cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
All Lives Matter
Паходжанне
Слоган «All Lives Matter» досыць супярэчлівы і выклікае бурныя дэбаты: адны інтэрпрэтуюць яго як заклік да акцэнтавання ўвагі не толькі на забойствах афраамерыканцаў, іншыя разглядаюць яго як спробу адвесці ўвагу ад дагэтуль існуючай праблемы расізму. Аднак у асноўным слоган «All Lives Matter» супрацьпастаўляюць слогану «Black Lives Matter». 44-ы прэзідэнт дзяржавы Барак Абама пракаментаваў гэта наступным чынам: ''«Калі людзі кажуць, што жыцці чарнаскурых важныя (Black Lives Matter), гэта зусім не значыць, што жыцці іншых людзей не важныя. Наадварот, важнае жыццё кожнага (All Lives Matter). Аднак справа ў тым, што цяпер выклікае непакой той факт, што, паводле статыстыкі, чарнаскурыя часцей за іншых становяцца ахвярамі падобных інцыдэнтаў»''.
Падтрымка
Згодна з вынікамі апытання, якое праводзілася кампаніяй Rasmussen Reports у 2015 годзе, большасць амерыканцаў, а менавіта 78 %, падтрымліваюць лозунг All Lives Matter. На баку Black Lives Matter толькі 11 % апытаных. Усяго 9 % амерыканцаў адказалі, што ні адзін з прапанаваных слоганаў не адлюстроўвае іх пункт гледжання.
На баку слогана «All Lives Matter» часцей за ўсё выступаюць рэспубліканцы (88 %). Даволі часта да гэтага лозунгу звяртаўся Дональд Трамп. Ён, лічачы рух Black Lives Matter расісцкім, падкрэсліваў важнасць і значнасць лозунгу «All Lives Matter». Аднак у Дэмакратычнай партыі падтрымка All Lives Matter таксама відавочна — 67 % апытаных лічаць, што важнае жыццё кожнага чалавека, у той час, як толькі 23 % дэмакратаў падтрымліваюць лозунг «Black Lives Matter».
Супрацьстаянне паміж All Lives Matter і Black Lives Matter працягвае развівацца, выяўляючыся не толькі на дэманстрацыях або ў выказваннях палітыкаў. Так, у 2016 годзе перад гульнёй Галоўнай лігі бейсбола адзін з удзельнікаў канадскага вакальнага ансамбля The Tenors, Рэміджа Перэйра, выконваючы сваю партыю, падняў плакат з надпісам «All Lives Matter», а таксама змяніў некаторыя словы ў нацыянальным гімне Канады. Падчас іншай спартыўнай падзеі, матчу Нацыянальнай футбольнай лігі, заўзятар Chicago Bears выбег на поле ў касцюме гарылы, апранутай ў футболку, на якой было напісана: «All Lives Matter».
Крытыка
Слоган «All Lives Matter» падвяргаецца жорсткай крытыцы з боку руху Black Lives Matter, а таксама яго саюзнікаў. Яны разглядаюць яго як спробу прыбраць фокус з канкрэтных праблем чарнаскурага насельніцтва Амерыкі. Так, Алісія Гарcа, адна з сузаснавальніц руху Black Lives Matter, упэўнена, што існаванне слогана «All Lives Matter» лішні раз падкрэслівае тое, што грамадства не прызнае існаванне расізму ў свеце.
Прафесар Дэвід Тэа Голдбэрг падкрэслівае, што слоган «All Lives Matter» спрыяе ігнараванню і адмаўленню расізму ў сучасным грамадстве. Голдберг лічыць, што ў сучасным свеце неабходна акцэнтаваць увагу менавіта на пастаянна ігнаруемай значнасці жыццяў чарнаскурага насельніцтва (Black Lives Matter).
Для многіх слоган «All Lives Matter» стаў сведчаннем поўнага ігнаравання існуючага няроўнасці ў ЗША, а таксама адмовы прызнаць, што ў дзяржаве не ўсе жыцці аднолькава каштоўныя. Актывісты лічаць, што All Lives Matter зводзіць праблему расізму да індывідуальных забабонам асобных асоб і выстаўляе афраамерыканцаў агрэсарамі.
Больш за тое, слоган «All Lives Matter» шматлікія прадстаўнікі левых рухаў Захада лічаць расісцкім, так як, на іх думку, ён накіраваны на замоўчванне праблем чарнаскурых. Грамадскае асуджэнне прымусіла многіх публічных людзей прынесці прабачэнні за публікацыю пастоў з хештэгам #AllLivesMatter. Напрыклад, Джэніфер Лопес выдаліла са свайго акаўнта ў Твітэры пост з дадзеным хештэгам, а рэпер Fetty Wap, таксама выдаліць пост з хештегом #AllLivesMatter. Дональд Трамп і Хілары Клінтан таксама падвяргаліся нападкам і грамадскаму асуджэнню за ўжыванне слогана «All Lives Matter».
Іван-Міхаіл Робертавіч фон Віт
Іван-Міхаіл Робертавіч фон Віт (Иван-Михаил Робертович фон Витт) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў з дваран лютэранскага веравызнання Эстляндскай губерні.
На дзяржаўнай службе з 1884 года. У 1886 годзе ў званні афіцэра выпушчаны з Паўлаўскага ваеннага вучылішча. З 1893 год паручнік у запасе, з 1908 года ў адстаўцы. Па пратэкцыі цесця Пятра Рыгоравіча Пагодзіна, былога мінскага і віленскага віцэ-губернатара, атрымаў месца маршалка шляхты.
Спачатку з 30 ліпеня 1899 па 7 чэрвеня 1906 года маршалак шляхты Лідскага павета, з 7 чэрвеня 1906 па 1915 год — маршалак шляхты Віленскага павета. Калежскі асэсар у 1900—1901 гадах, надворны саветнік у 1902—1906 гадах, калежскі саветнік у 1907—1910 гадах, стацкі саветнік у 1911—1916 гадах. Паводле іншай інфармацыі з 1912 года правадзейны стацкі саветнік.
Сям’я
У шлюбе з Надзеяй Пятроўнай Пагодзінай (нар. 5 красавіка 1875 г.), дачкой мінскага і віленскага віцэ-губернатара Пятра Рыгоравіча Пагодзіна. Жонка была паэткай.
Хадкевічы
Хадкевічы — шляхецкі род Вялікага Княства Літоўскага герба «Касцеша», які з другой паловы XV ст. адносіўся да катэгорыі магнатаў Вялікага Княства Літоўскага, а пазней — Рэчы Паспалітай.
У сярэдзіне XIX ст. (па прычыне продажы маёнткаў з-за фінансавых цяжкасцей) перасталі адносіцца да латыфундыстаў.
Асобныя прадстаўнікі роду карысталіся гербам «Грыф з мячом».
Паходжанне
Паходзяць ад баярына Ходзькі Юр’евіча, які ў 1434 г. разам з іншымі асобамі падпісаў акт уніі ВКЛ з Польшчай.
Даследчыкі, якія ў XIX—XX стст. займаліся генеалогіяй Хадкевічаў, выводзілі Хадкевічаў ад Ходара (Ходзькі/Фёдара) Юр’евіча, які, на іх думку, належаў да кіеўскіх праваслаўных («рускіх») баяр. Сучасная літоўская даследчыца Гянуце Кіркене прыйшла да высновы, што Ходзька Юр’евіч быў гродзенскім праваслаўным «рускім» («русінскім») баярынам — паходзіў з Гарадка (каля горада Гродна ў Гарадзенскім павеце ВКЛ) — і сваім узвышэннем да ўзроўню эліты Вялікага Княства Літоўскага быў абавязаны вялікаму князю літоўскаму Вітаўту. На думку Кіркене, Ходзька Юр’евіч яшчэ ў 1422 г. быў адным з падпісантаў (у якасці сведкі з боку знаці Вялікага Княства Літоўскага) Мельнскага мірнага дагавора паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Польскім Каралеўствам. Менавіта з Ходзькі, нашчадкі якога пачалі пісацца як «Хадкевічы», пачынаецца трывалае знаходжанне гэтага роду ў складзе арыстакратыі на ўсім працягу існавання ВКЛ.
Канюхі (Маладзечанскі раён)
Канюхі́ (, Конюхи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палачанскага сельсавета.
Хадкевічы
Паходжанне
Літоўская даследчыцца Гянуце Кіркене выказвае гіпотэзу, што праваслаўныя «рускія» баяры Хадкевічы яшчэ з часоў вялікага князя Вітаўта, калі прынялі герб «Касцеша» і былі ўключаны ў гербавае брацтва, сталі, верагодна, этнічнымі літоўцамі («адаптаванымі літоўцамі»), нягледзячы на тое заставаліся яшчэ доўга праваслаўнымі і патрымлівалі друк на «рускай мове» (старабеларускай мове). Сучасны літоўскі даследчык Рымвідас Пятраўскас адзначае, што, нягледзячы на разгалінаванне роду Хадкевічаў у XVI ст. на праваслаўных і католікаў, родавая салідарнасць заўсёды захоўвалася і падтрымлівалася ідэнтычнасць Хадкевічаў як аднаго «дома» (domus et familia), бо гэта яскрава бачна на прыкладзе стварэння Хадкевічамі ў 1510—1511 гг. праваслаўнага Супрасльскага манастыру як маўзалея і патэона Хадкевічаў і месца захавання царкоўнай і гістарычнай памяці роду, што таксама прадугледжвала (як запавятаў Аляксандр Іванавіч Хадкевіч) захаванне ўсіх галоўных родавых дакументаў Хадкевічаў менавіта ў Супраслі і перадачу маёнткаў іншым галінам роду ў выніку нястачы пераемнікаў-мужчын у адной з галін, нягледзячы на канфесійную прыналежнасць.
Узвышэнне роду
У другой палове XVI ст. Хадкевічы перайшлі з праваслаўя ў кальвінізм, а потым у каталіцтва. У 1568 г. сярэдняя галіна роду атрымала графскі тытул Свяшчэннай Рымскай імперыі. Тытул быў прызнаны ў ВКЛ, тытулаваліся графамі на «на Шклове і Мышы». Пасля згасання сярэдняй галіны роду ў 1626 г. тытул перайшоў да малодшай галіны.
Маёнткі
За часы росквіту сваёй магутнасці ў XVI—XVII стст. Хадкевічы валодалі шматлікімі маёнткамі ў розных кутках Вялікага Княства Літоўскага, а пасля адыходу Падляшша і «украінскіх ваяводстваў» па выніках Люблінскай уніі (1569 г.) у склад Польскага Каралеўства — яшчэ і ў Польскім Каралеўстве — у прыватнасці на Валыні і Кіеўшчыне (вылучаўся абшарам маёнтак Чарнобыль). У той жа час галоўнымі рэзідэнцыямі Хадкевічаў былі замкі ў ВКЛ (Быхаўскі замак, Ляхавіцкі замак, Шклоўскі замак і Копыскі замак) і палацы ў Вільні. На тэрыторыі Жамойці замкаў не мелі.
Да валоданняў Хадкевічаў у розныя часы належалі вялізныя маёнткі ў Гарадзенскім павеце (Бераставіца, Вялікая Бераставіца, Гарадок, Рось, Супрасль, Заблудаў, Дойліды), у Ваўкавыскім павеце (Свіслач, Гнезна), у Новагародскім павеце (Ляхавічы, Мыш, частка Глускага маёнтка), у Аршанскім павеце (Быхаў, Шклоў, Копысь, Бобр), у Мазырскім павеце (Петрыкаў), у Жамойцкім старостве (маёнткі Шаўкяны, Лідавяны, Відуклі, Шкуды, Крацінга, Грусце, Гондынга, Гінталішкі і інш.), у Кіеўскім ваяводстве (Чарнобыль) і інш.
Мецэнацкая дзейнасць
Збіралі бібліятэкі, архівы.
Кашарскэ
Кашарскэ (Кошарське) — пасёлак у Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Physical Review Letters
Physical Review Letters — адзін з найпрэстыжных часопісаў у галіне фізікі. Публікуецца Амерыканскім фізічным таварыствам з 1 ліпеня 1958 года як самастойнае адгалінаванне часопіса Physical Review.
Physical Review Letters спецыялізуецца на кароткіх артыкулах, якія называюцца лістамі, памерам не больш за пяць старонак. Да публікацыі прымаюцца артыкулы з новымі і не апублікаванымі раней дасягненнямі, ухваленыя трыма рэцэнзентамі з ліку аўтараў часопіса. Выпускі часопіса выходзяць штотыдзень. За 2016 год у часопісе апублікавана 2478 артыкулаў, іх агульны аб’ём складае 13121 старонак.
Імпакт-фактар часопіса ў 2016 годзе — 8,46. Паводле Google Scholar, часопіс займае першае месца сярод фізічных і матэматычных выданняў паводле 5-гадовага h-індэксу. За 2016 год артыкулы часопіса цытаваліся ў навуковай літаратуры больш як 427 тысяч разоў, г. зн. у сярэднім кожныя 80 секунд.
Лэанцііўка
Лэанцііўка (Леонтіївка) — пасёлак у Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Кропы
Кропы — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, за 22 км на паўночны захад ад горада Верхнядзвінск, за 4 км на захад ад вёскі Росіца, у басейне ракі Росіца.
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1,6 км. Плошча вадазбору каля 1 км².
Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м, стромкія, параслі хмызняком, на поўдні часткова разараныя. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Возера бяссцёкавае. Зарастае слаба.
Чайлы (Тэртэрскі раён)
Чайлы (Çaylı; Այգեստան — Айгестан) — сяло ў Тэртэрскім раёне Азербайджана.
З 1992 года знаходзілася пад кантролем непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі, дзе ўваходзіла ў склад Мартакерцкага раёна. У 2020 года вернута пад кантроль Азербайджана.
Сарачынскэ
Сарачынскэ (Сорочинське) — пасёлак у Бурыньскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Клапачы
Клапачы́ (, Клопачи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палачанскага сельсавета.
Ені Франсан
Ені Франсан (швед. Jenny Fransson, нар. ) — шведская жанчына-барэц вольнага стылю. Чэмпіёнка Еўропы 2018 года. Бронзавы прызёр алімпійскіх гульняў 2016 года.
ЧС 2012
На чэмпіянаце свету 2012 года ў фінале перамагла казахстанку Гюзель Манюраву.
АГ 2016
На алімпійскіх гульнях 2016 года ў паўфінале прайграла японцы Сарэ Досё.
На перадалімпійскім чэмпіянаце свету ў Казахстане ў 2019 года ў вагавой катэгорыі да 68 кг, Ені заваявала сярэбраны медаль і атрымала алімпійскую ліцэнзію для свайго нацыянальнага Алімпійскага камітэта.
Алэксандрыўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Алэксандрыўка (Олекса́ндрівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Вістычы)
Свята-Крыжаўзвіжанская царква — помнік архітэктуры барока. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі Вістычы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, на невялікім пагорку.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1678 годзе з цэглы пры (заснаваны ў 1670 годзе). З дазволу імператара Паўла I быў перададзены айцам-трапістам. У 1832 годзе кляштар скасаваны. У 1864 годзе касцёл капітальна адрамантаваны і ў 1866 годзе пераасвячоны ў Свята-Крыжаўзвіжанскую царкву, якая дзейнічала да Вялікай Айчыннай вайны.
Апісанне
Вырашаны паводле канона 3-нефавай бязвежавай базілікі з паўцыркульнай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Пануючая роля сярэдняга нефа, нерасчлянёная прастора якога з'яўляецца кампазіцыйнай асновай будынка, дакладна выяўлена ў плане, складаючы з апсідай адно цэлае. Бакавыя нефы значна вузейшыя і карацейшыя за сярэні. Па абодва бакі ад сярэняга нефа размешчаны 4 прыдзелы: 2 з іх, далучаныя да апсіды, знаходзяцца ў бакавых нефах, а 2, што выходзяць на галоўны фасад, выступаюць з асноўнага аб'ёму амаль на 3 м. Нартэкс выходзіць за габарыты галоўнага фасада і стварае яго шырокую плоскасць, над якой узвышаецца прамавугольны шчыт з 3-вугольным франтонам. Сіметрычны бязвежавы фасад падзелены развітым антаблементам на ніжнюю частку і атыкавы франтон з валютамі. Вось сіметрыі вылучана ўваходным арачным парталам і акном над ім, нішай і люнетай у тымпане франтона. У дэкаратыўным аздабленні фасада выкарыстаны падвойныя паўкалоны, прафіляваныя цягі, плоскія нішы разнастайных форм. Бакавыя фасады апрацаваны падвойнымі пілястрамі, вокны апяразаны паўцыркульнымі архівольтамі.
Сцены асноўнага аб'ёму расчлянёны рэдка расстаўленымі вокнамі і плаўна пераходзяць у глухую сцяну магутнай апсіды. У цэнтры яе 2-га яруса знаходзіцца амбразура закладзенага акна. Сцены бакавых нефаў расчлянёны парнымі пілястрамі, паміж якімі высока ўзнятыя вялікія паўкруглыя люкарны. Увядзенне пілястраў узбагачае пластыку бакавых фасадаў, надае ім больш дробны маштаб, падкрэсліваючы іх падпарадкаваную ролю. Кампазіцыя галоўнага фасада, расчлянёнага антаблементам на 2 ярусы, адносіцца да распаўсюджанай у эпоху барока схемы рымскай царквы Іль Джэзу. Рытмічны строй пілястраў і паўкалон, нарастаючы да цэнтра, падкрэслівае асноўную кампазіцыйную вось, якая акцэнтавана арачным парталам, аконнай нішай 2-га яруса з лучковым сандрыкам і авальнай люкарнай на франтоне.
Перад храмам стаіць драўляная 2-ярусная чацверыковая званіца пад пакатым 4-схільным шатром, убаку — паўразбураная каплічка.
Зінгман
Зінгман — прозвішча.
Айкаджур
Айкаджур (Հայկաջուր), Гасанкая (Həsənqaya) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Спіс аб’ектаў PGC (2024001—2025000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2024001—2025000)
Сокал (горад)
Сокал — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Сакольскага раёна Валагодскай вобласці. Горад размешчаны за 35 км на поўнач ад Волагды на скрыжаванні трох найважнейшых транспартных артэрый: Паўночнай чыгункі, ракі Суханы і аўтамагістралі М8.
Насельніцтва па дадзеных перапісу 2010 года - 38 454 чалавекі (75% насельніцтва раёна).
Бэрэзіўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Бэрэзіўка (Березі́вка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Юханна Матсан
Малін Юханна Матсан (швед. Malin Johanna Mattsson; нар. года) — шведская спартсменка, барэц вольнага стылю, якая выступае ў вагавой катэгорыі да 60 кг. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2010 і 2017 гадоў. Чэмпіёнка Еўропы 2009 і 2014 гадоў. Жыве ў Хельсінгбаргу, дзе працуе трэнерам. Яе сястра Сафія — бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 па барацьбе.
Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2016 года, дзе яна заняла 14-е месца ў катэгорыі да 58 кг.
Андзаўнер
Андзаўнер (Անձավներ) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Братэныця (Вэлыкапысарыўскі раён)
Братэныця (Брате́ниця) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Віктар Андрэевіч Емяльянаў
Віктар Андрэевіч Емяльянаў (нар., г. Тукумс, Латвія) — беларускі вучоны ў галіне мікраэлектронікі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000), доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (1998). Член Міжнароднага інстытута інжынераў па электратэхніцы і электроніцы (1997, ЗША). Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь (2008).
Біяграфія
Скончыў Харкаўскі авіяцыйны інстытут (1973).
У 1967—1973 гадах слесар-зборшчык, кантрольны майстар, майстар Харкаўскага авіяцыйнага завода. У 1974—1985 гадах інжынер-тэхнолаг, начальнік цэха, галоўны інжынер Гомельскага завода «Модуль» ВА «Карал», у 1992—2009 гадах генеральны дырэктар НВА «Інтэграл» — дырэктар унітарнага прадпрыемства «Завод паўправадніковых прыбораў». Адначасова ў 1991—1992 гадах дацэнт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф.Скарыны, у 1993—1998 гадах прафесар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.
Узнагароды і прэміі
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1998, разам з А. І. Белавусам, В. А. Сокалам, Ф. Ф. Камаровым, Э. Ф. Лабановічам, А. В. Сіліным) — за цыкл работ «Распрацоўка новых метадаў праектавання і развіццё фізіка-тэхналагічных асноў стварэння высокіх тэхналогій вытворчасці канкурэнтаздольных мікраэлектронных вырабаў» Прэміі Савета Міністраў СССР (1990) за распрацоўку і ўкараненне высокаэфектыўных тэхналагічных працэсаў і Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1991) за стварэнне і асваенне ў вытворчасці высокаэфектыўнай тэхнікі, прагрэсіўнай тэхналогіі і новых матэрыялаў.
Узнагароджаны ордэнам Дружбы (2005, Расійская Федэрацыя), медалямі.
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне фізіка-хімічных асноў тэхналогіі цвёрдацельнай электронікі, тэхнікі і тэхналогіі вырабаў электронікі. Вырашыў комплекс узаемазвязаных навукова-тэхнічных праблем, які ахоплівае вызначальныя тэхналагічныя працэсы атрымання актыўных структур інтэгральных схем, зборкі крышталёў, распрацоўкі карпусоў вялікіх інтэгральных схем, працэсы атрымання тонкіх металічных плёнак, адаптаваных у масавую вытворчасць вялікіх інтэгральных схем. Унёс уклад у вырашэнне праблемы павышэння якасці і ўстойлівасці да ўздзеяння навакольнага асяроддзя вырабаў электроннай тэхнікі з адначасовым выключэннем выкарыстання ў іх дэфіцытных матэрыялаў, у тым ліку золата. Пад яго кіраўніцтвам НВА «Інтэграл» асвоены базавыя камплекты інтэгральных схем для найноўшых мадэляў айчынных тэлевізараў, тэлефонных станцый, аўдыётэхнікі, сувязной апаратуры. Навуковыя распрацоўкі выкарыстоўваюцца ў праграме «Бытавая электроніка», у дзяржаўных навукова-тэхнічных праграмах «Інфарматыка», «Тэлебачанне», «Аўдыётэхніка», «Матэрыялы».
Аўтар больш за 430 навуковых прац, у тым ліку 27 манаграфій, 16 вучэбных і вучэбна-метадычных дапаможнікаў, 124 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.
Васыліўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Васыліўка (Василівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Вышчэвэсэлэ
Вышчэвэсэлэ (Вищевесе́ле) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Архіепіскап Афінскі і ўсяе Элады
Архіепіскап Афінскі і ўсяе Элады (Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος) — афіцыйны тытул прадстаяцеля Эладскай праваслаўнай царквы. Царкоўная ўлада архіепіскапа распаўсюджваецца на тэрыторыю Грэцыя, за выключэннем Крыта і астравоў Эгейскага мора, пры гэтым епархіі Паўночнай Грэцыі (епархіі «Новых тэрыторый») намінальна падпарадкаваны Канстанцінопальскаму Патрыярхату.
Эладская праваслаўная царква — аўтакефальная з 1850 года, і ў дыптыху Цэркваў стаіць на адзінаццатым месцы паміж Кіпрскі і Албанскі. Цяпер архіепіскапам з’яўляецца Еранім II.
Вахрамеева
Вахрамеева — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны захад ад горада Верхнядзвінск, каля вёскі Росіца, у басейне ракі Росіца.
Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.
Схілы катлавіны на поўначы і поўдні вышынёй да 15 м, пад лесам, месцамі — пад хмызняком. Пойма забалочаная, шырынёй да 50 м. На ўсходзе выцякае ручай у возера Росіца.
Караткоў
Караткоў — прозвішча.
Вільнэ (Вэлыкапысарыўскі раён)
Вільнэ (Ві́льне) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Дмытрыўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Дмытрыўка (Дми́трівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Хенна Юхансан
Хенна Катарына Юхансан Henna Katarina Johansson, нар. ) — шведская спартсменка, барэц вольнага стылю, чэмпіёнка Еўропы 2012 года, прызёр чэмпіянатаў свету і Еўропы. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2012 і 2016 гадоў. Удзельніца Еўрапейскіх гульняў 2015 года.
Джэнет Бэкхаўс
Ранняе жыццё і адукацыя
Джэнет Бэкхаўс нарадзілася ў, Уілтшыры, у сям’і Джозефа Холма і Джэсі Чыверс Бэкхаўсаў. Яе бацька быў прадаўцом кармоў для ската. Яе брат Джон Дэвід Бэкхаўс стаў скульптарам і аўтарам.
Хенна Юхансан
Біяграфія
У 2009 годзе на чэмпіянаце Еўропы ў Літве, у катэгорыі да 63 кг, яна заваявала бронзавы медаль. Праз год, на чэмпіянаце свету ў Маскве, яна стала трэцяй і атрымала бронзу чэмпіянату свету.
У 2012 годзе на чэмпіянаце Еўропы ў Бялградзе яна стала чэмпіёнкай у вагавой катэгорыі да 67 кг. У гэтым жа годзе прымала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане.
На летніх Алімпійскіх гульнях у Бразіліі яна выступіла ў вагавой катэгорыі да 63 кг. Саступіла ў чвэрцьфінале беларускай спартсменцы Марыі Мамашук.
Джэнет Бэкхаўс
Ранняе жыццё і адукацыя
Бэкхаус вучылася ў і. У Бэдфардзе яна працавала з і палеографам.
Кар’ера
У 1962 годзе Бэкхаус пачала працаваць у аддзеле рукапісаў Брытанскага музея ў якасці памочніка захавальніка заходніх рукапісаў. У гэтай ролі, яна каталагізавала дакументы ўнучкі Байрана лэдзі, суправаджала рукапіс цара Івана Аляксандра ў Балгарыю ў 1977 годзе і Ліндзісфарнскае Евангелле, якое выстаўлялася ў Дарэмскім саборы ў 1987 годзе ў гонар 1300-годдзя са смерці. Яна таксама сумесна з арганізоўвала ў 1991 выстаўку англа-саксонскіх артэфактаў і рукапісаў у Брытанскім музеі.
Бэкхаус была членам, супрацоўнікам , і служыла ў якасці дарадцы ў. Яна была абраная членам Міжнароднага камітэту лацінскай палеаграфіі (Comité Internationale de Paléographie Latine) у 1993 годзе. Яна рэдагавала матэрыялы Харлакстонскага сімпозіуму па медіявістыцы ў 1998 годзе. Яна пайшла на пенсію з Брытанскай бібліятэкі ў якасці куратара манускрыптаў у 1998 годзе. Да канца сваёй кар’еры «яна мела міжнародную рэпутацыю адной з самых выдатных вучоных у сваёй галіне».
Бэкхаус памёрла ў 2004 годзе ад рака ва ўзросце 66 гадоў у Баце Яна была аўтарам публікацыі «A Masterpiece Reconstructed: The Hours of Louis XII» (2005), якая была апублікавана пасля яе смерці. «Illuminating the Book: Makers and Interpreters: Essays in Honour of Janet Backhouse» быў апублікаваны з нагоды яе выхаду на пенсію пад рэдакцыяй Мішэль Браўн і Скота МакКендрыка (1998).
Хенна Юхансан
Біяграфія
У 2018 годзе ў Каспійску стала трэцяй у вагавой катэгорыі да 65 кг і заваявала бронзавы медаль чэмпіянату Еўропы.
На перадалімпійскім чэмпіянаце свету ў Казахстане ў 2019 года ў вагавой катэгорыі да 62 кг, Хенна заваявала бронзавы медаль паўтарыўшы свой поспех на сусветных чэмпіянатах.
Араджадзор (Мартакерт)
Араджадзор (Առաջաձոր), Даўшанлы (Dovşanlı) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Дружба (Вэлыкапысарыўскі раён)
Дружба (Дру́жба) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Хеда Андэрсан
Хеда Альберціна Андэрсан (Hedda Albertina Andersson; 24 красавіка 1861 — 7 верасня 1950) — шведскі ўрач. Яна была другой студэнткай Лундскага ўніверсітэта і другой жанчынай-лекарам, якая атрымала адукацыю ў шведскім універсітэце.
Біяграфія
Хеда Андэрсан была дачкой працоўнага па прозвішчы Андэрсан і яго жонкі Джааны Андэрсан. Калі яе бацька памёр у 1866 годзе, яна пераехала з маці і трыма братамі і сёстрамі да бабулі.
З боку маці яна паходзіць з роду жанчын-медыкаў, якія, паводле гістарычных дадзеных, практыкавалі традыцыйную народную медыцыну не менш сямі пакаленняў, пачынаючы з XVII стагоддзя. Яе прабабуля Марна Нілдотэр, як і яе бабуля Элна Хансан, практыкавалі лячэнне народнымі метадамі. Яе маці і бабуля лячылі людзей у Мальмё. Яе бабуля была вядомая ва ўсёй Скандынавіі як Lundakvinnan («жанчына Лунда») і намінальна працавала цырульнікам, каб пазбегнуць абвінавачванні ў шарлатанстве, як і яе дачка, маці Хеды.
Калі ў 1870 годзе шведскія універсітэты былі адкрыты для жанчын, яе маці і бабуля вырашылі, што яна павінна вывучаць медыцыну ў універсітэце і атрымаць афіцыйную ліцэнзію, каб пазбегнуць пераследу і абвінавачванняў ў шарлатанстве, якія даволі часта суправаджалі членаў яе сям’і. Хеда Андэрсан атрымала адукацыю ў школе Марыі Стэнкулы і была прынятая ў Лундскі ўніверсітэт у 1880 годзе.
Хеду часта называюць першай студэнткай шведскіх універсітэтаў, але гэта няправільнае сцвярджэнне, таму што незадоўга да яе ў іншы універсітэт паступіла Хільдэгард Б’ёрк. Хеда была адзінай жанчынай у Лундскім універсітэце да 1882 года. У 1887 годзе яна атрымала дыплом бакалаўра. У 1892 годзе атрымала ліцэнзію на вядзенне прыватнай медыцынскай практыкі.
Яна працавала лекарам у Ронэбю ў 1892—1893 гадах, у Мальмё ў 1893—1895 гадах, і ў Стакгольме ў 1895—1925 гадах, пасля чаго пасялілася ў Лундзе. Акрамя таго, яна вучылася ў Капенгагене ў 1892 і 1895 гадах, а таксама ў 1893 годзе ў Лейпцыгу пад кіраўніцтвам Макса Сэнгера.
Дабранскэ (Вэлыкапысарыўскі раён)
Дабранскэ (Добря́нське) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Капліца Трох Свяціцелей
У архітэктуры капліцы перапляліся традыцыі народнай і рэнесанснай архітэктуры. Капліца была пабудавана архітэктарам Андрэем Падлесным у 1578—1591 гг. на сродкі львоўскага купца Канстанціна Карнякта. Будынак прымыкае адным бокам да паўночнай сцяны Успенскай царквы, доўгім бокам — да вежы Карнякта. Пасля пажару ў 1671 годзе была зноў адбудавана. У 1846—1847 гадах капліцу рэстаўравалі, тады яна была злучаная з царквой праходам. Цяпер уваход у Успенскую царкву з вуліцы закрыты, можна ўвайсці толькі праз капліцу Трох Свяціцелей.
Турыст (гасцініца, Мінск)
Турыст — гасцініца ў Мінску, размешачаная па Партызанскім праспекце, 81.
Капліца Трох Свяціцелей
Апісанне
Будынак Капліца — невялікі, прамавугольны ў плане будынак, без калон і слупоў, завершаны 3-ма купаламі на цесна пастаўленых гранёных барабанах, увянчаных рэнесанснымі ліхтарыкамі. Пілястры расчляняюць фасад на 3 часткі, у цэнтры знаходзіцца каменны разьбяны партал — адзін з лепшых узораў архітэктурнай пластыкі XVI—XVII стагоддзяў. У інтэр’еры гладкія белыя сцены кантрастуюць з ляпнінай XVII стагоддзя на маляўнічым фоне, які імітуе мазаіку, што пакрывае ўнутраную паверхню купалоў.
Турыст (гасцініца, Мінск)
Рэстаўрацыя мазаікі
Пры стварэнні мазаічнага пано «Беларусь партызанская» былі дапушчаны тэхнічныя памылкі. У пачатку 1990-х гадоў пано пачало разбурацца. Яно складалася больш як з 4 мільёнаў маленькіх плітак смальты, якія былі выраблены на заводзе ў Лісічанску (Украіна). Да 2014 года каля 50 % пано абсыпалася, а смальта прыйшла ў непрыдатнасць.
У 2013 годзе па рашэнні Мінгарвыканкама да аднаўлення пано прыступілі спецыялісты Белрэстаўрацыі. Паколькі дастаць арыгінальную смальту было немагчыма, была знойдзеная падобная, лепшая па якасці ў Санкт-Пецярбургу. Каб паменшыць розніцу ў нюансах колеру з аўтэнтычнымі фрагментамі, адноўленыя былі прытаніраванавыя.
Сценавыя панэлі, на якіх мацавалася пано, знаходзілася ў перадаварыйным стане і патрабавалі замены. Адной з асноўных прычын разбурэння стала карозія арматурнай сеткі. Паміж панэлямі былі дрэнна заштукаваныя шчыліны, куды пранікала цёплае паветра, і ў халодны перыяд года на ўнутранай паверхні пано ўтвараўся кандэнсат. У выніку бетон разбурыўся. Блізкасць метро і трамвайных шляхоў паскорыла гэты працэс.
Працы праводзіліся за кошт сродкаў горада з удзелам рэспубліканскага бюджэту і працягваліся два гады. Мазаіка была ўрачыста адкрытая 9 кастрычніка 2015 года.
Архітэктура
Складаецца з лаканічнага па архітэктуры 14-павярховага корпуса, выкананага з жалезабетону і шкла, і прылеглага да яго 1—2-павярховага аб’ёму складанай канфігурацыі. Франтальныя фасады рытмічна расчлянёны міжпаверхавымі гарызантальнымі панелямі, квадратнымі аконнымі праёмамі, вертыкальнымі рэбрамі ў прасценках. Лёгкасць будынку надаюць V-падобныя жалезабетонныя апоры. Вышынны корпус з камфартабельнымі жылымі пакоямі разлічаны на 550 месцаў. У нізкім аб’ёме размешчана развітая вестыбюльная група памяшканняў, рэстаран, банкетная зала, канферэнц-зала, фае. Архітэктурная пластыка ўзбагачана сродкамі манументальна-дэкаратыўнага мастацтва (мастацкія кіраўнікі Л. Пагарэлаў, А. Кішчанка). Тарэц будынка аздоблены вялікім мазаічным пано «Беларусь партызанская» (мастакі А. Кішчанка, С. Сакалоў). Кампазіцыя смальтавай мазаікі прыцягвае да сябе ўвагу напружанай аранжава-чырвонай гамай, спалучэннем жоўтых і карычнева-чорных колераў. Яна сімвалізуе адзінства народа, памяць аб народных мсціўцах, якія ў небяспечны для Радзімы час узняліся на яе абарону. Лініі пано, якім нададзена форма канцэнтрычных кругоў, кантрастуюць з прамавугольнымі формамі будынка.
Сувязь архітэктурнай і выяўленчай пластыкі вызначае і ўнутранае афармленне будынка. Вар’іруюцца тэмы прыроды, народнага мастацтва і рамёстваў Беларусі, навукова-тэхнічных дасягненняў. Такая тэматычная накіраванасць адпавядае прызначэнню гасцініцы, якая з’яўляецца адным з турысцкіх цэнтраў рэспублікі. Вестыбюль упрыгожаны сферычнымі каванымі чашамі, зала рэстарана — дэкаратыўнай скульптурнай кампазіцыяй «Поры года» (мастакі А. Кішчанка, скульптура С. Ларчанка). Дзверы-рашоткі з мудрагелістымі ўзорамі аддзяляюць рэстаранную залу ад вестыбюля (мастак Ю. Любімаў; метал, коўка). Аскетычную прастату хола змякчае габелен «Чалавек пазнае свет» (мастакі А. Кішчанка, А. Бельцюкова, Г. Гаркуноў). Ва ўнутраным дворыку ўстаноўлена бетонная дэкаратыўная скульптура «Юнацтва» (скульптар С. Ларчанка).
Іваніўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Іваніўка (Іва́нівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Даўгінаўскі бой
Даўгінаўскі бой — бой паміж партызанскай брыгадай «Жалязняк» і нямецка-фашысцкімі акупантамі ў гарадскім пасёлку Даўгінава Крывіцкага раёна 26 сакавіка 1943 года.
Перадумовы
Добра ўмацаваны нямецкі гарнізон у Даўгінаве (каля 300 чалавек) быў адным з апорных пунктаў, якія прыкрывалі падыход да чыгункі Маладзечна — Полацк, базай для правядзення карных аперацый, захавання і перапрацоўкі сельгаспрадукцыі. Пасля правядзення Бягомльскай аперацыі і разгрому партызанамі Докшыцкага гарнізона знаходзіўся ў павышанай бавой гатоўнасці.
Бой
Камандаванне партызанскай брыгады «Жалязняк» прыняло рашэнне нанесці ўдар не ўначы, калі гітлераўцы былі асабліва пільнымі, а за некалькі гадзін да наступлення цемры. Для прыкрыцця на небяспечныя напрамкі былі высунуты засадныя групы. У 18 гадзін пры падтрымцы батарэі 45-мм гармат 3 атрады з паўночнага захаду, паўночнага ўсходу і поўдня атакавалі Даўгінава, уварваліся ў цэнтр і пачалі знішчаць склады і прадпрыемствы. 27 сакавіка 1943 да 7 гадзін усе атрады і засадныя групы вярнуліся амаль без страт на зборны пункт. Актыўнымі баявымі дзеяннямі партызанскіх брыгад «Жалязняк», «Народныя мсціўцы » імя В. Т. Варанянскага, імя Кутузава гарнізон у Даўгінаве быў паралізаваны да вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў Чырвонай Арміяй.
Атэрк
Атэрк (Հաթէրք), Гасанрыз (Həsənriz) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Пракопаў
Пракопаў — прозвішча.
Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)
Гарадскі цэнтр культуры — будынак у Светлагорску Гомельскай вобласці, размешчаны ў Першамайскім мікрараёне, па вуліцы імя 50-годдзя Кастрычніка. Пабудаваны ў 1972 годзе як Палац культуры хімікаў па праекце архітэктары Л. Анікінай або Э. Дзямідаў, В. Маслоў, І. Раткоў. Адна з найбольш значных пабудоў горада. Яго архітэктура грунтуецца на выкарыстанні сучасных канструкцый, шкла, бетону, дэкаратыўных насценных размалёвак.
Архітэктура
Трохпавярховы будынак сіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі. Першы паверх у плане мае П-падобную форму. На ім узвышаецца цэласны кубічны аб’ём 2-га і 3-га паверхаў. Фасады пабудовы вырашаны строга і лаканічна. Шырокая парадная лесвіца вядзе з фае 1-га паверха да глядзельнай залы па 2-м паверсе. 2 службовыя лесвіцы размешчаны ў тарцах.
На тарцы, што выходзіць у фае, размалёўка ў тэхніцы энкаустыкі «Зямля Светлагорская» (мастак Г. Вашчанка; 10x15 м; ). Кампазіцыя пано прысвечана памяці загінуўшых абаронцаў Радзімы, прыгажосці прыроды Палесся, сучаснаму навукова-тэхнічнаму прагрэсу. Складаныя ракурсы, разлічаныя на ўспрыняцце размалёўкі з розных пунктаў ніжняга паверха і балкона фае, узбагачаюць кампазіцыю, арганічна ўключаюць яе ў прастору інтэр’ера.
Іздэцкэ
Іздэцкэ (Їзде́цьке) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Катанскэ
Катанскэ (Ката́нське) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Аўташэн (Мартакерт)
Аўташэн (Հովտաշեն) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Жэжліна
Жэ́жліна — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула (працякае праз возера), за 7 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёсак Вялікае Жэжліна і Малое Жэжліна.
Плошча паверхні возера 0,36 км². Даўжыня 1,07 км, найбольшая шырыня 0,56 км, даўжыня берагавой лініі 3,6 км. Найбольшая глыбіня 9,8 м. Аб’ём вады ў возеры 1,4 млн м³. Плошча вадазбору 1366 км².
Вышыня схілаў катлавіны возера дасягае 10—15 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі пясчаныя, у асобных месцах забалочаныя. Дно возера выслана глеем, мелкаводдзе пясчанае. Ва ўсходняй частцы востраў плошчай 0,7 га. Прыбярэжная расліннасць займае палосу шырынёй да 100 м і распаўсюджваецца да глыбіні 2,9 м. Возера праточнае
У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, гусцяра, карась, плотка, краснапёрка, мянтуз і іншыя рыбы.
На поўнач ад возера пралягае аўтамабільная дарога.
Партрэт Крыштафа Весялоўскага
Партрэт Крыштафа Весялоўскага, работы невядомага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Гісторыя
Датаваць партрэт можна пасля 1623 года, часу атрымання тытула маршалка надворнага, аб гэтым сведчыць манаграма. Але больш верагодна, што ён быў створаны пасля смерці Грызельды ў 1632, у пачатку будаўніцтва ў яе гонар касцёла і манастыра ў Гродне.
Карціна выяўлена 8-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у 1966 годзе ў Дабравешчанскім касцёле манастыра брыгітак у Гродне.
Рэстаўрыраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі А. Б. Брындаравым у 1966—1970 гадах у Ленінградзе.
Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).
Апісанне
Партрэт мае памеры 205,5×182 см.
На партрэце Крыштаф Весялоўскі паказаны ў шляхецкім касцюме з жупаном і фераззю. На ім кароткі да каленяў жупан са стаячым каўняром і скошанай правай палой, якая заходзіць на левую. Жупан падперазаны скураным поясам з залатымі накладкамі. Ад каўняра да таліі ён зашпілены на шчыльны рад дробных гузікаў, а ад таліі пашыраны ўніз за кошт бакавых кліноў. Шчыльная, залаціста-жоўтая тканіна жупана расшыта раслінным узорам залатымі ніткамі. На плечы Весялоўскага накінута падшытая чорная бескаўняровая феразь, якая зашпілена пад горлам круглай залатой чапрагай з каштоўнымі камянямі. Правая пала феразі ўпрыгожана шасцю ажурнымі залатымі гузамі таксама з устаўкамі каштоўных камянёў.
У правай руцэ ён трымае атрыбут сваёй пасады — посах-жэзл з каралеўскай манаграмай «ST» («Sigismundus Tertius»). Левая рука, паводле канонаў «сармацкага» партрэта, абапіраецца на багата аздобленае дзяржанне шаблі. Нешырокія сінія нагавіцы засунуты ў боты з абцасамі і халявамі з фігурным выразам. На стале ляжыць мяккі чорны капялюш, у месцы над ілбом упрыгожаны залатым аграфам і кітай з чорных пёраў.
Катэрыніўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Катэрыніўка (Катери́нівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Ахілей Сполетан
Быў епіскапам Спалета ў 419 годзе.
Навукова-даследчы інстытут прыкладных праблем матэматыкі і інфарматыкі
Навукова-даследчы інстытут прыкладных праблем матэматыкі і інфарматыкі створаны з мэтай развіцця актуальных навуковых накірункаў прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, выконвае навукова-даследчыя і вопытна-канструктарскія працы, здзяйсняе падрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі навукова-педагагічных кадраў.
Гісторыя
У 1988—2000 гадах у Беларускім дзяржаўным універсітэце дзейнічала навукова-даследчая лабараторыя статыстычнага аналізу і мадэляванні (НІЛ СТАМ). Загадчыцай лабараторыі да 1994 года з’яўлялася М. Д. Сцяпанава. У 1995 году загадчыкам стаў В. А. Галінскі. Навуковым кіраўніком НІЛ СТАМ на працягу ўсяго часу яе існавання быў Ю. С. Харын. У 2000 г. па Пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь на базе НІЛ СТАМ быў створаны Нацыянальны навукова-даследчы цэнтр прыкладных праблем матэматыкі і інфарматыкі (ННДЦ ППМІ). У 2008 г. Цэнтр быў ператвораны ў Навукова-даследчы інстытут прыкладных праблем матэматыкі і інфарматыкі (НДІ ППМІ).
Адрас: праспект Незалежнасці, 4-702, Мінск, 220030, Беларусь.
Дырэктар НДІ ППМІ БДУ — доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар, член-карэспандэнт НАН Беларусі Юрый Сямёнавіч Харын.
Найважнейшыя дасягненні НДІ ППМІ БДУ
У склад сістэмы ўваходзяць 9 пакетаў прыкладных праграм, якія ўкаранёныя ў 51 арганізацыі Рэспублікі Беларусь і краін СНД, у Германіі і Карэі.
Навуковыя школы
У НДІ ППМІ БДУ актыўна дзейнічае навуковая школа «Матэматычнае мадэляванне складаных сістэм, працэсаў аховы інфармацыі і камп’ютарнага аналізу дадзеных».
Капійкы
Капійкы (Копі́йки) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Канчаны (возера)
Канчаны — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, за 26 км на поўнач ад горада Верхнядзвінск, за 1 км на поўдзень ад вёскі Канчаны, за 1,5 км на паўднёвы захад ад возера Асвейскае, у басейне ракі Свольна.
Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км.
Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, на поўдні і поўначы пад лесам, на захадзе і ўсходзе разараныя. Уздоўж заходняга берага забалочаная пойма шырынёй 30 м.
Ахабекаландж
Ахабекаландж (Աղաբեկալանջ), Ахабеялы (Ağabəyyalı) — сяло ў Мартакерцкім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Лугіўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Лугіўка (Лу́гівка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Бягомльская аперацыя
Бягомльская аперацыя — баі партызанскай брыгады «Жалязняк» па вызваленню ад акупантаў тэрыторыі Бягомльскага раёна ў лістападзе—снежні 1942 года.
Перадумовы
Паводле рашэння Барысаўскага падпольнага міжрайкама атрад Дзякава — Манковіча колькасцю 122 чалавека 16 кастрычніка 1942 года быў рэарганізаваны ў партызанскую брыгаду «Жалязняк» (камандзір І. П. Ціткоў, камісар С. С. Манковіч, начальік штаба Л. П. Бірукоў). За месяц асабовы склад брыгады павялічыўся да 400 чалавек, і 23 лістапада 1942 года ян апачала аперацыю па выгнанню акупантаў з Бягомльскага раёна шляхам блакады буйных гарнізонаў.
Ход аперацыі
Аперацыя праходзіла ў тры этапы.
23 лістапада — 12 снежня 1942 года 3-і атрад брыгады, ажыццявіўшы кругавую блакаду і адбіўшы атакі танкаў з Лепеля, з дапамогай мінных палей не дапусціў на працягу 18 дзён падвозу прадуктаў харчавання ў гарнізон аховы Кальніцкага (цераз раку Бярэзіна, даўжыня з дамбамі 170 м) і Бузянскага (цераз раку Сергуч, 130 м) мастоў на аўтастрадзе Мінск — Віцебск і гэтым вымусіў нямецкі гарнізон аховы мастоў да ўцёкаў. 12 снежня 1942 года абодва масты былі знішчаны і гарнізон Бягомля апынуўся адрэзаным ад Лепельскага гарнізона, а шаша Мінск — Віцебск выведзена са строю на ўвесь перыяд акупацыі.
5—14 снежня 1942 года 1-ы атрад, частка 2-га і 3-га атрадаў брыгады «Жалязняк» двойчы правялі рэйды вакол гарнізона Бягомля па маршруце Беразіно — Ліпск — Бабцы — Воўча — Вуглы — Бярозкі — Мацееўшчына — Нябышчына — ваколіцы горада Докшыцы — чыгуначная станцыя Параф'янава знішчаючы на сваём шляху дробныя гарнізоны ворага, масты, лініі сувязі.
Пазадарожнік
Пазадарожнік (off-road vehicle) — аўтамабіль, які валодае падвышанай праходнасцю па бездаражы за кошт высокага клірэнса, вядучых пярэдніх і задніх колаў. Легкавыя пазадарожнікі ў прастамоўі называюць джыпамі.
Вызначэнне ў слоўніках
У Вялікай савецкай энцыклапедыі паняцце пазадарожны згадваецца ў артыкуле «Аўтамабіль»:"Па праходнасці Аўтамабілі падзяляюцца на дарожныя, пазадарожныя (кар'ерныя) і Аўтамабілі павышанай і высокай праходнасці. ... Пазадарожныя, якія маюць павялічаныя памеры і восевыя нагрузкі, могуць выкарыстоўвацца толькі на спецыяльных дарогах, напрыклад, у кар'ерах."Называць звычайныя транспартныя сродкі «пазадарожнікамі» не карэктна, так як сапраўдным пазадарожнікам не дазволена перамяшчэнне па дарогах агульнага карыстання.
У ПДР даецца азначэнне толькі паняццю «транспартны сродак»: «Механічны транспартны сродак» — транспартны сродак, які прыводзіцца ў рух рухавіком. Тэрмін распаўсюджваецца таксама на любыя трактары і самаходныя машыны. Згодна з Правіламі дарожнага руху, дарога — комплекс інжынерных збудаванняў або паласа зямлі, якія прызначаны і выкарыстоўваюцца для руху ў вызначаным парадку транспартных сродкаў і пешаходаў. У ПДР таксама даецца вызначэнне "Прылеглая тэрыторыя" — тэрыторыя, якая непасрэдна прылягае да дарогі і не прызначаная для скразнога руху транспартных сродкаў.
У ПДР не вызначаецца паняцце пазадарожнік і не гаворыцца пра якія-небудзь абмежаванні іх выкарыстання. Разам з тым любы механічны транспартны сродак павінен быць «зарэгістраваны ва ўстаноўленым парадку»; калі транспартны сродак не адпавядае некаторым стандартам, то ён папросту не будзе зарэгістраваны, і, такім чынам, не зможа легальна выязджаць на дарогі агульнага карыстання.
На выкарыстанні словы «allroad» замест сталага тэрміна «джып» настойвае карпарацыя Крайслер па прычыне валодання аднайменнай гандлёвай маркай.
Існуе блізкі тэрмін «уседарожнік», больш дакладна вызначаючы прызначэнне аўтамабіляў падвышанай праходнасці: рух як па дарогах з палепшаным пакрыццём, так і па дарогах зусім без пакрыцця, але ўсё ж па дарогах.
Гісторыя
Перад пачаткам Другой сусветнай вайны на ўзбраенні армій свету было некалькі аўтамабіляў з колавай формулай 4×4, а менавіта: амерыканскі поўнапрывадны «Мармон-Херынгтан», японскі «Курагане» (1935 г.), нямецкі «сярэдні пазадарожны» аўтамабіль «Хорх-91» (1937 г.), і савецкі ГАЗ-61 на базе «Эмкі» (1938 г.). Усе гэтыя машыны выпускаліся дробнымі серыямі і былі, па сутнасці, легкавымі камандзірскімі машынамі.
Першы масавы армейскі паўнапрывадны аўтамабіль-пазадарожнік з залежнай падвескай усіх колаў і спрошчаным адкрытым кузавам з выразамі замест дзвярэй (тып ранэбаут — runabout) быў створаны ў ЗША ўжо пасля пачатку Другой сусветнай вайны фірмамі American Bantam, Willys-Overland і Ford Motor па тэндэры амерыканскай арміі. Машыны, якія выпускаліся Ford атрымалі найменаванне GPV (General Purpose Vehicle), гэта значыць, «Аўтамабіль агульнага прызначэння». Па першых літарах («Джы-Пі») салдаты ахрысцілі іх джыпамі. Існуе і іншая версія, згодна з якой, мянушка Jeep звязана з вайсковым слэнгам, згодна з якім пазначае «працавік», «рабацяга» і ўзыходзіць да даваеннага мультфільма пра марака Папая. Варта адзначыць, што ў Савецкім Саюзе падчас вайны ўсе амерыканскія легкавыя аўтамабілі такога тыпу называліся «вілісамі» (незалежна ад таго, кім былі рэальна зроблены: Willys або Ford), а пасля вайны за такім тыпам аўтамабіляў замацавалася зручнае у вымаўленні і напісанні слова джып, а тэрмін «пазадарожнік» (варыянт «уседарожнік») быў прыдуманы і ўкаранёны ва ўжытак у пачатку 90-х шэрагам папулярных аўтамабільных выданняў, каб не ствараць праблем з карпарацыяй «Крайслер», якая валодае гандлёвай маркай Jeep.
У 1977 годзе ў СССР быў запушчаны ў масавую вытворчасць першы ў свеце кампактны пазадарожнік з апорным кузавам і сталым поўным прывадам ВАЗ-2121 «Ніва». Гэтая рэвалюцыйна недарагая, эканамічная і камфартабельная мадэль стала вельмі папулярнай ва ўсім свеце і фактычна выклікала з'яўленне новага класа кампактных пазадарожнікаў у Японіі і ЗША.
Лукашыўка (Вэлыкапысарыўскі раён)
Лукашыўка (Лукаші́вка) — вёска ў Вэлыкапысарыўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
Пазадарожнік
Гісторыя
З сярэдзіны 1980-х да сярэдзіны 2000-х гг. на паўночнаамерыканскім рынку доля аўтамабіляў тыпу SUV, класіфікуюцца ў ЗША як Light Truck, г. зн. «лёгкія грузавікі», пастаянна павялічвалася, але ў апошнія гады іх выцясняюць больш эканамічныя і бяспечныя красоверы. У цяперашні час на сусветным рынку толькі адзінкавыя вядомыя автобрэнды не прапаноўваюць аўтамабілі тыпу SUV або SAV.
Эпюра
Эпю́ра (epure — чарцёж) — асобы від графіка, які паказвае размеркаванне велічыні нагрузкі на аб'ект. Напрыклад, для стрыжня падоўжная вось сіметрыі бярэцца за вобласць вызначэння і складаюцца эпюры для сіл, напружанняў і розных дэфармацый у залежнасці ад абсцысы.
Андрэй Бараноўскі
Андрэй Бараноўскі:
1937 год у гісторыі літаратуры
1937 год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.
Ані
Ані, у сучаснай Турцыі Ані часам завуць Аджаклы па назве суседняй вёскі — разбураны сярэднявечны армянскі горад, размешчаны ў сучасным турэцкім іле Карс, каля мяжы з Арменіяй.
У перыяд з 961 па 1045 год Ані быў сталіцай аднайменнага царства, межы якога ахоплівалі значную частку сучаснай Арменіі і ўсход Турцыі. Горад стаіць на трохвугольным узвышшы, утвораным цяснінай ракі Ахуран і далінай Бастанлар, яго месцазнаходжанне служыла натуральнай абаронай. Ані завуць горадам 1001 царквы, праз яго пралягала некалькі гандлёвых шляхоў, а яго рэлігійныя будынкі, палацы і фартыфікацыйныя збудаванні былі аднымі з самых тэхнічна і мастацка дасканалых у свеце.
Арабскі гісторык XIII стагоддзя Сібт ібн аль-Джаўзі паведамляў, што да спусташэння горада туркамі ў 1064 годзе насельніцтва армянскай сталіцы дасягала чалавек, з якіх частка была выразана, а з тых, хто выжыў,  былі ўзяты ў палон. У XII стагоддзі Ані наноў быў адбудаваны армянскім княскім родам Закаран і зноў стаў цэнтрам армянскай культуры. Па іншых крыніцах, у XI стагоддзі, на вяршыні развіцця горада, у Ані жылі 100—200 тыс. чалавек, а горад сапернічаў з Канстанцінопалем, Багдадам і Дамаскам. Ані быў пакінуты пасля землетрасення 1319 года. Анійскія армяне стварылі шэраг калоній далёка за межамі Арменіі.
Сталіца Анійскага царства
Да пачатку IX стагоддзя былыя тэрыторыі Камсараканаў у Аршаруніку і Шыраку, улучаючы Ані, былі ўлучаны ў склад земляў дынастыі Багратыдаў. Іхні сюзерэн, (806—827) атрымаў тытул ішханац ішхана (князя князёў) Арменіі ад Халіфата ў 804 годзе. Першай сталіцай Багратыдаў стаў Багаран, размешчаны прыкладна ў 40 км на поўдзень ад Ані, другой — Шыракаван, у 25 км ад Ані, а ў 929 годзе сталіцай стаў Карс. У 961 годзе Ашот III (953—977) зрабіў сталіцай Ані. У кіраванне Смбата II (977—989) Ані хутка рос. У 992 годзе каталікасат таксама пераехаў у гэты горад. У X стагоддзі насельніцтва горада складала ад 50 да 100 тыс. чалавек.