cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Явапай
З канца XVI — пачатка XVII ст. былі ўсталяваны кантакты з іспанцамі. Моцна пацярпелі ад эпідэмічных захворванняў, асабліва сухотаў, што прывяло да значнага скарачэння насельніцтва да сярэдзіны XIX ст. У 1863 г. на землях явапай было адкрыта золата. Шматлікія амерыканскія перасяленцы парушалі межы груп і ўступалі ў канфлікты.
У 1875 — 1937 гг. федэральныя ўлады ЗША перасялілі явапай у рэзервацыі на захадзе Арызоны. Асноўнымі сучаснымі заняткамі з'яўляюцца рамяство і абслугоўванне турыстаў. Явапай захавалі традыцыйныя танцы, гістарычныя і міфічныя паданні.
Чаравічак плямісты
Чаравічак плямісты (Cypripedium guttatum) — від раслін сямейства, які расце на трох кантынентах.
Арэал
Сустракаецца ў Беларусі, Расіі (на еўрапейскай частцы Расіі, у Сібіры і на Далёкім Усходзе), а таксама ў Кітаі (Хэбэй, Хэйлунцзян, Гірын, Ляанін, Унутраная Манголія, Нінся, Шэньсі, Шаньдун, Шаньсі, Сычуань, Тыбет і Юньнань), Карэі, Манголіі, Бутане, на Алясцы (уключаючы Алеуцкія астравы) і паўночнай Канадзе (Юкан і Паўночна-Заходнія тэрыторыі).
Сеуцкая сцяна
Сеуцкая сцяна (Valla de Ceuta) — сістэма памежных збудаванняў, якія аддзяляюць іспанскі паўанклаў Сеута ад каралеўства Марока. Пабудавана ў 2001 г. на сродкі ЕС з мэтай абароны Еўропы ад некантралюемага наплыву нелегальных мігрантаў з Афрыкі.
Уяўляе сабой паралельныя загараджальныя збудаванні 3-мятровай вышыні, абароненыя калючым дротам, паміж якімі устроены праход для памежнікаў. Сцяна абсталявана відэакамерамі, датчыкамі шуму і руху, закліканымі выявіць спробы перасячэння сцяны з боку нелегальных эмігрантаў і кантрабандыстаў.
Нягледзячы на пратэсты мараканскага ўрада (які мае прэтэнзіі на іспанскія паўанклавы ў Афрыцы), іспанскі ўрад у наш час заняты збудаваннем падобнай сцяны вакол яшчэ аднаго паўночнаафрыканскага паўанклава — Мелільі.
Мост цераз Свіслач (Мінск, вуліца Максіма Багдановіча)
Мост па вуліцы Максіма Багдановіча — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць вуліца Максіма Багдановіча.
Мост пабудаваны ў 1967 годзе, рэканструяваны ў 1977 годзе. Мае 3 пралёты, даўжыня складае 60 м, шырыня 27 м. Пралёт над рэчышчам ракі арачны, берагавыя — бэлечныя.
Пітэльё
Пітэльё (Piteglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пістоя.
Насельніцтва складае 1834 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 37 чал./км². Займае плошчу 50 км². Паштовы індэкс — 51020. Тэлефонны код — 0573.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Кастрычнік (Барысаўскі раён)
Кастры́чнік (, Костричник) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета.
Малага
Малага (ісп.: Málaga [malaɣa]) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Малага, размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Андалусія. Колькасць насельніцтва 568 507 чалавек (2010), Малага з’яўляецца другім паводле велічыні горадам у Андалусіі і шостым паводле гэтага паказчыку ў краіне. Займае плошчу 395 км². Самы паўднёвы буйны горад у Еўропе, знаходзіцца на ўзбярэжжы Коста-дэль-Соль ля Міжземнага мора, прыкладна за 100 км на ўсход ад Гібралтарскага праліва і каля 130 км на поўнач ад Афрыкі.
Горад з’яўляецца важным культурным цэнтрам і мае досыць багатую мастацкую спадчыну. Сусветна вядомы мастак і скульптар Пабла Пікаса і акцёр Антоніа Бандэрас нарадзіліся ў Малазе.
Гісторыя
Малага была заснавана фінікійцамі ў VIII стагоддзі да н.э. пад назвай Малака. У перыяд рымскага панавання з 206 года да н.э. горад з’яўляўся важным портам, маючы назву Флавія Маласітана. У 402 годзе Малага была заваявана вестготамі. У 711 годзе Малага апынулася пад кантролем арабаў, якія ўварваліся на паўвостраў з Паўночнай Афрыкі. Пры арабскім панаванні горад стаў значным эканамічным цэнтрам. З XI стагоддзя горад быў цэнтрам эмірату. 19 жніўня 1487 года Малага адваявана кастыльскімі войскамі і далучана да Кастыліі. У 1501 і ў 1568—1570 гады Малага была адным з цэнтраў паўстанняў марыскаў.
Падчас іспанскай рэвалюцыі 1868—1874 гадоў, у ліпені 1873 года, у Малазе адбывалася кантанальнае паўстанне бакуністаў. Падчас Грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў Малага была базай рэспубліканскага флоту да захопу ў лютым 1937 года войскамі Франка пры падтрымцы Італіі. Сярод вядомых ураджэнцаў Малагі — мастак і скульптар Пабла Пікаса, у гонар якога названы аэрапорт, і акцёр кіно Антоніа Бандэрас.
У 1960-х гадах, нягледзячы на жорсткі франкісцкі рэжым, Малага перажывала эканамічны бум, звязаны з рэзкім павелічэннем патоку турыстаў, сярод якіх больш за ўсё было немцаў і англічан. Менавіта ў гэты час становіцца папулярным іспанскі курорт Коста-дэль-Соль і на гэтыя гады прыпадае рост прамысловасці і самога горада. Акрамя таго, росквіт Малагі падтрымліваўся працоўнымі мігрантамі з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, якія забяспечвалі наяўнасць дастатковай колькасці працоўнай сілы для прагрэсу ва ўсіх сферах.
Міхалова (гміна)
Міхало́ва (Michałowo) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Міхалове. Плошча гміны складае 409,19 км². Станам на 2012 год у гміне Міхалова пражывалі 7142 чалавекі, шчыльнасць — 17,45 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 34 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 76 населеных пунктаў.
Малдэгем
Малдэгем (Moaldegem) — камуна і вёска ў бельгійскай правінцыі Усходняя Фландрыя. У камуну таксама ўваходзяць вёскі Адэгем і Мідэлбург. Кляйт і Донк заўсёды былі асобнымі хутарамі Малдэгема. На 1 студзеня 2006 года агульная колькасць насельніцтва Малдэгема складала 22,289. Агульная плошча 94,64 км², што дае шчыльнасць насельніцтва 236 чалавек на км².
Параднёныя гарады
У Малдэгема ёсць некалькі параднёных гарадоў:
Уладзіслаў Уладзіміравіч Марозаў
Уладзіслаў Марозаў (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік мінскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага «Дынама», з 2017 года пачаў выступаць за дубль клуба. У ліпені 2018 года перайшоў у брэсцкі «Рух», дзе стаў гуляць у аснове, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. Дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу, адзначыўшыся ў стыкавых матчах з магілёўскім «Дняпром» трыма галамі. У 2020 годзе стаў гуляць пераважна за дубль «Руха». 18 красавіка 2020 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе ў матчы супраць «Мінска» (1:0), выйшаўны на замену ў канцы сустрэчы.
У пачатку 2021 года стаў трэніравацца з «Іслаччу», якая ў лютым аформіла пераход нападніка. Стаў іграком асновы, у сезоне 2021 часцей выхадзіў на замену. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з клубам да лютага 2024 года. У сезоне 2022 спачатку выхадзіў на замену, з мая замацаваўся ў стартавым складзе.
У студзені 2023 года перайшоў у мінскае «Дынама».
Міжнародная кар’ера
26 сакавіка 2019 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы першы тайм таварыскага матча супраць Літвы (1:0).
25 сакавіка 2023 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў адборачным матчы чэмпіянату Еўропы 2024 супраць Швейцарыі (0:5).
Віктар Пятровіч Данілаў
Віктар Пятровіч Данілаў (,, Расія — 7 снежня 2016, , Расія) — рэлігійны дысідэнт, публіцыст, з 1976 — святар грэка-каталіцкай царквы ў падполлі; вязень ГУЛАГу ў 1948—1955, парах грэка-каталіцкай парафіi ў Гродне.
Біяграфія
У 1947 годзе паступіў у Яраслаўскі педагагічны інстытут, у чэрв. 1948 года арыштаваны за свае крытычныя выказванні пра Сталіна i абвінавачаны ў антысавецкай агітацыі. Асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі. Тэрмін адбываў у лагеры для асабліва небяспечных паліт. злачынцаў у Iнце, Комі АССР. За падрыхтоўку ўцёкаў атрымаў паўторную судзімасць тэрмінам на 10 гадоў.
За час знаходжання ў няволі пераасэнсаваў свае светапоглядныя пазіцыі, адмовіўся ад таталітарнага калектывізму, марксізму і атэізму. У лагеры, у духоўных пошуках праўдзівай веры, прыняў каталіцкае веравызнанне. У 1955 вызвалены па амністыі i пасля ў падполлі займаўся місіянерскай дзейнасцю.
Са снежня 1955 года узнавіў вучобу на гістарычным факультэце Яраслаўскага педагагічнага інстытута. Аднак пасля сканчэння дыплом яму спачатку не выдалі па той прычыне, што ён быў актыўным католікам, пра што адміністрацыі інстытута стала вядома з даносу. Толькі настойлівасць Данілава, яго афіцыйныя звароты ў дзяржаўныя ўстановы з заявамі пра рэлігійную дыскрымінацыю дазволілі ва ўмовах паліт. лібералізацыі — «адлігі» часоў М. Хрушчова, адстаяць свае правы i атрымаць дыплом. Але ўладкавацца па спецыяльнасці ён не змог, з 1959 года працаваў электрамантажнікам.
У 1960 годзе пераехаў у больш ліберальныя рэгіёны СССР — спачатку ў Вільнюс, а ў 1967 годзе у Гродна, дзе ўладкаваўся інжынерам-эканамістам. Меў кантакты з праваслаўным сьвятаром-праваабаронцам Глебам Якуніным. Некалькі гадоў падтрымліваў актыўныя сяброўскія стасункі з святаром-місіянерам Аляксандрам Менем. У пачатку 1970-х гадах атрымаў прапанову падпольна вучыцца на грэка-каталіцкага святара. У 1976 у Львове таемна быў пасвячаны ў святары мітрапалітам ГКЦ Уладзімірам Стэрнюком. Вярнуўся ў Гродна i пачаў святарскае і місіянерскае служэнне ва ўмовах падполля. Пісаў і перакладаў рэлігійныя працы для самвыдату, выязджаў на місіі ў розныя гарады СССР аж да Сібіры і Каўказу.
З 1992 года быў прызначаны парахам грэка-каталіцкай парафіi Маці Божай Фацімскай у Гродне. Выкладаў асновы рэлігіі ў гродзенскіх дзяржаўных навучальных установах і багаслоўскія дысцыпліны ў каталіцкім катэхетычным інстытуце. Працаваў у Гродзенскім абласным таварыстве «Веды» лектарам па рэлігійнай тэматыцы, выступаў на абласным радыё з лекцыямі на рэлігійныя тэмы. Да 1994 году а. Віктар Данілаў займаўся місіянерскай працай, перакладамі дапаможнай рэлігійнай літаратуры для Рыжскай рыма-каталіцкай духоўнай семінарыі, адзінай ва ўсім былым СССР. Ад 1999 года з’яўляўся дэканам БГКЦ. У 2000 г. атрымаў сан протапрасвітара. Таксама ў тым жа годзе пабываў у Рыме. Быў запрошаны на прыватную аўдыенцыю да Папы Рымскага Яна Паўла II, ад якога атрымаў царкоўную ўзнагароду за сваю місіянерскую дзейнасць і святарскае служэнне — залаты Крыж «Pro Ecclesia et Pontifice (За заслугі перад Царквой і Папам)».
Пасля выхаду на пенсію, маючы ўжо 78 гадоў, у 2005 годзе вярнуўся на сваю радзіму ў Яраслаўль, дзе нейкі час дапамагаў у душпастырскай апецы мясцовых католікаў. Памёр 7 снежня 2016 года.
Аляксандр Юр’евіч Мацюхевіч
Аляксандр Мацюхевіч (нар., Брэст) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, гуляў за дубль брэсцкага «Дынама», аддаваўся ў арэнду пінскай «Хвалі». У сезоне 2012 стаў адным з асноўных ігракоў брэстчан. 24 сакавіка 2012 года ў матчы 1-га тура супраць «Белшыны» ўжо на чацвёртай хвіліне забіў гол, які стаў першым у чэмпіянаце.
Сезон 2013 пачаў на лаўцы запасных, звычайна выходзячы на замену, а ў канцы сезону стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе. Звычайна выступаў на пазіцыі флангавага атакуючага паўабаронцы або нападніка.
У сезоне 2014 працягваў гуляць у аснове брэсцкага клуба, пераважна пасля выхаду на замены. У студзені 2015 года пакінуў «Дынама». Неўзабаве далучыўся да складу «Баранавічаў», дзе і пачаў сезон 2015. У 2016 годзе далучыўся да польскага клуба ГКС (Вікелец).
У пачатку 2017 год, пакінуўшы ГКС, праходзіў прагляд у пінскай «Хвалі» і «Лідзе», але так і перайшоў ні ў які клуб. У пачатку 2018 года стаў іграком клуба «Слонім-2017», адна толькі зрэдку выхадзіў на замену і ўлетку таго ж года пакінуў слонімскую каманду
Еўдакія Інгерына
Еўдакія Інгерына (Ευδοκία Ιγγερίνα; каля 840—882) — візантыйская імператрыца. Дачка варажскага воіна з імператарскай аховы. Наложніца імператара Візантыі Міхаіла III, выдадзеная ім замуж за свайго набліжанага Васіля Македаняніна, якога Міхаіл затым зрабіў сваім суправіцелем — магчыма, у сувязі з тым, што старэйшыя дзеці Еўдакіі былі ў рэчаіснасці не ад Васіля, а ад Міхаіла, і такім чынам атрымлівалі магчымасць атрымаць трон у спадчыну. Так і адбылося пасля таго, як Васіль Македанянін (867) зрынуў Міхаіла III, а затым (886) сам загінуў на паляванні.
Старэйшы сын Еўдакіі Канстанцін да таго часу памёр, і на прастол узышоў яе другі сын Леў VI.
Наследники
«Наследники» (спадкаемцы) ― беларускі музычны ансамбль з Вольгай Аліпавай у якасці вакалісткі.
Гісторыя
Вольга Аліпава вучылася разам з будучымі удзельнікамі гурта ў 82 школе Мінска. Яе сусед па парце заснаваў школьны ансамбль і паклікаў Вольгу туды спяваць. Пасля першага курса навучання Вольга Аліпава даведалася пра знакаміты гурт братоў Казлоўскіх. Яна прыйшла да іх і заявіла, што будзе працаваць з імі, скарыўшы хлопцаў сваім голасам. Вольга Аліпава — адна з першых у Беларусі «рок-вумэн». У школе Вольга слухала «The Beatles» і «The Rolling Stones», а потым спявала іх песні ў створаным у 1968 годзе гурце «Наследники».
Ансамбль выступаў на вечарах ў радыётэхнічным інстытуце. Гурт «Наследники» трапіў у гісторыю, як першая забароненая ў Беларусі каманда. Паводле слоў Аліпавай абкам камсамола бачыў яе выключна як «алкагалічку» і «наркаманку».
Гурт супрацоўнічаў з ансамблем «Сузор’е» і выступаў у аднаіменнай кавярні. Нядоўга працаваў па запрашэнню ў філармоніі, але потым вярнуўся да рэстаранных выступленняў. Пасля распада гурта Аліпава паехала ў Маскву і некаторы час выступала па гастролях з «».
Крытыка
Сучаснікі адзначалі, што Вольга Аліпава «спявае, як Плант».
Дзяніс Леанідавіч Шчарбакоў
Дзяніс Шчарбакоў (нар., Віцебск, Беларусь) — беларускі футбольны суддзя. Суддзя ФІФА з 2012 года.
Клубная кар’ера
10 гадоў займаўся прафесійным футболам ў якасці гульца. Гуляў у нападзенні за «Клімавец» (пазней «Віцебск-2»), віцебскі «Лакаматыў», «Рудзенск», «Оршу», а таксама за міні-футбольны «Віцязь». Прыцягваўся ў рады юнацкай зборнай Беларусі.
У 2004-м скончыў гульнявую кар’еру, каб праз некалькі гадоў вярнуцца на поле ўжо ў якасці галоўнага арбітра. Матчы вышэйшай лігі абслугоўваў з 2010 года, а ў 2012-м стаў рэферы ФІФА, атрымаўшы права працаваць на матчах міжнароднага ўзроўню — як нацыянальных зборных, так і еўракубкаў. Часта ездзіў на паядынкі Лігі чэмпіёнаў і Лігі Еўропы ў якасці рэзервовага арбітра ў брыгадзе гамяльчаніна Аляксея Кульбакова. Сам у ролі галоўнага арбітра дэбютаваў у ЛЧ у 2018-м (адсудзіў паядынак першага кваліфікацыйнага раунда паміж «Спартаком» з Трнавы і «Зрынскі» з Босніі і Герцагавіны)
У 2021 годзе адпрацаваў апошні сезон у Беларусі і вырашыў пайсці з судзейства. Да таго моманту за плячыма арбітра было больш за 300 матчаў на найвышэйшым узроўні (паказаў у іх 1258 жоўтых картак, 70 чырвоных і 99 разоў прызначаў пенальці).
Большасць
Большасць — большая частка чаго-небудзь. Пад большасцю ў рэдкіх выпадках маюць на ўвазе абсалютную большасць, гэта значыць больш паловы ад агульнай колькасці якой-небудзь групы. Звычайна ж большасць азначае колькасную перавагу адной часткі над іншай, адносная большасць.
Для прыняцця рашэння ці выбару кандыдата шляхам галасавання, можа быць дастаткова «простай» большасці — 50%+1 ад колькасці тых, хто прагаласаваў, звычайна пры ўмове, што яўка выбаршчыкаў перавышае нейкую мінімальную працэнтную норму, або колькасць тых, хто засядае перавышае ўсталяваны кворум.
У шматлікіх дэмакратычных сістэмах, такі варыянт большасці галасоў дае кандыдату перамогу ў першым туры.
Пры іншых варыянтах для прыняцця рашэння патрабуецца абсалютная большасць, большасць ад усіх зарэгістраваных выбаршчыкаў. Паколькі такую большасць галасоў набраць складаней, гэта схема выкарыстоўваецца для больш сур'ёзных рашэнняў.
Блізкае паняцце — кваліфікаваная большасць, гэта значыць, высокая абсалютная доля, напрыклад 2/3 ці 3/4.
Мост цераз Свіслач (Мінск, Дзянісаўская вуліца)
Мост па Дзянісаўскай вуліцы — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць Дзянісаўская вуліца.
Мост пабудаваны ў 1968 годзе. Мае 3 пралёты, даўжыня складае 55 м, шырыня 27 м.
Джон Палмэн
Джон Палмэн (John Pulman;, графства Дэваншыр, Англія — ) — былы англійскі прафесійны гулец у снукер, які дамінаваў у гульне ў 1960-я гады.
Біяграфія
У 1946 годзе Джон Палмэн стаў самым маладым пераможцам чэмпіянату Англіі сярод аматараў, і адразу пасля гэтага атрымаў статус прафесіянала. Упершыню выступіў на чэмпіянаце свету ў 1947-м, але прайграў у кваліфікацыйным раўндзе Альберту Браўну, якога годам раней Джон абыграў ў фінале аматарскага першынства. Ён упершыню выйшаў у фінал турніру World Matchplay (які замяняў чэмпіянат свету) у 1955 годзе, але прайграў Фрэду Дэвісу. У 1956 Дэвіс таксама выйграў у фінале, а ў 1957 Джон Палмэн святкаваў поспех, абыграўшы ў фінале Джэйкі Ры, пасля чаго чэмпіянат перастаў праводзіцца. У 1964 правядзенне чэмпіянату свету было адноўлена ў выглядзе чэлендж-матчаў, і Палмэн паспяхова абараняў тытул аж да 1968 года, калі ён абыграў аўстралійца Эддзі Чарльтана. У 1969 годзе чэмпіянат свету стаў турнірам на выбыванне (які звычайна разглядаецца як нараджэнне сучаснай эпохі снукеру), і Палмэн прайграў у стартавым матчы будучаму чэмпіёну Джону Спэнсэру. Варта заўважыць, што гэта быў першы пройгрыш Палмэна з 1957 года. У 1970 годзе ён прайграў у фінале Рэю Рыардану. Палмэн дасягнуў паўфіналу чэмпіянату свету, калі ён быў упершыню праведзены ў Крусібле ў Шэфілдзе ў 1977 годзе, ледзь прайграўшы будучаму пераможцу Джону Спэнсэру 16:18.
Пасля гнятлівых вынікаў Палмэн быў прызнаны банкрутам 7 лютага 1979 года з абавязкамі ў памеры £5916. Нядаўна разведзены Палмэн пакутаваў ад сур'ёзных матывацыйных праблем і жыў у гатэлі ў Бромлі.
Палмэн пакінуў прафесійны спорт ў 1982 годзе і стаў каментатарам на BBC. Праз некаторы час стаў працаваць на ITV, дзе ён каментаваў разам з Дэнісам Тэйларам, Маркам Уайлдманам, Рэем Эдмандсам і Джымам Мэдаўкрафтам. Ён заставаўся вядучым каментатарам, пакуль канал не перастаў трансляваць спорт у 1992 годзе. Палмэн памёр у дзень Каляд 1998 пасля падзення з лесвіцы.
IC 1804-1
IC 1804-1 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Авен.
Міхалаў (гміна)
Міха́лаў (Michałów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Піньчоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Міхалаве. Плошча гміны складае 112,21 км². Станам на 2004 год у гміне Міхалаў пражывалі 4925 чалавек, шчыльнасць — 43,9 чал./км².
Яраслаў Раманавіч Мацук
Яраслаў Раманавіч Мацук (,  с. Цэгіў, Гарохіўскі раён, Валынская вобласць, Украіна — ) — урач ветэрынарнай медыцыны, гістолаг, эмбрыёлаг. Доктар біялагічных навук (1985), прафесар (1986).
Біяграфія
Скончыў Львоўскі зоаветэрынарны інстытут (спецыяльнасць «Ветэрынарыя», 1962; аспірантура, спецыяльнасць «Гісталогія, цыталогія, эмбрыялогія», 1966). Працаваў у Львоўскім НДІ пералівання крыві і неадкладнай хірургіі (1966), Львоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1966—1968), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1968—2020; педыятрычны факультэт, у 1968—1990 і з 1997 — кафедра гісталогіі, цыталогіі і эмбрыялогіі, прафесар, у 1997—2002 — загадчык кафедры; у 1990—1997 — загадчык Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі).
Узнагароды
Знак «Пераможца сацыялістычнага спаборніцтва» (1973), медаль «Ветэран працы» (1978) і інш.
Сяргей Васілевіч Цынкевіч
Сяргей Цынкевіч (нар., Асіповічы, Беларусь) — беларускі футбольны суддзя. Суддзя ФІФА з 2010 года.
Клубная кар’ера
У абароне з 1994 па 2003 адгуляў за «Дняпро», «Тарпеда» Жодзіна, а кар’еру завяршыў у родных «Асіповічах», якім з перапынкамі аддаў шэсць гадоў. Пасля гэтага пайшоў у судзейства.
Апроч матчаў унутраных першынстваў (у «вышцы» дэбютаваў у 2008 годзе) Цынкевіч працаваў на міжнародных паядынках — у 2010 годзе атрымаў нашыўку «FIFA». У 2013 годзе атрымаў званне найлепшага арбітра Беларусі.
У 2021 годзе вырашыў скончыць кар’еру. Пасля гэтага спецыяліст стаў інспектаваць паядынкі Д3.
Рудзея (прыпыначны пункт)
Рудзе́я (, Рудея)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 1,9 км на поўнач ад аграгарадка Антонаўка; на лініі Магілёў I — Крычаў I, паміж прыпыначным пунктам Антонаўка і станцыяй Рэста.
Городняне
«Городняне» (гарадзенцы) ― беларускі музычны ансамбль, які быў створаны ў Гродна ў 1964 годзе.
Гісторыя
Стваральнікам гітарнага ансамбля ў Гродна ў 1964 годзе быў Аляксандар Саўчыц. Першымі прыладамі музыкаў былі: акустычная гітара, акардэон, бас-балалайка і піянерскі барабан. Пазней яны сталі рабіць самаробныя элетрагітары, вывучаючы фотаздымкі, што былі ўпотай перавезеныя праз заходнюю мяжу. З складанасцямі быў здабыты трохватны узмацняльнік і вялізныя «кінапаўскія» дынамікі.
Створаны ансамбль лічыцца першым у горадзе -гуртом. Першапачаткова гурт выступаў пад назвай «Дзеці Элізы». Склад і назва гурта неаднаразова мяняліся, перш чым спыніўся на «Городняне». Месца для рэпетыцый знайсці было не магчыма, таму музыкі рэпетавалі на гарышчах, у падвалах і бомбасховішчы.
Понтэ-Буджанезэ
Понтэ-Буджанезэ (Ponte Buggianese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пістоя.
Насельніцтва складае 8398 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 296 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 51019. Тэлефонны код — 0572.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Madonna del Buon Consiglio.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Міхаў (гміна)
Мі́хаў (Michów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любартоўскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Міхаве. Плошча гміны складае 135,93 км². Станам на 2004 год у гміне Міхаў пражывалі 6413 чалавек, шчыльнасць — 47,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 30 населеных пунктаў.
Валосава
Вало́сава (, Волосово) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўночны захад ад горада Талачын, за 87 км ад Віцебска.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
У 1924—1962 гадах цэнтр Валосаўскага сельсавета. Да 18 сакавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Плоскаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Навасельскага сельсавета, пасля — цэнтр адноўленага Валосаўскага сельсавета.
Высокі Гарадзец
Высо́кі Гарадзе́ц (, Высокий Городец) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
У 1924—1954 гадах цэнтр Высокагарадзецкага сельсавета. Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Рыдамльскага сельсавета.
IC 1804-2
IC 1804-2 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Авен.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мінск (гурт)
«Мінск» ― беларускі музычны ансамбль, у якасці бас-гітарыста сваю музычную кар’еру ў якім пачынаў Аляксандр Ціхановіч.
Віднае (горад)
Віднае — горад у Расіі (да 1965 года — рабочы пасёлак Растаргуева), адміністрацыйны цэнтр Ленінскага раёна Маскоўскай вобласці і гарадскога паселішча Віднае. Адзін з гарадоў-спадарожнікаў Масквы.
Размешчаны на Цепластанскім ўзвышшы на рацэ Біцы (левы прыток ракі Пахры) за 4 км на поўдзень ад Масквы.
Горад мае радыяльную планіроўку, жылыя масівы аддзеленыя ад заводаў санітарна-ахоўнай зонай, падзелены чыгункай Павялецкага кірунку Маскоўскага-Курскага аддзялення МЧ і трасай М4 «Дон» на дзве часткі: усходнюю, забудаваную па гарадскім тыпе, і заходнюю, у мінулым дачны пасёлак Растаргуева, забудаваную па дачным тыпе.
У 2006 годзе заняў першае месца ў конкурсе «Самы добраўпарадкаваны горад Расіі» сярод паселішчаў з насельніцтвам менш за 100 000 чалавек.
Вольга Блоцкая
Вольга Блоцкая (Цярэшка; нар., Маладзечна, Беларусь) — беларускі футбольны суддзя.
Клубная кар’ера
У Маладзечна пачала займацца футболам у ДЮСШ-2. З 2006 па 2008 гады выступала за віцебскі «Універсітэт». Адзначылася матчамі за моладзевую зборную Беларусі. З-за пашкоджання меніска і праблем са звязкамі на калене давялося скончыць з кар’ерай гульца. У 2009 годзе пачала судзейскую кар’еру, адразу, пасля аднаўлення калена. Паралельна працуе дзіцячым трэнерам у Маладзечна ў ДЮСШ-2.
Мелвіл (паўвостраў)
Геаграфія
Паўвостраў Мелвіл размешчаны паміж залівам Фокс на ўсходзе і залівам Каміці (паўднёвая частка заліва Буція) на захадзе. Паўвостраў Мелвіл з'яўляецца самым буйным паўвостравам Канадскай Арктыкі, з 1999 года ўваходзіць у склад тэрыторыі Нунавут, да гэтага ўваходзіў у акругу Франклін Паўночна-заходніх тэрыторый.
Вышыні да 564 м. Плошча 62 564 км². Даўжыня паўвострава каля 400 км, шырыня ад 113 да 217 км.
Праліў Фьюры-энд-Хекла аддзяляе паўвостраў ад вострава Бафінава Зямля на поўначы, праліў Фрозен-Стрэйт — ад вострава Саўтгемптан. У паўднёвай частцы заліва Каміці каля заходняга берага паўвострава ляжыць востраў Уэйлс, паміж паўднёвым берагам паўвострава і востравам Саўтгемптан ляжыць востраў Вансітарт.
Паўвостраў складаецца з двух выразных фізіяграфічных раёнаў, большая частка — моцна рассечанае плато, якое некалькі падвышаецца на захадзе (горы Прынс-Альберт) і паўночна-ўсходняя частка паўвострава — вузкія прыбярэжныя раўніны, складзеныя вапняком. Рачныя патокі сцякаюць з узгоркаў у радыяльных кірунках, некалькі найбольш буйных цякуць з захаду на ўсход і ўпадаюць у заліў Фокс. Вялікае возера Хол (520 км²) размешчана ля паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа паўвострава, а ў паўднёвай частцы паўвострава шмат азёр, якія злучаюцца паміж сабою.
Вузкі заліў Лаян глыбока ўразаецца ў сушу на паўднёвым усходзе, даходзячы да сярэдзіны паўвострава, шырокі заліў Рэпалс-Бей размешчаны яшчэ паўднёвей. Вузкі перашыек, які злучае паўвостраў з мацерыком носіць назву перашыйка Рэя і названы ў гонар вядомага палярнага даследчыка Джона Рэя. Расліннасць — галоўным чынам імхова-лішайнікавая тундра. На паўднёвым беразе паўвострава знаходзіцца невялікі інуіцкі пасёлак Рэпалс-Бей, на ўсходнім беразе — Хол-Біч. Гэтыя месцы ўжо даўно былі заселены інуітамі дзякуючы багаццю марскіх сысуноў, якія служылі аб'ектам палявання.
Камуна (Бельгія)
Камуна (gemeente, commune, Gemeinde) — ніжэйшая адміністрацыйная адзінка Бельгіі. Уваходзіць у склад правінцыі (Фламандскі і Валонскі рэгіёны) або непасрэдна ў склад акругі (Брусельская сталічная акруга). Камуна можа складацца з аднаго або некалькіх паселішчаў, якія не маюць статус горада, невялікага горада і некалькіх сельскіх паселішчаў або аднаго вялікага горада (у фламандскім і валонскім рэгіёнах). Камуны Брусельскага сталічнага раёна з'яўляюцца гарадскімі раёнамі.
Структура кіравання камуны
Кіруючы орган камуны — муніцыпалітэт. Кіраўніком муніцыпалітэта з'яўляецца бургамістр (burgemeester, maire) — прадстаўнік палітычнай партыі, якая набрала большую колькасць галасоў на муніцыпальных выбарах. Заканадаўчы орган — савет муніцыпалітэта (gemeenteraadgemeenteraad). Савет абіраецца раз у шэсць гадоў усеагульным прамым галасаваннем на муніцыпальных выбарах адначасова ва ўсёй Бельгіі (апошні раз — 8 кастрычніка 2000 года, наступныя выбары пройдуць 8 кастрычніка 2006 года); пры гэтым на такіх выбарах маюць права голасу не толькі грамадзяне Бельгіі, але і замежныя грамадзяне, якія жывуць доўгі час у гэтай камуне. Выканаўчы орган муніцыпалітэта — савет намеснікаў бургамістра (schepencollegeschepencollege) (па адукацыі, публічных работ і.т. д).
Месца пасяджэння савету камуны і савету намеснікаў бургамістра — ратуша (stadhuis а гарадах, gemeentehuis у населеных пунктах, якія не маюць гарадскога статусу).
Гл. таксама
Адміністрацыйны падзел Бельгіі
Руднянскі
Рудня́нскі (, Руднянский)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Рудня Гарбавіцкая.
Мажніца
Ма́жніца (, Мажница) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мсціжскага сельсавета.
Геаграфія
Вёска знаходзіцца на рацэ Мажніца (прыток ракі Недалька).
Алікантэ
Алікантэ (Алакан) (ісп.: Alicante, кат. Alacant) — горад у Іспаніі, аўтаномнай супольнасці Валенсія, цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца на беразе Міжземнага мора. Насельніцтва горада Алікантэ складае 334 329 чалавек, паводле ацэнак за 2011 год, з'яўляючыся, такім чынам, другім паводле велічыні горадам у супольнасці. З улікам бліжэйшых муніцыпалітэтаў, агламерацыя Алікантэ мае 462 281 жыхароў.
Гісторыя
У XVI стагоддзі Алікантэ быў вызвалены кастыльскім войскам, а 300 праз гадоў ён стаў важным гандлёвым портам Іспаніі. У гэты перыяд эканамічнага ўздыму горад інтэнсіўна забудоўваўся і рэканструіраваўся. Многія помнікі архітэктуры гэтага часу захаваліся і да нашых дзён. Выдатнае геаграфічнае становішча стала прычынай таго, што горад заўсёды падвяргаўся ціску з боку заваёўнікаў. Сёння Алікантэ з'яўляецца адным з найбуйнейшых гарадоў супольнасці Валенсія.
Эканоміка
82,4% насельніцтва заняты ў сферы паслуг, у першую чаргу — гандлі і турызме. Развіта банкаўская справа, адукацыя. 6,2% насельніцтва заняты ў прамысловасці. Аснова эканомікі — пляжны турызм, экспарт віна, аліўкавага алею, цытрусавых і садавіны, лёгкая прамысловасць.
Мехаў (гміна)
Ме́хаў (Miechów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мяхоўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мехаве. Плошча гміны складае 132,91 км². Станам на 2005 год у гміне Мехаў пражывалі 20 722 чалавекі, шчыльнасць — 155,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 34 салецтвы.
Багдан Ігаравіч Садоўскі
Багдан Садоўскі (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Клубная кар’ера
Выхаванец мазырскага футбола, некаторы час займаўся таксама ў пастаўскай акадэміі ПМЦ. З 2015 года пачаў гуляць за дубль «Славіі», дзе хутка стаў адным з асноўных ігракоў. У канцы 2016 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў на 10 месяцаў. У жніўні 2017 года перайшоў у брэсцкае «Дынама», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады. У брэсцкім клубе таксама стаў гуляць за дубль, а ў 2018 годзе стаў прыцягвацца да асноўнай каманды новым трэнерам Аляксеем Шпілеўскім. 16 ліпеня 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме замест Арцёма Мілеўскага ў матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (1:3) у прысутнасці Дыега Марадоны.
У хуткім часе Шпілеўскі быў звольнены, і ў жніўні 2018 года Садоўскі перайшоў у «Энергетык-БДУ». Аднак, неўзабаве атрымаў траўму, з-за якой выбыў на працяглы час, у выніку пакінуў клуб, так і не згуляўшы за яго. У ліпені 2019 года, аднавіўшыся ад траўмы, падпісаў кантракт са «Смаргонню».
У сакавіку 2020 года пасля прагляду стаў іграком брэсцкага «Руха». Часцей заставаўся на лаўцы запасных або выхадзіў на замену, часам з’яўляўся ў стартавым складзе каманды, таксама прыцягваўся да дубля. У лютым 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў каманду.
Лыжныя гонкі на чэмпіянаце свету па лыжных відах спорту 2017 — камандны спрынт (жанчыны)
Спаборніцтвы ў камандным спрынце сярод жанчын на чэмпіянаце свету па лыжных відах спорту 2017 года ў Лахты прайшлі 26 лютага класічным стылем.
Палякі
Паля́кі (саманазва Polacy) — заходнеславянскі народ, складае асноўнае насельніцтва Рэспублікі Польшча.
Гісторыя
Польская народнасць складвалася ў X—XI стст. у перыяд фарміравання Польскай дзяржавы. Яе этнічную аснову склалі паляне, слянзане, вісляне, мазаўшане, памаране. У XI ст. з’явіўся этнонім «палякі». Працэс кансалідацыі Памор’я з астатнімі польскімі землямі быў затарможаны нетрываласцю палітычных сувязей яго са старажытнапольскай дзяржавай, а таксама асаблівасцю яго сацыяльна-эканамічнага і культурнага развіцця (працяглае панаванне паганства і інш.). Па гаворках блізкія былі паляне, слянзане і вісляне. У перыяд палітычнай раздробненасці (XI—XIII ст.) польскія землі абасобіліся, але культурныя і эканамічныя сувязі паміж імі не перарываліся. У ходзе супраціўлення нямецкай экспансіі і пераадолення палітычнай раздробненасці (XIII—XIV ст.) ажыццяўлялася аб’яднанне польскіх земляў, пашыраліся і ўмацоўваліся сувязі паміж іх насельніцтвам. У гэты ж час ішоў працэс германізацыі заходніх і паўночных абшараў (Ніжняя Сілезія, Памор’е, Мазурыя, Заходняя Вялікапольшча).
У XIV—XV ст. аб’яднанне земляў польскай дзяржавы спрыяла працэсу нацыянальнай кансалідацыі палякаў, які ўзмацніўся ў XVII стагоддзі. У рамках шматнацыянальнай дзяржавы — Рэчы Паспалітай (утворана ў 1569 г. уніяй з Вялікім Княствам Літоўскім) — адбываўся працэс кансалідацыі польскай нацыі. Гэты працэс ускладніўся з канца XVIII ст. у сувязі з трыма раздзеламі Рэчы Паспалітай (1772, 1793 і 1795) паміж Расіяй, Аўстрыяй і Прусіяй і стратай адзінай польскай дзяржаўнасці. У канцы XVIII—XIX ст. у захаванні і росце нацыянальнай самасвядомасці палякаў выбітную ролю адыгралі нацыянальна-вызваленчыя рухі (паўстанні 1794, 1830—31, 1846, 1848, 1863—64); польскі народ захоўваў прыхільнасць радзіме, роднай мове і звычаям.
Пасля Першай сусветнай вайны ўтварылася незалежная Польская Рэспубліка (1918—1939).
Рассяленне
Як паказаў перапіс насельніцтва 2002, палякі складаюць 96,7 % насельніцтва Польшчы. У значнай колькасці жывуць таксама ў іншых краінах: ЗША, Вялікабрытанія, Францыя, Германія, Бразілія, Канада, Аргенціна, Беларусь, Літва, Украіна, Аўстралія і інш.
Паводле вынікаў перапісу насельніцтва Беларусі 1999, палякі складаюць 3,9 % насельніцтва краіны — перапіс зарэгістраваў 396 тыс. палякаў. На Беларусі палякі жывуць галоўным чынам у Гродзенскай вобласці, у раёнах, якія прылягаюць да мяжы з Польшчай і Літвой. У Воранаўскім раёне палякі складаюць больш за 80 % жыхароў. Большая частка палякаў Беларусі назвала роднай мовай, а таксама мовай ужыванай дома беларускую, таксама сярод іх распаўсюджаны польская і руская мовы. Палякі на Беларусі
Амаль усе веруючыя палякі належаць да католікаў.
Мадорскі сельсавет
Мадо́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Мадора.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кісцянёўскага сельсавета.
Леанід Васільевіч Шаўлякоў
Леанід Васільевіч Шаўлякоў (,  в. Аўсяннікава, Арлоўская вобласць, Расія — ?) — урач-дэраматавенеролаг. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Ваенна-марская медыцынская акадэмія, г. Ленінград (1949), Ваенна-медыцынская акадэмія імя С. М. Кірава (ад’юнктура, 1959).
Служыў на ваенна-марскім флоце (Чарнаморскі флот; 1949—1958, у 1956—1958 — начальнік скурна-венералагічнага аддзялення 1465 ваенна-марскога шпіталя; Паўночны флот; 1959—1964, начальнік скурна-венералагічнага аддзялення шпіталя, дэрматавенеролаг флоту); працаваў у Ленінградскім НДІ гігіены працы і прафесійных захворванняў (1964—1965); Кожвендыспансере № 20 г. Ленінграда (1965, загадчык скурным аддзяленнем); Петразаводскім універсітэце (1965—1978, загадчык курса скурных і венерычных хвароб); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1978—1987, загадчык кафедры скурных і венерычных хвароб).
Навуковыя інтарэсы: вывучэнне актыўнасці ферментаў лейкацытаў у хворых піядэрмітамі; парушэнне ўсмоктвальнай функцыі тонкага кішэчніка ў патагенезе алергічных дерматозаў.
Узнагароды
Ордэн Чырвонай Зоркі, медалі.
Ацяпляльныя прылады
Ацяпля́льныя прыла́ды — прылады для абагравання памяшканняў, разнавіднасць награвальных прылад. Найбольш пашыраны ацяпляльныя прылады, да якіх падаецца цепланосьбіт — вада (вадзяное ацяпленне), пара (паравое ацяпленне) або паветра (паветранае ацяпленне). Да іх адносяць радыятары, канвектары, каларыферы, прылады панэльнага або плінтуснага тыпу і інш. Есць ацяпляльныя прылады, дзе спальваюць газ (газавае ацяпленне) або электрычная энергія пераўтвараецца ў цеплавую (электрычнае ацяпленне, звычайна выкарыстоўваецца як дадатковае). У сістэмах прамянёвага ацяплення функцыі ацяпляльных прылад выконваюць сцены, столь, падлога або спецыяльныя панэлі, паверхні награвання ствараюцца пры размяшчэнні ў гэтых канструкцыях тонкіх трубаў, электрычнага кабелю, паветраводаў і каналаў.
Стэфан I (Патрыярх Канстанцінопальскі)
Патрыярх Стэфан I (Πατριάρχης Στέφανος Α΄; лістапад 867 — 18 мая 893) — патрыярх Канстанцінопальскі.
Сын імператара Васіля I і Еўдакіі Інгерыны. Лічыцца, што рэальным бацькам Стэфана і яго брата, Льва, будучага імператара, быў папярэднік Васіля I — імператар Міхаіл III, бо да шлюбу з Васілём I, Еўдакія была палюбоўніцай Міхаіла III.
Стэфан з дзяцінства быў пастрыжаны ў манахі.
Пасля ўзыходжання на прастол, імператар Леў VI паставіў замест патрыярха Фоція яго свайго брата, 18-гадовага Стэфана.
Стаўшы самым маладым патрыярхам, Стэфан не пакінуў пасля сябе якіх-небудзь значных дзеянняў. Пасля яго смерці ў 893 годзе, імператар Леў VI, па савеце свайго міністра, Стыліяна Заутцы, прызначыў на патрыяршую кафедру Антонія.
Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны
Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны — установа вышэйшай адукацыі ў Гомелі, другі ўніверсітэт Беларусі па часе стварэння. Галоўны корпус (1973, архітэктар С. Пеўны) размешчаны па Савецкай вуліцы, 104. Належыць да тыпу «класічных» універсітэтаў. Адкрыты ў 1930 годзе.
Агульныя звесткі
У склад структуры ГДУ імя. Ф. Скарыны ўваходзяць: 12 факультэтаў; Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі, Інстытут Канфуцыя пры ўстанове адукацыі «Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны»; 2 навукова-даследчых інстытута; больш за 20 навукова-даследчых лабараторый; 45 студэнцкіх навукова-даследчых падраздзяленняў; 43 кафедры; агульнаўніверсітэцкі музей-лабараторыя Францыска Скарыны, 7 музейных экспазіцый факультэтаў, аспірантура, дактарантура.
Буйнейшая ВНУ рэгіёну вядзе падрыхтоўку па 36 акрэдытаваным спецыяльнасцях І ступені вышэйшай адукацыі, 56 спецыялізацыях і 27 акрэдытаваным спецыяльнасцях ІІ ступені вышэйшай адукацыі, праводзіць перападрыхтоўку па 11 спецыяльнасцях. Падрыхтоўка кадраў вышэйшай кваліфікацыі вядзецца ў аспірантуры па 46 спецыяльнасцях, у дактарантуры — па 6 спецыяльнасцях. Ва універсітэце навучаецца каля 7700 студэнтаў, з іх каля 4500 на дзённай форме і каля 2500 — на завочнай, каля 500 магістрантаў, больш за 100 аспірантаў, 6 дактарантаў (чэрвень 2020 года). У комплексе ГДУ працуе больш за 1300 супрацоўнікаў, у тым ліку прафесарска-выкладчыцкі склад (ППС) (без уліку сумяшчальнікаў) — больш за 600 чалавек. У ліку ППС і навуковых работнікаў 4 члена-карэспандэнта НАН Беларусі, 45 дактароў навук, 33 прафесара, 233 кандыдата навук, 218 дацэнтаў.
Універсітэт уваходзіць у структуру Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. У сусветным рэйтынгу ўніверсітэтаў «Webometrics» на студзень 2020 года ГДУ імя Ф. Скарыны займае 3758-е месца і ўваходзіць у 13 % найлепшых устаноў адукацыі свету. У 2014 годзе агенцтва «Эксперт РА» прысвоіла ГДУ рэйтынгавы клас «D» азначае «прымальны ўзровень» падрыхтоўкі выпускнікоў.
Асноўныя вучэбныя памяшканні размешчаны ў пяці карпусах, тры з якіх знаходзяцца на вул. Савецкай, адзін на вул. Песіна і адзін на вул. Кірава. Асобнымі карпусамі з’яўляюцца спартыўны комплекс (корпус № 6), студэнцкая сталовая і прафілакторый (у будынку якога знаходзіцца таксама медыцынскі пункт).
Гісторыя
У 1930 годзе пастановай ЦВК БССР было прынята рашэнне аб адкрыцці ў Гомелі аграпедагагічнага інстытута. Да 1933 года інстытут вёў падрыхтоўку настаўнікаў з 2-гадавым тэрмінам навучання. У 1933 годзе пераўтвораны ў педагагічны інстытут з 3-гадавым тэрмінам навучання, у 1934 — з 4-гадовым. У 1939 годзе педінстытуту прысвоена імя В. П. Чкалава.
У 1969 годзе інстытут пераўтвораны ў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт.
У 1988 годзе ўніверсітэту прысвоена імя беларускага і ўсходнеславянскага першадрукара Францыска Скарыны.
У 1990-я гады было адкрыта 10 новых спецыяльнасцяў. Па ініцыятыве рэктара Л. А. Шамяткова ў ГДУ ўпершыню былі адкрыты парады па абароне дысертацый і дактарантура. З кастрычніка 1999 года стаў выдавацца часопіс «Весткі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны». Значна пашырылася міжнароднае супрацоўніцтва. У 1994 годзе ўніверсітэт выйграў грант праграмы ТЭМПУС у памеры 1 млн долараў, сумесна з універсітэтамі Клермон-Ферана.
У снежні 2017 года ў ГДУ імя Ф. Скарыны пры падтрымцы Нанкінскім універсітэт навукі і тэхналогій (горад Нанкін, КНР) быў адкрыты Інстытут Канфуцыя.
У 2017 годзе на базе Шанхайскага прафесійнага інстытута індустрыі, камерцыі і замежных моў адкрыўся філіял ГДУ імя Ф. Скарыны — Гомельскі інстытут.
У 2018 годзе ў ГДУ імя Ф. Скарыны адкрыўся Цэнтр навучання кітайскай мове.
Тытулярная царква
Тытулярная царква (titulus ecclesiae) у рымска-каталіцкай царкве адна з цэркваў Рыма да якой прызначаецца кардынал. У паганскія часы titulus азначаў надпіс на камяні. Пазней, у дачыненні да цэркваў у Рыме, titulus — адны з найбагацейшых ранніх хрысціянскіх цэркваў (усе разам вядомыя як «tituli») пабудаваны вакол мяжы горада Рыма, якія былі прыпісаны патронам, чые імёны часта іх ідэнтыфікавалі: "Яны атрымалі назву tituli, ад імя заснавальніка або ўладальніка, які трымаў уласнасць пад апекай для Касцёла. "Найбольш старажытны тэкст, які спасылаецца на titulus гэтага віду — IV стагоддзя на абарону Афанасія Вялікага супраць арыян. Да канца V стагоддзя Liber Pontificalis прызначыў 25 tituli. Яшчэ тры былі дададзеныя ў XII стагоддзі. У рымскім каталіцызме, уладальнік адной з гэтых цэркваў «тытулярны». Такімі ўладальнікамі былі спачатку традыцыйна карэнныя рымляне (высокага сацыяльнага становішча) у дамах якіх і збіраліся першыя хрысціяне (domus ecclesiae). Першая царква ў Рыме, якая мела тытулярнага неітальянца была Санці Куатра Каранаці: Дзітрых Трырскі быў прызначаны тытулярным у 975 Папам Рымскім Бенедыктам VII. Але базіліка была першапачаткова Titulus Aemilianae, маючы сваю назву ад яе заснавальніцы, ва ўласнасці якой несумненна знаходзілася вялікая Рымская віла, чые асновы сталі царквой і чыя зала прыёмаў стала царкоўнай базілікай. Сёння, кожнаму члену Калегіі кардыналаў у сане кардынала-прэсвітара прызначана тытулярная царква. Кардынальства развілося ад старэйшага духавенства ў Рымскай дыяцэзіі (7 біскупаў прыгарадных гарадоў, 14 дыяканаў дыяцэзіі, святары / прэсвітары рымскіх парафій) і вакол яе. Паколькі Калегія інтэрнацыялізавалася, кожнаму кардыналу давалі titulus, робячы яго ганаровым членам рымскага духавенства. Сёння, кардыналы-прэсвітары маюць свабодныя патронскія адносіны са сваімі тытулярнымі цэрквамі (імёны і гербы напісаны на мемарыяльнай дошцы ў царкве, і атрымліваюць грошы для падтрымання і рэстаўрацыі сваіх цэркваў), але яны больш не ўдзельнічаюць у фактычным кіраванні прыходамі. (Аналагічна, кардыналам-біскупам даюць ганаровы тытул на адну з субурбікарных дыяцэзій, а кардыналам-дыяканам, якіх сёння значна больш лічбы чатырнаццаць, даюцца падобныя адносіны з цэрквамі сваіх дыяканаў).
Гл. таксама
Спіс тытулярных цэркваў
Галаны
Галаны́ (, Галаны) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосаўскага сельсавета.
Да 17 жніўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Валосаўскага сельсавета, да 7 чэрвеня 1966 года вёска — у склад Рыдамльскага сельсавета.
Гданьская бібліятэка Польскай акадэміі навук
Гданьская бібліятэка Польскай акадэміі навук (Biblioteka Gdańska Polskiej Akademii Nauk — бібліятэка ў структуры Польскай акадэміі навук, якая размяшчаецца ў гістарычным будынку ў Старым горадзе Гданьска.
Гісторыя
Створана ў 1596 годзе як бібліятэка гарадской рады Гданьска на аснове збору з 1 161 тома, падараванага 28 верасня 1591 года італьянскім гуманістам Янам Бернардам Баніфацыям гарадской гімназіі ў Гданьску ў абмен на пажыццёвае знаходжанне ў мясцовым Доме прафесараў. Падарунак быў узбагачаны калекцыямі гданьскіх тэолагаў і юрыстаў таго часу, аб'ёмам больш за 4 000 тамоў.
У пачатку ХІХ стагоддзя фонд бібліятэкі налічваў больш за 26 тысяч тамоў. У 1879 годзе бібліятэка папоўнілася калекцыяй Іагана Вільгельма Упхагена, а ў 1880, 1893 і 1898 гадах — калекцыямі натураліста Францішка Менгі, Аўгуста Бертлінга і Заходнепрускага гістарычнага таварыства. У 1899 годзе аб’ём кнігазбору склаў 111 тысяч тамоў.
Леў Іванавіч Яшын
Леў Іванавіч Яшын (,  —, ) — савецкі футбаліст, брамнік, алімпійскі чэмпіён 1956 і чэмпіён Еўропы 1960 года, 5-разовы чэмпіён СССР, заслужаны майстар спорту СССР (1957). Герой Сацыялістычнай Працы (1990). Лепшы брамнік XX стагоддзя па версіі МФФІІС, версіях World Soccer, France Football і Placar. Уваходзіць у спіс найлепшых ігракоў XX стагоддзя па версіях Venerdì, Guerin Sportivo, Planète Foot і Voetbal International. Адзіны брамнік у гісторыі, які атрымаў «Залаты мяч».
Гданьская бібліятэка Польскай акадэміі навук
Гісторыя
Падчас Другой сусветнай вайны немцы вынеслі за межы бібліятэкі самыя каштоўныя рукапісы і старадрукі. У выніку аднаўленчых мерапрыемстваў пасля вайны супрацоўнікі бібліятэкі аднавілі каля 80 тысяч каштоўных выданняў. У 1955 годзе бібліятэка была ўключана ў структуру Польскай акадэміі навук.
На канец 2005 года ў зборах бібліятэкі налічвалася амаль 800 000 тамоў.
Вялікая розніца
Вялікая розніца (Большая разница) — забаўляльная парадыйная тэлевізійная праграма, якая транслявалася на рускай мове на Першым канале расійскага тэлебачання (Первый канал) у 2008—2014 гадах; у 2012—2014 гадах — пад назвай «Вялікая розніца ТБ». Вядучыя — Іван Ургант і Аляксандр Цэкала. Украінскі варыянт праграмы ствараўся каналамі ICTV, (2009—2010), 1+1 (2011) і Інтэр (2012—2013), паўторы былі на ТЕТ (2013), НТН (2015) і ZOOM (2018).
Паўторы расійскай версіі былі на НЛО TV (2012) і К1 (2013—2014).
Скетч з зоркай
Уральскія пельмені
Андрэй Ражкоў (2008)
Дзмітрый Бракоткін (2008)
Філіп Кіркораў
Ксенія Сабчак
Михаіл Шац
Аляксандр Гудкоў
Гоша Куцэнка
Аліўе-шоу (2010—2011)
IC 1805
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Саўтгемптан (востраў)
Плошча вострава складае 41 214 км². Ён займае 34-е месца па плошчы ў свеце і 9-е ў Канадзе. Даўжыня берагавой лініі 1944 км. Адзінае паселішча на Саўтгемптане — Корал-Харбар з насельніцтвам 712 чалавек.