cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Русский военный корабль, иди на хуй
Кантэкст
29 сакавіка кіраўнік Чаркаскай абласной адміністрацыі Ігар Табурэц паведаміў, што памежнік Раман Грыбоў вярнуўся з расійскага палону, і асабіста вітаў вайскоўца на радзіме.
Рэакцыя
Фраза стала адным з сімвалаў барацьбы ўкраінскіх узброеных сіл з расійскімі войскамі. Амерыканская газета «» напісала, што ў сацыяльных сетках украінцы ўспрынялі гэтую фразу як заклік да згуртавання, і яе падхапілі прыхільнікі Украіны па ўсім свеце. У сваю чаргу навінавы часопіс «» параўнаў гэтую фразу з «Помні Аламо», фразай, якую выкарыстоўвалі абаронцы місіі Тэхаса ў XIX стагоддзі.
Расійскі паэт Дзмітрый Быкаў напісаў верш, прысвечаны баям за востраў Змяіны і адказу ўкраінскіх пагранічнікаў расійскаму ваеннаму караблю. Гэты адказ ён паставіў у адзін шэраг з рэплікай «Гвардыя памірае, але не здаецца» Камбронна, вымаўленай пры Ватэрлоа.
12 ккрасавіка 2022 года Укрпошта ўвяла ў абарот паштовыя маркі «Русскій воєнний корабль, іді…!»
NGC 3740
NGC 3740 (іншыя абазначэнні — UGC 6573, MCG 10-17-23, ZWG 292.8, SBS 1133+602, PGC 35883) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кахраманмараш (значэнні)
Назву Кахраманмараш маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Парфянскае царства
Гістарычны нарыс
Дзяржава ўзнікла пасля распаду дзяржавы Селеўкідаў. Першым царом Парфянскага царства быў правадыр племя парнаў Аршак (родапачынальнік дынастыі Аршакідаў), які ў 247 да н.э. перамог грэчаскага намесніка Парфіі Андрагора. Аршакіды пашырылі сваю ўладу на ўсход, захапілі Бактрыю і Маргіяну, на захадзе — да межаў Сірыі і Месапатаміі. Каля 170—137 да н.э. цар Парфіі Мітрыдат I заваяваў Мідыю, б.ч. Месапатаміі, Элімаіду з Сузамі, Парсу і частку Грэка-Бактрыйскага царства (каля 136 да н.э.). Тэрыторыя Парфянскага царства ў час росквіту (сярэдзіна I ст. да н.э.) распасціралася ад Двухрэчча да р. Інд, было сапернікам Старажытнага Рыма на Усходзе. У пач. І ст. да н.э. адбыліся першыя сутычкі парфян з рымлянамі. Паводле пагаднення 92 да н.э. паміж Парфянскім царствам і рымскай дзяржавай мяжой прызнана р. Еўфрат. У 53 да н.э. рымскія войскі М. Краса разбіты каля Караў. Да 40 да н.э. парфяне захапілі амаль усю Малую Азію, Сірыю і Палесціну. У 39 да н.э. рымяяне зноў адкінулі парфян за Еўфрат. Адначасова Рым імкнуўся выкарыстаць унутраную барацьбу ў Парфіі паміж варагуючымі групоўкамі, супрацьстаянне паміж якімі выклікала грамадзянскія войны ў П.ц. (57-55, 31-25 да н.э.). У I ст. н.э. пачаўся заняпад Парфянскага царства, выкліканы ростам мясцовага сепаратызму, дынастычнымі спрэчкамі і набегамі качэўнікаў. У 224 правіцель васальнай Парсы (Персіды) Ардашыр I разграміў армію апошняга з Аршакідаў Артабана V. Парфянскае царства перастала існаваць, яго тэрыторыя ўвайшла ў дзяржаву Сасанідаў.
Дзяржаўны лад
Рабаўладальніцкі лад існаваў побач з рэшткамі патрыярхальна-родавага. Тэрыторыя складалася з некалькіх дзясяткаў сатрапій і аўтаномных абласцей, большасцю якіх кіравалі наследныя правіцелі. Царская ўлада Аршакідаў абмяжоўвалася родавай арыстакартыяй і жрацамі.
Гаспадарка
Асноўныя заняткі насельніцтва: земляробства і жывёлагадоўля. Праз Парфію ішоў гандаль Кітая і часткова Індыі з Рымам.
Мастацтва
Першапачаткова мастацтва Парфянскага царства развівалася як галіна эліністычнага мастацтва, элементы якога часткова творча перапрацоўваліся мясцовым насельніцтвам. Для ўсходняй часткі Парфянскага царства тыповымі былі храмы, якія паводле плана (квадратнае свяцілішча з 4 калонамі ў цэнтры, абкружанае памяшканнямі), магчыма, паходзяць ад старажытнага храма агню (у Персепалі, III ст. да н.э.). Пабудовы палацавых ансамбляў звычайна групаваліся вакол цэнтральнага двара, у які выходзілі айваны (тэрасы; палац на гары Кухе-Ходжа, І-III ст.). Разам з прывазнымі эліністычнымі творамі пластыкі пашырыліся мясцовыя размаляваныя гліняныя статуі (у будынках Нісы), тэракотавыя статуэткі (у Маргіяне). Вядомы плоскасныя франтальныя наскальныя рэльефы (на скале Бехістун, першыя ст. н.э.), фрагменты паліхромных размалёвак палаца на гары Кухе-Ходжа, рытоны мясцовых форм з фрызамі на грэчаскія і мясцовыя сюжэты (слановая косць, II ст. да н.э.). Для заходняй часткі характэрны свяцілішчы вавілонскага тыпу (памяшканні размяшчаліся па перыметры ўнутранага двара; у Ніпуры) з грэка-рымскім уплывам (у Хатры). У крапасных і палацавых збудаваннях часта спалучаліся грэчаская перыстыль і мясцовы айван (палац у Ашуры, І ст.). Для архітэктуры жылля ўласцівы пераход ад «пастаткавага» тыпу дома да «айваннага». У жывапісе (Дура-Еўрапас) і скульпуры (Хатра) у першыя стагоддзі нашай эры відавочны тэндэнцыі да франтальнасці кампазіцыі і плоскаснасці. Дробная пластыка адметная паступовым знікненнем грэчаскіх тыпаў і зваротам да мясцовых сюжэтаў.
Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква (Віцебск)
Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква — праваслаўны храм у Віцебску, разбураны ў 1936 годзе і адноўлены напачатку XXI ст.. Царква знаходзіцца на заходнім боку Рынкавай плошчы. Помнік архітэктуры віленскага барока.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц драўляная праваслаўная царква існавала ўжо ў 1558 г., упамінаецца ў інвентары 1618, паказана на «Чарцяжы Віцебска 1664 г.». Гарэла ў 1708, 1733. Складалася з трох квадратных у плане зрубаў: асноўнага, алтарнага і бабінца з вежай над ім, накрытых асобнымі шатровымі дахамі з галоўкамі. На яе месцы, побач з гандлёвымі радамі, у 1772 г. па фундацыі віцебскага купца Мікалая Смыка пабудавана ў стылі позняга «віленскага» барока мураваная ўніяцкая царква. Арыентацыя алтара зменена з усходу на поўнач. Галоўным фасадам царква выходзіла на плошчу ў бок Віцьбы. Асвячона ў 1772 г. З 1834 г. храм перададзены праваслаўным. У 1841 г. полацкі епархіяльны архітэктар А. Порта склаў праект яго перабудовы ў стылі посткласіцызму, які аднак не рэалізавалі. Меркавалася на галоўным фасадзе прыбудаваць не адпаведны маштабу будынка чатырохкалонны порцік, атыкавы франтон замяніць пакатым трохвугольным тымпанам, пад нефам надбудаваць несапраўдны паўсферычны купал, завяршэнні вежаў зрабіць таксама паўсферычнымі. Але ва У 2-й палове ХІХ ст. быў узведзены толькі несапраўдны псеўдарускі купал з цыбулепадобнай галоўкай.
У 1913 г. царква была адрамантавана, а ў 1936 г. узарвана.
У верасні 2001 пачалося аднаўленне храма. Будаўніцтва вяло вытворчае будаўнічае камерцыйнае прадпрыемства «Белімпекс».
У 2008 г. скончана аднаўленне-рэканструкцыя храма пад праваслаўную царкву.
Архітэктура
Царква ўяўляе сабой аднанефавы храм у стылі віленскага барока з паўкруглай арыентаваная на поўнач апсідай з рызніцамі па баках, якія надавалі будынку прамавугольны план.
Галоўны фасад упрыгожаны дзвюма трохпавярховымі вытанчанымі вежамі і мае складаную хвалістую паверхню. Паміж вежаў - двух'ярусны барочны франтон, у ХІХ ст. заменены на больш нізкі класічны. Храм даволі сціплы па памерах і складаецца з аднаго нефа. Гэта абумоўлівалася, відаць, шчыльнай забудаванасцю Рынкавай плошчы. З поўначы храм завяршаецца паўкруглай апсідай з высокім фігурным барочным франтонам і дзвюма нізкімі рызніцамі па баках. Сцены былі аздобленыя плоскімі пілястрамі і завершаныя прафіляванымі карнізамі, скразныя ярусы вежаў і франтон упрыгожаныя стылізаванымі валютамі. Вежы завяршаліся фігурнымі купалкамі.
Пра аўтара храма дакладна нічога не вядома, аднак ёсць меркаванне, што ім быў Іосіф Фантана III, які збудаваў Успенскі сабор у Віцебску.
У наш час храм аднавілі ў пачатковым барочным выглядзе.
Уладзімір Манамах (падводная лодка)
«Уладзімір Манамах» («Владимир Мономах») — расійская атамная падводная лодка стратэгічнага прызначэння праекту 955 «Барэй». Закладзена ў 2006 годзе. Трэці карабель праекта 955 «Борам».
У 2017 годзе уваходзіла ў склад 25-й ДыПЛ ПС ЦАФ з базаваннем на Вілючынск.
Міхеевічы
Назву Міхе́евічы маюць:
Зілаірскі раён
Зілаі́рскі раён (Зилаирский район; Йылайыр районы) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Башкартастана ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Зілаір.
Геаграфія
Зілаірскі раён мяжуе з Баймацкім, Хайбулінскім, Зіянчурынскім, Кугарчынскім і Бурзянскім раёнамі. Плошча раёна складае 5773,99 км².
Гісторыя
Зілаірскі раён быў утвораны 20 жніўня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 14923 чалавек. Паводле перапісу 2010 года большасць складаюць башкіры (56,5 %), далей ідуць рускія (36,2 %), татары (3,2 %) і чувашы (2,8 %).
Урочнік
Уро́чнік (Carlina) — род раслін сямейства. Налічвае больш за 20 відаў.
Назва
Лацінская назва ўтворана ад імя караля франкаў Карла Вялікага.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны і кусты. Лісце чаргаванае, зубчастае, з калючкамі. Кветкі дробныя, трубчастыя, белага, жаўтаватага або пурпуровага колеру. Кветкавыя кошыкі адзіночныя або ў суквеццях. Плод — сухая сямянка.
Арэал
Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Афрыцы.
На тэрыторыі Беларусі 4 віды:
Прымяненне
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.
Жэліўскі кляштар
Жэліўскі кляштар (Želivský klášter) — каталіцкі кляштар у чэшскім паселішчы Жэліў акруга Пельгржымаў краі Высачына. Кляштар адносіцца да найстарэйшых кляштараў ордэна манахаў-прэманстрантаў.
Гісторыя кляштара
Кляштар быў закладзены ў 1139 годзе князем Чэхіі Сабеславам I, які даў яму біблейскую назву Siloe. Кляштар быў заснаваны як адгалінаванне бенедыкцінскага Сазаўскага кляштара, аднак ужо ў 1149 годзе па ініцыятыве біскупа Оламаўцкага Індржыха Здзіка кляштар быў перададзены манахам-прэманстрантам з рэйнскага кляштара Штэйнфельд. Далейшы росквіт кляштара прывёў да заснавання яго філіяў у Аўстрыі. У 1187 годзе жэліўскімі манахамі быў заснаваны мужчынскі Мілеўскі кляштар, а ў 1183 годзе былі заснаваны жаночыя кляштары ў Лоўнёвіцах і Долні-Коўніцах.
Кляштар некалькі разоў гарэў, пасля чаго рамантаваўся і абнаўляўся. Упершыню кляштар сур'ёзна пагарэў у 1375 годзе і пасля аднаўлення яшчэ двойчы быў спалены гусітамі ў 1420 і 1424 гадах. Пасля гусіцкіх войнаў маёмасць кляштара перайшла ва ўласнасць мясцовых дваран. У 1467 годзе кляштар перайшоў ва ўласнасць Часлаўскага гетмана Бурыяна Трчка з Ліпэ. Яго сям'я ў далейшым перабудавала заходнюю частку кляштара ў т.зв. Трчкоўскі замак (Trčkovský hrad). Манастырскае паселішча было ў 1590 годзе адноўлена страгаўскім абатам Янам Логелам, які ў 1622 годзе выкупіў Желіў у Марыі Трчковэ.
У 1712 годзе кляштар ізноў выгарэў і ў 1713—1720 гадах быў рэканструяваны пад кіраўніцтвам вядомага архітэктара Яна Санціні ў барочна-гатычным стылі. Наступны пажар кляштар перажыў у 1907 годзе, пасля чаго быў ізноў адноўлены.
У 1950 годзе кляштар быў зачынены камуністамі і на працягу наступных чатырох гадоў служыў у якасці лагера, у якім утрымлівалася больш за 400 інтэрнаваных чэшскіх святароў, сярод якіх былі будучы кардынал Францішак Томашак, будучы архібіскуп Карал Отчаначак і іншыя. Пасля 1954 года тут быў філіял псіхіятрычнай бальніцы Гаўлічкува-Броду. За ўвесь гэты час будынка кляштара струхлелі. У 1990 годзе кляштар быў адноўлены і адрамантаваны.
8 лютага 2010 года Жэліўскі кляштар быў уключаны ў спіс нацыянальных культурных помнікаў. У 2011 годзе тут быў адкрыты помнік ахвярам камуністычнага рэжыму.
Каракога (Паўладарская вобласць)
Каракога — сяло ў Актагайскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Баскамыскай сельскай акругі. Код КАТА — 553245300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (72 мужчыны і 62 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 79 чалавек (35 мужчын і 44 жанчыны).
Малат’я (значэнні)
Назву Малат'я маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Міхнавічы
Назву Міхнавічы маюць:
Ката Максіміліян Гульдберг
Ката Максіміліян Гульдберг (Cato Maximilian Guldberg;, — , ) — нарвежскі фізікахімік і матэматык. З 1869 прафесар прыкладной матэматыкі ва ўніверсітэце Осла. У 1864-1867 сумесна з Петэрам Ваагэ адкрыў закон дзеючых мас, лёг у аснову тэорыі хімічнай раўнавагі. У 1870 Гульбергам быў выказаны прынцып рухомай раўнавагі для прыватнага выпадку залежнасці растваральнасці ад ціску.
Сосна (возера)
Со́сна, Доўжа — возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Лужаснянка, за 12 км у напрамку на поўнач ад Віцебска.
Плошча возера складае 1,1 км², даўжыня 2,64 км, максімальная шырыня 0,82 км. Даўжыня берагавой лініі — 7,53 км. Найбольшая глыбіня 9,4 м, сярэдняя — 3,5 м. Аб’ём вады 4,01 млн м³. Катлавіна возера складаецца з двух плёсаў, падзеленых пакрытым хваёвым лесам востравам плошчай 0,015 км². Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Вышыня схілаў катлавіны ад 5—7 да 10—15 метраў. Найбольшыя глыбіні на паўночна-ўсходнім плёсе. Берагі возера часткова зліваюцца са схіламі катлавіны, на паўднёвым усходзе забалочаныя. Мелкаводдзе шырынёй да 100 м займае каля 24 % плошчы возера.
Дно возера да глыбінь 3 м пясчанае, глыбей выслана глеем і крэменязёмістым сапрапелем. Водная маса добра насычана кіслародам.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае некалькі ручаёў. Злучана пратокамі з азёрамі Бутыкі (Бу́тыка ) і Баранаўскае. На паўночным усходзе выцякае ручай у раку Храпаўлянка.
У возеры водзяцца акунь звычайны, плотка, краснапёрка, шчупак звычайны, лінь, мянтуз, верхаводка, карась. Сустракаецца вугор.
На беразе возера размешчаны вёскі Шылы, Доўжа, спартыўна-аздараўленчая база. Уздоўж возера праходзіць аўтамабільная дарога (Віцебск — Гарадок). На беразе возера ўздоўж аўтамабільнай дарогі зона адпачынку.
Закон Гука (гурт)
Закон Гука (ZAKON GUKA) — беларускі рок-гурт (пост-панк) з Мінска. Заснаваны 15 сакавіка 2016 года.
Гісторыя
Гурт заснавалі былыя ўдзельнікі каманды «Мёртвый сезон» Лёкса Кузьмін і Змiцер Кандраценка. Назва гурта паходзіць ад фундаментальнага закону фізікі.
У 2018 годзе песня «Пішы», на словы Вацлава Ластоўскага, увайшла ў шэсцьдзясят беларускамоўных хітоў сучаснасці.
Самсун (значэнні)
Назву Самсун маюць: горад і правінцыя ў Турцыі.
Not Alone
«Not Alone» (Не адна) — песня ў выкананні армянскага спевака Арама MP3, з якой ён прадставіў Арменію на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014».
Песня была абраная 14 сакавіка 2014 года шляхам унутранага адбору, што дазволіла Араму прадставіць сваю краіну на міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», які прайшоў у Капенгагене, Данія.
Па вынікам галасавання ў фінале конкурсу Арам MP3 набраў 174 бала і заняў 4-е месца.
Чорная Урада
Чо́рная У́рада — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дзіва, за 22 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы на мяжы з Лепельскім раёнам. Уваходзіць ва Ушацкую групу азёр.
Плошча паверхні возера 0,53 км², даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 430 метраў. Найбольшая глыбіня дасягае 3,9 м, сярэдняя складае 2,2 м. Плошча вадазбору 93,7 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 5—8 метраў. У паўночнай і паўднёвай частках схілы катлавіны нізкія, месцамі забалочаныя. Берагі нізкія, пясчаныя або забалочаныя, у паўночнай частцы возера сплавіна шырынёй да 15 м. Падводнай частцы катлавіны ўласцівы паступовы пераход літаральнай зоны ў сублітараль і ложа. Большая частка дна возера выслана сапрапелем.
Возера эўтрофнае, праточнае. Упадае ручай Пракса з возера Урада і рака Бельская, выцякаюць дзве пратокі ў возера Атолава. Моцна зарастае.
У возеры водзяцца шчупак, плотка, лінь, акунь і іншыя віды рыб.
Аперацыя «Баграціён»
«Баграціё́н» — кодавая назва Белару́скай наступа́льнай апера́цыі (23 чэрвеня — 28 жніўня 1944 года) — наступальная аперацыя Чырвонай Арміі ў час Вялікай Айчыннай вайны, названая ў гонар расійскага палкаводца вайны 1812 года Пятра Баграціёна, у выніку якой уся тэрыторыя Беларусі была вызвалена з-пад нямецкай акупацыі. Лічыцца адной з найбуйнейшых вайсковых аперацый у сусветнай гісторыі.
Клаймеры
Клаймеры, або клаймінгі (Climbing) — назва пляцістых формаў, спортаў (Sports) пупышкавых мутацый руж, першапачаткова створаных у кустовай форме. Ад бацькоўскіх формаў, акрамя плецепадобных парасткаў, яны адрозніваюцца параўнальна познім цвіценнем і вялікім памерам кветкі.
Аперацыя «Баграціён»
Удзельнікі
У вызваленні Беларусі ўдзельнічалі войскі чатырох франтоў (з поўначы на поўдзень): 1-га Прыбалтыйскага (камандуючы — генерал арміі І. Х. Баграмян), 3-га Беларускага (генерал-палкоўнік І. Д. Чарняхоўскі), 2-га Беларускага (генерал арміі Г. Ф. Захараў) і (з другога дня аперацыі) 1-га Беларускага (генерал арміі К. К. Ракасоўскі). Таксама ў аперацыі прымалі ўдзел: Першая армія Войска Польскага, французскі добраахвотніцкі знішчальны авіяполк «Нармандыя-Нёман», Дняпроўская ваенная флатылія. Важная роля надавалася ўдзелу партызан, якія дэзарганізавалі рух на чыгунках. Дзеянні войскаў каардынавалі маршалы А. М. Васілеўскі і Г. К. Жукаў.
Клаймеры
Абрэвіятура — Cl.
Аперацыя «Баграціён»
Удзельнікі
Савецкім войскам процістаялі войскі групы армій «Цэнтр» на чале з генерал-фельдмаршалам Э. Бушам.
Значнасць аперацыі
Падчас гэтага шырокага наступлення была вызвалена Беларусь і амаль цалкам разгромлена германская група армій «Цэнтр». Пачатковы этап аперацыі сімвалічна пачаўся ў трэція ўгодкі германскага нападу на СССР — 22 чэрвеня 1944 года. Вермахт панёс цяжкія страты, у асноўным з-за таго, што Гітлер забараняў любое адступленне. Папоўніць гэтыя страты Германія была не ў стане.
Клаймеры
Многія клаймінгі з'явіліся спантанна, іх «пляцістасць» была замацаваная ў культуры селекцыйнымі метадамі. Такія расліны ёсць амаль ва ўсіх садовых групах куставых руж. Яны менш зімастойкія, чым зыходныя сарты. Акрамя таго, многія клаймінгі паўторнаквітнеючых сартоў маюць цвіценне аднаразовае, асабліва ў сярэдняй паласе і на поўначы.
Аперацыя «Баграціён»
Перадумовы аперацыі
Да чэрвеня 1944 лінія фронту на ўсходзе падышла да мяжы Віцебск — Орша — Магілёў — Жлобін, утварыўшы велізарны выступ-клін, павернуты ўглыб СССР, так званы «Беларускі балкон». Калі ва Украіне Чырвонай арміі ўдалося дамагчыся серыі ўражлівых поспехаў (была вызвалена амаль уся тэрыторыя рэспублікі, вермахт панёс цяжкія страты ў ланцужку «катлоў»), то пры спробе прарвацца ў напрамку Мінска зімой 1943—1944 гадоў поспехі, наадварот, былі дастаткова сціплымі.
У той жа час, да канца вясны 1944 наступленне на поўдні замарудзілася, і Стаўкай Вярхоўнага Галоўнакамандавання было прынята рашэнне змяніць напрамак намаганняў. Як адзначыў К. К. Ракасоўскі
Клаймеры
Пляцістыя формы куставых руж захоўваюць тыя ж сартавыя назвы, што і зыходныя сарты, але да іх дадаюць слова Climbing або Cl. Яны нічым не адрозніваюцца ад матчыных сартоў за выключэннем больш моцнага росту і больш позняга цвіцення. У Галоўным батанічным садзе спорты адзначаліся на такіх сартах, як 'Orange Triumph' і 'Eva Teschendorff'. Культура пляцістых спортаў большасці сартоў, асабліва Чайна-гібрыдных руж, не прыдатная для ўмоў сярэдняй паласы Расіі і больш паўночных раёнаў.
Аперацыя «Баграціён»
Склад бакоў
У раздзеле прыведзена расстаноўка сіл нямецкіх і савецкіх войск станам на 22 чэрвеня 1944 года (карпусы вермахта і Чырвонай арміі пералічваюцца ў парадку іх расстаноўкі з поўначы на поўдзень, спачатку асобна паказваюцца рэзервы).
Клаймеры
Клаймінгі чайна-гібрыдных (Climbing Hybrid Tea, CI. HT.) руж маюць жорсткія парасткі, вышыня ў сярэдняй паласе Расіі не больш за 3 м, кветкі буйныя, адзіночныя або ў невялікіх суквеццях па 3-5 штук. Клаймінгі мініяцюрных (Climbing Miniature, CI. Min.) руж могуць быць з парасткамі, якія сцелюцца і патрабуюць апоры, так і з больш жорсткімі дугападобнымі, якія можна размяшчаць як на апоры, так і без яе. У апошнім выпадку яны ўтвараюць куст, характэрны для грунтапокрыўных руж. Часцей за ўсё рэмантантныя сарты, але ёсць і аднаразова квітнеючыя.
Аперацыя «Баграціён»
Германія
Група армій «Цэнтр» (генерал-фельдмаршал Эрнст Буш, начальнік штаба генерал-лейтэнант Крэбс)
Акрамя таго, 2-й арміі падпарадкоўваліся венгерскія часці: 5, 12 і 23 рэзервовыя і 1 кавалерыйская дывізія. 2-я армія прыняла ўдзел толькі ў другой фазе аперацыі «Баграціён».
Савецкі Саюз
Акрамя таго, у складзе 1-га Беларускага фронту — 8-я гвардзейская, 47-я, 70-я, 1-я польская і 2-я танкавая арміі, якія прынялі ўдзел толькі ў другой фазе аперацыі «Баграціён».
Тактыка
Да чэрвеня 1944 года лінія фронту на ўсходзе падышла да мяжы Віцебск — Орша — Магілёў — Жлобін, утварыўшы велізарны выступ — клін, павернуты ўглыб СССР. Тут, на тэрыторыі Беларусі, размяшчалася глыбока эшаланаваная абарона нямецкай групы армій «Цэнтр». Чырвоная Армія не магла працягваць наступленне з поўдня і поўначы ад выступу — паўстала рэальная пагроза флангавых удараў. У гэтай сувязі была пастаўлена задача ліквідацыі выступу, разгрому групы армій «Цэнтр» і вызвалення Беларусі.
Наступныя падзеі
У прарыў працягласцю ў 900 км, які адкрыўся ў нямецкіх абаронных лініях паміж групамі армій «Поўнач» і «Поўдзень», уліліся савецкія войскі і хутка дайшлі да Усходняй Прусіі, фарпосту Трэцяга рэйху. Група армій «Поўнач» была адрэзана ад усіх наземных шляхоў сувязі (хоць забяспечвалася па моры і магла быць эвакуіравана ў любы момант) і з вялікімі стратамі ўтрымлівала так званы Курляндскі кацёл (гэта не быў кацёл у поўным сэнсе гэтага слова) аж да капітуляцыі Германіі ў 1945.
Як і ў вайну 1812 года, адным з найбольш значных месцаў баёў была рака Бярэзіна (гл. Бітва на Бярэзіне). Асноўным пунктам утрымання палонных немцаў стаў горад Бабруйск.
Сілы бакоў
Дадзеныя пра сілы бакоў адрозніваюцца ў розных крыніцах. Паводле выдання «Аперацыі савецкіх узброеных сілаў у ВАВ», з савецкага боку ў аперацыі ўдзельнічала 1200 тысяч чалавек (без уліку тылавых часцей). З нямецкага боку — у складзе групы армій «Цэнтр» — 850—900 тыс. чалавек (у тым ліку прыкладна 400 тыс. у тылавых часцях). Акрамя таго, на другім этапе ў бітве прынялі ўдзел правае крыло групы армій «Поўнач» і левае — групы армій «Паўночная Украіна».
Чатыром франтам Чырвонай Арміі процістаялі чатыры арміі вермахта :
Чырвоная армія
Першапачаткова савецкае камандаванне ўяўляла сабе аперацыю «Баграціён» як паўтор Курскай аперацыі, на ўзор колішняга «Кутузава» або «Румянцава», з вялізным расходам боепрыпасаў пры адносна сціплым прасоўванні на 150—200 км. Паколькі аперацыі такога тыпу — без прарыву ў аператыўную глыбіню, з доўгімі, упартымі баямі ў ТЗА на знясільванне — патрабавалі вялікага ліку боепрыпасаў і адносна малой колькасці паліва для механізаваных частак і сціплых магутнасцей па ўзнаўленні чыгунак, то фактычнае развіццё аперацыі заспела савецкае камандаванне знянацку.
Аператыўны план аперацыі «Баграціён» пачаў распрацоўвацца Генштабам у красавіку 1944 года. Агульная задума складалася ў знішчэнні флангаў нямецкай групы армій «Цэнтр», акружэнні асноўных яе сіл на ўсход ад Мінска і поўным вызваленні Беларусі. Гэта быў надзвычай амбіцыёзны і маштабны план, аднамомантавае знішчэнне цэлай групы войскаў планавалася ў ходзе вайны вельмі рэдка.
Джакома Меербер
Джакома Меербер (Giacomo Meyerbeer, народжаны Якаб Лібман Бер ням. Jacob Liebmann Ber; 5 верасня 1791, Германія — 2 мая 1864, Парыж, Францыя) — нямецкі і французскі кампазітар яўрэйскага паходжання. Брат вядомага драматурга Міхаэля Беера (1800—1833), аўтара вершаваных трагедый.
Аперацыя «Баграціён»
Чырвоная армія
Былі здзейснены значныя кадравыя перастаноўкі. Генерал В. Д. Сакалоўскі не здолеў паказаць сябе ў баях зімы 1943—1944 гадоў (Аршанская наступальная аперацыя, Віцебская наступальная аперацыя) і быў зняты з камандавання Заходнім фронтам. Сам фронт быў падзелены папалам: 2-і Беларускі фронт (на поўдні) узначаліў Г. Ф. Захараў, які добра паказаў сябе ў бітвах у Крыме, І. Д. Чарняхоўскі, які камандаваў да гэтага арміяй ва Украіне, быў прызначаны камандуючым 3-м Беларускім фронтам (на поўначы).
Непасрэдная падрыхтоўка аперацыі вялася з канца мая. Канкрэтныя планы былі атрыманы франтамі 31 мая ў прыватных дырэктывах Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання.
Паводле адной з версій, па першапачатковаму плану меркавалася нанясенне 1-м Беларускім фронтам з поўдня, на бабруйскім напрамку, аднаго магутнага ўдару, але К. К. Ракасоўскі, вывучыўшы мясцовасць, заявіў на нарадзе ў Стаўцы 22 мая, што варта наносіць не адзін, а два галоўныя ўдары. Сваю заяву ён матываваў тым, што ў моцна забалочаным Палессі пры адным прарыве арміі будуць утыкацца ў патыліцу адна адной, заб’юць дарогі ў блізкім тыле, і ў выніку войскі фронту можна будзе выкарыстаць толькі па частках. На думку К. К. Ракасоўскага, трэба было нанесці адзін удар ад Рагачова на Асіповічы, другі — ад Азарычаў на Слуцк, акружыўшы пры гэтым Бабруйск, які застанецца паміж гэтымі двума групоўкамі. Прапанова К. К. Ракасоўскага выклікала ў Стаўцы бурныя дэбаты, члены Стаўкі настойвалі на нанясенні аднаго ўдару з раёна Рагачова, каб пазбегнуць распылення сіл. Спрэчку перапыніў І. В. Сталін, які заявіў, што настойлівасць камандуючага фронтам кажа аб прадуманасці аперацыі. Такім чынам, К. К. Ракасоўскаму было дазволена дзейнічаць у адпаведнасці з уласнай задумкай.
Аднак Г. К. Жукаў сцвярджаў, што гэтая версія не адпавядае рэчаіснасці :
Была арганізавана глыбокая разведка сіл і пазіцый праціўніка. Здабыча звестак вялася па многіх напрамках. У прыватнасці, разведвальнымі камандамі 1-га Беларускага фронту было захоплена каля 80 «». Паветраная разведка 1-га Прыбалтыйскага фронту засекла 1100 розных агнявых пунктаў, 300 артылерыйскіх батарэй, 6000 бліндажоў і г. д. Таксама вялася актыўная акустычная, агентурная разведка, вывучэнне пазіцый праціўніка артылерыйскімі назіральнікамі і г. д. За кошт камбінацыі розных спосабаў разведкі і яе інтэнсіўнасці групоўка праціўніка была выкрыта дастаткова поўна.
Стаўка паспрабавала дабіцца найбольшай нечаканасці. Усе распараджэнні камандзірам частак аддаваўся асабіста камандуючы войскаў; тэлефонныя перагаворы адносна падрыхтоўкі да наступлення, нават у закадзіраваным выглядзе, былі забаронены. Франты, якія рыхтаваліся да аперацыі, перайшлі ў рэжым радыёмаўчання. На перадавых пазіцыях вяліся актыўныя земляныя работы для імітацыі падрыхтоўкі да абароны. Мінныя палі не здымаліся цалкам, каб не ўстрывожыць непрыяцеля, сапёры абмяжоўваліся здыманнем з мін узрывальнікаў. Засяроджванне войск і перагрупоўкі вяліся ў асноўным па начах. Спецыяльна выдзеленыя афіцэры Генштаба на самалётах патрулявалі мясцовасць для кантролю за выкананнем мер маскіроўкі.
У войсках праводзіліся інтэнсіўныя трэніроўкі па адпрацоўцы ўзаемадзеяння пяхоты з артылерыяй і танкамі, штурмавых дзеянняў, фарсіравання водных перашкод і г. д. Падраздзяленні па чарзе выводзіліся з перадавой у тыл для гэтых заняткаў. Адпрацоўка тактычных прыёмаў праводзілася ў максімальна набліжаных да баявых умовах і з баявой стральбой.
Перад аперацыяй камандзіры ўсіх узроўняў аж да рот праводзілі рэкагнасцыроўкі, ставячы задачы падначаленым на месцы. У склад танкавых частак былі ўведзены артылерыйскія карэктоўшчыкі і афіцэры паветраных сіл для лепшага ўзаемадзеяння.
Такім чынам, падрыхтоўка аперацыі «Баграціён» вялася надзвычай старанна, пры гэтым праціўніка ўдалося пакінуць у недасведчанасці адносна будучага наступу.
Вермахт
Калі камандаванне РСЧА было нядрэнна інфармавана аб групоўцы немцаў у раёне будучага наступлення, то камандаванне групы армій «Цэнтр» і Генштаб сухапутных войск Трэцяга Рэйха мелі цалкам зменлівае ўяўленне аб сілах і планах савецкіх войск. Гітлер і Вярхоўнае галоўнакамандаванне лічылі, што буйнога наступлення трэба чакаць па-ранейшаму ва Украіне. Меркавалася, што з раёна на поўдзень ад Ковеля Чырвоная Армія нанясе ўдар па кірунку да Балтыйскага мора, адразаючы групы армій «Цэнтр» і «Поўнач». Для парыравання фантомнай пагрозы былі вылучаны значныя сілы. Так, у групе армій «Паўночная Украіна» было сем танкавых, дзве танка-грэнадзерскія дывізіі, а таксама чатыры батальёны цяжкіх танкаў «Тыгр». У групе армій «Цэнтр» знаходзіліся адна танкавая, дзве танка-грэнадзерскія дывізіі і толькі адзін батальён «Тыграў». У красавіку камандаванне групы армій «Цэнтр» прадставіла свайму кіраўніцтву план па скарачэнні лініі фронту і адыходу групы войскаў на лепшыя пазіцыі за Бярэзінай. Гэты план быў адхілены. Група армій « Цэнтр» абаранялася на ранейшых пазіцыях. Віцебск, Орша, Магілёў і Бабруйск былі абвешчаны «крэпасцямі» і ўмацаваны з разлікам на кругавую абарону. Для будаўнічых работ шырока выкарыстоўвалі прымусовую працу мясцовага насельніцтва. У прыватнасці, у паласе 3-яй танкавай арміі былі накіраваны на такія работы 15-20 тысяч жыхароў.
Курт Тыпельскірх (у той час — камандуючы 4-й палявой арміяй) наступным чынам апісвае настроі ў нямецкім кіраўніцтве :
Пазіцыі войск, якія абараняліся ў групе армій «Цэнтр», былі сур’ёзна ўзмоцнены палявымі ўмацаваннямі, аснашчаны шматлікімі зменнымі пазіцыямі для кулямётаў і мінамётаў, дзотаў і бліндажоў. Паколькі фронт на Беларусі доўгі час стаяў на месцы, немцы паспелі стварыць развітую сістэму абароны.
З пункту гледжання генштаба Трэцяга Рэйха, падрыхтоўкі супраць групы армій «Цэнтр» мелі мэтай толькі «ўвесці ў зман германскае камандаванне адносна напрамку галоўнага ўдару і адцягнуць рэзервы з раёна паміж Карпатамі і Ковелем». Становішча ў Беларусі выклікала ў камандавання Рэйха настолькі мала боязі, што фельдмаршал Буш за тры дні да пачатку аперацыі адправіўся ў адпачынак.
Ход баявых дзеянняў
Папярэдні этап аперацыі сімвалічна пачаўся ў трэцюю гадавіну германскага нападу на СССР — 22 чэрвеня 1944 года. Як і ў вайну 1812 года, адным з найбольш значных месцаў баёў стала рака Бярэзіна. Савецкія войскі 1-га Прыбалтыйскага, 3-га, 2-га і 1-га Беларускага франтоў (генерал арміі І. Х. Баграмян, генерал-палкоўнік І. Д. Чарняхоўскі, генерал арміі Г. Ф. Захараў, генерал арміі К. К. Ракасоўскі) пры падтрымцы партызан прарвалі на многіх участках абарону нямецкай групы войскаў «Цэнтр» (генерал-фельдмаршал Эрнст Буш, затым Вальтэр Модэль), акружылі і ліквідавалі буйныя групоўкі праціўніка ў раёнах Віцебска, Бабруйска, Вільнюса, Брэста і на ўсход ад Мінска, вызвалілі тэрыторыю Беларусі і яе сталіцу Мінск (3 ліпеня), значную частку Літвы і яе сталіцу Вільнюс (13 ліпеня), усходнія раёны Польшчы і вышлі на рэкі Нараў, Вісла і да меж Усходняй Прусіі.
Аперацыя была праведзена ў два этапы. Першы этап прайшоў з 23 чэрвеня па 4 ліпеня і ўключыў у сябе наступныя франтавыя наступальныя аперацыі:
Другі этап прайшоў з 5 ліпеня па 29 жніўня і ўключыў наступныя аперацыі:
Дзеянні партызан
Наступленню папярэднічала беспрэцэдэнтная па маштабе акцыя партызан. У Беларусі дзейнічалі шматлікія партызанскія фарміраванні. Па дадзеных Беларускага штаба партызанскага руху, за лета 1944 з войскамі Чырвонай арміі злучылася партызан. Савецкае камандаванне паспяхова ўвязвала дзеянні партызанскіх атрадаў з вайсковымі аперацыямі. Мэтай партызан у аперацыі «Баграціён» было, спачатку, вывядзенне са строю непрыяцельскіх камунікацый, пазней — перашкаджэнне адыходу разбітых падраздзяленняў вермахта. Масіраваныя дзеянні па разгрому нямецкага тылу былі пачаты ў ноч з 19 на 20 чэрвеня. Эйке Мідэльдорф адзначыў :
У планы партызан ўваходзіла здзяйсненне 40 тысяч розных падрываў, гэта значыць фактычна ўдалося ажыццявіць толькі чвэрць задуманага, аднак і здзейсненага хапіла, каб выклікаць кароткачасовы параліч тылу групы армій «Цэнтр». Начальнік тылавых паведамленняў групы войскаў палкоўнік Г. Тэске канстатаваў :
Асноўным аб’ектам прыкладання сіл партызан сталі чыгункі і масты. Апроч іх, былі выведзены са строю лініі сувязі. Усе гэтыя дзеянні сур’ёзна палегчылі наступленне войскаў на фронце.
Віцебска-Аршанская аперацыя
Калі «Беларускі балкон» у цэлым выдаваўся на ўсход, то раён горада Віцебск быў «выступам на выступе», выдаючыся яшчэ далей з паўночнай часткі «балкона». Горад быў абвешчаны «крэпасцю», аналагічны статус мела Орша, якая знаходзіцца на поўдні. На гэтым участку абаранялася 3-я танкавая армія пад кіраўніцтвам генерала Г. Х. Рэйнгарта (назвай не варта падманвацца, у складзе 3-й танкавай арміі не было танкавых частак). Непасрэдна раён Віцебска абараняў яе 53-й армейскі корпус пад камандаваннем генерала. Оршу абараняў 17-й армейскі корпус 4-й палявой арміі.
Міцкевічы
Назву Міцке́вічы маюць:
Аперацыя «Баграціён»
Віцебска-Аршанская аперацыя
Для каардынацыі намаганняў дзвюх франтоў была створана спецыяльная аператыўная група Генштаба на чале з маршалам А. М. Васілеўскім.
25 чэрвеня ў раёне Гнездзіловічаў (на паўднёвы захад ад Віцебска) 43-я і 39-я армія злучыліся. У раёне Віцебска (заходняя частка горада і паўднёва-заходнія наваколлі) быў акружаны 53-ы армейскі корпус Ф. Гольвітцэра і некаторыя іншыя часткі. У «кацёл» патрапілі 197-я, 206-я і 246-я пяхотныя, а таксама 6-я авіяпалявая дывізія і частка 4-й авіяпалявой дывізіі. Іншая частка 4-й авіяпалявой была акружана на захадзе, у Астроўне.
На аршанскім напрамку наступленне развівалася досыць павольна. Адной з прычын адсутнасці эфектнага поспеху быў той факт, што пад Оршай размяшчалася самая моцная з нямецкіх пяхотных дывізій — 78-я штурмавая. Яна была ўкамплектавана значна лепш за іншыя і, у дадатак, мела падтрымку амаль пяцідзесяці самаходных гармат. Таксама ў гэтым раёне знаходзіліся часткі 14-й матарызаванай дывізіі. Аднак 25 чэрвеня 3-ці Беларускі фронт ўвёў у прарыў 5-ю гвардзейскую танкавую армію пад камандаваннем П. А. Ротмістрава. Яна перарэзала чыгунку Орша — Талачын, вымусіўшы немцаў да адыходу з горада або гібелі ў «катле». У выніку да раніцы 27 чэрвеня Орша была вызвалена. 5-я гвардзейская танкавая армія прасоўвалася на паўднёвы захад, да Барысава.
Раніцай 27 чэрвеня Віцебск быў цалкам ачышчаны ад акружанай нямецкай групоўкі, якая напярэдадні бесперапынна падвяргалася паветраным і артылерыйскім ударам. Немцы пачалі актыўныя спробы прарыву з акружэння. На працягу дня 26 чэрвеня было зафіксавана 22 спробы прабіць кальцо знутры. Адна з гэтых спроб аказалася паспяховай, але вузкі калідор быў закрыты праз некалькі гадзін. Прарвалася была група колькасцю прыкладна ў 5 тысяч чалавек, але яе зноў акружылі вакол возера Мошна. Раніцай 27 чэрвеня генерал пяхоты Ф. Гольвітцэр з рэшткамі свайго корпуса капітуляваў. У палон трапілі сам Ф. Гольвітцэр, начальнік штаба корпуса палкоўнік Шміт, камандзір 206-й пяхотнай дывізіі генерал-лейтэнант Хітэр (у Бухнера памылкова лічыцца забітым), камандзір 246-й пяхотнай дывізіі генерал-маёр Мюлер-Бюлоў і іншыя.
Адначасова былі знішчаны малыя катлы каля Астроўна і Бешанковічаў. Апошнюю буйную групу акружэнцаў узначаліў камандзір 4-й авіяпалявой дывізіі генерал. Гэтая група, спрабуючы выйсці праз лясы на захад ці паўднёвы захад, чэрвеня 27 натыкнулася на 33-ю зенітную дывізію, якая ішла маршавымі калонамі і была рассеяна. Р. Пісторыус загінуў у баю.
Сілы 1-га Прыбалтыйскага і 3-га Беларускага фронту пачалі развіваць поспех у паўднёва-заходнім і заходнім кірунку. К канцу 28 чэрвеня яны вызвалілі Лепель і выйшлі да раёна Барысава. Нямецкія часткі падвяргаліся бесперапынным і самым жорсткім паветраным ударам. Процідзеянне люфтвафэ было нязначным. Шаша Віцебск — Лепель, па словах І. Х. Баграмяна, была літаральна завалена загінулымі і разбітай тэхнікай.
У выніку Віцебска-Аршанскай аперацыі быў практычна цалкам знішчаны 53-й армейскі корпус. Па дадзеных У. Хаупта, са складу корпуса да нямецкіх частак прарвалася дзвесце чалавек, амаль усе — параненыя. Таксама былі разгромлены часткі 6-га армейскага корпуса і корпусная група D. Былі вызвалены Віцебск і Орша. Страты вермахта, па савецкіх заяўках, пераўзыходзілі 40 тысяч загінуўшымі і 17 тысяч палоннымі (найбольшыя вынікі паказала 39-я армія, знішчаючы асноўны «кацёл»). Паўночны фланг групы армій «Цэнтр» аказаўся змецены, і, такім чынам, быў зроблены першы крок да поўнага акружэння ўсёй групы.
Магілёўская аперацыя
У рамках бітвы ў Беларусі магілёўскі кірунак быў дапаможным. Па словах Г. К. Жукава, які каардынаваў аперацыю 1-га і 2-га Беларускіх франтоў, хуткае выштурхоўванне нямецкай 4-й арміі з «катла», які стваралі ўдарамі праз Віцебск і Бабруйск на Мінск, было пазбаўлена сэнсу. Тым не менш, для паскарэння калапсу нямецкіх сіл і хутчэйшага прасоўвання наступленне было арганізавана.
23 чэрвеня пасля эфектыўнай артылерыйскай падрыхтоўкі 2-гі Беларускі фронт пачаў фарсіраванне ракі Проні, па якой праходзіў нямецкі абарончы рубеж. Паколькі праціўнік быў практычна цалкам падаўлены артылерыяй, сапёры на працягу кароткага часу навялі 78 лёгкіх мастоў для пяхоты і чатыры 60-тонныя масты для цяжкай тэхнікі. Праз некалькі гадзін бою, па сведчаннях палонных, колькасць многіх нямецкіх рот упала з 80 — 100 да 15 — 20 чалавек. Аднак часткі 4-й арміі здолелі адступіць на другі рубеж па рацэ Басі арганізавана. Да 25 чэрвеня 2-гі Беларускі фронт захапіў зусім няшмат палонных і транспартных сродкаў, гэта значыць яшчэ не выйшаў на тылавыя камунікацыі праціўніка. Тым не менш, армія вермахта паступова адыходзіла на захад. Савецкія войскі фарсіравалі Дняпро на поўнач і поўдзень ад Магілёва, 27 чэрвеня горад быў акружаны і на наступны дзень узяты прыступам. У горадзе было захоплена каля дзвюх тысяч палонных, у тым ліку камандзір 12-й пяхотнай дывізіі Р. Бамлер і камендант Магілёва Г. Г. фон Эрмансдорф, які пазней быў прызнаны вінаватым у здзяйсненні шматлікіх цяжкіх злачынстваў і павешаны.
Бабруйская аперацыя
Бабруйская аперацыя павінна была стварыць паўднёвую «клюшню» вялізнага акружэння, задуманага Стаўкай Вярхоўнага Галоўнакамандавання. Гэтую акцыю цалкам праводзіў найбольш магутны і шматлікі з франтоў, якія ўдзельнічалі ў аперацыі «Баграціён» — 1-ы Беларускі фронт пад камандаваннем К. К. Ракасоўскага. Першапачаткова ў наступе прыняў удзел толькі правы фланг фронту. Яму процістаяла 9-я палявая армія генерала Х. Ёрдана. Як і пад Віцебскам, задача на знішчэнне флангу групы армій «Цэнтр» вырашалася за кошт стварэння лакальнага «катла» вакол Бабруйска. План К. К. Ракасоўскага ў цэлым прадстаўляў класічныя «каны»: з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, паступова заварочваючы да поўначы, наступала 65-я армія (ўзмоцненая 1-м Данскім танкавым корпусам), з усходу на захад наступала 3-я армія, якая мела ў сваім складзе 9-ы танкавы корпус. Для хуткага прарыву на Слуцк выкарыстоўвалася 28-я армія з конна-механізаванай групай І. А. Пліева. Лінія фронту ў раёне аперацыі рабіла залом на захад каля Жлобіна, а Бабруйск быў, сярод іншых гарадоў, абвешчаны А. Гітлерам «крэпасцю», так што праціўнік у пэўнай ступені сам спрыяў рэалізацыі савецкіх планаў.
Наступленне пад Бабруйскам пачалося на поўдні 24 чэрвеня, г. зн. некалькі пазней, чым на поўначы і ў цэнтры. Дрэннае надвор’е спачатку сур’ёзна абмежавала дзеянні авіяцыі. Акрамя таго, умовы мясцовасці ў паласе наступлення былі вельмі складанымі: трэба было пераадольваць вельмі вялікае, паўкіламетровай шырыні, багністае балота. Аднак савецкія войскі гэта не спыніла, больш таго, адпаведны напрамак быў абраны наўмысна. У раёне Парычаў, дзе праходнасць была добраю, нямецкая абарона была досыць шчыльнай, таму камандуючы 65-й арміяй П. І. Батаў прыняў рашэнне наступаць некалькі на паўднёвы-захад, праз балота, якое ахоўвалася параўнальна слаба. Дрыгву пераадольвалі па гацях. П. І. Батаў адзначаў :
Сігурд I Крыжак
Сігурд I Крыжак, (стар.-сканд. Sigurðr Jórsalafari;  — ) — кароль Нарвегіі (1103—1130), сын Магнуса III Босага. C 1103 года правіл сумесна з Эйстэйнам I Магнусанам, а з 1123 года аднаасобна.
Аперацыя «Баграціён»
Бабруйская аперацыя
У першы дзень 65-я армія прарвала абарону зусім разгубленага такім манеўрам праціўніка на глыбіню 10 км, у прарыў быў уведзены танкавы корпус. Аналагічнага поспеху дабіўся яе левафлангавы сусед — 28-я армія пад камандаваннем генерал-лейтэнанта А. А. Лучынскага.
3-я армія А. В. Гарбатава, насупраць, сустрэла ўпартае супраціленне. Х. Ёрдан выкарыстаў супраць яе свой ​​асноўны рухомы рэзерв, 20-ю танкавую дывізію. Гэта сур’ёзна замарудзіла прасоўванне. 48-я армія пад камандаваннем П. Л. Раманенкі, якая наступала злева ад 28-й арміі, таксама затрымалася з прычыны вельмі складанай мясцовасці. У другой палове дня палепшылася надвор’е, што дазволіла актыўна выкарыстоўваць авіяцыю: самалётамі было праведзена 2465 вылетаў, аднак прасоўванне па-ранейшаму заставалася нязначным.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
У 1098 годзе суправаджаў бацьку Магнуса III Босага ў паходах да Аркнейскіх астравоў, Гебрыдаў і Ірландскага мора. У тым жа годзе ён быў абвешчаны ярлам Аркнейскім і каралём Мэна і астравоў.
Аперацыя «Баграціён»
Бабруйская аперацыя
На наступны дзень на паўднёвым флангу была ўведзена ў прарыў конна-механізаваная група І. А. Пліева. Кантраст паміж імклівым надыходам П. І. Батава і павольным прагрызаннем абароны А. В. Гарбатава і П. Л. Раманенкі быў прыкметны не толькі савецкаму, але і нямецкаму камандаванню. Х. Ёрдан перанакіраваў ў паўднёвы сектар 20-ю танкавую дывізію, якая, аднак, уступіўшы ў бой „з колаў“, не змагла ліквідаваць прарыў, пазбавілася паловы бронетэхнікі і была вымушана адступіць на поўдзень.
У выніку адступлення 20-й танкавай дывізіі і ўвядзення ў бой 9-га танкавага корпуса паўночная „клюшня“ здолела глыбока рушыць наперад. 27 чэрвеня былі перахоплены дарогі з Бабруйска на поўнач і захад. Асноўныя сілы нямецкай 9-й арміі апынуліся ў акружэнні дыяметрам прыкладна ў 25 км.
Х. Ёрдан быў адхілены ад камандавання 9-й арміяй, замест яго быў прызначаны генерал танкавых войскаў Н. фон Форман. Аднак кадравыя перастаноўкі ўжо не маглі паўплываць на становішча акружаных нямецкіх частак. Сіл, здольных арганізаваць паўнавартасны дэблакіруючы ўдар звонку, не было. Спроба рэзервовай 12-й танкавай дывізіі прасекчы „калідор“ правалілася. Таму акружаныя нямецкія часткі пачалі самастойна прадпрымаць энергічныя спробы прарвацца. 35-й армейскі корпус пад камандаваннем фон Лютцава, які знаходзіцца на ўсход ад Бабруйска, пачаў рыхтавацца да прарыву на поўнач для злучэння з 4-й арміяй. Вечарам 27 чэрвеня корпус, знішчыўшы ўсе ўзбраенне і маёмасць, якое нельга было ўзяць, здзейсніў спробу прарыву. Гэтая спроба ў цэлым правалілася, хоць некаторым групам удалося прайсці паміж савецкімі часткамі. 27 чэрвеня сувязь з 35-м корпусам перапынілася. Апошняй арганізаванай сілай у акружэнні заставаўся 41-ы танкавы корпус генерала Гофмайстэра. Групы і асобныя салдаты, якія страцілі кіраванне, збіраліся ў Бабруйску, для чаго перапраўляліся цераз Бярэзіну на заходні бераг, — іх бесперапынна бамбіла авіяцыя. У горадзе панаваў хаос. Камандзір 134-й пяхотнай дывізіі генерал Філіп ад адчаю застрэліўся.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
Калі Магнус III Босы ў 1103 годзе быў забіты, Сігурд I вярнуўся ў Нарвегію і разам з братам стаў каралём Нарвегіі.
Аперацыя «Баграціён»
Бабруйская аперацыя
Бабруйская аперацыя завяршылася паспяхова. Знішчэнне двух карпусоў, 35-га армейскага і 41-га танкавага, паланенне абодвух іх камандзіраў і вызваленне Бабруйска заняло менш за тыдзень. У рамках аперацыі „Баграціён“ разгром нямецкай 9-й арміі азначаў, што абодва флангі групы армій „Цэнтр“ засталіся аголенымі, а дарога на Мінск адкрыта з паўночнага ўсходу і паўднёвага ўсходу.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
У 1107 годзе Сігурд I адправіўся ў крыжовы паход, падтрымаўшы войскамі Іерусалімскае каралеўства крыжакоў. Ён ваяваў у Лісабоне, шматлікіх астравах Міжземнамор’я, у Палесціне, наведваў караля Палерма, Іерусалім, Канстанцінопаль.
Аперацыя «Баграціён»
Полацкая аперацыя
Пасля падзення фронту 3-я танкавай арміі пад Віцебскам, 1-ы Прыбалтыйскі фронт прыступіў да развіцця поспеху па двух напрамках: на паўночны захад, супраць групоўкі немцаў пад Полацкам, і на захад, у напрамку на Глыбокае.
Полацк непакоіў савецкае камандаванне, бо гэтая чарговая „крэпасць“ зараз навісала над флангам 1-га Прыбалтыйскага фронту. І. Х. Баграмян неадкладна прыступіў да ліквідацыі гэтай праблемы: паміж Віцебска-Аршанскай і Полацкай аперацыямі не было паўзы. У адрозненне ад большай часткі бітваў аперацыі „Баграціён“, пад Полацкам асноўным праціўнікам Чырвонай арміі была, акрамя рэштак 3-яй танкавай арміі, група армій «Поўнач» у асобе 16-й палявой арміі пад камандаваннем генерала Х. Хансена. З боку праціўніка ў якасці рэзерваў былі задзейнічаны толькі дзве пяхотныя дывізіі.
29 чэрвеня рушыў услед удар на Полацк. 6-я гвардзейская і 43-я арміі абходзілі горад з поўдня (6-я гв. армія — яшчэ і абходзіла Полацк з захаду), 4-я ўдарная армія — з поўначы. 1-ы танкавы корпус авалодаў г. Ушачы на поўдзень ад Полацка і прасунуўся далёка на захад. Корпус раптоўнай атакай захапіў плацдарм на заходнім беразе Дзвіны. Контрудар, запланаваны 16-й арміяй, проста не адбыўся.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
У 1110 годзе Сігурд I разам з Балдуінам I Іерусалімскім захапілі прыбярэжны горад Сідон. У 1111 годзе Сігурд I вяртаецца ў Нарвегію і пераносіць сталіцу ў горад Конгхеле (цяпер шведскі Кунгэльв), будуе там крэпасць, у якой стала захоўвацца часціца Жыватворчага Крыжа, атрыманага ад Балдуіна I Іерусалімскага.
Аперацыя «Баграціён»
Полацкая аперацыя
Значную дапамогу надыходзячым аказвалі партызаны, якія перахоплівалі дробныя групы тых, хто адыходзілі, а часам атакавалі нават буйныя вайсковыя калоны.
Аднак гарнізон Полацка не быў разгромлены ў катле. Камандуючы абаронай горада Карл Хільперт самавольна пакінуў „крэпасць“ не чакаючы, пакуль шляхі адыходу будуць перарэзаны. Полацк быў вызвалены 4 ліпеня. Няўдача ў гэтай бітве каштавала пасады Георгу Ліндэману, камандуючаму групы армій „Поўнач“». Трэба адзначыць, што нягледзячы на адсутнасць «катлоў», лік палонных быў значным для аперацыі, якая доўжылася ўсяго шэсць дзён. 1-ы Прыбалтыйскі фронт заявіў аб захопе 7000 салдат і афіцэраў праціўніка.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
У 1123 годзе Сігурд I накіроўвае крыжакоў у Смоланд супраць язычнікаў.
Аперацыя «Баграціён»
Полацкая аперацыя
Хоць Полацкая аперацыя не ўвянчалася разгромам, падобным да віцебскага, яна прынесла значныя вынікі. Праціўнік пазбавіўся апорнага пункта і чыгуначнага вузла, была ліквідавана флангавага пагроза 1-му Прыбалтыйскага фронту, пазіцыі групы армій «Поўнач» былі абыдзены з поўдня і апынуліся пад пагрозай удару ў фланг.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
Падчас кіравання Сігурда I у Нарвегіі ўводзіцца царкоўная дзесяціна, засноўваецца епархія Ставангера.
Аперацыя «Баграціён»
Мінская аперацыя
28 чэрвеня фельдмаршал Э. Буш быў звольнены ад камандавання групай армій «Цэнтр», яго месца заняў фельдмаршал В. Модэль, які быў прызнаным спецыялістам па абарончых аперацыях. У Беларусь было накіравана некалькі свежых злучэнняў, у прыватнасці, 4-я, 5-я і 12-я танкавыя дывізіі.
Сігурд I Крыжак
Біяграфія
У 1130 годзе Сігурд I памірае, яго хаваюць у царкве Халвардскірхен, у Осла.