cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аннэ Вескі
Біяграфія
Нарадзілася 27 лютага 1956 года ў эстонскім мястэчку Рапла ў сям’і Ільмара-Тыніса Ваармана (эст. Ilmar-Tõnis Vaarmann; 1927—2005) і Элен Ваарман (эст. Ellen Vaarmann), 1930—1988; у дзявоцтве Тамесан (эст. Tammesson). Бацькі Аннэ, эстонцы па нацыянальнасці, захапляліся творчасцю і гралі на народных інструментах. Пры гэтым абодва мелі звычайныя прафесіі: бацька Ільмар-Тыніс працаваў кіроўцам, а маці Элен — прадаўшчыцай.
Аннэ вырасла ў старажытным мястэчку Рапла, дзе разам з братам Маці вучылася ў музычнай школе. Хлопцы выступалі ў самастойна сфарміраваным дзіцячым калектыве. Маці Ваарман таксама прысвяціў жыццё мастацтву і спецыялізаваўся на клавішных інструментах. Там жа яна скончыла музычную школу, пасля якой паступіла ў Талінскі політэхнічны інстытут.
Пасля заканчэння навучання працавала на заводзе і была прынята на працу ў эстрадную студыю пры Філармоніі, дзе пачала выступаць з ансамблем «Мабіле». Першая эстрадная кампазіцыя (1980) — «Каралева ружовага саду». У 1979—1981 гадах спявала ў складзе гурта «Вітамін», а ў 1982—1983 гадах выступала з ансамблем «Мюзік Сейф». У 1979 годзе першыя гастролі за мяжу — у Польшчу. У гэтым жа годзе адбылося першае выступленне Аннэ Вескі на ЦТ у тэлеперадачы «Шырэй кола».
У 1980 годзе эстонскае радыё ўзнагародзіла спявачку сімвалічным залатым дыскам. Першы сольны канцэрт у Маскве і адразу на сцэне Маскоўскага эстраднага тэатра. Канцэрт прайшоў з аншлагам. Маскоўская публіка прыняла выступленне выдатнай эстонкі «на ўра», а ў сталічнай прэсе з’явіліся першыя рэцэнзіі і водгукі — адразу станоўчыя. У 1981 г. па замове ЦТ быў зняты музычны тэлефільм пра Аннэ Вескі «Снежныя напевы», які стаў кульмінацыяй поспеху і шмат разоў дэманстраваўся па тэлебачанні. А. Вескі зноў была ўзнагароджана дыскам радыё і тэлебачання як самая папулярная эстрадная спявачка года. У красавіку 1980 года ў Ленінградзе праводзіліся тэатралізаваныя паказы «Святло веж Алімпійскіх», у якіх прыняла ўдзел Аннэ Вескі. У гэтым жа годзе спявачка ўдзельнічала ў фестывалі Моладзі ў ГДР, у Карл-Маркс-Штаце.
У 1982 годзе Аннэ Вескі прымае ўдзел у Фестывалі Савецкай песні ў горадзе Зялёна-Гура (Польшча) як госць фестывалю і там жа знялася на польскім тэлебачанні ў музычнай тэлепраграме. У 1983 годзе на замову ЦТ быў зняты другі музычны тэлефільм пра Аннэ Вескі «Золата восені», дзе ўпершыню прагучала песня Ігара Саруханава «Ззаду круты паварот», якая ў будучыні стала візітнай карткай спявачкі.
З лета 1983 года Вескі выступала з калектывам «Нэма» ў Германіі, Чэхаславакіі, Венгрыі. Увосень гэтага ж года стала лаўрэатам Першага агляду творчай моладзі СССР. Сярод спявачак СССР Аннэ заняла ганаровае другое месца па выніках хіт-парада газеты «Маскоўскі камсамолец». Першае месца Аннэ саступіла Але Барысаўне Пугачовай. У канцы 1983 года спявачка ўвайшла ў склад ансамбля «Нэма». Па выніках 1983 і 1984 гадоў сярод спявачак СССР Вескі становіцца 2-й у хіт-парадзе «Гукавая дарожка» газеты «Маскоўскі камсамолец», саступаючы толькі Але Пугачовай.
15-18 жніўня 1984 года ўдзельнічала ў Міжнародным музычным фестывалі ў Сопаце. Як расказвала сама спявачка, яе адправілі на фестываль, бо ўдзел спявачкі з Прыбалтыкі не выклікаў раздражнення ў палякаў у перыяд польска-савецкіх адносін, якія ўскладніліся. Тым не менш публіка спачатку ледзь не асвістала спявачку, і толькі высокі ўзровень выканальніцкага майстэрства выклікаў сімпатыі ў публікі. У выніку яна атрымала дзве першыя прэміі: за песню «Не згасае надзея» ў міжнародным конкурсе (гран-пры атрымала польская спявачка К. Гізоўска) і за лепшае выкананне польскай песні «Полька Ідолька» (прычым у гэтым конкурсе гран-пры не прысудзілі, так што першая прэмія азначала перамогу). Польскія журналісты ўпершыню загаварылі пра «непалітычную» прэмію спявачцы з сацыялістычнай краіны.
Па выніках 1985 года Аннэ Вескі зноў увайшла ў тройку найлепшых спявачак СССР хіт-параду «Гукавая дарожка», а таксама хіт-параду «Зоркі-85» газеты «Змена». У 1986 годзе ўпершыню выходзіць у фінал Фестывалю «Песня года» з песняй «Усмешка на ўсіх». Па выніках года яна ў дзесятцы лепшых спявачак СССР хіт-парада «Гукавая дарожка».
1986 — гастролі ў В’етнаме і Лаосе, узнагароджанне медалём Савецкага камітэта абароны міру.
Мюлуз
Мюлуз (Mulhouse) — горад у Францыі, найбуйнейшы горад дэпартамента Верхні Рэйн і другі па значнасці горад Эльзаса.
Насельніцтва — 271,0 тыс. жыхароў (2007).
Этымалогія
Нямецкая назва — Мюльгаўзен (ням. Mülhausen).
Па-нямецку Мюле (Mühle) перакладаецца як млын. Адсюль і з’явілася назва Мюлуза, дзе стаяў млын паміж некалькімі хатамі (Haus), якія належалі страсбургскаму абацтву св. Эцьена.
Геаграфія
Горад размяшчаецца на ўсходзе краіны, амаль на мяжы з Швейцарыяй і Германіяй.
Гісторыя
Пасля перамогі Прусіі ў Франка-прускай вайне Мюлюз быў далучаны да Германскай імперыі, як частка тэрыторыі Эльзас-Латарынгія, якая праіснавала з 1870 па 1918 гады. У 1904 годзе каля горада Сернэ было адкрыта буйнае радовішча калія, што спрыяла развіццю ў Мюлузе хімічнай прамысловасці. Горад быў на некаторы час заняты французскімі войскамі 8 жніўня 1914 года ў пачатку Першай сусветнай вайны, але яны былі вымушаныя адступіць праз два дні пасля бітвы пры Мюлюзе.
Славутасці
Сярод экспанатаў чыгуначнага музея цеплавоз CC 65000, электравоз CC 7100 (які ўстанавіў у 1955 годзе абсалютны рэкорд хуткасці на рэйках).
Пікар
Пікар — прозвішча.
Марнеулі
Марнеулі (მარნეული) — горад у правінцыі Квема Картлі, адміністрацыйны цэнтр Марнеульскага раёна Грузіі. Насельніцтва больш за 22 тыс. чалавек. Знаходзіцца за 30 км на поўдзень ад Тбілісі, недалёка ад межаў з Азербайджанам і Арменіяй на рацэ Алгеці (басейн ракі Куры). Статус горада з 1964 года. Умерана цёплы стэпавы клімат. Умерана халодная зіма і цёплае лета. Сярэднегадавая тэмпература складае 12 °C, студзеня каля 0 °C, ліпеня 23,9 °C. Абсалютны мінімум -25 °C, абсалютны максімум 40 °C. Ападкаў 500 мм у год.
Кастэіў
Кастэіў (Костеїв) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Праектар
Праектар — светлавы прыбор, які пераразмяркоўвае святло лямпы з канцэнтрацыяй светлавога струменя на паверхні малога памеру ці ў малым аб'ёме. Праектары з'яўляюцца галоўным чынам оптыка-механічнымі ці аптычна-лічбавымі прыборамі, якія дазваляюць пры дапамозе крыніцы святла праецыяваць выявы аб'ектаў на паверхню, размешчаную па-за прыборам — экран. З'яўленне праекцыйных апаратаў абумовіла ўзнікненне кінематографа, які адносіцца да праекцыйнага мастацтва.
Праспект Ветэранаў (Санкт-Пецярбург)
Праспект Ветэранаў — адзін з найбуйнейшых праспектаў у Кіраўскім і Краснасельскім раёнах Санкт-Пецярбурга. Абмежаваны з аднаго боку вуліцай Зіны Партновай і вуліцай Падводніка Кузьміна, з другога — праспектам Будзённага.
Гісторыя
У пачатку 1960-х гадоў пачалася пракладка магістралі, якая павінна была ісці паралельна праспекту Стачак, злучаючы Дачнае, Урыцк і Сасновую Паляну. У праектнай дакументацыі яна праходзіла як Сярэдняя вуліца. 16 студзеня 1964 года праектная Сярэдняя вуліца атрымала афіцыйную назву — праспект Ветэранаў. Назва праспекту дадзена ў гонар удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гадоў. У 1971 годзе ў склад праспекта ўвайшоў Манетны завулак, які праходзіў у Сасновай Паляне.
У 1977 годзе ля праспекта адкрылася станцыя метрапалітэна з аднайменнай назвай.
28 снежня 2019 года ў Навасергіеве быў адкрыты новы ўчастак праспекта, не звязаны з асноўнай яго часткай — ад праспекта Будзённага да вуліцы Уладзіміра Пчалінцава. 13 лістапада 2020 года стары і новы ўчасткі праспекта былі злучаны ў агульную магістраль. Для іх злучэння быў пабудаваны пераезд цераз службовую чыгуначную лінію. Плануецца далейшае падаўжэнне праспекта на захад.
Гардабані
Гардабані (გარდაბანი) — горад у краі Квема Картлі ў Грузіі, за 33 км ад Тбілісі. Цэнтр Гардабанскага муніцыпалітэта. Насельніцтва горада пераважна азербайджанскае. У 1969 годзе пасёлак Гардабані атрымаў статус горада. Чыгуначная станцыя Гардабані Грузінскай чыгункі і сартавальны парк для грузавых цягнікоў.
Цулакоўка
Цулако́ўка — рака ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Руднянка.
Даўжыня 6,5 км. Пачынаецца за 2 км на поўнач ад аграгарадка Падстарынь, упадае ў Руднянку на поўдзень ад вёскі Боркі. Рэчышча каналізаванае.
Angor animi
Angor animi  (таксама вядомы як angina animi Хвароба Гэрднера, а таксама angina pectoris sine doloreр ) — у медыцыне сімптом, які вызначаецца наяўнасцю ў хворага ўспрымання, што ён фактычна памірае. У большасці выпадкаў Angor animi сустракаецца ў пацыентаў, якія пакутуюць на (звязаны з сэрцам боль у грудзях), вызваны інфарктам міякарда. Гэты сімптом, аднак, часам сустракаецца ў пацыентаў, якія пакутуюць ад іншых умоў. можа таксама вызваць angor animi, які суправаджаецца іншымі сімптомамі, што ўключаюць у сябе галаўны боль, багатае потааддзяленне, пачашчанае сэрцабіцце і характэрны моцны галаўны боль. Іншай яго прычынай можа быць.
Angor animi трэба адрозніваць ад  і імкнення да смерці, гэты сімптом ставіцца да пацыента з сапраўднай верай, што ён на самай справе памірае.
Этымалогія
Словазлучэнне паходзіць ад двух лацінскіх тэрмінаў, з якіх яно складзена, а менавіта angor і animi.
Angor ставіцца да вялікай трывогі, бедства або душэўных пакут , якія часта суправаджаюцца хваравітым сцісканнем і сэрцабіццем у верхняй  і ніжняй частцы грудной клеткі.
Тамбоўскі раён (Амурская вобласць)
Тамбоўскі раён (Тамбовский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тамбоўка. Раён размешчаны на паўднёвым захадзе Зейска-Бурэінскай раўніны. Плошча тэрыторыі — 2,5 тыс. км². Раён утвораны 4 студзеня 1926 года ў адпаведнасці з Дэкрэтам УЦВК у складзе Амурскай акругі Далёкаўсходняга края. У красавіку 2022 года Тамбоўскі раён быў пераўтвораны ў Тамбоўскую муніцыпальную акругу.
Макаравецкі сельсавет
Макаравецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Макараўцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Макараўцы. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сямёнаўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў Свіслацкім раёне. 18 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Канюхоўскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў: аграгарадок Макараўцы, вёскі Астапкаўшчына, Белакозы, Вішнеўка, Генюшы, Ігнатавічы, Кудрычы, Курчоўцы, Лапенеўцы, Лішкі, Парэчча, Пачобуты, Пяцельчыцы, Русакі, Рэпавічы, Сямёнаўка, Трахімы, хутары Дольны Уснар і Служкі.
Кошэліў
Кошэліў (Ко́шелів) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Беларуская граматыка (1934)
«Правапіс беларускай мовы» (1934) — нарматыўныя (1934—1958) правапіс і граматыка беларускай мовы, выданыя ў 1934 годзе ў Мінску асобнай кнігай 100 тыс. тыражом пад рэд. А. Александровіча ў мэтах ажыццяўлення рэформы беларускай граматыкі (1933)
Правапіс уключаў шэраг палажэнняў забароненага праекту рэформы Правапіснай камісіі Некрашэвіча (1930), але дадаткова ўтрымліваў і змяненні ў граматыцы.
Быў узмоцнены марфалагічны прынцып будовы граматыкі, у параўнанні з граматыкай Тарашкевіча (1918). Шэраг правілаў быў спрошчаны і ўпарадкаваны.
Правапіс словаў замежнага паходжання быў прыведзены ў большую адпаведнасць з правіламі беларускай фанетыкі, але прынцып акання, хоць і пашыраны, быў вельмі абмежавана распаўсюджаны на «э»/«е». Дадаткова былі ўведзены палітычна матываваныя выняткі (г.зв. «словы інтэрнацыянальнага рэвалюцыйнага паходжання», напр., комуніст, большэвік і пад.)
Ацэнкі
Правапіс выклікаў шмат пытанняў і нават пратэстаў у БССР.
Шэраг правілаў, напрыклад, ужывання вялікіх літар, напісання словаў разам, асобна ці праз злучок, некаторыя формы форма- і словазмянення, быў сфармуляваны на ўзор адпаведных правілаў рускай арфаграфіі.
Некаторыя арфаграфічныя правілы не маглі забяспечыць прынцыпу аднолькавага напісання, былі ўведзены надуманыя, штучныя правілы, якія не адпавядалі літаратурнаму вымаўленню, былі недакладнымі ў фармулёўках, не пашыраліся на ўсю лексіку.
У газеце «Звязда» была адкрытая (1938) шырокая дыскусія па далейшых кірунках развіцця беларускай граматыкі і правапісу. Выказацца па гэтых пытаннях заклікала сваіх чытачоў газета «Советская Белоруссия». Гэтая дыскусія, а пазней і акадэмічнае абмеркаванне, была працягнута пасля вайны (гл. Гісторыя беларускай мовы ў 1950-х гг.), і мела вынікам яшчэ адну рэформу беларускай граматыкі (1957).
Бярозкі (Хоцімскі раён)
Бяро́зкі (, Берёзки) — аграгарадок у Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 22 ка у напрамку на паўднёвы захад ад Хоцімска, за 182 км ад Магілёва, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Камунары, на рацэ Еленка , за 4 км на поўдзень ад аўтамабільнай дарогі.
NGC 2908
NGC 2908 (іншыя абазначэнні — UGC 5152, MCG 13-7-34, ZWG 350.29, IRAS09375+7955, PGC 27831) — галактыка ў сузор’і Дракон.
Таджура
Таджура (خليج تدجورا, golfe de Tadjourah) — заліў ля ўсходніх берагоў Афрыкі, заходні ўскраек Адэнскага заліва (Індыйскі акіян).
NGC 2908
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Таджура
Размешчаны да паўднёвага захаду ад Баб-эль-Мандэбскага праліва, абмывае тэрыторыю Джыбуці і невялікую частку ўзбярэжжа Самалі (з поўдня). На ўваходзе ў заліў размешчаны невялікія астравы Муча (Moucha) і Маскалі (Maskali).
Асноўныя порты: Джыбуці, Таджура, Абок.
Племя
Пле́мя — група людзей, якіх аб'ядноўвае агульная тэрыторыя, супольная мадэль маўлення і іншыя культурныя характарыстыкі, а таксама агульнае адчуванне сваёй адрознасці ад суседзяў. Паняцце можа азначаць форму як этнічнай, так і палітычнай арганізацыі. Племя не абавязкова валодае тэрыторыяй кампактнага пражывання і яго прэтэнзіі на якую-небудзь тэрыторыю не абавязкова прызнаныя іншымі групамі.
Вызначэнне паняцця
Як і ў паняцця народ, існуюць два асноўных азначэння, што такое племя. Па аднаму з іх, племя вызначаецца агульнымі рысамі, уласцівымі ўсім членам племені: мова, рэлігія, паходжанне, звычаі і традыцыі.
Па іншаму азначэнню лічыцца, што сама толькі «вера» у агульную сувязь ужо з'яўляецца дастатковым крытэрыем. Як паказваюць этнаграфічныя даследаванні, генеалогія ў плямён, якія не знаюць пісьмовасць, вельмі гібкая і дастаткова хутка прыстасоўваецца да палітычных абставін. Па гэтаму азначэнню плямёны з'яўляюцца перш за ўсё палітычнымі саюзамі. Як прыклад прыводзяцца аб'яднанні падчас Вялікага перасялення народаў груп рознага паходжання ў плямёны. Цэнтрам крышталізацыі нярэдка з'яўляўся адзіны правадыр (або яго нашчадкі), які пасля лічыўся родапачынальнікам усяго племені.
Плямёны на тэрыторыі Беларусі
З часоў мезаліту на тэрыторыі Беларусі жылі плямёны кудлаеўскай культуры, яніславіцкай культуры і інш.; у неаліце — нёманскай культуры, верхнедняпроўскай культуры, дзяснянскай культуры, днепра-данецкай культуры, лейкападобных кубкаў культуры, нарвенскай культуры, тыповай грабеньчата-ямкавай керамікі культуры, усвяцкай культуры, шарападобных амфар культуры і інш.; у бронзавым веку — шнуравой керамікі культур (сярэднедняпроўскай культуры, паўночнабеларускай культуры), тшцінецкага культурнага кола і інш.; у жалезным веку — днепра-дзвінскай культуры, штрыхаванай керамікі культуры, мілаградскай культуры, зарубінецкай культуры і інш. У трэцяй чвэрці І тыс. н.э. племянная арганізацыя ў славян перажывае распад, на змену ёй прыходзяць правадырствы. Так, на беларускіх землях складваюцца этнапалітычныя аб'яднанні крывічоў, дрыгавічоў і радзімічаў.
Трайдзень
Трайдзень, Трайдзен, Трайдэн (? — 1282) — вялікі князь літоўскі (1270—1282).
Вёў барацьбу з Тэўтонскім ордэнам і Галіцка-Валынскім княствам, не павялічыў дзяржаўнай тэрыторыі, але здолеў утрымаць Вялікае Княства Літоўскае ў ранейшых межах. Вывеў дзяржаву з залежнасці ад Галіцка-Валынскага княства і ўмацаваў яе міжнароднае становішча, пакінуў як мацнейшай, чым атрымаў.
Імя
Імя Трайдзень — балцка-літоўскага паходжання.
Гэта аднаасноўнае імя, аснова ў ім Trai- (варыянт — Trei-), яна прысутная ў такіх двухасноўных старалітоўскіх імёнах, як Trai-dar’as, Trei-gel’as і інш. У імені Трайдзень гэтая аснова пашыраная з дапамогай утваральніка -d- (Trai-d-) і пашыральніка -en- (як у імені Віцень і інш.).
Двухасноўнае імя мела і Трайдзенева дачка Гаўдзіманта.
Паходжанне
Паходжанне з дакладнага роду пэўна невядомае. Паводле пазнейшага Васкрасенскага летапісу, бацька Трайдзеня — Віда, а дзядзька — Гердзень, родзічы Міндоўга і разам з ім нашчадкаў полацкіх князёў. У беларускіх-літоўскіх летапісах XVI ст., «Хроніцы Быхаўца» і іншых, паходжанне Трайдзеня яшчэ больш заблытанае, там ён малодшы брат Нарымонта. Верагоднасць усіх гэтых звестак лічыць сумнеўнай.
Паводле Галіцка-Валынскага летапісу, вядомы толькі ўдзел Трайдзеня і яго братаў Борзы, Лесія, Свелкенія і Сірпуція, яшчэ пры Міндоўгу, у войнах супраць галіцка-валынскіх князёў, калі Борза, Лесій і Свелкеній загінулі.
Біяграфія
Паводле «Хронікі Быхаўца», старэйшы брат Нарымонт зрабіў Трайдзеня князем у яцвягаў, якія страцілі сваіх валадароў і лёгка паддаліся літоўскай уладзе, ён пабудаваў горад над Бабром і назваў яго Раем, а пасля смерці Нарымонта стаў вялікім князем у Новагародку, звесткі гэтыя не лічаць верагоднымі.
На аснове пазнейшага паведамлення ордэнскіх крыніц пра Кернаў як «горад у зямлі Традзеня», некаторыя даследчыкі выказалі думку пра гэты горад як уладанне Трайдзеня перад тым як стаць валадаром усёй дзяржавы.
Пэўна ж вядома, паводле Галіцка-Валынскага летапісу, толькі пра ўдзел Трайдзеня з братамі яшчэ пры Міндоўгу ў войнах з галіцка-валынскімі князямі і тое, што пасля гібелі Войшалка і смерці Шварна, недзе пасля 1270 года, ён сам стаў валадаром, пры гэтым летапіс характарызуе Трайдзеня вельмі адмоўна, як злейшага за Ірада і Нерона.
Межы дзяржавы у часы Трайдзеня практычна не змяніліся ад часоў Міндоўга — на поўначы яна межавала з Зямгаліяй, на паўночным усходзе — з Полацкім княствам, а на ўсходзе — з Менскім, на поўдні — з Тураўскім, Пінскім і Берасцейскім (залежнымі ад Галіцка-Валынскай дзяржавы), на паўднёвым захадзе з Мазовіяй, на захадзе з землямі яцвягаў, на паўночным захадзе — з Жамойцю.
Трайдзень праводзіў актыўную знешнюю палітыку, нязменнай ад часоў Міндоўга, па ўключэнні з апорай на Новагародскае, Гарадзенскае і Полацкае княствы ў склад сваёй дзяржавы балцкіх земляў — найперш Нальшанаў і Дзяволтвы, а таксама Жамойці, зямель яцвягаў, селаў і земгалаў. Пры гэтым ён бараніўся ад наступу лівонскай часткі Тэўтонскага ордэна, а таксама падтрымліваў барацьбу прусаў з агрэсіяй прускай часткі гэтага Ордэна, у 1273 годзе дапамог князю Команту ў арганізацыі пахода на Кульмскую зямлю. Шмат прусаў ад нямецкага націску перасялілася ў дзяржаву Трайдзеня, вядома, што ён сяліў іх каля Гародні і Слоніма.
Іншым праціўнікам была Галіцка-Валынская дзяржава на поўдні, ад Панямоння яе аддзялялі Тураўскае і Пінскае княсты, якія залежалі ад галіцка-валынскіх князёў, але імкнуліся пазбавіцца гэтай залежнасці, што ў пэўнай ступені Трайдзень мог выкарыстоўваць. Полацкае княства было залежным з часоў прынамсі Войшалка, з дзяржавай Трайдзеня яго збліжалі інтарэсы ў Падзвінні і пагроза з боку лівонскай часткі Ордэна. На паўночных, паўночна-заходніх і заходніх рубяжах жылі зямгальскія, літоўскія і яцвяжскія плямёны, якія бараніліся ад Ордэна і галіцка-валынскіх князёў, што штурхала іх да пошукаў падтрымкі ў Трайдзеня.
На пачатку Трайдзень меў канфлікт толькі з уладзімірскім князем Уладзімірам Васількавічам, а з галіцкім князем Львом Данілавічам захоўваў добрыя адносіны. Неўзабаве, у 1274 годзе, аднак Трайдзень сіламі гарадзенцаў захапіў і разрабаваў Драгічын, які належаў Льву. У 1275 годзе Леў, папрасіўшы дапамогі ў хана Менгу-Цімура, з яго войскам на чале з Ягурчынам, а таксама з пасланымі ханам рускімі князямі — Раманам, Глебам, тураўскімі і пінскімі, пайшоў супраць Трайдзеня, але праз сваркі паміж удзельнікамі, паход быў няўдалы, узяўшы вакольны горад Новагародка яны разыйшліся.
У 1277 годзе Трайдзень аблажыў Дзюнабург, у яго войску было шмат русінаў-лучнікаў, напэўна палачанаў, для штурму ўжываліся чатыры вялікія рухомыя абложныя вежы і балісты. Праз 4 тыдні аблога знята, напэўна, праз напад галіцкіх і татарскіх войскаў на чале з Мамшынам, але, і гэты іх паход быў няўдалы праз сваркі ўдзельнікаў.
У канцы 1278 года Трайдзень пасылаў брата Сірпуція на дапамогу яцвягам, якія ваявалі Мазовію і Усходнюю Польшчу — літоўскія войскі дайшлі да Любліна. Найбольш пацярпела Мазовія, яе князі разарвалі адносіны з Тэўтонскім ордэнам і заключылі перамір’е з Трайдзенем. Адначасова, лівонскія войскі ўварваліся ў Літву, разрабавалі яе і ў студзені 1279 года аблажылі Кернаў (Кернава). Узяць Кернаў немцы не здолелі, разрабавалі ваколіцы і з вялікімі палонам у лютым вярнуліся ў Лівонію. Трайдзень нагнаў іх і 5 сакавіка 1279 года разбіў у бітве пры Ашэрадэне. Поспех пры Ашэрадэне быў замацаваны заключэннем у 1279 годзе міру і саюзу з Мазовіяй, скіраванага супраць Тэўтонскага ордэна і Польшчы.У выніку даволі жорсткай барацьбы Панямонне засталося за Трайдзенам, хоць і было спустошана. Да таго ж у 1279 годзе ўвесь тэатр ваенных дзеянняў з прылеглымі раёнамі Польшчы і Русі ахапіў моцны голад, вынік неўраджаю. І тым не менш сімбіёз з рускімі княствамі значна павялічваў ваенны патэнцыял Літвы. Дачка Трайдзена Гаўдэмунда (у хрышчэнні Соф’я) узяла шлюб з мазавецкім князем Баляславам Земавітавічам з Плоцка, у іх былі сыны Земавіта і Трайдзен (названыя у імя дзядоў). Яшчэ больш Плоцкае княства трапіла пад уплыў Трайдзена, калі ён ваеннай сілай прымусіў свайго зяця адмовіцца ад саюза з тэўтонцамі. Пад літоўскім кантролем заставаліся земгалы. У саюзе з Літвой дзейнічалі і князі захаваўшых незалежнасць яцвягаў. Да гэтага году Мацей Стрыйкоўскі адносіць і шлюб, верагодна другі, Трайдзеня з мазавецкай княжной Ганнай.
У 1280 годзе Трайдзень зноў дапамагае Команту ў паходзе на Самбію. Паводле трайдзеневага загаду Найміс ваюе Памезанію. Паводле падання, у 1280 годзе заснавана Коўна. У 1281 годзе Трайдзень захапіў Герцыке, адрэзаў Дынабург ад астатняй Лівоніі, таму браты-рыцары вымушаны былі абмяняцьлі Дынабург на Герцыке, а таксама заплацілі выкуп.
Пры Трайдзені ў склад ВКЛ канчаткова ўключаны прылеглыя землі яцвягаў, земгалаў і селаў, узнавіліся далёкія паходы на Польшчу і эстонскія ўладанні крыжакоў (востраў Саарэмаа і інш.).
Пазнейшая «Хроніка Быхаўца» паведамляе, што Трайдзеня забілі падасланыя забойцы. Паводле ж Галіцка-Валынскага летапісу, ён памёр сваёй смерцю.
Нашчадкі
Імя яго пераемніка крыніцы не называюць. Сваіх братоў ён перажыў, пра сыноў надзейных звестак таксама няма. Магчыма, яго пераемнікам быў нейкі князь Даўмонт, якога Троіцкі летапіс называе князем літоўскім і паведамляе пра яго смерць у дальнім набегу на вярхоўі Волгі ў 1285 годзе.
Паводле генеалагічных паданняў XVI ст., са смерцю Трайдзеня «дынастыю Кітаўруса» змяніла новая дынастыя — «родам Калюмнаў», але «род Кітаўруса» працягваўся ў Літве, яго прадстаўніком быў і Даўмонт — продак князёў Свірскіх, а таксама Гольша (родапачынальнік Гальшанскіх) і Гедрус (родапачынальнік князёў Гедройцаў).
Магчымы радавод
NN ├──>NN │   ├──>NN │   │    ├─>Трайдзень │   │    │     ├─>Будзікід │   │    │     ├─>Будзівід │   │    │     │     ├─>Віцень │   │    │     │     ├─>Гедзімін─ГЕДЗІМІНАВІЧЫ │   │    │     │     ├─>Воін │   │    │     │     └─>Фёдар │   │    │     └─>Гаўдэмунда │   │    ├─>Борза │   │    ├─>Лесій │   │    ├─>Свелкеній │   │    └─>Сірпуцій │   └─>Гердзень ∞ Еўпраксія │         ├─>Андрэй │         └─>?  │                  └──>NN ├─>Даўспрунк │    ├─>Таўцівіл ∞ Брачыслаўна кнж. полацкая │    │     └─>Іван │    ├─>Едзівід │    └─>NN дачка ∞ Даніла Раманавіч кн. галіцкі ├─>Міндоўг │    ├─>Войшалк │    ├─>NN сын │    ├─>NN сын │    ├─>?Даўмонт │    ├─>NN дачка │    ├─>Рукля │    └─>Рупек └─>NN дачка └─>Транята
Ахмета
Ахмета (ახმეტა) — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта, за 29 км на паўночны захад ад Тэлаві. Насельніцтва 7105 чалавек (2014). У раёне Ахмета працякае рака Алазані. Гідролізна-дражджавы завод, лесаапрацоўчы камбінат, кансервавы, вінаробны завод і масласыразавод.
Мамантава пячора
Мамантава пячора (Mammoth Cave) або пячорная сістэма Мамантава - Флінт-Рыдж (анг. Mammoth-Flint Ridge Cave System) — карставая пячорная сістэма ў штаце Кентукі (ЗША), самая доўгая пячора ў свеце і асноўная славутасць аднайменнага нацыянальнага парку. Утварылася ў пласце вапняка пад хрыбтом Флінт (Flint Ridge) у заходніх перадгор'ях Апалачаў. Даўжыня даследаванай часткі пячорнай сістэмы - больш за 587 км. У абследаванай частцы налічваецца 225 падземных праходаў, каля 20 вялікіх залаў і больш за 20 глыбокіх шахт.
Лейбарысцкая партыя (Вялікабрытанія)
Лейбарысцкая партыя Вялікабрытаніі (Labour Party — Рабочая партыя) — адна з дзвюх вядучых палітычных партый у Злучаным Каралеўстве. Партыя левацэнтрысцкая, падкрэслівае патрэбу ва ўзмацненні дзяржаўнага ўмяшання ў эканоміку, сацыяльнай справядлівасці і ўмацаванні правоў працоўных. З 11 мая 2010 года ў апазіцыі і з’яўляецца "Вернай апазіцыяй Яе Вялікасці" (афіцыйная апазіцыя). Заснавана ў 1900 годзе як Камітэт працоўнага прадстаўніцтва; з 1906 года называецца «Лейбарысцкай». У лютым 1918 года прыняты Статут Лейбарысцкай партыі — Канстытуцыя ЛПВ. У жніўні 1918 года прыняты праграмны дакумент «Праца і новы сацыяльны парадак». Арыентацыя — сацыял-дэмакратычная, партыя звязана з прафсаюзным рухам, а таксама накіраваная на грамадскае рэгуляванне эканомікі. Упершыню прыйшла да ўлады ў 1924 годзе. Лейбарысты знаходзіліся ва ўладзе з 1997 года, калі на выбарах ім удалося апярэдзіць сваіх традыцыйных праціўнікаў, кансерватараў, на 253 мандаты. На выбарах 2001 года лейбарысты паўтарылі поспех папярэдніх выбараў. На парламенцкіх выбараў 2005 года лейбарысты атрымалі 9.562.122 галасоў і 356 мандатаў у Палаце абшчын супраць 198 у кансерватараў. Усе гэтыя выбары партыя выйграла пад кіраўніцтвам Тоні Блэра рэфарматара партыі. Блэр сышоў у адстаўку ў 2007 годзе пад ціскам грамадскасці, якая абвінавачвала яго ў развязванні іракскай вайны 2003 года. На выбарах у Еўрапарламент 2009 года Партыя заняла трэцяе месца па колькасці галасоў (2.381.760 або 15,7 %) і атрымала 13 мандатаў — удвая менш кансерватараў і столькі ж, колькі Партыя незалежнасці Злучанага Каралеўства. Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Гордан Браўн, які ўзначальваў партыю, расцаніў паражэнне лейбарыстаў на выбарах у парламент, якія прайшлі 6 мая 2010 года, як негатыўную ацэнку яго дзейнасці выбаршчыкамі. Пасля гэтага Браўн не стаў ні прэтэндаваць на пасаду лідара Лейбарысцкай партыі, ні падтрымліваць каго-небудзь з кандыдатаў. Лідар Лейбарысцкай партыі з верасня 2015 года – прадстаўнік яе левага крыла Джэрэмі Корбін.
Сандзінісцкая рэвалюцыя
Сандзінісцкая рэвалюцыя (Revolución Sandinista) — ланцуг падзей, які завяршыўся ў ліпені 1979 года звяржэннем рэжыму Анастасіа Самосы ў Нікарагуа. Найбольш вядомым лідарам гэтай рэвалюцыі з’яўляецца Даніэль Артэга. Асноўная рухаючая сіла рэвалюцыі — Сандзінісцкі фронт нацыянальнага вызвалення, названы так у гонар вядомага рэвалюцыянера 1920-1930-х гадоў Аўгуста Сесар Сандзіна. Знамя Фронту, як і сцяг Сандзіна, мела чорна-чырвоную расфарбоўку.
Перадгісторыя
У 1936 годзе, пасля забойства папулярнага ў краіне палітыка Аўгуста Сандзіна, ва ўладзе ў Нікарагуа зацвердзілася дыктатура сям’і Самоса. Доўгі час царква займала лаяльную пазіцыю ў адносінах да ўлады праамерыканскага рэжыму. Аднак па меры ўмацавання «тэалогіі вызвалення» мноства святароў перайшлі да актыўных дзеянняў. Яны выступалі з выкрывальнымі пропаведзямі, удзельнічалі ў дэманстрацыях і мітынгах пратэсту. Некаторыя ўступілі ў шэрагі Сандзінісцкага фронту нацыянальнага вызвалення і вялі барацьбу ў партызанскіх атрадах. У краіне пачаліся ганенні на царкву. Гвардзейцы Самосы распраўляліся са святарамі, іх кідалі ў турмы, забівалі ў храмах разам з вернікамі падчас выкрывальных пропаведзяў. Нікарагуанскі епіскапат апублікаваў пасланне з асуджэннем крымінальнай дыктатуры. У гэтым дакуменце змяшчалася прызнанне права вернікаў на гвалт у адказ на гвалт прыгнятальнікаў.
На рост рэвалюцыйных настрояў у моладзевым асяроддзі несумненна паўплывала перамога кубінскай рэвалюцыі.
Першы ўзброены атрад («калона імя Рыгаберта Лопеса Перэса») быў створаны нікарагуанскага рэвалюцыянерамі ў 1959 годзе і вельмі хутка разгромлены ўрадавымі сіламі.
У 1960 годзе Карлас Фонсека і Сільвіё Маёрга выступілі са зваротам «Кароткі аналіз нікарагуанскай народнай барацьбы супраць дыктатуры Самосы», у якім выказалі свае погляды і прыступілі да пошуку аднадумцаў. 23 ліпеня 1961 года ў сталіцы Гандураса пад іх кіраўніцтвам радыкальна настроеныя нікарагуанскія студэнты-эмігранты ствараюць «Фронт нацыянальнага вызвалення», у гэтым жа годзе ў Гандурасе быў створаны трэніравальны лагер для падрыхтоўкі партызан.
На працягу 1962 года адбывалася кансалідацыя апазіцыйных сіл: у склад «Фронту» ўвайшлі тры грамадска-палітычныя арганізацыі, у склад «Нацыянальнага фронту рэвалюцыйнай моладзі» — чатыры моладзевыя арганізацыі. Пасля, 22 ліпеня 1962 года ФНВ быў перайменаваны ў «сандзінісцкі фронт нацыянальнага вызвалення» (СФНВ).
Першапачаткова вядучую ролю ў руху гуляў Томас Борха, пазней ён саступіў лідарства Даніэлю Артэгу.
Ход рэвалюцыі
На працягу 1962—1963 сандзіністы правялі некалькі невялікіх аперацый у прыгранічных раёнах з Гандурасам. 22 сакавіка 1962 года ў Манагуа сандзіністы захапілі радыёстанцыю «Радыё Мундыяль» і зачыталі ў прамым эфіры свой заклік. 31 мая ў Мантоя атрад сандзіністы здзейсніў налёт на аддзяленне банка «Амерыка», захапіўшы грашовыя сродкі ў суме 50 тысяч кардоба.
У 1963 годзе — першыя ўзброеныя выступленні СФНВ у паўночнай частцы краіны (Рыа-Кока і Бакай). Тады ж, у 1963 годзе, у сутыкненні з урадавымі сіламі загінуў адзін з заснавальнікаў СФНВ, Хорхе Навара. У маі 1964 года Карлас Фонсека быў арыштаваны. 18 кастрычніка 1964 года сандзіністы здзяйсняюць чарговыя налёты на аддзяленні банкаў у мэтах рэвалюцыйнай экспрапрыяцыі. У 1965 годзе ў гарах Панкасан (на тэрыторыі дэпартамента Матагальпа ў цэнтральнай частцы краіны) быў створаны першы партызанскі атрад СФНВ з 30 чалавек, у жніўні 1967 года тут жа быў створаны першы вучэбна-трэніровачны лагер СФНВ. Адначасна ў раёне Панкасан у баях з урадавымі сіламі загінулі заснавальнікі СФНВ Сільвіё Маёрга і Рыгоберта Крус, а таксама камандзіры СФНВ Ота Каско і Франсіска Марэна. У ліпені 1969 Карлас Фонсека піша зварот «Да братоў-нікарагуанцаў», у якім выкладзена палітычная праграма і мэты СФНВ.
У кастрычніку 1970 года гурт баевікоў СФНВ пад кіраўніцтвам Карласа Агюэра захапіў самалёт авіякампаніі «Лакса», на якім знаходзіліся чатыры амерыканскіх бізнесмэна з кампаніі «Юнайтэд Фрут». У абмен на іх, уладамі былі вызваленыя чатыры захопленных лідараў СФНВ: Карлас Фонсека, Умберта Артэга, Руфо Марына, Плутарка Эрнандэс.
27 снежня 1974 года — «аперацыя Хуан Хасэ Кесада». Група з 13 партызан СФНВ, якімі камандаваў Эдуарда Кантрэрас («Маркас») захапіла вілу аднаго з бачных дзеячаў рэжыму, міністра сельскай гаспадаркі, падчас прыёму для дзяржаўнай і бізнес-эліты (у ходзе штурму імі былі застрэленыя тры ахоўніка). У абмен на 20 высокапастаўленых закладнікаў, паўстанцы атрымалі буйны грашовы выкуп, вызвалілі з турмаў 18 паплечнікаў і 31 снежня адбылі на Кубу.
28 снежня 1974 года — у краіне ўведзена ваеннае становішча. Урад абвясціў аб стварэнні ў краіне «забароненых зон» («free fire zones»), у межах якіх урадавыя сілы мелі права адкрываць агонь на паражэнне па ўсіх заўважаным тут асобам.
У перыяд з красавіка па лістапад 1976 года атрады СФНВ правялі 24 аперацыі супраць урадавай арміі. 7 лістапада 1976 г. у баі з падраздзяленнем Нацыянальнай гвардыі загінуў Карлас Фонсека, адрэзаную галаву лідара СФНВ даставілі ў сталіцу ў якасці доказу. У 1977 годзе ў краіне пачаліся поўнамаштабныя баявыя дзеянні. 12 лістапада 1977 года сілы СФНВ атакавалі гарнізоны ўрадавых сіл у Акотале, Сан-Фабіян і Сан-Фернанда. 13 лістапада 1977 года партызаны СФНВ атакавалі ціхаакіянскі порт Сан-Карлас. 17 лістапада баевікі атакавалі казармы Нацыянальнай гвардыі ў горадзе Масая.
10 студзеня 1978 года — паводле загаду Самосы забіты Педра Хакін Чамора, дырэктар газеты «Прэнса» і старшыня апазіцыйнага «Дэмакратычнага саюза вызвалення» (ДСВ), у адказ у перыяд з 22 студзеня па 5 лютага пад кіраўніцтвам ДСВ у краіне была праведзена двухтыднёвая акцыя пратэсту (масавыя забастоўкі, мітынгі, дэманстрацыі), у якой прынялі ўдзел да 600 тысяч чалавек.
У лютым успыхнула стыхійнае паўстанне ў індзейскім квартале Манімба (горад Масая), адначасова сілы СФНВ атакавалі гарнізоны ў горадзе Рывас і горадзе Гранада.
У лютым—сакавіку быў створаны апазіцыйны Нікарагуанскі дэмакратычны рух (MDN, Movimiento Democrático Nicaragüense), у які ўвайшлі прадстаўнікі дзелавых колаў, інтэлігенцыі, сярэдняй і дробнай буржуазіі. У красавіку на базе ДСВ і MDN створаны «Шырокі апазіцыйны фронт» (FAO, Frente Amplio de Opposición), у які ўвайшлі 16 палітычных партыяў і 3 прафсаюзных аб’яднання. 29 чэрвеня быў праведзены ўсеагульны страйк. 14 ліпеня СФНВ заклікаў усіх праціўнікаў рэжыму Самосы аб’яднацца ў адзіны фронт. 17 ліпеня 1978 года быў ўтвораны «Рух адзіны народ» (MPU, Movimiento del Pueblo Unido), у які ўвайшлі 20 масавых арганізацый.
22 жніўня атрад пад камандаваннем Эдэна Пастары захапіў будынак Нацыянальнага Кангрэсу прама падчас пасяджэння, замаскіраваўшыся пад асабістую гвардыю Самосы. Усяго ў закладнікі было ўзята больш за 300 чалавек, у тым ліку кузен Самосы і шэраг іншых яго сваякоў. У абмен на іх вызваленне Самоса пагадзіўся дапусціць абвяшчэнне па радыё палітычнага маніфеста сандзіністаў, выплаціць паўмільёна долараў выкупу (з запытаных першапачаткова дзесяці), вызваленне 87 сандзіністаў з турмаў.
25 жніўня ў краіне пачалася агульнанацыянальная забастоўка з адзіным патрабаваннем: адстаўкай А. Самосы.
Чэрвень 1979 году — прайшла агульнанацыянальная забастоўка; у турме ў горадзе Тыпітапа пачалося паўстанне арыштаваных актывістаў СФНВ, якіх узначаліў Карлас Карыён. Паўсталыя здолелі заняць будынак турмы і пратрымацца да падыходу асноўных сіл СФНВ, у агульнай складанасці, з турмы было вызвалена 250 актывістаў і прыхільнікаў СФНВ, а таксама сваякоў і членаў іх сем’яў.
15 чэрвеня была створана Урадавая хунта нацыянальнага адраджэння. 5 ліпеня партызаны СФНВ з трох бакоў атачылі Манагуа. У ноч з 16 на 17 ліпеня сямейства Самосы і шэраг яго набліжаных пакінулі краіну. 19 ліпеня войскі СФНВ ўвайшлі ў сталіцу, сандзінісцкая рэвалюцыя перамагла. Прыход да ўлады Урадавай хунты нацыянальнага адраджэння.
Ахвяры і шкода
У перыяд з 1962 па 1979 гады ў краіне загінула да 50 тысяч чалавек; раненні атрымалі 80—110 тысяч нікарагуанцаў, яшчэ 150 тысяч пакінулі краіну і сталі эмігрантамі і бежанцамі. У краіне было разбурана 100 з 450 прамысловых прадпрыемстваў, агульная шкода ад баявых дзеянняў склала каля 1 млрд долараў ЗША.
Наступствы
У 1979 годзе зрынулі сям’ю Самоса. Маёмасць сям’і і іншых членаў грамадства, якія падтрымлівалі дыктатуру (што складала 40 адсоткаў нацыянальнай эканомікі), была экспрапрыявана ў адпаведнасці з Указам № 3 ад 20 ліпеня 1979 года.
Шэраг царкоўных дзеячаў з ліку прыхільнікаў «тэалогіі вызвалення» атрымалі міністэрскія партфелі. Гэта выклікала неадкладную рэакцыю Ватыкана, адлучэнне іх ад сану, чаго яны, натуральна, не прызналі. Пасля рэвалюцыі сандзіністы зрабілі ўпор на аграрнай рэформе, ліквідацыі непісьменнасці, стварэнне сістэмы медыцынскай дапамогі для малазабяспечаных слаёў насельніцтва. Аднак сандзіністы сутыкнуліся з супрацівам у асобе атрадаў «Контрас», забяспечанай і арганізаванай ЗША узброенай апазіцыі, чэрпаючы кадры як з прыхільнікаў зрынутага рэжыму, так і шэрагаў асоб, незадаволеных мерамі новага ўрада. Пачалася грамадзянская вайна. Байцы Контрас, якія дзейнічалі з Коста-Рыкі і Гандураса, ніколі не ўяўлялі сур’ёзнай ваеннай небяспекі, аднак іх дзейнасць разам з эканамічнымі промахамі сандзіністаў і ўведзенай ЗША блакадай пацягнула цяжкія наступствы для рэжыму. У сістэме ўлады СФНВ узрастала роля Сандзінісцкай народнай арміі і Генеральнага дырэктарата дзяржаўнай бяспекі.
На ўсеагульных выбарах 1984 года СФНВ перамог, атрымаўшы 67% галасоў і 61 з 96 месцаў у Нацыянальнай Асамблеі, а Д. Артэга быў абраны прэзідэнтам (за яго прагаласавала 735.967 чалавек ці 66,97%). Легальная апазіцыя ў асобе Кансерватыўна-дэмакратычнай партыі і яе прадстаўніка Клементэ Гуідо Чавеса прагаласавала па 14% галасоў.
У канцы 1980-х гадоў у рамках рэгіянальнай тэндэнцыі да мірнага ўрэгулявання канфліктаў было заключана мірнае пагадненне, якое прадугледжвала правядзенне свабодных парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў, дэмабілізацыю «Контрас» і скарачэнне ўзброеных сіл. Перамогу на парламенцкіх выбарах атрымала кааліцыя UNO, якая ўключыла свой склад самыя розныя палітычныя элементы, ад камуністаў пракітайскага толку да спадчыннікаў самосаўскай Ліберальнай партыі, а на прэзідэнцкіх — адзіная кандыдатура ад UNO, Віялета Барыяс дэ Чамора.
Крэхіў (Жоўкіўскі раён)
Крэхіў (Кре́хів) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Новы драматычны тэатр (Мінск)
Новы драматычны тэатр  — беларускі драматычны тэатр.
Гісторыя
Створаны ў 1987 годзе ў Мінску як тэатр-студыя “Дзе-Я?” на чале з рэжысёрам Міколам Труханам. У 1992 годзе атрымаў статус гарадскога тэатра. Станаўленне тэатра «Дзе-Я?» у асноўным звязана са зваротам да беларускай драматургічнай спадчыны. Рэпертуар складалі творы беларускіх пісьменнікаў, арыгінальныя п'есы, створаныя ў тэатры, а таксама лепшыя творы сусветнай літаратуры. Усе спектаклі ішлі па-беларуску.
У 1999 годзе М.Трухан памёр, пасля чаго адбылася змена агульнай канцэпцыі. У 2004 годзе тэатр быў перайменаваны ў Новы драматычны. Цяпер спектаклі ідуць на дзвюх мовах, прычым пераважае руская. З 2007 года галоўным рэжысёрам тэатра з’яўляецца Дзяніс Нупрэйчык. Некалькі гадоў у будынку працягваўся капітальны рамонт, які завяршыўся ў 2009 годзе.
З 2003 года пры тэатры дзейнічае адзіная ў Беларусі Дзіцячая тэатральная школа.
Падзеі 2020 года
27 кастрычніка 2020 года 12 чалавек (9 акцёраў і 3 супрацоўнікі) тэатра падпісалі ліст пра далучэнне да агульнанацыянальнага страйку. Акцёры, якія падпісалі ліст, адмовіліся выйсці на сцэну ў спектаклі «Бонусны сеанс псіхааналізу».
Тындзінскі раён
Тындзінскі раён (Ты́ндинский райо́н) — скасаваная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — горад Тында (у склад раёна і акругі не ўваходзіць). Тындзінскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.
Вясёлы Пасёлак
Вясёлы Пасёлак — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на правым беразе ракі Нявы. Уваходзіць у склад Неўскага раёна. З’яўляецца часткай гістарычнага раёна Правы бераг Нявы.
Праз Вясёлы Пасёлак працякае рака Акервіль.
На тэрыторыі раёна знаходзяцца муніцыпальныя акругі «Неўскі» і «Акервіль».
Франш-Кантэ
Франш-Кантэ (Franche-Comté, на франка-правансальскім дыялекце Franche-Comtât, на франка-камтэйскім дыялекце Fraintche Comtè) — рэгіён на паўночным усходзе Францыі. Мяжуе на паўночным усходзе з Эльзасам, на поўначы — з Латарынгіяй, на паўночным захадзе — з Шампанню-Ардэнамі, на захадзе — з Бургундыяй, на поўдні — з Ронай-Альпамі, на ўсходзе — са Швейцарыяй. Плошча 16 202 км². Насельніцтва па стане на 2007 год складала 1 195 244 чалавекі. У склад рэгіёна ўваходзяць 4 дэпартаменты: Ду, Сона Верхняя, Юра і Тэрыторыя Бельфор. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Безансон (117 599 жыхароў).
Ткібулі
Ткібулі (ტყიბული) — горад у Грузіі, адміністрацыйны цэнтр Ткібульскага муніцыпалітэта. Насельніцтва — 9770 жыхароў (2014). Размешчаны на паўднёва-заходніх схілах Рачынскага хрыбта, за 42 км на паўночны ўсход ад Кутаісі, за 165 км на паўночны захад ад Тбілісі. Канцавы пункт чыгункі Рыёні — Кутаісі — Ткібулі.
Царква Рыдархольмена
Царква Рыдархольмена (Рыдархольмская царква; Riddarholmskyrkan) — царква, размешчаная на востраве Рыдархольмен, побач з Каралеўскім палацам у Стакгольме, Швецыя. Адзіная захаваная ў Стакгольме сярэднявечная манастырская царква. Пахавальня шведскіх манархаў. Традыцыя пахавання манархаў на Рыдархольмене захоўвалася да 1950 года.
Паводле францысканскіх харонік кляштар на Рыдархольмене быў заснаваны ў 1270 годзе, пачатак будаўніцтва самой царквы прыйшлося на 80-я гады XIII стагоддзя. Першапачаткова двухнефная царква не мела вежы, якія былі забаронены статутам ордэна. У сярэдзіне XV стагоддзя царква была перабудавана і атрымала трэці неф з паўднёвага боку, упрыгожаны роспісамі па вапнавай тынкоўцы, якія часткова захаваліся да нашага часу. Перыяд росквіту царквы прыйшоўся на час кіравання караля Юхана III (1568—1592 гады), калі яна была адрэстаўравана, здабыла раскошнае ўбранне і вежу.
У 1807 годзе кангрэгацыя была распушчана, і ў наш час царква выкарыстоўваецца толькі для пахаванняў і памінальных службаў. Тут пахаваны шведскія манархі ад Густава Адольфа да Густава V. Таксама тут знаходзяцца пахаванні Магнуса I і Карла VIII.
У цэрквы знаходзіцца збор гербаў кавалераў ордэна Серафімаў. Калі памірае кавалер ордэна, яго герб вывешваецца ў царкве, і падчас пахавальнай цырымоніі з 12:00 да 13:00 звіняць царкоўныя званы.
Царква — адзін з самых старых будынкаў у Стакгольме, асобныя часткі якога датуюцца канцом XIII стагоддзя, калі царква была пабудавана як галоўны будынак кляштара францысканцаў. Падчас Рэфармацыі кляштар быў зачынены, і будынак стаў выкарыстоўвацца для пратэстанцкіх набажэнстваў.
Царкоўны шпіль, спраектаваны Вілемам Боем, быў усталяваны падчас кіравання караля Ганса. Аднак гэты шпіль быў разбураны ўдарам маланкі 28 ліпеня 1835 года, пасля чаго быў усталяваны сучасны жалезны шпіль.
Адкрыта толькі ў цёплую пару года.
BVP-2
BVP-2 — чэхаславацкая гусенічная баявая машына пяхоты, заснаваная на савецкай БМП-2, прызначаная для транспартавання асабовага складу да пярэдняга краю, падвышэння яго мабільнасці, узброенасці і абароненасці на поле бою ва ўмовах ужывання ядзернай зброі і сумесных дзеянняў з танкамі ў баі.
Узбраенне BVP складаецца з савецкай аўтаматычнай гарматы 2А42 калібра 30 мм, прызначанай для знішчэння лёгкабраняваных цэлей, кулямёта ПКТ калібра 7,62 мм і супрацьтанкавых кіраваных пускавых усталёвак 9К111 Фагот, 9К111М Фагот-М і 9К111-1 Конкурс. На BVP-2 усталявана абсталяванне для абароны экіпажа ад вялікага ціску, пранікальнай радыяцыі, радыёактыўных ападкаў і хімічнай зброі. Ён таксама абсталяваны сістэмай 902В «Туча» для стральбы дымавымі гранатамі (6 шт.).
Крывэ (Жоўкіўскі раён)
Крывэ (Криве́) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Фіштаўн
Фіштаўн (Fish Town) — горад у Ліберыі. Размешчаны ва ўсходняй частцы краіны, у 347 км на ўсход ад сталіцы краіны, гарады Манровія. Адміністрацыйны цэнтр графства Рывер-Гі. Насельніцтва па даных на 2008 год складае 3 566 чалавек.
1587
1587 — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 1587 год нашай эры, 587 год 2 тысячагоддзя, 87 год XVI стагоддзя, 7 год 9-га дзесяцігоддзя XVI стагоддзя, 8 год 1580-х гадоў.
NGC 2909
NGC 2909 — падвойная зорка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Кропы (вёска)
Кропы (Кропи) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Баявы карабель
Баявы карабель — ваенны карабель, прызначаны для выканання баявых задач.
У савецкай ваеннай класіфікацыі 1980-х гг. да БК адносіліся: ракетныя і тарпедныя падводныя лодкі, авіяносцы ўсіх тыпаў, ракетна-артылерыйскія, процілодачныя, процімінныя, дэсантныя і інш. караблі.
Парламенцкія выбары ў Даніі (май 1853)
Выбары ў Фолькетынг Каралеўства Данія — парламенцкія выбары, якія былі праведзены 27 мая 1853 года.
18 красавіка 1853 года Фолькетынг быў распушчаны, бо ўрад не здолеў прагаласаваць за тое, хто стане пераемнікам караля Фрэдэрыка VII неабходнай большасцю ў тры чвэрці. Прэм'ер-міністрам застаўся прадстаўнік партыі «Правая» Андэрс Сандзё Эрстэд.
Выбарчая сістэма
У выніку, толькі 14,5% насельніцтва Даніі мелі права голасу.
Чыятура
Чыятура (ჭიათურა) — горад у Грузіі, у Імерэціі. Насельніцтва — 12 803 жыхароў (2014). Размешчаны ў цясніне ракі Квірыла (прыток Рыёні) і на прылеглых плато; за 220 км ад Тбілісі па чыгунцы. Чыгуначная станцыя на лініі Зестафоні — Сачхерэ (ад лініі Самтрэдыя — Хашуры) Грузінскай чыгункі. Раёны Чыятура звязаны з цэнтральнай часткай горада пасажырскімі паветрана-ліннымі дарогамі.
Архірэйскі дом
Архірэйскі дом — полутораэтажное будынак на вуліцы Чэхава, 129 у Таганроге Растоўскай вобласці. Аб'ект культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння з 18 лістапада 1992 года.
Гісторыя
Дом быў пабудаваны ў 1824 годзе і з'яўляўся ўласнасцю генерала Х. П. Кірсанава. У 1860 годзе домаўладанне перайшло ва ўласнасць генералу Аляксандраўскай, які зладзіў каля дома сад з прывезенымі з Італіі беломраморными скульптурамі. У 1890 годзе будынак было прададзена гораду і ў ім размясцілася артылерыйская брыгада і лазарэт. З 1911 года ў доме размяшчалася кватэра архірэя і яго канцылярыя, тут была дамавая царква. Царква дзейнічала да 1950-х гг., затым была зачыненая, а асабняку сталі размяшчацца камунальныя кватэры.
Архітэктура
Першы паверх асабняка рустован. Калоны злучаюцца з балюстрадай на ўзроўні другога паверха. Карніз будынка упрыгожаны цэлым шэрагам невялікіх выступаў — дентикулов, якія прымаюць прастакутную форму. Бельэтаж вылучаюць высокія вокны паўцыркульнай формы, з ліштвой, якія прымаюць выгляд рустаў. Каля дома ёсць крытая галерэя, перакрыцце якой ўпіраецца на чатыры калоны карынфскага ордэна, іх ўпрыгожваюць каннелюры на высокіх цокаля, сваімі падмуркамі яны абапіраюцца на зямлю. Над фрызам размяшчаецца атык з 4 нішамі: 2 з іх размяшчаюцца на галоўным фасадзе, і па 1 на бакавых сценах. Дом Кірсанава — адзін з прыкладаў пабудоў таганрогских будынкаў у стылі класіцызму
Сцяг Ілінойса
Сцяг Ілінойса (Flag of Illinois) - адзін з сімвалаў амерыканскага штата Ілінойс.
У 1912 годзе мясцовым аддзяленнем арганізацыі «Дачкі Амерыканскай рэвалюцыі», якую ўзначальвала Элай Парк Лорэнс, быў аб'яўлены конкурс на сцяг штата Ілінойс. Перамогу атрымаў сцяг, аўтарам якога з'яўлялася Люсі Дэрвент. 6 ліпеня 1915 года пасля адабрэння сцяга ва ўрадзе і сенаце штата ён быў афіцыйна зацверджаны сцягам штата Ілінойс.
У 1960-х гадах галоўны старшына Брус Макданіэл падаў прашэнне, каб на сцяг штата была дададзена яго назва. Ён матываваў гэта тым, што многія з тых, з якімі ён служыў у час В'етнамскай вайны, не маглі ідэнтыфікаваць дадзены сцяг, як сцяг штата Ілінойс. 17 верасня 1969 г. губернатар штата Рычард Б. падпісаў дадатак да закона аб сцягу і 1 ліпеня 1970 года гэты закон уступіў у сілу. Новы дызайн пячаткі штата на сцягу і надпіс на ім, былі распрацаваны місіс Санфорд Хучынсан.