cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сусветны цэнтр бахаі
Гісторыя
У 1987 годзе Сусветны цэнтр бахаі прыймае рашэнне абкружыць свяцілішча тэраснымі садамі, якія б служылі ў якасці шляха, які вядзе да аднаго з самых святых месцаў для паломнікаў бахаі. Праектаванне было даручана іранскаму эмігранту. Урачыстае адкрыццё комплекса адбылось 22 мая 2001 года у прысутнасці афіцыйных асоб дзяржавы Ізраіль, мэрыі горада Хайфа і іншых высокапастаўленых гасцей.
Сады адкрытыя для наведвання кожны дзень, без папярэдняга запісу, бясплатна. Дзевятнаццаць тэрас, на якіх размяшчаецца комплекс садоў, утвараюць адзіную «лествіцу». Акрамя таго, у пэўныя дні прапануюцца туры ў суправаджэнні гіда на адной з трох моў — іўрыте, рускай ці англійскай.
Бахайскія сады
Сады абслугоўваюцца групай з 90 чалавек, большая частка з якіх валанцёры з ліка паслядоўнікаў рэлігіі. Астатнія — спрактыкаваныя садоўнікі. Працягласць тэрас зверху ўніз каля кіламетра, шырыня мяняецца ад 60 да 400 м. На будаўніцтва было выдаткавана 250 млн долараў.
Упарадкаванне
Усе выдаткі Сусветнага цэнтра аплочваюцца са сродкаў, дабраахвотна ахвяраваных выключна паслядоўнікамі веры Бахаі. Ад іншых асоб ахвяраванні не прыймаюцца.
Сцержань (возера)
Сце́ржань — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свячанка, за 15 км на ўсход ад горада Чашнікі.
Плошча паверхні 1,68 км². Даўжыня 1,8 км, найбольшая шырыня 1,42 км. Найбольшая глыбіня 1,8 м, сярэдняя — 0,6 м. Даўжыня берагавой лініі 5,3 км. Аб’ём вады 1,01 млн. м³.
Катлавіна рэшткавага тыпу круглаватай формы. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі сплавінныя, параслі трыснягом, асакой, хмызняком. Амаль уся плошча дна возера выслана сапрапелем. Вада празрыстая да дна. Колернасць вады 125°. Поўнасцю зарастае падводнай расліннасцю.
Возера эўтрофнае. Упадаюць некалькі ручаёў, меліярацыйных каналаў і рэкі Свяча (назва ракі Свячанкі да месца ўпадзення ў возера) і Рагожыца. Выцякае рака Свячанка.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка і іншыя рыбы.
Клачкі (прыпыначны пункт)
Клачкі́ (, Клочки)  — прыпыначны пункт Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны за 0,6 км на паўночны захад ад вёскі Клачкі; на лініі Гродна — Брузгі, паміж прыпыначным пунктам Бакуны і станцыяй Брузгі.
IC 948
IC 948 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сімун аў Скардзі
Сімун аў Скардзі (3 мая 1872, Кунай — 9 кастрычніка 1942, Торсхаўн) — фарэрскі паэт, палітык і настаўнік; аўтар гімна Фарэрскіх астравоў.
Скончыў настаўніцкі каледж. У 1899 заснаваў фарэрскую народную сярэднюю школу, дзе і працаваў дырэктарам да канца сваіх дзён. У перыяд з 1906 па 1914 гады быў дэпутатам фарэрскага парламента.
Нуржау
Нуржау — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Нуржаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234659100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2034 чалавекі (971 мужчына і 1063 жанчыны). Паводле дадзеных перепісу 2009 года, у сяле пражывалі 2065 чалавек (1018 мужчын і 1047 жанчын).
Мыхайліўка (Браварскі раён)
Мыхайліўка (Миха́йлівка) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкадымэрскай пасялковай абшчыны.
Савічы (Дэмбраўскі сельсавет)
Са́вічы (, Савичи) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
Дуброўна (Полацкі раён)
Дубро́ўна (, Дубровно) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Салоніцкага сельсавета.
Бан’яра-дзі-Раманья
Бан'яра-дзі-Раманья (Bagnara di Romagna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Равена.
Насельніцтва складае 2021 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 202 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 48010. Тэлефонны код — 0545.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы апостал Андрэй Першазваны.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Підлісся (Браварскі раён)
Підлісся (Підлі́сся) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкадымэрскай пасялковай абшчыны.
Хайрам Бінгем
Ха́йрам Бі́нгем (Hiram Bingham;  — ) — амерыканскі археолаг і палітык, які абессмяроціў сябе адкрыццём «згубленага горада інкаў» Мачу-Пікчу.
Біяграфія
Хайрам Бінгем нарадзіўся 19 лістапада 1875 года на востраве Ганалулу, Гаваі. Яго бацька і дзед былі хрысціянскімі місіянерамі. Бацька Хайрама навучыў яго асновам альпінізму, якія дазволілі яму здзяйсняць падарожжы ў цяжкадаступныя горныя мясцовасці. У 1906 годзе Хайрам паўтарыў шлях Балівара з Венесуэлы ў Калумбію, а праз два гады перасёк Анды на шляху з Буэнас-Айрэса ў Ліму.
З 1882 па 1892 годі навучаўся ў каледжы Оаху (O'ahu College). Пасля яшчэ ў падлеткавым узросце з'ехаў на мацярык, каб працягнуць навучанне. Паступіў у акадэмію Філіпса ў Андаверы (Масачусетс), якую скончыў у 1894 годзе. У Ельскім універсітэце здабыў ступень бакалаўра гуманітарных навук (1898), ступень у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі (1900), а ў 1905 р. — доктара філасофіі ў Гарвардскім універсітэтце. Будучы ў Ельскім універсітэце, стаў удзельнікам Брацтва Акацыі (Acacia Fraternity). Ён вывучаў гісторыю і палітыку ў Гарвардзе і тады ж працаваў выкладчыкам пад кіраўніцтвам Томаса Уілсана ў Прынстанскім універсітэце. 1907 — Ельскі ўніверсітэт прызначыў Бінгема на пасаду лектара гісторыі Паўднёвай Амерыкі. У 1911 годзе Хайрам выпраўляецца ў экспедыцыю, падрыхтаваную Ельскім універсітэтам для пошукаў згубленага горада інкаў, які ў свой час шукалі, але не здолелі знайсці іспанскія канкістадоры. З пісьмовых крыніц па цывілізацыі інкаў вынікала, што горада мае сэнс шукаць у ваколіцах Куска, у краі непрыступных горных вяршыняў. 24 ліпеня 1911 года Хайрам Бінгем адкрыў свету «згублены горад», крэпасць Мачу-Пікчу. За свае падарожжы Бінгем зрабіў шмат адкрыццяў пра цывілізацыю інкаў, якія потым апісаў у кнігах «Зямля інкаў» (1922), «Мачу-Пікчу» (1930), «Згублены горад інкаў» (1948). У 1917 паступіў на службу ў войскі ЗША. Служыў пілотам падчас Першай сусветнай вайны. Пасля вяртання з вайны распачаў кар'еру палітыка. У 1922—1923 выконваў абавязкі віцэ-губернатара штата Канектыкут. У 1924 быў абраны на пасаду губернатара штата, але на наступны дзень пасля ўступлення на пасаду сыйшоў у адстаўку, каб мець магчымасць абірацца ў сенат. У 1926 годзе быў абраны сенатарам.
Сканаў 6 чэрвеня 1956 года ў Вашынгтоне, пахаваны на Арлінгтанскіх могілках.
Цзінань
Цзінань (кіт. 济南) — горад у Кітаі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Шаньдун. Размешчаны ў заходняй частцы правінцыі, прыкладна ў 400 км на поўдзень ад сталіцы краіны, горада Пекін.
Насельніцтва
Па дадзеных на 2005 год насельніцтва гарадской акругі Цзінань складала 5.690.000 чалавек, пры гэтым гарадское насельніцтва 2.540.000 чалавек. Перапіс 2010 паведамляе аб насельніцтве 6.810.000 чалавек, з якіх 3.250.000 чалавек - гарадское. Кітайцы (хань) складаюць 98,3% насельніцтва горада. Астатняя частка прадстаўлена галоўным чынам хуэй і маньчжурамі. Насельніцтва размаўляюць пераважна на цзінаньскім дыялекце паўночнакітайскай дыялектнай групы. Распаўсюджаная таксама і стандартызаваная путунхуа.
Electric Light Orchestra
Electric Light Orchestra (скарочана ELO) — брытанскі рок-гурт з Бірмінгема, створаны Джэфам Лінам і Роем Вудам у 1970 годзе. Гурт была вельмі папулярны ў 1970-я — 1980-я гады, у перыяд з 1971 па 1986 год (асноўны перыяд актыўнасці) выпусціў 13 студыйных альбомаў.
ELO (супольны праект Роя Вуда і Джэфа Ліна) быў сфармаваны, каб задаволіць гарачае жаданне пісаць «класічную» поп-музыку. Гурт эксперыментаваў у розных музычных кірунках: ад прагрэсіўнага рока да поп-музыкі. Ад пачатку дзейнасці групы Джэф Лін вырашаў усе арганізацыйныя пытанні, напісаў усе арыгінальныя кампазіцыі групы і прадзюсіраваў кожны альбом. Да сярэдзіны 1970-х ELO стаў адным з самых прадаваных музычных гуртаў. З 1972 па 1986 год ELO спалучалі працу ў Вялікабрытаніі і ЗША.
Гурт праіснаваў да 1986 года, пасля чаго Джэф Лін распусціў яго, узнавіўшы ў абноўленым складзе ў 2001 годзе для запісу апошняга на дадзены момант студыйнага альбома. Найболей вядомымі кампазіцыямі групы лічацца: «Ticket To The Moon», «Don’t Bring Me Down», «Calling America», «Hold On Tight», «Last Train To London».
Стоўра-Дуймун
Стоўра-Дуймун (фар. Stóra Dímun) — адзін з астравоў Фарэрскага архіпелага. Stóra Dímun, у перакладзе з фарэрскай - Вялікі Дуймун, у адрозненне ад Lítla Dímun - Малы Дуймун.
У 2004 годзе пастаяннае насельніцтва складала ўсяго 4 чалавекі.
Бобрскі сельсавет
Бо́брскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Бобр.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Бобр. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Бабра паніжаны да вёскі. 17 лютага 1941 года Бобр атрымаў статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сакаловіцкага сельсавета. 5 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Шэйкаўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Віктоліна, Кляновічы, Ліпавец, Мярэцкі Двор, Навасёлкі, Сінічанка, Стаі, Туманова і Шацькі). 28 ліпеня 1966 года ў склад сельсавета з Акцябрскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Журавы, Кутавец, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева). 31 сакавіка 1977 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Бобрскага пассавета (31 населены пункт: вёскі Альшанікі, Баравец, Віктоліна, Восава, Вялікі Лес, Дворышча, Доўгае, Еленка, Забалоцкае, Замкі, Кляновічы, Колас, Красноўка, Куты, Ліпавец, Ліцвінка, Мачулішча, Мярэцкі Двор, Навасёлкі, Навесы, Падсосенка, Пліса, Сакалавічы, Сінічанка, Скакоўка, Стаі, Стары Бобр, Туманова, Чарняўка, Шацькі і Ярашоўка) і ў склад Абчугскага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Журавы, Калыбанава, Кастрычнік, Кутавец, Ламское, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева).
13 сакавіка 2008 года цэнтр Бобрскага пассавета перанесены з гарадскога пасёлка Бобр у аграгарадок Замкі.
16 снежня 2009 года Бобрскі пассавет рэарганізаваны ў Бобрскі сельсавет. 31 снежня 2013 года цэнтр сельсавета перанесены ў гарадскі пасёлак Бобр.
Насельніцтва
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (30 населеных пунктаў, без гарадскога пасёлка Бобр) — 1468 чалавек, з іх 92,4 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
IC 949
IC 949 — галактыка тыпу Sd у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Пакроўскэ (Браварскі раён)
Пакроўскае ці Пакроўскэ (Покровське) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкадымэрскай пасялковай абшчыны.
Рыгор Восіпавіч Няхай
Рыгор Восіпавіч Няхай (, Сяліба, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.
Гвалтоўнік
Гвалто́ўнік (, Гвалтовник) — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Александрыйскага сельсавета.
Рыгор Восіпавіч Няхай
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум (1935), выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Калодзішчанскай сярэдняй школе пад Мінскам. Завочна скончыў літаратурны факультэт Мінскага настаўніцкага інстытута (1939). У 1939 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях на Паўднёвым, 1-м Украінскім франтах. У 1942—1943 гадах выконваў заданні Галоўнага разведупраўлення Савецкай Арміі ў тыле праціўніка (Кіеў — Чаркасы — Чарнігаў). Быў начальнікам асобага аддзела партызанскага злучэння Рыгора (Юрыя) Збанацкага. Удзельнічаў у баявых дзеяннях на тэрыторыі Польшчы, Германіі, Чэхаславакіі, Аўстрыі, Венгрыі. Закончыў вайну на Эльбе. З 1946 года працаваў у газеце «Літаратура і мастацтва». У 1952—1954 гадах — загадчык аддзела крытыкі і публіцыстыкі часопіса «Полымя», у 1956—1957 гадах — рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР. Сябра СП СССР з 1946 года.
Творчасць
Друкавацца пачаў у 1935 годзе (газета «Літаратура і мастацтва»). Аўтар зборнікаў вершаў «Па сонечных узгорках» (1939), «Мае пакаленне» (1950), «Вялікі мой і ціхі акіян» (1954), «Размова з восенню» (1961), «Асеннія пракосы» (выбранае, 1973), «Слова сябрам» (1982), зборніка апавяданняў і аповесцей «Навальнічнае рэха» (1958), «Героі не адступаюць» (1965), «Сарочы лес» (1966), «Алёшка-атаман» (1967), «Туман над стэпам» (1971), «Шлях на Эльбу» (1976), нарыса «Минская область» (1968, 2-е дапоўненае і перапрацаванае выданне ў 1974). Для дзяцей напісаў кніжкі «Пра храбрага хлопчыка» (вершы, 1962), «Як расцвітае кветка» (апавяданні, 1968), «Я з табою, гвардыя» (аповесць, 1983). У 1984 годзе выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.
На беларускую мову пераклаў «Дзень айца Сойкі» С. Тудара (1952), «Над Чарамошам» М. Стэльмаха (1955), «Памфлеты» Ю. Мельнічука (1961), асобныя творы А. Твардоўскага, М. Рыльскага, П. Тычыны, А. Малышкі, Ю. Збанацкага і іншых рускіх і ўкраінскіх пісьменнікаў.
Зрабіў літаратурны запіс кніг «Партызанскі край» В. Лівенцава (1950), «Браты па зброі» І. Вятрова (1962), «Палескія былі» І. Шубітыдзэ (1969).
Жамбыл (Атыраўская вобласць)
Жамбыл — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нуржаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 234659300.
Сцержань (возера, басейн Лукомкі)
Сце́ржань — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка, за 18 км на поўдзень ад горада Чашнікі каля вёскі Застарынне.
Плошча паверхні возера 0,5 км². Даўжыня 1,32 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 3,17 км. Плошча вадазбору 22,6 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, у канцавых частках возера невыразныя. Вылучаецца пойма, якая пераходзіць у даліны ручаёў. У возера ўпадаюць 2 ручаі і на поўначы выцякае канава ў раку Лукомка.
Ёўніна
Ёўніна (, Ёвнино) — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Салоніцкага сельсавета.
Брана
Брана (ад мембрана) у тэорыі струн (М-тэорыі) — гіпатэтычны фундаментальны шматмерны фізічны аб'ект размернасці, меншай, чым размернасць прасторы, у якім ён знаходзіцца (працяглая p-мерная мембрана, дзе p — колькасць прасторавых вымярэнняў). Матэрыяльны пункт — 0-брана, струна — 1-брана, мембрана — 2-брана, лакалізаваная ў (эўклідавай) прасторы-часу, інстантон — (-1)-брана і т. п. Стабільныя p-браны захоўваюць барыённы зарад і задавальняюць абагульненым умовам квантавання Дзірака. Асноўнымі відамі стабільных p-бран з'яўляюцца D-браны, M-браны і NS5-браны.
Чаёт ядомы
Батанічнае апісанне
Шматгадовая трава з лазячым пры дапамозе вусікаў сцяблом даўжынёю некалькі метраў. Лісце 5-лопасцевае. Кветкі аднаполыя, аднадомныя, жаўтавата-белыя, тычынкавыя — у гронках, песцікавыя — адзіночныя. Плады грушападобныя, буйныя (часам да 1 кг).
Значэнне і выкарыстанне
Культывуецца ў трапічных і субтрапічных краінах. Спажываюцца ў ежу няспелыя плады і крухмаланосныя клубні. Сцёблы — матэрыял для плеценых вырабаў.
Іван Міхайлавіч Мельнічук
Біяграфія
Нарадзіўся 15 верасня 1939 года ў сялянскай сям’і ў вёсцы Носава ля горада Бяла-Падляска. У 1944 годзе бацька разам з вялікай сям’ёй пераехаў спачатку на Украіну, а затым — на Беларусь у вёску Сычы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, дзе і прайшло дзяцінства Івана Міхайлавіча.
У пачатковай школе Іван паспрабаваў пісаць вершы, а ў хуткім часе яго творы пачалі з’яўляцца ў абласным і рэспубліканскім друку. У 1955 годзе Іван Мельнічук стаў пераможцам літаратурнага конкурсу, які праводзіўся газетай «Піянер Беларусі». Перамога акрыліла маладога аўтара, і ён з натхненнем узяўся за стварэнне новых вершаў. Пасля заканчэння Воўчынскай дзесяцігодкі ў 1956 году працаваў год у Брэсцкай раённай машына-трактарнай станцыі, пасля гэтага паступіўшы на філалагічны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна, дзе працягваў пісаць і друкавацца. У 1961 годзе Івана запрасілі на працу ў брэсцкую раённую газету «Социалистический путь» («Заря над Бугом»), дзе і пачалася яго журналісцкая кар’ера.
Пасля заканчэння інстытута і службы ў Савецкай Арміі быў уласным карэспандэнтам газеты «Чырвоная змена» па Брэсцкай вобласці, затым працаваў у партыйных і савецкіх органах, быў намеснікам начальніка ўпраўлення па друку Брэсцкага аблвыканкама.
З 2009 года — старшыня Брэсцкага абласнога аддзялення ГА «Саюз беларускіх пісьменнікаў». Уваходзіць у склад рэдкалегіі літаратурнага альманаху Брэсцкага абласнога аддзялення Саюзу беларускіх пісьменнікаў «Жырандоля».
Творчасць
Першыя вершы спрабаваў пісаць яшчэ ў пачатковай школе. У 1982 годзе ў выдавецтве «Юнацтва» ўбачыў свет яго першы паэтычны зборнік «Кто разбудит солнце». Другі зборнік выйшаў праз восем гадоў пад назвай «Диво сами сотворим» (1990), у 1997 годзе — «Добрый лучик». У 2003 годзе выйшла чарговая кніга для дзяцей «Как муравьишка Ишка себя наказал», затым выйшлі «Сказки – добрые подсказки» (2006), «Хлеб насущный» (2009), а ў 2014 годзе — «Чудеса в решете» і «Гасцінец». Піша пераважна на рускай мове.
Вершы Івана Мельнічука адзначаюцца яркай вобразнасцю, даступнай дзіцячаму ўспрыманню, гукавой суладнасцю. Яны дапамагаюць дзецям пазнаць навакальны свет, яго хараство.
Слонна
Сло́нна (, Слонна) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.
У 1976 годзе вёска перададзена з Лядскага сельсавета ў Дэмбраўскі сельсавет.
Хіральнасць
Гісторыя
Упершыню ўласцівасць хіральнасці выяўлена Луі Пастэрам ў 1848, які даследаваў розныя солі водарастваральных злучэнняў з дапамогай рассейвання палярызаванага святла. Сам тэрмін сфармуляваны ў 1884 годзе Уільямам Томсанам. Ужыванне
Тэрмін «хіральнасць» шырока выкарыстоўваецца ў стэрэахіміі, у тэорыі струн, у квантавай фізіцы і іншых навуках.
У хіміі
Хіральнасць ляжыць у аснове канцэпцыі энантыятрапіі — дыястэрэатапіі. Хімічна аднолькавыя атамы ці групы хіральнай малекулы анізахронныя і праяўляюцца як розныя ў спектрах ЯМР, іх называюць дыястэрэатопнымі. Такія групы ў ахіральнай малекуле энантыятопныя і становяцца анізахроннымі пры ўзаемадзеянні з знешняй хіральнай малекулай, напрыклад растваральніка.
З прычыны таго што амаль усе біямалекулы хіральныя, хіральнасць мае вырашальнае значэнне пры сінтэзе складаных злучэнняў, якія валодаюць фармакалагічнымі ўласцівасцямі. Энантыясэлектыўны сінтэз аптычна актыўных біялагічна актыўных злучэнняў называецца хіральным сінтэзам. Хіральнасць гуляе важную ролю таксама пры сінтэзе рэгулярных палімераў, вадкіх крышталяў, матэрыялаў для нелінейнай оптыкі, сэгнетаэлектрыкаў і інш. Магчыма ўявіць сабе «люстраны свет» з пункту гледжання біялогіі.
У фізіцы
Хіральнасць — уласцівасць фізікі элементарных часціц, якая складаецца ў адрозненні правага і левага.
У матэматыцы
Хіральнасць ў геаметрыі — уласцівасць фігуры не сумяшчацца са сваім люстраным адлюстраваннем з дапамогай пераносаў і паваротаў.
Клыпаўшчына (прыпыначны пункт)
Клы́паўшчына (, Клыповщина)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Клыпаўшчына; на лініі Інстытут Культуры — Баранавічы-Палескія, паміж прыпыначным пунктам Дзяржынск і станцыяй Негарэлае.
Абдэль Кадэр Бенсалах
Абдэль Кадэр Бенсалах (عبد القادر بن صالح;, , Французскі Алжыр — ) — алжырскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, з 9 красавіка да 19 снежня 2019 года выконваў абавязкі прэзідэнта Алжыра, старшыня Савета нацыі з 2 ліпеня 2002 года да 9 красавіка 2019 года.
Біяграфія
Нарадзіўся 24 лістапада 1941 года.
У сакавіку 2011 года ў якасці кіраўніка верхняй палаты парламента ўзначаліў камісію, мэтай якой было абвешчана ўзгадненне фармату рэформаў дзяржаўнай сістэмы з грамадзянскай супольнасцю. Камісія праводзіла сустрэчы з рознымі бачнымі палітыкамі і грамадскімі дзеячамі, аднак фінальнае заключэнне, падрыхтаванае ў ліпені, апублікавана не было.
Згодна з артыкулам 102 Канстытуцыі Алжыра кіраўніцтва краінай пасля адстаўкі прэзідэнта павінен ажыццяўляць старшыня Савета нацыі. Да гэтага заклікалі шэраг палітычных, дзяржаўных і ваенных дзеячаў падчас пратэстных акцый 2019 года.
Пасля адстаўкі прэзідэнта Бутэфлікі 2 красавіка 2019 года Бенсалах павінен быў стаць выканаўцам абавязкаў прэзідэнта Алжыра, аднак, пасля пацверджання Канстытуцыйным саветам адстаўкі Бутэфлікі, парламент так і не змог сабрацца для зацвярджэння часовага прэзідэнта краіны. Парламент зацвердзіў яго толькі 9 красавіка, прызначыўшы новыя прэзідэнцкія выбары на ліпень бягучага года.
Памёр 22 верасня 2021 года ў Алжыры.
IC 950-1
IC 950-1 — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Валапас.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Рудня (Браварскі раён)
Ру́дня (Ру́дня) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкадымэрскай пасялковай абшчыны.
Спін
Спін (ад spin — круціць, кручэнне) — уласны момант імпульсу элементарных часціц, які мае квантавую прыроду і не звязаны з перамяшчэннем часціцы як цэлага. Спінам называюць таксама ўласны момант імпульсу атамнага ядра ці атама; у гэтым выпадку спін вызначаецца як вектарная сума (вылічаная па правілах складання момантаў у квантавай механіцы) спінаў элементарных часціц, якія ўтвараюць сістэму, і арбітальных момантаў гэтых часціц, абумоўленых іх рухам унутры сістэмы.
Спін вымяраецца ў адзінках
ħ
(прыведзенай пастаяннай Планка, або пастаяннай Дзірака) і роўны \hbar J, дзе ''
J
'' — характэрны для кожнага віду часціц цэлы (у тым ліку нулявы) або паўцэлы дадатны лік — так званы спінавы квантавы лік, які звычайна называюць проста спінам (адзін з квантавых лікаў).
У сувязі з гэтым кажуць аб цэлым або паўцэлым спіне часціцы.
Існаванне спіна ў сістэме ўзаемадзейных тоесных часціц з'яўляецца прычынай новай квантавамеханічнай з'явы, якая не мае аналогіі ў класічнай механіцы: абменнага ўзаемадзеяння.
Уласцівасці спіна
Любая часціца можа валодаць двума відамі вуглавога моманту: арбітальным вуглавым момантам і спінам.
У адрозненне ад арбітальнага вуглавога моманту, які спараджаецца рухам часціцы ў прасторы, спін не звязаны з рухам ў прасторы. Спін — гэта ўнутраная, выключна квантавая характарыстыка, якую нельга растлумачыць у рамках рэлятывісцкай механікі. Калі прадстаўляць часціцу (напрыклад, электрон) як шарык, што верціцца, а спін як момант, звязаны з гэтым кручэннем, то аказваецца, што папярочная скорасць руху абалонкі часціцы павінна быць вышэй за скорасць святла, што недапушчальна з пазіцыі рэлятывізму.
Будучы адной з праяў вуглавога моманту, спін у квантавай механіцы апісваецца вектарным аператарам спіна алгебра кампанента якога цалкам супадае з алгебрай аператараў арбітальнага вуглавога моманту. Аднак, у адрозненне ад арбітальнага вуглавога моманту, аператар спіна не выражаецца праз класічныя зменныя, іншымі словамі, гэта толькі квантавая велічыня. Следствам гэтага з'яўляецца той факт, што спін (і яго праекцыі на якую-небудзь вось) можа прымаць не толькі цэлыя, але і паўцелыя значэнні (у адзінках пастаяннай Дзірака
ħ
).
Гісторыя
У 1921 вопыт Штэрна — Герлаха пацвердзіў наяўнасць у атамаў спіна і факт прасторавага квантавання напрамку іх магнітных момантаў.
У 1924 годзе, яшчэ да дакладнай фармулёўкі квантавай механікі, Вольфганг Паўлі ўводзіць новую, двухкампанентную ўнутраную ступень свабоды для апісання валентных электронаў у шчолачных металах. У 1927 годзе ён жа мадыфікуе нядаўна адкрытае ўраўненне Шродзінгера для ўліку спінавай зменнай. Мадыфікаванае такім чынам ураўненне носіць цяпер назву ўраўненне Паўлі. Пры такім апісанні ў электрона з'яўляецца новая спінавая частка хвалевай функцыі, якая апісваецца спінарам — «вектарам» у абстрактнай (гэта значыць не звязаным прама з звычайным) двухмернай спінавай прасторы.
У 1928 годзе Поль Дзірак будуе рэлятывісцкую тэорыю спіна і ўводзіць ужо чатырохкампанентную велічыню — біспінар.
Матэматычна тэорыя спіна аказалася вельмі празрыстай, і ў далейшым па аналогіі з ёй была пабудаваная тэорыя ізаспіна.
Спін і магнітны момант
Нягледзячы на тое, што спін не звязаны з рэальным кручэннем часціцы, ён тым не менш спараджае пэўны магнітны момант, а значыць, прыводзіць да дадатковага (у параўнанні з класічнай электрадынамікай) узаемадзеяння з магнітным полем. Адносіна велічыні магнітнага моманту да велічыні спіна называецца гірамагнітнай адносінай, і, у адрозненне ад арбітальнага вуглавога моманту, яна не роўная магнетону (\! \mu_0):
Уведзены тут множнік ''
g
называецца
''-фактара для розных элементарных часціц актыўна даследуюцца ў фізіцы элементарных часціц.
Спін і статыстыка
Аказваецца, што іменна значэнне спіна часціцы кажа пра тое, якія будуць гэтыя сіметрыйныя ўласцівасці. Сфармуляваная Вольфгангам Паўлі ў 1940 годзе тэарэма аб сувязі спіна са статыстыкай сцвярджае, што часціцы з цэлым спінам (''
s
= 0, 1, 2, …) з'яўляюцца базонамі, а часціцы з паўцэлым спінам (
'' =, , …) — ферміёнамі.
Абагульненне спіна
Увядзенне спіна з'явілася ўдалым прымяненнем новай фізічнай ідэі: пастуляванне таго, што існуе прастора станаў, ніяк не звязаных з перамяшчэннем часціцы ў звычайнай прасторы. Абагульненне гэтай ідэі ў ядзернай фізіцы прывяло да паняцця ізатапічнага спіна, які дзейнічае ў адмысловай ізаспінавай прасторы. У далейшым, пры апісанні моцных узаемадзеянняў былі ўведзеныя ўнутраная каляровая прастора і квантавы лік «колер» — больш складаны аналаг спіна.
Спін класічных сістэм
Паняцце спіна было ўведзена ў квантавай тэорыі. Тым не менш, у рэлятывісцкай механіцы можна вызначыць спін класічнай (не квантавай) сістэмы як уласны момант імпульсу. Класічны спін з'яўляецца 4-вектарам і вызначаецца наступным чынам:
дзе
M
сістэмы;
У сілу антысіметрыі тэнзар Леві-Чывіты, 4-вектар спіна заўсёды артаганальны да 4-скорасці U^{\alpha}.. У сістэме адліку, у якой сумарны імпульс сістэмы роўны нулю, прасторавыя кампаненты спіна супадаюць з вектарам моманту імпульсу, а часовая кампанента роўная нулю.
Іменна таму спін называюць уласным момантам імпульсу.
У квантавай тэорыі поля гэта вызначэнне спіна захоўваецца. У якасці моманту імпульсу і сумарнага імпульсу выступаюць інтэгралы руху адпаведнага поля. У выніку працэдуры другаснага квантавання 4-вектар спіна становіцца аператарам з дыскрэтнымі ўласнымі значэннямі.
Ноўльсай
Ноўльсай (фар. Nólsoy) — адзін з Фарэрскіх астравоў.
Востраў плошчай 10,3 км² знаходзіцца ў 5 км на ўсход ад Торсхаўна і на поўдзень ад Эстурая. Насельніцтва Ноўльсая — 252 чалавека (2006), усе пражываюць ў адзіным на востраве аднайменным пасёлку.
Луга (Італія)
Луга (Lugo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Эмілія-Раманья, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Равена.
Насельніцтва складае 32440 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 280 чал./км². Займае плошчу 116 км². Паштовы індэкс — 48022. Тэлефонны код — 0545.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Ellero.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Sweet (гурт)
Sweet (да 1974 года The Sweet) — брытанскі рок-гурт, які ўтварыўся ў Лондане, Англія, у 1968 годзе. Першую слыннасць Sweet атрымалі ў пачатку 1970-х гадоў дзякуючы серыі баблгам-сінглаў, потым — на сваім творчым піку — сталі часткай брытанскага глэм-рок-руху; нарэшце, абцяжарылі гук і наблізіліся да хард-рокавага гучання.
Гасан Канапацкі
Гасан (Хасан) Канапацкі (Hassan Konopacki;,  — , ) — беларускі ваенны і нацыянальны дзеяч, палкоўнік, камандзір беларускіх ваенных часцей ў польскім войску (1919—1921).
Раннія гады
Паходзіў з шляхецкага роду татарскага паходжання, сын калежскага асэсара Амурата Канапацкага.
Афіцэр расійскай арміі
У 1896 годзе скончыў Полацкі кадэцкі корпус, у 1898 — Пецярбургскую артылерыйскую школу імя велікага князя Канстанціна Паўлавіча. Быў выпушчаны падпаручнікам у 30-ю артбрыгаду, якая стаяла ў Мінску, дзе адразу пасля прыбыцця прыняў пад камандаванне ўзвод у 8-й батарэі. Неўзабаве акуратнага і выканаўчага афіцэра прызначылі справаводам сваёй батарэі, а праз год ён стаў скарбнікам брыгады, працягваючы службу малодшым афіцэрам 3-й батарэі. Адразу ж пасля пачатку вайны з Японіяй батарэя Канапацкага высунулася на Далёкі Усход, дзе ў сакавіку 1904 года ў раёне Чыты ўдзельнічала ў фарміраванні 1-й Сібірскай артбрыгады. Праз адсутнасць старшага афіцэра 1-й батарэі яго абавязкі стаў выконваць 26-гадовы паручнік Канапацкі. Малады афіцэр удзельнічаў ва ўсіх трох галоўных сухапутных бітвах вайны — пры Ляояне, рацэ Шахэ і Мукдэне, прычым у першым выпадку, разам са старэйшымі камандзірамі, удзельнічаў у камісіі па абароне, а ў другім выпадку быў цяжка паранены шрапнэллю ў сцягно. Хоць Канапацкі параўнальна хутка вярнуўся ў строй, з-за ранення ў снежні 1904 года быў залічаны ў артзапас маньчжурскай арміі, дзе заставаўся да канца кампаніі. Пасля вайны застаўся з брыгадай на Далёкім Усходзе — спачатку ў Хабараўску, а затым у Благавешчанску, дзе працягваў службу старшым афіцэрам у чыне штабс-капітана (з 1909 — капітана).
У 1912 годзе па ўласнай просьбе быў пераведзены ў 3-ю брыгаду палявой артылерыі ў Калугу.
Ад пачатку Першай сусветнай вайны ўзначальваў 5-ю батарэю 57-й артбрыгады на паўночна-заходнім кірунку, дзе ў жніўні 1916 года быў кантужаны і атручаны газамі. З лістапада 1916 года ўзначальваў 6-ю батарэю 69-й артбрыгады. Да трох ордэнаў за руска-японскую вайну (Св. Ганны 4-й і 3-й ст., Св. Станіслава 3-й ст.) дадаліся ордэны Св. Ганны 2-й ст., Св. Станіслава 2-й ст. і Св. Уладзіміра 4-й ст. Такім чынам, Канапацкі стаў уладальнікам ўсіх асноўных обер-афіцэрскіх ордэнаў таго часу. Лячыўся і служыў у Мінску ў эвакуацыйным пункце (май-кастрычнік 1917). 6 лістапада 1917 года атрымаў званне палкоўніка.
10 мая 1918 года пасля расфарміравання 69-й артылерыйскай брыгады, здаў грошы і дакументы Маскоўскаму абласному камісару ваенных спраў і вярнуўся ў Мінск.
Удзел у стварэнні беларускага войска
У 1919 годзе палонафільскі накірунак беларускага руху робіць спробы па арганізацыі беларускіх узброеных сілаў пад эгідай польскай арміі. У канцы верасня 1919 года Гасан Канапацкі кіраваў вайсковым аддзелам Беларускай вайсковай камісіі, якую ўзначальваў Павел Аляксюк. На мяжы верасня і кастрычніка структура БВК была значна зменена, былі створаны тры камісіі: кваліфікацыйная, статутная і арганізацыйная. Канапацкі ўзначаліў арганізацыйную камісію.
У сярэдзіне кастрычніка Цэнтральная беларуская рада Віленшчыны і Гродзеншчыны накіравала ў Варшаву дэлегацыю (у склад уваходзілі П. Аляксюк і Г. Канапацкі), якая прапанавала польскім уладам план стварэння беларускай дывізіі. 22 кастрычніка 1919 года Юзаф Пілсудскі падпісаў доўгачаканы дэкрэт пра арганізацыю беларускага войска, быў аддадзены загад фармаваць беларускія часці ў складзе двух батальёнаў пад каманадаваннем Г. Канапацкага. Месцам фармавання гэтых часцей быў вызначаны Слонім. Акрама таго быў зацверджаны склад БВК, месцам яе знаходжання быў вызначаны Мінск.
На пачатку лістапада 1919 года ў гутарцы для газеты «Беларускае жыццё», якую выдаваў Францішак Аляхновіч, Канапацкі прадставіў свае планы па стварэнні беларускага войска: Пачатак будаваньня арміі — глаўным чынам будзе падгатоўка кадраў, як афіцэрскіх, так і падафіцэрскіх. Дзеля гэтага цяпер-жа ўсе афіцэры арганізацый Гародненскай і Віленскай, а таксама і зарэгістрываныя ў Менску, па разгляду іх дакументаў кваліфікацыйнай падкамісыей, будуць залічаны ў падрэзэрву і павінны праслухаць паўтарыцельныя афіцэрскія курсы і курсы беларусазнаўства, а асабліва беларускую мову і перэтлумачаную камандную і вайсковую тэрміналёгію. Праслухаўшы курсы, кожны з іх атрымае адпаведнае становішча ў фармаваным войску…
Вайсковая Камісыя мае дзьве найважнейшыя мэты: вэрбоўку жаўнера ахвотніка і нацыянальнае гадаваньне войска… Самая шырокая агітацыя вайсковай справы на нашай вёсцы, навадненьне яе брашурамі, адозвамі і іншым друкаваным матар’ялам — будзе таксама нашым важным заданьнем. Армія беларуская — і ні воднага слова ў камандзе з першага мамэнту яе жыцьця не будзе ў чужацкай мове. Усё беларускае: каманда, статуты, дзелаводства. На мяжы лістапада і снежня 1919 года БВК разам з вайскоўцамі, прынятымі ў беларускія шэрагі, пераехала з Вільні ў Мінск, дзе размясцілася ў гатэлі «Гарні». Але пры ўсіх прапагандысцкіх намаганнях арганізацыйная праца шла марудна.
У студзені 1920 года дэлегацыя БВК (П. Аляксюк, Г. Канапацкі, Аляксандр Прушынскі) адправілася на перамовы ў Варшаву, здолелі дамовіцца, што цэнтрам фарміраванння войска замест Слоніма будуць Баранавічы, а ў сакавіку будуць адкрыты 9-месячныя курсы ў Школе падхаружых у Варшаве і 3-месячныя ў Школе падафіцэрскай ў Остраве для 100—120 беларусаў.
17 сакавіка 1920 года вярбоўка і адбор добраахвотнікаў былі вылучаны з кампетэнцыі БВК і перададзеныя польскай мясцовай адміністрацыі (Генеральнаму камісарыяту ўсходніх земляў), БВК фактычна адводзілася роля канцылярыі, палкоўнік Канапацкі быў падпарадкаваны генеральнаму штабу польскай арміі. У гэтым час пачынаюцца разнагалоссі яго з рэштай БВК. 17 красавіка 1920 года Канапацкі, тлумачачы рашэнне благім станам здароўя, праінфармаваў польскія ўлады і БВК пра адыход з пасады кіраўніка Беларускай вайсковай камісіі. ІІ Аддзел камандавання этаповай акругі Мінск прыняў адстаўку Канапацкага, аднак назваў гэты факт фатальным, бо годнай кандыдатуры камандуючага, які б быў пріхальны Польшчы, не знайшлося. Як варыянт вырашэння сітуацыі прапаноўвалася прызначыць Канапацкаму ад’ютанта — афіцэра польскіх войскаў, задачай якога было б улагоджванне супярэчнасцяў паміж камандуючым і БВК. Іначай Канапацкага ацэньваў Аддзел IV Арміі, ён быў абвінавачваны ў супрацоўніцтве з рускімі, у няведанні беларускай мовы і браку арганізацыйных здольнасцяў.
Пасля размовы з прадстаўнікамі ІІ Аддзела камандавання этаповай акругі Мінск Канапацкі пачаў дзейнічаць па адкліканні сваёй адстаўкі і выключэнні са складу БВК Алексюка, Аўсяніка і Якубоўскага. Канапацкі атрымаў згоду на адстаўку да 21 мая, бо ў гэты дзень камандуючым беларускіх атрадаў быў прызначаны маёр Ян Завісляк. Канапацкі быў пераведзены ў т.зв. віленскую рэзэрву БВК.
Дзейнасць у беларускіх арганізацыях
Неяснымі застаюцца абставіны жыцця Канапацкага з мая 1920 да сакавіка 1921 года. Пакуль няма пэўнага пацверджання версіі, што ён браў удзел у Слуцкім паўстанні ў лістападзе 1920 года. Таксама памылкова яго атаясняюць з адным з кіраўнікоў антысавецкага руху на Ігуменшчыне Аляксандрам Канапацкім.
Тарасіўка (Браварскі раён)
Тара́саўка ці Тара́сіўка (Тара́сівка) — вёска ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкадымэрскай пасялковай абшчыны.
Гасан Канапацкі
Дзейнасць у беларускіх арганізацыях
З 1921 года асядае ў Вільні.
Браў актыўны ўдзел у беларускім руху: быў намеснікам старшыні Рады старэйшых Беларускага музычна-драматычнага гуртку і сакратаром Беларускага грамадзянскага сабрання (БГС), пасля расколу ў БГС 21 верасня 1924 — намеснікам старшыні ва ўтворанай Часовай беларускай радзе (да красавіка 1925), якая супрацоўнічала з польскімі ўладамі, супрацстаяла Беларускаму пасольскаму клубу. У гэты час зблізіўся з Францішкам Аляхновічам, Арсенем Паўлюкевічам, Макарам Касцевічам (Краўцовым) і быў сябрам таварыства «Беларуская хатка» у Вільні.
На з’ездзе Заходняй Беларусі 26—28 чэрвеня 1926 года, скліканым Часовай беларускай радай, удзельнічаў як прадстаўнік таварыства «Прасвета». 21 лістапада 1927 — 2 красавіка 1928 года -- кіраўнік рэдакцыі часопіса «Беларускі радны». У 1928 годзе падчас выбарчай каміі ў Сейм і Сенат узначальваў Цэнтральны агульнабеларускі народны выбарчы камітэт, які аб’ядноўваў палонафільскія арганізацыі. Камітэт вылучыў сваіх кандыдатаў у Наваградку і Лідзе, але безпаспяхова.
З 1937 года працаваў у бухгалтэрыі Земскага банка. У 1941—1943 гадах быў старшынёй бацькоўскага камітэта Віленскай беларускай гімназіі, дзе вучыўся яго сын Мацей, пісаў фельетоны ў «Беларускі голас».
У чэрвені 1946 года разам з сям’ёй (жонкай Аленай, дачкой Тамарай і сынам Мацеем) выехаў у Польшчу ў горад Быдгашч, дзе і памёр.
Сям’я
У 1910 годзе ажаніўся ў Мінску з Аленай Іванаўнай Ільясевіч, праваслаўнай, дачкой падпалкоўніка Івана Мацвеевіча Ільясевіча і Лізаветы Ахматовіч. Аляксандр Мацвеевіч Ільясевіч, палкоўнік 27-й артбрыгады ў Вільні і георгіеўскі кавалер, даводзіўся ёй дзядзькам. Сын, Мацей Канапапцкі, працаваў у беларускім штотыднёвіку «Ніва» (Беласток), і як літаратуразнавец займаўся вывучэннем беларускай літаратуры ХІХ-ХХ стагоддзяў.
Уладзімір Васільевіч Церабун
Уладзімір Васільевіч Церабун (нар., в. Несценяты, Смаргонскі раён) — беларускі скульптар, графік, жывапісец, лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1976), заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2007).
Біяграфія
У 1973 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (аддзяленне скульптуры). У 1977 годзе стаў сябрам Беларускага саюза мастакоў. У 1979—1986 гадах старшыня Гродзенскай абласной арганізацыі Саюза мастакоў Беларусі. У 1987—1999 гадах выкладаў у Гродзенскім вучылішчы мастацтваў.
Творчасць
Працуе пераважна ў станковай і манументальнай скульптуры і дробнай пластыцы, а з 1996 годзе яшчэ і ў пейзажным жывапісе. За свой творчы шлях ён выканаў шэраг работ як станковага, так і манументальнага характару: скульптуры, скульптура з мазаікай, кампазіцыі са шкла і металу з вытокамі асвятлення (люстры) для грамадскіх будынкаў. З’яўляецца аўтарам мемарыяльнага комплексу Дальва (1973, прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1976), помніка на вайсковых могілках у Гродне (1981), рэльефаў «Фантазія», «Гімн сонцу», кампазіцый дэкаратыўных «Крылатая» (1989), «Ветразь» (1992), цыкла «Скульптура малых форм „Ракурс“» (1990—2002), серыі керамічных пасудзін (1993—1998), графічнага цыкла «Ракурс» (1986—1996). Сярод станковых кампазіцый: «Расстраляная песня. Памяці В. Хары» (1976), «Летапісец» (1981), «Сымон-музыка», «Апошняе жніво» (абедзве 1982), «Непераможныя» (1985), «Ясь і Яніна» (1987), «Апосталы Пётр і Павел» для касцёла св. Андрэя ў Слоніме, «Госпадзі, веру табе» для бернардзінскага касцёла ў Гродне (1996), «Флора і фаўна» (1997), «Мельпамена» (2001), «Элегія» (2003).
Творы Уладзіміра Церабуна знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь і фондзе Беларускага саюза мастакоў. У 1985 года кампазіцыя «Расстраляная песня» экспанавалася на Сусветным фестывалі моладзі і студэнтаў у Маскве. Аўтар атрымаў сярэбраны медаль выставы.
Стварыў шэраг мемарыяльных дошак: удзельнікам пасяджэння першага Савета рабочых дэпутатаў Гродна (1983, Гродна), польскай пісьменніцы Зоф’і Налкоўскай (1989, Гродна), генералу А. І. Антонаву (2004, Гродна), Герою Савецкага Саюза Я. Ф. Філіпскіх (2004, Мінск), хірургам В. Новікаву, Д. Шавялёву, Ч. Цярэшку (2006, Смаргонь), сааўтар А. Крахалёў, заслужанаму работніку культуры Беларусі А. А. Дзяругу (2007, Смаргонь), народнай артыстцы Беларусі Т. Каламійцавай (2011, Мінск), сааўтар М. Бакуменка. У 2006 годзе у г.п. Бераставіца ўстаноўлена скульптурная кампазіцыя «Дрэва жыцця» да 500-годдзя заснавання пасёлка, у 2007 годзе на возеры Свіцязь — кампазіцыя «Свіцязянка», у 2008 годзе ў Скідзелі выканана кампазіцыя «Клёкат буслоў» з нагоды 500-годдзя заснавання горада, у гэтым жа годзе ў г.п. Зэльва ўсталявана кампазіцыя анімалістычнага жанру з нагоды 750-годдзя заснавання пасёлка. Усе гэтыя творы выкананы з бронзы і граніту. У 2010 годзе у Лагойску была ўстаноўлена кампазіцыя «Саната памяці», а ў 2013 годзе у Смаргоні — памятны знак «Рэха вайны», прысвечаныя воінам-інтэрнацыяналістам, якія загінулі пры выкананні воінскага абавязку. У 2014 годзе у Смаргоні ў цэнтральным парку ўсталявана скульптурная кампазіцыя «Мядзвежая акадэмія».
Больш за 8 гадоў, пачынаючы з 2006 года, працаваў у аўтарскім калектыве над праектаваннем і будаўніцтвам мемарыяльнага комплексу па лініі супрацьстаяння ў Першую сусветную вайну ў Смаргоні. Яго работы экспанаваліся ў Гродне, Мінску, Лідзе, Маскве, Ленінградзе, Троіцку, Зеленаградзе, Таліне, Панявежысе, Шаўляі, Друскінінкаі, Варшаве, Міндане, Ростаке і інш.
Больш за 50 сваіх твораў скульптар перадаў у дар музеям у Гродне, Смаргоні, в. Гудзевічы Мастоўскага раёна.
Прымор’е (Атыраўская вобласць)
Прымор’е — сяло ў Курмангазінскім раёне Атыраўскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тэнізскай сельскай акругі. Код КАТА — 234663100.
Сусветная гандлёвая арганізацыя
Мэты і прынцыпы
Задачай СГА з’яўляецца не дасягненне якіхсці мэтаў ці вынікаў, а ўсталяванне агульных прынцыпаў міжнароднага гандлю. Работа СГА, таксама як і АПМГ да яго, абапіраецца на асноўныя прынцыпы, сярод якіх:
Абавязкі
Паводле 3-га Артыкула Пагаднення, на Арганізацыю ўскладаліся абавязкі:
Удзельнікі
Першапачаткова ў арганізацыю ўваходзілі 74 краіны-заснавальніцы, у ліку якіх краіны ЕС, большасць краін Паўднёвай Амерыкі, ЗША, Канада, Аўстралія, Японія і Індыя. Колькасць дзяржаў-удзельніцаў устойліва павялічвалася і па стане на 10 верасня 2014 года членства ў Сусветнай гандлёвай арганізацыі мела 157 дзяржаў, а таксама ЕС. Да таго ж, Кітай меў двух дадатковых прадстаўнікоў ад сваіх адмысловых адміністрацыйных раёнаў — Ганконгу і Макаа.
Урады ўсіх сумежных з Беларуссю краін з’яўляюцца сябрамі СГА. Польшча ўвайшла ў СГА 1 ліпеня 1995 г., Латвія — 10 лютага 1999 г., Літва — 31 мая 2001 г., Украіна — 16 мая 2008 г., Расія — 22 жніўня 2012 года.
Перамовы аб уступленні Беларусі
Працоўная група па ўступленні Беларусі была ўтворана 27 кастрычніка 1993 г., а першае сваё пасяджэнне яна правяла ў чэрвені 1997 г. Дагэтуль адбылося 7 пасяджэнняў:
У склад Працоўнай групы ўваходзяць 39 членаў СГА. З 17 сакавіка 1998 года да 18 верасня 2006-га перамовы праводзіліся з 28 сябрамі. 10 з іх падпісалі Выніковыя пратаколы аб завяршэнні двухбаковых перамоў аб доступе на рынак (пазначаны курсівам у табліцы ніжэй). У снежні 2004 года шведскага грамадзяніна Крыстэра Мангусэна на пасадзе старшыні Працоўнай групы замяніла яго суайчынніца Мія Горн аф Ранцыэн. Пры ёй 25 чэрвеня 2007 года ўхвалілі новае падсумаванне акалічнасцей. У лютым 2010 г. пасаду старшыні заняў турэцкі грамадзянін Базкурт Аран, у верасні 2012 г. — яго суайчыннік Селім Кунералп.
Будова
Установы СГА ўтварылі паводле 4-га Артыкула Пагаднення. Сярод іх:
Вынясенне рашэнняў
Галоўны кіраўнік СГА штогод падае ў Камітэт па каштарысе, даходах і кіраванні (ККДК) разлік каштарысу на наступны год і справаздачу аб выкананні папярэдняга. ККДК робіць іх агляд і падае далей у Агульную раду свае парады наконт размеркавання складак між сябрамі Арганізацыі і захадаў да сяброў, што маюць запазычанасці па іх аплаце. Ухваленне правілаў аб складках і гадавога каштарысу ажыццяўляюць 2/3 галасоў Агульнага савета ў складзе больш як паловы сяброў.
Паводле Артыкула 9 Пагаднення аб заснаванні СГА агульным правілам вынясення рашэння ёсць дасягненне агульнае згоды. Яна выяўляецца ў адсутнасці пярэчанняў вынесенай на абмеркаванне пастанове сярод сяброў, прысутных на пасяджэнні. Пры наяўнасці нязгоды для ўхвалення пастановы Выканаўчаю нарадаю і Агульнай радай патрабуецца яе падтрымка большасцю пададзеных галасоў. Ухваленне тлумачэння пагаднення з Дадатку 1 ажыццяўляецца на падставе парады адпаведнае Рады па гандлі (таварамі, паслугамі або інтэлектуальнай уласнасці) пры падтрымцы большасцю ў 3/4 сяброў Выканаўчае нарады або Агульнае рады.
Выканаўчая нарада таксама можа агульнай згодай або пры яе адсутнасці цягам 90 дзён 3/4 галасоў сваіх сяброў вызваляць урады на год ад выканання шматбаковых гандлёвых пагадненняў. Яна таксама мае права вызваліць на год ад выканання пагадненняў у Дадатку 1 пасля 90 дзён разгляду просьбы адпаведнай Радай па гандлі. Пагадненні аб умовах уступлення Выканаўчая нарада ўхваляе 2/3 галасоў сваіх сяброў.
Усе дзяржавы, акрамя Кітая, маюць па адным голасе. Кітай валодае трыма галасамі, бо два яго адмысловыя адміністрацыйныя раёны, Ганконг і Макаа, увайшлі ў СГА асобна яшчэ за часам быцця англійскаю і партугальскаю калоніямі адпаведна. Еўрапейскі Саюз наадварот не валодае ўласным голасам, аднак можа ўпаўнаважвацца сваімі сябрамі галасаваць ад іх імя.
Уладжванне спрэчак
Паводле Артыкула 2 Дамоўленасці аб правілах і парадку ўладжвання спрэчак (ДППУС; Дадатак 2 да Пагаднення аб заснаванні СГА) Орган уладжвання спрэчак (ОУС) утвараецца з сяброў Агульнае рады, якія з’яўляюцца бакамі разгляданага ў спрэчцы пагаднення. ОУС выносіць пастановы пры агульнай згодзе. Калі член СГА не адказвае на просьбу аб абмеркаванні спрэчкі цягам 10 дзён з часу яе атрымання або цягам 30 дзён з часу атрымання просьбы не бярэ ўдзелу ў абмеркаванні, просьбіт набывае права прасіць ОУС аб заснаванні групы абмеркавання. Просьбіт таксама мае права звярнуцца з запытам аб заснаванні групы, калі абмеркаванне сам-насам або з удзелам пасярэдніка цягам 60 дзён з часу атрымання просьбы не прыводзіць да ўладжвання спрэчкі. Запыт аб стварэнні групы абмеркавання раней за 60-дзённы тэрмін могуць падаць абодва бакі спрэчкі толькі разам. Член СГА, які ад пачатку не браў удзелу ў абмеркаванні, можа цягам 10 дзён ад часу распаўсюджванню просьбы аб абмеркаванні звярнуцца з запытам аб дазволе да яго далучыцца. ОУС дае адказ на просьбу аб заснаванні групы абмеркавання на першым жа сваім пасяджэнні ад часу яе атрымання. Паводле Артыкула 8 ДППУС групы абмеркавання складаюцца з міністраў гандлю або іншых падрыхтаваных прадстаўнікоў дзяржаў, супрацоўнікаў Сакратарыяту, адпаведных Радаў па гандлі і Камітэтаў СГА, а таксама спецыялістаў у міжнародным гандлёвым праве. Грамадзяне дзяржаў, што з’яўляюцца бакамі спрэчкі, дапускаюцца да службы ў адпаведнай групе толькі са згоды абодвух бакоў спрэчкі. Група абмеркавання мае складацца з трох асоб, калі бакі спрэчкі не дамаўляюцца цягам 10 дзён з часу яе заснавання аб павелічэння колькасці сяброў групы да пяці. Калі бакі спрэчкі цягам 20 дзён не пагаджаюцца са складам групы абмеркавання, утворанага паводле прапановы Сакратарыята, галоўны кіраўнік СГА мае вызначыць яе склад на просьбу прынамсі аднаго з бакоў спрэчкі і з улікам парадаў старшыняў ОУС і адпаведных Рады па гандлі або Камітэта. Пры разглядзе спрэчкі між развітаю і «развіццёваю» краінамі на просьбу ўрада апошняй група мусіць уключаць прынамсі аднаго член з «развіццёвай» краіны. Выдаткі на падарожжы і ўтрыманне сяброў групы абмеркавання пакрываюцца з каштарысу СГА.