cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Барыт
Уласцівасці
Рамбічная сінгонія, ромба-дыпірамідальная. У чыстым выглядзе бескаляровы і празрысты ці белы, але звычайна афарбаваны прымешкамі аксідаў жалеза, сульфідамі і г. д. у самыя розныя колеры. Бляск шкляны, цвёрдасць 3—3,5 па шкале Моаса, шчыльнасць 4,3—4,7 г/см³, каэфіцыент праламлення 1,63. Спайнасць дасканалая па (001) і сярэдняя па (210). Прымесі свінцу, кальцыю, стронцыю. Паходжанне гідратэрмальнае і гіперагеннае.
Выкарыстанне
Барыт выкарыстоўваецца ў растворах пры бурэнні свідравін, у якасці напаўняльніка ў папяровай, гумавай, лакафарбавай, цэментнай прамысловасці, у оптыцы, металургіі і інш.
Швядрышке
Швядры́шке (Švedriškė) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за прыкладна 10 км на поўдзень ад Салакаса, на беразе возера Ажвінціс. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. У вёсцы знаходзіцца касцёл Святога Яна Хрысціцеля (пабудаваны ў 1933 г.).
Тэбрызскі дыван
Тэбрызскі дыван — тэрмін, які вызначае дываны, вырабленыя на паўночным захадзе Персіі, на тэрыторыі Іранскага Азербайджана, і якія ўваходзяць у агульную катэгорыю.
Геаграфія вытворчасці тэбрызскіх дываноў ахоплівае гарады — Тэбрыз, Ардэбіль,, , , , Урмію, Зенджан, Гараджа, Херыз (Герыз), , Ахмедабад, Мірыш, Ахар, , Гараван, Сена, Карадаг і інш. Шырока вядомыя такія кампазіцыі як Тэбрыз,, Герэджэ, Гораван, Герыс, Лечэктурундж, Афшан, , Аўчулуг,  (Dörd fəsil - Чатыры пары года).
Зэцкая банавіна
Зэцкая банавіна (Зетска бановина/Zetska banovina) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія, якая існавала з 1929 па 1941 год.
Геаграфія
Зэцкая банавіна размяшчалася ў паўднёвай частцы каралеўства. На поўдні яна межавала з Адрыятычным морам, Албаніяй і Вардарскай банавінай, на ўсходзе з Мараўскай банавінай, на северы з Дрынскай банавінай, на захадзе з Прыморскай банавінай. Адміністрацыйным цэнтрам банавіны быў Цэтынэ. Названа банавіна была па рацэ Зэта, якая таксама дала імя сярэднявечнай чарнагорскай дзяржаве Зэта.
Гісторыя
У 1939 частка банавіны з горадам Дуброўнік увайшла ў склад Харвацкай банавіны. У 1941 тэрыторыя банавіны была падзелена паміж акупаванымі італьянцамі Чарнагорыяй і Албаніяй, частка тэрыторыі з горадам Котар увайшла ў склад Італіі, усходняя частка банавіны ўвайшла ў склад акупіраванай немцамі Сербіі, заходняя частка ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыі. У 1945 тэрыторыя банавіны была ў складзе СФРЮ падзелена паміж Чарнагорыяй, Харватыяй, Босніяй і Герцагавінай і Сербіяй, уключаючы Сацыялістычны Аўтаномны Край Косава і Мятохія ў складзе Сербіі.
Зарычча (Дмытравыцкі сельсавет)
Зарычча (Заріччя) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Масалова (Сафонаўскі раён)
Масалова (Мосолово) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 31 жыхар (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 25 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 10 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Днепр. За 15 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе. .
Эканоміка
Фермерскія гаспадаркі.
Асамблея Косава
Асамблея Косава (Kuvendi i Kosovës, Скупштина Косова, Skupština Kosova) — парламент часткова прызнанай дзяржавы Рэспубліка Косава, першапачаткова заснаваны як часовы орган самакіравання пры адміністрацыі ААН у краі да вызначэння канчатковага статусу Косава. Пасля абвяшчэння незалежнасці 17 лютага 2008 года Асамблея Рэспублікі Косава стала заканадаўчым органам улады новай дзяржавы.
Склад
Асамблея ўключае 120 дэпутатаў, з якіх 100 выбіраюцца прамым галасаваннем, а астатнія размяркоўваюцца паміж этнічнымі меншасцямі:
Белорусы и рынок (1990)
«Белорусы и рынок» («Беларусы і рынак») — штотыднёвая эканамічная газета Беларусі. Газета заснавана ў 1990 годзе пад назвай «Белорусский рынок» («Беларускі рынак») і стала адным з першых прыватных сродкаў масавай інфармацыі ў Беларусі. З 2005 года выходзіць пад назвай «Белорусы и рынок».
Газета мае самы вялікі рэйтынг сярод беларускіх перыядычных выданняў. Выходзіць на 32 старонках фармат А3.
Галоўны рэдактар — Вячаслаў Хадасоўскі.
23 ліпеня 2022 года Міністэрства інфармацыі заблакіравала доступ да сайта выдання «Беларусы і рынак». 1 снежня міністэрства анулявала рэгістрацыю друкаванага выдання.
6 красавіка 2023 года Канстанціну Залатых, дырэктару газеты «Беларусы і рынак», прысудзілі 4 гады зняволення.
Пераслед з боку ўлад
У час асвятлення пратэстаў у Беларусі 18 кастрычніка 2020 года быў затрыманы журналіст Арцём Маёраў. 19 кастрычніка 2020 года суд Кастрычніцкага раёна г. Мінска (суддзя — Алена Жывіца) прысудзіў яму 15 сутак адміністрацыйнага арышту паводле 23.34 КоАП Беларусі.
18 мая 2021 года журналіст газеты Арцём Маёраў прыехаў у рэдакцыю партала TUT.BY, каб асвятляць падзеі, звязаныя з рэйдам на яго сядзібу. Але супрацоўнікі міліцыі затрымалі яго на месцы, а 21 мая 2021 года яму прысудзілі 15 сутак адміністрацыйнага арышту за тое, што той нібыта мацюкаўся ў, але, паводле адваката Андрэя Мачалава, на судзе доказаў гэтага прадстаўлена не было.
Уладзімір Міхайлавіч Гіціс
Уладзі́мір Міха́йлавіч Гі́ціс (,  —, ) — савецкі военачальнік, камандаваў франтамі падчас грамадзянскай вайны, камкор (1935).
Біяграфія
У 1902 годзе скончыў пяхотнае юнкерскае вучылішча. Удзельнік першай сусветнай вайны, у 1917 камандаваў, палкоўнік.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі перайшоў на бок Савецкай улады. У лютым 1918 года ўступіў у Чырвоную армію. З жнівень 1918 — ваенрук. Камандаваў  Чырвонай арміі (11.9.1918-22.11.1918). Камандаваў  (01.12.-23.12.1918). Кіраваў контрнаступленнем супраць арміі генерала Краснова, якое завяршылася яе поўным паражэннем.
Камандаваў Заходнім фронтам (з 22 ліпеня 1919 па 29 красавіка 1920), распрацаваў мерапрыемствы па абароне Беларусі. З 15.5.1920 па 29.5.1921 — камандуючы.
Пасля Грамадзянскай вайны камандаваў, Петраградскай ваеннымі акругамі. З 1921 года састаяў для асабліва важных даручэнняў пры. У 1925 годзе ўступіў у ВКП(б). З 1926 года — намеснік начальніка забеспячэння РСЧА. З 1930 — упаўнаважаны у, затым начальнік аддзела знешніх заказаў Наркамата абароны СССР.
Пражываў па адрасе: г. Масква,, д. 34, кв. 103. Арыштаваны 28 лістапада 1937. Спіс «Масква-Цэнтр» ад 20.8.1938 асоб, прызначаных да асуджэння па 1-й катэгорыі (расстрэл), у якім значыцца Гіціс, быў падпісаны Сталіным і Молатавым.
Асуджаны 22 жніўня 1938 года ВКВС СССР па абвінавачванні ва ўдзеле ў контррэвалюцыйнай ваеннай арганізацыі і ў шпіянажы да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны на Камунарцы.
Барысаглебская царква (Накрышкі)
Свята-Барыса-Глебская царква — праваслаўны храм у вёсцы Накрышках Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі.
Гісторыя
Храм закладзены ў 1790 годзе як уніяцкі памешчыцай Францішкай Стравінскай з роду Валадковічаў з бутавага каменю замест колішняй драўлянай святыні, якая стаяла да 1788 года на захадзе ад цяперашняй. Узвядзеннем царквы кіраваў святар Мікалай Міхайлавіч Бароўскі. Царква была дабудавана і асвечана ў 1821 годзе.
У 1860 годзе была адкрыта царкоўнапрыходская школа. У 1881 годзе на сродкі прыхаджан быў пастаўлены новы іканастас, асвечаны ў 1883 годзе. Будынак адрамантаваны ў 1885—1886 гадах малодшым інжынерам Іванам Трубнікавым. У 1902 годзе царкву наведаў з архіпастырскім візітам епіскап Гродзенскі і Брэсцкі Іаакім. У сустрэчы архірэя ўдзельнічалі 200 дзяцей і хор з 60 чалавек. У 1907 годзе айцец Міхаіл Дзяканаў заснаваў праваслаўнае брацтва. У прыходзе дзейнічалі два вучылішчы, дзве царкоўнапрыходскія школы і дзве школы граматы; ўзведзены плябаніі для святара і псаломшчыка, адрамантавана царква.
Будынак пацярпеў у часе Першай сусветнай вайны. Дзякуючы айцу Канстанціну Гайдукевічу царкоўнае начынне ў 1915 годзе было эвакуявана ў Расію. Да канца вайны плябанія і гаспадарчыя пабудовы знаходзіліся ў паўразбураным стане, а ў царкоўнай рызніцы захоўвалася толькі адно старое ўбранне.
Настаяцелем царквы ў 1924—1931 гадах быў Антон Сокал-Кутылоўскі. Навучанне ў прыходскай школе адбывалася на польскай мове, аднак намаганнямі святара ў вёсцы Хвінявічы адкрылася прыватная беларускамоўная школа.
У Другую сусветную вайну царкву адрамантавалі: замянілі цагляныя хоры на драўляныя, памянялі кроквы, перакрылі дах гонтам. На яе гарышчы дзейнічаў партызанскі лазарэт.
Пасля вайны храм дзейнічаў. У канцы 1980-х гадоў да яго быў прыбудаваны прытвор. У 2010 годзе царква была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Архітэктура
Храм вырашаны ў архітэктуры позняга класіцызму. Кампактны прамавугольны ў плане аб’ём накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, вільчык якога па цэнтры адзначаны цыбулепадобным купалам на гранёным барабане. Архітэктурная выразнасць збудавання дасягаецца спалучэннем мастацкай бутавай муроўкі сцен з атынкаванымі элементамі дэкору: шырокімі пілястрамі, карнізам і падкарнізным поясам, ліштвамі высокіх арачных праёмаў (першапачаткова былі арачныя люкарны). Да галоўнага фасада далучаны каркасны ашаляваны прытвор, над якім на галоўным фасадзе шырокая паўкруглая люкарна хораў. У інтэр’еры пры ўваходзе хоры на 2 слупах і бакавая 2-маршавая лесвіца на іх. Драўляны 3-ярусны іканастас зроблены ў 1883 годзе.
Перад храмам у правым кутку бутавай агароджы пастаўлена таксама змураваная з бутавага каменю 1-ярусная шатровая званіца.
Святары
У царкве служылі святары: Мікалай Міхайлавіч Бароўскі (1788—1821), Пётр Міхайлавіч Бароўскі (1821—1847), Мікалай Пятровіч Бароўскі (1847—1878), Мікалай Міхайлавіч Вяхіраў (1878—1899), Міхаіл Пятровіч Дзяканаў (1899—1907), Канстанцін Гайдукевіч (1907—1918), Андрэй Максімавіч Кучук (1918—1924), Антон Андрэевіч Сокал-Кутылоўскі (1924—1931), Дзмітрый Ільіч Гладкоў (1931—1958), Андрэй Емяльянавіч Зянюк (1958—2010).
У 1904—1905 гадах псаломшчыкам у царкве служыў Феафан (Семяняка), будучы архіепіскап Мінскі і Беларускі.
Канькабежны спорт
Канькабежны спорт або хуткасны бег на каньках — від спорту, у якім неабходна як мага хутчэй пераадолець пэўную дыстанцыю на лядовым стадыёне па замкнёным крузе.
У праграму зімовых Алімпійскіх гульняў хуткасны бег на каньках у мужчын ўваходзіў з самага пачатку, з 1924 года, пачынаючы з 1960 года праводзяцца і спаборніцтвы сярод жанчын. Першынство разыгрывалася на чатырох дыстанцыях — 500, 1500, 5000, 10000 м і ў мнагабор'і. У 1928 годзе спаборніцтвы на дыстанцыі 10 000 м не праводзіліся, заліку ў суме мнагабор'я не было. Сучасная праграма зімовых Алімпійскіх гульняў ўключае праходжанне кароткіх — 500, 1000 (у мужчын з 1976 года), і 1500 м, і доўгіх — 3000, 5000 (у жанчын з 1988 года), і 10000 м дыстанцый. Удзельнікі спаборніцтваў бягуць парамі — адзін па знешняй, другі — па ўнутранай дарожках. На кожнай дыстанцыі ад нацыянальнай каманды могуць выступаць 3 спартсмены. Да 1972 года на дыстанцыях 500 і 1500 м у мужчын маглі выступаць 4 спартсмены. Абсалютная першынство ў мнагабор'і не разыгрываецца. Толькі ў 1924 годзе алімпійскі чэмпіён вызначаўся па суме месцаў, занятых на чатырох дыстанцыях.
Арыстарх Іванавіч Смірноў
Арыстарх Іванавіч Смірноў (1854—1899) — расійскі і беларускі медык і арганізатар аховы здароўя.
Біяграфія
Нарадзіўся 12 красавіка 1854 года. Быў прыват-дацэнтам судовай медыцыны.
Скончыў Казанскі ўніверсітэт у 1881 годзе. У 1881—1883 гадах знаходзіўся на земскай медыцынскай службе. З 31 мая па 5 лістапада 1886 года — служыў звышштатным памочнікам празектара паталага-анатамічнага інстытута. 7 кастрычніка 1886 года прызначаны гарадавым лекарам г. Казані. 16 красавіка 1888 года атрымаў ступень доктара медыцыны. 12 снежня 1889 года зацверджаны прыват-дацэнтам па кафедры службовай медыцыны.
У 1891—1892 выконваў абавязкі інспектара ўрачэбнай управы Мінскай губерні. У 1892 годзе пераехаў у Яраслаўль на пасаду Яраслаўскага губернскага ўрачэбнага інспектара. Пазней служыў Саратаўскім губернскім урачэбным інспектарам.
NGC 4388
NGC 4388 (іншыя абазначэнні — UGC 7520, MCG 2-32-41, ZWG 70.68, VCC 836, IRAS12232+1256, PGC 40581) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Дзева. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Канстанцін Міхайлавіч Сонцаў
Канстанцін Міхайлавіч Со́нцаў (, сяло Соф’іна, Раменскі раён,, Расійская імперыя — ) — расійскі і беларускі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі. Акадэмік УАСГНІЛ (1978, член-карэспандэнт з 1966). Доктар сельскагаспадарчых навук (1965), прафесар (1966). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1973).
Біяграфія
Скончыў Пушкінскі сельскагаспадарчы інстытут (1938). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1950—1955 гадах дырэктар Паўднёва-ўсходняга інстытута жывёлагадоўлі ў Саратаве. З 1958 года загадчык лабараторыі Беларускага НДІ жывёлагадоўлі. З 1964 па 1977 год рэктар Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. З 1977 года дырэктар Усесаюзнага НДІ жывёлагадоўлі (Масква).
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1971), ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966) і іншымі ордэнамі і медалямі.
Мясаедава (Сафонаўскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 17 км на ўсход ад горада Сафонава, за 2 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Гасціжа. За 2 км да ад вёскі чыгуначная станцыя Міціна на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Бе́ліцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Белічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Слуцкага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 7 населеных пунктаў. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Акцябрскага сельсавета (аграгарадок Акцябр, вёскі Еўлічы, Машчыцы і Цалевічы).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (7 населеных пунктаў) — 1686 чалавек, з іх 93,4 % — беларусы, 4,5 % — рускія.
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Арэхава, 1998)
Свята-Пакроўская царква — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Арэхава Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Упершыню Арэхаўская царква згадваецца ў дакументах за 1668 год. У 1792 годзе ў вёсцы быў пабудаваны драўляны, на каменным падмурку храм, плошчай 252 метры квадратныя. У гады Вялікай Айчыннай вайны настаяцель Свята-Параскева-Пятніцкай царквы айцец Андрэй Флячынскі таемна аказваў дапамогу партызанам. У верасні 1943 годзе нямецкія войскі спалілі Арэхава і царкву.
У 1995 годзе ўзвядзенне царквы было завершана, і ў дзень храмавага свята адбылося саборнае богаслужэнне. У 1996 годзе, напярэдадні Раства Хрыстова, у храме ўсталявалі 4-ярусны іканастас. Летам 1998 года ў храме быў распісаны купал. 12 лістапада 1998 года храм асвяціў Філарэт, мітрапаліт Мінскі і Слуцкі.
Залатковычы
Залатковычы (Золотко́вичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Дзягсне (Відзішкеская сянюнія)
Дзя́гсне (Degsnė) — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 2 км на паўночны ўсход ад Відзішкеса.
Вілар-Фак’ярда
Вілар-Фак'ярда (Villar Focchiardo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Іарданіўка
Іарданіўка (Іорда́нівка) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Кладонія стройная
Кладонія стройная (Cladonia amaurocraea) — від грыбоў сямейства Кладоніевыя, раней від адносілі да роду Capitularia.
Апісанне
Расце на глебе, часцей на пясках, радзей сустракаецца на замшэлых камянях, у асноўным у тундры.
Арэал
Шырока распаўсюджана ў паўночных, радзей ва ўмераных абласцях. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца ў Віцебскай (Лепельскі р-н) і Мінскай (Мінскі р-н) абласцях. Раней звесткі прыводзіліся для былой Маладзечанскай вобл. (Гродзенская вобл., Смаргонскі р-н).
Ахова
Упершыню ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі. Ахоўваецца на тэрыторыі Польшчы.
Бернарда Строцы
Бернарда Строцы (Bernardo Strozzi, празваны як Капучына (іт. il Cappuccino, «капуцын»), а таксама як Прэтэ Джэновезэ (іт. il Prete genovese, «Генуэзскі святар»); каля 1581, Генуя — 2 жніўня 1644, Венецыя) — італьянскі мастак, прадстаўнік барока. У многіх адносінах Строцы з'яўляецца характэрным натуралістам. Яго таксама можна прылічыць да караваджыстаў.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1581 годзе ў Генуі. Вучань Валерыя Кортэ і сіенца П'етра Соры (1595—97).
Паміж 1614 і 1621 годам лічыўся карабельным інжынерам Генуэзскай рэспублікі.
У Генуі Бернарда пазнаёміўся з паслядоўнікамі Караваджа французам Сімонам Вуэ (быў у Генуі ў 1620—1621) і італьянцам Арацыа Джэнтылескі (быў у Генуі ў 1621—1623), гэта адбілася на яго манеры пісьма. Таксама на Строцы паўплывала і знаёмства з творамі Рубенса, ван Дэйка, якія працавалі ў Генуі і пакінулі шмат сваіх карцін.
У 1630 годзе пасля смерці маці ордэн капуцынаў запатрабаваў вяртання Строцы. Ён не пажадаў вяртацца ў манастыр, пасля чаго яго арыштавалі. Аднак Строцы ўдалося збегчы. Ён пасяліўся ў Венецыі каля 1631.
Творчасць
Зазнаў уплывы П. П. Рубенса, П. Веранезе. Пісаў напачатку пераважна невялікія абразы ў духу маньерызму. У 1610 атрымаў дазвол пакідаць кляштар капуцынаў для заняткаў мастацтвам, што паспрыяла станаўленню яго стылю, які вызначаўся свабоднай, сакавітай манерай пісьма, тонкасцю каларыту, гульнёй святлаценю, жыццёвай праўдзівасцю вобразнага ладу: карціны «Кухарка» (паміж 1615—18), «Рай» (1625), «Мадонна з дзіцем, святымі і анёламі» (1629), «Адрачэнне апостала Пятра», «Тлумачэнне сну Іосіфам», «Пакланенне пастухоў»; серыя партрэтаў; фрэскі ў палацы маркізаў Чэнтурыёні ў Сан-П'етра д'АрЭна (1623—25), у касцёле Сан-Даменіка ў Генуі (1625) і інш. Пазней у Венецыі стаў адным з буйнейшых партрэтыстаў (партрэт дожа Ф. Эрыца, 1631, і інш.). Сярод іншых твораў: размалёўка скляпення бібліятэкі Марчыяна («Алегорыя Скульптуры», 1635), карціны «Баляванне ў Сімона Фарысея», «Выкраданне Еўропы», «Пакутніцтва святога Себасцьяна», «Святы Лаўрэнцій падае міласціну», «Мінерва», «Алегорыя Добрага імя» і інш.
Паўплываў на развіццё генуэзскай і венецыянскай школ жывапісу.
NGC 4389
NGC 4389 (іншыя абазначэнні — UGC 7514, MCG 8-23-28, ZWG 244.14, PGC 40537) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксандраўка (Рагінскі сельсавет)
Алякса́ндраўка — вёска ў Рагінскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Размяшчэнне
У 27 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 73 км ад Гомеля.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з двух кароткіх, паралельных шыротных вуліц, забудаваных драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Заснавана напачатку XX стагоддзя. У 1909 годзе — фальварак, у Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.
У 1920-я гады ішло актыўнае засяленне былых памешчыцкіх земляў перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1925 годзе ў Прыбарскім сельсавеце Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у вёсцы дзейнічала падпольная группа (15 чалавек), якую ўзначальваў П. Я. Мацюшкоў. У сакавіку 1943 года группа склала аснову партызанскага атрада начале з П. Я. Мацюшковым. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Рагінь» (цэнтр — вёска Рагінь). Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Мікалаеўскага сельсавета.
Цэнтральная беларуская рада Гродзеншчыны
Цэнтральная беларуская рада Гродзеншчыны (ЦБРГ) — каардынацыйны цэнтр беларускіх палітычных і грамадскіх арганізацый Гродзеншчыны ў 1919.
Створана па інідыятыве П. Алексюка як цэнтральны прадстаўнічы орган Гродзеншчыны з мэтай склікання беларускага з'езда Віленшчыны і Гродзеншчыны. 19.3.1919 адбылося першае арганізацыйнае пасяджэнне ЦБРГ, у якім прынялі ўдзел: ад БПС-Д — А. Луцкевіч і Л. Заяц, ад БПС-Р — А. Борык, ад БПНС — П. Аляксюк, ад Гродзенскай павятовай рады — С. Качынскі, А. Якубецкі, У. Курбскі, З. Качан, ад БНК — Я. Натусевіч, ад Гродзенскага камітэта бежанцаў — Т. Вернікоўскі і А. Фохт, ад Саюза настаўнікаў — Б. Квяцінскі, В. Краўцэвіч, Я. Антонаў, ад Саюза студэнтаў — У. Міцкевіч, ад Віленскай рады — К. Цярэшчанка, ад Гродзенскай управы — У. Зяньковіч, С. Якавюк і Е. Казлоў. У прэзідыум ЦБРГ абраны А. Якубецкі, П. Аляксюк, А. Фохт, Б. Квяцінскі і У. Зяньковіч, кандыдатамі — С. Якавюк і Я. Натусевіч. Пазней у склад прэзідыума кааптаваны прадстаўнікі сялянскай рады М. Маркевіч і Т. Вернікоўскі. Напачатку старшынёй ЦБРГ быў П. Аляксюк, з ліпеня 1919 Я. Антонаў, намеснікі старшыні — А. Якубецкі і Б. Квяцінскі.
Выдавала газеты «Беларусь» і «Зорка». Паводле «Тымчасовага палажэння аб губернскіх камісарыятах» Рады Міністраў БНР прэзідыум ЦБРГ выконваў ролю прадстаўніка беларускага ўрада на Гродзеншчыне. П. Аляксюк згодна з пастановай Рады Міністраў прызначаны губернскім камісарам Гродзеншчыны. У пачатку мая 1919 прэзідыум ЦБРГ вырашыў паслаць дэлегацыю да польскага Генеральнага камісара Грамадзянскага ўпраўлення ўсходніх зямель Е. Асмалоўскага, у склад якой увайшлі П. Аляксюк, У. Зяньковіч і Т. Вернікоўскі. На сустрэчы з Асмалоўскім у Вільні  дэлегацыя звярнулася да яго з просьбай захаваць беларускае самакіраванне на Гродзеншчыне, пакуль не пачне дзейнічаць праграма Ю. Пілсудскага ад, даць магчымасць паразумецца беларускім арганізацыям і вырашыць пытанне сацыяльнага забеспячэння насельніцтва. Перагаворы з польскімі ўладамі выклікалі пратэст арганізацый і ўстаноў Гродзеншчыны. Пасля Беларускага з'езда Віленшчыны і Гродзеншчыны летам 1919 ЦБРГ фактычна спыніла сваю дзейнасць.
Борнэ Сулінова
Борнэ Сулінова (Borne Sulinowo, Groß Born — Грос Борн) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 440 км на паўночны захад ад Варшавы, за 150 км на ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у Шчэцінэцкі павет Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Борнэ Сулінова. Займае плошчу 18,15 км². Насельніцтва 4,9 тыс. чалавек. Пасля Другой сусветнай вайны і да 1992 года тут знаходзілася сакрэтная ваенная база СССР, і таму горад нават не пазначаўся на картах.
Мяхнава
Мяхнава (Мяхново) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 14 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 10 км на ўсход ад горада Сафонава, у 6 км на поўдзень ад аўтадарогі, на правым беразе Дняпра.
У 3 км на паўночны ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя 300 км на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Баранаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Мажэнай
Мажэ́най (Mažėnai), традыцыйная беларуская назва — Мажэні  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 10 км на поўдзень ад Рымшэ, на паўднёва-ўсходнім беразе возера Дзіснікшціс. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічаюць бібліятэка, пошта (LT-30051).
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Віталь Георгіевіч Стралкоў
Віталь Георгіевіч Стралко́ў (Виталий Георгиевич Стрелков; г., в. Катэгурт, Дэбескі раён,  — ) — беларускі вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1977), прафесар (1977).
Біяграфія
Скончыў Усесаюзны сельскагаспадарчы інстытут у 1954 годзе. З 1963 года ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1977—1998 гадах загадчык кафедры кормавытворчасці.
Навуковая дзейнасць
Аўтар звыш 95 навуковых прац па па пытаннях рэкультывацыі выпрацаваных тарфянікаў, асаблівасцей і прыёмаў вырошчвання перспектыўных шматгадовых бабовых траў. Кіраўнік распрацоўкі рэсурсазберагальнай тэхналогіі высокапрадукцыйных травастояў.
Сярод апублікаванага:
Саланчакі
Саланчакі — тып глебы, які характарызуецца наяўнасцю ў верхніх гарызонтах лёгкарастваральных соляў у колькасцях, якія перашкаджаюць развіццю большасці раслін, за выключэннем галафітаў (салерос, салянка, зведзена, петрасімоныя, аджэрэк, кермека і ін.), якія таксама не ўтвараюць расліннага покрыва. Фармуюцца ў арыдных або паўарыдных умовах, характэрныя для глебавага покрыва стэпаў, паўпустынь і пустынь. Распаўсюджаныя ў Цэнтральнай Афрыцы, Азіі, Аўстраліі, Паўночнай Амерыцы; у Прыкаспійскай нізіне, Стэпавым Крыме; Казахстане і Сярэдняй Азіі.
Профіль глебаў мае наступную марфалагічную будову:
А — перагнойны гарызонт, выяўленасць гумусанакаплення моцна вагаецца ад ужо немагчыма да прыкметнага, бурай, светла-бурай або шэрай афарбоўкі; часам з паверхні вылучаюцца рэшткі дзёрну ў выглядзе шэрага перарывістага гарызонту, густа пераплеценага каранямі; з паверхні гарызонту залягае пласт багатага навалы соляў у выглядзе солевай скарыначкі або пухлага пласта ярка-белага, бялявага або бялявых-шэрага колеру;
B (Bg) — пад перагнойны гарызонтам або пад верхнім солевым гарызонтам вылучаюцца аднастайны пласт або серыя слаёў, часам пераходны гарызонт В;
У глебавым профілі вылучаюцца солі ў выглядзе дробнакрышталічных навал — пражылак, крапінак як ярка белага, так і бурага колеру, бліскучых. На рознай глыбіні глебавага профілю назіраюцца шызыя і іржава-вохрыстыя плямы аглеенныя; часам яны выяўляюцца па ўсім профілю, але могуць і адсутнічаць.
Вячаслаў Іванавіч Чарнуха-Воліч
Вячаслаў Іванавіч Чарнуха-Воліч (нар., в. Святая Воля, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дырыжор.
Біяграфія
Скончыў Беларускую акадэмію музыкі па класе фагота (1989) і па класу оперна-сімфанічнага дырыжыравання (1994), а таксама магістратуру акадэміі. У 1993 стаў дырыжорам Беларускага дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі. У 1995—2019 гадах — дырыжор Нацыянальнага тэатра оперы і балета Беларусі. З 2019 — галоўны дырыжор Адэскага нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета. 24 жніўня 2020 Вячаслава Чарнуху-Воліча прызначылі галоўным дырыжорам Нацыянальнага тэатра оперы і балета Беларусі, але 26 жніўня ён пакінуў сваю пасаду. Вярнуўся ў Адэсу.
Аўтар шматлікіх творчых праграм і праектаў Нацыянальнага тэатра оперы і балета Беларусі, у тым ліку «Ноч оперы ў Мірскім замку», «Маладыя таленты Беларусі», «Вечары Вялікага тэатра ў замку Радзівілаў».
Кедыры
Кедыры (Kediri), таксама Кадыры (Kadiri), Панджалу (Pangjalu) — сярэдневяковая індуісцкая дзяржава на ўсходзе вострава Ява (1042—1222 гг.).
Згодна традыцыі, княства Кедыры было заснавана легендарным раджам Эрланга, які меў балійскае паходжанне, у 1042 г. Першапачаткова гэта была дробная дзяржава, залежная ад больш магутных дзяржаў Матарам і Шрывіджая. Назва княства паходзіць з санскрыту і азначае чырвоную або блакітную раслінную фарбу, якую з часоў сярэднявечча вывозілі з гэтай мясцовасці.
У XII — пачатку XIII стст. аслабленне Шрывіджаі спрыяла набыццю незалежнасці і пашырэнню меж. Кітайскія крыніцы пачатку XIII ст. называлі Кедыры адным з найбольш заможных і моцных фарміраванняў Паўднёва-Усходняй Азіі. Аснову эканомікі складала сельская гаспадарка, вытворчасць фарбаў і спецый. Надпісы перыяду раджы Ар'ешвары (1170—1180 гг.) сведчаць пра тое, што ў Кедыры меўся ваенны флот. У канцы XII ст. валадары дзяржавы прымалі тытул махараджаў, што сведчыла пра незалежнасць ад Шрывіджаі.
У 1222 г. Кен Арок, заснавальнік дзяржавы Сінгасары, падняў паўстанне і перамог армію Кедыры. Княства ўвайшло ў склад Сінгасары, а потым — Маджапахіта, кіравалася намеснікамі манархаў як аўтаномная адзінка. Канчаткова ліквідавана толькі ў сярэдзіне XX ст.
Качмары (Мастыскі раён)
Качмары (Качмарі́) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Святлана Мікалаеўна Радкевіч
Святлана Мікалаеўна Радкевіч (нар. 9 кастрычніка 1979 года, Мінск, Беларуская ССР) — беларуская канькабежка, якая спецыялізуецца на спрынтарскіх дыстанцыях (500 і 1000 метраў). Неаднаразовая абсалютная чэмпіёнка Беларусі па спрынтарскім шматбор'і. Удзельніца трох зімовых Алімпійскіх гульняў (2002, 2006, 2010).
На Алімпійскіх гульнях поспехаў не дамагалася: вышэйшая дасягненне Радкевіч - 27-е месца з 29 удзельніц на дыстанцыі 500 метраў у 2006 годзе ў Турыне. У 2006 і 2010 гадах Радкевіч была адзінай, хто прадстаўляў Беларусь у алімпійскіх спаборніцтвах канькабежцаў.
Свята-Ільінская царква (Нарач, Вілейскі раён)
Свята-Ільінская царква — праваслаўны храм у аг. Нарач Вілейскага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Першы ўспамін пра праваслаўную царкву ў Нарачы адносіцца да 1582 года. У 1866 годзе з-за трухлявасці будынка царкву нават збіраліся зачыніць, але ўсёж-ткі ў 1877 годзе пачалося будаўніцтва новага храма з цэглы. На пачатку 1882 года царква ў Нарачы была асвечана. У час Першай сусветнай вайны немцы гаспадарылі ў Нарачы з 15 па 29 верасня 1915 г. Памяшканне царквы яны выкарыстоўвалі для ўтрымання палонных і параненых, пры тым маёмасць храма захавалася. Пасля Другой сусветнай вайны, пры савецкай уладзе, у пачатку 1960-ых гадоў царква была зачынена і ператворана ў склад калгаса. Вярнулі будынак вернікам у маі 1990 г. і наноў асвечана мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам 15 жніўня 1992 года.
Архітэктура
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя кананічная чатырохчасткавая: прытвор-званіца, трапезная, малітоўная зала, паўкруглая апсіда пад канічным дахам. Шатровыя пакрыцці двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) званіцы і кубападобнага асноўнага аб’ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на гранёных шыях. Галоўны ўваход аформлены масіўным арачным парталам, бакавыя — арачнымі нішамі. Атынкаваныя фасады расчлянёны адзінарнымі і здвоенымі арачнымі аконнымі праёмамі, дэкарыраванымі кілепадобнымі ліштвамі. Аб’ёмы акаймаваны прафіляванымі карнізамі з сухарыкамі, вуглавымі шырокімі лапаткамі, белізна якіх кантрастна вылучаецца на паліхромным фоне шліфаванай бутавай муроўкі сцен, якая ўзбагачана мазаічнай кладкай швоў дробным шчэбнем.
Інтэр’ер
Унутры памяшканні аб’яднаны шырокімі прасветамі. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр'ера з’яўляецца драўляны двух’ярусны іканастас, дэкарыраваны накладной разьбой. Царскія вароты выкананы скразной расліннай разьбой з абразамі-таблеткамі евангелістаў.
Архіў Рэспублікі Сербскай
Архіў Рэспублікі Сербскай (Архив Републике Српске/Arhiv Republike Srpske) — адміністрацыйна-гаспадарчае падраздзяленне Міністэрствы адукацыі і культуры пры Урадзе Рэспублікі Сербскай, ажыццяўляльнае функцыі архіва. Заснавана ў 1993 годзе са штаб-кватэрай у горадзе Баня-Лука, мае некалькі рэгіянальных філіялаў у іншых гарадах.
Узброеныя сілы Рэспублікі Сербскай
Узброеныя сілы Рэспублікі Сербскай (Војска Републике Српске (ВРС), Vojska Republike Srpske (VRS), таксама называюць Армія баснійскіх сербаў, Войска Рэспублікі Сербскай) — узброеныя фармаванні Рэспублікі Сербскай, якая цяпер з'яўляецца у складзе Босніі і Герцагавіны. Існавалі ў перыяд з 1992 па 2006 год. Прымалі актыўны ўдзел у грамадзянскай вайне ў Югаславіі. З 2003 года ўзброеныя сілы Рэспублікі Сербскай пачалі ўваходзіць у склад. У 2005 годзе часткі рэфармаванай арміі Босніі і Герцагавіны, якія складаліся з баснійскіх, харвацкіх і падраздзяленняў, былі скіраваны у складзе кааліцыйных сіл у Ірак. 6 чэрвеня 2006 года ўзброеныя сілы Рэспублікі Сербскай канчаткова перасталі існаваць, увайшоўшы ў склад арміі Босніі і Герцагавіны.
Перадгісторыя
У выніку першых шматпартыйных выбараў, што адбыліся ў лістападзе 1990 года, перамаглі тры найбуйнейшыя нацыяналістычныя партыі, і Харвацкая дэмакратычная садружнасць.
Бакі падзялілі ўладу па этнічнай лініі так, што кіраўніком рэспублікі стаў басніец-мусульманін Алія Ізетбегавіч, старшынём парламента — серб Мамчыла Краішнік, а прэм'ер-міністрам — харват Юрэ Пеліван. 15 кастрычніка 1991 года парламент Сацыялістычнай рэспублікі Босніі і Герцагавіны ў Сараеве прыняў «Мемарандум пра суверэнітэт Босніі і Герцагавіны» простай большасцю галасоў. Мемарандум сустрэў гарачыя пярэчанні сербскіх членаў баснійскага парламента, якія сцвярджалі, што пытанні, што тычацца паправак у канстытуцыю, павінны быць падтрыманы 2/3 членамі парламента. Нягледзячы на гэта, «Мемарандум» быў зацверджаны, што прывяло да байкоту парламента з боку баснійскіх сербаў. Падчас байкоту было прынята заканадаўства рэспублікі. 25 студзеня 1992 года падчас сесіі баснійскага парламента ён заклікаў да рэферэндуму па пытанні незалежнасці, прызначыўшы яго на 29 лютага і 1 сакавіка.
29 лютага — 1 сакавіка 1992 года ў Босніі і Герцагавіне прайшоў рэферэндум пра дзяржаўную незалежнасць. Яўка на рэферэндуме склала 63,4%. 99,7% выбарцаў прагаласавалі за незалежнасць. Незалежнасць рэспублікі была пацверджана 5 сакавіка 1992 года парламентам. Аднак сербы, якія складалі траціну насельніцтвы БІГ, байкатавалі гэты рэферэндум і заявілі пра непадпарадкаванне новаму нацыянальнаму ўраду БіГ, пачаўшы з 10 красавіка фармаваць уласныя органы ўлады з цэнтрам у горадзе Баня-Лука. Нацыянальны рух сербаў узначаліла Сербская дэмакратычная партыя Радавана Караджыча.
Фармаванне арміі
Падчас фармавання арміі баснійскім сербам значную дапамогу зрабіла югаслаўскае палітычнае і ваеннае кіраўніцтва. Член Прэзідыума СФРЮ ад Сербіі Барысаў Ёвіч у сваім дзённіку ад 4 снежня 1991 года пакінуў запіс з нагоды дапамогі баснійскім сербам :
У канцы 1991 года ў становішчы падвышанай сакрэтнасці пачынаецца перавод у Боснію і Герцагавіну тых сербаў-афіцэраў, якія там нарадзіліся. 25 снежня такі сакрэтны загад падпісвае і федэральны міністр абароны. Барысаў Ёвіч пісаў :
3 студзеня 1992 года Югаслаўская народная армія была рэарганізавана. Яе падраздзяленні на тэрыторыі Босніі і Герцагавіны былі аформлены ў 2-ю Ваенную вобласць са штабам у Сараеве пад камандаваннем генерал-палкоўніка Мілуціна Куканяца. Частка тэрыторыі Герцагавіны ўвайшла ў зону адказнасці 4-й ВВ, пад камандаваннем генерал-палкоўніка Паўле Стругара. Разам з навучэнцамі і выкладнікамі шматлікіх вайсковых школ, размешчаных у БіГ, колькасць ЮНА на тэрыторыі рэспублікі складала да 110 000 чалавек. На ўзбраенні было каля 500 танкаў, БТР і БМП, каля 550 адзінак палявой артылерыі калібру 100 мм і вышэй, 48 рэактыўных сістэм залпавага агню і 350 мінамётаў калібрам 120 мм. ВПС мелі ў Босніі 120 знішчальнікаў і знішчальнікаў-бамбардзіроўшчыкаў, 40 лёгкіх верталётаў і 30 транспартных.
Апроч падраздзяленняў ЮНА баснійскія сербы абапіраліся на атрады Тэрытарыяльнай абароны, якія функцыянеры Сербскай дэмакратычнай партыі ўзялі пад кантроль увосень 1991 года, стварыўшы крызісныя штабы. Такім чынам, вясной 1992 года ў Босніі існавала дзве Тэрытарыяльнай Абароны: адна, сербская — у абшчынах, дзе сербы складалі большасць, іншая была падкантрольная мусульмана-харвацкаму ўраду. Да сярэдзіны красавіка 1992 года, колькасць Тэрытарыяльнай абароны баснійскіх сербаў і добраахвотніцкіх падраздзяленняў складала каля 60 000 чалавек. Склад атрадаў ТА вар'іраваўся ад 300 ваяроў у Босанска-Крупе, да 4 200 у аб'яднаных сілах злучын Сокалац і Олава. Кожнае падраздзяленне знаходзілася ў падначаленні крызіснага штаба, якое ўзначальваў старшыня мясцовай арганізацыі СДП.
Радаван Караджыч пазней так успамінаў пра час, калі фармавалася Армія РС :
5 сакавіка 1992 года Боснія і Герцагавіна абвясціла незалежнасць. Прызнаць яе адмовіліся баснійскія сербы. На тэрыторыі рэспублікі пачаліся сутыкненні, якія перараслі ў баявыя дзеянні. На тэрыторыю Босніі былі ўведзены харвацкія войскі, якія атакавалі падраздзяленні югаслаўскай арміі і атрады баснійскіх сербаў. Лідар баснійскіх мусульманаў Алія Ізетбегавіч аддаў загад пра ўсеагульны напад на жаўнерні ЮНА. 27 красавіка Прэзідыум БіГ, сабраўшыся ў няпоўным складзе, запатрабаваў ад югаслаўскай арміі скласці зброю і пакінуць тэрыторыю рэспублікі. 2 мая 1992 года мусульманскія сілы абсадзілі жаўнерні ЮНА ў Сараеве і распачалі шэраг нападаў на патрулі і ваенныя аб'екты. У маі 1992 года на фоне баёў у Босніі і Герцагавіне Югаслаўская Народная Армія пачала пакідаць рэспубліку. Да таго часу ў ёй заставаліся практычна толькі сербы і чарнагорцы. Тыя з іх, хто былі выхадцамі БіГ, засталіся ў рэспубліцы, уступіўшы ў стваранае Войска Рэспублікі Сербскай. ЮНА пакінула ім і цяжкае ўзбраенне.
Армія РС у гады вайны
У 1992 годзе, пасля вываду югаслаўскай арміі з БіГ, асноўнай мэтай арміі баснійскіх сербаў было ўзяцце пад кантроль тэрыторый з большасцю сербскага насельніцтва і тых раёнаў, на якія прэтэндавала Рэспубліка Сербская. Ужо ўвесну 1992 года пачаліся баі ў Сараеве, перарослыя ў працяглую аблогу горада. УС РС і добраахвотніцкія атрады, што ўмацаваліся ў населеных сербамі прыгарадах, абложвалі сталіцу БіГ аж да Дэйтанскіх пагадненняў. Аблога Сараева вельмі адмоўна адбілася на іміджы баснійскіх сербаў і іх арміі. У Заходняй Босніі сербы ўзялі пад кантроль Прыедар, Босанска-Крупе, Санскі-Мост і Ключ. У Пасавіне ім супрацьстаялі як фармаванні мусульманаў, так і падраздзяленні баснійскіх харватаў і рэгулярнай арміі Харватыі. Яны змаглі пераразаць так званы «Калідор жыцця» — вузкую палосу тэрыторыі ў раёне Брчко, які злучаў Сербскую Краіну і заходнія раёны РС з яе ўсходнімі раёнамі і Саюзнай Рэспублікай Югаславіяй. У выніку працяглай аперацыі пад назвай «Калідор-92» былі разгромлены буйныя харвацкія сілы, а сам «Калідор» быў пад сербскім кантролем на працягу ўсёй вайны. Іншай буйнай перамогай сербаў стала аперацыя «», падчас якой УС РС змаглі заняць Яйцэ і яго наваколлі, а таксама дзве важныя ГЭС на рацэ Врбас. Ва Усходняй Босніі і Падрынне УС РС выбілі мусульманаў з Біеліны, Зворніка, Вышаграда, Фочы і іншых гарадоў. Аднак сербы не змаглі замацавацца ў Срэбраніцы, у якой утварыўся мусульманскі анклаў. Ва Усходняй Герцагавіне ўлетку 1992 года баснійскія харваты і армія Харватыі правялі буйнае наступленне, у выніку якога сілы сербаў былі адкінуты ад Мостара. У снежні 1992 года з-за ўзрослай актыўнасці мусульман у анклавах у Падрынні ў складзе УС РС быў утвораны Дрынскі корпус.
Надзежда (Сафонаўскі раён)
Надзежда (Надежда) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.
Узброеныя сілы Рэспублікі Сербскай
Армія РС у гады вайны
У пачатку 1993 года ВРС адбівалі спробы мусульман і харватаў пераразаць «Калідор». У маі і ліпені сербы распачалі некалькі аперацый па яго пашырэнні, здолеўшы пасунуць часткі праціўніка. Зімой — вясной сербы адлюстроўвалі атакі мусульман са Срэбраніцы, якія падчас сваіх рэйдаў знішчылі некалькі сербскіх сёл. Потым УС РС, карыстаючыся падтрымкай югаслаўскай арміі, перайшлі ў наступленне, прычыніўшы значную шкоду сілам мусульман. У сітуацыю ўмяшалася ААН, абвясціўшы горад зонай бяспекі. Таксама ўвесну сербы правялі наступ у раёне Вышаграда, узяўшы пад кантроль значную па памерах тэрыторыю. У ліпені 1993 года УС РС разгарнулі аперацыю «Лукавац-93», у выніку якой было занята Трнова і шэраг іншых населеных пунктаў, а Сараева апынулася ў поўным акружэнні. У заходняй Босніі сербы падтрымалі Фікрэта Абдзіча, які выйшаў з падначалення ўраду ў Сараеве. Яго сілы, абапіраючыся на дапамогу з боку армій Сербскай Краіны і Рэспублікі Сербскай, пачалі баявыя дзеянні супраць 5-га корпуса АРБіГ.
Надзежда (Сафонаўскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 14 км на ўсход ад Сафонава, на поўнач ад аўтадарогі, на левым беразе Дняпра. Уваходзіць у склад Баранаўскага сельскага паселішча.
Узброеныя сілы Рэспублікі Сербскай
Армія РС у гады вайны
Амерыканскі публіцыст Арнольд Шэрман пісаў у 1993 годзе :
Улетку 1993 года Галоўны штаб УС РС распрацаваў серыю наступальных аперацый пад агульнай назвай «Дрына-93», якія планаваліся ў раёне Азена і Тузлы, а таксама Біхачскай кішэні. Сербскае наступленне пачаўся ў лістападзе 1993 года і скончыўся пад канец лютага 1994 года, дасягнуўшы частковых поспехаў. Тады ж пад ціскам з боку ААН і НАТО УС РС адвялі цяжкае ўзбраенне ад Сараева. Пад канец сакавіка сербы пачалі буйнае наступленне на мусульманскі анклаў у Гораждзе. Спачатку яно развівалася паспяхова, але потым у яго ход умяшаліся сілы НАТО, наносячы бомбавыя ўдары па пазіцыях УС РС. Пад ціскам Паўночнаатлантычнага альянсу сербы былі змушаны спыніць аперацыю, пагадзіўшыся на размяшчэнне ў анклаве міратворцаў ААН. 1994 год для арміі баснійскіх сербаў адзначыўся таксама абарончымі баямі па ўсёй лініі фронту, падзеннем Купрэса і зацятымі бітвамі ў Біхачскай кішэні. З вясны 1994 года аднавіліся баявыя дзеянні паміж баснійскімі сербамі і харватамі, якія аднавілі саюзніцкія адносіны з мусульманамі.
У 1995 годзе буйныя ваенныя аперацыі ў БіГ пачаліся вясной. Сербы змаглі адбіць наступленне мусульман на Влашычы, Маевіцэ і ў раёне Калінавіка, зрабіўшы серыю контрудараў. Улетку 1995 года ВУС РС таксама ўтрымалі пазіцыі вакол Сараева, наносячы цяжкія страты 1-му корпусу мусульманскай арміі. У ліпені сербы занялі Срэбраніцу і Жэпу. Паводле дадзеных Гаагскага трыбунала, гэта суправаджалася масавай расправай з мусульманскімі ваеннапалоннымі. Дадзеная аперацыя і падзеі за ёй нанеслі велізарную шкоду іміджу УС РС. Таксама ў ліпені сербы распачалі буйны наступ на Біхач. Аднак баснійскія харваты і падраздзяленні рэгулярнай Арміі Харватыі ў сваю чаргу пачалі атакі на Гламач і Босанска-Грахава. Калі гэтыя два гарады палі, УС РС былі змушаны згарнуць аперацыю пад Біхачам. У жніўні — кастрычніку 1995 года сербы перайшлі да абароны па ўсёй лініі фронту. У выніку супольнага мусульманска-харвацкага наступлення і масавых авіянападаў з боку авіяцыі НАТО Рэспубліка Сербская пазбавілася значных тэрыторый у Заходняй Босніі, раёне Азена і г.д. Пад канец кастрычніка баі ў Босніі і Герцагавіне спыніліся.
У паваенны час
Пасля сканчэння вайны ў БіГ у Арміі Рэспублікі Сербскай пачаліся паступовыя рэформы. З прыкладна 180 000 салдатаў і афіцэраў за некалькі гадоў колькасць асабовага склада скарацілася да 20 000 чалавек. Паралельна ішоў працэс змены структуры, з шасці карпусоў засталіся чатыры, а потым тры. Галоўны штаб быў пераназваны ў Генеральны штаб і перасунуты ў Біеліну. У пачатку 2000-х гг. колькасць Арміі РС складала 10 000, а пасля скасавання тэрміновай службы зменшылася да 7 000 ваяроў. Перад улучэннем у БіГ яна налічвала 3 981 салдата і афіцэра.
Нават пасля рэформаў і скарачэнняў Армія Рэспублікі Сербскай мела значныя запасы ўзбраення. У 1999 годзе былі 73 танкі М-84 і 204 Т-55. З іншай бранятэхнікі былі 118 БМП М-80, 84 БТР М-60, 5 ПТ-76, 19 БТР-50, 23 БОВ-ВП. Артылерыя налічвала 1522 адзінкі, у тым ліку: 95 ракетных установак і РСЗА, 720 самаходных, палявых і супрацьтанкавых гармат, 561 безадкатная гармата і 146 мінамётаў. У ВПС былі 22 самалёты і 7 баявых верталётаў. Пры гэтым паводле Дэйтанскіх пагадненняў УС РС мелі права толькі на 137 танкаў, 113 БТР і БМП і 500 артылерыйскіх гармат.
У жніўні 2005 года Скупшчына РС пагадзілася прыняць план фармавання адзіных узброеных сіл і міністэрства абароны ў Босніі і Герцагавіне ў рамках шырокай абароннай рэформы краіны. У лістападзе 2005 года Скупшчына РС таксама прыняла план рэфармавання паліцыі БіГ, які прапанаваны Еўрасаюзам і агадваў стварэнні адзіных шматэтнічных праваахоўных органаў. А ў снежні 2005 года ў Сараеве пад эгідай міжнароднай адміністрацыі БіГ пачаліся трохбаковыя перамовы пра змену канстытуцыі краіны шляхам узмацнення ролі і паўнамоцтваў адзіных міжэтнічных уладных структур, г.зн. пра скасаванне Дэйтанскіх пагадненняў. Прэзідэнт РС Драган Чавыч, каментуючы рашэнне пра скасаванне міністэрства абароны РС, адзначыў, што яно было «хваравітым, але ўсё ж унёскам у будучыню». Ён таксама падкрэсліў, што баснійскія сербы зацікаўлены ва ўступе БіГ у НАТО, паколькі гэта адказвае «інтарэсам агульнай сітуацыі з бяспекай у краіне».
Пасля ўлучэння Арміі РС ва Узброеныя сілы Босніі і Герцагавіны склады з узбраеннем былі перададзены пад супольны кантроль баснійскіх вайскоўцаў і міратворцаў. Частка ваеннай тэхнікі была знішчана як «лішак узбраення», а частка была перададзена шэрагу прыватных фірмаў, якія потым прадалі яго ў іншыя краіны, у прыватнасці ў Грузію. Частка зброі з арсеналаў УС РС апынулася ў руках сірыйскай апазіцыі.
Вінавачанні ў ваенных злачынствах
Шэраг эпізодаў ваенных дзеянняў, такія як аблога Сараева і разня ў Срэбраніцы моцна нашкодзілі іміджу УС РС. Пасля вайны Гаагскі трыбунал звінаваціў шэраг вышэйшых чыноў УС РС у ваенных злачынствах. Некаторыя з іх былі арыштаваны ў Босніі, іншыя ў Сербіі і іншых краінах. Радаван Караджыч і Ратка Младзіч у наш час знаходзяцца ў Гаазе, над імі ідзе суд. Таксама былі асуджаны генералы Галіч і Мілошавіч за аблогу Сараева, Талімір, Крстыч і Беара за забойствы ў Срэбраніцы. Шэраг вайскоўцаў і паліцэйскіх афіцэраў былі асуджаны за масавае высяленне несербскага насельніцтва ў Заходняй Босніі і стварэнне лагераў. Усяго МТБЮ звінаваціў 53 сербскіх вайскоўцаў з шэрагаў УС РС.
У 1993 годзе
Армейскія карпусы :
Ваенна-паветраныя сілы Рэспублікі Сербскай
ВПС РС атрымалі авіяцыйную тэхніку ад Югаслаўскай Народнай Арміі, якая пакідала Боснію, і актыўна выкарыстоўвалі яе падчас вайны. Ад ЮНА баснійскія сербы атрымалі 22, 12 , 27 верталётаў Газела, 14 Мі-8, а таксама комплексы ППА. Афіцыйна ВПС і ППА Рэспублікі Сербскай былі сфармаваны 27 мая 1992 года. У гэты дзень яны здзейснілі 16 баявых вылетаў, атакуючы харвацкія пазіцыі ў Пасавіне. Пасля вываду федэральнай арміі з Босніі УС РС прыступілі да фармавання новых падраздзяленняў у авіяцыі. Баявыя падраздзяленні знаходзіліся на аэрадроме Махаўляні блізу Баня-Лукі. Камандзірам ВПС быў прызначаны пілот генерал Жывамір Нінкавіч. За час баявых дзеянняў загінулі 79 салдатаў і афіцэраў ВПС і ППА. У 2006 годзе, як і ўсе ўзброеныя сілы РС, ВПС таксама былі расфармаваныя і ўвайшлі ў склад.
Напаўвайсковыя і добраахвотніцкія фармаванні
Падчас вайны ў Босніі і Герцагавіне ва ўзброеных сілах баснійскіх сербаў вялікую ролю гулялі добраахвотніцкія і напаўвайсковыя атрады, асабліва ў пачатку канфлікту.