cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рыгор Аляксеевіч Дзямко
Біяграфія
Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь трэцяга склікання.
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Айчыны ІІІ ступені, медалямі «За працоўную доблесць», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Эльвдален (камуна)
Камуна Эльвдален (Älvdalens kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Даларна ў цэнтральнай Швецыі.
Эльвдален 13-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Эльвдален.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 7 164 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 8 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Бор (лес)
Бор — спелы хваёвы лес, які расце пераважна на пясчаных, супясчаных і лёгкасугліністых глебах. Пашыраны на і водна-ледавіковых нізінах і раўнінах, дзюнах, озах, камах. На Беларусі самыя вялікія бары на Полацкай, Нарачана-Вілейскай, Верхнянёманскай, Верхнебярэзінскай нізінах, на Мінскім узвышшы, Палессі, Цэнтральнабярэзінскай і Чачорскай раўнінах; найбольш старыя — у Белавежскай пушчы. Дрэвастоі ў барах часам з дамешкам бярозы, месцамі — елкі; падлесак рэдкі. Паводле наглебавага покрыва вылучаюць бары-беламошнікі, ці лішайнікавыя, і бары-зеленамошнікі — верасовыя, бруснічныя, імшыстыя, чарнічныя. Бары бываюць сухія, свежыя, вільготныя. Маюць глеба- і водаахоўнае значэнне, даюць драўніну, выкарыстоўваюцца для падсочкі жывіцы, збору ягад, грыбоў, лекавых раслін.
Асацыяцыя лізінгадаўцаў
Асацыяцыя лізінгадаўцаў — беларуская арганізацыя, зарэгістраваная ў 2011 годзе. Членамі-заснавальнікамі выступілі 13 арганізацый: 12 лізінгавых кампаній і ГА «Беларускі саюз лізінгадаўцаў». Асноўнымі мэтамі стварэння Асацыяцыі з’яўляюцца садзейнічанне стварэнню спрыяльных умоваў развіцця рынку лізінгу ў Рэспубліцы Беларусь.
Гісторыя
Зарэгістраваная Мінскім гарвыканкамам 18 красавіка 2011 года ў Адзіным дзяржаўным рэгістры юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў за № 191447473, як недзяржаўная некамерцыйная арганізацыя, якая аб’ядноўвае камерцыйныя арганізацыі, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы фінансавай арэнды, а таксама iншыя арганiзацыi у мэтах каардынацыі дзейнасці сваіх членаў, прадстаўлення і абароны агульных інтарэсаў і ажыццяўлення сумесных праграм.
Глінка (Столінскі раён)
Глі́нка (, Глинка) — аграгарадок у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 14 км у напрамку на паўночны захад ад горада Столін, за 231 км ад Брэста, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Гарынь, каля аўтамабільнай дарогі Столін—Брэст.
За 2,5 км у напрамку на ўсход—паўночны ўсход ад аграгарадка знаходзіцца радовішча тугапраўкіх глін «Столінскія Хутары».
Царскі курган
Царскі курган — помнік антычнай архітэктуры другой паловы IV стагоддзя да н. э., магільны склеп аднаго з кіраўнікоў дынастыі Спартакідаў, якія кіравалі Баспорскім царствам у 438-109 гг. да н. э. Размешчаны ў Керчы, ля пасёлка Аджы-Мушкай паблізу ад Аджымушкайскіх каменяломняў. Курган уваходзіць у склад Усходне-Крымскага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Аб'ект культурнай спадчыны федэральнага значэння.
Апісанне помніка
Пад насыпам кургана вышынёй 17 метраў знаходзіцца 36-метровы калідор (дромас), пабудаваны з руставаных каменных блокаў і пахавальная камера з гладкіх блокаў. Падстава пахавальнай камеры з паўночнага боку высечана ў мацерыковай скале, у паўднёвым баку ўяўляе слаёвую субструкцыю. Пол вымашчаны плітамі. Сцены складзеныя са старанна прыгнаных адзін да аднаго квадраў вапняка-ракушачніка. У канструкцыі пахавальнай камеры для пераходу ад квадратнага ў плане склепа да яго купалу ужытыя ў кутах уступчастыя парусы. Купал складаецца з 12 паступова змяншальных у дыяметры канцэнтрычных кольцаў, перакрытых плітой, складнікаў фальшывага ўступчастага скляпення.
Дромас, які вядзе ў пахавальную камеру, у некаторых частках мае цокаль. Перакрыцце дромаса таксама складае несапраўднае ступеністае скляпенне. Мур сцен нерэгулярны і рознавысокі. Квадры ў муры падагнаныя толькі з асабовага боку, зваротныя бакі апрацаваны надзвычай груба. Такая тэхніка носіць назву. Падлога дромаса вымасткі не мела. У сценах дромаса і пахавальнай камеры захаваліся адтуліны, куды ўстаўляліся бэлькі лясоў, на якіх стаялі архітэктары. Будаўнікі падавалі камень на сцены звонку па насыпу. Камень здабываўся побач адкрытым спосабам. У сценах дромаса бачныя пазы для распорак, якія былі выдаленыя па завяршэнні будаўніцтва. Лічыцца, курган быў пабудаваны для баспорскага цара (349/348 - 310/309 гг. да н.э. пры яго жыцці. На сценах пахавальнай камеры, парусах і на сценах дромаса ў тэхніцы графіці выразаныя хрысціянскія рэлігійныя сімвалы, якія маюць больш позняе паходжанне. Курганам карысталіся хрысціяне як культавым збудаваннем у III-IV стст. н.э. На правай сцяне дромаса ўверсе маецца адзіны надпіс - Κοσμάε.
Дадаткова
Царскі курган быў намаляваны на карціне швейцарскага мастака   «Магіла Мітрыдата». Літаграфія з гэтай карціны пазней увайшла ў альбом «Пейзажы і славутасці Крыма», які выйшаў у Лондане ў 1856 годзе.
Вялікая Мурта
Вялікая Мурта (Большая Мурта) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Вялікамурцінскага раёна Краснаярскага края Расіі.
Утварае муніцыпальнае ўтварэнне са статусам гарадскога паселішча пасёлак Вялікая Мурта як адзіны населены пункт у яго складзе. У межах адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу адпавядае адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінцы пасёлак гарадскога тыпу Вялікая Мурта.
Георгій Міхайлавіч Бенядзіктаў
Георгій Міхайлавіч Бенядзіктаў (,  —, ) — беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія і творчасць
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе скончыў Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна. З 1946 г. працаваў у Мінску. Працаваў ва Упраўленні па справах архітэктуры пры СМ БССР, кіраўніком брыгады ў беларускім філіяле Саюздзіпрагандлю (1948—1954 гг.), у 1954-79 гадах галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні ў Белдзяржпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.
Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Цэнтральнага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1957), гасцініца «Буг» (1958) у Брэсце, Белдзяржфілармонія (1963; сумесна з Э. Вішнеўскай), Палац культуры Мінскага трактарнага завода (1965; сумесна з Э. Вішнеўскай), Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967; сумесна з Г. Заборскім), вылічальны цэнтр ЦСУ БССР (1967), гасцініцы «Юбілейная» (1968; сумесна з У. Начаравым) і «Планета» (1980), Беларускі рэспубліканскі савет прафсаюзаў (1982) — усе ў Мінску; гасцініцы «Магілёў» у Магілёве, «Інтурыст» у Брэсце (1974; сумесна з В. Астаповічам).
Аружэйная палата
Аружэйная палата — маскоўскі музей-скарбніца — з’яўляецца часткай комплексу Вялікага Крамлёўскага палаца. Яна размяшчаецца ў будынку, пабудаваным ў 1851 годзе архітэктарам Канстанцінам Тонам.
Аснову музейнага збору склалі каштоўныя прадметы, выкананыя ў крамлёўскіх майстэрнях, якія стагоддзямі захоўваліся ў царскай казне і патрыяршай рызніцы, а таксама атрыманыя ў дар ад пасольстваў замежных дзяржаў. Сваёй назвай музей абавязаны аднаму з найстаражытнейшых крамлёўскіх казнасховішч.
З 1960 года Аружэйная палата ўваходзіць у склад Дзяржаўных музеяў Маскоўскага Крамля, яе філіял — Музей прыкладнога мастацтва і побыту Расіі XVII ст. (адкрыты ў 1962 годзе) — у былых Патрыяршых палатах.
Помнік Францыску Скарыну (Ліда)
Помнік Францыску Скарыну — помнік у Лідзе, прысвечаны беларускаму першадрукару і асветніку Францыску Скарыну. Знаходзіцца на вуліцы Савецкая.
Гісторыя
Помнік Ф. Скарыну ў Лідзе адкрыты 25 ліпеня 1993 года у дзень другой гадавіны Незалежнасці Рэспублікі Беларусь. Скульптар — Валяр’ян Янушкевіч, які з’яўляецца аўтарам яшчэ аднаго помніка, — А. Міцкевічу. Жыхары горада прынялі актыўны ўдзел у зборы сродкаў на помнік самому выдатнаму сыну зямлі Беларускай. Гэтым скульптурным манументам лідчане папоўнілі гістарычную памяць свайго горада.
Нарвежская Вікіпедыя (нюнорск)
Нарвежская (нюнорск) Вікіпедыя (Norsk Wikipedia) — раздзел Вікіпедыі на нарвежскай мове.
Гэта 42-і па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, заснаваны 26 лістапада 2001 года. На 8 лютага 2007 года змяшчаў больш за 28 500 артыкулаў, на 11 чэрвеня 2009 — 50 000 артыкулаў.
Фабянкі (гміна)
Фабя́нкі (Fabianki) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Улацлаўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Фабянках. Плошча гміны складае 76,1 км². Станам на 2004 год у гміне Фабянкі пражывалі 8469 чалавек, шчыльнасць — 111,3 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай 2015
Выбар месца правядзення
Сваё жаданне прыняць чэмпіянат свету 2015 года, выказалі Чэхія і Украіна.
У сакавіку 2009 года Чэхія зняла сваю кандыдатуру, спаслаўшыся на эканамічны крызіс, магчымы пераход на еўра ў 2014 годзе, а таксама меншы даход з-за правядзення чэмпіянату ў адзін год з зімовымі Алімпійскімі гульнямі ў Сочы і падала заяўку на правядзенне чэмпіянату ў 2015 годзе.
Суддзі
IIХФ былі абраны 16 суддзяў і 16 лінейных суддзяў працаваць на Чэмпіянаце свету па хакеі ў 2015 годзе.
Склады каманд
Склад кожнай каманды на Чэмпіянаце свету па хакеі ў 2015 годзе складаецца з не менш як 15 хакеістаў (форварды і абаронцы) і 2 брамнікаў, і не больш за 20 хакеістаў і 3 брамнікаў.
Джулія Луі-Дрэйфус
Джулія Луі-Дрэйфус (Julia Louis-Dreyfus); нар. ) — амерыканская камедыйная актрыса і прадзюсар.
Атрымала вядомасць пасля ўдзелу ў музычна-гумарыстычнай перадачы «Суботнім вечарам у прамым эфіры» у пачатку 1980-х гадоў. У 1989 годзе яна выканала роль Элейн Бенес ў серыяле «Сайнфелд». Гэтая роля на працягу дзевяці сезонаў прынесла ёй прэміі «Эмі», «Залаты глобус» і ўзнагароду Гільдыі кінаакцёраў ЗША. У 2002 годзе актрыса і яе муж выпусцілі серыял «Назірайце Элі», які доўжыўся 2 сезоны. Пасля ўдзелу ў такіх шоў, як «Скараці свой энтузіязм» і «Запаволенае развіццё», атрымала сваю другую прэмію «Эмі» за роль Крысцін Кэмпбэл ў серыяле «Новыя прыгоды старой Крысцін», які працягваўся 5 сезонаў. У 2010 годзе актрыса ўзнагароджана імянной зоркай на Галівудскай алеі славы за ўклад у развіццё тэлевізійнага вяшчання. У перыяд з 2012 па 2019 год выконвала галоўную ролю ў серыяле «Віцэ-прэзідэнт», які атрымаў 6 прэмій «Эмі».
Матэус Гюнтэр
Нарадзіўся ў Пайсенбергу, спрыяў развіццю стылю ракако ў Баварыі і Ціролі, працаваў над аздабленнем больш чым 40 храмаў. Яго творчасць налічвае каля 70 фрэсак і 25 пано.
Гюнтэр вучыўся ў Мюнхене з 1723 па 1728 год у Космаса Даміяна Азама. Гюнтэр часта працаваў з некаторымі найвялікшымі мастакамі свайго часу, уключаючы архітэктара Іагана Міхаэля Фішэра, тынкоўшчыка Іагана Міхаэля Фойхтмаера і яго брата Франца Ксаверыя. Памёр у Хаідзе каля Весабруна.
Зубкова (Столінскі раён)
Зубко́ва (, Зубково) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельсавета.
Рог (Магілёўскі раён)
Рог (, Рог) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Аколіца (Карэліцкі раён)
Ако́ліца (, Околица) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.
Замброўскі павет
Замброўскі павет (Powiat zambrowski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Замбраў. Займае плошчу 733,11 км². Насельніцтва павета складае 44 250 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).
Пустапялёснік зялёны
Пустапялёснiк зялёны (Dactylorhiza viridis ці Coeloglossum viride) — палеаарктычны від кветкавых раслін сямейства Архідныя, Пальчатакарэннік.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або злёгку выгнутым сцяблом вышынёй 15—30 см. Лісце простае, з гладкім краем, эліптычна-яйцападобнай або эліптычна-ланцетнай формы, даўжынёй 3—10 см. Кветкі жаўтлява-зялёнага колеру, часам з буравата-пурпуровымым адценнем, у негустым коласападобным суквецці. Плод — сухая каробачка.
Цвіценне ў канцы мая і пачатку чэрвеня.
Арэал
Сустракаецца ў Паўночнай Амерыцы: Канада, поўнач і умераная частка ЗША, і ў Еўропе: у краінах Заходняй Еўропы і, радзей, у краінах Усходняй Еўропы.
Ахова
Ахоўваецца на тэрыторыі Беларусі, Літвы, Украіны, Польшчы і шэрагу рэгіёнаў Расіі.
Кадрына (станцыя)
Кадрына (Kadrina) — чыгуначная станцыя ў Эстоніі. Знаходзіцца ў мястэчку Кадрына на лініі Талін — Нарва.
Будынак вакзала лічыцца адным з самых прыгожых у Эстоніі. З 1980 года не працуе па прамым прызначэнні.
Альхоўка (метадычны летнік)
Альхоўка — метадычны летнік настаўнікаў фізікі. Летнік праводзіцца ў в. Альхоўка Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Ідэя правядзення летніка належыць настаўніку з Астраўца Анатолю Бацюлеву і загадчыку кафедры педагогікі Акадэміі паслядыпломнай адукацыі Мікалаю Запрудскаму. Яна ўзнікла падчас дэсанту вядомых настаўнікаў фізікі краіны ў Гродзенскі ІУН 2 кастрычніка 1989 года.
З 1990 па 1995 вучэбныя заняткі ў летніку нагадвалі асарці, паколькі разглядаліся, вывучаліся вельмі розныя актуальныя пытанні адукацыі і выкладання фізікі. Заняткі праводзілі не толькі самі ўдзельнікі летніка — вядомыя настўнікі Валерый Барашкаў, Уладзімір Багамолаў, Анатоль Бацюлеў, але і спецыяльна запрошаныя слынныя фізікі і педагогі нашай краіны: Генадзь Пальчык, Анатоль Слабадзянюк, Уладзімір Траццякоў, а таксама госці з Расіі: Уладзімір Арлоў, Эра Браверман, Ала Сідэнка.
Тэмы летнікаў
З 1996 года ў змесце кожнага летніка асноўнай часткай становяцца праблемныя курсы, якія кожны год праводзяцца па сваёй тэме (з 2001 года — аўтарскія курсы загадчыка кафедры педагогікі АПА, галоўнага рэдактара навукова-метатычнага часопіса «Фізіка: праблемы выкладання» Мікалая Запрудскага):
Асаблівасці курсаў ў Альхоўцы
Курсы ў Альхоўцы маюць шэраг асаблівасцяў:
Патрэбна дадаць, што дадзеныя курсы праводзяцца ў спалучэнні з адпачынкам удзельнікаў, што стварае дадатковыя падставы для пазнавальнай матывацыі ўдзельнікаў. Поспех курсаў абумоўлены і тым, што іх зместам і здабыткам з’яўляецца вопыт многіх удзельнікаў, якія праводзяць свае прэзентацыі і майстэрні. На курсах у ролях выкладчыкаў, кансультантаў выступалі Анатоль Аўсейчык, Уладзімір Багамолаў, Валерый Барашкаў, Іларыён Галуза, Наталля Гаравая, Уладзімір Голубеў, Ганна Гадлеўская, Сяргей Дарасевіч, Святлана Дзюбенка, Ніна Кошаль, Віктар Кротаў, Іван Кульбеда, Наталля Лазарэнка, Міхаіл Макаед, Тамара Мацкевіч, Аляксандр Плятнёў, Канстанцін Пятроў, Уладзімір Паддубскі, Аляксандр Саковіч, Аляксандр Сугакевіч, Валерыя Такарская, Іван Шалатонін ды інш.
Курсы будуюцца на наступных дыдактычных прынцыпах:
Паштовая станцыя (Паграбенка)
Паштовая станцыя - помнік архітэктуры неаготыкі. Знаходзіцца каля в. Паграбёнка (Сенненскі раён) на аўтамагістралі Кіеў — Санкт-Пецярбург. Пабудаваная ў канцы 1840-х гадоў паводле ўзорнага праекту станцыйных дамоў трэцяга разраду (зацверджаны ў 1846 г.). Захаваліся: будынак паштовай станцыі (станцыйны дом), флігель для фурманаў, свіран, хлеў, стайня (часткова перабудаваная) і цагляная агароджа, у якой былі два сіметрычна размешчаныя праезды (адзін замураваны). Цяпер у будынку станцыйнага дома размешчаная лінейная дарожная служба. Помнік рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Станцыйны дом павернуты галоўным фасадам да дарогі; разам з агароджай ён стварае франтальную кампазіцыю. Дом прамавугольны ў плане, з восевым падоўжаным размяшчэннем двухкамерных сенцаў; па баках іх былі пакоі для праезджых і кватэра наглядчыка. Аконныя праёмы і ўваходны партал стральчатыя. Над уваходам — невялікая навісь, якую падтрымліваюць літыя чыгунныя кранштэйны. Сцены будынку раскрапаваныя прамавугольнымі філёнгамі, дэкарыраваныя стральчатымі нішамі.
Бланко
Бланко́ (Кабо Бланко, Кап-Блан, Эль-Аб'я́д, Энгела  ; арабская назва — Рас-бен-Сака الرأس الأبيض) — мыс на ўзбярэжжы Міжземнага мора ў Тунісе.
Мыс з'яўляецца крайняй паўночнай кропкай Афрыкі (37°20' пн. ш. і 9°50' у. д.).
Мазурына (Мёрскі раён)
Мазу́рына (, Мазурино) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мікалаёва Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Малінаўскага сельсавета.
Навасільцаў
Навасі́льцаў (Новосильцев, ) — рускае прозвішча, жаночая форма —.
Роберт Эмет
Роберт Эмет нарадзіўся ў Клонакілты, Ірландыя. Ён ўзначальваў няўдалую спробу паўстання супраць брытанскага праўлення ў 1803 годзе і быў схоплены, асуджаны і пакараны за здраду радзіме.
NGC 7496
NGC 7496 (іншыя абазначэнні — PGC 70588, ESO 291-1, MCG -7-47-20, VV 771, IRAS23069-4341) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юзаф Маркевіч
Маркевіч Юзаф (, Шчэнова, Навагрудскага павета —, Варшава) — старшы ўрач гродзенскай акружной бальніцы, паўстанцкі збіральнік падаткаў падчас Паўстання 1863—1864 гадоў.
Біяграфія
Навучаўся ў Віленскай гімназіі, Маскоўскім універсітэце. Скончыў яго ў 1858 г., атрымаўшы дыплом урача. Захапляўся музыкай, наведваў заняткі ў С. Манюшкі. Арганізаваў у Гродне акружную бальніцу. Карыстаючыся магчымасцю едзіць па ваколіцах горада, збіраў падаткі на карысць паўстанцкіх арганізацый. Арыштаваны ў сакавіку 1863 г., высланы ў Сібір. Жыў у Шадрынску Пермскай губерні, пасля пераехаў на Урал у Талітсы, дзе лячыў людзей на залатых прысіках. У 1868 г. вярнуўся ў Варшаву. Пасля часта жыў у Друскеніках, дзе пазнаёміўся з М. К. Чурлёнісам і дапамог яму атрымаць адукацыю. У 1922 г. яго сын перадаў у Гродзенскі дзяржаўны гісторыка-археалагічны музей альбом з фотаздымкамі гродзенскай шляхты, які належаў Ю. Маркевічу.
Адзверна
Адзве́рна (, Одверна) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавета.
Каталонская Вікіпедыя
Каталонская Вікіпедыя (па-каталонску: Viquipèdia en català) — раздзел Вікіпедыі на каталонскай мове.
Гэта 20-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, заснаваны в 2001 годзе. У 2005 годзе колькасць артыкулаў у каталонскай Вікіпедыі дасягнула 10 000. Змяшчае больш за 396 016 артыкулаў (на 1 сакавіка 2013 года).
Людвігсбургская рэзідэнцыя
Людвігсбургская рэзідэнцыя — барочная рэзідэнцыя кіраўнікоў Вюртэмбергскага дома, вакол якой паўстаў горад Людвігсбург, Бадэн-Вюртэмберг, Германія.
Рэзідэнцыя была пабудавана ў стылі барока ў 1704—1733 гадах падчас праўлення герцага Эберхарда Людвіга Вюртэмбергскага. З 1718 года заходней рэзідэнцыі пачалося будаўніцтва горада Людвігсбург. З трох бакоў палац атачае парк, у самім будынку адкрыты для наведвання музеі моды, керамікі, тэатра і іншыя.
Мікалай Навасільцаў
* Мікалай Мікалаевіч Навасільцаў (1761—1838) — набліжаны Аляксандра I, старшыня Дзяржрады і Камітэта міністраў.
Кедровы
Кедровы — тапонім.
Міс Беларусь
Міс Беларусь — нацыянальны конкурс прыгажосці. Праводзіцца ў Беларусі пачынаючы з 1998 года раз у два гады. Фіналісткі прымаюць удзел у конкурсе Міс Еўропа, пераможца — у конкурсе Міс Свету.
Біміш
Біміш (Біміш стаўт​​) (Beamish (Beamish stout)) — ірландскі стаўт ​​(цёмнае піва), якое вырабляецца з 1792 года ў бровары Beamish&Crawford ў графстве Корк ў Ірландыі. Біміш мае мяккі смакам, з'яўляецца шчыльным стаўтам з падсмажаным хмелем, соладам і шакаладнымі смакавымі нотамі.
Дубышчэ (Чудніўскі раён)
Дубышчэ (Дуби́ще) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
12 лістапада
12 лістапада — трыста шаснаццаты (трыста семнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Анры Барысавіч Янпольскі
Анры Барысавіч Янпольскі (нар., Мінск) — беларускі скрыпач, музычны педагог. Прафесар Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.
NGC 7496A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Граеўскі павет
Граеўскі павет (Powiat grajewski) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Граева. Займае плошчу 967,24 км². Насельніцтва павета складае 48 228 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).
Яўсей Яўсеевіч Майсеенка
Акадэмік AМ СССР (1973; член-карэспандэнт 1962). Народны мастак СССР (1970). Герой Сацыялістычнай Працы (1986). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1974) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1983).
Біяграфія і творчасць
Скончыў сямігодку і паехаў у Маскву, дзе ў 1931 годзе паступіў у Мастацка-прамысловае вучылішча імя М. І. Калініна, на аддзяленне роспісу па метале і пап’е-машэ. У 1931—1935 гадах вучыўся ў гэтым вучылішчы ў Ланге, Філімонава, Мікалаева. Скончыў вучылішча па аддзяленні роспісу па пап’е-машэ. Дыпломны твор — папка-адрас «Чапаеў».
У 1935 годзе Майсеенка паступіў у ІЖСА ў Ленінградзе. Сярод яго педагогаў там былі І. І. Бродскі і В. М. Якаўлеў. Вялікі ўплыў на фарміраванне мастака меў А. А. Асмёркін, у чыёй майстэрні ён навучаўся.
Навучанне перапыніла 2-я сусветная вайна — 5 ліпеня 1941 года Майсеенка пайшоў добраахвотнікам у народнае апалчэнне. На подступах Ленінграда разам са сваім падраздзяленнем трапіў у акружэнне і палон. Да красавіка 1945 года быў у канцэнтрацыйным лагеры ў Альтэнграбаве. Калі вязняў вызвалілі саюзнікі, Я. Майсеенка адправілі ў СССР, вайну ён скончыў у складзе 3-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса.
Пасля дэмабілізацыі ў 1945 годзе вярнуўся ў інстытут і ў 1947 годзе скончыў яго па майстэрні А. А. Асмёркіна з наданнем кваліфікацыі мастака жывапісу. Дыпломны твор — карціна «Генерал Даватар».
Майстар пейзажу, нацюрморта. Вядомасць мастаку прынеслі станковыя карціны на тэмы Грамадзянскай і Айчыннай войнаў «Чырвоныя прыйшлі» (1961), «Маці, сёстры» (1967), «Чарэшні» (1969), «Перамога» (1972), «9 Мая» (1975). У гэтых творах аўтар па-філасофску пераасэнсоўвае вайну.
За карціны «Першая конная», «Чырвоныя прыйшлі», «Веснікі», «Чарэшні» ўганараваны званнем Народнага мастака СССР (1970).
У апошнія гады жыцця звяртаецца да евангельскіх сюжэтаў («Распяцце», 1988).
Кіраваў майстэрняй у Акадэмічным інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры ім. Рэпіна, выхаваў некалькі пакаленняў мастакоў.
Для манеры Я. Майсеенкі ўласціва вострая графічнасць, якая даходзіць часам да экспрэсіі ў спалучэнні са свабоднай работай пэндзлем, майстэрская кампазіцыя, яркія, чыстыя колеры.
Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Літаратарскіх мастках Волкаўскіх могілак.
Армавір (старажытны)
Армаві́р — сталіца і рэлігійны цэнтр старажытна-армянскага Айрарацкага царства ў 4—2 ст. да н.э.
Гісторыя
Яго руіны знаходзяцца каля сяла Армавір у Арменіі.
Раскопкі
Першыя разведвальныя раскопкі тут былі зроблены ў 1880 годзе, аднак сістэматычныя раскопкі Армавіра пачаліся толькі ў 1962 годзе. Археалагічнае вывучэнне Армавіра выявіла шматслойны характар гісторыі горада. Найстаражытнейшы слой адносіцца да ўрарцкага перыяду (VIII—VII ст. да н. э., калі цар Аргішці I у 776 г. да н. э. заснаваў на гэтым месцы горад Аргішціхінілі), далей ідуць старажытнаармянскі эліністычны (III—II стст. да н. э.) і сярэдневяковы (X—XIII стст.) слаі.
Армавір быў заселены з V—VI тыс. да н. э. Археолагі знаходзілі тут розныя інструменты з абсідыяну, прадметы з бронзы і кераміку ў слаях гэтага перыяду.
Пры раскопках былі знойдзены гліняныя таблічкі перыяду дынастыі Ахеменідаў, напісаныя на эламскай мове, якія змяшчаюць эпізоды з эпасу аб Гільгамешы. У раёне Армавіра знойдзены шматлікія надпісы III ст. да н. э. на старажытнагрэчаскай мове, уключаючы паэзію Гесіёда, радкі з Эўрыпіда, спіс найменняў месяцаў у Македонскім календары і імёны цароў з дынастыі Ервандзідаў.
Ёсыпіўка (Чудніўскі раён)
Ёсыпіўка (Йосипі́вка) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Руднікі)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм у в. Руднікі Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.
Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Чатырохчасткавую кампазіцыю фарміруюць трох'ярусная (2 васьмерыкі на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай, працяглая трапезная, кубападобная малітоўная зала, шатровы дах якой завершаны цыбулепадобнай галоўкай, пяцігранная апсіда. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі з броўкамі, апяразаны тонкапрафіляванымі карнізнымі паясамі, крапаваны пілястрамі. Тры арачныя ўваходныя праёмы аформлены кілепадобнымі парталамі.
Кыхці
Кыхці (Кихті́) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Першамайск (Столінскі раён)
Першама́йск (, Першемайск) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельсавета.
Генрых Радакоўскі
Генрых Радакоўскі (Henryk Hipolit Rodakowski) — (9 ліпеня 1823, Львоў — 28 снежня 1894 г., Кракаў) — польскі жывапісец.
Біяграфія
Паходзіў з сям'і юрыстаў. Вучыўся на юрыдычным факультэце Венскага ўніверсітэта, але адначасова 1841—1845 вывучаў жывапіс у майстэрні Ёзэфа Данхаўзера (1805-1845).
У 1867 годзе ён вярнуўся на радзіму ў аўстрыйскую Галіцыю і пасяліўся ў маёнтку (цяпер Івана-Франкоўская вобласць Украіны), потым у Бортніках (Жыдачыўскі раён) каля Ходарыва, потым у Вене і затым канчаткова пасяліўся ў Кракаве.
Міхал Пузына
Міхал Пузына (? — 1723) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Рэгент меншай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага ў 1699—1717, харунжы надворны ў 1712—1717, вялікі пісар літоўскі з 1717.
Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 падтрымліваў Аўгуста II.
У 1712 і 1720 пасол да цара Пятра I.
Сям'я
Сын менскага кашталяна Андрэя Пузыны і Еўфрасінні Хжанстоўскай, брат мсціслаўскага ваяводы Крыштафа Дамініка Пузыны.
Ажаніўся з Соф'я Патоцкай, дачкой ябланоўскага старосты Анджэя Ежага Патоцкага. Меў дачок Канстанцыю, жонку Крыштафа Межаеўскага і Станіслава Косткі Патоцкага, і невядомую з імя, жонку Адама Мразавіцкага.
Але (камуна)
Камуна Але (Ale kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Вестра-Гёталанд у паўднёва-заходняй Швецыі.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 27 842 чалавек (па стане на верасень 2012 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 5 гарадскіх пасяленняў (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Рубеж (Магілёўскі раён)
Рубе́ж (, Рубеж) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Семукацкага сельсавета.
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Вялікабялевіцкага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Семукацкага сельсавета, да 4 чэрвеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета , пасля — зноў у склад Семукацкага сельсавета. Ліквідавана ў 2018 годзе.
Музей Mercedes-Benz
Гісторыя
Да 50-годдзя кампаніі канцэрн Daimler-Benz AG у 1936 годзе стварыў на заводзе ва Унтэрцюркгайме (Штутгарт) першы паўнавартасны музей маркі Mercedes-Benz. На 1938 год выставачная экспазіцыя складалася з 18 аўтамабіляў вытворчасці Daimler-Motoren-Gesellschaft, 9 аўтамабіляў кампаніі Benz & Cie і 6 аўтамабіляў сумеснай вытворчасці пад брэндам Mercedes-Benz.
У 1955 годзе кіраўніцтва кампаніі прыняло рашэнне пра перанос музея ў новы будынак. Будаўніцтва пачалося ў 1958 годзе на тэрыторыі аднаго з заводаў ва Унтэрцюркгайме. Пабудаваны па праекце архітэктараў Рольфа Гутбіра і Ханса Камерара, новы музей Daimler-Benz быў адкрыты ў 1961 годзе да 75-годдзя вынаходкі аўтамабіля.
У 1985 годзе музей быў закрыты па прычыне комплекснай рэстаўрацыі, рэканструкцыі і рэарганізацыі. З-за абмежаванай прасторы і нязручнага размяшчэння музея ў межах тэрыторыі завода, у 2000 годзе канцэрн прыняў рашэнне аб будаўніцтве новага музея. Пазней было прынята рашэнне аб будаўніцтве асобнага комплексу. У 2001 годзе пасля правядзення адборачных мерапрыемстваў быў вылучаны канчатковы дызайн і абрана фірма-падрадчык знакамітага архітэктара Бэна ван Беркеля, якая і занялася будаўніцтвам.
17 верасня 2003 года быў закладзены першы камень у будынак новага музея Mercedes-Benz, а ўжо ў маі 2006 года адбылося яго ўрачыстае адкрыццё. Будынак выставачнага комплексу быў распрацаваны адмыслова для музея і першапачаткова праектаваўся з улікам усіх адметнасцяў арганізацыі выставачнай прасторы. У 2015 годзе ўпершыню ў гісторыі музея быў праведзены распродаж некаторых мадэляў унікальнай калекцыі. Праграма атрымала назву «All Time Stars». У перыяд са студзеня да лістапада 2015 года музей наведала 7 мільёнаў чалавек з 160 краін свету, што зрабіла музей самым наведвальным у Штутгарце.
Комплекс будынкаў
Цяперашні будынак музея, якi размясціўcя насупраць галоўных варот завода Daimler AG у Штутгарце, быў адкрыты для шырокай публікі 19 мая 2006 года. Распрацоўшчыкам праекта выступіла архітэктурнае бюро UNStudio.
Музей
Падчас прагляду музейнай экспазіцыі наведвальнікі маюць магчымасць выбару паміж двума экскурсійнымі маршрутамі: міфічным і калекцыйным. Абодва шляхі спыняюцца на кожным з узроўняў музея і сыходзяцца ў агульным пункце. «Міфічны» экскурсійны маршрут увасабляе ў сябе 125-гадовы шлях развіцця гандлёвай маркі Mercedes-Benz ад самых першых вынаходак нямецкіх піянераў у галіне аўтамабілебудавання да самых апошніх распрацовак канцэрна. Выстава мае афармленне ў стылі рэтра.
У музеі выстаўлена больш за 160 мадэляў і больш за 1500 экспанатаў: транспартных сродкаў і розных аўтамабільных канструкцый, якія адносяцца да розных перыядаў гісторыі завода, якая налічвае больш за 125 гадоў. Выставачная калекцыя ўключае серыйныя мадэлі, спартыўныя аўтамабілі, грузавікі, аўтобусы і многія іншыя прадукты кампаніі. Усе выставачныя ўзоры падтрымліваюцца цэнтрам Mercedes-Benz Classic.
Баранавічы (Карэліцкі раён)
Бара́навічы (, Барановичи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.
Белая амфізбена
Белая амфізбена (Amphisbaena alba) — від паўзуноў з сямейства Amphisbaenidae.
Апісанне
Сярэдняя даўжыня дасягае 60 см, максімальная даўжыня да 75 см. Зверху бліскучага жоўта-бурага, карычневага або чырвонага колеру. Па баках значна святлей, а знізу малочна-белага колеру. Галава кароткая, моцная, шырокая, рыдлёўкападобная. Тулава выцягнутае, стройнае. Канечнасці цалкам адсутнічаюць.
Арэал
Від распаўсюджаны ў Панаме, Калумбіі, Эквадоры, Венесуэле, Гвіяне, Гаяне, Сурынаме, на востраве Трынідад, у Перу, Балівіі, Парагваі, на ўсходзе Бразіліі.
Экалогія
Любіць трапічныя лясы і саваны. Селіцца ў мурашніках і тэрмітніках, знойдзеная ў гнёздах мурашак-лістарэзаў роду. Харчуецца насякомымі і іх лічынкамі, членістаногіх.
Фалкаў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 44 населеныя пункты.
Малінаўка (Мёрскі раён)
Малі́наўка (, Малиновка) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Завуццеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
У 1954—1960 гадах цэнтр Малінаўскага сельсавета.
Задзвінне (Полацк)
Агульная характарыстыка
Сама назва мясцовасці паказвае на тое, што яна знаходзіцца на процілеглым беразе Заходняй Дзвіны ад цэнтра Полацка, гэта значыць "за Дзвіной". Натуральнай мяжой мясцовасці з поўначы з'яўляецца рака Дзвіна. На паўночным захадзе да Задзвіння прымыкае мясцовасць Востраў і вёска Экімань-2, з захаду — мясцовасць Ксты, з поўдня — мясцовасць Марыненка, з усходу — чыгунка Полацк-Маладзечна.
Асноўнай транспартнай магістранню мясцовасці з'яўляецца вуліца Дзяржынскага, другараднымі — вуліцы 23-х Гвардзейцаў, Юбілейная, Кульнева. Вуліца Петруся Броўкі аддзяляе Задзвінне ад мясцовасцей Марыненка і Ксты, вуліца Багдановіча — ад вёскі Экімань-2.
Ад мясцовасці Востраў Задзвінне аддяляе Чорная рэчка — рукаў Дзвіны. Па тэрыторыі мясцовасці таксама працякаюць ручай Чорная рэчка, а таксама рэкі Бяльчанка і Малая Бяльчанка (усе тут упадаюць у Дзвіну).
Забудова мясцовасці змяшаная, пяці- і дзевяціпавярховыя шматкватэрыня панэльныя і цагляныя дамы 1960-1980-х гадоў (так званыя "хрушчоўкі" і "брэжнеўкі") чаргуюцца з сядзібнай малапавярховай забудовай.
Zebrasoma
Zebrasoma — род марскіх рыб сямейства Acanthuridae. Жывуць у трапічных морах Інда-Ціхаакіянскай вобласці, у Чырвоным моры і Персідскім заліве. Адсутнічаюць у трапічнай зоне Атлантыкі. Даўжыня цела складае ад 20 да 40 см. Тулава сціснутае з бакоў, з высокімі спінным і анальным плаўнікамі.
Гюнтэр
Гюнтэр — імя, прозвішча.
Княжын
Княжын (Кня́жин) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Столінскі
Сто́лінскі (, Столинский) — хутар у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Глінкаўскага сельсавета.
Жахлівая жанчына
«Жахлівая жанчына» (En frygtelig kvinde) — дацкі драматычны мастацкі фільм 2017 года рэжысёра. Прэм’ера фільма адбылася 25 снежня 2017 года.
Сінопсіс
Калі наіўны Расмус сустракае энергічную Мары, ён упэўнены, што ён сустрэў каханне свайго жыцця. Спачатку ўсё ў адносінах таксама здаецца выдатным. Але пройдзе трохі часу, перш чым высветліцца, што Мары па-майстэрску маніпулюе ім, і вырашыла разарваць Расмуса на часткі.
NGC 7496B
NGC 7496B (іншыя абазначэнні — ESO 291-7, AM 2309-440) — галактыка ў сузор’і Журавель.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Адам Міхнік
Адам Міхнік (Adam Michnik; нар. 17 кастрычніка 1946, Варшава) — польскі гісторык, палітычны публіцыст, галоўны рэдактар «Gazety Wyborczej» (з 1989).
Біяграфічныя звесткі
У 1968—1989 гадах адзін з галоўных стваральнікаў нелегальнай апазіцыі ў ПНР, пасол Сейма X склікання. Лаўрэат шматлікіх узнагарод, кавалер Ордэна Белага Арла. Ганаровы прафесар Кіева-Магілянскай акадэміі.
21 снежня 2010 года адзін з арганізатараў і падпісантаў Беларускай адозвы былых дзеячаў польскай апазіцыі (Apel białoruski) у падтрымку беларускай дэмакратычнай апазіцыі.
Беларускія пераклады
Паасобныя эсэ на беларускую пераклаў Лявон Баршчэўскі.
Вайдыла
Паводле беларуска-літоўскіх летапісаў, Вайдыла быў пекарам, вызначаўся розумам і быў набліжаны вял.кн. Альгердам, служыў яму пасцельнічым і краўчым, стаў найбліжэйшым радцам. Па смерці Альгерда захаваў высокае становішча пры двары Ягайлы, які ў 1379 годзе выдаў замуж за Вайдылу сваю сястру Марыю, што разгневала Ягайлава дзядзьку Кейстута.
На думку С. Роўвела, Я. Тэнгоўскага, Я. Нікодэма, вядомыя цяпер звесткі пра паходжанне Вайдылы з'явіліся ў летапісе з мэтай зневажэння яго палітычнымі апанентамі. У Ордэнскіх Die littauischen Wegeberichte згадваецца баярын Вайдыла, уладальнік паселішча Wayteldorff (верагодна, паблізу Дзялтувы), але тоеснасць яго Вайдыле няпэўная.
Найранейшая згадка Вайдылы знаходзіцца ў "Новай прускай хроніцы" Віганда з Марбурга, калі па Вялікадні (22 красавіка) 1376 года ордэнскі атрад пад камандаваннем Віганда фон Балдэрсгайма выправіўся ў пушчу паблізу Даўдзішак (Dewedisken). Немцы пачулі паляўнічы рог і натрапілі на трох «язычнікаў», двух схапілі, а трэці ўцёк, таксама немцам дасталіся два паляўнічыя сабакі малоскай пароды (molosos). Захопленыя паведамілі, што яны «некаторага баярына (bayoris) на імя Вайдэл (Waydel), які палюе ў гэтай пустцы». Палонныя вымушаны былі правесці ордэнскі атрад уначы да месца, дзе знаходзіўся Вайдыла, але, убачыўшы сваіх, паспелі крыкнуць і папярэдзіць, што з імі прыйшлі немцы. Вайдыла з людзьмі здолеў уцячы, пераправіўшыся праз вялікую раку, немцы захапілі толькі 40 коней. Паведамленне Віганда з Марбурга дазваляе думаць, што ўжо гэтым часам (1376) Вайдыла быў заможным баярынам і меў почат прынамсі з 40 конных слуг.
Паводле беларуска-літоўскіх летапісаў, менавіта Вайдыла разам з Ягайлавай маці Ульянай Цвярской ініцыяваў заключэнне Давідзішкаўскага дагавора, які стаў прычынай грамадзянскай вайны ў ВКЛ (1381—1384). За арганізацыю перамоў паміж Ягайлам і Ордэнам Вайдыла атрымаў ад немцаў некаторыя землі на жамойцка-лівонскай мяжы і, магчыма, дзве гуфы зямлі ў ваколіцах Рагніты.
У пачатку грамадзянскай вайны Вайдыла быў схоплены Кейстутам і павешаны. Ягайла адпомсціў за яго, пакараўшы смерцю Відзімонта і Бутрыма, сваякоў Кейстутавай жонкі Біруты.
Доўгае-Мелкае
До́ўгае-Ме́лкае — возера ў Беларусі, Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 34 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Мачулішча, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 1,88 км². Катлавіна возера авальнай формы, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, параслі лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. На поўначы выцякае ручай у возера Дземіна.
Генры Мортан Стэнлі
Генры Мортан Стэ́нлі GCB (Henry Morton Stanley; сапраўднае імя — Джон Роўлендс;  — ) — журналіст, знакаміты падарожнік, даследчык Афрыкі. Рыцар Вялікага Крыжа ордэна Лазні.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Дэнбі (Уэльс). З 6 гадоў выхоўваўся ў працоўным доме, ва ўзросце 15 гадоў збег. У 17-гадовым узросце юнгай на караблі даплыў да Новага Арлеана (ЗША), дзе працаваў на купца Генры Стэнлі, які пазней яго ўсынавіў. У час Грамадзянскай вайны ў ЗША 1861—1865 гадоў быў валанцёрам у войску паўднёўцаў, трапіў у палон, збег, пасля перайшоў на службу да паўночнікаў, дэзерціраваў. З сярэдзіны 1870-х гадоў займаўся журналістыкай. У 1871—1872 гадах у якасці карэспандэнта газеты «New York Herald» адправіўся ў Цэнтральную Афрыку на пошукі Д. Лівінгстана. Знайшоўшы Лівінгстана, разам з ім абследаваў возера Танганьіка. У 1874—1877 гадах у якасці кіраўніка англа-амерыканскай экспедыцыі перасек Афрыку з усходу на захад, дайшоў да возера Вікторыя, адкрыў горны масіў Рувензоры, азёры Эдуард і Джордж, даследаваў раку Кагера. Дасягнуў вярхоўяў ракі Луалаба, удакладніў, што яна з’яўляецца вытокам ракі Конга, пазначыў на карце яе сярэднюю частку і спусціўся да месца ўпадзення ў Атлантычны акіян. У 1879—1884 гадах на службе ў бельгійскага караля Леапольда II, актыўна ўдзельнічаў у захопе зямель у басейне ракі Конга і стварэнні «Незалежнай дзяржавы Конга» (пасля Бельгійскае Конга). Адначасова адкрыў азёры Маі-Ндомбэ і Тумба. У 1887—1889 гадах кіраваў англійскай экспедыцыяй, зноў перасек Афрыку з захаду на ўсход, даследаваў раку Арувімі, вызначыў прыналежнасць возера Эдуард да сістэмы ракі Ніл.
Пахаваны ў Вэстмінстэрскім абацтве, побач з Давідам Лівінгстанам. Імем Генры Стэнлі названы вадаспады (парогі) у вярхоўі ракі Конга (з 1983 года — Баёма).
Бон (паўвостраў)
Бон (الرأس الطيب, Cap Bon), Ватан эль-Кіблі — паўвостраў на паўночным усходзе Туніса, паміж Туніскім і  Хамамецкім залівамі. Самая паўночная кропка паўвострава — мыс Бон.
На паўвостраве Бон, у прыватнасці, размешчаны гарады Набуль і Келібіі, а таксама руіны пунійскага (фінікійскага) паселішча Керкуан.
Сінюга
Сіню́га (, Синюга) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Семукацкага сельсавета.
Антоні Міхал Пузына
Антоні Міхал Пузына (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Упіцкі харунжы з 1717 і староста ў 1724—1732, харунжы надворны літоўскі з 1728, кашталян мсціслаўскі з 1746. Таксама быў старостам трыскім і шылянскім.
Карачэнкы
Карачэнкы (Короченки́) — вёска ў Чудніўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Чудніўскай гарадскай абшчыны.
Антоні Міхал Пузына
Сям'я
Быў жанаты з вядомай грамадскай дзяячкай Альжбетай Агінскай, дачкой Рыгора Агінскага.
Чамы
Ча́мы або ця́мы (саманазва Urang Campa) — аўстранезійскі народ, карэннае насельніцтва Паўднёва-Усходняй Азіі. Большасць чамаў жыве ў Камбоджы і В'етнаме. Абшчыны чамаў таксама існуюць у Малайзіі, Таіландзе, ЗША, Францыі і іншых краінах. Падзяляюцца на заходнюю (пераважна ў Камбоджы) і ўсходнюю (пераважна ў В'етнаме) буйныя групы. Агульная колькасць - каля 354 тыс. чал. (2013 г.) ,
Паходжанне і гісторыя
Мова чамаў адносіцца да аўстранезійскай групы моў і радніць іх з карэнным насельніцтвам Малайскага паўвострава і паўночнага Калімантана. Некаторыя даследчыкі лічаць продкаў чамаў выхадцамі з тэрыторыі сучаснай Малайзіі, але ёсць і тыя, хто сцвярджае, што чамы паходзяць ад карэнных тубыльцаў Індакітая. Генетычныя даследаванні паказваюць, што чамы сфарміраваліся ў выніку надзвычай складаных этнічных працэсаў, падчас якіх карэнныя насельнікі Індакітая змешваліся з выхадцамі не толькі з Малайскага паўвострава і астравоў сучаснай Інданезіі, але і Паўднёвай Азіі.
Першапачатковая гісторыя чамаў непасрэдна звязана са старажытнай дзяржавай Чампа, якая была заснавана прыкладна ў II ст., а ў VII - XV ст. займала значныя землі на паўднёвым усходзе Індакітая. У ёй меліся развітае земляробства, гандлёвы і ваенны флот. Кіраўнікі Чампы першапачткова спавядалі індуізм і будызм, але ў канцы XV - XVII ст. прынялі іслам. Такім чынам, рэлігія стала найважнейшым чыннікам, акрамя мовы і гістарычнай памяці, якая ў далейшым адрознівала чамаў ад іх суседзяў — в'етаў і кхмераў. Пад ціскам в'етаў чамы мігрыравалі на поўдзень, у дэльту Меконга, дзе працягвалі займацца земляробствам і гандлем, а таксама занялі транзітныя пункты ў суседняй Камбоджы. Да пачатку XIX ст. яны канчаткова страцілі асабістыя дзяржаўныя ўтварэнні.
Асаблівасці традыцыйнай культуры
Асноўным заняткам чамаў здаўна з'яўлялася земляробства. У нізінных рэгіёнах яны сеялі пераважна рыс, для паліву якога ўзводзілі надзвычай складаныя ірыгацыйныя збудаванні. У горных раёнах быў распаўсюджаны падсечна-агнявы спосаб. У XVIII - XX ст. пад уплывам рынку пачалі вырошчваць на продаж тытунь, алейныя культуры, кукурузу. Ля ўзбярэжжа буйных рэк і мора асноўнымі заняткамі таксама былі рыбалоўства, паляванне на чарапах, розныя віды рамяства і гандаль. Жывёлагадоўля мела другарадны характар. Трымалі хатнюю птушку і буйвалаў.
Захаваліся жаночая народныя строі. Іх аснову складае саронг, па-над якім апранаюць іншае адзенне. Мужчыны не галяць валасы, маюць вусы і бараду, валасы ззаду збіраюць у хвост або касу.
Да нядаўняга часу былі распаўсюджаны пашыраныя сем'і. У чамаў-земляробаў зямля перадавалася па спадчыне ад бацькі да сыноў, мужчына лічыўся галоўным, вёўся выключна мужчынскі адлік сваяцтва. На ўзбярэжжы, дзе мужчыны займаліся пераважна рыбалоўствам і гандлем, зямельная маёмасць і адлік сваяцтва былі жаночымі. Гэта адлюстравалася ў даволі складаных формах асабістых імёнаў.
Рэлігія
Большасць веруючых чамаў — мусульмане, якіх таксама клічуць бані. Захаваліся невялікія групы індуістаў, што падтрымліваюць культ Шывы.
Існуюць старажытныя звычаі шанавання продкаў, перапахавання мёртвых сваякоў.
Мова
Мова чамаў адносіцца да чамска-ачэхскай групы аўстранезійскай моўнай сям'і. У сярэднявеччы была распаўсюджана пісьмовасць на аснове старажытнаіндыйскага пісьма брахмі. У наш час таксама практыкуюць выкарыстанне арабскага і лацінскага алфавітаў.
Вострава (Мастоўскі раён)
Во́страва (, Острово) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавета.
Філіпаў (гміна)
Філі́паў (Filipów) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сувальскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Філіпаве. Плошча гміны складае 150,35 км². Станам на 2008 год у гміне Філіпаў пражывалі 4522 чалавекі, шчыльнасць — 30,08 чал./км².
Генрык Батута
Ге́нрык Бату́та (Henryk Batuta) — выдуманы сацыяліст, рэвалюцыянер, польскі камуніст, які першапачаткова з’явіўся ў польскай Вікіпедыі. Вядомы як прыклад самай вялікай раскрытай фальсіфікацыі ў Вікіпедыі на сённяшні дзень (акрамя фальсіфікацыі ў англійскай Вікіпедыі з удзельнікам Essjay, які згадваўся ў Бі-Бі-Сі).
Датуль пакуль фальсіфікацыя не была выяўлена, артыкул налічваў 10 сказаў і ўвесь гэты час заставаўся невялікім, што, магчыма, спрыяла такому доўгаму існаванню гэтай фальсіфікацыі. Артыкул атрымаў вядомасць, калі нататкі аб ім з’явіліся ў польскай газеце «Газета Выборча» і часопісе «Пшэкруй», а таксама ў брытанскім часопісе «The Observer».
У артыкуле таксама гаварылася аб тым, што «вуліца Генрыка Батуты» ў Варшаве была названа ў гонар дадзенага камуністычнага дзеяча. Ананімныя фальсіфікатары, якія стварылі гэты артыкул, называлі сябе «войскам Батуты». Паводле паведамленняў прэсы яны нібы жадалі прыцягнуць увагу да таго факта, што ў Польшчы дагэтуль ёсць месцы, названыя ў гонар камуністычных дзеячаў, якія, па іх меркаванню, не заслужылі такой павагі.
Фальсіфікацыя была выяўлена, калі артыкул занеслі ў спіс артыкулаў на выдаленне. Нават пасля таго, як зман быў выкрыты, яго аўтары спрабавалі пераканаць іншых у сапраўднасці Батуты, падаючы ілжывыя бібліяграфічныя дадзеныя і нават загрузіўшы адрэтушаваную ў графічным рэдактары фатаграфію, на якой была паказана таблічка на доме з надпісам «вуліца Генрыка Батуты». Містыфікацыя была «афіцыйна» пацверджана 9 лютага 2006 г., калі польскі штодзённік «Газета Выборча» і штотыднёвік «Пшэкруй» апублікавалі артыкулы аб фальсіфікацыі.
У рэчаіснасці ў Варшаве ёсць «вуліца Батуты», аднак яе назва паходзіць ад польскага слова «batuta», якое азначае «дырыжорская палачка».
12 мая
12 мая (12 траўня) — сто трыццаць другі (сто трыццаць трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.
Цаа Цаа
Цаа Цаа (другое імя — Мэн-дэ; —) — кітайскі паэт, палкаводзец і дзяржаўны дзеяч. Бацька Цаа Пэя і Цаа Чжы.
Біяграфія
Быў міністрам апошняга імператара дынастыі Хань Сянь-дзі (кіраваў у 189—220). Усё жыццё правёў у войнах. Падавіў паўстанне Жоўтых павязак. На працягу некалькіх гадоў вёў вайну з палкаводцамі — Люй Бу, Юань Шаа і Чжан Сюэ і перамог іх. У барацьбе з супернікамі выкарыстаў плямёны — ухуань і дзі. Заснаваў царства Вэй (220—265), якое займала тэрыторыю Паўночнага і Цэнтральнага Кітая, абвясціў Цаа Пі імператарам.
Творчасць
Большая частка вершаў Цаа Цаа — перайманне народнаму юэфу. У іх апісаны паходы, марнасць чалавечага існавання і адначасова праслаўлялася новая дынастыя. Цаа Цаа — аўтар твораў па ваенным мастацтве.
Каталанская мова
Катала́нская мо́ва (Català; таксама пашырана назва катало́нская мо́ва) — адна з раманскіх моў, уваходзіць у склад ібера-раманскай падгрупы. Родная мова каталонцаў.
Пашырана ў Іспаніі (аўтаномныя вобласці Каталонія, Валенсія, Балеарскія астравы), Францыі (гістарычная вобласць Русільён, дэпартамент Усходнія Пірэнеі), Андоры і ў г. Альгера (востраў Сардзінія, Італія). У Валенсіі каталонская мова называецца таксама валенсійскай (valencià).
Мае 2 групы дыялектаў: усходнюю (барселонскі, балеарскі, русільёнскі, альгерскі) і заходнюю (лерыданскі, валенсійскі).
У фанетыцы складаны кансанантызм, варыятыўнасць фанем, у марфалогіі і лексіцы блізкасць да аксітанскай (правансальскай) мовы.
Асаблівасць каталанскай мовы — наяўнасць асаблівых форм абвеснага ладу (vaig cantar — «я спяваў»). У сінтаксісе і лексіцы моцны ўплыў іспанскай мовы.