cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арыфметычная прагрэсія
Арыфметычныя паслядоўнасці вышэйшых парадкаў
k
-га парадку''' называецца такая паслядоўнасць лікаў, што паслядоўнасць іх рознасцей утварае арыфметычную паслядоўнасць
(k-1)
-га парадку. У прыватнасці, паслядоўнасць
n
-ных ступеняў утварае арыфметычную паслядоўнасць
-га парадку.
Ураўненні сумеснасці дэфармацый
Матэматычны выраз прынцыпу
Матэматычна абмежаванні накладваюцца на тэнзар дэфармацыі. У залежнасці ад сітуацыі могуць выкарыстоўвацца тэнзар дэфармацыі Кашы—Грына
ці тэнзар малых дэфармацый
Тры кампаненты поля зрушэнняў звязаныя з 6 кампанентамі тэнзара дэфармацый. Для таго, каб гэтая сістэма ўраўненняў мела рашэнне, адназначнае ў замкнёнай адназвязнай вобласці, неабходна і дастаткова, каб выконваліся наступныя ўраўненні
Крукэнычы
Крукэнычы (Круке́ничі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нікіціна (Старасельскае сельскае паселішча)
Нікіціна (Никитино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 1 жыхар (2007).
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 38 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 13 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вязьма. За 17 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя Алфёрава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Старасельскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Юзаф Корсак
Імя Юзаф мела некалькі прадстаўнікоў роду Корсакаў:
Дзягуцішке II
Дзягу́цішке II (Degutiškė II), традыцыйная беларуская назва — Дзягуцішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Наўясіс Даўгелішкіса. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.).
Кульматычы
Кульматычы (Кульма́тичі) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Воўчае Вуха
Во́ўчае Ву́ха — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 27 км на паўночны захад ад горада Полацк, за 1 км на ўсход ад вёскі Новыя Замшаны, у басейне ракі Дрыса.
Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,15 км.
Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, на ўсходзе невыразныя, пад забалочаным лесам. На захадзе пойма шырынёй да 100 м.
Ліпцы (Смаленская вобласць)
Ліпцы (Липцы) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Вірле-П’емонтэ
Вірле-П'емонтэ (Virle Piemonte) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1065 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 76 чал./км². Займае плошчу 14 км². Паштовы індэкс — 10060. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца Святая Ганна.
Монакультура
Монакультура (ад mono — адзіны і cultura — вырошчванне, развіццё) — спосаб раслінаводства, пры якім на адным участку пастаянна і бесперапынна вырошчваецца адна і тая ж культура без выканання севазвароту. Монакультура стварае пастаянную аднастайную нагрузку на грунты, з-за чаго яны аднабакова высільваюцца, напрыклад, працяглае вырошчванне збожжавых на адной і той жа плошчы збядняе глебу пераважна фосфарам, буракоў, бульбы — каліем, бабоў — фосфарам і кальцыем. Таксама монакультура прыводзіць да памяншэння ўтрымання гумусу, спрыяе эрозіі і г.д.. Следствам монакультуры з'яўляецца значнае, да 2 разоў, змяншэнне ўраджайнасці. Паляпшэнне апрацоўкі зямлі праз унясенне ўгнаенняў не можа цалкам кампенсаваць негатыўны ўплыў монакультуры. Акрамя таго, пастаяннае існаванне на адной і той жа вобласці пасеву пэўнай расліны спрыяе размнажэнню і ўкараненню ў гэтай мясцовасці характэрных для дадзенай культуры хвароб, паразітаў, насякомых-шкоднікаў, грызуноў і г.д.. Монакультура з'яўляецца прыметай прымітыўнай агратэхнікі і недаразвітасці сельскай гаспадаркі. У сувязі з інтэнсіфікацыяй земляробства ад монакультуры сучасныя гаспадаркі адмовіліся на карысць севазвароту.
Лыпкы (Мастыскі раён)
Лыпкы (Ли́пки) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Гарычка
Гары́чка (Gentiána) — род шматгадовых, радзей аднагадовых траў і паўхмызнякоў сямейства. Паводле Плінія Старэйшага, родавая лацінская назва Gentiana нададзена гарычцы ад імя ілірыйскага цара (II ст. да н.э.), які лячыў чуму карэннем.
Батанічнае апісанне
Травяністыя расліны з прамастойным сцяблом. Лісце супраціўнае, простае, суцэльнакрайняе, сядзячае. Кветкі адзіночныя, зрэдку нешматлікія. Плод — каробачка. Насенне часта мае крыльцы.
Логачыха
Логачыха (Логачиха) — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Ляпіс Трубяцкі
1990—1995
Гурт утварыўся ў лютым 1990 года. Даў свой першы канцэрт на фэсце «Тры колеры» ў Мінску. Лідарам ад самага пачатку стаў студэнт Інстытуту культуры Сяргей Міхалок. Іншымі ўдзельнікамі першага складу былі бас-гітарыст калектыву Дзмітрый Свірыдовіч, гітарыст Руслан Уладыка і ўдарнік Аляксей Любавін.
Удзельнікі гурта «Ляпіс Трубяцкой» збіраліся ў той час пераважна на канцэртах. Пераход групы ад «віртуальнага» існавання да «рэальнага» адбыўся пасля першага сур’ёзнага выступу групы на «Фэсце музычных меншасцей» у Доме настаўніка ў Мінску.
Сумчаты воўк
Сумчаты воўк, тасманійскі воўк, тылацын (Thylacinus cynocephalus) — драпежнае сумчатае млекакормячае, адзіны прадстаўнік сямейства тылацынавых. Належыць да вымерлых відаў.
Ляпіс Трубяцкі
1990—1995
Яўген Калмыкаў (будучы дырэктар калектыву) стаў першым чалавекам, які прапанаваў музыкантам ганарар за сольнае выступленне (таксама першае) у 1994 на піўным шоу ў кавярні «Время» («Час») у ДК Мінскага трактарнага завода. Прыкладна ў гэты час адбыўся і першы тур гурта па Беларусі (на аўтобусе) у межах «Next Stop New Life», у якім гледачам прадстаўлялася сумесная з тэатрам «Бамбукі» (кіраўнік — Сяргей Міхалок) рок-опера «Заваёва космасу».
Затым у 1994 «Ляпіс Трубяцкой» улетку прыняў удзел у фэсце «КГ. Сердитый праздник», які праходзіў у мінскім Палацы спорту з удзелам расіян: «Чайф», «Два самолёта», «Чуфелла марзуфелла» і іншых. Крыху пазней музыкі апынуліся на прыдуманым мастаком Васілём Пачыцкім фэсце «Неизвестное кино Гагарина» («Невядомае кіно Гагарына»), дзе таксама выступалі «Зартипо» і «Хламкин едет в Израил». Поспех канцэрту навёў на думку аб выпуску касеты. У выніку быў зроблены запіс выступу ў «Альтэрнатыўным тэатры» падчас «Рок-абанемента», які выйшаў у Беларусі ў 1995 годзе пад назвай «Любови капец» (не блытаць са зборнікам 1998).
Сумчаты воўк
Пашырэнне
Быў пашыраны ў Аўстраліі; пасля распаўсюджання там сабакі дынга захоўваўся да пач. ХХ ст. толькі на в-ве Тасманія. Трапляўся ў лясістай мясцовасці. Апошнія звесткі пра тасманійскага ваўка адносяцца да 1940-х г.
Ляпіс Трубяцкі
1990—1995
Першы тыраж касеты склаў каля 100 штук, з якіх прададзена было толькі дваццаць (пазней, на хвалі поспеху «Ранетого сердца», яна была перавыдадзена). Але кожны ўсё яшчэ займаўся сваімі справамі: Яўген Калмыкаў працаваў у аб’яднанні «Клубный стиль», Сяргей Міхалок курыраваў клуб «Аддис-Абеба» і кіраваў тэатрам «Бамбукі» (усе акцёры — мужчыны, па аналогіі з японскім тэатрам «кабукі»). Склад быў той самы, хіба што бас-гітарысты часта змяняліся (Алег «Паганіні» Усціновіч, Алег Ладо).
Сумчаты воўк
Пашырэнне
У 1999 годзе у Сіднеі спрабаваў кланіраваць звера. Затым прымалася яшчэ некалькі спроб атрымаць або ўзнавіць часткі ДНК з існых узораў.
Асаблівасці біялогіі
Вывадковая сумка адкрываецца назад. Нараджалася да 4 дзіцянят, выношваліся ў сумцы да 3 месяцаў.
Ляпіс Трубяцкі
1996—1997
Усё рэзка змянілася ў 1996 пасля канцэрту ў «Палацы шахмат і шашак». Менавіта там іх заўважыў кіраўнік «Комплексбанка» Яўген Краўцоў. Ён прапанаваў зрабіць запіс на сваёй студыі «Mezzo Forte». Прыкладна ў гэты час групу ўзмацнілі Ягор Дрындзін (труба), Віталь Драздоў (скрыпка, вакал), Павел Кузюковіч (вальторна) і Аляксандр Ролаў (гітара, сышоў праз паўгода). Вынікам стаў альбом «Ранетое сердце», афіцыйна прадстаўлены 21 чэрвеня 1996 года на «Свяце музыкі» ў мінскім парку Горкага. Продажы «Ранетого сердца» білі ўсе беларускія рэкорды. Па розных ацэнках (касеты выдавалі ўсе хто хацеў, і дакладнай лічбы ніхто не ведае) тыраж склаў ад 20 да 30 тысяч асобнікаў.
Апафеозам узлёту стала трэцяя цырымонія ўручэння беларускіх музычных узнагарод «Рок-каранацыя-96». «Ляпісу Трубяцкому» дасталіся тры ўзнагароды з чатырох магчымых. «Лепшы аўтар тэкстаў года» (узнагарода падзеленая з Касяй Камоцкай з гурта «Новае Неба»), «Альбом года» і «Лепшы гурт года» (так званая «Вялікая карона», што азначала, што «Ляпіс Трубяцкой» зараз — «рок-кароль»). У тым жа 1996 годзе, Васіль Шугалей адвёз касету гурта ў Маскву, дзе да яе выявілі пэўную зацікаўленасць у «Тон студии Союз» (філіял «Союз»'у, які займаецца падрыхтоўкай праектаў да продажу іншым фірмам). Аднак за наступны год быў выдадзены толькі канцэртны запіс з прэзентацыі праграмы «Смяротнае вяселле».
1998
У лютым 1998 у Маскве выходзіць запісаны яшчэ ў 1997 «Ты кинула» з паловай старых і паловай новых песень. Падчас яго запісу з калектыву сыходзяць Алег Ладо і Віталь Драздоў. Першага спачатку ў якасці сесійнага музыканта замяняе Валерый Башкоў, але трохі пазней вяртаецца бас-гітарыст першага складу Дзмітрый Свірыдовіч. На месца Драздова прыходзіць другі вакаліст Павел Булатнікаў (былы ўдзельнік менскага дуэту «Ліцэй»). У канцы года беларускім рэжысёрскім тандэмам «Bolek & Lolek» (М. Тымінько і А. Церахаў) здымаецца першы ў гісторыі гурта відэакліп — «Ау». Ён быў зроблены аматарскім чынам: з размаляваных на камп’ютары ўручную фотаздымкаў музыкантаў гурта.
Альбом «Ты кинула» прыносіць групе неверагодны поспех у Расіі і краінах СНД. У вясну «Ляпіс Трубяцкой» здзяйсняе першыя за паўтары гады гастролі па Беларусі.
У канцы 1998 года выйшаў альбом рэміксаў песень гурта «Ляпис-Дэнс», да стварэння якога самі музыкі не мелі ніякага дачынення, а ў жніўні па ініцыятыве Яўгена Краўцова быў выпушчаны зборнік «архіўных» запісаў гурта «Любови капец». Хітом робіцца запісаная ў 1996 для «Ранетого сердца» версія песні Алега Квашы «Зялёнавокае таксі», якая, у той жа час, ператвараецца ў падставу для скандалу, узнятага аўтарам песні напачатку 1999.
1999—2000
Увосень 1998 года пачынаецца падрыхтоўка матэрыялу для новага альбому. Альбом «Красота» выходзіць 12 мая 1999, і музыкі зноў пачынаюць актыўную гастрольную дзейнасць, значнае месца ў якой займае ўдзел у непалітычнай частцы туру «Так!» у верасні-кастрычніку. Увосень пачынаецца падрыхтоўка новага матэрыялу. Першая песня «Вінаградная лаза» запісваецца ў Мінску на студыі «Mezzo Forte» ў верасні і зводзіцца ў Францыі англійскім прадзюсарам Віктарам Пендлберы.
Напачатку 2000 года студыя «Союз» перавыдала прыналежны ёй альбом «Красота» пад назвай «Всем девчонкам нравится…». У перавыданне ўвайшлі тры новыя песні — «Любовь повернулась ко мне задом» («Каханне павярнулася да мяне задам»), «Крошка моя» («Лялечка мая»; кавер-версія хіту «Руки вверх!») і «Виноградная лоза» («Вінаградная лаза»). У гэты ж час выходзіць музычны фільм пра гурт «Усім дзяўчынкам падабаецца…». На гэтым супрацоўніцтва з «Союзам» на той момант скончылася.
У студзені 2000 у Мінску на студыі Беларускага тэлебачання запісваецца новы альбом назвай «Тяжкий». Падчас запісу дыску ў якасці запрошанага музыкі з’яўляецца Іван Галушка (трамбон), які праз некалькі месяцаў уліваецца ў склад гурта ў якасці трэцяга ўдзельніка духавое секцыі (Я. Дрындзін — труба, П. Кузюковіч — трамбон). «Ляпісы» падпісваюць кантракт з расійскай рэкард-кампаніяй «Real Records», якая 15 мая таго ж года выпускае іх новы альбом. Дыск выклікаў неадназначную рэакцыю. Праграмныя дырэктары маскоўскіх радыёстанцый вельмі неахвотна бралі ў свой эфір песні з «Тяжкага», MTV і ОРТ адмаўляліся круціць кліпы «Спорт мінуў», «Дружбак» і «Па алеях» (зняты з удзелам комік-трупы «Маскі-шоу»). Затое Арцемій Троіцкі назваў «Тяжкий» «лепшым, што было выдадзена ў Расіі ў 2000 годзе».
2001—2002
Першым сінглам з наступнага альбому стала песня «Галубы». Ролік, рэжысёрам якога стаў Ігар Пашкевіч (ён жа экранізаваў у 1999 «Яблыні»), здымаўся ў пачатку студзеня ў Мінску на Мінскім веласіпедным заводзе. Кліп быў узяты ў эксклюзіў MTV і ў сакавіку 2001 стаў самым ратуемым на гэтым канале відэаролікам.
У сакавіку таго ж года музыкі гурта «Ляпіс Трубяцкой» сталі ініцыятарамі стварэння творчага аб’яднання «Дзеці Сонца». Мэта аб’яднання — прапагандаваць пазітыўную вясёлую музыку, незалежна ад таго, хто яе выконвае — прызнаныя зоркі ці таленавітыя пачаткоўцы. У мэтах прасоўвання гэтай ідэі быў створаны аднайменны рэкорд-лэйбл «Дзеці Сонца», стылявыя прыярытэты якога — ска, рэгі, рага, «цыганшчына» і іншая «сонечная музыка». Да канца года выйшла два дыска. У творчае аб’яднанне «Дзеці сонца» увайшлі: «Ляпіс Трубяцкой», «Zdob și Zdub», «ТТ-34», «Крамбамбуля», «Мантана», «Саша i Сирожа», «Піва ўдваіх».
Улетку 2001 быў зняты кліп на песню «Сочы», якая, як і «Галубы», мела вялікі поспех. У верасні выйшаў альбом «Юность» — самая паспяховы дыск ад часоў «Красоты».
Паміж тым напачатку 2001 года на змену Дзмітрыю Свірыдовічу прыйшоў Аляксей Зайцаў (бас-гітара), а праз год групу пакінуў яшчэ адзін удзельнік першага складу — Аляксей Любавін (ударныя). Месца за барабанамі заняў Аляксандр Старажук.
2003—2005
Першыя чарнавыя запісы для новага альбому зрабілі ў восені 2002, пасля чаго ў студзені 2003 з’ездзілі ў Кіеў да Яўгена Ступкі. Дзве песні з шасці запісаных увайшлі ў эксперыментальны самотнік «Чырвоны кальсоны» (май 2003), куды таксама ўвайшла вялікая колькасць рэміксаў ад сяброў гурта.
Падчас запісу Аляксея Зайцава на бас-гітары замяняе Уладзімір Эгліціс з гурта Карла Хламкіна. Прыкладна ў той самы час калектыў пакідае Ягор Дрындзін. Трубачом робіцца валтарніст Павел Кузюковіч.
Да выхаду альбому Сяргей Міхалок мяняе свае вонкавае аблічча. У жніўні 2004 з’явілася відэа на песню «Почтальоны», знятае амерыканскім рэжысёрам Кевінам Джэксанам. Самае дарагое і, мусіць, самае няўдалае відэа гурта.
2006—2007
У 2004—2006 гадах «Ляпіс Трубяцкой» актыўна займаўся саўндтрэкамі. Каманда запісала музыку да серыяла «Мужчыны не плачуць» і фільму «Апошні забой» (абодва знятыя расійскім рэжысёрам Сяргеем Бабровым). Вынікам стаў зборны альбом «Мужчины не плачут. Музыка для кино», большасць песень якога былі запісаны ў фармаце напаўакустычнага бэнду з акардэонам. Ён выйшаў у сакавіку 2006.
Разам з тым яшчэ ўлетку 2005 калектыў пачаў працу над сваім чарговым дыскам. Першыя новыя песні («Андрюша», «Харэ») былі прадстаўлены слухачам яшчэ да студыйнага запісу на фэстах «Нашэсце» ў Казахстане і Расіі.
У першай палове 2006 у гурт вярнуўся адзін з заснавальнікаў калектыву — бас-гітарыст Дзмітрый Свірыдовіч (праўда, яму ізноў прыйшлося сысці ў канцы 2006, і тады яго замяніў Дзяніс Стурчанка). Трыумфальным можна назваць выступ «Ляпісаў» на «Таўрыйскіх гульнях» у маі 2006, дзе група выканала амаль усе свае хіты, а таксама некаторыя новыя кампазіцыі.
На працягу 2006 гурт шукаў саўндпрадзюсара для запісу новага матэрыялу, каб нарэшце ў поўнай меры рэалізаваць свае ска-панкавыя мары. Новым саўндпрадзюсарам стаў Віталь Цялезін («Океан Ельзи», «Братья Гримм» і іншыя). Альбом быў запісаны ў Кіеве з восені 2006 па вясну 2007. Першым паўнавартасным сінглам з яго стала песня «Харэ», з трэш-кліпам ад рэжысёра і акцёра Уладзіміра Япіфанцава, які быў запушчаны ў пачатку 2007. Але галоўнай ударнай сілай альбому стала песня «Капітал» з апакаліптычным відэакліпам Аляксея Церахава (суаўтар кліпаў «Ау» і «Розочка»), прэм’ера якога адбылася ў Інтэрнэце. За першы месяц ролік прагледзелі каля 100 тысяч чалавек. Альбом «Капитал» выйшаў у канцы красавіка 2007 і стаў новым вітком у творчасці калектывур. Яго расійская прэзентацыя адбылася 1 мая ў Маскве, украінская — 17 мая ў Кіеве, а беларусы змаглі ўбачыць новую праграму 2 чэрвеня ў Бабруйску.
2008—2009
«Ляпісы» ўпершыню патрапілі ў лік сушукальнікаў прэміі «Гукавая дарожка» (яна ж — «ZD Awards»), прычым адразу ў трох катэгорыях: «Рок», «Гурт года» і «Альбом года». Канкурэнтамі «Ляпісаў» былі: Земфіра, «Мумій Троль», «Акварыум», «Бі-2», «Горад 312», «Бумбокс», «Noize MC», «Quest Pistols» і нават Дзіма Білан (у намінацыі «Альбом года»). «Ляпісы» атрымалі дзве статуэткі, як лепшы гурт і лепшы рок-праект года.
7 сакавіка 2009 года ў маскоўскім спарткомплексе «Алімпійскі» мінула другая цырымонія ўзнагароджання прэміяй «Чартавы тузін. Топ 13» («Чартова дюжина. Топ 13»). Гэтая прэмія лічыцца галоўнай узнагародай у вобласці рускай рок-музыкі. Беларускі гурт «Ляпис Трубецкой» другі раз запар патрапіў у лік пераможцаў «Чартавага тузіну». Год назад «Ляпісы» атрымалі прэмію за кліп «Капітал», зняты рэжысёрам Аляксеем Церахавым. У 2009 годзе яны зноў патрапілі ў намінацыю «Відэакліп» — і зноў з ролікам Церахава «Огоньки».
У пачатку сакавіка 2009 года пачаўся маштабны тур па Беларусі. Цэнтральны канцэрт беларускага туру адбыўся 9 сакавіка ў Палацы спорту ў Мінску ў прысутнасці каля 9000 гледачоў. Акрамя гэтага чакаюцца выступы ў Брэсце, Гродна, Магілёве, Гомелі, Наваполацку, Салігорску і Бабруйску.
14 сакавіка 2009 года ў Маладзечне прайшла 13-я цырымонія ўзнагароджання лепшых беларускіх музыкантаў «Рок-каранацыя». Крыштальныя кароны ўручаныя ў дзевяці намінацыях. Тры з іх дасталіся гурту «Ляпіс Трубяцкой»: «Песня года» («Зорачкі»), «Альбом года» («Manifest») і вялікая рок-карона — «Гурт года».
Андрэеўка (Буда-Кашалёўскі раён)
Андрэеўка  — былая вёска ў Шырокаўскам сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.
Ляпіс Трубяцкі
2008—2009
У жніўні 2009 года гурт прыняў удзел у фестывалі «Be Free», арганізаваным Еўрарадыё ў Чарнігаве (Украіна), пад бела-чырвона-белым сцягам выступіў разам з Воплі Відоплясова, Hair Peace Salon і многімі іншымі беларускімі і ўкраінскімі рок-музыкамі.
Андрэеўка (Буда-Кашалёўскі раён)
У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (29 сем'яў) пераселены ў чыстыя месцы.
Ляпіс Трубяцкі
2022
Гурт аднавіў канцэртную дзейнасць у 2022 годзе на фоне ўварвання Расіі ва Украіну. Было абвешчана аб дабрачынным еўрапейскім туры ў падтрымку Украіны.
Андрэеўка (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 25 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 33 км ад Гомеля.
Гідраграфія
На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы. На рацэ Ліпа (прыток ракі Сож)
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.
Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой на поўначы пад прамым вуглом далучаецца кароткая прамалінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
Выяўлены археолагамі курганны магільнік (50 насыпаў, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Ліпа, ва ўрочышчы Востраў) сведчыць пра засяленне гэтай тэрыторыі з далёкай старажытнасці. Сучасная вёска вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1909 годзе сяліба, 105 дзесяцін зямлі ў Дудіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.
У 1926 годзе ў Чачэрскім раёне Гомельскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 21 двор, 13 жыхароў вёскі загінулі на фронце. Уваходзіла ў склад калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).
Нікола-Пагарэлае
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 22 км на паўночны ўсход ад Сафонава, на правым беразе ракі Дняпро, у 6,5 км на поўнач ад аўтамагістралі. Адміністрацыйны цэнтр Нікола-Пагарэлаўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У сяле Нікола-Пагарэлае тады Дарагабужскага павета а цяпер Сафонаўскага раёна у 1751—1756 гадах на сродкі ротмістра Пятра Аляксеевіча Лыкошына быў пабудаваны каменны храм Свяціцеля Мікалая Цудатворца. У 1802 годзе да храма быў дабудаваны цёплы прыдзел у гонар Усіх Святых. Дагэтуль захаваліся толькі падмурак і частка паўночнай сцяны. У 1764 годзе Лыкошын прадаў сваю сядзібу ў Нікола-Пагарэлым купцу Івану Сідаравічу Барышнікаву, які аформіў здзелку на імя Івана Рыгоравіча Арлова.
Уладальніцай сядзібы ў Нікола-Пагарэлае ў канцы XIX стагоддзя была жонка сапраўднага тайнага саветніка Чаркасава Марыя Васільеўна.
Піраміда Хеопса
Піраміда Хеопса (Хуфу) — найбуйнейшая з егіпецкіх пірамід, адзін з «Сямі цудаў свету», які захавалася да нашых дзён.
Мяркуецца, што будаўніцтва, якое доўжылася дваццаць гадоў, пачалося каля 2560 года да н. э. Вядомыя дзясяткі егіпецкіх пірамід. На плато Гіза самыя вялікія з іх — піраміды Хеопса (Хуфу), Хефрэна (Хафра) і Мікерына (Менкаўра). Архітэктарам Вялікай піраміды лічыцца Хеміун, візір і пляменнік Хеопса. Ён таксама насіў тытул «Кіраўнік ўсімі будоўлямі фараона». Больш за тры тысячы гадоў (да пабудовы кафедральнага сабора ў Лінкальне, Вялікабрытанія, каля 1300 года) піраміда заставалася самай высокай пабудовай на Зямлі.
Пабудавана архітэктарам Хеміунам. Суадносіны ўсіх частак збудавання заснаваны на прапорцыях так званага залатога сячэння. Вышыня піраміды 146,6 м, даўжыня кожнага з бакоў квадратнай асновы складае 233 м. Піраміда выкладзена з вялікіх блокаў вагой ад 2,5 да 30 т. Агульная іх колькасць дасягае 2 млн 300 тыс. Блокі ўтрымліваюцца без сувязнага раствора пад сваім цяжарам. Знадворку піраміда была пакрыта паліраванымі вапняковымі плітамі. Яны блішчэлі на сонцы, і гэта стварала яшчэ большае ўражанне велічнай магутнасці, урачыстасці. Піраміда Хеопса была часткай вялікага архітэктурнага ансамбля, куды ўваходзілі, акрамя памінальных храмаў, скульптура сфінкса з партрэтнай выявай фараона і тулавам ільва.
NGC 4395
NGC 4395 — плоская галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Вадзім Іосіфавіч Шадыра
Вадзім Іосіфавіч Шадыра (нар., , Комі АССР, РСФСР)  — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1981), дацэнт (1987).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 сакавіка 1947 года ў Пячоры Комі АССР (цяпер Рэспубліка Комі, Расія).
У 1972 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна. З 1965 па 1967 гг. працаваў слесарам-зборшчыкам радыёапаратуры на прыборабудаўнічым заводзе ў Маладзечне. У 1968—1972 гг. працаваў навуковым супрацоўнікам у Мінскім абласным краязнаўчым музеі, а з 1973 па 1974 гг. старшы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі. З 1974 да 1992 гг. старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН Беларусі. У 1976—1979 гг. навучаўся ў аспірантуры Інстытута гісторыі АН Беларускай ССР. У 1981 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Плямёны днепра-дзвінскай культуры Беларускага Падзвіння (VIII—V стст. да н.э. — IV ст. н.э.)» (навук. кіраўнік — Г. В. Штыхаў). З 1992 года — загадчык аддзелам археалогіі жалезнага веку, а з 2006 года — загадчык сектара археалогіі эпохі бронзы і жалеза Інстытута гісторыі НАН Беларусі. У 2003 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Беларускае Падзвінне ў эпоху жалеза і ранняга сярэднявечча», якая не была зацверджана Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй Беларусі.
Навуковыя інтарэсы
Археалагічныя даследаванні помнікаў жалезнага веку і ранняга сярэднявечча басейна р. Заходняя Дзвіна і Верхняга Падняпроўя на тэрыторыі Беларусі.
Шчучына (возера)
Шчу́чына — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 18 км на поўдзень ад горада Полацк, за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Шчаты, у басейне ракі Тураўлянка.
Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,3 км.
Абкружана ўзгоркамі вышынёй 3 м, парослымі лесам.
Манастырская аперацыя
Манасты́рская апера́цыя (12 верасня — 11 снежня 1916 года) — ваенная аперацыя на Салоніцкім фронце Першай сусветнай вайны. Манастырская аперацыя была прадпрынятая саюзнымі войскамі (сербскія, брытанскія, французскія, італьянскія і рускія) супраць войскаў Цэнтральных дзяржаў (балгарскія, нямецкія і асманскія) з мэтай прарыву Салоніцкага фронту, прымусіць Балгарыю выйсці з вайны і аслабіць ціск войскаў Чацвярнога саюза на Румынію. У выніку наступальная аперацыя войскаў Антанты доўжылася тры месяцы і завяршылася захопам горада Манастыр — важнага транспартнага вузла ў Македоніі.
Сілы бакоў
У верасні 1916 года на Салоніцкім фронце знаходзіліся наступныя сілы Антанты: 6 сербскіх, 5 брытанскіх, 4 французскіх, 1 італьянская дывізіі і 1 руская пяхотная брыгада. 201 пяхотны батальён, 1025 гармат і 1300 кулямётаў, усяго ад 369 000 да 400 000 чалавек. Актыўных жа байцоў у войсках Антанты было 250 000 да 313 000 салдат і афіцэраў.
У складзе сіл Цэнтральных дзяржаў на Салоніцкім фронце знаходзіліся падраздзяленні 1-й і 2-й балгарскіх армій і 11-й германскай арміі — 172 пяхотных батальёна пры 900 гарматах. Усяго ў войсках Цэнтральных дзяржаў было ад 240 000 да 260 000 салдат і афіцэраў. Акрамя гэтага на Эгейскім узбярэжжы (ад Струмы да мяжы з Асманскай імперыяй) знаходзілася 10-я балгарская пяхотная дывізія, у складзе якой знаходзіліся 25 пяхотных батальёнаў, 31 артылерыйская батарэя і 24 кулямёта.
Камандуючы саюзнымі войскамі генерал Сарай планаваў, што французскія войскі прасоўваннем на Фларыну і Манастыр абыдуць правы фланг войскаў Цэнтральных дзяржаў. Таксама планавалася скоўваць як мага больш балгарскіх і нямецкіх войскаў у далінах Вардара і Струмы.
Пачатак наступу
12 верасня пасля магутнай двухдзённай артылерыйскай падрыхтоўкі падраздзяленні і французскіх войскаў распачалі атаку на пазіцыі 8-й балгарскай пяхотнай дывізіі і узмоцненай пяхотнай брыгады палкоўнік]а] . У ходзе гэтых баёў сітуацыя для балгараў стала складвацца неспрыяльна. [[14 верасня балгарскія войскі адступаюць да Флорыны, пакідаючы некалькі гармат. Сербскія войскі займаюць, пакінуты балгарамі . Адначасова з гэтымі баямі 12 верасня сербы пачалі атакі на пік Каймакчалан, а брытанскія войскі пачалі спробы пашырыць плацдармы на правым беразе ракі Струмы. Заходні фланг 1-й балгарскай арміі павінен быў трымаць саюзныя арміі на лініі Флорына — Каймакчалан. Аднак войскі Антанты працягваюць свой наступ і 23 верасня французскія падраздзяленні ўваходзяць у Флорыну. На піку Каймакчалан 1-я брыгада 3-й балгарскай пяхотнай дывізіі стрымлівала лютыя атакі сербскіх войскаў пры падтрымцы французскай цяжкай артылерыі. Баі тут былі цяжкімі для абодвух бакоў. Гладкія і камяністыя схілы хрыбта не забяспечвалі практычна ніякага схову ад агню балгарскіх кулямётаў і французскай цяжкай артылерыі.
Няўдачы балгарскіх войскаў устрывожылі балгарскае і нямецкае камандавання. З прычыны гэтага былі прынятыя змены ў каманднай структуры войскаў Цэнтральных дзяржаў. Замест камандуючага 1-й балгарскай арміі генерала Баяджыева 27 верасня быў прызначаны генерал Гешаў. Акрамя гэтага на Балканы прыбывае германскі генерал Ота фон Белаў і 16 кастрычніка з 1-й балгарскай і 11-й нямецкай армій фармуецца група армій Белава.
Працяг наступу
30 верасня пасля доўгіх і жорсткіх баёў Дрынская дывізія сербскай арміі здолела захапіць пік Каймакчалан. 1-я брыгада 3-й балгарскай дывізіі панесла цяжкія страты, а фронт быў прарваны. Пры гэтым балгары страцілі займаныя пазіцыі і 7 гармат. Ва ўмовах недахопу артылерыі балгара-нямецкае камандаванне прыняло рашэнне не спрабаваць вярнуць страчаныя пазіцыі. Камандуючы 11-й арміяй генерал Вінклер загадаў 8-й дывізіі, 1-й і 3-й брыгадам 6-й пяхотнай дывізіі і двух брыгадам 9-й дывізіі адысці на новыя абарончыя пазіцыі. Патрапаная 1-я брыгада 3-й дывізіі была рэарганізавана. Цяпер замест 9 батальёнаў, у складзе брыгады былі 5 батальёнаў, 4 змешаныя роты, 1 піянерская рота і 7 горных гармат. Новыя абарончыя лініі ад возера Прэспа займалі тры асобныя пяхотныя брыгады (9/2, 2/6 і 1/6 асобныя пяхотныя брыгады), далей да вышынь на ўсход ад ракі Чэрны 8-я пяхотная дывізія, а да вышынь Малая Рупа 1/3 пяхотная брыгада. Далей на ўсход пазіцыі займала 11-я армія і рэшткі 3-й пяхотнай дывізіі.
Баі на струмскім накірунку
Для таго, каб аслабіць ціск на балгарскія і нямецкія войскі на захад ад Вардара, генерал Тодараў прыняў рашэнне сіламі 7-й пяхотнай дывізіі заняць пазіцыі для атакі ля ракі Струмы. Аднак балгарскае камандаванне не дало дазвол Тодараву атакаваць. Гэта дало магчымасць падраздзяленням 10-й брытанскай пяхотнай дывізіі ўмацаваць свае пазіцыі не левым беразе Струмы, у вёскі. 3 кастрычніка падраздзяленні 10-й пяхотнай дывізіі атакуюць пазіцыі 13-га балгарскага пяхотнага палка каля вёскі Ёнікей. Бой працягваўся цэлы дзень, да балгараў прыбыло падмацаванне ў выглядзе 14-га пяхотнага і 17-га артылерыйскага палкоў. Вёска некалькі разоў пераходзіла з рук у рукі. Усё ж балгарам у канцы дня у ходзе жорсткай рукапашнай сутычкі ўдалося вярнуць сяло пад свой кантроль.
У ходзе начной і апошняй атакі брытанскім войскам усё-такі ўдалося захапіць сяло. Абодва бакі панеслі цяжкія страты ад трапнага ружэйнага і артылерыйскага агню. Пасля гэтага бою 13-ы полк быў рэарганізаваны, замест 5 батальёнаў у палку было сфармавана 4 батальёны. Пасля гэтага 4 кастрычніка балгары займаюць пазіцыі на вышынях на ўсход. Пасля гэтых баёў ніякіх сур’ёзных сутыкненняў на струмскім накірунку адзначана не было.
Падрыхтоўка да вырашальных баях
Падчас гэтых баёў сілы Балгарыі былі на зыходзе. Балгарская армія адначасова кантралявала тэрыторыі і вяла баявыя дзеянні ў Албаніі, Македоніі і Дабруджы. У гэтых умовах балгарскае камандаванне звярнулася да германскім саюзнікаў з просьбай аказаць дапамогу на Салоніцкім фронце. Аднак з-за цяжкіх баёў на Соме і ліквідацыі наступстваў наступу Брусілава, Германія не мела магчымасці аказаць дапамогу балгарскім саюзнікам. У выніку германскае і балгарскае камандавання звярнуліся за дапамогай да Асманскай імперыі. Немцам і балгарам удалося пераканаць Энвер-ару даслаць турэцкія войскі на Салоніцкі фронт. У кастрычніку 1916 года на пазіцыі ў раёне ракі Струмы прыбыла 50-я турэцкая пяхотная дывізія (11 900 чалавек). Пазней прыбыла 46-я пяхотная дывізія (12 600 чалавек), абодва турэцкіх падраздзялення сфармавалі 20-ы армейскі корпус, які знаходзіўся ў Македоніі да мая 1917 года. Гэтая дапамога асманскіх саюзнікаў, дазволіла вызваліць некаторыя балгарскія падраздзялення для ўмацавання 11-й арміі.
Камандуючы саюзнымі войскамі на Салоніцкім фронце планаваў рашучым ударам па 11-й арміі прарваць фронт і энергічным наступам, разам з руска-румынскімі войскамі, надыходзячымі з поўначы, вывесці Балгарыю з вайны.
4 кастрычніка французскія і рускія войскі перайшлі ў атаку ў накірунку Манастыра, а 1-я і 3-я сербскія арміі нанеслі ўдар у Чэрны. атакавала пазіцыі 3-й балгарскай дывізіі ў напрамку Добра Поле. Войскі Антанты мелі 103 пяхотных батальёна і 80 артылерыйскіх батарэй супраць 65 пяхотных батальёнаў і 57 артылерыйскіх батарэй армій Цэнтральных дзяржаў.
Баі на Чэрне і захоп Манастыра
Бітва на рацэ Чэрна пачалася з спробаў сербскіх войскаў замацавацца на яе паўночным беразе. Першапачаткова прасоўванне сербскіх войскаў было павольным, а на захадзе атакі рускіх і французаў былі адбітыя. На працягу наступных тыдняў адбываліся шматлікія атакі саюзнікаў і контратакі балгараў. Паступова тэмп саюзнага наступу ўзрастаў з-за перавагі армій Антанты ў артылерыі. Балгарскае і нямецкае камандаванне спрабавалі стабілізаваць становішча перакідкай балгарскіх войскаў на дадзены ўчастак падраздзяленняў 1-й і 2-й балгарскіх армій.
За час баёў на Чэрне 4 нямецкіх і 14 балгарскіх пяхотных палкоў актыўна ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях. У канцы кастрычніка рускім і французскім войскам усё ж удалося прарваць фронт. Аднак неўзабаве зноў былі спыненыя войскамі Цэнтральных дзяржаў. У гэты час атакі саюзнікаў у Манастыра падтрымлівала і італьянская пяхотная дывізія.
Генерал Ота фон Белаў прыняў рашэнне пакінуць Манастыр. 18 лістапада, калі яшчэ працягваліся жорсткія баі, генерал Вінклер аддаў загад падраздзяленням 11-й арміі заняць новыя абарончыя пазіцыі на поўнач ад горада. Балгарскі камандуючы Нікола Жэкаў быў супраць рашэння нямецкага камандавання, аднак перашкодзіць нямецкаму камандаванню не змог. 19 лістапада французскія і рускія войскі ўвайшлі ў Манастыр. Балгарскія войскі стварылі новую лінію абароны, якая праходзіла па піку Чырвоная сцяна — вышыня 1248 — вышыня 1050 — Макава — Градзешніца. Пасля гэтага саюзныя войскі распачалі спробу прарваць гэтую новую лінію абароны, аднак з-за недахопу сіл і стомленасці войскаў усе атакі сербскіх і французскіх войскаў былі адбітыя. Лінія фронту стабілізавалася, 11 снежня саюзнае камандаванне спыніла наступ.
Вынікі наступу
Балгарскія і нямецкія войскі страцілі 61 000 чалавек забітымі, параненымі і палоннымі. Новая лінія абароны прайшла на поўнач ад Манастыра і балгарская артылерыя дамінавала над горадам. Гэтая лінія абароны захавалася практычна да самага заканчэння баявых дзеянняў на Салоніцкім фронце.
Літаратура
На рускай мове: На англійскай мове: На балгарскай мове:
Дзень падзякі
Дзень падзякі (Thanksgiving Day) — дзяржаўнае свята ў ЗША і Канадзе, адзначаецца ў другі панядзелак кастрычніка ў Канадзе і ў чацвёрты чацвер лістапада ў ЗША. З гэтага дня пачынаецца святочны сезон, які ўключае ў сябе Нараджэнне Хрыстова і працягваецца да Новага года.
Гісторыя
Дзень падзякі першапачаткова быў святам выразы падзякі і ўдзячнасці Богу, а роўна сям'і і сябрам за матэрыяльны дабрабыт і добрае стаўленне. У традыцыйным сэнсе (уласцівым земляробчым культурам пачынаючы з самых старажытных часоў), такое свята на зыходзе восені азначала падзяку нябёсам за багаты ўраджай і за багацце розных пладоў. З тых часоў у ЗША і Канадзе гэтае свята ў значнай ступені страціла свае рэлігійныя карані і стала грамадзянскім, агульнапрынятым і агульнанародным.
Сваімі каранямі гэтае свята сыходзіць у глыб амерыканскай гісторыі, да самых першых перасяленцаў з Англіі, якія прыбылі да берагоў Амерыкі ў 1620 годзе на знакамітым цяпер судне «Мейфлаўэр». Яны высадзіліся пасля цяжкага плавання па штармавым акіяне ў цяперашнім штаце Масачусетс марозным лістападаўскім днём і заснавалі Плімуцкую калонію.
Лінкальнскі сабор
Лінкальнскі сабор Дзевы Марыі (The Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary of Lincoln) - гатычны сабор аднайменнай дыяцэзіі царквы Англіі ў горадзе Лінкальн, які будаваўся з канца XII стагоддзя па 1311 г.. Да абвалу ў 1549 г. цэнтральнага шпілю 160-метровы сабор быў самым высокім будынкам на Зямлі. Да яго пабудовы рэкорд вышыннасці на працягу тысячагоддзяў належаў пірамідзе Хеопса.
Будаўніцтва сабора ў Лінкальне пачалося пасля таго, як у 1072 г. туды з Дорчэстэра пераехаў біскуп. Першы сабор будаваўся ў спешцы і падчас землетрасення 1085 г. абрынуўся. Амбіцыйны біскуп Гуга задумаў замяніць яго грандыёзным будынкам, якое і цяпер уваходзіць у тройку найбольш буйных храмаў Вялікабрытаніі.
Рэальгар
Рэальга́р (réalgar, ад араб. Рахдж аль гхар, літаральна — пыл пячоры, рудніка) — мінерал класа сульфідаў, па хімічным складзе монасульфід мыш’яку AsS.
Радовішчы ў Кыргызстане, ЗША, Італіі, Расіі, Чылі і інш.
Ігар Сяргеевіч Цітовіч
Ігар Сяргеевіч Цітовіч (, горад Горкі, Магілёўская вобласць – ) — беларускі вучоны ў галіне машынабудавання. Член-карэспандэнт АН БССР (1974), доктар тэхнічных навук, прафесар (1970), заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1972).
Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1940). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1940, 1945-1971 гг. выкладчык БПІ (з 1951 загадчык кафедры), адначасова з 1957 г. навуковы кіраўнік Праблемнай аўтамабільнай лабараторыі. У 1971-1985 гг. дырэктар, намеснік дырэктара Інстытута праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын АН БССР.
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Цітовіч
Цітовіч — беларускае прозвішча.
Дзіедзішке
Дзіе́дзішке (Diediškė), традыцыйная беларуская назва — Дзядзішкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Грыбеная.
Малое Такарова (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Мазуры (Львоўская вобласць)
Мазуры (Мазу́ри) — вёска ў Мастыскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Гент
Сваю гісторыю горад пачаў як паселішча на сутокі рэк Шэльда і Лее альбо Ліс. У Сярэднявеччы Гент стаў адным з самых вялікіх і багатых гарадоў паўночнай Еўропы. Сёння гэта значны культурны і эканамічны цэнтр Фландрыі з портам і ўніверсітэтам.
Віктар Іванавіч Комар
Віктар Іванавіч Комар (, г. Чугуеў, Харкаўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1957 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут імя В. У. Куйбышава. 3 1958 года працаваў у праектных арганізацыях, у Кемераваграмадзянпраекце г. Навакузнецка Кемераўскай вобласці. 3 1969 года ў інстытуце «Гомельграмадзянпраект», у 1985—1988 галоўны архітэктар тэхнічнага аддзела. З 1988 года — дырэктар Гомельскага філіяла Усесаюзнага архітэктурна-праектнага аб’яднання.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Член КПСС з 1963 года. Пражывае ў г. Гомель.
Творчасць
Асноўныя работы (усе ў Гомелі): клуб Таварыства глуханямых (1977), будынак Гомельскага абкама КПБ (1978 , у сааўтарстве з Р. К. Ціхавым ), сталовая ў комплексе будынкаў абкама і Дома палітасветы (1982, з Р. К. Ціхавым), дом адпачынку «Чонкі» (1983) , 12-павярховы жылы дом у мікрараёне № 51 (1988), 16-павярховы жылы дом па Рэчыцкай шашы (1989), Палац культуры вытворчага аб’яднання «Гомсельмаш» на праспекце Касманаўтаў (1989), мемарыяльны сквер па вул. Білецкага (1987).
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1979), дыпломам Усесаюзнага агляду творчасці маладых архітэктараў (1963).
Гурба
Гурба (снежны намець) — адклад снегу пад час завей і снегападаў, які ўзнікае на зацішнаму боку перашкоды ў выніку мясцовага зніжэння хуткасці ветру і выпадзення лішкаў снегу з снегавятровага патоку.
Абарона ад снежных заносаў (снегаахова) дарог і іншых аб'ектаў ажыццяўляецца трыма асноўнымі спосабамі: (1) ставяць снегавыя платы, якія могуць быць суцэльнымі, пранікальнымі, якімі затрымліваюць снег, якімі выдзімаюць снег, аднараднымі і шматраднымі, высаджваюць снегаахоўныя насаджэнні і наразаюць у снезе траншэі; (2) самі збудаванні робяць снеганезаноснымі — на высокім насыпу, на апорах, асаблівай формы і г. д.; (3) замацоўваюць снег у поле, адкуль ён можа знасіцца. Снегазатрыманне ў поле праводзяць з дапамогай пасеву раслін з высокімі сцебламі, снегазборных лясных палос, снегаарання, снегаўшчылення і расстаноўкі розных перашкод.
Нікуліна (Прудкоўскае сельскае паселішча)
Нікуліна (Никулино) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 21 жыхар (2007).
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Грэскі сельсавет
Грэ́скі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Грэск.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Грэскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Грэскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у Слуцкім раёне. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Грэскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Грэскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шышчыцкага сельсавета. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Слуцкага раёна. 11 жніўня 1959 года ў склад сельсавета з Гацукоўскага сельсавета Уздзенскага раёна перададзена вёска Вераб’ёва. 5 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Труханавіцкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Асавец, Калюга, Камень, Карачоўшчына, Падлужжа і Труханавічы) сельсаветаў. 27 снежня 1962 года ў склад Грозаўскага сельсавета Капыльскага раёна пералічаны 6 населеных пунктаў Асавец, Калюга, Камень, Карачоўшчына, Падлужжа і Труханавічы) . На 1 студзеня 1974 года ў складзе Грэскага сельсавета было 6 населеных пунктаў . 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Маяцкага сельсавета (7 населеных пунктаў: Боркі, Ветка, Клешава, Леткаўшчына, Маяк, Мусічы і Шулякі), у склад Гацукоўскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Вераб’ёва, Забелы, Ульянаўка, Швяды, Шышчыцы і Яўладавічы).
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (12 населеных пунктаў) — 2323 чалавекі, з іх 93,5 % — беларусы, 4,3 % — рускія, 1,4 % — украінцы.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў.
Кальцыт
Кальцыт, вапнавы шпат — мінерал (CaCO3) з групы карбанатаў, адна з прыродных формаў карбанату кальцыю. Выключна шырока распаўсюджаны на паверхні Зямлі, пародаўтваральны мінерал. Кальцытам складзеныя вапнякі, крэйдавыя пароды, мергель, карбанатыты. Кальцыт — самы распаўсюджаны біямінерал: ён удзельнічае ў будове вельмі шматлікіх жывых арганізмаў, у складзе ракавін і касцей.
Назва прапанавана Гайдзінгерам у 1845 годзе і паходзіць, як і назва хімічнага элемента, ад лац. calx (род.п. calcis) — вапна.
Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2008
Дзяцячы конкурс песні Еўрабачанне 2008 — шосты конкурс для юных спевакоў ва ўзросце ад 10 да 15 гадоў. Яго фінал адбыўся 22 лістапада 2008 года ў адным з гарадоў Кіпра — Лімасол у Спартыўным Цэнтру «Спірас Кіпрыану». Вядучымі конкурсу сталі Алекс Сайкл і Сафія Параскева. Ёсць некалькі змен у правілах конкурсу. У гэтым годзе ўпершыню была выкарыстаная сістэма галасавання 50/50 — гледачы і журы. З гэтага году на сцэне дазволена знаходзіцца не больш 6 выканаўцам, а не 8, як гэта было раней. Яшчэ адна прынцыповая змена — цяпер дарослыя афіцыйна могуць быць суаўтарамі конкурсных песен, але ўсе права на іх павінны па-ранейшаму прыналежаць дзецям.
Пераможцам конкурса сталі прадстаўнікі Грузіі — Bzikebi з песняй «Bzzz...». Другое месца заняла Украіна, якую прадстаўляла Вікторыя Петрык з песняй «Матроси». Трэцяе месца заняла Літва. У конкурсе прыняло ўдзел 15 краін. Адмовіліся ад удзелу Партугалія і Швецыя.
12 балаў
Спіс краін, якія атрымалі максімальны бал найбольшую колькасць разоў.
Пераможца
Грузінскі гурт, які заняў 1 месца з вынікам 154 бала.
Мантуанскае герцагства
Мантуанскае герцагства — гістарычная дзяржава Італіі, якая знаходзілася пад уладай Свяшчэннай Рымскай імперыі і кіраваннем дынастыі Ганзага. У 1530 годзе было ператворана з Мантуанскага маркграфства, у 1745 годзе эдыктам імператара было аб'яднана з Міланскім герцагствам.
Гісторыя
Ганзага былі абвешчаны главой Мантуі ў 1328 годзе; затым яны атрымалі тытул маркграфаў, а ў 1530 годзе былі ўзнагароджаны герцагскай каронай. У 1531 годзе герцагства дзякуючы дынастычнаму шлюбу ўключыла ў сябе герцагства Манферата, за якое пазней прыйшлося супернічаць з Савояй.
У 1627 годзе спынілася прамая лінія права на спадчыну на заганным і слабым герцагу Вінчэнца II, якому так бракавала фінансаў, што ён прадаў фамільную калекцыю мастацтва англійскаму каралю Карлу I, з-за чаго яна была страчана падчас Англійскай рэвалюцыі. Яшчэ пры яго жыцці, паколькі нашчадствам ён не абзавёўся, Марыя Ганзага (1609—1660), дачка Франчэска IV і пляменніца паміраючага герцага, была выдадзена замуж за сына свайго кузена Карла Неверскага, аднаго з патэнцыйных спадчыннікаў.
Пасля смерці ў 1627 годзе бяздзетнага Вінчэнца II, паміж прадстаўнікамі бакавых галін роду — герцагам Карлам I Неверскім (стаўленікам Францыі, прыйшоў да ўлады 27 снежня 1627 года) і герцагам Фердынандам II, князем Гвасталы (стаўленікам Габсбургаў), а таксама Карлам-Эмануілам I, герцагам Савоі (з якім Іспанія заключыла дагавор аб падзеле Манферата), пачалася Вайна за мантуанскую спадчыну (1628—1631). Падчас яе, у 1630 годзе імператарская армія з 36 тысячамі ландскнехтаў аблажыла горад, дзе пачаліся голад і чума, ад чаго Мантуя не акрыяла доўгія гады, а герцаг страціў значны стан. У выніку, паводле Рэгенсбургскага дагавора 1630 года і дагавораў, заключаных у Кераска, у 1631 годзе, Мантуя дасталася Карлу Ганзага-Неверскаму, прадстаўніку малодшай галіны Ганзага, якая даўно абгрунтавалася ў Францыі.
Нашчадак Карла, герцаг Фернанда Карла Ганзага, няўдачлівы кіраўнік, чыім адзіным жаданнем было ладзіць прыёмы і тэатральныя пастаноўкі, прыняў бок Францыі падчас Вайны за іспанскую спадчыну і ўпусціў у горад французскі гарнізон. Пасля паражэння Францыі ён быў абвешчаны зрынутым пераможцам, імператарам Іосіфам, знайшоў сабе прытулак у Венецыі, дзе жыў сярод шматлікай маёмасці, вывезенай з Мантуі, у тым ліку карціннай галерэі. Да моманту яго смерці ў 1708 годзе сям'я Ганзага канчаткова па волі Аўстрыі страціла права на Мантуанскае герцагства. Манферат быў аддадзены герцагу Савойскаму, і яго страту імператар кампенсаваў спадчыннікам Ганзага-Невераў па жаночай лініі — Латарынгскаму дому, дараваннем Тэшэнскага княства ў Сілезіі.
Мантуанскае герцагства ненадоўга было аб'яднана з Міланскім указам Іосіфа II ад 26 верасня 1786 года. Пазней яно было адноўлена ў сваіх адміністрацыйных межах указам Леапольда II ад 24 студзеня 1791 года.
Кампа-Фармійскі мір 1797 года анексаваў герцагства, далучыўшы да Цызальпінскай рэспубліцы, дзе яно ператварылася ў правінцыю Мантуя, якая затым лагічна стала часткай Італьянскага каралеўства, а пазней рэспублікі.
Фісташка сапраўдная
Фісташка сапраўдная (Pistácia véra) — шматствольнае дрэва, нярэдка куст, від роду сямейства.
Сапраўдная фісташка — шырока вядомая і шанаваная яшчэ са старажытнасці расліна, крыніца ядомых пладоў, дубільных прадуктаў, смалы, драўніны.
Батанічнае апісанне
Шматствольнае лістападнае дрэва або куст вышынёй 3-7 (да 10) м, пераважна з густой паўшарападобнай кронай. Ствол выгнуты, звычайна схілены і рабрысты. Кара на старых галінах светла-шэрая, бялёсая; на аднагадовых — шэра- і чырванавата-карычневая.
Карані сыходзяць на 10-12 м у глыбіню, распасціраюцца на 20-25 м ушыркі.
Расліна двухдомная. Тычынкавыя кветкі ў густых, складаных, даволі шырокіх мяцёлках, даўжынёй 4-6 см; калякветнік з трох — пяці даўгаватых, плёнкавых, няроўных лісточкаў даўжынёй 2-2,5 мм; тычынак 5-6, амаль сядзячыя, з даўжынёй 2-3 мм. Песцікавыя кветкі ў больш рэдкіх і вузкіх мяцёлках, прыкладна такой жа даўжыні, як і тычынкавыя; калякветнік з трох — пяці (да дзевяці) даўгаватых, няроўных, крыху больш шырокіх, чым у тычынкавых кветак, лісточкаў даўжынёй 2-4 мм.