cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Борджыя
Іспанскія герцагі
Асноўная лінія роду спынілася ў 1740 годзе са смерцю 11-га герцага Гандзіа, які не пакінуў нашчадства. Уладанні і тытулы іспанскіх Борджыя атрымала ў спадчыну нашчадства яго сястры і герцага Бенавентэ. У 1771 г. род герцагаў Бенавентэ згас, а іх тытулы (уключаючы тытул герцага Гандзіа і князя Сквілачэ) атрымалі ў спадчыну герцагі Асуна, у родзе якіх яны застаюцца і дагэтуль.
Борджыя з Велетры
Значна радзей на старонках гісторыі з’яўляецца малодшая лінія роду Борджыя, якая паходзіць ад далёкага сваяка Калікста III, які абгрунтаваўся ў рымскім прыгарадзе Велетры. Яго нашчадкі былі на папскай службе і насілі тытул графаў. Найбольш вядомы сярод іх — кардынал Стэфана Борджыя (1731—1804), які памёр, суправаджаючы Папу ў Парыж на каранацыю Напалеона. Яго каштоўны збор рукапісаў, жамчужынай якога быў ацтэкскі кодэкс Борджыя, пазней стаў асновай для стварэння музея старажытнасцей у Велетры. Апроч Стэфана, гэта галіна роду Борджыя дала каталіцкай царквы яшчэ некалькі кардыналаў.
Украінская літаратура
Украінская літаратура — літаратура, напісаная на ўкраінскай мове.
Гістарычна, украінская літаратура развівалася, у асноўным, ва ўмовах замежнага панавання на ўкраінскіх тэрыторыях. Часам украінская мова нават знаходзілася пад забаронай. Тым не менш, замежнае панаванне Польшчы, Румыніі, Расіі, Аўстра-Венгрыі і Асманскай Турцыі таксама ўзбагачвала ўкраінскую культуру і мову, у выніку чаго ўкраінскія аўтары змаглі стварыць багатую літаратурную спадчыну.
Некаторыя ўкраінцы таксама ўнеслі вялікі ўклад у развіццё літаратуры на рускай мове.
Джон Гудэнаф
Джон Баністэр Гудэнаф (John Bannister Goodenough;, Ена, Веймарская рэспубліка  — , Осцін, Тэхас, ЗША) — амерыканскі вучоны, спецыяліст у галіне фізікі і матэрыялазнаўства, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі. Прафесар электратэхнікі і вылічальнай тэхнікі ў Тэхаскім універсітэце ў Осціне. Яму шырока прыпісваюць ідэнтыфікацыю і распрацоўку літый-іоннай батарэі, распрацоўку правілаў Гудэнафа-Канаморы пры вызначэнні знака магнітнага суперабмену ў матэрыялах і першапачатковыя распрацоўкі ў кампутарнай памяці з адвольным доступам.
Гудэнаф нарадзіўся ў Германіі ў сям’і амерыканскіх бацькоў. Падчас і пасля заканчэння Ельскага ўніверсітэта Гудэнаф служыў амерыканскім ваенным метэаролагам падчас Другой сусветнай вайны. Пасля атрымаў ступень доктара філасофіі па фізіцы ў Чыкагскім універсітэце, стаў навуковым супрацоўнікам лабараторыі Лінкальна Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, а пазней кіраўніком лабараторыі неарганічнай хіміі ў Оксфардскім універсітэце. З 1986 года з’яўляецца прафесарам інжынернай школы UT Austin.
Яго імем названа прэмія Джона Б. Гудэнафа ў галіне матэрыялазнаўства. У 2019 годзе разам з Стэнлі Уітынгемам і Акірай Ёсіна атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі, і ў свае 97 гадоў стаў найстарэйшым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі ў гісторыі. Ён стаў найстарэйшым з жывых лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі 27 жніўня 2021 года пасля смерці Эдмонда Х. Фішэра.
Ранняе жыццё і адукацыя
Пасля службы ў арміі ЗША ў якасці метэаролага падчас Другой сусветнай вайны Гудэнаф паступіў у Чыкагскі ўніверсітэт, скончыў магістратуру і атрымаў ступень доктара філасофіі па фізіцы ў 1952 годзе. Яго доктарскім кіраўніком быў Кларэнс Зенер, тэарэтык у галіне электрычных прабояў. Гудэнаф працаваў і вучыўся з фізікамі, уключаючы Энрыка Фермі і Джона А. Сімпсана. У Чыкага ён пазнаёміўся і ажаніўся з аспіранткай гісторыі Ірэн Уайзман.
Лабараторыя Лінкальна МТІ
Пасля вучобы Гудэнаф на працягу 24 гадоў быў навуковым супрацоўнікам і кіраўніком групы ў лабараторыі Лінкальна Масачусецкага тэхналагічнага інстытута. У гэты час ён быў часткай міждысцыплінарнай каманды, адказнай за распрацоўку магнітнай памяці з адвольным доступам. Яго даследаванні па аператыўнай памяці прывялі яго да распрацоўкі канцэпцый кааператыўнага арбітальнага ўпарадкавання, таксама вядомага як кааператыўнае скажэнне Яна—Тэлера, у аксідных матэрыялах, а затым прывялі да распрацоўкі правілаў для знака магнітнага суперабмену ў матэрыялах, вядомых цяпер як правіла Гудэнаф-Канаморы (з Джунджыра Канаморы).
Праца ў Оксфардскім універсітэце
У канцы 1970-х і пачатку 1980-х гадоў ён працягнуў сваю кар’еру ў якасці кіраўніка лабараторыі неарганічнай хіміі ў Оксфардскім універсітэце. Сярод яго працы ў Оксфардзе Гудэнафу прыпісваюць значныя даследаванні, неабходныя для распрацоўкі камерцыйных літый-іонных акумулятараў. Гудэнаф здолеў пашырыць папярэднюю працу М. Стэнлі Уітынгема па матэрыялах для батарэй і выявіў у 1980 годзе, што, выкарыстоўваючы LixCoO2 у якасці лёгкага катоднага матэрыялу з высокай шчыльнасцю энергіі, ён можа падвоіць ёмістасць літый-іонных батарэй. Праца Гудэнафа была камерцыялізавана праз Sony Акірай Ёсіна, які ўнёс дадатковыя паляпшэнні ў канструкцыю батарэі. Гудэнаф атрымаў прэмію Японіі ў 2001 годзе за адкрыццё матэрыялаў, важных для распрацоўкі лёгкіх літыевых акумулятараў з высокай шчыльнасцю энергіі, а таксама ён, Уітынгем і Ёсіна атрымалі Нобелеўскую прэмію па хіміі 2019 года за даследаванні ў галіне літый-іонных батарэй.
Прафесар Тэхаскага ўніверсітэта
З 1986 года Гудэнаф з’яўляецца прафесарам Тэхаскага ўніверсітэта ў Осціне на факультэтах машынабудавання і электратэхнікі інжынернай школы Кокрэл. Падчас свайго знаходжання там ён працягваў даследаванні па іонных праводных цвёрдых целах і электрахімічных прыладах; ён заявіў, што працягвае вывучаць удасканаленыя матэрыялы для акумулятараў, каб садзейнічаць развіццю электрычных транспартных сродкаў і дапамагчы знізіць залежнасць ад выкапнёвага паліва. Арумугам Манцірам і Гудэнаф адкрылі клас поліаніонаў катодаў. Яны паказалі, што станоўчыя электроды, якія змяшчаюць поліаніоны, напрыклад, сульфаты, ствараюць больш высокія напружанні, чым аксіды, з-за індуктыўнага эфекту поліаніона. Клас поліаніонаў уключае такія матэрыялы, як фасфаты літый-жалеза, якія выкарыстоўваюцца для невялікіх прылад, напрыклад для электраінструментаў. Яго група таксама вылучыла розныя перспектыўныя матэрыялы для электродаў і электралітаў для цвёрдааксідных паліўных элементаў.
28 лютага 2017 года Гудэнаф і яго каманда ў Тэхаскім універсітэце апублікавалі артыкул у часопісе Energy and Environmental Science аб сваёй дэманстрацыі шкляной батарэі, недарагой цвёрдацельнай батарэі, якая не гарыць і мае доўгі цыкл жыцця з высокай аб’ёмнай шчыльнасцю энергіі і хуткімі тэмпамі зарада і разраду. Замест вадкіх электралітаў у батарэі выкарыстоўваюцца шкляныя электраліты, якія дазваляюць выкарыстоўваць шчолачны металічны анод без утварэння дендрытаў. Тым не менш, гэтая праца была сустрэта шырока распаўсюджаным скептыцызмам даследчыцкай супольнасцю акумулятараў і застаецца спрэчнай пасля некалькіх наступных прац. Працу крытыкавалі за адсутнасць вычарпальных дадзеных, ілжывую інтэрпрэтацыю атрыманых даных і тое, што прапанаваны механізм працы батарэі будзе парушаць першы закон тэрмадынамікі.
У красавіку 2020 года быў пададзены патэнт на шкляны акумулятар ад імя LNEG (Нацыянальнай лабараторыі энергетыкі і геалогіі) Партугаліі, Універсітэта Порту, Партугалія і Тэхаскага ўніверсітэта.
Браўніт
Браўніт — мінерал Mn2O3·MnSiO3. Выкарыстоўваюць у металургічнай, хімічнай прамысловасці, для вытворчасці марганца.
Джон Гудэнаф
Фундаментальныя даследаванні
З фундаментальнага боку, яго даследаванні былі сканцэнтраваны на магнетызме і паводзінах пераходу метал-ізалятар у аксідах пераходных металаў. Разам з Джунжыра Канаморы Гудэнаф распрацаваў набор паўэмпірычных правілаў для прадказання магнетызму ў гэтых матэрыялах у 1950-х і 1960-х гадах, якія цяпер называюцца правіламі Гудэнафа-Канаморы, якія складаюць аснову суперабмену, які з’яўляецца асноўнай уласцівасцю высокатэмпературнай звышправоднасці.
Сімах (Папа Рымскі)
Сімах — Папа Рымскі (498—514), прылічаны да святых.
Быў праціўнікам Візантыі, выступаў супраць прынятай там фармулёўкі пра дзве прыроды Хрыста (451). На выбарах Папы у 498 змагаўся з Лаўрэнціем, іх прыхільнікі зацята біліся на вуліцах Рыма. Дабіўся свайго зацвярджэння пасля аўдыенцыі ў караля остготаў Тэадорыха ў Равене, мяркуецца, дзякуючы сваёй антывізантыйскай палітычнай лініі, выгаднай Тэадорыху.
Пасля вяртання ў Рым выдаў першы папскі дэкрэт аб выбарах (499), у якім забаранялася ўсякая перадвыбарная агітацыя пры жыцці папы, каб адхіліць уплыў свецкіх асоб на выбары. Папу надавалася права ўказаць жаданага яму пераемніка («дэзігнацыя»), пры адсутнасці дэзігнацыі права выбару давалася кліру. Папярэдняя традыцыйная форма выбараў «клірам і мірам» была, такім чынам, скасавана.
Інстытут рукапісаў НАН Азербайджана
Інстытут рукапісаў імя Мухамеда Фізулі (Əlyazmalar İnstitutu) — навуковы цэнтр у сістэме Нацыянальнай Акадэміі Навук Азербайджана, займаецца навукова-даследчай, архіўнай і бібліятэчнай дзейнасцю, ажыццяўляе збор, сістэматызацыю, ахову, вывучэнне, пераклад і публікацыю сярэдневяковых рукапісаў. Інстытут размяшчаецца ў гістарычным будынку былой Бакінскай мусульманскай жаночай школы Тагіева на вуліцы Істыглаліят.
Гісторыя
У 1950 годзе пры Акадэміі Навук Азербайджана быў створаны Рэспубліканскі рукапісны фонд. 1986 годзе на базе фонду быў заснаваны Інстытут рукапісаў АН Азербайджана. У 1996 годзе Інстытут было прысвоена імя Мухамеда Фізулі. З 1972 года па 1980 год дырэктарам інстытута быў вядомы савецкі іраніст Рустам Аліеў (1929—1994).
NGC 7289
NGC 7289 (іншыя абазначэнні — PGC 68980, ESO 405-23, MCG -6-49-6) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Лышча
Лы́шча (, Лыще) — вёска ў Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчанскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 40 км у напрамку на поўнач ад горада Пінск, за 215 км ад Брэста. Каля вёскі працякае рака Вісліца.
Паўлінава (Пінскі раён)
Паўлі́нава (, Павлиново) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчанскага сельсавета.
NGC 7290
NGC 7290 (іншыя абазначэнні — PGC 68942, UGC 12045, MCG 3-57-9, ZWG 452.14, IRAS22260+1653) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Краснабудскі сельсавет
Краснабу́дскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Красная Буда.
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Зарубецкага і Міхеевіцкага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Клімавіцкага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна.
Хянрыкас Ванцавічус
Хя́нрыкас Пра́на Ванца́вічус (Henrikas Vancevičius; 2 студзеня 1924, Каўнас, Літва — 12 жніўня 2014,, Літва) — савецкі літоўскі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Народны артыст СССР (1978).
Біяграфія
Хянрыкас Ванцавічус нарадзіўся 2 студзеня 1924 года ў Каўнасе, Літва. У 1943 годзе скончыў Каўнаскую гімназію «Світанак».
У 1943—1947 гадах акцёр Каўнаскага тэатра юнага гледача, у 1947—1948 гадах Каўнаскага драматычнага тэатра. У 1948 годзе скончыў акцёрскую студыю пры тэатры.
Ў 1953 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага ў Маскве. У 1953—1966 гадах галоўны рэжысёр Каўнаскага драматычнага тэатра.
З 1966 года жыў у Вільнюсе. У 1966—1989 гадах галоўны рэжысёр Дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы Літоўскай ССР. З 1969 года ставіў спектаклі ў іншых тэатрах Літвы, у т.л. у Літоўскам нацыянальным тэатры оперы і балета.
Вёў педагагічную працу ў Літоўскай кансерваторыі ў Вільнюсе, з 1985 года дацэнт.
Памёр 12 жніўня 2014 года ў Вільнюсе. Пахаваны на Антакальніскіх могілках.
Творчасць
Сярод пастановак: «Геркус Мантас» (1957) і «Цырк» (1976) Ю. Грушаса, «Міндаўгас» (1969), «Сабор» (1971) і «Мажвідас» (1978; і выканаў ролю Мілкуса) Ю. Марцінкявічуса, «Антоній і Клеапатра» (1968) і «Віндзорскія свавольніцы» (1977) У. Шэкспіра, «На ўсякага мудраца хапае прастаты» А. Астроўскага (1984), «Дачнікі» М. Горкага (1986).
Rubber Soul
«Rubber Soul» ― шосты студыйны альбом гурта «The Beatles», выпушчаны 3 снежня 1965 года. Альбом быў запісаны ўсяго толькі за чатыры тыдні, паспех быў абумоўлены жаданнем паспець выдаць альбом да калядных свят. Па меркаванні шматлікіх музыказнаўцаў, менавіта з альбома «Rubber Soul» у творчасці гурта пачаліся карэнныя змены, якія прывялі да развіцця мноства незвычайных суб-плыняў у рок-музыцы. Напрыклад, у песні «» Джордж Харысан упершыню выкарыстоўваў індыйскі інструмент сітар, што пазней прывяло да нараджэння ― разнавіднасці рок-музыкі, у якой ключавую ролю гуляюць індыйскія інструменты.
Назва альбома была натхнёная тэрмінам «», які спадабаўся Полу Мак-Картні.
Палітыка Намібіі
Намібія — унітарная рэспубліка, стабільная шматпартыйная прэзідэнцка-парламенцкая дэмакратыя. Намібія атрымала незалежнасць толькі 21 сакавіка 1990 года, пасля узброенай барацьбы з ПАР. Адрозніваецца высокай палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай стабільнасцю. Намібія з'яўляецца дзяржавай-членам Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ААН), Супольнасці па пытаннях развіцця поўдня Афрыкі (САДК), Афрыканскага саюза (АС), а таксама Садружнасці нацый.
Дзяржаўны лад
Намібія — дэмакратычная змешаная рэспубліка. Канстытуцыя дэкларуе і падтрымлівае прынцып падзелу ўлады. Прэзідэнт выбіраецца на пяцігадовы тэрмін і адначасова з'яўляецца лідарам краіны і кіраўніком урада. Двухпалатны парламент складаецца з Нацыянальнага Савета (26 сенатараў) і Нацыянальнай Асамблеі (72 дэпутаты). Нягледзячы на тое, што канстытуцыя прадпісвае шматпартыйную сістэму, нязменным палітычным манапалістам ад часу набыцця незалежнасці застаецца партыя СВАПО
Знешняя палiтыка
Намібія мае цесныя адносіны з дзяржавамі, якія дапамагалі ёй у вайне за незалежнасць, уключаючы Кiтайскую Народную Рэспубліку, Расiю і Кубу. Намібія ўмацоўвае эканамічныя і палітычныя сувязі ў паўднёваафрыканскім рэгіёне: з’яўляецца членам Супольнасці развіцця Поўдня Афрыкі і паўднёваафрыканскага мытнага саюза. Намібія з'яўляецца прыхільнікам далейшай рэгіянальнай інтэграцыі.
Намібійска-беларускія адносіны
У Віндхуку беларускай амбасады няма, затое па сумяшчальніцтве тут акрэдытаваны беларускі пасол у ПАР. 24 кастрычніка 2016 прэм'ер-міністр Беларусі Андрэй Кабякоў сустрэўся з нігерыйскім віцэ-прэм'ерам Нетумба Нандзі-Ндаітвай. Кабякоў адзначыў, што "ёсць значны патэнцыял пашырэння супрацоўніцтва ў сферы сельскай гаспадаркі, здабыўной прамысловасці, адукацыі. Улічваючы развіццё ў Намібіі горназдабыўной галіны, прапануем разгледзець пастаўкі ў вашу краіну кар'ернай тэхнікі, шахтавага абсталявання, а таксама вымяральнага абсталявання радыяцыйнага кантролю, якое запатрабаваныя пры здабычы урану". Затым беларускі прэм'ер прапанаваў Намібіі падзяліцца вопытам стварэння аграгарадкоў.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Адміністрацыйна Намібія падзелена на 14 рэгіёнаў. Гэта ўнітарная дзяржава.
Старакастыльскае пласкагор’е
Аддзелена ад Паўднёвай Месеты хрыбтом Цэнтральная Кардыльера. На поўначы мяжуе з Кантабрыйскімі гарамі, на ўсходзе — з Іберыйскімі гарамі. Вышыні дасягаюць 800—1200 м. Складзена з пясчанікаў, вапнякоў, мергеляў, кангламератаў. Расчляняецца далінамі глыбінёй 100—120 метраў рэк басейна ракі Дуэра. Маюцца радовішчы уранавых і вальфрамавых руд. Клімат сухі. Раслінны свет складаюць ксерафітныя зараснікі хмызнякоў, стэпы, дубровы, хваёвыя лясы.
На пласкагор’і гарады Вальядалід, Саламанка. Насельніцтва тэрыторыі займаецца вырошчваннем на арашаемых землях пшаніцы, кукурузы, цукровых буракоў, вінаградарствам і авечкагадоўляй.
NGC 7291
NGC 7291 (іншыя абазначэнні — PGC 68944, UGC 12047, MCG 3-57-8, ZWG 452.15, NPM1G +16.0527) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Генры Брыгс
Генры Брыгс (Henry Briggs; люты 1561, Уорлейвуд, Ёркшыр — 26 студзеня 1630, ) — англійскі матэматык.
Біяграфія
Прафесар матэматыкі ў Грэшэм-каледжы (Лондан), затым у Оксфардзе.
Развіваючы ідэі Джона Непера, склаў і апублікаваў першыя табліцы дзесятковых лагарыфмаў: 1617 — 8-значныя, 1624 — 14-значныя. За гэту працу ў Англіі адзін час нават называлі дзесятковыя лагарыфмы брыгсавымі. У 1633 годзе таксама выдаў табліцы дзесятковых лагарыфмаў трыганаметрычных функцый.
Фронт джыхаду і рэформаў
Фронт джыхаду і рэформаў або Фронт рэформаў і джыхаду (جبهة الجهاد والإصلاح) — іракская суніцкая паўстанцкая кааліцыя, якая ўзнікла 2 мая 2007 года. Арганізацыя афіцыйна выступала супраць Аль-Каіды ў Іраку і крытыкавала яе дзейнасць.
У Фронт увайшлі такія групоўкі як:
Згодна з Newsvine.com, мэты кааліцыі заключаюцца ў наступным :
NGC 7292
NGC 7292 (іншыя абазначэнні — PGC 68941, UGC 12048, IRAS22261+3002, MCG 5-53-3, KARA 967, ZWG 495.3, KAZ 290) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Электроніка
Электро́ніка – падзел тэхнікі, які займаецца вытворчасцю, перасылкай і пераўтварэннем сігналаў з дапамогай дроту, электрычнасці ці электрамагнітнага поля; навука аб выкарыстанні электрычных прылад, а таксама падзел фізікі, які разглядае працэсы, што адбываюцца пры пераносе зараджаных часціц праз розныя асяроддзі.
Гісторыя электронікі
Гістарычна электроніка з'явілася як радыётэхнікі – першымі электрычнымі прыладамі былі радыёперадатчыкі і радыёпрыймальнікі ў часы Першай Сусветнай вайны. Электроніка развіваецца з дапамогай электратэхнікі, электрахіміі, інфарматыкі, тэлекамунікацыі і г.д.
На сучасным этапе электроніка развіваецца ў разнастайных кірунках, з прычыны вялікай запатрабаванасці ў сучасным жыцці. Акрамя радыётэхнікі асноўнымі кірункамі з'яўляюцца таксама оптаэлектроніка, тэлекамунікацыя, лічбавая электроніка, мікраэлектроніка, лазеры. Свой высокі ўзровень развіцця электроніка дасягнула дзякуючы дасягненням у фізіцы (паўправаднікі, оптыка, магнетызм), хіміі і матэматыцы.
Лабковіцкі сельсавет
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Кашанскага і Бельскага сельсаветаў, цэнтр — вёска Лабковічы. 24 чэрвеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Паланіцкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна. 20 лістапада 2013 года ў склад сельсавета з Касцюшкавіцкага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (пасёлкі Арэхаўскі, Дубоўскі, Кліноўскі, Пад’ялецкі, Сасноўскі, вёскі Дарлівае і Камароўка).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1926 чалавек, з іх 97,5 % — беларусы, 2,0 % — рускія, 0,2 % — украінцы. Станам на 2017 год на тэрыторыі сельсавета пражывала 1869 жыхароў.
Сіла трэння
Сіла трэння — сіла, якая ўзнікае пры ўзаемадзеянні цвёрдых целаў пры іх адносным руху (зрушэнні) або пры руху цвёрдага цела ў газападобным ці вадкім асяроддзі. Па-іншаму завецца фрыкцыйным узаемадзеяннем (friction). Вывучэннем працэсаў трэння займаецца раздзел фізікі, які завецца механікай фрыкцыйнага ўзаемадзеяння, ці трыбалогіяй.
Сіламі сухога трэння называюць сілы, якія ўзнікаюць пры судотыку двух цвёрдых цел пры адсутнасці паміж імі вадкай або газападобнай праслойкі. Яны заўсёды накіраваны па датычнай да датыкальных паверхняў.
Сухое трэнне, якое ўзнікае пры адносным спакоі тэл, называюць трэннем спакою. Сіла трэння спакою заўсёды роўная па велічыні знешняй сіле і накіравана ў супрацьлеглы бок.
Сіла трэння спакою : пры, дзе \vec{F} — знешняя сіла.
Сіла трэння спакою не можа перавышаць некаторага максімальнага значэння. Калі знешняя сіла больш, узнікае адноснае праслізгванне. Сілу трэння ў гэтым выпадку называюць сілай трэння слізгацення. Яна заўсёды накіравана ў бок, супрацьлеглы кірунку руху, і, наогул кажучы, залежыць ад адноснай хуткасці цел. Аднак, у многіх выпадках набліжана сілу трэння слізгацення можна лічыць незалежнай ад велічыні адноснай хуткасці цел і роўнай максімальнай сіле трэння спакою. Гэтая мадэль сілы сухога трэння ўжываецца пры вырашэнні многіх простых фізічных задач.
Францыск Асізскі
Святы Францішак Асізскі (1181 ці 1182 — 3 кастрычніка 1226) — заснавальнік Ордэна Францысканцаў, а таксама міранскага Ордэна Братоў і Сёстраў Пакаяння і (разам з Кларай Асізскай жаночага ордэна Бедных Жанчын. Ушаноўваецца католікамі як святы.
Сіла трэння
Досведы паказваюць што, сіла трэння слізгацення прапарцыйная сіле нармальнага ціску цела на апору, а такім чынам, і сіле рэакцыі апоры.
Францыск Асізскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў італьянскім горадзе Асізі ў сям’і гандляра тканінамі П’етра Бернардоне. Імя, атрыманае пры нараджэнні — Джава́ні Бернардо́не (італ.: Giovanni Bernardone). Імя-празванне Франчэ́ска, гэта значыць «французік», ён атрымаў, верагодна, ад бацькі, які меў стасункі з Францыяй і вельмі любіў гэтую краіну.
Сіла трэння
Сіла трэння слізгання  — сіла, якая ўзнікае паміж датыкальнымі целамі пры іх адносным руху.
Францыск Асізскі
Біяграфія
У юнацтве Францыск быў легкадумны і шмат часу праводзіў у забавах. Паводле паданняў, ён марыў тады стаць ваяром. У 1201 удзельнічае ў ваенным паходзе на Перуджу, які церпіць няўдачу. Францыск праводзіць год у палоне. Вярнуўшыся дадому, ён не пакідае бесклапотнага жыцця і думак пра ваярскі лёс, а ў 1204 вырашае далучыцца да крыжовага паходу і едзе да месца збору войскаў, але па дарозе, у горадзе Спалета, бачыць сон, які прымушае яго вярнуцца. З гэтага часу ён праводзіць шмат часу ў малітве ды цураецца старых забаў, а таксама пачынае даглядаць хворых на праказу.
Сіла трэння
Дасведчаным шляхам устаноўлена, што сіла трэння залежыць ад сілы ціску цел адзін да аднаго (сілы рэакцыі апоры), ад хуткасці адноснага руху. Так, як ніякае цела не з’яўляецца абсалютна роўным, сіла трэння не залежыць ад плошчы судакранання, і рэальная плошча судакранання значна менш назіранай; акрамя таго, павялічваючы плошчу, мы памяншаем ўдзельны ціск цел адзін да аднаго.
Францыск Асізскі
Біяграфія
Яшчэ праз некаторы час у царкве св. Дзям’яна недалёка ад Ассізі Францыск маліўся перад выяваю Хрыста ўкрыжаванага, і нечакана Хрыстос на выяве ажыў ды звярнуўся да юнака са словамі: «Францыск, Францыск, адбудуй мой дом, бо глядзі, ён руйнуецца». Зразумеўшы гэта наўпрост, Францыск прадаў свайго каня і нейкія тканіны з бацькавае крамы, каб дапамагчы святару аднавіць будынак царквы. Абураны бацька паклікаў яго на біскупскі суд, і Францыску сказалі вярнуць грошы. Тады ён аддаў бацьку не толькі грошы, але і сваё адзенне, і з гэтага моманту стаў жабраком у Асізі, удзельнічаючы ўласнаю працаю ў адбудоўлі храмаў, сярод іх невялікай капліцы паблізу горада, якая звалася Парцыюнкала. Пазней Парцыюнкала стане ўлюбёным месцам францысканцаў.
Сіла трэння
Велічыня, якая характарызуе паверхні, якія труцца, называецца каэфіцыентам трэння, і пазначаецца часцей за ўсё лацінскай літарай k або грэцкай літарай \mu. Яна залежыць ад прыроды і якасці апрацоўкі паверхняў якія труцца. Акрамя таго, каэфіцыент трэння залежыць ад хуткасці. Зрэшты, часцей за ўсё гэтая залежнасць выяўленая слаба, і калі вялікая дакладнасць вымярэнняў не патрабуецца, то k можна лічыць пастаянным. У першым набліжэнні велічыня сілы трэння слізгання можа быць разлічана па формуле:
Францыск Асізскі
Біяграфія
У лютым 1209 Францыск чуе на імшы чытанне з Евангелля паводле Мацея, ў якім Хрыстос заклікае вучняў ісці прапаведваць ягонае слова, нічога не беручы з сабою, і адчувае, што гэта ягонае пакліканне. З гэтага моманту ён пачынае прапаведваць пакаянне. Хутка да яго далучаецца першы вучань, Бернарда, які аддае ўсю сваю маёмасць на аднаўленне святыняў. За год колькасць вучняў дасягае адзінаццаці. Супольнасць заве сябе «fratres minores», г.зн. «меншыя браты». Ад самага пачатку гэтыя прапаведнікі адрозніваюцца ад іншых надзвычайнай бадзёрасцю, славячы Бога не толькі казанямі, але і спевамі. У тым жа 1209 годзе Францыск вядзе наванароджаную супольнасць у Рым, каб атрымаць дабраславенне Папы Інакенція III. Папа спачатку адмаўляе ім у аўдыенцыі, але на наступную ноч бачыць сон, у якім сцяну царквы, якая вось-вось абваліцца, падтрымоўвае маленькі чалавек у жабрацкае вопратцы. Ранкам ён разумее, што чалавек у сне — гэта той самы жабрак, што прыходзіў да яго днём раней, прымае меншых братоў і дабраслаўляе іх.
Сіла трэння
F = kN
Францыск Асізскі
Біяграфія
Супольнасць працягвае прапаведніцкую дзейнасць. Казані Францыска кранаюць Клару, дзяўчыну з высакароднай сям’і, і яна вырашае пайсці ў манашкі. Калі высвятляецца, што яе бацькі супраць такога выбару дачкі, Францыск і ягоныя вучні дапамагаюць Клары збегчы з дому, і яна засноўвае манашаскі ордэн Бедных Жанчынаў, які ў прастамоўі называюць часта ордэнам Кларысаў.
Сіла трэння
k —каэфіцыент трэння слізгання,
Францыск Асізскі
Біяграфія
У 1215 годзе Францыск удзельнічаў у Другім Латэранскім Саборы і, верагодна, менавіта там пазнаёміўся са св. Дамінікам.
Сіла трэння
N — сіла нармальнай рэакцыі апоры.
Францыск Асізскі
Біяграфія
У 1219 годзе ён плаваў прапаведваць мусульманам у Егіпет. Пра гэта падарожжа існуюць шматлікія паданні.
Сіла трэння
Сіламі трэння называюцца тангенцыйныя ўзаемадзеяння паміж датыкальнымі целамі, якія ўзнікаюць пры іх адносным перамяшчэнні.
Францыск Асізскі
Біяграфія
29 верасня 1220 году Францыск перадае кіраванне ордэнам брату П’етра Канціні. Брат П’етра ў хуткім часе памірае, і яго змяняе брат Элія.
Сіла трэння
Досведы з рухам розных датыкальных цел (цвёрдых па цвёрдым, цвёрдых ў вадкасці або газе, вадкіх ў газе і т. П.) З розным станам паверхняў судотыку паказваюць, што сілы трэння выяўляюцца пры адносным перамяшчэнні датыкальных тэл і накіраваны супраць вектара адноснай хуткасці тангенцыйнай да паверхні судакранання. Пры гэтым заўсёды ў большай ці меншай ступені адбываецца пераўтварэнне механічнага руху ў іншыя формы руху матэрыі — часцей за ўсё ў цеплавую форму руху, і адбываецца награванне ўзаемадзейнічаюць цел.
Францыск Асізскі
Біяграфія
29 лістапада 1223 Папа Ганоры II зацвердзіў статут ордэну.
Сіла трэння
Сілы трэння ўзнікаюць і пры качэннi цела. Аднак сілы трэння качэння звычайна досыць малыя. Пры вырашэнні простых задач гэтымі сіламі грэбуюць.
Францыск Асізскі
Біяграфія
17 верасня 1223 падчас малітвы на гары Альверна Францыску з’явіўся вобраз укрыжаванага серафіма. Калі ён знік, на руках, нагах і грудзях Францішка засталіся стыгматы — раны на ўзор ранаў укрыжаванага Хрыста. Манах, які быў сведкам гэтага здарэння, расказаў аб ім толькі пасля смерці Францыска.
Сіла трэння
Тыпы трэння слізгання
Калі паміж целамі адсутнічае вадкая або газападобных праслойка (змазачных матэрыял), то такое трэнне называецца сухім. У адваротным выпадку, трэнне называецца «вадкім». Характэрнай адметнай рысай сухога трэння з’яўляецца наяўнасць трэння спакою.
Францыск Асізскі
Біяграфія
У 1224 Францыск піша свой знакаміты «Гімн Стварэння», ў якім славіць Бога за хараство створанага Ім свету. Гэты гімн лічыцца адным з першых мастацкіх твораў на італьянскай мове.
Сіла трэння
Тыпы трэння слізгання
Па фізіцы ўзаемадзеяння трэння слізгацення прынята падзяляць на: Таксама можна класіфікаваць трэнне па яго вобласці. Сілы трэння, якія ўзнікаюць пры адносным перамяшчэнні розных тэл, называюцца сіламі вонкавага трэння. Сілы трэння ўзнікаюць і пры адносным перамяшчэнні частак аднаго і таго ж цела. Трэнне паміж пластамі аднаго і таго ж цела называецца унутраным трэннем.
Францыск Асізскі
Кананізацыя і ўшанаванне
16 ліпеня 1228, калі не мінула яшчэ і двух гадоў са смерці Францыска, Папа Рыгор IX абвясціў яго святым булаю Mira Circa Nos. Сёння Францыск — адзін з найбольш шануемых каталіцкіх святых, а ягоная магіла ў Асізі — мэта шматлікіх паломніцтваў.
Кангрэгацыя евангелізацыі народаў
Кангрэгацыя евангелізацыі народаў (Congregatio pro Gentium Evangelizatione) — адна з дзевяці кангрэгацый Рымскай курыі, займаецца пытаннямі евангелізацыі і місіянерства.
Узначальвае кангрэгацыю кардынал-прэфект кардынал Фернанда Філоні, сакратар — Савіа Хон Тай-Фай.
Гісторыя
Задачамі Кангрэгацыі была падрыхтоўка місіянераў, забеспячэнне місій духоўнай літаратурай, процідзеянне выкарыстанню хрысціянскай місіі ў палітычных мэтах. Пазней Кангрэгацыі прапаганды веры быў падпарадкаваны Папскі Урбаніянскі ўніверсітэт, прызначаны для навучання будучых місіянераў.
У 1862 годзе ў рамках кангрэгацыі была ўтворана Кангрэгацыя па справах усходніх цэркваў, якая з 1917 стала самастойнай курыяльнай кангрэгацыяй.
У 1988 годзе Папа Ян Павел II пераўтварыў Кангрэгацыю прапаганды веры ў Кангрэгацыю евангелізацыі народаў (апостальская канстытуцыя Pastor Bonus).
Структура і абавязкі
Задачы кангрэгацыі — каардынацыя місіянерскай дзейнасці, садзейнічанне ў падрыхтоўцы мясцовага кліру. На місіянерскіх тэрыторыях толькі ёй належыць права ствараць місіянерскія царкоўныя структуры, ёй падпарадкоўваюцца ўсе місіянерскія манаскія ордэны і кангрэгацыі.
У склад кангрэгацыі ўваходзяць Камісія па пераглядзе сінодаў, статутаў біскупскіх канферэнцый, канстытуцый місіянерскіх таварыстваў апостальскага жыцця і статутаў семінарый; Папская калекта для Афрыкі, якая арганізуе збор ахвяраванняў; Папская місія па распаўсюджанні веры і іншыя арганізацыі.
Маляціцкі сельсавет
Маля́ціцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Маляцічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крычаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мсціслаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Крычаўскага раёна.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 797 чалавек, з іх 88,3 % — беларусы, 11,3 % — рускія, 0,3 % — украінцы. Станам на 2017 год на тэрыторыі сельсавета пражывалі 886 чалавек.
Please Please Me
«Please Please Me» (Калі ласка, узрадуй мяне) ― дэбютны студыйны альбом гурта «The Beatles», выпушчаны 22 сакавіка 1963 года.
ПДВ
ПДВ - скарачэнне:
NGC 7293
Туманнасць Смоўж (Helix Nebula, NGC 7293, іншыя абазначэнні — PK 36-57.1, ESO 602-PN22) — планетарная туманнасць у сузор’і Вадаліў на адлегласці 650 светлавых гадоў ад Сонца. Адна з самых блізкіх планетарных туманнасцей. Адкрыта Карлам Людвігам Хардынгам у верасні 1823 года.
Маскоўскі трамвай
Маскоўская трамвайная сетка, якая падзелена на дзве падсеткі, з’яўляецца ключавым элементам сістэмы грамадскага транспарту Масквы, сталіцы Расіі. Адкрыты ў 1872 годзе, з 1958 года да 2021 года эксплуатуецца дзяржаўнай кампаніяй «Мосгортранс».
Агляд
Агульная даўжыня трамвайнай сеткі складае 181 кіламетр, што робіць яе чацвёртай па велічыні ў свеце пасля сетак у Мельбурне, Санкт-Пецярбургу і Берліне.
Нёман (еўрарэгіён)
Гісторыя
Ініцыятыва стварэння еўрарэгіёну з'явілася на пачатку 1995 года ў Дэкларацыі 2-га Балтыйскага эканамічнага форуму, а ў лістападзе было падпісана пагадненне аб стварэнні Праўлення Еўрарэгіёну Нёман. 6 чэрвеня 1997 г. у Аўгустове "Пагадненне аб стварэнні трансгранічнага аб'яднання еўрарэгіёну «Нёман»" было падпісаны польскімі, беларускімі і літоўскімі прадстаўнікамі. 4 красавіка 2002 ў Беластоку была прынятая ў аб'яднанне Калінінградская вобласць Расійскай Федэрацыі.
Кардынал-прэфект
Кардынал-прэфект (cardinalis prefectus) — назвы главы адной Кангрэгацый Рымскай курыі. Пачынаючы з XVI стагоддзя прэфекты Рымскіх Кангрэгацый заўсёды ў сане кардынала, за рэдкім выключэннем. Кардынал-прэфект заўсёды курыяльны кардынал, гэта значыць кардынал на службе ў Рымскай курыі. Таксама тытул кардынала-прэфекта носіць глава Вярхоўнага трыбунала апостальскай сігнатуры, калі ён у сане кардынала. Калі кіраўнік не з'яўляецца кардыналам, то ён завецца пра-прэфект, гэта значыць выконваючы абавязкі.
Кардынал-прэфект нясе адказнасць за ўсе справы ў рамках сваёй курыяльнай кампетэнцыі і за свае дзеянні. Кардыналу-прэфекту дапамагае ў кіраванні дыкастэрыі сакратар, заўсёды ў рангу тытулярнага архібіскупа ці біскупа.
Главы іншых інстытутаў Рымскай курыі, такіх, як Папскія саветы і Папскія камісіі і камітэты, як правіла, завуцца старшынямі, незалежна ад таго, былі яны ўзведзены у сан кардынала ці не. У кіраванні і выкананні сваіх службовых паўнамоцтваў, яны маюць тыя ж правы і абавязкі, што і кардыналы-прэфекты. Главу Апостальскай пенітэнцыярыі завуць кардынал-пенітэнцыярый.
Кардыналы-прэфекты
Па стане на 2 ліпеня 2012 года, у Рымскай курыі служаць наступныя кардыналы-прэфекты:
Цяперашні Папа Рымскі на спачынку Бенедыкт XVI да свайго абрання з'яўляўся прэфектам Кангрэгацыі Веравучэння.
Кучкуны
Назву Кучкуны маюць:
Войтаўскі сельсавет
Во́йтаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Войтава.
Інстытут літаратуры імя Нізамі
Інстытут літаратуры імя Нізамі НАНА (Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu) — навукова даследчы інстытут, адзін з вядучых цэнтраў азербайджаназнаўства ў сістэме Нацыянальнай акадэміі навук Азербайджана. Інстытут мае агульную гісторыю з Інстытутам мовазнаўства імя Насімі.
Адрас інстытута
AZ1143, Азербайджанская Рэспубліка, г. Баку, пр. Г.Джавіда, 31
Вялікая Вулька
Вялі́кая Ву́лька (, Великая Вулька) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малоткавіцкага сельсавета.
З 16 ліпеня 1954 года па 17 красавіка 1959 года цэнтр Вулькаўскага сельсавета. Да 22 снежня 1959 года ўваходзіла ў склад Завідчыцкага сельсавета.
За 1,2 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца возера Багатыроўка.
Еўрарэгіён Буг
Еўрарэгіён «Буг» — еўрарэгіён, у склад якога ўваходзяць памежныя раёны Украіны, Польшчы і Беларусі.
Гісторыя
Дзейнасць еўрарэгіёну Буг рэгулюецца Пагадненнем аб стварэнні трансгранічнага Аб’яднання «Еўрарэгіён Буг», падпісаным 29 верасня 1995 у Луцку паміж Валынскай вобласцю і былымі Холмскім, Люблінскім,  Тарнобжэскім і Замосцкім ваяводствамі Польшчы (да змены адміністрацыйнага падзелу гэтай краіны ў 1999 годзе).
У траўні 2000 у склад еўрарэгіёну Буг былі прынятыя Сокальскі і Жолкаўскі раёны Львоўскай вобласці ў якасці асацыяваных членаў.
Геаграфія
Плошча еўрарэгіёну складае 80 тыс. км², насельніцтва — каля 5.000.000 чалавек. адміністрацыйнымі цэнтрамі і найбуйнейшымі гарадамі з’яўляюцца Луцк, Люблін і Брэст.
Аляксандр Антонавіч Кулік
Біяграфія
У 1991 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Лясная гаспадарка»), у 2001 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве»).
Працоўную дзейнасць пачаў у 1990 годзе з пасады майстра лесу Пятровіцкага лясніцтва Кобрынскага доследнага лясгаса. У 2001 годзе быў прызначаны дырэктарам Кобрынскага доследнага лясгаса. Установу ўзначальваў да 2014 года да прызначэння на пасаду першага намесніка міністра лясной гаспадаркі (2014—2018). У лістападзе 2018 года пасля працы на дзяржслужбе зноў вярнуўся кіраўніком у Кобрынскі доследны лясгас.
Глоўсевічы
У 1940—1973 гадах цэнтр Глоўсевіцкага сельсавета.
Назва паходзіць ад прозвішча Глоўсевіч, хутчэй за ўсё, уладальнік вёскі.
Славутасці
Капліца ў імя свяціцеля Кірыла Туроўскага. Знаходзіцца на могілках, куды была перанесена ў 1960-я гады з цэнтра вёскі і пастаўлена на месцы разабранага драўлянага храма. Пабудавана ў пачатку 20 ст. Кампактнае зрубнае збудаванне пад 2-схільным дахам, завершаным над фасадам каркасным шатровым ліхтаром. Фасад вырашаны 2-слуповай лоджыяй. Будаўніцтва вясковага храма плануецца.
Ружа майская
Ружа майская, Ружа карычная , Шыпшына карычная  (Rosa majalis ці Rosa cinnamomea) — куст сямейства Ружавыя. Плады багатыя вітамінам C, выкарыстоўваюцца ў ежу, а таксама як лекавы сродак. Дзякуючы непераборлівасці і зімаўстойлівасці выкарыстоўваецца ў азеляненні гарадоў.
Назва
Ружа карысная, шыпоўнік, шыпшына, шыпшына-талачанка , ружа , рожа, талачанка, шыпціннік.
Батанічнае апісанне
Кветкі буйныя, адзіночныя або сабраны па 2-3, дыяметрам 3-7 см, з пяццю пялёсткамі і пяціраздзельнай чашачкай; кароткія кветаножкі, даўжынёй 5-17 мм, апранутыя ланцэтападобнымі прыкветкамі. Чашалісцікі суцэльныя, вузкія, даўжынёй да 3 см, з ланцэтападобнымі прыдаткамі, накіраваныя ўверх; яны застаюцца пры плодзе пасля паспявання. Пялёсткі ад бледна-чырвоных да цёмна-чырвоных, шырока зваротнаяйкападобныя, на верхавіне трохі выемчатые. Тычынак і песцікаў многа ; слупкі ўтвараюць буйную, шарсцістую галоўку. Зеў гіпантыя шырокі, да 2 мм у дыяметры, дыск вузкі. Квітнее з мая па ліпень. Галіны квітнеюць на другі год.
Плады пачынаюць спець ў жніўні. Яны шарападобныя, радзей яйкападобныя або эліптычныя, гладкія, аранжавыя або чырвоныя, мясістыя, увянчаныя чашалісткамі, якія застаюцца накіраванымі ўверх. Усярэдзіне гіпантыя знаходзяцца шматлікія валасістыя, цвёрдыя плодзікі-арэшкі, паміж якімі па ўнутраных сценак кветаложа размешчаны шматлікія вострыя шчаціністыя валасінкі. Плады шыпшынніка ўтвораны развітым кветаложам і завяззю і ставяцца да ілжывых пладоў. Плады спеюць у жніўні — верасні.
Арэал
Шыпшына карычная — шырока распаўсюджаны від з еўрасібірскім тыпам арэалу. Сустракаецца ад Скандынавіі да Цэнтральнай Сібіры (даходзіць прыкладна да возера Байкал), нідзе не заходзячы ў Арктыку і толькі зрэдку спускаючыся да зоны стэпаў. Сустракаецца ў еўрапейскай часткі Расіі, Заходняй Сібіры, Усходняй Сібіры (басейн верхняга і сярэдняга цячэння Енісея, басейн Ангары, паўднёвым Прыбайкаллі, паўднёва-заходнім Забайкаллі; Казахстане (Тарбагатай) . На Алтаі звычаны ў большасці раёнаў.
У Беларусі нярэдкі ў яе паўднёвай частцы.
Экалогія
Шыпшына карычная расце адзінкава ці групамі ў падлеску разрэджаных лясоў, на узлесках, палянах і высечках, сярод зараснікаў кустоў і па ярам, часцей сустракаецца на лугах і ў пойменных лясах. Найбольш часта ўваходзіць у склад хмызняковых зараснікаў у поймах рэк і адыгрывае там дамінантную або полідамінантную ролю. Уваходзіць у хмызняковыя асацыяцыі разам з, і іншымі. У лесатундры сустракаецца сярод рэдкастойных бярэзнікаў. У лесастэпах засяляе бярозавыя, хваёвыя і дубовыя, а ў Заходняй Сібіры збольшага і раўнінны стэп. У горных абласцях займае пераважна даліны рэк. Сустракаецца таксама пад полагам рэдкіх драўняна-хмызняковых насаджэнняў пры нізкай паяднанасці крон. Аддае перавагу алювіяльным глебам.
Святлалюбны хмызняк, але выносіць зацяненне.
Насякомыя наведваюць кветкі шыпшыны дзеля пылка, арыентуючыся па іх моцным паху і яркай афарбоўцы. Прыстасаванняў для захоўвання нектару і самога нектару ў кветках шыпшынніка няма. Апыляльнікамі з’яўляюцца, , , і.
Яркія плады прыцягваюць такіх птушак, як, , ,. Птушкі ядуць мякаць пладоў, а насенне разам з экскрэментамі трапляе на зямлю і такім чынам распаўсюджваецца на вялікія адлегласці.
Маладыя парасткі — смачная страва для траваедных жывёл. Шыпшыннік абараняецца ад іх шыпамі. На адзеравянелых парастках шыпоў менш, паколькі іх абараняе кара, але шыпы становяцца буйней і загінаюцца ўніз, што не дае магчымасці мышам прабрацца да пладоў.
Працягласць цвіцення расліны — 20, а асобных кветак — 2-5 дзён. У сярэднім адзін стволік (надземная вось) жыве 4-5, а карэнішча — ад 8 да 13 гадоў.
Размножваецца насеннем і вегетатыўна — адводкамі і зялёнымі тронкамі. Вегетатыўнае размнажэнне забяспечвае найбольш таннае і хуткае атрыманне ўраджаю пладоў шыпшыны, а таксама дазваляе праводзіць адбор яго высокапрадуктыўных формаў.
Гаспадарчае значэнне
Шыпшына карычная — найважнейшая вітамінавая расліна рускай флоры. Яе плады ўтрымліваюць у 10 разоў больш вітаміна C, чым скарынкі апельсіна і лімона. У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць плод шыпшыны (Fructus Rosae). Плады збіраюць у жніўні-кастрычніку, да замаразкаў, калі яны набываюць ярка-чырвоную або аранжавую афарбоўку, і хутка сушаць пры тэмпературы 80-90 °C.
Плады нарыхтоўваюць у прамысловых маштабах; з іх вырабляюць экстракты, сіропы, пілюлі, таблеткі, цукеркі, дражэ і іншыя медыцынскія прэпараты. З пладоў шыпшыны карычнай атрымліваецца наймоцны супрацьцынготны сродак.
Плады ўваходзяць у склад вітамінных і полівітамінных збораў і супрацьастматычнай мікстуры Траскова. Прэпараты выкарыстоўваюць як полівітамінны сродак пры гіпа- і авітамінозах (асабліва пры авітамінозе — С) і пры захворваннях, якія суправаджаюцца падвышанай патрэбай арганізма ў вітамінах. З пладоў, акрамя таго, атрымліваюць, багаты вітамінам E і каратыноідамі, і караталін (які змяшчае караціноіды, вітамін Е і лінолевую кіслату), якія прымяняюцца як раназажыўляльны сродак.
Продак культурных сартоў ружы, «царыцы кветак». Ружа цэніцца за прыгажосць кветак, разнастайнасць іх афарбоўкі і выключны водар, які залежыць ад прысутнасці ў пялёстках эфірнага алею. Сарты руж атрыманы ў выніку стараннага адбору лепшых асобнікаў, стараннага дагляду і селекцыі, прычым часта культурныя сарты прышчапляюць на шыпшыннік.
Дзякуючы перапляценню галін і калючак утварае непраходныя зараснікі і рэкамендуецца для жывых платоў.
Адварам пладоў шыпшыны раней афарбоўвалі тканіны ў аранжавы колер.
З пялёсткаў вараць, а таксама атрымліваюць ружовы воцат.
Інгерманландская вайна
Інгерманландская вайна ці Шведская інтэрвенцыя, Іжорская вайна (Ingermanländska kriget) паміж Шведскай імперыяй і Расійскім царствам доўжылася паміж 1610 і 1617 гг. Яе можна разглядаць як частку Смутнага часу Расіі якая асноўным запомнілася спробай пасадзіць на расійскі трон шведскага герцага. Вайна скончылася тэрытарыяльным узмацненнем Швецыі, што паслужыла пачаткам для эпохі яе велічы, і вяртаннем старажытных рускіх гарадоў да Расіі (Сталбоўскі мір).
Перадумовы
Падчас Смуты Васіль IV быў абложаны ў Маскве прыхільнікамі Лжэдзмітрыя II. Даведзены да адчаю польскай інтэрвенцыяй, ён заключыў саюз са шведскім каралём Карлам IX, які таксама вёў вайну супраць Польшчы. Цар абяцаў саступіць крэпасць Карэла Швецыі ў якасці кампенсацыі за ваенную падтрымку супраць Лжэдзмітрыя II і палякаў. Шведскі палкаводзец Якаб Дэлагардзі злучыўся з расійскім палкаводцам Міхаілам Скопіным-Шуйскім і рушыў з Ноўгарада ў бок Масквы, каб даць дапамогу цару.
Умяшанне Швецыі ў расійскія справы дало польскаму каралю Жыгімонту III Вазе падставу аб'явіць вайну Расіі. Палякі ўступілі ў бой з аб'яднанымі руска-шведскімі войскамі ў бітве пад Клушыной і знішчылі большую частку расійскіх сіл. Шведскія найміты, якія ўдзельнічалі ў паходзе Дэлагардзі (ліпень 1610 г.), здаліся. Бітва мела сур'ёзныя наступствы для Расіі, бо цар быў скінуты баярамі, а палякі занялі маскоўскі Крэмль.
Вайна
У ліпені 1611 г. шведскі экспедыцыйны сілы пад камандаваннем Якаба Дэлагардзі захапілі Ноўгарад. Наўгародцы прасілі шведскага караля паставіць ім манархам аднаго з яго сыноў (Карла Філіпа або Густава Адольфа).
Тым часам шведскі прастол заняў Густаў Адольф. Пасля таго, як у 1612 г. у выніку патрыятычнага паўстання палякі былі выгнаны з Масквы, малады кароль Швецыі вырашыў падтрымаць прэтэнзіі свайго брата Міхаіла на расійскі трон. Ён стаў першым царом з дому Раманавых.
NGC 7294
NGC 7294 (іншыя абазначэнні — IC 5225, PGC 69088, ESO 533-44, MCG -4-53-9, AM 2229-253) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Інгерманландская вайна
Вайна
У 1613 г. шведскія войскі рушылі да Ціхвіна і аблажылі горад, але былі адбіты. Аднак вярнуць Ноўгарад у выніку контрнаступлення рускіх не атрымалася. Рускі цар адмовіўся пусціць свае войскі ў бой, і вайна працягвалася да 1614 г., калі шведы захапілі Гдоў.
У наступным годзе яны аблажылі Пскоў, але расійскія генералы Марозаў і Бутурлін трымаліся да 27 лютага 1617 года, калі Стаўбоўскі дагавор пазбавіў Расію выхаду да Балтыйскага мора і перадаў Швецыі правінцыю Інгрыю з мястэчкамі Івангарад, Яма, Капор'е, Нотэбург. Ноўгарад і Гдоў павінны былі быць вернуты Расіі.
У выніку вайны Расія не мела доступу да Балтыйскага мора прыкладна на стагоддзе, нягледзячы на яе настойлівыя намаганні пераламаць сітуацыю. Гэта прывяло да ўзмацнення значэння Архангельска ў яго гандлёвых сувязях з Заходняй Еўропай.
Дамашыцы
Дама́шыцы (, Домашицы) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малоткавіцкага сельсавета.
Веляшковіцкі сельсавет
Веляшко́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Веляшковічы.
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Замшынскага сельсавета. 23 лістапада 1959 года ў склад Стасеўскага сельсавета пералічаны вёскі Свірбы і Шэркіна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Веляшковіцкага сельсавета 21 населены пункт.
8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кавалёўскага сельсавета (17 населеных пунктаў: вёскі Барсукі, Буракі, Глоданкі, Горы, Емельянова, Загарадна, Залессе, Кавалі, Кажуроўшчына, Красыні, Лапіна, Ніканаўшчына, Страганы, Сялішча, Сяцішча, Таўпа і Шавялі). 21 сакавіка 2008 года скасаваны вёскі Горы, Міхайлова і Таўпа.
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1793 чалавекі, з іх 90,8 % — беларусы, 7,0 % — рускія, 1,3 % — украінцы.
Язнач
Я́знач, канал Д-2, канал Ніўскі  — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Добасна (басейн Дняпра).
Даўжыня ракі 14 (7 ) км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Плошча вадазбору 105 км². Пачынаецца за 3,5 км на ўсход ад вёскі Мормаль, упадае ў Добасну прыкладна за 0,7 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Нівы. Вадазбор у межах Гомельскага Палесся. Рэчышча цалкам каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.
Aphantopus hyperantus
Aphantopus hyperantus — начны матылёк з роду сямейства аксамітніц.
Этымалогія назвы
Гіперант (грэчаская міфалогія) — адзін з пяцідзесяці сыноў Эгіпта.
Апісанне
Размах крылаў ад 36 да 44 мм. Асноўны фон крылаў — буры, з невялікімі цёмнымі вочкамі, акружанымі бледнымі абадкамі. На ніжнім баку крылаў маецца шэраг вочкаў з белым цэнтрам.
Арэал
Насяляе лугі розных тыпаў, лясныя ўзлескі, паляны, высечкі, абочыны дарог, берагі рэк і ручаёў. Таксама часам можа сустракацца і ў антрапагенных біятопах — садах, парках і г. д. У стэпавай зоне становіцца рэдкім, тут від прымеркаваны да абалонных і байрачных лясоў і буйных лесапаркаў. Адсутнічае ў найбольш засушлівых раенах стэпавай зоны.
Біялогія
Усюды развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з сярэдзіны чэрвеня па пачатак верасня (на поўначы арэала). Пік колькасці прыпадае на канец чэрвеня — пачатак ліпеня.
Самка адкладае яйкі рассейваючы іх у палёце над кармавымі раслінамі. Вусень шэра-карычневы, з цёмнай лініяй. Актыўная ў начны час. Акукліванне адбываецца зблізку паверхні глебы. Кукалка ў друзлым кокане з шаўкавіны, развіваецца каля 18 дзён.
NGC 7295
NGC 7295 (іншыя абазначэнні — NGC 7296, OCL 228) — рассеянае скопішча ў сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 7295, NGC 7296.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».