cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сербская Праваслаўная Царква
Гісторыя
На тэрыторыі суседняй Паўночнай Македоніі хрысціянства вядома яшчэ з часоў ап. Паўла. З IV па VI ст. Македонская Царква напераменку залежыла то ад Рыму, то ад Канстанцінопаля. У канцы IX — пачатку XI ст. мела статут аўтакефаліі — Ахрыдска архібіскупства-патрыярхія (Ахрыдская патрыярхія; Архібіскупства ахрыдская Першага Юстыніяна і ўся Болгарыі) з цэнтрам у Ахрыдзе і, магчыма, удзельнічала ў Крышчэнні Русі.
Адмысловы царкоўны лёс быў у Чарнагорыі.
Аб'яднанне ўсіх гэтых праваслаўных абласцей у адзіную Сербскую Царкву адбылося ў 1919 годзе. З 1920 года адноўлены Сербскі Патрыярхат. Фашысцкая акупацыя і наступны сацыялістычны перыяд нанеслі Сербскай Царкве значныя страты. Абвастрыліся нацыяналістычныя тэндэнцыі. У 1967 годзе Македонія адлучылася ў самачынную аўтакефалію (пад вяршэнствам архібіскупа Ахрыдскага і Македонскага).
Структура і сучасны стан
22 студзеня 2010 года новым патрыярхам Сербскім абраны біскуп Нішскі Ірыней.
Равы (Пастаўскі раён)
Равы́ (, Ровы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Дунілавіцкага сельсавета, да 27 снежня 1985 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Варапаеўскага пассавета , да 27 верасня 1991 года ўваходзіла ў склад Юнкаўскага сельсавета.
Дуранга
Дуранга (Estado Libre y Soberano de Durango) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 123,451 км². Насельніцтва складае 1,632,934 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Дуранга.
NGC 536
NGC 536 (іншыя абазначэнні — UGC 1013, MCG 6-4-21, ZWG 521.25, HCG 10A, PGC 5344) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Несіна (возера)
Не́сіна — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка каля вёскі Несіна.
Плошча паверхні возера 0,53 км². Даўжыня 2,03 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,8 м, сярэдняя 2,8 м. Аб’ём вады 1,47 млн м³.
Катлавіна Несіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 5—7 метраў, на паўднёвым захадзе і паўночным усходзе да 13—16 м і стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера вышынёй да 0,2 м, на паўночным захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны. Падводная частка катлавіны карытападобнай формы. Мелкаводдзе пясчанае. На глыбінях, большых за 2 метры, дно выслана глеем. На возеры 3 астравы агульнай плошчай каля 0,6 га.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадае ручай Серабранка на поўначы, на поўдні выцякае меліярацыйны канал. Расліннасць распаўсюджана да глыбіні ў 2,6 м. Палоса прыбярэжнай расліннасці дасягае 20 м у шырыню.
У возеры водзяцца шчупак, плотка, акунь, гусцяра і іншыя віды рыб.
За 1 км ад паўночнага берага возера праходзіць аўтамабільная дарога.
Ветка (Слуцкі раён)
Ве́тка (, Ветка) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавета.
Гісторыя
30 ліпеня 1964 года вёска Хрэнава была перайменавана ў вёску Ветка.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавета.
Купальнік
Купальнік, або А́рніка (Árnica) — род шматгадовых траў сямейства астравых, або складанакветных (Asteraceae).
Батанічнае апісанне
Расліны з простым супраціўным лісцем. Кветкі жоўтыя, аранжавыя. Суквецце — кошык. Плод — сямянка з чубком.
Арэал
Род налічвае больш за 30 відаў (33 віды ). Прадстаўнікі растуць, галоўным чынам, у Паўночнай Амерыцы, на тэрыторыі Беларусі 1 від —.
Гаспадарчае значэнне
Купальнік горны і некаторыя іншыя віды выкарыстоўваюцца ў якасці лекавых і дэкаратыўных раслін.
Allium oreodictyum
Allium oreodictyum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Таджыкістане і Узбекістане.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Таджыкістане і Узбекістане.
Дарыуш Шпопер
Дарыуш Шпопер (нар. у 1963, Дрэздэнка, Любушскае ваяводства, Польшча) — польскі адвакат і гісторык, прафесар Гданьскага Універсітэта.
Біяграфія
Скончыў юрыдычны факультэт Торуньскага ўніверсітэта імя Мікалая Каперніка. З 1999 доктар юрыдычных навук.
З 2004 навуковы супрацоўнік кафедры польскай дзяржаўнай і прававой гісторыі юрыдычнага факультэта Гданьскага універсітэта. Акрамя таго, настаўнік Дзяржаўнай вышэйшай прафесійнай школьны Эльблёнга.
Спецыялізуецца на палітычных і прававых тэорыях дзяржаўна-прававой гісторыі, а таксама даследуе польска-літоўскія адносіны.
26 лютага 2010 г. атрымаў навуковае званне прафесара юрыдычных навук.
Гожаў Велькапольскі
Гожаў Велькапольскі (Gorzów Wielkopolski, Landsberg an der Warthe) — горад на правах павета ў заходняй Польшчы, адзін з двух цэнтраў (сядзіба ваяводы) Любушскага ваяводства. Горад знаходзіцца на рацэ Варце. Колькасць жыхароў у Гожаве Велікапольскім налічвае каля 124,3 тыс. чалавек, што ставіць яго на 31 месца па колькасці насельніцтва ў Польшчы. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Гожаў Велькапольскі — Мінск 817 км, да Варшавы — 397 км.
Горад знаходзіцца на ўскраіне Гожаўскай катлавіны, якая знаходзіцца ў Гожаўскай раўніне над Вартай, у вусці ракі Клёдаўкі, на вышыні ад 19 да 82 м над узроўнем мора. Гожаў Велькапольскі знаходзіцца за 53 км ад мяжы з Германіяй і за 135 км ад Берліна, за 112 км у Зялёнай Гуры. Горад знаходзіцца на тэрыторыі гістарычнага раёна «Любушская зямля». Пасля заваявання любушанаў палянамі, гэта тэрыторыя была далучана да Вялікай Польшчы. Потым, у 1252 годзе тэрыторыя была далучана да Брандэнбургскага маркграфства. Да 1945 года горад знаходзіўся ў складзе нямецкіх земляў, пасля Другой сусветнай вайны Гожаў Велькапольскі перайшоў пад уладу Польшчы.
Гісторыя
У час Другой сусветнай вайны горад быў зруйнаваны падчас яго ўзяцця войскамі СССР, якія занялі яго 30 студзеня 1945 года. Пасля сканчэння вайны горад быў перададзены Польшчы ў складзе якой была зменена яго назва на Гожаў-над-Вартай, а праз некаторы час была дадана прыстаўка Велькапольскі. Нямецкія грамадзяне былі выселены ў Германію, а на іх месца перасялялі жыхароў крэсаў.
Пасля вайны адбылася хуткае развіццё горада. З 1945 да 1950 года Гожаў Велькапольскі быў галоўным цэнтрам адміністрацыі заходніх паветаў Пазнаньскага ваяводства. Пасля гэтага горад пачынае паступова страчваць адміністрацыйнае значэнне ў краіне. З 1950 года горад быў далучаны да новаўтворанага Зеленагурскага ваяводства. У 1960-х гадах колькасць насельніцтва налічвае каля 50 тыс. чалавек, што пераўзышло перадваенны ўзровень. У канцы 1960-х гадоў у Гожаве хутка пачынае развівацца прамысловасць. У 1970-х з’яўляюцца першыя вышэйшыя навучальныя ўстановы. У 1975 годзе Гожаў становіцца сталіцай новаўтворанага Гожаўскага ваяводства, а ў 1979 годзе колькасць насельніцтва дасягае 100 тыс. чалавек. У 1980-х гадах Гожаў Велькапольскі становіцца адным з цэнтраў актыўнасці «Салідарнасці».
З 1990-х гадоў пачынаецца актыўнае развіццё прыватнага сектару эканомікі горада. З 1999 года Гожаў Велькапольскі стаў цэнтрам Любушскага ваяводства.
Кіраўска-Клічаўскае благачынне
Кіраўска-Клічаўскае благачынне, Кіраўска-Клічаўская благачынная акруга — акруга ў Бабруйскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Кіраўскага раёна і Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Сергій Андрэеў.
Cladobotryum
Cladobotryum — род грыбоў сямейства. Упершыню назва была апублікавана ў 1817 годзе.
Класіфікацыя
Род Cladobotryum налічвае 68 відаў:
NGC 538
NGC 538 (іншыя абазначэнні — UGC 991, MCG 0-4-130, ZWG 385.120, DRCG 7-23, PGC 5275) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баранавічы-Цэнтральныя
Бара́навічы-Цэнтральныя (, Бара́новичи-Центральные)  — станцыя Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў горадзе Баранавічы.
Гісторыя
З 27 чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года станцыя акупіравана нямецкімі войскамі. Акупацыйныя ўлады зрабілі на станцыі лагер для грамадзянскага насельніцтва, які дзейнічаў з сакавіка 1943 да ліпеня 1944 гадоў.
Навінка (Смаргонскі раён)
Наві́нка (, Новинка) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
IC 293
IC 293 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свабода волі
Свабода волі (τὸ αὐτεξούσιον або, liberum arbitrium) — ад часоў Сакрата і дагэтуль спрэчнае ў філасофіі і багаслоўі пытанне пра тое, ці надзеленыя людзі сапраўдным кантролем над сваімі рашэннямі і ўчынкамі.
Абедзве гэтыя пазіцыі, калі яны сцвярджаюць, што дэтэрмінізм несумяшчальны са свабодай волі, класіфікуюцца як інкампатыбілісцкія. Калі ж роля дэтэрмінізму ў гэтым пытанні адмаўляецца, то такія пазіцыі завуцца кампатыбілісцкімі.
Прынцып свабоды волі мае следствы ў рэлігіі, этыцы і навуцы. Да прыкладу, у рэлігіі свабода волі мае на ўвазе, што жаданні і выбар чалавека могуць суіснаваць з боскім усёведаннем. У этыцы існаванне свабоды волі вызначае, ці могуць людзі несці маральную адказнасць за свае дзеянні. У навуцы вывучэнне свабоды волі можа выявіць спосабы прагназавання чалавечых паводзін.
Інкампатыбілізм
Пазіцыя інкампатыбілізму заключаецца ў тым, што свабода волі і дэтэрмінізм несумяшчальныя, і, такім чынам, галоўнае пытанне заключаецца ў тым, ці перадвызначаныя дзеянні людзей. Жорсткія дэтэрміністы, такія як Марцін Лютэр і Поль Гольбах, прымаюць пазіцыю дэтэрмінізму і адмаўляюць свабоду волі. Метафізічныя лібертарыянцы, такія як Томас Рыд ці Роберт Кейн, адмаўляюць дэтэрмінізм і лічаць, што свабода волі існуе і якая-небудзь з формаў індэтэрмінізму дакладная. Існуе таксама пункт гледжання, што свабода волі немагчымая як пры дэтэрмінізме, так і пры індэтэрмінізме.
Асноўны аргумент інкампатыбілістаў заключаецца ў тым, што калі паводзіны чалавека з'яўляецца механістычнымі, як у завадной цацкі або робата, то ў людзей няма свабоды волі. Гэты аргумент быў аспрэчаны Дэніэлам Дэнэтам на той падставе, што нават калі людзі і маюць нешта агульнае з гэтымі прадметамі, яны ўсё роўна могуць у значнай ступені ад іх адрознівацца.
Оберамергау
Оберамергау (Oberammergau) — камуна ў Германіі, Баварыя. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Верхняя Баварыя. Уваходзіць у склад раёна Гарміш-Партэнкірхен. Насельніцтва — 5228 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 30,06 км². Афіцыйны код — 09 1 80 125. Амаль усе дамы ў гэтым невялікім мястэчку, асабліва ў яго цэнтры, упрыгожаны фрэскамі з сюжэтамі з казак, рэлігійнымі сцэнамі або традыцыйнымі арнаментамі.
Свабода волі
Інкампатыбілізм
Інкампатыбілізм гуляе ключавую ролю ў ідэалістычнай тэорыі свабоды волі. Большасць інкампатыбілістаў адмаўляюць ідэю пра тое, што свабода дзеяння складаецца выключна ў свядомасці паводзін. Яны лічаць, што свабода волі мае на ўвазе, што чалавек з'яўляецца першаснай прычынай сваіх дзеянняў. Ён павінен з'яўляцца Causa sui ў традыцыйным разуменні. Каб несці адказнасць за свой выбар, неабходна з'яўляцца прычынай гэтага выбару, пад гэтым разумеецца, што не існуе папярэдняй прычыны для выбару. Такім чынам, калі свабода волі існуе, то чалавек з'яўляецца першапрычынай сваіх дзеянняў. Калі ж дэтэрмінізм верны, то любы выбар чалавека выкліканы падзеямі, якія знаходзяцца па-за ім кантролю. Гэты аргумент аспрэчваўся рознымі кампатыбілістамі.
Метафізічны лібертарыянізм
Метафізічны лібертарыянізм з'яўляецца адной з філасофскіх пазіцый інкампатыбілізму. Прыхільнікі лібертарыянізму лічаць, што канцэпцыя свабоды волі мае на ўвазе, што індывід ў пэўных абставінах можа зрабіць выбар з некалькіх магчымых дзеянняў.
Лібертарыянізм дзеліцца на нефізічныя і фізічныя або натуральныя тэорыі. У нефізічных тэорыях лічыцца, што падзеі ў мозгу, якія прыводзяць да дзеяння, не зводзяцца да фізічных тлумачэнняў. Падобны дуалістычны інтэракцыянізм мяркуе, што нефізічны розум, воля ці душа ўплывае на фізічную прычыннасць.
Некаторыя метафізічныя лібертарыяністы, такія як Уільям Окама і Томас Рыд, мяркуюць, што існаванне нефізічнага агента, адказнага за свабоду, не можа быць выяўлена пры дапамозе эмпірычных або філасофскіх метадаў, паколькі ў адваротным выпадку гэта пацягнула б за сабой парадокс, так як доказ прывёў бы да заключэння, разбуральнага неабходную свабоду.
Жорсткі інкампатыбілізм
На думку Джона Лока, паняцце свабоды волі не нясе ніякага сэнсу. Ён лічыў, што праўдзівасць дэтэрмінізму не важная, і сцвярджаў, што ключавой асаблівасцю наўмысных паводзін з'яўляецца тое, што людзі могуць адкладаць рашэнне дастаткова доўга, каб абдумаць і асэнсаваць наступствы выбару: «…воля, у рэчаіснасці, азначае толькі магчымасць выбару або пераваг».
Сучасны філосаф Гален Стросан згодны з Локам у тым, што праўдзівасць дэтэрмінізму не мае значэння ў дадзеным пытанні. Ён лічыць, што канцэпцыя свабоды волі вядзе да бясконцага рэгрэсу і таму не мае сэнсу. Згодна са Стросанам, калі каго-то лічыць адказным за тое, што ён робіць у бягучай сітуацыі, то ён павінен быць адказны і за ўласны ментальны стан. Аднак гэта немагчыма, паколькі для таго, каб быць адказным за стан S, неабходна быць таксама адказным і за стан S-1, і, адпаведна, трэба быць адказным і за стан S-2 і гэтак далей. У пэўны момант у гэтым ланцужку павінен быць момант спараджэння новага прычыннага ланцужка, але чалавек не можа стварыць сябе і свой стан з нічога. З гэтага аргументу выцякае, што сама па сабе свабода волі абсурдная, а не тое, што яна несумяшчальная з дэтэрмінізмам. Стросан называе такую ​​пазіцыю песімістычнай, але яе можна таксама класіфікаваць як жорсткі інкампатыбілізм.
Свабода волі як непрадказальнасць
У сваёй кнізе Elbow Room Дэнэт аргументуе на карысць кампатыбілісцкай тэорыі свабоды волі, гэтыя ж ідэі ён пасля развіў у кнізе Freedom Evolves. Асноўная ідэя заключаецца ў тым, што калі выключыць Бога, усёведнага дэмана і іншыя падобныя магчымасці, то з прычыны хаосу і межаў нашых ведаў аб бягучым стане свету будучыня з'яўляецца дрэнна вызначанай для ўсіх канчатковых істот. Чакання ж, у сваю чаргу, вызначаныя добра. Магчымасць здзяйсняць альтэрнатыўнае дзеянне можа мець сэнс толькі ў адносінах да гэтых чаканняў, а не да няўпэўненасці і невядомай будучыні.
Згодна з Дэнэтам, паколькі індывіды могуць дзейнічаць выдатна ад чыіх-небудзь чаканняў, свабода волі існуе. Інкампатыбілісты паказваюць, што праблема гэтай ідэі складаецца ў тым, што мы можам з'яўляцца толькі аўтаматамі, якія рэагуюць прадказальным чынам на стымулы ў нашым асяроддзі.
Іншыя погляды
Погляды некаторых філосафаў не падпадаюць пад класіфікацыю компатибилизма або инкомпатибилизма. Да прыкладу, Тэд Хондерых лічыць, што дэтэрмінізм верны, аднак інкампатыбілізм і кампатыбілізм — не, і праблема ў рэчаіснасці заключаецца ў іншым. Хондерых заключае, што дэтэрмінізм верны, паколькі квантавыя працэсы не могуць быць вызначаныя ў прасторы і часу. Нават калі б яны з'яўляліся падзеямі на мікраўзроўні, няма падстаў лічыць, што яны гуляюць прыкметную ролю на макраўзроўні. Ён лічыць, што інкампатыбілізм няверны, нават калі верны дэтэрмінізм, і індэтэрміністы не могуць даць абгрунтаванне паходжанні волі. Ён адмаўляе кампатыбілізм, паколькі той аперуе толькі адным паняццем волі. У рэчаіснасці ж паняццяў свабоды два: наўмысных дзеянняў і паходжанне волі. Абодва паняцці неабходныя, каб растлумачыць свабоду волі і адказнасць. Калі ж мы адмовімся ад гэтых паняццяў, то адмовімся і ад маральнай адказнасці. З аднаго боку, у нас ёсць інтуіцыя, з другога — навуковыя факты. І праблема заключаецца ў вырашэнні канфлікту паміж імі.
Свабода волі як ілюзія
Дэвід Юм разглядаў магчымасць, што ўся спрэчка аб свабодзе волі з'яўляецца толькі слоўнай. Ён выказаў дапушчэнне, што тлумачэннем можа служыць ілжывае пачуццё або ўяўны вопыт, які асацыяваны з нашымі дзеяннямі калі мы іх вырабляем. У рэтраспекцыі ж мы разумеем, што яны былі неабходныя і перадвызначаныя першапачаткова.
Шопенгаўэр пісаў: «Кожны здольны рабіць так, як жадае, але ў любы момант часу ён можа жадаць толькі нешта адно вызначанае і нічога іншага, акрамя гэтага».
Свабода волі як прагматычна карысная канцэпцыя
Погляды Уільяма Джэймса былі амбівалентнымі: хоць ён верыў у свабоду волі на этычных падставах, ён не лічыў, што для гэтага ёсць якія-небудзь навуковыя перадумовы, і яго асабістыя разважанні яе таксама не падтрымлівалі. Больш за тое, ён не лічыў, што індэтэрмінізм чалавечых учынкаў неабходны для маральнай адказнасці. Дэтэрмінізм, на яго думку, падрывае меліярызм — ідэю аб тым, што прагрэс рэальны і можа прынесці паляпшэнне ў гэты свет.
Фізіка
У ранніх навуковых ідэях часта прадстаўлялі сусвет дэтэрмінаваным — да прыкладу, так лічылі Дэмакрыт і Лакаята — і некаторыя мысляры сцвярджалі, што наяўнасць дастатковай інфармацыі дазволіць ім прадказваць будучыя падзеі з абсалютнай дакладнасцю. Аднак сучасная навука з'яўляецца камбінацыяй дэтэрміністычных і стахастычных тэорый. Квантавая механіка прадказвае падзеі толькі ў імавернасных тэрмінах, ставячы пад сумнеў, ці з'яўляецца сусвет дэтэрмінаваным. Сучасныя тэорыі не могуць вырашыць пытанне, ці праўдзівы дэтэрмінізм, не з'яўляюцца тэорыяй усяго і маюць мноства інтэрпрэтацый.
З пункту гледжання фізікалізму мяркуецца, што законы квантавай механікі прадастаўляюць поўнае імавернаснае апісанне руху часціц, па-за залежнасці ад таго, ці існуе свабода волі. Падобныя ідэі апісвае фізік Стывен Хокінг у кнізе 2010 года «Вышэйшая задума». На думку Хокінга, малекулярныя асновы біялогіі паказваюць на тое, што людзі з'яўляюцца свайго роду складанымі біялагічнымі машынамі, і хоць на практыцы нашы паводзіны немагчыма ў дакладнасці прадказаць, свабода волі ўсяго толькі ілюзія. Іншымі словамі, Хокінга лічыць, што свабода волі можа існаваць толькі ў кампатыбілісцкай інтэрпрэтацыі.
Генетыка
Біёлагі часта разглядаюць пытанні, звязаныя са свабодай волі. Адной з найбольш напружанай дыскусій з'яўляецца сацыягенетызм або біягенетызм, сутнасць якога заключаецца ў адноснай важнасці ўплыву генетыкі і біялогіі ў адносінах да культуры і асяроддзі на развіццё і паводзіны чалавека. Многія даследчыкі лічаць, што многія аспекты паводзін чалавека могуць быць растлумачаны пры дапамозе генаў, эвалюцыйнай гісторыі і мозгу чалавека. Такі пункт гледжання выклікае неспакой, што ў такой сітуацыі людзі не могуць несці адказнасць за свае паводзіны. Стывен Пінкер лічыць, што боязь дэтэрмінізму ў пытаннях генетыкі і эвалюцыі з'яўляецца памылкай, і не варта блытаць тлумачэнні з апраўданнем. Для адказнасці не патрабуецца, каб паводзіны былі беспадстаўнымі, да таго часу, пакуль яны рэагуюць на хвалу і пакаранне. Больш за тое, не зусім відавочна, што ўплыў асяроддзя нясе меншую пагрозу свабодзе волі, чым генетыка.
Неўралогія і псіхіятрыя
Вядома некалькі расстройстваў, звязаных з працай мозгу, пры якіх дзеянні не знаходзяцца цалкам пад кантролем суб'екта. Хоць самі па сабе такія засмучэнні не абвяргаюць існаванне свабоды волі, вывучэнне такіх станаў можа дапамагчы ў распрацоўцы мадэляў і разуменні таго, як мозг стварае падобныя адчуванні.
Адным з важных дыягнастычных сімптомаў шызафрэніі з'яўляецца ілюзія знаходжання пад кантролем вонкавага ўздзеяння. Людзі, які пакутуюць ад шызафрэніі, часам апісваюць свае адчуванні, як калі б пэўныя вырабляныя імі дзеянні не былі імі ініцыяваныя ці не знаходзіліся пад іх кантролем. Такія адчуванні часам параўноўваюць са станам робата, які знаходзіцца пад чыім-то кантролем. Хоць механізмы шызафрэніі на дадзены момант малавядомыя, існуе гіпотэза, што галюцынацыі і ілюзія кантролю з'яўляюцца з прычыны няправільнай працы сістэм мозгу, якія адказваюць за зверку рухальных каманд і сігналаў, што атрымліваюцца ад цела.
Дэтэрмінізм і эмерджэнтныя паводзіны
У некаторых філосафаў кагнітыўных навук і эвалюцыйнай псіхалогіі мяркуецца, што свабоды волі не існуе. Пры гэтым ствараецца ілюзія свабоды волі з прычыны неабходнасці стварэння складаных паводзін пры ўзаемадзеянні канчатковага набору правілаў і параметраў. Такім чынам, адчуванне свабоды волі ўзнікае з прычыны непрадказальнасці паводзін, якія атрымліваюцца з дэтэрміністычных працэсаў, пры гэтым мяркуецца, што свабода волі як сутнасць не існуе. З гэтага пункту гледжання, нават калі паводзіны і могуць быць пралічаныя загадзя, самым простым спосабам заўсёды будзе з'яўляцца назіранне за вынікамі вылічэнняў мозгу.
Прыкладам могуць служыць некаторыя гульні, у якіх ёсць набор жорсткіх правілаў, а ўся інфармацыя адкрыта любому гульцу і ніякіх выпадковых падзей у гульні не адбываецца. Тым не менш, стратэгія такіх гульняў як шахматы і, у асаблівасці, го, нягледзячы на ​​просты набор вызначаных правіл, можа мець велізарны набор непрадказальных хадоў. Па аналогіі мяркуюць, што адчуванне свабоды волі ўзнікае пры ўзаемадзеянні канчатковага набору правіл і параметраў, генерыруючых бясконцыя і непрадказальныя паводзіны. Але калі б існаваў спосаб ўлічыць і разлічыць ўсе падзеі, то ўяўныя непрадказальныя паводзіны сталі б прадказальнымі.
Свабода волі ў тэалогіі
Часта лічаць, што тэалагічная дактрына аб чароўным усёведанні супярэчыць свабодзе волі. Паколькі калі Бог ведае ўсё, што адбудзецца, аж да любога магчымага выбару, то такі выбар наўрад ці можна назваць свабодным. Калі Бог валодае пазачасавым веданнем аб выбары кожнага чалавека, то здаецца гэта павінна абмяжоўваць свабоду. Гэтую праблему звязваюць з праблемай марской бітвы, апісанай Арыстоцелем: заўтра можа альбо адбыцца бітва, альбо не адбыцца. Калі яна адбудзецца, то, магчыма, гэта было сапраўдным ўжо ўчора. Тады тое, што бітва адбудзецца, з'яўляецца неабходным. Калі ж яна не адбудзецца, то па такой жа логіцы з'яўляецца неабходным, што яна не адбудзецца. Такім чынам будучыня, якой бы яна ні была, цалкам наканаваная папярэднімі ісцінамі.
Аднак некаторыя філосафы прытрымліваюцца Уільяма Окамы, лічачы, што неабходнасць і магчымасць вызначаныя ў адносінах да пэўных часовых рамак і дадзенай матрыцы эмпірычных абставін, і тады тое, што можа здавацца магчымым назіральніку, можа з'яўляцца неабходным для таго, хто ўсё ведае. Некаторыя філосафы прытрымліваюцца Філона, які лічыў, што свабода волі з'яўляецца асаблівасцю чалавечай душы і, такім чынам, адсутнічае ў іншых жывёл.
Філосаф Сёрэн К'еркегор сцвярджаў, што боская ўсемагутнасць не можа ісці ў разрыў з чароўнай велікадушнасцю. І, як праўдзіва ўсёведаючая і цнатлівая істота, Бог мог стварыць істот з поўнай свабодай ад Бога. Больш за тое, Бог мог зрабіць так, паколькі самае лепшае, што можа даць Бог — гэта ўзнагародзіць свабодай.
Свабода волі ў будызме
У пачатку XX стагоддзя вядомы будолаг Ф. І. Шчарбацкой лічыў, што ў будызме не прызнаецца свабода волі якой-небудзь асобы або душы з прычыны таго, што згодна з анатмавадай{sfn|Торчинов|2002|с=17}} або фундаментальнай будыйскай дактрынай пра «не душу» будызм адмаўляе існаванне самой душы ці асобы. Будызм, адзначаў Шчарбацкой, разглядае жыццё як безасабовы ўсеагульны працэс, які развіваецца ў адпаведнасці з законам прычыны і следства (законам кармы). У той жа час санскрытолаг Р. Пішель лічыў, што Буда быў прыхільнікам існавання свабоды волі і паказваў на яе існаванне наступнымі словамі: «Я вучу, што ёсць дзеянне, справа, воля».
Такім чынам, паказвае Лысенка, свабода выбару з’яўляецца «аб’ектыўнай» падзеяй, якая з’яўляецца з прычыны дзеянні іншых знешніх і ўнутраных падзей, якія, у сваю чаргу, не аддзеленыя адзін ад аднаго, а з’яўляюцца «адзінствам многіх дхармічных ліній».
Вера ў свабоду волі
Праводзілася некалькі даследаванняў, у якіх спрабавалі высветліць, ці прытрымліваюцца людзі інкампатыбілісцкіх поглядаў на свабоду волі. Эдзі Наміяс выявіў, што інкампатыбілізм не з’яўляецца інтуітыўным і дэтэрмінізм не адмяняе маральную адказнасць. Эдвард Коклі прыйшоў да высновы, што інкампатыбілізм інтуітыўны і дэтэрмінізм ўсё ж такі адмяняе адказнасць. Іншыя даследчыкі выказалі дапушчэнне, што погляды на інкампатыбілізм шмат у чым залежаць ад абставін, наколькі той ці іншы ўчынак выклікае эмацыйны водгук. Яны прыйшлі да высновы, што свабода волі з’яўляецца ўніверсальнай канцэпцыяй, і што большасць удзельнікаў даследавання лічаць, што (a) сусвет недэтэрміністычны і (b) маральная адказнасць не сумяшчальная з дэтэрмінізмам.
Некаторыя даследаванні паказваюць на тое, што вера людзей у свабоду волі супярэчлівая. Эмілі Пронін і Мэцью Куглер прыйшлі да высновы, што людзі вераць у тое, што валодаюць большай свабодай волі, чым іншыя.
Даследнікі таксама высветлілі, што людзі разглядаюць дзеянні больш свабоднымі, калі чалавек супрацьстаіць знешнім сілам, плануе, або здзяйсняе выпадковыя дзеянні. Цікава, што «выпадковыя» дзеянні могуць быць немагчымыя. Калі ўдзельнікаў прасілі выконваць задачы ў выпадковай манеры (да прыкладу, генераванне выпадковых лікаў), іх паводзіны выяўляла мноства шаблонаў.
Ідальга (штат)
Ідальга (Estado Libre y Soberano de Hidalgo) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 20,846 км². Насельніцтва складае 2,665,018 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр - горад Пачука-дэ-Сота.
Назоўнік
Назо́ўнік — знамянальная (самастойная) часціна мовы, якая характарызуецца граматычным значэннем прадметнасці. Мае граматычныя катэгорыі роду, ліку, склону.
Паводле значэння падзяляюцца на агульныя («горад», «паэт») і ўласныя («Васіль», «Свіцязь»), адушаўлёныя («чалавек», «мыш») і неадушаўлёныя («вецер», «мора»), асабовыя («мужчына», «патрыёт») і неасабовыя («неба», «алень»), канкрэтныя («стол», «год») і абстрактныя («воля», «слава»), зборныя («моладзь», «крылле»), рэчыўныя («лён», «хлеб»).
Значэнне прадметнасці могуць набываць іншыя самастойныя і службовыя часціны мовы (гл. субстантывацыя).
Назоўнік мае: род — мужчынскі («горад»), жаночы («вёска»), ніякі («сяло»); лік — адзіночны і множны («сад — сады»); склон — назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны.
У беларускай мове бываюць назоўнікі агульнага роду («сірата»), назоўнікі, якія ўжываюцца толькі ў адзіночным («трысцё») або множным ліках («нетры»); у дыялектах захаваліся рэшткі парнага ліку («дзве вярбе», «дзве вядрэ») і клічнай формы («браце», «сынку»). Паводле склонавых форм падзяляюцца на 3 тыпы скланення. Нешматлікія назоўнікі рознаскланяльныя («імя», «дзіця») і нязменныя («таксі», «калібры»).
Утвараюцца афіксальным (суфіксальным: «касец», «паляшук»; прэфіксальным: «прыгарад», «нядоля»; прэфіксальна-суфіксальным: «падпечак», «пралеска»); бязафіксным («кліч», «сон») спосабамі, асноваскладаннем («крыгаход», «вадаспад»), абрэвіяцыяй («калгас», «БДУ») і інш.
Могуць уступаць у сэнсава-сінтаксічныя сувязі з іншымі словамі ў сказе і ўтвараць адпаведныя тыпы словазлучэнняў. У сказе найчасцей выконваюць ролю дзейніка, дапаўнення ці прыдатка, радзей — выказніка, акалічнасці, азначэння.
Рудзевічы (Пастаўскі раён)
Ру́дзевічы (, Рудевичи) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства
Крапкакор
Крапкакор (kroppkakor, мн.л. ад kroppkaka) — традыцыйная шведская страва, бульбяныя пельмені з начынкай з цыбулі і свініны або бекона. Асноўныя складнікі крапкакору: бульба, пшанічная мука, цыбуля, соль і фарш або свініна. Крапкакор у асноўным ядуць ў паўднёвых шведскіх рэгіёнах — Эландзе, Смоландзе, Готландзе і Блекінгэ.
Крапкакор ставіцца на стол са сметанковым маслам, смятанай і бруснічным соусам.
Гісторыя
Першапачаткова крапкакор гатаваўся з адваранай галавы рыбы, якую фаршыравалі. У лене Кальмар і правінцыі Блекінгэ крапкакор ужо ў 18 стагоддзя лічыўся мясцовай славутасцю. У той час яны рабіліся з пшанічнай або ячневай мукі, а начынка — з кубікаў шпіка або рыбы. Пасля таго, як у Швецыі ў сярэдзіне 19 стагоддзя пачалі вырошчваць бульбу, крапкакор гатуюць з варанай і/або сырой таркаванай бульбы.
Крамец
Краме́ц (, Кремец) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.
Quercus ithaburensis
Quercus ithaburensis — лістападнае дрэва, від сямейства букавых.
Батанічнае апісанне
Quercus ithaburensis невялікае ці сярэдняе паўвечназялёнае лістападнае дрэва, якое расце да вышыні ў 15 метраў, з круглявай кронай і часта з вузлаватым ствалом і галінамі. Лісце 4-9 см у даўжыню і 2-5 см у шырыню, авальнай формы, з 7 па 10 пар. Яно цёмна-зялёнае, глянцавае зверху і шэрае лямцавае знізу.
Арэал
Расце ў Паўднёва-Усходняй Еўропе, паўднёва-Усходняй Італіі, паўднёвай Албаніі і Грэцыі , і ў паўднёва-заходняй Азіі, ад Турцыі на поўдзень праз Ліван, Ізраіль, Сірыю , і суседнюю Іарданію , дзе з’яўляецца нацыянальным дрэвам.
Сінонімы
Сінаніміка віду ўключае наступныя назвы :
Ігар Сяргеевіч Засімовіч
Ігар Сяргеевіч Засімовіч (нар., г. Мінск) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Скончыў у 1986 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1994 годзе — Беларускую акадэмію мастацтваў. У 1994 г. стажыраваўся ў Бад-Гандэрсгайме (Германія).
3 1989 года ўдзельнік мастацкіх выставак. У 1996 г. — камісар пленэру па скульптуры «Размова з камянямі» (Мінск). У 2006 г. — камісар пленэру па гарадской скульптуры ў камені «Мінск-2006».
Член Беларускага саюза мастакоў з 1995 года, член Беларускага саюза дызайнераў з 2006 года.
Жыве і працуе ў Мінску.
Творчасць
Працуе ў манументальна-дэкаратыўнай, станковай і паркавай скульптуры. Матэрыял — камень, бронза, граніт.
Творы знаходзяцца ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, Траццякоўскай галерэі (Масква), у прыватных калекцыях Беларусі і за яе межамі.
Рэгул
Рэгул, α Льва — зорка ў сузор'і Льва. Бачная зорная велічыня 1,4. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 10 гадз. 8 мін. 22 сек.; схіленне 11°58´2´´. Спектральны клас B7 V. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 85 светлавых гадоў.
Палявы грыбок
Палявы грыбок — шматзначны тэрмін.
Лізавета Вольман
Лізавета (Элізабэт) Вольман (1888—1943) — французская вучоная-біёлаг яўрэйскага паходжання, якая памерла падчас дэпартацыі ў Асвенцім.
Біяграфія
Лізавета Мікеліс нарадзілася 15 жніўня 1888 года ў яўрэйскай сям’ю ў Мінску.
Яна вывучала фізіку ва ўніверсітэце Льежа, затым пераехала ў Парыж, дзе ў 1909 годзе выйшла замуж за Яўгена Вольмана, які таксама быў уражэнцам Мінска.
Яе арыштавалі 4 снежня 1943 года ў сямейным доме па вуліцы ў 15 акрузе Парыжа і дэпартавана са сваім мужам Яўгенам Вольманам у Асвенцім. Яны выехалі з і забітыя па прыбыцці ў Асвенцім.
Яе сын,, стаў прафесарам і намеснікам дырэктара (1966-85) Пастэраўскага інстытута.
Кар’ера
Яна супрацоўнічала на добраахвотнай аснове ў Інстытуце Пастэра, спачатку ў лабараторыі (1910—1920), затым у навуковай працы Яўгена Вольмана (1915, 1923—1943).
NGC 539
NGC 539 (іншыя абазначэнні — NGC 563, ESO 542-10, MCG −3-4-63, NPM1G −18.0062, PGC 5269) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 539, NGC 563.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Colocasia esculenta
Colocasia esculenta — шматгадовая расліна сямейства ароідныя. У розных мовах мае розныя назвы, але найбольш распаўсюджаная та́ра (taro, відавочна, паходзіць з мовы маары).
Гісторыя
Colocasia esculenta паходзіць з вільготных краін Паўднёва-Усходняй Азіі. Лічыцца адной з першых свойскіх раслін. Некаторыя даследчыкі сцвярджаюць, што яе вырошчвалі каля чалавечага жытла ўжо 10 тыс. гадоў таму, і першыя знойдзеныя археолагамі тэрасіраваныя палі лепей падыходзілі для тара, чым для рысу. У глыбокай старажытнасці з Паўднёва-Усходняй Азіі гэта расліна была завезена ў Індыю і Акіянію, пазней — у Афрыку і Паўднёвы Кітай, адкуль трапіла ў Японію. Зараз шырока вырошчваецца, а таксама сустракаецца у здзічэлым відзе ва ўсіх трапічных краінах.
Знешні выгляд
Тара — травяністая расліна. Лісце ўтварае разетку, мае доўгія хвосцікі — да 140 см. Сэрца- і стрэлкападобныя ліставыя пласціны даўжынёй 80-100 см і шырынёй да 50 см. Агульная колькасць лістоў на расліне за адну вегетацыю — да 20, але адначасова на расліне іх можна ўбачыць не болей за 5 — 7. У сярэднім 1 ліст жыве 30 — 45 дзён.
Каранёвая сістэма махрыстая, шырока разгалінаваная. Сцябло развіваецца ў выглядзе падземнага патоўшчанага клубня дыяметрам 6 — 8 см з вялікай колькасцю адлучын у выглядзе малых цыбулін. Пад час росту частка адлучын фарміруецца ў дадатковыя крыху меншыя па памерах клубні.
Кветаносныя парасткі ўтвараюцца толькі ў выніку шматгадовага цыкла развіцця. У выніку паспяховага красавання і апыляння развіваецца маленькая чырвоная ягада з недаразвітым насеннем. Таму часцей размножваецца клубнямі.
Арлея (возера)
Назва
Назва Арлея балцкага паходжання.
Найбліжэйшы адпаведнік — назва верхнедняпроўскай ракі Арлея (на ўсходзе ад смаленскага Кардымава). Тую ж форму адпачатна мела назва возера Арлейка (на поўначы ад Віцебска).
Colocasia esculenta
Знешні выгляд
Тара аддае перавагу нейтральным, вельмі вільготным глебам. Добра пераносіць доўгае затапленне. Сярэдні вегетацыйны перыяд складае 8 — 15 месяцаў у залежнасці ад сорту.
Арлея (возера)
Назва
Той жа балцкі гідранімічны корань Arl- у назвах ракі Орлік на Верхнім Павоччы (ад яе назва горада Арол), прускага возера Arle.
Далей да гідранімічнага кораня Ar-, які ў назвах Арэса, Аражня (у басейне Пцічы). Ад балцкага *ar-, індаеўрапейскага *ar-, *er- / *or- са значэннем «рухацца».
У назве Арлея балцкі гідранімічны пашыральнік -ej-, як у падняпроўскіх балцкіх гідронімах *Vedēja, *Rupēja, літоўскіх Asveja, Roveja , у назве возера Асвея. Блізкія яму пашыральнікі -ij-, -uj- у водных назвах тыпу Ілія, Бабруя.
Colocasia esculenta
Выкарыстанне і пераапрацоўка
У ежу ўжываюць клубні, якія ўтрымоўваюць каля 30 % дробнага якаснага крухмалу. Ва ўмовах тропікаў клубні могуць захоўвацца ў невялікіх кучах пад падстрэшкамі на працягу 1 — 1,5 месяца. Але далейшае захоўванне магчыма толькі ў спецыяльных сховішчах з тэмпературай не болей 10° С.
Арлея (возера)
Назва
Значэнне назвы Арлея звязанае з рухам вады праз гэтае возера — яно праточнае, у яго ўцякаюць ручаі і з яго выцякае рэчка Дражбітка.
Colocasia esculenta
Выкарыстанне і пераапрацоўка
У сырых клубнях маюцца рэчывы, якія раздражняюць слізістую абалонку рота. Таму іх ужыванне магчыма толькі пасля пераапрацоўкі — звычайна пасля варэння або падсмажвання. На ўсходзе Мадагаскара сырыя клубні дзяруць, а атрыманую массу доўгі час вымочваюць у салёнай марской вадзе, потым сушаць. Атрыманая такім чынам мука выкарыстоўваецца пры выпяканні хлеба.
Арлея (возера)
Назва
Паблізу Арлеі — азёры з балцкімі назвамі Жодзень, Восмата, Обаль (праз яго цячэ рака Обаль), Обалінец (на пэўным аддаленні ад ракі Обаль).
Водаапісанне
Плошча паверхні возера 0,65 км². Даўжыня 2,33 км, найбольшая шырыня 0,43 км. Найбольшая глыбіня 2,7 м, сярэдняя 1,9 м.
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Вышыня схілаў да 2 метраў. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, сплавінныя на захадзе. Дно плоскае, выслана сапрапелем. Да глыбіні 1,5 м слаба зарастае. Возера эўтрофнае. У возера ўпадаюць 3 ручаі, у тым ліку Трэшчалі з возера Грыбна, і выцякае рака Дражбітка, злучаючая Арлею з возерам Болныра.
Colocasia esculenta
Выкарыстанне і пераапрацоўка
З пераапрацаваных клубняў здабываюць спірт, крухмал, робяць корм для жывёлы.
Арлея (возера)
Водаапісанне
Каля паўночна-ўсходняга берага вёска Арлея.
Панара
Пана́ра (, Понара) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Аўстрыйская акадэмія навук
Аўстрыйская акадэмія навук (Österreichische Akademie der Wissenschaften) — нацыянальная навуковая арганізацыя Аўстрыі.
У 1713 годзе Готфрыд Лейбніц натхнёны Лонданскім каралеўскім таварыствам і Французскай акадэміяй, прапанаваў стварыць падобную арганізацыю. Але толькі 14 мая 1847 года ў Вене была адкрыта Імператарская акадэмія навук. У 1918 годзе яна пераназвана ў Акадэмію навук, а ў 1947 годзе ў Аўстрыйскую акадэмію навук.
IC 294
IC 294 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Купена
Купе́на, або Саламонава пячатка (Polygonátum) — род кветкавых раслін сямейства. Відаў (па розных падліках) ад 30 да 50.
Падвішняк (значэнні)
Падвішняк — шматзначны тэрмін
Купена
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя травяністыя расліны з тоўстым мясістым карэнішчам, на якім застаюцца круглыя ўціснутыя сляды леташніх парасткаў («пячаткі»), Лісце падоўжана-эліптычнае. Кветкі зеленавата-белыя, часам ружовыя, на звіслых кветаножках, адзіночныя ці ў гронках у пазухах лісця. Плод — ягада.
Вольман
Вольман — прозвішча.
Купена
Распаўсюджанне і экалогія
Пашырана ва ўмераным і субтрапічным паясах Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі 2 віды: (народныя назвы: зязюліны ручнікі, пупнік, грыжнік) і. Трапляецца ў хваёвых, мяшаных лясах, сярод хмызняку.
Значэнне і выкарыстанне
Лекавыя, дэкаратыўныя расліны.
Краснаармейскае (Самарская вобласць)
Краснаармейскае (Красноармейское) — сяло ў Самарскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснаармейскага раёна. Таксама з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сельскага паселішча Краснаармейскае. Размешчана ў месцы зліцця рэк Вялікая Вязоўка і Малая Вязоўка, за 53 км на поўдзень ад Самары і за 35 км на паўднёвы ўсход ад Чапаеўска. Праз сяло праходзіць аўтадарога Самара — Пястраўка, у сяле ад яе адыходзяць дарогі да пасёлка Кіраўскі і да Ябланавага Аўрага. Насельніцтва — 4615 чалавек (2021).
Клешава
Кле́шава (, Клешево) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавета.
Баравуха (станцыя)
Бараву́ха (, Баравуха, нарматыўная назва — )  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў гарадскім пасёлку Баравуха; на лініі Полацк — Бігосава, паміж станцыяй Рапнянская і станцыяй Адамова.
Гісторыя
Падчас Першай сусветнай вайны ў 1916 годзе на станцыі пэўны час працаваў старшым рабочым у дарожна-будаўнічым атрадзе Варшаўскай акругі шляхоў зносін класік беларускай літарартуры, будучы народны паэт Беларусі Янка Купала. У памяць аб гэтым на фасадзе станцыйнага будынка ўсталявана мемарыяльная дошка.
У верасні 1951 года быў пабудаваны новы вакзал, які быў абсталяваны залай чакання для пасажыраў, пакой для маці і дзіцяці, а таксама службовыя памяшканні.
Кампечэ
Кампечэ (Estado Libre y Soberano de Campeche) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 57,924 км². Насельніцтва складае 822,441 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сан-Франсіска-дэ-Кампечэ.
Кастусь Глінскі
Кастусь Глінскі ( — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.
Біяграфія
Увосень 1939 г. арыштаваны савецкай уладай і прысуджаны да 8 гадоў лагераў. Па іншых звестках — арыштаваны 19 мая 1940 г. і асуджаны 29 лістапада 1940 г. як «сацыяльна-небяспечны элемент», а да арышту працаваў настаўнікам. У зняволенні знаходзіўся ў Анеглагу ў Архангельскай вобласці.
Ад кастрычніка 1941 г. служыў у Арміі Андэрса, працаваў пры вайсковым трыбунале. У 1946 г. разам з Другім Польскім Корпусам прыбыў у Вялікабрытанію. Ад 20 жніўня 1947 г. быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, аднак у выніку расколу пакінуў арганізацыю. Быў сябрам Беларускага вызвольнага руху, а потым — кіраўніком Лонданскага аддзела Беларускага вызвольнага фронту і ад 1969 г. ганаровым сябрам Галоўнага Штабу гэтай арганізацыі. У 1974 г. стаў старшынём Дэлегатуры БЦР у Вялікабрытаніі. Адначасова выконваў абавязкі старшыні філіі Антыбальшавіцкага блоку народаў у Вялікабрытаніі. Удзельнік разнастайных міжнародных форумаў. У 1979—1981 гг. выдаваў часопіс «Званіца». Аўтар англамоўнай брашуры, прысвечанай Беларусі і яе гісторыі («Byelorussia». 1982).
Памёр 14 чэрвеня 1987 г. у Лондане. Пахаваны пры касцёле Андрэя Баболі.
Гародна
Назву Гаро́дна маюць:
Беларусь
Віцебская вобласць: Гродзенская вобласць:
Старая пінакатэка
«Старая пінакатэка» (Alte Pinakothek) — карцінная галерэя ў Мюнхене. У ёй прадстаўлены творы майстроў Сярэднявечча да сярэдзіны XVIII стагоддзя. Насупраць Старой Пінакатэкі знаходзіцца Новая пінакатэка з творамі мастакоў XIX — пачатку XX стагоддзяў. У трэцяй пінакатэцы Мюнхена — Пінакатэцы сучаснасці — прадстаўлена мастацтва XX і XXI стагоддзяў.
Гісторыя
Гісторыя баварскай калекцыі, якая атрымала пазней грэчаскую назву «пінакатэка», пачынаецца з карцін на гістарычныя тэмы, якія Вільгельм IV замовіў у нямецкіх майстроў таго часу: А. Альтдорфера, Х. Буркмайра, Бехама, М. Фезелена, Броя і інш. Выкананая Альтдорферам у 1529 г. «Бітва Аляксандра» (Alexanderschlacht) лічыцца адным з першых шэдэўраў, якія трапілі ў знакаміты мюнхенскі збор. У Максіміліяна I Вільгельм IV набыў, сярод іншых, працы Альбрэхта Дзюрэра. Яго ўнук Максіміліян II (штатгальтар Іспанскіх Нідэрландаў) набыў шматлікія працы галандскіх і фламандскіх майстроў. З аб’яднаннем Баварыі і Пфальца ў зборы Старой Пінакатэкі ўвайшлі творы з галерэй Мангейма, Дзюсельдорфа і Цвайбрукена, якія схавалі ад французскіх войскаў.
Кароль Баварыі Людвіг I таксама набыў шматлікія мастацкія творы. Усе гэтыя працы знаходзіліся ў шматлікіх палацах і былі недаступныя для наведвання. Людвіг I не толькі сістэматызаваў сваю збіральніцкай дзейнасць, але таксама, лічачы сваім абавязкам далучыць да мастацтва народныя масы, даручыў архітэктару Леа фон Кленцэ будаўніцтва музея. Музей быў закладзены ў 1826 годзе, а ў 1836 годзе будаўніцтва было завершана. Падчас Другой сусветнай вайны Старая пінакатэка моцна пацярпела і была адноўленая ў 1952—1957 гадах.
Allium oreophiloides
Allium oreophiloides — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Афганістане, Кыргызстане і Таджыкістане.
Апісанне
Цыбуліна адна (рэдка іх дзве), шарападобная, 0.8-1.5 см таўшчынёй; вонкавыя абалонкі шэрыя. Сцябло 3-10 см вышынёй, гладкае або шурпатае. Лісткоў 2, ніткападобныя, жалабковыя.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Афганістане, Кыргызстане і Таджыкістане.
Гарадная (Столінскі раён)
Гарадна́я (, Городная) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, на возеры Гародна. Адміністрацыйны цэнтр Гараднянскага сельсавета. Насельніцтва 1587 чал. (1993).
Геаграфія
Знаходзіцца за 28 км на захад ад Століна, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Гарынь.
За 3 км на поўнач—паўночны захад ад вёскі вядома Гараднянскае радовішча пяскоў, 3,5 км на захад — радовішча глін, паклады неагенавага ўзросту. Гліны распрацоўваюцца Гарынскім камбінатам будаўнічых матэрыялаў.
Гісторыя
Першы пісьмовы ўспамін пра Гарадную датуецца 1448 годам. Ад часоў заснавання мясцовасць набыла вядомасць цэнтру традыцыйнай ганчарнай вытворчасці. У 1527 годзе крымскія татары спалілі паселішча, частку жыхароў узялі ў няволю.
Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Гарадная ўвайшла ў склад Пінскага павета Берасцейскага ваяводства. У 1579 або 1670 годзе мястэчка атрымала Магдэбургскае права. З гэтага часу яно карысталася ўласным гербам «у срэбным полі лось з залатымі рагамі», пацверджаным 17 сакавіка 1792 года.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Гарадная апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, спярша ў Лунінецкім павеце, а з 1 студзеня 1923 года — у Столінскім павеце Палескага ваяводства. У 1924 і 1925 гадах сюды перасялілася каля 200 радзінаў з Галіччыны. Перасяленцы стварылі асобнае паселішча хутарскога тыпу (мела назву «Калонія») і адрадзілі грэка-каталіцкую парафію. Неўзабаве ім перадалі будынак драўлянай царквы, першае набажэнства ў якім адбылося 5 студзеня 1928 года.
У 1939 годзе Гарадная ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года зрабілася цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі.
Перад вайной у вёсцы жыло 1820 чалавек у 405 дварах.
У 1942 годзе гітлераўцамі было спалена 58 дамоў, забіта 232 чалавекі.
Станам на 1970 год тут было 470 двароў, на 1993 год — 522 двары.
Мерапрыемствы
З 2008 года ў Гарадной арганізуюць міжнародныя пленэры ганчароў. Кожныя два гады ў вёсцы збіраюцца майстры з розных краін свету.
Аляксандр Шыманоўскі
Аляксандр Шыманоўскі:
Гладун (значэнні)
Гладун — шматзначны тэрмін
Рылькі
Ры́лькі (, Рыльки) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Peripatopsidae
Peripatopsidae — адно з двух сучасных сямействаў аніхафораў.
Апісанне
У Peripatopsidae назіраюцца адносна многія характарыстыкі, якія ўспрымаюцца як арыгінальныя або «прымітыўны» па адносінах да Peripatidae. Яны маюць ад 13 да 25 пар ног, за спіной або паміж апошнімі з якіх знаходзіцца генітальная адтуліна (ганапор). У сямействе прысутнічаюць яйцакладныя і яйцажывародныя, а таксама па-сапраўднаму жывародныя віды.
Арэал
Размеркаванне Peripatopsidae з’яўляецца цыркумаўстральным ; у прыватнасці, яны насяляюць у Аўстраліі, Паўднёвай Афрыцы і Чылі.
Адара
Адара, ε Вялікага Пса — зорка ў сузор'і Вялікага Пса. Бачная зорная велічыня 1,5. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 6 гадз.58 хвіл.38 сек.; схіленне -28°58´20´´. Спектральны клас B2 II. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 490 светлавых гадоў.
Рэнга
Рэнга — форма ланцужковага вершаскладання, узнікла ў Японіі ў Сярэднявеччы. У стварэнні рэнгі ўдзел прымае не адзін паэт, а некалькі.
Складаецца з чаргавання танка, што таксама ўзніклі ў Сярэднявеччы. Танка можа аб’ядноўвацца ў твор да 100 строф, верхнія слупкі (хоку) маюць 5:7:5 складоў, ніжнія слупкі (мацуку) маюць 7:7 складоў. Пазней з хоку вылучыўся самастойны жанр паэзіі хайку.
Віктар Міхайлавіч Мінко
Віктар Міхайлавіч Мінко (нар., г. Смаргонь) — беларускі скульптар.
Біяграфія
У 1980—1986 гадах вучыўся ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве. У 1986—1988 гадах служыў у шэрагах УС СССР. У 1990—1996 гадах вучыўся ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (выкладчыкі Аляксандр Міхайлавіч Фінскі, Уладзімір Іванавіч Слабодчыкаў). Удзельнік рэспубліканскіх і міжнародных выставак і пленэраў з 1995 года.
У 1996 годзе атрымаў Грант Фонду Сораса.
Член Беларускага саюза мастакоў з 2008 года.
Творчасць
Працуе ў стылі сюррэалізму. Працуе ў манументальнай і станковай скульптуры, станковай графікі. Матэрыял — бронза, граніт.
Сярод твораў: скульптуры «Новая прычоска», «Метамарфозы», «Імператар», «Пан», «Марскі канёк» (усе Мінск).
Стваральнік сімвалаў першай музычнай радыёпрэміі «Залатое вуха» (2005), прыза БНФ — «Пагоня» (2007), «Залатое сэрца» (2008) — прыз дабрачыннага фонду Ларысы Грыбалёвай, «Залатая машынка» — прыз міжнароднага Кіеўскага фестывалю татуіроўкі.
Творы знаходзяцца ў галерэях і прыватных калекцыях.