cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ніжнія Вязавыя
Насельніцтва — 7697 чалавек (2020). Пасёлак размешчаны на правым высокім беразе Волгі (Куйбышаўскае вадасховішча) насупраць Зеленадольска. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1957 года.
Вальтэр фон Рэйхенау
Паміж сусветнымі войнамі
З лютага 1934 — генерал-маёр, з кастрычніка 1935 — генерал-лейтэнант, камандуючы 7-м ваеннай акругай (Мюнхен), у кастрычніку 1936 — выраблены ў званне генерала артылерыі.
З лютага 1938 фон Рэйхенау — камандуючы 4-й групай войскаў (Лейпцыг), якая акупавала Судэцкую вобласць (кастрычнік 1938), затым Чэхію і Маравію (сакавік 1939).
Стаяў ля вытокаў утварэння вермахта. Браў удзел у сакрэтнай праграме адраджэння нямецкай арміі і бываў у СССР разам з фон Бломбергам. Рэйхенау ўвайшоў у гісторыю трэцяга рэйха дзякуючы таму, што склаў тэкст прысягі на вернасць новаму рэйхсканцлеру. Перавёў на нямецкую мову працы брытанскага эксперта па танках Лідэл Гарта і ўсяляк спрыяў развіццю новага роду войскаў у Германіі.
Другая сусветная вайна
З пачатку вайны камандаваў 10-й арміяй. За Польскую кампанію ўзнагароджаны Рыцарскім крыжам, узведзены ў генерал-палкоўнікі.
З кастрычніка 1939 года — камандуючы 6-й арміяй. У Заходняй кампаніі армія Рэйхенау заняла Бельгію, у ліпені 1940 ён быў узведзены ў генерал-фельдмаршалы.
Бойкі
Бойкі — этнаграфічная група ўкраінцаў. Жывуць на паўднёвых схілах Карпат (Бойкаўшчыне) Украіны. Гавораць на бойкаўскім дыялекце ўкраінскай мовы.
Цэнтрам Бойкаўшчыны лічыцца карпацкі гарадок Турка.
Назва
Вядома пра кельцкае племя боеў, бо кельты ўдзельнічалі ў этнагенезе ўкраінскага народа (Напрыклад: «Латэнская культура», «Зарубінецкая культура»). Разглядаюць Бойкаў як нашчадкаў даўняга племені белых харватаў, якія прымалі непасрэдны ўдзел у этнагенезе ўкраінскага народа часоў Антскага саюза і Кіеўскай Русі. Але угры ўварваліся ў Наддунайскую нізіну, і падзялілі ўсходніх і паўднёвых славян, якіх аб'ядноўвалі продкі бойкаў. Даследчыкі Павел Шафарык і Франьё Рачкі, грунтуючыся на візантыйскіх згадках 10 ст. Канстанціна Парфірароднага аб становішчы «Бойкі» (Бойкаўшчыны) за «туркіею» (гэта тагачасная назва Венгрыі), разглядаюць яе як радзіму.
Хоць святар Іосіф Лявіцкі не прыдумаў назву «Бойкі» для бойкаў, але тлумачыў назву «Бойкі» у друкаванай прадмове да «Граматыкі» (1831) — ад ўжывання ў іх мове часціцы (укр. «бо є», «бойє») — толькі ў адрозненне ад лемкаў, што казалі «лем», і «лишаків», што казалі «лише», «лишень». У далейшым гэтую назву распаўсюдзілі А. Таронскі, В. Хіляк і іншыя. У Славакіі бойкаў называюць «пуйдзякамі» (славацк. Pujďák), бо яны кажуць «пуйдемо» у адрозненне ад лемкаўскага «пійдемо».
Гісторыя
У гэтым кантэксце «Бойкі» — гэта тапонім, прычым не аўтэнтычны.
Культура
Бойкі захавалі шмат старадаўніх звычаяў і абрадаў. Асноўныя галіны традыцыйнага гаспадаркі бойкаў — горныя жывёлагадоўля і земляробства, лясныя промыслы і солеварэнне, рамёствы і мастацкія промыслы. У сучасных умовах бойкі займаюцца пераважна земляробствам і жывёлагадоўляй, працуюць на леса- і нафтараспрацоўкі, развітыя мастацкія промыслы, існуе курортная галіна.
Мужчынскі строй
Мужчыны насілі штаны сіняга колеру запраўленыя ў боты. Летам насілі шырокія палатняныя, а зімой — ваўняныя галошні (штаны). Кашулі насілі вышытыя белыя, паверх штаноў са скураным шырокім поясам. На галаве насілі чорныя барановыя шапкі, завужаныя к верху. Зімою насілі доўгія да калена буркі чорнага колеру, якія насілі на плячах не адзяваючы. Буркі былі абабітыя чырвона-чорнымі вітымі шнурамі. Шапкі былі пашытыя без сукна. Кажухі насілі белага колеру, а сярмягі кававага. Летам на галаве насілі так званыя «венгерскія капялюшы». Кашулі бойкаў былі ўпрыгожаны мярэжкай. На галаве насілі таксама «кучмы» (барановыя кудлатыя шапкі). Летам чорны высокі з шырокімі палямі капялюш.
Герб Давыд-Гарадка
Герб Давыд-Гарадка — геральдычны сімвал Давыд-Гарадка, дараваны гораду 22 студзеня 1796: «у чорным полі сярэбраная рака з прыстанню і залатым суднам з таварамі».
У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 28 ліпеня 1997. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 10.
Афіцыйнае апісанне:
Коза Ностра
Коза Ностра (на сіцылійскай мове Cosa Nostra — «Наша справа») — сіцылійская злачынная арганізацыя, некаторымі вызначаецца як мафія.
Дзейнічае на Сіцыліі з пачатку XIX стагоддзя, ператварыўшыся ў пачатку XX стагоддзя ў міжнародную арганізацыю. Першапачаткова арганізацыя займалася абаронай (якая ўключала самыя жорсткія метады) уладальнікаў апельсінавых плантацый і дваран, якія валодалі буйнымі зямельнымі ўчасткамі, у асноўным ад сябе ж саміх. Гэта былі зародкі рэкету. Пазней Коза Ностра пашырыла арэал сваёй дзейнасці, стаўшы злачыннай групоўкай ва ўсіх адносінах. З 20 стагоддзя галоўным кірункам дзейнасці Козы Ностра стаў бандытызм.
Арганізацыя складалася з групы, званай «сям’ёй» (famiglia). Сама «сям’я» мела жорсткую іерархічную структуру, падпарадкаваную так званаму Хроснаму бацьку — padrino. Тэрыторыя дзейнасці «сям’і» падзялялася на своеасаблівыя «акругі», якія маглі складацца з вуліц, раёнаў або нават цэлых правінцый. Кожная акруга кантраляваўся звычайна трыма сем’ямі, якія абіралі свайго лідара (такога лідара называюць часам capo di capi — галава галоў). Гэты лідар выбіраў свайго намесніка і яшчэ ад аднаго да трох дарадцаў (кансільеры).
Спасылкі
Maffia
Шропшыр
Шропшыр (Shropshire) — цырыманіяльнае графства і ўнітарная адзінка (як частка) на захадзе Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Уэст-Мідлендс. Сталіца — Шрусберы, найбуйнейшы горад — Тэлфард.
Геаграфія
Цырыманіяльнае графства Шропшыр займае тэрыторыю 3487 кв. км (13-е месца) і мяжуе на захадзе з Уэльсам, на поўначы з цырыманіяльным графствам Чэшыр, на ўсходзе з цырыманіяльным графствам Стафардшыр, на паўднёвым усходзе з цырыманіяльным графствам Вустэршыр, на поўдні з цырыманіяльным графствам Херэфардшыр.
Цырыманіяльнае графства Шропшыр складаецца з палітычна незалежных адна ад адной унітарных адзінак Шропшыр і Тэлфард і Рэкін.
Унітарная адзінка Шропшыр займае тэрыторыю 3197 кв. км (14-е месца) і яе межы амаль цалкам супадаюць з межамі цырыманіяльнага графства, за выключэннем таго, што на паўночным усходзе ўнітарная адзінка Шропшыр мяжуе з унітарнай адзінкай Тэлфард і Рэкін.
Франчэска Лапарэлі
Франчэска Лапарэлі ці Франчэска Лапарэлі да Картона (Francesco Laparelli;, Картона — , Кандыя, востраў Крыт) — італьянскі архітэктар і адзін з найбольш значных ваенных інжынераў XVI стагоддзя, вучань Мікеланджэла Буанароці.
Шропшыр
Геаграфія
Суднаходнай ракой Северн графства падзелена на дзве часткі: паўночную, раўнінную, апрацаваную пад раллі, і паўднёвую, пагорыстую, больш прыдатную для жывёлагадоўлі.
У паўднёвай частцы праходзяць горныя ланцугі Лонг-Мінд (617 м) і Клі-Гільс (550 м). У цэнтры графства гара Врэкін (377 м).
Франчэска Лапарэлі
Біяграфія
Лапарэлі нарадзіўся ў Картоне 5 красавіка 1521 года ў адной з самых заможных і знакамітых сем’яў у гэтым горадзе. У юнацтве ён навучыўся карыстацца зброяй, вывучаў матэматыку Эўкліда і архітэктуру Вітрувія, а таксама ўдасканаліў свой малюнак. У 1550-х гадах ён сустрэў свайго пазнейшага мецэната Габрыа Сербелоні, генерала і ваеннага інжынера, пад моцным уплывам якога заставаўся.
У 1560 годзе Франчэска Лапарэлі быў выкліканы ў Рым папам Піем IV, дзе яму было дадзена даручэнне аднавіць умацаванні Чывітавек’я. У тым жа годзе ён спраектаваў умацаванні, якія абаранялі новае вусце Тыбра, а ў 1561 годзе кіраваў працамі па абарончай сістэме Ватыканскага ўзгорка. У 1565 годзе ён завяршыў вялікі пяцівугольнік Замка Святога Анёла з бастыёнамі. Спрыяючы ўмацаванню сістэмы абароны Ватыкана, ён супрацоўнічаў з Мікеланджэла Буанароці ў працы над вялікім купалам Базілікі Святога Пятра.
Шропшыр
Дэмаграфія
На тэрыторыі цырыманіяльнага графства Шропшыр пражывае 449 тыс. чалавек (42-е месца сярод неметрапольных графстваў; даныя 2004 г.), пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 129 чал./км².
Адміністрацыйны падзел
У складзе графства да 2009 года было вылучана 5 адміністрацыйных раёнаў і адна ўнітарная адзінка.
Франчэска Лапарэлі
Мальта
Чатырохмесячная Вялікая аблога Мальты скончылася ў верасні 1565 года, але востраў быў у руінах. Вялікі магістр Жан дэ ла Валет быў поўны рашучасці аднавіць яго, выбраўшы месцам для новай крэпасці ўзвышша на паўвостраве Скіберас. Для ажыццяўлення будаўніцтва быў прыцягнуты Франчэска Лапарэлі. Яго накіраваў на Мальту папа Пій V, які даў грошы на аднаўленне вострава.
Лапарэлі прыбыў на востраў у снежні 1565 года, ордэн атрымаў яго першую справаздачу ўжо 3 студзеня 1566 года. Ён сказаў, што ўмацаванні Біргу, Сенглі і Св. Эльма пацярпелі так, што для асноўнага рамонту патрабуецца чатыры тысячы рабочых, якія павінны працаваць 24 гадзіны ў содні. Замест гэтага ён прапанаваў больш хуткае і таннае вырашэнне праблемы — будаўніцтва новых умацаванняў на паўвостраве Скіберас. У справаздачы ад 13 студзеня таго ж года Лапарэлі прывёў больш моцны аргумент для будаўніцтва новага горада, напісаўшы, што для ўтрымання вострава без яго спатрэбіцца 12 000 пешых і 200 конных рыцараў. І толькі 5000 пяхоты будуць абараняць востраў, калі будзе пабудавана новая крэпасць. Рыцары Ордэна накіравалі лісты ў еўрапейскія каралеўскія двары, у якіх пагражалі пакінуць востраў, калі не атрымаюць фінансавай і ваеннай дапамогі. 14 сакавіка 1566 года, пасля атрымання гарантыі Іспаніі і іншых двароў, будаўніцтва пачалося.
Шропшыр
Адміністрацыйны падзел
Пасля рэформы 2009 года, 5 адміністрацыйных раёнаў неметрапольнага графства ператвораны ва ўнітарную адзінку Шропшыр. Такім чынам у наш час цырыманіяльнае графства Шропшыр уключае дзве ўнітарныя адзінкі, а неметрапольнае графства было скасавана.
Франчэска Лапарэлі
Мальта
Лапарэлі распрацаваў план горада ў выглядзе сеткі, каб летам марскі брыз лёгка праветрываў яго. Ён таксама распрацаваў дрэнажную сістэму. Ён вырашыў, што горад будзе абкружаны абарончымі мурамі, а форт Сент-Эльма ў канцы паўвострава павінен быць адбудаваны. Першы камень у падмурак новага горада Валета быў закладзены ў сакавіку 1566 года. Філіп II накіраваў Джавані Джакама Палеары Фраціна праверыць праект умацаванняў. Джакама Базіа запісаў дыскусію паміж Фраціна і Лапарэлі, якая адбылася ў пачатку красавіка 1566 года. Канчатковы праект, апублікаваны 18 чэрвеня 1566 года, прадугледжваў будаўніцтва ўмацаванага горада, які ахопліваў бы паўвостраў да форта Св. Эльма, чые чатыры бастыёны і два cavaliery ахоўваюць сушу. У 1567 годзе план быў перагледжаны, дадалося паглыбленне сухога рову з боку сушы і будаўніцтва цыстэрнаў, складоў, магазінаў і іншых неабходных пабудоў.
Лапарэлі пакінуў Мальту ў 1569 годзе, з-за марской вайны паміж папствам і туркамі. У той час будаўніцтва асноўных карпусоў яшчэ не пачалося. Перш чым Лапарэлі вырашыў вярнуцца на Мальту, ён нечакана памёр ад чумы на Крыце ў 1570 годзе. Яму было 49 гадоў. Будаўніцтва Валеты працягнуў яго памочнік мальтыец Джыралама Касар.
Шропшыр
Палітыка
Савет унітарнай адзінкі Шропшыр складаецца з 74 дэпутатаў, абраных у 63 акругах. У выніку апошніх выбараў 52 месцы ў савеце займаюць кансерватары.
Спорт
У горадзе Шрусберы, сталіцы Шропшыра, грунтуецца прафесійны футбольны клуб «Шрусберы Таўн», выступоўца ва Другой Футбольнай Лізе. «Шрусберы Таўн» прымае супернікаў на стадыёне Нью Мідау (9 тыс. гледачоў).
5 лютага
5 лютага — трыццаць шосты дзень года па Грыгарыянскім календары.
Камскія Паляны
Камскія Паляны (Ка́мские Поля́ны, Кама Аланы) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжнякамскім раёне Рэспублікі Татарстан. Утварае гарадское паселішча пасёлак гарадскога тыпу Камскія Паляны.
Насельніцтва — 14 832 чал. (2020). Размешчаны ў левабярэжжы Камы (Камскі заліў Куйбышаўскага вадасховішча), за 35 км на паўднёвы захад ад Ніжнякамска і за 49 км на ўсход ад Чыстапаля. Жылыя масівы знаходзяцца за 2,5 км ад берага вадасховішча. Уздоўж усходняй ускраіны пасёлка працякае рака Вязаўка.
За 8 км на захад ад жылых масіваў знаходзіцца пляцоўка недабудаванай Татарскай АЭС.
Прыстань на Каме. Аўтадарогі Чыстапаль — Ніжнякамск, Кам. Паляны — Шарамецьеўка — Заінск.
Stasi
«Stasi» (штазі) — дванаццаты студыйны альбом рок-гурта «Neuro Dubel», выдадзены ў 2007 годзе.
Андрэй Уладзіміравіч Шульмін
Андрэй Уладзіміравіч Шульмін (нар., г. п. Вялікая Мурта, Вялікамурцінскі раён, Краснаярскі край) — урач, спецыяліст у галіне грамадскага здароўя і аховы здароўя. Доктар медыцынскіх навук (2013, Расія; 2020, Беларусь), прафесар (2019).
Біяграфія
Скончыў Краснаярскую дзяржаўную медыцынскую акадэмію (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1996).
Месца працы, пасада: Краснаярскі краявы інфармацыйна-аналітычны цэнтр (2000—2006, начальнік аддзела аналізу і прагназавання); Краснаярскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт імя В. Ф. Войны-Ясянецкага (2006—2019, загадчык кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя); Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (з 2019, кафедра грамадскага здароўя і аховы здароўя з курсам ФПК і ПК, старшы выкладчык, з 2020 — загадчык кафедры менеджменту і маркетынгу фармацыі). Навуковыя інтарэсы: грамадскае здароўе і ахова здароўя; медыцынская статыстыка; доказная медыцына; сацыялогія. Пазапрафесійная дзейнасць: усходнія адзінаборствы (першы дан (чорны пояс) па каратэ Фудакан).
Узнагароды
Нагрудны знак Міністэрства аховы здароўя Расійскай Федэрацыі «Отличник здравоохранения» (2017).
Джыралама Касар
Джыралама Касар (Girolamo Cassar; каля 1520 — паміж 1586 і 1592 гадамі) — мальтыйскі архітэктар і ваенны інжынер, паводле праектаў якога было пабудавана мноства будынкаў у горадзе Ла-Валеце, які цяпер ёсць сталіцай Мальты.
Біяграфія
Нарадзіўся, хутчэй за ўсё, у горадзе Біргу, Мальта (хоць магчыма, што яго месцам нараджэння з’яўляецца Гірджа). Яго сям’я эмігрыравала з Сіцыліі прыкладна ў 1440 годзе. Удзельнічаў у бітве каля вострава Джэрба ў 1560 годзе, а ў 1565 годзе, падчас Вялікай аблогі Мальты, калі востраў быў блакаваны сіламі Асманскай імперыі, працаваў сумесна з і пад кіраўніцтвам архітэктара Франчэска Лапарэлі, які прыбыў на востраў з Італіі і Іспаніі, каб змагацца на баку гаспітальераў падчас аблогі. Пад яго кіраўніцтвам былі адноўлены ўмацаванні, разбураныя ў выніку асманскіх нападаў, і пабудавана некалькі баявых машын, але падрабязны ўнёсак яго невядомы.
Пасля заканчэння аблогі гаспітальеры вырашылі ўзвесці новую сталіцу ў выглядзе ўмацаванага горада ў паўночна-ўсходняй частцы паўвострава Скіберас. Касар пры гэтым займаўся пытаннямі планавання і будаўніцтва горада і ў 1569 годзе, калі Лапарэлі пакінуў Мальту, стаў галоўным архітэктарам праекта.
Дагэтуль будаўніцтва ўмацаванняў горада было амаль завершана, і большая частка працы Касара адносілася да ўзвядзення грамадскіх будынкаў. Тым не менш з-за адсутнасці ў яго вопыту ў праектаванні і будаўніцтве свецкіх і рэлігійных будынкаў рыцары вырашылі адправіць яго ў Італію, дзе ён мог бы набыць веды ў гэтай галіне. Запісаў аб тым, ці сапраўды Касар пакідаў востраў, не захавалася, але гэта не выключана, у тым ліку з-за падабенства архітэктурнага стылю Валеты з тым, які панаваў у той час у Італіі. Тым не менш нават калі ён і быў у Італіі, то не пазней, чым да канца красавіка 1569 года, і вярнуўся на Мальту ў тым жа годзе.
Вятрак
Вятрак, ветраны млын — вытворчая пабудова для памолу зерня з выкарыстаннем энергіі ветру.
Вярчальны момант ад парных крылаў (звычайна чатырох) каркаснай канструкцыі, умацаваных на гарызантальным вале, праз зубчатыя колы перадаваўся на вертыкальны вал і камяні паставоў. Паводле канструкцыі ветракі падзяляюцца на стрыжнёвыя (казловыя, слупавыя) і шатровыя. Сустракаліся і невялікія сядзібныя ветракі (казлоўкі), у т.л. на колах — для перавозкі з месца на месца.
Былі пашыраны ў многіх краінах Еўропы з XII—XIII стагоддзяў, звычайна мураваныя. На Беларусі вядомы з XVI стагоддзя, найбольш пашыраны ў XVIII — пачатку XX стагоддзяў, драўляныя. Выкарыстоўваліся да сярэдзіны XX ст.
Будова
Вятрак складаецца з двух асноўных частак: нерухомай апорнай падставы і рухомай часткі з механізмам і крыламі, якая здольна паварочвацца ў найбольш выгадную пазіцыю адносна ветру. У залежнасці ад суадносін гэтых частак ветракі дзеляцца на дзве групы. Першыя ветракі характарызуюцца тым, што корпус паварочваўся разам з крыламі пад найбольш зручны вецер на спецыяльнай канструкцыі — г. зв. козлах. З XVII стагоддзя ў Еўропе атрымаў распаўсюджванне новы тып ветрака з нерухомым корпусам — «галандскі» (або «шатровы»), у якога разам з крыламі паварочвалася толькі верхняя частка. У ветрака тыпу «пальтрак» паварочвалася ўся пабудова, але не на козлах, а на спецыяльным коле, устаноўленым на ўзроўні зямлі.
Стрыжнёвыя
Звычайна двух’ярусныя, квадратныя ў плане, вышынёй 8—12 м. Козлы, на якія абапіралася збудаванне, складаліся з магутных гарызантальных брусаў, якія ляжалі на зямлі, звычайна на каменным падмурку. У гарызантальныя брусы ўразаўся вертыкальны слуп (з хвоі, радзей з дубу) і падтрымліваючыя яго падкосы. Замацаваныя на слупе гарызантальныя бэлькі падтрымлівалі знізу корпус млына і з’яўляліся асновай першага яруса.
З-за таго, што практычна ўсе механізмы ветрака канцэнтраваліся бліжэй да наветранага боку, будынак даводзілася цэнтраваць. Корпус усталёўваўся на бэльках са зрухам на 30-50 см да ўваходнага боку, што забяспечвала ўстойлівасць збудавання. Да гэтых жа бэлек знізу прымацоўваўся брус-дышаль, з дапамогай якога млын паварочвалі па кірунку ветру. Уваход у млын заўсёды быў з боку, процілеглага наветранаму, дзе размяшчаліся крылы.
Крылы ўсталёўвалі на агалоўку гарызантальнага (злёгку нахіленага) вала, размешчанага пад дахам. Перадача вярчальнага руху звычайна разлічвалася такім чынам, каб за адзін абарот крылаў жоран рабіў 7-12 абаротаў. Сістэма дадатковых механізмаў дазваляла рэгуляваць хуткасць кручэння крылаў і тонкасць памолу мукі, забяспечвала падыманне мяшкоў з зернем на верхні ярус і г.д. Ярусы млына звязваліся па ўнутраных лесвіцах. Каркас рабіўся з брусаў, абшыўка — з дошак, радзей з гонту; козлы — часцей за ўсё з дуба; зубы колаў — з цвёрдых парод дрэва (граб, клён, яблыня).
Шатровыя
Гэты тып ветракоў з’явіўся ў Галандыі, таму называўся «галандскім», а на Беларусі часцей — «шатровым».
Асноўны аб’ём млына шатровага тыпу нерухомы, паварочваецца толькі верхняя частка (шапка). Часцей за ўсё шатровыя млыны рабіліся васьміграннымі, што стаялі на зрубе з 3-4 вянкоў. Бакавыя сцены ўяўлялі сабой злёгку нахілены да цэнтра каркас ашаляваны дошкамі. Накрытая дахам шапка шырэй корпуса, які завяршаўся гарызантальным драўляным колам, па якім і ажыццяўляўся паварот шапкі з крыламі. Шатровыя млыны значна вышэй «казловых» — да 18 м (не менш за 3 ярусы). Такая вышыня дазваляла падымаць вышэй вал, на якім мацаваліся крылы, а гэта значыць, рабіць іх даўжэй — адсюль і вялікая магутнасць гэтых млыноў. У шапцы пад дахам на вале размяшчалася кола, якое перадавала кручэнне на вертыкальны вал. У ніжняй частцы праз сістэму колаў кручэнне перадавалася на верхні жоран. Млыны гэтага тыпу мелі большую прадукцыйнасць, бо маглі прыводзіць у рух дзве пары жорнаў, у той час як «казловы» — толькі адну.
Пальтрак
Спалучае ў сабе канструкцыю стрыжнёвага і галандскага тыпаў: знешні выгляд млына нагадвае канструкцыю стрыжнёвага, у той час як унутраныя механізмы набліжаны да сістэмы, якія сустракаюцца ў галандскіх. Пальтракі мелі каркасную канструкцыю сцен, ніжнія бэлькі якіх утваралі квадрат. У такіх млынах корпус стаіць адначасова і на восевым слупе, і на ляжачым на каменнай падставе драўляным коле. Па ўбудаваным у кола металічным полазе і паварочваўся корпус. Восевы слуп зроблены масіўным, гранёным, але даходзіць толькі да другога яруса. Дзейнічаў механізм па звычайнай схеме: гарызантальны вал, атрымаўшы кручэнне ад крылаў, перадае яго праз умацаванае на ім кола на зубчасты барабан і далей на металічны шворан, які прыводзіць у рух верхні жоран.
На Беларусі
На Беларусі ветракі вядомыя з XVI стагоддзя, найбольш пашыраны былі ў XVIII — пачатку XX стагоддзяў. Пераважалі драўляныя; каменныя — літаральна адзінкавыя і характэрныя толькі для канца XIX — пачатку XX стагоддзяў.
Найбольшае распаўсюджванне мелі млыны слупавой канструкцыі, так званыя «казлоўкі». Будаваліся ў Цэнтральнай Беларусі, Панямонні, Заходнім Палессі і заходняй частцы Усходняга Палесся. Корпус звычайна быў каркасным, з ашалёўкай з дошак і аполкаў. Шатровыя млыны будаваліся ў асноўным у Падняпроўі і Усходнім Палессі, рэдка — у Цэнтральным рэгіёне. На поўначы Беларусі, у Паазер’і, вядомы ветракі тыпу «пальтрак».
На поўначы Беларусі ў канцы ХІХ-пачатку ХХ ст. з’яўляюцца невялікія ветракі, прызначаныя для абслугоўвання адной або некалькіх сялянскіх гаспадарак. Найбольш часта сустракаліся на Паазер’і, але вядомыя і ў іншых частках краіны. Для іх вырабу не патрабаваліся нейкія адмысловыя гатункі драўніны, высокая кваліфікацыя цесляроў. Такія млынкі, вышынёй усяго 2—4 м, звычайна стаялі на адкрытай мясцовасці. Усталёўвалі іх непасрэдна на зямлю. Часам маглі ўбудоўвацца ў жылы дом з пропускам восевага слупа праз канёк даху. Сустракаліся перасоўныя млыны на невялікіх драўляных колах.
Яшчэ на пачатку 1950-х гадоў на Беларусі было некалькі тысяч дзеючых ветракоў.
У літаратуры
Мігель Сервантэс у сваім рамане «Дон Кіхот» апісваў сцэну, у якой Дон Кіхот атакуе ветраныя млыны, лічачы іх за веліканаў. Адсюль паходзіць вядомае выказванне «біцца з вятракамі», якое літаральна азначае барацьбу з неіснуючым супернікам, або бессэнсоўнае дзеянне. У беларускіх аўтараў вятрак асацыюецца ў асноўным з месцам жыхарства зданняў і інш. нечысцяў.
Асака шарсцістая
Асака шарсцістая (Carex filiformis) — від раслін сямейства, распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 15-35 см вышынёй. Жаночыя каласкі авальныя або даўгаватыя. Мяшэчкі густа апушаны белымі валасінкамі, без жылак і без носіка, хоць вярхушка і нясе на канцы 2 тупаватых зубца. Аснова ліставых пласцінак над язычком з невялікай колькасцю валасінак. Ніжняе лускападобнае лісце сеткава-кудзелістае, голае.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.
Ва Украіне від расце на лугах, у светлых лясах, на сухіх схілах, здараецца і ў сыраватых нізінах — на Палессі і ў лесастэпе зрэдку; у лясным поясе горнага Крыму звычайны.
Віні-Пух ідзе ў госці
«Віні-Пух ідзе ў госці» — савецкі анімацыйны фільм-казка, працягу першага мультфільма. Серыя мультфільмаў здымалася ў 1969-72. Рэжысёр Фёдар Савельевіч Хітрук.
На студыі «Саюзмультфільм» пад кіраўніцтвам былі створаны тры мультфільмы:
Мультфільм заснаваны на другім раздзеле кнігі, у ім з'яўляецца персанаж Трус.
Сюжэт
Раніцай Віні-Пух і яго сябар Пятачок гулялі па лесе і напявалі песню. Раптам Віні-Пух вырашае, што ім трэба пайсці да каго-небудзь у госці. Віні-Пух і Пятачок ідуць і спяваюць песню.
Персанажы даходзяць да нары Труса. Трус прымае гасцей і вырашае з імі паабедаць. Ён частуе іх мёдам, пасля таго як ён іх пачаставаў яны збіраюцца сыходзіць, але Віні-Пух пазнае, што ў Труса ёсць яшчэ мёд i яны ядуць яго зноў і зноў.
Скрыль-Слабада
Скрыль-Слабада́ (, Скрыль-Слобода) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 10 кіламетраў ад Мар’інай Горкі і чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск-Асіповічы.
Пад уладай Расійскай імперыі
У пачатку 20 ст. у Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.
Найноўшы час
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.
У 1933 г. быў створаны калгас «Залог 2-ой пяцігодкі», працавала кузня.
Літаратура
Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
5 ліпеня
5 ліпеня — сто восемдзесят шосты (сто восемдзесят сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Сарока
Назву Сарока маюць:
Джаліль (пасёлак гарадскога тыпу)
Джалі́ль (Джали́ль, Җәлил) — пасёлак гарадскога тыпу ў Сарманаўскім раёне Рэспублікі Татарстан. Адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «пасёлак гарадскога тыпу Джаліль» (уключае таксама вёскі Абдрахманава, Кызыл Бакча і Новы Мензелябаш). Уваходзіць у паліцэнтрычную Альмецьеўскую агламерацыю. Пасёлак размешчаны на крайнім поўдні раёна, за 29 км на поўдзень ад сяла Сарманава, за 34 км на паўночны ўсход ад горада Альмецьеўск, за 240 км на паўднёвы ўсход ад Казані. Паблізу пасёлка працякае рака Мензеля (прыток Іка). Пасёлак быў заснаваны ў 1964 годзе. Названы ў гонар татарскага паэта, Героя Савецкага Саюза Мусы Джаліля.
NGC 167
NGC 167 (іншыя абазначэнні — ESO 473-29, MCG −4-2-22, IRAS00328-2339, PGC 2122) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Герб Кобрына
Герб Кобрына — геральдычны сімвал Кобрына, нададзены гораду каралевай польскай і вялікай княгіняй літоўскай Ганнай Ягелонкай 10 снежня 1589: «у срэбным полі выява святых Ганны і Марыі з немаўлём Ісусам на руках».
У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 22 ліпеня 2004, адначасна зрабіўся гербам Кобрынскага раёна.
Афіцыйнае апісанне:
Гінькі (Пастаўскі раён)
Гі́нькі (, Гиньки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Дунілавічы Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Струцкага сельсавета, да 21 чэрвеня 2023 года — у склад Валкоўскага сельсавета.
Белькі (возера)
Белькі — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Паловіца, за 29 кіламетраў на паўночны ўсход ад горада Паставы, каля вёскі Белькі.
Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны на захадзе і ўсходзе стромкія, пясчана-галечныя, на захадзе гліністыя, забалочаныя. Усходняя і паўднёва-ўсходняя прыбярэжныя часткі дна пясчана-галечныя з валунамі. Зарастае ўздоўж берагоў. Сцёк з возера ў раку Паловіца, уздоўж усходняга берага крыніцы грунтовых водаў.
Бобрыкаў
Бобрыкаў — рускае прозвішча.
Хацешава
Хаце́шава (, Хотешево) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Геаграфія Нігерыі
Рэльеф
Рэкі Нігер і Бенуэ дзеліць Нігерыю на дзве часткі: у паўднёвай частцы размешчана Прыморская раўніна, у паўночнай пераважаюць невысокія пласкагор'і. Вялікую тэрыторыю краіны займае Прыморская раўніна, утвораная ў асноўным рачнымі наносамі. На захадзе раўніны ўздоўж узбярэжжа размешчаны ланцуг пясчаных кос, якія злучаюцца адна з адной і Гвінейскім залівам. На поўнач ад Прыморскай раўніны тэрыторыя краіны пераходзіць у невысокае пласкагор'е — плато Ёруба на захад ад ракі Нігер і плато Удзі — на ўсход. Далей размяшчаецца Паўночнае пласкагор'е, вышыня якога змяняецца ад 400—600 м да больш за 1000 м. Найбольш высокай з'яўляецца цэнтральная частка пласкагор'я — плато Джос, вышэйшая кропка якога — гара Шэрэ (1735 м). На паўночным захадзе Паўночнае пласкагор'е пераходзіць у раўніну Сакота, на паўночным усходзе — у раўніну Борн. Найвышэйшая кропка краіны гара Чапал Вадзі (2419 м) размешчана ў штаце Тараб'я побач з нігерыйска-камерунскай мяжой
Унутраныя воды
Галоўная рака краіны — Нігер, трэцяя па даўжыцні рака Афрыкі. На Нігерыю прыходзіцца ніжняе судаходнае цячэнне гэтай магутнай ракі. Вядомая запасамі нафты дэльта Нігера плошчай 70 000 кв. км. адносіцца да найвялікшых дэльт свету. На Нігерыю прыходзіцца большая частка буйнейшага прытока Нігера — шматводнай ракі Бенуэ, даўжынёй 1400 км, што пачынаецца ў Камеруне і ўпададае ў Нігер ля горада Лакоя. Расход Нігера і Бенуэ ў пункце іх зліцця прыблізна аднолькавы. На паўночным усходзе Нігерыі належыць паўднёва-заходні сектар возера Чад, якое Нігерыя дзеліць з Чадам, Камерунам і Нігерам.
Экалагічныя праблемы
Галоўная экалагічная праблема — абязлесенне. У пачатку ХХІ стагоддзя Нігерыя была лідарам сусветнага рэйтынгу звядзення лясоў. Другая праблема — непапраўны ўрон, што наносіцца экасістэмам дэльты Нігера нафтаздабычай.
Коканапрады
Коканапрады (Lasiocampidae) — сямейства лускакрылых.
Апісанне
Буйныя і сярэдняй велічыні матылькі з тоўстым валасатым тулавам, грабёнкападобнымі вусікамі у самцоў, невялікімі галавой і вачыма. Матылёк жыве нядоўга, і хабаток ў яго недаразвіты. Самкі буйнейшыя за самцоў, у некаторых відаў амаль зусім або зусім не лятаюць.
Пашырэнне
У свеце каля 2000 відаў і 150 родаў. У Беларусі 16 відаў.
Класіфікацыя
У сямействе вылучаюць наступныя падсямействы:
Герб Друі
Герб Друі — геральдычны сімвал Друі, нададзены гораду вялікім князем літоўскім і каралём польскім Жыгімонтам Вазам 3 сакавіка 1620: «у блакітным полі віціна з разгорнутым ветразем на сярэбранай вадзе».
У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 9 лютага 2004.
Афіцыйнае апісанне:
Герб мястэчка Друя ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі барочнага шчыта старажытнага рачнога судна з разгорнутым ветразем на хвалях серабрыстага і блакітнага колеру.
Свята-Мікалаеўская царква (Варані)
Гісторыя
Пабудавана на могілках у пачатку XX стагоддзя з дрэва, у 1993 годзе дабудаваны бабінец і адасобленая 2-ярусная 4-гранная шатровая званіца-вартоўня.
Архітэктура
Твор народнага дойлідства. Вырашана кубападобным цэнтральным зрубам, да якога далучаны прамавугольны ў плане бабінец і 5-гранная апсіда з бакавымі рызніцамі. Сілуэт храма фарміруюць 8-гранная званіца з макаўкай, надбудаваная над шатровым дахам бабінца, цыбулепадобная галоўка над шатром цэнтральнага зруба. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў дашчатых ліштвах. Уваход вылучаны 2-слуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.
Акіра Курасава
— вядомы японскі, і. Лічыцца адным з самых уплывовых кінарэжысёраў за ўсю гісторыю кіно.
Курасава стварыў 30 фільмаў за 57 гадоў сваёй творчай дзейнасці. Ён па праву лічыцца класікам японскага кіно, чыя творчасць самым істотным чынам паўплывала не толькі на нацыянальны, але і на сусветны кінематограф. Прычым за мяжою ён заўсёды быў больш папулярны, чым у сябе на радзіме.
Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся ў сям’і самурая, малодшае дзіця ў сям’і, дзе акрамя яго было шасцёра дзяцей — тры сястры і тры брата. У школе меў аўтарытэт сярод таварышаў, з часам яго абралі старастам, ён адзначаўся ў каліграфіі і кэндо, чым быў асабліва задаволены яго бацька, які, жадаючы перадаць традыцыі старажытнага самурайскага роду сваім дзецям, спрабаваў выхаваць у сыноў прыхільнасць да вайсковай службы. Аднак у яго гэта не атрымалася.
Старэйшы брат Акіры, Хейга, насуперак волі бацькі, выступаў падчас сеансаў нямога кіно каментатарам (бенсі) пад псеўданімам Тэймей Цуда, быў прыкметнай асобай Такійскага бамонду. Акіра ўпотай ад бацькі наведваў яго, разам яны наведвалі йосе (традыцыйную японскую эстраду) і кінатэатры. Ва ўзросце 27 гадоў, Хейга разам са сваёй сяброўкай, сыйшоў у горы і там яны здзейснілі двайное самазабойства. У гэты час Акіра ўжо быў членам Усеяпонскай асацыяцыі пралетарскага мастацтва, яго працы, прысвечаныя класавай барацьбе, выстаўляліся ў рамках выставак асацыяцыі. Нягледзячы на тое, што ў 1928 ён праваліўся на іспыце ў мастацкую школу, яго праца «Seibutsu» была прызнана крытыкай і выстаўлена на Nika Exhibition, што можна лічыць кропкай адліку ў яго мастацкай кар’еры. Аднак, матэрыяльнай выгады гэта не прыносіла і ў 1936 годзе, А. Курасава, прайшоўшы цяжкі конкурс (прыкладна 100 чалавек на месца), атрымаў месца памочніка рэжысёра ў кампаніі PCL («Photo Chemical Laboratories»), якая, аб’яднаўшыся з трыма іншымі, у 1937 годзе становіцца студыяй «Toho».
Каб хоць неяк зарабіць, Курасава піша адзін кінасцэнарый за другім, аднак іх пастаноўку давяраюць не яму, а другарадным рэжысёрам студыі. Затое яго роля ў стварэнні фільмаў Ямамота становіцца ўсё больш прыкметнай. На здымках нашумелага фільма «Конь» на некаторых этапах ён фактычна замяшчае рэжысёра і яго праца становіцца вядомай.
Першыя пасляваенныя гады
Падчас Другой сусветнай вайны, калі Японія ўжо спазнала паражэнні, а дух мілітарызму ў мастацтве саслабеў і з’явілася магчымасць зняць выключна забаўляльнае кіно, у 1943 Курасава ставіць свой першы самастойны фільм — «Сугата Сансіра» («Паданне пра дзюдо»), паводле ўласнага сцэнарыя, напісанага на аснове аднайменнага рамана Цунеа Таміта. Камерцыйны поспех фільма быў настолькі вялікі, што праз 2 гады кінакампанія «ТОНО» вымусіла Курасаву зняць працяг — «Сугата Сансіро 2» або «Новая сага пра дзюдо» (1945). Паміж гэтымі дзвюма фільмамі Курасава здымае сучасны фільм паводле ўласнага арыгінальнага сцэнарыя «Самыя пяшчотныя» (1944). Карціна не была ўхвалена цэнзурай, але ў пракат усё-такі выйшла. Адну з галоўных роляў у фільме выканала яго будучая жонка Ёга Якуці. Вяселле адбылося 21 мая 1945, а 20 снежня ў іх нарадзіўся сын — Хісаа Курасава.
Наступная карціна «Наступаючыя тыгру на хвост» (1945) — экранізацыя спектакля «Кандзінтэ», надоўга адбіла ў Курасавы любоў да тэатра «Кабукі». Нягледзячы на погляды сваёй маладосці, Курасава ў гэты неспакойны час не захапляўся палітыкай, палітычная тэма таксама з’яўляецца ў яго творчасці — у фільме «Не шкадую за сваё юнацтва» (1946), які расказвае пра студэнтаў антымілітарыстаў, і ў карціне «Вясёлая нядзеля» (1947), дзе рэжысёр паказаў аб’ёмную і жывую карціну пасляваеннага грамадства. Усё больш Курасава спрабаваў проста рабіць сваё кіно, па магчымасці абыходзячы цэнзурныя заслоны. Фільм «Творцы заўтрашняга дня» (1946), зроблены паводле заказу прафсаюза працаўнікоў «ТОНО» і складаўся з трох навел, кожную з якіх здымаў іншы рэжысёр, нават не ўключаецца ў фільмаграфіі Курасавы. Гэтая праца пераконвае Курасаву ў немагчымасці для сябе калектыўнай творчасці. Пазней гэта адзначаецца і ўсімі тымі, каму давялося працаваць з Курасавай — ён належыць да пароды рэжысёраў-дэспатаў, якія падпарадкоўваюць свайму погляду ўвесь астатні калектыў і здымаюць іменна «аўтарскую» версію фільма.
Яўген Аляксандравіч Караткевіч
Яўген Аляксандравіч Караткевіч (нар., ) — беларускі вучоны ў галіне нейрахірургіі і анкалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1987), прафесар (1993).
Акіра Курасава
Пераход да самастойнай працы
Пераломным у жыцці і творчасці Курасавы стаў 1948 год. 8 лютага 1948 года памёр яго бацька Ісаму Курасава. І ў гэтым жа годзе Курасава сустрэў акцёра Тасіра Міфунэ, які насыціў сваёй энергетыкай вялікія карціны Курасавы. Курасава лічыў яго за «другое я», іх першая сумесная праца — «П’яны анёл» (1948) стала, па словах Курасавы, першай яго сапраўды незалежнай карцінай. Неўтаймаваную энергентыку Міфунэ гарманічна ўраўнаважваў яго партнёр — таленавіты і глыбокі японскі акцёр Такасі Сімура, які працаваў з Курасавай яшчэ з самога першага фільма рэжысёра — «Сугата Сансіро». Таксама менавіта з «П’янага анёла» пачынаецца супрацоўніцтва Курасавы з кампазітарам Хаясакай, іх творчы саюз прынёс у свет кінамузыкі шмат новага і беззваротна змяніў яе.
У наступнай працы Курасава звяртаецца да рускай класікі і экранізуе раман Дастаеўскага. Фільм «Ідыёт» (1951), у некаторых сваіх інтэрв’ю, Курасава называе сваёй найлепшай працай. Дзеянне рамана перанесена ў сучасную Японію на самы паўночны востраў Хакайда, і адзінае, што нагадвае пра Расію ў карціне — гэта снег. Найярчэйшая роля зноў за Тасіра Міфунэ — Рагожын, які носіць у карціне, як і іншыя персанажы, японскае імя — Акама. Фільм быў высока ацэнены шматлікімі даследчыкамі творчасці Дастаеўскага, у тым ліку і рускімі (Б. Бурсаў). Аднак на радзіме гэты фільм зноў быў падвергнуты самай жорсткай крытыцы за яго неадпаведнасць жанру традыцыйнай меладрамы, на якім спецыялізавалася фірма «Сетыку» з якой Курасава супрацоўнічаў, здымаючы гэту карціну. Рэжысёру прыйшлося вярнуцца на «ТОНО».
4 лістапада 1952 года памерла маці Акіры Курасавы, Шыма Курасава. У гэтым жа годзе ён здымае адзін з сваіх самых сумных фільмаў — «Жыць» (арыгінальная назва — «Ікіру») пра апошнія дні жыцця чыноўніка, у якога лекары выявілі невылечную хваробу. Галоўную ролю бліскуча выканаў Такасі Сімура. Фільм удастоіўся прэміі Срэбны мядзведзь на Берлінскім кінафестывалі (1954). 29 красавіка 1954 у Курасавы нарадзілася дачка — Казука.
Адзін з найвядомейшых фільмаў Курасавы «Сем самураяў» (1954) задумваўся аўтарам як хроніка аднаго дня з жыцця самурая, які завяршаецца абрадам харакіры з-за нязначнага промаху зробленага на працягу дня. Аднак, добрага сцэнарыя з гэтай гісторыі ніяк не атрымлівалася, і рэжысёр загадаў здымачнай групе заняцца пошукамі гістарычных фактаў з эпохі старажытнай Японіі. Тады і з’явіўся сюжэт пра самурая, які наняўся абараняць сялян ад разбойнікаў за ежу і жыллё. Шматлікія даследчыкі творчасці рэжысёра лічаць гэты фільм самым лепшым яго творам. Упершыню ў сусветным кіно была выкарыстана вельмі папулярная сёння тэхніка адначасовай здымкі трыма рознапланавымі камерамі. Тут жа і прыём здымкі рапідам, геніяльна развіты пасля ў сваёй творчасці Джонам Ву. Біяграфіі кожнага з сямі самураяў былі запісаныя ў асобны нататнік, фільм незвычайна рэалістычны і ўключае ў сябе 284 эпізоды (у «Расемоне» іх, напрыклад, было 57). Поўная версія доўжыцца 3:23, але для сусветнага праката і Венецыі фільм быў зрэзаны да 2:40.
У 1955 годзе, за месяц да прэм’еры іх апошняй сумеснай працы «Хроніка аднаго жыцця», памірае паплечнік Курасавы па мастацтве, кампазітар Фуміа Хаясака. Працу над карцінай завяршае яго вучань Масару Сата. Ён з гэтага часу становіцца новым кампазітарам Курасавы.
У фільме «Трон у крыві, або Павуковы замак» (1957) Курасава зноў звяртаецца да шэдэўра сусветнай класікі. Гэтым разам ён экранізуе «Макбета» Шэкспіра. Курасава піша арыгінальны сцэнарый, пераносячы дзеянне ў сярэдневяковую Японію, шмат што змяняе, а стыль фільма вызначае традыцыямі тэатра «Но»: пераважна выкарыстоўвае агульны план, а акцёраў просіць паказваць традыцыйныя маскі тэатра. Усімі вядучымі шэкспіраведамі свету адзначаецца фенаменальная адпаведнасць стужкі шэкспіраўскаму духу. Ізноў фільм карыстаецца поспехам у Японіі і за мяжой.
Наступная карціна «На дне» (1957) пераносіць дзеянне п’есы М. Горкага ў старажытны горад Эда — стары Токіа. На першы план выходзіць любоўная драма Пепла (Сутэкіці), ролю якога, як заўсёды бліскуча, выканаў Тасіра Міфунэ. У карціне выкарыстоўваецца музыка Чайкоўскага. Наступны фільм «Тры нягоднікі ва ўтоенай крэпасці» (1958), па задуме Курасавы, мусіў скласці з папярэднімі двума гістарычную трылогію, мэтай якой было пакончыць з псеўдагістарызмам традыцыйных японскіх гістарычных фільмаў («дзідайгэкаў»). У адрозненне ад сваіх калег, Курасава вельмі ўважліва ставіўся да гістарычнай верагоднасці адлюстраванага на экране.
У гэты час кантракт з «ТОНО» падышоў да канца і Курасава адважыўся на стварэнне ўласнай кінакампаніі. «Курасава Про» (Kurosawa Pro) была заснавана ў красавіку 1959 года. Першай карцінай, знятай Курасавай на ўласныя сродкі была «Злыя застаюцца жывымі» (1960) — вельмі вольная інтэрпрэтацыя «Гамлета» пра карупцыю.
Аднак, падобныя стужкі не прыносілі вялікі касы, а кампанія павінна была неяк існаваць. У 1961 Курасава здымае дасціпны і дынамічны баявік «Целаахоўнік» («Yojinbo») аб пра роніна (самурая без сюзерэна), найміце з аповядаў Сюгора Ямамота. Фільм меў вялікі касавы поспех і праз год Курасава зняў працяг карціны — «Адважны Сандзюро» («Sanjuro») (1962). За ролю ў «Целаахоўніку» Тасіра Міфунэ атрымаў званне найлепшага артыста на фестывалі ў Венецыі. Абодва фільмы аказалі вялізны ўплыў на жанр баявіка.
Наступная праца Курасавы «Рай і пекла» (1963) па аповесці Эда Макбейна «Каралеўскі выкуп» закранае сацыяльныя праблемы. У студзені 1965 ён атрымлівае чарговую ўзнагароду — Asahi Culture Award.
Медыцынская драма «Чырвоная барада» (1965) па рамане Сюгора Ямамота «Шпіталь Чырвонай барады» стала апошняй працай Курасавы з Тасіра Міфунэ ў галоўнай ролі. Фільм, здымкі якога доўжыліся амаль два гады, нягледзячы на прызнанне, не прынёс чаканага прыбытку. Кампанія Курасавы стаяла на грані банкруцтва.
Праца ў Амерыцы
Першае, што ўразіла Курасаву ў амерыканскай кінавытворчасці — гэта цвёрдая сістэма кантрактаў. У яго дагаворы рэгламентавалася ўсё — аж да колькасці спіртнога, якое ён меў права выпіваць у суткі. Па кожным пункце здымак патрабавалася падрабязная справаздача. І самае галоўнае — амерыканскія эпізоды фільма даручылі рэжысёру калібрам ніжэй, чым той, з якім ехаў працаваць Курасава. Сітуацыя станавілася ўсё больш прыкрай. Курасава захварэў. Знайшліся тыя, хто абвінаваціў яго ў псіхічнай дэпрэсіі. Ён быў вымушаны прайсці кансіліум трох лекараў, зняпраўдзіўшых чуткі пра яго непрацаздольнасць і псіхічную хваробу. У студзені 1969 Курасава адмаўляецца працягваць супрацоўніцтва з «20 Век-Фокс» і, выплаціўшы няўстойку, вяртаецца ў Японію.
Вяртанне ў Японію
У ліпені 1969 года, прадаўшы свой дом, Курасава, разам з трыма іншымі японскімі рэжысёрамі (Кейсуке Кінашыта, Масакі Кабаяшы і Кон Ічыкава), заснаваў кінакампанію «Чатыры вершнікі». Праз год выходзіць яго першая каляровая праца «Дадэскадэн» («Пад гук трамвайных колаў») (1970) па рамане Сюгора Ямамота «Горад без пор года». Сюжэт апавядае аб насельніках сметніка, сярод якіх недаразвіты хлопчык, які ўпадабаў трамваі і бегае сярод гор смецця імітуючы стук колаў: «Да-дэс-ка-дэн, да-дэс-ка-дэн». Фільм быў зняты ў рэкордныя тэрміны — за 28 дзён, дэкарацыі былі дабудаваныя сярод сапраўднага сметніка, таму каштавалі нядорага. Ствараючы кампанію, рэжысёры планавалі, каб іх першы фільм быў асабліва касавым. Аднак, фільм не быў запатрабаваны публікай і з аглушальным трэскам праваліўся ў пракаце. Больш «Чатыры вершнікі» не знялі ні аднае карціны. У студзені 1971 года Курасава быў узнагароджаны прэзідэнтам Югаславіі Ціта. У снежні 1971, зачыніўшыся ў ваннай, узрэзаў сабе вены, але яго паспелі выратаваць.
У сакавіку 1973 года Курасава пачынае працу над сцэнарыем савецкага фільма «Дэрсу Узала» па аднайменным творы Арсеньева пра неабходнасць жыцця ў гармоніі з прыродай. Адначасова з ім сцэнарый піша Юрый Нагібін, каб потым, склаўшы іх разам, вылучыць з абедзвюх прац лепшае. Больш за два гады доўжылася праца над фільмам. На галоўную ролю запрашаўся Тасіра Міфунэ, аднак ён не знайшоў у сваім графіку свабоднага месца для павольных тэмпаў працы Курасавы, зняўшыся за гэты час у трох касавых фільмах. Замест яго зняўся бурацкі артыст Максім Мунзук. У 1975 «Дэрсу Узала» выйшаў у пракат, у тым жа годзе ён атрымаў Залаты прыз Маскоўскага міжнароднага кінафестывалю, а праз год быў прызнаны найлепшым замежным фільмам у Амерыцы, атрымаўшы «Оскара» (1976).
Вярнуўшыся ў Японію, Курасава зноў сустрэўся з фінансавымі праблемамі. З-за гэтага ён быў вымушаны здымаць рэкламу японскага віскі ў сябе ў загарадным доме, а ў некаторых роліках здымаўся асабіста. У гэты жа час ён выпускае дзве кнігі — «Спроба аўтабіяграфіі» (1978) і «Кагемуся» (1979) — сцэнарый і яго ўласныя малюнкі да фільма.
Сродкі на здымкі «Кагемуся» Курасаве дапамаглі дастаць Фрэнсіс Форд Копала і Джордж Лукас. Фільм «Кагемуся» (1980) апавядае пра зладзюжку, які ў сілу акалічнасцей тры гады мусіў гуляць ролю кіраўніка магутнага клана. Структура сюжэта фільма адпавядае традыцыям тэатра «Но». Фільм атрымаў «Залатую пальмавую галіну» у Канах, «Сезара» і высоўваўся на «Оскара» у дзвюх намінацыях. Гэта апошняя праца ў Курасавы акцёра Такасі Сімуры, які пайшоў з жыцця 11 лютага 1982 ва ўзросце 76 гадоў. У скарочаным для амерыканскага пракату варыянце карціны яго роля была поўнасцю выразанай.
У 1983 у Ёкагаме была пабудавана студыя «Курасава Фільм». 1 лістапада 1983 адбылося яе адкрыццё. У снежні 1985 выйшаў фільм Крыса Маркера «АК: партрэт Акіры Курасавы». 1 лютага 1986, ва ўзросце 63 гадоў, памірае жонка Курасавы Ёга Якуці, маладзейшая за яго на 12 гадоў, выканаўца адной з галоўных роляў у адным з яго першых фільмаў.
У наступнай працы Курасава зноў вяртаецца да Шэкспіра. На гэты раз ён піша сцэнарый паводле «Караля Ліра». Дзеянне фільма «Ран» (1985) перанесена ў Японію, у эпоху феадальных войнаў, а Лір ператвораны ў феадала Хідэтору. Аднак, японскія даследчыкі ўгледзелі ў сюжэце карціны разнастайныя запазычанні з японскіх легенд (напрыклад, эпізод з урокам трох стрэлаў), якія не адносяцца да твора Шэкспіра. Гэты фільм з’яўляецца чарговым вялікім творам мастацтва, стаяць па-за нацыянальнасцямі і часам. У 1986 год фільм быў намінаваны па чатырох намінацыях на «Оскар», і ўпершыню адна з іх была за рэжысуру.
У сакавіку 1990 года Курасава ўсё-ткі атрымлівае «персанальнага» «Оскара» — Ганаровую ўзнагароду Амерыканскай Кінаакадэміі «за дасягненні, якія натхнілі, прывялі ў захапленне і ўзбагацілі кінематаграфістаў ва ўсім свеце». У 1990 выходзіць яго новая праца, спрадзюсіраваная Стывенам Спілбергам «Сны Акіры Курасавы». Восем цалкам асобных сюжэтаў, «сноў» рэжысёра, прапаноўваюць паразважаць аб сэнсе смерці і сіле жыцця, неабходнасці творчасці і чалавечай прыродзе. У адной з навел у ролі Вінцэнта ван Гога зняўся папулярны рэжысёр Марцін Скарсэзэ.
Наступная праца «Жнівеньская рапсодыя» (1991) па рамане Кійоку Мурасе «Nabe no naka» апавядае аб атамным выбуху ў Нагасакі, убачаным вачамі сучасных людзей: дзяцей, якім пра трагедыю расказвае бабуля, і іх багатага амерыканскага сваяка. У ролі амерыканца японскага паходжання — Рычард Гір. Дзеянне фільма недынамічнае, кадр, у лепшых традыцыях японскай культуры, статычны і дазваляе не спяшаючыся нацэўыцца яго прыгажосцю. Курасава нарэшце можа дазволіць сабе зняць тое, што хоча.
Памёр 6 верасня 1998 года, ва ўзросце 88 гадоў.
Журавы (карціна)
«Журавы» (Żurawie), вядомая таксама як «Адлёт журавоў» (Odlot żurawi) — алейная карціна польскага мастака Юзафа Хэлмоньскага, напісаная падчас яго падарожжа на Падолле і Украіну. Карціна знаходзіцца ў зборах Нацыянальнага музея ў Кракаве.
Мастак напісаў карціну «Адлёт журавоў» у 1870 годзе, пасля трох гадоў навучання ў Варшаўскім класе малявання і ў прыватнай майстэрні Войцеха Герсана. Сімволіка дзікай прыроды, бачная ў «Журавах», вярнулася ў карцінах, створаных пасля вяртання Хэлмоньскага з Парыжа. Матыў чародаў гэтых птушак з’явіўся своеасаблівым вяртаннем і ў апошнім, няскончаным, творы 1913 года пад назвай «Журавы раніцай».
Апісанне карціны
«У туманнай прасторы мокрага ландшафту можна ўбачыць птушак, якія ляцяць. Сярод іх вылучаецца журавель са зламаным крылом. Журавы, надзеленыя мноствам сімвалічных значэнняў, увасабляюць жаданне Хэлмоньскага паехаць у далёкі Мюнхен — па слядах калег і сяброў. Інтымны характар ​​жывапісу падкрэслівае тонкі, звужаны колеравы тон, які вагаўся вакол шэрых, карычневых і чорных адценняў, парушаных залаціста-ружовым ззяннем неба, і ў частцы лугу, ажыўленай чырвонымі кропкамі кветак».
Прэзентацыя «Журавоў» разам з дзвюма іншымі карцінамі выклікала абурэнне крытыкаў. Ананімны рэцэнзент з «Przegląd Tygodniowy» (1871, No 22) пісаў пра творы мастака: «П. Хэлмоньскі выставіў тры свае працы: першая — „Адлёт журавоў“, другая — „У поўдзень“, трэцяя — „Раніца ў лесе“. Усе тры — гэта сон у сне, але не вобразы, прызначаныя заняць вочы нават прафанаў. Нельга здзекавацца з мастацтва і людзей!».