мусульманамі, і ў цяперашні час іслам з'яўляецца самай хутка растучай асноўнай рэлігіяй у свеце.
NGC 5801
NGC 5801 (іншыя абазначэнні — NPM1G -13.0467, PGC 53596) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рудаміна (Вільнюскі раён)
Рудаміна́ (Rudamina) — вёска ў Вільнюскім раёне Вільнюскага павета Літвы. Цэнтр Рудамінскай сянюніі. Размешчана на рацэ, за 12 км на поўдзень ад Вільнюса. Насельніцтва на 2011 год — 919 чалавек.
Вялікае Княства Літоўскае
У 1592 годзе ў Рудаміне збудавалі касцёл.
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Рудаміна апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні.
На 1866 год у Рудаміне было 16 будынкаў. У 1877 годзе тут збудавалі царкву-мураўёўку.
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рудаміна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яна ўвайшло ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Рудаміна апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года ўлады СССР перадалі мястэчка Літве.
Віктар Іванавіч Валюшыцкі
Віктар Іванавіч Валюшыцкі (, г. Давыд-Гарадок, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 лютага 1962 года ў г. Давыд-Гарадок Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, інжынер па эксплуатацыі аўтатранспарту; Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, менеджар-эканаміст.
Працаваў старшым дыспетчарам, інжынерам-тэхнолагам брэсцкай АТЭК-1; інструктарам, другім сакратаром, першым сакратаром Ленінскага раённага камітэта ЛКСМБ г. Брэста; першым сакратаром Брэсцкага гарадскога камітэта ЛКСМБ; намеснікам загадчыка арганізацыйнага аддзела Ленінскага раённага камітэта КПБ г. Брэста; начальнікам аддзела комплекснага эканамічнага і сацыяльнага развіцця, начальнікам аддзела па кіраванні камунальнай маёмасцю і прыватызацыі Брэсцкага гарадскога выканаўчага камітэта; дырэктарам, генеральным дырэктарам ААТ «Брэсцкі цэнтральны ўнівермаг».
У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Асабістае жыццё
Жанаты, мае сына.
Рэдзькаўскі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Азёрскі (Азярэцкі) сельсавет у складзе Дубровенскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Азёры. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Дубровенскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пятрыкі. З 9 верасня 1946 года сельсавет у складзе Арэхаўскага раёна, з 17 снежня 1956 года — Дубровенскага раёна. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Засценкаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Кіраёва, Косціна і Рэдзькі). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна. У 1963 годзе ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Асінторфскага пассавета перададзены 8 населеных пунктаў (вёскі Буда, Жабыкі, Лабаны, Ступакі, Шалашына, Шыбаны, пасёлкі падсобнай гаспадаркі мясакамбіната і станцыя Асінаўка). 6 верасня 1963 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Рэдзькі. 17 ліпеня 1964 года ў склад Пірагоўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Буда, Жабыкі, Лабаны, Ступакі, Шалашына, Шыбаны і чыгуначная станцыя Асінаўка). З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. 24 мая 1968 года сельсавет перайменаваны ў Рэдзькаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў.
8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Засценкаўскага сельсавета.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: Азёры, Вялікае Тхорына, Кіраёва, Косціна, Пятрыкі, Рэдзькі, Судзілавічы і Шэкі.
Сена (дэпартамент)
Сена (département de la Seine, першапачаткова Парыж, Paris) — дэпартамент Францыі, які існаваў у 1790—1968 гадах, самы малы па тэрыторыі (480 кв. км), але самы значны па колькасці жыхароў у Францыі. Падзяляўся на тры акругі: Парыж, Сен-Дэні і Со (Sceaux). Быў скасаваны па законе ад 10 ліпеня 1964 года па рэарганізацыі парыжскага рэгіёна, а яго тэрыторыя была падзелена на чатыры новыя дэпартаменты:
Насельніцтва
Быў адным з нешматлікіх дэпартаментаў у Францыі, насельніцтва якога ўвесь час расло ў XIX стагоддзі:
Вуліца Касманаўтаў (Магілёў)
Вуліца Касманаўтаў (улица Космонавтов) — вуліца, адна з галоўных транспартных магістралей у заходняй частцы Магілёва. Размешчана ў Ленінскім раёне.
Гісторыя
Першапачаткова насіла назву Какінакі. Сучаснае аблічча вуліцы пачало складваецца з 1960-х гадоў. У 1961 годзе названа ў гонар савецкіх касманаўтаў.
Забудова
Забудову фарміруюць 5-, 9-павяховыя, пераважна жылыя, дамы, на частцы вуліцы захавалася забудова 1-павярховымі жылымі дамамі сядзібнага тыпу.
Анатоль Мікалаевіч Аліфірэнка
Анатоль Мікалаевіч Аліфірэнка (, Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў галоўным архітэктарам Светлагорска, з 1984 года — галоўны архітэктар Гомеля.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Член КПСС з 1980 года. Пражывае ў г. Гомель.
Творчасць
Асноўныя працы: маладзёжнае кафэ па вул. Свярдлова (1974—1975), гарадскі Дом піянераў і школьнікаў (1979), спартыўны корпус фізкультурна-аздараўленчага комплексу (1980—1983, у аўтарскім калектыве) у Светлагорску.
Імператарскі пінгвін
Імператарскі пінгвін (Aptenodytes forsteri) — самы буйны з сучасных відаў сямейства пінгвінавых. Разам з каралеўскім пінгвінам адносіцца да роду імператарскіх пінгвінаў (Aptenodytes).
Знешні выгляд
Самцы імператарскага пінгвіна дасягаюць росту 122 см і важаць у сярэднім 35-40 кг, але максімальная вага самца можа дасягаць 45 кг. Самкі дасягаюць 114 см росту і 28-32 кг вагі. Гэта самы буйны з усіх сучасных пінгвінаў. Мускульная маса імператарскага пінгвіна таксама з’яўляецца самай вялікай з усіх відаў птушак (у асноўным за кошт грудных мускулаў). Апярэнне імператарскага пінгвіна на спіне чорнае, а на грудзях белае, што робіць яго ў вадзе менш прыкметным для ворагаў. Пад шыяй і на шчоках у яго жоўта-аранжавая афарбоўка. Птушаняты пакрытыя белым або шаравата-белым пухам.
Вірус мазаікі нарцыса
Вірус мазаікі нарцыса (Narcissus mosaic virus, NMV) — патагенны вірус раслін роду сямейства, які заражае нарцысы.
Апісанне
Ізаляваны ў Нідэрландах і Вялікабрытаніі ад у 1946 годзе.
Вельмі пашыраная і шкаданосная хвароба. Вірус перадаецца з сокам хворых раслін і тлямі, захоўваецца ў цыбулінах. Характэрныя сімптомы — бледна-зялёныя або шараватыя, палоскавасць і плямістасць лісця, якія з часам ператвараюцца ў жоўтыя, асабліва прыкметныя ранняй вясною. Іншы раз назіраецца дэфармацыя і маршчакаватасць лісця. Кветаносы скрыўляюцца, кветкі недаразвіваюцца, на пялёстках бледныя паўпразрыстыя плямы і штрыхі.
Гнаевічкі
Гнаевічкі (Oniticellus) — род пласцініставусых жукоў.
Апісанне
Пярэдняспінка перад аснаваннем падоўжна ўціснуты. Пігідый ля аснавання не абрамлены, з гладкай бліскучай плямай. Вяршыня надкрылляў з доўгімі прамымі валасінкамі. Кліпеус са слабымі грудкамі або без іх. Пярэднія лапкі заўсёды ёсць.
Вольга Васільеўна Лепяшынская
Біяграфія
Нарадзілася 28 верасня 1916 года ў Кіеве ў шляхецкай сям’і з польскімі каранямі.
Пачынала займацца харэаграфіяй сама. Увесь вольны час вучылася танцаваць, некалькі разоў на тыдзень брала ўрокі ў А. В. Някрасавай. У 1933 годзе скончыла дзяржаўны Маскоўскі балетны тэхнікум пры ДАВТ (сёння Маскоўская акадэмія харэаграфіі) (педагог А. І. Чэкрыгін, Е. А. Шарпанцье, Е. М. Адамовіч, В. А. Сямёнаў).
У 1933 годзе дэбютавала ў Вялікім тэатры, у партыі Лізы ў балеце «Марная засцярога» Ж. Даберваля. Валодаючы бліскучай тэхнікай, філіграннай дакладнасцю рухаў, жывым тэмпераментам, з поспехам танчыла як класічныя, так і сучасныя партыі.
У гады вайны выступала на фронце са спецыяльна падрыхтаванымі праграмамі. 30 снежня 1942 года ў эвакуацыі ў Куйбышаве Вялікім тэатры адбылася прэм’ера балета «Пунсовыя ветразі» В. М. Юроўскага, пастаўленага па аднайменнай аповесці А. С. Грына. З гэтым балетам трупа гастралявала па вызваленых гарадах.
Залаты век ісламу
Залаты век ісламу — перыяд культурнага, эканамічнага і навуковага росквіту ў гісторыі ісламу, які традыцыйна датаваны з 8 па 14 ст. Традыцыйна лічыцца, што гэты перыяд пачаўся ў часы праўлення абасідскага халіфа Харуна ар-Рашыда (786—809) з адкрыцця Дома мудрасці ў Багдадзе, найбуйнейшага на той момант горада свету, дзе ісламскія навукоўцы і паліматы з розных частак свету з розным культурным паходжаннем было даручана сабраць і перакласці ўсе вядомыя сусветныя класічныя веды на сірыйскую і арабскую мовы.
Вольга Васільеўна Лепяшынская
Біяграфія
Сярод яе партнёраў былі А. Н. Ермалаеў, А. М. Месерэр, П. А. Гусеў і іншыя танцоўшчыкі.
Завяршыўшы кар’еру балярыны ў 1963 годзе, займалася выкладаннем як у СССР, так і за мяжой: у Рыме, Будапешце, Мюнхене, Берліне, Дрэздэне, Штутгарце, Вене, Бялградзе, Стакгольме, Нью-Йорку, Токіа, Лондане, Осла і іншых гарадах. У 1997 годзе стала прафесарам Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва. Больш за 50 гадоў узначальвала дзяржаўную экзаменацыйную камісію на кафедры харэаграфіі ДІТМа.
З 1973 года ўзначальвала аргкамітэт міжнародных конкурсаў артыстаў балета ў Маскве. Старшыня журы першага Маскоўскага міжнароднага незалежнага конкурсу маладых артыстаў балета імя С. П. Дзягілева (1992). Таксама была аглядальнікам Цэнтральнага тэлебачання і членам рэдкалегіі «Энцыклапедыі балета». З 1992 года — прэзідэнт Расійскай харэаграфічнай асацыяцыі, а з 1996 узначальвала праўленне Цэнтральнага дома работнікаў мастацтваў. Уваходзіла ў кіраванне таварыстваў «СССР — Японія» і «СССР — ЗША».
Член ВКП (б) з 1943 года.
Памерла 20 снежня 2008 года на 93-м годзе жыцця ва ўласнай кватэры ў Маскве. «Яна заснула і не прачнулася», — распавёў сваяк балерыны. Пахавана 23 снежня 2008 года на Увядзенскіх могілках.
Сям’я
Першы муж — Ілля Трауберг (1905—1948), кінарэжысёр (развяліся незадоўга да пачатку Вялікай Айчыннай вайны).
Другі муж — Леанід Райхман (1908—1990), супрацоўнік МДБ СССР, генерал-лейтэнант (арыштаваны ў 1951 годзе, пасля вызвалення да жонкі не вярнуўся).
Трэці муж — Аляксей Антонаў (1896—1962), военачальнік, генерал арміі, член Стаўкі ВГК, начальнік Генеральнага штаба ВС СССР у 1945—1946 гадах, першы (з 1955 года) начальнік Штаба Аб’яднаных узброеных сіл краін АВД.
Спадчына
Пасля смерці балерыны група супрацоўнікаў Цэнтральнага дома работнікаў мастацтваў звярнулася ў Генеральную пракуратуру Расійскай Федэрацыі з просьбай праверыць абставіны, звязаныя з перадачай грамадзянам у спадчыну маёмасці балерыны. Пракуратуры Масквы даручылі правесці праверку ў адпаведнасці з законам.
Рэчы з гардэроба балерыны пасля яе смерці былі перададзеныя спадкаемцамі гісторыку моды А. Васільеву. У 2012 годзе некалькі нарадаў і сцэнічных касцюмаў (да нумара «Дзяўчына і гусар» і да балета «Дон Кіхот») былі прадстаўлены на выставе «Мода за жалезнай заслонай. З гардэроба зорак савецкай эпохі», якая прайшла ў Хлебным доме музея-запаведніка Царыцына.
Памяць
7 кастрычніка 2022 года на доме, дзе жыла Лепяшынская з 1944 па 2008 год (1-я Цвярская-Ямская вуліца, д. 36, будынак 1), была адкрыта мемарыяльная дошка работы скульптара і графіка Алега Закаморнага.
Факты
На пытанне эстонскага выдання Postimees, чаму балет карыстаўся такой вялікай увагай ва ўладзе, Лепяшынская заявіла: «Таму што ў Вялікі тэатр прыходзіў Сталін. Калі ў яго быў вольны час, ён заўсёды прыязджаў, садзіўся ў сваю ложу, і мы ведалі, што Сталін у тэатры. За кулісамі з’яўлялася шмат маладых, добра апранутых мужчын. Сталін вельмі любіў балет „Полымя Парыжа“, які і для нас быў святым. Ён часта прыходзіў толькі на адзін акт, у якім адбывалася ўзяцце Цюільры. Сталін зрабіў вельмі шмат для Вялікага тэатра, пры ім тэатр ператварыўся ў адзінае цэлае. З’явіліся першакласныя музыканты, а сам аркестр стаў такім жа цэхам, як балет і опера».
NGC 5802
NGC 5802 (іншыя абазначэнні — NPM1G -13.0469, PGC 53601) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Шалі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сергій (Каралёў)
Епіскап Сергій (свецкае імя Аркадзь Каралёў;, Масква — , Казань) — праваслаўны дзеяч, архіепіскап.
Біяграфія
У 1905 годзе скончыў Маскоўскую духоўную акадэмію. 17 красавіка 1921 года быў хіратанізаваны ў епіскапа Бельскага. У 1922 годзе высланы з Польшчы, жыў у Празе, быў вікарыем мітрапаліта Еўлогія, які кіраваў Заходнееўрапейскім экзархатам РПЦ, затым перайшоў у юрысдыкцыю канстанцінопальскага патрыярхату.
З верасня 1950 года быў архіепіскапам Казанскім і Чыстопальскім.
Шалкевіч
Шалкевіч — беларускае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Брыньяна-Джэра-д’Ада
Брын'яна-Джэра-д'Ада (Brignano Gera d'Adda) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Бергама.
Насельніцтва складае 5670 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 481 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 24053. Тэлефонны код — 0363.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Francesco d'Assisi.
Лазанья
Лазанья (lasagne) — запяканка, традыцыйная страва італьянскай кухні, асабліва Балонні, прыгатаваная з аднайменных макаронных вырабаў, праслоеных начынкай і соусам (звычайна бешамель). Пласты начынкі могуць быць з мяснога рагу або фаршу, таматаў, шпінату, іншай гародніны, сыру Пармезан, мацарэлы, рыкоты.
Этымалогія
Слова «лазанья» першапачаткова апісвала каструлю для прыгатавання ежы. Думаюць, што пачаткова ў Старажытнай Грэцыі laganon называлі плоскую хлебную ляпёшку; рымляне, пазычыўшы ад грэкаў, пачалі разразаць яе на тонкія скрылі, называныя lagani.
У ранняе Сярэднявечча страва трансфармавалася ў гатунак мучных клёцак, якія дадаваліся ў гаршчок з тушанымі мясам або садавінай.
У часы Марка Пола (XIII ст.) лазанья ўжо ў асноўным была падобнай да сучаснай — тонкія плоскія шырокія кавалкі цеста (звычайна прамавугольныя; пры масавай вытворчасці пераважна гафрыраваныя), спачатку адварваліся як локшына, потым тушыліся ў пячы ці духоўцы з разнастайнымі дадаткамі (садавіной, мясам, грыбамі і г.д.).
У XVI ст. рэцэпт лазаньі быў пазычаны і трансфармаваны польскай кухняй, так з’явіліся лазанкі.
Сучасная кухня
Сучасная лазанья гатуецца, звычайна, з шасці пластоў цеста, пры гэтым на кожны пласт кладуць мясны фарш, грыбы, гародніну, а зверху — цёрты сыр і некалькі кавалачкаў масла. Для лазаньі італьянцы часцей за ўсё выкарыстоўваюць рыкоту і мацарэлу. Пармезан абавязковы толькі для класічнай лазаньі баланьезэ, іншы гатунак сыру ў гэтай страве выкарыстоўваць немагчыма. Страва запякаецца ў духавой шафе.
Каралеўскі пінгвін
Каралеўскі пінгвін (Aptenodytes patagonicus Miller, JF, 1778) — нялётная птушка з сямейства пінгвінавых (Spheniscidae).
Агульная характарыстыка
Каралеўскі пінгвін падобны да імператарскага пінгвіна, але трохі драбнейшы за яго памерамі і з больш ярчэйшай афарбоўкай. Даўжыня цела каралеўскага пінгвіна складае ад 91 да 2 м. Дарослыя птушкі маюць шэрую спіну, па баках чорнай галавы і на грудзях буйныя яркія аранжавыя плямы. Пуза белае. Птушаняты бурага колеру.
Арэал
Каралеўскі пінгвін гняздуе на астравах паблізу Вогненнай Зямлі: Паўднёвая Георгія, Паўднёвыя Сандвічавы астравы, Марыён, Астравы Крозэ, Кергелен, Херд, Макуоры.