cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іван Аляксеевіч Бунін
Жыццё
Бунін стварае свае лепшыя рэчы: «Міціна каханне» (1924), «Сонечны ўдар» (1925), «Справа карнета Елагіна» (1925) і, нарэшце, «Жыццё Арсеньева» (1927—1929, 1933). Гэтыя творы сталі новым словам і ў бунінскай творчасці, і ў рускай літаратуры ў цэлым. А па словах К. Г. Паўстоўскага, «Жыццё Арсеньева» — гэты не толькі вяршынны твор рускай літаратуры, але і «адна з найвыдатнейшых з’яў сусветнай літаратуры». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры у 1933 годзе.
Памёр у сне ў дзве гадзіны ночы з 7 на 8 лістапада 1953 года ў Парыжы. Пахаваны на могілках Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа.
У 1929—1954 творы Буніна ў СССР не выдаваліся. З 1955 года — найбольш выдаваемы ў СССР пісьменнік «першай хвалі» (некалькі зборнікаў твораў, мноства аднатомнікаў). Некаторыя творы («Акаянныя дні» і інш.) у СССР надрукаваныя толькі ў перабудову.
Беларускія пераклады
У студзені 2010 года ў выдавецтве Ігара Логвінава выйшла буйное 486-старонкавае выданне твораў расійскага класіка ў перакладзе Андрэя Каляды. Кнігу склалі 75 апавяданняў, 3 аповесці, раман «Жыццё Арсеньева», а таксама «Аўтабіяграфічная нататка», «З інтэрв’ю», "Прамова на юбілеі газеты «Русские ведомости», «Як я пішу», «Нобелеўскія дні», «З запісаў».
Пераклады твораў Івана Буніна таксама друкаваліся ў серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» (Мінск: Маст. літ., 1992). Сярод перакладчыкаў вершаў Буніна — Рыгор Бярозкін, Пётр Макарэвіч, Рыгор Сітніца.
Генры Пелхам
Генры Пелхам (Henry Pelham,  — ) — 3-і прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і палітыка Томаса Пелхама, члена Палаты абшчын, а пасля Палаты лордаў, 1-га барона Пелхама. У 1717 годзе ён быў абраны ў Парламент ад горада Сіфард у Сасексе. З 1724 годзе Пелхам уваходзіў ва ўрад Роберта Уолпала (партыя вігаў) да яго адстаўкі ў 1742 годзе. Дзякуючы кааліцыі партый Пелхам у 1743 годзе быў абраны прэм’ер-міністрам, Першым лордам Казначэйства і канцлерам Казначэйства. Першы год рэальная ўлада належала дзяржаўнаму сакратару Джону Картэрэту, пазней важную ролю ў дзейнасці ўрада Пелхама граў яго старэйшы брат Томас Пелхам-Холс, 1-й герцаг Ньюкасл. У перыяд праўлення Пелхама Вялікабрытанія ўдзельнічала ў некалькіх войнах, у тым ліку вайне за аўстрыйскую спадчыну і некалькіх канфліктах у калоніях. Важнай падзеяй стала змена календара ў 1752 годзе: Вялікабрытанія прыняла грыгарыянскі каляндар, пачатак года быў перанесены з 25 сакавіка на 1 студзеня. Пасля смерці Пелэма прэм’ер-міністрам стаў яго брат Томас.
Мікраядро
Мікраядро — гэта мінімальная рэалізацыя функцый ядра аперацыйнай сістэмы.
Класічныя мікраядры падаюць вельмі невялікі набор нізкаўзроўневых прымітываў, ці сістэмных выклікаў, якія рэалізуюць базавыя сервісы аперацыйнай сістэмы.
Да іх належаць:
Усе астатнія сервісы АС, у класічных маналітных ядрах, якія падае непасрэдна ядро, у мікраядравых архітэктурах рэалізуюцца у адраснай прасторы карыстальніка (Ring3) і завуцца сервісамі. Пракладамі такіх сервісаў, што выносяцца ў прастору карыстальніка ў мікраядравых архітэктурах, з’яўляюцца сеткавыя сервісы, файлавая сістэма, драйверы.
Асноўная перавага мікраядравай архітэктуры — высокая ступень модульнасці ядра аперацыйнай сістэмы. Гэта істотна спрашчае дадаванне ў яго новых кампанентаў. У мікраядравай аперацыйнай сістэме можна не перапыняючы яе работы загружаць і выгружаць новыя драйверы, файлавыя сістэмы і г. д. Істотна спрашчаецца працэс адладкі кампанентаў ядра, бо новая версія драйвера можа загружацца без перазапуску ўсёй аперацыйнай сістэмы. Кампаненты ядра аперацыйнай сістэмы нічым прынцыпова не адрозніваюцца ад карыстальніцкіх праграм, таму для іх адладкі можна ўжываць звычайныя сродкі. Мікраядравая архітэктура паляпшае надзейнасць сістэмы, бо памылка на ўзроўні непрывілеяванай праграмы менш небяспечная, чым памылка на ўзроўні ядра.
У той жа час мікраядравая архітэктура аперацыйнай сістэмы стварае дадатковыя накладныя выдаткі, звязаныя з абменам паведамленнямі, што адмоўна ўплывае на прадукцыйнасць. Для таго каб мікраядравая аперацыйная сістэма па хуткасці не саступала аперацыйным сістэмам на базе маналітнага ядра, неабходна вельмі акуратна праектаваць разбіццё сістэмы на кампаненты, імкнучыся мінімізаваць узаемадзеянні паміж імі. Такім чынам, асноўная складанасць пры стварэнні мікраядравых аперацыйных сістэм — неабходнасць вельмі акуратнага праектавання.
Мікраядры тыпу ядра АС Minix і GNU Hurd развіваюцца марудна, значна павольней, чым Linux і ядро сістэм сямейства BSD. Паводле стваральніка Minix3, Эндру Таненбаўма, ён імкнецца «пабудаваць звышнадзейную (very highly reliable) сістэму. Яна можа ўжывацца ў тым ліку на серверах, якім патрэбны годы бесперабойнай работы».
Класічным прыкладам мікраядравай сістэмы з’яўляецца Symbian OS. Гэта прыклад распаўсюджанай і адпрацаванай мікраядравай (a пачынаючы з версіі Symbian OS v8.1, і нанаядравай) аперацыйнай сістэмы.
Стваральнікам Symbian OS удалося сумясціць эфектыўнасць і канцэптуальную стройнасць, нягледзячы на тое, што сучасныя версіі гэтай сістэмы даюць вялікія магчымасці, у тым ліку сродкі для работы з патокавымі данымі, стэкамі пратаколаў, крытычнымі да латэнтнасці ядра, графікай і відэа высокага разрознення). Распрацоўшчыкі Symbian вынеслі практычна ўсе прыкладныя (г.з. выходзячыя за межы кампетэнцыі ядра) задачы ў модулі-серверы, якія функцыянуюць у карыстальніцкай адраснай прасторы.
У АС Windows NT версій 3.х мікраядравая архітэктура з сервісным працэсам ужывалася для падсістэмы графікі і інтэрфейсу карыстальніка. У прыватнасці, драйвер графічнай апаратуры загружаўся ў кантэкст сервіснага працэса, а не ядра. Пачынаючы з версіі 4, ад гэтага адмовіліся, сервісны працэс захаваўся толькі для кіравання кансольнымі вокнамі каманднага радка, а ўласна графічная падсістэма разам з драйверам апаратуры (у тым ліку трохмернай графікі) перамясцілася ў спецыяльна адасоблены рэгіён ядра АС.
АС Windows CE (і створаныя на яе аснове зборкі, такія, як Windows Mobile), будучы практычна цалкам сумяшчальнай (як падмноства) з Windows NT па сістэмных выкліках і метадах праграмавання праграм, тым не менш цалкам адрозніваецца ад Windows NT па ўнутранай архітэктуры і з’яўляецца мікраядравай АС з вынасам усіх драйвераў прылад, сеткавых стэкаў і графічнай падсістэмы ў сервісныя працэсы.
Іміграцыя
Іміграцыя (ад immigrare - усяляцца) — уезд іншаземцаў у якую-небудзь краіну на пастаяннае або працяглае жыхарства. Залежна ад прычын іміграцыю падзяляюць на палітычную і эканамічную або працоўную. Іміграцыя характэрна для многіх гістарычных эпох, адыгрывала важную ролю ў фармаванні насельніцтва некаторых краін і нават засяленні асобных частак свету. На фармаванне насельніцтва Еўразіі паўплывалі міграцыі апошніх 2 тысячагоддзяў, такія, як Вялікае перасяленне народаў у Еўропе (4-7 ст.), міграцыі, звязаныя з арабскімі заваяваннямі (7-8 ст.), з экспансіяй цюрка-манголаў (11-17 ст.). Эпоха Вялікіх геаграфічных адкрыццяў (15-17 ст.) паклала пачатак шырокаму развіццю міжкантынентальных міграцый галоўным чынам з Еўропы ў Амерыку, Аўстралію і інш. Не аслаблі тэмпы іміграцыі, выкліканыя перамяшчэннямі насельніцтва ў сувязі з дзвюма сусветнымі войнамі, перасяленнем яўрэяў у Ізраіль. Працягваецца іміграцыя рабочай сілы з Беларусі ў развітыя краіны Заходняй Еўропы і Расію.
Мікраядро
Недахоп — плата за прымусовае «пераключэнне» працэсаў у ядры (пераключэнне кантэксту); гэты факт тлумачыць цяжкасці ў праектаванні і напісанні ядраў подобнай канструкцыі. Гэтыя недахопы здольны пераадолець АС, якія выкарыстоўваюць архітэктуру экзаядра, і з’яўляюцца далейшым развіццём мікраядравай архітэктуры.
Грузіна-ўзбекістанскія адносіны
Грузіна-ўзбекістанскія адносіны — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Грузіяй і Узбекістанам.
Гандаль і эканоміка
У 2000 годзе тавараабарот паміж Узбекістанам і Грузіяй павялічыўся амаль у тры разы ў параўнанні з 1999 годам. У 2000 годзе ва ўзбекістанскім экспарце пераважалі баваўнянае валакно, энергарэсурсы (прадукты нафтаперапрацоўкі), прадукты харчавання, хімікаты і пластмасы. Грузія экспартавала садавіну, арэхі, каву, гарбату, прысмакі, хімічныя і штапельныя валокны, чорныя металы і вырабы з іх, абсталяванне для самалётаў. Сумеснае грузіна-ўзбекскае прадпрыемства Real-CL займаецца гандлёвай і пасрэдніцкай дзейнасцю.
Знешнегандлёвы абарот паміж краінамі ў 2017 годзе склаў $ 71 млн, скараціўшыся на $10 млн у параўнанні з 2016 год.
У сакавіку 2017 года Тбілісі наведаў старшыня Сената Олій Мажліса Узбекістана Садык Сафаеў. У рамках візіту адбыліся сустрэчы з прадстаўнікамі грузінскага ўрада і грузінскага парламента. Былі разгледжаны планы па маштабных інвестыцыях Узбекістана ў эканоміку Грузіі.
У маі 2018 года ў Тбілісі адбыўся сумесны бізнес-форум Грузіі і Узбекістана, у якім прынялі ўдзел прадстаўнікі 12 буйных узбекскіх і 70 грузінскіх кампаній. У рамках форуму была арганізавана сустрэча прадстаўнікоў кампаній абедзвюх краін, дзе яны маглі наладзіць дзелавыя адносіны і абмеркаваць перспектывы далейшага супрацоўніцтва.
Транспарт і перавозкі
Ва Узбекістане маюцца прадстаўніцтвы грузінскіх авіякампаній Airzena (грузінскія авіялініі), Trans-Georgia End Kompani Limited, а ў Грузіі — Oʻzbek-Jorjian Trans K. Усе гэтыя кампаніі займаюцца пасажырскімі і грузавымі перавозкамі. Актыўна развіваецца транспарціроўка ўзбекскіх тавараў праз грузінскія парты ў трэція краіны. У 1996 годзе было перавезена 100 000 тон грузаў, а ў 1997 годзе — 285 000 тон. Узбекістан таксама ўдзельнічае ў транзітным калідоры TRACECA Europe-Asia, які праходзіць праз Грузію.
Турызм
Паводле інфармацыі ад МУС Грузіі, са студзеня па жнівень 2017 года краіну наведалі 11 173 грамадзяніна Узбекістана.
Малізэ
Малізэ (Molise, Mulise) — адміністрацыйны рэгіён у Італіі. Мяжуе з рэгіёнамі Абруца, Лацыа, Кампанія і Апулія, мае выхад да Адрыятычнага мора. Складаецца з 2 правінцый, Кампабаса і Ізернія, са сталіцай у горадзе Кампабаса.
Геаграфія
Найбольш гарыстая тэрыторыя ў глыбіні рэгіёна, на мяжы з Лацыа і Абруца. Найбольш буйнымі горнымі масівамі з’яўляюцца горы Кампа, Капрара і Мэта (гара). Гарыстасць мясцовасці спадае па кірунку да ўзбярэжжа Адрыятыкі. Патокі вады сфарміравалі ў гарах даліны, праз якія працякаюць тры галоўныя ракі рэгіёна — Трыньё, Біферна і Фарторэ. Асноўныя пароды — асадкавыя вапняковыя, што прыводзіць да ўзнікнення апоўзняў і селяў. Лясных масіваў няшмат. Увосень выпадаюць багатыя дажджы, зімы звычайна суровыя. Малізэ з’яўляецца адным з самых халодных рэгіёнаў паўднёвай Італіі. Разам з тым на ўзбярэжжы клімат цёплы і залежыць ад марскіх брызаў.
Жаночы манастыр у гонар святой блажэннай Ксеніі Пецярбургскай (Барань)
Гісторыя
Працы па будаўніцтве пачаліся ў 1990-х гадах. У жніўні 2002 года пастановай Сінода Беларускай праваслаўнай царквы быў заснаваны жаночы манастыр у гонар святой блажэннай Ксеніі Пецярбургскай.
З лістапада 2015 года ў манастыра з’явілася падвор’е ў вёсцы Юзэфава.
У манастырскі комплекс уваходзяць:
Полк Каліноўскага
Полк Каліноўскага (Полк Калиновського), да 21 мая 2022 года батальё́н імя́ Кастуся́ Каліно́ўскага (Батальйон імені Кастуся Калиновського) — вайсковае фарміраванне ў складзе Нацыянальнай гвардыі Украіны, створанае падчас расійска-ўкраінскай вайны 2022 года для абароны незалежнасці Украіны, у прыватнасці абароны Кіева. Складаецца з беларускіх добраахвотнікаў.
Названа ў гонар беларускага нацыянальнага героя Кастуся Каліноўскага.
Паводле ўласных заяў, полк не ўключаны ў Міжнародны легіён тэрытарыяльнай абароны Украіны, каб захаваць большую аўтаномію.
Перадгісторыя
Беларускія добраахвотнікі ўдзельнічаюць у баявых дзеяннях на ўсходзе Украіны з вясны 2014 года. Група беларускіх добраахвотнікаў удзельнічала ў Баях за Пяскі, паблізу Данецкага аэрапорта ў ліпені 2014 года. У тым жа годзе быў створаны Атрад «Пагоня». У чэрвені 2015 года была закладзеная Тактычная група «Беларусь», якая ўдзельнічала ў баях за Аўдзііўку, Піскы, Валнаваху, Мар’інку. 28 сакавіка 2016 года ў Кіеве быў адкрыты Помнік беларусам, якія загінулі за Украіну, прысвечаны беларусам, якія загінулі падчас падзей на Еўрамайдане і на Расійска-украінскай вайне.
3 сакавіка 2022 года беларускі добраахвотнік Ілля «Літвін», які ваяваў за Украіну з 2014 году атрымаў раненне ў баях за Бучу пад Кіевам, ад якога ён памёр у наступны дзень.
Фарміраванне батальёна імя Кастуся Каліноўскага
9 сакавіка 2022 года, пасля поўнамаштабнага нападу Расіі на Украіну, беларускія добраахвотнікі заявілі пра аб’яднанне ў Батальён Кастуся Каліноўскага. Да батальёна, сярод іншых, далучыліся сябры тактычнай групы «Беларусь», «Маладога Фронту» і «Моладзевага блоку».
25 сакавіка 2022 года батальён увайшоў у склад Узброеных сіл Украіны.
21 мая 2022 года батальён Кастуся Каліноўскага абвясціў пра фарміраванне беларускага палка імя Кастуся Каліноўскага, складам з батальёнаў «Ліцвін» і «Волат». У ліпені стала вядома пра трэці батальён палка — «Тэрор», які 19 жніўня адасобіўся ад палка з захаваннем за сабой назвы падраздзялення.
Байцы батальёна «Волат» бралі актыўны ўдзел у абароне Севераданэцка. 26 чэрвеня з-пад Лісічанска не вярнуліся шэсць каліноўцаў, якія загінулі або трапілі ў палон. Сярод загінулых камандзір батальёна «Волат» Іван «Брэст». У палон трапілі Ян Дзюрбейка (пазыўны Тромбл) і Сяргей Дзёгцеў (пазыўны Клешч).
У кастрычніку 2022 года стала вядома, што каманда аэраразведкі беларускага палка «Пагоня» перайшла да Палка Каліноўскага.
19 лістапада 2022 года стала вядома, што ў палку Каліноўскага з’явілася падраздзяленне БПЛА імя Мікіты Крыўцова.
24 лістапада 2022 года Еўрапарламент прыняў рэзалюцыю, у якой выказаў падтрымку палку Каліноўскага.
Загінулыя байцы
13 сакавіка 2022 года пад Кіевам загінуў камандзір групы батальёна Аляксей Скобля (31 год) з пазыўным «Тур».
26 сакавіка ад баявога ранення каля горада Ірпінь загінуў баец батальёна Зміцер Апанасовіч з пазыўным «Тэрор». У гэты дзень батальён знішчыў тры БМП расійскіх захопнікаў, аднак Апанасовіч атрымаў моцнае раненне, выратаваць яго жыццё не ўдалося. Апанасовічу было 32 гады, ён родам са Смаргоні. Праходзіў вайсковую службу ў 38-й дэсантнай брыгадзе ў Брэсце. Апошнія гады Апанасовіч жыў у Варшаве, працаваў дальнабойшчыкам, адтуль прыехаў як добраахвотнік на абарону Украіны.
16 мая батальён імя Кастуся Каліноўскага паведаміў пра смяротнае раненне камандзіра роты батальёна Паўла Волата падчас вызвалення ўкраінскага сяла.
26 чэрвеня ў баях пад Лісічанскам загінуў камандзір батальёна «Волат» Іван «Брэст». Таксама ў той дзень імаверна загінулі Васіль Парфянкоў («Сябро»), Васіль Грудовік («Атам») і Вадзім Шатроў («Папік»).
28 ліпеня 2022 падчас аперацыі па вызваленню ўкраінскага сяла загінуў баец батальёна «Волат». Імя і іншыя абставіны смерці не раскрываюць на просьбу сваякоў.
Прысяга батальёна імя Кастуся Каліноўскага
Беларусь, маці мая Радзіма. Клянуся вызваляць і бараніць цябе там дзе знаходжуся зараз і куды прывядзе мяне лёс твайго вызвалення. Біцца да перамогі за тваю свабоду. Як біліся нашыя продкі з ардынскім прыгнётам маскавітаў пад Оршай, Смаленскам, Палонкай. Бяслітасна гнаць бязродных апрычнікаў з зямель тваіх. Як гналі ваяры Вялікага Княства Літоўскага і беларускай шляхты, касінеры Касцюшкі і паўстанцы Каліноўскага, жаўнеры Народнай Рэспублікі і партызаны Супраціву. Бараніць кроў тваё нацыі, моц тваёй зямлі і Боскі дух твайго існавання. У шэрагах вольных братоў і ў палоне. На Айчыне і ў выгнанні. І ў баі і ў падполлі. Няхай рукі мае сціскаюць зброю, пакуль шыбеніцы не скончаць сціскаць шыі сыноў Тваіх. Няхай лязгат майго затвору не сціхае, пакуль чутны лязгат кратаў за спінамі герояў тваіх. Няхай хопіць мне жыцця, каб адпомсціць за ўсіх закатаваных, згвалтаваных і забітых дзяцей Тваіх. Да астатняга пляску рэк Тваіх у маіх вачах. Пакуль будзе чутны тупат «Пагоні» ў сэрцы маім. Жыць з табою, памерці за цябе, і адрадзіць веліч тваю. Жыве Беларусь! Жыве вечна!
Рэакцыя
Лідарка беларускага дэмакратычнага руху Святлана Ціханоўская падтрымала стварэнне батальёна, адзначыўшы што «ўсё больш і больш людзей з Беларусі далучаюцца, каб дапамагчы ўкраінцам абараняць сваю краіну». Аляксандр Лукашэнка, які ў канфлікце падтрымлівае Уладзіміра Пуціна, крытычна выказаўся пра батальён: «''Крычаць усюды „Не — вайне, не — вайне!“, а фармуюць батальёны са звар’яцелых грамадзян. А пад гэта просяць грошы''».
26 красавіка 2022 года радца Офіса Прэзідэнта Украіны Аляксей Арастовіч заявіў, што батальён ''«адна з самых баяздольных часцей Узброеных сілаў Украіны. Чым могуць ганарыцца беларусы — дык гэта сваімі землякамі. Як змагаюцца беларусы — дай Бог змагацца іншым сілам»''.
У жніўні 2022 года старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла ў звароце да каліноўцаў патлумачыла :
У кастрычніку 2022 года палітык і грамадскі дзеяч Зянон Пазняк прызнаў полк Каліноўскага адзінай сілай, якая можа нешта вырашыць.
Узнагароды
12 красавіка 2022 года Аляксей Скобля, намеснік камандзіра таго часу батальёна імя Кастуся Каліноўскага, быў узнагароджаны медалём «Герой Украіны» пасмяротна.
17 чэрвеня 2022 года байцы палка імя Кастуся Каліноўскага атрымалі дзяржаўныя ўзнагароды «За бойові заслуги», а таксама «Україна понад усе». Адзін з добраахвотнікаў — Зміцер Апанасовіч — узнагароджаны медалём «За бойові заслуги» пасмяротна.
Памяць
У сакавіку 2022 года Юрый Стыльскі з гурта «Дай Дарогу!» напісаў песню, прысвечаную беларускім добраахвотнікам з батальёна імя Кастуся Каліноўскага. У чэрвені 2022 года беларуская спявачка Маргарыта Ляўчук выпусціла песню «Прайду няўхільна цяжкі шлях», прысвечаную ваярам-каліноўцам. У аснове песні вершы Радзівона Батуліна, аўтар музыкі — Канстанцін Яськоў, рэжысёр кліпа — Арцём Лобач.
У красавіку 2022 года стала вядома, што вуліцу Віцебскую ў горадзе Роўна пераназавуць у вуліцу Каліноўскага — у гонар добраахвотніцкага батальёна.
Чэле-Лігурэ
Чэле-Лігурэ (Celle Ligure) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Ветка (рака)
Ветка — рака ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Трэмля (басейн Дняпра). Даўжыня 9,1 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Гадуні, вусце за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Параслішча. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.
Чэле-Лігурэ
Насельніцтва складае 5463 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 568 чал./км². Займае плошчу 10 км². Паштовы індэкс — 17015. Тэлефонны код — 019.
Партугальцы
Партуга́льцы (portugueses) — народ на захадзе Пірэнейскага паўвострава, карэннае насельніцтва Партугаліі (9 872 тыс.). У выніку каланіяльнай палітыкі Партугаліі ў мінулым, а таксама з прычыны эканамічнай або палітычнай эміграцыі многія партугальцы жывуць за межамі сваёй радзімы. Найбуйнейшыя партугальскія дыяспары існуюць у Францыі, ПАР, Бразіліі, ЗША, Канадзе і г. д. Агульная колькасць (2012 г.) - 14 418 тыс. чал.
Размаўляюць на партугальскай мове.
Паходжанне
Першымі насельнікамі тэрыторыі Партугаліі былі іберыйцы-лузітаны. У VI ст. да н. э. сюды прыйшлі кельты. Пазней яна ўвайшла ў склад Рымскай дзяржавы, у якой вылучалася правінцыя Лузітанія. Рымскае панаванне працягвалася да 409 г. і суправаджалася пашырэннем лацінскай мовы і рымскай культуры. Мяркуецца, што раманса—лацінская мова мясцовага насельніцтва была аднолькавай для Лузітаніі і суседняй Галісіі. Фарміраванню агульных з продкамі галісійцаў рысаў культуры садзейнічала ўваходжанне ў V - VII стст. зямель Паўночнай Партугаліі і Галісіі ў склад дзяржавы свеваў. У 714 г. Лузітанія была захоплена арабамі.
Першапачаткова Партугалія ўзгадвалася як графства ў складзе Галісіі, пакуль падчас Рэканкісты яно не было пераўтворана ў 1139 г. у каралеўства. У 1249 г. партугальскія каралі адваявалі ў арабаў апошнюю частку былой Лузітаніі. . Акрамя мусульман і хрысціян, тут жыло шмат яўрэяў-сефардаў. У 1418 г. партугальцы высадзіліся на Мадэйры, у 1431 г. — на Азорскіх астравах.
Гуртаванне адзінай партугальскай этнічнай супольнасці адбывалася ў жорсткіх умовах Рэканкісты, пазней — рэлігійных ганенняў супраць мусульман і яўрэяў. Значную ролю ў гуртаванні народа і стварэнні развітай супольнай культуры адыгралі Вялікія геаграфічныя адкрыцці, у якіх партугальцы прымалі непасрэдны ўдзел. Выхадцы з розных частак Партугаліі ўдзельнічалі разам у каланізацыі іншых краін свету. На партугальцаў з Мадэйры і Азорскіх астравоў паўплывалі асобныя групы перасяленцаў з Фландрыі і Італіі, што мігрыравалі сюды ў самым пачатку каланізацыі.
Пра складванне адзінай партугальскай тоеснасці кажа творчасць паэта Луіса дэ Камоэнса, які ў XVI ст. сцвярджаў адзінае паходжанне партугальцаў непасрэдна ад лузітан. У 1580 - 1640 гг. Партугалія ўваходзіла ў склад Іспаніі, хаця захоўвала пэўныя прывілеі. У выніку супольнай барацьбы партугальскіх гараджан і часткі рыцараў супраць іспанскага дамінавання краіна зноў набыла незалежнасць.
Традыцыйная культура
У Партугаліі ўжо ў эпоху высокага сярэднявечча сельская гаспадарка мела пэўную спецыялізацыю. Традыцыйна, існавалі як дробныя сялянскія надзелы, так і буйныя латыфундыі. Апошнія асабліва характэрны для цэнтральных і паўднёвых рэгіёнаў, якія былі далучаны ў выніку Рэканкісты і размяркоўваліся паміж феадаламі. У Новы час асабліва важную ролю пачало адыгрываць вырошчванне садавіны і вінаграду. Партугалія — адзін з сусветных лідараў у вытворчасці моцных чырвоных і сухіх белых він. Адсюль паходзяць партвейн і мадэра. Партугальскія сяляне таксама вырошчваюць грушы, слівы, алівы, цытрусавыя і г. д. Харчовыя культуры — пшаніца, жыта, кукуруза, авёс, бабовыя. Таварная жывёлагадоўля развіта слаба. Механізацыя сельскай гаспадаркі пачалася адносна позна. Да нашых дзён у многіх галінах распаўсюджана ручная праца.
На ўзбярэжжы здаўна займаюцца рыбалоўствам. У Партугаліі доўгі час захоўваўся старажытны тып рыбалоўнага судна, які, як мяркуюць, існаваў ужо ў эпоху Карфагена. Для яго характэрны высока падняты нос, загнуты паўмесяцам. Вясляры размяшчаліся па некалькі чалавек па левым і правым борце. Судна насіла імя загінулага члена экіпажа або першага сына гаспадара. Традыцыйная здабыча партугальскіх рыбакоў — сардзіны, што ловяцца з красавіка да кастрычніка. Рыбакамі працуюць як мужчыны, так і жанчыны.
Пэўны архаізм можна заўважыць і ў партугальскай народнай архітэктуры. Ужо ў часы Рыма на поўначы пераважалі хутарскія і малыя вясковыя паселішчы з двухпавярховымі будынкамі. Першы паверх выкарыстоўваўся для гаспадарчых патрэб, а другі — для жылля. На поўдні паселішчы вялікія, з вулічнай планіроўкай. Сялянскія хаціны ладзілі з гліны, накрывалі саломай, гаспадарчыя і жылыя пабудовы размяшчалі ў лінію. На поўдні таксама шырока распаўсюджаны мураваныя шматпакаёвыя сядзібы, якія ў мінулым належылі выключна прадстаўнікам рыцарскага саслоўя. Улетку выкарыстоўваюцца розныя тыпы сезонных жытлаў.
Партугальская нацыянальная кухня не можа пахваліцца мноствам малочных і мясных страў. Затое партугальцы ядуць шмат рыбы, малюскаў, кальмараў. Найбольш арыгінальная страва — кальмары, запечаныя з шакаладам. Хлеб пякуць крыху кіславаты з пшаніцы або ячменю, да якіх дадаюць жытнёвую муку. Ппулярны розныя віды гародніны, вараныя бабовыя, кукуруза і рыс. Кукурузны суп часам гатуюць з мёдам. Далкатэсы — узбіты яечны жаўток з цукрам, зацукраваныя арэхі і садавіна, булачкі. Акрамя віна п'юць каву і мінеральную ваду.
У Партугаліі шырока адзначаюцца святы ў гонар каталіцкіх святых, падчас якіх арганізуюцца шэсці і карнавалы, феерверкі, тэатральныя відовішчы. Асабліва любімае летняя свята — Сан-Жуан (дзень Святога Яна). Увесну адбываюцца баі быкоў, якія ніколі не скончваюцца смерцю жывёл. Найбольш папулярная гульня — футбол. Партугальцы славяцца спеўным і танцавальным мастацтвам. Распаўсюджаны журботныя спевы фаду, песні-чатырохрадкоўі, а таксама шматлікія прафесійныя спевы (пастуховыя, рачныя і марскія рыбацкія, паломніцкія, студэнцкія і г. д.). Народныя музычныя інструменты — гітара, бубен, скрыпка, барабан, дуда.
Рэлігія
Большасць вернікаў — каталікі.
Манькаўшчына
Ма́нькаўшчына (, Маньковщина) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска, маёнтак i паселішча ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.
Томас Пелхам-Холс
Томас Пелхам-Холс (Thomas Pelham-Holles;  — ) — 4-ы, 6-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да партыі Вігаў.
Біяграфія
У маладосці быў пратэжэ Роберта Уолпала, пры якім служыў больш за 20 гадоў да 1742 года. Разам са сваім братам Генры знаходзіўся ва ўладзе каля 10 гадоў. Пасля смерці брата займаў пасаду прэм’ер-міністра 6 гадоў (два розныя перыяды).
Вілем Менгельберг
Ві́лем Ме́нгельберг (Willem/Joseph Wilhelm Mengelberg; 28 сакавіка, 1871 — ) — нідэрландскі дырыжор.
Сем астравоў
Сем астравоў — група астравоў у Баранцавым моры. Размешчаны ўздоўж Мурманскага берагу Кольскага паўвострава, насупраць вусця ракі Харлаўкі.
Cамыя значныя — Харлаў і Вішняк (даўжыня 3,7 км, шырыня каля 1 км). Астравы з’яўляюцца часткай Кандалакшскага запаведніка.
Вілем Менгельберг
Менгельберг вядомы таксама як цудоўны інтэрпрэтатар твораў Рыхарда Штраўса, Бетховена, Брамса, Чайкоўскага. Яго стыль вызначаўся надзвычайнай экспрэсіўнасцю і тэмпавай вольнасцю, насычаным гучаннем аркестру. У працэсе работы над тым ці іншым творам ён дазваляў сабе ўносіць змяненні ў арыгінальныя тэксты кампазітараў.
Праз тое, што Менгельберг працягваў сваю працу ў час Другой cусветнай вайны, супрацоўнічаючы з акупацыйным рэжымам, у 1945 годзе яму былa забароненая дырыжорская дзейнасць у Нідэрландах. Апошнія 6 гадоў жыцця правёў у Швейцарыі.
Наталля Мікалаеўна Дашкевіч
Наталля Мікалаеўна Дашкевіч, па нараджэнні Казун (нар., Гродна, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
Біяграфія
Большую частку сваёй прафесійнай кар’еры правяла ў Гродне, гуляючы за ЖБК «Алімпія». Таксама яна выступала за сыктыўкарскую «Ніку» і «БДУ-Цмокі». У жніўні 2022 года падпісала кантракт з растоўскім баскетбольным клубам «Перасвет-ПФУ».
Выступала за зборную U-16 (2004), U-18 (2006) і U-20 (2088).
Рыгор Яфімавіч Паспелаў
Рыгор Яфімавіч Паспелаў (, Бежацк, Цвярская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі спецыяліст у галіне энергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1962), прафесар (1963). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Сярэднеазіяцкі індустрыяльны інстытут (1940). Працаваў у Ташкенцкім політэхнічным інстытуце (1946—1963, кафедра «Электрычныя сістэмы, сеткі і тэхніка высокіх напружанняў», дацэнт, у 1961—1963 — загадчык кафедры), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1963—2014, энергетычны факультэт, кафедра «Электрычныя сістэмы», прафесар, у 1963—1990 — загадчык кафедры).
Навуковая дзейнасць
Навуковыя інтарэсы: аптымізацыя параметраў і рэжымаў электрычных сістэм і сетак; пабудова адзінай тэорыі транспарту электрычнай энергіі і энерга-эканамічны аналіз сістэм электраперадач, распрацоўка эфектыўных метадаў іх разліку. Заснавальнік навуковай школы ў галіне электраэнергетычных сістэм і сістэм перадачы электраэнергіі з шырокім спектрам дзейнасці.
Узнагароды
Званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР» (1977), ордэны Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны 2-ой ступені, медалі, ганаровыя граматы Міністэрства энергетыкі, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, знакі «Отличник энергетики Республики Беларусь», «Почетный энергетик Республики Беларусь», «80 лет плана ГОЭЛРО» і інш.
Рэно
Рэно (Reno) — рака ў паўночнай Італіі.
Вытокі ракі знаходзяцца ў гарах Тасканы (правінцыя Пістойя), але большую частку Рэно працякае па рэгіёне Эмілія-Раманья па Паданскай раўніне, пасля чаго ўпадае ў Адрыятычнае мора. Даўжыня ракі — 212 км, гэта дзясятая па працягласці рака краіны.
Басейн ракі — 5040 км², найбуйнейшая з рэк, якія бяруць пачатак у Апенінах і ўпадаюць у Адрыятыку.
Ламбардорэ
Ламбардорэ (Lombardore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.
Насельніцтва складае 1511 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 126 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 10040. Тэлефонны код — 011.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Agapito.
Наемберан
Наембера́н (Նոյեմբերյան) — горад на паўночным усходзе Арменіі, у марзе Тавуш. Размешчаны за 187 км на паўночны ўсход ад Ерэвана. Побач праходзіць граніца з Азербайджанам.
Падчас Карабахскага канфлікту Савецкая Армія займалася рабаваннем, разбоем і забойствам армян, у тым ліку і супрацоўнікаў МУС  Армянскай ССР.
Ваколіцы Наемберана, у тым ліку аўтадарога Наемберан — Ванадзор, сістэматычна абстрэльваюцца з боку Азербайджана са зброі розных калібраў, што нават стала падставай для наведвання рэгіёна дэлегацыяй АБСЕ.
Дзмітрый Далматавіч Ісайкоўскі
Дзмітрый Далматавіч Ісайкоўскі (? — паміж 1596 і 1599) — вялікалітоўскі арыстакрат.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Далматаў-Ісайкоўскіх герба «Прус I», сына Далмата, унук Каркушкі, заснавальніка роду.
Валодаў Чыгірамі і Ісайкамі ў Кіеўскім павеце, якія прадаў у 1593 годзе, Ялавічамі і іншымі маёнткамі ў Луцкім павеце, які атрымаў у пасаг ад жонкі княжны Марыі.
Сям’я
Меў сына Яна Дзмітрыевіча (? — да 4 красавіка 1628), падключага віленскага, пісара скарбовага прыходавага ВКЛ, ключніка і драўнічага віленскага, падкаморага ашмянскага.
Імпічмент
Імпічмент (ад impeachment - асуджэнне, ганьбаванне, абвінавачванне) — асасблівы парадак і ўстаноўленая працэдура прыцягнення да адказнасці вышэйшых службовых асоб дзяржавы (прэзідэнта, кіраўніка ўрада і г.д.). У краінах, дзе існуе двухпалатны парламент (напрыклад, ЗША, Вялікабрытанія, Японія), узбуджае справу і аддае пад суд вышэйшых службовых асоб, як правіла, ніжняя палата парламента, а справу разглядае верхняя палата. Вынікам імпічменту можа быць вызваленне (адхіленне) ад пасады да заканчэння тэрміну паўнамоцтваў, атрыманых службовай асобай у выніку выбараў, або за грубыя парушэнні дзеючага ў краіне заканадаўства. У адпаведнасці з Канстытуцыяй Беларусі прэзідэнт дзяржавы можа быць датэрмінова вызвалены ад пасады пры стойкай няздольнасці па стану здароўя ажыццяўляць абавязкі прэзідэнта. Рашэнне аб датэрміновым вызваленні прэзідэнта прымаецца большасцю не менш як дзве трэці галасоў ад поўнага складу Палаты прадстаўнікоў і большасцю не менш як дзве трэці галасоў ад поўнага складу Савета Рэспублікі на падставе заключэння спецыяльна ствараемай палатамі камісіі. Прэзідэнт можа быць зняты з пасады ў сувязі з учыненнем дзяржаўнай здрады або іншага цяжкага злачынства; у гэтым выпадку справа па сутнасці абвінавачання разглядаецца Вярхоўным судом.
Дзяніс Крыцкі
Дзяніс Крыцкі (нар. ) — беларускі гандбаліст. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа. Лінейны польскага клуба «Сталь» з Мелеца.
Кар’ера
Выступаў за мінскі СКА, які пакінуў у чэрвені 2017 года і пазней далучыўся да польскага клуба «Каліш».
У ліпені 2020 года перайшоў у «Сталь».
Ветліца
Ве́тліца — рака ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Прыпяць (басейн Дняпра). Даўжыня 30 км. Пачынаецца за 3,5 км на паўночны захад ад вёскі Беражное, вусце за 3 км вышэй за ўпадзенне ў Прыпяць ракі Смердзь. Рэчышча ад вытоку да вёскі Малыя Арлы на працягу 6 км каналізаванае.
Мардовія
Адміністрацыйны цэнтр — горад Саранск, знаходзіцца ў цэнтры рэспублікі.
Мяжуе з чатырма вобласцямі (Ніжагародскай — на поўначы, Разанскай — на захадзе, Пензенскай — на поўдні, Ульянаўскай — на паўднёвым усходзе) і адной рэспублікай Расіі — Чувашыяй. Тэрыторыя суб’екта поўнасцю знаходзіцца ўнутры тэрыторыі Расіі і не выходзіць да мяжы з іншымі дзяржавамі.
Старажытнасць
Першыя археалагічныя знаходкі ў Мардовіі прыпадаюць на перыяд ад неаліту.
Фіна-ўгорскія народы, да якіх належаць макшане і эрзяне, упершыню згадваюцца на гэтай тэрыторыі ў VI ст. Пазней гэтыя тэрыторыі знаходзіліся пад уплывам Кіеўскае Русі або Волжскай Булгарыі, тым не менш, мардоўскія кіраўнікі часам здзяйснялі свае выправы на Мурам і Волжскую Булгарыю.
Сярэднявечча
Па заваёве вызначаных тэрыторый у Азіі і Еўропе татара-манголамі тэрыторыі сучаснай Мардовіі таксама трапілі ў склад іх уладанняў, кіраўніцтва Залатой Арды было зацверджана ў 1241 годзе. Землі Мардовіі былі падпарадкаваныя ўлусу Мухша. З распадам Залатой Арды ў 1430-х гадах частка тэрыторыі Мардовіі трапіла ў склад Казанскага ханства, астатнія землі трапілі ў склад Маскоўскай дзяржавы.
Расійскае кіраўніцтва
Пасля далучэння Іванам IV Казані ў 1552 годзе, у склад расійскіх уладанняў увайшлі і тэрыторыі з мардоўскім насельніцтвам. Мясцовая эліта хутка засвоіла рускую мову і звычаі, аднак у сельскай мясцовасці культура макшанаў і эрзянаў працягвала захоўвацца. У сярэдзіне XVIII ст. рускія пачалі зварачаць мардву ў хрысціянства, аднак часткі мясцовых рэлігійных абрадаў захаваліся як частка мясцовай культуры. З ХІХ ст. пачаў ажыццяўляцца пераклад некаторых кніг на мардоўскія мовы (у прыватнасці, эрзянскую), аднак яны збольшага мелі толькі рэлігійны характар.
У перыяд 1920-х гг. у РСФСР пачало ставіцца пытанне пра ўтварэнне аўтаномій народаў Паволжа і Прыўралля. Між тым, у выпадку з мардоўскімі народамі ўзнікла праблема дакладнага вылучэння рэгіёнаў з пераважнай дзеляй фіна-ўгорскага насельніцтва. З 1925 па 1928 гады на тэрыторыі Пензенскай, Ніжагародскай, Саратаўскай і Ульянаўскай губерняў было створана больш за трыццаць мардоўскіх валасцей.
У 1928 годзе ў складзе новаўтворанай Сярэдне-Волжскай вобласці была створаная Саранская акруга, пазней пераназваная ў Мардоўскую. У склад акругі, у прыватнасці, увайшлі тэрыторыі Ніжагародскай, Пензенскай, Сімбірскай губерняў з мардоўскім насельніцтвам.
У 1930 годзе статус акругі быў зменены на аўтаномную вобласць, яе тэрыторыя пачала зазнаваць змены шляхам перадачы з тэрыторыі аўтаномнай вобласці этнічна рускіх рэгіёнаў і перадачы ў яе склад рэгіёнаў з мардоўскім насельніцтвам. Першапачаткова адміністрацыйны цэнтр аўтаномнай вобласці планаваўся ў горадзе Цемнікаў (паўночны захад Мардовіі), аднак праз адсутнасць чыгункі гэты статус атрымаў Саранск, які і захоўвае яго нацяпер.
Найноўшая гісторыя
У 1990 годзе Вярхоўны Савет рэспублікі прыняў Дэкларацыю пра дзяржаўны статус, згодна з якім Мардоўская АССР ператваралася ў Мардоўскую ССР, у студзені 1994 яго жа рашэннем зацверджаная назва «Рэспубліка Мардовія». 30 красавіка 1995 года Дзяржаўным Сходам рэспублікі былі ўсталяваныя новыя герб і сцяг, 21 верасня гэтага ж года Канстытуцыйным Сходам была прынятая Канстытуцыя.
Насельніцтва
Паводле звестак Расстату на 2013 год, насельніцтва рэспублікі склала 818 566 чал. У тым ліку, шчыльнасць насельніцтва склала 31,33 чал./км², дзеля гарадскага насельніцтва — 61,33%.
Нацыянальны склад размяркоўваецца наступным чынам: рускія — 53,4%; мардва (макшане і эрзяне разам) — 40,0%; таксама татары — 5,2%.
Расійскае кіраўніцтва гістарычна не адрознівала фіна-ўгорскае насельніцтва гэтага рэгіёна, падаваючы для іх агульную назву — «мардва» (мордва). З прычыны працяглага знаходжання Мардовіі ў складзе Расіі гэта найменне паступова распаўсюдзілася і на ўласна прадстаўнікоў макшанаў і эрзянаў, у выніку чаго яны нярэдка вызначаюць сваю нацыянальнасць як мардвін, а свае родныя мовы (макшанская і эрзянская) як мардоўскую.
Макшане складаюць большасць у некаторых раёнах усходу рэспублікі (Ацюр'еўскі — 90,27%; Тарбееўскі — 62,55%; Старашайгаўскі — 59,48%; Зубава-Палянскі — 52,14%; Кавылкінскі — 51,72%), эрзяне — у некаторых раёнах на захадзе (Качкураўскі — 92,14%; Дубёнскі — 86,4%; Ацяшаўскі — 84,72%; Большаігнатаўскі — 83,47%; Ардатаўскі — 57,85%; Большабярэзнікаўскі — 56,84%). У астатніх раёнах, у тым ліку і ў Саранску, большасць складаюць рускія.
Жораўка
Назву Жо́раўка маюць:
Жан-Мары Гюстаў ле Клезіё
Жан-Мары Гюстаў Леклезіё (Jean-Marie Gustave Le Clézio; нар., , Францыя) — французскі празаік.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і хірурга, брытанскага падданага. Маці паходзіла з старажытнага брэтонскага роду, з XVIII ст. аселага на Маўрыкіі. Скончыў Ніцыянскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «літаратура». Працаваў у Лондане, Брысталі, потым выкладчыкам у ЗША. Ужо вядомым пісьменнікам падпісаў кантракт на вайсковую службу. Служыў у Тайландзе, у 1967 годзе, праз яго барацьбу з дзіцячай прастытуцыяй, Леклезіё пераводзяць у Мексіку, з таго часу спецыялізуецца на Цэнтральнай Амерыцы. У 1970—1974 гадах жыве сярод індзейцаў эмберас і ўаунанас у Панаме. Абараніў доктарскую дысертацыю ў галіне гісторыі па плямёнах Цэнтральнай Мексікі. Жыве і выкладае ва ўніверсітэце Альбукерке (ЗША). Піша па-французску.
Стаў вядомым пасля выхаду кнігі «Пратакол» (1963). У 1963—1975 гадах апублікаваў болей за 30 твораў — казак, навел, раманаў і эсэ, а таксама перакладаў мексіканскай міфалогіі. Найбольш вядомы абсурдысцкімі і сюррэалістычнымі кнігамі. Творы Леклезіё падобныя да навуковай фантастыкі, даследуюць галюцынагенную «рэальнасць» у духу Ф. Дзіка і многіх аўтараў «Новай Хвалі» (гл. Абсурдысцкая навуковая фантастыка). Найболей блізкі да традыцый навуковай фантастыкі раман «Гіганты» (Les Geants, 1973), падзеі якога адбываюцца ў Гіперболісе — шалёным гандлёвым комплексе горада будучыні. Пісьменнік таксама шмат падарожнічаў і даследаваў аддаленыя і першабытныя супольнасці («Каранцін», 1995).
Пераклаў на французскую мову міфалогію амерыканскіх індзейцаў.
У 1994 годзе прызнаны найзначнейшым сучасным франкамоўным пісьменнікам. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2008) за «навізну, паэтычныя шуканні і пачуццёвасць, а таксама за пошукі гуманнасці за межамі цяперашняй цывілізацыі».
Нона Міхайлаўна Нядзелька
Нона Міхайлаўна Нядзе́лька (нар., Менск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1991).
Біяграфія
Скончыла ў 1960 годзе архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта БПІ (выкладчык Н. М. Макляцова, Г. У. Заборскі, У. А. Кароль). 3 1960 года працуе ў інстытуце «Белдзіпрасельбуд» (з 1969 года галоўны архітэктар праектаў).
Член Саюза архітэктараў з 1963 года. Пражывае ў Мінску.
Творчасць
Асноўны кірунак творчасці — архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў для сельскіх населеных пунктаў. Найбольш значныя работы: дом культуры ў г. Нёман Калінінградскай вобласці (1969), дом культуры з адміністрацыйнымі памяшканнямі ў п. Малеч (1971), праект планіроўкі і забудовы в. Малеч Бярозаўскага раёна (1983, прэмія СМ СССР 1981, залаты медаль ВДНГ СССР ), 1-кватэрныя блакіраваныя жылыя дамы з кватэрамі ў двух узроўнях (1982), адміністрацыйныя будынкі дырэкцыі саўгаса і сельсавета (1981—1982), блок 16-кватэрных жылых дамоў з памяшканнямі гандлёвага прызначэння і аптэкай (1975—1976), цэнтральная плошча з малымі архітэктурнымі формамі (1976—1978), пачатковая школа зблакаваная з дзіцячым садам-яслямі ў в. Малеч; адміністрацыйны будынак і бульвар у в. Аснежыцы Пінскага раёна (1983), праект забудовы, цэнтральнай плошчы і добраўпарадкавання жылых кварталаў пас. Жамчужны п/ф «Дружба» Баранавіцкага раёна (будаўніцтва ў 1984-89, Сярэбраны медаль ВДНГ), грамадскія цэнтры ў в. Казловічы Слуцкага (1984—1989), Морач Клецкага (1986—1990) раёнаў, Дамы культуры (1988), адміністрацыйны будынак (1993), жылыя дамы (з 1995 г.) у в. Абухава Гродзенскага і ў в. Аўсянка калгаса «17 Партз’езд» Горацкага (1989) раёнаў, генплана грамадскага цэнтра і інд. праектаў, дом культуры з залай на 300 месцаў там жа (будаўніцтва ў 1985-89, сааўтары В. У. Гаруновіч), праекта забудовы, жылых і грамадскіх будынкаў, школа на 432 навучэнцаў у п. Нарач калгаса «Прагрэс» Мінскай вобласці (1987, сааўтар Г. Штэйман), лазнева-пральны камбінат (1986), дом культуры з залай і плавальным басейнам (будаўніцтва 1982-87), адміністрацыйны будынак (будаўніцтва 1982-87), жылыя дамы аднакватэрныя і мансардныя 4-кватэрныя і 8-кватэрныя (1991-97) у в. Абухава СПК «Абухава» Гродзенскай вобласці; грамадскі цэнтр пасёлка з бульварам (1987), дом культуры з залай на 600 месцаў (будаўніцтва 1988-92) у в. Аснежыцы калгаса «Аснежыцкі» Пінскага раёна; база адпачынку Дзяржбанка СССР (1999, пасля рэканструкцыі — комплекс навучальнага цэнтра Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь) у Раўбічах Мінскага раёна (будаўніцтва 1987-99), службова-вытворчы будынак Ашмянскай мытні ПМА «Каменны Лог» і іншыя; Дом культуры з залай на 600 месцаў з танцзалай у г. Пружаны.
Аўтар тыпавых праектаў жылых і грамадскіх будынкаў, школ і інш. Па праграме адраджэння сяла аўтар тыпавога праекта: Аднапавярховы жылы дом з трох-пакаёвай кватэрай з магчымасцю пабудовы мансарды т.п. Б.3-00-495 (2005), 60-кватэрныя жылыя дамы для ЖБК (2005—2009) у в. Смалявічы Мінскай вобласці, 80-кватэрны ЖСК «Аксакаўшчына» ў в. Хацежына Мінскага раёна і інш.
Узнагароды
Лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР (1981), Заслужаны архітэктар Беларускай ССР (1991); узнагароджана медалём «За працоўнае адрозненне» (1976), медалём «Ветэран працы» (1985), чатырма сярэбранымі (1971, 1976, 1978, 1987), адным залатым (1980) і адным бронзавым (1982) медалямі ВДНГ СССР ва Усесаюзных аглядах-конкурсах на лепшы сельскі пасёлак.
Свята-Пакроўская царква (Вялікая Ліпа)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм у в. Вялікая Ліпа Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Размешчана на заходняй ускраіне вёскі, на могілках. Помнік архітэктуры барока.
Гісторыя
Пабудавана ў 1773 годзе з цэглы. У 1896 годзе пры царкве пабудавана драўляная царкоўнапрыходская школа. Царква адкрыта ў 1990-я гады.
Архітэктура
Храм атрымаў характэрны манументальна-пластычны выгляд, чаму садзейнічаюць буйныя архітэктуныя формы і асабліва — маляўнічае завяршэнне галоўнага фасада ўвагнута-выпуклым фратонам, чляненне плоскасных бакавых фасадаў лучковымі праёмамі і арачнымі нішамі. Кампактны прамавугольны ў плане аб'ём пераходзіць у паўкруглую апсіду з бакавымі нізкімі рызніцамі. Вось сіметрыі галоўнага фасада, расчлянёнага лапаткамі на 3 праслы, адзначана лучковымі ўваходным і 2 аконнымі праёмамі. Бляшаны дах над алтарнай часткай завершаны галоўкай. Пры ўваходзе ў малітоўную залу на 2 калонках размешчаны хоры.
Спадарожныя збудаванні
Перад царквой пастаўлена прамавугольная ў плане двух'ярусная мураванвя званіца з шатровым пакрыццём.
Новасібірскі дзяржаўны ўніверсітэт
Новасібірскі дзяржаўны ўніверсітэт (Новосибирский государственный университет) — расійскі нацыянальны даследчы ўніверсітэт у горадзе Новасібірск. Універсітэт быў адкрыты ў 1958 годзе. У 2009 годзе Новасібірскі дзяржаўны ўніверсітэт атрымаў статус нацыянальнага даследчага ўніверсітэта Расіі.
Свята-Пакроўская царква (Вялікая Ліпа)
Спадарожныя збудаванні
Побач з царквой — капліца. Пабудавана ў 19 ст. з цэглы. Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашана чатырохграннай цэнтрычнай двух'яруснай вежай, накрытай сплюшчаным купалам на нізкім цыліндрычным барабане. Першы глухі ярус крапаваны філёнгамі, другі вырашаны 4 аркамі, дэкарыраванымі па вуглах калонамі.
Новасібірскі дзяржаўны ўніверсітэт
Склад універсітэта
У склад універсітэта ўваходзяць 6 факультэтаў, 3 інстытуты і 2 структурныя падраздзяленні, якія забяспечваюць сярэднюю прафесійную адукацыю :
Свята-Пакроўская царква (Вялікая Ліпа)
Спадарожныя збудаванні
Побач размешчана капліца-пахавальня. Пабудавана ў 19 ст. з цэглы. Невялікі прамавугольны аб'ём пад двухсхільным дахам. Глухія плоскасныя фасады крапаваны па вуглах канеліраванымі пілястрамі, прамавугольны ўваходны праём дэкарыраваны прафіляваным сандрыкам на фігурных кранштэйнах і нішай-эпітафіяй над ім.
Чэнджа
Чэнджа (Cengio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Савона.
Насельніцтва складае 3777 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 201 чал./км². Займае плошчу 19 км². Паштовы індэкс — 17056. Тэлефонны код — 019.
Заступнікам населенага пункта лічыцца cвятая Кацярына Сіенская.
Залыжня
Залыжня (Зали́жня) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Бярозка (прыток Нёмана)
Бярозка, Бярэзка — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток Нёмана.
Зарыка (Сакальскі раён)
Зарыка (Зарі́ка) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Нор-Ачын
Но́р-Ачы́н (Նոր Հաճն) — горад у цэнтры Арменіі, у марзе Катайк. Размешчаны на правым беразе р. Раздана, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Абавян, за 25 км на поўнач ад Ерэвана.
Каля горада знаходзіцца Арзнінская ГЭС.
Гісторыя
Горад заснаваны ў 1953 годзе выхадцамі з горада Саімбейлі (правінцыя Адана, Турцыя). У 1973 годзе ў Нор-Ачын быў адкрыты цэх па перапрацоўцы брыльянтаў, які стаў пазней адным з сямі найбуйнейшых заводаў, што дзейнічалі на тэрыторыі СССР.
Спорт
У горадзе ёсць футбольны клуб «Ачын».
Калектывізм
Калектывізм (ад colligere - збірацца разам) — жыццёвая пазіцыя, якая патрабуе ад чалавека такіх якасцей, як дружалюбнасць, чалавечнасць, давер, сумленнасць, велікадушнасць, адданасць, без якіх немагчыма жыццё ў грамадстве. Калектывісцкія адносіны, што знаходзяць сваё выяўленне ва ўзаемнай дапамозе і падтрымцы, складваюцца на аснове сумеснай дзейнасці людзей, якая патрабуе аб'яднання намаганняў для вырашэння агульных задач, узгаднення мэт, выбару сродкаў для іх дасягнення, увязвання прыватных і грамадскіх інтарэсаў.
Адыджэ
Адыджэ (Adige, Etsch, Athesis) — рака ў Паўночнай Італіі працягласцю 410 км пры плошчы басейна 14,7 тыс. км².
Працякае ў Альпах, а ў ніжнім цячэнні — па Паданскай раўніне, упадае ў Адрыятычнае мора, утвараючы агульную дэльту з ракой По. Пры сярэднім расходзе вады 266 м³/сек суднаходная ў ніжнім цячэнні.
На Адыджэ размешчаны ГЭС і горад Верона. У Вероне на беразе Адыджэ знаходзіцца замак Кастэльвекіё, мост Скалігераў і Понтэ П'етра.
Застаўнэ (Сакальскі раён)
Застаўнэ (Заставне́) — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Легітымацыя
Легітымацыя (ад legitimus - законны) — прызнанне ці пацвярджэнне законнасці дзяржаўнай улады; а таксама пэўных сацыяльных інстытутаў, статуса, паўнамоцтваў, якія абапіраюцца на прынятыя ў дадзеным грамадстве каштоўнасці. Асновай легітымацыі могуць быць канстытуцыйныя нормы, традыцыі і звычаі, выключная адоранасць (харызма), дэмакратычныя выбары, рэферэндум ці плебісцыт.
Максім Ігаравіч Імярэкаў
Максім Імярэкаў (нар., , УССР) — украінскі футбаліст, абаронца грэчаскага клуба «Атрамітас» з Афінаў.
Клубная кар’ера
Выхаванец клубнай школы данецкага «Шахцёра», аднак за асноўную каманду не згуляў ніводнага матча, выступаў толькі за моладзевую каманду і фарм-клуб «Шахцёр-3». З лета 2011 года па вясну 2013 года быў іграком запарожскага «Металурга».
У жніўні 2013 года стаў іграком беларускага клуба «Белшына», аднак ужо праз тыдзень па сямейных абставінах пакінуў каманду, не правёўшы ніводнага матча. З 2014 па 2016 год выступаў за «Александрыю», з якой атрымаў перамогу ва ўкраінскай Першай лізе.