cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Рэфарматарская дзейнасць
Шмат гадоў збіраючы грэчаскія і візантыйскія тэксты і сур'ёзна ўдзельнічаючы ў абмеркаваннях «Гуртка барацьбітоў за набожнасць» (у які ўваходзіў і пратапоп Авакум), Нікан лічыў важным прывесці рускія праваслаўныя абрады і кнігі ў адпаведнасць з грэчаскімі.
Каралі Нуменара
Тар-Анарыён
Пры Анарыёне здарыўся новы штуршок развіцця культуры і навукі ў Нуменары. Людзі Міжзем’я, якія жылі побач з берагам, сталі нават крыху падобнымі на нуменарцаў. Квітнеў гандаль з эльфамі Ліндана.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Рэфарматарская дзейнасць
Перад Вялікім постам 1653 года Нікан загадаў хрысціцца трыма пальцамі, што супярэчыла актам Памеснага Стоглавага Сабора 1551 года, якія замацоўвалі двухперсце. Далей Нікан працягнуў рэформу, збіраючы саборы. Сабор 1654 года даў пачатак справе ўніфікацыі маскоўскіх кніг па грэчаскіх кнігах, надрукаваных у XVI стагоддзі на Захадзе. І калі вызначэнні гэтага Сабора былі разгледжаны і ўзгодненыя на Канстанцінопальскім Саборы таго ж года пад старшынствам Патрыярха Паісія, то рашэнне памеснага Маскоўскага сабора 1656 года, на якім усіх, хто хрысціцца двума пальцамі, аб'явілі ератыкамі і аддалі анафеме, супярэчылі яму. Паспешная анафема сабора 1656 года на ўсіх, хто хрысціцца двума пальцамі, пазней скасаваная Памесным саборам РПЦ 1971 года, і стала самаю галоўнай прычынай Расколу XVII стагоддзя.
Каралі Нуменара
Тар-Анарыён
У Анарыёна было трое дзяцей: дзве старэйшыя дачкі, у якіх не было дзяцей, і адзін малодшы сын — Тар-Сурыён. У 1394 годзе, адчуўшы набліжэнне смерці, Анарыён адрокся ад улады на карысць сына. Пасля гэтага ён пражыў 10 гадоў.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Рэфарматарская дзейнасць
Укаранеласць як у народзе, так і сярод значнай часткі свяшчэнства меркавання аб «перавазе» рускай набожнасці над грэчаскаю, а маскоўскай — над кіеўскаю, якая ўзнікла ў Паўночна-Усходняй Русі пасля падпісання грэкамі Фларэнційскай уніі з католікамі, падзення Канстанцінопаля, апалячвання Літвы і ўваходжання Кіева ў склад Рэчы Паспалітай (параўн. тэзіс «Масква — Трэці Рым»), а таксама рэзкасць саміх рэфарматараў прывялі да расколу Рускай Царквы на прыхільнікаў Нікана («ніканіян») і яго праціўнікаў стараабрадцаў, адным з лідараў якіх стаў Авакум. Авакум лічыў, што старажытныя чыны, выкладзеныя ў рускіх кнігах, лепш адлюстроўваюць праваслаўную веру.
Каралі Нуменара
Тар-Сурыён
Тар-Су́рыён (1174 — 1574) — дзявяты кароль Нуменара (1394 — 1556).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Будаўніцтва
Адным з напрамкаў дзейнасці патрыярха Нікана было заснаванне ў Расіі манастыроў. У 1653 годзе на востраве Валдайскага возера былі пабудаваны першыя драўляныя пабудовы Іверскага манастыра. У 1655 быў закладзены каменны Успенскі сабор.
Каралі Нуменара
Тар-Сурыён
Тар-Сурыён быў малодшым дзіцём і адзіным сынам Тар-Анарыёна. У яго былі дзве старэйшыя сёстры, у якіх пасля не было дзяцей. Ён уступіў на трон за дзесяць гадоў да смерці бацькі.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Будаўніцтва
У 1656 годзе Нікан дабіваецца ў цара дазволу на заснаванне на Кій-востраве манастыра, вядомага цяпер як Анежскі Крыжовы манастыр. Будаўніцтвам першых збудаванняў на востраве з 1656 па 1659 гг. кіравалі старцы Ніфант Цярэбінскі і Ісая, а таксама стольнік Васіль Парамонавіч Паскочын — давераныя асобы Нікана. У тым жа 1656 годзе Нікан заснаваў Новаіерусалімскі манастыр, які задумваўся як падмаскоўная рэзідэнцыя патрыярхаў. Манастыр быў пабудованы на землях сяла Васкрасенскага. Па задумцы Нікана, ён у будучыні павінен быў стаць цэнтрам праваслаўнага свету.
Каралі Нуменара
Тар-Сурыён
Менавіта ў ягонае кіраванне была распачата праца над трыма эльфійскімі Пярсцёнкамі Улады.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Сварка з царом
Малады цар Аляксей Міхайлавіч шанаваў патрыярха Нікана, давяраў яго парадам у справах дзяржаўнага кіравання, а ў час войн з Рэччу Паспалітаю (1654—1667) і працяглай сваёй адсутнасці пакідаў патрыярха фактычна на чале ўрада. Загадам цара да тытула патрыярха «Вялікі Гаспадзін» быў дабаўлены царскі тытул «Вялікі Гасудар». Такое становішча выклікала зайздрасць і незадаволенасць як баяр, якія не хацелі губляць магчымасці ўплываць на цара ў сваіх інтарэсах, так і многіх духоўных асоб, у тым ліку і былых членаў гуртка «барацьбітоў за набожнасць».
Каралі Нуменара
Тар-Сурыён
Яго дзецьмі былі старэйшая дачка Тар-Тэльперыэн і малодшы сын Ісільма. За 18 гадоў да сваёй смерці Сурыён адрокся ад улады на карысць Тэльперыэн, якая была яго спадчынніцай, паколькі па новым законе скіпетр Нуменара перадаваўся па старшынстве безадносна полу.
Тар-Тэльперыэн
Тар-Тэльпе́рыэн (1320 — 1731) — старэйшае дзіця Тар-Сурыёна, дзясяты манарх і другая кіруючая каралева Нуменара (1556 — 1731).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Сварка з царом
Патрыярх Нікан імкнуўся процідзейнічаць таму, што ўспрымалася ім як замах свецкага ўрада на яго юрысдыкцыю і паўнамоцтвы. Асаблівы пратэст выклікала прыняцце Саборнага ўлажэння 1649 года, якое зніжала статус духавенства і фактычна ставіла Царкву ў падпарадкаванне дзяржаве. Так, даходы ад эксплуатацыі манастырскіх вотчын пераходзілі да створанага ў рамках Улажэння Манастырскага прыказа і паступалі ў дзяржаўную казну; свецкія суды сталі разглядаць справы, якія былі ў распараджэнні судоў царкоўных.
Каралі Нуменара
Тар-Тэльперыэн
Тар-Тэльперыэн жыла вельмі доўга нават па мерках каралеўскага роду і да апошняга не жадала адмаўляцца ад улады. Яна аддала скіпетр Нуменара спадчынніку ў 1731 годзе за некалькі месяцаў ці нават дзён да сваёй смерці ў тым жа годзе. Пляменнік Тар-Тэльперыэн Мінасцір, сын яе малодшага брата Ісільма, успадкаваў ёй і кіраваў як Тар-Мінасцір.
Год адрачэння Тар-Тэльперыэн спрэчны: у главе «Род Эльраса» («Няскончаныя паданні») указваецца дата смерці Тар-Тэльперыэн — 1731 год. У той жа час, у «Дадатках» да «Уладара пярсцёнкаў» і главе «Гісторыя Галадрыэль і Келебарна» («Няскончаныя паданні») годам прыбыцця флота караля Тар-Мінасціра на дапамогу Гіль-Галаду ўказаны 1700 год. Крыстафер Толкін адзначаў, што паходжанне гэтай неадпаведнасці яму няяснае. Верагодна, летапісец згадаў Мінасціра каралём рэтраспектыўна, а насамрэч на момант апісванай падзеі той быў адміралам або рэгентам.
Тар-Мінасцір
Тар-Міна́сцір (1474 — 1873) — адзінаццаты кароль Нуменара (1731 — 1869).
Тар-Мінасцір быў сынам Ісільма, сына караля Тар-Сурыёна. Пасля смерці сваёй цёткі, бяздзетнай каралевы Тар-Тэльперыэн, ён стаў каралём.
У Нуменары ўказам Тар-Мінасціра была пабудавана высокая вежа на гары Орамет, з якой зоркае вока магло ўбачыць Авалонэ. Там кароль праводзіў большую частку часу, гледзячы на Захад. Менавіта пры ім дунэдайн сталі сумаваць з-за асуджанасці на смерць. Тар-Мінасцір быў адданым сябрам эльдар, але зайздросціў ім. Так, яшчэ да прыняцця Мінасцірам скіпетра, калі Нуменар атрымаў заклік аб дапамозе ад караля Гіль-Галада, ён сабраў вялікае войска і адправіў флот адмірала Кір’ятура на дапамогу эльфам. Легіёны нуменарцаў разбілі і рассеялі орды Саўрана, а яго самога прымусілі бегчы ў Мордар.
Сярод дунэдайн казалі, што Тар-Мінасцір перадаў кіраванне свайму сыну, Тар-Кір’ятану, пад прымусам апошняга, яшчэ да жадання адмовіцца ад трона.
Тар-Кір’ятан
Тар-Кі́р’ятан (1634 — 2035) — дванаццаты кароль Нуменара (1869 — 2029).
Тар-Кір’ятан нарадзіўся ў 1634 годзе. Ён быў сынам Тар-Мінасціра, магутным, але прагным да багацця і ганарлівым. Смуткам бацькі перад страхам смерці ён пагарджаў і плаваў на поўдзень, усход і поўнач, пакуль не атрымаў скіпетр. Нуменарцы казалі, што ён прымусіў бацьку аддаць уладу, перш чым той пажадаў гэта зрабіць сам (1869).
Тар-Кір’ятан пабудаваў мноства каралеўскіх караблёў, на якіх яго слугі везлі з Міжзем’я мноства каштоўных металаў і камянёў, прыгнятаючы там людзей.
За шэсць гадоў да сваёй смерці Кір’ятан аддаў кіраванне Нуменарам свайму сыну, Тар-Атанаміру. Ужо ў гэты час нуменарцы сталі адкрыта наракаць супраць Забароны Валар і прагнуць бессмяротнасці. Памёр Кір’ятан у 2035 годзе, пражыўшы 401 год.
Тар-Атанамір
Тар-Ата́намір (1800 — 2221) — трынаццаты кароль Нуменара (2029 — 2221). Першы манарх, які не адрокся ад скіпетра да самай смерці.
Тар-Атанамір быў сынам караля Тар-Кір’ятана і мала адрозніваўся ад яго характарам; Атанамір быў прагны да багаццяў і пагардлівы. У 2029 годзе Кір’ятан прызначыў сына каралём.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
Ідэалагічная аснова і дакументы Сабораў 1666—1667 гадоў, найважнейшым прадметам разгляду якіх было канчатковае абмеркаванне напрымальных для прыхільнікаў «старой веры» «ніканіянскіх» богаслужэбных рэформ, распрацоўваліся вучоным манахам «лацінскага» толку Сімяонам Полацкім, Паісіем Лігарыдам і архімандрытам Афонскага Іверскага манастыра Дыянісіем, які жыў у Маскве з 1655 па 1669 год.
12 снежня 1666 года адбылося трэцяе, заключнае па справе Нікана, пасяджэнне Сабора ў Дабравешчанскай царкве Чудава манастыра.
Каралі Нуменара
Тар-Атанамір
Тар-Атанамір накладаў цяжкую даніну на жыхароў Міжзем’я, а ўжо ў перыяд праўлення яго сына нуменарцы пачалі падзяляцца на Верных (выступаючых за сяброўства з эльдар і падпарадкаванне Валар) і Людзей Караля (большасць нуменарцаў, якія прагнулі бессмяротнасці).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
У грамаце, падпісанай усімі архірэямі Рускай памеснай царквы Вялікага Маскоўскага сабора, а таксама іерархамі (патрыярхамі, мітрапалітамі, архіепіскапамі, епіскапамі) грэчаскіх памесных цэркваў ад 12 снежня, пералічаныя злачынствы, з-за якія Нікан вывергнуты з патрыяршаства і свяшчэнства судом памеснага сабора Рускай царквы:
1. Нікан даняў (пакрыўдзіў) цара, калі пакінуў паству і сышоў у Васкрэсенскі манастыр толькі таму, што царскі чыноўнік ударыў слугу патрыярха.
Каралі Нуменара
Тар-Атанамір
Тар-Атанамір кіраваў 192 гады да самай смерці, чапляючыся за жыццё, нават калі яно ўжо не прыносіла ніякай радасці. У рэшце рэшт ён з’ехаў з глузду і памёр у 2221 годзе. Яго пераемнікам стаў Тар-Анкаліман.
Тар-Анкаліман
Тар-Анка́ліман (1986 — 2386) — чатырнаццаты кароль Нуменара (2221 — 2386).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
3. Анафематстваваў патрыярхаў Паісія і Макарыя, якія прыехалі яго судзіць, назваўшы іх Анаю і Каіафаю, а царскіх паслоў, якія да яго былі пасланы, каб выклікаць яго на суд, назваў Пілатам і Ірадам.
Каралі Нуменара
Тар-Анкаліман
Тар-Атанамір кіраваў да самай смерці, спрабуючы вычарпаць са свайго жыцця ўсё магчымае задавальненне. Але ў 2221 годзе ён памёр, і яго месца заняў сын Тар-Анкаліман. У яго часы адносіны нуменарцаў з Лінданам былі аслаблены, а самі жыхары Нуменара канчаткова падзяліліся на «Людзей Караля» і «Верных». Першых было больш, і яны выступалі супраць Забароны Валар. Другія ж працягвалі быць адданымі Валар і эльфам.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
4. Нікан напісаў асабістыя пісьмы патрыярхам, у якіх пісаў пра цара Аляксея, што цар «латиномудренник, мучитель и обидник, Иеровоам и Озия» і тое, што Расійская царква ў лацінскія дагматы ўпала, больш за ўсё вінавацячы ў гэтым Паісія Лігарыда.
Каралі Нуменара
Тар-Анкаліман
Пакутуючы ад страху смерці, людзі сталі ўзводзіць багатыя магільныя скляпы для мёртвых; увесь востраў запоўнілі грабніцы. У той жа час вучоныя Нуменара спрабавалі знайсці крыніцу бессмяротнасці, але толькі змаглі вынайсці ўменне захоўваць плоць памерлых нятленнай. Тым часам, большасць нуменарцаў спрабавалі атрымоўваць асалоду ад жыцця так, як толькі можна, ладзячы разгульныя балі і назапашваючы горы скарбаў. У тыя гады магутнасць і багацце Нуменара павялічылася.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
5. Нікан без саборнага разгляду сам асабіста пазбавіў епіскапа Паўла Каломенскага сану, лютуючы, сцягнуў з Паўла мантыю, і таго «в язвы и наказания предаде тяжчашие», ад чаго Павел страціў розум і бедны загінуў: ці быў разарваны звярамі, ці ў раку ўпаў і загінуў.
Каралі Нуменара
Тар-Анкаліман
Не гледзячы на палітычныя змены, нуменарскія каралі працягвалі насіць эльфійскія імёны з прыстаўкай «Тар-», лічачы парушэнне старых традыцый кепскай прыкметай.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
6. Свайго духоўнага айца Нікан два гады нялітасціва біў і яму наносіў раны, пасля чаго патрыярхі самі бачылі Ніканавага духоўніка «всеконечно расслабленным».
Каралі Нуменара
Тар-Анкаліман
Як і яго бацька, Тар-Анкаліман кіраваў да смерці. У 2386 годзе ён памёр, і пачалося кіраванне яго сына Тар-Тэлемайтэ.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
За гэтыя злачынствы Нікан быў вывергнуты са свяшчэнства: не толькі патрыяршай годнасці, але і з епіскапскага сану і стаў простым манахам.
Каралі Нуменара
Тар-Тэлемайтэ
Тар-Тэлема́йтэ (2136 — 2526) — пятнаццаты кароль Нуменара (2386 — 2526).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Няміласць і вывяржэнне са свяшчэнства
Манах Нікан пасля саборнага суда і вывяржэння быў сасланы ў Ферапонтаў Белазерскі манастыр; пасля смерці Аляксея Міхайлавіча быў пераведзены пад больш строгі нагляд у Кірыла-Белазерскі манастыр.
Каралі Нуменара
Тар-Тэлемайтэ
Тэлемайтэ нарадзіўся ў 2136 годзе ў сям’і Анкалімана, прынца Нуменара, у час кіравання Тар-Атанаміра Вялікага, адкрыта паўстаўшага супраць Забароны Валар на плаванне ў Аман.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Смерць і пасмяротны лёс
Пасля смерці цара Аляксея Міхайлавіча прастол перайшоў да яго сына Фёдара Аляксеевіча, які спачуваў Нікану. Ёсць звесткі, што новы цар абдумваў прапанаваны Сімяонам Полацкім план па стварэнні на землях Маскоўскага царства чатырох патрыярхій і папскага прастола, які прызначаўся для Нікана. У 1681 годзе яму, ужо цяжка хвораму, было дазволена вярнуцца ў Васкрасенскі Новаіерусалімскі манастыр, на шляху да якога Нікан памёр 17 жніўня ў Мікола-Тропінскім прыходзе насупраць Яраслаўля, у вусці ракі Котараслі.
Каралі Нуменара
Тар-Тэлемайтэ
Пасля смерці бацькі Тар-Анкалімана ў 2386 годзе стаў каралём Нуменара. Пры яго кіраванні нуменарцы грэбавалі прыносіць на гару Менельтарму, у свяцілішча Эру, дары. Тар-Тэлемайтэ любіў срэбра і загадаў сваім падданым паўсюль шукаць мітрыль.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Смерць і пасмяротны лёс
Цар Фёдор Аляксеевіч настаяў на адпяванні Нікана як патрыярха, нягледзячы на пратэсты патрыярха Маскоўскага Іаакіма, які адмовіўся адпяваць і памінаць Нікана як патрыярха.
Каралі Нуменара
Тар-Тэлемайтэ
Тар-Тэлемайтэ быў першым каралём, які пражыў менш за сваіх продкаў, а менавіта 390 гадоў — з-за мяцежнасці нуменарцаў супраць Валар. Спадчынніцай Тар-Тэлемайтэ стала яго дачка Ванімельдэ.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Смерць і пасмяротны лёс
Быў пахаваны ў паўночным прыдзеле (Адсячэння галавы Іаана Прадцечы) сабора Уваскрасенскага Новаіерусалімскага манастыра; Фёдар Аляксеевіч сам са слязьмі чытаў над ім Апостал і 17-ю кафізму і неаднаразова цалаваў яго правую руку.
Каралі Нуменара
Тар-Ванімельдэ
Тар-Ваніме́льдэ (2277 — 2637) — шаснаццаты манарх і трэцяя кіруючая каралева Нуменара (2526 — 2637).
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Смерць і пасмяротны лёс
У 1682 годзе Фёдар Аляксеевіч, не зважаючы на супраціўленне патрыярха Іаакіма і значныя выдаткі, выклапатаў ва ўсходніх патрыярхаў дазвольныя граматы. У іх загадвалася прылічыць Нікана да ліку патрыярхаў і памінаць у такім званні адкрыта. Патрыярх Іаакім адмовіўся адпяваць і памінаць Нікана як патрыярха, таму што рашэнне памеснага сабора Рускай царквы — Вялікага Маскоўскага сабора і саборнага суда, які адбыўся на гэтым саборы і вывергнуў Нікана са свяшчэнства за яўныя злачынствы, лічыў справядлівым і правільным, і згодна са Святымі Правіламі Праваслаўнай царквы іерарх, не прыналежны да Рускай памеснай царквы, не мае ніякага юрыдычнага права і ніякай кананічнай улады адмяняць вырак суда памеснага сабора Рускай царквы.
Каралі Нуменара
Тар-Ванімельдэ
Ванімельдэ нарадзілася ў 2277 годзе ў сям’і прынца Тэлемайтэ, калі кіраваў яшчэ яе дзед, Тар-Анкаліман. Пасля смерці бацькі яна стала трэцяй кіруючай каралевай у гісторыі Нуменара. Яна мала займалася кіраваннем, захапляючыся музыкай і танцамі; улада ж перайшла да яе мужа Херукалма, які быў маладзейшы за яе, але таксама з’яўляўся нашчадкам Тар-Атанаміра ў той жа ступені сваяцтва, што і яна.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Смерць і пасмяротны лёс
У 2013 годзе грабніца патрыярха Нікана была адчынена археолагамі, але быў знойдзен толькі пусты саркафаг — грабніца раней была разграблена.
Каралі Нуменара
Тар-Андукал
Тар-А́ндукал, імя пры нараджэнні — Херука́лма (2286 — 2657) — кансорт каралевы Нуменара Тар-Ванімельдэ, які ўзурпіраваў скіпетр пасля яе смерці (2637 — 2657).
Херукалма нарадзіўся ў 2286 годзе. Імёны яго бацькоў невядомыя, вядома толькі, што ён быў з роду Эльраса, бо быў нашчадкам невядомага дзіцяці караля Тар-Атанаміра.
Нікан (Патрыярх Маскоўскі)
Помнікі Нікану
5 жніўня 2006 года на пярэдадні 325 гадавіны са дня смерці патрыярха Нікана ў Саранску патрыярх Алексій II адкрыў і асвяціў помнік Нікану. Аўтар манумента — мардоўскі скульптар Мікалай Філатаў.
Каралі Нуменара
Тар-Андукал
Херукалма стаў мужам каралевы Тар-Ванімельдэ, быў маладзейшы за яе на 9 гадоў і быў нашчадкам Тар-Атанаміра ў такім жа пакаленні, што і яна. У 2406 годзе ў іх з Ванімельдэ нарадзіўся сын Алькарын, будучы кароль. Калі Ванімельдэ стала кіруючай каралевай, яна мала цікавілася дзяржаўнымі справамі, і Херукалма кіраваў востравам фактычна як кароль. Пасля яе смерці, Херукалма не захацеў перадаваць скіпетр сыну, а прыняў яго сам, узяўшы каралеўскае імя Тар-Андукал. Пасля гэтага ён кіраваў усяго 20 гадоў, пакуль не памёр у 2657 годзе. Алкарын пасля смерці бацькі-ўзурпатара стаў паўнамоцным каралём.
У спісы каралёў Тар-Андукал унесены не быў, і яго сын Тар-Алкарын ідзе як кіраўнік услед за маці.
Тар-Алкарын
Яго сынам быў Тар-Калмакіль, які па смерці бацькі стаў наступным каралём Нуменара.
Тар-Калмакіль
Тар-Ка́лмакіль (2516 — 2825) — васямнаццаты кароль Нуменара (2737 — 2825).
Калмакіль нарадзіўся ў 2516 годзе ў сям’і прынца Нуменара Алькарына, тады востравам кіравала бабуля Калмакіля Тар-Ванімельдэ. Пасля смерці бацькі стаў каралём і быў апошнім з кіраўнікоў вострава, хто пражыў больш за 300 гадоў.
Яшчэ ў сваю маладосць Калмакіль здабыў славу вялікага капітана і заваяваў шырокія землі ўздоўж узбярэжжаў Міжзем’я. Гэтым ён наклікаў на сябе нянавісць Саўрана, які, аднак, адступіў і зацараваў на Усходзе, удалечыні ад берагоў.
У караля было два сыны: старэйшы сын і спадчыннік Ардамін (нар. 2618) і малодшы Гімілзагар (нар. 2630), чыім нашчадкам з’яўлялася Інзільбет, маці Інзіладуна (Тар-Паланціра).
Тар-Калмакіль быў першым каралём, які ўзяў імя на адунаіку — Ар-Бельзагар (адун.: Ar-Belzagar). Людзі Караля называлі Тар-Калмакіля толькі так, аднак гэта было неафіцыйна.
Тар-Ардамін
Тар-А́рдамін (2618 — 2899) — дзевятнаццаты кароль Нуменара (2825 — 2899).
Нарадзіўся ў 2618 годзе. Як і бацька, узяў сабе неафіцыйнае імя на адунаіку — Ар-Абатарык (адун.: Ar-Abattârik).
Ар-Адунахор
Ар-Адунахо́р (адун.: Ar-Adûnakhôr; 2709 — 2962) — дваццаты кароль Нуменара (2899 — 2962).
Першы кароль, які афіцыйна і без утойвання ад усіх абвясціў сябе каралём з імем на адунаіку. Пры нараджэнні яго імя было эльфійскае (на квэнья) — Херунумен. Аднак пры каранаванні ён вырашыў паказаць сваю непакорлівасць Валар і ўзяў імя на Адунаіку — Адунахор. Гэтае імя азначае «Уладыка Захаду» і Верныя лічылі яго грахоўным і дзёрзкім, паколькі так называлі толькі Валар і ў першую чаргу Манвэ. Каб засцерагчыся ад бяды, яго імя ў скрыжалях каралёў было запісана як Тар-Херунумен, але яго сын ужо быў запісаны на адунаіку.
Ар-Зімратон
Ар-Зімрато́н (адун.: Ar-Zimrathôn; 2798 — 3033) — сын Ар-Адунахора, дваццаць першы кароль Нуменара (2962 — 3033). На квэнья яго імя гучала б як Тар-Хастамір.
Ар-Сакалтор
Ар-Сакалто́р (адун.: Ar-Sakalthôr; 2876 — 3102) — сын Ар-Зімратона, дваццаць другі кароль Нуменара (3033 — 3102). На квэнья яго імя гучала б як Тар-Фаласан.
Ар-Гімільзор
Ар-Гімільзор быў самым непрымірымым з ворагаў Верных. Ён канчаткова забараніў размаўляць на мовах эльфаў і жорстка караў тых, хто падтрымліваў сяброўства з эльдар Тол-Эрэсэа. Ар-Гімільзор не шанаваў Валар і ніколі не наведваў свяцілішча Эру. Большасць Верных сялілася ў заходняй частцы вострава, але Гімільзор загадаў усім, хто быў абвінавачаны ў прыхільнасці да гэтага лагера, перасяліцца на ўсход, да гавані Рамена; там за Вернымі сачылі днём і ноччу. Так Гімільзор жадаў абмежаваць адносіны паміж нуменарцамі і эльфамі Тол-Эрэсэа, якіх называлі Даносчыкамі Валар. Але апошнія і так ведалі аб тым, што адбываецца, таму, разгневаўшыся, пазбавілі нуменарцаў сваёй падтрымкі; караблі з Эрэсэа больш не прыплывалі.
Тар-Паланцір
Тар-Пала́нцір або Ар-Інзіладу́н (адун.: Ar-Inziladûn; 3035 — 3255) — дваццаць чацвёрты кароль Нуменара (3177 — 3255).
Першапачатковае яго імя — Інзіладун — перакладаецца, як «Кветка Захаду». Калі ён уступіў на трон, ён прыняў, як у ранейшыя часы, эльфійскае імя, назваўшыся Тар-Паланцір, бо зоркімі былі і вочы яго, і сэрца, і нават тыя, хто яго ненавідзеў, асцерагаліся яго празорлівых прамоў. Ён заўсёды быў на баку Верных і лічыў, што калі нуменарцы паўстануць супраць Валар, то іх усіх спасцігне смерць. Ён даў спакой Верным і адрадзіў звычай прынашэнняў у святыню Эру Ілуватара на Менельтарме, адрынуты Ар-Гімільзорам.
Ён адзіны кароль Нуменара пасля Ар-Адунахора, які насіў эльфійскае імя. Тар-Паланцір прадказаў, што калі Белае Дрэва загіне, згіне і каралеўскі род. Ён спрабаваў вярнуць сяброўства з Валар і эльфамі, але было ўжо позна. Ён часта падымаўся на старажытную вежу караля Мінасціра на гары Орамет, што каля Андуніэ, і адтуль глядзеў на захад, спадзеючыся ўбачыць ветразь. Але караблі больш не прыплывалі.
Тар-Мірыэль
Тар-Мірыэль або Ар-Зімрафель (адун.: Ar-Zimprahel; 3117 — 3319) — дачка Тар-Паланціра, наследная прынцэса Нуменара і жонка Ар-Фаразона, фармальна — дваццаць пяты манарх і чацвёртая кіруючая каралева (3255 — 3319), хаця на справе ўся манаршая ўлада была сканцэнтравана ў руках яе мужа.
Тар-Мірыэль была законнай спадчынніцай трона Нуменара, аднак яе стрыечны брат Фаразон сілком узяў яе за жонку і ўзурпіраваў трон. Авалодаўшы скіпетрам, ён прыняў імя Ар-Фаразон (на квэнья Тар-Каліён), а жонцы навязаў імя Ар-Зімрафель. (У ранніх тэкстах Толкін дае іншую версію, паводле якой Мірыэль была заручана з Элінцірам, сынам Нумендзіля, але калі ўпершыню ўбачыла Фаразона, позірк яе і сэрца звярнуліся да яго з-за яго вялікай прыгажосці, а таксама з-за яго багацця; адпаведна, шлюб не быў гвалтоўным).
Пасля таго як Ар-Фаразон атрымаў скіпетр, ён кінуў выклік Саўрану з-за таго, што той зваў сябе «каралём людзей», а Ар-Фаразон лічыў, што толькі ён мае права на дадзены тытул. Саўран здаўся каралю і быў прывезены ў Нуменар у якасці палоннага ў 3262 годзе. Саўран падштурхнуў хлуснёй нуменарцаў да ўпадзення ў зло і хітрасцю ўгаварыў Ар-Фаразона напасці на Несмяротныя Землі ў дарэмнай спробе здабыць бессмяротнасць. Ар-Фаразон вывеў флот у 3319 годзе. Калі ён даплыў да Амана і высадзіўся там, абвяшчаючы гэтую зямлю сваёй, Эру затапіў Нуменар.
Калі Нуменар пачаў тануць, Тар-Мірыэль спрабавала выратавацца на вяршыні Менельтармы. Пік гары выкарыстоўваўся для малітваў Эру, і Ар-Фаразон забараніў каму-небудзь паднімацца туды. Хваля нагнала Тар-Мірыэль перш, чым тая паспела дайсці да вяршыні. Яна была апошняй з загінуўшых пры знішчэнні Нуменара людзей, бо запознена пакаялася. Гаворыцца, што вяршыня Менельтармы засталася над паверхняй мора, але ніхто і ніколі не знаходзіў востраў Менельтармы.
Ар-Фаразон
Ар-Фаразо́н (адун.: Ar-Pharazôn) або Тар-Ка́ліён (3118 — 3319) — сын Гімільхада і пляменнік Тар-Паланціра, дваццаць пяты і апошні кароль Нуменара (3255 — 3319), які ўзурпіраваў тытул пасля смерці Тар-Паланціра, але быў прызнаны большасцю нуменарцаў.
Па праве лічыцца самым магутным і ваяўнічым з каралёў Нуменара. У яго валадаранне Нуменар распачаў грандыёзную ваенную экспедыцыю ў Міжзем’е супраць сіл Саўрана, які пагражаў нуменарскім уладанням на заходніх і паўднёвых берагах кантынента. Высадзіўшыся з вялізным флотам у Умбары і правёўшы фактычна вокамгненную кампанію, Ар-Фаразон рассеяў сілы саюзнікаў Цёмнага Уладара, а яго самаго ўзяў у палон і даставіў у Нуменар.
Апынуўшыся пры двары Ар-Фаразона, Саўран, выкарыстоўваючы свае выбітныя чарадзейскія і прамоўніцкія здольнасці ўсяго за 40 гадоў прарабіў шлях ад палоннага да найбліжэйшага дарадцы і фаварыта караля, схіліў яго на свой бок і пераканаў у тым, што той мае поўнае права на эльфійскі Дар Эру —. Патрапіўшы пад тлятворны ўплыў Саўрана, Ар-Фаразон пачаў жорсткія ганенні на Верных і ўсталяваў у Нуменары культ з чалавечымі ахвярапрынашэннямі. Падбухтораны Саўранам кароль стварыў і асабіста павёў у бой найвялікшую ў гісторыі чалавецтва флатылію на Валінар, спадзеючыся сілай зброі адабраць ва Уладык Амана несмяротнасць. Аднак Валар адмовіліся выступіць супраць людзей, склаўшы з сябе паўнамоцтвы Уладаў Арды, і ў справу ўмяшаўся сам Эру Ілуватар. Яго магутнасцю Валінар быў назаўжды вырваны са светапарадку Арды, плоскі да гэтага дня свет набыў сферычную форму, а востраў Нуменар — знішчаны ўзніклай пры гэтым вялізарнай хваляй. Сам Ар-Фаразон і яго ваяры, якія паспелі высадзіцца на берагах Валінара, былі жыўцом пахаваны ў Пячорах Забыцця ля ўсходніх сцен Пелары, дзе, па легендзе, і будуць заставацца аж да Дагар Дагарат — Апошняй Бітвы, у якой яны будуць прымаць непасрэдны ўдзел.
Задабрычча
Задабры́чча (, Задобричье) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Магіла ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў (Ласасін)
Магі́ла ўдзе́льнікаў паўста́ння 1863—1864 гадо́ў — помнік паўстанцам, якія загінулі ў баі пад Ласасінам 24 мая 1863 года. Ахоўваецца дзяржавай.
Мінуўшчына
года адбылася жорсткая сутычка аддзела пад кіраўніцтвам пружанскага шляхціца Улодка «Шчаснага» з расійскім войскам ля вёскі Ласасін. Паўстанцы пацярпелі цяжкія страты: 40 чалавек забітымі. Валерый Урублеўскі з часткай аддзела здолеў вырвацца з акружэння. Пасля бою казакі налічылі на адным левым флангу 127 забітых, у палон быў узяты беластоцкі памешчык Рафал Карыцкі.
У 1989 годзе група энтузіястаў (настаўнік з Клепачоў Мікалай Пянка, вясковец з Ласасіна Якуб Заяц) з дапамогай краязнаўцаў з Ружанаў (Аляксандр Пракапеня і Юрый Малышэўскі) і Пружанаў (Генадзь Сарока, Язэп Машкала, Іван Здановіч) знайшлі і аднавілі помнік. Матэрыяламі і транспартам дапамаглі Пружанская ПМК і радыёзавод. Аднак у 1998 годзе помнік быў расстраляны з верталёта (побач знаходзіцца ваенны палігон). Чарговы раз помнік адноўлены ў 2000 годзе, 8 кастрычніка таго ж года адбылося ягонае ўрачыстае адкрыццё і асвячэнне з удзелам каталіцкага святара з Ружанаў Януша і праваслаўнага айца Уладзіміра з Варанілавічаў.
Герб Казахстана
Дзяржаўны герб Рэспублікі Казахстан уяўляе сабой выяву шанырака (верхняя скляпеністая частка юрты) на блакітным фоне, ад якога ва ўсе бакі ў выглядзе сонечных прамянёў расходзяцца уыкі (апоры) у апраўленні крылаў міфічных канёў. У ніжняй частцы герба — надпіс «Казақстан».
У каляровай выяве Дзяржаўны герб Рэспублікі Казахстан — двух колераў: залатога і сіне-блакітнага.
Гісторыя
Шырока ўжывальны сёння тэрмін «герб» паходзіць ад нямецкага слова «ербо». У перакладзе на казахскую ён азначае паняцце «танба» (тамга, знак). Упершыню дадзены тэрмін пачаў ужывацца ў старажытным Цюркскім Каганаце (551—630 гг.)
4 чэрвеня 1992 г. — дзень нараджэння дзяржаўнага герба Рэспублікі Казахстан.
Сённяшні герб суверэннага Казахстана з’яўляецца вынікам велізарнай працы, творчых пошукаў двух вядомых архітэктараў: Жандарбека Малібекава і Шот-Амана Валіханава. У фінальным конкурсе прымалі ўдзел 245 праектаў і 67 апісанняў будучага герба.
IC 4279
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Арцём
Арцём (Артём) — горад (з 1938) краявога падпарадкавання ў Расіі, у складзе Прыморскага краю. Насельніцтва 102,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1924 годзе, як рабочы пасёлак пры радовішчы бурага вугля.
Названы ў гонар расійскага рэвалюцыянера Фёдара Андрэевіча Сяргеева, больш вядомага як «таварыш Арцём», заснавальніка і кіраўніка Данецка-Крыварожскай савецкай рэспублікі, блізкага сябра Сяргея Кірава і Іосіфа Сталіна.
У мінулым — найбуйнейшы цэнтр Далёкага Усходу па здабычы вугалю (апошняя шахта была зачынена ў 2000 годзе). Цяпер горад перажывае новы этап вытворчага развіцця, звязаны з адкрыццём транспартна-лагістычных комплексаў і новых прамысловых вытворчасцей, такіх як зборка аўтамабіляў, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў і бытавой хіміі, дрэваапрацоўка, вытворчасць прадуктаў харчавання. Таксама актыўна развіваюцца фермерскія гаспадаркі на сельскіх тэрыторыях гарадской акругі.
Стаіць на гандлёвых шляхах з Расіі і паўночна-ўсходняга Кітая ў краіны Азіяцка-Ціхаакіянскага рэгіёна. З’яўляецца адным з галоўных транспартных вузлоў Прыморскага краю. Уваходзіць у Свабодны порт Уладзівасток.
На тэрыторыі Арцёма размешчаны міжнародны аэрапорт Уладзівасток.
Гісторыя
Першым пасяленцам горада быў беларус, герой руска-японскай вайны, ураджэнец г. Барысава Мінскай губерні Рыгор Захаравіч Хадасевіч (1879—1924), які ў 1908 годзе заснаваў на месцы будучага горада свой хутар. Да 1912 года на хутары стаялі тры дамы, дзе жылі Рыгор Хадасевіч і яго браты Клім і Ігнат, якія пераехалі з Барысава.
У 1913 годзе, побач з хутарам Хадасевіча, уладзівастоцкі прадпрымальнік, выхадзец з Гродзенскай губерні Л. Ш. Скідзельскі залажыў тры шахты і пабудаваў працоўны пасёлак, якія атрымалі назву Зыбунныя копі.
У 1924 годзе ён быў перайменаваны ў гонар рэвалюцыянера Ф. А. Сяргеева (Арцёма) і стаў называцца пасёлак імя Арцёма. 13 снежня 1930 года, згодна з пастановай Прэзідыума Далькрайвыканкама, рабочы пасёлак імя Арцёма выдзелены са складу Шкотаўскага раёна ў непасрэднае падпарадкаванне Далькрайвыканкама.
26 кастрычніка 1938 года пасёлку імя Арцёма быў прысвоены статус горада.
7-я армія (Аўстра-Венгрыя)
7-я а́рмія (k.u.k. 7. Armee) — воінскае аб’яднанне армейскага ўзроўню сухапутных сілаў Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны.
Гісторыя
Была сфармавана ў маі 1915 года на базе армейскай групы Пфлянцар-Балціна (Armeegruppe Pflanzer-Baltin) для вядзення вайны на Усходнім фронце супраць імператарскай арміі Расіі. Па стане на кастрычнік 1915 года армія складалася з наступных часцей :
Заслужаны лесавод Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны лесавод Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны лесавод Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокапрафесійным спецыялістам лясгасаў, арганізацый лесаўладкавання і іншых арганізацый лясной гаспадаркі, працаўнікам прыродаахоўных органаў і арганізацый, якія працуюць па спецыяльнасці пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў развіцці лясной гаспадаркі, зберажэнні і павелічэнні лясных багаццяў, захаванні расліннага і жывёлы свету, рашэнні складаных экалагічных праблем.
NGC 1152
NGC 1152 (іншыя абазначэнні — MCG -1-8-19, PGC 11182) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Курган Ягайлы
Курган Ягайлы (Kopiec Jagiełły) — пяціметровы курган, насыпаны ў жніўні 1959 года ўдзельнікамі Агульнапольскага злёту польскіх скаўтаў з Саюза польскага гарцарства. Знаходзіцца на полі Грунвальдскай бітвы за 1,3 кіламетры на паўднёвы ўсход ад помніка Грунвальдскай перамогі.
Лічыцца, што менавіта з гэтага месца Уладзіслаў II Ягайла камандаваў сваімі войскамі ў першай фазе бітвы. З кургана адкрываецца вельмі добры від на поле бітвы. Менавіта на гэтым месцы распальваннем вогнішча звычайна завяршаюцца Грунвальдскія злёты, якія ладзяцца «Саюзам грунвальдскіх дружынаў».
Чо Мён Рок
Чо Мён Рок (조명록, -) — паўночнакарэйскі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік старшыні Камітэта абароны КНДР (пасада Кім Чэн Іра), начальнік галоўнага палітычнага ўпраўлення арміі КНДР, віцэ-маршал.
Біяграфія
З 1950 г. скончыў школу ВПС і паступіў на службу ў Карэйскую народную армію, удзельнік Карэйскай вайны, камандаваў батальёнам, палком, дывізіяй. Абіраўся членам ЦК, Палітбюро і Прэзідыума Палітбюро ЦК ТПК. З лютага 1982 г. — дэпутат Вярхоўнага народнага Сходу КНДР. У кастрычніку 2000 г. наведаў ЗША і сустрэўся з прэзідэнтам Білам Клінтанам, быў самым высокапастаўленым прадстаўніком сваёй краіны, якія пабывалі з дзяржаўным візітам у Злучаных Штатах Амерыкі.
Фрэнсіс Уільям Астан
Фрэнсіс Уільям А́стан (Francis William Aston;, , Вялікабрытанія — ) — англійскі фізік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1921), замежны член-карэспандэнт АН СССР (1924), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі за 1922 года.
Біяграфія
Скончыў Бірмінгемскі ўніверсітэт (1898). Выкладаў у Бірмінгемскім і Кембрыджскім універсітэтах.
Навуковая праца
У 1919 годзе сканструяваў першы мас-спектрометр і з яго дапамогай адкрыў 213 устойлівых ізатопаў хімічных элементаў, вызначыў іх адносную пашыранасць. У 1925 годзе стварыў новы мас-спектрометр, на якім дакладна вызначыў масу і выявіў дэфект мас шэрагу ізатопаў; упершыню пабудаваў крывую ўпаковачных каэфіцыентаў, што характарызуе энергію сувязі атамных ядраў.
Навуковыя працы па атамнай і ядзернай фізіцы, радыяхіміі.
Вільгельм Герхард Валперс
Вільге́льм Ге́рхард Ва́лперс — нямецкі батанік XIX стагоддзя.
Кароткая біяграфія
Доктарская ступень была прысвоена яму ва ўніверсітэце Грайфсвальда ў 1839 годзе.
Ім апісана манатыпнае сямейства раслін, а таксама некаторыя вядомыя віды, напрыклад:
Імем Валперса названы род раслін з сямейства Бабовыя.
Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокапрафесійным урачам, якія працуюць па спецыяльнасці пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў ахове здароўя насельніцтва, арганізацыі і аказанні лячэбна-прафілактычнай дапамогі з выкарыстаннем у працы сучасных дасягненняў медыцынскай навукі і тэхнікі.
Уільям Рычардсан Лінтан
Вялебны Уільям Рычардсан Лінтан (William Richardson Linton), Корпус-Крысці каледж, Master of Arts  — англійскі батанік і вікарый парафіі Шырлі, графства Дэрбішыр.
Лінтан напісаў шырокую кнігу пра флоры Дэрбішыра, апублікаванай у 1903 годзе. У 1969 годзе кніга была абноўлена А. Р. Клапхемам і апублікавана Музеем і мастацкай галерэяй Дэрбі.
Сям'я
Ён ажаніўся з Алісай Шырлі (дачкой прападобнага Уолтара Уодзінгтана Шырлі і Філіпы Фрэнсіс Эміліі Найт Шырлі) 26 студзеня 1887 годзе, і ў іх была адна дачка, Віёла Марыён Лінтан.
Сонечнае зацьменне 15 снежня 1982 года
Сонечнае зацьменне 15 снежня 1982 года — частковае сонечнае зацьменне 122 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,7350 і дасягнула свайго максімуму ў 09:32:09 UTC у пункце з каардынатамі 65° пн. ш. 57° у. д..
Зацьменне 15 снежня 1982 года стала 4-ым сонечным зацьменнем у 1982 годзе і 189-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 ліпеня 1982 года, наступнае — 11 чэрвеня 1983 года.
Фрэнсіс Легат Шантры
Фрэнсіс Легат Шантры (Francis Leggatt Chantrey) — брытанскі скульптар геаргіянскай эры, які паводле «завяшчання Шантры» (Chantrey Bequest), або «Фонда Шантры» (Chantrey Fund), пакінуў сваю маёмасць для развіцця мастацкага здабытку нацыі.
Жыццё
Шантры нарадзіўся ў Нортане, побач з Шэфілдам (калі той быў часткай Дэрбішыра), дзе ў яго бацькі, цесляра, была маленькая ферма. Яго бацька памёр, калі Шантры было 12 ; яго маці выйшла замуж ізноў, пакінуўшы сына без выразна вызначанай прафесіі. У 15 гадоў, калі ён працаваў бакалейшчыкам ў Шэфілдзе, ён убачыў узоры разьбы па дрэве, і папрасіўся ў навучанне да цясляра, пасля чаго быў змешчаны да містэра Рамсею (Mr Ramsay), разьбяра і пазалотніка. Якасць яго прац было заўважана Джонам Рафаэлем Смітам, выдатным мастаком і гравёрам, які даў яму ўрокі жывапісу. У 1802 годзе Шантры сам заплаціў 50 фунтаў стэрлінгаў, каб выкупіць сябе з вучнёўства ў Рамсея (якому ён служыў усяго 6 месяцаў) і заснаваў уласную студыю для партрэтнага жывапісу ў Шэфілдзе, што дазволіла яму назапасіць грошы і перабрацца ў Лондан.
Шантры атрымаў працу асістэнта разьбяра па дрэве, але ў той жа час прысвяціў сябе партрэтнага жывапісу, бюст і мадэляванні ў гліне. Ён правандроўнічаў у Дублін, дзе моцна захварэў і страціў усе валасы. Затым ён вярнуўся ў Лондан і выстаўляў свае карціны на выставах Каралеўскай акадэміі на працягу некалькіх гадоў пачынаючы з 1804 года, але з 1807 прысвяціў сябе пераважна скульптуры. Скульптар Джозэф Нокленс (Joseph Nollekens) адзначаў якасць яго прац. У 1807 годзе Шантры ажаніўся са сваёю стрыечнай сястрой, міс Эн Вейл (Ann Wale), у якой была свая некаторая маёмасць. Першай творчай скульптурай сярод работ Шантры была галава Сатаны, якая выстаўлялася ў Каралеўскай Акадэміі ў 1808 годзе. Пасля гэтага ён выканаў для Грынвіцкага шпіталя чатыры вялізныя бюсты адміралаў Адама Дункана, Рычарда Хаў, Джона Джэрвіса і Гарацыя Нэльсана, і чуткі так хутка зрабілі яму рэпутацыю, што наступны бюст, які ён выканаў — Джона Хорна Тука, — прынёс яму 2000 фунтаў стэрлінгаў.
З гэтага часу Шантры практычна бесперапынна займаўся аплатнай работай. У 1819 годзе ён пабываў у Італіі, і пазнаёміўся там з самымі выбітнымі скульптарамі Фларэнцыі і Рыма. Ён быў абраны ў асацыяцыю (у 1815 годзе), а потым і ў члены (у 1818 годзе) Каралеўскай акадэміі, атрымаў ступень магістра ў Кембрыджы, ступень доктара (Doctor of Civil Law) ў Оксфардзе, і ў 1835 годзе быў прысвечаны ў рыцары. Ён памёр пасля хваробы працягласцю у 2 гадзіны, на працягу некалькіх гадоў да гэтага пакутуючы ад хваробы сэрца, і быў пахаваны ў магіле, спраектаванай ім жа ў царкве свайго роднага сяла ў Дэрбішыры (цяпер у Шэфілдзе).
Працы
Шантры стварыў мноства прац. Асноўнымі з іх з'яўляюцца статуя Джорджа Вашынгтона ў Бостане (Масачусэтс), Георга III у лонданскім Гайдхоле, Уільяма Піта-малодшага на Гановер Сквер ў Лондане, Джэймса Вата ў Вестмінстэрскім абацтве, Уільяма Роскаў і Джона Дальтона ў Манчэстарскай ратушы, і так далей, аднак, лепшай лічыцца мармуровая скульптура «Дзеці, якія спяць», размешчаная ў Лічфілдскім саборы. Гэта не адзіны царкоўны помнік скульптара; у 1826 годзе, напрыклад, ён афармляў мемарыял у Каване для графа Фарнхама. У Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі захоўваецца незвычайны бюст Уільяма Страта, а ў царкве Снэйта размешчаны характэрны помнік Джону Доўнэю (John Dawnay).
Завяшчанне
31 снежня 1840 г. Шантры, у якога не было дзяцей, завяшчаў усю сваю рухомую маёмасць, якая застанецца пасля яго скону або пасля другога шлюбу яго ўдавы, у давернае кіраванне прэзідэнта і папячыцеляў Каралеўскай акадэміі мастацтваў (ці, у выпадку роспуску Акадэміі, ва ўпраўленне грамадству, якое зойме яе месца); прыбытак павінен быў быць накіраваны на заахвочванне развіцця выяўленчых мастацтваў Вялікабрытаніі і на куплю твораў мастацтваў гэтакой высокай якасці, якая толькі можа быць знойдзена. Фонды могуць назапашвацца не больш за пяць гадоў, і могуць быць набыты працы брытанскіх або замежных мастакоў, жывых або мёртвых, калі работы былі выкананы ў Вялікабрытаніі ці ў яе берагоў. Цэны павінны быць «ліберальнымі», і набыццё работ павінна ажыццяўляцца выключна на падставе асабістых заслуг мастака, і ні ў якім выпадку не па прычыне добрага стаўлення да мастака або яго сям'і. Усе работы павінны быць завершаны да пакупкі.
Лэдзі Шантры памерла ў 1875 годзе, і праз два гады фонд пачаў працу. Першапачаткова для размяшчэння работ была абраная галерэя Музея Вікторыі і Альберта, а затым калекцыя была перададзена ў Нацыянальную галерэю. У 1888—1889 гадах прайшлі суды, на якіх прапаноўвалася аплачваць работы скульптараў, якія зрабілі злепкі ў гіпсе або воску, каб даць ім сродкі для завяршэння работ у бронзе ці мармуры, але суд пастанавіў, што гэта было б парушэннем завяшчання.
Да 1905 года ўключна былі набытыя 203 працы — ўсё, акрамя двух, у жывых мастакоў — па кошце каля £ 68,000. З іх 175 былі ў жывапісе маслам, 12 — акварэлямі, і 16 — скульптурамі (10 у бронзе і 6 у мармуры).
Фонд працягвае быць актыўны і па гэты дзень.
NGC 1154
NGC 1154 (іншыя абазначэнні — MCG -2-8-34, PGC 11221) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Эрыдан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Востраў Каляд (значэнні)
Назву Востраў Каляд маюць:
Лепельская ГЭС
Лепельская ГЭС — малая гідраэлектрастанцыя ў Лепелі. Размешчаная на рацэ Ула і ўведзеная ў эксплуатацыю ў 1958. Перапыніла выпрацоўку электраэнергіі ў пач. 1970-х г. і была закінутая. Рэканструяваная і зноў уведзеная ў эксплуатацыю 18 кастрычніка 2003. Вызначаная магутнасць 320 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнергіі ~2 млн кВт/гадзін, што забяспечвае палову патрэбнасці ў электраэнергіі горада Лепеля.
Алена Пятроўна Філіпава
Але́на Пятро́ўна Філі́пава (нар., в. Сёмкава, Мінскі раён) — беларуская спартсменка, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класу па вольнай барацьбе, член нацыянальнай каманды рэспублікі, пераможца і прызёр міжнародных і рэспубліканскіх спаборніцтваў (у вагавай катэгорыі да 55 кг).
Музей беларускай маляванкі
Музей беларускай маляванкі — музей, прысвечаны традыцыйнаму роспісу маляваных дываноў. Пачаў працаваць 19 мая 2023 года. Уваходзіць у склад гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Заслаўе». Адкрыты ў рэстаўраваным будынку флігеля, які адзіны ацалеў ад былой сядзібы Пшаздзецкіх у Заслаўі.
Прастора музея складаецца з 2-х экспазіцыйных залаў. У першай зале размешчана пастаянная экспазіцыя маляванак Язэпа Драздовіча і Алены Кіш, другая зала прызначана для часовых выставак.
NGC 1630-1
NGC 1630-1 (спачатку — NGC 1630; іншыя абазначэнні — ESO 551-19, NPM1G -19.0190, PGC 15659) — лінзападобная або спіральная галактыка (магчыма, пекулярная ) ў сузор’і Эрыдан.
Віктар Паўлавіч Нагін
Віктар Паўлавіч Нагін (Виктор Павлович Ногин; псеўданімы: М. Новоселов, П. Яблочков, Макар; (2 (14) лютага 1878, Масква, Расійская імперыя — 24 мая 1924, Масква, РСФСР, СССР) — расійскі рэвалюцыянер.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і прыказчыка. У 1892 г. скончыў 4-х класную вучылішча ў Калязіне Цвярской губерні. З 1893 г. рабочы на Багародска-Глухаўскай тэкстыльнай мануфактуры ў Багародску. У 1896 г. пераехаў у Санкт-Пецярбург, дзе паступіў чаляднікам на фабрыку Паля (цяпер фабрыка імя В. П. Нагіна). Неўзабаве пачаў наведваць марксісцкія колкі. У 1897 г. ён быў адным з кіраўнікоў страйкаў на фабрыцы Паля, а ў 1898 г. на Сямённікаўскім заводзе. З 1898 г. член санкт-пецярбургскай сацыял-дэмакратычнай групы «Працоўны сцяг». У снежні таго ж года быў упершыню арыштаваны і высланы пад галосны нагляд у Палтаву, дзе ў 1900 г. увайшоў у групу садзейнічання бальшавіцкай газеце «Искра».
Зенанполле
Зенанпо́лле (, Зенонполье) — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.
Віктар Паўлавіч Нагін
Біяграфія
У жніўні 1900 г. уцёк у Каралевец, а затым у Цюрых і Лондан, дзе далучыўся да ленінскай групы. Праз іскраўскую групу і звязаных з ёю кантрабандыстаў апынуўся ў Вільні і потым у Санкт-Пецярбургу, дзе быў арыштаваны ў 1901 г. Ад 30 жніўня 1902 г. па 13 красавіка 1903 г. адбываў ссылку ў с. Назарава Ачынскага павета Енісейскай губерні, адкуль уцёк у Жэневу. Вясной 1903 г. зрабіўся агентам Арганізацыйнага камітэта па скліканню II з’езда РСДРП, які адбыўся летам у Бруселі, дзе ён далучыўся да бальшавікоў. У 1904 г. арыштаваны ў г. Мікалаеў. Адбываў зняволенне ў Мікалаеўскай і Ломжінскай турме. У 1905 г. адбываў ссылку ў с. Кузамель на Кольскім паўвостраве, адкуль уцёк у Жэневу.
Вясной 1907 г. быў дэлегатам V з’езда РСДРП у Лондане ад маскоўскай арганізацыі і быў абраны ў члены ЦК. У 1909—1910 гг. адзін з кіраўнікоў цэнтральнай партыйнай экспедыцыі за мяжой (Лейпцыг), трымаў сувязь з бальшавікамі Мінска, Гродна, Вільні, дзе існавалі прыёмныя пункты нелегальнай літаратуры. У 1907 г. арыштаваны ў Маскве. У 1908 г. адбываў ссылку ў г. Бярозаў Табольскай губерні, адкуль уцёк, быў спайманы, дастаўлены ў Бярозаў, адкуль у 1909 г. ізноў уцёк у Парыж, дзе быў абраны кіраўніком Расійскага бюро ЦК. У 1910 г. арыштаваны ў Маскве і адпраўлены ў ссылку ў г. Турынск Табольскай губерні, адкуль уцёк у Тулу, дзе ў 1911 г. быў арыштаваны. 12 сакавіка 1912 г. па 20 сакавіка 1914 г. знаходзіўся ў ссылцы ў г. Верхаянску Якуцкай вобласці, потым каля трох месяцаў жыў у г. Якуцку.
З пачаткам Першай сусветнай вайны вёў паражэнчую прапаганду ў Саратаве, а з 1916 г. у Маскоўскай губерні. Пасля лютаўскіх падзей 1917 г. выехаў ўжо легальна на фронт, прызываючы салдат павярнуць штыхі супраць собскага ўрада. Удзельнік 1-га з’езду ваенных і рабочых дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту ў Мінску. У красавіку 1917 г. на канферэнцыі РСДРП(б) разам з Каменевым і Рыкавым выступіў супроць «красавіцкіх тэзісаў» Леніна. У жніўні 1917 г. увайшоў у Часовы камітэт па барацьбе з контррэвалюцыяй. 17 верасня 1917 г. абраны старшынёй Маскоўскага Савета рабочых дэпутатаў. Падчас Кастрычніцкага перавароту кіраваў маскоўскім Часовым рэвалюцыйным камітэтам. У першым Савеце народных камісараў быў Наркомам па справах гандлю і прамысловасці. 4 лістапада 1917 разам з Каменевым, Зіноўевым і Рыкавым падпісаў заяву ва УЦВК у якой казалася аб неабходнасці ўтварэння сацыялістычнага ўрада са ўсіх «савецкіх» партый і пакінуў пасаду наркама. Але праз тры тыдні «прызнаў памылкі». Займаў пасады камісара працы Маскоўскай вобласці, а потым намесніка наркама працы РСФСР. Пахаваны на Чырвонай плошчы ў Маскве ў брацкай магіле.
Арсеньеў (горад)
Арсеньеў (Арсеньев) — горад (з 1952 года) краявога падпарадкавання ў Расіі, у складзе Прыморскага края. Насельніцтва 60,6 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1902 годзе як сяло Сямёнаўка.
Горад размешчаны ў перадгор’ях Сіхатэ-Аліня, на правым беразе ракі Арсеньеўка (Даўбіхэ) (прыток Усуры).
IC 4280
IC 4280 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральная галактыка) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сонечны сарас 132
Сонечны сарас 132 — серыя з 71 сонечнага зацьмення, якая пачалася 13 жніўня 1208 года і будзе працягвацца да 25 верасня 2470 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.
Навагодні востраў (Тасманія)
Навагодні востраў (New Year Island) — востраў на ўсходзе Вялікага Аўстралійскага заліва. Разам з суседнімі астравамі Кінг і Калядаў складае групу так званых Навагодніх астравоў. Уваходзіць у склад аўстралійскага штата Тасманія.
Плошча — 0,98 км². Ненаселены. Адкрыты ў 1799 г. брытанскімі мараплаўцамі. У нашы дні з'яўляецца запаведнікам, дзе ахоўваюцца дзікія птушкі. У 2012 г. на берагах Навагодняга вострава адбыўся масавы суіцыд кітоў.
Сонечнае зацьменне 20 ліпеня 1982 года
Сонечнае зацьменне 20 ліпеня 1982 года — частковае сонечнае зацьменне 155 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,4643 і дасягнула свайго максімуму ў 18:44:44 UTC у пункце з каардынатамі 69° пн. ш. 64° у. д..
Зацьменне 20 ліпеня 1982 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1982 годзе і 188-ым у XX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 21 чэрвеня 1982 года, наступнае — 15 снежня 1982 года.
Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь
«Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» — ганаровае званне.
Ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца выдатным навукоўцам, якія маюць навуковую ступень доктара навук, за заслугі ў распрацоўцы прыярытэтных напрамкаў навукі і тэхнікі, стварэнні навуковых школ, выхаванні і падрыхтоўцы навуковых кадраў.