cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арцём Уладзіміравіч Дылеўскі
Міжнародная кар’ера
У кастрычніку 2013 года ў складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) прымаў удзел у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы, дзе выйшаў на поле ў адным матчы.
Селязенькі
Селязенькі (Селезеньки) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карзоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Селязенькі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Селязенькі не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Далёкае
Далёкае (, Далёкое) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Ёсінобу Ісіі
(石井 義信; нар. ) — японскі футбаліст. У 1962 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Радыцызацыя
Радыцызацыя (ад слова радыяцыя і лац. «caedere» - забіць) або рацыдававанне  — гэта адзін з варыянтаў апраменьвання харчовых прадуктаў, калі доза іанізуючага выпраменьвання, якая выкарыстоўваецца дастатковая для памяншэння колькасці жыццяздольных неспораўтвараючых патагенных бактэрый да такога ўзроўню, што ніводная з іх не можа быць выяўлена пры даследаванні апрацаванай ежы любым з прызнаных метадаў. У большасці выпадкаў неабходная доза знаходзіцца ў дыяпазоне 2-8 кГр. Радыцызацыя можа таксама выкарыстоўвацца тады, калі размова ідзе пра знішчэнне з дапамогай радыяцыі паразітаў накшталт лентачных ці круглых чарвей (гл. ). У такіх выпадках патрабуецца доза ў дыяпазоне 0,1-1 кГр.
Бой за Вострава
Бой за Вострава — бой беларускіх партызанаў супраць нямецкага гарнізона ў Востраве.
Перадумовы
Напярэдадні вайны ў вёсцы Востраве налічвалася больш за 300 сялянскіх двароў. З першых дзён пачаліся расстрэлы актывістаў калгаснага руху, сябраў партыйнай і камсамольскай арганізацыі. Усяго за перыяд вайны было знішчана больш за 200 чалавек.
Невыпадкова асноўны склад партызанскага атрада імя Будзёнага брыгады «Перамога» складалі жыхары Вострава, якія ўліваліся ў партызанскі рух цэлымі сем’ямі. Партызаны называлі вёску «Сталіцай».
Расстрэлы, пагромы, карныя аперацыі не прыносілі нацыстам жаданых вынікаў. Тады нямецкае камандаванне прымае рашэнне аб размяшчэнні ў Востраве гарнізона.
Нямецкі гарнізон знаходзіўся ў Навінах (адна з вуліцаў вёскі). Штаб абсталявалі ў хаце Мікалая Захарчука (тутэйшага вяскоўца). Навокал штаба былі вырытыя акопы. Недалёка, у засценку Груд, знаходзілася паліцыйная дзялянка. Паліцыянты кантралявалі дарогу, якая вяла да ляснога масіву «Бор».
Нямецкі гарнізон ўяўляў вялікую небяспеку для партызанаў, бо нацысты маглі ў любы момант пачаць наступленне.
Партызанскі план
Камандовец атрада імя Будзёнага Рыгор Лазаравіч Кірылаў ў 1997 годзе згадваў:''Раз за разам атраду імя Будзёнага даводзілася адбіваць спробы акупантаў прарвацца ў лес. У атрадзе патроны былі на зыходзе. На кожны кулямёт заставалася па адным дыску, а то і па адной абойме. Я далажыў абстаноўку з боепрыпасамі камандоўцу брыгады Паўлу Іванавічу Булак і прапанаваў разграміць гарнізон у Востраве. У штабе брыгады з маёй прапановай пагадзіліся. План аперацыі быў старанна распрацаваны''План аперацыі быў наступны:
Бой
Атрад імя Будзёнага мусіў абмінуць вёску ўздоўж рэчкі Луконіцы і атакаваць праціўніка з процілеглага ад лесу боку. У разгар бою павінны быў падысці са сваім атрадам У. І. Абрамаў. Але напачатку бою трэба было абясшкодзіць вартаўнікоў. Гэтая задача была пастаўленая перад партызанам-французам Леонам Эерам, які выдатна валодаў нямецкай мовай. Для выканання задання ён пераапрануўся ў нямецкую форму. Усё гэтае дазволіла яму хутка выканаць задуманае. Атрад па сігналу зялёнай ракеты хутка развярнуўся ў ланцуг і бясшумна уварваўся ў Навіны. Асноўны бой разгарэўся каля хаты, дзе размяшчаўся штаб гарнізона. Каля яго ў акопе былі ўсталяваныя 45-міліметровая гармата, 72-міліметровы мінамёт і станкавы кулямёт. Немцы, як ўспамінаў удзельнік бою, люта супраціўляліся, аднак усе былі перабітыя.
Другая суполка змагароў атрада авалодала пастарункам на хутары Грудзе. Дзясяткі паліцыянтаў былі ўзятыя ў палон. Галоўная задача — знішчэнне гарнізона — была выкананая.
Вынік
Быў знішчаны нямецкі гарнізон, чый склад партызаны ацэньвалі колькасцю да 200 жаўнераў. Паводле справаздачы партызанаў, яны забілі толькі 15 гітлераўцаў і 26 узялі ў палон. Таксама адзаначалася, што партызаны захапілі дзве 45-міліметровыя гарматы і 100 снарадаў да іх, 2 батальённыя мінамёты і 80 мін да іх, 5 ручных кулямётаў, аўтамат, 40 гранат, 20 стрэльбаў, 40 тысяч патронаў.
Пасля разгрому гарнізона ў Востраве акупанты хутка знялі і іншыя гарнізоны, якія блакавалі лес у зоне дзеянняў брыгады «Перамогі». Да прыходу савецкіх войскаў на Зэльвеншчыну заставалася яшчэ 100 здён.
Уварванне Турцыі ў Ірак (2007—2008)
Уварванне Турцыі ў Ірак (2007—2008) — серыя ваенных аперацый Турцыі на тэрыторыі Ірака (Іракскага Курдыстана). Кодавае назва — аперацыя «Сонца» (Güneş Harekatı).
Перадгісторыя
У кастрычніку 2007 года баевікі Рабочай партыі Курдыстана правялі напады на турэцкіх вайскоўцаў у Турцыі з прымежных раёнаў Ірака. У адным выпадку турэцкае падраздзяленне трапіла ў засаду і страціла 13 чалавек забітымі. У адказ на гэта Турцыя сцягнула да мяжы каля 50-60 тысяч вайскоўцаў. ВПС Турцыі нанеслі некалькі удараў з паветра па базах РПК, якія знаходзяцца каля мяжы, а турэцкі спецназ некалькі разоў перасякаў мяжу суседняй краіны для правядзення аперацый, аднак шырокамаштабнае ўварванне на тэрыторыю Ірака турэцкія ўлады не ажыццяўлялі.
Рэгулярныя бамбардзіроўкі і абстрэлы Іракскага Курдыстана пачаліся пасля адабрэння 17 верасня парламентам Турцыі законапраекта, які дазваляў на працягу года выкарыстоўваць армію краіны для правядзення аперацый за межамі рэспублікі.
Папярэднія аперацыі
16 снежня авіяцыя Турцыі нанесла бомбавыя ўдары самалётамі F-16 па пазіцыях Рабочай Партыі Курдыстана. Паветраная аперацыя праводзілася на працягу трох гадзін, з 01:00 па 04:15 у раёнах Зап, Аясін і Хакурк. Па даных іракскага боку, падчас гэтага налёту была забіта жанчына. Пра страты баевікоў РПК не паведамлялася. Нароўні з авіяцыяй у аперацыі на сумежнай тэрыторыі выкарыстоўвалася цяжкая артылерыя сухапутных войскаў, якая наносіла масіраваныя ўдары па выяўленых мэтах. Па даных турэцкіх ваенных, колькасць баевікоў у Паўночным Іраку складала каля 3500. Колькасць аб’яднанай арміі Турцыі, сцягнутай да іракскай мяжы, складала каля 100 тысяч салдат і афіцэраў.
Па афіцыйных даных, 18 снежня турэцкія войскі пачалі ўварванне ў Паўночны Ірак, з мэтай правядзення контр-тэрарыстычнай аперацыі супраць членаў РПК. Узброеныя сілы Турцыі колькасцю больш за 300 чалавек перасеклі мяжу ў раёне гор Галераш і прасунуліся ўглыб краіны на 2-3 кіламетры, не сустракаючы супраціву. Аперацыя доўжылася каля 15 гадзін.
4 студзеня турэцкія ВПС нанеслі бомбавыя ўдары па 70 аб’ектах ворага на поўначы Ірака. Па заяве турэцкіх ваенных, ніхто з мірных жыхароў не пацярпеў. У авіяналётах прынялі ўдзел 5 самалётаў. Турэцкая авіяцыя разбамбавала некалькі сховішчаў у раёне Авазін-Бася і Хакурка.
Уварванне
Увечары 21 лютага турэцкая армія прыступіла да правядзення наземнай ваеннай аперацыі супраць баз курдскіх баевікоў у Паўночным Іраку. Уварванню падраздзяленняў сухапутных войскаў на тэрыторыю Ірака папярэднічала артылерыйская і паветраная падрыхтоўка. На працягу васьмі гадзін артылерыя і ВПС наносілі ўдары па базах РПК. Праз гадзіну пасля завяршэння артпадрыхтоўкі 10 тысяч турэцкіх салдат ўвайшлі ў Ірак. За першыя два дні баёў турэцкай арміі ўдалося знішчыць дзясяткі курдскіх баевікоў. Адзін з лідараў баявога крыла РПК Бахоз Эрдал заклікаў курдаў, якія пражываюць у Турцыі, да ўзброеннага паўстання супраць турэцкіх уладаў, каб спыніць ўварванне ў Паўночны Ірак : Калі яны хочуць знішчыць нас, то наша моладзь павінна зрабіць жыццё ў турэцкіх гарадах невыноснай. Праз два дні пасля пачатку сухапутнай аперацыі турэцкіх войскаў з Паўночнага Ірака было выведзена першае турэцкае вайсковае падраздзяленне. Канвой з амаль 100 грузавікоў прайшоў з Ірака ў раён Чукурджа правінцыі Хакары каля 19:30. Тым часам у ходзе наземнай аперацыі да 25 лютага турэцкай арміі ўдалося прасунуцца на 25 кіламетраў углыб Паўночнага Ірака, дзе размешчаны апорныя базы РПК. За першыя тры дні баёў з моманту пачатку аперацыі было забіта 153 байца РПК і 17 турэцкіх вайскоўцаў.
24 лютага ў ходзе баёў курдскія баевікі збілі турэцкі ваенны верталёт. Анкара пацвердзіла факт падзення верталёта ў раёне баявых дзеянняў, заявіўшы, што інцыдэнт адбыўся па «невядомых прычынах».
Порт-Судан
Порт-Судан (بورتسودان) — горад на паўночным усходзе Судана, у правінцыі Касала. Заснаваны ў 1908 годзе. 579 942 чалавек (2010). Галоўны порт краіны на Чырвоным моры.
Чыгункай і аўтамабільнымі дарогамі злучаны з далінай ракі Ніл. Дзейнічае аэрапорт. Прамысловасць: нафтаперапрацоўчая, тэкстыльная, суднарамонтная, харчовая. Паблізу — здабыча солі з марской вады.
Фондавая біржа Афін
Фондавая біржа Афін (Χρηματιστήριο Αθηνών) — фондавая біржа, размешчаная ў Афінах, Грэцыя. Упершыню пачала сваю працу ў 1876 годзе.
Беліца (прыток Ушы)
Бе́ліца — рака ў Чэрвеньскім і Бярэзінскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Уша (басейн Дняпра).
Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Пачынаецца каля аграгарадка Красны Дар Чэрвеньскага раёна, вусце каля вёскі Беліца Бярэзінскага раёна. На ўсім працягу каналізаваная.
Каля ракі вёскі Пагулянка (Чэрвеньскі раён), Белічаны, Баравіно (Бярэзінскі раён).
NGC 5144B
NGC 5144B (іншыя абазначэнні — UGC 8420, MCG 12-13-5, MK 256, ZWG 336.8, 7ZW 511, PGC 200298) — галактыка ў сузор’і Малая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Томас Херэманс
Томас Херэманс (, Харлем —, Харлем) — галандскі мастак перыяду. Вядомы яго пейзажы.
Некалькі прац мастака захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь («Зіма», «Лета»).
Яшар Кемаль
Яшар Кемаль (Yaşar Kemal; сапраўднае Гёкчэлі Кемаль Садык) (нар. 1922, с. Хемітэ-Гёкчэлі, Турцыя) — турэцкі пісьменнік. Працаваў настаўнікам, журналістам. Друкуецца з 1939 г. Раманы «Худы Мемед» (т. 1 — 2, 1955), «Зямля — жалезная, неба — меднае» (1963 г.), «Эфе з Чакырджа» (1972 г.) пра сацыяльныя супярэчнасці турэцкай вёскі. Дылогія «Гаспадары маёнтка Акчасаз» («Злачынства на Кавальскім базары», 1973 г., і «Юсуфчык Юсуф», 1975 г.) пра жыццё турэцкіх качэўнікаў. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Спёка» (1952 г.) і рэпартажаў «Гэта краіна з канца ў канец» (1971 г.), раманаў «Бляшанка» (1955 г.), «Апора» (1960 г.), «Легенда гары» (1970 г.), «Разбойнік» (1972 г.), «Калі забіць змяю» (1976 г.), «Голас крыві» (1991 г.), аповесцей, вершаў, даследаванняў па фальклоры.
Правасвядомасць
Правасвядомасць — сфера грамадскай, групавой і індывідуальнай свядомасці, звязаная з адлюстраваннем правазначных з'яў і абумоўленая правазначнымі каштоўнасцямі, праваразуменнем, усведамленнем належнага правапарадку; катэгорыя тэорыі дзяржавы і права і крыміналогіі. Вызначаецца сацыяльна-эканамічнымі ўмовамі жыцця грамадства, яго культурна-прававымі, дэмакратычнымі або аўтарытарнымі традыцыямі.
Кожух
Кожух — прозвішча, тапонім.
Расмус Эльм
Расмус Крыстафер Эльм (Rasmus Christoffer Elm; нар., Кальмар, Швецыя) — шведскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Швецыі.
У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Кальмар».
«Кальмар»
Раннія гады сваёй кар’еры Эльм правёў у малазначных шведскіх клубах, якія выступалі ў ніжэйшых дывізіёнах краіны. Ягоным першым сур’ёзным клубам стаў «Кальмар», куды шведскі футбаліст прыйшоў у студзені 2005 года. Ён выступаў за гэты клуб да жніўня 2009 года. За гэты час паўабаронца правёў 96 гульняў у Алсвенскане і забіў 17 галоў. У 2007 годзе Эльм дапамог камандзе заняць другое месца ў чэмпіянаце, перамагчы ў нацыянальным кубку і стаць фіналістам Суперкубка. У сезоне 2008 ён разам з камандай стаў пераможцам чэмпіянату Швецыі, упершыню ў гісторыі клуба «Кальмар», гуляў у фінале Кубка і Суперкубка краіны.
АЗ
Дзякуючы сваёй удалай гульні ў «Кальмары» шведскі футбаліст прыцягнуў увагу клуба АЗ з Нідэрландаў. 27 жніўня 2009 года Расмус падпісаў з гэтым клубам чатырохгадовы кантракт. Дэбют паўабаронцы ў чэмпіянаце Нідэрландаў адбыўся 12 верасня 2009 года ў сустрэчы супраць «АДО Дэн Гааг». У сваім першым сезоне за АЗ Эльм правёў 23 матчы і забіў 3 галы. У наступным сезоне 2010/11 ён удзельнічаў у 28 гульнях чэмпіянату і адзначыўся 5 галамі.
ЦСКА
У канцы 2011 года з’явілася інфармацыя, што ў паслугах шведскага футбаліста зацікаўлены маскоўскі ЦСКА. Аднак Расмус прыняў рашэнне застацца ў ранейшым клубе. У ліпені 2012 года паведамлялася аб аднаўленні перамоў з нагоды пераходу Эльма ў склад чырвона-сініх. 25 ліпеня стала вядома, што клуб з Расіі дамовіўся з АЗ аб куплі паўабаронцы, сума трансферу меркавана склала больш за 6 млн еўра. 30 ліпеня футбаліст падпісаў з ЦСКА трохгадовы кантракт.
Вяртанне ў «Кальмар»
У студзені 2015 года вярнуўся ў «Кальмар». У пачатку 2020 года завяршыў кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу ў клубе.
Міжнародная кар’ера
У жніўні 2007 года адбыўся дэбют Эльма ў моладзевай зборнай Швецыі, ігрок выйшаў на замену ў матчы з аднагодкамі з Уэльса. Да гэтага ён выступаў у юнацкай зборнай сваёй краіны. У 2009 годзе Расмус прыняў удзел у моладзевым чэмпіянаце Еўропы па футболе, дзе ягоная каманда ў паўфінале прайграла англічанінам у серыі пасляматчавых пенальці. У тым жа годзе трэнер галоўнай зборнай краіны Ларс Лагербек уключыў паўабаронцу ў склад нацыянальнай зборнай на таварыскія гульні. Ён дэбютаваў за зборную ў студзені 2009 года, а 11 лютага забіў свой ​​першы гол у сустрэчы супраць зборнай Аўстрыі.
Дасягненні
«Кальмар»:
ЦСКА:
Кангалезскі крызіс
Кангалезскі крызіс (1960—1965) — востры палітычны крызіс, які ахапіў Конга-Леапольдвіль пасля здабыцця незалежнасці 30 чэрвеня 1960 года да прыходу да ўлады Жозэфа Мабуту. У выніку сутыкненняў загінула больш за 100 тыс. чалавек.
Бухта Правідзення
Бухта Правідзення — фіёрд у Анадырскім заліве Берынгава мора, каля паўднёва-усходняга берага Чукоцкага паўвострава, у Расіі.
Даўжыня каля 50 км, шырыня на ўваходзе каля 9 км, глыбіня да 50 метраў. Прылівы паўсутачныя (да 1 м). Зімой замярзае. На ўзбярэжжы — порт Правідзення. Адкрыта экспедыцыяй В.Берынга ў 1728 годзе. Названа ў 1848 годзе англійскім капітанам Мурам у азнаменаванне шчаслівага правідзення, якое дазволіла яго караблю правесці зімоўку ў бухце.
Такао Нісіяма
(西山 孝朗; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1964 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Рываронэ
Рываронэ (Rivarone) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Алесандрыя.
Насельніцтва складае 381 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 63 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 15040. Тэлефонны код — 0131.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Слабада (Карзоўскае сельскае паселішча)
Слабада (Слобода) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Карзоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Слабада абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Слабаду не вярнулі БССР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Радапертызацыя
Радапертызацыя (ад слова радыяцыя і прозвішча французкага навукоўца і інжынера,, які ўпершыню прапанаваў стэрылізаваць ежу для войскаў Напалеона) — гэта адзін з варыянтаў апраменьвання харчовых прадуктаў, калі прымяняецца доза іанізавальнага выпраменьвання, дастатковая для памяншэння колькасці жыццяздольных мікраарганізмаў да такой ступені, што вельмі невялікая колькасць з іх (за выключэннем вірусаў) могуць быць выяўлены пры даследаванні апрацаванай ежы любым з прызнаных метадаў. Тэрмін прыдатнасці прадуктаў, якія прайшлі радапертызацыю абмяжоўваеца только тэрмінам жыцця ўпаковачнага матэрыялу (пры той умове, што ўпакоўка застаецца непашкоджанай). Доза радыяцыі якая выкарыстоўваецца пры правядзенні радапертызацыі складае прыкладна 25-45 кГр.
Лізавета Яраслаўна
Лізавета Яраслаўна (1025 (?) — 1066 ці 1067) — другая дачка (чацвёртае дзіця) у сям’і Яраслава Мудрага і Інгігерды Шведскай, жонка Харальда III Сігурдарсана (нарвежскага караля з 1046 па 1066 год) і каралева Нарвегіі. Сястра Ганны Яраслаўны, каралевы Францыі і Анастасіі Яраслаўны, каралевы Венгрыі (1046—1061).
Сіняя Гара
Сі́няя Гара́ (, Синяя Гора) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Лізавета Яраслаўна
Біяграфія
Лізавета вырасла пры княскім двары ў Кіеве, дзе атрымала добрую адукацыю. Зімой 1043/1044 года яна выйшла замуж за Харальда, малодшага брата Олафа Святога, якога ведала з 1029 года, калі таму было 15 гадоў, а ёй чатыры. Харальд доўга і ўпарта дабіваўся яе рукі ў Яраслава Мудрага. Калі ён упершыню прасіў яе рукі, Яраслаў палічыў яго недастаткова багатым і статутным, і каб стаць мужам Лізаветы. Харальд стаў заваёўваць сабе і багацце, і статут. Ён паступіў на службу да візантыйскага імператара, ваяваў у Афрыцы, Сіцыліі і Палестыне, атрымаўшы шмат грошай і славы. Пры гэтым ён не забываў пра Лізавету і свае пачуцці да яе ў песнях-вісах, якіх ён за гады тулянняў напісаў 16. Вярнуўшыся з падарожжаў, Харальд атрымаў руку Лізаветы, з якой згуляў пышнае вяселле.
Сіняя Гара
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Падбярэзскага сельсавета.
Лізавета Яраслаўна
Біяграфія
У 1046 Харальд стаў каралём Нарвегіі, яны з Лізаветай пераехалі ў яго каралеўства. Лізавета нарадзіла яму дзвюх дачок — Марыю і Інгігерд.
25 верасня 1066 года пры спробе заваяваць Брытанію Харальд быў забіты ў бітве пры Стамфардбрыджы. У апошнім паходзе яго суправаджалі Лізавета і дочкі, якіх ён пакінуў на Аркнейскіх астравах. У «той жа дзень і тую ж гадзіну», калі ў Англіі загінуў конунг Харальд, як кажуць сагі, памерла яго дачка Марыя.
Лізавета з Інгігерд вярнуліся ў Нарвегію. Што стала потым з Лізаветай — невядома. Існавала версія, што яна выйшла замуж другасна — за дацкага караля Свена II Эстрыдсена, — але ў цяперашні час большасць гісторыкаў яе не падтрымліваюць. Хутчэй за ўсё, яна пасялілася ў свайго пасерба Олафа і памерла не пазней, чым праз год пасля смерці мужа. Яе дачка Інгігерд выйшла замуж за дацкага караля Олафа Свейнсана і стала каралевай Даніі.
Фламінга
Апісанне
Даўжыня да 150 см, маса да 4,5 кг. Апярэнне рыхпае, мяккае, у дарослых белае з ружовымі адценнямі да чырвонага, канцы крылаў чорныя. Дзюба вялікая, сагнугая пад вуглом. На языку і краях над- і паддзюб'я рагавыя пласцінкі, з дапамогай якіх фламінга адцэджваюць з вады і мулу корм (малюскаў, рачкоў, чарвей, насенне і інш.). Шыя і ногі доўгія, пярэднія пальцы з плавальнай перапонкай.
Пашырэнне
Вядома 4 сямействы, з іх толькі 1 сучаснае (Phoenicopteridae), 3 роды, 6 відаў. Фламінга пашыраны ў субтропіках і тропіках, акрамя Аўстраліі. Жывуць на мелкаводдзях марскіх узбярэжжаў, салёных азёр. Утвараюць калоніі (да 25 тыс. пар). Найбольш вядомы фламінга звычайны, або чырванакрыл. Як залётныя асобныя птушкі адзначаны на Беларусі.
Асаблівасці біялогіі
Манагамы. Адкладваюць 1-3 яйцы.
Канстанцін Эдуардавіч Цыялкоўскі
Канстанцін Эдуардавіч Цыялкоўскі (5 (17) верасня 1857, в. Іжаўскае, Разанская губерня, Расійская імперыя — 19 верасня 1935, Калуга, СССР) — рускі і савецкі вучоны-самавук, даследчык, школьны настаўнік. Заснавальнік сучаснай касманаўтыкі. Абгрунтаваў выснову ўраўнення рэактыўнага руху, прыйшоў да высновы аб неабходнасці выкарыстання «ракетных цягнікоў» — прататыпаў шматступеньчатых ракет. Аўтар прац па аэрадынаміцы, паветраплаванні і іншых навуках.
Паходзiў са шляхецкага роду герба «Ястрабец».
F4 (матэматыка)
У матэматыцы, F4 — назва адной з пяці (кампактных або комплексных) адмысловых простых груп Лі, а таксама яе алгебры Лі. F4 мае 4 ранг і размернасць 52. Група F4 адназвязная, а яе група знешніх аўтамарфізмаў трывіяльная. Найбольш простае дакладнае лінейнае прадстаўленне групы F4, а таксама яе алгебры Лі 26-мернае і непрыводнае.
Кампактная рэчаісная форма (комплекснай) групы F4 з’яўляецца групай ізаметрый 16-мернай рыманавай мнагастайнасці, вядомай як 'октаніённая праектыўная плоскасць', OP2. Гэта можа быць паказана з дапамогай агульнага прыёму, які выкарыстоўвае канструкцыю, вядомую як магічны квадрат, распрацаваную Г. Фрэйдэнталем і Ж. Тытсам.
Ёсць 3 рэчаісныя групы Лі з алгебрай : кампактная, падзеленая і трэцяя.
Алгебра Лі F4 можа быць атрымана шляхам дадавання да 36-мернай алгебры Лі so(9) 16 генератараў, якія ператвараюцца як спінары, аналагічна таму, як гэта робіцца ў канструяванні E8.
Каранёвыя вектары F4
і простыя дадатныя каранёвыя вектары
Група Вейля/Група Каксетэра
Для дадзенай групы гэта — група сіметрыі гіперактаэдра.
Рашотка сіметрыі F4
4-мерная аб'ёмнацэнтраваная кубічная рашотка мае F4 як кропкавую групу сіметрыі. Гэта аб’яднанне дзвюх гіперкубічных рашотак, кропкі кожнай з якіх ляжаць у цэнтрах гіперкубоў іншай, утварае кальцо, званае кальцом кватэрніёнаў Гурвіца. 24 кватэрніёны Гурвіца з нормай 1 утвараюць гіперактаэдр.
NGC 5145
NGC 5145 (іншыя абазначэнні — UGC 8439, MCG 7-28-9, ZWG 218.10, IRAS13230+4331, PGC 46934) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Посах Асклепія
Посах Асклепія — распаўсюджаны медыцынскі знак.
Паводле легенды, старажытнагрэчаскі бог медыцыны і лекавання Асклепій, ішоў, абапіраючыся на кій, у палац Крыцкага цара Міноса, які паклікаў яго ўваскрэсіць памерлага сына. Па дарозе посах абвіла змяя і Асклепій забіў яе. Следам з'явілася другая змяя, з травой ў роце, пры дапамозе якой ён уваскрэсіў першую змяю. Асклепій знайшоў гэтую траву і з яе дапамогай пачаў уваскрашаць памерлых.
Посах Асклепія, звычайна, быў намаляваны як драўляная палка з суччам і сімвалізаваў поувязь з зямлёй і падарожжы ўрача.
Спасылкі
Asklepios
Рэната Біролі
Жыццё і творчасць
Рэната Біролі нарадзіўся ў сям’і завадскога рабочага. У 1924 годзе ён прыехаў у Мілан і там, сумесна з мастакамі Рэната Гутуза, Джакома Манцу і Аліджы Сасу, стварыў авангардысцкую групу. Мастак пачаў свой творчы шлях як экспрэсіяніст, з таксама выразна выяўленым уплывам на яго творчасць жывапісу Ван Гога і Джэймса Энсара. У 1936 годзе Біролі наведаў Парыж, дзе захапляўся фавізмам. У 1937 годзе ён уступіў у мастацкі рух «Карэнтэ», пісаў артыкулы для мастацкіх часопісаў гэтага кірунку.
Палітычныя і творчыя погляды мастака ішлі ўразрэз з пазіцыяй фашысцкага рэжыму, які кіраваў Італіяй. Р. Біролі арыштоўвалі ўлады і некаторы час знаходзіўся ў зняволенні. З прычыны гэтага пасля вызвалення мастак збліжаецца з камуністамі і ўдзельнічае ў Руху Супраціву.
Пачынаючы з 1948 года Рэната Біролі — шматразовы ўдзельнік венецыянскіх біенале.
Імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі
Гэты спіс уключае ўсіх імператараў Свяшчэннай Рымскай Імперыі, ад Атона Вялікага. У спісе маюцца некаторыя прамежкі, апрыклад, Генрых Птушкалоў быў каролём Германіі, але не Імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі; Імператар Генрых ІІ лічыўся як яго пераемнік, як нямецкі кароль.
Вілкавішкіская духоўная семінарыя благаславёнага Юргіса Матулайціса
Вілкавішкіская духоўная семінарыя благаславёнага Юргіса Матулайціса (Vilkaviškio Palaimintojo Jurgio Matulaičio kunigų seminarija) — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова ў Літве.
Гісторыя
Сваімі каранямі семінарыя ўзыходзіць да царкоўнай навучальнай установы, заснаванай у 1826 годзе ў горадзе Сейны. Нягледзячы на знаходжанне ў Польшчы семінарысты літоўскай нацыянальнасці складалі ў ёй большасць, і з 1904 года выкладанне ішло на літоўскай мове.
Па палітычных прычынах у пачатку 1920-х гадоў семінарыя пераехала ў Гіжай на тэрыторыю Літвы. У 1926 годзе была заснавана дыяцэзія Вілкавішкіса, у 1930 годзе семінарыя пераехала ў Вілкавішкіс і пачала рыхтаваць святароў для патрэб новай дыяцэзіі.
У 1940 годзе семінарыя была закрыта савецкай уладай. З 1941 года, пад нямецкай акупацыяй, семінарыя функцыянавала, але ў 1944 годзе ў сувязі з цяжкімі ўмовамі была закрыта, студэнтаў перавялі ў Каўнаскую семінарыю.
Дамашкавічы
Дама́шкавічы (, Домашковичи) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.
Прадстаўніцтва ААН у Рэспубліцы Беларусь
Прадстаўніцтва ААН у Рэспубліцы Беларусь. Адкрыта 8 верасня 1992 года ў Мінску. Створана і дзейнічае ў адпаведнасці паміж урадам Рэспублікі Беларусь і ААН і Праграмай развіцця ААН (ПРААН). З'яўляецца першым з 8 прадстаўніцтваў ААН, створаных па ініцыятыве Б.Бутраса-Галі ў краінах СНД. Аказвае дапамогу народу і ўраду Беларусі ў правядзенні праграм эканамічнага і сацыяльнага развіцця ў час пераходу эканомікі да рыначных адносін і яе інтэгравання ў сусветнае супольніцтва, спрыяе працэсам дэмакратызацыі, свабоднаму прадпрымальніцтву, каардынуе дапамогу Беларусі ў боку краін-донараў і асобных міжнародных арганізацый, распаўсюджвае матэрыялы і дакументы ААН і з'яўляецца крыніцай інфармацыі пра дзейнасць ААН. Супрацоўнічае з грамадскімі арганізацыямі, аб'яднаннямі, сродкамі масавай інфармацыі Беларусі.
Яланскі сельсавет
Яла́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Ялань.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. 8 кастрычніка 1924 года скасаваны, тэрыторыя размеркавана паміж Шацілкаўскім і Якімава-Слабадскім сельсаветамі Парыцкага раёна Бабруйскай акругі.
Нобуюкі Оісі
(大石 信幸; нар. ) — былы японскі футбаліст. У 1964 годзе выступаў за нацыянальную зборную Японіі.
Практыт
Практыт — запаленне слізістай абалонкі прамой кішкі. Часцей бывае ў спалучэнні з запаленчымі зменамі іншых аддзелаў кішэчніка (напрыклад, неспецыфічны язвавы каліт). Бывае практыт банальнага характару (траўміраванне пры анальным сексе). Трэшчыны і кровазліцці ў слізістай абалонцы кішкі з'яўляюцца варотамі ВІЧ-інфекцыі і развіцця СНІДу. Прыкметы: адчуванне пякоты ў вобласці задняга праходу, частыя пазывы на дыярэю, выдзяленні слізі, крыві. Лячэнне тэрапеўтычнае, хірургічнае.
Палеанталогія
Палеанталогія (Παλαιοντολογία) — навука аб выкапнёвых парэштках раслін і жывёл, якая спрабуе рэканструяваць па знойдзеных парэштках іх знешні выгляд, біялагічныя асаблівасці, спосабы харчавання, размнажэння і г. д., а таксама аднавіць на аснове гэтых звестак ход біялагічнай эвалюцыі. Палеантолагі даследуюць не толькі ўласна парэшткі жывёл і раслін, але і іх скамянелыя сляды, адкінутыя абалонкі, тафацэнозы і іншыя сведчанні іх існавання. У палеанталогіі таксама выкарыстоўваюцца метады палеаэкалогіі і палеакліматалогіі з мэтай прайгравання асяроддзя жыццядзейнасці арганізмаў, супастаўлення сучаснага асяроддзя пражывання арганізмаў, здагадкі месцапражыванняў вымерлых і г. д.
Крыстафер Скарвер
Крыстафер Скарвер (Christopher Scarver Christopher Scarver ; 6 ліпеня 1969, Мілуокі, Вісконсін) — амерыканскі рабаўнік і забойца, які атрымаў вядомасць пасля замаху ў турме на серыйнага забойцу Джэфры Дамера, здзейсненага 28 лістапада 1994 года.
Раннія гады
Крыстафер Скарвер нарадзіўся 6 ліпеня 1969 года ў Мілуокі, штат Вісконсін. Крыстафер быў другім дзіцем у сям’і з пяці дзяцей, наведваў школу James Madison High School, якую кінуў у 11-м класе. Пасля некаторы час Крыстафер перабіваўся выпадковымі заробкамі. Для атрымання спецыяльнасці Скарвер ў 1989 годзе паступіў праз вісконсінскі Корпус аховы прыроды на спецыяльнасць цясляр з магчымасцю наступнага працаўладкавання, але страціў месца і быў адлічаны. Трапіўшы ў дэпрэсію, Скарвер пачаў весці самаразбуральнае жыццё, у яго развілася алкагольная і наркатычная залежнасьць, у выніку вясной 1990 года ён быў выгнаны з дому ўласнай маці. Даведаўшыся пра цяжарнасць сваёй дзяўчыны і застаўшыся без сродкаў да існавання, Крыстафер Скарвер адважыўся на здзяйсненне злачынстваў.
Першае забойства і арышт
1 чэрвеня 1990 года Крыстафер Скарвер прыйшоў у офіс фірмы вісконсінскага Корпуса аховы прыроды. Ён паспрабаваў абрабаваць мэнэджара Джона Файена, якога лічыў вінаватым у сваіх няўдачах. Пасля атрымання 15 даляраў ад Фаена Скарвер застрэліў рабочага Стыва Ломана і запатрабаваў ад Фаена большай сумы. Пасля атрымання чэка на некалькі тысяч даляраў злачынец схаваўся. Праз 2 гадзіны Крыстафер Скарвер быў арыштаваны каля дома сваёй дзяўчыны. Пры яго ператрусе былі знойдзеныя чэк, грошы, крэдытная карта і прылада забойства. Пасля арышту Скарвер заявіў, што стаў чарговай ахвярай расізму.
Крыстафер быў абвінавачаны ў забойстве Стыва Ломана і ў 1992 годзе прысуджаны да пажыццёвага пазбаўлення волі з правам падачы хадайніцтва на ўмоўна-датэрміновае вызваленне ў 2042 годзе, пасля чаго этапаваны для адбыцця пакарання ў у штаце Вісконсін.
Забойства Джэфры Дамера
28 лістапада 1994 года Крыстафер Скарвер здзейсніў напад на зняволеных Джэфры Дамера і Джэсі Андэрсана, нанёсшы ім цяжкія калецтвы. Усе трое раніцай таго дня былі прызначаныя на ўборку туалетаў і душавых кабін побач з трэнажорнай залай. Зняволеных пакінулі без нагляду на 20 хвілін, на працягу якіх паміж Скарверам і яго напарнікамі адбыўся канфлікт, які скончыўся збіццём Дамера і Андэрсана. У 8:10 раніцы Дамер быў знойдзены без прытомнасці і праз гадзіну ад атрыманых траўмаў галавы памёр. Андэрсан памёр праз некалькі дзён. Скарвер не пажадаў растлумачыць матыў свайго ўчынку, спасылаючыся на галасы Бога ў галаве, і стаў праяўляць прыкметы псіхічнага расстройства. Было зроблена здагадка, што асноўным матывам забойстваў Скарвера была расавая нянавісць, так як сярод ахвяр Дамера было 13 афраамерыканцаў, а Андэрсан абвінавачваў у забойстве сваёй жонкі, за якое адбываў тэрмін, двух чарнаскурых. Крыстаферу Скарверу былі прад’яўленыя новыя абвінавачванні, і ў траўні 1995 года ён быў прысуджаны яшчэ да двух пажыццёвых зняволенняў за забойствы Дамера і Андэрсана.
Наступнае зняволенне
У 2015 годзе Крыстафер Скарвер атрымаў другую хвалю вядомасці, даўшы інтэрв’ю газеце New York Post, у якім ён дэталёва распавёў пра падзеі раніцай 28 лістапада 1994 года. Як матыў забойства Скарвер паказаў асабістую непрыязнасць да Джэфры Дамера з-за яго паводзін у турме, яго забаў і гумару. Скарвер удакладніў, што прыладай забойства паслужыў металічны прут, а не тронак ад швабры, як паведамлялася раней.
NGC 5146
NGC 5146 (іншыя абазначэнні — MCG -2-34-49, NPM1G -12.0454, PGC 47055) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Беліца (прыток Добасны)
Беліца, Лукаўскі навал — рака ў Рагачоўскім і Жлобінскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Добасна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 31 км. Плошча вадазбору 197 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца за 1,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Старая Кашара Рагачоўскага раёна. За 2 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Малевічы Жлобінскага раёна ўпадае ў Добасну. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Прытокі — меліярацыйныя каналы агульнай працягласцю 168 км.
Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава
'''Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава (КІЖ''') — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ў Менску ў 1932—1941 гг. У 1930-я гады размяшчаўся ў былой гімназіі Фальковіча, перад вайной разам з Вышэйшай камуністычнай сельскагаспадарчай школай Беларусі імя У. І. Леніна размяшчаўся ў будынку па вуліцы Карла Маркса.
Заснаваны ў 1932 на базе газетнага аддзялення Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі імя У. І. Леніна. На 1 ліпеня 1934 г. у ім навучалася 189 чалавек. У гэтым жа годзе быў праведзены першы выпуск 37 будучых работнікаў раённага і палітаддзельскага друку. Імя С. М. Кірава прысвоена ў 1935.
Камуністычны інстытут журналістыкі стаў адзінай у краіне навучальнай ўстановай, якая рыхтавала журналістаў для раённых, абласных і рэспубліканскіх газет. Прымаліся асобы з працоўным стажам не менш за 3 гады і 2 гады кіраўнічай партыйнай ці грамадскай працы. Тэрмін навучання складаў 3 года. Пры інстытуце працавала аднагадовая вячэрняя школа журналістаў камсамольска-маладзёжных газет, з 1934 сектар завочнага навучання газетных кадраў. У 1940 рэарганізаваны ў Беларускі інстытут журналістыкі і ў 1941 г. спыніў сваю дзейнасць.
Ялань (Валгаградская вобласць)
Яла́нь (Ела́нь) — пасёлак гарадскога тыпу ў Валгаградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яланскага раёна і Яланскага гарадскога паселішча.
Насельніцтва — чал. (2021). Пасёлак размешчаны на месцы зліцця рэк Цярсы і Ялані (басейн Дона), за 310 км ад Валгаграда, недалёка ад мяжы з Саратаўскай вобласцю.
Крыстафер Кіган
Крыстафер Кіган (Christopher Keogan; нар. ) — англійскі прафесійны гулец у снукер. У 2010 годзе прыняў удзел у першым прафесійным снукерным турніры — пятым этапе міні-рэйтынгавай серыі PTC — дзе прайграў у папярэдняй кваліфікацыі Ахмеду Асяеры з Саудаўскай Аравіі. У сезоне 2011/2012 гуляў на шасці турнірах гэтай серыі, але толькі аднойчы здолеў прайсці кваліфікацыю. У сезоне 2012/2013 упершыню выйшаў у 1/32 фіналу міні-рэйтынгавага турніру, перайграўшы Мартына Гоўлда, які займаў месца ў топ-32 сусветнага рэйтынгу. Па выніках серыі турніраў Q School 2013, якая з’яўлялася кваліфікацыйнай у прафесійны тур, не здолеў далучыцца да прафесіяналаў. У сезоне 2013/2014 дэбютаваў на рэйтынгавых турнірах у якасці аматара, згуляўшы на васьмі турнірах вышэйшага ўзроўню. У кваліфікацыі на чэмпіянат свету 2014 прайшоў у другі раўнд, выйграўшы ў шатландца Майкла Лэслі. На шостым этапе еўрапейскага тура 2013/2014 зрабіў сваю найвышэйшую серыю — 138 ачкоў.
Антоніа Тарсіа
Антоніа Тарсіа (, Венецыя — ) — італьянскі скульптар, прадстаўнік позняга барока.
Малавядомая біяграфія
Застаецца майстрам з малавядомай біяграфіяй. Па здагадках нарадзіўся ў Венецыі каля 1663 года. Доўгі час працаваў у горадзе па замовах рэлігійных абшчын. Прымаў замовы на стварэнне розных алтароў і вялікіх скульптур святых для упрыгожванняў фасадаў сакральных збудаванняў. Творы майстра захоўваліся ў цэрквах Сан Джорджа Маджорэ, Сан Стаэ, Сан Вітале. Прымаў замовы на стварэнне садова-паркавых скульптуры, працаваў для загараднай вілы сям'і Джаванелі, на віле Навента Падавана, на віле Кантарыні.
Памёр у 1739 годзе.
У Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь захоўваецца яго скульптура «Юнона». Таксама яго працы можна бачыць у Санкт-Пецярбургскім Летнім садзе.
Збігнеў Прайснер
Збі́гнеў Пра́йснер (Zbigniew Preisner ;, , Польская Народная Рэспубліка) — польскі кампазітар, адзін з найбольш выдатных кампазітараў кіно свайго пакалення. На працягу многіх гадоў Прайснер шчыльна супрацоўнічаў з кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім і сцэнарыстам Кшыштафам Пясевічам. Музыка, якую Прайснер напісаў да кінафільмаў Кеслёўскага «Дэкалог», «Падвойнае жыццё Веранікі», «Тры колеры: Сіні», «Тры колеры: Белы» і «Тры колеры: Чырвоны», прынесла яму сусветнае прызнанне.
Кампазітарскі стыль Прайснера ўяўляе сабой вольную форму танальнага неарамантызму з заўважным уплывам Нікало Паганіні і Яна Сібеліуса. Некаторыя даследчыкі таксама заўважыць у творах Прайснера элементы Малера і Бетховена.
За музыку да фільмаў Прайснер неаднаразова ўдастойваўся значных кінапрэмій. Тры гады запар атрымліваў Прэмію Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса за найлепшую музыку (1991, 1992, 1993), двойчы быў узнагароджаны прэміяй «Сезар» (1995, 1996), двойчы намініраваўся на прэмію «Залаты глобус» (1992, 1994), быў узнагароджаны Сярэбраным мядзведзем на Берлінскім кінафестывалі (1997).
Раннія гады
Збігнеў Прайснер (імя пры нараджэнні Збігнеў Кавальскі) нарадзіўся 20 мая 1955 года ў горадзе Бельска-Бяла.
Адным з найбольш ранніх музычных уплываў для Прайснера была касцельная музыка. Паводле слоў кампазітара, музыка ў часы яго дзяцінства была часткай штодзённага жыцця, таму не было патрэбы вучыцца ёй. Тады «кожны вучыўся музыцы, спяваючы ў касцёле». Іншым істотным уплывам з’яўлялася народная музыка. Як казаў Прайснер, прынамсі да сярэдзіны XX стагоддзя «кожны ў вёсцы спяваў», а асабліва музычна адораныя вяскоўцы ігралі на танцах. Адным з такіх вясковых музыкаў быў і Прайснераў бацька. Інжынер-хімік па прафесіі, па музычным прызванні ён быў акардэаністам, які іграў на вяселлях, танцах і вечарынах з нагоды дзён нараджэння.
У мястэчку Бабова, дзе жыў Прайснер, не было музычнай школы і ён вучыўся музыцы самастойна. Падчас навучання ў ліцэі (сярэдняй школе) Бобава ў 1970—1974 гадах ён браў урокі ігры на класічнай гітары. У той жа час Прайснер напісаў свой першы музычны твор, паклаўшы на музыку вершы польскага паэта-рамантыка. Твор быў напісаны для гітары і голасу. У 1975—1978 гадах, вывучаючы гісторыю і філасофію ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве, Прайснер пачаў самастойна вучыцца на кампазітара: ён слухаў музычныя запісы, вучыўся чытаць ноты, а таксама вывучаў тэорыю музыкі верагодна па кнізе рускага кампазітара М. А. Рымскага-Корсакава «Падручнік гармоніі».
У 1977 годзе Прайснер пачаў супрацоўнічаць з літаратурным кабарэ «Піўніца пад Баранамі» («Piwnica pod Baranami») у Кракаве. Праца ў літаратурным кабарэ паспрыяла не толькі працягу яго музычнай адукацыі, але і садзейнічала ўменню працаваць над творамі, дзе музычнае суправаджэнне — толькі адна са складнікаў твора, як і ў кіно. Там жа, у «Піўніцы пад Баранамі» Прайснер пазнаёміўся са спявачкай Эльжбетай Таварніцкай, голас якой гучыць у шэрагу найбольш вядомых Прайснеравых твораў.
У той час Прайснер пачаў пісаць музыку для Старога тэатра (Stary Theatre) і Славацкага тэатра (Slowacki Theatre) у Кракаве. Ягоны дэбют як кінакампазітара адбыўся ў 1982 годзе, калі ён напісаў музыку для фільма Антонія Краўзэ «Прагноз надвор’я». Краўзэ працаваў у кінастудыі, мастацкім кіраўніком якой быў Кшыштаф Кеслёўскі.
Праца з Кеслёўскім
У пачатку 1980-ых гадоў Прайснер пазнаёміўся з кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Гэтае знаёмства значна паўплывала на ўвесь далейшы лёс Прайснера. Яны з Кеслёўскім сталі блізкімі сябрамі і шчыльна супрацоўнічалі да самай смерці кінарэжысёра ў 1996 годзе. За 9 год яны разам зрабілі 17 фільмаў. Сваё супрацоўніцтва з Кеслёўскім Прайснер параўноўвае з такімі славутымі тандэмамі як Федэрыка Феліні і Ніна Рота, Серджа Леонэ і Эніа Марыконэ, Альфрэд Хічкок і Бернард Херман.
Гісторыю іх знаёмства Прайснер апісвае наступным чынам:
Першай сумеснай працай Прайснера і Кеслёўскага стаў фільм «Без канца», які з’явіўся на экранах у 1985 годзе. Для гэтай кінастужкі Прайснер напісаў пахавальную музыку.
Працяг сумесных прац рэжысёра і кампазітара ў хуткім часе зрабіў відавочным той факт, што Прайснер удзельнічае ў працэсе пераасэнсавання паняцця аўтарства ў кіно. Замест таго, каб быць часткай праекта, дзе абсалютны кантроль належыць рэжысёру, Прайснер разам са сцэнарыстам Кшыштафам Пясевічам і аператарам Славомірам Ідзякам паглыбляўся ў розныя стадыі вытворчасці, пачынаючы ад узнікнення задумы і сканчаючы яе ўвасабленнем на экране. Пазней у сваёй аўтабіяграфіі Кеслёўскі адзначаў:
Пасля поспеху фільма «Без канца» Кеслёўскі запрасіў Прайснера напісаць музыку для сваёй наступнай працы, якая ўяўляла сабой цыкл тэлевізійных фільмаў, прысвечаных Дзесяці запаведзям і мела назву «Дэкалог». Для кожнага з дзесяці фільмаў Прайснер напісаў па некалькі асобных музычных тэм, аб’яднаўшы ўсе серыі агульным кароткім лейтматывам, які з’яўляўся своеасаблівым уступам да кожнай серыі. «''Гэта было няпростай задачай, бо эпізоды здымаліся не па парадку ад першага да апошняга. Але гэта дазволіла мне стварыць універсальны лейтматыў, які праходзіў праз усе серыі, у той час як кожная з серый мела свой вядучы музычны дух, які накладваў асаблівую музычную атмасферу''» — гаворыць кампазітар. Апроч таго Прайснер адзначае вядучую ролю цішыні ў «Дэкалогу»: «''Найважнейшай музыкай у фільме з’яўляецца цішыня. Але каб „пачуць“ цішыню, нешта мусіць гучаць перад ёй і пасля яе''». Музыка з «Дэкалога V» і «Дэкалога VI» таксама ўвайшла ў поўнаметражныя версіі гэтых фільмаў: «Кароткі фільм пра забойства» і «Кароткі фільм пра каханне», а ў «Дэкалогу IX» упершыню фігуруе музыка выдуманага галандскага кампазітара Ван дэн Будэнмаера, асоба якога яшчэ не раз з’явіцца ў пазнейшых фільмах Кеслёўскага.
«Дэкалог» быў надзвычай добра прыняты гледачамі і крытыкамі як у Польшчы, так і за мяжой, што стала для кампазітара першай прыступкай да сусветнай вядомасці. Найбольшы поспех мела пятая частка, прысвечаная тэме забойства і смяротнага пакарання. У гэтым фільме рэжысёр падымаў пытанне: ці мае юрыдычная сістэма права забіваць людзей у пакаранне за злачынства? Істотную ролю ў выразнасці фільма адыграла музычнае суправаджэнне. Прайснер, пад уплывам свайго суайчынніка Фрыдэрыка Шапена, «''стварыў надзвычайную, элегічную і нібы поўную недаказанасці музыку. Жалобная мелодыя фартэпіяна зліваецца з дрыжачымі струннымі і адзінай трубой, каб надаць эмацыйную выразнасць халоднаму жаху, які сачыцца з экрана''». Фільм атрымаў шэраг значных еўрапейскіх кінаўзнагарод, а па тэлебачанні яго паглядзелі больш за 20 мільёнаў палякаў. Па сутнасці, гэтая карціна стала знішчальным аргументам супраць артыкула 148, параграф 1 польскага крымінальнага кодэкса. Былі справакаваны нацыянальныя дыскусіі, і Прайснер з’яўляўся ў навінах, каб выказаць сваё меркаванне. Апошні смяротны прысуд у Польшчы быў выкананы 21 красавіка 1988 года, праз месяц пасля прэм’еры фільма.
Два наступныя сумесныя фільмы Кеслёўскага і Прайснера — «Падвойнае жыццё Веранікі» і «Тры колеры: Сіні» — прынеслі Прайснеру сусветную вядомасць. У абодвух фільмах музыка займае вядучае месца, не толькі ствараючы адмысловую атмасферу, але і адыгрываючы ролю ў сюжэце. У «Падвойным жыцці Веранікі» абедзве галоўныя гераіні адораныя вакалісткі. Адным з цэнтральных момантаў фільма з’яўляецца канцэрт Ван дэн Будэнмаера, у якім Вераніка выконвае сольную партыю. Прайснер прыгадвае, што Кеслёўскі дрэнна разбіраўся ў музыцы, але выдатна разумеў яе ролю ў кіно. Так, для «Падвойнага жыцця Веранікі» Кеслёўскі наступным чынам апісаў неабходную музыку: «''Ведаю, што гэта мусіць быць прыгожая песня. Мы павінны паказаць, што гэта дзяўчына — геній''». Фільм «Тры колеры: Сіні» звязаны з музыкай яшчэ больш шчыльна. Сюжэт фільма будуецца вакол «Канцэрта на аб’яднанне Еўропы», які ствараецца на працягу ўсяго фільма галоўнымі героямі. Пры працы над гэтымі фільмамі большая частка музыкі пісалася да здымкаў фільма. «Для „Веранікі“ я запісаў каля 80 працэнтаў музыкі да таго, як фільм быў зняты, а для „Сіняга“ я запісаў практычна ўсю музыку да здымкаў», — сцвярджае Прайснер. Кеслёўскі зазначае, што «ў пэўным сэнсе, „Сіні“ здымаўся як ілюстрацыя да музыкі».
У 1993—1994 гадах Кеслёўскі і Прайснер працавалі над трылогіяй «Тры колеры». Найбольш вядомымі музычнымі тэмамі з двух апошніх фільмаў трылогіі сталі танга з фільма «Тры колеры: Белы» і балеро з фільма «Тры колеры: Чырвоны». На прэм’еры фільма «Тры колеры: Чырвоны» ў Канах Кеслёўскі абвясціў аб заканчэнні яго рэжысёрскай кар’еры.
Кшыштаф Кеслёўскі памёр 13 сакавіка 1996 года. На працягу ўсяго супрацоўніцтва Прайснер і Кеслёўскім заставаліся блізкімі сябрамі. Прайснер адзначае: «''У маім жыцці было ўсяго некалькі чалавек, з якімі мне хацелася праводзіць час. Адным з іх быў Кшыштаф''».
Творчая незалежнасць
У гэты час на творчым шляху Прайснера паўстала пытанне: ці мае яго кінамузыка самакаштоўнасць і незалежнасць ад кіно? Каб адказаць сабе на гэтае пытанне Прайснер даў свой першы канцэрт. Гэта адбылося 15 чэрвеня 1995 года ў саляной шахце ў Вялічцы. На канцэрце гучала музыка Прайснера з кінастужак Кшыштафа Кеслёўскага, Агнешкі Холанд, Луі Маля ды іншых у выкананні Варшаўскага сімфанічнага аркестру, Варшаўскага камернага хору, хлапечага хору Кракаўскай філармоніі і салістаў. Канцэрт завяршыўся доўгай авацыяй стоячы.
Запіс канцэрта быў выпушчаны асобным альбомам «Preisner’s Music». Адмысловыя гонгі разбіваюць канцэрт на пяць сэнсавых частак: пасля ўступнай мелодыі з фільма «Экспрапрыяцыя» гучыць шэраг мелодый з кінацыкла «Дэкалог» Кшыштафа Кеслёўскага; у другую частку ўвайшлі «Марыянеткі» з «Падвойнага жыцця Веранікі» і некалькі кампазіцый з фільма «Патаемны сад» Агнешкі Холанд; трэцяя частка ўключае ў сябе саўндтрэкі фільмаў «Парывы жадання» ( Леа Пул), «Гульні ў палях Госпада» (рэж. Эктар Бабенка), «Шкода» (рэж. Луі Маль), «Калі мужчына кахае жанчыну» (рэж. Луіс Мандокі), «Еўропа Еўропа» (рэж. Агнешка Холанд); у чацвёртай частцы гучыць кінамузыка, дзе вядучую ролю іграе вакалістка Эльжбета Таварніцка; завяршаюць канцэрт найбольш вядомыя творы Прайснера, напісаныя да фільма Кшыштафа Кеслёўскага «Падвойнае жыццё Веранікі» і трылогіі «Тры колеры».
Рэквіем па маім сябру
У 1998 годзе пабачыла свет першая буйнамаштабная праца Прайснера, створаная адмыслова для студыйнага запісу і публічнага выканання — «Рэквіем па маім сябру». Твор прысвечаны памяці Кшыштафа Кеслёўскага і складаецца з дзвюх частак. Першую частку — «Рэквіем» — Прайснер напісаў за тры ночы адразу ж пасля смерці Кеслёўскага. Пра гісторыю стварэння другой часткі, якая займела назву «Жыццё», Прайснер расказваў наступнае:
«Рэквіем» вызначаецца характэрнымі для Прайснера асаблівасцямі: доўгімі рэверберацыямі і экспрэсіўным вібрата. Кампазітар выкарыстоўвае малы мужчынскі хор, струнны квартэт, арган і ўдарныя. Як у першай, так і ў другой частцы твора дамінуе голас польскай сапрана Эльжбеты Таварніцкай. У другой частцы твор узбагачаецца поўным хорам і вялікім аркестрам, у які апроч іншага ўваходзяць саксафон і блок-флейта.
Прэм’ера адбылася 1 кастрычніка 1998 года ў Вялікім тэатры Варшавы. Яшчэ адно значнае выкананне адбылося 19 сакавіка 1999 года на сцэне у Лондане. Падчас брытанскага канцэрта выступілі Фестывальны хор Солсберы з сарака удзельнікаў, з шасцідзесяці выканаўцаў, а таксама салісты, якія прымалі ўдзел у запісе арыгінальнага альбома.
Альбом «Рэквіем па маім сябру» быў выпушчаны ў кастрычніку 1998 года лэйблам «Erato Disques» («Warner Classics»). Адразу пасля рэлізу запіс атрымаў у Польшчы высокую папулярнасць і ўжо 14 кастрычніка «» прысудзіў альбому статус залатога дыска, а яшчэ праз тры тыдні, 4 лістапада, ён удастоіўся звання плацінавага дыска. Пазней, у 2011 годзе альбом быў перавыдадзены на CD і вініле лэйблам «Sony Music Poland». У першы тыдзень пасля выпуску перавыданне альбома заняло ў Польшчы 36 месца па продажы. Агулам колькасць прададзеных копій твору перавысіла 180 тысяч.