cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чорны бусел
Месцапражыванне і спосаб жыцця
Спосаб жыцця чорнага бусла вывучаны слаба. Гэтая скрытная птушка любіць сяліцца ў глухіх, старых лясах на раўнінах і перадгор'ях каля вадаёмаў па суседстве з балотамі, далінамі рэк або забалочанымі лугамі. Аддае перавагу ліставым участкам — алешнікі, поймавыя дубровы, а таксама змяшаныя лясы, радзей селіцца ў старых іглавых лясах. У апошні час пачасціліся выпадкі гнездавання зблізку селішчаў чалавека (да 500 м ад населенага пункта), на боку высечак, дарог, на штучных вадаёмах, другасна забалочаных пасля правядзення асушальных прац тэрыторыях, дзе часта адзначаюцца навалы да некалькіх дзясяткаў асобін.
Размнажэнне
Гнёзды будуе на вышыні ад 3,5 да 26 метраў у кроне старых, высокіх дрэў або на прыступках, скал ў месцах далёкіх ад людскога жылля, у лясных гушчарах. Часам гнёзды чорнага бусла сустракаюцца ў гарах — на вышыні да 2200 метраў над узроўнем мора.
Апісаныя выпадкі гнездавання на стозе сена, на зямлі, насцілах для вулляў, размешчаных на дрэвах. Таксама засяляе адмысловыя штучныя платформы. Гняздо з галінак, латок высланы сухой травой, кавалкамі дзірвана, часам мохам з прымешкай лісця і поўсці. Як і ў белых буслоў, у чорных адно гняздо выкарыстоўваецца на працягу шэрагу гадоў, часам з перапынкамі, стала дабудоўваецца і можа дасягаць значных памераў. На месцы гнездавання буслы прылятаюць у канцы сакавіка — пачатку красавіка. Самец запрашае самку на гняздо, распушаным белае падхвосцем і выдаючы сіпаты свіст.
Харчаванне
Сілкуецца ў асноўным рыбай, дробнымі воднымі хрыбтовымі і бесхрыбтовымі жывёламі, корміцца ​​на плыткаводдзі, заліўных лугах і паблізу ад вадаёмаў. На зімоўку, акрамя пералічанага корміцца ​​дробнымі грызунамі, буйнымі казуркамі, радзей змеямі і яшчаркамі, малюскамі.
Голас
Чорны бусел, як і белы бусел, падае голас вельмі неахвотна і рэдка. Як правіла, у палёце выдае гучны крык, які можна перадаць як «чэ-лі» ці «чы-лін», ціха перагаворваецца на гняздзе. Дзюбай стукае таксама рэдка. У шлюбны перыяд выдае гучны сіп.
Птушаняты чорнага бусла маюць грубы і непрыемны голас.
Чорны бусел і чалавек
У заапарках былі спробы скрыжавання чорнага і белага буслоў. Нярэдкія выпадкі, калі самец чорнага бусла, знаходзячыся ў адным вальеры з самкай белага бусла, пачынае да яе заляцацца. Аднак вывесці гібрыдных птушанят гэтых двух відах немагчыма з-за моцнага адрознення ў шлюбных рытуалах.
Ахова
Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі, Чырвоную кнігу Беларусі, Чырвоную кнігу Украіны.
Валеры Крус
Валеры Крус (Valerie Cruz, нар. ) — амерыканская тэлевізійная. Крус знялася на рэгулярнай аснове ў першым сезоне серыяла FX «Часткі цела» у 2003 годзе. Таксама знялася ў серыялах «Дасье Дрэздэна» (Syfy, 2007-08) і «Без каардынатаў» (ABC, 2011).
Крус мела другарадныя ролі ў «Тайны Палм-Спрынгс», «Дэкстэр», «Сапраўдная кроў», «Людзі Альфа», «Радзіма» і «Паслядоўнікі». Акрамя таго, Крус з’явілася ў такіх шоў як «Анатомія жарсці», «Закон і парадак: Спецыяльны корпус», «Думаць як злачынец» і «Скандал».
Наталля Аляксееўна Булацкая
Наталля Аляксееўна Булацкая (нар., г. Навазыбкаў, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук (1989), дацэнт (1994), прафесар.
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1975; аспірантура, 1988).
Навуковыя інтарэсы: тэорыя літаратуры; славянскія літаратуры; методыка выкладання літаратуры ў вну.
Узнагароды
Ганаровыя граматы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2000), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (2003).
Аляксей Васільевіч Кажакоў
Біяграфія
Нарадзіўся 7 мая 1931 года ў в. Ходароўка Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Яго бацьку, Васіля Кажэку, удзельніка Вялікай Айчыннай вайны, адразу пасля заканчэння вайны накіравалі з Германіі на аднаўленне шахт Данбаса. Як толькі ён уладкаваўся на працу, адразу забраў дзяцей у Данецк (у той час г. Сталіна). У першы клас Аляксей пайшоў ужо ў г. Данецку. Яшчэ ў школе ён цікавіўся мастацтвам, добра маляваў, рабіў школьныя насценгазеты. І пасля заканчэння школы ў 1956—1961 гадах вучыўся ў Днепрапятроўскам мастацкім вучылішчы. Затым скончыў Кіеўскі дзяржаўны мастацкі інстытут у вучэбна-творчай майстэрні манументальнага жывапісу, якой кіраваў Народны мастак УССР Вілен Чеканюк і прафесар гісторыка-батальнага жывапісу, Народны мастак УССР Карп Трафіменка.
Пасля заканчэння інстытута працаваў у Кіеўскім мастацка-вытворчым камбінаце аддзялення Мастацкага фонду РСФСР (1967—1972). У 1972—1973 гадах -- мастак-афарміцель у рэспубліканскім выдавецтве «Вясёлка».
Закаменка (возера)
Закаменка — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 18 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, за 0,7 км на поўнач ад вёскі Каменка, у басейне ракі Друйка. Знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».
Галіна Гаўрылаўна Цернавая
Галіна Гаўрылаўна Цернавая (, г. Паўладар, Казахстан — ) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1971), прафесар (1975).
Закаменка (возера)
Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,36 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Найбольшая глыбіня 6,8 м, сярэдняя — 3,0 м. Даўжыня берагавой лініі 1,08 км. Аб’ём вады ў возеры 0,15 млн м³. Плошча вадазбору 2 км².
Аляксей Васільевіч Кажакоў
Педагагічная дзейнасць
З 1973 года А. В. Кажакоў выкладае спецыяльныя прадметы ў вучэбна-творчай майстэрні манументальнага жывапісу Нацыянальнай акадэміі выяўленчага мастацтва і архітэктуры Украіны. З 1978 г. — дацэнт, у 1994 годзе яму прысвоена званне прафесара. З 1989 па 1996 гг. абіраўся дэканам творчых факультэтаў.
Галіна Гаўрылаўна Цернавая
Біяграфія
Скончыла Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (1951; аспірантура, 1956).
Закаменка (возера)
Схілы катлавіны ўмерана стромкія, разараныя, на поўначы пад лесам. Берагі пясчаныя, на поўначы і ўсходзе высокія. Уздоўж урэзу вады расце хмызняк. Злучана ручаём з возерам Каменка.
Галіна Гаўрылаўна Цернавая
Біяграфія
Працавала ў Навукова-даследчы інстытуце Міністэрства замежных спраў СССР (1951—1953), ЦК КПСС, Міністэрстве замежных спраў Беларускай ССР (1957—1960, трэці, другі сакратар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1960—1976, юрыдычны факультэт, кафедра тэорыі і гісторыі дзяржавы і права, прафесар), Мінскім гарадскім універсітэце прававых ведаў (1970—1974, рэктар).
Аляксей Васільевіч Кажакоў
Педагагічная дзейнасць
З гэтай майстэрні выйшлі мастакі і некаторых з іх сталі членамі Нацыянальнага саюза мастакоў Украіны, заслужанымі мастакамі Украіны, вядомымі не толькі ў Украіне, але і ў многіх краінах свету. Сярод іх вядомы мастак Дзмітрый Уладзіміравіч Калеснікаў.
Галіна Гаўрылаўна Цернавая
Біяграфія
З 1976 года жыла ў Маскве.
Чашніцкі раён
Ча́шніцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — горад Чашнікі.
Галіна Гаўрылаўна Цернавая
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: дзяржаўнае права ЗША; тэорыя і гісторыя дзяржавы і права.
Аляксей Васільевіч Кажакоў
Асноўныя накірункі творчасці
На думку кандыдата мастацтвазнаўства П. К. Несцярэнкі, для твораў А. В. Кажакова характэрны: мастацкае дасканаласць, філасофскі падтэкст ўтрымання, вытанчанасць каларыту і колеру, арыгінальнасць прасторавых рашэнняў.
Працуючы мастаком-манументалістам на мастацка-вытворчай фабрыцы Кіеўскага аддзялення Мастацкага фонду ён даказаў, што ў дасканаласці валодае тэхналагічнымі прыёмамі мазаікі, сграффіті, вітража, разьбы па дрэве, стварэння фрэсак і творча выкарыстоўвае асаблівасці кожнай тэхнікі, выкарыстоўваючы новыя матэрыялы. Некаторыя працы манументальна-дэкаратыўнага мастацтва выкананы ў творча распрацаваных уласных тэхніках.
Вядомы таксама як мастак-графік, і праявіў сябе найбольш вядомым мастаком у галіне кніжных ілюстрацый для выдавецтваў «Веселка», «Днепр» і «Малады». Ілюстрацыі адрозніваюцца асаблівай мастацкай пэўнасцю, канструктыўнай адпаведнасцю зместу кнігі.
Чашніцкі раён
Геаграфія
Раён размешчаны ў паўднёвай частцы Віцебскай вобласці, мяжуе з Бешанковіцкім, Лепельскім, Сенненскім, Талачынскім раёнамі Віцебскай вобласці, Крупскім і Барысаўскім раёнамі Мінскай вобласці.
Паверхня раёна плоскахвалістая, пераважна ў межах Чашніцкай раўніны. На захадзе тэрыторыя ўзгорыстая. Тут платопадобныя ўчасткі Лукомскага ўзвышша. 34 % тэрыторыі размешчаны на вышыні 160—180 м над узроўнем мора, 50 % ніжэй 160, 10 % — вышэй за 200 м. Глыбіня расчлянення рэльефу да 15 м/км², у некаторых мясцінах даходзіць да 30—50 м/км². Найвышэйшая кропка раёна — гара Спаская (256,7 м над узроўнем мора), якая знаходзіцца за 2 км на паўночны усход ад вёскі Дабрамыслі Новазаранскага сельсавета. Ніжэйшая адзнака — урэз ракі Улы ля вёскі Дзямідавічы на мяжы з Бешанковіцкім раёнам — 122 м.
У раёне маюцца радовішчы глін, пясчана-жвіровага матэрыялу, сапрапеляў, торфу.
Рэкі Чашніччыны адносяцца да Верхнедняпроўскага і Верхневілейскага гідралагічных раёнаў. Найбольш значнымі з’яўляюцца Ула з прытокамі Лукомка і Усвейка, Эса. Апроч іх праз тэрыторыю раёна працякаюць рэкі — Байна, Югна, Верацея і інш. Агульная даўжыня асушальнай сеткі 8,7 тыс. км., у т. л. адрэгуляваных водапрыёмнікаў больш за 60 км, магістральных і падводных каналаў 473 км, рэгуляцыйных каналаў больш за 490 км.
Пад лесам у раёне знаходзіцца 24 % тэрыторыі. Прадстаўлены лясы елкай і сасной, якія займаюць 60 % усяго лесафонду. Лісцёвыя лясы займаюць 10 %. Гэта бяроза, асіна, вольха шэрая і чорная. Астатняя тэрыторыя — змешаныя лясы.
У лясах раёна можна сустрэць лася, дзіка, казулю, ваўка, лісіцу, куніцу, гарнастая, вавёрку, зайца-беляка і зайца-русака, норку еўрапейскую, бабра, выдру, андатру, вожыка, янотападобнага сабаку, барсука, ласку і інш. У лясах мноства птушак: шэрыя і белыя курапаткі, глухары, рабчыкі, качкі, гусі, цецерукі, вальдшнепы, бекасы, гарснепы, совы, сарокі, вароны, буслы, вераб'і, жаўрукі, сойкі, удоды, дразды-рабіннікі, чорныя дразды, шызаваронкі, салаўі, сініцы, малінаўкі, крумкачы, ястрабы-цецерукоўнікі і ястрабы-перапялятнікі, канюкі, скапы. У апошнія гады назіраецца значнае павелічэнне колькасці чаек, асабліва на Лукомскім возеры.
На тэрыторыі раёна знаходзяцца частка (360 га) рэспубліканскага ландшафтнага заказніка «Сялява» і 4 заказнікі мясцовага значэння:
Гісторыя
6 студзеня 1965 года раён адноўлены, уключаў гарадскі пасёлак Чашнікі і 11 сельсаветаў: Альшанскі, Вяжоўскі, Іванскі, Лазукоўскі, Лукомльскі, Пачаевіцкі, Слідчанскі, Цяпінскі і Чарэйскі Бешанковіцкага раёна, Кашчынскі і Красналуцкі Лепельскага раёна. 16 жніўня 1965 года ўтвораны Латыгаліцкі сельсавет, скасаваны Вяжоўскі сельсавет. 31 снежня 1965 года ўтвораны гарадскі пасёлак Новалукомль. 7 лютага 1966 года гарадскі пасёлак Чашнікі атрымаў статус горада раённага падпарадкавання. 22 жніўня 1967 года пасёлак торфапрадпрыемства «1 Мая» перайменаваны ў рабочы пасёлак Акцябрскі. 7 чэрвеня 1968 года Слідчанскі сельсавет перайменаваны ў Антапольскі. 31 ліпеня 1970 года гарадскі пасёлак Новалукомль атрымаў статус горада раённага падпарадкавання. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна 11 сельсаветаў, 249 населеных пунктаў. 22 красавіка 1980 года Кашчынскі сельсавет перайменаваны ў Новазаранскі, Лазукоўскі — у Кругліцкі, Цяпінскі — у Празямлянскі. 20 кастрычніка 1995 года Чашніцкі раён і горад Чашнікі аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 8 красавіка 2004 года рабочы пасёлак Акцябрскі аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў (пасёлак), скасаваны Акцябрскі пассавет, Латыгаліцкі, Пачаевіцкі і Чарэйскі сельсаветы. 10 кастрычніка 2013 года скасаваны Антапольскі сельсавет.
Насельніцтва
Насельніцтва раёна складала 41,2 тыс. у 2001; 38,4 тыс. чал. у 2005. На 1.01.2009 36,0 тыс. чал. у т.л. гарадское насельніцтва складае 23,6 тыс., сельскае насельніцтва — 12,4 тыс. чал.
Буйнейшых населеным пунктам Чашніцкага раёна з’яўляецца горад Новалукомль (14,1 тыс. чал.). Раённы цэнтр — горад Чашнікі (9,5 тыс. чал.), размешчаны на рацэ Ула (левы прыток Заходняй Дзвіны), за 95 км ад Віцебска, 190 км ад Мінска, 3 км ад чыгуначнай станцыі Чашнікі на лініі Орша-Лепель. Аўтамабільнымі дарогамі злучаны з Лепелем, Новалукомлем, Сянном.
Сярод сельскіх паслелішчаў найбольш значныя вёскі Антаполле, Альшанка, Вялікая Вядрэнь, Гілі, Іванск, Красналукі, Кругліца, Латыгалічы, Лукомль, Новая Зара, Пачаевічы, Цяпіна, Чарэя, Дварэц.
Гаспадарка
Буйнейшыя прамысловыя прадпрыемствы:
Адукацыя
Сістэма адукацыі Чашніцкага раёна прадстаўлена навучальнымі ўстановамі рознага тыпу. У 2017 годзе ў раёне дзейнічала 17 устаноў дашкольнай адукацыі: яслі-сад — 8, дзіцячыя сады — 2, вучэбна-педагагічныя комплексы «дзіцячы сад-школа» — 7. У 2017/2018 навучальным годзе дзейнічала 15 устаноў агульнай сярэдняй адукацыі, у якіх навучалася 2976 вучняў. Навучальны працэс у школах забяспечвалі 402 настаўнікі.
Ахова здароўя
Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ў Чашніцкім раёне ажыццяўляюць: Новалукомльская цэнтральная раённая бальніца, Чашніцкая бальніца, Навазорская бальніца сястрынскага догляду, амбулаторыі агульнай практыкі, брыгады хуткай медыцынскай дапамогі, фельчарска-акушэрскія пункты: Антапольскі ФАП (в. Антаполле); Вядрэньскі ФАП (аг. Малая Вядрэнь); Вяцерскі ФАП (в. Вяцера); Грынькоўскі ФАП (в. Грынькі); Дварэцкі ФАП (аг. Дварэц); Замачкаўскі ФАП (в. Замачак); Іванскі ФАП (аг. Іванск); Кругліцкі ФАП (в. Кругліца); Латыголіцкі ФАП (в. Латыголічы); Лукомльскі ФАП (аг. Лукомль); Альшанскі ФАП (аг. Альшанка). Функцыянуюць аптэкі.
Вейвлет
Вейвлет (wavelet — невялікая хваля, рабізна) — матэматычная функцыя, якая дазваляе аналізаваць розныя частотныя кампаненты дадзеных. Графік функцыі выглядае як хвалепадобныя ваганні з амплітудай, якая змяншаецца да нуля ўдалечыні ад пачатку каардынат. Аднак гэта прыватнае вызначэнне. У агульным выпадку аналіз сігналаў адбываецца ў плоскасці вейвлет-каэфіцыентаў (маштаб — час — узровень) (Scale-Time-Amplitude). Вейвлет-каэфіцыенты вызначаюцца пэўным інтэгральным пераўтварэннем сігналу. Атрыманыя вейвлет-спектраграмы прынцыпова адрозніваюцца ад звычайных тым, што даюць болей выразную прывязку спектра розных асаблівасцей сігналаў да часу.
Гісторыя
У пачатку развіцця вобласці ўжывалася паняцце «хвалечка» — калька з англійскай мовы. Англійскае слова «wavelet» значыць «маленькая хваля», або «хвалі, якія ідуць адна за адной», «рабізна». І першы, і другі пераклад пасуе дзеля вызначэння вейвлетаў. Вейвлеты — гэта сямейства функцый, якія лакальныя ў часе і па частаце («маленькія»), і ў якіх усе функцыі атрымліваюцца з адной пры дапамозе яе зрухаў і расцяжэнняў па восі часу (так, што яны ідуць адна за адной).
Распрацоўка тэорыі вейвлетаў звязана з некалькімі асобнымі ланцужкамі разважанняў, якія пачаліся з прац ў пачатку XX стагоддзя. Значны ўклад у тэорыю вейвлетаў зрабілі Гупілаўд, Александэр Гросман і Жан Марле, якія сфармулявалі тое, што сёння вядома як, Жан Олаф-Стромберг з раннімі працамі па дыскрэтных вейвлетах (1983), Інгрыд Дабешы, якая распрацавала артаганальныя вейвлеты з кампактным носьбітам (1988), Стэфан Мала, які прапанаваў кратнамаштабны метад (1989), Наталі Дэлпарт, якая стварыла часава-частотную інтэрпрэтацыю неперарыўнага вейвлет-пераўтварэння (1991), Ньюланд, які распрацаваў гарманічнае вейвлет-пераўтварэнне, і многія іншыя.
У канцы XX стагоддзя з’яўляюцца інструментальныя сродкі па вейвлетах у сістэмах камп’ютарнай матэматыкі Mathcad, MATLAB і Mathematica. Вейвлеты сталі шырока ўжывацца ў тэхніцы арпацоўкі сігналаў і выяў, у прыватнасці, для іх кампрэсіі і выдалення шуму. Былі створаны інтэгральныя мікрасхемы для вейвлет-апрацоўкі сігналаў і выяў.
У 2002—2003 гадах з’явіўся ICER — фармат для сціскання выяў на аснове вейвлет-пераўтварэнняў, які ўжываецца для фотаздымкаў, зробленых у далёкім космасе, у прыватнасці, у праектах Mars Exploration Rover.
Вызначэнні, уласцівасці, віды
Існуе некалькі падыходаў да вызначэння вейвлета: праз маштабны фільтр, маштабную функцыю, вейвлет-функцыю. Вейвлеты могуць быць, паўартаганальнымі,.
Вейвлетныя функцыі могуць быць сіметрычнымі, асіметрычнымі і несіметрычнымі, з кампактнай вобласцю вызначэння і без яе, а таксама мець розную ступень гладкасці.
Гапонавічы
Гапо́навічы (, Гапоновичи) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Лавынь
Лавынь (Лови́нь) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Лавынскага сельсавета.
У ХІХ стагоддзі сяло Лавынь было ў складзе Ярылавыцкай воласці Гараднянскага павета Чарнігаўскай губерні.
Екпін
Екпін — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Екпінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635837100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2055 чалавек (1071 мужчына і 984 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 1581 чалавек (793 мужчыны і 788 жанчын).
Чарне
Чарне — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад горада Браслаў, за 0,75 км на паўднёвы захад ад вёскі Спрынды, у басейне ракі Друйка.
Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, часткова пад хмызняком. Вакол возера ўвільготненая пойма.
Сэмэніўка (Палтаўская вобласць)
Сэмэніўка (Семе́нівка) — пасёлак гарадскога тыпу ў Сэмэніўскім раёне Палтаўскай вобласці Украіны. Раённы цэнтр. У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя «Вэсэлы Падзіл» на лініі Крэменчуг — Ромны.
Крус
Крус — прозвішча.
Му-цзун (дынастыя Ляа)
Уступленне на прастол
Елюй Шулюй быў адным з кандыдатаў на трон пасля смерці бацькі Яагу, але армія падтрымала Шы-цзуна, бо Шулюй быў малалетнім. У 939 годзе быў падараваны тытулам Шоуань-вана.
На момант забойства Шы-цзуна займаў пасаду Шоуань-вана. Галоўны з князёў-змоўшчыкаў, сын , сам хацеў стаць імператарам і адразу пасля забойства Шы-цзуна стаў любавацца паходнай казной. Яго жонка заявіла, што пакуль жывы Елюй Шулюй і, які ўзначальваў партыю прыхільнікаў , Елюй Чагэ ўлады не відаць. Елюй Учжы памяняўся адзеннем з нейкім кіданем і бег ад аховы Елюй Чагэ. Ён хутка склікаў савет кіданьскіх камандзіраў. Елюй Шулюй быў не ў асноўным лагеры і даведаўшыся пра забойства Шы-цзуна, бег. Неўзабаве брат Елюй Учжы — Елюй Чжун знайшоў яго і прывёў да Елюй Учжы. Той угаварыў Елюй Шулюя стаць імператарам.
Раніцай Елюй Шулюй і Елюй Учжы з войскамі атачылі лагер змоўшчыкаў. Елюй Чагэ забіў маці і жонак Шы-цзуна. Яго саўдзельнікі сталі па адным перабягаць да Елюй Шулюя. , жадаючы выратавацца ад абвінавачвання ў саўдзеле, угаварыў Елюй Чагэ пайсці на перамовы. Елюй Дзіле вярнуўся з вернымі ваярамі і захапіў Елюй Чагэ жывым. Пасля гэтага Елюй Чагэ быў павольна парэзаны на кавалкі, а яго сыны былі забітыя. Елюй Шулюй абвясціў сябе імператарам Му-цзунам.
Сярод недахопаў новага імператара, што радніла яго з папярэднікам, была любоў да начных піроў. Звычайна ён прачынаўся толькі пасля поўдня, паколькі клаўся спаць раніцай пасля начных паліванняў. Таксама любіў паляванне. Норавам быў капрызны і жорсткі. З гадамі негатыўныя рысы яго характару толькі ўзмацняліся. У прыватнасці, ён загадваў сваім амбаням утрымліваць яго, калі ён у запале загадаў пакараць смерцю не толькі вінаватых, але і простых саўдзельнікаў.
У 958 годзе ван Елюй Дзіле і чыноўнік будаўнічага ведамства Хайсы задумалі змову. Му-цзун своечасова загадаў арыштаваць іх, але караць смерцю не стаў.
Унутраная палітыка
Му-цзун быў абавязаны стальцам Елюй Учжы і хацеў аддзячыць яму, аддаўшы ўсю маёмасць пакараных змоўшчыкаў, але той адмовіўся. На пахаванне Шы-цзуна прыбылі паслы з Хань, Чжоу, Паўднёвай Тан, якім было дазволена вырабіць памінкі па кітайскаму, а не кіданьскаму абраду. Праўленне пачаў з маштабных чыстак двара, змяніўшы многіх міністраў. Баяўся як прадстаўнікоў кіруючага роду Елюй, так і сям’і сваёй маці Сяа.
У чэрвені 952 года імператару прынеслі ліст, напісаны адным з яго дзядзькаў імператару Чжоу, дзе было сказана, што «Му-зун увесь час п’яны і не амбіцыйны». Імператар пакараў смерцю свайго дзядзьку. У наступным месяцы было раскрыта паўстанне (стрыечнага брата Му-цзуна), удзельнікі пакараныя. У кастрычніку 953 года была раскрыта чарговая змова некалькіх афіцэраў, на чале з родным братам Му-цзуна. Усе ўдзельнікі былі пакараныя смерцю, акрамя брата, які быў пасаджаны ў вязніцу. У лістападзе 959 іншы брат паплаціўся свабодай па той жа прычынай, шараговыя ўдзельнікі былі пакараныя.
У 957 годзе да імператара з’явілася шаманка Сяагу і паднесла лекі, што даруюць даўгалецце. Му-цзун здагадаўся, што справа нячыстая. Аказалася, лекі рабілася з чалавечай жоўці, для чаго шаманка забівала шмат людзей. Му-цзун не стаў браць лекі, але выдаў шаманку і яе расстралялі з лукаў. Увосень 957 года імператар закінуў дзяржаўныя справы і з’ехаў у горы на паляванне.
У 960 годзе была выкрыта змова і яго сына. Елюй Ліху быў арыштаваны і памёр у турме.
У 961 годзе Му-цзун зацвердзіў каляндар, складзены прыдворным астраномам.
У 962 годзе ў Ляа здарылася засуха.
У 966 здарылася новая, яшчэ больш працяглая засуха.
Адносіны з кітайскімі дынастыямі
рыхтавалася вярнуць сабе кантроль над Паўночным Кітаем, захоплены кіданямі ў пачатку стагоддзя. Бачачы хісткасць становішча Му-зуна чжоусцы чакалі падыходнага моманту. З іншага боку, разлічвала заставацца пад пратэктаратам, што прынамсі гарантавала яе незалежнасць.
Чжоусцы самі пачалі ваенныя дзеянні, напаўшы ў пачатку лета 953 года на Ічжоу (у раёне цяперашняга павета ), але былі адбітыя ляаскім намеснікам. Другая палова гэтага года была азмрочана смерцю ўдовай імператрыцы, удавы заснавальніка Ляа. Яна памерла 1 жніўня і была пахавана з тытулам Чжэнь — ле Ін-Цянь Да-мін дзі хуанхоу. З-за жалобы імператар на некаторы час устрымаўся ад дзяржаўных спраў.
У 954 годзе памёр імператар Чжоу Го Вэй, яму ўспадкаваў прыёмны сын Чай Жун, які стаў імператарам Шы-Цзунам. Улады спалохаліся хуткага ўварвання чжоусцаў і папрасілі Ляа аб дапамозе. Імператар адправіў з войскамі для падтрымкі. Улетку гарады Хань Сіньджоў і адкалоліся і перайшлі ў чжоускае падданства. Му-цзун адправіў на ўзмацненне Дзіле. Чжоускія войскі скарысталіся момантам і пачалі наступ. Ханьскія войскі наўмысна не сталі аказваць супраціву. Хоць пад камандаваннем чжоускіх генералаў і  знаходзіліся лепшыя войскі, кідані напалі на іх у горным праходзе і разбілі. Паўсталыя гарады былі вернутыя Хань. Войскі Ляа пажывіліся здабычай і на ханьскай зямлі, але па патрабаванні ханьскіх паслоў, Му-цзун загадаў вярнуць усё нарабаванае.
У 955 годзе памёр імператар Хань Чжыюань і на пасад уступіў Лю Чэн’ю. Му-цзун зацвердзіў новага імператара. У сярэдзіне наступнага, 956 года прыбыло ханьскае пасольства для абмеркавання сумесных ваенных дзеянняў супраць Чжоу.
У 958 намеснік Пекіна Сяа Сывэнь напаў на памежныя вобласці Чжоу. Му-цзун быў задаволены і ўзнагародзіў Сяа Сывэня.
У 959 годзе Чжоу пачала наступ у раёне Шаснаццаці акруг. Імператар Му-цзун перамясціў войска ў Паўднёвую сталіцу (цяпер Пекін) і прызначыў Сяа Сывэня галоўнакамандуючым. Чжоусцы ўзялі ў Ляа тры заставы. Улетку Чжоу захапіла і. Му-цзун асабіста выступіў з арміяй з Пекіна, але чжоусцы павярнулі назад. Ляосцы вярнулі сабе некаторыя малаважныя паселішчы.
Смерць імператара Чжоу Чай Жуна прадухіліла далейшае разрастанне канфлікту. На прастол Чжоу ўступіў Чай Цзунсюнь.
У 960 годзе зрынуў безуладнага імператара Чжоў і заснаваў імперыю Сун. Сун стаў першым стабільным палітычным утварэннем Кітая пасля распаду імперыі Тан. Пачалося збіранне зямель Кітая. Ужо ў сярэдзіне года сунскія войскі напалі на Шычжоу. Кідані чатырох плямёнаў і кітайскія войскі Сяа Сывэня сумесна абаранялі раён.
Му-цзун палічыў за лепшае заключыць мір з Сун, які падоўжыўся да яго смерці. Было заключана таксама і гандлёвае пагадненне. Мірныя адносіны паміж Ляа і Сун не маглі быць асабліва моцнымі, паколькі кідані да гэтага часу займалі стратэгічны рэгіён Шаснаццаці акруг і кантралявалі.
Смерць
Му-цзун, як і яго папярэднік, быў алкаголікам. Паколькі значную частку дня ён праводзіў у п’яным стане, яго празвалі «спячы імператар». Часам ён загадваў пакараць смерцю каго-небудзь без прычыны. У 960 годзе ён без асаблівай прычыны забіў срэбным жазлом да смерці свайго слугу. У 964 ён забіў да смерці іншага слугу. Ад п’янства імператар не адрозніваў дзён і начэй. Іншай яго забаўкай было паляванне. Характар імператара станавіўся непрадказальным: сваіх улюбёнцаў ён узнагароджваў за ўяўныя заслугі, як напрыклад вылаў першай качкі на паляванні, іншых слуг пакараў смерцю і забіваў сам за найменшыя правіны, іншых загадваў катаваць. Ён забіў каля 70 чалавек даглядальнікаў за яго паляўнічымі сабакамі і птушкамі за тое што яны недастаткова добра сачылі за жывёламі.
Незадоўга да смерці імператар казаў слузе, што яго супрацьзаконныя загады аддадзеныя падчас п’янства не павінны выконвацца.
Вентура
Вентура — прозвішча, тапонім.
Новаўкраінскэ (Рыпкынскі раён)
Новаўкраінскае ці Новаўкраінскэ (Новоукраї́нське) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Новаўкраінскага сельсавета.
Аляксандр Паўлавіч Астапеня
Аляксандр Паўлавіч Астапеня (, г. Мінск — ,г. Мінск) — беларускі гідрабіёлаг. Доктар біялагічных навук (1989), прафесар (2005). Член-карэспандэнт НАН Беларусі (1996).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1961).
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1965, біялагічны факультэт, Праблемная НДЛ эксперыментальнай біялогіі, старшы навуковы супрацоўнік, з 1967 — кіраўнік групы гідрабіёлагаў, з 1971 — загадчык сектара гідрабіялогіі, у 1991—2012 — НДЛ гідраэкалогіі, загадчык лабараторыі, у 2001—2005 — Міжведамасны цэнтр праблем нацыянальных паркаў і запаведнікаў, дырэктар).
Сыбэрэж
Сібярэж ці Сыбэрэж (Сибере́ж) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Сыбэрэжскага сельсавета.
Аляксандр Паўлавіч Астапеня
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: прадукцыйная гідрабіялогія; роля сестону і дэтрыту ў функцыянаванні водных экасістэм.
Узнагароды
Медаль Францыска Скарыны (2001) і інш.
May It Be
«May It Be» ― песня ірландскай спявачкі Эніі. Напісана для фільма «Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка». Песня ўвайшла ў пад нумарам адзін у 2002 годзе і была выканана Эніяй на. Яна была высока ацэнена музычнымі крытыкамі і атрымала намінацыі на прэмію «Оскар» у катэгорыі, прэмію «Залаты глобус» у катэгорыі і прэмію «Грэмі» ў катэгорыі.
Гісторыя стварэння
Вакал быў запісаны ў «Aigle Studios», а аркестроўка — у Лондане пад кіраўніцтвам Говарда Шора і ў выкананні «» і.
Рэліз
Песня Эніі «May It Be» увайшла ў шэраг альбомаў. 20 лістапада 2001 года яна была выпушчана ў межах саўндтрэка да фільма «Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка» разам з арыгінальнай партытурай кампазітара Говарда Шора «The Road Goes Ever On (Part 2)».
У 2005 годзе песня выйшла ў складзе зборніка «The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring: The Complete Recordings». Гэтым разам версія песні была ідэнтычная той, што гучала ў фінальных цітрах фільма. Энія таксама ўключыла песню ў свой альбом 2009 года «».
Кліп
Кліп на песню «May It Be» быў зняты рэжысёрам Пітэрам Нідрлам. У ім паказаны ўрыўкі з фільма, а таксама Энія, якая спявае песню. Відэа доўжыцца 3 хвіліны 32 секунды.
Зароўе (Крупскі раён)
Заро́ўе (, Заровье) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Шэйкаўскага сельсавета.
Акала (Усходне-Казахстанская вобласць)
Акала — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Екпінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635837200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 254 чалавекі (146 мужчын і 108 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 214 чалавек (117 мужчын і 97 жанчын).
Зайцаў Двор
Гісторыя
Узгадваецца з 1920-х гг.; першапачатковая назва — Зайцавы Двары.
4 мая 1942 года ля пасёлку адбылася бітва між мясцовым партызанскім атрадам і нямецкімі захопнікамі.
Мірск
Мірск (Mirsk) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Львавэцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мірск. Займае плошчу 14,65 км². Насельніцтва — 4200 чалавек (на 2004 год).
Белшына
Беларускі шынны камбінат ААТ «Белшына» — адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў у Еўропе, якое выпускае больш 180 тыпапамераў шын для легкавых, грузавых, вялікагрузных аўтамабіляў, будаўніча-дарожных і пад'ёмна-транспартных машын, электратранспарту, аўтобусаў, трактараў і сельскагаспадарчых машын.
Каля 90 % шын, якія выпускаюцца на камбінаце, зяўляюцца радыяльнымі. Усе выгляды прадукцыі (пнэўматычныя шыны) абароненыя патэнтамі па двух параметрах: канструкцыя и вонкавы выгляд.
Беларускі шынны камбінат падтрымлівае дзелавыя адносіны з 44 краінамі, асноўны замежнагандлёвы партнёр прадпрыемства — Расія. Звыш за 60 % экспартнай прадукцыі рэалізуецца туды.
Паводле дадзеных за першыя 10 месяцаў 2005 года аб'ём вытворчасці прамысловай прадукцыі ў параўнанні з аналагічным перыядам 2004 года склаў 120,5 % (у супастаўных коштах).
У канцы 2005 года прадпрыемства прыступіла да рэалізацыі праекту па рэканструкцыі вытворчасці буйнагабарытных і звышбуйнагабарытных цельнаметалакордных шын радыяльнай канструкцыі для кар'ернай тэхнікі. Паводле праекту, пасля яго рэалізацыі аб'ём вытворчасці новых шын будзе складаць 15888 штук у год. Плануецца, што да 90 % новай прадукцыі будзе экспартавацца, пры гэтым па тэхнічных характарыстыках такія шыны не будуць саступаць прадукцыі вядучых замежных вытворцаў. Агульны кошт праекту складае каля 28 мільёнаў еўра, фінансаванне яго вядзецца як за уласныя сродкі прадпрыемства, так і з прыцягненням інвестыцыяў (у якасці асноўнага фундатара выступае канцэрн «Белнафтахім»).
Санкцыі
ААТ «Белшына» знаходзіцца ў санкцыйным спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША з 2011 года, але з 2015 па 2021 год санкцыі супраць яе былі прыпыненыя. 9 жніўня 2021 года ў спіс быў уключаны генеральны дырэктар «Белшыны» Андрэй Бунакоў.
2 снежня 2021 года «Белшына» трапіла ў чорны спіс Еўрасаюза. 20 снежня кампанію ў свой санкцыйны спіс уключыла Швейцарыя. 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя.
У 2022 годзе да санкцый супраць «Белшыны» далучыліся Украіна і Японія.
Албанцы ў Паўночнай Македоніі
Албанцы з’яўляюцца гістарычна найбуйнейшай этнічнай, моўнай і рэлігійнай меншасцю ў Паўночнай Македоніі. Паводле дадзеных апошняга перапісу насельніцтва 2002 года, з 2 022 547 грамадзянаў Македоніі 509 083 (25,2 %) з’яўляюцца этнічнымі албанцамі. Албанская меншасць кампактна жыве ў сельскай мясцовасці ў паўночна-заходніх, заходніх, а таксама некаторых цэнтральных раёнах краіны, а таксама абсалютна пераважае ў двух гарадах краіны. У адносным выразе албанскія злучыны найболей значныя ў муніцыпалітэтах Цетава (70,3 % ад агульнай колькасці насельніцтва), Госцівар (66,7 %), Дэбар (58,1 %), Стругі (56,8 %), Кічава (54,5 %), Куманава (25,8 %) і Скоп’е (20,5 %).
Гісторыя
Асманскі перапіс 1467—1468 зафіксаваў наяўнасць усяго толькі 84 албанскіх хатніх гаспадарак на тэрыторыі ўсяго Македонскага вілаета. Да канца ХVIII наяўнасць этнічных албанцаў на тэрыторыі сучаснай Македоніі мела ў цэлым маргінальны характар. Аднак, асманскія ўлады, якія праводзілі даволі паспяховую палітыку ісламізацыі албанцаў, натуральна імкнуліся змяніць этна-рэлігійны баланс у рэгіёне на карысць мусульманаў з мэтай утварыць суцэльны мусульманскі арэал ад Басфора да Адрыятыкі. Асманскі намеснік албанскага паходжання Абдурахман-паша быў ініцыятарам рассялення албанамоўных мусульманаў усё далей на ўсход. Агрэсіўныя метады «зачысткі» насельніцтва вужэй наяўных селішчаў прыводзілі да адтоку славянскага насельніцтва ўсе далей на ўсход. Невялікія групы славянаў, якія засталіся ў албанамоўным асяроддзі, падпалі пад албанізацыю. У выніку, да 1931 года на тэрыторыі Македоніі колькасць албанцаў перавысіла 70 000 чалавек. Пасля ўсталявання дзяржаўнай мяжы з Албаніяй міграцыя албанцаў спынілася, аднак хуткі ўзрост албанскага насельніцтва працягваўся ў выніку высокай нараджальнасці: фертыльнасць албанскіх кабет пачала валіцца значна пазней, чым у славянаў, але з іншага боку зніжэнне нараджальнасці ў македонскіх албанцаў было больш імклівым. Да прыкладу, у 2001 годзе дзель албанцаў сярод нованароджаных набліжалася да 40 адсоткаў. Але ўжо ў 2004 годзе доля парадзіх-албанак апусцілася да 31,6 адсотка ад агульнага ліку кабет, якія нарадзілі дзяцей сёлета. Абодва паказнікі, зрэшты, застаюцца значна вышэй долі албанцаў у насельніцтве рэспублікі, што азначае ўзрост іх долі ў будучыні да вышэйпаказаных паказнікаў.
Вентура (акруга)
Вентура (Ventura) — акруга ў паўднёвай частцы штата Каліфорнія, ЗША, на ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Вентура — адна з самых бяспечных і дарагіх акруг штата. Насельніцтва — 753 197 чалавек (перапіс 2000 года). Акруговы цэнтр — горад Вентура. Найбуйнейшы горад — Окснард з насельніцтвам каля 200 000 чалавек.
Гісторыя
Да прыходу еўрапейцаў гэтая зямля была населена карэннымі амерыканцамі — індзейцамі чумашы.
У кастрычніку 1542 года экспедыцыя на чале з Хуан Радрыгесам Кабрыльё высадзілася каля цяперашняй няўключанай тэрыторыі Пойнт-Мугу. Члены гэтай экспедыцыі быллі першымі еўрапейцамі, якія ступілі на зямлю будучай акругі Вентура.
Актыўная акупацыя Каліфорніі іспанцамі пачалася ў 1769 годзе. Гаспар дэ Партола-і-Равіра арганізаваў экспедыцыю ад Сан-Дыега да Мантэрэя па сушы ў жніўні таго ж года. Адзін з удзельнікаў экспедыцыі, святар Хуан Крэспі Фіёль, адзначыў у сваім дзённіку, што гэта ідэальна прыдатнае месца для місіі. У складзе экспедыцыі знаходзіўся таксама манах Хуніпера Сера, будучы заснавальнік каталіцкай місіі ў гэтым рэгіёне.
31 сакавіка 1782 года Сера заснаваў місію Сан-Банавентура, названую ў гонар святога Банавентуры, генерала францысканскага ордэна. Неўзабаве місія перарасла ў аднайменны горад, які потым атрымаў назву Вентура.
У 1790-х гадах ваенны губернатар Каліфорніі пачаў надзяляць іспанскіх салдат землямі ў дзясяткі тысяч акраў за верную і доўгую службу, вядомыя як ранча Каліфорніі. Цяперашняя тэрыторыя акругі Вентура складалася з ранча Сімі, аддадзенага ў 1795 годзе, і ранча Эль-Канеха, аддадзенага ў 1802 годзе.
У 1822 годзе, у выніку Мексіканскай вайны за незалежнасць, Каліфорнія далучылася да Мексікі.
Амерыкана-мексіканская вайна пачалася ў 1846 годзе, але ў акругу Вентура яна прыйшла толькі ў 1847 годзе, калі гэтыя землі заняў батальён капітана Джона Фрыманта. Па дамове Гвадалупе-Ідальга ў 1848 годзе Каліфорнія адышла да Злучаных Штатаў.
У 1849 годзе была прынята Канстытуцыя Каліфорніі, па якой тэрыторыя штата дзялілася на 27 акруг. Цяперашняя акруга Вентура ў той час увайшла ў склад паўднёвай часткі акругі Санта-Барбара.
Кабалічы
Кабалічы (Каба́личи) — сяло ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Заснавана не пазней за XV-XVI ст.; упершыню згадваецца ў 1610 (як сяльцо Кабылічча).
У 1882 была адкрыта земская школа. Да пачатку ХХ ст. было вядома вырабам аўчын.
Карпаўка (Крупскі раён)
Ка́рпаўка (, Карповка) (да 24 мая 1978 года Асі́наўка ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Шэйкаўскага сельсавета.
Какжол
Какжол — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Екпінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635837300.
Улень
Уле́нь (Wleń) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Львавэцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Улень. Займае плошчу 7,18 км². Насельніцтва — 1902 чалавек (на 2004 год).
Чымбараса
Чымбара́са (Chimborazo) — вулкан у цэнтральных Андах у аднайменнай правінцыі, прыблізна за 150 км ад сталіцы Эквадора Кіта, найвышэйшая гара краіны (6268,2 м).
Чыжоўка (жылы раён)
Чыжоўка — адзін з першых жылых раёнаў у Мінску, забудоўваўся з 1964 года паводле адзінага плана. Размешчана на паўднёвым усходзе горада, ад Серабранкі аддзелена Чыжоўскім вадасховішчам. Таксама мяжуе з мікрараёнам Лошыца, МКАД і Мінскім аўтамабільным заводам. Тыповы «спальны раён» з адпаведнай інфраструктурай. Назву атрымала ад былой вёскі Чыжоўка, якая знаходзілася на месцы сучаснай Чыжоўкі-5.
Гісторыя
Да сярэдзіны ХХ стагоддзя на месцы сучаснай Чыжоўкі знаходзілася аднайменная вёска, калгасныя палі і фруктовыя сады. У 1951 для забеспячэння вадой ТЭЦ-3 на Свіслачы было створана Чыжоўскае вадасховішча. На яго высокім беразе з’явіўся пасёлак калгаса Зацішша. Праектаванне новага мікрараёна адбывалася ў пачатку 1960-х гадоў, будаўніцтва пачалося ў 1964 і працягвалася амаль дзесяць гадоў. Згодна з планамі архітэктараў «Мінскдзяржпраекта» — Р.Арцемчыка, Л.Архангельскай, Е.Заслаўскай, А.Шэлякіна — было ўзведзена 6 «Чыжовак», разлічаных на 62 000 чалавек. Паміж 1-й і 5-й Чыжоўкамі была пакінута старая прыватная забудова, што захавалася дасюль. У 1967 годзе да юбілею беларускай сталіцы ўздоўж Чыжоўскага вадасховішча быў разбіты парк, які атрымаў імя 900годдзя Мінска. У 1969 над Свіслаччу быў перакінуты аўтамабільны мост, што злучыў вуліцы Ташкенцкая і Кабушкіна, а Чыжоўку — з Партызанскім праспектам. У тым жа годзе ў новы мікрараён выправіўся першы тралейбус з 16-м нумарам.
Грамадскі цэнтр раёна архітэктары размясцілі паміж Ташкенцкай вуліцай і Ташкенцкім праездам: ён уключаў у сябе кінатэатр Дружба (1974), дом быту, паліклініку, дзіцячую бібліятэку (1982), рынак. Кінатэатр быў пабудаваны паводле тыповага, але вельмі рэдка выкарыстоўваемага праекта ЦНДІЭП імя Мезенцава. У тандэме з кінатэатрам у будынку працавалі кавярня і танцзала. Даволі арыгінальны праект бібліятэкі (архітэктары Чадовіч — Ладкін) атрымаў усесаюзную прэмію УЛКСМ. Цэнтр застаўся незавершаным — так і не быў пабудаваны запланаваны «блок грамадскага харчавання».
У глыбіні Чыжоўкі-2 дзятву сустракала кафэ «Космас» з фантастычнымі інтэр’ерамі і нават светлавой дарожкай, квадраты якой запальваліся, калі на іх наступалі.
У 1984 на беразе Свіслачы з’явіўся заалагічны сад Мінскага аўтазавода — будучы Мінскі заапарк.
Воблік Чыжоўкі істотна змяніў Чэмпіянат свету па хакеі 2014 года. Для яго правядзення былі пабудаваны Чыжоўка-Арэна, гатэль «Арэна», адчынілі дзверы кавярні «Традыцыі» і «Дзіцячая». Вуліца Ташкенцкая і мост праз Свіслач былі расшыраны і ілюмінаваны. Падчас будаўніцтва Чыжоўка-Арэны апошнія дамы пасёлка Зацішша былі знесены, парк 900годдзя Мінска істотна прарэдзілі, забрукавалі, асвятлілі, упрыгожылі.
Склад і забудова
Чыжоўка складаецца з 7 мікрараёнаў Асаблівай арыгінальнасцю забудовы Чыжоўка пахваліцца не можа. Больш за палову жылога фонду складаюць тыповыя панельныя і цагляныя пяціпавярховікі, пастаўленыя ў сваёй масе «калонамі» адзін за адным — так званая «радковая забудова», папулярная ў 1960-х. Аднак, нягледзячы на невялікі асартымент праеткаў і дэталяў, у архітэктараў раёна атрымалася стварыць уздоўж асноўных чыжоўскіх вуліц хоць сціплы, але ансамбль.
Інфраструктура
Важнае месца ў прасторавай арганізацыі раёна займае размешчаны на скрыжаванні галоўных вуліц грамадскі цэнтр, які ўключае прадпрыемствы і ўстановы культурна-бытавога і камунальнага абслугоўвання (кафэ, бібліятэка, паліклініка, дом быту, універсам). Кінатэатр «Дружба», адкрыты ў 1974, ў 2012 праз нерэнтабельнасць быў закрыты і прададзены на аўкцыёне, у 2017 быў знесены. Па стане на люты 2019 на месцы кінатэатра вядзецца будаўніцтва гандлёвага цэнтра.
На беразе Чыжоўскага вадасховішча фарміруецца вялікі зялёны масіў — Парк імя 900-годдзя Мінска. Паміж ім і Ташкенцкай вуліцай ў 2010—2013 гг.. да чэмпіянату свету па хакеі быў пабудаваны спартыўны комплекс Чыжоўка-Арэна, на рагу Ташкенцкай і Убарэвіча — трохзоркавы гатэль «Арэна». На поўначы раёна, паміж вуліцай Убарэвіча і ракой Свіслач, размешчаны Мінскі заапарк. Паміж Чыжоўкай-6 і вадасховішчам узнёсся храм Святога Георгія Перамаганосца.
У цяперашні час дзейнічаюць 2 бібліятэкі:
Вуліцы
Асноўнымі магістралямі масіва з’яўляюцца вуліцы Ташкенцкая і Галадзеда, што перасякаюцца пад прамым вуглом. На іх скрыжаванні сфармаваны грамадскі цэнтр раёна. Галоўныя вуліцы: Вулачкі: Нясвіжская, Гродзенская, Аўэзава — названа ў гонар Мухтара Амарханавіча Аўэзава, савацкага казахскага пісьменніка, драматурга і вучонага (1897—1961), Старобінская, Стоўбцаўская, 1-шы Зарэчны завулак, 2-гі Зарэчны завулак, 3-і Зарэчны завулак, Зарэчны тупік, 2-гі Кальцавы праезд.
Транспарт
Сувязь з іншымі часткамі горада ажыццяўляецца аўтобуснымі і тралейбуснымі маршрутамі. З дыспетчарскай станцыі «Чыжоўка» адпраўляюцца рэйсавыя аўтобусы ў Міханавічы. Вывадной станцыяй метро для жыхароў Чыжоўкі служыць станцыя Аўтазаводская. Адзін з планаў развіцця Мінскага метрапалітэна меў на ўвазе зрабіць Чыжоўку паўднёвай канцавой чацвёртай лініі.
Стэрэатыпы
У народнай свядомасці і гарадскім фальклоры Чыжоўка, нароўні з суседнімі Шабанамі і Серабранкай, разглядаецца як змрочны, алкагольны, пралетарскі і неэкалагічны раён.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1994)
Федэральныя выбары ў Бундэстаг ФРГ прайшлі 16 кастрычніка 1994 года. Альянс ХДС/ХСС на чале з Гельмутам Колем застаўся самай буйной фракцыяй у парламенце, а Коль застаўся канцлерам. Бундэстаг гэтага абрання да 2017 года з’яўляўся самым шматлікім і налічваў 672 члены.
Перадвыбарная кампанія
СДПГ вырашыла дазволіць сваім членам вылучыць кандыдата ў канцлеры супраць Гельмута Коля. Рудольф Шарпінг, міністр-прэзідэнт Рэйнланд-Пфальца, абыграў Герхарда Шродэра і Хайдэмары Вячорак-Цойль ва ўнутраных выбарах СДПГ.
Упершыню партыя «Зялёных», падобна, была гатовая на самай справе далучыцца да ўрада ў тым выпадку, калі левыя кааліцыі СДПГ—зялёныя мелі большасць.
Лясное (Бранскі раён)
Лясное (Лесное) — сяло ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
Узнікла не пазней за сярэдзіну XV ст.; упершыню згадваецца пад назвай Батагова 1503 г. як валасны цэнтр Бранскага павета.
Парафіяльная царква Свяціцеля Мікалая згадваецца з пачатку XVII ст. (верагодна, існавала яшчэ ў XV-XVI ст.); новы драўляны Мікалаеўскі храм быў пабудаваны ў 1769 (згадваецца да 1920-х гадоў; не захаваўся).
У 1899 годзе, пры будаўніцтве чыгункі Бранск—Масква, за 5 км на паўночны ўсход ад вёскі была ўладкована чыгуначная станцыя (Батагова), пры якой існуе аднайменны пасёлак.
З 1906 г. працавала царкоўна-прыходская школа.
У 1964 г. Указам Прэзідыума ВС РСФСР сяло Батагова перайменавана ў Лясное.
Hericiaceae
Hericiaceae — сямейства грыбоў парадку ).
Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах
Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Кошыцах.
Гісторыя
Універсітэт быў заснаваны ў 1952 годзе, але яго карані трэба шукаць значна глыбей у мінулым. Яшчэ ў 1657 годзе ў Кошыцах быў заснаваны Universitas Cassoviensis, але тэхнічная адукацыя ў Венгерскім каралеўстве была паднята да вышэйшага ўзроўню толькі ў 1762 годзе. Вытокі вышэйшай тэхнічнай адукацыі ў Кошыцах узыходзяць да 1937 года, калі ў горадзе быў створаны дзяржаўны тэхнічны каледж імя М. Р. Штэфаніка. Выкладанне павінна было пачацца ў 1938/1939 навучальным годзе, але перадваенныя падзеі прывялі да таго, што каледж быў перанесены спачатку ў Прэшаў, а затым у Браціславу, дзе ён застаўся і пазней лёг у аснову Славацкага тэхнічнага ўніверсітэта ў Браціславе.
Малая Ельня
Малая Е́льня — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 17 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, каля вёскі Быстрамаўцы, у басейне ракі Друйка. Належыць да Абабіцкай групы азёр і знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».
Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,57 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Найбольшая глыбіня 11,8 м, сярэдняя — 2,8 м. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км. Аб’ём вады ў возеры 0,25 млн м³. Плошча вадазбору 0,5 км².
Выцякае ручай у возера Вялікая Ельня. На захадзе злучана канавай з возерам Воласа Паўночны.
Жанаауыл (Тарбагатайскі раён)
Жанаауыл — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Жанааулскай сельскай акругі. Код КАТА — 635839100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1554 чалавекі (788 мужчын і 766 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1017 чалавек (525 мужчын і 492 жанчыны).
Вэлыка Вісь
Вялікая Вісь ці Вэлыка Вісь (Вели́ка Вісь) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Вэлыкавіскага сельсавета.
Карпушоўка
Карпушо́ўка (, Карпушовка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Славацкі тэхнічны ўніверсітэт у Браціславе
Агульная характарыстыка
Гэта самы вядомы тэхнічны ўніверсітэт Славакіі. Цяперашнюю назву ён атрымаў 13 лютага 1991 года, раней называўся Славацкім тэхнічным інстытутам у Браціславе. З’яўляецца прадаўжальнікам традыцый Горнай акадэміі ў Банска-Шцьяўніцы, дзе былі закладзены асновы практычнай адукацыі.
Музей Гугенхайма ў Більбаа
Музей Гугенхайма ў Більбаа (Guggenheim Bilbao Museoa; Museo Guggenheim Bilbao) — музей сучаснага мастацтва, распрацаваны канадска-амерыканскім архітэктарам Фрэнкам Геры і размешчаны ў горадзе Більбаа, Краіна Баскаў, Іспанія. Музей быў адчынены 18 кастрычніка 1997 года былым каралём Іспаніі Хуанам Карласам I. Гэта адзін з некалькіх музеяў, якія належаць Фонду Саламона Гугенхайма.
Славацкі тэхнічны ўніверсітэт у Браціславе
Агульная характарыстыка
Універсітэт прапануе тэхнічную адукацыю, прыцягваючы студэнтаў да даследаванняў у галіне прыродазнаўчых навук, інфарматыкі, будаўніцтва, архітэктуры, хіміі, харчовай прамысловасці і тэхналогіі матэрыялаў. Па даных славацкага рэйтынга «АRRА», універсітэт ужо доўгі час з’яўляецца найлепшым універсітэтам Славакіі, які рыхтуе спецыялістаў па напрамках: хімічныя тэхналогіі, камп’ютарныя і тэхнічныя навукі.
Выпускнікі ўніверсітэта — адны з найбольш запатрабаваных і высокааплатных спецыялістаў на рынку працы Славакіі. Штогод на 7 факультэтах універсітэта і ва ўніверсітэцкім інстытуце навучаецца каля 17 тысяч студэнтаў. Універсітэт выпускае бакалаўраў, інжынераў, магістраў і аспірантаў. Ён таксама прапануе навучанне па праграмах бесперапыннай адукацыі і МВА ў супрацоўніцтве з Тэхнічным універсітэтам у Вене.
Звэнічыў
Зве́нічаў ці Звэнічыў (Зве́ничів) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вэлыкавіскага сельсавета.
Паэтычны тэатр «Арт.С»
Паэтычны тэатр «Арт.С» — літаратурна-музычны Салон. Заснаваны ў красавіку 2006 года Аксанай Спрынчан і Змітром Арцюхом.
Асноўная дзейнасць
На пляцоўцы тэатра праводзяцца літаратурна-музычныя вечарыны, адбываюцца прэм'еры кніг, праходзяць выстаўкі выяўленчага, дэкаратыўна-прыкладнога і фотамастацтва.