cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вентуары
Вентуары (Ventuari) — рака ў Венесуэле, правы прыток Арынока. Даўжыня каля 600 км, плошча басейна каля 40000 км². Бярэ пачатак у заходняй частцы Гвіянскага нагор’я, цячэ па ўзгорыстай мясцовасці, пакрытай трапічным лесам. Парожыстая. Паводкі ў перыяд дажджоў, з красавіка па кастрычнік. Суднаходная на асобных участках. На рацэ — населеныя пункты Якурай і Санта-Барбара.
Георгій Георгіевіч Амельянюк
Георгій Георгіевіч Амельянюк (нар., г. Кобрын, Брэсцкая вобласць) — кандыдат біялагічных навук (1992), доктар юрыдычных навук (2005), прафесар.
Біяграфія
У 1983 годзе скончыў СШ № 1 г. Кобрына. У няпоўных сямнаццаць гадоў стаў самым маладым студэнтам Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава (МДУ), вучыўся пад кіраўніцтвам акадэміка А. М. Самойлавай.
Пасля заканчэння з адзнакай МДУ і аддзялення аспірантуры з’явіліся першыя публікацыі тэзісаў яго навуковых дакладаў. Працуючы ў філіяле Усесаюзнай акадэміі сельскай гаспадаркі ў Маскве, 25-гадовы выпускнік аспірантуры атрымаў навуковую ступень кандыдата біялагічных навук, абараніўшы дысертацыю «Влияние орошения на гумусное и агрегатное состояние степных почв» (1992).
У 1991 годзе працаваў у экспертна-крыміналістычным цэнтры Міністэрства ўнутраных спраў, дзе ён прайшоў шлях ад вядучага навуковага супрацоўніка да намесніка начальніка навукова-даследчай лабараторыі, атрымаўшы званне падпалкоўніка міліцыі. Працуючы ў цэнтры, завочна закончыў Маскоўскі юрыдычны інстытут і надрукаваў больш за 60 навуковых прац у вобласці крымінальнага права па кірунках экалогіі і радыялогіі.
У 2004 годзе перайшоў на працу ў Міністэрства юстыцыі. Праз год абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Концептуальные основы судебно-почвоведческой экспертизы», пасля чаго ўзначаліў лабараторыю ў Расійскім федэральным цэнтры судовай экспертызы пры Міністэрстве юстыцыі Расійскай Федэрацыі.
Адзінаццаць гадоў ён чытаў лекцыі ў Маскоўскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя М. Э. Баўмана. Прафесар кафедры судовай экалогіі Расійскага ўніверсітэта дружбы народаў (з 2008), прафесар кафедры «Город и оздоровление окружающей среды» Маскоўскай дзяржаўнай акадэміі камунальнай гаспадаркі і будаўніцтва.
Навуковая дзейнасць
Апублікаваў больш за 200 навуковых прац, у т. л. пяць кніг і адну манаграфію. Галоўныя кірункі навуковых даследаванняў: судова-экалагічная экспертыза, стандартызацыя і сертыфікацыя ў судовай экспертызе, судова-глебазнаўчая экспертыза, судовая экспертыза тытунёвых вырабаў. Навуковец выступае на міжнародных канферэнцыях за мяжой (валодае французскай і англійскай мовамі), яго працы апублікаваны ў ЗША, Швейцарыі, Шатландыі, Турцыі, Кітаі, Славеніі, Польшчы.
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай МУС Расіі, Ганаровай граматай Міністэрства юстыцыі Расійскай Федэрацыі. За гады працы ў экспертна-крыміналістычным цэнтры МУС быў узнагароджаны Ганаровым знакам МУС «За верность долгу», медалём «За образцовую службу».
Ігуана звычайная
Ігуана звычайная, або зялёная (Iguana iguana) — буйная расліннаедная яшчарка сямейства ігуанавых, вядзе дзённы дрэўны лад жыцця. Жыве ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы. Першапачатковы прыродны арэал ахоплівае значную тэрыторыю ад Мексікі на поўдзень да паўднёвай Бразіліі і Парагвая, а таксама астравы Карыбскага мора.
Лхоцзэ
Лхоцзэ (洛子峰) — чацвёртая па вышыні гара ў свеце. Знаходзіцца ў Гімалаях на поўдзень ад Эверэста, на мяжы Кітая і Непала. Уключае тры вяршыні — Лхоцзэ Галоўную (8516 м), Лхоцзэ Сярэднюю (8414 м) і Лхоцзэ Шар (8383 м).
Паміж Эверэстам і Лхоцзэ знаходзіцца Паўднёвае сядло (South Col — 7906 м). Лхоцзэ ўзвышаецца над Паўднёвым сядлом на 610 метраў. Паўднёвая сцяна Лхоцзэ, што падымаецца на 3,2 км на гарызантальнай адлегласці ўсяго 2,25 км, з’яўляецца самым стромкім схілам такіх памераў. З гэтай сцяны ў 1989 годзе сарваўся паляк Ежы Кукучка. Гара вядомая таксама тым, што самы папулярны шлях узыходжання на Эверэст часткова праходзіць праз паўночна-заходні схіл Лхоцзэ.
Горны масіў Лхоцзэ размешчаны ў Галоўным Гімалайскім хрыбце на поўдзень ад Эверэста. Ад самой вяршыні яго аддзяляе чатырохкіламетровая перамычка з размешчаным у ёй Паўднёвым сядлом.
Рычкі
Ры́чкі  — вадасховішча ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, на поўнач ад вёскі Кублік.
Вадасховішча створана ў 1981 годзе ў мэтах увільгатнення і арашэння сельскагаспадарчых угоддзяў, рэкрэацыі і рыбагадоўлі. Плошча паверхні 0,52 (0,5 ) км². Даўжыня 1,15 (1,16 ) км, найбольшая шырыня 0,64 км. Даўжыня агараджальнай дамбы 3,1 (3 ) км, найбольшая яе вышыня 4,69 м. Найбольшая глыбіня 4,5 (5 ) м, сярэдняя 3,3 м. Аб’ём вады ў вадасховішчы 1,41 млн м³. Ваганні ўзроўню вады да 3,4 м. Сярэдні шматгадовы сцёк 20,2 млн м³.
Мова асэмблера
Мова асэмблера (скарочана ASM або asm) - гэта мова праграмавання нізкага ўзроўню, у якой інструкцыі, зразумелыя чалавеку, адпавядаюць інструкцыям машыннага кода ў пэўнай архітэктуры камп’ютара. Мова асэмблера звычайна мае адзін аператар на машынную інструкцыю, але таксама падтрымлівае канстанты, каментарыі, меткі адрасоў у памяці і іншы дапаможны функцыянал.
Паколькі мова асэмблера залежыць ад інструкцый машыннага кода, для кожнай канкрэтнай архітэктуры камп’ютара існуе ўласная мова асэмблера. Часам існуе некалькі моў асэмблера для адной і той жа архітэктуры, а часам мова асэмблера спецыфічная для аперацыйнай сістэмы або пэўных аперацыйных сістэм. Большасць моў асэмблера можа ўніверсальна выкарыстоўвацца з любой аперацыйнай сістэмай, бо мова дае доступ да ўсіх рэальных магчымасцей працэсара без неабходнасці выкарыстання сістэмных выклікаў. У адрозненне ад праграм на мовах асэмблера, большасць праграм на мовах праграмавання высокага ўзроўню можна перанесці на розныя архітэктуры, але для гэтага патрэбна рэалізаваць інтэрпрэтатар або кампілятар на ўзроўні аперацыйнай сістэмы.
У першыя дзесяцігоддзі стварэння камп’ютарных праграм і сістэмныя, і прыкладныя праграмы звычайна былі напісаны цалкам на мове асэмблера. На цяперашні час мовы асэмблера незаменныя для некаторых мэт, аднак большасць праграм пішуцца на мовах высокага ўзроўню. У кнізе «No Silver Bullet» Фрэд Брукс рэзюмаваў наступствы адыходу ад праграмавання на мовах асэмблера: «Безумоўна, самым моцным штуршком для прадукцыйнасці, надзейнасці і прастаты праграмнага забеспячэння стала прагрэсіўнае выкарыстанне моў высокага ўзроўню для праграмавання. Большасць назіральнікаў звязваюць яго з прынамсі 5-кратным ростам прадукцыйнасці і адначасовым ростам надзейнасці, прастаты і зразумеласці».
Сёння невялікая колькасць кода асэмблера выкарыстоўваецца ў вялікіх сістэмах, рэалізаваных на мове больш высокага ўзроўню, для павялічэння прадукцыйнасці або для непасрэднага ўзаемадзеяння з камп’ютарным абсталяваннем, якое немагчыма на мове больш высокага ўзроўню. Напрыклад, ў зыходным кодзе ядра Linux версіі 4.9 мова асэмблера займае крыху менш за 2 %; больш за 97% напісана на C.
Быхаўскі сельсавет
Бы́хаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі. Цэнтр — горад Быхаў.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Быхаўскага гарсавета.
Навум Аронавіч Бірг
Навум Аронавіч Бірг (Наум Аронович Бирг;, Мінскай вобласці — , ) — савецкі тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1985).
Стапніца (гміна)
Стапні́ца (Stopnica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бускага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Стапніцы. Плошча гміны складае 125,96 км². Станам на 2010 год у гміне Стапніца пражывалі 7 697 чалавек, шчыльнасць — 61 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 29 салецтваў.
Навум Аронавіч Бірг
Біяграфія
Доктарскую дысертацыю абараніў у 1984 годзе на тэму «Гастродуоденальные язвы и неспецифические заболевания лёгких при их сочетанном течении».
Стапніца (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 32 населеныя пункты.
Навум Аронавіч Бірг
Біяграфія
Аўтар больш за 200 апублікаваных навуковых прац.
Пілатр дэ Разье
Жан-Франсуа Пілатр дэ Разье (Jean-François Pilâtre de Rozier;  — ) — французскі фізік, хімік, адзін з піянераў авіяцыі. Першым (сумесна з маркізам д’Арландам) здзейсніў вольны палёт на паветраным шары, а пазней стаў першым (сумесна з П’ерам Раменам) загінулым у авіякатастрофе.
У маладосці вывучаў матэматыку, фізіку, хімію і прыродазнаўчыя навукі, затым выкладаў хімію. Заснавальнік парыжскага навуковага таварыства «Атэней».
Гарачы прыхільнік эксперыментаў братоў Мангальф’е, — ён паднімаўся на паветраным шары спачатку адзін, потым з Жыру дэ Вілетам. Першы паспяховы свабодны палёт быў зроблены 21 лістапада 1783 года — на шары, дыяметрам 48 парыжскіх футаў (15,5 м) і вышынёй 74 фута (24 м), Разье з маркізам д’Арландам падняліся на вышыню 3000 футаў (910 м) і за 25 хвілін праляцелі каля пяці міль (9 км).
Пасля некалькіх удалых палётаў, дэ Разье запланаваў спробу перасекчы Ла-Манш з Францыі ў Англію, якая была прадпрынята ім 15 чэрвеня 1785 года сумесна з П’ерам Раменам. Па сведках відавочцаў, паветраны шар загарэўся ў паветры, затым хутка садзьмуўся і ўпаў недалёка ад Вімро ў Па-дэ-Кале з вышыні прыкладна 1500 футаў (450 м).
Джавані Батыста Вентуры
Джавані Батыста Вентуры ( - ) — італьянскі навуковец, вядомы працамі ў галіне гідраўлікі, тэорыі святла і оптыкі. Яго імем названы адкрыты ім эфект паніжэння ціску газу або вадкасці з павелічэннем хуткасці іх руху, а таксама труба Вентуры.
Нарадзіўся ў Бібіяна, сучаснік Леанарда Эйлера і Данііла Бернулі, вучань Ладзара Спаланцані.
У 1769 быў прысвечаны ў сан святара і ў тым жа годзе вызначаны на пасаду настаўніка логікі ў семінарыю Рэджа-Эміліі. У 1774 стаў прафесарам геаметрыі і філасофіі Мадэнскага ўніверсітэта, праз два гады - прафесарам фізікі.
Вентуры быў першым, хто прыцягнуў увагу да асобы Леанарда да Вінчы як навукоўца, і сабраў і апублікаваў мноства работ і запісаў Галілея.
Георгій Аляксандравіч Антанюк
Георгій Аляксандравіч Антанюк (нар., в. Мацы, Кобрынскі раён) — беларускі філосаф, доктар філасофскіх навук (1991), прафесар (1993), сацыёлаг, даследчык прадметнай логікі, метадолаг сістэмнага падыходу ў сацыялогіі, адзін з першых распрацоўшчыкаў метадалогіі сістэмнага падыходу ў сацыялагічным даследаванні.
Біяграфія
Пасля заканчэння Магілёўскага машынабудаўнічага тэхнікума служыў у Савецкай арміі.
Скончыў філасофскі факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта, спецыяльнасць — філасофія (1965—1970).
Вучыўся ў аспірантуры Інстытута філасофіі і права АН БССР (1970—1973). З 1973 года малодшы, потым старшы навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі і права АН БССР.
У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Системный подход в социологическом исследовании».
З 1980 года да чэрвеня 2004 года — выкладчык на кафедры філасофіі НАН Беларусі (старшы выкладчык, дацэнт, прафесар).
У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Социальное проектирование (теоретико-методологический аспект)». Доктарская дысертацыя прысвечана метадалогіі праектавання сацыяльных адносін.
Навуковая дзейнасць
Быў наватарам у распрацоўцы метадалогіі сацыяльна-інжынернага праектавання, прысвяціў гэтай тэме шэраг грунтоўных работ. З 1990-х гадоў паступова пераходзіць да крытычнага пераасэнсавання філасофіі і ў цэлым ідэалогіі як крыніцы аб’ектыўнага пазнання. Даследуе агульнасацыяльныя і агульнафіласофскія праблемы, вывучае праблемы сістэмнага падыходу ў сацыялагічным даследаванні, метадалогіі навуковага пазнання, а таксама маралі, палітыкі, ідэалогіі і дзяржаўнага будаўніцтва, рэлігіі, нацыянальна-этнічных адносін і інш.
Апублікавана звыш 70 навуковых работ. Аўтар шэрагу прац: «Социальное проектирование и управление общественным развитием: Теоретико-методологический аспект» (1986), «Социальное проектирование в процессе практического применения социальных знаний» (1992), «Социальная идеализация, идеология и общество» (1998), «Объективная цель человечества и его стандартизация» (2003) і інш.
З 1992 года Георгій Аляксандравіч рэгулярна публікуецца ў СМІ па розных актуальных праблемах Беларусі і Расіі, і праблемах, якія існуюць ва ўзаемаадносінах паміж гэтымі краінамі.
Энтальпія
Энтальпі́я, ці цеплазмяшчальнасць (ἐνθάλπω [enthálpō] — «награваю») — поўная энергія сістэмы, у дадзеным выпадку такая энергія, якую магчыма цалкам перавесці ў цеплыню.
Гісторыя з'яўлення паняцця
Самыя раннія працы, звязаныя з гэтай велічынёй з'явіліся ў 1875, калі Дж. Гібс (1839—1903) увёў «цепллавую функцыю сталага ціску». Аднак Гібс не карыстаўся словам «энтальпія» ў сваіх працах.
Само слова «энтальпія» упершыню з'яўляецца ў навуковай літаратуры ў 1909 у публікацыі Дж. Дальтона (1766—1844). Згодна гэтай публікацыі па прапанове Гайкэ Камерлінг-Онэса (1853—1926) назва «энтальпія» была замацавана за гэтай велічынёй.
Абазначэнне
На працягу многіх гадоў для абазначэння энтальпіі выкарыстоўваліся розныя знакі. У 1922 годзе А. Портэр прапанаваў сімвал H (ад heat content — цеплазмяшчальнасць) як агульнапрыняты стандарт, які выкарыстоўваецца і па сённяшні дзень. У тэрмадынаміцы таксама шырока карыстаюцца абазначэннем энтальпіі літарай I.
Размернасць энтальпіі у Міжнароднай сістэме адзінак СІ — джоўль (Дж).
Фізічны сэнс энтальпіі
Энтальпія складаецца з сумы ўнутранай энергіі і здабытку ціску на аб'ём : Энтальпія — з'яўляецца экстэнсіўнай велічынёй (залежыць ад масы і аб'ёму сістэмы), то бок мае ўласцівасць адытыўнасці. Каб зрабіць яе інтэнсіўнай велічынёй трэба падзяліць яе абсалютнае значэнне на масу цела:
Тады на адзінку масы рэчыва [Дж/кг] формула для энтальпіі мае выгляд:
дзе
Змяненне энтальпіі
Энтальпія ёсць функцыя стану сістэмы — яе змяненне не залежыць ад спосабу пераходу ў канцавы стан сістэмы з пачатковага.
У ізабарным працэсе (p=const) змяненне энтальпіі тоесна колькасці цеплыні, перададзенай сістэме, тады ураўненне прымае выгляд:
Пры сталым ціску энтальпію таксама выражаюць праз цеплаёмістасць цела:
ці дзе:
Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Ві́шнеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Вішнева.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 15 лістапада 1957 года ў склад сельсавета з Сыраваткінскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Выгаляненты, Волькаўшчына, Замэчак, Касцюкі, Копаніха, Купля, Людымы, Мізулічы, Нараты, Свайгіні). З 31 жніўня 1959 года ў складзе Смаргонскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. У 1979 годзе ў склад сельсавета з Войстамскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Абрамаўшчына I, Абрамаўшчына III, Дыбунькі, Круні, Лакачы, Лешчаняты, Мілуці, Няфеды, Пагарэльшчына, Семянкі, Целякі, хутары Акушкава, Курчы і Тураўшчына). 31 мая 2016 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Войстамскага сельсавета (30 населеных пунктаў: аграгарадок Войстам, вёскі Ардзяя, Велікаполле, Вострава, Вугляны, Дзярвелі, Забалацце, Закрочча, Замасце, Куляшы, Лазоўка, Лемяшы, Міцкевічы, Навасёлкі, Новае Сяло, Рацавічы, Роткавічы, Рудня, Селішча, Студзянец, Сялец, Хаўсты, Шастакі, Шчані, Ягаднава, хутары Акушкаўшчына, Белькава, Войстам, Катрынова, Палянка).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (36 населеных пунктаў) — 1590 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 1,3 % — палякі.
Гашэрбрум I
Геаграфія
Гара Хідэн-Пік знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем (Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён).
Вяршыня размешчана на паўднёвым усходзе Каракарума. Андосіцца да горнага хрыбта Балтара Музтаг. Уваходзіць у шматвяршынны горны масіў Гашэрбрум.
Вышыня Хідэн-Піка 8080 м — найвышэйшая вяршыня горнага масіва Гашэрбрум, другая па вышыні вяршыня Каракарума і адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.
На паўночным захадзе ад Хідэн-Піка знаходзіцца вяршыня 7772 м, якая замыкае горны масіў Гашэрбрум, а на паўднёвым захадзе вяршыня 7784 м.
Катхіявар
Геаграфія
Паўвостраў Катхіявар амываецца на захадзе, поўдні і ўсходзе Аравійскім морам, на поўначы адлучаны ад астатняй тэрыторыі Гуджарата саланчакамі Качскага Рана. Значную плошчу паўвострава займае рэгіён Саўраштра.
Паверхня сучаснага паўвострава фарміравалася вулканічнымі лавамі. Пазней яна апынулася пад вадою і ўтварала марское плыткаводдзе, на якім назапашваліся асадкавыя пароды. Працэс вызвалення сушы з-пад вады пачаўся пасля заканчэння апошняга ледавіковага перыяду. Прычым, сучасныя свае абрысы Катхіявар набыў толькі ў сярэднявеччы. У выніку тэктанічных зрухаў, што выклікаюць перыядычныя землятрусы, узвышэнне сушы працягваецца і ў нашы дні. Большая частка паўвострава знаходзіцца на ўзроўні каля 180 м, аднак Гірскія горы ўзвышаюцца да 1117 м. З паўночнага ўсходу да цэнтру паўвострава цягнецца вапняковае плато. На поўначы вылучаюцца апустыненыя нізіны і саланчакі Качскага Рана. Для прыбярэжных раёнаў характэрны гліняныя і вапняковыя раўніны, алювіяльныя нізіны, а таксама асобныя лававыя пагоркі.
Клімат трапічны засушлівы. Большая частка ападкаў прыходзіцца на сезон летніх мусонаў. Для забеспячэння насельніцтва і сельскагаспадарчых палеткаў вадою на тэрыторыі паўвострава створана сістэма глыбокіх калодзежаў.
Прырода
Большую частку паўвострава займаюць сухія лісцевыя лясы і ксерафітныя хмызнякі. На прыбярэжных нізінах сустракаюцца мангравыя зараснікі. На поўдні паўвострава захоўваецца знакаміты Гірскі лес, які насяляюць азіяцкія ільвы. Распаўсюджаны капытныя, воўк, паласатая гіена, журавы, дроп, фламінга і інш.
Гісторыя
У 3 тысячагоддзі да н. э. паўвостраў Катхіявар уваходзіў у зону распаўсюджання Індскай цывілізацыі. На яго тэрыторыі месціліся некалькі марскіх портаў, найбуйнейшым з якіх быў Латхал. У сярэдзіне 2 тысячагоддзя да н. э. быў населены індаарыямі. Дзякуючы адноснай ізаляванасці на паўвостраве да нашых дзён захоўваюцца асобныя племянныя супольнасці. Адно з іх, катхі, дало сучасную назву ўсяму паўвостраву. Землі Катхіявара ўзгадваюцца ў Махабхараце, тут знаходзяцца важныя месцы пілігрымак прыхільнікаў індуізму.
У сярэднявеччы Катхіявар быў заваяваны раджпутамі. Яны стварылі шэраг дзяржаўных аб'яднанняў, што часам уваходзілі ў склад буйнейшых, але захоўвалі аўтаномію. У XV — XVIII стст. паўвостраў адыгрываў важную эканамічную ролю на поўначы Індыйскага акіяна дзякуючы пасрэдніцкаму гандлю, вытворчасці бавоўны і ткацтву. У 1803 — 1820 гг. катхіяварскія княствы трапілі пад пратэктарат Вялікабрытаніі. У 1947 г. увайшлі ў склад незалежнай Індыі. Да 1960 г. усе яны былі далучаны да Гуджарата. У 1961 г. індыйскія ваенныя сілы захапілі Дыу.
У нашы дні паўвостраў з'яўляецца прамысловым і сельскагаспадарчым рэгіёнам. Развіты вытворчасць нафтапрадуктаў, лёгкая прамысловасць, турызм.
Аральск
Аральск (Арал) — горад у Кызылардзінскай вобласці Казахстана, адміністрацыйны цэнтр Аральскага раёна.
За 2 км на поўнач ад горада пралягае магістральная аўтамабільная дарога М-32 Самара — Шымкент. У 2009—2011 гадах дарога капітальна адрамантавана (раней ад Аральска да мяжы вобласці дарога была з асфальтавым пакрыццём, далей у бок Іргіза — толькі грунтовая дарога ў моцна разбітым стане).
Планіроўка вуліц прамавугольная з квартальнай забудовай; дамы пераважна аднапавярховыя, глінабітныя, у цэнтры — двухпавярховыя, каменныя. Галоўныя магістральныя вуліцы асфальтаваныя, астатнія — жвіровыя.
Дарэвалюцыйны перыяд
Паблізу цяперашняга Аральска з 1817 года знаходзіўся аул Алты-Кудук (Шэсць калодцаў) — цяпер гэтае чыгуначны раз’езд у паўднёвай частцы горада. З 1870-х гадоў згадваецца ў крыніцах як Аральскі пасёлак. З другой паловы XIX веку і да 1917 года дадзеная тэрыторыя адміністрацыйна ўваходзіла ў састаў Казалінскага павета Сырдар’інскай вобласці Туркестанскага генерал-губернатарства.
Развіццё уласна Аральска пачалося ў перыяд пошукаў і будавання Арэнбуржска-Ташкентскай чыгункі (1899—1905). У тыя гады пасяленне размяшчалась на паўночны захад ад чыгункі (цяперашняя тэрыторыя ад нафтабазы да тэлевышкі), з’яўлялася прыстанцыйным пасёлкам чыгуначнай станцыі Аральскае мора. У 1905 годзе быў пабудаваны чыгуначны вакзал (эксплуатуецца і цяпер), з гэтага года ідзе адлік афіцыйнай гісторыі Аральска.
У 1905 годзе расійскія купцы Лапшын, Рыткін, Красільнікаў, Макееў са сваімі лодкамі организовали буйныя рыбацкія саюзы і стварылі акцыянернае таварыства «Хіва» у Аральске, паклаўшы пачатак прамысловай лоўлі рыбы ў Аральскім моры. У той час у Аральске былі карабельныя майстэрні, рыбныя промыслы, аб’екты па абслугоўванню станцыі і пад’язных шляхоў. У Аральске існавала драўляная праваслаўная царква.
Савецкі перыяд
Пасля рэвалюцыі станцыя Аральскае Мора" з прылягаючым пасёлкам атрымала статус пасёлка, назву Аральск са статусам цэнтра Аральскага раёна Казахскай АССР.
З 1930 года адміністрацыйны цэнтр Аральскага раёна Кзыл-Ардзінскай вобласці. З 1938 года Аральск разам з Аральскім раёнам увайшоў у склад ізноў усталяванай Кзыл-Ардзінскай вобласці Казахской ССР і атрымаў статус горада.
На працягу большай часткі дваццатага стагоддзя Аральск быў цэнтрам рыбалоўства — портам на Аральскім моры. Была прамысловасць мясцовага значэння — прамысловы камбінат, асфальтавы завод. Да дэградацыі Аральскага мора, якая адбылася ў другой палове XX стагоддзя, асноўным заняткам жыхароў было рыбалоўства і перапрацоўка рыбы. Максімальны ўзровень эканамічнага і сацыяльнага развіцця Аральска быў у 1970-х гадах, перад пачаткам рэзкага зніжэння ўзроўню мора.
Ваенныя гарадкі
У савецкі час у Аральске знаходзіліся тры зачыненых ваенных гарадка: Аральск-5 («Урал») на поўдні горада, Аральск-6 («Чайка») і Аральск-8 («Бярозка») у 6 км на паўночны захад ад горада, у раёне чыгуначных станцыі Жалгызагаш. Умоўную назву Аральск-7 насіў ваенны гарадок Кантубек на палігоне «Бархан» (на востраве Адраджэння ў Аральскім моры).
Расквартыраваныя ў гарадке «Урал» воінскія падраздзяленні былі функцыянальна звязаны з ваенным біяхімічным палігонам «Бархан» на Востраве Адраджэння, гарадок «Чайка» адносіўся да ракетных войскаў стратэгічнага назначэння, у гарадке «Бярозка» была расквартыравана авіяцыйная эскадрылля.
У канцы 1992 — пачатку 1993 гадоў, у сувязі з расфарміраваннем палігона «Бархан», асабовы састаў ваенных гарадкоў Аральск-5, Аральск-6, Аральск-7, Аральск-8 быў разам з сем’ямі  быў перадыслакаваны ў Расію, а гарадкі прыйшлі ў заняпад.
IC 2273
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аральск
Сучасны стан
З 1990-х гадоў Аральск афіцыйна ўваходзіць у прыаральскую зону экалагічнага бедства. З-за вельмі высокага ўзроўню беспрацоўя моладзь пакідае горад.
У 2005 годзе скончылася будаўніцтва плаціны паблізу пасёлка Какарал, у выніку чаго ўзровень вады ў паўночнай частцы Аральскага мора (Малы Арал) стаў узніматься і дасягнуў абсалютнай адзнакі 42 м. Цяпер у Аральскім раёне адраджаецца рыбалоўства (акліматызавана камбала), арганізаваны выраб лодак. У найбліжэйшыя гады мяжа мора можа ўсур’ёз наблізіцца да горада, што дае надзею на вырашэнне сацыяльных праблем мясцовых жыхароў і стварэнне новых рабочых месцаў.
У Аральску цяпер працуе рыбаапрацоўчы камбінат «Камбала Балык» (прадукцыйнасць 300 тон у год), размешчаны на месцы былога хлебазавода, акцыянернае прадпрыемства па вырабу рыбнай прадукцыі «Аралбалык», створанае на базе Аральскага рыбнага камбіната. У 2008 годзе ў Аральску адкрыўся рыбаперапрацоўчы камбінат «Атамекен Холдзінг».
Прырода
Мясцовасць уяўляе сабой слаба ўзгорыстую раўніну, агульны ўхіл мясцовасці — да Аральскага мора. Абсалютныя адзнакі рэльефу — ад 55 да 71 м.
На тэрыторыі адсутнічаюць рэкі з пастаянным вадацёкам. Вада бывае ў перасыхаючых рэках, прамывінах у перыяд раставання снегу і вясенніх дажджоў. На поўдні тэрыторыі знаходзіцца высахшы заліў Аральскага мора — Вялікі Сарышыганак.
Ярва-Яані
Я́рва-Я́ані (Järva-Jaani) — гарадскі пасёлак у Эстоніі ў воласці Ярва, павет Ярвамаа. З 1991 года да 2017 года быў адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай воласці. Размешчаны за 30 км на паўночны ўсход ад горада Пайдэ. Насельніцтва — 1051 жыхар (2007).
Аральск
Прырода
Расліннасць пустынная і паўпустынная, травы (кавыль, палын, біюргун) і паўхмызнякі (тамарыск, джузгун). Паўсюдна жантак (вярблюджая калючка). У горадзе мала зелені (у асноўным карагач).
Ярва-Яані
Паселішча ўзнікла як царкоўны пасёлак на землях царкоўнай мызы Ярва-Яані і рыцарскай мызы Арына. Першы прыватны дом быў пабудаваны прыкладна ў 1900 годзе; да гэтага тут былі хутары, карчмы і мызы. У 1922 годзе атрымала статус пасёлка, у 1945—1987 гадах быў пасёлкам гарадскога тыпу, затым зноў сельскім пасёлкам і з 2005 года — гарадскім пасёлкам.
Аральск
Клімат
Клімат рэзка-кантынентальны, засушлівы, з вялікімі ваганнямі сезонных і сутачных тэмператур паветра, малой колькасцю асадкаў (130 мм у год).
Ярва-Яані
Музей старой тэхнікі, пажарны музей.
Эркалана
Эркалана (Ercolano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 55663 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2834 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 80056. Тэлефонны код — 081.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Madonna Assunta.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Ганчанскі сельсавет
Ганча́нскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — пасёлак Ганчанскі.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Гонча. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 21 кастрычніка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Усакінскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна. 25 мая 1988 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Ганчанскі. 23 снежня 2009 года ў склад Доўгаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Аляксандраўка, Малінне, Свёкрава і Сіманаўка). 21 снежня 2011 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Патоцкага сельсавета.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (17 населеных пунктаў) складала 406 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Склад
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў: пасёлак Ганчанскі, вёскі Бабоўка, Баркі, Гонча, Драні, Жалезная Баравіна, Жэрдзішча, Мяжное, Падстружжа, Рагі, Тачышча, Убалацце і Хрэлева.
Алор (архіпелаг)
Алор (Alor) — архіпелаг з 2 буйных і некалькіх малых астравоў у складзе Малых Зондскіх астравоў (Інданезія). Агульная плошча — 2928,88 км². Насельніцтва (2020 г.) — 211 872 чалавекі.
Большасць астравоў маюць вулканічнае паходжанне. Найбуйнейшы востраў Алор займае плошчу 2124,93 км², знакаміты 2 неактыўнымі вулканамі вышынёй 1 839 м і 1 423 м.
Карэнныя насельнікі размаўляюць на папуаскіх мовах. Таксама распаўсюджаны мясцовы дыялект малайскай мовы.
Аснова эканомікі — сельская гаспадарка. На востраве Алор паступова развіваецца турызм.
Вуліца Багданчука (Брэст)
Вуліца Багданчука (гістарычная назва — Гузнянская) — вуліца ва ўсходняй частцы Брэста. Названая ў 1984 годзе ў гонар Сяргея Багданчука. Працягласць (ад вуліцы Маскоўскай да Гузнянскага (Пугачэўскага) моста цераз раку Мухавец) 1670 метраў. Утворана ў 1968 годзе пасля ўключэння ў гарадскую мяжу вёсак Трышын і Гузні.
Да вуліцы Багданчука прымыкаў адзін з першых у БССР буйных аптовых рэчавых рынкаў (дзейнічаў з канца 1980-х да 2007 года). У цяперашні час на гэтым участку вядзецца будаўніцтва шматпавярховых жылых дамоў. Значная частка вуліцы (пачынаючы ад вуліцы Маскоўскай) забудавана адна- і двухпавярховымі каменнымі і драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Болюта
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Чарэйскага сельсавета, у 1931—1939 гадах яго цэнтр.
Труба Вентуры
Труба Вентуры — прылада для вымярэння расходу або хуткасці патоку газаў і вадкасцей, уяўляе сабой трубу з гарлавінай, якая ўключаецца ў разрыў трубаправода. Названая ад імя італьянскага вучонага Дж. Вентуры.
Прынцып дзеяння
У аснове прынцыпу дзеяння трубы Вентуры ляжыць эфект Вентуры - з'ява памяншэння ціску ў патоку вадкасці або газу, калі гэты паток праходзіць праз звужаны ўчастак трубы.
Канструкцыя
Труба Вентуры складаецца з уваходнага конусу (2), гарлавіны (3) і дыфузора (4). Для выраўноўвання ціску на перыферыі гарлавіна і ўваходны конус маюць колцавыя усярэдневальныя камеры (1), у ніжняй частцы якіх усталёўваюць прыстасаванні для спуску вадкасці. Калі канчатковы дыяметр дыфузора меншы за дыяметр трубаправода, то труба называецца кароткай, калі роўны - доўгай. Адводы ад трубы падключаюць да дыфэрэнцыйнага манометра. Расход вызначаецца выразам:
, дзе
Q — аб'ёмны расход вадкасці
C — эксперыментальны каэфыцыент, паказвае страты ўнутры расходамера,
A1 і A2— плошчы сячэння трубаправода і гарлавіны адпаведна,
ρ — шчыльнасць вадкасці альбо газа,
P1 і P2 — статычныя ціскі на ўваходзе трубы і ў гарлавіне.
У выпадку вымярэння расходу газа ў выраз уводзяць каэфіцыент сціскальнасці газа.
Клеапатра I
Была дачкой сірыйскага цара Антыёха III Вялікага і Лаадзікі III. Маці Пталамея VI, Пталамея VIII і Клеапатры II. Пасля смерці свайго мужа, які памёр ад яду, яе старэйшаму сыну было каля 11 (ці 12) гадоў. З-за непаўнагадовасці новага фараона рэгентам пры ім была абвешчана яго маці Клеапатра I. Пасля яе смерці ў 176 да н.э. месца рэгента занялі еўнух Еўлей і келесірыец Леней.
Таганская (станцыя метро, Таганска-Краснапрэсненская лінія)
«Таганская» (Тага́нская) — станцыя Таганска-Краснапрэсненскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
IC 2274
IC 2274 — галактыка тыпу *3 (патройная зорка) ў сузор’і Рак.
Сташавіцы (гміна)
Сташаві́цы (Stoszowice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сташавіцах. Плошча гміны складае 109,82 км². Станам на 2010 год у гміне Сташавіцы пражывалі 5499 чалавек, шчыльнасць — 51,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Даколька
Дако́лька, Дако́ль, Дако́лка — рака ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці і Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Пціч (басейн Прыпяці).
Назва
Назва балцкага паходжання. На гэта паказвае тыповы балцкі гідранімічны фармант -ol-, які з’яўляецца дыягнастычным для балцкіх гідронімаў. Адпачатная балцкая назва мусіла быць тыпу *Dakola.
Корань звязаны з балцкім абазначэннем птушкі шпака (прускае *dākē «шпак»), якое адбілася ў назвах пруск. Dakow, літ. Dakėnai, лат. Daka.
Непасрэдна па суседстве з Даколкай працякаюць рэкі з балцкімі назвамі Арэса, Аражна, Валажода. У Пціч, апроч Даколкі, уцякаюць рэчкі Сняролка, Дуполка (< *Sner-ol-, *Dup-ol-), у назвах якіх той жа балцкі фармант -ol-.
Гэты фармант вядомы ў літоўскім слова- і назваўтварэнні: šauk-ti «гукаць» — šauk-olas «гукальнік». Ён жа ў літоўскім тапоніме Medžiolai, які параўноўваюць з засведчанай даўнейшай назве Мядзела «Мядзолы».
Назва ракі *Дакола (> Даколка, Даколька) значыць «Шпачыная (рака)».
Гідраграфія
Даўжыня ракі 43 км, з іх 14 км у Старадарожскім раёне. Плошча вадазбору 462 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 ‰.
Асноўныя прытокі: Сноўка (справа), Альніца (злева).
Плошча Ільіча (станцыя метро)
«Плошча Ільіча» (Пло́щадь Ильича́) — станцыя Калінінскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.
Амур
Аму́р — рака ва Усходняй Азіі, у Расійскай Федэрацыі (большая частка) і КНР. Па Амуры праходзіць частка граніцы Расіі і Кітая. Утвараецца ад зліцця рэк Шылка і Аргунь. Упадае ў Амурскі ліман Ахоцкага мора.
Даўжыня 4440 км. Плошча вадазбору 1855 тыс. км² (10-е месца ў свеце ).
Басейн
У верхнім цячэнні (да вусця Зеі) цячэ ў вузкай даліне. Справа да ракі падыходзяць адгор'і Вялікага Хінгана. У сярэднім цячэнні (ад вусця Зеі да Хабараўска) даліна шырокая, толькі ў месцы перасячэння хрыбта Малы Хінган ператвараецца ў цясніну. У нізоўях рака выходзіць на Ніжнеамурскую нізіну, мае шырокую даліну, рэчышча разгаліноўваецца на рукавы.
Асноўныя прытокі: Зея, Бурэя, Амгунь (злева), Сунгары, Усуры, Анюй (справа). Сярод прытокаў: Шылка, Япан, Урка, Алма, Ульмін, Тунгуска, Гуран, Хінган і інш.
У басейне Амура больш за 60 тыс. азёраў агульнай плошчай каля 9,7 тыс. км². Сярод іх азёры Чля, Арэль, Сіндзінскае, Эварон і інш.
Жыўленне, водны і лядовы рэжым
Жыўленне пераважна (2/3 сцёку) ад летне-восеньскіх мусонных дажджоў. Разводдзе э ліпеня да верасня, утвараецца дажджавымі паводкамі. У суткі па Амуры прадодзідь 41 тыс. т наносаў. Замярзае ў лістападзе, крыгаход у красавіку—маі. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10 900 м³/с (максімальны 40 000 м³/с). На ніжняе цячэнне ўплываюць прылівы і адлівы.
Гаспадарчае выкарыстанне
Вядзецца рыбалоўства. Асноўныя прамысловыя рыбы: кета, гарбуша, таўсталобік, калуга, амурскі сом і інш. Значныя гідраэнергетычныя рэсурсы. Суднаходны на ўсім працягу. На Амуры стаяць гарады Благавешчанск, Хабараўск, Айхой і інш. У сярэднім цячэнні Хінганскі, ніжэй — Камсамольскі запаведнік.
Чырвонаасавецкі сельсавет
Чырвонаасаве́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Чырвоны Асавец.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Царкоўнаасавецкі сельсавет у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Царкоўны Асавец. 6 сакавіка 1925 года вёска аркоўны Асавец перайменавана ў Чырвоны Асавец, а сельсавет — у Чырвонаасавецкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Быхаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Грудзінаўскага сельсавета.
Зелянуха
Зелянуха — рака ў Мядзельскім раёне, у басейне Заходняй Дзвіны. Даўжыня 16 км. Пачынаецца за 1,5 км на поўнач ад вёскі Студзяніца, упадае ў возера Мядзел з усходу за 1 км на поўдзень ад вёскі Цімошкаўшчына.
Крыгсмарынэ
Крыгсмарынэ (Kriegsmarine — ваенна-марскі флот) — афіцыйная назва ваенна-марскіх сіл у эпоху Трэцяга Рэйха. 1 чэрвеня 1935 года гэта імя атрымала колішняя Рэйхсмарынэ (Reichsmarine — флот Рэйха). Пасля Другой сусветнай вайны заходнегерманскі флот быў названы Бундэсмарынэ (Bundesmarine — федэральны флот), усходнегерманскі — Фольксмарынэ (Volksmarine — народны флот).
Першым камандуючым Крыгсмарынэ з 1935 па 1943 год быў Эрых Рэдэр. При Редеры адбылося фарміраванне ВМС Трэцяга Рэйха. З 1943 па 1945 гг камандуючым флотам быў прызначаны Карл Дзёніц. У маі 1945 года на пост камандуючага прызначылі Ганса-Георга фон Фрыдэбурга. Апошнім камандуючым Крыгсмарынэ стаў Вальтэр Варцэха, які ўзначальваў флот у маі-ліпені 1945 года.
Гашэрбрум II
Гашэрбрум II, K4 — горная вяршыня ў Каракаруме. Вышыня над узроўнем мора 8035 м — трынаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.
Геаграфія
Вяршыня Гашэрбрум II знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем (Тыбецкі аўтаномны раён).
Фрыдрых II Вялікі
Фрыдрых II, ці Фрыдрых Вялікі, вядомы таксама па мянушцы Стары Фрыц (Friedrich II., Friedrich der Große, Alter Fritz;, Берлін — , Сан-Сусі, Патсдам) — кароль Прусіі ў 1740—1786 гадах.
Яркі прадстаўнік асветніцкага абсалютызму і адзін з заснавальнікаў пруска-германскай дзяржаўнасці.
Дзяцінства
Фрыдрых нарадзіўся ў Берліне 24 студзеня 1712 года, пры хрышчэнні атрымаў імя Карл-Фрыдрых. Яго бацька — кароль Прусіі Фрыдрых Вільгельм I з дынастыі Гогенцолернаў, маці — Сафія Даратэя Гановерская, дачка караля Англіі Георга I. Фрыдрых быў трэцім і самым старэйшым (два яго старэйшыя браты памерлі ў маленстве) сынам у гэтай шматдзетнай каралеўскай сям'і, дзе агулам нарадзілася 14 дзяцей. Найбольшае сяброўства маленькі прынц меў са сваёй старэйшай сястрой Вільгельмінай, будучай маркграфіняй Байрэйцкай.
Першай яго выхавацелькай была французская эмігрантка мадэмуазель дэ Ракуль, якая зарадзіла ў ім любоў да французскай літаратуры. На сёмым годзе Фрыдрыха аддалі пад нагляд настаўніка Дзюгана, які яшчэ больш умацаваў яго схільнасць да ўсяго французскага. Бацька імкнуўся выхаваць з Фрыдрыха ваяра, аднак прынц цікавіўся музыкай, філасофіяй і танцамі. У выніку, Фрыдрых Вільгельм палічыў яго нікчэмным спадкаемцам і доўгі час імкнуўся перадаць сталец свайму малодшаму сыну Аўгусту-Вільгельму, больш задавальняламу яго густам.
Маладосць. Канфлікт з бацькам
Канфлікт з дэспатычным бацькам выліўся ў спробу ўцёкаў у Англію ў васемнаццацігадовым узросце, на якую ён вырашыўся разам з лейтэнантам Гансам Германам фон Катэ. Спроба не ўдалася, Фрыдрых і Катэ былі заключаны ў крэпасць (Фрыдрых — у Кюстрыне), пасля чаго Фрыдрых Вільгельм выказаў намер судзіць абодвух за дэзерцірства і пакараць смерцю. Зрэшты, Фрыдрыху было абяцана прабачэнне на ўмовах адмовы ад правоў на сталец, чаго ён аднак не прыняў. Катэ быў сапраўды асуджаны і абезгалоўлены, аднак датычна Фрыдрыха яго бацька сутыкнуўся з рэзкай апазіцыяй свайму намеру спачатку з боку суда, які адмовіўся судзіць кронпрынца, а затым і Ваеннай рады; да гэтага дадаўся і дыпламатычны ціск з боку іншых еўрапейскіх двароў. Урэшце Фрыдрых быў вызвалены, але некаторы час прабыў у ссылцы ў Кюстрыне, быў прызначаны членам ваенна-судной рады Неймаркскай акругі (але з правам толькі дарадчага голасу). Заключэнне і ссылка працягнуліся больш за два гады (жнівень 1730 — лістапад 1732), пасля чаго Фрыдрых быў канчаткова дараваны і прызначаны шэфам пяхотнага палка.
У маладосці Фрыдрых піша палітычны трактат «Антымакіявелі», у якім з пазіцыі асвечанага абсалютызму крытыкуе цынізм вядомага твора Н. Макіявелі «Уладар». Трактат быў адрэдагаваны і выдадзены (ананімна) Вальтэрам, з якім Фрыдрых тады ўжо быў у ажыўленай перапісцы.
Яўхім Герцавіч Шулякоўскі
Біяграфія
Пасля заканчэння педагагічных курсаў — настаўнік пачатковай школы (1925—1927). Скончыў сацыяльна-гістарычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага ўніверсітэта (1931). Навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі партыі пры Цэнтральным Камітэце Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларускай ССР (1931—1937), аспірант кафедры гісторыі СССР Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1937—1940). Дацэнт кафедры гісторыі СССР, дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта Свярдлоўскага універсітэта (1940—1941).
Загадчык (1946—1966), дацэнт (1966—1977) кафедры гісторыі СССР, дацэнт кафедры гістарыяграфіі і крыніцазнаўства (1977—1982), дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта Варонежскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1947—1949, 1951—1953).
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац пра рускіх рэвалюцыйных дэмакратаў і манаграфіі «В. И. Ленин и трудящиеся Черноземного Центра» (Варонеж, 1977). Шулякоўскі ўнёс значны ўклад у арганізацыю краязнаўчых даследаванняў. Ініцыятар і рэдактар двухтомніка «Нарысы гісторыі Варонежскага краю» (Варонеж, 1961, 1967). Навуковы рэдактар шэрагу зборнікаў архіўных дакументаў, выдадзеных у Варонежы (1950-1960-я гады).
П’ер Агюстэн Карон дэ Бамаршэ
П'ер-Агюстэн Карон дэ Бамаршэ (Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais; 24 студзеня 1732, Парыж — 18 мая 1799, Парыж) — знакаміты французскі драматург і публіцыст.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Парыжы. Сын гадзінных спраў майстра Андрэ Шарля Карон (1698—1775), ён спачатку пайшоў па шляху бацькі, але адначасова рупліва вывучаў музыку. Музычныя таленты і красамоўны дар адкрылі Бамаршэ доступ у вышэйшае грамадства, дзе ён набыў вялікія сувязі, вельмі патрэбныя яму пазней. Ён нават патрапіў да двара Людовіка XV, дачок якога навучаў гульні на арфе. Дзякуючы двум выгодным шлюбам (абодва разы ён ажаніўся з багатымі ўдовамі — Франк і Левек — і абодва разы хутка аўдавеў), а таксама супрацоўніцтву з банкірам Дзювернэ (Duverney) стаў уладальнікам значнага стану.
Асачанка
Асача́нка, Бабёнка (у верхнім цячэнні) — рака ва Уздзенскім і Пухавіцкім раёнах Беларусі, правы прыток ракі Пціч (басейн Прыпяці).
Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 135 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Русакова, цячэ па заходняй ускраіне Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Упадае ў Пціч каля аграгарадка Наваполле Пухавіцкага раёна. Рэчышча ў сярэднім і ніжнім цячэнні на працягу 14 км каналізаванае. Асноўны прыток — рака Цепленька (злева).
Пратэсты ў Беларусі (2011)
Пратэсты ў Беларусі 2011 года пачаліся ў чэрвені. Першай значнай падзеяй такога характару стала акцыя «Стоп бензин!» 7 чэрвеня, а пасля ў сацыяльных сетках быў узгоднены план сістэмных маўклівых пратэстаў або масавых гулянняў, якія праводзіліся з 8 чэрвеня па серадах, пачынаючы з 19:00 на цэнтральных плошчах найбуйнейшых гарадоў краіны. Звычайна, яны выглядалі так: людзі збіраліся ў загадзя вызначаным месцы без сімволікі, хадзілі туды-сюды і перыядычна адначасова апладзіравалі. Праз некаторы час людзі разыходзіліся. Папярэднюю каардынацыю дзеянняў праводзілі у сацыяльных сетках, праз якія і ўзнікла саманазва руху — «Рэвалюцыя праз сацыяльную сетку».
Першая акцыя прайшла ў Мінску (400 удзельнікаў), у Брэсце і Гомелі (200 удзельнікаў), У Магілёве (80 удзельнікаў).
Улады выкарыстоўваючы розныя спосабы перашкоды маўклівым пратэстам: арганізоўвалі на галоўных плошчах свае акцыі, агароджвалі плошчы турнікетамі з забаронай руху, абмяжоўвалі рух грамадскага транспарту ў цэнтры горада, акружалі плошчу міліцыяй і спецназаўцамі. Непасрэдна на месцах пратэсту людзей, якія збіраліся групамі, разганялі, шмат каго затрымлівалі (асабліва тых, хто не рэагаваў на забароны апладзіраваць або загады не стаяць на месцы). Затрыманні ўдзельнікаў і выпадковых прахожых пачаліся ужо пачынаючы з другой акцыі 15 чэрвеня ў Мінску (15 асоб), Гродне (15 асоб), Брэсце (каля 10), Віцебску, Оршы, Магілёве, Гомелі, Салігорску (19 асоб), Баранавічах, Барысаве (каля 30 чалавек), Жодзіна (2 чал.).
Падчас акцый журналістам не давалі здымаць тое, што адбываецца.
Прадумовы
Чэрвеньскія пратэсты сталі следствам ускладнення эканамічнай сітуацыі ў Беларусі, у прыватнасці дэвальвацыі беларускага рубля на 56 % ад 23 мая і наступнага значнага падаражання тавараў. Акрамя таго частка грамадства перажывала незадаволенасць сацыяльна-палітычнай сітуацыяй у краіне, якая рэзка абвастрылася пасля прэзідэнцкіх выбараў 19 снежня 2010 г., разгону тагачасных акцый пратэсту і далейшага праследавання яе ўдзельнікаў, у т.л. кандыдатаў у прэзідэнты.
Храналогія
Першай сярод СМІ адгукнулася на акцыі «Брестская газета», якая заўважыла 1 чэрвеня ў Брэсце толькі «мікрамаштабную акцыю пратэсту».
«Стоп бензін!»
Першая значная акцыя пад назвай «Стоп бензин» адбылася 7 чэрвеня. Яе арганізатарам выступіла грамадская ініцыятыва «За авто», а мэтай акцыі быў пратэст супраць павышэння рознічных коштаў на аўтамабільнае паліва на беларускіх АЗС у сярэднім на 30 %, рашэнне аб якім напярэдадні прыняла дзяржаўная кампанія Белнафтахім. Гэта было ўжо чацвёртае павышэнне кошту паліва ў 2011 годзе.
Сотні аўтамабілістаў заблакіравалі цэнтр Мінска, калона аўтамабіляў з уключанымі аварыйнымі сігналізацыямі і сімволікай акцыі расцягнулася ад Галоўпаштамта да Цэнтральнага ўніверсама. Насустрач ёй рухалася іншая, якая займала праспект паміж плошчамі Якуба Коласа і Перамогі. Трэцяя група выехала на праспект у раёне цырка. Вадзіцелі спыняліся, утвараючы лакальныя заторы, паднімалі капоты.
Крайнюю правую паласу праспекта Незалежнасці арганізатары акцыі заклікалі пакідаць свабодным для руху грамадскага транспарту, хоць не заўсёды гэта ўдавалася зрабіць. Зрэшты ў такіх выпадках пасажыры выходзілі з аўтобусаў і апладзіравалі ўдзельнікам акцыі, сабраліся сотні гледачоў. На мост праз Свіслач у знак падтрымкі з’ехаліся дзесяткі веласіпедыстаў. Аўтамабілісты заблакіравалі міліцэйскія эвакуатары, якія спрабавалі адцягнуць машыны, якія спыняліся. Кое-дзе даішнікі спрабавалі адкаціць іх уручную. ДАІ дзейнічала без агрэсіі, АМАП не ўмешваўся, непадалёк стаяў аўтазак, які не быў задзейнічаны.
У адказ на пратэсты аўтамабілістаў прэзідэнт краіны Аляксандр Лукашэнка падпісаў распараджэнне аб абавязковым паніжэнні кошту на бензін і неперавышэння яго ўзроўню ў 4,5 тыс. рублёў за літр.
1 чэрвеня
Прыкладна дзесяць чалавек выйшла на плошчу Ленина, у Магілёве. Вышедшие перыядычна пляскалі ў далоні.
8 чэрвеня
8 чэрвеня адбылася першая акцыя. На цэнтральнай плошчы горада Мінска — Кастрычніцкай, а 19 гадзіне, сабралася каля 400 чалавек, якія адгукнуліся на заклік у інтэрнэце прыйсці на галоўныя плошчы гарадоў для ўдзелу ў маўклівай акцыі пратэсту «Рэвалюцыя праз сацыяльную сетку». На пачатку акцыі ўдзельнікі неарганізавана стаялі асобнымі невялікімі групамі, займаючы значную частку плошчы. Прыкладна ў 19:10 удзельнікі пачалі стыхійна апладзіраваць, пасля чаго ў цэнтры плошчы ўтварылася шчыльнае кола з удзельнікаў акцыі і журналістаў. Людзі, якія стаялі ў цэнтры кольцы, выконвалі пад гітару песні, якія падхоплівалі астатнія ўдзельнікі акцыі.
За ходам акцыі, якая праводзіцца з боку назіралі супрацоўнікі палка міліцыі спецыяльнага прызначэння, а таксама людзі з рацыямі ў цывільным. Спецназ дзяжурыў непадалёк, у баку ад тых, хто сабраўся, у той час як супрацоўнікі ў цывільным пастаянна знаходзіліся ў цэнтры падзей, пры гэтым не ўмешваючыся ў ход мірнай акцыі. Прыкладна ў 19:45 удзельнікі пачалі разыходзіцца. На плошчы засталося толькі некалькі дзесяткаў чалавек.
Гэтак жа акцыі прайшлі ў Магілёве, Брэсце, Гомеле.
15 чэрвеня
Затрыманні прайшлі ў многіх гарадах Беларусі. У Мінску было затрымана 18 чалавек, у Брэсце — 11, Віцебску — 20, Гродне — 22, у Гомелі — 5 чалавек, у Барысаве (27 чалавек), Баранавічах (3), па 2 чалавекі былі затрыманыя ў Жодзіне і Маладзечне, 19 чалавек — у Салігорску, 6 — у Слуцку.
22 чэрвеня, 3 ліпеня
Падчас акцый 22 чэрвеня і 3 ліпеня з’явіліся людзі ў цывільным («хапуны»), якія хапалі любога ў месцах збору людзей, без прад’яўлення ўласных дакументаў і абвяшчэння прычын сваіх дзеянняў. Яны разагналі гэтыя дзве акцыі, ужыўшы дубінкі і слёзатачывы газ. Да гэтага часу акцыі сталі збіраць больш за 500 чалавек.
6 ліпеня
6 ліпеня акцыі пратэсту адбыліся ў Мінску, Віцебску, Брэсце, Гродне, Магілёве, Бабруйску, Барысаве, Маладзечне, Пінску і многіх іншых гарадах рэспублікі. У адказ улады разагналі акцыю ў Мінску, у Гродне штраф атрымаў інвалід, таксама іншаму ўдзельніку акцыі выпісалі штраф, які быў большы за яго зарплату. У Мінску было 100 затрыманых, па іншых гарадах — 90.
Ацэнкі
Публіцыст Севярын Квяткоўскі мяркуе, што Плошча 2010 сталася апошняй буйной акцыяй «старой апазіцыі». Улада разлічвала, што «зачысціла» грамадскую прастору ад актывістаў. Але ўжо хутка выйшла новая генерацыя — з маўклівымі акцыямі пратэсту.