cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аван
Аван (Ավան) — сяло ў цэнтры марза Арагацотн у Арменіі. Сяло размешчана за 6 км на поўнач ад сяла Кош і за 24 км на паўночны захад ад цэнтра марза (вобласці) — Аштарака. На поўнач ад вёскі знаходзіцца плато гары Арагац. На захад ад вёскі размешчана сяло Лернарот, але каб да яго патрапіць трэба праехаць праз сяло Кош, якое размешчана за 6 км на поўдзень ад сяла і з’яўляецца адзіным выхадам у астатні свет, бо на поўнач ад вёскі больш населеных пунктаў няма, далей ідзе гара Цірынкатар, а за ёй Арагац. Сяло характэрна тым, што асноўнае насельніцтва вёскі складаюць езіды. Езіды найбуйнейшая этнічная меншасць ў Арменіі.
Вуліца Бялінскага (Мінск)
Вуліца Бялінскага — вуліца ў Першамайскім і Савецкім раёнах Мінска.
Размяшчэнне
Арыентавана з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Кнорына, з паўднёвага захаду прымыкае завулак Калініна, перасякае вуліцу Якуба Коласа, абрываецца і зноў пачынаецца ў глыбіні жылога масіва, далей перасякае вуліцу Усходнюю, з паўночнага ўсходу прымыкае Усходні завулак, пасля скрыжавання з якім вуліца абрываецца, трохі недаходзячы да вуліцы Леаніда Бяды. Зноў пачынаецца з іншага боку вул. Леаніда Бяды і завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Гало. Даўжыня вуліцы складае каля 1,36 км.
Чапялішке (Ігналінскі раён)
Чапя́лішке (Čepeliškė), традыцыйная беларуская назва — Чапялішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Цвярачуса. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Абай Велду
Абай Велду (አባይ ወልዱ; нар. 1965, Эфіопія) — тыграйска-эфіопскі палітык і дзяржаўны дзеяч, пераемнік Мелеса Зенаўі на пасадзе старшыні НФВТ.
Біяграфія
Нарадзіўся ў рэгіёне Тыграй у 1965 годзе. Далучыўся да НФВТ ў канцы 1970-х гг.
У 1992—2000 гг. Абай Велду быў губернатарам Цэнтральнага Тыграя. У 2000 годзе ўвайшоў у склад ЦК Народнага фронту вызвалення Тыграя і выканаўчага камітэта Рэвалюцыйна-дэмакратычнага фронту эфіопскіх народаў, а таксама атрымаў адначасова дзве пасады ў рэгіёне Тыграй — кіраўніка сельскагаспадарчага бюро і віцэ-прэзідэнта. У 2010 годзе Абай Велду стаў прэзідэнтам рэгіёна і намеснікам старшыні партыі, увайшоўшы ў бліжэйшы асяроддзе Мелеса Зенаўі. Пасля смерці апошняга ў 2012 годзе быў абраны новым старшынёй Народнага фронту. У 2017—2018 гг. Абай Велду быў зрушаны з ключавых пастоў у НФВТ і Тыграі ў выніку ўнутрыпартыйнай барацьбы. Прыхільнікі намесніка старшыні Дэбрэцыана Гебрэмікаэля абвінавацілі яго ў неэфектыўным кіраванні і некампетэнтнасці. Тым не менш, Абай Велду застаўся ў складзе ЦК НФВТ.
Беларусы Узбекістана
Беларусы Узбекістана — беларуская дыяспара ва Узбекістане. У Рэспубліцы Узбекістан пражывае каля 20 тысяч этнічных беларусаў (паводле апошняга перапісу насельніцтва 1989 годзе ва Узбекістане пражывала 29 тыс. 427 беларусаў).
Абай Велду
Біяграфія
У 2020 годзе ў Тыграі ўспыхнула ўзброенае супрацьстаянне паміж НФВТ і ўрадам Абія Ахмеда Алі. Дакладная роля Абая Велду ў дадзеным канфлікце невядома. Пасля ўзяцця тыграйскай сталіцы Мэкэле ўрадавымі войскамі ён збег у горныя раёны, дзе з паплечнікамі і іншымі высокапастаўленымі тыграйскімі чыноўнікамі хаваўся ў горных сховішчах. 10 студзеня 2021 Абай Велду быў арыштаваны эфіопскай арміяй у выніку спецаперацыі.
Беларусы Узбекістана
Асноўная колькасць этнічных беларусаў з’явілася ва Узбекістане ў часы Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945 гг.) у перыяд эвакуацыі з акупаваных тэрыторый, у Ташкенце жыў Якуб Колас.
Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт скончыў беларускі лінгвіст і перакладчык Аркадзь Мардвілка. У Ташкенцкім педінстытуце працаваў беларускі паэт, перакладчык Сцяпан Ліхадзіеўскі.
Другі этап перасялення беларусаў — спецыялісты, якія ўдзельнічалі ў аднаўленні г.Ташкента адразу пасля землятрусу 1966 года, а таксама пераезд у 1970—1975 гадах спецыялістаў з Беларусі ў сувязі з адкрыццём Ташкенцкага трактарнага завода.
Месца рассялення этнічных беларусаў — г.Ташкент, Ташкенцкая і Самаркандская вобласці, дзе пражываюць каля 2/3 агульнай колькасці беларусаў, пры гэтым у дадзеных рэгіёнах яны не маюць кампактных месцаў пражывання. 1/3 беларусаў жыве па ўсёй тэрыторыі Узбекістан амаль раўнамерна.
У 1993 годзе ў г. Ташкенце пры Інтэрнацыянальнай культурным цэнтры Узбекістана быў утвораны Беларускі культурны цэнтр (БКЦ) «Світанак».
Старшынёй БКЦ «Світанак» з 2001 года з’яўляецца Лілія Станіславаўна Белазёрава.
Арцвашэн
Арцвашэн (Արծվաշեն) /Башкенд (Başkənd), Стары Башкенд — сяло ў Закаўказзі. Згодна адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу Арменіі і дэ-юрэ села знаходзіцца ў Гехаркунікскай вобласці Арменіі, згодна адміністрацыйна-тэрытарыяльнаму падзелу Азербайджана, які фактычна кантралюе сяло, яно знаходзіцца ў Кедабекскім раёне Азербайджана. У савецкі час з'яўляўся эксклавам Армянскай ССР на тэрыторыі Азербайджанскай ССР. У жніўні 1992 года сяло было занята азербайджанскімі войскамі, а жыхары пакінулі яго.
Беларусы Узбекістана
У снежні 2006 года зарэгістраваны Беларускі культурны цэнтр г. Ангрэна, Ташкенцкай вобласці (БКЦА), які стаў другім Беларускім культурным цэнтрам на тэрыторыі Узбекістана. Старшынёй БКЦА з’яўляецца Вера Якаўлеўна Бабіцкая.
Беларуская дыяспара ва Узбекістане сумесна з Пасольствам Беларусі прымала ўдзел у традыцыйных вясновых святах Узбекістана, такіх як Наўруз і Фестываль нацыянальных культур, якія праводзяцца ў сакавіку і маі. У рамках святочных мерапрыемстваў былі прадстаўлены выступы харавога калектыву «Кацюша» і дзіцячага танцавальнага калектыву «Рух» Беларускага культурнага цэнтра «Свiтанак», нацыянальная беларуская кухня і прадметы нацыянальнай культуры.
Гаймарыт
Гаймарыт (верхнясківічны сінусіт) — запаленне слізістай. Назва ад прозвішча лекара, які ўпершыню апісаў прыкметы хваробы ў ХVІI стагоддзі. Выклікаецца парушэннем ачышчэння пазухаў праз ацёк слізістай. Ускладненне вядзе да запалення мазгавой абалонкі (менінгіт).
Папярэджанне
Хваробу прадухіляе лячэнне карыесу зубоў і запалення ў роце (парадантыт), змазванне ноздраў супрацьмікробным сродкам (аксалінавая мазь і ментолавы алей) перад выхадам на вуліцу ў халодную пару.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз агульную слабасць, закладзенасць носа, адчуванне ціску і напругі ў вобласці вачэй, шчок і верхняй сківіцы, боль у вобласці каляносных пазухаў, галаўны боль пры кашлі, чханні і нахіле галавы. Адзначаецца павышэнне тэмпературы цела і гнойныя выдзяленні з носа.
Медычы
Медычы (Medici) — італьянская дынастыя, кіравала ў Фларэнцыі як дэспаты з 1434 па 1494 гады і з 1512 па 1527 гады і як спадчыннае кіраванне з 1530 па 1737 гады. Яны запомніліся як першыя банкіры і вялікія патроны італьянскага Адраджэння.
Паходжанне
Медычы паходзілі з сялянскіх крэсаў Фларэнцыі. У ХII ст. яны перасяліліся каля касцёла Сан Ларэнца, які знаходзіўся тады за межамі горада. Пазжэй з’явілася легенда, што продкі Медычы займаліся медыцынай і былі лекарамі, а шэсць шароў сімбалізуюць пілюлі. Само слова «медычы» ў рэчаіснасці азначае «лекары», такое імя мела адна з гільдый горада, да якой належыў Ардзінга Медычы, які пераехаў у сярэдзіне ХIIІ ст. у Фларэнцыю з вёскі Муджэла. Шары сімвалізавалі фінансавую магутнасць сям’і, і яны адлюстроўвалі візантыйскія манеты — безанты. Заснавальнікі фаміліі Медычы стаялі на чале банкаўскай імперыі, заснаванай падчас росквіту Еўропы ў ХII ст., а з ХIIІ ст. члены фаміліі ўжо ўваходзілі ў склад урада, часам узначальваючы яго.
Самі яны прымалі актыўны ўдзел у барацьбе мяшчанскіх нізоў свае правы. Падчас паўстання чомпі («чусаншчыкі поўсці») Сальвестра Медычы падтрымаў паўстанцаў. Але паўстанне пацярпела паразу, і Медычы хоць і не страцілі сваёй маёмасці, але мусілі на некаторы час пакінуць справы кіравання рэспублікай.
Залаты век
Джавані д’Аверарда Медычы (1360—1429) стаў заснавальнікам вядучай лініяй роду, вёўшы шырокія гандлёва-банкаўскія аперацыі, быў папецкім банкірам, адкрыў філіялы сваёй кампаніі ў Бругэ, Парыжы, Празе, у гарадах Блізкага Усходу.
Осіпаў
Осіпаў — рускае прозвішча.
Цялякаўскі сельсавет
Цяля́каўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уздзенскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Цялякава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Уздзенскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уздзенскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Дзяржынскага раёна. У 1974 годзе скасаваны пасёлак Рабінаўка. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзешчанскага (Гарбаты, Канстанцінава, Карпілаўка, Міколка і Ялоўка) і Уздзенскага (Алёхаўка, Пятроўск, Слабодка і Цялякава) сельсаветаў.
Кір Булычоў
Бацька — Усевалад Мікалаевіч Мажэйка, паходзіў з беларускага шляхецкага роду Мажэйка гербу «Трубы». Булычоў — прозвішча маці, Марыі Міхайлаўны Булычовай.
Эстонская Евангелічная Лютэранская Царква
Эстонская Евангелічная Лютэранская Царква (эст. - Eesti Evangeelne Luterlik Kirik) - лютэранская абшчына Эстоніі. Налічвае 200 тысяч прыхаджан, з іх актыўных 50 тысяч. Узначальваецца арцыбіскупам Андрэсам Пыдэрам. Утворана ў 1949 годзе, пасля таго як ранейшы клір эміграваў у Швецыю пасля вызвалення і акупацыі Эстоніі СССР. У Швецыі сярод эстонскай эміграцыі ў 1944 годзе ўтварылася асобная Эстонская Евангелічная лютэранская царква за мяжой (ЭЕЛЦЗ)
Нясвіж
Нясві́ж  — горад на паўднёвым захадзе Мінскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Нясвіжскага раёна, каля вытокаў ракі Ушы, на балтыйска-чарнаморскім водападзеле. За 112 км на паўднёвы захад ад Мінска, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Гарадзея на лініі Мінск — Баранавічы, аўтамабільнымі дарогамі звязаны з Баранавічамі, Клецкам, Навагрудкам і аўтадарогай Мінск — Слуцк. Насельніцтва чал. (2017).
Назва
Назва Нясвіж гідранімічнага паходжання, ад назвы не лакалізаванай на сёння ракі *Нясвіжа.
Тапонім утварыўся так жа сама, як ад назвы дзвінскага прытока ракі Вяліжы (> Вяліжка) утварылася назва горада Веліж.
Корань *Nes-ṷ- (варыянт старой ṷ-асновы ад кораня *Nes-) у назвах *Нясвяча (> Нясвячка, ад *Nes-v-int-a, злучае Сяргееўскае возера з ракой Пціч) і *Несва (> Несвіца , прыток Брагінкі, у міжрэччы Дняпра і Прыпяці перад самымі іх сутокамі).
Корань *Nes- таксама ў назвах (у басейне дзесенскай ракі Нярусы), *Несла (< *Nes-l-, тры прыпяцкія ракі, адна верхнедняпроўская), *Нясета (< *Nes-et-, прытокі дняпроўскай Бярэзіны і прыпяцкай Пцічы).
Меркаваная нясвіжская рака мусіла знаходзіцца зусім паблізу пціцка-прыпяцкага агмяня рэк з назвамі ад кораня *Nes- (тры пціцкія, тры прыпяцкія), працягваючы яго на нёманскія вярхі.
Пашыральнік тыпу -iž- як у літоўскіх гідронімах тыпу Gabìžis, Gumýža, у назве дзвінскай ракі Буліжа (цячэ побач з Вяліжай). Пашыральнік -ž- выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні для вытворных формаў (varlė «жаба» — varlėža «жабка, жабуля»).
Імаверны фанетычны варыянт таго ж кораня *Nas- у назвах літоўскай ракі Nas-upis, ракі (у басейне Ловаці, на поўначы старабалцкай тэрыторыі).
Нягледзячы на папулярнасць гідронімаў ад кораня *Nes- на ўсходзе старабалцкай тэрыторыі (больш за дзясятак), семантыка яго застаецца непрасветленай.
Гісторыя
Ёсць думка, што першая ўскосная згадка Нясвіжа звязана з удзелам нясвіжскага князя Юрыя ў бітве на Калцы (1223) і менавіта яго нашчадкамі былі нясвіжскія князі Грыгорый і Іван, згаданыя пад 1388 годам. Аднак, датычнасць князёў Юрыя, Грыгорыя і Івана менавіта Нясвіжа, як і іх радавод, пакуль пэўна не вызначаны. Імаверна з канца XIII ст. Нясвіж у складзе Вялікага Княства Літоўскага. У 1430-я гады згадваецца князь Федзька Нясвіжскі, але і яго датычнасць менавіта Нясвіжа пэўна не вызначана.
Першы пэўна вядомы ўладальнік Нясвіжа — Клаўка, ён атрымаў паселішча ад вялікага князя ў 1430-я гады. Першая пісьмовая згадка Нясвіжа датавана 1445 годам і тычыцца яго перадачы пасля Клаўкі пану Мікалаю Няміравічу. Потым належаў Мантыгердавічам, у 1492 годзе перайшоў да роду Кішак, у 1513 годзе Ганна Кішчанка ўзяла шлюб з Янам Радзівілам Барадатым, Нясвіж як пасаг перайшоў да роду Радзівілаў. Пад 1499 годам згадваецца Нясвіжскі фальварак. У 1533 годзе на месцы гарадзішча быў пабудаваны драўляны Нясвіжскі замак. З 1547 года — цэнтр Нясвіжскага княства.
У XVIII ст. Нясвіж быў значным культурным цэнтрам, тут дзейнічалі: кадэцкі корпус для прыватнага войска Радзівілаў і школа флоцкіх афіцэраў (у Альбе), балетная і музычная школы, капэла і тэатр Радзівілаў. Спусташэнні прынеслі Нясвіжу шматлікія войны. У Паўночнай вайне (1700—1721) Радзівілы выступалі саюзнікамі Расіі, у сакавіку 1706 года шведскія войскі пасля аблогі занялі замак і горад, ўзарвалі ўмацаванні і бастыёны, знішчылі большую частку ваеннай амуніцыі, утапілі гарматы, раскапалі валы, разрабавалі гарадскія кляштары і касцёлы, перакапалі склеп Радзівілаў. У 1720-я Нясвіж адбудаваны М. К. Радзівілам Рыбанькай. У 1724 годзе ў Нясвіжскім замку была створана капэла, але толькі пасля 1726 года Нясвіжскі замак быў адноўлены і перабудаваны — вакол сцен узвялі новыя валы. У 1726—1736 гадах дзейнічаў чыгуналіцейны завод (спачатку як плавільня альбо ліцейня), які выпускаў гарматы для арміі Радзівіла. За ўвесь час на заводзе працавала каля 50 чал. У 1740—1791 гадах дзейнічаў прыгонны тэатр. У 1750—1791 у горадзе працавала друкарня, дзе выдаваліся падручнікі і мастацкія творы на польскай і лацінскай мовах. У 1755 годзе ў парку «Альба» пабудавалі летні палац пад назвай «Кансаляцыя».
У 1793 годзе горад быў акупаваны Расійскай імперыяй і стаў цэнтрам Нясвіжскага павета (1793—1796). У 1793—1796 Нясвіж быў цэнтрам Мінскага, Ізяслаўскага (Валынскага) і Брацлаўскага генерал-губернатарства, бо генерал-губернатар Цімафей Туталмін выбраў горад сваёй рэзідэнцыяй, з якой было зручна кіраваць трыма губернямі. З 1796 года стаў пазаштатным горадам Слуцкага павета.
Падзеі 1812 года прынеслі гораду разбурэнні і заняпад, вынікі якіх адчуваліся доўгія дзесяцігоддзі.
Толькі ў 1875 годзе Радзівілы вярнуліся ў Нясвіж, быў адрамантаваны замак, закладзены, які зараз з’яўляецца помнікам ландшафтнай архітэктуры.
Таксама ў 1875 годзе была створаная Нясвіжская настаўніцкая семінарыя, якая праіснавала да 1919 года.
21 снежня 1906 года было зарэгістравана Польскае таварыства «Асвета» ў Нясвіжы, якое займалася падтрымкай польскамоўнай адукацыі; расійскія ўлады ліквідавалі яго ў 1909 або ў 1910 годзе. Падчас выбараў да самакіравання 1909 года ў гарадскую раду была абраны 11 палякаў, 3 рускіх і 1 яўрэй.
У час Першай сусветнай вайны Нясвіж з 1915 года з’яўляецца прыфрантавым горадам. Тут размясціўся штаб расійскай 2-й арміі Заходняга фронту, знаходзіліся рэзервовыя часці. У 1917 годзе ў горадзе размяшчаліся паштова-тэлеграфная кантора, паліцэйскі прыстаў, гарадское грамадскае кіраванне, натарыус, сіроцкі суд, мужчынская і жаночая гімназіі, настаўніцкая семінарыя, мужчынскае пачатковае вучылішча, аддзяленне Расійскага таварыства Чырвонага Крыжа, пажарнае таварыства, хрысціянскія таварыствы дапамогі бедным і ўзаемнай дапамогі рамеснікаў «Попечение», таварыства дапамогі бедным яўрэям.
7 (20) лютага 1918 года горад заняла германская пяхота, якая рушыла далей на Слуцк і Бабруйск. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні Нясвіж заняты Чырвонай Арміяй. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б)Б у складзе БССР, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. 14 сакавіка 1919 года пачалося Нясвіжскае паўстанне, у часе якога польскія жыхары вызвалілі горад ад бальшавікоў; 5 дзён пазней яно было задушана, а арганізатары расстраляныя.
З 6 жніўня 1919 года да ліпеня 1920 года ў ходзе вайны Нясвіж заняты польскімі войскамі. Пасля аднаўлення савецкай улады Нясвіжскі павет з 31 ліпеня 1920 года ў складзе БССР. У кастрычніку ў горад ізноў увайшлі польскія войскі.
У пачатку Другой сусветнай вайны 17 верасня 1939 года Нясвіж заняты Чырвонай Арміяй. З 2 лістапада 1939 года ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 года цэнтр раёна Баранавіцкай вобласці.
З 28 чэрвеня 1941 года па 4 ліпеня 1944 года акупіраваны войскамі гітлераўскай Германіі. Акупанты загубілі ў Нясвіжы больш за 6000 чалавек.
27 сакавіка 1978 года ў склад горада ўключана вёска Альба Нясвіжскага сельсавета.
Эканоміка
Прадпрыемствы медыцынскай (завод медыцынскіх прэпаратаў), харчовай, швейнай прамысловасці, рыбхоз «Альба». Гасцініца «Нясвіж». Сядзіба «Нясвіжская» (турыстычныя паслугі). Нясвіж — перспектыўны цэнтр турызму міжнароднага значэння.
Нава Ладына
Нава Ладына (Нова́ Лодина) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Аляксандр Ваньковіч
Аляксандр Ваньковіч  (Aleksander Wańkowicz;, Пухавічы — ) — польскі ваенны дзеяч, палкоўнік аэранаўтыкі Польскіх Войскаў.
Альберт Бакіноўскі
Альберт Бакіноўскі ( — 1978) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.
Біяграфія
Нарадзіўся 4 лютага 1897 года. Паходзіў з беларускай каталіцкай сям’і.
У 1915 годзе паступіў на 1-ы курс Імператарскай духоўнай каталіцкай семінарыі ў Петраградзе. У сувязі з прыходам да ўлады бальшавікоў і закрыццём царкоўна-рэлігійных навучальных устаноў прадоўжыў вучобу ў Пінску.
Пасвячоны ў святары 12 чэрвеня 1921 года ў горадзе Улацлаўку (Польшча). Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў на Палессі. У сярэдзіне 1920-х гадоў працаваў у Століне. Пазней служыў пробашчам у мястэчку Камянец-Літоўскі (1921—1934) і ў Шарашове Пружанскага павета Палескага ваяводства. Звязаны з Беларускай хрысціянскай дэмакратыяй. Матэрыяльна падтрымліваў выданне беларускіх каталіцкіх часопісаў і газет. Браў удзел у беларусізацыі нацыянальна-рэлігійнага жыцця Заходняй Беларусі. Выступаў з казаннямі на беларускай мове.
Пасля Другой сусветнай вайны працаваў рэзідэнтам у парафіі Слізаў Сыцаўскага дэканата (Вроцлаўскае ваяводства). Памёр у 1978 годзе.
Паднева
Паднева, Паднеўка — рака ў Маларыцкім і Брэсцкім раёнах Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Каменка (басейн Мухаўца).
NGC 4365
NGC 4365 (іншыя абазначэнні — UGC 7488, MCG 1-32-48, ZWG 42.83, VCC 731, PGC 40375) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Княжы тракт
Сляды Княжага тракта часткова захаваліся ў Збаражскім (каля сёлаў Максыміўка і Раманавэ Сэло), Підвалачыскім (каля сёлаў Жэрэбкы, Каладзііўка, Полупаніўка, Стары Скалат, Навасілка), Гусятынскім (каля сёлаў Вікно і Краснэ) раёнах. У XV—XVII стст. частка Княжага тракта была вядомая як Чорны шлях.
Зімовы пейзаж. Вятка
'''Зімовы пейзаж. Вятка (Іншыя вядомыя назвы — «Ратонда ў Аляксандраўскім садзе», «У старадаўнім парку»)''' — пейзаж С. Ю. Жукоўскага, напісаная ім у 1921 годзе падчас знаходжання ў Вятцы.
Месца дзеяння
быў створаны восенню 1825 пры губернатары А. І. Рыхлеўскім пасля наведвання Вяткі імператарам Аляксандрам I. Афіцыйнае адкрыццё саду адбылося 30 жніўня 1835 года.
Дзве ратонды і іншыя архітэктурныя элементы парку былі спраектаваныя А. Я. Цімафеевым , але можна сустрэць памылковую інфармацыю, што іх аўтар —. Ратонды, уваходны партал і рашотку Аляксандраўскага саду можна паставіць у шэраг лепшых дасягненняў рускай садова-паркавай архітэктуры перыяду позняга класіцызму. Ансамбль Аляксандраўскага саду па праве лічыцца адным з лепшых твораў паркавай архітэктуры правінцыйнага класіцызму.
С. Ю. Жукоўскі разам з сям'ёй пражыў у Вятцы з 1919 года да мая 1921 года, у гэты час і была напісана карціна.
Апісанне карціны
Пад яркім, ужо амаль вясновым небам, касыя ярка-блакітныя цені перасякаюць заснежаную паркавую алею з пратаптанымі ў ёй ледзь прыкметнымі сцежкамі. Яркія ў бэзавай смузе галінкі кустоў і дрэў, насычаная і сакавітая зеляніна елак і лёгкае яркае сіняе неба над цішынёй старога парку.
Новы Стаў (Львоўская вобласць)
Новы Стаў (Но́вий Став) — вёска ў Кам’янка-Бузькім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Маскоўскі раён (Мінск)
Маскоўскі раён — адміністрацыйны раён Мінска. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы горада. Створаны ў 1977 годзе ў выніку кампаніі па разбуйненню раёнаў горада. Плошча: 2,4 тыс. га. Насельніцтва: 270 тыс. чалавек, шчыльнасць: 9,008 тыс. чал./км², што ў 1,3 разы вышэй сярэднягарадского паказчыка. Нацыянальны склад: беларусаў — 82 %, рускіх — 14 %, украінцаў — 2 %. На тэрыторыі раёна размешчаны Дом Урада, Мінгарвыканкам, ГУУС Мінгарвыканкама, восем міністэрстваў, пасольствы.
Эканоміка
45 прамысловых прадпрыемстваў з агульнай колькасцю працаўнікоў 16,5 тыс. чалавек. Найбольш буйныя з іх ААТ «Белмедпрэпараты», ААТ «Галантэя», заводы «Альмагор» і «Калібр», Мінскі камбінат сілікатных вырабаў, СП «Ле-Гранд», СП «Беліта», ТАА «Сівельга».
Культурны ўплыў
На тэрыторыі раёна знаходзяцца вядучыя ўстановы адукацыі Беларусі: Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, Беларускі дзяржаўны медыцынскі інстытут. Тут размешчаны Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр, Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага, Рэспубліканскі палац культуры «Юнацтва», Міжнародны адукацыйны цэнтр.
Свідзерскі сельсавет
Свідзе́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Свідзераў.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года Свідзерскі (Свідзера-Мілаград-Глыбаўскі) сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Падалескага сельсавета.
Мікраклін
Мікраклін (ад μικρός — маленькі і — нахіляю) — шырока распаўсюджаны пародаўтваральны мінерал класа сілікатаў групы палявых шпатаў, калі-натравы палявы шпат, алюмасілікат калію каркаснай будовы.
Назва звязана з тым, што вугал паміж плоскасцямі спайнасці ў гэтага мінерала толькі на 20' адрозніваецца ад прамога вугла.
Склад (%): К2О — 16,93; Al2O3 — 18,35; SiO2 — 64,72.
Фёдар Мацвеевіч Іванчанка
Фёдар Мацвеевіч Іва́нчанка (нар., в. Александрыя, Шклоўскі раён) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў саратаўскія будаўнічы тэхнікум імя Леніна (1950) і політэхнічны інстытут (1967). 3 1952 года, пасля службы ў Савецкай Арміі, працаваў у праектных арганізацыях Саратава. Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. У 1964—1968 гадах галоўны спецыяліст, галоўны архітэктар будаўнічага аддзела інстытута «Саратаўпрампраект».
3 1968 у Мінску ў інстытуце «Белдзяржпраект», галоўны архітэктар праектаў (1969—1971), кіраўнік майстэрні (1971—1984); у 1971—1989 у інстытуце «Мінскграмадзянпраект».
Пасля рэарганізацыі СА СССР у 1992 годзе з’яўляўся членам Беларускага Саюза архітэктараў, на працягу шэрагу гадоў уваходзіў у склад яго праўлення. У 1992—1997 гадах з’яўляўся кіраўніком персанальнай творчай майстэрні пры Саюзе архітэктараў.
Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы ў Расіі: будынак гарадскога райсавета, гасцініца «Саратаў» (1963), Палац культуры завода тэхнічнага шкла (1967), абласнога Дом Саветаў на (1969, у сааўтарстве) у Саратаве; санаторый «Волга» ў Шумейцы Энгельскага раёна Саратаўскай вобласці (1968, у сааўтарстве з І. Д. Карпавай ), лабараторныя і вытворчыя будынкі прампрадпрыемстваў.
Асноўныя работы на Беларусі: інтэрнат Дзяржбуда Беларусі па вул. Калектарнай (1972), будынак інстытута «Мінскграмадзянпраект» (1972, у сааўтарстве) у Мінску; туберкулёзны дыспансер (1975) і анкалагічная бальніца (1986, у сааўтарстве) у в. Бараўляны Мінскага раёна; забудова г. Салігорска і яго адміністрацыйна-грамадскага цэнтра (1968—1986, кіраўнік аўтарскага калектыву) : кінатэатр «Зорка Венера» (1974), дом быту (1979), ВА «Беларуськалій» (1980); 15-павярховыя жылыя дамы з установамі абслугоўвання (1980—1982);  (1982), інтэрнат гасцінічнага тыпу ВА «Беларуськалій» па вул. Леніна і Каржа (1982).
Вынаходствы
Патэнтаўладальнік і аўтар вынаходства «Чарапіца „ЭФЕКТ“ (патэнт № 1006, выдадзена Дзяржаўным патэнтавым ведамствам Рэспублікі Беларусь, зарэгістравана ў дзяржаўным рэестры вынаходстваў 20 сакавіка 1995).
Конкурсы
Неаднаразовы ўдзельнік усесаюзных, рэспубліканскіх гарадскіх аглядаў-конкурсаў, адзначаны граматамі і дыпламамі Саюза архітэктараў СССР і Саюза архітэктараў БССР. Аўтар конкурсных праектаў „Пантэон вялікім людзям“ у Маскве (1954); помнік У. І. Леніну на Ленінскіх гарах у Маскве (1958); мемарыял у Гжацку ў гонар 25-годдзя выхаду чалавека ў космас (1986); помнік Перамогі ў Маскве (1986), заказны конкурсны праект помніка замагарам за Савецкую ўладу на Кастрычніцкай плошчы ў Мінску (1989); помнік воінам-інтэрнацыяналістам у Мінску (1989); Свята-Траецкі храм (1989); помнік ахвярам рэпрэсій у Курапатах {2003).
Узнагароды
Узнагароджаны дыпломам Саюза архітэктараў СССР (1962), сярэбраным медалём ВДНГ СССР за забудову г. Салігорска (1978); знакам «Ударнік дзявятай пяцігодкі» (1975) і Ганаровымі граматамі Дзяржбуда БССР за вялікі ўнёсак у развіццё архітэктуры і горадабудаўніцтва ў рэспубліцы (1977, 1979), ганаровымі граматамі інстытута «Мінскграмадзянпраект» (1979), медалём «Ветэран працы» (1983), Граматай Свяшчэннага Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы (1989).
Мінск-22
Тэхнічныя характарыстыкі
Хуткадзейнасць: каля 56 тысяч аперацый/сек; Час выканання асноўных аперацый:
Праграмнае забеспячэнне
Для Мінск-22 было распрацавана досыць багатае праграмнае забеспячэнне:
Якаў Кірылавіч Міхалёў
Якаў Кірылавіч Міхалёў (нар. г., Машкова, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне земляробства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1974).
Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1931 годзе. Працаваў настаўнікам у Дрыбіне. У 1940 годзе пераведзены ў пасёлак Турскавы (Рагачоўскі раён) на пасаду намесніка дырэктара доследнай станцыі. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся ў камандзіроўцы ў Брэсце. У ліпені—лістападзе 1941 г. удзельнічаў у баях на Бранскім фронце, атрымаў кантузію і пасля лячэння дэмабілізаваны ў пачатку 1942 г. Да 1946 года працаваў у горадзе Халтурын Кіраўскай вобласці дырэктарам тэхнікума і дырэктарам вучэбнай гаспадаркі. У 1946 годзе вярнуўся на радзіму і ў 1947 годзе абараніў дысертацыю кандыдата сельскагаспадарчых навук. У 1947 годзе прызначаны дырэктарам доследнай станцыі. З 1959 г. на Магілёўскай абласной сельскагаспадарчай доследнай станцыі (да 1970 г. намеснік дырэктара) у вёсцы Дашкаўка Магілёўскага раёна.
Навуковая і грамадская дзейнасць
Я. К. Міхалёву належаць больш за 200 навуковыя прац па агратэхніцы збожжавых і зернебабовых культур. У 1954 годзе апублікаваў манаграфію «Паляпшэнне лугоў і пашаў БССР». Быў членам Савета Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. Неаднаразова абіраўся дэпутатам мясцовых Саветаў.
Хельмэ (воласць)
Хе́льмэ (Helme vald) — воласць на поўдні Эстоніі. Уваходзіць у склад павета Валгамаа і размешчана ля мяжы з Латвіяй.
Геаграфічнае палажэнне
Плошча тэрыторыі — 313 км². На 1 студзеня 2010 года колькасць насельніцтва складала 2269 чалавек.
Чапіеяй
Чапіе́яй (Čepiejai) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Губавы. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Ятвягы (Мастыскі раён)
Ятвягы (Ятвя́ги) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вауда-Канавезэ
Ваўда-Канавезэ (Vauda Canavese) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1410 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 201 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 10070. Тэлефонны код — 011.
Бітва пры Лінданісэ
Бітва пры Лінданісэ (15 чэрвеня 1219 года) — бітва паміж войскам дацкага караля Вальдэмара II і аб’яднанымі сіламі паганцаў-эстаў, якая адбылася непадалёк ад цяперашняга Таліна падчас Паўночных Крыжовых паходаў і якая скончылася перамогай датчанаў. Разгром эстонскага войска дазволіў Вальдэмару II захапіць вялікую частку Эстоніі і заснаваць на гэтых землях герцагства Эстляндскае.
Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх
Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх (ХАХЛ) — звужэнне дыхальных шляхоў праз бранхіт і эмфізэму лёгкіх, што абмяжоўвае паток паветра і абцяжарвае дыханне. У 2009 г. ад хваробы пакутвала 210 млн чалавек.
Праявы
Хвароба выяўляецца праз дыхавіцу (адчуванне недахопу паветра), макроцце ў выглядзе сумесі сліны і слізі ў дыхальных шляхах, хранічны кашаль.
NGC 4366
NGC 4366 (іншыя абазначэнні — MCG 1-32-50, ZWG 42.87, VCC 745, PGC 40421) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лявонцьева (Сафонаўскі раён)
Лявонцьева (Леонтьево) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 7 жыхароў (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 38 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 3 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вязьма. За 8 км на паўночны захад ад вёскі чыгуначная станцыя Алфёрава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Старасельскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Эсхат Манібаевіч Мухаметаў
Эсхат Манібаевіч Мухаметаў (нар., Ібрайкіна, Башкартастан) — беларускі вучоны ў галіне раслінаводства. Доктар сельскагаспадарчых навук (1991), прафесар (1995).
Біяграфія
Скончыў Адэскі сельскагаспадарчы інстытут (1952) і Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію (1955). З 1966 у БСГА. Аўтар звыш 110 навуковых прац па раслінаводстве збожжавых культур.
Ульяна Аляксандраўна
Ульяна Аляксандраўна (1331 — 17 сакавіка ) — княжна цвярская, вялікая княгіня літоўская — 2-я жонка Альгерда.
Біяграфія
Да 2019 года сучасных даследаванняў біяграфіі Ульяны Аляксандраўны не было, літаратура абмяжоўвалася энцыклапедычнымі артыкуламі, між тым яе жыццё даволі добра асветлена крыніцамі (напр. Кароткі звод).
Пасля смерці Альгерда (1377) атрымала ў дажывотнае Віцебск, дзе выхоўвала малодшага Альгердавіча — Свідрыгайлу. З 1384 была ў Віцебску фактычна ў ссылцы, у Крэўскім дагаворы ўжо не згадваецца, аднак і далей актыўна спрабуе ўдзельнічаць у палітыцы. Паводле сведчання немцаў, Ягайла даў Вітаўту Луцк па радзе Ульяны, верагодна, такім чынам яна хацела захаваць Трокі за Скіргайлам.
Пазнейшыя крыніцы прыпісваюць Ульяне будаўніцтва каменнай сцяны вакол Ніжняга Віцебскага замка.
Перад смерцю прыняла пострыг з імем Марына. Пахаваная ў пячорах Кіева-Пячорскай лаўры.
Шышоравычы
Шышоравычы (Шишо́ровичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Пажэжынка
Пажэжынка, канал Пажэжынка — рака ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Рыта. Даўжыня 9,8 км. Пачынаецца за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Струга, вусце за 0,5 км на поўнач ад вёскі Лешніца. Рэчышча каналізаванае.
Халопава (Гагарынскі раён)
Халопава (Холопово) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пакроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Лясное (Сафонаўскі раён)
Лясное (Лесное) — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 292 жыхара (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 13 км на поўнач ад горада Сафонава, за 14 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вапец. За 6 км на ўсход ад сяла чыгуначная станцыя Вадзіна на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Вадзінскага сельскага паселішча.
Эканоміка
Школа, дом культуры, два крамы.
Храм Юпітэра (Спліт)
Юпітэраў храм (Jupiterov hram) — захаваны рымскі храм, частка палаца ў Спліце, аб'ект Сусветнай спадчыны.
Храм быў пабудаваны ў 295—305 гг. н. э. імператарам Дыяклетыянам і прысвечаны Юпітэру. Уваход у храм упрыгожвалі два сфінксы, зробленыя па спецыяльным заказе. Будынак быў размешчаны ў заходняй частцы комплексу побач з перыстылем. У 305 годзе Дыяклетыян пакінуў пасаду імператара і будаўніцтва храма было спынена.
Пазней, з прыходам хрысціянства ў Далматыю, храм быў ператвораны ў баптыстэрый, а крыпта атрымала імя Святога Фамы. У XI стагоддзі была ўзведзена званіца, разабраная ў 1840-х гг. Унутры храма знаходзяцца грабніцы, дзе былі пахаваныя мясцовыя архіепіскапы Іаан і Лаўр (Лоўра); таксама захавалася статуя Святога Іаана.
Вайсковы завулак (Мінск)
Размяшчэнне
Размешчана паміж вуліцай Румянцава і Бранявым завулкам, арыентаваны з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Фрунзэ, перасякае вуліцу Захарава, завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Змітрака Бядулі. Даўжыня завулка складае каля 600 м.
Паркі
Завулак пачынаецца ад Цэнтральнага дзіцячага парку імя Максіма Горкага. Перасякае бульвар па няцотным боку вуліцы Захарава.
Студзёнка
Назву Студзёнка маюць:
Гісторыя Сінгапура
Упершыню Сінгапур згаданы ў кітайскіх хроніках яшчэ III ст.н.э. пад назвай Пу Лу Чун, што з'яўляецца транслітарацыяй яго малайскай назвы Пулау Уджонг (востраў каля краю).
Сярэднія вякі
У сярэднявеччы востраў Сінгапур быў аплотам малайска-інданезійскай імперыі Шрывіджая, з цэнтрам на Суматры, і меў яванскую назву Тэмасек (гэта вядома з эпічнай паэмы 1365 года). Тэмасек нейкі час быў важным гандлёвым цэнтрам, але потым прыйшоў у заняпад. Засталося вельмі мала сведчанняў аб гэтым горадзе, акрамя асобных археалагічных знаходак. З ХIV стагоддзя Сінгапур трапіў пад уплыў імперыі Маджапахіт і Сіамскага каралеўства, вядомых як часткі "Індасферы" або "Вялікай Індыі".
Брытанская калонія
У 1819 годзе сэр Рафлз, брытанскі губернатар Явы і прадстаўнік Брытанскай Ост-Індыйскай кампаніі, убачыў у Сінгапуры падораны самой прыродай шанец стварыць выгодны порт і заключыў дагавор з султанам Джахора аб стварэнні ў Сінгапуры гандлёвай зоны з дазволам іміграцыі розных этнічных груп. Рафлз заснаваў тут факторыю Сінгапур. Брытанцы атрымалі поўны суверэнітэт над востравам у 1824 годзе і Сінгапур стаў адной з брытанскіх калоній у праліве (Стрэйтс-Сетлментс) ў 1826 годзе. Англічане надавалі востраву вялікае значэнне як важнаму пункту на шляху да Кітая і неўзабаве вакол факторыі вырас горад — адзін з найбольшых цэнтраў Паўднёва-Усходняй Азіі. За першыя 40 гадоў брытанскага панавання насельніцтва вострава павялічылася з 1 да 80 тыс. чалавек, на палову за кошт китайцаў. Пасля крушэння кампаніі Рафлза у 1859 годзе Сінгапур быў далучаны да Брытанскай Індыі — калоніі Брытанскай імперыі.
Падчас першай сусветнай вайны ў 1915 годзе ў Сінгапуры паўстаў гарнізон індыйскіх сіпаяў. Справакавалі бунт чуткі, быццам сіпаяў збіраюцца адаслаць на вайну супраць адзінаверцаў-асманаў. У міжваенны перыяд, рэалізуючы "Сінгапурскую стратэгію" — палітыку стрымлівання Японіі — брытанцы збудавалі на востраве самую магутную на ўсход ад Суэца марскую базу.
Другая сусветная вайна
Падчас Другой Сусветнай вайны Японія захапіла Малайзію і перамагла ў бітва пры Сінгапуры, калі непадрыхтаванае англійскае войска не здолела аказаць супраціў, нягледзячы на сваю значную колькасную перавагу. 15 лютага 1942 года брытанскі 60тысячны гарнізон капітуляваў і Сінгапур перайшоў пад уладу Японіі. Уінстан Чэрчыль назваў падзенне Сінгапура "найгоршай катастрофай і найвялікшай капітуляцыяй у брытанскай гісторыі. Японцы ж перайменавалі горад у Syonan-to ("Свет на поўдні"), імператарская прапаганда назвала захоп крэпасці тым пунктам з якога пачнецца канчатковая перамога; хто ведаў, што гэта стане апошнім вялікім поспехам самураяў. Японскія акупанты праводзілі этнічныя чысткі, у выніку якіх паводле розных ацэнак загінулі ад 5 да 70 тысяч кітайцаў. Брытанская армія планавала вызваліць Сінгапур у 1945, але штурмаваць востраў не прыйшлося: у верасні 1945 года краіна ўзыходзячага сонца капітулявала.
Незалежнасць
У 1959 годзе Сінгапур стаў самакіруючайся дзяржавай у складзе Брытанскай імперыі, пасля выбараў пасаду прэм’ер-міністра заняў Лі Куан Ю. У 1963 годзе па выніках рэферандуму краіна ўвайшла ў склад Малазійскай Федэрацыі разам з Малаем, Сабахам і Саравакам. Аднак 7 жніўня 1965 года ў выніку канфлікту Сінгапур быў выключаны са склада Малайзіі і праз два дні абвясціў аб незалежнасці. Урад Партыи народнага дзеяння (ПНД), напачатку на чале з прэм’ер-міністрам Лі Куан Ю, з лістапада 1990 г. — Го Чок Тонгам, ажыццяўляла палітыку прыцягнення замежнага капіталу і развіцця рыначнай эканомікі, што прывяло да хуткага эканамічнага росту Сінгапура і ператварэння яго да пачатку 1990-х гадоў у адну з найбольш развітых краін Азіі.
Франц Іозеф Галь
Франц Іозеф Галь (Franz Joseph Gall;, Ціфенбрун, Аўстрыя — , Мон-Руж, каля Парыжа) — аўстрыйскі ўрач і анатам, стваральнік фрэналогіі.
На аснове анатамічных даследаванняў і шматлікіх назіранняў над рознымі групамі людзей Галь прыйшоў да высновы, што цэнтры душэўнага жыцця сканцэнтраваны не ў жалудачках мозгу, як тады лічылі, а ў мазгавых звілінах. Анатамічныя працы Галя мелі даследчую аснову, у той жа час прапанаваная ім класіфікацыя псіхічных здольнасцяў была зусім адвольнай. Гэтак жа адвольнымі былі і меркаванні Галя аб лакалізацыі гэтых здольнасцяў у розных участках вялікіх паўшар’яў мозгу, хоць сама ідэя лакалізацыі псіхічных функцый з’явілася важным этапам у тэорыі псіхалогіі. Галь лічыў, што адрозненні ў мазгавых звілінах павінны адбівацца на знешняй форме чэрапа, а па гэтых апошніх можна судзіць аб псіхічных здольнасцях чалавека. Гэтыя меркаванні і ляглі ў аснову фрэналогіі, якая атрымала ў 19 ст. велізарную папулярнасць. Фізіялагічныя даследаванні паказалі беспадстаўнасць фрэналогіі.
Берагава-Слабадскі сельсавет
Берагава-Слабадскі́ сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Берагавая Слабада.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Горвальскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Горвальскага сельсавета.
Гіхон
Гіхон, або Геон (גיחון) — біблейская рака, што выцякае з рая. Мяркуецца, што назва паходзіць ад дзеяслова גיח «вырывацца наперад». Звычайна гэты дзеяслоў дапасуецца да рэк, што вырываюцца з зямлі, або да дзіцяці падчас працэса нараджэння.
У кнізе Быцця паведамляецца, што гэта адна з 4 рэк, якія бяруць пачатак у раі, яна абцякае краіну Куш. Тэолагі і гісторыкі імкнуліся атаесамляць Гіхон з Нілам, Блакітным Нілам, пратокай ракі Еўфрат і іншымі рэкамі, што існуюць або існавалі на самой справе. Аднак пытанне аб магчымай лакалізацыі ракі Гіхон і краіны Куш застаецца спрэчнай.
Назвы Гіхон і Геон пазней выкарыстоўваліся ў тапаніміцы і найменні архітэктурных пабудоў. Так, у Кедронскай даліне існавала крыніца Гіхон, у якой Марыя паласкала пялёнкі маленькага Ісуса.
NGC 4367
NGC 4367 — падвойная зорка ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чапукай
Чапу́кай (Čepukai), традыцыйная беларуская назва — Чапуканы  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Гайдзе, каля возера Апвардай. Насельніцтва 43 чал. (2001 г.).
Венаўс
Венаўс (Venaus) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 962 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 49 чал./км². Займае плошчу 20 км². Паштовы індэкс — 10050. Тэлефонны код — 0122.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Biagio Vescovo e Martire.
Шырайкіна
Шырайкіна (Ширяйкино) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пакроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ложкіна (Сафонаўскі раён)
Ложкіна (Ложкино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 13 жыхароў (2007).
Хумулі (воласць)
Хумулі (Hummuli) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Валгамаа.
Палажэнне
Воласць знаходзіцца паміж двума адзінымі гарадамі павета — Валга і Тырва. У паўднёвай частцы мяжуе з Латвіяй. Плошча воласці — 162,7 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2006 года складала 1060 чалавек.
Спасылкі
Сайт волости
Беларусы ў Аргенціне
Беларусы ў Аргенціне — частка беларускай дыяспары, якая сфарміравалася пераважна ў XX стагоддзі. У Аргенціне беларусы жывуць у асноўным у правінцыі Буэнас-Айрэс.
Іміграцыя з Беларусі да Першай Сусветнай вайны
Эміграцыя з Беларусі ў Аргенціну да Першай Сусветнай вайны застаецца збольшага не вывучанай і не задакументаванай. Статыстычны іміграцыйны ўлік у Аргенціне праводзіцца з 1857. Ад гэтага году і да 1915 у Аргенціну выехалі з Расійскай імперыі 161 422 чал. Аднак, гэтая статыстыка не фіксавала этнічную прыналежнасць і веравызнанне імігрантаў, а тольку краіну, адкуль яны выехалі.
Ёсць меркаванні, што першыя імігранты з Беларусі трапілі ў Аргенціну пасля 1812 года — гэта былі жаўнеры Літоўскага легіёна генералаў Кнішэвіча і Рынкевіча, які ваяваў на баку Напалеона і пасля вайны ў значнай сваёй частцы эміграваў у Францыю, адкуль потым невядомая колькасць трапіла ў Аргенціну.
Прыводзіцца лічба ў 5621 эмігрантаў з Меншчыны, якія прыбылі ў Аргенціну ў 1907 г., але дакладныя першакрыніцы гэтай інфармацыі невядомыя. На думку аргенцінскага загадчыка статыстыкі, за 20 гадоў да 1910 у рэспубліцы засталося 85 тыс. выхадцаў з Расіі
Міжваенны перыяд
Лепей задакументаваная іміграцыя ў Аргенціну з Заходняй Беларусі ў міжваенныя часы. Асабліва моцны рух беларусаў у гэту краіну пачаўся ў 1926—27 і з гэтага часу штогод павялічваўся. Прыток эмігрантаў у Аргенціну заахвочваўся рэгуляваўся яе ўрадам.
Пераважна іміграцыя складалася з мужчын, якія прыязджалі на заробкі. Статыстычныя звесткі пра колькасць перасяленцаў у Аргенціну вельмі супярэчлівыя. Дакладная колькасць імігрантаў з Беларусі невядомая, паводле экспертных ацэнак, лік ідзе на дзясяткі тысяч Найбольш верагоднай з’яўляецца лічба ў 100 тыс. чал., атрыманая на аснове падлікаў Аб’яднання беларусаў у Аргенціне.
Многія заходнебеларускія перасяленцы далучыліся да прафесійнага руху і Кампартыі Аргенціны. У канцы 1920-х — сярэдзіне 1930-х г. дзейнічаў Саюз украінскіх і беларускіх работніцкіх арганізацый у Аргенціне (у 1934 3 тыс. чл.). Супрацьстаянне ўкраінскіх, нацыянал-камуністаў і беларускіх камуністаў-касмапалітаў, ганенні з боку ўлад у сувязі з палітызацыяй Саюза (прасавецкі ўплыў) прывялі да развалу гэтага згуртавання.
Кансалідацыі суродзічаў у Аргенціне садзейнічалі культурна-асветнае таварыствы «Грамада» (1934, Буэнас-Айрэс), «Культура» (1936, Нуэва-Пампейя), «Белавежа» (1938, Авельянеда), бібліятэка імя І. Луцкевіча (1937, Вілья-Крэспо). У маі 1939 года разам са згуртаваннямі «Якуб Колас», «Мінск» і інш. яны аб’ядналіся ў Федэрацыю беларускіх таварыстваў, якая склікала канферэнцыі, выдавала гістарычна-літаратурны альманах. Дзейнасць яе вызначалася прасавецкімі настроямі, арыентацыяй на рускую культуру.
У 30-я — 40-я гады існавала Бібліятэка імя Івана Луцкевіча, тэатральны гурток, выдаваліся беларускія календары, насценныя газеты на беларускай і рускай мовах.
Пасля Другой Сусветнай вайны
Пасля вайны шэрагі беларускай дыяспары ў Аргенціне папоўніліся за кошт новых уцекачоў з Беларусі. Беларусы былі раскіданыя па розных арганізацыях, пераважна прасавецкага кірунку.
З 1947 года Кастусь Мерляк стаў на чале незалежніцкага, антысавецкага Згуртавання беларусаў у Аргенціне. З 1948 года ён жа ўзначальваў таксама прадстаўніцтва Рады БНР у гэтай краіне.
У пачатку 50-х у Аргенціне існавала арганізацыя беларускіх ветэранаў Другой Сусветнай вайны — Згуртаванне беларускіх камбатантаў у Аргенціне. Старшынёй арганізацыі ў 1951 г. быў Уладзімір Другавец.
Рэпатрыяцыя
У другой палове 50-х гадоў і ў 60-х гг. назіралася хваля вяртання беларусаў у БССР пад уплывам агітацыі з боку савецкага пасольства. Дыяспара з 40-х гадоў знаходзілася пад моцным расійска-савецкім уплывам і таму была ўспрымальная да агітацыі на карысць вяртання ў Беларусь.
Сучаснасць
У канцы ХХ ст. арганізаванага нацыянальна-культурнага жыцця ў асяроддзі выхадцаў з Беларусі ў Аргенціне не было. Беларускія эмігранты і іх нашчадкі гуртаваліся тут у культурна-спартыўных клубах, што аб’ядноўваюць перасяленцаў з краін былога СССР (клубы імя В. Бялінскага, М. Горкага, У. Маякоўскага, «Дніпро» ў Буэнас-Айрэсе, «Аўрора» ў Мар-дэль-Плата, «Івана Франко» ў Санта-Фе і інш.).
У 2010 годзе ў горадзе адкрыўся Цэнтр беларускай культуры імя Кастуся Каліноўскага. У Цэнтры праводзіцца навучанне па наступных напрамках: беларуская мова, урокі музыкі і народных спеваў, разьба па дрэве, жывапіс, беларуская вышыўка, гісторыя і культура Беларусі. У верасні 2012 года ў г. Лавальёл на базе клуба славянскай дыяспары «Дніпро» і Цэнтра беларускай культуры імя Кастуся Каліноўскага адбылося святкаванне юбілейных датаў выдатных беларускіх паэтаў: Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Танка.
Лісічына (Сафонаўскі раён)
Лісічына (Лисичино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 2 жыхара (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 13 км на поўнач ад горада Сафонава, за 14 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вапец. За 8 км на ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя Вадзіна на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Вадзінскага сельскага паселішча.
Карула (воласць)
Ка́рула (Karula) — воласць на поўдні Эстоніі, у складзе павета Валгамаа.
Палажэнне
Плошча тэрыторыі — 230 км². На 1 студзеня 2011 года колькасць насельніцтва складала 1025 чалавек.
У непасрэднай блізкасці ад заходняй мяжы воласці знаходзіцца павятовы горад Валга. Таксама, заходняя частка мяжуе з Латвіяй.
Ваёц-Дзор
Ваёцдзо́рская во́бласць (Վայոց Ձորի մարզ) — вобласць у Арменіі. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ехегнадзор, іншыя гарады — Джэрмук, Вайк. Ваёцдзорская вобласць — найменш населеная сярод абласцей Арменіі. Вобласць мяжуе на захадзе з Арарацкай вобласцю, на поўначы з Гехаркунікскай вобласцю, на паўночным усходзе з Шаўмянаўскім раёнам Нагорна-Карабахскай Рэспублікі, на ўсходзе з Сюнікскай вобласцю і на поўдні з Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікай.
Праходзіць будаванне тунэля Джэрмук—Арпа—Севан, пабудавана новая здраўніца «Рэзорт», лінная дарога і новы водаканал «Гндэваз».
Буда (значэнні)
Назву Буда маюць:
Сапраўдная кроў
Рэальная кроў, або Сапраўдная кроў (True Blood) — амерыканскі драматычны тэлесерыял з элементамі чорнага гумару, паводле серыі раманаў The Southern Vampire Mysteries амерыканскай пісьменніцы Шарлін Харыс. Серыял створаны Аланам Болам у супрацоўніцтве з каналам HBO. Прэм’ера адбылася 7 верасня 2008 года. Прэм’ера другога сезона адбылася на канале HBO 14 чэрвеня 2009 года. Выйшла 4 сезоны.
Дзеі серыяла Рэальная кроў адбываюцца ў невялікім горадзе Бон-Тэмс у штаце Луізіяна і разгортваюцца вакол адносін галоўных персанажаў: афіцыянткі-тэлепаткі С’юкі Стэкхаус (Ана Пакуін) і вампіра Біла Комптана (Стывен Моер).