cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кола часу
Энцыклапедычныя працы
3 лістапада 2015 г. была выпушчана кніга Даведнік Кола часу: Людзі, Месца і Гісторыя з серыі бэстсэлераў у цвёрдай вокладцы, напісаная Харыет МакДугал, Аланам Раманчукам і Марыяй Сайманс з Tor Books. Алан Раманчук і Марыя Сіманс былі рэдактарскімі памочнікамі Роберта Джордана. Кніга ўяўляе сабой аб’ёмны гласарый ўсёй серыі. Аўтары пачалі збіраць матэрыял для тома яшчэ ў 2005 годзе, а апошняя кніга выйшла пасля завяршэння серыі.
Наваросія (Саюз Народных Рэспублік)
Саюз Народных Рэспублік (Союз Народных Республик, Союз Народних Республік) — непрызнанае дзяржаўнае ўтварэнне на тэрыторыі Украіны, пра стварэнне якога было абвешчана 24 мая 2014 года ў выніку аб’яднання самаабвешчаных Данецкай і Луганскай народных рэспублік.
Кола часу
Энцыклапедычныя працы
Паходжанне «Кола часу» Майкла Лівінгстана выйшла 8 лістапада 2022 года.
Наваросія (Саюз Народных Рэспублік)
Паходжанне назвы дзяржавы
Наваросія — гістарычныя тэрыторыі Паўночнага Прычарнамор’я, далучаныя да Расійскай імперыі ў выніку руска-турэцкіх войнаў у другой палове XVIII стагоддзя. Складаліся з Херсонскую, Екацярынаслаўскую, Таўрычаскую, Бесарабскую губерні, а таксама Кубанскую вобласць. Тэрмін ужываўся да пачатку XX стагоддзя ; пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі практычна не выкарыстоўваўся — значная частка земляў Наваросіі была ўключана ў склад Украінскай ССР.
Магл
Магл (muggle) – тэрмін з серыі раманаў пра Гары Потэра, які азначае чалавека, які не мае ніякіх здольнасцей да магіі, прычым яго бацькі таксама не маюць магічных здольнасцей. Афіцыйная назва маглаў – немагічнае насельніцтва. Магламі з’яўляецца пераважная большасць людзей, і большасць маглаў нічога не падазраюць аб існаванні чарадзейства і свету чараўнікоў. Чарадзеі, якія нарадзіліся ў сем’ях маглаў, завуцца магланароджанымі; цудадзеяў, якія нарадзіліся ў змешаных сем’ях (гэта значыць ад магла і чыстакроўнага чараўніка), завуць паўкроўкамі. Дзеці, якія нарадзіліся ў сем’ях чараўнікоў, але не маюць ніякіх магічных здольнасцей (такое здараецца вельмі рэдка), называюць сквібамі.
Кола часу
Напісанне і канцэпцыя
Джордан пісаў увесь працоўны дзень з шалёнай хуткасцю на працягу наступных некалькіх гадоў, пакуль не скончыў сёмы том, «Вянец мячоў», пасля чаго запаволіўся, выдаючы кнігу кожныя два гады. Фанаты запярэчылі, калі ён узяў адпачынак, каб пашырыць апавяданне ў раман-прыквел пад назвай «Новая вясна», таму ён вырашыў адкласці свае планы на дадатковыя прыквелы на карысць завяршэння двух апошніх тамоў серыі. Ён адхіліў крытыку наконт запаволення тэмпаў выпуску пазнейшых тамоў серыі, каб засяродзіцца на другарадных персанажах за кошт галоўных герояў з уступных тамоў, але прызнаў, што яго структура для дзесятага тома, Скрыжаванні Змроку (дзе ён паказаў галоўную сцэну з папярэдняй кнігі, Сэрца Зімы, з пункту гледжання галоўных герояў, якія не ўдзельнічалі ў сцэне), але атрымалася не так, як ён планаваў. Адзінаццаты том «Нож мар» быў сустрэты значна больш пазітыўна як крытыкамі, так і фанатамі, і Джордан абвясціў, што дванаццаты том, які, як ён раней абвясціў, будзе мець працоўную назву "Памяць святла ", завершыць серыю. Паводле Forbes, Джордан меркаваў, што гэта будзе апошняя кніга, «нават калі яна дасягне 2000 старонак».
Наваросія (Саюз Народных Рэспублік)
Паходжанне назвы дзяржавы
Саюз Народных Рэспублік, насупраць, не мае пад сабой глыбокіх гістарычных каранёў. Афіцыйных каментароў наконт паходжання і працэсу вынаходніцтва дадзенага палітычнага тэрміна прадстаўнікі самаабвешчаных ДНР і ЛНР не давалі. Магчыма, назва дзяржаўнага ўтварэння была прыдуманая пад значным уплывам саманазвы Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.
Нягледзячы на існаванне, ва афіцыйным ўжытку і сярод СМІ «Саюз Народных Рэспублік» вялікага распаўсюду не атрымаў. Нашмат часцей замест яго (звычайна у прапагандысцкіх мэтах) выкарыстоўваецца вышэйапісаны тэрмін «Наваросія».
Гісторыя
З канца лістапада 2013 года ва Украіне праходзілі акцыі пратэсту, справакаваныя адмовай урада Мікалая Азарава падпісаць Пагадненне аб асацыяцыі з ЕС. Некалькі разоў яны перарасталі ў масавыя беспарадкі і ўрэшце прывялі да дзяржаўнага перавароту, які атрымаў назву Еўрамайдан. Прэзідэнт Віктар Януковіч збег з Украіны на тэрыторыю Расійскай Федэрацыі, Вярхоўная Рада пазбавіла яго паўнамоцтваў і ўсклала абавязкі прэзідэнта Украіны на старшыню Вярхоўнай Рады Аляксандра Турчынава. У той жа дзень Вярхоўная Рада прыняла рашэнне аб адмене закона, які прадстаўляў рускай і іншым мовам нацыянальных меншасцей «асобы статус» у рэгіёнах Украіны (толькі праз дзесяць дзён Аляксандр Турчынаў паабяцаў накласці вета на гэта рашэнне ), урэшце, вета не было накладзена, але рашэнне дасюль не падпісана ні Турчынавым, ні Парашэнкам і такім чынам не набыла законнай сілы.
З сакавіка ў паўднёва-ўсходніх рэгіёнах Украіны пачалі праходзіць акцыі пратэсту супраць дзеянняў былой апазіцыі, якая прыйшла да кіраўніцтва краінай. Пратэстуючыя адмаўляліся прызнаваць новыя кіеўскія ўлады, выступалі за федэралізацыю Украіны і супраць новых губернатараў, прызначэнне якіх лічылі нелегітымным, выбіралі «народных кіраўнікоў» сваіх рэгіёнаў. У выніку рэферэндумаў на тэрыторыі Данецкай і Луганскай абласцей былі абвешчаны дзве суверэнныя дзяржавы — Данецкая Народная Рэспубліка і Луганская Народная Рэспубліка. Большую частку тэрыторый кантралююць Армія Паўднёвага Усходу і Народнае апалчэнне Данбаса, хоць вынікі рэферэндумаў не прызнаюцца ўкраінскімі ўладамі, якія на паўднёвым усходзе праводзяць антытэрарыстычную аперацыю.
Між тым глава Луганскай Народнай Рэспублікі (ЛНР) Валерый Болатаў паведаміў, што стварэнне Наваросіі не азначае аб’яднанне Луганскай і Данецкай незалежных рэспублік, яны па-ранейшаму застануцца самастойнымі :
Адначасова на з’ездзе ў Данецку створаны «Адзіны нацыянальны фронт», які, па задуме 145 арганізатараў з васьмі рэгіёнаў паўднёвага ўсходу Украіны, будзе дзейнічаць на паўднёвым усходзе Украіны і аб’яднае прыхільнікаў федэралізацыі з усіх рэгіёнаў Украіны.
Магл
Дж. К. Роўлінг сцвярджае, што яна прыдумала слова «магл» на аснове англійскага слова «mug», якое абазначае чалавека, якога можна лёгка падмануць, ашукаць (разявака). У пацвярджэнне гэтага, у кнігах маглаў таксама называюць «прасцякамі». Яна дадала да гэтага слова -гл (-gle), каб зрабіць яго меней абразлівым. Слова «muggle» было дабаўлена ў 2003 годзе ў слоўнік Oxford English Dictionary, як слова, якое азначае няўмелага чалавека, якому не хапае майстэрства.
Кола часу
Смерць Джордана і завяршэнне Сандэрсанам
Са смерцю Джордана 16 верасня 2007 года завяршэнне серыі было пад пытаннем. 7 снежня таго ж года выдавец Tor Books абвясціў, што аўтар фэнтэзі Брэндон Сандэрсан павінен скончыць «Памяць святла». Сандэрсан, даўні прыхільнік серыі, быў абраны ўдавой Джордана Гарыет МакДугал часткова таму, што ёй падабаліся раманы Сандэрсана, а часткова з-за панегірыка, які ён напісаў для Джордана.
30 сакавіка 2009 года выданне Tor Books абвясціла, што «Памяць святла» будзе падзелена на тры тамы, прычым Брэндан Сандэрсан спасылаўся на час і прычыны працягласці. Паводле яго ацэнак у пачатку 2009 года, напісанне кнігі заняло б некалькі гадоў і склала б 800 000 слоў. МакДугал сумняваўся, што Джордан мог бы скончыць яго ў адным томе. Тры тамы былі апублікаваны з 2009 па 2013 гады, як Надыход буры, Вежы Поўначы і Памяць святла, прычым у апошняй кнізе выкарыстоўваецца назва Джордана.
Пасля кнігі «Памяць святла»
Да сваёй смерці Джордан часта абмяркоўваў магчымасць дадання яшчэ двух прыквелаў і трылогіі-працягу. У пытаннях і адказах пасля выхаду Памяць Святла Сандэрсан выключыў магчымасць завяршэння гэтых работ; Джордан пакінуў вельмі мала нататак для гэтых дадатковых раманаў — толькі два сказы ў выпадку трылогіі-працягу.
Сандэрсан выпусціў дзве выразаныя часткі «Памяці святла» ў выглядзе апавяданняў. Яны былі выдадзены ў зборніках Unfettered, якія з’яўляюцца часткай дабрачыннай кампаніі па падтрымцы аўтараў і мастакоў, якія маюць запазычанасць па медыцынскай дапамозе. Рака Душ, кананічны сегмент, выдалены з апублікаванай кнігі з-за тэмпу, быў выпушчаны ў першым томе ў 2013 годзе. Агонь унутры шляхоў, некананічная альтэрнатыўная паслядоўнасць падзей вакол кульмінацыі апошняй кнігі, была ўключана ў трэці том у 2019 годзе. Гласарый да серыі Даведнік Кола часу быў выпушчаны ў 2015 годзе.
Тэмы і ўплывы
«Кола часу» — раман з жанру сучаснага фэнтэзі, у прыватнасці высокага фэнтэзі. Дзеянне кнігі разгортваецца ў свеце, які адначасова з’яўляецца далёкім мінулым і далёкай будучыняй рэальнага свету, таму што час цыклічны, а не лінейны. Адкрыццё першай кнігі замацоўвае канцэпцыю:
Джордан прызнаў уплыў Дж. Р. Р. Толкіна, у тым ліку наўмысна мадэляваў дзеянне першых раздзелаў пра Шыр ва «Уладары пярсцёнкаў». Канцэпцыі, узятыя з аўраамічных рэлігій, уключаюць дуалізм паміж дабром і злом і паміж «Стваральнікам» (Святлом) і Шай’танам, «Цёмным» (Шайтан — гэта арабскае слова, якое ў ісламскім кантэксце выкарыстоўваецца як назва Д’ябла або Сатана). Іншыя ўплывы ўключаюць легенды пра Артура, скандынаўскую і ірландскую міфалогію, а таксама рэальную гісторыю жыцця.
Акрамя таго, Джордан таксама чэрпаў уплыў усходняй міфалогіі, што было рэдкасцю для заходніх фэнтэзі-серыялаў. Канцэпцыя кола часу была ўзятая з індуізму. Версіі канцэпцыі ўключаюць цыкл 'Югі ў індуізме і Калачакру ў будызме. На серыю таксама паўплывалі канцэпцыі рэінкарнацыі і раўнавагі, а сімвал Айз Седай нагадвае інь і ян.
Важнай тэмай серыяла з’яўляецца лёс. Цыкл кніг вельмі падрабязна даследуе наступствы звычайнай фантастычнай перадумовы, у якой звычайны хлопец на парозе дарослага жыцця выяўляе, што яму наканавана весці вялікую барацьбу. Ён таксама мае справу з падзелам паміж лёсам і свабодай волі. Некаторыя галоўныя персанажы — та’верэны, якія валодаюць выключнымі здольнасцямі ўплываць на ход гісторыі ў бурны перыяд, але нават яны могуць ісці толькі так далёка, наколькі гэта дазваляе «Узор», які ўсталёўваецца Колам Часу.
У серыі кніг таксама былі прадстаўлены альтэрнатыўныя выявы ролі гендэра ў грамадстве. Прырода магіі ў сваім свеце азначае, што толькі жанчыны могуць бяспечна выкарыстоўваць яе. Гэтая дыспрапорцыя ўплывае на дынаміку ўлады на розных узроўнях грамадстваў, уключаючы сямейны, грамадскі і палітычны; многімі з яго грамадстваў кіруюць жанчыны.
Коміксы
У 2004 годзе Джордан прадаў правы на кіно, тэлебачанне, відэагульні і коміксы вытворчай кампаніі Red Eagle Entertainment. Браты Дэйбель пачалі экранізацыю серыяла ў форме коміксаў, пачынаючы з прыквела «Новая вясна» ў ліпені 2005 года Першапачаткова серыя выходзіла штомесяц, але пасля выхаду пятага выпуску была зроблена трохгадовая паўза. Red Eagle спаслаўся на затрымкі і змены ў творчай камандзе DB Pro. Апошнія тры нумары былі завершаны і апублікаваны ў 2009-10 гг. У 2009 годзе Dabel перайшоў да адаптацыі першай кнігі серыі, The Eye of the World. 17 сакавіка 2009 г. яны прадэманстравалі дзесяць старонак мастацтва з прэлюдыі да серыі «Кола часу: Вока свету № 0 — Гара Цмока» на сваім сайце. Dynamite Entertainment апублікавала 35 выпускаў серыі коміксаў Роберта Джордана «Кола часу: Вока свету», якая завяршылася ў сакавіку 2013 года
Калі ў інтэрв’ю 2013 года спыталі, ці будуць коміксы працягваць выпуск, Гарыет МакДугал адказала: «Ну, у рэшце рэшт, [мы] зробім усё, калі гэта не перастане жудасна прадавацца. Іншымі словамі, я сапраўды не ведаю». Пазней коміксы «43 новыя вясны» і «Вока свету» былі сабраны разам і выпушчаны ў выглядзе серыі з шасці графічных раманаў, апошні з якіх выйшаў у лютым 2015 года
Гульні
Існуе Кола Часу MUD, ідэнтыфікаванае як такое або ініцыялізацыяй WoTMUD, якое заснавана на свеце, падобным на свет Кола Часу, але дзеянне адбываецца прыкладна за 30 гадоў да гэтага. Практычна бесперапынна дзейнічае з 1993 года. Характэрна, што WoTMUD атрымаў пісьмовы дазвол ад аўтара на выкарыстанне яго стварэння, уключаючы ўсіх персанажаў, акрамя асноўных.
Кампутарная гульня The Wheel of Time выйшла ў 1999 годзе. На працягу гульні Айз Седай павінна высачыць рабаўніка пасля нападу на Белую вежу і не дапусціць заўчаснага вызвалення Цёмнага. У рэшце рэшт яна пазнае і выконвае даўно забыты рытуал у Шаёл Гуле, каб пераканацца, што Цёмны Лорд застаецца запячатаны ў турме. Нягледзячы на тое, што пры стварэнні гульні кансультаваліся з Робертам Джорданам, ён не напісаў сюжэт сам, і гульня не лічыцца кананічнай.
Ролевая гульня «Кола часу» была выпушчана ў 2001 годзе кампаніяй Wizards of the Coast з выкарыстаннем правілаў d20, распрацаваных для трэцяга выдання гульні Dungeons & Dragons. У гульні быў адзіны прыгодніцкі модуль, апублікаваны ў 2002 годзе, Prophecies of the Dragon. Неўзабаве пасля выхаду прыгодніцкай кнігі Wizards of the Coast абвясцілі, што больш не будуць выпускаць ніякіх прадуктаў для гульні. Роберт Джордан назваў некаторыя праблемы з ролевай гульнёй, напрыклад дэталі сюжэтнай лініі ў прыгодніцкім модулі, якія супярэчаць кнігам.
У пачатку 2009 года EA Games абвясцілі, што купілі правы на MMORPG з планам апублікаваць яе праз партнёрскую праграму EA. У наступным годзе Obsidian Entertainment абвясціла, што будзе працаваць над праектам для PlayStation 3, Xbox 360 і ПК. Аднак прыкладна ў 2014 годзе праект быў спынены.
Музыка
Нямецкі паўэр-метал гурт Blind Guardian напісаў дзве песні, прысвечаныя серыі Wheel of Time, як частку свайго альбома At the Edge of Time 2010 года: «Ride into Obsession» і «Wheel of Time». Шведскі хэві-метал гурт Katana таксама напісаў песню пад назвай «The Wisdom of Emond’s Field» для свайго альбома Storms of War 2012 года. Амерыканскі паўэр-метал-гурт Noble Beast у сваім аднайменным альбоме 2014 года напісаў песню пад назвай «The Dragon Reborn» са спасылкай на Ранда аль-Тора. Амерыканскі блэк-метал-гурт Shaidar Logoth бярэ сваю назву ад экранізацыі горада Шадара Лагота і лірычна пашырае героя Падана Фэйна. Аўстрыйскі метал-гурт Dragony на сваім альбоме 2018 года «Masters of the Multiverse» выпусціў песню «Flame of Tar Valon», спасылаючыся на Amyrlin Seat. Шведскі метал-гурт Freternia на сваім альбоме «The Gathering» 2019 года выпусціў песню «Reborn», спасылаючыся на Dragon Reborn Ранда аль’Тора. Амерыканскі гурт Lyra напісаў песню «The Sword That Could Not Be Broken» пра гісторыю Manetheren, а таксама песню «Betrayer of Hope» са спасылкай на Ішамаіла. Група Dread Crew з Одвуда выпусціла песню «The Gleeman», якая адносіцца да бітвы Тома з мірдраалам ва Уайтбрыджы. Шатландскі метал-гурт Farseer на сваім альбоме «Fall Before the Dawn» 2016 года выпусціў песню «Luck of the Joker», у якой згадваюцца самыя важныя падзеі, якія адбываюцца з Матрым Каутан на працягу ўсёй серыі.
У традыцыях сімфанічнай паэмы, натхнёнай літаратурай, амерыканскі кампазітар Сэт Сцюарт стварыў поўнамаштабны аркестравы твор пад назвай «Age of Legends», натхнёны аднайменнай эпохай міфаў і магіі, апісанай у серыі "Кола часу ". Прэм’ера і запіс аркестравай п’есы адбылася ў 2011 годзе ў Beall Concert Hall.
Тэлебачанне і кіно
У 2000 годзе ў чаце на CNN.com Роберт Джордан згадаў, што NBC набыла магчымасць зрабіць міні-серыял The Eye of the World. Але ён выказаў сумнеў, што серыял будзе зроблены, заявіўшы, што «ключавыя людзі, якія ўдзельнічалі ў заключэнні гэтага кантракту, пакінулі NBC». У 2008 годзе студыя Universal Pictures выбрала гэты серыял для экранізацыі, у якасці першага фільма планавалася адаптаваць «Вока свету». Ні адзін з праектаў у выніку не з’явіўся.
У лютым 2015 года Red Eagle Entertainment заплаціла эфірны час кабельнай сетцы FXX, каб трансляваць Winter Dragon, малабюджэтны 22-хвілінны пілот для патэнцыйнага серыяла The Wheel of Time, які дазволіў Red Eagle захаваць правы на серыял. Пілот, заснаваны на пралогу да «Вока свету», з Максам Раянам у ролі Льюса Тэрына Тэламона і Білі Зэйна ў ролі Ішамаіла, выйшаў у эфір пасля поўначы без анонсаў і агалоскі. Гарыет МакДугал першапачаткова заявіла, што не ведала пра серыял раней часу і што правы на фільм «Кола часу» будуць вернуты яе кампаніі Bandersnatch Group праз некалькі дзён, 11 лютага 2015 года. Яе каментарыі выклікалі іск аб паклёпе з Red Eagle, які ў рэшце рэшт быў адхілены падчас перамоваў аб урэгуляванні ў ліпені таго ж года. У інтэрв’ю io9 генеральны дырэктар Red Eagle Entertainment Рык Селвідж заявіў, што «гэта было вялікай [праблемай] выпусціць гэта ў эфір». Прадстаўнік FXX заявіў, што каналу заплацілі за трансляцыю шоу, але Селвідж намякнуў, што яно сапраўды было зроблена з улікам будучага серыяла. «Мы лічым, што на серыял вялікі попыт на міжнародным узроўні, і мы з нецярпеннем чакаем яго вытворчасці і вываду на рынак».
29 красавіка 2016 года Гарыет МакДугал пацвердзіла, што юрыдычныя праблемы былі вырашаны і што тэлесерыял знаходзіцца ў распрацоўцы. Дадатковыя падрабязнасці з’явіліся 20 красавіка 2017 года, калі было абвешчана, што Sony Pictures Television будзе займацца экранізацыяй, а Рэйф Джадкінс будзе сцэнарыстам і выканаўчым прадзюсарам. У лютым 2018 года Amazon Studios паказала, што заключыла здзелку з Sony Pictures Television аб сумеснай распрацоўцы серыяла для распаўсюджвання ў сэрвісе стрымінгавага відэа Amazon. Афіцыйна серыял атрымаў зялёнае святло ў кастрычніку 2018 года. Вытворчасць пачалася ў канцы 2019 года, але часткова была спынена з-за пандэміі COVID-19. Прэм’ера серыяла адбылася 19 лістапада 2021 года.
Фанацкая культура
Многія фанаты Кола Часу наведваюць Dragon Con, які меў эксклюзіўны трэк Wheel of Time з 2001 па 2012 год. Кола часу цяпер мае свой уласны штогадовы з’езд, JordanCon, які праводзіцца штогод у Атланце, штат Джорджыя, з 2009 года. З’езд 2020 года быў адменены з-за пандэміі COVID-19. Замест гэтага ён адбываўся праз Інтэрнэт, некаторыя аспекты праводзіліся праз выкарыстанне платформы Zoom. Канвенцыя 2023 года ў красавіку была 15-годдзем заснавання JordanCon.
У 2022 годзе ў Злучаных Штатах у Дубліне, штат Агая, адбыўся новы з’езд пад назвай WoT Con. Гэты з’езд быў створаны, каб быць прысвечаны свету Кола часу ва ўсіх медыйных аспектах: раманы, сацыяльныя сеткі і тэлевізійныя шоу. Другі з’езд адбудзецца 14-16 ліпеня 2023 г.
Дзмітраўскі сельсавет
Назву Дзмі́траўскі сельсавет маюць:
BMW Z4
BMW Z4 — двухмесны родстар, выпускаўся нямецкай кампаніяй BMW. З адкрытым кузавам і мяккім складваючымся верхам (E85) выпускаўся з 2002 да 2008 года. У 2006 годзе з’явілася версія купэ з жорсткім, не складваючымся дахам (E86). У 2009 годзе аўтамабіль прайшоў мадэрнізацыю, і з тых часоў выпускаўся ў адным варыянце — з жорсткім складным дахам (E89), гэта першы аўтамабіль такога тыпу ў гісторыі BMW.
Першае пакаленне (E85; 2003—2009)
Выпуск аўтамабіляў пачаўся 22 кастрычніка 2002 года на зборачным заводзе BMW у невялікім амерыканскім гарадку Грыр (Greer), размешчаным на мяжы акругаў Грынвіл і Спартанберг у Паўднёвай Караліне. Дызайн адкрытага двухмеснага кузава тыпу родстар (E85) быў распрацаваны маладым датчанінам, стылістам каліфарнійскай студыі «Designworks USA» Андэрсам Вармінгам пад кіраўніцтвам шэф-дызайнера BMW Крыса Бэнгла. Мяккі дах складваўся ўручную, але за даплату мог быць аснашчаны гідрапрывадам і тады працэс трансфармацыі кузава станавіўся цалкам аўтаматычным. Цікава, што пры адкрыцці дзвярэй бакавое шкло трохі апускалася, каб потым, пры закрыцці дакладна ўстаць на ўшчыльняльнікі. Кузаў з высокатрывалай сталі меў высокую калянасць на скрут (14 500 Нм/град), для палягчэння вагі капот быў зроблены з алюмінія. Ёмістасць багажніка — 240 л пры складзеным даху і 260 л пры паднятым. Абарону пры перакульванні забяспечвалі ўзмоцненыя стойкі лабавога шкла і дугі за спінкамі сядзенняў. Аўтамабіль абсталёўваўся чатырма падушкамі бяспекі. У стандартнае аснашчэнне аўтамабіляў уваходзілі клімат-кантроль і аўдыё сістэма з дзесяціканальным узмацняльнікам і сабвуферам. За асобную плату аўтамабілі маглі аснашчацца сядзеннямі з падагрэвам, электрапрывадамі і памяццю настроек, бартавым камп’ютарам, сігналізацыяй, бі-ксенонавымі фарамі і супрацьтуманымі ліхтарамі.
Спачатку прапаноўваліся толькі дзве мадэлі: 2.5 i і 3.0 i з ряднымі шасціцыліндравымі рухавікамі рабочым аб’ёмам 2,5 і 3 літра і магутнасцю 192 і 231 к. с. адпаведна. У кастрычніку 2003 года з’явіўся рухавік аб’ёмам 2,2 л і магутнасцю 170 к. с. Рухавікі мелі блок і галоўку цыліндраў з алюмініевага сплаву, два верхнія размеркавальныя валы з ланцужным прывадам, чатыры клапана з гідракампенсатарамі на цыліндр, сістэму змены фаз VANOS, кіраваныя электронікай сістэму сілкавання і ахладжэння рухавіка.
Трохлітровыя аўтамабілі аснашчаліся механічнай шасціступеньчатай каробкай перадач, а двух-  з паловай літровыя — пяціступеньчатай. Па замове на ўсе мадэлі можна было ўсталяваць пяціступеневую аўтаматычную каробку перадач Steptronic. Гэтую каробку можна было абсталяваць прыладай аўтаматызаванага пераключэння перадач SMG (Sequential Mechanical Gearbox), які дазваляе пераключаць перадачы ўручную.
Аўтамабілі мелі рэечнае рулявое кіраванне з электраўзмацняльнікам (перадатачны лік — 14,2), упершыню ў гісторыі аўтамабіляў BMW, стойкі Макферсан спераду з каванымі алюмініевымі рычагамі і стабілізатарам папярочнай устойлівасці і незалежную спружынную шматрычажную падвеску ззаду. Кожнае задняе кола ўтрымлівалася двума доўгімі папярочнымі рычагамі і адным падоўжным С-падобнай формы, кропка мацавання якога да кузава размяшчалася перад заднім колам. Ззаду таксама меўся стабілізатар папярочнай устойлівасці. Тармазная сістэма з АБС, тармазныя механізмы ўсіх колаў былі дыскавымі: на мадэлі 2.5 i спераду з вентыляванымі дыскамі дыяметрам 286 мм, ззаду з суцэльнымі дыскамі дыяметрам 280 мм, на мадэлі 3.0 i спераду з вентыляванымі дыскамі дыяметрам 300 мм, ззаду з вентыляванымі дыскамі дыяметрам 294 мм. Адключаемая сістэма стабілізацыі DSC кантралявала рух аўтамабіля, прычым пры аднаразовым націску на кнопку DSC уключалася сістэма DTC (Dynamic Traction Control), якая дапускае некаторую прабуксоўку вядучых колаў. Колы памерам 16 цаляў, шыны 225/50 R16. Запаснога кола няма, аўтамабілі аснашчаліся сістэмай, якая дазваляе рухацца са спушчанай шынай RFC (Run-Flat Combination). Сістэма ўключала ў сябе шыны з узмоцненай бакавінай, кола з вобадам спецыяльнай формы і датчыкі кантролю ціску ў шынах.
Аўтамабіль атрымаўся ўдалым і добра прадаваўся, ужо 8 лістапада 2004 года быў выпушчаны 100-тысячны аўтамабіль.
Версія купэ (E86) была прадстаўлена ў 2005 годзе на Франкфурцкім аўтасалоне, вытворчасць яе пачалася ў красавіку 2006 года. Знешні выгляд купэ, які быў запатэнтаваны BMW, стварыў малады мюнхенскі дызайнер польскага паходжання Томас Пітэр Сыча (Peter Thomas Sycha). Аўтамабіль меў закрыты кузаў, двое дзвярэй збоку і адны, як у хэтчбэка вялікія, ззаду. За кошт больш высокай калянасці кузава на скрут (32 000 Нм/град) і іншых настроек падвескі аўтамабіль валодаў лепшымі хадавымі ўласцівасцямі. У 2006 годзе ўвесь шэраг мадэляў быў абноўлены. Трохі змянілася знешнасць аўтамабіля: павялічыліся паветразаборнікі ў пярэднім бамперы, з’явіўся іншы задні бампер і ліхтары. Аўтамабілі атрымалі новую лінейку 2,5 і 3 літровых рухавікоў, з’явіўся самы «маленькі» чатырохцыліндравы матор аб’ёмам 2,0 л магутнасцю 150 к с., стандартна стала ўсталёўвацца толькі шасціступеньчатая механічная каробка перадач. Па замове на мадэлі з 2,5 і 3-х літровымі рухавікамі ставілася новая шасціступеньчатая аўтаматычная каробка перадач. Сістэма стабілізацыі (DSC) і антыблакіровачнай сістэма тармазоў (АБС) былі абноўленыя. На мадэлі 3.0 si з’явіліся павялічаныя да 325 мм пярэднія тармазныя дыскі. Новыя 17-ці цалёвыя колы сталі ўсталёўваць стандартна. У апошні год вытворчасці (2008) аўтамабіль атрымаў сертыфікат THX на сваю высакаякасную аўдыёсістэму, першым сярод еўрапейскіх аўтамабіляў. У 2006 годзе на Жэнеўскім аўтасалоне былі паказаны «зараджаныя» версіі аўтамабіляў — Z4 M з 3,2 літровым рухавіком магутнасцю 343 к. с. Гэты рухавік у 2001 годзе быў прызнаны «Рухавіком года». У красавіку пачалася серыйная вытворчасць аўтамабіляў. Z4 M мелі новы, больш агрэсіўны пярэдні бампер, падоўжныя выштампоўкі на капоце, рулявое кіраванне з гідраўзмацняльнікам, узмоцненую падвеску са стабілізатарамі папярочнай устойлівасці павялічанага дыяметра, больш магутныя тормазы з перфараванымі састаўнымі тармазнымі дыскамі дыяметрам 345 мм спераду і 328 мм ззаду і 18-ці цалёвыя колы.
28 жніўня 2008 года вытворчасць усіх мадэляў Z4 першага пакалення была спынена. Усяго было выпушчана 197 950 аўтамабіляў, з іх — 17 094 купэ.
Другое пакаленне (E89; 2009—2016)
Упершыню аўтамабіль быў паказаны шырокай публіцы ў студзені 2009 года на Дэтройцкім аўтасалоне. Вытворчасць аўтамабіляў новага пакалення (E89) стартавала ў пачатку лютага 2009 года на заводзе BMW у горадзе Рэгенсбург, Баварыя. Перанос вытворчасці з ЗША ў Германію быў выкліканы неабходнасцю прымянення спецыяльнага абсталявання для вырабу алюмініевых дэталяў, якія шырока прымяняліся ў новым аўтамабілі. Акрамя таго, складаная канструкцыя жорсткага складнога даху таксама патрабавала асаблівых тэхналогій. На мадэрнізацыю заводу канцэрн BMW выдаткаваў 130 млн еўра. У продаж аўтамабіль паступіў 9 мая 2009  года.
Асноўныя памеры і тэхнічнае «начынне» аўтамабіля засталіся ранейшымі, але кузаў быў новым. Яго знешні выгляд распрацавала нямецкі дызайнер Джуліяна Блазі (Juliane Blasi). Новы кузаў меў жорсткі дах, зроблены з двух алюмініевых частак, які складваўся ў багажнік. Усяго за 20 секунд, цалкам аўтаматычна, аўтамабіль ператвараўся з адкрытага родстара ў закрытае купэ і назад. «Ваш стыль больш не будзе пакутаваць ад дрэннага надвор’я» — так напісана на афіцыйным сайце BMW. Вялікае задняе шкло забяспечвала добрую агляднасць, шкло ўсіх чатырох бакавых шыбаў магло апускацца па-асобнасці. Калянасць на скрут новага кузава складала 18 000 Нм/град з паднятым дахам. Дызайн салона спраектаваны немкай Надзя Арнаут (Nadya Arnaout) з каліфарнійскай студыі «Designworks USA». За кошт больш высокга даху ў ім стала больш вольнага прасторы, спартыўныя сядзення з электрарэгуліроўкай і памяццю настроек, абцягнутыя скурай, якая мае спецыяльнае пакрыццё, адлюстроўваючае сонечныя прамяні. Аўдыёсістэма HiFi Professional магутнасцю 650 Вт мела чатырнаццаць дынамікаў, у тым ліку тры нізкачастотныя пад сядзеннямі і была дакладна адкалібравана пад архітэктуру салона. Мелася магчымасць падлучэння USB і Bluetooth прыстасаванняў. Навігацыйная сістэма з 8,8-цалёвым экранам высокага дазволу мела шматмоўны інтэрфейс і ўбудаваны цвёрды дыск для захоўвання карт і іншай мультымедыйнай інфармацыі. Сістэма BMW ConnectedDrive дазваляла выходзіць у інтэрнэт, вызначаць сваё месцазнаходжанне, звязвацца са службай рамонту.
У гаме выкарыстоўваючыхся рухавікоў з’явіліся турбанаддзімальныя маторы, спачатку шасціцыліндравыя (N54), а пачынаючы з 2011 года і чатырохцыліндравыя (N20). Яны мелі дзве турбіны з прамежкавым астуджэннем паветра. Кожная з турбін абслугоўвала палову цыліндраў рухавіка. У гэтых рухавіках ужывалася спецыяльная высокадакладная сістэма непасрэднага ўпырску паліва (High Precision Injection). П’езаэлектрычная фарсунка падавала паліва пад ціскам 200 бар прама на іскру свечкі запальвання. За кошт малога часу спрацоўвання, усяго 0,14 мілісекунд, вельмі дакладна дазіравалася колькасць падаванага паліва. Усё гэта дазваляла рабіць рухавікі магутнымі, з гнуткай характарыстыкай і малым расходам паліва.
Навінкай аўтамабіляў другога пакалення была прэселекціўная рабатызаваная каробка перадач DKG. Кожны з двух валаў шасцерняў каробкі, для цотных і няцотных перадач, меў уласнае счапленне. У момант пераключэння перадачы ад рухавіка аддзяляўся толькі адзін з валаў, што дазваляла пераключаць перадачы вельмі хутка, практычна без разрыву патоку магутнасці. Каробка магла працаваць як у аўтаматычным, так і ў ручным рэжымах. У апошнім выпадку пераключэнні ажыццяўляліся альбо з дапамогай рычага паміж сядзеннямі, альбо з дапамогай падрулявых пераключальнікаў. З 2011 года ў дадатак да шасціступеньчатай аўтаматычнай каробкі перадач Steptronic на аўтамабілі стала ўсталёўвацца васьміступеньчатая аўтаматычная каробка перадач.
Самым цікавым новаўвядзеннем у хадавой часткі аўтамабіля была ўсталёўваючаяся за даплату адаптыўная «М» падвеска. Датчыкі вымяралі параметры руху аўтамабіля, а электроніка за долі секунды рэгулявала калянасць кожнага амартызатара. У рамках праграмы эканоміі энергіі і абароны навакольнага асяроддзя, BMW EfficientDynamics, на аўтамабілі была ўсталяваная рэкупераціўная сістэма тармажэння. Пры звычайным руху аўтамабіля генератар быў адключаны ад прывада і не працаваў, але пры тармажэнні ён падключаўся і, ствараючы пэўны тармазны момант, выпрацоўваў энергію, які зараджаў акумулятар. Антыблакіровачная сістэма тармазоў (ABS) і сістэма курсавой устойлівасці (DSC) абзавяліся новымі дадатковымі функцыямі: Колы — 17 або 18-ці (sDrive35is) цалёвыя.
6 снежня 2010 года быў выпушчаны 50-ці тысячны аўтамабіль новага пакалення. Гэта быў малінавы BMW Z4 sDrive 23i адпраўлены ў Кітай. Усяго ж каля чвэрці выпускаючыхся аўтамабіляў прадавалася ў Германіі, 16 % экспартавалася ў ЗША, па 11 % у Англію і Кітай.
У ліпені 2016 года стала вядома, што выпуск мадэлі спыніцца ў жніўні таго ж года. Стандартная камплектацыя BMW Z4 мела: 8-пазіцыйныя электрапрывадныя сядзенні, кнопку запальвання, безключавы доступ, сэнсарныя дворнікі, адаптыўныя ксенонавыя фары. Стандартныя сістэмы бяспекі ўключаюць у сябе: шэсць падушак бяспекі, сэрвіс аўтаматычнай абвесткі пра аварыю і сістэму разумных тармазоў ад BMW. Таксама, кожны Z4 2016 года камплектуецца Ultimate Service. Пачынаючы з 2016 года, спартыўныя сядзенні ўваходзяць у стандартную камплектацыю аўтамабіля, таму кошт пакетаў опцый былі крыху зніжаны. У цэлым, для мадэлі даступны чатыры апцыянальныя пакеты: Ivory White Burnt Sienna, Sport, Hyper Orange і M Sport. Апошні з іх уключае ў сябе: адаптыўную падвеску, новае рулявое кола і аэрадынамічныя элементы кузава.
Бяспека
Аўтамабіль прайшоў тэст Euro NCAP у 2015 годзе:
BMW Z4 GT3
Таксама на базе звычайнай версіі быў пабудаваны гоначны аўтамабіль аддзялення BMW Motorsport. Запушчаны ў продаж у сакавіку 2010 года, ён быў прызначаны для ўдзелу ў спартыўных спаборніцтвах, такіх як Еўрапейскі чэмпіянат FIA GT3 (FIA GT3 European Championship), International GT Open, ADAC GT Masters, Dubai 24 Hour. Аснашчаны 4,0 літровым бензінавым рухавіком V8, запазычаным у мадэлі M3, магутнасцю 480 к. с., і 6-ступеньчатай секвентальнай каробкай перадач. Вага аўтамабіля была зніжана да 1190 кілаграмаў.
Дамодар
Дамо́дар (दामोदर नदी, দামোদর নদ) — рака ў Індыі, у штатах Біхар і Заходняя Бенгалія.
Даўжыня ракі каля 580  (592 ) км. Плошча вадазбору больш за 20 000 км². Сярэдні расход вады каля 330 м³/с. Бярэ пачатак на плато Чхота-Нагпур, сярэдняе і ніжняе цячэнне — на Інда-Гангскай раўніне, ўпадае ў раку Хуглі — правы рукаў дэльты Ганга. Галоўны прыток — рака Баракар (левы). Летне-асенняе разводдзе, часам з катастрафічнымі паводкамі. Суднаходная у ніжнім цячэнні.
У басейне Дамадара пабудавана найбуйнейшая ў Індыі Дамадарская гідраэнергасістэма. Даліна ракі з’яўляецца адным з важных індустрыяльных раёнаў краіны.
Рэдкавічы
Рэ́дкавічы (, Редковичи) — вёска ў Любанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сароцкага сельсавета.
У 1924—1974 гадах цэнтр Рэдкавіцкага сельсавета.
Абана-Тэрмэ
Гісторыя
Тэрмы Абана згадваюцца ў творы Клаўдзія Клаўдзіяна. Апісанне тэрм змяшчаецца ў лісце караля остготаў Тэадорыха. Тэрмы былі разбураны ламбардамі ў VI ст. і адноўлены ў XII ст., калі Абана-Баньі, як горад зваўся да 1930 г., стаў аўтаномнай камунай. З 1403 па 1797 гг. горад належаў Венецыянскай рэспубліцы.
У Абана-Тэрмэ адпачывалі і пісалі пра яго ў сваіх творах і лістах Петрарка, Шэкспір, Моцарт, Байран, Гётэ. Тут нарадзіўся ўрач і астролаг П'етра д'Абана.
Славутасці
Сабор Сан-Ларэнса (1780 г.) са званіцай IX—X стст. Царква Мадонна-дэла-Салютэ (1428 г.). Карцінная галерэя Манціроні з працамі Марэта, Рэні, Цьепала.
Недалёка ад горада — жаночы манастыр Сан-Даніэле (XI ст.), абацтва Пралья (XVI ст.).
Дзямідавіцкі сельсавет
Назву Дзямі́давіцкі сельсавет маюць:
Браціслава
Бра́ціслава (Bratislava) — горад, сталіца Славакіі. Буйнейшы горад краіны. Колькасць насельніцтва — 425 тыс. чал. (2005).
Геаграфічнае становішча
Браціслава размешчана на высокім левым беразе Дуная (невялікая частка раёнаў на правым беразе), у перадгор'ях Малых Карпат, у асяроддзі лесапаркавай зоны. Горад непасрэдна прылягае да межаў з Аўстрыяй (да 21 снежня 2007 года існавалі памежныя пераходы Петржалка-Берг і Яраўцы-Кітзэе) і Венгрыяй (да 21 снежня 2007 года існаваў памежны пераход Русаўцы-Райка).
Браціслава з'яўляецца адзінай сталіцай свету, якая непасрэдна мяжуе з дзвюма іншымі дзяржавамі. Браціслаўская вуліца Копчанская пераходзіць у вуліцу Альтэ-Нордзюд-Ландэсштрасэ суседняй аўстрыйскай вёскі Кітзэе, а Венская дарога пераходзіць у Прэсбург-штрасэ, якая праходзіць праз аўстрыйскую камуну Вольфсталь. Да 1936 года з Браціславы ў Вену можна было даехаць на гарадскім трамваі.
Назва
Да 1919 года горад называўся Прэ́шпарак (Prešporok, Prešporek). Нямецкая назва: Pressburg (Прэ́сбург), Pozsony (По́жань). У Сярэднявеччы горад называўся, (Істрапо́ліс).
Клімат
Клімат — кантынентальны, сярэднегадавая тэмпература +10,5 °C, сярэднегадавая колькасць ападкаў — 565 мм. Сярэдняя тэмпература студзеня — прыблізна −0,4 °C, а сярэдняя тэмпература ліпеня — 21,3 °C. Зімовы перыяд халодны і вільготны са снежным покрывам. Лета цёплае, часта з моцнымі ветрамі.
Дзямідавічы
Назву Дзямі́давічы маюць:
Шэры колер
Шэры колер — гэта ахраматычны колер, дакладней — мноства ўсіх колераў, атрыманых шляхам сумяшчэння трох асноўных колераў — чырвонага, зялёнага і сіняга — у роўных канцэнтрацыях. У залежнасці ад яркасці адценне шэрага змяняецца ад чорнага (яркасць 0%) да белага (яркасць 100%). Гэта асабліва прыкметна ў фармаце CMYK, у якім першыя тры лікі заўсёды 0, а апошні змяняецца ад 0 да максімальнага значэння.
Уільям Дампір
Уільям Дампір (1651, Іст-Кокер, Англія — сакавік 1715, Лондан) — англійскі мараплавец, пірат. Здзейсніў тры кругасветныя падарожжы. Некалькі гадоў правёў на в. Тарцю (на поўнач ад Гаіці ) у Вест-Індыі (галоўная база піратаў у Атлантыцы); удзельнічаў у рабаванні іспанскіх гарадоў і паселішчаў на берагах Амерыкі. Плаваў да берагоў паўночна-заходняй Аўстраліі, дзе адкрыў групу астравоў (а-вы Дампіра) і шмат дробных астравоў. Склаў апісанні і карты для паўднёвых раёнаў Ціхага акіяна. Імем Дампіра названа некалькі астравоў і праліваў у паўднёва-заходняй частцы Ціхага акіяна і ў Малайскім архіпелагу.
Нівалду Алвіш Фрэйташ Сантуш
Ніва́лду А́лвіш Фрэ́йташ Са́нтуш (Nivaldo Alves Freitas Santos; нар., Сан-Нікалау, Каба-Вердэ), больш вядомы як проста Ніва́лду або Нівалда — кабавердыйскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ (2011—2018).
Клубная кар’ера
Нарадзіўся на востраве Сан-Нікалау афрыканскай дзяржавы Каба-Вердэ. У 18 гадоў футбаліст пераехаў з мясцовага клуба «Батуке» ў Партугалію, у клуб «Акадэміка». Аднак зайграў у клубе не адразу: 4 гады гулец правёў у арэндзе, у клубах: «Канісал», «Фатыма», «Рыбейран», «Турызенсі» (усё ў трэцім партугальскім дывізіёне). Толькі ў 2011 годзе Нівалду нарэшце зайграў у эліце партугальскага футбола. У «Акадэміцы» ён правёў 2 гады і 19 матчаў. Пасля чаго перайшоў у чэшскія «Цепліцы», дзе за 2 гады правёў 48 матчаў і забіў 7 мячоў.
3 красавіка 2015 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Хутка замацаваўся ў аснове дынамаўцаў, выкарыстоўваўся звычайна на пазіцыі левага паўабаронцы. З чэрвеня з-за хваробы перастаў з’яўляцца на полі. Аднавіўся ад хваробы ў жніўні, аднак згуляў толькі за дубль, а неўзабаве кантракт з паўабаронцам быў разарваны.
У студзені 2016 года вярнуўся ў склад «Цепліцаў», гуляў там да лета 2017 года. У студзені 2018 года перайшоў у румынскі клуб «Канкордыя», пакінуў яго па заканчэнні сезона 2018/19. У лютым 2020 года зноў далучыўся да «Канкордыі», а ў ліпені перайшоў у клуб «Анадыя» з трэцяга дывізіёна Партугаліі. Летам 2022 года перабраўся ў «Акадэміку», пакінуў клуб у студзені 2023 года.
Міжнародная кар’ера
З’яўляецца іграком нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ, у якой дэбютаваў 3 верасня 2011 года ў матчы супраць Малі. У складзе сваёй зборнай прымаў удзел у Кубках афрыканскіх нацый 2013 і 2015.
Кампанія ўнутранай місіі фіёрда Лангесун (лютэранства)
Кампанія ўнутранай місіі фіёрда Лангесун (Langesundsfjordens indremisjonsselskap) — самая маленькая з трох місіянерскіх арганізацый па стану на 1 студзеня 2001 года, якая аб’ядналася з іншымі місіямі ў Нарвежскую місію.
Місія была створана пасля зліцця Місія Сантала і Кампанія ўнутранай місіі выгаднабытчыкаў з фінансавымі рэсурсамі і асобнай рэгіянальнай адміністрацыяй, якая базуецца ў Шыене. Такім чынам, былая рэгіянальная адміністрацыя «TeVeBu» (Тэлемарк-Вестфолд-Бускеруд) была паднятая такім чынам, што Тэлемарк быў выдзелены як уласны адміністрацыйны рэгіён са сваім уласным урадам.
Бангвеулу
Бангвеу́лу (Bangweulu) — возера ў Замбіі, у вярхоўях ракі Луапула (сістэма ракі Конга).
Возера размешчана на вышыні 1067 м у шырокай плоскай катлавіне. Плошча паверхні ад 4 тыс. км² (у сухі сезон) да 15 тыс. км² (падчас летніх дажджоў). Глыбіня да 5 м. Возера ўтварылася ў выніку затаплення тэктанічнага прагіна. Берагі моцна забалочаныя. Большая частка возера зарастае чаротам і асакой. У сезон дажджоў у возера ўпадае рака Чамбешы, выцякае рака Луапула. Водзяцца бегемоты, больш за 50 відаў рыб. Развіта рыбалоўства.
Возера Бангвеулу адкрыта ў 1868 годзе Давідам Лівінгстанам.
Дамронг Ратчанубаб
Дамронг Ратчанубаб (, Бангкок -, там жа) — дзяржаўны дзеяч і вучоны Тайланда, гісторык. Прынц, сын караля Монгкута (кіраваў у 1851-68 ). У 1892-1932 міністр народнай асветы, вывучаў у еўрапейскіх краінах сістэму адукацыі, садзейнічаў перанясенню яе прынцыпаў у сістэму навучання сваёй краіны. Першы прэзідэнт навуковага камітэта Нацыянальнай бібліятэкі ў Бангкоку, у якой па яго ініцыятыве былі сабраныя старажытныя надпісы на камені, рукапісы, творы нацыянальнага мастацтва. Працаваў над выданнем нацыянальных хронік. Стварыў работы па гісторыі Тайланда, гісторыі тайскай літаратуры, апісаў нацыянальныя звычаі, будыйскія помнікі, склаў біяграфіі дзяржаўных дзеячаў Тайланда. У 1892-1915 займаўся таксама пытаннямі мясцовага адміністрацыйнага кіравання і арганізацыяй падатковай сістэмы. Пасля рэвалюцыі 1932 эміграваў на в. Пенанг. У пачатку 1942 вярнуўся ў Тайланд.
Хрысціянская сярэдняя школа Фрамнэса
Хрысціянская cярэдняя школа Фрамнэса (Framnes kristne videregående skole, Framnes kristne vidaregåande skule) — лютэранская сярэдняя незалежная школа ў Норхэймсун ў Хардангары, якая належыць Аб’яднанай ўнутранай місіі. Фрамнэс — адна з найбуйнейшых школ-інтэрнатаў у краіне з 225 камп’ютарамі і да 270 месцамі для вучняў. Студэнты ў гэтую школу прыязджаюць з усіх акругоў краіны.
Школа была заснавана ў 1897 годзе як народная сярэдняя школа і была ператворана ў сярэднюю школу ў 1996 годзе. У 1942-1944 гадах каля 250 мірных жыхароў Тэлевога былі затрыманыя ў Фрамнэсе пасля таго, як нацысты зраўнялі іх вёску з зямлёй.
Партрэт Канстанцыі Францішкі Сапегі
Гісторыя
Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).
Апісанне
На партрэце Канстанцыя Францішка паказана ў палацавым еўрапейскім касцюме з пышнымі рукавамі. Дэкальтэ пашырана па лініі пляча і мае авальную форму. Выраз дэкальтэ аздоблены стужкай карункаў, закладзенай у складкі на плячах. Завітыя прыпудраныя валасы ўкладзены ў акуратную прычоску, упрыгожаную нізкай дыядэмай-каронай і ніткай жэмчугу.
Дамфрыс
Дамфры́с (Dumfries, Dùn Phris) — горад на поўдні Шатландыі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Дамфрыс і Галаўэй. Месца смерці шатландскага паэта Роберта Бёрнса.
Купэ (кузаў)
Купэ (ад coupé) — тып закрытага кузава легкавога аўтамабіля.
Адрозніваецца дзвюма дзвярыма, адным або двума радамі сядзенняў і структурна асобным багажнікам, без пад’ёмных дзверцаў у задняй сценцы.
Першапачатковы варыянт кузава «купэ» меў адзін рад сядзенняў і быў двух-трохмесным.
Як правіла, купэ мае скарочаную адносна іншых тыпаў кузаваў колавую базу; калі яно і мае задні рад сядзенняў, прастора і камфартабельнасць пасадкі на ім звычайна абмежаваныя — так званая пасадачная формула «2+2», два поўнапамерныя пасадачныя месцы і два абмежаванай ёмістасці або «дзіцячыя».
Згодна стандарту SAE (Супольнасць Аўтамабільных Інжынераў ЗША) J1100, купэ можа лічыцца аўтамабіль, аб’ём задняга пасажырскага аддзялення якога не перавышае 33 куб. фута (0,93 м3).
Тым не менш, у цяперашні час «купэ» — хутчэй маркетынгавы тэрмін, закліканы адлюстраваць акцэнт на «спартыўнасці», ён пазначае ў большай ступені не сукупнасць тэхнічных рашэнняў або характарыстык аўтамабіля, а яго месца на рынку і набор спажывецкіх якасцяў. Гэта адлюстроўвае, напрыклад, класіфікацыя аўтамабіляў Еўрапейскай эканамічнай камісіі, у якой аўтамабілі з кузавам «купэ» вылучаныя ў асобны рынкавы сегмент S.
У прыватнасці, тэрмін «купэ» часта выкарыстоўваецца ў якасці камерцыйнага, «маркетынгавага», «фірмовага» абазначэння аўтамабіляў з іншымі тыпамі кузаваў — з дзвюма (двухдзверны седан) ці трыма (трохдзверны хэтчбэк) дзвярыма, або нават чатырохдзверных — каб падкрэсліць іх спартыўную накіраванасць, паступова губляючы сваё першапачатковае значэнне.
Раней «купэ» называлі двухмесную карэту.
Сучасныя падтыпы
Часам аўтамабілі з гэтым тыпам кузава падзяляюцца на падтыпы: Такія аўтамабілі маюць высокія дынамічныя якасці, устойлівасць і кіравальнасць, платай за дасягненне якіх і з’яўляецца абмежаваная ўмяшчальнасць салона. Такія аўтамабілі разлічаны не на спартыўныя дасягненні, а хутчэй на забеспячэнне максімальнага камфорту, але толькі для дваіх — кіроўцы і пярэдняга пасажыра, а задняе сядзенне можа альбо наогул не быць (рэдка), альбо быць сціснутым, напрыклад з-за паляпшаючага знешні выгляд нізкага даху.
Часам да купэ ўмоўна адносяць:
Гістарычныя падтыпы
Існавалі таксама такія гістарычныя разнавіднасці кузава «купэ», як: Ад звычайнага двухдзвернага седана такія аўтамабілі адрозніваліся дэталямі дызайну — звычайна больш спусцістым дахам над заднім сядзеннем, нахіленай наперад цэнтральнай стойкай, не было паваротных фортачак або апускнога шкла ў задніх вокнах. Гэты тып праіснаваў да 1950-х гадоў. Такія аўтамабілі выпускаліся для найбольш эканомных пакупнікоў і коміваяжораў, якія выкарыстоўвалі іх у якасці грузапасажырскага аўтамабіля, яны мелі самую нізкую камплектацыю з даступных і паніжаны ўзровень аздаблення (абіўка салона з таннай тканіны, афарбоўка замест храміроўкі, і г. д.) Так як такія кузавы ствараліся на аснове кузава club coupe, па сутнасці гэта таксама быў двухдзверны седан. Гэты тып праіснаваў да 1950-х гадоў.
Лінгвістычныя асаблівасці ўжывання тэрміна
Аналаг французскага паходжаннем тэрміна «купэ» выкарыстоўваецца ў розных мовах свету, але існуюць некаторыя адмены ў тым, якія менавіта аўтамабілі ім пазначаюць, а таксама ў вымаўленні.
У прыватнасці, у Паўночнай Амерыцы слова coupé звычайна вымаўляюць як [kup] («куп») — у той час, як у французскім арыгінале і Брытанскім англійскай яно вымаўляецца як [kuˈpeɪ] («купей»).
«Купэ» — двухдзверныя седаны
Нярэдка двухдзверны седан з цалкам поўнапамерным заднім сядзеннем у маркетынгавых мэтах пераймяноўваюць у «купэ».
Так, двухдзверная версія мадэлі Ford Falcon выпуску 1966—1970 гадоў насіла назву «купэ» (дакладней, «club coupé» або «sports coupé», у залежнасці ад мадыфікацыі), хоць гэта быў самы сапраўдны двухдзверны седан, з цэнтральнай стойкай кузава і адзінай з чатырохдзвернай мадэллю колавай базай. Перайменаванне павінна было падкрэсліць спартыўнасць гэтай мадэлі, на фоне заняпаду цікавасці публікі да двухдзвернага седана як тыпу кузава ў выніку масавага распаўсюджвання двухдзверных хардтопаў.
У наш час назіраецца падобная тэндэнцыя па перайменаванні двухдзверных седанаў у «купэ», як прыклад можна назваць двухдзверную мадыфікацыю амерыканскага варыянту Ford Focus.
Комбі-купэ, Combi coupé
Маркетынгавая назва трох — і пяцідзверных ліфтбэкаў Saab мадэляў Saab 99 і Saab 900.
Гэтак жа нярэдка называюць трохдзверныя хэтчбэкі са спартыўным ухілам.
«Чатырохдзвернае купэ», Four-door coupé
Так часам пазначалі і абазначаюць чатырохдзверны седан або хардтоп з блізкімі да купэ прапорцыямі. Гэта ўмоўная, камерцыйная назва. Вядомы гістарычны выпадак выкарыстання гэтай назвы — Rover P5 мадэлі 1962—1973 гадоў у варыянце з нізкім узроўнем даху.
У апошні час фірмы, якія спецыялізуюцца на выпуску спартыўных і напаўспартыўных аўтамабіляў прэміум класа, стварылі на рынку новы падклас аўтамабіляў, якія з’яўляюцца «падоўжаным» купэ або сінтэзам спартыўнага 2-дзвернага купэ і люкс-седана — чатырохдзвернае купэ. Яны могуць мець як 4 дзвярэй, так і 5-ю «дзверцу», якую некаторыя вытворцы кваліфікуюць як «вечка» (некаторыя каментатары часам блытаюць аўтамабілі гэтага класа з малымі SUV). Гэты клас прадстаўлены наступнымі мадэлямі:
Sport Activity Coupé
Прыклад — BMW X6. Гэта пазадарожнік з лініяй даху тыпу «фастбэк», г. зн. плаўна спадальнай па меры набліжэння да задняй навісі, што, па заявах вытворцы, надае аўтамабілю вялікую візуальную спартыўнасць. Фактычна гэта звычайны «ліфтбэк», стараннямі маркетолагаў узведзены ў ранг «купэ».
Кабрыялет
Кабрыялет (cabriolet) — у першапачатковым значэнні лёгкая аднавосная конная фурманка са складваючымся дахам, у якую запрагаўся адзін конь. У сучасным значэнні — легкавы аўтамабіль з адкідваючымся верхам і колькасцю месцаў два ці больш.
Гісторыя
Першыя кабрыялеты з'явіліся ў Францыі ў пачатку XIX стагоддзя. Неўзабаве гэты выгляд наёмнага пасажырскага транспарту выцесніў з ужытку больш цяжкія фурманкі і стаў вельмі папулярным у Парыжы, Лондане і іншых гарадах.
Сучасныя аўтамабілі-кабрыялеты аснашчаюць складваючымся мяккім (з вінілу або палатна) альбо жорсткім верхам. Яны, як правіла, выкананы на базе ўзмоцненых кузаваў звычайных дарожных седанаў, хэтчбэкаў і аснашчаны толькі двума дзвярамі.
У розных краінах гэты тып кузава называецца па-рознаму. У кантынентальнай Еўропе распаўсюджаны вытворныя ад французскага слова «Cabriolet» («кабрыяле»). У Вялікабрытаніі такія аўтамабілі гістарычна называлі «Drop-head coupé» («купэ з апускаючымся верхам»), а ў цяперашні час у англійскай мове, у асаблівасці, у ЗША і Аўстраліі, распаўсюджаны тэрмін «Convertible» («трансфарміруемы»).
Таксама, існавалі і існуюць блізкія тыпы кузаваў: У пачатку 60-х у сувязі з павелічэннем патрабаванняў да бяспекі вытворцы сталі выпускаць кабрыялеты ў кузаве тарга. Асноўнае яго адрозненне - гэта наяўнасць дугі бяспекі і задняга шкла. Гэта дазволіла павысіць бяспеку ў выпадку перакульвання. Першай такой мадэллю стаў Triumph TR4 1961 года выпуску, і ў далейшым яго сталі выкарыстоўваць многія еўрапейскія і амерыканскія вытворцаў. Гэта спартыўны, менш практычны для штодзённай эксплуатацыі, варыянт родстэра, які бывае адно - або двухмесным. Кузаў, як і ў родстэра адкрытага тыпу, бакавых дзвярэй, як правіла, дзве. Лабавое, задняе і (або) бакавыя шкла, часта нізкія па вышыні, альбо адсутнічаюць зусім. Часта няма магчымасці ўстаноўкі складнога або жорсткага даху, з-за нізкага лабавога шкла (пры наяўнасці магчымасці ўстаноўкі, дах усталёўваецца цалкам ўручную, як на класічных мадэлях).