cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Надзея Пятроўна Хадасевіч-Лежэ
Біяграфія
Вучылася ў Акадэміі Сучаснага мастацтва (Académie Moderne), якую заснавалі Фернан Лежэ і Амадэ Азанфан. У 1927—1928 гадах удзельнічала ў выданні франка-польскага часопіса «L’Art Contemporain — Sztuka Współczesna», дзе спалучалася паэзія і мастацтва. Ад 1926 году выстаўляла свае творы на выставах авангарднага мастацтва.
У 1932 годзе развялася з Грабоўскім і выйшла замуж за Фернана Лежэ.
У канцы 1940-х гадоў пераехалі на жыхарства ў Gif-sur-Yvette каля Парыжа, дзе ўтрымоўвалі салон для мастакоў і паэтаў. Пасля смерці Фернана Лежэ ў 1955 годзе ў асноўным займалася прапагандаваннем яго творчасці.
Памерла ў Парыжы.
Аляксандр Залманавіч Гутковіч
Алякса́ндр За́лманавіч Гутко́віч, таксама вядомы як Аляксандр Захаравіч Гутковіч (, Аскеркі,  — ) — беларускі драматург, рэжысёр, Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1981). Першым ажыццявіў экранізацыю рамана «Людзі на балоце» Івана Мележа.
Біяграфія
Скончыў Вярхоўскую сямігадовую школу Бешанковіцкага раёна (1935), потым год вучыўся ў будаўнічым тэхнікуме ў Мінску, пасля здачы экстэрнам экзаменаў за 8 і 9 класы — у Бешанковіцкай сярэдняй школе. Пазней стаў студэнтам Ленінградскага інстытута інжынераў прамысловага будаўніцтва, але вучоба ў тэхнічнай навучальнай установе А. Гутковіча не задавальняла, бо ён заўсёды марыў аб сцэне. Правучыўшыся год, пачаў займацца ў студыі Вялікага драматычнага тэатра імя М. Горкага ў Ленінградзе (1938—1939). Адначасова працаваў артыстам дапаможнага складу тэатра.
У 1939 працягваў вучобу на рэжысёрскім факультэце Ленінградскага тэатральнага інстытута. У канцы таго ж года прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў радавым стралковага палка, культмасавым работнікам у палітаддзеле спецвойск Ленінградскага гарнізона. У маі 1941 дэмабілізаваўся і прыехаў да бацькоў у Бешанковічы, куды яны пераехалі з вёскі. Тут і застала вайна. Разам са сваякамі эвакуіраваўся ў Ніжні Тагіл, быў начальнікам клуба ваеннага завода, потым ваеннага шпіталя ў Бійску. У 1942 мабілізаваны на фронт. Ваяваў на Прыбалтыйскім фронце.
Што трэба ведаць кажнаму беларусу
«Што трэба ведаць кажнаму беларусу» — брашура, напісаная Вацлавам Ластоўскім, якая мусіла падняць узровень нацыянальнай годнасці і свядомасці беларусаў. Пазней пад нямецкім даглядам да яе напісаў свае дадаткі Язэп Найдзюк (меркавана ў 1943—1944 гадах), якія былі апублікаваныя ў шмат якіх пазнейшых выданнях, а ў Сеціве пераважна з ягонымі дадаткамі і сустракаецца. Брашура часта таксама называецца «Што трэба ведаць кожнаму беларусу». Упершыню праца была выдадзеная газетай «Вольная Беларусь» у друкарні Грынблята ў 1918 годзе. Потым з гэтага выдання быў зроблены перадрук у 1992 годзе.
Аляксандр Залманавіч Гутковіч
Біяграфія
Пасля вайны паступіў на акцёрскі факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Падчас вучобы А. Гутковіч з'яўляўся штатным, потым пазаштатным рэпарцёрам БелТА па Мінску, а ў 1948—1950 — пазаштатным карэспандэнтам газеты «Звязда». Скончыўшы ў 1957 г. інстытут, працаваў акцёрам Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Я. Коласа ў Віцебску. З 1957 — загадчык педагагічнай часткі Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача, з 1959 — рэжысёр на Рэспубліканскай студыі Беларускага тэлебачання.
Што трэба ведаць кажнаму беларусу
Дадаткі Язэпа Найдзюка
Дададзены залік беларусаў ў «арыйскую расу». Прыбраныя даныя пра тэрыторыю еўрапейскіх дзяржаваў. Са спіса народаў зніклі жыды, славенцы і албанцы. Да расповеду пра іншыя народы дададзеныя выпады супраць палякаў і расейцаў. У азначэнне народу дададзеная суполнасць крыві, замест акраслення беларуса «Чаму кожны з нас павінны называцца беларусам».
Аляксандр Залманавіч Гутковіч
Творчасць
Літаратурнай працай займаўся з 1947 г. А. Гутковіч — аўтар шматлікіх п'ес і тэлевізійных пастановак. Разам з Ф. Казлоўскім напісаў п'есу «Справа яе жыцця» (ставілася ў Віцебску і Гродне), «І праўда, і шчасце» (Брэст), інсцэніраваў раман К. Чорнага «Трэцяе пакаленне» (Бабруйск) і раман Д. Гараніна «Шукальнікі» (Віцебск), разам з У. Хазанскім напісаў п'есу «Юныя мсціўцы» («Мінск»). Яго пастаноўкі вызначаліся імкненнем да найбольш дакладнага пераносу літаратурнай першакрыніцы на тэлеэкран, добрымі сцэнічнымі якасцямі, шматграннасцю мастацкіх вобразаў і актуальнасцю праблематыкі, яе сацыяльным гучаннем.
Што трэба ведаць кажнаму беларусу
Дадаткі Язэпа Найдзюка
Перапісанае азначэнне месца жыхарства беларусаў. Дададзены абзац пра бальшавікоў. Прыбраныя даныя пра тэрыторыі, населеныя народамі (таму што межы перакройваліся), само пытанне перанесенае ў главу I, беларусаў стала не 10, а 15 мільёнаў.
Аляксандр Залманавіч Гутковіч
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.
Што трэба ведаць кажнаму беларусу
Дадаткі Язэпа Найдзюка
Дададзеныя верш Алеся Гаруна, паведамленне пра дыпламатычны статус беларускай мовы, «Шэсць дыялектаў» ператварылася ў «некалькі дыялектаў». Раскрыты псеўданім Францішка Багушэвіча. Дададзены яшчэ адзін верш (без упамінання аўтара).
Цалкам дададзеныя новыя пытанні «Ці маюць беларусы сваю гісторыю?» ды «Як змагаўся беларускі народ за лепшую долю?».
У главе ёсць незразумеласць: у арыгінальным выданні яна чамусьці стаіць пад нумарам VI, прычым пасля яе ідуць главы IV, V ды VII.
Значныя дадаткі з апісаннем гісторыі герба, сцяга і звязаных з імі легендаў.
Дададзеныя 2 абзацы пра захаванне расавай чысціні.
Дададзены абзац пра змагароў за лепшую долю беларусаў.
Верш перайменаваны ў «Прысягу беларуса» (арыгінальная назва — «Ніколі»), прозвішча аўтара (Андрэя Зязюлі) напісанае цалкам.
Арыгінал
Выданне 1918 года мае перадрук 1992 года, выдадзены досыць малым тыражом. Гэтае выданне можна знайсці ў Нацыянальнай Бібліятэцы Беларусі. Аднак шырокай вядомасці дасягнуў варыянт, які быў адрэгаваны Язэпам Найдзюком.
Мар’ю Лаўрысцін
Мар’ю Лаўрысцін (Marju Lauristin; нар., ) — эстонскі сацыёлаг, інтэлектуал і палітык. Прафесар Тартускага ўніверсітэта. Ганаровы грамадзянін Тарту. Сустаршыня Народнага фронту Эстоніі, у 1992—1994 гадах — міністр сацыяльных спраў Эстонскай Рэспублікі.
Біяграфія
Дачка дзеячаў эстонскага камуністычнага руху Ёханеса Лаўрысціна і Вольгі Лаўрысцін. Сястра палітыка і тэатральнага дзеяча Яака Аліка (сына Вольгі Лаўрысцін і Хендрыка Аліка).
У 1966 годзе скончыла факультэты журналістыкі і сацыялогіі Тартускага ўніверсітэта. У 1976 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце.
У 1980 годзе падпісала «Ліст сарака» — заклік сарака эстонскіх інтэлектуалаў супраць палітыкі русіфікацыі ў Эстонскай ССР.
Сказынці
Сказынці (Ска́зинці) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Мар’ю Лаўрысцін
Біяграфія
У 1988 годзе разам з Эдгарам Савісаарам стварыла і ўзначальвала Народны фронт Эстоніі, палітычны рух, які адыграў вядучую ролю ў дасягненні незалежнасці Эстоніі ад СССР. У 1989 годзе была абрана дэпутатам З’езда народных дэпутатаў СССР ад Тартускай тэрытарыяльнай выбарчай акругі № 750 Эстонскай ССР. Намеснік старшыні (спікера) Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР. Член Камісіі Савета Саюза па пытаннях працы, цэн і сацыяльнай палітыкі.
З чэрвеня 1990 года да 8 верасня 1990 года была старшынёй Эстонскай сацыял-дэмакратычнай партыі незалежнасці (Eesti Sotsiaaldemokraatlik Iseseisvuspartei (ESDIP)). Пасля аб’яднання партыі (8 верасня 1990 года) з Дэмакратычнай партыяй працы Эстоніі, Рускай сацыял-дэмакратычнай партыяй Эстоніі і з Замежным аб’яднаннем Сацыялістычнай партыі Эстоніі ў адзіную Сацыял-дэмакратычную партыю Эстоніі (Eesti Sotsiaaldemokraatlik Partei (ESDP)) Мар’ю Лаўрысцін была абрана старшынёй і займала гэтую пасаду да 1995 года.
З 21 кастрычніка 1992 года па 20 верасня 1994 года займала пасаду міністра сацыяльных спраў у першым урадзе Марта Лаара.
Гіпноз
Гіпноз (υπνος — сон) — часовы стан свядомасці, які характарызуецца звужэннем яе аб'ёму і рэзкай факусіроўкай на ўтрыманні ўнушэння, што звязана са змяненнем функцыі індывідуальнага кантролю і самасвядомасці.
Тарыта-Тыберына
Тарыта-Тыберына (Torrita Tiberina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лацыё, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Рым.
Насельніцтва складае 1053 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 98 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 60. Тэлефонны код — 0765.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Вясёлкавы
Вясёлкавы — жылы раён у паўночна-заходняй частцы Мінска. Часам на раён катэджнай забудовы пераносяць назву суседніх Драздоў.
У канцы 1940-х гг. вакол кафлянага завода ўзнік пасёлак Піянерскі. Галоўная вуліца пасёлка Заводская ў 1972 г. была перайменавана ў Піянерскую. У 2004 г. тут пачалося будаўніцтва мікрараёна, а ў 2006 г. пачаўся знос старой забудовы.
Раён складаецца з дзвюх вялікіх частак, першая — прыватны сектар з катэджаў і таўнхаусаў, другая — невялікія шматкватэрныя дамы.
Вядомыя жыхары
Сярод вядомых уладальнікаў катэджаў у раёне :
Эдла
Эдла, герцагіня вендская (Edla, hertiginna av Venden; X—XI стагоддзі) — наложніца славянскага паходжання шведскага караля Олафа Шатконунга, маці шведскага караля Эмунда і нарвежскай каралевы Астрыд Олафсдоцір.
Паводле легенды, Эдла была дачкой заходне-славянскага племяннога правадыра з Паўночнай Германіі. Яе прывезлі ў Швецыю як ваенны трафей каля 1000 года, трохі раней ці адначасова з Эстрыд. Кароль Олаф Шатконунг ажаніўся з Эстрыд, але кахаў Эдлу і ўзяў яе сваёй наложніцай. Яна нарадзіла яму сына Эмунда, дачку Астрыд і, меркавана, дачку Хольмфрыду. Ісландскі гісторык Сноры Стурлусан сведчыць, што яе дзеці выхоўваліся ўдалечыні ад двара з прычыны дрэннага стаўлення да іх каралевы Эстрыд. У тым ліку гэта можа азначаць, што Эдла памерла да таго, як яны выраслі.
Кузняцоўка (Себежскі раён)
Кузняцоўка (Кузнецовка) — вёска ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.
Гісторыя
На карце Пскоўскай губерні 1888 горад пазначана як Кузнецова.
Сцяг Смаленскай вобласці
Апісанне
Сцяг Смаленскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, унізе пакладзеныя дзве жоўтыя палосы, якія займаюць па 5 працэнтаў шырыні сцяга і падзяляюць сцяг па шырыні на тры часткі ў суадносінах 6:2:1. Наверсе ля дрэўка размешчаны скарочаны варыянт герба Смаленскай вобласці — шчыт з шапкай, які займае 45 працэнтаў шырыні і 20 працэнтаў даўжыні сцяга, а вертыкальная вось герба дзеліць сцяг у суадносінах 1:4. Палатно сцяга можа быць апраўлена залатымі махрамі.
Сліды (Магілёў-Падольскі раён)
Сліды (Сліди́) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Іван Іванавіч Сіняўскі
Іван Іванавіч Сіняўскі (, в. Жажэлка, цяпер, Мінская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута (1941). З канца 1942 г. — сувязны Смалявіцкага падпольнага райкама партыі, з красавіка 1943 г. — партызан атрада імя В. Чкалава ў брыгадзе «Смерць фашызму». Пасля вызвалення Беларусі некалькі месяцаў працаваў інспектарам Смалявіцкага РАНА, а затым быў прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях за вызваленне Варшавы, у Памераніі, за ўзяцце Берліна. З 1946 г. працаваў дырэктарам Жажэлкаўскай сямігадовай школы, у 1953—1983 гг. — выкладчык беларускай мовы і літаратуры гэтай школы. Жыў у Жодзіне. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1959 г.
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў раённай газеце «Шлях калектывізацыі» пад час вучобы ў школе. Для дзяцей напісаў зборнік апавяданняў «У навальніцу» (1949), «Новая школа» (1951), «Піянерскі гальштук» (1955), «Дабрадзейка» (1960), «Ой, рэчанька, рэчанька» (1962), «Марка» (1969) і аповесць «На правым флангу» (1964). Выйшлі кнігі аповесцей і апавяданняў «Вернасць» (1971), «А вяселля не было» (1989), раман «Дарога на Замлынне» (1980), раман «Вярыгі» (2001).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Славы III ступені, Айчыннай вайны II ступені і медалямі.
Акцябрскі (Чашніцкі раён)
Акця́брскі (, Октябрьский) — пасёлак у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Альшанскага сельсавета.
Геаграфія
Пасёлак знаходзіцца за 12 км у напрамку на ўсход ад горада Чашнікі за 80 км ад Віцебска, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Чашнікі.
Гісторыя
Утвораны ў 1967 годзе на базе рабочага пасёлка торфапрадпрыемства «1 Мая», існаваўшага з 1949 года. Да 2004 года з’яўляўся цэнтрам Акцябрскага пассавета.
Дубайскае тэлебачанне
Дубайскае тэлебачанне — гэта быў канал, які перадаваўся з Дубая на арабскай мове. Заснаваны ў 1979 годзе. У 1995 пачаў трансляравацца праз спадарожнік HotBird. У 2004 змяніў назву на Дубай ТБ i зрабіўся часткай АМД.
IC 2109
IC 2109 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крэш (тканіна)
Крэш, Крынкл (crush, crinkle) — жатая тканіна. Яе асаблівасць — даўгавечныя зморшчыны, маршчыны і заломы, якія ствараюцца на тканіне дзякуючы працягламу ўздзеянню прэса. Для вырабу крэш-тканіны выкарыстоўваюць тонкія або сінтэтычныя матэрыялы, паколькі менавіта на такіх тканінах заломы трымаюцца доўга і не распростваюцца.
Крэш-тканіны зручныя ў выкарыстанні — яны лёгка мыюцца і не патрабуюць прасавання. Аднак, каб захаваць пакамячанасць у патрэбным выглядзе, пасля мыцця неабходна скручваць тканіну. Лепш за ўсё захоўваць рэчы з такой тканіны ў скручаным, а затым звязаным у вузел выглядзе.
Жонсня (гміна)
Жо́нсня (Rząśnia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Паянчанскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Жонсні. Плошча гміны складае 86,12 км². Станам на 2007 год у гміне Жонсня пражывалі 4814 чалавек, шчыльнасць — 56 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Фрэд Юсі
Фрэд Юсі (Fred Jüssi; нар., Аруба, Кюрасаа і залежныя тэрыторыі) — эстонскі біёлаг, натураліст і фатограф.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1935 годзе ў Арубе, на Нідэрландскіх Антыльскіх астравах, дзе яго бацька працаваў на венесуэльскую нафтавую кампанію. У Эстонію яго сям’я вярнулася, калі Юсі было тры гады. Ён вырас у Таліне, дзе скончыў вышэйшую школу і, у 1958 годзе, Тартускі ўніверсітэт, дзе вывучаў біялогію і заалогію ў прыватнасці. З 1958 па 1960 гады працаваў школьным настаўнікам у Эмасце на востраве Хіюмаа, у 1962—1975 гадах — прыродаахоўным інспектарам, пасля — на эстонскім радыё. На радыё Юсі з 1976 па 1986 гады вёў праграму «Азбука прыроды» (Looduse aabits, да 1980 года — Linnuaabits, «Птушыная азбука»). У першай палове 1990-х гадоў займаў пасаду прэзідэнта Эстонскага прыроднага фонду.
У 1980 годзе быў сярод тых, хто падпісаў так званы «Ліст сарака».
Юсі з’яўляецца адным з найбольш вядомых папулярызатараў жывой прыроды ў Эстоніі. Яго аўтарству належыць шэраг кніг, артыкулы і перадачы. У 1989 годзе вучоны становіцца першым з узнагароджаных прэміяй Эрыка Кумары. Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.
Быў жанаты з журналісткай і перакладчыцай Хелью Юсі, якая пайшла з жыцця 28 мая 2006 года. У пары трое дзяцей — Мары Юсі (эколаг), Івар Юсі (заолаг) і Март Юсі (эколаг і палітык).
Маргарыта I Дацкая
Біяграфія
У 1376 годзе дамаглася абрання на дацкі прастол замест Альбрэхта IV Мекленбургскага свайго сына — непаўналетняга Олафа, які ў 1380 годзе пасля смерці Хокана VI атрымаў у спадчыну прастол Нарвегіі. Маргарыта кіравала Даніяй і Нарвегіяй ад імя Олафа ў якасці рэгенткі, а пасля яго смерці ў 1387 годзе стала каралевай гэтых дзяржаў. У 1389 годзе Маргарыту Дацкую прызналі сваёй каралевай і шведы. Яна ажыцявіла ідэю скандынаўскага яднання: дамаглася ў чэрвені 1397 года ўзвядзення на прастол Даніі, Швецыі і Нарвегіі ў якасці агульнаскандынаўскага караля свайго траюраднага пляменніка Эрыка Памеранскага.
Фактычна да канца свайго жыцця Маргарыта Дацкая кіравала краінамі Кальмарскай уніі.
Пэтрыўка (Магілёў-Падольскі раён)
Пэтрыўка (Петрі́вка) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Дом па вуліцы Карла Маркса, 20 (Брэст)
Дом па вуліцы Карла Маркса, 20 — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. У савецкі час у будынку быў дзіцячы сад.
Архітэктура
Аднапавярховы мураваны будынак. Пабудаваны як гарадскі асабняк. Вылучаецца з усёй забудовы вуліцы. Кампазіцыйны акцэнт дома чатырохкалонны дарычны порцік з трохвугольным франтонам, у тымпане якога — лучковы аконны праём. Па бакавых фасадах несапраўдныя порцікі з дарычнымі пілястрамі. Галоўны фасад фланкіраваны 2 паўкруглымі эркерамі, паміж якімі трохчвэртныя калоны дарычнага ордара. Будынак завершаны карнізам з паяском сухарыкаў.
Мемарыяльныя дошкі
На будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар Пятра Машэрава, які жыў у ім 1955—1959 гадах.
Марлі Мэтлін
Марлі Мэтлін (Marlee Beth Matlin, нар. 24 жніўня 1965 г) — амерыканская актрыса. Яна стала першай і адзінай глухой актрысай, якая выйграла прэмію «Оскар» за лепшую жаночую ролю за ролю ў фільме «Дзеці меншага бога». Яе наступная праца ў кіно і на тэлебачанні прынесла ёй прэміі «Залаты глобус», і яшчэ дзве намінацыі, а таксама чатыры намінацыі на «Эмі». За кар’ерныя дасягненні была ўдастоена ўласнай зоркі на «Галівудскай „Алеі славы“».
Парэчча (Гродзенскі раён)
Парэ́чча (, Поречье) — аграгарадок у Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Цэнтр Парэцкага сельсавета.
Чыгуначная станцыя Парэчча на лініі Гродна — Вільнюс.
Геаграфія
Каля аграгарадка возера Малочнае (Малотнева).
2024 год у гісторыі музыкі
2024 год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.
Беразцоўскі сельсавет
Беразцо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Беразцы.
Гісторыя
Сельсавет утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Столінскага раёна Пінскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 2 населеныя пункты. 16 лістапада 1987 года перададзены ў склад Пінскага раёна. 21 сакавіка 1988 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Калавуравіцкага (вёска Гальцы) і Парахонскага (вёска Беразцы) сельсаветаў.
Арэшанка
Арэ́шанка (, Орешенка) (да 30 ліпеня 1964 года Папо́ўка ) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Іванскага сельсавета.
Да 2015 года ўваходзіла ў склад Альшанскага сельсавета.
Дзень Заменгофа
Дзень Заменгофа (на эсперанта Zamenhofa Tago) — самае урачыстае свята эсперантыстаў. Адзначаецца 15 снежня ў гонар дня нараджэння стваральніка эсперанта Людвіга Заменгофа.
Святкаванні
У гэты дзень і ў дні тыдня Заменгофа эсперантысты ўсяго свету традыцыйна ладзяць эсперанта-сустрэчы і дораць адзін другому падарункі. У якасці падарункаў звычайна выступаюць эсперанта-кнігі. Акрамя самога святкавання эсперантысты наведваюць звязаныя з эсперанта-культурай месцы, чытаюць лекцыі пра эсперанта і яго стваральніка.
Альтэрнатыва дню Заменгофа
Міжнародная эсперанта-арганізацыя Esperanta Civito вызначае гэты дзень як Дзень эсперанта-культуры.
IC 2110
IC 2110 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Арыён.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рыштанская кераміка
Рыштанская кераміка, або ішкорская кераміка ці іншкоравая кераміка — від узбекскай керамікі, цэнтрам вытворчасці якой знаходзіцца ў Рыштане Ферганскага вілаету. Адметная рыса — роспіс раслінным арнаментам на бірузова-сінім фоне.
Гісторыя
Імаверна, ганчарны промысел з’явіўся ў ваколіцах сучаснага Рыштана яшчэ да нашай эры. Гэтаму спрыялі багатыя мясцовыя паклады ганчарнай гліны і неабходных мінеральных рэчываў у гарах паблізу. Але ўласная рыштанская тэхніка стала фарміравацца каля XII стагоддзя.
Шырокую вядомасць рыштанскія керамічныя вырабы набылі, дзякуючы Вялікаму шаўковаму шляху, якім кераміка разыходзілася па ўсёй Сярэдняй Азіі.
У XVIII стагоддзі Рыштан стаў галоўным цэнтрам па вытворчасці і экспарту паліванай керамікі ў рэгіёне.
У 1900 годзе на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы, рыштанская кераміка атрымала вельмі высокую ацэнку ад знатакоў.
На рубяжы XIX і XX стагоддзяў амаль усё працоўнае насельніцтва Рыштана было датычным ганчарнай вытворчасці.
У савецкі час ганчарныя промыслы набылі артэльны характар.
У XXI стагоддзі ў Рыштане налічваецца ад адной да дзвюх тысяч ганчароў, якія з выкарыстаннем традыцыйных тэхналогій, або сучаснага абсталявання робяць да 5 мільёнаў вырабаў.
Сыравіна
Асноўнай сыравінай з’яўляецца мясцовая чырванаватая гліна, якая пакрываецца глазурамі на аснове кварцу і кварцавага пяску і размалёўваецца мінеральнымі фарбавальнікамі: марганцам, жалезістай глінай, лазурытам і меддзю.
Тэхналогія стварэння
Падрыхтаваную сыравіну лепяць у патрэбную форму, напяваючы пры гэтым песні і малітвы. Вылепленую пасудзіну сушаць у залежнасці ад віду вырабу ад 40 дзён да году. Пасля сушкі яе пакрываюць спецыяльным растворам вадкай гліны, каб пасля абпальвання выявіўся ярка-бірузовы колер.
Высушаны посуд абпальваюць пры тэмпературы каля 980—1000 °C. Пры гэтым гліна спякаецца, а пакрыцці распраўляюцца і застываюць.
Рыштанская кераміка распісваецца раслінным арнаментам на фоне сіняга і бірузовага колераў, якія сімвалізуюць неба і горныя рэкі.
На дне вырабу ставіцца кляймо майстра і ў самым канцы посуд яшчэ раз абпальваецца.
Разнастайнасць формаў
Захаваліся таксама формы посуду, характэрныя толькі для Рыштана. Гэта рытуальны посуд для абмывання рук — даст шу, у выглядзе разгорнутай спадзістай чары на невысокім пустацелым паддоне-рэзервуары для зліву вады.
Музейныя калекцыі
Вырабы рыштанскай керамікі захоўваюцца ў многіх узбекскіх музеях. З замежных музеяў яе асобнікі, між іншым, утрымліваюцца ў Музеі Усходу ў Маскве, Музеі этнаграфіі ў Санкт-Пецярбургу, Эрмітажы і іншых.
Віевіс
Віевіс (Vievis, традыцыйная беларуская назва Еўе) — горад ва ўсходняй Літве, знаходзіцца ў складзе Эляктрэнайскага самакіравання, за 14 км ад Эляктрэная. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Віевіскай сянюніі. Насельніцтва горада налічвае каля 5,3 тыс. чалавек. Віевіс адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Дзукія.
Геаграфія
Размешчаны на магістралі Вільнюс — Каўнас — Клайпеда па абодвух яе баках і на чыгуначнай лініі Вільнюс — Каўнас. Чыгуначная станцыя Віевіс, аўтобусная станцыя; ёсць гасцініца.
Этымалогія
Назва горада, хутчэй за ўсё, паходзіць ад назвы мясцовага возера Еўе (па-літоўску: Vievis, Yvis), аднак існуюць звесткі, якія звязваюць назву горада з жонкай Гедзіміна Евай, з полацкіх князёўнаў.
Гісторыя
Першыя гістарычныя згадкі ў пісьмовых крыніцах аб паселішчы адносяцца да 1539 года, калі мястэчка належала Агінскім. Каля 1600 года тут былі пабудаваны ўніяцкая царква і манастыр. У пачатку XVII стагоддзя ў Еўі пачала дзейнічаць друкарня праваслаўнага віленскага Свята-Духаўскага брацтва. Самая ранняя кніга, надрукаваная тут датуецца 1611 годам. Тут друкаваліся «Граматыкі славенскія правілное сінтагма» (1619 год) Мілецыя Сматрыцкага. Да 1660 года друкарня надрукавала 25 кніг на старабеларускай і польскай мовах. Князь Багдан Агінскі заснаваў тут першы манастыр, які ў 1806 годзе быў пераўтвораны ў прыхадскую царкву. У 1816 годзе князь Габрыэль Агінскі пабудаваў тут каталіцкі касцёл Св. Ганны, які захаваўся да нашых дзён. У 1837 годзе была закладзена першая праваслаўная царква.
У 1999 годзе Віевіс атрымаў уласны герб. Горад зноў стаў раённым цэнтрам у 2000 годзе.
Іван Іванавіч Боўт
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску 20 ліпеня 1932 года ў сям’і дзяржаўнага служачага, старэйшы з трох дзяцей.
У час Вялікай Айчыннай вайны 11-гадовы Іван дапамагаў бацькам у выратаванні яўрэйскай дзяўчынкі Маі, якая сышла з Мінскага гета прасіць міласці. Ён вырыў у двары яму, у якой сям’я трымала прадукты для дзяўчынкі. У кастрычніку 1943 года у час ліквідацыі гета Маі ўдалося бегчы. Яна прыйшла да сям’і Боўтаў, але хоць бацькоў не было, Іван схаваў Маю ў яме, якую ён вырыў у садзе, і на працягу наступных двух месяцаў даглядаў за ёй. Калі рызыка выкрыцця ўзмацнілася, Мая ў суправаджэнні Івана пакінула Мінск, яе пераправілі ў вёску да цёткі Пашы, дзе яна і пражыла да канца вайны.
У 1948 годзе скончыў сем класаў сярэдняй школы № 33. У юнацтве займаўся авіямадэляваннем, збіраўся паступаць у Маскоўскі авіяцыйны інстытут на авіяцыйнага канструктара, але яму адмовілі праз тое, што ён з сям’ёй у час вайны быў у акупацыі. Ягоны сябар Валодзя Сакалоўскі (у будучыні заслужаны архітэктар БССР) сагітаваў яго падаць дакументы ў будаўнічы тэхнікум на спецыяльнасць «архітэктура».
Скончыў у 1952 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1961 — Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва». У 1952—2001 гадах працаваў у інстытуце Белпрампраект, у 1962—2001 гадах галоўны архітэктар. У студзені-ліпені 1956 года з групай архітэктараў, І. І. Боўт быў камандзіраваны ў Казахстан для распрацоўкі генеральных планаў і першачарговых аб’ектаў цалінных саўгасаў Какчэтаўскай вобласці. Паралельна ў 1966—2009 гадах выкладаў у БПІ. У 1996—2007 гадах дырэктар УП «Творчая майстэрня архітэктара Боўта І. І.».
Член Саюза архітэктараў БССР з 1962 года, старшыня праўлення Саюза архітэктараў БССР у 1978-80 гадах. З 1978 года — сакратар праўлення СА СССР. Член КПСС з 1971 года.
Мінск
Карпусы заводаў — гадзіннікавага (1954—1963, сумесна з С. Баткоўскі, Н. Шпігельманам), электронных вылічальных машын (1956—1961, сумесна са Шпігельманам), радыёзавода (1960—1963), электратэхнічнага (1964—1965), халадзільнікаў (1959—1975), будынак БелНДІдзіпрасельбуда (1967—1968, сумесна з У. Сакалоўскім, Л. Сагалавым), СКБ працяжных станкоў (1972), Інстытута будаўніцтва і архітэктуры (1980), НВА «Гранат» (1982—86), «Цэнтр» (1985), фабрыка каляровага друку, завод «Робат» , Аўтатрактарны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (1973), Цэнтр тэхнічнага абслугоўвання «Мэрсэдэс-Бэнц», Палац хакея па вул. Прытыцкага.
Брэст і іншыя гарады
Будынкі дывановага (1960—1965) і панчошнага (1965—1968, абодва ў аўтарскім калектыве) камбінатаў, галоўны аб’яднаны прамысловы корпус электралямпавага і электрамеханічнага заводаў (1965—1972, сумесна з Н. Афанасьевай, М. Буйловай і інш), прадпрыемствы Мінлегхарчпрама ў Брэсце, завод карданных валаў у Гродне (1981); адзін з аўтараў Брэсцкага паўднёвага (1973-80, 1-я чарга) і Бабруйскага паўночнага (1963—1978) прамысловых вузлоў; комплекс завода «Бабруйсксельмаш» у Бабруйску (1980); Беларускага аўтамабільнага завода (1966—1971, 1-я чарга) і завода цяжкіх кавальскіх штамповак у Жодзіне, філіял Мінскага трактарнага завода ў Смаргоні і інш. . Лядовыя палацы ў Брэсце, Віцебску, Гомелі.
Навуковыя працы
Аўтар больш 30 публікацый, 2 манаграфій (у аўтарскім калектыве).
Грамадская дзейнасць
З 1962 года член Саюза архітэктараў Беларусі. Неаднаразова абіраўся ў яго кіруючыя органы. У 1977—1982 гадах быў Старшынёй праўленняСА БССР. Двойчы ў 1965 і 1967 гг. абіраўся дэпутатам Ленінскага раённага Савета дэпутатаў працоўных г. Мінска. Іван Боўт уваходзіў у склад горадабудаўнічых Саветаў: Дзяржбуда СССР (1977—1981), Дзяржбуда БССР (1968—1982).
Браў удзел у працы розных міжнародных арганізацый: Сусветнага кангрэс архітэктараў у Мексіцы 1978 г., Міжнароднага навукова-практычнага сімпозіума МСС-ТС66 у Карлавых Варах (Чэхаславакія), сімпозіума архітэктараў сацыялістычных краін у г. Будапешце, канферэнцыі маладых архітэктараў БССР у ГДР, Польшчы. І. І. Боўт з’яўляецца акадэмікам Беларускай акадэміі архітэктуры з дня яе заснавання, член прэзідыума акадэміі, кіраўнік аддзялення прамысловай архітэктуры.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга і Дружбы народаў (1986), пяццю медалямі, у тым ліку «За працоўную доблесць» і «За доблесную працу», і трыма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1979, 1982, 1984), ганаровай граматай СНГ БССР, вялікім залатым, сярэбраным і 3 бронзавымі медалямі ВДНГ СССР, прэмій Савета Міністраў СССР (1977). Мае тытул Праведніка сусвету з медалём і Ганаровым дыпломам.
Майстар спорту, суддзя Усесаюзнай катэгорыі, чэмпіён і рэкардсмен СССР, неаднаразовы чэмпіён БССР, першы старшыня Федэрацыі па авіямадэльным спорце.
Сцяг Валагодскай вобласці
Сцяг Валагодскай вобласці з'яўляецца сімвалам Валагодскай вобласці. Прыняты 5 снежня 1997 года.
Апісанне
Сцяг Валагодскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з адносінамі шырыні да даўжыні 2:3, белага колеру з малюнкам герба Валагодскай вобласці ў верхнім куту ля дрэўка. Уздоўж боку палатна, процілеглага дрэўку, размешчаная чырвоная паласа шырынёй у 1/5 даўжыні палатна.
Ланцэтнікі
Ланцэтнікі (Branchiostoma) — род марскіх жывёл падтыпу бесчарапных тыпу хордавых.
Апісанне
Упершыню лэнцэтнік быў апісаны ў 1774 годзе заолагам П. С. Паласам, які прыняў яго за малюска і назваў «ланцэтападобным слізнем». Толькі праз 60 год, пасля вывучэння яго будовы, была прызнана прыналежнасць ланцэтніка да хордавых жывёл.
Даўжыня да 8 см. Цела рыбападобнае, завостранае з абодвух канцоў, паўпразрыстае, ружаватага колеру. Уздоўж спіннога і брушнога бакоў, уключаючы хвост, праходзіць складка скуры, якая ўтварае плаўнік. Спінны плаўнік пераходзіць у хваставы, які мае форму ланцэта (адсюль назва). Уздоўж ніжняга края хваста ідзе падхваставы плаўнік, а ўздоўж бакавых краёў бруха — правая і левая метаплеўральныя складкі. На ніжнім баку пярэдняга канца цела ёсць акружаная шчупальцамі вялікая адтуліна перадротавай поласці, ля пачатку падхваставога плаўніка — вывадная адтуліна каляжабернай поласці, ля пачатку хваставога плаўніка — анальная адтуліна.
Органы пачуццяў развіты вельмі слаба: маецца нюхальная ямка на пярэднім канцы цела, святлоадчувальная пігментная пляма на пярэдняй сценцы нервовай трубкі і шэраг невялікіх плям уздоўж нервовай трубкі ў яе ніжняй частцы (замест вачэй), адчувальныя на дотык клеткі ў скуры і ротавых шчупальцах.
Пашырэнне
Ланцэтнікі пашыраны ўсюды ў марскіх цёплых і ўмераных водах. У Атлантычным акіяне сустракаюцца ад 67° пн.ш. ля берагоў Еўропы (Нарвегія) і 40° пн.ш. ля берагоў Амерыкі (Чэсапікскі заліў) да Паўднёвай Афркі і Аргенціны (Ла-Плата). Вядомы ў Індыйскім акіяне. У Ціхім акіяне сустракаюцца ад Японскага мора і ўсходу Хакайда, Гавайскіх астравоў і Каліфорніі да Паўднёвай Аўстраліі, Новай Зеландыі і Чылі, вельмі шматлікія ля берагоў Кітая.
Жывуць ланцэтнікі на пясчаным грунце на глыбіні да 30 м і больш. Сустракаюцца пераважна ў слоі буйнага рыхлага пяску, які ўключае абломкі шкілетаў караняножак, ігласкурых і інш. На заіленых участках пясчанага дна трымаюцца рэдка, таму што ім цяжка пранікаць у дробны пясок, а ў ілістым дне яны жыць не могуць. У буйны пясок, між часцінкамі якога свабодна цыркулюе вада, ланцэтнік закопваецца цалкам, з дробнага пяску высоўвае пярэднюю частку на паверхню. Патрывожаны ланцэтнік пераплывае на іншае месца і зноў закопваецца ў пясок.
Ланцэтнікі звычайна баяцца святла, пазбягаюць яркага асвятлення і больш актыўныя ў начны час. Яны аддаюць перавагу вадзе з тэмпературай ад 12-17 да 30 °C і салёнасцю ад 23 да 31 ‰.
Месцамі ланцэтнікі вельмі шматлікія. Напрыклад, еўрапейскі ланцэтнік сустракаецца ля Гельгаланда ў колькасці да 300 асобін на 1 м².
Анатамічныя асаблівасці
Хорда ў ланцэтнікаў захоўваецца на працягу ўсяго жыцця, жывёла мае нервовую трубку, каля 150 пар жаберных шчылін у глотцы. Перагародкі жаберных шчылін высланы раснічным эпітэліем, які стварае ток вады. Пры гэтым адбываецца не толькі газаабмен, але і адфільтроўванне харчовых часцінак. Харчовая завісь паступае ў стрававальны тракт, дзе адбываецца яе ператраўліванне і ўсмоктванне.
Галаўны мозг не дыферэнцыраваны, і вакол яго няма ніякага зачатку чарапной каробкі. Пярэдні канец цэнтральнай нервовай сістэмы мае выгляд трубкі і крыху не даходзіць да канца хорды.
Акрамя тыповых рысаў, уласцівых хордавай жывёле, будова некаторых сістэм і органаў збліжае ланцэтніка з кольчатымі чарвямі. Так, вонкавы слой скуры прадстаўлены аднаслойным эпітэліем, а не мнагаслойным, як у пазваночных жывёл. Мышачная сістэма ўтворана шматлікімі сегментамі мышачнай тканкі, скарачэнні якой выклікаюць аднастайныя бакавыя рухі цела. Гэта дазваляе жывёлам плаваць або закопвацца заднім канцом цела ў грунт. Крывяносная сістэма замкнутая з падоўжнымі спінным і брушным сасудамі. Мышачнага сэрца няма, яго ролю выконвае пульсуючы брушны сасуд. Выдзяляльная сістэма прадстаўлена прыкладна сотняй пар утварэнняў, падобных на метанефрыдыі кольчатых чарвей.
Дыханне
Дыханне шчэлепнае.
Перадротавая адтуліна адкрывае ўваход у дыхальна-стрававальную сістэму ланцэтніка. Яна вядзе ў перадротавую поласць, у глыбіні якой знаходзіцца рот, акружаны перапончатым клапанам. Ротавая адтуліна вядзе далей у аб'ёмістую глотку, сценкі якой са шматлікімі (звыш 100) жабернымі шчылінамі, што вядуць не наўпрост вонкі, а ў асаблівую каляжаберную поласць, якая акружае глотку. Уздоўж дна і ўздоўж верхняй сценкі глоткі цягнуцца высланыя раснічнымі клеткамі жалабкі (эндастыль і наджаберны жалабок), злучаныя каляглотачным раснічным кольцам у пярэдняй частцы глоткі — вельмі падобнае да гэтага прыстасаванне маюць абалоннікі (асцыдыі).
Жыўленне і страваванне
Кормяцца планктонам, мікраскапічнымі арганізмамі, уцягваючы іх праз ротавую адтуліну з токам вады, што праганяецца рухам раснічак цераз жаберныя адтуліны і каляжаберную поласць і затым вонкі праз атрыяльную адтуліну. Маецца эндастыль, які выдзяляе слізь, што спрыяе ўлоўліванню часцінак ежы. Ротавыя шчупльцы ўтвараюць раштоку, якая перашкаджае пападанню ў поласць глоткі вельмі буйных часцінак. Дробныя харчовыя часцінкі, якія праходзяць цераз гэтую заслону, асядаюць на пакрытых сліззю раснічках жалабкоў, абвалакваюцца сліззю, перамяшчаюцца ў наджаберны жалабок і па ім паступаюць да задняга канца глоткі і ў кішэчнік.
Пажыву ланцэтнікаў складаюць галоўным чанам дыятомавыя водарасці, дробныя караняножкі, інфузорыі, радыялярыі, яйкі і лічынкі абалоннікаў, ігласкурых, рачкоў і іншых беспазваночных жывёл.
Размнажэнне
Раздзельнаполыя жывёлы, маюць шматлікія (каля 25 пар) палавыя залозы без вывадных пратокаў. Паспелыя палавыя клеткі праз разрывы сценак палавых залоз выводзяцца ў поласць цела, а затым у ваду, дзе і адбываецца апладненне. Развіццё з планктоннай лічынкавай стадыяй.
Валеп’етра
Насельніцтва складае 326 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 6 чал./км². Займае плошчу 52 км². Паштовы індэкс — 20. Тэлефонны код — 0774.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Хрыстафор.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Пылыпы (Магілёў-Падольскі раён)
Пылыпы (Пилипи́) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Вячаслаў Станкевіч
Вячаслаў Станкевіч (нар. 1932, Вільня) — беларускі грамадскі дзеяч, заступнік старшыні Рады БНР.
Біяграфія
Сын мовазнаўцы, гісторыка і грамадскага дзеяча Яна Станкевіча і Марыі Новакавай.
Выехаў з Беларусі разам з бацькамі падчас Другой сусветнай вайны. З 1949 года — у ЗША. Атрымаў ступень магістра па спецыяльнасці «электрамеханіка». Працаваў інжынерам у карпарацыях «ITT» і «Western Union». З 1990 па 1998 гг. дырэктар беларускай службы «Радыё Свабода». Да 2013 г. выдавец квартальніка «Belarusian Review», сталы аўтар газеты «Беларус».
Спіс карапузікаў Беларусі
У Беларусі сустракаецца 61 від, 20 родаў карапузікаў.
Вячаслаў Станкевіч
Біяграфія
Старшыня Галоўнай управы Беларуска-Амерыканскага Задзіночання ў 1969—1971 і 2007—2011 гг.
Сцяг Валгаградскай вобласці
Апісанне
Сцяг Валгаградскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно чырвонага колеру ў прапорцыях 2:3 з малюнкам пасярэдзіне ў белым колеры фігуры статуі Маці — Радзімы, усталяванай на Мамаевым кургане. Вышыня статуі складае тры чвэрці шырыні палатна сцяга вобласці. Паралельна дрэўку намаляваныя дзве сініх вертыкальных паласы, кожная шырынёй у адну шаснаццатую даўжыні сцяга вобласці і падзеленыя такой жа адлегласцю паміж сабою і ад боку сцяга вобласці.
Хомск
Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца як вёска Здзітаўскай воласці пад 1518 гадаў. У 1551—1552 гадах Хомск стаў мястэчкам. Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў у складзе Пінскага павета Берасцейскага ваяводства. Належаў Нарушэвічам, Дольскім, Вішнявецкім, Агінскім. У сакавіку 1660 года спалены атрадам маскоўскага войска І. Хаванскага. З Хомска 30 жніўня (10 верасня) 1771 года вялікі гетман літоўскі М. К. Агінскі заклікаў разрозненыя сілы канфедэратаў злучыцца для абароны «веры, вольнасці і незалежнасці». З 1793 года Хомск цэнтр графства. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. У 1797 годзе Войцах Пуслоўскі заснаваў у Хомску суконную фабрыку, якая дзейнічала да 1838 года.
У 1872—1875 гадах пабудавана мураваная царква па праекце архітэктара К. Увядзенскага. З 1879 года дзейнічала паштовая станцыя. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны Драгічынскага павета Палескага ваяводства. З 1939 года ў складзе БССР, з 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета.
Чарнеевічы (Драгічынскі раён)
Чарне́евічы (, Чернеевичи) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хомскага сельсавета.
Хомск
Гісторыя
Падчас 2-й сусветнай вайны ў ліпені 1943 года акупанты спалілі 470 дамоў, загубілі 1760 чалавек.
Чарнеевічы (Драгічынскі раён)
Да 21 студзеня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Хомскага сельсавета, да 16 мая 1988 года — у склад Немяржанскага сельсавета.
Хомск
Гісторыя
У 1988 годзе паблізу Хомска створана аднаіменнае вадасховішча.
Эканоміка
У 1997 годзе ў Хомску створана сумеснае беларуска-расійскае прадпрыемства па вытворчасці мінеральных і пітных водаў «Фрост».
Торстэйн Веблен
Торстэйн Бундэ Веблен (Thorstein Bunde Veblen;, Като, штат Вісконсін — , Менла-Парк, штат Каліфорнія) — амерыканскі эканаміст, сацыёлаг, публіцыст, футуролаг. Заснавальнік інстытуцыйнага напрамку ў палітычнай эканоміі. Доктар філасофіі (1884).
Выкладаў у Карнельскім (1890—1892), Чыкагскім (1892—1906), Стэнфардскім (1906—1909) універсітэтах, ва ўніверсітэце штата Місуры (1910—1917).
Ружан (гміна)
Ру́жан (Różan) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Макоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ружане. Плошча гміны складае 84,1 км². Станам на 2012 год у гміне Ружан пражывалі 4548 чалавек, шчыльнасць — 54,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 18 салецтваў.
IC 2111
IC 2111 — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) ў сузор’і Залатая Рыба.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Георг Вега
Барон Георг Барталамей Вега (Georg Freiherr von Vega), імя пры нараджэнні: Юрый Веха або Вехавец (Jurij Veha (Vehovec)), ( — ) — славенскі і аўстрыйскі матэматык, артылерыйскі афіцэр. Асноўныя работы адносяцца да колькаснага аналізу. Найбольш вядомы дзякуючы публікацыі класічнага зборніка сямізначных лагарыфмаў (1783), які неаднаразова перавыдаваўся ў многіх краінах свету. Член Эрфурцкай акадэміі прыкладных навук (1790), Берлінскай акадэміі навук (1800), Каралеўскага навуковага таварыства ў Празе (1800).
Абідавіцкі сельсавет
Абі́давіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Абідавічы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Журавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Быхаўскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, які 5 красавіка 1935 года быў перайменаваны ў Журавіцкі раён. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сялец-Халапееўскага сельсавета. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Палянінавіцкага сельсавета.
27 чэрвеня 2007 года была ліквідаваная вёска Доркі. 27 верасня 2013 года былі ліквідаваныя вёскі Заброддзе, Ліпавіца, Малыя Боркі.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2039 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,6 % — украінцы, 0,5 % — армяне.
Птушкіна
Птушкіна (Птушкино) — вёска ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Птушкіна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Жонснік (гміна)
Жо́нснік (Rząśnik) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вышкоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Жонсніку. Плошча гміны складае 167,42 км². Станам на 2004 год у гміне Жонснік пражывалі 6616 чалавек, шчыльнасць — 39,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 31 населены пункт.
Сцяг Чалябінскай вобласці
Сцяг Чалябінскай вобласці з'яўляецца сімвалам Чалябінскай вобласці. Прыняты 8 студзеня 2001 года.
Апісанне
Сцяг Чалябінскай вобласці ўяўляе сабою прамавугольнае палатно з суадносінамі бакоў 2:3 чырвонага колеру з жоўтай паласой, якая скаладе 1/6 шырыні палатна, і ляжыць на адлегласці ад ніжняга боку палатна на 1/6; пасярод палатна малюнак нагружанага белага двухгорбага вярблюда з жоўтай паклажай, які складае 1/2 шырыні палатна.
Аарнэ Юкскюла
Аарнэ Юкскюла (Aarne-Mati Üksküla;, , Эстонія — , , Эстонія) — эстонскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог. Народны артыст Эстонскай ССР (1986).
Біяграфія
Нарадзіўся 21 верасня 1937 года ў Таліне. У 1956—1957 гадах вучыўся ў Талінскім педагагічным інстытуце. У 1961 годзе скончыў акцёрскі факультэт Талінскай дзяржаўнай кансерваторыі (курс Вальдэмара Пансо).
Займаўся педагагічнай дзейнасцю. З 1978 года выкладаў у Талінскай дзяржаўнай кансерваторыі (цяпер Эстонская акадэмія музыкі і тэатра) на кафедры драматычнага мастацтва (дэкан, з 1998 года — прафесар).
У 1997 годзе выкладаў на тэатральным факультэце ў Эстонскім гуманітарным інстытуце.
Пахаваны ў Таліне на могілках Лійва.
Асташова (Чашніцкі раён)
Асташо́ва (, Асташово) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Іванскага сельсавета.
У 1924—1931 гадах цэнтр Асташоўскага сельсавета. Да 2015 года вёска ўваходзіла ў склад Альшанскага сельсавета.
Аляксандр Васілевіч Манулік
Аляксандр Васілевіч Манулік (1928—2016) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя, спецыяліст у галіне сацыяльнай гігіены. Кандыдат медыцынскіх навук (1970), дацэнт (1985).
Біяграфія
У 1953 — у Гомельскім абласным аддзеле аховы здароўя; у 1953—1958 — галоўны ўрач Церахоўскай раённай бальніцы Гомельскай вобласці; у 1958—1961 — галоўны ўрач Церахоўскага раёна; у 1961—1967 — галоўны ўрач Светлагорскага раёна; у 1967—1972 — галоўны ўрач санаторыя «Беларусь» (Сочы); у 1972—1983 — намеснік начальніка 4-га Галоўнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР; у 1983—1994 і 1998—2002 — у Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (у 1983—1993 — загадчык кафедры сацыяльнай гігіены, эканомікі і кіравання аховай здароўя); у 1994—1998 — у Беларускім цэнтры арганізацыі і інфарматызацыі аховы здароўя.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: навуковая арганізацыя працы ў ахове здароўя; пытанні грамадскага здароўя, арганізацыі і ўдасканалення медыцынскай дапамогі насельніцтву; кіраванне аховай здароўя; сацыяльна-гігіенічныя аспекты праблемы даўгалецця.
БелМуз-ТБ
«БелМуз-ТБ» — музычны канал у Мінску, у эфіры якога новые і ўжо заваяваўшыя папулярнасць музычныя вырабы айчынных і зарубежных выканаўцаў, актуальная і аперацыйная інфармацыя са света беларускіх, расійскіх і зарубежных celebrities, анімацыйныя серыялы, забаўныя праграмы, хіт-парады, інтэрактыўныя сэрвісы. Дата пачатка вяшчання — 3 кастрычніка 2006 года.
Лагатып
Тэлеканал змяніў 5 лагатыпаў. Цяперашні — 6-ты па парадку.
Эма Томпсан
Эма Томпсан (анг. Emma Thompson) — брытанская актрыса і сцэнарыст, лаўрэат прэмій «Оскар», BAFTA і «Эмі».
Біяграфія
Нарадзілася 15 красавіка 1959 года ў Лондане, Англія, у сям’і вядомых акцёраў — Эрыка Томпсана і Філіды Ло. Сястра Эмы — Сафі Томпсан — таксама актрыса.
Падчас вучобы ў Кембрыджскім універсітэце ўдзельнічала ў пастаноўках сцэнак на камічныя сюжэты. Па заканчэнні курсу ўступіла ў трупу Renaissance Theatre Company. На працягу 1980-х стала вядомая ў якасці адной з самых шматспадзеўных маладых акрыс на лонданскай сцэне. Акрамя выканання роляў з шэкспіраўскага рэпертуару, здымалася ў гістарычных серыялах для BBC.
Місак Гарыгінавіч Эранасьян
Місак Гарыгінавіч Эранасьян — беларускі ўрач-радыёлаг-рэнтгенолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1975).
Біяграфія
У 1978—1998 — галоўны ўрач санаторыя «Сосны» Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, в. Сосны, Мядзельскі раён, Мінская вобласць.
Сіпавіцкі Камень
Сіпавіцкі Камень з ямкаю — геалагічны помнік рэспубліканскага значэння (з 1992). Размешчаны за 300 метраў на паўднёвы захад ад вёскі Сіпавічы (Браслаўскі раён, Віцебская вобласць).
Апісанне
Валун шэрага дробназярністага граніту. Даўжыня 3,9 м., шырыня 2,7 м., вышыня 1,4 м., у абводзе 10,9 м. Аб'ём 7,8 м³, маса каля 20,7 тон. Прынесены ледавіком 20-18 тысяч гадоў назад з усходняй Швецыі. Валун з паўсферычнымі выемкамі і адшліфаванымі сценамі, якія шырока распаўсюджаны ў Літве, Латвіі, Эстоніі, Фінляндыі, Швецыі. Выемка зроблена чалавекам у першым стагоддзі да н.э. У ямкі налівалі тлушч або алей, клалі кнот і запальвалі агеньчык. Большасць даследчыкаў бачаць у такіх камянях праяву культу памерлых, але паралельна вызначаюць іх ролю таксама ў культах урадлівасці і сонца.
Дуўрскі замак
Дуўрскі замак (Dover Castle) — адзін з самых вялікіх па плошчы англійскіх замкаў. Размешчаны ў Дуўры, графства Кент, на беразе праліва Па-дэ-Кале паміж Вялікабрытаніяй і Францыяй. З даўніх часоў ён лічыцца «Ключом да Англіі» з-за свайго стратэгічна важнага становішча на востраве.
Гісторыя замка
Пасля прыходу на Брытанскія астравы рымлян у I ст. н.э. на месцы цяперашняга горада Дуўр імі было заснавана паселішча, у тым ліку былі пабудаваны два маяка. Адзін з іх дагэтуль можна бачыць на тэрыторыі замка.
У 1066 г. Вільгельм I Заваёўнік падчас уварвання ў Англію захапіў замак. 22 мая 1216 г. замак абложвае Людовік VIII. Аблога доўжыцца 3 месяца, аднак замак атрымлівае толькі малаважныя пашкоджанні і 14 кастрычніка 1216 г. Людовік VIII падпісвае перамір'е і вяртаецца ў Лондан.
У XVIII стагоддзі падчас Напалеонаўскіх войн пачалася сур'ёзная рэканструкцыя замка. Пад кіраўніцтвам Уільяма Твіса (William Twiss) была створана сістэма вонкавых умацаванняў Дуўрскага замка. Таксама на глыбіні 15 метраў, унутры скалістай пароды, былі высечаны адмысловыя тунэлі, у якіх размясцілі салдацкія баракі. На піку Напалеонаўскіх войн у тунэлях пражывала больш за 2000 салдат.