cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рабіндранат Тагор
Уплыў і памяць
У памяць Рабіндраната Тагора ладзяцца шматлікія фестывалі і святы: Кабірпранам у гадавіну яго нараджэння, штогадовы Фестываль Тагора ў Ілінойсе, шэсце з Калькуты ў Шанцінікетан, чытанні паэзіі Тагора на значных падзеях і іншыя. Гэтая традыцыя адчуваецца ва ўсіх сферах культуры Бенгаліі: ад яе мовы і мастацтва да гісторыі і палітыкі. Нобелеўскі лаўрэат Амарцья Сен ахарактарызаваў Тагора як ключавую фігуру, рознабаковага мысліцеля сучаснасці з вострым чуццём. Яго «Рабіндра Рачанавалі» (Rabīndra Rachanāvalī) былі прызнаныя найвялікшым культурным скарбам Бенгаліі, а сам Тагор прызнаны найвялікшым з паэтаў Індыі.
Вядомасць Тагора распасціралася ад Еўропы да Усходняй Азіі і Паўночнай Амерыкі. Ён быў сузаснавальнікам школы ў Дарлінгтан Холе, перадавой навучальнай установы сумеснага тыпу. Ён аказаў уплыў на нобелеўскага лаўрэата з Японіі, пісьменніка Ясунары Кавабату. Сёння творчасць Тагора перакладзена на англійскую, нямецкую, іспанскую, рускую і іншыя еўрапейскія мовы. Сярод перакладчыкаў былі вядомы чэшскі індолаг Вінценц Лесны, нобелеўскі лаўрэат з Францыі Андрэ Жыд, паэтка Ганна Ахматава, прэм’ер-міністр Турцыі Бюлент Эджэвіт і іншыя. У Злучаных Штатах лекцыі Тагора 1916—1917 гадоў былі шырока вядомыя і бурна віталіся. Аднак некаторыя дэбаты, у якія ён быў уцягнуты, былі прычынай зніжэння яго папулярнасці ў Японіі і Амерыцы пасля 1920-х гадоў, аж да амаль поўнай невядомасці за межамі Бенгаліі. У асноўным, гэта было вынікам яго адносін з індыйскімі нацыяналістамі Субхасам Босам і Рашам Босам, а таксама яго стаўленнем да камуністычнай ідэалогіі, якая перамагла ў СССР. Яго, першапачаткова, сяброўскія адносіны з Мусаліні таксама выклікалі нараканні сяброў.
Знаёмства з перакладамі работ Тагора аказала ўплыў на прадстаўнікоў іспанскай літаратуры, такіх як Пабла Неруда, Хасэ Артэга-і-Гасет, Хуан Хіменес і яго жонка Зенобія Кампрубі, Габрыела Містраль, мексіканскі пісьменнік Актавіо Пас. Паміж 1914 і 1922 гадамі муж і жонка Хіменэс-Кампрубі перавялі 22 кнігі Тагора на іспанскую мову. У гэты ж час Хіменэс распрацаваў стыль «голай паэзіі» (poesia desnuda)
Рабіндранат Тагор і Беларусь
У Беларусі творчасць Тагора вядома з пачатку XX ст. Рэцэнзію на яго зборнік «Гітанджалі» напісаў Максім Багдановіч, на беларускую мову яго перакладалі Якуб Колас, Сяргей Грахоўскі, Янка Сіпакоў, Алесь Разанаў, Язэп Семяжон, Аркадзь Мардвілка. У заходне-беларускага філосафа Ігната Канчэўскага (Абдзіраловіча) ёсць верш «Па матывах Рабіндраната Тагора». Мастак-дысідэнт Віктар Маркавец стварыў вершаваны цыкл «На матывы Рабіндраната Тагора». Верш-прывітанне на прыезд індыйскага паэта ў СССР напісаў Язэп Пушча. Нарыс яму прысвяціў Міхась Лынькоў. Бюст Тагора працы Заіра Азгура (1956) знаходзіцца ў Палацы Мастацтваў у Мінску.
ВАЗ-1111
ВАЗ-1111 «Ака» («Ока») — савецкі і расійскі легкавы аўтамабіль асабліва малога класа.
Выпускаўся на заводах ВАЗ, КамАЗ (ЗМА) і з 1988 па 2008 год. Усяго было выраблена каля паўмільёна машын усіх мадыфікацый.
Распрацоўка
Распрацоўка аўтамабіля пачыналася на Серпухаўскім матацыклетным заводзе (пазней Серпухаўскі аўтамабільны завод, СеАЗ) для замены мотакалысак (гэтак званых «інвалідак»), а пазней праект перадалі на ВАЗ з прыцягненнем да гэтай працы канструктарскіх груп і СМЗ.
У якасці канцэптуальнага аналага для будучай «Акі» быў абраны аўтамабіль Daihatsu Cuore, што шмат у чым вызначыла кампаноўку і прапорцыі кузава. Тэхнічнае заданне прадугледжвала стварэнне для аўтамабіля двух двухцыліндравых матораў працоўным аб'ёмам 0,65 л і 0,75 л, магутнасцю, адпаведна, 29,6 к.с. і каля 36 к.с. Першы сілавы агрэгат пад пазначэннем ВАЗ-1101 сабралі ў студзені 1984 года.
Першыя два прататыпы новай мікралітражкі былі вырабленыя ў сакавіку 1984 года. Кароткая машына з задняй падвескай з разнесенымі спружынамі і амартызатарамі выявілася няўстойлівай, схільнай да перакульвання нават на адносна невысокіх хуткасцях і пры не занадта складаных манеўрах. Наступныя ўзоры ў 1985 годзе павялічыліся ў колавай базе на 100 мм і атрымалі заднюю падвеску, аналагічную падвесцы ВАЗ-2108. Рухавік таксама трэба было дапрацоўваць, акрамя гэтага ён быў мала ўніфікаваны з серыйнымі рухавікамі. У выніку было прынята рашэнне аб распрацоўцы рухавіка на аснове матора ВАЗ-2108.
У 1987 годзе тэставыя аўтамабілі прайшлі выпрабаванні. Пасля іх паспяховага заканчэння, аўтамабіль быў рэкамендаваны камісіяй для пастаноўкі на вытворчасць.
1988—1996
Выпуск быў вызначаны ў аб'ёме 50 тысяч аўтамабіляў у год — на большае не было рэсурсаў. Было вырашана даручыць вытворчасць «Акі» тром заводам: па 20 тысяч аўтамабіляў агульнага прызначэння павінны вырабляць ВАЗ і КамАЗ (пазней структурнае падраздзяленне КамАЗа па вытворчасці легкавых аўтамабіляў было рэарганізавана ў «Завод мікралітражных аўтамабіляў»), і яшчэ 10 тысяч аўтамабіляў у мадыфікацыі для людзей з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі —.
КамАЗ падрыхтаваў вытворчасць «Акі» крыху раней — першая перадсерыйная мікралітражка (пад уласнай назвай «Кама») сышла з яго канвеера 26 снежня 1987 года. На ВАЗе доследна-прамысловая партыя з 300 аўтамабіляў была выпушчана ў 1988 годзе. СеАЗ першую сотню аўтамабіляў у выкананні для інвалідаў вырабіў у 1989-м. Спачатку ўсе дэталі выраблялі на ВАЗе, а потым КамАЗ наладзіў выраб пярэдняй падвескі, задняй падвескі, рэгулятара ціску задніх тармазоў, падрамніка, рулявога механізму, пярэдніх і задніх амартызатараў. КамАЗ стаў пастаўляць гэтыя дэталі на ВАЗ і СеАЗ.
АўтаВАЗ выпускаў «Аку» да лютага 1995 года, цалкам пераключыўшыся на вытворчасць сілавых агрэгатаў. Усяго з 1988 па 1995 год у Тальяці было выраблена 19 626 машын. Пасля гэтага выраб мікралітражак працягваўся на двух заводах — у Серпухаве і Набярэжных Чаўнах. Прычым з гэтага часу СеАЗ не толькі абсталёўваў амаль гатовыя аўтамабілі ручным кіраваннем, але і сам стаў збіраць базавыя мадыфікацыі «Акі». Работы па наладцы аўтаматычнай лініі зваркі кузава, шасі і бакавін аўтамабіля на Серпухаўскім аўтазаводзе завяршыліся 8 жніўня 1995 года.
1996—2006
У сакавіку 1996 года пачалася серыйная вытворчасць новай мадыфікацыі, якая адрознівалася, галоўным чынам, новым рухавіком. Калі да гэтага часу ў якасці рухавіка служыла «палова» ВАЗ-2108 аб'ёмам 650 куб. см. і магутнасцю 29 к.с., то цяпер пад капот усталёўвалі «палову» 1,5-літровага матора ВАЗ-21083. Аб'ём павялічыўся да 750 куб. см., а магутнасць вырасла да 35 к.с. Абноўленая мадэль атрымала індэкс ВАЗ-11113.
21 жніўня 1997 года на ЗМА была выпушчана 50-тысячная Ака.
2006—2008
У ліпені 2006 года ў Расіі набылі моц нормы экалагічнага стандарта Еўра-2, што патрабавала замены карбюратара на больш дарагую сістэму ўпырску і прымяненне каталітычнага нейтралізатара ў сістэме выпуску. Палічыўшы нерэнтабельнай адаптацыю, ВАЗ згарнуў вытворчасць рухавікоў для «Акі».
У сувязі з гэтым на Заводзе мікралітражных аўтамабіляў 30 чэрвеня 2006 года вытворчасць аўтамабіляў «Ака» была спынена.
Серпухаўскі аўтамабільны завод захаваў мадэль у сваёй вытворчай праграме, абсталяваўшы яе кітайскім трохцыліндравым рухавіком Tianjin FAW (53 к.с.) і пяціступеньчатай каробкай перадач. Акрамя таго, абноўлены аўтамабіль (СеАЗ-11116) атрымаў 13-цалёвыя колы, вакуумны ўзмацняльнік тармазоў ад ВАЗ-2108, новы падрамнік рухавіка і новую прыборную панэль з прыборамі ад ВАЗ-2110. З сярэдзіны лютага 2008 года абсталёўваўся рухавіком Еўра-3.
ЕлАЗ-1121
«Палепшаная Ака» атрымала індэкс 1121. Вонкава аўтамабіль адрозніваўся ад базавага ВАЗ-1111, у асноўным, элементамі аздаблення — рашоткай радыятара, бамперамі і каўпакамі колаў. Пры гэтым па кузаве і канструкцыі «дваццаць першы» прынцыпова не адрозніваўся ад Акі, аднак кузаўныя панэлі новай машыны праектавалі пад уклееныя вокны. Пад капотам новай мадэлі павінен быў стаяць новы трохцыліндравы матор аб'ёмам 820 см³ і магутнасцю 40 к.с. Сярод іншых укараненняў — мадэрнізаваная падвеска колаў, тросавы прывад механізма пераключэння перадач і 13-цалёвыя колы на чатырох балтах.
Аўтамабіль быў падрыхтаваны да масавай вытворчасці, пачаць выпуск планавалася ў 1991 годзе на Елабужскім аўтамабільным заводзе. Аднак ва ўмовах эканамічнага разладу будаўніцтва ЕлАЗ-а было прыпынена і праект не атрымаў далейшага працягу.
ВАЗ-1111Э
ВАЗ-1111Э з'яўляецца сумеснай распрацоўкай «АўтаВАЗа» і кампаніі «Рыгель», якая распрацавала блок акумулятарных батарэй.
Крыніцы сілкавання — нікель-кадміевыя батарэі. Усяго ў аўтамабілі 112 акумулятараў агульнай ёмістасцю 100 А/г і напружаннем 135 В. Скампанаваныя ў 3 блокі: адзін знаходзіцца пад капотам, другі схаваны пад заднім сядзеннем замяніўшы сабою бензабак, а трэці — у багажніку. Агульная вага батарэй — 315 кг. Прабег ад адной зарадкі складаў прыкладна 100 км. У рух «Аку» прыводзіў электрарухавік пастаяннага току.
РІАТ-«Ака»
У 1997 годзе кампаніяй РІАТ (РИАТ, Набярэжныя Чаўны, Расія) быў пабудаваны т'юнінгавы варыянт «Акі». Хэтчбек атрымаў новы пластыкавы абвес пафарбаваны ў адзін колер з кузавам. Ён уключаў новыя бамперы з супрацьтуманнымі ліхтарамі, рашотку радыятара і накладкі на аркі. Былі ўсталяваныя новыя люстэркі задняга віду з абаграваннем. Фары і паказальнікі павароту — ад Таўрыі. Зверху задніх дзвярэй з'явіўся спойлер са стоп-сігналам. На даху — люк.
Рухавік быў абсталяваны монаўпырскам, распрацаваным Дзімітраўградскім аўтаагрэгатным заводам, магутнасць павялічылася да 40 к.с. Таксама была дапрацавана рулявая рэйка. Усталяваны колы памерам 13 цаляў.
Інтэр'ер атрымаў новую пярэднюю панэль з мяккага пластыка і ашалёўку блакітна-белых колераў. З'явіліся драўляны руль, магнітола Kenwood, электрычныя шклапад'ёмнікі і цэнтральны замок. Пярэднія сядзенні — ад ВАЗ-2108, задняя канапа засталася стандартнай. Прыборы — ад вазаўскіх «пяцёркі» і «шасцёркі». Палепшылі шумаізаляцыю.
ТТМ-1901 «Беркут»
ТТМ-1901 «Беркут» — лыжна-гусенічны снегаход. Быў прадстаўлены ў 2005 годзе.
Абсталяваны рухавіком магутнасцю 80 к.с. ад ВАЗ-21213 аб'ёмам 1,7 л з механічнай каробкай перадач, разгорнутай на 180°. Цэнтральны рэдуктар узяты ад пазадарожніка УАЗ. Хадавая частка складаецца з дзвюх гусенічных цялежак і дзвюх пярэдніх лыжаў. Грузападымальнасць — 250 кг, уключаючы вагу кіроўцы і пасажыра. Максімальная хуткасць па снезе можа дасягаць 60 км/г.
Першапачаткова меў двухмесную кабіну, зробленую з выкарыстаннем элементаў кузава «Акі». З 2012 года выпускаецца ў абноўленым варыянце з новай кабінай з кампазітных матэрыялаў на металічным каркасе.
Кузаў і салон
Кузаў — трохдзверны хэтчбэк, двухаб'ёмны, зварны, суцэльнаметалічны, апорнай канструкцыі. Здымныя дэталі кузава: дзверы (у тым ліку багажныя), капот, пярэднія крылы, пярэдні і задні бамперы. Замест дзвярных ручак — кнопкі, а самі дзверы трэба было падчапіць за абзу ў месцы выемкі на бакавіне кузава.
На лабавым шкле толькі адзін шклоачышчальнік. Задняе шкло абсталяванае электраабаграваннем, шчоткай шклоачышчальніка і абмывальнікам. Жыклёр абмывальніка падлучаны да дадатковага бачка, які размешчаны ў багажніку.
Запасное кола месціцца пад капотам (на машынах з 12-цалёвымі коламі) або ў багажніку (для версій з коламі 13 цаляў).
У салоне размяшчаюцца чацвёра чалавек. Пярэднія сядзенні — паасобныя, са здымнымі падгалоўнікамі. Задняе сядзенне — з суцэльнай падушкай і спінкай. Склаўшы заднюю канапу можна павялічыць аб'ём багажніка з 210 да 650 л. Панэль прыбораў, ацяпляльнік і падрулявыя пераключальнікі — ад ВАЗ-2101.
Рухавік
Рухавік — бензінавы, двухцыліндравы, чатырохклапанны, радны, з верхнім размяшчэннем размеркавальнага вала. Размешчаны папярочна. Канструкцыйна ўяўляў сабой рухавік ВАЗ-2108 без другога і трэцяга цыліндраў. Пры гэтым, блок цыліндраў, а таксама каленчаты і размеркавальны валы — арыгінальныя, але прывад ГРМ і поршневая група цалкам уніфікаваныя з рухавіком ВАЗ-2108 (ВАЗ-21083). З улікам спецыфікі двухцыліндравага рухавіка ў канструкцыю былі ўведзеныя спецыяльныя ўраўнаважваючыя валы. Карбюратар — двухкамерны, з вертыкальна падаючымі патокамі, з паслядоўным адкрываннем засланак. Створаны на аснове карбюратара. Асноўныя адрозненні — іншыя памеры жыклёраў, усталяваны электрамагнітны запорны клапан, а таксама шэраг дадаткаў звязаных з папярочным размяшчэннем рухавіка.
СеАЗ-11116 меў упырскавы трохцыліндравы рухавік TianJin FAW аб'ёмам 0,993 л. Адпавядае экалагічнаму стандарту Euro 2. Абсталяваны каталітычным нейтралізатарам і паліўным абсорберам. Апошні, разам з паліўным фільтрам высокага ціску, размешчаны на месцы запаснога кола. У варыянце адаптаваным пад нормы Еўра-3 (50 к.с.) замест размеркавальніка запальвання ў матора з'явіўся датчык становішча каленчатага вала, а кожны з трох цыліндраў атрымаў індывідуальную катушку запальвання. Нейтралізатар пакінуты на ранейшым месцы, але дапоўнены другім датчыкам кіслароду, а ў кантролеры была прапісаная новая праграма кіравання рухавіком.
Дробнай серыяй аўтамабілі таксама абсталёўваліся рухавікамі Мелітопальскага маторнага завода: 1,1 л МеМЗ-2451 (49 к.с.), МеМЗ-2471 (57 к.с.) і ўпырскавым 1,3 л МеМЗ-3071 (64 к.с.).
Спробы ўсталяваць на аўтамабіль альтэрнатыўны рухавік прадпрымаліся ад пачатку дзевяностых. Напрыклад, на Аку спрабавалі ўсталяваць чатырохцыліндравы рухавік ад Peugeot 106 (1,1 л, 60 к.с.). Тады ж з'явілася і Ака з трохцыліндравым рухавіком Daihatsu (0,85 л, 42 к.с.), агрэгатаваным з трохступеньчатым "аўтаматам".
У 1996 годзе з'явілася некалькі асобнікаў з рухавікамі ад Mini — карбюратарным 1,0 л, а потым і рухавіком з упырскам (1,3 л, 63 к.с.). У 1997 годзе на ЗМА былі вырабленыя прататыпы з карбюратарным маторам 0,9 л (45 к.с.) вырабленым у Югаславіі на заводзе Zastava (ліцэнзійная копія рухавіка Fiat).
У 2003 годзе ЗМА прадставіў эксперыментальную Аку з трохцыліндравым маторам ад Daewoo Matiz (0,8 л, 52 к.с.). Яшчэ праз год з'явіліся прататыпы з ліцэнзійнымі рухавікамі Suzuki (0,8 л, 38 к.с.) вытворчасці кітайскай прамысловай групы Norinco. У 2005 годзе Серпухаўскі аўтазавод прадставіў прататып з кітайскім рухавіком Chery (0,8 л, 52 к.с.), але ў выніку быў заключаны кантракт на пастаўку кітайскіх рухавікоў Tianjin FAW.
Трансмісія
Каробка перадач — механічная, чатырохступеньчатая, з сінхранізатарамі на ўсіх перадачах пярэдняга ходу. Галоўная перадача — цыліндрычная, касазубая, канструктыўна выканана ў адным блоку з каробкай перадач. Дыферэнцыял — канічны, двухсатэлітны. Перадатачныя лікі: I – 3,70; II – 2,06; III – 1,27; IV – 0,90; задні ход – 3,67; галоўная перадача – 4,54.
Счапленне — аднадыскавае, сухое, з дыяфрагменнай націскной спружынай. Аўтамабілі з ручным кіраваннем — з аўтаматызаваным электравакуумным прывадам счаплення (ЭПС).
Прывад — на пярэднія колы.
Хадавая частка
Пярэдняя падвеска — незалежная, тыпу McPherson, з цыліндрычнымі спружынамі, амартызатарамі, ніжнімі папярочнымі рычагамі з расцяжкамі і стабілізатарам папярочнай устойлівасці. Падвеска мацуецца да падрамніка, толькі верхнія апоры амартызатараў — да кузава.
Шыны — БИ-308, нехарактэрнай для астатніх волжскіх аўтамабіляў размернасці 135/80R12. Пераход да меншага памеру колаў запатрабаваў таксама распрацоўкі арыгінальнага дыска. Дыск (каталожны нумар 1111-3101015) меў шырыню 4 цалі і вылет 40 мм. Яшчэ адно нехарактэрнае рашэнне — мацаванне дыска да ступіцы трыма балтамі замест чатырох.
Рулявое кіраванне — з механізмам "шасцярня-рэйка".
Тармазная сістэма — гідраўлічная, двухконтурная (з дыяганальным падзелам контураў), з вакуумным узмацняльнікам. Галоўны тармазны цыліндр узяты ад ВАЗ-2121. Тармазы пярэдніх колаў — дыскавыя, заднія — барабанныя. Стаяначны тормаз — механічны, тросавы, на заднія колы.
Бяспека
Расійскі часопіс Аўтарэвю (Авторевю) тройчы праводзіў выпрабаванні бяспекі аўтамабіля: у 1996 годзе на хуткасці 50 км/г аб жорсткі бар'ер з 50% перакрыццём і ў 2002 годзе па правілах Euro NCAP (аб мяккі бар'ер з перакрыццём 40% і на хуткасці 64 км/г) былі выпрабаваныя машыны вытворчасці СеАЗ і ЗМА. Машына з Серпухава была абсталявана статычнымі рамянямі бяспекі, а машына з Набярэжных Чаўноў — інерцыйнымі.
Пярэдняя частка аўтамабіля дрэнна паглынае энергію франтальнага ўдару з-за недасканала прадуманай з пункту гледжання бяспекі сілавой структуры і з-за размяшчэння запаснога кола. Яно займае ўсю левую частку маторнага адсека і пры ўдары грае ролю ўзмацняльніка, ператвараючы сярэдзіну пярэдняй часткі аўтамабіля ў незмінальны блок і выціскаючы ўнутр салона пярэднюю панэль і рулявую калонку.
Узмацняльнікі кузава маюцца пад панэллю прыбораў, пад сядзеннямі і ў задняй частцы кузава. Жорсткую канструкцыю ўтварае маторны шчыт разам з рамкай лабавога шкла. Паміж парогамі ўсталявана папярочка да якой мацуюцца сядзенні. Яшчэ адзін узмацняльнік утвораны пад заднім сядзеннем.
Аўтамабіль вытворчасці СеАЗ атрымаў толькі 1,4 бала з 16 магчымых. Былі адзначаныя празмернае зрушэнне руля, пярэдняй левай стойкі і страта кузавам структурнай цэласнасці. Левыя дзверы разышліся, падлога разарвана, руль з'ехаў насустрач кіроўцы на 170 мм, педаль тормазу — на 215 мм. Левы парог выгнуўся ўніз, сядзенне кіроўцы разам з падлогай ссунулася ўлева. Аднак дзякуючы туга зацягнутым статычным рамяням бяспекі ні адзін крытэрый траўміравання не быў перавышаны: сіла сціску рэбраў кіроўцы і пасажыра сярэдняя, ​​крытэрыі пашкоджанняў галавы і шыі блізкія да мяжы бяспечных значэнняў. У небяспецы толькі ногі: нагрузка на правае сцягно блізкая да крытычнай, а нагрувашчванне з металічных дэталяў унізе пярэдняй панэлі вельмі траўманебяспечна.
Вытворчасць
З 1988 па 2008 год на заводах ВАЗ, КамАЗ (ЗМА) і у агульнай колькасці было выраблена каля паўмільёна машын усіх мадыфікацый.
Людвік Бацянскі
Людвік Баця́нскі (Ludwik Bociański;, Плешаў — , ) — польскі афіцэр (палкоўнік) і палітык.
Біяграфія
У Вераснёўскай кампаніі — генеральны кватэрмайстар урада. 17 верасня 1939 года на мосце на Чарамошы ў Кутах спрабаваў затрымаць галоўнакамандуючага Маршала Эдварда Рыдзь-Сміглага і не дапусціць, каб ён выехаў. Калі гэтая спроба не атрымалася, Бацянскі спрабаваў застрэліцца.
Сканаў у эміграцыі ў Лондане, дзе і быў пахаваны.
Ложа акіяна
Ложа акіяна — найбуйнейшая планетарная мегаструктура, якая ўяўляе сабой усё акіянічнае дно, абмежаванае актыўнымі і пасіўнымі кантынентальнымі ўскраінамі. Адпавядае вобласці распаўсюджвання зямной кары акіянічнага тыпу. Уключае найбуйнейшыя формы рэльефу: сярэдзінна-акіянічныя хрыбты, глыбакаводныя катлавіны, акіянічныя жолабы, падводныя горы і хрыбты. У тыповым выпадку складаецца з падмурка, які ўтвораны ў верхняй частцы базальтамі, і чахла глыбакаводных асадкаў, прадстаўленых чырвонымі глыбакаводнымі глінамі, вапняковым біягенным глеем.
Ад восі сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў у бакі катлавін дно паступова зніжаецца ад 2500 - 3000 да 5500 - 6000 метраў. Рэзка расчлянёны рэльеф хрыбтоў змяняецца плоскай паверхняй абісальных катлавін. Магутнасць асадкавага чахла ўзрастае ад нулявой ля восі хрыбтоў да 600-1000 метраў у цэнтры катлавін, а ўзрост падэшвы асадкаў становіцца ўсё больш старажытным, аж да верхняга юрскага перыяду. Базальтавы падмурак нарошчваецца за кошт вылівання лавы ў вузкіх восевых зонах сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў. Асадкавыя матэрыялы паступова засыпаюць няроўнасці і згладжваюць рэльеф. У глыбакаводных жолабах ложа акіяна рэзка згінаецца і апускаецца да глыбінь у 8000 - 10000 метраў, а месцамі і яшчэ глыбей. З боку акіяна глыбакаводныя жолабы суправаджаюцца краявымі валамі вышынёй да 500 метраў, ускладненыя лінейнымі вулканічнымі хрыбтамі і шматлікімі падводнымі гарамі. Большасць з іх мае вулканічнае паходжанне і ўзнікла з прычыны падводных вывяржэнняў.
Вяршыні некаторых гор і хрыбтоў выступаюць вышэй за ўзровень мора, утвараючы акіянічныя астравы (Гаваі, востраў Пасхі, Востраў Святой Алены, Азорскія астравы), іншыя ўвянчаныя каралавымі будынкамі (каралавыя атолы).
На вялікіх прасторах абісальных катлавін распаўсюджаныя жалезнамарганцэвыя канкрэцыі. Уздоўж ускраін некаторых кантынентаў (Афрыка, Паўднёвая Амерыка) фармуюцца фасфарыты. Уздоўж восі сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў, паралельна са з'яўленнямі базальтаў, назіраецца інтэнсіўная гідратэрмальныя актыўнасць, з якой звязаныя адклады сульфідных руд у базальтавым пласце. З зонамі сярэдзінна-акіянічных хрыбтоў звязана вынясенне карысных кампанентаў у марскую ваду з далейшым адкладаннем у выглядзе металаносных асадкаў ва ўпадзінах каля іх (упадзіна Баўэрс у Ціхім акіяне).
Шклоў
Шклоў  — горад раённага падпарадкавання ў Магілёўскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Шклоўскага раёна, на правым беразе Дняпра. За 30 км ад Магілёва. Чыгуначная станцыя на лініі Орша — Магілёў. Насельніцтва 16 310 чал. (2017).
Вялікае Княства Літоўскае
Узнік на месцы Старашклоўскага гарадзішча каля сучасных вёсак Стары Шклоў і Хоцімка не пазней за IX ст.
Упершыню ўскосна згадваецца ў 1466 годзе ў лісце наваградскага намесніка Марціна Гаштольда да свайго шклоўскага намесніка Комара, арыгінал дакумента захоўваецца ў Бібліятэцы Асалінскіх ва Уроцлаве. У тастаменце Яна Якуба Неміровіча ад 1518 года згадваецца шклоўскі намеснік Гаштольда пан Фёдар Дурасовіч. У 1526 годзе праз Шклоў у Маскву праехаў імператарскі пасол Сігізмунд Герберштэйн.
Ensemble Studios
Ensemble Studios — амерыканская кампанія, распрацоўшчык камп’ютарных гульняў. Была заснавана ў 1995 годзе як незалежная прыватная кампанія, аднак у 2001 годзе была набыта Microsoft. Распушчаная ў 2009 годзе па эканамічных меркаваннях.
Шклоў
Вялікае Княства Літоўскае
Падчас маскоўска-вялікалітоўскай вайны (1534—1537) спалены ў 1535 годзе. З другой паловы XVI стагоддзя цэнтр Шклоўскага графства. Падчас Лівонскай вайны (1558—1583) двойчы спалены маскоўскімі войскамі. У канцы XVI стагоддзя перанесены на сучаснае месца. У XVI—XVII стагоддзях у горадзе існаваў вялікі Шклоўскі замак і Шклоўскія гарадскія ўмацаванні. У 1654 годзе, пасля кароткай аблогі, магістрат здаў горад рускім войскам. Улетку 1655 года ў Шклове размяшчалася часовая стаўка рускага цара Аляксея Міхайлавіча. У 1660 годзе горад вызвалены, у 1666 годзе зноўку захоплены рускімі войскамі. У 1667 годзе вернуты Рэчы Паспалітай. Шклоў быў цэнтрам Шклоўскага графства. У 1708 годзе (падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў) разбураны рускімі войскамі за дапамогу шведам. У 1762 годзе атрымаў магдэбургскае права, пячатку і герб.
Ensemble Studios
На рахунку студыі мноства гульняў, уключаючы агульнапрызнаныя хіты серыі Age of Empires і Halo Wars. Таксама, Ensemble Studios распрацавала ўласны рухавічок Genie Game Engine, выкарыстаны ў Age of Empires, Age of Empires II: The Age of Kings і ў  Star Wars: Galactic Battlegrounds.
Шклоў
У складзе Расійскай імперыі
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1773—1777 гадах цэнтр павета Магілёўскай правінцыі і губерні. З 1777 года мястэчка, цэнтр воласці Магілёўскага павета. З 1778 года валоданне С. Г. Зорыча. У перыяд уладання Сямёна Зорыча ў Шклове працавалі разнастайныя мануфактуры, якія працавалі пераважна на мясцовай сыравіне, абслугоўвалі патрэбы вотчыннага двара і выраблялі прадукцыю на продаж. Канатная мануфактура (1790—1799) вырабляла канаты і пражу з ільняной кудзелі і пянькі. У 1797 годзе працавала звыш 50 чалавек, выпушчана канатаў агульнай даўжынёй 10 тысяч сажаняў. Парусінавая мануфактура (1794—1845) вырабляла тонкае і паруснае палатно з ільняных і пяньковых нітак. Працавалі таксама шаўкаткацкая (1781—1799), гарбарная (1794—1798) і суконная (1781—1809) мануфактуры.
Ensemble Studios
Гульні
Ensemble Studios распрацавала гульнявую серыю Age of Empires, стратэгій у рэальным часе, якая ўключае Age of Empires, Age of Empires II: The Age of Kings і Age of Empires III. Яны таксама выпусцілі адгалінаванне ад арыгінальнай серыі — гульню Age of Mythology. Таксама, да ўсіх іх гульняў былі выпушчаныя дапаўненні, а для Age of Empires III нават два.
Іх апошнім рэлізам стала стратэгія ў рэальным часе Halo Wars для кансолі Xbox 360.
Шклоў
Найноўшы час
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шклоў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшоў у склад Савецкай Беларусі.
Са снежня 1919 года ў складзе РСФСР. З 1924 года, пасля першага ўзбуйнення БССР — цэнтр Шклоўскага раёна БССР.
Ensemble Studios
Закрыццё
Студыя была зачыненая адразу ж пасля выпуску Halo Wars.
Шклоў
Найноўшы час
У Другую сусветную вайну з 1941 года да 1944 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
Ensemble Studios
Закрыццё
У лютым 2009 года былы кіраўнік Ensemble Studios Тоні Гудман заснаваў новую незалежную студыю — Robot Entertainment і некаторыя былыя работнікі далучыліся да яго. Праз некаторы час, былы прадзюсар Ensemble Studios Дэвід Риппи заснаваў іншую незалежную студыю — Bonfire Studios, якая складаецца цалкам з былых работнікаў Ensemble.
Шклоў
Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, папяровай, камбікормавай прамысловасці. Гасцініца «Крынічка». Уваходзіць у турыстычныя маршруты «Гісторыка-культурная спадчына Магілёўскага края» і «Айчыны славутыя імёны».
Ensemble Studios
Закрыццё
У сакавіку 2009 года было паведамлена аб трэцяй студыі — Windstorm Studios, заснаванай чалавекам пад нікам Dusty Monk<! — Як гэты чалавек звязаны з кампаніяй? неабходна ўточить ->.
Шклоў
Культура
Шклоўскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей. У музея два філіялы — Дом-музей Пятра Алейнікава (вёска Крывель) і музей працоўнай і баявой славы «Сельгастэхніка» (Шклоў).
Дзейнічаюць Дом культуры, бібліятэка.
Ensemble Studios
Закрыццё
У маі 2009 года некалькімі распрацоўшчыкамі з Ensemble была створана чацвёртая студыя -Newtoy, якая прыступіла да стварэння сваёй першай гульні для iPhone.
Шклоў
Адукацыя
У Шклове працуюць 3 сярэднія школы, школа мастацтваў, спецшкола, цэнтр развіцця і рэабілітацыі, сацыяльны прытулак.
СМІ
У горадзе выдаецца газета «Ударны фронт».
Эпсаміт
У складзе эпсаміту 16,3 % вокісу магнію (MgO), 25,5 % сульфату (SO3), 51,2% вады, ізаморфныя дамешкі нікелю, жалеза, цынку, марганцу.
Эпсаміт утварае празрыстыя белыя і бясколерныя крышталі прызматычнай і ігольчатай формы, зямлістыя і шчыльныя агрэгаты, нацёкі, скарынкі, выцветы. Цвёрдасць 2—2,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 1,68—1,75 г/см³. Крохкі. Растваральны ў вадзе. Пры награванні ўтварае няплаўкую белую масу, пры тэмпературы 100—238 °С страчвае крышталізацыйную ваду.
Радовішчы
Эпсаміт утвараецца пераважна ў выніку выпарэння рапы салёных вадаёмаў і мінеральных крыніц з вялікім утрыманнем магнію. Сустракаецца на сценках пячор і горных вырабатак. Вядомы ў радовішчах выкапнёвых солей на Украіне, у Германіі і салёных азёрах у Расіі (Эльтон, Джалунскае), Казахстане, ЗША, Мексіцы, Егіпце і інш.
Эпсаміт таксама атрымліваюць штучна.
Выкарыстанне
Эпсаміт выкарыстоўваецца ў медыцыне, хімічнай, тэкстыльнай, папяровай прамысловасці.
Група (алгебра)
Гру́па — непустое мноства разам з вызначанаю на ім бінарнай аперацыяй, якая задавальняе пэўныя ўмовы (а іменна, замкнёнасць мноства адносна гэтай аперацыі, спалучальны закон, наяўнасць нейтральнага элемента і наяўнасць для кожнага элемента адваротнага да яго).
Сам тэрмін «група» належыць выдатнаму французскаму матэматыку Эварысту Галуа. Аднак некаторыя тэарэмы тэорыі груп былі даказаны яшчэ Лагранжам.
Аксіёмы групы
Гру́пай называецца непустое мноства
G
разам з бінарнай аперацыяй якая задавальняе наступныя ўмовы:
".
Адмысловыя назвы і абазначэнні
Часцей за ўсё, дзеля зручнасці, групавую аперацыю \circ называюць множаннем (хоць часам анічога агульнага між гэтай аперацыяй і звычайным множаннем няма). Адпаведна, нейтральны элемент
e
называюць адзінкаю групы. Пры гэтым сама́ аперацыя абазначаецца гэтак са́ма як і звычайнае множанне: Такія назвы і абазначэнні называюцца мультыплікаты́ўнымі.
Заўвага: нягледзячы на такую назву, гэта не азначае нават таго, што групавая аперацыя падпарадкоўваецца перамяшчальнаму закону.
— абелева група), то яе называюць складаннем і абазначаюць знакам + (такое «складанне» можа быць зусім непадобным да звычайнага складання). Пры гэтым нейтральны элемент
называюць нулём абелевай групы
G
і абазначаюць яго як
0
a-1
-a
. Такія назвы і абазначэнні называюцца адыты́ўнымі.
Свіцязь (Ян Чачот)
«Свіцязь» (Świteź) — найбольшая балада Яна Чачота, напісаная ў 1819 годзе.
Сюжэт
На месцы возера Свіцязь калісьці стаяў аднайменны горад. У аднаго багатага чалавека была вельмі прыгожая дачка. Дзяўчыну пакахаў хлопец-бядняк і хацеў ажаніцца з ёй, але бацька не дазволіў дачцэ выходзіць замуж за такога жаніха. Хлопец намерыўся прасіць дапамогі ў д'ябла. Выйшаў на раздарожжа і свістам паклікаў нячысціка. Той неўзабаве выскачыў на дарогу і, ўбачыўшы чорта хлопец хацеў кінуцца на ўцёкі, але д'ябал пачаў яго сарамаціць: «калі ўжо надумаўся ісці — ці ў пекла, ці да неба, — то не трэба баяцца». Жаданне стаць багатым, каб заваяваць любую дзяўчыну, перамагло, і хлопец, слухаючы д'ябла на валовай скуры напісаў уласнай крывёй абавязальніцтва. За гэта чорт мусіў дапамагчы забіць купца. Хлопец выходзіць на дарогу. Па ёй вяртаецца з Зэльвы, з кірмашу, купец, які прадаў там свае тавары і вязе назад талеры, дукаты і падарункі для дзяцей. З д'яблавай ініцыятывы ў возе купца ломіцца кола і пакуль той яго папраўляе, наступае ноч. Затым чэрці пускаюць купецкі караван па бездарожжы, падымаюць на яго буру. Калі караван пад'язджае да шляхаўсказага слупа на раздарожжы, хлопец-бядняк нападае на купца і, незважаючы на яго просьбы, забівае разам з прыслугаю. Перад смерцю купец праклінае забойцу, папярэджваючы, што за гэта яго чакае страшная помста.
Назаўтра хлопец выпраўляецца з вялікімі грашыма ў руках да бацькоў дзяўчыны і дамагаецца сваёй мэты: бацькі згаджаюцца выдаць яе за хлопца. Ажаніўшыся, малады гаспадар выкупляе ў караля цэлы горад Свіцязь. Цяпер жыхары вымушаныя выплачваць яму даніну, а хто не захацеў цярпець крыўды новага гаспадара, уцякаюць са Свіцязі.
Усе сорак гадоў ён жыве ў поўным дастатку і раскошы, але ў тую ноч, калі мінуў вызначаны тэрмін, яму паказваецца ў сне галава забітага купца. Назаўтра, каб супакоіцца, ён ладзіць дома баль і запрашае на яго гасцей. Падчас разгару застольнае гамонкі сярод страваў паказваецца на стале галава забітага купца, якая паўтарае даўні праклён. У той самы момант усчынаецца жахлівая бура і б'юць перуны. Праз расчыненае ёю акно ў дом прарываюцца зграя д'яблаў, якая хапае забойцу. Незабаве і сам горад Свіцязь правальваецца скрозь зямлю. На яго месцы ўтвараецца возера — сённяшняя Свіцязь.
Фальклорны матэрыял
Ян Чачот аб'яднаў у сваёй баладзе два народных паданні: пра затоплены горад Свіцязь і вельмі распаўсюджанае ў той час — і ў Польшчы, і на Беларусі, асабліва сярод шляхты — паданне пра пана Твардоўскага, што прадаў чорту душу.
Паданне пра забойства купца бедным хлопцам, які, завалодаўшы купцовым набыткам, мае магчымасць узяць шлюб з багатаю паненкаю і за тое праз пэўную колькасць гадоў, а яна ў адрозных версіях неаднолькавая, Пан Бог пасылае кару на ўвесь горад і залівае яго вадою належыць да найбольш распаўсюджаных на тэрыторыі этнаграфічнае Беларусі. Яно сустракаецца ў Міхала Федароўскага, Яна Карловіча (у двух варыянтах) , Еўдакіма Раманава (у двух варыянтах) , пра адну версію, звязаную з возерам Свіцязь, згадвае Павел Дземідовіч. Доктар філасофіі ў галіне польскай і славянскай літаратур Станіслаў Станкевіч у часе сваіх росшукаў на Наваградчыне пераканаўся, што гэта паданне можна пачуць у любой вёсцы ў радыусе 20-30 км ад возера Свіцязь.
Паданне пра затоплены горад і па сённяшні дзень бытуе ў ваколіцах возера Свіцязь, у прыватнасці ў вёсцы Малюшычы, дзе нарадзіўся Ян Чачот. У пачатку 2000-х даследчык беларускай літаратуры XIX стгоддзя Кастусь Цвірка ў Малюшычах занатваў пераказанае 90-гадовым Іванам Фёдаравічам Бурдо паданне, якое ў пераказаным выглядзе змясціў у кнізе «Камяні тых сядзібаў» (2004):
На думку Станіслава Станкевіча, Ян Чачот, які надзвычай неахвотна адсупаўся ад падання і звычайна без змен паводле пачутага пісаў вершаваны твор, у гэтым выпадку мусіў значна змяніць фабулу падання, каб не паўтараць тых самых дэталяў, якія перадаў у сваёй вядомай баладзе Тамаш Зан.
Сюжэтныя пазычанні
Як адзначае польскі даследчык літаратуры Станіслаў Свірка, балада «Свіцязь» займае:
На аснове гэтага твора Яна Чачота Адам Міцкевіч напісаў дзве сваіх балады — «Свіцязь» і «Вяртанне таты», тым самым размежаваўшы дзве спалучаныя ў свайго сябра сюжэтныя лініі. Пазней, ужо пасля выхаду «балад і рамансаў» Міцкевіча (1822), куды ўвайшлі і вышэйзгаданыя творы, Ян Чачот знайшоў час перапісаць і дапрацаваь сваю «Свіцязь». Прытым ён дапісаў да яе яшчэ невялікі ўступ (першыя тры шасцірадкоўі), у якім выказваў захаленне творамі свайго сябра, чыя фантазія здолела «звіць» для свіцязянак ажно «тры вянкі» (маюцца на ўвазе тры міцкевічавы балады «Свіцязь», «Свіцязянка» і «Рыбка»), аднак, разам з тым не ўстрымаўся папракнуць Адама Міцкевіча за тое, што ён у сваіх баладах занядбаў фальклор, народныя паданні і занадта многа напрыдумляў.
Зецельская гаворка
Зецельская гаворка — літоўская «астраўная» гаворка, што да канца ХХ стагоддзя захоўвалася ў ваколіцах Дзятлава (у мясцовым літоўскім вымаўленні Zietela, «Зецела») на нёманскім левабярэжжы.
Геаграфія і дэмаграфія
Арэал гаворкі быў найбольш аддалены на поўдзень ад асноўнага арэалу літоўскай мовы ў параўнанні з іншымі літоўскамоўнымі «астраўкамі» ўздоўж беларуска-літоўскага (Рымдзюны, Пеляса) і польска-літоўскага памежжа (Сейны).
У 1960 годзе пад час паездкі літоўскага мовазнаўца А. Відугірыса па-літоўску разумелі 32 асобы. З іх добра ведалі мову менш за палову (15 жыхароў у вёсцы Засецце).
У 1975 годзе ў часе экспедыцыі Т. Суднік было каля 30 носьбітаў зецельскай гаворкі ў вёсках Пагіры і Засецце Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Паводле звестак А. Відугірыса, апошні носьбіт гаворкі памёр у 1988 годзе.
Мяркуецца, што тэрыторыя распаўсюджання гаворкі раней была большая за тыя вёскі, у якіх яна ўжывалася ў XIX ст. Пра гэта сведчыць канцэнтрацыя балцкіх тапонімаў на поўдні Дзятлаўскага раёна — каля Раготны, Дварца, уздоўж дарогі Дзятлава — Слонім, а таксама звесткі антрапаніміі Зецельскай воласці з інвентара 1580 года.
Гаворка
Ад пачатку даследавання зецельскай гаворкі былі адзначаныя яе архаічнасць на фоне астатняй літоўскай мовы (напрыклад, захаванне ў граматыцы розных месных склонаў). Шматлікасць славянскіх (беларускіх) моўных запазычанняў у ёй сведчылі аб доўгім і цесным кантакце носьбітаў гэтай літоўскай гаворкі з навакольным славянамоўным насельніцтвам.
З аднаго боку, А. Відугірысам адзначаныя асаблівасці зецельскай гаворкі збліжаюць яе з моўным арэалам заходніх аўкштайтаў (літоўскія гаворкі вакол Коўна). Але заходнеаўкштайцкія гаворкі літоўскай мовы ад Зецельскага астраўка аддзеленыя паласой паўднёвааўкштайцкай гаворкі літоўскай мовы (таксама і зонай гродзенска-баранавіцкай групы беларускіх гаворак). Мовазнавец тлумачыў гэта тым, што продкі заходніх аўкштайтаў, яцвягі-дайнава, даўней жылі таксама і там, дзе цяпер жывуць носьбіты паўднёвааўкштайцкай гаворкі.
З іншага боку, у зецельскай гаворцы прасочваюцца і заходнябалцкія рысы, уключаючы пераход ž- > z- (літ. žąsis «гусь», žiema «зіма» — па-зецельску ząsis, ziema). Гэты пераход выразны ў заходнябалцкай прускай мове, а таксама ў яцвяжскай мове (наколькі яна паўстае з дыскусійнага «Яцвяжскага слоўнічка»).
У сувязі з гэтай рысай зецельскай гаворкі адзначаюць і такія гідронімы, як Зэльва (у Літве дастаткова гідронімаў тыпу Želva, ад літ. želvas «зеленаваты») і Свіцязь (па-зецельску Svitožis, тады як па-літоўску корань быў бы Švit-). Як і былы арэал зецельскай гаворкі, яны знаходзяцца на нёманскім левабярэжжы і лічацца яцвяжскай назоўнай спадчынай.
Дыскусіі
Першы даследчык гаворкі Эдуард Вольтэр меркаваў, што носьбіты зецельскай літоўскай гаворкі — нашчадкі прусаў, якія, паводле Іпаццеўскага летапісу, былі пераселены Трайдзенем пад Слонім.
Удзел прусаў у фармаванні этнічнага аблічча мясцовых жыхароў у той ці іншай форме падтрымлівалі гісторыкі А. Непакупны, Я. Атрэмбскі, Е. Ахманьскі, У. Свяжынскі, А. Квяткоўская (часам высоўваліся здагадкі, што перасяленцы былі не прусамі, а яцвягамі).
Супраць версіі ўзнікнення гэтага моўнага астраўка толькі ў выніку позняга перасялення выказваўся і літоўскі лінгвіст К. Гаршва, які даследаваў фаналогію пагранічных літоўскіх дыялектаў.
А. Відугірыс сцвярджае, што яцвягі насялялі левабярэжжа Нёмана — наваколлі Ваўкавыска, Слоніма, Наваградка, Горадні і інш., і таму гэтыя землі былі названыя «Чорнай Руссю», з мэтай проціпаставіць гэтую тэрыторыю Русі «Белай», якая аславянілася раней.
Вараб’ёва (Гагарынскі раён)
Вараб’ёва (Воробьёво) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Піліп Абуховіч
Піліп Казімір Абуховіч (каля  — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, пісьменнік-мемуарыст. Войскі мазырскі (1625—1649), вялікі пісар літоўскі (1649—1653), ваявода смаленскі (з 1653); староста гожскі, цырынскі і бельскі; пасол амаль на ўсе сеймы паміж 1632—1653 (маршалак элекцыйнага сейма 1648), дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1632 годзе.
Біяграфія
У 1651 вялікім паслом ездзіў у Маскву, каб заключыць саюз з царом Аляксеем Міхайлавічам супраць татараў. У 1653 удзельнічаў у Жванецкай аперацыі супраць украінскіх казакоў, з-пад Камянца быў пасланы пад Сучаву на дапамогу малдаўскаму гаспадару Васілю Лупу, які ваяваў з казакамі Цімафея Хмяльніцкага. Напярэдадні вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667) прызначаны (25.8.1653) ваяводам смаленскім.
Ваяводства смаленскае
З-за абвінавачванняў П. Абуховіч не быў дапушчаны да працы сейма (1655), але яму даручылі камандаваць атрадамі вялікалітоўскага войска пры вызваленні ад шведаў Варшаву ў 1656 годзе. Затым, узначаліўшы полк з дывізіі Паўла Яна Сапегі, прыйшоў пад Берасце, але там захварэў і памёр. Пахаваны ў Новагародскім касцёле езуітаў. Дзякуючы намаганням сыноў на сейме 1658 года П. Абуховіч быў прызнаны невінаватым у страце Смаленска.
Творчасць
П. Абуховіч ведаў некалькі старажытных моў, лічыўся адным з лепшых аратараў у Рэчы Паспалітай. Пакінуў мемуарны «Дыярыуш» за 1630—1654 гады (да здачы Смаленска), дзе апісаў падзеі грамадска-палітычнага жыцця ў 1630—1654 гадоў. «Дыярыуш» (выдадзены М. Балінскім, 1859; Г. Люлевічам і А. Рахубам, 2003) даволі сціслы, але пададзеныя ў ім факты важныя і цікавыя, адзначыў як важныя гістарычныя падзеі, так і здарэнні з паўсядзённага жыцця (напрыклад, метэаралагічныя звесткі). Асобна апісаў абарону Смаленска, гэтае апісанне мусіла давесці яго невінаватасць. Таксама асобна апісаў элекцыю караля ў 1632 г. Аўтар вершаў на лацінскай мове.
NGC 4253
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гіруцішке II
Гіруці́шке II (Girutiškė II) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана ў паўночнай частцы раёна. Насельніцтва 26 чал. (2001 г.).
Коўчыцкі дуб-велікан
Коўчыцкі дуб-велікан — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Коўчыцкім лясніцтве Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці. Дрэва дубу звычайнага ўзростам каля 300 гадоў, вышыня 33 м, дыяметр 1,2 м (1983). Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе. Помнік прыроды ліквідаваны 14 красавіка 2007 года.
Пелагічная зона
Пелагіяль (таксама пелагічная зона ад Πέλαγος — «адкрытае мора») — зона мора або акіяна, якая не знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці ад дна. Асяроддзе пражывання пелагічных арганізмаў — планктону, нектону, плейстона. Гэтая зона займае 1,37 млрд км³ мора і глыбіні да 11 км. Пелагічная зона проціпастаўляецца дновай (які ўключае грунт мора) і прыдновым (які знаходзіцца непасрэдна над глебай) зонам у дна мора, а таксама літаральнай зоне каля ўзбярэжжа. Рыба, што жыве ў пелагічнай зоне, таксама называецца пелагічнай.
Пелагічная зона распасціраецца ад паверхні амаль да дна мора. Умовы даволі істотна змяняюцца з глыбінёй, у прыватнасці ціск узрастае, а колькасць святла памяншаецца. У залежнасці ад глыбіні пелагічная зона падзяляецца на некалькі меншых падслоі: эпілімныён, металімныён і гіпалімныён.
Бронбю (камуна)
Бронбю (Brøndby Kommune) — камуна ў складзе вобласці Ховедстадэн Даніі. Плошча — 20,65 км², што складае 0,05 % ад плошчы Даніі без Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 33831 чал. (мужчыны — 16476, жанчыны — 17355; іншаземныя грамадзяне — 3229).
Папялушка (фільм, 2015)
«Папялушка» (Cinderella) — амерыканскі рамантычны фэнтэзійны мастацкі фільм студыі «Walt Disney Pictures» 2015 года. Фільм з’яўляецца рэмэйкам дыснееўскага мультфільма 1950 года з той жа назвай. Пераможца прэміі «Сатурн» (2016) у намінацыі «Найлепшы фільм-фэнтэзі».
Сюжэт
Жыла-была добрая і прыгожая дзяўчына, з якой здзекавалася яе злая мачаха і прымушала рабіць самую чорную працу. Так яе і звалі — Папялушка.
Беларуская агучка
Афіцыйны беларускі пераклад быў падрыхтаваны студыяй «Кінаконг» і выйшаў у лістападзе 2021 года на відэасэрвісе VOKA. Ролі агучвалі: А таксама: Марта Голубева, Любоў Клок, Аксана Чывялёва, Аляксандр Ждановіч, Юлія Шпілеўская, Аляксандр Вергуноў, Георгі Маляўскі, Аляксандр Аўчыннікаў, Андрэй Мілюхін, Алег Гарбуз, Уладзімір Глотаў ды іншыя.
Портэ
Портэ (Porte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 921 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 230 чал./км². Займае плошчу 4 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 0121.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы архангел Міхаіл.
Ракіце
Ракі́це (, Раките) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Абухаўскага сельсавета.
Івашкава (Гагарынскі раён)
Івашкава (Ивашково) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Акатаўскага сельскага паселішча.
Глыбокае (возера, Пастаўскі раён)
Глыбо́кае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 24 км на ўсход ад горада Паставы, на ўсходняй ускраіне гарадскога пасёлка Варапаева, у басейне ракі Галбіца.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пад забудовамі, разараныя. На ўсходзе ўпадае ручай з возера Ясюкоўскае, на захадзе выцякае ручай у раку Заражанка (верхняе цячэнне Галбіцы).
Paradox Interactive
Paradox Interactive — шведская кампанія, размешчаная ў Стакгольме, якая займаецца распрацоўкай камп’ютарных гульняў, пераважна глабальных гістарычных стратэгій. Агульнымі рысамі гульняў, распрацаваных кампаніяй, з’яўляюцца высокая ступень рэалізму і адпаведнасці рэальнай гісторыі. Пасля таксама стала выдаваць гульні (Knights of Honor, Galactic Civilizations II: Dread Lords, Rush for Berlin).
Першапачаткова ўваходзіла ў склад кампаніі Paradox Entertainment.
Ашыль Рышар
Ашыль Рышар (Achille Richard ;, Парыж, — , там жа) — французскі батанік , міколаг , урач і мінералог.
Біяграфія
Ашыль Рышар нарадзіўся ў Парыжы 27 красавіка 1794 года.
24 лютага 1834 года ён стаў членам Французскай акадэміі навук. Рышар быў таксама членам Французскай нацыянальнай акадэміі медыцыны. Ашыль унёс значны ўнёсак у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін.
Ашыль Рышар памёр 5 кастрычніка 1852 года.
Валгадонаўка
Валгадонаўка — сяло ў Аршалынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Валгодонаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна ў 27 км на паўночны захад ад цэнтра пасёлка Аршалы. Код КАТА — 113441100.
Агульная інфармацыя
Сяло было заснавана ў 1913 годзе. Назва дадзена па месцы, адкуль прыбылі першыя перасяленцы (Саратаўская губерня, Дон).
Сяло Валгадонаўка з'яўлялася цэнтральнай сядзібай сагаса «Валгадонаўскі».
Сяло Валгадонаўка размяшчаецца на левым беразе ракі Ішым. Прыкладна ў 8-мі кіламетрах ад Вячаслаўскага вадасховішча.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 941 чалавек (459 мужчын і 482 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1004 чалавекі (516 мужчын і 488 жанчын).
Лептаспіроз
Лептаспіроз (таксама вядомы пад назвай балотная ліхаманка, сабачая ліхаманка і ліхаманка форта Брэг, а таксама іншымі назвамі) з’яўляецца інфекцыяй, што выклікаецца спіралепадобнымі бактэрыямі пад назвай Leptospira. Сімптомы могуць розніцца ад нязначных, кшталту галаўнога болю, болю цягліц і ліхаманак да сур’ёзных з крывацёкам лёгкіх ці менінгітам. Калі інфекцыя выклікае жаўтуху, нырачную недастатковасць і крывацёк, тады яна носіць назву хваробы Вейля. Калі яна выклікае моцны лёгачны крывацёк, то таксама вядомая як сіндром моцнага лёгачнага крывацёку.
Крыніцы і дыягностыка
Да 13 розных генетычных тыпаў Leptospira могуць выклікаць хваробы ў людзей. Перадаецца дзікімі і хатнімі жывёламі. Найчасцей распаўсюднікамі захворвання з’яўляюцца грызуны. Часта перадаецца праз мачу жывёл ці праз ваду ці зямлю, што змяшчаюць мачу жывёл, падчас кантакту з пашкоджаннямі скуры, вачэй, рота ці носа. У краінах на шляху развіцця хвароба найчасцей сустракаецца сярод работнікаў сельскай гаспадаркі і беднага насельніцтва гарадоў. У развітых краінах найчасцей фіксуецца ў людзей, якія бавяць час на адкрытых мясцовасцях ці ў вільготных зонах. Дыягностыка звычайна праводзіцца шляхам пошуку антыцел супраць бактэрыі ці пошукам яе ДНК ў крыві.
Прафілактыка і лячэнне
Меры па папярэджанні распаўсюджвання хваробы ўключаюць ахоўнае абсталяванне для прадухілення кантакту падчас працы з патэнцыйна інфікаванымі жывёламі, мыццё пасля падобнага кантакту і зніжэнне колькасці грызуноў у месцах пражывання і працы людзей. Недакладна вядомыя вынікі ўжывання антыбіётыку даксіцыклін, які прымяняецца для папярэджання заражэння падарожнікаў. Існуюць вакцыны для жывёл супраць пэўных тыпаў Leptospira, якія могуць зніжаць рызыку распаўсюджвання сярод людзей. Для лячэння хворых прымяняюцца наступныя антыбіётыкі: даксіцыклін, пеніцылін ці цэфтрыяксон. Хвароба Вейля і сіндром моцнага лёгачнага крывацёку могуць пацягнуць смяротны вынік, які перавышые 10 % і 50 % адпаведна, нават пры наяўнасці лячэння.
Эпідэміялогія
Прыблізна ад сямі да дзесяці мільёнаў чалавек штогод заражаецца лептаспірозам. Колькасць смяротных выпадкаў вядомая недакладна. Хвароба найчасцей сустракаецца ў трапічных абласцях свету, але можа ўзнікнуць у любой мясцовасці. Эпідэміі хваробы могуць сустракацца ў трушчобах краін на шляху развіцця. Захворванне было ўпершыню апісанае Вейлем у 1886 г. у Германіі. Інфікаваныя жывёлы могуць не мець сімптомаў, мець нязначныя ці сур’ёзныя сімптомы. Сімптомы могуць розніцца ў розных відаў жывёл. У некаторых жывёл Leptospira жыве ў палавых шляхах і перадаецца палавым шляхам.
Еўрапейскі тур PTC 2014/2015 – Этап 2 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2014/2015 – Этап 2 (таксама вядомы як Пол Хантэр Класік 2014 (Paul Hunter Classic 2014) і Arcaden Paul Hunter Classic 2014 ад назвы спонсара) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які прайшоў з 20 па 24 жніўня 2014 года на Stadthalle, у Фюрце, Германія. Прызавы фонд турніру склаў €126,877, з якіх €25,000 атрымаў пераможца.