cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дом па Ленінскай вуліцы, 13 (Магілёў)
Гісторыя
У маі 1999 г. Магілёўскі гарвыканкам выдзеліў для размяшчэння службовых памяшканняў і выставачнай залы Музея гісторыі Магілёва 1-ы паверх будынка, дзе музей прыняў першых наведвальнікаў. Спачатку дзейнічалі зменныя выстаўкі, 30 лістапада 2005 г. адкрылася экспазіцыя «Магілёў часоў магдэбургскага права, 16 — 18 ст.». Пасля адбудовы гарадской ратушы ў 2008 годзе музей пераведзены ў яе.
Архітэктура
Складаецца з двухпавярховага Г-падобнага ў плане жылога корпуса, які тарцовым фасадам выходзіць на вул. Ленінскую, і далучанага да яго з боку двара адпапавярховага драўлянага крыла. Сцены мураванага корпуса гладкія, члянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, падзелены міжпаверхавым карнізным паяском і завершаны тонкапрафіляваным карнізам. На першым наверсе размяшчаліся крамы, на другім — жылыя пакоі, у драўляным крыле — гаспадарчыя памяшканні і склады. Унутраная планіроўка часткова зменена.
Падлап’е
Падла́п'е (, Подлапье) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Азербайджан на дзіцячым конкурсе песні Еўрабачанне
Азербайджан на дзіцячым конкурсе песні Еўрабачанне ўпершыню прыняў удзел у 2012 годзе. На дзіцячы конкурс Еўрабачанне 2013 удзельнік адбіраўся наступствам праслухоўвання ў музычнай школе № 2, 10 кастрычніка 2013 года. З 2014 года ў конкурсе не ўдзельнічае.
Крывое (возера, басейн Палаты)
Крыво́е — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 4 км на поўнач ад вёскі Дрэтунь, у басейне ракі Палата.
Плошча паверхні 0,2 км². Даўжыня 0,98 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 2,38 км.
Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы невыразныя. Берагі забалочаныя.
Мікалай Мікалаевіч Шышкін
Мікалай Мікалаевіч Шы́шкін (, в. Вылева, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі артыст эстрады, спявак. Заслужаны артыст Беларусі (1961).
Біяграфія
У 1938—1941 гадах вучыўся ў Рэспубліканскім тэатральным вучылішчы, у 1945—1948 гадах і Мінскім музычным вучылішчы. З 1946 года артыст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, з 1948 — Белдзяржэстрады, з 1953. У 1957—1982 гадах артыст гутарковага жанру Беларускай філармоніі.
Творчасць
Аўтар і выканаўца эстрадных фельетонаў, мініяцюр, сатыр, куплетаў, гумарыстычных апавяданняў, рэпрыз. Выступаў у перыядычным друку па праблемах беларускага эстраднага мастацтва.
Ваўжынец Путкамер (генерал-ад’ютант)
Ваўжынец Путкамер (Wawrzyniec Puttkamer; 1726—1809) — генерал-ад’ютант.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Путкамераў. Нарадзіўся ў сям’і стольніка інфлянцкага Ваўжынца Путкамера і Дароты са Шротэраў.
Генерал-ад’ютант польнага гетмана літоўскага Міхала Юзафа Масальскага.
Памёр у 1809 годзе.
Сям’я
Ажаніўся з Даротай Цадроўскай, бабруйскай старасцянкай. Сын :
Гадаваў унука Ваўжынца, будучага лідскага маршалка, пасля таго як страта жонкі і падзелы Рэчы Паспалітай прывялі сына Ежы Аляксандр да меланхоліі.
Ян Антоні Гараін
Ян Антоній Гараін (Jan Antoni Horain, 1686 — 1777) — дзяржаўны дзеяч і ўраднік Рэчы Паспалітай.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Гараінаў герба «Шранява». Сын Фларыяна Казіміра Гараіна і Ганны Элеаноры Ардынец. Нарадзіўся ў 1686 годзе. У маладосці падтрымліваў партыю Станіслава Ляшчынскага, ваяваў супраць караля Аўгуста II. Але пасля памірыўся з каралём.
У 1720 годзе прызначаны віленскім пісарам гродскім. У 1729 годзе ён быў адным з тых, хто сарваў пасяджэнне Варшаўскага сойма. У 1731 годзе стаў віленскім чашнікам, а ў 1748 годзе — віленскім падкаморым. Адначасова выконваў абавязкі віленскага падваяводы. У 1733 г. атрымаў магілёўскае і ялоўскае староствы.
У 1764 годзе прызначаны кашталянам берасцейскім. У тым жа годзе быў прадстаўніком ад Віленскага ваяводства на сойме, дзе быў выбраны ў Скарбовую камісію Вялікага Княства Літоўскага. У 1765 годзе ўзнагароджаны ордэнам Святога Станіслава.
У 1768 годзе быў прызначаны берасцейскім ваяводам. Ён займаў пасаду да сваёй смерці ў 1777 годзе. У 1768 годзе ён далучыўся да Барскай канфедэрацыі, якую пакінуў у 1772 годзе.
Ралаўка
Ра́лаўка (, Раловка) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Бандэроль
Бандэроль (banderole, ад  — стужка  — скрутак) — паштовае адпраўленне з папяровай прадукцыяй і друкаванымі выданнямі, якое па памерах больш вялікае і цяжэйшае за пісьмо.
У бандэролі звычайна перасылаюць кнігі, часопісы, плакаты і інш. У залежнасці ад характару перасылаемых прадметаў бандэроль пакуецца ў кардонныя скрынкі, канверты, крафт-паперу. Гранічная вага — 2 кг.
Хахлама
Хахлама — старадаўні рускі народны промысел, які нарадзіўся ў XVII стагоддзі пад Ніжнім Ноўгарадам. Уяўляе сабой дэкаратыўны роспіс драўлянага посуду і мэблі, выкананы чырвонымі, зялёнымі і залацістымі танамі па чорнаму фону.
Роспіс
Роспіс выглядае ярка, нягледзячы на цёмны фон. Для стварэння малюнка выкарыстоўваюцца такія колеру, як чырвоны, жоўты, аранжавы, трохі зялёны і 'блакітны. Таксама ў роспісу заўсёды прысутнічае залаты' колер. Традыцыйныя элементы Хахламы — чырвоныя сакавітыя ягады рабіны і суніцы, кветкі і галінкі. Таксама часта сустракаюцца птушкі, рыбы і звяры.
Гісторыя
Мяркуюць, што хахламскі роспіс узнік ў XVII стагоддзі на левым беразе Волгі, у вёсках Вялікія і Малыя Бездзелі, Макушына, Шабаш, Глібіна, Храсткі. Вёска Хахламы Кавернінскага раёна Ніжагародскай вобласці была буйным цэнтрам збыту, куды звазілі гатовыя вырабы, адтуль і пайшла назва роспісу.
Так як бліжэйшай чыгуначнай станцыяй ад Каверніна была станцыя Сямёнаў, то гэты выгляд роспісу ў пачатку 20-га стагоддзя набыў там значнае развіццё. Тым не менш, радзімай хахламы лічыцца Каверніна, што адлюстравана ў зацверджаным гербе раёна.
На сённяшні момант існуе мноства версій паходжання хахламскога роспісу, вось дзве найбольш распаўсюджаныя:
Першая версія
Па найбольш распаўсюджанай версіі, унікальны спосаб афарбоўкі драўлянага посуду «пад золата» ў лясным Заволж'е і само нараджэнне промыслу прыпісвалася стараабрадцам. Яшчэ ў даўнія часы сярод жыхароў мясцовых вёсак, надзейна схаваных у глушы лясоў, было нямала старавераў, людзей, якія выратоўваліся ад ганенні за «старую веру».
Сярод перасяленцаў на ніжагародскую зямлю старавераў было нямала іканапісцаў, майстроў кніжнай мініяцюры. Яны прывезлі з сабой старажытныя іконы і рукапісныя кнігі, прынеслі тонкае маляўнічае майстэрства, каліграфію вольнага кісцевая лісты і ўзоры багатага расліннага арнаменту.
Другая версія
Але ёсць дакументы, якія сведчаць аб іншым. Спосаб імітацыі пазалоты на дрэве, роднасны хахламскому, выкарыстоўваўся ніжагародскімі рамеснікамі ў афарбоўцы драўлянай посуду яшчэ ў 1640—1650 гадах, да з'яўлення стараверства. У буйных ніжагародскіх рамесных вёсках Лыскава і Мурашкіна, у заволжскім «сялішцы Семеноўскае» (будучы горад Сямёнаў — адзін з цэнтраў хахламскога роспісу) вырабляўся драўляны посуд — браціны, каўшы, стравы для святочнага стала — афарбаваная «на алавянае справу», гэта значыць з ужываннем алавянага парашка. Спосаб афарбоўкі драўлянай посуду «на алавянае справа», верагодна, які папярэднічаў хахламскому, склаўся з вопыту іканапісцаў і мясцовых паволжскіх традыцый посуднага рамяства.
Фактары, якія далі штуршок да развіцця хахламскога роспісу
Вытворчасць хахламскога посуду доўгі час стрымлівалася дарагоўляй привозимого волава. Забяспечыць волавам майстроў мог толькі вельмі заможны заказчык. У Заволж'е такімі заказчыкамі апынуліся манастыры. Так, вёскі Хахлама, Скарабагатава і каля 80 паселішчаў па рэках Узоле і Кержанцу працавалі на Троіца-Сергіеў манастыр. З дакументаў манастыра відаць, што сяляне гэтых вёсак выклікаліся для працы ў майстэрнях Лаўры, дзе маглі пазнаёміцца з вытворчасцю святочных чараў і каўшоў. Не выпадкова, што менавіта вёскі Хахлама і Скарабагатава сталі радзімай арыгінальнай роспісу посуду, так падобнага да каштоўнага.
Анатоль Агапеевіч Круглоў
Анатоль Агапеевіч Круглоў (, с. Курганава, Ярцаўскі раён, Смаленская вобласць, РСФСР — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1996), прафесар (2008).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (кваліфіацыя «Філолаг. Выкладчык рускай мовы і літаратуры», 1958; аспірантура, спецыяльнасць «Навуковы атэізм», 1969).
Хахлама
Фактары, якія далі штуршок да развіцця хахламскога роспісу
Існуе і легендарнае тлумачэнне з'яўлення хахламской роспісу. Быў выдатны іканапісец Андрэй Лапік. Бег ён са сталіцы, незадаволены царкоўнымі новаўвядзеннямі патрыярха Нікана, і стаў у глушы прыволжскіх лясоў распісваць драўляныя вырабы, ды пісаць іконы па старым узоры. Даведаўшыся пра гэта патрыярх Нікан і адправіў за непакорлівым іканапісцам салдат. Адмовіўся падпарадкавацца Андрэй, спаліў сябе ў хаце, а перад смерцю завяшчаў людзям захаваць яго майстэрства. Іскрамі добра глядзяцца і ўспрымаюцца загалоўкі, рассыпаўся Андрэй. З таго часу і гараць пунсовым полымем, іскрацца залатымі самародкамі яркія фарбы Хахламы.
Анатоль Агапеевіч Круглоў
Біяграфія
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1968, гістарычны факультэт, кафедра гісторыі паўднёвых і заходніх славян, прафесар, у 1979—1983 — загадчык кафедры этыкі, эстэтыкі і навуковага атэізму).
Хахлама
Цэнтры народнага промыслу Хахламы
У цяперашні час у хахламской роспісу два цэнтра — горад Сямёнаў, дзе знаходзяцца фабрыкі «Хахламскі роспіс» і «Сямёнаўскі роспіс», і вёска Сёміна Кавернінскага раёна, дзе працуе прадпрыемства «Хахламскі мастак», якое аб'ядноўвае майстроў вёсак Кавернінскага раёна: Сёміна, Кулігіна, Навапакроўскае і інш. «Хахламскі мастак» актыўна прасоўвае сваю прадукцыю. У Сёміна размешчана таксама прадпрыемства, якое займаецца 19 гадоў выпускам драўляных скрыначак з хахламскім роспісам (ТАА «Промысел»).
Анатоль Агапеевіч Круглоў
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: гісторыя і тэорыя рэлігіі і свабодамыснасці.
Хахлама
Цэнтры народнага промыслу Хахламы
У Сямёнава школу хахламской роспісу заснаваў Г. П. Мацвееў.
Тэхналогія
Для вырабу вырабаў з хахламской роспісам спачатку б'юць бібікі, то ёсць робяць грубыя брускі-нарыхтоўкі з дрэва. Затым на такарным або фрэзерным станку нарыхтоўцы надаюць патрэбную форму. Атрыманыя вырабы — разьбяныя каўшы і лыжкі, постаўцы і кубкі — аснова для роспісу, называюцца «бялізнай».
Пасля сушкі «бялізну» грунтуюць вычышчанай вадкай глінай — вапам. Пасля грунтоўкі выраб 7-8 гадзін, сушаць і абавязкова ўручную пакрываюць некалькімі пластамі пакосты (ільнянога алею). Майстар акунае ў міску з пакостам спецыяльны тампон, прыгатаваны з авечай або цялячай скуры, вывернутай навыварат, а затым хутка ўцірае ў паверхню вырабы, паварочваючы яго так, каб пакост размяркоўвалася раўнамерна. Гэтая аперацыя вельмі адказная. Ад яе будзе ў далейшым залежаць якасць драўлянага посуду, трываласць роспісу. На працягу дня выраб пакрываюць пакостам 3-4 разы. Апошні пласт сушаць да «невялікага адліпа» — калі пакост злёгку прыліпае да пальцу, ужо не пэцкаючы яго. Наступны этап — «луджэнне», па іншаму ўціранне ў паверхню вырабы алюмініевага парашка. Выконваюць яго ўручную таксама тампонам з авечай скуры. Пасля луджэнне прадметы набываюць прыгожы бела-люстраны блеск і падрыхтаваны да роспісу.
У роспісу прымяняюцца алейныя фарбы. Галоўныя колеры, якія вызначаюць характар і пазнавальнасць хахламскога роспісу — чырвоны і чорны (цынобра і сажа), але для ажыўлення ўзору дапускаюцца і іншыя — карычневы, светлага тону зеляніна, жоўты тон. Пэндзлі для роспісу робяцца з вавёрчыных хвастоў, так, каб імі можна было правесці вельмі тонкую лінію. Вылучаюць роспіс «верхавую» (калі па закрашенному срэбнаму фону наносяць малюнак (крыуль — асноўная лінія кампазіцыі, на яе «насаджваюць» такія элементы як восачкі, кроплі, вусікі, завіткі г. д.) чырвоным і чорным колерам і «пад фон» (спачатку намячаецца контуры арнаменту, а потым запаўняецца чорнай фарбай фон, малюнак ліста або кветачкі застаецца залатым). Акрамя таго, існуюць разнастайныя віды арнаментаў: Выкарыстоўваюць майстры і спрошчаныя арнаменты. Напрыклад, «крэп», які наносяць штампікам, выразаным з пласцінак грыба-порхаўкі, або асаблівым чынам згорнутым кавалачкам тканіны. Усе вырабы распісваюцца ўручную, прычым роспіс нідзе не паўтараецца. Які б ні выразнай была роспіс, пакуль ўзор або фон застаюцца серабрыстымі, гэта яшчэ не сапраўдная «хахлама». Распісаныя вырабы 4-5 разоў пакрываюць адмысловым лакам (з прамежкавай сушкай пасля кожнага пласта) і, нарэшце, гартуюць на працягу 3-4 гадзін у печы пры тэмпературы 150... +160 °C да адукацыі алейна-лакавай плёнкі залацістага колеру. Так атрымліваецца знакамітая «залатая хахлама».
Суполка беларусаў у Латвіі
Суполка ладзіць мерапрыемствы па беларускай тэматыцы. 9 жніўня 2023 года ў Рызе адбылося шэсце, прысвечанае гадавіне фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі.
Думбля (возера, Пастаўскі раён)
Ду́мбля — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 3 км на паўночны захад ад горада Паставы, у басейне ракі Мядзелка.
Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км. Плошча вадазбору 96 км².
Злучана ручаём з Задзеўскім возерам і ракой Мядзелка. Істотна зарастае.
Петухоў
Петухоў — прозвішча.
Петыпа
Петыпа́ (Petipa) — руская артыстычная дынастыя французскага паходжання. Яе прадстаўнікі:
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Крупава)
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы — мураваны каталіцкі храм у в. Крупава (Лідскі раён) Лідскага раёна.
Гісторыя
Касцёл у гонар Найсвяцейшай Тройцы быў заснаваны тут у 1460 г. па фундацыі ўдавы Ганны Давойнавай, якая такім чынам выканала «волю мужа нябожчыка Івашкі». Яе дочкі Алена і Ульяна далучыліся да фундацыі, а вось сын Пётр быў супраць. Затое ўжо дачка Пятра Ганна, па мужу Радагольская, у 1545 г. памножыла фундуш сваёй бабкі. У сярэдзіне XVI ст. пры касцёле дзейнічала альтарыя. Аднак у другой палове XVI ст. парафія страціла самастойнасць, і мясцовы касцёл у якасці філіяльнага быў прыпісаны да парафіі лідскай фары.
У 1766 г. у маёнтку Крупа, які належаў тады маршалку лідскаму Нарбуту, была пабудавана капліца. У 1777 г. у касцёле было чатыры алтары: галоўны — Найсвяцейшай Тройцы, бакавыя — Маці Божай з абразом, намаляваным у рускім стылі, і св. Яна Непамука, а таксама прысценны алтар у гонар св. Яна з Падуі (так напісана ў інвентары, але гэта, хутчэй за ўсё, памылка і маецца на ўвазе св. Антоній).
У ХІХ ст. святыня згадваецца як філія Лідскай фары ў маёнтку Шукевічаў: драўляная, абшытая ў 1851 г. дошкамі, крытая гонтай. У святыні тры алтары: галоўны — Найсвяцейшай Тройцы, бакавыя — Маці Божай і св. Юзафа. Касцёл стаяў на ўзвышшы парафіяльных могілкаў, там, дзе зараз узвышаецца на пастаменце фігура Найсвяцейшай Панны Марыі.
Верагодна, падчас савецка-польскай вайны 1920 г. драўляны касцёл быў знішчаны. Новы ж вырашылі будаваць ужо з каменю. У 1922 г. інжынер Е. Кулеш склаў праект святыні, падпісаны 28 снежня. Праект быў зменены толькі трошкі — так і не былі пабудаваны вулічная статуя Маці Божай і капліца Пана Езуса, і арыентацыя алтара з паўднёва-заходняй (уваходам перпендыкулярна да дарогі Ліда — Валдацішкі) зменена на паўднёва-ўсходнюю (алтаром на Ліду). У астатнім касцёл цалкам адпавядае задумцы дойліда. Гэта аднавежавая святыня з рысамі неарамантычнага стылю.
Будаўніцтва новага касцёла пачалося ў 1925 годзе, а ў 1928 было завершана. 28 мая святыню пад гістарычным тытулам кансэкраваў віленскі арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі, і ў Крупе адрадзілася самастойная парафія. Колькасць парафіян перад ІІ Сусветнай вайной дасягала 4000 вернікаў.
У той жа дзень арцыбіскуп асвяціў і касцёльныя званы. Звон «Рыгор» застаўся са старога касцёла, а астатнія чатыры былі адліты ў Германіі: самы вялікі — «Бернардэм» — на сродкі парафіян, меншы — «Францішак» — на грошы Фердынанда Эйсманта, «Юзаф» — на сродкі пробашча кс. Ю. Сабалеўскага і самы малы — «Павел».
Касцёл дзейнічаў і пры савецкай уладзе, хоць часам без сталага пробашча.
Архітэктура
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы ўяўляе сабою аднавежавы трохнававы храм з трансептам і пяціграннай апсідай, фланкаванай дзвюма сакрыстыямі. Уваход пазначаны трох’яруснай чацверыковай шатровай вежай-званіцай. Накрыты касцёл двухсхільным бляшаным дахам з вальмамі над апсідай. Над алтаром дах завяршае невялікая сігнатурка.
Інтэр’ер
Інтэр’ер, перакрыты падшыўной дашчанай каробчатай столлю са «сляпым» купалам над сяродкрыжжам, упрыгожваюць тры двух’ярусныя драўляныя разьбяныя алтары ў неагатычным стылі. У цэнтры галоўнага алтара змешчаны абраз Найсвяцейшай Тройцы ў атачэнні фігур св. Юзафа і Маці Божай Ружанцовай, у другім ярусе — абраз св. Антонія. Левы бакавы алтар прысвечаны Маці Божай Вострабрамскай (наверсе абраз св. Тэрэзы ад Крыжа), правы — Найсвяцейшаму Сэрцу Пана Езуса (наверсе абраз св. Францішка з Асізі). Над уваходам знаходзяцца арганныя хоры, якія абапіраюцца на два слупы.
Каменкаўскі сельсавет
Назву Ка́менкаўскі сельсавет маюць:
Чан Дай Куанг
Біяграфія
Нарадзіўся 12 кастрычніка 1956 года ў камуне Куанг Тыен акругі Кім Сон правінцыі Ніньбінь Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам. З ліпеня 1972 года па кастрычнік 1975 года студэнт школы народнай паліцыі і школы замежных моў пры МУС В’етнама. З кастрычніка 1975 года па чэрвень 1987 года супрацоўнік 1 дэпартамента палітычнай абароны, а таксама намеснік начальніка II дэпартамента палітычнай абароны па кадравай службе пры МУС В’етнама.
З чэрвеня 1987 года па чэрвень 1990 года начальнік дэпартамента кадраў і начальнік аддзела грамадзянскай службы II дэпартамента палітычнай абароны пры МУС. З чэрвеня 1990 года па верасень 1996 года — намеснік сакратара парткама і намеснік кіраўніка Дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства ўнутраных спраў В’етнама.
З верасня 1996 года па кастрычнік 2000 года — кіраўнік дэпартамента ўласнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; член дэпартамента па агульнай бяспецы КПВ; член Дэпартамента агульнай бяспекі Пастаяннага камітэта КПВ і сакратар штаба бяспекі партыйнага камітэта ў аддзеле міністэрства грамадскай бяспекі. З кастрычнік 2000 года да красавіка 2006 года намеснік сакратара парткама і намеснік начальніка Упраўлення агульнай бяспекі Міністэрства грамадскай бяспекі; павышаны да генерал-маёра (2003 г.); прысвоена званне дацэнта (2003).
З красавіка 2006 года па студзень 2011 года — член ЦК партыі 10 склікання, член Цэнтральнага Народнага Камітэту па грамадскай бяспекі, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспекі, намеснік міністра грамадскай бяспекі, генерал-лейтэнанты (2007), і прысвоена званне прафесара (2009).
Са студзеня 2011 года па жнівень 2011 года — член Палітбюро, член Пастаяннага Цэнтральнага партыйнага камітэта па грамадскай бяспецы, намеснік міністра грамадскай бяспекі СРВ.
З 2016 года — прэзідэнт В’етнама. Старшыня Савета нацыянальнай абароны і бяспекі В’етнама.
Памёр у 10:05 раніцы 21 верасня 2018 ў Ханоi пасля цяжкай кардыялагічнай хваробы.
Стаецкія
Стае́цкія (, Стаецкие) — былая вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.
Ліквідавана 16 верасня 2011 года.
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса i Святога Андрэя Баболі (Мінойты)
Гісторыя
У 1920-я гады ў Мінойтах арганізавалася каталіцкая супольнасць, намаганнямі і на сродкі якой вёскі з 1927 года пачалося будаўніцтва касцёла, які спачатку атрымаў статус філіяльнага ад лідскай парафіі. Святыня пабудавана з дрэва без асаблівых стылёвых архітэктурных рыс. У 1929 годзе тут ужо была заснавана самастойная парафія. Касцёл быў асвечаны 28 ліпеня 1929 года пад падвойным тытулам — Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса і св. Андрэя Баболі.
Касцёл дзейнічаў і пры савецкай уладзе, хоць часам без сталага пробашча.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой трохнававую аднавежавую святыню, накрытую двухсхільным металачарапічным дахам, над алтаром — шатровая сігнатурка. Над галоўным фасадам узвышаецца чацверыковая шатровая вежа-званіца. Уваход пазначаны прытворам.
Кожны з нефаў перакрыты цыліндрычным падшыўным дашчатым скляпеннем. У касцёле тры алтары: галоўны і левы бакавы — тытульныя, прысвечаныя адпаведна Найсвяцейшаму Сэрцу Пана Езуса і св. Андрэю Баболі, трэці алтар — Святой Сям’і — змешчаны ў каменнай (газасілікатныя блокі пад тынкам) капліцы, прыбудаванай у 1990-х гадах падчас капітальнага рамонту святыні.
Асобна ад святыні ў 1990-х гадах была пастаўлена каркасная металічная вежа-званіца.
Абенакі
Абенакі, або абнакі (саманазва: ăbnäˈkē) — усходняя група алганкінаў, карэнныя жыхары ўсходу Канады і ЗША. У нашы дні вызначаюцца як асобны народ у Канадзе і Вермонце (ЗША). Агульная колькасць - каля 12 000 чал.
Гісторыя
Старажытныя алганкіны, продкі абенакі, мігрыравалі на ўсход ЗША і Канады каля 3000 - 2500 гадоў таму. Да прыходу еўрапейцаў яны падзяляліся на асобныя плямёны і разам з блізкімі па мове і культуры мікмак, пасамакуоды і малісіт складалі асобную канфедэрацыю Вабанакі. Яе назва стала вытворнай у дачыненні да назвы абенакі. Ужо да прыходу еўрапейцаў абенакі знаходзіліся ў варожых адносінах да іракезаў, чыя міграцыя на поўнач прыводзіла да згубы заходніх тэрыторый і разрыву з астатнімі алганкінамі. Археолагі выявілі, што суседства абенакі і іракезаў мела месца не толькі на захадзе, але і на поўдні.
Каля 1600 г. плямёны абенакі падзяляліся на 2 масіва — заходні і ўсходні. Усходнія абенакі (пенабскот, кенебек, адраскогін, аданак, квапахаг і інш.) жылі на тэрыторыі сучасных штатаў Мэн, Вермонт, Нью-Гэмпшыр. Заходнія абенакі (сакокі, кавасук, місіквоі, пеквакет, вініпесаўкі, вавенок і інш.) насялялі поўнач Новай Англіі, поўдзень Квебека, атлантычнае ўзбярэжжа паўднёвага ўсходу Канады. Колькасць усходніх абенакі дасягала 12 000 чалавек, заходніх — 10 000 чалавек.
Першыя кантакты з еўрапейцамі прывялі да распаўсюдання эпідэмічных захворванняў і хуткага вымірання значнай колькасці насельніцтва. Гэта ў сваю чаргу прывяло да распаду традыцыйных племянных груп, фарміравання новых саюзаў і ўнутраных міграцый. У барацьбе з іракезамі абенакі былі вымушаны абапірацца на падтрымку французскіх каланістаў і захоўваць варожыя адносіны ў дачыненні да брытанскіх перасяленцаў. Падчас вайны за незалежнасць ЗША ўсходнія абенакі падтрымалі амерыканскіх паўстанцаў. Пасля заканчэння Сямігадовай вайны заходнія абенакі апынуліся на землях, што фармальна лічыліся калоніяй Вялікабрытаніі. Каралеўская пракламацыя Георга III (1763 г.) спыняла некантраляваны захоп індзейскіх тэрыторый, але на працягу другой паловы XVIII - пачатку XX стст. яны значна скараціліся.
У нашы дні абенакі прызнаны карэннымі насельнікамі Канады. На тэрыторыі Квебека створаны 2 рэзервацыі. Акрамя таго, асобныя групы абенакі жывуць у іншых правінцыях гэтай дзяржавы і карыстаюцца дзяржаўнымі землямі, перададзенымі ім па пагадненню.
У 1976 г. абенакі былі прызнаны асобным народам губернатарам штата Вермонт, аднак у 1977 г. гэта прызнанне было адменена. 7 мая 2012 г. штат Вермонт канчаткова прызнаў нацыю абенакі, што гарантуе прадстаўнікам трох груп гэтага народа пэўную аўтаномію.
Культура
Да XVII ст. абенакі вялі вандроўны лад жыцця, сезонна перамяшчаліся ўздоўж рэк, узбярэжжа акіяна і азёр. Галоўнымі заняткамі былі рыбалоўства, збор малюскаў, лясных арэхаў і ягад, паляванне. Было вядома земляробства, якое адыгрывала значную ролю на поўдні. Вырошчвалі кукурузу, тытунь і бабовыя. Рамяство не было адмежавана ад іншых традыцыйных форм гаспадарання. Абенакі выраблялі зброю, каркасныя лодкі, хатняе начынне, кераміку. Шырока выкарыстоўваліся бярозавая кара і дзёгаць.
Гандаль паміж рознымі вандроўнымі групамі не меў вялікай эзначнасці. Аднак з пачатку кантактаў з еўрапейцамі абмен скур і футраў дзікіх жывёл на прамысловыя тавары прывёў да падвышэння ролі палявання і ў выніку — да Бабровых войн. Вынішчэнне футравых жывёл абясцэніла лясныя землі ў вачах правадыроў, так што яны лёгка ішлі на продаж земляў каланістам. Ужо ў XIX ст. многія абенакі працавалі ў якасці наёмных рабочых у дробнай прамысловасці, лесапільнях, выраблялі на продаж лодкі, скураны абутак, кошыкі, дзёгаць і попел.
Абенакі жылі ў сталых вёсках уздоўж рэк, каля якіх ладзіліся палеткі, а таксама ў часовых сезонных паселішчах. Асноўным традыцыйным жытлом з'яўляўся каркасны вігвам. Ён мог умяшчаць да некалькі дзесяткаў чалавек. У часовых паселішчах найчасцей усталёўвалі лёгкія каркасныя буданы. Пасля кантактаў з еўрапейцамі таксама будавалі бервяныя і каркасныя хаты. У Новай Францыі з дапамогай ваенных будавалі бервяныя крэпасці.
Традыцыйная мужчынская летняя вопратка ўключала насцегнавыя повязі, счэпленыя скураным рамянём. Да іх маглі дадавацца вузкія скураныя штаны з махрамі. Жанчыны насілі скураныя спадніцы, сукенкі, кароткія штаны. Звычайным абуткам былі высокія макасіны з доўгім языком. Узімку выкарыстоўвалі снегаступы і плашчы. Мужчыны і жанчыны апраналі капелюшы.
Хаця ў літаратуры распаўсюджаны ўзгадкі пра плямёны, гэты тып арганізацыі быў практычна не вядомы абенакі. Асноўнай сацыяльнай адзінкай з'яўляўся род, які займаў цэлую сталую вёску, складаўся з малых нуклеарных сем'яў і кіраваўся правадыром сагамор. У буйных родах магло мецца адначасова 2 правадыра. Яны сумяшчалі ваенныя, палітычныя і рэлігійныя функцыі. Часам другі правадыр прадстаўляў апазіцыю першаму. Роды ўваходзілі ў склад канфедэрацыі Вабанакі. Забараняліся эндагамныя шлюбы, былі пашыраны палігінія, левірат, сарарат. Блізкія сваякі адыгрывалі значную ролю ў выхаванні дзяцей. Мужчыны заключалі сяброўскія саюзы, што падтрымоўваліся на працягу жыцця і часам лічыліся больш важнымі, чым сваяцкія.
Фальклор абенакі вядомы сваімі казкамі, міфамі, легендамі, генеалагічнымі і гістарычнымі паданнямі. Папулярны цыкл смешных гісторый пра прыгоды Глускабэ. Танцы мелі цырыманіяльны характар.
Рэлігія
З XVII ст. пашырана хрысціянства. Большасць вернікаў — каталікі.
Крывое (возера, Мёрскі раён)
Крыво́е — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на захад ад горада Мёры, за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Зачарэўе (на захад ад возера Абстэрна), у басейне ракі Вята.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.
Схілы катлавіны стромкія, параслі лесам.
Стайкі (Каменскі сельсавет)
Ста́йкі (, Стайки) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Міхаіл Сямёнавіч Корзун
Міхаіл Сямёнавіч Корзун (нар., в. Мышкавічы, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1996), прафесар (2008).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1957), Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, спецыяльнасць «Усеагульная гісторыя», 1965).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (гістарычны факультэт, кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, прафесар).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: гісторыя Старажытнай Грэцыі і Старажытнага Рыма; культура і гістарыяграфія антычнасці; гісторыя Рускай праваслаўнай царквы (10 ст. — 2000 г.).
Марыус Іванавіч Петыпа
Марыус Іванавіч Петыпа (Ма́риус Ива́нович Петипа́, Marius Petipa;, , Францыя — , ) — расійскі артыст балета, балетмайстар, педагог.
Біяграфія
На сцэне з 1838 года. Сярод партый: Феб («» Ц. Пуні), Конрад («» А. Адана) і іншыя. З 1847 года жыў у Расіі. У 1855-87 гадах выкладаў у Пецярбургскім тэатральным вучылішчы. З 1862 года балетмайстар, у 1869—1903 гадах галоўны балетмайстар Пецярбургскай балетнай трупы. Паставіў больш за 60 балетаў, у тым ліку «» (1863) і «» (1884) Адана, «Дон Кіхот» (1869) і «» (1877) Л. Мінкуса, «Наяда і рыбак» (1874) і «Канёк-гарбунок» (1895) Пуні, «Лебядзінае возера» (1895) П. Чайкоўскага (з Л. Івановым). Вяршыня творчасці Марыуса Петыпа — пастаноўка балетаў «Спячая прыгажуня» Чайкоўскага (1890) і «» А. Глазунова (1898).
Яго пастаноўкі вызначаліся майстэрствам кампазіцыі, зладжанасцю харэаграфічнага ансамбля, віртуознай распрацоўкай сольных партый. Стварыў сістэму балетнага акадэмізму, па-наватарску вырашыў праблему ўзаемадзеяння класічнага і характарнага танца, даў непераўзыдзеныя ўзоры абагульненай яго вобразнасці. Многія балеты з харэаграфіяй Петыпа пастаўлены ў Нацыянальным акадэмічным тэатры балета Рэспублікі Беларусь.
Канектыкут (рака)
Канектыкут (Connecticut River) — самая доўгая рака Новай Англіі, бярэ пачатак з азёр Канектыкут у паўночным Нью-Гэмпшыры.
Даўжыня ракі 660 км. Плошча вадазбору — 29,1 тыс. км².
Працякае ўздоўж мяжы штатаў Нью-Гэмпшыр і Вермонт, праз заходнюю частку штата Масачусетс і цэнтральную частку штата Канектыкут і ўпадае ў праліў Лонг-Айленд. На рацэ — горад Хартфард.
Аскеранскі раён (НКР)
Аскера́нскі раён (Ասկերանի շրջան) — адміністрацыйная адзінка ў складзе непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — Аскеран. Згодна адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу Азербайджанскай Рэспублікі, Аскеранскі раён НКР займае тэрыторыю Хаджалінскага і частку Агдамскага раёнаў Азербайджана.
Эспрыт Пэзен
Эспрыт Пэзен (Esprit Pezenas;, Авіньён — ) — французскі астраном і матэматык.
Біяграфія
У 1709 годзе ўступіў у ордэн езуітаў. Па заканчэнні вучобы выкладаў фізіку, логіку, метафізіку ў езуіцкім калегіуме. У 1728 годзе атрымаў кафедру гідраграфіі ў Марселі, а ў 1749 стаў дырэктарам абсерваторыі ў гэтым горадзе. Навуковая праца Э. Пэзена пачалася ў 1740 годзе з работ па матэматыцы. Пасля паездкі ў Парыж у 1749 годзе вучоны-езуіт атрымаў грошы на рамонт абсерваторыі і купіў тэлескопы ў Англіі. Марсельская абсерваторыя з 1755 года стала ці не самай сучаснай у Еўропе. Э. Пэзен апублікаваў шэраг работ па гідраграфіі, некалькі трактатаў па марской астраноміі, у якіх выклаў прынцыпы выкарыстання астранамічных інструментаў. Ён надрукаваў шэраг артыкулаў па вызначэнні геаграфічнай даўгаты — ключавой астранамічнай праблемы таго часу. Адыграў важную ролю ў распаўсюджванні ў Францыі значных твораў англійскіх вучоных у галіне матэматыкі і оптыкі. З прычыны пагаршэння становішча езуітаў у Францыі, мусіў у 1763 годзе пакінуць Марсель і пасяліцца ў родным Авіньёне, дзе і памёр.
Лота Энгберг
Ганна Шарлота «Лота» Энгберг (швед. Anna Charlotte «Lotta» Engberg, у дзявоцтве Педэрсен; нар. 5 сакавіка 1963 г. у Эверкаліксе, лен Нарботэн, Швецыя) — шведская поп- спявачка, а потым і паспяховая тэлевядучая ў з музычным шоу Lotta på Liseberg і гульнявога шоу Бінгалато.
Яна прадстаўляла Швецыю на конкурсе песні «Еўрабачанне-1987» разам з песняй «Boogaloo» пасля перамогі ў «Мелодыфестываліне» 1987 года. Яна таксама неаднаразова удзельнічала ў «Мелодыфестывалінах» ў 1984, 1988, 1990, 1996, 2002 і 2012 гадах.
Яна таксама была спявачкай у шэрагу утварэнняў, у тым ліку «Trioala» на ранняй стадыі, і ў дэнсбэндзе Lotta & Anders Engbergs orkester з 1989 па 1994 год, і пасля яе разводу з Андэрсам Энгбергам, у дэсбэндзе Lotta Engbergs з 1994 да 2002 года. Цяпер яна працягвае працаваць як сольная мастачка. 2 кастрычніка 1999 года Швецыя выпусціла паштовую марку з яе партрэтам. У яе таксама вялікая колькасць сумесных прац, уключаючы сумесныя альбомы з Ярлам Карлсанам у 1987 годзе, Крыстэрам Сёгрэнам і Вілі Нэльсанам, абодва ў 2012 годзе.
Кар’ера
Пад сваім дзявочым прозвішчам Лота Педэрсен дэбютавала ў тэлевізійнай праграме «Nygammalt» у 1980 годзе, калі ёй было 17. Яна таксама была сябрам а капэла хора Trioala. Пазней яна атрымала пастаяннае месца ў хоры у тэлеперадачы.
Шлюб
Яна выйшла замуж за Андэрса Энгберга і ўзяла яго прозвішча ў сваіх запісах. Яна таксама была галоўнай вакалісткай дэнсбэнда «Lotta & Anders Engbergs orkester» да 1994 года, пакуль пара не развялася.
На Мелодыфестываліне і Еўрабачанні
Яна прадстаўляла Швецыю на конкурсе песні «Еўрабачанне» 1987 года пасля перамогі на «Мелодыфестываліне» таго года з «Fyra Bugg & en Coca Cola». Песня была перайменавана ў «Boogaloo» для конкурсу «Еўрабачанне».
Шмат разоў яна таксама ўдзельнічала ў «Мелодыфестываліне», але больш не перамагала.
Lotta & Anders Engbergs orkester
Lotta & Anders Engbergs orkester быў дэнсбэндам з Скары, Швецыя, які дзейнічаў у 1989—1994 гадах, а Лота Энгберг была спявачкай. Яна стварыла калектыў у 1989 годзе са сваім былым мужам Андэрсам Энгбергам, які ўжо меў гурт са сваім імем. У 1993 годзе гурт атрымаў узнагароду Грэмі ў 1993 годзе за свой альбом Kärlek gör mig tokig. Ён дасягнуў 33-га месца ў шведскім чарце альбомаў.
Лота Энгберг пакінула гурт прыблізна на новы 1994 год, пасля разводу пары стварыла ўласны музычны дэсбэнд.
На пачатку 1994 года, дзякуючы поспеху альбома Kärlek gör mig tokig, гурт быў узнагароджаны прэміяй Грэмі як «Лепшы дэнсбэнд 1993 года».
Lotta Engbergs
Lotta Engbergs быў дэнсбэндам з Скары, Швецыя. Гурт быў створаны ў 1994 годзе, калі Лота Энгберг сышла з Lotta & Anders Engbergs orkester. У першыя дні гурт быў вядомы як Lotta Engbergs orkester, назва якога пазней была скарочана да Lotta Engbergs. Гурт быў расфармаваны ў 2002 годзе.
Kikki, Bettan & Lotta
Kikki, Bettan & Lotta быў шведска — нарвежскім супер трыа, актыўны ў 2001—2004 і які складаецца з Кікі Даніэльсан, Элізабэт «Бетан» Андрэасэн і Лоты Энгберг.
Тэлевізійная кар’ера
Лота Энгберг таксама развіла паспяховую тэлевізійную кар’еру.
У 2014 годзе Лота Энгберг удзельнічала ў ролі знакамітасці ў «Давайце танцаваць».
Асабістае жыццё
Нарадзілася ў Эверкаліксе, яна выхоўвалася ў горадзе Лакса, лен Эрэбру. Яна была замужам за Андэрсам Энгбергам, але яны развяліся ў 1994 годзе. Зараз яна жыве ў Алінгсасе са сваім новым мужам.
Уда
Уда:
Крывое (возера, басейн Дрысы)
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,5 км.
Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 2 м, пад забалочаным лесам. Выцякае ручай у раку Іспол.
БДСМ
БДСМ (BDSM), абрэвіятура складаецца з трох частак, якія расшыфроўваюцца як назвы асноўных складнікаў гэтай з'явы — BD (Bondage & Discipline — Звязванне і Дысцыпліна (Выхаванне)), DS (Domination & Submission — Дамінаванне і Падначаленне) і SM (Sadism & Masochism — Садызм і Мазахізм) — субкультура, заснаваная на эратычным абмене ўладай, нетрадыцыйных формах сексуальных адносін, заснаваных на акцёрскіх гульнях у панаванне і падначаленне. Акрамя таго, у БДСМ таксама вымагаецца трыманне межаў — прынцыпаў Бяспекі, Добраахвотнасці і Разумнасці (прынятая абрэвіятура ад англійскіх слоў Safe, Sane, Consensual — SSC).
Фізіялагічна БДСМ заснавана на спробе падвысіць узровень узбуджанасці чалавека — за кошт свядомага парушэння тых або іншых сацыяльна-дэтэрмінаваных умоў або табу.
Атрыбутыка і слэнг удзельнікаў
БДСМ — форма паводзін мужчын або жанчын. Удзельнікі БДСМ у сваёй практыцы выкарыстоўваюць фетыш-атрыбутыку, звязванне і розныя формы гвалту. Удзельнік сесіі заўсёды можа скарыстаць кантрольнае слова або сігнал, якія азначаюць спыненне сексуальнай гульні. БДСМ-адносіны бываюць як сталымі (24/7 — 24 гадзіны 7 дзён у тыдзень), так і сесійнымі. Людзей, якія практыкуюць БДСМ, прынята падзяляць на Паноўных (Top — Верхні) і Падпарадкаваных (bottom — ніжні), а таксама на тых, хто ў роўнай ступені спалучае ў сабе жаданне падпарадкоўваць і падпарадкоўвацца (switch — світч). Верхніх часта завуць Дамінантамі, Панамі, адпаведна ніжніх — рабамі, сабамі і г.д., што больш сапраўды адлюстроўвае перавагі пэўнага чалавека. «Звычайныя» адносіны, якія не маюць ніякіх элементаў БДСМ, прынята называць «ванільнымі» (vanilla), відавочна па аналогіі з чымсьці саладжавым, прыкрым, «пазбаўленым перцу».
Шаўчэнка (Ічнянскі раён)
Шаўчэнка (Шевченка) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Пацалунак
Пацалу́нак — дакрананне вуснамі да каго-небудзь ці чаго-небудзь як праяўленне любові, ласкі і пад. Пацалунак выступае як частка сексуальнага дзеяння, з’яўляецца тэмай шматлікіх твораў мастацтва. Пацалункі часта суправаджаюцца абдымкамі.
Пацалунак як антрапалагічная з’ява
Навукоўцы выказваюць меркаванне, што асноваю для развіцця такой з’явы, як пацалунак, стала смактанне ў дзяцінстве матчыных грудзей. Хутчэй за ўсё, якраз прыроджаны смактальны рэфлекс спарадзіў гэты сродак пачуццёвых дачыненняў. На першым годзе жыцця менавіта рот — галоўная крыніца задавальненняў чалавека. Таму шляхам працяглых пераўтварэнняў кармлення дзіцяці — ад смактання грудзей да перадачы ежы з роту ў рот — і ўзнікла гэтая дзея.
Пацалунак як выраз эмоцый
Пацалунак — адзін з спосабаў паказу чалавечых эмоцый. У залежнасці ад кантэксту і дэталяў выканання можа выяўляць шырокі спектр пачуццяў. Пацалунак у вусны, шчокі выражае пачуццё прыязнасці і сяброўскай еднасці. Іншы характар — пашаны і павагі — мае пацалунак рукі альбо пляча, а то й ног: ён дэманструе высокую ступень залежнасці і падпарадкавання. Калісці пацалункі рук і ног у Еўропе былі звыклай з'явай, цяпер жа цалуюць руку толькі святару, ці зрэдку мужчыны — жанчынам.
Увогуле пацалунак выяўляе станоўчыя пачуцці чалавека, найбольш часта пачуццё кахання. Пацалунак можа быць шчырым і няшчырым. Найбольш вядомы няшчыры пацалунак — гэта «пацалунак Юды», з тэксту Бібліі, які стаў ідыёмай, што выказвае вышэйшую ступень здрады чалавека. (Паводле евангельскай гісторыі, Іуда Іскарыёт, адзін з вучняў Ісуса Хрыста, здрадзіў яму і паказаў на яго вартаўнікам, пацалаваўшы.)
Пацалунак у сексе
Акрамя вышэйпералічанага, пацалунак у сексе носіць і інфарматыўны характар. Сексолагамі заўважана, што рухі жанчыны языком кажуць аб пажаданых рухах палавога члена мужчыны. Падчас пацалунку пранікненне языка глыбей, чым звычайна, часцей за ўсё сігналізуе аб гатовасці жанчыны да непасрэднага палавога акту. Такі падсвядомы сігнал жанчыны можа дапамагчы мужчыну як не пачаць каітус занадта рана, так і не прапусціць пік узбуджанасці жанчыны.
Фізіялогія пацалунку
Вусны і язык, якія ўдзельнічаюць у пацалунку, з’яўляюцца паверхнямі цела, пакрытымі эпітэліем і багата забяспечанымі рэцэптарамі, якія рэагуюць на дакрананне, тэмпературу, смак. Сігналы ад рэцэптараў паступаюць у ствалавыя аддзелы мозгу праз чэрапнамазгавыя нервы, а са ствалавых аддзелаў — у ядры таламуса і кару вялікіх паўшар’яў. Значная частка паверхні кары мозгу апрацоўвае інфармацыю, якая паступае ад языка і вуснаў. Гэта інфармацыя перадаецца ў аддзелы мозгу, адказныя за эмоцыю і палавыя рэакцыі. Аб частках цела, стымуляцыя якіх падобна вуснам і языку прыводзіць да палавой узрушанасці, гавораць як аб эрагенных зонах.
Пацалунак у міфалогіі і фальклоры
У беларускай народнай казцы зачараванага ведзьмаю каралевіча ратуе простая дзяўчына: ''І пачаў пачвара з свіным лычом пець песні, пачаў пець так гожа, што голас лезе аж у самую душу й разам хочацца плакаць і смяяцца. Пяе ён з такімі любошчамі, што затапіў у дзеўчыны й голаў, і сэрца. Сама няведама зачым, схапіла яна страшэннага чалавека за голаў да й пацалавала. У той момант абярнуўся ён у гожага каралевіча, схапіў яе на бярэмя да й панёс да гасподы. І сталі яны жыць да пажываць да бедных людзей не забываць.''
У слове «пацалунак» вылучаецца корань -цал-, які выяўляе выразную сувязь са словам «цэлы». Корань -цэл- нясе значэнне жадання быць цэлым, цэльным, здаровым. Пацалунак у традыцыйным этыкеце суправаджаецца пажаданнем здароўя. Прыкладам, беларускія жанчыны пры сустрэчы, нахіліўшы галаву й сказаўшы «Здаровінька!», цалаваліся ў вусны. Ці напрыклад, маці цалуе дзіця, супакойваючы яго, цалуе пабітае месца, каб хутчэй загаілася.
У вясковай традыцыі пацалунак разумеўся як прывітанне, доказ прыязнасці, сардэчны паклон. Пацалункамі суправаджаліся шматлікія зборышчы нежанатай моладзі, гэтак званыя вячоркі. Пацалунак — складнік асобных моладзевых гульняў; бывала, усе ўдзельнікі карагоду неаднаразова перацалоўваліся адзін з адным падчас калядных ігрышчаў.
На Віцебшчыне падчас абраду «Жаніцьба Цярэшкі» жанчыны прыпявалі:
У сучасную вясельную традыцыю ўвайшоў звычай скандавання «Горка!», калі малады з маладою мусяць цалавацца. Міфалягічныя падставы судачынення воклічу «Горка!» й пацалунку выразныя, а паралелі паміж інтымнымі пацалункамі і прыняццем ежы прасочваюцца вельмі паслядоўна. Гэтым словам абавязкова папярэднічае заўвага кагосці з гасцей, што страва салёная, нясмачная, горкая, і яе трэба абавязкова падсаладзіць. Часта ж гавораць: салодкі пацалунак, салодкія вусны, паглынаць адзін аднаго ў пацалунках. Цалаваліся, дарэчы, калі садзілі цыбулю, каб горкаю не была. Абавязковай стравай на вяселлі быў мёд. Таму сувязь смакавых пачуццяў і пацалунку яўная.
Увайшлі ў гісторыю шэраг гістарычных і міфалагічных ідыём: «Пацалунак Юды», «Пацалунак генсекаў», «Пацалунак смерці», «Пацалунак Сталіна». У адрозненні ад простага пацалунку, які меў эмацыйную, часта сексуальную афарбоўку, гэтая форма праявы адносін людзей, нясе сацыяльныя карані.
Лугавэ (Ічнянскі раён)
Лугавэ (Лугове) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Сярэдняе (Лагойскі раён)
Сярэ́дняе (, Середнее) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.
Сафііўка (Ічнянскі раён)
Сафііўка (Софіївка) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай АТГ.
Аветараноц
Аветараноц (Ավետարանոց), Чанахчы (Çanaqçı, Չանախչի) — сяло ў Аскеранскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. Сяло знаходзіцца на дарозе паміж сялом Машхмгат і трасай «Поўнач — Поўдзень», непадалёк ад сёл Мадаташэн, Джрахацнер і Схнах.
Качаніўка (Ічнянскі раён)
Качаніўка (Качані́вка) — пасёлак у Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Парафііўскай пасялковай абшчыны.
Сальволіз
Сальво́ліз — абменная хімічная рэакцыя паміж малекуламі растворанага рэчыва і растваральніка.
Сальволіз суправаджаецца раскладаннем малекул растваральніка і растворанага рэчыва і прыводзіць да ўтварэння новых хімічных злучэнняў пэўнага складу. Больш вузка тэрмін выкарыстоўваецца ў арганічнай хіміі для рэакцый замяшчэння, элімініравання і фрагментацыі, у якіх часціцы растваральніка з’яўляюцца нуклеафіламі.
Для некаторых растваральнікаў выкарыстоўваюць спецыяльныя тэрміны: для вады працэс называецца гідролізам, для спіртоў — алкагалізам, для гліколяў — гліколізам і г. д.
Ксяндзоўскае
Ксяндзо́ўскае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 4 км на захад ад горада Паставы, у басейне ракі Мядзелка.
Плошча паверхні 0,18 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Найбольшая глыбіня 4,6 м, сярэдняя 2,7 м. Даўжыня берагавой лініі 2,07 км. Аб’ём вады 0,48 млн м³. Плошча вадазбору 3,8 км².
Беркут-кала
Беркут-кала (Burgut qalʼa, ад Burgut — беркут і qalʼa — замак) — рэшткі харэзмійскага збудавання у   Каракалпакстана. Крэпасць Беркут-кала была пабудавана каля 6-8 стагоддзя н. э.
Апісанне
Беркут-кала складаецца з, якая займае 1 га (100×100 м), і ўласна плошчай каля 5 га. Цытадэль, якую А. Е. Няразік называе замкам, абнесена крэпасной сцяноой, якая дасягае цяпер вышыні да 10,5 м і ўзмоцненай чатырма башнямі на кожным баку. На тэрыторыі цытадэлі раскапаны так званы данжон - жылая вежа плошчай 18×18 м, якая займае яе паўднёва-ўсходні вугал.
Вывучэнне
Разваліны  Беркут-калы даследаваліся (1937), Харэзмскай археолага-этнаграфічнай экспедыцыяй (1946), А. Е. Няразік (1953-56).
Вуліца Бокшта
Архітэктурныя дамінанты вуліцы — Пятніцкая царква, палац Хадкевічаў, шпіталь Савіч з капліцай і барбакан з гарадскім мурам, помнікі архітэктуры XIV—XIX стагоддзяў. Сярод мясцовых славутасцей вылучалася брама Субач, зруйнаваная расійскімі ўладамі.
Гісторыя
З даўніх часоў вуліца мела назву Савіч або Другая Савіч. У міжваенны перыяд вуліца атрымала назву Бокшта.
Назва Савіч тлумачыцца тым, што вялікай камяніцай на гэтай вуліцы валодаў нейкі Сава. Назва замацавалася дзякуючы шпіталю Савіч, заснаванаму ў 1744 годзе біскупам смаленскім Багуславам Корвін-Гасеўскім.
Цяперашняя назва мае сувязь з гарой Бокштай. Існуе меркаванне, што на ёй узвышалася вежа (bokštas), ад якой утварылася назва мясцовасці і вуліцы.
Агульныя звесткі
Даўжыня вуліцы каля 700 м. Мае брукаваную праезную частку. Рух транспарту ад вуліцы Субач да Спаскай аднабаковы ў бок цэнтра горада. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад скрыжавання з Замкавай вуліцай. З правага заходняга боку вуліцы дамы з няцотнымі нумарамі, з левага ўсходняга боку — цотная нумарацыя.
З левага боку адыходзіць вуліцы Савіч і Святога Казіміра, з правага — Латочак, Спаская і Оны Шымайце.
Фістынг
Фістынг (ад англ. fist — кулак) — сексуальная практыка, якая падразумевае ўводзіны некалькіх пальцаў або кулака, адной або двух рук у вагіну або анус.
Вагінальны фістынг
Мэтай дадзенай практыкі з'яўляецца альбо атрыманне аргазму, які часцяком апісваецца як незвычайна інтэнсіўны, альбо пашырэнне ўласнага сексуальнага гарызонту і атрыманне новых сексуальных перажыванняў. Стымуляцыя зоны Графенберга падчас заняткаў фістынгам можа спрыяць узнікненню сексуальнай узрушанасці, і як следства гэтага, сексуальнага задавальнення.
Для дасягнення неабходнага ўзроўня ўзрушанасці ўжываюцца такія метады як:
Уводзіны рукі ў вагіну становіцца магчымым у выніку трэніровак на працягу больш або меней працяглага часу (часта шматмесячных), з паступовым нарошчваннем ліку ўводзімых пальцаў пры наяўнасці вялікай колькасці змазкі.
Дадзены выгляд сексуальнай практыкі магчымы пры наяўнасці паступовага падыходу ў трэніроўках, па-за залежнасцю ад узросту і страення таза жанчыны.
Анальны фістынг
Паколькі ў паўсядзённым жыцці не адбываецца натуральнага расцягу анусу да такіх памераў, практыка анальнага фістынга патрабуе, як правіла, вялікай колькасці трэніровак, чым практыка вагінальнага. Тым не менш, метад падрыхтоўкі да анальнага фістынга мала адрозніваецца ад вагінальнага і таксама разумее паступовасць павелічэння колькасці ўваходных плальцаў з абавязковай прысутнасцю вялікай колькасці змазкі. Найбольшыя праблемы ў гэтым выпадку ўзнікаюць пры ўводзінах вялікага пальца, які прыціскаюць да ўнутранай паверхні далоні.
З прычыны таго, што пры анальным фістынгу, у адрозненні ад вагінальнага, не існуе натуральнага абмежавання на даўжыню пранікнення, у адмысловых выпадках магчымы ўвод рукі аж да локцевага сустава. У адзінкавых выпадках яшчэ глыбей - да пляча.
Для дасягнення неабходнага ўзроўня ўзрушанасці практыкуюцца такія спосабы як:
У выпадку калі анальны фістынг практыкуецца індывідам самастойна, то яго варта разглядаць як адну з формаў мастурбацыі.
Падвойны фістынг
Пад падвойным фістынгам разумеецца ўводзіны двух рук у анус або вагіну адначасова. У сувязі з гэтым адрозніваюць наступныя метады: Уводзіны па адной руцэ ў вагіну і анус Уводзіны двух рук, прыціснутых далонямі друг да друга, у вагіну або анус
У апошнім выпадку магчымы так званы гепінг (ад англ. gap — дзюра, шчыліна, пралом), які разумее сілавое развядзенне ў бакі складзеных разам уведзеных рук з мэтай падавання магчымасці агляду ўнутранай паверхні прамой кішкі або вагіны.