cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Намібія
Насельніцтва
З двух с паловай мільёнаў жыхароў краіны каля 85 % — чарнаскурыя, 10 % — мулаты, 5 % — нашчадкі еўрапейскіх імігрантаў. Асноўную этнічную супольнасць складаюць народы банту: авамба (50 %), герэра (7 %), тсвана, лозі, чоквэ, еен. Авамба, самы шматлікі этнас, традыцыйна жывуць на поўначы, зрэшты, цяпер шмат іх і ў гарадах па ўсёй краіне. Найбуйнейшыя кайсанскія народы — нама, сан і дамара. Ад часу еўрапейскай каланізацыі засталіся немцы (іх 35 000), афрыканеры (104 000), партугальцы (з Анголы), а таксама перасяленцы з Кітаю (каля 40 000). Нярэдкія ў асяроддзі каланістаў шлюбы з тутэйшымі жанчынамі прывялі да фарміравання этнічных супольнасцяў «каляровых» і «бастараў», якія размаўляюць на мове афрыкаанс. Нягледзячы на значную эміграцыю белых пасля абвяшчэння незалежнасці, сёння ў Намібіі пражывае найвялікшая пасля ПАР еўрапейская дыяспара ў трапічнай Афрыцы.
Афіцыйнай мовай з’яўляецца англійская, але ёй валодае каля 7 % насельніцтва. Рэгіянальнымі мовамі Намібіі з’яўляюцца: афрыкаанс, нямецкая (як гутарковыя мовы яны ўжываныя больш за англійскую), куангалі, лозі, тсвана, нама, герэрская і ашывамба.
50 % насельніцтва краіны — лютэране, што стала вынікам дзейнасці нямецкай і фінскай хрысціянскіх місій у каланіяльны час. 30 % — 40 % прытрымліваюцца іншых хрысціянскіх канфесій, збольшага таксама пратэстанцкіх; 10 % — 20 % — анімісты.
Паводле шчыльнасці насельніцтва (3 чал. на кв.км.) сярод суверэнных дзяржаў Намібія пераўзыходзіць толькі Манголію. Гусцей заселена поўнач краіны, дзе клімат больш спрыяльны для сельскай гаспадаркі, а таксама сталічны рэгіён Кхомас. Палова намібійцаў жыве ў гарадах, што робіць краіну адной з найбольш урбанізаваных у трапічнай Афрыцы. Траціна гараджан пражывае ў Віндхуку (404 000 у 2018). Іншыя вялікія гарады: Рунду, Уолвіш-Бей, Свакапмунд (63, 62, 44 тыс. адпаведна, перапіс 2011).
Эканоміка
У 2018 годзе ВУП Намібіі склаў каля 28 млрд долараў. Доля сельскай гаспадаркі і рыбалоўства ў ВУП склала 6,7 %, прамысловасці — 26 %, сферы паслуг — 67 %. Намібійская гаспадарка цесна знітаваная з эканомікай ПАР. Вялікай праблемай з’яўляецца беспрацоўе, якое трымаецца на ўзроўні 25 — 35 %. З беспрацоўем звязана і жахлівае маёмаснае расслаенне — у Намібіі і ПАР найвышэйшыя ў свеце значэнні каэфіцыента Джыні.
Асноўнай галіной гаспадаркі з’яўляецца здабыўная прамысловасць (да 20 % ВУП!), якая атрымала развіццё дзякуючы наяўнасці багатых мінеральных рэсурсаў. Яе аснову складае здабыча алмазаў і ўрану. Ужо болей за стагоддзе спраўна даюць алмазы жылы ў ваколіцах Людэрыца. Недалёка ад Свакапмунда знаходзіцца адзін з найбуйнейшых у свеце кар’ераў па здабычы ўрану (Росінг). Распрацоўваюцца паклады свінцу, медзі, цынку, волава, серабра, вальфраму. Маюцца заводы па выплаўцы чарнавой медзі.
У сельскай гаспадарцы пераважае жывёлагадоўля мяснога накірунку і качавога характару. Маецца значнае пагалоўе каракулевых авечак. Халодныя воды Бенгельскага цячэння багатыя на рыбу, што спрыяе развіццю рыбалоўства. Аснову ўлова складаюць сардзіны, анчоўсы, хек, скумбрыя.
Намібія мае развіты і вельмі сучасны банкаўскі сектар. Нягледзячы на слабую заселенасць, у Намібіі створана добрая транспартная інфраструктура, што ўключае шашы, вузкакалейныя чыгункі, аэрапорты, а таксама марскі порт рэгіянальнага значэння Уолвіш-Бей, па сумяшчальніцтве, галоўны рыбалавецкі порт. Намібія прэтэндуе стаць рэгіянальным хабам і транспартным правадніком для суседзяў, што не маюць выхаду да мора (Батсваны, Замбіі).
Бабаедава (Сенненскі раён)
Бабае́дава (, Бобоедово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Намібія
Турызм
Новай важнай галіной гаспадаркі стаў турызм. Сёння турысты прыносяць 14 % ВУП і ствараюць 18 % працоўных месцаў. З падзеннем рэжыму апартэіду Намібія становіцца ўсё папулярней сярод турыстаў. У краіне развітая інфраструктура як для «цывілізаванага» адпачынку (напрыклад, у Віндхуку; або Свакапмундзе, дзе захоўваюць атмасферу старога каланіяльнага гарадка), так і для актыўнага турызму (асабліва папулярныя нацыянальныя паркі Этоша і Бераг шкілетаў, а таксама Сасусфлей і Дамараленд).
Бабаедава (Сенненскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Намібія
Знешні гандаль
70 % экспартнай выручкі дае прадукцыя горназдабыўной прамысловасці (траціна прыходзіцца на алмазы, яшчэ столькі ж — на медную руду і чарнавую медзь). Экспартуюцца таксама ўран, цынк. Астатняя частка экспарту прыпадае на прадукцыю рыбалоўства і сельскай гаспадаркі. Асноўныя пакупнікі — афрыканскія суседзі і краіны Еўропы (Бельгія, Швейцарыя). Большую частку спажывецкіх тавараў і прадуктаў харчавання, усю тэхніку і паліва, Намібія вымушана імпартаваць. Гэта адбіваецца на ўзроўні цэн: жыццё ў гарадах Намібіі вельмі дарагое. 54 % імпарту ў 2016 прыйшлося на ПАР, яшчэ 14 % — на Батсвану.
СМІ
Дзяржаўная тэлерадыёкампанія NBC (Namibian Broadcasting Corporation — «намібійскага радыёвяшчальная карпарацыя») уключае ў сябе тэлеканалы NBC1 і NBC2, радыёстанцыю National radio і шэраг радыёстанцый, якія вяшчаюць на мовах нацыянальных меншасцяў.
425-ы партызанскі полк
425-ы партызанскі полк — савецкае партызанскае падраздзяленне, створанае ў кастрычніку 1943 года на базе 425-га атрада, які быў арганізаваны ў маі 1942 года ў Быхаўскім раёне і ўвайшоў у Клічаўскі аператыўны цэнтр як 425-ы атрад. Дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Быхаўскага, Кіраўскага, Магілёўскага і Рагачоўскага раёнаў. 24 лютага 1944 года частка палка (425 партызан, 3 батальёны) злучылася з Чырвонай Арміяй, 590 партызан засталіся ў нямецкім тыле, значная частка іх увайшла ў 15-ы партызанскі полк.
Обаль (станцыя)
О́баль (, Оболь)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў гарадскім пасёлку Обаль; на лініі Віцебск — Полацк, паміж прыпыначным пунктам Пушча і раз'ездам Глушаніна.
425-ы партызанскі полк
Гісторыя
Партызаны вялі баі па ачышчэнню раёна дыслакацыі ад нямецкіх войск. Разграмілі гарнізоны ў вёсках Гарадзец, Ямнае, Вугольшчына, Кучын Быхаўскага, Падзевічы Бялыніцкага раёнаў. У лістападзе 1943 года разагналі атрад карнікаў у вёсцы Гарадзец і выратавалі мірных жыхароў ад загубы. У лютым 1944 года вялі баі з карнікамі ў Бялыніцкім раёне. Наносілі ўдары на чыгуначным участку Быхаў — Рагачоў, у верасні 1943 года ўдзельнічалі ў разгроме гарнізона і чыгуначнай станцыі Тошчыца. 22—25 лютага 1944 года полк у складзе Быхаўскай ВАГ удзельнічаў у баях з праціўнікам у паласе Гамарня — Чыгірынка.
Кавалічы (Старадарожскі раён)
Гісторыя
Вядомы з пачатку як засценак Новадарожскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У лютым-снежні 1918 года акупавана войскамі кайзераўскай Германіі, са жніўня 1919 г. да ліпеня 1920 г. - войскамі Польшчы. З 1919 г. у БССР. З 20.8.1924 г. у Новадарожскім с\с Старадарожскага р-на Слуцкай, з 9.6.1927 г. -- Бабруйская акругі (да 26.7.1930). У 1929 годзе арганізаваны калгас "Чырвоны пуцілавец". З 20.2.1938 г. у Мінскай вобласці.
IC 1433
IC 1433 — галактыка тыпу P (особлива галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Кавалічы (Старадарожскі раён)
Гісторыя
З 27 чэрвеня 1941 г. да 28 чэрвеня 1944 г. вёска акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, 6 вяскоўцаў загінула на фронце. У час вайны калгас разрабаваны, страты склалі 4 226 369 рублёў.
IC 1433
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Кавалічы (Старадарожскі раён)
Гісторыя
Калгас абноўлены ў верасні 1944 г., самастойна існаваў да 1950 года. З 20.9.1944 года вёска ў Бабруйскай, з 8.1.1954—у Мінскай абласці. З 25.12.1962 года ў Слуцкім, з 30.7.1966 г. у Старадарожскім раёне. У 1987 годзе цэнтр калгаса "Герой працы".
У 2013 годзе цэнтр ТАА "Аграфірма "Фалічы"", механічны двор з майстэрняй, жывёлагадоўчыя фермы, бібліятэка-клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, магазін, лазня.
Планіровачна вёска складаецца з 2 паралельных вуліц, галоўная, з якіх з'яўляецца працягам пад'язной дарогі. Гаспадарчая зона знаходзіцца на захадзе і паўднёвым захадзе паселішча.
Дзве брацкія магілы савецкіх воінаў, загінулых у Вялікую Айчынную вайну.
Лаўрышаўскае евангелле
Лаўрышаўскае евангелле — рукапіснае ілюмінаванае напрастольнае евангелле-апракас, створанае ў пачатку XIV стагоддзя для праваслаўнага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра пад Навагрудкам, выдатны прыклад ілюстраванай рукапіснай кнігі ў Беларусі ў Сярэдневякоўі.
Першая ўкладная грамата ў Евангелле датавана 1329 годам, што дае падставы для датавання самога Евангелля. Некаторыя даследчыкі звязваюць стварэнне кнігі з заснаваннем у пачатку XIV стагоддзя Літоўска-Навагрудскай мітраполіі і з дзейнасцю князя наваградскага Міхаіла-Карыята Гедзімінавіча (у першай укладной грамаце у Евангелле згадана будаўніцтва князем царквы пасля яго вяртання з ардынска-маскоўскага палону).
Напісана на царкоўнаславянскай мове, прысутнічаюць надпісы на старабеларускай.
Змест
Лаўрышаўскае евангелле ўяўляе сабой так званы поўны апракас, гэта значыць, змяшчае богаслужбовыя евангельскія чытанні на ўвесь год, акрамя шасці тыдняў Вялікага посту, для якіх прыведзены толькі суботнія і нядзельныя тэксты. Царкоўнаславянскі тэкст рукапісу займае 374 старонкі, для выдзялення ініцыялаў (вялікіх літар) выкарыстаны чырвоныя і зялёныя фарбы.
У прыпісцы да Евангелля знаходзіцца адно з ранніх рускіх гімнаграфічных сачыненняў — «Канон і плач Багародзіцы» (сярэдзіна XIV стагоддзя).
Мастацкае аздабленне
Мастацкае аздабленне Лаўрышаўскага евангелля стварае складанае ўражанне, і ў некаторых сваіх тэндэнцыях супрацьстаіць усходнеславянскаму кніжнаму майстэрству XI—XII стагоддзяў. Евангелле ілюстравана 18 мініяцюрамі. Акрамя традыцыйных мініяцюр з чатырма евангелістамі, ў ім знаходзіцца яшчэ 14 мініяцюр — 12 на сюжэт евангельскай гісторыі, і выявы праведнага Іова і архангела Міхаіла.
Высокамастацкім творам з'яўляецца пераплёт кнігі (XVI ст.), які аздоблены бірузой, рубінамі, ізумрудамі. У цэнтры акладу на срэбнай пласціне — выява заступніка воінаў святога Дзмітрыя Салунскага ў даспехах з кап'ём і шчытом. У свой час В. Ластоўскі лічыў гэтую выяву партрэтам вялікага князя Вялікага Княства Літоўскага Войшалка (аднаго з заснавальнікаў Лаўрышаўскага манастыра), гэтае меркаванне і цяпер можна сустрэць у даведачнай літаратуры і падручніках.
Л. М. Яўсеева, правёўшы ўважлівы аналіз працы мініяцюрыста, прыйшла да высновы, што ілюстрацыі евангельскіх сюжэтаў узыходзяць да візантыйскага мастацтва: групаванне фігураў, дынаміка і маштабнасць сцэн захоўваюць асаблівасці візантыйскіх ансамбляў комнінаўскай эпохі. Аднак даследчыца пры гэтым адзначыла, што пераважная тэхніка мініяцюр Лаўрышаўскага евангелля мае падабенства з раннімі заходнімі іконаграфічнымі творамі X—XIII стст. — нямецкімі кніжнымі мініяцюрамі XII—XIII стст., што гаворыць пра даволі нечаканую арыентацыю на заходнееўрапейскія ўзоры, змяшэнне візантыйскага і заходнееўрапейскага стыляў.
Ёсць паралелі таксама з паўночна-рускім мастацтвам: так, мініяцюра, што адлюстроўвае «Прыповесць пра слодыч гэтага мира», мае відавочнае падабенства да выявы на Васільеўскай браме 1336 года — медных царскіх варотах наўгародскага Сафійскага сабора.
Укладныя запісы
Кніга змяшчае 14 укладных запісаў, найранейшы з якіх датаваны 1329 годам і адносіцца да заснавання царквы Святога Мікалая. 9 з 14 запісаў маюць непасрэдныя ўказанні на Лаўрышаўскі манастыр як на адрасата ўкладу, астатнія пяць паводле зместу і сэнсу таксама маюць дачыненне да Наваградскай зямлі.
Сярод тых, хто рабіў уклады: князь наваградскі Міхаіл-Карыят Гедзімінавіч, князь Дзмітрый Альгердавіч, кіеўскі князь Алелька Уладзіміравіч і іншыя.
Лёс кнігі
У перыяд знаходжання Беларусі ў Расійскай імперыі (між 1842—1882 годамі) кніга была вывезена ў Кракаў. У 1842 г. акадэмік Аляксандр Вастокаў зрабіў першае навуковае апісанне Лаўрышаўскага Евангелля, заўважыўшы: ''«…Евангелле разам з Пулаўскай бібліятэкай кн. Чартарыйскага перавезенае ў Санкт-Пецярбург і знаходзіцца цяпер у Імператарскай публічнай бібліятэцы»''. Частка Пулаўскай бібліятэкі ўвайшла ў 1833 годзе ў склад фондаў пецярбургскай Публічнай бібліятэкі, аднак ніякіх звестак пра паступленне Лаўрышаўскага евангелля няма.
Магчыма, Евангелле знікла разам з тымі рукапісамі і старадрукаванымі кнігамі, адсутнасць якіх выявіла «бутурлінская» рэвізія 1843—1844 гг. У кожным разе, у 1882 Лаўрышаўскае евангелле ўжо знаходзілася ў Кракаве, у бібліятэцы князёў Чартарыйскіх. Абставіны, пры якіх кніга трапіла ў Кракаў, невядомыя. У 1887 кніга была адрэстаўраваная.
У 2009 годзе ў Беларусі было ўзнята пытанне пра вяртанне Лаўрышаўскага евангелля з Польшчы. Намеснік міністра культуры Беларусі Уладзімір Грыдзюшка заявіў, што «размова ў прынцыпе пра тое, каб перадаць у Беларусь копію гэтага Евангелля». У тым самым годзе было абвешчана, што выдавецтва Беларускага экзархата плануе выдаць факсімільнае выданне Евангелля.
Месца захоўвання
У цяперашні час арыгінал Евангелля захоўваецца ў навуковай (, 17, 31-018, Кракаў, Польшча). Бібліятэка з’яўляецца ўласнасцю Фонду князёў Чартарыйскіх, кіраванне ёю ажыцьцяўляе Нацыянальны музей у Кракаве.
Факсімільнае выданне
У 2018 годзе ўкраінскае выдавецтва «Гарабец» ажыццявіла факсімільнае выданне Лаўрышаўскага евангелля. У Беларусі кніга маецца ў царкоўна-гістарычным музеі Свята-Елісееўскага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра ў в. Лаўрышава (Шчорсаўскі сельсавет Навагрудскага раёна), Навагрудскім гісторыка-краязнаўчым музеі, Навагрудскай раённай бібліятэцы, Нацыянальнай бібліятэцы і Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Я. Коласа НАН Беларусі.
Казлы (Барысаўскі раён)
Казлы́ (, Козлы), Казлы́ 2  — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Зачысцкага сельсавета.
Замэчак (значэнні)
Назву Замэ́чак маюць:
Лукошкі
Луко́шкі (, Лукошки) — пасёлак у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадарожскага сельсавета.
IC 1434
IC 1434 — галактыка тыпу II1p у сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Уладзімір Аляксандравіч Хвашчынскі
Уладзімір Хвашчынскі (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік мінскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі. Футбаліст года Беларусі (2022).
«Дынама» Брэст
Выхаванец брэсцкага футбола, у 2008 годзе пачаў праходзіць у асноўную каманду брэсцкага «Дынама». У 2012 годзе, пасля таго як клуб пакінулі Дзмітрый Мазалеўскі і Мікалай Януш, стаў асноўным нападнікам каманды.
«Дынама» Мінск
У студзені 2013 года перайшоў у мінскае «Дынама». Спачатку трывала з’яўляўся ў стартавым складзе, выступаючы звачайна на пазіцыі флангавага паўабаронцы, але потым страціў месца ў аснове і стаў толькі выхадзіць на замену. У сезоне 2014 канчаткова страціў месца ў аснове мінскага клуба. Выступаў пераважна за дубль, за асноўную каманду толькі 5 разоў выхадзіў на замену. У выніку ў ліпені 2014 года быў аддадзены ў арэнду ў футбольны клуб «Мінск», дзе замацаваўся ў аснове на пазіцыі левага ўскрайняга нападніка.
У студзені 2015 года вярнуўся ў «Дынама», якое ўзначаліў чэшскі спецыяліст Душан Угрын. Правёў разам з асноўнай камандай дынамаўцаў першыя два турэцкіх зборы (люты 2015), па выніках якіх не здолеў замацавацца ў складзе. У сакавіку 2015 года пакінуў «Дынама» па пагадненні бакоў.
Усяго нападнік правёў за мінскае «Дынама» 38 матчаў ва ўсіх турнірах (чэмпіянат і Кубак Беларусі, адборачныя раўнды Лігі Еўропы УЕФА), у якіх забіў 4 галы.
«Мінск»
Адразу пасля расстання з «Дынама» Уладзімір далучыўся да складу «Мінска», разам з якім адправіўся на замежны збор. 26 сакавіка 2015 года падпісаў кантракт з «гараджанамі».
У складзе «Мінска» замацаваўся ў аснове, гуляючы на розных пазіцыях у нападзенні і паўабароне. З 10 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў чэмпіянату Беларусі 2015.
Вяртанне ў «Дынама»
Са студзеня 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Дынама», і ў лютым вярнуўся ў склад дынамаўцаў. Спачатку не меў трывалага месца ў аснове, але ўлетку, пасля прыходу на пасаду галоўнага трэнера Сяргея Бароўскага, здолеў стаць асноўным нападнікам мінчан, у выніку з 10 галамі (8 у чэмпіянаце, 1 у Кубку Беларусі і 1 у Лізе Еўропы) стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне.
У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі на наступны сезон, а ў жніўні 2017 года — да канца сезона 2018. У сезоне 2017 заставаўся адным з асноўных нападнікаў, за сезон забіў 10 галоў (9 у чэмпіянаце Беларусі, 1 у Лізе Еўропы).
Сезон 2018 пачынаў, выходзячы на замену, але неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе. З верасня зноў стаў часцей выхадзіць на замену. Усяго за сезон забіў 9 галоў (6 у чэмпіянаце Беларусі, 3 у Лізе Еўропы) і стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. Па заканчэнні кантракта ў снежні 2018 года пакінуў «Дынама».
«Шахцёр»
У студзені 2019 года падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам». Не здолеў стаць іграком асновы, звычайна толькі часам выхадзіў на замену. У сакавіку 2020 года быў аддадзены ў арэнду ў «Мінск», дзе стаў асноўным іграком. У ліпені 2020 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў Салігорск і разарваў кантракт з «Шахцёрам» ,
Трэці прыход у «Дынама» Мінск
У ліпені 2019 года, пасля сыходу з «Шахцёра», зноў стаў іграком мінскага «Дынама». Трывала з’яўляўся ў аснове, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У снежні 2020 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі.
У сезоне 2021 стаў радзей з’яўляцца на полі, выхадзіў выключна на замену. У ліпені 2021 года быў адпраўлены ў арэнду ў казахстанскі клуб «Каспій». У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Дынама».
Вяртанне ў «Мінск»
У студзені 2022 года падпісаў аднагадовы кантракт з «Мінскам». Стаў асноўным нападнікам каманды, у сезоне 2022 адзначыўся 20 галамі ў чэмпіянаце Беларусі, што стала найлепшым паказчыкам для беларускіх ігракоў з 2007 года. Па выніках сезона быў прызнаны найлепшым футбалістам Беларусі.
Міжнародная кар’ера
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі, з ёй выйграў бронзавы медаль чэмпіянату Еўропы 2011 у Даніі (выхадзіў на замену ў двух матчах). У 2011—2012 гадах — ігрок алімпійскай зборнай Беларусі.
14 лістапада 2012 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі. 25 сакавіка 2013 года забіў свой першы гол за зборную ў таварыскім матчы супраць Канады, аднак пасля гэтага амаль 10 гадоў не выклікаўся ў зборную. 17 лістапада 2022 года пасля доўгага перапынку зноў згуляў за зборную ў таварыскім масчы супраць Сірыі.
Доўгае (Вілейскі раён)
До́ўгае (, Долгое) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Канапніца (гміна, Люблінскае ваяводства)
Канапні́ца (Konopnica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любэльскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мотычы. Плошча гміны складае 92,75 км². Станам на 2013 год у гміне Канапніца пражывалі 12 650 чалавек, шчыльнасць — 136,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Галаўны абцякальнік
Галаўны абцякальнік — пярэдняя частка ракеты ці самалёта. Мае форму, забяспечваючую найменшае аэрадынамічнае супраціўленне. Галаўныя абцякальнікі таксама могуць распрацоўвацца для падводнага ці вельмі хуткага наземнага руху.
На ракетах галаўны абцякальнік складаецца з камеры, у якой утрымліваецца карысная нагрузка (напрыклад, спадарожнік), і знешней паверхні, разлічанай на ўздзеянне высокіх тэмператур. Найбольш фундаментальныя даследаванні звышгукавых палётаў прывялі к стварэнню абцякальнікаў для спускальных касмічных апаратаў і для ядзерных боегаловак.
Звычайна абцякальнікі маюць форму конусападобнага цела кручэння. Насавыя абцякальнікі самалётаў часта робяць з радыёпразрыстых матэрыялаў для змяшчэння ва ў іх радыёлакацыйнага абсталявання.
Ракеты
У ракетным апараце галаўны абцякальнік складаецца з камеры ці камер для карыснай нагрузкі, у якіх могуць размяшчацца спадарожнік з прыборамі, жывёламі, раслінамі і іншымі карыснымі грузамі, і знешні паверхні, створанай для таго, каб вытрымліваць высокія тэмпературы, якія ўзнікаюць пры аэрадынамічным нагрэве. Вялікая часць фундаментальных даследаванняў, звязанных з гіпергукавым палётам, была для стварэння жыццяздольных канструкцый насавога конуса для ўвахода ў атмасферу касмічных апаратаў і спускаемых апаратаў міжкантынентальных балістычных ракет. У якасці канструкцыйных матэрыялаў для нясучых слаёў абцякальніка часцей усяго выкарыстоўваюць высокатрывалыя і высакомодульныя палімерныя кампазіцыйныя матэрыялы з вуглепластыка, шклапластыку, арганапластыка і запаўняльніка сотавай структуры. Размер ракетнага абцякальніка складае прыкладна 15 метраў на 5 метраў.
У спадарожнікавых апаратах насавы конус можа стаць самім спадарожнікам пасля аддзялення ад апошняй ступені ракеты ці выкарыстоўвацца для абароны спадарожніка да дасягнення арбітальнай скорасці, а затым аддзяляецца ад спадарожніка.
Самалёты
На авіялайнерах насавы конус таксама з'яўляецца купалам, абараняючым метэаралагічны радар і іншыя прыборы насавой часткіі самалёта ад аэрадынамічных сіл. Форма насавога конуса канструюць для мінімальнага супраціўлення, таму, як правіла, маюць форму конусападобнага цела кручэння, якое дае найменшае супраціўленне руху.
Гіпергукавыя апараты
З-за экстрэмальных тэмператур насавыя конусы для высакахуткасных лятальных апаратаў (напрыклад, гіпергукавыя хуткасці ці спуск арбітальных апаратаў у атмасферу з зрэджанай прасторы) павінны вырабляцца з вогнетрывалых матэрыялаў. Ваганні тэмпературы пры выхадзе ў космас могуць быць ад 100 °С да −100 °С у кароткім прамежку часу (наўкол мінуты). Таму матэрыял павінен быць устойлівым к хуткім перападам тэмпературы. Піралітычны графіт — адзін з распаўсюджаных варыянтаў абшыўкі такіх апаратаў, але таксама выкарыстоўваюцца і іншыя тэрмаўстойлівыя матэрыялы. Іншай стратэгіяй праектавання з'яўляецца выкарыстанне абляцыённых цеплаахоўных экранаў, якія выдаткоўваюцца пад час дачынення з гарачым паветрам і такім чынам адводзяць збыткоўнае цяпло. Матэрыялы, выкарыстоўваемыя для абляцыённых экранаў, уключают, напрыклад, вугляродны фенол, полідымецілсілоксан з крэменязёмным напаўняльнікам і вугляроднымі валокнамі, і іншыя.
Канструкцыя насавога конуса
У сувязі з праблемай аэрадынамічнага праектавання насавой конуснай часці любога транспартнага сродку ці цела, прызначанага для руху цераз сціскаючуюся цякучую сраду (напрыклад, ракеты, самалёта ці кулі), важнай праблемай з'яўляецца вызначэнне геаметрычнай формы насавога конуса для дасягнення аптымальных характарыстык. Для вырашэння шматлікіх задач патрабует вызначэння формы цвёрдага цела кручэння, якое выпрабоўвае мінімальнае супраціўленне пры хуткім руху цераз цякучую сраду, якая складаецца з пруткіх часціц.
Леон-дэ-лос-Альдама
Леон-дэ-лос-Альдама (León de los Aldama) — горад і адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта Леон у мексіканскім штаце Гуанахуата. Колькасць насельніцтва, паводле даных перапісу 2010 года, склала 1 238 962 чалавек.
Гісторыя
25 красавіка 1833 года на горад абрынулася эпідэмія халеры, і з 18 на 19 чэрвеня ён быў затоплены.
Гуанахуата
Гуанахуа́та:
Скрыпка
Скры́пка (violino, violon, Violine альбо Geige) — смычковы струнны музычны інструмент высокага рэгістра.
Стваральнікам мастацкай ігры на скрыпцы лічыцца Арканджэла Карэлі.
Ганна Міхайлаўна Крупская
Ганна Міхайлаўна Крупская (, в. Мураўшчына, Полацкага раёна, Віцебскай вобласці — ) — звеннявая па вырошчванні льну ў калгасе імя Сільніцкага Полацкага раёна, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Біяграфія
Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны актыўна дапамагала аднаўляць калгас імя Сільніцкага Полацкага раёна.
3 1958 года — звеннявая па вырошчванні льну ў калгасе імя Сільніцкага Полацкага раёна. Тры гады запар з’яўлялася ўдзельніцай ВДНГ СССР і ўзнагароджана бронзавым медалём выстаўкі.
IC 1435
IC 1435 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карнюшкаў Засценак
Карню́шкаў Засце́нак (, Корнюшков Застенок) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Зачысцкага сельсавета.
Бажаство
Бажаство — пастуліраваная звышнатуральная ці бессмяротная асоба, якая можа разглядацца як святая, боская ці свяшчэнная. У шырэйшым сэнсе — прадмет шанавання і пакланення.
Божаствы малююцца ў розных формах, але часцей за ўсё ў вобразе чалавека ці жывёлы. Некаторыя вераванні і традыцыі лічаць богазневажаннем маляваць бажаство хоць у якой форме. Як правіла, яны бессмяротныя, і звычайна валодаюць індывідуальнасцю, нададзены свядомасцю, розумам, жаданнямі і эмоцыямі, аналагічнымі тым, што ўласцівыя чалавеку. Такія прыродныя з'явы, як маланкі, паводкі, штармы, іншыя «рызыка-мажорныя акалічнасці» і цуды, прыпісваюцца божаствам. Часта лічыцца, што яны маюць уладу над рознымі аспектамі чалавечага жыцця (напрыклад, нараджэннем ці смерцю). Некаторыя божаствы, паводле ўяўленняў вернікаў, з'яўляюцца распарадчыкамі самога іх лёсу, даюць звыш мараль і чалавечыя законы, і, у канчатковым выніку, з'яўляюцца суддзямі чалавечай годнасці і паводзін. Часам божаствы лічацца таксама стваральнікамі Зямлі і Сусвету.
Мецішча
Ме́цішча (, Метище) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадарожскага сельсавета.
Канапніца (гміна, Лодзьскае ваяводства)
Канапні́ца (Konopnica) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вялюньскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Канапніцы. Плошча гміны складае 83,06 км². Станам на 2004 год у гміне Канапніца пражывалі 3957 чалавек, шчыльнасць — 47,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 12 салецтваў.
Супрасльскі рукапіс
Су́прасльскі ко́дэкс (Kodeks supraski, Supraseljski kodeks), Супрасльскі рукапіс, Супрасльскі зборнік, Супрасльская мінея — помнік раннеславянскай літаратуры XI стагоддзя, найвялікшы стараславянскі кананічны рукапіс, які захаваўся да нашых дзён. Мае памеры 33 × 25 × 5 см.
У 2007 годзе ЮНЕСКА ўключыла рукапіс у спіс «Памяць свету».
Апісанне
Кодэкс змяшчае мінею на сакавік, якая перасякаецца з рухомым цыклам Пасхі. Таксама прыведзеныя 24 жыцці святых, 23 гаміліі і адна малітва, большасць з якіх напісаны або прыпісваюцца Іаану Златавусту.
Апублікаванне
284-старонкавы (або 285) кодэкс быў знойдзены ў 1823 канонікам Міхалам Баброўскім ва ўніяцкім базылянскім манастыры ў Супраслі (адсюль і назва рукапісу).
Баброўскі ў 1838—1839 адаслаў рукапіс дзвюма часткамі славенскаму філолагу Ернею Копітару, каб той апублікаваў яго. Першая частка (118 аркушаў) па Копітаравай смерці разам з іншымі рукапісамі трапіла ў школьную бібліятэку і цяпер захоўваецца ў Нацыянальнай і ўніверсітэцкай бібліятэцы ў Любляне.
Другую частку (151 аркуш), якая была адаслана назад, найбольш імаверна набыў вядомы ліноўскі калекцыянер Уладзіслаў Трэмбіцкі. У 1869 годзе кнігазбор ад яго нашчадкаў выкупіў Канстанцін Замойскі для сваёй прыватнай бібліятэкі ў Варшаве. У лістападзе 1939 нацысты вывезлі рукапіс у Берлін, аднак дзякуючы намаганням польскіх бібліятэкараў, а таксама нацысцкага губернатара Ганса Франка ў 1941 ён быў вернуты і захоўваўся ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве. Пасля падаўлення Варшаўскага паўстання рукапіс знік ізноў і лічыўся страчаным у пажары Блакітнага палаца Замойскіх. Але ў 1967 гэта частка ўсплыла ў ЗША і ў 1968 была вернута ў Польшчу, дзе дагэтуль захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве.
Невядомыя акалічнасці, пры якіх 16 са 167 адасланых Баброўскаму аркушаў сталі ўласнасцю памешчыка Стральбіцкага. У 1856 годзе гэта частка выкуплена акадэмікам Афанасіем Бічковым для Публічнай бібліятэкі ў Санкт-Пецярбургу, дзе захоўваецца да цяперашняга часу.
Вывучэнне
Супрасльскі кодэкс — самая ранняя і найістотнейшая крыніца па даследаванню славянскіх моў і азбук.
260-ы аркуш рукапісу змяшчае запіс г(оспадз)і памілуй рэтыка амінь. Некаторыя эксперты лічаць, што гэта імя перапісчыка, і што тэкст быў скапіраваны з некалькіх крыніц. Даследаванні паказваюць, што прынамсі адна з крыніц магла быць глаголічнай (для Епіфанавай «Гаміліі на пахаванне»).
Вымаўленне літары «ъ», рэдкія эпэнтэзы, замена ъ на ь перад цвёрдымі ч, ж, ш і некаторыя іншыя лінгвістычныя прыкметы паказваюць на балгарскае паходжанне. Акрамя стараславянскага пачатковага спалучэння ра (з *or), у помніку сустракаецца і спалучэнне ро, што, відавочна, паказвае на заходнеславянскую моўную асаблівасць: рабъ і робъ,, равьнъ і ровьнъ.
Тэнгры
Тэ́нгры (стар.-цюрк. *teŋri / *taŋrɨ; Тәңір; кум. Тэнгири, стар.-манг.  Tngri; каз. Тәңірі; Тэнгэр, калм. Tenger; булг. Тангра; чув. Турă; Таҥара; Tangri; Теңир;  і Тәңре; Тейри; спр. кіт.: 腾格里, путунхуа Ténggélǐ, Tengri,  і Tanrı; ; Тәңри ) — вярхоўнае бажаство неба політэістычнага пантэона народаў Еўразіі цюрка-мангольскага паходжання. Іншае яго імя — «Кок Тэнгры / Көк Тәңірі» (Нябесны Бог).
Упершыню зафіксавана ў кітайскіх летапісах пры апісанні хунаў як 撑犁: У дзяржавах цюркамоўных народаў Сярэднявечча, у тым ліку ва ўласна старажытных цюрак (цюркютаў), ханы абгрунтоўвалі сваю ўладу воляй Тэнгры. Гэтыя кіраўнікі ўспрымаліся як уладальнікі дара Тэнгры, які даў ім асаблівую ласку — кут, насілі тронныя імёны, што падкрэслівае іх выбранасць, такія, як Тэнгрыкут, Кутлуг ці Куталмыш.
Апісваючы сваё падарожжа на Волгу ў 921—922 гг., Ібн Фадлан пісаў пра качавых цюркаў: Продкі цюркскіх народаў былі анімістамі, прытрымліваючыся шаманскіх вераванняў, яны шанавалі нябесных багоў і сілы прыроды. Паводле меркавання Махмуда ал-Кашгары, Тэнгры быў вядомы як стваральнік раслін і грамабой. Цюркамоўныя народы выкарыстоўвалі прыметнік «Тэнгры», што азначае «нябесны, боскі», для абазначэння ўсяго грандыёзнага ці асабліва значнага, як, напрыклад, пік Хан-Тэнгры ці Кантэгір (хакаскае Хан-Тигір) у Заходніх Саянах.
Імя бога паводле меркавання ўдзельнікаў праекта «Этымалагічная база Старосціна» паходзіць ад агульнаалтайскай лексемы з першапачатковым значэннем «клятва, бажаство».
Паходжанне звязана таксама з шумерскім Dingir («Неба»), з кітайскім тэрмінам Цянь, у значэнні «Неба».
Ялажычы
Яла́жычы (, Елажичи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Агдэмер (прыпыначны пункт)
Агдэме́р (, Огдемер)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Агдэмер; на лініі Лунінец — Жабінка, паміж станцыяй Трудавая і прыпыначным пунктам Ліпнікі.
Ялажычы
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Завулак Ватуціна (Мінск)
Завулак Ватуціна — завулак у Першамайскім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач.
Размяшчэнне
Завулак Ватуціна перасякаецца з вуліцай Чайкоўскага.
Ізабела з Панятоўскіх
Ізабела Браніцкая з Панятоўскіх ( — ) — арыстакратка.
Біяграфія
Выйшла замуж за ўплывовага магната Яна Клеменса Браніцкага ў 1748 годзе ў выніку палітычных камбінацый з мэтай уздзейнічаць на мужа дзеля забеспячэння прыхільнасці групоўцы Чартарыйскіх. Дзякуючы ёй малавядомы Беласток пераўтварыўся ў цэнтр культуры на памежжы Кароны Польскай і ВКЛ: атрымаў магдэбургскае права (1749), тут створаны цэхавыя арганізацыі рамеснікаў (1759, 1769), пабудавана ў стылі барока палацава-паркавая рэзідэнцыя. Мела ўплыў на брата-караля. Пасля Рацлавіцкай бітвы 1794 года засталася ў Варшаве і падтрымлівала паўстанцаў.
Скрыпень
Скры́пень (Epilobium) — род кветкавых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, зрэдку аднагадовыя травяністыя расліны з прамым, мала разгалінаваным сцяблом. Лісце простае, суцэльнае, супраціўнае або чаргаванае, размеркаванае па даўжыні сцябла. Кветкі ружовыя, чырвоныя, белыя, у пазухах лісця або ў доўгай канцавой гронцы. Плод — каробачка.
Віды
Каля 200 відаў.
У Беларусі 11 відаў :
Трапляецца на высечках, лясных палянах, уздоўж дарог.
IC 1436
IC 1436 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Багданава (Сенненскі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1641 годзе як вёска ў складзе маёнтка Вейна ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Пружанскі павет (Расійская імперыя)
Пружа́нскі паве́т (Пружанский уезд) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай, пасля Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. Цэнтр — горада Пружаны.
Гісторыя
Павет утвораны ў 1795 годзе на тэрыторыі, якая адышла да Расійскай імперыі ў выніку 3-га падзелу Рэчы Паспалітай, уваходзіў у склад Слонімскай губерні. У 1797 перайшоў да Літоўскай губерні, а ў 1801 — да Гродзенскай.
У 1920 годзе павет паводле Рыжскага дагавора ўключаны ў склад Палескага ваяводства Другой Рэчы Паспалітай. Некалькі гмін адышлі да Беластоцкага ваяводства.
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе павет складалі 19 валасцей :
Насельніцтва
У 1886 годзе насельніцтва складала асоб (46 787 мужчынскага полу і 46 980 — жаночага).
У 1887 годзе насельніцтва складала асоб ( мужчынскага полу і  — жаночага).
У 1878 годзе на тэрыторыі павета пражывалі 104 тыс. чалавек (у тым ліку 75 тыс. сялян), з якіх 66 тысяч вызнавалі праваслаўе, 13 тысяч — каталіцтва, 14 тысяч — іўдаізм, зафіксаваныя таксама 397 пратэстантаў.
Паводзе перапісу 1897 года ў павеце пражывалі 139,1 тыс. чал. У тым ліку беларусы — 75,5%; яўрэі — 12,8%; украінцы — 6,7%; рускія — 3,0%; палякі — 1,4%. У павятовым месце Пружаны пражывалі 7633 чалавекі.
Арлан-крыкун
Арла́н-крыку́н (Haliaeetus vocifer) — драпежная птушка з роду сямейства.
Апісанне
Даўжыня цела 58—74 см, размах крылаў да 2,1 м. Вага дарослай птушкі 2,1—3,6 кг. Самкі крыху буйнейшыя за самцоў. Шыя, галава і грудзі белыя. Махавыя крылы і спіна чорныя. Хвост кароткі, белага колеру. Вочы цёмныя. Дзюба жоўтая з чорным канцом. Лапы жоўтыя, з моцнымі загнутымі кіпцюрамі. Голас — высокі гучны клёкат, з’яўляецца адным з характэрных гукаў прыроды Афрыкі.
У жыўленні пераважае рыба.
Іншае
Выява арлана-крыкуна маецца на сцягу, гербе і грашовых купюрах Замбіі, гербах Намібіі і Паўднёвага Судана.
Наталля Сяргееўна Гардзіенка
Наталля Сяргееўна Гардзіе́нка, па нараджэнні Арлова (нар., Мінск) — беларуская гісторык, архівіст. Кандыдат гістарычных навук (2003).
Біяграфія
Вучылася ў школах Мінска, Саны (Емен), Ліды. Скончыла Ліцэй БДУ. У 1994 годзе паступіла на гістарычны факультэт БДУ, спецыялізавалася на кафедры Гісторыі Беларусі Старажытнага часу і Сярэдніх вякоў, займалася беларускай гісторыяй XVIII стагоддзя. Па сканчэнні ўніверсітэта, некалькі месяцаў працавала настаўніцай гісторыі ў мінскай школе. У 1999 годзе паступіла ў аспірантуру БДУ, у 2003 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Становішча жанчыны-шляхцянкі ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVIII ст.».
Працавала выкладчыцай кафедры гуманітарных дысцыплін у Мінскім абласным інстытуце развіцця адукацыі, з 2004 года — дэкан факультэта, з 2010 года — прарэктар па вучэбнай працы. З 2011 года дацэнт кафедры ў Інстытуце парламентарызму і прадпрымальніцтва. Намеснік дырэктара Беларускага дзяржаўнага архіва-музея літаратуры і мастацтва (2015—2023).
Ад імя Беларускага гістарычнага таварыства падпісала ліст з пратэстам супраць затрымання 25 кастрычніка 2020 года гісторыка Алеся Краўцэвіча, які прыйшоў на акцыю, патрабуючы адстаўкі Лукашэнкі, вызвалення палітзняволеных і расследавання злачынстваў супраць мірных пратэстоўцаў.
Дзейнасць
Член Саюза беларускіх пісьменнікаў. Сябра управы Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына», сябра Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў. З 2004 года адказная рэдактарка альманаха «Запісы Беларускага інстытута навукі і мастацтва». Удзельнічае ў рэдагаванні выданняў кніг серый «Беларуская мемуарная бібліятэка», «Бібліятэка Бацькаўшчыны», «Галасы Айчыны».
Узнагароды
Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
Будынак Гродзенскага гаркама КПБ
Будынак Гродзенскага гаркама КПБ — будынак у Гродне, размешчаны па адрасе пл. Леніна, 2/1.
Пабудаваны ў 1971 годзе для гаркама КПБ (архіт. В. Давыдзёнак). Пазней да яго з паўднёвага боку быў прыбудаваны будынак, у якім сёння размяшчаецца Гродзенскі гарадскі выканаўчы камітэт.
Архітэктура
Будынак кампактны, прамавугольны ў плане, чатырохпавярховы. Галоўны фасад, завершаны адзіным праёмам буйнога рытму лапатак (аб'ядноўваюць 2-і—5-ы паверхі), стварае цэласны архітэктурны вобраз. Галоўны ўваход вылучаны казырком. Першыя 3 паверхі з аднолькавым канструкцыйным модулем, вырашаны па фасадзе ў выглядзе сеткі акон. Чацвёрты, больш высокі паверх, аддзелены міжпаверхавым поясам на кранштэйнах. Аб'ём лесвічнай клеткі, вынесены за плоскасць фасада, стварае акцэнт, які надае будынку манументальнасць. Будынак мае калідорную сістэму планіроўкі з размяшчэннем кабінетаў па абодва бакі. На 1-м паверсе знаходзяцца вестыбюль і службовыя памяшканні, на 2—3-м паверхах — рабочыя кабінеты, на 4-м — двухсветлавая зала і фае. Сувязь паміж паверхамі ажыццяўляецца праз лесвіцы ў тарцах будынка.
Рым (метрапольны горад)
Метрапольны горад Рым-сталіца (Città metropolitana di Roma Capitale) — тэрытарыяльная адзінка ў вобласці Лацыа ў Італіі.
З’явіўся 1 студзеня 2015 года на месцы правінцыі Рым, адзін з 14 метрапольных гарадоў Італіі і найбуйнейшы з іх як паводле насельніцтва (4 223 342 чалавекі станам на 2021 год), так і паводле плошчы (звыш 5363 км²).
Цэнтр тэрытарыяльнай адзінкі знаходзіцца ва ўласна горадзе Рым.
Геаграфія
Метрапольны горад займае прыкладна траціну рэгіёна Лацыа, з захаду ён абмываецца Тырэнскім морам (даўжыня берагавой лініі — 133 км), на сушы мяжуе з поўначы з правінцыямі Вітэрба і Рыеці, на ўсходзе — з вобласцю Абруца (правінцыя Аквіла) і правінцыяй Фразінонэ, на поўдні — з правінцыяй Лаціна.
Камуны
У метрапольны горад уваходзіць 121 камуна.
П’ер Агюст Рэнуар
П’ер Агюст Рэнуа́р (Pierre-Auguste Renoir;, Лімож — , Кан'е-сюр-Мер) — французскі мастак, графік і скульптар, адзін з заснавальнікаў імпрэсіянізму. Бацька Жана Рэнуара.
Ярмолічы (Вязынскі сельсавет)
Ярмо́лічы (, Ярмоличи) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавета.
Сад Фін
Сад Фін — назва старажытнага сада, які знаходзіцца за 9 км ад цэнтра іранскага горада Кашан, у канцы вуліцы Амір-Кабір. У параўнанні з іншымі шматлікімі іранскімі садамі Сад Фін арашаецца вельмі вялікай колькасцю вады. Плошча сада складае 23 тысячы квадратных метраў.
У гісторыі Ірана сад вядомы тым, што ў лазні Фін, якая знаходзіцца на яго тэрыторыі, у 1852 годзе па загаду Насер ад-Дзін Шаха быў забіты яго візир Амір-Кабір.
Сад Фін 7 снежня 1935 года пад нумарам 238 быў унесены ў Спіс нацыянальных помнікаў Ірана. А ў 2012 годзе — у Спіс сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Паводле некаторых звестак сад з'явіўся яшчэ ў час, калі Ірана знаходзіўся ў складзе дзяржавы Ільханаў (Хулагуідаў) (1256—1343) на месцы падземнай крыніцы Фін. Паводле ўжо гістарычных крыніц, у 1573 годзе сур'ёзную шкоду саду нанёс моцны землятрус. А у перыяд уладарства дынастыі Сефевідаў (XVI—XVIII стагоддзі) пачалося будаўніцтва асноўных будынкаў і помнікаў на тэрыторыі Сада Фін. Праект будаўніцтва сада па загадзе шаха Абаса I Вялікага (1587—1629) распрацаваў выдатны матэматык і астраном таго часу Гіяс Алдзін Джамшыд Кашані, і ў 1591 годзе па гэтым праекце ўзведзены першыя будынкі ў садзе. План сада таксама вывучаў і вялікі іранскі вучоны Шэйх Бахаі.
Будаўніцтва і добраўпарадкаванне саду вялося і далей і дасягнула свайго піку ва уладарства шаха Абаса II (1633—1666). У гэты перыяд былі ўзведзены будынкі цэнтральнага ўваходу, палац Сефевідаў і адзін з будынкаў лазні. Вядома, што шах Салейман Сефі з дынастыі Сефевідаў змяніў назву крыніцы Фін, якая цячэ ў гэтым месцы на крыніцу Салейманіе.
З канца праўлення дынастыі Сефевідаў да перыяду праўлення дынастыі Зендаў саду не ўдзялялі ўвагі. У час праўлення Керым-хана Зенда (1705—1779), у час якога адбылося некалькі землятрусаў запар, сад і яго будынкі падвергліся рэканструкцыі і быў узведзены новы будынак.
У час праўлення Фатх Флі Шаха (1797—1837) з дынастыі Каджараў была дададзена большая частка будынкаў. Але пасля смерці Фатх Алі Шаха праца па добраўпарадкаванні сада была спынена і без неабходнага догляду сад прыйшоў у заняпад. Асобныя дрэвы і расліны ў ім загінулі.
У перыяд праўлення дынастыі Пехлеві былі ўзведзены будынкі Нацыянальнага кашанскага музея і бібліятэкі. Таксама з 1956 года была праведзена рэканструкцыя іншых будынкаў.
Архітэктура сада
Сад Фін з'яўляецца наглядным прыкладам старажытных Іранскіх садоў. Элементамі архітэктурнага ансамбля сада з'яўляюцца таксама вада і дрэвы, якія дапаўняюць будынкі. Нягледзячы на старажытнасць, ён з'яўляецца добра распрацаваным культурным ландшафтам, які складаецца з наступных элементаў:
Вада
У планіроўцы сада вада з'яўляецца ключавым элементам. Яна напаўняе басейны (басейн перад палацам Сефевідаў і інш.), цячэ ў ручаях, бруіцца ў фантанах.
Дрэвы
У садзе растуць 579 кіпарысаў і 11 платанаў. Узрост дрэў — ад 100 да 470 гадоў. На жаль, за апошнія гады і асабліва пасля засухі 2007 года, шмат якія дрэвы захварэлі і загінулі.
Будынкі
У першапачатковым плане будаўніцтва сада асаблівая ўвага надавалася сіметрыі. Але з цягам часу пасля праўлення дынастыі Сефевідаў, у будаўніцтве адбываецца адхіленне ад восей сіметрыі.
У цэнтры сада размешчаны палац Сефевідаў. Малое памяшканне лазні і іншыя будынкі, якія належаць таксама часу праўлення Сефевідаў, размешчаны па таму ж прынцыпу. А палац Каджараў з прыгожымі карцінамі на столі і сценах размешчаны ўжо за межамі восі сіметрыі.
Вольны час
Цяпер шмат якія будынкі сада выкарыстоўваюцца як рэстараны (чайханы). Нацыянальны музей Кашана, размешчаны ў гэтым садзе, быў закрыты ў 2006 годзе і аднавіў працу ў 2010. Наведвальнікі могуць прайсці ва ўсе часткі сада.
Малькавіцкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)
Ма́лькавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Малькавічы.
Створаны 12 кастрычніка 1940 года ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года — у Брэсцкай вобласці. З 25 снежня 1962 па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Лунінецкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 3 населеныя пункты.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 1954 чалавекі, з іх 1895 (97,0 %) — беларусы.
IC 1437
IC 1437 — галактыка тыпу S0-a (спіральная галактыка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Крынічкі
Крыні́чкі (, Кринички, да 1964 года — Пу́пелічы) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Праезд Ватуціна (Мінск)
Праезд Ватуціна — праезд у Першамайскім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач.
Размяшчэнне
Пачынаецца як тупік прыкладна за 20 метраў ад Валгаградскай вуліцы, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Ватуціна. Скрыжаванняў з іншымі вуліцамі няма. Ідзе паралельна вуліцы Кнорына. З’яўляецца двухпалоснай дарогай з двухбаковым рухам.
Стрэльна
Стрэ́льна (Стре́льна) — пасёлак у Расіі, муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Петрадварцовага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на паўднёвым беразе Фінскага заліва, на рэках Стрэлка і Кікенка. Насельніцтва станам на 2015 год складае 13 632 чал.
Праз Стрэльну праходзіць Пецяргофская дарога, а маршрут трамвая № 36, які заканчваецца ў ёй — спадчына ўнікальнай транспартнай лініі АРАНЭЛ - першага ў Расійскай імперыі праекта прыгарадных электрацягнікоў, які павінен быў звязаць Стрэльну з Нарвскай заставай. Таксама праз пасёлак праходзіць участак Балтыйскай лініі Акцябрскай чыгункі, па якой ідуць у тым ліку і прыгарадныя цягнікі з прыпынкам на станцыі Стрэльна.
Гісторыя
Упершыню згадваецца ў Пісцовай кнізе Водскай пяціны 1500 года, як вёска Стрелна на реце на Стрелне у моря у Кіпенскім пагосце Капорскага павета.
Пасля Сталбоўскага міру гэтыя землі адышлі да Швецыі, і ў 1630-х у Стрэльне з'яўляецца баронская сядзіба шведскага палітыка Іагана Шутэ Страл на Хоф. У сядзібе была прыстань, вадзяны млын, сажалка, аранжарэя і невялікая дамавая царква.
Паселішча Strelna пазначана на карце Інгерманландыі А. І. Бергенгейма, складзенай паводле шведскіх матэрыялаў 1676 года.
У пачатку XVIII стагоддзя Пётр I задумаў стварыць тут загарадную рэзідэнцыю, «рускую Версалію». У пятроўскія часы створаны драўляны палац Пятра I (1711—1717), Вялікі (Канстанцінаўскі) палац (пачатак будаўніцтва — 1720), закладзены Стрэльнінскі (Канстанцінаўскі) парк (архітэктары Ж.-Б. Леблон і Н. Мікеці, плошча звыш 140 га). У 1722 годзе Пётр I падарыў палац сваёй дачкі Лізавеце. Роля загараднай рэзідэнцыі пераходзіць да Пецяргофа, а Стрэльне адводзіцца роля «падарожнай рэзідэнцыі», аднак да 1917 года яна належала імператарскай сям'і.
У канцы XVIII стагоддзя Стрэльна стала прыватным вялікакняжацкім уладаннем — у 1797 годзе Павел I падарыў яе свайму другому сыну — вялікаму князю Канстанціну Паўлавічу, дзякуючы чаму вялікі палац і парк атрымалі назву, якая захавалася дагэтуль. Архітэктурная дамінанта комплексу — Канстанцінаўскі палац — пачаў будавацца па праекце Н.Мікеці ў 1720 годзе. У 1750-х гадах ён быў дабудаваны архітэктарам Б. Растрэлі, а пасля пажару 1803 года аднаўляўся са зменамі, унесенымі А. Н. Вараніхіным і Л. Рускам, абнаўляўся ў 1847—1851 гадах Х. П. Меерам, А. І. Штакеншнейдэрам і А. П. Бруловам.
З пачатку XIX ст. у наваколлях Стрэльны складваецца дачная мясцовасць. У 1830—40-я гг. у Стрэльне ўзнікае Арлоўскі парк (каля 19 га) з палацам і сядзібнымі пабудовамі.
У 1936 годзе насельніцтва пасёлка складала 13 800 чалавек. У пасёлку працаваў каніфольна-шкіпінаравы завод, Красназорскі агра-педтэхнікум і 3 школы.
У 1941—44 гг. падчас вайны пасёлак быў захоплены нямецкімі войскамі, якія развярнулі тут плацдарм для абстрэлу Ленінграда. Арлоўскі палац быў цалкам разбураны, пацярпелі ўсе пабудовы і паркі ансамбля. Стрэльна і Пецяргоф былі вызвалены Чырвонай арміяй у сераду 19 студзеня 1944 года.
У Канстанцінаўскім палацы пасля рэвалюцыі размяшчалася дзіцячая школа-калонія, санаторыя, у адноўленым пасле вайны будынку да 1991 года знаходзілася Арктычнае вучылішча, да 90-м гадам ён прыйшоў у запусценне.
Пятроўская
Пятроўская — жаночы варыянт прозвішча Пятроўскі.
Стрэльна
Гісторыя
Да 2003 года палац адноўлены як Дзяржаўны комплекс «Палац кангрэсаў».