cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зеляневіцкі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Зеляневічы. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў Зіновіцкі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Зіновічы. З 17 снежня 1956 года ў складзе Пружанскага раёна. 18 чэрвеня 1963 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Магілявецкага сельсавета, цэнтр перанесены ў вёску Зеляневічы, сельсавету вернута былая назва — Зеляневіцкі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 17 населеных пунктаў. 7 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лыскаўскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Барысікі, Вільянава, Груск, Гута, Лібярполь, Лыскава, Масявічы).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2199 чалавек, з іх 91,7 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 2,3 % — палякі.
.us
.us — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для ЗША.
Выкарыстанне дамена .us рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць ЗША або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў ЗША, выходзяць на рынак ЗША і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.
Абмежаванні
Абмежаванні на рэгістрацыю і выкарыстанне даменнага імя ў зоне .us адсутнічаюць.
Прадстаўленне некарэктных або заведама лжывых даных можа прывесці да блакіроўкі і далейшага выдалення дамена. У гэтым выпадку грошы за рэгістрацыю дамена не вяртаюцца.
Працягласць рэгістрацыі
Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Перавод на абслугоўванне
Магчымы перавод даменаў у зоне .us на абслугоўванне ад іншага рэгістратара з падаўжэннем дамена на наступны год. Перад запытам на трансфер дамена неабходна атрымаць у свайго цяперашняга рэгістратара так званы Код аўтарызацыі (Authorization code). Звычайна дамен пераводзіцца на абслугоўванне да новага рэгістратара праз 5-7 дзён пасля пачатку працэсу трансферу дамена.
.yt
.yt — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Маёта.
.us
Перавод на абслугоўванне
Калі ў WHOIS пазначаны некарэктны адрас e-mail, то перад запытам на трансфер дамена неабходна папрасіць цяперашняга рэгістратара выправіць адрас e-mail у інфармацыі пра ваш дамен. У шэрагу выпадкаў на пазначаны ў WHOIS e-mail адпраўляюцца запыты з просьбай пацвердзіць жаданне перавесці дамен да новага рэгістратара. Калі пацвярджэнні на такія лісты не паступяць, то заяўка на трансфер дамена будзе адхіленая.
.yt
Toppdomän
.us
Інфармацыя ў WHOIS
У WHOIS адлюстроўваецца поўная інфармацыя пра ўладальніка дамена — імя, поўны адрас, тэлефон, факс, e-mail. Адміністрацыя даменнай зоны .us на гэты момант часу не аказвае афіцыйнай паслугі закрыцця даных пра ўладальніка дамена.
IDN-дамены
Выкарыстанне сімвалаў нацыянальных алфавітаў у імёнах даменаў немагчымае. Дазваляецца выкарыстанне толькі сімвалаў лацінскага алфавіта, лічбаў і сімвала «-».
Падаўжэнне дамена
Ажыццявіць падаўжэнне дамена .us абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі. У выпадку, калі дамен .us не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.
Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена .us ажыццяўляецца праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты. Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Калі дамен не быў падоўжаны на працягу 30 дзён з дня сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, аднаўленне дамена .us у працоўны стан платнае. Аднаўленне дамена магчымае не ва ўсіх выпадках, таму трэба ўважліва сачыць за тэрмінам рэгістрацыі дамена, каб пазбегнуць яго страты.
Звычайна аднаўленне дамена .us ажыццяўляецца на працягу 1-3 працоўных дзён пасля атрымання аплаты.
Змена ўладальніка дамена
Магчымая.
Змена ДНС-сервераў
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны .us, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 30 хвілін пасля падачы заяўкі. Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.
Пасля змены ДНС-сервераў для дамена можа мінуць ад некалькіх гадзін да двух дзён, пакуль гэтая інфармацыя абновіцца на ўсіх ДНС-серверах у сетцы Інтэрнэт.
Патрабаванні да ДНС-сервераў
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы.
Красная Слабада (Акцябрскі раён)
Размяшчэнне
У 25 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 232 км ад Гомеля, 25 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На рацэ Арэса (прыток Пцічы).
Экалогія і прырода
На поўначы мяжуе з лесам.
Атмасфера (адзінка вымярэння)
Атмасфе́ра — пазасістэмная адзінка вымярэння ціску.
Існуюць дзве прыблізна роўныя адзінкі з аднолькавымі назвамі: атмасфера тэхнічная і атмасфера фізічная (нармальная).
Красная Слабада (Акцябрскі раён)
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з доўгай, выгнутай шыротнай вуліцы (уздоўж ракі), да якой з поўначы далучаюцца 3 злучаныя паміж сабой кароткія вуліцы. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У 1986 годзе пабудавана 55 мураваных будынкаў, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. Цэнтр КСУП «Чырвонаслабодскае», малочнатаварная і свінагадоўчая фермы, мехдвор. Сярэдняя школа, дзіцячы сад, Дом народнай творчасці, бібліятэка, амбулаторыя, лазнева-пральны камбінат, аддзяленне сувязі, лясніцтва, комплексны прыёмны пункт, гандлёвы цэнтр.
Гісторыя
Выяўленыя і даследаваныя археолагамі курганы, што былі побач з вёскай, сведчаць пра засяленне гэтых месцаў з даўніх часоў. Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя, калі перасяленцы з суседніх вёсак заснавалі тут новае паселішча. Значна пашырыліся памеры вёскі ў 1920-я гады. З 1924 года цэнтр Слабодска-Германаўскага сельсавета Глускага, затым — Капаткевіцкага раёнаў. У 1930 годзе арганізаваны калгас. З 28 чэрвеня 1939 года цэнтр Краснаслабодскага сельсавета Акцябрскага, з 25 снежня 1962 года Светлагорскага, з 30 ліпеня 1966 года — адноўленага Акцябрскага раёнаў Палескай, з 20 верасня 1944 года Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года Гомельскай абласцей. Пачатковая школа ў 1930-я гады ператворана ў сямігадовую. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 10 двароў і забілі 14 жыхароў. 76 жыхароў загінулі на фронце.
Да 1998 года ў склад Чырвонаслабодскага сельсавета ўваходзіла вёска Звесніца (у наш час не існуе).
Карандашы
Кара́ндашы (, Карандаши) — былая вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Узмёнскага сельсавета.
У 2004 годзе вёска была перададзена са складу скасаванага Узмёнскага сельсавета ў Даўгінаўскі сельсавет, які ў 2010 годзе быў перайменаваны ва Узмёнскі. Вёска ліквідавана 28 чэрвеня 2017 года.
Купёлы
Купёлы (, Купёлы) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Палыкавіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1669 годзе ў складзе Аршанскага павета ВКЛ.
Дружбіцы (гміна)
Дружбі́цы (Drużbice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бэлхатоўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дружбіцах. Плошча гміны складае 113,33 км². Станам на 2007 год у гміне Дружбіцы пражывалі 4934 чалавекі, шчыльнасць — 44 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
.yu
.yu — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Югаславіі. Пасля распаду Югаславіі выкарыстоўваўся ў дзяржаве Сербія і Чарнагорыя. Даменная зона перастала існаваць 30 сакавіка 2010 года.
Toppdomän
Бліда (правінцыя)
Бліда (ولاية البليدة) — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца на поўначы краіны. Правінцыя размешчана ў Атласкіх гарах, у паўднёва-заходнем кірунку ад сталіцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бліда. Плошча — 1 696 км², насельніцтва 1 009 892 (на 2008 год).
NGC 7455
NGC 7455 (іншыя абазначэнні — PGC 70246, MK 523, ZWG 405.21, KUG 2258+070, IRAS22581+0702) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Касцёл Святога Казіміра (Лепель)
Касцёл Святога Казіміра — каталіцкі храм, знаходзіцца ў цэнтры горада Лепеля. Пабудаваны ў 1857—1876 гг. з цэглы на сродкі мясцовага абывацеля Мальчэўскага. 3 1990-х гг. дзейнічае.
Гісторыя
Лепельскі каталіцкі прыход быў заснаваны ў 1602 годзе, калі Леў Сапега загадаў пабудаваць тут каталіцкі храм. У 1604 годзе быў асвечоны храм Святога Казіміра, які стаў адным з першых трох каталіцкіх храмаў на Полацкай зямлі. Царква двойчы гарэла, у 1799 і 1833 годзе, пасля другога пажару была закінута, а набажэнствы здзяйсняліся ў невялікай драўлянай капліцы. З 1857 па 1876 год ішло будаўніцтва новага каталіцкага храма, ён быў пабудаваны ў стылі класіцызм па праекце архітэктара Мачулевіча. Сродкі на будаўніцтва ахвяраваў памешчык Лепельскага павета, калежскі асэсар Мальчэўскі.
У 1935 годзе храм быў зачынены, а святар арыштаваны. Будынак спачатку стаяў закінутым, у 1970-я—1980-я гады ў ім быў гараж і трансфарматарная падстанцыя. Вернуты Царкве ў 1990-я гг. XX стагоддзя. З 1993 г. у храме праходзяць рэгулярныя набажэнствы, а ў 1995 г. храм быў нанова асвечаны.
Архітэктура
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Належыць да тыпу базілікальных 2-вежавых 3-нефавых храмаў з трансептам. Аб'ёмы нефаў, сакрысцій, крылаў трансепта ўтвараюць ступеньчатую кампазіцыю. Цэнтр галоўнага фасада вылучаны рызалітам з 3-вугольным франтонам, дэкарыраваны філёнгамі, лапаткамі, карнізамі з сухарыкамі. Бакавыя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.
Нефы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на папружных арках. У галоўным барочным алтары, змешчаным у прамавугольнай апсідзе, былі скульптуры Святых Пятра і Паўла, пуцці, дэкаратыўныя вазы. Мастацкім узроўнем вылучаліся абразы «Узвіжанне Святога Крыжа» і «Св. Казімір». У крылах трансепта знаходзіліся барочныя алтары. Ва ўсходняй частцы — хоры.
Джон Элтэмскі (граф Корнуал)
Джон Элтэмскі — (John of Eltham, Earl of Cornwall;, замак Элтэм, цяпер — у  — , ) — другі сын караля Англіі Эдуарда II і яго жонкі Ізабелы Французскай.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1316 годзе ў замку Элтэм (Кент). У 1324 годзе Англія вяла вайну з Францыяй, і, з асцярог, што маці-францужанка можа настроіць дзяцей супраць бацькі, у Ізабелы Французскай забралі траіх малодшых дзяцей. Верагодна, выхаванне Джона даручылі Элінор дэ Клер, жонцы Х’ю Дыспенсера-малодшага. Калі ўвосень 1326 года паўстанцы ў Лондане вымусілі Элінор дэ Клер здаць Таўэр, яны прызначылі дзесяцігадовага Джона Элтэмскага захавальнікам замка і горада.
Атрымаў тытул графа Корнуала 6 кастрычніка 1328 года. У 1329 годзе падчас адсутнасці Эдуарда III, які адправіўся ў Францыю для прынясення васальнай прысягі, быў прызначаны намінальным намеснікам. Прыняў удзел у якасці камандзіра перадавога атрада ў бітве пры Хэлідан Хіл. У 1335 годзе заняў заходнюю Шатландыю. Памёр у Перце ва ўзросце 20 гадоў. Паведамленне шатландскага летапісца Джона Фордуна (Chronica Gentis Scotorum) пра тое, што Джон Элтэмскі быў забіты ў сварцы сваім братам Эдуардам III вельмі сумніўна. Англійскі рыцар сэр Томас Грэй у сваёй Scalacronica кажа толькі, што Джон Элтэм памёр «цудоўнай смерцю». Паводле паведамлення біёграфа Ізабелы Французскай Э. Уэйр, прынц памёр ад ран, атрыманых у сутычцы з шатландцамі. Пахаванне Джона Элтэмскага прайшло ў Лондане ў студзені 1337 года. Магіла знаходзіцца ў Вэстмінстэрскім абацтве.
Сям’я
У кастрычніку 1334 года Джон Элтэмскі атрымаў дазвол ад Папы на шлюб з Марыяй, дачкой Фердынанда IV Кастыльскага, інфанта памерла да вяселля.
Літоўска-беларуская практычная транскрыпцыя
Літоўска-беларуская практычная транскрыпцыя
Дзегцяроўка
Дзегцяро́ўка (, Дегтярёвка) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета. Размяшчаецца за 2 км на поўдзень ад шашы. Чыгуначная станцыя.
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Ратамскага сельсавета, да 20 студзеня 1960 года — у склад Мядзвежынскага сельсавета.
Дрвіня (гміна)
Дрві́ня (Drwinia) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бахэнскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Дрвіні. Плошча гміны складае 108,81 км². Станам на 2004 год у гміне Дрвіня пражывалі 6282 чалавекі, шчыльнасць — 57,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Рульная скрынка
Рульная скрынка — дэталь агняпальнай зброі, якая служыць для злучэння частак і механізмаў аўтаматычнай зброі (аўтаматаў, пісталет-кулямётаў, аўтаматычных вінтовак і г.д.) у адзіную канструкцыю, размяшчэння засаўной групы (засаўкі, засаўной рамы) і задання характару яе руху, забеспячэння працы механізма падачы набою ў рулю, зачынення засаўкай канала рулі і замыкання засаўкі; таксама ўнутры яе, як правіла, месціцца ударна-спускавы механізм. Рульная скрынка засцерагае механізм зброі ад пашкоджання і забруджання.
Рульная скрынка можа быць выкарыстаная ў сістэмах стралковай зброі, якія аб’ядноўваюць аўтамат і падствольны гранатамёт.
Шырока вядомы аўтамат Калашнікава, у якім скрынка, руля і казённік мацуюцца паміж сабой з дапамогай пяці заклёпак, а пасадкавыя месцы для мацавання падрульнага гранатамёта размешчаныя на рулі.
Вядома таксама амерыканская вінтоўка M16, у якой руля ў казённай частцы мае кант і разьбярства на канцы. Аб’яднанне казённіка з руляй і скрынкай здзяйсняецца з дапамогай разьбовых злучэнняў. Месцы для мацавання падрульнага гранатамёта таксама размешчаныя на рулі вінтоўкі.
Да недахопу аўтаматаў Калашнікава варта аднесці тое, што руля аб’ядноўваецца з казённікам пасля таго, як казённік быў аб’яднаны са скрынкай з дапамогай чатырох заклёпак і ў ім зробленая механічная апрацоўка з мэтай ліквідацыі паводзінаў ад расклёпывання заклёпак.
Да недахопу амерыканскай вінтоўкі варта аднесці тое, што разьбовае злучэнне між руляй і казённікам не дае магчымасці зрабіць між імі прэсавую (такую, што змацоўвае) пасадку, што прыводзіць, пры аднолькавых дыяметрах руляў, да абцяжаранага вылучэння (экстрагавання) стралянай набойніцы з патронніка праз меншую жорсткасць рулі і казённіка.
Малая Мядзвядка
Мала́я Мядзвя́дка (, Малая Медвядка) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мірскага сельсавета.
Да 17 лістапада 1948 года вёска ўваходзіла ў склад Жухавіцкага сельсавета, да 16 ліпеня 1954 года — у склад Мядзвядскага сельсавета, да 23 ліпеня 1979 года — у склад Жухавіцкага сельсавета , да 26 снежня 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Мірскага пассавета.
Бордж-Бу-Арэрыдж (правінцыя)
Бордж-Бу-Арэрыдж (ولاية برج بوعريريج) — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца на поўначы краіны. Правінцыя размешчана ў 200 км ад сталіцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бордж-Бу-Арэрыдж. Плошча — 4 115 км², насельніцтва 634 396 (на 2008 год).
Мошна (возера, Шумілінскі раён)
Плошча паверхні возера 0,65 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 6,03 км. Найбольшая глыбіня 3,9 м. Аб’ём вады 1,51 млн м³. Плошча вадазбору 16,3 км².
Катлавіна возера значна выцягнутая ў напрамку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню 3—5 м, у паўднёвай частцы возера дасягаюць вышыні 9 м. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, тарфяныя, на ўсходзе пясчаныя, у залівах сплавінныя. Дно возера выслана сапрапелем, месцамі (да глыбіні 2 м) пяском. Возера моцна зарастае падводнай расліннасцю. У Мошна ўпадаюць ручаі, у тым ліку з возера Круглік, і выцякае ручай у возера Дабееўскае.
У возеры расце рэдкі ахоўны від флоры —.
Баўтцэн
Ба́ўтцэн (Bautzen), Бу́дышын (захоўвалася да афіцыйнага перайменавання ў 1868) — горад у Германіі, у Саксоніі, адміністрацыйны цэнтр акругі Оберлаўзіц (Верхняя Лужыца). Баўтцэн лічыцца «сталіцай» лужыцкіх сербаў. Уваходзіць у склад культурна-тэрытарыяльнай аўтаноміі «Лужыцкая пасяленчая вобласць», на тэрыторыі якой дзейнічаюць заканадаўчыя акты зямель Саксоніі і Брандэнбурга, якія садзейнічаюць захаванню лужыцкіх моў і культуры лужычан. Насельніцтва складае 41,6 тыс. чал. (2005).
Гісторыя
З пачатку VII стагоддзя Будышын — галоўны цэнтр мільчан, аднаго з плямёнаў лужыцкіх сербаў, якія да сярэдзіны 10 ст. былі заваяваныя германскімі князямі. Меркавана ў 958 у Будышыне маркграф Майсена заклаў памежную крэпасць Ортэнбург (перабудоўвалася ў 1483—1486, 1645—1648), вакол якой у далейшым сфарміраваўся горад са змяшаным сорбска-нямецкім насельніцтвам (упершыню згадваецца ў 1002). У 1018 годзе ў Будышыне заключаны мір паміж Свяшчэннай Рымскай імперыяй і Польшчай, паводле якога горад перайшоў ва ўладанні польскага караля.
З 1031—1033 гг. Будышын ізноў пад уладай імперыі, спачатку ў складзе маркграфства Майсен, затым герцагства Багемія. Каля 1213 (паводле іншых звестак, у 1240) атрымаў гарадскія правы. У 1253 адышоў да маркграфства Брандэнбург. У 1319 уключаны ў склад каралеўства Багемія, разам з якім у 1526 увайшоў ва ўладанні Габсбургскай манархіі. З 1346 адыгрываў вядучую ролю ў лужыцкім саюзе шасці гарадоў. Цяжка пацярпеў у перыяд Гусіцкіх войнаў 1419—1437 гадоў і Трыццацігадовай вайны 1618—1648 гадоў. У 1523—1524 гадах у Будышыне была праведзена Рэфармацыя. У 1635 годзе увайшоў у склад курфюрства Саксонія (у 1806—1918 каралеўства).
У час вайны 6-й антыфранцузскай кааліцыі супраць Францыі армія Напалеона I ў 1813 годзе нанесла пры Баўтцэне паражэнне расійска-прускім войскам. У 1815 годзе скасаваны Саюз шасці гарадоў. З 1871 разам з Саксоніяй увайшоў у склад Германскай імперыі.
Моцна разбураны ў гады Другой сусветнай вайны. З 1945 у савецкай зоне акупацыі Германіі. Да пачатку 1950-х гадоў у Баўтцэне знаходзіўся лагер для інтэрнаваных № 4 НКУС (з 1946 МУС) СССР. У 1949—1990 у складзе ГДР; з 1956 месцазнаходжанне галоўнай палітычнай турмы МДБ ГДР («Баўтцэн-2», народная назва «Жоўтая бяда»), у якой у 1993 створаны мемарыяльны музей.
Эканоміка
У горадзе развіты вагонабудаванне, вытворчасць тэле- і радыёапаратуры; народныя промыслы.
Allium auriculatum
Allium auriculatum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў заходніх і цэнтральных Гімалаях (Непал, Індыя).
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў заходніх і цэнтральных Гімалаях — Хімачал-Прадэш, Джаму і Кашмір (Індыя), Непал.
Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Мікала́еўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Мікалаева.
Утвораны 1 красавіка 1960 года ў складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Мішкавіцкага і Баранькаўскага сельсаветаў. 23 лістапада 1961 года Сіроцінскі раён перайменаваны ў Шумілінскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бешанковіцкага раёна. У 1963 годзе ў склад Бешанковіцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Акулёнкі, Галі, Запруддзе, Клімава, Лутаўе і Міралюбава). З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Шумілінскага раёна. 10 жніўня 1970 года ў склад сельсавета з Дабейскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Акулёнкі, Галі, Запруддзе, Клімава, Лутаўе і Міралюбава). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 48 населеных пунктаў.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1498 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 4,5 % — рускія, 0,7 % — украінцы.
Ору (станцыя)
Ору (Oru) — чыгуначная станцыя ў Эстоніі. Знаходзіцца ў горадзе Кохтла-Ярвэ на лініі Талін — Нарва.
Ляхаўшчына (Мінскі раён)
Ля́хаўшчына (, Ляховщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Французская кухня
Французская кухня - нацыянальная кухня Францыі. Умоўна яе можна падзяліць на дзве асноўныя галіны - рэгіянальную народную і вытанчаную арыстакратычную.
Мікалаеўка 1 (Магілёўскі раён)
Мікала́еўка 1 (, Миколаевка 1) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Палыкавіцкага сельсавета.
Французская кухня
Да рэгіянальнай кухні адносяцца стравы, якія на працягу стагоддзяў рыхтавалі жыхары розных гістарычных абласцей краіны. Арыстакратычная французская кухня сфарміравалася пры двары Бурбонаў, калі Парыж стаў заканадаўцам сусветнай моды. Яе непаўторныя стравы адрозніваліся разнастайнасцю і вытанчанасцю.
Традыцыйная французская трапеза можа пачынацца з закусак (гарачых або халодных закусак, калі гаворка ідзе пра ланч), за якімі ідзе суп, затым асноўная страва, салат і сыр. Завяршэннем трапезы служыць дэсерт або садавіна. Асноўны дэсерт - сыр, якога больш за 200 гатункаў. Менавіта ў Францыі сфармавалася такая страва як суп з празрыстым булёнам. Асаблівым гонарам французаў з'яўляюцца віны. Каралі французскіх вінаў - бардо і бургундскае. Таксама сусветнай вядомасцю карыстаецца каньяк.
За французамі замацавалася крыўдная мянушка «лягушатнік» дзякуючы ўжывання імі ў ежу жабіных лапак, аднак гэта страва з'яўляецца хутчэй дэлікатэсам, а не штодзённай ежай, і падаецца не ва ўсіх рэстаранах. Францыя з'яўляецца найбуйнейшым імпарцёрам жаб з азіяцкіх краін для іх ужывання ў ежу.
У Францыі слаба развітая індустрыя фаст-фуда, так як яны не адпавядаюць французскай культуры прыёму ежы і традыцыям доўгіх вячэр з поўнай сервіроўкай дома або ў рэстаране. Улады Францыі даволі доўга супраціўляліся прыходу ў краіну міжнародных сетак хуткага харчавання. Напрыклад, першы рэстаран сеткі McDonald’s адкрыўся ў Парыжы толькі ў 1983 годзе. Аднак, у цяперашні час іх колькасць складае больш за тысячу, з іх амаль 300 па франчайзінгу.
Карл VIII Кнутсан Бундэ
Карл VIII Кнутсан Бундэ (каля  — ) — кароль Швецыі з 28 чэрвеня 1448 па люты 1457 года (1-ы раз), c 9 жніўня 1464 па 30 студзеня 1465 года (2-гі раз), з 12 лістапада 1467 па 15 мая 1470 года (3-ці раз) і Нарвегіі з 25 кастрычніка 1449 па 14 мая 1450 года.
Пасля паўстання шведаў (1434—1436) супраць Кальмарскай уніі быў рэгентам (1438—1441).
З 1442 года Карл — ваенны кашталян Выбарга. Тым часам ён набыў шырокія феадальныя ўладанні ў Фінляндыі, цэнтрам якіх быў горад Турку. Аднак пазней Карл быў вымушаны перабрацца ў Выбарг, дзе праводзіў незалежную ад караля палітыку.
Пасля смерці Крыстафера Баварскага, 20 чэрвеня 1448 года Карл быў абраны каралём Швецыі. Падчас войнаў з Даніяй (пачаліся ў 1452 годзе) звярнуўся да экстраардынарных пабораў, а таксама спрабаваў правесці зямельную рэдукцыю, гэта значыць вярнуць у казну раней раздадзеныя землі, што выклікала мяцеж знаці, у выніку чаго Карл VIII тройчы выганяўся з краіны. Спрыяў усталяванню ў Швецыі цэнтралізаванай манархіі.
Клёміна
Клёміна (, Клёмино) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Узмёнскага сельсавета.
У 2004 годзе перададзена са складу скасаванага Узмёнскага сельсавета ў Даўгінаўскі сельсавет, які ў 2010 годзе быў перайменаваны ва Узмёнскі.
Марыя Роль
Марыя Крысціна Роль (Maria Röhl; 26 ліпеня 1801, Стакгольм – 5 ліпеня 1875, Клара, Швецыя) — шведская мастачка.
З'яўляецца аўтарам партрэтаў вялікага ліку вядомых у Швецыі людзей першай паловы ХІХ стагоддзя.
Яе карціны экспануюцца ў Нацыянальным музеі ў Стакгольме. Каралеўская бібліятэка Швецыі мае калекцыю з 1800 партрэтаў працы Роль. Марыя была членам Каралеўскай шведскай акадэміі Мастацтваў (1843) і афіцыйным партрэтыстам каралеўскага двара.
Біяграфія
Марыя Роль нарадзілася ў Стакгольме ў заможнай сям'і, але збяднела пасля смерці бацькоў у 1822 годзе. У дзяцінстве марыла стаць гувернанткай, аднак, маючы схільнасці да мастацтва, вучылася жывапісу ў прафесара і гравёра Крысціяна Форсала. У мастака Аляксандра Хамбрэ вучылася рабіць хуткія і рэалістычныя партрэтныя замалёўкі алоўкам.
Яе малюнкі сяброў і членаў сям'і Форсал атрымалі вядомасць. Роль хутка стала моднай у свецкім грамадстве і змагла зарабляць сабе на жыццё як мастачка. Заказчыкамі Марыі, якая практычна заўседы малявала алоўкам, былі небагатыя шведы, якія не маглі заплаціць ёй за працы ў алеі. Сярод іх вялікая колькасць вядомых людзей таго часу, арыстакратаў, акцёраў.
Пасля вяртання на радзіму Марыя заснавала ўласную мастацкую студыю ў Стакгольме. У апошнія гады жыцця мастачкі, распаўсюджванне атрымала фатаграфія, што скараціла заказы на выкананыя ёй партрэты.
Марыя Роль памерла 5 ліпеня 1875 года. Зараз яе карціны і малюнкі захоўваюцца ў Музеі акругі Эрэбру, у Нацыянальным музеі Швецыі, Каралеўскай бібліятэцы Швецыі і ў прыватных калекцыях.
Літаратура
ISBN  1  91-87896-03-6
Англійскі мост (Санкт-Пецярбург)
Англійскі мост — мост цераз раку Фантанка, насупраць Англійскага праспекта (адсюль назва), пешаходны мост-цеплаправод. З 1910 года тут быў 5-пралётны драўляны мост. У 1962—1963 гадах пабудаваны 3-пралётны металічны мост на жалезабетонных апорах з гранітнай абліцоўкай (інжынер А. А. Керлікаў, архітэктар П. А. Арэшаў). Па канцах маста лесвічныя спускі. Даўжыня 60,8 м, шырыня 4,7 м.
PubMed
PubMed — англамоўная тэкставая база дадзеных медыцынскіх і біялагічных публікацый, створаная Нацыянальным цэнтрам біятэхналагічнай інфармацыі (NCBI) на аснове раздзела «біятэхналогія» (NLM). З'яўляецца бясплатнай версіяй базы даных MEDLINE. Была ўпершыню прадстаўлена ў студзені 1996 года. Даступная праз  — цэнтральную пошукавую сістэму, якая ўключае PubMed, PubChem і іншыя найважнейшыя медыцынскія базы даных.
PubMed дакументуе медыцынскія і біялагічныя артыкулы з адмысловай літаратуры, а таксама дае спасылкі на паўнатэкставыя артыкулы. PubMed складаецца з даных з наступных абласцей: медыцына, стаматалогія, ветэрынарыя, агульнае ахова здароўя, псіхалогія, біялогія, генетыка, біяхімія, цыталогія, біятэхналогія, біямедыцына і г.д. Дакументавана каля 3800 біямедыцынскіх выданняў. Штогод база даных PubMed павялічваецца на 500 000 дакументаў. Пошук адбываецца па прынцыпе Medical Subject Headings (MeSH).
Кожнаму артыкулу прысвойваецца ўнікальны ідэнтыфікацыйны нумар PMID (PubMed Identifier — ідэнтыфікатар PubMed).
Спаса-Ушэсцеўская царква
Свята-Ушэсцеўская царква — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар Узнясення Ісуса Хрыста.
.za
.za — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.
.zm
.zm — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Замбіі.
Toppdomän
.za
Toppdomän
Буіра (правінцыя)
Буіра (ولاية البويرة) — адзін з сарака васьмі вілаяў у Алжыры, які знаходзіцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Буіра. Плошча — 4 439 км², насельніцтва 694 750 (на 2008 год).
Эндру Юр
Эндру Юр (Andrew Ure;, Глазга — , Лондан) — шатландскі эканаміст і хімік.
З 1804 па 1830 быў прафесарам хіміі і натурфіласофіі ў каледжы Андэрсана. Аўтар даследавання «Слоўнік хіміі» Dictionary of Chemistry, 1821), перакладзены яшчэ пры яго жыцці на нямецкую і французскую мовы. У 1834 аб'ехаў найбуйнейшыя фабрычныя вытворчасці Брытаніі, каб атрыманы досвед выкарыстоўваць у тэарэтычных распрацоўках. Прыхільнік аперацыйнага падзелу працы. У гісторыі эканамічных вучэнняў Эндру Юр увайшоў як даследчык, які зрабіў тэрміны-словазлучэнні «філасофія фабрыкі» і «філасофія вытворчасці» структураўтваральнымі элементамі свайго эканамічнага вучэння. Аўтар працы «Слоўнік мастацтваў, мануфактур і шахт» (Dictionary of Arts, Manufactures, and Mines, 1853). Метадалогія Эндру Юра была блізкая алгарытму інтэлектуальных пошукаў матэматыка і канструктара Чарльза Бэбіджа. Неаднаразова згаданы ў тэкстах Карла Маркса.
Джэвіца (гміна)
Джэві́ца (Drzewica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Апачынскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Джэвіцы. Плошча гміны складае 118,19 км². Станам на 2007 год у гміне Джэвіца пражывалі 11076 чалавек, шчыльнасць — 94 чал./км².
Шкава
Шкава́ (, Шкава) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Размяшчэнне
У 10 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 185 км ад Гомеля, 9 км ад чыгуначнай станцыі Бумажкова на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
PubChem
PubChem — база даных хімічных злучэнняў і сумесяў, якая знаходзіцца ў грамадскім здабытку. Абслугоўваецца Нацыянальным цэнтрам біятэхналагічнай інфармацыі ЗША (NCBI), падраздзяленнем Нацыянальнай медыцынскай бібліятэкі ЗША, якая ў сваю чаргу з'яўляецца падраздзяленнем Нацыянальных Інстытутаў Здароўя ЗША (NIH). Больш за 80 розных баз даных уносяць свой унёсак у рост базы даных PubChem.
Шкава
Гідраграфія
На рацэ Нератоўка (прыток Пцічы).
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на поўдні пад прамым вуглом далучаецца кароткая вуліца. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. У 1991-92 гадах пабудавана 50 мураваных будынкаў, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Майсееўка» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, малочнатаварная ферма, механічны парк. Базавая школа, дзіцячы сад, клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, лясніцтва, лесапільня, аддзяленне сувязі, комплексны прыёмны пункт, сталовая, 3 крамы.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як вёска Шко́ва ў Мінскім старостве Вялікага Княства Літоўскага. Пад 1560 годам згадваецца ў дакументах у сувязі з вызначэннем межаў вёсак. На 1682 год 13 дымоў, цэнтр войтаўства. Па інвентару 1683 года ў складзе Парэцкага маёнтка, давала 277 злотых і 5 грошай прыбытку ў год. Па інвентару 1748 года 23 дымы, цэнтр войтаўства, у якое ўваходзілі вёскі Шкова, Іванішчавічы і Зубарэвічы, і ўрочышчы Завалёны і Саткаўчына. Войтаўства ўваходзіла ў Парэцкі двор.
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі, у Бабруйскім павеце Мінскай губерні, належала войскаму Рэчыцкага павета М. Крыштафовічу. На той час у вёсцы было 29 дымоў, 65 асоб мужчынскага полу і 62 — жаночага. У XIX стагоддзі Шкова пераходзіць да Ваньковічаў. Па стану на 1855 год маёнтак належаў Антону Севасцьянавічу, а затым перайшоў да яго сына Рыгора-Канстанціна Ваньковіча. На 1889 год належала памешчыкам Данілевічам. Па стану на 1897 год у вёсцы знаходзіліся царква, хлебазапасны магазін, у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета. Побач былі аднайменная сядзіба, вадзяны млын і карчма. У 1910 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа.
У 1930 годзе арганізаваны калгас «Беларуская вёска», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў красавіку 1942 нямецкія акупанты спалілі 36 двароў і забілі 69 жыхароў. 19 жніўня 1942 года партызаны разграмілі гарнізон, створаны акупантамі ў вёсцы. 40 жыхароў загінулі на фронце.
Юркі
Юркі́ (, Юрки) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосавіцкага сельсавета.
Размяшчэнне
За 32 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 260 км ад Гомеля, 35 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.
Гідраграфія
На захадзе сетка меліярацыйных каналаў.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.
Інфармацыя
Планіроўка складаецца з кароткай, ледзь выгнутай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўляная, няшчыльная, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.
Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як засценак у складзе маёнтка Ліцвінавічы, уладанне памешчыка Цэзарыя Вольбена. Па стану на 1897 год у вёсцы знаходзілася карчма, у Азарыцкай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.
У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў красавіку 1942 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 37 жыхароў. У 1944 годзе каля вёскі яны стварылі канцлагер з мэтай распаўсюджвання эпідэміі тыфу сярод насельніцтва і воінаў Чырвонай Арміі. Пад голым небам на пляцоўцы, абнесенай калючым дротам, гітлераўцы ўтрымлівалі каля 10 000 чалавек. Вызвалена 19 сакавіка 1944 года. 31 жыхар загінуў на фронце. У 1966 годзе да вёскі далучана вёска Дзерць.
.zr
.zr — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Заіра. У сувязі з тым, што Заір быў пераіменаваны ў Незалежную Рэспубліку Конга, дамен быў заменены на .cd.
Toppdomän
Японскае імя
Японскае імя (人名) у сучаснасці пераважна складаецца з радавога імя (прозвішча) і асабістага імя. Гэта вельмі распаўсюджаная практыка для Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі, у тым ліку для кітайскай, карэйскай, в’етнамскай, тайскай і некаторых іншых культур.
Геральд Баляслававіч Асвяцінскі
Геральд Баляслававіч Асвяцінскі (,, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі тэатральны дзеяч. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1968).
Японскае імя
Імёны звычайна запісваюцца з дапамогай кандзі, якія ў розных выпадках могуць мець мноства розных варыянтаў вымаўлення.
Геральд Баляслававіч Асвяцінскі
Біяграфія
У 1955 годзе закончыў БДУ, у 1965 годзе — Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага ў Маскве.
З 1955 года працаваў у Маладзечанскім абкаме камсамола, Глыбокскім райкаме камсамола, Гродзенскім аблвыканкаме начальнікам аддзела культасветустаноў і мастацтва, з 1963 г. начальнік Гродзенскага абласнога ўпраўлення культуры. У 1965—1994, 2001—2006 гг. дырэктар Беларускага тэатра імя Якуба Коласа; заснавальнік, а з 1994—2001 гг. — Беларускага тэатра «Лялька».
Японскае імя
У японскай традыцыі спачатку ідзе прозвішча, а потым імя. У той жа час у заходніх мовах японскія імёны запісваюцца ў адваротным парадку імя — прозвішча — згодна еўрапейскай традыцыі.
Імёны ў Японіі часта ствараюць самастойна з амаль любых кандзі, таму існуе вялізная колькасць унікальных імёнаў. Прозвішчы традыцыйнейшыя і часцей паходзяць ад тапонімаў. Імёнаў у японскай мове значна больш, чым прозвішчаў. Мужчынскія і жаночыя імёны адрозніваюцца праз характэрныя для іх кампаненты і структуры. Чытанні японскіх уласных імёнаў — адзін з самых складаных элементаў японскай мовы.
Законы Японіі аб імёнах і прозвішчах
Першы закон аб японскіх імёнах і прозвішчах з’явіўся на пачатку эпохі Мэйдзі — у 1870 годзе. Згодна з гэтым законам кожны японец павінен быў абраць для сябе прозвішча. На той момант насельніцтва Японіі складала 34 мільёны чалавек і пры гэтым толькі малая частка ўжо мела ўласныя прозвішчы. Большасць створаных у той час прозвішчаў паходзяць ад назваў мясцовасці пражывання. Нярэдкімі былі выпадкі калі цэлыя вёскі абіралі сабе адно прозвішча. На той момант ад 70 % да 80 % прозвішчаў паходзіла ад тапонімаў.
Потым прыняты ў 1898 годзе грамадзянскі кодэкс вызначыў парадак змянення прозвішча пры пабранні шлюбам. Было прапісана простае патрабаванне — жонка абавязана прыняць прозвішча мужа. Гэта правіла было адменена толькі ў 1946 годзе, калі для адпаведнасці новай канстытуцыі дзеля пашырэння правоў жанчын грамадзянскі кодэкс быў перагледжаны. Па новых правілах муж і жонка павінны абраць адно з двух сваіх прозвішчаў, але абавязкова адно і тое ж. Тым не менш, у пераважнай большасці выпадкаў (97,2 %) жонка бярэ прозвішча мужа.
Дазволеныя знакі для імёнаў і прозвішчаў
Да Другой сусветнай вайны ў Японіі не было аніякіх абмежаванняў на ўжыванне знакаў у імёнах і прозвішчах, што ўжо тады стварала шмат складанасцей пры справаводстве. Агулам на той момант існавала да 50 тысяч знакаў. Службоўцам, якія вялі запісы, часта даводзілася карыстацца слоўнікам, каб запісаць патрэбнае імя. Акрамя таго бывалі выпадкі, калі бацькі, імкнучыся стварыць унікальнае імя для свайго дзіця, рабілі памылку ў рэдкім кандзі і часам іх было даволі складана пераканаць унесці выпраўленне — даводзідася часам так і запісваць імя з памылкай. Імёны з вельмі рэдкімі іерогліфамі даволі нязручныя як для іншых людзей, так і для самога носьбіта.
У 1947 годзе быў створаны спіс кандзі, ужываных толькі ў імёнах, далей спіс дапаўняўся ў 1951 і 1954 годзе і на 1981 год змяшчаў 166 знакаў. В 1981 годзе кабінет міністраў Японіі зацвердзіў новыя правілы:
Дазваляліся таксама знакі падаўжэння галосных у катакане (ー), знакі паўтора (々), старыя знакі хіраганы (ゑ і ゐ) і катаканы (ヰ і ヱ).
Аднак ужо в 1985 годзе гэты спіс быў пашыраны і было афіцыйна дазволена ўжываць ромадзі, хэнтайгану, ман'ёгану, а таксама ўмоўныя знакі і сімвалы (накшталт * % $ ^ і таму падобных).
Але і гэтага аказалася недастаткова, і ў 1991 годзе спіс іерогліфаў для імён быў пашыраны на 118 знакаў, а ў 1998 годзе да яго дадалі яшчэ адзін знак. У выніку табліца змяшчала 285 знакаў. І яшчэ 205 знакаў, якія не ўваходзяць у гэтую табліцу, лічацца дапушчальнымі — пераважна гэта старапісьмовыя формы іерогліфаў. Варта адзначыць, што 87 знакаў з гэтай табліцы не ўваходзяць у стандартнае праграмнае забеспячэнне для большасці камп'ютараў і не могуць быць надрукаваны і паказаны без дадатковых праграм — пра гэта абавязаны папярэджваць чыноўнікі пры рэгістрацыі імя дзіцяці. У выніку японцы маюць 2435 знакаў, якія могуць быць выкарыстаны ў імях і прозвішчах. Аднак усё яшчэ з'яўляюцца прапановы аб пашырэнні гэтага спіса на 500—1000 знакаў.
Колькасць знакаў аднаго пэўнага імя ці прозвішча нічым не абмежавана і тэарэтычна яны могуць быць любой даўжыні. Тым не менш рэдка ўжываюцца імёны і прозвішчы больш трох знакаў, найбольш распаўсюджаны варыянт двухзнакавага імя і прозвішча.
Перадача японскіх імёнаў у іншых мовах
Звычайна запіс японскіх імёнаў у іншых мовах (якія выкарыстоўваюць лацінку і кірыліцу) адбываецца таксама, як і транскрыпцыя звычайнага японскага тэксту, у адпаведнасці з правіламі пэўнай сістэмы (ромадзі, кірыдзі). Таксама часта сустракаецца запіс японскіх імёнаў у нестандартнай транслітарацыі (ужыванне замест «сі» — «шы», замест «дзі» — «джы» і інш.). У лацінскай транскрыпцыі японскія імёны і прозвішчы ідуць у адваротным парадку — спачатку імя, потым прозвішча. То бок, 山田 Ямада (прозвішча) 太郎 Таро (імя), звычайна запісваецца як Tarou Yamada. Але часам выкарыстоўваецца і японскі парадак, у такім выпадку часта прозвішча запісваецца вялікімі літарамі — YAMADA Tarou. Часам таксама ўжываюцца стандартныя лацінскія скарачэнні імя да ініцыяла — T. Yamada. Даўжыня галосных часта пазначаецца арфаграфічна (Tarou Yamada); можа не пазначацца зусім (Taro Yamada); ці пазначацца па аналогіі з англійскай мовай літарай «h» (Taroh Yamada); альбо ж пазначацца рысай над літарай (Tarō Yamada). У англійскай мове звычайна без абмежаванняў дадаюцца суфіксы (Taroh’s book).
У кірылічнай транскріпцыі няма агульнапрынятага парадку ўказання прозвішча і імя. Звычайна ў публіцыстычных выданнях, часопісах, стужках навін выкарыстоўваецца адваротны парадак імя-прозвішча (Таро Ямада). Аднак у вучэбных тэкстах, артыкулаў япаністаў і іншых прафесійных лінгвістычных выданнях часцей выкарысоўваецца арыгінальны парадак прозвішча-імя (Ямада Таро). Часта праз такія неадназначнасці у людзей незнаёмых з японскай мовай узнікае блытаніна паміж імём і прозвішчам.
Іменныя суфіксы
У японскай мове звычайна пасля імя дадаецца суфікс, які ўказвае на суадносіны суразмоўцаў. Найбольш распаўсюджаны суфіксы:
Часцей усяго японцы звяртаюцца адзін да аднаго па прозвішчы, зварот праз імя без суфікса лічыцца фамільярным і ўжываецца толькі ў коле сяброў ці добрых знёмых (за выключэннем выпадкаў, калі размова ідзе пра родзічаў ці аднафамільцаў, каб пазбегнуць блытаніны). Зварот без постфіксу называецца ёбісутэ (呼び捨て).
Суфікс -сама дадаецца да прозвішча ці пасады. Дадаецца для выказвання найвышэйшай павагі: «паважаны кліент» (お客様).
Суфікс -сан вольна дадаецца да імя ці прозвішча у гаворцы любога полу пры звароце таксама да любога полу і надае фразе нейтральна-ветлівы тон. Зварот праз прозвішча з суфіксам падаецца больш паважлівым, чым праз імя.
Суфікс -кун першапачаткова лічыўся дапушчальным выключна ў мужчынскай гаворцы, ён ужываўся сярод добра знаёмых суразмоўцаў. Аднак пасля вайны ўвайшоў у моду зварот з суфіксам -кун ад настаўніц да вучняў-хлопчыкаў і ад школьніц да сваіх равеснікаў ці маладзейшых (у такіх выпадках звычайна дадаецца да прозвішча). Да гэтай пары гэта амаль адзіны выпадак ужывання суфікса -кун у жаночай гаворцы. Выкладчыкі могуць ужываць гэты суфікс пры звароце да навучэнцаў абодвух палоў.
Суфікс -цян выкарыстоўваецца пры звароце да дзяцей, дзяўчат, пры гэтым імя часта істотна скажаецца. У большасці выпадкаў у імя, пабудаванага па шаблоне «аснова + КО (子)», адкідваецца канчатак КО і да асновы дадаецца суфікс -цян. Напрыклад, Суміко пераўтвараецца ў Сумі-цян. Часам імі з суфіксам -цян істотна змяняюцца, становячыся аналагічнымі памяньшальным імям: Тайдзі — Тай-цян; Ясуакі — Ясу-цян; Тэцуко — Тотто-цян і інш. Часам скрачэнні імя даходзяць да адзінага склада/знака каны: Сосукэ — Со-цян, Міцукі — Мі-цян; ці да адзінай галоснай: Аканэ — А-цян, Энісі — Э-цян. Тое ж самае можна здзейсніць і з некаторымі прозвішчамі для надання фамільярнасці, замяніўшы апошні склад, напрыклад, Танэда — Танэ-цян і інш. Мянушні хатніх жывёл часта складаюцца са скарочанай назвы жывёлы і -цян. Напрыклад, хатняга трусіка (усагі) больш ласкава называць уса-цян, замест усагі-цян. Таксама, суфікс -цян выкарыстоўваецца для мянушак любімых выканаўцаў, зорак кіно. Напрыклад, Арнольда Шварцэнэгера ў Японіі часта ласкава клічуць Сюва-цян.
Існуюць таксама менш ужывальныя суфіксы. Напрыклад, суфікс -сама пазначае найвышэйшую ступень павагі і ўжываецца з імямі любімых людзей, куміраў, шанаваных лідараў. Суфікс -доно, які амаль выйшаў з ужывання, выкарыстоўваўся самураямі пры звароце адзін ад адного і нёс сэнс «годны звяртаецца да годнага». Таксама ў якасці іменных суфіксаў часта ўжываюцца словы «сэнсэй» (настаўнік) і «сэмпай» (старэйшы таварыш).
Агульныя асаблівасці чытання японскіх уласных імяў
Японскія прозвішчы і імі чытаюцца асабліва — не так як звычайныя словы. У слоўніках часта ўказваецца адмысловае чытанне іерогліфа — наноры, якое сустракаецца толькі ва ўласных імях. Многія прозвішчы і імі чытаюцца праз рэдкія кун'ёмі, праз спалучэнне кун'ёмі і наноры, спалучэнні он'ёмі і кун'ёмі. Аднак у большасці выпадкаў наноры-чытанні з'яўляюцца трошкі змененымі кун'ёмі, якія з'яўляюцца граматычна змененымі словамі, ад якіх паходзяць уласныя імі. Напрыклад, гэта могуць быць дзеясловы у назоўнай форме, прыметнікі ў старой сярэдзіннай форме, поўныя формы дзеясловаў і іншыя граматычна змененыя формы слоў.
Пад канец 2000-х гадоў у Японіі стала модна даваць дзецям «яркія» іерагліфічныя імі, прыдуманыя бацькамі, якія ўтрымліваюць спалучэнне он'ёмі і кун'ёмі, самастойна нададзеныя чытанні і пропускі ў чытанні, напрыклад, «Хібікі» (響乙). Такія імі ўмоўна называюцца «бліскучыя» (煌々ネーム).
Прозвішча
Слоўнікавы склад японскай мовы працяглы час дзяліўся на два тыпы: ваго (和語) — спрадвечна японскія словы і канго (漢語) — запазычаныя з Кітаю. На гэтыя ж тыпы дзеляцца і імі, хоць і пашыраецца новы тып — гайрайго (外来語) — запазычаныя з іншых моў словы, але ў імях кампаненты гэтага тыпу ўжываюцца рэдка.
Сучасныя японскія імі дзеляцца на наступныя групы:
Суадносіны прозвішчаў ваго і канго прыкладна 80 % на 20 %.
Самыя распаўсюджаныя прозвішчы ў Японіі :
Многія прозвішчы, хоць і чытаюцца праз он'ёмі (кітайскае маўленне), паходзяць ад старажытных японскіх слоў і запісаны фанетычна, а не па сэнсе. Прыклады такіх прозвішчаў: Кубо (久保) — ад яп. кубо (窪) — ямка; Сасакі (佐々木) — ад стараяпонскага саса — маленькі; Абэ (阿部) — ад старога слова апэ — злучаць, змешваць. Калі ўлічваць і такія прозвішчы, колькасць спрадвечна японскіх прозвішчаў даходзіць да 90 %.
Прозвішчы могуць чытацца толькі праз кун'ёмі, толькі праз он'ёмі, праз спалучэнне он'ёмі і кун'ёмі. Пры гэтым кун'ёмі могуць быць розныя, часам сустракаюцца нестандартныя чытанні наноры. Напрыклад, кандзі 木 («дрэва») чытаецца праз кун'ёмі як кі, аднак у імёнах можа чытацца і як ко; кандзі 上 («уверх») можа чытацца праз кун'ёмі як уэ, так і камі. Існуюць два розных прозвішчы Уэмура і Камімура, якія запісваюцца аднолькава — 上村. Акрамя таго сустракаецца выпадзенне і зліццё гукаў на стыку кампанентаў, напрыклад у прозвішчы Ацумі (渥美) кампаненты паасобку чытаюцца як ацуй і умі; а прозвішча 金成 (кана + нары) часта чытаецца проста як Канары. Пры спалучэнні іерогліфаў тыповае чаргаванне канчатка першага кампанента А/Э і О/А — напрыклад, 金 канэ — Канагава (金川), 白 сіро — Сіраока (白岡). Акрамя таго, часта азванчаюцца пачатковыя склады другога кампанента, напрыклад 山田 Ямада (яма + та), 宮崎 Міядзакі (мія + сакі). Таксама часта ў прозвішчах утрымліваецца рэшта паказніка склону но альбо га (у старажытнасці было прынята ставіць іх паміж імем і прозвішчам). Звычайна гэты паказнік не пішацца, але чытаецца — напрыклад, 一宮 Іціномія (іці + мія); 榎本 Эномото (э + мото). Але часам паказнік склону пазначаецца на пісьме хіраганай, катаканай ці іерогліфам — напрыклад, 井之上 Іноуэ (і + но + уэ); 木ノ下 Кіносіта (кі + катакана но + сіта).
Пераважная большасць прозвішчаў у японскай мове складаецца з двух іерогліфаў, радзей сустракаюцца прозвішчы з аднаго ці трох знакаў і зусім рэдкія чатырохзнакавыя і даўжэйшыя прозвішчы.
Аднасімвальныя прозвішчы пераважна японскага паходжання і ўтвараюцца ад назоўнікаў ці сярэдзінных формаў дзеясловаў. Напрыклад, Ватары (渡) — ад ватары (渡り), Хата (畑) — слова хата значыць «поле, агарод». Значна радзей сустракаюцца прозвішчы праз он'ёмі, што складаюцца з аднаго іерогліфа. Напрыклад, Цё (兆) значыць «трыльён», Ін (因) — «прычына».
У трохсімвальных прозвішчах часта сустракаюцца японскія карані, запісаны фанетычна праз он'ёмі. Прыклады: 久保田 Кубота (верагодна слова 窪 кубо «ямка» запісана фанетычна як 久保), 阿久津 Акуцу (верагодна слова 明く аку «адчыняцца» запісана фанетычна як 阿久). Аднак таксама распаўсюджаны звычайныя трохсімвальныя прозвішчы, што складаюцца з трох кун'ёмі. Прыклады: 矢田部 Ятабэ, 小野木 Онокі. Таксама сустракаюцца і трохсімвальныя прозвішчы з кітайскім чытаннем (он'ёмі для кожнага кандзі).
Чатырохзнакавыя і даўжэйшыя прозвішчы вельмі рэдкія.
Імя
Асабістае імя па японску завецца імя (名前) ці маленькае імя (下の名前).
Звычайна выбар імя ў Японіі нічым не абмежаваны і бацькі маюць права самастойна вынайсці новыя імі, ужываючы дазволеныя для гэтага сімвалы. Канешне, улічваюцца пэўныя традыцыі, існуе набор найпапулярнейшых імяў, але сустракаюцца і цалкам новыя, створаныя з нуля імі.
Мужчынскія і жаночыя імёны адрозніваюцца адзін ад адного наборам характэрных для іх кампанентаў.
Мужчынскія імі
Мужчынскія імі — найбольш складаная для чытання частка японскіх уласных імяў, менавіта ў мужчынскіх імях вельмі распаўсюджаны нестандартныя чытанні наноры і рэдкія чытанні, дзіўныя змены некаторых кампанентаў, хоць сустракаюцца і простые для чытання. Напрыклад, у імях Каору (薫), Сігэкадзу (薫一) і Кунгоро: (薫五郎) выкарыстоўваецца адзін і той жа кандзі 薫 («водар»), але ў кожным імі ён чытаецца па-рознаму; распаўсюджаны кампанент імяў ёсі можа быць запісаны 104 рознымі знакамі і іх камбінацыямі. Часам чытанне зусім не звязана з пісьмовымі іерогліфамі, так што прачытаць правільна імя можа толькі сам его носьбіт.