cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рыга Мастэрс 2016 (снукер)
Прызавыя грошы
Прызавы фонд турніру павысіўся на €75,000 у параўнанні з леташнім спаборніцтвам, склаўшы €200,000. Колькасць прызавых грошай пераможцы турніру павысілася ў параўнанні з леташнім розыгрышам ўдвая, склаўшы €50,000.
Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады.
Фармат турніру
На Рыга Мастэрс 2016 прынялі ўдзел 128 гульцоў, з якіх 112 — удзельнікі мэйн-тура і 16 — аматары (2 — уладальнікі ўайлдкард). 124 гульцы — усе, акрамя ўладальнікаў уалдкард і іхніх апанентаў, — пачалі турнір з адзінага кваліфікацыйнага раўнда ў фармаце матча на выбыванне, які праходзіў на працягу двух дзён з 3 па 4 чэрвеня 2016 года (за 2.5 тыдні да асноўнай стадыі) на арэне Гільд Хол у Прэстане, Англія. Матчы з удзелам уладальнікаў уайлдкард (Таццяна Васільева і Дарэн Морган) гуляліся ўжо ў першы дзень турніру на асноўнай арэне, у выніку чаго лічыліся матчамі асноўнай стадыі. У 1/64 фіналу пары былі размеркаваныя паводле выпадковага лёсавання. Такім чынам, у асноўную стадыю праз кваліфікацыю прайшлі 62 снукерысты, да якіх далучыліся 4 удзельнікі адкладзеных матчаў 1/64 фіналу.
Соценныя брэйкі
У 58 матчах кваліфікацыйнай стадыі Рыга Мастэрс 2016 было выканана 15 соценных серый. Джон Хігінс, Сцюарт Кэрынгтан і Марк Уільямс аформілі па два сэнчуры ў сваіх матчах. Шатландзец Джон Хігінс у паядынку супраць Цепчаі Ун-Ну выканаў брэйк у 135 балаў, які стаў найвышэйшым на стадыі кваліфікацыі.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя брэйкі кожнага гульца.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У 61 матчы асноўнай стадыі Рыга Мастэрс гульцы аформілі 31 соценны брэйк. Колькасць брэйкаў, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 190 серый, што ў сярэднім азначае каля 3.1 паўсоценных серый у матчы.
Лідарам па колькасці соценных серый і па колькасці серый «50+» стаў пераможца турніру Ніл Робертсан, які зрабіў 4 сэнчуры-брэйкі і 18 паўсоценных брэйкаў. Фіналіст Майкл Холт і паўфіналіст Марк Уільямс аформілі 13 і 12 паўсоценных серый адпаведна. Мартын О'Донэл выканаў найвышэйшы брэйк на спаборніцтве ў 138 балаў ў матчы другога раўнда супраць Джымі Робертсана.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Змены ў рэйтынгу
У табліцы прадстаўлены змены ў сусветным рэйтынгу ў рамках топ-64 пад дзеяннем вынікаў Рыга Мастэрс 2016.
Відлін
Відлі́н (, Видлин) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.
Аперацыя «Цыклон»
Аперацыя «Цыклон» (Operation Cyclone) — кодавая назва праграмы ЦРУ па ўзбраенні афганскіх маджахедаў падчас Афганскай вайны 1979—1989 гадоў. «Цыклон» з’яўляецца адной з самых працяглых і самых дарагіх сакрэтных аперацый ЦРУ, фінансаванне праграмы пачалося з $20–30 мільёнаў у год і да 1987 года дасягнула ўзроўню $630 мільёнаў у год.
Перадгісторыя
Мы не штурхалі рускіх умешвацца, але мы наўмысна павялічылі верагоднасць, што яны гэта зробяць… Сакрэтная аперацыя была выдатнай ідэяй. Яе вынікам стала завабліванне Савецкага Саюза ў афганскую пастку… У дзень, калі Савецкі Саюз афіцыйна перасек мяжу, я напісаў прэзідэнту Картэру: «Цяпер у нас ёсць шанец даць Савецкаму Саюзу сваю В'етнамскую вайну».
У сваіх інтэрв'ю «Як Джымі Картэр і я паклалі пачатак маджахедам» (How Jimmy Carter and I Started the Mujahideen), «Я б зрабіў гэта зноў» (I’d Do It Again) Бжазінскі прама заяўляе пра ролю ЦРУ ЗША ў падрыхтоўцы афганскіх маджахедаў.
Праграма
3 ліпеня 1979 года амерыканскі прэзідэнт Джымі Картэр падпісаў прэзідэнцкі ўказ, які санкцыянаваў фінансаванне антыкамуністычных сіл у Афганістане. Пасля ўводу савецкіх войскаў у Афганістан і прызначэння больш прасавецкага прэзідэнта, Бабрака Кармаля, Картэр абвясціў: «Савецкае ўварванне ў Афганістан — гэта самая вялікая пагроза свету з часоў Другой сусветнай вайны».
Галоўным чынам, праграма грунтавалася на выкарыстанні пакістанскай разведкі (ISI) у якасці пасродніка для размеркавання фінансавання, забеспячэння зброяй і падрыхтоўкай афганскіх сіл супраціўлення. Апроч фінансавання з боку аналагічных праграм англійскай МІ-6 і Спецыяльнай авіяцыйнай службы, Саудаўскай Аравіі і Кітайскай Народнай Рэспублікі, ISI займалася ўзбраеннем і падрыхтоўкай звыш 100 000 паўстанцаў за перыяд з 1978 па 1992 год. Яны таксама займаліся вербаваннем добраахвотнікаў з арабскіх дзяржаў у шэрагі афганскага супраціўлення для барацьбы з савецкімі войскамі, што дыслакаліся ў Афганістане.
ЗША падалі два траншы эканамічнай дапамогі і ваенных кантрактаў для падтрымкі Пакістана ў яго ролі ў вайне супраць савецкіх войскаў у Афганістане. Першы шасцігадовы траншаў (1981-87) памерам у $3,2 мільярда, быў пароўну падзелены паміж эканамічнай дапамогай і ваеннымі кантрактамі. Акрамя таго, у перыяд з 1983 па 1987 год Пакістанам было закуплена ў ЗША 40 самалётаў F-16 на суму $1,2 мільярда. Памер другога шасцігадовага транша (1987-93) складаў $4,2 мільярда. З іх $2,28 мільярда былі вылучаны на эканамічную дапамогу ў выглядзе грантаў ці пазык пад нізкі працэнт (2-3 %). Астатняя частка сумы ($ 1.74 мільярда) была прадстаўлена ў форме крэдыту на ваенныя закупы. Продажам Пакістану неамерыканскай зброі для вядзення вайны ў Афганістане садзейнічаў Ізраіль. Такім чынам, краіне было пададзена прыкладна ад 3 да 20 мільярдаў долараў ЗША на падрыхтоўку і забеспячэнне атрадаў афганскіх маджахедаў рознага роду ўзбраеннем, уключаючы пераносныя ракетна-зенітныя комплексы «Стынгер».
З года ў год фінансаванне праграмы павялічвалася дзякуючы актыўнай падтрымцы некаторых амерыканскіх палітыкаў і дзяржслужачых, такіх як, кангрэсмены Чарлз Уілсан і Гордан Хамфры, дырэктар ЦРУ Уільям Кейсі і намеснік міністра абароны па палітыцы Фрэд Айкл.
Наступствы
Пасля таго як у снежні 1979 года савецкія войскі ўвайшлі ў Афганістан, лічылася, што Савецкі Саюз спрабаваў пашырыць свае паўднёвыя межы, каб замацавацца ў рэгіёне. Гэта пашырэнне на поўдзень, здавалася, папярэднічала далейшаму прасоўванню на ўсход у бок Пакістана і на захад — да Ірана. Амерыканскія палітыкі, як рэспубліканцы, так і дэмакраты, не ведалі пра ўдзел ЗША і асцерагаліся, што Савецкі Саюз намерваецца атрымаць кантроль над блізкаўсходняй нафтай. Іншыя лічылі, што Савецкі Саюз спрабаваў перашкодзіць распаўсюджванню іранскай ісламскай рэвалюцыі і афганскай ісламізацыі на мільёны мусульман у СССР.
Пасля ўварвання Картэр зрабіў заяву, якая стала вядомым як «дактрына Картэра», што ЗША не дапусціць ніякую знешнюю сілу кантраляваць Персідскі заліў. Ён спыніў гандаль пшаніцай са СССР, якая прызначалася для ўсталявання гандлёвых адносін з СССР і зніжэння напружанасці Халоднай вайны. Экспарт збожжа з’яўляўся прыбытковым для амерыканскай сельскай гаспадаркі, і Картэр сваім рашэннем паклаў пачатак цяжкім часам для амерыканскіх фермераў. Ён таксама забараніў амерыканцам удзельнічаць у Летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года ў Маскве, і аднавіў рэгістрацыю для праходжання ваеннай службы для маладых людзей.
ЗША страцілі цікавасць да Афганістана пасля вываду з яго савецкіх войскаў. Амерыканскае фінансаванне лідара афганскага супраціўлення Гульбедзіна Хекмаціяра і яго Ісламскай партыі Афганістана было адразу ж спынена. ЗША таксама скарацілі аб'ём сваёй дапамогі афганскім бежанцам у Пакістане.
У кастрычніку 1990 года, амерыканскі прэзідэнт Джордж Буш старэйшы адмовіўся прызнаць, што Пакістан не валодае ядзернымі зарадамі, і тым самым санкцыянаваў накладанне санкцый на Пакістан паводле папраўкі Прэслера (1985) у закон Кангрэса аб замежнай дапамозе. Гэта рашэнне анулёўвала абавязацельствы 1987 года па прадастаўленні другога транша і спыніла эканамічную дапамогу і ваенныя пастаўкі ў Пакістан (за выключэннем той эканамічнай дапамогі, якая ўжо была накіравана ў Пакістан). Таксама былі спынены праграмы падрыхтоўкі ваенных спецыялістаў і частка пакістанскіх афіцэраў, якія праходзілі стажыроўку ў ЗША, была адклікана дамоў.
Крытыка
Амерыканскі ўрад падвяргаўся крытыцы за тое, што ён дазволіў Пакістану накіраваць афганскаму лідару супраціўлення Гульбедзіну Хекмаціяру, якога пакістанскае кіраўніцтва лічыла сваім саюзнікам, неадпаведны аб'ём сваіх сродкаў. Хекмаціяр крытыкаваўся за забойствы іншых маджахедаў і напады на мірнае насельніцтва, уключаючы артабстрэл Кабула амерыканскімі ўзбраеннямі, які прывёў да 2 000 ахвяр. Пра яго казалі, што ён быў у сяброўскіх адносінах з Усамам бен Ладэнам, заснавальнікам Аль-Каіды, які кіраваў праграмай дапамогі «афганскім арабам-добраахвотнікам» Мактаб Аль-Хадамат для вядзення вайны ў Афганістане. Занепакоены яго паводзінамі, пакістанскі лідар, генерал Зія-уль-Хак, папярэдзіў Хекмаціяра: «Пакістан зрабіў яго афганскім лідарам, і Пакістан можа яго таксама знішчыць, калі ён працягне дрэнна сябе весці».
У канцы 1980-х, пакістанскі прэм'ер-міністр Беназір Бхута, занепакоеная ўзрослай сілай руху ісламістаў, сказала прэзідэнту Джорджу Бушу: «Вы ствараеце Франкенштэйна».
Адам Дольнік піша, што існуюць звесткі пра супрацоўніцтва Усамы бен Ладэна з прадстаўнікамі ЗША ў рамках праграмы дапамогі афганскім маджахедам. Паводле розных ацэнак, у вайне брала ўдзел прыкладна 35 000 замежных мусульман з 43 ісламскіх краін, многія з якіх затым удзельнічалі ў тэрарыстычнай дзейнасці Аль-Каіды.
Аднак улады ЗША сцвярджаюць, што ўсё фінансаванне накіроўвалася мясцовым афганскім паўстанцам, і адмаўляюць, што якія-небудзь іх сродкі выкарыстоўваліся для падтрымання Усамы бін Ладэна ці замежных арабскіх маджахедаў. Брытанскі эксперт па ісламскім экстрэмізме Джэйсан Берк пісаў, што фінансаванне накіроўвалася Гульбедзіну Хекмаціяру, а будучы стваральнік і глава Аль-Каіды Усама бен Ладэн на той момант не ўяўляў сабой нічога сур'ёзнага: яго групоўка налічвала трохі больш за тузін чалавек і моцна залежала ад іншых ісламісцкіх арганізацый, такіх як Егіпецкі ісламскі джыхад
Папулярная культура
Біяграфічная драма «Вайна Чарлі Уілсана» (2007) заснавана на аднайменнай кнізе Джорджа Крайла і распавядае пра тэхаскага кангрэсмена-дэмакрата Чарлза Уілсана, які ў 80-х гадах адказваў за фінансаванне праграмы.
Грабнікі (Навагрудскі раён)
Грабнікі́ (, Грабники) — хутар у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Побач з паселішчам знаходзіцца Наваградскі ветрапарк, што належыць філіялу РУП «Гроднаэнерга» Лідскія энергетычныя сеткі. Першая ветраўстаноўка з'явілася тут у 2011 годзе. У 2016 годзе непадалёк усталявалі адразу 5 падобных установак кітайскай кампаніі «HEAG».
Сталяроўшчына
Сталяро́ўшчына (, Столяровщина) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Друя Дзісенскага павета (з 1926 года Браслаўскага павета) Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 27 сакавіка 1959 года хутар знаходзіўся ў складзе Павяцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Друйскага пассавета.
Аўтарадыёграфія
Аўтарадыёграфія (радыёаўтаграфія) — метад вывучэння размеркавання радыёактыўных рэчываў у доследным аб'екце
Тэхніка даследавання
Для атрымання размеркавання тых ці іншых рэчываў у аб'екце выкарыстоўваюць маркіраванне патрэбных малекул ізатопным  індыкатарам. Радыёактыўныя рэчывы, якія змяшчаюцца ў аб'екце, як бы самі сябе фатаграфуюць (адсюль назва).
Пасля праявы месцы зацямнення на пленцы адпавядаюць лакалізацыі радыёактыўных часціц.
Прымяненне
Метад выкарыстоўваецца ў медыцыне, тэхніцы, а таксама ў біялогіі, напрыклад, для вывучэння працэсаў фотасінтэзу, дзе прасочваецца след радыеактыўнага дыяксіду вугляроду, які праходзіць праз розныя хімічныя стадыі.
Фатаграфічны малюнак размеркавання радыёактыўных рэчываў, атрыманы метадам аўтарадыёграфіі, называецца аўтарадыёграмай, або радыёаўтографам.
Барысаўка (Смаленскі раён)
Барысаўка (Борисовка) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 23 км на паўночны захад ад Смаленска, за 11 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Лушчанка. За 22 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Красны Бор на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
265
265 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 265 год нашай эры, 265 год 1 тысячагоддзя, 65 год III стагоддзя, 5 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 6 год 260-х гадоў.
Мядзведзева (Цёмкінскі раён)
Мядзведзева (Медве́дево) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Мульшэ (камуна)
Камуна Мульшэ (Mullsjö kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Ёнчэпінг у паўднёвай Швецыі.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 7 070 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Максім Аляксандравіч Клімянок
Максім Аляксандравіч Клімянок (, Ніжнія Жары, Брагінскі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
У маі 1924 года быў прызваны на службу ў Чырвоную Армію. Пасля звальнення ў запас вярнуўся ў родную вёску. У 1928 годзе выбраны старшынёй калгаса імя Кірава, затым калгаса «Рухавік рэвалюцыі» Брагінскага раёна. У час Вялікай Айчыннай вайны быў камісарам партызанскага атрада, потым партызанскай брыгады імя Калініна.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР М. А. Клімянок у 1966 годзе удастоены звання Героя Сацыялістычнай Працы.
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1967—1971 гадах.
З 1971 года на пенсіі.
Анвар аль-Аўлакі
Анвар аль-Аўлакі (, Лас-Крусес, Нью-Мексіка, ЗША —, Емен ) — радыкальны ісламскі прапаведнік амерыканскага паходжання. Стаў вядомы сваімі пропаведзямі ў Інтэрнэце ў падтрымку дзеянняў радыкальных ісламісцкіх груп, у тым ліку Аль-Каіды. Лічыўся ідэалагічным лідарам Аль-Каіды на Аравійскім паўвостраве.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і выхадца з Емена.
Бездакорна валодаў англійскай мовай, чым актыўна карыстаўся для агітацыі мусульманскай моладзі краін Еўрасаюза і Амерыкі на барацьбу з дзяржавамі, якія ўдзельнічаюць у вайне супраць ісламістаў.
Сям'я
Меў пецярых дзяцей — трох хлопчыкаў і дзвюх дзяўчынак. Па стане на лістапад 2009 года ўсе яны, а таксама яго жонка знаходзіліся ў Сане разам з яго бацькам Насерам аль-Аўлакі.
Смерць
Па сцвярджэннях прадстаўнікоў улад Емена, 30 верасня 2011 года быў забіты падчас боесутыкнення баявікоў Аль-Каіды на Аравійскім паўвостраве з урадавымі войскамі. Па іншай версіі, загінуў у выніку ўдару амерыканскага беспілотнага бамбардзіроўшчыка. Неўзабаве яго смерць афіцыйна пацвердзіў прэзідэнт ЗША Барак Абама.
Яўген Мікалаевіч Ворсін
Яўге́н Мікала́евіч Во́рсін (Евгений Николаевич Ворсин; нар. 1948, Ульянаўск, РСФСР, СССР) — беларускі хакеіст і трэнер, спартыўны функцыянер.
Біяграфія
Гуляў у хакей з мячом за ўльянаўскі клуб «Волга», працаваў вучнем слесара на машынабудаўнічым заводзе Ульянаўску, слесарам будаўніча-мантажнага ўпраўлення ў Апатытах. Адслужыўшы ў войску, скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізкультуры (1971).
Выступаў за хакейныя клубы «СКІФ Мінск» у чэмпіянаце БССР і «Тарпеда Мінск» у другой лізе чэмпіянату СССР.
Працаваў старшым трэнерам у аддзеле футбола Спорткамітэта БССР, загадчыкам спортупраўлення Міністэрства адукацыі Беларусі. У 1999—2003 гадах — міністр спорту і турызму Беларусі. Пасля — у структурах СНД і ЕўрАзЭС, намеснік генеральнага сакратара ЕўрАзЭС у Маскве.
З’яўляўся кіраўніком Дырэкцыі па правядзенні чэмпіянату свету па хакеі з шайбай-2014.
266
266 — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 266 год нашай эры, 266 год 1 тысячагоддзя, 66 год III стагоддзя, 6 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 7 год 260-х гадоў.
Аруцюнян
Аруцюнян (Հարությունյան) — армянскае прозвішча.
Платон Раманавіч Галавач
Платон Раманавіч Галавач (18 красавіка 1903, в. Пабокавічы, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер, Магілёўская вобласць — , Менск, НКУС) — беларускі празаік, рэдактар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Рана застаўшыся сіратой, з 7 гадоў працаваў пастухом. Навучаўся ў царкоўна-прыходскай школе, яшчэ ў школьныя гады пачаў удзельнічаць у літаратурным гуртку.
Лужаны (Чарнавіцкая вобласць)
Лужаны (Лужани) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіцманскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны на рацэ Прут.
Платон Раманавіч Галавач
Біяграфія
Адзін з арганізатараў камсамольскага руху ў воласці. У 1920 годзе стварыў камсамольскую ячэйку ў роднай вёсцы. Актыўна ўдзельнічаў у ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослага насельніцтва, арганізаваў клуб і хату-чытальню. Разам з іншымі камсамольцамі дастаўляў з Бабруйска газеты. Стаў сельскім карэспандэнтам павятовай газеты «Камуніст», пісаў артыкулы пра жыццё вясковай камсамольскай ячэйкі.
Лужаны (Чарнавіцкая вобласць)
Гісторыя
Лужыны ўпершыню згадваюцца ў 1453 г. у гаспадарчай грамаце, у якой засведчана набыццё вёскі за 400 турэцкіх залатых баярынам Фёдарам Вітольдам у памешчыка Косця Враныча. Спачатку Лужаны ўваходзілі ў склад Малдаўскага княства, якое знаходзілася ў васальнай залежнасці ад Асманскай імперыі, з 1774 г. — у межах Аўстрыі (з 1867 г. — Аўстра-Венгрыі). Ад 1918 г. — у складзе Румыніі, ад 1940 г. — УССР. З ліпеня 1941 г. па сакавік 1944 гг. знаходзілася пад румынскай акупацыяй. Цяпер жыхары пераважна займаюцца сельскагаспадарчай вытворчасцю, аднак пасёлак і мае слаўнае прамысловае мінулае. У 1866 г. праз Лужаны пракладзена чыгунка, якая злучыла Чарнаўцы са Львовам. У 1898—1900 гг. чэшскім інжынерам Пацыкам тут быў пабудаваны цукровы завод. У 1906 г. ад чыгуначнай станцыі пракладзены асобны шлях, тады ж для патрэб сахараварні набыты паравоз. У 1944 г. абсталяванне завода было перавезена на цукровыя заводы ў Чарнаўцы і на завод «Хрэшчацік». У 2-й палове 1950-х гг. на тэрыторыі сахараварні ўвялі ў эксплуатацыю лесаабробчы завод (пасля аб’яднаны з дрэваапрацоўчым камбінатам ў Кіцманскім раёне), у 1960-х гг. адкрыты завод жалезабетонных вырабаў і канструкцый.
Платон Раманавіч Галавач
Біяграфія
Ва ўмовах, калі ў воласці ўзброенымі фарміраваннямі Булак-Балаховіча знішчаліся сельскія актывісты, падпальваліся вёскі, камсамолец Платон Галавач працаваў на самых адказных участках. У 1922—1923 гадах інструктар Барысаўскага павятовага камітэта камсамола, у 1923 годзе ўступіў у ВКП(б), з 1926 года загадчык аргаддзела, з 1928 года першы сакратар ЦК ЛКСМБ.
Бабруйскі павятовы камітэт заўважыў актыўнага камсамольца і накіраваў яго на вучобу. У 1922—1923 гадах вучыўся ў Мінскай партшколе, у 1926 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі.
Лужаны (Чарнавіцкая вобласць)
Гісторыя
Падчас Рэвалюцыі Годнасці жыхары Лужан прымалі самы актыўны ўдзел. Пасля перамогі Майдана ў Кіеве ў Лужанах была створана самая шматлікая ў вобласці вясковая «народная самаабарона» колькасцю ў 300 чалавек, якая ў перыяд адсутнасці міліцыі на працягу доўгага часу паспяхова сачыла за парадкам і законам. З першых дзён вайны з Расіяй лужанчане сталі сузаснавальнікамі букавінскага валанцёрскага руху. Лужанская валанцёрская група «Дапамога ўкраінскай арміі Чарнаўцы-Лужаны» займаецца дабрачыннай дзейнасцю і сёння.
Платон Раманавіч Галавач
Біяграфія
У 1929—1930 гадах намеснік наркама асветы БССР. Быў адказным рэдактарам газеты «Чырвоная змена», рэдактарам часопісаў «Маладняк», «Полымя». З’яўляўся адным з лідараў літаратурных аб’яднанняў «Маладняк» і БелАПП. Абіраўся членам ЦК КПБ (1927—1930) і ЦВК БССР (1927—1935). Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1934).
У 1930-я гады П. Галавач, як і большасць былых «маладнякоўцаў», быў рэпрэсаваны.
Арышт
Арыштаваны 11 жніўня 1937 года ў Мінску па адрасе: вул. Маскоўская, д. 8/1, кв. 34. Падчас ператрусу следчыя канфіскавалі 67 сшыткаў рукапісаў (магчыма, сярод іх быў і раман «Ён»). У сувязі з арыштам выключаны з ВКП(б).
Перад судом Галавач пакінуў у камеры запіску: «Таварышы, даруйце, калі чым вінаваты перад вамі. Гісторыя яшчэ скажа праўду пра нас. Платон».
28 кастрычніка 1937 года на судзе (пачаўся а 22:15, скончыўся праз пятнаццаць хвілін) прызнаў сябе вінаватым. Тройкай НКУС асуджаны як «арганізатар тэрарыстычнай групоўкі» і за «правядзенне нямецка-фашысцкай дзейнасці» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны праз некалькі гадзін пасля прысуду. Сям’і было абвешчана, што памёр 25 снежня 1944 года ў лагеры ад паралічу сэрца.
Рэабілітаваны 25 ліпеня 1956 года. Асабовая справа № 6852-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Сям’я
Быў жанаты з Нікай Фёдараўнай Вечар (нарадзілася ў 1905 годзе ў в. Машчыцы, Слуцкі павет, Мінская губерня), гадаваў дваіх дзяцей. Жонку арыштавалі 5 лістапада 1937 года ў Мінску, а 28 лістапада 1937 года асудзілі асобай нарадай пры НКВД як «члена сям’і расстралянага ворага радзімы» да 8 гадоў ППК і этапавалі ў Карагандзінскі канцлагер НКВД Казахскай ССР (в. Далінская). Па вызваленні вярнулася на радзіму. Рэабілітаваная трыбуналам БВА 24 ліпеня 1956 года. Асабовая справа № 6759-с захоў­ваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Творчасць
Дэбютаваў у друку ў 1921. Першае апавяданне «Загубленае жыццё» апублікавана ў газеце «Савецкая Беларусь» у 1925 годзе. У 1927 годзе выйшла першая кніга апавяданняў «Дробязі жыцця». Таксама аўтар зборнікаў апавяданняў «Хочацца жыць» (1930), «Апавяданні» (1934), аповесцей «Вінаваты» (1930), «Спалох на загонах» (1930), «Даляры» (1931), «Носьбіты нянавісці» (1936, часопіс «Полымя рэвалюцыі»), «Яны не пройдуць!» (1937, часопіс «Полымя рэвалюцыі»), рамана «Праз гады» (1935, перавыданы ў 1936, 1984), нарыс пра будаўніцтва Беламорска-Балтыйскага канала «Ад Мядзведжай гары да Белага мора» (1934).
Тэматыка шматлікіх аповесцей, апавяданняў, нарысаў звязаная з грамадзянскай вайной і жыццём вёскі. Яго творы карысталіся поспехам, перакладаліся на рускую, польскую, украінскую, чэшскую, ідыш ды іншыя мовы. Многія яго творы засталіся няскончанымі, у тым ліку кніга пра паўстанне 1863—1864 гадоў і Кастуся Каліноўскага. У 1958 годзе выйшаў Збор твораў у 3-х тамах. У 1963 годзе часопіс «Полымя» надрукаваў «Пісьмы Платона Галавача».
Аповесць П. Галавача «Спалох на загонах» (1933) пераклала на польскую мову Г. Раманоўская.
Зборнікі аповесцяў
У 1963 годзе часопіс «Полымя» надрукаваў у № 4 «Пісьмы Платона Галавача».
Успаміны пра Платона Галавача
Як успамінаў рэпрэсаваны паэт Павел Пруднікаў,
А вось што прыгадваў пра пісьменьніка Я. Скрыган (таксама рэпрэсаваны):
Філіп Бургундскі
Філіп Бургундскі (Philippe de Bourgogne) — імя шэрагу прадстаўнікоў Бургундскага дому:
Брэсцкае перадледавікоўе
Брэсцкае перадледавікоўе, або добрушскае перадледавікоўе — частка антрапагенавага перыяду перад наступленнем нараўскага зледзянення на тэрыторыі Беларусі.
Вылучана (Н. А. Махнач; 1971) як найбольш старажытная частка антрапагену працягласцю каля 400 тысяч гадоў. Паводле апошніх даследаванняў, брэсцкае перадледавікоўе адносіцца да 2-й паловы эаплейстацэну (каля 800—1200 тыс. гадоў назад) і адпавядае брэсцкаму надгарызонту (магутнасць да 20—30 м, залягае на глыбіні 10—170 м). Паверхня тэрыторыі Беларусі была выраўнаваная, найбольш узвышаная на паўночным усходзе. Рэкі цяклі на поўдзень і захад. Адклады з глін, алеўрытаў з праслоямі пяскоў і торфу намнажаліся ў азёрах, шматлікіх на поўдні і паўночным захадзе, у балотах і далінах рэк.
Клімату былі ўласцівы значныя і частыя ваганні з паступовым пахаладаннем. Вылучаюцца 2 працяглыя халодныя перыяды (апошні больш суровы; у раслінным покрыве пераважалі разрэджаныя хваёва-бярозавыя лясы), падзеленыя менш працяглым цёплым часам, з кліматам і расліннасцю, блізкімі да сучасных. Паводле асаблівасцяў адкладаў і выкапнёвых рэшткаў раслін устаноўлена, што брэсцкае перадледавікоўе адпавядае частцы ніжняга плейстацэну Польшчы і Германіі, верхняму апшэрону і яго аналагам на тэрыторыі Усходне-Еўрапейскай раўніны, а таксама менапу, бавелу і ніжняй частцы кромеру Нідэрландаў.
Рэпарацыя ДНК
Рэпарацыя (ад  — аднаўленне) - адмысловая функцыя клетак, зводзіцца да здольнасці выпраўляць хімічныя пашкоджанні і парывы ў малекулах ДНК, пашкоджанай пры нармальным біясінтэзе ДНК у клетцы або ў выніку ўздзеяння фізічных або хімічных агентаў. Ажыццяўляецца адмысловымі ферментнымі сістэмамі клеткі. Шэраг спадчынных хвароб (напр., пігментная ксерадэрма) звязаны з парушэннямі сістэм рэпарацый.
Ян Ётэйка
Ян Ётэйка (Jonas Joteika;,  — ?) — літоўскі гравёр, графік і жывапісец, чыя творчасць цесна звязана з мастацкім жыццём Літвы і Беларусі. Брат мастака Палікарпа Ётэйкі.
Біяграфія
У 1815—1818 гадах вучыўся жывапісу ў Віленскай мастацкай школе пры Віленскім універсітэце ў Яна Рустэма і гравюры ў Джозефа Сандэрса. У 1819—1821 гадах вучыўся ў Варшаўскім універсітэце ў. Некаторы час ён вучыўся ў Санкт-Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў у.
У 1822—1823 выкладаў малюнак у павятовай школе Укмярге, у 1825—1826 гадах — у Мінску, у 1826—1828 гадах — у Крожах. За жорсткае абыходжанне і перавышэнне паўнамоцтваў быў звольнены.
Дата смерці невядомая, апошнія згадкі каля 1840 года.
Творчасць
Ствараў ілюстрацыі-гравюры для выдання «Dziennik Wileński», эскізы тэатральных дэкарацый. Ствараў копіі чужых палотнаў, пісаў партрэты.
Дзярэга
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя паўпаразітычныя травяністыя расліны. Сцябло прамастаячае, простае або разгалінаванае. Каранёвая сістэма развіта слаба. На каранях маюцца гаўсторыі. Лісце супраціўнае, суцэльнае, з кароткімі зубчыкамі па краі. Зрэдку верхняе лісце з суцэльным краем. Кветкі дробныя, двухполыя. Колер кветак ружовы або чырвоны. Кветкі знаходзяцца ў пазухах прыкветных лістоў і сабраныя ў гронкападобныя або коласападобныя суквецці. Плод — каробачка.
Распаўсюджанне і экалогія
Род налічвае каля 20 (каля 30 ) відаў, пашыраных на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі. Растуць на лугах, у парках, каля дарог, як пустазелле.
Лекавыя і меданосныя расліны.
Баранаўка (Цёмкінскі раён)
Баранаўка (Барановка) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Вілейка (Чавускі раён)
Віле́йка (, Вилейка) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Да 16 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Благавіцкага сельсавета, да 13 чэрвеня 2002 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Чавускага гарсавета, да 20 лістапада 2013 года ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.
Авункулат
Авункулат ( «дзядзька па маці») — традыцыя асаблівай блізкасці паміж чалавекам і братам яго маці, якая адносіцца ў асноўным да перыяду, калі адбываўся пераход ад мацярынскага роду да бацькоўскага.
Сутнасць авункулата складаецца ў тым, што пляменнік сяліўся з дзядзькам па мацярынскай лініі (у дзяцінстве ці пасля жаніцьбы), быў яго спадчыннікам (або суспадчыннікам), заўседы карыстаўся яго парадамі, абаронай і т. п. Адзначаецца, што авункулат узнікае ўжо ў перыяд мацярынскага роду, калі галоўнымі мужчынамі нярэдка станавіліся не мужыкі, а браты жанчын, і адыгрывае асаблівую ролю пры пераходзе ад мацярынскага да бацькоўскага роду. У апошнім выпадку дамінуючае становішча ў сям'і і грамадстве адводзіцца не мужам, а братам жанчын. Пазней сляды авункулата часта захоўваюцца як разуменне аб больш цеснай сувязі пляменніка з дзядзькам па маці, а не па бацьку. Авункулат быў вядомы ў старажытных народаў і сёння мае месца ў шэрагу народаў Акіяніі, Афрыкі і іншых.
Сцерлядзь
Сце́рлядзь, мясцовая назва чачуга (Acipenser ruthenus) — від рыб сямейства асятровых.
Апісанне
Сцерлядзь самыя маленькая і адзіная цалкам прэснаводная з асятровых рыб. Звычайная мае даўжыню 40-60 см і вагу 0,3-1,0 кг. Цела вераценападобнае, пакрытае дробнымі касцявымі пласцінкамі. Уздоўж тулава маецца пяць шэрагаў буйных касцявых пласцінак. Спінныя пласцінкі датыкаюцца адна да адной, бакавыя — шчыльна прыціснуты паміж сабой. Грудныя плаўнікі ў сцерлядзі доўгія, шырокія. Спінны і анальны плаўнікі — невялікія, пасунуты назад. Хваставы плаўнік асіметрычны. На сярэдзіне рыла паміж вачамі і верхнім краем жабернай шчыліны маецца невялікая адтуліна, якая характэрна толькі для асятровых рыб. Рот размешчаны на ніжнім баку галавы і мае мясістыя губы. З іх дапамогаю сцерлядзь можа высоўваць яго вонкі і захопліваць ежу. Наперадзе рота маюцца чатыры вусікі. Спіна сцерлядзі цёмна-бурая, бруха жаўтаватае або белаватае, плаўнікі шэрыя.
Пашырэнне
Сустрэць сцерлядзь можна ў басейнах рэк Чорнага, Каспійскага мораў, а таксама ў шэрагу сібірскіх рэк.
Да пачатку XX ст. сцерлядзь з’яўлялася звычайнай прамысловай рыбай у большасці беларускіх рэк басейна Чорнага мора. Яшчэ ў першай палове ХХ ст. яна была досыць шматлікай у Бярэзіне і з’яўлялася прамысловым відам. Зараз сустракаюцца толькі асобныя экземпляры (напр. у Бярэзінскім запаведніку, басейне Дняпра, Сожа і г. д.).
З сярэдзіны XIX ст. праводзілася акліматызацыя волжскай сцерлядзі ў рэках Вілія, Нёман, Заходняя Дзвіна, але беспаспяхова. У 1948—1954 гг. у Дзвіну (у межах Латвіі) і Нёман (у межах Літвы) было выпушчана 5000 малявак сцерлядзі. Аднак, у выніку даўгагадовых назіранняў адзначалася толькі памяньшэнне іх колькасці. На тэрыторыю Беларусі на нераст рыбы не заходзілі. Пазней спробы зарыблення стерлядзю праводзяцца на р. Прыпяць.
У садковых гаспадарках вырошчваецца адносна непатрабавальны гібрыд сцерлядзі і бялугі — бесцер.
Біялагічныя асаблівасці
Жыве сцерлядзь ля дна рэк у самых глыбокіх месцах — праточных ямінах з пясчаным або галечным дном. У стаячыя воды заходзіць толькі ў час кармёжкі. Прычым зімуе яна ў нізоўі рэк. Вясной падымаецца ў іх вярхоўі. На гэта ім патрабуецца 4-5 тыдняў. Сілкуецца галоўным чынам ракападобнымі, чарвякамі, лічынкамі хіранамід і іншымі насякомымі.
Нерасціцца таксама на вялікай глыбіні пры высокім узроўні вады ў другой палове красавіка — пачатку траўня. Тэмпература ў рацэ пры гэтым павінна быць не меней 10 °C. Ікрынкі вельмі моцна прыклейваюцца да субстракта. Лічынкі з’яўляюцца ў ікрынках праз 6-9 дзён і спачатку сілкуюцца за кошт жаўтка. Малькі першы час трымаюцца ля нерасцілішча і толькі як трошку падрастуць пачынаюць выходзіць на заіленыя ўчасткі, дзе маецца болей корму.
Па меры таго, як у рацэ падае ўзровень вады, сцерлядзь паступова пачынае перамяшчацца з вярхоўяў у нізоўі. Гэты працэс распачынаецца на пачатку лета і сканчваецца глыбокай восенню. Расце сцерлядзь вельмі хутка. Так, ужо да першай восені яна дасягае 15-20 см пры вазе 75-100 г. Працягвае яна расці хуткімі тэмпамі і ў далейшыя гады.
Ахова
З 1981 від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.
267
267 — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 267 год нашай эры, 267 год 1 тысячагоддзя, 67 год III стагоддзя, 7 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 8 год 260-х гадоў.
Барысаўшчына (Смаленскі раён)
Барысаўшчына (Борисовщина) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 32 км на паўночны захад ад Смаленска, за 5 км на паўночны ўсход ад аўтадарогі Смаленск — Невель, на беразе ракі Жараспея. За 26 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Купрына на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Уладзімір Нілавіч Беланогаў
Уладзімір Нілавіч Беланогаў (, г. Каменск-Уральскі, Свярдлоўская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне вакуумнай і кампрэсарнай тэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1975), дацэнт (1983).
Біяграфія
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Халадзільныя і кампрэсарныя машыны і ўстаноўкі», 1970; аспірантура, 1975).
Працаваў на завод «Vienybe» (г. Укмярге, Літва; 1954—1965, інжынер-канструктар, намеснік галоўнага канструктара), Магілёўскім абласным камітэце КПБ (1987—1990), Магілёўскім абласным выканаўчым камітэце (з 1994), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (1977—1987, 1991—1994, 2009—2012; дацэнт кафедры «Машыны і апараты харчовых вытворчасцей», у 1982—1985 — загадчык кафедры «Абсталяванне прадпрыемстваў грамадскага харчавання», 1979—1985 — прарэктар па науковай рабоце, прарэктар па вучэбнай рабоце, чэрвені — лістападзе 1986 — в. а. рэктара).
Навуковыя інтарэсы: фізіка і тэхніка нізкіх тэмператур.
Жданавічы (Навагрудскі раён)
Жда́навічы (, Ждановичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Жданавіцкага сельсавета.
Вяхава
Вя́хава — возера ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Вір (працякае праз возера), за 12 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Бабруйска, прыкладна за 4 км на паўднёвы захад ад аграгарадка Цялуша. Возера знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка мясцовага значэння «Дубоўскі каскад азёр»
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя. З паўночнага, усходняга і паўднёвага бакоў забалочаная пойма. Берагі пясчаныя і забалочаныя. Дно выслана слоем крэменязёмістага сапрапелю магутнасцю да 11,5 м. Возера праточнае. У паўночнай частцы злучаецца ракой Вір з возерам Плывун.
У возеры водзяцца акунь, лешч, шчупак звычайны, лінь, плотка, краснапёрка, джгір.
Габустан
Габуста́н (азер. Qobustan) — мясцовасць на ўсходзе Азербайджана. На яе тэрыторыі размешчаны Габустанскі дзяржаўны гісторыка-мастацкі запаведнік, уключаны ў 2007 годзе ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Агульная плошча — га. Запаведная зона — 537 га.
Прырода і геаграфія
Габустан уяўляе сабою частку шырокай узгорыстай тэрыторыі, якая цягнецца ад паўднёвага ўсходу Вялікага Каўказа да паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Каспійскага мора, пакрытую бяссцёкавымі ярамі габу. Гэта пустынная або паўпустынная мясцовасць, моцна парэзаная часовымі вадацёкамі. Пераважаюць невысокія астанцы з асадкавых парод і долы з западзінамі і вапняковымі адкладаннямі. Сустракаюцца саланчакі і гразевыя вулканы.
Клімат субтрапічны засушлівы. Раслінны і жывёльны свет характэрны для пустынь і паўпустынь. Флора прадстаўлена ясноткавым разнатраўем, рознымі відамі хмызнякоў і малых дрэў, у тым ліку дзікім вінаградам, карлікавым яварам, ядлоўцам і інш. Рэдкія сёння прадстаўнікі фаўны — лісы, змеі, яшчаркі, курапаткі, трусы і г. д.
Частка Габустана і суседніх земляў выкарыстоўваецца ў гаспадарчых мэтах для адгоннай жывёлагадоўлі і здабычы нафты.
Спадчына
У 1930-ых гг. на тэрыторыі Габустана былі знойдзены шматлікія пятрогліфы, найбольш старажытныя з якіх адносяцца да эпохі мезаліту, а таксама пячорныя і адкрытыя стаянкі і пахаванні людзей той пары. Частка малюнкаў высякалася на камянях, калі клімат быў бліжэй да трапічнага, і мясцовая прырода нагадвала саванну з багатай флорай і фаўнай. Пятрогліфы, пакінутыя 10 тыс. гадоў таму, адлюстроўваюць жывёльны свет - джэйранаў, дзікіх коз, коняў, львоў, розных птушак, яшчарак, змей і г. д.
Акрамя таго, вядомы сілуэтныя малюнкі людзей. Некаторыя выкананы амаль у натуральную велічыню. У 7 - 4 тыс. да н. э. высякаліся дынамічныя сцэнкі палявання на быкоў. Мужчыны на петрагліфічных партрэтах апранутыя ў насцегнавыя павязкі, узброеныя лукамі і стрэламі. На целах жанчын бачна татуіроўка. Каспійскае мора перыядычна падыходзіла да мясцовых узгоркаў, таму прысутнічаюць малюнкі грабцоў на лодках. Разам з імі сустракаюцца выявы сонца, што можа сведчыць пра сакральны характар пятрогліфаў, якія сімвалізіравалі "плаванне" сонца па небе.
Малюнкі і надпісы на камянях наносіліся аж да сярэднявечча. З эпохі бронзы яны выконваліся металічнымі прыладамі. Прычым, познія пятрогліфы ўсё больш схематычныя, малыя ў памерах. Надпіс на лаціне адносяць да позняй антычнасці, калі ў гэтай мясцовасці прысутнічалі рымскія легіянеры. Надпісы на персідскай і арабскай мовах - да больш позняга часу.
Акрамя таго, Габустан уражвае сваёй незвычайнай прыродай - камянямі і скаламі дзіўнай формы, ярамі, гразевымі вулканамі.
Габустан двойчы наведваў Тур Хеердал.
Сялец (Лідскі раён)
Гісторыя
Сялец згадваецца ўжо ў пачатку ХV стагоддзя. З сярэдзіны XVI ст. ў Лідскім павеце ВКЛ. Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата, у 1784 годзе вёска, двор і фальварак Сялец належалі да Беліцкай парафіі, уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла. Гасцінец вёў праз Сялец да перавозу цераз Нёман, а далей да карчмы і вёскі Руда.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
У 1940—1954 гадах цэнтр Нёманскага сельсавета.
Транспарт
Чыгуначная станцыя Нёман на лініі Ліда — Баранавічы.
Мікалай Мікалаевіч Хмяльніцкі
Мікала́й Мікала́евіч Хмяльні́цкі (нар. ) — беларускі літаратуразнаўца. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт кафедры славянскіх літаратураў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Біяграфія
Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1992), аспіранту­ру пры гэтай установе (1995). З 1995 г. працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Выкладае польскую літаратуру, даследуе міжлітаратурныя сувязі, тыпалогію творчасці, прабле­мы нацыянальнага і ўніверсальнага ў польскім прыгожым пісьменстве.
З 1998 да 2001 г. выкладаў гісторыю славян­скіх літаратураў ва ўніверсітэце Гранады (Іспанія).
Аўтар даследавання «Адам Плуг — пісьменнік беларуска­польска­га літаратурнага сумежжа» (1998), вучэбнага дапаможні­ка «Польская драматургія XX стагоддзя» (2008). Мае больш за 70 навуковых артыкулаў у айчынным і замежным друку.
Сташулі
Сташулі́ (, Сташули) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лявонпаль Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ланкастэры
Ланка́стэры (House of Lancaster) — бакавая галіна каралеўскага дому Плантагенетаў.
Гісторыя
Заснавальнікам дому Ланкастэраў з’яўляецца Джон Гонт (ці Іаан Генцкі, празваны так па месцы нараджэння), герцаг Ланкастэр (1340—1399) — трэці выжылы сын англійскага караля Эдуарда III. Сын Джона Гонты Генрых Болінгбрак (1367—1413) у 1399 годзе зрынуў свайго стрыечнага брата Рычарда II, і стаў каралём пад імем Генрыха IV, захаваўшы (як і яго сын і ўнук) тытул герцага Ланкастэра. сын Генрых V (1387—1422), кароль Англіі (1413—1422), у сваю чаргу яго спадчыннікам стаў адзіны сын Генрых VI (1421—1471). Генрых VI стаў каралём ва ўзросце 10 месяцаў, і за яго кіравалі яго дзядзькі, Джон, герцаг Бедфард, і Хамфры, герцаг Глостэр. Ён таксама быў каранаваны (падчас Стагадовай вайны) як кароль Францыі. Генрых VI пакутаваў на псіхічныя расстройствы. У 1461 годзе ён быў зрынуты прадстаўнікамі іншай бакавой галіны Плантагенетаў, Ёркамі. Але ў 1470 годзе, падчас войны Пунсовай і Белай ружы, ён на некалькі месяцаў ізноў стаў каралём — да красавіка 1471 года, пасля чаго быў ізноў звергнуты і забіты. Незадоўга да гэтага яго адзіны сын Эдуард, прынц Уэльскі, загінуў у бітве пры Т’юксберы, так што з забойствам Генрыха VI галіна Ланкастэраў па мужчынскай лініі згасла.
Генрых VII, заснавальнік дынастыі Цюдараў, які заняў прастол у 1485 годзе, быў нашчадкам пазашлюбнага (пасля ўзаконенага) сына Джона Гонта і лічыўся спадчыннікам дому Ланкастэраў. Узыйшоўшы на прастол, ён прыняў таксама тытул герцага Ланкастэрскага, які з таго часу непадзельны з брытанскай каронай.
Энтані Куін
Энтані Куін (Anthony Quinn,  — ) — амерыканскі, пісьменнік і мастак мексіканскага паходжання. Двойчы быў удастоены прэміі «Оскар» за ролі другога плана (1952 — «Віва Сапата!»; 1956 — Гаген ў фільме Вінсента Мінелі «Прага жыцця»). Сярод іншых буйных кінапрац — правадыр бедуінаў ў аскараноснай карціне Дэвіда Ліна «Лоўрэнс Аравійскі» (1962) і грэк Зорба ў аднайменным фільме Михаліса Какаяніса 1964 года. Таксама зняўся ў двух знакамітых фільмах Мустафы Акада «Мухамад — пасланнік Бога» (у ролі Хамза, дзядзькі прарока Мухамада) і «Леў Пустыні» (у ролі Амара аль-Мухтара).
Прамова Мялешкі
«Прамова Мялешкі» — помнік беларускай літаратуры 1-й пал. XVII ст. Належыць да гумарыстычна-парадыйных і сатырычных твораў аратарскай прозы. Узор беларускай патрыятычнай літаратуры. Створана ў форме прамовы на сейме, прыпісанай смаленскаму кашталяну І. Мялешку.
Напісаная невядомым аўтарам, які, як вынікае з тэкста, належаў да шляхецкага стану. У ёй, бадай, упершыню ў беларускім пісьменстве прагучала думка пра небяспеку канчатковай і незваротнай страты беларускім народам сістэмы ўласных нацыянальных каштоўнасцей — маральных, эстэтычных, грамадскіх, дзяржаўных, палітычных. Пісьменнік сфармуляваў ідэю непарушнасці беларускіх сямейных і побытавых традыцый, адзначыў іх высокую каштоўнасць для ўсіх часоў і ўсіх пакаленняў.
На старонках твора уздымаецца балючая тэма аслаблення дзяржавы. Заняпад краіны пачаўся з часоў Жыгімонта Аўгуста (1548—1572), які, па словах пісьменніка, забыўся пра інтарэсы Княства, падпаў пад ляшскі ўплыў, перадаў Польшчы Валынь з Падляшшам, урэшце, сам пачаў лічыць сябе «ляхам». Але галоўная прычына крызісу Вялікага Княства Літоўскага, на думку аўтара «Прамовы Мялешкі», — здрада магнатаў, вышэйшых саноўнікаў, якія следам за манархам пачалі выракацца сваіх традыцый, жыць на чужы лад. Міжусобнымі звадкамі яны загубілі дзяржаву, давялі да галечы просты люд. Уласныя амбіцыі і непамерная пыха засляпілі ім вочы.
Аўтар публіцыстычнай «Прамовы Мялешкі» закрануў тэму ролі і адказнасці шляхецкага саслоўя за становішча ў гаспадарстве. Ён дакарае шляхту за яе згодніцтва, якая бачыла заняпад, але баялася «баламутных радных паноў», маўчала, замест таго каб супрацьдзейнічаць. Народ-шляхта, як найвышэйшы носьбіт улады ў Княстве, павінен быў, паводле аўтара, узнавіць колішнія парадкі і праз сваіх абраннікаў усталяваць справядлівасць, пакараць злачынцаў.
У «Прамове Мялешкі» асуджалася паланізацыя краю. Аўтар крытыкаваў норавы наезджых іншаземцаў — «ляхаў» і «немчыкаў». Першыя, паводле яго слоў, увільвалі як маглі ад працы, кралі, усё паганілі й псавалі, пры гэтым не забываліся смачна есці й шыкоўна апранацца. Нязвыклая нямецкая ахайнасць і акуратнасць выклікаюць усмешку літвіна. У «Прамове Мялешкі» высмейваецца малпаванне чужых нораваў, мудрагелістасць вопраткі, ненатуральнасць, манернасць паводзін, перанятых у іншаземцаў. Адмаўленне ад традыцыйнай маралі, народнай этыкі і эстэтыкі, паводле высновы аўтара, стала адной з прычын грамадскага заняпаду, разбэшчанасці і распуснасці.
«Прамова Мялешкі» — твор значнага грамадскага гучання, накіраваны супраць іншаземнага засілля на беларускіх землях, разбурэння народных традыцый, нацыянальнага рэнегацтва. Напісана жывой беларускай мовай, багатай народнай фразеалогіяй. Разам з «Лістом да Абуховіча» «Прамова Мялешкі» — яркая з'ява пераходнага перыяду развіцця беларускай літаратуры на шляху яе набліжэння да народных вытокаў, дэмакратызацыі.
Упершыню апублікавана Ю. Нямцэвічам ў 1822 годзе ў перакладзе на польскую мову.
268
268 — высакосны год, пачаўся ў сераду. 268 год нашай эры, 268 год 1 тысячагоддзя, 68 год III стагоддзя, 8 год 7-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 9 год 260-х гадоў.
Бальшыя Паляны (Цёмкінскі раён)
Бальшыя Паляны (Большие Поляны) — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Мядзведзеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Нэпалокіўці
Нэпалокіўці (Неполоківці) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіцманскім раёне Чарнавіцкай вобласці Украіны на рацэ Прут.
Mack AC
Mack AC — грузавы аўтамабіль амерыканскай кампаніі Mack Trucks. Выпускаўся з 1916 па 1938 год. Выпушчана 40.299 аўтамабіляў.
Масk АС выпускаўся ў некалькіх варыянтах з колавай формулай 4х2 і 6х4, і з некалькімі варыянтамі колавай базы. Грузападымальнасць вар'іравалася ад 3,5 да 7,5 тон.
Гісторыя
Аўтамабіль быў распрацаваны ў 1915 годзе канструктарам Альфрэдам Мейзьюры (Alfred Masury). Першы прататып Е2 пабудавалі ў жніўні 1915 году, а серыйная вытворчасць шырокай гамы АС пачалася праз год.
У 1917 годзе пачаў выпускацца АС грузападымальнасцю 7,5 т.
З 1923 г. на грузавікі сталі ўсталёўваць 6-цыліндравыя рухавікі магутнасцю 97–120 к.с. (мадэлі АН, AJ, AL).
З 1927 года стала выпускацца мадэль АК з карданным прывадам.
З 1929 года выпускаліся 2- і 3-восныя АР грузападымальнасцю 7,5–10 т з новым 6-цыліндравым рухавіком ў 150 к.с. Для 2-восевых варыянтаў ужываўся карданны прывад, 3-восевыя грузавікі 6x2 мелі ланцужны прывад сярэдняга моста, але ў 1931 годзе атрымалі міжвосевы дыферэнцыял і прапаноўваліся з колавай формулай 6x4. Грузавікі АР, якія сталі развіццём серыі АС, атрымалі закрытую кабіну і дыскавыя колы з пнеўматычнымі шынамі. З 1926 па 1938 год, былі пабудаваныя 285 адзінак гэтай мадыфікацыі.
З 1932 году выпускаліся будаўнічыя самазвалы АС6 з 6-цыліндравым 150-моцным рухавіком.
Без асаблівых тэхнічных змяненняў аўтамабілі выпускалі да 1938 года. За 24 гады было выраблена 40.299 аўтамабіляў.
Канструкцыя
Грузавыя аўтамабілі Масk АС выпускаліся ў некалькіх варыянтах колавай формулы (4х2 і 6х4), і з некалькімі варыянтамі колавай базы (3962, 4267 і 4572 міліметраў), грузападымальнасць якіх вагалася ад 3,5 да 7,5 тон.