cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святлана Піліпаўна Мусіенка
Біяграфія
У 2019 годзе атрымала ўзнагароду POLONICUM, якую прызнае Варшаўскі ўніверсітэт замежнікам за выключны ўнёсак у папулярызацыю польскай мовы, культуры і гісторыі за межамі Польшчы. Аўтарка больш за 300 навуковых прац, якія друкаваліся ў Беларусі, Польшчы, Расіі, Украіне, Швейцарыі. Навуковыя інтарэсы: польскі раман XIX—XX стагоддзяў; жанрава-стылявыя асаблівасці польскай прозы; беларуска-польскія літаратурныя сувязі; імагалогія; мемуарна-дзённікавыя жанры.
Памерла 8 жніўня 2023 года ў Гродне.
V стагоддзе да н.э.
'''V стагоддзе да н. э.'''
Вадзім Генадзевіч Махнеў
Вадзім Генадзевіч Махнеў — беларускі вясляр.
Расасна
Раса́сна (, Росасно) — аграгарадок (былая вёска) у Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Маласавінскага сельсавета.
Вадзім Генадзевіч Махнеў
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах Махнеў атрымаў бронзавы медаль у дыстанцыі 2500 м у каяку сярод мужчын у пары з Раманам Петрушэнкам.
Расасна
Геаграфічнае становішча
Аграгарадок знаходзіцца за 17 км на паўночны ўсход ад Дуброўна, 109 км ад Віцебска, на правым беразе ракі Дняпро пры ўпадзенні ракі Расасенкі.
Вадзім Генадзевіч Махнеў
На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 у Пекіне Петрушэнка атрымаў залаты медаль у дыстанцыі 1000 м у каяку сярод мужчын у чацвёрцы з Раманам Петрушэнкам, Аляксеем Абалмасавым і Артурам Літвінчуком, а таксама бронзавы медаль у дыстанцыі 2500 м у каяку сярод мужчын у пары з Раманам Петрушэнкам.
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Расасна
Гісторыя
Расасна вядома з 16 стагоддзя як уладанне Глябовічаў у Аршанскім павеце ВКЛ. З 1772 года мястэчка Аршанскага, пазней Горацкага паветаў Магілёўскай губерні. У 1897 годзе ў мястэчку 167 двароў, 1023 жыхары. Дзейнічалі царкоўна-прыходская школа, 2 царквы, яўрэйскі малітвенны дом, багадзельня, млын, 3 кузні, 7 крам, карчма. Праводзіліся кірмашы.
З 1919 г. Расасна ў складзе Гомельскай, з 1922 г. Смаленскай губерні РСФСР. З 1924 года Расасна — мястэчка, у 1924—1954 гадах цэнтр Расасненскага сельсавета Дубровенскага раёна Аршанскай акругі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў кастрычніку 1943 года захопнікі спалілі вёску і загубілі 343 яе жыхары.
З 16 ліпеня 1954 года да 12 мая 1959 года вёска ў складзе Баброўскага (Маласавінскага) сельсавета, з 12 мая 1959 года па 16 верасня 1960 года — у складзе Бельскага сельсавета, з 16 верасня 1960 года — у складзе Маласавінскага сельсавета Дубровенскага раёна, у 1962—1965 гадах Аршанскага раёна.
1-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 360 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
Расасна
Транспарт
Аграгарадок аўтобуснымі маршрутамі звязаны з раённым цэнтрам Дуброўна. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Асінаўка (за 25 км).
Эканоміка і інфраструктура
Аграгарадок з'яўляецца цэнтрам ВСК «Калгас Расасна». Дзейнічаюць ДУА «Расасенская дзіцячы сад-сярэдняя школа Дубровенскага раёна», фельчарска-акушэрскі пункт, аптэка, бібліятэка, аддзяленне сувязі, Дом культуры.
Таісія Леанідаўна Хацановіч-Дарбінян
Таісія Леанідаўна Хацановіч-Дарбіня́н (20 кастрычніка 1952, Бабруйск — 4 лістапада 1995) — беларускі мастак.
Біяграфія
Нарадзіліся ў сям’і мастака Леаніда Антонавіча Хацановіча. Мела сястру Людмілу, таксама мастачку. Скончыла ў 1976 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З гэтага ж года ўдзельнічала ў мастацкіх выстаўках.
Член Беларускага саюза мастакоў з 1985 года.
Творчасць
Працавала ў дэкаратыўна-прыкладным мастацтве ў галіне ручнога ткацтва (габелен), а таксама ў акварэлі. Асноўныя творы — габелен-заслона «Нясвіж» у Палацы культуры г. Нясвіжа, габелены «Балярына», «Святочны нацюрморт», акварэлі «Касачы», «Сусана», «Нацюрморт з рамонкамі» і інш.
Сям’я
У шлюбе з мастаком Лявонам Дарбінянам.
IV стагоддзе да н.э.
'''IV стагоддзе да н. э.'''
Шамкір
Шамкір (Şəmkir) — горад у Азербайджане, адміністрацыйны цэнтр Шамкірскага раёна. Знаходзіцца ў паўночна-заходнім рэгіёне Азербайджана, за 399 км ад Баку. Размешчаны ў паўночных перадгор’ях Малога Каўказа, на берагах ракі Джагірчай на аўтадарозе Тбілісі — Еўлах, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Даляр.
Каледж-Парк (Мэрыленд)
Каледж-Парк (College Park) — горад у акрузе Прынс-Джорджэс, штат Мэрыленд, ЗША. Размешчаны за 6,4 км ад паўночна-ўсходняй мяжы Вашынгтона, акруга Калумбія. Насельніцтва — 30413 чалавек (перапіс насельніцтва ЗША 2010 года). (32 163 чалавекі па ацэнцы 2019 года — 9-ы па колькасці жыхароў у штаце).
Горад найбольш вядомы сваім універсітэтам, а з 1994 года ў горадзе таксама знаходзіцца Нацыянальны архіў, які з’яўляецца падраздзяленнем Нацыянальнага ўпраўлення архіваў ЗША і Цэнтра па прагназаванні надвор’я і клімату (NCWCP) Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA).
Савецкі раён (Крым)
Савецкі раён (Совєтський район, Советский район, İçki rayonı) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Адміністрацыйны цэнтр — Савецкы (Совєтський).
Альчэненга
Насельніцтва складае 607 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 38 чал./км². Займае плошчу 16 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Quirico e Giulitta.
Хасын (рака)
Хасы́н (Хасы́н) — рака ў Хасынскім і Ольскім раёнах Магаданскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Армані.
Сваю назву рака атрымала ад эвенскага слова «Хэсэн», што азначае статак (па іншай версіі — вуглісты сланец). Хасын цячэ ў мерыдыянальным напрамку ад Ахоцка-Калымскага водападзелу да Ахоцкага мора, даўжыня — 115 км, плошча яе вадазбору — 3090 км². Замярзае ў канцы кастрычніка, адкрываецца ў маі. Жыўленне снегавое і дажджавое, вялікая колькасць парогаў. Рака несуднаходная на ўсім працягу, маюцца турыстычныя маршруты (сплаў на гумавых лодках), багатая рыбай, галоўным чынам, розных відаў ласасёвых — прэснаводных і прахадных (заходзяць на нераст).
Паводле даных назіранняў з 1941 па 1988 гады сярэднегадавы расход вады за 67 км ад вусця складае 8,77 м³/с, максімальны расход прыпадае на чэрвень, мінімальны — на сакавік.
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Масты Правыя)
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля — рымска-каталіцкі храм, знаходзіцца ў цэнтры вёскі Правыя Масты (Мастоўскі раён Гродзенскай вобл.).
Гісторыя
Касцёл тут быў заснаваны каралевай Бонай Сфорцай у 1539 годзе. У сярэдзіне XVI ст. пры ім была адчынена парафіяльная школа. Драўляны касцёл, адноўлены на ахвяраванні караля Рэчы Паспалітай Аўгуста III, у 1710 (або ў 1740) быў рэканструяваны. Апошняя рэстаўрацыя старажытнага драўлянага касцёла адбылася ў 1923 годзе.
У ХIХ ст. у якасці філіяльнага касцёла да Мастоўскай парафіі належаў касцёл у Мікелеўшчыне. Тады агульная колькасць парафіян складала больш за 2600 чалавек. Перад Другой сусветнай вайной колькасць парафіян складала прыкладна 2400 чалавек.
Новы касцёл з чырвонай вонкавай цэглы з рысамі неабарочнага стылю пачалі будаваць паводле праекта архітэктара Бабкова на месцы старога драўлянага касцёла, які згарэў у 1980-я гады. Вуглавы камень быў урачыста асвечаны 26 мая 1990 года арцыбіскупам Франчэска Коласуона. Будаўніцтва скончылася ў 1992, а ў 1993 годзе храм быў асвечаны пад тытулам св. Яна Хрысціцеля.
Архітэктура
Гэта аднавежавая трохнававая велічная базіліка. Галоўны фасад завершаны двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) вежай пад высокім шатровым купалам (новы шацёр быў усталяваны ў лістападзе 2004), але функцыю званіцы выконвае не яна, а металічная канструкцыя, усталяваная побач з касцёлам.
Малітоўную залу, падзеленую трыма парамі круглых калон на тры навы (цэнтральная вышэйшая за бакавыя) і перакрытую плоскім бетонным перакрыццем, упрыгожваюць галоўны алтар (тытульны алтар св. Яна Хрысціцеля) і бакавыя алтарныя кампазіцыі. У 2008 пабудаваны новы галоўны алтар па ўзоры алтара са старога касцёла. Далей працягваюцца працы па аднаўленні бакавых алтароў: стыгматаў св. Францішка і Маці Божай Міласэрнасці.
III стагоддзе да н.э.
'''III стагоддзе да н. э.'''
Уладзімір Мікалаевіч Пальшау
Уладзімір Мікалаевіч Пальшау ( — не раней за 1907) — грамадзянскі інжынер.
Паходжанне і адукацыя
Паходзіў з сям’і са старажытнымі нямецкімі каранямі. Продкі Уладзіміра Мікалаевіча пераехалі ў Расію яшчэ пры Пятры I, у тую ж пару атрымалі дваранскую годнасць.
Пачатковую адукацыю атрымаў у Сумскім рэальным вучылішчы, а спецыяльную — у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы (1881-86). Скончыў курс са званнем інжынера ў грамадзянскім будаўніцтве і правам на чын X класа.
Прафесійная дзейнасць
Адразу пасля заканчэння вучылішча ў верасні 1886 года быў прылічаны да Міністэрства ўнутраных спраў і ў хуткім часе быў адкамандзіраваны ў распараджэнне віцебскай губернскай царкоўна-будаўнічай прысутнасці, у якасці тэхніка па пабудове цэркваў і для складання праектаў. Пасаду гэту займаў прынамсі да 1892 года.
На працягу трох гадоў (1887-90) У. Пальшаў, складаўся, акрамя гэтага, віцебскім гарадскім архітэктарам і абавязковым членам мясцовай санітарнай і асенізацыйнай камісіі. За час службы ім складзена некалькі праектаў мураваных цэркваў, з якіх некалькі былі рэалізаваныя. Ім жа скончаны пабудовы некалькіх цэркваў у паветах, якія пачыналі яго папярэднікі.
Гудава
Назву Гу́дава маюць:
Уладзімір Мікалаевіч Пальшау
Прафесійная дзейнасць
Каля 1893 года быў накіраваны на працу ў Жытомір, дзе жыў па адрасе вул. , 23 . Там адразу прызначаны малодшым інжынерам пры валынскім губернскім праўленні, а з 1895 па 1907 год займаў пасаду валынскага.
Памёр і пахаваны ў Жытоміры.
Сям’я
Быў жанаты з Любоўю Мікалаеўнай Пальшау. Л. М. Пальшау скончыла Імператарскія ў Санкт-Пецярбургу, падчас жыцця ў Віцебску яна ўзначальвала гарадскую гімназію. У сям’і выдатна валодалі французскай і нямецкай мовамі.
Мелі сына Міхаіла Уладзіміравіча Пальшау (1887-?), які пазней актыўна ўдзельнічаў у выкананні Ленінскага плану электрыфікацыі краіны.
NGC 3088
NGC 3088 (іншыя абазначэнні — NGC 3088A, IRAS09583+2238, UGC 5384, ZWG 123.13, MCG 4-24-10, NPM1G +22.0266, PGC 28997) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 3088, NGC 3088A.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Загліннікі (археалагічны помнік)
Загліннікі — археалагічны помнік каля вёскі Загліннікі Лепельскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае два гарадзішчы і курган.
Гарадзішча-1
Вядома пад назвай Замак. Знаходзіцца за 0,5 км на захад ад вёскі. Пляцоўка памерам 70×85 м. Умацавана ровам глыбінёй да 1,5-2 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1965) і А. Р. Мітрафанаў (1972). Культурны пласт 0,3 м добра акрэслены. Рэчаў не знойдзена.
Гарадзішча-2
Знаходзіцца за 1,5 км ад вёскі, за безыменным ручаём, які ўпадае ў раку Эса. Пляцоўка памерам 40×35 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1965) і А. Р. Мітрафанаў (1972). У культурным пласце знойдзена ляпная кераміка (не пазней III—IV стст. н.э.), якая адносіцца да днепра-дзвінскай культуры.
Курган
Знаходзіцца за 1,5 км ад вёскі, справа ад дарогі ў вёску Дрымаўшчына. Дыяметр 7 м, вышыня 1,5 м. Выявіў у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў.
Міжнародная арганізацыя
Міжнародная арганізацыя — аб'яднанне міжурадавага ці няўрадавага характару, створанае на аснове пагадненняў для дасягнення пэўных мэтаў. Не кожная міжнародная арганізацыя мае свой статут (напрыклад, ААН мае статут, а АБСЕ, з прычыны спецыфікі дзейнасці, не). Міжнародныя арганізацыі дзеляцца на міжнародныя міжурадавыя арганізацыі і міжнародныя няўрадавыя (недзяржаўныя, грамадскія) арганізацыі.
Міжнародныя міжурадавыя арганізацыі — аб'яднанні дзяржаў ці дзяржаўных інстытуцый, створаныя на аснове міжнароднай дамовы між дзяржавамі ці іх упаўнаважанымі інстытуцыямі.
Міжнародныя няўрадавыя (недзяржаўныя, грамадскія) арганізацыі — аб'яднанні, членамі якіх (на аснове сумеснай дзейнасці для аховы інтарэсаў і дасягнення ўстаўных мэтаў у грамадзянскіх, палітычных, культурных, сацыяльных і эканамічных сферах) з'яўляюцца суб'екты з розных краін і зарэгістраваныя ў дзяржаве, заканадаўства якога дазваляе замежным фізічным ці юрыдычным асобам ствараць грамадскія арганізацыі і быць абраным у склад кіруючага органа такой арганізацыі. Прастора (тэрыторыя) дзейнасці такіх арганізацый вызначаецца Статутам арганізацыі. Міжнародныя грамадскія арганізацыі надзелены міжнароднай правасуб'ектнасцю ў той ступені, у якой такая правасуб'ектнасць вызначана той ці іншай міжнароднай дамовай, напрыклад, правам абскарджання парушэнняў норм Еўрапейскай канвенцыі аб ахове правоў чалавека і асноўных свабод ці Еўрапейскай сацыяльнай хартыі.
Заканадаўства не кожнай краіны дазваляе стварэнне міжнароднай арганізацыі ў прамым разуменні сутнасці міжнароднай арганізацыі. У Латвіі, напрыклад, згодна з артыкулам 5 закона аб грамадскіх арганізацыях, палова членаў праўлення арганізацыі мусіць быць складзена выключна з асоб, месца жыхарства якіх зарэгістравана ў Латвійскай Рэспубліцы. Пераадолець такі бар'ер дазваляе рэгістрацыя арганізацыі ў іншай краіне і заснаванне ў Латвіі прадстаўніцтва арганізацыі. Такім чынам, паколькі міжнародная арганізацыя знаходзіцца па-за юрысдыкцыяй Латвіі, латвійскі суд ужо не правамоцны вынесці рашэнне аб ліквідацыі арганізацыі: такое рашэнне можа быць вынесена толькі судом краіны, у юрысдыкцыі якой знаходзіцца арганізацыя. Выбар такой формы дзейнасці (калі арганізацыя зарэгістраваная ў адной краіне, а дзейнічае ў іншых), дазваляе міжнароднай грамадскай арганізацыі захаваць сваю правасуб'ектнасць нават у выпадку магчымага канфлікту з нацыянальнымі ўладамі той ці іншай краіны.
Міжнародныя аб'яднанні, якія былі створаны пад эгідай краін, быўшых у саставе СССР
Дадзеныя на 01.01.2010. Прочырк (-) азначае немагчымасць удзелу краіны ў дадзеным міжурадавым аб'яднанні праз прычыны, якія не залежаць ад яе волі (геаграфічныя, палітычныя і г.д.). Шматкроп'е (...) азначае патэнцыяльную магчымасць для краіны членства ў гэтым аб'яднанні. Скарачэнне Наз. гаворыць пра статус назіральніка ў арганізацыі. Скарачэнне А.с. азначае асаблівы статус краіны ў арганізацыі, а пасля абазначэння дадзены тлумачэнні.
¹ Украіна не ратыфікавала Статут СНД, таму, дэ-юрэ — яна не з'яўляецца краінай-членам СНД, але адносіцца да краін-заснавальніц і краін-удзельніц Садружнасці.
² На казанскім саміце СНД, які адбыўся 26 жзніўня 2005 года, Туркменістан заявіў аб сваім удзеле ў якасці «асацыяванага члена».
Міжнародныя аб'яднанні, створаныя пад эгідай краін Еўропы
Дадзеныя на 01.01.2010. Прочырк (-) азначае немагчымасць удзелу краіны ў дадзеным міжурадавым аб'яднанні праз прычыны, якія не залежаць ад яе волі (геаграфічныя, палітычныя і г.д.). Шматкроп'е (...) азначае патэнцыяльную магчымасць для краіны членства ў гэтым аб'яднанні. Скарачэнне Наз. гаворыць пра статус назіральніка ў арганізацыі.
2-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
2-я Ураджайная вуліца (, 2-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Апісанне
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі садовага таварыства "Хімік-1" у мясцовасці "Падстанцыя" каля прамзоны нафтаперапрацоўчага завода. Працягласць вуліцы складае каля 650 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Недалёка працякае рэчка Залюхоўка. Бліжэйшыя прыпынкі грамадскага транспарту (аўтобусаў і трамвая) размешчаны на вуліцы Прамысловай.
Tallinna Kaubamaja
Tallinna Kaubamaja Group — талінская група кампаній, у асноўным, рознічнага і аптовага гандлю.
Бізнес групы Tallinna Kaubamaja ахоплівае такія сферы, як: супермаркеты, універмагі, гандаль аўтамабілямі, абуткам, таварамі для прыгажосці; прадастаўленне ахоўных паслуг і паслуг у сферы нерухомасці.
Найбуйнейшыя гандлёвыя цэнтры групы знаходзяцца ў горадзе Талін на адрас: Гансоры 2, 10143 Талін і горадзе Тарту па адрасе: Рыя 1, 51013 Тарту. Дзень нараджэння Талінскай Каубамаі - 21 ліпеня 1960 Сярэдняспісачная колькасць працуючых кампаніі паводле дадзеных 2014 года складае 3824 чалавек. Tallinna Kaubamaja была прызнаная самай канкурэнтаздольнай кампаніяй рознічнага гандлю Эстоніі ў 2006г., 2012г., 2013г. і 2014.
Грабава (Жыткавіцкі раён)
Гра́бава (, Грабово) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілевіцкага сельсавета.
На поўначы мяжуе з лесам.
Размяшчэнне
У 78 км на паўночны захад ад Жыткавіч, 20 км ад чыгуначнай станцыі Мікашэвічы (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 311 км ад Гомелю.
Гідраграфія
На рацэ Случ (прыток ракі Прыпяць).
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Мікашэвічы — Слуцк. Планоўка складаецца з крывалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, якую перасякае злёгку выгінастая вуліца, з захаду да цэнтра галоўнай далучаецца прасталінейная кароткая вуліца. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Ленінскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1839 годзе ў складзе маёнтка Ленін, валоданне князя Л. П. Вітгенштэйна. У 1850 годзе паблізу працаваў лесапільны завод. Паводле перапісу 1897 года знаходзіліся млын і карчма. У 1914 годзе салдаты запасной часткі разграмілі вінную краму.
Паводле Рыжскага дагавора ад 18 сакавіка 1921 года ў складзе Польшчы. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 35 жыхароў. 37 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Случ» (цэнтр — вёска Мілевічы). Дзейнічаюць 9-гадовая школа, бібліятэка, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт.
Сібуян (мора)
Сібуян (Sibuyan) — міжвостраўнае мора Тагальскага архіпелага, паміж астравамі Пана, Таблас, Марындуке, Лусон і Масбатэ. Глыбіня да 1 700 м. У цэнтральнай частцы мора — востраў Сібуян. Клімат трапічны; ападкаў да 3000 мм у год. Частыя тайфун. Тэмпература вады 23-28 ° С. Салёнасць 32,0-32,5 ‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх больш за 2 м.
24 кастрычніка 1944 года ў моры адбылася буйная бітва паміж амерыканскім і японскім флатамі — апошняе вялікая марская бітва Другой сусветнай вайны на Ціхім акіяне, у якім былі знішчаны асноўныя сілы японскага флоту.
Аляксандраўскі сельсавет
Назву Алякса́ндраўскі сельсавет маюць:
Андрэй Аляксандравіч Васілеўскі
Андрэй Аляксандравіч Васілеўскі (нар. 28 мая 1991 года, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — беларускі тэнісіст, які спецыялізуецца на гульні ў парах. Пераможца аднаго турніру ATP у парным разрадзе, прызёр Універсіяд, гулец зборнай Беларусі ў Кубку Дэвіса.
Біяграфія
Пачаў гуляць у тэніс з шасці гадоў. Першым трэнерам стаў бацька, Аляксандр Васілеўскі. І бацька, і маці былі тэніснымі трэнерамі, у тэніс гуляў і старэйшы брат (Аляксандр), што спрыяла цікавасці да гэтай гульні ў Андрэя.
Найбольш любімыя пакрыцці — хард і трава; улюбёны турнір — Уімблдан. Заўзее за футбольны клуб Барселона.
Спартыўная кар’ера
У прафесійных турнірах пачаў выступаць з 2007 года, у статус прафесіянала перайшоў у 2009 годзе. Свой першы турнір катэгорыі «Ф’ючарс» у парным разрадзе выйграў у 2010 годзе ў Мінску (з Мікалаем Фідзіркам). У верасні 2011 года ў Трнаве (Славакія) упершыню згуляў у парным фінале турніру класа «чэленджар», але першы тытул на гэтым узроўні заваяваў толькі вясной 2016 года ў Самаркандзе ў пары з Дзянісам Мазуркевічам. У 2014 годзе ў Астане выйграў адзіны за кар’еру «ф’ючарс» у адзіночным разрадзе. У парах заваёўваў узнагароды летніх Універсіяд: у 2013 годзе стаў бронзавым прызёрам у мужчынскім парным разрадзе (з Аляксандрам Бурым, а ў 2015 годзе — чэмпіёнам у міксце (з Лідзіяй Марозавай) . З 2009 года выступаў за зборную Беларусі, у першыя два гады выйграўшы адну сустрэчу пры чатырох паразах у адзіночным разрадзе, а пачынаючы з 2013 года атрымаў дзве перамогі пры шасці паразах у парах.
Да 2016 года склалася сітуацыя, калі Васілеўскі паралельна гуляў у пары ў турнірах больш высокага класа і ў адзіночным разрадзе — у «ф’ючарсах» і «чэленджарах», дзе выйграваў максімум па два-тры матчы. Гэта паслужыла штуршком для рашэння засяродзіцца на выступах у парах, і беларускі тэнісіст цалкам перастаў заяўляцца на турніры ў адзіночным разрадзе. Пасля гэтага ён дасягнуў самых высокіх вынікаў у кар’еры з чылійцам Хансам Падліпнікам-Касцілья, прабіўшыся ў 2017 годзе ў чвэрцьфінал Уімблданскага турніру (дзе яны абыйгралі 12-ю і 7-ю сеяныя пары ) і фінал Адкрытага чэмпіянату Аўстрыі. Пасля выхаду ў трэці круг на Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі 2018 года Васілеўскі падняўся ў рэйтынгу ATP сярод гульцоў у парным разрадзе да 52-й пазіцыі.
Астатак 2018 года склаўся для беларуса няўдала, і яму прыйшлося паступова вяртацца ў лік найлепшых праз сетку «чэленджараў». У 2020 годзе ў пары з Ёнатанам Эрліхам (Ізраіль) Васілеўскі стаў фіналістам турніру ATP у Пуне (Індыя). За 2021 год беларуска-ізраільская пара тройчы згуляла ў фіналах турніраў асноўнага тура ATP. У маі ў Бялградзе тандэм заваяваў першы ў кар’еры Васілеўскага тытул ATP. І ў 2020, і ў 2021 гадах беларус завяршыў сезон у першай сотні рэйтынгу ATP у парным разрадзе.
Перамогі (1)
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.
NGC 3088B
NGC 3088B (іншыя абазначэнні — UGC 5384, MCG 4-24-11, ZWG 123.13, PGC 28998) — галактыка ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Афрыканская камісія па правах чалавека і народаў
Афрыканская камісія па правах чалавека і народаў, АКПЧН — квазі-судовы орган, створаны для заахвочвання і абароны правоў чалавека і калектыўных правоў на ўсёй тэрыторыі афрыканскага кантынента, а таксама інтэрпрэтацыі Афрыканскай хартыі правоў чалавека і народаў і разгляд індывідуальных скаргаў на парушэнні гэтага статута. Дзейнасць арганізацыі ўключае ў сябе расследаванне парушэнняў правоў чалавека, стварэнне і зацвярджэнне праграм дзеянняў па заахвочванню правоў чалавека, а таксама ўстанаўленне эфектыўнага ўзаемадзеяння паміж імі і дзяржавамі для атрымання інфармацыі аб парушэннях правоў чалавека.
Камісія пачала сваю работу ў 1987 годзе.
Члены камісіі
АКПЧН складаецца з адзінаццаці членаў, якія выбіраюцца таемным галасаваннем на Асамблеі Афрыканскага саюза. Гэтыя члены, якія адбываюць шасцігадовы аднаўляльны тэрмін, «выбіраюцца з ліку афрыканцаў з добрай рэпутацыяй, вядомых сваёй высокай мараллю, прыстойнасцю, бесстароннасцю і кампетэнтнасцю ў пытаннях правоў чалавека і народаў» (артыкул 31 Хартыі). Пры выбары гэтых асоб асаблівая ўвага надаецца асобам, якія маюць юрыдычны вопыт.
Дзейнасць
АКПЧН заснавана на Банжульскай хартыі, якая з’яўляецца рэгіянальнай абаронай правоў чалавека ў Афрыцы. У хартыі дваццаць дзевяць артыкулаў, у якіх падрабязна разглядаюцца правы і свабоды, якія ідуць строгаму кодэксу недыскрымінацыі.
Камісія збіраецца два разы на год: звычайна ў сакавіку ці красавіку і ў кастрычніку або лістападзе. Адна з такіх сустрэч звычайна праходзіць у Банжуле (Гамбія), дзе знаходзіцца сакратарыят камісіі; іншая можа быць у любой афрыканскай дзяржаве.
АКПЧН мае некалькі спецыяльных механізмаў у выглядзе спецыяльных дакладчыкаў, рабочых груп і камітэтаў, якія даследуюць і паведамляюць аб канкрэтных пытаннях правоў чалавека, такіх як свабода выказвання меркаванняў, правы жанчын, карэнных насельніцтваў і катаванні. Кожны механізм рыхтуе і ўяўляе справаздачу аб сваёй дзейнасці камісіі на кожнай чарговай сесіі.
Яна абапіраецца на сетку няўрадавых арганізацый, якія абавязаны прадастаўляць справаздачы ў камісію кожныя два гады. Камісія дала статус назіральніка 514 няўрадавых арганізацый.
Навумаўка (Смаленская вобласць)
Навумаўка (Наумовка) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Статут
Стату́т  — збор правіл, якія рэгулююць арганізацыю і парадак дзейнасці ў пэўнай сферы адносін або пэўнага ўрадавага органа, прадпрыемства, установы. Агульныя статуты зацвярджаюць, звычайна, вышэйшыя органы дзяржаўнай улады, статуты арганізацый (добраахвотныя таварыствы, творчыя саюзы і іншыя) — устаноўчыя органы гэтых арганізацый. Статуты большасці міжнародных арганізацый — асноўныя акты, якія вызначаюць задачы, прынцыпы стварэння і дзейнасці гэтых арганізацый.
Статутам таксама называюць палажэнне пра што-небудзь (напрыклад, статут ордэна, у якім даецца яго апісанне, парадак узнагароджання і нашэння).
Гістарычная вобласць
Гістарычная вобласць — прынятае ў этнаграфіі, гісторыі, культуралогіі паняцце для тэрыторыі, якая гістарычна, як правіла, складала палітычнае адзінства і ў сілу гэтага цяпер характарызуецца вызначанымі агульнымі рысамі ў культуры, этнаграфіі, мове, самасвядомасці мясцовага і навакольнага насельніцтва.
Вылучэнне гістарычных абласцей у рознай ступені характэрна для розных краін і рэгіёнаў. Напрыклад, у Расіі не прынята вылучаць гістарычныя вобласці, у некаторых жа краінах (асабліва ў Еўропе) гістарычныя вобласці замацаваны афіцыйна, а часам кладуцца ў аснову сучаснага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу (Грузія, Латвія, Іспанія, Італія, Германія).
Акрамя таго, на адной і той жа тэрыторыі могуць напластоўвацца гістарычныя вобласці рознага гістарычнага паходжання — якія склаліся ў антычны час, ранняе Сярэднявечча, позняе Сярэднявечча.
Найбольш распаўсюджана вылучэнне гістарычных абласцей на адзін узровень менш краіны (гэта значыць такіх, на якія падзяляюцца краіны). Яны могуць аб’ядноўвацца ў адзінкі буйнейшага ўзроўню, якія адпавядаюць па памерах асобным краінам, але далёка не заўсёды супадаюць з сучаснымі дзяржавамі. Тыя, у сваю чаргу, аб’ядноўваюцца ў яшчэ буйнейшыя рэгіёны, якія часта ўжо не ўсведамлёныя на побытавым узроўні і выяўляюцца падчас спецыяльных даследаванняў.
Аркадзь Куляшоў
Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў (, в. Саматэвічы, Магілёўскай вобласці —, Нясвіж) — беларускі пісьменнік. Народны паэт БССР (1968), заслужаны работнік культуры Украінскай ССР (1973).
Гістарычная вобласць
Падзел свету на гістарычныя рэгіёны
(на аснове класіфікацыі па гісторыка-культурным абласцям (ІКВ)) Многія з пералічаных ніжэй абласцей перасякаюцца.
Аркадзь Куляшоў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. Маці — Кацярына Фамінічна Ратабыльская — была беларускай, а бацька — Аляксандр Мікалаевіч Куляшоў — меў італьянскія карані (ягоны прадзед — сын арганіста-італьянца). У восем гадоў хлопчык захапіўся творчасцю М. Лермантава. Ён прачытаў паэму «Мцыры», якая зрабіла на яго такое вялікае ўражанне, што А. Куляшоў вырашыў узяцца за пяро. Мовай зносін у сям’і Куляшовых была беларуская. Першая кніжка, якую ён прачытаў на роднай мове, — «Жалейка» Янкі Купалы. Калі Аркадзю споўнілася дванаццаць гадоў, у клімавіцкай раённай газеце быў надрукаваны яго першы верш.
Польскі інстытут у Мінску
Польскі інстытут у Мінску (Instytut Polski w Mińsku) — польская культурная ўстанова з дыпламатычным статусам, якая дзейнічае пры Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Польшча. Адзін з 25 Польскіх інстытутаў па ўсім свеце. Рашэнне пра адкрыццё Польскага інстытута ў Мінску была прынята Міністэрствам замежных спраў Рэспублікі Польшча ў лютым 1994 года.
Гістарычная вобласць
Азія
(прыкладна па гадзіннікавай стрэлцы)
Польскі інстытут у Мінску
Сфера дзейнасці
Пры інстытуце дзейнічаюць двухгадовыя курсы польскай мовы і культуры. Заняткі праводзяць выкладчыкі і прафесары беларускіх універсітэтаў, а таксама лектары з Польшчы. Моўныя курсы інстытут таксама праводзіць у сваіх філіялах — у Маладзечна, Віцебску і Магілёве. Па сканчэнню курса выдаецца пасведчанне аб заканчэнні курсаў. У адпаведнасці з Агульнаеўрапейскай кампетэнцыяй валодання замежнай мовай (Common European Framework of Reference, CEFR) узровень выкладання мовы інстытутам адпавядае узроўню A2; для славянамоўных краін, якой з'яўляецца і Беларусь, — ўзроўню B1.
Таксама пры інстытуце працуе бібліятэка, у якой прадстаўлена літаратура на польскай мове і перыядычныя выданні Польшчы. Працуе відыётэка фільмаў на польскай мове.
Установа займаецца папулярызацыяй дасягненняў польскай культуры, гісторыі і навукі, прэзентацыяй і аховай польскай спадчыны, наладжваннем і развіццём кантактаў, абменам вопытам і падтрымкай дыялогу паміж Польшчай і Беларуссю.
Аркадзь Куляшоў
Біяграфія
У 1928 годзе скончыў пяцігодку ў Саматэвічах і паступіў у Мсціслаўскі педагагічны тэхнікум, у 1931 годзе перайшоў на першы курс літаратурнага факультэта Беларускага вышэйшага педагагічнага інстытута, дзе правучыўся да вясны 1933 года. Уваходзіў у БелАПП. Працаваў у рэдакцыі газеты «Чырвоная змена» (1934), на Беларускім радыё (1934—1936), літкансультантам у кабінеце маладога аўтара пры Саюзе пісьменнікаў БССР (1936—1937). Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.
Вуліца Леніна (Полацк)
Вуліца Леніна — вуліца ў цэнтры Полацка.
Аркадзь Куляшоў
Біяграфія
У чэрвені 1941 года А. Куляшоў пакінуў разбураны фашысцкай бамбардзіроўкай, ахоплены пажарам Мінск. Пешшу ён дайшоў да Оршы, затым на цягніку дабраўся да Калініна і там уступіў у Чырвоную Армію. Пад Ноўгарадам закончыў ваенна-палітычнае вучылішча. У 1941—1943 — на фронце ў армейскай газеце «Знамя Советов», у 1943—1945 — у Беларускім штабе партызанскага руху.
Вуліца Леніна (Полацк)
Гісторыя
У 1910 годзе мела назву Вазнясенская. Назва была перанесена з іншай вуліцы. Падчас буйной перапланіроўкі горада ў канцы XVIII—пачатку XIX ст. старая Вазнясенская вуліца, што праходзіла паралельна вуліцы Вялікай, перастала існаваць, і назву перанеслі на сучасную вуліцу Леніна.
Аркадзь Куляшоў
Біяграфія
У 1945—1946 — рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва», у 1958—1967 — начальнік сцэнарнага аддзела, галоўны рэдактар кінастудыі «Беларусьфільм». У 1961 у складзе дэлегацыі БССР удзельнічаў у рабоце XVI сесіі Генеральнай Асамблеі ААН. Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1947—1978).
Вуліца Леніна (Полацк)
Гісторыя
У савецкія часы атрымала назву вуліца Сака і Ванцэці ў гонар анархістаў Нікола Сака і Барталамеа Ванцэці, пакараных смерцю ў ЗША.
У 2008 годзе было вырашана перайменаваць тагачасную вуліцу Леніна ў вуліцу Ніжне-Пакроўскую, а вуліцу Сака і Ванцэці ў вуліцу Леніна.
Польскі інстытут у Мінску
Сфера дзейнасці
Штогод Інстытут рэалізуе звыш за 100 разнастайных праектаў з удзелам творцаў, навукоўцаў і экспертаў з Польшчы і Беларусі. Толькі за першыя 20 год сваёй працы на Беларусі Польскі інстытут у Мінску правёў больш за 2000 самых розных мерапрыемстваў ва ўсіх кутках краіны, сярод якіх: навукова-гістарычныя семінары і канферэнцыі; гістарычныя, мастацкія і фота-выставы; канцэрты класічнай, сучаснай, джазавай, фальклорнай і актуальнай музыкі; спектаклі розных польскіх тэатраў; паказы шэдэўраў польскага кінамастацтва; выданне перакладзеных на беларускую мову твораў польскай навуковай і мастацкай літаратуры.
Вуліца Леніна (Полацк)
Гісторыя
У 1990 годзе, нягледзячы на пратэсты грамадскасці, быў разбураны дом з нумарам 13 на скрыжаванні з Камуністычнай вуліцай, пабудаваны ў пачатку XX ст. полацкім купцом Мінцам як яўрэйская аптэка, дзе беднякам бясплатна выдаваліся лекі.
Аркадзь Куляшоў
Творчасць
Першы верш надрукаваў у 1926 годзе ў клімавіцкай акруговай газеце «Наш працаўнік». У рэспубліканскім друку першыя вершы з’явіліся ў 1927 годзе ў часопісе «Чырвоны сейбіт».
Польскі інстытут у Мінску
Сфера дзейнасці
З 2017 года Інстытут польскі ў Мінску арганізуе польска-беларускія чытанні, якія праводзяцца ў рамках праекта «Нацыянальнае Чытанне» — польская грамадская акцыя, мэтай якой з’яўляецца папулярызацыя ведаў польскай нацыянальнай літаратуры. Акцыя арганізавана ў 2012 годзе прэзідэнтам Польшчы Браніславам Камароўскім.
Аркадзь Куляшоў
Творчасць
У 14-гадовым узросце Аркадзь Куляшоў напісаў свой хрэстаматыйны верш «Алеся» («Бывай, абуджаная сэрцам, дарагая»), прысвечаны свайму першаму каханню. Рэальная Алеся была старэйшая за Аркадзя на два гады, іх шляхі разышліся, паэт сустрэўся з Алесяй толькі праз 50 гадоў. Кампазітар Ігар Лучанок напісаў музыку да песні, якая ўвайшла затым у рэпертуар ансамбля «Песняры».
Выйшлі кнігі паэзіі «Росквіт зямлі» (1930), «Па песню, па сонца!..» (1932), «Медзі дождж» (1932), паэмы «Аманал» (1933), «Гарбун» (1935), зборнікі «Мы жывём на граніцы» (1938), «Радзіме і правадыру» (1938), «У зялёнай дуброве» (1940), «Добры чалавек» (1941). У нізцы вершаў «Сонечнае заўтра» (1931) — узбагачэнне лірызму, спалучэнне ўзнёсласці з жывымі малюнкамі жыцця. Паэма «У зялёнай дуброве» (1938) узнаўляла ў народна-песенным ключы атмасферу згуртаванасці і таварыскасці людзей. У паэмах «Баранаў Васіль» (1937), «Хлопцы апошняй вайны» (1940), цыкле «Юнацкі свет» (1939—40) глыбокі роздум пра лёс маладога пакалення, якое ўвайшло ў жыццё ў 1930-я гады, пафас патрыятызму і інтэрнацыяналізму, узмацненне гераічнага пачатку, тэмы міру і бяспекі Радзімы.
Галоўным героем гэтай паэтычнай нізкі «Юнацкі свет» з’яўляецца сам паэт, які выступае ў ролі абагульненага, тыпізаванага вобраза. Праграмным творам цыкла стаў верш «Мая Бесядзь» (1940). Прытчава-легендарны зачын з’яўляецца ў вершы фонам, на якім раскрываецца галоўная ідэя твора: сцвярджэнне паэтам таго, што толькі напружаная праца можа прынесці плён для чалавека і грамадства.
Ваенны час істотна змяніў матывы і вобраз лірычнага героя куляшоўскай паэзіі — яны «апрануліся ў вайсковы шынель» і сталі салдатамі-абаронцамі. У 1942 годзе А. Куляшоў стварае верш «Над брацкай магілай». Аўтар апісвае ў ім момант пахавання загінуўшых байцоў. Падзеі адбываюцца ў тых месцах, дзе ваяваў паэт, і маюць фактычную аснову. Паэма «Сцяг брыгады», вершы «Балада аб чатырох заложніках», «Над брацкай магілай», «Ліст з палону», «Віцебская махорка», «Маці», «Быль аб цымбалах і цымбалісце» сталі класікай беларускай паэзіі перыяду Вялікай Айчыннай вайны. У іх паэт паказаў ге раізм і трагедыю народа, яго любоў да Айчыны і вернасць воін скаму абавязку. У вершах знайшлі адлюстраванне нязгас ныя ў пакутныя часы пачуцці кахання, сяброўскай вернасці і мацярынскай вялікай любові. Асноўным жанрам паэзіі А. Куляшова перыяду вайны становіцца балада. Паэма і вершы склалі кнігу («Сцяг брыгады», Масква, 1943).
Затым надрукаваны «Прыгоды цымбал» (1945), зборнікі «На сотай вярсце» (1945), «Вершы» (1946), «Паэмы» (1947), «Выбраныя вершы і паэмы» (1948), «Камуністы» (1949), паэмы «Простыя людзі» (1949), «Выбраныя творы» (1947, 1951), паэма «Новае рэчышча» (1951, на рускай мове апублікавана ў зборніку «Коммунисты», 1949), «Вершы і паэмы» (1954, 1966), «Граніца» (1954), паэма «Грозная пушча» (1956, 3-е дапрацаванае выданне ў 1963), «Новая кніга» (1964), «Сасна і бяроза» (1970), паэма «Далёка да акіяна» (1972), «Мая Бесядзь» (1973). Постаць К. Каліноўскага прыцягнула ўвагу А. Куляшова ў паэме «Хамуціус», (1975). Пазней выйшлі паэмы «Хуткасць» (1976), «Крылы» (1985), «Профілі» (1987), зборнік вершаў і паэм «Маналог» (1989).
У 1961 годзе А. Куляшоў напісаў невялікі верш, у якім паспрабаваў выявіць сваё разуменне сэнсу чалавечага існавання. Гэта твор, які пачынаецца радкамі «Спакойнага шчасця не зычу нікому…». У ім, як выразна відаць з самой назвы, паэт уступае ў канфлікт з агульнапрынятай чалавечай аксіёмай: «Хачу жыць спакойна і шчасліва».
Паэтычная творчасць А. Куляшова вельмі разнастайная і шматпланавая як у тэматычных, так і ў жанравых адносінах. Аўтар цесна суадносіць ідэйную накіраванасць сваіх вершаў з часам іх напісання, імкнецца адлюстраваць у іх эпоху, пачынаючы ад праблем мясцовых і вырастаючы да асэнсавання глабальных агульначалавечых аспектаў. Сярод самых папулярных пасляваенных кніг беларускіх аўтараў былі «Выбраныя вершы і творы» (1948) Аркадзя Куляшова. Пазней выдадзены Зборы твораў у 2-х (1957, 1964), 4-х (1966—1967), 5-ці тамах (1974—1977).
Сааўтар сцэнарыяў фільмаў «Чырвонае лісце» (з А. Кучарам, пастаўлены ў 1958), «Першыя выпрабаванні» (па трылогіі Якуба Коласа «На ростанях», з М. Лужаніным, пастаўлены ў 1960—1961) і «Запомнім гэты дзень» (з М. Лужаніным, пастаўлены ў 1967).
А. Куляшоў вядомы ў беларускай літаратуры як выдатны перакладчык. У яго перакладах выйшлі раман Г. Эрыксана «Валацужная Амерыка» (1932), паэма А. Пушкіна «Цыганы» (1937) і раман у вершах «Яўген Анегін» (1949), паэма А. Парніса «Казанне пра Белаяніса» (1959), «Выбраная паэзія» М. Лермантава (1969), паэма «Энеіда» І. Катлярэўскага (1969), «Спеў аб Гаяваце» Г. Лангфела (1969), зборнік вершаў К. Куліева «Кніга зямлі» (1974), «Выбранае» С. Ясеніна (з Р. Барадуліным, 1976), асобныя творы Т. Шаўчэнкі, У. Маякоўскага, А. Твардоўскага, М. Ісакоўскага, А. Пракоф’ева, М. Рыльскага, А. Малышкі, М. Нагнібеды, Р. Гамзатава і інш.
Узнагароды
Узнагароджаны дзвюма ордэнамі Леніна, ордэнам Чырвонага Сцяга, дзвюма ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга і медалямі.
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1946) за паэму «Сцяг брыгады», Дзяржаўнай прэміі СССР (1949) за паэму «Новае рэчышча», Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы (1970) за пераклады вершаў і паэм М. Лермантава, «Энеіды» І. Катлярэўскага і «Спева аб Гаяваце» Г. Лангфела, прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1968).
Памяць
Імя Куляшова носяць вуліцы ў Мінску і Магілёве. Працуе Літаратурны музей Аркадзя Куляшова.
У 1978 годзе імя Аркадзя Куляшова была прысвоена Магілёўскаму дзяржаўнаму педагагічнаму інстытуту. У 1979 годзе згодна пастановы Саюза пісьменнікаў Беларусі заснавана Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова за творы паэзіі і драматургіі.
Гуардабазонэ
Насельніцтва складае 339 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 57 чал./км². Займае плошчу 6 км². Паштовы індэкс — 13015. Тэлефонны код — 015.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Глоса (мова)
Глоса - Штучная мова, створаная Лансэлотам Хогбенам (як Interglossa, Вялікабрытанія, 1943) Рональдам Кларкам і Вэндзі Эшбі (Вялікабрытанія, 1973-1992). У сучаснай версіі, глоса - ізаляцыйная мова.
Алфавіт і вымаўленне
Глоса ўжывае лацінскі алфавіт. Асаблівасці вымаўлення такія: С = ч; Q=кў; SC-ш; X=кс/с.
Марфалогія
У глосе не існуе флексій і складаных слоў, але ужываецца часціца -co звязаная дэфісам са словам, каб стварыць прыслоўе: homo-ce (падобна); seque-co (такім чынам). Часціца pe з дэфісам ужываецца для вызначэння прафесій: medika-pe - доктар, piske-po - рыбак, акрамя гэтага, калі жадаюць вызначыць пол носьбіта прафесіі, дабаўляюць -an (мужчына) ці -fe (жанчына): medika-an (доктар), medika-fe (доктарка). Такім чынам, хаця графічна адсутнічаюць складаныя словы, фанетычна яны існуюць. Іншыя прыклады падобных словаў: -an = мужчына (Suomi-an: фін- мужчына); -bo = крама (bibli-bo: кніжная крама); -do = месца не прызначанае для гандлю (bibli-do: бібліятэка); -fe = жанчына (Suomi-fe: фінка); -pe = асоба (Suomi-pe: фін); Акрамя таго, пры дапамозе дэфіса магчыма паказваць назоўнікі, напрыклад, мовы: Englanda-lingua (Англійская мова; Прыметнікі не змяняюцца згодна роду: karo patro (дарагі бацька); karo matri (дарагая матка). Пытальныя сказы пачынаюцца з часціцы Qe: Qe tu lekto u bibli? - Вы Чытаеце кнігу? У глосе існуе артыкль U (ці Un перад h ці галоснай літарай), які можа быць вызначаным ці нявызначаным u bibli (кніга, нейкая кніга); un avi (птушка, нейкая птушка).
Лічэбнікі
0 ze (zero) 1 mo 2 bi 3 tri 4 tet (tetra) 5 pen (penta) 6 six (sixa) 7 seti (septi) 8 ok (okto) 9 nona 10 deka (mo ze) 11 mo mo 12 mo bi 20 bi ze 50 pen ze 100 mo hekto 100 mo kilo
Ойча наш
Na parenta in Urani; na volu; Tu nima gene revero/ Tu krati veni; Tu tende gene Akti epi Geo homo in Urani Place; Don a na nu-di na di-pane; e Tu padro na plu mali akti. Metro na pardo mu; qui akti mali de na. E nr dirige na a plu moli ofere; swd libe na ab mali. Amen.
Мігель Хуарэс Сельман
Мігель Анхель Хуарэс Сельман (Miguel Ángel Juárez Celman,  — ) — аргенцінскі адвакат і палітык. Прэзідэнт Аргенціны ў 1886—1890 гадах, адзін з ініцыятараў аддзялення царквы ад дзяржавы ў Аргенціне.
3-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
3-я Ураджайная вуліца (, 3-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.
Мігель Хуарэс Сельман
Стаўшы сенатарам ў 1883 годзе, зблізіўся з прэзідэнтам Аргенціны Хуліа Рока. Атрымаў падтрымку апошняга падчас выбараў старшыні Нацыянальнай аўтанамінісцкай партыі (НАП). Ён выйграў на прэзідэнцкіх выбарах 1886, хоць і не абышлося без абвінавачванняў у фальсіфікацыі выбараў. Віцэ-прэзідэнтам быў прызначаны Карлас Пелегрыні, былы міністр абароны ва ўрадзе Рока.
Большасць назіральнікаў чакалі, што ўрад Сельмана стане марыянеткай у руках былога прэзідэнта краіны Хуліа Рока. Аднак Сельман праявіў незалежнасць, узяўшы пад поўны кантроль Аўтанамінісцкую партыю. У 1890 годзе пасля чарговага паўстання Сельман быў вымушаны сысці ў адстаўку, а месца прэзідэнта заняў віцэ-прэзідэнт Карлас Пелегрыні.
Пахаваны на могілках Рэкалета.
Карлас Пелегрыні
Карлас Энрыке Хасэ Пелегрыні (Carlos Enrique José Pellegrini;  — ) — аргенцінскі адвакат і палітык. Займаў пасады віцэ-прэзідэнта Аргенціны ў 1886—1890 гадах і прэзідэнта ў 1890—1892 гадах. За гэты невялікі час свайго праўлення спрыяў выхаду краіны з глыбокага крызісу, а таксама заснаваў Нацыянальны банк Аргенціны.
Падпаяскі
Падпаяскі (Подпояски) — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Селязнёўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 3089
NGC 3089 (іншыя абазначэнні — ESO 435-24, MCG -5-24-14, AM 0957-280, PGC 28882) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Германская Паўднёва-Заходняя Афрыка
Германская Паўднёва-Заходняя Афрыка (Deutsch-Südwestafrika, DSWA) — германскі пратэктарат у Афрыцы ў 1884 - 1915 гг. на терыторыі сучаснай Намібіі.
Пачатак каланізацыі
Хаця ўзбярэжжа сучаснай Намібіі было добра вядома еўрапейцам з XV ст., яго каланізацыя не адбывалася з-за неспрыяльных умоў пустыні Наміб, якая адмяжоўвала ўрадлівае цэнтральнае плато ад марскіх шляхоў. Тэрыторыя здаўна была населена бушменамі і народамі банту. У XVII - XVIII стст. землі ад ракі Аранжавай да сучаснага Віндхука занялі нама, якія мігрыравалі з наваколляў Кейптаўна.
У XIX ст. цэнтральнае плато і ўзбярэжжа наведвалі экспедыцыі паляўнічых і місіянераў з Паўднёвай Афрыкі. У 1868 г. нямецкія місіянеры звярталіся да караля Прусіі за дапамогай у ахове іх місіі на паўднёвым захадзе Афрыкі, але не атрымалі яе. У 1876 г. брытанская адміністрацыя Паўднёвай Афрыкі прыняла захады для кантроля зямель нама, але і яна была вымушаны адмовіцца ад гэтага з-за супраціўлення мясцовых плямён.
Аднак росквіт здабычы кітоў на поўдні Атлантыкі зрабіў у канцы XIX ст. бухты маланаселенага ўзбярэжжа Намібіі прывабнымі для гандляроў і мараходаў. 1 мая 1883 г. брэменскі гандляр Адольф Людэрыц набыў за 200 вінтовак і 100 срэбраных фунтаў у нама землі вакол заліва Ангра-Пекена. У кантракце ён пазначыў плошчу набытых ім тэрыторый у мілях. Нама ведалі працягласць англійскай мілі і былі раз'юшаны, калі даведаліся, што А. Людэрыц вымяраў у даўжэйшых геаграфічных (нямецкіх) мілях. Каб пазбегнуць канфлікта, гандляр звярнуўся да Ота фон Бісмарка з прашэннем усталяваць пратэктарат. 24 красавіка 1884 г. ён атрымаў ад канцлера згоду. 7 жніўня 1884 г. каманды двух германскіх ваенных караблёў прыбылі ў порт Людэрыц і ў прысутнасці правадыра нама ўрачыста паднялі сцяг Германскай імперыі. А. Людэрыц таксама купіў у нама землі ўздоўж паўночнага берага ракі Аранжавая. Да 1885 г. германскі консул ў Кейптаўне дамовіўся з брытанцамі пра размежаванне каланіяльных валоданняў на атлантычным ўзбярэжжы. У 1890 г. на месцы былога паселішча бураў на цэнтральным плато нямецкія салдаты заснавалі крэпасць Віндхук. У 1891 г. яна была пераўтворана ў адміністрацыйны цэнтр пратэктарата.
Да 1889 г. у пратэктараце фактычна дзейнічалі дзве адміністрацыйныя каланіяльныя структуры — ваенная, якая абапіралася на колькасна малы гарнізон і была вымушана заключаць мірныя пагадненні з нама і герэра, і цывільная, прадстаўленая нямецкім каланіяльным таварыствам на чале буйных гандляроў. Злоўжыванні гандляроў прывялі да канфлікта паміж нама і герэра, што стварыла пагрозу для каланістаў. Для нармалізацыі сітуацыі ўрад Германіі паслаў у Паўночна-Заходнюю Афрыку маёра Тэадора Ляйтвейна з шырокімі паўнамоцтвамі. Ён здолеў нанесці паражэнне ўзброеным атрадам тубыльцаў і заключыць новыя пагадненні з правадырамі. У 1896 г. Т. Ляйтвейн афіцыйна быў прызначаны першым губернатарам пратэктарата.
Падчас задушэння ваеннага канфлікта паміж нама і герэра нямецкая адміністрацыя адчужала ўрадлівыя землі цэнтральнага плато і перадавала іх у карыстанне еўрапейскім жывёлагадоўцам. Акрамя нямецкіх каланістаў у Паўднёва-Заходняй Афрыцы сяліліся выхадцы з Паўднёвай Афрыкі. У 1902 г. прыкладная колькасць насельніцтва пратэктарата складала каля 200 000 чалавек, з іх толькі 2595 былі немцамі, 1354 — афрыканерамі, 452 — брытанцамі.
Аляксандр Сяргеевіч Сінгаеўскі
Аляксандр Сяргеевіч Сінгаеўскі (нар. ) — беларускі трэнер па валейболе.
Біяграфія
У 2005 годзе стаяў у вытокаў каманды «МАПІД» (зараз «Будаўнік»).
З 2016 па 2017 год узначальваў мужчынскую зборную Беларусі па валеболу.
Алфавіт
Алфаві́т (ἀλφάβητος); ад новагрэч. назваў першых літар α альфа і β бэта ) або а́збука (ад стараслав. назваў першых літар а аз і б букі) — сукупнасць літар, прынятых у мове і размешчаных у пэўным парадку.
Паслядоўнасць размяшчэння літар у алфавіце з'яўляецца агульнапрынятай і абавязковай, хоць па сваім характары ўмоўнай. Кожная літара ў алфавіце мае сваё пэўнае месца і, звычайна, назву, якую належыць адрозніваць ад гучання.
Алфавіт адрозніваецца ад піктаграфічнага (ідэаграфічнага) пісьма, дзе знакі абазначаюць паняцці (шумерскі клінапіс) і марфемнага і лагаграфічнага пісьма, дзе знакі абазначаюць асобныя марфемы (кітайскае пісьмо) альбо словы.
Таксама лінгвісты адрозніваюць «сапраўдныя» алфавіты ад абджадаў (кансанантнае пісьмо) і абугідаў (кансанантна-складовае, сілабічнае пісьмо). Усе тры адрозніваюцца сваім падыходам да адлюстравання на пісьме галосных гукаў.
4-я Ураджайная вуліца (Наваполацк)
4-я Ураджайная вуліца (, 4-я Урожайная улица) — вуліца ў Наваполацку.