cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каспар Хаўзер
Першы замах. Чорны чалавек
У гэты момант ён адчуў моцны ўдар у галаву, і, падаючы, выразна пачуў: «Ты павінен памерці раней, чым паспееш пакінуць Нюрнберг!» Каспар быццам бы пазнаў гэты голас. Страціўшы прытомнасць і праз некаторы час ачуняўшы, юнак зразумеў, што ляжыць на падлозе, а твар у яго заліты крывёю. Ён сяк-так дабраўся да хаты і, дрэнна разумеючы, што ён робіць, замест верхняга паверха, дзе можна было разлічваць на дапамогу, спусціўся ў склеп. Пазней фрау Даўмер, дзівячыся, што Каспар не з'яўляецца да абеду, знайшла яго там па плямах крыві на прыступках. На лбе ў яго зеўрала шырокая рана памерам з палец, якая, зрэшты, не была небяспечнай. Трызнячы ён мармытаў нешта няўцямнае: «Чорны… чорны чалавек… як камінар… зняволены ў склеп…».
Знайшліся і іншыя сведкі, якія бачылі забойцу. Маленькая дзяўчынка, якая разносіла малако па дамах, пазней расказвала, быццам бачыла «чалавека з чорным тварам», які краўся да прыбіральні, сціскаючы ў руках цясак. Перапужаўшыся, дзяўчынка кінулася дадому. Суседка Даўмераў, якая жыла праз вуліцу, запэўнівала, быццам бачыла дваіх мужчын, якія тады ж, 17 кастрычніка выйшлі з брамы дома Даўмераў паміж 11 і 12 гадзінамі раніцы. Яшчэ адна сведка паказала, што буйны мужчына гадоў сарака, шыракаплечы і смуглы, апрануты ў чорнае, мыў рукі ў пажарным вядры, што стаяла побач з будынкам бальніцы па суседстве. Заўважыўшы, што на яго глядзяць, смуглы зрабіў выгляд, што проста разглядае вядро.
Чалавек, падобны на яго па апісанні (але ўжо ў белых пальчатках), днём пазней спыніў яшчэ адну сведку і стаў распытваць яе, ці зачыненыя вароты, ці патрабуецца праверка асобы пры ўездзе ў горад, і ці былі прыняты якія-небудзь меры пасля замаху на Каспара. Атрымаўшы адмоўны адказ, ён задаволіўся гэтым і пайшоў прэч. Нягледзячы на ​​старанныя пошукі, забойцу (або забойцаў) знайсці не ўдалося.
Пазней, 15 чэрвеня 1831 года, Каспар, будучы госцем у фон Феербаха, расказаў аб адным дзіўным здарэнні. Калі верыць яго ўспамінам, то аднойчы, калі ён застаўся адзін, у дом увайшлі двое невядомых мужчын. Адзін «вельмі злоснага выгляду», з вусамі і кароткай барадой, стаў распытваць Каспара, што ён піша. Каспар адказаў, што гаворка ідзе пра аўтабіяграфію. Другі неадкладна ўзяў лісты і пачаў чытаць, у той час як чорнабароды працягваў распытваць Каспара пра яго жыццё. Асабліва невядомага цікавіла, ці часта Каспар ходзіць на прагулкі, ці наведвае школу і чаму вучыцца. Каспар не хаваў, што выходзіць з дому рэдка, бо адчувае боль у нагах, адказаў і на астатнія пытанні. Загадкавыя візіцёры, скончыўшы распытваць і чытаць, накіраваліся да дзвярэй і спыталі аб невялікім будынку, які асобна стаяў у двары. Каспар адказаў ім, што гэта прыбіральня, затым адказаў яшчэ на некалькі пытанняў. Калі ж хлопчык пацікавіўся, адкуль прыбылі гэтыя двое, то атрымаў адказ, што яны прыбылі здалёку і назва месца яму нічога не скажа, пасля чаго сышлі.
Па гарачых слядах былі прыняты меры да злову злачынцаў, сабраны і дапытаныя ўсе камінары горада. Прызначанае судовае расследаванне, матэрыялы допыту некалькіх соцень сведак склалі па розных ацэнках 8 ці 9 тамоў крымінальнай справы. Следства вялося дастаткова энергічна, кіраваў ім непасрэдна міністр юстыцыі Баварыі. Кароль баварскі Людвіг I у спецыяльным указе абвясціў аб буйнай грашовай узнагародзе таму, хто зможа праліць святло на таямнічае злачынства, але ўсе гэтыя намаганні аказаліся марнымі, зламыснікі не былі знойдзеныя.
У доме Іагана Бібербаха. Выпадак з пісталетам
Нейкі час пасля замаху Каспар знаходзіўся ў ліхаманцы, але здолеў выжыць і нават па памяці намаляваць сродак забойства. Бургамістр Біндэр, разумеючы, якой небяспецы падвяргаецца знайдыш, загадаў днём і ноччу дзяжурыць каля яго двум паліцыянтам. З гэтага часу доступ да Хаўзера радавых абывацеляў быў абмежаваны, прыезджым і чужаземцам трапіць да яго было практычна немагчыма, выключэнне рабілася для прадстаўнікоў шляхты, але і ў гэтым выпадку патрапіць да яго можна было толькі ў суправаджэнні члена магістрата або афіцэра паліцыі. Аднак невялікі дом Даўмера не мог змясціць такую ​​колькасць людзей, ды і сам гаспадар не адрозніваўся моцным здароўем. Таму Каспара было вырашана перавесці ў дом муніцыпальнага кіраўніка Іагана Бібербаха, які знаходзіўся ў цэнтры горада і таму быў на вачах.
Барон фон Тухер у лісце фон Феербаху рэзка выказаўся супраць падобнага выбару. Бібербах, чалавек сам па сабе нядрэнны, быў перш за ўсё камерсантам, які зусім не падыходзіў на ролю выхавацеля. Яго жонка, вельмі нервовая і істэрычная асоба, пад наглядам якой апынуўся Каспар, таксама яго прыгнятала. Спробы фрау Бібербах зрабіць са знайдыша для сябе прыемнага суразмоўца, які аблегчыў бы ёй жыццё, пацярпелі поўны правал — хлопчык аказаўся замкнёным і не схільным да размоў. Больш таго, будучы незадаволены чым-небудзь, ён не саромеўся выказваць гэта ўслых, пасля чаго фрау Бібербах прынялася помсціць яму, шпіёнячы і даносячы мужу аб найменшых яго правінах, у вочы называючы знайдыша хлусам і тупіцам.
Каспара таксама паспрабавалі адправіць вучыцца ў гімназію, у адзін са старэйшых класаў, адпаведна яго ўзросту. Гэта пачынанне скончылася поўным правалам — асноўнымі прадметамі ў гімназіі былі рымская гісторыя і латынь, зусім не цікавыя Каспару, які, па яго ўласных словах, не збіраўся станавіцца святаром. Жорсткая дысцыпліна, прынятая ў гімназіі, прыгнятала яго, грамадства аднагодкаў, якім ён здаваўся занадта інфантыльным і наіўным, — адштурхоўвала.
У сакавіку 1830 Каспара наведаў лейтэнант фон Пірх, і следам за ім вядомы ў той час берлінскі комік Сафір. Абодвух прыцягнулі здагадкі, што Каспар, магчыма, быў родам з Венгрыі і спачатку дрэнна разумеў нямецкую, так як гэтая мова не была для яго роднай. Эксперымент нечакана ўвянчаўся поспехам, і абодва ад'ехалі перакананыя ў тым, што Каспар у дзяцінстве чуў, хоць і забыўся, венгерскія словы і выразы, якія нянька ўжывала б, размаўляючы з маленькім хлопчыкам. Аднак на самога Каспара гэтыя вопыты зрабілі такое прыгнятальнае ўражанне, што іх прыйшлося перапыніць, асцерагаючыся за яго здароўе.
Аднойчы з Каспарам здарыўся вельмі дзіўны выпадак. Падняўшыся на табурэтку, каб дастаць з паліцы кнігу, ён страціў раўнавагу і, каб не ўпасці, схапіўся за выступ сцянной панэлі. Аднак замест гэтага ў яго ў руках апынуўся зараджаны пісталет, які вісеў тут жа на цвіку, і па неасцярожнасці Каспар стрэліў у сябе. Куля падрапала яму лоб, і паліцыянты, якія неадкладна ўбеглі ў пакой, выявілі Каспара на падлозе непрытомнага з залітым крывёю тварам. Здарэнне гэта нарабіла шмат шуму, прычым меркаванні нюрнбержцаў падзяліліся. Калі адны бачылі ў гэтым новую спробу забіць знайдыша, то іншыя з такой жа ўпэўненасцю сцвярджалі, што ён стрэліў у сябе сам, жадаючы, такім чынам, падагрэць ажыятаж вакол сваёй персоны.
У доме фон Тухера. Лорд Стэнхоўп
Разумеючы, што хлопчыка гняце далейшае знаходжанне ў доме Бібербахаў, сябры Каспара выклапаталі ў гарадскога савета дазвол часова пасяліць знайдыша ў доме барона фон Тухера — аднаго з самых знакамітых жыхароў Нюрнберга. Фон Тухер, у той час яшчэ заставаўся халасцяком, жыў разам з маці. Яна была жанчынай педантычнай і строгай, аднак прыняла свайго новага жыхара вельмі ветліва. У гэты ж час Каспар упершыню сустрэўся з, англійскім арыстакратам, якому прыхільнікі версіі каралеўскага паходжання знайдыша адводзяць ролю галоўнага злодзея.
Філіп-Генры, чацвёрты граф Стэнхоўп, пляменнік Уільяма Піта-малодшага і адзінакроўны брат авантурніцы Эстэр Стэнхоўп, быў жанаты, меў дзяцей і засядаў у палаце лордаў разам са сваім дзядзькам. Тым не менш, рэпутацыя ў яго была далёка не лепшая. Малады лорд, які пастаянна ездзіў па Еўропе і паказваўся ў Англіі толькі на кароткі час, збянтэжыў усю краіну, падаўшы ў суд на ўласнага бацьку. Таксама незразумела, адкуль ён браў грошы, якія шчодра траціў. Пазней аказалася, што лорд быў звязаны з нейкай місіяй, якая павінна была распаўсюджваць хрысціянства ў паганскіх землях, але, як высветлілася, карыстаўся немалымі ахвяраваннямі вернікаў. Па сцвярджэнні Элізабэт Эванс, лорд Стэнхоўп перш за ўсё заехаў у Карлсруэ, дзе меў тайную размову з герцагам і яго людзьмі, затым з помпай з'явіўся ў Нюрнбергу. Дакладная яго мэта заставалася нявызначанай, аднак вядома, што ён аддаў свайму банкіру загад высветліць усё, што можна, пра Каспара Хаўзера. Рабілася гэта тайна, знешняй цікавасці да знайдыша лорд не праяўляў.
Праз год, 31 мая 1831 года, ён зноў з'явіўся ў Нюрнбергу, на гэты раз не хаваючы сваёй мэты «ўсынавіць Каспара і забраць яго з сабой у свой замак у Кенце». Спрытнаму англічаніну было лёгка ўцерціся ў давер да хлопчыка і закружыць яму галаву апавяданнямі аб «высокім становішчы», якое ў яго адабралі, пры тым, што справядлівасць павінна быць абавязкова адноўлена. Каспар лёгка паддаўся на ліслівасць, і іх сталі пастаянна бачыць разам. Яны трымалі адзін аднаго за рукі, прычым лорд прылюдна абдымаў і цалаваў хлопчыка, узбудзіўшы тым самым у горадзе плёткі аб «ненатуральным характары» іх адносін. Фон Тухер і Даўмер былі абураныя гэтымі «мартышчынымі пяшчотамі», але час быў ужо ўпушчаны. Лорд пачаў хадатайнічаць перад гарадскім саветам аб перадачы Каспара пад яго апеку. Атрымаўшы ад Біндэра адказ, што апекуну трэба даказаць сваю плацежаздольнасць, ён паехаў у Мюнхен, затым у Інсбрук (схлусіўшы Каспару, што едзе ў Англію) і вярнуўся з вэксалямі на вельмі вялікія сумы, выдадзенымі чамусьці германскімі гандлёвымі дамамі. У гэты час Караліна, графіня Альберсдорфская, не прамінула абвясціць прылюдна, што Стэнхоўп служыць камусьці невядомаму, які хоча адарваць Каспара ад яго сяброў, каб затым канчаткова расправіцца з хлопчыкам. Гэта выклікала новую хвалю плётак, але лорда ўсё ж не спыніла.
У ліпені 1831 года фон Тухер разам з Каспарам і паліцыянтам афіцэрам па імені Хікель ездзілі ў Венгрыю, каб там паспрабаваць адшукаць бацькоў Каспара. Паездка нічога не дала, бо знайдыш не даведаўся нічога і не разумеў мясцовых гаворак. У кастрычніку таго ж года адзін венгерскі арыстакрат з сынам сам наведаў Каспара, магчыма, спрабуючы праверыць нейкую фамільную гісторыю або давераную яму таямніцу. Так ці інакш, Каспар нібыта ўспомніў, што ў дзяцінстве адгукаўся на імя Іштван, ды і некаторыя венгерскія словы здаліся яму знаёмымі, але большага дамагчыся не ўдалося. Затое лорд Стэнхоўп, з гатоўнасцю ўхапіўшыся за гэтую тэорыю, з гэтага часу расказваў усім, хто хацеў яго слухаць, што Каспар з'яўляецца на самой справе венгерскім арыстакратам. У лістападзе таго ж года лорд адправіўся ў Ансбах, у госці да фон Феербаха, перадаўшы Каспару залаты гадзіннік, пярсцёнак і ланцужок, а таксама 500 гульдэнаў наяўнымі. Фон Тухер дазволіў Каспару пакінуць у сябе падарункі, але грошы забраў, растлумачыўшы гэта тым, што знайдыш быў занадта малады, каб распараджацца такой буйной сумай. З-за гэтых грошай Каспар упершыню пасварыўся са сваім апекуном, патрабуючы, каб з ім перасталі абыходзіцца як з немаўляткам. Фон Тухер, разумеючы, што знайдышу закружыла галаву ліслівасць (а Каспар у гэты час стаў загаворваць пра тое, як яму варта адносіцца да «падданых», калі ён верне сабе імя і званне) напісаў Стэнхоўпу адчайны ліст, молячы таго адчапіцца ад Каспара. Ніякага выніку гэта не дало.
Ансбах. Апошнія гады
26 лістапада гарадскі савет прыняў папярэдняе рашэнне задаволіць хадайніцтва лорда. 29 лістапада гэта было замацавана на паперы і, нарэшце, 7 снежня фон Тухер быў афіцыйна вызвалены ад абавязкаў апекуна, але з перадачай спраў Біндэр марудзіў аж да 26 снежня.
10 снежня лорд Стэнхоўп разам са сваім выхаванцам, якому была абяцана паездка ў Італію і Англію, пакінуў Нюрнберг і перавёз Каспара ў Ансбах на той падставе, што ў гэтым горадзе знайдыш будзе ў большай бяспецы. Тут яго пасялілі ў доме школьнага настаўніка Іагана Георга Меера. Меер, якому было тады 32 гады, буркун і педант, тыповы выхаванец старой школы, лічыў, што «пакаранне лішнім не бывае», і даводзіў Каспара дробнымі прыдзіркамі. Дакладна невядома, што прымусіла яго самога і паліцэйскага Хікеля ставіцца да Каспара недружалюбна і прадузята. Сучасныя даследчыкі мяркуюць, што віной таму было перакананне, што хлопчык «сапсаваны» агульнай увагай, і жаданне як мага хутчэй «выбіць з яго дурасць». Пазней сам Меер прызнаваўся, што паводзіць сябе можна было і мякчэй, але тут жа заўважаў, што, калі Каспар не хлусіў, то горш бы яму ад лішняй вымовы не было, а калі хлусіў, то заслужыў яе ў поўнай меры. Становішча ўскладнялася тым, што 19 лютага 1832 г. фрау Бібербах даслала жонцы Меера ліст, поўны паклёпаў, у якім назвала Каспара «хлусам, крывадушнікам і змяёй, прыгрэтай на грудзях», і хлопчыку прыйшлося зноў жыць у атмасферы недаверу і вымоў, з якой яму ўжо давялося сутыкнуцца ў Бібербахаў. Для аховы Каспара ў Ансбаху быў прызначаны адстаўны салдат, які павінен быў раз у дзень наведваць дом, каб пераканацца, што са знайдышам усё ў парадку, і суправаджаць яго падчас прагулак.
Зрэшты, у Ансбаху жыў фон Феербах. Ён пастарэў, але гэтак жа ўважліва сачыў за лёсам свайго гадаванца. Нямецкія газеты паднялі шуміху вакол гэтага пераезду, патрабуючы забраць Каспара ў «англійскага шалахвоста». Так ці інакш, Стэнхоўп заспяшаўся прэч, абвясціўшы Каспару, што неадкладныя справы патрабуюць яго ад'езду, аднак праз некалькі месяцаў лейтэнант Хікель даставіць Каспара ў Англію, якая стане для яго новай радзімай.
Яго ад'езд адзначыўся яшчэ адным загадкавым інцыдэнтам. Лорд запатрабаваў у Каспара яго дзённік, які хлопчык вёў з часу пражывання ў Даўмераў. Каспар адмовіўся, заявіўшы, што гэта яго асабістая справа. Спробы настаяць ні да чаго не прывялі, і ў адсутнасць хлопчыка Хікель, Меер і сам лорд абшукалі яго пакой, але нічога не знайшлі. Калі да Каспара падступілі з роспытамі, ён сказаў, што спаліў дзённік. Так гэта ці не — невядома, дзённік з тых часоў лічыцца зніклым. Да гэтага часу лорд канчаткова астыў да свайго «прыёмнага сына», хоць публічна выказваў да яго самую гарачую любоў. Лорд Стэнхоўп з'ехаў 28 студзеня 1832 года і даслаў Каспару некалькі сентыментальных і чуллівых лістоў, з апісаннем сваіх дарожных уражанняў, але сам так і не вярнуўся ў Ансбах.
Між тым, пошукі бацькоў Каспара працягваліся. Хікель, як мяркуецца, на грошы Стэнхоўпа, 19 лютага 1832 з'ездзіў у Венгрыю, каб распытаць мадам Дальбон, ці не з'яўляецца Каспар яе незаконным сынам ад пастара Мюлера, а таксама наведаць усе тыя месцы, імёны якіх здаліся Каспару цьмяна знаёмымі. Паездка скончылася нічым. У гэты час Каспар, якому быў не да спадобы пастаянны нагляд, стаў дамагацца для сябе дазволу хадзіць па гораду самастойна. Апекуны не пярэчылі, фон Феербах, які таксама вырашыў, што небяспека мінула, бо Каспар у любым выпадку неўзабаве пакіне краіну, таксама пагадзіўся. Адзінай умовай для Каспара было тое, што ён павінен быў хадзіць толькі па людных вуліцах.
У гэты час усё больш упартымі станавіліся невядома кім пушчаныя чуткі, што Каспар на самай справе з'яўляецца спадчынным прынцам Бадэна (афіцыйна — памерлым ў калысцы ў 1812 годзе). У сакавіку 1832 года фон Феербах ездзіў у Мюнхен, дзе гутарыў з каралевай Баварыі Каралінай, і пачаў сваё знакамітае расследаванне, якое стала затым асновай для яго кнігі пра Каспара, якая нарабіла шмат шуму. Стэнхоўп у красавіку таго ж года напісаў фон Феербаху, што па-ранейшаму ўпэўнены ў венгерскім паходжанні Каспара, але ўжо ў маі нечакана стаў сцвярджаць, што ніякіх слядоў яго ў Венгрыі не знойдзена, і Каспар — самазванец. Пасля гэтага ён рэзка перапыніў перапіску як з фон Феербахам, так і з самім Каспарам, які працягваў чакаць свайго «прыёмнага бацьку». У кастрычніку 1832 года хлопчык стаў рыхтавацца да канфірмацыі пад наглядам пастара Фурмана, які стаў яму добрым сябрам, у той час як адносіны з Хікелем і Меерам сапсаваліся канчаткова. Відавочцы ўспамінаюць аб іх брыдкіх сварках, падчас якіх Каспар у запальчывасці крычаў, што хутчэй памрэ, чым застанецца ў гэтым доме, на што Хікель з гатоўнасцю пагаджаўся, абяцаючы напісаць на яго надмагіллі «Тут ляжыць Каспар Хаўзер — самазванец». Цалкам магчыма, што лорд падтрымліваў перапіску з Хікелем, які ведаў пра яго планы некалькі больш, чым Меер. Праз некаторы час Каспару стала вядома, што яго збіраюцца перадаць пад апеку Хікеля. Каспар неадкладна гэтаму запрацівіўся, заявіўшы Мееру: «Я ведаю пра яго куды больш вашага». Таму план гэты ніколі не быў ажыццёўлены. 29 снежня Хікель атрымаў яшчэ адзін ліст, у якім лорд паведамляў, што ўжо канчаткова расчараваўся ў Каспары, і ўся яго гісторыя (акрамя заключэння) — выдумка ад пачатку і да канца. Тое ж самае ён пацвердзіў у сваім другім пасланні, датаваным 30 сакавіка 1833 года.
Меер і Хікель тым часам пастанавілі ўстроіць Каспара перапісчыкам папер у ансбахскі апеляцыйны суд — прызначэнне, якое ён прыняў са згодай. Праца займала ў яго некалькі гадзін у дзень, астатні час ён працягваў браць урокі ў Меера, які па-ранейшаму раздражняўся, што яго падапечны не робіць хуткіх поспехаў. Акрамя таго, чатыры разы на тыдзень да Каспара хадзіў настаўнік лацінскай мовы. 20 мая 1833 года ён прайшоў канфірмацыю, выклікаўшы тым самым незадаволенасць Стэнхоўпа, які, сам належачы да англіканскай царквы, чамусьці патрабаваў ад Хікеля зрабіць Каспара каталіком.
Забойства
29 мая 1833 года фон Феербах, ужо некаторы час разбіты паралічам, сканаў. Пагалоска неадкладна прыпісала яго смерць ад атручвання — гэта зрабілі нібыта змоўшчыкі, бо ён занадта блізка падышоў да разгадкі таямніцы. Варта адзначыць, што і сам фон Феербах трымаўся падобнага меркавання. Правая рука ў яго ўжо не магла працаваць, таму на лісце паперы ён з цяжкасцю вывеў левай «Мне нешта падсыпалі». Запіска гэтая засталася ў сям'і Феербаха, і была страчана ўнукам крыміналіста. Лекары сапраўды былі збітыя з толку цягам хваробы фон Феербаха, якую маглі апісаць толькі як «хваробу нервовага характару». Тройчы здавалася, што паліцай-прэзідэнту становіцца лепш, ён быў вясёлы і будаваў планы на будучыню. Але кожны раз яго стан зноў рэзка пагаршаўся. Сам Каспар быў глыбока ўражаны весткай аб яго смерці.
29 верасня 1833 года Каспару Хаўзеру, як мяркуецца, споўніўся 21 год. Пасля свайго дня нараджэння ён з'ездзіў у Нюрнберг, дзе сустрэўся з Біндэрам і Даўмерам і быў прадстаўлены каралеве Караліне і яе сыну, каралю Людвігу. Пасля вяртання ў Ансбах жыццё яго пайшло па-ранейшаму — урокі ў Меера, урокі латыні, заняткі з пастарам і, нарэшце, праца ў судзе. Змянілася толькі адно — Каспар узяў за звычку гуляць у гарадскім парку, што раней яму забаранялася. Апекуны не перашкаджалі яму. Элізабэт Эванс мяркуе, што к гэтаму часу з ім ужо завялі знаёмства агент або агенты змоўшчыкаў, якія рыхтавалі яго забойства. Каб вырвацца з Ансбаха, Каспар быў гатовы на ўсё і гэтак жа ахвотна быў гатовы пайсці, куды заўгодна, каб даведацца праўду аб сваім мінулым.
У кастрычніку 1833 года лорд Стэнхоўп, нарэшце, абвясціў аб сваім вяртанні ў Ансбах і папрасіў знайсці для яго гасцініцу, аднак не прыехаў. У лістападзе ён зноў напісаў, што збіраецца ў госці, на гэты раз у суправаджэнні жонкі і дачкі, і зноў абяцанні не стрымаў. Ён працягваў падарожнічаць — лісты прыходзілі з Англіі, з самой Германіі, нарэшце, 26 лістапада ён наведаў Карлсруэ, дзе зноў гаварыў пра штосьці за зачыненымі дзвярыма з меркаванымі змоўшчыкамі.
У снежні Каспар раптам стаў скрытным, маўклівым. Вядомая адна малазразумелая гісторыя, якая адбылася з ім у доме Меера. Педантычны настаўнік, заўважыўшы, што з-пад дзвярэй пакоя, дзе жыў яго падапечны, у позні час прабіваецца святло, падышоў і пастукаў, патрабуючы, каб яго ўпусцілі. За дзвярыма было ціха. Меер доўга стукаў кулакамі і нагамі, потым выбег на двор, каб зазірнуць у акно, але ў той жа момант святло згасла. Вярнуўшыся ў дом, раз'юшаны настаўнік зноў біў кулакамі і нагамі, беспаспяхова спрабаваў высадзіць дзверы і, нарэшце, здаўся. На наступную раніцу Каспар запэўніваў яго, што быццам бы спаў і нічога не чуў, але прыняць гэтую версію, вядома ж, не ўяўляецца магчымым.
У пачатку снежня Хікель з'ехаў з горада «па справах». 11 снежня Каспар наведаў яго жонку і падчас візіту сказаў між іншым, што адзін «знаёмы» запрашае яго ў гарадскі парк паглядзець, як будуць капаць артэзіянскую студню. Фраў Хікель параіла яму не хадзіць, а замест гэтага наведаць баль, які павінен быў адбыцца ў бліжэйшыя дні. Каспар паслухаўся яе парады і быў на бале, дзе танчыў і аддаваўся весялосці з усёй уласцівай яму непасрэднасцю.
14 снежня 1833 года Каспар да поўдня працаваў у судзе, затым адправіўся да пастара Фурмана, каб дапамагчы яму зрабіць некалькі ўпаковак для калядных падарункаў. Скончыўшы працу, у суправаджэнні пастара ён пакінуў дом, але на паўдарозе папрасіў прабачэння, заявіўшы, што яму трэба зайсці да «юнай фройляйн», якая жыве па суседстве, аднак замест таго ў тры гадзіны дня накіраваўся прама ў гарадскі парк, дзе невядомы, адвёўшы яго ў зацішнае месца, нібыта каб перадаць нейкі важны дакумент, ударыў яго ў грудзі доўгім нажом. Пазней Меер пусціў меркаванне, што «Хаўзер сам нанёс сабе рану, каб зноў выклікаць да сябе ўвагу». Больш таго, калі Каспар у гэты суботні дзень каля чатырох гадзін прыйшоў, хістаючыся, да Меера, той не паверыў яго расказу.
Меер палічыў расказ Каспара выдумкай. Да яго меркавання далучыўся і Хікель. Закліканыя дактары спачатку не палічылі рану сур'ёзнай, аднак стан Каспара паступова пагаршаўся, а члены магістрата ледзь не да самай смерці мучылі яго роспытамі ў надзеі атрымаць ключ да расследавання злачынства, пастар Фурман горача пераконваў свайго падапечнага палегчыць сабе душу, абнародаваўшы яго цяжкую таямніцу. Слабеючы Каспар усім ім адказваў, і найбольшую горыч выклікаў недавер да яго, як калі б ён быў звычайным прайдзісветам: «О, Божа мой, загінуць, акружаным ганьбай і пагардай». 17 снежня ў 10 гадзін вечара ён памёр. Аднымі з апошніх яго слоў былі: «за гэтай мышшу палюе занадта шмат катоў…», «мама, мама, прыйдзі!», «Дама… свецкая дама… хай памілуе яе Гасподзь!», І «я стаміўся, вельмі стаміўся, а шлях яшчэ доўгі…». На месцы, дзе Хаўзеру была нанесена смяротная рана, узведзены памятны камень са словамі: «Тут адзін невядомы быў забіты іншым невядомым» (Hic occulto occultus occisus est).
Наступныя падзеі
Магчыма, таму што забойства адбылося ў кірмашовы дзень, і нікога з паліцэйскіх не было на пасадзе, а магчыма, што з-за ўпартага недаверу Меера, ніхто не падняў трывогі, і час аказаўся незваротна ўпушчаны. На наступны ж дзень лінуў дождж, які канчаткова змыў усякія сляды. У талым снезе застаўся ляжаць толькі шаўковы кашалёк пурпурнага колеру, які выпаў з рук Каспара, у якім знайшлася запіска, напісаная такім чынам, што прачытаць яе можна было толькі ў люстэркавым адлюстраванні. Тэкст яе казаў наступнае:
Пазней паліцыянты ўсё ж узяліся за справу, але забойцу так і не знайшлі. Пасмяротнае ўскрыццё, выкананае дактарамі Альбертам, Харлахерам і Хейдэнрайхам, паказала, што рана была нанесена Каспару, скарэй за ўсё, доўгім нажом. Нож прабіў сардэчную сумку і пайшоў направа амаль да брушной поласці. Такім чынам, ні пра якую «рану для прыцягнення да сябе ўвагі» не магло быць і гаворкі. У пытанні, ці магло гэта быць самагубства, дактары не змаглі сысціся паміж сабой. Доктар Альберт катэгарычна адмаўляў падобную магчымасць, у той час як доктар Харлахер дапускаў яе пры ўмове, што Каспар пры жыцці быў леўшуном і адрозніваўся незвычайнай сілай. Меер, які неадкладна падхапіў версію самагубства, стаў сцвярджаць, што Каспар выдатна валодаў левай рукой, а для таго каб усадзіць у сябе нож, упёр яго дзяржальняй у бліжэйшае дрэва. Доктар Альберт пярэчыў яму, што Каспар у апошнія дні свайго жыцця зусім не выказваў тугі або смутку, а наадварот — танцаваў на балі, будаваў планы на будучыню і збіраўся запісацца ў полк. Трэці лекар — доктар Хейдэнрайх — палічыў за лепшае не распаўсюджвацца пра свае высновы, і яго мемуар доўгі час заставаўся неапублікаваным. У канчатковым выніку аказалася, што Хейдэнрайх не змог канчаткова спыніцца ні на адной са здагадак.
Каспара Хаўзера пахавалі 28 снежня пры велізарнай колькасці народу. Цырымоніяй кіраваў пастар Фурман. Хікель, які незадоўга да таго вярнуўся ў горад, прыцягнуў усеагульную ўвагу тым, што гучна плакаў падчас пахавання. Меер упарта сцвярджаў любому, хто жадаў яго слухаць, што Каспар пакончыў з сабой. Але куды больш незразумелымі аказаліся паводзіны лорда Стэнхоўпа, які паслаў Каспару ліст з Мюнхена, датаваны 16 снежня (на думку Эванс — дата не адпавядала рэчаіснасці). У лісце лорд прасіў прабачэння, што не можа прыехаць, бо неадкладныя справы заклікаюць яго на радзіму. Зусім незразумела, што прымусіла яго рабіць выгляд, быццам ён не ведае пра смерць Каспара, у той час як усёй Германіі ўжо было вядома аб гэтай падзеі. Пазней, выкліканы ў Мюнхен, ён спрабаваў запэўніць каралеву Караліну, што нічога не ведаў пра забойства (у той час як народная пагалоска сцвярджала, што яго бачылі недалёка ад Ансбаха). Каралева дала яму зразумець, што лічыць яго прама ці ўскосна вінаватым у тым, што адбылося, але ніякіх мер прынята не было, і лорд адбыў дадому.
У гэты ж час была арганізавана камісія па расследаванні забойства. Першапачаткова сцвярджалася, што ніякага незнаёмца не існавала, кашалёк належаў самому Каспару, і запіску напісаў таксама ён. Аднак кароль Людвіг Баварскі трымаўся іншага меркавання і абвясціў узнагароду ў 10 тысяч гульдэнаў (цэлы статак па тых часах) за злоў забойцы. Пасля гэтага вышуковыя дзеянні ўсё ж пачаліся. Было даказана, што кашалёк не належыць Каспару, і почырк на цыдулцы, відаць, не супадае з яго почыркам. Каспар перад смерцю паспеў апісаць злачынца — таму было гадоў сорак, ён быў каля 1 м 80 см росту, насіў чорны востраканцовы капялюш і сіні плашч, што спадаў да кален. Краем плашча незнаёмы закрываў твар.
Гаспадар гасцініцы «Gasthaus zum Falken» паказаў, што падобны чалавек спыніўся ў яго за дзень да забойства. Яму было на выгляд гадоў 30-40, незнаёмец быў смуглы, чарнявы, насіў чорную бараду, твар у яго быў увесь у воспінах. Адзенне, зрэшты, было іншым. Яго складала зялёная куртка, чорны гальштук, шэрыя штаны і боты на высокіх абцасах са шпорамі, з чаго гаспадар заключыў, што незнаёмы прыбыў верхам. Аднак, адыходзячы, ён надзеў менавіта чорны капялюш і сіні плашч. Гаспадар прыгадаў, што чалавек гэты сядзеў у адзіноце ў агульным зале, поўным іншых прыезджых, а на пытанне, адкуль ён прыехаў, адказаў, што шлях яшчэ доўгі, а надвор'е паскуднае. Гаворка, на думку гаспадара, выдавала ў ім адукаванага чалавека. Акрамя таго, у дзень забойства школьны настаўнік па імі Зейц таксама бачыў незнаёмца ў каралеўскім парку, калі той павольна ішоў прэч ад яго па іншай сцежцы.
Каля дзвюх гадзін папаўдні той самы незнаёмец наведаўся ў гасцініцу «Цыркель», дзе пацікавіўся, калі адпраўляецца паштовы дыліжанс на Нордлінген і атрымаў адказ, што ён можа выехаць на гэтым дыліжансе праз гадзіну, калі закончыць да гэтага часу са сваімі справамі. Ні імя, ні адраса свайго незнаёмец не назваў і неўзабаве сышоў. Каля трох гадзін дня чорнарабочы па прозвішчы Лайх убачыў у парку незнаёмца ў суправаджэнні Каспара Хаўзера, якога ведаў у твар. Яны выйшлі праз брамку, прычым Каспар рухаўся першым, а незнаёмец ішоў ззаду. Усяго незнаёмца бачылі сем чалавек. Такім чынам, было пацверджана, што ён існаваў на самай справе, аднак разгадку гэта не наблізіла.
Пазней дастаўлены ў паліцыю юнак, які прадаў гэтую навіну газетчыкам, прызнаўся, што ліст напісаў сам, грунтуючыся на размовах і дакументах, атрыманых ім з розных месцаў. Сам Каспар запэўніваў, што незнаёмы прапанаваў яму паглядзець, як капаюць артэзіянскую студню. Фраў Хікель пацвердзіла, што падобную ж прапанову Каспар ужо атрымліваў некалькімі днямі раней.
Мемуары аб Каспары Хаўзеры
Кніга фон Феербаха пра Каспара Хаўзера была накіравана ў якасці падарунка каралеве-ўдаве Караліне Баварскай 27 студзеня 1832 года. Прыкладзены да яе ліст адзначаў, што гісторыя знайдыша шмат у чым нагадвае гісторыю іншага вядомага вязня — Жалезнай маскі, і вельмі многае дазваляе падазраваць, што ён быў па нараджэнні сынам караля. Расследаванне гэтага пытання было праведзена фон Феербахам, прафесійным крыміналістам і суддзёй, у прыватным парадку. Каралева настойвала на тым, каб ёй былі накіраваны вынікі, што і было зроблена ў лютым таго ж года. Пакет дакументаў пад агульнай назвай «мемуары аб Каспары Хаўзеры» быў дастаўлены паліцыянтам лейтэнантам Хікелем, былым апекуном Каспара ў Ансбаху. Змест гэтага дакумента затым доўгі час захоўваўся ў сакрэце, і толькі праз 19 гадоў пасля смерці бацькі філосаф Людвіг фон Феербах упершыню абнародаваў яго. Выданне было адноўлена ў 1859, 1889 і, нарэшце, 1892 гадах, прычым брашура выходзіла без імені выдаўца. Аднак гэта яго не выратавала — паліцыя абавязала выдаўца спыніць продаж. Покрыва сакрэтнасці было канчаткова знята, калі пытанне страціла палітычнае значэнне.
Фон Феербах заўважыў, што «вялікі-вялікі дом» быў хутчэй за ўсё палацам, які дзіця запомніла настолькі ўчэпіста, што па яго ўспамінах можна было скласці план будынка. Пакой з посудам мог служыць кабінетам ці сталовай, як гэта было прынята ў каралеўскіх сем'ях — з буфетамі ля сцен. Ільвіныя галовы, пра якія казаў Каспар, таксама маглі б дапамагчы, калі б спатрэбілася адшукаць сям'ю і палац. Але самае цікавае заключалася ў тым, што нідзе ў Нюрнбергу Каспар Хаўзер не змог бы ўбачыць нічога падобнага.
Пераходзячы да другой часткі сваіх разважанняў, фон Феербах адзначыў, што доўгае заключэнне для Каспара, магчыма, было сродкам схаваць яго і такім чынам выратаваць. Сапраўды, па ўспамінах хлопчыка, яго каморка была зусім чыстай, так што ён увесь час свайго зняволення нічым не хварэў. Там не было ні мышэй, ні пацукоў, ні мух, ні нават павукоў. Хлопчык не нёс на сабе ніякіх паразітаў. Пагрузіўшы яго ў сон, турэмшчык мяняў на ім вопратку, стрыг яму пазногці і, магчыма, мыў дзіця, калі тое было ў яго сілах. Самі кашулі, якія ён насіў у зняволенні, былі, па ўспамінах Каспара, куды бялей і танчэй той, якую турэмшчык прымусіў яго нацягнуць перад падарожжам у Нюрнберг. Кармілі яго мяккімі белымі булачкамі з каляндрай і кропам — сапраўды, ужо пасля з'яўлення ў Нюрнбергу Каспар, які не выносіў нават самых слабых пахаў, рабіў выключэнне для каляндры і нават у пазнейшыя часы працягваў лічыць каляндравы чай выдатным лякарствам у выпадку хворасці. Белы хлеб са спецыямі сапраўды складана было прадставіць у якасці ежы для бедняка. Хлеб гэты быў да таго ж пакрыты надрэзамі, каб дзіцяці прасцей было разламаць яго на кавалачкі. Больш за тое, невядомы паклапаціўся пра цацкі. У камеры Каспара было два драўляныя салдацікі, драўляны сабачка і г. д., а таксама рознакаляровыя банцікі, каб упрыгожваць цацкі. Невядомы, які практычна аднаасобна распараджаўся жыццём і смерцю дзіцяці, не меў бы ніякай патрэбы паступаць такім чынам, калі б хацеў загубіць свайго падапечнага. Больш за тое, куды прасцей было б знішчыць яго ў маленстве ці дадаць у ваду некалькі больш опіуму, чым трэба было, каб яго ўсыпіць.
Акрамя таго, турэмшчыку і самому, мабыць, прыходзілася хавацца і ежу для дзіцяці прыносіць употай, хаваючыся ад цікаўных вачэй, што і прымусіла яго абмежавацца самым простым — хлебам і вадой. Гэты ж турэмшчык не зрабіў хлопчыку нічога дрэннага, больш за тое — Каспар ставіўся да яго вельмі цёпла і прасіў у выпадку злову пазбавіць ад пакарання. З усяго сказанага фон Феербах зрабіў выснову, што гаворка ідзе аб таемным выратаванні, спробе зберагчы дзіця ад забойцаў.
Заставалася зрабіць апошні крок і адказаць на пытанне, да якой з каралеўскіх сямей Германіі ці суседняй краіны належаў па нараджэнні Каспар Хаўзер. Для гэтага варта было ўлічыць той факт, што адкрытае выкраданне нарабіла б шмат шуму і, безумоўна, трапіла б у газеты. А раз нічога падобнага не адбылося, дзіця павінны былі лічыць памерлым. Яго, уласна, і аддалі на смерць, іншая справа, што патэнцыяльны забойца не выканаў загаду. Такім чынам, гаворка ішла пра адзінага каралеўскага сына, смерць якога адкрывала дарогу да пасады для сваяка манарха, не занадта пераборлівага ў сродках для ажыццяўлення свайго намеру. Каб не выклікаць падазрэнняў, дзіця падмянілі на другое — мёртвае ці паміраючае, магчыма, у той момант, калі прынц быў сапраўды хворы. Незаконны спадчыннік, каб пазбегнуць усякай рызыкі для сябе, у будучыні павінен быў расправіцца з прынцам — але тут яго планы не спраўдзіліся. І, нарэшце, фон Феербах назваў адзіную сям'ю, якая магла задаволіць усім пастаўленым патрабаванням — вялікі герцаг Бадэна — Карл і яго жонка Стэфанія Багарнэ.
Вялікія герцагі Бадэнскія
Карл Фрыдрых, маркграф, а пазней — вялікі герцаг Бадэнскі (1728—1811) пасля смерці сваёй першай жонкі Караліны-Луізы Гесэн-Дармштадтскай уступіў у другі, марганатычны шлюб з Луізай Каралінай Геер, баранэсай фон Геерберг 24 лістапада 1787 года. Пазней муж зрабіў яе баранэсай, і, нарэшце, — рэйхсграфіняй фон Хохберг. Пад гэтым імем галоўная меркаваная «ліхадзейка» засталася ў гісторыі. На момант заключэння шлюбу жаніху было 59 гадоў. У гэтым шлюбе нарадзілася чацвёра сыноў, пры тым што гаворка ўпарта рабіла графіню фон Хохберг палюбоўніцай малодшага брата герцага Людвіга. Так ці інакш, дзеці графіні змаглі б зрабіць для трон толькі ў выпадку смерці ўсіх законных спадчыннікаў мужчынскага полу, бо па законах краіны жанчыны не маглі займаць трон.
Чараду смярцей адкрыў сабой вялікі герцаг, які загінуў самым нечаканым чынам падчас паездкі ў Швецыю. Карэта, у якой ён знаходзіўся, перавярнулася, і ён аказаўся адзінай ахвярай інцыдэнту. Пасад атрымаў у спадчыну яго ўнук, Карл-Людвіг, які карыстаўся рэпутацыяй п'яніцы і дэбашыра. Па патрабаванні Напалеона ён ажаніўся з траюраднаю сястрою пасынка імператара Яўгена Багарнэ — Стэфаніяй. У гэтым шлюбе нарадзілася двое сыноў і тры дачкі. Першы сын нарадзіўся 29 верасня 1812 года і памёр 16 кастрычніка таго ж года пры нявысветленых абставінах. Па сведчанні карміцелькі, яе адпусцілі напярэдадні дадому, але пасля вяртання яна выявіла варту каля пакояў хлопчыка, і яе адмовіліся пусціць унутр, сказаўшы, што ён захварэў. Маці дзіцяці, Стэфанія, таксама не змагла прайсці праз гэты кардон. Ёй адмаўлялі з-за асцярог, што яна сама можа захварэць. Затым было афіцыйна абвешчана аб смерці дзіцяці. Другі сын, які атрымаў імя Аляксандр, нарадзіўся ў 1816 годзе, але не дажыў да года, пры тым што ўсе тры дачкі выраслі як трэба, адрозніваючыся крэпкім здароўем.
У 1818 годзе, ва ўзросце 32 гадоў, памёр герцаг Карл-Людвіг, і трон за адсутнасцю сыноў атрымлівае ў спадчыну яго дзядзька Людвіг, 54-гадовы халасцяк, які меў, зрэшты, некалькі незаконных дзяцей. У 1830 годзе ён памірае (калі верыць народнай пагалосцы, ад яду), і трон займае, нарэшце, старэйшы сын графіні Хохберг Леапольд — зводны брат Людвіга I па бацьку Карлу Фрыдрыху Бадэнскаму.
Акрамя гэтых фактаў, фон Феербах звярнуў увагу яшчэ на пэўнае падабенства ў датах. Каспар нібыта нарадзіўся 30 красавіка 1812 года. Старэйшы сын Стэфаніі таксама нарадзіўся ў 1812 годзе, і памёр 16 кастрычніка, у той час як Каспар быў аддадзены невядомаму нібыта 7 чысла таго ж месяца. Іншымі словамі, ліст утрымліваў у сабе ключ да разгадкі таямніцы. Што тычыцца даты 30 красавіка, то гэта дзень нараджэння малодшага сына Стэфаніі — Аляксандра. Тут фон Феербах выказаў здагадку, што невядомы проста зблытаў даты нараджэння абодвух братоў. Акрамя таго, фон Феербах лічыў, што нельга скідаць з рахункаў нянавісць графіні фон Хохберг да Стэфаніі, добра вядомую сучаснікам, ды і самі чуткі, якія ўпарта звязвалі Каспара з Бадэнскім домам, не маглі ўзнікнуць проста так.
Сучасныя спробы рэканструкцыі падзей
15 кастрычніка графіня Хохберг, накрыўшыся з ног да галавы белым вэлюмам, прайшла ў пакой кронпрынца праз патайныя дзверы ў сцяне, спецыяльна для яе адкрытыя. Бяспеку аперацыі забяспечвалі давераныя слугі Людвіга, Буркард і Заўэрбек. Але, нягледзячы на ​​позні час, графіню бачыў лакей, які, перапужаўшыся да смерці, прыняў яе за Белую даму — прывід, які, па легендзе, з'яўляўся перад смерцю каго-небудзь з дынастыі. Бачыў яе таксама вартавы, пераканаўшыся ў тым, што перад ім прывід, калі графіня знікла ў глухой сцяне.
Карміцельку адпусцілі дадому загадзя, дзвюм нянькам, якія неслі дзяжурства ў пакоі прынца, загадзя падсыпалі снатворнае, і графіня, бесперашкодна памяняўшы дзяцей, перадала кронпрынца Заўэрбеку. Той паспяшаўся праз цёмны парк да патаемных дзвярэй, размешчаных побач з вальерам, і аддаў яго маёру Хоненбергу, кіраўніку тайнай паліцыі пры Людвігу Бадэнскім, які ўжо чакаў яго ў закрытай наглуха карэце на вуліцы Рынтайм. Забіваць дзіця, на думку Піса і Эванс, ніхто не збіраўся. Спачатку яго аддалі на выхаванне нейкі няньцы або гувернанткі, абвясціўшы, што немаўля з'яўляецца незаконным сынам нейкай прыдворнай дамы, чый грэх трэба схаваць у што б там ні стала.
Пасля дзіця перавозілі яшчэ некалькі разоў. Магчыма, нейкі час ён знаходзіўся ў замку Фэсце (Veste) недалёка ад Нюрнберга. Успаміны пра наведванне гэтага замка пакінуў барон фон Тухер. Паводле яго слоў, Каспар разам са сваімі апекунамі апынуўся там 14 верасня 1828 года, праз пяць месяцаў пасля свайго першага з'яўлення. Падняўшыся па лесвіцы, Каспар раптам спыніўся перад шклянымі дзвярыма, якія вядуць у адзін з залаў, відавочна спрабуючы нешта ўспомніць. На пытанне фон Тухера, у чым справа, Каспар адказаў, што два месяцы таму (гэта значыць, 13 жніўня) бачыў падобныя дзверы ў сне. Фон Тухер пацвердзіў, што Каспар і раней згадваў пра гэты сон, аднак ён не надаў словам юнака асаблівага значэння. Акрамя таго, аказалася, што яму снілася і лесвіца, па якой яны падняліся — але ў сне яна выглядала больш прывабнай. Калі ўслед за тым яны ўвайшлі ў залу, упрыгожаную партрэтамі, у Каспара пачаўся сутаргавы прыступ. Пазней, прыйшоўшы ў сябе, ён сказаў, што ў сне «яму быццам бы належаў такі дом».
Далей Хаўзер пачаў узгадваць, што за дзвярыма відаць была доўгая анфілада пакояў, усе вокны выходзілі на плошчу, дзе біў фантан. Сцены пакояў упрыгожвалі велізарныя люстэркі ў залатых рамах. Люстры звісалі з размаляваных столей гэтых залаў. Распавядаючы пазней пра свой сон, ён дадаў, што яму таксама здавалася, быццам ён ляжыць у ложку, а побач стаіць жанчына ў жоўтым капелюшы, упрыгожаным пышным белым пер'ем. Затым у пакой увайшоў мужчына ў чорным высокім капелюшы, са шпагай і крыжом з блакітнай стужкай на грудзях. Каспар спытаў у жанчыны, чаго яна хоча. Тая не адказала, а калі ён паўтарыў пытанне, моўчкі махнула ў яго бок белай хусткай і выйшла прэч з пакоя ўслед за мужчынам.
У іншы раз Даўмер, распытваючы Каспара аб снах, спытаў, што за герб ён бачыў (гэты запіс застаўся ў дзённіку Даўмера, які той вёў у 1829—1830 гадах). Каспар не ведаў, што значыць гэтае слова. Няясна, ці патлумачыў яму Даўмер, або сам Каспар вырашыў, што гаворка ідзе пра «карцінку», якая ў яго сне была ўмацавана на сцяне і бачная, калі ўвайсці ў дзверы. Па памяці Каспар адлюстраваў гэтую «карцінку». Малюнак уцалеў да цяперашняга часу, а намалявана на ім жывёла, якая нагадвае льва, скіпетр, скрыжаваныя шпагі і крыж. У 1929 годзе нямецкі гісторык Фрыц Клее знайшоў нешта падобнае ў замку Бойген на Рэйне, па суседстве з Базелем, аб якім народная погаласка і раней сцвярджала, быццам тут і ўтрымліваўся ў сваім заключэнні Каспар.
Мяркуецца, што Каспар быў заключаны ў сваю каморку, быць можа, не без уплыву адной падзеі, якая ў 1816 годзе нарабіла нямала шуму, але так і засталася нявытлумачанай. Гісторыя гэтая была вядомая ўжо Феербаху, аднак ён пакінуў яе без каментарыяў.
У лістападзе 1816 года нейкім рыбаком з мястэчка Гроскемпс (Großkemps) з Рэйна была злоўлена бутэлька з запіскай на лацінскай мове. Змест цыдулкі быў наступным: «Таму, хто прачытае гэты ліст. Мяне ўтрымліваюць у турме непадалёк ад Лаўфенбурга, на Рэйне. Мая камера пад зямлёй, і нават чалавек, які заняў мой трон, не ведае, дзе я. Большага я напісаць не магу, бо мяне ахоўваюць вельмі жорстка і пільна». Подпіс — С. Ханес Спансія (S. Hanès Spancio). Гэтая гісторыя трапіла ў парыжскую газету «Moniteur Universel», адкуль яе перадрукавала нямецкая «Hamburgische Abendzeitung». Каспару было тады каля чатырох гадоў, і, паводле здагадкі Мэсана, менавіта гэта малазразумелая падзея напалохала змоўшчыкаў, якія палічылі неабходным канчаткова схаваць дзіця ад чужых вачэй.
Ужо ў цяперашні час Роберт Цынг паставіў пад сумненне «паэтычную» здагадку фон Феербаха, быццам жыццё дзіцяці захаваў забойца, які раскаяўся. Паводле яго здагадкі, забіваць Каспара ніхто і не збіраўся, больш за тое, сям'я Хохбергаў бачыла ў ім магчымасць для шантажу апошняга герцага законнай дынастыі, які атрымаў пасад у выніку злачынства. Сапраўды, будучы яшчэ ў росквіце сіл, герцаг Людвіг упарта адмаўляўся ад жаніцьбы, перакрэсліваючы, такім чынам, адзіную для выміраючай дынастыі магчымасць захаваць за сабой пасаду. Так ці інакш, утрымліваць Каспара за кратамі ўжо не мела сэнсу, і яго выпусцілі на волю, навучыўшы фразе пра кавалерыста. Каспару, такім чынам, трэба было растварыцца ў баварскай арміі (якая якраз у той час папаўнялася новымі рэкрутамі), і назаўсёды знікнуць з гістарычнай сцэны. Аднак лёс распарадзіўся інакш, чуткі пра сваяцтва знайдыша з Бадэнскай дынастыяй, крыніцы якіх так і не былі знойдзеныя, устрывожылі новага герцага, і ён аддаў загад забіць знайдыша.
Элізабэт Эванс называе забойцу па імі — маёр Хофенхефер, начальнік сакрэтнай службы пры рэйхсграфіні Хохберг і яе дзецях. На яе думку, апісанне, зробленае сведкамі, даволі дакладна супадае з яго знешнасцю. Так гэта, ці не, сказаць цяжка, аднак дасканала вядома, што архіў Хофенхефера пасля яго смерці быў выкуплены кіруючай дынастыяй і бясследна знік. Падчас рэвалюцыі 1848 года натоўп закідаў камянямі дом патэнцыяльнага «забойцы Каспара».
Гісторыя Каспара атрымала нечаканае пацвярджэнне ў 1924 годзе, калі нямецкая пісьменніца Клара Хофер набыла ва ўласнасць замак Шлос Пільзах (Schloss Pilsach) недалёка ад Нюрнберга, дзе падчас рамонту выявілася патайная каморка, якая цалкам адпавядае апісанням Каспара. Пазней замак быў перапраданы яшчэ раз, і новыя ўладальнікі пажадалі адрэстаўраваць непасрэдна каморку. 13 сакавіка 1982 г, калі ў яе ўвайшлі, на падлозе выявіўся драўляны конік, які па колеры і форме таксама адпавядаў апісанням Каспара.
Выказванні скептыкаў
Гісторыя Нюрнбергскага знайдыша выклікала немалыя рознагалоссі ў асяроддзі даследчыкаў, частка з якіх мяркуе, што гісторыя пра герцагскага сына, якога падмяніла ў калысцы злосная інтрыганка, занадта надуманая і занадта рамантычная для рэальнага жыцця. Герцагіня Кліўлендская, дачка лорда Стэнхоўпа, якая прысвяціла гісторыі Каспара Хаўзера спецыяльную працу пад назвай «Сапраўдная гісторыя Каспара Хаўзера, выкладзеная на аснове афіцыйных крыніц», беручы за аснову мемуары Біндэра, мяркуе, што юнак сам падышоў да двух людзей, якія размаўлялі на плошчы, і цалкам нармальнай мовай спытаўся ў іх, як прайсці да дома фон Весеніга. Акрамя таго, па дарозе ён абвясціў, што прыбыў з Рэгенсбурга і ніколі не быў у Нюрнбергу. Апынуўшыся там, ён быў па загадзе капітана дастаўлены ў паліцэйскі ўчастак.
Герцагіні здаецца незразумелым, як юнак, які нібыта ледзь трымаўся на нагах, змог дабрацца да вежы, дзе размяшчалася турма. Але, так ці інакш, гэта здарылася, і перапалоханы насмерць хлапчук стаў разыгрываць неразуменне і няўменне гаварыць. Лісты, якія ён прынёс з сабой, былі, на думку герцагіні, напісаныя ім жа. Гэтым, зрэшты, ён дамогся толькі таго, што пра яго адразу пайшлі чуткі, якія абрасталі самымі неверагоднымі падрабязнасцямі, быццам бы знайдыш быў дзікуном або, па меншай меры, не занадта цывілізаваным індывідам. Сенсацыя працягвала разрастацца, і вось у яго камеры ўжо тоўпіліся цікаўныя, прычым сярод іх былі і вельмі адукаваныя людзі, уладальнікі доктарскіх ступеней. Нягледзячы на ​​знешнюю наіўнасць, юнак быў разумны і хітры і выдатна здолеў атрымаць выгаду з таго, што здарылася, асабліва прыслухоўваючыся да разнастайных здагадак пра яго мінулае, якія візіцёры неасцярожна абмяркоўвалі тут жа, мяркуючы, што «дзікун» няздольны іх зразумець.
Вырашыўшы, што ён зможа атрымаць з усеагульнай цікаўнасці немалую выгаду, Каспар тут жа склаў гісторыю аб сваім зняволенні і невядомым, які нібыта вывучыў яго хадзіць і вымаўляць некалькі фраз. На самай справе, — пыталася герцагіня, — ці можна верыць таму, што, не чуючы да гэтага ні адзінага гуку, ён раптам навучыўся гаварыць, разумеючы нават звернутыя да яго словы, такім жа цудоўным чынам пасля пары ўрокаў вывучыўся пісаць і літаральна за суткі навучыўся хадзіць, калі раней ніколі гэтага не рабіў? Дзіўная гісторыя, — заўважыла герцагіня, — а яшчэ дзіўней, як у яе хтосьці паверыў. На самай справе, нават калі выказаць здагадку, што хлопчык быў настолькі неразвіты, што блытаў даты і не мог вызначыць, колькі заняло на самай справе яго навучанне, то як здарылася, што да яго ў каморцы не далятала ніводнага гуку нават падчас навальніцы? Зрэшты, у яго быў гатовы адказ на ўсе нязручныя пытанні — «У мяне галава баліць», або «Я падобнага не казаў». Як магло здарыцца, што яго вочы нібыта не выносілі яркага святла, і ў той жа час ён паказаў пальцам на полымя свечкі?
Таксама герцагіня лічыць ілжывым сцвярджэнне, што яго ступні былі мяккімі «як у немаўляці», проціпастаўляючы гэтаму апублікаванае ў яе ж працы сведчанне Андрэаса Хільтэля, які адзначаў, што ногі ў Каспара былі не столькі нацёртыя, колькі распухлі ад цесных чаравікаў — было відавочна, што хлапчук не прывык насіць абутак. Але, на яе думку, прыхільнікі Каспара, усё, што не ўкладвалася ў жаданую тэорыю, проста адкідвалі без тлумачэнняў. Так, знайдыш не любіў рэзкіх гукаў і ў той жа час меў схільнасць да музыкі, ён выглядаў досыць укормленым і ў той жа час сцвярджаў, што жыў на хлебе і вадзе. Ён нібыта прывык сядзець, выцягнуўшы перад сабой ногі, і нават спаць у такой паставе, але, па сведчанні Хільтэля, скручваўся падчас сну абаранкам, а сядзеў часта, падціснуўшы пад сябе ногі, «як звычайна краўцы». А гэта ўжо ніяк не суадносіцца з заявай аб асаблівай будове яго кален. Агіду да мяса таксама можна растлумачыць тым, што бедная сям'я не магла гэтага сабе дазволіць. Спасылаючыся на меркаванне армейскага хірурга Экерта, герцагіня заўважала, што падобная неспадзяванка сустракалася і раней у рэкрутаў з бедных раёнаў.
Зрэшты, паступова ўсеагульная цікавасць аслабела, а нешматлікія скептыкі ўсё часцей звярталі ўвагу, што хлапчук хітры і верыць яму нельга. І тут горад узрушыла вестка пра напад невядомага, які чамусьці парэзаў яму лоб. Узнікае пытанне — як невядомы мог увайсці, калі выключыць саўдзельніцтва слуг (што ўяўляецца малаверагодным). Чаму ён пазваніў, прычым так, што толькі Каспар гэта пачуў? Чаму забойцу ніхто не бачыў? Навошта было забойцу ўваходзіць у дом перад абедам, рызыкуючы быць убачаным, ды яшчэ і званіць у званочак, абвяшчаючы аб сабе? У рэшце рэшт, чаму невядомы не давёў справу да канца? Выснову, як мяркуе герцагіня, можна зрабіць толькі адну — ніякага забойцы ніколі не існавала. Рану ж Каспар нанёс сабе сам, каб падагрэць аслабелую цікавасць да сваёй персоны.