cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вясновае наступленне (1975)
Хюэ-Данангская аперацыя
У выніку Тэйнгуенскай аперацыі Паўднёвы В’етнам быў практычна разрэзаны напалам. Паўночныя правінцыі краіны (I корпус) апынуліся ізаляваны, і сітуацыя хутка набывала рысы ваеннай катастрофы. Завяршыўшы асноўныя баявыя дзеянні супраць II корпуса, паўночнав’етнамская армія засяродзіла свае намаганні на I корпусе. 19 сакавіка быў узяты горад Куангчы, за які ў 1968 і 1972 гадах ужо ішлі цяжкія баі. Прэзідэнт Цхьеу спачатку быў настроены абараняць ўсе ключавыя гарады ў гэтым раёне, аднак затым прыняў рашэнне абараняць толькі Дананг. У горад сцякаліся сотні тысяч бежанцаў з усяго корпуса (да канца месяца іх налічвалася да 1,5 млн.), уносічы хаос ў гарадское жыццё і замінаючы перамяшчэнне ўрадавых войск. Да 25 сакавіка ВНА другі раз за вайну ўзяла Хюэ, старажытную сталіцу В’етнама. На шлюху ў Дананг часці ўрадавай арміі былі цалкам дэзарганізаваны, таму абараняць горад было практычна няма каму. Сотні людзей патанулі, спрабуючы ўплаў дабрацца да судоў, якія пакідалі гарадскі порт. Да 30 сакавіка Дананг перайшоў пад кантроль ВНА.
Бітва за Суанлок
Поспех Тэйнгуенскай і Хюэ-Данангскай аперацый заахвоціў Палітбюро ЦК Партыі Працоўных В’етнама прыняць рашэнне аб працягу наступлення і ўзяцці Сайгона да прыходу ў маі сезону дажджоў.
У першых чыслах красавіка паўночнав’етнамская армія ліквідавала ачагі супраціву, якія заставаліся ў прыбярэжных раёнах II корпуса. Пад кантролем паўднёвага ўрада ўсё яшчэ заставаўся поўдзень краіны — III і IV корпуса. Аднак было відавочна, што асноўная бітва зараз разгорнецца за Сайгон.
Склад і ўзбраенне паўночнав’етнамскай арміі перад штурмам Сайгона добра адлюстроўвалі змяненне характару В’етнамскай вайны з канца 1960-х гадоў. У перыяд да Тэцкага наступлення 1968 года баявыя дзеянні вяліся ў асноўным з выкарыстаннем партызанскай тактыкі, прычым асноўную ролю ў іх гулялі войскі Нацыянальнага фронту вызвалення Паўднёвага В’етнама (вядомага на Захадзе як В’етконг). У найбуйнейшых бітвах таго перыяду (у даліне Я-Дранг і за Дакто) з кожнага боку ўдзельнічалі сілы, эквівалентныя дывізіі. У красавіку жа 1975 года для ўзяцця Сайгона паўночнав’етнамскім камандаваннем былі вылучаны чатыры карпусы, якія мелі на ўзбраенні бранятэхніку і цяжкую артылерыю, а нешматлікія войскі НФВПВ практычна не гулялі ніякай ролі.
У перыяд падрыхтоўкі да наступлення ВНА нанесла ўдар па войскам праціўніка ў раёне павета Суанлок. Захоп гэтага павета дазволіў бы стварыць пагрозу Сайгону з усходу, а затым перарэзаць дарогу №4, па якой з дэльты ракі Меконг магло падысці паўднёвав’етнамскае падмацаванне. распачалася 9 красавіка і працягвалася каля двух тыдняў. Яна стала апошняй буйнай бітвай В’етнамскай вайны. Па яе выніках паўднёвав’етнамская 18-я дывізія пакінула свае пазіцыі па загадзе штаба III корпуса, і адступіла да Б’енхаа.
Аперацыя «Ха Шы Мін»
Фінальная частка Вясновага наступлення атрымала назву «аперацыя Ха Шы Мін». Яе план прадугледжваў разгром паўднёвав’етнамскіх войск на далёкіх подступах да Сайгона, паколькі кіраўніцтва ВНА жадала пазбегнуць разбурэння горада падчас зацяжных вулічных баёў, як гэта адбылося ў ходзе Тэцкага наступлення. У самім горадзе загадзя былі намечаны пяць ключавых аб’ектаў, што трэба было захапіць.
Аперацыя «Ха Шы Мін» пачалася 26 красавіка. Да гэтага часу Нгуен Ван Цхіеу ўжо пакінуў прэзідэнцкі пост і паляцеў на Тайвань. 28 красавіка часці паўночнав’етнамскай арміі выйшлі да ўскраіны Сайгона. На наступны дзень ЗША пачалі аперацыю «Парывісты вецер» — эвакуацыю свайго дыпламатычнага персаналу з Сайгона паветраным шляхам. Увесь свет абляцелі тэлевізійныя кадры, на якіх в’етнамскія бежанцы адчайна штурмавалі амерыканскія верталёты; самі верталёты пасля пасадкі на караблі ВМС ЗША сутыкаліся за борт, каб вызваліць месца для іншых.
Баявых дзеянняў у самым Сайгоне амаль не было. Каля поўдня 30 красавіка паўночнав’етнамскі танк Т-54 (бартавы нумар 843) пратараніў вароты Палаца Незалежнасці (рэзідэнцыі прэзідэнтаў Паўднёвага В’етнама) і стаў на лужку перад палацам. Урад Рэспублікі В’етнам здаўся на міласць пераможцаў у поўным складзе на чале з апошнім прэзідэнтам Зыонг Ван Мінем. У той жа дзень, каб пазбегнуць лішніх ахвяр, адбылася цырымонія падпісання капітуляцыі Паўднёвага В’етнама, пра што сам былы прэзідэнт абвясціў па радыё Сайгона. Пасля гэтага апошнія паўднёвав’етнамскія ваенныя часці, якія працягвалі арганізаваны супраціў у дэльце Меконга, склалі зброю.
Зноскі
Каментарыі
Сцяг Варацэвічаў
Сцяг Варацэвічаў — сцяг вёскі Варацэвічы Іванаўскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 101.
Апісанне
Сцяг Варацэвічаў уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча жоўтага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога размешчана выява герба вёскі Варацэвічы.
Эдуард Міхайлавіч Арцёмчык
Эдуард Міхайлавіч Арцёмчык (, г. Цюмень, РСФСР — ) — беларускі і расійскі інжынер-праектыроўшчык па транспарце.
Біяграфія
Скончыў у 1958 годзе Уральскі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Гарадское будаўніцтва і гаспадарка». У 1958—1963 гадах інжынер у майстэрні генплана інстытута «Свярдлоўскгарпраект», кіраўнік групы інжынераў па распрацоўцы раздзелаў транспарту ў планіровачных праектах гарадоў у інстытутах «Мінскпраект» (1963—1965), «Белдзяржпраект» (1965—1970), «БелНДІПгорадабудаўніцтва» (1970—1973), «Мінскпраект» (1973—1993). Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1967.
Жыў у Мінску па адрасе вул. Васняцова, 2.
Творчасць
Удзельнічаў у распрацоўцы генпланаў г. Свярдлоўска (1963), г. Мінска (1965—1982), г. Салігорска (1969), ТЭА генпланаў г. Гродна і г. Мінска (1971), транспартнага абыходу г. Дзяржынска, ПДП цэнтра г. Мінска, праекта планіроўкі прыгараднай зоны г. Мінска; транспартнага абслугоўвання раёна Сухарава ў г. Мінску.
Сям’я
Муж архітэктара Рымы Леанідаўны Арцёмчык (нар. 1934).
Юкатан (штат)
Юкатан (Estado Libre y Soberano de Yucatán) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 39,612 км². Насельніцтва складае 1,955,577 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Мерыда.
Ваенна-прамысловы комплекс Беларусі
Ваенна-прамысловы комплекс Беларусі (Ваенна-прамысловы комплекс Рэспублікі Беларусь, ВПК РБ; Абаронна-прамысловы комплекс Рэспублікі Беларусь, АПК РБ) — сукупнасць навукова-даследчых, выпрабавальных арганізацый і вытворчых прадпрыемстваў, якія выконваюць распрацоўку, вытворчасць і пастаноўку на ўзбраенне ваеннай і спецыяльнай тэхнікі, амуніцыі, боепрыпасаў як для Узброеных Сіл Беларусі, так і на экспарт.
Пасля распаду СССР абаронны сектар беларускай эканомікі апынуўся раз’яднаны па прычыне ведамаснай прыналежнасці да розных галінах прамысловасці. З мэтай рэалізацыі адзінай палітыкі ў галіне забеспячэння абароны, развіцця і ўзмацнення ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва з замежнымі дзяржавамі ў снежні 2003 года па ініцыятыве Прэзідэнта Беларусі быў створаны Дзяржаўны ваенна-прамысловы камітэт — Дзяржкамваенпрам Рэспублікі Беларусь.
Чэмпіёны Формулы-1
Тытул Чэмпіёна Свету сярод пілотаў Формулы-1 атрымлівае найлепшы пілот па выніках Гран-Пры, якія праводзяцца ў рамках Чэмпіяната Свету па Формуле-1. Найлепшы вынік вымяраецца сумай набраных ачкоў падчас гонак Гран-Пры.
Пыршы тытул Чэмпіёна Свету сярод пілотаў быў атрыманы ў 1950 годзе італьянцам Джузэпэ Фарынай. Першым, хто выйграў больш за адзін Чэмпіёнскі тытул, стаў італьянскі пілот Альберта Аскары (першы тытул у 1952 годзе, другі ў 1953). Дзеючым Чэмпіёнам з'яўляецца нідэрландскі пілот Макс Верстапэн, які выйграў свой першы тытул па выніках 2021 года.
Пілот становіцца чэмпіёнам, калі для іншых пілотаў робіцца немагчымым атрымаць больш ачкоў, чым мае ён. Нават калі лідар чэмпіянату не зможа працягнуць удзел у гонках сезона, але мае дастаткова ачкоў, каб быць недасяжным для іншых, ён атрымлівае тытул. 26 разоў лёс чэмпіёнскага тытула вырашаўся ў апошняй гонцы сезона. У 2002 годзе Міхаэль Шумахер стаў чэмпіёнам за 6 гонак да канца сезона, што дагэтуль з'яўляецца рэкордам.
Агулам, 32 пілота станавіліся чэмпіёнамі па выніках 65 сезонаў. Рэкорд па колькасці чэмпіёнскіх тытулаў дагэтуль належыць Міхаэлю Шумахеру і Льюісу Хэмілтану, якія станавіліся чэмпіёнамі 7 разоў. Найбольшая колькасць чэмпіёнаў свету - 10 - Брытанскія пілоты; па тры пілота з Германіі, Бразіліі і Фінляндыі станавіліся чэмпіёнамі, што з'яўляецца другім паказчыкам у нацыянальным заліку.
Па пілотах
Тлустым шрыфтам пазначаныя дзеючыя пілоты (на момант сезона 2021)
Па краінах
Тлустым шрыфтам пазначаныя дзеючыя пілоты (на момант сезона 2021)
Адольф Гітлер
Адо́льф Гі́тлер (Adolf Hitler;, , Аўстра-Венгрыя — , , Германія) — нямецкі палітык і лідар нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP)). Быў канцлерам Германіі з 1933 па 1945, а таксама дыктатарам Трэцяга Рэйха (у якасці фюрара і рэйхсканцлера) з 1934 па 1945. Гітлер з’яўляўся цэнтральнай фігурай Нацысцкай Германіі, Другой сусветнай вайны ў Еўропе і Халакоста.
Экспансіянісцкая палітыка Гітлера стала адной з галоўных прычын развязвання Другой сусветнай вайны. З яго імем злучаны шматлікія злачынствы супраць чалавецтва, здзейсненыя нацысцкім рэжымам як у самой Германіі, так і на акупаваных ёю тэрыторыях, улучаючы Халакост. Міжнародны ваенны трыбунал прызнаў злачыннымі створаныя Гітлерам арганізацыі (СС, Служба бяспекі (СД) і гестапа) і само кіраўніцтва нацысцкай партыі.
Радавод
На думку вядомага нямецкага філолага, спецыяліста па анамастыцы Макса Готшальда (1882—1952), прозвішча «Гітлер» (Hittlaer, Hiedler) была тоесным прозвішчы Hütler («наглядчык», напэўна, «лесніковы», Waldhütter).
Бацька — Алаіс Гітлер (1837—1903). Маці — Клара Гітлер (1860—1907), народжаная Пёльцль. Алаіс, будучы банкартам, да 1876 года насіў прозвішча сваёй маці Марыі Ганны Шыкльгрубер (Schicklgruber). Сам Адольф Гітлер, насуперак пашыранаму з 1920-х гадоў цверджанню, ніколі не насіў прозвішча Шыкльгрубер.
7 студзеня 1885 года Алаіс ажаніўся з сваячкай (траюраднай пляменніцай Ёгана Непамука Гютлера) Кларай Пёльцль. Гэта быў яго трэці шлюб. На гэты час у яго былі сын Алаіс і дачка Ангела, якая пазней стала маці Гелі Раубаль, меркаванай каханкі Гітлера. Алаісу прыйшлося прасіць дазвол у Ватыкана, каб ажаніцца з Кларай.
Гітлер ведаў пра інцухт у яго сям’і, таму скрозь выказваўся вельмі коратка і невыразна пра сваіх бацькоў, хоць ад іншых людзей патрабаваў дакументальнага пацверджання сваіх продкаў. З канца 1921 года стаў увесь час пераацэньваць і зацямняць сваё паходжанне. Пра свайго бацьку і дзеда па матчынай лініі ён напісаў усяго некалькі сказаў. Сваю маці ён, наадварот, вельмі часта згадваў у гутарках. З-за гэтага ён нікому не гаварыў, што ён знаходзіцца ў сваяцтве (па лініі ад Ёгана Непамука) з аўстрыйскім гісторыкам Рудольфам Капенштайнерам і аўстрыйскім паэтам Робертам Гамерлінгам.
Прамыя продкі Адольфа, як па лініі Шыкльгрубераў, так і па лініі Гітлераў, былі сялянамі. Толькі бацька зрабіў кар’еру і стаў дзяржаўным службоўцам.
З мясцін свайго маленства Адольф Гітлер меў сентымент толькі да Леондынга, дзе пахаваны яго бацькі, Шыталя, дзе жылі сваякі па матчынай лініі, і Лінца. Ён наведваў іх і пасля прыходу да ўлады.
Дзяцінства
Адольф Гітлер нарадзіўся ў Аўстрыі, у горадзе Браунаў-на-Іне блізу мяжы з Германіяй 20 красавіка 1889 года ў 18 гадзін 30 хвілін у гасцініцы «Ля памяранца».
Праз два дні быў хрышчаны імем Адольф. Гітлер быў вельмі падобны на маці. Маці дужа яго любіла.
Да 1892 года сям’я жыла ў Браўнаў у гасцініцы «Ля памяранца» — самым паважным доме прыгарада. Апроч Адольфа ў сям’і жылі яго няпоўнародныя (адзінакроўныя) брат Алаіз і сястра Ангела. У жніўні 1892 года бацька атрымаў падвышэнне, і сям’я пераехала ў Пасаў.
24 сакавіка нарадзіўся брат Эдмунд (1894—1900), і Адольф на некаторы час перастаў быць у цэнтры ўвагі сям’і. 1 красавіка бацька атрымаў новае прызначэнне ў Лінц. Але сям’я яшчэ год заставалася ў Пасаў, каб не пераязджаць з немаўлём.
У ліпені 1895 гады сям’я пераехала ў Гафельд блізу Ламбаха-на-Траўне, дзе бацька купіў дом з пляцоўкай зямлі 38 тысяч кв.м.
У пачатковай школе ў Фішльгаме Адольф добра вучыўся і атрымліваў толькі выдатныя адзнакі. У 1939 годзе ён наведаў гэту школу і купіў яе, потым аддаў дырэктыву пабудаваць побач новы школьны будынак.
21 студзеня 1896 года нарадзілася сястра Адольфа Паўла. Да яе ён быў асабліва прывязаны праз усё жыццё і заўсёды клапаціўся пра яе.
У 1896 годзе Гітлер паступіў у другі клас Ламбахскай школы старога каталіцкага манастыра бенедыктынаў, якую наведваў да вясны 1898 года. Тут ён таксама атрымліваў толькі добрыя ацэнкі. Спяваў у хоры хлопчыкаў і быў памагатым святара падчас імшы. Тут ён упершыню ўбачыў на гербе абата Хагене свастыку. Такую ж пазней ён загадаў выразаць з дрэва ў сябе ў канцылярыі. У гэтым жа годзе ад пастаянных прыдзірак бацькі з дому пайшоў яго брат Алаіз. Пасля гэтага Адольф стаў цэнтральнай фігурай бацькавага клопату і сталага ціску, бо той баяўся, што Адольф вырасце такім жа лайдаком, як і яго брат.
У лістападзе 1897 года бацька набыў у вёсцы Леондынг пад Лінцам дом, куды ў лютым 1898 года пераехала ўся сям’я. Дом знаходзіўся каля могілак.
Адольф трэці раз змяніў школу і тут пайшоў у чацвёрты клас. Народную школу ў Леондынгу ён наведваў да верасня 1900 года.
Пасля смерці 2 лютага 1900 года брата Эдмунда, Адольф застаўся адзіным сынам Клары Гітлер.
Менавіта ў Леондынгу ў яго ўзніклі крытычныя адносіны да царквы пад уплывам выказаў бацькі.
У верасні 1900 года Адольф паступіў у першы клас дзяржаўнай рэальнай школы ў Лінцы. Змена сельскай школы на вялікую і чужую рэальную школу ў горадзе Адольфу не спадабалася, але яму было даспадобы праходзіць шасцікіламетровую дарогу ад дому да школы. З гэтага часу Адольф пачаў вучыць толькі тое, што яму падабалася — гісторыю, геаграфію і асабліва маляванне. Усё астатняе ігнараваў. У выніку такога стаўлення да навучання, ён застаўся на другі год у першым класе рэальнай школы.
Юнацкасць
Калі 13-гадовы Адольф вучыўся ў другім класе рэальнай школы ў Лінцы, 3 студзеня 1903 года нечакана памёр бацька. Нягледзячы на бесперапынныя спрэчкі і нацягнутыя адносіны, Адольф усё ж любіў бацьку і ў труны нястрымна галасіў.
Па просьбе маці ён працягнуў хадзіць у школу, але канчаткова для сябе вырашыў, што будзе мастаком, а не ўрадоўцам, як хацеў бацька.
Увесну 1903 года ён пераехаў у школьны інтэрнат у Лінц. Урокі ў школе стаў наведваць нерэгулярна.
Калі Адольфу выканалася 15 гадоў, і ён сканчаў трэці клас рэальнай школы, 22 мая 1904 года ў Лінцы адбылася яго канфірмацыя. У гэты перыяд ён складаў п’есу, пісаў вершы і навэлы, а таксама склаў лібрэта для оперы Вагнера па легендзе Віланда і ўверцюру.
У верасні 1904 года Гітлер, выконваючы абяцанне, паступіў у дзяржаўную рэальную школу ў Штэйры ў чацвёрты клас і вучыўся ў ёй да верасня 1905 года. У Штэйры ён жыў у доме купца Ігнаца Камергофера на Грун маркет, 19. Пазней гэта месца было пераназвана ў Адольф Гітлерплац.
11 лютага 1905 года Адольф атрымаў сведчанне пра сканчэнне чацвёртага класа рэальнай школы. Ацэнка «выдатна» там стаяла толькі па маляванні і фізкультуры; па нямецкай, французскай, матэматыцы, стэнаграфіі — нездавальняльна, па астатніх — здавальняльна.
21 чэрвеня 1905 года маці прадала хату ў Леондынгу і пераехала з дзецьмі ў Лінц на вуліцу Гумбальта, 31.
Восенню 1905 года Гітлер па просьбе маці з вялікай нехаццю пачаткаў ізноў наведваць школу ў Штэйры і здаваць паўторна экзамены, каб атрымаць сведчанне за чацвёрты клас.
У гэты час у яго выявілі цяжкае захворванне лёгкіх — лекар параіў маці адкласці яго навучанне ў школе хоць бы на год і парэкамендаваў у будучыні ніколі не працаваць у канторы. Маці забрала Адольфа са школы і адвезла ў Шыталь да сваякоў.
18 студзеня 1907 года маці зрабілі складаную аперацыю. У верасні, калі здароўе маці палепшылася, 18-гадовы Гітлер паехаў у Вену, каб здаць уступны экзамен у агульную мастацкую школу, аднак не прайшоў другі тур экзаменаў. Пасля экзаменаў Гітлер здолеў дамагчыся сустрэчы з рэктарам, ад якога атрымаў параду заняцца архітэктурай: малюнкі Гітлера сведчылі пра яго здольнасці да гэтага мастацтва.
У лютым 1908 года пасля ўрэгулявання спраў, злучаных са спадчынай, і афармленні пенсій сабе і сястры Паўле, як сіротам, Гітлер з’ехаў у Вену.
Сябар юнацкасці Кубіцэк і іншыя таварышы Гітлера сведчаць, што ён увесь час бываў на нажах з усімі і выпрабоўваў нянавісць да ўсяго, што яго атачала. Таму яго біёграф Ёахім Фаст дапушчае, што антысемітызм Гітлера з’явіўся сфакусаванай формай нянавісці, бушавалай да таго ўпоцемку і якая знайшла, нарэшце, свой аб’ект у яўрэі.
У верасні 1908 года Гітлер зрабіў паўторную спробу паступіць у Венскую мастацкую акадэмію, але праваліўся ўжо ў першым туры. Пасля правалу Гітлер некалькі раз змяняў месца жыхарства, не паведамляючы нікому новых адрасоў. Ухіляўся ад службы ў аўстрыйскім войску. Ён не хацеў служыць у адным войску з чэхамі і яўрэямі, ваяваць «за габсбургскую дзяржаву», але ў той жа час быў гатоў памерці за германскі рэйхВернер Мазер. Уладкаваўся на працу як «акадэмічны мастак», а з 1909 года і як пісьменнік.
У 1909 годзе Гітлер пазнаёміўся з Рэйнгальдам Ганішам (Reinhold Hanisch), які пачаў паспяхова прадаваць яго карціны. Да сярэдзіны 1910 года Гітлер маляваў у Вене вельмі шмат карцін малога фармату. Галоўным чынам гэта былі копіі з паштовак і старых гравюр, якія паказваюць разнастайныя гістарычныя будынкі Вены. Апроч гэтага ён маляваў разнастайныя рэкламныя аб’явы. У жніўні 1910 года Гітлер заявіў у паліцэйскі камісарыят Вены, што Ганіш утаіў ад яго частку выручкі і ўкраў адну карціну. Ганеша на сем дзён адправілі ў турму. З гэтага часу ён сам прадаваў свае карціны. Праца прыносіла яму такі вялікі прыбытак, што ў маі 1911 года ён адмовіўся ад пакладзенай яму як сіроцтву штомесячнай пенсіі ў карысць сястры Паўлы. Апроч гэтага, у гэтым жа годзе ён атрымаў большую частку спадчыны сваёй цёткі Іаганы Пёльцль.
У гэты перыяд Гітлер пачаў узмоцнена займацца самаадукацыяй. Пасля ён свабодна мог мець зносіны і чытаць літаратуру і газеты ў арыгіналу па-французску і па-англійску. Падчас вайны любіў глядзець французскія і англійскія фільмы без перакладу. Вельмі добра разбіраўся ва ўзбраенні войскаў свету, гісторыі і г.д. У гэты ж час у яго выявілася цікавасць да палітыкі.
У маі 1913 года Гітлер ва ўзросце 24 гадоў пераехаў з Вены ў Мюнхен і пасяліўся на кватэры краўца і ўладальніка крамы Ёзафа Попа на вуліцы Шляйсхаймер (Schleißheimer Straße). Тут ён жыў да пачатку Першай сусветнай вайны, працуючы мастаком.
29 снежня 1913 года аўстрыйская паліцыя папрасіла мюнхенскую ўсталяваць адрас Гітлера. 19 студзеня 1914 года мюнхенская крымінальная паліцыя даставіла Гітлера ў аўстрыйскае консульства. 5 лютага 1914 года Гітлер паехаў у Зальцбург на агляд, дзе яго прызналі непрыдатным да службы ў войску.
Удзел у Першай сусветнай вайне
1 жніўня 1914 года пачалася Першая сусветная вайна. Гітлера ўзрадавала вестка пра вайну. Ён неадкладна падаў заяву на імя караля Баварыі Людвіга III, каб атрымаць дазвол служыць у Баварскім войску. Ужо на наступны дзень яму прапанавалі з’явіцца ў любы баварскі полк. Ён выбраў 16-ы рэзервовы Баварскі полк («полк Ліста», па прозвішчы камандзіра).
16 жніўня ён быў залічаны ў 6-ы рэзервовы батальён 2-га баварскага пяхотнага палка № 16 (Königlich Bayerisches 16. Reserve-Infanterie-Regiment), які складаўся з добраахвотнікаў. 1 верасня перакладзены ў 1-ю роту Баварскага рэзервовага пяхотнага палка № 16. 8 кастрычніка прысягнуўся на пэўнасць каралю Баварыі Людвігу III і імператару Францу Іосіфу.
У кастрычніку 1914 года быў адпраўлены на Заходні фронт і 29 кастрычніка браў удзел у бітве на Ізеры, а з 30 кастрычніка па 24 лістапада — пад Іпрам.
1 лістапада 1914 года прысвоена званне яфрэйтара. 9 лістапада пераведзены сувязным у штаб палка. З 25 лістапада па 13 снежня браў удзел у пазіцыйнай вайне ў Фландрыі. 2 снежня 1914 года ўзнагароджаны Жалезным крыжам другой ступені. З 14 па 24 снежня браў удзел у бітве ў Французскай Фландрыі, а з 25 снежня 1914 па 9 сакавіка 1915 года — у пазіцыйных баях у Французскай Фландрыі.
У 1915 годзе браў удзел у бітвах пад Неў-Шапель, пад Ла Басу і Арасам. У 1916 годзе браў удзел у разведных і дэманстрацыйных баях 6-а войска ў сувязі з бітвай на Соме, а таксама ў бітве пад Фромелем і непасрэдна ў бітве на Соме. У красавіку 1916 года знаёміцца з Шарлот Лабжуа. Паранены ў левае сцягно аскепкам гранаты пад Ле Баргюр у першай бітве на СомеВернер Мазер. Трапіў у лазарэт Чырвонага Крыжа ў Беліце пад Потсдамам. Па выйсці са шпіталя (сакавік 1917 года) вярнуўся ў полк у 2-ю роту 1-га рэзервовага батальёна.
У 1917 годзе — вясновая бітва пад Арасам. Браў удзел у баях у Артуа, Фландрыі, у Верхнім Эльзасе. 17 верасня 1917 года ўзнагароджаны Крыжам з мячамі за баявыя заслугі III ступені.
Захоп улады
8—9 лістапада 1923 года Гітлер узначаліў мюнхенскі «Піўны путч», дзёрзкую спробу захапіць уладу ў Баварыі. Путч быў задушаны, Гітлер быў арыштаваны і асуджаны за дзяржаўную здраду на 5 гадоў турмы. З гэтага тэрміну Гітлер адсядзеў толькі 9 месяцаў, падчас якіх напісаў сваю кнігу «Мая барацьба» («Mein Kampf»), дзе выклаў палітычную філасофію нацызму.
У студзені 1933 года прэзідэнт Гіндэнбург прызначыў Гітлера рэйхсканцлерам, і той цягам аднаго году дабіўся ўсталявання ў Германіі дыктатуры нацыстаў.
30 чэрвеня 1934 года Гітлер правёў зачыстку шэрагаў сваёй партыі («Ноч даўгіх нажоў»), фізічна знішчыўшы сваіх канкурэнтаў і іншых людзей, якія маглі быць для яго небяспечнымі, у прыватнасці, Эрнста Рэма, які стаяў ля вытокаў Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі і прывёў Гітлера на чало партыі. 30 жніўня 1934 года памёр Гіндэнбург, і Гітлер узяў на сябе функцыі прэзідэнта, узяўшы тытул «фюрэра» — вышэйшага кіраўніка «Трэцяга рэйха».
Удзел у Другой сусветнай вайне
22 чэрвеня 1941 года Германія напала на СССР. У снежні 1941 года нямецкія войскі былі спынены пад Масквой. У 1942 годзе немцам атрымалася прасунуцца да Волгі.
У 1943 годзе Савецкаму Саюзу ўдалося змяніць ход вайны. У Заходняй Еўропе быў адчынены другі фронт.
У апошнія месяцы вайны Гітлер кіраваў рэшткамі нямецкіх войскаў са штаба, які змяшчаўся ва ўмацаваным падземным бункеры. Калі савецкія войскі захапілі Берлін, Гітлер спешна абвянчаўся з сваёй каханкай Евай Браўн, пасля чаго яны абодва скончылі жыццё самагубствам. Цела дыктатара так і не было дакладна апазнана.
Хобіт (значэнні)
Хо́біт:
Акушкава
Аку́шкава (, Окушково) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 1979 года хутар уваходзіў у склад Войстамскага сельсавета.
Какорыш
Како́рыш (Aethusa) — род кветкавых раслін сямейства  з адным паліморфным відам — Какорышам звычайным.
Батанічнае апісанне
Аднагадовая, часам двухгадовая травяністая расліна вышынёй 30—100 см. Корань расліны тонкі, верацёнападобнай формы. Сцябло прамастойнае, рабрыстае, пустое ў сярэдзіне, са слабым шызым налётам. Лісце чаргаванае, буйное, двойчы- і тройчыперыстае. Зверху лісце бліскучае, цёмна-зялёнае, знізу — святлейшае. Ніжняе лісце на чаранках, верхняе — сядзячае, з расшыранымі похвамі. Кветкі белага колеру, часам чырванаватыя, у складаных парасоніках на доўгіх кветаносах. Пялёсткаў — 5. Плод — віслаплоднік, які пры выспяванні распадаецца на 2 палавінкі (мерыкарпіі).
Распаўсюджанне і экалогія
Какорыш звычайны распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы і ўмераных абласцей Азіі. Заносны від на тэрыторыі Паўночнай Амерыкі. Святлолюбівая расліна. Мезафіт, мезатроф, эўтроф. Расце сярод кустоў, у лясах, асабліва пойменных, на ўзлесках, а таксама як пустазелле ў садах і агародах. На большай частцы тэрыторыі Украіны — акрамя стэпу.
Гаспадарчае значэнне
Лекавая расліна. Свежая трава змяшчае 0,015 % эфірнага алею. Расліну лічаць атрутнай, але выпадкі атручвання здараюцца рэдка.
Пётр Андрэевіч Абрасімаў
Пё́тр Андрэ́евіч Абра́сімаў (,, Сенненскі павет, Магілёўская губерня, цяпер Віцебскай вобласці, Беларусь — , , Расія) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат. Доктар гістарычных навук.
Біяграфія
З 1931 года — дырэктар клуба, упаўнаважаны філармоніі, дырэктар карціннай галерэі (Віцебск, Брэст).
У 1939 годзе — вучыўся на гістарычным факультэце Беларускага ўніверсітэта.
У 1939 годзе ў складзе танкавай брыгады С. М. Крывашэіна ў Польскі паход РСЧА прысутнічаў пры ўрачыстай перадачы Брэста з рук нямецкага генерала Х. Гудэрыяна ў рукі камбрыга С. М. Крывашэіна. Удзельнічаў у сумесным ваенным парадзе часцей Чырвонай Арміі і Вермахта ў Брэсце.
З 1939 года — намеснік старшыні Брэсцкага аблвыканкама.
З чэрвеня 1941 года — інспектар палітаддзела механізаванага корпуса (Заходні фронт), ваенны камісар асобнага танкавага батальёна (Паўднёвы фронт).
У кастрычніку 1941 года атрымаў цяжкае раненне.
У 1942 годзе, пасля другога ранення, камісар танкавай брыгады.
З 1942 года ў Цэнтральным Штабе партызанскага руху. Удзельнічаў у распрацоўцы шэрагу паспяховых партызанскіх аперацый, некалькі разоў яго закідвалі ў тыл нямецкіх войскаў, дзе дзейнічалі беларускія партызаны.
У 1942—1944 гадах — ваенны камісар адмысловага збору пад Мурамам і старшы памочнік начальніка Цэнтральнага штаба партызанскага руху і першага сакратара ЦК КП(б) Беларусі Панцеляймона Кандрацьевіча Панамарэнка.
З снежня 1948 па чэрвень 1950 года — 1-ы намеснік старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР.
З 3 чэрвеня 1950 па 20 верасня 1952 года — сакратар ЦК КП(б)Беларусі.
У 1951 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (завочна).
З ліпеня 1955 па студзень 1957 года — сакратар ЦК КП Беларусі.
У 1956—1957 гадах — саветнік-пасланнік Пасольства СССР у Кітайскай Народнай Рэспубліцы.
З 3 кастрычніка 1957 па 14 лютага 1961 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол СССР у Польскай Народнай Рэспубліцы. Уручыў даверчыя граматы 17 кастрычніка 1957 г.
З 11 лютага 1961 па снежань 1962 года — 1-ы сакратар Смаленскага абласнога камітэта КПСС.
З 15 снежня 1962 па 18 верасня 1971 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол СССР у Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы. Уручыў даверчыя граматы 17 снежня 1962 года.
З 18 верасня 1971 па 9 красавіка 1973 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол СССР у Францыі. Уручыў даверчыя граматы 6 кастрычніка 1971 года.
З 20 снежня 1972 па 9 красавіка 1973 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол СССР у Малагасійскай Рэспубліцы (па сумяшчальніцтве). Уручыў даверчыя граматы 29 снежань 1972 года.
З красавіку 1973 па сакавік 1975 года — загадчык Аддзелам ЦК КПСС па працы з замежнымі кадрамі і выездзе за мяжу.
З 7 сакавіка 1975 па 12 чэрвеня 1983 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол СССР у Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы. Уручыў даверчыя граматы 15 сакавіка 1975 г..
З 31 мая 1983 па 27 лютага 1985 года — старшыня Дзяржаўнага камітэта СССР па замежнаму турызму.
З мая 1986 года — на пенсіі.
Памёр на 97-ым годзе жыцця 16 лютага 2009 года ў Маскве.
Пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве.
Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР III—IV, VI і IX скліканняў, Вярхоўнага Савета БССР IV—VI скліканняў. З 31 кастрычніка 1961 па 25 лютага 1986 года член ЦК КПСС, у 1954—1956 гадах член Бюро ЦК КП Беларусі..
Абеліск (аповесць)
Абеліск — гераічная аповесць беларускага пісьменніка Васіля Быкава, створаная ў 1971 годзе. У 1974 годзе за «Абеліск» і аповесць «Дажыць да світання» Быкаў быў ганараваны дзяржпрэміяй СССР. У 1976 аповесць была экранізавана.
Сюжэт
Герой аповесці прыязджае на пахаванне вясковага настаўніка Паўла Міклашэвіча, з Якім быў шапачна знаёмы. Міклашэвіча вельмі любілі дзеці, ды і ўсе жыхары ўспамінаюць з вялікай павагай: «Добры быў камуніст, перадавы настаўнік», «Няхай яго жыццё сабе ў прыклад». Аднак на памінках Выступае былы настаўнік Ткачук, які патрабуе ўспомніць пра нейкага Мароза і не знаходзіць адабрэння. Па дарозе дадому галоўны герой распытвае Ткачука пра Мароза, спрабуючы зразумець, якое дачыненне той мае да Міклашэвіча. Ткачук распавядае, што Алесь Іванавіч Мароз быў звычайным настаўнікам, сярод шматлікіх вучняў якога апынуўся і Міклашэвіч. Мароз клапаціўся пра хлопцаў так, быццам яны былі яго ўласнымі дзецьмі: праводзіў дадому позна ўвечары, заступаўся перад начальствам, стараўся па меры сіл папоўніць школьную бібліятэку, займаўся самадзейнасцю, двум дзяўчынкам купіў чаравікі, каб яны зімой маглі ходзіць у школу, а Міклашэвіча, які баяўся бацькі, пасяліў у сябе дома. Мароз казаў, што стараецца зрабіць рабят сапраўднымі людзьмі.
Гераізм
Аповесць пабудавана па схеме «аповяд у аповядзе» і ставіцца да кірунку гераічнай — адзін з асноўных персанажаў аповесці Алесь Мароз паступае сапраўды гераічна, не паспрабаваўшы выратавацца, бо для яго ў сітуацыі, якая склалася, іншага годнага выхаду проста-проста не было, бо гэты ўчынак не суадносіўся з нейкімі адцягненымі правіламі паводзінаў, а наадварот — з яго разуменнем чалавечага і настаўніцкага доўгу.
Аповесць адлюстроўвае годнае жыццё годных высакародных людзей, якія ў сваёй сутнасці не могуць змяніць сабе і сваім прынцыпам; адлюстроўвае тыя невядомыя подзвігі і гераізм, якія не былі занесеныя ва ўзнагародныя лісты і адзначаны абеліскамі: Гэта — малая часціца сапраўды народнага супраціву ворагу ў гады вайны, гэта мастацкі вобраз чалавечага адмовы жыць па-воўчы, па законах фашысцкага «новага парадку» У той жа час і вучні Мароза — юныя хлопчыкі, як усе чыстыя і сур'ёзныя хлопчыкі усіх часоў, не ўмеюць разлічваць у сваіх учынках і зусім не чуюць перасцярог свайго розуму, яны, перш за ўсё, дзейнічаюць — неразважліва, і таму трагічна.
Выданні
У 1988 маскоўскім выдавецтвам «» ў серыі «Библиотека юношества» твор быў выдадзены сумесна з іншай аповесцю — «Сотнікаў» (240 старонак, з ілюстрацыямі Г. Паплаўскага, пераклад Г. Кураневай, ISBN 5-08-001106-8).
Тамашоўскі павет (Люблінскае ваяводства)
Тамашоўскі павет (Powiat tomaszowski) — павет у Польшчы ля мяжы з Украінай, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Тамашаў Любэльскі. Займае плошчу 1487,1 км². Насельніцтва павета складае 85 тыс. чалавек (на 2018 год).
Гольчычы
Го́льчычы (, Гольчичи) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.
Знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўночны ўсход ад Слуцка, за 90 км ад Мінска.
У 1924—1931 гадах цэнтр Гольчыцкага сельсавета, з 1954 года цэнтр Першамайскага сельсавета.
Міліцыя Рэспублікі Беларусь
Міліцыя Рэспублікі Беларусь — праваахоўны орган Рэспублікі Беларусь.
Міліцыя складаецца з крымінальнай міліцыі, міліцыі грамадскай бяспекі і іншых падраздзяленняў, якія ствараюцца для выканання задач міліцыі па рашэнні міністра ўнутраных спраў, калі іншае не вызначана Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.
Органы ўнутраных спраў — дзяржаўныя праваахоўныя органы, якія ажыццяўляюць барацьбу са злачыннасцю, ахову грамадскага парадку і забяспечваюць грамадскую бяспеку ў адпаведнасці з задачамі, ускладзенымі на іх гэтым Законам і іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь.
Органы ўнутраных спраў з’яўляюцца складовай часткай сістэмы забеспячэння нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь.
1892 год у гісторыі літаратуры
1892 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Якубаўшчына
Якубаўшчына — тапонім.
Пол Пот
Пол Пот, сапр.: Салот Сар (, в. Прэксбаўв — ) — кіраўнік Камбоджы, лідар Чырвоных Кхмераў. Узначальваў камуністычны рэжым, які праводзіў генацыд супраць свайго народа і за 3,5 гады панавання знішчыў 1 млн чалавек, што складала 1/6 ад агульнага насельніцтва Камбоджы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і заможнага селяніна. Ва ўзросце дзевяці гадоў адпраўлены ў Пнампень да сваякоў. Пасля пераезду колькі месяцаў праводзіць прыслужнікам у будыйскім манастыры Ват Батум Вадэй, дзе вывучае кхмерскую мову і асновы будызму. У 1937 годзе паступае ў каталіцкую пачатковую школу École Miche, дзе атрымлівае асновы класічнай адукацыі. Пасля яе заканчэння ў 1942 годзе працягвае навучанне ў Каледжы Нарадома Сіянука ў Кампангчаме. Спроба ў 1948 годзн працягнуць адукацыю ў прэстыжным Ліцэі Сісавата скончылася няўдачай, ён не здолеў здаць іспыты і быў вымушаны працягнуць навучанне ў Тэхнічнай школе ў Пнампені. У 1949 годзе атрымлівае ўрадавую стыпендыю для вышэйшай адукацыі ў Францыі. Меркавалася, што ён працягне навучанне ў прафесійнай школе ў Ліможы або Тулоне.
Прыехаўшы ў Францыю, Салот Сар адправіўся ў Парыж, дзе вывучаў радыёэлектроніку. Успамінаючы пра першы год свайго студэнцкага жыцця ён адзначаў, што шмат працаваў і быў добрым студэнтам. Улетку 1950 года разам з іншымі студэнтамі адпраўляецца на працу ў Югаславію, дзе каля месяца працуе ў Заграбе. У канцы 1950 года ў Парыж прыязджае яго стары сябра — Іенг Сары, які знаёміць Салот Сара з Кенг Вансакам, патрыятычна настроеным нацыяналістам, з якім вучыўся ў Ліцэі Сісавата. Менавіта на кватэры Кенг Вансака пачынае працаваць марксісцкі гурток, ініцыятарамі стварэння якога былі Іенг Сары і Рат Самаен. Сярод прац, якія абмяркоўваліся ў гуртку — «Нацыянальнае пытанне» І. В. Сталіна, «Імперыялізм, як вышэйшая стадыя капіталізму» У. І. Леніна, «Капітал» К. Маркса.
У сярэдзіне 1952 года Салот Сар пад псеўданімам Кхмер Даом выступае са сваім першым палітычным творам — у адмысловым выпуску часопіса камбаджыйскіх студэнтаў «Khmer Nisut» выходзіць яго артыкул «Манархія або дэмакратыя?». Імаверна ў 1952 годзе ўступіў і ў Камуністычную партыю Францыі. Да гэтага часу ўжо страціў цікавасць да навучання і быў адлічаны з універсітэту. 15 снежня 1952 года пакідае Францыю і вяртаецца на радзіму.
У студзені 1953 года Салот Сар вярнууся ў Камбоджу і пасяліўся ў Пнампені ў свайго старэйшага брата Лот Суонга. Праз месяц ён распачаў спробы усталяваць кантакты з антыфранцузскімі партызанамі, а пасля пазнаёміўся з мясцовым прадстаўніком Камуністычнай партыі Індакітая (КПІ) — Фам Ван Ба і звярнууся да яго з просьбай прыняцця ў КПІ на падставе членства ў Камуністычнай партыі Францыі. Фам Ван Ба звязаўся з Парыжам праз Ханой і ў жніўні 1953 года Салот Сар быў прыняты ў КПІ, пачаў працаваць у аддзеле масавай прапаганды штабной ячэйкі, наведваць школу для партыйных кадраў дзе яго настаўнікам быў Тую Самут. У 1954 годзе займаецца падрыхтоўкай будучых выбараў.
Вярнуўшыся ў Камбоджу, заснаваў рух, вядомы пад назвай «Чырвоныя кхмеры», які ў 1967 годзе пачаў партызанскую вайну супраць цэнтральнага ўраду. У 1975 годзе яго атрады захапілі сталіцу Камбоджы Пнампень. Псеўданім Пол пачаў ужываць яшчэ ў 1950-я гады, а псеўданім Пол Пот з 1976 года. Псеўданім Пол Пот быў скарачэннем ад французскага «politique potentielle» — «патэнцыйная (магчымая) палітыка». У краіне ўсталяваўся рэжым самага лютага тэрору супраць прадстаўнікоў вышэйшага класу і інтэлігенцыі. У 1979 годзе рэжым Пол Пот скінуты в’етнамскімі войскамі. Да 1998 года хаваўся ў джунглях у цяжкадаступных раёнах Камбоджы з рэшткамі атрадаў «Чырвоных Кхмераў». У канцы жыцця ўзяты пад варту па загадзе камандуючага войскамі чырвоных кхмераў Тая Мока. Памёр ад рака.
Хведар Іосіфавіч Чарнышэвіч
Хве́дар Іо́сіфавіч Чарнышэ́віч (пач. 1880, Капыль, цяпер Мінская вобласць — ?) — беларускі паэт, перакладчык. Карыстаўся псеўданімамі ''Н. Бурженін, Тодар, Хведар Таракан; крыптанімамі Ф. Ч., Ф., Ч., Тодар Ч., Тодар Ч-віч, Ф. Ч-іч''.
Біяграфія
Біяграфічных звестак пра Хведара Чарнышэвіча амаль не захавалася. Вядома, што ён шукаў работу ў вёсках Случчыны, займаўся кравецкай справай. З 1916 года пэўны час працаваў на адным з заводаў Петраграда. З 1919 года жыў каля Нясвіжа.
Творчасць
Вершы Хведара Чарнышэвіча пачалі з’яўляцца ў друку ў 1908 годзе. Яны змяшчаліся ў газетах Наша ніва (найбольш актыўна ў 1910—1913 гадах), Беларуская думка, Родная страха, Дзяннніца, часопісах Вольная думка, Маладая Беларусь, календарах. Творы Чарнышэвіча змяшчаў Цішка Гартны ў сваіх рукапісных выданнях Заря, Голос низа, што выпускаліся ў Капылі ў 1910—1911 гадах.
Лірыка паэта разнастайная. У ёй выразна гучалі тэма Бацькаўшчыны, вера ў надыход лепшай будучыні. Многія вершы Чарнышэвіча маюць публіцыстычнае гучанне, заклікаюць беларусаў абудзіцца да свядомага жыцця («Падгудка», «Прачынайся, мой край», «Жыве Беларусь!» і інш.) У ягонай паэзіі выразна гучаць матывы працы, волі, барацьбы за незалежнасць («Песня каваля» і інш.). Ягоная пейзажная лірыка сведчыць пра тонкасць і далікатнасць аўтарскага ўспрыняцця прыроды роднага краю («Зорка», «Вечар», «Сонца ўстае», «Мора», «Бурная ноч», «Веснавая мелодыя»). Актыўна абараняў беларускую мову і літаратуру (верш «Злыдні панурыя, чорныя»). У паэтычнай спадчыне Хведара Чарнышэвіча ёсць вершы, якія можна аднесці да інтымнай лірыкі. Аўтар паэмы «Нявольнік», напісанай у 1918 годзе.
У 1911 годзе пераклаў і пад рэдакцыяй Янкі Купалы выдаў паэму «Кацярына» Тараса Шаўчэнкі.
Паэтычная спадчына Хведара Чарнышэвіча часткова захоўваецца ў аддзеле рукапісаў Цэнтральнай бібліятэкі Акадэміі навук Літвы.
Смітсанаўскі інстытут
Смітсанаўскі інстытут (Smithsonian Institution) — навукова-даследчы і адукацыйны інстытут у ЗША і комплекс музеяў, які належыць яму. Заснаваны 10 жніўня 1846 года актам Кангрэса ЗША. Афіцыйна лічыцца дзяржаўнай установай, фінансуецца ўрадам ЗША, прыватнымі ахвярадаўцамі, а таксама за кошт выдавецкай і камерцыйнай дзейнасці (галоўным чынам, выпуск развіваючых і навучальных гульняў, праграм, відэаматэрыялаў, продаж сувеніраў). Большасць устаноў знаходзіцца ў Вашынгтоне.
Сваю назву інстытут атрымаў у гонар англійскага вучонага, які памер бяздзетным і адпісваў увесь свой стан на «заснаванне ўстановы ў ЗША, якая будзе служыць развіццю і распаўсюджванню ведаў».
Гісторыя
Смітсанаўскі інстытут — адукацыйны і навукова-даследчы інстытут і звязаны з ім музейны комплекс, самае буйное ў свеце сховішча экспанатаў, музейных каштоўнасцей і артэфактаў. У склад інстытута ўваходзяць 19 музеяў, заапарк, 9 навукова-даследчых цэнтраў, а таксама 156 музеяў, якія з'яўляюцца філіяламі Смітсанаўскага інстытута. З іх 10 музеяў знаходзяцца на Нацыянальнай алеі.
Свайму ўзнікненню Смітсанаўскі інстытут абавязаны Джэймсу Смітсану — англійскаму вучонаму, хіміку і мінералогу, які ўключыў Злучаныя Штаты ў сваё завяшчанне другімі ў спісе пасля пляменніка. У выпадку, калі пляменнік паміраў бяздзетным, увесь стан вучонага пераходзіў да ўрада Злучаных Штатаў, які павінен быў распарадзіцца ім на «павелічэнне і распаўсюджванні ведаў». Прычына, па якой Смітсан зрабіў амерыканскую нацыю сваім спадчыннікам, так і засталася невядомай, але ўрад ЗША, пасля смерці ў 1835 годзе пляменніка вучонага, прыклаў максімум сіл для таго, каб абараніць аспрэчваную сваякамі спадчыну і прывезці яе ў Амерыку — роўна 104960 залатых манет, 8 шылінгаў і 7 пенсаў, што ў пераліку на сучасны курс складае больш за 10 мільярдаў долараў.
Лёс стану Смітсана, пасля доўгіх спрэчак (вучоны не выказаў дакладна, на што павінны пайсці грошы), быў вырашаны — 10 жніўня 1846 года быў падпісаны акт аб заснаванні Смітсанаўскага інстытута, у які павінны былі б уваходзіць музей, бібліятэка, а таксама калекцыя прадметаў гісторыі, навукі і мастацтва і правядзенне даследчай праграмы. У 1901 годзе ў будынку, які на сённяшні дзень з'яўляецца інфармацыйным цэнтрам для ўсіх, хто наведвае музей, былі пахаваны рэшткі і самога Смітсана, прывезеныя з Англіі.
25 лютага 2020 года Смітсанаўскі інстытут перадаў 2,8 млн. выяў прадметаў з музейных калекцый у грамадскі набытак.
NGC 562
NGC 562 (іншыя абазначэнні — UGC 1049, MCG 8-3-25, ZWG 551.20, IRAS01254+4807, PGC 5502) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юкіа Хатаяма
Юкіа Хатаяма  — японскі палітык, лідар Дэмакратычнай партыі Японіі, прэм'ер-міністр Японіі з 16 верасня 2009 года па 4 чэрвеня 2010 года.
Раннія гады
Хатаяма нарадзіўся ў 1947 годзе ў Токіа. Адукацыю атрымаў у Такійскім універсітэце, які скончыў у 1969 годзе, а ў 1976 яму была прысвоена ступень доктара філасофіі Стэнфардскага ўніверсітэта.
Палітычная кар’ера
У 1986 годзе Хатаяма быў абраны ў палату прадстаўнікоў японскага парламента, прадстаўляючы Ліберальна-дэмакратычную партыю. У 1993 годзе ён пакінуў ЛДП і з некалькімі прыхільнікамі сфарміраваў цэнтрысцкую Новую партыю Сакігакэ. Праз некалькі гадоў ён уступіў у Дэмакратычную партыю, дзе з 1999 па 2002 год займаў пасаду старшыні, у той жа час з’яўляючыся лідарам апазіцыі. 16 мая 2009 года ён ізноў быў абраны кіраўніком Дэмакратычнай партыі, змяніўшы Іціра Адзаву.
Дзень міліцыі
Дзень міліцыі — прафесійнае свята беларускай міліцыі.
4 сакавіка 1917 года загадам грамадзянскага каменданта горада Мінска Міхаіла Аляксандравіча Міхайлава (па пашпартных дадзеных, сапраўднае імя Міхаіл Васільевіч Фрунзе) быў прызначаны часовым начальнікам міліцыі Усерасійскага земскага саюза па ахове парадку ў горадзе Мінску. Гэтая дата лічыцца днём нараджэння беларускай міліцыі.
Свята зацверджаны 26 сакавіка 1998 года указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
IC 312
IC 312 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тасіра Міфунэ
Тасіра Міфунэ ( — ) — вядомы японскі акцёр.
Біяграфія
Тасіра Міфунэ атрымаў званне лепшага артыста на фестывале ў Венецыі.
Медыцынская драма «Чырвоная барада» (1965) па рамане Сюгора Ямамота «Шпіталь Чырвонай барады» стала апошняй працай Курасавы з Тасіра Міфунэ ў галоўнай ролі.
Тасіра Міфунэ, які да гэтага часу актыўна здымаўся і ў іншых японскіх рэжысёраў, сярод якіх былі і настаўнікі і вучні Курасавы, не мог мірыцца з павольнымі (што было звязана з грунтоўнасцю) тэмпамі працы Курасавы. Лаўрэат Венецыянскага кінафестывалю ў намінацыі Лепшы акцёр (другую ўзнагароду ён атрымае менавіта за «Чырвоную бараду») вырашыў стварыць сваю ўласную фірму «Міфунэ прадакшн». Пазней, Міфунэ скажа пра супрацоўніцтве з Курасавай: «З усяго, што я зрабіў, я не ганаруся нічым, апроч роляў, сыграных для яго».
Бабынічы
Назву Бабы́нічы маюць:
Піткяранта
Знаходзіцца на поўдні Карэліі ля Ладажскага возера. Працуюць цэлюлозны завод «Піткяранта», іншыя прадпрыемствы дрэваапрацоўчай галіны. У акрузе — здабыча граніту, палявога шпату, вытворчасць друзу. У эканоміцы горада вядучае месца (81 %) займае лесапрамысловы комплекс, другое месца (амаль 17 %) — горнапрамысловы комплекс.
Беластоцкае ваяводства (1919—1939)
Было ўтворана ў 1919 г. Скасавана ў выніку далучэння Заходняй Беларусі да БССР у 1939 г. згодна з пактам Молатава-Рыбентропа.
Паветы
У склад ваяводства ўваходзілі, у прыватнасці, Аўгустоўскі, Беластоцкі, Бельскі, Ваўкавыскі (з 1921 г.), Гродзенскі (з 1921 г.), Сакольскі і іншыя паветы.
Малая Бераставіца
Мала́я Бераставі́ца (, Малая Берестовица) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Малабераставіцкага сельсавета.
Гісторыя
У час паўстання 1863—64 гг. ў Малую Бераставіцу 20.5.1863 г. ўвайшоў атрад паўстанцаў. У 1866 г. па распараджэнні царскіх улад быў зачынены Малабераставіцкі касцёл (пабудаваны ў 1851—63 гг.), яго маёмасць перадалі Крынкаўскаму храму, а будынак і зямлю — Малабераставіцкаму праваслаўнаму прыходу, пры якім працавала школа.
3 жніўні 1915 года Малая Бераставіца акупіравана германскімі войскамі, з лютага 1919 — польскімі войскамі. У канцы ліпеня 1920 г. занята Чырвонай Арміяй, а ў верасні зноў польскімі войскамі. 3 сакавіка 1921 ў складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр Гродзенскім павеце Беластоцкага ваяводства. У 1921 г. вёска (22 двары, 112 жыхароў) і фальварак (4 дамы, 42 жыхары). Дзейнічалі ячэйкі КПЗБ і КСМЗБ. 3 лістапада 1939 г. ў БССР.
Паводле некалькіх крыніц, у верасні 1939 года ў вёсцы адбыўся пагром польскага насельніцтва: мясцовыя камуністы і крыміналісты, яўрэі і беларусы, жорстка забілі мясцовых палякаў, у тым ліку графаў Валкавіцкіх, ураднікаў гміны, лістаноша і настаўніка. Следства, якое ў 2001—2005 гадах вёў польскі Інстытут Нацыянальнай Памяці, не дазволіла аднак раскрыць дакладных акалічнасцей падзеі.
З 12.10.1940 г. вёска — цэнтр Малабераставіцкага сельсавета Крынкаўскага раёна. У былым маёнтку была створана рыбная гаспадарка, адчынілася бальніца на 40 ложкаў. У вёсцы працавала амбулаторыя. Акупіравана ныцыстамі з чэрвеня 1941 г. да канца ліпеня 1944 г. 3 20.9.1944 г. у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобл. У 1949 г. ў Малой Бераставіцы створаны калгас «Сцяг Саветаў», з 1952 г. вёска ў складзе ўзбуйненага калгаса «1 Мая», які ў 1971 перайменаваны ў калгас імя Прытыцкага.
Славутасці
На каталіцкіх могілках знаходзіцца помнік-магіла невядомага польскага салдата, які памер у 1920 годзе ў вайне з бальшавікамі.
Бабынічы (Полацкі раён)
Бабы́нічы (, Бабыничи) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Бабыніцкага сельсавета. Размешчана паміж азёрамі Бабынічы на захадзе і Нясіта на ўсходзе. Насельніцтва 250 чал. (1990). Знаходзяцца за 40 км на паўднёвы захад ад Полацка, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Загацце.
Гісторыя
Упершыню Бабынічы згадваюцца ў другой палове XV ст., калі імі валодаў полацкі баярын З. Корсак, потым яго сыны і ўнукі. Паводле Полацкай рэвізіі 1552 года, паселішча згадваецца як «отчина и дедина» 5 унукаў З. Корсака. Складалася з феадальнага двара і сяла, дзе жыло 57 радзінаў (дымоў) сялян і 40 радзінаў служылых людзей — баяраў панцырных і путных. з іх 13 радзінаў належала В. Зяноўевічу-Корсаку, 45 — яго брату Івану, а астатнія іх стрыечным братам: Багдану, Глебу і Фёдару Корсакам. Пазней Бабынавічы заставаліся ў складзе Полацкага ваяводства, ва ўладанні нашчадкаў названых асоб; частка маёмасці ў выніку шлюбаў перайшла да іншых родаў. У XVII ст. паселішча атрымала статус мястэчка.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бабынавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Лепельскага павета Віцебскай губерні. У пачатку XX ст. існавалі мястэчка Бабынічы (70 дамоў), фальварак Бабынічы-Вовель (ва ўладанні А. Тамашэвіча), маёнтак Бабынічы-Юраўшчына (належаў нашчадку першых уладальнікаў — В. Корсаку) і маёнтак Вуглы-Бабынічы (уладанне Ф. Русецкага).