cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хеджон (кіраўнік Каро)
Біяграфія
Яго кіраванне адбілася змовамі і барацьбой за ўладу паміж сынамі Тхэджо. Першую і галоўную з такіх замоў арганізавалі і, сыны Тхэджо ад трэцяй жонкі. Хеджона папярэдзілі аб дзеяннях яго братоў, аднак ван ніякіх мер не прыняў.
Хеджон памёр на другі год свайго кіравання ад атручвання ртуццю, якую дадалі ў купальню, дзе прымаў ванну ўладар Каро. Трон пасля яго смерці атрымаў у спадчыну пад імем Чанджон.
Палеск (горад)
Палеск (да 1946 года Лабіаў, Labiau, Labiawa, Labguva) — горад у Калінінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Палескага раёна.
Насельніцтва — 7041 чал. (2017).
Горад знаходзіцца за 46 км на паўночны ўсход ад Калінінграда, на левым беразе ракі Дэймы, якая разам з іншымі рэкамі і каналамі з’яўляецца сувязным звяном, якія злучаюць раку Прэголю з ракой Нёман. Недалёка ад паўднёвага берага Куршскага заліва.
Мірза Гелавані
Мірза Гедэолавіч Гелавані (нар., Грузія — , Бешанковіцкі раён, Беларусь) — грузінкі паэт, Герой Савецкага Саюза. Член Саюза пісьменнікаў Грузіі.
Біяграфія
У 1935 годзе скончыў Тыянецкі педагагічны тэхнікум, потым працаваў у школе. У 1936 годзе сям’я Гелавані пераехала ў Тбілісі. Там Мірза стаў слухаць лекцыі ў Дзяржаўным універсітэце. У 1936—1939 гадах працаваў карэктарам у выдавецтве «Сабчота Мцаралі», затым у газеце «Сабчота Абхазеці» ў Сухумі.
Пад канец кастрычніка 1939 года яго забралі ў армію. Быў танкістам, змагаўся на Маскоўскім накірунку, прайшоў Бесарабію і Закарпацце.
Загінуў 19 чэрвеня 1944 года пры фарсіраванні ракі Заходняя Дзвіна. Беларускія партызаны пахавалі яго як камандзіра асобна, у лесе каля дарогі, недалёка ад вёскі Ніжняе Крывіна. У 1952 годзе рэшткі паэта перанеслі ў брацкую магілу ў вёсцы Саннікі Бешанковіцкага раёна.
Творчасць
Пісаць вершы пачаў яшчэ ў дзяцінстве. Першая публікацыя М. Гелавані датуецца 1935 годам. Гэта быў верш «Белая зямля», які паэт Раджэн Гветадзэ уключыў у свой раман «Вечары ў Лашаўры».
У другой палове 1930 гадоў яго вершы і балады пастаянна друкаваліся ў моладзевым часопісе «Чвені таоба» і «Мнатобі». Яго талент быў адзначаны грузінскім пісьменнікам Канстанцінэ Гамсахурдыя.
Анана
Анана — прозвішча, тапонім.
Міфалогія
Прадмет вывучэння
Міфы былі вядомыя яшчэ ў Старажытнай Грэцыі, дзе так называлі сказы пра багоў і герояў. Вывучэнне міфаў вялося практычна з часоў антычнасці, а іх навуковым вывучэннем з XIX—XX ст. займаецца міфалогія.
Арыстана (правінцыя)
Арыстана (Provincia di Oristano, Provìntzia de Aristanis) — правінцыя ў аўтанамонным рэгіёне Сардзінія, Італія. Плошча правінцыі — 2990,45 км², насельніцтва —. Займае заходнюю частку вострава Сардзінія. Сталіцай правінцыі з’яўляецца горад Арыстана.
Міфалогія
Прадмет вывучэння
Міфалогія з’яўляе тэарэтычныя веды аб тым, што такое міф, якое месца ён займае ў чалавечай культуры, калі і чаму ўзнікаюць міфы, чаму яны трывала існуюць у чалавечай памяці. Міфалогія таксама займаецца тлумачэннем значэння міфалагічных вобразаў ці сімвалаў, вывучае падабенствы міфаў розных народаў і інш. Асноўныя аб’екты цікавасці міфалогіі — нябачны свет, цуд, а таксама смерць-уваскрэсенне.
У пачатку XXI ст. ўзрастае цікавасць да духоўных праблем, да таямніц чалавечай псіхікі, а таксама адчуваецца тэндэнцыя да збліжэння навукі і рэлігіі. Узрастанне ролі і значэння міфалогіі як навукі звязана з названымі працэсамі і тэндэнцыямі. М. Эліадэ адзначаў, што разуменне міфа аднойчы будзе аднесена да найбольш важных адкрыццяў XX ст. Дз. Ліхачоў гаварыў, што расшыфроўка міфаў стане, магчыма, найбольш прыкметным дасягненнем у гуманітарных навуках XXI ст. Г. Гадамер лічыць, што «міфы — першадумкі чалавецтва».
Ю. Антанян адзначае, што міфалогія — гэта асаблівы, таямнічы, вечны свет, створаны чалавекам для таго, каб растлумачыць прыроду, космас і самога сябе, каб зразумець тую сілу, якая ўсім кіруе. На думку Т. Шамякінай міфы — гэта выяўленне імкнення калектыўнага чалавечага розуму наблізіцца да спасціжэння сапраўднай задумы Творцы Сусвету. Міф заснаваны на веры ў Бога і бессмяротнасць. Галоўная цікавасць міфа — Бог і душа чалавека. Асаблівасць міфа і ў тым, што ён імкнецца разгадаць тое, што немагчыма разгадаць да канца: чалавека, прыроду, космас, нараджэнне і смерць, сэнс быцця, існаванне ў іншасвеце. Усё таямнічае, да канца неразгаданае, містычнае называецца сакральным — гэта паняцце таксама адно з галоўных у міфалогіі.
Гісторыя вывучэння
Навуковы падыход да вывучэння міфалогіі ўзнік у эпоху Адраджэння. Аднак да 18 ст. ў Еўропе вывучалася пераважна антычная міфалогія. У 18 ст. гістарычнае тлумачэнне міфалогіі даў італьянскі філосаф Дж. Віка.
Рамантызм узмацніў цікавасць да міфалогіі; пачалося збіранне і пераказванне народных паданняў, казак і міфаў, стала складвацца міфалагічная школа, якая тлумачыла міфы як крыніцу нацыянальнай культуры. У рамках міфалагічнай школы ў сярэдзіне 19 ст. ўзнік шэраг тэорый: салярна-метэаралагічная вытлумачвала міфы як алегорыю астранамічных з’яў; тэорыя «ніжэйшай міфалогіі» разглядала міфы як адлюстраванне звычайных з’яў жыцця; прыхільнікі анімістычнай тэорыі лічылі, што міфы — вынік пераносу ўяўленняў аб чалавечай душы на ўсю прыроду; пашыраная ў 19 ст. гісторыка-філалагічная тэорыя разглядала міф як пераасэнсаванне старажытных магічных абрадаў.
Міфалогія як светаадчуванне
З’ява пастаянная і нязменная для ўсіх людзей і ва ўсе часы. Мадэлі, сюжэты і нават дэталі з міфаў сустракаюцца паўсюдна. Найбольш агульныя мадэлі называюцца архетыпамі. Міф — тое, што дайшло ад продкаў, закладзена генетычна, уваходзіць у структуру падсвядомасці.
Міф — расказ пра падзеі, што былі да пісьмовай гісторыі, і пра падзеі, што толькі адбудуцца некалі, ланцуг, які злучае мінуўшчыну, сучаснасць і будучыню.
Своеасаблівая мова апісвае рэаліі, якія знаходзяцца па-за ўспрыманнем пачуццямі чалавка. Міф запаўняе мяжу паміж вобразамі падсвядомасці і мовай логікі.
Міф садзейнічае самавызначэнню этнасаў (родаў, плямён, нацый), фарміруе нацыянальны светапогляд. Гэта неабходны элемент маральных кодэксаў. Мараль выводзілася з міфалогіі, з рэлігійных вераванняў.
Міфалогія — комплекс уяўленняў, які надае сэнс жыццю чалавека. Яна дапамагае асобным людзям, усяму грамадству адэкватна прыстасоўвацца да асяроддзя.
Міфалогія занатавала адносіны чалавека і прыроды. Гэта зведзеныя ў сістэму назіранні чалавека над прыродай, максімальна абагульнены вопыт, выяўлены праз сістэму вобразаў. Міф заснаваны на тым, што ў Космасе ўсё знаходзіцца ў сувязі. Чалавек уключаны ў агульны кругаварот, не стаіць над прыродай, а жыве суладна з ёю.
Міфы, сусветныя рэлігіі (якія ўзніклі з міфалогіі), легенды і паданні народаў свету зыходзяць з існавання — у нейкі час і ў нейкім месцы — асаблівых ведаў, намнога багацейшых за сённяшнія. Міфалогія — гэта зашыфраваныя ў сімвалічнай форме старажытныя веды. Канкрэтным сімвалічным увасабленнем такога роду ведаў былі Залатое Руно, Жар-птушка, Грааль, філасофскі камень.
Сучасныя даследчыкі звяртаюць увагу на тое, што міфалогія — народны аналаг навукі, бо яна занатавала найбагацейшыя веды продкаў аб прыродзе. Паводле Т. Шамякінай, міф — народная філасофія, філасофія ў вобразах.
IC 3264
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Таня Майрхофер
Таня Майрхофер (Tanja Mairhofer;, , Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка) ― аўстрыйская пісьменніца, тэлевядучая і актрыса.
Творчасць
Вяла праграмы на музычных станцыях MTV, «Viva Zwei» і дзіцячым. У 2003 годзе была адной з вядучых сцэнічнага шоу пад назвай «The Dome».
Філіпіняцкі сельсавет
Філіпіня́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Філіпіняты.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Забрэжскага сельсавета.
Абель Віль
Абель Віль (Abelis Willis) — плябан царквы ў (цяпер Romanowo — Раманава) у Самбіі. Пераклаў на прускую мову лютэраўскі «Малы Катэхізіс» — г.зв. трэці прускі Катэхізіс, або «Энхірыдыён», надрукаваны Іаганам Даўбманам у Кёнігсбергу ў 1561 годзе. З-за недастаковага ведання прускай мовы звяртаўся па дапамогу да пруса Паўля Мегота, які ведаў прускую, літоўскую і куршскую мовы. Нягледзячы на шэраг адхіленняў прускага тэкста ад нямецкага арыгінала і на ўласна моўныя памылкі, «Энхірыдыён» з'яўляецца цяпер самай значнай крыніцай ведаў аб прускай мове.
Сымон Грунаў
Сымон Грунаў (Simon Grunau, Simonas Grunavas) — манах, склаў пруска-нямецкі слоўнічак (каля 100 прускіх слоў). Слоўнічак з'яўляецца часткай Прускай хронікі Грунаў, напісанай паміж 1517–1526, вядома 8 спісаў гэтага манускрыпта.
Ізабела
Вытворныя формы: Ізабе́лка, Бе́ла, І́за, Белу́ня.
Імяніны: 22 лютага, 16 сакавіка, 14 ліпеня, 9 верасня, 19 лістапада, 9 снежня.
Турбаеўка
Турбаеўка (Турбаевка) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Турбаеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Служба спасения 01 (часопіс)
Служба спасения 01 (Служба ратавання 01) — беларускі вытворча-практычны часопіс. Выдаецца з кастрычніка 1998 года ў Мінску.
Змест
Пажарная бяспека ў прыватнасці і агульная бяспека.
Часопіс адрасаваны кіраўнікам і спецыялістам-практыкам, чыя дзейнасць звязана з забеспячэннем пажарнай бяспекі і бяспекі ў цэлым, а таксама спецыялістам праектных арганізацый.
Асноўныя рубрыкі часопіса:
Міхаіл Мікалаевіч Пташук
Міхаі́л Мікала́евіч Пташу́к (, в. Фядзюкі Ляхавіцкага р-на — ) — беларускі кінарэжысёр, акцёр, прадзюсар.
Біяграфія
Скончыў рэжысёрскі факультэт Тэатральнага вучылішча імя Б. Шчукіна (1967), Вышэйшыя рэжысёрскія курсы Дзяржкіно СССР (1972; майстэрня Г. Данеліі). Працаваў рэжысёрам у тэатрах Масквы і Казані. З 1974 на кінастудыі «Беларусьфільм». Член КПСС (з 1978). Загінуў у аўтакатастрофе 26 красавіка 2002 года, у Маскве, па шляху на прысуджэнне прэміі «Ніка».
Атрымалі шырокую вядомасць яго экранізацыі вядомых літаратурных твораў беларускіх пісьменнікаў — «Вазьму твой боль» (паводле І. Шамякіна, 1982), «Чорны замак Альшанскі» (2 серыі, паводле У. Караткевіча, 1983), «Знак бяды» (паводле В. Быкава, 1986). Сярод фільмаў канца 1980-1990-х — гісторыка-палітычныя стужкі «Наш браняпоезд» (1988), "Кааператыў «Палітбюро» (1992), «У жніўні 44-га…» (2000). Паставіў тэлевізійны фільм «Нас выбраў час» (1978), фільм-спектакль Мінскага тэатра «Вольная сцэна» «Макбет» (1997).
Работы М. Пташука неаднаразова атрымлівалі высокія ўзнагароды на прэстыжных кінафестывалях. Для яго творчай манеры ўласцівы абвостраная ўвага да складаных гісторыка-філасофскіх праблем, псіхалагічная заглыбленасць, упэўненасць рэжысёрскага почырку і пад.
Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1982). Народны артыст БССР (1990). Дзяржаўная прэмія БССР (1982) за экранізацыю рамана І. Шамякіна «Вазьму твой боль»; прэмія Ленінскага камсамола (1980) за кінафільм паводле твора У. Халіпа і А. Петрашкевіча «Время выбрало нас».
Белая Русь (газета)
«Белая Русь» — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета акцябрысцкага кірунку, фактычны орган шавіністычнага Паўночна-Заходняга рускага веча. Выдалася з 19 лютага (4 сакавіка) 1906 — 20 чэрвеня (3 ліпеня) 1906 ў Вільні на рускай мове. Заснавальнік і выдавец генерал–лейтанант А. А. Даронаў, рэдактары М. М. Дзмітрыеў, Д. І. Даўгяла, А. А. Ляхвіцкі.
Газета выступала за пануючае становішча ў Паўночна-Заходнім краі «рускага насельніцтва», да якога адносіла таксама беларусаў і украінцаў, адмаўляла іх нацыянальную і культурную самастойнасць. Адначасова выступала за ўвядзенне беларускай мовы ў пачатковых школах дзеля барацьбы з «паланізацыяй краю». Ставіла мэтай выхаванне ў беларусаў падтрымкі расійскіх вялікадзяржаўных «патрыятычных» пачуццяў. Спрабавала выкарыстаць спадчыну Ф. Скарыны, В. Цяпінскага і іншых дзеячоў беларускай культуры, пры гэтым адмаўляла беларускі складнік іх творчасці.
У рубрыцы «Тэатр і музыка» змяшчала кароткія рэцэнзіі і агляды мастацкага жыцця Вільні і губерні.
Заміна
Заміна — горная рака, размешчаная ў Ліхтэнштэйне. Рака працякае ў вузкай міжгорнай даліне. Даўжыня ракі — прыблізна 17 км (Ліхтэнштэйн — 12 км, Аўстрыя — 5 км). З’яўляецца другой па даўжыні ракой княства. Упадае ў раку Іль на тэрыторыі Аўстрыі непадалёк ад горада Фельдкірх.
Капітолій (Вашынгтон)
Капітолій (United States Capitol) — месцазнаходжанне Кангрэса ЗША на Капіталійскім пагорку ў Вашынгтоне, ідэйна-горадабудаўнічы цэнтр акругі Калумбія. Злучаецца з Манументам Вашынгтона і Манументам Лінкольна 1800-метровай Нацыянальнай алеяй. На ўсход ад парламенцкага цэнтра раскінуліся Бібліятэка Кангрэса і рэзідэнцыя Вярхоўнага суда ЗША (да 1935 пасяджэння Вярхоўнага суда праходзілі ў самым Капітоліі).
Цільда Суінтан
Кэ́трын Маці́льда «Ці́льда» Суі́нтан (Katherine Mathilda «Tilda» Swinton, нар. 5 лістапада 1960, Лондан, Вялікабрытанія) — брытанская. Уладальніца ўзнагарод Берлінскага (1988) і Венецыянскага (1991) кінафестываляў. Лаўрэат прэміі BAFTA (2007) і «Оскар» (2008). Галоўным чынам здымаецца ў незалежным кіно, таксама прыняла ўдзел у некалькіх галівудскіх праектах. Найбольш вядомыя фільмы актрысы — «Арланда» (1992), «Пляж» (2000), «Малады Адам» (2003), «Хронікі Нарніі: Леў, вядзьмарка і адзежная шафа» (2005), «Канстанцін: Уладар цемры» (2005), «Загадкавая гісторыя Бенджаміна Батана» (2008), «Прачытаўшы, спаліць» (2008).
Якапа Сансавіна
Якапа Сансаві́на (Jacopo Sansovino; 2 ліпеня 1486 — 27 лістапада 1570) — скульптар і архітэктар эпохі Высокага Адраджэння.
Якапа быў наняты папам Юліем II для рэстаўрацыі пашкоджаных статуй, таксама ён стварыў бронзавую копію скульптурнай групы «Лаакаон і яго сыны». У 1511 годзе Сансавіна вярнуўся ў Фларэнцыю, дзе пачаў працу над мармуровай статуяй Якава Зевядзееў для сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ. У той жа перыяд ім была створана скульптура «Бахус і Пан» (Барджэла).
Вярнуўшыся ў Рым, Якапа працаваў для абшчыны фларэнційцаў над царквой Сан-Джавані-Дэі-Фіярэнціна, распачатай Антоніа да Сангала. Мармуровая скульптурная група «Мадонна з дзіцем», створаная Сансавіна, была ўсталяваная на захад ад храма Сант-Агасціна.
У 1527 годзе Якапа быў вымушаны бегчы з разрабаванага Рыма. Па шляху ў Францыю ён спыніўся ў Венецыі, дзе яго прынялі Тыцыян і П’етра Арэціна. Заказ на аднаўленне галоўнага купала базілікі Сан-Марка прымусіў яго адмовіцца ад сваіх планаў. Неўзабаве Сансавіна становіцца галоўным архітэктарам Венецыянскай рэспублікі. У Венецыі ён застаўся да канца жыцця.
Сансавіна ўнёс вялікі ўклад у архітэктуру Венецыі. Пад яго кіраўніцтвам былі пабудаваны будынак бібліятэкі, манетны двор, ладжэта. Якапа пабудаваў некалькі палацца, цэрквы Сан-Джуліяна і Сан-Франчэска дэла Вінья, якую скончваў Паладыа.
Як скульптар, Сансавіна вылепіў статую Марса і Нептуна, устаноўленыя на параднай лесвіцы Палаца Дожаў.
Паўднёвая Галандыя
Плошча тэрыторыі 3403 км² (5-е месца).
Шлам
Шлам (ад Schlamm — бруд) — адходы прадукту, якія складаюць пылавыя і дробязныя яго часткі, што атрымліваюць у выглядзе асадка пры прамыванні якога-небудзь руднага матэрыялу. таксама:
Маджызана
Маджызана (Magisano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катандзара.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Заступнікам населенага пункта лічыцца святы S.Maria Assunta,San Pietro,San Simone.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Topos
Topos — літоўскі філасофска-культуралагічны часопіс. Выдаецца са студзеня 2000 года Цэнтрам даследаванняў інтэрсуб’ектыўнасці і мажасабовай камунікацыі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс, Літва). Выходзіць у друкаваным і электронным фарматах з перыядычнасцю два нумары на год. Індэксуецца ў міжнародных базах дадзеных і -CEEAS (Central & Eastern European Academic Source). Галоўная рэдактарка — Таццяна Шчытцова.
Часопіс Topos з’яўляецца некамерцыйным выданнем і знаходзіцца ў адкрытым доступе. Рэдакцыя часопіса прымае да разгляду матэрыялы на рускай, беларускай і англійскай мовах; у асобных выпадках магчыма публікацыя на іншых мовах рэгіёну. Плата за працэс разгляду і падачу матэрыялаў не бярэцца.
Мэты і тэматыка
Часопіс Topos публікуе арыгінальныя даследванні і пераклады ў галіне філасофіі (уключна з гісторыяй філасофіі), а таксама ў іншых сферах — такіх, як тэорыя культуры і культурныя даследванні, візуальныя даследванні і тэорыя медыя, тэорыя літаратуры і рэлігійныя даследванні, сацыяльная і палітычная тэорыі, посткаланіяльныя і гендарныя даследванні і інш. Часопіс прадстаўляе кантынентальную філасофскую традыцыю (уключна з яе інтэрпрэтацыяй і развіццём за геаграфічнымі межамі кантынентальнай Еўропы) і накіраваны на выяўленне актуальнасці прапанаванага ў яе межах аналітычнага і канцэптуальнага інструментарыя для разумення рэалій сучаснага свету. Часопіс прытрымліваецца прынцыпу метадалагічнага плюралізму і накіраваны на развіццё і дэманстрацыю эўрыстычнасці ключавых спосабаў тэарэтызавання ў сучаснай філасофіі: фенаменалогіі і герменэўтыкі, постструктуралізму і семіятычнага аналізу, сацыяльнай крытыкі і псіхааналізу і інш.
Важным элементам выдавецкай палітыкі часопіса Topos з’яўляецца мультыдысцыплінарная адкрытасць, якая дазваляе рабіць бачнай сувязь філасофскага аналізу з даследчыцкімі траекторыямі ў іншых сацыягуманітарных навуках, а таксама выкарыстоўваць і ўзмацняць гэтую сувязь для больш прадуктыўнага асэнсавання актуальнах праблем сучаснасці. У тэматычным дачыненні часопіс адрозніваецца шырокім дыяпазонам і ў роўнай ступені зацікаўлены як у метадалагічных, так і прадметных даследваннях, прысвечаных разнастайным сферам і аспектам чалавечага/сацыяльнага вопыту. Пры гэтым акцэнт робіцца на матэрыялах і выпусках, у якіх універсалісцкі патэнцыял філасофскіх тэорый набывае пераканаўчасць пры дапамозе лакальна арыентаваных/фундзіраваных інтэпрэтацый.
IC 3265
IC 3265 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Холм-Пуцятаў
Холм-Пуцятаў (Холм-Путятов) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Мікалай Іванавіч Прашковіч
Мікола (Мікалай Іванавіч) Прашковіч (, в. Гарадзішча Бярэзінскага раёна —, в. Гарадзішча Бярэзінскага р-на) — беларускі літаратуразнавец, крытык, перакладчык.
Холм-Пуцятаў
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Холм-Пуцятаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Мікалай Іванавіч Прашковіч
Біяграфія
Скончыў у 1957 годзе філалагічны факультэт БДУ. Тры гады працаваў настаўнікам. У 1960 г. паступіў у аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. Спецыялізаваўся па старажытнай беларускай літаратуры, затым працягваў вучобу ў Ленінградзе. Пасля сканчэння ў 1963 г. аспірантуры працаваў малодшым, а з 1969 г. старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута літаратуры. У 1965 г. абараніў дысертацыю па творчасці С. Полацкага.
Некаторыя яго выступленні ў друку вылучаліся асаблівай палемічнай завостранасцю і атрымалі шырокі грамадскі рэзананс у Беларусі. Так, рэцэнзія М. Прашковіча на кнігу А. Коршунава пра А. Філіповіча (Полымя. 1965. № 12) выклікала рэзка адмоўную рэакцыю галоўнага афіцыёзнага гісторыка Л. Абэцэдарскага, ягоных аднадумцаў і паслужыла ў 1966 г. падставай для спецыяльнай навуковай дыскусіі ў Акадэміі навук па пытаннях беларускай дзяржаўнасці, ацэнцы ролі царкоўна-рэлігійнай уніі і інш. М. Прашковіч сябраваў з многімі патрыятычна настроенымі беларускімі пісьменнікамі і навукоўцамі, асабліва з Л. Геніюш, з якой перапісваўся і якую наведваў у Зэльве. Наладзіў сувязі з украінскімі патрыётамі. Калі ў пачатку 1970-х г. некаторыя з іх (М. Кацюбінская, З. Франко) былі абвінавачаныя ў нацыяналізме і пазбаўленыя работы, М. Прашковіч збіраў сродкі на дапамогу ўкраінскім сябрам.
Даверлівы, адкрыты і залішне эмацыянальны М. Прашковіч быў выкарыстаны савецкай дзяржбяспекай, пад пільным наглядам якой знаходзіўся, для дыскрэдытацыі некаторых патрыётаў, фабрыкацыі справы і выкрыцця ў 1973—1974 г. «гнязда беларускіх нацыяналістаў» у АН БССР, у выніку чаго пацярпела цэлая група беларускіх навукоўцаў. Па абвінавачанні ў беларускім нацыяналізме ў 1974 г. М. Прашковіч быў звольнены з работы ў АН БССР. Пэўны час заставаўся беспрацоўным, затым працаваў грузчыкам, карэктарам у часопісе «Родная прырода» і газеце «Вечерний Минск». У 1982 г. па стане здароўя пакінуў работу. Трагічна загінуў у час пажару ў роднай вёсцы.
Холм-Пуцятаў
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Янтарны
Назву Янтарны маюць:
Менская акруга
Ме́нская акруга, Мінская акруга — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Беларускай ССР, што існавала з ліпеня 1924 па ліпень 1930 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Менск.
Гісторыя
Акруга ўтвораная 17 ліпеня 1924 года. Плошча акругі 10888 км², насельніцтва 498,6 тыс. чал. (1924), пасля ўзбуйнення плошча 21421 км², насельніцтва 879,7 тыс. чал. (1927). Паводле дадзеных перапісу 1926 года колькасць насельніцтва складала 539,5 тыс. чал. У тым ліку беларусы — 79,8 %; яўрэі — 13,1 %; рускія — 3,1 %; палякі — 2,5 %.
Першапачаткова ўключаў 11 раёнаў: Астрашыцка-Гарадоцкі, Заслаўскі, Койданаўскі, Лагойскі, Пухавіцкі, Самахвалавіцкі, Смалявіцкі, Смілавіцкі, Уздзенскі, Чэрвеньскі, Шацкі, 2 гарады (Менск, Чэрвень), 8 мястэчак (Заслаўе, Койданава, Лагойск, Пухавічы, Смалявічы, Смілавічы, Узда, Шацк).
20 жніўня 1924 года раёны падзеленыя на 120 сельсаветаў. Выходзіла акруговая газета «Беларуская вёска».
9 чэрвеня 1927 года ў склад Менскай акругі ўвайшлі 8 раёнаў скасаваных Барысаўскай і Слуцкай акруг: Барысаўскі, Бягомльскі, Бярэзінскі, Грэскі, Зембінскі, Капыльскі, Крупскі Плешчаніцкі, Халопеніцкі.
18 чэрвеня Крупскі раён перададзены Аршанскай акрузе. 4 жніўня 1927 года скасаваны Шацкі раён. 27 верасня 1927 года скасаваны Зембінскі раён.
Акруга скасаваная 26 ліпеня 1930 года, як і большасць акруг.
Чорны кубаметр
«Чорны кубаметр» — помнік карціне «Чорны квадрат» Казіміра Малевіча, адкрыты Юрыем Ростам у панадворку ўласнага дома «Стайня Роста» на Чыстых ставах у 2015 годзе да стагоддзя карціны.
Перагісторыя
У першай палове 1990-х гадоў фатограф і журналіст Юрый Рост купіў на Чыстых ставах былую стайню чаезаводчыкаў Боткіных, якую адрэстаўраваў і зрабіў сваёй майстэрні. Майстэрня атрымала неафіцыйную назву «Стайня Роста», перайшоўшая потым на назву вядомай тэлеперадачы, якую вёў сам Рост.
Рыбачы (Калінінградская вобласць)
Рыбачы (Рыба́чий, Rossitten, Rasytė) — пасёлак у Зеленаградскім раёне Калінінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Куршская каса.
Насельніцтва — 839 чал. (2010). Пасёлак размешчаны на ўзбярэжжы Куршскага заліва Балтыйскага мора на Куршскай касе за 43 км ад Зеленаградска. Пасля Другой сусветнай вайны па рашэнні Патсдамскай канферэнцыі Росітэн быў перададзены СССР. Перайменаваны ў Рыбачы. З 1947 года з’яўляўся пасёлкам гарадскога тыпу. Ператвораны ў сельскі населены пункт у 2005 годзе.
Працэс (фільм)
Апісанне
Масква, 1930 год. Калонная зала Дома Саюзаў. Група высокапастаўленых эканамістаў і інжынераў абвінавачваецца ў змове з мэтай дзяржаўнага перавароту. Сцвярджаецца, што яны заключылі таемны пакт з прэм’ер-міністрам Францыі Раймонам Пуанкарэ, мэтай якога з’яўляецца знішчэнне савецкай улады і аднаўленне капіталізму. Усе абвінавачанні сфабрыкаваныя, і абвінавачаныя вымушаны прызнаць злачынствы, якіх яны ніколі не ўчынялі. Суд выносіць смяротныя прысуды.
Шадо
Шадо́ (chaudeau, chaudau, ад chaud eau — цёплая вада) — французская салодкая страва, прыгатаваная на вадзяной лазні з жаўткоў, узбітых на белым віне з цукрам. Шадо быў распаўсюджаны ў Францыі на вясельных баляваннях яшчэ да трыўмфальнага шэсця італьянскага сабаёна. Шадо гатавалі да вяселля для жаніхоў французскія нявесты.
Істотнае значэнне ў падрыхтоўцы мае віно. Надзвычайна вытанчаным атрымліваецца шадо з шампанскага. У якасці заключнай ноткі ў шадо часам дадаецца крыху каньяку ці шэры, а затым дэсерт упрыгожваецца шапкай з узбітых вяршкоў. Часам шадо гатуюць з чырвонага і ружовага віна.
Вінчэнца Катэна
Вінчэнца Катэна (іт. Vincenzo Catena; 1470—1531) — венецыянскі мастак канца XV ​​— пачатку XVI ст. Ствараў рэлігійныя кампазіцыі і партрэты.
Біяграфія
Захавалася вельмі мала звестак аб ранніх гадах мастака. Дыскусійнымі застаюцца месяц і год яго нараджэння, паходжанне і месца нараджэння. Год нараджэння размяшчаюць то ў 1470, то ў 1480 г. Калі ён нарадзіўся ў 1470 годзе (ці бліжэй да 1475), то ў 1500 годзе яму было каля 30 ці крыху менш, гэта значыць ён належаў да пакалення Джарджонэ і Тыцыяна.
Па здагадках, ён мог быць сынам Б’яджа Катэна, які паходзіў з Істрыі.
Сабаён
Сабаён (zabaglione, zabaione; sabayon) — адна з самых вядомых салодкіх страў італьянскай кухні, яечны крэм з даданнем віна (звычайна марсалы або прасека). Яечны жаўток узбіваецца з цукрам да ўтварэння белай пены, затым дадаецца віно, для водару — ром і карыца. Атрыманая сумесь узбіваецца на вадзяной лазні да ўтварэння пены. Падаецца ў дэкарыраваным цукровай пудрай кілішку з бісквітным печывам або са свежым інжырам. Падобны французскі дэсерт носіць назву шадо.
Вінчэнца Катэна
Біяграфія
У 1520 годзе вестку пра папулярнага мастака (якому было за 40) пакінуў венецыянец Маркантоніа Мікелі, які падаў і пералік твораў мастака, вядомыя яму ў прыватных зборах жыхароў Венецыі. Сярод заказчыкаў Катэна — багатыя жыхары Венецыі, а апекуном мастака быў дож Леанарда Ларэдана.
Сабаён
У шырокім сэнсе сабаёнамі завуць розныя дэсерты, якія рыхтуюцца з утварэннем пены з даданнем алкагольных напояў. Аўтарства сабаёна прыпісваецца вялікаму італьянскаму кухару XVI стагоддзя Барталамеа Скапі, а таксама прыдворнаму кухару герцага Карла Эмануіла I Савойскага.
Сабаён таксама папулярны ў Аргенціне, дзе вядомы як sambayón. У Калумбіі дэсерт вядомы як sabajón. У Венесуэле падобны дэсертны напой на яйках называюць «крэмавым пуншам» (ponche de crema).
Вінчэнца Катэна
Біяграфія
У Венецыі Вінчэнца Катэна заваяваў папулярнасць у кансерватыўнага кола заказчыкаў, асабліва як руплівы партрэтыст. Нейкім чынам ён быў блізкі да Себасцьяна дэль П’ёмба, які стаў кіраўніком у майстэрні пасля смерці Джарджонэ. Вядома, што Катена прысутнічаў на вяселлі сястры Себасцьяна дэль П’ёмба.
Санта-Ана (Каліфорнія)
Са́нта-А́на (Santa Ana) — горад у ЗША, штат Каліфорнія, адміністрацыйны цэнтр акругі Орындж.
Заснаваны ў 1869 годзе. Размешчаны на адлегласці каля 16 км на ўсход ад Ціхаакіянскага ўзбярэжжа. Праз горад працякае (у залежнасці ад сезону) рака Санта-Ана.
Эдвард Адамавіч Вайніловіч
Належаў да сярэднезаможнага шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Атрымаў тэхнічную і сельскагаспадарчую адукацыю і практыку (у тым ліку — за мяжой) — слуцкую гімназію (1861—1865), Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут (1865—1869), сельскагаспадарчыя курсы ў Прушкаве (1872). Але хутка пачаў актыўна займацца ва ўласным маёнтку сельскагаспадарчай вытворчасцю, грамадскай і дзяржаўнай службай у родным Слуцкім павеце Мінскай губерні: выбіраўся членам (1880—1917) дабрачыннага таварыства ў Слуцкім павеце; па прызначэнні расійскіх улад быў шматгадовым ганаровым міравым суддзёю (1883—1917) Слуцкага павета і дэпутатам дваранства (1887—1917, 1918) ад Слуцкага павета ў Мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе; быў апекуном (1903—1914) над маяратамі малалетняга князя Альбрэхта Радзівіла; фінансаваў (разам з іншымі асобамі) будаўніцтва камерцыйнага вучылішча (т.зв. «гандлёвай школы») у Слуцку; арганізоўваў сельскагаспадарчыя выстаўкі і інш.
У 1905—1910 гг. на свае грошы пабудаваў у Мінску каталіцкі касцёл Святога Сымона і Святой Алены (Чырвоны касцёл) у памяць аб сваіх заўчасна памерлых дзецях. Быў шчырым католікам, але і заўзятым прыхільнікам міжнацыянальнага і міжканфесійнага міру, свабоды сумлення; будаваў праваслаўныя цэрквы, стаў заснавальнікам камітэта абароны праў яўрэяў і татар у Клецку.
Быў выбраны дэпутатам (1906—1909) ад Мінскай губерні ў Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі, дзе ў 1906—1908 г. узначальваў групоўку дэпутатаў «Саюз Колаў Каралеўства Польскага і Краёў Літвы і Русі» (і паралельна яе частку — «Кола Літвы і Русі»). У 1906 г. адмовіўся ад прапанаванай Пятром Сталыпіным пасады намесніка міністра земляробства Расійскай імперыі. Стаў адным з лідараў ліберальна-кансерватыўнага кірунку «краёвасці» і першым старшынёй Краёвай партыі Літвы і Беларусі (1907—1908) — быў абаронцам права прыватнай уласнасці і выступаў за аўтаномію свайго краю ў складзе Расійскай імперыі, скасаванне саслоўных адрозненняў, ліквідацыю сялянскага малазямелля, развіццё сістэмы бясплатнай пачатковай адукацыі, прававую роўнасць народаў, моў, культур, канфесій і інш.
Дасягненнем дзейнасці Эдварда Вайніловіча ў Дзяржаўным Савеце Расійскай імперыі было ўвядзенне расійскім урадам у 1911 г. земстваў у Мінскай, Магілёўскай, Віцебскай, Кіеўскай, Валынскай і Падольскай губернях, што паспрыяла эканамічнаму і культурнаму развіццю гэтых зямель. У 1911—1917 гг. быў (па выбары) дэпутатам ад «польскай» (каталіцкай) курыі Слуцкага павета ў мінскай губернскай земскай управе (мінскім земстве), дзе шукаў паразуменне з беларускім сялянствам і інтэлігенцыяй.
У час Першай сусветнай вайны як кіраўнік Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі аказваў дапамогу бежанцам і ахвярам вайны, захоўваў эвакуіраваную пародзістую жывёлу, арганізаваў догляд за прыватнымі гаспадаркамі Мінскай губерні. Пасля падзення расійскага самаўладдзя ў ходзе Лютаўскай рэвалюцыі (1917) станоўча ўспрыняў працэс палітычнага самавызначэння беларусаў і стаў разам з іншымі лідарамі Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі актыўным прыхільнікам палітычнай суб’ектнасці Беларусі, робячы канкрэтныя для таго крокі, але адмоўна аднёсся да сацыялістычных лозунгаў скасавання прыватнай уласнасці на зямлю. У 1917 г. выдаткаваў грошы на Беларускі нацыянальны камітэт (у Мінску). Падтрымліваў свайго «палітычнага вучня» і паплечніка Рамана Скірмунта, які летам 1918 г. рабіў захады, каб Беларуская Народная Рэспубліка фарміравалася як капіталістычная дзяржава. У канцы кастрычніка 1918 г. увайшоў у якасці члена ў склад Рады БНР, а ў лістападзе 1918 г. падтрымаў ідэю стварэння канстытуцыйна-манархічнай дзяржавы Вялікае Княства Літоўска-Беларускае пад нямецкай апекай.
Пасля адыходу з Беларусі нямецкіх войск узначаліў Саюз палякаў беларускіх ускраін, актыўна ўдзельнічаў у снежні 1918 г. у арганізацыі набору і фінансавання Літоўска-беларускіх дывізій для абароны літоўска-беларускіх зямель ад бальшавікоў, падтрымаў ідэю ўваходжання літоўска-беларускіх зямель у склад аднаўлянай Юзафам Пілсудскім шматнацыянальнай федэратыўнай Рэчы Паспалітай, увайшоў у склад Польска-беларускага таварыства для палітычнага і культурнага супрацоўніцтва на Беларусі і Саюза маянткоўцаў Літвы і Беларусі ў Варшаве. У сакавіку 1920 г. у Вільні ўзначаліў арганізацыю землеўласнікаў літоўска-беларускіх зямель «Саюз саюзаў», створаную ў выніку рэарганізацыі Саюза маянткоўцаў Літвы і Беларусі ў Варшаве. У маі 1920 г. стаў ініцыятарам падачы асобнымі беларускімі нацыянальнымі дзеячамі (з кола Польска-беларускага таварыства для палітычнага і культурнага супрацоўніцтва на Беларусі) дэкларацыі аб саюзе Беларусі і Польшчы. Пасля заняцця ў ліпені 1920 г. бальшавікамі беларускіх зямель назаўсёды вымушана пакінуў родныя мясціны і пераехаў у польскі Бзовец (Люблінская губерня).
У снежні 1921 г. са сваякамі вырашыў асесці ў польскім Быдгашчы, адышоў ад палітычнай дзейнасці і не ўступаў у палітычныя партыі. З 1921 г. актыўна фінансава падтрымліваў т.зв. «Крэсавы інтэрнат», заснаваны ў Быдгашчы для выхавання дзяцей землеўласнікаў Мінскай, Магілёўскай і Віцебскай губерняў, чые маёнткі пасля Рыжскага мірнага дагавора (1921) апынуліся на тэрыторыі СССР і былі нацыяналізаваны. У 1923 г. быў выбраны на пасаду старшыні (1923—1928) арганізацыі эмігрантаў «Саюз палякаў усходніх ускраін», а ў 1927 г. — ганаровым членам (1927—1928) Навагрудскага таварыства сельскай гаспадаркі. Катэгарычна выступаў супраць палітыкі паланізацыі беларускага насельніцтва Польшчы і выказваўся (у тым ліку ў друку) у падтрымку развіцця беларускамоўнай культуры. Да канца свайго жыцця быў прыхільнікам злучэння разам усіх беларускіх зямель, стварэння польска-беларускай федэрацыі (каб мець Беларусі выхад да мора), а таксама вяртання польскамоўных землеўласнікаў і інтэлігенцыі Беларусі да пастаяннага ўжывання беларускай мовы, што, аднак, сустрэла мала спачувальнікаў. За прабеларускія погляды і дзеянні атрымаў у Польшчы (Другой Рэчы Паспалітай) рэпутацыю «апошняга беларускага баярына».
Памёр у Быдгашчы, дзе быў з пашанай пахаваны сваімі шматлікімі сябрамі і сваякамі. Пасля смерці Эдварда Вайніловіча яго жонка Алімпія Вайніловіч працягвала фінансава падтрымліваць «Крэсавы інтэрнат». 11 чэрвеня 2006 г. труна з рэшткамі Эдварда Вайніловіча была ўрачыста перапахавана ў Мінску (Беларусь) каля касцёла Святога Сымона і Святой Алены ў прысутнасці далёкіх сваякоў Вайніловічаў.
Паходжанне роду, бацькі і сёстры
Належаў да сярэднезаможнага шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля», прадстаўнікі якога займалі розныя земскія пасады ў Новагародскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага і Слуцкім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. Пра свае карані Эдвард Вайніловіч пісаў у мемуарах, што «род быў мясцовы, беларускі», а ў сваім тастаменце адзначыў цесную сувязь з радзімай і народам:
У сталым веку Эдвард, пераймаючы тую старажытную традыцыю, стварыў у Савічах фамільны курган, куды перавез з касцёлаў рэшткі сваіх продкаў.
Нарадзіўся Эдвард Вайніловіч у ноч з 12 на 13 кастрычніка 1847 г. у сям’і Адама Антонавіча Вайніловіча (1806—1874) і яго жонкі Ганны Эдвардаўны Ваньковіч (1826—1893). Месцам нараджэння Эдварда стала сядзіба Ваньковічаў у маёнтку Вялікая Сляпянка (зараз у межах Мінска) Мінскага павета, дзе ў сваіх бацькоў гасцявала ў той час яго маці. Быў названы Эдвардам у гонар свайго дзеда Эдварда Станіслававіча Ваньковіча (1793—1872), а поўнае яго імя, дадзенае пры хрышчэнні ў каталіцтва ў Мінску ў кафедральным саборы Найсвяцейшай Дзевы Марыі, было Эдвард Антоній Леанард. Хросным бацькам Эдварда Вайніловіча стаў былы мінскі губернскі маршалак (1823—1847) Леў Францавіч Оштарп (1785—1851), які быў сябрам і суседам Ваньковічаў.
Эдвардаў бацька Адам Вайніловіч быў сынам Антона Адамавіча Вайніловіча (1773—1855), слуцкага павятовага маршалка (1811—1818), скончыў слуцкую кальвінісцкую школу і Віленскі ўніверсітэт, служыў папячыцелем сельскіх запасных магазінаў Слуцкага павета (1835—1845), займаўся гаспадаркай і быў пасрэднікам у многіх зямельных спрэчках, таму атрымаў вялікі аўтарытэт і быў кампрамісарам у справе продажы вялізных Барысаўскіх маёнткаў (Стары Барысаў і інш.) князя Гераніма Лявона Радзівіла (1808—1885) расійскаму вялікаму князю Мікалаю Мікалаевічу (1831—1891). Бацькавы якасці душы і бацькаў стыль вядзення спраў у поўнай меры праявіліся і ў дзейнасці Эдварда Вайніловіча.
Маці Ганна (Анэля) Эдвардаўна Ваньковіч (1826—1893) была дачкой Эдварда Станіслававіча Ваньковіча (1793—1872), мінскага павятовага харунжага (1817—1820), і яго жонкі Міхаліны Станіславаўны Манюшкі, цёткі вядомага кампазітара Станіслава Манюшкі. Яе род Ваньковічаў адносіўся да рэгіянальнай эліты Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, а пазней Мінскай губерні Расійскай імперыі. У прыватнасці, дзед Ганны Ваньковіч Станіслаў Аляксандравіч Ваньковіч (?—1812) быў барысаўскім павятовым маршалкам (1797—1802), а пасля мінскім губернскім маршалкам (1802—1806). У сям’і Вайніловічаў з пяццю дзецьмі, меўшай не вельмі вялікі маёнтак, матэрыяльныя магчымасці былі вельмі абмежаваныя, а маці Ганна з вялікай спадчыны сваіх бацькоў Ваньковічаў атрымала сабе толькі 10 000 рублёў срэбрам.
Адна сястра Эдварда Міхаліна Вайніловіч (1848—1941) пайшла замуж за Атона Ігнатавіча Горвата (1809—1894), былога мінскага губернскага маршалка (1847—1853), для якога гэта быў другі шлюб. Першай жонкай Атона Горвата была Людвіка Львоўна Оштарп (8 чэрвеня 1807—?) — дачка мінскага губернскага маршалка (1823—1847) Льва Францавіча Оштарпа (1785—1851). Другая сястра Эдварда Габрыэла Вайніловіч (1850—1879) узяла шлюб з Ежы Пятровічам Магільніцкім (1827—1915), арганізатарам паўстання 1863—1864 гадоў у Слуцкім павеце. Трэцяя сястра Эдварда Марыя Вайніловіч (1849—1927) пайшла замуж за Ксаверыя Бельскага (1842—1919). Чацвёртая сястра Ядвіга Вайніловіч (1864—1935) пабралася шлюбам з Вацлавам Генрыкавічам Кастравіцкім (не вельмі далёкім сваяком), стала вядомай прадпрымальніцай у Мінску, а таксама вялікай памочніцай свайго брата Эдварда Вайніловіча.
Шляхецкая годнасць
Выхаванне ў родавым маёнтку Савічы Слуцкага павета ў традыцыйнай шляхецкай годнасці, якую Эдвард Вайніловіч засвоіў і пранёс у сваёй душы праз усё сваё жыццё і якая заключалася ў высакароднай прастаце і сумленнасці, набожнасці і шчырай веры, зычлівасці і гасціннасці, шанаванні продкаў і ахвярнай любові да айчыны, пачалося бацькамі і працягвалася настаўнікамі, якіх падбіралі для дзяцей бацькі. Вялікім прыкладам для Эдварда заўсёды быў працавіты і мудры бацька, а таксама пакаленні памерлых продкаў. У сваім тастаменце Эдвард Вайніловіч з усёй самапавагай адзначыў: «Наш род ні перад кім шапкі не здымаў». Калі ў XVIII ст. у шырокім наваколлі Нясвіжа, Клецка і Слуцка ў Новагародскім ваяводстве амаль усе маёнткі належалі князям Радзівілам, гэта не было падставай для многіх сярэднезаможных шляхціцаў ваяводства (Вайніловічаў, Даманскіх, Незабытоўскіх (Незабітоўскіх), Рдултоўскіх, Рэйтанаў і інш.), чые маёнткі анклавамі дзіравілі суцэльныя масівы вялізных радзівілаўскіх ардынацый, страціць годнасць і незалежнасць і быць пад уплывам магнатаў. Вайніловічы, не дасягаўшы ніколі сенатарскіх пасад, а займаўшы пасады абозных, канюшых, земскіх суддзяў Новагародскага ваяводства, былі сябрамі Радзівілаў, але ніколі — іх слугамі.
Ад продкаў Эдвард Вайніловіч пераняў не толькі пачуццё ўласнай годнасці, але і рэлігійную талерантнасць. У сваіх мемуарах указаў, што ў Савічах у Новагародскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага ва ўніяцкай царкве (пераробленай пасля скасавання ўніяцтва ў 1839 г. у праваслаўную) яго продкі — шляхціцы-каталікі Вайніловічы — «не толькі бралі ўдзел у набажэнствах, але і хрысцілі не раз дзяцей і заключалі шлюбы, а некаторыя нават былі пахаваныя пад падлогай царквы». І дадае: ''«Можа гэтая мясцовая традыцыя паўплывала на тое, што ніхто з членаў нашай сям’і рэлігійным фанатызмам, асабліва ў адносінах да ўсходняга абраду, не быў заражаны. Бывалі мы ў царкве на шлюбах альбо пахаваннях нашай прыслугі звычайна ахвотна, атрымліваючы ганаровыя месцы, як заўжды з дываном пад нагамі і крэсламі»''.
Гувернанткі і хатнія настаўнікі
З павагай і ўдзячнасцю ў сваіх мемуарах успамінае сваю першую гувернантку Акінчыц (з малазаможнай шляхты Слуцкага павета), якая любіла Эдварда і яго сясцёр як родных і многаму навучыла. Эдвард з дзяцінства ведаў польскую (на якой у жыцці часцей за ўсё размаўляў і пісаў) і беларускую мовы, размаўляючы на ёй са сваімі сялянамі і дробнай (безмаёнткавай) беларускамоўнай шляхтай Случчыны. Першапачатковую адукацыю ён атрымаў дома ў спадчынным маёнтку Савічы пры дапамозе гувернантак і настаўнікаў, якія выкладалі яму французскую і нямецкую мовы, і гімназістаў-рэпетытараў (сына суседняга арандатара Шалкевіча і «магаметаніна» Мейшутовіча), якія вучылі яго рускай мове для паступлення ў гімназію ў Слуцку.
Успаміны аб сялянскай рэформе (1861)
З часоў прыгону Эдварду запомнілася нямногае, галоўным чынам яскравыя сялянскія вяселлі ў маёнтку. Дзень адмены прыгону ў 1861 г. запомніўся тым, што бацька сказаў: «Вось, дзеці, заўтра пайду сам карміць коней і кароў, а вы мне будзеце дапамагаць». Але раніцай усе сяляне прыступілі да сваіх абавязкаў, нібыта нічога не змянілася. Змяніліся толькі ўмовы і аплата працы. Таму большасць людзей засталася на сваіх месцах, пражыўшы ўсё сваё далейшае жыццё ў Савічах, гэтак жа як і дзеці і ўнукі апошніх, бо, на думку Вайніловіча, землеўласнікі не рабілі ім нічога несправядлівага альбо сялянам не хацелася змяняць свой лад жыцця.
Слуцкая гімназія (1861—1865)
У 1861—1865 гг. каталік Эдвард Вайніловіч вучыўся ў Слуцкай кальвінісцкай гімназіі, якая была раней кальвінісцкай школай (дзе калісь вучыўся яго бацька Адам) і лічылася адной з лепшых гімназій у краі. Яго вельмі ўразіў гэты старажытны горад, які меў столькі слядоў даўніны як у традыцыях, так і архітэктуры. У мемуарах ніякаму іншаму месцу Вайніловіч не надаў столькі любові, цікавасці, захаплення, увагі да падрабязнасцей у гістарычныя экскурсы (пра Алелькавічаў, Радзівілаў, «персіярні», кальвінісцкія кірхі і інш.), як Слуцку, роднаму Слуцкаму павету, а таксама яго жыхарам. Калі ён вучыўся ў гімназіі, то пражываў у Слуцку ў доме свайго дзядзькі Тадэвуша Антонавіча Вайніловіча (1804—1878), доўгачасовага і аўтарытэтнага слуцкага павятовага маршалка (1845—1863).
Уражанні пра часы Студзеньскага паўстання (1863)
На сярэдзіну навучання Эдварда Вайніловіча ў гімназіі прыпала паўстанне 1863—1864 гадоў. Яго патрыятычна настроены дзядзька Тадэвуш Вайніловіч (1804—1878), з’яўляючыся аўтарытэтным і доўгачасовым слуцкім павятовым маршалкам (1845—1863), прыняў удзел у падзеях, звязаных з падпісаннем т.зв. «мінскага пратакола».
Эмацыйны патрыятычны запал ахапіў многія слаі грамадства літоўска-беларускіх губерняў, асабліва бурна на любыя водгукі падзей у Варшаве і сваім краі рэагавалі моладзь і жанчыны, удзельнічаючы ў дэманстрацыях у кунтушах і канфедэратках, спяваючы патрыятычныя і рэлігійныя гімны ў касцёлах і на вуліцы, хаваючы зброю, а часам і саміх паўстанцаў. На думку Эдварда Вайніловіча, тых цвяроза думаючых людзей, што глядзелі глыбей і бачылі, што паўстанне не падрыхтавана і ўвогуле не мае шанцаў на поспех, а яго наступствы будуць неспрыяльнымі для краю, узбуджаныя натоўпы ганьбавалі.
Пад уплывам агітацыі нават патрыятычная маці Эдварда хацела адправіць яго, 15-гадовага юнака, у слуцкі паўстанцкі атрад, але, калі ў маёнтак прышлі паўстанцы вербаваць людзей, Эдварда не было дома і да атрада далучыўся толькі пісар маёнтка Савічы. Слуцкі атрад быў хутка разбіты, пісар з Савіч арыштаваны, таму бацьку Адаму Вайніловічу пагражаў секвестр маёнтка. Аднак слуцкаму павятоваму маршалку (1845—1863) Тадэвушу Вайніловічу (1804—1878) удалося дабіцца зняцця секвестру з маёнтка брата Савічы да рашэння суда, якога ў далейшым не адбылося.
Дагавор на спадчыну дзядзькавага маёнтка (1865)
Дзядзька Эдварда Люцыян Янавіч Вайніловіч (1817—1884) ад сваёй жонкі Гелены Янаўны Вейсенгоф (1815—1880), дачкі знакамітага генерала Яна Вейсенгофа (1774—1848), які ў свой час быў нават ад'ютантам Якуба Ясінскага (1759—1794), не меў дзяцей. Шануючы родавыя сувязі і маючы вялікую замілаванасць да «радзіннага гнязда» (маёнтка Пузава ў Слуцкім павеце), дзядзька Люцыян вырашыў, што пасля сваёй смерці яго родавы маёнтак Пузаў (Пузава) і набыты маёнтак Пераходы ў Слуцкім павеце павінны перайсці Вайніловічам па мужчынскай лініі, у прыватнасці сыну свайго стрыечнага брата — Эдварду Адамавічу Вайніловічу. Ён падпісаў з Адамам Антонавічам Вайніловічам (1806—1874) у 1865 г. адпаведную дамоўленасць. З таго часу Люцыян Вайніловіч і яго жонка абкружылі вялікай увагай маладога Эдварда, які пачаў часцей наведваць іх у Варшаве, завязалі з ім перапіску і з 1870-х пачалі шукаць нявесту.
Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут (1865—1869)
Пасля сканчэння гімназіі Эдвард вырашыў не займацца сельскай гаспадаркай у родным маёнтку і не служыць у войску ці чыноўнікам, а атрымаць спецыяльную (тэхнічную) адукацыю. Прычынай гэтага была няўпэўненасць у захаванні маёнтка, якую ён адчуў у 1863 г. у час пагрозы секвестру. У ходзе і пасля паўстання 1863—1864 гадоў шмат якія шляхціцы страчвалі маёнткі па прычыне канфіскацый і секвестраў расійскімі ўладамі, што пагражала і Вайніловічам, а пасля выдання «карніцкага» для каталіцкіх дваран «заходніх губерняў» Расійскай імперыі царскага ўказу ад 10 снежня 1865 г. палітыка расійскай улады была накіравана на змяншэнне працэнта дваран-каталікоў сярод землеўласнікаў «заходніх губерняў». Каб стала зарабляць на жыццё ў выпадку страты маёнтка, лепей падыходзілі тэхнічныя прафесіі, якія ў той час высока аплочвалася і былі запатрабаваныя.
Эдвард Вайніловіч паступіў у 1865 г. у Санкт-Пецярбургскі тэхналагічны інстытут без экзаменаў, бо добра скончыў Слуцкую гімназію — з медалём. Яго выкладчыкамі ва ўніверсітэце былі знакамітыя Дзмітрый Мендзялееў (1834—1907); будучы міністр фінансаў (1887—1892) Расійскай імперыі Іван Вышнеградскі (1830—1895); ураджэнец Мінскай губерні юрыст, адвакат і публіцыст Уладзімір Спасовіч (1829—1906), з якім Эдвард часта кантактаваў, і інш.
Сам інстытут быў надзвычай дэмакратычным, а большасць студэнтаў былі прыхільнікамі сацыялізму. Для Вайніловіча ж сацыялістычныя погляды і тэорыі былі несумяшчальнымі з тымі шляхецкімі традыцыямі, у якіх ён быў выхаваны ў бацькоўскім доме і якіх прытрымліваўся ўсё сваё жыццё. Ён з юнацтва быў перакананы, што прыватная ўласнасць з’яўляецца асновай прагрэсу, законнасці і парадку ў грамадстве, ''«бо ж уласнасць, узніклая ад старанняў, працы і ашчаднасці, высакародзіць чалавека, дадае стымул асабістай ініцыятыве. Тады як уласнасць, набытая насіллем над чужой уласнасцю, дэмаралізуе, адбірае жаданне працаваць і падштурхоўвае шукаць паляпшэння быту не ў асабістай працы, а ў пажаданні чужой маёмасці»''. Адзінае карыснае, што, па ўласным прызнанні, засталося ў Вайніловіча пасля знаёмства з сацыялізмам, гэта тое, што Эдвард навучыўся ўсіх людзей лічыць роўнымі сабе, роўнымі перад законам, як роўнымі перад Усявышнім. Бацька даваў Эдварду небагата грошай, бо сям’я збірала на пасаг яго сёстрам, але Эдварду ўдавалася хадзіць адзін-два разы ў месяц у тэатр альбо оперу. Пазнаёміўся Эдвард і з польскамоўнай дыяспарай, уваходзіў у студэнцкае зямляцкае таварыства. Яшчэ ў часы навучання студэнт Эдвард праходзіў практыку механікам у кузнях, сталеліцейных цэхах, якія існавалі пры самым інстытуце, а таксама наведваў з іншымі студэнтамі пад кіраўніцтвам прафесараў буйныя заводы Санкт-Пецярбурга і Кранштата.